Couselo (planta)

O **couselo** ou **conchelo** é unha planta rupícola, denominada cientificamente ***Umbilicus rupestris*** (tamén * Umbilicus pendulinus*), pertencente á familia das crasuláceas *Crassulaceae*, con flores e perenne. É moi común nos muros de toda Galiza.

## Descrición 
miniatura|esquerda|*Umbilicus rupestris* en flor.

As flores en espiga e aspecto de campaíñas desta planta aparecen entre abril e xullo e os froitos madurecen durante o verán. O nome latino de , é dicir "embigo" ou "umbigo", alude ao aspecto das follas redondeadas, provistas dunha pequena depresión no centro que lembra un embigo, metáfora que se conserva p. ex., no nome castelán de *ombligo de Venus* ou no inglés *navelwort*. Mentres en galego, designacións como *couselo*, *coucelo* ou *couchelo*, remontan ao latín *, "cáliz pequeno", lembrando a flor, xunto o pequeno rabiño ou pedúnculo que a sostén, unha "copiña". Noutras designacións galegas, porén, o que lembra é un "chapeo": *capelo*, *pucho das paredes*.

As flores, como se dixo, teñen aspecto de campaíñas, e nacen ó longo dun cumprido pedúnculo vertical. As flores aparecen unha vez, o individuo alcanza a madurez tras varios anos de desenvolvemento e son de cor verde pálida, que co tempo adquire tons rosados avermellados.

A diferenza doutras plantas, o couselo, xunto con outras especies do xénero das Crasuláceas, realizan a fotosíntese pola noite. Para isto abren os seus estomas (poros presentes nas follas) pola noite. Deste xeito a deshidratación redúcese a cambio de perder eficiencia enerxética. Este proceso metabólico é coñecido coma metabolismo ácido: O CO2 capturado pola noite, degrádase polo día para a súa liberación. Deste xeito o consumo de auga é mínimo.

## Distribución e hábitat 
É unha planta ben espallada polo sur e oeste de Europa, aínda que a primeira identificación científica foi feita polo naturalista francés Pierre Belon (1517-1564) no Oriente Próximo. Abrangue a Europa mediterránea, Portugal, Irlanda, Gran Bretaña e Bulgaria.

É unha planta que medra ben en fendas de paredes, de tellados, ou de rochas, húmidas e sombreadas. Medra sobre un substrato complicado e con escaseza de auga, grazas a isto evita especies competidoras.

## Usos 
As follas son comestíbeis, pois son tenras e de gosto agradábel. Usouse na composición de xaropes domésticos para doenzas pectorais ou con fins diuréticos.

Os couselos empréganse tamén para curar grans, carafunchos ou úlceras, quitando o pelello da folla para poñelo no gran ou na ferida.

O zume, mesturado con aceite, empregábase contra a dor das queimaduras, segundo o dicionario de Eladio Rodríguez González. Outros etnógrafos (Ben-Cho-Shey ou Rivas Quintas) recollen este mesmo uso terapéutico coas follas fritidas en aceite, envoltas nunha folla de verza e postas a quentar na borralla da lareira; logo, ben quente, colócase sobre as frieiras.

## Sinónimos 
* *Cotyledon neglecta* Cout.
* *Cotyledon ombilicus* Lam.
* *Cotyledon pendulina* (DC.) Vierh. *nom. illeg.*
* *Cotyledon rupestris* Salisb.
* *Cotyledon tuberosa* Halácsy
* *Cotyledon umbilicata* Lam.
* *Cotyledon umbilicifolia* Stokes
* *Cotyledon umbilicus-veneris* L.
* *Cotyliphyllum erectum* Link
* *Cotyliphyllum umbilicus* Link
* *Umbilicus botryoides* Hochst. ex A.Rich.
* *Umbilicus neglectus* (Cout.) Rothm. & P.Silva
* *Umbilicus pendulinus* DC.
* *Umbilicus simplex* K.Koch
* *Umbilicus umbilicatus* (Lam.) Breistr.
* *Umbilicus vulgaris* Batt. & Trab.

## Taxones infraespecíficos aceptados 
* *Umbilicus rupestris* var. *truncatus* (W.Dod) Rowley
* *Umbilicus rupestris* var. *velenovskyi* (Rohl) Rowley.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Couselo, Galicia (Spain).jpg|Couselos en Galiza
Ficheiro:Couselo en flor.jpg|Couselo en flor
Ficheiro:Flor do couselo.jpg|Flores do couselo

## Notas