open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Attosegundo

Un **attosegundo** (abreviado como **as**) é unha unidade de tempo no Sistema Internacional de Unidades (SI) igual a 10−18 ou 1⁄1 000 000 000 000 000 000 (unha quintillonésima) de segundo.

A palabra «attosegundo» fórmase a partir do prefixo *atto* (que deriva da palabra dinamarquesa *atten*, que corresponde ao número&nbsp;18) e a unidade «segundo».

Un attosegundo é a un segundo, como un segundo é a aproximadamente 31,69 mil millóns de anos. 

O attosegundo é unha unidade diminuta, pero ten varias aplicacións potenciais: pode observar moléculas oscilantes, as ligazóns químicas formadas polos átomos en reaccións químicas e outras cousas extremadamente pequenas e extremadamente rápidas.

Un attosegundo é igual a 1000 zeptosegundos ou 1/1000 de femtosegundo. Dado que a seguinte unidade SI é 1000 veces maior, as medidas de 10−17 e 10−16 segundos exprésanse normalmente como decenas ou centos de attosegundos.

## Medidas comúns 
* 0,247 attosegundos: tempo de viaxe dun fotón a través da «lonxitude media do enlace do hidróxeno molecular»
* 24,189... attosegundos: a unidade atómica de tempo
* 43 attosegundos: os pulsos de luz láser máis curtos creados ata o de agora
* 53 attosegundos: o pulso láser de electróns máis curto xamais creado
* 53 attosegundos: o segundo pulso de luz láser máis curto creado
* 82 attosegundos (aproximadamente): semivida do berilio-8, tempo máximo dispoñible para o proceso triplo-alfa para a síntese de carbono e elementos máis pesados ​​nas estrelas
* 84 attosegundos: a semivida aproximada dun pión neutro
* 100 attosegundos: a visión máis rápida ata a data do movemento molecular
* 320 attosegundos: o tempo estimado que tardan os electróns en transferirse entre átomos

## Notas
Alicerce (BNG)

**Alicerce** é un colectivo político constituído o 16 de novembro de 2024 como corrente interna do BNG de cara á súa XVIII Asemblea Nacional celebrada o 1 de decembro do mesmo ano. O seu voceiro nacional é Gustavo Barcia, candidato á alcaldía de Mos nas eleccións municipais do 2019 e 2023. 

## Traxectoria 
Na actualidade contan con dous representantes no Consello Nacional do BNG, o xa mencionado Gustavo Barcia, tamén integrante da Executiva Nacional, e Maria Cristina Camba. A súa candidatura na Asemblea Nacional do 2024, motivada en palabras do propio Barcia co obxectivo de profundar na "organización interna, feminismo, diversidade e ecoloxismo", obtivo tan só un 3,51 % dos votos que lle serviron para entrar con dous representantes nos máximos órganos de dirección do BNG. Ideoloxicamente non expresaron diferenzas coa liña política oficial do BNG.

## Notas
Gustavo Barcia

**Gustavo Barcia Seijo**, nado en Mos en 1985, é un político nacionalista galego. Foi candidato á alcaldía de Mos polo BNG nas eleccións municipais de 2019 e 2023. 
## Traxectoria 
Graduado en Xeografía e Historia pola Universidade de Vigo e mestre de música na especialidade de tuba polo Conservatorio de Tui.

É membro fundador e voceiro nacional de Alicerce, colectivo político constituído como corrente interna do Bloque Nacionalista Galego en novembro do 2024. Na XVIII Asemblea Nacional do BNG encabezou a lista de Alicerce que obtivo un 3,51% dos votos da militancia e foi electo membro da Executiva Nacional do Bloque e, por extensión, do seu Consello Nacional.

## Notas
Cristóbal Romero

**Cristóbal Romero Márquez**, nado en Trigueros en 1958, é un político español do PSOE, que foi alcalde de Trigueros de 2003 a 2011 e de novo de 2011 a 2015. 

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira política como xefe dos departamentos de Contabilidade, Recadación e Persoal, cargo que ocupou de 1989 a 2003. Na lexislatura de 1995, foi secretario do concello de Trigueros. Posteriormente, traballou como profesor no Programa de Formación Continua da Deputación Provincial de Huelva. Tamén foi membro da Xunta Provincial de Turismo e membro da Comisión Permanente do Consorcio de Servizos Provinciais de Huelva, en representación da costa oriental de Huelva, cargo que ocupou de 2003 a 2011. A seguir, foi nomeado delegado do Ministerio de Agricultura e Pesca na provincia de Huelva. En 2023, deixou o seu cargo de concelleiro.

## Notas
Editorial Biografías y Vidas

**Biografías y Vidas** é unha editorial barcelonesa que redacta e edita biografías de particulares e mantén a enciclopedia biográfica en liña do mesmo nome. 

## Historia 
A firma foi fundada en 2002 polo bibliógrafo e documentalista Tomás Fernández. Dous anos despois, en xaneiro de 2004, a editorial publicou en Internet a enciclopedia biográfica Biografías y Vidas. En 2007, o fundador asumiu a xestión dos servizos de edición privada, deixando a dirección da empresa en mans do filólogo Miguel Ruiza.

A enciclopedia Biografías y Vidas é unha colección de miles de biografías de personaxes históricos e actuais. Cada biografía vai ilustrada cunha imaxe do seu protagonista. A sección chamada «Monografías» afonda en figuras históricas con artigos extensos sobre a súa traxectoria e realizacións, complementados con cronoloxías, galerías fotográficas e vídeos; outra sección similar a esta ocúpase de personaxes actuais. A fiabilidade desta obra de consulta foi equiparada á doutras enciclopedias dixitais.

A editorial desenvolveu un servizo de redacción e edición de biografías de particulares por encargo. Un redactor da editorial encárgase de escribir o texto a partir de entrevistas ao mesmo cliente ou doutros testemuños ou documentos. A obra resultante pasa a integrarse na colección privada Fe de Vida. O servizo, chamado «A vida nun libro», ofrécese en linguas galega, catalá e castelá. 

## Notas
Wendy Ashby

**Wendy Ashby**, nada en 1950 ou 1953 e finada en 2015, foi unha lingüista británica e codesenvolvedora da lingua auxiliar internacional construída glosa, que desenvolveu en colaboración con Ronald Clark. É recoñecida polas súas contribucións aos sistemas de comunicación simplificados e culturalmente neutros e polos seus esforzos por promover o Glosa como un medio educativo e internacional.

