open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Margarida I de Flandres

**Margarida de Alsacia**, nada en 1145 e finada no Castelo de Male, preto de Bruxas, o 15 de novembro de 1194, foi a terceira filla do conde Teodorico de Alsacia (tamén coñecido como Thierry ou Teodorico III de Lorena*) e de Sibila de Anjou (m. 1165 ), irmá do conde Filipe de Alsacia (ás veces* Filipe de Lorena).
miniatura| Castelo de Male (actualmente Abadía de San Trudó
Ao redor de 1160, Margarida casou con Raúl II de Vermandois. Pero foi afectado pola lepra ao redor de 1163 e o seu matrimonio non puido consumarse e foi anulado. En 1169, para selar a reconciliación entre Flandres e Hainaut, Margarida de Alsacia casou con Balduíno V de Hainaut conde de Hainaut e Namur (Balduíno I de Namur).

Filipe de Alsacia morreu da peste durante a Terceira Cruzada en 1191. Non tivo fillos lexítimos. A súa sucesión espertou a avaricia do rei de Francia, Filipe Augusto, que intentou ocultar a morte do conde de Flandres, ata o seu propio regreso a Francia. Pero a nova estendeuse rapidamente e o conde e condesa de Hainaut dirixíronse inmediatamente a Flandres para tomar posesión da súa terra. Como descendente directo de Balduíno I Brazo de Ferro e irmá do falecido conde, Margarida e o seu marido foron ben recibidos nas cidades de Flandres, a excepción de Gante que acolleu a Matilda de Portugal, viúva de Filipe de Alsacia. Esta quería recuperar todo o condado. Guillerme das Mans Brancas, arcebispo de Reims, foi o encargado de arbitrar entre os pretendentes.

## Devanceiros 

## Descendentes 
Do seu matrimonio con Balduíno V de Hainaut, Margarida tivo oito fillos:

* Isabel ( 1170 - † 1190 ), casada co rei Filipe II de Francia
* Balduíno ( 1171 - † 1205 ), conde de Flandres, Hainaut e emperador latino de Constantinopla
* Iolanda ( 1175 - † 1219 ), casada con Pedro II de Courtenay, emperador latino de Constantinopla
* Filipe I o Nobre, conde ou marqués de Namur ( 1175 - † 1212 )
* Henrique ( 1176 - † 1216 ), emperador latino de Constantinopla
* Sibila ( 1179 - † 1217 ), casada con Guichard IV señor de Beaujeu
* Eustaquio (m. 1219 ), rexente do reino de Tesalónica
* Godofredo de Hainaut

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Louis Duval-Arnould ''Os últimos anos do leproso conde Raoul de Vermandois e a devolución das súas provincias a Philippe d'Alsace*, 1984 en liña en persee.fr
* Octave Delepierre, *Précis des annales de Bruges'', 1835, en liña en Google Books
* Augute de Portemont, *Recherches historiques sur la ville de Grammont en Flandre*, Vol. 2, 1870, en liña en Google Books
* Leopold August Warnkönig, *Histoire de la Flandre et de ses institutions civiles et politiques*, 1835, en liña en Google Books
* Edward Le Glay, *Historia dos condes de Flandres á chegada da casa de Borgoña*, Comptoir des Imprimeurs-unis, París, 1896
Sauna de Rajaportti

A **sauna de Rajaportti** (en finés **Rajaportin sauna**) é unha sauna pública situada no barrio de Ylä-Pispala, na cidade de Tampere. Inaugurada en 1906, trátase da sauna pública máis antiga de Finlandia aínda en funcionamento. Ten capacidade para entre 15 e 20 persoas a cada lado á vez e conta cunha cafetería nunha casa de madeira ao outro lado do patio interior.

A sauna é propiedade da Cidade de Tampere e está xestionada por Pispalan saunayhdistys ry (en galego "Asociación de Sauna de Pístala").

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web da sauna de Rajaportti
* A sauna de Rajaportti en VirtualTampere.com
Elena Serova

**Elena Olegovna Serova**, nada en Vozdvizhenka, Saratov, o 22 de abril de 1976, é unha cosmonauta rusa que participou na misión Soiuz TMA-14M e foi membro das expedicións 41 e 42 á Estación Espacial Internacional.

## Traxectoria 
Serova graduouse en enxeñería no Instituto de Aviación de Moscova en marzo de 2001 e en 2003 en economía na Academia do Estado en Moscova de Fabricación e Información. Participou na misión Soiuz TMA-14M e foi membro das expedicións 41 e 42 á Estación Espacial Internacional, pasando un total de 167,24 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TMA-14M
*Expedición 41
*Expedición 42
*Estación Espacial Internacional
Loa, Utah

**Loa** é unha pequena cidade do condado de Wayne, do que é a súa capital, no estado de Utah, Estados Unidos.

## Xeografía 
Situada a 2 153 msnm, ocupa unha superficie de 2,46 km².

No ano 2019 contaba con 575 habitantes, polo que a súa densidade de poboación, nese ano, era de 233,72 hab./km².

Loa localízase xunto á única fonte de auga do condado, coñecida como *Spring Creek*, que se encontra a 6 km ao norte da cidade, e onde hoxe se atopa o criadeiro de peixes do Estado. A auga potábel de Loa procede dun manancial preto de *Road Creek*.

Loa ten un clima frío semiárido (Köppen BSk).

## Historia 
Unha oficina de correos chamada Loa está en funcionamento desde 1879. A cidade recibiu o nome en recordo de Mauna Loa, volcán de Hawai, que lle deu un misioneiro mormón que regresara dese lugar. 

## Galería 

Loa Tithing Office Loa Utah.jpeg|O *Loa Tithing Office* (Oficina de dezmos), un edificio histórico en Loa
LDS Church, Loa, Utah.jpg|Igrexa mormona en Loa
Loa.jpg|Chovendo en Loa
Waynecounty ut.png|Mapa do condado de Wayne 

## Notas
Aleksandr Serebrov

**Aleksandr Aleksandrovich Serebrov**, nado en Moscova o 15 de febreiro de 1944 e finado o 12 de novembro de 2013, foi un cosmonauta soviético que participou nas misións Soiuz T-7, Soiuz T-8, Soiuz TM-8, Soiuz TM-17 e Soiuz T-5.

