open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thora Hjörleifsdottir

**Thora Hjörleifsdottir** (en ), nada en 1986, é unha novelista e poeta islandesa. O seu primeiro libro, *Magma* (2019), converteuse nun *best-seller* no seu país, suscitando un debate público sobre a violencia de xénero. Na actualidade, forma parte do colectivo Svikaskálda ("poetas impostores").

## Traxectoria 
Thora Hjörleifsdottir cursou un mestrado en escrita creativa na Universidade de Islandia. Forma parte do colectivo Svikaskálda, co que publicou poemarios como *Ég er ekki að rétta upp hönd* (2017) e *Ég er fagnaðarsöngur* (2018).

Na actualidade, traballa como profesora de islandés.

## Publicacións 
* *Ég er ekki að rétta upp hönd* ("Non vou erguer a man", 2017)
* *Ég er fagnaðarsöngur* ("Son unha canción alegre", 2018)
* *Nú sker ég netin mín* ("Agora corto as miñas redes", 2019)
* *Magma* (2019)
* *Olía* ("Petróleo", 2021)
* *Eftirvæntingu* ("Anticipación", 2021)

## Traducións 
* *Magma* (2023). Tradución directa de Elías Portela. Rinoceronte Editora.

## Notas
Sultan Kösen

**Sultan Kösen**, nado en Alibey, na provincia de Mardin, en Turquía, o 10 de decembro de 1982, é un granxeiro turco que posúe o récord mundial Guinness de home vivo máis alto con 251cm de altura. Debido ao seu estado, usa muletas para camiñar.

O crecemento de Kösen resultou das condicións de xigantismo e acromegalia, causadas por un tumor que afectaba a súa pituitaria.

## Traxectoria 
Kösen, de orixe étnica kurda, naceu na aldea de Alibey e non puido completar a súa educación debido á súa altura; en cambio traballou a tempo parcial como labrego. Describe as vantaxes de ser tan alto como poder ver a gran distancia e ser quen de axudar á familia en tarefas domésticas como colgar cortinas. Entre as desvantaxes menciona non atopar roupa para as súas pernas de 126 cm e para os seus brazos dun metro de manga, ou zapatos para os seus pés de 36 cm. As súas mans son as máis longas, do pulso ás xemas dos dedos, nunha persoa viva, ademais de ter dificultades para encaixar nun coche normal. 

Desde 2010, Kösen recibiu tratamento con radiocirurxía para o seu tumor hipofisario na Facultade de Medicina da Universidade de Virxinia e fármacos para controlar os seus niveis da hormona do crecemento. Confirmouse en marzo de 2012 que o tratamento fora eficaz.

En outubro de 2013, Kösen casou con Merve Dibo, nada en Siria, dez anos máis nova ca el. Nunha entrevista, dixo que o seu maior problema coa súa muller é a comunicación. El fala turco pero a súa muller só árabe. A parella divorciouse en 2021 citando a barreira do idioma como un dos principais problemas. Kösen afirma que espera casar outra vez algún día, e foi procurar a Rusia (onde hai uns 10 millóns de falantes de linguas turcas).

En novembro de 2014, no Día dos récords Guinness, Kösen coñeceu ao home máis baixo do mundo xamais gravado, Chandra Bahadur Dangi, de 55 cm de altura, nun evento en Londres. 

En 2014, Kösen uniuse ao *Magic Circus of Samoa* e participou en varios espectáculos en todo o mundo.

No seu 40º aniversario, posou en Orlando, Florida, xunto á estatua de tamaño natural de Robert Wadlow, o home máis alto que se ten rexistrado, de 272 cm.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Robert Wadlow, o home máis alto da historia rexistrada
* Trijntje Keever, a muller máis alta da historia rexistrada
* Zeng Jinlian, a muller máis alta confirmada oficialmente polo Guinness World Records

### Ligazóns externas 
* Dünyanın en uzun insanı bir Türk – NTV (en turco)
* O home máis alto do mundo (en polaco)
Lema olímpico

O **lema olímpico** ***Citius, Altius, Fortius***, que en latín significa "máis rápido, máis alto, máis forte", foi introducido nos Xogos Olímpicos de Verán de París de 1924. O barón Pierre de Coubertin tomou emprestada a frase do seu amigo Henri Didon, un párroco dominicano que era un entusiasta do deporte. 

O lema tamén foi o nome dun xornal sobre historia olímpica entre 1992 e 1997, cando pasou a chamarse 'Xornal da Historia Olímpica'.

Un lema informal pero máis coñecido, tamén presentado por Coubertin, é "O máis importante non é gañar, senón participar!"; Coubertin tomou este lema dun sermón do bispo da diocese anglicana de Bethlehem, Pensilvania, Ethelbert Talbot, durante os Xogos Olímpicos de Verán de 1908.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Símbolos olímpicos
Himno olímpico

O **himno olímpico** (en grego: Ολυμπιακός Ύμνος) foi composto polo grego Spyridon Samaras, con letra do poeta Kostís Palamás en 1800. É o máis antigo dos **símbolos olímpicos**. O himno foi adoptado polo Comité Olímpico Internacional (COI) en 1958.
[miniatura|[Partitura orixinal completa.]]
## Uso 
O himno é executado durante a Cerimonia de Apertura de cada edición, cando se iza a Bandeira Olímpica, e na Cerimonia de Clausura, cando se baixa.

## Lingua 
O himno comezou a ser cantado en grego, pero en varias edicións foi traducido á lingua do país anfitrión. En Sydney 2000, o himno volveu ser cantado en grego na cerimonia de apertura, tamén en Atenas 2004, e repetiuse en Pequín 2008.

## Letra 
## Linguas nas que se interpretou o himno olímpico 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficheiro MIDI
José Luís García Sánchez

**José Luís García Sánchez**, nado en Salamanca o 22 de setembro de 1941, é un director de cine español, que traballou, ademais, como guionista, produtor, e nalgunhas ocasións como actor (*Colorín colorado*, 1976).

## Biografía 
É licenciado en Dereito e Socioloxa, estudou Dirección Cinematográfica na Escola Oficial de Cinematografía (EOC), onde non puido graduarse debido a unha expulsión masiva de alumnos provocadas polas protestas políticas.

Foi biógrafo cinematográfico de Dolores Ibárruri, adaptou a Valle-Inclán e colaborou como guionista con Rafael Azcona.

Dirixiu teatro estreando *El beso de la mujer araña*, de Manuel Puig. ===

* *Los muertos no se tocan, nene* (2011)
* *Don Mendo Rock ¿La venganza?* (2010)
* *La hija del capitán* (2008)
* *Martes de Carnaval* (2008)
* *Esperpentos* (2008)
* *Life and Times of Jess Franco* (2006)
* *María querida* (2004)
* *¡Hay motivo!* (2004) (serie de: "Español para extranjeros")
* *Franky Banderas* (2004)
* *La marcha verde* (2002)
* *Lázaro de Tormes* (2001)
* *Adiós con el corazón* (2000)
* *Siempre hay un camino a la derecha* (1997)
* *Tranvía a la Malvarrosa* (1997)
* *El seductor* (1995)
* *Suspiros de España y Portugal* (1995)
* *La mujer de tu vida* segundo episodio de TV: "La mujer cualquiera" (1994)
* *Tirano Banderas* (1993)
* *La noche más larga* (1991)
* *La mujer de tu vida: La mujer infiel* (1990) (TV)
* *El vuelo de la paloma* (1989)
* *Pasodoble* (1988)
* *Divinas palabras* (1987)
* *Hay que deshacer la casa* (1986)
* *La corte de Faraón* (1985)
* *Cuentos para una escapada* (1981) (serie denominada "El regalo de los colores")
* *Dolores* (1981)
* *Las truchas* (1978) 
* *Colorín colorado* (1976)
* *El Love Feroz o Cuando los hijos juegan al amor* (1975)
* *Gente de boina* (1971)
* *Loco por Machín* (1971)
* *Labelecialalacio* (1970)
* *Pólipos en las trompas* (1968)

#### Documentais 
* *De tertulia con Valle-Inclán* (2011)
* *Por la gracia de Luis* (2009)

## Premios e candidaturas 
; Festival Internacional de Cine de San Sebastián

* 1978: *Las truchas* foi Oso de Ouro no Festival de Bernín
* 1993: Goya ao mellor guión orixinal por *Belle Époque*. (VII edición dos Premios Goya)
* 1994: Goya ao mellor guión adaptado por *Tirano Bandeiras* (VIII edición dos Premios Goya)
* 2000: Mellor guión no Festival de Málaga por *Adiós con el corazón*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Omenuke Mfulu

**Omenuke Mfulu**, nado en Poissy (Yvelines) o 20 de marzo de 1994) é un futbolista franco-congolés que xoga como centrocampista defensivo na Ponferradina, da Primeira Federación. É internacional coa selección da República Democrática do Congo.

## Traxectoria 
Naceu na comuna francesa de Poissy, no departamento de Yvelines, sendo fillo de pais congoleses. Aos 10 anos obtivo a nacionalidade francesa, por efecto colectivo da naturalización do seu pai.

Formouse como futbolista na canteira do Lille e debutou co filial deste, o Lille B en 2012. No verán de 2013 fichou polo Reims para xogar no seu filial e as súas boas actuacións fixeron que o club lle ofrecese un contrato profesional por tres anos en xaneiro de 2014.

O 22 de novembro de 2014 debutou co primeiro equipo do Reims na Ligue 1, saíndo como suplente nun empate 0-0 ante o OGC Nice. Nos seguintes dous anos e medio compaxinou o filial co primeiro equipo, disputando con este último un total de 23 partidos.

No verán de 2017 fichou polo Red Star FC do Championnat National, terceira categoría do fútbol francés. Militou dous anos no histórico club parisiense, contabilizando un total de 52 encontros oficiais.

En xuño de 2019 instalouse en España, onde asinou como novo xogador do Elche, da Segunda División. Na súa primeira campaña no club valenciano, disputou un total de 25 encontros ás ordes de Pacheta e conseguiu o ascenso á Primeira División, tras eliminar na promoción ao Zaragoza e ao Girona. Debutou na máxima categoría na terceira xornada da tempada 2020/21, saíndo de titular contra a Real Sociedad no Martínez Valero, e participou en máis da metade dos encontros da competición, contribuíndo a obter a permanencia.

En agosto de 2021 asinou un contrato de dous anos coa UD Las Palmas. Foi titular na maioría de partidos do club canario durante as seguintes dúas campañas, nas que tivo como adestradores a Pepe Mel e García Pimienta, e tivo un papel decisivo no ascenso á Primeira División que o equipo conseguiu en 2023. Na 2023/24, xa en Primeira, apenas contou con oportunidades, Na súa primeira tempada no club galego sufriu numerosos problemas musculares e custoulle conseguir ritmo ao regresar aos terreos de xogo. Pechou a tempada 2024/25 con 25 partidos disputados, 14 deles como titular. Ao remate da campaña anunciouse a rescisión do seu contrato.

Despois de máis de medio ano sen equipo, en marzo de 2026 asinou como novo xogador da Ponferradina, da Primeira Federación.

### Selección nacional 
O 9 de outubro de 2020 debutou coa selección da República Democrática do Congo, nun partido amigable ante Burkina Faso. Disputou dous partidos no torneo, no que o seu equipo acabou en cuarta posición.

## Estatísticas 
## Notas
Paroniquia

A **paroniquia**, tamén chamada **uñeiro** ou **unlleiro**, é a infección na pel que arrodea as unllas dos dedos e das dedas. O prego ungueal manifesta inflamación con destrución da cutícula e ocasionalmente con supuración. Pode necesitar tratamiento médico-cirúrxico.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Paronniquio
Marc Taeger

**Marc Taeger** (**Marc Taeger Eggimann**), nado en Berna (Suíza) en 1963, é un pintor, escultor e ilustrador residente na Galiza. 

## Traxectoria 
Marc Taeger, nado en Suíza pasou a infancia entre Italia, Portugal, Alemaña e Suíza, viviu dous anos en Düsseldorf e vinte en Barcelona para fixar a súa residencia en Bueu. Estudou deseño gráfico e ilustracións en Barcelona e na Escola Superior de Comunicación Visual de Tréveris (Alemaña). Traballa como  ilustrador e deseñador, con especialidade en animación, pintura, mural, escultura e arte gráfica. Ten publicado en revistas e suplementos de prensa.

A súa obra expúxose por todo o mundo: Luxemburgo, Alemaña, China, España, Francia e Costa Rica.

## Obra 
### Libros ilustrados 
* *Garavanciño*, con Olalla González (2008). 36 páxs. Pontevedra: Kalandraka. ISBN 978-84-8464-682-2. Tamén en castelán, catalán, portugués e italiano.
* *Tic-tac*, de Pablo Díaz (2010). Pontevedra: Kalandraka. 48 páxs. ISBN 978-84-8464-701-0. Libro disco.
* *Artur*, de Oli (2011). Pontevedra: Kalandraka. 26 páxs. ISBN 978-84-8464-388-3. Traducido ao catalán por Joan Barahona (ISBN 978-84-15170-07-5), ao portugués por Elisabete Ramos (ISBN 978-989-8205-65-0), ao éuscaro por Manu López Gaseni (ISBN 978-84-7681-677-6). En castelán *Arturo* (ISBN  978-8415250128).
* *A guia necsia*, de David Wapner (2013). Pontevedra: Faktoria K de Libros. 48 páxs. ISBN 9788415250548. Tamén en castelán.
* *Elefante, un guisante*, de Rafael Ordóñez (2017). Pontevedra: Kalandraka. 40 páxs. ISBN 9788492608829 . Tamén en castelán, catalán, francés e chinés.
* *Un máis*, con Olalla González (2017). 40 páxs. ISBN 978-8484643234. Tamén en castelán, éuscaro, portugués, italiano, inglés.
* *Ciudades*, de Fran Alonso (2018). Pontevedra: Kalandraka. 62 páxs. ISBN 978-84-8464-386-8.
* *A verdadeira historia de Carapuchiña*, de Antonio R. Almodóvar (2019). Pontevedra: Kalandraka. 40 páxs. ISBN 978-84-8464-512-2. Tamén en castelán, português, italiano.
* *Aquiles o puntiño* (2020). Pontevedra: Kalandraka. 40 páxs. ISBN 978-84-8464-568-9. En castelán, catalán, portugués, italiano.
* *Extra!,* de Paco Nogueiras (2020)  Pontevedra: Kalandraka. 48 páxs. ISBN 978-84-1343-051-5. Libro disco.
* *El elefante que perdió su ojo*, de Boniface Ofogo (2023). ISBN 978-84-1343-262-5. Pontevedra: Kalandraka. 40 páxs. Tamén en catalán e éuscaro.

### Tradutor 
* *Catarina, o Oso e Pedro*, de Christiane Pieper (2007). Pontevedra: Kalandraka. 

## Pemios 
* 2005: Premio Daniel Gil de Deseño Editorial polo traballo de ilustración en *A verdadeira historia de Carapuchiña.*
* Dous premios LAUS que concede o ADG (Asociación de Deseñadores Gráficos de España). 
* 2019: *Un máis*,  XV Premio Sarmiento de Literatura Infantil.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do autor
Bumper Crop

***Bumper Crop*** é o terceiro álbum de estudio da banda estadounidense de rock alternativo Volcano Suns, publicado no ano 1987 a través do selo Homestead Records.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Medalla olímpica

[miniatura| Medallas de ouro, prata e bronce concedidas nos [Xogos Olímpicos de Inverno de 1998|Xogos Olímpicos de inverno de 1998.|242x242px]]
A **Medalla olímpica** é o principal premio que reciben os participantes duns Xogos Olímpicos que rematan nos tres primeiros postos de cada proba.

Actualmente hai tres clases de medallas:

* medalla de ouro, outorgada ao gañador de cada proba
* medalla de prata, outorgada ao subcampión
* medalla de bronce, outorgada ao terceiro posto da competición.

O deseño das medallas variou considerablemente desde os primeiros Xogos Olímpicos de verán de 1896, especialmente en tamaño e peso. O deseño estándar do anverso (frontal) das medallas dos Xogos Olímpicos de verán comezouse nos Xogos Olímpicos de verán de 1928 celebrados en Ámsterdam, Países Baixos, e mantívose durante moitos anos, ata a súa substitución nos Xogos Olímpicos de verán de 2004 celebrados en Atenas, Grecia, como resultado. da polémica arredor do uso do Coliseo en Roma en lugar dun edificio que representa as raíces gregas dos Xogos. As medallas olímpicas de inverno nunca tiveron un deseño común, pero adoitan presentar flocos de neve.

## Historia 
[miniatura|Medalla de competidor olímpico de [Xogos Olímpicos de 1964|Toquio 64.|639x639px]]
Nos Xogos Olímpicos de Antígoras, o gañador de cada proba foi premiado cunha rama de oliveira, tamén coñecida como *kotinos*. Era unha rama de oleácea de Olimpia, entrelazada formando un círculo ou ferradura. Segundo Pausanias foi introducido por Heracles como premio para o gañador da carreira a pé na honra de Zeus.

Cando a competición comezou nos Xogos Olímpicos de Verán de 1896 celebrados en Atenas, Grecia, adoptouse o ideal dos Xogos de Antígoras, polo que nesta edición entregaba ao gañador de cada proba unha medalla de prata e unha rama de oliveira, mentres que o finalista recibiu unha póla de loureiro ou unha moeda ou medalla de bronce. Nos Xogos Olímpicos de verán de 1900 celebrados en París, Francia, con todo, a maioría dos gañadores recibiron copas ou trofeos en lugar de medallas.

O costume de outorgar a secuencia de ouro, prata e bronce aos tres primeiros postos de cada evento comezou nos Xogos Olímpicos de verán de 1904 celebrados en Saint Louis,  Estados Unidos. Deste xeito, o Comité Olímpico Internacional (COI) concedeu retroactivamente as medallas de ouro, prata e bronce aos tres mellores deportistas das anteriores edicións (1896 e 1900).  Se hai empate nalgún dos tres primeiros postos, todos os competidores teñen dereito a recibir a medalla correspondente de acordo coas normas do COI.

As medallas non son os únicos premios que se conceden aos competidores, xa que todos os atletas que finalicen nos oito primeiros lugares de cada proba reciben un diploma olímpico.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Competicións artísticas nos Xogos Olímpicos
* Símbolos olímpicos
* Xogos Olímpicos
* Xogos Olímpicos de Verán
* Xogos Olímpicos de Inverno
Universidade de Islandia

A **Universidade de Islandia** (en ) é unha universidade pública situada en Reykjavik, capital de Islandia, a máis grande e antiga institución de educación superior do país. Fundada en 1911 como unha pequena escola de funcionarios, converteuse nunha universidade moderna con investigación e docencia nos eidos das ciencias sociais, as humanidades, o dereito, a medicina, as ciencias naturais, a enxeñaría ou a pedagoxía. O seu campus está localizado no centro de Reykjavik, con outras facultades en áreas próximas e tamén en rexións rurais.

## Historia 
A Universidade de Islandia foi fundada polo Alþingi o 17 de xuño de 1911, unificando tres institucións previas: a Prestaskólinn, a Læknaskólinn e mais a Lagaskólinn, centradas nos campos da teoloxía, a medicina e o dereito, respectivamente. Xa que logo, nas súas orixes a universidade só posuía facultades para estas tres disciplinas, xunto con outra de humanidades. Durante o seu primeiro ano de existencia, só contaba con 45 estudantes. O primeiro reitor foi Björn M. Ólsen, catedrático da facultade de humanidades.

## Notas
Other Worlds

***Other Worlds*** é o EP de estrea da banda estadounidense de rock Screaming Trees, publicado só en casete no ano 1986 a través do selo Velvetone Records e con distribución de K Records. Foi producido por Steve Fisk e gravado en 1985 no seu estudio en Ellensburg, Washington. En 1988 o disco foi reeditado en CD e vinilo negro de 12" por SST Records.

Steve Fisk lembrou que durante o proceso de gravación a banda enfrontouse a el e a Sam Albright no estudo como se fose un concerto en directo. Nas súas memorias de 2020, Mark Lanegan afirmou que a canción "Pictures in My Mind" foi a primeira canción de Screaming Trees que escribiu con Gary Lee Conner na casa dos Conner en Ellensburg, Washington.

In his 2020 memoir, Mark Lanegan stated that the song 'Pictures in My Mind' was the first Screaming Trees song that he wrote with Gary Lee Conner in the Conner's house in Ellensburg, Washington.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Pusherman

***Pusherman*** é un EP da banda estadounidense de noise rock Live Skull, publicado no ano 1986 a través do selo Homestead Records. A canción título do EP é unha versión de "Pusherman" de Curtis Mayfield.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Give Me Convenience or Give Me Death

***Give Me Convenience or Give Me Death*** é un álbum recompilatorio da banda estadounidense de hardcore punk Dead Kennedys, publicado en xuño de 1987 a través do selo Alternative Tentacles, propiedade do líder do grupo Jello Biafra.

A imaxe da portada  é unha composición dun anuncio de crema de afeitar Barbasol da década de 1950 e unha foto dunha fame en Calcuta en 1946.

## Listaxe de cancións 
## Notas
The Hammer Party

***The Hammer Party*** é un álbum recompilatorio da banda estadounidense de punk rock Big Black, publicado en 1986 a través do selo Homestead Records. O disco recompila os primeiros EPs publicados polo grupo. Posteriormente reeditdo por Touch and Go Records, o vinilo publicouse na época do seu álbum de estrea, *Atomizer*, e conta cos seis temas do *Lungs* nunha cara e os seis de *Bulldozer* na outra. A versión en CD ampliouse para incluír o seu terceiro traballo, *Racer-X*.

## Listaxe de cancións
## Notas
Substance 1987

***Substance*** (tamén coñecido como ***Substance 1987***) é un álbum recompilatorio da banda inglesa de rock New Order, publicado o 17 de agosto de 1987 a través do selo Factory Records. O álbum recompila todos os sinxelos da banda ata ese momento nas súas versións de 12 polgadas, xunto coas súas respectivas caras b. Tamén aparece o sinxelo sen álbum "True Faith", que foi lanzado nese momento, xunto coa súa cara b "1963" e as novas versións de "Temptation" e "Confusion".

*Substance* foi lanzado como un LP dobre (12 pistas), un CD dobre (24 pistas), un casete dobre (24 ou 28 pistas), un casete único (12 pistas) nos Estados Unidos, e un DAT (24 pistas). Vendeu máis dun millón de copias e converteuse no álbum máis popular e aclamado pola crítica de New Order.

É o complemento dunhare compilación de sinxelos semellantes da banda predecesora de New Order, Joy Division, tamén titulada *Substance*.

## Listaxe de cancións 
## Notas
The Flaming Lips (EP)

***The Flaming Lips*** é o primeiro lanzamento da banda estadounidense de rock alternativo The Flaming Lips, publicado no ano 1984 a través do seu propio selo, Lovely Sorts of Death Records.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Berserker (EP)

***Berserker*** é un EP e derradeiro lanzamento da banda estadounidense de noise rock Scratch Acid, publicado en 1986 a través do selo Touch and Go Records. 

Berserker chegou ao número 7 da lista indie estadounidense. As cancións do EP tamén se poden atopar como temas 22-27 do álbum recompilatorio *The Greatest Gift*.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Greed

***Greed*** é o terceiro álbum de estudio da banda estadounidense de rock experimental Swans, publicado o 28 de febreiro de 1986 a través do selo K.422. *Greed* marca o lento punto de inflexión para Swans afastandose do brutal noise rock de lanzamentos anteriores, e tamén é o primeiro álbum de Swans que contén contribucións de Jarboe.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Reserva

* Reserva natural — Zona natural protexida
* Reserva forestal — zona de protección ambiental
* Reserva da biosfera — Zona con área protexidas incluídas no Programa sobre o Home e a Biosfera da Unesco.
* Reserva india — área designada para ser habitada por pobos indíxenas, en particular nos EUA (*indian reservation*)
* Reserva señorial — traballo gratuíto ao servizo dun señor ou estado feudal
* Reserva militar — forza militar dispoñible para ser utilizada como reforzo

## No Brasil 
* Reserva, Paraná  — Municipio brasileiro do estado do Paraná
* Reserva do Iguaçu — Municipio brasileiro do estado de Paraná
* Reserva biolóxica— no Brasil, categoría de unidades de conservación
* Reserva (marca)  — marca brasileira de roupa masculina.
* Reserva legal — tipo de área protexida brasileira
Lucia Castello Branco

**Lucia Castello Branco**, nada no Río de Xaneiro o 4 de xullo de 1955, é unha profesora e escritora brasileira.

## Traxectoria 
Licenciouse en Literatura pola Universidade Federal de Minas Gerais en 1978, realizou un máster en Literatura Luso-Brasileira na Universidade de Indiana en 1981 e doutorouse en Estudos Literarios pola Universidade Federal de Minas Gerais en 1990. Realizou tres posdoutoratos ( Universidade Nova de Lisboa, Universidade de California e Universidade Federal do Rio de Janeiro), en Literatura Comparada e Teorías Psicanalíticas, e unhas prácticas sénior na Universidade de Emory baixo a supervisión de Shoshana Felman.

É profesora titular de Estudos Literarios na Facultade de Artes da Universidade Federal de Minas Gerais e investigadora do Consello Nacional de Investigacións desde 1991. En 2011, foi a encargada de convidar á cantante Maria Bethânia a ir á UFMG, dentro do proxecto “Sentimentos do Mundo”, coordinado naquel momento pola profesora Patrícia Kauark. En 2015, foi a encargada de convidar á poeta e cineasta Safaa Fathy a acudir á UFMG, para o II Encontro UFMG-ICORN. En 2016, foi o responsable da invitación realizada á escritora e psicanalista Catherine Millot para impartir a conferencia inaugural do Seminario Pensando na literatura incomparable, na Facultade de Letras da UFMG. De 1998 a 2002, coordinou o convenio entre a Facultade de Letras da UFMG e o Departamento de Filosofía da Universidade de París 8. Actualmente é compañeira docente no convenio entre a UFMG e ICORN, que inaugura, no Brasil e Suramérica, o primeiro refuxio de escritores en risco, coa chegada do escritor congolés Félix Kaputu. É membro de CABRA – Casas de Refuxio Brasileiras.

## Obras (selección) 
É autora de varios títulos, entre eles novelas, contos, literatura infantil e ensaio, nas áreas da literatura e a psicanálise . Entre estes destacan os seguintes: 

* *Eros trasvestido: um estudo do erotismo no realismo burguês brasileiro* (1985). Editora Ufmg. ISBN 978-8570410184.
* *O que é escrita feminina* (1991). São Paulo: Brasiliense.
* *A Falta*  (1997). Record. ISBN 978-8501048455.
* *Contos de amor e não* (2004). Lamparina. ISBN 978-8598271132.
* *A menina e a bolsa da menina* (2004). Lamparina. ISBN 978-8598271156.
* *A mendiga* (2005).
* *O amor não vazará meus olhos* (2006). Imprensa Oficial.
* *Nick Cão: o final* (2007).
* *Chão de Letras* (2011).
* *Preces para a amiga submersa* (2013)*.*
* *O menino e a lágrima de Vênus* (2013). Auténtica. Inspirado en Caetano Veloso. ISBN 978-85-8217-035-9.
* *Maria Lua da minha escuridão* (2015). Belo Horizonte.
* *Nenhum orvalho sobre a cidade* (2016).

### Filmografía 
Tamén ten experiencia no campo do cine, tendo dirixido documentais:

* *Lingua de Brincar*, sobre Manoel de Barros 
* *Redemoinho-Poema*, sobre María Gabriela Llansol 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Viver em liberdade: o artista em risco, com Félix Kaputu, Lucia Castello Branco e Sylvie Debs.
[http://www.belohorizonte.mg.gov.br/evento/2017/11/viver-em-liberdade-o-artista-em-risco-com-felix-kaputu-lucia-castello-branco-e-sylvie ]
United States National Guard

A **Garda Nacional dos Estados Unidos**, en inglés **United States National Guard**, é unha milicia reservista do Exército dos Estados Unidos e da Forza Aérea dos Estados Unidos. Cada Estado dos EUA ten a súa propia Garda Nacional, normalmente baixo o control do goberno dese Estado. Cando é necesario, son mobilizados baixo o control dos Estados Unidos.

Hai dúas partes da Garda Nacional administradas polo Departamento de Defensa. A **Garda Nacional Aérea** forma parte da Forza Aérea dos Estados Unidos e realiza traballos de defensa aérea, e a **Garda Nacional do Exército** forma parte do Exército dos Estados Unidos e ten actividade en terra.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Exército dos Estados Unidos
Tim Walz

**Timothy James "Tim" Walz**  , nado o 6 de abril de 1964 en West Point, Nebrasca, é un político estadounidense, antigo membro da Garda Nacional dos Estados Unidos e antigo profesor. Afiliado ao Partido Demócrata, é o gobernador número 41 de Minnesota desde 2019 e exerceu como congresista do estado entre 2007 e 2019.

## Traxectoria 
[miniatura| **Walz** en [1981|esquerda]]

### Primeiros anos 
Walz naceu West Point, e cando era adolescente mudouse a Butte, tamén en Nebrasca, para estar máis preto da familia do seu pai. 

Despois de rematar o ensino secundario, uniuse á Garda Nacional, traballou nas industrias agrícola e manufactureira e comezou a traballar de profesor.

### Formación e docencia 
En 1989 obtivo unha licenciatura (bachelor degree) en ciencias sociais no Chadron State College, e comezou a ensinar esa materia cando se trasladou a Minnesota en 1996.  

### Carreira política 
Foi elixido membro da Cámara de Representantes dos Estados Unidos para o primeiro distrito de Minnesota en 2006, derrotando ao republicano Gil Gutknecht que buscaba un sétimo mandato. Walz foi reelixido cinco veces como congresista até se postular para gobernador do estado en 2018. Gañou as eleccións e foi reelixido en 2022.

En 2024, despois de que o presidente Joe Biden se retirase de buscar un segundo mandato nas eleccións presidenciais e a vicepresidenta Kamala Harris ocupase o seu lugar na carreira, Walz foi elixido como compañeiro de tándem para optar á vicepresidencia dos EUA.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Partido Demócrata (Estados Unidos de América)
Ilaix Moriba

**Moriba Kourouma Kourouma**, nado en Conakri (Guinea) o 19 de xaneiro de 2003, coñecido deportivamente como **Ilaix Moriba**, é un futbolista hispano-guineano que xoga como centrocampista no R. C. Celta de Vigo da Primeira División de España.

## Traxectoria
### FC Barcelona
Moriba chegou ao fútbol base do Fútbol Club Barcelona procedente do R. C. D. Espanyol en 2010. En xaneiro de 2019, cando o seu contrato xuvenil estaba a piques de expirar, clubs como o Manchester City e a Juventus de Turín tentaron fichalo, pero finalmente chegou a asinar un contrato récord, cun salario de máis de 500 000 euros anuais e unha cláusula de rescisión fixada a 100 millóns de euros.​ A tempada seguinte debutou co F. C. Barcelona "B" o 7 de setembro de 2019 na derrota por 1-0 perante o Ejea. Marcou o seu primeiro gol o 8 de marzo, o gañador na vitoria por 3-2 contra Unió Esportiva Llagostera.

Durante a tempada 2020-21, no mes de xaneiro, Koeman incluíuno no primeiro equipo por primeira vez para un partido da liga contra o Granada, malia ser suplente e non xogar ningún minuto.​ O 21 de xaneiro de 2021 na mesma tempada fixo o seu debut nunha vitoria a domicilio por 2-0 contra Unió Esportiva Cornellà nos dezaseisavos de final da Copa do Rey. O 13 de febreiro debutou como titular en Liga dando unha asistencia no triunfo do Barça 5-1 sobre o Deportivo Alavés.

### RB Leipzig
Perante a negativa do xogador por renovar o seu contrato, o club decidiu traspasalo ao R. B. Leipzig por 16 millóns de euros máis 6 en variables o 31 de agosto de 2021. O club azulgrana gardou para si un 10% dunha potencial futura venda.

#### Cesións en España
Após de media tempada en Alemaña, o 28 de xaneiro de 2022 regresou ao fútbol español para xogar cedido no Valencia C. F. ata final de tempada.​ O 1 de setembro volveu ser cedido ata o 30 de xuño de 2023.

Despois desta segunda cesión en Valencia volveu a Alemaña, onde non xogou ningún partido antes de ser novamente prestado en xaneiro de 2024 a un equipo español, o Xetafe C. F.​ Alí completou a tempada e no mes de agosto recalou no R. C. Celta de Vigo, equipo que gardaba unha opción de compra.

## Palmarés 
### Títulos nacionais 
### Distincións individuais 
## Notas
Parque de Barreiro

O **parque de Barreiro** é unha zona verde e un dos parques que existen na cidade de Vigo. Localízase na Buciña, na parroquia de Lavadores, e ten unha extensión de 2,6 hectáreas. Contén varias especias de árbores autóctonas, así coma un pequeno estanque de aves.
En 2023 houbo unha praga de ratos que afectou ao estanque.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Parques de Vigo
* Estadio Municipal de Barreiro
### Ligazóns externas
* Montes, parques e xardíns Concello de Vigo.
Cicatrización

[miniatura| [Ferida profunda na canela con puntos de **cicatrización** durante cinco semanas|355x355px]]
A **cicatrización** refírese á substitución dun organismo vivo do tecido destruído ou danado por un tecido de nova produción.

Na pel non danada, a epiderme (superficie, capa epitelial) e aderme (máis profunda, capa conxuntiva) forman unha barreira protectora contra o medio externo. Cando se rompe a barreira, ponse en marcha unha secuencia regulada de eventos bioquímicos para reparar o dano. 

## Fases 
Este proceso divídese en fases previsibles:

* coagulación do sangue (hemostase)
* inflamación
* crecemento do tecido (proliferación celular) 
* remodelación do tecido (maduración e diferenciación celular). 

A coagulación do sangue pode considerarse parte da fase de inflamación en lugar dunha fase separada. 

O proceso de cicatrización das feridas non só é complexo senón fráxil, e é susceptible de interromperse ou de fallar, provocando a formación de feridas crónicas que non cicatrizan.

Os factores que contribúen a que as feridas crónicas non cicatrizan son a diabetes, as enfermidades venosas ou arteriais, as infeccións e as deficiencias metabólicas da vellez. 

## Coidados 
[miniatura|Vendaxe adhesiva illada usada nunha man para protexer unha ferida e promover a cicatrización. Estes tipos de vendaxes axudan a manter un ambiente húmido axeitado para acelerar o proceso de curación e reducir a formación de [Cicatriz|cicatrices.|363x363px]]
O coidado das feridas fomenta e acelera a cicatrización da ferida mediante a limpeza e a protección contra as lesións de novo ou as infeccións. 

Dependendo das necesidades de cada paciente, pode ir desde os primeiros auxilios máis sinxelos até especialidades de enfermaría enteiras, como coidados de feridas, ostomías e de continencia e centros de queimaduras. 

## Notas 
## Véxase tamén 
* Amputación
* Apósito
* Ferida
* Migración celular colectiva
* Resposta das plantas ás feridas
* Rexeneración 
* Vendaxe
Premier Hockey Federation

A **Premier Hockey Federation** (**PHF**) foi unha liga profesional feminina de hóckey sobre xeo no Canadá e os Estados Unidos, e operou entre marzo de 2015 e xuño de 2023. A liga foi creada en 2015 baixo a denominación de '''National Women's Hockey League** (**NWHL'*), e estaba composta por catro equipos propiedade da liga. Co tempo, algúns equipos conseguiron propietarios independentes e o número de participantes aumentou a sete; os equipos que conformaban a liga durante a súa derradeira tempada foron o Boston Pride, as Buffalo Beauts, o Connecticut Whale, as Metropolitan Riveters, as Minnesota Whitecaps, o Montreal Force, e o Toronto Six. Cada ano o equipo campión dos *play-offs'' recibía a Isobel Cup.

A PHF cesou as súas operacións o 29 de xuño de 2023, logo de que a liga e as súas propiedades intelectuais foran adquiridas polo Mark Walter Group e BJK Enterprises, lideradas por Mark Walter e Billie Jean King, respectivamente. Ambas empresas asociáranse coa Professional Women's Hockey Players Association (PWHPA) en maio de 2022, coa intención de crear unha nova e unificada liga profesional feminina en América do Norte. O 29 de agosto de 2023, os socios anunciaron a formación da Professional Women's Hockey League (PWHL), que comezou en xaneiro de 2024.

## Equipos 
## Notas 
;Referencias
Varices

A **variz**, ou **varices** en plural son unha condición na que as veas da zona das pernas se fan máis grandes. Trátase dunha doenza, non só dunha condición estética, e pode crear proído intenso e problemas dolorosos. 

## Nomes 
As varices tamén se chaman **flebectasia** e **veas varicosas**, e popularmente  **hedras**.

## Epidemioloxía 
As varices son moi comúns, afectando a preto do 30% das persoas nalgún momento da súa vida. Son máis comúns coa idade avanzada. As mulleres desenvolven varices aproximadamente o dobre que os homes.

## Tratamento 
As varices foron descritas ao longo da historia e foron tratadas con cirurxía desde polo menos o ano 400.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Edema
* Embarazo
* Exercicio cardiovascular
* Obesidade
* Saúde cardiovascular
* Sedentarismo
Febre de Oropouche

A **febre de Oropouche** é unha enfermidade viral tropical causada polo virus *Oropouche orthobunyavirus* (OROV), un arbovirus do xénero *Orthobunyavirus* da familia *Peribunyaviridae*.  É endémico na América Central e do Sur, con surtos tamén en partes do Brasil e outros países da rexión.

## Epidemioloxía 
Foi descuberto por primeira vez en 1955 preto do río Oropouche en Trinidad e Tobago. As variacións na escrita, como "***ourupuche***" e "***orepuche***", débense a diferenzas fonéticas e ortográficas entre as linguas e dialectos da rexión onde se atopa a enfermidade, pero todas se refiren ao mesmo virus e condición.

A enfermidade foi detectada en varios estados do norte do Brasil en 2023 e pode converterse nun problema serio de saúde pública en calquera momento. 

A Organización Panamericana da Saúde emitiu un alerta epidemiolóxico en febreiro de 2024 debido ao aumento na detección de casos na rexión da Amazonia brasileira e peruana. En maio e xuño de 2024 houbo unha epidemia do virus en Cuba.

### Casos en Galiza 
En 2024, detectouse por primeira vez un caso de febre de Oropouche en Galiza, importado de Cuba. A pesar de que o vector principal, o mosquito *Culicoides paraensis*, non se atopa en Europa, non se descarta a posibilidade de que outras especies poidan actuar como vectores.

## Transmisión 
A transmisión ocorre en dous ciclos: un silvestre, candodípteros, como mosquiñas e mosquitos pican do sangue de macacos e preguiceiros, e un urbano, afectando principalmente aos humanos. 
Os principais vectores son *Aedes serratus* e *Coquillettidia venezuelensis* para o ciclo silvestre, e *Culicoides paraensis* para o ciclo urbano.

## Síntomas 
Os síntomas inclúen febre alta (entre 38 e 39.5&nbsp;°C), dor de cabeza, calafríos, dor muscular e nas articulacións, vómitos e náuseas, e son semellantes aos do dengue, chikungunya e zika, pero sen casos graves reportados até o momento. En casos graves, pode haber hemorraxias excesivas e o sistema nervioso central pode verse afectado, con inflamación do encéfalo e das meninxes.

## Tratamento e prevención 
Non existe un tratamento específico; o manexo é principalmente sintomático, incluíndo repouso e hidratación. Non se dispón de vacina, pero estanse realizando estudos para o seu desenvolvemento.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Arbovirus
* Enfermidade tropical
* Epidemia
* Zoonose 

### Ligazóns externas 
* Arbovirus no CDC
* Arbovirus en SciELO
Vendaxe

Unha **venda** ou **vendaxe** é unha tira téxtil ou doutro material que se usa para deter e absorber o sangue das feridas, proporcionar soporte e estabilización a lesións, e asegurar apósitos ou outros dispositivos médicos no seu lugar.

Na fala común, a palabra "venda" úsase a miúdo para significar un apósito, aínda que tecnicamente as dúas son cousas diferentes.

## Tipos de vendaxes 
As vendaxes son fundamentais para o coidado médico e deportivo, con diferentes tipos adaptados a necesidades específicas.

* **Vendaxes de gaza**: Feitas de algodón ou mesturas, empregadas para cubrir feridas e proporcionar soporte.
* **Vendaxes elásticas**: Material elástico para presión controlada, útil contra as inflamacións e os edemas.
* **Vendaxes adhesivas**: Con adhesivo incorporado, usadas para fixar apósitos e dar soporte aos músculos en deportes.
* **Vendaxes tubulares**: Fáciles de aplicar nas extremidades, serven para manter apósitos en áreas complicadas.
* **Vendaxes de compresión**: Usadas para exercer presión e tratar condicións como as varices ou previr trombose posquirúrxica.

Outro tipo particular son as vendaxes neuromusculares, cuxa eficacia é debatida. A pesar do seu estendido uso, non demostrou eficacia no seu uso en ensaios clínicos e non hai evidencia científica de que proporcionen algún beneficio superior ao placebo, polo que é considerada por algúns un tratamento de pseudociencia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Como aplicar unha venda nunha figura de 8 ao redor dun nocello. (YouTube)
* Como aplicar unha venda en estilo circular ao redor dun pulso. (YouTube)
* Como aplicar unha venda compresiva para o linfedema.
Quitosano

O **quitosano** é un polisacárido catiónico producido mediante a desacetilación da quitina, un polisacárido que se atopa no exoesqueleto dos crustáceos e dalgúns outros invertebrados e fungos, mediante un proceso de alcalinización a altas temperaturas.

## Nomes 
O **quitosano**, tamén é chamado **quitosana**, e en inglés e castelán é comercializado como **chitosan** e **chitosán**. O termo provén do grego χιτών, *chiton*, que significa 'túnica' ou 'envoltura', referíndose á súa estrutura envolvente dos organismos dos que se extrae.

Tamén é coñecido cientificamente como **poliglusam**, de **poli-(1,4)-β-D-glucosamina**, sendo un polímero de glicosamina.

## Usos 
O quitosano é apreciado nas industrias farmacéutica, médica e ambiental debido ás súas propiedades biodegradables, biocompatibles e antimicrobianas, que o fan adecuado para múltiples aplicacións, dende tratamentos médicos até a purificación de auga.

É utilizado na cicatrización de feridas, na eliminación de proteínas alérxicas dos alimentos, na liberación controlada de fármacos (nanopartículas) e como complemento alimenticio con efecto hipocolesterolémico.

A súa acción contra a obesidade aínda se discute na literatura e pode actuar de dúas formas:

# Complexación con lípidos no tracto intestinal, sendo eliminado a través das feces.
# Atraso na acción das lipases dixestivas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Folha Ciência: Xaponeses crean unha membrana ultrafina para cubrir os órganos lesionados
Dead Letter Office

***Dead Letter Office*** é unha colección de rarezas e caras b da banda estadounidense de rock alternativo R.E.M., publicado o 27 de abril de 1987 a través do selo I.R.S. Records. O álbum é esencialmente unha colección de moitas gravacións adicionais de R.E.M. feitas desde antes de *Murmur* ata *Lifes Rich Pageant*, que foron descartes ou lanzáronse como caras b dos seus sinxelos a nivel internacional. Moitas das cancións son versións de bandas que influenciaron a R.E.M., como tres temas de The Velvet Underground, e cancións de Aerosmith ("Toys in the Attic"), Roger Miller ("King of the Road"), e do grupo tamén de Athens Pylon ("Crazy").

O guitarrista Peter Buck escribiu notas irónicas e autocríticas  (e, nun caso, desculpas) na notas para as cancións no libreto do álbum. Buck inicialmente tivo dúbidas sobre o seu lanzamento, dicindo que sentía como que a xente percibiría o álbum como da banda "que intenta sacar proveito, quizais vender algúns discos", xa que a data de lanzamento final era anterior á do último álbum de estudio da banda con I.R.S., *Document*, en apenas catro meses.

O álbum foi publicado inicialmente como unha colección de 15 cancións en vinilo e casete, pero cando apareceu a súa edición en CD engadíronse os cinco temas do EP *Chronic Town* de 1982. Este foi o único CD dispoñible de *Chronic Town* ata o lanzamento da caixa de *The Originals*.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Cream Corn from the Socket of Davis

***Cream Corn from the Socket of Davis*** é o segundo EP de estudio da banda estadounidense de punk rock Butthole Surfers, publicado en outubro de 1985 no Reino Unido  a través do selo Fundamental, e en xaneiro do 1986 nos Estados Unidos por Touch and Go Records. Todas as cancións foron escritas e producidas por Butthole Surfers. Posteriormente foi incluído na edición en CD do álbum *Rembrandt Pussyhorse* nos Estados Unidos. 

