open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tempo do Soño

[miniatura|300px|[Arte rupestre aborixe que representa un episodio do *Tempo do Soño*.]]

O **Tempo do Soño** (*Tjukurpa* en lingua anangu), tamén coñecido como «**O Soño** », é o eixo central da cultura e sistema de crenzas dos aborixes australianos. O «Tempo do Soño» explica as orixes do seu mundo, de Australia e dos seus habitantes.

## Tjukurpa 
O *Soño* refírese á era antes da creación da Terra, un período no que todo era espiritual e intanxíbel. Segundo afirman os aborixes australianos, o *Tempo do Soño* aínda existe e se pode acadar para as necesidades espirituais. A través del, sería posíbel comunicarse cos espíritos e descifrar o significado dos malos presaxios, enfermidades e outros infortunios.

Baiame, o *Primeiro Ser*, dá forma ó mundo dos soños.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aborixes australianos
Sophie Luck

**Sophie Kathlyn Luck**, nada o 17 de outubro de 1989 en Pymble, Nova Gales do Sur, é unha actriz australiana coñecida polo seu traballo nas series de televisión *Escola de surf* e *Home and Away*.

## Filmografía 
* *Escola de surf* como Fiona 'Fly' Watson (53 episodios, 2005-2006, 2008)
* *Home and Away* como Tamara Simpson (2003)
* *Home and Away: Hearts Divided* (2003)
* *Snobs* como Rapaza (1 episodio, 2003)
* *Water Rats* como Polly Fleet (1 episodio, 2000)

## Véxase tamén
Tahyna Tozzi

**Tahyna Valentina Tozzi**, nada o 24 de abril de 1986 en Cronulla, Nova Gales do Sur, é unha actriz, cantante e modelo australiana.

## Traxectoria 
É recoñecida internacionalmente polo seu traballo na serie de televisión australiana *Escola de surf* na que interpreta o papel de Perri Lawe.

## Filmografía 
### Televisión 
* 2005-2006: *Escola de surf* como Perri Lawe
* 2008: *CSI: NY* como Quinci Feeney
* 2008: *The Strip* como Kristal Cade
* 2009: *Eleventh Hour* como Modelo
* 2009: *CSI* como Olivia Hamilton
* 2011: ''Charlie's Angels* como Amanda Kane

### Filmes 
* 2009: *X-Men Origins: Wolverine* como a irmá de Kayla / Emma Frost
* 2009: *Beautiful* como Suzy
* 2010: *Trophy Kids* como Quinn Thorndike
* 2010: *Needle* como Mary
* 2010: *The Science of Cool'' como TBA

## Véxase tamén
Michel Hazanavicius

**Michel Hazanavicius**, nado o 29 de marzo de 1967 en París, é un director de cine, produtor e guionista francés especialmente coñecido polo seu filme de 2011 *The Artist* co que gañou o Óscar ó mellor director e ó mellor filme.

## Vida persoal 
A familia de Michel Hazanavicius era de orixe xudía de Lituania e Polonia, que se estableceron en Francia na década de 1920. Antes de se facer director, Hazanavicius traballou en televisión.

Actualmente está casado coa actriz francesa Bérénice Bejo, quen fixo o papel protagonista feminino no filme *The Artist*.

## Filmografía 
## Véxase tamén
Segunda Autonómica de Galicia 2011/12

A tempada **2011–12** da Segunda Autonómica de Galicia empezou o 3 de setembro de 2011&nbsp;e finalizou o 13 de maio de 2012.
## Clasificación
### Grupo 1
**X** = Partidos xogados; **G** = Partidos gañados; **E** = Partidos empatados; **P** = Partidos perdidos; **GF** = Goles a favor; **GC** = Goles en contra; **DG** = Diferenza de goles; **Pts** = Puntos

### Grupo 2
**X** = Partidos xogados; **G** = Partidos gañados; **E** = Partidos empatados; **P** = Partidos perdidos; **GF** = Goles a favor; **GC** = Goles en contra; **DG** = Diferenza de goles; **Pts** = Puntos

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Federación Galega de Fútbol
*Sigue Tu Liga
*iCompetición
Federación de Fútbol de Australia

A **Federación de Fútbol de Australia** (en inglés: *Football Federation Australia*) (**FFA**) é o organismo encargado da organización do fútbol en Australia. Foi fundada en 1961, aínda que antes de 2005 chamouse *Australian Soccer Association* (ASA). Encárgase da Selección de fútbol de Australia nas súas distintas categorías.

Está afiliada á FIFA desde 1963 e á Confederación Asiática de Fútbol (AFC) desde 2006, aínda que anteriormente pertenceu á Confederación de Fútbol de Oceanía (OFC), da que foi membro fundador.

## Organización 
A FFA está integrada por distintas federacións que rexen o fútbol en cada un dos estados de Australia, excepto en Nova Gales do Sur, onde existen dúas federacións (norte e sur):

* Football Federation Victoria (Estado de Victoria)
* Capital Football o Australian Capital Territory Football Federation (Territorio da Capital Australiana)
* Football Federation Northern Territory (Territorio do Norte)
* Football Queensland (Estado de Queensland)
* Football Federation of South Australia (Estado de Australia Meridional)
* Football West (Estado de Australia Occidental)
* Football Federation Tasmania (Estado de Tasmania)
* Football New South Wales (Centro e sur do Estado de Nova Gales do Sur)
* Northern New South Wales Football (Norte de Estado de Nova Gales do Sur)

## Véxase tamén 
### Outros artigos
*A-League.
### Ligazóns externas
*Sitio web oficial
Mark Paston

**Mark Paston**, nado en Hastings, Nova Zelandia, o 13 de decembro de 1976, é un futbolista internacional neozelandés. Xoga de porteiro e o seu equipo actual é o Wellington Phoenix FC.

## Clubs 
## Títulos 
* 1 Copa das Nacións da OFC (Selección de Nova Zelandia, 2008)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha (FIFA) do xogador 
* Ficha de Mark Paston (www.footballdatabase.eu)
* Mark Paston na Web Oficial del Wellington Phoenix 
* Ficha de Mark Paston (www.weltfussball.de) 
* Ficha de Mark Paston (www.transfermarkt.de) 
* Ficha de Mark Paston (www.soccerbase.com)
Juanito Gómez

**Juan Gómez González**, coñecido como **Juanito**, nado en Fuengirola (Málaga) o 10 de novembro de 1954 e finado en Calzada de Oropesa o 2 de abril de 1992, foi un futbolista e adestrador de fútbol español. Xogaba de dianteiro e foi internacional coa selección española.

