open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Labio (artrópodos)

[miniatura|280px|[Radiación adaptativa|Adaptacións das pezas bucais dos insectos.
**lr** (vermello): labro, **md** (verde): mandíbulas, **mx** (amarelo): maxilas, **lb** (azul): **labio**.]]

O **labio**, tamén chamado **labio inferior** ou ***labium*** (esta última voz do latín científico) é a máis posterior das pezas bucais dos insectos e algúns miriápodos (sínfilos). Sitúase tras das maxilas e representa o chan da boca.

Usualmente leva un par de pequenos apéndices chamados palpos labiais (estruturas diferentes das de igual nome nos moluscos bivalvos).

O labio é unha peza impar resultado da fusión de dous apéndices, o segundo par de maxilas. Comprende as seguintes partes:
***Mento** (ou ***mentum***). Parte basal que conecta o labio coa cápsula cefálica.
***Hipofarinxe**. Parte dorsal.
***Paraglosas**. Parte apical.
***Palpos labiais**. Proxecciónes laterais formadas por varios artellos.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Mandíbula (artrópodos)
*Maxila
*Pezas bucais
*Palpo labial
John A. Ryder

**John Adam Ryder**, nado o 29 de febreiro de 1852 no Condado de Franklin, Pensilvania, e finado o 26 de marzo de 1895, foi un zoólogo e embriólogo estadounidense.

## Traxectoria 
Desde 1880 a 1886 traballou na *United States Fish Commission*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras de ou sobre John Adam Ryder
Maxílula

[miniatura|350px|Esquema dun [malacostráceo. No céfalon, móstranse (en cor rosa) as mandíbulas, as **maxílulas** e as maxilas.]]
Chámase **maxílula** a cada un dos membros do primeiro par de maxilas dos crustáceos.

Son cada un dos dous cuartos apéndices cefálicos dos crustáceos, situados no somito maxilar, birrámeos, provistos no lado interno de varias láminas mastigadoras e forma de follas flexíbeis.

## Etimoloxía 
O termo maxílula é unha adaptación  do latín científico *maxilla*, coa adición do sufixo diminutivo *-ula*. Literalmente: 'maxila pequena'.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Garrido, Carlos (1997): *Dicionário terminológico quadrilíngue de zoologia dos invertebrados*. A Corunha: Associaçom Galega da Língua. ISBN 84-8730-512-1.

### Outros artigos 
* Pezas bucais
* Mandíbula (artrópodos)
* Maxila

### Ligazóns externas 
* maxillula en *Academic Dictionaries and Encyclopedias* 
* maxillula en encyclopedia.com
Rocío Igarzábal

**Rocío Igarzábal**, nada en San Isidro (Bos Aires) o 24 de agosto de 1989, é unha actriz, modelo e cantante arxentina. Tamén é coñecida polo seu papel de *Vale Gutiérrez* na telenovela xuvenil arxentina *Casi Ángeles* e pola súa etapa de cantante no grupo de música pop derivado chamado *Teen Angels*.

## Traxectoria 
No 2011, Rocío concreta unha participación especial na serie *Super torpe* como "Lucía". A produción de Disney Channel era protagonizada pola súa amiga Candela Vetrano e o seu ex-mozoPablo Martínez. Coa banda dos Teen Angels, Rocío volveu ao teatro, onde fixo varios espectáculos musicais xunto cos integrantes Lali Espósito, Peter Lanzani, Nicolás Riera e Gastón Dalmau durante os anos 2011 e 2012.

Co fin da banda, Rocío adopta unha nova vida de actriz. Despois da serie *Casi Ángeles*, nos anos 2012 e 2013, Rocío interpretou unha personaxe chamada Brenda Bandi en *Dulce amor*. No seu último capítulo, a novela foi exhibida no teatro Gran Rex. Aínda en 2013, Rocío protagonizou *Taxxi Amores Cruzados* como Tania Shelley, compartindo escenario con Gabriel Corrado, Catherine Fulop e Nicolas Riera, que tamén integrou a banda dos Teen Angels. Tamén en 2013, Rocío debutou no cinema, no seu primeiro documental versión 3D da serie dos Teen Angels.

### Televisión 
### Teatro
### Discografía 
### Curtametraxes 
### Publicidade 
## Notas
NEO Scavenger

***NEO Scavenger*** é un videoxogo de rol e primeiro proxecto da desenvolvedora independente Blue Bottle Games, estudio liderado por Daniel Fedor, un antigo empregado de BioWare. O xogador controla un personaxe que esperta nun laboratorio crioxénico atopándose cun mundo post-apocalíptico en ruínas. O obxectivo inmediato do xogo e manter ó personaxe vivo procurando comida, roupa e refuxio nas diversas ruínas do mapa e tratando posibles enfermidades, ademais de defenderse de diversos posibles atacantes. O desenvolvedor publicou inicialmente unha demo para navegador, e ofreceu diversas opcións para acceder á beta e á versión completa do xogo.

## Argumento
Nun mundo post-apocalíptico, o protagonista Philip Kindred esperta nunha cámara dun laboratorio crioxénico, sen nada máis que unha bata médica e sen acordarse do que lle sucedeu, procurando escapar e sobrevivir nese mundo.

## Mecánica de xogo
O xogador controla ó personaxe protagonista seguindo unha serie de quendas, nun mapa isométrico de cadros hexagonais. O protagonista pode sufrir varias doenzas, incluíndo hipotermia, diarrea, deshidratación e malnutrición, para as que debe procurar tratamento usando varios obxectos do xogo, evitando que lle produzan a morte. Este sistema foi substituído por outro máis complexo que permite accións coma agarrar as pernas do contrincante e tiralo ó chan, por exemplo.

## Galería de imaxes

File:NEO Scavenger screenshot 01.png|Escena inicial no laboratorio
File:NEO Scavenger screenshot 03.png|Pantalla do inventario do protagonista
File:NEO Scavenger screenshot 09.png|Escena do xogo
File:NEO Scavenger screenshot 08.png|Combate

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*
Joseph Michael Schmondiuk

**Joseph Michael Schmondiuk** (en ), nado en Wall (Pensilvania) o 6 de agosto de 1912 e finado en Filadelfia o 25 de decembro de 1978, foi un eclesiástico grecocatólico ucraíno, entre 1977 e 1978 3º arcebispo metropolita de Filadelfia.

