Don Juan Tenorio

***Don Juan Tenorio: drama religioso-fantástico en dos partes*** é unha peza teatral publicada en 1844 por José Zorrilla. Debedora de *El burlador de Sevilla y convidado de piedra* (1630), obra atribuída a Tirso de Molina, ambas constitúen as dúas principais materializacións literarias en lingua española do mito de Don Juan.

## Personaxes 
* Don Juan Tenorio
* Don Luis Mejía, o galán rival de Don Juan Tenorio
* Don Gonzalo de Ulloa, comendador de Calatrava
* Don Diego Tenorio, pai de Don Juan
* Dona Inés de Ulloa, filla do comendador e prometida de Don Juan
* Marcos Ciutti, criado de don Juan
* Gastón, criado de don Luis
* Buttarelli, propietario da hostería de El Laurel
* Brígida, serventa de Dona Inés no convento
* Dona Ana de Pantoja, prometida de Don Luis Mejía
* Pascual, servente da familia Pantoja
* Lucía, serventa da familia Pantoja
* A abadesa das Calatravas de Sevilla
* A irmá torneira das Calatravas de Sevilla
* O capitán Centellas, amigo de Don Juan Tenorio
* Don Rafael de Avellaneda
* A estatua de Don Gonzalo (o convidado de pedra)
* A sombra
* Dous alguacís
* Escultor

## Argumento 
A acción transcorre na Sevilla de 1545, nos últimos anos do rei Carlos I. Está dividida en dúas partes.

### Primeira parte 
A obra ten lugar na noite de Entroido. Había un tempo, don Juan e don Luís Mejía fixeran unha aposta dobre sobre «quen de ambos sabía obrar peor con mellor fortuna no prazo dun ano» e «quen dos dous se batía en máis duelos e quen seducía máis doncelas». A historia comeza un ano despois desa aposta. Don Luís Mejía e don Juan vólvense atopar en Sevilla, onde comparan as súas fazañas. Os rivais contan os mortos en batalla (23 de Don Luís e 32 de Don Juan) e as mulleres seducidas (56 de Don Luís e 72 de Don Juan), co que Don Juan resulta vencedor. Con todo, Don Luís vólve desafiar a don Juan dicíndolle que só lle falta na lista «unha noviza que estea para profesar». Don Juan vólvelle apostar a Don Luís non só que conquistará unha noviza, senón que tamén lle quitará a súa prometida, Dona Ana de Pantoja. Don Luís, ante as palabras do outro, envía o seu criado, Gastón, a avisar á xustiza. Don Juan fai o mesmo co seu, Ciutti.

O desafío chega a ouvidos do comendador Don Gonzalo de Ulloa, pai de dona Inés. A moza, que levaba no convento das Calatravas desde a infancia, estaba destinada a casar con Don Juan. Porén, ante os feitos, Don Gonzalo desfai o acordo matrimonial.

Á hostería chegan dúas roldas de alguaciles que arrestan os dous nobres. Don Luís logra saír do cárcere e vaille suplicar a Dona Ana que se manteña firme ante Don Juan, quen irá tras ela. Don Juan tamén sae e na rúa da casa de Dona Ana fai encerrar a Don Luís. Despois conversa con Brígida, a beata comprada do convento, quen lle explica como entrar no convento sen ser visto. Para acabar de asegurar a aposta, Don Juan suborna a Lucía, a serventa de dona Ana, para que abra as portas da casa ás dez da noite.

Namentres, Dona Inés le unha carta de Don Juan en que este lle declara abertamente o seu amor. Ao rematar, Don Juan entra na cela, o que provoca que ela se desmaie, e Don Juan tomáa e lévaa á súa casa. Don Gonzalo chega tempo despois a contarlle á abadesa que a serventa de dona Inés está comprada, e teme polo seu benestar. Aparece entón a irmá torneira, quen anuncia a desaparición de Dona Inés. Na casa de Don Juan, Dona Inés cae nas redes do galán. Unidos polo seu amor, están dispostos a todo.

Nese momento chega Don Luís, quen quere matar a Don Juan. Pouco despois chega don Gonzalo con xente armada. Don Juan manda a don Luís esperar nun cuarto próximo. Don Juan humíllase ante don Gonzalo e suplícalle pola súa filla a cambio de probas que el mesmo dispón, mais Don Gonzalo négase. Don Luís sae do cuarto e tenta aliarse co comendador para mataren a Don Juan. Finalmente, resulta ser este último o asasino, pois mata a Don Gonzalo dun balazo e a Don Luís dunha estocada. Don Juan foxe de Sevilla nun bergantín cara a Italia.

