Viveiro

**Viveiro** é un concello e unha cidade, situada na provincia de Lugo, na comunidade autónoma de Galicia. Ao mesmo tempo, está situado dentro da comarca da Mariña Occidental. Nela tamén se atopa a sede do partido xudicial número 6 da provincia.

O seu termo municipal está situado na rexión costeira da Mariña, ocupando unha superficie de 109,3&nbsp;km². Este territorio sitúase no val formado polo río Landro, que se estende polo sur dende os pedemontes da Serra do Xistral, e que desemboca ó norte na ría de Viveiro, que é unha das rías pertencentes á rexión das Rías Altas, que desembocan ó mar Cantábrico.

A fundación de Viveiro data da Idade de Ferro, como se pode ver nos numerosos sitios arqueolóxicos de asentamentos celtas. A partir dos séculos XII e XIII, Viveiro comezou a tomar especial relevancia, coa puxanza da vila medieval, da que hoxe aínda se conserva a súa zona vella.

Viveiro dispón dun variado catálogo patrimonial, no que destacan os seus monumentos históricos de tipo civil e relixioso, o seu patrimonio artístico-cultural e o seu patrimonio natural. Así mesmo, as súas diversas festividades de interese turístico atraen a numerosos visitantes a cidade, entre as que destacan a Semana Santa de Viveiro, a Rapa das Bestas de Candaoso e a Romaría do Naseiro, estando as tres consideradas como Festas de Interese Turístico Nacional.

## Xeografía 
### Demografía 
Con 15&nbsp;932 habitantes, segundo o censo do IGE no 2014, Viveiro é o terceiro concello con máis poboación da provincia, por detrás de Lugo e de Monforte de Lemos. O mesmo tempo, é o termo municipal máis poboado da comarca, así como o centro de influencia dos concellos limítrofes. A poboación concéntrase en tres núcleos principais: Viveiro, Covas e Celeiro, aínda que o crecemento urbanístico tende a unificación dos tres núcleos.

Colors= 
  id:AO  value:blue
  id:AE  value:red
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:800 height:700
PlotArea = width:700 height:500 left:60 bottom:45

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:16500

TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0

TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

PlotData=
  width:30 mark:(line,white) align:left fontsize:12

  bar:1900      from:0 till:12843 color:AO 
  bar:1910      from:0 till:13378 color:AO
  bar:1920      from:0 till:12490 color:AO 
  bar:1930      from:0 till:12429 color:AO
  bar:1940      from:0 till:13930 color:AO
  bar:1950      from:0 till:13483 color:AO
  bar:1960      from:0 till:13274 color:AO
  bar:1970      from:0 till:12942 color:AO
  bar:1981      from:0 till:14562 color:AO
  bar:1991      from:0 till:14877 color:AO
  bar:2000      from:0 till:14456 color:AO
  bar:2010      from:0 till:16211 color:AE

PlotData=

  bar:1900 at:12843 fontsize:XM text: 12&nbsp;843 shift:(-17,5)
  bar:1910 at:13378 fontsize:XM text: 13&nbsp;378 shift:(-17,5)
  bar:1920 at:12490 fontsize:XM text: 12&nbsp;490 shift:(-17,5)
  bar:1930 at:12429 fontsize:XM text: 12&nbsp;429 shift:(-17,5) 
  bar:1940 at:13930 fontsize:XM text: 13&nbsp;930 shift:(-17,5)
  bar:1950 at:13483 fontsize:XM text: 13&nbsp;483 shift:(-17,5)
  bar:1960 at:13274 fontsize:XM text: 13&nbsp;274 shift:(-17,5)
  bar:1970 at:12942 fontsize:XM text: 12&nbsp;942 shift:(-17,5)
  bar:1981 at:14562 fontsize:XM text: 14&nbsp;562 shift:(-17,5)
  bar:1991 at:14877 fontsize:XM text: 14&nbsp;877 shift:(-17,5) 
  bar:2000 at:14456 fontsize:XM text: 14&nbsp;456 shift:(-17,5)
  bar:2010 at:16211 fontsize:XL text: 16&nbsp;211 shift:(-30,5)

TextData=
  pos:(200,500) text: Evolución da poboación en Viveiro dende o ano 1900

* Fonte: Instituto Nacional de Estadística

## Historia 
Poboamento orixinario das primeiras tribos que habitaron a franxa noroeste, recibiu o nome de Zoela. Durante a romanización foi empregado como campamento romano e ao final estabeleceuse a actual vila de Vivarium. No medievo foi un centro comercial de mediano tamaño que exportaba liño, viño e laranxas aos mercados dos Países Baixos (liño) e Gran Bretaña (viño e laranxas). Experimentou certa relevancia na Idade Moderna, aínda que o seu desenvolvemento nesa altura foi escaso.

No século XIX afúndese na ría a Fragata Santa María Magdalena, cando intentaba refuxiarse do vento norte no porto desta cidade. Esta traxedia causou unha forte conmoción na poboación, que contribuíu con víveres e roupa ás poucas persoas que sobreviviron. En recordo do sinistro construíuse un monumento ás persoas afogadas na praia de Covas.

Viveiro é centro comercial e de lecer para a xente dos concellos limítrofes. Conta, ademais, cun importante porto pesqueiro situado na vila de Celeiro. Cun total de 90 buques censados, é un dos portos máis importantes de Galiza. Esta frota compóñena embarcacións de baixura-artesanal, cerco, arrastre de litoral, volanta e arrastre do Gran Sol. A especie máis importante tanto por volume como por facturación é a pescada.

Dende o 2004 o cronista oficial de Viveiro é Carlos Nuevo Cal.

## Cultura 
### Toponimia 
O nome Viveiro procede do idioma latín, *Vivarium*. Dende un punto de vista etimolóxico, *Vivarium* significa un terreo onde se cultivan árbores e plantas ou un lugar onde se manteñen ou se crían dentro da auga peixes, moluscos e outros animais. Co paso dos séculos, este foise transformando en *Vivario*, *Vivairo* e *Viveiro*.

Non obstante, existen algúns historiadores, coma Boulet, que consideran que o nome Viveiro non procede do latín senón das linguas célticas, sendo unha composición das palabras *Bi* (montaña) e *Ber* (empinada), teoría esta que se reforza ó estar a localidade na saia de montañas empinadas.

### Xentilicio 
O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «», «» ou «».

Existen varias formas de referirse os habitantes de Viveiro. A forma *vivariense* é a forma culta, que procede do latín, *Vivarium*. A forma oficial é *viveirense *(no Dicionario da Real Academia Galega). E por último, existe unha terceira forma, *viveirés*.

### Patrimonio 
[200px|miniatura|esquerda|[Porta de Carlos V, desde a Ponte da Misericordia]]
A **Porta Maior**, **Porta de Carlos V** ou **Porta do Castelo**, foi construída no ano 1548 para honrar o rei cando pasou por Viveiro. É de estilo plateresco e foi declarada Monumento Nacional en 1942. Unha inscrición sobre o arco indica que foi construída "Sendo correxedor o licenciado Canosa de Tordesillas"; cadanseu lado da porta ten os escudos da cidade e de Galicia; no corpo superior, un grande escudo do emperador Carlos I, co seu busto no frontón triangular. Dentro do arco, nunha furna, está a imaxe de San Roque, do século XVIII, que estivo na fachada da casa do Corrixidor até 1867.

As outras dúas portas aínda existentes son a **Porta do Valado**, que conserva restos da primitiva muralla, e a **Porta da Vila**, en cuxo arco se garda unha imaxe de Cristo do século XVIII entre outras dúas da Virxe e San Xoán, do século XVI. A inscrición ERA MCCLV IN TEMPOR AF dá o ano 1217 como probábel para a súa construción.

A ponte da Misericordia, ou **Ponte Maior**, cruza a ría até Covas. Construíuse entre 1462 e 1544 e recibe o nome pola capela da Misericordia, construción renacentista (s. XVII) que se atopa no extremo oeste. A ponte conserva dez arcos de pedra de cantería de medio punto, con luces de entre 6 e 7,8 m.
miniatura|250px|Igrexa de San Francisco.
A **Praza Maior** está presidida polo monumento a Pastor Díaz, recentemente desprazado cara a unha esquina.

A igrexa románica de Santa María do Campo (s. XII) ten na portada principal tres pares de columnas co tímpano liso. A torre das campás rematouse no século XVIII e a do reloxo no XIX. No século XV engadíuselle unha capela lateral, no XVI a sancristía e no XVIII a capela do Rosario.

A Igrexa conventual de San Francisco tamén é Monumento Nacional. É gótica (s. XIV mais claustro do XVII). A ábsida ten ventanais altos e estreitos. Na capela gótica de Santo Ildefonso hai un retablo do século XIV. No muro esquerdo da nave atópase o sartego oxival da beata Costanza de Castro.

### Etnografía 
#### Festas e celebracións 
* Semana Santa. 
* San Roque (Patronais), 15 de agosto.
* Romaría do Naseiro (cuarto domingo de agosto).
* Festas da Virxe do Carme.
* Resurrection Fest, un festival de música extrema centrado no metal, hardcore e punk.

### Símbolos 
; Títulos 
Viveiro ostenta a categoría histórica de cidade, cos títulos de «Moi nobre e moi leal» e con tratamento de «Excelencia» para o seu concello. O concello de Viveiro, en sesión do 18 de xuño de 1891, solicitou ó Ministro de Gobernación a concesión do título de cidade e o tratamento de «Excelencia» para o concello, baseando esta súplica:

O 30 de xuño de 1891, a raíña rexente María Cristina de Habsburgo-Lorena, aceptou a petición de título de cidade e o tratamento de Excelencia, por medio dun Real Decreto promulgado na mesma data en Aranjuez, títulos que aínda conserva hoxe en día.

;Escudo
85px|esquerda

O escudo heráldico municipal de Viveiro está composto dos seguintes elementos:

;Bandeira
150px|dereita
A bandeira municipal de Viveiro está composta de seis franxas horizontais de igual ancho entre si. As súas cores son o azul e o branco, sendo a primeira franxa da parte superior en cor azul. O seu deseño é igual que no da Provincia marítima de Lugo, xa que séculos antes se coñecía como a Provincia marítima de Viveiro.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:PortoDeportivoViveiro050731.JPG|Vista do porto deportivo, tomada co fondo de Celeiro
Ficheiro:RiaViveiro050731.JPG|A canle de saída da zona interna da ría de Viveiro. Ao fondo, Celeiro. Á esquerda, Covas
Ficheiro:GaleriasViveiro2 050731.JPG|Galerías
Ficheiro:Viveiro - Concello - 01.jpg|Casa do concello.
Ficheiro:Viveiro - Placa altitud sobre el nivel del mar - 01.JPG|Placa altimétrica.

## Lugares de Viveiro 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Viveiro vexa: Lugares de Viveiro.

## Parroquias 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Viveiro

### Ligazóns externas 
* Toponimia de Viveiro 
* A. Lage-Seara.(2019) "Patrimonio Histórico de Viveiro debuxado"