open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Asepsia

**Asepsia** é un termo médico que define o conxunto de métodos aplicados para a conservación da esterilidade. A presentación e emprego correcto de roupa, instrumental, materiais e equipos estériles, sen contaminalos en todo o procedemento cirúrxico coñécese como asepsia. Tamén se chama asepsia á acción que se realiza ó limpar unha área determinada. Foi desenvolvida por Ernst von Bergmann, despois dos traballos de Joseph Lister na antisepsia, esterilizando non só o campo operatorio, senón tamén os instrumentos, vestimentas e partes do corpo dos cirurxiáns que estivesen en contacto co paciente. A asepsia cirúrxica consiste na esterilización completa e a ausencia total de bacterias nunha área.

## Notas
Humorismo

O **humorismo** foi unha teoría sobre a constitución e funcionamento do corpo humano adoptada polos antigos médicos e filósofos gregos e romanos. Dos adiantos de Hipócrates, a teoría dos humores foi a concepción máis común do corpo humano mantida entre os médicos europeos até as pescudas médicas modernas do século XIX.

Esencialmente, esa teoría afirmaba que o corpo humano era cuberto con catro substancias básicas, chamadas os catro humores, os cales están equilibrados cando a persoa estaba sa. Todas as doenzas resultaban do exceso ou da deficiencia dun deses catro humores. Os catro humores eran identificados como bile negra, bile amarela, fleuma e sangue. Os grego e os romanos, e os establecementos médicos posteriores da Europa Occidental que adoptaban e adaptaban a filosofía médica clásica, crían que cada un deses humores poderían aumentar e diminuír no corpo, dependendo da dieta e da actividade.

## Notas
Jean-Louis Petit

**Jean-Louis Petit**, nado o 13 de marzo de 1674 e finado o 20 de abril de 1750, foi un cirurxián francés, recoñecido por ser o inventor do torniquete. Foi un entusiasta da anatomía e recibiu un certificado de mestre en cirurxía en París en 1700. Converteuse en membro da Real Academia de Ciencias francesa en 1715, e foi nomeado director da Real Academia Francesa de Cirurxía polo rei cando foi creada en 1731. Adquiriu gran notoriedade debido á súa habilidade e experiencia, grazas ós seus estudos de casos de hemorraxia, fístula lacrimal, a operación no freo do pene, o seu tratado sobre as doenzas óseas e sobre todo polo seu tratado xeral sobre as operacións cirúrxicas, no que traballou 12 anos e que foi terminado despois da súa morte por François-Dominique Lesné (1722—1800).
Lule Warrenton

**Lule Warrenton**, nada o 22 de xuño de 1862 en Flint, Míchigan e finada o 14 de maio de 1932 en Laguna Beach, California, foi unha actriz, directora e produtora cinematográfica de nacionalidade estadounidense, activa na época do cinema mudo. Entre os anos 1913 e 1922, actuou nun total de 81 filmes.

## Traxectoria 
### Inicios 
Nada en Flint, Míchigan, o seu pai era director de produción. Baixo a supervisión do seu tío, Sheridan Corbyn, Warrenton empezou a interpretar papeis como actriz infantil, iniciando así a súa carreira, que abarcaría o ámbito teatral e o cinematográfico.

Warrenton estudou no St. Rose's Convent e despois na Universidade de Míchigan. Iniciou a súa actividade teatral dedicándose á elocución na Universidade de Notre Dame. Máis adiante foi lectora de Shakespeare, interpretando a súa primeira obra na Vitoria Rifle's Armory de Montreal, Canadá.

### Actriz 
Warrenton actuou en 81 filmes ao longo da súa carreira no cinema. Xeralmente fixo papeis secundarios, usualmente en comedias ou westerns, mais de cando en cando fixo tamén papeis principais. Warrenton tiña reputación de ser unha actriz versátil, polo que interpretou personaxes moi diversas, entre elas a unha muller negra en *The Queen of Jungleland*, e a un chinés mandarín, disfrazada cun mostacho, baixo a dirección de Henry McRae. Warrenton traballou no guión dalgunhas das súas cintas, mais o seu axudante Allen Watt foi o responsábel da maior parte dos seus guións. O fillo de Warrenton, Gilbert Warrenton, traballou como responsábel da fotografía en moitas das producións da súa nai.

## Carreira posterior aos Universal Studios 
Warrenton iniciou a súa traxectoria con Universal Studios en 1912, mais cortou lazos coa compañía en 1917, continuando coa rodaxe de películas xuvenís como cineasta independente.

## Selección da súa filmografía 
* *The Werewolf* (1913)
* *Samson* (1914)
* *Bound on the Wheel* (1915)
* *Secret Love* (1916)
* *Her Bitter Cup* (1916)
* *The Gilded Spider* (1916)
* *Bobbie of the Ballet* (1916)
* *The Wilderness Trail* (1919)
* *Blind Hearts* (1921)
* *Ladies Must Live* (1921)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Lule Warrenton  no Women Film Pioneers Project
Teodora I

**Teodora** (en grego: Θεοδώρα), nada cara ao ano 500 e finada o 28 de xuño de 548, foi emperatriz bizantina.

## Traxectoria 
Esposa de Xustiniano I, gozou de gran popularidade e poder. Teodora é, quizais, a muller máis influente e poderosa na historia do Imperio Bizantino, malia as súas orixes humildes. Algunhas fontes menciónana como emperatriz reinante xunto con Xustiniano I, sendo correxente.

É santa na Igrexa ortodoxa, do mesmo xeito que o seu marido, e sendo o seu santo o 14 de novembro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hans-Georg Beck: *Kaiserin Theodora und Prokop: der Historiker und sein Opfer*. Múnic 1986, .
* Henning Börm: *Procopius, his predecessors, and the genesis of the Anecdota: Antimonarchic discourse in late antique historiography*. In: Henning Börm (ed.): *Antimonarchic discourse in Antiquity*. Stuttgart 2015, pp.&nbsp;305–346.
* James A. S. Evans: *The empress Theodora. Partner of Justinian*. Austin 2002.
Aecio de Amida

**Aecio de Amida** (en , ), nado en Amida, sueste da Anatolia en 502 e finado en 575, foi un escritor e médico bizantino, especialmente distinguido pola súa grande erudición. Os historiadores non están de acordo sobre o período histórico en que viviu. É descrito por algúns escritores como vivindo o século IV; mais é evidente, a partir dos seus propios traballos, que estivo en plena actividade a finais do século V, ou comezos do VI, unha vez que se refire non só ao patriarca Cirilo de Alexandría, que morreu en 444, mais tamén a Pedro 'arquiatro' (o primeiro dos médicos), que podería ser identificado co médico de Teodorico o Grande, a quen define como sendo un contemporáneo. El mesmo é citado por Alexandre de Trales, que viviu probabelmente a mediados do século VI. Era probabelmente cristián, o que talvez poida ser explicado, por ser confundido con Aecio de Antioquía, un famoso ariano, que viviu no tempo do emperador Xuliano.

