Moeda de 6 peniques británicos

A **moeda** **de 6 peniques británicos** foi unha moeda co valor de 1/40 da libra esterlina ou medio xilin. Cuñouse por primeira vez en 1551, durante o reinado de Eduardo VI (1543-1553), e mantívose en produción, con interrupcións, ata década de 1970. A moeda cuñouse en prata desde a súa introdución ata 1947, cando pasou a producirse en cuproníquel.

Antes da decimalización do sistema monetario en 1971, a libra esterlina utilizaba o sistema monetario carolinxio, no que a unidade meirande era a libra, divisible en 20 xilins, cada un cun valor de 12 peniques, é dicir, o valor de dúas moedas de 6 peniques. Logo da decimalización, esta moeda deixou de cuñarse, aínda que seguiu en circulación ata 1980, cun valor equivalente a 2½ novos peniques.

En 2016, a *Royal Mint* de Londres comezou a emitir novamente a moeda de 6 peniques decimais, unicamente con carácter conmemorativo e para o coleccionismo. Estas moedas producíronse anualmente desde entón, cuñadas en prata esterlina.

## Historia 
[miniatura|esquerda|6 peniques de [Eduardo VI de Inglaterra|Eduardo VI, cuñada en Londres en 1551.|259x259px]]

As primeiras moedas de seis peniques cuñáronse en 1551, durante o reinado de Eduardo VI (1543-1553) de Inglaterra. Xurdiron como resultado da desvalorización das moedas de prata na década de 1540, en particular do testón de prata, cuxo valor caera daquela desde os 12 aos 6 peniques, por mor da perda da pureza da prata coa que se cuñaba, durante o reinado de Henrique VIII (1509-1547). É probable que o testón desvalorizado resultase de utilidade nas transaccións cotiás, polo que se decidiu introducir unha nova moeda dotada formalmente co valor nominal de 6 peniques.
[miniatura|127x127px|[Anverso dos 6 peniques de Ana (1703), coa palabra VIGO, en lembranza da Batalla de Rande.]]
A moeda de 6 peniques cuñouse durante o reinado de todos os monarcas británicos posteriores a Eduardo VI, así como durante a *Commonwealth*, cunha gran cantidade de variacións e de alteracións ao longo dos anos. Durante o reinado de Xurxo II (1727-1760), o gravador xefe da Casa da Moeda de Londres, John Sigismund Tanner, foi o encargado de deseñar e gravar varias emisións desta moeda, e é probable que esta sexa a orixe do alcume *tanner*, co que se coñeceu popularmente a peza de 6 peniques ata a decimalización. Outra hipótese alternativa é que o alcume derive da palabra anglo-romaní *tawno*, co significado de «cousa pequena». As novas moedas de prata debían ter daquela unha pureza de 925 milésimas e debíanse cuñar a razón de 66 xilins por libra de peso. Xa que logo, os seis peniques terían que ter un peso oficial de 1/11 onzas troy, o que equivale a 43,636 grans ou 2,828 gramos.

A ceca londiniense degradou a moeda de prata en 1920, pasando do 92,5 % ao 50 % de pureza. Ese ano cuñáronse moedas de 6 peniques en ambas as aliaxes. Esta rebaixa levouse a cabo debido ao aumento do prezo da prata en todo o mundo e seguiu a tendencia global de eliminación ou redución da pureza da prata na moeda. A cuñaxe de moedas de prata da libra esterlina cesou por completo en 1946 por razóns similares, agravadas polos custos da segunda guerra mundial. No canto dese metal optouse por continuar a cuñaxe cunha aliaxe denominada cuproníquel, composta unicamente por cobre e níquel.

A partir das propostas do parlamentario John Wrottesley na década de 1820, realizáranse xa varios intentos de decimalizar a libra esterlina durante o século e medio seguinte. Estes intentos non deron resultado significativo ningún ata a década de 1960, cando se fixo urxente a necesidade dunha moeda máis acaída para os cálculos monetarios sinxelos. A decisión de decimalizar o sistema monetario anunciouse en 1966, e a libra pasou a dividirse en 100 peniques, no canto de 240. A decimalización fixouse para o 15 de febreiro de 1971 e introduciuse toda unha serie de moedas novas. As moedas de 6 peniques seguiron a ser de curso legal, cun valor equivalente a 2½ os novo peniques decimais, ata o 30 de xuño de 1980.

