Artur

[dereita|miniatura|Pintura do [Rei Artur por Charles Ernest Butler.]]
**Artur** é un nome propio masculino galego. Esta forma escrita tamén é común en linguas como o estoniano e o escocés, linguas romances como o portugués, o aragonés, o catalán e o romanés, eslavas como o checo e o croata, e xermánicas como o alemán ou o sueco. De orixe celta, o seu significado é "Gardián da osa", referíndose á constelación, malia poder tamén ser interpretado noutras ocasións coma "oso forte" ou "oso nobre". O Rei Artur é un personaxe moi soado da literatura europea, especialmente na inglesa, mais popular tamén na galega pola influencia céltica; e que tamén pode ser atopado na literatura latina; onde aparece coma o monarca ideal, tanto na guerra como na paz, polos seus valores como estratego da armada inglesa. Conta coa variante galega **Artús**.

En xaneiro de 2023 existían 137 varóns en Galicia co nome Artur, cunha media de idade de 29 anos.

## Orixe 
A orixe do nome de Artur segue a ser motivo de debate. Algúns suxiren que deriva dos segundos nomes que empregaban os romanos (*Artörius*), de etimoloxía escura e controvertida (mais posibelmente dos mesapios ou de orixe etrusca).

Algúns eruditos teñen suxestionado que é relevante para este debate entender que o nome do lendario Rei Artur aparece unicamente coma *Arthur*, ou *Arturus* nos textos en latín antigo e nunca como *Artörius* (aínda que dialectos de latín vulgar converteron *Artörius* en *Arturius*). Porén, isto non pode explicar res sobre a orixe do nome *Arthur*, proveniente de *Artörius*. En galés, frecuentemente ao mencionar *Artörius* convértese en *Art(h)ur*.
Outra teoría di que o nome deriva do patronímico bretón «*Arto-rīg-ios*» que significa fillo do «Rei Oso» e que se atopa no nome persoal do antigo irlandés *Art-ri* e que pode ser unha adaptación latinizada de *Artōrius*. Menos probábel é a proposta de derivación común do galés *Arth* «oso» + *(g) wr* «home» (antes en bretón *Arto-uiros*). Hai dificultades fonolóxicas con esta teoría, especialmente cando se relaciona con nomes bretóns compostos. *Arto-uiros* debe provir do antigo galés e *Artgur* do galés medio e moderno e non *Arthur*; *Arthwr* e non *Arthur* (na poesía galesa o nome sempre se escribe *Arthur* e rima exclusivamente con verbas rematadas en *ur* e nunca con verbas rematadas en *wr* o que confirma que o segundo elemento non pode ser *[g]wr* «home»).

Unha última teoría, que só conseguiu unha aceptación limitada entre os eruditos, deriva o nome de Artur do latín *Arcturus*, a estrela máis brillante na constelación de Boötes, achegada á Osa Maior, que é a romanización do grego Αρκτοῦρος (*Arktouros*) e significa «gardián da osa», composta así: ἄρκτος (*Arktos*): «oso» + οὖρος (*Ouros*): «vixilante ou gardián». Do latín clásico *Arcturus* podería terse convertido en *Art(h)ur* que sucede cando se menciona en galés, e por mor do seu brillo e da súa posición no ceo levou á xente a ver esta estrela coma o «gardián da osa» e o «líder» das outras estrelas de Boötes. 
Existe un nome en lingua irlandesa antiga que é *Artúr*, que se cre deriva directamente do dialecto galés antigo ou cúmbrico *Artur*. A historia presenta este nome no fillo ou neto de Áedán mac Gabráin (ano 609 d.C.).

## Santoral 
1 de setembro: Santo Artur, presbítero e mártir.

## O nome en Galicia 
A variante galega do nome é pouco común hoxe en Galicia, as máis das veces sendo substituída pola variante castelá: *Arturo*. 112 varóns levan o nome de Artur en Galicia. En Cataluña, onde o nome coincide con galego a frecuencia é moito maior. Con todo a variante castelá conta en Galicia con 3032 varón, sendo a zona peninsular de maior frecuencia.

### Variantes noutras linguas 
## Personaxes célebres 
### Reis 
### Outras personalidades 
* Artur Mas.
* Chester Alan Arthur.
* Arthur C. Clarke.
* Arthur Miller.
* Arthur Conan Doyle.
* Arthur Rimbaud.
* Arthur Schopenhauer.
* Carles-Artur Soler.
* Arturo Pérez-Reverte.
* Arturo Prat Chacón.
* Arthur Guinness (Sir).
* Arturo Fernández.
* Arturo Cavero.
* Arturo Prat.
* Arturo Alessandri Palma.
* Arthur Koestler.
* Arturo Arredondo.
* Arturo López.
* Arturo Ríos.
* Arturo Dávalos Tovar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* .
* .
* .

### Outros artigos 
* Lista de nomes masculinos en galego
* Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
* Materia de Bretaña
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega