open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lingua saami de Kainuu

A **lingua saami de Kainuu** é unha lingua saami extinta que se falaba en Kainuu, Finlandia. Desapareceu arredor dos anos 1700 cando foi probabelmente asimilada e desprazada polo finés. O saami de Kainuu pertencía ao grupo de linguas saamis orientais.

Os habitantes orixinais de Kainuu eran cazadores e pescadores saami até o século XVII, cando o gobernador xeral de Finlandia Per Brahe promociounou o crecemento da poboación da rexión concedendo dez anos de exención fiscal a novos colonos. A necesidade de poboar Kainuu con granxeiros fineses viña porque a área estaba ameazada no leste polos rusos.

Os inmigrantes que chegaron a Kainuu proviñan principalmente da provincia histórica de Savonia, polo que o dialecto de finés falado na actualidade en Kainuu é moi semellante ao dialecto de dita rexión.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Kainuu Sami". Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
Virófago

Os **virófagos** son un tipo de virus satélite que para poder reproducirse coinfectan ao seu hóspede xunto con outro virus, chamado virus axudante ou auxiliar, e ademais impiden ou dificultan a reprodución do virus axudante. O virófago utiliza a maquinaria do virus axudante para reproducirse. O termo virófago creouse facendo unha analoxía co termo bacteriófago. Aínda que o termo virófago se usa cada vez máis na literatura científica, algúns consideran que os virófagos non son substancialmente distintos dos outros virus satélites. Unha das diferenzas entre os virófagos e os virus satélites clásicos é que estes últimos utilizan a maquinaria de transcrición da célula hóspede (pero para a ensamblaxe necesitan da contribución do seu virus axudante), pero os virófagos, como o Sputnik, utilizan a maquinaria de transcrición das "factorías" de virus do propio virus axudante e non dependen do xenoma celular.

O primeiro virus virófago que se descubriu foi o virófago Sputnik que infectaba xunto co seu virus axudante mamavirus a amebas da especie *Acanthamoeba polyphaga*. Este mamavirus (denominado formalmente mimivirus de Acanthamoeba polyphaga ou APMV) son xigantes dentro do mundo dos virus e teñen algunhas propiedades máis propias de células que de virus (ver NCLDV). A presenza do Sputnik fai que diminúa a reprodución do mamavirus e diminúa a lise das amebas. No virus Lentille de *Acanthamoeba polyphaga* atopouse o Sputnik 2.

Detectáronse proteínas homólogas ás do Sputnik no conxunto de datos de mostras ambientais do Global Ocean Survey, o que suxire que os virófagos poderían formar unha familia de virus numerosa da que actualmente se descoñecen case todos os seus membros.

## Outros virófagos 
En 2011 describíronse dous novos virófagos: o virófago Mavirus que parasita ao xigante virus de *Cafeteria roenbergensis*, e o virófago do Organic Lake, atopado no lago salgado antártico Organic Lake (lago Orgánico), que parasita a virus que atacan a algas. Todos os virus que funcionan como hóspedes dos virófagos coñecidos pertencen ao grupo dos virus de ADN grande nucleocitoplasmáticos (NCLDV). Fixéronse estudos para mostrar semellanzas entre os distintos virófagos descubertos. Entre os xenes homólogos supostos que hai entre os virófagos están unha ATPase de empaquetamento de ADN da familia FtsK-HerA, unha ADN helicase/primase (HEL/PRIM), unha cisteína protease (PRSC), unha MCP, e unha proteína da cápside menor (mCP). Estes xenes tamén se denominan xenes *core* conservados aínda que ás veces hai moi pouca ou ningunha semellanza de secuencia entre estes virófagos.

## Notas
Lingua saami de Kemi

A **lingua saami de Kemi** é unha lingua saami extinta que se falaba na zona máis meridional da rexión finesa de Laponia, arredor da zona de Kuusamo. Pola riqueza de variantes locais, tiña identidade propia como lingua saami de seu, pero tamén formaba un continuum lingüístico entre o saami de Inari e o saami de Skolt. Algúns grupos Kemi falaban dun xeito máis semellante aos Inari e outros aos Skolt, dependendo da proximidade xeográfica.

## Historia 
Desapareceu arredor do 1900 e consérvanse poucos escritos de saami de Kemi. O libro de Johannes Schefferus titulado *Lapponia* (1673) contén dous poemas joik de Olaus Sirma, pertencente ao pobo Kemi. Os poemas son "Guldnasas" e "Moarsi favrrot". En 1829, o sacerdote finés Jacob Fellman escribiu un pequeno vocabulario logo de visitar as vilas de Salla (Kuolajärvi até 1936) e Sompio (Sodankylä na actualidade).

## Traducións conservadas 
### Noso Pai 
* Noso Pai da vila de Sompio (Sodankylä)

:*Äätj miin, ki lak täivest.*
:*Paisse läos tu nammat.*
:*Alda pootos tu väldegodde.*
:*Läos tu taattot nou täivest, ku ädnamest.*
:*Adde miji täb päiv miin juokpäiv laip.*
:*Ja adde miji miin suddoit addagas, nou ku miieg addep miin velvolidäme.*
:*Ja ale sääte miin kjäusaussi.*
:*Mutto tjouta miin pahast.*
:*Tälle tu li väldegodde, vuöjme ja kudne ijankaikisest.*
:''Amen.

### Poemas 
Este é o primeiro poema de Sirma, titulado "Guldnasas". Trátase dunha historia de amor que Sirma cantaba para facer que o seu reno fose máis axiña:

Este é o segundo poema de Sirma "Moarsi favrrot"; que cantaba cando estaba lonxe do seu amor e admirar así a súa beleza.
 

## Notas
Estación de Bobadilla

A **estación de Bobadilla** é unha estación de tren de Adif situada na localidade de Bobadilla, no municipio de Antequera, na provincia de Málaga, comunidade autónoma de Andalucía. É un importante nó ferroviario da rede no que conflúen tres trazados. Ten servizos de media distancia operados por Renfe. Cumpre tamén funcións loxísticas.

A súa estación homóloga para servizos de alta velocidade é a estación de Antequera-Santa Ana.

## Situación ferroviaria 
Debido á súa situación xeográfica en pleno corazón de Andalucía a estación foi paso durante moito tempo paso obrigado das conexións cara á Costa do Sol, cara ao centro peninsular vía Córdoba e dos enlaces transversais entre o oeste e o leste de Andalucía. Máis concretamente Bobadilla forma parte das seguintes liñas férreas de ancho ibérico:
* Liña férrea 420 entre Bobadilla e Alxeciras. pk 0,0.
* Liña férrea 426 entre Fuente de Piedra e Granada, pk 3,3. Este trazado dispón dunha variante que evita o paso por Bobadilla.
* Liña férrea 430 entre Córdoba e Málaga, pk 123,1.
Todos os trazados son de vía única sen electrificar a excepción do que une Córdoba con Málaga que si dispón de electrificación.

## Servizos 
### Longa distancia 
Nesta estación efectuaban parada, ata a súa supresión, os Alaris que unían Barcelona con Málaga e o tren Estrella Málaga-Bilbao, que nos seus últimos anos circulaba principalmente en época festiva. Actualmente esas relacións cóbrenas trens que circulan polas liñas de alta velocidade.

### Media distancia 
O tráfico ferroviario de viaxeiros da estación fórmano os trens de media distancia. Bobadilla permite conexións directas con Sevilla, Málaga, Granada e Alxeciras. Ata o verán de 2013 tamén estaba enlazada con Córdoba vía Puente Genil, ata que a liña foi suprimida. A frecuencia dos trens é relativamente alta, especialmente entre Sevilla e Málaga.

Servizos de Media Distancia

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Estación de Antequera
* Estación de Antequera-Santa Ana

### Ligazóns externas 
* Información sobre a estación na páxina de Adif
Jabari Parker

**Jabari Ali Parker**, nado o 23 de febreiro de 1995 en Chicago, Illinois, é un xogador estadounidense de baloncesto profesional que xoga no FC Barcelona da Liga ACB.

## Traxectoria profesional 
O 26 de xuño de 2014, Parker foi seleccionado na 2ª posición do Draft da NBA de 2014 polos Milwaukee Bucks. O 9 de xullo de 2014, Parker asinou o seu contrato cos Bucks e uniuse ó equipo para a Liga de Verán da NBA de 2014. O 29 de outubro de 2014, fixo o seu debut na NBA no primeiro partido da tempada para os Bucks, contra os Charlotte Hornets. Xogou 37 minutos comezando de titular, e fixo 8 puntos, 4 rebotes, 1 asistencia e 1 roubo de balón na derrota de Milwaukee por 106-108 na prórroga. Parker foi elixido coma o mellor rookie de outubro/novembro da Conferencia Leste. O 15 de decembro de 2014, Parker sufriu unha lesión no ligamento cruzado anterior que lle apartou das pistas durante gran parte da tempada.

O 14 de xullo de 2018, Parker asinou un contrato de dous anos e 40 millóns de dólares cos Chicago Bulls.

O 6 de febreiro de 2019, Parker foi traspasado xunto a Bobby Portis e unha elección da segunda rolda do Draft de 2023 ós Washington Wizards a cambio de Otto Porter Jr..

O 11 de xullo de 2019, Parker asinou cos Atlanta Hawks.

O 6 de febreiro de 2020, Parker foi traspasado ós Sacramento Kings. O 25 de marzo de 2021, foi cortado polos Kings tras xogar tan só 27 minutos en 3 partidos.

O 16 de abril de 2021, Parker asinou cos Boston Celtics.

O 7 de agosto de 2023, Parker asinou un contrato dun ano co FC Barcelona da Liga ACB.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en NBA.com 
* Estatísticas en Basketball-Reference.com
Handsup

O **Handsup** é un tipo de música electrónica creado en Alemaña no ano 2003 e caracterizado por ser melódico, dinámico e cun ritmo forte, e xeralmente é cantado.

## Estilo
Difícil de clasificar pola da súa complexa melodía, o Handsup aparece a miúdo confundido co «Hard Dance» ou co «Euro-Trance». Adoita amosarse coma unha evolución do Eurodance, resultado da mestura de Trance, Techno e Dance na década de 1990.

Este estilo de música tivo un grande éxito en Europa, sobre todo en Alemaña, Polonia, Portugal, España e os Países Baixos. En Inglaterra, o Handsup tivo unha enorme acollida e atopou o seu lugar grazas ao nacemento dun subxénero, o *Handsup UK*, caracterizado por un ritmo máis rápido (150-155 BPM fronte a 140-145).

## Especificacións técnicas
Tecnicamente, a estrutura do Handsup consiste nos «kicks» ou «bombos», unha serie de pulsacións rítmicas acompañadas de platillos, aplausos... xunto cun baixo a contrapunto. Ademais, consta dunha parte cantada ou con melodía sen ritmo.

Estruturalmente, o Handsup resulta relativamente pobre. Porén, a cantidade de melodías diferentes que contén é moi grande.
Plaça d'Europa

A '''Plaça d'Europa''' é unha praza dunhas 30 hectáreas da cidade de l'Hospitalet de Llobregat, na provincia de Barcelona. Está situada no cruzamento da Granvia coa rúa Amadeu Torner. A praza é froito da actuación de mellora do distrito Gran Via de l'Hospitalet e nela atópase o recinto Gran Via da Fira de Barcelona.
Na praza atópase a estación de FGC Europa | Fira e tamén terá no futuro unha estación da liña 9 do metro de Barcelona. Xunto á praza atópase a Cidade da Xustiza de Barcelona e l'Hospitalet.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Lista dos edificios da praza
Protein Data Bank

O **Protein Data Bank** ou **PDB** (**Banco de Datos de Proteínas**) é unha base de datos en Internet coa estrutura tridimensional das proteínas e os ácidos nucleicos, que se atopan baixo licenza de dominio público e poden ser empregados libremente.

## Historia
O PDB foi fundado no 1971 polos doutores Edgar Meyer e Walter Hamilton, do Brookhaven National Laboratory. No 1988, a xestión da base de datos foi transferida ao Research Collaboratory for Structural Bioinformatics (RCSB); actualmente a sede do proxecto se atopa na Universidade de Rutgers e está dirixido por Helen M. Berman.

Cando se fundou, o PDB contaba só con sete estruturas de proteínas. Dende entón, experimentou un  crecemento exponencial no seu número de estruturas, analizado por diversos estudos.

## Notas
Kendall Gill

**Kendall Cedric Gill**, nado en Chicago, Illinois, o 25 de maio de 1968, é un ex xogador profesional estadounidense de baloncesto.