## Notas
VI dinastía exipcia

A **sexta dinastía de Exipto** transcorre de c. 2345-2181 a.C. e é considerada pola maioría dos exiptólogos como a derradeira etapa do Imperio Antigo de Exipto.
[miniatura|342x342px|*Keti.* [Museo do Louvre|Louvre.]]

## Faraóns 
Os faraóns coñecidos da Sexta Dinastía figuran na táboa seguinte. Manetón outórgalle á dinastía 203 anos de reinado desde Teti ata Nitocris, mentres que o Canon de Turín asigna 181 anos de reinad, pero con tres faraóns adicionais que rematan con Aba, descontando os reinados dos reis da Oitava Dinastía engadidos, isto redúcese a 155 anos de reinado. Esta estimación varía entre estudosos e fontes. 

## Historia 
Manetón escribe que estes faraóns gobernaron dende Menfis, *Mennefer* en lingua exipcia, nome tomado da pirámide de Unis que foi construída próxima; os arqueólogos concordan con Manetón.

Esta dinastía fundouna Teti, casado con *Iput*, posiblemente filla do rei Unis da dinastía V. Outros membros notables desta dinastía foron Pepi II, ó que se lle asigna un reinado de 94 anos, o máis longo na historia de Exipto; e a raíña *Neithikert*, tamén coñecida como Nitocris polos escritores gregos, de quen algúns eruditos din que non só foi a primeira raíña acreditada do antigo Exipto, senón a primeira muller gobernante do mundo.

Durante esta dinastía, organizáronse expedicións ás minas de turquesa en Uadi Maghara no Sinaí, así como ás de Uadi Hammamat e *Hatnub.* Dyedkara-Isesi enviou expedicións comerciais ao sur, até Punt, e ó norte até Biblos; Pepi I organizará campañas, non soamente a estes lugares, tamén chegarán até Ebla, ó norte de Siria.

Desta época dátase un gravado de Asuán, coa imaxe dun dromedario e o seu xinete, desmentindo que a chegada deste animal ó deserto do Sáhara, procedente de Oriente, fose en época cristiá

O coñecemento da historia deste período amplíase máis que cos reis anteriores, polas numerosas inscricións biográficas atopadas nas tumbas dos nobres. Así ouvimos falar dunha conspiración fracasada contra Pepi I. Tamén podemos ler unha carta escrita polo novo rei Pepi II, excitado porque unha das súas expedicións volvía cun anano danzante da *terra do Yam*, localizada ao sur de Nubia.

## Cronoloxía da VI dinastía 
Cronoloxía estimada polos seguintes exiptólogos: 

### Cronograma 

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:15
PlotArea = top:10 bottom:30 right:130 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period = from:-2400 till:-2150
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-2400

Colors =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -2345 till: -2323 color:PA text:"Teti"
  from: -2323 till: -2321 color:PA text:"Userkara"
  from: -2321 till: -2287 color:PA text:"Pepi I"
  from: -2287 till: -2278 color:PA text:"Merenra Nemtyemsaf I"
  from: -2278 till: -2184 color:PA text:"Pepi II"
  from: -2184 till: -2183 color:PA text:"Merenra Nemtyemsaf II"
  from: -2183 till: -2170 color:PA text:"Nitocris" (?)
  barset:skip

## Notas 
;Referencias
Cosmética

A **cosmética** é unha área da ciencia farmacéutica e das ciencias químicas e bioquímicas dedicada á pescuda, desenvolvemento, elaboración, produción, comercialización e aplicación de produtos cosméticos. Estuda os recursos de tratamento e embelecemento natural baseado no uso de produtos e substancias denominados xenericamente como cosméticos de aplicación externa e superficial.

## Características 
Os produtos cosméticos empréganse para o tratamento da pel, cabelo e unllas e tamén o tratamento de pés, mans, aplicación de unllas artificiais, peiteados, lavado de cabelo, aplicacións cosméticas, eliminación de pelos, relaxamento capilar, así como permanentes, perrucas e deseño de cellas.miniatura|Cosméticos.|centro
## Notas
Exantema

miniatura|240px|Exantema causado por amoxicilina.

Un **exantema** é a aparición de erupcións cutáneas vermellas nunha rexión específica ou por todo o corpo causadas por infeccións ou efecto colateral de medicinas como a penicilina. As causas máis comúns en nenos son víricas e bacterianas: xarampón, escarlatina, rubéola, estafilococo, eritema infeccioso, roséola, varicela e enterovirus.

Por definición, exantema é a aparición de eritemas (manchas vermellas), pápulas (elevación da lesión) e ás veces pústulas (supuración con pus) na pel. Este tipo de lesión pode ser única ou múltiple e pode ocorrer só nunha rexión específica do corpo ou espallarse por todo o corpo.

## Notas
Historia da medicina

[miniatura|Cranio datado no [Neolítico, con grande orificio de trépano, descuberto en Nogent-les-Vierges (Seine-et-Oise, Francia). Conservado no Musée de l’Homme (París).]]
A **historia da medicina** é a póla da historia dedicada ó estudo dos coñecementos e prácticas médicas ó longo do tempo.

Desde as súas orixes, o ser humano tratou de explicar a realidade e os acontecementos transcendentais que nela teñen lugar como a vida, a morte ou a doenza.
As primeiras civilizacións e culturas humanas basearon a súa práctica médica en dous alicerces aparentemente opostos: un empirismo primitivo e de carácter pragmático (aplicado fundamentalmente ó uso de herbas ou remedios obtidos da natureza) e unha medicina máxico-relixiosa, que recorreu ós deuses para tentar comprender o inexplicable.
Con Alcmeón de Crotona, no ano 500 a. C., deuse inicio a unha etapa baseada na *tekhné* (‘técnica’), definida pola convicción de que a doenza se orixinaba por unha serie de fenómenos naturais susceptibles de ser modificados ou revertidos.
Ese foi o xerme da medicina moderno, aínda que ó longo dos seguintes dous milenios xurdirán outras moitas correntes (mecanicismo, vitalismo...) e incorporaranse modelos médicos procedentes doutras culturas cunha longa tradición médica, como a chinesa.

