open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Audición

miniatura|Diagrama esquemático do oído humano.
A **audición** é a habilidade de percibir son pola detección de vibracións e cambios na presión do medio a través dun medio como o oído.

## Son 
O son é a característica do medio molecular en que se atopa o individuo. Unha das principais características que debe ter o son para ser audible polo ser humano é que a súa frecuencia se manteña entre os 20 e 20 000&nbsp;Hz. Outra das características que posúe o son é a amplitude que se relaciona psicoloxicamente coa sonoridade. Xa que o número de sons diferentes que pode ouvir o ser humano é moi grande, utilízase unha escala logarítmica de presións chamada de decibeis que abrevia a inmensidade de valores posibles.

## Percepción 
A audición é a percepción das ondas sonoras que se propagan polo espazo, en primeiro lugar, polas nosas orellas, que as transmiten polos condutos auditivos externos ata que chocan co tímpano, facéndoo vibrar. Estas vibracións xeran movementos oscilantes na cadea de osiños do oído medio (martelo, bigornia e estribo), os que son conducidos até o perilinfa do caracol. Aquí as ondas moven os cilios das células nerviosas do órgano de Corti que, á súa vez, estimulan as terminacións nerviosas do nervio auditivo. Ou sexa, no órgano de Corti as vibracións transfórmanse en impulsos nerviosos, os que son conducidos, finalmente, á cortiza cerebral, onde se interpretan como sensacións auditivas.

## Divisións do sistema auditivo 
Podemos dividir o sistema auditivo en dúas partes: 
* **Sistema auditivo periférico** (o oído), responsable dos procesos fisiolóxicos que captan o son e o envían ó cerebelo.
* **Sistema auditivo central** (nervios auditivos e cerebro), responsable dos movementos psicolóxicos que conforman o que se coñece como percepción sonora.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Parque Nacional Jotunheimen

O **parque nacional Jotunheimen** atópase en Noruega, nas rexións de Oppland e Sogn og Fjordane.

## Características 
O hábitat predominante é a tundra ártico-alpina. Por debaixo de tundra aparecen forestas de bidueira montana. O parque foi creado no 1980 e protexe unha superficie de 114.500 hectáreas. Neste parque localízase o GaldhØpiggen, que cos seus 2.469 metros é o pico máis elevado de Noruega.

## Flora e fauna 
Importante presenza de flores árticas, coma a dríade, a saxífraga púrpura ou a *Pulsatilla vernalis*. Importantes poboacións de reno salvaxe.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do parque
Parque Nacional Rondane

O **parque nacional de Rondane** atópase no centro de Noruega, nas rexións de Oppland e Hedmark.

## Características 
O hábitat predominante é a tundra xunto coas forestas de bidueiras e piñeiros. Foi o primeiro parque nacional de Noruega, declarado no 1962 e protexe unha superficie de 58.000 hectáreas. A elevación máis importante é o Rondslottet, con 2.178 metros.

## Flora e Fauna 
Parque moi importante para a migración dos renos. Presenza confirmada do xerifalte, o lagópodo cinsento, o papoazul e a *Calcarius lapponicus*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do parque
Parque Nacional Børgefjell

O **parque nacional de Børgefjell** atópase no norte de Noruega, nas rexións de Nordland e Nord TrØndelag.

## Características 
O hábitat predominante é a tundra . Existen importantes especies animais coma o raposo ártico, o glutón, o bufo nival e o *Buteo lagopus*. O oso pardo e o lobo son ocasionais.  O parque foi creado no 1963 e protexe unha superficie de 108.700 hectáreas. Neste parque localízase o Kvigtind, que cos seus 1.703 metros é o pico máis elevado da zona.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do Parque
Parque Nacional Reisa

O **parque nacional de Reisa** atópase no norte de Noruega, na rexión de Troms.

## Características 
O hábitat predominante é a tundra e os ambientes alpinos. As especies animais máis importantes son a Marta, o cisne bravo, o ganso pequeno e o *Buteo lagopus*. O parque foi creo no 1986, protexendo unha superficie de 80300 hectáreas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do parque
Parque Nacional Øvre Pasvik

O **parque nacional de Øvre Pasvik** atópase no extremo norte de Noruega, na rexión de Finnmark.

## Características 
O hábitat predominante é a taiga. Presenza de abetos e de piñeiros. O té do labrego (*Ledum Palustre*) é un arbusto frecuente. O parque conta con poboacións estables de oso pardo, *Strix nebulosa* e de picoteiro.
O parque foi creo no 1970, protexendo unha superficie de 6300 hectáreas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do parque
Parque Nacional Øvre Dividal

O **parque nacional de Øvre Dividal** atópase no norte de Noruega, na rexión de Troms.

## Características 
O hábitat predominante é a tundra e as forestas de bidueira. Outras especies vexetais salientábeis son o rododendro lapón, o ranúnculo glacial e a orella de rato (Cerastium arcticum). Presenza habitual dos grandes mamíferos coma o oso pardo, o lince común, o lobo e o alce. Tamén está presente a curuxa gabián.
O parque foi creo no 1971, protexendo unha superficie de 74000 hectáreas, sendo o cumio máis importante o Njunes, con 1713 metros.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Información do parque na web de Lonely Planet
Ángela Rodríguez Martínez

:*Para a xornalista chamada Ángela Rodríguez, véxase o seu alcume Ángela Rodicio.*
**Ángela Rodríguez Martínez**, coñecida como **Pam**, nada en Pontevedra o 2 de outubro de 1989, é unha política galega.

## Traxectoria 
Licenciada en Filosofía pola Universidade de Santiago de Compostela. Posgrao en Pensamento Contemporáneo. Investigación e creación en Arte Contemporánea. Foi secretaria de Coordinación e Igualdade de Podemos Galicia. Número dous da candidatura de En Marea para as Eleccións xerais de 2015 pola provincia de Pontevedra, foi elixida deputada. Repetiu candidatura nas Eleccións xerais de 2016.

