open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mošovce

**Mošovce** (*Mosóc* en húngaro) é unha das maiores vilas da rexión de Žilina en Eslovaquia.

## Historia 
Moitos dos edificios históricos preservados teñen 770 anos de existencia. A primeira vez que foi nomeado, foi no documento da doazón do rei Andrés II. Orixinariamente Mošovce constaba de dúas partes: A primeira *Machyuch* estaba situada no lugar do *Starý Rad* actual, e a segunda *Terra Moys*, que lle deu ó pobo o seu nome actual, ocupou a localidade da actual *Vidrmoch*. E pola causa do nome da segunda parte que significa A Terra de Mojš, hoxe cremos que o pobo enteiro pertencía a un Sr. *Mojš*, cuxo nome podería ser unha abreviación do nome eslavo composto *Mojtech*, parecido a nomes como *Vojtech* ou *Mojmír*. Durante a súa historia, o nome do pobo sostivo moitas variacións: *Mossovych*, *Mosocz*, *Mossowecz*, *villa regia Mayos alio nomine Mossovych*, *oppidioum Mayus sue Mosocz*, *Mosocz olim Mayus*, ó actual Mošovce.

O nome dunha parte vella de Mošovce, o antiga sitio *Chornukov*, se conservou na forma moderna de *Čerňakov*.

Ante todo Mošovce desenvolveuse como un lugar real cunha avogacía libre, e dende a metade do século XIV como un pobo privilexiado, subordinado ó castelo real de Blatnica. No ano 1527 pasou a súa posesión da familia Révay que suprimiu os privilexios do pobo Mošovce durante 400 anos.

No pasado, Mošovce era un centro importante das artes da rexión de Turiec - Os artesáns e as súas atres desenrolábanse rapidamente. Como resultado, na vila había aproximadamente 15 gremios activos: o gremio de zapateiro e os máis famosos peleteiros sobreviviron longo tempo. O Mošovce de hoxe pódese caracterizar como unha importante zona turística con moitos interesantes monumentos.

## Monumentos 
Un dos monumentos máis notables é o castelo rococó-clásico da segunda metade do século XVIII cun extenso parque inglés. Outros sitios inclúen: O lugar de nacemento de Ján Kollár, unha igrexa neogótica católica cun altar valuable, construída no sitio do seu predecesor máis antigo, unha igrexa evanxélica construída no ano 1784, un mausoleo no que agora encóntrase o Museo das Artes, un invernáculo moderno e un pavillón do ano 1800.

## Natureza 
Os arredores de Mošovce son en verdade únicos. Un complexo de avenidas de árbores históricas e pequenos bosques constitúen un escenario estético e impresionante, que parece como unha extensión do escenario dos bosques da cordilleira de Veľká Fatra. Este sistema de montañas é un dos máis atractivos en Eslovaquia. Formacións calcarias e dolomitas de formas fantásticas xunto a unha natureza fermosísima nos vales próximos de Blatnica e Gader que atraen a xente de tódalas partes do mundo.

## Galería de imaxes 
:*Vexa o artigo principal en: Galería de imaxes de Mošovce*

Ficheiro:Kastielmosovce.jpg|O castelo rococó-clasicista de Mošovce
Ficheiro:Kostolmosovce1.jpg|A igrexa evanxélica de Mošovce 
Ficheiro:Kostolmosovce2.JPG|A igrexa católica de Mošovce 
Ficheiro:Kaplnka-Mosovce.jpg|A capela, despois mausoleo, agora museo en Mošovce 
Ficheiro:Mapa-Mosovce.png|Mošovce

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* www.mosovce.sk
* Guía Turística
* Informacións sobre Mošovce 
* Drienok
* mosovce.sk
Rotación

O termo **rotación** reférese (en 3D) ao movemento dun  corpo ríxido de tal xeito que calquera punto de tal corpo permanece a  unha distancia constante e dunha liña dada (ou dun punto se falamos de 2D). Así, un obxecto bidimensional rota arredor dun centro de rotación, e un obxecto tridimensional rota arredor dunha liña chamada eixo. Tódolos corpos en rotación mostran precesión.
Partit per la Independència

O **Partit per la Independència** (PI, en galego **Partido pola Independencia**), foi un partido político independentista catalán fundado por Àngel Colom en 1996 como resultado da escisión de Esquerra Republicana de Catalunya, tamén independentista. Tralos seus pobres resultados electorais nese mesmo ano, cando Pilar Rahola foi a súa candidata nas eleccións á alcaldía de Barcelona, disolveuse. Posteriormente, Colom e unha gran parte da dirección integrouse en Convergència Democràtica de Catalunya.
Camposancos

Como topónimo **Camposancos** pode referirse a:

;En Galiza
***Camposancos**, parroquia do concello da Guarda;
***Camposancos**, parroquia do concello de Lalín;
****Camposancos**, lugar de dita parroquia;
***Camposancos**, lugar da parroquia de Nieva, no concello de Avión.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Colexio dos xesuítas de Camposancos**, foi xermolo das universidades de Deusto e Comillas, no concello da Guarda;
***Campo de concentración de Camposancos**, foi un dos campos de concentración do Franquismo, no concello da Guarda.
O Reirado, Ferreira, O Valadouro

**O Reirado** é un lugar da parroquia de Ferreira do Valadouro no concello do Valadouro, no que se atopa a ermida de San Caetano. Está situado xunto ao Reirado (O Reirado, Alfoz).

Segundo o Instituto Galego de Estatística, a parte correspondente ao Valadouro, en 2025 tiña 4 habitantes (1 home e 3 mulleres), aínda que levaba deshabitado polo menos desde o ano 2000.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ferreira 
### Parroquias do Valadouro 
## Notas
HyperTransport

**HyperTransport** é unha tecnoloxía universal de comunicacións entre chips que ofrece aos circuítos integrados dunha tarxeta principal un enlace avanzado de alta velocidade e alto desempeño; é unha conexión universal que está deseñada para reduci-lo número de buses dentro dun sistema, subministrando un enlace de alto rendemento ás aplicacions incorporadas e facilitando sistemas de multiprocesamento altamente escalables.

O HyperTransport corre entre os 200-1400&nbsp;MHz (comparado co PCI que corre a 33 o 66&nbsp;MHz). É un bus DDR ( *Dobre taxa de transferencia de datos* en galego), o cal permite a transferencia de datos por dúas canles distintas simultaneamente nun mesmo ciclo de reloxio.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de HyperTransport
Noite Meiga

**Noite Meiga** é un evento lúdico-cultural celebrado en Sarria o último sábado de agosto desde 1971, organizada pola Asociación Cultural Meigas e Trasgos.

