Provincia de Pontevedra

**Pontevedra** é unha das catro provincias de Galicia creadas por Javier de Burgos en 1833. Limita ao norte coa provincia da Coruña, ao leste coa provincia de Ourense e a provincia de Lugo, ao sur con Portugal e ao oeste co océano Atlántico. A súa capital é a cidade de Pontevedra, con 82.828
habitantes en 2022, sendo Vigo a súa maior cidade cunha poboación de 292.374 habitantes (2022). É a provincia máis pequena e a segunda máis poboada de Galicia trala da Coruña.
[miniatura|300px|Pontevedra, por [Francisco Coello de Portugal y Quesada|Francisco Coello, 1856.]]

## Historia 
## Demografía 
A súa poboación é de 945.408 habitantes en 2020 (456.452 homes e 488.956 mulleres). Representa o 34,99 % da poboación galega aínda que, en superficie, Pontevedra só supón o 15,2 %. A cidade máis grande e poboada da provincia é Vigo.

Obsérvase un crecemento demográfico constante desde os censos que tiña xa no XIX (457.262 habitantes en 1900, 641.763 en 1940), atenuándose o incremento notablemente entre os anos 1940 e 1960 a consecuencia da emigración a Europa e a outras zonas de España. Esta tendencia estabilizadora rómpese co desenvolvemento industrial de Vigo que, nos últimos decenios do século XX, permite incrementos no censo de ata o 13 % entre os anos 70 e 80. A partir deste momento prodúcese unha nova desaceleración (a poboación crece só un 2 % entre os anos 1990 e 2000) mantendo unha liña ascendente até o ano 2011.

Pontevedra é a segunda provincia máis poboada da Comunidade e tamén a máis pequena, cunha densidade de poboación en 2020 de 210,34 habitantes por km², fronte á media de 91,36 no conxunto de Galicia. A poboación distribúese de forma moi irregular e aparece concentrada nos municipios costeiros: só Pontevedra e Vigo concentran o 40,19 % dos habitantes da provincia.

miniatura|250px|Evolución demográfica de Vigo desde 1900.
A concentración de habitantes en Vigo  trouxo consigo a demanda desta cidade de situar alí certos servizos administrativos. Tanto a Administración autonómica como a periférica estatal localizaron en Vigo diversas unidades administrativas, como a Delegación Provincial de Pesca. Este fenómeno tamén deu pé a movementos sociais que reivindican a capitalidade ou a creación dunha quinta provincia galega que acolla a Vigo e a súa área de influencia. Coa reforma da estrutura orgánica periférica da Xunta aprobada polo goberno de Feijóo a principios de 2009, Vigo equipárase ás catro capitais de provincia coa creación de cinco Delegados do Goberno.

## Xeografía 
A extensión xeográfica da provincia é de 4.494,64&nbsp;km², o que a converte nunha das provincias menos extensas de España, só por riba das provincias vascas e canarias.

Xeoloxicamente, considérase dividida en tres seccións verticais: unha zona costeira cara a occidente, unha zona de montaña cara a oriente e unha depresión central.

miniatura|250px|Rías baixas galegas, con indicación dos ríos e illas.
A fachada marítima está formada por 398&nbsp;km de costas peninsulares e 109&nbsp;km de costas insulares, entre a ría de Arousa (que separa Pontevedra da Coruña) e a desembocadura do Miño (que a separa de Portugal). Outras rías definitorias da costa pontevedresa son a de Pontevedra e a de Vigo. Constitúen o conxunto denominado Rías Baixas e son as rías galegas máis grandes: de entre 20 e 30&nbsp;km de lonxitude e de profundidades que chegan a supera-los 50 metros. Fronte a estas rías distribúese un importante número de illas e illotes, entre as que cómpre destaca-los arquipélagos de Ons e as Cíes, así como as illas de Cortegada, Malveiras, Arousa, A Toxa, Tambo, San Simón e Toralla.

A partir deste bordo costeiro ábrese unha chaira cunha altitude media que varía entre os 100 metros na foxa de Caldas ós 500-800 metros no centro e sur. Nesta chaira elévanse alturas residuais como os montes Xiabre, Castrove, o Galiñeiro ou A Groba.

Cara ó leste érguese unha zona montañosa conformada polas cadeas de Farelo, Faro, Candán ou do Suído, entre outras.

## Hidrografía 
A provincia está percorrida por diversos ríos, todos eles de dirección leste-oeste, de caudal abundante e regular. Son o Ulla (que marca o límite coa provincia da Coruña), o Umia, o Lérez, o Verdugo, o Oitavén e o Miño (que marca o límite con Portugal). A esta rede fluvial hai que sumar numerosos cursos menores que van desemboscar na costa atlántica.

Cómpre destaca-los encoros de Portodemouros (no río Ulla), Eiras (no río Oitavén), Pontillón, Caldas e Zamáns.

## Climatoloxía 
O clima dominante é o atlántico temperado húmido, normalmente benigno polo efecto moderador oceánico. Tendo en conta os datos procedentes da estación de Lourizán (representativos das Rías Baixas) e de Mouriscade (Lalín) (representativos da zona alta do interior), a temperatura media oscila en torno ós 15&nbsp;°C. As máximas superan os 30&nbsp;°C en xullo e agosto e as mínimas chegan ós 0&nbsp;°C en xaneiro, aínda que no interior poden chegar a -14&nbsp;°C.