## Traxectoria profesional 
Gill foi seleccionado na 5ª posición do Draft da NBA de 1990 polos Charlotte Hornets, e na súa primeira tempada na NBA foi elixido no mellor equipo de rookies da tempada. Gill xogou en 15 tempadas na NBA para os Hornets (en dúas etapas diferentes), Seattle SuperSonics, New Jersey Nets, Miami Heat, Minnesota Timberwolves, Chicago Bulls e Milwaukee Bucks. En dúas tempadas diferentes Gill conseguiu máis de 20 puntos por partido, primeiro coma sophomore nos Hornets na tempada 1991-92 con 20.5 puntos por encontro, e despois cos Nets na tempada 1996-97 con 21.8 puntos por partido. Na tempada 1997-98, sendo xogador dos Nets, Gill liderou a liga en roubos de balón por partido. Gill rematou a súa carreira na NBA con 12.914 puntos anotados en 966 partidos da tempada regular.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Estatísticas en Basketball-Reference.com
Houdini

**Houdini** pode referirse a:
;Persoas
* **Harry Houdini** (1874–1926), mago e escapista húngaro.
* **Bess Houdini** (1876-1943), dona de Harry Houdini.
* **Wilmoth Houdini** (1895-1973), músico.
;Música
* ***Houdini*** (1993), álbum de Melvins.
* **«Houdini»** (2012), canción da banda Foster the People.
* **«Harry Houdini»** (1988), canción da banda Kon Kan.
;Cinema
* ***Houdini*** (1953), filme biográfico sobre Harry Houdini.
* ***Houdini*** (2014), filme de animación sobre Harry Houdini.

;Softwares
* **Houdini**, programa de xadrez por ordenador.
* **Houdini**, paquete de animación 3D.
Sacha na Horta

**Sacha na Horta** é un grupo de música xurdido en 2007. O grupo xurdiu no competición musical A polo ghit, organizada pola Radio Galega e *Vieiros*. Gañaron o primeiro premio coa súa canción "Biocultivos", elixida como canción galega do verán. O premio era unha viaxe a Cuba para actuar na Feira do Libro da Habana. En 2008 deron o seu primeiro concerto no Centro Social da Gentalha do Pichel. Os membros do grupo veñen doutros grupos como Os Festicultores, A Matraca Perversa ou Galegoz.

## Discografía 
* *Temos moito por sachar* (2010)
# "Fóra do regho"
# "Busco amante galegofalante"
# "Galiza chamiza"
# "Entroido todo o ano"
# "Mamá Sarinha"

* *Horta Revolution* (2014)
# "Luva em alto"
# "Horta Revolution"
# "Slowly, amigha!"
# "O Monte é nosso"
# "Cona Revolution"
# "Mistos e gasoil"
# "Kapire"

## Notas
Lingua iacuta

A **lingua iacuta**, tamén chamada **iacut** ou **sakha**, é unha lingua turca con preto de 360.000 de falantes nativos. Fálase na República de Sakha ou Iacutia, unha república federal de Rusia. O iacuto está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

Como tódalas linguas turcas, o iacuto é unha lingua aglutinante con harmonía vocálica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en iacuto
Salgueiro orelludo

O **salgueiro orelludo** (***Salix aurita***) é unha especie caducifolia pertencente á familia das salicáceas. Atópase distribuído por boa parte de Europa e cultívase ocasionalmente.
 
## Descrición 
É un arbusto que alcanza un tamaño de até 2,5 m de altura, distínguese das especies semellantes, por ser un chisco máis grande ca *Salix cinerea* e polos seus pecíolos e pólas novas de cor avermellada. Déuselle o nome por mor da persistencia das estípulas en forma de ril ao longo dos gomos.
thumb|240px

## Taxonomía 
*Salix aurita* foi descrita por Carl von Linné e publicado en *Species Plantarum 2: 1019*, no ano 1753.
;Etimoloxía:
***Salix***: nome xenérico latino para o salgueiro, as súas pólas e madeira.

***aurita***: epíteto latino que significa "como unha orella".
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Características das salicáceas
### Bibliografía 
* Flora of North America Editorial Committee, e. 2010. Magnoliophyta: Salicaceae to Brassicaceae. 7: i–xxii, 1–797. In Fl. N. Amer.. Oxford University Press, Nova York.
Champeaux, Ille e Vilaine

**Champeaux** (en , en galó *Champiao*) é un concello bretón, localizado na rexión no departamento de Ille e Vilaine. No 2006, tiña 456 habitantes. Limita polo norte con Val d'Izé, polo noroeste Landavran, polo oeste con Marpiré, polo leste con Montreuil-sous-Pérouse, polo suroeste con Saint-Jean-sur-Vilaine e polo sueste con Pocé-les-Bois.

## Demografía 
## Administración 
## Véxase tamén
Diocese católica latina de Alcalá de Henares

A **diocese de Alcalá de Henares** (en ) é unha sé da Igrexa Católica Latina sufragánea da arquidiocese de Madrid. En 2012 contaba con 686.161 bautizados sobre unha poboación total de 807.248 habitantes. O seu bispo dende 2023 é Antonio Prieto Lucena.

## Territorio 
A diocese abrangue parte da Comunidade de Madrid. A sé episcopal é a cidade de Alcalá de Henares, onde está a Catedral dos Santos Xusto e Pastor. O territorio está organizado en 92 parroquias.

## Historia 
A diocese actual foi erixida o 23 de xullo de 1991, coa bula *Cum Venerabilis Frater* do papa Xoán Paulo II, en territorios da arquidiocese de Madrid, da que pasou a ser sufragánea.

## Episcopoloxio 
;Bispos de Alcalá de Henares
* Manuel Ureña Pastor (23 de xullo de 1991 - 1 de xullo de 1998, nomeado bispo de Cartaxena en España)
* Jesús Esteban Catalá Ibáñez (27 de abril de 1999 - 10 de outubro de 2008, nomeado bispo de Málaga)
* Juan Antonio Reig Plà (7 de marzo de 2009 - 21 de setembro de 2022, retirado)
* Antonio Prieto Lucena (noemado o 1 de abril de 2023)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial 
* Perfil en Catholic-Hierarchy.org 
* Perfil en GCatholic.org
Lingua saami de Inari

A **lingua saami de Inari** (*Anarâškielâ*) é unha lingua urálica falada polo pobo saami de Inari en Finlandia. Trátase dunha lingua saami que ten aproximadamente 300 falantes, dos que a meirande parte son de mediana ou avanzada idade e viven no concello de Inari. É unha lingua minoritaria recoñecida en Finlandia e segundo o Parlamento Saami de Finlandia, 269 persoas empregan o saami de Inari acotío como a súa primeira lingua. É a única das linguas saamis que se fala exclusivamente en Finlandia e está clasificada como unha lingua en grave risco de desaparecer porque moi poucos rapaces a aprenden. Segundo datos do censo de 2001 tiña 300 falantes.O saami de Inari está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en saami de Inari
### Ligazóns externas 
*Breve historia do saami de Inari
Década de 1940

A **década de 1940** foi o período de tempo que iniciou en 1 de xaneiro de 1940 e terminou en 31 de decembro de 1949. Este período foi marcado e é coñecido polos conflitos que tiveron curso, segunda guerra mundial e guerra fría. A case totalidade da segunda guerra aconteceu na primeira metade da década e, tralo remate do conflito, as tensións entre os países vitoriosos, que xa existían desde antes até dos episodios bélicos, tomaron unha traxectoria ascendente, colocando en lados opostos as ideoloxías capitalista e comunista, o que acabou por conducir á guerra fría.

