open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ernesto Seijo Espiñeira

**Ernesto Seijo Espiñeira**, nado en Carballo en 1909 e finado en Manchester en 1986, foi un científico galego.

## Traxectoria 
Fixo a carreira de Ciencias (1930) e licenciouse en Farmacia (1933). No último ano da carreira xa publicou dous traballos de investigación sobre síntese química de produtos naturais, a carón do seu mestre, na revista *Anales de Física y Química*, logo reflectidos no *Chemical Abstract*. Cando rematou a licenciatura en Ciencias Químicas, e xa como axudante de clases prácticas desde 1931, completou a súa formación no estranxeiro cunha bolsa do Padroado da Universidade de Santiago e outra da JAE, para continuar coa liña de investigación síntese química de produtos naturais, en 1934. Estivo en Oxford con quen despois sería Premio Nobel Robert Robinson. Alí realizou traballos para a súa tese de doutoramento (1936). Á súa volta foi nomeado profesor auxiliar de química orgánica na cátedra de Calvet. Logo dun período curto de docencia no curso 1935-36, obtivo unha segunda bolsa da JAE, tamén en Oxford, para rematar as investigacións encetadas un ano atrás para o seu doutoramento, que vai culminar ese mesmo ano.

Asentado nas Illas Británicas, estalou a sublevación do 18 de xullo de 1936. A instancias da súa familia, sabedores do que estaba a acontecer co profesorado santiagués comprometido, indicáronlle que non volvese de momento. En outubro contactou co Ministerio de Instrución Pública, desde Oxford, indicando o seu desexo de reintegrarse na España leal. Pero finalmente quedou no exilio. Nos primeiros anos tomou contacto coa *Unión de Profesores Universitarios Españoles en el Extranjero*, organismo que tratou de aglutinar ao profesorado espallado que fuxira de España logo da derrota. Despois recorreu ao seu mentor Robert Robinson e pola súa intervención comezou a traballar para os Laboratorios Dyson-Perrins, da Universidade de Oxford, finalizando 1936, cunha bolsa da Fundación Rockefeller para traballar en hormonas. Continuou coa investigación en novos terreos como a industria téxtil e petroquímica, co desenvolvemento de substancias plásticas, traballando con materiais como o vinilo, o raión ou o poliuretano, onde realizou importantes achegas. Rexistrou varias patentes.

Traballou despois para varias empresas do téxtil e petroquímicas como a Shell. En 1963, retornou á docencia universitaria no Royal College of Advanced Technology de Salford, ata a súa xubilación en 1974, dentro de departamento de Química Aplicada.

Non retornou a España ata despois da morte de Francisco Franco, en 1976.

## Vida persoal 
Casou en 1945 con Diana Mary Ingram, unha secretaria da Universidade de Oxford, con quen tivo tres fillos. Morreu dun cancro nunha vila preto de Manchester, en 1986.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Broualan

**Broualan** é unha vila francesa do departamento de Ille e Vilaine, na rexión da Bretaña, en Francia.

## Demografía 
## Administración 
## Galería de imaxes 

Ficheiro:Chateau de Landal 6.jpg|Castelo de Landal
Ficheiro:Broualan (35) Église 7.jpg|Igrexa de Notre-Dame-de-Toutes-Joies
Jefferson Hall

**Jefferson Hall**, nado en Coventry é un actor inglés, o seu papel máis popular foi na serie de televisión Game of Thrones.

## Traxectoria 
Cursou os seus estudos dramáticos na *Central School of Speech and Drama* de Londres.

## Filmografía 
* 2014: *Newcomer*
* 2013: *Vikings*
* 2013: *Two Doors Down*
* 2013: *Wizards vs. Aliens*
* 2012: *Holby City*
* 2011: *Meconium*
* 2011: *Powder*
* 2011: *Game of Thrones*
* 2010: *Doctors*
* 2010: *Bloody Foreigners*
* 2009: *DiD*
* 2009: *Sherlock Holmes (filme)|Sherlock Holmes]]*
* 2009: *Emma*
* 2009: *Breaking the Mould*
* 2008: *Clone*
* 2008: *The Disappeared*
* 2008: *Coming Up*
* 2008: *The Bill*
* 2007: *Clapham Junction*
* 2007: *The Afternoon Play*
* 2007: *Casualty*
* 2005: *Hooligans*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en IMdB
Tadgh Murphy

**Tadgh Murphy**, nado en Dublín o 30 de maio de 1979 é un actor irlandés cuxo papel máis popular é na serie de televisión *Vikings*.

## Filmografía 
* 2015: *Black Sails*
* 2013: *Vikings*
* 2012: *Immaturity for Charity*
* 2010: *1916 Seachtar na Cásca*
* 2010: *An Crisis*
* 2009: *The Clinic*
* 2006: *Pride and Joy*
* 2006: *Hide & Seek*
* 2005: *Jellybaby*
* 2005: *Boy Eats Girl*
* 2004: *Alexander*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Currículum de Tadhg Murphy 
* Perfíl en imdb.com
Jouko Ahola

**Jouko Ahola**, nado o 1 de decembro de 1970 en Hämeenlinna, Finlandia, é un forzudo e actor finés.

## Traxectoria 
### Coma deportista 
Coma forzudo gañou a competición de O home máis forte do mundo en 1997 e 1999, a pesar de ser un dos competidores máis pequenos do certame, con 1,85 m e 121 Kg e un IMC por debaixo da media dos seus opoñentes, a súa gran baza era a velocidade.

### Coma actor 
Apareceu nalgúns filmes, sendo os máis importantes *Invencible* (2001) e *Kingdom of Heaven*, onde foi o protagonista.

## Filmografía 
* 2001: *Invencible*
* 2005: *Kingdom of Heaven* (*O reino dos ceos*)
* 2006: *7 miljonärer*
* 2009: *Mal día para pescar*
* 2011: *War of the Dead*
* 2012: *Dog Club*
* 2012: *Perspective du sous-sol*
* 2013: *Vikings* (serie de televisión)
* 2013: *Ella ja kaverit 2 - Paterock*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en IMdB
Elinor Crawley

**Elinor Crawley**, nada o 8 de novembro de 1991 en Cardiff e unha actriz galesa, o seu papel máis popular foi na serie histórica *Vikings*.

## Filmografía 
* 2014: *The tap tap Llady*
* 2013: *The white queen*
* 2013: *Vikings*
* 2012: *World without end*
* 2012: *Doctors*
* 2011: *Young Dracula*
* 2011: *Ideal*
* 2011: ''Tati's Hotel*
* 2010: *Submarine''

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da actriz
José Manuel Ledo Santiso

**José Manuel Ledo Santiso**, nado en Sabadell en 1968, é un escritor galego.

## Traxectoria 
Chegou a Galiza coa súa familia aos sete anos da man do seu pai, David Ledo Fontela, que era mestre. Viviron nas Neves (Pontedeume), Melide, Toques, Muros e Chantada.