Nas Eleccións xerais de abril de 2019 foi candidata na lista de En Común-Unidas Podemos ao Congreso pola Provincia de Pontevedra. Repetiu candidatura nas Eleccións xerais de novembro do mesmo ano, pero non saíu elixida en ningún dos casos. Logo da formación dun goberno de coalición no estado entre o PSOE e Unidas Podemos, exerceu de asesora no Ministerio de Igualdade, baixo as ordes da ministra Irene Montero. Logo da dimisión a finais de setembro de 2021 da gaditana Noelia Vera, pasou a ser a nova secretaria de estado de Igualdade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de deputados galegos no Congreso desde a Transición
### Ligazóns externas 
* Ficha na páxina web do Congreso dos Deputados
Hypsipetes amaurotis

[miniatura|esquerda|Adulto da [subespecie *squamiceps*, Kyoto (Xapón).]]
A especie ***Hypsipetes amaurotis*** é unha ave asiática paseriforme de mediano tamaño da familia dos picnonótidos (chamados ás veces bulbul), que se encontra no oriente distante de Rusia (incluíndo Karafuto (ou Sakhalin)), noroeste da China, a península de Corea, e o Xapón, sur de Taiwán e nas cadeas de illas Babuyán e Batanes no norte de Filipinas, vista ocasionalmente tamén na illa filipina de Luzón. É unha especie extremadamente común na parte norte da súa área de distribución e é unha ave corrente no Xapón, onde se lle chama *hiyodori* (ヒヨドリ), e Corea, onde se denomina *jikbakguri* (직박구리). Ao contrario, en Taiwán, é rara e está limitada á Illa Orquídea https://web.archive.org/web/20120716224816/http://www.orientalbirdclub.org/publications/basiafeats/taiwan3.html.

A súa lonxitude é duns 28&nbsp;cm, ten cor marrón cincenta, con cara marrón (que lle dá o aspecto de ter orellas marróns) e unha longa cola. Aínda que prefire zonas boscosas, adáptase rapidamente a ambientes urbanos ou rurais, e os seus chíos ruidosos e estridentes son familiares en moitas áreas do Xapón.

Historicamente, esta especie era unha ave migratoria que se movía á parte sur da súa área de distribución en inverno, pero nas últimas décadas moitas poboacións están aproveitándose dos cambios nas prácticas agrícolas e nas colleitas para invernar en áreas máis ao norte do que adoitaban. Como resultado, hoxe son consideradas unha praga agrícola en certas zonas do Xapón. Non obstante, a maioría dos individuos seguen movéndose ao sur en inverno, xeralmente formando enormes bandadas durante a migración. En verán, aliméntanse principalmente de insectos, pero en inverno e outono comen maiormente froita e sementes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Gray, G.R. (1840): *A list of the genera of birds with an indication of the typical species of each genus compiled from various sources* (1st edition): 28. Londres. Available at Gallica (busca de "Gray")
* Gregory, Steven M. (2000): Nomenclature of the *Hypsipetes* Bulbuls (Pycnonotidae). *Forktail* **16**: 164-166. PDF texto completo
* Moyle, Robert G. & Marks, Ben D. (2006): Phylogenetic relationships of the bulbuls (Aves: Pycnonotidae) based on mitochondrial and nuclear DNA sequence data. *Mol. Phylogenet. Evol.* **40**(3): 687-695.  (resumo HTML)
* Oliveros, C. H., e R.G. Moyle. 2010. Origin and diversification of Philippine bulbuls. Molecular Phylogenetics and Evolution 54: 822–832.

### Ligazóns externas 
* Brown-eared bulbul en Avibase
* Danos nas colleitas causados por aves estudo da Universidade de Okinawa
Ricardo García Mira

**Ricardo Antonio García Mira**, nado na Coruña en 1956, é un psicólogo e político galego do PSdeG-PSOE.

## Traxectoria 
E doutor en Psicoloxía pola Universidade de Santiago de Compostela e profesor de Psicoloxía Social e Ambiental na Universidade da Coruña. Publicou traballos dobre avaliación ambiental. Nas eleccións xerais de 2015 presentouse nas listas do PSdeG-PSOE ao Congreso dos Deputados de número 2 pola provincia da Coruña e foi elixido deputado.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de deputados galegos no Congreso desde a Transición
### Ligazóns externas 
* Ficha na páxina web do Congreso dos Deputados
*Biografía na páxina web do Departamento de Psicoloxía da UDC.
Kamilla Ismailova

**Kamilla Ismailova** é unha cantante e presentadora rusa nada en Moscova o 22 de xullo de 2004. O 29 de outubro de 2015 foi anunciada como representante de San Marino no Festival de Eurovisión Júnior 2015, país que visita e coñece dende pequerrecha. Acadou a 14ª posición (de 17) con 36 puntos coa canción "Mirror", escrita nun 75% en italiano e 25% en inglés.
 
## Carreira 
### Música 
#### Sinxelos 
### Presentadora 
* *Kid’s Top 10*
* *TrYnd-Fashion*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
Festival de Eurovisión Júnior 2015

### Ligazóns externas 
* Perfil de Kamilla en EurovisionJunior.tv 
* Videoclip de "Mirror"
Lorenzo Piretto

**Lorenzo Piretto**, nado en Mazzè (provincia de Turín, Italia) o 15 de decembro de 1942, é un arcebispo católico italiano e relixioso dominicano.

## Traxectoria 
Entrou moi novo na Orde dos Predicadores, e foi ordenado sacerdote desta orde o 4 de agosto de 1966.

Obtivo a licenza en teoloxía na Universidade de Boloña en 1967 e o doutoramento en teoloxía na Universidade de Turín en 1972. Dende 1967 ata 1974 foi profesor de filosofía no seminario dominicano de Chieri e dende 1983 ata 2005 foi profesor de lingua italiana na Universidade de Marmara preto de Istanbul.

É xornalista na revista *Présence*, e dende 2014, párroco na igrexa dos santos Pedro e Paulo en Istanbul.

O 7 de novembro de 2015
 foi nomeado arcebispo de Esmirna, e consagrado o 20 de decembro polo arquieparca católico armenio de Istanbul Boghos Lévon Zékiyan.

## Notas
Oledo

**Oledo** é unha freguesía portuguesa do concello de Idanha-a-Nova, ten 27,67&nbsp;km² de área xeográfica e 355 habitantes (2011), cunha densidade de 12,8 hab/km².
 
A aldea de Oledo sitúase a pouco máis de 30&nbsp;km de España, e a apenas 7&nbsp;km de Idanha-a-Nova e a 25&nbsp;km da capital do distrito, Castelo Branco.

## Patrimonio 
*Vila romana de Barros

## Poboación

Idanha-a-Nova  38.PNG|Evolución da Poboación (1864 / 2011)

Idanha-a-Nova  40.PNG|Grupos por idade (2001 e 2011)
Idanha-a-Nova_39.PNG|

## Notas
Bertrand Piccard

[miniatura|Mar Bertrand Piccard en [1982.]]

**Mar Bertrand Piccard**, nado en Lausana o 1 de marzo de 1958, é un aeronauta suízo.

## Traxectoria 
Psiquiatra e psicoterapeuta de profesión, é un experimentado piloto de ultralixeiros e globos de aire quente. Obtivo a súa primeira plusmarca en acrobacia aérea con 16 anos de idade, e tempo despois gañou o campionato europeo de ala delta.

Dirixe o proxecto de avión impulsado por enerxías renovables Solar Impulse. Preside "Winds of Hope", unha fundación humanitaria. Así mesmo, é embaixador de boa vontade das Nacións unidas.

É neto de Auguste Piccard, inventor do batiscafo, e fillo de Jacques Piccard, quen logrou a plusmarca de maior distancia de inmersión no fondo mariño dentro dun batiscafo.

### Volta ao mundo en globo 
Canda o piloto británico Brian Jones, o 21 de marzo de 1999, completou a primeira volta ao mundo en globo aerostático sen escalas, batendo a plusmarca de permanencia en voo (19 días, 21 horas e 47 minutos) e percorrendo unha distancia aproximada de 46.759 quilómetros a bordo do globo Breitling Orbiter 3, guiado polo centro de control no aeroporto de Xenebra. Despois de engalar en Château D'Oex o 1 de marzo de 1999, aterrou no deserto exipcio, a 300&nbsp;km ao oeste do Cairo, no oasis Bawiti.

El e mais Brian Jones completaron a volta ao mundo ao pasaren polo meridiano 9 W en Mauritania, no norte de África.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial de Bertrand Piccard
Arbelos

right|miniatura|250x250px|Un coitelo de zapateiro, chamado *arbelos* en grego.
**Arbelos** (en grego ἄρβελος "coitelo de zapateiro") é unha figura xeométrica plana. Tómanse tres puntos A, B e C. Constrúense tres semicírculos con diámetros AB, BC e AC, situados nun lado desta liña. Á figura limitada por estes semicírculos, chámaselle arbelos.

## Propiedades 
300x300px

**Teorema**:
Dado un arbelos *ABC* (o pu*n*to A atópase e*n*tre B e C) e os círculos ω1, ω2 ,..., ω*n* (n pertence a N),  entón, para calquera número natural n a distancia desde o centro do círculo *ωn* á liña BC é o produto do diámetro da circunferencia por n.
Axostilo

[miniatura|dereita|240px|Tinguidura de [Giemsa de *T. vaginalis*. No centro o axostilo.]]
O **axostilo** é unha lámina ou eixe formado por microtúbulos que se encontra en certos eucariotas unicelulares. Orixínase na base dos flaxelos, e ás veces proxéctase alén do límie da célula, e adoita ser flexible ou contráctil, polo que pode estar implicado no movemento e proporciona soporte á célula. O axostilo orixínase en asociación coa raíz microtubular flaxelar e aparece en dous grupos de protistas, as oximónadas e os parabasálidos, os cales teñen axostilos con estruturas diferentes e non homólogas. Nas tricomónadas (uns parabasálidos) postulouse que o axostilo participa na locomoción e na adhesión da célula, pero tamén na cariocinese durante a división celular.

## Notas
Oxymonadida

**Oxymonadida** é un grupo de protistas flaxelados que viven exclusivamente nos intestinos de térmites e doutros insectos comedores de madeira. De forma similar aos flaxelados Parabasalia, conteñen bacterias simbióticas que son responsables da dixestión da celulosa. Ambos os grupos carecen de mitocondrias e os Oxymonadida tamén de aparato de Golgi.

A maioría destes organismos miden arredor de 50 μm e teñen un único núcleo asociado a catro flaxelos. Os seus corpos basais orixinan varios grupos de microtúbulos que forman un orgánulo denominado axostilo, que ten unha estrutura diferente á dos axostilos de Parabasalia. Unha fibra asociada denominada preaxostilo separa os flaxelos en dous pares. Uns poucos Oxymonadida teñen múltiples núcleos, flaxelos e axostilos.

O flaxelado de vida libre *Trimastix* está emparentado estreitamente con Oxymonadida. Carece de mitocondrias pero ten catro flaxelos separados por un preaxostilo, pero ao contrario que Oxymonadida ten un suco de alimentación. Esta característica coloca a Oxymonadida e a *Trimastix* en Excavata, e máis concretamente en Metamonada.

## Notas
Vanessa Angustia

**María Vanessa Angustia Gómez**, nada en Pontevedra en 1980, é unha historiadora da arte e política galega.

## Traxectoria 
Licenciada en Historia da Arte e Técnica de Dinamización Turística. Traballou como técnica de Promoción e Dinamización Turística do Concello de Pontevedra. Coordinadora comarcal de Esquerda Unida de Pontevedra. Nas eleccións xerais de 2015 presentouse ao Senado por En Marea pola provincia de Pontevedra e foi elixida senadora, mandato que revalidou nas celebradas o 26 de xuño de 2016. Nas Eleccións xerais de abril de 2019 e nas de novembro de 2019 volveu a presentarse ao Senado, porén non obtivo escano en ningunha das dúas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de senadores galegos desde a Transición
### Ligazóns externas 
*Entrevista en *Diario de Pontevedra*
*Ficha no Senado
Orde dos Predicadores

A **Orde dos Predicadores** (en latín *Ordo fratrum praedicatorum*, O.P.) é unha orde relixiosa católica fundada por Domingos de Guzmán, despois foi canonizado como san Domingos de Guzmán. Os membros desta orde coñécense popularmente como dominicos ou dominicanos.

## Traxectoria 
Fundada no século XIII en Languedoc, foi aprobada oficialmente polo papa Honorio III coas bulas de 22 de decembro 1216 e de 21 de xaneiro 1217.

A orde fundou a Escola de Salamanca de teoloxía, filosofía e economía. Alcanzou o seu maior número de membros durante a expansión do catolicismo nos territorios de América, África e Asia contidos en coroas de Portugal e España, onde o traballo de persoas como Bartolomé de las Casas é recoñecido pola súa contribución temperá para a defensa dos dereitos humanos.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Fra Angelico 052.jpg|Domingos de Guzmán
Ficheiro:Fra Angelico 080.jpg|*María con san Domingos e san Tomé de Aquino*, por Fra Angelico, fresco (196 x 187&nbsp;cm) executado en 1420, no Ermitage, San Petersburgo, Rusia

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web dos Dominicanos
A torre de Babel (Brueghel)

***A torre de Babel*** é o suxeito de tres pinturas ó óleo de Pieter Brueghel o Vello. A primeira, unha miniatura pintada en almafí, foi pintada mentres Bruegel estaba en Roma e está perdida. As dúas pinturas superviventes representan a construción da Torre de Babel, que segundo o Libro da Xénese na Biblia, foi unha torre construída por unha humanidade unida e monolingüe como sinal dos seus éxitos e para previr a súa dispersión polo mundo. A persoa en primeiro plano é probablemente Nimrod, quen ordenou a construción da torre.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
**A torre* en KHM
*A "pequena" torre de Babel no Museum Boijmans Van Beuningen
Pularda

[thumb|300x300px|*[Poularde aux morilles* (***Pularda*** á morchella), prato típico da rexión francesa de Franco-Condado.]]
Denomínase ***pularda*** a unha galiña castrada. A palabra *pularda* vén da lingua francesa *poularde*, de *poule*, galiña en francés antigo.