## Notas
Oleksandr Stoika

**Oleksandr Stoika** (en ), nado en Karachyn (Austria-Hungría) o 16 de outubro de 1890 e finado en Uzhhorod (Reino de Hungría) o 31 de maio de 1943, foi un eclesiástico grecocatólico ruteno, entre 1932 e 1943 bispo de Mukacheve.
## Traxectoria 
Naceu en Karachyn o 16 de outubro de 1890. Estudou a secundaria en Uzhhorod, e a partir de 1910 no Seminario Teolóxico de Uzhhorod e no Seminario Central de Budapest, logo do cal foi ordenado sacerdote o 17 de decembro de 1916. Traballou como secretario do bispo até 1930, e logo da morte de Petro Gebei administrou a eparquía, até que en maio de 1932 foi nomeado bispo de Mukacheve.

Logo de ser elixido bispo, Stoika traballou para mellorar a situación económica dos seus fieis: lanzou o "evento de Pascua", que recadou fondos en todo o país para os pobres. Durante o seu episcopado abriu internados para os cativos en Uzhhorod, ordenou a 158 sacerdotes, e dirixiu 163 misións para promover a volta á Igrexa de moitos afastados. Cóntanse 67 igrexas entre as construídas e renovadas durante o seu mandato, e visitou persoalmente cada unha das parroquias da eparquía. Finou en Uzhhorod o 31 de maio de 1943.

## Notas
Agustín Álvarez Araujo

**Agustín Álvarez Araujo**, coñecido como **Tito** ou **Caralladas**, nado en Rorís (Teis, Vigo) en 1918 e finado en Vigo o 30 de maio de 1947, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Carpinteiro veciño do Paraixal (Teis) e militante do PCE. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi mobilizado e participou na guerra civil no exército franquista. Desertor do exército, estivo preso en Mozarrifar (Zaragoza). Foi novamente arrestado en 1945, pero logrou escapar. Uniuse ao grupo de Manuel Simón Campos, activo na área de Vigo e o sur da provincia de Pontevedra, en outubro de 1946. En novembro de 1946 incorporouse ao destacamento Paco Barreiro da V Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia. Morreu nun enfrontamento coa Garda Civil, detrás da Praza de Abastos, en Teis o 30 de maio de 1947.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Kufiya

miniatura|Home iraquí fotografado no 2003 levando unha kufiya.
[miniatura|[Yasser Arafat levando a súa icónica kufiya en 1974.]]

A ***kufiya*** ou ***keffiyeh*** (en , que significa "da cidade de Kufa" (en ); plural كوفيات), tamén coñecida como ***ghutrah*** (), ***shemagh*** (, ***chafiye*** (en ) ou ***cemedanî*** (en ), é unha peza de vestir tradicional do Oriente Medio con forma de bufanda a cadros, polo xeral feitos de algodón. É levada polos árabes, así como polos xudeus mizrahi e os kurdos.

É empregado en rexións áridas xa que proporciona protección contra as queimaduras do Sol, o po e a area. O seu recoñecible patrón de cadros pode ter a súa orixe nas antigas representacións mesopotámicas de redes de pesca ou espigas de gran, mais a verdadeira orixe deses patróns aínda é descoñecida.

A finais da década de 1980, a *kufiya* converteuse nun complemento de moda nos Estados Unidos de América e, durante a década de 2000, fíxose moi popular entre a mocidade de Tokyo, onde era vestido como estilo de roupa de camuflaxe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
* The lexicon includes more references explaining what a sudra is on page 962.
Juan Couto Sanjurjo

**Juan Couto Sanjurjo**, **Simeón**, nado en Ardemil (Ordes) o 31 de xaneiro de 1917 e finado en Buscás o 12 de outubro de 1999, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Actuou como enlace e ao ser descuberto pola Garda Civil, botouse ao monte en xaneiro de 1946, incorporándose ao destacamento Manuel del Río Botana dirixido por Manuel Ponte. Participou no asalto a un tren cargado de armamento na liña A Coruña-Santiago de Compostela. Foi reclamado polo Xulgado Militar da Coruña en setembro de 1946. Perdeu o ollo dereito ao recibir unha perdigoada nunha refrega con veciños de Oíns (Arzúa) o 6 de decembro de 1946. Logrou escapar, con Emilio Pérez Vilariño, no enfrontamento de Fontao onde foron asasinados Manuel Ponte Pedreira, Manuel Díaz e Manuel Rodríguez Suárez o 15 de maio de 1947. Tamén escapou da caída da V Agrupación.

Cando capturaron a Benigno Andrade García en marzo de 1952, estaba enfermo oculto noutro lugar, o que lle permitiu escapar da detención. Foi detido en Visantoña (Mesía) o 22 de xuño de 1952 despois de que os seus dous compañeiros, Manuel Ramiro Souto e José Galán Núñez morresen resistindo á Garda Civil que rodeaba a casa onde estaban agochados. Xulgado en consello de guerra o 6 de xullo de 1953 acusado de participar no asasinato do cura de Viós (Abegondo), foi condenado á pena de morte, que foi conmutada por cadea perpetua. Pasou polas cadeas da Coruña, onde coincidiu con Foucellas, Dueso en Santoña (5 anos), Alcalá de Henares (3 anos), Carabanchel e Guadalajara. Foi posto en liberdade en 1963, e instalouse na Coruña. Finou en Buscás o 12 de outubro de 1999.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* 

* 
### Ligazóns externas 
* Guerrilleros mas activos de la "IV Agrupacion" de la guerrilla antifranquista en la comarca de Betanzos, As Mariñas y zona de Abegondo
Emilio Pérez Vilariño

**Emilio Pérez Vilariño**, coñecido como **Emilio** ou **Claudio Beas**, nado en Bodeus (Santa María de Lurdes, Curtis) o 16 de outubro de 1918 e finado en Fisteus o 5 de xaneiro de 1951, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Militante da CNT, desertou do Rexemento de Cabalería da Coruña en 1941. Botouse ao monte en 1942 e integrouse no grupo de Benigno Andrade García. En maio de 1946 o grupo, composto por Benigno Andrade, Emilio Pérez, Francisco Cousillas Pombo, Manuel Pena Camino e Lisardo Freijo López, pertencía á IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia ao mando de Manuel Ponte Pedreira na zona central da provincia da Coruña.

