Robert Fulton

**Robert Fulton**, nado no Condado de Lancaster, Pensilvania o 14 de novembro de 1765 e finado en Nova York o 24 de febreiro de 1815 foi un enxeñeiro e inventor estadounidense, coñecido por desenvolver o primeiro barco de vapor que se converteu nun éxito comercial.

## Traxectoria 
esquerda|miniatura|265x265px|Fulton presenta a primeira máquina de vapor a Napoleón Bonaparte en 1803.
Robert Fulton naceu en Pensilvania. Puido interesarse por primeira vez nas máquinas de vapor en 1777 cando, á idade de 12 anos, visitou o delegado de Lancaster William Henry, que estudara a máquina de vapor de James Watt nunha visita a Inglaterra. Á súa volta, Henry construíu a súa propia máquina e en 1763 (dous anos antes do nacemento de Fulton) tentou colocala como motor dun barco, que terminou afundíndose. Cando Fulton alcanzou a maioría de idade, en 1786, partiu a Inglaterra para estudar pintura. Neste país fixo o seu primeiro invento, que consistía nun sistema de elevadores aplicado á navegación interna.

Xa en 1793 propuxera plans para a construción de barcos de vapor aos gobernos británico e estadounidense, e en Inglaterra coñeceu o duque de Bridgewater, cuxo canle usou pouco tempo despois para facer as probas dunha barcaza a vapor, e quen máis tarde comprou barcos de vapor a William Symington. Symington lograra con éxito facer navegar barcos de vapor en 1788, e é moi probable que Fulton estivese ao tanto destes desenvolvementos.

En 1797 Fulton foise a Francia, onde o marqués Claude de Jouffroy construíra un barco de vapor propulsado mediante rodas de paletas en 1783. Aí comezou a experimentar con torpedos submarinos e torpedos navais. Deseñou o seu primeiro submarino de hélice, denominado o *Nautilus*, por encargo de Napoleón Bonaparte. O *Nautilus* foi probado por primeira vez en 1800.

En xuño de 1802 o ministro británico creou unha comisión para avaliar o proxecto do submarino de Fulton. A comisión integrábana Sir Joseph Banks, Mr. Canvesdih, Sir Home Riggs Popham, o Maior Congreve e Mr. John Rennie. Tras varias semanas de traballo a comisión determinou que o proxecto era inviable.
[miniatura|Robert Fulton (1803) por [Jean Antoine Houdon.]]
En 1800 coñeceu a Robert Livingston, embaixador dos Estados Unidos (pai da que logo foi a súa esposa), e decidiron construír un barco de vapor para probalo no río Sena. Fulton experimentou coa resistencia á auga de diferentes quillas de barcos, facendo deseños e modelos e mesmo fixo construír un barco de vapor completo. O seu primeiro prototipo afundiuse, pero reconstruíuno e fortaleceu o armazón. O 9 de agosto de 1803, o barco navegou río arriba baixo a atenta mirada dunha multitude de persoas. O barco tiña 20 metros de eslora, 2,4&nbsp;m de manga e alcanzaba unha velocidade de 5 a 6&nbsp;km/h contra corrente e a corrente normal de 7 a 9&nbsp;km/h.

## O primeiro barco de vapor comercial 
esquerda|miniatura|300x300px|O *monstro de Fulton*, o *Clermont* ou o *Barco de Vapor do Río Norte*.
Por entón Fulton escribiu a James Watt, da compañía *Boulton and Watt*, solicitando a construción dunha máquina de vapor a partir dos seus planos, e en 1804 volveu a Inglaterra. En 1802, o *Charlotte Dundas* de Symington remolcara dúas barcazas de 70 toneladas pola canle Forth e Clyde, en Escocia, demostrando a utilidade da potencia desenvolvida pola máquina de vapor. Aínda que Fulton probablemente nunca chegou a ver este barco, ao parecer mantiña correspondencia con Henry Bell, que si estaba a tomar un certo interese niso. Fulton traballaba agora nos experimentos con torpedos, axudando tamén a William Murdoch no deseño e detalles técnicos da súa máquina de vapor. Cando estivo terminada, fíxoa enviar a Nova York, onde regresou en 1806. Aí construíuse o barco que se convertería no primeiro barco de vapor a paletas comercialmente viable.

A este barco chámaselle a miúdo *Clermont*, aínda que de feito nunca chegou a chamalo así, e adoitábase referir a el como o *barco de vapor do río Norte*. Clermont era o nome do lugar ao que o barco de vapor se dirixiu na súa primeira viaxe, a 177&nbsp;km de distancia polo río Hudson. A viaxe a Albany continuou despois dunha parada de 20 horas en Clermont.

A viaxe inicial do *monstro de Fulton* describiuse nunha publicación de 1807:

[miniatura|O primeiro barco de guerra de vapor do mundo, o *Fulton the First*, tamén chamado *Demologos*, no porto de [Nova York.]]
miniatura|East River Ferry, Brooklyn
Fulton patentou o seu deseño do barco de vapor o 11 de febreiro de 1809, construíu máis barcos e deseñou o primeiro barco de guerra impulsado a vapor, que se chamou *Demologos*, mais non chegou a velo completado. Foi bautizado finalmente *Fulton the First*, na súa honra.

## Últimos anos 
A patente garantiu a Fulton o privilexio de ser durante trinta anos o único provedor para o tráfico de buques de vapor de Nova York. A competencia estaba prohibida por lei. Thomas Gibbons, un empresario que se dedicaba aos barcos de vapor, contratou a Cornelius Vanderbilt para levar pasaxeiros entre Nova York e Nova Jersey por un prezo máis barato durante un seis meses. En 1824, no caso *Gibbons vs. Ogden*, a Corte Suprema suprimiu o monopolio de Fulton, entendendo que os estados non poden regular legalmente o comercio interestatal. Os prezos das pasaxes caeron de forma inmediata de sete a tres dólares e o tráfico incrementouse dramaticamente. Fulton foi incapaz de competir cos prezos tan baixos ofrecidos por Gibbons e Vanderblit, polo que terminou en bancarrota.

Burton W. Folsom, Jr. acusou a Fulton na súa obra *The Myth of the Robber Barons* de ser o que denomina un *empresario político*: un home de negocios que busca gañar beneficio a través de subsidios, proteccionismo, contratos gobernamentais ou outros acordos favorables con gobernos a través da influencia política en lugar da competencia xusta no mercado.

Morreu de pleurite á idade de 49 anos. Está enterrado no cemiterio da Igrexa da Trindade, en Manhattan, Nova York.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Lugar de nacemento de Robert Fulton
* Artigo sobre Fulton e sobre a guerra de 1812
* Historia do xurdimento da máquina de vapor
* William Symington
* A Treatise on the Improvement of Canal Navigation , por Robert Fulton, 1796.
* Capítulo XIII: Robert Fulton en *Great Fortunes, and How They Were Made* (1871), por James D. McCabe, Jr., ilustrado por G. F. e E. B. Bensell, a Project Gutenberg eBook.