Refraneiro galego sobre o viño

[250px|Estatua do deus [Baco en Cambados feita por Francisco Leiro|miniatura]]

 
* *A adega cheira ó viño que ten* .
* *A auga de febreiro derrama o viño* .
* *A auga de San Xoán leva o viño e tolle o pan* .
* *A auga de San Xoán tolle o viño e non dá pan* .
* *A auga en San Xuán tolle o viño e non dá pan* .
* *A auga fai mal i o viño fai cantar* .
* *A auga polo san Xoán tolle o viño e non dá pan*. 
* *A augardente, na tenda; o viño, na taberna* .
* *A beber viño nunca me ganou veciño* .
* *A bo viño non hai mal bebedor* .
* *A cepa, tarde ou cedo, sempre dá uvas polo setembro*. 
* *A chuvia no mes de agosto, non é chuvia que é mel e mosto* .
* *A chuvia no mes de agosto, non é chuvia que é mosto* .
* *A chuvia por san Xoán, tolle o viño e non dá pan*. 
* *A cuba do bo viño non necesita bandeira*.
* *A home bo, picheles cheos* .
* *A home vello, picheles novos* .
* *A millor siñal de auga é non haber pra viño* .
* *A muller e a viña dan ó home alegría* .
* *A muller e a viña faina o home garrida* . 
* *A vide e a xesta co demo en testa*.
* *A vindima, enxoita e fría* .
* *A vindima non é cada día* .
* *A viña i o poldro que os críen outros* .
* *Abril frío, pan e viño* .
* *Agosto e vendima non son cada día e si cada ano, uns con ganancia e outros con dano*. 
* *Agosto e vendima non son cada día e sí cada ano, us con proveito e outros con dano* .
* *Alegre, alegrete, arranca-carrascos e tente-bonete* 
* *Amigo por amigo, o bo pan e o bo viño*.
* *Anaco de touciño pide trago de viño* .  
* *Ano de viño, garda viño*. 
* *Ano de viño, merca e garda viño* .
* *Ano de viño, vende viño e garda viño*.
* *Ano novo e viño novo non manteñen* .
* *Anque estou malo das pernas, inda podo ir á taberna* .  
* *Anque teño mala a perna, ben sei onde está a taberna* . 
* *Antes o pan que o viño e antes o touciño que o viño* .
* *Antes pan que viño, antes viño que touciño, e antes touciño que liño* .
* *Apregoar viño, e vender vinagre* . 
* *Auga de agosto, mel e mosto* .
* *Auga no San Xoán tolle o viño e non dá pan* . 
* *Auga ó figo; e á pera viño* .
* *Bebe dispois do caldo, e rite do ciruxano* .
* *Beber polo ancho, e dar de beber polo estreito* .
* *Cada cuba cheira ó viño que lle botan* .  
* *Cada cuba cheira ó viño que ten* . 
* *Cando deas viño ó teu señor, non o mires ó sol* .
* *Cando o borracho ronca, o viño no barril apousa*. 
* *Cando ó mariñeiro lle dan de beber, ou está fodido ou vanno foder* .
* *Cando o vello non pode beber, pódenlle a cova facer* .
* *Cávame tarde, bímame cedo, e pagareiche o que che debo, díxolle a viña ó labrego* .  
* *Chuvia en san Xoán, tolle o viño e non dá pan* .
* *Chuvia polo agosto é mel e mosto* .
* *Con castañas asadas e sardiñas salgadas non hai viño ruín* .
* *Dádeme unha, dádeme tres, mais sen a de maio non me deixés* .
* *Dálle ó porco do caldeiro, e non do Ribeiro* .
* *Dáme o viño cando quixeres; máis dispois do caldo non mo negues* .
* *De pai bodegeiro, fillo cabaleiro e neto limosneiro*.
* *Debaixo dunha mala capa, hai ás veces un bo bebedor* .
* *Debaixo dunha mala capa hai un gran bebedor*.
* *Deben nadar en viño os caracoles, as brevas e os figos* .   
* *Deixa a auga e bebe viño, dispois do San Martiño* .
* *Día de San Martiño, todo o viño é bo viño* .
