open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moeda dun centavo de dólar Chain

A '*moeda dun centavo de dólar *Chain'''* foi o a primeira moeda estadounidense dun centavo de cobre de tamaño grande, producida unicamente en 1793.

Esta moeda caracterízase pola presenza no seu reverso dunha cadea —en inglés *Chain*, que lle dá o nome—, como símbolo da unión dos estados dos Estados Unidos, aínda que este deseño causou controversia entre a poboación, que asociou a cadea coa falta de liberdade.

O centavo *Chain* foi a primeira moeda producida oficialmente pola Casa da Moeda dos Estados Unidos para a súa circulación ordinaria, de conformidade coa Lei do 14 de xaneiro de 1793. Anteriormente existira xa o centavo *Fugio*, de 1787 —tamén coñecido como centavo Franklin—, baseado no dólar continental, mais esa moeda non fora cuñada para a circulación pola *US Mint*.

## Produción 
Henry Voigt, que fora nomeado cuñador xefe da Casa da Moeda dos Estados Unidos o 29 de xaneiro de 1793, completou os cuños desta moeda en febreiro dese mesmo ano, segundo consta nun posterior informe ao Congreso do director da Casa da Moeda, Elias Boudinot, do 9 de febreiro de 1795. Pola súa parte, pódese asegurar que o aceiro para os cuños era dunha gran calidade, xa que segundo consta nos rexistros, para a cuñaxe das 36.103 moedas utilizáronse unicamente catro cuños do anverso e dous do reverso. e a esta primeira entrega seguiríana outras oito posteriores, entre o 27 de febreiro e o 12 de marzo, ata que a produción se tivo que deter por mor da falla de discos para a cuñaxe.

Aínda que o 31 de marzo xa estaban dispoñibles 40.000 novos discos de cobre, a emisión do centavo *Chain* xa non se retomou, e estes utilizáronse para a cuñaxe do seu substituto, o coñecido como centavo *Wreath*, co que se pretendeu acabar coa controversia orixinada polo deseño da cadea

### Canto 
O canto desta moeda está decorado con barras e pólas de vides con follas. "Un arado e unha gavela de trigo serían mellores que a cabeza dun idiota co pelo alborotado, que pretendía denotar a Liberdade, mais que o mundo suporá que pretendía designar a cabeza dunha india".

Dos 36.103 unidades exemplares cuñados apenas sobreviviron ata os nosos días arredor dun milleiro, polo que mesmo os espécimes que presentan graos de conservación máis modestos acadan no mercado do coleccionismo prezos da orde dos milleiros de dólares.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Breen, W. (1989). *Walter Breen's Encyclopedia of United States and Colonial Proof Coins, 1722-1989*. Bowers and Merena. ISBN 978-0943161211
* Breen, W. (2000). *Walter Breen's Encyclopedia of Early United States Cents, 1793-1814*. Bowers & Merena. ISBN 9780943161860

* Julian, R. W. (1974). "The Cent Coinage of 1793". En *Numismatic Scrapbook Magazine*. Decembro. Páxinas 60-68.

### Ligazóns externas 
* "1793 Flowing Hair Large Cent, Chain Reverse" (*flowinghaircent.com'')
Maria Cibrario Cinquini

**Elisa Maria Eugenia Cibrario Cinquini**, nada en Xénova o 6 de setembro de 1905 e finada en Pavia o 16 de maio de 1992, foi unha matemática italiana especializada en ecuacións diferenciais en derivadas parciais e coñecida polas súas investigacións en asociación con Guido Fubini, Giuseppe Peano e Francesco Tricomi. 

## Investigación 
A tese de Cibrario de 1927 é sobre ás transformadas de Laplace e á súa aplicación ás ecuacións en derivadas parciais parabólicas .  Unha das súas principais áreas de estudo foi as ecuacións diferenciais parciais de tipo mixto elíptico-hiperbólico, descubrindo que o traballo anterior de Tricomi sobre esta área estaba incompleto e publicou unha clasificación completa destas ecuacións e a solución adecuada e métodos para cada tipo de ecuación dentro desta clasificación. Este traballo tivo máis tarde unha gran aplicabilidade á aerodinámica de aeronaves transónicas, e a ecuación de Cibrario-Cinquini recibe o nome do seu traballo neste momento. 

O seu traballo posterior centrouse nas ecuacións diferenciais non lineais, sistemas de ecuacións hiperbólicas e teoría de curvas e funcións xeneralizadas. Tamén inclúe a solución de problemas antigos de Édouard Goursat sobre ecuacións hiperbólicas non lineais e de Augustin-Louis Cauchy sobre sistemas de ecuacións de primeira orde. 

## Notas
Maria Pastori

**Maria Pastori**, nada en Milán o 10 marzo de 1895 e finada na mesma cidade o 17 de abril de 1975, foi unha matemática e física italiana.

## Traxectoria 
Maria Pastori foi autora de numerosas publicacións sobre mecánica racional e física matemática, en especial decálculo tensorial, xeometría diferencial, mecánica de corpos deformables continuos e teoría da propagación de ondas. Outros traballos concernían ao electromagnetismo e á teoría da gravitación no marco da teoría da relatividade.

A súa carreira comezou en colaboración con Gian Antonio Maggi e Umberto Cisotti . Tamén sentiuse vinculada á escola de Tullio Levi Civita, a quen expresou a súa solidariedade persoal durante o período de persecución antisemita nunha carta de setembro de 1939.

A colaboración máis continua foi co seu compañeiro Bruno Finzi, a quen sucedeu na cátedra de mecánica racional da Universidade de Milán, co que publicou o famoso texto *Tensor Calculus and Applications* (Boloña, 1949), un dos primeiros e máis completos tratados italianos sobre o tema, nos que as aplicacións do cálculo tensorial á mecánica analítica, á teoría clásica de campos e á relatividade son orixinais e notables.

## Notas
Toda a luz que non vemos

***Toda a luz que non vemos*** (en ) é unha miniserie estadounidense dirixida por Shawn Levy e desenvolvida por Steven Knight para Netflix. Baseáse na novela homónima de Anthony Doerr, e está protagonizado por Aria Mia Loberti, Mark Ruffalo e Hugh Laurie. A historia componse de catro episodios e narra a vida dunha rapaza francesa cega chamada Marie-Laure e un soldado alemán chamado Werner, cuxos camiños se cruzan na Francia ocupada da segunda guerra mundial.

A serie estreouse o 2 de novembro de 2023 a través de Netflix, onde conta con opción de dobraxe e subtitulado en galego.

## Personaxes 
* Aria Mia Loberti como Marie-Laure LeBlanc
* Louis Hofmann como Werner Pfennig
* Lars Eidinger como Reinhold von Rumpel
* Hugh Laurie como Etienne LeBlanc
* Mark Ruffalo como Daniel LeBlanc
* Marion Bailey como Madame Manec

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Barbie (filme)

***Barbie*** (tamén coñecido como ***Barbie The Movie***) é un filme británico-estadounidense de 2023 dirixido por Greta Gerwig. O guión escribiuno Noah Baumbach e baséase na boneca epónima de Mattel, sendo o primeiro filme de acción en vivo de Barbie logo de numerosos filmes de animación por ordenador e especiais. Está protagonizado por Margot Robbie como Barbie e Ryan Gosling como Ken, e conta a súa viaxe de descubrimento persoal logo dunha crise existencial. O resto do elenco está composto por America Ferrera, Kate McKinnon, Issa Rae, Rhea Perlman e Will Ferrell.

## Personaxes 
* Margot Robbie como Barbie
* Ryan Gosling como Ken
* Kate McKinnon como Barbie rara
* Issa Rae como Barbie presidenta
* Hari Nef como doutora Barbie
* Alexandra Shipp como Barbie escritora
* Emma Mackey como física Barbie
* Sharon Rooney como avogada Barbie
* Dua Lipa como Barbie serea
* Nicola Coughlan como Barbie diplomática
* Ana Cruz Kayne como Barbie xuíza
* Ritu Arya como Barbie xornalista
* Kingsley Ben-Adir como outro Ken
* Simu Liu como outro Ken
* Scott Evans como outro Ken
* Ncuti Gatwa como outro Ken
* Connor Swindells como bolseiro na empresa de xoguetes
* Michael Cera como Allan
* Helen Mirren como narradora
* Jamie Demetriou como empregado da empresa de xoguetes
* Emerald Fennell como Midge
* Will Ferrell como conselleiro delegado da empresa de xoguetes

## Notas
Heidi (filme de 2015)

***Heidi*** é un filme suízo-alemán de 2015 dirixido por Alain Gsponer e baseado na novela homónima de Johanna Spyri. Está protagonizado por Anuk Steffen no papel de Heide, xunto con Bruno Ganz, Katharina Schüttler, Quirin Agrippi, Isabelle Ottmann e Anna Schinz.

Emitiuse en galego o 25 de decembro de 2023 na TVG.

## Sinopse 
Heidi (diminutivo de Adelheid) é unha nena orfa que vive co seu avó als Alpes suízos en plena liberdade e onde coida dun rabaño de cabras, xunto co seu amigo, o pastor Peter. Un día, a súa tía consegue que unha das máis senlleiras familias de Frankfurt a contrate para axudar a Klara, unha nena en cadeira de rodas, de quen axiña se fai amiga. Klara é educada de maneira ríxida e a chegada de Heidi cámbialle a vida.

## Personaxes 
* Anuk Steffen como Heidi
* Bruno Ganz como Avó
* Quirin Agrippi como Peter
* Isabelle Ottmann como Klara Sesemann
* Katharina Schüttler como Fräulein Rottenmeier
* Hannelore Hoger como avoa Sesemann
* Maxim Mehmet como Herr Sesemann
* Anna Schinz como Dete
* Peter Lohmeyer como Sebastian
* Jella Haase como Tinette
* Rebecca Indermaur como Geissenpeterin
* Peter Jecklin como sacerdote
* Monica Gubser como avoa de Peter
* Markus Hering como o doutor

## Notas
Río San Francisco (Bogotá)

O **río San Francisco** ou **río Vicachá** é un curso fluvial que atravesa a sabana de Bogotá de leste a oeste, e que está estreitamente relacionado coa historia da cidade. Este río marcaba o límite norte da Bogotá durante a época colonial. Nace no páramo de Cruz Verde e baixa dende o cerro de Monserrate. Ao chegar á cidade é canalizado. Na actual avenida Jiménez coa rúa Sexta conflúe por baixo da terra co río San Agustín.

## Historia 
Orixinalmente era coñecido polos pobos indíxenas que habitaban a sabana de Bogotá como **río Vicachá** que significa "O resplandor da noite". Era o río máis caudaloso da rexión e durante os seus primeiros séculos, abasteceu de auga a toda a cidade, servindo o seu curso como límite sur á xurisdición da parroquia de Las Nieves.

Co estabelecemento da comunidade relixiosa franciscana en 1550 e a construción da igrexa de San Francisco na ribeira norte, o río Vicachá adoptaría o nome de San Francisco.

Durante a década de 1930 o río foi canalizado e no seu lugar estabeleceuse a Avenida Jiménez. Entre 1999 e 2001 construíuse o Eixo Ambiental recuperando un anaco do seu trazado orixinal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* VV. AA., director Fabio Puyo Vasco, *Historia de Bogotá* Tomo III - Siglo XX, Bogotá, 2007. ISBN 9789588293318.
Quararibea cordata

***Quararibea cordata*** é unha grande árbore froiteira (até 45m en altura), orixinaria da selva tropical do Amazonas no Brasil, Colombia, Ecuador e o Perú. Produce froitas amarelas e laranxas que son suaves, suculentos, doces e contén 2-5 sementes. A froita adoita comerse directamente, aínda que pode ser exprimida.

Aínda que en xeral é popular, a froita é de calidade variable, e algunhas árbores poden producir froitas insípidas ou fibrosas, e fíxose pouco para estabelecer cultivos preferidos. Crece mellor en solos húmidos e profundos, mais pode morrer polas inundacións.

miniatura|dereita|Flor da especie.
miniatura|dereita|Froita á venda na rúa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*CIRAD-FLHOR/IPGRI: *Matisia cordata*
* Morton, Julia F., 1987. *Chupa-chupa*. p.&nbsp;291–292. In: Fruits of warm climates. Julia F. Morton, Miami, FL.
Meg 2: The Trench

***Meg 2: The Trench*** é un filme chinés-estadounidense de 2023 dirixido por Ben Wheatley a partir dun guión de Jon Hoeber, Erich Hoeber e Dean Georgaris, baseado na novela de 1999 *The Trench* de Steve Alten. É a secuela de *The Meg* (2018). Está protagonizado por Jason Statham, Wu Jing, Sophia Cai, Page Kennedy, Sergio Peris-Mencheta, Skyler Samuels e Cliff Curtis.

