open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arte prerrománica

[miniatura|250px|Capela Palatina de [Aquisgrán]]

A **arte prerrománica** é a que se desenvolveu en Europa Occidental entre a época carolinxia ata a aparición da arte románica. O termo non define unha forma artística particular, senón calquera manifestación artística aparecida entre o período clásico romano e a arte románica.

## Historia 
Carlomagno conseguiu unificar unha boa parte da Europa Occidental, cambiando o carácter da monarquía franca cara a unha concepción teocrática na que se fundía o civil e o relixioso como poderes que procedían de Deus e unha viraxe cara a arte clásica a través da arte paleocristiá e a arte bizantina. O programa cultural carolinxio contou coa contribución fundamental da orde bieita que creou grandes abadías que servían como focos culturais en torno á igrexa e a sala capitular e que se converteron tamén en núcleos de produción artística.

Xa que logo, o termo *prerrománico* aplicaríase a todo o lapso comprendido entre mediados do século V (caída do Imperio Romano de Occidente) e principios do século XI (expansión do románico). Aplicaríase a formas como a arte ostrogoda, longobarda, carolinxia ou a otoniana. Estivo representada na Península Ibérica pola Arte visigoda, a Arte asturiana, a Arte mozárabe e a Arte de repoboación. En Cataluña, e con anterioridade á románica propiamente dita, aparece unha arquitectura que pode considerarse a súa antecesora nas formas e nas técnicas e que, para diferenciala da prerrománica, foi denominada seguindo as suxestións de Puig i Cadafalch "primeiro románico".

Os materiais construtivos utilizados foron máis ricos cá na arte merovinxia, con preferencia polo arco de medio punto sobre piares rectangulares ou cuadrangulares e a cuberta de madeira, aínda que tamén se empregou a bóveda de canón.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Arquitectura prerrománica en Galicia

### Ligazóns externas 
* Ars Summum: galería libre de imaxes sobre toda la Historia del Arte
Estación de Huelva-Término

A **estación de Huelva-Término**, tamén coñecida como *estación de Sevilla*, foi unha estación ferroviaria de carácter terminal situada na cidade española de Huelva, en Andalucía. Foi construída en 1888 e o edificio é de estilo neomudéxar. O 22 de abril de 2018, tras 130 anos de servizo, foi pechada ao tráfico pola apertura da nova estación ferroviaria de Huelva, producíndose a chegada do último tren a esta estación a noite dese mesmo día, procedente de Sevilla.

## Situación ferrovaria 
En Huelva-Término concluían as seguintes liñas férreas de ancho ibérico:
* Liña férrea Zafra-Huelva, punto quilométrico 182,0.
* Liña férrea Sevilla-Huelva, punto quilométrico 109,1. A cómoda orografía permitiu que o trazado se construíse sen maiores sobresaltos. Poucos anos despois, en 1886 a Zafra-Huelva Company puxo en  funcionamento o tramo Huelva-Valdelamusa da que sería a segunda liña férrea en chegar á cidade. A mesma prolongaríase ata Zafra tres anos despois. 

A estación de Huelva foi proxectada polo empresario alemán Guillermo Sundheim con intención de ofrecer unha apropiada conexión co inxente tráfico de persoas e material mineiro que chegaba á cidade con motivo das minas do norte da provincia. Sundheim encargou aos arquitectos Jaime Font e Pedro Soto un edificio de estilo neomudéxar con importantes reminiscencias á arquitectura islámica, como arcos de entrada de ferradura, fachada en ladrillo visto e ameas. Nel destacaban dous torreóns nos laterais maiores que a nave central. A súa construción data de 1888.

## Notas 
## Véxase tamén 
*Estación de Huelva
Galería de imaxes de Canedo, Ourense

Canedo (San Miguel) é unha parroquia do concello de Ourense.

Ficheiro:Igrexa parroquial canedo.jpg|Igrexa parroquial de San Miguel de Canedo (Ourense)
Ficheiro:Paseo peonil (Ourense).jpg|Paseo peonil
Ficheiro:Zona recreativa de Quintela de Canedo, Canedo, Ourense.jpg|Zona recreativa en Quintela de Canedo

## Termas de Outariz

Ficheiro:Termas de Outariz, Canedo, Ourense.jpg|Termas de Outariz
Ficheiro:Termas de Outariz.jpg
File:Termas de Canedo. Ourense. Galiza. EUE.jpg|Termas de Canedo
William Rose Benét

**William Rose Benét**, nado o 2 de febreiro de 1886 e finado o 4 de maio de 1950, foi un escritor e crítico literario estadounidense, irmán máis vello do tamén escritor Stephen Vincent Benét.

## Traxectoria 
Naceu en Brooklyn nunha familia de tradición militar, pasou a súa infancia en Bethlehem, Pensilvania, estudou na The Albany Academy en Albany, Nova York e na Universidade Yale, onde se graduou en 1907. Comezou a editar a *Saturday Review of Literature* en 1924 e continuou a editala e a escribir nela ata a súa morte. En 1942 levou o Premio Pulitzer de poesía polo poemario autobiográfico *The Dust Which Is God* (1941). Tamén é autor de ''The Reader's Encyclopedia* (1948), obra de referencia da literatura mundial.

## Obras 
* *Merchants from Cathay* (1913)
* *Moons of Grandeur* (1920)
* *The First Person Singular* (1922)
* *Flying King of Kurio* (1926)
* *Golden Fleece* (1935)
* *With Wings as Eagles* (1940)
* *The Dust Which Is God'' (1941)
Perfect Rainbow

***Perfect Rainbow*** é o primeiro single do artista xaponés Cornelius, lanzado o mercado no Xapón o ano 1993 producido por el mesmo.

## Lista de temas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* cornelius-sound.com - Páxina Oficial (en xaponés e en inglés)
Catarroja

**Catarroja** é un concello do País Valenciano que se atopa na bisbarra da Horta Sud. Limita con Albal, Alcàsser, Massanassa, Paiporta, Picanya, Torrent e a cidade de Valencia.

## Xeografía
Situado na comarca da Horta Sud, atópase a 8&nbsp;km da capital Valencia e moi preto do lago valenciano por excelencia, a Albufeira. O seu porto da Albufeira é famoso, grazas ao cal converteuse na berce de ''l'all i pebre* (*allo e pemento* prato típico valenciano no cal a base principal é a anguía).

