Salgueiro

Os **salgueiros** son especies pertencentes ao xénero ***Salix***, son plantas con flor da familia das salicáceas. O xénero componse dunhas 400 especies de árbores e arbustos caducifolios que se distribúen polas zonas frías e temperadas do Hemisferio norte, principalmente en lameiros, brañas, ribeiras e terras húmidas en xeral.

## Orixe e distribución 
É un xénero orixinario do hemisferio norte que vive en zonas de clima frío ou temperado, con solos máis ben húmidos ou achegados a charcas ou correntes de auga. Algunhas das variedades arbustivas medran na zona subàrtica (tundra). Hai unhas 350 especies de salgueiros. O xénero presenta moitos problemas taxonómicos e de nomenclatura, xa que existe unha gran variedade morfolóxica segundo especies.

## Etimoloxía 
Tanto o termo galego **salgueiro** como o xenérico latino *Salix* virían do celta: *sal* 'achegado' e *lis* 'auga', que dá idea do seu hábitat máis común.

## Descrición 
Son árbores, arbustos ou mesmo matogueiras. As pólas son, polo xeral, flexíbeis. Todos son plantas caducifolias. As follas son en xeral alongadas (similares ás follas da amendoeira, especialmente na especie *Salix amygdaloides*), normalmente dispostas de maneira alterna ao longo da póla.

Son plantas de sexualidade dioica, é dicir, que desenvolve os caracteres masculinos e femininos en plantas separadas. As flores dispoñense agrupadas en candeas (*gatiños*) e o froito é unha càpsula con varias sementes (4-8), do tamaño dunha décima de milímetro cada unha, facilmente dispersábeis polo vento.

Os salgueiros hibridan de xeito doado entre eles. A especie máis utilizada en xardinaría é a *Salix babylonica*, ou salgueiro chorón.

Son plantas que arraigan moi ben dunha estaca ou escallo (reprodución vexetativa), gozando de medra rápida. Por contra, as sementes perden viabilidade en cousa de días.

En Galicia a especie máis común é o salgueiro bravo ou cincento.

## Usos 
A madeira en xeral non é de moi boa de calidade, pois creba con facilidade. Porén, a casca é medicinal, así como as flores e follas dalgunhas especies (lémbrese que dos *Salix*, extráese o ácido salicílico, a popular aspirina).

O vimieiro ou vimbieiro, *Salix viminalis*, é cultivado dende antigo para aproveitar os vimes en cestaría e noutros usos agrícolas. Para obter os vimes ou vimbios, córtanse as árbores a rente do chan, dándolles un tratamento especial aos plantóns novos que xorden. Hoxe en día estanse a utilizar, en substitución, outras especies vexetais distintas dos salgueiros.

O salgueiro é coñecido polas súas propiedades terapéuticas e medicinais. Algunhas especies coma o *S. pentandra* ou o *S. praecox* , posúen na *casca* **salicina**, unha substancia complexa que unha vez dixerida se transforma no intestino en distintas substancias, entre elas o ácido acetilsalicílico. 
Este subproduto, descuberto por F. Hoffman en 1897, é a base do fármaco máis famoso e vendido no mundo, a *Aspirina*, comercializada por Bayer desde 1899. Aínda que nos seus comezos foi receitada para procesos febrís e dores de cabeza, co paso do tempo descubríronse novas propiedades. Entre estas últimas salienta a propiedade de impedir a formación de trombos, facéndoa unha ferramenta de primeira orde para previr infartos e isquemias, unha das principais causas de morte nos países civilizados. Todas estas virtudes, e por suposto unha boa mercadotecnia, fai que a aspirina apareza na lista dos 100 inventos máis importantes do século XX.

## Especies de salgueiros 
### Especies en Galiza 
* *Salix alba* , salgueiro branco;
* *Salix atrocinerea*, salgueiro bravo, zao ou salgueiro negro, é a especie máis abundante en Galiza, moi empregada para formar sebes e choer ou pechar leiras;
* *Salix aurita*, salgueiro orelludo;
* *Salix babylonica*, salgueiro chorón (ornamental)
* *Salix caprea*, salgueiro cabuxo; aparece nas montañas orientais de Lugo e Ourense.
* *Salix eleagnos*, salgueiro sarga, sarga
* *Salix fragilis*, salgueiro irto, abundante na Galiza costeira e interior próximo a esta;
* *Salix matsudana*, salgueiro tortuoso, salgueiro retorto (ornamental)
* *Salix repens*, salgueiro anano, salgueiro rastreiro.
* *Salix salviifolia*, Brot., salgueiro nodoso, frecuente nas concas do Sil e Miño,
* *Salix triandra*, salgueiro de follas de amendoeira, frecuente en Galiza no treito final da bacía do Miño, 
* *Salix viminalis*, vimiero ou vimbieira, cultivada e naturalizada en Galiza para tirar os vimes.

### Listaxe de especies completa 
miniatura|dereita|200px|Inflorescencia de salgueiro
* *Salix acutifolia* 
* *Salix alaxensis*, salgueiro de Alasca 
* *Salix alba* , salgueiro branco
* *Salix alpina*, salgueiro alpino
* *Salix amygdaloides* 
* *Salix arbuscula* 
* *Salix arbusculoides* 
* *Salix arctica*, salgueiro ártico 
* *Salix atrocinerea*, salgueiro bravo, zao ou salgueiro negro.
* *Salix reticulata* 
* *Salix retusa*
* *Salix rosmarinifolia*
* *Salix salicicola*
* *Salix salviifolia*, Brot., salgueiro nodoso, frecuente en Galiza no treito final da bacía do Miño, 
* *Salix viminalis*, vimiero ou vimbieira, cultivada e naturalizada en Galiza para tirar os vimes. 
* *Salix waldsteiniana*
* *Salix wallichiana*

## O salgueiro na cultura popular galega
A casca de salgueiro utilízase para tinguir (*encascar*) as redes.

Para curar as quebraduras dos meniños, en Cangas (Pontevedra) pasan ó cativo a través dun aro feito con dúas pólas de salgueiro. Cómpre facelo ás doce da noite de san Xoán e por dúas nenas chamadas María.

### Denominacións populares 
Zalgueiro, selgueiro, sargueiro, salgueiro, salgueira brava, salce e palleira.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Saliz atrocinera. Salgueiro.jpg|Follas de salgueiro bravo (*Salix atrocinerea*).
Ficheiro:Illustration Salix caprea0.jpg|Ilustración do salgueiro cabuxo (*Salix caprea*).
Ficheiro:Folla Salgueiro chorón.Salicaria.jpg|Póla de salgueiro chorón (*Salix babylonica*).
Ficheiro:Salix babylonica3.jpg|Porte dun salgueiro chorón (*Salix babylonica*) na primavera.
Ficheiro:Salix alba 012.jpg|Candeas masculinas do salgueiro branco (*Salix alba*).
Ficheiro:Salix viminalis 008.jpg|Póla de vimieiro (*Salix viminalis*).
Ficheiro:Salix formosa0.jpg|*Salix formosa*.
Ficheiro:Salix fragilis 001.jpg|Follas do salgueiro irto (*Salix fragilis*).
Ficheiro:Salix herbacea a2.jpg|*Salix herbacea* (un salgueiro herbáceo).
Ficheiro:Salix matsudana B.jpg|*Salix matsudana* tortuosa.
Ficheiro:Salix repens a2.jpg|Flor do salgueiro anano (*Salix repens*).
Ficheiro:Salix aurita Virpapaju C H7649.jpg|Follas do (*Salix aurita*).

## Notas