open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Realismo sucio

**Realismo sucio** («Dirty realism») foi un movemento literario estadounidense xurdido nos anos 1970-80 que, en termos xerais, pretendía reducir a narración (especialmente o relato curto) ós seus elementos fundamentais.

## Historia e características
Trátase dunha derivación do minimalismo que ten características propias. Ó igual que aquel, o realismo sucio caracterízase pola súa tendencia á sobriedade, a precisión e unha frugalidade extrema no uso das palabras en todo o que se refira á descrición. Os obxectos, os personaxes, as situacións... deben acharse caracterizados do xeito máis conciso e superficial posible. O uso do adverbio e a adxectivación redúcense ó máximo, dado que estes autores prefiren que sexa o contexto o que suxira o sentido profundo da obra.

En canto ós personaxes típicos, sempre tenden a retratarse seres vulgares e correntes que levan vidas convencionais, na liña dun dos grandes referentes do movemento, o contacontos O. Henry. Outra influencia importante na corrente é a do narrador norteamericano J. D. Salinger, así como John Fante.

Son representantes destacados do **realismo sucio** os narradores estadounidenses Charles Bukowski (1920-1994), Raymond Carver (1938-1988), Frederick Barthelme (1943-), Richard Ford (1944-) e Tobias Wolff (1945-). Así mesmo adóitase adscribir nesta corrente ó cubano Pedro Juan Gutiérrez (1950-).
Kit Fisto

**Kit Fisto** é un personaxe na serie de películas *A Guerra das Galaxias*.

Dotado de grandes ollos e dunha especie de tentáculos-trenzas que se estendían dende a súa cabeza, foi un Jedi que serviu á Orde Jedi durante moitas décadas e ata foi un dos máis renomeados da Orde. Este Jedi era nativo da rexión de Sabilion no planeta acuático de Glee Anselm. Kit Fisto era un ser anfibio; vivía baixo a auga e fóra dela perfectamente.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina do personaxe Kit Fisto na base de datos oficial (en inglés).
Ask the Dust

***Ask the Dust*** é unha novela escrita polo italo-americano John Fante en 1939, ambientada en California na época posterior ó crack do 29. Forma parte da tetraloxía da que é protagonista Arturo Bandini, o álter ego do autor.

A novela foi levada ó cine co título homónimo (*Pregúntalle ao vento*), dirixida por Robert Towne, con Colin Farrell, Salma Hayek e Donald Sutherland.

## Trama 
O mozo Arturo Bandini, fillo de emigrantes italianos, soña con converterse nun escritor de contos. Logo de non lograr publicar nin unha soa historia, múdase de Colorado, onde vivía coa familia, aos Ánxeles, en busca de fortuna. Encóntraa aloxado nunha pensión no barrio de Bunker Hill. Vagabundeando pola cidade na procura de esperanza, coñece unha camareira mexicana, Camilla Lopez, e comezan unha difícil e atormentada historia de amor chea de paixón e litixios: a loita constante contra o espectro da pobreza e a inferioridade social.
## Véxase tamén
### Bibliografía
*
El Puerto de Santa María

**El Puerto de Santa María** é un concello español situado na provincia de Cádiz, na comunidade autónoma de Andalucía.

## Xeografía
Sitúase sobre a ribeira e desembocadura do río Guadalete. A poboación do concello no ano 2006 era de 83.101 habitantes. A súa extensión é de 159&nbsp;km² e ten unha densidade de poboación de 522,6 hab/km². Atópase situada a unha altitude de 6 m e a 21&nbsp;km da capital de provincia, Cádiz.

El Puerto de Santa María sitúase na costa gaditana, no interior da baía de Cádiz, e ao sur da Serra de San Cristóbal; veciño aos municipios de Sanlúcar de Barrameda (estrada A-2002), Xerez da Fronteira, Rota, Puerto Real, e Cádiz por medio da baía. Conta cuns 22&nbsp;km de costa. El Puerto de Santa María caracterízase polo seu atractivo turístico principal, a praia, e conta cuns 16&nbsp;km de areal, todos de area fina, e con máis de 3 200 horas de sol ao ano. Dos areais son importantes Fuenterrabía, Santa Catalina (Los Curas, Las Redes, Vistahermosa-El Buceador), Valdelagrana, La Puntilla-La Colorá), La Calita, El Aculadero, a de Levante (onde está unha área naturista) e La Muralla. Unha extensión importante do solo do termo municipal pertence ao Parque Natural Baía de Cádiz.
Shalom aleikhem

**Shalom aleikhem** ou **shalom aleichem** (do hebraico **שלום עליכם**) é unha expresión de cumprimento en hebraico que significa "A paz sobre vós", ao que se responde "Aleikhem shalom".

Este cumprimento é común no Oriente Medio, e é cognato do árabe *assalamu alaikum*. O cumprimento é empregado no plural, mesmo cando se refire á un único individuo, o que de acordo coa visión relixiosa pode ser interpretado como un cumprimento "ao corpo e á alma do individuo" .

## Shalom Aleikhem como canción da vinda do Shabat
Shalom Aleikhem tamén é o nome dunha tradicional canción xudaica cantada no inicio do Shabat, onde se cumprimentan os anxos mensaxeiros de Deus que acompañan a xente da sinagoga até súas casas.

### Texto en hebraico
שָלוֹם עֲלֵיכֶם מַלְאֲכֵי הַשָרֵת מַלְאֲכֵי עֶלְיוֹן
מִמֶלֶךְ מַלְכֵי הַמְלָכִים הַקָדוֹשׁ בָרוּךְ הוּא
בּוֹאֲכֶם לְשָׁלוֹם מַלְאֲכֵי הַשָרֵת מַלְאֲכֵי עֶלְיוֹן 
מִמֶלֶךְ מַלְכֵי הַמְלָכִים הַקָדוֹשׁ בָרוּךְ הוּא 
בָרְכוּנִי לְשָלוֹם מַלְאֲכֵי הַשָרֵת מַלְאָכִי עֶלְיוֹן 
מִמֶלֶךְ מַלְכֵי הַמְלָכִים הַקָדוֹשׁ בָרוּךְ הוּא 
צֵאתְכֶם לְשָלוֹם מַלְאֲכֵי הַשָרֵת מַלְאָכִי עֶלְיוֹן 
מִמֶלֶךְ מַלְכֵי הַמְלָכִים הַקָדוֹשׁ בָרוּךְ הוּא

### Transliteración
Shalom aleikhêm malakhê hasharet malakhê el-yon
mimêlekh malkhê hamelakhim haqadosh baruch hu.
Boakhêm leshalom malakhê hashalom malakhê el-yon, 
mimêlekh malkhê hamelakhim haqadosh baruch hu.
Barekhúni leshalom malakhê hashalom malakhê el-yon,
mimêlekh malkhê hamelakhim haqadosh baruch hu.
Tsetekhêm leshalom malakhê hasharet malakhê el-yon,
mimêlekh malkhê hamelakhim haqadosh baruch hu.

