Zungaria

[miniatura|400px|Localización da Zungaria (en verde, á dereita), e da coñecida como [porta de Zungaria, na Asia Central.]]
A **Zungaria** (tamén transcrito como *Dzungaria* e *Junggar*) é unha árida rexión histórica e xeográfica da Asia Central situada no noroeste da China, na metade norte de Xinjiang, tamén coñecido como Beijiang (en chinés **北疆**; en pinyin **Běijiān**; literalmente, 'Xinjiang do Norte'), entre as montañas Altai e as do Tian Shan.

## Etimoloxía 
miniatura|250px|Mapa físico ue mostra a separación de Zungaria ("Dsungarei" no mapa) e a conca de Tarim (Taklamakan) polas montañas Tian Shan.
O nome Zungaria é unha corrupción da expresión mongol *Zuun Gar* ou *Juun Gar*, dependendo do dialecto mongol usado. *Zuun/Juun* significa 'esquerda' e *Gar* significa 'man'. O nome orixinouse da noción de que os mongois occidentais estaban no lado esquerdo cando o imperio Mongol comezou a súa división en mongois do Leste e do Oeste. Despois desta fragmentación, a nación de Mongolia occidental chamouse *Zuun Gar*. Hoxe, o berce desta antiga nación conserva o seu nome: Zungaria.

## Localización 
Situada entre as actuais República Popular Chinesa e Kazakhstán, e case contigua ás fronteiras da Federación Rusa e Mongolia, a maior parte do territorio está baixo soberanía chinesa, formando a parte setentrional da rexión autónoma de Xinjiang.

Limitada ao sur pola cordilleira de Tian Shan e ao norte polas montañas de Altai, cobre uns 
777 000 km², e se estende polo oeste por Mongolia e polo leste por Kazakhstán.

## Xeografía 
### Dúas rexións 
miniatura|220px|Zungaria (vemello). Conca do Tarim (azul).
miniatura|220px|Norte de Xinjiang-conca de Zungaria (amarelo). Sinkiang Oriental-depresión de Turfán (vermello). Xinjiang do Sur-conca de Tarim (azul).

Xinjiang comprende dúas rexións principais, que son xeográfica, histórica e etnicamente distintas: Zungaria, ao norte das montañas Tian San, e a conca do Tarim, ao sur destas montañas. Antes da dinastía Qing, a China unificounas nunha soa entidade política chamada provincia de Xinjiang. No momento da conquista Qing en 1759, Zungaria estaba habitada por pobos zúngaros, nómades budistas tibetanos da estepa, mentres que a conca do Tarim estaba poboada por agricultores sedentarios musulmáns de fala túrquica, asentados nos oasis, e coñecidos hoxe como uigures.

### Relevo e hidrografía 
Zungaria encóntrase delimitada naturalmente ao norte pola cordillera de Altai mongol, e ao sur por outra importante cordilleira, Tian Shan (ou "montes Celestiais"). Adoita considerarse que polo leste alcanza até o gran lago salado, en proceso de colmatación e desecamento, o lago Balkhash, aínda que as montañas de Zungaria separan a Zungaria propiamente dita do lago.

A Zungaria propiamente dita correspóndese coa rexión chamada en chinés *Junggar Pendi* (conca [deprimida] de Zungaria), aínda que a conca do río Ili, por razóns históricas, considérase como a zona meridional de Zungaria.

### Clima 
O territorio caracterízase polo seu clima continental e moi seco, razón pola cal se producen grandes amplitudes térmicas, tanto estacionais como durante os ciclos diúrnos e nocturnos. O seu relevo é o dunha gran conca endorreica rodeada por altas e esgrevias montañas con cumios nevados e abas cubertas por abetos (predomina a especie *Picea sriemkiana*), mentres que a maior parte do territorio é unha depresión que historicamente formou parte dun mar interior. Como restos de tal mar queda un extenso deserto de sal e lagos pouco profundos e moi salinos, como o Ulungur Hu, o Manas Hu e o Ebinur Hu. Deste modo, a parte baixa de Zungaria é case na súa totalidade un deserto frío coa presenza de zonas esteparias.

O grao de amplitude térmica é tal que, durante o inverno boreal, en xaneiro, as temperaturas adoitan descender a -40&nbsp;°C nas zonas máis baixas e durante o verán –especialmente en xullo– as temperaturas poden alcanzar facilmente os 45&nbsp;°C. Excepto nas montañas, as precipitacións son escasas, no rango dos 400&nbsp;mm/ano.

