Joachim Lelewel

**Joachim Lelewel**, nado en Varsovia o 22 de marzo de 1786 e finado en París o 29 de maio de 1861, foi un historiador, político e numismático polaco.

Lelewel foi ministro de Instrución Pública durante a insurrección polaca de 1830-1831 e unha figura senlleira do movemento republicano no seu país, antes de se exiliar no marco da Gran Emigración.

Como numismático, durante o exilio belga foi o fundador do Gabinete de Medallas da Biblioteca Real de Bélxica e da Sociedade Real de Numismática de Bélxica, que presidiu de 1841 a 1848.

## Traxectoria 
### Orixe familiar e primeiros anos 
Joachim Lelewel naceu en Varsovia o 22 de marzo de 1786, no seo dunha familia nobre de orixe sueca e asentada en Alemaña, que se desprazara desde Austria ata Polonia a principios do século XVIII. O seu avó paterno, Heinrich Lölhöffel von Löwensprung (1705-1763), fora médico na corte do rei de Polonia e Elector de Saxonia Augusto III.

O seu pai, Karol Maurice Lölhöffel von Lowensprung (1748-1830) —avogado de formación, membro da Dieta Polaca e conselleiro da Comisión de Cultos e Instrución Pública— enxeñeiro, e Prot Adam (1790-1894), oficial da *Grande Armée*. entre 1804 e 1808. Malia a anexión do antigo Gran Ducado de Lituania por Rusia, esta universidade seguiu a ser predominantemente polaca, e a utilizar oficialmente a lingua polaca no seu funcionamento. 

O restablecemento da independencia polaca era unha idea moi arraigada entre moitos patriotas polacos, entre eles Joachim Lelewel, xa na súa época como estudante.

En 1814 regresou a Vilnius para se incorporar como profesor de Historia á universidade, que é considerado como un dos discípulos de Lelewel. En 1821 foi nomeado tamén catedrático de Historia Universal na Universidade de Vilnius. 

### Carreira política no Reino de Polonia (1824-1830) 
Así as cousas, Lelewel regresou a Varsovia, que era daquela a capital do Reino de Polonia creado polo Congreso de Viena en 1815 a partir do Ducado de Varsovia e asignado ao tsar Alexandre e aos seus sucesores. Lelewel publicou nestes anos varias obras de gran valor, mais tamén se implicou na tensa vida política do reino, sobre todo baixo o tsar Nicolao, a partir de finais de 1824: en 1825 afiliouse á Sociedade Patriótica,

Lelewel era partidario dunha Polonia independente que, na súa opinión, só podía ser republicana e democrática, o que exixía unha gran reforma agraria e a abolición das formas de servidume que aínda se mantiñan na sociedade. O seu programa nacional consistía en volver ás fronteiras anteriores ás particións de Polonia.

Neste contexto, o 1 de decembro de 1830, Lelewel e o seu amigo Maurycy Mochnacki fundaron o Club Patriótico, onde se reunían patriotas radicais e que traballaba para difundir a insurrección. Lelewel, á cabeza do Club, cuñou daquela un dos lemas de la insurrección: «Pola nosa liberdade e pola vosa», que implicaba que os polacos loitaban contra o tsar non só por eles, senón tamén polos demais pobos de Europa. O Comité Executivo do Consello incluía tamén dous membros do Parlamento, un deles Joachim Lelewel.

En 1833, logo do chamamento que o seu Comité lle fixo ao pobo ruso en decembro de 1832 con motivo do aniversario da Revolta Decembrista de 1825, Lelewel foi detido na casa do xeneral La Fayette e conducido a Tours, onde ficou baixo vixilancia. Cinco meses máis tarde, por petición do embaixador ruso Pozzo di Borgo, o rei francés Luís Filipe expulsouno de Francia o 31 de decembro de 1832. Lelewel Fuxiu entón a Bélxica e instalouse en Bruxelas, onde viviu 28 anos.

### Exilio en Bélxica 
O 26 de outubro de 1834, Joachim Lelewel foi nomeado profesor da Universidade Libre de Bruxelas. Realmente non chegou a exercer a docencia nesa institución, aínda que se implicou de cheo na vida cultural do país. Nesa cidade escribiu as súas principais obras históricas, xeográficas e cartográficas.

Xunto cos seus amigos da Sociedade Patriótica, Lelewel depositou as súas esperanzas no inminente derrocamento das autocracias polos partidarios do Carbonarismo. En 1834 converteuse en presidente da *Jeune Pologne*, unha organización nacionalista e republicana vinculada á *Jeune Europe*.

[miniatura|[Monumento a Lelewel no cemiterio de Rasos, en Vilnius, onde foi soterrado.]]

Ese mesmo ano foi un dos fundadores da Unión dos Fillos do Pobo Polaco (*Zwiazek Dzieci Ludu Polskiego*), cuxo obxectivo era organizar a axitación revolucionaria en Polonia. En 1837 fundou e dirixiu a Unión de Emigrantes Polacos (*Zjednoczenie Emigracji Polskiej*), que pretendía agrupar politicamente a todos os emigrantes polacos. Ademais, en 1846 uniuse á Sociedade Democrática Polaca e o ano seguinte converteuse en vicepresidente da Sociedade Democrática Internacional de Emigrantes, á que tamén pertencía Karl Marx.

Lelewel foi tamén un eminente numismático; xa en 1824 fixera a súa primeira publicación en Polonia acerca dun importante achado de moedas medievais nas proximidades de Płock . En Bruxelas foi un dos fundadores do Gabinete de Medallas da Biblioteca Real, unha colección numismática pública que abriu ao público en 1851. Igualmente, fundou a Sociedade Real de Numismática de Bélxica e foi o seu primeiro presidente, entre 1841 e 1848. Despois foi o primeiro en ser recoñecido co título de presidente honorario vitalicio.

O lema «pola nosa liberdade e a vosa» rexurdiu entre as tropas polacas en Hungría durante a Primavera dos Pobos de 1848, e desde entón acompañou constantemente os soldados polacos obrigados a loitar polo seu país no estranxeiro. O seu corpo foi soterrado no cemiterio de Montmartre (división 13), e en 1929 foi trasladado ao cemiterio de Rasos, en Vilnius, coincidindo coa celebración do 350 aniversario da universidade desa cidade.

Pola súa banda, a Escola Polaca Joachim Lelewel é unha escola internacional situada na localidade de Woluwe-Saint-Pierre, na rexión de Bruxelas-Capital, que ten un método de ensino, un programa e unha organización dos cursos similares aos existentes en Polonia.

## Citas célebres 
* «Pola nosa liberdade e a vosa!
* «Polonia, si, pero, que clase de Polonia?

## Obra 
[miniatura|esquerda|[Manuscrito de Joachim Lelewel de 1813, co título de *Historja Polska.*]]

A obra histórica de Joachim Lelewel é considerable e o feito de varios traballos seren publicados en francés fixo que puidesen chegar a un público máis internacional. A xénese da súa obra sitúase na encrucillada entre a historiografía tradicional, centrada na Antigüidade, e a historia romántica, de carácter nacional nos seus temas e nos seus obxectivos. As súas primeiras investigacións centráronse en Grecia e Roma, mais a idea nacional xa estaba a agromar nelas. Para Lelewel, que tivo que enfrontarse á censura tsarista, a Antigüidade era ante todo un tema de edificación patriótica. A súa concepción humanista e voluntarista da historia tomou forma contra Hegel e a tese providencialista; para Lelewel a historia víase desde abaixo como unha manifestación da liberdade humana e a espontaneidade da acción de masas. Por moi fervente que fose en afirmar o particularismo polaco, rexeitaba calquera xeito de nacionalismo pechado e excluínte: o seu baseábase na crenza democrática e mantiña unha esencia universalista.

Ademais da súa ampla obra puramente histórica, cómpre destacar as súas publicacións en materia numismática, con obras clave como *Numismatique du Moyen Âge, considérée sous le rapport du type* (París, 1835) e *Études numismatiques et archéologiques* (Bruxelas, 1841). 