## Personaxes 
* Jason Statham como Jonas Taylor
* Wu Jing como Jiuming Zhang
* Sophia Cai como Meiying
* Page Kennedy como DJ

## Notas
Quararibea yunckeri

***Quararibea yunckeri*** é unha especie de planta da familia Malvaceae. Só se atopa en Honduras.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Nelson, C. 1998. Quararibea yunckeri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Datos do 10 de xullo de 2007.
Carolina García Otero

**Carolina García Otero**, nada en Pontevedra o 23 de novembro de 1999, é unha piragüista galega, que compite na modalidade de augas tranquilas. Gañou unha medalla de bronce no Campionato Mundial de 2023 e participou nos Xogos Olímpicos de 2024

## Traxectoria 
En 2023 conseguiu a medalla de bronce no Campionato Mundial celebrado en Duisburgo, na proba de K4 500 metros, na que competiu xunto a Sara Ouzande, Estefanía Fernández e a tamén pontevedresa Teresa Portela. Con este resultado logrou tamén a clasificación para os seus primeiros Xogos Olímpicos.

Xa en París participou en dúas modalidades, K-4 e K-2, ambas sobre a distancia de 500 metros. Na primeira delas competiu formando equipo xunto a Ouzande, Fernández e Portela, conseguindo o pase á final ao primeiro intento. Xa na final só puideron ser sextas, a menos de dous segundos da piragua neozelandesa, medalla de ouro. Menos fortuna tivo no K-2, no que participou xunto a Ouzande. Lograron o pase ás semifinais, pero non á final, ao rematar sextas na súa serie. Na final de consolación non conseguiron cruzar a meta, ao envorcar o seu caiac nos metros finais.

## Palmarés internacional

## Notas
### Ligazóns externas 
* Datos da piragüista no sitio web da Federación Internacional de Piragüismo .
Yolanda Matías

**Yolanda Matías García**, nada en Atliaca (Tixtla de Guerrero), é unha poeta mexicana en lingua náhuatl. Entre os seu libros, destacan os poemarios *Xochitlajtol ika moyojlo* ("Palabra florida para o teu corazón") e *Tonalxochimej* ("As flores do sol").

## Traxectoria 
Yolanda Matías é orixinaria da comunidade de Atliaca, no municipio de Tixtla de Guerrero. Licenciouse en Educación polo Centro de Actualización do Maxisterio (CAM), cunha especialidade en Español e Literatura, pala logo cursar un Mestrado en Formación e Práctica Docente na Universidade Pedagóxica Nacional (UPN).

Na actualidade, é profesora da educación primaria nun centro bilingüe, e contribúe a promover a cultura indíxena no municipio de Copalillo. Impartiu cursos de lingua e escrita náhuatl. Dirixiu o programa "El náhuatl en la cultura" (Radio Universidad) entre o 2003 e o 2006.

Aos 42 anos, perdeu a visión a causa dunha neglixencia médica durante unha cirurxía.

## Obra 
Matías publicou en diferentes revistas e escolmas, tanto en México coma noutros países. Os seus libros principais son os seguintes:

### Antoloxías 
* *México: diversas lenguas, una sola nación* (2008)
* *Pensamiento y voz de mujeres indígenas* (2012)
* *Semanauakuikatl* ("Canto ao universo", 2018). Editado pola autora

### Discografía 
* *Xochitlajtol ika moyojlo* ("Palabra florida para o teu corazón", 2005). Recitación do seu poemario homónimo

### Poesía 
* *Xochitlajtol ika moyojlo* ("Palabra florida para o teu corazón", 2005)
* *Tonalxochimej* ("As flores do sol", 2013)

## Recoñecementos 
Matías participou na xira internacional de difusión da poesía náhuatl en Venezuela, no ano 2012. Representou ao estado de Guerrero e a México no 22.º Festival Internacional de Poesía de Xénova (Italia), en xuño do 2016. Tamén participou no Recital Internacional de Escritores en Linguas Orixinarias, celebrado en Bilwi (Nicaragua), en xullo do 2016.

Foi declarada Cidadá Distinguida de Atliaca, e recibiu o Premio ao Mérito Civil "Cuauhtémoc" no 2014, outorgado polo goberno do estado de Guerrero. Gañou o galardón Altamirano do 2015, concedido polo Concello de Tixtla de Guerrero. No 2018, a Secretaría de Cultura Federal e a Secretaría de Cultura de Guerrero concedéronlle o recoñecemento PACMyC polo seu labor de fortalecemento e revalorización da lingua náhuatl. Recibiu unha condecoración "Honoris Causa" da Embaixada de Cultura da Suprema Corte de Xustiza da Nación de México.

## Notas
Kevin Sánchez

**Kevin Sánchez Rey**, nado en Burgos o 20 de febreiro de 2005, é un futbolista español, que xoga como dianteiro no FC Cartagena, da Primeira Federación, cedido polo Deportivo da Coruña. É internacional coa selección española sub-19. 

## Traxectoria 
Naceu en Burgos e ten ascendencia galega por parte de seu avó, natural de Pontedeume. Comezou a xogar ao fútbol no Inter Vista Alegre, pasando aos 9 anos á canteira do Burgos CF, na que permaneceu ata 2019, cando con 14 anos recibiu a chamada do Deportivo da Coruña.

A súa primeira tempada en Galicia pasouna xogando cedido no San Tirso de Mabegondo, club que conta cun convenio de colaboración co Deportivo. Na tempada 2020/21 compaxinou o cadete do Deportivo co xuvenil B e na seguinte foi xa o máximo goleador do xuvenil B. Na 2022/23 subiu ao xuvenil A e proclamouse máximo goleador do Grupo I da División de Honra, con 21 goles. Ademais, esa mesma tempada disputou as segundas semifinais da Copa do Rei Xuvenil da historia do club, debutou co Fabril en Terceira RFEF nun derbi ante o Silva e foi convocado coa selección española sub-18.

En agosto de 2023 debutou co primeiro equipo do Deportivo da Coruña no Memorial Arsenio Iglesias fronte ao Atlético Arteixo, substituíndo tralo descanso a Tim Caroutas, e disputou tamén a 78ª edición do Trofeo Teresa Herrera, fronte ao Red Bull Bragantino II. O 6 de decembro de 2023 debutou en partido oficial, na segunda rolda da Copa do Rei ante o Tenerife en Riazor, e marcou na prórroga o gol que colocou o 2-2 no marcador, pero uns minutos despois outro gol de Sergio González decantou a eliminatoria para o club canario. Catro días despois xogou tamén co Deportivo en liga, na 16ª xornada da Primeira División RFEF contra o Sestao, substituíndo no treito final a Diego Villares.

Disputou un total de 54 partidos en dúas tempadas co filial, sendo o máximo goleador do equipo en ambas ocasións, con 8 e 11 goles respectivamente. Para a tempada 2025/26 saíu cedido ao FC Cartagena, da Primeira Federación.

### Selección española 
En novembro de 2022 foi convocado por primeira vez pola selección española sub-18 dirixida por Pablo Amo, coa que debutou o día 8 nun partido ante Suíza en Las Rozas. Cinco meses despois, en Soleura, no seu cuarto encontro internacional, marcou ante a propia Suíza o seu primeiro gol coa selección.

O 15 de novembro de 2023 debutou coa selección sub-19, xogando como titular ante Moldova nun partido de clasificación para a Eurocopa sub-19 disputado no estadio Mikheil Meskhi de Tbilisi, e marcou o cuarto dos cinco goles do seu equipo (5-0).

## Palmarés 
;Fabril
* **Terceira División RFEF (1):** 2022/23.
;Deportivo da Coruña
* **Primeira Federación (1):** 2023/24.

## Estatísticas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en LaPreferente.com .
Antonio del Rincón

**Antonio del Rincón**, nado en Texcoco no 1566 e finado o 2 de marzo do 1601, foi un sacerdote xesuíta e lingüista novohispano, autor dunha das primeiras gramáticas da lingua náhuatl, a *Arte mexicana* (1595).

## Traxectoria 
Antonio del Rincón naceu en Texcoco, fillo dun *tlatoani*, a nobreza gobernante da cidade. Como tal, foi falante nativo de náhuatl. Non se sabe con certeza se os seus pais eran ambos náhuatl ou se foi un mestizo. Con dezasete anos, ingresou na Compañía de Xesús, alcanzando con rapidez o dominio da teoloxía.

Cara ao ano 1580, del Rincón fundou o Colexio Seminario do Espírito Santo de Puebla, a primeira escola xesuíta da cidade. Alí, exerceu de profesor de seminario, ensinando a relixión católica aos nativos da rexión. Destacou por predicar na lingua náhuatl.

No 1583, trasládase á Cidade de México para continuar cos seus estudos de teoloxía, e desempeñar varios cargos docentes e administrativos. Arredor do 1589, sufriu un derramo cerebral que o deixou parcialmente paralizado durante o resto da súa vida. Foi durante esta última etapa que redactou a súa *Arte mexicana* (1595), unha gramática do náhuatl que serviría de manual para a orde xesuíta até, polo menos, o 1645.

Del Rincón foi un dos primeiros intelectuais náhuatls posteriores á conquista, e o primeiro lingüista indíxena en documentar sistematicamente a lingua náhuatl. A súa gramática, xunto coas de Andrés de Olmos e Alonso de Molina, constitúe unha das fontes primarias para o estudo do náhuatl clásico. Foi o primeiro en sinalar a existencia dunha oclusiva glotal no náhuatl, coñecida como *saltillo*, así como en notar a distinción de lonxitude vocálica.

Del Rincón faleceu no 1601, aos 45 anos de idade.

## Obra 
Del Rincón foi o primeiro en analizar a lingua náhuatl nos seus propios termos, no canto de impoñerlle o modelo do latín. O autor foi consciente das limitacións das categorías gramaticais europeas para analizar as linguas indíxenas, polo que só tomou os esquemas e conceptos xerais que considerou apropiados, adaptandoos segundo as súas necesidades. A súa *Arte mexicana* está redactada en cinco libros ou seccións, a imitación da *Gramática castellana* de Antonio de Nebrija, de grande influencia no mundo hispano. A seguinte táboa recolle os contidos de cada un destes libros:

Unha das súas aportacións máis orixinais respecto dos traballos de Andrés de Olmos e Alonso de Molina foi o capítulo quinto, que analiza a fonoloxía da lingua. Ademais de describir o *saltillo*, foi pioneiro na acentuación das palabras do náhuatl, formulando regras precisas para os acentos, en especial no relativo á mudanza das palabras cos cambios morfolóxicos propios do náhuatl. Por outra banda, del Rincón tivo unha certa noción do concepto de pares mínimos, que sería elaborado teoricamente ao longo do século XX, xa que no apéndice da súa *Arte mexicana* moitas das palabras están agrupadas pola variación dun só fonema.

Os seus estudos influenciaron posteriores desenvolvementos, entre os que destacan os do seu compañeiro da orde xesuíta Horacio Carochi.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
*  (Internet Archive)
Shavit

**Shavit** é o nome dun foguete espacial israelí activo entre 1988 e 1998 e que era lanzado desde a Base Aérea de Palmachim.

## Características 
Shavit era un foguete de tres etapas, todas usando propelente sólido, capaz de poñer 160 kg de carga nunha órbita baixa. Shavit deriva do mísil de alcance medio Jericho II, similar ao RSA-3 surafricano. O foguete lanzou catro satélites entre 1988 e 1998, todos da serie Ofeq.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Ofeq
*Shavit 1
*Shavit 2
Milagre en Milán

***Milagre en Milán*** (en ) é un filme italiano de 1951 dirixido por Vittorio De Sica. O guión foi escrito por De Sica e Cesare Zavattini, e baséase na novela *Totò il Buono*. Está protagonizado por Francesco Golisano, Emma Gramatica, Paolo Stoppa e Guglielmo Barnabò. En 1951, conseguiu a Palma de Ouro do Festival Internacional de Cinema de Cannes.

Estreouse en galego o 24 de decembro de 2023 a través da TVG.

## Personaxes 
* Emma Gramatica como Lolotta
* Francesco Golisano como Totò
* Paolo Stoppa como Rappi
* Guglielmo Barnabò como Mobbi
* Brunella Bovo como Edvige
* Anna Carena como Marta
* Alba Arnova como a estatua no campo ecuestre
* Flora Cambi como criada da Signora Altezzosa
* Virgilio Riento como sarxento de policía
* Arturo Bragaglia como Alfredo
* Erminio Spalla como Gaetano
* Riccardo Bertazzolo como o home forte
* Checco Rissone como comandante de policía
* Angelo Prioli como comandante de policía
* Gianni Branduani como Totò con once anos

## Notas
Shenzhou 12

**Shenzhou 12** foi un voo tripulado cara á Estación Espacial Chinesa. Foi lanzada o 17 de xuño de 2021 mediante un foguete CZ-2F desde o Centro de Lanzamento de Satélites de Jiuquan.

## Características 
Shenzhou 12 foi unha misión tripulada polo comandante Nie Haisheng, o operador Liu Boming e o operador de sistemas Tang Hongbo. Foi a primeira nave tripulada en acoplarse á nova estación espacial e a primeira tripulada desde o 2016, tras Shenzhou 11. A misión da tripulación foi avaliar o funcionamento da estación e en particular do módulo central Tianhe. Shenzhou 12 regresou a terra o 17 de setembro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*CZ-2F
*Shenzhou 1
*Shenzhou 2
*Shenzhou 3
*Shenzhou 4
*Shenzhou 5
*Shenzhou 6
*Shenzhou 7
*Shenzhou 8
*Shenzhou 9
*Shenzhou 10
*Shenzhou 11
*Shenzhou 13
*Shenzhou 14
*Shenzhou 15
*Shenzhou 16
A Uceira, Arcos, O Carballiño

**A Uceira** é un lugar da parroquia de Arcos no concello ourensán do Carballiño, na comarca do Carballiño.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Arcos 
### Parroquias do Carballiño 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares do Carballiño
Manuel Fontán

**Manuel Fontán Señoráns**, nado en&nbsp;Vilanova de Arousa&nbsp;o&nbsp;17 de abril de 2001,&nbsp;é un deportista galego que compite en piragüismo na modalidade de augas tranquilas. Foi dúas veces campión do mundo no C4 500 metros (2022 e 2023).