## Palmarés 
### Club 
;Real Madrid
* Copa da UEFA: 1984–85, 1985–86
* Liga de España: 1977–78, 1978–79, 1979–80, 1985–86, 1986–87
* Copa do Rei: 1979–80, 1981–82
* Copa da Liga: 1984–85

### Individual 
* Premio Don Balón: 1976–77
* Trofeo Pichichi: 1983–84

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Datos do adestrador en bdfutbol.com
Vidás

O topónimo **Vidás** pode referirse a:

;En Galiza
***Vidás**, lugar da parroquia de Cicillón, no concello de Taboada;
***Os Vidás**, lugar da parroquia das Goás, no concello de Abadín;
***Os Vidás**, lugar da parroquia das Pontes de García Rodríguez, no concello das Pontes de García Rodríguez;
***Os Vidás**, lugar da parroquia de Somede, no concello das Pontes de García Rodríguez;
***Cividás**, lugar da parroquia de Cicillón, no concello de Serantes.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Os Viás**, lugar da parroquia de Vián, no concello da Pastoriza.
Juanito Rodríguez

**Juan Ignacio Rodríguez Rodríguez**, coñecido como **Juanito**, nado en Albacete o 27 de setembro de 1943, é un exfutbolista español, que xogaba de centrocampista.

## Traxectoria 
Nacido en Albacete, formouse como futbolista na canteira do Albacete Balompié, xogando no equipo xuvenil ata 1962. Subiu entón ao primeiro equipo, co que rendeu a gran nivel na Terceira División, chamando a atención do Real Madrid, que o fichou en 1964. Na súa primeira tempada, o Real Madrid cedeuno ao Valladolid, da Segunda División, onde tivo como adestrador ao húngaro Jenő Kalmár. Debutou con dous goles ante o Mestalla e disputou un total de 23 encontros co equipo valisoletano, marcando sete tantos. Na tempada 1965/66 foi cedido ao Rayo Vallecano, tamén en Segunda, co que marcou cinco goles en dez encontros. 

A continuación fixo unha paréntese na súa carreira deportiva para realizar o servizo militar obrigatorio en Ceuta, Ao seu regreso, reincorporouse ao Real Madrid de Miguel Muñoz, co que debutou en partido oficial o 12 de febreiro de 1967, nun partido da Primeira División ante o Zaragoza na Romareda. Pechou a tempada con tres partidos disputados e como campión de liga. Na campaña 1967/68 foi cedido ao Castellón, onde recuperou a estabilidade, con 24 partidos e cinco goles.

No verán de 1968 pasou ao Deportivo da Coruña, despois de ser recomendado polo coruñés Amancio ao presidente deportivista, Antonio González.  No equipo galego millitou durante cinco tempadas, vivindo dous descensos a Segunda e un ascenso a Primeira. Disputou un total de 90 encontros oficiais, nos que anotou 10 goles.

Tras un segundo paso dun ano polo Rayo Vallecano, en 1974 regresou ao Albacete, co que conseguiu o ascenso á Terceira División esa mesma tempada. Retirouse un ano despois do ascenso, en 1976, con 32 anos. Inmediatamente trala súa retirada converteuse en adestrador do equipo xuvenil do Albacete e máis tarde desempeñou diferentes funcións no club, entre elas a de adestrador do primeiro equipo durante nove xornadas na tempada 1986/87. Foi ademais secretario técnico, director deportivo, director de instalacións deportivas e en 2018, con 74 anos, foi nomeado embaixador do club.

## Palmarés 
;Real Madrid
* **Primeira División (1):** 1966–67.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com
Suarriba, Somede, As Pontes de García Rodríguez

**Suarriba** é un lugar da parroquia de Somede no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Segundo datos do INE, no ano 2014 estaba habitado por dous homes.
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Somede 
### Parroquias das Pontes de García Rodríguez
Modern Talking

**Modern Talking** é un grupo de pop dance, procedente de Alemaña. Os seus integrantes son Thomas Anders e Dieter Bohlen.

## Discografía 
### Álbums 
* 1985 The 1st Album
* 1985 Let's Talk About Love
* 1986 Ready for Romance
* 1986 In the Middle of Nowhere
* 1987 Romantic Warriors
* 1987 In the Garden of Venus
* 1998 Back for Good
* 1999 Alone
* 2000 Year of the Dragon
* 2001 America 
* 2002 Victory 
* 2003 Universe

### Singles 
* 1984 You're My Heart, You're My Soul
* 1985 You Can Win If You Want
* 1985 Cheri Cheri Lady
* 1986 Brother Louie
* 1986 Atlantis Is Calling (S.O.S. for Love)
* 1986 Geronimo's Cadillac
* 1986 Give Me Peace On Earth
* 1987 Jet Airliner
* 1987 In 100 Years
* 1998 You're My Heart, You're My Soul '98
* 1998 Brother Louie '98
* 1998 Space Mix + We Take The Chance
* 1999 You Are Not Alone
* 1999 Sexy Sexy Lover
* 2000 China In Her Eyes
* 2000 Don't Take Away My Heart
* 2001 Win The Race
* 2001 Last Exit To Brooklyn
* 2002 Ready For The Victory
* 2002 Juliet
* 2003 TV Makes The Superstar

## Notas
Manolo Jiménez Jiménez

**Manuel "Manolo" Jiménez Jiménez**, nado en Arahal (Sevilla) o 26 de xaneiro de 1964, é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol español. Xogaba de defensa e foi internacional coa selección española. Dende 2018 adestra á UD Las Palmas da Liga 1|2|3

## Palmarés 
### Adestrador 
;Sevilla B
* Terceira División: 2006–07

;AEK Atenas
* Copa de Grecia: 2010–11

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*

### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Datos do adestrador en bdfutbol.com
Greg Smith

**Gregory "Greg" Smith**, nado o 8 de xaneiro de 1991 en Vallejo, California, é un xogador profesional de baloncesto estadounidense actualmente axente libre. Con 2,08 metros de altura, pode xogar nas posicións de pivote e ala-pivote.

## Traxectoria 
### Profesional 
Smith non foi elixido no Draft da NBA de 2011, e asinou cos Houston Rockets no ano 2012 coma axente libre. O 10 de abril de 2014, foi cortado polos Rockets.

O 14 de abril de 2014, asinou cos Chicago Bulls para o resto da tempada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en NBA.com
Jordan Hill

**Jordan Craig Hill**, nado en Atlanta (Xeorxia) o 27 de xullo de 1987, é un xogador americano de baloncesto profesional que xoga nos Vancouver Knights da North American Premier Basketball (NAPB).

## Traxectoria 
Hill foi escollido na 8ª posición do Draft da NBA de 2009 polos New York Knicks. Asinou un contrato por dúas tempadas e 4.3 millóns de dólares. Xogou cinco partidos para os Knicks na liga de verán, onde fixo 14.4 puntos, 8.2 rebotes e 1.0 tapóns por partido.

O 18 de febreiro de 2010, Hill foi traspasado xunto a Jared Jeffries aos Houston Rockets, nun traspaso a tres bandas entre os Knicks, os Rockets e os Sacramento Kings, que mandou a Tracy McGrady aos New York Knicks.

O 15 de marzo de 2012, foi traspasado aos Los Angeles Lakers a cambio do base Derek Fisher e unha elección de primeira rolda do Draft.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en NBA.com 
* Estatísticas en BasketballReference.com  
* Biografía nos Arizona Wildcats
Al-Farouq Aminu

**Al-Farouq Ajiede Aminu**, nado en Atlanta (Xeorxia) o 21 de setembro de 1990, é un xogador de baloncesto profesional estadounidense.

## Traxectoria 
Aminu foi seleccionado na 8ª posición do Draft da NBA de 2010 polos Los Angeles Clippers. O 14 de decembro de 2011, os Clippers traspasaron a Aminu, Chris Kaman, Eric Gordon e unha elección de primeira rolda do Draft de 2012 aos New Orleans Hornets a cambio de Chris Paul e dúas futuras eleccións de segunda rolda do Draft. O 29 de xullo de 2014, Aminu asinou cos Dallas Mavericks.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en NBA.com
Cidades de Azerbaidján

350px|miniatura|Principais cidades de Azerbaidján

Esta é unha lista de **cidades de Azerbaidján**, en orde decrecente de poboación (estimativa 2002):

## Notas
Gold Coast United Football Club

**Gold Coast United Football Club** foi equipo de fútbol profesional de Australia, situado na Costa de Ouro de Queensland. Foi fundado en 2008 e xogou na A-League dende o 2009 ata 2012.

A orixe do club xorde a través dun estudo, por parte da A-League, dunha futura expansión do campionato a 10 equipos. A partir de aí varios empresarios liderados por Fred Taplin decidiron formar un consorcio, baixo o nome de *Gold Coast Galaxy FC*. A súa intención era participar na tempada 2008-09 xunto con outro equipo, *North Queensland Thunder*. Galaxy cumpría coas condicións para ingresar, pero varios problemas no equipo dos Thunder provocaron que a organización da liga pospuxese o ingreso de Gold Coast, alegando que unha liga con nove formacións estaría descompensada. Durante esa tempada soaron varios xogadores como Nwankwo Kanu ou Felipe de Souza Campos, pero ao non meterse en liga as negociacións romperon.

Na tempada 2009-10 Gold Coast foi unha das dúas franquías admitidas na expansión da A-League. Para entón a franquía estaba dirixida por un novo equipo empresarial liderado por Clive Palmer, quen asinou un acordo coa Federación de Fútbol de Australia para encargarse dun equipo de fútbol para a tempada 2009-10. O club pasou a chamarse *Gold Coast United FC*, e comezou a reforzarse con importantes adquisicións como a de Jason Čulina, como *xogador franquía* do club, o porteiro Jess Vanstrattan ou o dianteiro Shane Smeltz entre outros. No seu debut terminaron terceiros en liga e caeron na primeira rolda da fase final fronte a Newcastle Jets.

Finalmente, a Federación australiana expulsou o Gold Coast United da *A-League* o 29 de febreiro de 2012. 	
O seu substituto será unha franquía situada no oeste de Sydney.

## Notas
IES Xosé Neira Vilas

O **IESP Xosé Neira Vilas** é un instituto de educación secundaria obrigatoria e bacharelato plurilingüe, situado en Perillo (Oleiros).

## Instalacións 
Construíuse no 1989 e ampliouse e reformouse no 2000. Conta cunha aula de audiovisuais, un ximnasio, dúas aulas de informática, aula de música, aula de debuxo, un taller de tecnoloxía; laboratorios de física, de química e de bioloxía; unha biblioteca e un salón de actos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*IESP Neira Vilas
Melbourne Victory Football Club

**Melbourne Victory** é un equipo de fútbol de Australia, situado na cidade de Melbourne no estado de Victoria, Australia. Foi fundado en 2004 e xoga na A-League, máxima competición profesional do país.

Melbourne é a franquía da liga con máis campionatos conseguidos desde que a nova liga foi creada, gañando o campionato da A-League en dúas ocasións. En 2008-09 obtiveron o título de liga regular e campionato.

## Historia 
Cando a Federación de Fútbol de Australia anuncia o desmantelamento da National Soccer League, en 2003 un consorcio de empresarios decide formar unha sociedade que opte a unha praza no novo campionato profesional coñecido como A-League. A oferta, encabezada polo CEO de *Belgravia Leisure*, Geoff Lord, conseguiu facerse coa franquía correspondente no torneo. A diferenza doutros clubs da NSL con raíces baseadas na inmigración (como South Melbourne FC para os gregos ou Melbourne Knights para os croatas), Melbourne Victory está considerado como un equipo destinado a toda a cidade. Na súa primeira tempada contou con Ernie Merrick como adestrador, e Archie Thompson ou Kevin Muscat como principais figuras.

Na súa primeira tempada Melbourne terminou en penúltima posición, cunha campaña irregular. pero tras manter o bloque e fichar estrelas como Carlos Hernández ou Ljubo Milicevic logrou proclamarse campión da liga regular na 2006-07, para despois vencer na final do campionato a Adelaide United por 6-0. Ese ano Victory conseguiu tamén unha boa asistencia de público, superando os 20.000 espectadores de media no seu estadio. Tras quedar quinto en 2008, a tempada 2009 volveu ser unha das mellores do club ao lograr a Copa de pretempada, a liga regular e a final do campionato. Na seguinte tempada non puido revalidar o título, tras caer na final ante Sydney FC.

## Uniforme 
* **Uniforme títular**: Camiseta azul con V branca, pantalón azul, medias azuis.
* **Uniforme alternativo**: Camiseta branca con V azul, pantalón branco, medias brancas.

## Palmarés 
### Torneos nacionais 
* **A-League (2):** 2006-07, 2008-09

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial de Melbourne Victory
Liña 1 do metro de Barcelona

A **liña 1** ou *liña vermella* do metro de Barcelona é unha liña de ferrocarril metropolitano soterrada que dá servizo na cidade de Barcelona, l'Hospitalet de Llobregat e Santa Coloma de Gramenet. É a segunda liña máis antiga do metro, a máis longa da rede e a única con vía de largo ibérico antigo.

A liña inaugurouse o 1926 co nome de *Metropolitano Transversal* para unir as terminais ferroviarias que xurdiran en Barcelona. Actualmente une as estacións de Hospital de Bellvitge e Fondo, nun trazado de dobre vía soterrada. As cocheiras atópanse en Santa Eulàlia e La Sagrera, e os talleres na estación de Hospital de Bellvitge. Actualmente ten 20,7 quilómetros de lonxitude e trinta estacións.

## Estacións 
700px|miniatura|esquerda|Estacións da liña 1

## Notas
Liña 9 do metro de Barcelona

300px|miniatura|Vista panorámica das portas de seguridade nunha das plataformas
A **liña 9** ou **L9** do metro de Barcelona é unha liña de ferrocarril metropolitano soterrada que actualmente ten dous tramos en funcionamento: a **L9 Nord**, que conecta Santa Coloma de Gramenet, Badalona e os barrios de Bon Pastor e La Sagrera de Barcelona, e a **L9 Sud** que conecta a Zona Universitària, L'Hospitalet, El Prat de Llobregat e o Aeroporto de Barcelona.

A parte central do seu percorrido é compartida coa liña 10. Xuntamente, cando finalice a súa construción, con 47'8 quilómetros de lonxitude e soterrada en 43,71&nbsp;km, será a liña soterrada máis longa de Europa, por diante da liña 9 do metro de Moscova (41'5&nbsp;km), a liña 12 do metro de Madrid (41&nbsp;km) e a Northern Line do metro de Londres.

## Historia 
O 13 de decembro de 2009 entrou en servizo o tramo entre Can Zam e Can Peixauet e o 18 de abril de 2010 inaugurouse o tramo da L10 entre Bon Pastor e Gorg en Badalona, conxuntamente co alargamento da L9 de Can Peixauet a Bon Pastor, e posteriormente ampliouse con dúas estacións ata La Sagrera.

O 12 de febreiro de 2016 entrou en servizo o tramo sur entre o aeroporto e a Zona Universitària, coñecido como L9 Sud. Son, en total, 20&nbsp;km con 15 estacións situadas en Barcelona, L'Hospitalet e El Prat de Llobregat, cun tempo de traxecto de 32 minutos.

## Trazado 
Ademais de dar servizo a barrios que non dispón de metro (Bon Pastor, Llefià, la Salut, Singuerlín, Pedralbes e Zona Franca) unirá cinco municipios: Santa Coloma de Gramenet, Badalona, Barcelona, l'Hospitalet de Llobregat e el Prat de Llobregat. Tamén unirá puntos estratéxicos como centros loxísticos, zonas de equipamentos e zonas de servizos como o aeroporto de Barcelona, a Zona Franca, a Fira de Barcelona, a ampliación do Porto, a Cidade da Xustiza, o Parque Güell, o Camp Nou e a Cidade do Básquet, entre outros.

miniatura|esquerda|700px|Mapa da liña 9 (L9, L10 e L2)

## Notas
Liña 2 do metro de Barcelona

A **liña 2** ou *liña lila* do metro de Barcelona é unha liña de ferrocarril metropolitano soterrada que dá servizo nas cidades de Barcelona, Sant Adrià de Besòs e Badalona. Foi a última liña inaugurada durante o século XX á rede do metro e a primeira totalmente equipada con ascensores hidráulicos para ser adaptada a persoas con mobilidade reducida e pavimento de textura especial para invidentes. Actualmente ten trece quilómetros de lonxitude e dezaoito estacións.

O trazado da liña, que une Paral·lel e Badalona Pompeu Fabra, é de dobre vía soterrada. Os talleres e as cocheiras atópanse no Triángulo Ferroviario, preto da estación de La Pau. Ademais ten enlaces de servizo en Paral·lel coa liña 3 e en La Pau coa liña 4, entre outros.

600x600px|miniatura|Estacións da liña 2|centro
miniatura|Estación de Verneda,|esquerda

## Notas
Liña 3 do metro de Barcelona

A **liña 3** ou *liña verde* do metro de Barcelona é unha liña de ferrocarril metropolitano soterrada que dá servizo na cidade de Barcelona. É a liña máis antiga do metro, inaugurada o ano 1924 e bautizada como *Gran Metro*, unindo as estacións de Cataluña e Lesseps, baixo a xestión da compañía Grande Metropolitano de Barcelona ata a fusión con Ferrocarril Metropolitano de Barcelona.

Actualmente une as estacións de Zona Universitària e Trinitat Nova, nun trazado de dobre vía soterrada. As cocheiras atópanse en Sant Genís. As antigas cocheiras de Lesseps xa non dan servizo e tiñan a peculiaridade de estar situadas nunhas naves no exterior, subindo e baixando os trens cun ascensor. Actualmente ten 18,4 quilómetros de lonxitude e vinte e seis estacións.

700px|miniatura|esquerda|Estacións da liña 3

## Notas
Liña 4 do metro de Barcelona

A **liña 4** ou *liña amarela* do metro de Barcelona é unha liña de ferrocarril metropolitano soterrada que dá servizo na cidade de Barcelona. A pesar de inaugurarse o 1973 parte do seu trazado púxose en servizo en 1926 como ramal do Gran Metro (L3) entre Passeig de Gràcia e Jaume I. Os túneles foron construídos en 1908, sendo os máis antigos da rede de metro barcelonesa, cando se creou a Via Laietana.

O trazado da liña, que une Trinitat Nova e La Pau, é de dobre vía soterrada, os talleres e as cocheiras atópanse en Via Júlia e no Triángulo Ferroviario. Ten enlaces de servizo coa liña 5 en Maragall, coa liña 11 en Trinitat Nova, e coa liña 3 en Passeig de Gràcia, entre outros. Actualmente ten 17,3 quilómetros de lonxitude e vinte e dúas estacións.

700px|miniatura|esquerda|Estacións da liña 4

## Notas
Aleksandr Blok

**Aleksandr Aleksandrovich Blok** (en ), nado en San Petersburgo o 28 de novembro de 1880 e finado na mesma cidade o 7 de agosto de 1921, foi un poeta ruso representante do simbolismo no seu país.

