open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bugarín, Ponteareas

**Santa Cristina de Bugarín** é unha parroquia que se localiza no concello de Ponteareas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 529 habitantes (268 homes e 261 mulleres), o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 457 habitantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Bugarín 
### Parroquias de Ponteareas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ponteareas
Arnoso, Ponteareas

**San Lourenzo de Arnoso** é unha parroquia do municipio de Ponteareas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 258 habitantes (133 homes e 125 mulleres) distribuídos en 6 entidades de poboación, 19 menos ca en 1999. Limita o norte e ó oeste coa parroquia de Xinzo, ó leste coa de Areas e ó sur coa de Guláns.

## Historia 
Segundo algúns historiadores, a esta parroquia refírese a doazón realizada nos anos 893 e 899 por Afonso III ao bispo Sisnando da diocese compostelá.

O 6 de maio de 899 confírmase a doazón:

Porén, hai historiadores que defenden que se refire á parroquia de Areas.

O 29 de marzo de 1223 Urraca Gomiz vendeulle ó mosteiro de Santa María de Melón unhas herdades en Arnoso, Arais e San Lourenzo por 100 soldos:

O 12 de outubro de 1347 María de Sexemonde outorgou carta de desembargo de bens a favor do mesmo mosteiro dun casal, herdade, dereituras e outras pertenzas do lagar chamado Casal de María, na freguesía de San Lourenzo de Arnoso, que ela e o seu defunto marido Gil Rodríguez lle usurparan a este.

No Catastro de Ensenada recóllese que en 1749 había en Arnoso 87 veciños, 90 casas habitables, 10 inhabitables e 12 arruinadas. Tiña 3 muíños de auga (muíño da Vichiña, muíño do Outeiriño e muíño do Foxiño), 2 tabernas e 28 colmeas.

En 1861 construíuse a igrexa parroquial, adicada a San Lourenzo e con retablo neoclásico. A carón da igrexa hai dous cruceiros e tres cruces que representan o Calvario.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cultural.jpg|Centro cultural.
Ficheiro:Barrio de Arnoso.jpg|Paisaxe.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Arnoso 
### Parroquias de Ponteareas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ponteareas
Cristiñade, Ponteareas

**San Salvador de Cristiñade** é unha parroquia que se localiza no concello de Ponteareas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 477 habitantes (244 homes e 233 mulleres), distribuídos en 7 entidades de poboación.

## Historia 
En xuño de 1920 inaugurouse no lugar do Puño un edificio construído pola sociedade La Antorcha del Porvenir de Buenos Aires destinado a Centro de ensino primario para nenos.
## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cristiñade, ESTA OBRA MANDO AZER DN PEDRO MONTENEGRO ABAD Y NATVRAL DE ESTA FR AÑO DE 1775.jpg|"*ESTA OBRA...1775*".
Ficheiro:Cristiñade, Ponteareas, detalle.jpg|Detalle da igrexa.
Ficheiro:Cristiñade, Ponteareas, cruceiro.jpg|Cruceiro.
Ficheiro:Cristiñade, Ponteareas, cruceiro, cristo.jpg|Cruceiro, Cristo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cristiñade 
### Parroquias de Ponteareas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Ponteareas
Cumiar, Ponteareas

**Santo Estevo de Cumiar** é unha parroquia que se localiza no concello de Ponteareas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 123 habitantes (55 homes e 68 mulleres), distribuídos en 9 entidades de poboación.

## Patrimonio
A igrexa de Santo Estevo de Cumiar é románica. O arco triunfal é semicircular, pero moi irregular, probablemente por algunha reconstrución. Apoia en columnas entregas con capiteis moi deteriorados. No muro existe unha talla dun gran león moi esquemático coas catro patas dobradas cara a adiante. Por unha inscrición sábese que a igrexa se edificou orixinalmente no século XII.

Este templo está moi reformado, pero aínda que conserva a portada occidental e o arco triunfal refeito. Nesta portada hai unha inscrición que data a igrexa no ano 1184, aínda que é probable que se trate dunha primeira fase pois moitos dos elementos da igrexa parecen máis tardíos.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Cumiar
### Parroquias de Ponteareas
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Ponteareas
Fozara, Ponteareas

**San Bartolomeu de Fozara** é unha parroquia que se localiza no concello de Ponteareas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 323 habitantes (156 homes e 167 mulleres). Ten catro entidades de poboación.

Ao oeste da parroquia encóntrase o castro de Caneiro ou castro de Fozara.

## Xentilicio 
O seu xentilicio, de orixe castelanizante, é fozareño.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Fozara
### Parroquias de Ponteareas
## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Castro de Fozara
* Lugares de Ponteareas
Nogueira, Ponteareas

**San Salvador de Nogueira** é unha parroquia que se localiza no concello pontevedrés de Ponteareas na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 193 habitantes (97 homes e 96 mulleres), distribuídos en 11 entidades de poboación.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Nogueira 
### Parroquias de Ponteareas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ponteareas
### Ligazóns externas 
* Nogueira na páxina da Diocese de Tui-Vigo.
Moreira, Ponteareas

**San Martiño de Moreira** é unha parroquia que se localiza no concello de Ponteareas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 709 habitantes (351 homes e 358 mulleres), distribuídos en 13 entidades de poboación.

## Xeografía 
A parroquia limita con Salvaterra de Miño e está a dous quilómetros de Ponteareas e a catorce quilómetros de Portugal, ten un enlace coa autovía A-52 Ourense-Vigo.

Está bañada polo río Tea e conta cunha zona recreativa.

Ten algunhas industrias: cristalería, fábrica de mobles rústicos e outra de mobles de cociña, taller mecánico, serradoiro de pedra e fábrica de madeira.

## Festas 
Celébranse dúas festas importantes no ano: a finais de agosto a Virxe da Consolación e a mediados de novembro a do patrón, San Martiño.