A seguir, lístase unha detallada escolma dos traballos monográficos publicados por Joachim Lelewel ao longo da súa traxectoria: 

### Obras en polaco 
* (1808). * [Unha ollada á antigüidade dos pobos lituanos e os seu vínculos cos hérulos]*. Vilnius.
* (1809). * [Mención sobre as primeiras historias polacas]*. Varsovia.
* (1811). *Uwagi nad Mateuszem herbu Cholewa polskim XII [Notas sobre Mateusz herbu Cholewa, historiador polaco do século XII]*. Varsovia e Vilnius.
* (1818). * [Historia antiga: desde o comenzo dos tempos históricos ata a segunda metade do século VI]*. Vilnius.
* (1818). *Badania starozytnosci we wzgledzie geografji : czesc naukowa [O estudo da antigüidade en relación coa xeografía: unha parte científica]*. Vilnius e Varsovia.
* (1819). *Dodatek do Teodora Wagi Historyi ksiazat i królów polskich : panowanie Stanislawa Augusta* *[Suplemento: a historia dos príncipes e os reis polacos de Teodor Waga: o reinado de Estanislau Augusto]*. Varsovia
* (1820). * [A historia antiga da India con especial consideración da influencia que puido ter nas partes occidentais]*. Varsovia.
* (1821). * [Descubertas cartaxinesas e gregas no Atlántico]*. Varsovia.

miniatura|Lelewel, J. (1826). *Bibliograficznych ksiag dwoje: w których rozebrane i pomnozone zostaly dwa dziela Jerzego*.

* (1823-1826). * [Libros bibliográficos: disección de dúas obras de Jerzy Samuel Bandtke]*.  (1823);  (1826). Vilnius.
* (1824). *Pamietnik z roku 1830-31 [Diario de 1830-31]*. Varsovia.
* (1826). * [Sobre a historia, as súas ramificacións e as ciencias relacionadas con ela]*. Varsovia.
*(1828). * [Atlas de historia e xeografía antigas]*. Varsovia.
* (1828). *Poczatkowe prawodawstwa polskie cywilne i kryminalne do czasów jagiellonskich [Lexislación civil e penal polaca inicial ata a época xagelónica]*. Varsovia.
* (1829). *Dzieje Polski potocznym sposobem opowiedziane* *[Historia de Polonia contada dun xeito coloquial]*. W drukarni J. Weckiego, Varsovia []
* (1831). ''* *[Os paralelismos históricos de España con Polonia nos séculos XVI, XVII e XVIII]*. W drukarni J. Weckiego, Varsovia.
* (1835). *Spiewy historyczne Niemcewicza [Cancións históricas de Niemcewicz]*. Cracovia.
* (1836). *Polska odradzajaca sie czyli dzieje polskie od roku 1795 potocznie opowiedziane [A Polonia renacida, ou a historia polaca desde 1795, contada de xeito coloquial]*. Vogleta, Bruxelas.
* (1840). *Joachima Lelewela porównanie dwu powstan narodu polskiego 1794 i 1830-1831 [Comparación de Joachim Lelewel entre dous levantamentos da nación polaca: 1794 e 1830-1831]*. París.
* (1844). * [Historia de Lituania e Rutenia ata a Unión con Polonia en Lublin 1569 incluída]*. Poznan.
* (1844). * [Gilbert de Lannoy e as súas viaxes]*. Poznan.
* (1846). *Stracone obywatelstwo stanu kmiecego w Polsce [A perda da cidadanía da clase labrega en Polonia]*. Bruxelas.
*(1851). * [Polonia da Idade Media]*.  (1855);  (1856);  (1859);  (1851). Poznan.
*(1853). * [Nacións en terras eslavas antes do ascenso de Polonia]*. Poznan.
*(1855-1868). * [Polonia. A súa historia e as súas cousas]*.  (1858);  (1859);  (1855);  (1856);  (1863);  (1859);  (1859); Tomo 8 (1853); Tomo 9 (1855); Tomo 10 (1856); Tomo 11 (1851); Tomo 12 (1851);  (1863);  (1868); Tomo 17 (1865); Tomo 18 (1865);  (1966); Tomo 20 (1864). Poznan.
*(1857). * [Eloxio idolátrico dos eslavos e Polonia]*. Poznan.
*(1858). ** *[ Aventuras na procura e o estudo do nacional polaco]*. Nakl. J.K. Zupanskiego, Proznan.
*(1959). *Lotniki pismiennictwa tulaczki polskiej [Os autores da literatura do exilio polaco]*. Bruxelas.
*(1859). ** *[Xeografía: descrición dos países polacos]*. Proznan.
*(1861). *Trzy konstytucje polskie: 1791, 1807, 1815* *[Tres constitucións polacas 1791, 1807, 1815]*. Varsovia.
* (1862). * [Sobre o ensino doado e útil da historia]*. Varsovia.
* (1863). *Nauki dajace poznac zrzódla historyczne [Ciencias que dan a coñecer as fontes históricas]*. Poznan.
* (1863). * [A historia de Polonia que o tío contou aos seus sobriños]*. Varsovia.