## Traxectoria 
Nacido no seo dunha familia de intelectuais refinados descendentes de Johann von Blok, quen fora médico persoal do tsar, súa nai, A. A. Beketova era escritora e seu pai foi profesor de dereito en Varsovia e máis tamén seu avó materno fora reitor da Universidade Estatal de San Petersburgo. Seus pais separáronse pouco despois de el nacer, vivindo el a maior parte do tempo co seu avó materno A. N. Beketov nas súas propiedades de Shakhmatovo, preto de Solnechnogorsk, a uns 65 quilómetros de Moscova. A súa nai volveu casar cando el tiña nove anos e o rapaz foi vivir coa parella pasando os veráns co seu avó. A lectura da filosofía de Vladimir Soloviev e da poesía de Fiodor Tiutchev e Afanasi Fet foi a principal influencia dos seus primeiros escritos, que aparecerían posteriormente no libro *Ante Lucem*. En 1903 casou con Lyubov Dmitrievna Mendeleeva, filla do recoñecido químico Dmitri Mendeleev, figura na que se basea para escribir o seu primeiro libro publicado *Versos sobre a fermosa señora* (1904-1905) no que transfigura á súa dona no ideal do eterno feminino. As imaxes místicas e idealizadas deste o seu primeiro libro fixeron del o cabeza dos simbolistas rusos. Durante o último período da súa vida enfatizou máis os temas políticos, salientando o destino mesiánico do seu país: *Vozmezdie* (O castigo, 1910-1921),*Rodina* (A patria, 1907–16); *Skify* (Os escitas, 1918). Influenciado polas doutrinas de Soloviev, adquiriu temores de tipo apocalíptico alternando entre a esperanza e o desespero. Púxose de parte da revolución rusa pero para 1921 estaba desilusionado con ela.
Liña 11 do metro de Barcelona

A **liña 11** do metro de Barcelona é unha liña de ferrocarril metropolitano soterrada que dá servizo a cinco barrios das cidades de Barcelona e Montcada i Reixac. A liña é do estilo metro lixeiro e condución automática, construída a comezos da década do 2000 como prolongación da liña 4 desde a estación de Trinitat Nova.

A liña, de 2,3 quilómetros de lonxitude e cinco estacións, foi pensada para dar servizo a uns barrios tradicionalmente mal comunicados e inaugurouse o 2003 entre Trinitat Nova e Can Cuiàs. Como a L2 foi construída adaptada para persoas con mobilidade reducida e invidentes, e como tamén se fixo posteriormente na L9 e L10.

700px|miniatura|esquerda|Estacións da liña 11

## Notas
A Cabeza da Vaca, O Freixo, As Pontes de García Rodríguez

**A Cabeza da Vaca** é un lugar da parroquia do Freixo no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Segundo datos do INE, no ano 2014 estaba despoboado.
## Lugares e parroquias 
### Lugares do Freixo 
### Parroquias das Pontes de García Rodríguez
Liña 10 do metro de Barcelona

A **L10** ou **liña 10** é un dos tres servizos de liña que transcorren pola liña 9 do metro de Barcelona (L9, L10 e L2), operada por Transports Metropolitans de Barcelona (TMB). Cando estea totalmente acabada dará servizo ás cidades de Badalona, Barcelona, l'Hospitalet de Llobregat e a Zona Franca (Barcelona e el Prat de Llobregat).

O primeiro servizo comercial da L10 foi o 18 de abril de 2010 entre a estación de Gorg, en Badalona, e a barcelonesa de Bon Pastor, un tramo de 3,4 quilómetros de lonxitude. Nesta última estación pódese enlazar entre o servizo da L9 e a L10 e a finais de xuño de 2010 abriuse o tramo ata La Sagrera.

700px|miniatura|esquerda|Mapa das liñas 9, 10 e 2.

## Notas
Liña 5 do metro de Barcelona

A **liña 5** ou *liña azul* do metro de Barcelona é unha liña de ferrocarril metropolitano soterrada que dá servizo nas cidades de Cornellà de Llobregat, Esplugues de Llobregat, l'Hospitalet de Llobregat e Barcelona. A liña inaugurouse o 21 de xullo de 1959 como liña II e actualmente une as estacións de Cornellà Centre e Vall d'Hebron.

O trazado da liña é de dobre vía soterrada, excepto un pequeno tramo ao redor da estación e cocheiras de Can Boixeres. Os talleres e as cocheiras atópanse en Can Boixeres, Vilapicina e Vall d'Hebron. Actualmente a liña ten unha lonxitude de 18,9 quilómetros e vinte e seis estacións.

700px|miniatura|Estacións da liña 5|esquerda

## Notas
Suncorp Stadium

O **Lang Park**, chamado **Suncorp Stadium** por razóns de patrocinio, é un moderno estadio situado no suburbio de Milton, na cidade de Brisbane, en Queensland, Australia. Construído nun parque urbano que até 1875 fora o cemiterio da cidade, o estadio foi inaugurado en 1914, e en 1957 converteuse na sede principal do rugby league do estado de Queensland.

Nos últimos anos acolle os encontros de rugby union dos Queensland Reds, os encontros de rugby league dos Brisbane Broncos e os encontros de fútbol dos Brisbane Roar. En 2008 tivo lugar nel a final da Copa Mundial de Rugby League, na que Nova Zelandia derrotou a Australia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial do Suncorp Stadium
Podólogo, podóloga

[miniatura|[Láser usado en podoloxía.]]
O **podólogo** é o profesional sanitario que prevén, diagnostica e trata os problemas do pé, e se ocupa do seu coidado integral e da súa relación co resto do corpo.

A estrutura e o funcionamento dos pés son moi complexos e esíxenlle ao podólogo profundos coñecementos en distintas materias, así como as habilidades e aptitudes necesarias para realizar e elaborar calquera tipo de tratamento do pé mediante os procedementos terapéuticos propios da súa disciplina.

## Exercicio da profesión 
Para exercer a podoloxía en España é indispensable estar en posesión da Titulación Universitaria de Podoloxía e estar colexiado nun Colexio Profesional de Podólogos, habitualmente no da Comunidade Autónoma.

## Funcións 
* Quiropodoloxía: Tratamento das afeccións da pel (calosidades, durezas...) e das unllas (encarnadas, engrosadas...)
* Ortopodoloxía e Biomecánica: Exploración da marcha, soletas a medida, orteses de silicona (separadores, correctores...)
* Patoloxía do pé: Pé doloroso (metatarsalxias, esporón, neuromas...), pé reumático, pé diabético (prevención, úlceras...), infeccións (fungos, papilomas...)
* Cirurxía do pé: Unlla encarnada, xoanetes, dedos martelo, corrección de deformidades do pé...

## Actividade diagnóstica 
O podólogo ten acceso ás probas complementarias tanto para chegar a un diagnóstico certo, como para realizar un seguimento axeitado das patoloxías (probas biomecánicas, de raios X, analíticas etc.).

## Aplicación de tratamentos 
O podólogo ao diagnosticar as enfermidades dos pés ordena os tratamentos das devanditas patoloxías de acordo co estado da ciencia actual, para iso instaura:
* Tratamentos farmacolóxicos: o artigo 77.1 da Lei 29/2006 de garantías e uso racional dos medicamentos e produtos sanitarios, modificada pola Lei 28/2009, sinalan ao médico, odontólogo e o podólogo como únicos profesionais con facultade para receitar medicamentos.
* Tratamentos ortopodolóxicos: o Anexo do Real Decreto 542/1995 ordena ao ortopeda atender a receita do médico e do podólogo.
* Tratamentos de cirurxía podolóxica: de acordo coas especificacións dos plans de estudo vixentes.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Podoloxía.
* Calista.
* Colexio Oficial de Podólogos de Galicia.

### Ligazóns externas 
* Colexio Oficial de Podólogos de Galicia
* Coidados básicos do pé
Descontinuidade de Gutenberg

miniatura|250px|**Esquema do interior da Terra.** **B:** Descontinuidade de Gutenberg **4:** Manto **5:** Núcleo externo.
A **descontinuidade de Gutenberg** é a superficie de descontinuidade que marca a separación entre o manto inferior e núcleo externo da Terra, situada a uns 2 900&nbsp;km de profundidade.

Caracterízase porque as ondas sísmicas **S** non poden atravesala, e porque as ondas sísmicas **P** diminúen bruscamente a súa velocidade, pasando de 13 a 8&nbsp;km/s.

Baixo este límite é onde se xeran as correntes electromagnéticas que dan orixe ao campo magnético terrestre, grazas á acción convectiva do rozamento entre o núcleo externo, formado por materiais ferromagnéticos e o manto.

Leva o nome do seu descubridor, Beno Gutenberg, sismólogo alemán, que a descubriu en 1914.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Lillo Beviá. José *et al.* (1995): *Geología*. Paterna, Valencia: Editorial ECIR. ISBN 84-7065-073-4

### Outros artigos 
* Descontinuidade
* Descontinuidade de Mohorovičić
* Descontinuidade de Lehmann
* Estrutura interna da Terra
Descontinuidade de Conrad

[miniatura|200px|1 - [Codia continental.2 - Océano e, debaixo, a codia oceánica.3 - Manto.]]
A **descontinuidade de Conrad**, así denominada na honra do sismólogo austro-estadounidense Victor Conrad (1876-1962), designa, na codia continental, o límite inferior da capa de sial, que a separa do sima.

## Características 
Esta descontinuidade non é un límite estrito, non se detecta en todas as zonas da Terra e pouco se sabe dela. Ademais non parece coincidir co punto de cambio xeoquímico entre as rochas máis lixeira do sial e as máis densas do sima, polo que moitos xeólogos non a consideran ou, en todo caso, considérana como unha descontinuidade *menor*.

No seu lugar, algúns estudosos fixaron, arbitrariamente, no punto no que a codia ten unha densidade media de 2 800&nbsp;kg/m3 (2,8 g/cm3).

Tanto sial como sima son termos obsoletos, cuñados por Eduard Suess, para designar ás rochas que forman a parte fundamental da codia continental, situadas, as primeiras, máis claras e lixeiras, sobre as máis escuras e densas, que afloran ademais nos fondos oceánicos. Ambos os conceptos perderon significación hoxe e, aínda que describen unha situación real, cun sial descontinuo xacendo sobre un sima continuo, non teñen cabida nas teorías modernas que describen a estrutura da Terra e explican o seu dinamismo.

Estes conceptos eran moi importantes, porén, na teoría da deriva continental, proposta por Alfred Wegener, quen imaxinaba aos continentes, erroneamente, como masas de sial deslizándose sobre o sima.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bates, R. L., e Jackson, J. A. (1987): *Glossary of Geology*. Alexandia, Virginia: American Geological Institute.
* Clark, Sydney P. (1987): *La estructura de la Tierra*. Barcelona: Ediciones Orbis. ISBN 84-7634-467-8.
* Dilek, Y. e Newcomb, S. (eds.) (2003): "Ophiolite Concept and the Evolution of Geological Thought". Boulder, Colorado: *Geological Society of America Special*, Paper 373.
* Domínguez, Antonio (1975): *La formación de la Tierra*. Barcelona: Salvat Editores. ISBN 84-345-7361-X.
* Foster, Robert J. (1973): *Geología*. Barcelona: Editorial Labor. ISBN 84-335-5523-5.
* Lillo Beviá. José *et al*. (1995): *Geología*. Paterna, Valencia: Editorial ECIR. ISBN 84-7065-073-4.
* Meléndez, Bermudo e José Mª Fuster (1981): *Geología*, 4ª ed. Madrid: Paraninfo. ISBN 84-283-0956-6.

### Outros artigos 
* Astenosfera
* Codia terrestre
* Descontinuidade
* Litosfera
* Sial
* Sima
* Estrutura interna da Terra

### Ligazóns externas 
* Estrutura da Terra  Consultada o 17/3/2012.
* Enciclopeda libre en español. Corteza terrestre   Consultada o 17/3/2012.
* Google. Imaxes da descontinuidade de Conrad
Melbourne City FC

**Melbourne City** é un equipo de fútbol situado na cidade de Melbourne (Australia). O equipo foi fundado en 2009 como unha franquía de expansión da A-League e debutou na tempada 2010/11, sendo o primeiro do campionato que comparte cidade con outro club, Melbourne Victory. O club xoga os seus partidos no estadio AAMI Park.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial de Melbourne Heart
Emmanuel Muscat

**Emmanuel "Manny" Muscat** , nado o 7 de decembro de 1984 en Melbourne (Australia), é un xogador de fútbol que xoga coa selección de . Normalmente xoga como un medio defensivo ou lateral dereito para o Wellington Phoenix Football Club, na A-League.
Alexander Alexandrovich Fadeyev

miniatura|dereita|200px|Selo soviético dedicado a Fadeyev.
**Alexander Alexandrovich Fadeyev**, nado o 24 de decembro de 1901 e finado o 13 de maio de 1956, foi un escritor soviético, representante do realismo socialista, e un dos cofundadores da Unión de Escritores Soviéticos e o seu presidente de 1946 a 1954.

## Traxectoria 
Fadeyev naceu en Kimry, no Oblast de Tver. Desde 1908 a 1912 viviu en Chuguyevka (Krai de Primorsky). Ingresou no movemento guerrilleiro que se enfrontou á intervención xaponesa e ao Exército Branco durante a guerra civil. Influenciado por Lev Tolstoi en 1927 publicou a novela *Razgrom* (A desfeita), na que describe á mocidade guerrilleira. En 1929 publicou a primeira parte da novela *Poslednii iz udege* (O derradeiro dos udege), na que continuaría traballando todo o resto da súa vida (aínda que quedou sen rematar, unha edición contendo o segundo volume publicouse en 1940). Na obra, Fadeyev, intentou mostrar que "un pobo extremadamente primitivo podía experimentar un salto desde o comunismo tribal cara unha organización colectiva complexa propia do século XX, saltando etapas históricas como a da familia, propiedade privada, escravitude, feudalismo, capitalismo e socialismo; na novela están algunhas das mellores páxinas escritas por Fadeyev."

