open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hanoi Rocks

**Hanoi Rocks** foi unha banda finesa de rock fundada en 1979. Foi o primeiro grupo de Finlandia en entrar nas listas do Reino Unido e tamén foi famoso no Xapón. En 1984 considerouse que a banda estaba ao bordo dun grande éxito internacional cando lanzaron o seu primeiro álbum cunha gran discográfica para CBS e dirixíronse á súa primeira xira por Estados Unidos. Porén, a xira foi acurtada cando o seu batería Nicholas "Razzle" Dingley morreu nun incidente por conducir ebrio con Vince Neil ao volante en decembro de 1984. A banda nunca se recuperou da perda e anunciou a súa separación en xuño de 1985.

Despois da súa ruptura inicial, o cantante Michael Monroe converteuse no primeiro artista finés en aparecer na lista *Billboard 200* estadounidense en 1989. Monroe e o guitarrista orixinal Andy McCoy reuníronse en 2001 cunha nova formación que durou ata 2009. Aínda que musicalmente estaba máis próximo ao rock n' roll e punk tradicional, Hanoi Rocks foi citado como unha grande influencia no xénero glam metal por bandas como Guns N' Roses, Skid Row e Poison.

Segundo a personalidade de radio e televisión finesa Jone Nikula, que foi o director da xira da banda nos anos 2000, os álbums de Hanoi Rocks venderon entre 780 000 e 1 000 000 de copias en todo o mundo, principalmente en Escandinavia e o Xapón.

A formación orixinal (Michael Monroe, Andy McCoy, Nasty Suicide, Sami Yaffa e Gyp Casino) reuniuse no concerto do 60 aniversario de Monroe o 23 de setembro de 2022 no Helsingin jäähalli.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
The Undertones

**The Undertones** é unha banda de rock formada en Derry, Irlanda do Norte, en 1974. Dende 1975 ata 1983, The Undertones estivo composta por Feargal Sharkey (voces), John O'Neill (guitarra rítmica, voces), Damian O'Neill (guitarra solista, voces), Michael Bradley (baixo, voces) e Billy Doherty (batería). Gran parte do primeiro material de The Undertones tiña influencia do punk rock e do new wave; The Undertones tamén incorporaron elementos de rock, glam rock e post-punk ao material lanzado despois de 1979, antes de citar o soul e a Motown como a influencia para o material lanzado no seu álbum final. The Undertones lanzaron trece sinxelos e catro álbums de estudo entre 1978 e 1983, antes de que Sharkey anunciase a súa intención de deixar a banda en maio de 1983, citando diferenzas musicais como o motivo da ruptura.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
The Adverts

**The Adverts** foi unha banda inglesa de punk rock formada en 1976 e activa ata finais de 1979. Foi unha das primeiras bandas de punk en acadar o éxito entre o grande público no Reino Unido; o seu sinxelo de 1977 "Gary Gilmore's Eyes" alcanzou o número 18 na lista de sinxelos do Reino Unido. A *Virgin Encyclopedia of 70s Music* describiu á baixista e membro fundador Gaye Advert como a "primeira estrela punk feminina".

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Bibliografía 
*
Castro dos Penedos

O **castro dos Penedos**, tamén coñecido como **castro de Belesar**, é un castro situado na parroquia de Belesar, no concello lucense de Vilalba.

Accédese a el logo de chegar á ponte de Meire e dende alí xa se ve unha forte pendente, que corresponde cunha parte do castro. Tamén recibe o nome de **castro de Santa Catarina** por unha capela en adoración á santa que se construíu sobre el e da que só se conserva un muro.

## Descrición 
É o segundo de maior extensión de todo o concello, logo do castro de Goiriz. Atópase sobre un couto, conta con dobre muro defensivo e un terreo bastante irregular.

## Arqueoloxía 
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas. Na actualidade non está visitable.

## Lenda
Existe unha historia de mouros no castro e un tesouro enterrado nun baúl.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cultura castrexa
* Castros da provincia de Lugo
### Bibliografía 
* Cuba Rodríguez, X. R., Reigosa Carreiras, A., *Xeografía mítica da provincia de lugo (I): Cen lugares con lenda*, en Croa, nº8, 1998, pp. 42-63.
The Mekons

**The Mekons** é unha banda inglesa formada a finais da década de 1970 como un colectivo artístico. Son unha das bandas de punk rock británicas máis lonxevas e prolíficas.

O estilo da banda evolucionou co paso do tempo para incorporar aspectos da música country, música folk, rock alternativo e ocasionalmente experimentos co dub. Son coñecidos polos seus estrepitosos concertos.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
The Boo Radleys

**The Boo Radleys** é unha banda inglesa de rock alternativo asociada cos movementos shoegazing e britpop dos anos 90. Formouse orixinalmente en Wallasey, Inglaterra, en 1988, co cantante e guitarrista Simon Rowbottom, o guitarrista e compositor Martin Carr e o baixista Tim Brown. O seu nome é tomado do personaxe Boo Radley na novela de Harper Lee de 1960 *To Kill a Mockingbird*. A banda separouse en 1999.

Nos seus 11 anos de carreira a banda tivo un sinxelo no *top 10*, "Wake Up Boo!" de 1995, que chegou ao número 9, e un álbum número un, *Wake Up!*. A banda reuniuse en 2021 sen Carr e lanzou un sinxelo, "A Full Syringe and Memories of You", a súa primeira música nova dende 1998. Paul Banks de Interpol citou á banda como unha influencia.