As choivas son abondosas, polas de masas de aire húmidas introducidas polas correntes de suroeste que penetran facilmente ó longo das rías. As cifras medias oscilan entre os 1.500 e os 2.000 milímetros de auga anuais na costa e superan os 2.000&nbsp;mm no interior montañoso, onde non son raras as precipitacións en forma de neve. As néboas son un fenómeno habitual, sobre todo ó longo dos ríos.

## Espazos naturais 
miniatura|300px|Illas Cíes.
As condicións orográficas e climatolóxicas permitiron un alto nivel de biodiversidade en distintas zonas da provincia, algunhas delas recoñecidas como espazos naturais con diferente grao de protección:
* Parque Nacional:
** Illas Atlánticas  (agás o arquipélago de Sálvora que pertence ó concello coruñés de Ribeira)
* Parques Naturais:
** Monte Aloia.
* Zonas especiais de Conservación (ZEC):
**Baixo Miño.
** Costa da Vela.
** Enseada de San Simón.
** Brañas de Xestoso.
** Cabo Udra.
** Complexo Ons-O Grove.
** A Ramallosa.
** Gándaras de Budiño.
** Illas Cíes.
** Illas Estelas.
** Monte Faro.
** Serra do Candán.
** Serra do Cando.
** Río Lérez.
** Sobreiral do Arnego.
**Sistema fluvial Ulla-Deza.
** Río Tea.
* Monumento Natural:
** Fraga de Catasós.
* Zonas de Especial Protección para as Aves (ZEPA):
** Complexo Intermareal Umia-O Grove.
** Illas Cíes.
** A Ramallosa
* Zona Húmida de Importancia Internacional (RAMSAR):
** Complexo Intermareal Umia-O Grove.
* Outros espazos:
** Serra do Suído e do Faro de Avión.
** Río Umia.
** Costa de Baiona-A Guarda.

## Economía 
## Divisións administrativa e relixiosa 
miniatura|310px|Mapa dos concellos de Pontevedra distribuídos por comarcas.
Pontevedra divídese en 61 concellos (véxase a lista de concellos de Pontevedra), distribuídos en 10 comarcas :
* O Baixo Miño: comprende os seguintes concellos: A Guarda, Oia, O Rosal, Tomiño e Tui.
* Caldas: comprende os concellos de Caldas de Reis, Catoira, Cuntis, Moraña, Pontecesures, Portas e Valga.
* O Condado: comprende os concellos de Mondariz, Mondariz-Balneario, As Neves, Ponteareas e Salvaterra de Miño.
* Deza: comprende os concellos de Agolada, Dozón, Lalín, Rodeiro, Silleda e Vila de Cruces.
* O Morrazo: comprende os concellos de Bueu, Cangas, Marín e Moaña.
* A Paradanta: comprende os concellos de Arbo, A Cañiza, Covelo e Crecente.
* Pontevedra: comprende os concellos de Barro, Campo Lameiro, Cotobade (fusionado co de Cerdedo, da comarca de Tabeirós-Terra de Montes), A Lama, Poio, Ponte Caldelas, Pontevedra e Vilaboa.
* O Salnés: comprende os concellos de Cambados, O Grove, A Illa de Arousa, Meaño, Meis, Ribadumia, Sanxenxo, Vilagarcía de Arousa e Vilanova de Arousa.
* Tabeirós-Terra de Montes: comprende os concellos de Cerdedo (fusionado con Cotobade, da comarca de Pontevedra), A Estrada e Forcarei.
* Vigo: comprende os concellos de Baiona, Fornelos de Montes, Gondomar, Mos, Nigrán, Pazos de Borbén, O Porriño, Redondela, Salceda de Caselas, Soutomaior e Vigo.

Así mesmo, a provincia está dividida en 7 partidos xudiciais (Cambados, A Estrada, Lalín, Ponteareas, Pontevedra, Tui e Vigo).

Os concellos pontevedreses distribúense en tres dioceses: de Tui-Vigo: ao sur da ría de Vigo e o río Verdugo, de Lugo: a comarca do Deza, e de Santiago de Compostela: resto da provincia.

* Lista dos concellos da provincia con máis de 10 000 habitantes en 2022:

350px|miniatura|

* Lista de concellos de Pontevedra

## Símbolos de Pontevedra 
miniatura|Escudo da cidade de Pontevedra.
No escudo de Pontevedra represéntase, sobre fondo azul, unha ponte de tres ollos, con elementos da muralla nos extremos da ponte e un cruceiro no centro. Estes mesmos elementos forman o escudo da capital.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Gran Enciclopedia Galega*, s. v. *Pontevedra*
* LEIRO, Adela; DAPORTA, Mon e CAAMAÑO RIVAS, Víctor: *Espazos naturais. Provincia de Pontevedra*. A Nosa Terra, Vigo, 2003.

### Outros artigos 
* Deputación de Pontevedra
* Provincia de Vigo

### Ligazóns externas 
* Deputación de Pontevedra 
* Universidade de Vigo