Gran Premio do Canadá

O **Gran Premio do Canadá** (en francés: *Grand Prix du Canada*) é unha carreira válida para o campionato mundial de automobilismo de Fórmula 1, que se disputa anualmente no Canadá desde 1961. Forma parte do Campionato Mundial de Fórmula 1 desde 1967, ese ano disputouse no Circuíto de Mosport Park, ata 1977 disputouse nos circuítos de Mosport Park e Mont-Tremblant, Quebec. Logo de , as preocupacións de seguridade levaron ao Gran Premio a trasladarse definitivamente a Mosport. En , logo de problemas de seguridade similares con Mosport, o Gran Premio do Canadá trasladouse á súa actual sede na Île Notre-Dáme en Montreal. A partir de 1978, dispútase regularmente nun circuíto urbano en Montreal. Numerosas edicións ata 2001 tiveron á Fórmula Atlantic como carreira de apoio.

En 2005, o Gran Premio do Canadá foi o máis visto dos GP de Fórmula Un no mundo. A carreira tamén foi o terceiro evento deportivo máis visto en todo o mundo, detrás do primeiro lugar Super Bowl XXXIX e da Final da Liga de Campións.

Durante a sesión de cualificación en 2014, os organizadores do Gran Premio anunciaron que acordaran unha extensión de 10 anos para manter o Gran Premio do Canadá no circuíto Gilles Villeneuve ata .

## Historia 
### Orixes 
Os primeiros Grandes Premios do Canadá foi un dos eventos máis importantes do novo Canadian Sports Car Championship, unha serie creada xunto co Gran Premio do Canadá en Mosport Park cerca de Toronto en 1961. Mosport Park (que aínda ten a súa configuración de deseño orixinal) era un circuíto espectacular e desafiante que tiña unha chea de subidas e baixadas, o circuíto era popular entre os pilotos.

### Fórmula Un 
#### Parque Mosport e Mont-Tremblant 
A carreira disputouse como parte do campionato mundial de Fórmula Un por primeira vez en 1967, Mosport foi seleccionada como sede do evento. O circuíto de Ontario alternado co Circuíto Mont-Tremblant no Quebec, onde o Gran Premio do Canadá disputouse en  e . Mont-Tremblant, como Mosport, era un circuíto espectacular que tiña unha chea de cambios de rasante e era moi difícil. A primeira carreira do campionato disputouse entre as carreiras de Alemaña e Italia, foi gañado por Jack Brabham co seu compañeiro de equipo o neozelandés Denny Hulme completando un dobrete para Brabham.

A carreira de 1968 viu a mala sorte do neozelandés Chris Amon liderou desde o principio ata a falta de 17 voltas para o final da carreira cando a súa caixa de cambios rompeuse. o equipo McLaren terminou 1º e 2º cos compatriotas de Amon, Hulme e Bruce McLaren logrando os máximos honores. A carreira de 1969 en Mosport Parque viu o británico Jackie Stewart subir do 4º posto ao liderado, pero Jacky Ickx achegábase rapidamente, Stewart e Ickx loitaron ata a volta 33, cando dobraron ao piloto privado Al Pease por cuarta vez, Ickx intentou pasar a Stewart, e os dous coches chocaron. Stewart non puido continuar co seu Matra, pero Ickx mantivo o seu Brabham en marcha, e aferrouse á vantaxe ata a bandeira a cadros. Un Stewart anoxado queixouse ao seu xefe Ken Tyrrell sobre Pease, que se queixou aos organizadores. A continuación, o veterano de 48 anos de idade, Pease recibiu a bandeira negra de inhabilitación logo de completar menos da metade da cantidade de voltas que os líderes completaran dun xeito case vergonzoso no seu obsoleto Eagle-Climax, e converteuse no único piloto na historia da F1 en ser descualificada por ser demasiado lento. A carreira de 1970 viu a Ickx gañar de novo co seu compañeiro de equipo, o suízo Clay Regazzoni facendo un dobrete para Ferrari. Pero o circuíto de Mont-Tremblant foi posteriormente pechado por motivos de seguridade, os duros invernos afectaban gravemente á superficie da pista e dunha disputa coas autoridades locais en 1972. A alternancia da carreira detívose e Mosport continuou mantendo en exclusiva o Gran Premio do Canadá a partir de .