No ano 2021 varios dos seus membros volveron a reunir a banda e dende ent¡on publicaron dous novos álbums de estudio.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
Leftfield

**Leftfield** é un dúo británico de música electrónica formado en 1989 por Neil Barnes e Paul Daley (este último anteriormente membro de The Rivals e A Man Called Adam). O dúo influíu na evolución da música electrónica na década de 1990, e *Mixmag* describiunos como "o equipo de produción máis influente que traballa na música dance británica". Como moitos dos seus contemporáneos, como The Chemical Brothers e Fatboy Slim, Leftfield destaca polo uso de vocalistas convidados nas súas obras. Entre eles están Toni Halliday en "Original", Johnny Rotten en "Open Up", Djum Djum en "Afro-Left", Earl 16 e Cheshire Cat en "Release the Pressure", e Grian Chatten de Fontaines D.C. en "Full Way Round". O termo house progresivo foi cuñado para definir o seu estilo, unha fusión de house con dub e reggae.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
Relacións internacionais

[miniatura|240x240px|Só en 2012, o [Palacio das Nacións en Xenebra, Suíza, acolleu máis de 10.000 reunións intergobernamentais. A cidade alberga o maior número de organizacións internacionais do mundo.]]
As **relacións internacionais** son unha rama da ciencia política. Os temas de estudo predominantes son a política, a economía e o dereito a nivel mundial. Representa o estudo de asuntos exteriores e cuestións globais entre os Estados-nación ou países dentro do **sistema internacional**, incluíndo os roles dos Estados, a diplomacia, as organizacións internacionais (OIG), as organizacións non gobernamentais (ONG) e as corporacións multinacionais (MNC). 

## Nacións Unidas 
[miniatura|240x240px|O [José Luis Rodríguez Zapatero|Presidente Zapatero na Asemblea Xeral da ONU.]]
As **Nacións Unidas** (**ONU**) son unha organización internacional que se describe como unha "asociación global de gobernos que facilita a cooperación en materia  de dereito internacional, seguridade internacional, desenvolvemento económico e equidade social"; É a institución internacional máis destacada. Moitas das institucións xurídicas seguen a mesma estrutura organizativa que a ONU.

## Institucións económicas 
[miniatura|240x240px|Reunión de enxeñeiros do [Banco Mundial comprobando a construción dunha estrutura de control de inundacións de cara á toma de decisións informadas á hora de financiar proxectos internacionais.]]

* Organización Mundial do Comercio
* Banco Mundial
* Fondo Monetario Internacional
* Banco Africano de Desenvolvemento
* Banco Asiático de Desenvolvemento

## Organismos xurídicos internacionais 
### Dereitos humanos 
[miniatura|240x240px|Edificios da [Tribunal Europeo de Dereitos Humanos|Corte Europea dos Dereitos Humanos en Estrasburgo, Bas-Rhin, Francia]]

* Consello de Dereitos Humanos das Nacións Unidas
* Comité de Dereitos Humanos
* Tribunal Europeo de Dereitos Humanos
* Corte Interamericana de Dereitos Humanos
* Tribunal de Núremberg
* Tribunal Penal Internacional para Ruanda
* Tribunal Penal Internacional para a exIugoslavia
* Corte Penal Internacional

### Legal 
* Tribunal Internacional de Xustiza
* Tribunal Europeo de Xustiza 
* Tribunal de Xustiza da Unión Europea
* Tribunal de Arbitraxe Internacional de Londres
* Tribunal Africano de Xustiza
* Tribunal Internacional do Dereito do Mar

## Disposicións rexionais de seguridade 
* ASEAN
* Liga Árabe
* CIS
* CSCAP
* Réxime de seguridade marítima
* OTAN
* Antigo Pacto de Varsovia
* RECAAP
* SCO

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Neutralidade (relacións internacionais)
* Tribunal internacional
* Thomas Hobbes *Leviathan*
* Immanuel Kant *Paz Perpetua*
* Niccolò Maquiavelo *O Príncipe*
* Jean-Jacques Rousseau *O contrato social*
* Tucídides *Historia da guerra do Peloponeso*
Public Enemy

**Public Enemy** é un grupo estadounidense de hip hop formado por Chuck D e Flavor Flav en Long Island, Nova York, en 1985. O grupo destacou polas súas mensaxes políticas, incluíndo temas como o racismo e os medios estadounidenses. O seu álbum de estrea, *Yo! Bum Rush the Show*, foi lanzado en 1987 con aclamación da crítica, e o seu segundo traballo, *It Takes a Nation of Millions to Hold Us Back* (1988), foi o primeiro álbum de hip hop que encabezou a enquisa de críticos Pazz & Jop de *The Village Voice*. Os seus seguintes tres álbums, *Fear of a Black Planet* (1990), *Apocalypse 91... The Enemy Strikes Black* (1991) e *Muse Sick-n-Hour Mess Age* (1994), tamén foron ben recibidos. Desde entón, o grupo publicou doce álbums de estudo máis, incluíndo a banda sonora da película dramática deportiva de 1998 *He Got Game* e un álbum colaborativo con Paris, *Rebirth of a Nation* (2006).

## Premios 
Public Enemy recibiron no ano 1991 o nomeamento ao Premio Grammy á Mellor Interpretación de Rap por Duo ou Grupo por "Fear of a Black Planet". 

Durante a década dos 90, o grupo sería notificado con catro nomeamentos aos American Music Awards entre 1991 e 1992. E dous nomeamentos aos MTV Video Music Awards en 1991, incluíndo a categoría de Video do Ano por "Fight the Power".

No ano 2012 serían louvados co ingreso no Rock and Roll Hall of Fame.

No ano 2020 acadarían o Premio Grammy ao Mellor Álbum de Rap ou Mellor Álbum Instrumental de Rap por "What You Gonna Do When the Grid Goes Down?".

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
The Icarus Line

**The Icarus Line** foi unha banda estadounidense de post-hardcore formada nos Ánxeles, California, en 1998 e activa ata o ano 2015.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
Caixoneira

thumb|dereita|Imaxe dunha caixoneira branca.
Unha **caixoneira** é un móbel que está composto na súa totalidade por caixóns que se utilizan para gardar roupa, xoguetes ou outros obxectos.

As caixoneiras son móbeis moi ben aproveitados pois destinan a maior parte do espazo dispoñíbel á súa función principal que é a de conter obxectos. Polo xeral, están formadas por unha estrutura sinxela de madeira ou aglomerado de marco estreito, cuxa única función é a de conter un alto número de caixóns. Non adoitan ter patas ou as teñen moi baixas, cubrindo estas toda a superficie frontal do móbel e chegando a niveis próximos ao chan.

As caixoneiras son móbeis habituais nos cuartos infantís onde poden decorarse con cenefas estampadas ou pintarse de rechamantes cores. Tamén serven para aproveitar espazos mortos ou con pouca utilidade como os que se atopan debaixo dunha escaleira ou detrás dunha porta de acceso.

Chámase caixoneira tamén á peza situada no interior do armario que está formada por caixóns nos que se gardan as pezas e complementos de vestir de menor tamaño. Adoitan chegar a media altura e sobre ela colócanse baldas ou perchas e utilízanse como soporte para apoiar outras pezas de vestir.

## Notas
Esfera de influencia

[miniatura|En [vermello, **esfera de influencia** soviética, a data de 1960.]]
No ámbito das relacións internacionais, unha **esfera de influencia** é unha área ou rexión sobre a que un Estado ou organización ten unha influencia cultural, económica, militar ou política significativa.

Aínda que pode haber unha alianza formal ou outras obrigas de tratado entre o influenciado e o influenciador, tales acordos formais non son necesarios e a influencia pode ser a miúdo un exemplo máis de *soft power*. Así mesmo, unha alianza formal non significa necesariamente que un país estea dentro da esfera de influencia doutro. Os altos niveis de exclusividade foron historicamente asociados a niveis máis altos de conflito.

En casos máis extremos, un país dentro da "esfera de influencia" doutro país máis poderoso pode converterse nun subsidiario dese país e realmente servir como Estado satélite ou colonia *de facto*. O sistema de esferas de influencia polo cal as nacións poderosas interveñen nos asuntos doutros países continúa até hoxe. A miúdo analízase en termos de superpotencias, grandes potencias e/ou potencias intermedias mundiais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Alianzas militares
** Aliados da segunda guerra mundial
** Potencias do Eixe
** OTAN
** Pacto de Varsovia
* Colonialismo
* Diplomacia
* Doutrina Monroe
* Guerra fría
* Hexemonía
* Intervencionismo
* Imperialismo
* *Realpolitik*
* Sistema Internacional de Unidades
* *Soft power*
* Xeopolítica

### Ligazóns externas 
*  *CommonCensus Map Poject - Calcula as esferas de influencia para cidades estadounidenses*
*  - *"Rusia, un axente contrabalanceador para Asia*"
Realpolitik

***Realpolitik*** é un sistema de políticas ou principios baseado en consideracións prácticas e realistas ou posibilistas, máis que morais ou ideolóxicas. 

O termo provén do alemán, literalmente "política real" ou "realista". A *realpolitik* é coñecida por dar prioridade á eficacia e a vantaxe estratéxica sobre os principios ideolóxicos ou éticos.

Ludwig von Rochau, un escritor e político do século XIX, descríbeo do seguinte xeito:

## Orixe e desenvolvemento 
O termo "Realpolitik" gañou prominencia no século XIX, especialmente durante o período da unificación alemá. O político alemán Otto von Bismarck é un dos principais expoñentes deste enfoque, empregando tácticas realistas para consolidar o poder alemán a través de alianzas e estratexias pragmáticas, independentes das consideracións ideolóxicas.
Un exemplo dun político que exerceu a *realpolitik* é Henry Kissinger, que axudou aos presidentes dos Estados Unidos nos anos 60 e 70 a ampliar o poder dos Estados Unidos e os seus aliados.
* **Intereses nacionais**: Prioriza estratexicamente os intereses nacionais e a seguridade sobre a moralidade ou os valores universais.
* **Flexibilidade**: É un enfoque flexible que pode adaptarse tacticamente a diferentes situacións e circunstancias para maximizar os beneficios.

## Críticas 
A *realpolitik* é criticada por poder levar a accións que sacrifican principios éticos e humanos en favor de vantaxes pragmáticas, fomentando a manipulación e a explotación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Diplomacia
* Esfera de influencia
* Guerra fría
* Intervencionismo
* Imperialismo
* Otto von Bismarck
* Pragmatismo
* Relacións internacionais
* Xeopolítica
* Weltpolitik
Corpúsculo de Hassall

[miniatura|[Micrografía dun **corpúsculo tímico** ou de Hassall con tinguidura de hematoxilina-eosina.]]

Os **corpúsculos de Hassall**, tamén chamados **corpúsculos tímicos** ou **corpos tímicos**, son estruturas que se atopan na medula do timo humano, formadas por células epiteliais tímicas de tipo VI eosinófilas dispostas concentricamente. Estes corpúsculos concéntricos están compostos por unha masa central, que consta dunha ou máis células granulares, e dunha cápsula formada por células epitelioides. Varían en tamaño, con diámetros que van desde os 20 a máis de 100 μm, e tenden a facerse máis grandes coa idade. Poden ser esféricos ou ovoides e as súas células epiteliais conteñen queratohialina e feixes de fibras citoplásmicas. Posteriores estudos indicaron que os corpúsculos de Hassall se diferenciaban das células epiteliais tímicas medulares despois de que estas perdían a expresión do regulador autoinmune (AIRE). Isto fainos un bo exemplo de células miméticas tímicas. Reciben o seu nome por Arthur Hill Hassall, que as descubriu en 1846.

A función dos corpúsculos de Hassall polo momento non está moi clara, e a ausencia desta estrutura no timo da maioría das especies murinas (agás na cepa de rato branco de Nova Zelandia) restrinxiu inicialmente os estudos. Sábese que os corpúsculos de Hassall son unha potente fonte da citocina TSLP. In vitro, a TSLP dirixe a maduración das células dendríticas e incrementa a capacidade das células dendríticas de converter os timocitos virxes nunha liñaxe de células T reguladoras Foxp3+. Con todo, non se sabe se esta é a función fisiolóxica dos corpúsculos de Hassall in vivo.

Atopáronse autoantíxenos específicos de tecido nos corpúsculos de Hassall, e comprobouse o seu papel na patoxénese de doenzas como a diabetes tipo 1, artrite reumatoide, esclerose múltiple, tiroidite autoinmune, síndrome de Goodpasture e outras. Tamén se descubriu que os corpúsculos de Hassall sintetizan quimiocinas que afectan diferentes poboacións de células na medula tímica. Malia todo isto, a información sobre as relacións entre os corpúsculos de Hassall e outros tipos de células da medula tímica (dendríticas, célula mioides, neuroendócrinas, timocitos, macrófagos, eosinófilos, etc.) segue sendo insuficiente e a miúdo contraditoria. Os mecanismos destas relacións e a súa importancia funcional aínda non están claras. A falta deses datos non nos permite termos unha visión sistémica dos procesos de diferenciación no timo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* 
*  "Hassall's Corpuscles"
*  - "Thymus"
*  - "Lymphoid Tissues and Organs: thymus, Hassall's corpuscles"
Rexión de Bolama

**Bolama** (*Região de Bolama/Arquipélago dos Bijagós*) é unha rexión do oeste de Guinea-Bissau, correspondente ao **arquipélago dos Bijagós** e unha pequena parte continental.

## Xeografía 
Ten unha superficie de .

### Administración 
A capital rexional é Bolama, na illa do mesmo nome.

### Sectores 
* Bolama (capital)
* Bubaque
* Caravela

## Demografía 
No ano 2009, 34.563 persoas vivían alí. Dous terzos da poboación son da etnia bijagós.ligazón=https://pt.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Arquip%C3%A9lago_Bijag%C3%B3s,RESERVA_BIOSFERA,PARQUES_NACIONAIS_E_%C3%81REA_MARINHA_PROTEGIDA,2018,Vertical.png|miniatura|375x375px|Reserva da Biosfera, Parques Nacionais e Áreas Protegidas|esquerda
## Parques Nacionais/Áreas Protexidas 
Toda a *Região de Bolama/Arquipélago dos Bijagós* está clasificada como Reserva da biosfera pola UNESCO desde 1996. 

Existen dous *Parques Nacionais*, o Parque Nacional de Orango e o Parque Nacional Marinho João Vieira e Poilão e unha *Área Protegida*, a *Área Marinha Protegida Comunitária das Ilhas Formosa, Nago e Tchedia (Urok)*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bolama (cidade)
* Cuestión de Bolama
* Mapa cor-de-rosa
Cuestión de Bolama

[miniatura| Praza de Ulises S. Grant en [Bolama, Guinea-Bissau (a estatua de bronce desapareceu, pero recentemente instalouse outra de cemento).]]
miniatura| Mapa do territorio en disputa e das illas veciñas.miniatura| Illa de Bolama.

A **cuestión de Bolama** foi un conflito militar e diplomático entre o Reino de Portugal e o Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda, loitado entre 1834 e 1870, pola soberanía sobre a rexión de Bolama (a illa africana de Bolama e un pequeno territorio continental adxacente). 

## Historia 
A cuestión ten as súas raíces en 1792, cando un grupo de británicos adquiriu a illa co obxectivo de fundar alí unha colonia modelo. Aínda que a colonia foi evacuada no ano seguinte, a partir de 1834 o Reino Unido, no marco das operacións de represión do comercio atlántico de escravos, comezou a reclamar a illa, tendo realizado a ocupación militar en varias ocasións.

O conflito foi sometido a unha decisión arbitral polo presidente norteamericano Ulysses S. Grant, que en 1870 decidiu a favor da parte portuguesa, o que levou á integración definitiva dese territorio na Guinea Portuguesa, hoxe República de Guinea-Bissau.  

Mediante nota emitida o 21 de maio de 1870, un mes despois da sentenza de Ulysses S. Grant, o goberno británico, a través do seu representante en Lisboa, informou ao ministro portugués de Asuntos Exteriores, o duque de Saldanha, que estaba disposto a aceptar o resultado da arbitraxe e que dera ordes ao gobernador das colonias británicas en África Occidental (*West African Settlements*).

A sentenza foi considerada unha gran vitoria da diplomacia portuguesa. 

Co acordo británico, déronse instrucións ao gobernador de Cabo Verde (cuxa xurisdición incluía Guinea), na época Caetano Alexandre de Almeida e Albuquerque, para que acudira a Bolama a ratificar a posesión definitiva da illa e do territorio continental anexo. Unha canoneira da Armada portuguesa trasladou ao gobernador até Bolama, onde en presenza do representante do goberno británico da Serra Leoa, mandou baixar a bandeira británica e izar a bandeira portuguesa azul e branca.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Alianza anglo-lusa
* África Occidental Portuguesa
* Cabo Verde
* Colonialismo
* Escravitude
* Guinea Bissau
* Mapa cor-de-rosa
* PALOP
* Reino de Portugal
* Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda

### Ligazóns externas 
* *Infopedia* : Bolama Question
* O tenente Beaver e a colonización de Bulama 1792-4
* Historia de Bolama (con imaxe da Praça Ulysses S. conceder
* José Calvet de Magalhães: Portugal e Inglaterra: por D. Fernando ao mapa rosa (II)
* *Documentos relativos á cuestión dos dereitos de Portugal á soberanía da illa Bolama e outras partes de Guinea resolto polo presidente dos Estados Unidos de América mediante laudo arbitral do 21 de abril de 1870: segunda colección : impreso por orde do Ministerio de Asuntos Exteriores*
Castro de Codesido

O **castro de Codesido** é un castro situado no lugar de Ferreira, na parroquia de Codesido, no concello lucense de Vilalba. O castro aparece no Inventario de Bens Patrimoniais da Xunta de Galicia (Catálogo da Xunta e dos PXOM).

## Descrición 
Dentro da croa atópanse a igrexa e mailo cemiterio parroquiais. O castro ten planta circular moi alterada, mais conserva parte do muro. Atópase a unha altitude de 477 metros sobre o nivel do mar e mide 110 metros no eixo norte-sur e 127 no eixo leste-oeste. O castro posúe un manancial no interior da croa.

## Arqueoloxía 
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas. Na actualidade non está visitable.

## Lenda
Existe unha historia de mouros no castro e que había un túnel polo que baixaban os mouros beber ao rego da Pipa, que se atopa a 700 metros do castro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* ARQUIVO CHAIRA: Información de Heliodoro RODRÍGUEZ, Cartín, Tardade, Vilalba (xuño de 1995) e de María Antonia GARCÍA PURRIÑOS, Torre, Codesido, Vilalba (xuño de 1995).
* Cuba Rodríguez, X. R., Reigosa Carreiras, A., *Xeografía mítica da provincia de lugo (I): Cen lugares con lenda*, en Croa, nº8, 1998, pp. 42-63.
* RAMIL REGO, Eduardo (1997). *Xacementos castrexos do concello de Vilalba (Lugo). Análise dos emprazamentos*. Revista Férvedes, 4.
### Outros artigos 
* Cultura castrexa
* Castros da provincia de Lugo
Marcos Alonso Mendoza

**Marcos Alonso Mendoza**, nado en Madrid o 28 de decembro de 1990, é un futbolista español que xoga como defensa no R. C. Celta de Vigo da Primeira División de España.
## Traxectoria
É fillo e neto de futbolistas españois internacionais. O seu avó era Marcos Alonso Imaz, «Marquitos», cinco veces campión de Europa co Real Madrid de 1956 a 1960, e o seu pai foi Marcos Alonso Peña, que xogou durante trece tempadas en catro equipos da Primeira División: Racing de Santander, Atlético de Madrid, F. C. Barcelona e C. D. Logroñés. Un dos seus bisavós, Luis Zabala, tamén foi futbolista de Primeira División.

## Estatísticas 
### Clubs 
20px *Actualizado co último partido disputado o .*

## Palmarés 
### Títulos nacionais 
### Títulos internacionais 
## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Ficha oficial de Marcos Alonso con RFEF
Morfante

Chámase **morfante** (*morphant*) a un organismo que foi tratado cun oligo antisentido Morpholino para realizar un knock-down temporal da expresión dun xene diana.

Este termo foi acuñado polo profesor Steve Ekker para describir os peixes cebra cos cales estaba experimentando, sometidos a un knock down da expresión de xenes embrionais usando Morpholinos. En ditos experimentos S. Ekker "fenocopiou" mutacións coñecidas do peixe cebra, é dicir, fixo crecer embrións que tiñan o mesmo fenotipo morfolóxico que peixes cebra embrionarios con mutacións xénicas específicas. Os artigos do profesor Ekker e as presentacións que describían as fenocopias morfantes dos fenotipos mutantes, en combinación cos traballos previos da profesora Janet Heasman con Morpholinos en embrións de *Xenopus*, levaron a unha rápida adopción da tecnoloxía dos Morpholinos na comunidade científica da bioloxía do desenvolvemento.

## Notas
Cornamenta

[miniatura|O [Megaloceros giganteus|alce irlandés xigante, no Museo Nacional de Historia Natural, Washington, D.C.]]
[miniatura|O "[Veludo|*veludo*" cobre unha cornamenta en crecemento e proporciónalle sangue, proporcionando osíxeno e nutrientes.]]
As **cornamentas**, **cornas**, **hastas** ou **gallados** adoitan ser estruturas grandes e ramificadas, feitas de óso, que crecen na cabeza dos cérvidos e outros animais similares.
[miniatura|[Ilustración científica do crecemento de diversas cornamentas.]]
Nos cervos, só os machos teñen hasta, e só os renos caribús teñen hastas nas femias, que normalmente son máis pequenas que as dos machos.

## Crecemento das cornamentas 
Mentres crece unha cornamenta, está cuberta dunha pel altamente vascular chamada veludo, que proporciona osíxeno e nutrientes ao óso en crecemento.

As cornamentas son un dos casos máis rechamantes de características sexuais secundarias masculinas no reino animal. Crecen máis rápido que calquera outro óso de mamífero. O crecemento ocorre na punta, e inicialmente é cartilaxe, que se mineraliza para converterse en óso. Unha vez que a cornamenta acada o seu tamaño completo, o veludo pérdese e o óso da cornamenta morre. Esta estrutura ósea morta é a cornamenta madura. As cornamentas caen nalgún momento.

O recrecemento das cornamentas cada ano consome nutrientes, polo que son sinais claros da capacidade da obtención de alimentos por parte dos individuos.

## Selección sexual 
O principal medio de evolución das cornamentas é a selección sexual, que opera por dous mecanismos: a competencia macho-macho (condutualmente, fisioloxicamente) e a elección da parella feminina.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Corno
* Cairo
* Galla
Tribunal Penal Internacional para Ruanda

**Tribunal Penal Internacional para Ruanda** (nome oficial en francés: *Tribunal pénal international pour le Rwanda*, **TPIR**) é un tribunal internacional creado en novembro de 1994 polo Consello de Seguridade das Nacións Unidas para procesar aos responsábeis do xenocidio e outras violacións do dereito internacional ocorridos no territorio nacional de Ruanda en 1994, causada por funcionarios e cidadáns ruandeses entre o 1 de xaneiro e o 31 de decembro de 1994.

En 1995, o tribunal tiña a súa sede en Arusha, Tanzania e a partir de 1998 as súas actividades foron ampliadas. A ONU ordenou ao tribunal completar as súas investigacións en 2004, todas as actividades do xuízo en 2008 e concluír o traballo en 2010.

O Tribunal ten competencia en materia de xenocidio, crimes de lesa humanidade e crimes de guerra, que se definen como violacións dos artigos relativos a xenocidios cometidos en conflitos internos pola Convención de Xenebra.

En decembro de 2008, o Tribunal condenou a cadea perpetua aos tres principais líderes do goberno de etnia hutu que masacraron a 800.000 tutsis en 1994, Theoneste Bagosora, Aloys Ntabakuze e Anatole Nsengiyumva. 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xenocidio de Ruanda

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial do TPIR (*en francés, inglés e kiñaruanda*)
Punta de Clovis

[dereita|miniatura|261x261px| Unha punta de proxectil de Clovis feita por descamación (é dicir, cada cara está escamosa en ambos os dous bordos cunha [cornamenta de corzo ou un martelo de madeira)Imaxe cortesía do Departamento de Recursos Históricos de Virxinia.]]

As **puntas de Clovis** son as puntas de lanza características utilizadas pola cultura norteamericana de Clovis. Datan de hai uns 13.500 anos. Chámanse así pola cidade de Clovis, Novo México, onde se atoparon exemplos por primeira vez en 1929.

Á dereita hai unha imaxe dunha típica punta de Clovis. A lonxitude é de 4-20&nbsp;cm/1,5–8 polgadas, ancho: 2,5–5&nbsp;cm/1–2&nbsp;polgadas. Os lados son paralelos aos convexos e mostran unha coidadosa descamación de presión ao longo do bordo da lámina. O extremo traseiro da folla e da base teñen forma para axustarse a unha lanza de madeira ou un mango de coitelo.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Poboamento de América
Clovis

**Clovis** fai referencia a varios artigos:

## Etnografía 
* **Cultura Clovis** ou **cultura llano**, que até finais do século XX foi considerada a cultura indíxena máis antiga de América (véxase o artigo Poboamento de América).
** **Punta Clovis**. Primeiro achado arqueolóxico da cultura Clovis.
* **Hipótese do cometa Clovis**, hipotético cometa que caería na zona dos Grandes Lagos (nos Estados Unidos e o Canadá) arredor de 10900&nbsp;a.&nbsp;C., e provocaría a desaparición da cultura Clovis e a extinción da megafauna que cazaban.

## Lugares 
* **Clovis (Marte)**, rocha en Marte.

### Localizacións nos Estados Unidos 
* **Clovis, Novo México**, onde se atoparon os primeiros achados arqueolóxicos da etnia Clovis. Unha historia, posibelmente apócrifa, di que foi chamado así pola filla dun ferroviario local que estaba a estudar a **Clovis I**.
* **Clovis, California**.

## Persoas 
* **Clovis I** ou **Clodoveo I**, rei dos francos entre o século V e VI. O nome deriva do antigo alto alemán *Hlodwig.*
* **Covis II** ou **Clodoveo II**, rei dos francos, de Neustria, Borgoña e Austrasia.
* **Clovis III** ou **Clodoveo III**, rei dos francos durante un ano, no século VII
* **Clovis IV** ou **Clodoveo IV**, rei dos francos no século VII. É Clovis III se o anterior é considerado usurpador.
* **Clovis Trouille** (1889-1975), pintor francés.
* **Clovis Cornillac** (1967–), actor francés.
* **Clóvis de Barros Filho** (1968–), académico brasileiro.

## Artes 
* ***As viaxes de Clovis Dardentor*** (1896) novela de Jules Verne.
* **Clovis**, grupo español de indie pop rock liderado por Fino Oyonarte (1964–).
Fontismo

**Fontismo** é o nome que recibe o período posterior á *Regeneração*, entre 1868 e 1889, e a consecuente redución, aínda que temporal, da crónica inestabilidade política na que se sumira a monarquía constitucional portuguesa.

## Características 
esquerda|miniatura|333x333px|Fontes Pereira de Melo.
O período estivo marcado polas actuacións de fomento da obra pública e un intento de modernización das infraestruturas do país. O nome de *fontismo* deriva do nome de Fontes Pereira de Melo, a principal figura política da época, que estivo á fronte de dous gobernos: o primeiro que comezou o 13 de setembro de 1871; e o segundo dende o 29 de xaneiro de 1878 ata o 22 de xaneiro de 1887, data da súa morte.

O ambicioso programa de obras públicas iniciado naquel momento, coa construción de pontes, estradas e o inicio da construción da rede ferroviaria portuguesa, financiouse fundamentalmente mediante préstamos externos, en particular dos bancos ingleses, que acabarían provocando o colapso financeiro, e despois a política de goberno, co conseguinte retorno á inestabilidade.

Foi un período de crecemento que evitou que Portugal quedara aínda máis atrás doutros países europeos, despois das guerras liberais e da Patuleia e o período de grande inestabilidade política e militar que lle seguiu. O fontismo foi tamén un conxunto de medidas adoptadas por Fontes Pereira de Melo para mellorar os transportes e as comunicacións, co obxectivo de desenvolver a agricultura, o comercio e a industria.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Fontismo* na páxina de Arqnet
* *Fontismo* en Infopedia
Barru, Llanes

**Barru** é unha parroquia do concello de Llanes, no Principado de Asturias.

## Xeografía 
### Localidades 
### Sitios 
* El Foru
* El Molín de la Puente
* L'Acebu
* L'Arrobu
* La Fábrica
* La Parrera 
* Las Cabañas

## Demografía 
## Notas
La Borbolla, Llanes

**La Borbolla** é unha parroquia do concello de Llanes, no Principado de Asturias. Atópase no extremo sueste do concello e limita ao norte coas parroquias de Carranzo e Tresgrandas, ao sur cos concellos de El Valle Altu de Peñamellera e El Valle Baju de Peñamellera, ao leste co concello de Ribadeva e ao oeste coa parroquia de Vidiago. A súa extensión é de 10,53&nbsp;km² e conta cun só núcleo de poboación. A parroquia, que era filial da de Carranzo, separouse dela a comezos do século XX. 

## Notas
Carranzo, Llanes

**Carranzo** é unha parroquia do concello de Llanes, no Principado de Asturias. Atópase na zona oriental do concello, linda coas parroquias de Pendueles (ao norte), Tresgrandas (ao oeste), La Borbolla (ao sur) e Vidiago (ao oeste). É, cos seus 1,93&nbsp;km² de extensión, unha das parroquias máis pequenas do concello, e conta con só dous núcleos de poboación: Pielasierra (75 habitantes) e Santulalia (74 habitantes) (INE, 2009).

## Xeografía 
### Localidades 
* Pielasierra
* Santulalia

## Notas
Tresgrandas, Llanes

**Tresgrandas** é unha parroquia do concello de Llanes, no Principado de Asturias. Atópase no extremo oriental do concello e ten unha extensión de 3,04&nbsp;km². Linda ao norte coa parroquia de Pendueles; ao sur coa de La Borbolla e o concello de Ribadeva, co que limita tamén ao oeste; e ao leste coa de Carranzo. A súa poboación, de 62 habitantes (INE, 2020), está  concentrada no lugar homónimo, o único habitado deste territorio. Pertenceu ao val de Pendueles até que se separou, como parroquia independente consagrada a San Xoán Bautista, a finais do século XVII.  

## Notas
Suuuuuu FC

O **Suuuuuu FC** é un equipo de fútbol galego. Fundouse no Grove en 2022.

## Historia 
Competiu por vez primeira na tempada 2023-24 na Terceira Galicia.

## Notas
Inverso aditivo

En matemáticas, o **inverso aditivo** dun elemento , denotado , é o elemento que cando se engade a , dá a identidade aditiva, 0. Nos casos máis coñecidos, este é o número 0, mais tamén pode referirse a un elemento cero máis xeneralizado.