Foi a época que asistiu ao rexurdimento do estado de Israel, localizado máis ou menos na mesma rexión onde existira na Idade Antiga. Este acontecemento, dentro dun contexto que reanimou nalgúns pobos o sentimento de identidade común e fixo emerxeren nacionalidades históricas, como a India e o Vietnam.

## Notas
Saint-Lary-Soulan

** Saint-Lary-Soulan ** é unha poboación e comuna francesa, situada na rexión de Mediodía-Pireneos, departamento de Altos Pireneos.

## Xeografía
Saint-Lary é unha estación de esquí e unha estación termal dos Pireneos, situado nos Altos Pireneos a 20&nbsp;km da fronteira con España, accesible polo Túnel Aragnouet-Bielsa.

### Clima 
Saint-Lary-Soulan ten un clima montañoso caracterizado polos veráns suaves, cunha temperatura media de 25&nbsp;°C e períodos de bo tempo. Os invernos son fríos con temperaturas de 3&nbsp;°C de media, con frecuentes precipitacións.

## Lugares e monumentos  
miniatura|esquerda|Monumento aos caídos.
* Termas de Saint-Lary-Soulan
* Casa de l'Ours
* Casa du Parc national des Pyrénées nunha residencia do século XVI. 
* Tour Hachan
* Estación de deportes de inverno de Saint-Lary-Soulan : o ''Pla d'Adet* (1700m), *Soum de Matte* e *Espiaube* (1900m), e *Vallon du Portet'' (2380m} de altitude).
* Capela Notre-Dame du Bouchet (ou Sainte-Marie, ou Notre-Dame du Mont-Carmel), século XIX.
* Igrexa Saint-Bertrand-de-Comminges, século XX.
* Igrexa Saint-Pierre de Soulan, século XVII cun arco romano .
* Monumento aos caídos

## Cidades irmás
*  Boltaña.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Mairie de Saint-Lary-Soulan
* Office de tourisme de Saint-Lary-Soulan
* Saint-Lary-Soulan sur le site de l'Institut géographique national (archive)
* Actualité sur Saint-Lary
Sorteo Extraordinario do Neno

O **Sorteo Extraordinario do Neno** (en castelán: *Sorteo Extraordinario del Niño*), tamén coñecido como **Sorteo** ou **Lotaría do Neno**, é un dos sorteos de lotaría máis populares que se celebra en España. Lévase a cabo cada 6 de xaneiro, coincidindo coa festividade dos Reis Magos, e ten lugar, xeralmente, no salón de sorteos de Loterías y Apuestas del Estado, en Madrid. O primeiro premio recibe o nome de "O Gordo" (aínda que de forma menos popular que no Sorteo de Nadal) e ten un valor de 2 millóns de euros ao billete (200.000 euros por décimo). O período de venda deste sorteo esténdese dende comezos de novembro ata o día previo ao sorteo. É tradición cambiar os décimos premiados co reintegro da Lotaría de Nadal por novos décimos para "o Neno".

## O primeiro premio en Galicia 
## Notas 
## Véxase tamén 
*Sorteo Extraordinario de Nadal
Ordinariato para os fieis de rito oriental

Un **ordinariato para os fieis de rito oriental** é un tipo de circunscrición eclesiástica da que dependen as comunidades de católicos orientais naqueles lugares onde non hai estabelecida ningunha circunscrición eclesiástica (diocese) da súa igrexa particular. Esta estrutura foi introducida polo papa Pío X, na carta apostólica *Officium supremi Apostolatus* do 15 de xullo de 1912.

No *Annuario Pontificio* os nove ordinariatos que existen hoxe lístanse xunto aos quince exarcados apostólicos. Destes nove, cinco son para todos os católicos orientais que carecen de xurisdición diocesana propia nun determinado país, outro é para católicos bizantinos, e os outros tres para católicos armenios.

## Ordinariatos actuais 
## Antigos ordinariatos 
* *Ordinariato de Eritrea*, hoxe arquieparquía de Asmara.
* *Ordinariato dos Estados Unidos de América*, hoxe arquieparquía ucraína de Filadelfia.

## Notas
O Castelo, A Pontenova, A Pontenova

**O Castelo** é un lugar da parroquia da Pontenova no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 36 habitantes (16 homes e 20 mulleres).
## Toponimia
O topónimo **O Castelo** procede do latín , "fortaleza", diminutivo de , "campamento fortificado". O lugar, situado nun alto, xunto a un río e xunto a unha vía de comunicación, albergou no seu momento unha estrutura de carácter defensivo, documentada como castelo do Boulloso, castelo de Viloudriz ou castelo de Miranda, derruído no século XVI.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Pontenova 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
Lingua saami de Ter

A **lingua saami de Ter** (*Saa´mekiill*) é unha lingua urálica falada polo pobo saami na península de Kola, en Rusia. É a lingua saami máis oriental de todas, pero hoxe en día está considerada unha lingua moribunda. No ano 2004 contaba con 10 falantes, e no 2010 o número descendeu a só dous. O saami de Ter está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Documentación
Non hai materiais nin recursos educativos en saami de Ter e non ten unha ortografía estandarizada. A lingua non está completamente documentada nin estudada. Hai documentos textuais, gravacións de son e dicionarios, pero non hai gramáticas.

O documento máis antigo que se conserva da lingua saami de Ter é un pequeno vocabulario elaborado polo explorador británico Stephen Borough en 1557 e publicado por Richard Hakluyt.

## Notas
Loterías y Apuestas del Estado

**Loterías y Apuestas del Estado** é unha sociedade mercantil estatal adscrita ao Ministerio de Facenda e Administracións Públicas de España, a través do Grupo Patrimonio do Estado, a quen corresponde a dirección estratéxica e a avaliación e control de eficacia.

## Historia e características 
O Organismo Nacional de Loterías y Apuestas del Estado (ONLAE) foi creado en 1984 mediante a integración e unificación das institucións que ata ese momento viñan xestionando os xogos de titularidade estatal, o Patronato de Apuestas Mutuas Deportivas Benéficas e o Servicio Nacional de Loterías. No ano 2000 transfórmase en entidade pública empresarial Loterías y Apuestas del Estado. En 2010 crea a actual Sociedad Estatal Loterías y Apuestas del Estado (SELAE).