### Tradución
Paz sobre vós, anxos servidores, anxos do Altísimo,
Do supremo rei dos reis, o Santo, bendito é el.
Que súa vinda iso sexa en paz, anxos da paz, anxos do Altísimo,
Do supremo rei dos reis, o Santo, bendito é el.
Abenzóame coa paz, anxos da paz, mensaxeiros do Altísimo,
Do supremo rei dos reis, o Santo, bendito é el.
Que súa partida iso sexa en paz, anxos da paz, anxos do Altísimo,
Do supremo rei dos reis, o Santo, bendito é el.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Cancións folclóricas xudaicas
Estado de México

O **estado de México**, é un dos 32 estados do México, localizado no centro do país. Fai fronteira polo norte cos estados de Hidalgo e Querétaro, polo sur cos estados de Morelos e Guerrero, polo oeste co estado de Michoacán, e polo leste cos estados de Tlaxcala e Puebla, e tamén rodea á Cidade de México. A súa área é de 22.499,95&nbsp;km² e a súa poboación é de 16&nbsp;187&nbsp;608 habitantes (2015). A capital do estado é a cidade de Toluca de Lerdo. A súa principal fonte de renda é a industria (o estado posúe unha das maiores zonas industriais do país) tamén conta co turismo e agricultura.

## Topónimo 
Etimoloxicamente tense varias definicións do nome de México, o estado adoptou o nome do país e da capital mexicana. Identifícase co nome na lingua náhuatl de **Mexihco** (cfr. náhuatl **Mexih**tli (deus Mexihtli (*Huitzilopochtli*) e o sufixo de lugar -**co**). O seu actual nome provén do náhuatl que significa "lugar do deus Mexihtli". Outra versión máis común identifícase como "lugar no embigo da lúa".

## Historia 
O estado de México foundouse o 2 de marzo de 1824, ao consumarse a independencia do país; o mesmo día creouse o congreso estatal.

## División política 
O estado está dividido en 16 rexións administrativas e 125 concellos.

## Demografía 
O estado de México ten unha poboación de 16.992.418 habitantes, é a entidade federal máis poboada do país.

### Relixón
[miniatura|250px|A [Basílica a Virxen dos Remedios.]]
De acordo co censo de 2020, a maioría dos habitantes do estado son católicos, cun total de 11.988.016 persoas que profesan o catolicismo ese ano, o que representa o 92,9% da poboación, ten dous bispados. Aínda que para os efectos o censo, este expresa que relixión practican, moitos adoitan dicir que son crentes, o que significa que se consideran seguidores do catolicismo, aínda que non determinan se son practicantes habituais. Tamén hai seguidores do cristianismo evanxélico, do cristianismo pentecostal e de grupos como as Testemuñas de Xehová e os mormóns ou a Igrexa de Xesucristo dos Santos dos Últimos Días.

O Estado de México concentra a maior poboación poboación xudía do país, a maioría son azkenazis, a segonda comunidade é a sefardi.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Goberno do Estado de México .
Kendal Ozzel

O **Almirante Ozzel** é un personaxe de ficción do universo de A guerra das galaxias. Era o oficial ao mando do Superdestructor Estelar Executor. Este oficial, aínda que competente e capaz, sufría un defecto moi común entre os mandos Imperiais: subestimar ás forzas rebeldes. Comandaba, ademais, o *Escuadrón da Morte* composto polo anteriormente mencionado Executor e varias naves máis.

Ozzel foi executado por Darth Vader no transcurso da batalla de Hoth. O seu erro foi saír do hiperespacio demasiado cedo, permitindo aos rebeldes detectalos e activar o seu escudo deflector planetario. Desta forma os rebeldes imposibilitaron un bombardeo orbital por parte da frota Imperial ao planeta e obrigaron ás forzas Imperiais a unha invasión terrestre ao mando do xeneral Maximilian Veers. O Almirante Ozzel foi relevado polo ata entón Capitán Piett, segundo ao mando no Executor.
Porto de Vigo

O **porto de Vigo** está situado na ría de Vigo e é un dos maiores portos de pesca do mundo. É ademais a sede da compañía pesqueira Pescanova. No 2014 descargáronse 865.275 toneladas de peixe (un 4,89% máis ca no 2013), batendo a súa mellor marca histórica. Pertence á provincia marítima de Vigo.

Vigo é a base de compañías pesqueiras con gran presenza en países como Namibia, Suráfrica, Mozambique, Australia, Arxentina, as Illas Malvinas, Chile ou Perú. O peixe é enviado a toda España e expedido a países como Portugal, Italia, Francia e outros mercados máis distantes, mesmo de Asia.

En Vigo teñen lugar importantes feiras mercantís, como Conxemar, un evento anual dedicado os produtos pesqueiros conxelados. A World Fishing Exhibition ten lugar periodicamente.
[miniatura|O porto de Vigo foi, durante anos, punto de partida da [emigración galega.]]

## Historia 
A tradición da construción de buques comezou co século XX, coa aparición dos primeiros botes de pesca a vapor. Un destes modernos modelos, coñecidos como *Vigo type steamer*, foi moi popular en toda a costa da Península Ibérica e do norte de África, sendo construídos centos de exemplares.

Outro momento decisivo do desenvolvemento foi nos anos 60, cando os novos buques conxeladores, que revolucionaron a industria pesqueira, se comezaron a construír. Os estaleiros de Vigo sempre foron líderes na construción de buques pesqueiros e un constante punto de referencia.

## Estrutura 
miniatura|300px|Estación Marítima, no peirao de cruceiros.
Está dividido do seguinte xeito:
* Terminal de Bouzas: divídese en dúas zonas: a destinada ó tráfico ro-ro, e o peirao de reparacións.
* Peiraos de Beiramar e O Berbés, destinados ó atraque de barcos pesqueiros de altura e baixura.
* Peirao de Cruceiros *Alberto Durán Núñez*.
* Peirao deportivo.
* Peiraos do Areal: comercial e transversal. Suman máis de 1.500 metros de lonxitude, destinados a carga xeral e fluídos. Teñen conexión ferroviaria.
* Terminal de Guixar: Peirao de 769 metros de lonxitude destinado ó tráfico de contedores, con conexión ferroviaria.

