Xosé Lois García Fernández

**Xosé Lois García Fernández**, máis coñecido como **Xosé Lois García**, nado en Lugo o 22 de abril de 1945, é un escritor galego.

## Traxectoria 
Aínda que naceu en Lugo, criouse en Merlán (Chantada). Con vinte anos pasou a vivir a Barcelona, onde traballou de obreiro da metalurxia na SEAT e estudou varios cursos de socioloxía no Instituto de Ciencias Sociais e Políticas que, máis tarde, abandonou para ingresar na Universidade de Barcelona da que é licenciado en Filosofía e Letras (sección de Historia). Foi Director do Arquivo Histórico Municipal e Responsable de Patrimonio HIstórico de Sant Andreu de la Barca (Barcelona). Fundador do “Centre d’Estudis Joan Falguera” de Sant Andreu de la Barca, e da “Asociación de Amigos do Románico da Comarca de Chantada”.

Desenvolveu diversos labores na divulgación da cultura galega en Cataluña. Autor de diversas publicacións de historia, ensaio, teatro, literatura infantil e sobre a simboloxía románica na Ribeira Sacra. Crítico de arte e literatura, conferenciante, articulista en varias publicacións de Galiza, España e do estranxeiro. Foi correspondente da revista portuguesa *Nova Renascença*. Articulista da prensa catalá: revista *Canigó* e *Historia y Vida* e nos xornais: *Avui* e *Mundo Diario*. Participou nas revistas portuguesas: *Quadernos do Tâmaga!*, *Anto* e *Saudade*, *Colóquio & Letras*. Columnista semanal do xornal *O Correo Galego*, *Galicia Hoxe*, *A Nosa Terra* e *Sermos Galiza*.

Especialista da literatura de expresión portuguesa en África (a este continente viaxou en numerosas ocasións) e autor de antoloxías poéticas de Portugal, Galicia, Mozambique, Angola, Guinea-Bissau, Macau e o Brasil. Tamén é antólogo e tradutor. A súa obra a compoñen mais de cincuenta libros publicados sobre diversas temáticas en galego, portugués e catalán. Ten realizado varias viaxes a África e América. Investigador sobre a obra de Agostinho Neto, o primeiro presidente de Angola, e doutros autores. Ten escrito numerosos prólogos sobre autores de poesía. É membro de honor da União dos Escritores Angolanos e en 2024 foi nomeado por unanimidade membro correspondente da Academia Angolana de Letras.
miniatura|Homenaxe-Simposio en Chantada o 6 de setembro de 2025
O 6 de setembro de 2025 con moitovo dos seus 80 anos celebrouse en Chantada o simposio *Xosé Lois García. 80 anos de cultura e vida*. Editouse un volume co mesmo título e a colaboración de moitos persoeiros da cultura galega e do mundo lusófono.

## Obra 
### Poesía 
* *Cancioneiro de Pero Bernal* (1972). Ed. Frouseira. Crea o xograr Pero Bernal, mestura de Pero da Ponte e Benal de Bonaval.
* *Abrilsonetos* (1974).
* *Borralleira pra sementar unha verba* (1974). Lugo: Xistral. Col. Val de Lemos, nº 11.
* *Non teño outra cantiga* (1975). Barcelona: edición do autor.
* *Do Faro ao Miño* (1978). Sada: Ediciós do Castro. 95 páxs. ISBN  84-7492-001-9.
* *Aquarium* (1982). Sada: Ediciós do Castro. 79 páxs.
**Materia Corporal* (1986). Revista Coordenadas, Monografías Universitarias.
* *Tempo precario (1972-1987)* (1988). Sada: Ediciós do Castro. 234 páxs. ISBN 978-84-7492-377-3.
* *Paixón e rito* (1993). Sons Galiza. 85 páxs. ISBN 84-88007-04-3.
* *Círculo de luz e xisto* (1994). A Coruña: Espiral Maior. 62 páxs. ISBN 9788488137180.
* *Rosto incompleto* (1996). A Coruña: Espiral Maior. 72 páxs. ISBN 9788488137746.
* *Falo de Baco* (1998). Frouseira. 62 páxs.
* *Sambizanga* (1999). Frouseira. 93 páxs.
* *Kalendas* (2005). Vigo: Xerais. 408 páxs. ISBN 9788497823371. É un único e enorme poema que narra a existencia do seu creador dende o 26 de xaneiro ata o 31 de decembro de 2003.
**Do Faro ao Miño 2* (2005). Ed. Frouseira. Patrocinado pola asociación Xohán de Requeixo.
* *No imo do tempo* (2007). Noia: Toxosoutos. 150 páxs. ISBN 9788496673243.
* *Pórticos do gozo (poemas a Pantón)* (2008). Noia: Toxosoutos. 144 páxs. ISBN 978-84-96673-49-6. Concello de Pantón, 2018, ISBN 9788409022335.
* *Poemas pornofálicos* (2009). Noia: Toxosoutos. 126 páxs. ISBN 9788492792047.
* *Petroglifia (poemas a Sober)* (2010). Noia: Toxosoutos. 127 páxs. ISBN 978-84-92792-62-7. Poemas dedicados a lugares e á Historia de Sober, con fotografías dos petróglifos de Sober de Xulio Gil.
* *Por ninguén aloumiñada. Poesía completa 1972-2005* (2011). Noia: Toxosoutos. 415 páxs. ISBN 978-84-92792-93-1.
* *No sangue dos bardos. Poesía completa 2005-2009* (2011). Noia: Toxosoutos. 320 páxs. ISBN 9788492792948.
* *Tedempo* (2012). Guitiriz: Asociación Cultural Xermolos. Deseños de Héitor Picallo. Poemas sobre as orixes familiares.
* *Remitencias* (2013). Guitiriz: Asociación Cultural Xermolos. 218 páxs. ISBN 9788493219994. Prólogo de Xesús Alonso Montero.
**No soño dos ollos* (2017). Silleda: Fervenza. 95 páxs. ISBN 978-84-17094-17-1.
**O mar vai en nós (haikais)* (2022). 20 poemas sobre o Prestige. Ilustracións de Xosé Randolfe Vilariño. 
**Cancioneiro profano* (2023). Silleda: Fervenza. 102 páxs. ISBN 978-84-19840-06-6. Ilustracións de Xosé Randolfe Vilariño.
**Referentias* (2025). Santiago: Laiovento. 216 páxs. ISBN 978-84-8487-735-6.

### Ensaio 
* *Castelao, Otero Pedrayo, Suárez Picallo, Villar Ponte. Discursos Parlamentarios (1931-1933)* (1978). Sada: Ediciós do Castro. 407 páxs. ISBN 84-85134-91-5.
* *Castelao i Catalunya* (1979). Lugo: Alvarellos. Ed. bilingüe. ISBN 978-8485311293.
* *Nacionalidades colonizadas da Europa Occidental* (1980). Santiago: Follas Novas. 175 páxs. ISBN 84-85385-14-4.
* *Castelao dende Catalunya* (1988). Sada: Ediciós do Castro. 130 páxs. ISBN 9788474923605.
* *Lectura e itinerario posíbel pola Terra Chá de Manuel María* (1994). Deputación de Lugo. 66 páxs. ISBN  84-8192-030-2.
* *Simboloxía do románico de Pantón* (1999). A Coruña: Editorial Compostela. ISBN 978-84-616-8629-2. Reeditado en 2014.
* *Os trobadores das terras de Chantada* (2001). Sada: Ediciós do Castro. 66 páxs. ISBN 84-8485-025-0.
* *Simboloxía do románico de Sober* (2008). Xunta de Galicia. 156 páxs. ISBN 978-84-453-4654-9. Prólogo de Felipe Arias.
* *Simboloxía do románico de Chantada* (2010). Deputación de Lugo. 226 paxs. ISBN 978-84-8192-444-2.
* *Uxío Novoneyra, home e terra* (2010). Noia: Toxosoutos. ISBN 978-84-92792-35-1.
* *Uxío Novoneyra revisitado* (2010). Vigo: Xerais. 320 páxs. ISBN 9788499141053.
* *Polas diversas xeografías da Lusofonía* (2013). Guitiriz: Asociación Cultural Xermolos. 866 páxs. ISBN 978-84-932199-7-0. Prólogo de David Otero.
* *Manuel María reencontrado* (2015). Noia: Toxosoutos. 350 páxs. ISBN  978-84-944314-2-5.
**Alefato* (2021). Noia: Toxosoutos. 104 páxs. ISBN 978-84-123409-1-4.
**Achegas á simboloxía do románico da Ulloa* (2022). Instituto de Estudos Ulloáns-Área de Turismo da Deputación de Lugo.
**Simboloxía do románico de Taboada* (2024). Deputación de Lugo. ISBN 978-84-8192-605-7.

### Narrativa 
* *Xente de inverno: contos* (1995). Sada: Ediciós do Castro. 104 páxs. ISBN 978-8474927528.

### Teatro 
* *A proclama* (1996)*.* Cadernos de Teatro. Elsinor.
**A cerna* (2013). Fundación Cultural da Estrada. ISBN 978-84-695-8828-4. 
**Conversa de Manuel María e Xohán de Requeixo no monte Faro, entre as néboas do tempo* (2016). Agrasar Editores. ISBN 9788445341766.
**O proceso a Lucía Fidalgo* (2017). Silleda: Fervenza ed. Ilustracións de Juan José Lomarti. 96 páxs. ISBN 978-84-17094-11-9.
**Auto do demo e da viñateira* (2017). Silleda: Fervenza ed. Ilustracións de Juan José Lomarti. 16 páxs. ISBN 978-84-17094-14-0.
**Teatro completo (1996-2019)* (2019). Ed. de Autor. ISBN 978-84-09-14183-8. Estudo preliminar de Elza Hauresku.
**Unha cunca de caldo quente* (2022). Silleda: Fervenza ed. 96 páxs. ISBN 978-84-18136-84-9. Ilustracións de Juan José Lomarti.

### Edicións 
* *Escolma de poesía galega (1976-1984)* (1984). Sotelo Blanco.
* *Rosalírica: (homenaxe de 27 poetas portugueses a Rosalía no centenario de súa morte)* (1985). Ediciós do Castro.
* ''Cantares d'amor e d'amigo*, de Carles Riba (1990). Ediciós do Castro.
* *Nova Galiza* (1990). Ediciós do Castro. Edición facsimilar.
* *Nacionalismo e Cultura*, de Amílcar Cabral (1999). Laiovento.
* *Cadernos poéticos dun emigrante galego en Cuba*, de Domingo Campio Devesa Naveiro (2004). Ediciós do Castro.
* *Antoloxía dos poetas galegos en Cuba* (2008). Toxosoutos.
* *Antoloxía poética da Escola Labrega luguesa. De Leiras Pulpeiro a Uxío Novoneyra* (2013) Fundación Uxío Novoneyra.

### Literatura infanto-xuvenil 
* *A figueira lingoreteira* (1996). Ediciós do Castro. ISBN 978-8474928204. Poesía.
* *A mulemba que fala* (2006). Everest Galicia. 48 páxs. ISBN 9788440305374. Ilustracións de Suso Cubeiro. Narrativa.
* *A feira do cinco* (2009). Silleda: Fervenza. 18 páxs. ISBN 978-84-96368-96-5. Ilustracións de Manuel Fragoso. Teatro.
* *A idade do orballo* (2009). Everest Galicia. 64 páxs. ISBN 9788440311214. Ilustracións de Manolo Uhía. Narrativa.
* *O reloxo de Merexildo* (2009). Silleda: Fervenza. 18 páxs. ISBN 978-84-96368-97-2. Ilustracións de Manuel Fragoso. Teatro.
* *Labyrinthus* (2010). Everest Galicia. Narrativa. 104 páxs. ISBN 9788440311610.
* *Mirafentos* (2010).  Silleda: Fervenza. ISBN 978-84-96368-90-3. Teatro.
* *Do A ao Z con Manuel María* (2016). Santiago: Urco. 64 páxs. ISBN 978-84-15699-88-0. Ensaio.