* *Día de Santa Cruz vai ver a túa viña, se reluz* . 
* *Día de santa Mariña, vai á viña, que como a toparás, vindimarás* 
* *Día de santa Mariña, vai ve-la túa viña, e como a encontrarás, así a vindimarás*. 
* *Din que o viño que nace no maio que o bebe o gaio*. 
* *Dispois de comer e beber, cada un da o seu parecer* .
* *Dispois de vindimas, corvos* .
* *Díxolle o touciño ó viño: ben veñas, amigo* .
* *En agosto chove mel e mosto*. 
* *En agosto máis vale que sobre pan que non que falte viño*. 
* *En agosto, nin muller nin mosto* .
* *En setembro colle o viño e non durmas no camiño*. 
* *En setembro vendima correndo*.
* *Ende chegando o San Bras pon pan e viño na alforxa, que día non faltará* .
* *Ende vindo Todos Santos e pasando San Andrés, viño novo, vello é* .
* *Esta nosa filla non dá tino a naide; nin é mel, nin fel, nin vinagre* .
* *Eu non bebo o viño, que o como en cuncas, gotiño a gotiño* 
* *Grolo a grolo valéirase o xerro* .
* *Hastra o San Pedro, o viño ten medo* .
* *Ir e vir, como o xerro vai á boca* .
* *Labrador chalán, non colle viño nin pan*. 
* *Maio come o trigo, e agosto bebe o viño* .
* *Maio fai o trigo, e agosto o viño* .  
* *Marzo, marzal, déixame o viño trasegar*. 
* *Marzo, o viño polo vaso*. 
* *Menos valen ás veces as borras que o viño* .
* *Mentres auga leve o Miño non faltará viño* 
* *Nin o teu pan en bolas, nin o teu viño en sopas* 
* *No millor viño hai borras* .
* *Non hai mellor ciruxán que a boa carne, o bo viño e o bo pan*. 
* *Non hai millor viño que o da viña* .
* *Non teñas viña nun rincón nin casa nun cantón* 
* *Nunca lle falta achaque ó viño: no vran polo calor, e no inverno polo frío* .
* *O día de San Lucas mata o teu porco e barra as túas cubas* ..
* *O día de san Xoán molla o viño no pan*. 
* *O día de Santa Cruz vai ver se a túa viña reluz*.
* *O home mesquiño non colle forzas nin co pan nin co viño* .
* *O mes de agostiño fai bo viño*. 
* *O mes de agostiño fai o bo viño*.
* *O meu veciño ten unha viña: el a cava, el a bima; el a vindima* .
* *O millor viño fai borra* .
* *O que bebe pola cabeza non se lle saben os tragos que pasa* .
* *O que poda por marzo, vindima no regazo* .
* *O que se dá á bebida ben pouco estima a súa vida*.
* *Ó que ten bo viño non lle faltan amigos* .
* *O viño alegra o ollo e quenta o corpo* .
* *O viño do Avia, ten forza, esprito e labia* .
* *O viño do Ribeiro fai andar ó mozo lixeiro* .
* *O viño é o leite dos vellos* . 
* *O viño é o sangue dos vellos* .
* *O viño é pan e medio* .
* *O viño fai ó vello mociño* .
* *Os de Palmeira beben a caña pola cuncha da vieira* .
* *Os mariscos queren viño, pois da auga xa veñen* .
* *Pola Santa Mariña vai ver a tua viña, e cal a cates, tal a vindimas* .
* *Pola vosa santa palabra, eu non son digno de beber o viño sin auga* . 
* *Polo Pilar, os nabos na terra e o viño a envasar*. 
* *Polo San Andrés, o mosto viño é*.
* *Polo San Andrés, o viño novo vello é*.
* *Polo San Lucas, mata o teu porco e barra as tuas cubas* .
* *Polo san Lucas saben ben as uvas*. 
* *Polo san Lucas solta os bois, mata os porcos e tapa as cubas* . 
* *Polo san Martiño, barra o teu viño*.
* *Polo san Martiño, castañas e viño*. 
* *Polo san Martiño, cata o teu viño*.
* *Polo San Martiño deixa a auga e bebe o viño*. 
