open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xacoba de Cisneros de Castro e de Puga

**Xacoba de Cisneros de Castro e de Puga**, tamén coñecida como **Xacoba Cisneros de Puga** e **Condesa de Ximonde**, nada en San Miguel de Sarandón (Vedra) o 7 de xaneiro de 1813 e finada en Santiago de Compostela o 9 de abril de 1860, foi unha aristócrata galega do século XIX.

Foi moi coñecida na época por apoiar fervorosamente a causa carlista, e por ser, como o seu pai, mecenas das artes e as letras en Santiago.

## Traxectoria 
Xacoba Cisneros de Puga naceu no Pazo de Ximonde, filla do II Conde de Ximonde, Pedro Cisneros de Castro e de Agostiña de Puga e Araúxo. Casou con Xosé María Bermúdez Acevedo e, aínda que tivo fillos, ningún deles sobreviviuna. A Condesa de Ximonde e o seu esposo, que era o Señor de Ramiráns e Vilardefrancos, así como rexedor perpetuo de Ferrol, foron fervorosos partidarios do carlismo galego.

Xosé María tratou de organizar as milicias galegas para proclamar o infante Carlos María Isidro de Borbón, o irmán de Fernando VII, como rei de España, en detrimento da súa sobriña a raíña Isabel II. Amais, foi o presidente da Xunta Superior que constituíron os carlistas na Coruña ao comezo da primeira guerra carlista, para dirixir as milicias galegas.

Pola súa parte, a Condesa de Ximonde financiaba a causa. E, segundo algúns autores, escondía armas nos colchóns que lles enviaba aos milicianos carlistas e confeccionaba pezas de roupa para os facciosos, até o punto de que se di que foi a inventora da boina vermella que, segundo a tradición, procede de Galicia.

Xacoba Cisneros de Puga viviu en Santiago de Compostela no seu pazo da rúa do Preguntoiro, coñecido como Pazo de Ramirás (e que desde 2011 alberga o Auditorio de Novacaixagalicia), onde faleceu o 9 de abril de 1860, aos 47 anos de idade, sen deixar descendentes vivos.

## Herdanza 
Ao falecer a condesa sen descendencia, os seus títulos nobiliarios extinguíronse. Os seus bens mobiliarios e inmobiliarios deixounos, en gran parte, ao seu curmán segundo o coronel Manuel María Puga Feijoo. Este feito tivo grande influencia nas relacións de poder na Galicia da época, dado o peso que a familia Cisneros tiña na política da rexión.

Os membros da rama principal dos Cisneros, que era a que ostentaba o título real de condes de Ximonde, exerceron durante varias xeracións o cargo de rexedor perpetuo da cidade de Santiago de Compostela. Pero esta rama familiar extinguiuse coa morte da Condesa, polo que o seu herdeiro, Puga Feixóo, recibiu canda as súas propiedades gran parte do poder político que os Condes ostentaban.

O seu fillo Luciano Puga Blanco foi alcalde de Santiago de Compostela, deputado en tres ocasións e senador en dúas, apoiando ao Partido Conservador de Antonio Cánovas del Castillo durante a Restauración Borbónica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Condado de Ximonde
Gonzalo Fernández

O nome de **Gonzalo Fernández** pode referirse a:

***Gonzalo Fernández de Córdoba**, militar español coñecido como **O Gran Capitán** (1453-1515);
***Gonzalo Fernández de la Mora**, político e ensaísta español (1924-2002).
Hubble

**Hubble** pode referirse a:

***Edwin Hubble**, astrónomo estadounidense (1889-1953);
***Telescopio Hubble**, telescopio lanzado ao espazo en 1990.
Toro (xeometría e topoloxía)

[thumb|Imaxe dun toro xerada en [3D.]]

En xeometría e topoloxía, un **toro** é unha superficie de revolución xerada por unha circunferencia que xira arredor dunha recta exterior coplanaria (no seu plano e que non a corta). A palabra «toro» provén do vocábulo en latín *torus*.
Moitos obxectos cotiáns teñen forma de toro: un dónut, unha rosquilla, a cámara dun pneumático etc.

## Xeometría 
[miniatura|Representación en [sistema diédrico do toro.]]

As ecuacións paramétricas que definen o toro son:
:
\begin{cases}
x = \cos \theta(R + r \cos \varphi)\\
y = \sin \theta(R + r \cos \varphi)\\
z = r \sin \varphi
\end{cases}

onde *R* é a distancia entre o eixo de revolución e o centro dunha sección circular do toro, *r* é o raio do conduto, ambas constantes e θ, φ son ángulos que determinan o círculo completo, con \theta, \varphi \in [0,2\pi).
 
A ecuación en coordenadas cartesianas dun toro cuxo eixo é o eixo *z* é:
:\left(R - \sqrt{x^2 + y^2}\right)^2 + z^2 = r^2

A superficie *A* e o volume *V* do toro poden calcularse empregando o teorema de Pappus de Alexandría. Os resultados son:
:A = 4\pi^2 Rr \,
                                 
:V = 2\pi^2Rr^2 \,.

## Topoloxía 
En topoloxía, un toro é unha superficie pechada (compacta, sen bordo) orientada definida como o produto cartesiano de dos circunferencias: S^1\times S^1 e coa topoloxía produto.

O toro pódese describir tamén como o espazo cociente do plano euclidiano baixo as identificacións
: ( x,  y) \sim (x+1,y) \sim (x, y+1).

Equivalentemente, como o cociente do cadrado unidade [0,1]\times[0,1] identificado os lados opostos.

## Notas
Pedro Fraga de Porto

**Pedro Fraga de Porto**, nado en Ferrol cara a 1892, foi un avogado, xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. Colaborou en *Gaceta de Galicia*. Foi laureado no certame convocado polo concello de Santiago de Compostela en 1909 polo seu estudo *La Literatura en Galicia durante la Guerra de la Independencia: La poesía, el periódico, el folleto y la hoja suelta*. A partir de 1915 foi director de *Diario Ferrolano* e en 1919 dirixiu a revista *Juventud*. En 1920 marchou a Madrid para traballar nun bufete de avogados. En Madrid dirixiu a *Revista de la Justicia Municipal*, que apareceu en 1927. Colaborou en *Vida Gallega* e *El Pueblo Gallego*. Foi xuíz municipal de Madrid (1933). Despois da guerra civil española traballou como tradutor.

