Cabalo de pura raza galega

O **Cabalo de Pura Raza Galega (PRG)** é a denominación que recibe oficialmente unha raza de cabalos *Equus ferus caballus* de pequeno tamaño, recoñecida como raza equina autóctona de Galicia. Outras denominacións tradicionais son **cabalo galego de monte**, **cabalo galaico**, **poni galego**, **faca galiciana**, **faca galega** ou, simplemente, **cabalo do país**.

Recentemente tense suxerido a pertenza desta raza a unha nova subespecie de cabalos, o *Equus ferus atlanticus*. Para esta nova subespecie propúxose a denominación de "garrano".

A finais do século XX atopábase en estado de perigo de extinción: en 1999 o rexistro oficial mantiña un censo de soamente 190 exemplares. O programa para procurar a súa recuperación e preservación conseguiu censar en 2001 450 exemplares (o 80% deles en idade reprodutora) e a finais de 2012 a poboación censada era de máis de 1.500 exemplares.

## Orixes 
[miniatura|275px|Escena da popular [Rapa das bestas, un evento de interese turístico e cultural de Galicia celebrado en varias localidades onde o principal protagonista é o cabalo galego mestizo xunto coa exhibición de exemplares de cabalo de pura raza galega (PRG).]]
Os testemuños máis antigos que se conservan da presenza de poboacións de équidos en Galicia atópanse en representacións rupestres na área de Sabucedo ou nos petróglifos de Viladesuso (na Serra da Groba), datados no período da Idade de Bronce.

A teoría máis aceptada sobre a orixe do cabalo galego de pura raza sostén que foron os pobos celtas chegados do norte da Península Ibérica, cara aos séculos VII e VI a.C., os que introduciron un cabalo de testa pequena e orellas curtas, grupa forte, e pelo basto de cor escura. A eles refírense autores clásicos, como Estrabón, Marcial ou Plinio, ou da época medieval da Reconquista, onde a cría cabalar vencellouse fortemente á actividade colonizadora dos mosteiros establecidos durante os séculos X e XI..

## Desenvolvemento lexislativo 
miniatura|250px|Cabalos en réxime de liberdade (Lobios, Ourense)
Mentres estudos académicos e universitarios constataban a deterioración e retroceso do estado xenético do cabalo galego de monte, a CEE publicou en 1992, no marco da reforma da Política Agraria Común, o Regulamento (CEE) 2078/92 do Consello, do 30 de xuño, polo que se provisionaba unha axuda económica ás iniciativas nos Estados membros en favor da crianza e mantemento de animais de razas locais en perigo de extinción. O novo Regulamento serviu tamén para a constitución do organismo europeo *Centro de Estudos e de Investigación sobre a Economía e a Organización das Producións Animais* (CEREOPA) coa finalidade de seleccionar, tras un inventario, aquelas razas de interese en perigo e definir os requisitos para o desenvolvemento das políticas para a súa protección.

En Galicia constituíuse en 1997 a Asociación de propietarios e criadores de cabalo galego de monte e, pouco máis tarde, elaborouse dende o goberno autónomo un primeiro plan de fomento, mellora e conservación do cabalo galego que, con todo, foi criticado dende as asociacións de gandeiros por consideralo un instrumento de control da Administración.

O CEREOPA fixo público en 1994 a lista europea de razas equinas de especial protección, na que incluíu o cabalo galego de monte e, pouco despois, o Estado español adoptaba o ordenamento comunitario por medio do Real decreto 51/1995, de 20 de xaneiro, que se comezou a aplicar en Galicia a partir de 1996. Con todo, durante o mesmo ano unicamente foron rexistrados cinco exemplares, como resultado das reticencias non resoltas por parte dos gandeiros que vían insuficiente a compensación censal de animais puros, unha perda económica en comparación co cruzamento dos exemplares con outros doutras razas de tamaño medio para a produción de carne.

## Descrición da raza 
[miniatura|250px|Cabalo de pura raza galega exposto na [Semana Verde de Silleda (2008)]]
O cabalo de pura raza galega é un cabalo de perfil recto ou subcóncavo, de proporcións pequenas. A alzada á cruz oscila entre os 120 e 140&nbsp;cm.

A cor da capa é negra ou castaña, cos extremos escuros. Crinas e rabo negros, con cerdas longas e abundantes. Admítese a presenza dunha estrela na fronte, aínda que se considera un defecto. Rexéitase calquera despigmentación na capa.

Na cabeza destaca un abundante topete de pelo sobre a fronte. Ten orellas pequenas e abundante pelo. No belfo pode presentar un bigote patente (indicativo da rusticidade da raza) e longos pelos na queixada (*barbela*). A cruz adoita ser marcada e a liña dorsolumbar lixeiramente afundida, tendendo a recta. As patas son curtas, finas pero fortes. O casco é escuro ou negro, pequeno e duro.

## Distribución e cría 
O cabalo de pura raza galega críase fundamentalmente en réxime de liberdade (ó redor do 75% dos exemplares) en montes comunais das provincias da Coruña e Pontevedra, así como no norte da de Lugo e algunhas mandas no oeste da de Ourense. O terreo axeitado para a cría son as serras abertas, con abundante vexetación arbustiva e escasas árbores e libres da presión humana, espazos nos que se criaba en réxime extensivo, ceibo durante todo o ano. Por tratarse dunha raza rústica, capaz de aproveitar os escasos recursos alimenticios que ofrecen estes ecosistemas e resistir as duras condicións climatolóxicas, desenvólvense e multiplícanse facilmente nestas condicións, onde ningunha raza especializada sobreviviría. O cambio de réxime de cría extensiva cara á estabulación permanente no caso dos exemplares destinados a equitación explica o cambio desde a denominación orixinal de *Cabalo galego de monte* á actual de *Cabalo de Pura Raza Galega*, contemplando así a cría intensiva.

O seu aproveitamento non é cárnico, dado o reducido hábito en Galicia de comer carne de cabalo, senón para actividades deportivas e de lecer, turismo ecuestre etc. Outras razas autóctonas procedentes do mesmo tronco, criadas en Francia ou Inglaterra, xa son de uso normal en equitación.

A cría no monte ofrece unha vantaxe secundaria: ó comer na matogueira e actuaren a modo de desborazadores naturais, inflúen positivamente na redución en número e extensión dos incendios forestais. Este valor ecolóxico da presenza do cabalo ceibo no monte súmase ó aproveitamento puramente gandeiro.

### Evolución da poboación 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Pose, H., G. Rivero, A. Fernández, J.L. Viana, G. Santamarina e M. Fernández: "Actuaciones para la conservación del cabalo galego de monte" en *Archivos de Zootecnia* 0004-0592 2001 vol 50; núm. 189-190; pp.&nbsp;251–258. Dispoñible en http://www.uco.es/organiza/servicios/publica/az/articulos/2001/18990/pdf/POSE.pdf
* Fernández Rodríguez, Miguel, e outros: *Razas autóctonas de Galicia en perigo de extinción*. Consellería de Política Agroalimentaria e Desenvolvemento Rural, 2001
* Lagos Abarzuza. Ecología del lobo (Canis lupus), del poni salvaje (Equus ferus atlanticus) y del ganado vacuno semiextensivo (Bos taurus) en Galicia: interacciones depredador - presa. Tese Doutoral. Universidade de Santiago de Compostela. 2013 .

### Outros artigos 
* Rapa das bestas
* Lista de razas de cabalos

### Ligazóns externas 
* Cabalo Pura Raza Galega
* Ficha técnica en Mediorural.xunta.es
* Asociación Pura Raza Cabalo Galego 
* *Noia acollerá unha proba da Copa de cabalos e eguas Pura raza Galega* (24.04.2012)