Calouste Gulbenkian

miniatura|Fotografía de Calouste Gulbenkian en 1892.

**Calouste Sarkis Gulbenkian**, en armenio: Գալուստ Սարգիս Կիւլպէնկեան, nado en Üsküdar (antiga Scutari), distrito de Istanbul, o 23 de marzo de 1869, e finado en Lisboa o 20 de xullo de 1955, foi un enxeñeiro e empresario armenio otomán, naturalizado británico no 1902.

Foi moi activo no sector do petróleo e un dos pioneiros no desenvolvemento dese sector no Medio Oriente. Foi tamén un mecenas, contribuíndo de xeito importante ao fomento da cultura en Portugal. A súa herdanza estivo na orixe da constitución da Fundación Calouste Gulbenkian.

## Traxectoria 
Naceu nunha familia de ricos comerciantes armenios de Istanbul. O seu pai importaba queroseno de Rusia. Con 13 anos, marchou estudar a secundaria en Marsella (para perfeccionar o francés) e despois estudou en Londres, no King's College, onde obtivo a graduación de Enxeñaría (1887).

Despois de facer unha viaxe á Transcaucasia, visitando os campos petrolíferos de Bacú, con 22 anos de idade, publicou o libro ''La Transcaucasie et la Péninsule d'Apchéron - Souvernirs de Voyage* (1891), do cal algúns capítulos foron publicados na *Revue des deux mondes* entre a Anglo-Persian Oil Co. (hoxe British Petroleum), a Royal Dutch Shell Group, a Compañía Francesa de Petróleos e a Near East Development Corp. (compañía propiedade ao 50% da Standard Oil e da Socony Mobil Oil). Cada compañía conseguiu o 23,75% do capital e Calouste Gulbenkian o 5% restante. Este feito orixinou que Gulbenkian ficase coñecido na industria do petróleo como "*o Señor cinco por cento*". que tivo nun momento crítico da historia da Europa.

### Vida familiar 
En 1892 casa, en Londres, con Nevarte Essayan, como el natural de Cesarea e descendente doutra familia armenia nobre e rica. Do casamento nacen dous fillos Nubar Sarkis (1896-1972) e Rita Sirvarte (1900-1977). O fillo de Rita Sirvarte, Mikhael Essayan (1927-2012), foi Presidente honorario da Fundación, e o seu fillo Martin Essayan – bisneto de Calouste Gulbenkian – é, hoxe en día, administrador da Fundación, responsábel das actividades na Gran Bretaña e na República da Irlanda, e tamén do Servizo das Comunidades armenias.

## Coleccionista de arte 
Calouste Gulbenkian foi un amante de arte e home de raro e sensíbel gusto, alén de reunir unha extraordinaria colección de arte, principalmente europea e asiática, de máis de seis milleiros de pezas.

Na arte europea, reuniu obras que van desde os mestres primitivos á pintura impresionista. Unha parte desta colección estivo exposta por préstamo, entre 1930 e 1950, na National Gallery de Londres e na Galería Nacional de Arte en Washington. Figuran na colección obras de Carpaccio, Rubens, Van Dyck, Rembrandt, Gainsborough, Romney, Lawrence, Fragonard, Corot, Renoir, Boucher, Manet, Degas, Monet e moitos outros.

Alén da pintura, reuniu un importante conxunto de escultura do antigo Exipto, cerámicas orientais, manuscritos, encadernacións e libros antigos, artigos de vidro da Siria, mobiliario francés, tapicerías, pezas de xoiaría de René Lalique, moedas gregas, medallas italianas do Renacemento, etc. No momento da súa morte, en 1955, a súa colección de obras de arte estaba taxada en máis de 15 millóns de dólares.

Foi desexo de Gulbenkian que a colección que reuniu ao longo da vida ficase exposta nun mesmo local. Así permanece en Lisboa, desde xuño de 1960. En 1969 foi inaugurado o edificio-sede da Fundación Calouste Gulbenkian (que acolle os servizos centrais da Fundación, 2 auditorios, salas de conferencias e 2 espazos expositivos) e o Museo, onde se atopa esta colección permanente. En 1983 foi inaugurado o Centro de Arte Moderna, no mesmo parque preto da Praza de España onde se localizan todos eses edificios.

## Filantropía 
Ademais de saber reunir unha enorme fortuna ao longo da vida, Gulbenkian soubo distribuíla con xenerosidade no seu testamento. Estableceu varias cláusulas para apoiar especialemente as comunidades armenias, que nese momento non recibían axuda dos organismos internacionais. Tamén foi benfeitor do Patriarcado armenio de Xerusalén. Como era devoto da Igrexa armenia, fixo construír en Londres a Igrexa de San Sarkis, dedicada á memoria dos seus pais e onde repousan as súas cinzas.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Calouste gulbenkian and brothers.jpg|Calouste Gulbenkian cos seus irmáns.
Ficheiro:Calouste Gulbenkian age 20.jpg|Calouste Gulbenkian aos 20 anos.
Ficheiro:Calouste Gulbenkian photo.jpg|Fotografía de Calouste Gulbenkian.
Ficheiro:Calouste Gulbenkyan.jpg|Fotografía de Calouste Gulbenkian (1940).
Ficheiro:Calouste Gulbenkian Relief.JPG|Busto na "Escola Calouste Gulbenkian" de Braga.
Ficheiro:Calouste Gulbenkian Bust (1).jpg|Busto de Calouste en Braga.
Ficheiro:Signature Calouste Gulbenkian.jpg|Sinatura de Calouste Gulbenkian.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Azeredo Perdigão, José de, e Ana Lowndes Marques (1979). *Calouste Gulbenkian, Collector*. Lisboa: Calouste Gulbenkian Foundation. 
* Black, Edwin (2004). *Banking on Baghdad: Inside Iraq's 7,000-Year History of War, Profit, and Conflict*. Nova York: John Wiley and Sons. ISBN 0-471-67186-X.
* Blair, John Malcolm (1976). *The Control of* Oil. Nova York: Pantheon. ISBN 0-394-49470-9.
* Yergin, Daniel (2008). *The Prize: The Epic Quest for Oil, Money & Power*. Nova York: Free Press. ISBN 978-1-4391-1012-6.
* Sampson, Anthony (1991). "*The Seven Sisters, the great oil companies and the world they made*". Nova York: Simon & Schuster. ISBN 0-671-50248-4.
* Hewins, Ralph (1959). *Mr. cinco por ciento: vida de Calouste Gulbenkian, el millonario misterioso.'' Aguilar, Madrid.

### Outros artigos 
* Fundación Calouste Gulbenkian
* Museo Calouste Gulbenkian

### Ligazóns externas 
* Biblioteca Particular de Calouste Gulbenkian