## Patrimonio 
* **Cruceiro de Moreira**: situado no torreiro, próximo á Igrexa, no barrio de Vilanova, Ten catro escalinatas de pedra e unha base cadrada coa inscrición: " EN 1875 AL RDO ABAD D.M. M Rº". O fuste é cilíndrico e vai rematado nun colar con decoración de sogueado que dá paso ao chapitel de estilo clásico con adobíos de follas de acanto e volutas nas esquinas, caras de anxos no centro e rematado en ábaco curvilíneo. A cruz é latina, de sección cilíndrica e con nós imitando as pólas dunha árbore e con cartela de INRI. No anverso aparece un cristo cunha anatomía moi marcada. No reverso a virxe co fillo no colo.
* **Ponte das Partidas**, ponte medieval sobre o río Tea.
* **Igrexa de San Martiño**.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:horreogalego.JPG|Hórreo.
Ficheiro:Ponte Das Partidas (3).JPG|Ponte das Partidas.
Ficheiro:Cruceiro da Igrexa De San Martiño.jpg|Cruceiro da Igrexa de San Martiño.
Ficheiro:Igrexa San Martiño (4).jpg|Igrexa de San Martiño

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Moreira 
### Parroquias de Ponteareas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ponteareas
### Ligazóns externas 
* O bautizo prenatal na ponte de Moreira (Ponteareas)
Bora, Pontevedra

**Santa Mariña de Bora** é unha parroquia que se localiza no concello de Pontevedra. Segundo o padrón municipal en 2008 tiña 814 habitantes (411 mulleres e 403 homes), 58 menos ca en 2000. Ten dezasete entidades de poboación.

A festa patronal, santa Mariña, celébrase os días 22 e 23 de xullo.

## Xeografía 
Limita ao norte coa parroquia de Santo André de Xeve (a través do río Lérez), ao sur con Marcón, ao leste con Tenorio e Almofrei (do concello de Cerdedo-Cotobade, a través do río Almofrei) e ao oeste con Mourente. Está atravesada pola estrada N-541.

## Historia 
Sobre os ríos hai dúas pontes antigas. Nunha delas librouse en 1809 unha decisiva batalla na Guerra da Independencia Española contra as tropas francesas do xeneral Ney.

No seu momento pertenceu ao concello de Mourente.

## Patrimonio 
[miniatura|dereita|200 px|Baldaquino de Bora, con [Santiago o Maior|Santiago (á esquerda) e San Pedro (á dereita)]]
200px|miniatura|Peto de ánimas dos Gardas Civís de Ponte Bora.
Da igrexa parroquial consérvanse un fragmento dun antigo baldaquino representando a Santiago e San Pedro, hoxe exposto no Edificio Castelao do Museo de Pontevedra.

Na parroquia hai tres petos de ánimas:

O peto de ánimas dos Gardas Civís de Ponte Bora está no lugar do Pío, na parede dunha vivenda particular diante da estrada N-541. É de caste pechada e consta de dúas partes: a superior ten dous gardas civís facendo garda con escopeta e baioneta ante unha custodia, e inclúe a data AÑO DE 1851 rodeada do texto FUE DEBOCION D. DIEGO CERVINO. O retablo das ánimas, que aparece no libro de Castelao *As cruces de pedra na Galiza*, é de pedra policromada, pero coas cores xa esvaídas. Ten a pomba do Espírito Santo sobre a cabeza de Cristo crucificado xunto a dúas Virxes. Baixo deles hai tres ánimas: un bispo con mitra no centro, un cura con bonete á esquerda, e unha muller á dereita. Sobre o retablo aparece o texto HERMS. DEBOTOS DE LAS BENDITAS ANIMAS DEL PURGTO.

O peto de ánimas do Camiño Vello do Río está preto da ponte que cruza o Almofrei cara a Xeve, na parede dunha casa abandonada. É aberto cun pequeno tellado de pedra. O retablo é de pedra policromada cun Cristo na cruz entre dúas Virxes, con tres ánimas baixo eles: un cura con bonete no centro, un home á esquerda e unha muller á dereita.

O peto de ánimas de Tombo é de caste pechada cunha reixa metálica, encaixado na faciana dunha casa vellas. Ten retablo de madeira, en mal estado de conservación.

## Bora na literatura popular 
Os dous refráns seguintes foron recollidos por Bouza Brey aplicados ós afamados canteiros de Bora e da parroquia estremeira de Xeve. Explica que os canteiros desta localidade teñen sona de aduaneiros.
* *De Bora, un, e de Xeve, ningún*.
* *Un de Xeve e outro de Bora botan ao mestre fóra da obra*.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Pontebora.jpg|Ponte sobre o río Almofrei.
Ficheiro:Peto Bora2.jpg|Peto de ánimas do Camiño Vello do Río.
Ficheiro:Lérezbora.jpg|Ponte sobre o río Lérez

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Bora 
### Parroquias de Pontevedra 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pontevedra
Ribadetea, Ponteareas

**San Xurxo de Ribadetea** é unha parroquia que se localiza no concello de Ponteareas na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 874 habitantes (410 homes e 464 mulleres) distribuídos en 46 entidades de poboación.

A parroquia dista 2,5 quilómetros da capital municipal e está bañada polas augas do río Tea. No lugar da Freixa hai un cámping de primeira categoría.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Río Tea Ribadetea.JPG|Río Tea en Ribadetea.
Ficheiro:Estación de Control de Peixes, A Freixa, Ribadetea.JPG|Estación de Control de Peixes.
Ficheiro:Cruceiro, Ribadetea, Ponteareas.jpg|Cruceiro.
Ficheiro:Ribadetea, Ponteareas, cruceiro, detalle.jpg|Detalle do cruceiro.

## Notas
## Lugares e parroquias
### Lugares de Ribadetea
### Parroquias de Ponteareas
## Véxase tamén
### Bibliografía
**Ribadetea* na *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada*, en DVD, 2005.
**Ribadetea* na *Enciclopedia Galega Universal*, en liña, 2007.

### Outros artigos
*Lugares de Ponteareas
Alba, Pontevedra

**Santa María de Alba** é unha parroquia que se localiza no concello de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 707 habitantes (339 homes e 368 mulleres), distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón un progresivo descenso en relación ao ano 2010 cando tiña 825 habitantes; ao ano 2008, con 850; e ao ano 2004, cando eran 865 veciños.

Ata 1868, data de adhesión ó concello de Pontevedra, era un concello de seu, abranguendo tamén as parroquias de Verducido, Cerponzóns e Lérez.

## Lugares de interese 
Nesta parroquia está a Xunqueira de Alba, de grande importancia ecolóxica e paisaxística. Na zona norte aprécianse bosques de ribeira e prados, sobre todo na desembocadura do río Rons.

Pola parroquia pasaba a vía XIX romana, e aquí atopouse un miliario dedicado ó emperador Caracalla. Como zona de paso da vía portuguesa do Camiño de Santiago, o lugar de Guxilde albergou gran cantidade de peregrinos, como a raíña de Portugal, dona Isabel, quen no ano 1325 peregrinaba a Compostela para pregar polo seu defunto marido.

