Bandeira de Lituania

A **bandeira de Lituania** (en lituano: *Lietuvos vėliava*) está formada por tres franxas horizontais do mesmo tamaño: A superior, de cor amarela, simboliza os campos de trigo; a central, verde, simboliza os bosques, e a inferior, vermella, a cor do sangue dos que morreron loitando pola patria. A relación entre a anchura e a lonxitude da bandeira é de 3:5 (as proporcións foron 1:2 ata o 1 de setembro de 2004). Está documentado o uso por parte do Gran Ducado de Lituania dun estandarte de cor vermella coa figura do "cabaleiro branco" que aparece no escudo durante a Batalla de Grunwald (1410).

Nos traxes tradicionais lituanos prevaleceron combinacións das cores amarelo, verde e branco, nalgunhas ocasións de dúas e noutras de todos eles. O debate sobre a composición da bandeira de Lituania xerouse a finais do século XIX e comezaron a presentarse diversas versións. O deseño actual foi elaborado por unha comisión formada por Jonas Basanavičius, Tadas Daugirdas, Antanas Žmuidzinavičius, que fora designada polo Consello de Lituania (goberno provisional). O 19 de abril de 1918, o Consello de Lituania aprobou o deseño proposto pola comisión. A bandeira empregouse ata 1940, cando Lituania foi anexionada pola Unión Soviética. O 20 de marzo de 1989 volveu ser declarada oficialmente como a bandeira da República de Lituania.

## Historia 
miniatura|190px|Bandeira de Lituania Menor
miniatura|190px|Bandeira de guerra coas Columnas de Gediminas
miniatura|190px|Bandeira de guerra coa Vytis
miniatura|190px|1918-1940. Proporcións 2:3
As bandeiras lituanas máis antigas que se coñecen atópanse rexistradas no manuscrito do século XV *Banderia Prutenorum*, escrito por Jan Długosz. Na batalla de Grünwald en 1410, estaban presentes dúas bandeiras diferentes. A maioría dos corenta rexementos levaban unha bandeira que representaba a un cabaleiro perseguindo a un inimigo non visible. Esta bandeira, coñecida como Vytis, eventualmente chegaría a ser usada como a bandeira lituana de guerra, e de novo en 2004 como a bandeira do Estado. O resto dos rexementos levaban un estandarte mostrando as columnas de Gediminas. Aqueles que portaban a Vytis, tamén coñecida como a Pahonia, eran exércitos do Gran Ducado de Lituania, mentres que os que levaban as columnas de Gediminas eran de familias nobres lituanas. Até o final do século XVIII, cando foron anexionados polo Imperio ruso, o Gran Ducado de Lituania e os Estados de Lituania que o sucederon utilizaron a Vytis como bandeira.

O nacemento do amarelo, verde e vermello ocorreu durante unha campaña doutras repúblicas europeas para cambiar as súas bandeiras. Un exemplo que deu vida á idea dunha bandeira tricolor foi a bandeira de Francia adoptada despois da Revolución francesa. A única bandeira tricolor que tivera Lituania antes da amarela, verde e vermello foi a verde, branca e vermella usada para representar a Lituania Menor.

Non se sabe quen suxeriu orixinalmente o emprego de amarelo, verde e vermello, pero a idea adoita atribuírse aos lituanos exiliados que vivían en Europa ou nos Estados Unidos no século XIX. Este tres colorees eran usados frecuentemente en tecidos folclóricos e en traxes nacionais. Na Grande Asemblea de Vilna de 1905, preferiuse esta bandeira en lugar da Vytis como bandeira da nación lituana. A Vytis, de quen Jonas Basanavičius era un forte partidario, non foi elixida por tres razoes: a primeira foi que o Seimas (o Parlamento lituano) desexaba distanciarse un pouco da bandeira do Gran Ducado de Lituania, que tamén comprendía nacións -hoxe en día independentes- como Belarús e Ucraína. A segunda razón foi a elección da cor vermella polos revolucionarios que apoiaban causas marxistas ou comunistas. E, finalmente, a bandeira coa Vytis era demasiado complicada e non se vía con facilidade.

En 1917, durante a Conferencia de Vilna, tiveron lugar debates sobre a bandeira nacional. Elixíronse dúas cores, verde e vermello, polo seu predominancia na arte folclore. O artista Antanas Žmuidzinavičius decorou o recibidor da conferencia con bandeiras verdes e vermellas. Con todo, o deseño non gustou aos delegados, que o atopaban demasiado escuro e triste. Entón Tadas Daugirdas suxeriu engadir unha delgada franxa amarela (simbolizando o sol nacente) entre o vermello (nubes iluminadas polo sol da mañá) e verde (campos e bosques). Os delegados decidiron, porén, que o tema debería ser tratado por unha comisión especial, composta por Basanavičius, Žmuidzinavičius e Daugirdas. O 19 de abril de 1918 enviaron o resultado ao Consello de Lituania. A bandeira debía ser tricolor (amarelo arriba, verde no centro e vermello abaixo) coa Vytis na esquina superior esquerda ou no centro. O Consello aceptou a proposta, pero a Constitución de 1922 non incluíu ningunha mención ao escudo de armas. Adoptaba a bandeira nacional hoxe usada.

