open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
A Vena

Como topónimo **A Vena** pode referirse a:

;En Galiza
***A Vena**, lugar da parroquia de San Román de Montoxo, no concello de Cedeira;
***A Vena da Carreira**, lugar da parroquia de Vilanuíde, no concello de Quiroga;
***A Gañavena**, lugar da parroquia de Taboexa, no concello das Neves.
Talaigua Nuevo

**Talaigua Nuevo** é un concello de Colombia que se atopa no departamento de Bolívar. Segundo o censo de 2025, tiña unha poboación de 14.092 habitantes.

## División político administrativa 
Ademais da súa cabeceira municipal, Talaigua Nuevo ten baixo a súa xurisdición os seguintes centros poboados:

* Cañohondo
* Ladera de San Martín
* Los Mangos
* Patico
* Peñón de Durán
* Porvenir
* Talaigua Viejo
* Tupe
* Vesubio

## Notas
Tiquisio

**Tiquisio** é un concello de Colombia que se atopa no departamento de Bolívar. Segundo o censo de 2025, tiña unha poboación de 19.763 habitantes.

## Toponimia 
O seu nome provén dun cacique indíxena chamado *Tiquio*, cuxo pobo estaba asentado na rexión.

## División político administrativa 
Ademais da súa cabeceira municipal, Tiquisio ten baixo a súa xurisdición os seguintes centros poboados:

*Bocas de Solis
*Bolombolo
*Colorado
*Dos Bocas
*El Sudán
*La Ventura
*Puerto Coca
*Puerto Gaitán
*Quebrada del Medio
*Sabanas del Firme
*Tiquisio Nuevo (El Coco)

## Notas
A Vena, San Román de Montoxo, Cedeira

**A Vena** é un lugar da parroquia de San Román de Montoxo, no concello coruñés de Cedeira, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2023 tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Román de Montoxo 
### Parroquias de Cedeira 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cedeira
Turbaná

**Turbaná** é un concello de Colombia que se atopa no departamento de Bolívar. Segundo o censo de 2025, tiña unha poboación de 	18.037 habitantes. Atópase a uns 80 m s. n. m., e limita polo norte co concello de Turbaco e coa cidade de Cartaxena de Indias, polo sur co concello de Arjona.

## División político administrativa 
Ademais da súa cabeceira municipal, Turbaná ten baixo a súa xurisdición os seguintes centros poboados:

* Ballestas
* Lomas de Matunilla

## Demografía 
## Notas
Villanueva, Bolívar

**Villanueva** é un concello de Colombia que se atopa no departamento de Bolívar. Segundo o censo de 2025, tiña unha poboación de 26.130 habitantes. Atópase a 35 quilómetros da capital departamental, Cartaxena de Indias. A poboación existe dende a segunda metade do século XVIII, conseguindo a categoría de concello en 1970. 

## División político administrativa 
Ademais da súa cabeceira municipal, Villanueva ten baixo a súa xurisdición os seguintes centros poboados:

* Algarrobo
* Zipacoa

## Notas
Zambrano, Bolívar

**Zambrano** é un concello de Colombia que se atopa no departamento de Bolívar. Segundo o censo de 2025, tiña unha poboación de 12.970 habitantes. Atópase á beira do río Magdalena, na chamada Baixa Montaña Montemariana. Está a 168 km de Cartaxena de Indias, a capital do departamento. Neste concello atópsae a Ponte Antonio Escobar Camargo que une a Plato coa subrexión dos montes de María, ademais de ser porto fluvial da subrexión.

## División político administrativa 
Ademais da súa cabeceira municipal, Montecristo ten baixo a súa xurisdición o centro poboado de Capaca.

### Vereas 
O concello conta coas seguintes vereas:

Jesús del Río, Caño Negro, Cachipay, Callao, Bongal, Candelaria, Tosnovan, Florida, Casa Blanca, Playa de las Bestias, La Unión, Caña Larga, Delirio, Benitera, Bucarelia, San Francisco, Pereira, La Tuna, Puinta Pozo, La Estrella, Guasimal, La Esperanza, Salitral, Campo Alegre, Providencia, La Pianola, Isla Sura, Veranillo, Las Vegas, Cuba, entre outras.

## Notas
María La Baja

**María La Baja** é un concello de Colombia que se atopa no departamento de Bolívar. Segundo o censo de 2018, tiña unha poboación de 51.264 habitantes.

## División político administrativa 
Ademais da súa cabeceira municipal, María La Baja ten baixo a súa xurisdición os seguintes centros poboados:

;Centros poboados maiores:

* Arroyo Grande
* Colú
* Correa
* El Níspero
* Flamenco
* Los Bellos
* Matuya
* Nueva Florida
* Ñanguma
* Primero de Julio 
* Pueblo Nuevo
* Retiro Nuevo
* Rosas de Mampuján
* San José del Playón
* San Pablo Norte

; Centros poboados menores'''

* Cedrito
* El Guamo
* El Majagua
* El Pueblito (Santa Fe de Hicotea)
* El Sena
* Guarismo
* La Pista
* La Suprema
* Mampuján
* Marquez
* Munguia
* Nueva Esperanza
* Nuevo Porvenir
* Nuevo Retén
* Sucesión
* Tomarazón

## Notas
Cartel (1963)

***Cartel*** foi unha revista editada en Vigo en 1963.

## Historia e características 
Subtitulada *Órgano de expresión del SEU de la ETPI de Vigo*, apareceu en marzo de 1963. Revista en castelán que dirixían e na que colaboraban os estudantes das escolas técnicas de Vigo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra
Pond Inlet

**Pond Inlet** (en silabario inuktitut: ᒥᑦᑎᒪᑕᓕᒃ; en inuktitut: **Mittimatalik**) é unha aldea predominantemente inuit situada na illa de Baffin na rexión de Qikiqtaaluk en Nunavut, no Canadá. 

## Toponimia 
Para os inuit o nome do lugar "é e sempre foi Mittimatalik". O explorador escocés Sir John Ross chamara Pond's Bay a un brazo de mar que separa a illa Bylot da illa Baffin, e a aldea agora comparte ese nome.

## Demografía 
## Notas 
## Véxase tamén
Mingos Gallego

**Mingos Gallego** é un pseudónimo que empregou un dos irmáns de la Iglesia González:

***Antonio de la Iglesia González**
***Francisco María de la Iglesia González**
Kugluktuk

**Kugluktuk** (en silabario inuktitut: ᖁᕐᓗᖅᑐᖅ; en inuinnaqtun: **Qurluqtuq**, coñecida como *Coppermine* ata o 1 de xaneiro de 1996) é unha aldea predominantemente inuit situada na rexión de Kitikmeot en Nunavut, no Canadá. É a comunidade máis occidental de Nunavut, preto da fronteira cos Territorios do Noroeste.