## Traxectoria 
Pertencente ao Náutico O Muíño de Ribadumia, foi internacional con España dende a categoría cadete. Gañou os Xogos Europeos da Xuventude en Hungría nas categorías C1 200 e C1 500, e foi subcampión de Europa Júnior no C1 1000 en Auronzo. 

En 2022 proclamouse no Canadá campión do mundo na proba de C4 500 m, xunto aos tamén galegos Adrián Sieiro e Pablo Graña e o balear Joan Moreno, título que revalidou ao ano seguinte en Duisburgo. Tamén en 2023 logrou dúas pratas no Campionato Europeo sub-23 en Montemor-o-Velho, nas probas de C2 1000 metros (xunto a Diego Dominguez) e no C2 500 metros (xunto a Martín Jácome).

En 2024 disputou o Campionato de Europa na localidade húngara de Szeged, conseguindo o bronce no C2 200 metros, xunto a Sieiro. 
## Palmarés internacional 

## Notas
A Pena, Anfeoz, Cartelle

**A Pena** é un lugar da parroquia de Anfeoz no concello ourensán de Cartelle, na comarca da Terra de Celanova.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Anfeoz 
### Parroquias de Cartelle 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cartelle
Esposende, Esposende, Cenlle

**Esposende** é un lugar da parroquia de Esposende no concello ourensán de Cenlle, na comarca do Ribeiro. Segundo o IGE, en 2022 tiña 51 habitantes (24 homes e 27 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Esposende 
### Parroquias de Cenlle 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cenlle
Carlos Cuerpo

**Carlos Cuerpo Caballero**, nado en Badaxoz o 26 de setembro de 1980, e un economista español, ministro de Economía, Comercio e Empresa dende decembro de 2023.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Nado en Badaxoz en 1980, é fillo de dous profesores de secundaria. Parte da súa infancia transcorreu entre Valle de la Serena e Suíza, onde os seus pais realizaron unha estancia na embaixada española cando el tiña nove anos.​ Licenciouse en Económicas pola Universidade de Estremadura en 2003, e ten un mestrado en ciencias económicas pola London School of Economics e un doutoramento en Economía pola Universidade Autónoma de Madrid desde 2017. Ademais da súa lingua materna, fala inglés e francés con fluidez. primeiro como subdirector xeral de Débeda Pública de maio de 2014 a outubro de 2016 e, en novembro de 2016 foi nomeado director da División de Análise Económica, ocupando este cargo ata febreiro de 2020, cando foi nomeado director xeral de Análise Macroeconómica.​ 

Durante a pandemia de COVID-19 formou parte do "consello de Reis Magos" que asesorou ao Goberno no deseño da desescalada que pasou a se-la presidenta do Banco Europeo de Investimento (BEI). Tomou posesión ese mesmo día ante o rei Filipe VI.​

## Notas
West coast swing

miniatura|Parella bailando West Coast Swing.
O **West Coast Swing** é un baile en parella de orixe norteamericana derivado do Lindy Hop. Báilase en liña (*slot*, en inglés) e caracterízase pola elasticidade dos movementos e por dar moita marxe á improvisación tanto para a persoa *leader* como para a *follower*.

## Difusión global 
O West Coast Swing báilase en todo o mundo. É máis popular nos Estados Unidos, pero tamén en moitos países europeos.

World Swing Dance Council é a organización que promove o estilo internacionalmente, regula os eventos oficiais e recoñece a puntuación das persoas competidoras. 

En Galicia celébrase o evento Arousa Westie Fest desde o ano 2022, sendo o primeiro evento rexistrado no WSDC da Península Ibérica.

## Notas
Margaret Lindsay Huggins

**Margaret Lindsay**, **Lady Huggins**, nada en Londres o 14 de agosto de 1848 e finada en Dublín o 24 de marzo de 1915, de solteira **Margaret Lindsay Murray**, foi unha investigadora científica e astrónoma británica irlandesa. Xunto co seu marido William Huggins foi unha pioneira no campo da espectroscopia e coautora do *Atlas of Representative Stellar Spectra* ("Atlas do Espectro Estelar "Representativo") (1899).

## Traxectoria 
O seu avó ensinoulle a identificar as constelacións, o que a levou a comezar a estudar o ceo con instrumentos caseiros. Construíu o seu propio espectroscopio despois de atopar inspiración nos artigos sobre astronomía da revista *Good Words*.

Logo o seu interese e as habilidades na espectroscopia levárona a coñecer ao astrónomo William Huggins, con quen casou en 1875. Hai evidencias que indican que ela foi a que instigou o exitoso programa de investigación fotoastronómica do seu marido.

En 1903, compartindo esta honra con Agnes Mary Clerke, foi elixida membro honorario da Royal Astronomical Society, un rango que antes só se concedeu a outras dúas mulleres, Carolina Herschel e Mary Somerville.

## Notas
William Huggins

**William Huggins** nado en Londres o 7 de febreiro de 1824 e finado o 12 de maio de 1910, foi un astrónomo británico.
## Traxectoria
Construíu un observatorio privado no número 90 de Tulse Hill, ao sur de Londres, onde realizou un amplo traballo de observación sobre as liñas de absorción e emisión espectral de varios corpos celestes. Foi o primeiro en distinguir entre nebulosas e galaxias, mostrando como algunhas (como Orión) teñen espectros característicos dos gases, mentres que outras, como Andrómeda, teñen espectros característicos das estrelas . Tamén foi o primeiro en intentar medir a velocidade radial das estrelas.
Huggins presidiu a Royal Society entre 1900 e 1905.

## Vida persoal
Casou con Margaret Lindsay Huggins, que foi a súa colaboradora.

## Notas
Shavit 1

**Shavit 1** é o nome dun foguete espacial israelí derivado do foguete Shavit. Era lanzado desde a Base Aérea de Palmachim.

## Características 
Shavit 1 era un  foguete de tres etapas, todas usando propelente sólido. Era unha versión mellorada do Shavit grazas á primeira etapa máis longa e capaz de poñer 225 kg de carga nunha órbita baixa terrestre. O foguete lanzou dous satélites entre 2002 e 2004, todos da serie Ofeq.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Ofeq
*Shavit
*Shavit 2
Francisco Javier Padín Vaamonde

**Francisco Javier Padín Vaamonde**, nado en Santiago de Compostela en 1941 e finado na Coruña o 31 de decembro de 2023, foi un galego profesor de matemáticas e escritor de temas relacionados coa filatelia.

## Traxectoria 
Francisco Javier Padín licenciouse en Ciencias Matemáticas na Universidade de Santiago de Compostela, e trasladouse á Coruña para dar clases na Universidade Laboral Crucero Baleares (O Burgo, Culleredo).

Estudoso da historia postal, foi o maior coñecedor dos enteiros postais españois. Foi directivo e presidente da Sociedade Filatélica da Coruña.
**Enteros postales de España (1873-1973)* (1990)
**Diccionario de filatelia* (1996)
**Las emisiones de entero postales de España (1873-1973). Una guía para su estudio* (2003)
**Catálogo especializado de cartas-sobre avión y aerogramas españoles con franqueo mecánico (1947-1986)* (2023)

## Premios 
*Premio José Gomis Herrero de Filatelia
*Premio Dr. Thebussem

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Bruno Saavedra

**Bruno Saavedra Rodríguez**, nado en Santiago de Compostela o 17 de maio de 2005, é un xogador de hóckey a patíns galego. Xoga de dianteiro no Deportivo Liceo da OK Liga.

## Traxectoria 
Formouse na canteira do CH Compostela, onde xogou ata os 15 anos, cando fichou polo Dominicos. Xogou tres anos no club da Cidade Vella da Coruña, destacando co primeiro equipo na OK Liga Prata.

No verán de 2023 asinou polo máximo rival histórico do Dominicos, o HC Liceo, sendo a primeira fichaxe do club verde procedente do Dominicos dende Juan Copa, o seu novo adestrador. Con todo, pouco despois do seu debut sufriu unha fractura de escafoide que o deixou de baixa varios meses.

## Palmarés 
;Liceo
**Copa do Rei (1):** 2026.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en ceroacero.es
Frederico X de Dinamarca

**Frederico X de Dinamarca** (*Frederik André Henrik Christian*), nado en Copenhague o 26 de maio de 1968, é o rei de Dinamarca e conde de Monpezat. O 14 de xaneiro de 2024 foi proclamado rei de Dinamarca, logo da abdicación da súa nai, a raíña Margarida II. 

## Traxectoria 
Fillo primoxénito de Margarida II de Dinamarca e do príncipe Henrique de Laborde de Monpezat, leva o nome de Frederico cumprindo coa tradición dinamarquesa de que os herdeiros ao trono sexan bautizados polo Frederico ou Cristián. 

Cursou a primaria e secundaria en centros privados e públicos de Copenhague, así como un curso en Normandía. Ademais, estudou Ciencias Políticas na Universidade de Aarhus, rematando en 1995, facendo o curso 1992-1993 na Universidade de Harvard.

Traballou como diplomático na delegación dinamarquesa ante as Nacións Unidas en Nova York e na embaixada en París. Tamén recibiu instrución militar nos tres compoñentes da Defensa (exército, armada e aviación). 

Casou en 2004 con Mary Donaldson, de orixe australiana, e é pai dos príncipes Cristián, Sabela, Vicente e Xosefina.

O 31 de decembro de 2023, a súa nai, a raíña Margarida II, anunciou a súa intención de abdicar o día 14 de xaneiro de 2024, data do seu 52 aniversario como monarca. Dese xeito, Frederico X chegou o trono dinamarqués. O 14 de xaneiro de 2024, celebrouse ás 14 horas unha reunión do Consello de Estado (o goberno canda a raíña Margarida e Federico X) no Palacio de Christiansborg en Copenhague. Finalizada a xuntanza, Margarida II asinou formalmente a súa renuncia e as 15 horas, a primeira ministra danesa, Mette Frederiksen proclamou o novo rei dende o balcón do palacio, sendo aclamado polo pobo alí presente. Dende unha fortaleza militar do porto disparáronse 27 salvas de artillaría logo da proclamación. Despois, o novo rei, a súa dona, a raíña María, e os seus fillos, mantiveron unha recepción con diferentes persoeiros de Dinamarca, as Illas Feroe e Grenlandia. De regreso á súa residencia no Palacio de Amalienborg, fixeron un paseo polas rúas da capital dinamarquesa saudando aos milleiros de persoas congregados. Chegados a Amalienborg, un conxunto de pazos onde reside a familia real de Dinamarca, os estandartes e demais sinais rexios, foron retirados do pazo de Cristián IX, morada de Margarida II, e izados no de Federico VIII, onde reside o novo rei. 

## Notas 
## Véxase tamén 
* Páxina web da Monarquía Dinamarquesa
Eduardo Rey Rodríguez

**Eduardo Rey Rodríguez**, nado en Vilariño (Cuntis) o 3 de outubro de 1948, é un mestre e político galego do PSdeG-PSOE.

## Traxectoria 
Mestre. Nas eleccións municipais de 1983 encabezou a formación Socialistas Independentes de Cuntis (escisión socialista da localidade) e foi elixido alcalde de Cuntis grazas a un pacto co PSdeG-PSOE, formación á cal regresaría pouco tempo despois. Nas municipais de 1987 encabezou a candidatura do PSdeG e foi reelixido alcalde por maioría absoluta, de igual maneira que conseguiría nas municipais de 1991 e 1995. 

Nas municipais de 1999 gañou novamente, pero sen maioría absoluta, polo que foi reelixido como cabeza de lista máis votado. Nas municipais de 2003 recuperou a maioría absoluta, acordando co partido a súa retirada a metade de mandato. Finalmente, dimitiu o 21 de xuño de 2005. En agosto dese mesmo ano recibiu unha homenaxe por parte dos seus compañeiros de partido.

En abril de 2006 foi inhabilitado por 8 anos pola concesión dunha obra sen pasala polo pleno. Porén, a Audiencia Provincial absolveuno en setembro dese mesmo ano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Cuntis
Cànoves i Samalús

**Cànoves i Samalús** é un concello catalán da comarca de Vallès Oriental. A capital do concello atópase en Cànoves que lle deu nome ao concello até 1989. Forma parte da subcomarca natural de Baix Montseny.

## Demografía 
Conta cunha poboación de 3322 habitantes (INE 2023).
 

## Notas
Ida Rhodes

**Ida Rhodes**, de solteira **Hadassah Itzkowitz**, nada en Kamianets-Podilskyio (Ucraína) o 15 de maio de 1900 e finada en Rockville (Maryland) o 1 de febreiro de 1986, foi unha matemática estadounidense moi influente no desenvolvemento informático nos Estados Unidos.

## Traxectoria 
Estudou na Universidade Columbia entre 1930 e 1931. Ocupou numerosos postos relacionados cos cálculos matemáticos antes de unirse ao Proxecto de Táboas Matemáticas en 1940, onde traballou baixo a dirección da matemática Gertrude Blanch, á que máis tarde acreditaría como a súa mentora.

Foi pioneira na análise de sistemas de programación, e xunto á programadora Betty Holberton deseñou a linguaxe de programación C-10 a principios da Década de 1950 para UNIVAC I.  Tamén deseñou a computadora orixinal utilizada pola Administración da Seguridade Social. En 1949, o Departamento de Comercio dos Estados Unidos concedeulle unha Medalla de Ouro polo "liderado pioneiro significativo e contribucións destacadas ao progreso científico da nación no deseño funcional e na aplicación de equipos informáticos dixitais electrónicos".

Rhodes foi a responsable do algoritmo "Jewish Holiday" usado nos programas de calendario desde entón.  Mentres traballaba na NBS, tamén fixo traballos orixinais de tradución automática en linguaxe natural. 

## Notas
Shenzhou 14

**Shenzhou 14** foi un voo tripulado cara á Estación Espacial Chinesa. Foi lanzada o 5 de xuño de 2022 mediante un foguete CZ-2F desde o Centro de Lanzamento de Satélites de Jiuquan.

## Características 
Shenzhou 14 foi unha misión tripulada polo comandante Chen Dong, o operador Liu Yang e o operador de sistemas Cai Xuzhe. Foi a terceira nave tripulada en acoplarse á Estación Espacial Chinesa. A misión da tripulación foi realizar mantemento da estación e probar tecnoloxías para futuros acoplamentos e a expansión da estación espacial. Shenzhou 14 regresou a terra o 4 de decembro de 2022.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*CZ-2F
*Shenzhou 1
*Shenzhou 2
*Shenzhou 3
*Shenzhou 4
*Shenzhou 5
*Shenzhou 6
*Shenzhou 7
*Shenzhou 8
*Shenzhou 9
*Shenzhou 10
*Shenzhou 11
*Shenzhou 12
*Shenzhou 13
*Shenzhou 15
*Shenzhou 16
*Tiangong 2
*Estación Espacial Chinesa
André Charles Boulle

**André Charles Boulle**, nado o 11 de novembro de 1642 en París e finado o 29 de febreiro de 1732 na mesma cidade, foi un ebanista, escultor e decorador francés.

*Le joailler du meuble* (o "xoieiro de mobles"), converteuse nun dos ebanistas preeminentes no campo da marquetaría, tamén chamada incrustación. Boulle foi "o máis notable de todos os ebanistas franceses". Jean Baptiste Colbert recomendouno a Lois XIV de Francia, como "o artesán máis hábil da súa profesión". Ao longo dos séculos transcorridos desde a súa morte, o seu nome e o da súa familia relacionáronse coa arte que perfeccionou, a incrustación de sapoconcho, latón e peltre en ébano.

## Galería 

Ficheiro:Commode MET DP108742.jpg|Cómoda. c. 1710–20.  Nogueira chapada en ébano, marquetería de latón gravado e cuncha, monturas de bronce dourado, mármore antigo verde
Ficheiro:Barometer Clock (Boulle) Front.jpg|Reloxo con barómetro. Ébano, cuncha sapoconcho e  latón
Ficheiro:A cabinet-on-stand attributed to André-Charles Boulle at the Getty Museum.jpg|Gabinete. Carballo chapado con peltre, latón, cuncha, ébano, marfil e marquetería
Ficheiro:Clock with pedestal MET DP214849.jpg|Reloxo con pedestal. c. 1690. Carballo con marquetería de sapoconcho, latón gravado e peltre

## Notas
Arturo Marquina

**Juan Arturo Marquina Vázquez**, nado en 1933 e finado no Carballiño o 1 de xaneiro de 2024, foi un político galego que chegou a ser alcalde do Carballiño.

## Traxectoria
Profesionalmente foi empregado de banca, primeiro na Caixa de Aforros provincial de Ourense, e logo director da sucursal do BBVA no Carballiño, que foi o posto en que se xubilou.

Nas eleccións municipais de 1991 foi elixido concelleiro polo PPdeG nas listas que encabezaba José Luis García Rodríguez e que sería elixido alcalde tras un pacto con Converxencia Centrista. Rodríguez dimitiu en decembro de 1993 e foi substituído por Marquina, que continuou de alcalde ata as municipais de 1995. Neses comicios encabezou a candidatura do PPdeG e foi superado polo PSdeG de Pachi Vázquez, o cal pasou a ostentala alcaldía e gobernar en coalición co BNG. Continuou como líder da oposición carballiñesa, pero non se presentou aos seguintes comicios.

## Vida persoal 
Casou e tivo cinco fillos.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais no Carballiño
Nembra, Ayer

**Nembra** é unha parroquia do concello asturiano de Ayer. Ten unha superficie de 22,2 km², nos que vivían 318 habitantes en 2019.

## Xeografía 
### Localidades 
### Sitios 
## Notas
Unha amizade para sempre

***Unha amizade para sempre*** (en versión orixinal en ; *Palma*), é un filme dramático ruso de aventuras infantil de 2021 dirixido por Aleksandr Domogarov Jr.. Baseáse en feitos reais que tiveron lugar en 1974-1976 no aeroporto internacional de Vnukovo en Moscova.

Estreouse nos cinemas o 18 de marzo de 2021 por Central Partnership e na Televisión de Galicia, dobrada ao galego, o 2 de xaneiro de 2023.

## Sinopse 
Na década de 1970, na Unión Soviética, o propietario dun can chamado Palma, de raza pastor alemán, voa ao estranxeiro. Pero Palma escóndese no aeroporto e agarda polo seu dono. Coñece a un neno chamado Kolya Lazarev, que perdeu a súa nai, e fanse mellores amigos.

## Elenco 
* Viktor Dobronravov como Vyacheslav Lazarev, un comandante piloto de avións.
* Liliya (Pastor alemán) como Palma
* Leonid Basov como o neno Kolya Lazarev 
* Vladimir Ilyin como Sergey Tikhonov, técnico aeroportuario, pai de Nina Tikhonova
* Valeriya Fedorovich como Nina Tikhonova, persoal a bordo, filla de Sergey Tikhonov
* Evgeniya Dmitrieva como Lyubov Zhurina, xefe do esquadrón de voo da OJSC “Aeroflot Soviética”
* Igor Khripunov como Evgeny Golikov, xefe do Servizo de Seguridade Soviético
* Pavel Maykov como Georgy Krasilov, copiloto
* Vladimir Simonov como Ivan Lysko
* Yan Tsapnik como Igor Polsky, dono da pastora Palma
* Filipp Savinkov como  Kravchenko, comisario de a bordo
* Darya Luzina como Anna, comisaria de a bordo
* Elena Anisimova como Raisa Semenovna 
* Bain Bovaldinov como o policía Fedya 

## Notas
Maud Wagner

**Maud Stevens Wagner** (de solteira **Stevens**), nada en Emporia (Kansas) o 12 de febreiro de 1877 e finada en Lawton (Oklahoma) o 30 de xaneiro de 1961, foi unha artista de circo estadounidense. Foi a primeira muller tatuadora da que se ten constancia nese país.

## Traxectoria 
Filla de David Van Bran Stevens e Sarah Jane McGee, Wagner foi acróbata e contorsionista, e traballou en numerosos circos ambulantes. Coñeceu a Gus Wagner (un tatuador que se describía a si mesmo como «o home con máis tatuaxes artísticas dos EUA») de xira con circos e feiras. Foi en 1904 na Exposición Universal de San Luis, onde Maud traballaba como acróbata. Tivo unha cita romántica con el para aprender a tatuar e casaron varios anos máis tarde. A súa filla, Lotteva, iniciouse na tatuaxe con nove anos e converteuse en tatuadora.

Como aprendiza do seu marido, Wagner aprendeu a técnica tradicional do *handpoke*, malia que Samuel O'Reilly inventara a máquina de tatuar o 8 de decembro de 1891. Ambos foron dous dos últimos tatuadores que traballaban a man, sen axuda de máquinas modernas.

Tras deixaren o circo, Maud e Gus viaxaron polos Estados Unidos. Traballaron como tatuadores e tamén se exhibiron como "atraccións" en teatros de vodevil e feiras de condado. Amais, levaron a arte da tatuaxe ao interior do país, lonxe das áreas de litoral onde se iniciara.

## Morte 
Maud morreu de cancro vinte anos despois de Gus, o 30 de xaneiro de 1961, na casa da súa filla en Lawton (Oklahoma). Esta enterrada no Cemiterio de Homestead (Kansas).

## Notas
Décimo Xunio Pera

**Décimo Xunio Pera** (​en latín: *Decimus Iunius Pera)* foi un político e militar romano, pertencente á *gens* Xunia, unha das familias patricias máis antigas e coñecidas da República romana.

## Traxectoria 
### Familia 
Era fillo de Décimo Xunio Bruto Pera e pai de  Marco Xunio Pera, cónsul no 230 a.C.

### Carreira política 
No 266 a. C., foi elixido cónsul con Numerio Fabio Píctor, dous anos antes da Primeira Guerra Púnica. Nese mesmo celebrou dous triunfos: o primeiro pola vitoria sobre os sarsinatos e, o segundo, pola conseguida sobre os salentinos e mesápios.

Segundo Tito Livio, trala morte do seu pai, Décimo Xunio Bruto Pera, no 264 a. C., Décimo e o seu irmán, Marco, ámbolos dous cónsules e censores de Roma, quixeron celebrar a morte e honrar ao seu pai retomando unha antiga tradición etrusca tradición (o gens Xunia era de orixe etrusca) coñecida como *munus* (regalo ou don) *gladiatorium*, un xeito de ofrenda para honrar os defuntos que consistía nunha loita entre dous individuos, que orixinariamente eran escravos, e que deberían morrer loitando polas súas vidas. Esta primeira celebración tivo lugar no Foro Boario, cando tres parellas de individuos loitaron ata a morte, unha ofrenda de sangue tal como esixía a tradición etrusca. A partir de entón, o costume pasou a ser habitual entre as familias nobres da cidade e que, posteriormente, se coñecería como Xogos Romanos.

Décimo, tamén foi elixido censor no 253 a. C. xunto con Lucio Postumio Megelo, pero abdicou despois da morte de Megelo no mesmo ano mentres exercía o cargo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Cónsules romanos na República
Kilrush

**Kilrush** (en ) é unha vila do condado de Clare, na costa oeste de Irlanda. Segundo o censo de 2016, tiña unha poboación de 2&nbsp;719 habitantes. Atópase preto da desembocadura do río Sionainn. A zona estaba oficialmente clasificada como parte do Gaeltacht (comunidade de fala irlandesa) do West Clare até o ano 1956.

## Notas
Marta Canella Rodríguez

**Marta Canella Rodríguez**, nada en Baiona o 27 de febreiro de 1995, é unha xogadora de baloncesto galega que xoga de escolta.

## Traxectoria 
Formouse no Real Club Celta, onde debutou nas competicións estatais con dezasete anos. Na Liga Feminina 2 xogou co Club Deportivo Baloncesto Aros (2016-19) e co Club Bàsquet Santfeliuenc (2019-23), con quen gañou a primeira Liga Feminina Challenge na tempada 2021-22 e supuxo o ascenso á primeira división da Liga Feminina. Ao ano seguinte conseguiu chegar ás semifinais da Liga co Barça CBS e foi escollida xogadora revelación da tempada. En maio de 2023 fichou polo Uni Girona Club de Bàsquet. Foi internacional coa selección española en categorías inferiores, proclamándose campioa de Europa sub-20 (2015). Coa absoluta xogou internacionalmente en dúas ocasións, participando no Pre-Europeo de 2022. Tamén competiu na modalidade de 3x3, gañando o Campionato de Europa de 2021, xunto con Vega Gimeno, Sandra Ygueravide e Aitana Cuevas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha de Marta Canella Rodríguez - FEB
* Ficha de Marta Canella Rodríguez - Selección Femenina Absoluta
A Torre, Albán, Coles

**A Torre** é un lugar da parroquia de Albán no concello ourensán de Coles, na comarca de Ourense.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Albán 
### Parroquias de Coles 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Coles
Olín, Galez, Entrimo

**Olín** é un lugar da parroquia de Galez no concello ourensán de Entrimo na comarca da Baixa Limia. Segundo o IGE, en 2022 tiña, xunto co lugar de Asperelo, 25 habitantes (11 homes e 14 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Galez 
### Parroquias de Entrimo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Entrimo
Marjory Stephenson

**Marjory Stephenson**, nada en Burwell (Cambridgeshire) o 24 de xaneiro de 1885 e finada o 12 de decembro de 1948, foi unha microbióloga inglesa e unha das primeiras mulleres elixidas como membro da Royal Society.

## Traxectoria 
Destacou no campo da microbioloxía e inventou un método para separar enzimas das bacterias. Tamén estudou o metabolismo de varios microorganismos.

Foi fundadora da Sociedade de Microbioloxía Xeral, da que sería presidenta. En 1953, a Sociedade estableceu un premio, que leva o seu nome, que se outorga cada dous anos, pola contribución distinguida na microbioloxía.

## Notas