open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mich Beyer

**Michèle Beyer**, coñecida como **Mich Beyer**, nada o 13 de agosto de 1948 en Treboull (Douarnenez), é unha profesora, tradutora e escritora en lingua bretoa.

## Traxectoria 
É autora de varias novelas e relatos, tanto para o público adulto como para o público mozo. Foi recoñecida cos principais premios literarios en bretón. Entre eles, o premio Xavier de Langlais á obra *Etrezek an enez* (2008).

Traballou durante moitos anos nas escolas Diwan. Así mesmo, foi colaboradora de varias revistas en lingua bretoa. Exerceu como formadora en Rondour, un organismo de promoción de bretón, primeiro en Huelgoat e máis tarde en Kelenn, centro de formación de futuros profesores bilingües localizado en Quimper.

## Obra 
**Ar Pennoù Koltar war an enez*. An Here, 1991
**Ar Pennoù Koltar e Menez Are*. An Here, 1993
**An Dervenn*, Keit Vimp Bev, 2008. 
**Seizh Devezh warn-ugent*. An Alarc'h, 2006. Premio France 3, 2006
**Etrezek an enez*. An Alarc'h, 2007. Prix Langleiz, 2008. Premio Ar Bono 2008. Premio Sten Kidna 2009.
**Teñvalijenn*. An Alarc'h, 2009
**Kan ar Mein*. An Alarc'h, 2010. Premio Pêr Mokaer, 2010
**Azigoragazar*. Keit Vimp Bev, 2010
**Andon ar gasoni*, An Alarc'h, 2011
**Azvent*, An Alarc'h, 2013
**Ur person evit enez Sun*. An Alarc'h, 2016
**Troiad en ifern*. An Alarc'h, 2017, Premio Sten Kidna 2017. Traducido ao galego co título de *Unha volta polo inferno*.
**An dilastezer*. An Alarc'h, 2018

### Tradución do francés ao bretón 
**Istor fentus stadoù hag impalaeriezhioù al loar*. An Alarc'h, 2017 (tradución de *Os Estados e Imperios da Lúa*, de Cyrano de Bergerac).
## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha , Brezhoneg.org .
* Perfil, Worldcat.org .
Coidemos Lugo

alt=Logo Coidemos Lugo|miniatura|Logo Coidemos Lugo
**Coidemos Lugo** é un movemento social lucense adicado a promover o amor, o coidado e a valorización do patrimonio, do medio ambiente e dos espazos públicos en xeral. Naceu de xeito espontáneo en agosto do ano 2020 con 25 persoas fundadoras, e en pouco tempo involucrou a centos de persoas nas súas accións de limpeza e a milleiros de persoas a través das redes sociais.

## Historia 
alt=A primeira acción de Coidemos Lugo, no barrio do Carme|miniatura|A primeira acción de Coidemos Lugo, no barrio do Carme
O movemento social Coidemos Lugo naceu no mes de agosto do 2020. Nun paseo guiado do turismólogo e docente universitario Guido Álvarez Parga, o grupo de participantes e el atoparon no lucense barrio do Carme un vertedoiro ilegal e os resultados de diversos actos vandálicos que esnaquizaran muros centenarios deste barrio histórico de Lugo. Indignados por este panorama, os participantes animaron a Guido a compartir nas redes sociais esta situación, e a convocar dalgún xeito que a sociedade se unise para crear un movemento que contrarrestase este tipo de actos. Ao pouco sumouse o deportista Salva Arco, daquela xogador profesional de baloncesto e capitán do Club Baloncesto Breogán (agora responsable da área social deste club deportivo). En poucos días convocouse unha primeira acción de limpeza, estreáronse contas nas redes sociais, e o 28 de agosto do 2020 considérase a acta fundacional de Coidemos Lugo. Dende entón, cada mes convocan unha acción de limpeza en distintos barrios de Lugo, dan charlas en diversos centros educativos (colexios, institutos, universidades) e colaboran con outros colectivos.

## Notas
Carlos Crespo Alfaya

**Carlos Crespo Alfaya**, nado en Ponteareas o 6 de abril de 1922 e finado en Pontevedra en setembro de 2004, foi un político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Manuel Crespo Medal, secretario do Concello de Pazos de Borbén, e Engracia Alfaya Cerdeira, e irmán de Manuel Crespo Alfaya. Estudou bacharelato en Pontevedra. Despois do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 exerceu como mestre interino. Ingresou no Partido Comunista de España en 1942. Marchou a Madrid a estudar Químicas e foi detido alí a principio de xuño de 1948, cando caeu a organización comunista na provincia de Pontevedra, e tamén foron detidos Manuel López Esperón, Severino Domínguez Rey, Jesús Carrera Barreiro e Gonzalo Velasco. Torturado, foi xulgado e en consello de guerra e condenado a dez anos de prisión. Cumpriu condena durante catro anos en Vigo, A Coruña e Santoña.

Saíu en liberdade vixiada en xullo de 1952. Enfermo, residiu dous anos coa súa nai e a súa sobriña en Guadalaxara. Regresou a Galicia. Acollido por un amigo en Barrantes que lle ofreceu traballo de contábel, montou despois unha academia. Nos anos sesenta conmutáronlle os antecedentes penais, e puido presentarse e aprobar as oposicións. Foi destinado á escola da Escusa (Ribadumia) en 1967. Membro do PCG e de Esquerda Unida dende a súa fundación e de Comisións Obreiras.
## Obras 
* *A pesca en Galicia*, 1983. Con Antón Rozas Caeiro e outros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carlos Crespo Alfaya, In memorian

### Ligazóns externas 
* Unha protesta de mulleres pontevedresas.
O Torrón, Cabreira, Salvaterra de Miño

**O Torrón** é un lugar da parroquia de Cabreira, no concello pontevedrés de Salvaterra de Miño na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 17 habitantes (9 homes e 8 mulleres).

Forma un único núcleo xunto co lugar do Torrón (Entenza, Salceda de Caselas).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cabreira 
### Parroquias de Salvaterra de Miño 
## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Salvaterra de Miño
Ie Naki Ko

é unha serie de anime xaponesa de Tokyo Movie Shinsha e Madhouse. A historia está baseada na novela de 1878 do autor francés Hector Malot Sans Famille. Segue a un neno que traballa para un grupo itinerante de xogadores coa esperanza de gañar cartos e volver ver á súa familia de acollida. O anime é moi coñecido en Hong Kong, Taiwán, América Latina, Canadá (en francés), Francia, Holanda, Italia, o mundo árabe, Indonesia e Filipinas.

En 1980 estreouse unha versión cinematográfica do mesmo estudo e director.