A igrexa parroquial de Santa María, situada no lugar de Touceda , é de estilo neoclásico-barroco, construída en 1595 por mandato do bispo Xoán de San Clemente, sendo o mestre de obra Mateo López. O anterior templo fora consagrado por Diego Xelmírez, que a primeiros do século XII adquirira a propiedade do templo. Ao seu carón está a casa reitoral, de estilo barroco.

Na parroquia hai outros templos menores, como a capela de san Caetano (s. XVIII), e a capela da Devesa (s. XIX). Alba acolle numerosos cruceiros, un deles recollido na obra *As cruces de pedra na Galiza* de Castelao.

A festa patronal celébrase o día 15 de agosto (santa María) e tamén é festa do Santísimo o segundo domingo despois do Corpus Christi.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Capela de San Caetano en Alba.jpg|Capela de San Caetano
Ficheiro:Pontevedra, Alba, San Caetano 03-04a.jpg|Detalle da fachada
Ficheiro:Pontevedra, Alba, Guxilde 01-08d.JPG|Santiago apóstolo, como peregrino, no varal dun cruceiro

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Alba 
### Parroquias de Pontevedra 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pontevedra
Cerponzóns, Pontevedra

**San Vicente de Cerponzóns** é unha parroquia situada ao norte do concello de Pontevedra. No ano 2015 tiña 806 habitantes (366 homes e 385 mulleres), nove menos ca en 2004 (424 mulleres e 391 homes segundo o padrón municipal) e 39 menos ca en 1999. Ten trece entidades de poboación.

Limita con Alba, Verducido e Lérez. Cerponzóns pertenceu ao concello de Alba, adherido en 1868 ao de Pontevedra.

## Patrimonio 
A igrexa parroquial é un templo orixinario do século XII con diversas reconstrucións posteriores. O retablo maior ten unha imaxe de San Vicente mártir do século XVIII, que representa o santo con figura xuvenil, vestido de diácono e cunha cruz nunha man e os Evanxeos na outra. Tanto no interior do templo como no seu exterior, poden contemplarse varios escudos nobiliarios da familia Osorio-Galos. Desde o outeiro no que está situada, divísase a cidade de Pontevedra, o río Lérez e a ría de Pontevedra.

Consérvanse tres cruceiros e varios muíños no curso do río Rons, algún deles aínda en funcionamento, ademais de catro edificios nobres, anteriores ao século XVIII, entre eles a casa reitoral.

A ruta portuguesa do Camiño de Santiago entra en Cerponzóns pola ponte de San Caetano, sobre o río Rons. Río arriba, preto do seu nacemento, está o encoro de Pontillón de Castro, lugar empregado decote para celebrar competicións de piragüismo.

Mentres se construía o camiño real de Pontevedra a Santiago de Compostela, en 1797 o arcebispo Malvar mandou construíu unha ponte para salvar o río Rons. Por ese camiño discorre a estrada N-550 que atravesa a parroquia, se ben en 1997 se construíu unha ponte paralela.

Celébrase a festa patronal o cuarto domingo de xaneiro (San Vicente) e tamén a do Corpus Christi, coas súas alfombras florais.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:N-550 Tilve, Cerponzóns.jpg|Vista de Tilve e ponte sobre o río Rons nun tramo vello da estrada N-550.
Ficheiro:Cruceiro A Balea Cerponzóns.jpg|Cruceiro na Balea.
Ficheiro:Leguario Cerponzóns.jpg|Fito de legua na N-550 ao seu paso polo Cunchido.

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cerponzóns 
### Parroquias de Pontevedra 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pontevedra
### Bibliografía
*
Campañó, Pontevedra

**San Pedro de Campañó** é unha parroquia que se localiza no concello de Pontevedra. Segundo o padrón municipal de 2014 tiña 1892 habitantes (919 homes e 973 mulleres), 132 menos ca en 1999. Ten 31 entidades de poboación.

Sitúase ao pé do monte Castrove, a tres quilómetros da cidade de Pontevedra. Por ela pasa o río Rons e a estrada PO-531.

## Patrimonio
É unha parroquia rica en restos arqueolóxicos, tras o achado de petróglifos e cerámicas. Nela hai un poboado castrexo, o castro de Campañó. Moitos cruceiros espállanse polo seu territorio, a meirande parte situados no antigo sitio de Bartram, durante o século XVI. A comezos do século XVII certas terras da parroquia foron aforadas polo arcebispo de Compostela, Maximiliano de Austria.

O templo é de orixe románica, pero reformouse no século XVIII. No interior presenta variada decoración e un gran retablo coa figura de San Pedro ao fondo; hai unha imaxe da Virxe do gótico do século XIV.
dereita|miniatura|Campo de Agüeiros.

Na parroquia está o CEIP Parada, cuns 100 alumnos e alumnas, e o colexio privado Los Sauces. Ten diversas industrias, e na parroquia está o polígono industrial do Vao, lindeiro co concello de Poio. O campo de fútbol de Agüeiro acolle os partidos do equipo Campañó SD (camiseta dourada, pantalón negro e medias negras), que na tempada 2022-23 xogaba en 2ª Rexional.

## Festividades
Ao comezo do verán celébranse as festividades de San Pedro (29 de xuño) e de San Paio (30 de xuño). A Virxe das Dores celébrase os días 17 e 18 de setembro. O 12 de outubro, polo día do Pilar, tamén hai festa na parroquia, sendo a única que se celebra no lugar de Sabarís.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Campañó
### Parroquias de Pontevedra
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Pontevedra
Lérez, Pontevedra

**San Salvador de Lérez** é unha parroquia que se localiza no concello de Pontevedra. Segundo os datos do INE a 1 de xaneiro de 2008 tiña 1.802 habitantes (902 mulleres e 900 homes), distribuídos en 21 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 2007 cando tiña 1.771 habitantes.

## Xentilicio 
O seu xentilicio é **lerezán**.

## Historia 
A ruta portuguesa do camiño de Santiago correspóndese ao seu paso pola parroquia coa vía romana XIX do itinerario de Antonino.

Segundo a tradición, no lugar da Santiña o apóstolo Santiago parou a descansar na súa peregrinación por Galicia. A raíz desta lenda, o día de Santiago (25 de xullo) ofrécese ao patrón unha uva dunhas parras que maduran antes. A poucos metros está situado un cruceiro de 1822.

En 1925 foi creada a Caja Rural de Lérez, que permaneceu activa até 1936, sendo pechada tralo Golpe de Estado do 18 de xullo. O 10 de setembro dese mesmo ano, no contexto da guerra civil española, apareceu morto no lugar da Gándara Juan Magdalena García, labrego de 36 anos veciño de Cerponzóns, que foi paseado.

## Patrimonio 
No lugar de Casaldarado estaba o castelo de Cedofeita, de importancia entre o século X e o século XIII.

O mosteiro de San Salvador de Lérez, situado nun outeiro sobre o río Lérez, aparece documentado desde finais do século IX. Nel aloxáronse e viviron persoeiros como o Pai Xerónimo Feijoo ou o pai Martín Sarmiento. Trala desamortización de Mendizábal, os monxes víronse obrigados a abandonar o mosteiro, converténdose o templo na igrexa parroquial. Actualmente consérvase o claustro monacal, adxunto á igrexa.

## Festas 
O 11 de xullo, día de San Bieito, celébrase a romaría de San Benitiño de Lérez, onde os fieis van curar as espullas e a pedir saúde ao "santo máis milagreiro".

## Deporte 
O C.D. Lérez, nado na década de 1951-60, é filial do Pontevedra C.F.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lérez 
### Parroquias de Pontevedra 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pontevedra
A Canicouva, Pontevedra

**Santo Estevo da Canicouva** é unha parroquia situada no sueste do concello de Pontevedra. Segundo o IGE no 2019 tiña 242 habitantes (129 mulleres e 113 homes), distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 306 habitantes.

## Xeografía e comunicacións 
A parroquia sitúase na zona sur do concello de Pontevedra, limitando ao norte con Tomeza e Marcón, ao sur e ao leste con Ponte Sampaio, ao leste con Xustáns (Ponte Caldelas) e ao oeste con Bértola, Figueirido e Vilaboa (Vilaboa). Pertence ao concello de Pontevedra desde 1960, pois antes formaba parte do entón anexionado concello de Ponte Sampaio xunto con esta parroquia, e que fora creado en 1833.

Dista 10 km da capital municipal, mentres que resulta máis próximo a núcleos como O Toural (Vilaboa) ou Arcade (Soutomaior), situados a 6 e 4 quilómetros, respectivamente. A principal vía de comunicación é a estrada provincial EP-0001. Por esta parroquia discorre o Camiño Portugués.

## Demografía 
Segundo o nomenclátor do Instituto Galego de Estatística para o ano 2019, a parroquia tiña 242 habitantes (129 mulleres e 113 homes), distribuídos en 3 núcleos de poboación. Isto supón unha diminución dun 12,9% respecto a 2009, e dun 20,9% respecto ao ano 1999.  {
	"version": 2,
	"width": 300,
	"height": 200,
	"data": [
		{
			"name": "table",
			"values": [
				{
					"x": 1999,
					"y": 306
				},
				{
					"x": 2009,
					"y": 278
				},
				{
					"x": 2019,
					"y": 242
				}
			]
		}
	],
	"scales": [
		{
			"name": "x",
			"type": "ordinal",
			"range": "width",
			"zero": false,
			"domain": {
				"data": "table",
				"field": "x"
			}
		},
		{
			"name": "y",
			"type": "linear",
			"range": "height",
			"nice": true,
			"domain": {
				"data": "table",
				"field": "y"
			}
		}
	],
	"axes": [
		{
			"type": "x",
			"scale": "x"
		},
		{
			"type": "y",
			"scale": "y"
		}
	],
	"marks": [
		{
			"type": "rect",
			"from": {
				"data": "table"
			},
			"properties": {
				"enter": {
					"x": {
						"scale": "x",
						"field": "x"
					},
					"y": {
						"scale": "y",
						"field": "y"
					},
					"y2": {
						"scale": "y",
						"value": 0
					},
					"fill": {
						"value": "steelblue"
					},
					"width": {
						"scale": "x",
						"band": "true",
						"offset": -1
					}
				}
			}
		}
	],
	"padding": {
		"top": 100,
		"bottom": 30,
		"left": 30,
		"right": 30
	}
}

## Patrimonio
No outeiro das Forcadas hai un miradoiro desde o que se aprecia a ría de Vigo e o val de Soutomaior, formado polo río Verdugo.

No lugar do Coto das Saleiras está a Rocha dos Franceses. Segundo a lenda, debaixo dela xacen os soldados mortos na Batalla de Ponte Sampaio durante a Guerra da Independencia Española.

As festas patronais celébrase o día 26 de decembro (santo Estevo).

## Lugares e parroquias
### Lugares da Canicouva
### Parroquias de Pontevedra
## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Pontevedra
Salcedo, Pontevedra

**San Martiño de Salcedo** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Pontevedra. Segundo o padrón municipal de 2008 tiña 2123 habitantes (1027 homes e 1096 mulleres), 118 menos ca en 2004 (1161 mulleres e 1080 homes), distribuídos en 28 entidades de poboación.

## Historia 
[miniatura|275px|Outeiro da Mina por [Enrique Campo.]]
Nos barrios de Cabanas e A Esculca consérvanse varios petróglifos. Hai restos de poboados castrexos, como o castro das Croas. Foron atopados diversos miliarios da vía XIX do itinerario de Antonino.

Formou concello de seu xunto coa parroquia de Lourizán.

En decembro de 1936, durante a guerra civil española, foron asasinados varios veciños da parroquia pola Garda Cívica de Pontevedra.

## Patrimonio 
Amais da igrexa parroquial, outros edificios relixiosos son a capela de san Brais e a capela de san Breixo. A orixe desta última non está ben definida, aínda que é o gótico o estilo que predomina na parte máis antiga. O resto é do século XVIII.

O pazo do arcebispo Malvar, chamado Pazo da Carballeira de Gandarón, acolle na actualidade a sede da Misión Biolóxica de Galicia, dedicada á investigación científica e especializada no millo.

As festas máis importantes que se celebran nesta parroquia son o San Martiño, patrón da mesma, o 11 de novembro e Santa Rita, o 22 de maio.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Outeiro da Mina Regato dos Buratos Salcedo por Henrique Campo.jpg|Regato dos Buratos.
Ficheiro:Igrexa parroquial de San Martiño de Salcedo, Pontevedra.jpg|Igrexa de Salcedo.
Ficheiro:Torres da igrexa de San Martiño de Salcedo, Pontevedra.jpg|Torres da igrexa.
Ficheiro:Pazo da Carballeira de Gandarón.JPG|Pazo da Carballeira de Gandarón.
Ficheiro:Placa Agricultores Salcedo.jpg|Placa na memoria dos labregos asasinados en 1894.

