Centro histórico de Odesa

O **centro histórico de Odesa** (en ; romanizado como *Istorychnyi tsentr Odesy*), **Centro Histórico da Cidade de Odesa**, ou **Centro de Odesa** é Patrimonio da Humanidade da UNESCO localizado en Odesa, Ucraína. Incluíuse na lista de lugares de interese da UNESCO en 2023 e, actualmente, está na Lista do Patrimonio da Humanidade en Perigo debido á guerra ruso-ucraína. Presentouno o Ministerio de Cultura e Turismo de Ucraína e asignóuselle os criterios I, II, III, IV e V. En xaneiro de 2023, a UNESCO engadiuno tanto á Lista do Patrimonio Mundial como á Lista do Patrimonio Mundial en Perigo segundo os criterios II e IV.

## Descrición 
O centro histórico atópase nunha fonda pouco profunda da costa a uns 30 quilómetros ao norte do esteiro do Dniéster. A cidade fundouse en 1794 por unha decisión estratéxica de Catarina a Grande de construír un porto de augas cálidas tras a conclusión da Guerra Ruso-Turca de 1787–1792. A nova cidade, construída no lugar dunha fortaleza turca, foi inicialmente planeada por un enxeñeiro militar e logo expandiuse aínda máis durante o século XIX.

Odesa debe o seu carácter e rápido desenvolvemento durante o século XIX ao éxito do seu porto, ás políticas favorables dos seus gobernadores e ao seu status como cidade portuaria libre de 1819 a 1859. O comercio atraeu a moitas persoas diversas que formaron comunidades multiétnicas e multiculturais, convertendo a Odesa nunha cidade cosmopolita. O seu ritmo de desenvolvemento, a riqueza que xerou e o seu multiculturalismo influíron na súa expresión arquitectónica e na variedade de estilos que aínda permanecen na paisaxe urbana. Tamén causou tensións que, a partir de 1821, desencadearon unha serie de acontecementos violentos. O centro histórico de Odesa é un sistema en cuadrícula de amplas rúas arboradas divididas en dous bloques rectangulares, cuxa dirección se adaptaba á orientación de dous profundos barrancos que atravesaban a meseta alta de Odesa perpendicular ao mar.

A cidade caracterízase por edificios relativamente baixos. Deseñados por arquitectos e enxeñeiros de renome, moitos deles procedentes de Italia nos primeiros anos, os seus teatros, edificios relixiosos, escolas, palacios privados e vivendas, clubs, hoteis, bancos, centros comerciais, almacéns, bolsas, terminais e outros edificios públicos e administrativos representan tanto a diversidade ecléctica nos estilos arquitectónicos como todas as actividades principais dunha cidade comercial. O Bulevar Prymorskyi, que se estende ao longo do bordo da meseta, as Escaleiras Prymorskyi que baixan ata a costa, e o conxunto do Teatro da Ópera e Ballet de Odesa, e o Palais-Royal son os principais fitos da cidade. Aínda que a calidade urbana e arquitectónica representada en Odesa tamén se pode atopar noutras cidades dos antigos imperios ruso e austrohúngaro, Odesa conservou grandes áreas do seu tecido histórico que reflicten o seu rápido e próspero desenvolvemento no século XIX e a súa poboación, que era moito máis diversa que en moitas outras cidades. Así, Odesa, a través da súa planificación urbana e do seu patrimonio construído como reflexo de moitas culturas, valores, costumes, estruturas sociais e denominacións, pode considerarse que destaca como testemuño das tradicións multiculturais e multiétnicas das cidades de Europa do Leste do século XIX.

## Danos durante a invasión rusa de Ucraína
O 23 de xullo de 2023, Rusia lanzou un ataque con mísiles durante a noite sobre Odesa, que danou gravemente a Catedral da Transfiguración ortodoxa, a máis grande da cidade. Rusia negou ter atacado a catedral. En total, 25 monumentos arquitectónicos resultaron danados no centro histórico de Odesa, segundo as autoridades.

O 5 de novembro de 2023 un novo ataque con mísiles rusos danou o Museo de Belas Artes de Odesa e varias casas.

## Sitios

Ficheiro:Russov House in Odessa-ua.jpg|A casa Russov
Ficheiro:Будинок з однією стіною (Відьмин будинок).jpg|A casa do muro
Ficheiro:Operniy-1.jpg|O Teatro da Ópera
Ficheiro:Sofievskaya-5a23.jpg|Palacio Potocki
Ficheiro:Потьомкінські сходи 11.jpg|Escaleira Potemkin
Ficheiro:Одеса Пасаж та готель «Пасаж» Преображенської, 34 07- 2018.jpg|Hotel *Pasaxe*
Ficheiro:Одеса Шахський палац 2.jpg|Palacio Bzhozovsky
Ficheiro:Bunina-15-245.jpg|O *Teatro da filarmónica de Odesa*, unha antiga bolsa de valores
Ficheiro:Спасо-Преображенський собор, Одеса DSC8126.jpg|A Catedral da Transfiguración, a catedral ortodoxa máis grande de Odesa
Ficheiro:Готель Брістоль Одеса пушкінська.jpg|Hotel Bristol
Ficheiro:Одеський археологічний музей 01.jpg|Museo Arqueolóxico
Ficheiro:Восени у міському саду, Одеса.jpg|Xardín da cidade

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Odesa

### Ligazóns externas 
* 
* Official Odesa web page  
* Official Odesa Map Portal 
* Map of the current public transport routes in Odesa 
* The murder of the Jews of Odessa  durante a Segunda guerra mundial, na Yad Vashem website.
* The Jewish Community of Odessa, The Museum of the Jewish People at Beit Hatfutsot
* Odesa yesterday. Odesa today. Images gallery. Prospekt Group