open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Illa Pitt

A **illa Pitt** é unha illa da Columbia Británica, Canadá, localizada no estreito de Hecate, a través do canle de Greenville, é parte do Paso Interior do continente. O único poboamento é dos Chino Hat, unha das Primeiras Nacións do Canadá, sobre a costa occidental. A actividade económica principal é a explotación dos recursos naturais, a extracción mineira de magnesita e ferro, e a industria madeireira.

A **illa Pitt** ten unha área de 1368&nbsp;km² , é duns 90&nbsp;km de longo, e de 8 a 23 quilómetros ancho. O seu punto máis alto está a 962 m de altitude.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Pitt Island. *The Columbia Gazetteer of North America*. Columbia University Press, 2000.
### Outros artigos
### Ligazóns externas
Monte Emlembe

miniatura|dereita|275px|O Emlembe localízase na fronteira, a noroeste de Piggs Peak
O monte **Emlembe** é unha montaña que con 1.862 metros constitúe a maior elevación de Eswatini.

## Situación 
O Emlembe está situado xusto na fronteira coa República Surafricana, no extremo noroeste do país, no distrito de Hhohho. Forma parte dos montes Ukhahlamba (o nome significa "a barreira"), unha cadea montañosa, de rochas graníticas, que se ergue no *Alto Veld*, a rexión máis montañosa do país, que corresponde aos contrafortes orientais dos Drakenberg, unha cordilleira que se estende desde a veciña Suráfrica. Desde esta zona, o relevo desenvólvese nunha serie de planaltos escalonados cada vez de menor altura cara ao leste.

A cidade máis próxima é Piggs Peak (no lado surafricano Barberton).

## Contorno ambiental 
A zona do macizo do Emlembe é boscosa, pois o clima da zona, e en xeral de todo o *Alto Veld* de Eswatini, é de tipo subtropical, recibindo precipitacións por riba dos 1.000&nbsp;mm anuais.

## Nome 
O nome Emlembe en lingua local significa "lugar da araña".
Economía de Barbados

Barbados é o país máis rico e desenvolvido do Caribe oriental e ten unha das rendas per cápita máis altas de Américas. A súa economía tradicional baseábase na produción de azucre, principal materia de exportación. Coa explosión do turismo, produciuse unha reorientación da actividade. Agora mantén un sistema moi dependente de Estados Unidos e Europa que son os lugares de procedencia da maioría dos turistas, o que debilita a súa economía nos períodos de contención nos países de orixe. A economía creceu dende o 2003, impulsada por aumentos en proxectos de construción e ingresos de turismo, pero este último sector tivo unha caída nos ingresos en 2009 coa recesión económica global.

Na actualidade o país diversificou parcialmente a súa economía con algo de industria lixeira. É así mesmo sede de importantes empresas, sobre todo financeiras, dado o alto nivel de protección do segredo bancario que ofrece e os baixos impostos que soportan. Pola comunidade internacional é considerado un paraíso fiscal.

## Notas
Barentsøya

**Barentsøya** é unha illa norueguesa do arquipélago de Svalbard, situada entre Edgeøya e Spitsbergen. Está deshabitada. Foi nomeada na honra do explorador neerlandés Willem Barents (quen realmente nunca viu a illa), é unha parte da reserva natural de Søraust-Svalbard.

Barentsøxa é unha illa ártica. Ao redor do 43 por cento da súa superficie de 1.288&nbsp;km² é glaciar. Ao norte, no estreito entre Barentsøxa e Spitsbergen, atópase a illa de Kükenthaløxa. Ao sur, o estreito que separa a illa de Barentsøya de Edgeøxa é Freemansundet.

Xeoloxicamente moita da rocha superficial foi erosionada polo glaciar. Toda a illa é visitada polos osos polares que teñen unha diferenciación xenética recoñecible da rexión do mar de Barents. En Dørstubukta tamén hai unha gran aniñación utilizada principalmente por kittiwakes.

## Xeografía 
Barentsøxa ten unha forma aproximadamente cadrada, cun longo e largo de preto de cincuenta quilómetros, ten unha superficie de 1.288&nbsp;km². Unha parte significativa da illa, máis de 500&nbsp;km², está conxelada. A capa de xeo de Barentsjøkulen cobre unha gran parte da illa.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Svalbard

### Ligazóns externas
*Svalbard Images: Barentsøya  (URL consultada o 26 de decembro de 2008)
Lolland

**Lolland** (antigamente escrito *Laaland*), literalmente "terra baixa" é a cuarta illa máis grande de Dinamarca, cunha área de aproximadamente 1.243&nbsp;km². Situada no mar Báltico, é unha parte do distrito de Storstrøm.

A cidade máis grande de Lolland é Nakskov, con 14.200 residentes. Outras cidades dignas de mención son Maribo, Sakskøbing (que foi a capital de Dinamarca durante dous anos no século XV, e Rødby.

## Xeografía 
O punto máis alto está a 25 m., preto da aldea de Horslunde no noroeste. A illa é baixa e hai ata zonas no sur a 2 metros baixo o nivel do mar. Case toda a costa meridional tivo que ser protexida por diques logo das ondas devastadoras provocadas pola tormenta de 1872. As costas son dificilmente accesibles desde o mar, con poucas excepcións, entre os actuais bancos de area. Os mares e rutas marítimas ao redor da illa son o estreito Guldborgsund no leste, o Mecklenburger Bucht e o Fehmarnbelt no sur, no oeste o Langelandsbelt e finalmente no norte o Smålandsfarvandet (Smålandsfahrwasser) coas illas de Askø, Femø, Fejø e outras illas máis pequenas.

O chan, fértil, componse principalmente de arxila rica mesturada con humus, cunha capa de marga. Hai uns poucos páramos, pero non hai bosques importantes. O lago de Maribo é o lago máis grande da illa e atópase no centro da illa.

Os gobernos de Dinamarca e Alemaña planean conectar Lolland coa illa alemá de Fehmarn e está previsto inauguralo en 2018.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Illas do Mar Báltico

### Ligazóns externas
* Mapa de Lolland e Falster
-1354

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Amenofis IV, faraón da dinastía XVIII desde 1372 a.C.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-712

## Acontecementos 
* Inicio do reinado de Tanutamón, faraón exipcio da dinastía XXV e monarca de Meroe (até -656).

## Nacementos 
*
## Mortes 
*
## Outros 
*

Historia ano a ano
-593

## Acontecementos 
* Aspalta sobe ao trono dos kushitas (até -568).

## Nacementos 
*
## Mortes 
*
## Outros 
*

Historia ano a ano
Illa Dawson

A **illa Dawson** é unha illa de Chile situada no Estreito de Magalláns que forma parte do arquipélago de Terra do Fogo. Está situada a uns 100 quilómetros ao sur de Punta Arenas, na XII Rexión de Magalláns e da Antártida Chilena. Ten aproximadamente 1.290&nbsp;km². Os asentamentos son Puerto Harris, Puerto San Antonio e Puerto Almeida.

## Historia 
Esta zona foi habitada durante miles de anos polos pobos indíxenas. No momento do encontro cos europeos, os habitantes do pobo kawésqar vivían na illa (chamados alacalufe polo pobo yámana e os europeos adoptaron ese termo). Vivían ao oeste dos yámana e por todas as illas ao oeste de Terra do Fogo.

A partir de finais do século XIX, os europeos comezaron a instalarse na rexión, desenvolvendo grandes ranchos de ovellas na illa principal. Os mineiros tamén acudiron á zona en busca de ouro. Chile utilizou a illa de Dawson como campo de concentración para os selk'nam e outros pobos nativos, para sacalos das áreas que os colonos estaban tratando de desenvolver. Os principais gandeiros de ovellas contrataron homes armados para perseguir os indíxenas por unha recompensa no xenocidio selk'nam, xa que persistiron na caza no seu territorio anterior e consideraban ás ovellas como caza.

En 1890, o goberno chileno concedeu a illa a misioneiros Salesianos de Italia dándolles a illa en concesión por 20 anos para educar, coidar, e tratar de asimilar aos pobos indíxenas na cultura europeo-chilena. Os selk'nam que sobreviviron ao xenocidio foron virtualmente deportados á illa, que nun prazo de 20 anos pechou deixando só un cemiterio poboado de cruces. Unha das estruturas da operación salesiana permanece. Foi designado monumento nacional chileno.

A fins de 1949 a illa foi escenario do controvertido afundimento do buque arxentino ARA Fournier, preto das súas costas.

Na historia máis recente, despois do golpe de estado de 1973, a illa foi usada como campo de concentración de prisioneiros políticos, incluíndo ministros do goberno e amigos próximos do deposto presidente Salvador Allende, principalmente Orlando Letelier, Luís Corvalán, Clodomiro Almeyda, José Tohá e Sergio Bitar, quen relatou a súa experiencia como detido político no seu libro *Isla 10*, Aristóteles España. Constitúe un dos lugares máis emblemáticos da represión exercida polo Réxime Militar entre os anos 1973 e 1974. Estaban baixo o estrito control da Armada Chilena. De acordo a un informe da Cruz Vermella Internacional de 1974, foi o fogar duns 99 detidos políticos sentenciados a traballos forzados, vexacións e torturas. Outras fontes estiman que preto de 400 prisioneiros foron detidos nos dous campamentos. A prisión deixou de funcionar menos dun ano despois e os seus prisioneiros transferidos a outro lugar. Devandito lugar foi o campo de concentración máis austral dese período.

En 2009 o director Miguel Littin estrenou unha película chamada Dawson, Isla 10. Baseouse nunha memoria do mesmo nome escrita por Sergio Bitar, un ex preso político.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Estreito de Magalláns

### Ligazóns externas
* The Chile Information Project: Dawson Island
* Dawson. Chile Next.
-558

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Solón, sabio grego, lexislador de Atenas (n. -640 ou -638).

## Outros 
*

Historia ano a ano
-302

## Acontecementos 
### Asia 
* Chandragupta Maurya, monarca indio, asina un tratado de paz con Seleuco I, que goberna Babilonia. Seleucos cede territorios a Chandragupta, e en troques Seleuco recibe 500 elefantes de guerra. Chandragupta Maurya casa cunha filla do grego.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
Economía do Sudán

Ata a segunda metade de 2008 a **economía do Sudán** creceu rapidamente grazas ó aumento da produción e dos prezos do petróleo, así como do investimento estranxeiro. O crecemento anual superou os 10% entre o 2006 e o 2007. O país comezou a exportar petróleo en 1999.

Dende o 1997 o país traballa co Fondo Monetario Internacional para poñer en funcionamento reformas macroeconómicas, incluíndose a flutuación da taxa de cambio. A produción agrícola permanece importante, pois emprega 80% da forza de traballo.

## Notas
-307

## Acontecementos 
* Volve a democracia a Atenas.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-318

## Acontecementos 
* Olimpias toma o poder. 
* En Atenas, goberno de Demetrio de Falero. 
* Casandro dono do Pireo.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Eumenes.
* Filipo Arrideo.
* Foción, político e xeneral grego (n. ca. -402).

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
Illa Tiburón

A **Illa do Tiburón** ou **Illa Tiburón** (en español **Isla del Tiburón** ou **Isla Tiburón**) (*Tahéjöc*  en lingua seri) é unha illa que se localiza no alto do Golfo de California, en México, moi preto da costa leste do mesmo. Ten unha extensión de 1208 km², polo que representa a maior superficie insular do país. Pertence ao estado de Sonora, especificamente ao municipio de Hermosillo, e sitúase aproximadamente á mesma latitude que Hermosillo. Está separada do continente por unha estreita canle de só tres quilómetros de ancho chamada Estrecho del Infiernillo.

## Historia 
A illa está deshabitada, fóra dunha instalación militar situada na zona oriental da illa. Está administrada como unha reserva ecolóxica polo goberno dos seris, en conxunto co goberno Federal. En séculos anteriores, a illa foi habitada por tres grupos ("bandas") dos seris: os *Tahejöc comcaac*, os *heeno comcaac* e os *xiica Hast ano coii* (nunha parte). A comunidade máis próxima é Punta Chueca (*Socáaix* na ingua seri), desde onde se pode chegar á illa. Esta comunidade está habitada principalmente por pescadores e xente de pobo seri.

esquerda|350px|Arriba á dereita, a Illa Tiburón. 
A fauna local está constituída por venados bura, borregos cimarróns, raposos e coyotes. O punto máis alto da illa localízase no cerro San Miguel, a 1450 metros sobre o nivel do mar. A illa considérase propiedade dos seris, sendo a terra tradicional dalgúns clans ou grupos deste pobo probablemente desde hai varios séculos. En 1963 foi convertida en reserva natural e refuxio da fauna silvestre.

