Lingua lidia

O **lidio** foi unha lingua indoeuropea do grupo anatolio falada en Lidia, antigo reino de Anatolia occidental. Utilizaba un alfabeto específico considerado de base grega. O seu estudo é complicado, xa que só se atopou unha escasa serie de 64 inscricións (unhas poucas en verso) e grafitis datados entre os séculos -VI e -IV, a maioría nunha necrópole próxima a Sardes, ademais de lendas en diversas moedas. A pesar de todo, o idioma puido ser traducido en gran parte. Utilizado entre os séculos -VIII e -II, Estrabón escribiu que no s. -I xa apenas quedaban trazas residuais da súa existencia. Consérvanse unha serie de textos bilingües da Antigüidade que axudaron en gran medida a descifralo.

## Escritura 
Os lidios escribían cun sistema de escritura alfabético derivado do alfabeto grego, aínda que os símbolos gregos non significaban os mesmos sons que os lidios. A maioría dos textos lidios conservados están escritos de dereita a esquerda, mentres que outros o están á inversa, polo que ambos os métodos deberon de ser válidos. Os textos posteriores mostran exclusivamente este último. O uso de palabras-divisores é variábel. Os máis de 100 textos de Lidia atópanse principalmente na antiga capital de Sardis. Inclúen decretos e epitafios, algúns das cales foron compostos en verso; a maioría foron escritos durante os séculos -V e -IV, aínda que algúns puideron ser creados xa no século -VII.

## Descrición lingüística 
### Fonoloxía 
O l*i*dio v*a*líase d*e* 7 vogais que poden ser nasais (*ã*, *ẽ*) ou non nasalizadas (a, e, i, o, *u*) e de 13 consoantes, incluíndo consoantes palatalizadas

### Gramática 
Había dous xéneros: común e neutro, e dous números: singular e plural. Todos os nomes comúns terminaban en ''s l 's*, o cal é moi probabelmente herdanza hitita, do mesmo xeito que o acusativo común n / v. Sábese a existencia dos pronomes *amu* (eu), *emi* (meu), *bi* (el) e *bili'' (seu), aínda que habería máis.

#### Morfoloxía 
Substantivos e adxectivos distinguen formas singulares e plurais e ocorren en dous xéneros, animado e inanimado. Só tres casos están ben testemuñados: nominativo, acusativo e dativo-locativo. Poida que haxa outros casos que permanecen descoñecidos debido á escaseza de material.

#### Sintaxe 
A orde das palabras básica é suxeito obxecto verbo, pero os constituíntes poden estar extrapostos á dereita do verbo. O lidio tiña polo menos unha posposición. Os modificadores do substantivo normalmente preceden ao substantivo.

## Texto de mostra 
Unha inscrición en lidio e arameo, que estivo entre as primeiras das atopadas por investigadores estadounidenses a comezos do século XX, proporcionou un equivalente limitado da Pedra de Rosetta e permitiu unha primeira penetración do idioma. A primeira liña foi destruída, os oito restantes son:

: [o]raλ islλ bakillλ est mrud eśśk [wãnaś]
: laqrisak qelak kudkit ist esλ wãn[aλ]
: bλtarwod akad manelid kumlilid silukalid akit n[ãqis]
: esλ mruλ buk esλ wãnaλ buk esνaν
: laqirisaν bukit kud ist esλ wãnaλ bλtarwo[d]
: aktin nãqis qelλk fẽnsλifid fakmλ artimuś
: ibśimsis artimuk kulumsis aaraλ biraλk
: kλidaλ kofuλk qiraλ qelλk bilλ wcbaqẽnt

### Exemplos de palabras 
21x21px21x21px21x21px - **ora** - mes

21x21px14x14px21x21px21x21px20x20px21x21px21x21px - **laqrisa** - muro

21x21px21x21px21x21px15x15px - - **bira** - casa

21x21px21x21px21x21px20x20px - **qira** - terra, chan, bens inmobles

### Palabras lidias aínda en uso 
Unha palabra lidia que entrou na terminoloxía internacional moderna podería ser labrys, "dobre-machada'", unha palabra non grega non testemuñada aínda en inscrición lidia ningunha pero no tema de que Plutarco declara: «Os lidios chaman á machada labrys». Outro préstamo lidio agora usado internacionalmente podería ser *tirano* "gobernante mesquiño" , primeiro utilizado en fontes da Antiga Grecia, sen connotacións negativas, a finais do século -VIII / -VII. O rei Xixes de Lidia, fundador da dinastía mermnada. O nome derívase posibelmente da súa cidade natal, chamada Tyrrha na antigüidade clásica (actual Tire, Turquía).

Tamén outro é o elemento molibdeno, tomado do grego antigo ''*, "chumbo", do grego micénico *mo-ri-wo-do*, presumibelmente un préstamo lingüístico do lido *mariwda-'' "escuro".

## Notas