A finais do século XIX, os médicos franceses Auguste Bérard e Adolphe Marie Gubler resumían o papel da medicina até ese momento: «Curar poucas veces, aliviar a miúdo, consolar sempre».

A medicina do século XX, impulsada polo desenvolvemento científico e técnico, foise consolidando como unha disciplina máis resolutiva, aínda que sen deixar de ser o froito sinérxico das prácticas médicas experimentadas até ese momento: a medicina científica, baseada na evidencia, apóiase nun paradigma fundamentalmente bioloxicista, pero admite e propón un modelo de saúde-doenza determinado por factores biolóxicos, psicolóxicos e socioculturais.
[miniatura|400x400px|*Lección de anatomía do Dr. Willem van der Meer*, polo pintor [Pobo neerlandés|neerlandés Michiel Jansz. van Mierevelt (1617).]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* José María López Piñeiro: "La medicina en la antigüedad", en *Cuadernos Historia 16*, nº 256, 1985
Axencia Española de Cooperación Internacional para o Desenvolvemento

A **Axencia Española de Cooperación Internacional para o Desenvolvemento**, en castelán *Agencia Española de Cooperación Internacional para el Desarrollo* (AECID), é unha Axencia Estatal de España, creada en novembro de 1988 como órgano de xestión da política española de cooperación internacional para o desenvolvemento e dirixida á loita contra a pobreza e o desenvolvemento humano sostible.

Está adscrita ao Ministerio de Asuntos Exteriores e de Cooperación de España a través da Secretaría de Estado de Cooperación Internacional y para Iberoamérica y el Caribe (SECIPIC).

A estrutura externa da AECID está formada por Oficinas de Cooperación Técnica (OTC), Centros Culturais (CC) e Centros de Formación (CF), situados nos países onde desenvolve as súas actividades. En total, a Axencia ten máis de mil traballadores, tanto na sede como nos seus centros no estranxeiro e está presente en 33 países.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da Axencia
Tenoch Huerta

**Tenoch Huerta Mejía**, máis coñecido simplemente como **Tenoch Huerta** é un actor mexicano nado en Cidade de México. Apareceu nun bo número de filmes en Latinoamérica e España.

Apareceu no filme de Cary Joji Fukunaga *Sin nombre* intepretando o papel de Lil' Mago, o dirixente da Mara Salvatrucha.

## Filmografía 
*2006: *Así del precipicio* como Limpa vidros
*2007: *Malamados, en la soledad todo esta permitido* como Aarón
*2007: *Déficit*
*2008: *La Zona* como Mario
*2008: *Nesio* como El Araña
*2008: *Café paraíso* como Gallo
*2008: *Casi divas* como Domingo
*2008: *Sólo quiero caminar* como David
*2009: *Sleep Dealer*
*2009: *Sin nombre* como Lil' Mago
*2010: *El Infierno* como El Diablo 
*2011: *Dias de Gracia
*2011: *El encanto del águila* como Emiliano Zapata
*2012: *Colosio: El asesinato*
*2014: *El más buscado*
*2014: *Güeros*
*2015: *The 33*
*2015: *Semana Santa*
*2015: *Mozart in the Jungle*
*2016: *Blue Demon''

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Modulador selectivo do receptor de estróxeno

En farmacoloxía, un **modulador selectivo dos receptores de estróxeno** (coñecido tamén polo acrónimo **MSRE** ou en inglés **SERM**) é un composto que se une ós receptores estroxénicos das células, simulando a actividade dos estróxenos en certos tecidos, mentres que inhiben a súa acción noutros. Algúns elementos desta clase de fármacos utilizáronse clinicamente durante décadas e recentemente demostrouse a súa especificidade tisular. A maior parte son compostos non esteroides con estrutura terciaria, o que lles permite interactuar co receptor estroxénico para poder equiparar os efectos do estróxeno sobre algúns tecidos, mentres manifestan efectos antiestroxénicos sobre outros.

## Clasificación 
Existen unha gran cantidade de medicamentos con propiedades para interactuar selectivamente sobre os receptores estroxénicos. Para facilitar o seu estudo, foron catalogados en catro grupos:

* 1) os derivados do trifeniletileno, como o tamoxifeno, o citrato de clomifeno (MSRE de primeira xeración) e o toremifeno, o droloxifeno e o idoxifeno (MSRE de segunda xeración);
* 2) outros compoñentes non esteroides como o raloxifeno (MSRE de segunda xeración) e o arzoxifeno, o ospemifeno (MSRE de terceira xeración), e o ormeloxifeno, o lasofoxifeno, o pipendoxifeno e o bazedoxifeno;
* 3) compoñentes esteroides como o fulvestrant, e
* 4) fitoSERMs, como a xenisteína.

## Notas
Bifosfonato

miniatura|200x200px|A estrutura química do bifosfonato.

Os **bifosfonatos** son un grupo de medicamentos utilizados para a prevención e o tratamento de doenzas con resorción ósea, como a osteoporose e o cancro con metástase ósea, sexa este con ou sen hipercalcemia, asociadas ó cancro de mama e de próstata. Tamén se prescriben na enfermidade de Paget e noutras alteracións que provocan fraxilidade ósea, como a doenza renal crónica tratada con diálese. Aínda que son moi eficaces, nos últimos anos constatouse un aumento no número de casos clínicos nos que o uso dos bisfosfonatos se relaciona coa osteonecrose dos maxilares; por iso, o odontólogo debe de estar moi alerta sobre as posibles complicacións nos pacientes que os toman. Neste senso, é fundamental a colaboración co oncólogo e o cirurxián maxilofacial, naqueles pacientes en tratamento con bisfosfonatos, e tomar as medidas necesarias para a prevención da osteonecrose, tales como o control de carie, o emprego de prótese atraumáticas na zona lingual e evitar os tratamentos periodontais invasivos e implantes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*International Myeloma Foundation article on bisphosphonates
Pílula de proxestáxeno só

[dereita|miniatura|242x242px|Micrografía amosando a [decidualización do endometrio (como tamén se ve no embarazo) debido á proxesterona exóxena. Tinguidura hematoxilina-eosina.]]