## Historia e características 
Amais da vertente lúdica e da cultural, existe tamén unha celebración gastronómica, con produtos típicos da zona.

O pregón foi dado en distintos anos por persoeiros relevantes da cultura galega, como Álvaro Cunqueiro, Ramón Piñeiro, Avelino Pousa Antelo, Uxío Novoneyra, Dionisio Gamallo Fierros, Fiz Vergara Vilariño, Manuel María, Salvador García-Bodaño, Valentín Arias López ou Ramón Villares Paz.

No eido artístico, celébranse certames de literatura -prosa e verso- e a Bienal de Arte Galega -pintura e escultura-. Hai tamén nas actuacións musicais: durante a xornada actúan no recinto Grupos de Danzas e Gaitas de Meigas e Trasgos; ao chega a medianoite ten lugar a danza da Noite Meiga.

## Notas
Mozos Turcos

[miniatura|150px|[Ismail Enver, un dos líderes dos Mozos Turcos]]

**Mozos Turcos** é o sobrenome dun partido nacionalista e reformista turco de principios do século XX, oficialmente coñecido como o Comité de Unión e Progreso (CUP) — en turco *Ittihad ve Terakki Cemiyeti* — cuxos líderes levaron a cabo unha rebelión contra o sultán Abdul Hamid II (quen foi oficialmente deposto e desterrado en 1909). Gobernaron o Imperio Otomán dende 1908 ata finais da primeira guerra mundial, en novembro de 1918. Durante o seu goberno aconteceu o denominado *xenocidio armenio*. Os Mozos Turcos tiñan as súas orixes en sociedades secretas de estudantes de universidade e cadetes militares progresistas, conducidas subrepticiamente pola disidencia política despois de que a constitución fora revogada polo sultán Abdul Hamid II.

miniatura|150px|esquerda|Sultán Abdul Hamid II

En 1913, cando o goberno do sultán otomán perdía a Primeira Guerra Balcánica, o CUP tomou o poder. O goberno dirixido polos Mozos Turcos foi encabezado polo ministro do Gran Visir/Ministro de Interior, Talat Paşa (1874–1921). Traballando con el atopábanse o Ministro de Guerra Enver Paşa, (1881–1922) e o Ministro de Mariña Cemal Paşa, (1872–1922). Ata que os arquivos alemáns non foron abertos ó público, os historiadores tildaron o goberno do CUP como un triunvirato ditatorial; agora e de acordo ás derradeiras investigacións históricas, sabemos que o partido estaba dividido polo desacordo interno e ceibemente dirixido por unha ampla organización directiva do comité central do partido.
Concello de Vilafranca do Bierzo

O **concello de Vilafranca do Bierzo** ou **Provincia de Vilafranca** creouse coma provincia o 27 de xaneiro de 1822, sendo a súa capital Vilafranca do Bierzo; esta entidade administrativa durou até o 1 de outubro de 1823. Tras esta época, a capitalidade provincial pasou á cidade de León.
Pacto de Barrantes

O **pacto de Barrantes** ou **compromiso de Barrantes** fai referencia ó acordo concertado o 25 de setembro de 1930 entre varias figuras do galeguismo (Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, Ramón Otero Pedrayo) e do republicanismo da época (Santiago Casares Quiroga, Antón Villar Ponte, Manuel Portela Valladares) no pazo de Barrantes (Ribadumia, Pontevedra).

## Historia e características 
O Pacto de Barrantes é, xunto co Pacto de Lestrobe, no que se acordou a constitución da Federación Republicana Gallega, en marzo de 1930, e co Banquete de Barxa un dos acontecementos que preludian o advento da Segunda República Española.

No documento asinado afirmábase que a causa fundamental dos problemas de Galicia radicaba no centralismo político e que a solución pasa pola súa plena autonomía política e administrativa. As forzas comprometidas no pacto fixaron obxectivos comúns, como a liquidación do caciquismo, a loita contra todo réxime político que non emane da soberanía popular, a consecución da autonomía, a cooficialidade do galego e castelán, a galeguización da universidade e o ensino en xeral, a liberación da terra e a dignificación social das clases traballadoras.

A través do Pacto consagrouse, segundo algúns historiadores, a unificación do republicanismo galego en torno á figura de Casares Quiroga. Outros consideran que o galeguismo do documento se amosa remiso a decantarse claramente polo réxime republicano e que significou unha volta atrás na afirmación republicana como condicionante da autonomía integral para Galicia.

Os subscritores do compromiso representaban dende unha boa parte da intelectualidade da época ata elites profesionais urbanas e vilegas, pasando por sectores políticos de ámbito local.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Outros artigos 
* Julia Becerra Malvar
Isabel II

O nome **Isabel II** pódese referir a dúas raíñas:

* **Isabel II de España** (1830–1904), filla de Fernando VII e nai de Afonso XII, raíña de España entre 1833 e 1868;
* **Isabel II do Reino Unido** (1926-2022), raíña desde 1952, e cabeza da Commonwealth de Nacións.
PCI Express

**PCI-Express** (anteriormente coñecido polas siglas 3GIO, 3rd Generation I/O) é un novo desenvolvemento do bus PCI que usa os conceptos de programación e os estándares de comunicación existentes, pero baséase nun sistema de comunicación serie moito máis rápido. Este sistema é apoiado principalmente por Intel, que comezou a desenvolve-lo estándar co nome de proxecto Arapahoe despois de retirarse do sistema Infiniband.

## Características 
PCI-Express non ten que nada ver con PCI-X, son totalmente diferentes. PCI-X é unha evolución de PCI, na que se consegue aumentalo ancho de banda mediante o incremento da frecuencia, chegando a ser 32 veces máis rápido co PCI 2.1. A súa velocidade é maior ca PCI-Express, pero presenta o inconveniente de que ao instalar máis dun dispositivo a frecuencia base se reduce e perde velocidade de transmisión.

PCI-Express está pensado para ser usado só coma bus local. Debido a que se basea no bus PCI, as tarxetas actuais poden ser reconvertidas a PCI-Express trocando soamente a capa física. A velocidade superior do PCI-Express permitirá substituír case tódolos demais buses, AGP e PCI incluídos. A idea de Intel é ter un só controlador PCI-Express comunicándose con tódolos dispositivos, en contraposición co actual sistema de ponte norte e ponte sur.

