Cristina de Pizán

miniatura|Christine de Pisan - Project Gutenberg
**Cristina de Pizán**, coñecida en lingua francesa como **Christine de Pisan**, nada en Venecia en 1364 e finada no mosteiro de Poissy (Francia) cara a 1430, foi unha filósofa, poeta e humanista italiana medieval. Está considerada a primeira escritora profesional da historia.

## Traxectoria 
Foi filla de Tomás de Pizán, un físico, astrólogo da corte e chanceler da república de Venecia. Logo do nacemento de Cristina, o pai aceptou ir á corte de Carlos V de Francia como astrólogo real, alquimista e físico. Nese ambiente Cristina aprendeu a falar francés, italiano e latín. No arquivo real, que incluía un gran número de manuscritos, descubriu os textos clásicos e o humanismo do primeiro renacemento.

miniatura|De Pisán ensinando ao seu fillo, Jean Castel.

En 1380 casou con Étienne du Castel, secretario da corte, con quen viviu un matrimonio feliz. Nese mesmo ano finou o rei Carlos V, co que o seu traballo se viu reducido. En 1390 finaron o seu pai e o seu marido, quedando viúva a cargo de tres nenos, a súa nai e unha sobriña. A pequena cantidade de cartos herdada do seu marido foi obxecto dunha disputa legal.

Cristina decidiu manter a súa familia facéndose escritora. Os seus poemas, cancións e baladas axiña tiveron boa acollida. A súa popularidade aumentou e foi apoiado por cabaleiros e damas, como os duques de Burgundy (Berry, Brabante e Limburgo), o rei Carlos VI e a súa esposa Isabel de Baviera-Ingolstadt.

Cristina estaba devastada polas hostilidades con Inglaterra no marco da guerra dos Cen Anos, e en 1418 retirouse a vivir nun convento. Foi contemporánea da líder militar Xoana de Arco, quen convenceu o rei Carlos VII para que expulsase os ingleses de Francia. A ela dedicou unha das súas últimas obras, *Ditie de Jehanne dArc*, en 1429, onde celebra a súa aparición pois, segundo de Pizan, reivindica e recompensa os esforzos de todas as mulleres en defensa do seu propio sexo. 

miniatura|De Pisán presenta o seu libro a Margarida de Borgoña. Ilustración da obra *A cidade das mulleres*, 1405.

## Obra 
[miniatura|Ilustración del *Epitre d´Othea* ([1400).]]

En 1400 publicou ''L'Épistre de Othéa a Hector*, un conxunto de 90 contos alegóricos. De 1403 é *Livre de la mutation de fortune*, un poema longo con exemplos tomados da súa vida e da doutros personaxes famosos. Tamén dese ano é *Le Chemin de long estude*. En 1404 Filipe II de Borgoña encargoulle a biografía do seu irmán falecido, Carlos V de Francia. Así, en *Le Livre des Fais et bonnes meurs du sage roy Charles V* ("Os feitos e boas maneiras do rei Carlos V"), incluía un informe loubador e detallado do rei e da súa corte.

En 1406 publicou *Le Livre des trois vertus* ("O libro das tres virtudes"), adicado á delfina francesa Margarida de Borgoña, pouco despois do seu matrimonio con Luís de Valois, duque de Guiena. No texto aconselláballe "o que debía aprender e como debía comportarse". O manuscrito puido ser encargado polo pai de Margarida, Xoán I de Borgoña. Tempo despois Margarida casou en segundas nupcias con Artur III da Bretaña, quen combateu no bando de Xoana de Arco. O poema que Cristina lle adicou á doncela de Orleáns puido ser encomendado por Margarida de Borgoña antes de falecer.

Os seus poemas organízanse en coleccións que seguen unha trama narrativa. Moitos deles teñen carga autobiográfica, como *Seulette suy et seulette vueil estr* ("Soíña estou e soíña quero estar"), e contiñan información biográfica detallada, algo infrecuente na época. Os seus primeiros poemas, baladas de amores perdidos, transmitían a tristeza por quedar viúva de forma prematura, e fixéronse populares de inmediato. Calcúlase que entre 1393 e 1412 compuxo unhas 300 baladas e numerosos poemas breves.