* *Polo San Martiño mata o teu porquiño e bebe o teu viño* . 
* *Polo San Mateo vindima a reo* .
* *Polo san Mateu cada un vendima o seu* .
* *Polo san Mateu ou vendimas tu ou vendimo eu*.
* *Polo san Mateu, vendima ti, vendimo eu*. 
* *Polo san Mateu, vindima arreo*. 
* *Polo San Mateu, vindima tí, vindimaréi eu* .
* *Polo san Miguel mete as uvas no tonel* .
* *Polo san Nicolás, as uvas vendimarás* .
* *Polo san Simón, apreta o baldón* . 
* *Polo San Simón proba o viño, i o porco polo San Martiño* . 
* *Polo san Xenaro, vendimas pró carro* . 
* *Polo san Xoán á sardiña, e en setembro á vendima*. 
* *Polo san Xoán bébese viño e cómese pan*. 
* *Polo San Xoán tanto viño como pan* .
* *Polo Santiago comenza na viña a pintar o bago* .
* *Por agosto vale máis viño que mosto*. 
* *Por beber medio netiño e comer media tallada, nunca se perdeu nada* .
* *Por San Martiño faise o magosto con castañas asadas e mosto* .
* *Por san Simón e san Xudas, mata o teu porco e atesta as túas cubas*. 
* *Por san Simón e san Xudas, collidas as uvas*.
* *Por san Xudas e san Simón, collidas as uvas son*.
* *Por Santa Mariña mira a túa viña, así como a verás, así vendimarás*. 
* *Por Santa Mariña vai ve-la túa viña, como a terás, así vendimarás*. 
* *Por Santiago, xa pinta o bago*. 
* *Por un amigo non é pecado que se emborrache un home honrado*.
* *Pra beber con uvas, máis val beber en aúnas* .
* *San Bieito rega a eito. Santiago trae o seu canado, santa Mariña a súa cabaciña, e san Roque o seu pipote*  
* *San Mateu, vindima ti, vindimarei eu*.
* *San Miguel das uvas maduras, que tarde vés e que pouco duras*. 
* *San Miguel das uvas, tarde nos vés e pouco nos duras*. 
* *San Miguel das uvas, tarde vés e pouco duras*. 
* *San Migueliño das uvas maduras, que tarde nos vés e que pouco nos duras. Se dúas veces ó año viñeras, moito ben nos deras*. 
* *San Migueliño das uvas maduras, tarde me vés e pouco me duras*. 
* *San Migueliño das uvas maduras, tarde vés e pouco duras*.
* *San Simón proba o viño e o porco san Martiño*.
* *San Simón, apreta o baldón*.
* *San Técola que vindima as uvas e os figos leva* .
* *San Xoán daime o pan e san Martiño o viño*. 
* *San Xoán e san Martiño foron merendar ó camiño. San Xoán levara o pan e san Martiño o viño*. 
* *San Xoán garda a chave do pan, san Martiño a do viño e san Andrés a do porquiño*. 
* *San Xoán trae o fol cheo de pan e san Martiño bota de viño*. 
* *San Xulián garda o viño e garda o pan* .
* *San Xullán, garda viño e pan*.
* *San Xurxo o larpeiro leva as uvas no pandeiro* . 
* *Santiago manda o pan, san Migueliño manda o viño, san Francisco manda a landre e san Andrés o touciño*. 
* *Se bebes co caldo, non darás moita avinza ó ciruxano* .
* *Se chove día de Santo Antón de xaneiro, pipas ó fumeiro, i si está claro, pipas ó canteiro*.
* *Se chove en agosto, non gastes diñeiro en mosto*.
* *Se chove en febreiro, bota as pipas ó quinteiro*. 
* *Se chove en Santo Antón de xaneiro, pipas ó fumeiro, se non, pipas ó canteiro*.
* *Se chove moito en agosto, non gastes diñeiro en mosto*. 
* *Se chove no día de santo Antón de xaneiro, pipas ó fumeiro; e se está claro, pipas ó canteiro*.
* *Se con uvas bebedes, dúas veces beberedes* .
* *Se no marzo ves tronar, arromba cubas e lagar*. 
