Chan do Cereixo

**Chan do Cereixo** é un xacemento arqueolóxico datado no Plistoceno medio situado nunha paraxe natural do mesmo nome localizada na extrema suroeste do concello de Gondomar. Forma parte do conxunto de achados paleolíticos pertencentes ás primeiras poboacións de homínidos en territorios da actual Galicia, cunha antigüidade estimada entre os 300 e 200 mil anos. Ocupa aproximadamente 130&nbsp;ha e está situado a 340 msnm no lugar coñecido como Alto dos Valados, Donas. Localizado estratéxicamente entre as concas do Río Miño e do Río Miñor, foi ocupado temporalmente e en diversas ocasións por diferentes comunidades de humanos ao longo de centos de miles de anos. En diversos traballos arqueolóxicos atopáronse ferramentas paleolíticas, un posible poboamento neolítico, unha pequena estación de arte rupestre , restos do período Calcolítico e da Idade do Bronce, así como vestixios da época de romanización.

## Descrición 
A morfoloxía do xacemento é case rectangular, cunhas dimensións aproximadas de 1 800 m de ancho por 600 m de largo. 

Estas condicións topográficas e hidrográficas permitiron a formación de varios ecosistemas como turbeiras, prados, monte baixo e bosque con abundante fauna o que favoreceu a ocupación humana deste territorio. 

Ademais da recolección de pezas, Garrido efectuou un detallado informe das súas observacións, puntos onde se atoparon os materiais e descrición xeral da zona do xacemento.

En 1995 a arqueóloga Rosa Villar Quinteiro fará unha revisión das pezas depositadas no Museo do Pobo Galego publicando un informe en 2003 no que dará conta da existencia no conxunto tanto de industrias do Paleolítico inferior como do Neolítico. Esta constatación permitirá afirmar á investigadora o carácter de Chan do Cereixo como espazo prehistórico de recorrentes ocupacións ao longo do tempo. A maiores, o traballo de revisión individualizará entre as industrias en estudo, un núcleo lítico de grandes dimensións cunha lasca que se identificaron como provenientes do val do río Miño.  O que significa que xa existía unha xestión económica da industria lítica por parte daquelas comunidades de persoas que decidiron transportalos até Chan do Cereixo para posteriormente proceder ao seu tallado.

## Intervención arqueolóxica 2006 
No ano 2004 a asociación cultural Instituto de Estudos Miñoranos (IEM) e a Comunidade de Montes en Man Común de Donas presentaron unha proposta de intervención arqueolóxica en Chan do Cereixo ante a convocatoria de Proxectos de Colaboración 2004-2005 da Fundación Pedro Barrié de la Maza, que foi seleccionada. A dirección do proxecto quedou en mans do IEM que puxo os seus recursos técnicos e humanos coa dirección da arqueóloga Rosa Villar. Somouse a colaboración das universidades de Vigo (xeorreferenciación e tratamento de imaxe dixital), a Complutense de Madrid (estudo xeolóxico), a de Alcalá de Henares (estudo palinolóxico), e mais o Museo Arqueolóxico Rexional de Madrid no asesoramento científico. Os traballos deron comezo en xullo de 2006 e estendéronse ao longo dun mes.

Durante a campaña desenvolveuse unha prospección intensiva do terreo con remoción selectiva de terras. Tomáronse mostras para una análise xeolóxico-edáfico e polínico e ampliouse a recollida de material arqueolóxico. A intervención procurou achegar unha valoración global do xacemento paleolítico co obxectivo de contextualizar Chan do Cereixo a nivel rexional e peninsular.

- Das 300 pezas en estudo o 37% son cuarcitas fluviais traídas sen tallar  dende o río Miño ou do Miñor e mesmos dende acantilados das costas marítimas. O que implicou traslados de grandes cantos rodados por parte desas comunidades prehistóricas de entre 10 e 15 km por orografías abruptas e irregulares para ser talladas en Chan do Cereixo.  

No lugar próximo coñecido como As Campurras (Mañufe), atopáronse dos petróglifos e levouse a cabo 8 sondaxes que permitiron atopar restos dunha posible aldea neolítica que o estudo de carbono 14 datou no IV milenio antes de Cristo. de Chan do Cereixo a partir das industrias de tipo acheuliano atopadas, sitúase no Plistoceno Medio avanzado, durante o período prehistórico do Paleolítico Inferior cuns 250 &nbsp;000 anos aproximadamente de antigüidade. Comparten este período outros xacementos clásicos da prehistoria galega como os de Gándaras de Budiño, San Cibrán de Viñas, San Cibrán de Las, Arbo e Porto Maior entre outros. 

Cabe matizar que estas datas están en constante revisión por mor da evolución dos estudos arqueolóxicos e as novas tecnoloxías de datación. As últimas datacións para a cultura achelense do Plistoceno Medio galego sitúanse nun período de tempo que vai dos 300 &nbsp;000 aos 130 &nbsp;000 anos de antigüidade. E comparte o seu vencello coa cultura achelense tardía&nbsp; espallada por Europa (IEM 5/6 - 135-138)

Acolle unha diversidade vexetal con especies de interese como a Carex durieui endémica do noroeste peninsular ou a Aurica montana. Existe unha importante comunidade de anfibios, entre os que destaca o tritón (Triturus helveticus) e a saramaganta rabilonga (Chioglossa lusitanica) e o lagarto das silvas (Lacreta schreiberi), estes dous últimos endemismos do noroeste peninsular. 

Nesta zona ten o límite da distribución mundial a pica das árbores (Anthus trivialis) que vén so a criar. Tamén salientan exemplares de arcea (Scolopax rusticola), o falcón abelleiro (Pernis apinorus) que aniña na zona. O xabaril e diversas especies de morcegos son os mamíferos máis abundantes. 

## Visitas 
O xacemento atópase en estado de conservación para futuras intervencións polo que non é posible visitalo. Mais existe unha ruta de sendeirismo deseñada polo arquitecto Antonio Soliño Troncoso e publicada polo Concello de Gondomar que permite facer un percorrido pola zona. Co título "Paleolítico, petróglifos e castros nas abas da Groba", permite percorrer a riqueza patrimonial do Monte do Cereixo e contorna, coa chá que coroa como eixe central

## Notas