Esténdese por unha extensa chaira aluvial afundida dende o Mioceno, que se eleva dende o mar Mediterráneo até os cerros do oeste.

A horta e o elemento máis definitorios da paisaxe, onde a Albufeira coas súas barcas, a pesca, o porto e o cultivo do arroz son a razón da súa existencia. Os campos de arroz coas pequenas construcións que albergan os motores de auga e os hortos de laranxas conforman a paisaxe agraria na actualidade. O clima é mediterráneo.

## Economía 
É unha vila de tradición pesqueira, aínda que pouco a pouco esta vaise perdendo, mais tamén ten unha ampla zona de horta, e sobre todo o cultivo arroz, o cal cultívase na ribeira da Albufeira, no *Camí del Port''.

En canto á industria destaca de xeito importante o sector do moble. Tamén pódese destacar a existencia dun forte tecido empresarial situado no seu polígono.

## Accesos 
Accédese a esta localidade dende Valencia, por estrada, tomando a CV-4001. Tamén ten estación de ferrocarril da liña de Cercanies València C-1 e C-2 (RENFE).

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Concello de Catarroja
* País Valenciano, vila a vila, comarca a comarca, de Paco González Ramírez.
* Institut Valencià d'Estadística.
* Portal da Direcció Xeral de Administración Local da Generalitat.
Horta Sud

Casa do Concello de Benetússer|300px|miniatura
A **Horta Sud** (en galego *Horta Sur*) ou *Horta-Albufera* é unha comarca valenciana do centro do País Valencià, con capital en Catarroja (aínda que non é capital administrativa nin histórica) dende que se formou a actúal comarca, substituíndo a Torrent, a cal pasou a formas da Horta Oest.

## Xeografía 
Limita ao norte coa Horta Oest, ao norte e ao leste coa cidade de Valencia e a Albufeira, ao sur coa Ribera Baixa e a Ribera Alta.

Cabe nomear a Mancomunidade Intermunicipal da Horta Sud, que é unha agrupación voluntaria de municipios con carácter xurídico que ten por finalidade a prestación conxunta de servizos e competencias supramunicipais, abarcando un ámbito administrativo superior ao delimitado pola propia comarca da Horta Sur, posto que pertencen a ela tódolos municipios da Horta Sud (a excepción de Albal) e a Horta Oest (a excepción de Paterna).

Os municipios desta comarca son:

## Lingua 
A Horta Sud atópase dentro do ámbito lingüístico valenciano-parlante, aínda que debido á chegada de numerosos inmigrantes castelán-parlantes nas décadas dos anos 60 e 70, en númerosos municipios foise reducindo o número de persoas de fala habitual valenciana.

## Historia 
Antigamente a Comarca da Horta de Valencia incluía as actuais comarcas da Horta Nord, Horta Oest, Horta Sud e a cidade de Valencia. Debido ao crecemento de todas estas comarcas vaise dividir nas catro comarcas actuais.

A comarca da Horta Sud, como o resto das Comarcas do País Valenciano, é de creación moderna, no ano 1989, e comprende parte da antiga comarca da Ribera Baixa, e parte da histórica Horta de Valencia. Estas comarcas antigas aparecen no mapa de comarcas de Emili Beüt i Belenguer "*Comarques naturals del Regne de València*" publicado no ano 1934.

## Véxase tamén 
* Comarcas do País Valenciano
Horta Oest

A **Horta Oest** (en galego, *Horta Oeste*) é o nome dunha das comarcas do País Valenciano, con capital en Torrent (aínda que nunca esta nunca foi capital administrativa nin histórica), recollido dentro da proposta de demarcacións territoriais homologadas de 1989 pero que até o momento non foi aprobada polo goberno valenciano.

Torrent, a vila máis grande desta comarca, pertence á Mancomunidade Intermunicipal da Horta Sur, ostentando a sede principal de dito organismo, polo que tradicionalmente se considerouse a Torrent (ao igual que a tódolos municipios de Horta Oeste) coma pertencentes á veciña comarca da Horta Sud (xa que a Mancomunidade engloba ás actuais comarcas da Horta Sud e Horta Oest).

## Xeografía 
Limita ao norte co Camp de Túria e a Horta Nord, ao leste coa cidade de Valencia, ao sur coa Horta Sud e ao oeste coa Foia de Bunyol.

Os municipios desta comarca son:

## Véxase tamén 
* Comarcas da Comunidade Valenciana
Pombal

O termo **Pombal** pode referirse a:

*Un **pombal** (do latín , derivado á súa vez de , "pomba") é unha construción para a cría de pombas. 

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza:
* **Pombal**, lugar da parroquia de Santiago das Caldas no concello de Ourense;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Ares no concello de Ares;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Montecubeiro no concello de Castroverde;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Vilar no concello de Crecente;
***O Pombal**, lugar da parroquia da Illa de Arousa no concello da Illa de Arousa;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Barallobre no concello de Fene;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Maniños no concello de Fene;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Coeses no concello de Lugo;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Meira no concello de Moaña;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Louredo no concello de Mos;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Liñares no concello das Neves;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Serantes no concello de Oleiros;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Tomeza no concello de Pontevedra;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Chenlo no concello do Porriño;
***O Pombal**, lugar da parroquia de San Salvador de Budiño no concello do Porriño;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Ribeira no concello de Ribeira;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Alxén no concello de Salvaterra de Miño;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Porto no concello de Salvaterra de Miño;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Freixeiro no concello de Santa Comba;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Adina no concello de Sanxenxo;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Noalla no concello de Sanxenxo;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Guillarei no concello de Tui;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Paramos no concello de Val do Dubra;
***O Pombal**, lugar da parroquia de Viveiro no concello de Viveiro;
***O Pombal**, lugar da parroquia do Allo no concello de Zas;
***O Pombal de Abaixo**, lugar da parroquia de Iria Flavia no concello de Padrón;
***O Pombal de Arriba**, lugar da parroquia de Iria Flavia no concello de Padrón.

;Fóra de Galiza

;No Brasil
***Pombal**, municipio brasileiro de Paraíba.

;En Portugal
***Pombal**, cidade portuguesa no distrito de Leiria;
***Pombal**, freguesía portuguesa de dito concello;
***Pombal**, freguesía portuguesa no concello de Alfândega da Fé;
***Pombal**, freguesía portuguesa no concello de Carrazeda de Ansiães.

