Serra do Xistral

A **serra do Xistral** forma o núcleo do serras setentrionais de Galiza que separa a Terra Chá do mar, do que irradian os serra da Toxiza cara ao leste, a Carba cara ao poñente, e montes de Buio e dos Cabaleiros, na caída do macizo cara ao litoral. Este conxunto montañoso esténdese polos concellos das Pontes de García Rodríguez, Abadín, Alfoz, Mondoñedo, Muras, Ourol, O Valadouro, Vilalba, Xermade, Xove, Viveiro e Cervo.

É un espazo natural declarado como zona especial de conservación (ZEC).

## Xeografía e xeoloxía
### Orografía
A Serra do Xistral ocupa 22 964 ha e a súa altura máxima son os 1046 m do Cadramón.

### Hidrografía
A Serra do Xistral deita as augas no Cantábrico (ríos Landro, Ouro e Masma), na Terra Chá (bacía do Miño) por Abadín, e no río Sor e no río Eume.

### Clima
É a zona de frecuente néboa e ventos e menos horas de irradiación solar. As néboas que percorren as chairas elevadas da serra deixan abondosas precipitacións, e enchoupan e favorecen as súas extensas turbeiras e pasteiros.

Ficheiro:Serra do Xistral, Montouto, Abadín.jpg|Rocha no Xistral, en Montouto, Abadín.
Ficheiro:NacementoEumeLandro-100.JPG|Nacemento do río Landro no Xistral.

## Flora e fauna
### Flora
[miniatura|esquerda|250px|[Lagarta das brañas no seu hábitat típico]]
Prosperan especies endémicas, como o buño, a *Drosera intermedia* e diversas especies de musgos de *Sphagnum* e uceiras húmidas atlánticas de zonas mornas, como *Erica mackaiana*, *Erica ciliaris* e *Erica tetralix*, uceiras secas europeas e uceiras ortomediterráneas endémicas con toxo (*Ulex sp.*).

Destaca a presenza de augas oligotróficas cun contido de minerais moi baixo das chairas areosas (*Litorelletalia uniflorae*), lagoas eutróficas naturais con vexetación *Magnopotamion* ou *Hydrocharition*, lagoas e estanques distróficos naturais, ríos de pisos de planicie a montano con vexetación de *Ranunculion fluitantis* e de *Callitricho-batrachion*, formacións herbosas con *Nardus*, con numerosas especies, sobre substratos silíceos de zonas montañosas (e de zonas submontañosas de Europa continental), turbeiras de cobertor, depresións sobre substratos turbosos de *Rhynchosporion*, bosques aluviais de amieiros, freixos de río, *Alno-padion*, *Alnion incanae* e salgueiros, xunto con bosques de acivros.

### Fauna
[miniatura|[Viseu, Portugal. A *Salamandra salamandra gallaica* é unha das subespecies da Píntega común que se atopan na Serra do Xistral]]
Entre a fauna destacan especies infrecuentes como dúas especies de bolboretas do xénero *Erebia* (para as que se describiron subespecies endémicas do Xistral), o neverón (*Chyonomis nivalis*) ou a lagarta das brañas (*Zootoca vivipara*, antes *Lacerta vivipara*), que ten nesta serra unha das poucas localidades de presenza en Galiza e que conforman o seu límite occidental de distribución mundial.

Posúe unha interesante herpetofauna, con poboacións de saramaganta (*Chioglossa lusitanica*), lagarto das silvas (*Lacerta schreiberi*) ou lagarta da serra (*Iberolacerta monticola*), ademais da xa citada lagarta das brañas. Constitúe, así mesmo, unha fronteira natural entre dúas subespecies de sacabeiras, a *Salamandra salamandra gallaica* e a *S.s.bernardezi*, que podemos atopar na serra nas súas formas típicas e híbridas.

Entre as aves, vense especies propias de zonas abertas como a curuxa das xunqueiras (*Asio flammeus*), as rapinas ou tartarañas (*Circus ssp.*) ou de zonas húmidas, como a arcea (*Gallinago gallinago*). Outras especies destacábeis son o úbalo (*Carduelis spinus*), o picanzo vermello (*Lanius collurio*), o picanzo do norte (*Lanius excubitor*) e a papuxa montesa (*Sylvia undata*). Atópanse tamén carnívoros como o lobo (*Canis lupus*), o gato bravo (*Felis sylvestris*), a xeneta (*Genetta genetta*), a donicela (*Mustela nivalis*) ou o furón (*Mustela putorius*).

Sendo unha zona pouco poboada, nos seus prados críanse cabalos e vacas ceibes.

## Lexislación
A Serra do Xistral, coa ribeira alta do río Sor, é unha zona declarada como zona especial de conservación (ZEC) dentro da Rede Natura 2000. Forma parte ademais da Reserva da Biosfera "Terras do Miño".

## Véxase tamén
### Bibliografía
* Castroviejo Bolivar, M. P. A., 1988. Fitoecología de los montes de Buio y sierra del Xistral (Lugo). Tese doutoral. Consellería de Agricultura, Xunta de Galicia. Santiago de Compostela.
* Grupo de Estudios Paleoambientales. 1994. Valoración del patrimonio natural e histórico de las sierras septentrionales de Galicia. Grupo de Estudios Paleoambientales & Museo de Prehistoria e Arqueoloxía de Vilalba. Santiago de Compostela.
* Izco Sevillano, J. y Ramil Rego, P. (coords.), 2001. Análisis y valoración de la sierra de O Xistral: un modelo de aplicación de la Directiva Hábitat en Galicia. Colección Técnica Medio Ambiente, Xunta de Galicia. 
* Martinez Cortizas, A. y García-Rodeja Gayoso, E. (coords.), 2001. Turberas de montaña de Galicia. Colección Técnica Medio Ambiente, Xunta de Galicia. 
* Pérez Alberti, A. y Martínez Cortizas, A. (coords), 1996. Avances en la reconstrucción paleoambiental de las áreas de montaña lucenses. Monografías G.E.P. nº 1. Dip. Prov. de Lugo.
* *As montañas de Galiza*. A Nosa Terra, 2006. ISBN 84-8341-126-1

## Notas