En Filipinas, o anime mostrouse orixinalmente entre 1979 e 1980. Non obstante, como o outro anime contemporáneo emitido no mesmo período, Candy Candy, Heidi, etc., a historia completa non se mostrou. Foi só despois de case vinte anos cando se mostrou na súa totalidade, baixo o título "Remi" en ABS-CBN, esta vez en tagalo. ImaginAsian intentou facer o programa dispoñible en América a través de DVD baixo demanda, pero sen éxito. Non obstante, aínda está dispoñible en formato de transmisión en Hulu.

Nos Países Baixos foi emitido entre 1979 e 1980 por AVRO e en 1996 polo EO. A versión de AVRO foi lanzada en DVD.

En 1996, emitiuse no Xapón unha nova adaptación desta historia. Remi, a nena de ninguén (家なき子レミ, Ie Naki Ko Remi) foi creada por Nippon Animation como parte da súa famosa serie World Masterpiece Theater.

En 1995, *Ie Naki Ko* tamén foi emitido por RCTI.

## Personaxes 
*Remi: Masako Sugaya
*Vitalis: Yōsuke Kondō
*Mrs. Milligan: Reiko Mutō
*Mrs. Baraberin: Hiroko Suzuki
*Jerome Baraberin: Takeshi Aono
*Mattia: Noriko Ohara

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial

*Sitio web oficial de ImaginAsian
Voo 203 de Avianca

O **voo 203 de Avianca** era un voo domésico de pasaxeiros entre o aeroporto Internacional El Dorado en Bogotá e o aeroporto internacional Alfonso Bonilla Aragón en Cali, Colombia. O día 27 de novembro de 1989 o Boeing 727-21 que operaba a ruta foi esnaquizado por unha bomba sobre o municipio de Soacha. As 107 persoas a bordo, ademais de tres persoas en terra, morreron tralo estoupido. O atentado fora ordenado polo cártel de Medellín coa intención de acabar coa vida do candidato presidencial César Gaviria Trujillo, pero este non se atopaba no avión.

## Avión e tripulación 
O aparello era un Boeing 727-21 con rexistro HK-1803, número de serie 19035, e número de serie de fabricación 272. O avión fabricárase en 1966 e realizou o seu voo de estrea o día 19 de maio dese ano. O 727 estaba equipado con tre motores turboventilador Pratt & Whitney JT8D-7 capaces de desenvolver 5 400 kg de pulo. O aparello entregouse a Pan Am o 28 de maio e foi rexistrado como N326PA. Avianca mercou o avión o 15 de novembro de 1975, cando foi rexistrado como HK-1803.

O capitán era José Ignacio Ossa Aristizábal, o primeiro oficial Fernando Pizarro Esguerra, e o enxeñeiro de voo Luis Jairo Castiblanco Vargas. Ademais había tres asistentes de voo a bordo do avión.

## Voo 
O voo 203 engalou de Bogotá ás 7:13 am. Aos cinco minutos, a unha velocidade de 794 km/h e a unha altitude de 4 000 m, estoupou unha carga exlosiva causando que os vapores de combustible no tanque central, que estaba baleiro, prendesen lume. Testemuñas en terra dixeron ver aparecer lume no lado dereito da fuselaxe do avión. Un segundo estoupido esnaquizou o avión; a sección dianteira separouse da cola que caeu en chamas. Os restos esparexéronse nun radio de tres millas ao redor da cidade de Soacha. As 107 persoas a bordo morreron, así como tres persoas en terra que foron impactadas por restos do avión cando caían.

## Consecuencias 
Unha investigación determinou que se usaron explosivos plásticos para derrubar o avión. O capo da droga Pablo Escobar, do cártel de Medellín, planeou o atentado no período previo ás eleccións colombianas de 1990, coa intención de matar ao candidato César Gaviria Trujillo. 

A pesar do que pensaba Escobar, Gaviria non estaba no avión e chegaría a converterse no presidente de Colombia.

## Notas
Tomás e os seus amigos

***Tomás e os seus amigos*** (en inglés: ***Thomas and Friends)*** é unha serie de televisión británica para nenos baseada na franquía de contos *The Railway Series* do Rev. W. Awdry, que comezou a emitirse no ano 1984, é emitida na TVG2. As historias xiran arredor dunhas locomotoras viventes que habitan na illa ficticia de Sodor. 

## Personaxes
* Thomas
* James
* Percy
* Gordon
* Emily
* Henry
* Edward
* Toby
* Duck
* Donald e Douglas
* Oliver
* Hiro
* Diesel
* Rosie
* Neville
Voo 205 de Austral Líneas Aéreas

O **voo 205 de Austral Líneas Aéreas** era un servizo doméstico entre Buenos Aires e Mar del Plata na Arxentina que se esnafrou tras atoparse con malas condicións meteorolóxicas durante a aterraxe o día 16 de xaneiro de 1959, matando a 51 dos  52 ocupantes do avión. No seu momento tratouse do segundo peor accidente de aviación da Arxentina, e no presente é o sexto peor accidente dun Curtiss C-46 Commando.

## Notas
Ferrocarril Rético

O **Ferrocarril rético** (, , ), abreviado como **RhB**, é unha empresa de transporte suíza que posúe a maior rede de todos os operadores ferroviarios privados en Suíza. O RhB opera todas as liñas de ferrocarril do cantón suízo de Grisóns, excepto a liña de Sargans ata a capital cantonal, Chur, que é operadas polos Swiss Federal Railways (SBB&nbsp;CFF&nbsp;FFS), así como a liña de Disentis/Mustér ata o Paso de Oberalp e máis adiante ata Andermatt, Uri, que é operado polo Matterhorn Gotthard Bahn (MGB). Inaugurada en 1888 e ampliada a partir de 1896 en varias seccións, a rede RhB está situada case na súa totalidade dentro dos Grisóns, cunha estación ao outro lado da fronteira con Italia en Tirano.

O Ferrocarril Rético serve a varios destinos turísticos importantes, como San Moritz e Davos. Unha das liñas RhB, o Bernina Railway, cruza o paso de Bernina a 2253 m. sobre o nivel do mar e baixa ata Tirano, Lombardía en Italia.

En 2008, o tramo RhB da área de Albula/Bernina (a parte de Thusis a Tirano, incluíndo Sankt Moritz) engadiuse á lista da UNESCO do Patrimonio da Humanidade. A liña Albula-Bernina é a primeira liña ferroviaria do mundo fotografiada e posta en Google Street View. A compañía tamén opera varios trens históricos na rede.

## Historia
O establecemento do Ferrocarril Rético remóntase ao Holandés Willem Jan Holsboer, quen propuxo unha liña de ferrocarril desde Landquart ata Davos en 1888. Holsboer fundou o Lanquart- Davos AG para comezar a construción dunha liña de ancho estándar, pero o terreo montañoso carecía de espazo suficiente. O 29 de xuño de 1888 tivo lugar a cerimonia de inauguración dun ferrocarril de vía estreita.

