open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Katherine Forsyth

**Katherine S. Forsyth** é unha historiador escocesa especializada na cultura e na historia dos celtas durante o primeiro milenio, en particular dos pictos. É lectora de celta e gaélico na Universidade de Glasgow, en Escocia.

Forsyth é unha experta en escrita ogham, e achegou lecturas de numerosas inscricións, incluíndo a pedra de Lunnasting. Forsyth reinterpretou varias inscricións pictas en ogham que se pensaban que estaban escritas nunha lingua preindoeuropea descoñecida, e defendeu que os pictos falaban unha lingua britónica.

## Escolma de obras 
* 1995. "". In *Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland* 125: 677–696.
* 1995. "Language in Pictland: spoken and written". En Nicoll, E.H. e Forsyth, K. (eds.), *A Pictish Panorama: the story of the Picts*. Pinkfoot Press. 
* 1995. "Some thoughts on Pictish symbols as a formal writing system". En Henderson, I. e Henry, D. (eds.), *The Worm, the Germ and the Thorn: Pictish and Related Studies Presented to Isabel Henderson*. Pinkfoot Press. 
* 2001. Okasha, E. e Forsyth, K., *Early Christian inscriptions of Munster: a corpus of the inscribed stones*. Cork: Cork University Press. 
* 2005. "HIC MEMORIA PERPETUA: the inscribed stones of sub-Roman southern Scotland". En: Foster, S.M. e Cross, M. (eds.) ''Able Minds and Practised Hands: Scotland's Early Medieval Sculpture in the Twenty-First Century*. Society for Medieval Archaeology Monograph Series (23). Society for Medieval Archaeology. 
* 2007. "An ogham-inscribed plaque from Bornais, South Uist". En Ballin-Smith, B., Taylor, S. e Williams, G. (eds.), *West over Sea: Studies in Scandinavian Sea-Borne Expansion and Settlement Before 1300*. Leiden: Brill. 
* 2008. Forsyth, K. (ed.), *Studies on the Book of Deer*. Dublin: Four Courts Press. 
* 2011. Barrowman, R.C. e Forsyth, K., "An Ogham-Inscribed Slab from St Ninian’s Isle, Found in 1876". In *The Chapel and Burial Ground on St Ninian’s Isle, Shetland. Excavations Past and Present''. Society for Medieval Archaeology.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Thomas Charles-Edwards

**Thomas Mowbray Charles-Edwards**, nado o 11 de novembro de 1943, é un académico emérito da Universidade de Oxford. Durante a súa carreira ocupou o posto de profesor de estudos celtas en Jesus College.

## Obras 
* 
* 
* .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Notas
University College Cork

**University College Cork**&nbsp;(nome completo, *University College Cork National University of Ireland*; en ) (**UCC**) é unha universidade constituínte da National University of Ireland situada en Cork.
En 2015, ocupou o primeiro posto na clasificación do sistema de indicadores U-Multirank da Comisión Europea. Así mesmo, ese ano foi nomeada «Universidade Irlandesa do Ano», por cuarta vez, polo *Sunday Times* (edición para Irlanda).

## Historia 
Fundada en 1845 como unha do tres Queen’s Colleges (Belfast, Cork e Galway), en 1908 converteuse en University College, Cork. En 1997 cambiou o nome por National University of Ireland, Cork e en 1998 polo actual.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Fermín González Prieto

**Fermín González Prieto**, nado en Viveiro en 1900 e finado en Madrid o 9 de maio de 1987, foi un pintor e fotógrafo galego.
## Traxectoria 
Chegou a Cuba en 1913 e mentres traballaba polo día nun almacén estudaba debuxo no Centro Galego da Habana. En 1915 ingresou na Academia Nacional de Belas Artes San Alejandro da Habana e a partir do ano seguinte deu clase de debuxo e pintura no Centro Galego. Ilustrou diversas publicacións como *Eco de Galicia* ou *Labor Gallega*. En 1918 estableceuse en Madrid grazas a unha bolsa do Centro Galego para estudar na Academia de San Fernando.

En 1933 mudouse a Viveiro, traballando como fotógrafo, coñecido como o fotógrafo Lander, e mais tamén foi profesor de debuxo na Escola Elemental de Traballo. Militante do PSOE sufriu represalias políticas tras o golpe franquista. Volveu á pintura na década de 1950. Especializouse como paisaxista, pintando directamente da natureza, especialmente na montaña luguesa mais tamén en Castela.
## Notas
Francis John Byrne

**Francis John Byrne**, nado en 1934 e finado o 30 de decembro de 2017, foi un historiador irlandés.

## Traxectoria 
Nado en Shanghai, onde o seu pai, un home de Dundalk, era capitán dun barco no río Amarelo, Byrne foi evacuado coa súa nai a Australia cando estoupou a segunda guerra mundial. Despois da guerra, a súa nai regresou a Irlanda, mentres que o seu pai father, que sobrevivira como prisioneiro en mans dos xaponeses, volveu ocupar o traballo como mestre do porto.

Byrne asistiu ó Blackrock College no Condado de Dublín, onde aprendeu latín e grego antigo, ademais do chinés que aprendeu na súa estadía en Shanghai. Estuou Historia antiga de Irlanda na University College Dublin, onde se graduou con honras. Estudou paleografía e latín medieval en Alemaña, e despois foi lector de linguas celtas en Suecia, antes de regresar á University College en 1964 para ocupar unha cátedra

A obra máis coñecida de Byrne é *Irish Kings and High-Kings* (1973). Foi editor adxunto de *New History of Ireland* (9 volumes) da Real Academia de Irlanda. Publicouse un festschrift na súa honra en 1999 coa edición do seu antigo alumno Alfred P. Smyth.

## Notas
Dauvit Broun

**Dauvit Broun**, nado en 1961, é un historiador e académico escocés. É profesor de historia de Escocia na Universidade de Glasgow. Unha especialista en Idade Media escocesa e estudos celtas, é un especialista en historia medieval antiga e escribiu numerosas obras sobre as listas de reis escoceses antigos, así como sobre alfabetización, cartas e identidade nacional escocesa, e sobre o texto coñecido como *de Situ Albanie*. É editor de *New Edinburgh History of Scotland* e de *The Scottish Historical Review*.

## Honras 
Dauvit foi elixido membro da Real Sociedade de Edimburgo en 2013. En xullo de 2017, Broun foi elixido membro da Academia Británica (FBA), a academia nacional do Reino Unido para as ciencias sociais e as humanidades.