Pertence á xeración dos Novissimos nada no Instituto de Chantada, onde un grupo de 11 mozos da localidade participaron en diversas exposicións de pintura, da man do seu profesor de debuxo Xose Artiaga. Realizou exposicións conxuntas na Casa da Parra (Santiago Compostela), Sala Duran Loriga (A Coruña), Sala da Deputación Provincial de Lugo e o Concello de Vigo.
[miniatura|Papeleta ás [Xerais de novembro de 2019 por Pontevedra.]]
Diplomado en Maxisterio e licenciado en Pedagoxía, é membro do partido político Os Verdes-Galicia.

Nas Eleccións xerais de España de abril de 2019 foi candidato na lista de En Común-Unidas Podemos ao Congreso dos Deputados pola Provincia de Pontevedra. Nas Eleccións xerais de novembro do mesmo ano foi na lista de Más País-EQUO.

## Obra en galego 
### Narrativa 
* *As pontes do ego sum*, 2012, Ir Indo.

### Ensaio 
* *O neno do século XXI*, 1997, Tórculo.
* *Diálogos sobre educación*, 1999, Tórculo.
Joaquina Dorado

**Joaquina Dorado Pita**, nada na Coruña o 25 de xuño de 1917 e finada en Barcelona o 14 de marzo de 2017, foi unha anarquista galega.

## Traxectoria 
Filla de mariñeiros, pasou a súa adolescencia en Vigo até que en 1934 marchou coa familia a Barcelona. Con 17 anos afiliouse ao Sindicato da Madeira e Decoración da CNT. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou na defensa da legalidade republicana, formando parte do Comité de Defensa de Barcelona. Tivo cargos directivos no Sindicato da Madera de Barcelona e participou nos combates dos sucesos de maio de 1937 como integrante do grupo anarquista Luz y Cultura. Coa derrota da República fuxiu ao exilio en 1939. En 1948 foi detida en Barcelona e, tras varios anos presa, volveu exiliarse en París, traballou como costureira e pasadora ata a súa xubilación. En 2006 retornou a Barcelona, onde pasou os seus últimos, anos e onde finou o 14 de marzo de 2017.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas 
*Joaquina Dorado Pita en Memoria Prisión de mujeres de les Corts
*
Rogelio Diz Fuentes

**Rogelio Diz Fuentes**, nado en Vilaxoán (Vilagarcía de Arousa) en 1912 e finado en México en 2003, foi un político galego.

## Traxectoria 
Foi labrego e canteiro. Militante da CNT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en Pontevedra por rebelión militar o 21 de xaneiro de 1937 con Luis Doeste Mariño, José Manuel García González, Eugenio Lamas Bugallo, Manuel Fernández Oubiña, Antonio Názara Pesado, José Vidal Bugallo, Manuel Ucera Barros, Manuel Rey Ucera, Salvador Vidal Fontán, José Caneda Blanco, Tomás Romero Vidal, Daniel Robado Castro, Manuel Abalo Lamas, Manuel Teira López, Luis Diz Reimúndez, Laureano Fernández Caamaño, Germán Quintela Novoa, Aurelio Parejo González, Dámaso Carrasco Duaso e Luís Bouza-Brey Trillo, foi condenado a cadea perpetua.

Preso na illa de San Simón, foi trasladado ao Forte de San Cristovo de Pamplona. Participou na fuga do 22 de maio de 1938 e foi autor da letra do himno da fuga "Camarada, ya se abrieron las puertas...". O seu irmán Manuel Diz Fuentes foi asasinado polos franquistas o 29 de setembro de 1938. Foi posto en liberdade por conmutación en setembro de 1940. Exiliouse en México. O seu fillo Rogelio Diz Rubianes recompilou a súa biografía no libro *Memorias, pensamientos y versos* (2001).
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Memorias e versos
Concha Castroviejo

**Concepción Castroviejo Blanco-Cicerón**, nada en Santiago de Compostela en 1910 e finada en Madrid o 9 de decembro de 1995, foi unha xornalista e escritora galega. Moitas das súas obras foron traducidas ao francés, eslovaco, inglés e holandés.

## Traxectoria 
Filla de Amando Castroviejo Nobajas, catedrático de Economía Política e Facenda Pública na Universidade de Santiago de Compostela, irmá de Xosé María Castroviejo e neta de Ricardo Blanco-Cicerón. Estudou no colexio de freiras de Praceres (Marín) e, cando morreu o seu pai, fixo o bacharelato en dous anos e rematou Filosofía e Letras na USC. Na Universidade integrouse nos círculos republicanos e coñeceu a Francisco Comesaña Rendo, Borobó e Joaquín Seijo Alonso, con quen tiña previsto casar o 25 de xullo de 1936, enlace que non se celebrou polo estoupido da Guerra civil española, iniciada unha semana antes.

Testificou no xuízo sumarísimo de Francisco Comesaña en Compostela o 23 de decembro de 1936, o que a colocou nunha posición difícil. A principios de 1937 aproveitou unha viaxe de Gaspar Massó García e marchou a Bordeos. Despois reuniuse con Joaquín Seijo en Valencia, onde por fin casaron. Pasou a residir en Barcelona até a derrota do bando republicano en Cataluña en febreiro de 1939, cando tivo que fuxir a Francia. Conseguiu chegar a Bordeos e viviu alí até marchar para México, vía Nova York, no vapor *Normandía*. No exilio mexicano traballou en San Francisco de Campeche, Tijuana e, sobre todo, en Cidade de México.

En decembro de 1949 retornou a Galicia, chegando ao porto da Coruña coa súa filla. Traballou en *La Noche* de 1951 a 1953, onde fixo moi popular o pseudónimo de **Asela**. Ao mesmo tempo fixo os cursos para obter o carné de xornalista en Madrid. En setembro de 1953 marchou a Madrid a traballar en *Informaciones*. Membro da Asociación Internacional de Críticos Literarios, formou parte do xurado dos Premios da Crítica. Escribiu en *Ínsula*, *La Estafeta Literaria*, *Cuadernos de Occidente*, *Cuadernos Hispanoamericanos*, *Blanco y Negro* e *Grial*.

Despois dunha enfermidade vascular e dexenerativa que a afastou da vida pública durante dez anos, morreu na súa casa de Ribera del Manzanares en decembro de 1995.