PCI-Express non é aínda suficientemente rápido para ser usado como bus de memoria. Isto é unha desvantaxe que non ten o sistema similar HyperTransport, que tamén pode ter este uso. Ademais non ofrece a flexibilidade do sistema InfiniBand, que ten rendemento similar, e ademais pode ser usado coma bus interno/externo.

En 2006, PCI-Express vese como un estándar das placas base para PC, especialmente en tarxetas gráficas. Marcas coma Ati Technologies e nVIDIA entre outras teñen tarxetas gráficas en PCI-Express.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bus PCI
* Bus AGP
* HyperTransport

### Ligazóns externas 
* 
* 
* 
*
Arousa

O topónimo **Arousa** pode referirse a:

;En Galiza
***A Illa de Arousa**, concello da comarca do Salnés;
****A Illa de Arousa**, parroquia de dito concello;
*****Arousa**, lugar de dita parroquia;
*****A Arousa**, illa que forma a maior parte do concello da Illa de Arousa;
***Vilagarcía de Arousa**, concello da comarca do Salnés;
***Vilanova de Arousa**, concello da comarca do Salnés;
****Vilanova de Arousa**, parroquia de dito concello;
*****Vilanova de Arousa**, lugar de dita parroquia.

;Río de Galiza
***Ría de Arousa**, ría das rías Baixas.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Arou**, lugar da parroquia de Camelle, no concello de Camariñas;
***Mar de Arousa**, asociación cultural de Bamio, Vilagarcía de Arousa;
***República Federal da Illa de Arousa**, estado independente entre o 7 e o 8 de outubro de 1934;
***Ruta Xacobea do Mar de Arousa e Ulla**, conmemora a chegada por mar do corpo do apóstolo Santiago a Galiza;
***SEAT Arousa**, automóbil producido por SEAT entre 1997 e 2004.
Aida Valiño

**Aida Valiño Gómez**, nada en Castroverde o 23 de xuño de 1987, é unha triatleta galega.

## Traxectoria 
Comezou practicando natación, pasando a competir en tríatlon aos 14 anos. En 2003 ingresou no Centro Galego de Tecnificación Deportiva de Pontevedra e ese mesmo ano participou, en categoría xuvenil, no Campionato de Europa de tríatlon na cidade húngara de Győr, onde quedou quinta na proba de remudas formando equipo con Saleta Castro e Lara del Valle, resultado que mellorou ao ano seguinte en Italia, quedando cuarta con del Valle e Lucía Esquerdeiro. O 19 de abril de 2006 presentouse o equipamento coas cores de Galicia co que competirían na Copa de Europa en Estoril e Alexandroupolis (Grecia) os triatletas galegos Aída Valiño, Javier Gómez Noya, Alberto Trillo, Saleta Castro e David Castro. Valiño rematou 15ª na categoría absoluta en Estoril e 10ª en Alexandroupolis. Ese ano venceu a travesía a nado da Ría de Vigo.

No 2007 quedou sexta no Campionato de Europa sub-23 celebrado en Kuopio, Finlandia. Ao ano seguinte logrou dúas medallas de prata no Campionato de Europa de Dúatlon celebrado en Serres, Grecia, unha delas na categoría sub-23 e a outra na proba de remudas xunto a Beatriz Jiménez e Helena Herrero. Ademais disputou en Vancouver o Campionato do mundo de tríatlon 2008 na categoría sub-23, rematando en 12ª posición, e quedou quinta nunha proba da Copa de Europa disputada en Karlovy Vary (República Checa). En 2010 disputou dúas probas das Series Mundiais de tríatlon, incluída a Gran Final de Budapest, así como o Campionato Mundial de Tríatlon de Velocidade en Lausana, onde rematou 30ª. Tamén en Lausana ao día seguinte participou co equipo español no mundial de remudas mixtas, acabando en 13ª posición.

En 2011 quedou subcampeoa de España en tríatlon cros, tras quedar segunda na proba celebrada en Caspe. En 2012 proclamouse subcampioa de España de tríatlon en distancia sprint e ao ano seguinte campioa de España de ácuatlon e campioa galega de tríatlon. En xuño de 2014 conseguiu o título de campioa de España de tríatlon en media distancia nunha proba celebrada na Serra de Guadarrama, na que o vencedor masculino foi a súa parella, o tudense Gustavo Rodríguez. Unha semana despois foi atropelada por unha furgoneta en Oia xunto a outros ciclistas cos que adestraba. Sufriu un pneumotórax e a fractura dun cóbado, do tabique nasal e dunha clavícula. 

Tras varios meses de recuperación volveu á competición en abril de 2015 no Tríatlon de Elche, onde logrou a vitoria. Con todo, só uns días despois sufriu un novo atropelo cando adestraba en Salcedo, Pontevedra. Tras o accidente deixou de competir ata 2019, cando participou no Tríatlon de Cambados, quedando segunda. En outubro de 2020 venceu en Caminha o Campionato Ibérico de tríatlon de media distancia.

## Vida persoal 
Fóra do deporte traballa como enfermeira. A súa parella é o tamén triatleta Gustavo Rodríguez, co que ten dúas fillas.

## Mellores resultados
### Campionatos do mundo
### Copa do Mundo
### Campionatos de Europa
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Saleta Castro
* Gustavo Rodríguez
Bloque por Asturies

**Bloque por Asturies** é un partido político de Asturias. Ten unha ideoloxía nacionalista asturiana e de esquerdas. En 2012 confluíu con Unidá Nacionalista Asturiana (UNA) para crear a coalición Compromisu por Asturies.

Formaba parte do Conceyu Abiertu pola Oficialidá. O seu secretario xeral é Roberto Colunga e o seu voceiro é Rafael Palacios, que ostentou o cargo de director da "Axencia Asturiana de Cooperación ao Desenvolvemento do Principado" durante a lexislatura 2003-2007.

## Trayectoria 
Bloque por Asturies tivo a súa orixe en Izquierda Nacionaliega d’Asturies (*Esquerda Nacionalista de Asturias*), escisión de Andecha Astur e membro no seu momento da coalición Bloque de la Izquierda Asturiana e en independentes asturianistas. Fundouse para concorrer ás eleccións autonómicas de 2003, nas que se presentou en coalición con Esquerda Unida (EU). Entrou no goberno asturiano ao asinarse un acordo de colaboración entre EU e o Partido Socialista Obreiro Español (PSOE).