## Traxectoria
Serebrov graduouse en enxeñería e participou nas misións Soiuz T-7, Soiuz T-8, Soiuz TM-8, Soiuz TM-17 e Soiuz T-5, pasando un total de 372,95 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz T-7
*Soiuz T-8
*Soiuz TM-8
*Soiuz TM-17
*Soiuz T-5
Premio Xeira de Narracióis Curtias

O **Premio Xeira de Narracióis Curtias** foi un certame literario que convocou a Asociación Cultural Xeira da Caridá no concello de El Franco dentre 1991 e 2012 para promover o uso literario do galego de Asturias e dende a súa aprobación consonte as *Normas ortográficas del gallego-asturiano* elaboradas pola Academia de la Llingua Asturiana. O relato gañador recibía un premio de 600 euros e a publicación da narración en libros colectivos.

## Gañadores 
*2012: Laura Fernández, de La Espina: *Úa tarde de circo*
*2011: Alberto Castro Gión: *Inverno*
*2010: Alba González Fernández: *Hiperhidrosis*
*2009: Miguel Rodríguez Monteavaro: *Amazonas*
*2008: Iván Iglesias Fernández Cazarón: *El maño*
*2007: Marisa López Diz: *A fiya del xastre*
*2006: Aurora Bermúdez Nava: *Tempo de dolor *
*2005: Ricardo Saavedra Fernández-Combarro: *As partixas* 
*2004: Ágata García Castro: *Gol*
*2003: Aurora García Rivas: *As cereixas*
*2002: Alba González Fernández: *Dos tempos, os meyores*
*2001: Juan José Maseda García: *El vecín más cordo de todos* 
*2000: María José Fraga González: *Col tempo nos oyos*
*1999: Jacinto Díaz López: ''Recordos d'outros tempos*
*1998: Rafael Cascudo Noceda: *Xunta de mitos*
*1997: Xaviel Vilareyo y Vilamil: *Na marxe dos carreiros*
*1996: Emma Méndez: *Na terra dos flaires* e Rafael Cascudo Noceda: *Basilisa*
*1995: Fredo de Carbexe: *Llaboría de brao*
*1994: Alejandro Antúñez Vázquez: *El martellazo*
*1993: José Manuel Martínez Castro: *Jemmy Button*
*1992: José Manuel Martínez Castro: *El amigo* 
*1991: Manuel García-Galano: *A terra é a terra''

## Libros publicados 
*Lletras novas: Úa década del Premio "Xeira" de Narracióis Curtias, Xeira:A Caridá, 2000
*Máis lletras novas: Premio Xeira de Narracióis Curtias, Xeira:A Caridá, 2010 
## Notas
Espirúridos

Nas clasificacións tradicionais, a dos **espirúridos** (*Spirurida*) é unha orde de nematodos da clase dos  secernénteos. 

Algunhas das súas especies, como as filarias, poden producir enfermedides en humanos. Nesta orde está o maior nematodo coñeocido, *Placentonema gigantissima*, parasito da placenta dos cachalotes; as femias maduras alcanzan os 8 m de lonxitude, cun diámetro de só 2,5 cm, e posúen 32 ovarios que producen unha enorme cantidade de óvulos.

## Características 
A rexión bucal posúe normalmente dous labios laterais, aínda que pode haber catro ou máis. O orificio bucal pode ter dentes. Os anfidios están xeralmente situados en posición lateral, aínda que nalgúns grupos poden localizarse inmediatamente por detrás dos labios. O esófago divídese normalente nunha porción anterior muscular e nunha porción posterior glandular, dilatada. As larvas posúen en xeral unha espiña cefálica que usan para perforar a envoltura do ovo, e un fasmidio en forma de poro na cola. 
*Espiruromorfos (*Spiruromorpha*) De Ley & Blaxter, 2002.

****Camallanina***, coas superfamilias:
***Camallanoidea*
***Dracunculoidea*

****Spirurina***, coas superfamilias:
**Acuarioidea*
**Aproctoidea*
**Diplotriaenoidea*
**Filarioidea*
**Gnathostomatoidea*
**Habronematoidea*
**Physalopteroidea*
**Rictularioidea*
**Spiruroidea*
**Thelazioidea*

### Nota taxonómica 
Nas clasificacións modernas, por exemplo no WoRMS, este taxon considérase como  a orde dos Espiruromorfos (*Spiruromorpha*) De Ley & Blaxter, 2002, da sublcase dos cromadorios (*Chromadoria*).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* order Spirurida en BioLib.
Manuel Castro Fernández

**Manuel Castro Fernández**, coñecido como **Aviador** e **Inventor**, nado en Castro Caldelas en 1912 e finado no mesmo concello en maio de 1999, foi un inventor  galego.

## Traxectoria 
Foi empregado de telégrafos en Vigo, e despois fíxose radiotelegrafista de aviación civil. Na guerra civil trabalou nos laboratorios de radio das forzas aéreas franquistas. Instalouse en Madrid e en 1945 comezou a traballar para Iberia, ascendendo dous anos despois a xefe dos talleres de radio da compañía. Creou un modelo mellorado de radiolocalizador de avións. Por este invento foi premio e mención honorífica da exposición universal e de investigación de Bruxelas de 1957. En xuño de 1957 a revista *Blanco y Negro* dedicou un artigo ao radiolocalizador, destacando o modelo de Manuel Castro entre os sistemas anteriores de radiolocalización pola súa posible utilización en calquera punto do globo, xa que era sensible a toda clase de sinais. A pantalla admitía mapas de escala variable, o que permitía utilizar en cada momento a carta máis conveniente.

## Recoñecementos 
* En 1965 foi premio Juan de la Cierva de investigacións científicas.
* O Instituto Nacional de Industria concedeulle dúas medallas ao mérito do traballo.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Éurito (homónimos)

Co nome de **Éurito** ou **Eurito** (e por veces como sinónimo de **Euritión**) coñécese a distintos personaxes da mitoloxía grega ou personaxes históricos:

* **Éurito**, un dos Xigantes, fillos de Xea (a Terra), nados do sangue que caeu de Urano (o Ceo) ó ser castrado por Cronos
* **Éurito**, rei de Ecalia e pai de Iole e Ífito
* **Éurito**, fillo do rei Auxías, da Élide. Morreu a mans de Heracles
* **Éurito** ou **Euritión**, rei de Ftía e fillo de Áctor. Morreu na cacería do xabaril de Calidón
* **Éurito** ou **Euritión**, un centauro que intentou raptar a Hipodamía durante a súa voda con Pirítoo, e resultou morto a mans de Teseo
* **Eurito**, un filósofo pitagórico, discípulo de Filolao, nado en Crotona ou en Tarento
Benjamin Goodwin Chitwood

miniatura|260px|Quistes de *Globodera rostochiensis* en raíces de patacas
**Benjamin Goodwin Chitwood**, nado en 1907 e finado 19 de novembro de 1972, foi un zoólogo estadounidense especializado en nematodos.

## Traxectoria 
Benjamin "Ben" Chitwood recibiu o título de licenciado no Rice Institute en 1928 e un máster, e o título de doutor na Universidade George Washington en 1929 e 1931, respectivamente. En 1931 trasladouse é Sección Zoolóxica da USDA, onde permaneceu como zoólogo até 1937. Logo volveu á Oficina de Industria Vexetal, na que se lle encomendou traballar en problemas dos nematodos das plantas ornamentais en Long Island até 1947, en que foi trasladao a Beltsville. De 1950 a 1952 foi profesor asociado de parasitoloxía na Universidade Católica. Despois de ocupar varios cargos menore, foi designado como o primeiro nematólogo xefe da Xunta de Plantas do Estado de Florida en febreiro de 1955. Estableceu e desenvolveu a Sección de Nematoloxía desta institución, permanecendo alí até 1958, cando renuncou para converterse en consultor no Laboratorio de Morfoloxía Comparada e Fisioloxía do Instituto de Investigación da Fundación Kaiser. Posteriormente ocupou diversos cargos até a súa xubilación en 1964.

## Algunhas obras 
* Benjamin Goodwin Chitwood (1974): *Introduction to Nematology*. University Park Press. ISBN 978-0-8391-0697-5. 
* May Belle Hutson Chitwood & Benjamin Goodwin Chitwood (2014): *An Introduction to Nematology. Primary Source Edition*. Nabu Press. ISBN 978-1-2958-4020-5.
* May Belle Hutson Chitwood & Benjamin Goodwin Chitwood (2017): *An Introduction to Nematology. Sec.1 p.3*. Andesite Press. ISBN  978-1-3761-6100-7.  
* May Belle Hutson Chitwood & Benjamin Goodwin Chitwood (2017): *An Introduction to Nematology. Sec.2 p.1*. Andesite Press. ISBN 978-1-3761-6099-4.
* May Belle Hutson Chitwood & Benjamin Goodwin Chitwood (2018): *An Introduction to Nematology. Sec.2 p.2*. Sagwan Press. ISBN 978-1-3769-9141-3.

## Abreviatura 
A abreviatura **Chitwood** enmprégase para recoñecer a  como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazón externa 
*
Quíone (filla de Bóreas)

Na mitoloxía grega, **Quíone** foi a filla de Bóreas , o deus do vento do norte, considerado tamén o deus do inverno, porque traía os aires fríos do inverno, e Oritía. Era irmá de Cleopatra, Zetes, Calais e Hemo.

Tivo un fillo con Poseidón, Eumolpo, pero, por medo a que o soubese o pai, botou ó meniño ó mar. Poseidón puido salvalo e levouno a que o criase Bentesicime, unha filla que tivera con Anfitrite, a súa esposa.

Segundo Claudio Eliano, en *Da natureza animal*, tamén foi nai con Bóreas dos Hiperbóreos. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*  
*
Quíone (filla de Dedalión)

**Quíone**, na mitoloxía grega, tamén chamada **Filónide** , foi a filla do rei Dedalión (fillo de Fósforo ). Os deuses Apolo e Hermes, cando a viron, desexaron xacer con ela. Apolo preferiu esperar á noite pero Hermes, máis impaciente, fixo que se durmira e violouna. Xa caída a noite, Apolo tamén a violou, disfrazado de anciá. Quíone quedou embarazada dos dous, e tivo dous fillos: Autólico, de Hermes, e o músico Filamón, de Apolo.
thumb|A morte de Quíone (Nicolas Poussin, 1622)
Quíone era especialmente fermosa, e pecou de vaidade . Envaidecida pola súa fermosura, tivo o atrevemento de desprezar a Artemisa, presumindo de ser máis bela que a deusa, e esta, en vinganza, matouna atravesándolle a lingua dun frechazo. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*  
*  
### Ligazóns externas 
* Cátedra de Iconografía e Iconoloxia, Universidade de Roma
Thomas Spencer Cobbold

**Thomas Spencer Cobbold**, nado o 26 de maio de 1828 en  Ipswich, condado de Suffolk, Inglaterra, e finado o 20 de marzo de 1886 en Londres, foi un científico, médico e parasitólogo británico.

## Traxectoria 
Thomas S. Cobbold neceu en Ipswich, e era o terceiro fillo do reverendo Richard Cobbold.

Despois de graduarse en medicina na Universidade de Edimburgo en 1851, foi nomeado profesor de botánica no St Mary's Hospital de Londres (en 1857), e tamén de zooloxía e anatomía comparada no Hospital de Middlesex (en 1861). Foi elixido membro da Royal Society en xuño de 1864. 

Desde 1868 traballou como *lector* de xeoloxía no Museo Británico até 1873, cando pasou a ser profesor de botánica no Royal Veterinary College (adscrito á Universidade de Londres), ocupando despois unha cátedra de helmintoloxía, que foi creada especialmente para el, nesa institución. Foi presidente do Quekett Microscopical Club (unha sociedade erudita para a promoción da microscopía), de 1879 a 1880. Morreu en Londres o 20 de marzo de 1886.

O seu tema primordial foi a helmintoloxía, particularmente o estudo dos vermes parasitos do home e dos animais e, como médico, gañou unha gran reputación no diagnóstico de casos que dependían da presenza de tales organismos.

## Obras 
Entre os seus numerosos escritos cómpre destacar:
* *Entozoa; an introduction to the study of Helminthology, with reference more particularly to the internal parasites of man*, 1864. 
* *Entozoa, a supplement to the last work*, 1869. 
* *The Grouse Disease*, 1873. 
* *The Internal Parasites of our Domesticated Animals*, 1873. 
* *Parasites*, 1879. 
* *Tapeworms*, 1866; 4ª ed.n, 1883. 
* *Worms*, 1872. 
* *Human Parasites*, 1882. 
* *Parasites of Meat and Prepared Flesh Food*, 1884. 
* *Our Food-producing Ruminants and the Parasites which reside in them*, Cantor Lectures, 1871. 
* *Catalogue of the Specimens of Entozoa in the Museum of the Royal College of Surgeons of England*, 1866.

## Abreviatura 
A abreviatura **Cobbold** emprégase para recoñecer a  como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Cobbold, Thomas Spencer". *Encyclopædia Britannica*. **6** (11ª ed.). Cambridge University Press.
* Bettany, George Thomas (1887): "Cobbold, Thomas Spencer". En Stephen, Leslie (ed.) *Dictionary of National Biography 11*. Londres: Smith, Elder & Co.
Seungriho

***Seungriho*** (en ) é un filme surcoreano de 2021 dirixido por Jo Sung-hee. Está protagonizado por Song Joong-ki, Kim Tae-ri, Jin Seon-kyu e Yoo Hae-jin. Considerado como o primeiro "blockbuster" espacial coreano, estreouse en Netflix o 5 de febreiro de 2021.

