open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
God's Own Country

'''''God's Own Country''''' é un filme dramático británico de 2017 escrito e dirixido por Francis Lee no seu debut como director de longametraxes. O filme está protagonizado por Josh O'Connor e Alec Secăreanu. A trama segue a un mozo gandeiro de ovellas de Yorkshire cuxa vida se ve transformada por un traballador migrante romanés.

Trala súa estrea, a película recibiu unha ampla aclamación da crítica, que eloxiou as actuacións (especialmente a de O'Connor) e a historia, ademais de eloxiala como un comezo prometedor para Lee. Foi a única produción con sede no Reino Unido que apareceu na categoría de drama mundial no Festival de Cinema de Sundance de 2017, onde gañou o premio de dirección cinematográfica mundial.

## Sinopse 
Johnny Saxby (Josh O'Connor) vive na súa granxa familiar en Yorkshire co seu pai Martin (Ian Hart), que sufriu un ictus, e a súa avoa Deirdre (Gemma Jones). A súa vida diaria está marcada polo traballo duro cos animais, as escapadas solitarias ao bar da localidade veciña e os breves e fríos encontros sexuais con mozos descoñecidos.

A medida que se achega a tempada de partos e a saúde do patriarca diminúe, o único candidato que se postula para traballar na granxa é un traballador temporeiro romanés, Gheorghe Ionescu (Alec Secăreanu). Inicialmente conflitiva, a súa relación acaba cambiando e aparecen sentimentos novos e inesperados.

## Elenco 
* Josh O'Connor como Johnny Saxby
* Alec Secăreanu como Gheorghe Ionescu
* Gemma Jones como Deirdre Saxby
* Ian Hart como Martin Saxby

## Notas
Linguas paresí-waurá

As **linguas paresí-waurá**, tamén coñecidas como **paresí-xingu** ou **maipureanas centrais**, son un grupo de linguas araucanas faladas en Bolivia e no oeste do Brasil, no estado do Mato Grosso.

## Linguas 
Kaufman (1994) ofrece a seguinte clasificación:

***Pareci–Xingu**
**Grupo paresí
***Paresí, tamén coñecida como parecís, haliti
***Saraveca, tamén coñecida como sarave †
**Grupo waurá
***Waurá-mehinaku, tamén coñecida como wauja, meinaku
***Yawalapití, tamén coñecida como jaulapiti
***Custenau, tamén coñecida como kustenaú †

Os traballos máis recentes de Fabre (2005), así como Brandão e Facundes (2007) inclúen o enawené-nawé nun subgrupo co paresí.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Raquel Fernández

**Raquel Fernández Fernández**, nada en Nigrán en 1972, é unha empresaria e escritora galega.

## Traxectoria 
Exerce no sector da restauración como propietaria dun restaurante no Val Miñor.

En 2022 asistiu ao Obradoiro da Escola de Escritores da Editorial Galaxia, onde publicou a súa primeira obra,
 

## Obras 
* *Contas de buxo* (2024). Vigo: Galaxia, Col. Costa Oeste. 142 páxs. ISBN 978-84-1176-193-2. Novela Xuvenil.
* ''I'm Obélix* (2024). Vigo: Xerais, Fóra de xogo.184 páxs. ISBN 978-84-1110-587-3. ePub: ISBN 978-84-1110-595-8.
[miniatura|[Fran Alonso, Raquel Fernández, Marta Villar, Abel Tomé, Sara Vila na Biblioteca Torrente Ballester de Bueu presentando os Premios Xerais 2024, acto organizado pola Libraría Miranda.]]

## Premios 
* 2017 e 2019: 1º Premio das Mulleres Progresistas de Vigo.
* 2020: Certame Literario do Concello de Ames (Poesía e en Narrativa).
* 2020: Certame de Microrrelatos do Concello de Vilalba (repetido en 2022, 2023)
* 2021: Premio de relatos a prol da igualdade do Concello de Melide.
* 2021: 2º Premio Manuel Orestes de Poesía.
* 2022: Premio de narrativa do concurso Literario Xaime Illa Couto
* 2024: Premio Jules Verne, por *I’m Obélix.''

## Notas
Tempada 1921/22 do Deportivo da Coruña

Durante a **tempada 1921/22** o **Deportivo da Coruña** competiu no Campionato de Galicia, pero acabou descualificado despois de tres partidos.

## Resumo 
O Deportivo comezou a tempada 1921/22 cun renovado cadro de xogadores, perdendo os dous primeiros encontros do Campionato de Galicia ante Pontevedra Athletic e Real Vigo. No terceiro partido enfrontouse de novo ao equipo pontevedrés, no antigo campo de Riazor. A falta duns 20 minutos para o final e cando o marcador sinalaba un empate a dous goles, o árbitro vigués Basilio Poncet expulsou a dous xogadores, un de cada equipo. Acto seguido varios seareiros saltaron ao terreo de xogo e o árbitro foi agredido, tendo que intervir as forzas de seguridade e suspendéndose o partido.

Dúas semanas despois do suceso a Real Federación Galega de Fútbol decretou a descualificación do Deportivo da Coruña e a anulación dos resultados anteriores dos seus partidos, así como o peche do campo de Riazor polo que restaba de tempada.

## Persoal 
### Xogadores 
## Clasificación 
## Partidos 
### Pretempada e amigables 
### Campionato de Galicia 
## Notas
Powerviolence

O **powerviolence** (ás veces escrito como **power violence**) é un subxénero caótico e rápido do hardcore punk que está intimamente relacionado co thrashcore e o grindcore. En contraste co grindcore, que é un "crossover" que contén aspectos musicais do heavy metal, o powerviolence é só un aumento das calidades máis desafiantes do hardcore punk. Como os seus antecesores, adoita ter unha carga sociopolítica e iconoclasta.

## Historia 
Siege son considerados os pioneiros do powerviolence, e ademais, considérase que Infest tivo un grande impacto inicial no estilo. O microxénero solidificouse na súa forma comunmente recoñecida a principios dos anos 90. Os seus mellores exemplos son bandas como Man Is the Bastard, Crossed Out, Neanderthal, No Comment e Capitalist Casualties. Os grupos de powerviolence inspiráronse en Siege, Hüsker Dü, SSD, Deep Wound, Neon Christ, Hirax, Impact Unit, Dirty Rotten Imbeciles, Negative FX e Corrosion of Conformity.