As discusións sobre a bandeira nacional continuaron; os seus opoñentes consideraban o ouro unha cor desaxeitada, dado que a combinación de amarelo, verde e vermello non seguía as regras da heráldica. Con todo, non se realizaron cambios durante o período de entreguerras. Lituania foi anexionada pola Unión Soviética en 1940. Durante a segunda guerra mundial Lituania foi ocupada pola Alemaña Nazi (1941-1945) e tras a derrota nazi volveu formar parte da Unión Soviética. Durante o período de ocupación soviética usáronse dúas bandeiras. A primeira consistía nun fondo vermello con a fouce e o martelo dourados e o texto *LIETUVOS TSR* (*RSS DE LITUANIA*) en dourado sobre eles. Esta bandeira foi substituída en 1953 pola última bandeira usada pola República Socialista Soviética de Lituania: un fondo vermello coa fouce e o martelo e unha estrela xunto á hasta e dúas franxas, branca e verde, na parte inferior. Durante 1988, cando o movemento lituano pola independencia foi gañando forza, o Soviet Supremo de Lituania recoñeceu de novo a tricolor como bandeira nacional, definindo formalmente as cores un ano despois, e substituíndo esta bandeira á da Lituania soviética. Tras a independencia da Unión Soviética, a tricolor foi descrita na nova Constitución de Lituania e adoptada en referendo en 1992.

## Deseño e simbolismo 
miniatura|190px|Bandeira da RSS de Lituania
miniatura|190px|1989-2004. Proporcións 1:2
Aprobada o 26 de xuño de 1991, a Lei da República de Lituania sobre a Bandeira de Estado Lituana rexe o deseño, tamaños e uso da bandeira do estado. A lei foi emendada por última vez o 8 de xullo de 2004, tendo como cambios máis notables o cambio das proporcións da bandeira de 1:2 a 3:5 e a adopción oficial dunha bandeira histórica como bandeira de Estado (gobernamental). A emenda entrou en vigor o 1 de setembro de 2004, tras a súa aprobación polo presidente Valdas Adamkus.

As cores correctas das bandeiras tanto nacional como estatal foron realizados de acordo co sistema de cor Pantone. A proporción tanto da bandeira nacional como da estatal debe ser 3:5, co tamaño estándar situado en 1 metro por 1,7 metros. Poden crearse diferentes tamaños da bandeira, pero a súa cor e proporcións deben coincidir cos especificados na lei.

O amarelo na bandeira simboliza os campos dourados de Lituania, o verde os seus campos verdes e o vermello representa o sangue derramado por Lituania. A cor vermella é descrita en lituano como *purpuro*, que significa *púrpura*. Con todo, iso non significa que a cor da bandeira en si mesmo sexa purpura. As cores oficiais Pantone foron publicados en 2004; a lista inferior mostra as cores oficiais e os seus equivalentes.

## Bandeira estatal (histórica) 
miniatura|178px|Bandeira estatal (histórica).
miniatura|178px|Izada da bandeira.
En 2004, xunto coa lei que autorizaba o cambio das proporcións da bandeira, foi adoptada unha nova bandeira estatal. Esta bandeira mostra o emblema nacional e ten as mesmas proporcións que a antiga bandeira nacional, 3:5. A bandeira estatal, chamada por lei *bandeira histórica*, foi proposta por Česlovas Juršėnas, viceportavoz do Seimas, e por Edmundas Rimša, presidente da Comisión de Heráldica. Esta bandeira propúxose ao mesmo tempo que o escudo de armas; ambos foron pensados para conmemorar o 750 aniversario da coroación de Mindaugas en 1253. O deseñador da bandeira e do escudo de armas foi Arvydas Každailis.

Historicamente, esta bandeira foi usada durante a batalla de Grunwald, e serviu de bandeira gobernamental da República de Lituania Central entre 1922 e 1939. Foi unha das poucas bandeiras candidatas a bandeira nacional no camiño á independencia lituana. Hai que facer notar tamén que algúns outros países teñen tamén unha bandeira nacional oficial para uso civil e unha bandeira estatal para uso gobernamental. Algúns destes países son Finlandia, Venezuela, Alemaña ou Tailandia.

Segundo a Lei da Bandeira Nacional, a bandeira debe estar permanentemente izada en tres lugares: o Palacio Real de Lituania, o Castelo da illa de Trakai e o museo de guerra Vytautas o Grande en Kaunas. Ademais, debe ser izada:

* O 16 de febreiro: xunto á Casa dos Signatarios, na rúa Pilies, Vilnius
* O 11 de marzo: xunto ao Palacio do Seimas
* O 6 de xullo: xunto ao Palacio Presidencial de Vilnius
* O 15 de xullo: xunto ao Ministerio de Defensa
* O 25 de outubro: xunto ao Edificio do Seimas, o Palacio Presidencial e o número 11 da avenida Gediminas, que alberga o Goberno de Lituania.