En 1945 escribiu a novela, *Molodaya gvardiya* (baseada en feitos reais ocorridos na segunda guerra mundial) sobre o movemento de resistencia antifascista da Komsomol Garda Moza, organización que loitou contra os nazis na cidade ocupada de Krasnodon (Ucraína). Por esta novela recibiu o Premio Stalin (1946). En 1948 realizouse un filme soviético baseado no libro, malia todo en 1951 apareceu unha nova edición na que Fadeyev corrixía a obra seguindo algunhas críticas que o acusaban de non amosar ben o liderado do Partido Comunista na loita contra a ocupación alemá.

Fadeyev foi un executor fiel no campo literario dos mandados do goberno de Iosif Stalin e nos anos 1940 participou activamente o Zhdanovshchina, unha campaña de crítica e persecución contra escritores e compositores acusados de non seguir a liña do partido. Nos últimos anos da súa vida caeu no alcoholismo, suicidándose na súa dacha de Peredelkino, deixando unha carta denotando actitudes negativas cara aos novos líderes do partido trala morte de Stalin.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sovlit.net: Nota de suicidio de Fadeyev e informe do KGB
Descontinuidade de Lehmann

miniatura|250px|**Esquema do interior da Terra.****C**: Descontinuidade de Lehmann. **5**: Núcleo externo.**6**: Núcleo interno.
A **descontinuidade de Lehmann**, tamén chamada **descontinuidade de Wiechert-Lehmann-Jeffrys**, é o límite entre o núcleo externo, fluído, e o núcleo interno, sólido, da Terra.

Foi descuberta en 1936 pola sismóloga danesa Inge Lehmann.

Está situada a unha profundidade media de 5 155&nbsp;km, dato que non se estableceu con precisión até o principio da década de 1960.

Outra descontinuidade máis superficial á que tamén se lle deu o nome de descontinuidade de Lehmann por ser igualmente descuberta por ela está situada a uns 220&nbsp;km de profundidade. A esa profundidade prodúcese un abrupto incremento das velocidades das ondas **P** e **S**, a unha profundidade de aproximidamente 220±30&nbsp;km. Obsérvase debaixo dos continentes, pero xeralmente non por debaixo dos océanos. Para explicar esta descontinuidade propuxéronse varias teorías.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Descontinuidade
* Descontinuidade de Conrad
* Descontinuidade de Mohorovičić
* Descontinuidade de Gutenberg
* Estrutura interna da Terra

### Ligazóns externas 
* *Inge Lehmann*, UCLA.  Consultada o 17/3/2012.
* Career highlights of Inge Lehmann from UCLA.  Consultada o 17/3/2012.
Diferenciación planetaria

En Ciencias planetarias, chámase **diferenciación planetaria** ao proceso de separación dos diferentes compoñentes dun corpo planetario como consecuencia do seu comportamento físico ou químico, cando o corpo desenvolve capas de distinta composición.

Os materiais máis densos do protoplaneta afunden cara ao centro, mentres que os materias menos densos soben á superficie. Este proceso tende a crear o **núcleo** e o **manto**. Ás veces tamén se diferenza, na parte duperior do manto, unha **codia** quimicamente distinta.

O proceso de diferenciación planetaria produciuse en planetas, planetas ananos, no asteroide *4 Vesta* e en satélites naturais (como a Lúa).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Planetoloxía
* Protoplaneta
A Vaca

Como topónimo **A Vaca** pode referirse a:

;En Galiza
***A Cabeza da Vaca**, lugar da parroquia do O Freixo, no concello das Pontes de García Rodríguez.
***O Porto da Vaca**, lugar da parroquia de Budián, no concello do Valadouro;
***A Vacaría**, lugar da parroquia de Oleiros, no concello de Salvaterra de Miño;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de Montouto, no concello de Abadín;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de Cariño, no concello de Cariño;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de Farnadeiros, no concello do Corgo;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de Berdeogas, no concello de Dumbría;
***A Vacariza**, lugar da parroquia das Negradas, no concello de Guitiriz;
***A Vacariza**, lugar da parroquia da Armenteira, no concello de Meis;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de Ligonde, no concello de Monterroso;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de Pedroso, no concello de Narón;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de Trasancos, no concello de Narón;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de San Lourenzo de Siabal, no concello de Paderne de Allariz;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de Remonde, no concello de Palas de Rei;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de Ulloa, no concello de Palas de Rei;
***A Vacariza**, lugar da parroquia das Pontes de García Rodríguez, no concello das Pontes de García Rodríguez;
***A Vacariza**, lugar da parroquia da Enciñeira, no concello de Quiroga;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de Isorna, no concello de Rianxo;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de Visantoña, no concello de Santiso;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de Neiras, no concello de Sober;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de Valdoviño, no concello de Valdoviño;
***A Vacariza**, lugar da parroquia de Piñeiro, no concello de Xermade.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Campoverde, O Freixo, As Pontes de García Rodríguez

**Campoverde** é un lugar da parroquia do Freixo no concello coruñés das Pontes de García Rodríguez na comarca do Eume. Segundo datos do INE, no ano 2014 estaba habitado por un home.
## Lugares e parroquias 
### Lugares do Freixo 
### Parroquias das Pontes de García Rodríguez
Po (materia)

[400px|miniatura|Despois de 3 anos de uso, o po bloqueou o disipador deste [ordenador|ordenador portátil, facéndoo fallar.]]
O **po** é o nome xenérico para as partículas sólidas con diámetro menor aos 500 micrómetros (500 μ) e, en forma máis xeral, ás pequenas partículas de materia.

Na Terra, o po que se encontra na atmosfera provén de varias fontes como, por exemplo, do solo, levantado polo vento, das erupcións volcánicas, dos incendios e da contaminación atmosférica.

O po disperso no aire considérase un aerosol, e pode ter efectos sobre as propiedades e comportamento da atmosfera fronte á radiación solar e efectos significativos no clima.

O po é responsábel das pneumoconioses, enfermidades do pulmón producidas pola inhalación de determinadas partículas en suspensión (de asbesto: asbestose, de sílice: silicose etc.).