Trátase dunha carne moi apreciada polo seu delicado sabor. É rica en graxas infiltradas que se dispoñen baixo a súa musculatura, o que é moi acaído para os alimentos que se cociñan no forno.

As galiñas castradas non producen ovos, polo que a súa carne resulta diferente no seu sabor.

Para a produción das galiñas *pulardas* é preferible a escolla de razas de galiñas clásicas como a raza *catalá do Prat* e a *negra castelá*.

## Castración 
O procedemento tradicional para obter as *pulardas* baseábase en crialas na escuridade e sen permitir que se axitasen nin se movesen moito.

As técnicas modernas consisten en extirpar un dos ovarios da galiña nova. É unha operación delicada e grazas a que estas se manteñen con pouca luz, reducen a rexeneración dos seus ovarios.

Algúns produtores crían as *pulardas* case ceibas e a carne producida sabe ben diferente á daquelas que non se moven.

## Alimentación 
A dieta das pulardas consiste en gran medida en cereais. Debe tamén ter derivados de produtos lácteos, leguminosas e vexetais nunha taxa mínima de 5%.

## Sacrificio 
Sacrifícase cando a galiña se achega aos 3 quilos de peso en vivo (dúas veces en comparación a unha galiña normal).  

Acada este peso aos seis ou sete meses de idade.

Os machos que se someten á castración con obxectivos iguais á produción de *pulardas* son chamados capóns.

## Notas
Poularde aux morilles

A **poularde aux morilles**, en galego *pularda á morchella*, é unha receita tradicional a base de galiña *pularda* e cogomelos da caste morchella.

É un prato típico da rexión histórica de Bresse e de Franco-Condado.

Esta receita combina produtos rexionais de Franco-Condado: a galiña *pularda* de Bresse, cogomelos da caste morchella e viño amarelo das viñas do Xura.

## Galería de imaxes

Poularde aux morilles 002.JPG
Poulet aux morilles.jpg
Poularde aux morilles 003.JPG

Poulet de Bresse.jpg|*Poulet à la comtoise*
Coq morilles.jpg|*Coq au vin jaune*
Ignacio Escolar

**Ignacio Escolar García**, nado en Burgos o 20 de decembro de 1975, é un blogueiro e xornalista español que dirixe o xornal dixital *eldiario.es* e é analista político na radio e na televisión. Foi fundador e primeiro director do xornal *Público*.

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira xornalística en 1995, colaborando en diarios como *Cinco Días* ou *El Mundo* e revistas como *Muy Interesante*, *Rolling Stone*, *GEO* ou *Quo*. En 1999, incorporouse ós informativos de Telecinco, como responsable dunha sección de Internet: "El Navegante", que se emitía no informativo da noite. En 2004, traballou como consultor de prensa en México e Ecuador. De volta a España, foi nomeado coordinador da web Informativos Telecinco. Deixou o posto para converterse en director adxunto de *La Voz de Almería*, Cadena SER Almería e Localia Almería, o que faría del, ademais, tertuliano nos programas *La ventana* e *Hoy por hoy* da Cadena Ser. Regresou a Madrid para ser o primeiro director do rotativo *Público*, que dirixiu dende a súa fundación, en setembro de 2007, deica a súa destitución, o 13 de xaneiro de 2009. Dende esa data até marzo de 2012 foi columnista diario de *Público*, e deixou este xornal para fundar a cabeceira dixital *eldiario.es*.

Tamén participou en faladoiros políticos de TVE, como *Los Desayunos de TVE*, *La noche en 24 horas* ou *59 segundos* (2007-2012), *La vuelta al mundo* (2009-2011) en Veo7, *Las mañanas de Cuatro* (2013-2014) con Jesús Cintora, *El programa de Ana Rosa*, *El gran debate* (2012-2013) e *Un tiempo nuevo* en Telecinco (2014).

É colaborador acotío de *Hoy por hoy* da Cadena SER e ten contrato de exclusividade con *La Sexta* colaborando nos principais programas da canle: *Al rojo vivo (La Sexta)* (2015-presente), *Más vale tarde* e *La Sexta Noche* (2015-presente). Colabora con medios internacionais como *The Guardian*, no Reino Unido, ou *Clarín*, na Arxentina.

## Notas
Mercagalicia

**Mercagalicia** é unha sociedade cuxo obxectivo é a distribución alimentaria que ten as súas instalacións en Santiago de Compostela, e que comezou a súa actividade en 1993 concentrándose principalmente no sector de froitas e hortalizas.

## Instalacións 
As súas instalacións están no Polígono Industrial do Tambre, no concello de Santiago de Compostela, e contan cunha superficie de 63.000 m2.

As actividades principais realízanse nunha nave de 11.500 m2, e dende o 2004 conta tamén cunha cetaria de marisco.

Tamén hai un edificio administrativo e zona comercial para dar servizos a todos os usuarios do mercado.

No seu recinto tamén se atopa a Plataforma de Distribución da Empresa DIA e a empresa de transportes por estrada Transportes Martínez Souto.

## Facturación 
No ano 2013 comercializáronse en Mercagalicia 14.000 toneladas de froitas, hortalizas e patacas, e 203.000&nbsp;kg de mariscos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Mercagalicia
Aida Fernández Ríos

**Aida Fernández Ríos**, nada en Vigo en 1947 e finada en Meira (Moaña) o 22 de decembro de 2015, foi unha bióloga galega, membro da Real Academia Galega de Ciencias.

## Traxectoria 
Estudou na Escola de Comercio de Vigo e traballou na súa mocidade nunha imprenta. Posteriormente comezou a traballar como axudante no Instituto de Investigacións Mariñas de Vigo, o que a levou a estudar de novo e a licenciarse en Bioloxía pola Universidade de Santiago.

Incorporouse de novo ao Instituto de Investigacións Mariñas de Vigo, do que foi a súa directora entre 2006 e 2011. O seu labor investigador centrouse nos niveis de dióxido de carbono no mar, en particular do causada polo ser humano, e polos niveis de acidez dos océanos. En 2015 ingresou na Real Academia Galega de Ciencias, na súa sección de Bioloxía, e no seu momento foi a terceira muller que ingresaba, logo de María José Alonso e de Alicia Estévez.

Colaborou en revistas da súa especialidade: Thalassas: *An international journal of marine sciences, Scientia Marina, Pesca Internacional: revista mensual bilingüe del sector pesquero = Monthly bilingual fishing journal, Ciencias marinas.*

## Vida persoal 
Faleceu atropelada en Meira (Moaña).

## Obra 
* *El fitoplancton en la Ría de Vigo y sus condiciones ambientales* (1993). Santiago de Compostela: Servicio de Publicacións e Intercambio Científico da Universidade de Santiago de Compostela. ISBN 84-7191-958-3. (tese de doutoramento)

### Obra colectiva 
* *La Ría de Vigo: una aproximación integral al ecosistema marino de la Ría de Vigo* (2008). Alberto González-Garcés Santiso (aut.). ISBN 978-84-89599-34-5,.

## Recoñecementos 
En 2020 a Real Academia Galega de Ciencias (RAGC) e a Deputación de Pontevedra organizaron a I Edición do Ciclo de Conferencias Aida Fernández Ríos, co fin de promover o interese do público xeral e impulsar o labor científico levado a cabo en Galicia con continuidade en 2021.

En 2026 a Real Academia Galega de Ciencias elixiuna Científica Galega do Ano.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* No Álbum de Galicia
José García Buitrón

**José Manuel García Buitrón**, nado en Toreno (Provincia de León) o 14 de xuño de 1945 e finado en Madrid o 17 de setembro de 2022, foi un médico e político galego.

## Traxectoria 
Fillo dun médico que morreu novo e dunha mestra. Con once anos marchou estudar ao colexio dos Maristas de Palencia. Licenciado en Medicina pola Universidade de Santiago de Compostela (1969), despois fixo nefroloxía en Barcelona e uroloxía en Madrid. Comezou a súa carreira no Complexo Hospitalario Universitario A Coruña en 1975. Foi un dos creadores do Sindicato Galego de Sanidade. Foi responsable da Oficina de coordinación de Transplantes, realizado o primeiro en Galicia o 21 de xaneiro de 1981; posteriormente realizou transplantes noutros países como Trinidad e Tobago e Cuba. Foi director-xerente do Hospital Universitario da Coruña.

Foi candidato por Unidade Galega nas eleccións municipais do 3 de abril de 1979. Militou en Esquerda Galega ata 1986 e despois pasou ao PSdeG-PSOE formalizando o seu ingreso en 2007. Responsable da área de Sanidade de Podemos Galicia. Nas eleccións xerais de 2015 presentouse ao Senado por En Marea pola provincia da Coruña e foi elixido senador. Finou en Madrid o 17 de setembro de 2022.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Lista de senadores galegos desde a Transición
### Ligazóns externas 
* Ficha na páxina web do Senado de España
Luis Suárez-Llanos

Co nome de **Luis Suárez-Llanos** podemos referirnos a:

* Luis Suárez-Llanos Menacho, político vigués, alcalde da cidade e presidente da Deputación de Pontevedra durante o franquismo
* Luis Suárez-Llanos Gómez, economista, fillo do anterior.
Casal de Eirigo, Setecoros, Valga

**Casal de Eirigo** é un lugar da parroquia de Setecoros, no concello pontevedrés de Valga, na comarca de Caldas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 184 habitantes (94 homes e 90 mulleres).

## Patrimonio
Casal de Eirigo é unha localidade da etapa Caldas de Reis-Padrón do Camiño Portugués a Santiago de Compostela.
En 1809, no marco da guerra da Independencia Española, tivo lugar a batalla de Casal de Eirigo. Tras a vitoria fronte ás tropas francesas, ergueuse a ermida da Virxe da Saúde.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Setecoros 
### Parroquias de Valga 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Valga
Casalderrique, Carracedo, Caldas de Reis

**Casalderrique** é un lugar da parroquia de Carracedo, no concello pontevedrés de Caldas de Reis, na comarca de Caldas. Segundo o IGE, en 2014 tiña 131 habitantes (67 homes e 66 mulleres).

## Camiño de Santiago
Casalderrique é unha localidade da etapa Caldas de Reis-Padrón do Camiño Portugués a Santiago de Compostela.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Carracedo 
### Parroquias de Caldas de Reis 
## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*O Casaldarrique
Alba Cid

**Alba Cid Fernández**, nada en Ourense o 10 de marzo de 1989, é unha poeta galega.

## Traxectoria 
Estudou Filoloxía Galega, Filoloxía Portuguesa e Filoloxía Románica na Universidade de Santiago de Compostela, onde realiza a súa tese doutoral e exerceu docencia. No curso 2020-2021 foi profesora no IES Sánchez Cantón de Pontevedra, en 2022 aprobou a oposición de profesora de ensino secundario na materia de Lingua Galega e Literatura.

Foi recoñecida desde moi nova en diversos galardóns literarios. O seu labor investigador céntrase na teoría poética e a literatura galega, enfocando especialmente a tematización da autoría, a enunciación, a hibridación xenérica e a fragmentación na poesía contemporánea.

Publicou textos en diversos libros colectivos, como *Poética da casa* (2006), *6 poemas 6. Homenaxe a Federico García Lorca* (2015) ou *Librosconversos* (2016), e nas revistas *Dorna* (de cuxo Consello de Redacción forma parte), *Raigame*, *Algália,* *Grial* e *Luzes*.

Mantivo diversos espazos na rede, coma o caderno de viaxe *paxaros que foron príncipes otomanos*  ou a súa conta de Instagram, ademais de colaborar en diversas publicacións dixitais, coma Noir Magazine.

## Obra 
* *Os Danzantes dos Reis* (2018) aCentral Folque. ISBN 978-84-949511-1-4. Con fotografías de Eutropio Rodríguez
* *Atlas* (2019). Vigo: Galaxia. Fotografías e poemas. 80 páxs. ISBN 978-84-9151-412-1.
** *Atlas* (2024). La Bella Varsovia. 80 páxs. ISBN 978-84-339196-8-7.
* *Xela Arias. Para ser de todo* (2021). *La Voz de Galicia*. ISBN 978-84-9757-352-8.
* *Tesouro espeleolóxico galego* (2022). Con Club espeleolóxico galego. Acentral Folque. 322 paxs. ISBN 9788412286762.

### Obras colectivas 
* *Poética da Casa*, 2006, Consellería de Vivenda e Solo. 
* *6 poemas 6. Homenaxe a&nbsp;Federico García Lorca*, 2015,&nbsp;Biblos Clube de Lectores.
* *Librosconversos*, 2016, LibrosGalegos.gal.
* *No seu despregar*, 2016, Apiario.

### Coedicións 
* *Trans-fronteiras Express: Reflexións teórico-críticas sobre hibridación e emerxencia cultural e literaria* (2013). Servizo de Publicacións da Universidade de Santiago de Compostela. 
* *La poesía actual en el espacio público* (2015). Orbis Tertius.
* *A faia de Ponto. Le roi de la Galice* (2022). Acentral Folque. Con Estevo Creus (textos) e Maria João Worm (deseños). A *plaquette* revisa o texto medieval francés 'Ponthus et la belle Sidonie'.

## Premios 
* 43 Concurso Nacional de Redacción Coca Cola (2003).
* Rosalía de Castro de Cornellà (2006, 2008).
* Minerva (2007).

* Certame Literario Manuel Oreste Rodríguez López (2009).
* Ourense de Contos para a Mocidade (2010).

* Xuventude Crea (2013, 2016).
* Premio Fin de Carreira da Comunidade Autónoma de Galicia (2012).
* Premio Nacional Fin de Carreira (2013).
* 2020: Premio Nacional de Poesía Joven Miguel Hernández, por *Atlas*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Alba Cid, na web *Poesía Galega*.
* Conferencia no Club Faro de Vigo (febreiro, 2021)
* [Entrevista de Montse Dopico(https://gl.wikipedia.org/wiki/Montse_Dopico) en *Praza Pública*]
Caganer

miniatura|Caganer agochado nun recuncho do presebe.
O **caganer** é unha figura dos presebes de Cataluña e do País Valenciano, que adoita estar agochada nun recuncho, detrás dunha matogueira, onde fai as súas necesidades ó ar libre. Vestido de labrego, xeralmente, cunha camisa branca, pantalóns escuros, faixa e barretina vermellas, a miúdo fumando en pipa.

Tamén representa individuos moi variados como políticos, gardas civís, reis magos, papá Noel, monxas, pastores, xogadores do Barça ou do Espanyol, bruxas, lexionarios romanos ou bombeiros sen deixar de estar na súa posición característica. Porén, o labrego non deixou de ser a forma máis popular.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Colección de caganers de Joan Escapa 
* Amigos do Caganer
* Vídeo: *El caganer gegant*
Mercamadrid

miniatura|Mercamadrid.
miniatura|Plano.
miniatura|CTM.
**Mercamadrid** é unha sociedade cuxo obxectivo é a distribución alimentaria. É, xunto con Mercabarna, unha das maiores empresas que existen en España dedicadas á distribución alimentaria de produtos perecedoiros (carne, peixe, froitas e hortalizas). Esta empresa ten rango internacional e está xestionada pola empresa mixta Mercamadrid S.A.

Os accionistas de Mercamadrid son o concello de Madrid (51,13%, en usufruto pola empresa municipal Espazos e Congresos), a empresa pública estatal Mercasa (48,63%), dependente da Sociedade Estatal de Participacións Industriais (SEPI) e do Ministerio de Agricultura de España e accionistas minoritarios pertencentes a gremios e usuarios (0,2%).

## Historia 
En 1973 o concello de Madrid e a empresa nacional Mercasa acordaron crear unha sociedade que xestionase os mercados centrais da capital. Froito daquel convenio xurdiu Mercamadrid, S.A. Dous anos máis tarde comezaron as obras. A medida que se ían desmantelando as funcións do antigo Matadoiro Municipal de Legazpi e do Mercado de Froitas e Hortalizas (ambos na praza de Legazpi), así como o Mercado Central de Peixes de Toledo.

En 1982 inaugurouse o Mercado Central de Peixes dentro do recinto. Progresivamente fóronse realizando outras inauguracións das infraestruturas terminadas: en 1983 abriuse o Mercado Central de Froitas e Hortalizas dentro do recinto; en 1986 a Nave de Plátanos, en 1987 a Nave de Polivalencia e en 1990 un frigorífico xeral. En 1999 inaugurouse o Centro Cárnico de Mercamadrid, constituíndo o maior mercado de carnes de Europa e un dos máis modernos do mundo cunha superficie próxima aos 40.000 m².

## Instalacións e relevancia 
Conta desde 1982 cun polígono parcelado, onde se producen as transferencias diarias dos produtos que se comercializan. En Mercamadrid conviven numerosos ámbitos sociais: empresarial, laboral, sindical, asistencial, institucional, formativo, cultural e promocional.

Mercamadrid é o maior mercado de distribución de alimentos de España. Fornece produtos aos 54 mercados principais distribuídos en toda a cidade, así como ás grandes, medianas e pequenas cadeas de supermercados. Tamén acoden compradores almacenistas de sete comunidades autónomas como as dúas Castelas, Estremadura, Andalucía, Murcia, Cantabria, Galicia e tamén Portugal como país veciño. Tamén está considerado o segundo porto do mundo, despois de Tokio, para a compravenda de peixes e mariscos frescos.

Dentro está o hotel Diana Plus, e xunto a este o CTM (Centro de Transportes) que é un bloque de oficinas de empresas.

## Superficie 
Ocupa un terreo de 176 hectáreas, onde hai instaladas 700 empresas comercializadoras de produtos perecedoiros e de servizos xerais. Nas súas instalacións hai unha afluencia media de 15.000 vehículos diarios e 18.000 compradores dun radio de influencia maior a 400&nbsp;km.

## Distribución de superficies 
## Notas 
## Ligazóns externas 
* Web de Mercamadrid
*
Georgia Dome

O **Georgia Dome** é un estadio multideportivo cuberto situado na cidade de Atlanta, Xeorxia (Estados Unidos), co centro de cidade ao leste e Vine Cityao oeste. Inaugurado en 1992, serve como estadio local dos Atlanta Falcons da National Football League (NFL) e os Georgia State Panthers da NCAA, ambos equipos de fútbol americano. Ademais, acolle a Peach Bowl desde 1992 e o SEC Championship Game desde 1994. Alén diso, nos Xogos Olímpicos de 1996, o Georgia Dome albergou competicións de ximnasia, baloncesto e balonmán. No momento da súa apertura, era o estadio cuberto máis grande do mundo, sendo superiormente superado polo AT&T Stadium de Arlington, Texas e o Millennium Stadium de Cardiff, Gales.