## Sinopse 
No ano 2092, a Terra converteuse nun planeta case inhabitable. A corporación UTS constrúe un novo fogar en órbita para a humanidade. Mais só uns poucos escollidos poden acceder a el.

A historia segue as aventuras da tripulación dunha nave de limpeza de lixo espacial chamada Victory. A súa rutina dá un xiro enorme cando descobren a Dorothy, unha nena que supostamente é unha arma de destrución masiva.

## Personaxes 
* Song Joong-ki como Tae-ho
*Kim Tae-ri como Capitá Jang
* Jin Seon-kyu como Tiger Park
* Yoo Hae-jin como Robot Bubs
* Richard Armitage como James Sullivan
* Kim Mu-yeol como Kang Hyeon-u
* Park Ye-rin como Dorothy / Kang Kot-nim
* Kim Hyang-gi como o novo corpo de Bubs

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Cacofonía

**Cacofonía** chámaselle á repetición ou encontro de sons que produce un efecto desagradábel. A palabra, como tal, provén do grego κακοφωνία (kakophonía), que se compón das raíces κακός (kakós), que significa ‘mao’ ou ‘desagradábel’, e φωνή (phoné) que significa ‘son’.

A cacofonía pode producirse como consecuencia da repetición innecesaria, exaxerada ou próxima dun son nunha mesma frase. Así, exemplos de cacofonías poderían ser:

* O director técnico anuncia a súa renuncia.
* O comentarista comentou que os seareiros estaban de pé.
* Están a filmar un filme na miña cidade.
* A súa obsesión é a fixación dunha condición que deteña esta situación na rexión.

As cacofonías son consideradas un vicio da linguaxe que afecta o discurso, por tanto, o aconsellábel é evitalas á hora de redactar un texto.

Unha forma de identificalas é lendo o texto en voz alta. Para corrixilas, pola súa banda, podemos apelar a algunhas  técnicas simples como pasar algunhas das palabras ao plural, substituílas por un bo sinónimo, ou alterar a súa orde para distanciar os sons que estean a producir a cacofonía. Nalgúns idiomas a cacofonía tamén se considera un criterio gramatical para determinados casos. Doutra banda, as cacofonías tamén son empregadas en exercicios de linguaxe para practicar a correcta pronuncia de determinados fonemas. Tamén aparece en frases humorísticas ou xogos de palabras. Así mesmo, a cacofonía pode tamén empregarse como recurso literario ou de estilo para transmitir determinada énfase ou efecto a unha idea.

Sinónimo de cacofonía, doutra banda, sería disonante. Mentres que o seu antónimo sería eufonía.

## Notas 
## Bibliografía 
* Miranda, Marie Roig. «Escatología y filosofía en Quevedo», *Criticón*, 99, 2007, pp. 57-66.
Prutah

**Prutah** (hebreo: *פרוטה*; plural: *פרוטוט*, *prutot*) é unha antiga moeda hebraica de bronce de escaso valor que pesaba a milésima parte da libra, cuñada polos monarcas das dinastías asmonea e herodiana.

No Estado de Israel instaurado en 1948 retomouse esta denominación (na forma **pruta**, do hebreo moderno), como moeda divisionaria eqiuivalente á milésima parte da libra israelí.

## Historia 
### Na Antigüidade 
O termo aparece na Biblia e no Talmude, co significado de "moeda de valor mínimo", probablemente derivado dun vocábulo arameo co mesmo significado.

O prutah era a segunda moeda do seu tempo con menor valor, equivalente a dous lepta. En tempos dos Asmoneos e dos Herodianos era a moeda en uso de menor valor.

### No moderno Estado de Israel 
[miniatura|Xunto coas [moedas, o novo Estado de Israel emitiu o billete de 500 **pruta**, en 1955.]]
Ao que se estableceu o moderno Estado de Israel en 1948, o goberno solicitou á Sociedade Numismática de Israel que propuxese os deseños para emitir unha serie de moedas co nome de "pruta" (forma no hebreo moderno do antigo "prutah"). Leo Kadman, xunto co artista gráfico Otte Wallish, elaboraron uns esbozos baseados nos motivos característicos dos prutah emitidos durante a primeira guerra xudeu-romana (66-70 d. de C.), que, finalmente, foron os aprobados polo ministro das Finanzas, Eliezer Kaplan.

A primeira serie leva por data o ano 5709 do calendario hebreo (1949 AD) e foi cuñada no Reino Unido, na compañía *Imperial Chemical Industries* e na Heaton Mint, de Bitrmingham. 

En 1955, o Banco de Israel puxo tamén en circulación un billete de 500 pruta, que no seu anverso reproducía as ruínas da antiga sinagoga de Bir'am, na alta Galilea. Da produción destes billetes encargouse a compañía londiniense *Thomas de la Rue*.

[miniatura|194x194px|Reemisión dos 10 **prutah** en [1952, en aluminio e con forma lobulada, aínda que mantendo a característica ánfora.]]
Entre 1952 e 1957 emitíronse novamente algúns destes valores, nalgúns casos cambiando as aliaxes de cuñaxe mais mantendo os motivos representados, aínda que máis estilizados. 

Finalmente, o pruta deixou de existir en 1960, cando o Goberno israelí determinou cambiar a moeda fraccionaria da libra israelí, que pasou a dividirse en 100 agorot. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moeda dos gobernadores romanos de Xudea

### Ligazóns externas 
* Ancient prutah. *CoinArchives.com*
Lingua toba batak

miniatura|Vídeo dun falante de toba batak.
A **lingua toba batak** é unha lingua austronesia falada no norte da illa de Sumatra, en Indonesia. Forma parte dun grupo de linguas coñecidas como "batak".

Hai arredor de 2 millóns de falantes de toba batak, os cales viven ó leste, oeste e sur do lago Toba. Historicamente foi escrito utilizando a escrita batak, mais no presente é máis común a súa escrita en alfabeto latino.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en toba batak
### Bibliografía 
* Musgrave, Simon (2001). Non-subject Arguments in Indonesian. Ph.D. Thesis. Véxase a páxina 101 e a referencia a Cole, Peter & Gabriella Hermon (2000) Word order and binding in Toba Batak.  Documentao en AFLA 7, Ámsterdam.
*
Salvador Illa

**Salvador Illa Roca**, nado en La Roca del Vallès o 5 de maio de 1966, é un político catalán, secretario da organización do Partido dos Socialistas de Cataluña (PSC) dende 2016, e presidente da Generalitat de Catalunya dende 2024. Foi alcalde de La Roca del Vallès en dous períodos separados entre 1995 e 2005. Foi ministro de Sanidade de España do 13 de xaneiro de 2020 ao 26 de xaneiro de 2021, en Vallès Oriental, licenciouse en Filosofía pola Universidade de Barcelona. Converteuse en rexedor do  concello de La Roca no ano 1987. Afiliado ó Partit dels Socialistes de Catalunya (PSC) dende 1995, foi investido alcalde de La Roca en 1995, logo do pasamento do daquela alcalde Romà Planas. Desaloxado da alcaldía logo dunha moción de censura en febreiro de 1999, volveu á alcaldía despois das eleccións municipais de xuño de 1999, nas que a lista do PSC obtivo unha maioría absoluta.