## Obras 
[miniatura|[Amando Castroviejo con Xosé María, Concha, Pilar e Ana María. 1926.]]
* *Los que se fueron* (1957).
* *Víspera del odio* (1959).
* *El jardín de las siete puertas* (1961). Premio Doncel, 1961.
** *O xardín das sete portas* (2022). Belagua Ed. 144 páxs. ISBN 9788412443455. 14 contos e unha obra teatral.
* *El zopilote presumido* (1964, Doncel).
* *Los piratas de “la terrible”* (1964, Doncel).
* *Los días de Lina* (1971).
* *En las praderas del Gran Manitú* (2020, Tandaia).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas
Aneis de Chariklo

miniatura|300px|Unha impresión artística de Chariklo cos seus aneis.

10199 Chariklo é un centauro (un asteroide que orbita o noso Sol, entre Saturno e Urano), cun diámetro de preto de 250&nbsp;km, e é o menor obxecto con aneis e quinto en ser descuberto no Sistema Solar con esta peculiar característica. Os aneis orbitan a unha distancia duns 400&nbsp;km respecto do centro de Chariklo, unha milésima parte da distancia entre a Terra e a Lúa. O descubrimento foi feito por un equipo de astrónomos usando dez telescopios en varios lugares da Arxentina, Brasil e Chile, durante a observación dunha ocultación estelar ocorrida o 3 de xuño de 2013. O descubrimento destes aneis foi anunciado publicamente o 26 de marzo do 2014. O equipo alcumou ambos aneis, Oiapoque (o anel interno, o máis substancial) e Chuí (o anel externo), que son os dous ríos que forman as fronteiras do litoral norte e sur do Brasil. A proposta para darlles uns nomes formais será sometida a votación na UAI nunha data posterior.

[miniatura|left|220px|Vídeo que amosa a ocultación da estrela UCAC4 248-108672 por parte de Chariklo e a súa correspondente [curva de luz.]]
Coa axuda de trece telescopios situados na Arxentina, o Brasil, Chile e o Uruguai, un equipo de astrónomos liderado por Felipe Braga Ribas, un astrónomo con posdoutoramento do Observatorio Nacional do Río de Xaneiro, Este aumento de 3,8 magnitudes é equivalente a unha redución no brillo nun factor de 32,5. O evento ocultación primario foi acompañado por catro pequenas reducións adicionais na intensidade xeral da curva de luz, que foron observadas sete segundos antes do ingreso e sete segundos despois da saída. As relativamente consistentes características dos aneis inferidas a partir de varias observacións das ocultacións secundarias desacreditan as explicacións alternativas para estas propiedades, tales como cometas que estivesen expulsando gas. o observatorio da Universidade Católica, dirixido pola Universidade Católica Pontificia de Chile, e o telescopio R. Sandness situado en San Pedro de Atacama, tomaron tamén parte nesta investigación.

## Notas 
## Ligazóns externas 
* Universidad Católica Observatory 
* ESOcast 64: First Ring System Around Asteroid on YouTube
O Castiñeiro, Andoio, Tordoia

**O Castiñeiro** é un lugar da parroquia de Andoio no concello coruñés de Tordoia, da comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 64 habitantes (33 homes e 31 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Andoio 
### Parroquias de Tordoia 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Tordoia
Alberto Fernández Martínez

**Alberto Fernández Martínez**, coñecido como **Mezquita**, nado na Mezquita en 1898 e finado en Caracas en xaneiro de 1968, foi un sindicalista e político galego.

## Traxectoria 
Sindicalista e militante do grupo troskista Izquierda Comunista de España, que despois se integrou no POUM. Mozo de Maruxa Mallo, cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 sorprendeunos nas Misións Pedagóxicas en Ourense. Fuxiron cara Portugal, pero mentres Maruxa embarcou cara a Buenos Aires, Mezquita procurou acubillo na casa-consulado de Gabriela Mistral, a cónsul chilena. Agardou pola documentación e un barco que lle permitise fuxir de Portugal. Intentou ir a Venezuela pola relación de amizade co futuro presidente e escritor Rómulo Gallegos, en Beluso. Foi secuestrado pola PIDE e entregado ás autoridades franquistas. Grazas á intervención da diplomacia uruguaia por medio do embaixador Carlos Gurméndez e do seu curmán, o xornalista Augusto Assía, salvou a vida. Fuxiu a Venezuela nos anos 40 pola amizade co político Gonzalo Barrios. Detido logo da caída de Rómulo Gallegos en 1948, exiliouse en Cuba, onde coñeceu a Simón Alberto Consalvi Bottaro. Volveu a Venezuela en 1958 e cando Consalvi foi nomeado embaixador de Venezuela en Belgrado, levou a Alberto Fernández como secretario da Embaixada. Finou en Caracas en xaneiro de 1968.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O consulado da liberdade en Lisboa, 1936: Gabriela Mistral e o exiliado galego Alberto Fernández “Mezquita”  de Xurxo Martínez Crespo.
Trevo de catro follas

dereita|miniatura|250px|Trevo de catro follas, símbolo da boa sorte.
dereita|250px|miniatura|Trevo de cinco folíolos.

Un **trevo de catro follas** é unha variación infrecuente do trevo de tres folíolos comunmente atopado no campo. Segundo a tradición, tales folíolos dan boa sorte aos procuradores, especialmente se é achado accidentalmente.
É un símbolo da cultura celta, e especialmente do pobo irlandés.

Os trevos poden ter máis de catro folíolos. O maior número de folíolos xamais atopado nun trevo é 56. Estimáronse que hai aproximadamente 10.000 trevos de tres folíolos por cada trevo de catro folíolos.

Segundo a lenda, cada folíolo representa algo:

* O primeiro é para a esperanza.
* O segundo é para a fe.
* O terceiro é para o amor.
* O cuarto para a sorte.

Discútese se a xeración do cuarto folíolo está causada por razóns xenéticas ou ambientais. A súa rareza suxire un xene recesivo posíbel que aparece con baixa frecuencia. Alternativamente, os trevos de catro folíolos podían ser causados por mutación somática ou un erro de desenvolvemento de causas ambientais. Poderían tamén ser causados pola interacción de varios xenes que se segregan na planta individual. É posíbel que as catro explicacións poderían aplicarse aos casos individuais.

Certas compañías producen actualmente *trevos de catro folíolos* por diversos medios. Richard Mabey alega, na *Flora Britannica*, que hai granxas nos Estados Unidos que se especializan en cultivar trevos de catro folíolos, producindo até 10.000 ao día (envasados en plástico como *encantos afortunados*), alimentándoos cun ingrediente secreto xeneticamente dirixido ás plantas para animar a aberración. Mabey tamén indica que os nenos aprenden que un trevo de cinco follas é incluso máis afortunado que un de catro.

