Karl Richard Lepsius

**Karl Richard Lepsius**, nado o 23 de decembro de 1810 en Naumburg e finado o 10 de xullo de 1884 en Berlín, foi un exiptólogo,   lingüista e bibliotecario alemán, un dos fundadores da arqueoloxía moderna e tras Champollion o exiptólogo máis influente.

## Traxectoria 
miniatura|Placa na escola do antigo mosteiro de Pforta
Naceu no seo dunha familia ilustrada, fillo do historiador Carl Peter Lepsius (1775-1853) e da súa dona Friederike (1778-1819), filla do compositor Carl Ludwig Traugott Glaeser. Estudou entre 1823 e 1829 na prestixiosa Landesschule do antigo mosteiro de Pforta, e a continuación en Leipzig, Gotinga e  mais en Berlín filoloxía e lingüística comparada. En 1833 defendeu o doutoramento coa tese *De tabulis Eugubinis*. Visitou París por un curto período e alí ao acudir a conferencias de Jean Antoine Letronne soubo dos esforzos de Jean-François Champollion por traducir a pedra de Rosetta e descifrar a lingua exipcia.
miniatura|Páxina dunha lámina cos debuxos das pirámides de El Lahun e Tura procedente do *Denkmäler aus Ägypten und Äthiopien*.

### Estada en Italia 
Residiu logo en Italia, onde en 1836 era secretario do Instituto Arqueolóxico en Roma. En 1837 publicou o opúsculo *Lettre à M. Rosellini sur l’alphabet hiéroglyphiques*, onde analiza o traballo de Champollion sobre o desciframento dos xeroglíficos exipcios comparándoo cos traballos doutros autores, e aínda recoñecendo que Champollion cometera erros, afirmaba que trouxera orde no sistema de escritura e establecera a metodoloxía para o seu estudo, eliminando de xeito definitivo calquera crítica adversa ao seu sistema. Estudou as linguas umbra e osca. Froito dese labor foi o libro *Inscriptiones Umbricae et Oscae* (1841). Dende o ano seguinte exerceu como profesor asociado na Universidade Friedrich-Wilhelms de Berlín.
[miniatura|Chegada da expedición prusiana ás [pirámides de Gizeh o 15 de outubro de 1842]]
miniatura|Sepultura de Lepsius

### Expedición prusiana a Exipto 
O rei Frederico Guillerme IV encargoulle a dirección da expedición prusiana a Exipto (1842-1845). O seu obxecivo era obter moldes de xeso de importantes esculturas e, de ser posible, levar obxectos artísticos orixinais, incluíndo papiros a Berlín. Lepsius seleccionou os participanes na expedición coidadosamente seguindo o modelo da expedición que encabezara anos antes Napoleón,  visitou Menfis, o val do Nilo ata Luxor, as cidades do reino meroítico, na actual Sudán, un pouco ao norte de Khartún e chegou ao Sudán central. No camiño de volta, volveu ao val do Nilo, desviándose cara ao mar Vermello e ao mosteiro de Santa Catarina do Sinaí. No outono de 1845 chegou a Siria e rematando en Constantinopla. Grazas a un acordo co gobernante exipcio , Muhammad Alí, Lepsius puidera levar pezas orixinais para Prusia.

Os resultados da expedición publicáronse na monumental *Denkmäler aus Ägypten und Äthiopien* publicada en 12 volumes entre 1849 e 1859 con case 900 láminas de inscricións exipcias antigas, así como comentarios e descricións. Eses planos, mapas e debuxos de templos e tumbas foron a fonte principal de información para os eruditos occidentais ata ben entrado o século XX, e aínda son útiles por canto permanecen como o único rexistro de monumentos destruídos ou deteriorados, para realizalos contou na expedición coa axuda de artistas recoñecidos pola súa precisión e naturalismo pero tamén polo seu gusto polo paisaxismo romántico e o exotismo. En total, Lepsius e os seus homes descubriron 67 pirámides, e mais 130 tumbas.. Foi presidente do Instituto Arqueolóxico de Roma dende 1867 ata 1880. Por mor da apertura da canle de Suez volveu en outono de 1869 a Exipto. En 1873 converteuse en bibliotecario xefe da Biblioteca Real, en Berlín, posto que mantivo ata a súa morte. En 1880 publicou  *Nubische Grammatik mit einer Einleitung über die Völker und Sprachen Afrika*, que contén un esquema de pobos africanos e a clasificación das linguas africanas, amais da gramática nubia. Foi editor da revista *Zeitschrift für ägyptische Sprache und Altertumskunde*, publicación científica fundamental no campo da exiptoloxía. 
Tamén traballou na elaboración dos mapas de *Unter– und Ober–Ägypten* da editorial Baedeker.