As **pílulas de proxestáxeno só** ou **pílulas de proxestina soa** (**PPS**) son pílulas anticonceptivas que conteñen soamente proxestáxeno sintético (proxestina) e non conteñen estróxeno. Coñécese coloquialmente como a **minipílula**.

Aínda que ditas pílulas son ás veces chamadas "pílulas de proxesterona soa", estas en realidade non conteñen proxesterona, senón un dos varios compostos quimicamente relacionados, dos cales existen diversas formulacións anticonceptivas. Úsase como alternativa para mulleres sensibles ó estróxeno.

## Eficacia e efectividade 
A efectividade teórica é semellante á da pílula anticonceptiva oral combinada (PAOC). Porén, esta pílula tómase continuamente sen interrupcións entre paquetes, e as pílulas de proxestáxeno só tradicionais deben tomarse nun tempo moito máis estrito todos os días (dentro de 3 horas vs. as 12 horas das PAOC). Porén, nalgúns países, a pílula de proxestáxeno só 'Cerazette' ten unha xanela aprobada de 12 horas. A eficacia é, polo tanto, dependente do cumprimento do usuario.
Acetato de medroxiproxesterona

miniatura|230px|17-acetato de medroxiproxesterona.
O **17-acetato de medroxiproxesterona** (tamén coñecido como acetato de medroxiproxesterona ou **MPA**, do inglés: medroxyprogesterone acetate, dispoñible baixo a marca comercial *Depo Provera*) é unha proxestina, unha variante sintética da hormona humana proxesterona. Utilízase como un anticonceptivo, en terapia de substitución hormonal e para o tratamento de endometriose como tamén varias outras indicacións. Tamén pode ser prescrita en terapias de substitución hormonal en transexuais home-a-muller.

O MPA é un derivado máis potente do seu proxenitor alcol medroxiproxesterona. Mentres que a medroxiproxesterona é algunhas veces usada como un sinónimo de 17-acetato de medroxiproxesterona, o que normalmente se administra é 17-acetato de medroxiproxesterona e non medroxiproxesterona.

## Efecto 
A inxección esta deseñada para permanecer no corpo da muller por un lapso de 3 meses. Os activos da inxección inhiben no cerebro a actividade hormonal que estimula os ovarios para que liberen un ovo cada mes, de modo que non se dea o embarazo. As aplicacións deben ser precisas cada tres meses. Ó abandonar a inxección, a fertilidade recupérase rapidamente.

## Seguridade 
A Depo-Provera é un dos métodos anticonceptivos hormonais máis efectivos, cunha seguridade de 99%, comparado ás pílulas orais e á ligadura de trompas.

## Notas
Sistema intrauterino

miniatura|230px|Dispositivo intrauterino (DIU) con proxestáxeno.

O **sistema intrauterino** (**SIU**) ou **dispositivo intrauterino (DIU) con proxestáxeno** é un dispositivo de contracepción hormonal que é colocado no útero. Un SIU ten un cilindro con hormonas que libera unha proxestina chamada levonorxestrel. Un exemplo de SIU é o Mirena. Utilízase para o control da natalidade, os períodos menstruais abondosos e para previr a acumulación excesiva do revestimento do útero naquelas que reciben terapia de substitución de estróxenos. É unha das formas máis efectivas de anticoncepción cunha taxa de fracaso anual de arredor do 0,2%. O dispositivo colócase no útero e dura de tres a cinco anos. Despois da eliminación, a fertilidade volve axiña.

Os efectos secundarios inclúen períodos irregulares, quistes ováricos benignos, dor pelviana e depresión. En raras ocasións pode ocorrer unha perforación uterina. Non se recomenda o seu uso durante o embarazo, pero é seguro coa lactación. O DIU con proxestáxeno é un tipo de anticoncepción reversible de acción prolongada. Funciona ó espesar a mucosidade na abertura do colo uterino, detendo a acumulación do revestimento do útero e, ocasionalmente, evitando a ovulación.

O DIU con levonorxestrel aprobouse por vez primeira para uso médico en 1990 en Finlandia e nos Estados Unidos en 2000. Está na Lista de Medicamentos Esenciais da Organización Mundial da Saúde, os medicamentos máis efectivos e seguros que se precisan nun sistema de saúde. O custo grosista no mundo en desenvolvemento é de preto de 122,46 dólares cada un. No Reino Unido costan ó NHS arredor de 88 libras. Nos Estados Unidos custan arredor de US $ 844,00. Máis de 120 países aprobaron o dispositivo e úsano máis de 10 millóns de mulleres.

## Notas
AKT1

**AKT1**, do inglés **V-akt murine thymoma viral oncogene homolog 1**, é unha enzima que en humanos é codificada polo xene AKT1.

A proteína quinase serina/treonina codificada polo xene AKT1 está cataliticamente inactiva en fibroblastos privados de soro e en fibroblastos imortalizados. AKT1 e o ATK2 son activados por factores de crecemento derivados de plaquetas. A activación é rápida e específica, non sendo anulada por mutacións no dominio de homoloxía a plecstrina da AKT1. Foi demostrado que a activación ocorre a través do Fosfoinosítido 3-quinase.

No sistema nervioso en desenvolvemento, o AKT é un mediador crítico da supervivencia neuronal inducida por factores de crecemento. Os factores de crecemento poden suprimir a apoptose dunha maneira independente de transcrición, por activación da quinase serina/treonina AKT1, que despois fosforila e inactiva compoñentes da apoptose.

Múltiples variantes de transcriptos, que sufriron *splicing* alternativo, foron encontrados para este xene.

## Notas
Receptor de estróxeno

miniatura|230px|Receptor de estróxeno alfa.

Denomínase **receptor de estróxeno** un grupo de receptores celulares que son activados principalmente pola hormona denominada 17β-estradiol, o estróxeno máis potente. Describíronse dous tipos de receptores de estróxeno: **ER**, que é un membro da familia dos receptores nucleares, e o receptor de estróxeno acoplado a proteínas G GPR30 (GPER), que pertence á familia de receptores acoplados a proteínas G. Porén, e de forma xeral, cando se fala de "Receptor de estróxenos" faise referencia ós do primeiro tipo, é dicir, ós pertencentes á familia dos receptores nucleares, que serán tratados neste artigo.

A principal función do receptor de estróxeno é a de actuar como factor de transcrición que se une ó ADN co fin de regular a expresión xénica. Porén, o receptor de estróxeno presenta funcións adicionais independentes da unión a ADN.