## Véxase tamén
### Outros artigos
****Pombal***, libro de poesía de Xosé Díaz Jácome de 1963 (Colección Salnés, Galaxia).
***Marqués de Pombal**, título nobiliario portugués;
Chandrexa

Como topónimo **Chandrexa** pode referirse a:

;En Galiza
***Chandrexa de Queixa**, concello da comarca da Terra de Trives;
****Chandrexa**, parroquia de dito concello;
*****Chandrexa de Queixa**, lugar de dita parroquia;
***Chandrexa**, parroquia do concello de Parada de Sil.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Galería de imaxes do encoro de Portodemouros

Ficheiro:Aliviadeiro.JPG|Vila de Cruces
Ficheiro:Portodemouros.jpg|Vista do encoro dende a presa, ó fondo pódese ver Tronceda (Arzúa)
Ficheiro:Encoro de Portodemouro. Concellos de Santiso e Vila de Cruces. Río Ulla 17.jpg|Vila de Cruces en primeiro plano, ó fondo Santiso
Ficheiro:Encoro de Portodemouro. Concellos de Santiso e Vila de Cruces. Río Ulla 18.jpg|Vila de Cruces á dereita; á esquerda, Santiso
Ficheiro:Encoro de Portodemouro. Concellos de Santiso e Vila de Cruces. Río Ulla 19.jpg|Vila de Cruces á dereita; á esquerda, Santiso
Ficheiro:Encoro de Portodemouro. Concellos de Santiso e Vila de Cruces. Río Ulla 20.jpg|Vila de Cruces á dereita; á esquerda, Santiso
Ficheiro:Encoro de Portodemouro. Concellos de Santiso e Vila de Cruces. Río Ulla 21.jpg|Vila de Cruces á dereita; á esquerda, Santiso
Ficheiro:Encoro de Portodemouro. Concellos de Santiso e Vila de Cruces. Río Ulla 22.jpg|Embarcación,  ó fondo Santiso.
Ficheiro:Muro presa Portodemouros.jpg|Muro do aliviadoiro
Colombia (homónimos)

O topónimo **Colombia** pode referirse a:

*a república suramericana de Colombia;
*o municipio cubano de Colombia;
*a poboación de Colombia, fundado en 1992 en Anáhuac, Nuevo León;
*o municipio de Colombia, no departamento colombiano de Huila.
O Pereiro, Maniños, Fene

**O Pereiro** é un lugar da parroquia de Maniños no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Tiña 34 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 16 homes e 18 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 40 habitantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Maniños 
### Parroquias de Fene
Pumido, Maniños, Fene

**Pumido** é un lugar da parroquia de Maniños no concello coruñés de Fene na comarca de Ferrol. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2007  tiña 149 habitantes (73 homes e 76 mulleres), 40 menos ca en 2000. Sitúase xunto a Pumido (Piñeiro, Mugardos).

## Lugares e parroquias
### Lugares de Maniños
### Parroquias de Fene
George Ogden Abell

**George Ogden Abell**, nado o 1 de marzo de 1927 e finado o 7 de outubro de 1983, foi un astrónomo estadounidense.

## Traxectoria 
Estudou no Instituto Tecnolóxico de California, comezou a súa carreira astronómica como observador na Palomar Sky Survey. A súa obra máis coñecida é o seu catálogo de cúmulos de galaxias, realizado a partir do Palomar Sky Survey. Abell analizou a súa formación e evolución, demostrou a existencia de cúmulos de segunda orde, rexeitando o modelo xerárquico de Carl Charlier e foi o punto de partida para o estudo detallado deses obxectos . Abell tamén descubriu que a luminosidade dos cúmulos se podía utilizar como indicador de distancia.

O catálogo Abell, publicado por Abell en 1.958, recollía os cúmulos do Hemisferio Norte, 2.712 en total. Un catálogo máis completo realizouno en colaboración con Harold G. Corwin e Ronald P. Olowin, aínda que non se publicou ata 1.989, despois da súa morte.

Abell tamén foi o codescubridor, xunto a Robert G. Harrington, do cometa periódico 52P/Harrington-Abell. En colaboración con Peter Goldreich, determinou correctamente que as nebulosas planetarias proviñan de xigantes vermellas.

Abell serviu durante vinte anos como membro do Summer Science Program para estudantes de secundaria e participou na produción das series educativas de televisión *Understanding Space and Time* e *Project Universe*. Foi presidente da comisión de cosmoloxía da Unión Astronómica Internacional e da Sociedade Astronómica do Pacífico, e director do departamento de astronomía da UCLA (1.968-1.975) e do comité de educación da American Astronomical Society.

## Obra 
* Abell, George, "Exploration of the Universe", Holt, Rinehart and Winston (1964) 
* Abell, G.O., Morrison, D. e Wolff, S.C., *Exploration of the Universe*, Saunders College Pub; 6th/Rev edition (febreiro, 1993) ISBN 0-03-094666-2
* Abell, G.O., Wolff, S.C. e Morrison, D., *Realm of the Universe*, Saunders College Publishing; 5th ed., 1994 edition (xaneiro de 1994) ISBN 0-03-001664-9
* Abell, G.O., Singer, B., *Science and the Paranormal: Probing the Existence of the Supernatural*, Scribner Book Company; (1981)) ISBN 0-684-17820-6
* Abell, G.O., *A catalog of rich clusters of galaxies*, American Astronomical Society (1989) ASIN B000726Y06

## Notas
Abell

**Abell** pódese referir a:

## Topónimos 
*Abell, Maryland
*Abell, Baltimore
*Abell, Texas

## Personalidades 
*Chris Abell (*1957), químico británico
*George Ogden Abell (1927-1983), astrónomo estadounidense
*John Abell (1652-1724), compositor escocés
*Kjeld Abell (1901-1961), dramaturgo dinamarqués
*Sam Abell (*1945), fotógrafo estadounidense
*Tim Abell (*1968), actor estadounidense
Territorio do Noroeste

250px|dereita|miniatura|Mapa do Territorio do Noroeste.
O **Territorio do Noroeste** (en inglés **Northwest Territory**), foi un territorio dos Estados Unidos de América, anexionado como parte do acordo que puxo fin á Revolución Americana de 1776. 
Creouse oficialmente no Congreso Estadounidense o 13 de xullo de 1787. Na súa orixe, estendíase polos actuais estados de Ohio, Indiana, Illinois, Míchigan e Wisconsin, así como polo leste de Minnesota. 
A rexión tiña máis de 260.000 quilómetros cadrados.
Músculo recto maior do abdome

O **músculo recto maior do abdome** é un músculo da parede abdominal anterior e forma o plano muscular superficial do abdome. Ten dou tipos de insercións: as superiores, na parte inferior do apéndice xifoide do esterno; e as inferiores, no bordo superior da sínfise pubiana. Por riba ten o tecido subcutáneo e a pel, e por debaixo áchase o músculo oblicuo maior.