Nas eleccións xerais de 2004, mantivo a coalición con EU, obtendo devandita coalición 59.253 votos (8,42%), mais sen acadar escano. Nas eleccións autonómicas de 2007, mantívose a coalición con EU, ampliándose a Los Verdes de Asturias, con 58.114 votos (9,7%) e 4 deputados, dos que BA obtivo un. Nas eleccións xerais de 2008 repetiron a coalición, obtendo 49.936 votos (7,17%), o que supuxo un pequeno retroceso respecto dos resultados de 2004.

Entre 2003 e 2007 formou coa coalición parte do goberno asturiano tralo acordo entre EU e o PSOE. Tralas autonómicas de 2007, o PSOE formou inicialmente un goberno monocor en minoría, mais en 2008 reeditou o pacto con EU, o que permitiu a BA entrar de novo no goberno. 

### Abandono da coalición con Esquerda Unida
Formaron parte do grupo mixto, como único partido, na lexislatura 2007-2011, ao rachar a súa alianza con Esquerda Unida-Los Verdes alegando que EU-LV vulneraron os acordos programáticos asinados ao apoiar a aplicación das medidas de austeridade propostas polo PSOE.

### Compromisu por Asturies 
En febreiro de 2011 anunciouse que Bloque por Asturies e Unidá Nacionalista Asturiana (UNA) concorrerían en coalición ás eleccións autonómicas de 2011, presentando como candidato á presidencia a Rafael Palacios.

Os resultados das eleccións supuxeron o mellor resultado obtido por unha coalición electoral nacionalista asturiana de esquerdas, aínda que quedou lonxe das expectativas iniciais da coalición. Obtivéronse un total de 6.337 votos (1,05% dos votos válidos totais) en toda Asturias. Nas eleccións municipais de 2011 obtivo 5.460 votos e 2 concelleiros, tamén en coalición con Unidá Nacionalista Asturiana.

De cara ás eleccións autonómicas de 2012 incorporouse á coalición Los Verdes-Grupo Verde. Bloque por Asturies-UNA-LV-GV, Compromisu por Asturies, con Rafa Palacios como candidato á presidencia do Principado obtivo 1 639 votos (0,32%).

O 23 de xuño de 2012 culminou un proceso de converxencia entre Bloque por Asturies e Unidá Nacionalista Asturiana, coa incorporación de independentes, que creou a coalición Compromisu por Asturies.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina oficial de BA
José Monzo

**José Monzo Ríos**, nado na Tenencia (Sada) en 1906 e morto en Sada o 19 de xuño de 1938, foi un sindicalista anarquista galego.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
De novo tivo que emigrar a Nova York. Na volta compaxinou os labores do mar, ao pertencer a unha familia mariñeira, co activismo sindical.

### Carreira sindical 
En novembro do 1930 fundou o Centro Cultural Obrero, que daría lugar un ano máis tarde ao Sindicato de Oficios Varios de Sada, inserido na CNT, do que sería presidente. Coa proclamación da República, en 1931, crea o Grupo Anarquista Luz, que se adheriría á Federación Anarquista Ibérica, sendo substituído no 1935 polo grupo Nueva Vida, tamén integrado na FAI. De feito José Monzo pertenceu á sección radical do movemento libertario. Constancia diso deixóunola ao participar no congreso de sindicatos do 12 de febreiro do 1935 en Santiago de Compostela, que daría lugar á saída da dirección da Confederación Rexional Galaica dos militantes moderados, entre eles o dirixente José Villaverde Velo, sendo el un dos asinantes do manifesto no que se propuñan as bases para o desenvolvemento do anarquismo galego segundo os preceptos faístas. A súa participación na folga xeral do 1933 custaríalle unha tempada na cadea.

Dedicouse tamén á oratoria, destacando, á parte dos mitins que pronunciou en Sada, aquel que, xunto a outros representantes do movemento libertario galego, ofrecera na praza de touros da Coruña co gallo das primeiras sospeitas do alzamento.

### A guerra civil e a represión 
No comezo da guerra, José Monzo e Juan Antonio Suárez Picallo organizarán, xunto a José Púbul, o alcalde Antonio Fernández Pita e o exalcalde e galeguista Justo Rodríguez, a resistencia contra as tropas franquistas. Mais pouco tardaría en caer a vila de Sada, o 23 de xullo, baixo a columna dirixidas por Oliete.

Monzo agocharíase, nun comezo, na súa propia casa, para máis tarde fuxir do acoso da Garda Civil e esconderse no faiado dunha amiga da familia. Finalmente ten que deixar Sada e cruzar a ría, agochándose en Miño e máis tarde nos illotes do Cabrón e Carboeira, situados fronte a Perbes e Pontedeume, respectivamente. A familia aproveitaba a súa condición mariñeira para levarlle provisións, mais finalmente enfermou e houbo regresar a Sada, onde, o 19 de xuño do 1938, optou por rematar coa vida antes de que llela arrebatasen os fascistas, aparecendo o seu cadáver na estrada de Fontán e sendo soterrado no cemiterio do Fiunchedo.

No ano 2003 o Concello de Sada decidiu darlle o seu nome á rúa na que viviu. No 2007, aparecería tamén na placa que un grupo de veciños situaron na devantita localidade en homenaxe ás vítimas da represión franquista.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha en Nomes e Voces
Guión radiofónico

Na radio, un **guión** é unha guía que ofrece os datos suficientes como para interpretar o seu contido. Algúns autores, a modo de metáfora, compárano cunha partitura musical, pero esta comparanza ten un fallo: na partitura aparecen absolutamente todos os elementos que despois se representan, mentres que isto só acontece con algúns tipos de guión. For dun ou doutro tipo, a virtude máis valorada é que sexa flexíbel.

## Elementos representados
No caso concreto do guión radiofónico, este representa dous elementos principais: o técnico e o literario. O primeiro atangue aos cortes de son, as músicas, os efectos sonoros, as conexións telefónicas... ou sexa, todo aquilo que require dunha intervención técnica puntual. A segunda, pola contra, sería a intervención do locutor, o texto que el le. Por suposto, cada vez que o locutor fala é preciso unha acción técnica, xa que é o técnico de son quen lle habilita o micrófono e lle dá paso, pero isto non impide que se siga considerando a súa intervención dentro da parte literaria do guión.

Xeralmente a norma que axuda a diferenciar a parte literaria da técnica ten a ver co tempo. As intervencións en directo adoitan estar circunscritas ao guión literario, facéndose só a excepción das conexións en directo (con correspondentes, enviados especiais ou entrevistados) por vía telefónica. Todo canto estiver previamente editado (cortes, música, efectos, entervistas pregravadas...) considérase na parte técnica do guión radiofónico.

