Anticorpo antinuclear

miniatura|Principais padróns de inmunofluorescencia de anticorpos nucleares
[thumb|330px|Padrón de marcaxe de [inmunofluorescencia homoxénea de anticorpos para ADN bicatenario en células HEp-20-10. As células en interfase mostran unha marcaxe nuclear homoxénea mentres que as células en mitose mostran a marcaxe de rexións cromosómicas condensadas.]]
Os **anticorpos antinucleares** (**ANAs** polas súas siglas en inglés), tamén chamados **factor antinuclear** (**ANF**), son autoanticorpos que se unen a contidos do núcleo celular. En individuos normais, o sistema inmunitario produce anticorpos contra as proteínas alleas (antíxenos alleos) pero non contra as proteínas humanas propias (autoantíxenos). Porén, en casos de autoinmunidade, o corpo produce anticorpos contra os antíxenos propios, como ocorre cos ANAs.

Hai moitos subtipos de ANAs, como os anticorpos anti-Ro, anti-La, anti-Sm, anti-nRNP, anti-Scl-70, anti-dsDNA, antihistonas, anticorpos contra aos complexos dos poros nucleares,  anticorpos anticentrómeros e anti-sp100. Cada un destes subtipos de anticorpos únese a diferentes proteínas ou complexos proteicos do interior do núcleo. Atopáronse en moitos trastornos como a autoinmunidade, o cancro e a infección, con diferentes prevalencias de anticorpos dependendo da condición. Isto permite o uso dos ANAs na diagnose dalgúns trastornos autoinmunes, como o lupus eritematoso sistémico, a síndrome de Sjögren, esclerodermia, enfermidade mixta do tecido conectivo, polimiosite, dermatomiosite, hepatite autoinmune e lupus inducido por fármacos.

O test de ANAs detecta os autoanticorpos presentes no soro sanguíneo dun individuo. Os tests comúns usados para detectar e cuantificar os ANAs son a inmunofluorescencia indirecta e o ensaio inmunosorbente de encima ligado (ELISA). Na inmunofluorescencia, o nivel de anticorpos indícase como unha titulación. Esta é a maior dilución do soro á cal aínda se poden detectar os anticorpos. As titulacións positivas para os autoanticorpos a unha dilución igual ou maior de 1:160 adoitan considerarse como clinicamente significativas. As titulacións positivas de menos de 1:160 aparecen en ata o 20 % da poboación sa, especialmente nos vellos. Aínda que as titulacións positivas de 1:160 ou maiores están fortemente asociadas con trastornos autoinmunes, tamén se atopan nun 5 % dos individuos sans. O cribado de autoanticorpos é útil no diagnóstico de trastornos autoinmunes e a monitorización dos niveis axuda a predicir a progresión da doenza. Un test positivo de ANAs raramente é útil se non hai ademais outros datos de laboratorio ou clínicos que apoien o diagnóstico.

## Inmunidade e autoinmunidade 
O corpo humano ten moitos mecanismos de defensa contra os patóxenos, un dos cales é a inmunidade humoral. Este mecanismo de defensa produce anticorpos (grandes glicoproteínas) en resposta a un estímulo inmune. Cómpre a actuación de moitas células do sistema inmune para este proceso funcione, como os linfocitos (células T e B) e células presentadoras de antíxenos. Estas células coordinan unha resposta inmune detectando as moléculas estrañas, normalmente proteínas (antíxenos), producindo anticorpos que se unen a estes antíxenos. Na fisioloxía normal, os linfocitos que recoñecen proteínas humanas (autoantíxenos) sofren unha morte celular programada (apoptose) ou convértense en non funcionais. Esta autotolerancia significa que os linfocitos non deberían incitar unha resposta inmune contra os antíxenos celulares humanos propios. Con todo, ás veces este proceso funciona mal e prodúcense anticorpos contra antíxenos propios (autoanticorpos), o cal orixina unha doenza autoinmune. Un grupo deses autoanticorpos son os ANAs.

### Antíxenos nucleares extraíbles 
Os antíxenos nucleares extraíbles son un grupo de autoantíxenos que foron orixinalmente identificados como dianas de anticorpos en persoas con trastornos autoinmunes. Denomínanse antíxenos nucleares extraíbles porque poden extraerse do núcleo celular con solución salina. Os antíxenos nucleares extraíbles consisten en ribonucleoproteínas e proteínas non histonas, denominadas polo nome do doante que proporcionou o soro prototipo (Sm, Ro, La, Jo; por exemplo Sm significa Smith), ou o nome da da doenza no marco da cal se atoparon os anticorpos (SS-A, SS-B, Scl-70; por exemplo SS significa síndrome de Sjögren).

#### Anti-Ro/SS-A e anti-La/SS-B 
miniatura|Padrón de marcaxe de inmunofluorescencia de manchas de anticorpos antinucleares en células HEp-20-10. Este padrón de marcaxe vese con anticorpos anti-Ro e anti-La.
Os anticorpos anti-Ro e anti-La, tamén coñecidos como SS-A e SS-B, respectivamente, obsérvanse comunmente na síndrome de Sjögren primaria, unha doenza autoinmune que afecta as glándulas exócrinas. A presenza de ambos os anticorpos atópase nun 30–60 % dos casos de síndrome de Sjögren, os anticorpos anti-Ro sós atópanse no 50–70 % dos casos de síndrome de Sjögren e no 30 % dos casos de lupus eritematoso sistémico con afectación cutánea, e os anticorpos anti-La raramente se illan sós. Os anticorpos anti-La tamén se atopan no lupus eritematoso sistémico; porén, eses pacientes adoitan ter tamén síndrome de Sjögren. Os anticorpos anti-Ro tamén se atopan menos frecuentemente noutros trastornos incluíndo as enfermidades hepáticas autoinmunes, enfermidade celíaca, doenzas reumáticas autoinmunes, lupus eritematoso cardíaco neonatal e a polimiosite. Durante o embarazo, os anticorpos anti-Ro poden cruzar a placenta e causar bloqueo cardíaco e lupus neonatal en bebés. Na síndrome de Sjögren, os anticorpos anti-Ro e anti-La correlaciónanse cun comezo temperán, aumento da duración da enfermidade, hipertrofia da glándula parótide, enfermidade fóra das glándulas e infiltración das glándulas por linfocitos.

O mecanismo da produción de anticorpos na síndrome de Sjögren non se comprende totalmente, pero a apoptose (morte celular programada) e o mimetismo molecular poden xogar un papel. Os estudos moleculares e epidemiolóxicos suxiren que os anticorpos anti-Sm poden ser inducidos por mimetismo molecular porque a proteína mostra algunha semellanza coas proteínas do virus de Epstein-Barr.

#### Anti-nRNP/anti-U1-RNP 
Os anticorpos anti-ribonucleoproteína nuclear (anti-nRNP), tamén coñecidos como anticorpos anti-U1-RNP encóntranse nun 30-40 % dos casos de lupus eritematoso sistémico. Adoitan encontrarse con anticorpos anti-Sm, pero poden estar ligados a diferentes asociacións clínicas. Ademais de co lupus eritematoso sistémico, estes anticorpos están moi asociados coa enfermidade mixta do tecido conectivo. Os anticorpos anti-nRNP recoñecen as unidades centrais A e C das snRNPs e debido a isto únense principalmente ao snRNP U1. A resposta inmune ás RNP pode ser causada pola presentación dos compoñentes nucleares na membrana celular en blebs apoptóticos. Tamén se sinalou que o mimetismo molecular é un posible mecanismo para a produción de anticorpos para estas proteínas debido á semellanza entre os polipéptidos snRNP U1 e os polipéptidos do virus de Epstein-Barr.

#### Anti-Scl-70/anti-topoisomerase I 
Os anticorpos anti-Scl-70 están ligados á esclerodermia. A sensibilidade aos antibióticos na esclerodermia é de aproximadamente o 34 %, pero é maior en casos con afectación cutánea difusa (40 %), e menor para a afectación cutánea limitada (10 %). A especificidade dos anticorpos é do 98 % e do 99,6 % noutras doenzas reumáticas e en individuos normais, respectivamente. Ademais da esclerodermia, estes anticorpos atópanse en aproximadamente o 5 % dos individuos con lupus eritematoso sistémico. A diana antixénica dos anticorpos anti-Scl-70 é a topoisomerase I.

#### Anti-Jo-1 
Aínda que os anticorpos anti-Jo-1 se inclúen normalmente entre os ANAs, en realidade son anticorpos contra unha proteína citoplasmática, a histidil-ARNt sintetase, unha aminoacil-ARNt sintetase esencial para a síntese de ARNt cargado de histidina.

### Anti-ADN bicatenario (anti-dsDNA) 
miniatura|Anticorpo anti-ADN bicatenario. As rexións variables (amarelo) son complementarias das febras do ADN bicatenario. Estes anticorpos atópanse comunmente no soro de persoas con lupus eritematoso sistémico.
Os anticorpos anti-ADN bicatenario ou anti-dsDNA (do inglés *double stranded DNA*) están moi asociados co lupus eritematoso sistémico. Son un marcador moi específico para esa doenza, e nalgúns estudos cítase que o son case ao 100 %. Tamén é posible que os anticorpos anti-dsDNA sexan internalizados polas células cando se unen a antíxenos de membrana e despois son presentados na superficie celular. Isto podería promover respostas inflamatorias das células T nos riles. É importante sinalar que non todos os anticorpos anti-dsDNA están asociados coa nefropatía lúpica e que outros factores poden causar estes síntomas na súa ausencia. O antíxeno dos anticorpos anti-dsDNA é o ADN bicatenario.

### Anticorpos antihistonas 
Os anticorpos anti-histonas atópanse no soro do 75–95 % de persoas con lupus inducido por fármacos e do 75 % con lupus eritematoso sistémico idiopático. A diferenza dos anticorpos anti-dsDNA no lupus eritematoso sistémico, estes anticorpos non fixan o complemento. Aínda que se encontran comunmente no lupus inducido por fármacos, tamén se atopan nalgúns casos de lupus eritematoso sistémico, esclerodermia, artrite reumatoide e enfermidade do tecido conectivo indiferenciada. Moitos fármacos causan lupus inducido por fármacos e producen varias dianas antixénicas dentro do nucleosoma que a miúdo teñen reactividade cruzada con varias proteínas histonas e o ADN. A procainamida causa unha forma de lupus inducido por fármacos que produce anticorpos contra as histonas do complexo H2B e H2A.

### Anti-gp210 e anti-p62 
Tanto os anticorpos anti-glicoproteína-210 (anti-gp210) coma os anti-nucleoporina 62 (anti-p62) son anticorpos contra compoñentes da membrana nuclear e atópanse na cirrose biliar primaria (tamén chamada colanxite biliar primaria). Cada anticorpo está presente en aproximadamente o 25–30 % dos casos de dita cirrose. Os antíxenos de ambos os anticorpos son constituíntes da membrana nuclear. A gp210 é unha proteína de 200 kDa que intervén na ancoraxe dos compoñentes dos poros nucleares á membrana nuclear. O antíxeno p62 é un complexo do poro de 60 kDa.

### Anticorpos anticentrómero 
miniatura|O padrón de marcaxe inmunofluorescente dos anticorpos anticentrómero en células HEp-20-10.
Os anticorpos anticentrómero están asociados coa esclerose sistémica cutánea limitada, tamén coñecida como síndrome CREST, así como coa cirrose biliar primaria e a esclerodermia. Coñécense seis antíxenos asociados co centrómero; denominados de CENP-A a CENP-F. CENP-A é unha proteína similar a histona H3 de 17 kDa. CENP-B é unha proteína que se une ao ADN de 80 kDa implicada no pregamento da heterocromatina. CENP-C é unha proteína de 140 kDa que intervén na ensamblaxe do cinetocoro. CENP-D é unha proteína de 50 kDa de función descoñecida, pero pode ser homóloga doutra proteína que participa na condensación da cromatina chamada RCC1. CENP-E é unha proteína de 312 kDa da familia da proteína motora quinesina. CENP-F é unha proteína de 367 kDa da matriz nuclear que se asocia co cinetocoro na fase G2 tardía durante a mitose. Os anticorpos para CENP-A, B e C atópanse normalmente (no 16–42 % dos casos de esclerose sistémica) e están asociados co fenómeno de Raynaud, telanxiectasias, afectación pulmonar e comezo temperán da esclerose sistémica.

### Anti-sp100 
Os anticorpos anti-sp100 atópanse en aproximadamente o 20–30 % dos casos de cirrose biliar primaria. Encóntranse en poucos individuos que non teñan esa doenza, e, polo tanto, son un marcador moi específico da doenza. O antíxeno sp100 atópase nos corpos nucleares, que son grandes complexos proteicos do núcleo celular que poden ter un papel no crecemento e diferenciación celulares.

### Anti-PM-Scl 
Os anticorpos anti-PM-Scl están presentes no 50 % dos casos de síndrome de solapamento de polimiosite/esclerose sistémica (PM/SSc). Arredor do 80 % dos individuos con anticorpos no seu soro sanguíneo presentan esta síndrome. A presenza destes anticorpos está ligada á afectación cutánea limitada da síndrome de solapamento PM/SSc. As dianas antixénicas dos anticorpos son compoñentes do complexo exosoma de procesamento do ARN do nucléolo.

### Anticorpos anti-DFS70 
Os anticorpos anti-DFS70 xeran un denso padrón de manchas finas con inmunofluorescencia indirecta e atópanse en individuos normais e en varias condicións médicas, pero non está asociados coa patoloxía autoinmune sistémica. Xa que logo, poden utilizarse para axudar a descartar esas condicións en individuos positivos para ANAs. Un número significativo de pacientes diagnostícanse de lupus eritematoso sistémico ou enfermidade do tecido conectivo indiferenciada baseándose en gran medida nun test de ANAs positivo. En caso de que se poida detectar un autoanticorpo definido (por exemplo, anticorpos anti-ENA), recoméndase facer o test de anticorpos anti-DFS70 para verificar o diagnóstico. Os tests de anticorpos anti-DFS70 están dispoñibles como test marcados con certificado CE para a súa comercialización na Unión Europea. Ata agora non se dispón de ensaios aprobados pola FDA norteamericana.

## Test de ANAs 
miniatura|Kit para realizar un test de anticorpos antinucleares.
miniatura|Estadios da realización dunha proba de inmunofluorescencia para a detección de anticorpos antinucleares. As células HEp-2 son permeabilizadas (1) e despois incubadas co soro sanguíneo dunha persoa (2). Se o soro contén anticorpos, estes hanse unir aos antíxenos no núcleo das células HEp-2. Estes anticorpos poden visualizarse incubándoos despois con anticorpos antihumanos conxugados a unha molécula fluorescente (3).
A presenza de ANAs no sangue pode ser confirmada por un test de cribado. Aínda que hai moitos tests para a detección de ANAs, os tests máis comúns usados para o cribado son a inmunofluorescencia indirecta e o ensaio inmunosorbente de encima ligado (ELISA). Despois da detección de ANAs, determínanse os diversos subtipos. Os niveis de anticorpos analízanse realizando dilucións do soro sanguíneo. Un test de ANAs considérase positivo se a hai fluorescencia visible a unha titulación de 1:40/1:80. As titulacións maiores son máis significativas clinicamente, xa que os positivos baixos (≤1:160) se observan nun 20 % dos individuos sans, especialmente se son vellos. Só arredor dun 5 % da poboación sa ten titulacións de ANAs de 1:160 ou maiores.

#### HEp-2 
miniatura|esquerda|Padróns de marcaxe nucleolar de ANAs
Ata aproximadamente o ano 1975, cando se introduciron as células HEp-2, os tecidos animais eran usados como un substrato estándar para a inmunofluorescencia.

Esta liña celular, orixinalmente creada a partir dunha cepa de carcinoma larínxeo, quedou contaminada por células HeLa, que acabaron desprazándoa, e agora é identificada como verdadeiras células HeLa.

Son superiores aos tecidos animais usados previamente debido ao seu gran tamaño e a alta taxa de mitoses de dita liña celular. Isto permite a detección de anticorpos para antíxenos específicos da mitose, como anticorpos para o centrómero. Estas células tamén permiten a identificación de anticorpos anti-Ro, porque se usa a acetona para a fixación das células (outros fixadores poden arrastrar por lavado o antíxeno).