## Obra 
* *Zwei sprachvergleichende Abhandlungen. 1. Über die Anordnung und Verwandtschaft des Semitischen, Indischen, Äthiopischen, Alt-Persischen und Alt-Ägyptischen Alphabets. 2. Über den Ursprung und die Verwandtschaft der Zahlwörter in der Indogermanischen, Semitischen und der Koptischen Sprache.* Berlin 1836.
* *Das Totenbuch der Ägypter nach dem hieroglyphischen Papyrus in Turin.* Wigand, Leipzig 1842.
* *Das allgemeine linguistische Alphabet. Grundsätze der Übertragung fremder Schriftsysteme und bisher noch ungeschriebener Sprachen in europäische Buchstaben.* Hertz, Berlin 1855 .
** *.* Seeleys, Londres 1855; 2. Auflage: Williams & Norgate, Londres 1863.
* *Denkmaeler aus Aegypten und Aethiopien: nach den Zeichnungen der von seiner Majestät dem Koenige von Preussen Friedrich Wilhelm IV nach diesen Ländern gesendeten und in den Jahren 1842–1845 ausgeführten wissenschaftlichen Expedition*, Abth. 1–6 in 12 Bd. Nicolaische Buchhandlung, Berlin, 1849–1859. Edition des Belles Lettres, Geneve 1972–1973. 
* *Denkmäler aus Aegypten und Aethiopien.* Text Bd. 1–3, hrsg. von Eduard Naville und Ludwig Borchardt, bearbeitet von Kurt Sethe. Leipzig 1897–1904. Nachdruck: Verlagsgruppe Zeller, Osnabrück 1970
* *Denkmäler aus Aegypten und Aethiopien.* Text Band 4, hrsg. von Eduard Naville, bearbeitet von Kurt Sethe. Leipzig 1901. Nachdruck: Verlagsgruppe Zeller, Osnabrück 1970.
* *Denkmäler aus Aegypten und Aethiopien.* Text Bd. 5, hrsg. von Eduard Naville, bearbeitet von Walter Wreszinski (Bearb.), Leipzig 1913. Nachdruck: Verlagsgruppe Zeller, Osnabrück 1970.
* *Über den ersten Aegyptischen Götterkreis und seine geschichtlich-mythologische Entstehung.* Akademie der Wissenschaften, Berlin 1851.
* *Über einige Ergebnisse der ägyptischen Denkmäler für die Kenntniß der Ptolemäergeschichte.* Akademie der Wissenschaften, Berlin 1852.
* *Das allgemeine linguistische Alphabet. Grundsätze der Übertragung fremder Schriftsysteme und bisher noch ungeschriebener Sprachen in europäische Buchstaben.* Verlag von Wilhelm Hertz, Berlin 1855 
* con W. Bell: *The XXII egyptian royal dynasty with some remarks on XXVI and others dynasties of the New kingdom.* Trübner, Londres 1858.
* *Über die arabischen Sprachlaute und deren Umschrift nebst einigen Erläuterungen über den harten „i“ vocal in den tatarischen, slavischen und der rumänischen Sprache.* Akademie der Wissenschaften, Berlin 1861.
* *Über chinesische und tibetische Lautverhältnisse und über die Umschrift jener Sprachen.* Akademie der Wissenschaften, Berlin 1861.
* *Das bilingue Dekret von Kanopus.*
* *Das Gutachten von 1884 über die Reorganisation der Kgl. Bibliothek Berlin. Edition und Kommentar.* In: Monika Estermann, Ernst Fischer, Ute Schneider (Hrsg.): *Buchkulturen. Beiträge zur Geschichte der Literaturvermittlung. Festschrift für Reinhard Wittmann.* Harrassowitz, Wiesbaden 2005, ISBN 978-3-447-05260-3, S. 547–563.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Lepsius na Deutschen Nationalbibliothek
* Lepsius  na Deutschen Digitalen Bibliothek
* Ausgewählte Literaturnachweise (PDF; 97&nbsp;kB) Akademiebibliothek Berlin
* Lepsius-Archiv  der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften
* Frank Müller-Römer: *Richard Lepsius – Begründer der modernen Ägyptologie*. 2009
* *Denkmäler aus Aegypten und Aethiopien* im Rahmen des Lepsius-Projektes Sachsen-Anhalt
* Vídeos das conferencias do profesores Jan Assmann e Dietrich Wildung sobre Lepsius. Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften, 2011 (en alemán)