Comarca de Carnota

alt=Mapa da Comarca de Carnota e relación aproximada cos lindes municipais actuais|miniatura|dereita|Mapa da comarca de Carnota e relación aproximada cos lindes municipais actuais.

A **comarca de Carnota** é o nome dunha comarca histórica situada na costa occidental de Galicia, entre os ríos Xallas e Tambre. Comprende aproximadamente os actuais municipios de Carnota, Muros, Mazaricos, Outes, Negreira, A Baña, Santa Comba, e parte do Val do Dubra, En distintos momentos da historia funcionou como división territorial administrativa, e tamén coma división relixiosa diferenciada ata a actualidade, co nome de arciprestado de Entíns.

## Historia
Segundo a *Naturalis historia* de Plinio o Vello, antes da romanización de Galicia a zona estaba poboada pola tribo galaica dos supertamarcos (de alén do Tambre), que despois quedaron integrados no *conventus lucensis*. Esta denominación foi seguida por Ptolomeu e Estrabón.

Pomponio Mela foi outro dos autores que no século I describiu a tribo dos supertamarcos no seu *De Chorographia*:

### Estelas funerarias 
miniatura|Estela de Crecente, onde se menciona o pobo dos supertamarcos.
Consérvanse cinco estelas funerarias que conteñen referencias á tribo dos celtas supertamarcos, curiosamente todas elas aparecidas moi lonxe da situación orixinal desta tribo:

* Estela de Crecente (AE 1976, 286). É unha das estelas funerarias máis singulares das aparecidas en Galicia, polo seu enorme tamaño e por conter unha inscultura da familia da defunta. Procede do lugar de Crecente (San Pedro de Mera, Lugo), e consérvase no Museo Provincial de Lugo.

* Estela de Eburia, atopada en Andiñuela de Somoza (León) (AE 1997, 873).

* Estela de Fusca, atopada en Astorga (León) (CIL 02, 2902 ; 5667).

* Estela de Clarinus, atopada en Astorga (León) (AE 1976, 286).

* Estela dun/ha Céltico/a Supertamárico/a, atopada en Astorga (León) (CIL 02, 2904 ; 5081).

### Condado de Carnota na Idade Media 
miniatura|Comarca do Pindo no mapa de Luis López Ballesteros, 1813.
A primeira referencia a este territorio despois da ocupación romana é no século IX coma freguesía cedida a bispos lusitanos fuxidos ao norte das invasións árabes.

No ano 830, nunha relación de igrexas da zona, noméanse varias en Carnota: *Pintani* (posibelmente a ermida do Monte Pindo), *Gaudiosi* (descoñecida), Santo Ourente de Entíns, Santa Tasia de Entíns, San Pedro de Outes, San Xoán de Roo, Santa Mariña de Esteiro e *Zendimiri* (descoñecida).

O 18 de maio de 952 Ordoño III doa ao arcebispo de Compostela Sisnando II o *Commiso* (Condado) *de Cornatum**.* Cando Sisnando II manda fortificar as costas galegas para defendelas dos ataques por mar de normandos e árabes, fai construír nesta zona o Castelo de San Xurxo, entre outros. Porén mentres outras fortificacións desaparecen rapidamente da documentación medieval, San Xurxo mantense ata entrado o século XIV polo que debeu tratarse da máis importante fortaleza costeira sita na rexión.

A Igrexa nomeou tenente deste castelo ao incipiente nobre Pedro Froilaz de Traba, fundador da Casa de Traba, quen en 1091 xa asina coma Conde dun territorio coñecido na altura coma *terra* ou *commisso* de Carnota, *Carinota* ou *Karnota*. Desde esta posición foi acumulando poder e riquezas para si e para a súa familia. Pedro Froilaz deixa a fortaleza e os seus dominios nesta zona ao seu fillo Rodrigo Pérez de Traba, quen tamén recibiu o título de Conde e posteriormente sería alférez na coroación do futuro rei Afonso VII.

Os dominios do Condado de Carnota eran famosos polas súas rendas, que resultaban sumamente gravosas á Igrexa, así coma polos seus bancos pesqueiros, polo que as propiedades nesta área eran moi cobizadas e obxecto de múltiples doazóns, permutas e mandas testamentarias da época.

Nos anos posteriores o castelo e as terras baixo o seu goberno cambiaron en varias ocasións de mans, circulando do poder nobiliario ao eclesiástico e á coroa alternativamente, e perdendo relevancia ao tempo que os centros de poder se ían concentrando na contorna da incipiente Santiago de Compostela. Finalmente, no primeiro treito do século XIV, o Castelo foi demolido por orde do nobre Lope Sanchez de Ulloa.

## Século XIX 
Esta grande configuración comarcal debeuse manter coma mínimo ata o século XIX. Así, na cartografía de 1812 de Luis López Ballesteros, o territorio aparece coa denominación de *Partido do Pindo* (en clara alusión ao macizo granítico carnotán) coma nome dunha rexión con forma de partido cuxa capital situaba en Outes e que remataba polo interior no río Dubra.

## Notas