## Proteómica 
Existen dúas formas diferentes do receptor de estróxeno, normalmente referidas como as formas **α** e **β**, ámbalas dúas codificadas por xenes diferentes e independentes (ESR1 e ESR2 respectivamente). A conformación activada do receptor de estróxeno forma un dímero e, posto que ámbalas variantes son coexpresadas en diversos tipos de células, os receptores poden formar homodímeros do tipo ERα (αα) ou ERβ (ββ), ou heterodímeros do tipo ERαβ (αβ). Os receptores de estróxeno α e β amosan unha significativa similitude de secuencia, e ambos compóñense de sete dominios 
[ningún|miniatura|400x400px|Dominios de ERα e ERβ, incluíndo algúns dos sitios de [fosforilación coñecidos implicados na regulación independente de ligando.]]
Describíronse diversas isoformas do receptor de estróxeno obtidas mediante *splicing alternativo*, concretamente até 3 formas do ERα e 5 formas do ERβ. As isoformas do receptor ERβ poden transactivar a transcrición unicamente cando se forma un heterodímero co receptor funcional ERβ1 de 59 kDa. O receptor ERβ3 foi detectado nos testículos a elevadas concentracións. 
En peixes, pero non en humanos, describiuse outra forma denominada receptor de estróxeno gamma (ERγ).

## Ligandos 
Os compostos que se poden unir (ligandos) ao receptor de estróxeno poden ser:
### Agonistas 
* Estróxenos endóxenos (por exemplo, estradiol, estrona, estriol, estetrol)
* Estróxenos naturais (por exemplo, estróxenos conxugados)
* Estróxenos sintéticos (por exemplo, etinilestradiol, dietilstilbestrol)

### Mixtos 
* Fitoestróxenos (por exemplo, coumestrol, daidzeína, xenisteína, miroestrol)
* Moduladores do receptor de estróxenos selectivos (por exemplo, tamoxifen, clomifene, raloxifene)

### Antagonistas 
* Antiestróxenos (por exemplo, fulvestrant, ICI-164384)

## Notas
HER2/neu

miniatura|Diagrama do trastuzumab (en azul) unido ó dominio extracelular de HER2/neu.

O **HER2/neu**, coñecido tamén como **ErbB2** e designado como cúmulo de diferenciación **CD340** e **p185**, é un protooncoxene localizado no brazo grande do cromosoma 17, concretamente na rexión 17q21.1. O seu código é ERBB2 ERBB2. Codifica unha glicoproteína de 185 kDa con actividade tirosina quinasr no seu dominio intracitosólico. Trátase dun receptor para o factor de crecemento de tipo epidérmico humano, aínda que, á data non se lle coñecen ligandos e é considerado un receptor orfo. É clave para o crecemento e a división normal das células, polo que a súa expresión anormal está vinculada a procesos cancerosos. Converteuse nun importante marcador e diana de tratamento oncoxénico, especialmente do cancro de mama. A súa actividade encimática está descrita polo número  .

Sobreexprésase en arredor do 25-30% das pacientes con cancro de mama. Isto está asociado a unha incrementada actividade biolóxica do tumor, é dicir, unha taxa de división acelerada por maior resposta da célula ós niveis normais de factores de crecemento. Xeralmente é indicativo dunha evolución desfavorable do cancro de mama. As pacientes con cancro de mama que presentan amplificación de HER2/neu presentan xeralmente unha forma máis agresiva de cancro, ademais dunha maior resistencia a tratamentos convencionais. Existe por exemplo unha gran probabilidade de resistencia ó tratamento endócrino con tamoxifeno. Porén, son pacientes que responden mellor ó tratamento combinado de quimioterapia con trastuzumab, un anticorpo monoclonal humanizado que se dirixe contra o dominio extracelular do receptor Her2/neu, aumentando a taxa de supervivencia das pacientes.

Mediante a técnica FISH ou hibridación in situ fluorescente pódese determinar o número de copias que posúe o paciente a partir dunha biopsia de tecido, mediante o deseño dunha sonda específica que hibride co locus. Ademais, estudos de hibridación de tipo Southern, Western e Northern indicaron que a amplificación do xene se correlaciona cunha sobreexpresión do mesmo, o cal dá un valor prognóstico desfavorable.

## Notas
Väinö Junus

**Väinö Junus** () nado en Puutosti en 1905 e finado en Leningrado o 15 de novembro de 1937, foi un lingüista, escritor e profesor da minoría finlandesa de Ingria que en 1930 desenvolveu a efémera lingua literaria ingria.

## Traxectoria 
Väinö Junus naceu nunha familia labrega. Formouse como profesor da escola finlandesa en Gatchina e traballou como profesor na Carelia soviética e na rexión de Leningrado. Máis tarde completou a súa formación no Instituto Pedagóxico de Leningrado, e na Universidade de Leningrado realizou estudos de posgrao so a dirección de Nikolai Marr e Dmitri Bubrih. Tras rematar foi profesor no Instituto Pedagóxico de Leningrado e realizou traballos de investigación no Instituto de Lingua e Pensamento.

En 1932 Junus preparou con Dubovi e Lensun unha cartilla escolar ingria, e no ano seguinte realizou dous libros con lecturas para as escolas ingrias. En 1936 apareceu  a súa gramática, *Izhoran keelen grammatikka*. Nos primeiros libros empregou como base o dialecto de Soikkola pero a gramática de 1936 incluía tamén moitas características do dialecto do baixo Luga, variedade máis achegada ao vótico. Os seus libros de textos tamén amosan moita influencia da norma finlandesa.

Ademais da lingüísicta, Junus tiña interese nas artes visuais. Ilustrou entre outros traballos a edición finlandesa de *Kiimasjärven valtaus* publicada en Leningrado en 1934 da obra de Gennadi Fish *Padenije Kimasozera* (1933) mais a edición finlandesa tamén publicada en Leningrado de *Osudy dobrého vojáka Švejka za světové války* de Jaroslav Hašek.

Durante a represión stalinista as autoridades soviéticas detivérono en setembro de 1937 acusado de actividades contrarrevolucionarias e condenárono a morte, sentenza executada por fusilamento .

## Notas
Elnosa

**Elnosa** (acrónimo de **Electroquímica del Noroeste**, SAU) é unha empresa química galega adicada á produción de cloro e os seus derivados.

