open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Semana Santa de Moaña

miniatura|Desencravo no ano 2019
A **Semana Santa de Moaña** é un ciclo de actos conmemorativos da Paixón de Cristo levados a cabo no concello de Moaña, dende o Venres das Dores ata o Domingo de Pascua. As actividades realízanse na igrexa de San Martiño de Moaña e nos seus arredores. 
A característica principal e singular desde evento é o desencravo no Venres Santo, que se vén producindo desde antes de 1672 e onde interveñen dúas tallas do máis salientable imaxineiro galego do século XX, José Rivas Rodríguez. O evento, puro teatro barroco, só se realiza este día do ano e é un dos escasos exemplos, representado sen interrupción nos últimos 350 anos, que quedan deste tipo de actos noutro tempo comúns na Galicia occidental.

## Descrición 
**Venres das Dores**. Hai misa no serán na honra á Nosa Señora das Dores, xeralmente cantada por un coro. A continuación, sae a procesión coa Nosa Señora da Soidade ata o Cruceiro das Angustias.

**Domingo de Ramos**. No mediodía faise a bendición de palmas e ramos de oliveira e loureiro na praza do Cruceiro das Angustias, seguido dunha procesión de volta ó templo e unha misa.

**Xoves Santo**. Na tarde do Xoves Santo conmemórase a liturxia da Última Cea co traslado do Santísimo ó Monumento, seguido dunha adoración. Algúns anos sae en procesión Nosa Señora da Soidade antes da Hora Santa.

**Venres Santo**.

**Adoración do Santísimo e Santos Oficios**. Desde a primeira hora da mañá ó mediodía, a igrexa permanece aberta para a adoración do Santísimo. 

**Desencravo**. Nas últimas horas do serán deste día ten lugar o acto do Desencravo, unha teatralización do descendemento de Cristo da cruz. Disponse dun cristo articulado no altar maior e, entre varios homes, é baixado da cruz durante o sermón do sacerdote. O xacente é presentado á súa nai dolorosa para ser, a continuación, colocado nunha urna de madeira que é sacada en procesión seguido da Nosa Señora da Soidade.
miniatura|280px|centro|Procesión do Desencravo en 2011.
Río Av

O río **Aff** ou **Av** (en bretón) é un río dos departamentos de Ille-et-Vilaine e Morbihan, na Bretaña, no noroeste de Francia. Ten 65 km de lonxitude e é un afluente do río Oust. Está canalizado durante 7 km entre Glenac (onde se une co Oust) e La Gacilly. 

Ao longo do seu percorrido pasa polos concellos de Paimpont, Campénéac, Beignon, Plélan-le-Grand, Saint-Malo-de-Beignon, Guer, Loutehel, Maure-de-Bretagne, Les Brulais, Comblessac, Quelneuc, Bruc-sur- Aff, Sixt-sur-Aff, Carentoir, La Chapelle-Gaceline, La Gacilly, Cournon, Glénac, Bains-sur-Oust e Saint-Vincent-sur-Oust.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* www.geoportail.fr/
Five Nights at Freddy's

'''''Five Nights at Freddy's'''* abreviado como FNAF é unha serie de videoxogos de terror independentes creada, deseñada, desenvolvida e publicada por Scott Cawthon. *FNaF*, *FNaF 2* e *FFFPS'' céntranse nunha pizzaría chamada Freddy Fazbear's Pizza (de onde ven o nome). *FNaF 3* ocorre en Fazbear's fright, *FNaF 4* ocorre nunha casa, *FNaF world* ocorre noutra realidade, *FNaF SL* ocorre en circus baby entertainment and rental, *FNaF AR* ocorre nun móbil, *FNaF HW* ocorre nun videoxogo, e *FNaF SB* ocorre en Freddy Fazbear's mega pizza plex.

## Deseño xeral dos xogos 
### Os primeiros xogos 
Nos tres primeiros xogos o xogador é un garda de seguridade nocturno, que debe usar distintas ferramentas (as luces, as cámaras de seguridade e o peche de portas) no seu traballo para sobrevivir contra os animatrónicos do restaurante, que cobran vida e buscan matalo. Finalmente, a noite termina ás 6 da mañá e tes que volver outras catro noites máis facendo cinco en total, e de aí o nome do xogo.

A partir do cuarto xogo as mecánicas e ambientación cambian deste e o resto cambian. Neste cuarto xogo, en lugar de desenvolverse na pizzaría este desenvólvese nunha casa, da que tratará de que non entren os animatrónicos a súa habitación. Para isto, tan só conta agora cunha lanterna que utilizará para espantar a algúns animatrónicos, mentres que terá que pechar as portas da habitación ou do armario para evitar morrer. A principal nova mecánica deste xogo é o movemento, pois nos anterior xogos era inexistente (que existe, si, pero é moi limitado).

### Últimos xogos 
No quinto xogo o espazo desenvólvese nunha bodega do restaurante chamado "Circus Baby's Pizza World" no que en lugar de ser un garda de seguridade nocturna, o personaxe do xogo é un técnico chamado Michael Afton, que foi o garda no primeiro xogo, e que agora deberá facer diferentes tarefas cada noite segundo as instrucións dunha voz de intelixencia artificial que se escoita no fondo.

No sexto xogo, o xogador actúa como propietario dunha ''Freddy Fazbear's Pizza*, Mike, que ten que decorala con artigos de pago e traballar durante a noite para o seu restaurante, xogando nun xeito similar pero diferenciado das entregas anteriores.

Despois dos xogos xa mencionados, saíu Ultimate Custom Night, onde o protagonista é William Afton (O asasino dos 5 nenos), e te enfrontas a varios personaxes de xogos anteriores. *Five Nights at Freddy's: Help Wanted*, xogo de realidade virtual e *Five Nights at Freddy's AR: Special Delivery*, xogo de [[realidade aumentada] para dispositivos móbiles, contan unha historia diferente á xa vista pero con algo da anterior. A última entrega da franquía foi *Five Nights at Freddy's: Security Breach'', permitindo ao xogador, non só a mobilidade gratuíta, senón tamén diferentes finais en función das accións que realice no xogo, algo que xa se utilizaba no xogo. outras entregas. A película estrearase o 1 de novembro (España).

## Notas
Zacarías, pai de Xoán Bautista

**San Zacarías** (זכריה en hebreo, Ζαχαρίας en grego) é un santo que aparece mencionado na Biblia e no Corán. Na Biblia é un sacerdote da familia de Arón e o pai de San Xoán Bautista. Estaba casado con Santa Sabela, quen era parente da Virxe María. 

## Descrición bíblica 
De acordo co *Evanxeo de Lucas*, durante o reinado de Herodes o Grande, había un sacerdote chamado Zacarías, da casa de Abías, cuxa muller, Sabela, era tamén da familia de Arón. O catro evanxelistas din que ambos os pais eran "rectos ante Deus", e non cometían ningunha falta á hora de observar os mandamentos e ordes de Deus. Zacarías non tiña fillos porque Isabel era estéril e ambos eran de idade avanzada (Lucas 1:5-7).

Os deberes no Templo de Xerusalén alternábanse entre cada unha das liñas familiares descendentes dos designados polo rei David (Crónicas 24:1-19).  

O *Evanxeo de Lucas* di que, mentres Zacarías atopábase no altar, aparecéuselle un anxo que lle anunciou que a súa esposa daría a luz a un fillo, ao que debería chamar Xoán, e que este fillo sería seguidor de Deus.(Lucas 1:12-17). Zacarías mencionou a avanzada idade da súa muller e preguntoulle incrédulo ao anxo por un sinal que lle garantise a profecía. En resposta, o anxo identificouse como Gabriel, e dixo que fora enviado especialmente por Deus para facer o seu anuncio, e engadiu que por mor da súa dúbida quedaría mudo até o día en que se cumprise a profecía. En consecuencia, cando saíu do templo foi incapaz de pronunciar a súa bendición aos fregueses que había nos patios exteriores do templo (Lucas 1:18-29).

Tras regresar á súa casa, en Hebrón, a súa esposa Sabela quedou encinta. Despois de que Sabela completase o seu quinto mes de embarazo, a súa parente María foi visitada polo mesmo anxo, Gabriel. María foi cuberta polo espírito santo e, aínda que seguía sendo virxe, quedou embarazada de Xesús. Entón, María foi visitar a súa parente Sabela, porque o anxo dixéralle que ela estaba no seu sexto mes de embarazo. María regresou ao seu fogar tres meses despois.

Sabela deu a luz e, ao oitavo día, levaron ao bebé a ser circuncidado, tal e como esixían as normas relixiosas. Os seus veciños e parentes asumiran que o fillo se chamaría como o seu pai, seguindo o costume. Sabela, no entanto, insistiu en que o seu nome fose Xoán, polo que a familia preguntou ao seu marido. Entón, Zacarías escribiu nunha táboa "O seu nome é Xoán" e, a continuación, recuperou a fala e bendiciu ao Señor Deus de Israel cunha profecía coñecida por algúns como *Benedictus* (Lucas 1:57-79). O fillo creceu e "fortaleceu o seu espírito", pero retirouse aos desertos de Xudea ata que asumiu o seu ministerio relixioso, gañando o nome de Xoán Bautista.

## Notas
Manuel Rojas

**Manuel Rojas**, nado en Buenos Aires o 8 de xaneiro de 1896 e finado en Santiago de Chile o 11 de marzo de 1973, foi un escritor e intelectual chileno de grande recoñecemento, coñecido pola súa obra como novelista, xornalista, poeta e ensaísta. 

## Traxectoria 
Nado na Arxentina, Rojas trasladouse a Chile, país que marcou profundamente a súa traxectoria literaria e persoal.

A súa obra máis destacada, *Hijo de ladrón*, publicada en 1951, é considerada unha das novelas chilenas máis relevantes do século XX. Nela, Rojas narra a vida de Aniceto Hevia, un personaxe que reflicte en moitos aspectos as experiencias vividas polo autor (cousa que repite en *Mejor que el vino*), nun estilo que combina o realismo e o existencialismo.

Rojas destacou pola súa capacidade de capturar a complexidade da condición humana, abordando temas como a identidade, a exclusión social e a loita da clase obreira.

No ámbito xornalístico e educativo, Rojas xogou un papel fundamental na difusión cultural en Chile, influenciando a xeracións de escritores tanto chilenos como de América Latina.

## Premios e homenaxes 
* Foi recoñecido co Premio Nacional de Literatura de Chile en 1957.
## Novelas 
* *Lanchas en la bahía* (1932).
* *La ciudad de los Césares* (1936).
* *Hijo de ladrón* (1951).
* *Mejor que el vino* (1958).
* *Punta de rieles* (1960).
* *Sombras contra el muro* (1964).
* *La oscura vida radiante* (1971).

## Véxase tamén 
* Premio Iberoamericano de Narrativa **Manuel Rojas**
Munio

miniatura|Igrexa de San Munio de Veiga.
**Munio** é un santo do que se descoñecen moitos aspectos da súa vida. É venerado en Veiga, no concello ourensán da Bola. 
## Lenda 
Segundo a tradición, apareceu en Veiga en forma de lume. Deste sepulcro quedan algúns elementos dispersos pola igrexa. Os fustes desas catro columnas foron aproveitadas para o altar. As súas reliquias son empregadas para rituais contra o demo.

## Culto 
Descoñécese a súa festa ou a súa imaxe. Aínda que a parroquia de Veiga estivo primeiro dedicada a san Tomé, existe constancia de que San Munio é o seu padroeiro dende, polo menos, 1187.

## Notas
Bo Pastor

miniatura|O Bo Pastor
[miniatura|Representación do [século IV, Roma.]]
O **Bo Pastor** é unha advocación aplicada no Antigo Testamento a Deus (*Iavé*) como alegoría e no Novo Testamento a Xesucristo como parábola. A exéxese interpreta que a función de Deus ou Xesucristo como Bo Pastor é a salvación da «ovella descarriada» (o home como pecador).  

## Nas escrituras 
O tema aparece no Antigo Testamento, referido sempre a Iavé. No Salmo 23 ("O Señor é o meu pastor"), no Libro de Ezequiel e no Libro de Isaías.

Segundo os autores dos evanxeos, Xesucristo aprópiase da alegoría bíblica para aplicala a si mesmo como Fillo de Deus:

## Iconografía 
[miniatura|*O Bo Pastor*, de [Bartolomé Esteban Murillo|Murillo]]
Desde o comezo do cristianismo, o **Bo Pastor** é a imaxe de Xesús de Nazaret que, na súa calidade de pastor, coida e salva o seu rabaño. 

Desde os tempos do cristianismo primitivo asociouse a imaxe do pastor que sae na busca da ovella perdida coa de Cristo como Bo Pastor. A profusión de representacións escultóricas e pictóricas do tema do pastor e a ovella na arte paleocristiá é notable: identificáronse até 892 representacións. Poden identificarse imaxes datadas do século II; na súa maioría pertencen aos séculos III e IV. Unha destas imaxes é a do anel recentemente descuberto en Israel o 23 de decembro de 2021, a peza data do III.