Esta entidade encárgase da xestión, explotación e comercialización de todo tipo de lotarías e xogos de ámbito nacional ou sempre que superen o ámbito dunha comunidade autónoma. Tradicionalmente, os premios dos seus xogos estaban exentos de impostos na declaración do IRPF. A principios de 2013, o Ministro de Facenda Cristóbal Montoro, introduce un novo imposto do 20% para os premios superiores a 2.500 euros.

## Sorteos 
Loterías y Apuestas del Estado actualmente realiza os seguintes sorteos:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web comercial oficial de Loterías y Apuestas del Estado 
* Web corporativa de Sociedad Estatal Loterías y Apuestas del Estado
Kostiantyn Bohachevskyi

**Kostiantyn Bohachevskyi** (en ), nado o 17 de xuño de 1884 en Manaiv (Ucraína) e finado o 6 de xaneiro de 1961 en Filadelfia (Estados Unidos) foi un eclesiástico grecocatólico ucraíno, 1º metropolita de Filadelfia entre 1958 e 1971.
## Traxectoria 
Naceu o 17 de xuño de 1884 en Manaiv (entón no Reino de Galicia e Lodomeria, hoxe Ucraína). O 31 de xaneiro de 1909 foi ordenado sacerdote en Lviv polo arcebispo Andrei Sheptytskyi. Entre 1923 e 1924 foi vigairo xeral de Przemyśl. O 20 de maio de 1924 foi nomeado exarca apostólico dos Estados Unidos e bispo titular de *Amisus*. Recibiu a consagración episcopal o 15 de xuño en Roma, de mans do bispo de Przemyśl, Yosafat Kotsylovskyi, e tivo como co-consagradores principais ao exarca de Constantinopla Isaias Papadopoulos e ao bispo de Križevci Dionizije Njaradi.

O 5 de abril de 1954 foi nomeado arcebispo, recibindo a sé titular de *Beroë*. O 10 de xullo de 1958 foi nomeado metropolita de Filadelfia. Finou en Filadelfia o 6 de xaneiro de 1961.

## Notas
Jānis Pujats

**Jānis Pujats**, nado en Nautrēni (municipalidade de Rēzekne, Letonia) o 14 de novembro de 1930, e un cardeal letón, arcebispo de Riga entre 1991 e 2010.
## Traxectoria 
**Jānis Pujats** naceu en Nautrēni, unha parroquia da municipalidade de Rēzekne, en Letonia.

O 29 de marzo de 1951 foi ordenado sacerdote polo arcebispo de Riga Antonijs Springovičs.

O 8 de maio de 1991 foi nomeado arcebispo de Riga. Recibiu a consagración episcopal o 1 de xuño de mans de Francesco Colasuonno, delegado apostólico para a Federación Rusa, e tivo como co-consagradores principais a Jānis Cakuls, auxiliar de Riga e administrador apostólico até entón, e ao auxiliar de Riga Vilhelms Ņukšs.

No consistorio do 21 de febreiro de 1998 o papa Xoán Paulo II creouno cardeal *in pectore*. Dous anos despois, foi feito público o seu cardealado, ao recibir no consistorio do 21 de febreiro de 2001 o título de Cardeal-Presbítero Santa Silvia.

Retirouse do goberno da arquidiocese de Riga o 19 de xuño de 2010, con case 80 anos de idade.

## Notas
José Rodríguez Martínez

O nome de **José Rodríguez Martínez** pode referirse a:

***José Rodríguez Martínez**, médico galego (1856-1921)
***José Rodríguez Martínez**, futbolista galego n. 1994).
José María Quiroga de Abarca

**José María Quiroga de Abarca**, nado en Santander o 20 de marzo de 1920 e finado en Madrid o 1 de xuño de 1999, foi un militar e político español.

## Traxectoria 
Voluntario no bando franquista na guerra civil, alcanzou a graduación de Alférez provisional de Infantaría. Ingresou na Academia de Artillaría e chegou a Coronel de Artillaría. Doutor en Dereito e Ciencias Políticas. Foi asesor técnico da Delegación Nacional de Provincias de FET y de las JONS. Foi nomeado gobernador civil de Ourense en maio de 1958 permanecendo no posto até 1963. Logo foi gobernador civil de Tenerife (1963-1964).

## Obras 
* *Administracion militar y su responsabilidad patrimonial*, 1987.
* *Apuntes de teoría social y política*, 1995.

## Vida persoal 
Casou con Beba Picos Barreiro.

## Notas
Lingua saami meridional

A **lingua saami meridional** (*Åarjelsaemien gïele*) é unha lingua urálica falada aproximadamente por 600 persoas en Noruega e Suecia, onde está recoñecida como lingua minoritaria. Entre as linguas saamis é a que se fala máis ao sur de todas. Trátase dunha lingua en grave perigo de desaparecer, e os seus principais bastións de falantes atópanse nos concellos de Snåsa e Hattfjelldal en Noruega. O saami meridional está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.
 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Recursos gramaticais do saami meridional
Lingua saami de Akkala

A **lingua saami de Akkala** é unha lingua saami extinta que se falaba nas vilas saami de Ákkel e Čúkksuâl, na península de Kola, en Rusia. Foi consideraba erroneamente como un dialecto do saami de Kildin, mais recentemente foi recoñecida como unha lingua saami de seu, moi relacionada coa veciña lingua saami de Skolt.

O 29 de decembro de 2003 morreu Marja Sergina, a derradeira falante nativa de saami de Akkala. Porén, hai cando menos dúas persoas, ámbalas dúas maiores de 70 anos, que teñen algún coñecemento da lingua.

Aínda que existen descricións fonolóxicas e morfolóxicas da lingua, así como textos publicados e tamén gravacións de son, o saami de Akkala é a menos documentada das linguas saamis.

## Notas
Ramón Legerén Paz

**Ramón Legerén Paz**, nado en Caldas de Reis cara a 1895 e finado no mesmo concello o 11 de maio de 1985, foi un perito agrícola, empresario e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de David Legerén Cespón. Perito agrícola. Xunto cos seus irmáns David e Jesús, era dono do Hotel Balneario Dávila de Caldas de Reis. Foi reelixido presidente da sociedade "Caza, Pesca y Vigilancia de la propiedad" de Caldas de Reis en 1934. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído como substituto do rexistrador da propiedade de Caldas de Reis, e permaneceu agochado. Fundou en 1941 a Asociación Artístico Cultural de Caldas de Reis.