## Traducións 
* *La enemiga de Napoleón* de Giuseppe Borghetti (1943).
* *Pensamientos y aventuras* de Winston Churchill (1943).
* *Los años* de Virginia Woolf (1943).
* *Grandes contemporáneos* de Winston Churchill (1944).
* *Estampas napoleónicas* de Alessandro Varaldo (1944).
* *El hombre que se perdió a sí mismo* de Osbert Sitwell (1945).
* *El tigre ruín* de Howard Spring (1963).

* *La balada y la fuente* de Howard Spring (1963).

## Notas
Xeraniol

O **xeraniol** é un monoterpenoide e un alcohol oloroso. É o compoñente principal dos aceites de rosa, palmarosa, e citronela (tipo Xava). Tamén aparece en pequenas cantidades no xeranio, limón, e moitos outros aceites esenciais. Ten o aspecto dun aceite claro amarelo pálido. e é insoluble en auga, pero soluble nos solventes orgánicos máis comúns. Ten un recendo a rosas e utilízase comunmente en perfumes. Utilízase nos aromas a melocotón, framboesa, pomelo, mazás vermellas, ameixas, lima, laranxa, limón, sandía, ananás, e arando.

## Uso 
O xeraniol é un efectivo repelente de orixe vexetal dos mosquitos. Ademais, pode atraer ás abellas, xa que é producido polas glándulas odoríferas das abellas do mel para marcaren con el as flores que teñen néctar e localizaren as entradas ás súas colmeas.

Aínda que o xeraniol e outros compostos olorosos se atopan de forma natural no tabaco envellecido, o xeraniol aparece na lista de 599 aditivos engadidos ao tabaco para mellorar ao seu aroma elaborada en 1994 por varias compañías tabaqueiras.

## Bioquímica 
O grupo funcional baseado no xeraniol (o xeraniol sen o seu OH terminal) denomínase **xeranil**. É importante na biosíntese doutros terpenos. É un subproduto do metabolismo do sorbato, o que fai que sexa un contaminante indesexado do viño se nel crecen bacterias.

## Reaccións 
En solucións ácidas, o xeraniol convértese no terpeno cíclico alfa-terpineol.

## Saúde e seguridade 
O xeraniol debería ser evitado polas persoas que teñen alerxias a perfumes.

## Compostos relacionados 
* Citral, o aldehido correspondente
* Nerol, o isómero con dobre enlace
* Rodinol, un alcohol terpénico relacionado
* Xeranil pirofosfato
* Xeranilxeranil pirofosfato

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Espectro MS do xeraniol
* Propiedades do xeraniol, animacións, ligazóns
Juventud (Ferrol)

***Juventud*** foi unha revista editada en Ferrol de 1919 a 1920.

## Historia e características 
Subtitulado *Revista quincenal de literatura, ciencia y arte de Ferrol*, apareceu o 23 de novembro de 1919. Non mantivo unha periodicidade totalmente regular. Dirixida por Pedro Fraga Porto, imprimiuse nos talleres de *El Correo Gallego*. Incluíu poemas en galego, e prestou unha atención especial aos escritos da xuventude de Galicia. Entre os seus colaboradores figurou Francisco Cabo Pastor. No número 6, aparecido en febreiro de 1920, apareceron colaboracións de Marcial Fernández, Plácido Gabeiras, Xavier Bóveda, Mal de Vizoso, José Heres, Alfredo de la Iglesia, Goy Díaz, Xosé Lesta Meis, Francisco Cabo Pastor e Miguel Rey.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
Chía

miniatura|225px|dereita|Chía (Salvia hispanica).
miniatura|225px|dereita|Flor.
A **chía** (***Salvia hispanica***) é unha planta herbácea da familia das lamiáceas (coma o liño e a sarxa), nativa de Guatemala e das rexións central e austral mexicanas (e Colombia), coñecida polos seus grans nutritivos: as **sementes de chía**. Hai evidencia de que os aztecas cultivaban o vexetal en tempos precolombianos presente no Códice Mendoza, datado do século XVI, documento no cal tamén se mencionaba a súa relevancia agrícola na época.

Máis coñecida pola súa semente, que se comercializa directamente, moída ou en forma de aceite, a chía tamén ten follas que poden ser aproveitadas para infusións. Saliéntase frecuentemente o seu potencial para previr doenzas cardiovasculares, diabetes e até tumores, alén de axudar na perda de peso.

## Etimoloxía 
A palabra *chía* deriva da palabra do náhuatl *chian*, que significa "oleoso, aceitoso". É visibelmente a principal parte da planta nos ámbitos comercial e gastronómico.

### Características nutricionais 
A semente da chía é, ás veces, considerada un alimento funcional dadas as súas características compositivas. O seu efecto mucilaxinoso (o de absorber e reter unha cantidade significativa de auga, como un emulsificante), debido á alta concentración de fibras, fai da chía interesante para quen busca enmagrecer, posto que pode intensificar a sensación de saciedade.
* **Manganeso** e **fósforo**: 100 gramos de chía contén 108% do manganeso e 95% do fósforo demandados por un adulto nunha dieta de 2.000 quilocalorías/día.
* **Proteínas**: 15% da composición da chía é proteica, sendo os seus aminoácidos, en conxunto, formadores de alto valor biolóxico. Só 28 gramos da semente fornecen 9% da proteína que un adulto demanda, de media.

### Aplicación culinaria 
A semente de chía, cando se utiliza de maneira integral, pode ter diversos usos culinarios. Úsase coma emulsificante, tornando os líquidos máis próximos dun xel; tamén liga as masas.

Receitas que poden incluír a semente de chía son os pudins, pans, tortas, quiches, mousses, cremas, patés, rissottos, ensaladas de froitas, zumes etc.

## Notas 
## Véxase tamén
Juventud (Vigo)

***Juventud*** foi unha revista editada en Vigo entre 1936 e 1939.

## Historia e características 
Editada pola sociedade Juventud Masculina de Acción Católica de Bouzas, apareceu o 21 de xuño de 1936. De espírito militante e contido belicista, no número 2 (21 de xuño de 1937) o seu editor cualificábase como fervientísimo católico e manifestaba: "observaba con supremo dolor la nefasta actuación del Frente Popular, y predecía, como natural consecuencia de ella una urgente purificación a sangre y fuego para poder alcanzar la ansiada paz cristiana con deslumbramiento de heroísmo". Cesou a súa publicación en 1939.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra
O Vicedo (homónimos)

Como topónimo **O Vicedo** pode referirse a:

;En Galiza
***O Vicedo**, concello da comarca da Mariña Oriental;
****O Vicedo**, parroquia de dito concello;
*****O Vicedo**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Viceso**, parroquia do concello de Brión.
María Loureiro García (política)

**María Loureiro García**, nada en Viveiro en 1981, é unha política galega do PSdeG-PSOE, alcaldesa de Viveiro entre 2013 e 2025.