A representación do **Bo Pastor** comezou a minguar na súa frecuencia cara a fins do século IV e practicamente desapareceu no século V. Desaparece completamente na Idade Media, ata que se recupera entre o século XV e o XVI, para volver quedar relegada no século XIX. No século XVII e XVIII reaparece ás veces coa versión da Divina Pastora. 

A inspiración das primeiras representacións tómase da imaxe de Orfeo —ao que se lle atribuía o don de encantar aos animais mentres tocaba a lira—, e da representación das obras romanas nas que o cordeiro entre os brazos era un símbolo de filantropía. No primeiro tema o **Bo Pastor** garda o seu rabaño, de pé ou sentado. A outra representación co cordeiro extraviado nos brazos ou sobre os ombreiros está moito máis estendida e procede directamente dos modelos pagáns do moscóforo ou o Hermes (Crióforo) que leva a ovella do sacrificio.

A variedade de representacións é numerosa. As características comúns das obras adoitan presentar a un neno que porta un báculo, basatón ou frauta, con túnica, e que ten no seu colo ou leva sobre os ombreiros un cordeiro. Tamén se representou con Xesucristo adulto.

En pintura atopábase xa na catacumbas de San Calisto ou de Domitila. Unha das representacións do **Bo Pastor** máis coñecidas é a de Bartolomé Esteban Murillo. Na escultura foi tamén unha imaxe común, que empezou sendo esculpida nos flancos dos sarcófagos e recorrente na música relixiosa, como a peza para órgano, *O tríptico do bo pastor*, de Jesús Guridi.

## Notas 
## Bibliografía 
* Eliade, Mircea: *Historia das crenzas e ideas relixiosas*. Barcelona, 2005. ISBN 84-473-3841-X
* Burckhardt, Jacob: *Historia da cultura grega*. Barcelona, 2005. ISBN 8457338371
* VV. AA.: *Historia da arte cristián*. Biblioteca de autores cristiáns. ISBN 84-7914-427-0
Víctor Eimil

**Víctor Eimil García**, nado en Vilalba o 18 de xaneiro de 1999, é un futbolista galego que xoga como lateral dereito no Pontevedra, da Primeira Federación.

## Traxectoria 
Comezou a xogar ao fútbol na canteira do Racing Vilalbés, onde tivo como adestrador a Paco Corredoira, técnico que deixou unha profunda pegada nel, especialmente trala morte de seu pai. En segundo ano de cadete incorporouse ao Deportivo da Coruña, do que era afeccionado dende pequeno.

No seu primeiro ano no Deportivo xogou como extremo xunto a Boedo e Mosquera, anotando máis de 20 goles cada un deles. Disputou un total de 54 encontros co club do Carballiño, anotando 7 goles.

A continuación xogou un ano no Hércules, tamén de Segunda RFEF, xogando 24 partidos e marcando un gol. Para a tempada 2023/24 aceptou unha oferta do Real Unión, da Primeira División RFEF, equipo adestrado polo galego Fran Justo e onde coincidiu co tamén galego Antón Escobar. Militou dúas campañas no club vasco, sumando 56 partidos oficiais e 2 goles, pero no seu segundo curso descendeu á Segunda Federación.

Para a tempada 2024/25 anunciouse a súa fichaxe polo Pontevedra, que viña de ascender á Primeira Federación.

## Palmarés 
;Arenteiro
* **Terceira División (1):** 2020/21.

## Notas
Acisclo

**Acisclo** é un nome propio masculino galego e castelán. Provén da palabra latina *acisculus* (martelo de pedreiro) que se converteu nun alcume utilizado polos canteiros. Foi unha vez popular en Hispania por levar ese nome un dos santos máis antigos da Península Ibérica, Acisclo de Córdoba.

En xaneiro de 2023 existían 6 varóns en Galicia co nome Acisclo, cunha media de idade de 66,6 anos.

## Outras linguas 
* Castelán: Acisclo
* Catalán: Iscle / Aciscle
* Italiano: Aciscolo

## Personaxes 
* Acisclo Manzano, escultor galego.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes masculinos en galego
* Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega
Antón Escobar

**Antón Escobar Tapias**, nado en Nigrán o 16 de xuño de 1998, é un futbolista galego que xoga como dianteiro na Cultural Leonesa da Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Formouse na canteira da ED Val Miñor, cunha paréntese de tres anos nos que militou no equipo xuvenil do Celta de Vigo. Co equipo xuvenil do Val Miñor competiu na División de Honra. 

En agosto de 2017, despois de realizar a pretempada co Coruxo, fichou polo Choco, da Terceira División. Debutou o 20 de agosto de 2017, sendo titular no empate a un gol ante o Cultural Areas. Marcou os seus primeiros dous goles o 12 de outubro, no empate 2-2 contra o  Negreira, e rematou a tempada con dez tantos.

En xullo de 2018 incorporouse ao Lugo, co que asinou un contrato de dous anos, sendo inicialmente destinado ao Polvorín de Terceira. Na súa primeira campaña no filial marcou 20 goles en 35 partidos, sendo o cuarto máximo goleador do Grupo I da categoría, só por detrás de Pablo Rey, Sylla e Aythami Perera. Debutou co primeiro equipo do Lugo na Segunda División o 29 de setembro de 2019, substituíndo a Christian Herrera nun partido ante o Tenerife.

O 30 de xaneiro de 2020 saíu cedido ao Coruxo FC, da Segunda División B, ata o final da tempada. A continuación regresou ao Polvorín, que compaxinou con algún partido co primeiro equipo.

En 2021 deixou Lugo e asinou como novo xogador do Bergantiños, da Segunda División RFEF. No equipo de Carballo, adestrado por José Luis Lemos, disputou 35 partidos e marcou 9 goles, quedando ás portas da promoción de ascenso. No verán de 2022 fichou polo Arenteiro, da mesma categoría. Anotou un total de 16 goles co equipo do Carballiño, sendo o máximo goleador do equipo nunha campaña histórica para o club, que se proclamou campión da Segunda RFEF, ascendendo á Primeira RFEF, e conquistou tamén a Copa Federación. Ademais, Escobar foi o autor do primeiro gol na histórica vitoria por 2-0 sobre o Almería na Copa do Rei, que serviu para eliminar da competición ao equipo de Primeira.

Para a tempada 2023/24 aceptou unha oferta do Real Unión, da Primeira RFEF, equipo adestrado polo galego Fran Justo e onde coincidiu co tamén galego Víctor Eimil. Disputou un total de 38 partidos e foi o máximo goleador do equipo xunto a Alberto Solís, con 12 goles cada un, conseguindo a permanencia na última xornada en Riazor. En xuño de 2024 anunciouse a súa fichaxe pola Cultural Leonesa, onde se reencontrou co seu excompañeiro no Arenteiro Pibe.