Tiburón foi a primeira illa do Golfo de California protexida por decreto presidencial, seguida moi de cerca por Rasa. O propósito xeral de protexer esta illa era crear un refuxio para os veados, resgardándoos da caza excesiva. 
miniatura|dereita|250px|Vista cara á illa Tiburón e Punta Santa Rosa (*It Iyat*); o cerro grande *Hast Cacöla* vese no fondo. 
esquerda|250px|Vista cara a parte sur da illa Tiburón

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Estado de Sonora

### Ligazóns externas
Abuja

**Abuja** é a capital do estado federal africano de Nixeria, que substituíu a antiga capital, Lagos, oficialmente desde 1992. A súa poboación en 2005 era de 182&nbsp;418 habitantes, mais a súa área metropolitana estímase que se achega a 1&nbsp;500&nbsp;000 habitantes.

## Xeografía 
miniatura|dereita|275px|Mapa do Territorio da Capital Federal
A cidade de Abuja está situada no centro xeográfico do país, ao norte da confluencia dos ríos Nixer e Benue, a uns 480&nbsp;km ao nordeste de Lagos, a anterior capital. O seu territorio limita cos estados de Níxer polo oeste; Kaduna polo nordeste, Plateau polo leste e o polo sur; e con Kogi polo suroeste.

## Historia 
miniatura|esquerda|200px|Abuja
En 1976 acordouse trasladar a capital federal desde Lagos, para o que se escolleu un territorio no centro do país. Abuja converteuse na nova capital no 1982, mais o recoñecemento oficial non tivo efectividade até o 1992. A cidade está no centro do denominado Territorio da Capital Federal (TEC). Administrativamente está dividido en seis distritos: Central, Abaji, Gwagwalada, Kuye, Bwari e Kwali.

## Monumentos 
A cidade foi construída no asentamento dun pequeno núcleo urbano anterior. A nova capital foi proxectada polo arquitecto xaponés Kenzo Tange e os seus colaboradores, que actuaron a través da empresa Kenzo Tange & Urtec. As obras comezaron en 1976 e continúan na actualidade, con fases alternas de inactividade, a causa de escaseza de medios de financiamento.

## Economía 
Desde un punto de vista económico a cidade carece de actividades destacables, pois é sobre todo unha urbe administrativa. É a sede da Universidade de Abuja, fundada en 1988.

## Transportes 
O Aeroporto de Abuja é o segundo do país polo seu movemento aéreo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Territorio da Capital Federal
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Abuja
-2009

## Acontecementos 
* Iníciase en Exipto o reinado do faraón Mentuhotep III (até 1998 a.C.) da dinastía XI.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1198

## Acontecementos 
* Sobe ao trono de Exipto o faraón Ramsés III (até -1166), da dinastía XX.

## Mortes 
* Userkhaure Stepenre Meryamón, faraón exipcio desde -1200, fundador da dinastía XX.

## Outros 
*
Historia ano a ano
-1997

## Acontecementos 
* Exipto: accede ao trono Mentuhotep IV (até 1991 a.C.), da dinastía XI, que sucede a Mentuhotep III, morto o ano anterior.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
Historia ano a ano
-1998

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Mentuhotep III, faraón exipcio desde -2009.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1961

## Acontecementos 
* Sesostris I ou Senusret I inicia o seu goberno en solitario (até -1928), ao ser morto Amenemhat I.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Amenemhat I, faraón exipcio desde -1991, asasinado.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1930

## Acontecementos 
* Amenemhat II sobe ao trono de Exipto (até -1895), como asociado de seu pai Senusret I.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-325

## Acontecementos 
* Finalizada a campaña na India, Alexandre Magno regresa a Susa.
* Data aproximada da viaxe de Piteas pola fachada atlántica europea.
* O medo Bariaxes rebélase contra o sátrapa de Media Atropates.

## Nacementos 
* Bión de Borístenes - Filósofo grego (data aproximada) (m. -230).

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-1895

## Acontecementos 
* Senusret II, faraón asociado ao trono desde -1897, inicia o seu goberno en solitario (até -1878).

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Amenemhat II, faraón exipcio desde -1930.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1897

## Acontecementos 
* O faraón Amenemhat II asocia ao trono ao seu fillo Senusret II (este até -1878).

## Nacementos 
*

## Mortes 
* 
## Outros 
*

Historia ano a ano
-773

## Acontecementos 
* Iníciase o goberno de Pami, faraón de Exipto (até -767), da dinastía XXII.
* Assur-Dan III accede ao trono de Asiria (até -764).

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Sheshonq III, faraón de Exipto desde -825, da dinastía XXII.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-767

## Acontecementos 
* Sheshonq V, da dinastía XXII, tórnase faraón de Exipto (até -730), como sucesor de Pami.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Pami, faraón exipcio desde -773.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-920

## Acontecementos 
* O príncipe exipcio Sheshonq, fillo do faraón Osorkón I, saquea a cidade de Xerusalén.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
Illa Desolación

A **Illa Desolación** () é unha illa pertencente á Rexión de Magallanes e da Antártica Chilena, Chile. Sitúase inmediatamente ao sur da boca occidental do Estreito de Magalláns, no océano Pacífico.  A súa superficie é de 1.352&nbsp;km². O relevo é moi abrupto sendo o seu cume máis alto o monte Farte Dyke, 1.097 m. O seu punto do noroeste chámase cabo Pilar e marca a entrada ao estreito de Magallanes. Máis ala do cabo Pilar hai tres rochas no mar, chamadas illotes Evangelistas.

O clima é de tundra isotérmico, moi chuvioso, con fortes ventos do oeste. Na illa atópanse as pequenas localidades de Porto Misericordia, ao noroeste e Porto Churruca, ao leste. 
miniatura|400px

## Historia
Debido ao seu carácter montañoso e accidentado e á carencia de recursos, a illa estivo deshabitada e só de cando en vez era percorrida por membros do pobo kawésqar, pobo que a mediados do século XIX había practicamente desaparecido pola acción do home branco.

Ata comezos do século XIX esta rexión foi chamada Terra da Desolación  e críase que formaba parte da illa Santa Inés. 

