Can de Castro Laboreiro

O **can de Castro Laboreiro**, é unha antiga raza de can portuguesa, de constitución robusta e forte estrutura ósea, típico dos cans de montaña. Posúe un excelente comportamento afectivo cos donos e territorial con respecto aos demais, o que o converte nun excelente can gardián.

## Orixe 
A orixe desta emblemática raza canina non está moi clara. Só se sabe que se estableceu e se desenvolveu no illado recanto da freguesía de Castro Laboreiro un val situado a máis de 1.000 metros de altitude e rodeado da serra de Laboreiro polo norte e leste, a serra Queguas e os montes do Quinxo polo sur e a serra da Peneda polo oeste.

As condicións climáticas adversas e o illamento do lugar, xunto coas actividades realizadas polo ser humano fixeron deste can o perfecto compañeiro. Os solos pouco fértiles da penichaira só permitían unha agricultura minifundista adversa de difícil mecanización, practicamente de subsistencia; o principal recurso eran os pastos para o gando.

É neste contexto onde o can cobra importancia xa que, o seu carácter fiel e territorial e a súa complexión forte convertíano nun excelente gardián tanto dos donos como do seu gando de ameazas coma o lobo. Esta relación entre o can e o home foi o que fixo que este can se mantivese historicamente neste afastado recuncho entre Portugal e Galiza.

Polo que respecta ás súas orixes xenéticas, están bastante difusas a pesar da achega de información realizada polo proxecto *Gencert* no estudo do ADN mitocondrial. Este estudo demostrou que nesta raza de can só se observan dúas liñaxes unha que pertence ao 95 % da poboación, presente en dous cans da Serra da Estrela; e a outra, tamén común á Serra da Estrela, foi observada nun can de raza norte-africana Sloughi e en dous Retrievers. Dada a uniformidade da liñaxe materna, sácase en conclusión que esta raza provén dun número reducido de femias, aínda que non se descarta a perda de liñaxe en momentos de reducións drásticas da poboación.

## Descrición física 
Este can presenta unha complexión áxil cunha cabeza forte e lixeira de aspecto seco, con beizos axustados aos maxilares, ollos oblicuos á superficie das órbitas, de tamaño medio e de mirada simple, son de cor castaño escuro ou claro segundo a cor do pelo.

As orellas son triangulares con punta redondeada, pouco espesas e con inserción un pouco arriba da media e ben paralelas á cabeza; cando o can está atento bota as orellas cara a adiante quedando a parte externa cara a atrás. Posúe unha forte mandíbula. Ten unha silueta rectangular, altiva de tamaño medio, o peito é ancho e profundo e ten unha zona lumbar larga e ben musculada.

A cola é grosa e peluda con forma curvada, o seu pelo é groso e resistente, ben repartido e de lonxitude media, as súas tonalidades van dende o negro á cor parda con diversas tonalidades acastañadas máis claras que se mesturan con outras máis escuras, parecida á do lobo.

Ten unha peculiar forma de ladrar comezando con tons profundos, que soben a tons máis graves que se tornan en agudos prolongados se percibe algún sinal de alarma.

## Comportamento 
É un can rústico e dinámico que precisa de espazo para correr e exercitarse ademais de para facer *rondas* polo seu territorio de forma instintiva, vixiando sobre a presenza de estraños.
É un gran can pastor que se emprega a fondo para coidar e guiar ao gando.

Cos donos é agarimoso e rebuldeiro e confíalles unha gran fidelidade, ademais é paciente e coidadoso cos nenos, ofrecendo sempre un amplo sentido de protección con eles, cos donos e coas persoas máis achegadas ao contorno familiar.

Cos estraños é en cambio desconfiado por natureza, aínda que non é moi perigoso, se se sente intimidado ou desafiado pode volverse fero e implacable.

O dono debe exercer unha figura autoritaria e respectuosa, orientando ao can para que non sexa violento, aspecto que debido á súa intelixencia acatará comprometéndose fielmente con el.

## Poboación 
Debido ao seu illamento este can atópase en perigo de extinción. Os datos de poboación entre os anos 1997 e 2003 reflicten unha poboación inestable que varía dende os 172 do 2001 aos só 96 do 2003. Os principais factores que afectan ás poboacións destes can son:
* O regreso dos fillos de portugueses emigrados con novas razas de cans.
* A mellora de accesos e o turismo trouxeron consigo un maior tránsito doutros cans.
* A caza produciu un aumento da presenza de caza coma o podengo.
* O envelenamento dos montes por parte de gandeiros para eliminar ao lobo tamén afectou colateralmente aos cans.
* O declive da agricultura e o abandono das actividades gandeiras nas que participaba o can.
* Aparición de exemplares con desvíos morfolóxicos da raza, principalmente vidos de liñaxes de exposición de criadores da Zona de Lisboa.
* A pesar de que é un can apto e foi moi empregado polas forzas militares coma os fusileiros ou a policía aérea, actualmente escóllense razas estranxeiras coma o pastor alemán ou o dobermann, razas importadas a uns prezos elevados, debido a súa popularidade.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Cão de Castro Laboreiro 
* Clube do Cão de Castro Laboreiro