## Historia 
A pesar do seu relevo e ao clima, a Zungaria desempeñou un papel dalgunha significación histórica. Os primeiros habitantes da rexión foron pobos de lingua indoeuropea, como os tocarios na prehistoria e os jushi (ou gushi) no primeiro milenio antes de Cristo. Antes da era actual foi un dos principais asentamentos do pobo wusun (así chamado polos chineses), e tamén a sede dunha especie de reino escita. Os escitas (en grego antigo Σκύθης, *Scýthēs*, ou Σκύθοι, *Scýthoi*) era como se denomoniaban na Antigüidade aos membros dun grupo de pobos de orixe iranio caracterizados por unha cultura baseada no pastoreo nómade e a cría de cabalos de monta. Durante a Antigüidade clásica, os escitas dominaron a estepa póntica, a cal recibiu o nome de Escitia. O seu idioma sería o antecesor do moderno oseto.

Durante o período que corresponde á Idade Media europea, a rexión foi ocupada consecutiva –e, moitas veces solapadamente– por diversos pobos nómades das estepas: os xiongnu, os hunos, os xianbei, os uigures, os tiele e göktürk, os heftalitas e os mongois de Xenxis Khan. Despoiso pasou a ser o centro dos mongois eleutas ou *zúngaros*, até que este pobo foi practicamente exterminado en 1757 polas tropas da dinastía manchú dos Qing. Tras esta época, a Zungaria foi zona de conflitos fronteirizos entre Rusia e a China.

Sendo xeográfica, histórica e etnicamente distinta a Zungaria propiamente dita da zona de fala túrquica da conca do Tarim, a dinastía Qing era ben consciente destas diferenzas entre a antiga zona mongol budista ao norte dos Tian Shan e os musulmáns de fala turca ao sur destes montes, e gobernounos en unidades administrativas separadas nun principio. Con todo, os Qing e os gobernos chineses posteriores comezaron a pensar en ambas as áreas como parte dunha rexión distinta, e integráronas nunha soa provincia, Xinjiang.

Na actualidada, como centro da industria pesada de Xinjiang —xerador da maior parte do PIB de Xiniiang e coa súa capital política Urumchi ("pasteiro fermoso", en mongol)— o norte de Xinjiang segue atraendo migración intraprovincial e interpCrovincial ás súas cidades. En comparación co sur de Xinjiang (*Nanjiang*, ou a conca do Tarim), Zungaria está relativamente ben integrada co resto da China por ferrocarril e mantén vínculos comerciais co resto do país.

Gran parte da poboación contemporánea pertence á nacionalidade kazakh, que habita as zonas rurais das estepas que rodean as zonas máis áridas do *Junggar Pendi*. A densidade de poboación é baixísima, vivindo nesta zona os sobreviventes dos mongois eleutas. Nas cidades predomina a poboación chinesa (da etnia han) –en gran parte recentemente inmigrada– e hui, seguida numericamente pola poboación uigur.

### Cidades 
As cidades principais de Zungaria son Ürümqi e Yining, encontrándose Turfán, na conca do Tarim, case inmediata a Zungaria.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Andreyev, Alexandre (2003): *Soviet Russia and Tibet: The Debarcle of Secret Diplomacy, 1918-1930s.*. Leyden: Brill Publishers. ISBN 9-0041-2952-9. 
* Baabar [Kaplonski, Christopher, ed.] (1999): *Twentieth Century Mongolia, Volume 1*. White Horse Press. ISBN 1-8742-6740-5.
* Bovingdon, Gardner (2010): *The Uyghurs: Strangers in Their Own Land*. Columbia University Press. ISBN 0-2315-1941-9.
* Clarke, Michael E. (2011): ''Xinjiang and China's Rise in Central Asia - A History*. Londres: Taylor & Francis. ISBN 1-1368-2706-4. 
* Hopper, Ben & Webber, Michael (2009): "Migration, Modernisation and Ethnic Estrangement: Uyghur migration to Urumqi, Xinjiang Uyghur Autonomous Region". *Inner Asia*, **11**, pp.&nbsp;173–203.
* Liu, Tao Tao & Faure, David (1996): *Unity and Diversity: Local Cultures and Identities in China*. Hong Kong: Hong Kong University Press. ISBN 9-6220-9402-3. 
* Sautman, Barry (2000): "Is Xinjiang an Internal Colony?". *Inner Asia'', Brill, **2 ** (33, number 2): 239–271.