En 1895, Holsboer cambiou o nome da súa empresa a Rhaetian Railway () para reflectir os seus plans de expansión da rede. En 1897, celebrouse un referendo para o Ferrocarril Rético para ofertar as operacións dos Ferrocarrís Estatal de Grisóns/Grisóns.

Durante os anos 1907 a 1910, o Ferrocarril Rético, en colaboración cos gobernos federal e cantonal, acometeu unha ampliación a grande escala da súa rede. En 1896, abriuse a liña Chur-Thusis, a esta seguiu a liña Albula en 1903 e a serie de proxectos de ampliación que se desenvolveron ata 1922.

Todas as liñas RhB teñen  de ancho e están electrificadas:
*  (o ferrocarril de Bernina de St Moritz a Tirano) está electrificado a 1000 V DC.
*  está electrificado a 11 kV 16,7&nbsp;Hz (incluíndo dende 1997 Chur-Arosa e o novo túnel da Vereina).

A rede contén 84 túneles (o máis longo é o Túnel da Vereina de 19´042, inaugurado o 19 de novembro de 1999, e o Túnel da Albula de 5´864 km.) e 383 pontes. A pendente máxima é do 7% no ferrocarril de Bernina, 6% na liña Chur–Arosa e 4,5% na liña Landquart–Davos.

miniatura|Trazado do ferrocarril rético

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Bibliografía
*
* 
* 

### Outros artigos
### Ligazóns externas
* RhB official website  (English)
* The Rhaetian Network  Image presentations of famous Rhaetian lines
* Rail-info.ch description
* Railfaneurope.net, RhB photos
Pinus sibirica

O **piñeiro e Siberia**, *Pinus sibirica* (en ruso, Сибирский кедр - *Sibirsky Kedr* [literalmente: "cedro de Siberia") é unha especie arbórea da familia das pináceas, unha das numerosísimas do xénero *Pinus*.

## Taonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1803 polo físico, naturalista e xeólogo francés Étienne-François Dutour de Salvert. 
**Pinus arolla* Petrov
**Pinus cembra* f. *coronans* (Litv.) Krylov
**Pinus cembra* subsp. *sibirica* (Du Tour) A.E.Murray
**Pinus cembra* var. *sibirica* (Du Tour) A.E.Murray
**Pinus cembra* var. *sibirica* (Du Tour) G.Don
**Pinus cembra* subsp. *sibirica* (Du Tour) Krylov
**Pinus coronans* Litv.
**Pinus hingganensis* H.J.Zhang

## Distribución 
miniatura|240px|Vista dunha árbore nova

A especie *Pinus sibirica* é orixinaria de Siberia onde se atopa desde os 58° L, nos montes Urais até os 126 °L nas montañas Stanovoi no sur da República de Sakha, e os 68° N no val baixo do río Ienisei até os 45° N no centro de Mongolia. 

Na parte norte da súa área de distribución crece a altitudes baixas, entre os 100 e os 200 m, mentres que máis ao sur é unha árbore de montaña, que medra até os 1 000 ou incluso os 2 400 msnm. Moitas veces alcanza a liña de árbores nesta zona.

## Características 
É un membro do grupo dos chamados *piñeiros brancos* (xénero *Pinus* subxénero *Strobus*). As follas (acículas) están reunidas en fascículos de cinco, cunha vaíña caduca. Miden 5-10 cm de longo. Os estróbilos miden 5-9 cm de lonxitude. As sementes, de 9-12 mm de longo, só teñen restos da á, e son dispersadas grazas á acción do córvido *Nucifraga caryocatactes*.

Os espécimes maduros alcanzan de 30 a 40 m de altura, e 1,5 m de diámetro do toro. A súa idade máxima é de 800 a 850 anos.

Algúns botánicos tratan ao *Pinus sibirica* como unha variedade do moi parecido piñeiro cembro (*Pinus cembra*). Difire do piñeiro cembro en que ten estróbilos máis grandes, e as acículas do siberiano teñen tres canais resiníferos en lugar dos dous do cembro.

## Usos 
*Pinus sibirica* é un popular árbore ornamental en parques e grandes xardíns en zonas onde o clima sexa frío, como no centro do Canadá, producindo un crecemento constante, pero non rápido, nunha diversidade de lugares. É moi tolerante aos intensos fríos invernais, até case os 60&nbsp;°C baixo cero, e tamén á exposición ao vento. As sementes tamén se teñen recollido e vendido como piñóns.

## Saúde vexetal 
Como outros piñeiros brancos europeos e asiáticos, *Pinus sibirica* é moi resistente ao fungo *Cronartium ribicola*. A enfermidade causada por este fungo foi accidentalmente introducida desde Europa en Norteamérica, onde causou unha intensa mortalidade en moitos piñeiros brancos orixinarios de América, en moitos lugares, en particular ao moi próximo parente *Pinus albicaulis*.

O *Pinus sibirica* é de gran valor para a investigación sobre hibridación e modificación xenética para desenvolver variedades resistentes ao fungo nestas especies. 

## Química 
O pinoestilbeno é un estilbenoide que se acha, xunto co resveratrol, na casca de *Pinus sibirica*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Logazóns externas 
* *Pinus sibirica* en "Arboretum de Villardebelle".
Marianne Ihalainen

**Marianne Ihalainen**, nada en Tampere o 22 de febreiro de 1967 é unha ex xogadora e adestradora finlandesa de hóckey sobre xeo. Desempeñou toda a súa carreira deportiva en Ilves Naiset, equipo que tamén adestrou durante catro tempadas.

## Traxectoria 
Marianne Ihalainen criouse no Rahola, no oeste de Tampere. Alí xogaba con moitos nenos da súa mesma idade e cos seus irmáns, que tamén eran afeccionados aos deportes de xeo, e xogaba no xeo sempre que era posible. Ihalainen tamén xogaba nun equipo de nenas do Ilves, o que non era habitual no club na década de 1970.

## Recoñecementos 
En 2001 o Ilves conxelou o seu número 16, converténdose deste xeito na primeira xogadora do mundo cuxa camisola se elevou ata o texto dun pavillón.

En 2019 a Federación Finlandesa de Hóckey sobre Xeo elevou a súa camisola, sendo a primeira muller en conseguir este recoñecemento á súa traxectoria na selección finlandesa.

O 23 de xaneiro de 2020 foi unha das primeiras persoas incluídas no salón da fama do Ilves, coñecido co nome de "Ilves Hockey Legends", xunto con nomes como Raimo Helminen, Lasse Oksanen, Pentti Isotalo, Reijo Hakanen, Pekka Leimu, Risto Siltanen ou os falecidos Niilo Tammisalo (fundador do club), Juhani Linkosuo, Aarne Honkavaara, Jarmo Wasama, Jorma Peltonen ou os membros da familia Tiitola. A cerimonia celebrouse no pavillón de Hakametsä durante o da Liiga que enfrontou o Ilves cos Kärpät de Oulu.