## Vida persoal 
Casou con Luisa Celia Torres Martínez.

## Notas
Lingua saami de Kildin

A **lingua saami de Kildin** (''Kiillt saam' kiill* ou *Кӣллт са̄мь кӣлл'' en cirílico) é unha lingua urálica falada polo pobo saami na península de Kola, en Rusia. A área coa maior concentración de falantes atópase arredor de Lovozero e segundo datos de 2010 tiña c. 500 falantes.Trátase da lingua saami oriental con maior número de falantes, mais o seu futuro non está asegurado porque o número de persoas que a utilizan de xeito activo é moi reducido. Así e todo conta coa súa propia tradición literaria, salientando a autora Aleksandra Andreevna Antonova. As linguas saamis máis relacionadas co saami de Kildin son o saami de Ter e o saami de Akkala, esta última xa extinta. O saami de Kildin está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Listaxe de vocabulario de saami de Kildin
Lotaría

[150px|miniatura|Quiosco da [ONCE]]
A **lotaría** ou **lotería** é un xogo de azar que consiste en acertar os números dun billete previamente comprado cos números extraídos dunha tómbola ou un recipiente que garanta que sexan extraídos ao chou. Os números do devandito billete poden xa estar preimprimidos ou ben ser elixidos polas propias persoas. O número de acertos poden ser todos ou parte dos número do billete. Ao gañador ou gañadores entrégaselles un premio en diñeiro ou especies. Polo xeral se non hai gañadores para un sorteo o premio acumúlase para o seguinte.

En España os principais sorteos da lotaría son organizados por Loterías y Apuestas del Estado e a ONCE.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Pepe Pozas

**José Pozas Checa**, coñecido coma **Pepe Pozas**, nado o 14 de maio de 1992 en Málaga, é un xogador profesional de baloncesto español que xoga no Coosur Real Betis da Liga ACB. Cunha estatura de 1,83 metros xoga na posición de base.

## Traxectoria 
Pozas formouse nas categorías inferiores do Unicaja Málaga ata chegar ó CB Axarquía da Liga LEB Ouro, equipo que abandonou no ano 2014 para fichar polo CB Valladolid da Liga ACB. En 15 partidos disputados co Valladolid, fixo 5.7 puntos e 3.6 asistencias por encontro.

O 8 de xullo de 2014, anunciouse a súa fichaxe por dúas tempadas polo Obradoiro CAB da Liga ACB. O 8 de xullo de 2017, o Obradoiro anunciou un acordo con Pozas para ampliar o seu contrato unha tempada máis. O 29 de novembro de 2017, ampliaron de novo o contrato do xogador por dúas tempadas máis. Despois de sete tempadas no club santiagués, anunciouse a marcha de Pozas do Obradoiro, deixando o equipo coma o xogador que vestiu en máis partidos a camiseta obradoirista con 201, o máximo asistente da historia do club con 699, e o que máis roubos de balón acadou, con 162.

O 16 de xullo de 2021, Pozas asinou co Real Betis da Liga ACB un contrato por tres tempadas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en ACB.com
Resident Evil: Retribution

***Resident Evil: Retribution*** é un filme de acción e terror dirixido e escrito por Paul W. S. Anderson que se estreou no 2012. É o quinto filme da serie *Resident Evil*, baseado nos videoxogos de Capcom *Resident Evil*, e o terceiro en ser escrito e dirixido por Anderson despois do primeiro filme e *Resident Evil: Afterlife*.

## Personaxes 
* Milla Jovovich como Alice
* Michelle Rodriguez como Rain Ocampo
* Sienna Guillory como Jill Valentine
* Aryana Engineer como Becky
* Shawn Roberts como Albert Wesker
* Li Bingbing como Ada Wong
* Johann Urb como Leon S. Kennedy
* Boris Kodjoe como Luther West
* Oded Fehr como Carlos Olivera
* Kevin Durand como Barry Burton
* Colin Salmon como James "One" Shade
* Megan Charpentier como Raíña Vermella
* Ave Merson-O'Brian como Raíña Vermella (voz)
* Mika Nakashima como Rapaza J-Pop

## Galardóns e nomeamentos 
* 2012: Premios Razzie: Nomeada a peor actriz (Milla Jovovich).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
La Grossa de Cap d'Any

'''La Grossa de Cap d'Any'* (*O Gordo de Fin de Ano'' en galego) é un sorteo que forma parte das modalidades comercializadas por Loteria de Catalunya dende 2013 e que se planea celebrar anualmente cada 31 de decembro.

Hai 100.000 números dispoñibles (do 00.000 ao 99.999). Cada número dispuxo, inicialmente, de 30 boletos. Ante a gran demanda obtida, comercializáronse outros 30 boletos por número, co que en total existen 60 boletos por número. Cada boleto ten un prezo de 5 euros e pódese comprar nos 2.200 puntos de venda habituais de Loteria de Catalunya (estancos, quioscos e papelarías) así como nuns 20.000 comercios da Confederación de Comercio de Cataluña. Un 69,6% do recadado destínase a premios, en tanto que entre un 16% e un 20% dos ingresos destínanse a programas de atención á infancia.

O propósito declarado da creación do sorteo foi a necesidade de aumentar os ingresos para diminuír o déficit da administración autónoma catalá, conseguindo parte dos 350 millóns de euros que os cataláns xogan nos sorteos estatais de Nadal e do Neno (fronte aos apenas corenta que Loteria de Catalunya recada en todo o ano). Deste modo, Cataluña converteuse na primeira comunidade autónoma española que ten a súa propia lotaría de Nadal.

Segundo a Generalitat, se o sorteo ten éxito, formúlase estendelo a outras datas significativas en Cataluña como a Diada (11 de setembro), Sant Jordi (23 de abril) e San Xoán (24 de xuño).

## Números premiados 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
Bobadilla, A Rioxa

**Bobadilla** é un pequeno municipio da Rioxa, en España. Pertencente á comarca de Nájera e por el transcorre o río Najerilla.

## Historia 
200px|thumb|left|Vista de Bobadilla
Fáiselle referencia nunha acta matrimonial entre Iñigo Ortiz de Zúñiga e Juana, filla bastarda do rei Carlos III, de 8 de marzo de 1396, na que o pai do noivo dotou o seu fillo con diversas localidades, entre elas Baños de Rioja, Bobadilla, Clavijo e Huércanos.