### Segunda parte 
Cinco anos despois, Don Juan volve a Sevilla. Buscando o antigo palacio da familia Tenorio, atopa no seu lugar o cemiterio onde están enterrados Don Luís, o Comendador e o resto das vítimas mortas a mans del. Mentres admira as estatuas, don Juan descobre un sepulcro inesperado, o de Dona Inés. A moza morrera de dor ao comprender que Don Juan e ela xamais volverían estar xuntos malia amárense profundamente.

Chegan ao lugar Centellas e Avellaneda, dous vellos amigos de Don Juan. Este convídaos a cear na súa casa xunto co espírito de Don Gonzalo, de onde vén a idea de que Zorrilla puido basearse no Convidado de Pedra de Tirso de Molina. Mentres se atopan ceando, aparece o espectro do Comendador co obxectivo de conducir a Don Juan ao inferno. Con todo, Dona Inés intercede e logra que ambos suban ao ceo entre unha apoteose de anxos e cantos celestiais.

## Lugares onde a obra ten acción 
* **Hostería de El Laurel**: a taberna en que don Juan e don Luís acordaran reunirse un ano despois da súa aposta. Alí desenvólvese case todo o acto I da obra. É propiedade de Cristófano Buttarelli.
* **Rúa da casa de Dona Ana**: Don Luís Mejía pídelle a Dona Ana que lle permita acceder á súa casa para defender a súa virtude das pretensións de Don Juan. Porén, é encerrado nunha adega, o que permite que Don Juan realice a súa parte da aposta.
* **Convento da Virxe**: onde Dona Inés leva recluída desde o seu nacemento.
* **Quinta de Don Juan**: onde é levada Dona Inés tras desmaiarse no convento. Nesta casa don Juan mata a don Gonzalo de Ulloa e a Don Luís Mejía.
* **Cemiterio**: o que antes fora o palacio da famillia Tenorio. Alí Don Juan atópase co autor das estatuas e intimídao para que lle dea as chaves do cemiterio. Alí tamén suceden acontecementos sobrenaturais: as estatuas cobran vida, as sombras falan etc.
* **Casa de Don Juan**: Don Juan convida a cear alí aos seus amigos Avellaneda e Centellas.

## Características románticas 
* **Lugares sombríos**: utilízase un lugar tenebroso e solitario, o cemiterio, onde cobran vida as esculturas.
* **Amor imposíbel**: entre Don Juan e Dona Inés. Este fai que Dona Inés morra de pena por non poderen estar xuntos, pois Don Juan fuxiu a Italia tras matar a Don Gonzalo e a Don Luís.
* **Os protagonistas**: o heroe é solitario e de familia nobre, propio do seu tempo. Oponse á tradición medieval, encarnada por Don Gonzalo. A heroína cumpre cos canons físicos e espirituais e representa a inocencia e a virtude cristiás.
* **Final tráxico**: a morte dos dous namorados.
* **Natureza dinámica**: as accións suceden case sempre pola noite.
* **Misterio**: as estatuas cobran vida, as sombras falan e dáse unha visión idealizada do ceo e do inferno.
* **Predominio do sentimento sobre a razón**: Dona Inés estaba realmente namorada de Don Juan e tentaba evadir os seus sentimentos cara a el.
* **Amor e arrepentimento**: ao final, Dona Inés salva a Don Juan. Este, amais, acaba por arrepentirse.
* **Outros**: pelexas na rúa e uso de antefaces.

## Notas 
## Ligazóns externas 
* *Don Juan Tenorio* na Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes
* *Don Juan Tenorio* no Proyecto Gutenberg
* *Don Juan Tenorio* no Tenorio Mendocino de Guadalajara
* Representación da adaptación de Gustavo Pérez Puig, ofrecida por TVE na emisión do 2 de novembro de 1966 de *Estudio 1*, con dirección e realización de Pérez Puig e introdución súa e dalgúns dos intérpretes principais; a relación do repartimento, sobreposta, desde o 8:55; a función, a partir do 10:30.
** Outra copia
** Outra copia
** Outra copia
** Outra copia
*** Repartimento:
**** *Don Juan*: Francisco Rabal
**** *Dona Inés*: Conchita Velasco
**** *Lucía*: Irene Daina
**** *Brígida*: Tota Alba
**** *Dona Ana de Pantoja*: Ana María Vidal
**** *Don Luis Mejía*: Fernando Guillén
**** *Ciutti*: Juanjo Menéndez
**** *Don Gonzalo Ulloa*: José María Escuer
**** *Don Diego Tenorio*: Julio Goróstegui
**** *Centellas*: Antonio Almorós
**** *Buttarelli*: José Sepúlveda
**** *Avellaneda*: Manuel Peiró
**** *Gastón*: Francisco Dumont
**** *Alguacil 1*: Francisco Matesanz
**** *Alguacil 2*: José María Celdrán
**** Outros: Maruchi Fresno, Ricardo Canales, Carmen Luján e Anastasio Campoy.
* Análise radiofónica da obra
* Análise monográfica da obra