Foi acusado pola Garda Civil de participar no ataque ao cuartel de Vimianzo en novembro de 1946 e de executar ao cura de Viós (Abegondo). O 21 de abril de 1947 durante un enfrontamento preto do Fontao onde foron mortos Manuel Ponte Pedreira, Manuel Díaz Pan e Manuel Rodríguez Suárez, Emilio logrou escapar, vestido como un labrego, con Juan Couto Sanjurjo. Despois de permanecer oculto uns meses en Ourense, converteuse en 1948 en adxunto de Francisco Rey Balbís, o novo comandante da IV Agrupación. Reclamado polo xuíz militar de Santiago de Compostela en novembro de 1948 xunto con José María Castelo Mosquera, Francisco Paz Fornos e Manuel Ramiro Souto. Cercado pola Garda Civil, foi morto o 5 de xaneiro de 1951 en Fontá (Fisteus, Curtis).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

*
José Antonio Cortiñas Blas

**José Antonio Cortiñas Blas**, coñecido como **Fondista** ou **M. Vega**, nado en Cortes (Bergondo) o 6 de outubro de 1921 e finado en Oleiros o 18 de xullo de 1951, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Actuou como enlace da IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia dende 1946. Afiliado ao PCE, entrou na guerrilla en 1948 fuxindo da detención. O Xulgado Especial de Accidentes Ferroviarios da Oitava Rexión Militar publicou en setembro de 1948 unha requisitoria contra el, Francisco Rey Balbís, Jesús Valeiro Gómez e Antonio López Arias. Requisitoria que volveu repetirse ao mes seguinte cos engadidos de José María Díaz Pan, Emilio Claudio Díaz, Enrique Ferreirós Candamo, José Remuiñán Barreiro, José Pedreira de la Iglesia e José Blanco Núñez. Foi comisario político do destacamento Santiago Álvarez cando o comandaba Jesús Valeiro Gómez. Dende xaneiro de 1950 formou parte do Comité Rexional do PCE dirixido por José Ricardo Sevil como delegado da Coruña, dedicándose a labores de captación. Morreu ao estourarlle unha granada nunha taberna de San Pedro de Nós o 18 de xullo de 1951.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Guerrilleros mas activos de la "IV Agrupacion" de la guerrilla antifranquista en la comarca de Betanzos, As Mariñas y zona de Abegondo
Xosafat Kuntsevych

**Xosafat Kuntsevych** (en , en , en ), nado en Volodymyr-Volynskyi arredor de 1580 e finado mártir en Witebsk o 12 de novembro de 1623, foi un relixioso basiliano greco-católico.

## Traxectoria 
Foi arcebispo de Polack dende 1618 até o seu pasamento. A Igrexa católica venérao como santo, celebrando a súa festividade o 12 de novembro.
Órgano de Tömösvary

[miniatura|Órgano de Tömösvary de *[Necator americanus*, un diplópodo.]]
[miniatura|Órgano de Tömösváry, sinalado coa [Seta|frecha, na cabeze dun sínfilo, xusto na base dunha antena.]]

Os **órganos de Tömösvary** son órganos sensoriais pares exclusivos dos miriápodos e os colémbolos.

Situados na base das antenas, a súa función exacta non foi aínda dilucidada de maneira adecuada. Sinaláronse diversas funcións para ditos órganos: detectores de substancias químicas (olfacto), presión, humidade, ou vibracións (audición).

Cada órgano está formado por un disco provisto dun poro central onde van parar os extremos distais das neuronas sensitivas.

Este órgano foi descrito por primeira vez en 1883 polo miriapodólogo húngaro Ödön Tömösváry (1852-1884).

## Notas
Giuseppe Pasotto

**Giuseppe Pasotto**, nado en Bovolone (Italia) o 6 de xullo de 1954, é un relixioso estigmatino italiano, dende 1996 administrador apostólico do Cáucaso.
## Traxectoria 
Aínda mozo entrou no seminario dos estigmatinos e foi ordenado sacerdote o 12 de maio de 1979 polo cardeal Lucas Moreira Neves.
## Premios e distincións 
En decembro de 2015 foi nomeado cidadán honorario do concello de Bovolone.

## Notas
A Igrexa, András, Vilanova de Arousa

**A Igrexa** é un lugar da parroquia de András no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa, na comarca do Salnés. Segundo o IGE en 2016 tiña sete habitantes (tres mulleres e catro homes), a mesma cantidade ca en 2010 e un menos ca en 2005.

## Toponimia 
O topónimo **A Igrexa** (do latín , o lugar da igrexa) débese á presenza no lugar da igrexa de San Lourenzo de András.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de András 
### Parroquias de Vilanova de Arousa 
## Notas
A Manga

O topónimo **A Manga** pode referirse a:

;En Galiza
***A Manga**, lugar da parroquia de Figueroa, no concello de Abegondo;
***A Manga**, lugar da parroquia de San Mateo de Oliveira, no concello de Ponteareas;
***A Manga**, lugar da parroquia de András, no concello de Vilanova de Arousa;
***O Rego da Manga**, lugar da parroquia de Herbón, no concello de Padrón.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***As Mangas**, lugar da parroquia de Río Barba, no concello do Vicedo;
***A Manda**, lugar da parroquia de Coiro, no concello de Mazaricos.
Tapedello, András, Vilanova de Arousa

**Tapedello** é un lugar da parroquia de András no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia . Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016 , polo que non se poden achegar datos da súa poboación.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de András 
### Parroquias de Vilanova de Arousa 
## Notas
A Manga, András, Vilanova de Arousa

**A Manga** é un lugar da parroquia de András no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 108 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 47 eran mulleres e 61 homes, o que representa un descenso respecto ós anos 2010, cando tiña 117 veciños, e 2005, cando eran 118.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de András 
### Parroquias de Vilanova de Arousa
Fernando Iglesias Pérez

**Fernando Iglesias Pérez**, nado cara a 1883 e finado en Fiobre (Moruxo, Bergondo) o 12 de maio de 1965, foi un político galego.

## Traxectoria 
Na Segunda República Española foi elixido alcalde de Bergondo o 5 de xuño de 1931. Permaneceu no cargo até o 25 de xullo de 1936. Finou na súa casa de Fiobre o 12 de maio de 1965 con 81 anos.

## Vida persoal 
Foi pai de Fernando Iglesias Iglesias.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Alcaldes do Concello de Bergondo (A Coruña) 1836-2013
Juan Zapata Monteiro

**Juan Zapata Monteiro**, finado en Lubre (Bergondo) o 28 de febreiro de 1948, foi un político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Juan Zapata Amil. Foi nomeado xuíz municipal de Bergondo en 1920, permanecendo no posto até 1928. Xa no franquismo foi nomeado alcalde de Bergondo o 27 de setembro de 1947, mais a guerrilla matouno cinco meses despois, o 28 de febreiro de 1948, no lugar do Pilón da parroquia de Lubre.