## Traballo coa lingua glosa 
O traballo de Ashby sobre glosa comezou na década de 1970, cando ela e Ronald Clark reviviron e expandiron o Interglossa, un sistema de lingua simplificada proposto por primeira vez polo científico británico Lancelot Hogben durante a década de 1940. Glosa foi deseñada como unha lingua lóxica baseada no vocabulario con gramática mínima e regularidade fonética, baseándose en gran medida nas raíces clásicas gregas e latinas—especialmente aquelas comúns na terminoloxía científica e terminoloxía médica.

Ashby xogou un papel central na formalización da estrutura da lingua e na coautoría dunha serie de textos fundamentais. En particular, coescribiu:

* Ashby, Wendy & Clark, Ronald: *Glosa 6000: 6000 Greek and Latin words and roots which occur in the Euro-languages and international scientific terminology.* Londres: 1983 (48 p.)
* Ashby, Wendy & Clark, Ronald: *Glosa 1000.* Richmond: Glosa, 1984
* Ashby, Wendy: *18 steps to fluency in Euro-Glosa.* Glosa, 1989 (2ª edición)
* Ashby, Wendy & Clark, Ronald: *Introducing Euro-Glosa.* Richmond: Glosa, 1990 (36 p.)

As súas contribucións centráronse na accesibilidade e a facilidade de uso, co obxectivo de crear unha lingua ponte que puidese ser adoptada globalmente sen prexuízos lingüísticos.

## Colaboración artística: Qo Akti? 
Ademais do seu traballo lingüístico, Wendy Ashby participou nun proxecto de arte multidisciplinar coa artista alemá Mathilde ter Heijne, contribuíndo ao filme *Qo Akti?*. Este filme experimental, parte dunha exploración máis ampla do ritual feminista e a lingua, presentaba unha tradución ao Glosa do seu guión, incorporando a lingua ao marco conceptual da obra de arte. A participación de Ashby non só introduciu o Glosa no ámbito da arte contemporánea senón que tamén demostrou a adaptabilidade da lingua en contextos expresivos e simbólicos. O proxecto foi exhibido como parte do conxunto máis amplo do traballo de ter Heijne sobre ritual, feminismo e colaboración.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Glosa (lingua auxiliar)
* Interglossa
* Lingua construída
* Lancelot Hogben
* Mathilde ter Heijne
José María Hernansáez Meoro

**José María Hernansáez Meoro**, nado en Murcia en 1893 e finado en Santiago de Compostela o 9 de decembro de 1955, foi un profesor e político español.

## Traxectoria 
Fillo de José María Hernansáez López. Fixo o bacharelato na Coruña. Licenciado en Ciencias químicas, en 1917 obtivo a praza de catedrático de Agricultura, Técnica Agrícola e Industrial no Instituto de Cartaxena. Membro da Federación de Trabajadores de la Enseñanza da UGT da que foi vicepresidente en maio de 1931 e afiliado ao PSOE. Foi elixido concelleiro de Cartaxena nas elección municipais de abril de 1931, e foi presidente da minoría municipal socialista e do Consello Local de Ensinanza. Tivo problemas coa Agrupación Socialista e apartouse da minoría socialista figurando como «socialista independente» en decembro de 1931. Foi expulsado do PSOE en novembro de 1935. Renunciou ao cargo de concelleiro en marzo de 1936. Durante a guerra foi director do Instituto García Lorca de Cartaxena. Despois foi catedrático de Agricultura do Instituto Xelmírez de Santiago de Compostela dende 1942, e profesor da Escola Social da Universidade de Santiago de Compostela. Finou en Santiago de Compostela o 9 de decembro de 1955 aos 62 anos.

## Obras 
* *Los progresos de la huerta* (1921).
* *Bocetos agrícolas* (1929).
* *Terminología científica, industrial y artística*.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Hernansáez Meoro, Ángel
Antonio Cuíñas Vidal

**Antonio Cuíñas Vidal**, nado en Carballedo (Cerdedo-Cotobade) cara a 1899 e finado no Carballiño en agosto de 1961, foi un comerciante e xornalista galego.

## Traxectoria 
Chegou ao Carballiño como representante de Simeón García. Montou os almacéns Santa Tecla. Foi correspondente de *Faro de Vigo* no Carballiño dende 1928. En 1931 foi nomeado correspondente de *Galicia*, e ao ano seguinte dos xornais madrileños *El Sol* e *La Voz*. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi sancionado en setembro de 1937 polo gobernador civil de Ourense cunha multa de 500 pesetas por "publicar un artigo no que atribuía a representación do Concello de Boborás a unha persoa que non a ostentaba". Foi procesado na causa 647/37 por propagar novas tendenciosas e xulgado en Ourense o 27 de outubro de 1937. A causa foi sobresida e Antonio foi posto a disposición gobernativa. Tamén foi correspondente no Carballiño de *La Noche*, *El Correo Gallego*  e *La Región*. Finou no Carballiño en agosto de 1961.

## Vida persoal 
Casou con Celsa Barros Rodríguez.

## Notas
Moustoir-Ac

**Moustoir-Ac** (en ) é un concello do departamento de Morbihan, na rexión administrativa da Bretaña, no noroeste de Francia.

## Demografía
## Notas
Antímaco de Teos

**Antímaco de Teos** (en latín *Antimachus*, en grego antigo Ἀντίμαχος) foi un poeta épico grego, nado en Teos.
## Traxectoria 
Segundo Plutarco, Antímaco observara unha eclipse solar no ano -753, o mesmo ano en que se fundou Roma. É posíbel que escribise un poema épico titulado *Tebaida* e outra obra titulada *Epígonos*, unha continuación da lenda tebana, que algúns autores parecen atribuírlle. Non obstante, é posíbel unha confusión co poeta moito máis tardío Antímaco de Claros (c. -400), que escribiu un poema chamado *Tebaida* (Θηβἀἷς). *Clemente de Alexandría* menciona algúns versos hexámetros deste poeta que, segundo el, foron imitados por Haxias.

## Edicións críticas 
* Kinkel, G. Epicorum Graecorum fragmenta. Vol. 1, 1877.
* Allen, T.W.. Homeri opera. Tomus V: Hymni, Cyclus, Fragmenta, Margites, Batrachomyomachia, Vitae, 1912. .
* Bernabé, A. Poetae epici Graecae. pars i, 1988. .
* Davies, M. Epicorum Graecorum fragmenta, 1988. .