Dende o punto de vista místico e segundo a lenda, o trevo de catro follas é o símbolo da boa sorte e quen o porte, estará acompañado pola boa fortuna. Cada folla representa un dos catro compoñentes básicos da ledicia: amor, saúde, prosperidade e boa fortuna.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* ¿Por qué hay tréboles de cuatro hojas?
Rebecca Black

**Rebecca Renee Black**, nada o 21 de xuño de 1997 en Irvine (California), é unha cantante estadounidense coñecida principalmente pola súa canción "Friday", que supera as 179 millóns de visitas en YouTube.

## Discografía 
### Sinxelos 
* 2010 - "Friday"
* 2011 - "My Moment"
* 2011 - "Person of Interest"
* 2012 - "Sing It"
* 2012 - "In Your Words"
* 2013 - "Saturday" (con Dave Days)

## Filmografía 
### Vídeos musicais 
#### Aparece en 
## Notas
Río Salgueiro

O **río Salgueiro** é un pequeno río do concello de Narón. O seu nacemento fórmano pequenos mananciais e regos. Como corrente de auga que nunca seca crea brañas e unha zona sempre verde, no val de Sequeiro.

## Características
A súa importancia histórica viría tamén por dar nome ao concello. «Narón» sería da raíz preindoeuropea “*nar-*“ que significa *auga*, *curso de auga*. San Xiao de Narón por onde pasa o río Salgueiro deu nome ao concello ao ser onde se reunía o concello no século XIX, dende 1837 na Pena de Embade.
Ao seu carón están o castro de Sequeiro, castro da Revolta e castro dos Bicás.

## Notas
Unión da Mocidade Galega

A **Unión da Mocidade Galega** (**UMG**) é a organización xuvenil da Unión do Povo Galego. Supón a principal corrente interna de Galiza Nova, mocidades do BNG. 

Ten como ideoloxía política o marxismo-leninismo, así como o nacionalismo galego, tendo por obxectivo a consecución dunha república galega independente e socialista. Como forma de organización adopta o centralismo democrático.

## Historia 
A UMG terá o seu congreso fundacional os días 14 e 15 de agosto de 1977, nun contexto no que tanto a UPG como a AN-PG se atopaban inda ilegalizadas. Este congreso convocarase baixo o lema “Por unha Galicia ceibe e socialista”. Nel apróbanse uns estatutos nos que se define como marxista-leninista e nacionalista, adoptando tamén o centralismo democrático. A partir deste congreso, pasa a integrar a UMG toda a militancia da UPG menor de 21 anos de idade, constituíndose a UMG como organización autónoma integrada dentro desta. 

En decembro de 1977 comeza a publicación do que será o voceiro da UMG, que leva por título *Guieiro,* recuperando o nome do voceiro da Federación de Mocidades Galeguistas anterior á Ditadura Franquista.
esquerda|miniatura|comitiva da UMG na xornada de loita da ING en Lugo, 1978
[miniatura|Mural realizado pola UMG en memoria de [Moncho Reboiras en 1977.]]
Ao longo das décadas de 1970 e 1980, a UMG vai participar na consolidación da organización estudantil ERGA, ao mesmo tempo que levará a cabo campañas en temas que afectan especificamente á mocidade, como a loita contra a precariedade laboral xuvenil ou contra o servizo militar obrigatorio. Así mesmo, a UMG, fará parte das diversas mobilizacións sociais nas que participa o nacionalismo galego nese período, como a loita contra a instalación da central nuclear en Xove ou da mina a ceo aberto das Encrobas. Ou nas xornadas de loita contra os Pactos da Moncloa que convoca a ING no ano 78.

Dende o ano 1988 coa creación de Galiza Nova (organización xuvenil do BNG), a UMG intégrase nesta actuando como corrente interna no seu seo cedendo parte do seu protagonismo público á nova organización de masas. 

## Organización e actividade 
A UMG atópase organizada en asembleas de zona, podendo existir tamén asembleas sectoriais. O órgano principal de dirección é o Congreso que se convoca de forma ordinaria cada dous anos. No período intercongresual a dirección recae nun Comité Nacional elixido polo Congreso, así como nun Secretariado Nacional elixido polo Comité. Á fronte da UMG sitúase o Secretario ou Secretaria Xeral da UMG.

Entre as actividades públicas que realiza a UMG atópanse a edición e difusión do seu voceiro, o *Guieiro*, así como a organización anual das Xornadas de Formación Moncho Reboiras.

## Notas
John Kavanagh

**John Kavanagh**, é un actor irlandés. É pai da tamén actriz Rachel Kavanagh. Ten unha extensa carreira, participando en numerosas películas, series e programas de televisión, un dos seus papeis máis populares foi o que realizou no filme Braveheart.

## Filmografía 
* 2013: *Vikings
* 2013: *The Stag*
* 2013: *In Secret*
* 2013: *The Invisible Woman*
* 2012: *Jack Taylor: Priest*
* 2012: *Green*
* 2012: *The Court Astronomer*
* 2010: *The Runway*
* 2009: *Holby City*
* 2009: *The Clinic*
* 2009: *Father & Son*
* 2008: *Inspector George Gently*
* 2008: *The Tudors*
* 2007: *Closing the Ring*
* 2006: *The Tiger's Tail*
* 2006: *The Black Dahlia*
* 2004: *Alexander*
* 2004: *The Wonderful Story of Kelvin Kind*
* 2004: *The Halo Effect*
* 2003: *Summit*
* 2003: *Mystics*
* 2003: *Benedict Arnold: A Question of Honor*
* 2002: *Puckoon*
* 2002: *Sinners*
* 2001: *Last Days in Dublin*
* 2001: *Rebel Heart*
* 2000: *Buskers*
* 1999: *Vicious Circle*
* 1999: *A Love Divided*
* 1999: *The Harpist*
* 1999: *7th Heaven*
* 1998: *Pete's Meteor*
* 1998: *Dancing at Lughnasa*
* 1997: *Painted Lady*
* 1997: *The Tale of Sweeney Todd*
* 1997: *The Informant*
* 1997: *The Butcher Boy*
* 1996: *Fishing the Sloe-Black River*
* 1996: *Some Mother's Son*
* 1995: *Performance*
* 1995: *Braveheart*
* 1995: *Sharpe's Sword*
* 1995: *Circle of Friends*
* 1994: *Scarlett*
* 1994: *Widows' Peak*
* 1993: *Horse*
* 1993: *Screenplay*
* 1993: *Doctor Finlay*
* 1993: *Maigret*
* 1993: *Lovejoy*
* 1992: *Into the West*
* 1991: *Children of the North*
* 1991: *4 Play*
* 1990: *August Saturday*
* 1990: *Fools of Fortune*
* 1990: *The Investigation: Inside a Terrorist Bombing*
* 1989: *Theatre Night*
* 1988: *Joyriders*
* 1988: *The Storyteller*
* 1988: *Echoes*
* 1987: *Bellman and True*
* 1986: *The Fantasist
* 1985: *The Irish R.M.*
* 1985: *The Price*
* 1984: *Children in the Crossfire*
* 1984: *Cal*
* 1984: *Singles*
* 1984: *Caught in a Free State*
* 1984: *The Country Girls*
* 1983: *Attracta*
* 1982: *The Ballroom of Romance*
* 1978: *The Burke Enigma*
* 1974: *Childhood*
* 1970: *The McKenzie Break*
* 1970: *Paddy*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Monte Wood

O **Monte Wood** é un cumio de 285 m de altura situado preto da Baía San Julián, na provincia de Santa Cruz, na Patagonia Arxentina.

Orixinalmente o monte foi chamado "Monte de Cristo" polo navegante portugués Fernão de Magalhães que, en 1520 invernou na baía e antes de partir mandou erixir unha cruz na cima desta elevación. En 1670 o contraalmirante británico John Narborough explorou as costas patagoas, e John Wood, un dos seus homes, acompañado doutros mariños, inspeccionou a baía de San Julián, ascendeu ao Monte de Cristo e gravou nunha das rochas calcarias daquel lugar a inscrición JOHN WOOD. En 1746 a expedición de Joaquín Olivares y Centeno descubriu a inscrición e desde entón o monte é coñecido como Monte Wood.

O monte está a 7&nbsp;km da cidade de Puerto San Julián. Desde a súa base ata a súa cima, existe un parque temático de carácter relixioso, chamado *Via lucis*, e é un miradoiro natural que domina toda a baía e desde onde se avista a cidade e o océano Atlántico.

## Notas
Adoxaceae

[miniatura|[Lourentino ou follado (*Viburnum tinus*), inflorescencia.]]
[miniatura|*[Sambucus racemosa*, inflorescencias.]]
As **adoxáceas** (**Adoxaceae**) son unha familia de anxiospermas pertencente á orde das dipsacales.
Comporta cinco xéneros aceptados cunhas 200 especies.

En anteriores clasificacións, a familia estaba composta dunha soa especie *Adoxa moschatellina* (moscatelina). Os xéneros *Sambucus* (sabugueiros) e *Viburnum* (viburnos e lourentinos) estaban previamente incluídos na familia das madreselvas ou chuchameles Caprifoliaceae, mais probas xenéticas segundo a Clasificación filoxenética APG amosaron que nesta familia eran máis axeitados. O xénero tipo é: *Adoxa*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
# Idárraga-Piedrahita, A., R. D. C. Ortiz, R. Callejas Posada & M. Merello. (eds.) 2011. Fl. Antioquia: Cat. 2: 9–939. Universidad de Antioquia, Medellín.
Dipsacales

**Dipsacales** é o nome dun taxon de plantas situado na categoría taxonómica de orde, que segundo o Código Internacional de Nomenclatura Botánica debe estar circunscrito obrigadamente polo menos pola familia Dipsacaceae. Este taxon é utilizado por sistemas de clasificación modernos como o sistema de clasificación APG II ou o APG III. 
Nestes sistemas de clasificación a orde está incluída na subclase Asteridae, clase Rosopsida, das dicotiledóneas. Na antiga clasificación de Arthur Cronquist (1981), Morinaceae estaba incluída dentro de Dipsacaceae, e Linnaeaceae e Diervillaceae dentro de Caprifoliaceae, como tamén dous xéneros agora transferidos a Adoxaceae.

Unhas poucas outras familias poderían atoparse incluídas pola súa proximidade a esta orde. Isto inclúe a Desfontainiaceae, Polyosmotaceae, Paracryphiaceae, e Sphenostemonaceae.

## Notas
Cardiño da lagoa

O **cardiño da lagoa**, **Eryngium viviparum**, é unha especie fanerógama de *Eryngium* pertencente á familia das apiáceas catalogada como especie en perigo de extinción no Catálogo Galego de Especies Ameazadas da Xunta de Galicia.

## Descrición 
É unha herbácea perennifolia, que alcanza un tamaño de 2–10&nbsp;cm de altura, inerme ou case. Cepa curta, provista de raíces fasciculadas numerosas, finas, escuras. Talos c. 0,1&nbsp;cm de diámetro na base, ± decumbentes, moi pouco ramificados na parte superior, de cor palla. Follas basais 1,5-10 × 0,2–1&nbsp;cm, persistentes na antese, que adoitan formar roseta, linear-lanceoladas, gradualmente atenuadas en longo pecíolo sen dentes, regularmente denticuladas ou provistas de espínulas tenras, cun nervio principal e 2 ou máis secundarios, que discorren ± paralelos desde a base e cuxas ramificacións forman un retículo tenue; follas caulinares 0,7-1,7&nbsp;cm, todas opostas, palmatipartidas, con 3-5 segmentos -os laterais máis pequenos, ás veces moi reducidos, todos ± lineares-, amplexicaules, espinulosas, ás veces con propágulos exilares no outono. Capítulos hemisféricos, apenas destacados do invólucro, sésiles ou con pedúnculo até de 2&nbsp;mm, con (6)7-10 flores, agrupados en dicasios. Brácteas 5-6(12), de 5–10&nbsp;mm, de 2-3 veces a lonxitude do capítulo, lanceoladosubuladas, cun par de espínulas laterais, pouco ríxidas, non punzantes, soldadas en c. 1/4 da súa lonxitude, verdes. Bractéolas 2-4, subuladas, con 0-1 espínula na marxe, moi semellantes ás brácteas. Flores parcialmente abrazadas por aurículas escariosas de brácteas ou bractéolas. Sáibaos c. 1–2&nbsp;mm, ovados, ríxidos, con espiña apical, azulados. Mericarpos de 1,5&nbsp;mm, espidos na súa maior parte, con escamas minúsculas na parte superior. Ten un número de cromosomas de 2n = 16*, 18.

## Distribución e hábitat 
Atópase en lugares con enchoupamento temporal, frecuentemente en substrato silíceo; a unha altitude de 300-1100 metros no NW de Francia (Morbihan) e NW da Península Ibérica (Galicia, comarca de Sanabria, arredores de Porto).

En Galicia pode atoparse principalmente no interior da provincia de Lugo (Terra Chá) e Ourense.

## Taxonomía 
O *Eryngium viviparum* foi descrito por Jacques Etienne Gay e publicado en *Annales des Sciences Naturelles, Botanique* III, 9: 171. 1848.
;Etimoloxía

***Eryngium***: nome xenérico que probablemente fai referencia á palabra que lembra o ourizo: "Erinaceus" (especialmente desde o grego "erungion" = "ción"), pero que tamén podería derivar de "eruma" (= protección), en referencia ás espiñentas follas das plantas deste tipo.