[miniatura|A autora presenta o seu libro a [Isabel de Baviera-Ingolstadt|Isabel de Baviera.]]

Estivo implicada na primeira polémica literaria francesa, considerada un rudimentario manifesto de movemento feminista. Escribiu varias obras en prosa defendendo as mulleres fronte ás calumnias de Jean de Meung no *Roman de la Rose*. *L'Épistre au Dieu d'amours* ("A epístola ao Deus dos Amores", 1399) e *Dit de la Rose* ("Dito da Rosa", 1402), critican a segunda parte de *Roman de la Rose*, que provocara un considerable debate entre a intelectualidade da época. *L'Épistre au Dieu d'amours* foi escrita para opoñerse ás actitudes cortesás con respecto ao amor.

A súa autobiografía *La visión de Christine* (1405) naceu como réplica aos seus detractores. Deulle continuidade coa obra *A cidade das mulleres* (1405), unha colección de historias de heroínas do pasado, e considerada por parte da crítica actual como precursora do feminismo contemporáneo. Na obra *O segundo sexo* (1949), Simone de Beauvoir di que en *Epitre au Dieu d'Amour* é "a primeira vez que vemos unha muller tomar a súa pluma en defensa do seu sexo". En 1406 publicou outro libro con esta temática, chamado *Le Livre des trois vertus*. En 1429 escribiu *Ditie de Jehanne d'Arc*, onde reivindica e recompensa os esforzos de todas as mulleres en defensa do seu propio sexo.

Tamén opinou sobre política en *Epistre à Isabelle de Bavière* (1405) e sobre xustiza militar en *Le Livre des Faits d'armes et de chevalerie* (1410).

* * Cent Ballades* (1399)
* * L´Epistre au Dieu d´Amours* (1399)
* * Le Debat Deux Amants* (1400)
* * Le Livre des Trois Jugemens* (1400)
* * Le Livre du Dit de Poissy* (1400)
* * Enseignemens Moraux* (1400)
* * Proverbes Moraux* (1400)
* * Epitre d'Othea* (1400)
* * Epistres du Debat su le Roman de la Rose* (1401-1403)
* * Cent Ballades d´Amant et de Dame* (1402)
* * Le Dit de la Rose* (1402)
* * Oraison Nostre Dame* (1402)
* * Livre du Chemin de Long Estude* (1403)
* * Le Livre de la Mutation de Fortune* (1403)
* * Dit de la Pastoure* (1403)
* * Le Livre du Duc des Vrais Amants* (1404)
[miniatura|Ilustración da obra *A cidade das mulleres*, [1405.]]
* * Livre des Fais et Bonnes Meurs du Sage Roy Charles V* (1404)
* *A cidade das mulleres* (*Le Livre de la Cité des Dames*, 1405)
* * Le Livre des trois vertus à l'enseignement des dames* (1405)
* * L´Avision Christine* (1405)
* * Epistre à la reine Isabeau* (1405)
* * Le Livre de la Prod´hommie* (1405-1406)
* * Livre du Corps de Policie* (1407)
* * Sept Psaumes Allegorises* (1410)
* * Le Livre des Fais d´Armes et de Chevalerie* (1410)
* * La Lamentation sur les Maux de la France* (1411-1412)
* * Livre de la Paix* (1413)
* * L´Epitre de la Prison de Vie Humaine* (1418)
* * Heures de Contemplation sur la Passion de Nostre Seigneur* (1420)
* * Le Ditie de Jehanne d´Arc* (1429)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* Mathilde Laigle (1912): *Le livre des trois vertus de Christine de Pisan et son milieu historique et littéraire''. París, Honoré Champion. Collection Bibliothèque du XV siècle.
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Manuscritos e primeiras edicións, na web da Biblioteca Nacional de Francia
* Obras completas na web do Proxecto Gutenberg