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Davies, M. Greek Epic Cycle, 1989. ISBN 978-1853990397. .
Jotham Napat

**Jotham Napat**, nado en Tanna o 7 de agosto de 1972, é un político de Vanuatu, actual primeiro ministro do país dende febreiro de 2025.

## Traxectoria 
Entre 2016 e 2022 foi membro do Parlamento de Vanuatu pola circunscrición de Tanna como membro do Partido dos Líderes de Vanuatu e entre 2022 e 2023 exerceu como Ministro de Relacións Exteriores. Tralas eleccións xerais de febreiro de 2025, nas que o seu partido foi o cuarto máis votado, formouse un goberno de coalición e el mesmo foi elixido primeiro ministro polo Parlamento, recibindo o apoio de 50 dos 52 deputados da cámara.

Fóra da política, traballou anteriormente como meteorólogo  e presidiu o Comité Nacional de Desastres tralo paso do ciclón Pam en 2015.

## Notas
Antony Hostein

**Antony Hostein**, nado en Talence, Xironda, o 11 de febreiro de 1975, é un numismático e historiador francés, director de estudos da Escola Práctica dos Altos Estudos de Francia e presidente da Sociedade Francesa de Numismática. 

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Antony Hostein, nado en Talande, Xironda, en 1975, cursou o seu ensino secundario no *Lycée Camille Guérin* de Poitiers e finalmente na Universidade de París 1 Panthéon-Sorbonne (1995-1998), onde en 2005 acadou o seu doutoramento, baixo a dirección de Michel Christol e Jean Louis Ferrary, titulada "Civitas et Imperium: vida municipal e poder imperial a través dos discursos relativos á cidade de Autun (finais do século III – principios do século IV)".

### Carreira académica e profesional 
Entre 1999 e 2000 exerceu como profesor de ensino secundario, e de 2006 e 2016, foi profesor de Historia Romana na Universidade Panthéon-Sorbonne. Nese último ano acadou a habilitación para dirixir investigacións e foi elixido director de estudos na Escola Práctica dos Altos Estudos, e o volume noveno na serie editorial *Roman Provincial Coinage* en 2016, ambos galardoados con senllos premios académicos pola *Académie des Inscriptions et Belles-Lettres* e pola *Royal Numismatic Society*. 

En 2024 foi elixido presidente da Sociedade Francesa de Numismática.

## Recoñecementos 
* 2014: Premio Saintour, da *Académie des inscriptions et belles-lettres*.
* 2019: Premio Gilljam, da *Royal Numismatic Society*.
* (2012-b-). *Les voyages des empereurs dans l’Orient romain (époques antonine et sévérienne)* (con Sophie Lalanne). Errance, París. ISBN 978-2-87772-515-6
* (2016). *Roman Provincial Coinage*. *Vol. IX: From Trajan Decius to Uranius Antoninus (AD 249-254)* (con Jérôme Mairat e Edoardo Levante). Londres/París. ISBN 978-2-7177-2710-4
* (2017). *Roman Provincial Coinage. Supplement 4* *(Vols. I-III, VII.1 e IX)* (con Michel Amandry, Andrew Burnett, Pere P. Rippollès et al. Londres/París.
* (2017). "48 ap. J.-C. : Des Gaulois au Sénat de Rome". En Boucheron P. (dir.). *Histoire mondiale de la France*. Le Seuil, París. Páxinas 61-65. ISBN 978-2-2861-3712-0
* (2021). ''La présence de l'État dans l'Est de la Gaule durant l'Antiquité tardive (250-450 ap. J.-C.)'' (con B. Fort, S. Janniard e M. Kasprzyk). Revue Archéologique de l'Est. ISBN 9782915544862

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sociedade Francesa de Numismática

### Ligazóns externas 
* Vídeo: Confiance et monnaie sous l’empire romain - Antony Hostein
John Clarke

**John Clarke**, nado o 10 de febreiro de 1942, é un físico experimental e profesor emérito na Universidade de California, Berkeley. É coñecido polo seu traballo en aparellos de medida baseados en supercondutividade. Steve Girvin chamouno *«padriño da electrónica de supercondutores»*.

Na década de 1980, Clarke dirixiu un equipo de investigación, que incluía a John M. Martinis e Michel Devoret.

## Obra 
### Selección de publicacións 
*
*
*
*
*

### Libro 
* 

= Notas =
Anne Sheepshanks

**Anne Sheepshanks**, nada o 2 de abril de 1789 e finada o 8 de febreiro de 1876, foi unha benefactora británica que patrocinou  accións relacionadas coa astronomía.

## Traxectoria 
Anne Sheepshanks naceu en Leeds o 2 de abril de 1789, filla de Joseph e Ann Sheepshanks. A nai era orixinaria de Kendal e o pai dedicábase ao sector téxtil. Tiña dous irmáns, John e Richard Sheepshanks. Richard formouse como astrónomo no Trinity College (Cambridge), onde se graduou coa décima mellor cualificación. En 1819, Richard completou o seu título de mestrado e Anne trasladouse a vivir con el. Cando Richard morreu solteiro en 1855, ela foi a súa herdeira. Anne morreu o 8 de febreiro de 1876 en Reading, Inglaterra.

## Legado 
Anne doou 196 libros da colección do seu irmán Richard á Royal Astronomical Society. Tamén doou dez mil libras ao Cambridge Observatory. Con este financiamento adquiriuse un novo telescopio fotográfico no observatorio, que foi nomeado na honra de Anne. O diñeiro tamén foi utilizado para estabelecer unha bolsa académica, a Sheepshanks Exhibition. Foi nomeada membro honoraria da Royal Astronomical Society. O cráter Sheepshanks na Lúa tamén recibe o seu nome, un dos poucos cráteres lunares cun epónimo feminino.

## Notas 
## Véxase tamén
Buy Now! The Shopping Conspiracy

***Buy Now! The Shopping Conspiracy*** é un filme documental británico de 2024 escrito e dirixido por Nic Stacey e producido por Flora Bagenal. Estreouse en Netflix o 20 de novembro de 2024. Céntrase en cuestións como o consumismo e a sobreprodución.

## Elenco 
* Eric Liedtke, (expresidente da marca Adidas)
* Roger Lee
* Maren Costa
* Mara Einstein
* Paul Polman
* Nirav Patel
* Kyle Wiens
* Anna Sacks
* Jan Dell
* Jim Puckett
* Cloe Asaam
* María Bartiromo

## Estrea 
Estreouse o 20 de novembro de 2024 a través de Netflix.

## Acollida 
Time considerou o filme “un poderoso recordatorio para os clientes antes da bonanza das compras do Venres Negro de que os vertedoiros e sitios de refugallos de todo o mundo están a encherse de roupa, tecnoloxía e artigos para o fogar non desexados”.

En varias recensións sinalouse a importancia do tema tratado.

## Notas
Terapia de protóns

A **terapia de protóns ou protonterapia** é un tipo de radioterapia na que se emprega un feixe de protóns para irradiar un tecido enfermo. Este tipo de radioterapia emprégase normalmente para o tratamento do cancro. A principal vantaxe da terapia de protóns fronte outros tipos de radioterapia de feixe externo é a forma na que se deposita a dose de radiación nos tecidos, xa que  permite depositar doses máis altas no tumor mantendo doses menores nas estruturas críticas adxacentes.

A terapia de protóns confróntase habitualmente coa radioterapia que emprega raios X ou fotóns para o tratamento tumoral, unha técnica máis estendida que a protonterapia. Ao avaliar que tipo de radioterapia escoller, o persoal médico decantarase pola terapia de protóns cando sexa importante administrar unha dose de radiación máis alta aos tecidos obxectivo mantendo ao mesmo tempo unha dose de radiación reducida aos órganos en risco próximos. Do mesmo xeito que a radioterapia con fotóns, a terapia de protóns combínase a miúdo con cirurxía e/ou a quimioterapia para tratar o cancro de forma máis eficaz.

## Descrición 
A terapia de protóns é un tipo de radioterapia de feixe externo que emprega radiación ionizante para depositar enerxía sobre células tumorias coa finalidade de danalas e así eliminar un tumor. Un acelerador de protóns acelera estas partículas ata acadar a enerxía desexada e diríxeos para que incidan no lugar adecuado.  Estas partículas cargadas poden causar danos no ADN celular debido ao depósito de enerxía nun espazo reducido.

## Notas
Facultade de Física de Santiago de Compostela

A **Facultade de Física de Santiago de Compostela** está situada no Campus Sur da Universidade de Santiago de Compostela.

## Titulacións impartidas 
Impártense as seguintes titulacións na Facultade de Física: 
* Dobre Grao en Física e en Química (impartido parcialmente na Facultade de Química).
* Dobre Grao en Matemáticas e en Física (impartido parcialmente na Facultade de Matemáticas).
* Grao en Física.
* Máster Universitario en Ciencia e Tecnoloxías da Información Cuántica.
* Máster Universitario en Enerxías Renovables, Cambio Climático e Desenvolvemento Sostible.
* Máster Universitario en Física.

## Notas
Plasma de quarks e gluóns

O **plasma de quark e gluóns** (en inglés QGP, quark-gluon plasma) é unha fase da cromodinámica cuántica (en inglés QCD, quantum chromodynamics) que xorde a altas temperaturas e densidades. Crese que este estado consiste nunha colectividade de quarks e gluóns asintoticamente libres. Na teoría do Big Bang, o plasma de quarks e gluóns enchía todo o universo antes que a materia como a coñecemos fose creada, durante o primeiro microsegundo. As teorías que predín a existencia do plasma de quarks e gluóns se desenvolveron a finais da década de 1970 e a principios da década de 1980https://inspirehep.net/literature/93714. As discusións ao redor da experimentación de ions pesados seguiron o exemplo e as primeiras propostas de experimentos presentáronse no CERN e BNL nos anos seguintes. O plasma de quarks e gluóns detectouse por primeira vez no laboratorio no CERN no ano 2000.

## Propiedades 
### Termodinámica 
A temperatura de transición da materia hadrónica normal ao estado de plasma de quarks e gluón está en torno a T=175 MeV, equivalente a unha densidade de enerxía preto de 1 GeV/fm³, segundo cálculos de QCD no retículo. As condicións de temperatura iniciais acadadas nos sistemas experimentais producidos en colisións de núcleos no RHIC e no LHC están polo menos un factor 10 por enriba desta temperatura crítica de transición.

### Coeficientes de transporte 
O percorrido libre medio de quarks e gluóns no QGP foi calculado con métodos perturbativos da QCD, así como con aproximacións baseadas na teoría de cordas. O pequeno valor medido no RHIC e no LHC do segundo coeficiente de Fourier (chamado fluxo elíptico) da distribución acimutal de partículas en colisións de núcleos indica unha conversión moi eficiente dos gradientes de presión iniciais do sistema cara ao estado final. Este resultado só pode ser reproducido por cálculos hidrodinámicos que inclúen unha viscosidade do QGP moi baixa. O QGP compórtase, pois, como un líquido case perfecto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cromodinámica cuántica
* Forza nuclear forte
Dose absorbida

A **dose absorbida** é unha magnitude que representa a enerxía específica (enerxía por unidade de masa) depositada por radiación ionizante na materia viva. A dose absorbida utilízase no cálculo de absorción de dose nun tecido vivo tanto no ámbito da protección radiolóxica (para protección fronte efectos nocivos da radiación) como no campo da oncoloxía radiolóxica (para a explotación dos efectos beneficiosos da radiación, por exemplo, no tratamento do cancro). Esta magnitude tamén se emprega para comparar directamente o efecto da radiación sobre a materia inerte, como no endurecemento por radiación.

A unidade de medida no SI é o gray (Gy), que se define como un joule de enerxía absorbida por quilogramo de materia.
 Existe unha unidade máis antiga no sistema CGS (non SI): o rad, que ás veces tamén se emprega, maiormente en EE.UU.

## Notas
LIGO

O **Observatorio de Ondas Gravitacionais por Interferometría Láser** (**LIGO**, das siglas en inglés *Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory*), é o nome dun experimento de física máis un observatorio deseñado para detectar ondas gravitacionais e promover ditas deteccións a nivel de ferramenta astronómica. Antes da existencia de LIGO, toda a información sobre o universo chegaba en forma de ondas electromagnéticas proveñente de rexións relativamente preto de obxectos do sistema Solar como a Lúa, Marte, Venus, Xúpiter, seus asteroides, etc. e de partículas de alta enerxía.