O selo discográfico Slap-a-Ham Records, do vocalista e baixista de Spazz Chris Dodge, foi un elemento fixo durante o rápido ascenso e declive do powerviolence, publicando influentes discos de Neanderthal, No Comment, Crossed Out, Infest, Slight Slappers e Spazz. A "Fiesta Grande" do selo foi un festival anual de powerviolence celebrado no 924 Gilman de 1993 a 2000. O selo 625 Thrashcore (fundado polo batería de Spazz Max Ward) iniciou un festival de temática semellante en 2003, chamado Super Sabado Gigante.

Aínda que o powerviolence está intimamente relacionado co thrashcore (moitas veces denominado simplemente "thrash"), é marcadamente diferente do thrash metal tanto no son como no enfoque.

## Notas
Svetlana Mojsov

**Svetlana Mojsov** (Светлана Мојсов), nada en Skopje (Macedonia) en 1947, é unha bioquímica estadounidense-macedonia.

## Traxectoria
Realizou unha importante contribución á investigación sobre o péptido 1 similar ao glucagón (GLP-1),  o seu papel no metabolismo da glucosa e a  secreción de insulina. En outubro de 2024 recibirá o Premio Princesa de Asturias polo seus descubrimentos que permitiron o desenvolvemento do Ozempic, un medicamento para tratar a diabetes e a obesidade. 
## Notas
Today Is the Day

**Today Is the Day** é unha banda estadounidense de noise rock/metal experimental formada orixinalmente en Nashville, Tennessee. O son diverso da banda combina influencias de áreas como a música noise, o metal de vangarda, o grindcore, o post-hardcore e o rock alternativo entre outros xéneros. A maioría das gravacións da banda fan un uso extensivo da disonancia e do *sampling*, así como de técnicas de produción pouco habituais e matices psicodélicos. Os temas líricos inclúen a depresión, a guerra, a violencia, os estados alterados de conciencia e os trastornos mentais.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
Lingua yawalapití

A **lingua yawalapiti** (jaulapiti) é unha lingua da familia arauaca falada no Brasil. Considérase a mesma lingua ca a lingua agavotaguerra (agavotoqueng). Os falantes da lingua viven nunha aldea á beira do río Tuatuari, un afluente do río Kuluene, situada na parte sur do parque indíxena do Xingu, no estado de Mato Grosso. O yawalapití está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
* 
* 
*
Man Is the Bastard

**Man Is the Bastard** foi unha banda estadounidense de hardcore punk baseada en Claremont, California. O grupo estivo activo dende 1990 ata 1997, lanzando principalmente vinilo compartidos, EPs, e álbums en selos escuros de todo o mundo. En 1997 o grupo separouse e os seus membros pasaron a facer outros proxectos, como o grupo de noise Bastard Noise, que orixinalmente comezou como un proxecto paralelo de Man Is the Bastard. Normalmente son vistos como parte do movemento de powerviolence da década de 1990.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
Naked City

**Naked City** foi un supergrupo de música de vangarda liderada polo saxofonista e compositor John Zorn. Activa principalmente na cidade de Nova York dende 1988 ata 1993, Naked City foi creada por Zorn como un "taller de composición" para probar os límites da composición (e da improvisación) nunha formación de banda de rock tradicional. A súa música incorporaba elementos de jazz, surf, rock progresivo, música clásica, heavy metal, grindcore, country, punk rock e outros xéneros.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
John Langdon Down

**John Langdon Haydon Down**, nado o 18 de novembro de 1828 en Cornualla e finado o 7 de outubro de 1896 en Londres, foi un médico británico coñecido maiormente pola súa descrición da condición xenética á que nomeou "mongolismo", agora coñecida coma Síndrome de Down.

Down realizou ademais unha destacada labor en medicina social, converténdose nun pioneiro en canto ao coidado de pacientes con discapacidades mentais se refire. O seu traballo, no entón chamado Earlswood Asylum, non só se centrou na administración, senón que tamén abrangueu innovacións no tratamento e educación das persoas con ditas discapacidades.

## Traxectoria 
### Xuventude e formación 
Criado na relixión da súa familia, a igrexa congregacionalista, Down naceu en Torpoint, Cornualla. Foi o máis novo dos sete fillos que tiveron Thomas Joseph Down, de Derry, e Hannah Haydon, de Devon. Seu pai, comerciante, posuía unha inclinación pola bebida, feito que lle fixo sofrer tres crebas sucesivas. Á idade de catorce anos, o seu pai retírao da escola para empregalo no negocio familiar durante catro anos.

Aos dezaoito anos, trasládase a Londres para converterse no asistente dun cirurxián nunha clínica privada. En 1847, traballou no laboratorio da sociedade farmacéutica, onde centra os seus estudos e formación na química orgánica. Destaca coma estudante brillante, mais Down non contemplaba unha carreira coma farmacéutico. Porén, retornou ao negocio do pai para axudar a producir medicamentos, salvando, deste xeito, a situación financeira da súa familia.

En 1849, convértese en asistente de laboratorio, estando en contacto con Michael Faraday, o célebre químico e físico. En 1853, á idade de vinte e cinco anos, após o finamento do seu pai, ingresa na London School of Medicine do Royal Hospital of London, onde lle é outorgada unha medalla de ouro en fisioloxía en 1859.

### Carreira 
Estudou farmacia en Londres e, posteriormente, Down ingresou ao Royal London Hospital Durante a súa estadía no hospital, Down destacouse academicamente, obtendo numerosos honores e medallas de ouro, graduándose no Apothecaries Hall e na Facultade Real de Cirurxía. Para aforrar diñeiro mentres acudía á escola de medicina, viviu coa súa irmá e cuñado. Nese tempo coñeceu a Mary Crellin, irmá do seu cuñado, con quen se casou en 1860. 