## Palmarés 
* **8 campionatos da SM-sarja:** 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1991, 1992 e 1993
** 4 medallas de prata da SM-sarja: 1983, 1989, 1994 e 1995
** 4 medallas de bronce da SM-sarja: 1984, 1999, 2000 e 2001
* **1 bronce nos Xogos Olímpicos: 1998
* **6 bronces no Campionato do Mundo:** 1990, 1992, 1994, 1997, 1999 e 2000
* **4 ouros no Campionato de Europa:** 1989, 1991, 1993 e 1995
* **1 bronce no Campionato de Europa:''' 1996

## Notas
Luis Alberto Urrea

**Luis Alberto Urrea**, nado o 20 de agosto de 1955 en Tijuana (México), é un poeta, novelista, e ensaísta estadounidense-mexicano.

## Traxectoria 
Luis Urrea é o fillo de Alberto Urrea Murray, de Rosario, Sinaloa, México e Phyllis Dashiell, nada en Staten Illa, Nova York. Naceu en Tijuana, México, e está considerado como un americano nado no estranxeiro. Ambos os seus pais traballaron en San Diego. En 2000, a familia trasládase a San Diego, por enfermar de tuberculose e pensaron que se recuperaría mellor nos Estados Unidos. A familia trasladouse outra vez en 1965 a Clairemont, un barrio novo da cidade de San Diego. A súa nai animoulle  para escribir e estudar na universidade e para solicitar bolsas para a súa educación universitaria.
Urrea Completou os seus estudos de licenciado na Universidade de Colorado en Boulder. O seu pai foi asasinado nunha viaxe ó seu pobo natal en 1977, buscando diñeiro alí para gastar na educación universitaria do seu fillo.Isto motivou  Urrea para escribir un ensaio que foi publicado en 1980, como un medio de curar a súa dor.
Despois de servir como socorrista en Tijuana, traballou como asesor para asuntos Chicanos na Universidade de San Diego 1978. Tamén traballado como extra de filme e columnista-editor-debuxante para varias publicacións. En xuño de 1982 Urrea mudouse a Boston onde fixo talleres de escritura na Universidade de Harvard. Tamén ensinou en Massachusetts Bay Community College, e na Universidade de Colorado, e foi escritor residente na Universidade de Louisiana en Lafayette. Urrea Casou en 1987, e máis tarde divorciouse en 1993. En 1994, Urrea publica a súa primeira novela, *En Procura de Neve*. A morte da sú*a* nai en 1990, faino volver a California para resolver os seus asuntos, e partes de *Across the Wire* publicouno no *San Diego Reader*.

Urrea vive coa súa familia en Naperville, Illinois, onde é profesor de escritura creativa na Universidade de Illinois en Chicago.

## Bibliografía
**Poesía**
* 
* 
* 
* 

**Historias curtas**
* 
* *The Water Museum.* Little, Brown and Company. 2015. 

**Novelas**
* 
* 
* 
* 
* 
* 

**Memorias**
* 
* 

**Non-Ficción**
* 
* 
* 
* *Tijuana Book of the Dead.* Soft Skull Press. 2015. 

## Notas
Sciurus meridionalis

***Sciurus meridionalis***, coñecida vulgarmente como **esquío negro meridional** ou **esquío de Calabria**, é unha especie de mamífero da orde dos roedores, suborde dos esciuromorfos, familia dos esciúridos, subfamilia dos esciurinos e tribo dos Sciurini, pertencente ao xénero *Sciurus*. 

É endémica dos bosques do sur da Península Itálica.

Facilmente observábel nos bosques, desde os 600 a os 1 500 m de altitude, presenta unha cor escura. É probábel que pertenza a unha poboación que permaneceu illada, no período das glaciacións, das do esquío vermello presente máis ao norte, e que pouco a pouco foi diferenciándose até converterse nunha especie autónoma.

## Taxonomía 
### Descrición 
Esta especie foi descrita orixinarimente no ano 1907 polo naturalista Italiano Armando Lucifero, co mesmo nome científico que hoxe ten.

### Etimoloxía 
Para a do xénero, ver *Sciurus*.

O epíteto específico *meridionalis*, fai referencia á situación xeográfica meridional, con respecto dos outros esquíos de Italia. 

### Historia taxonómica 
En 1951 Ellerman e Morrison-Scott sinonimizaron a *S. meridionalis* en *Sciurus vulgaris italicus*; porén, aceptaron como unha subespecie válida a un sinónimo júnior de *S. meridionalis*: *Sciurus vulgaris silanus*, a cal ten a súa localidade tipo nas montañas Sila. Posteriormente, durante máis de medio século o esquío do sur italiano foi tratado como unha subespecie distinta do esquío vermello do norte de Italia, *Sciurus vulgaris meridionalis*. En  2013, seguindo o concepto filoxenético de especie, Gippoliti novamente elevouna ao rango de especie plena, aínda que a súa aplicación foi debatida. Finalmente, no ano 2017, foi formalmente elevada a especie plena. 

Grazas a un estudo de ADN mitocondrial, no ano 2009 Grill e os seus colegas concluíron que este esquío tamén formou parte da fauna que quedara illada en Calabria, e que a súa poboación nunca volveu a conectarse coas poblacións do esquío vermello do centro de Italia, formándose deste xeito unha unidade evolutiva endémica desa rexión peninsular austral. 

O límite norte da súa área de distribución foi o norte do monte Pollino, pero na actualidade está estendéndose lentamente cara ao norte, até os Apeninos de Lucania (na Basilicata). O límite máis ao norte, e o máis meridional do esquío vermello, están separados por un espazo de máis de 100 km.

## Ameazas 
O esquío negro de Calabria ten unha poboación estábel, pero a súa pequena área de distribución significa que probabelmente o seu status sexa cualificado como case amenazada ou quizais vulnerábel. A ameaza máis grave é posibelmente *Callosciurus finlaysonii*, o esquío de Indochina, que se introduciu preto da súa área de dispersión.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Lo scoiattolo nero *(Sciurus meridionalis)* .
Balawaristán

miniatura|Un mapa de Balawaristán, e as súas tres rexións.