En febreiro de 1827 o comandante Pringle Stokes co HMS Beagle, efectuou o levantamento da costa norte da illa Desolación e determinou a posición do cabo Pilar, extremidade norte da illa e que constitúe a punta sur da boca occidental do estreito de Magallanes. Durante este levantamento, en porto Misericordia, tomou contacto con varias familias fueguinas. 

Posteriormente, durante o mes de decembro de 1829, o comandante Robert Fitz Roy ao mando do HMS Beagle efectuou o recoñecemento e traballos hidrográficos na costa sur de illa Desolación. Cartografou baía Dislocación, baía Barrister e os pasos e baías existentes nos arredores das illas Graves, Week e Recalada. Visualizou a existencia de dúas estreitas canles que comunicarían a baía Otway co estreito de Magalláns, pero por falta de tempo non os explorou. Tanto nas proximidades da illa Graves como na illa Recalada tomou contacto con grupos de indíxenas kawésqar.

## Illa Desolación na ficción 
A novela The ice limit de Douglas Preston e Lincoln Child describiu unha expedición a Illa Desolación preto do Cabo de Hornos en Chile. O mapa na edición (de peto) identifica incorrectamente Illa Wollastone como Illa Desolacion. Os autores, nunha nota, din que isto é intencional.

James Michener na súa novela *Hawaii* representa un intento dun veleiro para pasar o estreito de Magalláns, describindo a saída occidental máis aló de Illa desolación como o a parte máis difícil da pasaxe.

Na novela de Herman Melville *Moby-Dick*, o narrador Ishmael recorda unha tablilla de mármore nunha capela dos baleeiros en New Bedford que rende homenaxe a un baleeiro chamado John Talbot, que perdeu a súa vida como cazador de baleas "preto da Illa da Desolación, na Patagonia".

Na novela de Patrick O'Brian *Blue at the Mizzen*, un barco de guerra británico é enviado nunha misión de paz a Chile e aos Estreitos de Magalláns.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Estreito de Magalláns

### Ligazóns externas 
* Maior altura illas Sud América - sobre 1000 metros.
* Mapa da illa Desolación
* Illa Desolación - Chile
Igrexa de San Xurxo de Sacos

A **igrexa de San Xurxo de Sacos** é a igrexa parroquial de San Xurxo de Sacos, parroquia do concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.

## Historia e características
Ten planta de cruz latina. Os teitos son de madeira a dúas augas. Conta con arcos torais e o triunfal de medio punto sobre pilastras. A cada lado do presbiterio hai unha sancristía con portas de aceso acodadas con tribunas baixo arco semicircular sobre elas. Están máis baixas e contan con teitos a tres augas. Nunha delas hai dúas inscricións: **1823** e **1689**.

A nave ten tres tramos con arcos faixóns semicirculares sobre pilastras, coro ós pés, de pedra e sobre grande arco de medio punto. A porta de entrada é de arco adintelado e acodada. Sobre ela hai unha fiestra de igual derectriz.

A fachada está enmarcada por pilastras que rematan en pináculo. Remata con volutas estilizadas e no centro ten un campanario con decoración de placas formado por dous corpos con pilastras caixeadas que encadran os vans. Cruceiro destacado só en planta, porta lateral e fiestras acodadas.
Pepe Jeans

**Pepe Jeans London**, ou simplemente **Pepe Jeans**, é unha marca de roupa inglesa que nun período de tempo moi curto pasou a encabezar as tendencias da moda mundial no que se refire á moda vaqueira. É unha das marcas de moda que ten máis produción e que máis vende no mercado da moda mundial.

A súa sede está localizada en Londres, a cidade onde se fundou, mentres que as oficinas centrais e a sede fiscal da compañía está en San Felíu de Llobregat, preto de Barcelona.

## Historia
En 1973, os irmáns Shah (Nitin Shah, Arun Shah e Milan Shah) abriron unha pequena tenda de roupa no mercado de Portobello Road, no oeste de Londres, co obxectivo de vender as súas creacións. O éxito foi tal que en 1975 xa abriran catro *boutiques* na capital británica. O rápido crecemento da súa nova sociedade, PEPE (UK), permitiulles abrir unha tenda en Kings Road, ademais dun taller e varias oficinas.

Os anos que seguiron a 1980 foron moi beneficiosos para a compañía. Pepe Jeans rematou de impoñerse no mercado coma un dos líderes europeos de moda vaqueira, e comezou a comercializar a súa roupa en numerosos países do mundo, coma India en 1989.

En 1992 Pepe Jeans introduciu o seu logo actual.

## Caras da marca
*Jason Priestley
*Natalia Vodianova
*Kate Moss
*Cristiano Ronaldo
*Sienna Miller
*Fernando Torres

## Véxase tamén
### Outras páxinas
*Tommy Hilfiger

### Ligazóns externas
*Páxina oficial en inglés
-650

## Acontecementos 
* 
### Arte e cultura 
* Dama de Auxerre, escultura arcaica grega de escultor descoñecido (data aproximada).
## Nacementos 
* Xeremías, profeta de Israel (data aproximada de nacemento; m. ca. -580).

## Mortes 
*
## Outros 
*

Historia ano a ano
Economía de Guatemala

A economía de Guatemala baséase predominantemente na agricultura. Case 1/4 do PIB, 2/3 das exportacións e a metade dos traballadores do país concéntranse no campo.

Os principais produtos son:
* café
* azucre
* banana

## Notas
Foho Tatamailau

O **Foho Tatamailau** (ou *Foho Ramelau*) é unha montaña de Timor Leste, que cunha altura de 2.963 m é a maior elevación do país e de toda a illa de Timor. Durante a ocupación colonial portuguesa era denominado *Pico do Ramelau*.

## Xeografía 
O Ramelau é unha montaña de orixe volcánica, situado no centro da illa de Timor e no oeste de Timor Leste, no norte do distrito de Ainaro no límite do distrito de Ermera. A capital do país, Dili, está a uns 70&nbsp;km cara ao sur do pico.

## Ascensión 
O Tatamailau é unha montaña relativamente fácil de escalar. Desde Hatu Builico, sito a unha altitude de 1950 m tárdanse unha 2 horas e media en atinxir o cume. A 2.700 m de altura hai un altar a aire libre. Na cima hai, desde 1997, unha imaxe da Virxe María, e unha inscrición, en portugués, datada en 1938, indica que o pico era a maior elevación do Imperio portugués. Desde a cima, en días claros, pódese ver a costa setentrional e a meridional de Timor e máis tamén o illa de Atauro.

