Criptobránquidos

A dos **criptobránquidos** (*Cryptobranchidae*) é unha familia de anfibios da orde dos caudados ou urodelos, unha das dúas que compoñen a suborde dos criptobrancoideos. 
  
Debido ao seu gran tamaño as únicas tres especies que a compoñen son coñecidas vulgarmente como *salamántigas xigantes*.

## Distribución 
As tres especies da familia distribúense pola China, o Xapón, o leste dos Estados Unidos e o sueste do Canadá.

As especies asiáticas son *Andrias davidianus* (a *salamántiga xigante chinesa*) e *Andrias japonicus* (a *salamántiga xigante xaponesa*), mentres que a única especie presnte en Norteamérica é *Cryptobranchus alleganiensis* (a *salamántiga americana xigante*).

## Taxonomía 
### Descrición 
A familia foi descrita en 1826 polo zoólogo austríaco Leopold Fitzinger, na súa obra:
: Fitzinger, L. (1826): ''Neue classification der reptilien nach ihren natürlichen verwandtschaften. Nebst einer verwandtschafts-tafel und einem verzeichnisse der reptilien-sammlung des K. K. zoologischen museum's zu Wien*, pp. 1-67. Ver en liña.

### Etimoloxía 
[miniatura|250px|*[Andrias davidianus*.]]
[miniatura|250px|*[Andrias japonicus*.]]
[miniatura|250px|Reconstrución do [fósil dunha especie do xénero *Chunerpeton*.]]

O nome científico *Cryptobranchoidea* está formado polos elementos do  latín científico *crypto-*, *-branch-* e *´-idea* (plural de *-ideus*, que o sufixo co que se forman as familias dos animais), tirados, respectivamente, dos termos do grego antigo κρυτός *cryptós'', 'oculto'; βράγχια *bránchia*, 'branquia' e εἴδος *eídos*, 'aspecto', 'aparencia', 'forma'. Literalmente: 'os que teñen as branquias aparentemente ocultas' (debido a que presentan fendeduras branquiais durante o estado adulto).

### Clasificación 
Actualmente recoñécense dous xéneros con tres especies: 
* Familia *Cryptobranchidae* Fitzinger, 1826 
** Xénero *Andrias* Tschudi, 1837 
*** *Andrias davidianus* (Blanchard, 1871) – salamántiga xigante chinesa
*** *Andrias japonicus* (Temminck, 1836) – salamántiga xigante xaponesa
** Xénero *Cryptobranchus* Leuckart, 1821 
*** *Cryptobranchus alleganiensis* (Daudin, 1803)

Ademais, coñécense dous xéneros fósiles, *Chunerpeton †* Gao & Shubin, 2003 e *Pangerpeton †* Wang & Evans, 2006.

## Evolución 
Os rexistros máis antigos deste grupo son os do xénero *Chunerpeton*, que datan do xurásico medio. *Chunerpeton* exhibe un gran número de similitudes morfolóxicas coas especies actuais do grupo, o que pon en evidencia o pouco que cambiaron as estruturas nestas especies ao longo de aprocimadamente 160 millóns de anos. Este fósil tamén apoia a hipótese que supón que a diverxencia entre os *Cryptobranchidae* e os *Hynobiidae* producíronse en Asia antes do xurásico medio. Ambas as familias forman un clado, sendo este o máis antigo entre os caudados. Por outra parte, a extensión de especies de dos *Cryptobranchidae* a Norteamérica explicaríase pola posterior formación dunha ponte de terra.

Por outra parte, as especies da familia dos *Hynobiidae* (comunmente coñecidas como *salamántigas asiáticas*) teríanse estendido desde Asia cata a Europa, quedando no holoceno restrixidas ao continente asiático.

## Filoxenia 
As relacións filoxenéticas dos criptobráquidos son as que se expresan no seguinte cladograma, baesado en Frost *et al.* (2006). 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Weisrock, D. W. *et al.* (2005): "Resolving deep phylogenetic relationships in salamanders: Analyses of mitochondrial and nuclear genomic data". *Systematic Biology* **54**: 758-777.

### Outros artigos 
* Urodelos
* Criptobrancoideos

### Ligazóns externas 
* Amphibian Species of the World 
* Cryptobranchidae en AmphibianWeb .
* Criptobránquidos. Lista de especies en AmphibianWeb.
* Cryptobranchidae na ADW .
* Cryptobranchidae na EOL. 
* Cryptobranchidae no ITIS. 
* Cryptobranchidae no NCBI. 
* Cryptobranchidae en Tree of Life
* Cryptobranchidae  en Fossilworks.
* Especies de criptobránquidos na UICN.