**Balawaristán** (en ) que quere dicir 'país de alturas', e un nome empregado pola xente da rexión administrativa paquistaní de Gilgit-Baltistán para facer referencia á súa rexión. O termo foi creado polo partido político paquistaní Fronte Nacional de Balawaristán, fundado porNawaz Khan Naji en 1989. O concepto ten as súas raíces nos nomes históricos *Bolor* ou **Boloristan**, cuxo uso está documentado en fontes chinesas do século VIII. Segundo activistas políticos actuais, 'Balawaristán' inclúe Chitral, Gilgit, Skardu, Hunza, Nagar, Ishkoman, Punial e Yasin. O líder da Fronte Nacionalde Balawaristán, Nawaz Khan Naji, declarou que Balawaristán (Gilgit-Baltistán) non forma parte da rexión de Caxemir.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Bangsamoro

**Bangsamoro**, oficialmente **Rexión Autónoma de Bangsamoro no Mindanao Musulmán** (en ; en ; *Minṭaqah Banjisāmūrū dhātiyyah al-ḥukm*), é unha rexión autónoma localizada no sur de Filipinas.

Substitúe a antiga Rexión Autónoma do Mindanao Musulmán e creouse como resultado dun plebiscito de dúas partes realizado en Mindanao Occidental os días 21 de xaneiro e 6 de febreiro de 2019. A ratificación da rexión foi confirmada pola Comisión Electoral de Filipinas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
José Bartrina Villanueva

**José Bartrina Villanueva**, nado en Valencia en 1906 e finado en Burgos o 23 de decembro de 1956, foi un médico e político comunista español.

## Traxectoria 
Fillo de Jesús Bartrina Capella, catedrático de Anatomía da Facultade de Medicina de Valencia. Fixo a carreira de Medicina e especializouse en Uroloxía. Foi axudante de clases prácticas da Facultade de Medicina dende 1935. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 incorporouse como médico ao tren-hospital con base en Sarrión e despois en diversos postos da fronte de Teruel. Militante do Partido Comunista de España, logo da derrota da República foi detido coa súa muller no porto de Alacant. Trasladados ao campo dos Almendros (Alacant), foron separados. José foi internado no Campo de Albaterra, do que o conseguiu sacar a súa muller. Pasaron algún tempo en Benissa ata que foi detido pola Garda Civil. Saíu grazas ao alcalde, pero volvérono coller e trasladárono ao cárcere Modelo de Valencia. Saíu novamente coa axuda da familia e comezou a traballar para o PCE coa súa muller. Ao ser desmantelado o comité valenciano, en marzo de 1944, fuxiron a Madrid. En setembro de 1947 foi enviado polo PCE a Galicia. Na clandestinidade utilizou o nome de **José Moreno Borso**. Foi detido en 1948 encartado na causa 370/48 xunto con José Gómez Gayoso, Antonio Seoane Sánchez, Juan José Romero Ramos, Carmen Orozco Muñoz e outros. Xulgado en consello de guerra na Coruña, foi condenado a pena de morte, pero a sentenza foi conmutada pola de cadea perpetua. Ingresou na prisión de Burgos, onde morreu en 1956.

## Vida persoal 
Casou con Presentación Campos Pérez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* 
### Ligazóns externas 
* Bartrina Villanueva, José
Albert R. Frey

**Albert Romer Frey**, nado en Nova York o 17 de febreiro de 1858 e finado na mesma cidade o 16 de febreiro de 1926, foi un numismático estadounidense vinculado á *American Numismatic Association*.

## Traxectoria 
Alebrt R. Frey naceu o 17 de febreiro de 1858 en Nova York, nunha familia con ascendencia francesa e alemá. Cursou o seu ensino secundario no *College of the City of New York*. Xa na súa adolescencia comezou a interesarse tanto pola numismática como pola filatelia, temas nos que afondou dun xeito autodidacta, xunto con outros como as linguas clásicas e modernas, a filoloxía, a matemática ou a exiptoloxía.

Logo de encargarse da catalogación de libros na *Astor Library* e de dirixir unha escola en Lyndhurst, Long Island,

Na Exposición de San Luís de 1904, Frey expuxo unha apreciable colección de moedas obsidionais entre as que destacaban series completas do asedio de Groninga de 1672 e outras escollidas pezas emitidas en Suecia, en Salzburgo, en Leiden e en Frisia occidental. 

Frey estivo moi vinculado á *American Numismatic Association* (ANS), na que ingresou en 1900 e na que exerceu primeiro como vicepresidente (1901-1904) e finalmente como presidente, entre o 5 de outubro de 1904 e o 4 de setembro de 1907, con Farran Zerbe como vicepresidente. Xunto con Howland Wood foi o encargado de redactar os novos estatutos da ANA en xuño de 1907 e, a partir de 1911, encargouse tamén da edición do seu xornal, *The Numismatist*, no que xa colaboraba desde 1901.

Ademais da ANA, Albert R. Frey foi fundador de Club Numismático de Nova York (1908), o seu primeiro vicepresidente (1908-1919) e finalmente presidente (1919-1921). Este club honrou a Frey coa emisión dunha medalla conmemorativa en 1924, obra do gravador J. M. Swanson e cuñada na *Medallic Art Company*, cunha tiraxe de 20 exemplares de prata e 30 de bronce.

Á parte de numerosos artigos en diversas revistas numismáticas da súa época, a súa obra máis sobranceira foi *A Dictionary of Numismatic Names*, elaborada logo de 15 anos de investigación.
* (1972): Elixido membro do *Hall of Fame* da *American Numismatic Association*.

## Publicacións 
Esta é unha escolma dos traballos monográficos máis salientables publicados por Albert R. Frey ao longo da sús traxectoria:.

* (1886). '**. New York Shakespeare Society.
* (1887). **'. Whittaker, Nova York.
* (1901). ''* [...]. Froussard, Nova York.
* (1914). *The dated Eurinternet archive*
* *opean coinage prior to 1501*. American Numismatic Society, Nova York.
* (1917). *A dictionary of numismatic names. Their official and popular designations*. American Numismatic Society, Nova York.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Cervin, D. R. (1980). "". En En *The Numismatist*. Marzo. Páxinas 1.062-1.068.
* Smith, P. (2020). **. Páxina 137.
* NUM (1926). "Albert R. Frey". En *The Numismatist*. Abril. Páxinas 173-174, 184-185.
* NUM (1951). "". En *The Numismatist*. Marzo. Páxinas 269-270.
* Ogilvie, J. W. (1961).  "". En *The Numismatist''. Xullo. Páxinas 920-922.
Lintzoain

**Lintzoain** é unha localidade do municipio navarro de Erroibar, dentro da comarca de Auñamendi e o Meiriñado de Sangüesa. A localidade atópase a 35&nbsp;km de Pamplona e en 2020&nbsp;tiña 67 habitantes. É a capital administrativa do val, onde se sitúa o seu concello.

## Topónimo 
O nome de Lintzoain significa probablemente *Pobo de Lindus* traducida do éuscaro.

## Xeografía 
A localidade atópase en centro do val de Erroibar baixo o monte Tiratun (1200 msnm.), a 749 msnm. de altitude, na beira dereita do río Erro e a 35&nbsp;km da capital de Navarra, Pamplona.