## Gobernación 
O porto de Vigo está gobernado pola Autoridade Portuaria de Vigo, independente do ente Portos de Galicia. O seu presidente, designado directamente polo goberno da Xunta de Galicia, é Rubén Marín Gallego desde 2025.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Centro de Vigo de PSA Peugeot Citroën
* Provincia marítima de Vigo
* Porto da Coruña
* Porto de Ferrol

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do Porto de Vigo
Augas da Coruña

**Empresa municipal Augas da Coruña, S.A.** (oficialmente en castelán **Empresa Municipal Aguas de La Coruña, S.A. - EMALCSA**) é unha empresa pública que abastece de auga potable ó concello da Coruña, e a súa área metropolitana. Inscrita no Rexistro Mercantil desta mesma cidade o 7 de xullo de 1978, absorbeu á antiga abastecedora Aguas de La Coruña S.A. fundada en 1908. A empresa ten un patrimonio valorado en 2013 en 58,3 millóns de euros.

A auga que fornece EMALCSA provén do encoro de Cecebre e potabilízase no lugar da Telva (Cambre). O ciclo da auga remata na EDAR de Bens. En 2013 a compañía vendeu o 31 % da EDAR de Bens, da que posuía o 100 % do capital, aos concellos de Oleiros (8 %), Culleredo (8 %), Arteixo (8 %) e Cambre (7 %).

A empresa é propiedade do Concello da Coruña ao 100%, factura máis de 20 millóns de euros ao ano cun beneficio de máis de 2 millóns de euros. Emalcsa foi accionista de R Cable e financia Smart City. Os maiores clientes particulares da empresa son Hijos de Rivera e Begano que consomen case a metade da auga.

A empresa ten depósitos de auga nos barrios de Eirís, Monte Alto, Penamoa, O Ventorrillo e Almeiras (Culleredo).
## Galería de imaxes

Traída de augas de Cañás 1.jpg|Traída de augas de Cañás, Carral.

Depósito de auga de EMALCSA en Almeiras, Culleredo.jpg|Depósito de auga de EMALCSA en Almeiras, Culleredo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Emalcsa 
* Visualización histórica de las líneas de abastecimiento.
Lasse Virén

**Lasse Artturi Virén** (22 de xullo de 1949 en Myrskylä) é un atleta finés retirado, gañador de catro medallas de ouro nos Xogos Olímpicos de 1972 e 1976 en 5.000 e 10.000 metros.

Policía de profesión debutou na alta competición en 1971 nos Campionatos de Europa celebrados en Helsinqui. Foi unha das grandes estrelas dos Xogos Olímpicos de Múnic, ao conseguir gañar tanto en 5.000 como en 10.000 m, nesta última especialidade bateu o récord mundial con 27:38,4 nunha carreira épica na que tropezou e caeu na volta doce, inda así ergueuse conseguindo a vitoria e o récord. Foi o cuarto atleta da historia en gañar ambas as dúas probas nuns Xogos Olímpicos, despois de Hannes Kolehmainen en 1912, Emil Zátopek en 1952 e Vladimir Kuts en 1956. Poucas semanas despois dos Xogos de Helsinqui estableceu un novo récord mundial nos 5.000 m con 13:16,4.

Nos Campionatos de Europa de Roma en 1974 gañou o bronce nos 5.000 m e foi 7º nos 10.000 m. Nos Xogos Olímpicos de Montreal 1976 gañou o ouro nos 5.000 e nos 10.000, mentres que foi 5º na maratón. Foi o primeiro atleta, e o único, en gañar os 5.000 e os 10.000 m en dous Xogos Olímpicos. Con todo as súas vitorias levantaron controversias, nos Xogos Olímpicos de 1976 deu a volta de honra cuns tenis na man, o comité Olímpico Internacional acusouno de motivacións malévolas, como amosar o logo dos tenis. Tamén foi acusado de practicar a hemotransfusión que non era ilegal na época pero que el sempre negou.

Despois de retirarse do atletismo tras os Xogos Olímpicos de 1980 nos que quedou quinto nos 10.000 metros. entrou en política e foi deputado no Parlamento finés.
Orlando Pirates FC

**Orlando Pirates Football Club** é un club de fútbol de Orlando (Soweto) en Suráfrica fundado en 1937. Xoga na máxima división surafricana, a Premier Soccer League (PSL), o seu estadio é Ellis Park e gañou tres veces o campionato de Suráfrica: 1994, 2001 e 2003.
Jean Itard

miniatura|dereita|Jean Itard
**Jean Marc Gaspard Itard**, nado en Oraison, Provenza, o 24 de abril de 1774 e finado en 1838, foi un médico-pedagogo francés que atendeu ao salvaxe de Aveyron, o neno salvaxe que chegou a París a finais do século XVIII.
Lúa (homónimos)

O termo **Lúa** pódese referir a:

***Lúa** é un antropónimo feminino; 
*O satélite natural da Terra, a **Lúa**;
*Por extensión, coñécese co nome de lúa a calquera satélite natural dun planeta;
*A linguaxe de programación, **lua**;
***Lúa real**, nome co que é coñecido vulgarmente en galego o peixe da especie *Lampris guttatus*;
****Lúa Nova***, revista galega de Cornellà de Llobregat iniciada en 1987;
****Lúa***, revista galega de Cornellà de Llobregat iniciada en 1996;
****Lúa Nova***, programa da TVG dirixido e presentado por X. R. Gayoso que se emitiu na tempada 1986-1987.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***San Martín de Lúa**, parroquia do concello de Pol;
***Lúa**, lugar da parroquia de San Martín de Lúa, no concello de Pol;
***Gulúa**, lugar da parroquia de Cereo, no concello de Coristanco.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Río Senegal

260px|miniatura|O río Senegal desde o aire preto de Saint-Louis
O **río Senegal** está na África occidental, e ten unha lonxitude de 1.430&nbsp;km. Flúe desde Guinea e baña Malí, a Mauritania e o Senegal, facendo de fronteira entre estes dous últimos países, antes de desaugar no océano Atlántico en Saint-Louis.

## Percorrido 
O río Senegal fórmase, de feito, en Bafoulabé, en Malí, pola confluencia de dous cursos de auga que baixan desde o macizo do Fouta Djalon, o Bafing e o Bakoye (acrecentado co Baoulé). O Bafing é considerado como a rama-nai do río, vindo desde Guinea, onde nace a 750 metros de altura, e engádelle 344&nbsp;km máis ao Senegal (sen el o seu curso é só de 1.086&nbsp;km).

### Afluentes e conca 
Pola beira esquerda recibe o río Falémé, que é o seu principal tributario, e que serve de fronteira entre Malí e o Senegal. Pola beira dereita recolle augas do Colombiné, do Karakoro, do Ghorfa e do Gorgol, que máis que ríos son wadis.

A conca do río cobre uns 337.000&nbsp;km², espallándose por catro estados. Adoitan diferenciarse tres rexións nela: a cunca alta, até Bakel (localidade do Senegal, preto da fronteira con Malí); o val entre Bakel e Saint-Louis (816&nbsp;km) e, por último, o delta.

## Réxime fluvial 
O Senegal é un río de réxime moi irregular. O seu caudal medio, na foz, é de 640 m³/s, pero pode chegar a oscilar entre 3 m³/s, no período de estiaxe, e 5.000 m³/s nos períodos de cheas. Os máximos de caudal ocorren durante o verán, entre xullo e outubro; a estiaxe entre febreiro e marzo. Durante a estación seca as augas poden baixar tanto que é posíbel vadealo a pé.

## Navegabilidade 
[miniatura|esquerda|250px|O río Senegal nos arredores de [Kanel]]
Polo normal é navegábel, en calquera estación do ano, durante uns 175&nbsp;km, desde a foz até Podor, e na época da estación de choivas, con augas altas, nuns tres meses, pódese navegar até Kayes, a 975&nbsp;km da desembocadura.

dereita|miniatura|295px|O río na altura da cidade de Dramané, Malí)

## Institucións internacionais 
Desde 1972, tres dos estados ribeiráns do río Senegal (Malí, Mauritania e o Senegal) están agrupados na OMVS (*Organisation pour la Mise en Valeur du fleuve Sénégal*: Organización de posta en valor do río Senegal) para impulsar a cunca e explotar racionalmente os seus recursos (enerxía, navegación, regadío etc). 
## Véxase tamén
N-120

[dereita|miniatura|N-120 en [Vilasobroso, Mondariz|Vilasobroso.]]
[dereita|miniatura|N-120 en [Ponteareas.]]
[dereita|miniatura|N-120 en [Melón, Melón, Melón|Melón.]]

A **N-120** é unha estrada nacional española que une as cidades de Logroño e Vigo, acabando no porto desta última. A nomenclatura actual desta vía, así como do resto das estradas nacionais de España, estableceuse no cuarto plan xeral de estradas de 1939-41 (Plan Peña).

Ten un percorrido de 662 km e pasa polas comunidades autónomas da Rioxa, Castela e León e Galicia. Une grandes cidades e vilas como Burgos, Sahagún, León, Astorga e Ponferrada (en Castela e León) e O Barco de Valdeorras, A Rúa, Quiroga, Monforte de Lemos, Ourense, Ribadavia, A Cañiza, Ponteareas e O Porriño (en Galicia).

Existen, amais, varias autovías ou autoestradas paralelas, con tramos en construción. Entre Logroño e Burgos (ligazón coa BU-30), está en construción a A-12, Autovía do Camiño de Santiago. Burgos circunválase mediante a BU-30. Entre a BU-30 e Onzonilla o corredor correspóndese coa Autovía Autonómica do Camiño de Santiago A-231, en servizo. Entre Onzonilla e León o corredor correspóndese coa Autovía da Ruta da Prata A-66, en servizo. Entre León e Astorga o corredor correspóndese coa autoestrada AP-71 de peaxe, en servizo.  Entre Astorga e Vilamartín da Abadía o corredor correspóndese coa Autovía do Noroeste A-6, en servizo.

Entre Vilamartín da Abadía e Ourense o corredor correspóndese coa Autovía Ponferrada-Ourense A-76, en proxecto. Até a década de 1980 o tramo entre A Rúa e Ourense discorría ao sur do río Sil pola actual OU-536, atravesando a ponte Bibei e Castro Caldelas. Desde entón vai por Quiroga, Monforte de Lemos e Os Peares. Entre A Rúa e Monforte de Lemos, pasando por Quiroga e A Estación (A Pobra do Brollón), vai en paralelo á LU-933, tramo da antiga C-533 A Gudiña-Lalín. Entre Monforte de Lemos e Os Peares, pasando polo Castro de Ferreira, existe o tramo N-120a, que se corresponde coa vella estrada C-546 Ourense-Lugo.

Entre Ourense e Vigo correspóndese coa vella estrada Villacastín-Vigo. Entre Ourense e O Porriño vai en paralelo á Autovía das Rías Baixas A-52. Entre O Porriño e a ligazón coa AP-9 (Autoestrada do Atlántico) na Portela de Puxeiros, a estrada correspóndese coa Autovía do Atlántico A-55, que a solapa en diversos tramos. Tamén se solapan desde A Portela de Puxeiros até a entrada en Vigo pola avenida de Madrid. Entre a avenida de Madrid e o porto de Vigo a estrada correspóndese coa circunvalación VG-20.

## Percorrido
### Tramo A Rioxa
### Tramo Castela e León
### Tramo Galicia
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Estradas nacionais de España
*Estrada Villacastín-Vigo
Anos das Lámpadas

No legendarium de J. R. R. Tolkien, os **Anos das Lámpadas** son o primeiro dos tres grandes períodos de Arda, o mundo no que se desenvolven a maioría dos acontecementos narrados na súa mitoloxía. Os dous períodos seguintes son os Anos das Árbores e os Anos do Sol, nesa orde.

Os Anos das Lámpadas comezaron pouco despois da creación de Arda. Cando os Valar descenderon ao mundo, Arda carecía de vida e de trazos xeográficos marcados: a forma orixinal de Arda, escollida polos Valar, era un enorme continente simétrico.

Aulë, o ferreiro dos Valar, creou a estrutura das lámpadas (e tamén dos piares que as sostiñan). Despois Varda encheunas concentrando a difusa luz que iluminaba Arda daquela, e Manwë consagrounas. A lámpada chamada Illuin foi situada no extremo norte de Arda, e a outra, Ormal, no extremo sur. No medio, onde confluía a luz de ambas, atopábase un gran lago que rodeaba a illa de Almaren, onde habitaban os Valar.
 