## Vida persoal 
Casou con Antonia Cubeiro Amor e foi pai de María e Juan Zapata Cubeiro.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Alcaldes do Concello de Bergondo (A Coruña) 1836-2013
Manuel Rodríguez Suárez

**Manuel Rodríguez Suárez**, **Asturiano**, nado en Asturias e finado en Frades o 21 de abril de 1947, foi un guerrilleiro antifranquista.

## Traxectoria 
Chegou a Galicia con Florentino Menéndez Palacio a finais de 1946 fuxindo dunha caída do PCE en Asturias. Membro do destacamento Manuel del Río Botana, un dos catro grupos da Agrupación Pasionaria (antes IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia) comandado por Manuel Ponte Pedreira. Por mor dunha delación, a Garda Civil cercounos no Fontao (Abellá, Frades) e morreu no enfrontamento xunto con Manuel Ponte e Manuel Díaz Pan.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

*
Apéndice birrámeo

[miniatura|170px|**Apéndice birrámeo** dun [crustáceo.**1**-**5**: enditos; **6**: endopodio; **7**: exopodio; **8**: epipodio; **9**: protopodio.]]

Nos artrópodos, os **apéndices birrámeos** son aqueles apéndices provistos de dos eixes; é dicir, que están divididos en dúas ramas. Son característicos dos artrópodos acuáticos (trilobites e crustáceos).

A estrutura básica ideal dos apéndices dos artrópodos consta dunha parte basal ou *proximal*, que serve como punto de unión co cuerpo, e unha parte *distal* que, en principio, ten función locomotora.

Dependendo da morfología de dita parte distal,  distínguense dous tipos morfolóxicos de apéndices, os unirrámeo, cun só eixe (típicos dos artrópodos terrestres, como os arácnidos, os miriápodos e os insectos), e os birrámeos, con dous eixes.

## Estrutura dos apéndices birrámeos 
Os apéndices birrámeos posúen, como quedou dito, dous eixes. A zona proximal chámase protopodio ou simpodio, e é na que se articulan as dúas ramas, unha principal interna (endopodio) e outra secundaria externa (exopodio). O protopodio pode ter tamén exitos e enditos, ademais de epipodios con función respiratoria. Os apéndices birrámeos son típicos dos artrópodos acuáticos (trilobites e crustáceos).

Non hai acordo sobre que tipo de apéndice apareceu primeiro no curso da evolución. Propoxéronse as tres hipóteses posíbeis, é dicir, que o modelo primitivo era unirrámeo, que o modelo primitivo era birrámeo, e que os apéndices unirrámeos e birrámeos se orixinaron de modo independente.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Armengol, J. *et al*. (1986): *Artròpodes (I). Història Natural dels Països Catalans, 9*. Barcelona: Enciclopèdia Catalana, S. A. ISBN 84-85194-84-5.
* Garrido, Carlos (1977): *Dicionário terminológico quadrilíngue de zoologia dos invertebrados*. A Corunha: Associaçom Galega da Língua. ISBN 84-87305-12-1.

### Outros artigos 
* Apéndice (artrópodos)
* Apéndice unirrámeo
Gonóporo

[miniatura|Cara ventral dunha femia de lumbrigante americano (*[Homarus americanus*), membro da clase dos malacostráceos. Os gonóporos están nas bases do terceiro par de patas marchadoras, apuntando cara á cola.]]

O **gonóporo** ou **gonoporo**, ás veces chamado **gonadóporo**, e un poro ou orificio xenital presente na maioría dos invertebrados, especialmente nos artrópodos. Os hexápodos teñen un só, a excepción dos efemerópteros, que teñen dous. No caso das femiss deste grupo, os gonóporos son a abertura dos ovidutos, mentres que nos machos é un conduto exaculador.

## Situación dos gonópros nos diferentes grupos 
A posición do gonóporo varía considerabelmente nos diferentes grupos, pero é xeralmente constante dentro de cada grupo, o que permite que a súa posición poida ser utilizada como "marcador segmentario".

* Nos crustáceos malacostráceos, está no sexto segmeto segmento torácico; 
* Nos miriápodos sínfilos está no cuarto segmento do tronco; 
* Nos arácnidos, sitúase no segundo segmento do opistosoma.

Nos insectos e os cempés, os gonóporos están cerca da cola do animal,

Nos decápodos braquiúros as posicións dos gonóporos dos machos e as femias serve para identificar o xénero biolóxico. O do macho  encóntrase na base das patas, e os das fembis no esterno.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Brusca, R. C. & Brusca, G. J. (2005): *Invertebrados*, 2ª edición. Madrid: McGraw-Hill Interamericana. ISBN 0-8789-3097-3.
* Frings, H. e Frings, M. (1975): *Conceptos de Zoología*. Madrid: Editorial Alhambra. ISBN 84-205-0505-6.
* Hickman, C. P., Ober, W. C. & Garrison, C. W. (2006): *Principios integrales de zoología*, 13ª edición. Madrid: McGraw-Hill-Interamericana. ISBN 84-481-4528-3.
* Garrido, Carlos (1997): *Dicionário terminológico quadrilíngue de zoologia dos invertebrados*. A Coruha: Associaçom Galega da Língua. ISBN 84-8730-512-1.

### Outros artigos 
* Gonópodo
Casterman

**Casterman** é un editor de cómics franco-belga, especializado en cómics e literatura infantil. A compañía ten a sede en Tournai, Bélxica.

A empresa foi fundada en 1780 por Donat-Joseph Casterman, editor e libreiro orixinario de Tournai. Casterman era orixinalmente unha imprenta e unha editorial. En 1934, Casterman fíxose cargo das edicións de *Le Petit Vingtième* para a publicación dos álbums de *As aventuras de Tintín*, a partir do cuarto álbum da serie, *Os xarutos do faraón*. A partir de 1942, Casterman publicou as versións reelaboradas e as versións coloreadas dos álbums anteriores de Tintin.

Fortalecido polo éxito dos cómics de Hergé, pouco despois Casterman propuxo unha nova serie con novos autores como Jacques Martin, François Craenhals e C. & V. Hansen. A partir de 1954, Casterman publicou tamén libros para nenos, incluíndo os exitosos libros de  *Martine* de Marcel Marlier e Cadet- Rama escritos por Alain Gree (unidades Achille et Bergamote e Petit Tom).

Casterman decidiu en 1973 para publicar os primeiros álbums de *Corto Maltés* do autor italiano Hugo Pratt. Ademais, en 1978 Casterman fundou a súa revista mensual *A Suivre*, que ía influír no renacemento dos cómics nos anos oitenta. Casterman cesou a publicación de *A Suivre* en 1997.

Casterman agora forma parte do Grupo Flammarion, que á súa vez foi comprado pola italiana RCS MediaGroup (antes Rizzoli-Corriere della Sera).

