Carmen Martín Gaite

**Carmen Martín Gaite**, nada en Salamanca, o 8 de decembro de 1925 e finada en Madrid o 23 de xullo de 2000, foi unha escritora española. Recibiu, entre outros, o Premio Nadal e o Premio Príncipe de Asturias das Letras.

## Traxectoria 
Carmen Martín Gaite foi a segunda filla do notario José Martín, natural dunha aldea de Valladolid pero que se consideraba de Madrid, e María Gaite, galega de Ourense. Non foi na primeira infancia ao colexio xa que o seu pai non apreciaba a educación relixiosa e cría que era difícil atopar en Salamanca colexios non relixiosos de calidade. Ademais de profesores particulares, o seu propio pai iniciouna na arte, a historia e a literatura. Pouco antes da guerra civil española enviaron a súa irmá Ana María a estudar ao Instituto Escuela de Madrid, co proxecto de que Carmen se unise a ela dous anos despois. A guerra cambiou os plans e pasou aqueles anos en Salamanca, con medo polas ideas liberais do seu pai e dos amigos deste, entre os que se atopaba Miguel de Unamuno. Un seu tío, Joaquín Gaite, do que fala en *El cuarto de atrás*, foi fusilado en agosto de 1936 por ter carné do partido socialista.

Cursou bacharelato no Instituto feminino de Salamanca, ambiente que se reflicte na súa primeira novela, *Entre visillos*. Entre as súas amigas atopábase Sofía Bermejo, que a afeccionou a escribir a diario. Dous futuros membros da Real Academia Española, Rafael Lapesa e Salvador Fernández Ramírez, foron profesores seus. En 1943 comeza a carreira de Filoloxía Románica na Universidade de Salamanca. No primeiro curso coincide con Ignacio Aldecoa e Agustín García Calvo. Na universidade colaborou na revista *Trabajos y días*, onde apareceron os seus primeiros poemas, e fixo teatro universitario.
A súa primeira saída ao estranxeiro foi en 1946. Partiu cunha bolsa á Universidade de Coímbra e tamén visitou Porto e Lisboa. Licenciouse en Filoloxía Románica en 1948 e nese mesmo ano gozou dunha bolsa na Universidade de verán de Cannes, onde se familiarizou coa literatura francesa. A viaxe decidiuna ao marchar de Salamanca e á volta abandonou o fogar familiar para ir a Madrid, co obxectivo de traballar e facer a tese. Na capital reencontrouse con Ignacio Aldecoa, quen a puxo en contacto cun grupo de escritores entre os que se atopaban Medardo Frade, Afonso Sastre, Jesús Fernández Santos, Rafael Sánchez Ferlosio e Josefina Aldecoa. Aos poucos os proxectos da tese doutoral fóronse diluíndo e gañou peso a dedicación á literatura. Publicaba contos e artigos en revistas e traballou durante un tempo facendo fichas para un dicionario da Real Academia Española.

En maio de 1949 contraeu o tifo. Estivo corenta días en cama, delirando e a piques de morrer. Desa experiencia naceu *El libro de la fiebre*, do que, tras o xuízo negativo de Sánchez Ferlosio, non se publicaron máis que uns fragmentos en *La hora*. No verán dese ano toda a familia trasládase a Madrid e a escritora pasa a traballar, sucesivamente, dando clases nun colexio a nenas de bacharelato e de administrativa no despacho do pai.

En xaneiro de 1950 mocea con Rafael Sánchez Ferlosio, quen lle dedicou o seu primeiro libro, *Industrias y andanzas de Alfanhuí*. casan en outubro de 1953 e pasan uns meses en Roma, en casa dos avós maternos do escritor, ademais de visitar outras cidades italianas como Nápoles, Florencia e Venecia. Durante esta etapa púxose en contacto coa literatura contemporánea do país; Cesare Pavese, Italo Svevo e Natalia Ginzburg atópanse entre as súas principais influencias.

Na primavera de 1954 obtivo o Premio Café Gijón pola súa novela curta *El balneario*. En outubro dese ano naceu o seu primeiro fillo, Miguel, que morreu de meninxite en maio do ano seguinte. Tivo outra filla, Marta, nacida en 1956. En 1957 obtivo coa súa novela *Entre visillos* o Premio Nadal, que gañara dous anos antes o seu marido con *El Jarama*. O premio facilitou a publicación das súas obras posteriores.

