Galo de auga cristado

O **galo de auga cristado** (***Fulica cristata***) é unha especie de ave gruiforme da familia Rallidae que habita en África e a Península Ibérica. En Galicia é unha ave accidental.

## Descrición 
esquerda|miniatura|Detalle da cabeza.
O galo de auga cristado mide entre 38 e 45&nbsp;cm de longo, ten unha envergadura alar de 75 a 85&nbsp;cm e pesa entre 585 e 1085&nbsp;g. A plumaxe dos adultos é totalmente negra, en contraste co branco do seu escudo frontal e o bico cor celeste. Diferénciase da galiñola negra común por presentar dúas protuberancias vermellas na parte superior do escudo, ser lixeiramente meirande e ter o pescozo máis longo. As patas son cincentas e teñen dedas lobuladas longas que lle permiten nadar. O iris dos ollos é vemello.

Os polos que acaban de facer eclosión están cubertos de penuxe cincento agás na gorxa e meixelas, que son amarelas e teñen o bico avermellado. Ao creceren adquiren un ton cincento uniforme. Os xuvenís son pardos cincentos, coa gorxa e a parte dianteira do pescozo claras, e carecen do escudo frontal. Adquiren a plumaxe adulta aos 3 ou 4 meses, mais non se desenvolve o escudo frontal ata o ano de idade.

miniatura|Os xuvenís carecen de escudo frontal e protuberancias coloradas.

## Taxonomía e etimoloxía 
miniatura|Viven tanto en hábitats de auga doce coma salobre.
O galo de auga cristado, como outras galiñolas, pertence ao xénero *Fulica*, incluído na familia Rallidae, unha familia de aves acuáticas e semiacuáticas de tamaño medio, aínda que pequenas en comparación co resto de Gruiformes. Os rálidos adoitan ter o percozo relativamente longo, a cola curta, robustas patas con dedas longas e plumaxes discretas en contraste cos seus coloridos bicos e escudos frontais.

O galo de auga cristado foi descrita cientificamente polo zoólogo alemán Johann Friedrich Gmelin en 1789, co seu nome científico actual, *Fulica cristata*. *Fulica* en latín significa simplemente 'galiñola', e *cristata* significa 'cristada', en referencia ás súas características protuberancias vermellas da cabeza.

Non se recoñecen subespecies diferenciadas.

## Distribución e hábitat 
É unha ave sedentaria que se distribúe por África austral e oriental, ademais de Marrocos e o sur e leste da Península Ibérica, en zonas húmidas con vexetación alta, como os lagos de auga doce, estanques e marismas.

Aínda que antes era moi abondosa en todo o arco mediterráneo ibérico, arestora só se encontra en zonas húmidas de Andalucía e algunhas da Comunidade Valenciana, desde onde se está intentando recuperar a especie noutras zons como o delta do Ebro. Aínda que a nivel global se clasifica como especie pouco preocupante, En Galicia só aparece como ave accidental. Pode ser albiscada nadando en augas abertas e camiñando polas herbeiras próximas ás ribeiras.
miniatura|Posta de ovos de galiñola negra cristada.
Ten un voo pesado e adoita ser reticente a voar para curtas distancias. Para fuxir ou atacar na auga adoita correr patuxando pola superficie da auga movendo as ás, mais sen engalar de todo. Mentres nada adoita baixar e subir a cabeza e pode mergullarse en curtas distancias meténdose na auga dun salto.

Aínda que O galo de auga cristado é omnívora, aliméntase principalmente de plantas acuáticas como as especies de *Potamogeton*. Tamén caza unha gran variedade de pequenos animais, incluídos os ovos e os polos doutras aves acuáticas.

Durante a época de cría é moi ruidosa e as súas chamadas son bastante diferentes das da galiñola negra común. Emite rápidos *kerrre* similares aos da galiñola pequena, ásperos *ka-haa* e gruñidos de tipo "uut uut". Constrúe un niño de canas secas e ramas peto da beira da auga ou flotando sobre ela ancorado na vexetación emerxente. Pon arredor de oito ovos no mes de abril, que incuba durante 25 días.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Texto sobre a especie en The Atlas of Southern African Birds
* Vídeos, fotos e sons do galo de auga cristado en Internet Bird Collection