### Emisión decimal, a partir de 2016 
En 2016, a Casa da Monda Real comezou a cuñar moedas de seis peniques decimais de prata esterlina que, malia estaren dotadas formalmente de curso legal, están destinadas a ser moedas conmemorativas e dirixidas ao coleccionismo, que se poñen á venda anualmente na tempada de Nadal.

Estas moedas son máis pesadas que as de seis peniques anteriores a 1970 (3,35 gramos no canto de 2,83 gramos). Levan nos seus anversos os bustos reais de Isabel II (deseñado por Jody Clark) ou de Carlos III (deseñado por Martin Jennings), en función do ano de emisión, e nos seus reversos diversos deseños específicos creados por artistas como John Bergdahl ou Quentin Peacock.

## Deseños e produción 
[miniatura|6 peniques de [Isabel I de Castela|Isabel I, coa data 1593 no reverso.|284x284px]]
As moedas de 6 peniques cuñadas durante o reinado de Eduardo VI presentan un retrato do rei no anverso, cunha rosa característica da Casa de Tudor á esquerda e o sinal do valor facial VI á dereita. Arredor do retrato aparece a inscrición EDWARD VI D G AGL FRA Z HIB REX, ou similar, que significa «Eduardo VI, pola graza de Deus, rei de Inglaterra, Francia e Irlanda». Todas as moedas de 6 peniques cuñadas baixo os reis e as raíñas posteriores levan unha inscrición similar no anverso que identifica o monarca —ou o *Lord Protector* durante a *Commonwealth*—, co retrato alternando normalmente entre a orientación cara á esquerda e cara á dereita, ou viceversa, entre os distintos monarcas. O reverso adoita presentar o escudo de armas real de Inglaterra, rodeado pola inscrición POSVI DEVM ADIVTORE MEVM, ou unha variante, que significa «Fixen de Deus o meu auxiliador».|243x243px]]
A partir de Isabel (1558-1603), as moedas amosan o ano da súa cuñaxe estampado no reverso. De xeito pouco habitual, as moedas de 6 peniques cuñadas en 1561 e en 1562 foron producidas a máquina, no canto de cuñarse á man coa axuda dun martelo, grazas á prensa do francés Eloy Mestrelle, a quen a raíña lle concedera a autoridade para a cuñaxe de moeda. Malia seren de maior calidade que as moedas cuñadas á man, as pezas elaboradas por Mestrelle eran máis caras de producir, polo que en 1572 se deixou de cuñar moeda a máquina. As moedas ficaron en circulación durante máis de cen anos, pero cumpriu esperar ata o reinado de Carlos II (1660-1685) para que se volvesen cuñar moedas de 6 peniques da libra esterlina. As moedas cuñadas despois do período Tudor xa non levan a rosa de Tudor no anverso.
[miniatura|6 peniques de [Carlos I de Inglaterra|Carlos I.|246x246px]]
As primeiras moedas de 6 peniques de Xacobe I (1603-1625) presentan a inscrición alternativa no reverso EXVRGAT DEVS DISSIPENTVR INIMICI, que significa «Que Deus se levante e os seus inimigos se dispersen», e que a partir de 1604 pasou a ser QVAE DEVS CONIVNXIT NEMO SEPARET, co significado de «O que Deus uniu, que ningún home o separe».
[miniatura|321x321px|6 peniques da *Commonwealth* ([1649-1660).]]
Durante o comezo do protectorado de Oliver Cromwell non se cuñou ningún retrato no anverso, senón que se utilizou un escudo cunha coroa de loureiro no que figuraba a cruz de San Xurxo, rodeado pola inscrición THE COMMONWEALTH OF ENGLAND («A Mancomunidade de Inglaterra»). O reverso amosa combinadas as armas de Inglaterra e Irlanda, rodeadas pola inscrición GOD WITH VS.[miniatura|6 peniques de [Xurxo III do Reino Unido|Xurxo III (1787).|261x261px]]Coa excepción duns poucos exemplos temperáns, as moedas de 6 peniques de Carlos II (1660-1685) seguiron cuñándose a máquina e mantiveron a práctica habitual de incluír un retrato do monarca no anverso, neste caso creado polo artista John Roettiers, en tanto que o reverso presentaba un novo deseño consistente en catro escudos dispostos en forma de cruz, coa inscrición que detalla o tratamento protocolario do monarca dividida a ambos os lados da moeda. Con pequenos cambios, como o dispositivo no centro dos escudos e os deseños entre eles, este deseño básico seguiu cuñándose durante o reinado de Xurxo III (1760-1801), cun anverso deseñado por Lewis Pingo.