Foi director da Área de Xestión Económica do Concello de Barcelona entre 2010 e 2011 e coordinador do Grupo Municipal Socialista no Pleno municipal entre 2011 e 2016.

En novembro de 2016, Miquel Iceta escolleu a Illa para o cargo orgánico de secretario da Área de Organización do PSC. Durante o proceso independentista, Illa foi un dos principais representantes do PSC nas manifestacións da entitade Sociedade Civil Catalá.

O 13 de xaneiro de 2020, Illa entrou a formar parte do novo goberno de Pedro Sánchez como Ministro de Sanidade, cargo que anteriormente ocupaba María Luisa Carcedo. O 30 de decembro de 2020 foi designado polo Consello Nacional do PSC como cabeza de lista ás eleccións ao Parlamento de Cataluña de 2021, e o 26 de xaneiro de 2021 deixou o cargo de ministro de Sanidade.

A finais de decembro de 2020, o PSC anunciou que o primeiro secretario do partido, Miquel Iceta, faría un paso atrás e non sería o candidato do Partido Socialista nas eleccións autonómicas catalás de 2021; e no seu canto, o candidato sería o daquela ministro de Sanidade, Salvador Illa.

Nas eleccións, que tiveron lugar o 14 de febreiro de 2021, o partido que representaba Illa conseguiu ser o máis votado con 651&nbsp;627 votos e 33 escanos.

## Notas
Cesáreo Corbal

**Cesáreo Corbal Lema**, nado en Berdeogas (Dumbría) o 26 de febreiro de 1884 e finado en Vigo o 7 de decembro de 1952, foi un médico galego.
[miniatura|Placa no [Edificio Banco de Vigo|Edificio do Banco Pastor.]]

## Traxectoria 
Foi un dos fillos de José Corbal Pintos, mestre canteiro, e Josefa Lema López, labradores podentes. Fixo medicina na Universidade de Santiago de Compostela, rematando os estudos en 1907. Foi médico en Dumbría. Instalou consulta primeiramente en Chapela e despois en Teis, daquela pertencente ao Concello de Lavadores. Asociándose co médico redondelán Manuel Amoedo Acuña, fundou, na rúa Sagunto, o Sanatorio de Santa Cristina de Lavadores, "El Magnolio", pechado en 2009. Tamén atendeu pacientes no Edificio Banco de Vigo, despois Edificio Banco Pastor. Viviu desde 1926 na subida ao Monte da Guía e despois na rúa Purificación Saavedra.

Durante a Segunda República formou parte da directiva do Partido Republicano Conservador. Durante a Guerra Civil foi mobilizado, traballando como capitán médico no hospital que se instalou no terreo dos xesuítas de Teis.

Fixo unha labor altruísta, asistindo aos que non tiñan medios para pagarlle, o que lle valeu o sobrenome de "o médico dos pobres".
## Recoñecementos 
miniatura|Placa catalogada.
En 1926, sendo Honorato Fernández alcalde de Lavadores, puxéronlle o seu nome a rúa que vai dos Caños cara ao Monte da Guía. Na fachada do Edificio Banco Pastor hai unha placa na súa memoria. O escultor Francisco Asorey fíxolle un monumento, instalado no Cemiterio de Pereiró en 1953.

## Vida persoal 
Casou coa mestra Rufina Pérez Gosende e foi pai de Cesáreo, José, Rufino e Avelina Corbal Pérez. Rufina Pérez finou en outubro de 1938, e Cesáreo volveu casar con Delfina Mediero Miguélez.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* 

* 

### Outros artigos 
* Enrique Suárez Guntín
### Ligazóns externas 
*
Eleccións ao Parlamento do País Vasco de 2020

As **eleccións ao Parlamento do País Vasco de 2020** celebráronse o 12 de xullo de 2020 para elixir os 75 membros da 12ª lexislatura do Parlamento da comunidade autónoma do País Vasco. As eleccións estaban previstas nun principio para celebrárense o 5 de abril de 2020, mais foron adiadas por mor da pandemia de COVID-19. As eleccións celebráronse de xeito simultáneo coas eleccións ao Parlamento de Galicia.

O 4 de febreiro de 2020, o Lehendakari Iñigo Urkullu debatiu a posibilidade dun adianto electoral dentro dunha reunión do gabinete, cumprindo un requisito legal anterior a calquera convocatoria electoral e provocando especulacións de que unhas eleccións autonómicas eran inminentes. Seis días despois, o 10 de febreiro, Urkullu confirmou a data das eleccións para o 5 de abril, procurando distanciarse do panorama político en Cataluña despois dunha convocatoria de eleccións anunciada polo presidente da Generalitat Quim Torra. O anuncio das eleccións vascas provocou que o presidente de Galicia Alberto Núñez Feijóo convocase tamén as eleccións de maneira anticipada. Porén, o 16 de marzo anunciouse que as eleccións serían adiadas por mor da pandemia de COVID-19 en España, pouco despois de que o Presidente do Goberno de España Pedro Sánchez declarase o confinamento nacional o día anterior.

O Partido Nacionalista Vasco de Urkullu mantivo o seu dominio como partido máis votado no Parlamento Vasco, obtendo o seu mellor resultado dende 1984, o cal sumado ó incremento de apoio do seu socio na lexislatura anterior, o Partido Socialista de Euskadi - Euskadiko Ezkerra, permitiulle a Urkullu estabelecer unha maioría de goberno en coalición. O partido de esquerda nacionalista EH Bildu conseguiu o seu maior resultado histórico, beneficiándose do colapso de Elkarrekin Podemos, que perdeu case a metade de apoios. A alianza PP+Cs composta do Partido Popular do País Vasco (PP) e Cidadáns (Cs) perdeu case a metade dos escanos que o PP tiña nas eleccións de 2016. O partido de extrema dereita españolsta Vox entrou no Parlamento por vez primeira cun só escano.