Hai moitos padróns de marcaxe nuclear observados en células HEp-2: homoxénea, a manchas, nucleolar, de membrana nuclear, centromérica, de punto nuclear e pleomórfica. O padrón homoxéneo é o que se observa cando se tinguen os cromosomas condensados e a cromatina interfásica. Este padrón está asociado con anticorpos anti-dsDNA, anticorpos contra compoñentes nucleosómicos, e anticorpos anti-histonas. Hai dous padróns a manchas: fino e groso. O padrón de manchas finas presenta unha tinguidura nuclear fina coa cromatina non tinguida, o cal está asociado con anticorpos anti-Ro e anti-La. O padrón de manchas grosas presenta unha tinguidura granular grosa, causada por anticorpos anti-U1-RNP e anti-Sm. O padrón de tinguidura nucleolar está asociado con moitos anticorpos incluíndo os anticorpos anti-Scl-70, anti-PM-Scl, anti-fibrilarina e anti-Th/To. A marcaxe da membrana nuclear aparece como un anel fluorescente arredor do núcleo da célula producido por anticorpos anti-gp210 e anti-p62. O padrón centromérico mostra puntos nucleares múltiples en interfase e en células mitóticas, correspondendo ao número de cromosomas na célula. Os padróns de punto nuclear mostran entre 13 e 25 puntos no núcleo nas células en interfase e prodúcense por anticorpos anti-sp100. O padrón pleomórfico é causado por anticorpos para o antíxeno nuclear de célula proliferante. A inmunofluorescencia indirecta é lixeiramente superior comparada co ELISA na detección de ANAs en células HEp-2.

### ELISA 
O ensaio inmunosorbente de encima ligado (ELISA) utiliza placas de microtitulación cubertas de antíxeno para a detección de ANAs. Cada pozo dunha placa de microtitulación está cuberto ou ben cun só antíxeno ou ben con múltiples antíxenos para detectar anticorpos específicos ou para cribar os ANAs, respectivamente. Os antíxenos poden proceder de extractos celulares ou son recombinantes. Incúbase o soro sanguíneo nos pozos da placa e despois faise un lavado. Se están presentes anticorpos que se unen ao antíxeno entón permanecerán no pozo despois do lavado. Engádese un anticorpo antihumano secundario conxugado a un encima como a peroxidase do ravo picante. A reacción encimática que se produce orixina un cambio de cor na solución que é proporcional á cantidade de anticorpo unido ao antíxeno. Hai diferenzas significativas entre a detección de ANAs por inmunofluorescencia e por diferentes kits de ELISA, e hai só un acordo marxinal entre eles. Un médico debe estar familiarizado coas diferenzas para avaliar os resultados dos diversos ensaios. Test de ANAs positivos xunto con anticorpos anti-dsDNA obsérvanse en pacientes con tiroidite autoinmune. Pode haber un resultado positivo no test de ANAs no 45 % das persoas con condicións tiroides autoinmunes ou artrite reumatoide, e no 15 % das persoas con infección por VIH ou hepatite C. Segundo a Lupus Foundation of America, "aproximadamente o 5 % da poboación xeral terá un ANA positivo. Porén, polo menos o 95 % das persoas que teñen un ANA positivo non teñen lupus. Un test de ANAs positivo pode ás veces darse en familias, incluso se os membros da familia non teñen evidencias de lupus." En 1957 Holborow et al. demostraron por primeira vez a presenza de ANAs usando inmunofluorescencia indirecta. Esta foi a primeira indicación de que procesos que afectan o núcleo celular eran responsables do lupus eritematoso sistémico. En 1959 descubriuse que o soro de individuos con lupus eritematoso sistémico contiña anticorpos que precipitaban con extractos salinos do núcleo, coñecidos como antíxenos nucleares extraíbles (ENAs). Isto levou á caracterización de antíxenos ENA e dos seus anticorpos respectivos. Deste xeito, descubríronse os anticorpos anti-Sm e anti-RNP en 1966 e 1971, respectivamente. Na década de 1970 descubríronse os anticorpos anti-Ro/anti-SS-A e anti-La/anti-SS-B. Sóubose que o anticorpo Scl-70 era un anticorpo específico da esclerodermia en 1979; porén, o antíxeno (topoisomerase I) non se caracterizou ata 1986. O antíxeno Jo-1 e o anticorpo caracterizáronse en 1980.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Anticorpo citoplasmático antineutrófilos (ANCA)
* Factor reumatoide

### Ligazóns externas 
* Autoimmunityblog – HEp-2 ANA  
* 
*