Século -XXV

O **século XXV a. C.** comezou o 1 de xaneiro do ano 2500 a. C. e terminou o 31 de decembro de 2401 a. C.
[miniatura| 250px | A pirámide en ruínas de [Userkaf en Saqqara. Foi o fundador da V dinastía exipcia]]

## Acontecementos relevantes 
"Circa" do 2500 a. C.:
* c. 2500 a. C.: na China, Huang Di funda a lendaria liña de líderes Sanhuangwudi. Entre 2550 e 2205 a. C. Desenvólvese o Período dos Cinco Emperadores.
* c. 2500 a. C.: en Stonehenge (Inglaterra) comeza a construción dos túmulos funerarios (círculos de pedra). Continuará durante os seguintes cinco séculos.
* c. 2500 a. C.: o arroz introdúcese por primeira vez en Malaisia.
* c. 2500 a. C.: as escolas de escribas florecen en todo Sumeria.
* c. 2500 a. C.: fúndase Asiria.
* c. 2500 a. C.: faise o selo cilíndrico Sumerio e a súa impresión. Agora está no Museo Metropolitano de Arte, Nova York.
* c. 2500 a. C.: escavación e desenvolvemento do hipoxeo de Ħal-Saflieni en Paola, Malta, un complexo templo subterráneo usado posteriormente como necrópole.
* c. 2500 a. C.: constrúese o Templo do Val de Khafra, Giza.
* c. 2500 a. C.: Quefrén do Val de Giza, faise no Templo de Quefrén. IV dinastía exipcia. Descuberto por Auguste Mariette. Consérvase agora no Museo Exipcio, O Cairo.
* c. 2500 antes de Cristo: a xente do Perú dependen dos peixes e mexillóns para alimentarse.
* c. 2500 a. C.: Skara Brae é abandonada despois de aproximadamente 600 anos de ocupación.
* c. 2500 a. C. - 2000 a. C.: Mohenjo-daro ten un tamaño de 18 km² e ten unha poboación de aproximadamente 20.000 a 50.000 habitantes.
* Península Ibérica: primeira metalurxia do cobre. Calcolítico no sueste da península. Cultura de Los Millares.
* c. 2494 a. C. - 2345 a. C.: relevo de "Escultores traballando", en Saqqara, V dinastía exipcia. Agora atópase no Museo Exipcio, O Cairo, Exipto.
* c. 2494 a. C. - 2345 a. C.: faise a escultura de *o escriba sentado*, atopada en Saqqara, V dinastía exipcia. Agora atópase no Museo do Louvre, París.
* 2492 a. C.: data tradicional para a lendaria fundación de Armenia por Hayk.
* c. 2450 a. C.: fin do período dinástico temperá IIIa e comezo do período dinástico temperá IIIb en Sumeria              
* 2450 a. C.: campañas militares de Eannatum.
* Aparición dos púnicos ou fenicios, que se estableceron na costa de Siria e Líbano, procedentes de Arabia, no IV milenio a. C.
* O pobo asirio instálase na Alta Mesopotamia (norte de Mesopotamia e establece un reino cuxas principais cidades eran Assur (capital durante o Reino Antigo) e Nínive (capital durante o Novo Reino ou Imperio Asirio).
* Inicio do período preclásico en Mesoamérica a partir do xurdimento da olaría. Este feito pon fin á Prehistoria en Mesoamérica.
* En Paquistán desenvólvese a Civilización do val do Indo.
* En Sumeria, cuxo centro é a cidade de Uruk, desenvólvese unha civilización rica e complexa, a cultura Uruk. Aos seus oficiais e sacerdotes acredítaselles o nacemento do escritura fonética cuneiforme (un dos máis antigos), que logo adoptaríase por outros pobos.
* no Perú, domesticación do algodón *Gossypium barbadense*, testemuñado no sitio arqueolóxico de Huaca Prieta.
* Invención de cerámica en Mesoamérica, cuxa evidencia é a olería pox de Puerto Marqués (México).
* Comezo da desertificación do Sáhara. Coa desaparición dos pastos, os pastores de rabaños da rexión do Tassili migran para o sur. Algúns atinxiron o Senegal contornando o litoral do Atlántico.
* Hayk funda Armenia (2492 a. C.)
* c. 2410 a. C.: neste momento, os reis en Sumeria deixan de ser automaticamente sacerdotes da deidade da cidade. (Roux 1980) Comeza a infiltración e conquista de Mesopotamia por antigos pobos falantes semíticos. (RD Almanaque de 1968)
* c. 2400 a.C - 2200 a. C.: Construción de Stonehenge
* A cultura megalítica comeza a estenderse por Europa e o Mediterráneo occidental. (RD Almanaque de 1968)
* Primeiros signos de Cultura da olería cordada do Cáucaso. (Encyc. Americana)
* No sueste de España aséntanse dende o Mediterráneo, persoas que usan olería da prehistoria de Exipto. (Encyc. Americana)
* Amoritas e Canaanitas ocupan Siria e Líbano. (Encyc. Americana)

