Institucións da Unión Europea

As **Institucións da Unión Europea** (UE) son os organismos políticos e institucións nos que os estados membros delegan parte dos seus poderes e soberanía. Con iso búscase que determinadas decisións e actuacións institucionais proveñan de órganos de carácter supranacional cuxa vontade se aplica no conxunto dos Estados membros, desapoderando así aos órganos nacionais de cada país.

Como calquera estado, a UE dispón dun parlamento, un executivo e un poder xudicial independente, que están apoiados e complementados por outras institucións.

As normas e procedementos que as institucións deben seguir establécense nos tratados, negociados polo Consello Europeo e en conferencias intergobernamentais e ratificados polos parlamentos nacionais de cada Estado. Os tratados que na actualidade definen a estrutura institucional son o **Tratado da Unión Europea** (TUE) e o **Tratado da Comunidade Europea** (TCE). Mentres o TCE recolle basicamente os contidos dos Tratado de Roma, polos que se creou a entón Comunidade Económica Europea (CEE) en 1958, o TUE foi asinado en Maastricht en 1992, aínda que posteriormente foi modificado polo Tratado de Ámsterdan (1997) e o Tratado de Niza (2000).

Despois do fracasado *Tratado Constitucional* (asinado en 2004 coa intención de substituír a todos os anteriores tratados, pero errado por mor dos referendos negativos en Francia e os Países Baixos en 2005), en 2007 asinouse o **Tratado de Lisboa**, que na actualidade atópase no proceso de ratificación. Este tratado modifica novamente o TUE, pero tamén o TCE, que pasaría a chamarse *Tratado sobre o Funcionamento da Unión Europea* (TFUE).

## Alicerces 
O *tres alicerces* do TUE conforman a arquitectura da Unión:

* **Primeiro alicerce**: A dimensión comunitaria, que corresponde ás disposicións incluídas no Tratado da Comunidade Europea, a CECA e a EURATOM: cidadanía da Unión, políticas comunitarias, unión económica e monetaria etc.
* **Segundo alicerce**: A política exterior e de seguridade común (PESC), regulada polo Título V do TUE.
* **Terceiro alicerce**: A cooperación policial e xudicial en materia penal, regulada polo Título VI do TUE.

## Institucións 
### Institucións constitucionais da Unión 
* O **Parlamento Europeo** (PE), elixido cada cinco anos polos cidadáns da Unión nas eleccións europeas, é a asemblea parlamentaria e único parlamento plurinacional elixido por sufraxio universal directo no mundo. Aínda que foi fundado só como unha asemblea consultiva, os poderes lexislativos do PE aumentaron notablemente a partir do Tratado de Maastricht (1992). Na actualidade, ostenta, xunto ao Consello, o poder lexislativo da Unión.
* O **Consello da Unión Europea** (CUE), comunmente coñecido como Consello de Ministros, representa aos Gobernos dos Estados membros, cuxos intereses particulares defende na procura dun acordo común. Xunto ao Parlamento Europeo, exerce o poder lexislativo. Exerce importantes potestades executivas cuxo exercicio delega automaticamente á Comisión. Nos últimos tempos parece confirmarse como centro gravitacional do poder comunitario, en detrimento fundamentalmente da Comisión, aínda que cada vez máis cegado pola súa *alter ego* nas alturas, o Consello Europeo. De entrar en vigor as previsións do Tratado de Lisboa, a súa denominación simplificarase e quedará reducida a *Consello*.
* A **Comisión Europea** (CE) representa o poder executivo dentro da UE, aínda que tamén intervén na lexislación. É unha institución politicamente independente que representa e defende os intereses da Unión no seu conxunto, propón a lexislación, políticas e programas de acción e é responsable de aplicar as decisións do PE e o CUE. A Comisión ten o dereito de iniciativa exclusiva no proceso lexislativo; é dicir, que propón as novas leis da Unión, pero son as Cámaras Lexisladoras, Parlamento e Consello, as que as adoptan.

### O Consello Europeo 
O **Consello Europeo** (non confundir co Consello da UE), formado polos Xefes de Estado ou de Goberno dos Estados da Unión, reúnese catro veces ao ano (segundo a Acta Única Europea, debe reunirse polo menos dúas veces ao ano ou máis, de en sesión extraordinaria, por convocatoria do seu presidente) para analizar as grandes cuestións europeas e dar á Unión os impulsos necesarios, así como definir as súas prioridades e orientar as súas políticas xerais. Carece de toda potestade lexislativa, executiva ou xudicial, polo menos formalmente, pero a súa influencia é grande e tende a ser crecente. O seu antecedente son as "Conferencias no cume" dos anos 70. O Tratado de Lisboa prevé a transformación desta peculiar estrutura intergobernamental, nunha das que serán sete Institucións constitucionais; a saber, nesta orde: Parlamento Europeo, Consello Europeo, Consello, Comisión Europea, Tribunal de Xustiza da Unión Europea, Tribunal de Contas e Banco Central Europeo.

## Demais órganos e organismos da Unión 
Os **órganos** son asimilables a institucións de menor rango (aínda que non gozan dese estatuto), e, se as súas funcións son concretas, o ámbito sobre o que poden despregala é transversal ou, no seu caso, aplícanse sobre campos máis específicos pero con amplas competencias que van moito máis alá da xestión. Gozan de independencia no exercicio das súas funcións.

Os **organismos** son estruturas subsidiarias doutras institucións pero con autonomía funcional, xeralmente versada en ámbitos especializados de xestión vicaria.

### Órganos de garantías 
* **Defensor do Pobo Europeo**: Defende aos cidadáns e empresas da UE fronte á mala xestión ou trato indebido ou discriminatorio das Institucións, Órganos e organismos da Unión, así como das administracións nacionais cando infrinxan en prexuízo dos cidadáns ou empresas obrigacións ou achanden dereitos que lles correspondan en virtude do Dereito Comunitario.

### Órganos consultivos 
Os órganos consultivos poden intervir de forma consultiva na toma de decisións, aínda que non teñen ningún poder lexislativo.

* O **Comité Económico e Social Europeo** representa a sindicatos, organizacións patronais, ONGs e demais organizacións socio-económicas de relevancia europea.
* O **Comité das Rexións** representa ás autoridades rexionais e locais, a súa perspectiva e os seus intereses.

### Órganos financeiros 
* **Banco Central Europeo** (BCE): É responsable da política monetaria europea. É o banco central da moeda única europea, o Euro (?). Ademais do control sobre a emisión monetaria e os seus requisitos, dispón a política cambiaria e as oscilacións dos tipos de xuro, entre outras competencias monetarias, cuxo obxectivo imperativo é preservar a estabilidade de prezos, controlando a inflación. Debe ademais exercer as súas funcións con absoluta independencia. De cumprirse as previsións do Tratado de Lisboa, accederá ao rango constitucional de Institución. 
* **Banco Europeo de Investimentos** (BEI): Ten por misión contribuír ao desenvolvemento equilibrado do territorio comunitario a través da integración económica e a cohesión social.
### Organismos interinstitucionais 
* **Oficina de Publicacións Oficiais das Comunidades Europeas**: publica, imprime e distribúe información sobre a UE e as súas actividades
* **Oficina europea de selección de persoal**: contrata ao persoal das institucións da UE e outros organismos.
* **Supervisor Europeo de Protección de Datos** (SEPD): Garante que as institucións e organismos da UE respecten o dereito das persoas á intimidade no tratamento dos seus datos persoais.