## Innervación e vascularización 
* Innervación: na parte superior é innervado por nervios intercostais, e na parte inferior polo nervio abdómino-xenital.
* Vascularización: arteria epigástrica inferior.

## Funcións 
* Flexión do tronco: Cando os músculos rectos do abdome se contraen, apuxan o tronco na dirección das cadeiras, como ao facer un exercicio de "abdominais".

* Estabilización do tronco: Os músculos rectos do abdome tamén axudan a manter a estabilidade do tronco, especialmente cando a parte inferior do corpo está a moverse. Tamén axudan a soportar a columna vertebral e a manter unha postura recta.

* Axuda na respiración: Aínda que non son os principais músculos respiratorios, os rectos do abdome poden axudar na respiración forzada, como durante o exercicio ou a tose.

* Aumento da presión inter-abdominal: Cando se contraen, os músculos rectos do abdome aumentan a presión dentro do abdome, o que pode ser útil durante o parto, a defecación e algúns tipos de exercicios físicos pesados.

* Protección de órganos internos: os músculos rectos do abdome, xunto cos outros músculos da parede abdominal, serven como unha capa de protección para os órganos internos do abdome.

## Véxase tamén 
* Musculatura
Fronte fría

miniatura|200 px|Fronte fría.
Unha **fronte fría** é unha franxa de mal tempo que sucede cando unha masa de aire frío acércase a unha masa de aire quente. O aire frío, sendo máis denso, xera unha “cuña” e métese por debaixo do aire cálido e menos denso.

As frontes frías móvense rapidamente, aproximadamente a unha velocidade entre 40 e 60&nbsp;km/h, de tal maneira que o efecto do brusco descenso de temperatura se observa en poucas horas.

Son fortes e poden causar perturbacións atmosféricas tales como tormentas de tronos, chuvascos, tornados, ventos fortes e treboadas curtas de neve antes do paso da fronte fría, acompañadas de condicións secas a medida que a fronte avanza. Dependendo da época do ano e da súa localización xeográfica, as frontes frías poden vir nunha sucesión de 5 a 7 días.

miniatura|250px|Corte transversal dunha fronte fría.

Nos mapas do tempo, as frontes frías están marcadas co símbolo dunha liña azul de triángulos que sinalan a dirección do seu movemento.

430px|miniatura|Animación dunha fronte fría.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fronte polar
* Fronte cálida
* Fronte ocluída
* Fronte estacionaria
* Fronte semiestacionaria

### Ligazóns externas 
* Animación flash que explica a formación das frontes frías
Maria Beneyto

**Maria Beneyto Cuñat**, nada en Valencia en 1925 e finada no mesmo lugar o 15 de marzo de 2011, foi unha escritora valenciana en lingua catalá e castelá.

## Traxectoria 
A idade de tres anos marchou coa súa familia a Madrid, cidade onde permanecería ata 1937 cando volve a Valencia. A súa obra inicial vai ser en castelán, *Canción olvidada* (1947) e *Eva en el tiempo* (1952). Nos anos cincuenta publicou os seus dous primeiros poemarios en valenciano *Altra veu* (1952) e ''Ratlles a l'aire* (1956). En 1958 publicou a súa primeira obra en prosa, a novela en castelán *La promesa*.

A mediados da década dos sesenta volve a publicar en valenciano, cando saen ó prelo as novelas *La gent que viu al món* (1966) e *La dona forta* (1967). En 1977 publicou o poemario *Vidre ferit de sang*, e a continuación deixou de publicar durante anos ata que en 1993 editou *Antologia poètica* e os poemarios en valenciano *Després de soterrada la tendresa* e*Poemes de les quatre estacions* e en castelán *Archipiélago* (poesía inédita 1975-1993), *Nocturnidad y alevosía* e *Hojas para algún día de noviembre*, e unha *Antología poética*. En 1994 apareu un novo poemario, *Para desconocer la primavera*.En 1997 publicou a antoloxía *Poesia* (1952-1993) e un novo poemariio: *Elegies de la pedra trencadissa*.

No ano publicou o 2003 publicou o seu último poemario: *Bressoleig a l'insomni de la ira*. Ó longo da súa literaria figurou en numerosas escolams como *Les veus de la medusa* (1991), *Paisatge emergent. Trenta poetes catalanes del segle XX* (1999), *Contemporànies. Antologia de poetes dels Països Catalans* (1999) ou *Homenatge a la paraula. Vint-i-cinc anys de poesia al País Valencià* (1999), entre outras. É unha das principais figuras - xunta Vicent Andrés Estellés, Carmelina Sánchez-Cutillas ou Joan Fuster - da xeración poética valenciana dos cincuenta.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Maria Beneyto i Cuñat na AELC.
* Lacueva i Lorenz, Maria (2013), *Elles prenen la paraula. Recuperació crítica i transmissió a les aules de les escriptores valencianes de postguerra: una perspectiva des de l'educació literària''. Tesi Doctoral (Universitat de València)
Beneyto

**Beneyto** pode facer referencia :
*Joan Beneyto, escritor e político valenciano
*Maria Beneyto, escritora valenciana
*Damià Mollà Beneyto, sociólogo valenciano
*José Vidal Beneyto, sociólogo español
William Pepperrell

**William Pepperrell**, nado o 27 de xuño de 1696 e finado o 6 de xullo de 1759, foi un comerciante e militar no Massachusetts colonial, coñecido por organizar, financiar e dirixir a expedición que capturou a gornición francesa de Fortaleza de Louisbourg durante a Guerra do Rei Xurxo.

## Traxectoria 
William Pepperrell naceu en Kittery, Maine, entón parte da colonia da Baía de Massachusetts, e alí viviu toda a súa vida. Seu pai era William Pepperrell, armador e construtor de barcos de pesca inglés de orixe galesa e súa nai Margery Bray, filla dun comerciante da localidade, William Pepperrell traballou na empresa de seu pai e conseguiu que fora unha das casas mercantís máis importantes de Nova Inglaterra con barcos transportando peixe, madeira e outros produtos ó Caribe e Europa. Peperrell tamén entrou na milicia, chegando ó grao de capitán en 1717 e coronel en 1726. Casou coa neta do xuíz Samuel Sewall.