## Historia
A orixe da empresa está na instalación de Ence na papeleira de Pontevedra para producir pasta de papel e o seu branqueo con cloro. A química produce cloro empregando sal (NaCl) con tecnoloxía baseada en mercurio. A nova tecnoloxía esixida pola UE para este sector denominada de membrana impide empregar mercurio dende xaneiro de 2018.
A empresa anunciou o seu peche para o 29 de xullo de 2018 ao caducar a súa licenza na ría de Pontevedra.

## Certificacións
*Membro de Euro Chlor, ANE e FEIQUE (Federación Empresarial da Industria Química Española)
*Responsible Care dende 1999
*Certificación ISO 14001 dende 2001
*Certificación ISO 9001 dende 2003

## Notas
Paimio

**Paimio** (en sueco *Pemar*) é unha cidade de Finlandia situado na rexión de Finlandia Propia. En 2018 a súa poboación era de 10&nbsp;756 habitantes. A superficie do termo municipal é de 242,26 km2, dos cales 3,87&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 45,12 hab./km².

Limita cos municipios de Lieto, Kaarina, Marttila, Salo e Sauvo.

O concello é unilingüe en finés.

## Cidades irmás 
A cidade de Paimio está irmandada con:

*  Audru, Estonia
*  Sovetskii, Rusia
*  Ljungby, Suecia
*  Odenthal, Alemaña
*  Zelenogorsk, Rusia
*  Tølløse, Dinamarca
*  Ås, Noruega
*  Öckerö, Suecia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Paimio
Las Nacionalidades (revista)

***Las Nacionalidades***, subtitulada como revista semanal, ilustrada, política e literaria foi unha revista publicada en Madrid entre o 20 de novembro de 1880 e 1882.

## Traxectoria e características 
Editouse na tipografía de Góngora, que tamén facía de administración. Publicábase os sábados con 16 páxinas a dúas columnas e o último número foi o 57 en 1882.

O seu fundador e director foi Alejo García Moreno, e tiña unha ideoloxía republicana federal. Entre os seus contidos predominaban as biografías dos principais persoeiros republicanos do momento como Nicolás Salmerón, Francesc Pi i Margall ou Emilio Castelar e a análise das constitucións federais do mundo como a suíza, a alemá ou a estadounidense.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Números dixitalizados na Biblioteca Digital da Comunidade de Madrid
* Números dixitalizados na Biblioteca dixital do IES Lucus Augusti
* Números dixitalizados en Patrimonio.ieslucus.gal
Gran Premio do Brasil de 1998

O **Gran Premio do Brasil de 1998** foi unha carreira de Fórmula 1 disputada o 29 de marzo de 1998 no Autódromo José Carlos Pace, São Paulo, Brasil. Foi a segunda carreira da tempada  da Fórmula Un. A carreira de 72 voltas gañouna o piloto Mika Häkkinen, pilotando un McLaren - Mercedes. Häkkinen conseguiu un Grand Chelem, logrou a pole position, fixo a volta rápida e liderou todas as voltas. O seu compañeiro de equipo David Coulthard rematou en segundo lugar, con Michael Schumacher terceiro nun Ferrari.

## Informe 
### Antecedentes 
Antes da carreira, había un escándalo en torno a McLaren cando Ferrari protestou sobre o seu sistema de freada, o que permitía aos pilotos aplicar os freos nas rodas traseiras de forma independente e así axudar a xirar e traccionar mellor. Isto significaba que o sistema era un dispositivo de dirección de catro rodas, que estaba prohibido pola FIA. McLaren anunciou que non recorrerían a decisión. Aos pilotos, incluíndo Jacques Villeneuve e Damon Hill, non lles gustaba como funcionaba o dispositivo. Como resultado da protesta de Ferrari, o equipo acordou non usar o sistema en ningún momento da fin de semana. No entanto, o xefe do equipo Ron Dennis estaba furioso porque o sistema fora aprobado en catro ocasións polo delegado técnico da FIA, Charlie Whiting, e foi declarado ilegal polos tres comisarios do Gran Premio do Brasil.

### Carreira 
Apenas comezou a carreira, Mika Häkkinen tomou o liderado e comezou unha longa e solitaria carreira, liderou cada volta do Grand Prix. Na parte traseira da grella, o equipo Arrows tivo o peor fin de semana desde que Tom Walkinsha tomara o control con Mika Salo cualificando 20º e Pedro Diniz clasificando último. Na primeira volta, Häkkinen lideraba sobre David Coulthard por máis dun segundo, e tres segundos por diante de Heinz-Harald Frentzen no terceiro lugar, Ralf Schumacher trompeou na primeira volta na cuarta curva, o que significou que non completara nin unha única volta, ata ese momento na tempada. Eddie Irvine estaba por diante logo do lento inicio de Michael Schumacher. Na volta 18 Coulthard estaba 5 segundos por detrás de Häkkinen. Frentzen e Schumacher, tras superar ao seu compañeiro de equipo, estaban 23 segundos por detrás do dúo McLaren. Schumacher pasou a Frentzen na primeira parada nos boxes, pero tivo que loitar para non ser dobrado polos dous McLarens. Os McLarens foron totalmente dominantes, por segunda vez na tempada. Ferrari e Benetton parecían incapaces de atopar unha resposta, mentres que o campión do Mundo de Construtores Williams tamén loitaba.

## Clasificación 
### Cualificación 
### Race 
## Posicións logo da carreira
;Clasificación no campionato de pilotos

;Clasificación do campionato de construtores

* **Nota**: Só están incluídos os cinco primeiros postos en ambos os grupos de clasificación.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
Élitro

[260px|miniatura|Os élitros deste escaravello *[Melolontha melolontha* son doadamente distinguibles das súas ás posteriores transparentes.]]
[miniatura|Partes dos hemélitros dun [hemíptero típico]]

Un **élitro** (do grego ἔλυτρον, *elitron*, 'vaíña, cuberta') é unha á anterior modificada e endurecida de certas ordes de insectos, que son fundamentalmente os coleópteros e algúns hemípteros; non obstante, na maioría dos hemípteros, as ás anteriores son denominadas **hemélitros**, nas que só a metade basal está engrosada, mentres que o resto é membranoso.

## Descrición 
Os élitros serven principalmente como estoxos que protexen as ás posteriores que están debaixo, que son as que se utilizan para voar. Para voar, un escaravello abre os seus élitros e despois estende as ás posteriores, botándose a voar mantendo os élitros abertos, aínda que algunhas familias de Scarabaeidae e Buprestidae poden voar cos élitros pechados.