## Demografía 
## Lingua 
A lingua tradicional da zona é o inuinnaqtun e escríbese usando o alfabeto latino en lugar do silabario inuktitut. Do mesmo xeito que acontece en Cambridge Bay, Bathurst Inlet e Umingmaktok, o silabario case non se ve na escrita habitual na vila e só o usa o goberno de Nunavut.

## Notas 
## Véxase tamén
Kinngait

**Kinngait** (en silabario inuktitut: ᑭᙵᐃᑦ; en inuktitut: **Kinngait**, coñecida como *Cape Dorset* ata o 27 de febreiro de 2020) é unha aldea predominantemente inuit situada na rexión de Qikiqtaaluk en Nunavut, no Canadá. Atópase na illa Dorset, preto da península Foxe, no extremo sur da illa de Baffin.

## Demografía 
## Notas 
## Véxase tamén
Torres Ífer

As **Torres Ífer** son unha parella de rañaceos da cidade de Vigo. É o segundo edificio máis alto da cidade (o primeiro de carácter civil) tras a Cidade da Xustiza, e o décimo de Galicia. Tamén son coñecidas como as **Torres do Círculo de Empresarios**, por albergar a sede deste organismo. 

Deben esa denominación á empresa Ifer SL, promotora dos edificios. Foron inauguradas en 1998, e desde entón víronse inmersas en procesos xudiciais após de seren declaradas ilegais nunha sentenza do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia o 19 de xaneiro de 2002.

## Historia
As torres de Ifer están situadas no terreo denominado como A Braña. A zona, de marcado carácter industrial durante o século XX, posuía no terreo unha fábrica de cervexas da empresa Unión Cervecera, que operou até o seu peche o 31 de decembro de 1989:

A empresa, que contaba con outras dúas plantas en Málaga e Valencia, recolocou ou indemnizou os empregados e fechou as súas portas. Finalmente, en 1994 a fábrica foi derribada. Nese mesmo ano aprobouse a licenza para construír no mesmo terreo dúas torres de 22 andares, que albergarían ao Club Financeiro de Vigo.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Lista de rañaceos en Galicia
Lingua inuinnaqtun

A **lingua inuinnaqtun** (en inuinnaqtun: ᐃᓄᐃᓐᓇᖅᑐᓐ) é unha lingua inuit falada no Canadá. Fálase no ártico central canadense. Está moi relacionado co inuktitut, e algúns estudosos, como Richard Condon, cren que o inuinnaqtun está máis apropiadamente clasificado como un dialecto do inuktitut. O goberno de Nunavut recoñece o inuinnaqtun como lingua oficial ademais do inuktitut, e en ocasións denomínase inuktut. Tamén se fala nos Territorios do Noroeste e é recoñecido como lingua oficial do territorio ademais do inuvialuktun e o inuktitut. O inuinnaqtun está clasificado como "definitivamente en perigo" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Uso 
Segundo o censo de 2016, o inuinnaqtun tiña 1.310 falantes. Fálase principalmente nas comunidades de Cambridge Bay, Kugluktuk e Gjoa Haven na rexión de Kitikmeot de Nunavut. Fóra de Nunavut, fálase na aldea de Ulukhaktok, nos Territorios do Noroeste, onde tamén se coñece como *kangiryuarmiutun*, formando parte da lingua inuvialuktun. Escríbese usando o alfabeto latino agás en Gjoa Haven, onde se usa o silabario inuktitut (como para a variedade natsilingmiutut).

## Vocabulario e frases en inuinnaqtun 
miniatura|Sinal de Stop, "Nutqarrit" en inuinnaqtun.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua de sinais inuit
Carmen Pérez Pais

**María del Carmen Pérez Pais**, nada en México o 26 de decembro de 1953, é unha profesora e investigadora galega.

## Traxectoria 
Doutora en Filosofía e Letras pola Universidade Complutense de Madrid coa tese *La prensa gallega durante la Segunda República* (1984). Posgrao en Biblioteconomía e Documentación. Foi directora da Biblioteca Universitaria de Vigo. Foi profesora de Biblioteconomía e Documentación da Universidade da Coruña no campus de Ferrol, vicedecana de Biblioteconomía e Documentación da Facultade de Humanidades da UDC dende 2005. En 2009 asumiu a dirección da cátedra Jorge Juan. Foi membro da Comisión de Igualdade e do Arquivo de Comunicación do Consello da Cultura Galega. Secretaria e vogal da rama de Bibliotecas de ANABAD-Galicia. Experta en fontes de información e prensa galega, colaborou en *Arbor*, *Encrucillada*, *Galicia en Madrid*, *Gran Enciclopedia Gallega*, *Métodos de información* e *A Nosa Terra*.

## Obras 
* *Repertorio bibliográfico sobre a prensa galega*, 1993 (con Rosa Cal Martínez).
### Artigos 
* "Prensa", Gran Enciclopedia Gallega, t. 25.
* "A participación política das mulleres durante a II República", 1983
* "La administración local en el marco de internet: la información orientada a las mujeres. Propuesta de estudio: las páginas web de los ayuntamientos de la provincia de A Coruña (Galicia. España)", 2006.
* "Las mujeres en la edición de Ferrol".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha no Consello da Cultura Galega.
Silabario inuktitut

[miniatura|Sinal de tráfico bilingüe en [Nunavut. A transliteración de '*** é .]]
O **silabario inuktitut** ( , ou , ) é un sistema de escrita de tipo alfasilabario usado polos inuit de fala inuktitut no territorio canadense de Nunavut, así como na rexión de Nunavik (no Quebec) e de Nunatsiavut (en Labrador). En 1976, a Comisión Lingüística do Instituto Cultural Inuit converteuno na escrita cooficial das linguas inuit, xunto co alfabeto latino.

O nome **** () deriva da raíz , que significa "boca". O sistema de escrita alternativo, baseado no alfabeto latino chámase  (), que deriva de , unha palabra que describe as marcas nas rochas. ***' () significa "novo sistema de escrita" en constrate con  (), o "antigo silabario" usado antes da reforma de 1976.

## Historia 
Os primeiros esforzos para escribir inuktitut proviñan de misioneiros moravos en Groenlandia e Labrador a mediados do século XIX usando a escrita latina. O primeiro libro en inuktitut usando o silabario cree foi un panfleto de oito páxinas coñecido como *Selections from the Gospels in the dialect of the Inuit of Little Whale River* (, "Palabras de Xesús"), impreso por John Horden en 1855–1856 en Moose Factory para que Edwin Arthur Watkins os usase cos inuit en Chisasibi (daquela coñecido como Fort George). En novembro de 1865, Horden e Watkins reuníronse en Londres baixo a dirección de Henry Venn para adaptar o silabario cree á lingua inuktitut. Na década de 1870, Edmund Peck, outro misioneiro anglicano, comezou a imprimir textos segundo ese estándar. Outros misioneiros, e máis tarde lingüistas ao servizo dos gobernos canadense e estadounidense, adaptaron o alfabeto latino aos dialectos do delta do río Mackenzie, das illas árticas occidentais do Canadá e de Alasca.

## Notas 
## Véxase tamén
Nasrin Sotoudeh

**Nasrin Sotoudeh** (en ), nada en Langarud o 30 de maio de 1963, é unha avogada polos dereitos humanos iraniana. Representou activistas e políticos da oposición iraniana encarcerados tralas disputadas eleccións presidenciais iranianas de xuño de 2009 e os presos condenados a morte por crimes cometidos cando eran menores. Entre os seus clientes estiveron a xornalista Isa Saharkhiz, a premio Nobel da Paz Shirin Ebadi e Heshmat Tabarzadi. Tamén representou mulleres arrestadas por aparecer en público sen hijab, o que é un delito punible en Irán.

## Traxectoria 
Sotoudeh foi arrestada en setembro de 2010 acusada de difundir propaganda e conspirar para prexudicar a seguridade do estado En xaneiro de 2011, as autoridades iranianas condenaron a Sotoudeh a 11 anos de prisión, ademais de prohibirlle exercer a avogacía e abandonar o país durante vinte anos. Máis adiante ese ano, un tribunal de apelación reduciu a súa condena a seis anos e a prohibición da práctica a dez anos.

En xuño de 2018, foi detida de novo e, o 12 de marzo de 2019, condenada a prisión en Teherán, tras ser acusada de varios delitos relacionados coa seguridade nacional. Mentres un xuíz de Teherán dixo á Axencia de Noticias da República Islámica que estivo encarcerada durante sete anos, outras fontes informaron de que a pena máxima incluía dez anos de prisión e 148 lategazos, xunto con outros seis vereditos e penas que sumaban un total de 38 anos agrupados. Non obstante, a condena foi reducida posteriormente a 10 anos en total.

En 2021, foi nomeada entre as 100 persoas máis influentes do mundo pola revista *Time*. Foi liberada cun permiso médico en xullo de 2021.

## Filmes 
Sotoudeh aparece no filme *Taxi* do director Jafar Panahi, cando senta no coche de Panahi de camiño a visitar un cliente encarcerado. Nasrin Sotoudeh foi o tema do documental de 2020 *Nasrin*, filmado en segredo en Irán sobre as "batallas en curso de Sotoudeh polos dereitos das mulleres, a infancia e as minorías".

## Notas
Proteína cofactor de membrana

A **proteína cofactor de membrana** (**MCP** polas súas siglas en inglés), tamén chamada **proteína reguladora do complemento CD46** ou **CD46** (*cluster* de diferenciación 46), é unha proteína que nos humanos está codificada no xene *CD46* do cromosoma 1. É unha proteína inhibidora de receptores do complemento.

## Xene 
O xene *CD46* atópase nun *cluster* no cromosoma 1q32, onde se encontran tamén outros xenes que codifican compoñentes estruturais do sistema do complemento. Atopáronse polo menos catorce variantes de transcrición diferentes que codifican distintas isoformas deste xene.

## Función 
A proteína codificada por este xene é unha proteína de membrana tipo I e é un compoñente regulador do sistema do complemento.

A proteína codificada ten unha actividade de cofactor para a inactivación (por medio de clivaxe) dos compoñentes do complemento C3b e C4b polo factor I sérico, que protexe a célula hóspede de danos polo complemento.

Esta proteína pode estar implicada na fusión do espermatozoide co ovocito durante a fecundación.

## Importancia clínica 
### Sarampelo 
A proteína codificada pode actuar como receptor da cepa Edmonston do virus do sarampelo, do herpesvirus humano 6 (HHV-6), dos adenovirus do grupo B, e dos pili de tipo IV de *Neisseria* patóxenas.

A rexión extracelular de CD46 contén catro repeticións consenso curtas (SCR) duns 60 aminoácidos que se dobran formando un dominio compacto en barril beta rodeado de bucles flexibles. Como se demostrou para o CD46 e outros ligandos, a estrutura da proteína CD46 crese que se lineariza despois de unirse ao HHV-6. Aínda que a súa interacción precisa non foi polo momento determinada, os dominios SCR segundo e terceiro son necesarios para a unión do HHV-6 ao receptor e a súa entrada na célula. O complexo heterotetrámero gH/gL/gQ1/gQ2 do HHV-6 foi identificado como un ligando do CD46.

### Meduloblastoma 
Espécimes de meduloblastoma establecido (un tumor cerebral maligno común en nenos) expresan CD46, e ditos espécimes de meduloblastoma extirpados de pacientes teñen altos niveis de expresión de CD46. Xa que logo, unha vacina feita para a cepa Edmonston dovirus do sarampelo podería servir para tratar o meduloblastoma. Esa vacina xa foi probada en varios ensaios con outros tipos de tumores que tiñan unha alta expresión de CD46, incluíndo un tipo de tumor cerebral adulto.

### Cancro de próstata 
Recentemente, o CD46 converteuse nunha diana prometedora para o tratamento de adenocarcinomas e tipos neuroendócrinos de cancro de próstata resistente á castración metastático. Identificouse que YS5, unha IgG1 humana de lonxitude completa con especificidade para o CD46, ten unha alta afinidade de unión co tecido de cancro prostático.

### Doenzas inflamatorias 
A deficiencia de CD46 contribúe a trastornos inflamatorios.

## Interaccións 
CD46 interacciona con CD9, CD151 e CD29.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Entrada en GeneReviews/NCBI/NIH/UW sobre a síndrome hemolítica urémica aípica
* Entradas de OMIM sobre a síndrome hemolítica urémica atípica
* 
*
Todd Solondz

**Todd Solondz**, nado en Newark o 15 de outubro de 1959, é un cineasta e dramaturgo estadounidense coñecido polo seu estilo de sátira escura e socialmente consciente. O traballo de Solondz recibiu aclamación da crítica polos seus comentarios sobre o "escuro dos suburbios americanos de clase media", un reflexo dos seus propios antecedentes en Nova Jersey. Tamén é profesor na Universidade de Nova York.

## Traxectoria 
Solondz naceu en 1959 en Newark, Nova Jersey, e creceu nos seus suburbios próximos. Solondz obtivo unha licenciatura en inglés en Yale e asistiu ao programa de Mestrado en Belas Artes da Universidade de Nova York en cinema e televisión, mais non completou un título.

Solondz é ateo. No artigo de *The A.V. Club* "Is There a God?" ("Hai un Deus?"), respondeu á pregunta "Ben, eu, son ateo, así que realmente non creo que o haxa. Mais supoño que podería demostrarse que estou equivocado".

A partir de 2024, Solondz viviu na cidade de Nova York, en Greenwich Village. El e a súa esposa teñen dous fillos.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Moore, Michelle E. "If It Was a Rape, Then Why Would She Be a Whore?: Rape in Todd Solondz' Films." *Rape in Art Cinema*. Ed. Dominique Russell. Nova York: Continuum Press, 2010. 129–144.
### Ligazóns externas 
*ToddSolondz.com
*Gothamist interview – with Todd Solondz, abril 2005
*Crítica de *Life During Wartime* por Andréa Grunert 
*Literatura sobre Todd Solondz
Aguadas

**Aguadas** é un concello de Colombia que se atopa no departamento de Caldas. Segundo o censo de 2025, tiña unha poboación de 23.649 habitantes.

## División político administrativa 
Ademais da súa cabeceira municipal, Aguadas ten baixo a súa xurisdición os seguintes centros poboados:

* Alto de La Montaña
* Alto de Pito
* Arma
* Bocas
* Edén
* La Mermita
* Pore
* San Nicolás
* Viboral

## Notas
Callón (apelido)

**Callón** é un apelido galego.

En xaneiro de 2023 existían 171 persoas en Galicia co apelido Callón, ben sexa como primeiro ou segundo apelido. O concello con maior concentración de persoas con este apelido é Ribeira.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de apelidos galegos
### Ligazóns externas 
* Os apelidos en galego. Orientacións para a súa normalización da Real Academia Galega, 2016.
Boa Sr

**Boa Sr**, nada en . 1925 e finada o 26 de xaneiro de 2010, foi unha muller andamanesa, derradeira persoa falante fluída da lingua aka-bo. Non se debe confundir Boa Sr con outro membro da tribo grande andamanesa, Boa Jr; as dúas mulleres non estaban directamente relacionadas. A finada nai de Boa Jr, Boro (que tamén foi a última falante da súa lingua, a aka-kora) foi a mellor amiga de Boa Sr e chamou á súa filla na súa honra.

## Traxectoria 
Boa naceu arredor do ano 1925. A súa nai, To, pertencía ao pobo bo e o seu pai, Renge, pertencía ao pobo jeru. Nos seus primeiros anos de vida, Boa viviu en Mayabunder, unha cidade da Illa Andamán Media. Casou moi nova con Nao, outro membro do pobo do seu pai, aínda que tanto el como os seus fillos morreron antes ca ela. Consideraba a lingua jeru como a súa lingua materna.

Boa Sr. viviu a epidemia levada polos británicos ás Illas Andamán e Nicobar, que devastou a poboación da Grande Andaman, e tamén pola ocupación xaponesa das Illas Andamán durante a segunda guerra mundial. Na década de 1970, ela e outros grandes andamaneses foron trasladadas pola forza polo goberno da India á illa do Estreito, unha pequena reserva tribal ao leste da illa de Baratang.

O seu marido, Nao Jer, morreu varios anos antes ca ela, e a parella non tivo fillos. Ela sufriu algunha perda de visión durante a súa vida posterior, pero considerouse que gozaba de boa saúde ata pouco antes da súa morte en 2010. A morte de Boa Sr. deixou só 52 O lingüista Narayan Choudhary tamén explicou o que significaba a perda de Boa Sr. tanto en termos académicos como persoais: "A súa perda non é só unha perda para a gran comunidade andamanesa, é unha perda de varias disciplinas de estudos xuntas, incluíndo antropoloxía, lingüística, historia, psicoloxía e bioloxía. Para min, Boa Sr. personificaba unha totalidade de humanidade en todos os seus matices e cunha riqueza que non se atopa en ningún outro sitio”.

## Notas
John Philip Sousa

**John Philip Sousa**, nado en Washington, D. C o 6 de novembro de 1854 e finado o 6 de marzo de 1932, foi un músico e compositor estadounidense, e eventualmente militar e luthier, autor de varias das marchas máis coñecidas dos EUA. Colaborou no desenvolvemento do "sousaphone" ou "sousafón", un grande instrumento de metal semellante ao helicón e á tuba.

## Traxectoria 
### Orixe e formación 
O seu pai era de ascendencia portuguesa e a súa nai de orixe bávara. 

Sousa comezou a súa carreira tocando o violín e estudando solfexo e composición con John Esputa e George Felix Benkert; ademais estudou piano, canto e diversos instrumentos de vento-metal.

O seu pai, que era trombonista na Banda dos Marine Corps dos Estados Unidos, enrolouno como aprendiz nesa banda en 1868. Sousa deixouna en 1875 e, durante os seguintes cinco anos, actuou como violinista e aprendeu a tocar todos os instrumentos de vento e a dirixir orquestras. En 1880 Sousa reincorporouse á Banda da Mariña e exerceu nela durante 12 anos como o seu director. En 1892 deixou a banda militar para organizar a Banda Civil de Sousa. Desde 1880 até a súa morte, Sousa dedicouse exclusivamente á dirección e á composición musical. 

### Obras 
Escribiu marchas militares e outras músicas patrióticas, a opereta *El Capitan* e outras composicións para entidades como o Smithsonian Institution. 

Algunhas das súas obras máis coñecidas son "Semper Fidelis " (a marcha oficial do Corpo de Mariña dos Estados Unidos), "The Stars and Stripes Forever " (a Marcha Nacional dos Estados Unidos de América) e "The Washington Post". 