***Viviparum***: epíteto. 
; Sinonimia
* *Eryngium pusillum* Boiss.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Catálogo galego de especies ameazadas
### Ligazóns externas 
* Ficha no Catálogo Galego de Especies Ameazadas da Xunta de Galicia
* Ficha con fotos en Asturnatura.com
Verbasco

O **verbasco** ou **chopo** ***Verbascum thapsus***, é unha especie da familia Scrophulariaceae natural de Europa, Asia occidental, África, América do Norte e o Himalaia, medra en terreos incultos, noiros e pradeiras secas.

miniatura|240px|Detalle da flor.
miniatura|240px|Ilustración.

## Descrición 
É unha planta herbácea bienal que acada 2 m de altura. Talo erecto ramificado e con lanuxe. As follas de até 50&nbsp;cm de longo son ovais lanceoladas, alternas, aveludadas cunha peluxe branca ou prateada, formando unha roseta basal o primeiro ano. Durante o segundo ano érguese un único talo floral de 1 a 2 m de altura, este remata nunha inflorescencia, constituída por un acio mesto con numerosas flores de cor amarela clara. As flores son pentámeras, case sésiles e con pedículos moi curtos (2&nbsp;mm). Posúen cinco estames de dous tipos: tres superiores máis curtos con filamentos cubertos de vilosidades amarelas ou abrancazadas e anteras pequenas, mentres que os dous inferiores teñen filamentos glabros e anteras maiores, todos eles están fundidos aos pétalos. O cáliz é tubular de cinco lóbulos e unha corola de cinco pétalos, o último dos cales é de cor amarela clara e 2,5&nbsp;cm máis estreito. O chopo produce pequenas cápsulas ovoides (6&nbsp;mm) que se parten en dúas metades. Cada cápsula ten gran número de sementes miúdas de cor marrón (menos de 1&nbsp;mm).

## Propiedades 
* As flores teñen un pigmento amarelo que xa utilizaban a mulleres romanas para pór os cabelos loiros. 
* Expectorante utilizándose contra a asma e a bronquite.
* Os fomentos da planta utilízanse contra as hemorroides ou almorrás.

## Taxonomía 
*Verbascum thapsus* foi descrita por Carl von Linné e publicado en *Species Plantarum* 1: 177. 1753.
;Citoloxía:
Número de cromosomas de *Verbascum thapsus* (Fam. Scrophulariaceae) e táxones infraespecíficos: 2n=36

;Etimoloxía:
***Verbascum***: nome xenérico que deriva do vocábulo latino *Barbascum* (*barba*), refiríndose á vilosidade que cobre a planta.

***thapsus***: epíteto xeográfico que alude á súa localización en (Tapso, Italia) Sicilia.
;Variedades:
* *Verbascum thapsus L. forma candicans* House
* *Verbascum thapsus L. subsp. neglectum* (Guss.) Arcang.
* *Verbascum thapsus L. var. glabrum* Cariot & St.-Lag.
* *Verbascum thapsus L. var. gymnostemon* Rouy
* *Verbascum thapsus L. var. pseudothapsiforme* (Rapin) Rouy
;Sinonimia:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Microfotografías de Common Mullein
* Bibliografía de *V. thapsus*
Arcado-chipriota-panfilio

miniatura|300px|En '***, subdialecto arcadio. Fóra de mapa: 20: chipriota. 21: panfilio.
O **arcadochipriota*' (ou aqueo meridional) foi un dialecto do grego antigo falado en Arcadia (no Peloponeso central) e en Chipre aproximadamente entre os séculos -VII e -IV, ademais falábase en Panfilia, na costa anatólica veciña a Chipre. Descendía directamente do grego micénico e falouse nas áreas onde se reprochou a poboación micénica logo da invasión dórica. Os micénicos colonizaran Chipre cara ao -1100.

Tense coñecemento deste dialecto só a partir de inscricións. En Chipre escribiuse co silabario chipriota ata o século -III.

Mantivo moitas características do micénico que se perderon noutros dialectos clásicos (como o xónico ou o ático), por exemplo o son /w/, que se escribía coa letra arcaica *digamma* (Ϝ). Doutra banda, a letra arcaica *san* (Ϻ) mantívose en uso só en Arcadia ata o século -VI.

O dialecto panfilio presenta un aspecto estraño no conxunto dos dialectos gregos, con evolucións fonéticas propias.
Mar de Marín

O ***Mar de Marín*** foi un barco arrastreiro galego que afundiu entre as Illas Cíes e Monteferro o 1 de abril de 2014.

## O buque 
O *Mar de Marín* era un buque arrastreiro, propiedade da armadora Pesca Loira, e que tiña a súa base no Porto de Marín. Tiña 34 metros de eslora e 8 de manga, e desprazaba 185 toneladas. Fora construído en 1989 en Marín.

## O accidente 
Na noite do 31 de marzo ao 1 de abril, o buque deixou o porto de Marín, e dirixiuse ao porto de Vigo. Desde alí saíu en dirección oeste, cara á saída da ría de Vigo. Sobre as 2:45 horas desa noite do 1 de abril de 2014, cando se atopaba nas proximidades das illas Cíes, o Mar de Marín fixo unha viraxe a babor e bateu contra o buque mercante *Baltic Breeze*, con bandeira de Singapur. O cargueiro singapuriano, de case 30&nbsp;000 toneladas e 164 metros de eslora, dirixíase a Vigo cargado de automóbiles, logo de deixar o porto alxeriano de Djen-Djen. Os barcos bateron na Canle Sur, entre as Cíes e Monteferro, ao suroeste da illa Boeiro, onde afundiu o Mar de Marín (a uns 57 m de profundidade).

No accidente faleceron tres mariñeiros, e dous quedaron desaparecidos. Ademais sobreviviron cinco mariñeiros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Naufraxios de pesqueiros galegos
### Ligazóns externas 
* Fotografía do Mar de Marín antes do accidente.
70ª edición dos Óscar

A **70ª entrega dos premios Óscar** tivo lugar o día 23 de marzo de 1998 no Shrine Auditorium dos Ánxeles (Estados Unidos). O mestre de cerimonias foi Billy Cristal por sexta vez.

O filme *Titanic* gañou once premios, igualando o récord de *Ben-Hur* e, posteriormente, *The Lord of the Rings: The Return of the King*. A audiencia televisiva superou os 57 millóns de televidentes nos Estados Unidos, converténdese na cerimonia dos Óscars máis vista da historia.