Nalgúns grupos, os élitros están fusionados, o que fai que non poidan voar. Algúns dos escaravellos carábidos son un bo exemplo disto.

## Outros usos 
O termo tamén se usa para describir as escamas dalgúns vermes poliquetos, como os Polynoidae. Estas extensións da parede corporal distínguense das quetas, que crecen a partir de folículos e posúen raíces.

## Notas
Scrupulum

[miniatura|[Moeda da Antiga Roma|Moeda romana de ouro de dous **escrúpulos** (***scrupula***) cuñada en 211 a. de C. Anverso: cabeza de Marte. Reverso: aguia sobre río; ROMA. Peso: ca. 12,5 g.]]
O **scrupulum** (voz latina, diminutivo de *scupus*, "pedra afiada"; plural *scrupula*) ou **escrúpulo** era unha unidade de medida da antigüidade equivalente á vinte e catroava parte dunha onza e, por extensión, doutras medidas. 

## Magnitudes 
*[miniatura|Tres pesas [Imperio Bizantino|bizantinas dos séculos IV-V d. de C.: 12 **escrúpulos** (***scrupula***), unha onza e dúas onzas.]]**Masa**. Como unidade de masa: 1/24 dunha *uncia* ou 1/288 dunha libra (uns 1,1 g).
***Moeda**. Como moeda de conta: 1/24 dunha *uncia* ou 1/288 dun ás. Na antiga Roma, entre 220 e 209 a. de C., emitíronse moedas de ouro (con anterioridade á aparición do áureo), con pesos desde un a seis escrúpulos. Ademais, o scrupulum tomouse como base para a determinación do peso e valor de moi diversas moedas, de tal xeito que, a modo de exemplo, o cuadrigato se correspondía con seis scrupula, o denario con catro, o vitoriato con tres e o sestercio con un.  A moeda bizantina denominada hexagrama definíase por equivaler a seis escrupula (*gramma* era a denominación grega para a palabra latina scrupulum).
***Superficie**. Como medida de superficie agraria: 1/288 dunha xugada ou *iugerum* (ca. 8,70 m2).
***Tempo**. Como medida de tempo: 1/24 parte dunha hora ou 1/288 do día, que os romanos dividían en 12 horas.

Ademais de como "scrupulum", esta unidade pódese atopar nos textos antigos nas súas formas *scripulum*, *scriptulum* e *scriplus*.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moeda da Antiga Roma
*Moeda da Antiga Grecia
*Unidade de medida
*Metroloxía

### Bibliografía 
* Girod. *Dictionaire epécial et classique des monnaies, poids, messures, divisions du temps, chez les grecs, les romains, les juifs et les égyptiens*. París-Lion, 1827. Páxina 45.
* Richy, Anthony. *Dictionnaire des Antiquités romaines et grecques*. 3ª ed. 1883.

* Vecchi, Italo. *Italian Cast Coinage *. London Ancient Coins Ltd. 2013.  ISBN 978-0-9575784-0-1
Premio Manuel María de Literatura Dramática Infantil

O **Premio Manuel María de Literatura Dramática Infantil** é un galardón teatral creado en 2006 polo Instituto Galego das Artes Escénicas e Musicais (IGAEM) e despois de 2007 pola Axencia Galega das Industrias Culturais (AGADIC). Premia as obras dirixidas especificamente ao público infantil, ten dotación económica, en 2006 de 4000 euros e en 2018 de 6000 euros. O premio tamén consiste na publicación da obra gañadora.

Inicialmente a periodicidade foi anual, mais nalgunhas ocasión a súa convocatoria foi cada dous anos. Na páxina do AGADIC fala da súa periodicidade anual. Recoñece a figura de Manuel María.

## Edicións 
## Notas
Jazz Jennings

**Jazz Jennings**, nada o 6 de outubro de 2000, é unha rapaza transxénero, youtuber, personalidade dos medios, escritora e activista na defensa dos dereitos LGBTQ. Jennings acadou a fama por ser unha das persoas máis mozas rexistradas a ser identificada como transxénero, converténdose nunha figura nacional LGBT.

Jennings recibiu atención nacional en 2007 ó conceder unha entrevista para Barbara Walters en 20/20, o que supuxo outras entrevistas e aparicións. Christine Connelly, un membro do consello de administración para Alianza de Gais, Lésbicas, Bisexuais e Transxéneros Mozas de Boston (BAGLY), declarou: "Ela foi a primeira moza que chamou o centro das atencións nacionais, foi á TV e foi quen de articular a súa perspectiva e punto de vista con tanta inocencia." Os seus pais decatáronse que Jazz quería ser considerada unha muller tan pronto como empezou a falar.

Jennings produce unha serie de vídeos na súa canle de YouTube sobre a súa vida chamado "I Am Jazz", converténdose nunha das mozas transxénero en falar publicamente sobre o asunto. Jennings protagoniza a serie de TLC *I Am Jazz*. A serie estreouse o 15 de xullo de 2015.

## Notas
Instituto Galego das Artes Escénicas e Musicais

O **Instituto Galego das Artes Escénicas e Musicais** (IGAEM) foi un organismo da Consellería de Cultura da Xunta de Galicia. Foi absorbido en 2007 pola Axencia Galega das Industrias Culturais (AGADIC).
## Notas
Escrúpulo

O termo **escrúpulo** pódese referir a:
* **Escrúpulo** ou ***scrupulum***, unidade de medida da Antiga Roma, equivalente a 1/24 doutra unidade superior;
* **Escrúpulo**, unidade de medida utilizada en Farmacia para a elaboración de medicamentos;
* **Escrúpulo**, sentimento de temor, coidado, noxo ou reparo á hora de facer algo.
Super Size Me

***Super Size Me*** é un filme documental estadounidense de 2004 dirixido e protagonizado por Morgan Spurlock, un cineasta independente. O filme conta a experiencia de trinta días de Spurlock, dende o 1 de febreiro ó 1 de marzo de 2003, durante o a cal só comeu produtos de McDonald's. O filme recolle o drástico efecto que tivo no seu estilo de vida e no seu propio benestar físico e psicolóxico, e explora a influencia da industria da comida rápida, incluíndo en como explotan unha nutrición pobre para o seu propio beneficio.

O documental foi nomeado ó Oscar ó mellor documental na 77ª edición dos premios. Como resposta ó éxito do filme, creouse un libro de banda deseñada por Dark Horse Comics con historias que ilustran casos de sustos sanitarios por mor da comida rápida.