### Pasamento 
Sousa morreu de insuficiencia cardíaca en Reading, Pensilvania. Está enterrado no cemiterio do Congreso en Washington, DC.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Marcha (música)
### Ligazóns externas 
* The Sousa Archives: A Center for American Music
* The Works of John Philip Sousa – Arquivos midi
* Partituras PDF transcriptas para piano
* Marchas en Mp3 pola banda da Forza Aérea dos Estados Unidos
Lume (1973)

***Lume*** foi un periódico político aparecido en 1973 voceiro de ERGA.

## Historia e características 
Subtitulado *Voceiro dos estudiantes Revolucionarios Galegos (ERGA)* e despois *Voceiro do ERGA*, apareceu en febreiro de 1973. De carácter clandestino, loitou pola súa legalización e tivo como tema principal as reivindicacións estudantís. De tendencia nacionalista, estaba vinculado á liña da UPG, aínda que sen formar parte dela. Non cesou antes de abril de 1978.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* *50 aniversario de ERGA* (2022) Fundación Galiza Sempre.
### Ligazóns externas 
* *Lume* nº 1, *Lume* nº 7 e *Lume* nº 15
Fortaleza da Mota de Ois

A **fortaleza da Mota de Ois** é unha construción militar en ruínas da que se conservan restos dos muros, situada en Santiago de Ois (Coirós).

## Descrición
Sitúase sobre un outeiro a uns 230 metros de altitude e sobre un primitivo castro. Data do século XII. Tiña unha planta duns 30 por 35 metros. Construído en cantaría de granito de aparello irregular. Cara ao noroeste é onde se conserva a maior altura. Tamén se ven restos dos alicerces doutras construcións que cinguen a torre. O castelo pertenceu a Pedro Fernández de Andrade, fillo de Fernán Pérez de Andrade. Foi derrubado durante as guerras irmandiñas polo arcebispo Alonso III de Fonseca. Parece que foi reconstruído de novo, pero foi doutra volta derrubado polo gobernador de Galicia Fernando de Acuña, por mandato dos Reis Católicos.

Na zona había outros dous castelos que semellaban dominar e protexer en puntos estratéxicos situados no leito do río Mandeo e, polo tanto, o acceso á cidade de Betanzos por esa vía. Estes eran os da Espenuca e o outro estaría en Aranga. Segundo a lenda foi unha fortificación de mouros, había un túnel secreto que partía dos sotos do castelo e ía ata o río por onde se levaban os cabalos a beber, ademais de actuar como camiño de fuxido para os moradores en caso de seren atacados. Tamén se di que na Mota había un gran tesouro agochado e algunhas persoas andaron na súa procura. No lugar do Casal utilizáronse as súas pedras para construír as casas.
Hai unha lenda relativa á etimoloxía popular do río Mandeo: a xente dos concellos de Aranga e Coirós relata que “estando os mouros acampados na ribeira deste río, dous dos seus caudillos comezaron a discutir sobre quen comandaría as tropas. O máis valente e decidido dos dous, ao ver que non se poñían de acordo, deu un grito exclamando: –aquí *mando eu*!”.

## Notas
Lume (homónimos)

O termo **Lume** pode referirse a:

***Lume**, resultado dun proceso de oxidación violenta de materia combustible que produce luz, calor, vapor de auga e dióxido de carbono;
***Lume**, en bioloxía, espazo exterior dunha estrutura tubular;
****Lume***, periódico órgano de ERGA (1973-1978);
****Lume***, álbum da banda Bala.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Lume**, lugar da parroquia de San Xusto, no concello de Coristanco;
***Lume da Cova**, lugar da parroquia de Santa Baia de Castro, no concello de Coristanco;
***Lume de Suso**, lugar da parroquia de Santa Baia de Castro, no concello de Coristanco.
Castelo de San Carlos (Fisterra)

O **castelo de San Carlos** é unha fortificación defensiva construída no século XVIII durante o reinado de Carlos III de España para defender a costa galega dos ataques de barcos estranxeiros, xunto co castelo do Príncipe e o castelo do Cardeal.

## Historia
As constantes invasións e incursións marítimas da costa galega nos séculos XVII e XVIII por parte de corsarios ingleses e franceses propiciaron a construción dunha serie de bastións defensivos ao longo das Rías Altas, cuxo principal obxectivo era garantir a seguridade da poboación e dos recursos da terra. Unha destas fortalezas foi o castelo de San Carlos, construído na vila de Fisterra. Outras fortalezas defensivas foron o castelo do Príncipe en Cee, o castelo do Cardeal en Corcubión e o castelo do Soberano, que xa non existe, en Camariñas.

A súa construción comezou baixo a dirección dos enxeñeiros Demaur e Exaccha a mediados do século XVIII, porén só se realizou a proxección xeral, a nivelación do xacemento, a cimentación en rocha a base de pedra e barro e un tramo de muro. Mantívose así ata que unha Real Orde de Carlos III de España ordenou a súa finalización. En 1809, durante a Guerra da Independencia de España, as tropas francesas saquearon e incendiaron o castelo.

Tempo despois reconstruíuse e en 1892 o Estado vendeullo en poxa pública a Plácido Castro Rivas, industrial natural da vila. En 1948 o seu fillo Plácido Castro del Río, doou o inmoble ao Concello para crear un museo. En 2006 inaugurouse o Museo da Pesca, da man da Confraría de Pescadores e maila Consellaría de Pesca da Xunta de Galicia. O museo expón a evolución da pesca ao longo do tempo en canto a embarcacións e artes, os costumes da xente do mar, e os naufraxios acontecidos nesta costa.

## Arquitectura 
A súa forma é irregular para adaptarse ás esixencias do terreo rochoso xa que está situado na beira do mar. Tiña unha nave central para as tropas formada por 28 soldados de infantería, a polvoreira e tres troneiras. Apuntando á ría, 11 canóns preparáronse para unha posible invasión.

## Notas
## Véxase tamén
Castelo de San Carlos

O nome de **castelo de San Carlos** pode referirse a varias construción fortificadas:

***Castelo de San Carlos**, en Ferrol;

***Castelo de San Carlos**, en Fisterra.
Corre o vento

***Corre o vento*** é unha curtametraxe documental de 2023 dirixida e escrita por Paula Fuentes e Guillermo Carrera. O filme foi premiado no certame U22 da Fundación Joan Miró  e na 20 edición do MICE do Museo do Pobo Galego. 

## Argumento 
Vilar do Courel é unha pequena aldea que leva décadas resistíndose a desaparecer. Os seus tres últimos habitantes son os gardiáns dun espazo sen tempo, que transita o seu pasado e mira cara ao seu futuro desde un presente baleiro, inmóbil e fráxil. Coa chegada de Branca desde Barcelona, a realidade comeza a transformarse. Polas noites, recordos, soños do pasado e antigas lendas guían aos personaxes a través de bosques máxicos e camiños esquecidos. 