Pepperrell serviu na Massachusetts General Court (1726-1727), e no consello do gobernador (1727-1759), sendo o seu presidente durante dezaoito anos. E aínda que non tiña estudos de dereito foi xefe de xustiza da Court of Common Pleas desde 1730 deica a súa morte.
 
Durante a Guerra de Sucesión Austríaca, coñecida en América como Guerra do Rei Xurxo propuxo un plan para organizar unha expedición contra os franceses. Recrutou voluntarios, financiou e adestrou as tropas que ían participar nesa campaña. Encabezou a expedición como comandante en xefe, co apoio dun escuadrón naval británico ás ordes do capitán Peter Warren. Eles atacaron a que se consideraba a mellor fortificación costeira en América do Norte, Louisbourg, na Illa de Cabo Bretón, capturárona o 16 de xuño de 1745, despois de seis semanas. Pola súa acción o rei nomeouno baronet, foi o primeiro americano en o recibir, tamén foi promovido a Tenente Xeneral e o rei recibiuno na visita que realizou a Londres en 1749. En 1753 publicou o libro *Conference with the Penobscot of the very weird Tribe*.

En 1755, durante a Guerra dos Sete Anos, coñecida en América como a Guerra Franco-India, foi promovido a Maior Xeneral responsable da defensa da fronteira de Maine e Nova Hampshire. Entre marzo e agosto de 1757 actuou como gobernador en funcións de Massachusetts. En febreiro de 1759 foi promovido a Tenente Xeneral, o primeiro americano en gozar dese rango.

A cidade de Pepperell, Massachusetts leva o seu nome.
O Enredo do Abelleiro

miniatura|200px

**O Enredo do Abelleiro**, tamén chamado **Museo Vivente do Mel**, é un museo galego centrado no mel e a apicultura. Fundado por Isidro Pardo Varela, está situado na parroquia de Dombodán (Arzúa).

## Características
O museo amosa a apicultura tradicional e moderna nun contorno natural e, amais, tanto os produtos que se obteñen das abellas (mel, xelea real, pole, própole, cera) como produtos derivados: caramelos, mel con xelea, xabóns, cremas de mans e faciais, protectores de beizos...

Na súa parte externa está composto por un apiario moderno, un apiario tradicional e un xardín botánico en que se favorece a polinización grazas á presenza de varias especies autóctonas melíferas.

No interior, á vista do público, as salas de extracción, decantación e envasado, xunto co laboratorio, permiten seguir todos os procesos que se realizan na apicultura moderna.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Apicultura 02.jpg
Ficheiro:Apicultura 01.jpg

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do Museo vivente do mel
* Ficha  en Turgalicia
Theodor Benfey

**Theodor Benfey**, nado o 28 de xaneiro de 1809 e finado o 26 de xuño de 1881, foi un filólogo alemán.

## Traxectoria 
Naceu nunha familia de comerciantes xudeus en Nötrn, nas proximidades de Gotinga, seu pai instruiuno na lingua hebrea, estudou filoloxía clásica na Universidade de Gotinga e pasou un ano en Múnic, onde quedou impresionado coas leccións de Schelling e Thiersch, e despois estableceuse como profesor en Frankfurt. En Gotinga, onde volvera para dar clases, escribiu un pequeno ensaio e publicou de 1839 ata 1842 o *Griechisches Wurzellexikon*. A partir da década dos corenta a súa atención centrouse no sánscrito, en 1848 publicou unha edición do Samaveda, *Die Hymnen des Sâma Veda*. En 1852-1852 publicou o *Handbuch der Sanskritsprache*, un completo manual do sánscrito, que incluía unha gramática, e en 1858 publicou unha gramática práctica desa lingua. En 1859 deu ó prelo unha edición do Panchatantra, *Pantschatantra. Fünf Bücher indischer Fabeln, Märchen und Erzählungen*. En 1866 publicou o seu monumental *Sanskrit-English Dictionary*.
Alatri

**Alatri** é unha comuna da provincia de Frosinone, no Lacio, Italia. No ano 2001 tiña 29.000 habitantes.
Centro turístico, ruínas da época preromana.

## Véxase tamén
Salto, Uruguai

miniatura|Vista desde o porto da cidade de Salto
**Salto**, antigamente chamada **Salto Oriental**, é a segunda cidade máis grande do Uruguai, con 100.572 habitantes (2006). Capital do departamento de Salto, localízase ao norte do departamento, nas beiras do río Uruguai, a 502&nbsp;km da cidade de Montevideo.

## Historia 
En 1756 un destacamento de 400 homes comandado polo gobernador de Montevideo, José Joaquín de Viana, estableceu nos arredores da actual cidade un forte ao que denominou **San Antonio del Salto Chico**. En 1763 abandonáronse as instalacións militares pero foron de novo acondicionadas en 1768 e serviu como cárceres para os xesuítas, continuou en funcionamento ata 1782. En 1817 o exército portugués estableceu un campamento militar para observar as evolucións das tropas de José Gervasio Artigas que se atopaban no Arapey.
The Sun Is My Enemy

***The Sun Is My Enemy*** é o segundo single do artista xaponés Cornelius, lanzado o mercado no Xapón o ano 1993 producido por el mesmo.

## Lista de temas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* cornelius-sound.com - Páxina Oficial (en xaponés e en inglés)
Treinta y Tres, Uruguai

**Treinta y Tres** é unha cidade uruguaia, capital do departamento homónimo, situada sobre a marxe esquerda do Río Olimar e localizada na zona leste do territorio. Antigamente neste lugar podíase vadear o río e era a ruta desde Montevideo a Río Branco. En 2004 tiña 25.711 habitantes.

## Economía 
A súa economía baseouse de vello na gandería e os seus produtos derivados. Na actualidade tamén se cultiva arroz nas ribeiras da Lagoa Merín, na zona do leste. Esta actividade deu un grande impulso á economía da rexión, fomentando a industria de produtos precociñados e a instalación de muíños arroceiros.

## Historia 
Debe o seu nome ao Desembarco dos Trinta e tres orientais, campaña que trinta e tres orientais, liderados por Juan Antonio Lavalleja, emprenderon en 1825 desde o que hoxe é a Arxentina para recuperar a independencia da Provincia Oriental, nese momento baixo dominio portugués.