O período que seguiu á creación das lámpadas coñécese como a **Primavera de Arda**, na que os Valar organizaron o mundo como desexaron e repousaron en Almaren. Esta é a época na que apareceron os primeiros animais e na que medraron as primeiras fragas. Melkor, o Vala maligno, que até daquela asexara alén dos Muros da Noite, aproveitou o sono de Tulkas para entrar en Arda inadvertido, xunto coa súa hoste, e construíu no norte a súa primeira fortaleza, Utumno.

As lámpadas foron destruídas nun ataque de Melkor, que supuxo a fin definitiva da Primavera de Arda, xa eivada en parte polo mal e o odio que manaban desde Utumno. Arda ficou unha vez máis ás escuras, e a caída das lámpadas estragou a perfecta simetría da súa superficie. Co cataclismo creáronse novos continentes: Aman no oeste, a Terra Media no medio, as terras inhabitadas (máis tarde coñecidas como a Terra do Sol) no leste, e a Terra Escura no sur. No lugar onde caeu Illuin formouse máis adiante o Mar Interior de Helcar, no que se atopaba a baía de Cuiviénen. A destrución das Dúas Lámpadas marcou a fin dos Anos das Lámpadas e o inicio dos Anos das Árbores.
Economía de Tanzania

miniatura|left|Mercado próximo a Arusha.
Tanzania é un dos países máis pobres do mundo, cun PIB per cápita de soamente 1 700 dólares en 2012. Con todo, a súa economía alcanzou altos índices de crecemento grazas á produción de ouro e o turismo. O país practicamente concluíu a súa transición para unha economía de mercado liberalizada, aínda que o goberno manteña presenza en sectores como telecomunicacións, bancario, enerxía e minaría.

A súa economía é moi dependente de agricultura, sector responsable por 40% do PIB, 85% das exportacións e que emprega o 80% da man de obra. Con todo, a topografía e as condicións climáticas limitan as terras cultivables a só o 40% do total. O país sitúase entre os 10% máis pobres do mundo.

A industria do país consiste principalmente no procesamento dos produtos agrícolas do país, e algúns bens de consumo non durábeis. O Banco Mundial e doadores internacionais teñen axudado con diñeiro a rehabilitar a obsoleta infraestrutura e aliviar a pobreza. Debido á axuda internacional e sólidas políticas económicas, o país conseguiu manter o crecemento malia a recesión mundial.

## Notas
San Tomé, San Tomé e Príncipe

**San Tomé** (portugués: *São Tomé*) é o nome da illa principal de São Tomé e Príncipe e da capital do país. É a maior cidade da nación, con 56.166 habitantes, consonte datos de 2005.

## Xeografía 
San Tomé está situada a 0º 20' 10" N e a 6º 4o' 53" L. Localízase na baía de Ana Chaves, no noroeste da illa homónima. Está unida por varias estradas a outras localidades da illa, aínda que a vía de comunicacións principal é a autovía que percorre o perímetro da illa.

## Historia 
A cidade foi fundada polos portugueses en 1485, desenvolvéndose arredor da catedral erguida no século XVI. O forte de São Sebastião, construído en 1575, de innegábel interese histórico, está hoxe convertido nun museo. A partir de 1493, os portugueses deportaran para a illa os xudeus renuentes do seu territorio inérico. No ano 1599, San Tomé e o arquipélago foron tomados polos holandeses durante un par de díasla città. En 1641, os holandese volveron, mais esta vez ficaron durante un ano. 
Outras edificacións salientes da cidade son o Pazo Presidencial e máis a Igrexa dos Pescadores.

## Infraestruturas 
San Tomé posúe os equipamentos a destacar seguintes:
* 2 mercados,
* 1 hospital,
* 1 aeroporto,
* 1 emisora de radio e televisión

## Economía 
A cidade ten tamén porto marítimo, mais o feble calado das súas augas impide que buques de certa tonelaxe poidan fondear nel, polo que existe un sistema de barcazas para cargar os contedores en augas máis profundas. Para remediar esta falla, existe o proxecto de construír un porto en augas máis fondas. O porto é así mesmo destacábel polas súas actividades pesqueiras, especialmente de espadarte e merlín; a liña captúranse sobre todo peixes voadores.

O tratamento de cacao, bananas e copra, das plantacións da illa e a súa exportación é outra das actividades da cidade. Posúe tamén industrias lixeiras e de bebidas e alimentos.

## Galería 

Ficheiro:Sao_tome_fish.jpg|Pecadores nunha praia 
Ficheiro:sao_tome_fort.jpg|Forte 
Ficheiro:sao_tome_palace.jpg|Pazo Presidencial 
Ficheiro:Sao_tome_mercado.jpg|Mercado principal da cidade
Valeriano Orobón Fernández

**Valeriano Orobón Fernánez**, nado en La Cistérniga (provincia de Valladolid) en 1901 e finado en Madrid en 1936, foi tradutor e teórico do anarcosindicalismo, e creador da letra en castelán da canción "A las barricadas".

## Traxectoria
Valerio Orobón Fernández foi activo na loita obreira desde moi novo. Home intelectual e con facilidade para os idiomas, traduciu a biografía de Max Nettlau realizada por Rudolf Rocker.

Entre as súas contribucións teóricas resalta o seu empeño en lograr unha alianza obreira revolucionaria para pechar o paso ó crecente fascismo e preparar o camiño cara á revolución. Tras esta, Orobón consideraba que os sindicatos eran o medio para organizar a sociedade de forma descentralizada tanto política como economicamente, chegando a afirmar que o anarcosindicalismo era a forza revolucionaria máis importante en España. Manifestou o seu rechazo ás propostas comunistas de estado e puxo énfase en que os seus partidarios non puidesen ter influencia na CNT.

Puxo letra en castelán á "Warschawjanka", máis coñecida como "A las barricadas", o himno da CNT e canción popular do movemento anarquista.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Recensión de *El pensamiento y la acción de Valeriano Orobón Fernández* de José Luis Gutiérrez Molina na revista *Bicel*, da Fundación de Estudios Libertarios Anselmo Lorenzo .
*"Orobón Fernández: un anarquista unitario y pluralista", artigo de Pepe Gutiérrez-Álvarez en www.alasbarricadas.org, 17 de xullo de 2008 .
Portocelo, Xove

**San Tirso de Portocelo** é unha parroquia do concello lugués de Xove. Ten cinco núcleos de poboación. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña 265 habitantes (140 homes e 125 mulleres).

## Territorio 
Na súa costa está a enseada de Portocelo, que serve de abrigo ao portiño, e onde tamén se sitúan tres praias que quedan comunicadas coa marea baixa. Máis ao oeste a costa é máis accidentada. Os accidentes máis importantes son a Punta de Roncadoira, onde se sitúa o faro de Punta Roncadoira, sendo o extremo máis setentrional deste tramo de costa, Punta da Mansa e Punta Saíñas. Así mesmo, a escasa distancia da costa hai un conxunto de pequenas illas coñecidas como Os Netos e situado entre Punta da Mansa e Punta Saíñas.