Neste filme abórdanse temas como "a persistencia da memoria e a resistencia ao despoboamento do rural. Tamén o espírito de comunidade que se tiña antes e hoxe xa non está". Esta curtametraxe  foi filmada na aldea de Vilar pouco antes dos incendios forestais que a destruíron en gran parte no 2022.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Trailer
23ª edición dos Premios Mestre Mateo

[300px|miniatura|dereita|Exterior do [Lalín Arena.]]
A **23ª edición dos Premios Mestre Mateo** galardoou as producións audiovisuais de Galicia de 2024 e celebrouse o 15 de marzo de 2025. Durante a cerimonia, a Academia Galega do Audiovisual presentou os Premios Mestre Mateo en 25 categorías. A cerimonia celebrouse no Lalín Arena e foi presentada por Teté Delgado. A gala caracterizouse pola oposisión do sector audiovisual galego ao proxecto de Altri de construción dunha fábrica de celulosa en Palas de Rei, chamado proxecto Gama.

*Rapa*, serie dirixida por Jorge Coira e Javier Cámara, gañou 11 galardóns, entre eles o premio á mellor serie de televisión, mellor guión e mellor dirección. *As Neves* foi o gañador do premio ao mellor filme, mellor interpretación feminina secundaria para Lucía Veiga e mellor son para David Machado, Javier Pato e Daniel Fernández.

## Premios 
[miniatura|dereita|150px|[Jorge Coira, mellor director.]]
[miniatura|dereita|150px|[Javier Cámara, mellor director.]]
miniatura|150px|Diego Anido, mellor actor secundario.
[miniatura|dereita|150px|[Lucía Veiga, mellor actriz secundaria.]]
Os gañadores son os que aparecen en primeiro lugar e destacados en **letra grosa**.

## Premios especiais 
### Premio de Honra Fernando Rey 
* Encarna Alonso

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Palmarés oficial na web dos Premios
Mónica López (actriz)

**Mónica López**, nada nas Palmas de Gran Canaria o 30 de maio de 1969, é unha actriz española. Recibiu o Premio Ondas en 2024 á mellor intérprete feminina en ficción pola serie *Rapa*, así como o Premio Mestre Mateo á mellor interpretación feminina protagonista na 23ª edición dos premios.

## Traxectoria 
Dende moi nova sentiu atracción pola interpretación. Aínda que na súa familia non houbo tradición teatral, no Colexio Alemán onde estudou foi partícipe de montaxes teatrales e da coral escolar. Alí estudou francés, inglés e alemán. Con 17 anos foi a presentadora do programa xuvenil *Mermelada de futuro*, emitido inicialmente na televisión rexional das Canarias e que logo pasou ao eido nacional.

Seguiu a recomendación da súa mestra Concha Doñaque, experta en voz e linguaxe no Centro Insular de Cultura das Palmas, que a animou a realizar as probas para entrar no Instituto del Teatro. Así foi como se trasladou a Barcelona en 1987. Aprendeu catalán e licenciouse en arte dramática. Tamén realizou cursos de interpretación con Francesco di Francescantonio, Dominic de Fazio, Bob McAndrew e James de Paul.

Diferentes medios salientaron a súa versatilidade na interpretación ao longo da súa carreira, pasando do teatro clásico a papeis dramáticos en televisión coa mesma mestría,

## Notas
Darío Loureiro

**Darío Loureiro Carbia**, nado na Ramallosa (Teo) o 11 de xullo de 1997, é un actor galego. Recibiu o Premio Mestre Mateo á mellor interpretación masculina protagonista pola serie *Rapa* na 23ª edición dos premios.

## Filmografía 
### Cinema 
* 2006: *El partido* como Adrián
* 2011: *Eduardo Barreiros, o Henry Ford galego* como Graciliano de neno
* 2015: *A praia dos afogados* como Diego Neira (mozo)
* 2022: *Canallas* como Luismi de mozo

### Series de televisión 
* 2006-2008: *Maridos e mulleres* como Xoel (21 episodios)
* 2007: *Valderrei* como Marco (90 episodios)
* 2008: *La Bella Otero* (2 episodios)
* 2008-2009: *Padre Casares* (13 episodios)
* 2013-2015: *Luci* como Hadrián (16 episodios)
* 2017: *O final do camiño* (1 episodio)
* 2023-2024: *Rapa* (12 episodios)

### Curtametraxes 
* 2007: *Amigos invisíbeis*
* 2008: *O labirinto ario*
* 2012: *Lola* como Cibrán

## Notas
Loureiro (apelido)

**Loureiro** é un apelido galego e portugués, común en Portugal, Galiza, o Brasil e outras rexións do antigo Imperio Portugués, así como descendentes de galegos en América Latina.

En xaneiro de 2023 existían 5.921 persoas en Galicia co apelido Loureiro, ben sexa como primeiro ou segundo apelido.

## Etimoloxía 
A súa orixe é o latín , referido á árbore do loureiro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de apelidos galegos
### Ligazóns externas 
* Os apelidos en galego. Orientacións para a súa normalización da Real Academia Galega, 2016.
Cambridge Bay

**Cambridge Bay** (en silabario inuktitut: ᐃᖃᓗᒃᑑᑦᑎᐊᖅ; en inuinnaqtun: **Iqaluktuuttiaq**) é unha aldea predominantemente inuit situada na illa Victoria na rexión de Kitikmeot en Nunavut, no Canadá. É o máis grande dos dous asentamentos da illa Victoria, sendo o outro Ulukhaktok (nos Territorios do Noroeste).

## Toponimia 
Cambridge Bay recibe o nome do príncipe Adolfo, duque de Cambridge, mentres que o nome tradicional inuinnaqtun da zona é *Ikaluktutiak* (ortografía vella) ou *Iqaluktuuttiaq* (nova ortografía) que significa "bo lugar de pesca".

## Demografía 
## Lingua 
A lingua tradicional da zona é o inuinnaqtun e escríbese usando o alfabeto latino en lugar do silabario inuktitut. Do mesmo xeito que acontece en Kugluktuk, Bathurst Inlet e Umingmaktok, o silabario case non se ve na escrita habitual na vila e só o usa o goberno de Nunavut.