## Tipos de guión segundo o formato
Segundo o seu formato (estética) poderíamos diferenciar o guión europeo e o guión americano. O primeiro utiliza dúas columnas, sendo que na esquerda figurarían os aspectos técnicos (control) e no dereito os literarios (locutorio). Pola súa parte, o guión americano é a unha soa columna, e intercala os aspectos técnicos cos literarios. Pola súa flexibilidade e axilidade, o guión americano é o máis utilizado en radio.

## Tipos de guión segundo a finalidade
Segundo o a finalidade (ou sexa, atendendo a que necesidades temos) podemos diferenciar os seguintes:
* Escaleta (tamén usada en televisión): é un esquema sintético cos contidos do programa e cos cortes de son (se houber). Por exemplo, unha escaleta de informativos podería ser a seguinte:
** titulares inicio
** noticia 1 / corte presidente / corte oposición
** noticia 2
** noticia 3 / corte entrevistado / corte representante / corte policía
** ...
** noticia 10
** entrevista 1 / conexión telefónica
** noticia 11 / música CD / corte cantante
** titulares final
* Pauta: moi parecido á escaleta. De feito, hai autores que a consideran sinónima da escaleta, se ben xeralmente acéptase que a pauta poida desglosar un pouco máis os contidos, introducindo algunhas anotacións sobre como se debe traballar un tema; incluír un breve cuestionario para a entrevista; ou pequenos apuntamentos de documentación.
* Completo: inclúe todas as anotacións técnicas e literarias do programa que se vai realizar.
Río de Hedrada

O **río de Hedrada** é un curso de auga galego, afluente, pola esquerda do río Mao.

O seu nome procede do medieval *rivulum Humano* ou *Omano Minor*.

Nace á altura da aldea de Xestosa, na parroquia de Covas (concello de Montederramo), aínda que no seu tramo inicial recibe o nome de río Tabenxa e Alavenche.

Está formado pola confluencia na súa marxe esquerda dos regatos de Covas (que nace nos Chaos da Lagoa, entre as paraxes de Lameira Aceda e Pereiros, tamén na parroquia de Covas), e únese co río Tabenxa ou Alavenche á altura de Pozos Negros, moi preto da Ponte Vella de Vilariño Frío. O regato do Reconco ou do Brozo (que nace na paraxe de Lamas da Meda, preto de Cacharrequille, na parroquia das Chas, ao que se une o regato da Retorta, entre as aldeas de Bouzas e Cordelle de Abaixo, facendo de punto divisorio entre os concellos de Maceda e Montederramo) e o regato dos Perocás, que nace na serra da Cabeza da Meda, na parroquia das Paradellas (Parada de Sil). Ambos os dous regatos (o regato do Reconco e o dos Perocás) únense ao río preto da actual ponte de Hedrada, na estrada de Vilariño Frío a Parada do Sil. A comezos dos anos 70 fíxose o encoro de Hedrada, tendo o seu muro á altura de Ivil (parroquia de Pradomao), moi preto da súa desembocadura no río Mao na aldea de Pradocelos.
Xosé Manuel Seivane Rivas

**Xosé Manuel Seivane Rivas**, nado en Fomiñá (A Pastoriza) en 1921 e finado en Cambre o 27 de xaneiro de 2012, foi un artesán creador de gaitas galegas.

## Traxectoria 
Xosé Seivane abriu o seu primeiro obradoiro de gaitas con 18 anos. Xa tocaba de antes a gaita e o clarinete mais devecía por crear a súa gaita por si mesmo. Axudárono o seu pai, Francisco, ebanista e a súa nai, Estrella, que tiña un bo ouvido musical e lle transmitiu as melodías de gaiteiros xa desaparecidos, coma O Curuxeiras. Daquela, as gaitas fabricábanas ebanistas-torneiros e os gaiteiros afinábanas, facendo eles as súas propias palletas e en moitos casos as gaitas mesmas. Xosé Manuel Seivane decidiu dedicarse exclusivamente á construción.

Comezou a construír gaitas durante o servizo militar, arredor do ano 1939, momento no que como gaiteiro da Banda Militar do Rexemento de infantaría nº 43 de Pontevedra, se viu na obriga de fabricar as gaitas que se usaban na banda. Fixo isto no obradoiro da familia Represas en Ponteareas, taller no que traballou durante un ano.

dereita|miniatura|300px|Gaita fabricada por **Seivane**.

Ao casar,no 1951, montou un obradoiro en Ribeira de Piquín, onde comezou a súa sona. Os seus fillos, Álvaro e Xosé Manuel, e algúns netos continúan o seu labor. Desde 1994, o obradoiro está instalado en Cambre. A súa neta, Susana Seivane, filla de Álvaro, é unha gaiteira notábel.

O obradoiro de Seivane é, posibelmente, o máis estimado de Galiza. Nos seus máis sesenta anos de historia contribuíu ao desenvolvemento da gaita galega, por exemplo na unificación das palletas, ou no perfeccionamento da afinación, con pasos importantes na escala do punteiro.

Ó longo da súa vida, recibiu numerosas homenaxes, talvez a máis sentida foi a que lle dedicaron os seus veciños da Ribeira de Piquín en 2008 pola súa contribución á música tradicional galega.

Faleceu o 27 de xaneiro de 2012 ós 90 anos de idade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do obradoiro de gaitas Seivane
* Seivane - TVG (Alalá nº 26 - 7/11/2006)
Os Cangrexeiros

miniatura|Os Cangrexeiros logo dunha mañá de pasarrúas.

**Os Cangrexeiros** é unha formación musical, da parroquia de Taragoña (Rianxo), encadrada dentro do xénero tradicional da música galega. Os membros do grupo, da propia parroquia, son ex-compoñentes da Banda de Gaitas Buxaina de Taragoña.

Os instrumentos que empregan son: Gaita galega, caixa (instrumento musical), e bombo como partes fundamentais da agrupación; podendo incrementarse o número de instrumentos con: pandeireta, multigüiro, violín, guitarra eléctrica e acústica, claves, charrasco, culleres, saxofón, trompeta, clarinete e acordeón.

## Características 
Este grupo de Taragoña, interpretan principalmente temas da cultura tradicional galega, así como música popular, mais tamén empregan no seu repertorio temas de orixe doutros países, principalmente Portugal e Escocia.