## Palmarés 
;Arenteiro
* **Segunda División RFEF (1):** 2022/23.
* **Copa Federación (1):** 2022.

## Notas
Clodio, Lupercio e Vitorino

Os santos **Clodio, Lupercio e Vitorino**, nados e finados na Gallaecia, na actual León, foron  tres soldados do exército romano, mártires durante a persecución aos cristiáns en 304. Son venerados como santos pola Igrexa católica.

## Lenda 
A tradición considerounos fillos de san Marcelo o Centurión e di que foron martirizados en León, durante o reinado de Diocleciano; nada máis se sabe da súa existencia. A súa festividade litúrxica fíxose coincidir coa de Marcelo, o 30 de outubro. No antifonario mozárabe da catedral de Toledo, hai unha interpolación do século&nbsp;XI, que menciona os nomes dos santos que foron achados no arquivo de Toledo entre os que se atopan este tres e relaciónaos con Marcelo.

A relación paterno filial destes santos e Marcelo tamén foi descrita como apócrifa. Algúns escritos din que é máis probable a tese de que Clodio, Lupercio e Vitorino fosen soldados de orixe hispánica e que fosen mártires en León, o que explicaría o seu culto arraigado no antigo Reino de León e territorios próximos. A coincidencia das datas ao martirologio romano faría que se crease unha lenda que a explicase, e por iso é polo que pasasen a converterse en fillos de Marcelo.

Outra lenda, totalmente extemporánea, dicía que este Clodio, fillo de Marcelo, fundou un mosteiro preto da cidade de León, que sería o mosteiro de San Clodio, xa desaparecido.

## Veneración 
As reliquias dos santos foron trasladadas en varias ocasións. Fernando I de Castela instalounas na colexiata de Santo Isidoro, en León. O ano 1173 leváronas a unha igrexa dedicada ao tres mártires, onde estiveron ata que foi derrubada en 1834. Entón, trasladáronse á igrexa de San Marcelo, en León, onde están actualmente.

## Notas 
&nbsp;
José Luis Penado

**José Luis Penado Gómez**, nado en Pontevedra en 1928 e finado na mesma cidade o 13 de setembro de 2016, foi un escultor galego. Dotado dunha óptica moi persoal, deixou unha abundante obra, a maioría realizada en ferro, o seu material fetiche.
## Traxectoria 
Dende a súa xuventude amosou interese pola arte, tanto plástica coma musical. Asistiu a clases de debuxo e pintura con Castelao e Laxeiro. A súa estancia en Madrid para facer o servizo militar permitiulle ampliar o seu horizonte artístico, descubrindo obras como as de Julio González. Os seus inicios na escultura foron traballando a madeira, pero na década de 1950 emigrou a Venezuela, vivindo en Caracas, onde traballou na metalurxia, como encargado nun taller de soldadura. Alí asimilou novas técnicas e a partir dese momento entregouse por completo ó ferro, material co que creou as súas obras máis notables.

Volveu a España en 1965 e instalouse na súa Pontevedra natal. Dous anos máis tarde realizou a súa primeira exposición na Sala de Información e Turismo, na que xa amosaba o seu interese polo oficio artesanal da forxa. Despois realizou mostras en Madrid, Vigo, Ourense, Salamanca, Valladolid, Sevilla, Barcelona e Pamplona.

En 1996 tivo lugar unha exposición de esculturas súas na Casa de Galicia de Madrid.

Xa como artista consolidado incorporou novos materiais á súa obra, o aceiro e o bronce, e nos seus últimos anos incorporou o estaño e engadiu cor á súa mirada abstracta sobre a natureza.

No ano 2014 foi protagonista dunha exposición antolóxica que organizou o Museo de Pontevedra, no Edificio Sarmiento.

Faleceu na súa cidade natal o 13 de setembro de 2016.

## Obra 
dereita|miniatura|*Monumento á árbore* en Pontevedra.
Foi un creador moi prolífico, realizando pezas para diferentes institucións públicas e privadas e tamén para diferentes templos de Galicia, destacando a impresionante cruz monumental situada na igrexa neogótica de Caritel.
Na Pousa, entre Caritel e Forzáns, estaba situada unha escultura en homenaxe o *Can de palleiro*, encargada por Manuel Cordo Boullosa en 1973 e desaparecida desde 2016.

Foi autor da popular figura do papagaio Ravachol situada na praza da Peregrina, en Pontevedra. Tamén destaca o monumento urbano *Aí veñen os mariñeiros* situado na praza Elíptica da Coruña e o *Monumento á árbore*, situado na praza de Barcelos de Pontevedra.

Tamén existen obras súas no Museo de Pontevedra e no Museo Taurino de Pamplona.

## Premios e recoñecementos 
*Premio Meigas e Trasnos de Sarria, en 1973
*Primeiro premio do Concello do Grove, en 1981.
*Título de “Amigo de Pontevedra”, en 1996

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* 
*
Demarato

**Demarato** é o nome das seguintes persoas: 
* **Demarato de Esparta**, euripóntida rei de Esparta dende o -510 ata o -491.
* **Demarato de Corinto (Baquíada)**, comerciante e nobre de Corinto, membro da dinastía Baquíada.
* **Demarato de Corinto (cliente de Filipe II)**, un corintio unido por lazos de hospitalidade coa familia de Filipo II de Macedonia.
* **Demarato de Corinto (escritor)**, escritor grego.
* **Demarato (filósofo)**, nobre e filósofo grecopersa.
Desvirgheitors

**Desvirgheitors** foi unha banda galega de punk rock nacida en Vigo en 1987. Tras varios cambios na formación, o grupo lanzou o seu único álbum de estudio, *Desvirgheitors*, en 1993, separándose pouco despois.

O grupo está considerado como un dos pioneiros do punk en Galicia, a banda publicou a súa primeira maqueta, un casete autotitulado de 11 temas gravados con Julián Hernández de Siniestro Total.

En 1990 entrou na banda o guitarra Jose Antenas e marcharon o batería Miguel Spi e o guitarrista Julio, pasando Xavi a encargarse da batería e das voces. Pouco despois uniríanse a eles dous membros da banda viguesa Kruze de Kables, Julio (batería) e Tano (guitarra).

Tras o lanzamento do álbum realizarían unha xira por Galicia e Alemaña e pouco despois a banda disolveríase. De feito, a primeira maqueta de Skacha fora gravada no local de Desvirgheitors, e as dúas bandas ensaiaban unha preto da outra.