## Notas
Pesqueiro

miniatura|Barco de pesca de cangrexos en Pellworm (Alemaña)
[miniatura|Barco pesqueiro en [Dar es Salaam (Tanzania)]]
Un **barco pesqueiro** é un bote ou barco que se usa para pescar no mar, ou nun lago ou río. Empréganse moitos tipos de embarcacións para a pesca comercial, artesanal e deportiva. 

Segundo a Organización para a Agricultura e a Alimentación (FAO), no 2004 había catro millóns de embarcacións dedicadas á pesca, das cales 1,3 millóns, aproximadamente, son embarcacións con cubertas e áreas pechadas. Case todas as embarcacións cubertas están mecanizadas, e 40&nbsp;000 delas superan as 100 toneladas. No outro extremo, dous terzos (1,8 millóns) dos botes sen cuberta son embarcacións tradicionais de distintos tipos, que funcionan unicamente a vela e remos. Estes botes son os empregados polos pescadores artesanais.

Mais, é difícil estimar o número de barcos de pesca deportiva. Varían en tamaño, e ao contrario que os barcos comerciais, frecuentemente non se dedican só á pesca.

Antes da década de 1950 había moi pouca estandarización dos barcos pesqueiros. Os deseños podían variar en función do porto e estaleiro. Tradicionalmente os botes facíanse de madeira, pero a madeira xa non se usa polo seu custo e a dificultade para obter madeira de construción. Cada vez úsase máis a fibra de vidro nos barcos pesqueiros pequenos de até 25 metros (100 toneladas), mentres que o aceiro emprégase xeralmente en embarcacións superiores aos 25 metros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* FAO (2007) *The status of the fishing fleet*  State of World Fisheries and Aquaculture, Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome. ISBN 978-92-5-105568-7

### Ligazóns externas 
* Worldfishingtoday.com
Lingua puelche

O **puelche** é unha lingua morta falada outrora polo pobo puelche que habitaba na rexión de Río Negro, na Arxentina. O puelche foi considerado durante moito tempo como unha lingua illada. De acordo coa limitada evidencia, Viegas Barros (1992) suxeriu que o puelche podería estar relacionado coa lingua dos querandís, un dos pobos het, e Viegas Barros (2005) suxeriu que estaba realacionado coas lingua chon. Ademais, existe outra teoría que o relaciona coas linguas macro-xívaras. O puelche está clasificado como extinto polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Nome 
A lingua tamén é coñecida como *gününa küne*, gennaken (guenaken), tehuelche do norte, *gününa yajich*, ranquelche ou pampa.

## Notas
Lingua amis

O **amis** é unha lingua formosana falada polos amis, un pobo indíxena que habita na costa leste de Taiwán. É a máis grande das linguas formosanas, sendo falada dende a cidade de Hualien no norte atá a cidade de Taitung no sur. O amis está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

Os servizos do goberno nos condados onde viven moitos amis, como as estacións de tren de Hualien e Taitung, usan o amis xunto co mandarín.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en amis
### Bibliografía 
* 
* Gils, Rémy, 2010. *Parlons amis: Une langue aborigène de Taïwan*, París, L'Harmattan.
Lingua kombe

A **lingua kombe**, ou **ngumbi**, é unha lingua bantú costeira falada en Guinea Ecuatorial polo pobo kombe, un dos pobos ndowes da costa. É mutuamente intelixíbel coa lingua yasa. Segundo datos de 2011 tiña 9&nbsp;200 falantes.

## Notas
Lingua dagbani

O **dagbani** (ou dagbane), tamén coñecido como dagbanli e **dagbanle**, é unha lingua gur falada en Ghana. O seu número de falantes nativos estimouse en 1&nbsp;160&nbsp;000 (2013). É unha materia obrigada na educación primaria e secundaria no Reino de Dagbon, que abrangue a parte leste da rexión. O dagbani é falada maioritariamente na parte norte de Ghana, especialmente entre as tribos acéfalas do rei de Dagbon, os *Ya-Na*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en dagbani
### Ligazóns externas 
* Knut Olawsky's Homepage 
* The UCLA Phonetics Lab Archive – Dagbani
Filarioideos

Os **filarioideos** (*Filarioidea*), segundo as clasificacións tradicionais, son unha superfamilia de nematodos da clase dos secernénteos e orde dos espirúridos.

## Taxonomía 
### Descrición 
A superfamilia foi descrita por primeira vez en 1858 por Weinland, de aí as direfenzas na taxonomía indicadas.

## Filaroideos parasitos 
[miniatura|230px|*[Wuchereria bancrofti*]]
Existen varias enfermidades do home e de animais vertebrados causadas pola infestación por filarias, denominadas filarioses. As filarioses maniféstanse, segundo as especies, principalmente no sistema linfático ou no tecido conxuntivo superficial e profundo. As filarioses diferéncianse segundo os diferentes ciclos de vida das filarias e os síntomas asociados á enfermidade. As formas linfáticas, provocadas por especies que viven no sistema linfático, considéranse filarioses no sentido estrito da palabra. Son causadas principalmente polas filarias *Wuchereria bancrofti*, *Brugia malayi* e *B. timori*. A diferenza da filariose linfática, a súa presenza no tecido celular subcutáneo nos humanos débese a que as filarias migran cara este tecido (filariose errante), ou cara a debaixo da conxuntiva do ollo. Se *Loa loa* se encontra no ollo, denomínase vulgarmente "verme do ollo", e pode ocasionar cegueira.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Remane, A., Storch, V. e Welsch, U. (1980): *Zoología sistemática. Clasificación del reino animal*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0608-2, pp. 15, 117 e 301.
* Spratt, D. M. (2011): "New records of filarioid nematodes (Nematoda: Filarioidea) parasitic in Australasian monotremes, marsupials and murids, with descriptions of nine new species". *Zootaxa* **2860**: 1–61. 

### Outros artigos 
* Espirúridos*
* *Loa loa''
Dialecto de Kansai

miniatura|250px|Mapa da área onde se fala o dialecto de Kansai.