## Traxectoria 
Licenciada en Dereito pola Universidade de Vigo. Foi elixida concelleira e nomeada primeira tenente de Alcalde de Viveiro nas eleccións municipais de 2011. O 20 de decembro do 2013 accedeu á alcaldía logo do falecemento do seu antecesor, Melchor Roel Rivas, converténdose na primeira alcaldesa de Viveiro. Por primeira vez foi cabeza de lista do PSdeG nas eleccións municipais de 2015 e resultou elixida alcaldesa, revalidando de novo o cargo en 2019. É deputada provincial dende 2019. 

Nas eleccións municipais de 2023, foi a segunda candidata máis votada, mais conseguiu un pacto co BNG e coa candidatura independente "Por Viveiro" (xV), se ben eses últimos non entraron no goberno. Posteriormente, varios desacordos levaron a que a candidatura independente dese o seu apoio á candidatura do PP, e levaron a cabo unha moción de censura que levou, o 7 de marzo, á alcaldía a Mariña Gueimunde.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Eleccións municipais en Viveiro
Celanova (homónimos)

Como topónimo **Celanova** pode referirse a:

;En Galiza
***Comarca da Terra de Celanova**, comarca da provincia de Ourense;
****Celanova**, concello de dita comarca;
*****Celanova**, parroquia de dito concello;
******Celanova**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Francisco García

O nome de **Francisco García** pode referirse a:

***Francisco García Muruais** (1861-1936), político galego, alcalde da Pontenova;

***Francisco García Montes**, político e sindicalista galego;
***Francisco García Suárez** (1957-2026), político galego, alcalde de Allariz;
***Francisco García Álvarez** (1967-), adestrador de baloncesto español;
***Juan Francisco García García** (1976-), futbolista español;
***Francisco García (baloncestista)** (1981-), baloncestista dominicano.

## Véxase tamén
Teen Dream

***Teen Dream*** é o terceiro álbum da banda estadounidense de dream pop Beach House, publicado o 26 de xaneiro de 2010. Producido por Chris Coady, *Teen Dream* é a estrea do grupo co selo Sub Pop. O disco foi ben recibido pola prensa musical, que o cualificou como un dos mellores traballos de 2010. O álbum sería incluído na edición de 2011 do libro *1001 álbums que debes escoitar antes de morrer*.

## Listaxe de cancións
Blonde Redhead (álbum)

***Blonde Redhead*** é o álbum de estrea da banda estadounidense de rock alternativo Blonde Redhead, publicado o 19 de xaneiro de 1995 a través do selo Smells Like Records.

## Listaxe de cancións
José María Fenollera

**José María Fenollera Ibáñez**, nado en Valencia o 10 de decembro de 1851 e finado en Santiago de Compostela o 6 de decembro de 1918, foi un pintor español, coñecido especialmente polos seus retratos.

## Traxectoria 
dereita|miniatura|200px|Retrato de Rosalía de Castro.

Estudou na Escola de Belas Artes de San Carlos da súa cidade natal. Entre 1872 e 1877 estudou en Roma cunha bolsa da Deputación de Valencia canda a outros pintores como Sorolla ou Pinazo. Tras pasar por París para aprender a técnica do fotogravado, instalouse en Madrid, onde realizou cartóns para a Real Fábrica de Tapices e contribuíu á decoración do extinto Café de Fornos. En 1887 trasladouse a Santiago de Compostela, onde fixou a súa residencia e exerceu como catedrático na Escola de Belas Artes e mantivo unha estreita relación co movemento rexionalista.

Desta época destaca a súa actividade como retratista, pintando a personaxes tan célebres como Alfredo Brañas, Rosalía de Castro, Montero Ríos, José Carvajal Hué ou o cardeal Payá, e os sucesivos presidentes da Sociedade Económica de Amigos do País compostelá. Amais, pintou os frescos do paraninfo da Facultade de Xeografía e Historia de Santiago de Compostela cos bosquexos de Urbano González Varela. Acadou a medalla de ouro, con diploma de honor, na Exposición Rexional de 1909.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada*
* 
* *Un siglo de pintura y escultura valencianas al través de los pensionados de la Excma. Diputación Provincial de Valencia*. Valencia, 1946.
Eduardo de Torres Taboada

**Eduardo de Torres Taboada**, nado en Santiago de Compostela o 20 de xaneiro de 1851 e finado na Coruña o 8 de xaneiro de 1921, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Foi deputado provincial. Foi elixido deputado polo distrito de Muros nas eleccións de 1891. Nas eleccións de 1899 foi elixido polo distrito da Coruña, polo que volveu ser elixido en 1901, 1903, 1905 e 1907. Foi senador pola provincia da Coruña en 1910, 1911, 1914 e 1915. En 1902 fundou e dirixiu o periódico *Diario de La Coruña*.

## Vida persoal 
Casou con María Asunción Sanjurjo Flórez, condesa de Torre Penela, filla de Pedro Sanjurjo Pérez. Foi pai de Amalia Torres Sanjurjo, que casou en 1916 con Pedro Barrié de la Maza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha no Senado
Diario de La Coruña (1902)

***Diario de La Coruña*** foi un xornal editado na Coruña entre 1902 e 1903.

## Historia e características 
Apareceu o 1 de agosto de 1902 para substituír a *La Mañana*. Fundado e dirixido por Eduardo de Torres Taboada, defendía a política de Francisco Silvela. Na redacción figurou Alfredo García Ramos, que foi despois director. Entre os seus colaboradores estaba Wenceslao Fernández Flórez. Cesou a súa publicación antes de xullo de 1903.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
Mosteiro de San Millán de la Cogolla

O **Mosteiro de San Millán de la Cogolla** é unha institución relixiosa fundada no século VI d.C. por San Millán, situada no municipio de San Millán de la Cogolla, na comunidade autónoma da Rioxa. Está formado pola comunidade de monxes que continúan a tradición iniciada polo eremita Millán. Dende o século VI ata os nosos días déronse distintos tipos de vida monástica: eremitas, cenobio, mosteiro visigodo dúplice con regra hispánica, mosteiro mozárabe, mosteiro beneditino, e na actualidade convento de frades da Orde de Agostiños Recoletos.

## Os edificios, Suso e Yuso 
O mosteiro está formado por dous edificios. O máis antigo, na parte alta da montaña, chamado **San Millán de Suso** (en castelán antigo, *suso* quere dicir arriba) e **San Millán de Yuso** (*yuso* quere dicir abaixo).

Suso, o primeiro e primitivo que foi habitado por San Millán, encóntrase no medio dunha exuberante vexetación, na aba dun outeiro moi desgastado que ten como pano de fondo a *Cogolla* chamada así polo perfil que ostenta parecido a un monxe levando *cuculla* (capa que usaban varias ordes relixiosas, que cubrían á vez corpo e cabeza). No fondo da montaña están os dous niveis de covas habitadas por Millán e os seus discípulos. Ao seu arredor constrúese o actual edificio onde encontramos testemuños da época morázabe, arcos de ferradura, ou románica: cenotafio de San Millán.

O segundo, Yuso, construído posteriormente sitúase máis abaixo e é de maiores dimensións. Coñecido como o Escorial da Rioxa ocupa o lugar dun antigo edificio románico que se derruba totalmente en 1504 para construír o actual edificio que se iniciou como unha comunidade beneditina. Destaca nel a igrexa, o claustro, a sancristía barroca e o conxunto de biblioteca e arquivo. Na actualidade ademais de mosteiro de frades agostiños recoletos é a sede do, o Centro internacional de Investigación da Lingua Castelá.

Na actualidade o edificio de arriba, Suso, é propiedade do Estado, e non vive ninguén nel dende a Desamortización de Mendizábal. O edificio de abaixo, Yuso, está habitado por frades agostiños recoletos.

## Patrimonio da Humanidade 
thumb|left|150px|Escudo da Abadía de San Millán.
A continuidade monástica foi a primeira razón pola que se lle concedeu o título de Patrimonio da Humanidade en 1997. A esta razón únense as culturais. San Millán foi considerado durante moitos anos como «Berce do Castelán», xa que no Escritorio de San Millán se escribiron as Glosas Emilianenses, uns dos documentos máis antigos nos que aparecen textos do romance navarro-aragonés segundo algúns estudosos -e do castelán, segundo outros- ademais de conter uns pequenos textos en éuscaro. No mesmo mosteiro asina os seus versos Gonzalo de Berceo, o primeiro poeta castelán de nome coñecido. 

Dous son os lugares identificados pola Unesco dentro do Patrimonio mundial:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mosteiro de San Millán de Suso
* Mosteiro de San Millán de Yuso

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do Mosteiro de Yuso 
* Páxina oficial do CILENGUA.
The Grand Budapest Hotel

***The Grand Budapest Hotel*** é un filme cómico estadounidense-xermano dirixido por Wes Anderson e inspirado nos escritos de Stefan Zweig. Está protagonizado por Ralph Fiennes, que interpreta un conserxe de hotel que se alía cun dos seus empregados para demostrar a súa inocencia nun caso de asasinato.

## Sinopse 
Gustave H. (Ralph Fiennes), un lendario conserxe dun famoso hotel europeo de entreguerras, que fai amizade con Zero Moustafa (Tony Revolori), un empregado ó que converte no seu protexido. A historia trata sobre o roubo e a recuperación dunha pintura renacentista de valor incalculable e sobre a batalla que enfronta os membros dunha familia por unha inmensa fortuna. Como fondo, os levantamentos que transformaron Europa durante a primeira metade do século XX.

## Personaxes 
* Ralph Fiennes como Monsieur Gustave H.
* Tony Revolori como Zero Moustafa de mozo
* Willem Dafoe como J.G. Jopling
* Edward Norton como Inspector Henckels
* Jason Schwartzman como Monsieur Jean
* Owen Wilson como Monsieur Chuck
* Bob Balaban como M. Martin

## Galardóns e nomeamentos 
* 2014: Festival de Berlín: Gran Premio do Xurado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Páxina Oficial do filme  
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en Metacritic
Mosteiro de San Millán de Suso

O **Mosteiro de San Millán de Suso** ou **Mosteiro de Suso** (do adverbio latino SURSUM, 'enriba') está situado preto da vila de San Millán de la Cogolla, na Rioxa, na marxe esquerda do río Cárdenas e forma parte do conxunto monumental de dous mosteiros, con outro construído posteriormente e que se sitúa máis abaixo, chamado Mosteiro de San Millán de Yuso, os dous declarados Patrimonio da Humanidade en 1997.

## Historia e características 
Iniciada a súa construción a finais do século VI, ten a súa orixe nun cenobio visigodo establecido arredor do sepulcro do eremita Aemilianus (Millán) ou Emiliano, falecido no ano 574. Ao longo dos séculos seguintes e ata o século XII sofre distintas ampliacións como consecuencia do cambio de vida eremítica á cenobítica e posterior monástica, distinguíndose nelas o estilo mozárabe e o románico. A súa importancia non é só artística e relixiosa, senón tamén lingüística e literaria. Aquí un monxe escribiu as Glosas Emilianenses, que eran anotacións aclaratorias nas marxes das páxinas escritas en latín. As devanditas anotacións estaban escritas en romance ou nun precastelán pouco evolucionado respecto do latín. Neste mosteiro aparecen á súa vez as primeiras anotacións escritas en éuscaro, polo que se considerou o berce dos romances hispanos e do éuscaro. Aquí habitou así mesmo o monxe e primeiro poeta de nome coñecido en castelán, Gonzalo de Berceo.

Tamén a tradición atribúe que no *portaliello* deste mosteiro están os que pasan por ser os sarcófagos dos sete infantes de Lara da lenda.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Suso.6.jpg|*Portaliello* de Gonzalo de Berceo
Ficheiro:Monasterio de San Millán de Suso. Iglesia.jpg|Naves da igrexa
Ficheiro:SUSO.200704oct 2204.jpg|Vista exterior

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mosteiro de San Millán de la Cogolla
* Mosteiro de San Millán de Yuso
* Suso

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial do Mosteiro de San Millán de Yuso 
* Tour Virtual ao Mosteiro de Suso
Torre de Santa Cruz

A **Torre de Santa Cruz**, tamén coñecida cos nomes de **Torre de Coruxo** ou **Pazo de Coruxo** é un pazo situado no lugar de Coruxo de Abaixo, na parroquia de Santaia de Liáns (concello de Oleiros). O 17 de outubro de 1994 foi declarado Ben de Interese Cultural (BIC).

## Descrición 
O edificio está formado por varias torres ameadas con perpiaños de granito. Ten os muros recebados, con perpiaños á vista nas esquinas e nos vans.

## Historia 
A orixe do pazo remóntase ao século XVII e está ligada a unha liñaxe oriúnda da mesma parroquia de Liáns, apelidada *Freyre de Moscoso* ou *Freyre de Somorrostro*. Xa a finais do século XVIII, a torre de Coruxo foi adquirida e reedificada por don Martín de Torres Moreno, cabaleiro de Santiago, orixinario de Tierra de Cameros (A Rioxa) e descendente da familia nobiliaria do Solar de Tejada. Martín de Torres Moreno fundou na Coruña unha casa de comercio e banca. Os seus descendentes pasaron a ser parte da elite acomodada coruñesa que posuía quintas de recreo nas parroquias próximas á cidade, na liña do que acontecía con Marcial del Adalid e Francisca Herrera Garrido no veciño pazo de Lóngora ou Emilia Pardo Bazán e Xosé Quiroga tanto no castelo de Santa Cruz como no pazo de Meirás..

O seu bisneto, Fernando Torres Calderón, morreu sen descendencia, de xeito que a propiedade foi incautada polo réxime franquista e pasou ás mans da *Sección Femenina* falanxista. Este organismo fixo unha profunda reforma do edificio para dedicalo á organización de campamentos de verán.

Coa morte do xeneral Franco, o movemento veciñal reclamou o uso do predio, longamente abandonado, para a creación dunha escola pública. En 1981 abríronse as primeiras cinco aulas do Colexio Público As Torres, que foi a orixe do CEIP Plurilingüe Isidro Parga Pondal, inaugurado en 1987 pola Xunta de Galicia nuns terreos contiguos cedidos polo Concello, a Biblioteca Municipal e Centro de Documentación da Muller "Rosalía de Castro"  e mais o Museo Os Oleiros "José María Kaydeda".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Pazos de Galicia

### Ligazóns externas 
* Postal antiga en que se aprecian parcialmente os torreóns e o aspecto que tiña a Torre antes da reforma levada a cabo pola Sección Femenina. A foto leva o texto *17. La Coruña. Santa Cruz. Castillo Torres Moreno*.
Mosteiro de San Millán de Yuso

O **Mosteiro de San Millán de Yuso** ou **Mosteiro de Yuso** ("yuso" significa "abaixo" en castelán, aínda que xa está en desuso) está situado preto da vila de San Millán de la Cogolla, na Rioxa, na marxe esquerda do río Cárdenas e forma parte do conxunto monumental de dous mosteiros, con outro construído anteriormente e que se sitúa máis arriba, chamado Mosteiro de San Millán de Suso, os dous declarados Patrimonio da Humanidade en 1997.

## Historia e características 
Este mosteiro foi mandado construír no ano 1053 polo rei navarro García Sánchez III de Navarra «o de Nájera». A historia da súa fundación vai unida a unha lenda baseada nun milagre de san Millán (ou Emiliano), un novo pastor, que se fai ermitán. Cando en 574 morre Millán, á idade de 101 anos, os seus discípulos o enterran na súa cova, e arredor dela se vai formando o primeiro mosteiro, o de San Millán de Suso. San Braulio, cincuenta anos despois de morto, escribe a súa vida. O conde Fernán González era moi devoto del. Tras a batalla de Simancas, no ano 923, na que San Millán aparece en defensa dos cristiáns, é nomeado patrón de Castela, e comprométense a pagar os Votos de San Millán. Tras a imposición do padroado de Santiago coa unificación de Castela e de León, os casteláns seguirán invocando a San Millán como ao seu patrón, e no século XVII, ao discutirse de novo o padroado de España, vólveno confirmar como patrón de Castela e copatrón de España.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Claustro.04.jpg|Claustro
Ficheiro:Iglesia-de-san-millan.jpg|Altar maior da igrexa
Ficheiro:Sanmillandelacogoyasacristi.jpg|Sancristía

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mosteiro de San Millán de la Cogolla
* Mosteiro de San Millán de Suso

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial do Mosteiro de San Millán de Yuso
Generalife

O **Generalife** (do árabe جَنَّة الْعَرِيف *Jannat al-‘Arīf*) é a vila con xardíns habitada polos reis musulmáns de Granada como lugar de descanso, situado na cidade de Granada, España. Foi declarado, xunto coa Alhambra e o Albaicín Patrimonio da Humanidade pola Unesco en 1984.

## Historia e características 
Foi concibida como vila rural, onde xardíns ornamentais, hortos e arquitectura se integraban, nas proximidades da Alhambra. A orixe do nome está discutida. Algúns avogan por *Yannat al-Arif* como "Horta do Arquitecto", ou "Xardín do arquitecto" aínda que puido significar "O máis excelso xardín". Ese horto real era común nas cortes hispano-árabes e é froito das reformas e engadidos que lle achegaron os diferentes sultáns. Polos seus elementos decorativos máis antigos, o pazo debeu de construírse a finais do século XIII polo segundo sultán da dinastía nazarí, Muhammad II (1273-1302).

O Generalife está situado fóra das murallas da Alhambra, ao leste, na ladeira do Cerro del Sol. Foi terreo de recreo dos sultáns nazaríes pero tamén utilizado para a súa explotación agrícola. No período medieval tiña polo menos catro hortas e a residencia é un pazo ao que o visir Ibn al-Yayyab chamou a "Casa Real da Felicidade".

É de estilo árabe nazarí e está situado no lado setentrional da Alhambra. Na época da súa construción, estaba situado fóra do perímetro da Granada musulmá, e carecía de comunicación directa coa Alhambra, sendo o seu acceso principal o camiño do Barranco Aikabia, a actual Costa dos Chineses, que ascendía dende o río Darro.

Está formado por un conxunto de edificacións, patios e xardíns, que o converten nun dos maiores atractivos da cidade de Granada, e, xunto coa Alhambra, nun dos conxuntos arquitectónicos máis destacables da arquitectura civil musulmá. Dende o exterior contémplanse dous pavillóns situados a norte e sur, e comunicados por un patio percorrido polo curso da auga, os dous pavillóns encóntranse moi reformados.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Generalife from the Alhambra.jpg|Vista dende a Alhambra
Ficheiro:PalacioDelGeneralife.JPG|Patio da Acequia
Ficheiro:GRX Generalife Sultana 7712 5.JPG|Patio do ciprés da sultana
Ficheiro:Granada Generalife waterstairs 7698 7.JPG|Escaleira da auga

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Alhambra
* Albaicín

### Ligazóns externas 
* Padroado da Alhambra e Generalife  
* Consellería de Cultura - Bens Patrimonio Mundial 
* O xardín andalusí: Palacio do Generalife 
* GoogleMaps-Vista aérea da Alhambra, Generalife e Albaicín de Granada
Francisco García (baloncestista)

**Francisco Alberto García**, nado o 31 de decembro de 1981 en Santo Domingo, é un xogador dominicano de baloncesto profesional que é axente libre.

## Traxectoria profesional 
García foi elixido na 23ª posición do Draft da NBA de 2005 polos Sacramento Kings. Na súa tempada coma rookie, García xogou 67 partidos, 11 deles coma titular, nos que fixo 5.6 puntos por encontro. En setembro de 2008, asinou cos Kings unha extensión de contrato por cinco anos.

O 20 de febreiro de 2013, García foi traspasado ós Houston Rockets xunto a Thomas Robinson e Tyler Honeycutt a cambio de Patrick Patterson, Toney Douglas e Cole Aldrich.

O 5 de agosto de 2013, García asinou un novo contrato cos Rockets. O 19 de decembro de 2014, foi cortado polos Rockets tras a adquisición de Corey Brewer e Alexey Shved nun traspaso.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en NBA.com
FC Viktoria Plzeň

O **Football Club Viktoria Plzeň** é un club de fútbol profesional checo da cidade de Plzeň. Actualmente participa na Gambrinus Liga.

## Nomes 
* 1911 – **SK Viktoria Plzeň** (Sportovní klub Viktoria Plzeň)
* 1949 – **Sokol Škoda Plzeň**
* 1952 – **Sokol ZVIL Plzeň** (Sokol Závody Vladimíra Iljiče Lenina Plzeň)
* 1953 – **DSO Spartak LZ Plzeň** (Dobrovolná sportovní organizace Spartak Leninovy závody Plzeň)
* 1962 – **TJ Spartak LZ Plzeň** (Tělovýchovná jednota Spartak Leninovy závody Plzeň)
* 1965 – **TJ Škoda Plzeň** (Tělovýchovná jednota Škoda Plzeň)
* 1993 – **FC Viktoria Plzeň** (Football Club Viktoria Plzeň)

## Uniforme 
* **Uniforme titular**: Camiseta a raias vermellas e azuis, pantalón azul, medias azuis.
* **Uniforme alternativo**: Camiseta branca, pantalón negro, medias brancas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do club
Mack Sennett

**Mikall (ou Michael) Sinnott**, nado en Danville (Quebec) o 17 de xaneiro de 1880 e finado en Woodland Hills (California) o 5 de novembro de 1960 foi un actor e director de cinema estadounidense, innovador do cinema mudo, coñecido como **Mack Sennett**.

## Traxectoria 
Nado no Canadá, marchou a vivir coa súa familia a Connecticut e Massachusetts cando tiña dezasete anos. Alí foi onde comezou a idea de chegar a ser un cantante de ópera despois de ver un espectáculo de vodevil. En Nova York converteuse en actor, cantante, bailarín, pallaso, decorador e director para a American Mutoscope and Biograph Company.

En 1912 fundou os Keystone Studios, onde comezaron as súas carreiras actores como Marie Dressler, Mabel Normand, Charles Chaplin, Roscoe Arbuckle, Harold Lloyd, Gloria Swanson, Bing Crosby e W.C. Fields.

As comedias do xénero slapstick de Sennett destacaron polas súas salvaxes carreiras de coches e as batallas de tortas. A partir de 1915 incluía tamén un grupo de rapazas, coñecido como *Sennett Bathing Beauties* que aparecían en traxe de baño en curtametraxes e material promocional.

Sennett pasou con éxito ao cinema sonoro, sendo o primeiro en distribuír unha curta falada, en 1928. Tamén experimentou ocasionalmente coa cor.

O estudio de Sennett non sobreviviu á Gran Depresión e caeu na bancarrota en 1933. Retirouse aos 55 anos.

## Filmografía 
Durante os seus vinte e cinco anos de carreira participou en máis de 1000 filmes sonoros e varias ducias de filmes falados.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* 
* Mack Sennett en Virtual History
Marsha Mason

**Marsha Mason**, nada en St. Louis (Missouri) o 3 de abril de 1942, é unha actriz estadounidense.

## Traxectoria 
Traballou no cinema desde 1969, logrando catro candidaturas ao Oscar á mellor actriz.

No teatro traballou en varias obras do dramaturgo Neil Simon, con quen estivo casada. Tamén actuou na televisión, tendo un papel na serie *Frasier* en 1997 e 1998.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* St. Louis Walk of Fame
* “Marsha Mason: A Conversation for Women's History Month”
Claude Rains

**William Claude Rains**, nado en Londres o 10 de novembro de 1889 e finado en Laconia (Nova Hampshire) o 30 de maio de 1967 foi un actor inglés nacionalizado estadounidense en 1939.

## Traxectoria 
Naceu en Londres, fillo do actor Frederick William Rains, debutando no teatro aos once anos, na obra *Nell of Old Drury*. Participou na primeira guerra mundial, onde se viu envolto nun ataque de gas, que o deixou case cego dun ollo para o resto da súa vida.

Logo de triunfar en Londres marchou a Broadway a finais da década de 1920. Chegou ao cinema relativamente tarde, conseguindo o seu primeiro éxito co protagonista de *O home invisible*, de James Whale. En 1945 converteuse no primeiro actor en recibir un salario dun millón de dólares polo seu papel de Xulio César no filme británico *Caesar and Cleopatra*, baseado nunha obra de George Bernard Shaw e que finalmente foi un fracaso.

Seguiu sendo un actor popular polos seus papeis secundarios nas décadas de 1950 e 1960. Os seus últimos anos pasounos en Nova Hampshire, onde finou en 1967.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* .
* 
* 
### Ligazóns externas 
* 
* Lista de actuacións
Juan Antonio Bardem

**Juan Antonio Bardem Muñoz**, nado en Madrid o 2 de xuño de 1922 e finado na mesma cidade o 30 de outubro de 2002 foi un director de cinema e guionista español.

## Traxectoria 
Era fillo dos actores Rafael Bardem e Matilde Muñoz Sampedro e irmán de Pilar Bardem. Foi o pai do director Miguel Bardem e o músico Juan Bardem e tío dos actores Javier e Carlos Bardem.

Aínda que era fillo de actores non se relacionou con ese mundo desde un principio, senón que se graduou como enxeñeiro agrónomo. Foi posteriormente, cando estudou cinema no Instituto Investigaciones y Experiencias Cinematográficas, cando decidiu dedicarse ao mundo do celuloide. Nesa época naceu a súa amizade e colaboración con Luis García Berlanga. Esa relación frutificou no filme *Esa pareja feliz*, que ambos codirixiron e continuou en *Bienvenido, Mister Marshall*, de 1953, na que foron coguionistas e contaron coa contribución adicional de Miguel Mihura nos diálogos.