### Traducións 
* *Tao Te King*, de Lao Tse (2006). Toxosoutos.
* *Poesía anónima africana* (2007). Toxosoutos.

### Obras colectivas 
* *Desde mil novecentos trinta e seis: homenaxe da poesía e da plástica galega aos que loitaron pola liberdade* (1995). Ediciós do Castro.
* *Alén do azul (unha ducia de poetas galegos en Catalunya)* (1999) Ediciós do Castro.
* *Homenaxe a don Paco del Riego, fillo adoptivo de Nigrán* (2003). Edicións do Cumio.
* *Homenaxe poética ao trobador Xohan de Requeixo* (2003).
* *Erato bajo la piel del deseo* (2010). Sial Ediciones.
* *Versus cianuro. Poemas contra a mina de ouro de Corcoesto* (2013). A. C. Caldeirón.
* *Os aforismos do riso futurista* (2016). Xerais.
* *Verbo na arria. Homenaxe literaria a Xohan Xesus González* (2016). Fervenza.

## Obra en portugués 
### Poesía 
* *Os indícios do sol* (1988). Braga: Oficinas de Trabalho Protegido da APPACDM.

* *Labirinto incendiado* (1989). Amarante: Edições do Tâmega. 56 páxs.
* *O som das águas lentas* (1999). Campo das Letras. Dedicado aos azulexos da estación ferroviaria de Caminha.

### Edicións 
* *Floriram cravos vermelhos: antología poética da expressão portuguesa em África e Ásia* (1993). Espiral Maior.

* *Homenagem a Angola no XXV aniversário da súa independência nacional (1975-2000)* (2001). Ediciós do Castro.

## Obra en catalán 
### Poesía 
* *Cruïlles de Sant Andreu de la Barca* (2006). Edición en liña.
### Teatro 
* *Desguiament de guiats* (2014).  Ajuntament Sant Andreu de la Barca.
### Traducións 
* *El problema de les nacionalitats ibèriques (antologia de "Sempre en Galicia")*, de Castelao (1983). Edicions 62.

### Ensaio 
* *Tot descobrint Sant Andreu de la Barca* (1999) 

* *Imatges i records de Sant Andreu de la Barca* (1999) 
* *Efemèrides històriques de Sant Andreu de la Barca* (2000) 
* *Recull enciclopèdic de Sant Andreu de la Barca* (2001) 
* *La Societat El Casino de Sant Andreu de la Barca* (2002) 
* *La pagesia a Sant Andreu de la Barca* (2004) 
* *Els alcaldes de Sant Andreu de la Barca del segle XX* (2005) 
* *L'alcalde Joan Falguera i Estapé. Vida i obra* (2005) 
* *Guia del patrimoni arquitectònic de Sant Andreu de la Barca* (2006) 
* *Constitució del Consell de Jurats de Sant Andreu de la Barca* (1594) (2006) 
* *L'ahir i l’avui de Sant Andreu de la Barca* (2007) 
* *L'emigració de Sant Andreu de la Barca a Xile* (2008) 
* *La nostre gent (Sant Andreu de la Barca)* (2009) 
* *Cròniques de Sant Andreu de la Barca* (2012)

## Obra en castelán 
### Traducións 
* *Poemas a la madre Africa (antología de la poesía angolana del siglo XX)* (1992). Ediciós do Castro.
* *Antologia da poesia brasileira = antología de la poesía brasileña* (2001). Laiovento.

## Premios 
*1992: Creación Literaria do Ministerio de Cultura.
*2008: Pedrón de Honra.
*2009: Fillo Adoptivo e Cronista de Sant Andreu de la Barca
*II Premio de teatro MOME Varela Buxán en 2012, por *A cerna*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Xosé Lois García: Coloquio homenaxe. Chantada, 13 e 14 de agosto de 2005*, 2006, Ajuntament de Sant Andreu de la Barca, Barcelona.
* *A letra e o ar: palabra-liberdade na poesía de Xosé Lois García*, de Andityas Soares de Moura, 2009, Toxosoutos.
* Picallo, Heitor (2025)*: Cartografía ideolóxica de Xosé Lois García. Análises, epistolario e entrevistas''. Laiovento. 480 páxs. ISBN 978-84-8487-733-2.