As moedas cuñadas por Xurxo III logo da gran reformulación monetaria de 1816 levan un novo retrato real no anverso, obra de Benedetto Pistrucci, e un escudo de armas real no reverso, creado por Thomas Wyon, o Novo, rodeado pola Xarreteira, que leva o lema HONI SOIT QUI MAL Y PENSE, escrito en francés medio, co significado de «Avergoñado sexa quen pense mal diso». As moedas de seis peniques de Xurxo IV (1820-1830) son similares ás do seu predecesor, aínda que nalgunhas emisións se outou por un novo reverso deseñado por Jean Baptiste Merlen, no que a Xarreteira que rodeaba o escudo se substitúe por emblemas florais que representan a Inglaterra, a Escocia e a Irlanda, coa inscrición ANNO seguida do ano de cuñaxe no exergo.
[miniatura|6 peniques de [Vitoria (1887).|307x307px]]
As moedas de 6 peniques cuñadas a nome de Guillerme IV (1830-1837) teñen no anverso un retrato real creado por William Wyon e un reverso máis sinxelo, novamente deseñado por Merlen, composto polas palabras SIX PENCE no centro, cunha coroa arriba, a data abaixo e unha coroa de flores arredor. Coa excepción dunha efémera emisión de 1887, as series de 6 peniques de Vitoria (1837-1901) e de Eduardo VII (1901-1910) comparten este reverso. O reverso da devandita emisión de 1887 é practicamente igual ao das moedas de Xurxo III posteriores a 1816. Este reverso era o mesmo que o do medio soberano de ouro e, dado que ambas as moedas eran de tamaño similar, xurdiu o problema de que a xente facía pasar as moedas de 6 peniques como se fosen medios soberanos, só con douralas. O Goberno acordou daquela retirar a moeda da circulación en novembro de 1887 e cambiar o reverso.
[miniatura|263x263px|6 peniques de [Xurxo V do Reino Unido|Xurxo V (1928).]]
O reverso das moedas de 6 peniques emitidas a nome de Xurxo V (1910-1936) cuñadas antes de 1926 presenta un deseño alternativo composto por unha coroa real cun león enriba, obra de George William de Saulles, en tanto que as cuñadas despois de 1926 presentan un deseño de seis poliñas de carballo separadas por seis landras, creado por George Kruger Gray.]]
As moedas de 6 peniques de Xurxo VI (1936-1952), co averso real tamén creado por Paget, presentan dous reversos diferentes, ambos cun monograma real coroado. As moedas cuñadas antes de 1949 presentan unha tipografía máis angular que as cuñadas posteriormente. Estas últimas non levan a abreviatura IND IMP, xa que o rei xa non era emperador da India.

En Gran Bretaña, houbo tamén unha coñecida tradición segundo a cal a noiva debe levar «algo vello, algo novo, algo prestado, algo azul e unha moeda de 6 peniques de prata no zapato». A moeda de 6 peniques de prata no zapato da noiva é un xesto tradicional nos casamentos para atraer a boa sorte. Por costume, é o pai da noiva quen coloca a moeda, como símbolo dos seus desexos de prosperidade, amor e felicidade para o novo matrimonio.

A palabra de xerga *bender* para se referir a un moeda de 6 peniques xurdiu cando a moeda tiña un alto contido en prata e se podía dobrar doadamente, á veces de xeito deliberado para crear unha proba de amor. A páxina web da *Royal Mint* explica que a expresión *going on a bender* ("meterse nunha troula") deriva deste significado, cando se podía beber todo o día nas tabernas por seis peniques.

Na obra *O soño dunha noite de San Xoán*, de Shakespeare (acto IV, escena II), o lector é coñecedor de que, pola súa ausencia, Bottom o tecedor renunciará a seis peniques ao día de por vida de mans de Teseo, duque de Atenas.

En *David Copperfield*, Charles Dickens describe como o seu protagonista negociou cun carreteiro para que levase o seu baúl a unha oficina de dilixencias en Londres: «Díxenlle cal era o meu, que estaba ao final desa rúa, e que quería que o levase á oficina de dilixencias de Dover por seis peniques», ao que el respondeu: «Trato feito por un penique!».
[miniatura|330x330px|[Portada do libro ilustrado de Randolph Caldecott *Sing a Song for Sixpence* (1880).]]
A moeda de seis peniques tamén aparece noutras obras da cultura popular e na literatura británicas. Aparece no título da novela de 1919 do escritor William Somerset Maugham *The Moon and Sixpence* («A lúa e seis peniques»), e aparece tanto no título como na trama da novela de Michael Paraskos *In Search of Sixpence* («Na procura de seis peniques»). A moeda de 6 peniques aparece tamén na canción infantil inglesa *Sing a Song of Sixpence* («Canta unha canción de seis peniques»), publicada en Londres en 1744.*Half a Sixpence* («A metade de seis peniques») é o título do musical do West End de 1963 e da posterior versión cinematográfica musical de 1967 da novela *Kipps*, de H. G. Wells.

«I've Got Sixpence» é unha canción que data polo menos de 1810. En 1941 publicouse unha versión elaborada, con letra e música de Elton Box e Desmond Cox. O cantante conta a historia de como gasta dous peniques por estrofa ata que non lle queda nin un penique para enviar á súa esposa.

Algúns guitarristas prefiren a rixidez dunha moeda á flexibilidade dunha puga de plástico máis tradicional; entre eles están Brian May, de *Queen*, e Ian Bairnson, de *The Alan Parsons Project*. May chegou mesmo a encargarlle á *Royal Mint* a cuñaxe de moedas do tamaño de seis peniques coa súa propia efixie, que utilizaba, regalaba e vendía como a súa puga característica.

A editora Penguin Books vendeu inicialmente libros na década de 1930 polo prezo popular de seis peniques.

## Tiraxes anuais 
Achéganse na seguinte listaxe as tiraxes anuais coñecidas desta moeda, incluídas tanto as emisións para a súa circulación regular como as destinadas ao coleccionismo, cuñadas con acabamento especial.

### Xurxo III 
* 1817: 10,921 .680
* 1818: 4 .284 .720
* 1819: 4 .712 .400
* 1820: 1 .488 .960

### Xurxo IV 
* 1821: 863 .280
* 1824: 633 .600
* 1825: 483 .120
* 1826: 689 .040 (1º busto)
* 1826: 689 .040 (2º busto)
* 1827: 166 .320
* 1828: 15 .840
* 1829: 403 .920

### Guillerme IV 
* 1831: 1 .340 .195
* 1834: 5 .892 .480
* 1835: 1 .555 .320
* 1836: 1 .987 .920
* 1837: 506 .880
### Vitoria 
* 1838: 1.607.760
* 1839: 3.310.560
* 1840: 2.098.800
* 1841: 1.386.000
* 1842: 601.920
* 1843: 3.160.080
* 1844: 3.160.080
* 1845: 3.714.480
* 1846: 4.268.880
* 1848: 586.080
* 1850: 489.960
* 1851: 2.288.107
* 1852: 904.587
* 1853: 3.837.930
* 1854: 840.116
* 1855: 1.129.084
* 1856: 2.779.920
* 1857: 2.233.440
* 1858: 1.932.480
* 1859: 4.688.640
* 1860: 1.100.880
* 1862: 990.000
* 1863: 491.040
* 1864: 4.253.040
* 1865: 1.631.520
* 1866: 5.140.080
* 1867: 1.362.240
* 1868: 1.069.200
* 1869: 388.080
* 1870: 479.613
* 1871: 3.662.684
* 1872: 3.382.049
* 1873: 4.594.733
* 1874: 4.225.726
* 1875: 3.256.646
* 1876: 941.435
* 1877: 4.066.486
* 1878: 2.624.525
* 1879: 3.326.313
* 1880: 3.892.051
* 1881: 6.239.447
* 1882: 759.809
* 1883: 4.986.558
* 1884: 3.422.565
* 1885: 4.652.771
* 1886: 2.728.249
* 1887: 3.675.607
* 1888: 4.197.698
* 1889: 8.738.928
* 1890: 9.386.955
* 1891: 7.022.734
* 1892: 6.245.746
* 1893: 7.351.000
* 1894: 3.467.704
* 1895: 7.024.631
* 1896: 6.651.699
* 1897: 5.031.498
* 1898: 5.914.100
* 1899: 7.996.804
* 1900: 8.984.354
* 1901: 5.108.757