## Notas
Pokémon Concierge

***Pokémon Concierge*** (en ) é unha serie de ONA de stop motion, como parte da franquía *Pokémon*. Estreouse en Netflix o 28 de decembro de 2023. A serie céntrase nunha muller chamada Haru, que por mor da súa mala sorte decide visitar un resort coñecido como Pokémon Resort. Convértese nunha conserxe, traballando na illa para coidar dos seus visitantes Pokémon.

A serie foi creada tras conversas entre Netflix e The Pokémon Company en 2019, e pasou os seguintes anos en desenvolvemento. Recibiu valoracións positivas por parte da crítica, que eloxiou a animación, os temas, as mensaxes e a atmosfera relaxante da serie. En febreiro de 2024, Netflix anunciou que estaban a producir máis episodios. A segunda parte estreouse o 4 de setembro de 2025.

## Notas
Elisabeth von Matt

**Elisabeth von Matt**, nada en Viena en 1762 e finada ibídem en 1814, foi unha astrónoma austríaca que desenvolveu o seu traballo a finais do século XVIII e comezos do século XIX. Está considerada como a única muller científica dese período que publicou as súas observacións astronómicas en revistas europeas especializadas. A súa investigación centrouse principalmente na astronomía posicional, documentando os asteroides Pallas e Juno.

## Vida 
Elisabeth von Matt (o seu apelido de nacemento era Humelauer) foi unha baronesa que viviu en Viena, onde construíu un observatorio privado que dotou do equipamento necesario para investigar o ceo. As súas observacións foron publicadas en *Astronomisches Jahrbuch*, de Johann Elert Bode, e *Monatliche Correspondenz*, de Franz Xaver von Zach. Ademais das súas achegas científicas, von Matt promoveu o progreso no seu campo ao compartir o seu observatorio con Johann Tobias Bürg, quen foi o seu mentor e colaborou con ela durante toda a súa carreira científica. Outra contribución relevante foi o fornecemento de libros e instrumentos para a comunidade investigadora.  

## Legado 
No ano 1809, o botánico austríaco Josef August Schultes denominou o xénero vexetal *Mattia* na honra de von Matt. Hoxe en día clasíficase como sinónimo de *Rindera*. En 1915, nomeouse na súa honra *Mattiastrum*, un xénero vexetal asiático da familia Boraginaceae.

O planeta menor 9816 von Matt, descuberto en 1960 por Cornelis Johannes van Houten e Ingrid van Houten-Groeneveld, recibe o nome de Elisabeth von Matt. Dous instrumentos que foron propiedade de von Matt (un sextante manufacturado por Edward Troughton e un cronómetro fabricado por John Arnold) consérvanse no Observatorio de Viena da Universidade de Viena.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Observacións publicadas por von Matt en Berliner astronomisches Jahrbuch, 1811 - en alemán, páxina 222
*Obituario publicado en Berliner astronomisches Jahrbuch, 1814 - escrito por Johann Tobias Bürg, en alemán
Pokémon Legends: Z-A

***Pokémon Legends: Z-A*** (en ) é un videoxogo de acción e rol de 2025 desenvolvido por Game Freak e publicado por Nintendo e The Pokémon Company para a Nintendo Switch e Nintendo Switch 2. O director do xogo foi Haruka Tochigi. Forma parte da novena xeración de videoxogos de *Pokémon*, sendo unha secuela dos títulos de sexta xeración *Pokémon X* e *Y* (2013) e a segunda da subserie *Pokémon Legends*, despois de *Pokémon Legends: Arceus* (2022). Ten lugar integramente na cidade Lumiose da rexión de Kalos.

*Pokémon Legends: Z-A* anunciouse en febreiro de 2024 como un xogo exclusivo da consola Switch orixinal, antes de que se anunciase máis tarde que tamén recibiría un porto mellorado para a Switch 2. Lanzouse o 16 de outubro de 2025, conseguindo valoracións positivas por parte da crítica. Os críticos eloxiaron o sistema de batalla, pero atoparon o escenario da cidade como visualmente restrinxido. O contido descargable de pago, ***Pokémon Legends: Z-A – Mega Dimension***, foi anunciado o 12 de setembro de 2025, antes do lanzamento de *Pokémon Legends: Z-A*, e publicarase o 10 de decembro de 2025.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Retroacrónimo

miniatura|O sinal de rescate SOS recibiu varios retroacrónimos, como *Save Our Souls* ou Socorro, Oh, Socorro!
Un **retroacrónimo** é un acrónimo novo e falso creado a partir dunha palabra xa existente ou doutro acrónimo. Poden ser inventados con intencións serias ou lúdicas. Algúns deles crearonse e difundirounse como mitos lingüísticos.

## Como falsas etimoloxías 
Ás veces, un retroacrónimo popularízase como unha falsa etimoloxía.

Un exemplo é o do sinal de socorro *SOS*, que foi escollido por ser facilmente radiado en código morse cunha sucesión de tres pulsos curtos, tres longos e outro tres curtos (\cdots---\cdots). Porén, popularizáronse retroacrónimos desta sinal, como *Save Our Souls* —en galego, *Salvade as nosas almas*—; a locución latina *si opus sit* —en galego, *se fose necesario—*, ou Socorro, Oh, Socorro!

Outro caso deuse cando se popular***i***zou un mito que afirmaba que Adolf Dassler escolleu o nome Adidas a partir da frase **A**ll I **D**o **i**s **d**ream **a**bout **s**port (todo o que fago é soñar sobre o deporte).

## Exemplos 
No eido do software libre é habitual achar retroacrónimos. Por exemplo, Wine é un programa para executar software de Windows en sistemas baseados en UNIX. Orixinalmente, procedía de **Win**dows **E**mulator; pero posteriormente o proxecto creou o retroacrónimo "Wine is not an emulator" — en galego, Wine non é un emulador—.

É común achar retroacrónimos en nomes de leis, como na Lei USA PATRIOT —en galego, *Lei PATRIÓTICA ESTADOUNIDENSE—*, que provén de *Uniting and Strengthening America by Providing Appropriate Tools Required to Intercept and Obstruct Terrorism* Act (*Lei para unir e fortalecer Estados Unidos proveendo as ferramentas apropiadas, requiridas para impedir e obstaculizar o terrorismo*, en galego).

Finalmente, popularizáronse retroacrónimos humorísticos para diversas institucións: **S**empre **e**starás **a**pertando parafusos ("***t**ornillos*") para a empresa de automóbiles SEAT (en referencia á percibida mala calidade dos seus coches); **A**sociación de **i**diotas **d**ispostos a **s**uar por **A**didas; ou **I**ngresar á **V**oraz **A**dministración para a IVE.

