open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Río de Oro

[miniatura|250px|dereita|Posesións e protectorados no noroeste de África. Río de Oro é a rexión situada ao sur do paralelo 26º, entre [Mauritania e o océano Atlántico.]] 
**Río de Oro** (en árabe: وادي الذهب wādī-að-ðahab, transcrito tamén *Oued Edhahab*) era, xunto a Saguia el Hamra, un dos dous territorios en que se dividía o Sáhara Español antes da ocupación de Marrocos. Abarcaba unha superficie de 184.000 km² e a súa capital era Villa Cisneros (actual Dakhla). 

O paralelo 26º servíalle como fronteira norte. Era atravesado polo Trópico de Cáncer. O límite sur era o Cabo Branco que forma unha península na que se acha a cidade de La Güera. Esta península foi anexionada por Mauritania á vez que se retiraba de todo o territorio saharauí que ocupara entre 1976 e 1979. 

A fronteira entre a zona mauritana e marroquí era unha liña que partía no oeste ao norte de Vila Cisneros na costa, no paralelo 24º, no leste ata a fronteira con Mauritania á altura do paralelo 23º. 

A denominación orixinal do territorio débese a que en 1442 uns portugueses parecen obter un pouco de ouro en po a cambio das súas mercancías, e creron descubrir un rico país aurífero. Nalgúns mapas antigos, así un de Diego Ribera publicado en 1529, figura vindo da Nigricia Central e desemboca no Atlántico mentres, en mapas máis modernos aparece un curso moito máis curto, que desemboca no golfo en cuestión co nome de Uadi Meguetha Mersug, chegando unha expedición española xa nos anos 1885 e 1886 a declarar que non existía río algún que desembocase no golfo, podendo levar a unha posible equivocación a forma longa e estreita do golfo que os descubridores portugueses tomaron polo estuario dun río. 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* República Árabe Saharauí Democrática 
* Historia do Sáhara Occidental
Pietro Mascagni

**Pietro Mascagni**, nado en Livorno o 7 de decembro de 1863 e finado en Roma o 2 de agosto de 1945, foi un músico italiano, un dos mellores expoñentes da ópera verista. A obra máis popular de Mascagni é a ópera *Cavalleria Rusticana*. Escrita en só dous meses e baseada nunha obra do escritor italiano Giovanni Verga, é un expoñente do estilo de ópera italiana denominado verismo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Pietro Mascagni .
Saguia el Hamra

[250px|miniatura|dereita|Saguia el Hamra, entre [Cabo Juby e o paralelo 26º&nbsp;N.]]
**Saguia el Hamra** (en árabe: الساقية الحمراء *as-Sāqīya al-Hamrā´*), é con Río de Oro un dos dous territorios que formaban a antiga provincia española (antes de 1969, colonia) do Sáhara Español. Ocupaba o seu parte norte e tiña unha superficie aproximada de 82.000&nbsp;km². A súa denominación provén do torrente do mesmo nome, que desembocaba, cando levaba auga, uns quilómetros ao oeste do Aaiún, no seu porto.

Do cabo Bojador partía a liña divisoria coa veciña antiga provincia de Río de Oro, coa cal o paralelo 26º servíalle como fronteira sur. O paralelo 27º40' era a súa fronteira norte co territorio de Cabo Juby, pertencente ao Protectorado Español de Marrocos segundo o tratado franco-español de 1912. A súa fronteira oriental no interior era o meridiano 8º40' Oeste de Greenwich.

A capital era O Aaiún. No interior áchase a cidade de Esmara e máis ao leste e, xa preto da fronteira con Mauritania, a poboación máis pequena de Bir Lehlu, considerada polo Fronte Polisario capital provisional da República Árabe Saharauí Democrática, mentres a capital constitucional segue baixo a administración da Monarquía alauí.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* República Árabe Saharauí Democrática 
* Historia do Sáhara Occidental
Patsy Cline

**Virginia Patterson Hensley**, coñecida como **Patsy Cline**, nada en Winchester (Virxinia) o 8 de setembro de 1932 e finada en Camden (Tennessee) o 5 de marzo de 1963, foi unha cantante estadounidense de música country. Cline era o apelido do seu primeiro marido, Gerald Cline, un magnate da construción con quen casou en 1953 e do que se divorciou en 1957. Asinou o seu primeiro contrato como cantante en 1953 e, a pesar da súa morte prematura, chegou a converterse nunha das cantantes máis influentes na música popular dos Estados Unidos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Un sitio sobre Patsy Cline 
* Reportaxe en *El País*
Marc Prensky

**Marc Prensky**, nado en Nova York o 15 de marzo de 1946, é un escritor e conferenciante estadounidense, especialista na educación e a aprendizaxe. É coñecido por crear e popularizar as expresións nativo dixital e inmigrante dixital, descritos en 2001 no seu artigo "On the Horizon".

## Traxectoria
Graduouse no Oberlin College en 1966, na Universidade Yale en 1968 e na Harvard Business School en 1980.

Dedícase á reforma da educación no sistema K12 (usado nos EUA, no Canadá e Australia), particularlmente en actualizar a metodoloxía didáctica do profesorado cara á procura dunha maior efectividade no estudantado do século XXI, cun currículo escolar baseado nunha metodoloxía de resolución de conflitos. Defende os dereitos do alumnado no proceso educativo, e promove o diálogo entre o profesorado e o alumnado nos procesos de ensino-aprendizaxe.

É autor de *Digital Game-Based Learning* (McGraw-Hill 2001) e ''Don't Bother Me Mom - I'm Learning'' (Paragon House 2006), ademais de numerosos artigos.
Antonio Molina

**Antonio Molina de Hoces**, nado en Málaga o 9 de marzo de 1928 e finado en Madrid o 18 de marzo de 1992, foi un actor e cantante andaluz de copla e flamenco. Cunha voz alta e un estilo propio, gozou de gran popularidade á fronte de numerosos espectáculos teatrais e protagonizou varios filmes nos que a súa habilidade vocal era o principal reclamo. 