## Xeografía 
O municipio limita ao norte con Baños de Río Tobía (a 1,9&nbsp;km do núcleo urbano), ao leste con Ledesma de la Cogolla (a 2,7&nbsp;km do núcleo urbano) e Pedroso (a 3,3&nbsp;km do núcleo urbano), ao sur con Anguiano e ao oeste con Matute.

## Demografía 
## Lugares de interese 
200px|thumb|Pazo do Conde de Avellanosa.
* Igrexa parroquial de San Xoán Bautista: foi construída entre os séculos XIV e XV. A súa torre e fachada foron restauradas en 2006.
* Pazo do Conde de Avellanosa.
* Xunto ao río Najerilla encóntrase unha área recreativa e o *Puente mocho*.
* Arco con escudo

## Deporte 
Anualmente, o último sábado de abril realízase unha marcha nocturna a pé duns 63&nbsp;km que parte de Logroño cara ao mosteiro de Valvanera, coñecida como a Valvanerada. A localidade colabora na súa organización repartindo avituallamento.

## Festividades 
* Festival da troita, en xuño, que vense realizando dende 1980. Está organizada pola Asociación Española de Piscicultores e nela repártense uns 4.000 bolos de pan con troita e xamón, ademais de realizarse concursos gastronómicos e bailes de danzadores.
* Festas de San Xoán.
* Festas de Gracias. Nelas realízanse danzas na honra da Virxe de Valvanera. A fin de semana seguinte sóbese ao Mosteiro de Valvanera, onde se ofician actos relixiosos, iotas e realízase unha comida de irmandade na que os monxes do mosteiro ofrecen paella aos visitantes en sinal da unidade do pobo.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Lista de concellos da Rioxa
Lingua saami de Ume

A **lingua saami de Ume** (*ubmejesámiengiälla*) é unha lingua urálica falada por 20 persoas en Suecia, e antigamente en Noruega. Trátase dunha lingua moribunda en grave risco de desaparición que pertence á familia de linguas saamis. Adoitaba falarse ao longo do río Ume ao sur do actual concello de Arjeplog, en Sorsele e Arvidsjaur. O saami de Ume está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.
 
## Notas
Lingua saami de Pite

A **lingua saami de Pite** (*Bidumsámegiella*) é unha lingua urálica que tamén se coñece baixo o nome de saami de Arjeplog. Trátase dunha lingua saami falada tradicionalmente en Suecia e Noruega, aínda que na actualidade conta só con 20 falantes e por iso atópase en grave risco de desaparición. A súa área atópase agora restrinxida á beira sueca do río Pite no norte do concello de Arjeplog e Arvidsjaur, e tamén nas zonas montañosas de Arjeplog. O saami de Pite está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.
 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Proxecto de documentación do saami de Pite
Hyaena

***Hyaena*** é un xénero de mamíferos carnívoros, o tipo da familia dos hiénidos. 
## Especies 
O xénero *Hyaena* inclúe dúas especies: e aínda hoxe algúns autores manteñen esta clasificación, como o NCBI.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografïa 
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World - A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press, 2 vols. ISBN 0-8018-8221-4.
### Outros artigos 
* Hiénidos
* *Crocuta crocuta* (hiena pinta)
* *Hyaena hyaena* (hiena parda)
* *Proteles cristata* (lobo de terra)
Joaquín Hervés Baltar

**Joaquín Hervés Baltar** foi un comerciante e político galego.

## Traxectoria 
Comerciante de Caldas de Reis. Por incompatibilidade do alcalde César Torres Martínez, gobernador civil de Almería, foi elixido alcalde de Caldas de Reis o 26 de xuño de 1933.

## Notas
Julio Legerén Campos

**Julio Legerén Campos** foi un político galego.

## Traxectoria 
Membro de Falange Española de las JONS. Foi nomeado xuíz municipal de Caldas de Reis en 1940. Concelleiro de Caldas de Reis dende 1948, foi nomeado alcalde de Caldas de Reis en 1956, tomando posesión o 6 de marzo. Permaneceu no posto até xullo de 1965. Foi deputado provincial (1960-1965).

## Notas
John Bowlby

**Edward John Mostyn Bowlby**, nado en Londres o 26 de febreiro de 1907 e finado en Skye o 2 de setembro de 1990 foi un psicanalista e psiquiatra inglés, coñecido polo seu interese no desenvolvemento infantil e polo seu pioneiro traballo sobre a chamada teoría do apego.
Tomás Cancela Martínez

**Tomás Cancela Martínez**, finado en Caldas de Reis en abril de 1969, foi un comerciante e político galego.

## Traxectoria 
Comerciante de Caldas de Reis. No franquismo foi nomeado alcalde de Caldas de Reis.

## Notas
Joik

**Joik** (tamén coñecido como **yoik**, **luohti**, **vuolle**, '''leu'dd** ou **juoiggus'* ) é un estilo de música tradicional vocal do pobo saami.

## Características 
Orixinalmente, o termo joik facía referencia só a un tipo de canto saami, mais na actualidade emprégase para falar de tódolos tipos de canto tradicional saami. O joik está considerado como unha das tradicións musicais máis antigas de Europa e o seu son recorda a certos cantos das culturas nativas americanas.

## Historia 
Coa cristianización do pobo saami, o joik pasou a ser considerado como algo pecaminoso. As políticas de asimilación cultural en Noruega e a visión negativa por parte da igrexa contribuíron á súa desvalorización. Na década de 1950 estaba prohibido o canto joik nas escolas das áreas saamis. Pode que o motivo polo que o joik era controvertido era pola asociación que tiña cos rituais e a mitoloxía precristiáns, así como coa figura xamánica do noaidi.

Porén, o joik ficou fortemente enraizado na cultura e tradicións saamis, e conservouse até os nosos días. Na actualidade, continúa vivo na cultura saami e tamén se emprega como elemento da música contemporánea.

## Cantantes de joik 
* Adjágas, grupo noruegués.
* Mari Boine, activista da cultura saami. 
* Sofia Jannok, cantante sueca.
* Jonne Järvelä, cantante de Korpiklaani.
* Wimme Saari, cantante que mestura os *joiks'' tradicionais con música electrònica.
* Ánde Somby, profesor de dereito saami na Universidade de Tromsø (especializado en Dereitos dos Indíxenas).
* Nils-Aslak Valkeapää, artista multidisciplinario.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Espazo joik de Ande Somby  
*Artigo sobre o joik con arquivos de son
Pablo Elorriaga Senlle

**Pablo Elorriaga Senlle** foi un médico e político galego.

## Traxectoria 
No franquismo foi secretario provincial do Movemento de Pontevedra e foi nomeado alcalde de Caldas de Reis en 1948, permanecendo no posto até outubro de 1952. Logo foi primeiro tenente alcalde.

