Escudo da serea

O **Escudo da serea**, tamén coñecido como **Escudo de Castelao**, é un emblema patriótico galego deseñado en 1937 polo intelectual e político Alfonso Daniel Rodríguez Castelao durante o seu exilio en Barcelona, no contexto da guerra civil española. Non foi oficializado, pero converteuse nun símbolo emblemático do nacionalismo galego de esquerda e do galeguismo laico e popular.

## Orixe e contexto histórico 
En xullo de 1937, Castelao publicou no número 6 da revista *Nova Galiza* un artigo titulado *“Os novos símbolos da nova Galiza”*, no que propuxo un novo escudo nacional galego que rompese coa tradición relixiosa e monárquica. Consideraba que os símbolos tradicionais —como o cáliz, a hostia consagrada ou a coroa— estaban intimamente ligados á Igrexa católica, institución que apoiara activamente a causa golpista e a represión franquista en Galiza.

Castelao pretendía deseñar un escudo que representase a dignidade, a liberdade e o traballo do pobo galego, e que fose compatible cunha Galiza moderna, laica e republicana.

## Deseño e simboloxía 
miniatura|Escudo "Denantes mortos que escravos" na fachada da Sociedade Cultural de Reboreda, en Redondela.
Castelao examinou e descartou varios símbolos galegos tradicionais antes de decidirse polo deseño definitivo:

* A **vieira**, por estar asociada á peregrinación xacobea e, polo tanto, á simboloxía relixiosa.
* O **tríscele**, por lembrar visualmente a esvástica nazi.
* A **fouce cruzada coa áncora**, por considerar que sería un “plaxio desafortunado” do emblema comunista da fouce e o martelo.
* A **combinación de elementos naturais galegos** (como un peixe e unha espiga), que considerou “antiartística”.

O deseño definitivo incluíu os seguintes elementos:

* Unha **serea** (tamén chamada nereida), co pelo loiro estendido, sostendo un escudo. Inspirouse na heráldica galega, especialmente nos escudos da familia Mariño de Lobeira.
* Unha **fouce de ouro**, símbolo do traballo agrícola e da cultura labrega.
* Unha **estrela vermella**, emblema da liberdade e da esperanza.
* Un **fondo azul**, que remite ao mar e ao ceo, en consonancia coa identidade atlántica de Galicia.
* O **lema “Denantes mortos que escravos”**, que resume o espírito de resistencia e dignidade do pobo galego.

## Uso e legado 
O escudo da serea nunca foi adoptado oficialmente por ningunha institución galega. Con todo, converteuse nun símbolo de referencia no galeguismo de esquerda e nos movementos que reivindican unha Galiza laica, soberana e socialmente xusta. Durante o Franquismo, o seu uso foi case nulo ou forzosamente clandestino, xa que tanto os símbolos nacionais alternativos como a propia figura de Castelao estaban proscritos.

A súa recuperación comezou na chamada Transición española e consolidouse nos anos 80, aparecendo en actos políticos, publicacións e manifestacións culturais. A súa forza reside na combinación dunha iconografía heráldica galega —a serea— coa denuncia social e a defensa da dignidade colectiva. Aínda que non ten validez legal, unha versión estilizada do escudo aparece no logotipo do Consello da Cultura Galega, en homenaxe ao legado intelectual de Castelao.

O lema “Denantes mortos que escravos”, asociado ao escudo dende 1937, converteuse nunha consigna de resistencia, empregada en loitas antifranquistas, mobilizacións lingüísticas e campañas por dereitos nacionais e sociais. Hoxe en día, segue a representar a negativa a calquera forma de subordinación e é un emblema visual de moitos sectores que buscan unha Galiza máis igualitaria e arraigada na súa identidade popular.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Escudo de Galicia
* Símbolos de Galicia
* Castelao
* Mariño de Lobeira
* Nacionalismo galego

### Ligazóns externas 
* Hemeroteca Digital – Arxiu Històric de la Ciutat de Barcelona – Nova Galiza nº 6, 01/07/1937.
* "Cal é a orixe do escudo galego da serea?" – Historia de Galicia, 23/04/2018.
* "Sirena de Castelao. Bandera nacionalista gallega" - Exploraciones Txomin - Youtube, 17/08/2025.