## Protocolo 
miniatura|180px|Bandeiras izadas na Casa dos Signatarios o 16 de febreiro de 2007
A bandeira pode ser izada vertical ou horizontalmente en edificios públicos, fogares privados, negocios, barcos, prazas ou durante cerimonias oficiais. Se a bandeira é izada horizontalmente, a franxa amarela debe estar na parte superior; se se iza verticalmente, a franxa amarela debe estar na parte esquerda. Aínda que a bandeira debería izarse desde o amencer até o ocaso, as oficinas gobernamentais lituanas deben izala as 24 horas. As bandeiras deben adecuarse aos estándares legais, e non poden ser ensuciadas nin danadas de forma algunha.

Durante os días de loito, a bandeira pode ser izada de calquera das seguintes formas. O primeiro método, comunmente coñecido como izado a media hasta, dáse cando a bandeira é izada completamente e despois se baixa a un terzo da lonxitude da hasta. O outro método consiste en engadir unha cinta negra á bandeira. A cinta mide dez centímetros de ancho e está suxeita ao mastro de tal forma que as puntas da cinta alcancen a parte inferior da bandeira. Durante o funeral, a bandeira pode ser usada para cubrir os cadaleitos de oficiais de goberno, soldados, signatarios da Declaración de Independencia e persoas designadas polo presidente. Estas bandeiras son máis tarde dobradas e presentadas ao resto de parentes antes do enterro.

Cando a bandeira de Lituania aparece xunto con outras bandeiras, a orde correcta é o seguinte: a bandeira nacional, a bandeira histórica (estatal), bandeiras de estados estranxeiros, a bandeira da Unión Europea, ONGs internacionais, o estandarte presidencial, estandartes militares e gobernamentais, bandeiras dos condados, bandeiras de cidades e calquera outra bandeira. Cando se usan bandeiras estranxeiras xunto á bandeira lituana, as bandeiras son ordenadas de acordo aos nomes dos países en lingua lituana. A única excepción dáse cando o congreso ou reunión dita unha lingua diferente para ser usada nesa ordenación. A bandeira da Unión Europea úsase en Lituania dende que esta entrou na Unión. Aínda que non está mencionada por lei, a bandeira da OTAN pode ser usada en Lituania, dado que o país pertence tamén á devandita organización. Tamén é común izar as bandeiras de Estonia e Letonia en certas ocasións, principalmente durante a celebración da independencia dos tres países bálticos. A Lei da República de Lituania sobre a Bandeira Nacional e Outras Bandeiras rexe as normas, uso, protocolo e fabricación da bandeira nacional e outras usadas no país.

### Días da bandeira nacional 
Segundo o protocolo, a bandeira debe ser izada diariamente, pero é obrigatorio por lei os seguintes días:

## Outras bandeiras 
Dende 1992 usase unha insignia naval. A bandeira ten fondo branco cunha cruz azul e a bandeira nacional no cantón. O ancho de cada cruz é 1/7 do total da bandeira, cunha proporción 1:2. Historicamente foi usada polo Club de Iates de Kaunas, pero cunha proporción 2:3. A bandeira de proa consiste nun campo branco con áncora azul cuberta pola insignia naval de Lituania. A insignia está formada polas Columnas de Gediminas en amarelo sobre un disco vermello. A bandeira do mastro foi adoptada pola Armada lituana nos seus buques.

A Seimas asignou oficialmente ao presidente de Lituania un estandarte en 1993. O estandarte é o Escudo Estatal de Lituania centrado sobre un fondo monocolor. Segundo a letra da lei a cor é púrpura, pero na práctica é vermello escuro. A proporción do estandarte é 1:1,2.

Cada provincia de Lituania adoptou unha bandeira seguindo un patrón común: un rectángulo azul con dez cruces de Vytis en ouro, que fan de marco ao elemento central da bandeira, elixido por cada provincia. A maior parte dos deseños do mesmo son adaptacións do escudo de armas da propia provincia.

Ficheiro:Naval Jack of Lithuania (1992–2004).svg|Pavillón de proa
Ficheiro:Flag of the President of Lithuania.svg|Estandarte presidencial

### Bandeiras dos condados 

Ficheiro:Alytus County flag.svg|Alytus
Ficheiro:LTU Kauno apskritis flag.svg|Kaunas
Ficheiro:LTU Klaipedos apskritis flag.svg|Klaipėda
Ficheiro:Marijampole County flag.png|Marijampolė
Ficheiro:Panevezys County flag.svg|Panevėžys
Ficheiro:Siauliai County flag.svg|Šiauliai
Ficheiro:Taurage County flag.png|Tauragė
Ficheiro:Telsiai County flag.png|Telšiai
Ficheiro:Utena County flag.svg|Utena
Ficheiro:Vilnius County flag.svg|Vilnius

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*