Mosaico (xenética)

miniatura|Ollos de dúas cores distintas (heterocromía).

En xenética, **mosaico**, **mosaico xenético** ou **mosaicismo** son termos que se aplican a individuos que se orixinaron a partir dunha soa célula ovo fertilizada (cigoto) pero que teñen no seu corpo dúas ou máis poboacións de células con diferentes xenotipos.

O fenómeno descubriuno Curt Stern. Na década de 1930, Stern demostrou que a recombinación xenética, que é normal na meiose, pode tamén ter lugar excepcionalmente na mitose. Cando isto ocorre orixínanse mosaicos somáticos. Estes son organismos que conteñen dous ou máis tipos xeneticamente distintos de tecidos. O termo *mosaicismo somático* utilizouno en 1956 C.W. Cotterman nunha publicación súa sobre variación antixénica. O mosaicismo pode tamén orixinarse debido a unha mutación que se produciu durante o desenvolvemento que se propaga a só un conxunto de células adultas.

Os mosaicos son diferentes das quimeras, nas que o individuo con células con dous ou máis xenotipos deriva da fusión de dous ou máis cigotos ou embrións nas fases máis iniciais do desenvolvemento.

## Tipos 
Hai diferentes tipos de mosaicismo, como o mosaicismo gonadal (restrinxido aos gametos) ou mosaicismo somático ou dos tecidos. Nos tecidos da placenta tamén se pode detectar ás veces mosaicisimo.

### Mosaicismo somático 
O mosaicismo somático ocorre cando as células somáticas do corpo teñen máis dun xenotipo. Nos mosaicos máis comúns, os diferentes xenotipos orixínanse a partir dunha soa célula ovo fertilizada, debido a erros na mitose nas divisións embrionarias iniciais ou posteriores.

En raros casos, as condicións de intersexualidade poden estar causadas por mosaicismo. Nestes casos algunhas células do corpo teñen os cromosomas XX e outras os XY (condición 46,XX/46,XY).

As formas máis comúns de mosaicismo que se atopan nas diagnoses prenatais son as trisomías. Aínda que a maioría das formas de trisomía se deben a problemas xurdidos na meiose e afectan a todas as células do organismo, hai casos nos que a trisomía ocorre só nun conxunto seleccionado de células e entraría dentro do concepto de mosaico. Isto pode ser causado por un episodio de non-disxunción nunha das mitoses iniciais do embrión, que tivo como resultado a perda dun cromosoma en células trisómicas (esas pasan a ser normais e as outras seguen sendo trisómicas). Xeralmente isto dá lugar a un fenotipo menos grave que nos pacientes sen mosaico co mesmo trastorno trisómico.

Un exemplo disto é unha das formas suaves da síndrome de Klinefelter, a chamada *46/47 XY/XXY mosaico*, na cal algunhas das células do paciente conteñen os cromosomas XY, e outras conteñen os cromosomas XXY. A notación *46/47* indica que as células XY teñen o número normal total (46) de cromosomas, e as células XXY teñen 47 cromosomas en total.

Arredor do 30% dos casos de síndrome de Turner mostran mosaicismo, e a monosomía completa (45,X) ocorre en 50–60% dos casos.

Non é necesario que o mosaicismo sexa sempre deletéreo. Un raro evento de recombinación é o mosaicismo somático revertente, no cal se produce a corrección espontánea dun alelo mutante patoxénico, que volve ao seu estado normal non patoxénico. No mosaicismo revertente, o tecido san formado por recombinación mitótica poden competir con éxito co tecido orixinal mutante que o rodea en tecidos como o sangue e epitelios que se rexeneran con frecuencia.

A mutación somática é a causa máis común de mosaicismo nas etapas iniciais e finais da vida humana.

De todos modos, pódese dicir que todos os organismos pluricelulares son probablemente mosaicos somáticos nalgunha medida. Como a taxa de mutación interxeneracional humana é de aproximadamente 10−8 por posición por xenoma haploide e hai 1014 células no corpo humano,

### Mosaicismo gonadal 
O *mosaicismo gonadal* ou *mosaicismo da liña xerminal* é unha forma especial de mosaicismo, na cal algúns gametos, (espermatozoides, ovocitos) portan unha mutación, pero o resto son normais.

A causa é unha mutación que ocorre nunha célula troncal inicial que deu lugar a todo ou parte do tecido gonadal.

Isto pode causar que só algúns dos fillos se vexan afectados, mesmo en enfermidades dominantes xeneticamente. Como ocorre con outras mutacións, as mutacións que poden producir o mosaicismo gonadal increméntanse coa idade.

### Mosaicismo na placenta 
É un tipo específico de mosaicismo cromosómico que aparece cando o cariotipo da placenta presenta mosaicismo para unha determinada anomalía, xeralmente unha trisomía, mentres que o feto non presenta mosaicismo nin anomalía algunha. Esta situación pode orixinar que un feto ou un neonato sexa fenotipicamente anormal, a pesar de que o seu cariotipo é euploide. Ás veces as dúas copias do cromosoma que leva a anomalía son do mesmo proxenitor (talvez portador dunha mutación).

A interpretación deste fenómeno baseáse en que un embrión trisómico non viable pode perder no feto unha das copias do cromosoma implicado na trisomía. O cromosoma perdido pode ser a única copia achegada polo outro proxenitor, dando lugar a unha disomía uniparental nas células restantes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Quimera (xenética)
* Xinandromorfo
* Heterocromía
* Microquimerismo