## Notas
Dúngal mac Selbaig

**Dúngal mac Selbaig** foi rei de Dalriada. O seu reinado pode situarse entre os anos 723 e 726, comezando coa abdicación do seu pai, Selbach mac Ferchair, que entrou nun mosteiro, e rematando co alzamento de Eochaid mac Echdach dos Cenél nGabráin. O poema medieval *Duan Albanach* chama a Dúngal **o Impetuoso**, e di que reinou durante sete anos.

Durante unha xeración antes do reinado de Dúngal, os Cenél Loairn enfrontáronse ós Cenél nGabráin polo control de Dalriada. Semella que o pai de Dúngal conseguira derrotar ó seu rival pouco antes de abdicar. Por calquera que sexa a razón, Dúngal perdeu axiña o poder fronte ós Cenél nGabráin. O seu pai abandonou o mosteiro e tentou recuperar o poder para o seu fillo, pero non foi quen.

## Notas
Selbach mac Ferchair

**Selbach mac Ferchair**, finado en 730, foi rei dos Cenél Loairn e de Dalriada. A existencia de Selbach está ben atestada e menciónase en varias ocasións nos Anais irlandeses.

## Traxectoria 
Selbach mac Ferchair era fillo de Ferchar Fota. Gobernou como rei dos Cenél Loairn entre o ano 698 até a súa abdicación en 723, pero só foi gobernante indiscutible de Dalriada durante os anos finais da súa vida.
Tarbert

**Tarbert** (en  ou *Tairbeart Loch Fìne*, para distinguilo doutros lugares co mesmo nome) é unha vila do oeste de Escocia, na área de Argyll e Bute. Foi construída a carón do East Loch Tarbert, un illote de Loch Fyne, e esténdese sobre o istmo que une a península de Kintyre con Knapdale e West Loch Tarbert. Tarbert tiña unha poboación de 1&nbsp;338 persoas (censo de 2001).

## Notas 
## Véxase tamén
Vörå

**Vörå** (en finés *Vöyri*) é un municipio de Finlandia situado na rexión de Ostrobotnia. En 2017 a súa poboación era de 6.621 habitantes. A superficie do termo municipal é de 1.499,91 km2, dos cales 708,60&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 8,47 hab./km².

Limita cos municipios de Isokyrö, Korsholm, Nykarleby, Vaasa e Kauhava, este último pertencente á rexión veciña de Ostrobotnia do Sur.

O concello é bilingüe con maioría de falantes de sueco e minoría finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de municipios de Finlandia nos que o finés non é a única lingua oficial

### Ligazóns externas 
* Sitio web de Vörå
Igrexa de Hogrän

A **igrexa de Hogrän** (sueco: *Hogräns kyrka*) é unha igrexa medieval luterana en Hogrän, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.

## Historia e arquitectura 
A igrexa de Hogrän está formada por unha torre románica e un coro e unha nave góticos. A torre é así a parte máis antiga do edificio e data de ao redor do ano 1200. Unida a esta atopábase orixinalmente unha igrexa anterior de pedra, tamén de estilo románico e levantada durante o século XII. No século XIV foi substituída pola nave e o coro actual. Uns poucos detalles da igrexa románica, como algúns relieves e un marco dunha fiestra románica, foron incorporados ao presente edificio.

O interior da igrexa está caracterizado polo ancho da nave, duns 10 metros. A igrexa contén varios obxectos medievais. A cruz triunfal é unha das esculturas de madeira máis antigas de Gotland, datando do século XII. As portas finamente talladas do tabernáculo son de principios do século XV, e a porta da sancristía é tamén medieval. A pía bautismal, probablemente realizada polo artesan coñecido como Master Byzantios, é de finais do século XII. De datas posteriores son o retablo (1634), o púlpito (1637) e os postos do coro (do século XVII pero con elementos medievais incorporados).

A igrexa foi restaurada entre 1953 e 1954.

## Galería de imaxes 

Hogräns kyrka - KMB - 16000300024481.jpg|Vista aérea da igrexa
Portal da igrexa de Hogrän.jpg|Portal da nave
Hogräns kyrka - KMB - 16000200022095.jpg|Interior da igrexa

## Notas
Dinastía de Vasa

A **Dinastía de Vasa** (sueco: *Vasaätten*, polaco: *Wazowie*, Lithuanian: *Vaza*) foi unha das primeiras casas reais modernas fundada no ano 1523 en Suecia e que gobernou ese país entre 1523 e 1654, a República das Dúas Nacións entre 1587 e 1668 e o Tsarato ruso de 1610 a 1613. A súa liña agnática extinguíuse coa morte do rei Xoán II Casimiro de Polonia en 1672.

A Dinastía de Vasa descendía dunha familia nobre sueca do século XIV, trazando o parentesco agnático ata Nils Kettilsson (Vasa) (morto en 1378), *fogde* do castelo Tre Kronor en Estocolmo. Varios membros mantiveron cargos importantes durante o século XV. En 1523, tras a abolición da Unión de Kalmar, Gustavo Eriksson converteuse no rei Gustavo I de Suecia fundándose a casa real. O seu reinado ás veces é referido como o comezo do estado moderno de Suecia, que incluíu a ruptura coa Igrexa católica romana durante a reforma protestante e a fundación da Igrexa de Suecia.

Porén, o seu fillo máis vello e sucesor Eric XIV de Suecia foi derrocado polo fillo máis novo de Gustavo, o rei Xoán III de Suecia. Xoán III casou cunha princesa católica polaca, Catarina Xaguiellón, que levou á dinastía a gobernar Polonia.

O seu fillo católica Sixismundo III Vasa, entón gobernante dunha unión sueco-polaca de curta vida, foi usurpado en 1599 polo irmán protestante de Xoán Carlos IX de Suecia na guerra contra Sixismundo. A dinastía dividiuse entre a liña protestante sueca e a católica polaca, que defendeu as coroas en guerras posteriores.

A implicación do famoso xeneral protestante e rei Gustavo Adolfo de Suecia na guerra dos Trinta Anos deu orixe ao dito de que era a encarnación do "León do Norte" (alemán: "Der Löwe von Mitternacht"). Con todo, a súa filla e herdeira a raíña Cristina de Suecia (1632-1654) abdicou en 1654 despois de converterse ao catolicismo e emigrou a Roma. En Polonia, Xoán II Casimiro de Polonia abdicou en 1668. Coa súa morte a familia real de Vasa extinguíuse en 1672, aínda que o actual rei de Suecia, Carlos XVI Gustavo, é descendente de Gustavo I a través da súa bisavoa paterna, Victoria de Baden.
Frank Stenton

**Frank Merry Stenton**, nado o 17 de maio de 1880 e finado o 15 de setembro de 1967, foi un historiador británico da Inglaterra anglosaxoa, e presidente da Royal Historical Society (1937–1945).

## Traxectoria 
Foi educado no Keble College, Oxford, e foi elixido membro de honra en 1947.

Foi o autor de *Anglo-Saxon England*, un volume de Oxford History of England, publicado por vez primeira en 1943 e amplamente considerado un clásico da historia. Fixo as Ford Lectures na Universidade de Oxford en 1929.

## Notas
Teudebur de Alt Clut

**Teudebur de Alt Clut** (ou *Teudebur map Beli*) foi rei de Alt Clut (a área arredor da moderna Dumbarton Rock), na primeira metade do século VIII (probablemente 722-52). Segundo as *Xenealoxías de Harleian*, era fillo de Beli II, o seu predecesor como rei. Esta información está confirmada polos anais irlandeses e galeses. Segundo as *Xenealoxías de Harleian* era o pai de Dumnagual III, un dos seus sucesores. O seu reinado coincidiu co do rei picto Óengus mac Fergusa (Onuist map Uurguist). Os *Annales Cambriae* recollen que en 750, os britanos derrotaron un exército picto en *Mocetauc* (*Mygedawc*), e segundo os *Anais de Tigernach*, o irmán de Óengus, Talorgen morreu nesa liorta. Mygedawc é a miúdo identificado como Mugdock, no límite entre Dunbartonshire e Stirlingshire, pero esta identidade non está confirmada. Os *Anais de Tigernach*, que o chaman *Taudar mac Bile, rí Alo Cluaide*, sitúa a súa morte no ano 752, e por esta razón, Teudebur foi o rei britano responsable da vitoria fronte os pictos.

## Notas
John Bannerman

**John Walter MacDonald Bannerman**, nado en Balmaha, Stirlingshire o 13 de agosto de 1932 e finado ibídem o 8 de outubro de 2008, foi un historiador escocés, coñecido polo seu traballo sobre a Escocia gaélica.

## Traxectoria 
Fillo de John MacDonald Bannerman, antigo Lord Bannerman de Kildonan, e da súa esposa Ray Mundell, a súa familia falaba o gaélico escocés, e Bannerman estudou as linguas celtas na Universidade de Glasgow e completou o seu doutoramento na Universidade de Cambridge, onde foi alumno de Kathleen Hughes.

Malia que quería ensinar gaélico nas escolas, Bannerman acabou por asumir un cargo no departamento céltico da Universidade de Aberdeen antes de ingresar no departamento de historia na Universidade de Edimburgo en 1967. Asumiu a xestión da facenda da familia en Balmaha en 1968, pouco antes da morte do seu pai, dividindo o seu tempo entre o ensino en Edimburgo, a escrita e a facenda.

O seu traballo sobre a Escocia gaélica foi importante. Os seus primeiros traballos sobre Dál Riata, o Senchus fer n-Alban e as crónicas de Iona, que formaron parte posteriormente da *Crónica de Irlanda*, están contidos no seu libro de 1974, *Studies in the History of Dalriada*. Foi un dos principais contribuíntes para o rexistro de *Late Medieval Monumental Sculpture in the West Highland* publicado en 1977 e o seu estudo da familia Beaton -*The Beatons: Medical Kindred in the Classical Gaelic Tradition*- foi publicado en 1986.

Nos seus últimos anos traballou investigando a historia do señorío das Illas. Deixou de ensinar na Universidade en 1997 e dedicouse a tempo integral ós negocios da familia en Balmaha.

### Vida privada 
Bannerman casou con Chrissie Dick en 1959. Tiveron cinco fillos.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Castelo de Dumbarton

O **castelo de Dumbarton** (en&nbsp;) é a fortaleza máis antiga de Gran Bretaña. Domina a cidade escocesa de Dumbarton, atópase nun colo volcánico de rocha basáltica coñecido como Dumbarton Rock. Ten unha altura de 73 metros.

## Historia 
Polo menos desde a Idade de Ferro, este foi o escenario dun asentamento de importancia estratéxica, cuxos residentes comerciaron con Roma. A presenza dunha poboación aquí está rexistrada nunha carta de San Patricio escribiu ao Rei Ceretic de Alt Clut, (ou Clyde Rock) a finais do século V.

Desde o século V até o século IX foi o centro do Reino independente de Strathclyde. O rei de Dumbarton sobre o ano 740 d.C. foi Riderch I de Alt Clut, que figura en lendas nórdicas. Dise que durante o seu reinado o mago Merlín quedou en Alt Clut. En 756 por primeira vez, a fortaleza foi saqueada por unha forza conxunta de pictos e northumbrios, capturando Alcluith despois dun sitio de catro meses.

esquerda|miniatura|A Rocha domina gran parte da silueta da cidade no sur de Dumbarton.

En 870, Dumbarton Rock foi o fogar de británicos que serviu como fortaleza e como capital de Alt Clut. Os viquingos asediaron Dumbarton durante catro meses, derrotando os habitantes despois de cortarlles o acceso a auga. O rei nórdico Olaf regresou a Dublín no 871, con douscentos barcos cheos de escravos e tesouros saqueados. Olaf chegou a un acordo con Constantino I, o rei dos escoceses, e Artgal de Alt Clut.

A independencia do Reino de Strathclyde chegou ó seu fin coa morte de Owen o Calvo, cando a dinastía de Kenneth macAlpin comezou a gobernar a rexión.

Na Escocia medieval, Dumbarton (*Breatainn Dun*, que significa a fortaleza dos britanos, foi un importante castelo real. Nela resgardouse David II de Escocia (fillo de Robert Bruce) e a súa nova esposa Xoana da Torre, despois da derrota escocesa na batalla de Halidon Hill preto de Berwick-upon-Tweed en 1333. O Conde de Bothwell, Patrick Hepburn, foi nomeado capitán do castelo de Dumbarton o 1 de abril de 1495. 
miniatura|dereita|O Castelo de Dumbarton en 1800.
O castelo perdeu importancia á morte de Oliver Cromwell en 1658. Pero as ameazas que expuxeron os xacobinos e os franceses no século XVIII fixeron que se creasen novas estruturas e defensas sendo acuartelamento até a segunda guerra mundial.

## Notas
Eochaid mac Echdach

**Eochaid mac Echdach** foi rei de Dalriada dende 726 até 733. Era fillo de Eochaid mac Domangairt.

Eochaid chegou ó poder como rei de Dalriada en 726, presumiblemente derrocando a Dúngal mac Selbaig. É posible que Selbach tentase restaurar ó seu fillo no poder, e loitou contra os seguidores de Eochaid en *Irros Foichnae* en 727, pero sen éxito aparente. Os anais non concordan se foi durante o reinado de Eochaid, ou no do seu sucessor, cando unha frota partiu de Dalriada cara a Irlanda para axudar a Flaithbertach mac Loingsig na súa guerra contra Áed Allán.