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial
Embrioloxía

A **embrioloxía**, subdisciplina da xenética (segundo o código UNESCO), é a rama da bioloxía que se encarga de estudar a morfoxénese, o desenvolvemento embrionario e nervioso desde a gametoxénese até o momento do nacemento dos seres vivos.

A formación e o desenvolvemeto do embrión coñécese como embrioxénese. Trátase dunha disciplina ligada á anatomía e á histoloxía.

O desenvolvemento dun embrión iníciase coa fecundación, que orixina a formación do cigoto. Na especie humana,  cando finaliza o proceso durante o cal se xeran todas as principais estruturas e órganos dos sistemas (ás 8 semanas aproximadamente), o embrión pasa a denominarse feto.

[miniatura|[Embrioxénese humana.|centro]]
## Etimoloxía 
O termo embrioloxía está formado polos elementos *embrio-*, tirado do termo do grego antigo ἔμβρυον *émbryon*, 'acabado de nacer', 'feto', e *-loxía*, forma sufixa amplamente usada nas ciencias e nas letras, adaptación da grega -λογια, *-logia*, derivada de λόγοσ *lógos*, 'palabra', 'explicación', 'tatado'. Literalmente: 'o estudo dos embrións'.

## Ramas da embrioloxía 
* **Embrioloxía comparada**: encárgase de comparar os embrións dos diferentes animais.
* **Embrioloxía química**: subministra as bases químicas do desenvolvemento ontoxénico.
* **Embrioloxía moderna**: desenvolvida a principios do século XXI e que se complementa con variadas disciplinas tales como a xenética, a medicina e a bioquímica.

## Disciplinas relacionadas 
* Teratoloxía: estuda as malformacións conxénitas do embrión.

## Embrioloxía e bioética 
A embrioloxía está rodeada dunha gran controversia en temas como a fecundación in vitro, a  enxeñaría xenética e os bebés seleccionados xeneticamente, case como un produto de consumo.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Franquinet, Raphaël & Jean Foucrier (2003): *Embryologie descriptive*, 2e édition. Malakoff, Hauts-de-Seine, France: Dunod. ISBN 978-2-1000-6797-8.
* Gilbert, Scott F. (2013): *Developmental Biology*. 10th Edition. Sinauer Associates Inc. Sunderland, Massachusetts, USA. ISBN 978-0-8789-3978-7.
* Wolpert, Lewis; Cheryll Tickle & Alfonso Mártinez Arias (2015): *Principles of Development*. Fifth Edition. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-1996-7814-3.

### Outros artigos 
* Embrioxénese
* Embrioxénese humana

### Ligazóns externas 
* Cours d'embryologie en ligne à l'usage des étudiants et étudiantes en médecine .
* Sitio da embrioloxía humana .
Unión Matemática Internacional

A **Unión Matemática Internacional** é unha organización internacional non gobernamental fundada en 1920 que ten como propósito fomentar a cooperación internacional en matemáticas e apoia o Congreso Internacional de Matemáticos.

Os seus membros son organizacións nacionais matemáticas de 77 países. 

A súa misión é estimular a colaboración internacional en todas as áreas da matemática.

En febreiro de 2011 a Unión Matemática Internacional inaugurou a primeira sede permanente en Berlín.

A Unión é membro do Consello Internacional para a Ciencia.

## Obxectivos 
Os obxectivos da Unión Matemática Internacional son: promover a cooperación internacional en matemáticas, apoiar e axudar ao Congreso Internacional de Matemáticos e outras reunións/conferencias científicas internacionais, recoñecer as contribucións de investigación destacadas ás matemáticas mediante a concesión de premios científicos e fomentar e apoiar outras actividades matemáticas internacionais que se consideren susceptibles de contribuír ao desenvolvemento da ciencia matemática en calquera dos seus aspectos, xa sexa pura, aplicada ou educativa.

## Premios 
e as distincións outorgadas considéranse as máis altas en matemáticas: a Medalla Fields (entre dúas a catro medallas dende 1936), o Premio Rolf Nevanlinna (dende 1986), o premio Premio Carl Friedrich Gauss (dende 2006) e a Medalla Chern (dende 2010).

## Presidentes 
miniatura|Rolf Nevanlinna, presidente da IMU en 1959
Listaxe dos presidentes da Unión Matemática Internacional dende 1952:
# 1952–1954:  Marshall Harvey Stone (vice:  Émile Borel,  Erich Kamke)
# 1955–1958:  Heinz Hopf (vice:  Arnaud Denjoy,  W. V. D. Hodge)
# 1959–1962:  Rolf Nevanlinna (vice:  Pavel Alexandrov,  Marston Morse)
# 1963–1966:  Georges de Rham (vice:  Henri Cartan,  Kazimierz Kuratowski)
# 1967–1970:  Henri Cartan (vice:  Mikhail Lavrentyev,  Deane Montgomery)
# 1971–1974:  K. S. Chandrasekharan (vice:  Abraham Adrian Albert,  Lev Pontryagin)
# 1975–1978:  Deane Montgomery (vice:  J. W. S. Cassels,  Miron Nicolescu,  Gheorghe Vrânceanu)
# 1979–1982:  Lennart Carleson (vice:  Masayoshi Nagata,  Yuri Vasilyevich Prokhorov)
# 1983–1986:  Jürgen Moser (vice:  Ludvig Faddeev,  Jean-Pierre Serre)
# 1987–1990:  Ludvig Faddeev (vice:  Walter Feit,  Lars Hörmander)
# 1991–1994:  Jacques-Louis Lions (vice:  John H. Coates,  David Mumford)
# 1995–1998:  David Mumford (vice:  Vladimir Arnold,  Albrecht Dold)
# 1999–2002:  Jacob Palis (vice:  Simon Donaldson,  Shigefumi Mori)
# 2003–2006:  John M. Ball (vice:  Jean-Michel Bismut,  Masaki Kashiwara)
# 2007–2010:  László Lovász (vice:  Zhi-Ming Ma,  Claudio Procesi)
# 2011–2014:  Ingrid Daubechies (vice:  Christiane Rousseau,  Marcelo Viana)
# 2015–2018:  Shigefumi Mori (vice:  Alicia Dickenstein,  Vaughan Jones)
# 2019–2022:  Carlos Kenig (vice:  Nalini Joshi,  Loyiso Nongxa)
# 2023–2026:  Hiraku Nakajima (vice:  Ulrike Tillmann,  Tatiana Toro)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
José Galán Núñez

**José Miguel Galán Núñez**, coñecido como **Dereito** ou **Miguel**, nado en Alvedro (Almeiras, Culleredo) e finado en Visantoña (Mesía) o 2 de xuño de 1952, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
## Traxectoria 
Estaba facendo o servizo militar en Lugo. Cando lle faltaban tres meses para licenciarse, desertou. Pertenceu ao grupo de Benigno Andrade García. Participou na sanción económica a Marcial Patiño Patiño de Tarrío (Culleredo) o 13 de outubro de 1949. Foi abatido en Visantoña (Mesía) o 2 de xuño de 1952 con Manuel Ramiro Souto cando a Garda Civil rodeou a casa onde estaban agochados; o outro compoñente da partida, Juan Couto Sanjurjo, foi detido. Soterrárono xunto á igrexa de Visantoña, e en 2024 exhumáronse os seus restos. En 2025 os seus restos leváronse ao cemiterio de Almeiras.
## Galería de imaxes

Foxa de José Galán Núñez e Manuel Ramiro Souto en Visantoña, Mesía 2.jpg|Foxa de José Galán Núñez e Manuel Ramiro Souto en Visantoña, Mesía.
Nicho de Manuel Ramiro Souto e José Galán Núñez en Almeiras.jpg|Nicho de Manuel Ramiro Souto e José Galán Núñez en Almeiras.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

*
Antonio Crespo

**Antonio Crespo**, coñecido como **Capitán** ou **Fotógrafo**, finado no Porriño 31 de marzo de 1946, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
En 1936 era capitán de Carabineiros da 5ª Brigada. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 botouse ao monte. En 1945 estaba na comarca de Deza como enlace do Comité Central do PCE. O 14 de novembro de 1945 asaltou o domicilio do cura de Atios (O Porriño) Policarpo Bernárdez Rodríguez, ao que matou dun disparo. Agochouse durante un tempo na zona do Porriño. Foi morto pola Garda Civil na estación do Porriño na madrugada do 31 de marzo de 1946 cando trataba de subir a un tren de mercancías que se dirixía a Madrid. No enfrontamento morreu tamén o garda civil Ángel Lareo Alfonso.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
A Rúa Nova

Como topónimo **A Rúa Nova** pode referirse a:

;En Galiza
***A Rúa Nova**, lugar da parroquia do Campo, no concello pontevedrés de Marín.
***A Rúa Nova**, lugar da parroquia de Marín, no concello pontevedrés de Marín.
***A Rúa Nova**, lugar da parroquia de Arantei, no concello pontevedrés de Salvaterra de Miño.
***A Rúa Nova**, lugar da parroquia de András, no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa.
***A Rúa Nova**, lugar da parroquia de Magazos, no concello lucense de Viveiro.
***A Rúa Nova de Abaixo**, lugar da parroquia de Beluso, no concello de Bueu.
***A Rúa Nova de Arriba**, lugar da parroquia de Beluso, no concello de Bueu.

## Véxase tamén 
*
Arquieparquía católica bielorrusa de Polack

[upright=1.3|miniatura|Mapa das eparquías rutenas en [1772. Ao norte, en marrón, a arquieparquía de Polack.]]
A **arquieparquía de Polack** foi unha sé da Igrexa católica bizantina ucraína.

## Territorio 
A arquieparquía tiña xurisdición sobre os fieis católicos de rito bizantino de Belarús. A sé arquiepiscopal era a cidade de Polack, onde facía de catedral a igrexa de Santa Sofía.

## Historia 
A arquieparquía, erixida no século XIII, entrou en comuñón coa Igrexa católica logo da Unión de Brest de 1596.

No século XVII foi unida *in persona episcopi* coa arquieparquía de Kíiv.

O sínodo da Igrexa ortodoxa rusa celebrado en Polack en febreiro de 1839 anulou *ex auctoritate* a Unión de Brest, suprimindo na práctica todas as eparquías católicas do Imperio Ruso. Esta decisión foi aprobada polo tsar Nicolao I o 25 de marzo, o que determinou a supresión formal da arquieparquía greco-católica de Polack e a pasaxe dos seus fieis á Igrexa ortodoxa.
## Episcopoloxio 
*Herman Zahorskyi (nomeado bispo ortodoxo o 22 de setembro de 1595, foi un dos asinantes da Unión de Brest en 1596 - 1600)
*Hedeon Brolnytskyi (26 de maio de 1601 - comezos de 1618)
*Yosafat Kuntsevych (31 de marzo de 1618 - 12 de novembro de 1623)
*Antin Seliava (14 de febreiro de 1624 - 12 de setembro de 1655)
*Havryil Kolenda (1655 - 11 de febreiro de 1674)
*Kypriian Zhokhovskyi (1674 - 26 de outubro de 1693)
***Administrador apostólico: Lev Sliubych-Zalenskyi (1693 - 1696)*
*Markiian Bilozor (1696 - 18 de xuño de 1707)
***Administrador apostólico: Porfyrii Kulchytskyi (1708 - 1710)*
*Sylvestr Peshkevych (marzo de 1710 - 8 de setembro de 1714)
***Administrador apostólico: Floriian Hrebnytskyi (1715 - 1716)*
*Floriian Hrebnytskyi (1716 - 18 de xullo de 1762)
*Yason Smohozhevskyi (18 de xullo de 1762 - 1780)
*Iraklij Lisoŭski (18 de abril de 1784 - 30 de agosto de 1809)
*Jan Krassowski (1 de xaneiro de 1811 - 1826)
***Administrador apostólico: Yakiv Martushevych (1823 - 1826)*
*Yakiv Martushevych (1826 - 1833)
*Jazafat Bulhak (17 de abril de 1833 - 23 de febreiro de 1838)
***Administrador apostólico: Vasyl Luzhynskyi (1838 - 25 de marzo de 1839)*
Seaxred de Essex

**Seaxred**, **Sexred**, ou **Sexræd**, finado en 626?, foi un rei de Essex.

## Traxectoria 
Sexred era o fillo de Sæberht (finado en 616?), o primeiro rei cristián dos saxóns orientais, ao que sucedeu, reinando conxuntamente cos seus dous irmáns, Saeward e outro, cuxo nome adóitase citar como Sigebert, sen base ningunha de autoridade (Bromton, ap. Decem SS. col. 743) mais quizais o non situado Seaxbald, pai de Swithhelm. Seaxred rexeitou aceptar o cristianismo, e practicou abertamente o paganismo e deu permiso aos seus súbditos para que adorasen os seus ídolos.

