Isabel de Villena

**Elionor Manuel** de Villena, coñecida como **Isabel de Villena** ou Sor Isabel Manuel **de Villena**, nada en Valencia cara a 1430 e finada na mesma cidade o 2 de xullo de 1490, foi unha poeta e prosista do reino de Aragón, considerada a primeira escritora coñecida en valenciano. A súa obra *Vita Christi*, a única que se conservou, está enmarcada no protofeminismo español do século XV. Durante a súa vida relixiosa Isabel rodeouse dun nutrido grupo de escritores que a respectaron especialmente pola súa altura intelectual,  considerando a súa obra como indispensable no Século de Ouro valenciano.

## Traxectoria 
Naceu probablemente en Valencia en 1430. Filla de Enrique de Villena foi froito dos amoríos do marqués Enrique de Villena (1384-1434) cunha muller da que non se coñece o seu nome. O seu pai era un poeta pertencente á alta nobreza e estaba emparentado coas casas reais de Castela e Aragón. A raíña María, que non tivo descendencia, fíxose cargo dela dende que tiña 4 anos e instruíuna coma se se tratáse dunha princesa, a pesar da súa condición de bastarda. Viviu dende pequena na corte de María de Castela, educándose nos ambientes aventureiros e abertos que rodearon a Afonso V, coñecido como o Magnánimo.

### De Leonor a Isabel 
Aos 15 anos, en 1445, ingresou por vontade propia no convento da Santísima Trindade das Clarisas de Valencia, fundado por dona María. Alí cambiou o seu nome polo de Isabel. Recluída como monxa clarisa, continuou a súa estreita relación coa raíña María, quen, na construción do cenobio previra un espazo privado dentro do convento para pasar as súas horas de retiro como unha relixiosa máis.

A *Vita Christi* nace como un libro de doutrina e convértese nunha das pezas importantes da literatura en valenciano e universal do século XV, dentro do que se chama como o Século de Ouro valenciano. 

Os críticos e estudosos vírona como un referente extraordinario, e tamén como un caso peculiar, aténdose ás escasas publicacións que se conservan escritas por mulleres. Libro biográfico e de contemplación, que non exclúe os soños como unha maneira de explicar a espiritualidade, fálanos das mulleres en relación directa con Cristo, un punto de vista que non debía gustar moito á igrexa de entón . 

A intención doutrinal da *Vita Christi*, libro que non foi asinado pola autora, non quita que sexa un gran traballo literario que non se fundamentou só nas fontes consideradas lexítimas. Lonxe diso, Isabel de Villena escribe prestando atención a outras fontes chamadas “extra-canónicas”: libros apócrifos ou traducións procedentes dos evanxeos gnósticos. 

Neste último poderiamos entender que tamén estivo influenciada polo seu pai, xa que como gran mestre dunha orde, a cal dá como válidos certos textos non recoñecidos pola igrexa , así como o ensalzamento da muller.

Isabel de Villena foi fonte de inspiración doutros autores, como Jaime Pérez de Valencia, que lle dedicou a súa *Expositio super cantica evangelica*, Bernat Fenollar ou de Miguel Pérez., tradutor da *Imitatio Christi* de Jean Gerson

## Homenaxes póstumas 
Na súa honra na poboación de Esplugues de Llobregat, Barcelona, hai unha escola co seu nome, fundada durante o franquismo. En 2007, o Ministerio de Fomento bautizou ao Sasemar 101, un dos seus avións de patrulla marítima co seu nome, operado pola Sociedade de Salvamento e Seguridade Marítima. En València, a súa cidade natal, un instituto de educación secundaria, na Malvarrosa, leva o seu nome, IES Isabel de Villena, unha biblioteca municipal da cidade de València, no barrio de Torrefiel, leva por nome Isabel de Villena e unha das principais rúas do barrio do Cabanyal, paralela á praia da Malvarrosa, chámase Isabel de Villena. Igualmente, en 2003, o concello do municipio valenciano de Quart de Poblet instituíu os premios anuais Isabel de Villena pola igualdade.

## Edicións 
* Vita Christi, Ed. Aldonça de Montsoriu (Primeira edición), Valencia, 1497.
* Vita Christi, Barcelona, 1527.
* Vita Christi, Valencia, Institución Alfonso el Magnánimo, 1986.
* Vita Christi, [Última edición - a cargo d'Albert Hauf], Barcelona, Edicions 62, 1995

## Versión 
* Biblioteca Valenciana Digital (BIVALDI) acceso al "Vita Christi, vida e mort del nostre Redemptor Jesus (22 agosto 1497)"
* Orixinal online, do Instituto Lluís Vives,  https://web.archive.org/web/20120206162511/http://www.lluisvives.com/servlet/SirveObras/jlv/12698301924585940210435/thm0026.htm
* ao francés: *Femmes dans la Vie du Christ*, Soeur Isabelle de Villena, Éditions de la Merci, Perpiñán (Francia), 2008. ISBN 978-2-9531917-A-4
* Fragmento do original, http://www.lafesta.com/latramoia/papers/as00065.htm

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina dedicada a Isabel de Villena da Universitat de València en valenciano, castelán e inglés.
* Speculum Animae, de sor Isabel de Villena
* Isabel de Villena na Enciclopedia franciscana
* Biografía de Isabel de Villena, en valenciano