No ano da súa morte, 733, Eochaid é considerado rei, e non señor, de Dalriada, o que pode suxerir que despois de derrotar a Dúngal e a Selbach, o seu reinado non sufriu cambios. O seu fillo, Áed Find, foi máis tarde rei de Dalriada.

Como Dalriada mantivo unha existencia separada até o ano 736, Eochaid puido ter un sucesor, ou sucesores. Semella que foi sucedido por Muiredach mac Ainbcellaig, que substituíra a Dúngal mac Selbaig como líder dos Cenél Loairn.
Pyhäranta

**Pyhäranta** é un municipio de Finlandia situado na rexión de Finlandia Propia. En 2017 a súa poboación era de 2.079 habitantes. A superficie do termo municipal é de 291,75 km2, dos cales 143,37&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 14,49 hab./km².

Limita cos municipios de Laitila, Uusikaupunki e Rauma, este último na rexión veciña de Satakunta.

O concello é unilingüe en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Pyhäranta
Dumnagual III de Alt Clut

**Dumnagual III** (en ), finado en 760 foi un rei de Strathclyde a mediados do século VIII (probablemente 754–760). Segundo as Xenealoxías de Harleian, era o fillo de Teudebur, un dos seus predecesores.

Segundo Simeón de Durham, o seu reino foi invadido polo rei Óengus I dos pictos e polo rei Eadberht de Northumbria. A mesma fonte indica que o 1 de agosto de 756, chegaron a Alt Clut (Dumbarton Rock, a capital de Dumnagual) e obtivo a homenaxe dos britanos. Porén, nove días despois, o exército do rei de Northumbria foi destruído mentres Eadberht o lideraba entre "Ouania" e "Niwanbirig", probablemente "Govan" e os "anglos de Northumbria". Dumnagual é considerado polo xeral como o rei de Alt Clut neste período, pero tamén se suxeríu que o destrutor do exército de Northumbria foi Óengus. A reconstrución de Phillimore de *Annales Cambriae* situou a morte de Dumnagual en batalla en 760. Crese que o territorio de Alt Clut permaneceu baixo dominio picto ou baixo control anglo nos anos posteriores á súa morte. Dumnagual é o derradeiro rei britano de Alt Clut do que se coñece algo máis que o nome até finais do século IX.

## Notas
Karlskoga

**Karlskoga** é unha cidade sueca no condado de Örebro capital do municipio de Karlskoga. No ano 2017 a súa poboación era de 27 553 habitantes.

Está situada na ribeira norte do lago Möckeln, e o pequeno asentamento foi inicialmente chamado Möckelns bodar. O nome Karlskoga deriva de Carlos (Karl) IX, significando *skog* bosque.

## Historia 
A parroquia de Karlskoga creouse en 1586 e pouco despois construíuse unha igrexa de madeira. No século XVII establecéronse catorce pequenas ferrerías e oito martinetes para o forxado de ferro. A meirande parte deles aínda estaban operativos na década de 1860, pero a produción dominante de ferro atopábase no de Bofors. En 1871, Bofors produciu 6 124 toneladas métricas de ferro, máis que calquera outra planta en Suecia. En 1882, a parroquia (*socken*) de Karlskoga tiña 11 184 habitantes.

A cidade de Karlskoga evolucionou ao redor de Bofors, que a finais do século XIX pasou de ser unha fábrica de ferro a fabricar canóns, e no século XX converteuse nunha industria de defensa máis diversificada. O propietario de Bofors máis famoso foi Alfred Nobel, que foi dono da compañía dende 1894 ata a súa morte en decembro de 1896. Nobel tivo un papel clave na remodelación da fábrica de ferro cara a un produtor moderno de canóns e unha industria química. Durante os veráns de 1894-1896 tamén viviu na casa señorial de Björkborn. Aínda que morreu na súa vila en San Remo, Italia e tiña unha casa en París, decidiuse que a súa residencia estaba en Björkborn, en Karlskoga. Debido a isto o seu famoso testamento, escrito en París no ano 1895, foi legalmente rexistrado en Karlskoga, o que finalmente fixo posible establecer os Premios Nobel.

En 1940 a cidade de Karlskoga e os seus arredores (o mesmo territorio do presente municipio de Karlskoga) conseguiron o título formal de cidade (*stad*). Dende 1971 este termo non ten significado legal e só a área urbanizada é considerada realmente cidade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial de Karlskoga
Menisco (líquidos)

miniatura|300px|**A:** O *fondo* dun menisco cóncavo.**B:** A parte superior dun menisco convexo. A liña indica o nivel correcto de medición.

O **menisco** (do grego *mene*, 'lúa' e o diminutivo *iskos*, 'pequena lúa', 'luíña') é a curva que se forma na superficie dun líquido preto da superficie do recipiente que o contén ou doutro obxecto, causada pola tensión superficial. Pode ser cóncavo ou convexo dependendo do líquido e da superficie sobre a que se forma.

Os meniscos cóncavos fórmanse cando as partículas do líquido son atraídas máis fortemente polo recipiente (adhesión) do que se atraen entre si (cohesión), causando que o líquido  "trepe" polas paredes do recipiente. Isto é o que ocorre entre o cristal e a auga. Os fluídos baseados na auga como o zume elaborado de plantas, mel e leite tamén teñen meniscos cóncavos nos recipientes de cristal ou outros recipientes humedecibles.

Inversamente, orixínanse meniscos convexos cando as partículas no líquido teñen unha atracción máis forte entre elas que co material do recipiente. Prodúcense meniscos convexos, por exemplo, entre o mercurio e o cristal nos barómetros

## Medida de volumes 
[miniatura|upright=0.70|Un menisco nunha [bureta con auga coloreada. A medida correcta aquí é 20,00 mL.]]
Cando se le a altura que alcanza un volume na escala de profundidade dun instrumento cheo cun líquido, como nun aparello medidor do nivel da auga, debe terse en conta o menisco para obter unha medida correcta. A medida debe facerse tendo o menisco ao nivel dos ollos (para eliminar o erro de paralaxe) e no centro do menisco, é dicir, a parte superior dun menisco convexo ou o fondo dun menisco cóncavo.

Os fabricantes de material de vidro de laboratorio e outras ferramentas calibran as súas marcas de medida tendo en conta o menisco. Isto significa que calquera instrumento está calibrado para un determinado líquido, que xeralmente é a auga.

## Acción capilar 
Os meniscos son unha manifestación da acción capilar, pola cal a adhesión á superficie empuxa un líquido pegado a dita superficie cara a arriba, formando un menisco cóncavo ou a cohesión interna pula o líquido cara a abaixo, formando un menisco convexo. Este fenómeno é importante no arrastre transpiracional en plantas. Cando un tubo ou unha abertura estreita, xeralmente chamado tubo de capilaridade, se mete dentro dun líquido e o líquido molla o tubo (cun ángulo de contacto cero), a superficie do líquido dentro do tubo forma un menisco cóncavo, que é unha superficie virtualmente esférica co mesmo raio, *r*, que o do interior do tubo. O tubo experimenta unha forza cara a atrás de magnitude 2πrσ, onde σ é a tensión superficial do líquido.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Menisco (óptica)
* Menisco (anatomía)
Atlas E

**Atlas E**, tamén coñecido co código **SM-65E**, foi un mísil balístico intercontinental usado tamén como lanzador orbital pertencente á familia de foguetes Atlas, formada en primeiro lugar por mísiles e máis tarde por foguetes espaciais. Foi a primeira versión plenamente operativa do mísil.

## Variantes 
### Atlas E Altair 
O Atlas E Altair (ou Atlas-E/-F Altair-3A) foi unha variante do Atlas E cunha segunda etapa formada por un foguete Altair 3 (tamén coñecida como *Star 20*). Foi lanzada unha única vez, con éxito, o 11 de abril de 1990, cos satélites POGS, SSR, TEX,  SCE e PDD a bordo.

### Atlas E MSD 
O Atlas E MSD foi unha variante cunha segunda etapa MSD. Foi lanzada unha soa vez, rematando en fracaso, o 9 de decembro de 1980.

### Atlas E OIS 
O Atlas E OIS usou unha segunda etapa OIS (coñecida tamén como *Star 27*). Foi lanzada unha única vez, con éxito, o 13 de marzo de 1985.

### Atlas E SGS-2 
Os catro Atlas E SGS-2 usaban unha segunda etapa Star 48, coñecida tamén como *SGS-2* ou *SVS-2*. Os catro lanzamentos, que tiveron lugar entre 1983 e 1985, foron exitosos e puxeron en órbita satélites do sistema GPS.

### Atlas E SVS 
Lanzouse un só Atlas E SVS, fallado, usando unha segunda etapa Star 37E, coñecida tamén como *SVS-1*, o 19 de decembro de 1981.

### Atlas E Trident 
Os dous Atlas E Trident que se lanzaron, ambos con éxito e en 1968, usaban unha segunda etapa Trident e foron utilizados en misións suborbitais para probar vehículos de reentrada atmosférica.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Atlas
*Atlas A
*Atlas B
*Atlas C
*Atlas D
*Atlas F
*Atlas G
*Atlas H
Karlo Balić

**Carlos Balić**, nado en Katuni o 6 de decembro de 1899 e finado en Roma o 15 de abril de 1977, foi un teólogo e sacerdote franciscano croata, especialista na figura e obra de Duns Scoto e reitor do Pontificio Ateneo Antonianum de Roma.
## Traxectoria 
Vestiu o hábito franciscano o ano 1917 na provincia do Santísimo Redentor de Dalmacia. Ordenouse sacerdote en 1923 e ese mesmo ano enviárono á Universidade Católica de Lovaina, onde obtivo o doutoramento en teoloxía, cunha tese sobre a doutrina de Xoán Duns Escoto. Regresou a Croacia e dedicouse á ensinanza na súa Provincia, ata que, en 1933, o enviaron ao novo Pontificio Ateneo Antonianum de Roma, no que, de 1933 a 1973, desenvolveu o seu longo e fecundo labor docente e investigador.

Foi un estudoso, investigador, escritor e promotor de publicacións e de congresos, tendo como temas preferidos os autores franciscanos medievais e os temas marianos. Foi reitor magnífico do Antonianum de 1947 a 1953. Nomeárono presidente da Comisión para a edición crítica das obras, *Opera Omnia*, de Escoto (1938-1975), á que outorgou un novo impulso, ata o punto de ser considerado o seu segundo fundador, pois, en efecto, delineou un novo "camiño" para levar adiante a tarefa superando os moitos e graves obstáculos que a tiñan estancada.

Carlos Balić foi ademais fundador e presidente da Pontificia Academia Mariana Internacional (1946-1975), ente de coordinación de todos os estudosos de marioloxía do mundo, co que iniciou unha serie de Congresos Franciscanos Asuncionistas que prepararon o camiño para a declaración do dogma da Asunción, no que Balić participou activamente, como membro da Comisión teolóxica nomeada polo Papa Pío XII.

## Concilio Vaticano II 
Organizou e presidiu tamén numerosos Congresos Escotistas e Congresos Marianos Internacionais para a investigación teolóxica. Así mesmo foi cualificador e consultor da Congregación para a doutrina da fe (antes Santo Oficio), membro da comisión preparatoria do Concilio Vaticano II e despois perito do mesmo, ademais de fundador e presidente da Sociedade Internacional Escotista.

En todo o período conciliar, Balić mostrouse como un dos peritos máis activos e fecundos, cooperando na realización do capítulo VIII da *Lumen gentium* dedicado á Virxe María. En 1975, con ocasión do Congreso Mariolóxico, o Papa Paulo VI recoñeceu e valorou todo o que Balić fixera en nome da Orde a favor de toda a Igrexa.
Thomas Meunier

**Thomas Meunier** (AFI: [tɔ.mɑ mø.nje]), nado en Sainte-Ode o 12 de setembro de 1991, é un futbolista  belga que xoga como lateral dereito para o Borussia Dortmund da Bundesliga alemá.

## Palmarés 
### Club 
**Club Brugge** 
* Jupiler Pro League: 2015–16
* Copa Belga: 2014–15

**Paris Saint Germain**
* Ligue 1: 2017–18, 2018–19, 2019–20
* Coupe de France: 2017–18
* Coupe de la Ligue: 2016–17, 2017–18
* Trophée des Champions: 2016, 2017, 2019

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil no sitio web oficial da FIFA  
* Perfil en National Football Teams
Ismael Díaz

**Ismael Díaz de León**, nado en Cidade de Panamá o 12 de maio de 1997, é un futbolista  panameño que xoga como extremo para o Tauro FC da Liga Panameña.

## Traxectoria 
O 19 de agosto de 2017, fíxose oficial a súa fichaxe polo Deportivo Fabril.

## Palmarés 
### Club 
**Porto B** 
* Segunda Liga: 2015–16
* Trophée des Champions: 2016, 2017

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en BDFutbol 
* Perfil en National Football Teams
Juan Otero Eiravella

**Juan Otero García**, nado en Portas o 6 de maio de 1934 e morto en Ribadumia o 17 de maio de 2019, foi un escultor e pintor galego, coñecido co pseudónimo de **Eiravella**, que toma da súa aldea natal.