Nos anos seguintes afeccionouse a estudar a historia de España, en especial o século XVIII. Eses estudos levaron a unha biografía sobre un personaxe desa época, Melchor de Macanaz, que acabou aparecendo publicada en 1970, e un segundo traballo, *Usos amorosos del siglo XVIII en España*, que tamén lle serviu como base para a tese doutoral que presentou en 1972 na Universidade de Madrid, baixo a dirección de Alonso Zamora Vicente.

En 1970 separouse do seu home. En 1978 faleceron os seus pais e recibiu o Premio Nacional de Literatura á súa novela *El cuarto de atrás*. Ademais de publicar novelas, ensaio e teatro, de outubro de 1976 a maio de 1980 exerceu todas as semanas a crítica de libros en *Diario 16*. Tamén realizou traducións de Gustave Flaubert, Charles Perrault, Virginia Woolf, Emily Brontë ou Natalia Ginzburg, ademais de guións de televisión, entre os que destaca a serie sobre Tareixa de Xesús.

En 1979 viaxou por primeira vez a Nova York. Aos Estados Unidos volvería en viaxes sucesivas para dar conferencias e impartir clases. En 1984 faleceu a súa filla e recibiu o Premio Príncipe de Asturias das Letras, compartido co poeta José Ángel Valente.

Faleceu en Madrid o 23 de xullo de 2000. De xeito póstumo apareceu a novela incompleta *Los parentescos* en 2001 e en 2002 publicouse unha selección de anotacións recollidas nos seus cadernos, á que se lle dá o título de *Cuadernos de todo*.

### Martín Gaite e Galicia 
A súa familia materna era galega, e a nai nacera en Ourense. O seu avó era catedrático de xeografía na cidade, e a súa avoa era de Allariz. Un tío da nai axudara a fundar o Ateneo de Ourense e dirixira o periódico *El Orensano*. Pasou boa parte das vacacións de nena nunha casa familiar en Piñor.

A vinculación con Galicia e o seu interese polas cancións populares da terra serven de escenario a algunha das súas obras como *Las ataduras* (1959), *Retahílas* (1974), e *El pastel del diablo* (1985). Tamén estivo traballando nunha tese doutoral sobre os cancioneros galego-portugueses do século XIII, se ben nunca a chegou a rematar.

## Obras 
### Novelas 
* *Entre visillos*, 1957, premio Nadal.
* *Ritmo lento*, 1963.
* *Retahílas*, 1974.
* *Fragmentos de interior*, 1976. 
* *El cuarto de atrás*, 1978.
* *Nubosidad variable*, 1992.
* *La Reina de las Nieves*, 1994.
* *Lo raro es vivir*, 1996.
* *Irse de casa*, 1998. 
* *Los parentescos*, 2001, póstuma e incompleta.

### Relato breve 
* *El balneario*, 1954.
* *Las ataduras*, 1960.
* *Cuentos completos*, 1978.

### Contos 
* *El castillo de las tres murallas*, 1981.
* *El pastel del diablo*, 1985
* *Caperucita en Manhattan*, 1990.

### Teatro 
* *A palo seco*, 1957.
* *La hermana pequeña*, 1959.

### Poesía 
* *A rachas*, 1976.

### Ensaio 
* *El proceso de Macanaz*, 1969.
* *Usos amorosos del dieciocho en España*, 1972.
* *La búsqueda de interlocutor y otras búsquedas*, 1973.
* *El cuento de nunca acabar*, 1983.
* *Usos amorosos de la postguerra española*, 1987.
* *Desde la ventana*, 1987.
* *Agua pasada*, 1992.
* *Cuadernos de todo*, 2002.

## Premios 
* Premio Café Gijón en 1954 pola novela *El balneario*.
* Premio Nadal de 1957 pola novela *Entre visillos*.
* Premio Nacional de Narrativa en 1978 pola novela *El cuarto de atrás*.
* Premio Anagrama de Ensaio, 1987, por *Usos amorosos de la postguerra española*. 
* Premio Príncipe de Asturias das Letras en 1988.
* Premio Castela e León das Letras.
* Premio Nacional das Letras Españolas en 1994.

* Premio Arcebispo Xoán de San Clemente en 1999 por *Irse de casa*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Especial da Revista Espéculo sobre Carmen Martín Gaite, con análise da súa obra
* *Le monde de Carmen Martín Gaite*, web sobre a autora, do francés Alexandre Caron