Arte insular

[miniatura|Folio 292 do *[Libro de Kells*, co comezo do Evanxeo de Xoán.]]
[miniatura|Réplica da *[Hilton of Cadboll Stone*]]
[miniatura|*Shoulder-clasps* ([fíbula de hombreiro) de ouro, granate e cristal *millefiori*]]
miniatura|Broche penanular irlandés de bronce, século VI.
[miniatura|Cruz e torre redonda de [Devenish, mosteiro fundado no século VI. As construcións actuais son de cronoloxía máis tardía (a torre, posiblemente do século XII, a cruz, posiblemente do XV).]]
A **arte insular** ou **arte hiberno-saxoa**, son as denominacións historiográficas para a arte producida nas Illas Británicas na Alta Idade Media. Para esa época (séculos V ó X), tamén denominada "época escura" ou período das invasións, posterior á caída do Imperio romano de Occidente, a escasa produción artística de Europa occidental acostuma englobarse na xenérica denominación de "Prerrománico".

Os territorios "insulares" de Irlanda e Gran Bretaña, moi divididos politicamente, tiveron nesta época unha destacable unidade cultural no predominio artístico, intelectual e socio-relixioso do monacato que, sobre a base do cristianismo, fusionou os restos da herdanza clásica grecorromana con achegas dos pobos xermánicos e as características locais dos pobos prerromanos autóctonos, xenericamente clasificados como "celtas" ou "gaélicos".

## Formas e soportes 
Os trazos formais do estilo orixináronse a partir da ourivaría destinada á elite secular, que a comezos do século VII combinouse coa arte celta e a arte anglosaxoa. Identifícanse especialmente coa decoración de entrelazado, como a atopada en Sutton Hoo (que presupón unha tradición local ben establecida da que só sobreviviron pequenas pezas), e que se aplica noutros ámbitos, como a iluminación de manuscritos, que responden a outro mundo cultural: o do Mediterráneo. Antes do século VII, é rara a presenza de códices, aínda que non así de xoiaría, sobre todo en Irlanda. As primeiras pedras pictas datan do século V.

Ficheiro:2008-05-17-SuttonHoo.jpg|Helmo cerimonial de Sutton Hoo.
Ficheiro:Ireland 2010 etc 029 (2).jpg|*Broche de Tara*, ca. 700.
Ficheiro:NMSMonymuskReliquary2.jpg|*Relicario de Monymusk*, ca. 750.
Ficheiro:Ardagh chalice.jpg|*Cáliz Ardagh*, ca. 750.
Ficheiro:Derrynaflan paten.jpg|Patena do *Cáliz de Derrynaflan*, século VIII o IX.

A arquitectura anglosaxoa da época utilizaba, polo xeral, materiais efémeros que non permitiron a súa conservación. Mesmo os mosteiros e igrexas levantados en pedra están na súa maior parte destruídos ou moi alterados, sendo só posible a súa reconstrución arqueolóxica.

Na arquitectura irlandesa do período, destacan as chamadas *round towers* ou torres irlandesas (das que hai tamén exemplos en Escocia e na illa de Man).

Os mosteiros, autosuficientes, dotábanse de *scriptorium* e de talleres metalúrxicos para satisfacer as súas necesidades litúrxicas.

Ficheiro:Earls Barton Detail.jpg|Elementos de época altomedieval na igrexa de Todos os Santos de Earls Barton.
Ficheiro:Original Brixworth Plan.jpg|Planta basilical da igrexa de Todos os Santos de Brixworth.
Ficheiro:Bartononhumberstpeter.jpg|Torre da igrexa de San Pedro de Barton-upon-Humber.
Ficheiro:Greensted Church North Side.jpg|Muro norte e parte do muro occidental da nave da igrexa de Greensted. Un pequeno van a baixa altura podería ser, ben un espazo para situar a pila a auga bendita, ben un ''leper's squint* ("haxioscopio dos leprosos").
Ficheiro:Glendalough10.jpg|Complexo monástico de Glendalough.