No ano 2005 a banda de Lalín Tiro Na Testa incorporou no seu álbum *Ag​ü​é​cate el Pel​í​cano* unha versión da canción "Polvo amargo", aparecida orixinalmente no *Demo 91*.

A banda de oi! viguesa Keltoi! realizou unha versión de "La unidad", do Demo 91, para o seu álbum de 2010 *A Nosa Cinza*.

No documental de Iago Santás *Semente de berrar*, estreado en decembro de 2021 e que repasa os últimos 40 anos "de ruído e rúa na Galiza", aparece a baixista de Desvirgheitors Pili Dios.

O dúo vigués de black metal Dioivo versionou o tema “Unha de guerra”, coa colaboración de Pili Dios, para o recompilatorio *Ferro e Pedra: Homenaxe ós Precursores*, editado o día das letras de 2023 como tributo a bandas galegas das últimas décadas.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
CODA (filme de 2021)

***CODA*** é un filme franco-estadounidense de 2021 escrito e dirixido por Sian Heder. É unha adaptación en lingua inglesa do filme franco-belga de 2014 *La Famille Bélier*. Está protagonizado por Emilia Jones como Ruby Rossi, o único membro oínte da súa familia, unha adolescente que intenta axudar ao negocio pesqueiro da súa familia en dificultades mentres persegue as súas propias aspiracións de ser cantante. O filme conta con actores xordos para intepretar os papeis de xordos, os cales, xunto con Jones, se comunican empregando a lingua de sinais americana. Eugenio Derbez, Troy Kotsur, Ferdia Walsh-Peelo, Daniel Durant e Marlee Matlin compoñen o resto do elenco. Philippe Rousselet de *La Famille Bélier* retoma a súa función como produtor, e o filme rodouse en Gloucester, Massachusetts, nos Estados Unidos.

*CODA* gañou numerosos premios, incluíndo os tres que conseguiu na 94ª edición dos Óscar nas categorías de mellor filme, mellor actor secundario para Kotsur e mellor guión adaptado, converténdose no primeiro filme en distribuírse nun servizo en liña e no primeiro filme estreado no Festival de Cinema de Sundance en gañar o premio ó mellor filme.

Estreouse en galego o 21 de maio de 2025 a través da TVG.

## Personaxes 
* Emilia Jones como Ruby Rossi
* Eugenio Derbez como Bernardo "Mr. V" Villalobos
* Troy Kotsur como Frank Rossi
* Ferdia Walsh-Peelo como Miles
* Marlee Matlin como Jackie Rossi
* Daniel Durant como Leo Rossi
* Amy Forsyth como Gertie
* Kevin Chapman como Brady
* John Fiore como Tony Salgado

## Notas
Cándido Conde-Pumpido Varela

**Cándido Conde-Pumpido Varela**, nado en Santiago de Compostela o 26 de setembro de 1980, é un avogado galego, coñecido polos seus preitos de sona e transcendencia dos medios. É fillo do fiscal Cándido Conde-Pumpido, neto do xurista Cándido Conde-Pumpido e bisneto do tamén xurista Cándido Conde Pumpido.

## Traxectoria
Fillo e neto de xuristas, estudou no St Michael's College de Madrid e cursou o bacharelato en Inglaterra, no King's College de Tenbury Wells, na gallada entre Herefordshire, Worcestershire e Shropshire. Logo licenciouse en dereito en 2003 na Universidade San Paulo CEU de Madrid, realizou un curso de mestrado en práctica xurídica no Instituto de Empresa e, posteriormente, un mestrado en dereito público na Universidade Complutense, todo na cidade de Madrid.

Establecido na capital de España, comezou as prácticas de avogado (2004) no despacho Chamorro, Molins y Peláez Asociados, onde logo foi contratado como avogado titular e posteriormente como avogado socio (2006). En 2008 estableceu o seu propio despacho, Pumpido y De Porres Abogados, do que é o fundador e o director, (o político socialista fora acusado de prevaricación pola construción dunhas torres cando era concelleiro de urbanismo en Lugo), e a José Manuel Pulleiro,

Conde-Pumpido, ademais de por ser fillo do que durante algúns anos foi Fiscal Xeral do Estado, fíxose coñecido a raíz das súas participacións televisivas, en programas como *Espejo Público* ou *La Sexta Noche*. En novembro de 2023 foi acusado de agresión sexual, en grupo, a unha prostituta.

Como docente, impartiu na clase na Universidade Europea de Madrid.

## Vida persoal 
Casou con Ana Fernández, fisioterapeuta, e divorciouse. Despois tivo unha relación sentimental coa presentadora e *socialité* Lara Dibildos, que rematou en outubro de 2023.

Viviu no barrio de Sanchinarro, ao norte da cidade de Madrid, e posteriormente en Canillas, tamén ao norte da cidade.
## Notas
(3109) Machin

**(3109) Machin** é un asteroide do cinto principal. Toma o seu nome de Arnold Machin, un escultor e deseñador de moedas e selos inglés. 

## Caracterización 
(3109) Machin é un asteroide do cinto principal  descuberto o 19 de febreiro de 1974 en Bergedorf por Luboš Kohoutek. Ten unha órbita caracterizada por un semieixe maior de 2,45 UA, unha excentricidade de 0,09 e unha inclinación de 7,2° en relación á eclíptica.

Desde o 11 de abril de 1998, cando 3081 Martinůboh recibiu a súa designación oficial, ata o 4 de maio de 1999 foi o asteroide sen nome co número ordinal máis baixo. Despois da súa denominación, o rexistro pasou a (3337) 1971 UG.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cinto de asteroides
* Lista de asteroides

## Notas
Pau Resta

**Pau Resta Tell**, nado en La Tallada d'Empordà, Xirona, o 14 de novembro de 2000 é un futbolista español que xoga como defensa central no Sabadell, da Primeira División RFEF.

## Carreira 
Formouse como futbolista nas categorías inferiores do Girona e na tempada 2019/20 debutou co filial do club, o Girona B, na Primeira Catalá, xogando varios partidos e participando do ascenso do equipo á Terceira División,. Na seguinte campaña contribuíu con 17 partidos e 3 goles ao segundo posto do filial, que quedou ás portas de conseguir un segundo ascenso consecutivo.

Con só 18 anos realizou a pretempada co primeiro equipo do Girona ás ordes de Juan Carlos Unzué, sendo convocado polo primeiro equipo en tres partidos.

