Epilítica

[miniatura|300x300px|O [fento *Davallia canariensis* e o seu rizoma]]
En ecoloxía denomínase **epilítica** á especie que adoita vivir sobre rochas. 

Son animais, vexetais, fungos ou liques que prefiren, ou están obigados, a viviren sobre rochas ou pedras. Tamén reciben este cualificativo os organismos microbiamos que viven sobre as rochas. Estas especies reciben o nome de **epilito** ou **epilita**, segundo o xénero da especie.

As especies epilíticas son, en xeral, particularmente resistentes ou están adaptadas a determinadas condicións ambientais, como á exposición aos raios ultravioleta, ao vento, á deshidratación, á alternancia de períodos día/noite, ás estacións cálidas e frías, secas e húmidas, etc.

Este neoloxismo da linguaxe científica rexistrouse por primeira vez no inglés en 1900.

Hai tamén especies denominadas **murícolas**, que son as que se adaptaron para viviren en paredes naturais ou nos muros de construcións humanas, achando alí un hábitat substituto.

E baixo a auga, ou nunha zona permanentemente exposta a salpicaduras, podemos falar dunha *bipelícula epilítica*, para describirmos a fina capa de algas (microalgas) e microorganismos que se desenvolven en rochas mergulladas en augas doces, salobres ou mariñas. Nalgunhas áreas turbulentas e/ou fortes, esta biopelícula é unha fonte discreta pero importante de alimento para moitas especies.

## Sinónimos 
Son sinónimos de epilítico, -ca os termos **litófita**, ou **litófito** (no caso dos vexetais), **lapidícola**, **rupícola**, e **saxícola**. 

## Etimoloxías 
* **epilítica, -co**. Deriva dos termos do grego antigo έπί *epi*, "en", e λίθ[ος] *líth[os]*, "rocha", "pedra", coa adición dos sufixos -*ca* ou -*co*, segundo o xénero. Literalmente, "na superficie dunha rocha".
* **endolítico, -ca**. De *endo*- e ´-*lítico*. Do grego antigo ἔνδο[ν] *éndo[n]*, "dentro", e λίθ[ος] *líth[os]*, "rocha", "pedra", coa adición dos sufixos -*ca* ou -*co*, segundo o xénero. Literalmente, "dentro dunha rocha".
* **litófito**. Formado polos elementos *lito*- e -*fĭto*, do grego antigo λίθο[ς] *lítho*- e φυτό[ν] -*phyto[n]*, "planta".
* **lapidícola**. Tirado do *lapidi*-, do latín *lapis, -idis*, "pedra", e -*cola*, do latín *colere*, "habitar".
* **murícola**. De *muri*- e -*cola*, do latín *mūrus, i*, "muro", "parede" e *colere*, "habitar".
* **rupícola**. De *rupi*- e -*cola*, do latín *rupes, is*, "pena", "rocha", e *colere*, "habitar".
* **saxícola**. De *saxi*- e -*cola*, do latín *saxum, -i*, "pena", "rocha", e *colere*, "habitar".

## No mundo vexetal 
En plantas e liques, os epilitos máis fáciles de observar son liques (simbioses de algas e fungos), certas plantas (musgos, fentos, e as chamadas plantas superiores), pero tamén se poden observar frecuentemente algas e bacterias fotosintetizadoras que medran nas rochas, empregándoas como soporte, e mesmo como fonte de oligoelementos.

As plantas epilíticas ou os liques son sempre organismos autótrofos fotosintéticos; son capaces de absorberen a humidade do aire, recoller o orballo e encontrar sales minerais nas partículas que recollen do aire, da auga de escorrentía, da chuvia e, ás veces, no humus ou na necromasa (masa de materia orgánica morta presente nun ecosistema) que se poden acumular na rocha. Algunhas das súas especies segregan ácidos orgánic permitindo que as súas raíces se afundan na rocha e obteñan alí algúns dos seus alimentos. Á beira do mar, deben adaptarse á marusía e aos raios ultravioleta.

### Notas 
* Algunhas plantas (musgos, fentos, cactos ou liques) son epífitas e epílitos.
* Nas plantas podemos distinguir os epílitos terrestres e acuáticos (algas, algas incrustantes, biopelículas algais, a miúdo asociadas a bacterias, etc.).

## Ecosistemas verticais 
En zonas tropicais en particular, unha gran variedade de especies poden colonizar as rochas, contribuíndo á facer complexos naturais os ecotóns, aumentando así a dispoñobilidade de microhábitats.

**Nota:** despois dunha etapa pioneira, especialmente se os arbustos e as árbores crecen nas rochas, os epífitos á súa vez poden establecerse nos epílitos.

Fórmanse así sobre as rochas ecosistemas verticais máis ou menos complexos ou simplificados que evolucionan co paso do tempo.
Nos trópicos, algúns invertebrados e réptiles poden pasar toda a súa vida alí e durante varias xeracións, sen chegaren nunca ao solo.

## Galería 

Navelwort 700.jpg|*Umbilicus rupestris*, exemplo de planta murícola
Saxifraga oppositifolia 14-98-45.jpg|*Saxifraga oppositifolia* sobre unha pedra, en Canadá
Lithophytes at Chatswood West.jpg|Musgos e outras plantas epilíticas sobre unha areísca en Australia
Hawkesbury Sandstone & Pyrrosia rupestris Chatswood West.jpg|Debaixo de saíntes ou na entrada das covas, as plantas deben adaptarse á pouca luz. Porén, adoitan beneficiarse dunha maior humidade; (aquí: musgos e *Pyrrosia rupestris* en Australia).
Adiantum lunulatum W IMG 2336.jpg|O fento *Adiantum lunulatum*
Caloplaca marina.JPG|O lique *Caloplaca marina*, litófito

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Angalan, N. Q., Reyes, G. A. & Gomez, R. A., Jr. (2014): "True" Measure of Lithophytes Diversity across Microclimate". *Journal of Nature Studies* **13** (1): 39-47.
* Font Quer, P. (1993): *Diccionario de botánica*. Barcelona: Editorial Labor. ISBN 84-335-0078-3.
* Le Bris, Sylvain; Thérèse Le Campion-Alsumard & Jean-Claude Romano (1988): "Caractéristiques du feutrage algal des récifs coralliens de Polynésie française soumis à différentes intensités de bioérosion". *Oceanologica Acta* **21** (5): 695-708.