### Eduardo VII 
* 1902: 6.372.501
* 1903: 5.410.096
* 1904: 4.487.098
* 1905: 4.235.556
* 1906: 7.641.146
* 1907: 8.733.673
* 1908: 6.739.491
* 1909: 6.584.107
* 1910: 12.490.724

### Xurxo V 
* 1911: 9.161.317
* 1912: 10.984.129
* 1913: 7.499.833
* 1914: 22.714.602
* 1915: 15.694.597
* 1916: 22.207.178
* 1917: 7.725.475
* 1918: 27.558.743
* 1919: 13.375.447
* 1920: 14.136.287
* 1921: 30.339.741
* 1922: 16.878.896
* 1923: 6.382.793
* 1924: 17.444.218
* 1925: 12.720.558
* 1926: 21.809.621
* 1927: 68.939.873
* 1928: 23.123.384
* 1929: 28.319.326
* 1930: 16.990.289
* 1931: 16.873.268
* 1932: 9.406.117
* 1933: 22.185.083
* 1934: 9.304.009
* 1935: 13.995.621
* 1936: 24.380.171

### Xurxo VI 
* 1937: 22.328.926
* 1938: 13.402.701
* 1939: 28.670.304
* 1940: 20.875.196
* 1941: 23.086.616
* 1942: 44.942.785
* 1943: 46.927.111
* 1944: 37.952.600
* 1945: 39.939.259
* 1946: 43.466.407
* 1947: 29.993.263
* 1948: 88.323.540
* 1949: 41.355.515
* 1950: 32.759.468
* 1951: 40.419.491
* 1952: 1.013.477

### EIsabel II 
* 1953: 70.363.876
* 1954: 105.241.150
* 1955: 109.929.554
* 1956: 109.841.555
* 1957: 150.654.290
* 1958: 123.518.527
* 1959: 93.089.441
* 1960: 103.288.346
* 1961: 115.052.017
* 1962: 178.359.637
* 1963: 112.964.000
* 1964: 152.336.000
* 1965: 129.644.000
* 1966: 175.696.000
* 1967: 240.788.000
* 1970: 750.476

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Challis, C. E. (1992). *A New History of the Royal Mint*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-24026-0
* Craig, J. (2010) [1953]. *The Mint. a History of the London Mint from A.D. 287 to 1948*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-17077-2
* Josset, C. R. (1962). *Money in Britain. A history of the currencies of the British Isles*. Frederick Warne and Co., Londres.
* Linecar, H. W. A. (1977). *British Coin Designs and Designers*. G. Bell & Sons, Londres. ISBN 978-0-7135-1931-0
* Lobel, R. (1999) [1995]. ''Coincraft's Standard Catalogue English & UK Coins 1066 to Date* (5ª ed.). Sandard Catalogue Publishers, Londres. ISBN 978-0-9526228-8-8
* Seaby, P. (1985). *The Story of British Coinage*. B. A. Seaby, Londres. ISBN 978-0-900652-74-5
* Spink (2016). *Coins of England and the United Kingdom* (52ª ed.). Spink, Londres. ISBN 978-1-907427-98-5
* Spink (2022). *Coins of England and the United Kingdom, Decimal Issues* (9ª ed.). Spink, Londres. ISBN 978-1-912667-93-2

### Outros artigos 
* Libra esterlina
* Moeda de 6 peniques neozelandeses
* *A lúa e seis peniques''

### Ligazóns externas 
* Coins of England and Great Britain: Sixpence
* Pictures of Coins of the UK: Sixpence
* Sixpence: Coin Type