En 1953 comezou a dirixir os seus propios filmes, dos que destacan *Muerte de un ciclista* (1955, Premio da Crítica internacional no Festival de Cannes) e *Calle Mayor* (1956, Premio da Crítica no Festival de Venecia).

A pesar destes éxitos internacionais, Bardem tivo problemas en España coa censura, debido á súa militancia no Partido Comunista de España e nas décadas de 1960 e 1970 apenas pode desenvolver o seu traballo cinematográfico no seu país. É o máis politizado dos *Tres Bes* do cinema español (Bardem, Berlanga e Buñuel).

Os seus filmes posteriores non recibiron o apoio da crítica, con excepción de *El puente* (1977), no que intentaba desfacer o discurso cinematográfico do landismo.

Morreu en Madrid o 30 de outubro de 2002 aos 80 anos debido a unha enfermidade hepática. Pouco antes escribiu un libro de memorias titulado *Y todavía sigue*.

## Filmografía 
* *Paseo por una guerra antigua* (curtametraxe dirixida xunto con Luis García Berlanga, 1948)
* *Esa pareja feliz* (1951)
* *Cómicos* (1954)
* *Felices pascuas* (1954)
* *Muerte de un ciclista* (1955)
* *Calle Mayor* (1956)
* *La venganza* (1958)
* *Sonatas* (1959)
* *Los inocentes* (1962)
* *Nunca pasa nada* (1963)
* *Los pianos mecánicos* (1965)
* *El último día de la guerra* (1968)
* *Varietés* (1971)
* *La corrupción de Chris Miller* (1973)
* *La isla misteriosa* (1973)
* *El puente* (1977)
* *Siete días de enero* (1979)
* *Die Mahnung* (1982)
* *Jarabo* (1985), capítulo da serie *La huella del crimen*
* *Lorca, muerte de un poeta* (1987)
* *El joven Picasso* (1993)
* *Resultado final* (1997)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Xeranilxeraniol

O **xeranilxeraniol** é un alcohol diterpeno que xoga un papel en varios importantes procesos biolóxicos. É un intermediario na biosíntese doutros diterpenos e das vitaminas E e K. Utilízase na modificación postraducional chamada xeranilxeranilación. O xeranilxeraniol é unha feromona para diversos insectos, como o abesouro (*Bombus*).

O xeranilxeraniol é un potente inhibidor *in vitro* da bacteria *Mycobacterium tuberculosis*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xeranilxeranil pirofosfato
* Xeraniol
Xeranil pirofosfato

O **xeranil pirofosfato** (GPP), tamén chamado **xeranil difosfato** ou **pirofosfato de xeranilo**, é un composto intermediario da vía da HMG-CoA redutase ou do mevalonato utilizada por moitos organismos para a biosíntese de farnesil pirofosfato, xeranilxeranil pirofosfato, colesterol, terpenos e terpenoides.

[miniatura|center|350px|Versión simplificada da vía de síntese de esteroides cos intermediarios [isopentenil pirofosfato (IPP), dimetilalil pirofosfato (DMAPP), xeranil pirofosfato (GPP) e escualeno (outros intermediarios foron omitidos).]]

## Compostos relacionados
* Xeraniol
* Farnesil pirofosfato
* Xeranilxeranil pirofosfato

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Encyclopaedia Britannica geranyl pyrophosphate
Xeranilxeranil pirofosfato

O **xeranilxeranil pirofosfato** ou **pirofosfato de xeranilxeranilo** é un intermediario na vía da HMG-CoA redutase ou do mevalonato utilizada por moitos organismos na biosíntese de terpenos e terpenoides. Nas plantas é tamén o precursor dos carotenoides, xiberelinas, tocoferois, e clorofilas.

É tamén un precursor utilizado na xeranilxeranilación de proteínas (un tipo de prenilación).

Na mosca *Drosophila*, o xeranilxeranil pirofosfato é sntetizado polo encima HMG-CoA codificado no xene Columbus. O xeranilxeranil pirofosfato é utilizado como un quimioatractor para a migración de células xerminais que atravesaron o epitelio do intestino medio do insecto. O sinal atractor é producido nos precursores gonadais, e dirixe as células xerminais a eses sitios, onde se diferencian en ovos e espermatozoides.

## Compostos relacionados
* Xeranilxeraniol
* Xeranil pirofosfato
* Farnesil pirofosfato

## Notas
Copa Libertadores 2014

miniatura|Quinto encontro entre o Deportivo Cali e o Cerro Porteño
A **Copa Libertadores 2014** (oficialmente **Copa Bridgestone Libertadores 2014** por razóns de patrocinio) foi a 55º edición da Copa Libertadores, o principal torneo internacional de fútbol de América, organizado pola Conmebol participan equipos procedentes de once países: Arxentina, Bolivia, Brasil, Chile, Colombia, Ecuador, México, Paraguai, Perú, Uruguai e Venezuela, disputándose entre o 29 de xaneiro e o 13 de agosto de 2014

O campión, San Lorenzo de Almagro, xogou a Copa Mundial de Clubs da FIFA 2014 e a Recopa Suramericana 2015 contra o equipo campión da Copa Suramericana 2014. Por mor da celebración do Mundial de Fútbol Brasil 2014 despois dos cuartos de final interrompeuse o torneo, disputándose de novo despois do seu remate.

O sorteo desta edición realizouse o 12 de decembro de 2013 na cidade de Luque en Paraguai.

### Fase final 
## Notas
Eladio Mille Suárez

**Eladio Mille Suárez**, nado en Ferrol en outubro de 1857, foi un militar e político galego.

## Traxectoria
Auditor do Corpo Xurídico da Armada. Foi elixido deputado polo distrito de Ferrol  nas eleccións de 1903 e volveu ser elixido polo mesmo  distrito nas eleccións de 1905 e 1907. Foi presidente da Cruz Vermella Española entre 1916 e 1923. 
## Notas
Arthur Kennedy

**John Arthur Kennedy**, nado en Worcester (Massachusetts) o 17 de febreiro de 1914 e finado en Branford (Connecticut) o 5 de xaneiro de 1990, foi un actor estadounidense.

## Traxectoria 
Estudou arte dramática en Pittsburgh e logo marchou a Nova York, onde se uniu a unha compañía teatral coa que representou obras clásicas. Debutou en Broadway en 1937 co papel de Bushy en *Richard II*.

Foi descuberto por James Cagney, debutando no cinema interpretando o seu irmán en *City for Conquest* (1940). Durante as décadas de 1940, 50 e 60 apareceu en filmes moi destacados, e foi candidato ao Oscar en cinco ocasións. Ao mesmo tempo seguía mantendo unha recoñecida carreira teatral.