O **dialecto de Kansai** (en  *Kansai-ben*; tamén coñecido como ) é un grupo de dialectos xaponeses falados na rexión de Kansai, no Xapón. En xaponés, *Kansai-ben* é o nome común e só é chamado  en contextos técnicos. Os dialectos de Kyoto e Osaca, especialmente no período Edo, tamén son chamados . O dialecto de Kansai está tipificado pola fala de Osaca, a meirande cidade de Kansai, polo cal tamén é chamado **Osaka-ben**. Caracterízase por ser unha fala máis melódica e máis forte que a dos falantes da lingua estándar. O dialecto de Osaca, en particular, asóciase co humor, e por iso moitos comediantes usan frases no dialecto de Osaca para dar senso de humor á ocasión.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Takahashi, Hiroshi e Kyoko (1995). *How to speak Osaka Dialect*. Kobe: Taiseido Shobo Co. Ltd. 
* Minoru Umegaki (Ed.) (1962). . Toquio: Sanseido.
* Isamu Maeda (1965). . Toquio: Tokyodo Publishing.
Lingua kawésqar

A **lingua kawésqar** (qawasqar), tamén coñecida como **alacaluf**, é unha lingua illada gravemente en perigo falada en Chile polo pobo kawésqar. Orixinalmente, formaba parte dunha pequena familia lingüística, mais só a lingua setentrional sobreviviu. En 2009, só sete persoas de avanzada idade falaban a lingua, a maioría deles habitantes da illa Wellington, na costa suroeste de Chile. O kawésqar está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*DIcionario en liña qawasqar
*Alfabeto Kawésqar
Filaríidos

Os **filaríidos** (*Filariidae*), nas clasificacións tradicionais, son unha familia de nematodos da clase dos secernénteos, orde dos espirúridos e superfamilia dos filarioideos.

As especies desta familia son todas filarias responsábeis de parasitoses (filarioses) en vertebrados (incluídos os humanos). 

## Taxonomía 
### Descrición 
A famila foi descrita en 1864 polo  científico, médico e parasitólogo británico Thomas Spencer Cobbold.

### Xéneros 
A familia comprende os xéneros seguintes:
* *Brugia* 
* *Dirofilaria* 
* *Loa* 
* *Mansonella* 
* *Onchocerca*

### Nota taxonómica 
Segundo o WoRMS, a familia do filaríidos está formada por un único xénero, *Filaria*, que, segundo esta base de datos, é a única da superfamila dos filarioideos, unha das nove integradas na orde dos espiruromorfos (*Spiruromorpha*).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Remane, A., Storch, V. e Welsch, U. (1980): *Zoología sistemática. Clasificación del reino animal*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0608-2, pp. 15, 117 e 301.

### Outros artigos 
* Espirúridos*
* Filarioideos
* *Loa loa''
Manuel García-Galano

**Manuel García Sánchez**, máis coñecido polo sobrenome literario de **Manuel García-Galano**, nado en Tapia de Casarego o 24 de maio de 1922 e finado en Siero o 28 de agosto de 2016, foi un escritor asturiano en galego.
## Traxectoria 
Natural do lugar de El Pico da parroquia tapiega da Roda foi de novo músico afeccionado e formou parte da Banda de Música de Salave tras a súa reconstitución logo da Guerra Civil española e ata a súa disolución en 1944 e logo pasou a colaborar coa Filharmónica de Tapia, localidade na que se aveciñou en 1948 ao aprobar as oposicións a funcionario e alí tamén colle afección ao teatro, colaborando como actor en grupos afeccionado da vila e en 1950 escribiu as pezas *El casado casa quer* en colaboración con Joaquín Pérez Núñez e *Americano del pote* con Ramón Santamarina. Entre 1979 e 1991 dirixiu o grupo Ameicer que estreou once das súas pezas, de carácter costumista recolléronse no volume *Mareaxes tapiegos* en 1993 e logo escribiu sainetes para o grupo Pico de Faro da localidade da Roda que se publicaron no ano 2000 no tomo *Erguendo el telón*. Outras pezas recolléronse en 2014 en edicións de difusión limitada.

Como narrador publicou en 1984 so o título *Parzamiques* un conxunto de cinco contos. En 1991 gañou o I Premio Xeira co relato *A terra é a terra* que incluíu na segunda edición, canda outro texto máis, de *Parzamiques* en 1993 ata totalizar un total de sete relatos. En 2010 recolleu en *Faraguyas* un total de 23 relatos curtos. Foi colaborador da revista *Entrambasauguas* dende a súa aparición en 1996 e deu ao prelo ''Vento d'outono* en 2005 cos vinte textos da súa autoría ata daquela.

Con Jacinto Díaz López recompilou un *Vocabulario d'A Roda (Tapia)'' que publicou en 1994 e nunha segunda edición mellorada en 1996. Non obstante, na maioría da súa produción empregou as formas propias de Tapia (l- inicial fronte ao ll- da Roda; l intervocálico  en formas como tolo fronte ao tollo da Roda; unha fronte ao úa da Roda). A Academia de la Llingua Asturiana (ALLA) nomeouno membro de honor en 2006 e malia aceptar as normas elaboradas polas institucións asturianas amosouse partidario de chegar a un estándar de consenso entre os expertos asturianos e mailos galegos.

## Notas
Tallipiha

miniatura|Tallipiha dende Kuninkaankatu.
miniatura|Bloques de xeo de cores en Tallipiha.
**Tallipiha** é un conxunto de casas de madeira antigas construídas orixinalmente como lugar para ir montar a cabalo e en carro. Estas cortes para cabalos están localizadas no número catro da rúa Kuninkaankatu, na área da antiga factoría de Finlayson no centro da cidade finlandesa de Tampere.

## Historia 
As edificacións foron construídas entre 1839 e 1890 por iniciativa de Wilhelm von Nottbeck, daquela propietario da fábrica de Finlayson. O complexo está integrado por un cobertizo para carruaxes, unha corte para cabalos, e catro vivendas para o persoal. Ademais destas construcións houbo un gran galiñeiro e ademais de cabalos houbo algunhas vacas. Despois da era Nottbeck as casas foron ocupadas polos traballadores de Finlayson e os cabalos seguiron vivindo na corte.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Tallimiehen puoti.jpg
Ficheiro:Tallipiha cafe.jpg
Ficheiro:Tampere - Tallipiha 2.jpg
Ficheiro:Tampere - Tallipiha.jpg
Ficheiro:Tallipiha2.jpg
Ficheiro:Finlaysonin tallipiha Heli Haavisto (16370429888).jpg
Ficheiro:Xeo Tallipiha 3.jpg

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Tallipiha
Filmes propostos ó mellor filme internacional na 86ª edición dos Óscar

[200px|miniatura|[Paolo Sorrentino, director do filme gañador.]]
Esta é unha lista dos filmes propostos na 86ª edición dos Óscar para o **mellor filme en lingua non inglesa**. A Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas (AMPAS) convidou as industrias cinematográficas de varios países a presentar un filme para o Óscar ó mellor filme internacional cada ano dende que o premio foi creado na edición de 1956. O premio é presentado anualmente pola Academia para un filme producido fóra dos Estados Unidos cun diálogo maioritariamente en lingua non inglesa. O Comité do Premio Internacional de Longametraxes supervisa o proceso e revisa todos os filmes enviados. Moldova, e Montenegro presentaron filmes por primeira vez. Paquistán enviou un filme por primeira vez en 50 anos.

