Linguas iranias orientais

As **linguas iranias orientais** son un subgrupo das linguas iranias que emerxeron nos tempos do iranio medio (dende aproximadamente o século IV a.C.)
A lingua avéstica é a miúdo clasificada coma iranio oriental temperán, pero isto é incerto.

Divídense en dúas ramas: a oriental setentrional e a oriental meridional.
A pesar desta separación, as linguas iranias orientais forman un único dialecto contínuum conforme a unha innovación común.

En comparación aos dialectos iranios occidentais medios, os iranios orientais medios conservan a vogal final na última sílaba. Crese que as linguas iranias orientais se separaron das linguas iranias occidentais no curso de principios do segundo milenio a.C., e estaban situados preto da cultura Iaz.

A maior lingua irania oriental é o paxto con algo máis de 40 millóns de falantes, a principal lingua de Afganistán e Paquistán occidental.

## Orientais setentrionais 
O grupo oriental setentrional ten só tre membros activos en dúas áreas bastamente separadas, a lingua iagnobiana en Tadjiikistán (descendente do sogdiano) e o diasistema da lingua oseta no Cáucaso en Iristán do norte (Rusia) e do sur (Xeorxia) (tamén coñecido e chamado **Osetia**), (descendente dos escito-sármatas). Estes son restos dun vasto contínuum etnolingüístico que percorría a maioría das estepas de Asia Central no milenio I a.C. A mesma lingua avéstica, o máis antigo testemuño da rama irania, é un membro deste grupo. Coa presenza grega en Asia Central, algunhas da maioría destas linguas orientas deixaron testemuña no seu período iranio medio, mentres que dende o oeste de Cazaquistán (ou Cazaquia) a través da estepa Póntica ata Ucraína case ningunha testemuña do extenso contínuum escito-sármata sobreviviu.

* Avesta, aproximadamente 1300 - s. VII (clasificación incerta).
* Bactrio, aproximadamente século IV - século IX. 
* Cuaresmio aproximadamente século IV - século XIII.
* Sogdiano, aproximadamente século IV. 
** Iagnobiano.
* Escita.
** oriental (escita-khotanés).
*** Khotanés, aproximadamente século V - século X.
*** Tumxuqués (anteriormente denominada maralbaxí), século VII.
** occidental (escita-sármata), aproximadamente século VIII.
***Diasistema oseto antigo (lingua oseta)
****Digoriano
****Iriano (*Ironau* para os seus falantes, ou *oseto moderno*)
****Xásico.

## Orientais meridionais 
O grupo oriental meridional inclúe unhas 16 linguas e dialectos, dúas xa mortas, (11 segundo estimación do SIL) falados por moitos pobos no norte e sur de Asia Central (o Pamir-Saricul e Afganistán). Cada subfamilia nesta lista ten subgrupos e linguas individuais.

*Linguas do Pamir
**Rama xugnaniana
***Grupo meridional
****Xugniano
****Ruxoniano
***Grupo setentrional ou bartanguí-roxorví-sariculí
****Bartangués
****Roxorviano
****Sariculiano
**Rama vanxiana
***Iazgulomiano
***Vanxiano†
**Rama munxaniana-idgá
***Munxaniano
***Idgá
**Rama Ixcaximiana-sanglechiana
***Ixcaximiano
***Sanglechiano
**Vakhí (con influencia sacá)
**Sargulamiano†
* Paxto 
**Paxto setentrional
**Paxto meridional
**Paxto central
**Waziriano
**Wanetsiano

## Véxase tamén 
### Bibliografía
**Compendium Linguarum Iranicarum*, ed. Schmitt (1989), p.&nbsp;100.

### Outros artigos
*Lista de linguas iranias
*Linguas iranias orientais setentrionais
*Linguas iranias orientais meridonais
*Linguas iranias occidentais

### Ligazóns externas
*ethnologue report.