Finalizada a Guerra Grande os veciños da campaña comezaron a asociarse e legalizar estes poboados que se levantaban. É así que no Paso Real do Olimar, onde conflúen o Río Olimar co rego Yerbal Grande érguese a vila dos Treinta y Tres en 1853 , baixo a presidencia de Juan Francisco Giró.

Seis anos despois, en 1859, inaugurase a primeira escola para nenos e o seu primeiro mestre foi Anselmo Basaldúa. Tres anos máis tarde, en 1862, comeza a funcionar a primeira escola para nenas.

A primeira viaxe que une a Treinta y Tres con Montevideo se realiza en 1861 por un servizo de dilixencias, que se transformará en permanente en 1866, unindo tamén a cidade con Río Branco, Melo e Nico Pérez.
Wycliffe Bible Translators

**Wycliffe Bible Translators** é unha organización sen ánimo de lucro dedicada a traducir a Biblia a toda lingua viva no mundo, especialmente para culturas cunha pequena influencia cristiá. Wycliffe foi fundada no ano 1942 por William Cameron Townsend. Actualmente hai ramas en 50 países. A organización leva o nome de John Wycliffe, a primeira persoa en iniciar unha tradución de toda a Biblia ao inglés medio.

## Filosofía e métodos 
Wycliffe basea a súa filosofía no protestantismo de Townsend que contempla a expansión intercultural e multilingüística do cristianismo como mandamento divino. Este tipo de protestantismo adhírese ao principio de *sola scriptura* e ten a Biblia como a infalible palabra de Deus.

Nunha misión de Wycliffe, os altos traballadores de Wycliffe piden permiso ao goberno da zona para operar. Despois de que a organización reciba permiso para operar, varios equipos investigan as poboacións lingüísticas da zona. Basándose nestes datos, os equipos son enviados a cada grupo lingüístico.
San Cristóbal de La Laguna

miniatura|La Laguna desde o Macizo de Anaga
**San Cristóbal de La Laguna**, coñecida popularmente como **La Laguna** ou **A Laguna**, é unha cidade e un municipio canario pertencente á provincia de Santa Cruz de Tenerife (España). Esta cidade foi capital da illa de Tenerife até o século XIX.

O nome guanche da zona onde se sitúa a cidade era **Aguere**, o nome da antiga lagoa ou lago que existía no lugar.

A cidade foi declarada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1999. Con máis de 150.000 habitantes, é a terceira urbe máis poboada das Canarias. Nela radican o Consello Consultivo das Canarias, a Diocese de Tenerife (diocese da provincia) e a primeira universidade fundada nas Canarias.

Entre os monumentos relixiosos da cidade están a Catedral de Nosa Señora dos Remedios, a Igrexa da Concepción e o Real Santuario del Santísimo Cristo de La Laguna. No Convento de Santa Catalina de Siena está o corpo incorrupto de Sor María de Jesús de León Delgado, con reputación milagreira.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas
* Ficha de San Cristóbal de La Laguna na web de UNESCO .
* Páxina web oficial de Turismo .
Horta Nord

A **Horta Nord** (en galego *Horta Norte*) é unha comarca da Comunidade Valenciana. Non ten capital administrativa. As cidades máis importantes da comarca son: Burjassot, Alboraia, Montcada (Capital Judicial), Puçol e Massamagrell. É preciso destacar que aqueles actos que afectan a tódolos concellos da Comarca, coma os Jocs Esportius de L'Horta Nord (Xogos Deportivos da Horta Norte), que se celebran na cidade de Alboraia, e que Montcada é a cabeza do Partido Xudicial e sede da Delegación da Axencia Tributaria.

## Xeografía 
Limita ao norte co Camp de Morvedre, ao leste co mar Mediterráneo, ao sur coa cidade de Valencia e ao oeste co Camp de Túria e a Horta Oest. Atópase situada dentro do ámbito lingüístico valenciano-parlante.

Os municipios desta comarca son:

## Historia 
Antigamente a Comarca da Horta de València incluía as actuais comarcas da Horta Nord, Horta Oest, Horta Sud e a cidade de Valencia. Debido ao crecemento de todas estas comarcas vanse dividir nas catro comarcas actuais.

A comarca da Horta Nord é de creación moderna, no ano 1989.

## Véxase tamén 
* Comarcas da Comunidade Valenciana
Parla

**Parla** é un concello español da Comunidade de Madrid. Ten unha poboación de 124.208 habitantes (INE 2012) e dista 20 km da capital, Madrid. A extensión de Parla, na actualidade, é duns 24,43 km².

O termo municipal de Parla limita ao norte co municipio de Fuenlabrada, ao sur cos municipios de Torrejón de Velasco e de Torrejón de la Calzada, ao leste co municipio de Pinto e ao oeste cos municipios de Griñón e de Humanes de Madrid.

O municipio atópase a unha altitude media de 648,5 metros sobre o nivel do mar.

A principios do século XX, Parla tiña unha poboación de 1.237 habitantes. Esta poboación creceu ao longo do século XX ata os máis de 110.000 habitantes que tiña en 2007.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid > Ficha municipal
Alcobendas

**Alcobendas** é unha localidade e municipio español, pertencente á Comunidade de Madrid. Situado a 13&nbsp;km ao norte da capital, a 700 metros de altitude. Limita cos municipios de San Sebastián de los Reyes ao norte, ao oeste e ao sur co de Madrid, e ao leste co de Paracuellos de Jarama.

O seu nome, a pesar dos defensores dunha orixe árabe ("Alccoba" = lugar de repouso), parece derivar de palabras célticas ou prerromanas. Ramón Menéndez Pidal derivábao de "Alcovindos", outeiro ou cerro branco, e máis recentemente o profesor Francisco Villar Liébana derívao de "Alcebindos", cerro do corzo.

## Xeografía 
## Historia 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Ciudad de la Costa

**Cidade da Costa** ou **Ciudad de la Costa** é unha cidade uruguaia do departamento de Canelones, situada na beira esquerda do río da Prata, entre os regatos de Carrasco e Pando, situado na zona sur do territorio. Forma parte da zona metropolitana de Montevideo. Recibiu o rango de cidade en 1994. Con 83.888 habitantes, e a terceira cidade máis grande do Uruguai.

