Lista de moedas do franco suízo

[miniatura|394x394px|Moedas do [franco suízo en circulación.]]
As **moedas do franco suízo** son as emitidas a nome da Confederación Helvética, de curso legal neste país desde 1850 e en Liechtenstein a partir de 1924, coa unidade e os múltiplos expresados en francos suízos e os divisores en *rappen* ou céntimos.

Debido á estabilidade política e monetaria da Confederación Helvética, os deseños das moedas do franco suízo non sufriron grandes cambios desde a súa introdución, á parte das modificacións nas aliaxes provocadas pola escaseza ocasionada pola primeira e a segunda guerras mundiais, así como polo aumento do prezo dos metais utilizados na súa composición.

As moedas do franco suízo teñen a particularidade de ser neutras con respecto ás catro linguas oficiais do país, xa que o nome do país está expresado en latín —CONFOEDERATIO HELVETICA— e o valor facial indícase coa abreviatura "Fr.", válida para *franc* en francés e en romanche, para *franken* en alemán e para *franco* en italiano, en tanto que as moedas divisionarias amosan unicamente a cantidade, sen alusión á unidade.

O código ISO 4217 é CHF, baseado na denominación do país en latín (CH) e na inicial do nome da moeda (F), común ás catro linguas.

Actualmente, todas as moedas están cuñadas na Casa da Moeda de Suíza (*Swissmint*), en Berna, aínda que a produción dos discos sobre os que se cuñan as moedas se subcontrata a outras empresas desde 1968. A cantidade de exemplares que compón cada tiraxe decídea o Departamento Federal de Finanzas, de acordo co Banco Nacional Suízo.

## Historia 
### Antes do Estado Federal 
[miniatura|Moeda de 16 francos da [República Helvética (1800).]]
Antes da creación do Estado federal en 1848 e coa única excepción da República Helvética (1798-1803), o dereito da cuñaxe de moeda estaba nas mans dos diversos cantóns, semicantóns e, nalgunhas ocasións, bispados. Ademais, as moedas estranxeiras representaban arredor do 80 % da masa monetaria en circulación. Calcúlase que ata ese momento se utilizaban en Suíza 860 tipos diferentes de moedas, o que dificultaba considerablemente o comercio internacional e mesmo o internacional.

### Primeira época do franco suízo 
O nacemento do franco suízo remóntase ao 7 de maio de 1850, data en que unha lei federal estableceu os detalles da primeira emisión. Por razóns prácticas e logo de numerosas discusións, creouse cun valor á par con respecto ao franco francés da época (*franc germinal*). O tipo de troco oficial coas moedas cantonais do concordato intercantonal era dun franco suízo por cada sete dos antigos *batzen*.
[miniatura|360x360px|Primeira serie de moedas da [Suíza|Confederación Suíza.]]
As primeiras moedas foron cuñadas na *Monnaie de Paris* e na Casa da Moeda Real de Bélxica, en Bruxelas, antes de que a antiga ceca cantonal de Berna, convertida xa en Casa da Moeda de Suíza, puido comezar o seu labor en 1857.

Entre 1856 e 1864, cando o valor relativo da prata con respecto ao do ouro aumentou substancialmente logo da descuberta de novas veas de ouro en Suíza, cuñáronse as moedas dun franco e de dous francos cunha aliaxe que baixou de 900 ‰ a 800 ‰, e non se emitiron moedas de ½ franco.

A primeira guerra mundial provocou a fin gradual da Unión Monetaria Latina, e desde o 1 de xaneiro de 1927 só se admitiron en Suíza os pagamentos na súa moeda nacional.

As dúas guerras mundiais provocaron escaseza dos metais estratéxicos, o que levou ao abandono temporal do uso de determinados metais e liaxes na cuñaxe. Por exemplo, en 1918 e en 1919, a aliaxe habitual das moedas de cinco e de dez *rappen* foi substituída polo latón, e entre 1942 e 1946 as moedas de un e de dous *rappen* foron cuñadas en discos de cinc.

As moedas de ouro foron retiradas *de facto* da circulación o 26 de setembro de 1936, cando se desvalorizou o franco suízo. Ao resultar o valor do metal superior ao seu valor facial, estas moedas foron acaparadas axiña pola poboación.

A inflación e o aumento do prezo dos metais tamén tiveron repercusión nas aliaxes utilizadas na cuñaxe. Pola súa banda, as moedas de prata comezaron a desaparecer da circulación en 1967, xa que o prezo da prata aumentou considerablemente e resultaba máis rendible fundir as moedas e vender o metal do que estaban fabricadas. A partir de 1968 pasaron a cuñarse en cuproníquel, aínda que a de cinco francos mantivo a súa emisión en prata en 1969. 

## Moedas retiradas da circulation 
### Moedas de ouro 
En ouro cuñáronse moedas de 10, 20 e 100 francos.

### 5 francos 
### 2 francos 
### 1 franco 
### ½ franco 
### 20 *rappen* 
### 10 *rappen* 
### 5 *rappen* 
### 2 *rappen* 
### 1 rappen 
## Moedas cuñadas que non entraron en circulación 
Na década de 1950, Suíza retomou a cuñaxe de moedas de ouro, en principio destinadas á súa posta en circulación. No entanto, por razóns de política monetaria e logo da suba do prezo do ouro, nunca chegaron a distribuírse para o seu uso e pasaron a formar parte das reservas de ouro do banco nacional.]]
A partir de 1936, a Casa da Moeda de Suíza (*Swissmint*) comezou a emitir moedas conmemorativas, de diferentes valores faciais, en conmemoración de acontecementos históricos salientables ou na honra de persoeiros sobranceiros. Aínda que estas moedas se poden utilizar consonte a lei para as transaccións económicas habituais, isto non sucede realmente, xa que están concibidas para o coleccionismo ou para o investimento, con tiraxes normalmente baixas e en ocasións en metais nobres. Habitualmente, o seu prezo de mercado supera amplamente o seu valor facial.

As moedas conmemorativas teñen características propias en función do seu valor facial: algunhas son de metais nobres, algunhas bimetálicas... Os beneficios da súa comercialización permiten á Confederación Suíza apoiar diversos proxectos culturais do país.

O Departamento Federal de Finanzas, co acordo do Banco Nacional Suízo, é o órgano responsable de determinar a emisión das moedas circulantes, mais as emisións conmemorativas e de colección son responsabilidade única da *Swissmint*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Franco suízo
* Moedas conmemorativas de Suíza
* Billetes do franco suízo
* Casa da Moeda de Suíza
* Vreneli
* Tálero de tiro

### Ligazóns externas 
* Catálogo das moedas da Confederación Suíza