## Administración 
A localidade está constituída como unha localidade pertencente ao municipio de Erroibar. Na localidade tamén se atopa a sede do val de Erroibar.

## Camiño francés
O Camiño de Santiago seguindo a ruta do camiño francés pasa por Lintzoain na súa segunda etapa partindo de Roncesvales.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Erroibar
* Navarra
* Camiño francés
### Ligazóns externas 
* Datos de Zubiri - Goberno de Navarra: Información e datos de entidades locales de Navarra.
* Datos de Zubiri - Federación Navarra de Municipios e *Concejos*.
Josefina González Cudeiro

**Josefina González Cudeiro**, nada en Ourense o 6 de outubro de 1918 e finada na Coruña o 15 de outubro de 2012, foi unha guerrilleira antifascista galega.

## Traxectoria 
Filla de Ramón González Calviño e Vicenta Cudeiro, unha familia esquerdista, laica e republicana. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 dous dos seus irmáns, Ángel e Julio González Cudeiro, agocháronse na carboeira e o faiado da casa, no número 31 da rúa Raíña Victoria, para evitaren a fronte, xunto co fuxido Enrique Nanín Ansias. Delatados por unha veciña o 26 de marzo de 1937, foron detidos na madrugada do 27 o pai, os dous irmáns e Enrique. Josefina foi encarcerada coa súa nai e os seus irmáns Julio e Ángel. Estivo presa coa nai en Bande até 1938. Ao saír actuou coas súas irmás Luisa e Maruja en tarefas de propaganda para o Partido Comunista de España. Marcada e vixiada, decidiu trasladarse a Madrid a mediados de 1944.

Encartada na causa 370/48, foi xulgada na Coruña o 18 de outubro con José Gómez Gayoso, Antonio Seoane Sánchez, José Bartrina Villanueva, Juan José Romero Ramos, Carmen Orozco Muñoz, José Rodríguez Santos, Juan Martínez Montero, María Blázquez del Pozo e Clementina Gallego Abeledo. Foi condenada a trinta anos de prisión. Pasou polos cárceres da Coruña, Segovia e finalmente Alcalá de Henares. Exiliouse en Venezuela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Josefina González Cudeiro, Heroína anónima
Carmen Orozco Muñoz

**Carmen Orozco Muñoz**, coñecida como **María Castro Martínez**, nada en Valencia en 1916, foi unha mestra e guerrilleira antifranquista.

## Traxectoria 
Mestra, afiliada á FETE de Valencia. Militante do Partido Comunista de España dende 1937, foi secretaria de axitación e propaganda do partido. Ao remate da guerra ingresou na Prisión Nueva de Mujeres de Santa Clara o 22 de agosto de 1939. O 14 de decembro foi conducida pola Garda Civil á sala de maternidade do Hospital Provincial para dar a luz. Saíu en liberdade condicional o 12 de xullo de 1940. Fuxiu a Madrid, onde entrou en contacto co PCE. Colaborou con José Bartrina Villanueva na impresión e difusión de propaganda clandestina. Trasladouse con el a Galicia por mandato do partido en setembro de 1947. 

Participou no Exército Guerrilleiro de Galicia, dedicándose a tarefas de propaganda clandestina con José Bartrina. Foi detida en xullo de 1948. Encartada na causa 370/48, foi xulgada na Coruña o 18 de outubro con José Gómez Gayoso, Antonio Seoane Sánchez, José Bartrina Villanueva, Juan José Romero Ramos, José Rodríguez Santos, Juan Martínez Montero, María Blázquez del Pozo, Clementina Gallego Abeledo e Josefina González Cudeiro. Foi condenada a trinta anos de prisión. Pasou polos cárceres da Coruña, Segovia, Valencia, de novo Segovia e finalmente Alcalá de Henares. Foi novamente xulgada en consello de guerra en Valencia o 19 de outubro de 1950 pola causa 13811/39 por auxilio á rebelión, o proceso xudicial pendente. 

O 9 de outubro de 1960 obtivo a liberdade condicional pola aplicación de dous indultos. Fixou a súa residencia en Valencia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Pourris gâtés

***Pourris gâtés*** é unha película francesa dirixida por Nicolas Cuche e estreada o 15 de setembro de 2021.

## Sinopse 
Francis Bartek, un viúvo de orixe polaca que fixo fortuna na industria da construción en Mónaco desde cero, ten dous fillos, Philippe e Alexandre, e unha filla, Stella. Os tres nenos, xa bastante adultos, teñen todos os defectos. Alexandre continúa a ser expulsado de todos as institucións educativas ás que asiste dende a secundaria e mantén relacións coa muller e dúas fillas do director, amigo do seu pai. Philippe inventa un proxecto tras outro e só atende a saír de festa en lugar de axudarlle ao seu pai coa empresa. Finalmente, Stella é unha moza altiva, derrochadora e caprichosa que quere casar cun arxentino guapo e ocioso, Juan Carlos, ao que o seu pai odia. Este ten un ataque cardíaco na festa do 24 aniversario da súa filla, cando se decata de que os seus fillos son incapaces de traballar.

Para darlles unha lección, simula que dun día para outro, as contas da familia están bloqueadas polos xulgados por malversación e a policía chega ao seu domicilio para embargar os bens. O pai foxe cos fillos e agóchanse preto de Marsella, á casa de campo da súa infancia, á espera de poder demostrar a súa inocencia. Con medo de caer tan baixo, sen cartos nin comida, todos vense obrigados a ir buscar traballo. Stella convértese en camareira nun restaurante onde entende as humillacións que lle inflixiu ás persoas que traballaban para ela cando ela mesma é a vítima como empregada. Despois dun comezo difícil, Philippe converteuse en condutor de bicicleta-taxi, fíxose amigo dun dos seus compañeiros de taxi e comezou con el no negocio de calzado deportivo. Mentres tanto, Alexandre axuda ao seu pai a pintar e restaurar a casa.

O prometido de Stella descobre esta posta en escena inventada por Francis para poñer a proba aos seus fillos "mimados" e para obrigalos a enfrontarse ao mundo laboral. Tenta facerlle chantaxe ao pai coa finalidade de casar con Stella e botar man da fortuna familiar.

## Elenco 
* Gérard Jugnot como Francis Bartek.
* Artus como Philippe Bartek.
* Camille Lou como Stella Bartek.
* Louka Meliava como Alexandre Bartek.
* François Morel como Ferrucio.
* Tom Leeb como Juan Carlos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Pinoestilbeno

O **pinoestilbeno** é un estilbenoide que se acha en *Gnetum venosum*, e na casca de *Pinus sibirica*.