* *Se no marzo ves tronar, prepara cubas e lagar*. 
* *Se non bebo na taberna, fólgome nela* .
* *Se queres ter ó teu home gordiño dispois do caldo dalle un gotiño sempre que sea de viño*  
* *Se te morde un alacrán, busca viño e busca pan, sacerdote e sancristán, quen mañán te enterrarán*. 
* *Se te morde un alacrán, garda viño e garda pan, que mañá te enterrarán*. 
* *Se te roi un alacrán, busca viño e busca pan, e mais crego e sancristán, antes hoxe que mañán, pois logo te enterrarán*. 
* *Se trona en xaneiro, sobe as cubas ó fumeiro*.
* *Se Xaniño ten bo viño, xa virá quen o dirá*.
* *Sen beber non se debe comer* .
* *Val máis que sobre pan, que non que falte viño* .
* *Vindima enxoito, se queres coller viño mosto* .
* *Viño de maio, pouco e malo* . 
* *Viño de maio pouco e malo o de abril é xentil*.
* *Viño de peras nono bebas, nin o deas a quen ben queiras* .
* *Viño do Ribeiro, falangueiro e trouleiro*.
* *Viño en sopas non emborracha*.
* *Viño, que salte; queixo, que chore; pan, que cante* .
* *Viño tinto do Ribeiro, falangueiro e trouleiro* .
* *Viños e amores, os vellos son os millores* .
* *Viño e vinagre irmaus son: un vai á misa e o outro non*.
* *Viño por fóra, viño por dentro curan os males nun momento*.
* *Viño, que salte; queixo, que chore; pan, que cante*. 
* *Viño quitado, bebelo ou tiralo* .
* *Viño ruín, pra quen o queira, pero non pra mín* .
* *Viño tinto do Ribeiro, falangueiro e trouleiro*.
* *Viños e amores os vellos son os millores*.
* *Zapa o viño polo San Martiño*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* ANÓNIMO: *Saudade. Verba Galega nas Américas*, México 1942-1953. Ed. facsímile do Centro do Ramón Piñeiro 2008.
* FRANCO GRANDE, Xosé Luís: *Diccionario galego-castelán*, 2ª ed., Galaxia, Vigo 1972.
* GONZÁLEZ PÉREZ, Clodio: “O refraneiro do mar”, en *Coloquio de etnografía marítima*, cap. 12. Museo do Pobo Galego 1988, 137-147.
* *Gran Enciclopedia Galega*, Ed. Silverio Cañada, Lugo 2003.
* LEIRO LOIS, Adela (dir.): *Cambados: a tradición oral*. Colexio Público Castrelo. Cambados 1986.
* LEMA BOUZAS, Lino (compilador): *Ditos e cantigas mariñeiras*. I Encontro de embarcacións tradicionais, Galicia 1993.
* Ramón Anxo Martíns Seixo: "'Perdóolle o mal que me fai polo ben que me sabe'. Unha aproximación aos campos semánticos da comida e da bebida na fraseoloxía galega", en *Cadernos de Fraseoloxía Galega* 15, 2013, 463-486.
* REAL ACADEMIA GALLEGA: *Diccionario gallego-castellano*, 1913-1928.
* RIVAS QUINTAS, Elixio: *Frampas, contribución al diccionario gallego*, CEME, Salamanca 1978.
* RIVAS QUINTAS, Elixio: *Frampas II, contribución al diccionario gallego*, Alvarellos, Lugo 1988.
* RODRÍGUEZ GONZÁLEZ, Eladio: *Diccionario enciclopédico gallego-castellano*, Galaxia, Vigo 1958-1961.
* SOBREIRA, Juan: *Papeletas de un diccionario gallego* (1792-1797), ed. de J. L. Pensado Tomé, Instituto de Estudios Orensanos, Ourense 1979.
* SOTO ARIAS, Mª Rosario: "Notas para un estudo dos refráns haxiocronolóxicos", en *Cadernos de Fraseoloxía Galega* 15, 2013, 347-370.
* VALLADARES NÚÑEZ, Marcial: *Diccionario gallego-castellano*, Santiago, Imp. Seminario Conciliar 1884.