Os compoñentes principais da agrupación taragoñés son os seguintes: Antonio Tembra Picón (gaita), Francisco López Resúa (gaita), Ismael Alonso Tubío (gaita), Xosé Luis Tembra Peneireiro (caixa) e mais Miguel Vicente Sobradelo Gil (bombo).

### Historia 
A historia dos Cangrexeiros remóntase ó ano 1991, cando os membros do grupo comezaron a recibir clases de música tradicional no Centro Cultural e Deportivo de Taragoña, onde uns anos despois fundaríase a Banda de Gaitas Buxaina de Taragoña. Durante este longo período, ata o ano 2001, os membros do grupo estiveron vencellados dun xeito directo á banda taragoñesa, sendo nese mesmo ano, cando por distintas inquedanzas e motivos parte da banda orixinal deixou paso ás novas xeracións de gaiteiros.

Nese ano 2001, foi cando os cangrexeiros como grupo tradicional comeza a súa andaina, no eido musical de xeito de xeito independente, inda que seguían e seguen ligados indirectamente á “Banda de Gaitas Buxaina de Taragoña” onde naceron e formáronse como músicos.

Logo de cinco anos actuando polas distintas vilas e corredoiras da comarca da Barbanza e arredores, a finais do ano 2006, Os Cangrexeiros constituíronse como Asociación Xuvenil e fixaron o seu local de ensaio na aula de música do edificio de CCD de Taragoña.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina Web do grupo Os Cangrexeiros
Alasdair Fraser

**Alasdair Fraser**, nado o 14 de maio de 1955 en Clackmannan (Escocia), é un violinista tradicional escocés. É o líder de The Skyedance Bance, que crearon a música para a película *Braveheart*.

## Traxectoria 
Alasdair Fraser naceu nunha familia de músicos comezou a tocar o violín aos oito anos. En 1973 gañou o concurso de violino do National Mod. Licenciouse en Física pola Universidade de Edimburgo e traballou para a British Petroleum Corporation. En 1981 foise aos Estados Unidos e catro anos máis tarde decide dedicarse á música. En 1983 fundou en California unha escola para aprender violino chamada 
Val da Lúa e na Illa de Skye mantén un seminario desde 1987, o "Sabhal Mor Ostaig Gaelic College". Gañou en dúas ocasións o Scottish National Fiddle Championship e dirixe a Orquestra de violinistas escoceses de San Francisco. É o propietario de Culburnie Records, compañía que produce os seus discos.

Alasdair Fraser é recoñecido internacionalmente como principal intéprete e profesor de violino tradicional escocés. Ten traballado con The Waterboys e The Chieftains e colaborado en máis de 50 discos como artista convidado, incluíndo composicións e interpretacións súas en recoilatorios de música celta e New Age. A súa música aparece nas bandas sonoras de películas como *Titanic*, *O derradeiro dos mohicanos* e *Wyatt Earp*.

Nos últimos anos está a tentar reconstruír e revivificar a tradición escocesa do violino acompañado do cello.

## Discografía 
* *Dawn Dance*
* *The Driven Bow*
* *Fire and Grace* (álbum a dúo de violino e cello)
* *Legacy of the Scottish Fiddle, Vol 1*
* *Legacy of the Scottish Fiddle, Vol 2*
* *Portrait of a Scottish Fiddler*
* *Return to Kintail*
* *The Road North*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Deir el-Medina

miniatura|dereita|300px|Ruínas da aldea
**Deir el-Medina** (), ou **Dayr al-Madīnah**, é unha aldea obreira do antigo Exipto. que foi o fogar dos artesáns que traballaban nas tumbas do Val dos Reis durante as dinastías XVIII e XX do Novo Reino de Exipto no século XVI a.C. (ca. 1550 e 1080 a. C.) O antigo nome do asentamento era * * ("Lugar da Verdade"), e os obreiros que vivían alí chamábanse "Servidores no Lugar da Verdade". Durante a era cristiá, o templo de Hator converteuse nunha igrexa da que procede o nome árabe exipcio *Deir el-Medina* ("Mosteiro da Cidade").

Na época en que a prensa mundial se concentraba no descubrimento de Howard Carter da Tumba de Tutankamón en 1922, un equipo dirixido por Bernard Bruyère comezou a escavar o xacemento.
Este traballo deu lugar a un dos relatos máis minuciosamente documentados da vida comunitaria no mundo antigo que abarca case catrocentos anos. Non existe un sitio comparable no que a organización, as interaccións sociais, as condicións de traballo e de vida dunha comunidade poidan ser estudadas con tanto detalle.

O sitio está situado na marxe oeste do Nilo, cruzando o río desde o actual Luxor. A aldea está situada nun pequeno anfiteatro natural, a pouca distancia do Val dos Reis ao norte, templos funerarios ao leste e ao sueste, co Val das Raíñas ao oeste. É posible que a aldea fose construída á marxe da poboación máis ampla co fin de preservar o segredo en vista da natureza sensible do traballo realizado nas tumbas.
[dereita|miniatura|Estatua da [TT8|Tumba de Kha e Mérito (Museo de Turín)]]

Constitúen un exemplo temperán de planificación urbana: as vivendas, protexidas por un muro exterior, están dispostas en fileiras e dan a unha rúa central. A vivenda típica contiña entre catro e seis cuartos e unha ou dúas adegas. Arredor da aldea se atopan as tumbas dos funcionarios do estado.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
### Outros artigos
### Ligazóns externas
* *Images of Deir el-Medina : Past & Present*
* *YouTube video clip of Deir -el-Medina 1.*
* *YouTube video clip of Deir -el-Medina 2.*
* *Photographs of Deir el-Medina*
* *A Survey of the New Kingdom Non-literary Texts from Deir el-Medina - Leiden University (Database)*
Seivane

Como topónimo **Seivane** pode referirse a:

;En Galiza
***Seivane de Vilarente**, parroquia do concello de Abadín;
***Seivane**, lugar da parroquia de Tirimol, no concello de Lugo;
***Seivane**, lugar da parroquia dos Remedios, no concello de Mondoñedo;
***Seivane**, lugar da parroquia de Parada, no concello de Outeiro de Rei;
***Seivane**, lugar da parroquia de Román, no concello de Vilalba;

Amais, como apelido pode referirse a:

***Xosé Manuel Seivane Rivas**, artesán de gaita galega (1921-2012);
***Susana Seivane**, gaiteira galega, neta do anterior (n. 1976).
Taizé

*Taizé, localidade do departamento francés de Saône-et-Loire.
*Comunidade de Taizé, comunidade monástica que se acha en dita localidade.
Comunidade de Taizé

miniatura|250px|Igrexa da Reconciliación de Taizé.