En 1858, foi nomeado Superintendente Médico do Asilo de Earlswood en Surrey, onde traballou durante dez anos, dimitindo despois por un desacordo coa Xunta de goberno. Aos poucos mercou unha casa en Hampton Wick onde continuou cos tratamentos ilustrados que levara a cabo en Earlswood. Estivo moi influído por John Connolly (tamén superintendente doutro asilo para dementes), e polos franceses Edouard Séguin e Bénédict Morel. Este cría que as razas humanas eran especies diferentes e clasificounas xerarquicamente polo seu grao de civilización. A partir ddas ideas deste, Langdon, creou unha clasificación segundo a forma do cranio e o aspecto da cara: caucásico, etíope, mongol e azteca. Máis adiante abandonou a clasificación conservando só a mongol, que describiu en 1866.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
El Radical (Ferrol)

****El Radical***, periódico editado en Ferrol en 1904.
****El Radical***, periódico editado en Ferrol entre 1935 e 1936.

## Véxase tamén
Lingua yawuru

A **lingua yawuru** é unha lingua aborixe de Australia falada por 152 persoas (segundo datos de 2021) na costa ao sur de Broome, en Australia Occidental. Pertence á familia lingüística de linguas nyulnyulan. Ten unha orde de palabras relativamente libre.

A finais da década de 1990, o número de falantes fluídos do yawuru caera a tan só uns poucos, pero algúns máis novos dedicáronse a aprender a lingua e agora ensínana nas escolas e nas clases de adultos en Broome.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de linguas aborixes de Australia

### Ligazóns externas 
*A lingua yawuru en Ethnologue.com 
*Canción *I Am Australian* en lingua yawuru e inglés ABC Australia.
*Letra da canción *I Am Australian* en lingua yawuru e inglés.
La Verdad (1899)

***La Verdad*** foi un semanario publicado en Ferrol en 1899.

## Historia e características 
Subtitulado *Periódico librepensador*, apareceu o 12 de agosto de 1899. Fundado e dirixido por Inocencio Ullibarri Eloízaga, publicábase os sábados. Foi denunciado a finais de agosto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
### Ligazóns externas 
* Exemplares na Biblioteca-Hemeroteca do Ateneo Ferrolán.
Escola de Deseño de Rhode Island

A **Escola de Deseño de Rhode Island** (**RISD** pola súas siglas en inglés) é unha escola privada de arte e deseño en Providence, Rhode Island. A escola foi fundada como institución mixta en 1877 por Helen Adelia Rowe Metcalf, quen buscou aumentar a accesibilidade da educación do deseño para as mulleres. No presenta a RISD ofrece programas de licenciatura e mestrado en 19 especialidades e matricula aproximadamente a 2 000 estudantes de grao e 500 de posgrao. O Museo da Escola de Deseño de Rhode Island, que alberga as coleccións de arte e deseño da escola, é un dos maiores museos de arte universitario dos Estados Unidos.

A Escola de Deseño de Rhode Island está afiliada á Brown University, cuxo campus está inmediatamente adxacente ao RISD en Providence's College Hill. As dúas institucións comparten recursos sociais e comunitarios e desde 1900 permiten o rexistro cruzado. Xuntas, RISD e Brown ofrecen programas de dobre grao nos niveis de posgrao e grao.

Ata 2022 os antigos alumnos da RISD recibiran 10 bolsas MacArthur Genius, cinco premios Primetime Emmy e tres premios da Academia.

## Notas
Tempada 1920/21 do Deportivo da Coruña

Durante a **tempada 1920/21** o **Deportivo da Coruña** competiu no Campionato de Galicia, rematando na cuarta posición.

## Persoal 
### Xogadores 
## Clasificación 
## Partidos 
### Pretempada e amigables 
### Campionato de Galicia 
## Notas
Men's Recovery Project

'''Men's Recovery Project''' foi unha banda estadounidense de noise rock experimental formada por Sam McPheeters e Neil Burke en Richmond, Virxinia, activa dende 1993 ata 2002. A actitude musical absurda e posmoderna do grupo deu como resultado unha produción diversa e constantemente obtusa, con material variado que toca temas electrónicos, vangardistas, comedias e palabras faladas que a miúdo aludían ás súas raíces no hardcore punk.

## Discografía 
## Notas
Ara Més

**Ara Més** (**ARA MÉS**) é unha formación política soberanista das Illas Baleares, formada por Més per Mallorca, Més per Menorca, Ara Eivissa e persoas independentes.

## Traxectoria 
A organización foi presentada o 29 de abril de 2022 no Espai Suscultura de Palma, nun acto moderado por Carme Gomila e no que participaron Mariví Mengual (Agora Ibiza), Miquel Àngel Maria (Més per Menorca), Lluís Apesteguia (Máis por Mallorca). ) e Sílvia Tur (independente). O obxectivo, daquela, era presentarse ás eleccións xerais de España de 2023 e garantir a súa presenza no Congreso dos Deputados.

En 2024 Ara Més uniuse á coalición electoral Agora Repúblicas (xunto con Esquerra Republicana de Catalunya, Euskal Herria Bildu e o Bloque Nacionalista Galego) para concorrer ás eleccións ao Parlamento Europeo. A cabeza de lista por Ara Més, Alice Weber, ocupaba o posto 15° na candidatura. Acabou sendo a quinta formación máis votada nas Illas Baleares con 16&nbsp;457 sufraxios.

## Resultados electorais 
### Eleccións ao Parlamento Europeo 
## Notas
Botch

**Botch** é unha banda estadounidense de mathcore formada en 1993 en Tacoma, Washington. O grupo, composto por Brian Cook, Dave Knudson, Tim Latona e Dave Verellen, pasou catro anos como unha banda de garaxe e publicou varias demos e EPs antes de fichar por Hydra Head Records. A través do selo Botch editou dous álbums de estudio: *American Nervoso* (1998) e *We Are the Romans* (1999).