## Traxectoria 
Por completo autodidacta, cultivou indistintamente a pintura e a escultura. Residiu algúns anos en Bélxica, concretamente en Malinas, onde deixou unha extensa obra. Viaxou por Europa.

## Obra
Eiravella foi un pintor de liña inxenuista, que parece se inspira en vellos manuscritos e en ilustracións de libros piadosos. Quizais poida emparentárselle con Chagall, aínda que o anxélico das súas escenas imposibles, con seres que levitan ou que transitan o espazo, arquitecturas ingrávidas e transparentes, mundos soñados, son por completos persoais, de execución simple ou mellor, simplificada, a base dun debuxo elemental e dun cromatismo delicado. A escultura deste artista parte directamente do románico e aínda, das formas ibéricas. Liñas curvas, volumes rotundos, dozura nas expresións, deliberada desproporción dos canons, danlle unha personalidade inconfundible. Son magníficas as súas tallas directas, posto que posúe un gran dominio da artesanía, e ciceis e buxardas logran no granito texturas exquisitas. Igualmente as súas madeiras ou marfiles son criaturas dun mundo entrevisto.
  
Eiravella talla a pedra como os devanceiros que traballaban ás ordes do mestre Mateo ou, seica mellor, como os que deixaron polos camiños de Galicia eses cruceiros e petos de ánimas onde están as máis fermosas raíces da alma galega eterna, imperecedoira. Os seus soles teñen rostro, son pícaros teñen cara de lúa e as súas escenas populares parecen arrincadas dunha panxoliña.

En 1961 a raíz da Exposición Mundial do Románico, nace a primeira obra do que será *O Camiño de Santiago Luz de Estrelas* un traballo de máis de trescentas esculturas que ao longo de máis de 35 anos conforman este proxecto utilizando mandíbula de cachalote, materia guindada nos acantilados próximos ás factorías baleeiras.

## Galería de imaxes 
## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* VV.AA. *Fragmentos de críticas*. Interars.

### Ligazóns externas 
* Juan Otero Eiravella Páxina persoal .
* .
* Bibliografía en *PintoresGallegos.com* .
* 20px *Eiravella* (2017).
Menisco (óptica)

miniatura|350px|Tipos de lentes entre as que se mostran meniscos positivos e negativos.
Un **menisco** (do grego μηνίσκος, meniskos, 'luíña') é unha lente formada por unha superficie cóncava e outra convexa. Ten unha lonxitude focal positiva ou negativa. Corrixe a aberración esférica dunha lente plano-convexa.

A orientación óptima do menisco, para a maioría das aplicacións conséguese co raio de curvatura menor como primeira superficie. O menisco utilízase en combinación con outros compoñentes, podendo aumentar ou reducir a focal dun conxunto sen incrementar significativamente as aberracións axiais.

As lentes cóncavo-convexas (meniscos) poden ser positivas (converxentes) ou negativas (diverxentes), dependendo das curvaturas relativas das dúas superficies. Un menisco negativo ten unha superficie cóncava máis inclinada e é máis delgada no centro que na periferia. Inversamente, un menisco positivo ten unha superficie convexa máis inclinada e é máis grosa no centro que na periferia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Menisco (líquidos)
* Menisco (anatomía)
Laitila

**Laitila** (en sueco *Letala*) é unha cidade de Finlandia situado na rexión de Finlandia Propia. En 2017 a súa poboación era de 8.620 habitantes. A superficie do termo municipal é de 545,32 km2, dos cales 13,71&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 16,21 hab./km².

Limita cos municipios de Mynämäki, Pyhäranta, Uusikaupunki, Vehmaa, Eura e Rauma, estes dous últimos na rexión de Satakunta.

O concello é unilingüe en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Pyhäranta
Ferran Martín

**Ferran Martín**, nado en Barcelona o 8 de xullo de 1970, é un ilustrador, guionista e humorista gráfico catalán.
## Traxectoria 
Ferran Martín comeza a súa carreira como humorista gráfico e ilustrador na revista *El Viejo Topo*. Colaborou nas revistas *Mala Impresion*, *Wix Comix*, *A las Barricadas* de *Interviú*, *Mass MEDIA XXI*, *Onada de Cultures*, Amaníaco, *El Virus Mutante*, *El Batracio Amarillo* e *El Jueves*. Tamén ilustrou para editores como Grupo Promotor, Santillana e *RBA*.

É o creador dos personaxes *Los Pequeñines* e *O Ojo Foto*, así como o director da serie animada O Coñadiario.

Colabora no departamento web de El Terrat, en 1997 e posteriormente traballa como deseñador web para as páxinas de El Jueves, TeatreBCN e Club del Teatre (da compañía de produción MTI). En 2005, colaborou pola mañá Dia a la vista, de Ràdio-4, dirixida por Fran Doménech, co humorístico *Quan vulgueu comencem*, xunto co monólogo e actor Dani Pérez. Tamén colabora co programa Un outro mundo, versión estiu de Albert Vico en ONA Catalana cunha sección divertida en Internet. En 2002, a editorial Amaníaco publica o seu cómic *Mundo Pequeñín*, con prólogo de Andreu Buenafuente.

Desde 1999 forma parte do arquivo de novos artistas locais de Badalona. Expouse no Palau Marc (Barcelona), na Sala de Arte Josep Bages (Prat de Llobregat), nas salas de Can Casacuberta, Can Pepus, Dalt de la Vila i El Refugi de Badalona, e en distintas Rutas de *Arte Jove* de Premià de Mar.

Foi humorista gráfico do xornal digital La Informacion.com de 2009 ata finais de 2013. Colabora nos libros *Enfoteu-vos-en* (2012), *Fins els Borbons* (2013), ''La gran fàbrica d'independentistes* (2014) de Angle Editorial, *Any d'estalades* (2012), *Any de sobres* (2013) e, a compilación antológica *Catacrak'' (2014) coas súas mellores viñetas sobre a crise da editorial Efadós.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Humor fresco del día (blog de viñetas)
* MUNDO ViSUAL.
* La Informacion.com.
* ficha en Guía del Cómic .
Mud (filme de 2012)

***Mud*** é un filme estadounidense de 2012 escrito e dirixido por Jeff Nichols. Está protagonizado por Matthew McConaughey, Tye Sheridan, Jacob Lofland, Sam Shepard e Reese Witherspoon. O filme competiu pola Palma de Ouro no Festival de Cinema de Cannes de 2012. Estreouse no Festival de Cinema de Sundance en xaneiro de 2013. Tamén tivo unha estrea limitada nos cinemas o 26 de abril de 2013, antes da súa estrea masiva o 10 de maio de 2013. Tivo unha boa acollida en recadación, conseguindo $32,6 millóns sobre un orzamento de $10 millóns, e tamén foi aclamado pola crítica.

## Personaxes 
* Matthew McConaughey como Mud
* Reese Witherspoon como Juniper
* Tye Sheridan como Ellis
* Jacob Lofland como Neckbone
* Sam Shepard como Tom Blankenship
* Ray McKinnon como Senior
* Sarah Paulson como Mary Lee
* Michael Shannon como Galen
* Joe Don Baker como King
* Paul Sparks como Carver
* Stuart Greer como Miller
* Michael Abbott Jr. como James

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
* 
* Ficha en RottenTomatoes
Treilán, Gondrame, O Páramo

**Treilán** é un lugar da parroquia de Gondrame, no concello lugués do Páramo na comarca de Sarria. Segundo o IGE, en 2024 tiña 8 habitantes (3 homes e 5 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Gondrame 
### Parroquias do Páramo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares do Páramo
Nae Ionescu

**Nae Ionescu**, nado en Brăila o 16 de xuño de 1890 e finado o 15 de marzo de 1940, foi un filósofo, profesor universitario da Universidade de Bucarest e intelectual de extrema dereita, teórico do antisemitismo romanés, e ideólogo e inspirador da Garda de Ferro.
## Traxectoria 
Estudou na Universidade de Bucarest e na Universidade de Múnic, onde preparou a súa tese doutoral. Ionescu, que desempeñou a docencia como profesor de Metafísica e Lóxica na Universidade de Bucarest, influíu decisivamente a Mircea Eliade, do que foi mentor. Faleceu o 15 de marzo de 1940.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Arriva

**Arriva** é unha empresa multinacional do sector do transporte, de orixe inglesa, propiedade de Deutsche Banh. En Galicia opera como Arriva Noroeste e na Comunidade de Madrid con empresas filiais como DeBlas e Esfera.

## En Galicia e o norte de Portugal
En xullo de 1998 Arriva mercou Ideal Auto Sociedad Anónima (IASA) e en setembro de 1999 Transportes Finisterre.

En maio de 2018 pediu autorización para operar no tráfico de viaxeiros por tren empregando a infraestrutura de Renfe pero con trens propios entre Porto e A Coruña. A viaxe entre A Coruña e Porto tería paradas en Santiago de Compostela, Pontevedra, Vigo-Guixar, Valença e Nine. A viaxe duraría dúas horas e 46 minutos.

## Notas
Eóganachta

miniatura|250x250px|Detalle da tumba da nave norte en Cashel.
Os **Eóganachta** ou **Eoghanachta** (*Eugenians*, en inglés) eran unha dinastía irlandesa radicada ó redor do Castelo de Cashel e que dominaron o sur de Irlanda dende o século VI ou VII ao século X, e de forma restritiva, o Reino de Desmond e o seu vástago a baronía de Carbery, até o século XVI. Segundo a tradición, a dinastía foi fundada por Conall Corc (tamén chamado Corc mac Luigthig), pero o nome recibiuno do seu devanceiro Éogan, o fillo primoxénito do semimitolóxico rei Ailill Aulom, do século III. Esta denominación dinástica do clan nunca tivo un sentido de "apelido", sendo seguramente restrinxido ós membros da casa real descendentes de Conall Corc, que se estabeleceron en Cashel despois do século V.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Coirpre Luachra mac Cuirc

**Coirpre Luachra mac Cuirc** (floruit a mediados do século V) foi o decanceiro da póla Eóganacht Locha Léin da dinastía Eóganachta, a dinastía gobernante de Munster. Esta póla tamén foi chamada Ui Caipre Luachra, e foron os gobernantes de Iarmuman (Munster occidental). Era o fillo de Conall Corc mac Luigthig, fundador do reino de Eoganachta en Cashel en Munster.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Carlos IX de Suecia

**Carlos IX** (sueco: *Karl IX*; 4 de outubro de 1550 - 30 de outubro de 1611) foi o rei de Suecia dende 1604 ata a súa morte. Foi o fillo máis novo do rei Gustavo I e a súa segunda muller, Margarida Leijonhufvud, irmán de Eric XIV e Xoán III, e tío de Sixismundo, que foi rei tanto de Suecia como de Polonia. Por desexo do seu pai conseguiu, por apanaxe, o Ducado de Södermanland, que incluía as provincias de Närke e Värmland; aínda que non tomou posesión del ata despois da caída de Eric e a sucesión ao trono de Xoán en 1568.

Os reis suecos Eric XIV (1560-1568) e Carlos IX (1604-1611) tomaron os seus números segundo unha ficticia Historia de Suecia. El realmente era o terceiro rei sueco chamado Carlos.

Chegou ao trono defendendo a causa protestante durante a época cada vez máis tensa de disputas relixiosas entre as diferentes faccións do cristianismo. En pouco máis dunha década estas disputas acabarían iniciando a guerra dos Trinta Anos. Eses conflitos xa causaran a disputa dinástica que depuxo ao seu sobriño e converteuno en rei de Suecia.

O seu reinado marcou o comezo do capítulo final da reforma e a contrarreforma. Coa morte do seu irmán en novembro de 1592, o trono de Suecia pasou ao seu sobriño e aliado dos Habsburgo Sixismundo de Polonia e Suecia. Durante eses tensos momentos políticos, Carlos viu alarmado a herdanza do trono da Suecia protestante polo seu devoto católico romano curmán. Debido a iso seguiron varios anos de controversia relixiosa e discordia.

Durante o período, el e o consello de goberno sueco dirixiron o país no nome de Sixismundo mentres este estaba en Polonia. Despois de varios preliminares, o Riksens ständer forzou a Sixismundo a abdicar en favor de Carlos IX en 1595. Este feito inaugurou case sete décadas de guerras esporádicas xa que ámbalas dúas liñas da Dinastía de Vasa continuaron intentando refacer a unión entre os tronos polaco e sueco.

Probablemente, o resultado dinástico entre Suecia e Polonia agravou e radicalizou as posteriores accións dos príncipes católicos nos estados xermánicos como foi o Edicto de Restitución. De feito, empeorou a política europea abandonando a resolución de eventos por vías diplomáticas durante o sanguento episodio que foi a guerra dos Trinta Anos.