## Filmografía 
* *El pescador de coplas*, de Antonio del Amo (1953)
* *Esa voz es una mina*, de Luis Lucia (1955)
* *Malagueña*, de Ricardo Núñez (1956)
* *La hija de Juan Simón*, de Gonzalo Delgrás (1957)
* *El Cristo de los Faroles*, de Gonzalo Delgrás (1958)
* *Café de Chinitas*, de Gonzalo Delgrás (1960)
* *Puente de coplas*, de Santos Alcocer (1965)
* *Canciones de nuestra vida*, de Eduardo Manzanos Brochero (1975)
* *Andalucía chica*, de José Ulloa (1987)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Antonio Molina no programa homenaxe de TVE o 2 de abril de 2007.
Dominique Strauss-Kahn

**Dominique Strauss-Kahn**, nado en Neuilly-sur-Seine o 25 de abril de 1949, é un político francés, membro do Partido Socialista Francés. Defínese como socialdemócrata. En novembro de 2007 foi nomeado o presidente do FMI.
 
## Traxectoria 
Foi profesor de Economía na Universidade de Nancy (1977-1980), ministro do Comercio Exterior desde maio de 1991 até marzo de 1993, ministro de Economía desde xuño de 1997 até novembro de 1999. É tamén deputado do Val-d'Oise e suplente do alcalde de Sarcelles.

### Arresto en Nova York 
O 14 de maio de 2011 foi detido no aeroporto JFK de Nova York, acusado dos cargos de agresión sexual a unha traballadora do *Sofitel New York Hotel* de Manhattan. Estivo retido na comisaría do Departamento de Policía de Nova York no Harlem, onde foi acusado de «asalto sexual, intento de violación e rapto». Os seus avogados, Benjamin Brafman e William Taylor anunciaron que «se declarara non culpábel», posto que din ter unha coartada sólida, na que Strauss-Kahn se atopaba xantando coa súa filla no momento do presunto ataque.

Segundo as fontes policiais, a denunciante, unha empregada doméstica do hotel onde se aloxou, foi asaltada polo director do FMI ao saír espido da ducha. Despois, «abandonou voando o Hotel Sofitel onde se atopaba, deixando tras súa un teléfono móbil ademais dos seus efectos persoais».

O 16 de maio Strauss-Kahn compareceu ante a maxistrada do caso, negándolle esta a solicitude de liberdade baixo fianza de dous millóns de dólares que presentaron os seus avogados defensores, ordenando ademais que fose enviado á célebre prisión neoiorquina da illa Riker polo menos ata a próxima audiencia fixada para o 20 de maio. Na audiencia a fiscalía alegou que a presunta agresión sexual acontecera unha hora antes do dito ao principio, botando por terra a coartada de Strauss-Kahn.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha no sitio do FMI
Rodrigo Rato

**Rodrigo Rato Figaredo**, nado en Madrid o 18 de marzo de 1949, é un político conservador e economista español. Foi vicepresidente do Goberno de España e ministro de Economía durante o oito anos de goberno do Partido Popular. Foi o noveno director xerente do Fondo Monetario Internacional até a súa dimisión o 19 de xuño de 2007. Sucedeu neste cargo a Horst Köhler, quen renunciara o 4 de marzo de 2004, e permaneceu no mesmo até o 31 de outubro de 2007, tras o cal foi sucedido polo francés Dominique Strauss-Kahn. En 2011 era o presidente de Caja Madrid.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
É bisneto de Faustino Rodríguez-San Pedro y Díaz-Argüelles (avogado e alcalde de Madrid, entre outros) e fillo do empresario Ramón de Rato Rodríguez San Pedro e Aurora Figaredo Sela. Ambas familias asturianas (os Rato e os Figaredo) son propietarias de industrias.

Tras estudar cos Xesuítas de Chamartín e comezar a universidade en ICADE, licenciouse en Dereito pola Universidade Complutense de Madrid en 1971, obtivo un máster en Administración de Empresas pola Universidade de Berkeley (California) tres anos máis tarde e, xa sendo Ministro de Economía de España, doutorouse en 2003 en Economía Política pola Facultade de Ciencias Económicas e Empresariais da Universidade Complutense de Madrid.

### Inicios na súa carreira política 
Ingresou en política en 1979, figurando como candidato por Cádiz do partido Alianza Popular, antecesor do Partido Popular. Tras formar parte do comité executivo do partido desde 1980, obtivo o seu primeiro escano no Congreso dos Deputados en 1982. Tiña 33 anos. Sendo un dos deputados de AP máis activos no Congreso, apoiou o nomeamento de José María Aznar como candidato a presidente. Outros que tamén lle apoiaron foron Federico Trillo ou Juan José Lucas. Durante os anos de oposición de Aznar foi a súa man dereita e portavoz no Parlamento.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bankia
### Ligazóns externas 
* Biografía na Fundación CIDOB
Arnold Schönberg

**Arnold Schönberg** ou **Arnold Schoenberg**, nado en Viena o 13 de setembro de 1874 e finado nos Ánxeles (California) o 13 de xullo de 1951, foi un compositor, teórico musical e pintor austríaco de orixe xudía.

É recoñecido como un dos primeiros compositores en adentrarse na composición atonal, e especialmente pola creación da técnica do dodecafonismo baseada en series de doce notas, abrindo a porta ao posterior desenvolvemento do serialismo da segunda metade do século XX. Ademais foi fundador da Segunda Escola de Viena.

## Traxectoria
Arnold Schönberg foi fillo de Samuel Schönberg (1838-1889), un zapateiro natural de Hungría, e de Pauline Nachod (1848-1921), quen creceu en Praga. A súa carreira musical comezou precozmente: aos nove anos xa era violinista e compositor autodidacta. Tras a morte do seu pai, en 1889, viuse obrigado a cuidar do benestar da súa familia e comezou a traballar como aprendiz de empregado no banco Wiener Privatbank Werner & Co. Durante estes anos, só podía satisfacer a súa paixón pola música mirando de lonxe os concertos ao aire libre realizados en parques como o Augarten ou o Wiener Prater. Investía parte das súas ganancias en numerosas funcións de ópera e, de entre todas, prefería sempre as de Richard Wagner.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
**Noite transfigurada*

### Ligazóns externas 
* *Schönberg ante la imagen pública*
Sergi Schaaff

25px|Cruz de Sant Jordi 2014|ligazón=Premio Creu de Sant Jordi
**Sergi Schaaf i Casals**, nado en Barcelona o 17 de xullo de 1937 e finado na mesma cidade o 2 de xaneiro de 2023, foi un realizador catalán de televisión. Licenciado en Ciencias da Información pola Universidade Autónoma de Barcelona, a súa carreira estivo intimamente vinculada á Televisión Española. Foi o creador de programas como *El tiempo es oro*, con Constantino Romero, ou *Saber y Ganar*, co tamén catalán Jordi Hurtado. Até 2004 foi o decano dos Estudos de Comunicación Audiovisual da Universidade Pompeu Fabra de Barcelona.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* IMDb
Universidade Pompeu Fabra

miniatura|Marca Universitat Pompeu Fabra - Barcelona
A **Universidade Pompeu Fabra** (**UPF**) é unha universidade pública catalá situada en Barcelona. Academicamente trátase dunha das universidades máis prestixiosas de España así como tamén a nivel europeo, quedando en primeiro lugar na clasificación estatal de produtividade científica no ano 2009. O seu nome rende homenaxe a Pompeu Fabra, lingüista catalán e autor do dicionario que leva o seu nome.

## Centros docentes 
A Universidade conta con sete facultades: 
* Humanidades 
* Ciencias da Saúde e da Vida 
* Ciencias Económicas e Empresariais 
* Ciencias Políticas e Sociais 
* Comunicación 
* Dereito 
* Tradución e Interpretación

Ademais conta cunha escola superior politécnica, oito departamentos (Economía e Empresa, Dereito, Ciencias Políticas e Sociais, Humanidades, Ciencias Experimentais e da Saúde, Tecnoloxías da Información e as Comunicacións, Comunicación, Tradución, Ciencias da Linguaxe), catro institutos universitarios de investigación (Instituto Universitario de Cultura, Instituto Universitario de Historia Jaume Vicens Vives, Instituto Universitario de Lingüística Aplicada, Instituto Universitario do Audiovisual), dúas plataformas interuniversitarias de posgrao (Instituto Barcelona de Estudos Internacionais -IBEI- e Barcelona Graduate School of Economics -Barcelona GSE-), e un instituto de educación continua propio (IDEC).

### Centros adscritos 
* Escola Superior de Comercio Internacional -ESCI- 
* Elisava Escola Superior de Deseño 
* Escola Universitaria do Maresme -EUM- 
* Escola Universitaria de Enfermería do Mar -EUIM- 
* Escola Superior de Ciencias da Saúde -ESCS-

## Titulacións 
Actualmente, pódense cursar 19 titulacións de grao, 37 másteres oficiais e 9 programas de doutoramento, así como preto de sesenta programas de máster propios.

## Campus 
A UPF estrutura os seus estudos ao redor de tres campus e tres ámbitos de coñecemento: 
* Ciencias sociais e humanas (campus da Ciutadella); 
* Ciencias e tecnoloxías da información e a comunicación (campus da Comunicación - Poblenou) 
* Ciencias biomédicas (campus do Mar).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Universitat Pompeu Fabra
9ª edición dos Premios Mestre Mateo

[miniatura|300px|Auditorio Municipal de [Ourense, onde se celebrou a gala.]]
A **9ª edición dos Premios Mestre Mateo** galardoou ás producións audiovisuais de Galicia de 2010 e celebrouse o 17 de abril de 2011. Durante a cerimonia, a Academia Galega do Audiovisual presentou os Premios Mestre Mateo en 29 categorías. A cerimonia celebrouse no Auditorio Municipal de Ourense. Os presentadores foron Belén Regueira e Xosé Antonio Touriñán. Nesta edición de 2011, na que se entregan os premios aos mellores proxectos desenvolvidos durante o ano 2010, presentáronse 130 traballos, 330 profesionais e 103 produtoras.

O martes 15 de marzo de 2011 déronse a coñecer os finalistas, destacando *18 comidas*, dirixida polo lucense Jorge Coira, nomeada en 16 categorías. Con 14 candidaturas contou *Retornos*, de Luis Avilés Baquero, que ao igual que a película de Coira opta, entre elas, á de mellor longametraxe e mellor dirección. *Crebinsky* competiu en 12 categorías, *Mar libre* en 9, *Matalobos* en 7 e *Padre Casares* en 3.

Xosé Manuel Olveira "Pico", presidente da Academia Galega do Audiovisual, deu a coñecer os gañadores do Premio Revelación Chano Piñeiro e do Premio de Honra Fernando Rey, concedidos respectivamente a Óliver Laxe e Luís Tosar, respectivamente.

## Premios 
Os gañadores son os que aparecen en primeiro lugar e destacados en letra grosa.

[miniatura|150px|[Jorge Coira, mellor director]]
[miniatura|dereita|150px|[Miguel de Lira, mellor actor]]
[miniatura|dereita|150px|[María Vázquez, mellor actriz.]]
[miniatura|150px|[Xosé Manuel Olveira "Pico", mellor actor secundario]]
[miniatura|150px|[María Bouzas, mellor actriz secundaria]]
[miniatura|dereita|150px|[Roberto Vilar, mellor comunicador.]]

### Premio de Honra Fernando Rey 
* Luís Tosar

### Premio Revelación Chano Piñeiro 
* Óliver Laxe á dirección revelación.

## Notas
Robert Wadlow

**Robert Pershing Wadlow**, nado en Alton (Illinois) o 22 de febreiro de 1918 e finado en Manistee (Míchigan) o 15 de xullo de 1940, segundo o Libro Guinness dos Récords, foi o home máis alto da historia médica de que existen evidencias irrefutábeis.

## Traxectoria 
### Medidas 
Alcanzou unha altura de 2,72 metros cun peso de 199 quilogramos antes de falecer. O seu pai medía 1,82 m.

### Condición médica 
O seu gran tamaño e o seu continuo crecemento en idade adulta estaba provocado por un tumor na súa glándula pituitaria. Non deixou de medrar até a súa morte aos 22 anos.

A mesma condición padece Sultan Kösen, o home vivo máis alto do mundo, aínda que en 2010 comezou a recibir un tratamento que detivo o seu crecemento en 251cm.

### Pasamento 
O 6 de xullo de 1940, mentres participaba no festival do Manistee National Forest, lesionou o nocello, facendo unha bocha que lle provocou unha infección xeral. Foi operado de urxencia, pero a súa situación empeorou e o 15 de xullo de 1940 faleceu mentres durmía.

Máis de 30.000 persoas asistiron ao seu funeral o 19 de xullo. O cadaleito tiña 3 metros de longo, media tonelada de peso e requiría de 12 homes para ser levado a ombreiros.

## Na cultura popular 
[esquerda|miniatura|Estatua de Wadlow na [Domus (A Coruña)|Domus da Coruña.]]

### Alcumes 
Adoita ser chamado ***Alton Giant*** (''o 'xigante de Alton'*) e tamén é coñecido cariñosamente como ***The Gentle Giant**'' (o '*xigante amable*').

