Lei antitabaco 42/2010

A **lei 42/2010** vén modifica-la anterior lei 28/2005, de medidas sanitarias fronte ó tabaquismo aumentando os espazos libres de fume do tabaco. A tal fin estende a prohibición de fumar a tódolos locais públicos pechados sexa cal for a súa superficie e permíteo só nos espazos abertos, e aínda así con certas limitacións. A novidade fundamental desta lei respecto á anterior foi a prohibición da posibilidade de habilitar zonas de fumadores nos establecementos de lecer, de modo que a partir do 2 de xaneiro de 2011, data da entrada en vixencia, quedaba prohibido fumar en tódolos locais públicos pechados.

## Fundamentos da modificación da lei
miniatura|Aviso de *Prohibido fumar* na porta dunha cafetería.
As razóns que xustificaron a modificación da anterior lei antitabaco, tras só cinco anos de aplicación, son diversas. Fundamentalmente, a necesidade de avanzar na protección da saúde dos cidadáns, especialmente no relativo ós menores de idade e ós traballadores dos establecementos nos que se fumaba. Os primeiros seguían accedendo con frecuencia en locais públicos pechados (bares, cafeterías, restaurantes) nos que se permitía fumar; os segundos constituían o único sector laboral que ata ese momento se atopaba desprotexido dos efectos do fume ambiental no seu posto de traballo.

Outra argumentación exposta no preámbulo da modificación da lei foi *satisface-las demandas dos cidadáns, como corroboran enquisas oficiais recentemente realizadas*. A estes efectos, o Comité Nacional para a Prevención do Tabaquismo fixera pública unha enquisa segundo a cal o 69,2% da poboación apoiaba medidas máis drásticas fronte ó tabaco. Outra enquisa do *Eurobarometer Survey* evidenciaba un apoio do 69% á prohibición de fumar nos restaurantes e do 61% nos bares e pubs. Outra, do propio Ministerio de Sanidade, cifraba ese apoio á prohibición nun 69,2% en restaurantes, 61,1% en bares e 57,9% en discotecas .

Outra consideración que se tivo presente foi a evidencia do cativo resultado da lei antitabaco 28/2005, no que se refire á creación de espazos libres de fume ambiental: só un 10-20% dos locais de menos de 100 metros se declararon espazos libres de fume. A estes pobres resultados contribuíron as inconcrecións da norma que deron pé a interpretacións diversas nas distintas Comunidades, co resultado de que o Goberno central tivo que recorrer ante o Tribunal Superior de Xustiza os decretos autonómicos promulgados Valencia, Madrid, Castela e León e A Rioxa .

A resposta social parecía ser, trala aplicación da lei en 2006, favorable á súa promulgación e aplicación. Segundo unha enquisa da Sociedade Española de Medicina de Familia e Comunitaria, o 78% dos non fumadores e o 62% dos fumadores cualificaban de acerto a promulgación da lei . Outras estatísticas, elaboradas polo CIS, obteñen datos máis conservadores: o 17% dos fumadores consideraban moi boa a lei nun primeiro momento, cifra que se reduciu ó 12% en 2008; canto os non fumadores, o 50,8% vían a lei como moi boa en 2005, pero en 2008 só mantiña esta opinión o 20,3%. O informe Pinilla, sobre esta evolución da opinión pública, conclúe que "*parece que los españoles están descontentos con la ley que tenemos en la actualidad*".

A tódalas razóns anteriores debe sumarse a comprobación de que as ameazas de cuantiosas perdas económicas e aumento do paro, que auguraban os colectivos que se opoñían á aprobación da lei cinco anos antes, demostráronse infundadas. Mentres que a Federación Española de Hostalaría e Restauración estimaba que a lei de 2005 ía provoca-la perda de 1.600 millóns de euros e de 22.000 empregos, estudos posteriores realizados pola Asociación de Economía da Saúde puxeron de manifesto que nin houbo descenso nas cifras de negocio senón, ó contrario, 2.200 millóns de euros de beneficio en 2006 respecto a 2005, nin despedimentos masivos senón, ó contrario, un aumento de emprego en hostalaría de 34.000 postos de traballo ó ano, segundo o informe Pinilla . Este informe non se estende a máis alá de 2008 para non sufri-la influencia da posterior crise económica, cuxos efectos desvirtuarían os resultados.

Todo o anterior levou a que o Goberno, coa práctica unanimidade do Congreso, aprobase en 2010 unha modificación da lei 28/2005 ampliando as restricións ás zonas nas que se podía fumar.

## Modificacións introducidas respecto á normativa anterior
A modificación máis significativa da lei foi incluír entre os espazos nos que se prohibe fumar tódolos locais de lecer (hoteis, hostais, bares, cafeterías, restaurantes, salas de teatro, cine e calquera espectáculo público realizado en espazos pechados), suprimindo a diferenciación que a norma anterior establecía entre establecementos de máis ou menos de 100 m2. A única excepción que se mantén é a referida a hoteis e similares, que poden reservar habitacións para fumadores, nun máximo do 30%, e que deberán estar separadas do resto das habitacións e sinalizadas permanentemente; os traballadores do establecemento non poderán acceder ó interior das habitacións mentres se atope algún cliente no seu interior, agás en casos de emerxencia.