Na tempada 2021/22 fichou polo Albacete Balompié para xogar co seu filial, o Atlético Albacete, na Terceira División RFEF. Disputou 24 partidos co filial e foi convocado de xeito habitual polo primeiro equipo, dirixido polo coruñés Rubén de la Barrera. Debutou co Albacete nun partido da Copa do Rei contra o Cádiz, tres días antes de realizar a súa estrea tamén na Primeira División RFEF, ante o Algeciras.

O 1 de setembro de 2022 asinou como novo xogador do Sabadell, de Primeira RFEF.

## Notas
Justin Anderson

**Justin Anderson**, nado o 19 de novembro de 1993 en Montross, no Estado de Virxinia, é un xogador de baloncesto profesional estadounidense. Formado na Universidades de Virginia, actualmente xoga no FC Barcelona da Liga ACB. Cunha altura de 1,98 m, ocupa a posición de ala.

## Traxectoria 
### Clubs 
Ao longo da súa carreira, Frankamp ten xogado para os seguintes equipos profesionais:
*  Valencia Basket (ACB, 2023−2024)
*  FC Barcelona (ACB, 2024−presente)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en Proballers
Antonio Fernández Rivadulla

**Antonio Fernández Rivadulla**, nado en Ourense o 29 de xaneiro de 1978, é un exfutbolista e adestrador galego.

## Traxectoria 
### Como xogador 
É fillo do tamén futbolista Antonio Fernández García, natural de Mondariz e que xogou como dianteiro en equipos como o Pontevedra ou o Ourense. Na cidade das Burgas naceu Antonio fillo o 29 de xaneiro de 1978. Criouse en Pontevedra e iniciou a súa traxectoria como futbolista no Vilalonga, co que debutou en Terceira División con 17 anos. Tras un breve paso polo equipo xuvenil do Deportivo da Coruña, xogou no Lalín, o Grove e o Xove Lago, ata que en 2002 saíu de Galicia para xogar no Villarrobledo.

Nas tempadas 2017/18 e 2018/19 adestrou o Alondras en Terceira, rematando en cuarta posición en ambas ocasións. En outubro de 2019 fichou polo San Roque de Lepe, tamén de Terceira, co que conseguiu o ascenso á Segunda División RFEF na tempada 2020/21. Dirixiu o equipo tamén o seguinte ano, acabando a súa primeira campaña na categoría a un só punto da promoción de ascenso.

O 6 de xullo de 2022 asinou como novo técnico do Pontevedra, na Primeira División RFEF. Non chegou a rematar a tempada, pois foi destituído trala xornada 19, despois de conseguir só 4 vitorias en liga.

## Palmarés 
### Xogador 
;Boiro
* **Preferente Galicia (1):** 2012/13.

### Adestrador 
;Vilalonga
* **Preferente Galicia (1):** 2015/16.

## Notas
José Alberto Pardeiro Puente

**José Alberto Pardeiro Puente**, nado en Santander o 21 de xullo de 1988, é un árbitro de fútbol español, que milita na Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Na tempada 2013/14 debutou como árbitro da Segunda División B, na que traballou durante oito tempadas consecutivas, acumulando 97 partidos. Na 2016/17 arbitrou tamén tres partidos da Primeira División Feminina. En 2021 pasou a dirixir encontros da nova Primeira División RFEF.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do árbitro en BDFutbol .
Javier Rodríguez Galiano

**Javier Rodríguez Galiano**, coñecido como **Javi Rodríguez**, nado en Poio o 26 de xuño de 2003, é un futbolista galego, que xoga como defensa central ou lateral dereito no Celta de Vigo, da Primeira División Española.

## Traxectoria 
Comezou a xogar ao fútbol no Marcón Atlético, ingresando na canteira do Celta de Vigo en idade benxamín. Tras subir polas diferentes categorías inferiores do club, na tempada 2022/23 debutou co segundo filial, o Gran Peña, na Terceira División RFEF. Durante esa tempada disputou tamén os seus primeiros partidos co Celta Fortuna, ao que subiu definitivamente na tempada 2023/24. 

O 1 de novembro de 2023 debutou co primeiro equipo do Celta de Vigo, da man do adestrador Rafa Benítez. Foi nun partido da Copa do Rei fronte ao Turégano, onde substituíu na segunda parte a Carlos Domínguez.

## Notas
Raphael Maklouf

**Raphael David Maklouf**, nado en Xerusalén o 10 de decembro de 1937, é un escultor británico de orixe palestina, coñecido por ser o autor dunha efixie de Isabel II utilizada en numerosas moedas británicas e doutros territorios da *Comonwealth* entre 1985 e 1997. 

## Traxectoria 
Raphael Maklouf naceu en Xerusalén, no seo dunha familia xudía do Mandato Británico de Palestina que emigrou ao Reino Unido despois da segunda guerra mundial. Raphael Maklouf asistiu á Escola de Arte de Camberwell, en Londres, desde 1953 ata 1958, onde tivo como profesores a Karel Vogel, Richard Eurich e Gilbert Spencer, e despois converteuse en profesor de Escultura durante dez anos, entre 1958 e 1968.   

[esquerda|miniatura|270x270px|Unha das estacións do [Viacrucis da Catedral de Brentwood, creado por Maklouf.]]

Como escultor, é coñecido polo seu conxunto escultórico que representa as quince estacións do Viacrucis na catedral de Brentwood. Tamén creou esculturas de retrato de personaxes como a raíña Isabel II, o príncipe Filipe de Edimburgo, a política Margaret Thatcher, a actriz Joan Collins ou o futbolista Bobby Moore. As súas iniciais, RDM, están gravadas a modo de marca de gravador na base do pescozo da raíña. Tamén cuña moedas para Xibraltar e outros territorios.

En 1977 ingresou na *Royal Society for the Encouragement of Arts, Manufactures and Commerce*. En 1979, Maklouf foi nomeado membro asociado da Real Sociedade de Escultores Británicos. Tamén é membro da *Royal Society of Arts*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Pery, J. (2018). *Raphael Maklouf: Life, Art & The Making of the Mint*. Halstar. ISBN 978-1906690656

### Ligazóns externas 
* Sitio web de *Tower Mint Ltd.*
Cadeira curul

[miniatura|300x300px|Unha cadeira curul deseñada probablemente por [Karl Friedrich Schinkel, feito en madeira tallada e dourada ca. 1810 en Berlín, posteriormente restaurado e tapizado por un comerciante privado.]]
Unha **cadeira curul**, do latín *sella curulis*, é un deseño de cadeira pregable e transportable, coñecida polos seus usos na Roma antiga e en Europa ata o século XX. Na Roma primitiva era símbolo do poder político ou militar, esta percepción trasladouse a outras civilizacións, foi utilizado neste sentido por reis de Europa, Napoleón e outros.