### Estatuas e museos 
Os seus zapatos, que se poden ver en diversos museos, eran proporcionados gratis por varias marcas de calzado para as que facía publicidade.

Unha estatua de tamaño natural de Wadlow atópase desde 1986 fronte ao Museo de Historia Natural na súa cidade natal, en Alton, Illinois. Outra estatua súa atópase no Museo Guinness en Niagara Falls, Ontario, Canadá, e outros en varios museos *Ripley Believe It or Not*. Outra réplica a tamaño natural pode verse na Domus - Casa do Home na Coruña.

### Música 
A canción de 1998 "The Giant of Illinois", de The Handsome Family (posteriormente versionada por Andrew Bird), rende homenaxe a Wadlow. En 2005, Sufjan Stevens gravou "The Tallest Man, the Broadest Shoulders", sobre Wadlow, para o álbum *Illinois*. 

Unha pintura de Wadlow coa súa familia aparece na contraportada da versión VHS da compilación de vídeos musicais de Talking Heads *Storytelling Giant*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Citius, altius, fortius*
* Xigantismo

### Ligazóns externas 
* Videoclip sobre a vida de Robert Wadlow
Goetheanum

O **Goetheanum** é un edificio situado en Dornach, a uns 10 quilómetros ao sur de Basilea, en Suíza, que acolle a *Sociedade Antroposófica Universal*. Foi construído baixo a dirección do filósofo Rudolf Steiner, fundador do movemento mencionado. O nome da construción é así en homenaxe á obra do pensador e escritor alemán Johann Wolfgang von Goethe.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Antroposofía
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do *Goetheanum*
Balanza de pagamentos

O **balance** ou **balanza de pagamentos** é un documento contable no que se rexistran, de xeito sistemático, as operacións comerciais, de servizos e de movementos de capitais levadas a cabo polos residentes nun país co resto do mundo durante un período determinado, normalmente un ano.

## Características 
A balanza de pagamentos fornece información detallada sobre todas as transaccións entre residentes e non residentes.

As transaccións rexistradas na balanza de pagamentos aparecen agrupadas en diferentes sub-balanzas, de acordo co carácter que teñan. A diferenza entre ingresos e pagos dunha determinada sub-balanza denomínase saldo da mesma. O saldo final da balanza de pagamentoss no seu conxunto dependerá do réxime de tipo de cambio da economía. No caso dun sistema de flotación limpa a balanza de pagamento sempre está equilibrada, isto é, ten saldo cero. En cambio, cando a economía réxese por un tipo de cambio fixo, o saldo é equivalente ao cambio nas reservas netas do Banco Central.

A estrutura e as directrices para a elaboración da balanza de pagamento plásmanse no Quinto Manual de Balanzas de Pagamentos do Fondo Monetario Internacional (FMI).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Balanza comercial
Ángel Baltar Varela

**Ángel Baltar Varela**, nado en Padrón en 1827 e finado en 1895, foi o primeiro licenciado en Farmacia da Facultade de Santiago de Compostela..

## Traxectoria 
Despois de licenciarse en Farmacia rexentou a farmacia do seu tío, José Baltar Varela, a farmacia Baltar de Padrón.

Tivo oito fillos, varios dos cales vivían en Madrid polo que as súas viaxes á capital eran bastante frecuentes. Aproveitaba estas viaxes para mercar novos libros para aumentar a biblioteca familiar, a biblioteca Baltar.

Foi alcalde de Padrón. Tamén foi amigo e protector de Manuel Murguía e Rosalía de Castro os cales usaban a súa gran biblioteca.

## Vida persoal 
Foi pai de Manuela, que casou con Manuel Rey Gosende, Ernesto e Ángel Baltar Cortés, famoso médico que fundou o Sanatorio Baltar de Santiago de Compostela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ángel Baltar Cortés
Alec Guinness

**Alec Guinness**, nado o 2 de abril de 1914 en Marylebone, Londres e finado o 5 de agosto de 2000 en Midhurst, foi un actor británico de cinema, teatro e televisión. En 1957 Guinness gañou un Oscar ao mellor actor así como tamén un Globo de Ouro.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Classic Movies (1939 - 1969): Alec Guinness*
Eliseo Pulpeiro

**Eliseo Pulpeiro Villamil**, nado en Ribadeo o 15 de marzo de 1901 e finado en Buenos Aires o 11 de xullo de 1974, foi un xornalista e poeta galego.

## Traxectoria 
Emigrou a Buenos Aires en 1913. Despois de ocupar empregos humildes, traballou como viaxante e participou na súa organización gremial; posteriormente estableceuse como comerciante de tecidos e acadou unha confortable posición. De formación autodidáctica, foi un dos fundadores e despois director da revista *Céltiga*, na que se ocupou dunha das seccións máis coñecidas e lidas, "El momento de Galicia". Tamén destacou como poeta -sobre todo en castelán-, aínda que a súa obra está espallada por diversas publicacións. Colaborou en *La Democracia* da Veiga, publicou os seu primeiros poemas na Arxentina co pseudónimo **Manfredo de Cáceres** e despois en *La Voz de Galicia*; colaborou en *El Despertar Gallego*, *Galicia* (a revista do Centro Galego), Galicia (coa sección "Epigramas y Vaguedades" e do que tamén foi redactor) e *Opinión Gallega*.  Posuía unha das máis amplas bibliotecas da colectividade galega na cidade porteña.
  
Adscribiuse primeiro á Organización Republicana Gallega Autónoma (ORGA) e logo ao Partido Galeguista e á Irmandade Galega de Bos Aires; tivo, ademais, amizade con figuras relevantes do exilio como Castelao, Ramón Suárez Picallo e Blanco Amor. Pertenceu á Asociación Gallega de Universitarios, Escritores y Artistas.

Visitou Galicia en varias ocasións e mantivo sempre o vencello coa súa vila natal, sobre todo a través do pintor Amando Suárez Couto. En 1957, despois da súa solicitude, Eliseo Pulpeiro colaborou nos actos organizados co gallo do centenario do poeta Alonso-Trelles, El Viejo Pancho, tanto coa comisión constituída para levantarlle un monumento coma na creación da biblioteca pública El Viejo Pancho no concello.

## Vida persoal 
Fillo de Alejandro Pulpeiro e Trinidad Villamil. Casou en Buenos Aires con María de los Ángeles García Burgos o 15 de abril de 1931, e foi pai de Alejando e Sylvia Pulpeiro García.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Stay Cool

**Stay Cool** e un filme de comedia independente dirixido por Mark Polish e Michael Polish, estreado no 2009. Os seus protagonistas son Mark Polish, Winona Ryder e Hilary Duff. O filme foi rodado a finais de xullo de 2008 en Santa Clarita.

## Sinopse 
A historia xira en torno a un autor (Polish) que regresa a súa escola secundaria, só para otoparse atrapado entre unha antiga moza (Ryder) e unha estudante (Duff).

## Estrea 
*Stay Cool* estreouse o '23 de abril de 2009' nos Estados Unidos no 'Tribeca Film Festival' e tamén no 'American Film Market' en novembro de 2009.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sinopse de Stay Cool
José Bordalás

**José "Pepe" Bordalás Jiménez**, nado en Alacant o 5 de marzo de 1964, é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol español. Xogaba de dianteiro e actualmente adestra o Valencia da Primeira División.

## Traxectoria 
O 5 de febreiro de 2014 foi presentado como adestrador do Alcorcón, en substitución de Miguel Álvarez.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do adestrador en bdfutbol.com
Amerigo Vespucci

**Amerigo Vespucci**, nado o 9 de marzo de 1451 en Florencia e finado o 22 de febreiro de 1512 en Sevilla, foi un navegante florentino que traballou ao servizo do reino de Portugal e da Coroa de Castela. Está considerado o primeiro europeo en comprender que as terras descubertas por Cristovo Colón conformaban un novo continente. Por esta razón, o cartógrafo Martin Waldseemüller no seu mapa de 1507 utilizou o nome de "América" na súa honra como designación para o Novo Mundo. O relato a miúdo fantasioso e contraditorio das súas viaxes situárono como unha das figuras máis controvertidas da era dos descubrimentos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Breve biografía
Martin Waldseemüller

miniatura|dereita|O mapa *Universalis Cosmographia*.

**Martin Waldseemüller**, nado contra 1470 en Wolfenweiler e finado en Saint-Dié-des-Vosges (Francia) en 1521 ou 1522 foi un xeógrafo e cartógrafo alemán.

Foi o primeiro canda a Mathias Ringmann en empregar o nome de América, en honra de Amerigo Vespucci, nun mapa publicado en 1507, *Universalis Cosmographia*, no que tamén por primeira vez se presentaba América separada de Asia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Conferencia sobre os mapas de Waldseemüller e a súa época
HB Køge

O **HB Køge** é un club de fútbol de Dinamarca da cidade de Køge na rexión de Selandia, moi preto de Copenhaguen. Foi fundado en 2009 produto da fusión dos clubs Herfølge Boldklub e o Køge BK. Xoga na Primeira División de Dinamarca.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Ryoji Noyori

, nado o 3 de setembro de 1938 en  (Xapón), é un químico xaponés gañador do premio Nobel de Química en 2001. Noyori compartiu a metade do premio con William Standish Knowles polo estudo das hidroxenacións utilizando catalizadores quirales; a segunda metade do premio foi para K. Barry Sharpless polo seu estudo das reaccións de oxigenación utilizando catalizadores quirales.

## Traxectoria 
Fascinouse coa química aos 12 anos, logo de escoitar unha presentación sobre o nailon. Viu no poder da química como ter a capacidade de "obter valores elevados a partir de case nada". Converteuse en estudante na Universidade de Kyoto onde se gradó en 1961, e se doutorou en enxeñería química en 1967.

Traballou como un instrutor no grupo de investigación de Hotosi Nozaki antes de ser nomeado profesor asociado na Universidade de Nagoya. Tras o traballo posdoutoral con Elias J. Corey en Harvard volveu a Nagoya, converténdose nun catedrático en 1972.

Actualmente segue vivindo en Nagoya, aínda que é tamén agora presidente de , unha iniciativa de investigación nacional en varios lugares cun orzamento anual de 800 millóns de dólares estadounidenses.

## Investigacións científicas 
Noyori cre firmemente no poder da catálisis e da química sostible; nun artigo recente defende a procura da "elegancia práctica en síntese". Neste artigo afirma que "*a nosa capacidade de concibir unha síntese química sinxela e práctica é imprescindible para a supervivencia das nosas especies.*" Noutro lugar dixo que "*A investigación é para as nacións e a humanidade, non para os propios investigadores.*" Anima aos científicos a ser politicamente activos- "''Os investigadores deben incitar opinións públicas e políticas gobernamentais cara á construción da sociedade sostible no século XXI.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 2001 
* Autobiografía na páxina do Instituto Nobel 2001 
* Perfil de Ryoji Noyori en NNDB
Musiqq

**Musiqq** é un dúo de Letonia que se formou en 2009. O 23 de febreiro de 2011, o dúo gañou a selección nacional de Letonia para o Festival de Eurovisión 2011 en Alemaña coa canción "Angel in Disguise".

## Discografía 
* 2010: *Šī ir tikai mūzika*
William Standish Knowles

**William Standish Knowles**, nado o 1 de xuño de 1917 en Taunton, Massachusetts (EUA) e finado o 13 de xuño de 2012 en Chesterfield, Missouri (EUA), foi un químico estadounidense galardoado co Premio Nobel de Química do ano 2001.

## Traxectoria 
Doutorouse na Universidade de Columbia en 1942. Xubilouse en 1986. En 2001 foi galardoado, xunto co xaponés Ryoji Noyori, coa metade do Premio Nobel de Química *polos seus traballos conxuntos sobre a reacción de hidroxenización utilizando catalizadores quirais*. A outra metade do premio recaeu no seu compatriota K. Barry Sharpless por conseguir o mesmo obxectivo aínda que por un proceso diferente, utilizando neste caso a oxidación.

## Investigacións científicas 
William S. Knowles descubriu que era posible utilizar os chamados metais de transición para obter catalizadores quirais nun importante tipo de reacción chamada hidroxenación.

En 1968, cando traballaba para a compañía Monsanto en San Luís, Knowles achou o modo de producir a variante benigna do aminoácido Levodopa, que se usa para tratar a enfermidade de Parkinson.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 2001 
* Autobiografía na páxina do Instituto Nobel 2001 
* Perfil de William Standish Knowles en NNDB
Michel Pacewicz

**Stéphane Michel Jean Pacewicz Durand**, nado en Chateau-Gontier, Francia, o 19 de outubro de 1843 e finado en Vigo o 2 de febreiro de 1921, foi un arquitecto francés de orixe polonesa. Desenvolveu os seus últimos 17 anos de actividade profesional en Vigo, onde deseñou algúns dos edificios máis representativos da cidade.

## Traxectoria 
En 1860 inicia os seus estudos de arquitectura formándose co profesional parisiense Paul Abadie, para logo traballar con Louis Jules Bouchot. Posteriormente, no ano 1872, coñece ao potentado vigués Benito Sanjurjo, que por aquel entón residía en París, e a través del entra en contacto coa burguesía viguesa do momento. Pero non sería ata o 1904 cando Pacewicz, con xa 61 anos, decide instalarse en Vigo coa súa dona e desenvolver na cidade olívica o seu labor profesional, malia que xa dende o 1897 levaba deseñando edificios pensados para aquela.

## Obra 
O estilo das construcións de Pacewicz é o eclecticismo, con algunhas mostras de neomedievalismo. Velaquí algúns dos seus edificios máis representativos:
* Casa para Joaquín Acuña Soaje (1897), na rúa Policarpo Sanz esquina Velázquez Moreno.
* Edificio El Moderno (1897). Deseñado por Pacewicz cando aínda vivía en Francia. Hotel dende 1906, posteriormente reformado por Desiderio Pernas, situado na rúa de Policarpo Sanz.

* Escola de Artes e Oficios (1897). Ao igual que a anterior tamén a proxectou en Francia. Localízase na esquina da avenida de García Barbón coa rúa Pontevedra.
* Casa para Salvador Aranda Graña (1898), na rúa Concepción Arenal n.º 1.
* Casa Yáñez (1900). Edificio situado na Praza de Compostela esquina coa rúa Velázquez Moreno, é, xunto coa Escola, un exemplo da súa arquitectura neomedievalista.
* Chalé ou Casa de Rosendo Silva (1900), na rúa López Mora.
* Casa de Enrique Lagos (1901) na Rúa Policarpo Sanz n.º 19.
* Casas para Benito Sanjurjo Ramírez de Arellano (1903-1912), do número 11 ao número 23 da Rúa de Urzáiz.
* Casas de Oya (1904), na avenida de García Barbón esquina Rúa República Arxentina, sede do Hotel NH Palacio de Vigo****.
* Casa para Ángel Núñez Berdiales (1904) na Rúa Urzáiz 42, esquina Rúa Hernán Cortés.
* Casa para Benito Sanjurjo (1906), no número 20 da Praza de Compostela.
* Casa para Rosendo Silva (1907) en colaboración con Jenaro de la Fuente Domínguez, na P.ª de Compostela 19, esquina r/ Concepción Arenal.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* : "PACEWICZ, Michel" en Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada.
*  (2000): *Arquitectura da pedra en Vigo*. Produción Galaxia, edición Construcciones Conde, Vigo. ISBN 84-605-9897-7.

### Ligazóns externas 
* arquitecturavigo.blogspot.com.es
Saint-Jean-de-Luz

**Saint-Jean-de-Luz**  (en francés e oficialmente; en ) é unha localidade francesa do departamento dos Pireneos Atlánticos, na rexión da Nova Aquitania.

A súa economía baséase fundamentalmente na pesca e o turismo. Xunto coa localidade de Ciboure, está bañada por unha baía aberta ao mar Cantábrico. Entre Saint-Jean-de-Luz e Ciboure desemboca no mar Cantábrico o río Nivelle. Limita ao leste con Guéthary e Saint-Pée-sur-Nivelle, ao sur con Ascain, ao suroeste con Ciboure e ao noroeste e ao norte co mar Cantábrico.

## Demografía 
## Galería de imaxes 

Ficheiro:France-Saint-Jean-de-Luz-2005-08-05.jpg|Vivendas xunto á praia.
Ficheiro:San.Juan.de.Luz.JPG|Porto.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Desaparición de tres mozos galegos en Saint-Jean-de-Luz
### Ligazóns externas 
* Sitio web da cidade
O Covelo, Brandeso, Arzúa

**O Covelo** é un lugar da parroquia de Brandeso no concello coruñés de Arzúa na Comarca de Arzúa. Non tiña habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Brandeso 
### Parroquias da Arzúa
Cruz latina

[miniatura|Planta da [catedral de Santiago de Compostela]]
A **cruz latina** é unha cruz formada por dous segmentos de diversa medida que se intersecan nun ángulo recto, onde o segmento menor está a unha proporción de tres cuartos con respecto ao máis longo.

Refire á forma do crucifixo da tradición cristiá.

## Características 
En arquitectura hai unha forma de planta denominada *de cruz latina*. Corresponde ao deseño utilizado nas igrexas nas que o brazo maior (que se aliña co pórtico principal, o atrio, o altar maior e a ábsida) ten maior lonxitude que o brazo menor ou transepto; mentres que cando ambas teñen a mesma lonxitude fálase de planta de cruz grega, un dos modelos de planta centralizada, moi habitual na arquitectura bizantina. En cambio, a **planta de cruz latina** é moi habitual nas igrexas da cristiandade latina; e particularmente desenvolveuse nas igrexas monásticas dos beneditinos medievais (Cluny e Cister) e nas denominadas igrexas de peregrinación do Románico e o Gótico no Camiño de Santiago.

A zona na que se cruzan o brazo maior e o brazo menor denomínase cruceiro, e a forma da súa cuberta pode ser moi variada: distintos tipos de cruces de bóvedas (bóveda de aresta, bóveda de crucería), cúpula, ciborio etc.; e pódese proxectar ao exterior mediante distintos tipos de tellados, torres, chapiteis etc.

O brazo maior (e en ocasións o menor) adóitase dividir en naves, habitualmente un número impar, destacándose a central como nave maior, e ficando a ambos os dous lados as naves laterais que adoitan ter menor altura. Esas naves laterais poden prolongarse alén do cruceiro e rodear por detrás ao altar maior, no que se coñece como deambulatorio. Os muros da igrexa poden articularse mediante capelas laterais. No caso da cabeceira da igrexa, pode ter un ábsida semicircular (cuberto habitualmente cunha exedra -media cúpula-) que á súa vez pode complicarse con absidiolos encostados, ben ao propia ábsida, ben ao brazo menor.

É habitual a aliñación astronómica das plantas de cruz latina, para que o leste coincida coa cabeceira (ou ábsida) e o oeste cos pés (ou pórtico); o que permite efectos de iluminación destacados mediante xanelas máis ou menos amplas (óculos, rosetóns, vidreiras).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Diagrama de catedral
Castela a Vella

**Castela a Vella** é unha rexión histórica española que comprendía o territorio que despois correspondeu ás provincias de Santander (desde 1982 Cantabria), Burgos, Logroño (desde 1980 A Rioxa), Soria, Segovia e Ávila, aínda que algúns engaden tamén as de Valladolid e Palencia.

## Historia e características 
A súa orixe está na Castela histórica formada no século IX na zona comprendida entre as actuais Cantabria, Áraba e Burgos. No século XVIII, Carlos III asignaba ao chamado reino de Castela a Vella as provincias de Burgos, Soria, Segovia, Ávila, Valladolid e Palencia. O real decreto do 20 de novembro de 1833, reforma de Javier de Burgos, puxo as bases da división en provincias que, con algunhas diferenzas, chegou aos nosos días; Logroño e Santander súmanse a Castela a Vella.

Outro real decreto do 30 de novembro de 1855, que dividía España en 49 provincias, asignaba as provincias de Valladolid e Palencia ás provincias que formaban o antigo Reino de León, quedando unicamente en Castela a Vella as de Santander, Burgos, Logroño, Soria, Segovia e Ávila. Esta división, que sufriu outros intentos de reforma durante o século XIX, é a que perdurou en libros e enciclopedias ata a segunda metade do século XX.

Co Estatuto de Autonomía de Castela e León de 1983, Castela a Vella perdeu boa parte da súa identidade, en, por unha parte, integrarse politicamente xunto con León nun ente superior, e por outra, en perder en favor das autonomías provinciais dúas das súas provincias, Santander e Logroño, que pasaron a constituír as comunidades autónomas de Cantabria e A Rioxa respectivamente.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Castela a Nova
Bóveda de aresta

[miniatura|Bóveda de aresta, sobre [piares.]]
A **bóveda de aresta** é o elemento arquitectónico abovedado que se emprega para cubrir espazos cuadrangulares; resulta da intersección de dúas bóvedas de canón, que se cruzan de xeito perpendicular.

## Historia e características 
Fórmase por dúas superficies semicilíndricas ortogonais cuxas liñas de intersección, ou arestas, son arcos de elipse que se cruzan no vértice superior.

Os enxeñeiros e arquitectos romanos espallárona polo Imperio utilizándoa como alternativa aos sistemas alintelados e as cubertas planas para espazos pequenos.

Mantida durante a alta idade media pola súa facilidade de construción, convértese nun dos sistemas máis estendidos da arte románica. Salvo notables excepcións -Santa Madalena de Vezelay, no Camiño francés de peregrinación a Santiago- o seu desenvolvemento circunscríbese ás naves laterais e ás cubertas da tribuna. As grandes igrexas de peregrinación a Santiago como a de Santa Fe de Conques, San Martiño de Tours, San Sernin de Tolosa ou a propia Igrexa catedral de Santiago de Compostela son excelentes exemplos do seu desenvolvemento técnico.

Abandonada pola bóveda de crucería no Gótico, recupérase con nova forza e brío construtivo no Renacemento, sobre todo no Quattrocento italiano onde Brunelleschi é firme defensor das súas posibilidades construtivas e decorativas. O Barroco compatibilízaa con outras cubricións ata que a modernidade e as súas novas solucións arquitectónicas relégana ao carácter de solución artesanal tradicional.

## Bóveda de aresta nervada 
Unha **bóveda de aresta nervada** é a bóveda de aresta que ten nervios ou arcos de reforzo nos puntos de intersección das dúas bóvedas.

### Imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bóveda (arquitectura)
* Bóveda de cruzaría
Que me quiten lo bailao

"**Que me quiten lo bailao**" é unha canción da cantante galega Lucía Pérez e composta por Rafael Artesero. Foi a canción representante de España no LVI Festival de Eurovisión, que tivo lugar en Düsseldorf (Alemaña). España entrou directamente na final do certame, o día 14 de maio, onde quedou en 23º posto.

O tema foi seleccionmado de entre máis de 1.000 cancións por TVE e finalmente foi un dos nove temas finalistas. Na final de *Destino Eurovisión*, celebrada o 18 de febreiro de 2011, de entre os tres temas que interpretou Lucía Pérez, o xurado escolleu *Que me quiten lo bailao*. Posteriormente os votos dos telespectadores elixiron esta candidatura co 68% dos votos fronte ao 20% da segunda opción, e o 12% da terceira.

O tema gravouse o 25 de febreiro de 2011 e o videoclip oficial da canción rodouse o 6 de marzo, durante a celebración do entroido, na vila de Sitges (Barcelona).

No verán, Lucía Pérez fixo unha versión en galego titulada "Que me quiten o bailao".

## Listas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial de Lucía Pérez 
* Escoitar en youtube.com
Universalis Cosmographia

miniatura|dereita
O **Universalis Cosmographia** é un mapa planisferio publicado baixo a dirección do cartógrafo Martin Waldseemüller en Saint-Dié-des-Vosges e impreso en Estrasburgo en 1507, no que por primeira vez se utilizou o nome de «América», ao considerar a Amerigo Vespucci descubridor do novo continente. Titulado *Universalis Cosmographia Secundum Ptholomei Traditionem et Americi Vespuci Aliorumque Lustrationes*, o planisferio acompañaba a un pequeno tratado de xeografía titulado *Cosmographiae Introductio*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Planisferio de Waldseemüller
Planisferio

**Planisferio** pode referirse a:

* **Planisferio terrestre**, un mapamundi.
* **Planisferio celeste**, tipo de carta estelar.
Mapamundi

miniatura|dereita
Un **mapamundi** (do latín *mappa mundi*, «mapa do mundo») é unha representación cartográfica, é dicir, un mapa de toda a superficie da Terra. O material sobre o que se representa adoita ser papel ou pel. Dependendo da súa forma, un mapamundi pode ser un globo terráqueo, que reproduce a escala a forma practicamente esférica; ou un **planisferio terrestre**, que reproduce a escala o resultado teórico dalgún tipo de proxección xeográfica da esfera terrestre nun plano. Existen planisferios celestes para a representación das estrelas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Colección Mapamundi
Planisferio celeste

miniatura|dereita
Un **planisferio celeste** é unha carta estelar en forma de 2 discos axustábeis que viran sobre un pivote común. Pode axustarse para mostrar as estrelas visibles nun momento dado. Emprégase para axudar no recoñecemento de estrelas e constelacións. O astrolabio é un predecesor do moderno planisferio.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *National Research Council Canada- Planisphere Downloadable PDF format planisphere for the Northern Hemisphere.* 
* *Southern Star Wheel - customisable southern hemisphere planisphere*
Río Guadiana Menor

O **río Guadiana Menor** é un río do sur da Península Ibérica que discorre polas provincias de Granada e Xaén, en Andalucía. Ten unha lonxitude total de 152&nbsp;km (íncluída a lonxitude dunha das súas fontes, o río Barbata), e drena unha ampla conca de 7.251&nbsp;km². Desemboca no río Guadalquivir.

## Toponimia 
O nome ten unha orixe independente do río Guadiana, pois provén do seu nome orixinal hispano (Anas) co prefixo *Wadi*.

## Xeografía 
O Guadiana Menor procede da confluencia dos ríos Fardes e Barbata ou Guardal, do que son afluentes o Castril, o Cúllar, o Baza e o Guadalentín, que non debe confundirse co afluente do río Segura, e no que se atopa o encoro do Negratín (Comarca de Baza, provincia de Granada).

Nalgúns casos aplícase tamén o nome de «Guadiana Menor» ao tramo entre o encoro e a confluencia co río Fardes aínda que, antigamente, este tramo era chamado «o río Grande», polo grande aumento de caudal que se producía ao chegar ao Guardal os ríos Castril e Guadalentín, máis caudalosos que o río principal.

A Confederación Hidrográfica do Guadalquivir publicou en 1977 un libro, chamado *Guadalquivires*, no que daba por boa a tese de que a verdadeira fonte do Guadalquivir é o río Guadiana Menor.

## Conca hidrográfica 
A súa conca inclúe a zona de Baza e Guadix, antigo mar interior no plioceno que abriu as súas augas ao Guadalquivir pola *Pechada do Negratín* formando o actual Guadiana.

Nesta antiga conca endorreica, á sombra de choivas, as precipitacións son moi escasas, o que sumado ao carácter do seu chan formado na súa maioría por yesos provoca que os ríos que conflúen cara ao Guadiana teñan carácter intermitente e irregular. A ampla conca engloba terreos das provincias de Granada, Xaén, Albacete, Murcia e Almería. O Canellón do Salgar, na pedanía de Topares (Almería) é o punto da conca do Guadalquivir onde máis distancia ten que percorrer a auga para chegar ata a súa desembocadura.

A conca do Guadiana Menor é a segunda en extensión dos afluentes do Guadalquivir cunha superficie de 7.251&nbsp;km². A primeira é a do río Genil. Ademais dos mencionados anteriormente, os seus principais afluentes son os ríos Fardes e Guadahortuna.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Confederación Hidrográfica do Guadalquivir
Anja Cetti Andersen

**Anja Cetti Andersen**, nada o 25 de setembro de 1965 en Hørsholm, é unha astrónoma e astrofísica dinamarquesa que traballa no Instituto Niels Bohr de Copenhague. Anteriormente, traballou no Nordisk Institut for Teoretisk Fysik, e agora está ligada ao Dark Cosmolgy Centre, dependente da Universidade de Copenhague. Así mesmo, colabora no proxecto "Cosmic Dust".

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Anja Cetti Andersens no *Dark Cosmology Centre*
Amparo Muñoz

**Amparo Muñoz Quesada**, nada en Vélez-Málaga o 20 de xuño de 1954 e finada en Málaga o 27 de febreiro de 2011, foi unha actriz de cine e televisión e modelo andaluza.

## Traxectoria
Como modelo, chegou a Miss España en 1973, e a Miss Universo en 1974.
Josefina Aldecoa

**Josefa Rodríguez Álvarez**, coñecida como **Josefina Aldecoa**, nada en La Robla (León) o 8 de marzo de 1926 e finada en Mazcuerras (Cantabria) o 16 de marzo de 2011, foi unha escritora e pedagoga española, directora do Colexio Estilo. Estivo casada co escritor Ignacio Aldecoa, de quen adaptou tras a súa morte o seu apelido para a súa carreira literaria.

## Obra 
* *El arte del niño* (1960)
* *A ninguna parte* (1961)
* *Los niños de la guerra* (1983)
* *La enredadera* (1984)
* *Porque éramos jóvenes* (1986)
* *El vergel* (1988)
* *Cuento para Susana* (1988)
* *Historia de una maestra* (1990)
* *Mujeres de negro* (1994)
* *Ignacio Aldecoa en su paraíso* (1996)
* *Espejismos* (1996), conto en *Madres e hijas*. Laura Freixas (Ed.)
* *La fuerza del destino* (1997)
* *Confesiones de una abuela* (1998)
* *Pinko y su perro* (1998)
* *El mejor* (1998), conto en *Cuentos de fútbol II*. Jorge Valdano (Ed.)
* *La rebelión* (1999), conto en *Mujeres al alba*.
* *El desafío* (2000), conto en *Cuentos solidarios 2*.
* *Fiebre* (2001)
* *La educación de nuestros hijos* (2001)
* *El enigma* (2002)
* *En la distancia* (2004)
* *La casa gris* (2005)
* *Hermanas* (2008)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Josefina Aldecoa en Lecturalia
K. Barry Sharpless

**Karl Barry Sharpless**, nado o 28 de abril de 1941 en Filadelfia, Pensilvania (USA), é un químico e profesor universitario estadounidense galardoado co Premio Nobel de Química do ano 2001 e do ano 2022.

## Traxectoria 
Estudou química no ''Friends' Central School*, onde se licenciou en 1959. Posteriormente realizou o doutoramento en 1968 na Universidade Stanford, continuando os seus traballos postdoctorales nesta universidade. Foi profesor do Instituto Tecnolóxico de Massachussets, e desde 1990 é profesor de química no *Scripps Research Institute'' de La Jolla en California.

## Investigacións científicas 
En 2001 foi galardoado coa metade do Premio Nobel de Química por conseguir obter moléculas quirales ópticamente puras mediante a reacción de oxidación con catalizadores enantioselectivos. O premio foi compartido con outros dous investigadores William S. Knowles e Ryoji Noyori por idéntico logro mediante hidroxenación.

En 2022 outorgáronlle de novo cun terzo do Premio Nobel de Química polos seus traballos no desenvolvemento da química clic.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 2001 
* Autobiografía na páxina do Instituto Nobel 2001 
* Perfil de Karl Barry Sharpless en NNDB