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Salcedo 
### Parroquias de Pontevedra 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pontevedra
Xeve, Pontevedra

**Santo André de Xeve** é unha parroquia que se localiza no concello de Pontevedra. Segundo o padrón municipal de 2017 tiña 1.066 habitantes (560 mulleres e 506 homes), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2004 cando tiña 1.219 habitantes. Até 1944 pertenceu ao concello de Xeve como concello independente, aínda que agora pertence ó de Pontevedra.

A parroquia sitúase no nordeste da cidade e linda con Santa María de Xeve, Mourente, Bora, así como co veciño concello de Cerdedo-Cotobade.

## Lugares de interese 
Na parroquia emprázase o campo de tiro de Cernadiñas Novas, onde se celebran competicións nesta modalidade deportiva. Destacan a igrexa parroquial (do século XVI e reformada no XVII), a casa reitoral, situada nas súas inmediacións, e a capela de san Roque.

## Celebracións relixiosas 
O patrón da parroquia é santo André e a súa festa celébrase o día 30 de novembro. Tamén se celebran os días de san Roque, do Santísimo (no primeiro domingo despois do Corpus Christi) e da Virxe do Carme (o terceiro domingo de agosto).

## Xeve na literatura popular 
Os dous refráns seguintes foron recollidos por Bouza Brey aplicados ós afamados canteiros de Xeve e da parroquia estremeira de Bora. Explica que os canteiros desta localidade teñen sona de aduaneiros.
* *De Bora, un, e de Xeve, ningún*.
* *Un de Xeve e outro de Bora botan ao mestre fóra da obra*.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de Santo André de Xeve, Pontevedra.jpg|Igrexa de Santo André de Xeve.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Xeve 
### Parroquias de Pontevedra 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pontevedra
Atios, O Porriño

**Santa Eulalia de Atios** é unha parroquia que se localiza no concello do Porriño. Segundo o padrón municipal de 2020 tiña 2.287 habitantes (1.161 mulleres e 1.126 homes), 53 menos ca en 2018. Están distribuídos en 17 entidades de poboación. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación era de 2.202 habitantes, sendo 1.101 homes e 1.101 mulleres.

A parroquia, a segunda de máis tamaño do concello, está atravesada pola vía portuguesa do camiño de Santiago.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Lavadoiro Pontenova.jpg|Lavadoiro na Pontenova.
Ficheiro:Capela da Virxe da Guía.jpg|Capela da Virxe da Guía.
Ficheiro:Centro social e cultural de Atios.jpg|Centro social e cultural.
Ficheiro:Canteira granito Atios.jpg|Canteira de granito Rosa Porriño.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Atios 
### Parroquias do Porriño 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares do Porriño
Cans, O Porriño

**Santo Estevo de Cans** é unha parroquia do concello do Porriño, situada no Val da Louriña. Segundo o padrón municipal de 2010 tiña 458 habitantes (224 mulleres e 234 homes), distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón unha diminución dun habitante en relación ao ano 1999, cando tiña 459 habitantes.

## Historia 
A parroquia creouse en 1904, segregada da de Atios. O 26 de febreiro de 1955 tivo lugar na parroquia un accidente dun autobús que ía desde O Porriño cara a Ponteareas, onde ese día había feira. O vehículo incendiouse logo de envorcar nunha curva, morrendo 31 das 44 persoas que nel viaxaban. No lugar da traxedia construíse un monólito conmemorativo.

A parroquia está atravesada pola autovía A-52 que une Vigo e Ourense, e que discorre paralela á estrada N-120. Entre os monumentos naturais e culturais máis sobranceiros destaca o seu famoso castelo, sitio medieval emprazado nun outeiro granítico que domina toda a contorna.

No mes de maio celébrase nela o Festival de Cans de curtametraxes, coincidente co Festival de Cannes.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:O Porriño, Santo Estevo de Cans.JPG|Igrexa parroquial.
Ficheiro:O Porriño, Castelo de Cans, 358 m.JPG|Castelo de Cans, 358 m de altitude.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cans 
### Parroquias do Porriño 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares do Porriño
Mosende, O Porriño

**San Xurxo de Mosende** é unha parroquia que se localiza no concello do Porriño. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 848 habitantes (435 mulleres e 413 homes), distribuídos en 14 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 859 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 817 habitantes, sendo 405 homes e 412 mulleres.

Pertence ó arciprestado da Louriña.

## Galería de imaxes 
miniatura|Capela de San Diego.

Ficheiro:O Porriño, Mosende, S. Xurxo, fachada.jpg|Fachada da igrexa parroquial.
Ficheiro:O Porriño, Mosende, S. Xurxo, cemiterio.jpg|Ábsida e cemiterio.
Ficheiro:O Porriño, Mosende, S. Xurxo, torre.jpg|Campanario.
Ficheiro:O Porriño, Mosende, capela de S. Diego, palco.jpg|Palco de San Diego.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Mosende 
### Parroquias do Porriño 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares do Porriño
Pontellas, O Porriño

**Santiago de Pontellas** é unha parroquia que se localiza no concello do Porriño. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 1.331 habitantes (706 mulleres e 625 homes), distribuídos en 15 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 1.257 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación medrara ata os 1.346 habitantes, sendo 645 homes e 701 mulleres.
## Patrimonio
*Igrexa parroquial de Santiago de Pontellas.

*Capela de San Campio.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:O Porriño, Santiago de Pontellas, torre.jpg|Detalle, fachada e torre.
Ficheiro:O Porriño, Santiago de Pontellas, reloxo de sol.jpg|Reloxo de sol.
Ficheiro:O Porriño, Santiago de Pontellas, cemiterio.jpg|Cemiterio.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Pontellas 
### Parroquias do Porriño 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares do Porriño
### Ligazóns externas 
* A parroquia na páxina da diocese
Tomeza, Pontevedra

**San Pedro de Tomeza** é unha parroquia situada no suroeste do concello de Pontevedra. Segundo o padrón municipal de 2017 tiña 1000 habitantes (472 homes e 528 mulleres), 104 menos ca en 1999. Ten once entidades de poboación.

## Xeografía
Limita coas parroquias de Salcedo, Marcón, Mourente e A Canicouva, á que pertenceu cando era concello de seu. A parroquia está atravesada pola ruta portuguesa do camiño de Santiago, que transcorre paralela ao río dos Gafos.