O grupo fixo longas xiras para promover os seus álbums con bandas afíns como The Blood Brothers, The Dillinger Escape Plan, Ink & Dagger e Jesuit. Botch loitou por escribir un terceiro álbum de estudio, pero en 2002 o grupo separouse debido ás tensións entre os membros da banda e ás diferenzas creativas. Hydra Head lanzou postumamente un EP de cancións nas que o grupo estivera traballando antes de separarse, titulado *An Anthology of Dead Ends*, e un álbum en directo que documenta o seu último concerto titulado *061502* en 2006.

Tras a separación de Botch, a meirande parte dos seus membros fomarían ou uniríanse a outras bandas na área de Seattle/Tacoma como Minus the Bear, Narrows, Roy, Russian Circles e These Arms Are Snakes.

Aínda que Botch foi ben recibida polos críticos e foi citada como unha influencia por numerosas bandas de hardcore tras a súa disolución, o grupo foi xeralmente ignorado pola escena hardcore underground local de Washington. O grupo pasou os seus anos activos "burdándose" da escena musical local evitando os clichés comúns. Rexeitando as tendencias contemporáneas no hardcore, Botch evitou a estética habitual de "caveira e ósos cruzados" e os omnipresentes riffs "chugga-chugga" para unha presentación depurada e confesional e arranxos complexos.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Bandcamp do grupo
Lingua enawené-nawé

A **lingua enawené-nawé** (tamén escrita como enawenê-nawê, eneuene-mare ou salumã) é unha lingua da familia arauaca falada no Brasil por unhas 570 persoas que viven na conca do río Juruena, e máis especificamente ao longo do río Iquê, no estado de Mato Groso. O enawené-nawé está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Clasificación 
Aikhenvald (1999) clasificou o enawené-nawé como unha lingua arauaca meridional xunto coas linguas terêna, lapachu e moxo. Porén, estudos máis recentes de Fabre (2005) e Brandão & Facundes (2007) consideran a lingua como parte do subgrupo paresí das linguas paresí-waurá.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
* 
* 
*
Pink and Brown

**Pink and Brown** foi unha banda estadounidense de noise rock/punk rock de San Francisco, California, formada en 1997 cando os seus membros mudáronse ao oeste dende Providence, Rhode Island. O grupo estaba composto por Pink (John Dwyer) e Brown (Jeff Rosenberg). Pink tocaba a guitarra e cantaba mentres que Brown tocaba a batería. A banda estaba influenciada polos sons e estilos de artistas como Olneyville Sound System e Lightning Bolt.

Os concertos de Pink and Brown (o primeiro dos cales foi en O'Brien's en Allston, Massachusetts) eran unhas actuacións caóticas e frenéticas de ámbolos dous membros. *The San Francisco Bay Guardian* describiu o seu son en directo como "a batería folk coreana que se volveu punk". Os dous membros aparecían no escenario con roupas extravagantes que se correspondían cos seus coloridos pseudónimos.

A banda separouse en 2003. Dwyer pasou a tocar con Coachwhips, Yikes! e The Hospitals, e no presente toca con Osees. Rosenberg tocou en Young People e The Jews, e no presente actua con Lavender Diamond. Tamén fai música ambiental de guitarra baixo o seu propio nome.
## Discografía 
### Álbums 
## Notas
Lingua paresí

A **lingua paresí** (tamén chamada haliti-paresi ou paresi-haliti polos falantes) é unha lingua arauaca falada no Brasil. Hai aproximadamente 2000 membros do pobo paresí, e preto de 1800 (~90% da poboación) falan a lingua. Os paresí viven no estado de Mato Grosso, máis concretamente en nove territorios indíxenas: Río Formoso, Utiariti, Estação Parecis, Estivadinho, Pareci, Juininha, Figueira, Ponte de Pedra e Uirapuru. En termos de ameaza da lingua, non está en perigo inmediato. Utilízase en moitos dominios cotiáns, pero hai unha falta de transmisión ás xeracións máis novas, así como un evidente cambio lingüístico ao portugués. Isto é o resultado do uso do portugués no ensino e na saúde, así como da integración da cultura brasileira entre o pobo paresi, creando cambios na súa lingua e nas súas prácticas culturais. Segundo datos de 2014 tiña 1800 falantes. O paresí está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
* 
* 
*
Lingua waurá

A **lingua waurá** (ou tamén **wauja**) é unha lingua da familia arauaca falada polo pobo waurá do parque indíxena do Xingu, no Brasil. É "parcialmente intelixible" coa lingua mehinaku. Todo o pobo fala a lingua. O waurá está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
* 
* 
*
Lingua custenau

A **lingua custenau** (ou tamén escrita como **kustenaú**) é unha lingua morta e pobremente estudada que pertence á familia das linguas arauacas. Falouse outrora no Brasil, na rexión de Mato Grosso.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
* 
* 
*
Lingua saraveca

A **lingua saraveca** é unha lingua morta que pertence á familia das linguas arauacas. Falouse outrora nas terras baixas orientais de Bolivia. Crese que é a única lingua cun sistema de numeración baseado exclusivamente no cinco, aínda que existen sistemas quinarios. Ata certo punto, isto é tamén unha característica da área doutras linguas de América do Sur; moitas forman os seus números do 6 ao 9 como "cinco + un", "cinco + dous", etc.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
* 
* 
*
Linguas piro

As **linguas piro**, tamén coñecidas como **purus**, son un grupo de linguas arauacas faladas no Perú e no oeste do Brasil.

## Clasificación 
Kaufman (1994) ofrece a seguinte clasificación:

* **Piro**
** Piro (Yine, Machinere)
** Iñapari 
** Kanamaré (†)
** Apurinã
** Mashco piro, tamén coñecida como cujareño

Kaufman considera o último como un dialecto do piro; Aikhenvald suxire que pode ser un dialecto do iñapari.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*Brandão, Ana Paula; Sidi Facundes. Estudos comparativos do léxico da fauna e flora Aruák. *Boletim do Museu Paraense Emílio Goeldi*. Ciências humanas, Belém, v. 2, n. 2, p. 133–168, May/Aug. 2007.
*Facundes, Sidney da Silva. *The language of the Apurinã people of Brazil (Arawak)*. Doctoral dissertation, University of New York at Buffalo, Buffalo, 2000.
*Facundes, Sidney da Silva. The comparative linguistic methodology and its contribution to improve the knowledge of Arawakan. In: Hill, Jonathan D.; Fernando Santos-Granero (eds.). *Comparative Arawakan histories*. Illinois: University of Illinois Press, 2002. p. 74–96.
*
Lingua mashco piro

A **lingua mashco piro**, tamén coñecida como **cujareño**, é unha lingua arauaca falada no Perú. É moi semellante á lingua piro, co cal é mutuamente intelixible nun 60%.