## Historia 
### Roma Antiga 
Na República Romana e no Imperio Romano, a cadeira curul (*sella curulis*, supostamente de *currus*, "carro") era o asento no que os maxistrados que tiñan *imperium* tiñan dereito a sentar. Isto inclúe ditadores, *magistri equitum*, cónsules, pretores, ediles *curules*, e os promaxistrados, os titulares temporais ou *de facto* destes cargos. Ademais, os censores e o flamen de Xúpiter (*Flamen Dialis*) tamén podían sentar na cadeira curul, aínda que estes títulos carecían de *imperium*. Livio escribe que aos tres *flamines maiores* ou sumos sacerdotes da tríade capitolina dos deuses principais se lles concedeu a honra da cadeira curul.

## Notas
SARAL

**SARAL**, acrónimo de *Satellite with ARgos and ALtika*, é un satélite artificial colaboración do CNES francés e o ISRO indio lanzado o 25 de febreiro de 2013 mediante un foguete PSLV-CA desde o Centro Espacial Satish Dhawan.

## Características 
A misión de SARAL era complementar ao satélite Jason 2 mediante a realización de medicións altimétricas. Os seus obxectivos eran:

*Facer medicións precisas e globais da altura da superficie mariña, altura das ondas e a velocidade do vento para mellorar os modelos climáticos, mellorar as predicións meteorolóxicas e facer estudos oceanográficos.
*Asegurar a continuidade da obtención de datos altimétricos globais comezada con Jason 1 e Envisat.
*Formar parte dun sistema global de observación oceánica.

SARAL, de 346 kg de masa, leva a bordo dous instrumentos: o altímetro AltiKa de alta resolución, traballando en banda Ka (a 35 GHz), que tamén fai medicións radiométricas; e o sistema Doris de orbitografía de precisión xunto cun retrorreflector láser.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*PSLV-CA
Wikipedia en toba batak

A **Wikipedia en toba batak** é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua toba batak. Foi creada o 6 de novembro de 2023.

Esta versión da enciclopedia contén  artigos e  usuarios, dos cales  son activos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Wikipedia en toba batak
* Wikipedia en toba batak (móbil)
Lingua bole

A **lingua bole** (*bòo pìkkà*, tamén coñecida como bolanchi, ampikka, bopikka, bolewa ou bolawa) é unha lingua chadiana occidental falada en Nixeria. Os dialectos inclúen o bara e o fika, falado no Emirato de Fika.

## Sistema de escrita 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Alhaji Maina Gimba.  2000.  "Bole Verb Morphology," University of California, Los Angeles PhD dissertation.
*Bole-English-Hausa dictionary 
*English-Bole Wordlist 
*Papers and Other Works on Bole from UCLA 
*OLAC resources in and about the Bole language+
Lingua tai nuea

A **lingua tai nuea** ou **tai nüa** (en ; *Dǎinàyǔ*; ), tamén chamada **dehong tai** (, *Déhóng Dǎiyǔ*; , ou **chinés shan**) é unha das linguas faladas polo pobo dai na China, especialmente na prefectura autónoma dai e jingpo de Dehong no suroeste da provincia de Yunnan. Está estreitamente relacionada con outras linguas tai e podería considerarse un dialecto da lingua shan. Os falantes desta lingua ao outro lado da fronteira en Myanmar son coñecidos como shan. O tai nuea está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Uso da lingua 
O tai nuea ten status oficial nalgunhas partes de Yunnan (China), onde se usa en sinais e na educación. A estación de radio do pobo de Yunnan (*Yúnnán rénmín guǎngbō diàntái* 云南人民广播电台) emite en tai nuea. Por outra banda, na China publícase moi pouco material impreso en tai nuea. Porén, moitos sinais de estradas e tendas en Mangshi están en tai nuea.

En Tailandia, publicouse unha colección de 108 proverbios con traducións ao tailandés e ao inglés.miniatura|Manuscritos budistas en lingua tai nuea.|centro
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en tai nuea
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Lingua nupe

A **lingua nupe** (tamén coñecida como anufe, nupenci, nyinfe ou tapa) é unha lingua da familia volta-níxer da rama nupoide falada polo pobo nupe na zona central de Nixeria. A súa distribución xeográfica esténdese e mantén a preeminencia no Estado de Níxer, así como en Kwara, Kogi, Nasarawa e o Territorio da Capital Federal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en nupe
### Ligazóns externas 
*PanAfriL10n page on Nupe
*Takada nya Aduwa nya Eza Kama kendona zizi nya Anglican Church yi na Portions of the Book of Common Prayer in Nupe (1955) dixitalizado por Richard Mammana
Benji Price

**João Maia Ferreira**, coñecido polo seu nome artístico **Benji Price**, é un rapeiro e produtor de hip-hop portugués.  

## Traxectoria 
Ferreira comezou por nomear o seu alter-ego musical como *benji*, nunha referencia á serie Campeones: Oliver y Benji, co personaxe principal *Benji Price*. Máis tarde, ProfJam completaria o nome engadindo o apelido.

En 2020, lanzou *System*, un álbum colaborativo ao lado de ProfJam. Editou o seu álbum estrela en solitario, *Ígneo*, en 2022.

## Notas
Armando Ramo Andrés

**Armando Ramo Andrés**, nado en Zaragoza o 1 de outubro de 1991, é un árbitro de fútbol español, que milita na Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Arbitrou durante seis anos na Terceira División, onde coincidiu con seu irmán Alfredo. Na tempada 2019/20 deu o salto á Segunda División B, debutando nun partido entre o Alavés B e a UD Logroñés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do árbitro en BDFutbol .
Brais Abelenda

**Brais Abelenda Negreira**, nado en Bembibre, Val do Dubra, o 27 de outubro de 1995, é un futbolista galego que xoga como dianteiro no Pontevedra, da Segunda Federación. 

## Traxectoria 
Comezou a xogar ao fútbol no seu Bembibre natal, xunto aos seus veciños e futuros compañeiros de equipo Samu e Roberto Baleato. Os tres xogaron dende pequenos no Dubra, onde axiña empezaron a destacar. Tras pasar polas categorías inferiores do Conxo, Brais ingresou na canteira do Santiago de Compostela e no seu segundo ano como infantil asinou 42 goles e 53 asistencias. Na súa primeira campaña como xuvenil marcou 24 goles e repartiu 25 asistencias na Liga Nacional, militando a tempada seguinte na División de Honra. Militou cinco anos no Santiago e o seu rendemento chamou a atención do Levante, que o firmou para o seu equipo xuvenil na 2014/15. Alí rematou na segunda posición o campionato da División de Honra, só por detrás do Valencia. Debutou co equipo verde na Segunda División B na primeira xornada da tempada 2014/15, fronte ao Langreo en Ganzábal, onde o adestrador Manolo García lle deu entrada nos minutos finais como substituto do histórico Pablo Rey. Participou só noutro encontro co Racing esa tempada, antes de saír cedido en decembro ao Cerceda, da Terceira División, co que acabou disputando a promoción de ascenso. 

Para a campaña 2015/16 volveu marchar cedido, desta vez ao Galicia de Mugardos, tamén de Terceira, onde se converteu nunha importante peza do ataque, disputando 38 partidos e anotando 9 goles. Entre 2016 e 2018 xogou co Racing en Segunda B, disputando 46 partidos nos que marcou un gol, e sufrindo o descenso a Terceira.

En 2018 fichou polo Compostela, tamén de Terceira, onde se reencontrou con Samu e máis tarde tamén con Baleato. Marcou 26 goles nas súas dúas primeiras tempadas no equipo de Yago Iglesias e foi a referencia ofensiva do conxunto compostelanista que conseguiu o ascenso na tempada 2019/20 tras proclamarse campión do seu grupo. Militou un terceiro ano no Compostela, sendo titular en tódolos partidos e conseguindo cinco goles.

En 2021 converteuse en novo xogador do Pontevedra, da Segunda División RFEF. Titular indiscutible para o adestrador Ángel Rodríguez, na primeira das súas dúas campañas como granate formou un prolífico tridente xunto a Charles e Rufo, sumando 42 goles entre os tres, 10 deles obra de Brais Abelenda. O equipo proclamouse campión do Grupo I e logrou o ascenso directo á Primeira Federación. Mantivo as súas cifras goleadoras na seguinte campaña, xa na categoría de bronce, pero o equipo non conseguiu salvar a categoría.

Na tempada 2023/24 fichou pola Ponferradina, equipo que viña de descender dende a Segunda División.

## Palmarés 
;Compostela
* **Terceira División (1):** 2019/20.
;Pontevedra
* **Segunda División RFEF (1):** 2021/22.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en LaPreferente.com .
Mondra

**Martín Mondragón**, nacido en Recesende (Teo) no ano 2000, é un cantante e bailador galego, coñecido polo nome artístico de **Mondra**.

## Traxectoria
Comezou a súa carreira profesional na compañía de danza de Fran Sieira, Mondra tamén ten formación en piano e pandeireta. no que combina música enxebre cun son actual, un estilo que foi bautizado como *trad*.

Na tempada 2024-2025 participou como xurado no Luar da TVG.

*Quererse ben* foi Premio aRi(t)mar 2025.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Freddie Dredd

**Ryan Mitchel Chassels**, nado o 19 de setembro de 1997, coñecido profesionalmente como **Freddie Dredd**, é un rapeiro, cantante, produtor e compositor canadense, coñecido por mesturar sons duros, lo-fi, mesturas con estilos cláiscos e letras intensas, a miúdo escuras, que moitas veces recorda ao estilo sureño dos Suicideboys. 

## Traxectoria 
Dredd comezou a subir música a SoundCloud en 2014 baixo o nome de produtor **Ryan C.** e o nome de rapeiro Freddie Dredd. Gañou protagonismo en TikTok con varias cancións virais, incluíndo "*GTG*", "*Opaul*" e "*Cha Cha*". En 2022 os seus sinxelos "*GTG*" e "*Cha Cha*" foron certificados con ouro nos Estados Unidos pola RIAA. Dredd é membro do colectivo musical Sixset e a súa música publícase con RCA Records e Doomshop.

En 2023, a canción de Dredd "*Wrath*" foi nomeada para un *Juno Award* na categoría *Rap Single of the Year*. Ademais do seu traballo en solitario, Dredd colabora frecuentemente con outros rapeiros underground coma Eddy Baker, Ramirez e Slim Guerilla.

O seu álbum de estudio debut, ''Freddie's Inferno*, foi lanzado o 11 de agosto de 2022, xunto coas versións de *The Slow Descent* e *Ghost Slowed* en decembro de 2022 e a versión de luxo en febreiro de 2023. O álbum foi apoiado por dous sinxelos: "*Kick Rocks*" con Lil Darkie e "*Limbo''".

## Notas
Raíña das flores pendurantes

A **raíña das flores pendurantes**, ***Epipactis fageticola***,, é unha orquídea que se atopa na rexión paleártica occidental.

## Distribución 
Pode atoparse en Austria, Bélxica, Portugal, España, Francia, Gran Bretaña, Suecia, Irlanda, Alemaña e Dinamarca.

## Hábitat 
Os seus hábitats inclúen substratos calcarios en dunas, matogueiras e bosques de faias, carballos e coníferas.

## Taxonomía
Foi descrita por (C.E. Hermos.) Devillers-Tersch. & Devillers. e publicada en *Naturalistes Belges* en 1999.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* *Orchidaceae*. C. Aedo e A. Herrero. 2005. *Flora Ibérica XXI*.
Gornición fronteiriza e fortificacións da cidade de Elvas

Desígnase como **gornición fronteiriza e fortificacións da cidade de Elvas** ao conxunto histórico-cultural clasificado como Patrimonio da Humanidade da UNESCO en 2012, localizado na cidade de Elvas, en Portugal. O sitio clasificado foi fortificado de forma extensiva entre os séculos XVII e XIX, e representa o maior sistema de fortificacións abaluartadas do mundo. No interior das murallas, a cidade inclúe grandes casernas e outras construcións militares así como igrexas e mosteiros. Elvas conserva vestixios que se remontan ao século X, mais as súas fortificacións datan da época do restabelecemento da independencia de Portugal en 1640. Varias das fortificacións, deseñadas polo pai xesuíta neerlandés João Piscásio, representan o exemplo mellor conservado de fortificacións do mundo con orixe na escola militar neerlandesa. 

## Lugares individuais 
A declaración da UNESCO recolle os seguintes bens individuais:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Elvas en Unesco.org
Borja Martínez Sánchez

**Borja Martínez Sánchez**, nado en Elche de la Sierra, Albacete, o 8 de febreiro de 1995, é un futbolista español, que xoga como centrocampista no Nàstic de Tarragona, da Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista na canteira do Atlético de Madrid, debutando co Atlético B na Segunda División B durante a tempada 2013/14. Máis tarde militou no Espanyol B, o Atlético Baleares, o Parla, o Getafe B e o Pontevedra, case sempre na Segunda B. En 2021 pasou á nova Primeira División RFEF, categoría na que vestiu as camisetas do Castellón, a SD Logroñés e o Nàstic.

## Notas