Mantense a posibilidade de crear clubs privados de fumadores, xa contemplada na norma de 2005, pero só se admitirá a presenza de socios (o que exclúe a presenza de empregados), carecerán de ánimo de lucro e non poderán comercializar ningún tipo de produtos consumibles; prohíbese a entrada de menores de idade nestes clubs. Mantén, igualmente, a posibilidade de reservar espazos para fumadores nos establecementos penitenciarios e centros psiquiátricos, ós que se engaden agora as residencias de anciáns ou de persoas con discapacidade. Nestes casos excepcionais, as zonas reservadas serán salas pechadas destinadas exclusivamente a internos ou residentes fumadores ou espazos ó aire libre, e estarán sinalizadas e dotadas de sistemas de ventilación independente.

Presenta tamén outras novidades, como incluír entre as zonas libres de fume certos espazos ó aire libre, como son os comprendidos dentro do recinto dos centros sanitarios, docentes e formativos , así como parques infantís e zonas de xogo para os meniños. Respecto a estes espazos ó aire libre nos que se prohibe fumar, a lei non establece, en ningún caso, distancias mínimas nin prohibe fumar nas inmediacións ou nas zonas próximas: prohíbese nos espazos comprendidos dentro dos propios recintos .

Prohíbese a emisión en calquera medio de comunicación de programas ou imaxes nas que aparezan presentadores, colaboradores ou invitados fumando ou mostrando, directa ou indirectamente, marcas ou logotipos asociados ó tabaco.

A pesar desta prohibición xeral, cómpre advertir que segue sendo obrigatorio colocar avisos de advertencia no acceso e interior dos establecementos, prohibindo fumar cando así proceda ou indicando as zonas habilitadas, no seu caso.

As infraccións leves sancionaranse con multas de 30 a 600 euros; as graves, de 601 a 10.000 euros; e as moi graves, desde 10.001 a 600.000 euros.

## Cumprimento da lei e reacción popular
miniatura|
A promulgación desta modificación da lei antitabaco reproduciu a polémica social que se viviu trala aprobación da anterior lei cinco anos antes. A prensa e a televisión recolleu as mesmas posturas enfrontadas dos que rexeitaban novas restricións, que a interpretaron como unha nova inxerencia do Estado nas liberdades individuais, ou anunciaban seguras perdas económicas por perda de clientes e de permanencia de clientes nos establecementos; e a dos que reclamaban o dereito a un aire libre de fumes e o cumprimento das obrigas do Estado de defende-la saúde de tódolos cidadáns.

Unha das intervencións máis polémicas foi a da Defensora do Pobo, en funcións, María Luisa Cava de Llano, que nunha entrevista en Televisión Española o 10 de xaneiro pedía unha lei que conciliase intereses, que respondese a un acordo entre as partes e que non prexudicase a ninguén. Baseaba estas opinións nas queixas recibidas no seu departamento por parte de propietarios de establecementos de lecer, pola perda de clientela e vendas que estaban sufrindo, nun momento especialmente delicado pola crise económica xeral. Remataba sinalando que "*a xente xa está farta de prohibicións e necesita liberdade de movemento para discernir entre o que molesta ou non ós demais*".

Os medios de comunicacións recolleron durante os primeiros días numerosas reaccións contrarias, de particulares e de establecementos que se declaraban insubmisos e proclamaban publicamente a súa decisión de seguir permitindo fumar ós seus clientes. Xa o 26 de xaneiro se celebrou, en Palencia, a primeira manifestación en contra . Algunhas organizacións sociais comezaron a solicitar sinaturas para esixir a derrogación desta lei.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Ministerio de Sanidade, Política Social e Igualdade (22.12.2010): *Documento informativo sobre a lei que modifica a lei 28/2005, de 26 de decembro, de medidas sanitarias fronte ó tabaquismo e reguladora da venda, a subministración, o consumo e a publicidade dos produtos do tabaco* https://web.archive.org/web/20110124021648/http://www.msps.es/ciudadanos/proteccionSalud/tabaco/docs/Doc_informativo_modificacion_Ley_28_2005.pdf.
* Ley 42/2010, de 30 de decembro, pola que se modifica a Lei 28/2005, de 26 de decembro, de medidas sanitarias fronte ó tabaquismo e reguladora da venda, a subministración, o consumo e a publicidade dos produtos do tabaco (BOE nº 318, de 31.12.2010) http://www.boe.es/boe/dias/2010/12/31/pdfs/BOE-A-2010-20138.pdf. E corrección de erros: BOE nº 10, de 12.01.2011.

### Ligazóns externas
* Murcia Salud: *Preguntas y respuestas más frecuentes sobre las modificaciones de la Ley 28/2005* 
* *La hostelería, ante la modificación de la Ley antitabaco*. Federación Española de Hostalaría e Restauración (consultado o 15.01.2011) 
* *Industria do tabaco e Hostelería* (Francesc Abella Pons, 2010 
* ¿Onde non se pode fumar desde o 2 de xaneiro?
* *La nueva Ley Antitabaco, un avance en salud pública* (Consumer.es) 
* *Cuantas más leyes reguladoras se aplican, más se reduce el consumo de tabaco en los hogares* (Consumer.es 
* Club de fumadores pola tolerancia
* Acción Ciudadana para o cumprimiento da Lei do Tabaco
* Sociedade Española de Pneumoloxía e Cirurxía Torácica (SEPAR)
* Comité Nacional para la Prevención del Tabaquismo