A documentación lingüística é limitada, xa que o pobo mascho piro son ​​cazadores-recolectores altamente nómades que evitan o contacto con persoas alleas. O nome cujareño foi asociado coas linguas pano, aínda que sen moitas evidencias.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
* 
* 
*
Lingua yine

A **lingua yine** ou **piro** é unha lingua arauaca falada no Perú. Pertence ao grupo piro no que tamén están a lingua iñapari e a lingua apurinã. Os manchineri que viven no Brasil (Acre) e tamén en Bolivia falan o que pode ser un dialecto do yine (Aikhenvald, Kaufman). Un vocabulario etiquetado como *canamaré* está "tan preto do piro [yine] como para contar como piro", pero foi motivo de confusión coa lingua kanamarí, coa que non ten relación. O yine está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
* 
* 
*
Lingua cararí

A **lingua cararí** (tamén escrita como **kararí**) é unha lingua morta que pertence á familia das linguas arauacas que foi falada outrora no Brasil, na rexión do río Mucuim, un afluente no río Purus. Ramirez (2019) clasifica a lingua cararí como unha das linguas piro.

Existe unha lista de 72 palabras que foron recollidas por Johann Natterer en 1833.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
* 
* 
*
Alvise Pérez

**Luis Pérez Fernández**, nado en Sevilla o 26 de febreiro de 1990, máis coñecido como **Alvise Pérez**, é un consultor político, influenciador dixital e político español. 

## Traxectoria 
Exerceu como asesor parlamentario e xefe de gabinete no Parlamento Valenciano para o partido Cidadáns. A súa actividade centrouse en boa medida na difusión de contidos a través de Internet, concretamente por Telegram e X, os cales a miúdo son considerados como loiadas.​ Isto levou á suspensión indefinida da súa actividade en X.

Nas eleccións ao Parlamento Europeo de 2024 presentouse como cabeza de lista da agrupación de electores Se Acabó La Fiesta,​ sen programa electoral, non ocultando, segundo el, que a súa primeira intención é conseguir así o aforamento dos parlamentarios ante o Tribunal Supremo para dificultar polo menos dúas causas penais que tiña pendentes. A agrupación obtivo tres europarlamentarios.

## Notas
Luis Pérez Fernández

* Luis Pérez Fernández (xornalista), Nadela 1951, xornalista galego.
* Alvise Pérez, Sevilla 1990, político, líder de Se Acabó la Fiesta.
Compañía Catalá

[miniatura|300x300px|[Entrada de Roger de Flor en Constantinopla|*Entrada de Roger de Flor en Constantinopla* - José Moreno Carbonero (1860-1942)]]
A **Compañía Catalá** (*Societas exercitus catalanorum*, *Societas cathalanorum*, *Magna Societas Catalanorum*)  foi unha compañía de mercenarios creada en 1303 por Roger de Flor e formada na súa maioría por almogáveres de Aragón e cataláns veteranos da guerra de Sicilia.

## Historia 
A Compañía pasou a estar formada por uns 6.500 almogáveres e foi contratada en 1303 polo emperador Andrónico II Paleólogo para loitar contra os turcos otománs que ameazaban o Imperio Romano de Oriente en Anatolia. En 1305, despois de dous anos de campañas vitoriosas contra os turcos, o fillo do emperador ordenou o asasinato de Roger de Flor e o exterminio da Compañía; mais, a pesar de perder o seu líder e un gran número das súas tropas, a Compañía sobreviviu e fíxose forte na rexión de Tracia, dende onde declarou a guerra ao Imperio Romano de Oriente na chamada Vinganza Catalá. Durante dous anos a hoste almogáver entregouse a unha guerra de devastación e desolación do territorio bizantino. A Compañía viviu entón un período de enfrontamento interno provocado por disputas sobre o liderado e os intereses das potencias estranxeiras para facerse co control. Tras este período, a Compañía abandonou Tracia e trasladouse a Grecia onde foi contratada polo duque de Atenas; ao rematar o servizo, non quixo pagarlles o que acordaran, e a Compañía declaroulle a guerra ao duque, que foi derrotado. A Compañía tomou o control do Ducado de Atenas, ampliando máis tarde os seus dominios a Neopatria, onde se estableceron como señores feudais. Ambos os ducados permaneceron en mans da Compañía durante aproximadamente un século.

## Notas
Black Dice

**Black Dice** é unha banda experimental estadounidense de música noise baseada en Brooklyn, Nova York e composta polos irmáns Bjorn e Eric Copeland xunto con Aaron Warren. Formado en 1997 en Providence, Rhode Island, o grupo inspirouse inicialmente no hardcore e no noise rock, pero posteriormente cambiou cara ao uso extensivo de procesadores de sinais, unidades de efectos e instrumentación electrónica. Lanzaron o seu álbum de estrea, *Beaches & Canyons*, en 2002 e dende entón publicaron un total de sete álbums de estudo para selos como DFA, Fat Cat e Paw Tracks de Animal Collective.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
Gervasio Lamas Lourido

**Gervasio Lamas Lourido**, nado en Riotorto cara a 1900 e finado en Viveiro o 18 de outubro de 1966, foi un médico e político galego.

## Traxectoria 
Estudou Medicina en Madrid, sendo discípulo de Gregorio Marañón. Foi nomeado médico titular do concello de Riotorto en 1925. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado alcalde de Riotorto o 25 de xullo. Finou no barrio da Xunqueira de Viveiro o 18 de outubro de 1966, con 66 anos e foi soterrado na Pontenova.