## Notas
Corc mac Luigthig

**Corc mac Luigthig**, nado en 340, tamén chamado **Conall Corc**, **Corc de Cashel** e **Corc mac Láire**, é un heroe dos contos irlandeses que forma parte da lenda orixinal dos Eóganachta, un clan que traza os seus descendentes dende Conall Corc e tomaron o seu nome do seu devanceiro Éogan Mór. A primeira xeración á que pertence son coñecidos como os Deirgtine. Probablemente era un neto de Ailill Flann Bec, e tiña por curmáns a Dáire Cerbba e a Crimthann mac Fidaig. Este último é o seu opoñente nun coñecido ciclo de historias.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Sproule, David, "Origins of the Éoganachta", in *Ériu 35* (1984): pp.&nbsp;31–37.
* Sproule, David, "Politics and pure narrative in the stories about Corc of Cashel", in *Ériu 36* (1985): pp.&nbsp;11–28.
Crónica picta

***Crónica picta*** é o nome que adoitan dar os historiadores (especialmente os máis antigos) a un relato pseudohistórico dos reis pictos que comeza moitos miles de anos antes dos primeiros rexistros históricos pictos e remata despois de que o reino picto fose absorbido por Escocia. O manuscrito orixinal (aínda que perdido) parece poder datarse nos primeiros anos do reinado de Kenneth II de Escocia (que gobernou Escocia dende 971 até 995) xa que el é o derradeiro rei mencionado e o cronista non coñece a duración do seu reinado. Á parte da lista de reis, a crónica sobrevive unicamente no *Manuscrito Poppleton* do século XIV.

Hai de feito varias versións da crónica picta. O texto denominado "A" é probablemente o máis antigo, o máis completo, e parece ter menos erros que outras versións. Divídese en tres partes:

# Orixes dos pictos, maioritariamente tomado das *Etimoloxías* de Isidoro de Sevilla.
# Unha lista de reis pictos.
# Ocasionalmente, inclúese a *Crónica dos reis de Alba*.

É evidente que as últimas dúas seccións escribíronse orixinalmente en gaélico, dado que algunhas palabras gaélicas non chegaron a traducirse ó latín.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Anais do Ulster*
Eóganacht Locha Léin

**Eóganacht Locha Léin** ou **Ui Caipre Luachra** foron unha póla da dinastía Eóganachta de Munster. O seu territorio estaba en Iarmuman ou Munster occidental. Luachair (Lúachra) é o nome antigo dun gran distrito nos límites de Cork, Kerry e Limerick. Cairbre de Sliobh Luachra estaba no límite de Cork-Kerry;  Éoganacht Locha Lein está arredor dos lagos de Killarney.

O devandeiro desta póla foi Coirpre Luachra mac Cuirc, fillo de Corc mac Luigthig (ou Conall Corc mac Lugdach, o fundador de Cashel) con Mungfionn, filla de Feredach, rei dos pictos. Caipre Luachra foi a sexta xeración descendente de Éogan Mór, devanceiro dos Eoganachta. Caibre marchou cara ao oeste por Luachair Deadhaid (Slieveloughra) para fundar as terras da súa dinastía.

## Notas
Iarmuman

**Iarmhumhain** (tamén escrito **Iarmuman**, **Iarmumu** ou **Iarluachair**) foi un reino do período do cristianismo temperán en Irlanda, en Munster occidental. A dinastía gobernante estaba relacionada coa dinastía coñecida como Eóganachta. Esta póla é chamada Eóganacht Locha Léin ou Ui Chairpri Lúachra. O seu centro de poder estaba en Killarney, Condado de Kerry en Loch Léin.

## Reis de Iarmuman 
* Coirpre Luachra mac Cuirc (mediados do século V)
* Maine mac Coirpri
* Dauí Iarlaithe mac Maithni (circa 500)
* Cobthach mac Dauí Iarlaithe
* Crimthann mac Cobthaig (século VI)
* Áed Bennán mac Crimthainn (finado en 618)
* Áed Dammán mac Crimthainn (finado en 633)
* Máel Dúin mac Áedo Bennán (finado en 661)
* Congal mac Máele Dúin (finado en 690)
* *AI700.1 Kl. Death of Mael Bracha, king of IarMumu.* (véxase Anais de Inisfallen)
* Cú Dínaisc mac Foirchellaig (finado en 717)
* Áed mac Conaing (finado en 734)
* Cairpre mac Con Dínaisc (finado en 747)
* Máel Dúin mac Áedo (finado en 786) 
* Cú Chongelt mac Cairpri (finado en 791)
* Áed Allán mac Coirpri (finado en 803) 
* Cobthach mac Máele Dúin (finado en 833)
* Máel Crón mac Cobthaig (finado en 838)
Anais fragmentarios de Irlanda

Os **Anais fragmentarios de Irlanda** é un compendio de crónicas medievais en lingua irlandesa media procedentes de varios anais irlandeses e varias historias narrativas. Foron compiladas no reino de Osraige, probablemente durante o reinado de Donnchad mac Gilla Pátraic (m. 1039), rei de Osraige e rei de Leinster.

Os anais fragmentarios copiáronse en 1643 para o reverendo John Lynch por Dubhaltach Mac Fhirbhisigh dun vellum do século XV que pertenceu a Giolla na Naomh Mac Aodhagáin (Nehemias MacEgan). Mac Aodhagáin, que morreu cara a 1443, era profesor de leis Brehon no condado de Ormonde. O único manuscrito que sobreviviu dos anais fragmentarios, que no presente se atopa na Biblioteca Real de Bélxica en Bruxelas, non pertence a Mac Fhirbhisigh, é unha obra dun escritor anónimo que fixo unha pobre copia do texto de Mac Fhirbhisigh, engadindo comentarios á marxe e un índice. O manuscrito (MS. 7, c. n. 17) está incompleto e inclúe cinco fragmentos de anais a partir de 573 e finalizando en 914. O que sobreviviu súmase á sinopse da hipotética Crónica de Irlanda.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* John O'Donovan (editor & tradutor) *Annals of Ireland: three fragments.* (Dublín 1860)
* Joan N. Radner (editor & tradutor) *Fragmentary annals of Ireland* (Dublín 1978)
Kincardineshire

miniatura|250px|Kincardineshire en Escocia.
**Kincardineshire**, tamén coñecido como ***the Mearns*** (en ), é un condado histórico, situado na costa nordeste de Escocia. Limita con Aberdeenshire polo norte e oeste, e con Angus polo sur.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Mapa histórico de Mearns por H. Moll (d. 1732)
*Mapa interactivo do antigo Kincardineshire
Fettercairn

**Fettercairn** (en ) é unha pequena vila en Aberdeenshire, Escocia, ó noroeste de Laurencekirk en Aberdeenshire.

O nome provén do gaélico escocés *Fothair* e o picto *carden* e quere dicir "ladeira dunha matogueira". O nome apareceu escrito como Fotherkern en c. 970.

## Notas