Marcelino de Santiago

**Marcelino de Santiago Viqueira**, máis coñecido como ***Kukas***, nado en Santiago de Compostela o 26 de abril de 1954, é un artista e creador multidisplinar galego. A súa actividade abrangue desde a pintura ou a fotografía ata a literatura, a escultura, as artes escénicas ou a música.

## Traxectoria 
Graduouse en Artes Aplicadas e Oficios Artísticos, Especialidade de Fotografía Artística. 

Como pintor realizou desde 1967 máis de 70 exposicións individuais e colectivas en Madrid, Pontevedra, Segovia, Santiago de Compostela, Vigo, A Coruña, Vilagarcía de Arousa, O Barco de Valdeorras.

Como fotógrafo realizou desde 1975 máis de 60 exposicións individuais e colectivas en Bilbao, Vigo, Bruxelas, Salamanca etc. Colaborou co Museo do Pobo Galego (1980-82), Museo das Peregrinacións (1984), e a familia Valle Inclán na recuperación e conservación do arquivo do escritor.

Como deseñador gráfico realizou portadas de discos para: Milladoiro, Faíscas do Xiabre, Cadros Malvendidos, carteles como Sorteo Extraordinario de Verán de 1982 da Lotería Nacional, Monicreques de Kukas, Mofa e Befa, Centro Dramático Galego, Ollomol, Teatro da Lúa, Medusa, Áncora, Concello de Santiago, Grupo de Cámara e Aula de Teatro da Universidade de Santiago, VII e VIII Homenaxe ás Bandas Populares, Milladoiro etc. Foi director da sección de artes gráficas da revista universitaria de cultura, *Coordenadas* (1979-1983). 

Como autor dramático estreou máis de 20 obras: *O Peluquillas Langarillas, Pirula do Vertedeiro, A rúa das Balconadas, Don Gaiferos, Unha noite no Pórtico do Paraíso, Federico Federico, Galiza Máxica, Contos do vento acatarrado, Sen Título 8x4x6, 7 Cuentos capitales (Historias Para Pícaros adultos), El Kikirijote, aventuras y desventuras de un gallo de corra*l. Coa segunda montaxe, *Manolo Tirantes e Santiago Mandíbulas*, estivo detido por criticar as autoridades.

Tamén se dedica á interpretación actoral, a pantomima e a animación de monicreques.

Ademais tense dedicado ao ensino impartindo cursos de construción, animación e posta en escena con monicreques, bonecos, teatro, fotografía ou artes plásticas en diferentes lugares.

## Os monicreques de Kukas 
En 1979, Marcelino de Santiago (Kukas) e Isabel Rey Pousada fundaron en Santiago de Compostela *Os monicreques de Kukas*.

Traballaron na investigación e creación de novas marionetas que permitiron novos espectáculos de grande formato. Participaron nos circuítos teatrais galegos e en festivais internacionais. Os seus noicreques están representados en diferentes museos, como Lalín, Bilbao e Almagro.

En 1994 colaboraron co *CDG* para montar *O Mariscal*. En 1997 coa *Xunta de Galicia e o IGAEM* en *Unha noite no Pórtico do Paraíso.* En 2001 comienzan a colaborar coa *Real Filarmonía de Galicia* en *El Retablo de Maese Pedro* de Manuel de Falla e o *Carnaval de los animales* de C. Saint Saëns no 2003 dirixidas por A. Ros Marbá; en 2004 a *Cantata San Nicolas* de Britten e en 2009 *El Castillo da Rocha Vella* dirixidas por Maximino Zumalave. 

En 2004 celebraron o seu 25 Aniversario con *Galicia Máxica* invitados polo *IGAEM e o XACOBEO* 2004. En 2007 *Ministerio de Cultura* convidounos a crear *La Doncella Guerrera,* espectáculo complementario á exposición das *Misiones Pedagógicas 1931-1936.* En 2015 o *Festival da Ópera da Coruña* encargoulles A *Flauta Máxica* de Mozart en colaboración con *Zoar.*

En 2017 o Pleno do Concello de Santiago de Compostela estableceu un convenio de colaboración coa compañía para crear a *Casa dos Monicreques* un centro de promoción, produción e didáctico, proxecto que foi apoiado pola *Deputación da Coruña*.

En 2019 estrearon *Arlequina* un espectáculo multimedia e musical en colaboración co quinteto de vento *Zoar.*

## Premios 
* 1993: Premio Compostela á mellor escenografía por *Saxo Tenor* de Roberto Vidal Bolaño.
* 1997: *Mención de Honor* polo seu traballo no teatro de marionetas do CDTB e Festival Internacional de marionetas de Bilbao.
* 2011: Premio María Casares á mellor escenografía pola obra *O Cránio Furado* dirixida por Quico Cadaval.
* 2019: Premio Cultura Galega de Artes Escénicas: Títeres de Kukas.
* 2019: *Premio Xiria* da MITCFC polo seu labor teatral
* 2019: *Premio de Honra* da Asociación de amigos de el Teatro de Cuenca y Titiricuenca.
* 2020: Premio da Crítica de Galicia Artes Escénicas por *Arlequina* e a súa traxectoria.

## Notas 
## Véxase tamén