En matemáticas elementais, o inverso aditivo é frecuentemente referido como o número **oposto**. O concepto está moi relacionado coa resta e é importante para resolver ecuacións alxébricas. Non todos os conxuntos onde se define a suma teñen un inverso aditivo, como os números naturais.

## Exemplos comúns 
Cando se traballa con números enteiros, números racionais, números reais e números complexos, o inverso aditivo de calquera número pódese atopar multiplicándoo por −1. 
[[Ficheiro:NegativeI2Root.svg|dereita|miniatura|Estes números complexos, dous dos oito valores de \sqrt[8]{1}, son mutuamente opostos]]

## Relación coa resta 
O inverso aditivo está intimamente relacionado coa resta, que se pode ver como unha suma usando a inversa:

: .

Pola contra, o inverso aditivo pode considerarse como unha resta de cero:

: .

Esta conexión levou a que o signo menos se utilizase tanto para magnitudes opostas como para resta xa no século XVII. Aínda que esta notación é estándar hoxe en día, naquel momento atopouse con oposición, xa que algúns matemáticos consideraron que podería ser pouco clara e levar a erros.

## Definición formal 
Dada unha estrutura alxébrica definida baixo a suma (S, +) cunha identidade aditiva e \in S, un elemento x \in S ten unha inversa aditiva y se e só se y \in S, x + y = e, e y + x = e. 

Normalmente, a adición só se usa para referirse a unha operación conmutativa, mais non é necesariamente asociativa. Cando é asociativa, de modo que (a + b) + c = a + (b + c), os inversos pola esquerda e pola dereita, se os existen, coincidirán, e o inverso aditivo será único. En casos non asociativos, os inversos pola esquerda e pola dereita poden non coincidir, e nestes casos considérase que o inverso non existe.

A definición require pechamento, que o elemento aditivo y estea en S. É por iso que malia que a suma está definida sobre os números naturais, non é unha inversa aditiva para os seus membros. Os inversos asociados serían os números negativos, polo que os enteiros si teñen un inverso aditivo.

## Outros exemplos 
* Nun espazo vectorial, o inverso aditivo  (moitas veces chamada *vector oposto* de ) ten a mesma magnitude que  e mais a dirección oposta. 
* En aritmética modular, o **inverso aditivo modular** de  é o número  tal que  e sempre existe. Por exemplo, o inverso de 3 módulo 11 é 8, xa que .
* Nun anel booleano, que ten elementos \{0, 1\} a suma defínese a miúdo como a diferenza simétrica. Entón 0 + 0 = 0, 0 + 1 = 1, 1 + 0 = 1, e 1 + 1 = 0. A nosa identidade aditiva é 0, e ambos os elementos son o seu propio inverso aditivo pois 0 + 0 = 0 e 1 + 1 = 0. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Inverso multiplicativo.
* Valor absoluto
* Aritmética modular
Margaret Sullavan

**Margaret Brooke Sullavan**, nada en Norfolk (Virxinia) o 16 de maio de 1909 e finada en New Haven (Connecticut) o 1 de xaneiro de 1960, foi unha actriz estadounidense, célebre polos seus papeis en melodramas.

## Traxectoria 
Sullavan descubriu a paixón polo teatro en Cambridge, Massachusetts, onde participou en varias pezas. Debutou en Broadway en 1931 con *A Modern Virgin*. Dous anos despois, contratada por Universal Pictures, protagonizou o melodrama de éxito *Only Yesterday* (1933). O seu seguinte filme, *Little Man, What Now?* (1934), confirmou a súa capacidade de emocionar o público. Seguírono outros triunos, como *Three Comrades* (1938), pola que foi candidata ao óscar, *The Shop Around the Corner* (1940), terceiro dos seus traballos con James Stewart e *Back Street* (1941), polo que recibiu algunhas das súas mellores críticas.

En 1931 casou con Henry Fonda, con quen traballara no teatro. O matrimonio durou poucos meses e rematou en divorcio, mais continuaron sendo amigos. O seu segundo marido foi o director William Wyler, que a dirixiu en *The Good Fairy* (1935). A unión rematou tamén en divorcio despois de menos de dous anos. En 1936 Sullavan casou co axente Leland Hayward, con quen tivo tres fillos e do que se divorciou once anos despois. Finalmente, en 1950, casou por última vez, agora co home de negocios inglés Kenneth Wagg, con quen ficou até a morte. Segundo o laudo oficial, a morte foi por accidente, mais esa conclusión é contestada por moitos. A actriz contaba con apenas cincuenta anos de idade. Foi sepultada no Saint Mary's Whitechapel Episcopal Churchyard, no condado de Lancaster (Virxinia).

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Virtual History
Stećak

**Stećak** (en plural **stećci**; en cirílico: стећак, стећци) é o nome que reciben as tumbas medievais espalladas a través de Bosnia e Hercegovina, e na fronteira de Croacia, Montenegro e Serbia. Estímase que unhas 60.000 están dentro das fronteiras de Bosnia e Hercegovina e o resto, unhas 10.000 están distribuídas en Croacia (4.400), Montenegro (3.500) e Serbia (2.100), en máis que 3.300 sitios diferentes. Arredor do 90% destas tumbas están en malas condicións. Están gravadas nunha variedade de formas recoñecibles, cunha porcentaxe delas ricamente decoradas e algúns stećci individuais que tamén conteñen inscricións en forma de epitafios.

Aparecendo a mediados do século XII, coa primeira fase no século XIII, o costume de cortar e usar lápidas de stećci alcanzou o seu apoxeo nos séculos XIV e XV, antes de ser interrompido a principios do século XVI durante a conquista otomá de Bosnia e Hercegovina. e eran usadas tantos polas poboacións eslavas como polos valacos.