## Historia
No seu momento pertenceu ao concello de Mourente.

## Festas e Romarías
A ermida de San Cibrán está situada no monte do mesmo nome. O luns de Pascua celébrase unha romaría na honra do santo. Segundo a tradición, para afastar o meigallo cómpre dar sete voltas á capela tirando sete pedras no seu tellado. No templo hai unha imaxe da Virxe da Peregrina.

As festas parroquiais de San Pedro celébranse o 28 e 29 de xuño no lugar de Lusquiños.

A parroquia é terra de canteiros. O mestre Daniel, célebre canteiro de Tomeza, autor entre outras pezas das escaleiras da Casa do Concello de Pontevedra .

O primeiro domingo de agosto celébrase a Festa do Canteiro, homenaxeando cada ano o labor dun escultor da pedra. Entre outros, un dos homenaxeados foi Sebastián Casalderrey, autor da imaxe da Virxe da Peregrina do Albergue dos Peregrinos e das figuras representadas na fonte da praza de Compostela, en Pontevedra.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Capela de San Cibrán en Tomeza.jpg|Capela de San Cibrán.
Ficheiro:Cruceiro canteiros Tomeza.jpg|Monumento aos canteiros.
File:Tomeza, Pontevedra-Lavadoiro.jpg|Lavadoiro.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Tomeza
### Parroquias de Pontevedra
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Pontevedra
Santa María de Xeve, Pontevedra

**Santa María de Xeve** é unha parroquia que se localiza no concello de Pontevedra. Segundo o padrón municipal de 2017 tiña 829 habitantes (386 homes e 443 mulleres), 143 menos ca en 1999. Ten 5 entidades de poboación. Até 1944 pertenceu ao concello de Xeve.

## Xeografía 
A parroquia limita con Santo André de Xeve, Verducido, Mourente e Lérez, e polo seu territorio pasa o río Lérez.

## Patrimonio 
dereita|miniatura|200px|Penedo de Argoenca.
En Gatomorto está o Penedo de Argoenca, petróglifo declarado Ben de Interese Cultural.

A Casa Gondar, unha construción do século XVIII que aínda conserva unha dependencia anexa outrora empregada como cárcere, e tamén a igrexa parroquial cun campanario de estilo barroco e de frontal neoclásico.

Celébranse o *Corpus Christi* e santo Antón de Padua (o domingo seguinte ao 13 de xuño), a Nosa Señora do Carme (o domingo seguinte ao 16 de xuño) e a Inmaculada Concepción o día 8 de decembro.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Santa María de Xeve, Pontevedra, Galiza.jpg|
Ficheiro:Santa María de Xeve, Pontevedra, Galiza 02.jpg|
Ficheiro:Agnus dei en Santa María de Xeve.jpg|Agnus Dei na igrexa parroquial
Ficheiro:Santa María de Xeve, Pontevedra, Galiza 03.jpg|

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santa María de Xeve 
### Parroquias de Pontevedra 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pontevedra
Chenlo, O Porriño

**San Xoán de Chenlo** é unha parroquia que se localiza no concello do Porriño. É unha das 9 entidades locais menores de Galiza. Segundo o padrón municipal de 2008 tiña 522 habitantes (268 homes e 254 mulleres, distribuídos en 17 entidades de poboación, o que representa unha diminución en relación ós anos 2004, cando tiña 549 habitantes, e 1999, con 532.

## Historia 
miniatura|San Xoán Bautista de Chenlo.
Durante o Antigo Réxime formou un morgadío xunto ás parroquias de Morgadáns (Gondomar) e Pazos de Reis (Tui).

Entre 1812 e 1821 pertenceu ao concello de Mosende (1812-1821) no que reclamou manterse sen éxito. En 1836 pasou a formar parte do concello do Porriño. En 1920 constituíuse como Entidade local menor.

## Política 
A entidade local menor  de Chenlo está rexida por un alcalde pedáneo e catro vogais. O alcalde é elixido nas eleccións municipais pero de xeito diferenciado. A elección de vogais é resultado dos votos acadados polos partidos políticos no ámbito parroquial. 

Nas eleccións municipais de 2019 a formación máis votada foi o PP co 71,6% dos votos; polo que lle corresponden a presidencia e os catros vogais.

* Presidente Alcalde Pedáneo: Jacobo Alonso Iglesias (PP)
* Vicepresidenta:  Aida Oya (PP),
* Vogais: Jonathan Portela (PP), Daniel Pérez (PP), Francisco Domínguez (PP)

### Eleccións na Entidade Local Menor de Chenlo 
*1987. Alcalde Pedáneo: José Ramón Lorenzo Rodríguez (PP)

*1991. Alcalde Pedáneo: José Ramón Lorenzo Rodríguez (PP)

::

* 1995. Alcalde Pedáneo: José Ramón Lorenzo Rodríguez (PP)

::

* 1999. Alcalde Pedáneo:  José Ramón Lorenzo Rodríguez (PP)

::

* 2003. Alcalde Pedáneo: José Ramón Lorenzo Rodríguez (PP). Trala morte de José Ramón Lorenzo Rodríguez en xullo de 2005, José Portela asumiu o cargo de presidente.

::

* 2007. Alcalde Pedáneo: Manuel Alejandro Lorenzo (PP).

::

* 2011. Alcalde Pedáneo: Manuel Alejandro Lorenzo (PP). Vogais: Francisco Domínguez(PP), Daniel González (PP), María Dolores Domínguez(PP), Pablo Novo (BNG). 

::

* 2015. Alcalde Pedáneo: Manuel Alejandro Lorenzo (PP). Vogais: Jacobo Alonso (PP), Daniel González (PP), Francisco Domínguez (PP), José Luis Fernández (PSdeG-PSOE).

::

* 2019. Alcalde Pedáneo: Jacobo Alonso Iglesias (PP).

::

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Chenlo 
### Parroquias do Porriño 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* O Porriño
* Lugares do Porriño
* Eleccións municipais no Porriño

### Ligazóns externas 
* Entidad Local Menor de Chenlo
Cuaternario

**Cuaternario** pódese referir a:

* Era cuaternaria, último período xeolóxico, que se estende desde hai 2,588 millóns de anos ata o presente.
* Compás cuaternario (música)
* Amonio cuaternario, catión de estrutura NR4+, cuxos compostos son utilizados como desinfectantes ou axentes tensioactivos.
Carballeira de Santa Susana

miniatura|300px|Carballeira de Santa Susana.
A **carballeira de Santa Susana** é un outeiro de Santiago de Compostela que forma parte do Parque da Alameda de Santiago de Compostela, canda o Paseo da Alameda e o Paseo da Ferradura.

Foi coñecido antigamente como **outeiro de Poldros**, no que houbo un castro.

## Historia 
No século XII, o arcebispo Xelmírez mandou construír unha igrexa para albergar as reliquias de Santa Susana de Braga, templo que foi remodelado nos séculos XVII e XVIII, e que está hoxe rodeado por máis de 300 carballos centenarios que forman unha magnífica carballeira.

## Características 
No alto do outeiro existe unha capela, a capela de Santa Susana, que data de fins do século XVII e comezos do XVIII, reconstrución da capela medieval na que o arcebispo Xelmírez levou os restos de Santa Susana que trouxera de Braga.

No adro da igrexa xuntábanse, na época de Xelmírez, os representantes dos veciños cada venres, o que deu orixe ao concello de Santiago.

A carballeira de Santa Susana está bordeada totalmente polo Paseo da Ferradura.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Monumento a Castelao en Santa Susana.JPG|Monumento a Castelao (1995).
Ficheiro:Carballeira de Santa Susana1.JPG|Vista da Carballeira coa cidade ao fondo.
Ficheiro:Santiago Santa Susana 3.jpg|Capela de Santa Susana.
Ficheiro:Santiago Santa Susana 4.jpg|Capela de Santa Susana, vista frontal.
Ficheiro:Iglesia de Santa Susana, Parque Alameda, Santiago de Compostela, España, 2015-09-23, DD 61.jpg|Vista lateral.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cruz carolinxia
* Parque da Alameda de Santiago de Compostela
* Paseo da Alameda
* Paseo da Ferradura
### Ligazóns externas 
*"Alameda, el Paseo da Ferradura y Carballeira de Santa Susana, copatrona de la ciudad del Apóstol: esplendor verde de Santiago", no blog *Xurde Morán*, marzo de 2016 .
*"Santa Susana, a carballeira asemblearia", post de Celso Alberte Magariños Costas no blog *A Nosa Historia*, xaneiro de 2016.
O Porriño, O Porriño

**Santa María do Porriño** é unha parroquia que se localiza no concello do Porriño, na comarca de Vigo. Segundo o IGE en 2014 tiña 7.428 habitantes (3.633 homes e 3.795 mulleres), 2318 máis ca en 2004 (2.687 mulleres e 2.423 homes) e 2560 máis ca en 1999. Ten once entidades de poboación.
## Patrimonio
A igrexa parroquial foi obra do arquitecto Manuel Felipe Quintana Ochaíta.

## Notas
## Lugares e parroquias
### Lugares do Porriño
### Parroquias do Porriño
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares do Porriño
Opera

**Opera** pode referirse á:

* **Opera**, un navegador web desenvolvido pola empresa Opera Software.
* **Opera Soft**, unha compañía de videoxogos española.
*Opera, experimento de física de partículas co obxectivo de descubrir as oscilacións dos neutrinos.

## Véxase tamén 
* Ópera
Oblicuidade da eclíptica

miniatura|Variación da oblicuidade da eclíptica.
En astronomía denomínase **oblicuidade da eclíptica** (ás veces tamén como simplemente oblicuidade) á inclinación que presenta o eixo de rotación da Terra con respecto á normal ao plano da eclíptica.

Tamén é o ángulo que forma o plano do ecuador terrestre co plano da eclíptica. Dito ángulo presenta na actualidade  23,5º, aínda que este valor non é constante debido ao movemento terrestre denominado nutación. Foi medido por primeira vez por Eratóstenes. Debido a esta inclinación prodúcense as estacións.
Ámbolos dous planos, o do Ecuador e a Eclíptica, córtanse no Punto Aries. Cando o Sol está aí prodúcese o inicio da primavera no hemisferio norte e o inicio do outono no hemisferio sur.

Para os demais planetas o ángulo que forman o plano do ecuador e o plano da órbita chámase inclinación do eixo e é o responsable neles das estacións. O caso máis sobresaínte é Marte onde a inclinación (25,19º) é moi parecida á Terra e como o ano é o dobre de longo provoca estacións tamén o dobre de longas ca na Terra. O corte de ambos planos sinala o *Punto Vernal* do planeta ou o inicio da primavera no hemisferio norte marciano. Titán tamén parece ter estacións.

400x400px|miniatura|Plano da eclíptica e inclinación do plano do ecuador terrestre respecto dela.|centro
Luis del Olmo

**Luis del Olmo**, nado en Ponferrada o 31 de xaneiro de 1937, é un dos periodistas españois máis veteranos e premiados no mundo da radio en España.

## Traxectoria
Actualmente traballa na emisora Punto Radio, dirixiendo e presentando o programa **Protagonistas** (de 6:00 am a 11:00 am), programa que foi levando dunha cadea a outra e que se converteu no máis lonxevo na historia da radio española, con 33 anos en antena.

Antes de chegar a Punto Radio, pasou por Radio Ponferrada, Radio Asturias, A Voz de León, RNE, Radio Cadena Española, Cadena COPE e Onda Cero.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Punto Radio 
* Luis Del Olmo: Blog de noticias de Luis del Olmo en Blogspot.
Ascensión recta

[dereita|miniatura|[Declinación (astronomía)|Declinación e ascensión recta dun astro.]]
En astronomía, a **ascensión recta** é unha das coordenadas astronómicas que se utilizan para localizar os astros sobre a esfera celeste (a outra é a declinación), sendo o equivalente á lonxitude terrestre (coordenada xeográfica).
A ascensión recta mídese a partir do punto vernal en horas (unha hora é igual a 15 graos), minutos e segundos cara ao leste ao longo do ecuador celeste. O punto vernal está na posición do Sol no equinoccio de primavera ou equinoccio vernal. O seu símbolo é **α**.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Fundamentos da Navegación Astronomica
Hemisferio

Un **hemisferio** (do latín, e á súa vez do grego; *hemi*= medio e *sphaira*= esfera) é cada unha das metades en que un plano que pasa polo o seu centro divide unha esfera.

Na Terra considéranse os hemisferios a partir da Liña do Ecuador. Ao norte, o chamado **hemisferio boreal** ou **hemisferio norte**, e ao sur o chamado **hemisferio austral** ou **hemisferio sur**.

Tamén, a partir do Meridiano de Greenwich (lonxitude 0º), divídese á Terra nun **hemisferio oriental** e un **hemisferio occidental**.