## Notas 
## Véxase tamén
Monte Tetón

O **monte Tetón** é un macizo de 476 metros de altura que se atopa entre os concellos pontevedreses de Tomiño, Tui e Gondomar, concretamente nas parroquias de Tebra (Tomiño), Malvas (Tui) e Couso (Gondomar). Contén un conxunto de gravados concentrados en dúas grandes superficies rochosas separadas uns 300 metros entre elas. O monte ten un percorrido de case 5 quilómetros en circuíto circular. Comeza polo miradoiro das Cachadas na súa parte baixa e continúa con algúns dos petróglifos máis importantes de Galicia, o das Portaxes e o Real Seco. Remata cun vértice xeodésico e outro miradoiro no seu cumio dende o que se contempla o Val Miñor, a serra do Argalo e o Baixo Miño. O conxunto dos dous petróglifos e a montaña forman o coñecido como Ecoparque Arqueolóxico do Monte Tetón.

## Ecoparque Arqueolóxico do Monte Tetón 
Atópase na parroquia tomiñesa de Tebra. A Comunidade de Montes de Tebra e o concello de Tomiño reformaron e sinalizaron este parque para crear un espazo cultural e de lecer. Acolle un dos conxuntos máis importantes de arte rupestre do sur de Europa, xa que se atoparon preto de 200 gravados en rocha granítica da época da Idade do Cobre e a Idade de Bronce (entre os anos -2500 e -900).

Ficheiro:Petróglifo de Portaxes, Monte Tetón, Tomiño.jpg|Petróglifo das Portaxes.
Ficheiro:Sinal informativo do petróglifo das Portaxes.jpg|Sinal informativo do petróglifo.

### Petróglifo do Real Seco 
É posiblemente o labirinto circular máis grande de Europa. Ten aneis concéntricos de 350 centímetros de diámetro máximo. Moi gastado polo paso do tempo, atópase en peor estado de conservación que o das Portaxes, polo que é pouco visible.

Ficheiro:Sinal informativo do petróglifo do Real Seco.jpg|Sinal informativo do petróglifo.

## Flora 
A maior parte da vexetación, sobre todo ao pé do monte, componse de eucalipto, pero tamén hai especies autóctonas como o carballo, o castiñeiro, o freixo e o érbedo. O cumio da montaña está composta en gran parte de queiroas. A presenza de especies autóctonas débese a unha recente e importante repoboación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial monteteton.com 
*Galería de imaxes en megaliticia.blogspot.com
*Petróglifos do monte Tetón en oestrymnio.blogspot.com
VSIG4

A **VSIG4** ou **proteína que contén dominios de inmunoglobulina e V-set 4**, tamén chamada **receptor do complemento da superfamilia das inmunoglobulinas** (**CRIg**), é unha proteína que nos humanos está codificada no xene *VSIG4* do cromosoma X. Exprésase nas células de Kupffer, un tipo de macrófagos.

## Estrutura 
O xene *VISG4* contén 8 exóns. A proteína transmembrana codificada deducida ten 399 aminoácidos, contén un péptido sinal, un dominio similar a inmunoglobulina de tipo V, un dominio de inmunoglobulina de tipo C2, varios posibles sitios de O-glicosilación e un dominio intracelular con dous posibles sitios de fosforilación.

## Función 
O xene *VISG4* codifica unha proteína que contén dominios de inmunoglobulina e V-set que está estruturalmente relacionada coa familia B7 de proteínas reguladoras inmunitarias. A proteína codificada pode ser un regulador negativo das respostas de células T. Esta proteína é tamén un receptor para os fragmentos do compoñente do complemento 3 C3b e iC3b. É un receptor esencial para a fagocitose de partículas opsonizadas no sangue. Por medio de empalme alternativo orixínanse múltiples transcritos variantes.

## Notas
Sociedade Cultural Deportiva Atlántida de Matamá

**Sociedade Cultural Deportiva Atlántida de Matamá**, ou de xeito abreviado, **Atlántida de Matamá**, é un club de fútbol da parroquia viguesa de Matamá. Foi fundado en 1963. En 2024 ascendeu, por vez primeira na súa historia, á categoría de Preferente Galicia.  En 2013, a entiedade foi nomeada como "Vigués Distinguido". O seu campo é o Penedo do Moo, en Matamá, onde xoga os seus partidos coma local. Esta denominación provén do penedo que existe detrás dunha das porterías.
## Historia 
As orixes da SCD Atlántida de Matamá remóntanse ao ano 1915, cando xa se documentan partidos de fútbol na praza de San Mauro, en Matamá. Após de xogar en varios equipos de afeccionados, fórmase a Sociedad Deportiva y Recreativa Atlántida de Matamá, o que sería a precursora do club actual. 

As primeiras cores do uniforme foron a camisola a raias verticais de seis centímetros de ancho en cores vermello e negro, pantalóns brancos con raias verticais negras finas dun centímetro de ancho e medias de cor escura. 

Existen rexistro de partidos amigábeis disputados fronte ao Comesaña Sporting Club, San Pelayo de Navia, Arenas de Alcabre, Anduriña das Carneiras, Estrela de Santo Tomé de Freixeiro e o Deportivo Coia.

A sociedade actual foi fundada en 1963 de xeito oficial.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Rácing de Castrelos
### Ligazóns externas
* Atlántida Matamá en AFAVI.
Tres (homónimos)

O termo **Tres** pode referirse a:

***Tres** é un número, representado como 3. 

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Colantres**, parroquia do concello de Coirós;
****Colantres**, lugar de dita parroquia;
***Rañestres**, parroquia do concello de Maside;
***O Tres**, lugar da parroquia de Vilarmaior, no concello de Vilarmaior;
***As Tres Casas**, lugar da parroquia de Carelle, no concello de Sobrado;
***A Vila de Tres**, lugar da parroquia de Monseiro, no concello de Láncara;
***Tresaldeas**, lugar da parroquia de Quireza, no concello de Cerdedo-Cotobade;
***Trestemil**, lugar da parroquia de San Claudio, no concello de Ortigueira;
***Castres**, lugar da parroquia de Oza, no concello de Teo;
***Lastres**, lugar da parroquia de Renche, no concello de Samos;
***Listres**, lugar da parroquia de Aguiño, no concello de Ribeira;
***Lustres**, lugar da parroquia de Asados, no concello de Rianxo;
***Os Mestres**, lugar da parroquia de Bascuas, no concello de Vila de Cruces;
***Xastres**, lugar da parroquia de Refoxos, no concello de Silleda.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Real Club Náutico Rodeira

O **Real Club Náutico Rodeira** de Cangas é un club de piragüismo e outros deportes náuticos fundado en 1982.

## Notas
C5AR2

O **receptor do compoñente do complemento 5a 2** (**C5aR2**) é unha proteína do sistema do complemento que nos humanos é codificada polo xene ***C5AR2*** do cromosoma 19. Exprésase abundantemente no sangue e bazo, predominantemente polas células mieloides.

