Sou (moeda)

[dereita|miniatura|*Solidus* de [Constantino I o Grande|Constantino]]
O **sou** é unha antiga moeda francesa, procedente do *solidus* romano. Designaba a moeda de 5 céntimos até principios do século XX e o seu nome sobreviviu na lingua á decimalización de 1795. Debe a súa lonxevidade a que aínda está presente en moitas expresións en francés e catalán que se refiren ao diñeiro.

## Historia 
Todo comeza co *aureus* romano. Con Xulio César valía 25 denarios de prata, é dicir, 100 sestercios de latón ou 400 ases de bronce, e pesaba máis de 8 gramos de ouro. Cada emperador íalle quitando valor, até que Diocleciano e máis tarde Constantino I o Grande tiveron que estabelecer o seu valor, respectivamente, en 1/60 e 1/72 da libra romana, é dicir, finalmente 4,5 gramos de ouro, baixo o nome de *solidus*. Naceu así o «sou».

En honra ao seu nome, a moeda gañaría a súa reputación de ser indestrutíbel e permaneceu case sen cambios durante a decadencia e caída do Imperio Romano e a creación dos reinos xermánicos en Europa. Non só foi cuñada en Bizancio até o século XI co nome de *nomisma*, senón que foi imitada polos reis bárbaros, especialmente pola dinastía merovinxia, en forma de «terzo de sou».
[esquerda|miniatura|*Gros* de [Lois IX de Francia|San Lois]]
Debido á escaseza de ouro, produciuse unha nova «estabilización» (como se lle chama a miúdo ás desvalorizacións) a cargo de Carlomagno. O *solidus* xa non era a 1/72 parte da libra romana de ouro, senón o 1/20 da libra carolinxia de prata. O sou dividírase, á súa vez, en 12 denarios (deniers) que, con poucas excepcións (como o *gros tournoi* de San Lois), serían os únicos que circulasen na práctica. O sistema «£sd» (1 libra = 20 sous de 12 *deniers*) manteríase inalterado até a Revolución Francesa, e en Inglaterra até 1971.
[esquerda|miniatura|*Sol* de [Lois XV de Francia de 1767]]
«Solidus» converterase en «soldus», en «solt» (no século XI), en «sol» (do século XII ao XVIII) e finalmente en «sou». Mil anos despois da reforma monetaria carolinxia, cando a libra *tournois* deu paso ao franco en 1795, os *sols* e os *deniers* desapareceron. Con todo, o termo «sou» ficou tan arraigado que se lle continuaría a chamar así á vinteava parte do franco francés. Tamén se atopa en Suíza, no Canadá e, en xeral, nos países francófonos en expresións referidas ao diñeiro.

## Supervivencia do termo noutras moedas 
### No franco francés 
dereita|miniatura|Cinco céntimos franceses de 1939
Trala Revolución, en Francia seguíuselle a chamar «sou» á vinteava parte do franco. Por tanto, a moeda de 100 sous valía 5 francos, ata que a última moeda de 5 céntimos antigos foi retirada na década de 1940.

Coa desvalorización, o antigo sou de ouro convertéuse nunha moeda de prata, de billón, de cobre e de bronce antes de ser cuñada por última vez, de 1914 a 1939, como peza furada de 5 céntimos de cuproníquel e máis tarde de alpaca.

### En dólares canadenses 
No Canadá a palabra «sou» é de uso frecuente na linguaxe común para referirse á división do dólar canadense, de nome oficial *cent*. As moedas de 1 cent reciben o nome vernáculo de *sou noir*, e as de 25 *cents*, o de «30 sous».

### En francos suízos 
En Suíza «100 sous» designa a moeda de 5 francos suízos, e «4 sous» equivale á moeda de 20 céntimos.

## O sou catalán 
* O «sou barcelonés», «sou de prata» ou, simplemente, «sou» era unha moeda de prata que Pedro III de Aragón cuñou en 1285, equivalente a 12 *diners*. Por ter un alto valor, o nome quedou fixado en expresións catalás como «tenir molts sous» ou «custar molts sous», no sentido de «unha diñeirada». Na época medieval tamén se cuñou en Barcelona o *croat*, unha moeda de prata que tiña o valor legal dun sou.
* O «sou de Perpiñán», tamén de prata, era unha moeda do Rosellón na época de Carlos I de España.
* O «sou de Eivissa» era unha moeda de billón, cuñada tamén na época de Carlos I nesa illa balear.
* O «5 sous» era unha moeda de prata utilizada en varias poboacións do principado de Cataluña durante a Guerra dels Segadors. Valía a metade da moeda de cinco reais.

## Notas 
## Ligazóns externas 
* As moedas dos reis merovinxios (en francés)