## Economía 
Os sectores económicos principais son a pesca e a agricultura. O marisqueo foi tradicionalmente un recurso auxiliar para as familias labregas e na actualidade o percebe e ourizo son explotados profesionalmente. Canto á pesca, a frota que ten como base o porto de Portocelo redúcese a un pequeno número de embarcacións tradicionais. A agricultura é outro dos sectores económicos máis importantes da parroquia. Destacan o cultivo do millo, grelos e pataca. A explotación dos montes de eucalipto constitúen unha importante fonte de ingresos para os habitantes da zona.

## Patrimonio 
A igrexa de San Tirso, cuxas ruínas aínda se poden ver en Portocelo, e a igrexa de Vilachá, construída no século XX en substitución da primeira.

## Historia 
Na década de 1970 Fenosa promoveu a construción dunha central nuclear no lugar de Regodela. Este proxecto encontrou unha forte oposición tanto na sociedade galega da época como nos habitantes da zona, e o 10 de abril de 1977 tivo lugar unha manifestación histórica, na que 8.000 persoas marcharon desde Viveiro até Xove.

## Galería de imaxes

Praia de Portocelo, Xove 01.jpg|Praia de Portocelo.
Casas en Portocelo, Xove 03.jpg|Casas en Portocelo.

### Lugares de Portocelo 
### Parroquias de Xove 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Xove
Faro de Punta Roncadoira

O **faro de Punta Roncadoira** é un faro situado na costa cantábrica galega.

## Localización 
Sitúase na punta Roncadoira na costa de Vilachá, na parroquia de Portocelo, Xove. O 24 de xullo de 1974 a Dirección Xeral de Portos autorizou a redacción dun proxecto de construción dun faro en Punta Roncadoira. Entrou en funcionamento o 25 de febreiro de 1984 de forma provisional, e definitivamente o 10 de abril de 1986, como apoio aos outros faros próximos que sinalizan a ría de Viveiro. Ten unha elevación de 80 metros sobre o nivel do mar e un alcance de 20 millas.

En 2009 remodelouse a vía de acceso e en 2011 a que rodea o faro.

Desde 1993 depende da Autoridade Portuaria de Ferrol-San Cibrao.

## Características 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Lista de faros de Galicia

## Notas
Waigeo

**Waigeo** é unha das catro maiores illas do arquipélago Raja Ampat na provincia de Papúa, Indonesia. A illa tamén lla coñece como'' 'Amber'* ou* 'Waigiu'''.

A área da illa é de 3.155&nbsp;km², o punto máis alto rolda os 1.000 metros, e as medidas da illa son de aproximadamente duns 110&nbsp;km. (oeste-este) e uns 50&nbsp;km. (norte-sur).

Ao oeste da illa atópase a poboación de Wasai que é a capital do distrito de Raja Ampat.

Desde 1997, a illa converteuse na localización dunha substancial "granxa de perlas", de propiedade da marca australiana Atlas Pacífico.

Outras illas do arquipélago son Salawati, Batanta e Misool.
Salawati

**Salawati** é unha das catro maiores illas do arquipélago Raja Ampat na provincia de Papúa, (anteriormente Irian Jaya) Indonesia.
Ten unha superficie total de 1.623 km². Salawati esta separada de Nova Guinea polo estreito de Sele, (estreito de Galowa, ou estreito das vinganzas), e de Batanta polo Estreito de Pitt (Estreito de Spartín).

Outras illas principais do arquipélago son Misool, Batanta e Waigeo.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
### Outros artigos
### Ligazóns externas
Batanta

**Batanta** é unha das catro maiores illas do arquipélago Raja Ampat na provincia de Papúa Occidental, Indonesia. A súa superficie é de 453&nbsp;km² e o seu punto máis alto ten 1.184 m. O Estreito de Pitt sepáraa de Salawati, mentres que o Estreito de Dampier faino de Waigeo.

O estreito de Dampier chámase así polo explorador inglés William Dampier. En 1759 o capitán William Wilson co East Indiaman *Pitt* vogou por estas augas e nomeou a canle entre Batanta e o estreito de Salawati Pitt, como o seu buque.

Outras illas do arquipélago son Salawati, Misool e Waigeo.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
### Ligazóns externas
Misool

**Misol** é unha das catro illas máis importantes das illas Raja Ampat na provincia de Papúa, (Anteriormente Irian Jaya), Indonesia. Ten unha superficie total de 2.034 Km². O punto máis alto ten 561 m. E as principais cidades son Waigama, situada na costa norte da illa, e Lilinta.

Os habitantes falan a lingua Biga e a lingua Matbat, así como o indonesio.

Outras illas principais deste grupo no extremo occidental de Papúa Occidental son Salawati, Batanta e Waigeo e hai numerosas illas máis pequenas tales como Kofiau.

## Notas
Kediet Ijill

O **Kediet Ijill** é unha montaña do occidente do deserto do Sáhara, que con apenas 915 m.s.n.m. é a maior elevación de Mauritania.

## Nome
A transcrición do nome ofrece algunhas variantes; así pode aparecer como *Kedia de Idjil*, *Kediet ej Jill*, *Kediet Idjil*, ''Kodia d'Idjil*, e aínda outras.
A primeira parte do nome corresponde ao árabe *kudya* "outeiro", mentres a segunda, sen apenas seguranza, semella estar emparentada co bérber do norte *iүil*, *ighil'' ( en transcrición árabe:ّإﻳﻐﻞ) "crista; outeiro". A reunión dos dous nomes de distintos estratos lingüísticos compón unha case tautoloxía, como acontece con frecuencia en tales casos de designacións xeográficas.

## Situación
O Kediet Ijill sitúase no noroeste de Mauritania, a unha decenas de quilómetros da fronteira do Sáhara Occidental (controlado por Marrocos), na zona coñecida po El Hammami, na rexión de Tiriz Zemmour, e dentro do distrito administrativo de F'Dérik, de cuxa capital, a localidade homónima, dista apenas 24&nbsp;km, movéndose en dirección noroeste desde a montaña. Máis lonxe, a nordeste aséntase a localidade de Zouérat.

Moi próximo á montaña sitúase, tamén a noroeste, o chott ou shebkhra de Ijill, terreos afundidos e cargados de sal, que son explotados como salinas.

## Características
O Kediet Ijill é unha montaña-illa maciza formada por minerais férreos (magnetitas e hematitas) e cuarzos, que resiste a erosión. A súa xénese, magmática, é diferente a das formacións montañosas tabulares dos próximos adrar, tanto de Mauritania como do achegado Sáhara Occidental, que corresponden a materiais sedimentarios fortemente traballados polos axentes erosivos.

## Economía
Xunto a montaña están situadas as minas de ferro de Kediet Ijill, en explotación desde hai varios decenios e cuxo mineral sae por ferrocarril até os portos mauritanos de Cansado e Port-Étienne.
Samoedo, Sada, Sada

**Samoedo** é unha vila da parroquia de Sada no concello coruñés de Sada, na comarca da Coruña. Segundo o INE, en 2025 tiña 526 habitantes (259 homes e 267 mulleres), o que supón un aumento en relación a 2011, cando tiña 505 habitantes, sendo o terceiro maior núcleo de poboación da parroquia.

## Características
Limita coa vila de Sada e o lugar do Tarabelo dentro da propia parroquia; cos lugares de Seixeda e O Castro de Samoedo na parroquia de San Xián de Osedo; e coas parroquias de San Xián de Lubre e San Xián de Ouces, no concello de Bergondo.

Abrangue varias entidades menores de poboación de distinta denominación: Agra de Samoedo, As Lixelas, Samoedo, As Corredoiras, Os Carbosos, Cambade, Monte do Sabio etc.

Destacou tradicionalmente pola súa produción vitícola, presumiblemente ligada ao mosteiro de Sobrado, se ben hoxe decreceu case ata a desaparición. Porén, non deixa de ser unha área eminentemente agraria, aínda que tamén residencial.

Conserva mostras significativas da súa arquitectura popular, especialmente hórreos e algunha vivenda de interese.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Sada 
### Parroquias de Sada 
## Notas
-275

## Acontecementos 
* Italia: Vitoria romana fronte a Pirro, rei do Epiro, en *Maleventum*, que trocará o seu nome por Beneventum. Pirro regresa ao seu país.

## Nacementos 
*Riano de Creta, poeta en lingua grega (m. -195).

## Mortes 
*Menedemo de Eretria, filósofo grego (data probábel).

## Outros 
*

Historia ano a ano
-264

## Acontecementos 
* Iníciase a primeira guerra púnica (até 241 a.C.): Roma acode en defensa dos mamertinos que operan en Sicilia contra Siracusa, e que se ven afustigados polos cartaxineses.
* Nicomedes I, rei de Bitinia funda a cidade de Nicomedia, que converte na capital do reino. É a actual Izmit, Turquía (data aproximada).

### Economía 
* As primeiras moedas romanas coa alegoría da mesma Roma, coroada pola Vitoria, aparecen neste ano.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-262

## Acontecementos 
* Primeira guerra púnica (264
a 241 a.C.): Ataque romano contra Akragas (Agrigento), Sicilia. As fontes romanas culpan do ataque aos cartaxineses.

## Nacementos 
* Apolonio de Perge, matemático e astrónomo grego.

## Mortes 
* * Filemón o Vello, poeta cómico grego (n. -361).

## Outros 
*

Historia ano a ano
-255

## Acontecementos 
* Batalla de Tunes: Logo da vitoria de Ecnomos no ano anterior, o romano Atilio Régulo desembarca en territorio cartaxinés, onde sofre unha dura derrota ante os mercenarios espartanos de Xantipo.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-254

## Acontecementos 
* Primeira guerra púnica (264 a 241 a.C.):
** Desastre de Camarina: naufraxio da frota romana á altura de Camarina, no sur de Sicilia, cando transportaba os sobreviventes da batalla de Tunes (255 a.C.). Roma queda sen defensa naval, mais Cartago non sabe explotara a vantaxe.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-241

## Acontecementos 
* Atalo I Soter sobe ao trono de Pérgamo (até 197 a.C.), sucedendo a Eumenes I.
* Primeira guerra púnica (desde 264 a.C.):
** Batalla das illas Égadi (Aegatae insulae): Roma aniquila a frota cartaxinesa. As tropas de Cartago en Sicilia fican bloqueadas. Roma é a vencedora da guerra.
** Tratado de paz da primeira guerra púnica: Cartago renuncia a Sicilia, que pasa a dominio romano, así como as illas Lípari e as Égadi; pagará ademais unha cuantiosa indemnización ao longo dun decenio.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-229

## Acontecementos 
* A República Romana emprende unha campaña naval contra os piratas ligures e ilirios, que acosan os seus aliados mediterráneos (até -228).
* Asdrúbal, xenro de Hamílcar Barca, pasa a dirixir a conquista cartaxinesa en Hispania, tras o falecemento do seu sogro (até -221).

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Hamílcar Barca, xeneral cartaxinés, en territorio ibérico.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-227

## Acontecementos 
* O xeneral cartaxinés Asdrúbal funda, no sueste de Hispania, a cidade de Qart Hadashat, a actual Cartaxena.
* Roma declara novas provincias romanas as illas de Sicilia e Sardeña.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
-267

## Acontecementos 
* A República Romana multiplica o números de cuestores: de dous pasan a ser oito.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-268

## Acontecementos 
* Creación da colonia romana de Ariminum (Rímini).
### Grecia 
* Cremónidas, un estadista e xeral ateniense, emite o decreto de Cremónidas, creando unha alianza entre Esparta, Atenas e Tolomeo II Filadelfo de Exipto. As orixes desta alianza residen no desexo continuado de moitos estados gregos, especialmente Atenas e Esparta, de restaurar a súa anterior independencia, xunto co desexo de Tolomeo de crear problemas ao seu rival, Antígono II Gonatas, rei de Macedonia. As ambicións de Tolomeo no mar Exeo vense ameazadas pola frota de Antígono, de xeito que el coidadosamente vai construíndo unha coalición contra Macedonia en Grecia. Especialmente cultiva a Atenas proporcionando á cidade o cereal que necesita.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
Salento (homónimos)

**Salento** pode facer referencia a:
*Salento, unha rexión do sur da Puglia, en Italia.
*Salento, Salerno, unha comuna italiana da provincia de Salerno.
*Salento, Quindío, unha municipio colombiano do departamento de Quindío.
-311

## Acontecementos 
* Etruscos e samnitas alíanse contra a expansión da República Romana.
** Roma toma a cidade etrusca de Tarquinia.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-309

## Acontecementos 
* Areo I tórnase rei de Esparta (até 265 a.C.)
* Batalla de Perusia: os etruscos son derrotados polos romanos.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-734

## Acontecementos 
* Fundación de Siracusa polos foceos e de Naxos polos calcídios, colonias gregas en Sicilia, .

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Nabonasar, rei de Babilonia desde -747.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-688

## Acontecementos 
* Rodios e cretenses fundan a colonia de Xela (*Gela*) en Sicilia.

## Arte e cultura 
* Institúese en Esparta a Gymnopaedia, danza ximnástica na que os homes lacedemonios mostran as súas habilidades físicas.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-535

## Acontecementos 
* Fundación de Velia, colonia dos foceos, na Lucania, Italia.
* Batalla naval de Alalia, na que etruscos e cartaxineses se aliaron contra os gregos.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Servio Tulio, rei de Roma desde -578, asasinado.

## Outros 
*

Historia ano a ano
Balrampur

**Balrampur** é un municipio e cidade do distrito de Balampur, Uttar Pradesh, na India. A súa poboación é de 72&nbsp;220 (2001). Localízase na ribeira do río Rapti a 106 metros de altitude. Entre os edificios da cidade destacan o palacio do rajá de Balrampur e o templo hindú.
-400

## Acontecementos 
*

### Arte e cultura 
* Tumba de Orco, con pinturas polícromas, en Tarquinia, obra da civilización etrusca.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-296

## Acontecementos 
*

### Arte e cultura 
* Érguese en Roma a primeira estatua da loba aleitando dous nenos (Rómulo e Remo), a instancia dos edís Quinto e Gneo Ogulnius.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-616

## Acontecementos 
* Inicio do reinado en Roma de Lucio Tarquinio Prisco (até -579).

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-579

## Acontecementos 
* Pitaco, *asimneta* ou tirano de Mitilene, abandona o goberno da polis, que exercía desde -589.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Tarquinio Prisco, rei de Roma desde -616, asasinado.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-578

## Acontecementos 
* Comezo do reinado de Servio Tulio como monarca de Roma (até -535), que sucede aTarquinio Prisco.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-706

## Acontecementos 
* Os espartanos fundan a colonia de Taranto, no sur de Italia.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
Tajumulco

miniatura|dereita|280px|O Tajumulco localízase no S.O. de Guatemala

O **Tajumulco** é un estratovolcán que con 4.220 metros sobre o nivel do mar é a montaña máis alta de Guatemala e aínda de toda América Central, incluíndo as illas caribeñas.

## Situación
O Tajumulco érguese no departamento de San Marcos, no concello de Tajumulco, no suroeste de Guatemala. Forma parte da cadea da Serra Madre de Chiapas, que se prolonga desde México, país do que dista unhas decenas de quilómetros.

O contorno ambiental do volcán é tropical, e as terras próximas son de grande fertilidade. Bosques de piñeiros arrodean a base.

## Características
O volcán posúe dúas cimas, das cales a máis elevada atinxe os 4.220 metros. O cráter ten un diámetro aproximado de máis de 50 metros.

## Actividade
Aínda que se ten falado de erupcións do Tajumulco durante o século XIX, o certo é que non hai rexistros documentares que o verifiquen. Porén en outubro de 1765 rexistráronse tremores e casas  dun asentamento foron destruídas, a consecuencia dunha avalancha de rochas

## Ascensión
É unha montaña doada de escalar. O punto de partida adoita situarse en San Marcos. Desde o seu cume poden contemplarse o océano Pacífico, máis próximo, e o océano Atlántico.
Maruxa Boga

**María Josefina Boga Romaní**, máis coñecida como **Maruxa Boga**, nada en Buenos Aires en 1915 e finada o 26 de xullo de 2010, foi unha locutora de radio, actriz e xornalista galega.

## Orixe 
Maruxa Boga era filla dos galegos Leandro Boga, oriundo de Lestrobe, no concello de Dodro e de María Romaní, oriunda de Noia, que emigraron á Arxentina na primeira vaga migratoria galega do século XX.

## Traxectoria 
Comezou a súa traxectoria como locutora de radio no programa *Galicia*, que dirixía a actriz Maruxa Villanueva. O 5 de agosto de 1945 comezou a presentar, a canda o actor Fernando Iglesias Sánchez, "Tacholas" e o seu home, o xornalista Alfredo Ángel Aróstegui, o programa de radio *Recordando a Galicia* na emisora arxentina Radio Rivadavia. Traballou tamén en Radio Excelsior, Radio Prieto, Radio del Pueblo, Radio Antártida etc.

Fundou con Tacholas a Compañía de teatro Boga-Tacholas, coa que, de 1941 a 1944, se dedicaron á representacións de comedias, moitas delas de temática galega, principalmente da autoría de Manuel Daniel Varela Buxán. Interpretou a personaxe de Pimpinela de *Os vellos non deben de namorarse*, baixo a dirección do propio Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, autor da peza.

Logo de que Tacholas deixase en 1953 a presentación do programa, continuou con Arostegui á súa fronte ata marzo de 1984, cubrindo 39 anos de emisións ininterrompidas. O programa foi ademais un referente da comunidade galega na Arxentina, e por el pasaron Castelao, Eduardo Blanco Amor, Antón Alonso Ríos, Ramón Suárez Picallo, Maruxa Villanueva ou Manuel Dopazo Gontade.

## Recoñecementos 
Recibiu o *Grelo de ouro* en 1998 canda a Maruxa Villanueva e Tacholas, polo impulso do teatro galego na Arxentina.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Galegos na Arxentina
### Ligazóns externas 
* 
* 
* , M. X. e , V. (2012) "Maruxa Boga. Voz e memoria da Galicia transterrada en Arxentina"  Álbum de Mulleres. CCG.
Fundación Europea de Educación Ambiental

A **Fundación Europea de Educación Ambiental** (**FEE**) é unha organización privada. No ano 1982 creou un logotipo e unha bandeira, a Bandeira Azul de Europa, para premiar ás praias e portos deportivos de maior calidade ambiental. 
Cada ano, un xurado europeo valora as candidaturas presentadas polos concellos costeiros europeos e concede bandeiras azuis aos que cumpren unha serie de requisitos que son: 
* Calidade da auga baseada nas análises oficiais. 
* Seguridade, segundo a presenza de salvamento e socorrismo e teléfonos de urxencia. 
* Existencia de servizos, papeleiras, vixilancia, posibilidade de acceso por transporte público, limpeza periódica. 
* Accións de formación ambiental e información ao usuario.
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* https://www.fee.global/