O seu nome na IUPAC é 3-[(E)-2-(4-hidroxifenil)etenil-1]-5-metoxifenol.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Estilbenoide
JYP Naiset

O **Jyväskylän palloilijat Naiset**, máis coñecido como **JYP Naiset**, é un equipo feminino de hóckey sobre xeo da cidade de Jyväskylä (Finlandia). Actualmente compite na Naisten Mestis, segunda categoría do hóckey sobre xeo feminino finlandés. O equipo proclamouse campión da máxima categoría, a Naisten Liiga en tres ocasións (1997, 1998 e 2016).

## Historia 
O equipo feminino de JYP formouse inicialmente co nome de Hockey Cats. JYP Naiset gañou a Naisten SM-sarja por primeira vez na tempada 1996-97, revalidándo na tempada seguinte, e conseguiu o seu derradeiro campionato nacional na tempada 2015-16. Do mesmo xeito, consegiu a medalla de prata nos anos 1999, 2013, Varias xogadoras de JYP Naiset teñen conseguido medallas coa selección nacional de Finlandia, como Meeri Räisänen, Jenni Hiirikoski, Rosa Lindstedt, Saila Saari e Riikka Välilä, que conseguiron a medalla de bronce no campionato do mundo de 2015. En 2017 JYP Naiset non puido confeccionar un equipo por falta de xogadoras. Varias xogadoras do equipo marcharon a Suecia a xogar no campionato sueco, e o lugar que deixou foi ocupado por Lukko Naiset, que gañara a Naisten Mestis. Na tempada 2020-21 JYP Naiset regresou á Naisten Liiga, xogando nas series inferiores durante a segunda metade da competición.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web
Voo 967 de Varig

O **voo 967 de Varig** era un servizo de carga internacional entre o aeroporto internacional de Narita, Tokyo, e o aeroporto do Río de Xaneiro-Galeão, cunha escala no aeroporto dos Ánxeles. O día 30 de xaneiro de 1979 o Boeing 707-323C que realizaba a ruta que desapareceu  e nin o avión nin a súa tripulación foron atopados.

## Avión 
O aparello accidentado era un Boeing 707-323C, número de construción 19235 e número de liña 519, entregado novo a American Airlines co rexistro N7562A o 31 de agosto de 1966. O avión foi vendido a Varig e entregado á aeroliña como PP-VLU o 28 de marzo de 1974. O avión estaba equipado con catro motores Pratt & Whitney JT3D-3B.

## Tripulación 
A tripulación estaba formada polo capitán Captain Gilberto Araújo da Silva, de 55 anos, o primeiro oficial Erni Peixoto Mylius, de 45, os segundos oficiais Antonio Brasileiro da Silva Neto, 39, e Evan Braga Saunders, 37, e os enxeñeiros de voo José Severino Gusmão de Araújo, 42, e Nicola Exposito, 40. 

No ano 1973, o Captain Araújo da Silva estaba ao mando do voo 820 de Varig, un Boeing 707 que transportaba a 134 persoas que se esnafrou preto do aeroporto de París-Orly, morrendo 123 dos seus ocupantes. En 1979, no momento da súa desaparición, acumulaba máis de 23 000 horas de voo.

A carga destacaba por levar 53 pinturas do artista Manabu Mabe que regresaban dunha exposición na capital xaponesa. O cadros estaban valorados na época en 1,24 millóns de dólares. Ningún resto do aparello ou do seu contido sería atopado.

## Notas
Estado satélite

**Estado satélite** é un dos adxectivos pexorativos que se dá en política internacional a calquera Estado nominalmente independente e recoñecido por outros. Porén, na práctica atópase suxeito ao dominio político ou ideolóxico doutro, polo xeral unha potencia. Igual que ocorre con termos similares como Estado monicreque, catalogar un Estado como *satélite* ten connotacións partidistas e é propio dos detractores dos gobernos en cuestión.

O termo é unha analoxía cos corpos celestes que orbitan ao redor doutro maior. Foi inicialmente utilizado pola prensa occidental para referirse aos países do Pacto de Varsovia, pola súa estreita relación coa Unión Soviética durante a guerra fría. Tamén foron catalogados como «satélites soviéticos» Corea do Norte (particularmente nas décadas posteriores á Guerra de Corea) ou Cuba (especialmente tras integrarse no COMECON). 

Pola súa banda, a prensa afín á URSS adoitaba usar definicións similares dos Estados capitalistas periféricos e os aliados dos EUA na OTAN, contraparte do Pacto de Varsovia. Así, tanto a prensa da República Democrática Alemá como a doutros países socialistas, referíase comunmente á Alemaña Occidental como un goberno monicreque da OTAN e os EUA.

## Acusacións de Estados de ser satélites soviéticos 
[miniatura|En azul, os países que integraban o chamado [Bloque do leste|Bloque do Leste en Europa. En celeste, Iugoslavia e Albania, que romperon relacións coa Unión Soviética]]
Ao final da segunda guerra mundial, diversos países de Europa Oriental e Central pasaron a estar influídos pola Unión Soviética, tanto no político coma no militar. Tropas soviéticas permaneceron neses países tralo fin da guerra, aínda que se retiraron dalgúns.

Os Estados considerados satélites da Unión Soviética foron: 
* Albania (que rompería coa URSS en 1960)
* Alemaña Oriental
* Bulgaria
* Checoslovaquia
* Hungría
* Polonia 
* Romanía 
* Mongolia

Iugoslavia tamén foi considerada «satélite soviético». Porén, distanciouse da URSS trala Ruptura Tito-Stalin e posteriormente axudou a crear o Movemento de Países Non Aliñados. A República Popular de Albania, baixo o liderado do estalinista Enver Hoxha, rompeu relacións coa Unión Soviética en 1960, despois da desestalinización soviética. Estes países foron membros do chamado Bloque do Leste.

## O termo tras o final da Guerra Fría 
Algúns observadores expresaron preocupación por que a intervención dos Estados Unidos en Oriente Medio podería derivar no equivalente dun Estado satélite. William Pfaff advertiu de que unha presenza norteamericana permanente en Iraq sería «converter Iraq nun Estado satélite estadounidense». O termo tamén se utilizou para describir a relación entre o Líbano e Siria, xa que esta última foi acusada de intervir na política libanesa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Estado monicreque
* Suzeranía
Estilbenoide

[miniatura|O [resveratrol é un estilbenoide de importancia biolóxica]]

Os **estilbenoides** son derivados hidroxilados do estilbeno. Caracterízanse por posuír unha estrutura C6-C2-C6. En termos bioquímicos, pertencen á familia dos fenilpropanoides, e comparten a maior parte da súa biosíntese de vía coas chalconas. Os estilbenoides son produtos secundarios do durame das árbores, e poden actuar como fitoalexinas.

