Presidencia da República Portuguesa

A **presidencia da República Portuguesa** é exercida pola persoa escollida por sufraxio universal para ser xefe do Estado de Portugal. O titular emprega a demoninación de presidente da República e ten o título de "A Súa Excelencia". O presidente representa a República Portuguesa, garante a independencia e unidade nacional, tamén regula ás institucións democráticas e é o Comandante Supremo das Forzas Armadas Portuguesas. A residencia da presidencia da República é o Palacio Nacional de Belém en Lisboa. O actual presidente é António José Seguro, no cargo dende o ano 2026. 

## Atribucións 
A Constitución da República Portuguesa de 1976 establece os seus poderes no seu título II da III parte, capítulo II. Deste xeito, preside o Consello de Estado, marca o día das eleccións para a Presidencia da República, á Asemblea da República, ao Parlamento Europeo e das Asembleas Lexislativas de Madeira e Azores. Pode convocar extraordinariamente e disolver, tras escoitar ao Consello de Estado, tanto á Asemblea da República como aos parlamentos autonómicos; tamén pode remitirlles mensaxes. Con respecto ao poder executivo, nomea ao Primeiro Ministro, e aos ministros seguindo a proposta deste, tamén pode cesar ao goberno e presidir o consello de ministros cando así llo solicita o Primeiro Ministro.  É a súa facultade declarar os estados de sitio ou emerxencia. Pode indultar penas, logo de escoitar ao goberno. [miniatura|O presidente [Aníbal Cavaco Silva recollendo as credenciais diplomáticas de Marin Mõttus, embaixadora de Estonia (2010).]]Corresponde ao presidente, escoitando ao goberno, designar aos representantes da República en Azores e Madeira, ao presidente do Tribunal de Contas e ao procurador xeral da República. Tamén nomea a cinco membros do Consello de Estado e a dous vogais do Consello Superior da Maxistratura. Outra das súas responsabilidades é outorgar as condecoracións por ser o gran mestre das ordes militares honoríficas portuguesas: Sant'Iago da Espada, a de Avis e a de Cristo.
Como Comandante Supremo das Forzas Armadas, preside o Consello Superior da Defensa e, tras a proposta do goberno, nomear o Xefe e ao vice xefe do Estado Maior Xeral das Forzas Armadas, e aos Xefes de Estado Maior de cada ramo das Forzas Armadas, logo de ouvir ao Xefe de Estado Maior Xeral das Forzas Armadas. 
[miniatura|[Manuel Fraga|Manuel Fraga Iribarne co Presidente da República Jorge Sampaio en 1996.]]
Debe promulgar as leis, decretos-lei e os decretos, así como asinar as resolucións da Asemblea da República que aproben acordos internacionais. Pode someter a referendo cuestións relevantes de interese nacional. Antes da promulgación, pode solicitar ao Tribunal Constitucional unha apreciación preventiva de constitucionalidade ou a declaración de inconstitucionalidade. O presidente da República ten dereito de veto. Pódeo exercer durante os 20 días seguintes á recepción de calquera proxecto de lei para ser promulgado ou dos 40 días de decretos do goberno. O veto debe estar fundamentado e, no caso das leis, a Asemblea da República pode revertelo por maioría absoluta ou por maioría cualificada de dous terzos en determinados eidos. 

No relativo ás relacións exteriores, nomea aos embaixadores a proposta do goberno e acredita ao persoal diplomático estranxeiro en Portugal,  ratifica os tratados internacionais aprobados e declara a guerra, en caso de agresión efectiva ou inminente, e declara a paz, logo da proposta do goberno, escoitado o Consello de Estado e coa autorización da Asemblea da República (e se non é posible reunila, da súa comisión permanente). 

## Elección 
[miniatura|[Palácio Nacional de Belém, sede da presidencia da República.]]
Segundo a Constitución de 1976, o presidente é escollido por sufraxio universal e secreto cada cinco anos polos cidadáns residentes en Portugal e no estranxeiro censados. Existe un límite á reelección do presidente: unha persoa non pode exercela durante máis de dous mandatos consecutivos, é dicir, dez anos. 

Pode candidatarse calquera portugués ou portuguesa maior de 35 anos que consiga entre 7 500 e 15 000 sinaturas. As sinaturas recollidas deben ser presentadas, como moi tarde 30 días antes da data das eleccións, ante o Tribunal Constitucional para a súa validación. O día concreto da votación debe ser durante os sesenta días anteriores ao termo do mandato do presidente en exercicio, ou nos sesenta días posteriores de quedar vacante. A elección non pode darse nos 90 días anteriores ou posteriores á data das eleccións para a Asemblea da República. 