## Listaxe de cancións 
## Notas
The World Won't Listen

'''''The World Won't Listen'''* é un álbum recompilatorio da banda inglesa de rock alternativo The Smiths, publicado o 23 de febreiro de 1987 a través do selo Rough Trade Records. Trátase do segundo dos tres álbums recompilatorios publicados polos Smiths cando aínda eran unha banda activa ((os outros son *Hatful of Hollow* e *Louder Than Bombs*). Alcanzou o número 2 na lista de álbums do Reino Unido, permanecendo nela durante 15 semanas. Nos Estados Unidos lanzouse *Louder Than Bombs* en lugar de *The World Won't Listen''.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Chains Changed

***Chains Changed*** é un EP da banda estadounidense de rock alternativo Throwing Muses, publicado en xaneiro de 1987 a través do selo 4AD.

## Listaxe de cancións 
## Notas
3 (álbum de Violent Femmes)

***3*** é o cuarto álbum de estudio da banda estadounidense de folk punk Violent Femmes, publicado en xaneiro de 1989 a través do selo Slash Records.

## Listaxe de cancións 
## Notas
The Pink Opaque

***The Pink Opaque*** é un álbum recompilatorio da banda escocesa de rock alternativo Cocteau Twins, publicado o 13 de xaneiro de 1986 a través dos selos 4AD en Relatibity Records. O disco está formado por temas gravados entre 1982 e 1985 e trátase do seu primeiro lanzamento oficial nos Estados Unidos.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Pablo Crespo Penas

**Pablo Crespo Penas**, nado en Pontevedra en 2002, é un deportista galego que compite en piragüismo na modalidade de augas tranquilas. Participou nos Xogos Olímpicos de 2024, na proba de C-1 1000 metros.

É fillo dos tamén piragüistas José Manuel Crespo e Ana María Penas, con múltiples participacións olímpicas.

Participou nos Xogos Olímpicos de 2024 no C-1 1000 m, seguindo os pasos de seus pais, que participaron varias veces nos Xogos. Fíxoo na modalidade do C-1 1000 metros, conseguindo o pase a semifinais, pero non á final principal. Disputou a final B, na que rematou cuarto, o que se traduciu no 12º posto final.

## Notas
Primeiro Libro de Enoc

O **Primeiro libro de Enoc** (hebreo: סֵפֶר חֲנוֹךְ, *Sēfer Ḥănōḵ* ; Ge'ez : መጽሐፈ ሄኖክ, *Maṣḥafa Hēnok* ) é un antigo texto relixioso apocalíptico hebreo, adscrito tradicionalmente ao patriarca Enoc que foi o pai de Metuxalén e o bisavó de Noé. O Libro de Enoc contén material único sobre as orixes dos demos e nefilim, por que algúns anxos caeron do ceo, unha explicación de por que o diluvio do Xénese era moralmente necesario e unha exposición profética do reinado milenario do Mesías. Tres libros son tradicionalmente atribuídos a Enoc, incluíndo as distintas obras Segundo Libro de Enoc e o Terceiro Libro de Enoc. Ningunha das tres é considerada como escritura canónica pola maioría dos órganos eclesiásticos xudeus ou cristiáns .

Estímase que as seccións máis antigas do Primeiro Libro de Enoc datan de aproximadamente 300 - 200 a. C., e a última parte (Libro das Parábolas) é probablemente de 100 a. C. Os estudosos cren que Enoc foi orixinalmente escrito en arameo ou hebreo, as linguas utilizadas por primeira vez para os textos xudeus. Efraín Isaac suxire que o Libro de Enoc, como o de Daniel, foi composto parcialmente en arameo e en hebreo. Non se coñece ningunha versión hebrea.

Os individuos que residían nas covas de Qumran, onde foron desenterrados os Manuscritos do Mar Morto e o libro, non estaban aliñados coa seita xudía común coñecida como os fariseos. Pola contra, estaban afiliados a un grupo escindido chamado esenios. O Libro de Enoc, xunto con moitos outros textos descubertos nas covas, é recoñecido pola súa variación substancial do xudaísmo rabínico.

## Notas
Trofeo Memorial Miguel Ángel

O **Trofeo Memorial Miguel Ángel** é un torneo futbolístico de carácter amigábel que ten lugar dende 2024 na cidade da Ourense. Honra a memoria do histórico porteiro ourensán Miguel Ángel.

## Historia 
Foi creado en 2024 da man do Ourense CF e a Peña Madridista Miguel Ángel, na honra do histórico porteiro ourensán Miguel Ángel, xogador durante case dúas décadas do Real Madrid e internacional coa selección española.

## Edicións 
## Palmarés 
## Notas
Trofeo Memorial Miguel Ángel 2024

O **Trofeo Memorial Miguel Ángel de 2024** foi a 1ª edición do torneo. Celebrouse en Ourense o 23 de xullo de 2024 a partido único. O campión foi o Deportivo da Coruña, que logrou o seu 1º título ao derrotar por 4-0 ao Ourense CF.

## Participantes 
## Partidos 
### Final 
| width="50%" valign="top" |

|}

## Notas
Javi Fontán

**Javier Fontán Mondragón**, nado en Vilagarcía de Arousa o 11 de febreiro de 2000, é un futbolista galego que xoga como lateral dereito no Pontevedra, da Segunda Federación.

## Traxectoria 
Fillo do futbolista Javier Fontán Santos, comezou a xogar ao fútbol xunto ao seu irmán xemelgo José no San Miguel de Deiro, club da parroquia homónima do que o seu tío Venerando era o presidente. Máis tarde ingresaron na canteira do Arousa, club no que militara seu pai durante anos. e tras pasar brevemente polo xuvenil, debutou co primeiro equipo na Terceira División na tempada 2019/20. Na tempada 2021/22 militou na Segunda División RFEF, despois de conseguir o ascenso na campaña anterior. A continuación pasou polo Real Avilés e o Talavera de la Reina, antes de volver en 2024 a Galicia para asinar co Pontevedra. 

## Notas
Óscar Aranda

**Óscar Aranda Subiela**, nado en Huétor Vega (Granada) o 29 de abril de 2002, é un futbolista español que xoga como extremo no Famalicão da Primeira Liga de Portugal.

## Traxectoria 
Irmán do tamén futbolista Antonio Aranda, comezou ao xogar ao fútbol na canteira do Huétor Vega, antes de ingresar en 2012 nas categorías inferiores do Granada. A continuación pasou polas canteiras do Málaga, do Granada novamente e do Real Madrid.

O 21 de febreiro de 2021 debutou co Real Madrid Castilla  na Segunda División B, nun partido ante a UD Poblense. O 8 de agosto de 2023 asinou por tres tempadas co Famalicão da Primeira Liga de Portugal.

## Notas