A **Comunidade de Taizé** é unha comunidade monástica cristiá que acolle a integrantes de diversas confesións, promovendo o ecumenismo.

## Historia 
En agosto de 1940 o Irmán Roger Louis Schutz-Marsauche, fillo dun pastor suízo e estudante de teoloxía, decidiu *"construír unha vida comunitaria en que a reconciliación, segundo os Evanxeos, sería vivida nunha realidade concreta"*. Para iso deixou Suíza ós 25 anos e instalouse en Taizé, na Borgoña francesa.

Durante a segunda guerra mundial acolleu a refuxiados, entre eles a xudeus que abandonaban a zona ocupada. Máis tarde, foron uníndose compañeiros doutras igrexas. Nos anos 50 algúns irmáns abandonaron Taizé e marcharon cara lugares onde a pobreza é extrema para vivir cos que máis sofren. É tamén dende finais dos anos 50 cando milleiros de mozos comezan a ir a Taizé para participar nos encontros de oración e reflexión. Tamén teñen visitado Taizé homes de Igrexa como o Papa Xoán Paulo II, tres arcebispos de Canterbury, metropolitas ortodoxos, os catorce bispos luteráns de Suecia e numerosos pastores do mundo enteiro. Hoxe a comunidade reúne a un centenar de irmáns, de diversas confesións cristiás, de máis de vinte e cinco nacionalidades.

O Irmán Roger foi prior da comunidade ata a súa morte ós 90 anos, o 16 de agosto de 2005, apuñalado por unha muller romanesa con aparentes trastornos mentais durante a oración vespertina. O seu sucesor, designado por el mesmo anos antes, é o irmán Alois Löser.

## Principios 
Os irmáns comprométense para toda a vida a compartir os bens materiais e espirituais, o celibato e a unha grande simplicidade de vida, e viven do seu traballo. Non aceptan ningunha doazón nin agasallos para eles mesmos. Entre os seus fins está a intención de promover a reconciliación e a unidade entre os cristiáns.
Pallón

[dereita|miniatura|250px|Pallóns de [ronco e ronqueta de gaita galega.]]

Na gaita, o **pallón** é a lámina que xera o son dos bordóns.

Os pallóns poden ser de cana ou metálicos. Os de cana son os tradicionais e consisten nunha cana á que se lle xunta unha lámina tamén de cana ou de sabugueiro e mesmo de plástico. Son moi sensíbeis á humidade, polo que hai que esmerarse na súa conservación. Para solucionar a estabilidade sonora do ronco a ronqueta e o chillón introducíronse os de metal, que constan dun tubo, de plástico normalmente, sobre o que se coloca a lámina.
Tarrañolas

[miniatura|Xograresa con tarrañolas acompañando un xograr de óboe.  [Cantigas de Santa María|Cantigas de Santa María.]]
As **tarrañolas** son un instrumento de percusión idiófono empregado en diversas culturas musicais. Consiste en dúas lamelas que se colocan entre os dedos da man e fanse soar movendo a man, producindo un son seco.

## Xeito de tocar 
miniatura|dereita|Xeito habitual de coller as tarrañolas
Para tocalas, as lamelas colócanse entre os dedos índice e o medio e entre o medio e o anular (Nalgunhas variantes as lamelas teñen unha fenda para mellor suxeitar) . O dedo medio mantén fixa unha delas contra a palma a man, mentres que a outra queda ceibe. Movendo a man con golpes rápidos as lamelas chocan entre elas producindo o seu son seco característico.

Tócanse tanto cunha soa man o a pares, permitino deste xeito maior xogo de ritmos e incluso de son, o permitir tocar tarrañolas de timbre ou ton distinto.

## Nome 
O nome do instrumento provén das primeiras que se empregaron, que estaban feitas de anacos de tella. Existen variantes do nome: **terrañolas**, **tarreñas**, **trécolas** ou **tixoletas**. Tamén se lle da este nome as castañolas. De feito, algúns autores opinan que as tarrañolas puideron dar orixe ás castañolas..

## Uso 
[miniatura|dereita|200px|*O intérprete de tarrañolas* de [William Sidney Mount, 1856]]
A súa orixe remóntase as antigas culturas da China, Exipto, Grecia e Roma. Podemos velas xa representadas na imaxe que ilumina a cantiga 330 das Cantigas de Santa María de Afonso X o Sabio do século XIII. Na literatura española aparecen mencionadas nas novelas *Rinconete y Cortadillo* e *El coloquio de los perros*, de Miguel de Cervantes, asociándoas as capas baixas da sociedade.

Está presente en varias culturas musicais. Tócanse, por exemplo, en toda a Península Ibérica . En Galicia é un instrumento asociado os cativos, pero tamén o interpretaban adultos.  É normal a súa presenza nos *Minstrel* do século XIX, no blues, no bluegrass, na música zydeco, na música franco-canadense,  ou a música de Nova Escocia, todos estes estilos cultivados en Estados Unidos, onde chegou da man dos emigrantes irlandeses, que o teñen como instrumento tradicional.

En Galicia, amais de anacos de tella, tamén se facían de ósos de costelas, lousas de pedra ou madeira, requentada en ocasións para darlle dureza. Na actualidade véñense facendo de madeira de buxo. En Galicia teñen entre 12–20&nbsp;cm de longo, 3–5&nbsp;cm de alto e 4–8&nbsp;mm de groso.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Castañola

### Ligazóns externas 
* Proceso de elaboración dunhas tarrañolas
* Demostración e pasos básicos 
* Interpretación ao estilo *minstrel* norteamericano
Espadelada

[miniatura|Mulleres da [Bretaña (rexión histórica)|Bretaña traballando o liño]]
A **espadelada** é un proceso do tratamento do liño.

## Características 
Consiste en limpar o liño con espadelas botando o liño nun espadeleiro e retirando os tomentos das fibras. Este proceso faise despois da deluva e antes do asedado. As arestas desprendidas, máis bastas, serven para facer saias ordinarias e queda a fibra de calidade. O proceso segue co tascado, que é unha segunda espadela. Queda unha estopa basta que serve para facer cordas ou fíos de sacos.