Trala morte da súa esposa en 1975 perdeu interese no cinema, tendo problemas de saúde.

## Filmografía 
* *City for Conquest* (1940)
* *High Sierra* (1941)
* *They Died with Their Boots On* (1941)
* *Knockout* (1941)
* *Desperate Journey* (1942)
* *Air Force* (1943)
* *Resisting Enemy Interrogation* (1944)
* *Devotion* (1946)
* *Boomerang* (1947)
* *Champion* (1949)
* *Chicago Deadline* (1949)
* *Too Late for Tears* (1949)
* *The Walking Hills* (1949)
* *The Window* (1949)
* *The Glass Menagerie* (1950)
* *Bright Victory* (1951)
* *Horizontes distantes* (1952)
* *The Girl in White* (1952)
* *Rancho Notorious* (1952)
* *The Lusty Men* (1952)
* *Impulse* (1954)
* *Crashout* (1955)
* *O home de Laramie* (1955)
* *The Desperate Hours* (1955)
* *Trial* (1955)
* *The Naked Dawn* (1955)
* *Peyton Place* (1957)
* *Some Came Running* (1958)
* *A Summer Place* (1959)
* *O fogo e a palabra* (1960)
* *Barabbas* (1961)
* *Murder, She Said* (1961)
* ''Hemingway's Adventures of a Young Man* (1962)
* *Lawrence de Arabia* (1962)
* *O gran combate* (1964)
* *Attack and Retreat* (1964)
* *Joy in the Morning* (1965)
* *Nevada Smith* (1966)
* *Fantastic Voyage* (1966)
* *Monday's Child* (1967)
* *Day of the Evil Gun* (1968)
* *Anzio* (1968)
* *A Minute to Pray, a Second to Die* (1968)
* *Shark!* (1969)
* *Let Sleeping Corpses Lie* (1974)
* *The Police Can't Move* (1974)
* *The Sentinel* (1976)
* *Covert Action* (1978)
* *The Humanoid* (1979)
* *Signs of Life'' (1989)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Virtual History
Annette Bening

**Annette Carol Bening**, nada en Topeka (Kansas) o 29 de maio de 1958 é unha actriz estadounidense.

## Traxectoria 
En 1965 mudouse coa familia a San Diego (California), onde comezou a actuar nun instituto na cidade. Traballou durante varios anos de cociñeira nun barco e conseguiu un grao en artes teatrais na San Francisco State University.

Tras varios anos actuando no teatro con boas críticas, debutou no cinema en 1988, sendo especialmente recoñecida a partir das súas intervencións en *Valmont* (1989) e *The Grifters* (1990), pola que conseguiu a súa primeira candidatura ao Oscar. En 1991 participou no filme *Bugsy*, protagonizado por Warren Beatty, co que casou en 1992.

O seu maior éxito logrouno en 1999 co filme *American Beauty*.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* People in Film: Annette Bening
* Annette Bening en Emmys.com
Farnesil pirofosfato

O **farnesil pirofosfato** (FPP), tamén chamado **farnesil difosfato** ou **pirofosfato de farnesilo**, é un intermediario da vía da HMG-CoA redutase ou do mevalonato utilizado por moitos organismos para a biosíntese de terpenos, terpenoides, e esterois.

Utilízase na síntese de CoQ (que forma parte da cadea de transporte electrónico), e é o precursor inmediato do escualeno (por medio do encima escualeno sintase), de deshidrodolicol difosfato (un precursor do dolicol, que transporta proteínas ao lume do retículo endoplasmático para a súa N-glicosilación), e de  xeranilxeranil pirofosfato (GGPP).

## Biosíntese
A farnesil pirofosfato sintase (unha prenil transferase) cataliza as reaccións de condensación secuencial do dimetilalil pirofosfato con dúas unidades de isopentenil pirofosfato para formar farnesil pirofosfato, como se indica nas seguintes dúas reaccións:

* O dimetilalil pirofosfato reacciona co isopentenil pirofosfato para formar xeranil pirofosfato:
Ficheiro:Cholesterol-Synthesis-Reaction8.png

* O xeranil pirofosfato despois reacciona con outras moléculas de isopentenil pirofosfato para formar farnesil pirofosfato
Ficheiro:Cholesterol-Synthesis-Reaction9.png

## Farmacoloxía
As reaccións anteriores son inhibidas polos bisfosfonatos (utilizados na osteoporose).

A rabdomiólise inducida polas estatinas débese á depleción do farnesil pirofosfato na célula, que orixina unha depleción de coencima Q na cadea de transporte de electróns das mitocondrias, un orgánulo que se encontra en grandes cantidades nos miocitos.

## Compostos relacionados
*Farneseno
*Farnesol
*Xeranil pirofosfato
*Xeranilxeranil pirofosfato

## Notas
El Imparcial (Fene)

***El Imparcial*** foi un periódico editado en Fene entre 1912 e 1913.
## Historia e características 
"Periódico quincenal independiente", apareceu en decembro de 1912. Aínda se publicaba en marzo de 1913.

## Notas
La Mañana (Vigo)

***La Mañana*** foi un semanario editado en Vigo en 1915.

## Historia e características 
Apareceu o 5 de setembro de 1915, dirixido por Emilio Sías Comas. Interrompeu a súa publicación a finais dese mes polo cambio de imprenta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra
La Voz de Fene

***La Voz de Fene*** foi un semanario editado en Fene entre 1910 e 1911.

## Historia e características 
Subtitulado *Semanario solidario, defensor de las sociedades agrícolas*, apareceu o 2 de xuño de 1910. Publicado pola sociedade agrícola de Fene La Necesaria vencellada á Federación Agrícola Ferrol-Pontedeume, a súa tendencia é agrarista e anticaciquil. Aparecía os domingos. Cesou a súa publicación non antes do 23 de abril de 1911. Foi continuado por *Fene Solidario*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha e exemplares no Catálogo colectivo de prensa galega en bibliotecas do Sistema Bibliotecario Galego (CSBG)
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
Marín Moderno

***Marín Moderno*** foi un semanario editado en Marín en 1911.

## Historia e características 
Apareceu en febreiro de 1911. Dirixido por Andrés Potti. Cesou a súa publicación en 1912.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
El Látigo (Fene)

***El Látigo*** foi un semanario editado en Fene en 1911.
## Historia e características 
Apareceu en 1911. Órgano do Partido Conservador dirixido por Ramón Parrado Corral, cesou a súa publicación en marzo de 1911.

## Notas