## Notas
Pico de Bragg

miniatura|A curva de Bragg para partículas alfa de 5.49 MeV en aire.
O **pico de Bragg** é un pico pronunciado na curva de Bragg que ilustra a perda de enerxía da radiación ionizante durante o seu percorrido a través da materia. A curva de Bragg representa graficamente a perda de enerxía da radiación ionizante a medida que viaxa a través dun medio. No caso de protóns, partículas alfa e outros ións, o pico prodúcese inmediatamente antes de que as partículas se deteñan. Leva o nome de William Henry Bragg, quen o descubriu en 1903 utilizando partículas alfa do radio, e escribiu a primeira fórmula empírica para a perda de enerxía de ionización por distancia con Richard Kleeman.

Cando unha partícula de carga rápida se move a través da materia, ioniza átomos do material e deposita unha dose ao longo da súa traxectoria. A medida que viaxa, a partícula perde enerxía, de forma que aumenta a probabilidade de interacción co medio que a rodea (dada pola sección transversal de interacción da partícula cun certo medio). Desta forma, cando a enerxía da partícula é o suficientemente baixa, a partícula experimentará moitas interaccións co medio perdendo o resto da súa enerxía nun percorrido moi pequeno. É aquí cando se acada o máximo da curva da perda de enerxía ou pico de Bragg. A enerxía perdida polas partículas cargadas é inversamente proporcional ao cadrado da súa velocidade, o que explica o pico que ocorre xusto antes de que a partícula se deteña por completo. 
[esquerda|miniatura|200x200px|A dose depositada por un feixe de protóns nativo (vermello) e por un [Terapia de protóns|feixe de protóns modificado (azul) ao pasar a través dun tecido, en comparación coa dose depositada no mesmo tecido por un feixe de fotóns ou raios X (verde).  A figura tamén mostra que a absorción no medio polo feixe de fotóns (raios X) é de natureza completamente diferente (a curva é principalmente exponencial.)]]
Esta característica dos feixes de ións fixo que os protóns foran recomendados por primeira vez para o seu uso na terapia contra o cancro por Robert R. Wilson no seu artigo de 1946, *Radiological Use of Fast Protons*, onde se expón que a profundidade da penetración do feixe de protóns na materia pode controlarse mediante a modificación da súa enerxía. Este fenómeno explótase na na terapia de protóns para concentrar a enerxía depositada sobre un tumor minimizando á súa vez os efectos negativos sobre o tecido san circundante.

## Notas
Xosé Antón Fidalgo Santamariña

**Xosé Antón Fidalgo Santamariña**, nado en Costoia (Sobrado) o 13 de xullo de 1946 e finado en Ourense o 18 de decembro de 2011, foi un antropólogo galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Filosofía e Letras e Teoloxía, doutorado pola Universidade Pontificia de Salamanca e diplomado en Psicoloxía Clínica e Pedagóxica. Foi profesor de antropoloxía social da Universidade de Vigo e dirixiu o Centro Asociado da UNED en Ourense, extensión Valdeorras (1996-2000). Membro da comisión de antropoloxía do Consello da Cultura Galega, foi fundador e director do Laboratorio Ourensano de Antropoloxía Social (LOAS). Colaborou no *Boletín Auriense*. Finou en Ourense o 18 de decembro de 2011.
## Obras 
* *Antropoloxía dunha parroquia rural* (1988).

* *O afiador* (1992).
* *La gran pulpada gallega* (1999).

* *Os saberes tradicionais dos galegos* (2001).
## Recoñecementos 
* Premio Otero Pedrayo (1984).
* XI Premio Xesús Taboada Chivite (1998).
## Notas
Pablo Escudero Abenza

**Pablo Escudero Abenza**, nado en Orihuela en 1984, é un profesor e escritor español.

## Traxectoria 
É licnciado en Ciencias Físicas pola Universidade Complutense de Madrid, Mestrado en Matemáticas pola Universidade de Alcalá de Henares e Programa de doutoramento en Didáctica das Matemáticas pola UNED. . É docente de Matemáticas (ensino medio e Universidade Camilo José Cela) e viviu en Madrid e Oviedo.

## Obras 
### Novelas 
* *Mil dolores pequeños* (2016). Ed. Baile del Sol.
* *¡En el rincón de la derecha, con catorce derrotas, doce de ellas por KO, con calzón negro, guantes naranjas, ochenta kilos y vista cansada!* (2018). Ed. Complutense. 168 páxs. ISBN 9788466935586.
* *La habitación de las niñas* (2025). Editorial Edaf, S.L. 240 páxs. ISBN 9788441444577.

### Relatos 
* *Beber durante el embarazo* (2015). Ed. Baile del Sol. 215 páxs. ISBN 9788416320769.
* *Desórdenes* (2016). Ed. Tantín.  ISBN 9788494548635.
* *Exhibición de interiores* (2020). Fundación Antonio Ródenas.
* *Las medallas de mercurio* (2021). 178 páxs. ISBN 9788466937153.

### Teatro 
* *Cuatro rosas* (2025). 80 páxs. ISBN 978-84-7807-756-4.

## Premios 
* 2015: Premio Manuel Llano, por *Desórdenes*.
* XXIII edición do Premio de Teatro José Martín Recuerda, por Cuatro rosas.
* 2025: Premio de Novela Negra Ciudad de Getafe, por *La habitación de las niñas.*
* 2025: Premio Torrente Ballester, por *Biblioteca familiar*.

## Notas
John Sheepshanks

**John Sheepshanks**, nado en Leeds en 1787 e finado en Londres en 1863, foi un coleccionista de arte e empresario británico que desenvolveu a súa actividade profesional na industria téxtil.

## Traxectoria
Naceu en Leeds no ano 1787, fillo dun comerciante téxtil. A súa irmá Anne foi benefactora de accións relacionadas co campo da astronomía. O seu irmán Richard foi educado na Universidade de Cambridge e exerceu como astrónomo. John traballou como socio do pai na empresa téxtil, retirándose profesionalmente en 1833.

John Sheepshanks tamén estivo moi involucrado no campo do coleccionismo de arte, con especial interese en pinturas de artistas do Reino Unido. En 1857 realizou unha doazón ao Victoria and Albert Museum con 233 pinturas e centos de láminas de debuxos. 