## Notas
Adolfo Abalo Ríos

**Adolfo Abalo Ríos**, nado en Lantaño (Portas) en 1945, é un mestre e político galego do PSdeG-PSOE.

## Traxectoria 
Profesor de Primaria no colexio Domingo Fontán de Portas. En 1976 afiliouse ao Partido Socialista Obrero Español. Organizou o movemento veciñal de Saiar e presidiu a asociación de veciños que clasificou os montes en man común da parroquia. Nas primeiras eleccións municipais da democracia encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE á alcaldía de Caldas de Reis e foi elixido alcalde por maioría absoluta. Volveu ser elixido alcalde nas municipais de 1983 por maioría absoluta. Nas municipais de 1987 e 1991 foi novamente reelixido, pero por maioría simple. Entre 1986 e 1991 foi deputado provincial. Nas municipais de 1995 foi substituído por Xosé María Tobío Barreira como cabeza da lista municipal do PSdeG-PSOE.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
*Eleccións municipais en Caldas de Reis
### Ligazóns externas 
*Entrevista en *La Voz de Galicia*
Clemente Viqueira Iglesias

**Clemente Viqueira Iglesias**, finado en Caldas de Reis o 11 de agosto de 1994, foi un político galego.

## Traxectoria 
Ex combatente no bando franquista. No franquismo foi nomeado alcalde e Xefe local do Movemento de Caldas de Reis en outubro de 1952. Permaneceu como Xefe local do Movemento até xullo de 1965. Fundou e dirixiu o Grupo de Danzas de Caldas de Reis.

## Notas
Jacobo Rey Porto

**Jacobo J. Rey Porto**, nado en Caldas de Reis en 1907 e finado na Coruña o 21 de abril de 1975, foi un avogado, escritor e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de José Rey González. Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela e foi secretario da Federación Gallega de Estudiantes Católicos. Colaborou en *El Pueblo Gallego*. Foi xuíz e Xefe local de Falange Española de las JONS (1936-1937) de Caldas de Reis (1939). Colaborou en *Acción*, *Spes*, *Litoral*, *La Noche*, *El Correo Gallego* e *ABC*. No franquismo foi nomeado alcalde de Caldas de Reis. Foi profesor de Literatura. En 1974 gañou o I concurso literario Villa del Corpus de Ponteareas co traballo *Puenteareas, villa del Corpus*.

## Vida persoal 
Casou con Esclavitud Goldar Hermo.

## Notas
Acatlán

O topónimo **Acatlán** pode referirse a varios lugares de México:

*Acatlán, concello do estado de Hidalgo.
*Acatlán, concello do estado de Puebla.
*Acatlán de Osorio, cabeceira municipal de Acatlán.
*Acatlán, concello do estado de Veracruz.
*Acatlán de Juárez, concello do estado de Xalisco.
*Acatlán de Pérez Figueroa, concello do estado de Oaxaca.
*San Luis Acatlán, concello do estado de Guerrero.
*O val de Acatlán, no estado de Puebla.
*O río Acatlán, nos estados de Puebla e Oaxaca.
Pablo Piñeiro Vázquez

**Pablo Piñeiro Vázquez**, nado cara a 1907, foi un político galego.

## Traxectoria 
Oficial do Rexistro da Propiedade de Caldas de Reis. Colaborou en *El Pueblo Gallego*. Foi nomeado representante da Sociedade de Autores en Caldas de Reis en maio de 1935. Foi alcalde de Caldas de Reis en marzo de 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu. Formou parte do grupo de Manuel González Fresco. Logrou pasar a Francia e exiliouse na Arxentina, arribando a Buenos Aires no vapor *Massilia* o 5 de novembro de 1939. Sufriu expediente de responsabilidades políticas en 1942.

## Notas
Orto helíaco

O **orto helíaco** dunha estrela é a súa primeira aparición polo horizonte leste despois do seu período de invisibilidade –aproximadamente seis meses–. É un caso particular de orto.

## Descrición 
Dependendo da magnitude visual da estrela, o orto helíaco producirase nos solpores, co Sol a 12º ou 6º, por debaixo do horizonte, antes do amencer.
O día do seu orto helíaco, a estrela fai a súa primeira aparición durante breve tempo, xa que axiña o amancer do Sol agocharaa. A partir de entón, a distancia angular estrela-Sol increméntase e será visible durante períodos máis longos de tempo, ata que finalmente brille en plena noite.

## Lista de orto helíaco por estrela 
## Notas
Códice (miniserie)

**Códice** é unha miniserie de suspense galega que foi estreada na TVG. A miniserie conta a historia do roubo do *Códice Calixtino* na Catedral de Santiago de Compostela. A primeira parte foi emitida o 23 de decembro de 2014, e a segunda o 30 de decembro. A preestrea da miniserie realizouse o 18 de decembro no Teatro Principal de Santiago.

## Personaxes 
* Miguel de Lira como Manolo Carballeira, o electricista da catedral.
** Manuel Lozano como Manolo de mozo
* Francis Lorenzo como Comisario Dávila
* Antonio Durán "Morris" como Xosé María, deán da catedral
* María Vázquez como Marina Velasco, inspectora do caso do roubo
* Carlos Blanco Vila como Xuíz Casal
* Mónica Camaño como Olga, muller de Manolo
* Tamar Novas como Esteban, fillo de Manolo
* Sabela Arán como Noelia, moza de Esteban
* Manuel Cortés como Mujico, xefe de redacción
* Luis Zahera como Lázaro, fotógrafo xornalístico
* María Castro como Natalia, redactora
* Xosé Barato como Quintela, axente de policía
* Xulio Abonjo como Salgado, axente de policía
* Manuel Manquiña como Arcebispo
* Alfonso Agra como Administrador da catedral
* Luís Iglesia como Joaquín Veiga, organista da catedral
* Antonio Mourelos como Fernando Silveira, extorsionador
* Camila Bossa como Sabela, camareira
* César Cambeiro como Celeiro, veciño de Manolo

## Produción 
A miniserie rodouse na cidade de Santiago de Compostela e mais na Catedral, e as localizacións técnicas fixéronse en agosto de 2014. A rodaxe comezou o 8 de setembro e rematou o 10 de outubro de 2014. A posprodución realizouse nos meses de outubro e novembro.

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo 
Nos Premios Mestre Mateo de 2014, *Serramoura* estivo nomeado en 3 premios, resultando gañador Antonio Durán "Morris" como mellor actor secundario pola súa interpretación de Xosé María, o deán da catedral.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Teaser da serie en YouTube