Rúa de San Andrés (A Coruña)

A **rúa de Santo André** ou **de San Andrés** é unha rúa da Coruña situada no barrio da Pescaría.

Está situada entre a rúa Estreita de San Andrés e a praza de Pontevedra e foi unha das principais vías de comunicación entre a Cidade Vella e as zonas novas de expansión da cidade. O pórtico da igrexa foi instalado na muralla do Parrote, preto do Arquivo do Reino de Galicia.

A rúa aparece xa coa súa planta actual no plano de Juan Vergel de 1735. Porén, nesa época case non había edificacións e a rúa estaba máis próxima ao mar.

Entre 1840 e 1875 foi chamada rúa de Espoz y Mina e entre 1931 e 1936 rúa do Capitán García Hernández.

O 13 de outubro de 1900 foron asasinados no número 152 desta rúa un mozo de almacén e a súa esposa, crime que quedou sen resolver.

## Institucións e comercios 
A rúa, situada no centro da cidade, tivo un uso principalmente comercial. Ademais foi sede de varias empresas e institucións, como a sede central da Caja de Ahorros y Monte de Piedad de La Coruña, que estivo situada nun edificio da rúa, demolido en 1969 para construír a actual oficina de Abanca. Tampouco existe o edificio no que se instalou en 1895 a Real Unión Recreativa e Instructiva del Circo de Artesanos, ao trasladarse da rúa de Juana de Vega.

No número 9 estaba o estudio fotográfico do pioneiro do cinema José Sellier, que dá nome a unha praza próxima, e no 113 segue a existir a primeira tenda de comestibles aberta na cidade pola familia San Martín, unha das tendas máis antigas da cidade.

No número 81 estivo ata 1963 o Hotel Europa, considerado un dos máis elegantes da cidade.

## Arquitectura 
miniatura|Casas Formoso e Cés.
Na rúa de San Andrés consérvanse algúns edificios destacados:
* Nº 7, de Julio Galán Carvajal (1908)
* Nº 53, de Faustino Domínguez Domínguez (1883)
* Nº 61, de Juan de Ciórraga (1890)
* Nº 67, de Faustino Domínguez Domínguez (1881)
* Nº 69-71, de Antonio López Hernández (1912), edificio modernista con galerías.
* Nº 101, sede de Telefónica, de José María de la Vega Samper (1928-1930), construído no soar onde estivera a Real Fábrica de Mantelería de La Coruña. 
* Nº 151, Casas Formoso e Cés, de Santiago Rey Pedreira e Pedro Mariño (1930-1932), racionalista.
* Nº 155, de Eduardo Rodríguez-Losada Rebellón (1931)
* Nº 14-16, de Bouza y Tredis (1863)
* Nº 18, de Eduardo Rodríguez-Losada Rebellón (1917)
* A igrexa de Santo André, de Faustino Domínguez Coumes-Gay (1881-1884), templo neorrománico, construído por iniciativa de Eusebio da Guarda, enterrado aló coa súa dona Modesta Goicouría. Diante da igrexa hai un cruceiro.
* Nº 38, de Eduardo Rodríguez-Losada Rebellón (1944)
* Nº 68, de Ricardo Boán Callejas (1914)
* Nº 84, de Antonio Tenreiro e Peregrín Estellés (1930)
* Nº 100, Casa Solla, de Ricardo Boán Callejas (1912-1914), edificio modernista.
* Nº 118, edificio *La Llave*, de Antonio López Hernández (1910-1911), modernista.
* Nº 120, de Julio Galán Carvajal (1908), coa fachada moi reformada.
* Nº 124, de Xosé Caridad Mateo (1935)
* Nº 140, de Juan de Ciórraga (1869)
* Nº 158-160, de Eduardo Rodríguez-Losada Rebellón (1930)

Na praza de Santa Catarina atópase unha fonte dedicada ao deus Neptuno, a máis antiga da cidade.

## Outras rúas 
miniatura|Praza de Santo André, coa Casa Cabanela e a fonte da Fama
O nome de San Andrés aparece noutras rúas próximas:

;Boquete de San Andrés
Situada detrás da igrexa, nela atopáronse restos dun cemiterio.

;Rúa Estreita de San Andrés
Foi chamada tamén Angosta de San Andrés e Pozo. No número 11 existe un edificio de Faustino Domínguez Coumes-Gay (1885) e no número 2 situábase a Casa Palacio da Cooperativa Cívica Militar, do século XVIII.

;Pórtico de San Andrés
Coñecida simplemente como rúa do Pórtico.

;Praza de San Andrés
Coñecida anteriormente como praza da Fonte de San Andrés e praza do Xeneral Mola.

Pechando a praza está a Casa Cabanela, edificio de Julio Galán Carvajal (1910-1911), inspirado pola obra dos arquitectos austríacos Gangl e Stigler e do belga Paul Hankar. No centro localízase a fonte da Fama ou do Anxo, deseñada por Fernando Domínguez Romay en 1791 e cunha estatua de Antonio Pernas que representa a deusa Fortuna.

;Travesía de San Andrés
Coñecida tamén como Travesía do Patín.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Rúa de San Andrés 7.JPG|Nº 7
Ficheiro:Rúa de San Andrés 53.JPG|Nº 53
Ficheiro:Rúa de San Andrés 69-71.JPG|Nº 69-71
Ficheiro:Rúa de San Andrés 101.JPG|Edificio da Telefónica (Nº 101)
Ficheiro:Fonte de Neptuno A Coruña.JPG|Fonte de Neptuno
Ficheiro:Rúa de San Andrés 18.JPG|Nº 18
Ficheiro:Rúa de San Andrés 38.JPG|Nº 38
Ficheiro:Rúa de San Andrés 68.JPG|Nº 68
Ficheiro:Rúa de San Andrés 100.JPG|Casa Solla (Nº 100)
Ficheiro:Rúa de San Andrés 118.JPG|Edificio La Llave (Nº 118)
Ficheiro:Rúa de San Andrés 120.JPG|Nº 120
Ficheiro:Rúa de San Andrés 124.JPG|Nº 124
Ficheiro:Rúa de San Andrés 158-160.JPG|Nº 158-160

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Historia de la Zona Obelisco 
* 
* La San Andrés que perdura en la memoria