As verzas na cultura popular galega

miniatura|Verzas que non has comer, déixaas cocer.
A seguir recóllese a pegada das **verzas na cultura popular galega**, recollida de textos etnográficos, dicionarios e enciclopedias.

Para cura-la tose das vacas, dáselles unto de porco envolto nunha folla de verza e crese que *cura* decontado.

Para as frieiras e as queimaduras da xente utilizábanse couselos fritidos en aceite, envoltos logo nunha folla de verza que se mete na borralla para que quente, e despois, ben quentes, póñense sobre as frieiras.

Aníbal Otero recolle a crenza de que se se refregan as espullas cunha verza encontrada *de fertuna* no camiño, curan axiña. Cómpre, logo, botar con ela nun lugar onde nunca máis se pase.

## Locucións 
* *Estar nas verzas*: estar distraído, non decatarse de nada.
* *Ser* [algo ou alguén] *como o unto ás verzas*: dise dunha cousa ou dunha persoa que veñen moi ben para conseguir un obxectivo.
* *Vello coma o caldo de verzas*: moi vello (persoa ou cousa) .

## Refraneiro 
* *As verzas de Fontán cóllense por san Sebaschán* .
* *As verzas por xaneiro saben a carneiro* .
* *As verzas quéroas untadas e as patacas fariñentas, e para compango, do porco quero costelas salpresas* . 
* *Bica quente con touciño éche o caldo das mulleres, e vén o home da arada e roe as verzas, se as quere*. 
* *Cal de verzas, cal de papas ataquémo-las barazas* .
* *Cando non é por verzas, é por fío negro*. 
* *Canto máis unto, millores verzas*.miniatura|dereita|*Canto máis unto, millores verzas* 
* *Dálle verzas en agosto se queres ver ó teu home morto*. 
* *En xaneiro, a verza é carneiro*. 
* *En xaneiro, verza vella val carneiro* . 
* *Foise o boi ás verzas e non deixou verdes nin secas*. 
* *Hai máis que verzas na ola, que hai ulido de cazola*. 
* *O can de hortelán non come as verzas nin deixa collelas pra comelas* .
* *Por que te non coces verza? Porque non teño quen me remexa* .
* ''Pote sen verzas, sen unto nin sal, pódeselle ó gato dar'. 
* *Se perguntades por verzas, meu pai ten un patacal*.
* *Se queres ó teu marido matar, dálle verzas por san Xoán*.
* *Unto e boas verzas xa fan bo caldo*. 
* *Verza moita e pouca troita* .
* *Verza, ¿por que non cociches? -Porque antes non me metiches* .
* *Verza, ¿por que non cociches? -Porque non me remexiches*.
* *Verzas e nabos, pra nun entrambos*.
* *Verzas en xaneiro saben coma carneiro*.
* *Verzas que non has comer, déixaas cocer*. 
* *Vezouse o burro ás verzas e non deixou verdes nin secas*.
* *Xaneiro verceiro, nin boa meda nin bo palleiro*.
* *Xaneiro, xeadeiro; febreiro, verceiro; marzo, airoso; abril, chuvioso; maio, pardo; san Xoán, claro, valen máis estos meses cas súas mulas co seu carro*.

## Cantigueiro 
* *Ai, miña nai, que caldo me ten./ Ai, miña filla, sábeche ben;/ verciñas poucas, fabiñas catro,/ carniña tanta coma a lengoa dun gato* .
* *Aquela vella do diaño/ seica a tentou o pecado,/ botou as verzas no pote/ remexeunas co forcado*. 
* *Ben sei o mal que padeces/ e as pedras en que tropezas;/ para praticar comigo/ eres moi férvelle as verzas*. 
* *Bote o caldo, miña nai./ Non cho boto, non, Xoquín,/ que inda están as verzas crúas,/ non me seas galopín* .
* *Miña nai ten unto vello/ do cocho que ha de matar,/ e na horta ten as verzas/ das coles que ha de prantar*. 
* *Miña nai ten unto vello/ dun cocho que ha de matar/ tamén ten berzas na horta/ das coles que ha de prantar*. 
* *Non quero verzas con unto/ nin nabizas con aceite;/ pra min non hai cousa boa,/ hasta me fai mal o leite* .
* *Para boas mozas, Sada,/ para repolos, Osedo,/ para coles castellanas/ o campo de Samoedo* .

## Adiviñas 
* *É tan grande como unha pulga/ e ten orellas maiores cás dunha burra* 
* *Éche de verzas,/ sábeche ben,/ fabiñas poucas,/ patacas catro,/ e, do unto,/ como a lingüiña/ dun gato *.
* *Limpé de catro pés/ quixo comer a limpé dun pé/ e limpé de dous pés/ tornou a limpé de catro pés/ para que limpé de catro pés/ non comera a limpé dun pé .
* *¿O que é, que é,/ do tamaño dunha pulga,/ e deita unhas orellas/ coma as dunha mula?*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* GÁRFER, J.L. e FERNÁNDEZ, C.: *Adivinancero popular gallego*. Taurus Ediciones, Madrid 1984.
* LORENZO FERNÁNDEZ, Xaquín: *Cantigueiro popular da Limia Baixa*, Galaxia, Vigo 1973.
* RISCO, Vicente: "Archivo Filolóxico e Etnográfico de Galiza", en *Nós* nº 27, 15.03.1926, 19-21.
* RODRÍGUEZ GONZÁLEZ, Eladio: *Diccionario enciclopédico gallego-castellano*, Galaxia, Vigo 1958-1961.
* SOBREIRA, Juan: *Papeletas de un diccionario gallego'' (1792-1797), ed. de J. L. Pensado Tomé, Instituto de Estudios Orensanos, Ourense 1979.