O riscos destas doenzas determinaron a adopción, nos países desenvolvidos, dunha serie de leis que regulan as condicións ambientais nos lugares de traballo.
Colexio Oficial de Podólogos de Galicia

O **Colexio Oficial de Podólogos de Galicia** (cuxo acrónimo é COPOGA) é unha entidade de dereito público con personalidade xurídica propia e plena capacidade para o cumprimento dos seus fins creada pola lei 2/1996, do 27 de decembro, por decisión unánime na Asemblea Xeral da Asociación Galega de Podoloxía.
## Obxectivos 
Os seus obxectivos básicos son a promoción progresiva e xeral do desenvolvemento da podoloxía e a defensa os intereses xerais dos seus colexiados; comprometéndose coa súa representación e defensa, así como tamén, coa ordenación da podoloxía, a loita contra o intrusismo, a promoción da formación, e o coidado polo cumprimento das normas éticas e deontolóxicas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Podoloxía
* Podólogo
* Calista
Dani Sánchez Andrades

**Daniel "Dani" Sánchez Andrades**, nado en Málaga o 10 de setembro de 1984, é un futbolista español que xoga no Wellington Phoenix na A-League. Xoga de dianteiro e centrocampista.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha de Dani Sánchez
Hopanoide

dereita|miniatura|200px|Diplopteno, un hopanoide.
[dereita|miniatura|200px|[Colesterol, un esterol.]]

Os **hopanoides** son compostos pentacíclicos (con 5 aneis) naturais baseados na estrutura química do triterpeno hopano e parecidos aos esterois, presentes nas membranas bacterianas. A súa función principal é darlle rixidez á membrana plasmática bacteriana, función que nas membranas dos eucariotas fai o colesterol, o cal está ausente nas membranas de case todos os procariotas (agás nas bacterias metanótrofas e nos micoplasmas). Nas imaxes do comezo da páxina pode verse a similitude nos aneis I, II e III entre a estrutura do diplopteno (hopanoide) e o colesterol (esterol).

En moitas bacterias os hopanoids poden xogar un importante papel no axuste da permeabilidade da membrana plasmática e na adaptación a condicións ambientais extremas. No caso da bacteria *Streptomyces* do solo, os hopanoides fórmanse nas hifas aéreas (estruturas que levan esporas), onde se pensa que minimizan a perda de auga a través da membrana cara ao aire.

Na fermentación alcohólica das bacterias *Zymomonas mobilis* os hopanoides poden tamén ter unha función na adaptación da membrana celular á acumulación de etanol e aos cambios de temperatura, o cal inflúe nas funcións da membrana. No actinomicete *Frankia*, os hopanoides das diazovesículas probablemente restrinxen a entrada de oxíxeno ao faceren que a bicapa lipídica sexa máis impermeable e compacta.

Nos xacementos de petróleo atópanse diversos hopanoides, que se usan como marcadores biolóxicos.

## Hopanoides en paleobioloxía 
Atopáronse hopanoides preservados en xacementos xeolóxicos moi antigos, sinal da actividade naquela época de seres vivos que os producían. Os hopanoides do tipo dos 2-alfa-metilhopanos das cianobacterias (bacterias fotosintéticas), foron descubertos por Roger Summons e os seus colegas como moléculas fósiles preservadas nas lousas de Pilbara, Australia. A presenza de abundantes 2-alfa-metilhopanos nesas rochas pode indicar que a fotosíntese oxixénica evolucionou hai 2.700 millóns de anos segundo a datación das rochas, bastante antes de que a atmosfera terrestre se fixese oxidante. Pensábase que os hopanoides se producían só en condicións aerobias, pero Fischer et al. demostraron que bacterias anaerobias como *Geobacter sulfurreducens* poden sintetizar diversos hopanois, aínda que non 2-metil-hopanois, cando crecen en condicións estritamente anaerobias. Os 2-metil-hopanos de arqueas tamén poderían ter sido producidos por cianobacterias ancestrais que predasen a fotosíntese oxixénica.

Andrew H. Knoll, en *Life on a Young Planet* (2003), especialmente no capítulo 6 (*The Oxygen Revolution*), explica a utilidade dos biomarcadores fósiles moleculares de hopanoides para a reconstrución das primeiras fases da evolución e da xeoloxía na Terra.

## Notas
Seco

O adxectivo **Seco**, feminino **Seca**, derivado do latín *siccus, -a, -um*, refírese, en xeral, a calquera cousa que estea falta de humidade. Pode referirse a:

;Alimentación
***Froito seco**, alimento moi enerxético, rico en graxa, en proteína, así como en oligoelemento;
***Peixe seco**.

;Bebidas alcohólicas
***Triplo seco**, tipo de licor.

;Climatoloxía
***Clima seco** (véxase tamén clima árido);
***Clima mediterráneo seco**;
***Clima tropical seco**;
***Gradiente adiabático seco**, proceso dinámico que afecta a unha masa de aire.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***O Couce Seco**, lugar da parroquia do Freixo, no concello das Pontes de García Rodríguez;
***Muíño Seco**, lugar da parroquia de Traba, no concello de Coristanco;
***O Rego Seco**, lugar da parroquia de Ambroa, no concello de Irixoa;
***O Roxo Seco**, lugar da parroquia de Vilaformán, no concello de Trabada;
***O Vilar do Seco**, lugar da parroquia de Distriz, no concello de Vilalba;
***Bustoseco**, lugar da parroquia de Ribasieira, no concello de Porto do Son;
***Regoseco**, lugar da parroquia de Corcoesto, no concello de Cabana de Bergantiños.

;Fóra de Galiza

;Na Arxentina
***Arroyo Seco**, localidade do Departamento Rosario, provincia de Santa Fe;
***Glaciar Seco**, glaciar no Parque Nacional Los Glaciares, Provincia de Santa Cruz.

;Río de Galiza
***Río Seco**, afluente do río Ulla.

Amais, como apelido, pode referirse a:

***Agustín Sixto Seco**, médico e intelectual galeguista;
***Carlos Seco**, historiador español;
***César Cunqueiro González-Seco**, escritor galego;
***Manuel Seco**, filólogo español e académico da Real Academia Española;
***Manuel Vilariño Seco**, fotógrafo galego;
***Miguel Seco Seco**, político galego;
***Rafael Seco**, deseñador, pintor, gravador e escultor español.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Dique seco**, instalación portuaria destinada a poñer as embarcacións fóra da auga para efectuar reparacións;
***O berro seco**, disco do grupo galego Milladoiro;
***Pao seco**, tipo de letra;
***Porto seco**, terminal intermodal de transportes situada no interior;
***Xeo seco** ou **neve carbónica**, dióxido de carbono en estado sólido.