Historia de Suíza

Dende 1848, a Confederación Suíza constitúe unha república federal integrada por cantóns con ampla autonomía, algúns dos cales posúen tradicións federativas que se remontan a máis de setecentos anos, situándoos entre as repúblicas máis antigas aínda existentes a nivel mundial.

A etapa inicial da súa historia está estreitamente vencellada á cultura alpina. O territorio suízo estivo habitado polos helvecios e pasou a formar parte do dominio romano no século I a.C. Durante a Antigüidade tardía, a cultura galorromana fusionouse coa influencia xermánica, e a zona oriental de Suíza converteuse en territorio alamano. No século VI, o espazo suízo foi incorporado ao Imperio Franco. Xa na Alta Idade Media, a parte oriental de lingua alemá integrábase no Ducado de Suabia, dentro do Sacro Imperio Romano Xermánico, mentres que a parte occidental, de fala francesa, pertencía a Borgoña.

Na Baixa Idade Media, a Antiga Confederación Suíza —formada inicialmente polos Oito Cantóns— consolidou a súa independencia fronte á Casa de Habsburgo e ao Ducado de Borgoña, e durante as Guerras Italianas ampliou o seu territorio ao sur dos Alpes a expensas do Ducado de Milán. A Reforma Suíza fragmentou a unidade confederal e deu lugar a un prolongado período de conflitos internos entre os Trece Cantóns durante a Idade Moderna temperá. Trala Revolución Francesa, Suíza foi invadida por Francia en 1798 e transformada na República Helvética, un estado satélite do poder napoleónico. A Acta de Mediación de 1803 restaurou o carácter confederal do país e, despois da caída de Napoleón, a Confederación atravesou unha etapa de inestabilidade que culminou nun breve conflito civil en 1847 e na promulgación dunha constitución federal en 1848.

A historia suíza posterior a esa data caracterízase pola estabilidade política, o progreso económico e a consolidación institucional. A industrialización substituíu a economía tradicionalmente agrícola, mentres que a neutralidade mantida durante as Guerras Mundiais, xunto co desenvolvemento do sector financeiro, contribuíron a converter Suíza nunha das economías máis sólidas e prósperas do mundo.

En 1972, Suíza asinou un acordo de libre comercio coa Comunidade Económica Europea e, dende entón, participou no proceso de integración europea mediante diversos tratados bilaterais. Porén, mantivo unha postura reticente a ingresar na Unión Europea (UE), a pesar de que o seu territorio se atopa, dende 1995, case completamente rodeado por estados membros (agás polo microestado de Liechtenstein). No 2002, Suíza pasou a formar parte da Organización das Nacións Unidas.

## Historia temperá 
### Prehistoria 
As probas arqueolóxicas suxiren que grupos de cazadores-recolectores xa se estabeleceran nas chairas ao norte dos Alpes durante o Paleolítico Medio, hai uns 150.000 anos. A práctica da agricultura en Suíza comezou arredor do 5500 a.C.

Durante o Período Neolítico, a rexión amosaba unha poboación relativamente densa. Atopáronse restos de asentamentos palafíticos da Idade de Bronce, datados xa no 3800 a.C., nas zonas pouco profundas de numerosos lagos. Cara ao 1500 a.C., diversas tribos celtas fixaron a súa residencia na área: os raetianos nas rexións orientais e os helvecios no occidente.

### Antigüidade 
[esquerda|miniatura|Divicón e [Xulio César, despois da Batalla de Bibracte.]]
No ano 58 a.C., os helvecios tentaron escapar da presión migratoria das tribos xermánicas trasladándose cara á Galia, mais foron derrotados polas tropas de Xulio César e obrigados a retornar. A rexión alpina integrouse no Imperio Romano e foi amplamente romanizada ao longo dos séculos seguintes. O centro da administración romana situábase en *Aventicum* (Avenches). No ano 259, as tribos alamanas atravesaron o *Limes*, convertendo os asentamentos do territorio suízo en zonas fronteirizas do Imperio Romano.
miniatura|Mapa de Suíza durante o período romano.
Os primeiros bispados cristiáns fundáronse no século IV.

Coa caída do Imperio Romano de Occidente, diversas tribos xermánicas penetraron na rexión. Os burgundios estabeleceron asentamentos no oeste, mentres que no norte os alamanos forzaron gradualmente á poboación celto-romana a refuxiarse nas montañas. Borgoña integrouse no reino dos francos no ano 534; dous anos despois fixo o mesmo o ducado dos alamanos. Na zona controlada polos alamanos, só subsistiron pequenas comunidades cristiás illadas, e foron monxes irlandeses quen reintroduciron a fe cristiá a comezos do século VII.

### Período medieval 
Durante o reinado dos carolinxios, o sistema feudal estendeuse amplamente, e os mosteiros e bispados convertéronse en piares fundamentais do poder. O Tratado de Verdún, asinado no ano 843, asignou a Alta Borgoña (a parte occidental do que hoxe é Suíza) a Lotarinxia, mentres que Alamania (a parte oriental) pasou ao reino oriental de Lois o Xermánico, que máis tarde formaría parte do Sacro Imperio Romano Xermánico.

No século X, coa decadencia do poder carolinxio, os maxiares destruíron Basilea no 917 e Sankt Gallen no 926. Só despois da vitoria do rei Odón I sobre os maxiares na Batalla de Lechfeld, no 955, os territorios suízos foron reincorporados ao imperio.

No século XII, os duques de Zähringen recibiron autoridade sobre parte dos territorios de Borgoña, que comprendían a zona occidental da Suíza actual. Fundaron numerosas cidades, entre elas Friburgo en 1157 e Berna en 1191. A Dinastía Zähringer extinguiuse coa morte de Berchtold V en 1218, e as súas cidades convertéronse en *reichsfrei* (é dicir, cidades ceibes dentro do Sacro Imperio Romano Xermánico), mentres os duques de Kyburg competían coa Casa de Habsburgo polo control das zonas rurais do antigo territorio zähringer.

Baixo o dominio dos Hohenstaufen, os pasos alpinos de Retia e o Paso de San Gotardo gañaron gran relevancia, especialmente este último, que se converteu nunha importante vía directa a través das montañas. Uri (en 1231) e Schwyz (en 1240) recibiron o estatuto de *Reichsfreiheit*, que outorgaba ao imperio control directo sobre o paso alpino. Naquela época, a maior parte do territorio de Unterwalden pertencía a mosteiros que tamén gozaban de *Reichsfreiheit*.

A extinción da Dinastía Kyburg abriu o camiño para que a Casa de Habsburgo incorporase baixo o seu dominio gran parte dos territorios ao sur do Rin, o que consolidou o seu ascenso ao poder. Rodolfo I de Habsburgo, coroado rei de Alemaña en 1273, revogou de feito o estatuto de *Reichsfreiheit* concedido aos “Cantóns Forestais” de Uri, Schwyz e Unterwalden. Estes perderon así a súa independencia e pasaron a ser administrados por representantes imperiais.

## Antiga Confederación (1300–1798) 
### Período medieval tardío 
[miniatura|369x369px|A Batalla de Laupen ([1339), librada entre as forzas suízas e o exército dos duques de Savoia (Diebold Schilling o Vello, década de 1480).]]
O 1 de agosto de 1291, os cantóns de Uri, Schwyz e Unterwalden uníronse para garantir a paz trala morte do emperador Rodolfo I de Habsburgo, formando o núcleo da Antiga Confederación Suíza.

En 1353, aos tres cantóns orixinais sumáronse Glarus, Zug e as cidades-estado de Lucerna, Zürich e Berna, constituíndo a chamada “Antiga Federación” de oito estados, que se mantivo durante boa parte do século XV. O Sacro Imperio Romano Xermánico construíu estradas e pontes para conectar a rexión industrial do norte de Italia co val do Rin —e, a través deste, cos Países Baixos borgoñóns, outro centro económico da Europa medieval—. Isto favoreceu o enriquecemento dos campesiños e banqueiros situados ao longo destas rutas, que investiron en armamento italiano especializado e deixaron de pagar as taxas de tránsito ao propio Imperio. Na Batalla de Sempach (1386), os suízos derrotaron os Habsburgo, consolidando unha maior autonomía dentro do Sacro Imperio.

Zürich foi excluída da Confederación entre 1440 e 1450 debido a un conflito polo territorio de Toggenburg (a chamada *Guerra Vella de Zürich*). O poder e a prosperidade da Confederación aumentaron de maneira notábel tralas Guerras de Borgoña (1474–1477), nas que obtivo vitorias decisivas sobre Carlos o Temerario. O éxito debeuse en gran parte aos mercenarios suízos, unha forza de infantaría profesional de gran prestixio procedente dos cantóns confederados. Estes soldados gozaron dunha ampla reputación en exércitos estranxeiros —en particular, ao servizo dos reis de Francia— desde a Baixa Idade Media até o Renacemento. A súa eficacia no campo de batalla fixo que fosen moi demandados durante o período renacentista. A listaxe tradicional dos cantóns suízos conserva esta orde histórica: primeiro os oito “cantóns antigos”, coas cidades-estado precedendo aos cantóns fundadores, seguidos dos cantóns que se incorporaron á Confederación a partir de 1481.

En 1499, os suízos derrotaron á Liga Suaba, obtendo unha autonomía colectiva máis ampla dentro do Imperio, incluíndo a exención das reformas imperiais de 1495 e a inmunidade fronte á maioría dos tribunais imperiais. En 1506, o papa Xulio II contratou a Garda Suíza, corpo que continúa ao servizo do papado na actualidade. A expansión da Confederación e a reputación de invencibilidade, consolidada durante as guerras anteriores, sufriron o seu primeiro revés coa derrota suíza na Batalla de Marignano (1515).

### Reforma 
A Reforma en Suíza iniciouse en 1523, liderada por Huldrych Zwingli, cura da igrexa Grossmünster en Zürich dende 1518. Zürich adoptou a relixión protestante, seguido por Berna, Basilea e Schaffhausen, mentres que Lucerna, Uri, Schwyz, Nidwalden, Zug, Friburgo e Soleura permaneceron católicos. Glarus e Appenzell quedaron divididos internamente. Esta situación desembocou en diversas guerras relixiosas inter-cantonais (*Kappeler Kriege*) en 1529 e 1531, xa que cada cantón adoitaba prohibir a relixión contraria, e deu lugar á formación de dúas dietas: a protestante, reunida en Aarau, e a católica, reunida en Lucerna, mantendo ao mesmo tempo a dieta formal completa, que seguía reuníndose normalmente en Baden. A pesar destes conflitos, a Confederación sobreviviu.

## Notas