John faleceu solteiro o día 5 de outubro de 1863, na cidade de Londres. 

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* John Sheepshanks no Victoria & Albert Museum
Libros del Asteroide

**Libros del Asteroide** é unha editorial independente fundada en Barcelona en 2005 por Luis Solano. A firma recibiu varios premios e recoñecementos, entre os que destaca o Premio Nacional ao Mellor Labor Editorial Cultural concedido polo Ministerio de Cultura de España en 2008.

O catálogo de Libros del Asteroide conta cunha única colección que en 2024 chegara aos 322 títulos. O seu fío condutor non é outro que o criterio do fundador, quen, valorando a súa calidade literaria, a forza emocional e o entretemento, selecciona persoalmente as obras. Aínda que inicialmente se propuxera publicar traducións ao castelán de literatura estranxeira moderna descatalogada ou inédita, pronto saíu deste estreito campo para incorporar libros de non ficción (desde 2007), narrativa estranxeira actual (desde 2009) e incluso autores emerxentes da narrativa castelá actual (desde 2014).

Deste xeito acabaron convivindo na mesma colección a narrativa, a novela negra, o ensaio, as biografías e os libros de viaxes. O deseño do logotipo e das cubertas, a dúas tintas e combinando tipografía clásica e moderna, foi obra de Enric Jardí, que traballara para empresas editoras como Emecé, Editorial Mina e Grupo 62; máis tarde sería substituído por Jordi Duró. En 2008, Libros del Asteroide asociouse ás editoriais Impedimenta, Nórdica Libros, Periférica e Sexto Piso para fundar Contexto Editores, colectivo que insistiu na necesidade das pequenas editoriais de unir forzas e que organizou campañas de fomento da lectura.

## Notas
Esperanza Pizarro

**Esperanza Pizarro Pagalday**, nada en Nueva Palmira o 15 de abril de 2001, é unha futbolista uruguaia que xoga como dianteira no Deportivo da Coruña, da Primeira División. É internacional coa selección uruguaia.

## Traxectoria 
Nacida en Nueva Palmira, no departamento uruguaio de Colonia, comezou a xogar ao fútbol no Palmirense da súa cidade natal. En 2019 ingresou no equipo xuvenil do Nacional de Montevideo, debutando co primeiro equipo ao ano seguinte. En 2022 instalouse en España, onde asinou como nova xogadora do Santa Teresa de Badaxoz, da Terceira Federación. Entre 2023 e 2025 militou no Eibar, da Primeira División, co que disputou 62 encontros, marcando oito goles.

En xullo de 2025 fichou polo Deportivo da Coruña.

### Selección nacional 
Internacional coas categorías inferiores do Uruguai, disputou o Campionato Suramericano Sub-20 de 2018 e a Copa do Mundo Sub-17 de 2018. O 4 de marzo de 2019 debutou coa selección absoluta do Uruguai, nun amigable ante Francia. Disputou a Copa América de 2025, na que a selección uruguaia acadou a cuarta posición.

## Notas
Lafayette Afro Rock Band

**Lafayette Afro Rock Band** foi unha banda de funk instrumental francesa fundada orixinariamente en Long Island activa entre o ano 1970, ano da fundación e da súa mudanza a París, até o 1978, ano de disolución. O grupo contou cunha repercusión moi baixa durante a década dos 70, opacada por contemporáneos coma Funkadelic  pero a banda acadaría notoriedade sendo recuperada ao xeito de sampleos por estrelas posteriores coma Public Enemy (no seu afamado *It Takes a Nation of Millions to Hold Us Back* de 1988), Jay-Z ou Masters at Work.

Bobby Boyd, membro fundador, formaría parte en París da banda de estudio de Pierre Jaubert. En 1973 gravan "Ogleneon", que máis tarde formará parte do seu primeiro LP, "Soul Makossa", que se editaría en España, Francia e Italia, cunha destacada versión de Manu Dibango.

O grupo editou 9 álbums de estudio e as cancións "Darkest Light"" e "Hihache" pódense escoitar na serie da HBO The Wire e no filme Bad Boys II. Pechando unha carreira de funk instrumental con guitarras e unhas claras influencias de raíz afro.

## Membros
* Larry Jones - guitarra acústica
* Bobby Boyd - coros e efectos de voz
* Michael McEwan - guitarra
* Lafayette Hudson - baixo
* Frank Abel - teclados
* Ronnie James Buttacavoli - trompa
* Arthur Young - instrumentos de vento e percusión
* Ernest "Donny" Donable - batería
* Keno Speller - percusión

## Notas
Raquel Piñeiro

**Raquel Piñeiro**, nada en Vigo en 1982, é unha escritora, editora e xornalista galega.

## Traxectoria 
É licenciada en Historia pola Universidade de Santiago e Mestrado en Cultura Histórica e Comunicación pola Universitat de Barcelona.Ten escrito sobre gastronomía, viaxes, cultura e sociedade en *Condé Nast Traveler*, *Elle*, *El País*, *El Comidista*, *Icon*, *Women Now*, *Forbes* e *Verne*.

Ten traballado no Grupo Planeta. Presenta varios podcasts: *Bodas icónicas Vanity Fair,* *Una habitación propia Mujerhoy,* *Sexo en Nueva York Podcast.*

## Obras 
* *Un país en la pantalla. España a través del cine y las series* (2025). Geoplaneta. 400 páxs. ISBN 9788408302698.

### Con Amaia Arrazola 
* *Cosas que nunca olvidarás de tu Erasmus* (2015). Lunwerg Editores. 176 páxs. ISBN 978-84-16177-37-0.

### Con Beatriz Lozano Bárez 
* *Cuaderno de actividades para mentes viajeras 1* (2021). Geo Planeta. 96 páxs. ISBN 978-84-08-24060-0.
* *Cuaderno de actividades para mentes viajeras 2 (*2022). Geo Planeta. 96 páxs. ISBN 978-84-08-25588-8.
* *Cuaderno de actividades para mentes viajeras 3* (2023). Geo Planeta. 96 páxs. ISBN 978-84-08-27201-4.
* *Cuaderno de actividades para mentes viajeras* *4* (2024). Geo Planeta. 96 páxs. ISBN 978-84-08-27922-8.
* *Manual de supervivencia para viajar por España* (2024). Geo Planeta. 224 páxs. ISBN 978-84-08-29174-9.

### Con Gemma Terol 
* *Cuaderno de actividades para mentes viajeras* *5* (2025). Geo Planeta. 96 páxs. ISBN 978-84-08-30506-4

## Notas
José Becerra Triñanez

**José Becerra Triñanez**, nado en Carantoña (Vimianzo) o 4 de setembro de 1915 e finado en Gusen (Austria) o 19 de novembro de 1941, foi un exiliado galego deportado ós campos de concentración nazis.

## Traxectoria 
Tralo golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 que deu inicio á guerra civil española combateu no bando republicano, acadando o grao de sarxento. Consumada a vitoria do bando franquista na guerra civil española fuxiu a Francia. Integrouse no 11º rexemento de infantería estranxeira Deportado ó campo de concentración de Mauthausen, onde ingresou o 25 de novembro de 1940, finalmente foi trasladado ó campo de concentración de Gusen, onde pereceu o 19 de novembro de 1941.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Marcel de Marchéville

**Marcel de Marchéville**, nado en Chartres (Eure e Loir) en 1840 e finado en Sologne (Loir e Cher) en 1904, foi un numismático e bibliófilo francés, presidente da Sociedade Francesa de Numismática durante varios períodos.

## Traxectoria 
Marcel de Marchéville naceu en 1840 na localidade de Chantres.

### Carreira profesional 
Cursou estudos de Dereito e a súa carreira profesional desenvolveuse inicialmente no ámbito da Administración pública. A súa primeira dedicación foi como auditor do Consello de Estado, e posteriormente foi nomeado *maître des requêtes*, cargo que ocupou ata 1879, cando abandonou a súa carreira administrativa por mor da súa ideoloxía política.

Marchéville foi membro da Sociedade Francesa de Numismática, entidade que presidiu durante tres períodos: 1893-1894, 1895-1896 e 1900-1902.

Na súa honra, déuselle o seu nome ao Museo Arqueolóxico Marcel de Marchéville, en Romorantin-Lanthenay, Loir e Cher.

## Vida persoal 
Marcel Compaigon de Marchéville estivo casado e tivo un fillo, chamado Louis de Marchéville.

Marcel de Machéville finou subitamente o 15 de maio de 1904, aos 64 anos,

## Publicacións 
Esta é unha escolma dos estudos numismáticos publicados por Machéville:
* (1888). "". En *Annuaire de la Société française de numismatique*. Tomo XII. Páxinas 78-83.
* (1889). "". En *Annuaire de la Société française de numismatique*. Tomo XIII. Páxinas 380-385.
* (1889). "Le denier d'or à l’agnel". En *Revue numismatique*. Páxinas 1-37.
* (1889). "Le denier d'or à la reine". En *Revue numismatique*. Páxinas 567-595.
* (1891). "". En *Annuaire de la Société française de numismatique*. Tomo XV. Páxinas 133-152, 215-219.
* (1891). "". En Cumont, G.; De Witte, A. *Congrès international de numismatique tenu  à Bruxelles*. Páxinas 251-262.
* (1891). "Une monnaie bourquignonne de Jean, duc de Normandie". En *Revue numismatique*. Páxinas 258-269.
* (1891). "Restitution d'un gros tournois à Jean IV, duc de Bretagne". En *Revue numismatique*. Páxinas 209-214.
* (1892). "Louis X le Hutin a-t-il frappé des gros tournois". En *Revue numismatique*. Páxinas 28-53.
* (1893). "Le denier de Sainte-Marie au nom du roi Robert". En *Revue numismatique*. Páxinas 494-509.
* (1895)."Les francs à pied frappés à Limoges et à la Rochelle". En *Annuaire de la Société française de numismatique*. Vol XIX. Páxinas 312-317.
* (1900). "". En H. de Castellane; Blanchet, A. *Congrès international de numismatique réuni a Paris en 1900*. París. Páxinas 302-315.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Babelon, E. (1904-a-). "". En *Revue numismatique*. Tomo VIII. París. Páxinas 459-461.
* Babelon, E. (1904-b-). "Biographie de Marcel de Marchéville". En *Gazette numismatique française*. 1904. Páxinas 113-15
Minueto en sol maior, BWV Anh. 114

miniatura|Minueto en G Maior
miniatura|Minueto en G menor
O ***Minueto en sol maior***, BWV Anh. 114 é unha peza para teclado (orixinalmente escrita para clave) incluída no Caderno de Anna Magdalena Bach de 1725. Até 1970, foi atribuído a Johann Sebastian Bach (BWV Anh. 114), pero a día de hoxe atribúese universalmente a Christian Petzold. É unha peza de 32 compases escrita en sol maior.
\version "2.14.2"
\header {
  tagline = ##f
}
upper = \relative c'' {
  \clef treble 
  \key g \major
  \time 3/4
  \tempo 2 = 72
  %\autoBeamOff
  
  d4 g,8 a b c | d4 g, g | e' c8\mordent d e fis | g4 g, g | c d8\mordent c b a | b4 c8 b a g | fis4 g8 a b g | 
  \grace b8( a2.)

}

lower = \relative c' {
  \clef bass
  \key g \major
  \time 3/4

    2 a4 | b2. c2. b2. a2. g2. | d'4 b g | d' d,8 c' b a 
    
}

\score {
  \new PianoStaff >
  \layout {
    \context {
      \Score
      \remove "Metronome_mark_engraver"
    }
  }
  \midi { }
}

## Procedencia 
O Minueto en sol maior atópase no *Caderno de Anna Magdalena Bach* de 1725, onde aparece coa súa compañeira, o Minueto en sol menor, como un par que se debe tocar *da capo*. O caderno en cuestión, que era da segunda esposa de Johann Sebastian Bach, Anna Magdalena, é unha compilación de música de varios compositores de finais do século XVII e principios do XVIII, incluíndo François Couperin, Georg Böhm, o propio Johann Sebastian Bach e, posiblemente, algúns dos seus fillos (por exemplo, Carl Philipp Emanuel Bach). A maioría das entradas de 1725 foron feitas por Anna Magdalena, e algunhas foron aportados por Johann Sebastian e varios amigos da familia Bach. Só un par de compositores están identificados no caderno. O Minueto en sol maior e o seu compañeiro son dous das moitas obras anónimas incluídas. Na década de 1970, o Minueto en sol maior foi identificado como unha peza dunha suite para clavecín do organista de Dresden Christian Petzold.

## Notas