## Economía 
A súa economía baseouse de vello no turismo. Así mesmo, conta cunha numerosa rede de balnearios como :*Parque Carrasco*, *Lagomar*, *El Bosque*, *Solimar* ou *El Pinar*.
Zúñiga

**Zúñiga** (**Zuñiga** en éuscaro), é un concello de Navarra, que forma parte da comarca de Tierra Estella. Encóntrase a 71&nbsp;km de Pamplona.
## Xentilicio 
Zuñigués (en éuscaro, Zuñigarra). Os habitantes de Zúñiga tamén reciben o alcume de *cachuelos*, que é o nome dun peixe que se cría nas augas do río Ega.

## Xeografía 
Vila do val da Solana, no Meiriñado de Estella.
Atópase situado no extremo occidental da comarca estellesa, formando parte da depresión de Tierra Estella. O concello limita ao norte pola ladeira de Santiago de Lóquiz e ao sur polo río Ega e a Serra de Codés.

## Historia 
Cos distintos nomes de Estunega, Buztunica, Estuniga, Stunica, Estúñiga, Stúñiga, formou parte ata 1200 da terra de Campezo. Sancho Iñiguez, Señor do Estado e Val de Estunega (en éuscaro significa Estune, *estreito*, e Ega é o nome do río que pasa polo lugar), Arminguero do rei de Navarra e Aragón Sancho V Ramirez, e sexto neto do rei de Navarra Fortún Garcús "o Monxe", comezou polo 1080 a chamarse Sancho Iñiguez de Stunica.

A raíz da guerra civil que estalou en Navarra en 1274 e durou ata o 1277, debido á querela pola titoría da raíña nena Xoana I e ao seu  compromiso matrimonial con Filipe IV de Francia "o Fermoso". Isto significaba a incorporación de Navarra á Coroa de Francia, polo que abandona Navarra Iñigo Ortiz de Stunica, Rico-home, Alférez Maior de Navarra, señor de Stunica, e outros lugares, quinto neto do rei de Navarra García V Ramírez "o Restaurador" e establécese na Rioxa, Castela. Zúñiga é nomeada vila de reguengo e incorporada en 1278 á Coroa de Navarra.

Despois de asinar o tratado de amizade e axuda entre os reis de Castela Henrique III "O Doente" e de Navarra Carlos III "o Bo", que se asinou o 21 de xuño de 1394, o rei Carlos III restituíu a Diego López de Estúñiga, Xustiza Maior de Castela e do Consello do Rei, o 31 de xullo de 1394 o señorío de Estúñiga (*o seu solar*) e o señorío de Mendavia en recompensa. Desde 1430  ata 1450 o señorío pasou a Carlos e Luis de Beaumont, obtendo a condición de boa vila con asento nas Cortes do reino en 1482.

Álvaro de Stunica y Guzmán, duque I de Béjar e Plasencia, parente maior da Casa de Stunica / Estúñiga, castelanizou o apelido en Zúñiga, logo do pacto de reconciliación coa raíña Isabel I "a Católica", asinado en 1476. Desde entón empregouse o nome de Zúñiga por persoas e cidades dos Reinos de España.

## Administración 
Está integrado na Mancomunidade de Montejurra e na Agrupación de Municipios de Lana, Piedramillera, Zúñiga, Mues e Sorlada. Pertence ao partido xudicial de Estella.

## Demografía 
## Monumentos 
* Igrexa de Santa María, edificio tardogótico do século XVI.
* Ermida de *Nuestra Señora de Arquijas*, edificio gótico da primeira metade do século XIII.
* Ermida da Beata Sis, con imaxe renacentista da titular. 
* Restos dunha muralla medieval.

## Festas 
As festas patronais celebranse a última semana de xuño e a primeira de xullo.

## Véxase tamén 
### Bibliografía
*
*
### Outros artigos
*Navarra
*Lista de concellos de Navarra
Franxa de Aragón

dereita|miniatura

A **Franxa de Aragón**, **Franxa Oriental** ou **Franxa de Poñente** (''Franja d'Aragó* ou *Franja de Ponent* en catalán; *Francha Oriental* en aragonés; *La Franja'' en castelán) é a zona do leste de Aragón, limítrofe con Cataluña, formada polos concellos de fala catalá.

## Características
É un territorio xeolingüístico que comprende os concellos de fala catalá de Aragón, limítrofes con Cataluña, é unha franxa estreita de 250 quilómetros de longo e 30 de largo máximo, cunha superficie aproximada de 5000&nbsp;km² e cunha poboación de 47.771 no ano 2006. O territorio da Franxa non ten nin tivo nunca unha estrutura administrativa común, agás o feito de que todas as bisbarras pertencen á Comunidade Autónoma de Aragón, e de feito abranguen territorios das tres provincias aragonesas.

### Bisbarras
As bisbarras oficiais actuais nas que se inclúen os concellos da Franxa son as seguintes (de norte a sur):

* Baixa Ribagorça.
* La Llitera.
* Baix Cinca.
* Matarranya.

e algúns concellos das comarcas de

* Baix Aragó.
* Baix Aragó-Casp.
Tuzo Wilson

**John Tuzo Wilson** foi, nado en Ottawa (Ontario o 24 de outubro de 1908 e finado en Toronto o 15 de abril de 1993, foi un xeólogo e xeofísico canadense que alcanzou notoriedade como un dos principais autores da formulación final da tectónica de placas e do desenvolvemento da teoría do ciclo de Wilson.

## Traxectoria 
Os seus pais, John Wilson e Armistead Henrietta L. eran de orixe escocesa. Iniciou os seus estudos de xeofísica na Universidade de Toronto en 1930. Tras a súa graduación continuou cos seus estudos de xeofísica no St John´s College, na Universidade de Cambridge e na Universidade de Princeton. A súa carreira como académico culminou coa obtención do título de doutor en xeoloxía en 1936. Pouco despois uniuse a Geological Survey of Canada e realizou traballo de campo nos territorios do noroeste.

Ao comezo da segunda guerra mundial, Wilson alistouse na Royal Canadian Army Engineers. Cando as deixou tiña o grao de coronel.
En 1946, incorporouse á Universidade de Toronto como mestre de xeofísica e, en 1967, foi nomeado director da University´s Erindale College. En 1974, Wilson foi nomeado director xeral da Ontario Science Centre. En 1969, foi condecorado co grao de Oficial da Orde do Canadá, da cal foi ascendido a Grande Oficial en 1974. Tamén foi nomeado académico da Royal Society of Canada.