No territorio de Bosnia e Hercegovina, todos os stećci individuais e os agrupados en necrópoles son considerados patrimonio inmoble e a maioría xa están inscritos nunha das listas da Commisión para Preservar os Monumentos Nacionais ou na lista de Monumentos Nacionais. Os stećci tamén están inscritos na Lista do Patrimonio Mundial pola UNESCO dende 2016, cunha selección duns 4.000 monólitos individuais, agrupados en necrópoles en 28 lugares, dos cales 20 están en Bosnia e Hercegovina, dous en Croacia, tres en Montenegro, e tres en Serbia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Ponte de Mehmed Paša Sokolović

A **ponte de Mehmed Paša Sokolović** (en ; *Most Mehmed-paša Sokolovića*) é unha ponte histórica en Višegrad, sobre o río Drina en Bosnia e Hercegovina, na zona da República Serbia. Foi rematado en 1577 polo arquitecto da corte otomá Mimar Sinan por orde do Gran Visir Mehmed Paša Sokolović. En 2003, a ponrte foi incluínda na lista de Monumentos Nacionais de Bosnia a e Hercegovina por KONS, e a UNESCO incluíuno na lista de Patrimonio da Humanidade en 2007.

## Na literatura 
A ponte é moi coñecida polo libro *A ponte sobre o Drina* (1945) escrito polo iugoslavo Ivo Andrić, gañador do Premio Nobel de Literatura.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Ševo, Ljiljana. "Stari Višegradski most u narodnoj tradiciji, putopisima i umjetnosti." *Baština* II (2006): 173-191.
Vjetrenica

**Vjetrenica** (en ) é a cova máis grande de Bosnia e Hercegovina, e a máis biodiversa cova no mundo. Forma parte da cordilleira dos Alpes Dináricos, coñecida polas súas características kársticas e espeleolóxicas. A cova está situada en Popovo Polje en Ravno, no leste de Bosnia e Hercegovina.

Malia todos os atrancos, o goberno de Bosnia e Hercegovina, aínda que lentamente, nomeou a Vjeternica (coa aldea de Zavala) na lista provisional da UNESCO, expresando claramente a súa intención de protexer a cova e a súa biodiversidade e, finalmente, inscribilo na UNESCO. 

En 2024, Vjetrenica foi nomeada Patrimonio da Humanidade durante a 46ª sesión do Comité da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Castro de Lodeiro (Vilalba)

O **castro de Lodeiro** ou **castro da Torre**, é un castro situado no lugar de Penadrade, na parroquia da Torre, no concello lucense de Vilalba. Tamén se coñece co nome de **San Nicolás** por mor dunha ermida construída preto de alí. O castro aparece no Inventario de Bens Patrimoniais da Xunta de Galicia (Catálogo da Xunta e dos PXOM).

## Descrición 
Atópase a unha altitude de 495 metros sobre o nivel do mar, a carón da igrexa parroquial e sobre un outeiro. A planta é circular e conta cun só muro defensivo de 8 metros de ancho e entre 2 e 3 metros de altura.

## Arqueoloxía 
Non se ten noticia de que se realizasen campañas arqueolóxicas. Na actualidade non está visitable.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cultura castrexa
* Castros da provincia de Lugo
### Bibliografía 
* RAMIL REGO, Eduardo (1997). *Xacementos castrexos do concello de Vilalba (Lugo). Análise dos emprazamentos*. Revista Férvedes, 4.
Castro de Ladra

O **castro de Ladra** é un castro situado na parroquia de Ladra, no concello lucense de Vilalba.

Accédese a el logo de chegar á igrexa de Ladra. Alí xírase á esquerda ata chegar ao lugar de Aguiar, e alí de novo á esquerda.

## Descrición 
Ten forma ovalada e conta cun único muro defensivo. Ten unha extensión de 9550 m2.

## Arqueoloxía 
Atopáronse restos na croa que proban a súa posterior romanización.

## Lendas 
Existe unha lenda segundo a cal un home atopou unha tesoira de ouro no castro. Pola noite uns descoñecidos petáronlle na porta para pedirlla, e el deúllela por debaixo da porta. Segundo outra lenda o castro comunica baixo terra co castro de Boizán.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cultura castrexa
* Castros da provincia de Lugo
### Bibliografía 
* ARQUIVO CHAIRA: Información de Heliodoro RODRÍGUEZ, Cartín, Tardade, Vilalba (xuño de 1995) e de María Antonia GARCÍA PURRIÑOS, Torre, Codesido, Vilalba (xuño de 1995).
* Cuba Rodríguez, X. R., Reigosa Carreiras, A., *Xeografía mítica da provincia de lugo (I): Cen lugares con lenda*, en Croa, nº8, 1998, pp. 42-63.
Manuel Ángel Otero Legide

**Manuel Ángel Otero Legide**, nado en Mondoñedo en 1960, é un empresario e político galego do PP.

## Traxectoria 
Entrou en política da man de Elena Candia quen o introduciu na súa lista polo 2015 e foi tenente de alcalde.

En marzo de 2020, converteuse en alcalde provisorio e despois oficial, o día 9, logo de que Elena Candia, a alcaldesa nese momento, renunciase ao cargo, aínda que mantivo a acta de concelleira.

Nas eleccións municipais de 2023, presentouse como cabeza de listaxe e renovou a alcaldía ao sacar maioría absoluta con 6 concelleiros por 3 do PSdeG-PSOE e 2 do BNG.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Mondoñedo
Cemiterios de tumbas medievais stećci

Os **cemiterios de tumbas medievais stećci** de Bosnia e Hercegovina, Montenegro, Croacia e Serbia foron declarados Patrimonio da Humanidade polo comité da UNESCO en 2016. Os stećci ( stećak) son as lápidas monolíticas medievais atopadas na actual Bosnia e Hercegovina, así como en partes de Croacia, Serbia e Montenegro. Apareceron por primeira vez no século XII e alcanzaron o seu apoxeo nos séculos XIV e XV. Hai 20 sitios en Bosnia e Hercegovina, na súa maioría no sueste do país. O grupo máis grande está situado en Radimlja, no concello de Stolac.

No territorio de Bosnia e Hercegovina, todos os stećci individuais e os agrupados en necrópoles son considerados patrimonio inmoble e a maioría xa están inscritos nunha das listas da Commisión para Preservar os Monumentos Nacionais ou na lista de Monumentos Nacionais. Os stećci tamén están inscritos na Lista do Patrimonio Mundial pola UNESCO dende 2016, cunha selección duns 4.000 monólitos individuais, agrupados en necrópoles en 28 lugares, dos cales 20 están en Bosnia e Hercegovina, dous en Croacia, tres en Montenegro, e tres en Serbia.

## Notas