Cando el e os seus irmáns viron a&nbsp; Melito (finado en 624), bispo de Londres, dando o eucaristía á xente na igrexa, dixéronlle, tal e como se cría no tempo do&nbsp; Venerábel Beda, "Por que  non nos ofreces o pan branco que adoitabas dar ao noso pai Saba, pois tal o chamaban, e que aínda lle dás á xente?" Melito contestou que se se lavaban na fonte o terían, mais que doutro non lles faría ben ningún. Pero eles dixeron que non habían entrar na fonte, pois non necesitaban lavarse, senón refrescárense. O asunto foilles explicado repetidas veces polo bispo, que persistiu en rexeitar a súa petición. Por fin acabaron de enfadarse e desterráronno do seu reino. Non moito tempo despois saíron para loitar cos saxóns occidentais, e faleceron, sendo destruído case todo o seu exército (Beda, Hist. Eccl. ii. c. 5). Nesta batalla enfrontáronse con Cynegils e Cwichelm de Wessex, os reis de Wessex que invadiron o seu territorio cunhas forzas máis grande das que os de Essex poderían ter sobre o 626. Sucedeunos Sigeberht I de Essex

## Notas
Humus

[miniatura|280px|**Corte esquemático dun solo.**A capa ou [solo|horizonte **O** caracterízase pola cor escura debida á súa riqueza en carbono orgánico.]]

O **humus** é a materia orgánica, conxunto de substancias composta por certos produtos orgánicos de natureza coloidal, que provén da descomposición dos animais e vexetais mortos.

O proceso de formación do humus, denominado **humificación**, pode ser *natural*, cando se debe á acción de organismos e microorganismos benéficos, como fungos e bacterias, os principais organisos descompoñedores, o *artificail*, cando o home induce a súa a produción adicionando produtos químicos e auga a u solo pouco produtivo. Varios axentes externos, como a humidade e a temperatura, contribúen tamén na humificación.

O humus caracterízase pola súa cor escura debido á gran cantidade de carbono que contén. Encóntrase principalmente nas partes altas dos solos con actividade orgánica. Os elementos orgánicos que compoñen o humus son moi estábeis, é dicir, o seu grao de descomposición é tan elevado que xa non se descompoñen máis e non sofren transformacións considerábeis.

Na formación do humus libéranse diversos nutrientes, entre os que destacan pola súa importancia os comopostos de nitróxeno.

## Etimoloxía 
O termo humus, utilizado internacionalmente, é unha voz latina, *humus*, que significa 'terra', 'solo'.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Solo
* Perfil do solo
Apéndice unirrámeo

[miniatura|260px|Antena unirrámea dun [escaravello da familia dos *Tenebrionidae*.]]
Nos artrópodos, os **apéndices unirrámeos** son aqueles apéndices provistos dun só eixe ou rama.

A estrutura básica ideal dos apéndices dos artrópodos consta dunha parte basal ou *proximal*, que serve como punto de unión co cuerpo, e unha parte *distal* que, en principio, ten función locomotora.

Dependendo da morfoloxía de dita parte distal, distínguense dous tipos morfolóxicos de apéndices, os apéndices unirrámeos, cun só eixe (típicos dos artrópodos terrestres, como os arácnidos, os miriápodos e os insectos), e os birrámeos, con dous eixes.

## Estrutura dos apéndices unirrámeos 
Nos apéndices unirrámeos a zona proximal denomínase coxito, e a distal, telopodito. Ambas as dúas están constituídas por un número variábel de artellos.

O coxito posúe a miúdo expansións denominadas exitos, situadas na parte externa, e enditos, localizadas na parte interna.

Os apéndices unirrámeos son típicos dos artrópodos terrestres, como os quelicerados, os miriápodos e os insectos.

Non hai acordo sobre que tipo de apéndice apareceu primeiro no curso da evolución. Propoxéronse as tres hipóteses posíbeis, é dicir, que o modelo primitivo era unirrámeo, que o modelo primitivo era birrámeo, e que os apéndices unirrámeos e birrámeos se orixinaron de modo independente.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Armengol, J. *et al*. (1986): *Artròpodes (I). Història Natural dels Països Catalans, 9*. Barcelona: Enciclopèdia Catalana, S. A. ISBN 84-85194-84-5.
* Garrido, Carlos (1977): *Dicionário terminológico quadrilíngue de zoologia dos invertebrados*. A Corunha: Associaçom Galega da Língua. ISBN 84-87305-12-1.

### Outros artigos 
* Apéndice (artrópodos)
* Apéndice birrámeo
Coxito

Nos insectos, denomínase **coxito**, e ás veces tamén **coxopodito**, ao esclerito basal onde se orixinan as proxeccións que dan orixe a un apéndice.

Ás veces, como nos hexápodos da clase dos dipluros, o coxito aparece fusionado ao esterno corresponente.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Garrido, Carlos (1977): *Dicionário terminológico quadrilíngue de zoologia dos invertebrados*. A Corunha: Associaçom Galega da Língua. ISBN 84-87305-12-1.

### Outros artigos 
* Apéndice (artrópodos)
Esterno (artrópodos)

Nos artrópodos, denomínase **esterno** á rexión ventral de cada segmento destes animais, que está cuberta polo esternito.

No caso particular dos arácnidos, placa cuticular do prosoma das arañas (arácnidos da orde dos *Aranae*), ao redor da cal xorden as extremidades locomotoras.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Garrido, Carlos (1977): *Dicionário terminológico quadrilíngue de zoologia dos invertebrados*. A Corunha: Associaçom Galega da Língua. ISBN 84-87305-12-1.

### Outros artigos 
* Artrópodos
* Metámero
A Fontenla, Baión, Vilanova de Arousa

**A Fontenla** é un lugar da parroquia de Baión no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 97 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 53 eran mulleres e 44 homes, o que representa un forte descenso respecto ós anos 2010, cando tiña 120 veciños, e 2005, cando eran 126.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Baión 
### Parroquias de Vilanova de Arousa
Manuel Pose Naya

**Manuel Pose Naya**, nado en Toroño (Culleredo) e finado en Tarrío (Culleredo) o 18 de outubro de 1948, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
O 13 de outubro de 1948 o seu grupo conseguiu 6 000 pesetas nunha acción, quedaron para outro día para recoller o resto. Informada a Garda Civil, preparou unha ciada. O 18 de outubro un guerrilleiro foi recoller o que faltaba (50 000 pts). Houbo un tiroteo e Manuel Pose foi abatido. Ocupóuselle unha pistola calibre 7,65.