## Contorno ambiental 
Desde os 2.000 m de altura a zona está so protección desde o ano 2000. Cunha superficie de 20.000 hectáreas é unha importante zona de aves salvaxes.
-348

## Acontecementos 
* Guerra de Olinto. 
* Anexión da Calcídica por Filipo II de Macedonia. Desaparición da confederación calcídica. 
* En Atenas, proceso de Midias.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Platón - Filósofo grego (n. -428).

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-360

## Acontecementos 
* Fundación de cleruquías atenienses.
* Arquídamo III sucede a Axesilao II como rei de Esparta.
* Filipo II de Macedonia casa coa súa primeira muller, Fila.

## Nacementos 
* Anaxarco - Filósofo grego.
* Euclides - Matemático grego (m. -295).

## Mortes 
* Axesilao II, rei de Esparta desde -401 (n. -444).

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-369

## Acontecementos 
* Lesbos entra na segunda liga ateniense.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
Alberto Lema

**Alberto Lema Suárez**, nado en Bamiro (Vimianzo) o 14 de outubro de 1975, é un escritor e político galego.

## Traxectoria 
Licenciouse en Filoloxía Inglesa pola Universidade de Santiago de Compostela. Presentouse ás eleccións municipais de 2015 na Coruña pola Marea Atlántica e foi elixido concelleiro e nomeado cuarto tenente de alcalde, facéndose cargo das concellerías de emprego e economía social. Nas municipais de 2019 volveu ser elixido concelleiro da Coruña pola Marea Atlántica e foi elixido deputado provincial.

## Obra 
### Poesía 
* *Plan de fuga* (2008). Estaleiro editora. ISBN 978-84-612-0879-1.
* *Crónica do chan* (2014). Edicións corsarias. 68 páxs. ISBN 978-8416121052.

### Narrativa 
* *Unha puta percorre Europa* (2008). Galaxia. Novela. Foi traducida ao castelán. 124 páxs. ISBN 978-84-9865-089-1.
* *Sidecar* (2009). Galaxia. Novela. Premio Ánxel Casal. Foi traducida ao castelán. 168 páxs. ISBN 978-84-9865-175-1.
* *Da Máquina* (2012). Galaxia. Foi traducida ao castelán. 216 páxs. ISBN  978-84-9865-419-6.
**Pazo de inverno* (2021). Galaxia. 270 páxs. ISBN 978-84-9151-768-9.

### Obras colectivas 
* *En defensa do Poleiro* (2010). Toxosoutos.
* *A cidade na poesía galega do século XXI* (2012). Toxosoutos.
* *Versus cianuro. Poemas contra a mina de ouro de Corcoesto* (2013). A. C. Caldeirón.
* *150 Cantares para Rosalía de Castro* (2015). Libro electrónico.

## Premios 
* 2021: Premio Manuel García Barros de novela, por *Pazo de inverno*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en *As escollas electivas*
* Plan de fuga, licenza Creative Commons.
* Páxina do autor en Galaxia
* Blog do autor en Galaxia
Monte Naranco

O **Naranco** é unha pequena serra que se estende ao norte da cidade de Oviedo. A súa altura máxima alcanza 634 m. En 1985 o Naranco foi incluído na lista do Patrimonio Mundial da UNESCO polas súas igrexas prerrománicas.

## Xeografía
Forma un arco duns 5 km. O seu extremo noroeste linda coa freguesía de Villaperi, e o leste coa de Lloriana. Ao norte e leste da serra flúe o río Nora.

O seu relevo é suave, con escaso desenvolvemento en altura. Salientan entre as paraxes e picos: o Mirador de la Reina (607 m), Pico do Pozu l'Agua (593 m), Picu'l Paisanu (634 m), Alto La Roza (628 m), Canto La Caleyina (582 m) e a Peña Llampaya (561 m).

O Naranco está constituído por materiais como arenitos ricos en ferro, xistos, carbóns e calcarias. Varios destes materiais son utilizábeis industrialmente o que orixina a presenza de varias canteiras para explotalos.

## Arqueoloxía e monumentos
A serra do Naranco foi utilizada como asentamento de castros como os de Fitoria (La Cogolla) ou, en Cuyences, (El Castiellu), entre outros. Así mesmo téñense atopados restos romanos, tales  moedas, tellas, sepulturas e estelas funerarias, descubertas en San Pedro de los Arcos, Lillo ou Lloriana.

Na encosta meridional do Naranco áchanse os monumentos prerrománicos de Santa María do Naranco e San Miguel de Lillo.

Na cima do serra hai unha estación de Radiotelevisión, unha área recreativa e un monumento ao Sagrado Corazón de Xesús, erguido en 1950.
miniatura|esquerda|175px|San Miguel de Lillo no Naranco.

## Fauna
No Naranco hai mamíferos como esquíos, porcoespiños, doniñas, xabaríns, toupas e raposos. Entre as aves que teñen o seu hábitat no Naranco están os azores, quebraosos, grallas, ralos, curuxa, corvo, pegas e bexatos. Réptiles e anfibios están representados por lagartas, liscanzos, sapos, ras e sacabeiras.

## Flora
As fragas das ladeiras setentrional e suroccidental do Naranco están formadas por unha mestura propia dos bosques atlánticos con intervención antrópica: castiñeiros, carballos, amieiros, pradairos, freixos, xardóns, cerdeiras, salgueiros, loureiros, álamos e mimosas.

Nas depresións do terreo medran agrupacións de espiñeiros, rebolos, teixos, sabugueiros, érbedo, silvas, abeleiras e toxos. Existen tamén plantacións de eucaliptos.
Guerra das volantas

[miniatura|250px|dereita|[Bonito do norte.]]
miniatura|250px|dereita|*La Gabrielle* en Burela.
250px|miniatura|dereita|Medindo as redes de *La Gabrielle*.
250px|miniatura|dereita|Burela durante o incidente.
A **Guerra das Volantas**, tamén chamada **Guerra do Bonito**, foi un conflito pesqueiro ou guerra entre artes de pesca que enfrontou a frota boniteira de Galiza, Asturias, Cantabria e Euskadi e barcos boniteiros de Francia durante a campaña do verán de 1994. A orixe deste conflito foi o emprego das volantas ilegais polos barcos franceses, provocando o temor da frota do norte peninsular, que usaba artes de pesca tradicionais. A frota boniteira artesanal reclamaba a prohibición deste tipo de redes por parte da Unión Europea.