## Eventos 
O recinto foi sede dos partidos como local dos Atlanta Hawks da NBA entre 1997 e 1999, durante a construción da Philips Arena. Tamén se xogou alí o Final Four do Campionato da División I de Baloncesto Masculino da NCAA de 2002, 2007 e 2013. O 2 de xaneiro de 2006, polas consecuencias do Furacán Katrina sobre o Louisiana Superdome, o Georgia Dome recibiu o&nbsp;Sugar Bowl de fútbol americano universitario. No Georgia Dome xogáronse partidos de fútbol desde 2009. En devandito ano enfrontáronse as seleccións de México e Venezuela, e os clubs América e AC Milan. En 2010 enfrontáronse América e o Manchester City. En 2011 xogou México contra Bosnia. En 2013 realizáronse dous partidos da Copa de Ouro da Concacaf:  contra  e  contra . Ademais, en 2014 xogaron alí  e  ante 68.212 espectadores. O estadio tamén acolleu o&nbsp;*WrestleMania XXVII* o 3 de abril de 2011 cun total de 71.617 espectadores.

### Super Bowl 
## Notas
Frances Ridley Harvegal

**Frances Ridley Havergal**, nada en Astley o 14 de decembro de 1836 e finada na península de Gower o 3 de xuño de 1879, foi unha poeta inglesa.

## Traxectoria 
Cultivou a temática relixiosa así como unha redactora de himnos. *Take My Life and Let it Be* e *Thy Life for Me* (tamén coñecida como *I Gave My Life for Thee*) son dous dos seus himnos máis soados. Tamén compuxo melodías, escribiu tratados relixiosos e texto de corte infantil.

Morreu a causa dunha peritonite, preto de Caswell Bay na península de Gower (Gales), con 42 anos.

## Obra 
* *Ministry of Song* (1870)
* *Take My Life and Let It Be* (1874)
* *Under the Surface* (1874)
* *The four happy days* (1874)
* ''Like a river glorious is God's perfect peace* (1876)
* *Who Is on the Lord's Side?* (1877)
* *Royal Commandments* (1878)
* *O Merciful Redeemer*
* *Loyal Responses* (1878)
* *Kept for the Master's Use* (1879)
* *Life Chords* (1880)
* *Royal Bounty* (1877)
* *Little Pillows,* ou *Goodnight Thoughts for the Little Ones* (1880)
* *Morning bells,* ou *Waking thoughts for the little ones* (1880)
* *Swiss Letters and Alpine Poems* (1881) editado por J. M. Crane
* *Under His Shadow: the Last Poems of Frances Ridley Havergal* (1881)
* *The Royal Invitation* (1882)
* *Life Echoes* (1883)
* *Poetical Works* (1884) editado por M. V. G. Havergal e Frances Anna Shaw
* *Coming to the King* (1886)
* *My King and His Service* (1896)
* *Forget Me Nots of Promise,'', Marcus Ward&Co.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Frances Havergal
Estado laico

miniatura|dereita|Estados laicos no mundo.
**Estado laico** é aquel que actúa con independencia respecto de calquera organización ou confesión relixiosa. As autoridades políticas do dito estado non se adhiren publicamente a ningunha relixión determinada do cal se tira que as crenzas relixiosas non deben influír sobre a política estatal.

Nun sentido estrito a condición de Estado laico supón a nula inxerencia de calquera organización ou confesión relixiosa no goberno do mesmo, xa sexa, no poder lexislativo, o executivo ou o xudicial. Nun sentido laxo un Estado laico é aquel que é neutral en materia de relixión polo que non exerce apoio nin oposición explícita ou implícita a ningunha organización ou confesión relixiosa. É importante sinalar que non todos os Estados que se declaran laicos o son nun nivel práctico.

A diferenza do Estado laico, un **Estado aconfesional** é aquel que non se adhire e non recoñece como oficial ningunha relixión en concreto, aínda que poida ter acordos (colaborativos ou de axuda económica principalmente) con certas institucións relixiosas.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Temperman, Jeroen, *State Religion Relationships and Human Rights Law: Towards a Right to Religiously Neutral Governance*, BRILL, 2010, ISBN 9004181482

### Ligazóns externas 
* Observatoire de la laïcité 
* *À l’école, la laïcité, la diversité culturelle et la question identitaire*, artigo de Alain Seksig en *Sens public* o 14 de setembro de 2004.
TEN (cadea de televisión)

**TEN** é unha canle de televisión privada española propiedade de Grupo Secuoya que emite a través da TDT. O 23 de decembro iniciou un bucle de emisión.

## Historia
Despois de que o Consello de Ministros outorgase a Grupo Secuoya unha das tres licenzas de TDT en definición estándar, as cales adxudicáronse o 16 de outubro de 2015 xunto ás outras tres licenzas en alta definición, o grupo audiovisual anunciou que lanzaría unha canle de contidos xerais de corte familiar, o cal mesturaría produción propia e allea. Este sería, ao mesmo tempo, un escaparate para mostrar as creacións da produtora e as súas filiais para exportalas

Máis tarde, fóronse coñecendo detalles como que a canle chamaríase, provisionalmente, D10, buscaría asociarse con *majors* estadounidenses e latinoamericanas para a produción allea da canle, Pulsa xestionaría a súa publicidade e a súa *prime estafe* arrincaría ás 20:30 horas, entre outras cousas.

Finalmente, a canle, que cambiou a súa denominación por **10**, iniciou as súas emisións en probas o 24 de decembro de 2015 cun bucle promocional, con vistas a iniciar as oficiais en abril de 2016.

O 18 de febreiro, Raúl Berdonés anunciou que a cadea denominaríase **TEN**, tamén deu os primeiros datos de programación. Outra das grandes novidades é que os informativos seguirán o modelo das radios, 5 minutos cada hora, e non cun espazo fixo de telexornal.

Para reencher a súa programación, o presidente da compañía tivo reunións en Nova York con empresas como FOX, Sony, Discovery, Warner ou Televisa. En 2019 aspiran a ter un volume de 40,3% de produción española e un 69,7% de produción europea. Están en **letra grosa e azul** os meses en que foi líder de audiencia entre as cadeas temáticas de televisión dixital (TDT).

* Máximo histórico | ** Mínimo histórico

## Notas
Etemenanki

miniatura|250px|dereita|Reconstrución de Etemenanki.

**Etemenanki** (en sumerio: 𒂍𒋼𒀭𒆠 É.TEMEN.AN.KI, "templo da creación do ceo e da terra") foi un cigurat adicado a Marduk na cidade Babilonia construído no século VI a.C. na dinastía neobabilonia. Orixinalmente medía 91 metros de altura, dos cales só quedan ruínas no presente.

Etemenanki está considerado como unha inspiración probable na historia bíblica da Torre de Babel.

