Cinexética

[miniatura|Escena de caza nun lateral do sepulcro de [Fernán Peres de Andrade, O Boo, na igrexa de San Francisco de Betanzos.]]
[miniatura|Escena de caza nun capitel da [Ruínas de San Domingos|igrexa de San Domingos, Pontevedra.]]
[miniatura|Monumento ao cazador en [Toutón, Mondariz|Toutón (Mondariz).]]

A **cinexética** é a arte da **caza**, entendendo por esta a actividade ou acción na que xeralmente se captura un mamífero ou ave (a captura de peixes é a pesca).

## Historia 
[miniatura|Caza na [Antiga Grecia.]]
miniatura|Caza do xabarín nun mosaico romano.
miniatura|Azulexos representando a caza.

A especie humana practicou a caza desde a prehistoria, era a primeira e principal ocupación dos homes. Considérase que os primeiros grupos humanos utilizaron un sistema de caza, pesca e recolección o cal foi moi eficiente para garantir o poboamento do planeta. E aínda hoxe segue a ser parte da forma de sustento de moitos grupos humanos.

O humano comezou a cazar para subsistir, e así segue sendo actualmente en moitas partes do mundo. A caza de subsistencia é aquela actividade que se realiza coa finalidade de obter proteína animal ou subprodutos de caza para satisfacer as necesidades propias dos grupos humanos ligados a zonas rurais onde a dispoñibilidade de especies cinexéticas é alta.

O exercicio da caza reflíctese en textos relixiosos e mitolóxicos. 

Por exemplo, a Biblia di que Nemrod, neto de Noé, era cazador. Ismael, fillo de Abraham e da súa concubina exipcia Agar, distinguiuse neste exercicio. Esaú vendeu a súa herdanza a Xacob por un prato de lentellas ao chegar famento da caza. David foi cazador, etc.

A mitoloxía grega representa a Artemisa como a deusa dos cazadores. Quirón, que coidou da instrución da maior parte dos heroes da antigüidade, foi instruído por Artemisa na arte da montería. A mesma atribúe a Pólux a gloria de ter ensinado ou adestrado aos cans na caza; e Cástor introduciu os cabalos na caza dos cervos.

En Babilonia e Media tiñan tamén unha afección particular á caza e os últimos construíran grandes parques nos que tiñan encerrados leóns, xabaríns, leopardos e cervos. Na Grecia clásica dos tempos heroicos eran apaixonados tamén poa caza. Platón chamaba á caza «exercicio divino» e a escola das virtudes militares. Lemos en Homero que Ulises foi ferido na coxa por un xabarín cuxa sinal duroulle toda a vida. Teiñan unha certa vanagloria en posuír cans ben ensinados aos que lles daban nomes diferentes, distinguíndoos segundo o país de onde proviñan. Tampouco lles era descoñecida a caza de aves co falcón e o gabián.

No Imperio romano só os escravos e a xente de baixa condición social eran os que ían á caza, a pesar de que consideraron esta ocupación como un exercicio honesto. Paulo Emilio regalou a Escipión o Africano un equipo de caza semellante aos dos reis de Macedonia; e o xove heroe despois da derrota de Perseo cazou no reino deste príncipe durante todo o tempo que as súas tropas permaneceron nel. Pompeio, vencedor nas rexións africanas, entregouse entre estes pobos aos praceres da caza.

En Roma íase a cazar nos bosques, nos campos, etc. e, nos últimos tempos da República, nos soutos ou parques onde tiñan encerrados animais de todas as especies. A caza con cans parecuelles sempre a máis nobre; a pesar de que isto non impedía, como di Plinio o Vello, que cazasen tamén co falcón ou o gabián.

Os francos, despois da conquista das Galias encargaron aos locais o cultivo das terras e reservaron para eles a caza, que pasou a ser estes un exercicio nobre.

A caza era antigamente permitida a todo o mundo. Os romanos non formaran aínda dela un punto de xurisprudencia. Pero a  lei Sálica contiña xa algúns regulamentos relativos á caza, pero non coartaba en nada o dereito natural desta. Pouco a pouco foron introducíndose leis e formando regulamentos para o exercicio dela, non permitindo en certos países o dedicarse a cazar senón á clase distinguida da sociedade.

Nos primeiros séculos do cristianismo o celo dos fieis non lles permitía ir cazar durante a coresma e nos días de xaxún, aínda que se gardase este, destinando o tempo para exercicios de penitencia.

## Tipos de caza 
Distínguense comunmente dous tipos de caza:
* **Caza maior:** ten por obxecto animais de gran tamaño: xabarís, cervos, tigres, etc. (case todos cuadrúpedes)
* **Caza menor:** ten por obxecto animais de pequeno tamaño: coellos, lebre, perdices, patos,  etc. (maioritariamente aves)

O filósofo español José Ortega y Gasset deixou unha definición que se axusta ó que un bo cazador debe pensar: "*A caza é todo o que se fai antes e despois da morte do animal: a morte é imprescindible para que exista a cacería*".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Caza deportiva
* Cetrería
* Tecor

### Ligazóns externas 
* Federación Galega de Caza
* Alfredo Erias: "La eterna caza del jabalí", en *Anuario Brigantino* 22, 1999, 317-378

### Bibliografía 
* Manso Porto, Carmen: "Contribución al estudio de las representaciones de la caza del jabalí en Galicia. Iconografía de los capiteles de Santo Domingo de Pontevedra", en *El Museo de Pontevedra* XXXVII, 1986, 277-289.
* *Pedro Nuñez de Avendaño. Aviso de Caçadores y de Caça*. Alcalá de Henares: Ioan de Brocar; 18 de dicembro de 1543''.
* 
*