## Evolución da institución 
miniatura|Promesa do cargo de Manuel de Arriaga en 1911 perante o Congreso.
A Presidencia da República foi cambiando nas súas funcións e elección ao longo do tempo. Existe dende a aprobación da Constitución de 1911, a primeira republicana. Naquela altura as súas atribucións eran moi limitadas, basicamente representativas: non tiña dereito de veto nin de disolver ao Congreso, a cámara lexislativa. Era escollido polo parlamento, que podía cesalo por maioría de dous terzos, por un período de catro anos. Dende entón, malia aos cambios, mantense o requirimento de idade mínima para exercer a presidencia: 35 anos. O primeiro titular foi Manuel de Arriaga, electo en 1911 por 121 deputados dos 217 que conformaban o lexislativo en 1911. 

O período coñecido como Primeira República, entre 1911 e 1926, foi inestable e sucedéronse oito presidentes. Deles só António José de Almeida, presidente entre 1919 e 1923, rematou o seu mandato completo. A maioría renunciou antes de rematar o período de exercicio: Manuel de Arriaga no 1915, Bernardino Machado en 1917 e 1926 por mor de golpes militares, e Manuel Teixeira Gomes no 1925. Doutra parte, Sidónio Pais foi asasinado no 1918. Unha vez a xefatura do Estado quedaba vacante, o Congreso debía escoller a unha outra persoa para completar o mandato, o que explica as curtas presidencias de Teófilo Braga en 1915 e João do Canto e Castro entre 1918 e 1919.
[miniatura|[António Óscar de Fragoso Carmona|Óscar Carmona corta a fita de inauguración das oficinas do *Diário de Notícias* (1940). Óscar Carmona foi presidente preto de 25 anos.]]
No ano 1926, un golpe militar rematou coa Primeira República e comezou unha ditadura militar, precursora do Estado Novo. Óscar Carmona foi o gonzo entre ambos sistemas: na presidencia logo do pronunciamento de 1926, foi un dos principais valedores de António de Oliveira Salazar, a quen nomeou xefe do goberno en 1932. Durante o Estado Novo, tres militares sucedéronse na presidencia da República: o mariscal Óscar Carmona (1926-1951), o mariscal do aire Francisco Craveiro Lopes (1951-1958) e o almirante da Armada Américo Tomás (1958-1974). O *Estado Novo* buscaba deste xeito evitar cuestionamentos procedentes das Forzas Armadas. 

A Constitución de 1933 supuxo unha ampliación, teórica, dos poderes do xefe do Estado. Deste xeito, nomea o Primeiro Ministro, sen necesidade de ser validado por ninguén o nomeamento, ao resto do goberno e tamén gaña a posibilidade de disolver o parlamento. O mandato presidencial foi ampliado a sete anos. Inicialmente, a presidencia era electa por sufraxio "dos xefes de familia", aínda que posteriormente, en 1959, foi modificado para ser escollido por un Colexio electoral integrado só por membros do partido único. O cambio viña motivado porque servían para mobilizar á oposición ao réxime como acontecera en 1949 mediante a candidatura de José Norton dos Matos, e, especialmente, en 1958 coa de Humberto Delgado. 

Malia ás disposicións constitucionais, o ascenso do salazarismo foi baleirando de funcións políticas aos presidentes da República que, *de facto*, quedaron subordinados ao primeiro ministro. Un exemplo disto foi que, en 1958, Oliveira Salazar impediu que o presidente Craveiro Lopes se volvera presentar ás eleccións presidenciais, optando por un candidato máis afín: Américo Tomás. O almirante Tomás foi o único en nomear un primeiro ministro distinto de Salazar cando en 1968, logo varias semanas de doenza deste e estando en coma, designou a Marcelo Caetano. Ademais, Américo Tomás fixo valer a súa autoridade militar para abortar un pronunciamento de Botelho Monis no 1961, pero non puido evitar o éxito do Movimento das Forças Armadas en 1974. 
[miniatura|O presidente [António Ramalho Eanes, Ronald Reagan, Nancy Reagan e Manuela Eanes, nunha cea de gala na Casa Branca no 1983.]]
Tras a Revolución dos Caraveis sucedéronse dous presidentes militares antes da aprobación da Constitución: António de Spínola (1974) e Francisco da Costa Gomes (1974-1976). O primeiro presidente electo en democracia foi António Ramalho Eanes no 1976, que se manterá na xefatura do Estado por dous mandatos; mesmo período de tempo que exerceron os seus sucesores: Mário Soares (1986-1996), Jorge Sampaio (1996-2006), Aníbal Cavaco Silva (2006-2016) e Marcelo Rebelo de Sousa (2016-2026). Deles dous foron militantes do Partido Socialista (Mário Soáres e Sampaio) e dous foron afiliados do Partido Social Demócrata (Cavaco Silva e Rabelo de Sousa). 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de presidentes da República Portuguesa
* Asemblea da República
* Primeiro Ministro de Portugal
* Constitución portuguesa de 1976

### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial da Presidencia da República Portuguesa (*en portugués*)