## Antecedentes e causas
O uso de redes de deriva na pesca do bonito en Europa remóntase á década dos 70, cando barcos de Francia, Inglaterra e Irlanda abandonan as artes de pesca tradicionais. Debido ao seu forte impacto medioambiental e as protestas de sectores ecoloxistas, a Unión Europea, nunha normativa de 1991, limita a súa lonxitude a 2,5 km. Aos mariñeiros franceses concedéuselles unha moratoria até 1994, en que se terían que adaptar á nova normativa. Porén, durante a costeira dese verán os boniteiros do norte peninsular denunciaron reiteradamente o emprego de redes ilegais dos barcos franceses. A frota do mar Cantábrico que empregaba os métodos de cacea ou cebo vivo, denunciaba que eran artes incompatíbeis. En paralelo, grupos ecoloxistas como Greenpeace inician unha  campaña contra ese tipo de métodos e poñen en evidencia a inoperatividade dos organismos europeos para facer cumprir a súa propia normativa.

## Conflito
O conflito trasladouse ao mar e ao longo dos días sucedéronse os incidentes entre as distintas frotas. A tensión entre as frotas ía crecendo e acadou o clímax co apresamento do volanteiro francés *La Gabrielle* o 16 de xullo a 700&nbsp;km de Estaca de Bares. Escoltado por 300 boniteiros, foi remolcado ao porto de Burela, ignorando as advertencias dunha patrulleira da Armada Española.  Con esta acción pretendíase demostrar o uso de redes ilegais por parte da frota francesa, ao ser inspeccionados por funcionarios da Comunidade Europea. Perante o abandono de inspectores e responsábeis de pesca españois do porto burelao, levantou acta do achado de redes de 3,5 quilómetros da Gabrielle un notario de Burela.

## Consecuencias
As volantas de superficie non foron prohibidas pola Unión Europea até 2002 como resultado do acordo entre os distintos países europeos.

## Galería de imaxes

Ficheiro:EsquemaRedesDeriva.png|Redes de deriva.
Ficheiro:EsquemaPescaAnzuelo.png|Arte tradicional.
-1279

## Acontecementos 
* Tratado de paz entre Exipto e Hatti. Exipto conserva os seus territorios en Israel e Fenicia.
* Kadashman-Enlil accede ao trono de Babilonia (até -1265), como sucesor de Kadashman-Turgu, morto no ano anterior.

## Nacementos 
*
## Mortes 
*
## Outros 
*

Historia ano a ano
-859

## Acontecementos 
* Salmanasar III sobe ao trono de Asiria (até -824). No primeiro ano do seu reinado ataca o país de Urartu, invadindo a rexión de Khubuchkia.
* Inicio do reinado en Tiro, Fenicia, de Badezor (até -843).

## Nacementos 
*
## Mortes 
* Tukultininurta, monarca asirio (desde -891).
* Itobaal, rei de Tiro, Fenicia, desde -891.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-970

## Acontecementos 
* Inicio aproximado do reinado en Tiro, Fenicia de Hiram I o Grande (até -936), que sucede a seu pai Abi-baal.

## Nacementos 
*
## Mortes 
* Abi-baal, monarca da cidade fenicia de Tiro (desde ca. -990).
## Outros 
*

Historia ano a ano
-936

## Acontecementos 
* Baalazar sucede ao seu pai Hiram I no trono de Tiro.

## Nacementos 
*
## Mortes 
* Hiram o Grande, monarca de Tiro, en Fenicia, desde ca. -970.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1100

## Acontecementos 
* O rei de Asiria, Tiglat-Pilasar I toma a cidade fenicia de Aradus (data aproximada).
* Fundación da colonia fenicia de Utica, na actual Tunisia (data tradicional).

## Nacementos 
*
## Mortes 
*
## Outros 
*

Historia ano a ano
O Barco da Memoria

miniatura|Cuberta do *Hidria Segundo*.
**O Barco da Memoria** foi o nome co que se denominou ao barco de vapor *Hidria Segundo* durante o período no que aloxou a exposición *Os Mártires do Mar*, unha exposición itinerante organizada pola Consellería de Cultura da Xunta de Galicia para dar a coñecer a represión franquista no tecido asociativo mariñeiro.

A iniciativa, inserida dentro dos actos do Ano da Memoria (2006), comezou o 17 de xullo no porto de Cambados, cun discurso do escritor Manuel Rivas, e rematou o 8 de setembro en Vilagarcía de Arousa. Durante o periplo, no que recalou en dezaoito vilas galegas, a exposición tivo unha afluencia de 31.110 persoas.

Baixo este título realizouse tamén un documental para televisión nunha coprodución entre TVG e Saga TV. Foi dirixido por Marcos Gallego en base ao o traballo do comisario da exposición, Dionisio Pereira. A súa estrea tivo lugar na biblioteca de Pontevedra o 8 de xaneiro de 2007. Foi emitido tamén vía satélite e a través de Internet o 17 de febreiro de 2007.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*"O Barco da Memoria inicia en Cambados a súa viaxe: unha viaxe para espantar o esquecemento", *La Voz de Galicia*, 16.07.2006.

### Outros artigos 
* Bou Eva
* Nuevo Emden
* Vítimas da guerra civil en Galicia
* As vítimas, os nomes, as voces e os lugares

### Ligazóns externas 
* 
*
Savona

**Savona** (*Sann-a* en lingua lígur, dialecto savonés, pronunciado "Sanha" con n nasal velar) é unha cidade de Italia, capital da provincia homónima na rexión da Liguria.

## Xeografía e Turismo
Cos seus 61.946 habitantes (2007), foi sempre un porto importante da rexión e é hoxe central de chegada de numerosos cruceiros.

Atópase a 45&nbsp;km. da capital da rexión, Xénova e ten conexión directa por ferrocarril e estrada (A6 Savona-Torino) con Turín.

Pola súa importancia de tráfico de mercancías e como central de cruceiros, é o segundo porto da Liguria despois de Xénova e figura entre os primeiros de Italia e do Mediterráneo.