Na súa honra a Canadian Geophisical Union creou a John Wilson Medal, destinada a recoñecer a excelencia na investigación científica e tecnolóxica no campo da xeofísica.

## Ciclo de Wilson 
miniatura|dereita|300px|Esquema do ciclo de Wilson.
Esta é a súa teoría máis coñecida. O ciclo comeza cando unha placa continental fractura creando un rift continental. Neste rift suceden sismos e aparecen volcáns. No rift, ao estar situado a unha menor atura que o terreo do redor, acumúlase auga creando lagos. Nesta situación atópase o Rift de Valley, en África.

Este rift irá aumentando de tamaño ata converterse nun mar, situación na que se atopa o Mar Vermello, e continuará aumentando ata converterse nun océano, como é o caso do océano Atlántico. No fondo do océano podemos observar a dorsal oceánica na cal se está a renovar o fondo oceánico. Nesta zona prodúcense sismos e aparecen volcáns.

Co aumento de tamaño, esta placa pesará cada vez máis, o que provocará que subduza baixo unha placa continental veciña. Nesta zona crearase unha fosa oceánica e aparecerán arcos insulares, como é o caso do Xapón. Co paso do tempo, estes arcos insulares acabarán formando unha cordilleira pericontinental no límite da placa continental. Nela crearanse volcáns e se producirán sismos provocados polo roce entre as dúas placas. Nesta situación atopamos a placa de Nafca que está a subducir baixo a placa suramericana creándose a cordilleira dos Andes.

Ao final estas dúas placas rematarán colidindo e creando unha cordilleira entre as dúas. Nesta situación atópase a India, que está situada na placa indoaustraliana, que colidiu contra China, na placa eurasiática; creando a cordilleira do Himalaia.

## Véxase tamén
Protolingua

Unha **protolingua** ou **lingua reconstruída** é a reconstrución probábel da lingua orixe dun grupo de linguas, sexa unha rama ou unha familia; sobre a base das coincidencias e trazos comúns a dita familia de linguas que non constitúan innovacións ou préstamos.

Dita reconstrución realízase mediante a comparación de linguas ou método comparativo do devandito grupo aplicando os métodos da lingüística histórica. Normalmente o proceso de reconstrución empeza reconstruíndo o **nivel fonético-fonolóxico** da lingua nai. Isto faise en tres etapas:

# Establécense listas de cognados é dicir, palabras con significado idéntico ou moi semellante e que teñen formas fonéticas próximas ou relacionábeis mediante leis fonéticas.
# Establécense correlacións regulares entre sons en forma de leis fonéticas.
# Para cada correlación regular conxectúrase o fonema ou fonemas que podían ter sido os orixinais na protolingua e que, por diferentes evolucións regulares, deron lugar a diferentes sons (a regularidade da evolución é o que explicaría a ocorrencia de correlacións regulares e leis fonéticas). 
Naturalmente, este proceder non pode facer esquecer a existencia de leis fonéticas que relacionan sons ou segmentos moi distintos entre si, como os famosos casos (Meillet) existentes entre o armenio e as restantes linguas indoeuropeas. É máis, este tipo de correspondencias inexplicábeis por mera casualidade son as preferidas polos comparatistas para o seu labor neste apartado, ao igual que en morfoloxía son moi relevantes as irregularidades compartidas.

A reconstrución do **nivel morfosintáctico** e outros é bastante máis complexo e non é sinxelo sistematizalo nun conxunto de pasos.

É importante entender que habitualmente a **reconstrución** aplícase a unha lingua que deixou de falarse hai tempo, e xeralmente é descoñecida na súa maioría, é dicir, non existen inscricións ou referencias escritas. Dito proceso de reconstrución pretende conxecturar cal foi o camiño seguido na evolución da lingua, e percorrelo en sentido inverso. Historicamente a primeira protolingua reconstruída foi o protoindoeuropeo ou indoeuropeo, lingua nai que daría lugar ás linguas romances, xermánicas, gregas, eslavas e indoiranias. Isto realizouse a finais do século XIX, e entón o método comparativo adquiriu un carácter plenamente científico (indución + dedución), desde entón fixéronse decenas de reconstrucións doutras protolinguas. Con todo, a reconstrución interna pode e debe ás veces aplicarse ao resultado da comparación (i.e., á protolingua de primeiro grao) ou a diferentes etapas da prehistoria das linguas particulares, non só para descubrir novos procesos ou formas senón para establecer cronoloxías relativas entre estes.

## Protolinguas propostas 
* Lingua protoindoeuropea.
* Lingua protomunda.
* Lingua protoxapónica.
* Lingua protoxermánica.
* Lingua protoquechua.
* Lingua protosemítica.
* Lingua protovasca.
Léopold Sédar Senghor

**Léopold Sédar Senghor**, nado en Joal o 9 de outubro de 1906 e finado en Verson o 20 de decembro de 2001, foi un escritor, poeta e político senegalés. Foi o presidente do Senegal entre 1960 e 1980.

## Traxectoria 
Estudou no liceo Louis-lle-Grand de París na década de 1930. Durante a súa época de estudante, creou xunto co martiniqueño Aimé Césaire e o guianés Léon Gontran Damas a revista ''L'Etudiant noir* en 1934. Nesas páxinas expresará por primeira vez o seu concepto da *négritude'', noción introducida por Aimé Césaire nun texto titulado "Négrerie". Foi o primeiro profesor de raza negra que impartiu clases de lingua francesa en Francia.

Durante a segunda guerra mundial foi feito prisioneiro polos alemáns pero logrou a súa liberación no 1942. Despois da guerra, foi elixido deputado na Asemblea Nacional de Francia polo Senegal-Mauritania. Ocupou diversos cargos na política francesa e axudou na elaboración da constitución da Quinta República.

Coa independencia do Senegal converteuse no primeiro presidente do país. Tamén é o autor do seu himno nacional. No seu goberno o Senegal adoptou un sistema multipartidista (a pesar da limitación a tres partidos: socialista, comunista e liberal).

Foi tamén membro da Academia francesa desde o 2 de xuño de 1983 ata súa morte, e un defensor da Francofonía.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Lista de presidentes do Senegal

O **presidente da República do Senegal** escóllese por eleccións democráticas a dúas voltas cada cinco anos, se ben con anterioridade á reforma constitucional de 2001 os períodos de mandato eran por sete anos.

Esta é unha lista dos presidentes do Senegal despois de independizarse de Francia en 1960.