## Función 
As anafilotoxinas C3a e C5a son fragmentos dos compoñentes do complemento 3 (C3) e 5 (C5) xerados polo corte ou clivaxe proteolítica feito polas convertases de C3 e convertases de C5 durante a fervenza do complemento. Son mediadores proinflamatorios que se unen aos receptores de anafilotoxinas C3aR, C5aR1 e C5aR2. Os receptores de anafilotoxinas son unha familia de tres proteínas que pertencen á superfamilia do receptor acoplado á proteína G. C3aR e C5aR1 únense a C3a e C5a, respectivamente, o cal media unha ampla variedade de efectos na defensa do hóspede, como a quimioatracción, a vasodilatación e a activación de células inmunitarias. C5aR2 únese a C5a, pero carece de actividade de receptor acoplado á proteína G, e a súa función compréndese menos.

Inicialmente pensábase que C5aR2 era un receptor reclamo que actuaba como un sumidoiro para C5a para regular negativamente a función de C5aR1. a translocación de C5a para impulsar a migración transendotelial de neutrófilos, o recrutamento de β-arrestina e modulación da sinalización ERK e a modulación do metabolismo lipídico na obesidade pola unión de C3a-desArg. C5aR2 foi implicado en moitas doenzas inflamatorias e infecciosas.

## Notas
Elli Suoranta

**Elli Suoranta**, nada o 17 de xuño de 2002 en Tampere (Finlandia), é unha xogadora finlandesa de hóckey sobre xeo. Xoga de defensa e o seu equipo na tempada 2024-25 é o Ilves de Tampere.

Durante a tempada 2020-21 xogou para o HPK de Hämeenlinna, co que rexistrou 14&nbsp;puntos (8+6) en 27&nbsp;partidos da liga regular.

## Notas
Honeymoon (filme)

***Honeymoon*** é un filme español de 2023 dirixido polo coruñés Enrique Otero a partir dun guión de Roberto G. Méndez e Enrique Otero. Está protagonizado por Javier Gutiérrez e Nathalie Poza. Mestura os xéneros de road movie, suspense e comedia negra.

Estreouse na plataforma AGalega o 15 de marzo de 2025 con versión dobrada ao galego.

## Sinopse 
Un matrimonio en destrución, Eva (Nathalie Poza) e Carlos (Javier Gutiérrez), recibe a nova de que o seu fillo Jonás, que era o único que os mantiña unidos, acaba de morrer nun accidente a milleiros de quilómetros da casa durante unha visita aos avós paternos. Sen recursos para traer de volta o corpo de Jonás, tentarán conseguir os cartos que precisan de calquera maneira.

## Personaxes 
* Nathalie Poza como Eva
* Javier Gutiérrez como Carlos
* María Vázquez como Rebeca Santos
* Silvia Zhou como Sayaka
* Antonio Durán "Morris" como Mario
* Desiré Pillado como Lucía
* Miguel Angel Tobías
* César Goldi
* Susana Dans
* Marta Lado

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Enrique Otero

**Enrique Otero Suárez**, nado na Coruña en 1972 é un cineasta, guionista e compositor galego. É coñecido por ser o director dos filmes *Crebinsky* (2011) e *Honeymoon* (2023).

## Traxectoria 
Formouse como técnico superior en realización pola Escola de Imaxe e Son de Vigo. Comezou no audiovisual na década de 1990 coa realización de pezas de publicidade e curtametraxes. A finais desta década dirixe un documental e, no ano 2000, traballa como videoasistente nunha longametraxe, continuando coa dirección de curtametraxes. Un ano despois realiza o videoclip "Mundo Increíble" da banda Kozmic Muffin. Dende 2002 dirixiu diversas curtametraxes e traballou para a TVG e a TVE en programas de produción propia e series de ficción, tanto como músico como realizador. En 2004 encargouse da sonorización da curtametraxe de animación *Minotauromaquia*.

Estivo nomeado dúas veces na categoría Premio Mestre Mateo á mellor dirección, na 9ª edición por *Crebinsky*, e na 23ª edición por *Honeymoon*.

## Filmografía 
* 2002: *Os Crebinsky* (curtametraxe)
* 2006: *Falan de nós* (telefilme)
* 2011: *Crebinsky*
* 2023: *Honeymoon*

## Notas
Henry Kreis

**Henry Kreis**, nado en Essen (Alemaña) en 1899 e finado en Essex o 21 de xaneiro de 1963, foi un escultor, medalista e deseñador de moedas xermano-estadounidense.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación en Alemaña 
Henry Kreis naceu en 1899 en Essen, no estado alemán de Renania do Norte-Westfalia. 

Ao concluír o seu ensino secundario foi aprendiz dun artista tallador de pedra, entre os 14 e os 18 anos. Logo de cumprir o seu servizo militar no exército alemán durante a primeira guerra mundial realizou a súa formación artística na Escola Estatal de Artes Aplicadas de Múnic,]]

En 1933, recibiu a encarga de esculpir doce relevos de escaiola que representaban distintas rexións dos Estados Unidos, para o edificio do Departamento de Xustiza dos Estados Unidos en Washington. o medio dólar do Centenario de Bridgeport (1936) e o anverso do medio dólar de Arkansas-Robinson (1936), cun reverso creado por Everett Burr.

Durante varios anos, Kreis exerceu a docencia na Escola de Arte de Hartford, Connecticut. 

## Recoñecementos 
* 1942: Medalla de Ouro George D. Widener, da Academia de Belas Artes de Pesilvania.
* 1948: Premio Sanford Saltus de Medalla, da *American Numismatic Society*. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Yeoman, R. S. (2021). *A Guide Book of United States Coins (Mega Red 7ª ed.)*. Whitman Publishing. Páxinas 1.145, 1.148, 1.155. ISBN 978-0794848972.
Nuria Lestegás

**Nuria Lestegás Pérez**, nada en Xove, é unha actriz e música galega.

## Traxectoria 
Estudou música na especialidade de violín no Conservatorio Histórico de Santiago de Compostela, no Conservatorio Superior de Música de Vigo e na Facultade de Música da Escola Superior de Arte de Utrecht.

Tamén é actriz, participou en *O corno*, película premiada coa Cuncha de Ouro do Festival de Donostia.

## Filmografía 
### Longametraxes 
* *Longa noite* (2019)
* *Eles transportan a morte* (2021)
* *O corno* (2023)

### Curtametraxes 
* *Corre o vento* (2023) – 30 min