Existe un estilbenoide bacteriano, o (E)-;3,5-Dihidroxi-4-isopropil-trans-estilbeno, composto producido por *Photorhabdus*, que é un simbionte bacteriano dos nematodos de insectos chamados *Heterorhabditis*.

Un exemplo dun estilbenoide é o resveratrol, que se encontra nas uvas, e que se suxeriu que ten moitos beneficios para a saúde.

As formas oligoméricas destes compostos coñécense como oligoestilbenoides.

## Química 
Por efecto da irradiación UV, o estilbeno e os seus derivados sofren unha reacción de ciclación intramolecular para formar dihidrofenantrenos.

## Propiedades das fitoalexinas 
Algúns estudos suxiren que as fitoalexinas son responsabis da resistencia que presentan as árbores a alguhnas enfermidades, tales como o murchamento dos piñeiros.

## Estilbenoides coñecidos 
;Agliconas
* Piceatannol
* Pinoestilbeno
* Pinosilvina
* Pterostilbeno
* Resveratrol
;Glicósidos
* Astrinxina
* Piceída

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hillis, W. E. (2011): *Heartwood and tree exudates*. Berlin / Heidelberg / Nova York: Springer. ISBN: 978-3-6427-2536-4.
* Yamada, T., & Ito, S. (1993): "Chemical defense responses of wilt-resistant pine species, *Pinus strobus* and *P. taeda*, against *Bursaphelenchus xylophilus* infection". *Ann. Phytopathol. Soc. Jpn.* '*59*: 666–672.
Riom

**Riom** é unha pequena cidade e comuna francesa situada na rexión de Auvernia-Ródano-Alpes, departamento de Puy-de-Dôme. 

É a subprefectura do seu distrito.

Ten a súa propia unidade urbana, que está integrada na área urbana de Clermont-Ferrand.

Foi durante séculos unha cidade rival de Clermont-Ferrand, a capital histórica e cultural da Auvernia.

## Xeografía 
O municipio ocupa unha superficie de 31,97 km2. Segundo o censo de 2018 tiña unha poboación de	19 011 habitantes, polo que a súa densidade de poboación nese ano era de 595 habitantes por km2.

A poboación da súa aglomeración urbana en 2018 era de 33 633 habitantes.

## Demografía 
## Historia 
Até 1531, data da anexión da Auvernia pola coroa de Francia, Riom foi a capital do Ducado de Auvernia, un dos principados feudais de Auvernia. A cidade é de orixe galorromana, *Ricomagus*, mercado rico". No intenso feudalismo de Auvernia a partir do ano 1000, a cidade creceu arredor da colexiata de Saint-Amable, o santo local, que era obxecto de peregrinacións.

No século XIV, a cidade beneficiouse do patrocinio de Jean, duque de Berry, quen reconstruíu o palacio dos duques de Auvernia e a Sainte-Chapelle.

Baixo o Antigo Réxime, Riom converteuse na capital da xeneralidade homónima que inclúe unha parte importante de Auvernia.

En 1942 celebrouse o "xuízo de Riom", no que o réxime de Vichy acusou a varios políticos da Fronte Popular de seren os responsábeis da derrota ao impedir o rearme de Francia pola aplicación de reformas sociais. Foron secuestrados non moi lonxe, no castelo de Chazeron, á espera do seu xuízo. Tamén houbo un xuízo *in absentia* ao xeneral de Gaulle por opoñerse ao réxime de Vichy baixo a ocupación; naturalmente non sería encarcerado na Liberación.

## Notas 
*INSEE 
*Cassini

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Édouard Everat (1923): *Histoire abrégée de la ville de Riom*. Reedición en 1989. Éditions André Bonne. ISBN 2-7019-0029-8.
Love Hard (filme)

***Love Hard*** é un filme estadounidense de 2021 dirixido por Hernán Jiménez e escrito por Danny Mackey e Rebecca Ewing. O filme está protagonizado por Nina Dobrev, Jimmy O. Yang e Darren Barnet.

*Love Hard* foi producido por Wonderland Sound and Vision, e rodado en Vancouver dende outubro até novembro de 2020. Estreouse a través de Netflix o 5 de novembro de 2021.

## Personaxes 
* Nina Dobrev como Natalie Bauer
* Jimmy O. Yang como Josh Lin
* Darren Barnet como Tag
* Harry Shum Jr. como Owen Lin
* Althea Kaye como avoa June Lin
* James Saito como Bob Lin
* Rebecca Staab como Barb Lin
* Matty Finochio como Lee
* Heather McMahan como Kerry
* Mikaela Hoover como Chelsea Lin
* Sean Depner como Chip

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Estilbeno

O **estilbeno** é un hidrocarburo aromático de fórmula C14H12, do que existen dúas formas isómeras: o trans-1,2-difeniletileno (E-estilbeno) e o cis-1,2-difeniletileno (Z-estilbeno).

Co mesmo termo de "estilbenos"  desígnanse tamén os derivados hidroxi e alcolxi do estilbeno simple, así como ás súas formas heterósido (glicósido) e polímeros.

A esta familia pertenen os polifenois naturais presentes en moitas familias de plantas superiores (por exemplo, o  resveratrol da uva).

Xunto aos bifenilos e os fenantrenos conforman a familia dos estilbenoides.

## Uso 
O estilbeno e unha das substancias utilizadas ilegalmente por algúns agricultores, tanto en forma libre como os seus derivados (sales o ésteres).

Esta substancia está prohibida en diversos países, como en Francia.

## Etimoloxía 
Seu nome provén do grego antigo στίβω *stílbō*, "brillar", debido ás súas propiedades de fluorescencia.miniatura|Estrutura do cis-estilbeno|centro
## Notas
The Lonesome Crowded West

***The Lonesome Crowded West*** é o segundo álbum de estudio da banda estadounidense de indie rock Modest Mouse, publicado o 18 de novembro de 1997 a través do selo Up Records. As dúas torres que aparecen na portada do disco son as torres Westin Seattle.

*The Lonesome Crowded West* recibiu recensións positivas da crítica, e apareceu en varias listas dos mellores álbums dos anos 90. O álbum foi reeditado polo selo de Isaac Brock, Glacial Pace, no ano 2014, xunto coa estrea da banda *This Is a Long Drive for Someone with Nothing to Think About*.

## Listaxe de cancións 
### Edición en vinilon 
A edición en dobre vinilo lanzada por Up Records inclue unha canción extra; "Baby Blue Sedan", e unha listaxe de cancións lixeiramente distinta. En vez de ter unha portada plegable para albergar os dous discos, ou de ter unha única portada para os dous, esta edición tiña dúas portadas distintas, unha para cada disco. A reedición en vinilo de 2014 do selo Glacial Pace contén a mesma llista de cancións e a mesma configuración de portadas.

## Notas