A lista curta de candidatos foi anunciada en decembro de 2013, e os cinco candidatos (Bélxica, Camboxa, Dinamarca, Italia e Palestina) anunciáronse o 16 de xaneiro de 2014.

O filme italiano do director Paolo Sorrentino *La grande bellezza* gañou o premio.

## Propostas 
## Cambios 
A República Checa inicialmente seleccionou a versión cinematográfica da miniserie de televisión de Agnieszka Holland *Hořící keř*. A Academia descualificou o filme, citando a regra de que o filme presentado non debía terse estreado inicialmente por televisión. A miniserie emitiuse na televisión checa oito meses antes de que a versión reeditada se estrease nos cinemas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial dos premios da Academia
Lingua altai meridional

A **lingua altai meridional** (tamén coñecida como oirot ou oyrot antes de 1948) é un lingua turca falada na República de Altai, un estado federal de Rusia que se atopa no sur de Siberia, na fronteira con Mongolia e a China. A lingua ten certo grao de intelixibilidade mutua coa lingua altai setentrional, o que motivou que as dúas linguas fosen consideradas tradicionalmente a mesma lingua. A partir de mediados do século XX, e segundo clasificacións modernas, son consideradas dúas linguas separadas. O altai meridional está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

miniatura|Un home falando o altai meridional.
Segundo datos de 2010 tiña uns 55&nbsp;720 falantes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Altai do sur no Ethnologue
El Águila de Veracruz

**El Águila de Veracruz**, antes coñecidos como **Rojos del Águila de Veracruz**, é un equipo profesional de béisbol mexicano que compite na Liga Mexicana de Béisbol (LMB). O club, fundado o 16 de setembro de 1903, ten a súa sede en Veracruz. El Águila posúen no seu palmarés seis títulos de liga, sendo o cuarto equipo con máis trofeos após os Diablos Rojos del México, os Tigres de Quintana Roo e os Sultanes de Monterrey. O seu estadio como local é o Parque Deportivo Universitario Beto Ávila, recinto inaugurado en 1992 con capacidade para 7.782 espectadores.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Pokémon Emerald

***Pokémon Emerald Version*** (en ; *Poketto Monsutā Emerarudo*) é un videoxogo de rol de 2004 desenvolvido por Game Freak e publicado por The Pokémon Company e Nintendo para a consola Game Boy Advance. Lanzouse orixinalmente no Xapón en 2004, e posteriormente distribuíuse internacionalmente no ano 2005. É unha versión mellorada de *Pokémon Ruby* e *Sapphire* e é o derradeiro xogo da terceira xeración da serie de videoxogos de *Pokémon*.

O modo de xogo e controis permaneceron sen cambios en relación cos xogos anteriores da serie; o xogador controla un adestrador Pokémon dende unha perspectiva aérea. Ó igual que en *Ruby* e *Sapphire*, o obxectivo principal do xogador é explorar a rexión de Hoenn e derrotar os oito líderes dos ximnasios Pokémon para poder retar os Elite Four e o seu campión. A subtrama principal é derrotar dúas organizacións criminais que intentan aproveitar o poder duns Pokémon lendarios para os seus propios obxectivos. Ademais dos  Pokémon que debutaron en *Ruby* e *Sapphire*, o xogo incorpora Pokémon de *Pokémon Gold* e *Silver* que non aparecían en *Ruby* e *Sapphire*.

A acollida de *Emerald* foi polo xeral positiva por parte da crítica, e vendéronse 7,06 millóns de copias.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*  (USA)
*
Andrew Wiles

**Sir Andrew John Wiles**, nado en Cambridge o 11 de abril de 1953, e coa medalla Copley en 2017. Foi nomeado Cabaleiro Comandante da Orde do Imperio Británico en 2000 e en 2018 foi o primeiro profesor de matemáticas nomeado Regius Professor en Oxford. Wiles recibiu tamén unha bolsa MacArthur en 1997.

## Traxectoria 
### Educación e primeiros anos 
Wiles naceu o 11 de abril de 1953 en Cambridge, Inglaterra, fillo de Maurice Frank Wiles (1923-2005), máis tarde Regius Professor of Divinity na Universidade de Oxford, e de Patricia Wiles (nada Mowll). O seu pai traballou como capelán en Ridley Hall, Cambridge, durante os anos 1952–1955. Wiles asistiu á King's College School de Cambridge e á Leys School de Cambridge.

Wiles afirma que se atopou co Último Teorema de Fermat cando tiña dez anos e ía a casa da escola. Parou na súa biblioteca local onde atopou un libro sobre o teorema. Fascinado pola existencia dun teorema tan sinxelo de afirmar que el, un neno de dez anos, podía entendelo, pero que ninguén o probara, decidiu ser a primeira persoa que o demostrase. Non obstante, axiña se decatou de que o seu coñecemento era demasiado limitado, polo que abandonou o soño da súa infancia ata que lle volveu chamar a atención aos 33 anos pola proba de Ken Ribet de 1986 da conxectura do épsilon, que Gerhard Frey xa relacionara coa famosa conxectura de Fermat.

### Carreira e investigación 
Wiles obtivo o título de *bachelor* en matemáticas en 1974 Tras unha estadía no Institute for Advanced Study en Princeton, Nova Jersey, en 1981, Wiles converteuse en profesor de matemáticas na Universidade de Princeton. En 1985-86, Wiles foi Guggenheim Fellow no Institut des Hautes Études Scientifiques preto de París e na École Normale Supérieure. De 1988 a 1990, Wiles foi profesor de investigación da Royal Society na Universidade de Oxford e logo regresou a Princeton. De 1994 a 2009, Wiles foi profesor Eugene Higgins en Princeton. Reincorporouse a Oxford en 2011 como profesor de investigación da Royal Society. En maio de 2018 foi nomeado Regius Professor de matemáticas en Oxford, o primeiro na historia da universidade.

### Demostración do Último Teorema de Fermat 
A partir de 1986, baseándose nos sucesivos avances dos últimos anos de Gerhard Frey, Jean-Pierre Serre e Ken Ribet, quedou claro que a conxectura de Fermat podía demostrarse como un corolario dunha forma limitada do teorema da modularidade (non probado daquela e entón coñecido como "conxectura de Taniyama–Shimura–Weil"). O teorema da modularidade implicaba curvas elípticas, que tamén era a área especializada de Wiles.

A conxectura foi vista polos matemáticos contemporáneos como importante, mais extraordinariamente difícil ou quizais imposible de probar. Por exemplo, o que fora supervisor de Wiles, John Coates afirma que parcía "imposible de probar realmente"

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Profile from Oxford
*Profile from Princeton