É a saída ó mar dunha parte da industria das rexións do Piemonte e da Lombardía e ten unha importante actividade ferroviaria debido ás vías que a atravesan, que se dirixen ata o próximo territorio francés.

Esténdese por unha área de 65&nbsp;km2, tendo unha densidade de poboación de 953 hab/km2. Fai fronteira con Albissola Marina, Albisola Superiore, Altare, Cairo Montenotte, Quiliano e Vado Ligure, na mesma provincia.

Entre os seus monumentos están a famosa Torretta León Pancaldo, o Cû de Bêu (a vella dársena), a Fortaleza do Priamar, a Catedral e a Capela Sistina, o Prolungamento, a Campanassa (torres medievais) e a Madonnetta.

## Historia
Antigo centro dos Lígures Sabacios, a cidade lígur foi aliada de Cartago na segunda guerra púnica contra Roma, entón aliada de Xénova.

Roma someteu finalmente Savona sobre o 180 a.C. e deulle o nome de *Savo Oppidum Alpinum*.

En épocas romanas Savona suplantou desde fins do segundo século a.C. o rol de Xénova como porto principal da Liguria.

A Savona atribúese a invención do xabón sólido, de feito é interesante notar a relación entre o nome desta cidade e a palabra francesa "savon" (xabón).

## Cidades irmás
Savona está irmandada con:

* 20px Bayamo, Cuba.
* 20px Illa Saona, República Dominicana.
* 20px Villingen-Schwenningen, Alemaña.

## Imaxes

Ficheiro:TorrettaLeonPancaldoSAVONAFeb2006.JPG|A Torre León Pancaldo, no porto de Savona
Ficheiro:Sann-a.jpg|Savona vista desde a Madonna del Monte.
Ficheiro:Prefettura di Savona.jpg|Praza A. Saffi e a Prefectura.
Ficheiro:Savona-IMG 1523.JPG|Santuario Nostra Signora della Misericordia
Ficheiro:Grattacelo bofill savona.JPG|O novo barrio situado na zona turística do porto
Ficheiro:Fortress Savona01.jpg|A Fortaleza do Priamar, edificada no 1542
Ficheiro:Fortezza priamar 05 scavi.jpg|Parte da Fortaleza do Priamar
Ficheiro:Fortezza priamar 10.jpg|A Fortaleza do Priamar e panorama do porto
Ficheiro:Fortezza priamar 09.jpg|A Fortaleza do Priamar, interior
Ficheiro:Fortezza priamar 12.jpg|A impoñente estrutura da Fortaleza do Priamar
Ficheiro:Fortezza priamar 06.jpg|Ingreso á Fortaleza
Ficheiro:Cattedrale di savona.JPG|Cattedrale dell'Assunta de Savona
Ficheiro:Savona - torri medioevali.jpg|As torres medievais de Savona
Ficheiro:Ca de Culumbu.jpg|A casa que foi de Domenico Colombo (pai de Cristóbal Colón), en Valcada, nas alturas de Légino.
-891

## Acontecementos 
* Comezo do reinado de Itobaal (o bíblico *Etbaal*) en Tiro, Fenicia (até -859).
* Tukultininurta inicia o seu mandato no Imperio asirio (até -884).

## Nacementos 
*
## Mortes 
*
## Outros 
*

Historia ano a ano
Río Var

O **Var** é un río da Provenza, Francia, que desauga no mar Mediterráneo logo dun curso de 120&nbsp;km.

## Percorrido 
O río Var nace ao sur de Barceloneta de Provenza, en Entreaunes, a 1.800 m de altura, e desemboca no Mediterráneo cerca da cidade de Niza.

### Afluentes 
O Var recibe augas dos seguintes tributarios principais: 
* beira esquerda: o Cians (25&nbsp;km), o Tinèa (75&nbsp;km) e o Vesúbia (48&nbsp;km);
* beira dereita: Esteron (64&nbsp;km).

Ademais ten outros afluentes menores como son: o Tuébi (en Guillaumes), o Coulomp (en Pont de Gueydan), o Chalvagne (en Entrevaus), o Roudoule (en Puget-Tenièrs).

## Hidroloxía 
O caudal do Var oscila entre 50 e 100 m³/s, se ben pode experimentar cheas importantes e súbitas, por causa de chuvias torrenciais, típicas do clima mediterráneo, nas que en poucas horas pode alcanzar os 1.000 m³/s.

## Historia 
Durante un curto tramo separa Francia e Italia, aínda que antes de 1860 todo o curso do río marcaba a fronteira entre ambos países. Isto mudou para a situación actual ao ser cedida Niza a Francia.

Dá nome ao departamento de Var, que na actualidade abrangue toda a conca do río. Antigamente, porén, o río conformaba a fronteira oriental do departamento.

Durante a Antigüidade romana era denominado*Varus* e marcaba a fronteira entre as dúas Galias: a Galia transalpina e a Galia cisalpina.
Manuel Zelaya

**José Manuel Zelaya Rosales**, propietario de terras e político nado en 20 de setembro de 1952, foi presidente de Honduras entre 2006 e 2008.

Zelaya comezou un curso na Universidade Nacional de Honduras (UNAH) pero non o concluíu. Por esta falta de graduación superior, foi moi criticado. Posteriormente tornouse comerciante de madeira e gando, negocios que herdou de seu pai.
Economía de Honduras

[thumb|left|Centro de [San Pedro Sula, a segunda cidade hondureña en poboación.]]
Honduras, o segundo país máis pobre da América Central e un dos máis pobres do Occidente, sofre cunha distribución de renda moi desigual e con elevado desemprego.

Os principais produtos de exportación hondureños son o café, téxtiles, camaróns, bananas, aceite de palma africana, ouro, froitas e madeira. O goberno leva a cabo proxectos para promover e expandir o sector industrial, diversificar a agricultura, mellorar os medios de transporte e desenvolver proxectos hidroeléctricos. Na década pasada, Honduras converteuse no terceiro maior exportador de téxtiles aos Estados Unidos logo da República Popular da China e México. Un gran porcentaxe das exportacións hondureñas son dirixidas aos Estados Unidos, o cal é o seu principal socio comercial.