## Notas
Balbino Fernández Fernández

**Balbino Fernández Fernández** foi un sacerdote, escritor e xornalista galego.

## Traxectoria 
Estudou o bacharelato no Instituto de Tapia de Casarego e despois nos seminarios de Lugo, Oviedo e Santiago de Compostela. Sendo estudante de Teoloxía no seminario de Lugo, publicou en 1893 o folleto *La Concepción Inmaculada de María: Apuntes histórico dogmático-apologéticos*, que fora publicado por *El Lucense* en folletín. Foi párroco de Baleira e a partir de abril de 1911 da Fonsagrada, onde fundou os periódicos *El Eco de Burón* e *El Buronés*. Dende 1924 foi párroco de San José de Xixón.

## Notas
Rosendo Sar

**Rosendo Sar Lantes**, nado en Almeiras (Culleredo) cara a 1908 e finado na mesma parroquia o 5 de maio de 1986, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Fillo de Rosendo Sar Lantes, presidente da Sección de Unión Mutualista Campesina de Almeiras, e Silvestra Lantes Pan. Foi mobilizado en agosto de 1936 no Rexemento de Artillaría Lixeira número 15, ata xuño de 1939. Incorporouse á guerrilla o 7 de maio de 1948, ao destacamento Manuel Bello, xunto a José María Castelo Mosquera, José Antonio Cortiñas Blas e Manuel Pena Camino. Participou no golpe económico a un veciño de Bergondo e no incendio do concello de Abegondo. Comunicoulle a Jesús Valeiro Gómez, que exercía de xefe, a súa intención de volver á casa, negándose este e amenazándoo José María Castelo. Presenciou a execución de José Seijo Don. A finais de 1948 aparece formando parte do grupo capitaneado por Adolfo Allegue Allegue. Enfermo, un veciño de Mande de Bascoi, Manuel Sánchez, cunha manta que lle facilitaron, levouno a un monte para agochalo, e facilitoulle comida nos dous días que pensaba estar alí. Denunciado á Garda Civil, parece que foi avisado. Pasou algunhas tempadas agochado en covas, en Xabariz, Cabala (Cabanas) e na casa dun veciño de San Pedro de Nós. En maio de 1951 saíu con Benigno Andrade García "Foucellas" para formar a base da Regueira (Oza dos Ríos) onde permaneceron ata febreiro de 1952. Nese mes marchou con Manuel Vilar Arnoso e Foucellas para a zona de Curtis. Tras a caída dos seus dous compañeiros, entregouse en xullo de 1942. Xulgado en consello de guerra o 23 de xaneiro de 1953, foi condenado a 24 anos de reclusión. Finou en Almeiras aos 77 anos.

## Vida persoal 
Casou con Dolores Bermúdez Lamas e foi pai de Manuel Sar Bermúdez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

*
Celtic punk

O **celtic punk**, tamén coñecido como **punk celta** ou **punk folk**, (e con menos notoriedade tamén se refire a este tipo de música como **paddybeat**, **celtcore**, **jig punk** ou **rock and reel**) é unha música xeralmente asociada a punks irlandeses e dos diversos países denominados celtas, como escoceses, galeses ou bretóns.

## Orixes 
Durante os anos 60 e 70 en Gran Bretaña e Irlanda, xurdiron dúas bandas de folk rock moi importantes como The Dubliners e The Clancy Brothers. Tamén merece especial mención a banda escocesa The Skids, que foron a primeira banda británica de punk en introducir un instrumento musical de orixe celta na súa música.

É entón cando en 1982 Shane MacGowan funda a banda The Pogues, a primeira en mesturar música celta con punk rock. The Pogues son a primeira banda denominada punk celta e a máis importante. Tras o seu éxito saíron á escena musical outras agrupacións como os británicos The Men They Couldn't Hang e Nyah Fearties e os australianos Roaring Jack.

## Características 
O punk celta inclúe normalmente nas súas bandas instrumentos clásicos como a guitarra, o baixo e a batería. Pero tamén son case indispensables a gaita (fundamental), o whistle, o violín, banjo, mandolina ou o acordeón para conseguir dar ao punk as melodías irlandesas tan características do xénero.

As principais escenas do movemento ao longo da súa historia sucedéronse en grandes urbes de importante influencia de inmigrantes irlandeses como en Glasgow, Londres, Boston, Os Ánxeles, Nova York e Chicago. A temática foi moi particular, primando a exaltación patriótica da nación de Irlanda, a clase obreira e as bebidas alcohólicas (o seu amado whiskey) que provocou que moitas das bandas e afeccionados alcumasen o xénero como *Irish Punk Drunken Music* (música punk de borrachos irlandeses).

## Actualidade 
A escena punk celta na actualidade está copada de varios grupos. Destacan, principalmente dúas bandas: os estadounidenses Flogging Molly e Dropkick Murphys. No entanto, é un xénero presente en todo o mundo, como demostran os canadenses Real McKenzies, os australianos The Rumjacks, os alemáns Fiddler's Green, os húngaros Paddy and the Rats, os ingleses Smokey Bastard, os canadenses The Dreadnoughts e os suecos Sir Reg.

Os comezos e mediados da década dos 90 foron moi produtivos, producíndose unha segunda onda (máis que en número, en calidade) de grupos que fusionan punk con música celta, do mesmo xeito que ocorreu a comezos dos 80. Esta vez a escena foi nos Estados Unidos e o Canadá, con grupos de antepasados irlandeses como os anteriormente citados. Os tres están baixo o selo das discográficas máis importantes do punk como Fat Wreck Chords, Hellcat Records (filial da xigantesca Epitaph) ou SideOneDummy Records.

## En Galiza 
* Bastards on Parade
* Falperrys
* Motor Perkins
* Ruxe Ruxe

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Música celta
* Punk
* Folclore
* Rock celta

### Ligazóns externas 
* CFPAM Celtic Folk Punk Radio
* Celtic Folk Punk and More
* Irish Punk. Punk.ie
* Shite 'n' Onions
* Paddy Rock
* The Scallywag Show
José Candal Vieites

**José Candal Vieites**, finado en Visantoña (Mesía) o 22 de novembro de 1947, foi un político galego.

## Traxectoria 
No franquismo foi xefe de Falange e alcalde de Mesía. Foi executado pola guerrilla en Visantoña o 22 de novembro de 1947.

## Notas
Framil, Baión, Vilanova de Arousa

**Framil** é un lugar da parroquia de Baión no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa, na comarca do Salnés. Segundo o IGE en 2016 tiña 58 habitantes (29 mulleres e 29 homes), un máis ca en 2010 e oito menos ca en 2005.
## Toponimia
O topónimo **Framil** deriva do antropónimo xermánico *Framirus* a través da forma en xenitivo .

## Notas
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Baión 
### Parroquias de Vilanova de Arousa