Outubro na cultura popular galega

O que segue recolle diversa información sobre a pegada do '*mes de outubro, ou *outono*, na cultura popular e na literatura oral galegas*', recollida de diferentes traballos etnográficos –xerais a toda Galicia ou localizados nun ámbito xeográfico máis concreto-, dicionarios, refraneiros, cantigueiros etc.

Outros nomes populares do mes de outubro son os de *San Lucas* e o de *mes do rosario* .

## Tradicións 
Chámase *Cordonazo de San Francisco* á aparición de fríos, choivas e treboadas que adoitan producirse no cambio do verán ó outono, ó redor do equinoccio de outono. Crese popularmente que se deben a que o santo azouta as nubes co seu cordón: lémbrese que San Francisco se representa co seu hábito de franciscano atado na cintura cunha corda con tres nós.

Vicente Risco conta cómo San Francisco enganou ó demo deixándoo abandonado nunha illa deserta, sen forma de saír da illa. O demo, como cabe supoñer, alporízase pero non pode facer outra cousa que blasfemar e berrar ós barcos que ve pasar ó lonxe para que digan ó *Barbanzas* que aínda segue esperando por el. E Risco engade:  "''Son tantas as blasfemias que bota o demo burlado, que tódolos anos, San Francisco ten que bater nas nubes co seu bordón, co que levanta as treboadas do 'cordonazo de San Francisco'*".

## Refraneiro
* *A lúa de octubre a sete cubre, e se chove, nove*. 
* *A verdura de San Simón dá pró amo e mais pró ladrón* .
* *A verdura en outono cómea o seu dono*. 
* *Áncoras ó fondo, que chega San Simón*.
* *Arriba, putas, que aí veñen as san Lucas* 
* *As avenidas de San Simón, antes ou despois sonadas son*. 
* *As avenidas de San Simón, sonadas son*. 
* *As enchentes de San Simon sonadas son, ou antes ou despois enchen o carro e mais os bois*. 
miniatura|250px|*En outubro, a terra esterca e cobre*.
* *Auga de outono mata ó seu dono* .
* *De setembro a San Simón non cóma-lo mexillón* .
* *En outubro, a terra esterca e cobre*. 
* *En octubre, a terra estercola e cobre*. 
* *En san Francisco trae a vela, en San Xosé lévaa* .
* *En setembre e outono, bebe o viño vello e deixa estar o novo* .
* *Na semana de san Lucas, suca, boi, suca* .
* *O día de San Lucas mata o teu porco e barra as túas cubas* .
* *O que deixa a Coaresma e as festas de san Lucas, dígao a incrusa*. 
* *Pasados os Remedios e san Roque, xa non hai sesta nin merendote* 
* *Polo Pilar, os nabos na terra e o viño a envasar* .
* *Polo Pilar, nabos á terra e viño a envasar*. 
* *Polo San Lucas, mata o teu porco e barra as tuas cubas* .
* *Polo san Lucas saben ben as uvas*. 
* *Polo san Lucas solta os bois, mata os porcos e tapa as cubas* .
* *Polo san Simón, áncoras ó fondón*.
* *Polo san Simón apreta o baldón* 
* *Polo San Simón proba o viño, i o porco polo San Martiño* .
* *Polo San Simón tapa o portelo da sazón, o da resteva non*. 
* *Por San Francisco bota o liño mourisco, se o botas en San Simón nin dá estopa nin estopón*. 
miniatura|250px|*Polo san Simón apreta o baldón*.
* *Por san Francisco, risco, risco*. 
* *Por san Luca alza o boi da suca, mata o porco e tapa a cuba*. 
* *Por san Martiño e san Xudas, piñeiriña das túas uvas* 
* *Por san Quintín castañas ó rolín* .
* *Por san Simón a xeira do cogordón* .
* *Por san Simón cada moneda vale un doblón*. 
* *Por San Simón, camiñar si, navegar non*. 
* *Por san Simón e por san Xudas, mata ó teu porco e atesta as túas cubas* .
* *Por san Simón e san Xudas, collidas as uvas*.
* *Por san Simón e san Xudas, mata o teu porco e atesta as túas cubas*. 
* *Por san Simón, aperta o baldón*. 
* *Por san Simón o néspero se repón*. 
* *Por san Xudas e san Simón, collidas as uvas son*.
* *San Francisco fai a rela, San Xosé lévaa*. 
* *San Francisco trae a vela, San Xosé lévaa*. 
* *San Pedro e san Simón traen a chave do trebón. Así como eles son santos, traian os trebóns mansos* .  
* *San Simón, apreta o baldón*.
* *San Simón proba o viño e o porco san Martiño*.
* *San Simón, se me pillas unha mosca, douche un millón*.
* *Santiago manda o pan, san Migueliño manda o viño, san Francisco manda a landre e san Andrés o touciño*.

## Cantigueiro
* *Naquela banda do río,/ ten meu pai un castiñeiro,/ bota castañas no outono/ uvas no mes de xaneiro*. 
* *Nosa Señora da Adina/ ten oliveiras no adro,/ botan piñas no outono,/ cereixas no mes de maio* .
* *Nosa Señora da Adina/ ten un piñeiro no adro,/ bota piñas polo outono,/ cereixas no mes de maio* .
* *San Simón, san Simonciño,/ bendíceme este cordón/ que dá nove voltas/ ó redor do corazón*.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* ÁLVAREZ GIMÉNEZ, Emilio: *Refranero agrícola y metereológico gallego*. Pontevedra 1904. 
* GARCÍA GONZÁLEZ, Constantino: *Glosario de voces galegas de hoxe*, Verba, anexo 27, Universidade de Santiago 1985.
* FERRO RUIBAL, Xesús (dir.) e outros: *Diccionario dos nomes galegos*. Ir Indo, Vigo 1992. 
* LEIRO LOIS, Adela (dir.): *Cambados: a tradición oral*. Colexio Público Castrelo. Cambados 1986. 
* MOREIRAS SANTISO, Xosé: *Os mil e un refrás galegos do home*. Ed. do autor, Lugo 1977. 
* MOREIRAS SANTISO, Xosé: *Os mil e un refráns galegos da muller*. Alvarellos, Lugo 1978. 
* RODRÍGUEZ GONZÁLEZ, Eladio: *Diccionario enciclopédico gallego-castellano*. Galaxia, Vigo 1958-1961. 
* SOTO ARIAS, Mª Rosario: "Notas para un estudo dos refráns haxiocronolóxicos", en *Cadernos de Fraseoloxía Galega* 15, 2013, 347-370.
* ZAMORA MOSQUERA, Federico: *Refráns e ditos populares galegos''. Galaxia, Vigo 1972.