Karshapana

[miniatura|360x360px|Karshapanas de Kosala. [Circa|Ca. 525-465 a.C. Diámetro medio: 25 mm. Peso medio 2,70 g. Cada peza presenta diversas marcas de punzón aplicadas por separado en ambas as faces.]]

**Karshapana** (sánscrito: कार्षापण, IAST: *Kārṣāpaṇa*), segundo o *Aṣṭādhyāyī* de Pāṇini, é un antigo tipo de moedas indias vixentes entre os séculos V e IV a.C., cuxa validez dependía da integridade da persoa que as autenticase. Os eruditos adoitan supor que nun principio foron emitidas por comerciantes e banqueiros, e non polo Estado. 

As karshapana contribuíron ao desenvolvemento do comercio, xa que evitaban a necesidade de pesar o metal durante o intercambio. Tratábase basicamente de pezas de prata estampadas con entre un e cinco ou seis símbolos (*rūpas*) gravados con punzón, orixinalmente só no anverso das moedas emitidas inicialmente polos Janapadas e Mahajanapadas. Ademais, levaban adoito unha ou varias marquiñas diminutas para testemuñar a súa lexitimidade.

## Etimoloxía e referencias literarias 
Estas moedas punzonadas chamábanse *Kārṣāpaṇa* porque tiñan o peso teórico dun *kārsha* cada unha.

A palabra *kārṣāpaṇa*, aparece por primeira vez na literatura sutra, no *Samvidhān Brāhmana*. Moedas con esta denominación estaban en circulación durante os períodos *Sutra* e *Brāhmana*, e tamén teñen unha mención no principio do budista (*Dhammapada*, verso 186):O comentario de Patañjali titulado *Mahabhashya*, de mediados do século II a.C., sobre as regras da gramática sánscrita do tratado de Pāṇini de ca. 400 a.C., utiliza tamén a palabra, *kārṣāpaṇa* para se referir a unha moeda.ou
Esta cita prodúcese ao explicar o uso do sufixo – शस्, recollido por Pāṇini no Sutra V.iv.43, neste caso, कार्षापण + शः para indicar distributividade.

O *Shatapatha Brahmana* fala de *kārṣāpaṇas* cun peso de 100 ratis, cuxo tipo foi achado soterrado en Taxila por John Marshall en 1912.
## Achados 
O achado de Golakpur (Patna) pertence ao período do rei Ajatashatru.

Os achados do túmulo de Bhir (1924-1945), en Taxila, Paquistán inclúen moedas do Imperio Maurya e unha moeda de Diodoto I (255-239 a.C.) emitida en 248 a.C.

No tesouro de Chaman-e-Hozori en Cabul (ca. 380/350 a.C.) hai dúas variedades de moedas indias punzonadas, xunto con numerosas moedas gregas do século V a.C. e principios do século IV a.C., o que indica que as *Kārṣāpaṇas* deste tipo eran contemporáneas das moedas gregas e circulaban como moeda de curso legal.

## Historia 
### Período Maurya 
[miniatura|280x280px|Karshapana do Imperio Maurya, período do rei Bindusara (ca. [-297|297-272 a.C.). Ceca: Pataliputra. A/: Símbolos cun Sol. R/: Símbolo. Dimensións: 14 x 11 mm. Peso: 3,4 g.]]Durante o período Maurya, a moeda punzonada chamada *rūpyārūpa* —que era o mesmo que *kārṣāpaṇa* ou *kahāpana*, ou *prati* ou *tangka*— estaba feita dunha aliaxe de prata (11 partes), cobre (4 partes) e calquera outro metal ou metais (1 parte). As primeiras moedas indíxenas indias denominábanse *suvarṇa* (de ouro), *purāṇa* ou *dhārana* (de prata) e *kārṣāpaṇa* (de cobre). Xa na época do imperio Maurya instaurouse definitivamente a economía monetaria. As moedas de cobre punzonadas chamábanse *paṇa*. Este tipo de moedas estaban en circulación moito antes da ocupación do Panxab polos gregos, que mesmo as levaron á súa propia patria. Orixinalmente, eran emitidas polos comerciantes como barras ou pezas de prata dobradas; a karshapana de prata do Reino de Magadha marcada con punzón emitida polo rei Ajatashatru, da dinastía Haryanka, era unha emisión real que levaba cinco marcas e pesaba cincuenta e catro grans, o peso védico denominado *kārsha*, igual a dezseis *māshas*.

Descoñécese a cronoloxía interna das karshapana e as marcas de distinción entre as moedas emitidas polos Janapadas e as emisións de Magadha. O tratado indio sobre a arte de gobernar *Arthashastra*, atribuído a Chanakya, fala sobre o papel do superintendente da casa da moeda (*lakshanadhyaksha*), que coñecía os símbolos, e do "examinador de moedas" (*rupadarshaka*), aínda que non trata a construción, a orde, o significado nin o que subxace aos símbolos punzonados nestas moedas; de aí que non fose posible a súa identificación nin a súa datación exactas.

[miniatura|280x280px|Karshapana do rei Pushyamitra Sunga ([-185|185-149 a.C.), da dinastía Sunga (185-73 a.C.). Ceca: Vidisa (?). A/: 5 símbolos, incluído un Sol. R/: 2 símbolos. Dimensións: 19,7 x 13,87 mm Peso: 3,5 g.]]

As moedas locais de prata punzonadas incluídas nos achados de Bhabhuā e Golakpur foron emitidas polos Janapadas e estiveron en circulación durante o reinado da dinastía Brihadratha, á que sucedeu a dinastía Haryanka en 684 a.C. Estas moedas amosan catro punzóns —o Sol, o símbolo dos seis brazos, frechas (tres) e figura taurina (tres)— que estiveron vixentes mesmo durante o reinado de Bimbisara (ca. 492-460 a.C.). Ajatashatru (552-520 a.C.) emitiu as primeiras moedas imperiais de seis punzóns, ás que se lles engadiron o touro e o león. Os sucesores de Ajatashatru, que gobernaron entre 520 e 440 a.C., a dinastía Shishunaga e a dinastía Nanda emitiron moedas con cinco símbolos: o símbolo do Sol, o dos seis brazos e outros. As moedas de Maurya tamén teñen cinco símbolos: a marca solar, os seis brazos, un outeiro con tres arcos con unha media lúa na cimeira, unha póla de árbore e un touro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bopearachchi, O.; Cribb, J. (1992). "Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia". En Errington, E. et al. (eds.). *The Crossroads of Asia: transformation in image and symbol in the art of ancient Afghanistan and Pakistan*. Ancient India and Iran Trust. Páxinas 57-59. ISBN 978-0-9518399-1-1
* Parmeshwari Lal Gupta (1985). *Indian silver punchmarked coins: Magadha-Maurya Karshapana series* (con T. R. Hardaker). Indian Institute of Research in Numismatic Studies, Nasik.

* Parmeshwari Lal Gupta (2023). *Coins*. National Book Trust. Páxinas 17-20, 239-240. ISBN 81-237-1887-0