Galo Salinas

**Xosé María do Carme Galo Salinas Rodríguez**, nado na Coruña o 14 de marzo de 1852 e finado na mesma cidade o 30 de setembro de 1926, foi un mestre, xornalista, dramaturgo e escritor do Rexurdimento, en lingua galega e lingua castelá, de ideoloxía galeguista, considerado o iniciador do teatro contemporáneo galego. Presidiu a Escola Rexional de Declamación que iniciou a súa andaina en 1903 coa estrea da obra *¡Filla...!*, comedia dramática de costumes galegos en verso (que fora publicada en 1892), do propio Salinas. Participou na Cova Céltica e fundou a *Revista Gallega*. Empregou os pseudónimos de *Janiño*, *Xan de Morás*, *Manecho* ou *Xaniño*.

## Traxectoria 
En 1864, con doce anos de idade, emigrou a Montevideo (Uruguai), onde atopou un traballo de comerciante. No seu retorno a Galiza, en 1876, Galo Salinas estableceuse na vila de Pontedeume, onde exerceu o maxisterio. En 1891, na inauguración do comité local eumés da Asociación Regionalista Gallega, leu o *Discurso de inauguración da Asociación Rexionalista Galega de Pontedeume*, que supuxo o primeiro discurso de carácter político lido en lingua galega.
[miniatura|300px|Consello de redacción da *[Revista Gallega*.]]
Posteriormente deixou a profesión de mestre para traballar de xornalista na súa cidade natal, A Coruña. Alí dirixiu a *Revista Gallega* (1895-1907), que representaba a banda máis belixerante do rexionalismo coruñés, e entrou en contacto cos intelectuais da Cova Céltica.

En 1903 pasou a dirixir a Escola Rexional de Declamación, fundada recentemente por un grupo de rapaces liderado por Eduardo Sánchez Miño. De feito, a primeira obra teatral que estreou esta escola dramática foi *¡Filla...!* (1892) de Galo Salinas, no Teatro Principal da Coruña. As súas loitas de poder con Manuel Lugrís Freire propiciaron que Salinas abandonara a dirección da Escola Rexional de Declamación en 1904.

Foi a primeira persoa que ocupou o cargo de arquiveiro/bibliotecario da Real Academia Galega desde o 4 de setembro de 1905  ata o 30 de xuño de 1907. Marchou despois a Madrid, onde foi chanceler da legación uruguaia até a súa xubilación.

Prolífero escritor dramático, a el débese o primeiro estudo teórico sobre teatro galego, *Memoria acerca de la dramática gallega. Causas de su poco desarrollo é influencia que en el mismo puede ejercer el regionalismo* (1896), vertido en 1995 á lingua galega por Laura Tato en *Cadernos de Teatro*.

## Obra 
### Poesía 
* "¡Galicia! Himno popular regional", himno rexional con música de José María Varela Silvari  (1893).
* *¡Lenda de horrore! A mitra de ferro ardente* (1894), versión da lenda da coroa de fogo.

### Drama 
[miniatura|300px|Serie de imaxes da estrea de *¡Filla...!*, [1903.]]
* *A torre de Peito Burdelo*, drama histórico en verso (1891).
* *¡Filla...!*, comedia dramática de costumes galegos en verso (1892).
* *Sabela*, comedia de costumes galegos en prosa (estreada en 1903 en Madrid polo cadro de declamación do Centro Gallego).
* *A fidalga*, poema idílico dramático (1904).
* *A campán (honor golfesco)* (1904).
* *Gloriosa derrota: diálogo pasional en prosa* (1904). En castelán.
* *Alma gallega*, tríptico simbólico dramático (1904).
* *La huelga: monólogo dramático en versos endecasílabos* (1905). En castelán.
* *Feromar*, drama tráxico (estreado en 1907).

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Solidaridad Gallega
* Irmandades da Fala
* Literatura galega do Rexurdimento

### Ligazóns externas 
* Galo Salinas na Biblioteca Virtual Galega.
* «'Filla...', de Galo Salinas (1903)»  RAG, 
* «Galo Salinas e o teatro galego» RAG, 27/3/2014.
* Arquivo da RAG. Fondos persoais. Galo Salinas en Galiciana. Arquivo Dixital de Galicia.
* "A xeración dos Restauradores e o seu contexto histórico: a prosa e o teatro" *Enciclopedia da Historia da Literatura Galega*. AS-PG.