Ficheiro:Aberlemnokirkyardcropped.jpg|*Cruz de Aberlemno*.
Ficheiro:Monasterboice 22.jpg|*Cruz de Muiredach* en Monasterboice.
Ficheiro:Ruthwell Cross - west face.jpg|Detalle da *Cruz de Ruthwell*.
Ficheiro:St.Tolas High Cross.jpg|*Cruz de San Tola* ou *de Dysert*.
Ficheiro:Cross of the Scriptures, Clonmacnoise, Co. Offaly, Ireland.jpg|*Cruz de Clonmacnoise* ou *das Escrituras''.
Ficheiro:Iona Abbey - St Martin's cross - July 2011 - side.jpeg|*Cruz de San Martiño* en Iona.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Alexander, Jonathan J.G.; *Medieval Illuminators and their Methods of Work*, Yale UP, 1992, ISBN 0-300-05689-3
*Bloxham, Jim & Rose, Krisine; *St. Cuthbert Gospel of St. John, Formerly Known as the Stonyhurst Gospel*
*Brown, Michelle P. *Mercian Manuscripts? The "Tiberius" Group and its Historical Context*, in Michelle P. Brown, Carol Ann Farr: *Mercia: an Anglo-Saxon kingdom in Europe*, Continuum International Publishing Group, 2005, ISBN 0-8264-7765-8, ISBN 978-0-8264-7765-1
*Calkins, Robert G. *Illuminated Books of the Middle Ages*. Ithaca, Nova York: Cornell University Press, 1983.
*Dodwell, C.R. (1982); *Anglo-Saxon Art, a new perspective*, 1982, Manchester UP, ISBN 0-7190-0926-X
*Dodwell, C.R. (1993); *The Pictorial arts of the West, 800–1200*, 1993, Yale UP, ISBN 0-300-06493-4
*Gombrich, E.H., *The Story of Art*, Phaidon, 13th edn. 1982. ISBN 0-7148-1841-0
*Grove Art Online, "Insular Art", consultado abril 18, 2010, see also Ryan, Michael.
*Henderson, George. *Early Medieval Art*, 1972, rev. 1977, Penguin.
*Hicks, Carola. Insular – The Age of Migrating Ideas: Early Medieval Art in Northern Britain and Ireland
*Hugh Honour and John Fleming, A World History of Art,1st edn. 1982 & later editions, Macmillan, Londres, page refs to 1984 Macmillan 1st edn. paperback. ISBN 0-333-37185-2
*Laing, Lloyd Robert. The archaeology of late Celtic Britain and Ireland, c. 400–1200 AD, Taylor & Francis, 1975, ISBN 0-416-82360-2, ISBN 978-0-416-82360-8
*Lasko, Peter, *Ars Sacra, 800–1200*, Penguin History of Art (now Yale), 1972 (nb, 1st edn.) ISBN 14056036X
*Nordenfalk, Carl. *Celtic and Anglo-Saxon Painting: Book illumination in the British Isles 600–800*. Nova York: George Braziller, 1976.
*Pächt, Otto. *Book Illumination in the Middle Ages* (traducido ó francés e alemán), 1986, Harvey Miller Publishers, Londres, ISBN 0-19-921060-8
*Rigby, Stephen Henry. *A companion to Britain in the later Middle Ages*, Wiley-Blackwell, 2003, ISBN 0-631-21785-1, ISBN 978-0-631-21785-5. Google books http://books.google.co.uk/books?id=H4gfZGPDuu8C&pg=PA563&dq=Cross+of+Cong&as_brr=3&ei=g1pGSrLZL4zayQSB9NRA
*Ryan, Michael, e outros en Grove Art Online, *Insular art* (Ryan is also a major contributor to Youngs below)
*Schapiro, Meyer, *Selected Papers, volume 3, Late Antique, Early Christian and Mediaeval Art*, 1980, Chatto & Windus, Londres, ISBN 0-7011-2514-4
*Wailes, Bernard e Zoll, Amy L., in Philip L. Kohl, Clare P. Fawcett, *Nationalism, politics, and the practice of archaeology*, Cambridge University Press, 1995, ISBN 0-521-55839-5, ISBN 978-0-521-55839-6
*Susan Youngs (ed), *"The Work of Angels", Masterpieces of Celtic Metalwork, 6th–9th centuries AD*, 1989, British Museum Press, Londres, ISBN 0-7141-0554-6
*Wilson, David M.; *Anglo-Saxon Art: From The Seventh Century To The Norman Conquest*, Thames and Hudson (US edn. Overlook Press),  1984.

### Ligazóns externas 
**Irish Brooches of the Early Medieval Celtic Period * exhibition 
*Illustrated article by Peter Hubert on the origins of interlace sculpture, Pindar Press, 2003
*Julian M. Luxford, *The Art And Architecture of English Benedictine Monasteries, 1300-1540: A Patronage History*, vol. 25 de *Studies in the History of Medieval Religion*, Boydell Press, 2005 ISBN 1843831538
*Richard Gem, Studies in English pre-Romanesque and Romanesque architecture
*Artehistoria (https://web.archive.org/web/20120221182936/http://www.artehistoria.jcyl.es/arte/contextos/3794.htm https://web.archive.org/web/20120215190114/http://www.artehistoria.jcyl.es/arte/contextos/3039.htm https://web.archive.org/web/20120215195753/http://www.artehistoria.jcyl.es/arte/contextos/3047.htm https://web.archive.org/web/20120216065953/http://www.artehistoria.jcyl.es/arte/contextos/3064.htm)
*Círculo románico:
:*Románico e Prerrománico en Irlanda
:*Románico e Prerrománico en Gran Bretaña: Escocia e Gales
:*Románico e Prerrománico en Inglaterra: De Acton a Ely
*Arteguías: Arte Irlandés Altomedieval