### Obras en francés 
* miniatura|Lelewel, J. (1861). **(1830). *Essai historique sur la législation polonaise civile et criminelle, jusqu'au temps des Jagellons, depuis 730 jusqu'en 1403*. A. André, París.
* (1833). **. J. Degeorge, Arras.
* (1835). ; ; ; *.* París e Bruxelas.
*(1836). **. Straszéwicz e Librairie polonaise, París.
*(1840-1841). *Études numismatiques et archéologiques*.  (1840);  (1841). Voglet, Bruxelas
* (1842). *Antiquités de Pologne, de Lithuanie et de Slavonie expliquée*. Librairie Polonaise, Bruxelas.
* (1844). **. A. Vandale, Bruxelas.
* (1844). ; ; . Librairie polonaise, París.
* (1844). *Novosiltzow à Vilna, ou Guerre impériale avec les enfants et l’instruction. Episode historique de 1824*. Briard, Bruxelas.
* (1851-1852)*. Géographie du Moyen Âge*.  (1851);  (1852);  (1852);  (1852). Pilliet, Bruxelas.
* (1852). ** (con E. Carmoly). Kiessling , Bruxelas.
* (1857). . Pilliet, Bruxelas.
* (1861). *. A. Franck, París.*

### Obras en alemán 
* (1831).  *[Descubertas de cartaxeneses e gregos no Atlántico]*. Schlesinger, Berlín.
* (1836). * [Pequenos escritos de contido xeográfico-histórico]*. Breitkopf und Härtel, Leipzig.
* (1838). * [Piteas e a xeografía do seu tempo]*. C. L. Fritzsche, Leipzig.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Boguslaw, C. (1969). *Dzialalnosc polityczno-spoleczna Joachima Lelewela na emigracji w latach 1831-1861.* Gdanskie Towarzystwo Naukowe, Gdansk.
* Babillon, F. (1961). *Commémoration en Pologne du centenaire de la mort de Joachim Lelewel*. En *Revue belge de numismatique et sigillographie''. CVII. Soiété royale de numismatique de Belgique, Bruxelas. Páxinas 249-250. Chodzko, L. (1834). '**. E. Duverger, París.
* Dzialynski, A. T. (1884). **'. Poznan.
* Hleb-Koszanska H.; Kotwicz?wna M. (1952). *Bibliografia utwor?w Joachima Lelewela*. Wroclaw.
* Hoc, M. (1961). "Joachim Lelewel". En *Revue belge de numismatique et sigillographie*. CVII. Soiété royale de numismatique de Belgique, Bruxelas. Páxinas 5-12.
* Kieniewicz, S. (1990). *Joachim Lelewel.* Ksiazka i Wiedza, Varsovia. ISBN 8305122689
* Kajkowski, C. E. (1937). "Joachim Lelewel et les médailleurs belges". En *Revue belge de numismatique et sigillographie*. LXXXIX. Soiété royale de numismatique de Belgique, Bruxelas. Páxinas 55-65.
* Mintz, M. (1860). ''*. F. Poremba, Lemberg.
* Serejski, M. H. (1953). *Joachim Lelewel: z dziejów postepowej mysli historycznej w Polsce*. Panstwowe Wydawn, Naukowe.
* Serejski, M. H. (aut.); Lazar, S. (trad.) (1961). *Joachim Lelewel, 1786-1861: sa vie et son oeuvre''.  Zaklad Narodowy im. Ossolinskich, Varsovia.
* Skurnowicz, J. S. (1981). '**. Columbia University Press, Nova York. ISBN 9780914710776
*Sliwinski, A. (1918). **'. Wydaw. M. Arcta, Varsovia.
*Sopocko, T. (1934). "Quelques détails sur la vie de Joachim Lelewel à Bruxelles". En *Revue belge de numismatique et sigillographie*. LXXXVI. Soiété royale de numismatique de Belgique, Bruxelas. Páxinas 121-132.
*Wieckoska, H. (1980). *Joachim Lelewel: Ucznony* *- polityk - czlowiek.* Czytelnik, Varsovia.
*Zawadzka, D. (2013). *Lelewel i Mickiewicz Paralela*. Uniwersytetu w Bialymstoku Bialystok. ISBN  978-83-7431-385-8

### Ligazóns externas 
* Joachim Lelewel (*Polona.pl*)