## Persoas significativas 
* 2450 a. C. - Tudia convértese no primeiro rei de Asiria 
* 2492 a. C.- Hayk funda Armenia
* 2491 a. C.- Mítico emperador chinés Zhuanxu
* 2490 a. C.- Menkaure convértese en faraón. (Atlas de Exipto 1989)
* 2475 a. C.- Shepseskaf convértese en faraón. (Atlas de Exipto 1989)
* 2465 a. C.- V dinastía exipcia, Userkaf convértese en faraón (Atlas de Exipto 1989)
* 2458 a. C.- Sahure convértese en faraón (Atlas de Exipto 1989)
* 2446 a. C.- Neferirkare Kakai convértese en faraón (Atlas de Exipto 1989)
* 2426 a. C.- Shepseskare convértese en faraón (Atlas de Exipto 1989)
* c. 2425 a. C.- Morte de Eannatum de Lagash. Sucedeuno o seu sobriño, Entemena, cuxo aliado, Lugal-kinishe-dudu, une Uruk e Ur (Roux 1980)
* 2419 a. C.- Neferefre convértese en faraón (Atlas de Exipto 1989)
* 2416 a. C.- Nyuserre Ini convértese en faraón (Atlas de Exipto 1989)

## Invencións, descubrimentos, introducións 
* Civilización do val do Indo, no seu cumio, abranguía unha superficie de arredor de 480.000&nbsp;km². O seu centro atópas no río Indo en Paquistán, pero os asentamentos estendéronse ata a costa de Makran, Baluchistán, Afganistán, o leste do Panxab, Kutch e Saurashtra. Incluíu cidades como Harappa, Mohenjo-daro, Kalibangan, Dholavira, portos como Lothal, Sutkagen-dor e Sokhta Koh e tamén moitas aldeas. Usaban o regadío para cultivar e construír cidades. As dúas cidades principais contaban con sistemas de sumidoiros, obxectos de bronce, fichas comerciais (primeiras moedas) e xeroglíficos. Mesmo había baños nunha das aldeas, ademais dos grandes baños de ladrillos en cada cidade. A xeometría dos santuarios e altares tende a identificalos coas cidades de Yajurveda.
* Sahure é o primeiro rei coñecido en facer uso dunha mariña de mar aberto para transportar tropas sobre o mar.
* Figuras de mármore cicládico representan o uso tanto do musical chiflo como do cítara. (Arqueoloxía dos Xogos Olímpicos 1988)
* Atópase o primeiro esquí sobrevivente nun pantano en Hoting, Suecia, aproximadamente desta época. (Encyc. Americana)
* Os Sumerios usan burros domésticos na guerra de carros (estándar de Ur), non onagros como afirmaban os primeiros intérpretes. (Clutton-Brock)
* Agricultura en Prieta Huaca inclúe algodón e cabazas. (Bailey 1973)
* Estatua de Ebih-Il, en Mari

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas