Século -XXI

(sentado) dá a gobernación en Ḫašḫamer, ao patesi (sumo sacerdote) de Iškun - Sin (impresión do selo do cilindro, ca. 2100 a.C.).]]

O **século XXi** antes de nosa era comezou o 1 de xaneiro do ano 2100 a.C. e terminou o 31 de decembro de 2001 a.C.

## Acontecementos relevantes 
Nota: todas as datas de hai moito tempo deben considerarse aproximadas ou conxecturais; Non hai datas absolutamente certas e existen múltiples cronoloxías competidoras diferentes para este período de tempo.

* C. 2100 a.C. - xorde a cultura Sintashta, data posible do Proto-indoiraninio.
* C. 2100 a.C. - c. 2050 a.C.: construíuse o Cigurat de Nanna, Ur (moderno Muqaiyir, Iraq).
* 2100 a.C.: Os caraleños comezan a saír da cidade de Caral (cidade nai da civilización de Caral Supe (a máis antiga de América)).
* 2100 a.C.: no mar Exeo, a 35&nbsp;km ao nordeste de Heraklion (capital de Creta), un terremoto de magnitude 7,1 ocorre na escala de Richter. Descoñécese o número de mortes. Vexa Terremotos antes do século XX.
* 2095 a.C.: morre Ur-nammu.
* 2094 a.C.: Shulgi, fillo de Ur-nammu, sobe ao trono da terceira dinastía de Ur.
* 2091 a.C.: este ano, segundo a tradición, foi o inicio da Era patriarcal.
* 2080 a.C.: IX dinastía guerras en Exipto.
* 2080 a.C.: remata o Primeiro Período Intermedio. Comeza o Imperio Medio no Antigo Exipto.
* 2071 a.C.: Magh Ithe, a primeira batalla rexistrada nos mitos de Irlanda.
* C. 2064 a.C. - 1986 a.C.: dinastía xemelga guerras en Exipto.
* C. 2055 a.C.: Fin do Primeiro Período Intermedio. Inicio do Imperio Medio de Exipto. (Outra data é o 2040 a.C.)
* C. 2055 a.C.: Mentuhotep II de Tebas logrou unir o antigo Exipto e comezou a gobernar (outra data é 2040 a. C.).
* C. 2055 a.C. - 1985 a.C.: fíxose a estela funeraria de Amenemhat I. XI dinastía exipcia. Escavada en 1915-1916. Consérvase agora no Museo Exipcio, O Cairo. O Museo Metropolitano de Arte, Nova York.
* C. 2050 a.C.: Erupción do monte Mariveles en Filipinas.
* C. 2049 a.C.: Carballeiras taladas para Seahenge.
* 2047 a.C.: morre Shulgi.
* 2046 a.C.: Amar-Sin, fillo de Shulgi, sobe ao trono da terceira Dinastía de Ur.
* 2037 a.C.: morre Amar-Sin.
* 2037 a.C.: Shu-Sin, irmán de Amar-Sin, sobe ao trono da terceira Dinastía de Ur.
* 2034 a.C. - 2004 a.C.: Guerras Ur-Amurru
* 2026 a.C.: morre Shu-Sin e sobe ao trono o seu irmán Ibbi-Sin.
* 2025 a.C.: establécese o Imperio Antigo Asirio. Assur convértese na capital do reino e permanece así durante case 270 anos.
* C. 2009 a.C. - 1997 a.C.: construíuse o templo funerario de Mentuhotep III. XI dinastía.
* 2004 a.C.: a civilización sumeria entra en decadencia despois de que os Elamitas saqueen Ur no reinado de Ibbi-Sin.
* C. 2000 a.C.: remata a Idade do Bronce Exeo.
* 2000 a.C.: 15&nbsp;km ao oeste de Achkhabad (capital de Turkmenistán)  ocorre un terremoto de magnitude 7,1 na escala de Richter. Menos de 1000 mortos.

## Ciencia e tecnoloxía 
* en Mesopotamia (actual Iraq): Shulgi (2094-2047 antes de Cristo), Rei de Sumeria e Acad, introduce o gur (‘pesado’) como medida de volume (1 gur =200 litros). 
* no Oeste de Sumeria (ao suroeste de Iraq): Shu-Sin (2037-2026), rei de Sumeria e Acad, ordena construír un muro de 270&nbsp;km de lonxitude coñecido como o muro dos martu, creado para conter as incursións dos nómades amurrus e tidnum, desde o Deserto de Arabia.

## Guerras e política 
* 2071 a.C.: segundo Geoffrey Keating, sucede a Magh Ithe, a primeira batalla (mitolóxica) de Irlanda.
* Sucesivas guerras entre o Imperio de Ur III e os pobos nómades das Montañas Zagros.
* Amar-Sin, Rei da III Dinastía de Ur, conquista e destrúe a cidade de Arbil para sufocar a revolta da coalición de pobos nómades das Montañas Zagros.
* Constantes guerras entre o Imperio de Ur III e os Martu, que desde o deserto árabe, ameazaron a fronteira occidental. Invaden Akkad (mediados do século XXI a.C.) e, máis tarde, Sumeria (finais deste século) tomando, entre outras, a cidade de Ur (2004 a.C. ...), en coalición con Elam, os pobos nómades das montañas de Zagros e a cidade de Isín. Este feito pon fin á Terceira Dinastía de Ur (última dinastía desta cidade) e, polo tanto, ao Imperio de Ur III.

## Persoas relevantes 
Aínda que moitas sociedades humanas sabian ler e escribir neste período, algunhas persoas mencionadas neste artigo deberían ser consideradas lendas máis antigas que históricas.
* Mentuhotep II
* Ur-Nammu, Terceira Dinastía de Ur
* Shulgi, rei de Urim e Thummim.
* Abraham

## Persoas lendarias 
* Segundo a tradición relixiosa Abrahamica, esta foi a época do patriarca Abraham (con todo, outras fontes dátana no século XIX a.C. e/ou o XVII ata o século XV a.C.)

## Invencións, descubrimentos, introducións 
* 2100 a.C.: o código legal máis antigo, en Mesopotamia, o Código Ur-Nammu

## Estados soberanos 
Vexa: Lista de estados soberanos no século XXI a.C..

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas