Pahiño

**Manuel Joaquín Fernández Fernández**, coñecido como **Pahiño**, nado en Navia (Vigo) o 21 de xaneiro de 1923 e finado en Madrid o 12 de xuño de 2012, foi un futbolista galego que xogou no Celta de Vigo, Real Madrid, Deportivo da Coruña e na selección española durante as décadas de 1940 e 1950. Considerado un dos mellores futbolistas galegos de todos os tempos, foi un ídolo tanto para a afección do Celta como para a do Deportivo. Prolífico goleador, proclamouse en dúas ocasións máximo anotador da Primeira División: na tempada 1947/48, mentres xogaba no Celta, e na 1951/52, na súa etapa no Real Madrid. É o décimo máximo goleador da historia do campionato, con 212 goles en 278 partidos.

A pesar dos seus números como goleador, as súas ideas de esquerda en plena ditadura franquista impedíronlle xogar de xeito habitual coa selección española, coa que só disputou tres encontros, marcando tres goles.

Foi pai dos artistas Nacho Fernández Goberna, membro de La dama se Esconde, e Patricia Fernández Goberna, cantante do grupo Trigo Limpio.

## Carreira deportiva 
### Comezos 
Comezou a súa traxectoria deportiva no Navia CF da súa parroquia natal e pasou tamén por outros clubs modestos de Vigo como o Huracán, o Victoria, o Deportivo Coia ou o Arenas de Alcabre, no que ingresou aos 16 anos. Por aquel entón era alcumado *Paíño*, por ser este o segundo apelido de seu pai, pero por erro, o xornalista do *Faro de Vigo* Manuel de Castro "Handicap" comezou a escribir o seu alcume cun hache intercalado (*Pahiño*), pasando a ser coñecido dese xeito a partir de entón.

### Celta de Vigo 
Despois de destacar no Arenas e de disputar a Copa Vigo nas filas do Rápido de Bouzas, en 1943, con 20 anos, ingresou no Celta de Vigo, club que acababa perder ao seu dianteiro centro máis destacado, o canario Juan del Pino, que marchou ao Sabadell. Pahiño chegou ao club vigués xunto a outros dous mozos procedentes tamén de equipos modestos vigueses: Aretio, que tería un relevante papel no equipo durante os seguintes anos, e o ourensán Tito.

O seu primeiro partido oficial co Celta disputouno na Primeira División, na primeira xornada da tempada 1943/44 ante o Atlético Aviación, e a pesar da boa actuación de Pahiño, o seu equipo caeu goleado de xeito estrepitoso por 7-0. Formou naquel encontro xunto aos dianteiros Ardèvol, Foro, Mundo e Alberich. Perdeu e recuperou a titularidade un par de veces ao longo da tempada, que pechou con números discretos, e non marcou o seu primeiro gol ata a xornada 17, cando marcou en Atotxa o gol do empate (1-1) contra a Real Sociedad, cuxa portería defendía Román Galarraga. Con todo, amosou xa a súa faciana como gran goleador na parte final da campaña, anotando 7 goles nos últimos seis partidos (dous de liga e catro da Copa do Rei), pero foi insuficiente para salvar o equipo do descenso. Durante ese partido chegou a xogar durante uns 50 minutos co peroné roto, o que non impediu que marcase un dos goles nesas condicións.

No verán de 1947 exixiu un mellor salario, pois considerábase mal pagado a pesar de ser unha das estrelas do equipo. Negouse a firmar a ficha ata recibir unha mellora e o club declarouno en rebeldía e afastouno do equipo, tendo que adestrarse pola súa conta na praia de Samil. En setembro o Celta publicou un comunicado no que lle daba un ultimato de tres días ao xogador para asinar a ficha; en caso contrario segundo a nota, prescindiría para sempre dos seus servizos.

Despois de acadar un acordo, Pahiño disputou co Celta a tempada 1947/48, na que obtivo os seus mellores números en Vigo, converténdose no primeiro e único xogador da historia do Celta en proclamarse máximo goleador do campionato de Primeira División. Fíxoo con 21 tantos, un máis que Peralta e dous máis que Panizo, Vidal e César. Os goles de Pahiño, secundado polas boas cifras dos seus compañeiros Hermidita e Retamar, levaron o Celta de Ricardo Zamora a ser o terceiro conxunto máis goleador da liga e a pechar o campionato na cuarta posición, o mellor resultado da súa historia.

A boa xeira do equipo prolongouse na Copa do Xeneralísimo. Pahiño marcou nos oitavos de final contra o Racing de Ferrol e fíxolle un triplete ao Atlético de Madrid na ida dos cuartos de final, nun partido que rematou 5-5. Tras gañar o partido de volta en Balaídos, o club vigués enfrontouse en semifinais ao Espanyol e o dianteiro vigués marcou un gol no partido de ida e outro no de volta, acabando ambos encontros con empate. Marcou tamén no partido de desempate que se disputou en Chamartín e dado que o resultado foi un novo empate, xogouse un cuarto partido tres días despois no mesmo estadio. Rematados os 90 minutos, o marcador sinalaba un 0-0, polo que se disputou unha prórroga na que o coruñés Veloy adiantou ao equipo catalán. Con todo, case a continuación apareceu Pahiño para marcar dous goles e meter o Celta na primeira final de Copa da súa historia.

A final disputouse tamén en Chamartín cun Celta exhausto pola acumulación de partidos.

### Real Madrid 
Uns días despois da final de Copa, viaxou a Madrid xunto ao seu compañeiro Miguel Muñoz, asinando ambos como novos xogadores do Real Madrid. Pahiño xa xogara anteriormente un par de amigables coa camiseta vermella e branca, en encontros de homenaxe a Germán e Aparicio. Sumou ademais outros sete goles na Copa do Xeneralísimo, catro deles contra o seu anterior club, o Celta de Vigo, ao que lle marcou un total de sete goles esa campaña.

A 1952/53 foi a derradeira tempada de Pahiño no Real Madrid e volveu ser o máximo goleador do equipo, feito que repetiu en cada unha das súas cinco campañas no club, a pesar de compartir vestiario con grandes dianteiros como Molowny, Barinaga, Narro, Olsen ou Joseíto.

No verán de 1955, trala marcha de Toba, sentou no banco o célebre Rodrigo. Ás súas ordes, o Deportivo conquistou o primeiro Trofeo Teresa Herrera da súa historia grazas a dous goles de Pahiño fronte ao Athletic Club de Daučík (2-1), e outros dous goles do dianteiro vigués déronlle ao club galego a súa única vitoria contra o Real Madrid no vello estadio de Chamartín (1-2). Con todo, o Deportivo sufriu un par de goleadas mediada a tempada e Rodrigo presentou a súa dimisión. 

Pahiño fíxose entón cargo do equipo como xogador-adestrador, posición que ocupou durante tres xornadas: unha derrota por goleada contra o Barcelona en Les Corts (7-0), outra derrota fronte ao Alavés en Mendizorrotza (4-2) e un empate a un gol co Valladolid en Riazor. As tensións internas no vestiario e os seus problemas con varios xogadores, sobre todo con Lechuga, fixeron que dende a xornada 22 ata o final da tempada adestrase o equipo o seu compañeiro Zubieta. Pouco despois o club apartou a Pahiño do equipo, alegando un mal comportamento do dianteiro e un illamento respecto aos seus compañeiros, o que deu lugar a declaracións cruzadas na prensa entre Pahiño e o presidente José Iglesias Varela. De calquera xeito, Pahiño non volveu vestir a camiseta do Deportivo, recibindo a carta de liberdade o 17 de abril de 1956. Pechou o seu paso polo club coruñés cun total de 49 goles en 78 partidos oficiais.

### Granada 
Menos dun mes despois da súa saída do Deportivo, volveu vestir a camiseta do Celta de Vigo nun partido de homenaxe a Gaitos contra o Botafogo de Garrincha. En xuño de 1956 a prensa publicou a súa fichaxe pola Real Sociedad, pero foi o Granada quen asinou o xogador a finais de xullo. No club andaluz coincidiu con destacados xogadores como Ricardo Suárez, Gilberto Navarro, Vidal, Igoa ou Ben Barek e tivo como adestradores aos galegos Álvaro Pérez e Pasarín. Disputou 15 partidos e contribuíu con oito goles a que o equipo se proclamase campión de Segunda e conseguise o ascenso a Primeira. O 21 de abril de 1957 disputou o seu derradeiro partido como profesional, contra o Betis, sendo expulsado na primeira metade por atacar ao bético Felipe cando este non tiña o balón.

### Selección española 
A pesar dos seus números como goleador, que o levaron a ser na súa época o segundo máximo goleador na historia da Primeira División, apenas contou con oportunidades na selección española, por mor das súas ideas políticas de esquerda no contexto da ditadura franquista. Debutou como internacional o 20 de xuño de 1948, nun partido amigable ante Suíza no Hardturm-Stadion de Zürich. Da man do adestrador Guillermo Eizaguirre, saíu como titular formando dianteira xunto a Epi, Miguel Muñoz, Igoa e Gaínza, e tardou só sete minutos en marcar o seu primeiro gol internacional. Case a continuación deulle unha asistencia a Igoa para facer o segundo. Con todo, no descanso dese partido comezaron os seus problemas coa Federación Española, cando o delegado nacional desta, o tenente coronel franquista Gómez-Zamalloa, tamén galego, baixou ao vestiario para arengar aos xogadores, aos que lles pediu "collóns e españolía". Pahiño realizou entón un xesto sarcástico, do que tomou nota o militar.

Aínda que xogou un segundo partido en 1949, a súa fama de esquerdista afastouno da selección durante os seguintes anos e impediulle ir ás Copas do Mundo de 1950 e 1954, ao tempo que perforaba as porterías da Primeira División ata o punto de proclamarse máximo goleador do campionato por segunda vez.

## Estilo de xogo 
Futbolista ambidextro, posuía un potente disparo con ambas pernas e destacaba tamén polos seus remates de cabeza.

## Legado e recoñecementos 
Considerado como un dos mellores futbolistas galegos de todos os tempos, foi o primeiro e único xogador da historia do Celta de Vigo en proclamarse máximo goleador da Primeira División, así como o primeiro galego en logralo. Con 212 goles na Primeira División, no momento da súa retirada era o máximo goleador histórico da competición, só por detrás de Zarra, ao que se enfrontou en numerosas ocasións. Na actualidade ocupa o 10º posto na táboa de máximos artilleiros de Primeira. Foi un ídolo tanto para a afección do Celta como para a do Deportivo e é o xogador que máis goles marcou nos derbis entre ambos rivais na Primeira División (7).

Pasou á historia como o "futbolista vermello", polas súas ideas de esquerda que lle impediron xogar de xeito habitual coa selección española, a pesar de ser un dos mellores futbolistas do país. e especialmente á literatura de autores rusos como Lev Tolstoi ou Fiódor Dostoievski, así como de Ernest Hemingway ou Ramón Cabanillas.

## Vida privada 
Casou con Inés Goberna, natural de Alcabre, e tras deixar o fútbol viviu en Pasaia (Donostia), onde foi armador de barcos pesqueiros co seu sogro. Foi pai de Nacho Fernández Goberna, cantante e compositor no grupo La dama se Esconde, e Patricia Fernández Goberna, cantante do grupo Trigo Limpio, que representou España no Festival de Eurovisión no ano 1980. Foi cuñado do tamén futbolista Eduardo Goberna, irmán da súa muller, co que coincidiu no Deportivo da Coruña.

## Palmarés 
;Granada
* **Segunda División (1):** 1956/57.
;Individual
* **Trofeo Pichichi (2):** 1947/48, 1951/52.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador coa selección española .