## Vida persoal 
Casou en Vilameá con Adelaira Rocha López en xaneiro de 1932, foi pai de Ramón e Cándico Lamas Rocha.
## Notas
Gang Gang Dance

**Gang Gang Dance** é unha banda estadounidense baseada en Manhattan, Nova York. Son coñecidos polo seu son distintivo que mestura elementos de rock psicodélico, electrónica ambiental, hip-hop e influencias da música oriental coa voz da cantante Lizzi Bougatsos. Publicaron varios álbums co eloxio da crítica, entre eles *Saint Dymphna* (2008) e *Eye Contact* (2011). Actualmente teñen un contrato coa discográfica británica 4AD e previamente gravaron en selos como Warp Records e The Social Registry.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
Roberto Vaquero

**Roberto Vaquero Arribas**, nado en Madrid, o 21 de maio de 1986, é un youtuber e político español, presidente do Frente Obrero desde xuño de 2022 e secretario xeral do Partido Marxista-Leninista (Reconstrución Comunista) desde outubro de 2021.
## Traxectoria
Colabora habitualmente como columnista na revista *Zenda* coa súa sección propia, El Baluarte,​ e forma parte do Comité Científico Internacional da revista *La Razón Histórica*.​ Audiovisualmente, ten ademais unha canle de divulgación e crítica política en Youtube, e colabora asiduamente no programa televisivo *Horizonte* de Iker Jiménez, en Cuatro.

## Notas
Diola (álbum)

***diola*** é o único álbum de estudio da banda pontevedresa diola, publicado o 19 de maio de 2017 a través do selo BCore.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Federico Fernández

O nome **Federico Fernández** pode referirse a:

***Federico Fernández Cavada**, militar cubano (1831-1871);
***Federico Fernández-Amor Calvet**, deportista galego (f. 1933);
***Federico Fernández Sar**, perito galego, fillo do anterior (f. 1965);
***Federico Fernández**, futbolista arxentino (n. 1990).
Lingua iñapari

A **lingua iñapari** é unha lingua arauaca falada no Perú, e outrora tamén en Bolivia. É falada por só catro persoas (1999) no Perú que viven a carón do río Las Piedras, preto da desenbocadura do río Sabaluyoq. Os catro falantes restantes son bilingües en castelán e ningún dos seus fillos e netos fala a lingua, o que probablemente levará á súa extinción unha vez que morran eles. A lingua iñapari conta cun dicionario publicado. O iñapari está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
* 
* 
*
Lingua apurinã

A **lingua apurinã** ou **ipurina** é unha lingua arauaca falada polo pobo apurinã do Brasil, na rexión do Amazonas. Ten unha sintaxe activa-estativa. Apurinã é un termo portugués empregado para describir o pobo popikariwakori e a súa lingua (Facundes 34, 2000). As comunidades indíxenas apurinã atópanse predominantemente ao longo do río Purus, na rexión noroeste do Amazonas no Brasil, no estado de Amazonas (Pickering 2, 2009). A súa poboación está repartida por vinte e sete terras indíxenas diferentes ao longo do río Purus (Apurinã PIB) cunha poboación total estimada de 9.500 persoas. Porén, pénsase que menos do 30% da poboación apuriná pode falar a lingua con fluidez (Facundes 35, 2000). Segundo datos de 2006 tiña 2.800 falantes. O apurinã está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO. A propagación dos falantes de apurinã a diferentes rexións foi inicialmente causada por conflitos ou doenzas, o que levou, en consecuencia, aos nativos a perder a capacidade de falar a lingua por falta de práctica e tamén polas interaccións con outras comunidades.

Ademais, como consecuencia da violencia e opresión cara aos indíxenas, algúns nativos e descendentes optan por non identificarse como indíxenas, reducindo aínda máis o número de persoas categorizadas como falantes da lingua (Facundes 23, 2000). O nivel de perigo de apurinã está no nivel 3 (Facundes 4, 2000), o que significa que aínda que os adultos falan a lingua, os nenos xa non están expostos a ela. Debido a que se lles ensina portugués ou español, ao longo dos anos podería producirse unha nova redución do número de persoas que falan a lingua, levando a cabo a súa extinción.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
* 
* 
*  Da Silva Facundes, Sidney. *The Language of the Apurinã People of Brazil (Maipure/Arawak)*. Ph.D. dissertation, SUNY Buffalo.
*
Lingua baure

A **lingua baure** é unha lingua da familia arauaca falada por arredor de 20 persoas (datos de 2010)
 do pobo baure, o cal vive no departamento del Beni de Bolivia. Algunhas partes da Biblia foron traducidas á lingua baure. A maioría dos falantes do pobo baure cambiaron de lingua ao castelán. O baure está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

Dende a aprobación do Decreto Supremo N.25894 de 2000, é considerada unha das linguas indíxenas oficiais de Bolivia, e foi incluída na Constitución de Bolivia aprobada o 7 de febreiro de 2009.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
* 
* 
*  Da Silva Facundes, Sidney. *The Language of the Apurinã People of Brazil (Maipure/Arawak)*. Ph.D. dissertation, SUNY Buffalo.
*
Cheísmo

[thumb|250px|Zonas de **cheísmo** en verde.Zonas de **[Teísmo (lingüística)|teísmo** en amarelo.]]
O **cheísmo** é un fenómeno dialectal da lingua galega que se caracteriza pola ausencia do pronome átono *te* e polo uso de *che* en función de complemento directo, ademais das súas funcións habituais.. 

## Distribución xeográfica 
Este fenómeno atópase na área lingüística fisterrá (Santiago, Fisterra, Barbanza e parte do Salnés), onde se emprega *che* tanto como dativo como acusativo.

## Como recoñecer e evitar o cheísmo? 
Aínda que o preferible sería facelo de oído, hai uns cantos sistemas posibles, que se ben non son perfectos, poden axudar a reducir considerabelmente o número de erros. Entre estes sistemas podemos distinguir os dous seguintes:  Esta variación fonética pode facer que pareza, na fala rápida, que non se distingan os pronomes "te" e "che", xa que ambos se pronuncian cun son parecido. Non obstante, este fenómeno é fonético e non unha substitución gramatical de pronomes como no caso do cheísmo galego. 

Os dicionarios de galego reintegracionista tamén recollen o fenómeno do mesmo xeito que os da normativa oficial do galego, xa que, aínda que o reintegracionismo fai mención a unha ortofonía que propón o seseo como estándar, é principalmente referido á ortografía**.**

* **Asturleonés**: Esta lingua románica tamén presenta algúns fenómenos de variación pronominal semellantes aos do galego, aínda que o fenómeno exacto do cheísmo non é documentado do mesmo xeito.

* **Lingua catalana**: Existen variantes dialectais históricas onde se poden observar usos diferentes dos pronomes átonos, pero novamente, non exactamente o cheísmo tal como se observa no galego.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos  
* Teísmo (lingüística)
* Dialectos do galego
Jamas

**Julio Negueruela Vázquez**, coñecido como **Jamas**, nado en Madrid en 1983, é un cantante, compositor e escritor galego afincado en Santiago de Compostela. 

## Traxectoria 
Jamas comezou a súa traxectoria musical nos anos 90, sendo parte da efervescente escena do hip hop en Galicia. Formou parte do grupo Ghamberros, que se converteu nunha das primeiras incursións do artista no mundo do rap. Con Ghamberros, Jamas deu os seus primeiros pasos na creación musical, experimentando coas rimas e os ritmos urbanos, o que lle proporcionou unha base sólida para o seu desenvolvemento artístico posterior. No ano 2003 naceu Dios ke te crew, banda de hip hop galega da que Jamas é membro fundador.

En 2021 publicou o libro *Diario dun pirata confinado* (Ed. Urutau), no que narra as súas experiencias vividas durante o confinamento pola pandemia da COVID-19. Sobre a obra fíxose un itinerario literario.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Instagram de Jamas
* Sitio web de Dios Ke Te Crew
* Canle de YouTube de Dios Ke Te Crew

* Videoclip "Estival", DJ Mil feat. Jamas

* "Estival" no Spotify, DJ Mil & Jamas
Lista de monarcas de Polonia

Durante os diferentes gobernos monárquicos da historia de Polonia foi dirixida por, duques, príncipes ou por reis. Durante o período final o rei era unha posición electa.

## Dirixentes lendarios 
## Dirixentes debatidos 
## Casa de Piast 
## División territorial 
## Intento de restauración 
## Premislidas 
## Reunificación da Casa de Piast 
## Casa de Anjou-Sicilia 
## Dinastía Xaguiellón 
## Mancomunidade de Polonia e Lituania 
## Tsares de Rusia co título de rei de Polonia
Ilaria Salis

**Ilaria Salis**, nada 17 de xuño de 1984 en Monza, é unha activista antifascista, docente e política europarlamentaria italiana. 

Despois de rematar os seus estudos, comezou a traballar como mestra. Obtivo un escano o 9 de xuño nas eleccións ao Parlamento Europeo de 2024.

## Traxectoria 
Naceu en Monza e creceu Milán. Despois dos seus estudos na Universidade de Milán comezou a traballar de profesora. Foi arrestada en Budapest en febreiro de 2023 durante unha contra-manifestación contra unha concentración de extremistas de dereita, acusada de participar nun ataque contra neonazis. A súa detención e subsecuente encarceramento xeraron unha significativa controversia e tensión diplomática entre Hungría e Italia.

Durante o seu proceso xudicial, Salis denunciou as condicións inhumanas do seu encarceramento, como a falta de alimentación adecuada, a infestación de pragas na prisión e a limitación das súas comunicacións coa familia.

En 2024, foi nomeada como candidata para o Parlamento Europeo pola Alianza Verdes e Esquerda da Alianza Libre Europea, unha decisión vista como unha oportunidade para obter inmunidade parlamentaria e suspender o seu proceso penal en Hungría. A súa campaña electoral foi limitada polas restricións do seu encarceramento, pero logrou ser elixida, obtendo así a súa liberdade e inmunidade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións ao Parlamento Europeo de 2024
* Parlamento Europeo 
* Fascismo
* Antifascismo
Lingua pauna

A **lingua pauna** ou **paunaka** é unha lingua arauaca falada en Bolivia, no departamento de Santa Cruz. Podería haber unha relación coa extinta lingua paiconeca, que tamén forma parte da familia arauaca. Aikhenvald (1999) enumera o paiconeca como unha lingua separada, pero Kaufman (1994) clasifícaa como un dialecto do pauna. Segundo datos de 2011 ten 10 falantes e semifalantes. O pauna está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
* 
* 
*
Tarjei Vesaas

[miniatura|250x250px|Mitdbø, onde viviron Tarjei Vesaas e a súa esposa, [Halldis Moren Vesaas]]
**Tarjei Vesaas**, nado o 20 de agosto de 1897 e finado o 15 de marzo de 1970, foi un poeta e novelista noruegués. Está considerado un dos máis importantes escritores da Noruega do século XX.

## Traxectoria 
Vesaas naceu en Vinje (Telemark), fillo do granxeiro Olav Vesaas (1870-1951) e a profesora Signe Øygarden (1870-1953). Foi o máis vello de tres irmáns. O seu sentimento de culpa por non facerse cargo da granxa familiar influenciou a súa escrita. Vesaas pasou gran parte da súa mocidade en soidade, gozando do afastamento da natureza. Casou coa tamén escritora Halldis Moren Vesaas (filla de Sven Moren e irmá de Sigmund Moren), coa que se trasladou a Midtbø en 1934. Tiveron dous fillos: un neno, Olav Vesaas, e unha nena, Guri Vesaas.

## Premios 
* 1943 – Premio Gyldendal
* 1946 – Premio Melsom
* 1957 – Premio Dobloug
* 1964 – Premio de literatura do Consello Nórdico
* 1967 – Premio dos libreiros de Noruega

## Publicacións 
### Novelas 
* *Dei svarte hestane* ("Os cabalos negros", 1928)
* *Det store spelet* ("O gran ciclo", 1934)
* *Kvinnor ropar heim* ("As mulleres chaman á casa", 1935), secuela de *Det store spelet*
* *Kimen* ("A semente", 1940)
* *Huset i mørkret* ("A casa na escuridade", 1945)
* *Vårnatt* ("A noite de verán", 1954)
* *Fuglane* ("Os paxaros", 1957)
* *Is-slottet* ("O palacio de xeo", 1963)
* *Bruene* ("As pontes", 1966)
* *Båten om Kvelden* ("O bote na noite", 1968)

### Narrativa curta 
* *Vindane* ("Os ventos", 1952)

### Poesía 
* *Løynde eldars land* ("Terra de lumes ocultos", 1953)

## Notas
Lingua terêna

A **lingua terêna** ou **etelena** é unha lingua da familia arauaca falada no Brasil, no estado de Mato Groso do Sur. A lingua ten unha gramática e dicionario publicados. Moitos membros do pobo terêna teñen escaso coñecemento da lingua portuguesa. Arredor do 20% están alfabetizados na súa lingua, e o 80% restante en portugués. O terêna está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

A lingua terêna ten unha sintaxe activa-estativa e unha orde verbo-obxecto-suxeito.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
* 
* 
*
Celia Cortés

**Celia Cortés Rivas**, nada en Toledo en 1915 e finada en Monforte de Lemos en 1995, foi unha pintora galega e ilustradora de libros. Desenvolveu a súa vida artística en Monforte de Lemos e unha das súas contribucións máis sinaladas foi o de ser a primeira muller en Galicia que pintou un mural nas paredes dun claustro dun mosteiro.

## Traxectoria 
Naceu en Toledo por estar alí destinado o seu pai, militar de carreira. Desde 1935 fixou a súa residencia en Monforte de Lemos, onde desenvolveu a súa carreira artística até o seu falecemento.

## Recoñecementos 
Foi distinguida con diplomas e medallas individuais no Salón de Outono de Madrid nos anos 1960 e 1961. Finalizou o encargo a finais de 1963, creando un mural de 7 metros de largo por 6 de longo polo que recibiu eloxios xa desde os bosquexos do abade da congregación beneditina, o pai Celestino María Gusi i Rosell e do mitrado de Samos, Mauro Gómez Pereira.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* VV. AA. (1999). Bieito Ledo Cabido, ed. *Enciclopedia Galega Universal*. Tomo 6º. Vigo: Ir Indo Edicións. p.&nbsp;518. ISBN&nbsp;84-7680-294-3.
Linguas moxo

As **linguas moxo** son unhas linguas da familia arauaca faladas polo pobo moxo da chaira de Moxos, no nordeste de Bolivia. As dúas linguas faladas polos moxo, o moxo trinitario e o moxo ignaciano, son tan distintas entre elas como o son das linguas arauacas veciñas. A lingua moxo magiana tamén era distinta. O moxo está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

As linguas moxo teñen unha sintaxe activa-estativa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas arauacas
### Bibliografía 
*Carvalho, Fernando O. de; Françoise Rose. Comparative reconstruction of Proto-Mojeño and the phonological diversification of Mojeño dialects. *LIAMES*, Campinas, v. 18, n. 1, p. 3–44, Jan./Jun. 2018. 
*Key, Mary Ritchie. 2015. Ignaciano dictionary. In: Key, Mary Ritchie & Comrie, Bernard (eds.) *The Intercontinental Dictionary Series*. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
*Gill, Ruth, e Wayne Gill. 2015. Trinitario dictionary. In: Key, Mary Ritchie & Comrie, Bernard (eds.) *The Intercontinental Dictionary Series*. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
Luciano del Río Fernández

**Luciano del Río Fernández**, coñecido como **Errante**, finado en Pontevedra nos anos cincoenta do século XX, foi un xornalista e escritor galego.
## Traxectoria 
Foi porteiro do Instituto de Pontevedra. Colaborou en *Diario de Pontevedra* e outros periódicos de Pontevedra utilizando o pseudónimo **Errante**. Fundou e dirixiu o periódico *La Provincia* (1917-1922).

## Obras 
* *El Castillo de Tenorio*, 1916.
* *Guerra de la Independencia. Páginas históricas de Pontevedra*, 1918.
* *Julio. Ensayo de novela*, 1959.

## Vida persoal 
Casou en Pontevedra con Maria de la Concepción Besada Méndez en 1903, e foi pai de Luciano del Río Besada.
## Notas
Naomi Oreskes

**Naomi Oreskes**, nada en Nova York o 25 de novembro de 1958, é unha historiadora da ciencia de nacionalidade estadounidense.

## Traxectoria 
Converteuse en profesora de Historia da Ciencia e profesora asociada de Ciencias da Terra e Planetarias da Universidade Harvard en 2013, tras 15 anos como profesora de Historia e Estudos da Ciencia na Universidade de California en San Diego. Traballou en estudos de xeofísica, asuntos ambientais como o quecemento global, e en historia da ciencia. En 2010, Oreskes publicou en colaboración *Merchants of doubt*, onde identifica paralelismos entre o debate sobre o cambio climático e outras controversias públicas anteriores.

### *Beyond the Ivory Tower* 
Oreskes escribiu un ensaio titulado "Beyond the Ivory Tower: The Scientific Consensus on Climate Change" na edición do 3 de decembro de 2004 da revista *Science*. Nel realiza unha análise "dos 928 resumos de traballos publicados en revistas científicas, con revisión por pares, entre 1993 e 2003, atopados na base de datos ISI coa clave 'cambio climático'". Oreskes e Conway, ambos historiadores da ciencia, sinalaron paralelismos notables entre o debate sobre o cambio climático e as controversias máis antigas, como os efectos nocivos para a saúde do tabaco, a choiva ácida ou o buraco de ozono. Argumentan que a estratexia elixida polos que se opoñen a tomar medidas é sempre espallar dúbidas e confusión sobre o que di a ciencia respecto diso. Observaron que Fred Seitz, Fred Singer e algúns outros científicos acreditados uniron en todos os casos forzas con laboratorios de ideas económicos e conservadores, e grandes empresas privadas, na tarefa de desacreditar o consenso científico sobre estas e outras cuestións de interese público.

## Notas