Mapa de Juan de la Cosa

[miniatura|300px|Mapa de Juan de la Cosa. O [Novo Mundo aparece na parte superior (en verde) e o Vello Mundo na parte central e inferior (en branco).]]
O **mapa de Juan de la Cosa** é un mapa pintado sobre pergamiño, de 93 cm de alto por 183 de ancho, conservado no Museo Naval de Madrid. Unha inscrición no mesmo sinala que foi realizado polo mariñeiro cántabro Juan de la Cosa en 1500 en El Puerto de Santa María (Cádiz). A súa decoración indica que probablemente foi feito por encargo dalgún membro poderoso da corte dos Reis Católicos. no que aparecen as terras descubertas até finais do século XV polas expedicións castelás, portuguesas e inglesas a América. Tamén mostra unha gran parte do Vello Mundo, segundo o estilo típico dos portolanos medievais, incluíndo noticias da recente chegada de Vasco da Gama á India en 1498.
Está ilustrada con tinta e acuarelas. O Novo Mundo aparece representado en verde mentres que o Vello Mundo non está coloreado. No mapa sinálanse os ríos, portos e núcleos de poboación mediante símbolos convencionais. Ademais está profusamente decorado á maneira dos portolanos da escola mallorquina con rosas dos ventos, bandeiras, embarcacións, reis africanos e personaxes lendarios, como por exemplo o preste Xoán das Indias en África e os Reis Magos en Asia. A rosa dos ventos situada no Atlántico contén unha representación da Virxe e o Neno.

No extremo superior do mapa, cubrindo a rexión centroamericana, existe un recadro cunha imaxe de San Cristovo,
Sábese que de la Cosa traía xa un esbozo de mapa consigo no regreso desta viaxe. De la Cosa volveu a navegar na expedición de Rodrigo de Bastidas (finais de 1500 ou mediados de 1501 segundo diferentes autores) e debeu realizar a súa carta durante o verán ou outono de 1500. A rica ornamentación indica que probablemente foi realizada por encargo dalgún personaxe poderoso, quizais o bispo Fonseca. mostrándose por exemplo que Pietro Mártir xa escribira en 1501 que "moitos afirman ter navegado arredor de Cuba". Outros autores apuntaron que na carta non figuran moitos dos acontecementos posteriores a 1500, como por exemplo a terceira viaxe do propio de la Cosa ao Novo Mundo (1501-1502), que descubriu o golfo de Urabá e a costa do Darién.

Outra teoría, máis amplamente aceptada, afirma que o mapa que se conserva é unha copia do orixinal preparado por de la Cosa.

### Desaparición e descubrimento 
Non existe constancia documental directa da carta pero sábese que Juan de la Cosa presentou dúas "cartas de marear de las Yndias" aos Reis Católicos en Segovia en 1503. Unha delas puido ser o seu mapamundi de 1500 ou quizais unha versión posterior do mesmo, actualizada cos descubrimentos das expedicións máis recentes. Os dous mapas deberon pasar despois a poder do bispo Fonseca, en cuxo despacho os puido contemplar Pedro Mártir, segundo conta nun escrito datado en 1514:

A pista do mapa pérdese totalmente até que, en 1832, o barón de Walckenaer llo mercou a un comerciante de París e llo mostrou despois a varios amigos seus, entre os que se encontraba o erudito alemán Alexander von Humboldt, que foi o primeiro que o deu a coñecer. O español Ramón de la Sagra publicou en 1837 a parte occidental da carta e en 1842 o vizconde de Santarém reproduciu a parte dedicada a África. Ao morrer o barón de Walckenaer en 1852, a súa biblioteca saíu a poxa. De la Sagra alertou ao Ministerio de Mariña español, que poxou pola carta e logrou adquirila por 4.321 francos da época.

### Suramérica 
miniatura|Detalle do extremo oriental de Suramérica.
O mapa mostra a costa suramericana adornada con bandeiras castelás desde o cabo da Vela (na actual Colombia) até o extremo oriental do continente.

### Norteamérica 
O mapa representa Norteamérica como unha masa continental continua que se estende até o Ártico. Represéntase de maneira máis esquemática e con menos indicacións que outras zonas xeográficas. A liña que une os centros das rosas constitúe o eixe principal da carta.

Ademais aparecen claramente resaltadas tres liñas rectas: unha leste-oeste rotulada «círculo cancro» que coincide case co eixe principal do mapa; outra, chamada «círculo equinoccial» ou «liña equinoccial», paralela á anterior e situada na metade sur, e unha liña norte-sur que pasa polos arquipélagos das Azores e de Cabo Verde e corta perpendicularmente as dúas anteriores, titulada «liña meridional». Os historiadores identifican unanimemente o «círculo equinoccial» co Ecuador e a maioría consideran que o «círculo cancro» representa o Trópico de Cáncer. Sobre a liña vertical díxose que se trata da liña fixada polo papa Alexandre VI na bula *Inter Caetera* (1493) ou ben que é o meridiano tomado como referencia no tratado de Tordesillas (1494) para dividir o Atlántico entre Castela e Portugal.

### Escala 
O mapa proporciona dúas escalas en forma de liñas de puntos sen ningún número nin explicación, colocadas nas marxes superior e inferior da metade occidental da carta. pero cometeu erros de vulto coa latitude das terras americanas recentemente descubertas: Porto Rico aparece debuxado sobre o Trópico de Cáncer (o «círculo cancro») cando realmente se atopa cinco graos ao sur do mesmo; a Española aparece á mesma altura que as Canarias, a pesar de que as súas latitudes difiren realmente en oito graos; a costa norte de Cuba parece chegar no mapa até os 36ºN mentres que realmente queda doce graos máis ao sur.

Colón parece ter cometido os mesmos erros xa que, entre outros exemplos, na súa carta ao escribán de ración de marzo de 1493 afirmou da Española que «o sol ten alí gran forza, posto que é distante da liña equinoccial vinte e seis graos», mentres que esta illa se encontra realmente entre os 17.5 e 20ºN de latitude. En 1494 repetiu o mesmo dato nunha carta aos Reis Católicos relatando a súa segunda viaxe.

## Importancia 
O mapa de Juan de la Cosa ten grande importancia histórica por ser o único mapa coñecido realizado por un testemuño presencial dos das primeiras viaxes de Colón. É ademais a carta máis antiga na que aparece de forma indiscutible o continente americano.

Dado que se trata dunha carta manuscrita, non gravada ou impresa, só unhas poucas persoas puideron ter o privilexio de consultala e estudala en detalle. Crese por iso que a súa influencia no desenvolvemento da cartografía debeu ser limitada. Non obstante, sabemos que na súa época foi apreciada pola súa calidade xa que ou ela ou unha posterior do mesmo autor foi citada por Pedro Mártir en 1514 entre as "cartas de marear" castelás máis valiosas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*  (A primeira edición desta obra data de 1966)

### Ligazóns externas 
* Luis A. Robles Macias *Juan de la Cosa’s Projection: A Fresh Analysis of the Earliest Preserved Map of the Americas*, en *Coordinates*, Series A n. 9, 24 de maio de 2010. Versión en castelán, con algunhas correccións puntuais, do propio autor.
* Vídeo que describe o mapa, en *ArteHistoria*