## Notas
A Pinguela, Lagoa, Alfoz

**A Pinguela** é un barrio da parroquia de San Vicente de Lagoa, no concello lugués de Alfoz. Segundo o IGE en 2015 tiña trece habitantes (sete homes e seis mulleres), un home menos ca en 2007.
## Servizos
Este barrio está situado moi preto da igrexa parroquial. A escola da Pinguela funcionou até principios da década de 1990, os últimos anos como centro de educación infantil e primeiro ciclo da primaria. Logo do seu peche usouse como colexio electoral e como local social.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lagoa 
### Parroquias de Alfoz 
## Notas
Control do centro (xadrez)

O **control do centro** é unha  posición importante na estratexia do xadrez e nalgúns outros xogos.

## Concepto e importancia
Esta estratexia consiste en situar peóns ou outras pezas de forma que estas controlen directamente (co uso de peóns) ou á distancia (co uso de pezas) as catro celas centrais do taboleiro (**d4**, **e4**, **d5** e **e5**, en notación alxébrica).

Que unha peza estea colocada nunha cela central non significa necesariamente que controle o centro: por exemplo, un cabalo situado nunha das celas centrais non controla ningunha cela central, dado que só pode atacar as que se sitúan ao redor do centro. O control do centro é importante porque as batallas tácticas frecuentemente ocorren nas casas centrais, onde as pezas poden acceder a maioría das outras rexións do taboleiro eficientemente.

As aperturas e defensas xadrecísticas tentan controlar o centro ao mesmo tempo que procuran desenvolver as súas pezas. As aperturas e defensas hipermodernas procuran controlar o centro a distancia con bispos e cabalos, en canto que as aperturas e defensas ortodoxas procuran controlar o centro directamente co uso de peóns.

## Referencias
* D’AGOSTINI, Orfeu. Xadrez Básico. São Paulo : Ediouro, 1954.
* FILGUTH, Rubens. Xadrez de A a Z: dicionário ilustrado. Porto Alegre : Artmed, 2005.

## Véxase tamén
* Escola hipermoderna de xadrez.
* Escola ortodoxa de xadrez.
Monte Olimpo, Chipre

O monte **Olimpo** é a montaña de maior elevación na illa mediterránea de Chipre, cunha altura de 1.953 metros sobre o nivel do mar.

## Xeografía 
O Olimpo chipriota forma parte da cadea dos montes Troodos e érguese máis ou menos no centro-oeste da illa. O pico máis alto da montaña, denominado **Chionistra**, está case por completo ocupado polas instalacións de telecomunicacións e radar do exército chipriota e do Reino Unido, consonte ao Tratado de Independencia asinado no 1960.

## Ascensión 
É posíbel ascender seguindo a estrada que sobe polo monte, ou ben a pé a través dun val no que se poden observar algunhas fervenzas. Nas proximidades do monte radica o famoso mosteiro de Kykkos.

## Instalacións de esquí 
No inverno, entre o mes de xaneiro e o de marzo, con algunhas precipitacións é posíbel esquiar nas catro pistas do Olimpo, ás que se chega desde a estrada que sae desde a aldea de Troodos.

## Nota 
O Olimpo mitolóxico da Grecia Antiga está inspirado por outro monte homónimo, o Olimpo de Grecia, sito entre as rexións da Macedonia helena e a Tesalia.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Montes Troodos
-388

## Acontecementos 
* Guerra entre etruscos e romanos.

## Nacementos 
* Heráclides Póntico, filósofo e astrónomo grego (data aproximada de nacemento ; m. ca. -310).

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
San Fernando, Cádiz

**San Fernando**, tamén chamada **La Isla**, é unha cidade e concello da provincia de Cádiz, en Andalucía.

No ano 2007 contaba con 95.026 habitantes. A súa extensión superficial é de 32&nbsp;km² e ten unha densidade demográfica de 2.923,2 hab/km². As súas coordenadas xeográficas son 36º 28' N, 6º 12' O. Atópase a unha altitude de 8 metros e a 14 quilómetros da capital da provincia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Web oficial do Concello de San Fernando
Lista de linguas por número de falantes

miniatura|dereita|380px|Distribución actual das familias de linguas.
Este artigo recolle as principais linguas humanas segundo o número de falantes nativos. Todas estas clasificacións deben terse en conta con precaución, xa que non é posible elaborar un conxunto coherente de criterios lingüísticos para distinguir as linguas nun continuo dialectal. Por exemplo, unha lingua a miúdo defínese como un conxunto de variedades mutuamente intelixibles, pero as linguas estándar nacionais independentes poden considerarse linguas separadas aínda que sexan en gran parte mutuamente intelixibles, como no caso do dinamarqués e o noruegués. Pola contra, moitas linguas comunmente aceptadas, incluíndo o alemán, o italiano e mesmo o inglés abranguen variedades que non son mutuamente intelixibles. De xeito semellante, o chinés ás veces é visto como unha única lingua debido a unha cultura compartida e unha lingua literaria común. Tamén é común describir varios grupos de dialectos chineses, como o mandarín, o wu e o yue como linguas separadas, aínda que cada un destes grupos contén moitas variedades mutuamente inintelixibles.

Tamén hai dificultades para obter recontos fiables de falantes, que varían ao longo do tempo debido ao cambio de poboación e á substitución lingüística. Nalgunhas áreas, non hai datos fiables do censo, os datos non son actuais ou o censo pode non rexistrar as linguas faladas ou rexistralas de forma ambigua. Ás veces, as poboacións de falantes son esaxeradas por razóns políticas, ou os falantes de linguas minoritarias poden estar subestimados en favor dunha lingua nacional.

## Linguas máis faladas segundo poboación 
### *Ethnologue* (2023) 
As seguintes linguas están listadas con cando menos 50 millóns de falantes como primeira lingua na edición número 26 de *Ethnologue* publicada en 2023. As entradas que *Ethnologue* identifica como macrolinguas (como o árabe, o panxabí occidental, o persa, o malaio, o paxto e o chinés, as cales abranguen todas as súas respectivas variedades) non se inclúen nesta sección.

### *CIA World Factbook* (estimacións de 2018) 
Segundo  *CIA World Factbook*, as linguas máis faladas do mundo en 2018 foron:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* [Lista de linguas de Ethnologue(https://gl.wikipedia.org/wiki/Ethnologue) por número de falantes] 
* Languages Spoken by More Than 10 Million People( 2009-10-31) – Encarta list, based on data from Ethnologue, but some figures (e.g. for Arabic) widely vary from it
* Map of World Languages. Download of MP3 audio files in 1600 language combinations.