## Premios 
[miniatura|150px|[Jon Landau, mellor filme]]
[miniatura|150px|[James Cameron, mellor director, mellor filme e mellor montaxe]]
[miniatura|150px|[Jack Nicholson, mellor actor]]
[miniatura|150px|[Helen Hunt, mellor actriz]]
[miniatura|150px|[Robin Williams, mellor actor secundario]]
[miniatura|150px|[Kim Basinger, mellor actriz secundaria]]
[miniatura|150px|[Matt Damon, mellor guión orixinal]]
[miniatura|150px|[Ben Affleck, mellor guión orixinal]]
[miniatura|150px|[Curtis Hanson, mellor guión adaptado]]
[miniatura|150px|[James Horner, mellor banda sonora de drama e mellor canción]]
[miniatura|150px|[Jan Pinkava, mellor curtametraxe animada]]
[miniatura|150px|[Rick Baker, mellor maquillaxe]]
Os gañadores aparecen en primeiro lugar e en letra grosa.

### Óscar honorífico 
* Stanley Donen

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
* Oscar's Channel en YouTube
* 1997 Academy Awards Winners and History Filmsite
Subdivisións de Galicia-Lodomeria

miniatura|Distritos administrativos de Galicia-Lodomeria en 1914.
miniatura|Mapa administrativo de Galicia-Lodomeria en 1938.

As **Subdivisións de Galicia-Lodomeria** eran os distritos administrativos ou círculos (en alemán *Kreis*) nos que se subdividía o Reino de Galicia e Lodomeria, a parte máis grande e poboada do Imperio austríaco e, despois, do Imperio Austrohúngaro, desde 1772 a 1918.

Comprendía 73 distritos administrativos en 1877, e 78 en 1900. Estes centros administrativos eran os responsábies do mantemento dos rexistros civís.

Galicia é hoxe unha rexión histórica de Polonia e Ucraína.

## Voivodatos e óblasts 
Hoxe Galicia está repartida en:
* tres voivodatos polacos: os da Pequena Polonia], Subcarpatia e unha pequena parte do de Silesia, e
* tres óblasts de Ucraína: os de Lviv, Ivano-Frankivsk e Ternopil).

## Distritos administrativos de Galicia na Polonia actual 
*Biała
*Bircza (antes de  1900)
*Bochnia
*Brzesko
*Brzozów
*Chrzanów
*Cieszanów
*Dąbrowa
*Gorlice
*Grybów
*Jarosław
*Jasło
*Kolbuszowa
*Kraków
*Krosno
*Łańcut
*Lesko
*Limanowa
*Mielec
*Myślenice
*Nisko
*Nowy Sącz
*Nowy Targ
*Pilzno
*Podgórze (despois de 1877)
*Przemyśl
*Przeworsk (despois de 1877)
*Ropczyce
*Rzeszów
*Sanok
*Strzyżów (despois de 1877)
*Tarnobrzeg
*Tarnów
*Wadowice
*Wieliczka
*Żywiec

## Distritos administrativos de Galicia na Ucraína actual 
*Bibrka (como Bobrka)
*Bohorodchany (comop Bohorodczany)
*Borshchiv
*Brody
*Berezhany (como Berezany)
*Buchach (como Buczacz)
*Chortkiv
*Dolyna (como Dolina)
*Drohobych (como Drohobycz)
*Horodok (como Grodek)
*Horodenka
*Husiatyn
*Yavoriv (como Jaworow)
*Kalush (como Kalusz)
*Kamyanka-Buzka (como Kamionka Strumiłowa)
*Kolomyia
*Kosiv
*Lviv (como Lwów)
*Mostyska
*Nadvirna (como Nadworna)
*Pechenizhyn (despois de 1877, como Peczenizyn)
*Pidhaitsi (como Podhajce)
*Peremyshlyany (como Przemyslany)
*Rava Ruska (como Rawa Ruska)
*Rohatyn
*Rudky (como Rudki)
*Skalat
*Sniatyn
*Sokal
*Ivano-Frankivsk (como Stanislawow)
*Staryi Sambir
*Stryi (como Stryj)
*Ternopol (como Tarnopol)
*Tlumach
*Terebovlya (como Trembowla)
*Turka
*Zalishchyky (como Zaliszcziky)
*Zbarazh (como Zbaraz)
*Zolochiv (como Zloczow)
*Zhovkva (como Zolkiew)
*Zhydachiv (como Zydaczow)

## Centros administrativos xudeus 
O goberno do Reino de Galicia-Lodomeria asignou a algunhas vilas o status de centro administrativo xudeu. Estes centros administrativos eran os responsables do mantemento dos rexistros civís xudeus.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Reino de Galicia e Lodomeria

### Ligazóns externas 
* 1877 Galician Administrative Districts Xudeus.
* 1900 Galicia: Administrative Districts Polacos.
* Galician Administrative Districts en *The Polish Genealogical Society of America*
* 74 Administrative Districts in Galicia
* Mapa Administrativo de Galñicia-Lodomeria
Club Deportivo Xuvenil

O **Club Deportivo Xuvenil** (en castelán: *Club Deportivo Juvenil*), coñecido como **Deportivo Xuvenil** ou simplemente **Xuvenil**, foi un club de fútbol galego da cidade da Coruña. Foi fundado en 1940 co nome de *Club Deportivo Aprendices de la Fábrica de Armas* por Rodrigo García Vizoso, ex xogador do Deportivo da Coruña. Foi un club asociado ó Deportivo, con funcións de filial, mais manténdose como club independente. En 1963, fusionouse co Fabril, filial do Deportivo da Coruña.

## Historia 
Ó termo da Guerra Civil, o ex xogador do Deportivo da Coruña Rodrigo entrou a traballar na Fábrica de Armas da Coruña. En 1939, no seo da fábrica, encomendóuselle a dirección dun equipo formado por aprendices chamado *Club Deportivo Aprendices de la Fábrica de Armas*, no que el mesmo exercía de adestrador. O club naceu oficialmente o 7 de agosto de 1940 e comezou a competir nas divisións de modestos da cidade, proclamándose campión da Liga e da Copa da Coruña. Rodrigo renunciou ao seu posto de adestrador despois de 15 anos, sendo contratado no seu lugar Eduardo Viso. O equipo comezou a súa andaina na categoría de prata cun empate a dous goles contra o Sporting de Gijón no Molinón, sendo Rilo o autor do primeiro gol. Nas seguintes 20 xornadas, conseguiu só tres vitorias, e tras unha derrota por 7-1 contra Osasuna que deixou o equipo ao bordo dos postos de descenso, Viso presentou a súa dimisión, sendo substituído por Waldo Botana, xogador do club. Finalmente o equpo acabou último e regresou á Terceira División.

A finais dos anos cincuenta, o Real Club Deportivo da Coruña —que tamén tiña un convenio de filiación co Fabril—, ante os problemas económicos que atravesaban tanto o Xuvenil coma o Fabril, propuxo a fusión de ámbolos dous clubs, a cal non se chegou a producir porque o Xuvenil quería que o seu nome prevalecese e o Fabril non estaba disposto a aceptalo. Naquela altura, os dous equipos militaban na Terceira e mantiñan unha gran rivalidade. Na tempada 1959/60, o Fabril gañou 0-2 ó Xuvenil na penúltima xornada, condenándoo a descender á Serie A Rexional. O club deixou de competir no remate da tempada 1960/61 e en 1963 aceptou a proposta de fusión co Fabril SD, Durante un tempo o club recibía as camisolas branquiazuis a través de Mariano Veloy, ex xogador do Xuvenil e xogador naquela altura do Espanyol, que vestía un uniforme coas mesmas cores.
* **Tempadas na Serie A**: 2
* **Participacións na Copa do Rei**: 2

### Historial na liga 
|valign="top" |

|}

## Palmarés 
* **Terceira División** (1): 1953-54
* **Serie A** (1): 1945-46
* **Copa Galicia** (1): 1949-50
* **Copa da Coruña** (2): 1942-43, 1943-44
* **Primeira División de Modestos da Coruña** (1): 1944-45
* **Segunda División de Modestos da Coruña** (1): 1942-43

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Deportivo Fabril
Adxuvante

Un **adxuvante** (do latín *adiuvare*, axudar) é un axente farmacolóxico ou inmunolóxico que acompaña o efecto doutros axentes. En inmunoloxía, os adxuvantes inmunolóxicos son compostos químicos orgánicos ou inorgánicos, macromoléculas ou células enteiras de certas bacterias mortas, que potencian a resposta inmunitaria a un antíxeno. Poden incluírse entre os compoñentes dunha vacina para potenciar a resposta inmunitaria do receptor ao antíxeno subministrado, o que minimiza a cantidade de material estraño que debe ser inxectado. Os adxuvantes utilízanse tamén na produción de anticorpos en animais inmunizados. Os adxuvantes máis comunmente utilizados son o hidróxido de aluminio e o aceite de parafina. As vacinas do tétano, difteria, e pertussis, por exemplo, conteñen cantidades mínimas de toxinas producida por cada unha das bacterias diana implicadas, pero tamén conteñen algo de hidróxido de aluminio como adxuvante. Os sales de aluminio son adxuvantes comúns en moitas vacinas desde hai uns 70 anos. O sistema inmunitario do corpo desenvolve unha antitoxina contra as toxinas bacterianas, non contra o aluminio, pero non respondería con forza dabondo sen a axuda do adxuvante aluminio.

### Mecanismos de acción dos adxuvantes 
Os adxuvantes necesítanse para mellorar as respostas inmunitarias adaptativas aos antíxenos. Esta reacción está mediada por dous tipos principais de linfocitos, as células B e T. Algúns adxuvantes, como o alume, funcionan como sistemas de entrega do produto que crean depósitos que atrapan os antíxenos no sitio de inxección, o que fai que estes se liberen lentamente e realicen unha estimulación continua do sistema inmunitario. Os compostos de alumino son os adxuvantes máis comúns na vacinación humana. Utilízanse en vacinas como as da difteria, tétano, pertussis, papilomavirus humano, e da hepatite.

Os adxuvantes poden potenciar a resposta inmunitaria dos seguintes modos:
* aumentan a presenza do antíxeno no sangue
* axudan a absorber as células presentadoras do antíxeno
* activan os macrófagos e linfocitos
* apoian a produción de citocinas.

### Os adxuvantes como axentes estabilizantes 
Aínda que os adxuvantes inmunolóxicos víronse tradicionalmente como susbstancias que axudan á resposta inmunitaria ao antíxeno, os adxuvantes tamén evolucionaron como substancias que poden axudar na estabilización de formulacións de antíxenos, especialmente en vacinas administradas a animais.

### Tipos de adxuvantes 
* Compostos inorgánicos: alume, hidróxido de aluminio, fosfato de aluminio, fosfato de calcio hidróxido.
* Aceite mineral: aceite de parafina
* Produtos bacterianos: bacterias mortas da especie *Bordetella pertussis*, os toxoides de *Mycobacterium bovis*.
* Produtos orgánicos non bacterianos: escualeno, timerosal.
* Sistema de entrega do produto: deterxentes (Quil A)
* Citocinas: IL-1, IL-2, IL-12.
* Combinacións: adxuvante completo de Freund, adxuvante incompleto de Freund.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Terapia adxuvante
* Adxuvante de Freund
* Adxuvante farmacéutico
* Adxuvante inmunolóxico
Galicia oriental (Europa Central)

[miniatura|250px|Situación da Galicia oriental en [Ucraína.]]

A **Galicia oriental** é unha das dúas partes en que se divide a rexión histórica de Galicia.

Actualmente, o territorio da Galicia oriental, nas fronteiras de 1914, esténdese polas rexións ucraínas seguintes:
* Óblast de Lviv,
* Óblast d'Ivano-Frankivsk,
* Óblast de Ternopil.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Galicia (Europa Central)
* Galicia occidental
* Reino de Galicia e Lodomeria
Nova Galicia

**Nova Galicia** pode referirse a:

;Xeografía e historia:
* **Reino de Nova Galicia**, ou **Novo Reino de Galicia**, un dos dous únicos reinos autónomos dentro do Vicerreinado de Nova España;
* **Provincia de Nova Galicia**, unha división do Reino de Nova Galicia que, na primeira organización da Nova España, compendía os territorios de Nayarit e Xalisco.
* **Nova Galicia**, antigo nome dado polos conquistadores españois á illa suramericana que actualmente se coñce como Illa Grande de Chiloé, en Chile;
* **Nova Galicia**, tamén coñecida como **Galicia occidental**, antigo estado da monarquía dos Habsburgo que comprendía gran parte do territorio do occidente de Polonia, que se integrou no Reino de Galicia e Lodomeria en 1795, despois da terceira repartición de Polonia.

;Prensa:
****Nova Galicia***, semanario galego editado en Buenos Aires entre 1901 e 1951;
****Nova Galicia***, revista literaria e informativa que apareceu en Vigo en 1927, dirixida por Víctor Fraiz Villanueva.*GEG*
****Nova Galiza***, publicación galeguista en galego que se editou en Barcelona durante a Guerra civil española, promovida por Castelao e Ramón Suárez Picallo;
****Nova Galicia***, revista editada en París polo PCE en 1966.
* ***Nova Galiza***, revista de política e cultura, aparecida en Santiago de Compostela en 1978, non saíron máis números.
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* **Nova Galicia Edicións**, editorial fundada en Vigo en 1984.
* **Novagalicia Banco**
*