Caldeirón cinsento

miniatura|240px|Cabeza "globosa" de *Grampus griseus*.
miniatura|240px|A alta aleta dorsal de *Grampus griseus*.
miniatura|240px|Debuxos de *Grampus griseus*, onde poden verse algunhas das súas características.
miniatura|240px|Debuxo dunha parella de *Grampus griseus*.
O **caldeirón cinsento** (*Grampus griseus*) é unha especie de cetáceo odontoceto da familia dos delfínidos, a única do xénero ***Grampus***.

## Taxonomía e etimoloxía 
A especie foi definida en 1812 polo naturalista francés Georges Cuvier baixo o nome de *Delphinus griseus*, aludindo á cor gris clara do animal.

Posteriormente foi reclasificada no xénero *Grampus*, fundado por John Edward Gray en 1828.

O nome *Grampus* deriva do antigo inglés *graundepose* ou *grampoys*, alteración do inglés medio *grapay* ou *graspey*, procedente do francés medio *craspois*, *graspois* ou *graspeis*, de *cras* ou *gras*, "gordo", do latín *crassus* e *pois* ou *peis*, "peixe", do latín *piscis*.

Entre as denominacións intermedias até o nome científico válido actualmente, están as de *Delphinus rissoanus* e *Grampus rissoanus*, que Desmarest dedicou ao naturalista francés Antoine Risso, polo que a especie se coñece en moitos idiomas co termo equivalente a *golfiño de Risso* (agás en castelán, que é *calderón gris*).

## Nome galego 
Aínda que presente nas augas próximas a Galicia, Ríos Panisse non rexistra ningún nome vernáculo para esta especie.

Porén, na *Lista patrón dos vertebrados de Galicia* proposta provisoriamente pola Sociedade Galega de Historia Natural e publicada no Tomo I da *Xeografía de Galicia* dirixida por Pérez Alberti, aparece co nome de *arroás boto* e, talvez por iso, figure na Lista dos mamíferos de Galicia da Galipedia como **arroaz boto**, corrixindo a variante popular *arroás* pola académica *arroaz*.

Quizais tamén por esta razón sexa polo que Díaz da Silva e Cartelle, na máis moderna obra — polo momento— sobre os mamíferos de Galicia, lle adxudican a esta especie o nome de **arroaz boto**.
 
Pero *Grampus griseus* non ten a aparencia dun arroaz (xénero *Tursiops*) senón que máis ben é semellante aos caldeiróns (xénero *Globicephala*), tanto que, canda a estes, está agrupado na mesma subfamilia de delfínidos, a dos globicefalinos.

Na obra de Ríos Panisse aparece, si, un *arroaz boto*, pero coa indicación de *«sin especificar nombre científico»*, que a autora recolle do dicionario de Eladio Rodríguez, quen o define como *«nombre que dan nuestros pescadores a un arroaz que tiene el hocico obtuso»*.

## Características 
As principais características de *Grampus griseus* son as seguintes:

* Corpo robusto, de 2,60 a 3,5 m de longo nos adultos, cuberto de cicatrices brancas que van aumentando coa idade, polo que é moi doado de identificar no mar, sobre todo aos exemplares vellos. O peso dos adultos pesa entre os 300 e os 500&nbsp;kg.
* Cabeza grande e arredondada, coa fonte lixeiramente avultada e que descende abruptamente até a boca, que ten un bico á penas perceptibel. 
* coloración do corpo que vai da gris azulada ou parda agrisda que vai aclarando coa idade, chegando a case branca nos individuos vellos. Na rexión ventral é de cor clara, variábel segundo os individuos.
* Aleta dorsal moi alta, de até 50&nbsp;cm, situada no centro do lombo, co extremo arredondado ou apuntado, segundo os individos, e co bordo posterior cóncavo en todos eles. 
* Aletas pectorais longas, falciformes (en forma de fouciño) e cos extremos apuntados, sempre de cor escura. 
* Pedúnculo caudal estreito, ao contrario que os verdadeiros golfiños.

## Distribución 
É unha especie abundante e de ampla distribución, en augas tropicais e subtropicais cálidas e temperadas en ambos os hemisferios. Prefire as augas profundas afastadas da costa, pero pode avistarse cerca dela nas illas oceánicas ou en zonas onde a plataforma continental é estreita.Na Gran Bretaña e Irlanda a maioría dos avistamentos prodúcense a menos de 11&nbsp;km da costa, e nos Estados Unidos aparecen sobre todo no bordo da plataforma continental.Adoitan seren sedentarios, pero nalgunhas zonas pode haber movementos estacionais cara á costa e cara ao mar aberto. Ás veces aparecen nas zonas frías durante os meses de verán.

## Comportamento 
Os inmaturos saltan fóra da auga; os de máis idade tenden a realizar un "medio salto", golpeando a cabeza contra a auga. Soben ás veces á superficie a vixiar, mostrando, ademais da cabeza, as aletas pectorais. Poden dar golpes coa cola e coas aletas pectorais, e facer *surf*.Poucas veces nada diante dos barcos, pero pode seguilos. As inmersións típicas adoitan ser de 1 ou 2 min, respirando despois até 12 veces a intervalos de 15 a 20 seg, pero ás veces pode permanecer baixo a auga até 30 min.Viaxan en pequenos grupos, de até os 150 individuos, pero poden formarse temporalmente agrupacións de varios centos. Aliméntanse sobre todo de peixes e cefalópodos e, para facelo, adoitan estenderse nunha ampla liña.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carwardine, M. (1995): *Ballenas, delfines y marsopas. Guía visual de todos los cetáceos del mundo*. Barcelona: Omega. ISBN 84-282-1037-3.
* Díaz d'a Silva, J. I. e Cartelle, Y. (2007): *Guía dos mamíferos de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 978-84-96893-20-7.
* Duguy, R. e Robineau, D. (1987): *Guía de los mamíferos marinos de Europa*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0811-5.
* Pérez Alberti, A. (dir.) (1982): *Xeografía de Galicia. Tomo I: O medio*. A Coruña: Edicións Sálvora. ISBN 84-85770-12-6.
* Ríos Panisse, M. C. (1983): *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia.II. Mamíferos, aves y algas*. Verba, Anexo 19. Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela. ISBN 84-7191-291-0.
* Perrin, William F., Bernd Würsig & J. G. M. Thewissen (eds.) (2002): *Encyclopedia of Marine Mammals*. 2ª ed. San Diego: Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9
* Rodríguez González, E. (1958): *Diccionario enciclopédico gallego castellano*. Tomo I: A-CH Vigo: Editorial Galaxia.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. ISBN 0-8018-8221-4.

### Ligazóns externas 
* *Grampus griseus* en ADW . Contén abundante información e tres imaxes.