Macroglobulinemia de Waldenström

A **macroglobulinema de Waldenström** (MW), tamén coñecida coma **doenza de Waldenström** ou **linfoma linfoplasmático**, é un cancro que afecta ás células plasmocitoides. Adoita ser clasificado coma un linfoma non Hodgkin de tipo indolente, isto é, de curso benigno, tal e como se recolle na clasificación REAL da OMS para os linfomas. O principal anticorpo implicado na doenza é a inmunoglobulina M (IgM), aínda que pode non secretarse ningún tipo de anticorpo.

O seu nome provén do doutor sueco Jan Gösta Waldenstrom, primeiro en identificar a enfermidade.

## Etioloxía 
A etiopatoxenia da doenza de Waldenström é a proliferación incontrolada dun grupo de células denominadas células plasmáticas, produto da diferenciación dos linfocitos B.

As causas que levan a que sobreveña a doenza son descoñecidas. Porén, tivéronse identificados varios factores de risco que aumentan as probablidades de padecer a enfermidade. As persoas con doenzas autoinmunes teñen entre o dobre e o tripo de probabilidades de desenvolver un linfoma linfoplasmocítico, e o risco aumenta considerábelmente en afectados por hepatite, VIH e a rickettsiose ou febre botonosa mediterránea (provocada pola bacteria Rickettsia conorii).

O feito de ter familiares de primeiro grao afectos aumenta o risco, téndose identificada unha agregación familiar. Demostrouse unha asociación entre a MW e o locus 6p21.3 no cromosoma 6.

## Epidemioloxía 
A MW é unha doenza infrecuente, e constitúe entre o 1 e o 2% dos cancros hematolóxicos. Afecta máis aos homes que ás mulleres, tendo unha incidencia de 3,4 afectos por cada millón de homes, e 1,7 afectas por cada millón de mulleres. A idade media de inicio da enfermidade é de 64 anos, e a supervivencia media dende o diagnóstico é de 5 anos.

## Síntomas e signos 
A principal sintomatoloxía da MW prodúcese pola infiltración de células tumorais nos diferentes tecidos. Así, os síntomas principais son:
* Anorexia, perda de peso, debilidade.
* Alteracións a nivel do sistema nervioso central: confusión, coma, alteracións motoras.
* Organomegalias: hepatomegalia e esplenomegalia.
* Linfadenopatías.
* Alteracións a nivel pulmonar: nódulos e masas pulmonares.
* Alteracións a nivel dixestivo: diarrea, hemorraxias dixestivas.

Ademais, o depósito da paraproteína pode dar lugar a polineuripatías.

A secreción de anticorpos (sobre todo de tipo IgM) pode aumentar a viscosidade do sangue, producindo unha síndrome de hiperviscosidade. Esta síndrome. que pode chegar a afectar até un 40% dos doentes de MW, caracterízase por afectar especialmente ao órganos oculares, dando lugar a dilatación das veas retinianas e edema de papila. Outros síntomas secundarios á hiperviscosidade son o estupor, as hemorraxias e a insuficiencia cardíaca.

## Diagnóstico 
[300px|miniatura|Micrografía de sangue periférica nun doente afecto de macroglobulinemia de Waldenström. Os eritrocitos ou [eritrocito|glóbulos vermellos (cor rosada) dispóñense en forma de feixes de moedas (ou rouleaux, en francés). Ademais, obsérvanse linfocitos atípicos (cor violácea), células plasmocitoides e trombocitopenia severa.]]
Para diagnosticar unha MW cómpre realizar unha análise de sangue, e posteriormente, se os datos son orientativos, realizar unha biopsia da medula ósea para confirmar o diagnóstico.
### Laboratorio 
A analítica de laboratorio da MW caracterízase polos seguintes trazos:
* Anemia: existe unha diminución da masa eritrocitaria que dá lugar a palidez, cansazo, e dificultade respiratoria. Na meirande parte dos casos é arrexenerativa, isto é, a medula ósea non é quen de producir suficientes eritrocitos para compensar a anemia. Tamén pode existir unha anemia hemolítica, na que os hemacias son destruídos. Neste caso, detectarase esta anomalía mediante unha proba de Coombs directo ou indirecto.
* Hemacias en rouleux: crioaglutininas.
* Leucopenia: diminución do número de leucocitos, o que dá lugar a frecuentes infeccións.
* Trombopenia: diminución do número de plaquetas, o que aumenta o risco de sufrir hemorraxias.
* Elevación da VSG e da LDH.
* Inmunofixación das inmunoglobulinas IgM, sobre todo as de tipo *kappa*.
* Frotis de sangue periférica: presenza de linfocitos malignos.

### Biopsia de medula ósea 
A biopsia da medula ósea é necesaria para confirmar o diagnóstico de MW. Nela obsérvase a presenza de hipercelularidade a expensas de células linfoplasmocitoides tipo IgM. Inmunohistoquímicamente son positivas para CD19 e CD20, e negativas paras CD5, CD10 e CD23.

## Tratamento 
O tratamento da MW depende da sintomatoloxía. Os casos que non manifesten síntomas non precisan tratamento ningún, seguindo nestes casos unha conduta expectante e realizando controis periódicos nos servizos de hematoloxía. Polo xeral, reciben tratamento os pacientes con MW que presenten síntomas constitucionais como fatiga, perda de peso ou suor nocturno; síndrome de hiperviscosidade, anemia e trastornos da coagulación; hepatomegalia ou esplenomegalia; e linfadenopatías.
Existen diferentes fármacos aprobados para o tratamento da MW, entre os que destacan:
* Rituximab: fármaco anti-CD20.
* Ciclofosfamida: axente alquilante.
* Dexametasona: corticoides.
* Fludabarina e cladribina: análogos das purinas.
* Outros fármacos quimioterápicos en combinación: melfalán, prednisona, vincristina etc.

Dende o ano 2013, a FDA (*Food and Drug Administration*) autorizou, para o tratamento da macroglobulinmeia de Waldenström, un novo fármaco, o Ibrutinib.

En caso de que o tratamento farmacolóxico fracase, é posíbel o transplante autólogo de medula ósea.

## Prognóstico 
A supervivencia media con tratamento médico axeitado após o diagnóstico é de 10 anos.
Son factores de mal prognóstico, e polo tanto acurtan a esperanza de vida, os seguintes parámetros:
* Idade >65 anos.
* Anemia severa (hemoglobina ≤11.5 g/dL).
* Tombopenia severa (plaquetas ≤100×109/L).
* Niveis de beta-2 microglobulina >3&nbsp;mg/L.
* Pico monoclonal da proteína no soro de >70 g/L.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linfoma
### Ligazóns externas 
* The Bing Center for Waldenström's Research