## Construción
Non se coñece exactamente a data de construción deste cigurat, probablemente existía un primeiro cigurat antes do reinado de Hammurabi (1728-1686 aC). Sobre a data de construción só se teñen referencies indirectas, como o poema sobre a creación de Babilonia Enûma Elish, que é contemporáneo a Hammurabi e no cal se relata a creación do mundo. Segundo este poema, o templo de Esagila creouse no mesmo tempo que o mundo, confirmando que Etemenanki formaba parte do mesmo complexo de templos que estaban dedicados ó deus Marduk, pódesde intuír que esta xa estaba construída nesta data. Tampouco se coñece exactamente a data da construción do complexo pero pódese deducir que é moi anterior a este poema. 

O edificio experimentou múltiples transformacións dende a estrutura orixinal. A máis importante de todas elas levouna a cabo Nabopolasar despois da destrución da cidade por Senaquerib no ano -689. Máis tarde, Nabucodonosor II fixo importantes reformas dándolle o seu aspecto definitivo, con sete pisos de alto e o templo no seu cumio.

## Demolición 
No ano -331, Alexandre o Grande conquistou Babilonia e ordenou a reconstrución de Etemenanki; a cal volveu visitar de regreso das súas campañas no leste de Mesopotamia, no ano -323 aC, e puido comprobar como as obras aínda non comenzaran. Por iso, ordenou ó seu exército demoler por completo o edificio para reconstruílo totalmente.

A morte de Alexandre significou a detención do proxecto. As Crónicas de Babilonia e os Diarios Astronómicos recollen algúns intentos posteriores de reconstruír o cigurat Etemenanki, e todos estes intentos sempre eran precedidos da eliminación dos últimos restos da estrutura orixinal. As *Crónicas das runas de Esagila* recollen que o rei seléucida Antíoco I decidiu reconstruír o edificio, desgraciadamente empregou elefantes para demoler os últimos restos da torre, e igual que os anteriores intentos, tampouco viu nunca o final. Non se coñecen referencies posteriores de Etemenanki, o que fai pensar que o edificio caeu no esquecemento.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*A.R. George, "E-sangil and E-temen-anki, the Archetypal Cult-centre?" in: J. Renger, *Babylon: Focus mesopotamischer Geschichte, Wiege früher Gelehrsamkeit, Mythos in der Moderne* (1999 Saarbrücken)
*Hansjörg Schmid, *Der Tempelturm Etemenanki in Babylon* (1995 Mainz) ISBN 3-8053-1610-0
Gouren

O **gouren** ou **loita bretoa** (en ) é un deporte individual practicado entre dous loitadores. Practícase na Bretaña, mais tamén en Cornualla, en Escocia e mesmo en Nova Orleáns, no sur dos Estados Unidos..

Existe na Bretaña unha federación de gouren que depende da Federación Francesa de Loita.

A loita bretoa ou gouren, é unha loita de pé. Ademais, se un dos loitadores toca o chan con calquera outra parte do corpo que non sexa os pés, a loita detense, os loitadores érguense de novo e retoman a loita.

A vitoria, ou *lamm*, proclámase cando un loitador consegue derrubar o seu opoñente nas costas, co chan en contacto cos dous ombreiros.

## Galería 

Ficheiro:Serusier - La lutte bretonne.jpg|Paul Sérusier, 1890-1891
Ficheiro:Gouren breizhek 01.jpg|Gouel Breizh 2011
Ficheiro:Gouren - lutte bretonne - le combat.ogg|
Ficheiro:Gouren - lutte bretonne - le défi et le début du combat.ogg|

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Loita
* Loita tradicional galega

### Ligazóns externas 
* Federación de gouren
* O xuramento dos loitadores
* Todos os clubs
* Páxina de presentación da práctica do Gouren
Marta Lucio

**Marta Lucio Gómez**, nada en Meis en 1974, é unha política galega do PPdeG.
[miniatura|Papeleta dos candidatos ao [Senado de España|Senado por Pontevedra nas Eleccións Xerais de 2016.]]
## Traxectoria 
Licenciada en Xeografía e Historia pola Universidade de Santiago de Compostela. Funcionaria do servizo de Cultura da Deputación de Pontevedra, en 2011 foi nomeada directora do Museo do Mar en substitución de Pablo Carrera. Nas eleccións xerais de 2015 presentouse ao Senado pola provincia de Pontevedra e foi elixida senadora.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de senadores galegos desde a Transición
Grinch

O **Grinch** é un personaxe de ficción creado polo Dr. Seuss asociado coa época do Nadal.

## Historia e características 
A súa primeira aparición foi como antagonista no libro infantil de 1957, *How the Grinch Stole Christmas!*, aínda que xa fora mencionado dous anos antes, en 1955. En 1966 reapareceu nun especial de televisión co mesmo nome baseado no libro, producido por MGM Animation/Visual Arts Studio e dirixido por Chuck Jones. En 1977, Seuss respondeu as peticións dos seus fans de crear máis historias sobre o Grinch, motivo polo que escribiu *Halloween Is Grinch Night*, un especial de Halloween para a CBS. Tal como a súa predecesora, esta secuela foi premiada cun Emmy. En 1982, Marvel produce a curtametraxe *The Grinch Grinches the Cat in the Hat*, o cal foi coproducido polo Dr. Seuss, baixo o seu verdadeiro nome, Ted Geisel. Esta terceira aparición do personaxe xerou outros dous premios Emmy.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía do personaxe
María Aparicio Calzada

**María Aparicio Calzada**, nada en Valencia en 1981, é unha avogada e política galega do PPdeG.

## Traxectoria 
Licenciada en Dereito pola Universidade da Coruña. Foi asesora Xurídica do Concello de Melide. Nas eleccións xerais de 2015 presentouse ao Senado pola provincia da Coruña e foi elixida senadora.
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de senadores galegos desde a Transición
### Ligazóns externas 
* Ficha na páxina web do Senado de España
Manuel Barreiro

Co nome de **Manuel Barreiro** podemos referirnos a:

***Manuel Barreiro Cabanelas**, empresario e filántropo galego (1867-1950).
***Manuel Barreiro Álvarez**, militar e político galego, alcalde de Baiona (1880-1940).
***Manuel Barreiro Rey**, militar galego (1913-1939).
***Manuel Barreiro Núñez**, gaiteiro galego (1920-1979).
***Manuel Barreiro Barreiro**, escultor lutier (n. 1951).

***José Manuel Barreiro Fernández**, catedrático e deputado (n. 1957).
***Manuel Barreiro Ferreira**, empregado de banca (n. 1957).
***Manuel Barreiro Bustelo** (Manu Barreiro), futbolista galego (n. 1986).