Os mesmos conceptos aplícanse á esfera celeste.

Kiribati é o único país do mundo que está situado nos catro hemisferios cardinais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Hemisferios de Magdeburgo, aparello de experimento.
Verducido, Pontevedra

**San Martiño de Verducido** é unha parroquia que se localiza no concello de Pontevedra. Segundo o padrón municipal de 2017 tiña 913 habitantes (434 homes e 479 mulleres), distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 1.075 habitantes. Até 1944 pertenceu ao concello de Xeve. 

## Situación 
Ocupa un terreo montañoso, accidentado polos outeiros das Pasadellas, das Pedreiras e do Campo de Bois e no que destaca o monte Acival, que supera os 600 metros de altitude. Ten paisaxes naturais que nos levan á evasión como as que se poden contemplar nos arredores do encoro do Pontillón do Castro, reserva de auga da cidade de Pontevedra e refuxio de aves que conta na súa proximidade cunha gran zona de lecer.

No cumio dun monte próximo sitúase un miradoiro cunha escultura en pedra dedicada aos canteiros. Desde aquí, ademais dunha canteira de granito moi próxima, pódese divisar o contorno da cidade de Pontevedra.

A igrexa parroquial foi totalmente reedificada durante o século XVIII e que inclúe no seu conxunto unha peza abovedada anterior que se cre podería ter sido unha antiga sancristía.

A festa patronal é o día 12 de novembro (san Martiño), pero tamén se celebran san Breixo, santa Bárbara e o Corpus Christi.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Canteiro.jpg|Estatua ós Canteiros.
Ficheiro:Pontillón.jpg|Encoro do Pontillón do Castro.

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Verducido 
### Parroquias de Pontevedra 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pontevedra
A Virxe do Camiño, Pontevedra

**A Virxe do Camiño** é unha parroquia que se localiza no concello de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2021 tiña 53 habitantes (25 homes e 28 mulleres), distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución con respecto a 2014, cando tiña 55 habitantes. Non obstante, en 2022 quedou deshabitada a efectos estatísticos.

A parroquia ten a súa orixe nunha capela situada a carón do Camiño Portugués.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Virxe do Camiño 
### Parroquias de Pontevedra 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pontevedra
Era cuaternaria

A **era cuaternaria** ou **Cuaternario** é unha era xeolóxica que se estende dende o final do Noexeno, é dicir, hai 2,588&nbsp;± 0,005 millóns de anos ata os nosos días (a IUGS cambiou recentemente o anterior límite de 1,64 millóns de anos).  Coñécese esta era tamén como **antropozoica** (iniciada hai 1 millón de anos) por ser nela cando apareceron os homínidos. O Cuaternario divídese en dous períodos, Plistoceno e Holoceno. Actualmente négaselle a cualificación de era xeolóxica, preferindo referirse ao cuaternario como un **sistema xeolóxico** (xunto co Terciario), dentro da era cenozoica.

Climaticamente caracterízase polo arrefriamento xeral da Terra, durante as glaciacións que son o fenómeno climático máis importante deste longo período e nas que o norte de Eurasia e América estaban cubertas cunha gran capa de xeo. Considérase que se produciron catro principais, cos seus consecuentes interperíodos. 

Estas glaciacións foron denominadas (seguindo a escola clásica que toma como referencia Europa central) co nome dos afluentes do río Danubio onde se determinaron as primeiras observacións: Glaciación de Günz, glaciación de Mindel, glaciación de Riss e glaciación de Würm.

Os depósitos continentais e costeiros xunto cos fondos mariños permítennos un coñecemento dos fenómenos que ocorreron, como o desenvolvemento das formacións morénicas, fluvioglaciais, lacustres e eólicas (loess) ou a formación dos últimos relevos alpinos.

Respecto da flora, os fósiles que quedaron ofrécennos unha curiosa similitude coa actual. Máis cambios aconteceron na fauna, onde se aprecia a desaparición dalgunhas especies como os proboscídeos, o oso das cavernas ou o megalocero. Pero a grande innovación na vida animal que se produce no Cuaternario é o desenvolvemento do xénero *Homo*.[miniatura|Pintura dun [bisonte na cova de Altamira, de hai uns 14&nbsp;000 anos.|centro]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Antropoceno
Patricio Aylwin

**Patricio Aylwin Azócar** (), nado o 26 de novembro de 1918 en Viña del Mar e finado en Santiago de Chile o 19 de abril de 2016, foi o primeiro presidente de Chile despois da ditadura de Augusto Pinochet. Posuíu varios títulos de *doutor honoris causa*, entre eles o da Universidade Técnica de Lisboa, en Portugal.

Aylwin foi o gobernante que sucedeu ao ditador Augusto Pinochet, que estivo por dezaseis anos e medio ao mando de Chile logo de derrocar ao socialista Salvador Allende no ano 1973 pola vía dun golpe de Estado.

O período que encabezou Aylwin constitúe a chamada etapa da transición á democracia no país suramericano.

É avó da actriz chilena Paz Bascuñán.

## Notas
Carol Henning

**Carol Henning Brown**, nada en Salinas (California) o 27 de febreiro de 1902 e finada en Monterey o 8 de febreiro de 1983, foi unha marxista radical.

## Vida 
Estivo casada con John Steinbeck entre 1930 e 1942, co que visitou a Unión Soviética en 1937.

En palabras de Janice Albert "Carol Henning era unha muller brillante e independente disposta a tipografar e asemade criticar concienciudamente a obra de Steinbeck. Era máis sociable có seu marido, que foi timido ata o final da súa vida. E de maneira máis importante, tiña consciencia social; lía os xornais e sabía de que maneira o colapso económico da nación afectaba a xente corrente". Parini, o biógrafo de Steinbeck, comenta, "O sentido de atropelo que lle dá a obras como *De ratos e homes* e *The Grapes of Wrath* a súa calada dignidade e forza moral é en parte un testemuño do impacto de Carol". Aínda que, evidentemente, a semente da influencia de Carol fora botada pola nai de Steinbeck, Olive Hamilton Steinbeck, quen tamén posuía unha "moral intransixente" coas inxustizas sociais.
Carol Henning viviu en Carmel Valley.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficheiro do FBI
* Janice Albert sobre a influencia de Carol Henning sobre Steinbeck
Hemisferio oriental

O **hemisferio oriental** é a metade da Terra ao leste do Meridiano de Greenwich.miniatura|O Hemisferio oriental, en ocre.|centro