Este labor facíano as mulleres en grupo, as espadeladeiras, a finais de ano. Xuntábanse ao luscofusco e continuaban ao longo da noite. Era común traballar a xeito de veceira (acudindo os veciños en axuda da familia que realizaba o labor). Nestas reunións xurdían os cantos de espadelas e era habitual que, rematados os labores, tivese lugar unha festa con canto e baile. Estas celebracións eran habituais por toda Galiza e levan diferentes nomes en función do traballo realizado: espadelada, esfollada, tasca, fiada, etc; ou da zona xeográfica: serán, foliada, polavila, ruada etc. 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Tarefas do Liño - Fernando Fresco (Youtube).
Carballesa (muiñeira)

A **carballesa** é unha composición musical e un baile variante da muiñeira. O baile, sempre en roda, conservouse só nas zonas montañosas do Courel. 

## Características 
De ritmo rápido e vivo, escríbese en compás de 6/8 ou de 2/4. Bailase en roda, cun bailador (guía) que inicia os puntos sendo a continuación imitado polo resto das parellas. Adoita ir acompañada por unha charanga e ser interpretada polos grupos de baile tradicional con zocos, zocas e o resto da vestimenta propia da montaña.

O folclorista Casto Sampedro atribúe o seu nome, sen fundamento, á súa "xeneralidade" nas terras do Carballiño. A música foi recollida tamén noutras areas galegas como Melide ou Boimorto, porén, nas recollas realizadas a finais do século XX, só se documenta xa o baile na zona do Incio e do Courel. Segundo o cancioneiro deste autor, cando unha parella sobresaía sobre as outras polo alto dominio técnico do baile os restantes bailadores abandonaban a danza para convertérense en espectadores. Asemade afírmase que en ocasións era a muller, e non o home, a que guiaba os puntos do baile. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Muiñeira
*Muiñeira vella

### Ligazóns externas 
*Carballesa de Folgoso do Courel - Asociación Cultural Donaire (2016) -  Youtube.
*Carballesa do Incio - Agrupación Folclórica Tequexetéldere (2018) - Youtube.
Solfexo

Na música occidental, o **solfexo** é a arte de cantar os intervalos musicais seguindo as respectivas alturas (frecuencias) e ritmos anotados nunha partitura. As dúas técnicas máis destacadas son a do dó móbil na escala diatónica e a técnica cromática na escala cromática.

## Notas
Aturuxo (Ferrol)

***Aturuxo*** foi unha revista literaria, fundamentalmente poética —aínda que tamén deu cabida á crítica literaria—, que se publicou en Ferrol entre 1952 e 1960.

## Historia e características 
Apareceu en setembro de 1952. Foi dirixida por Miguel Carlos Vidal e Tomás Barros, que xunto a Mario Couceiro, conseguiron levar a cabo esta empresa literaria nun Ferrol que daquela presentaba unha moi escasa actividade cultural. No contexto das revistas poéticas publicadas en Galiza entre 1940 e 1960 ocupa un posto de relevo. Nas súas páxinas aparecen setenta e sete escritores. Os seus colaboradores galegos eran de grande relevancia. No seu primeiro número, ilustrado por Isaac Díaz Pardo, aparecen poemas de Luz Pozo Garza, Pura Vázquez, Tomás Barros, Ramón Cabanillas, Fernando Cadaval, Ricardo Carballo Calero, Gabino A. Carriedo, Manuel Conde, Ángel Crespo, Ramón de Garciasol, Ramón González-Alegre, Ángel Johán, J. Leyra, Rafael Millán, Ramón Otero Pedrayo, Luís Pimentel e Miguel C Vidal. O segundo número apareceu en xullo do ano seguinte. Foi a primeira en dedicarlle un número monográfico de homenaxe a Luis Pimentel.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Alonso Girgado (dir.); Castro, Domínguez, Eguizábal, Quintáns e Rodrigues (1994) *ATURUXO. Revista de Poesía e Crítica (Edición facsímile. Ferrol, 1952-1960)* CIRP. ISBN 84-453-1139-5.
Henrique Otero

**Henrique Otero Covelo**, máis coñecido coma **O Gaiteiro de Fragoso**, nado en Santa Cristina de Lavadores, Vigo, o 20 de xuño de 1930 e finado en Vigo o 18 de abril de 2013, foi un gaiteiro e mestre de gaita galega.

## Traxectoria 
Realizou todos os seus estudos no grupo escolar creado por Ramón Nieto Otero no concello de Lavadores. Desde os dez anos estudou solfexo e o emprego de diferentes instrumentos musicais, entre eles a gaita, incorporándose á Banda Municipal de Vigo no ano 1946. No ano seguinte, comezou a tocar tamén como gaiteiro no grupo de danzas da Sección Femenina e no 1949 trasladouse a Madrid onde fixo parte da banda de gaiteiros do ministerio do Exército e do grupo de coros e danzas do Centro Galego de Madrid. Regresou a Galicia no ano 1953.

En 1971 converteuse no primeiro mestre gaita no Conservatorio de Vigo, logrando que o Ministerio de Educación recoñecese o estudo oficial da gaita galega. Publicou, como material para as aulas, o que foi o primeiro método para a aprendizaxe do instrumento: *Leccións de Gaita* editado pola editorial Galaxia. Abandonou o conservatorio de Vigo no ano 1983, por incompatibilidade co seu posto na banda de música municipal, pasando a impartir aulas no conservatorio de Ponteareas.

Durante a súa carreira compuxo máis de trescentas obras, mestura da tradición e da busca de novas posibilidades para o instrumento,  formando parte, desde a década de 1960, do grupo Os Cruceiros, co que gravou cinco discos, catro *singles* e un *L.P.* Concedéuselle a medalla Constantino Bellón en homenaxe á súa carreira.

## Discografía
**Henrique Otero. O Gaiteiro do Fragoso* (Boa Music, 2001) contén quince das súas composicións orixinais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Cladoxénese

En bioloxía evolutiva, a **cladoxénese** é un mecanismo de especiación polo que dunha poboación xorden dúas poboacións diferentes e reprodutivamente illadas. Contrasta co proceso denominado anaxénese.

A anaxénese implica a transformación gradual dunha liñaxe evolutiva en tanto que a cladoxénese produce diversificación ou ramificación.
A cladoxénese foi a forma máis habitual de formación das especies. A diferenciación dunha especie en dúas especies diferentes require dous procesos indispensables:
# a diverxencia xenética e 
# o illamento reprodutor.

Sen as dúas condicións é evidente que nunca se poderían orixinar dúas especies distintas a partir dunha única poboación. Hai dúas propostas de especiación que conseguen ambos os efectos de maneiras distintas: a especiación alopátrida e a especiación simpátrida.

## Véxase tamén 
### Ligazón externa
*Diagrama da Universidade de Newfoundland coas dúas formas de especiación