Spurlock estreou unha secuela, *Super Size Me 2: Holy Chicken!*, en 2017.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en BoxOfficeMojo
Talento

O termo **talento** pódese referir a:
* **Talento**, unidade de masa e de moeda da Antigüidade;
* **Talento**, capacidade natural ou intelectual para desempeñar con acerto unha arte, un oficio etc.
## Véxase tamén 
* **Fiat Talento**, modelo de vehículo da marca Fiat;
* **Parábola dos talentos**, texto pertencente ao Evanxeo de Mateu;
* **Concurso de talentos** ou ***talent show***, xénero de concurso televisivo.
Mutación BRCA

miniatura|Os xenes de BRCA son xenes supresores de tumores, representados aquí cos seus cromosomas respectivos.
A **mutación BRCA** é unha mutación nos xenes *BRCA1* e *BRCA2*, que son xenes supresores de tumores. Foron identificadas centos de tipos diferentes de mutacións nestes xenes, algunhas das cales foron determinadas como nocivas, mientres que outros non teñen un impacto comprobado. As mutacións nocivas neses xenes poden producir a síndrome de cancro hereditario de mama e ovario nas persoas afectadas. Só o 5-10% dos casos de cancro de mama son atribuídos a mutacións dos xenes *BRCA1* e *BRCA2* (sendo as mutacións de *BRCA1* lixeiramente máis comúns que as de *BRCA2*), mais o impacto nas mulleres coa mutación xenética é máis profundo. As mulleres con mutacións nocivas nos xenes *BRCA1* ou *BRCA2* teñen cinco veces máis risco de padecer cancro de mama, e o risco de padecer cancro de ovario é de entre dez e trinta veces máis alto do normal. O risco de cancro de mama e ovarios e superior en mulleres con mutacións *BRCA1* en comparanza con mutacións *BRCA2*. Ter mutacións de alto risco non garante que a muller chegue a desenvolver calquera tipo de cancro, ou que o cancro que apareza sexa debido á mutación.

## Notas
P53

miniatura|230px|p53.

**p53** é unha proteína supresora de tumores. Na especie humana, o **xene p53** ou TP53, tamén chamado o "gardián do xenoma", atópase no brazo curto do cromosoma 17 (17p13) e codifica un factor de transcrición nuclear de 43.7 KDa. O seu nome fai referencia á súa masa molecular aparente: corre como unha proteína de 53 KDa nun SDS-PAGE (*sodium dodecyl sulfate polyacrylamide xel electrophoresis*, ou, en galego, electroforese en xel de poliacrilamida con sodio dodecil sulfato). Esta diferenza débese á gran cantidade de residuos de prolina que contén p53, o que a fai migrar máis lentamente nun SDS-PAGE, facendo que pareza máis pesada do que realmente é.

Resulta esencial para inducir a resposta da célula ante o dano do ADN, detendo o ciclo celular en caso de mutación. O xene p53 é un xene supresor tumoral que desempeña un papel importante en apoptose e control do ciclo celular. Un p53 defectuoso podería permitir que as células anormais proliferen dando por resultado cancro (arredor dun 50 % de tódolos tumores humanos conteñen mutacións en p53).

p53 pertence a unha familia de factores de transcrición, á cal pertencen tamén p63 e p73. Estas tres proteínas colaboran nunha complexa rede de interaccións que aínda non se coñece na súa totalidade. Porén, p53 é ubicuo (exprésase en todos os tecidos), mentres que p63 e p73 presentan especificidade tisular. Ademais, parece que todos eles presentan isoformas, algunhas das cales funcionan como activadoras, mentres que outras funcionan como negativas dominantes.

## Notas
Cintigrafía ósea

dereita|miniatura|Un paciente nun SPECT óseo. O paciente permanece tombado mentres dous gammacámaras rotan arredor del.

Unha **cintigrafía ósea** é unha proba de medicina nuclear para atopar certas anormalidades nos ósos. Utilízase sobre todo para axudar a diagnosticar: cancro dos ósos ou cancro que se diseminou (metástase) até o óso, a localización dalgunhas fontes de inflamación nos testículos (por exemplo, dor ósea, tales como dor de costas debidos a unha fractura), o diagnóstico das fracturas que poden non ser visibles nas tradicionais imaxes de raios X, e a detección de danos nos ósos debido a certas infeccións e outros problemas.

As cintigrafías óseas en medicina son un método máis dunha serie de métodos de formación de imaxes óseas, os cales se utilizan para detectar visualmente anormalidades óseas. Este tipo de estudos por imaxes inclúen imaxes por resonancia magnética (RMN), tomografía computadorizada (TC), radiografía simple e no caso do medicina nuclear "gammagrafías óseas". Porén, unha cintigrafía ósea é unha proba funcional, o que significa que mide un aspecto do metabolismo óseo ou remodelación ósea, o que as outras técnicas de imaxe non fan. Compite coa tomografía por emisión de positróns para ver o metabolismo anormal dos ósos, pero a vantaxe da cintigrafía é que é considerablemente menos custosa.
Punción aspirativa con agulla fina

[dereita|miniatura|Micrografía dunha mostra por **punción aspirativa con agulla fina** de [glándula salivar mostrando carcinoma adenoide cístico. Coloración de Papanicolau.]]
dereita|miniatura|Médico realizando unha PAAF para determinar a natureza dun nódulo no tecido mamario.

**Punción aspirativa con agulla fina** (PAAF) é un procedemento médico dirixido á investigación de pacientes con masas. A técnica consiste na retirada de pequena porción de tecido por aspiración a través dunha agulla fina e posterior coloración e análise microscópica. As biopsias por punción aspirativa de agulla fina son procedementos cirúrxicos seguros, moitas veces evitando biópsias cirúrxicas maiores (excicionais ou abertas).

## PAAF de tiroide 
A punción aspirativa con agulla fina é considerado o método diagnóstico inicial na avaliación da doenza nodular da tiroide, tendo grande aceptación pola facilidade de execución e mellor relación custo-beneficio para o diagnóstico e a selección de pacientes para cirurxía. O éxito do método depende da experiencia do patoloxista e da habilidade técnica na obtención de mostras axeitadas. Na presenza dun diagnóstico negativo para neoplasia, permite observar o paciente clinicamente, reducindo a necesidade de cirurxía en máis do 50%. Nos casos sospeitosos ou positivos para neoplasia, selecciona os pacientes para cirurxía, dobrando o número de carcinomas operados e reducindo os custos en máis do 25%.

## Notas