a carreira de 1971 viu Mosport Park inundado pola choiva, o evento principal atrasouse logo dun accidente fatal nunha carreira de apoio da Fórmula Ford e no momento en que comezou, estaba chovendo a cachón. Jackie Stewart conseguiu a vitoria facilmente nun Tyrrell por diante do sueco Ronnie Peterson nun Merch. En 1972 Mosport actualizouse con novas características de seguridade, e Stewart volveu gañar. A carreira de 1973 foi un evento moi interesante, do mesmo xeito que a carreira de 2 anos antes foi un evento empapado pola choiva. O mozo austríaco Niki Lauda nun BRM púxose por diante do Lotus de Peterson na volta 3, Lauda liderou ata a volta 20 cando entrou a cambiar pneumáticos, houbo unha considerable confusión logo de que François Cevert e Jody Scheckter chocaran na volta 33 logo do cal resultou unha chapuza saíu o coche de seguridade por primeira vez na historia da Fórmula 1, pero non puido recoller ao líder e permitiu aos de diante gañar case unha volta. Todo isto significou que o británico Jackie Oliver terminou no liderado, o americano Peter Revson segundo e o francés Jean-Pierre Beltoise 3º. Destes tres Revson tiña o coche máis competitivo polo que finalmente logrou o liderado e o mantivo todo o camiño ata a bandeira mentres que o compañeiro brasileiro de Peterson Emerson Fittipaldi atacou para tratar de recuperar o terreo perdido e superou a Oliver e Beltoise nas últimas voltas para quedar segundo. A confusión continuou durante horas logo do final, pero finalmente confirmouse que Revson era o vencedor, gañou grazas a un golpe de sorte cando saíu o coche de seguridade. A carreira de 1974 viu a vitoria de Fittipaldi, mentres que o seu rival no campionato Clay Regazzoni terminou segundo e Jody Scheckter estrelouse con forza logo dun fallo dos freos no seu Tyrrell. En  non houbo carreira, e na carreira de 1976 foi un onde o británico James Hunt descubriu que lle quitaran os seus 9 puntos de Brands Hatch, Hunt gañou o a carreira do Gran Premio do Canadá dese ano, pilotando furiosamente durante toda a carreira.

Na carreira de 1977 o francés-canadense Gilles Villeneuve fixo o seu debut con Ferrari. Pero as preocupacións sobre a seguridade polas fochancas de Mosport Park xurdiu cando o británico Ian Ashley tivo un accidente horrendo mentres coroaba unha subida chea de fochancas. O Hesketh de Ashley envorcou nas varandas Armco e entrou nunha torre de televisión. O inglés de orixe alemá resultou ferido grave e as operacións de rescate foron ineficientes e lentas. A falta de seguridade en Mosport foi subliñada cando Jochen Mass perdeu o control do seu McLaren e chocou contra un garda raíl. Jody Scheckter gañou esta carreira no seu Wolf, pero a seguridade no moi rápido e bacheado circuíto de Mosport non era o suficientemente boa para as necesidades da Fórmula Un, un novo circuíto construíuse en Montreal, chamado Circuit Île Notre-Dáme, onde disputouse a carreira por primeira vez en 1978 e onde se celebra desde entón.

#### Montreal 
O primeiro vencedor en Montreal foi o corredor canadense Gilles Villeneuve, nado no Quebec, pilotando un Ferrari. 1979 viu gañar ao australiano Alan Jones, que tamén gañou a carreira de 1980 e o campionato de pilotos dese ano. A carreira de 1980 tamén viu unha gran montoneira na saída, Jones intentou pasar a Piquet pero tocáronse, desencadeando un choque múltiple en cadea. Piquet volveu saír no seu coche de reserva pero o motor explotou e Piquet retirouse da carreira. A tempada do francés Jean-Pierre Jabouille chegou ao seu fin cando estrelou o seu Renault de fronte contra un muro de pneumáticos. Rompeu as pernas e tardou varios meses en recuperarse. En 1981 disputouse unha carreira empapada pola choiva, preto do final da carreira, Villeneuve demostrou a súa habilidade de control do coche cando o alerón dianteiro do seu Ferrari quedou torcido debido a un accidente e mantívose no 3º lugar co coche nesta condición. O francés Jacques Laffite logrou o que ía ser a súa última vitoria na F1, seguido polo británico John Watson e Villeneuve.

Villeneuve morreu en  na súa volta final de cualificación para o Gran Premio de Bélxica. Unhas poucas semanas logo da súa morte, o circuíto de Montreal foi rebautizado como Circuíto Gilles Villeneuve na súa honra. Gilles Villeneuve é ata agora o único gañador canadense do Gran Premio do Canadá de Fórmula Un. O Gran Premio do Canadá de 1982 foi un evento tráxico, á sombra da morte de Villeneuve un mes antes. O compañeiro de Villeneuve Didier Pironi quedou parado na parte dianteira da grella. En primeiro lugar, Raul Boesel golpeou con forza o vehículo parado, e logo o piloto de Osella, Riccardo Paletti estrelouse directamente contra a parte traseira do Ferrari de Pironi a máis de 180&nbsp;km/h. Pironi e o médico da F1 Sid Watkins acudiron en axuda de Paletti para tratar de extraelo do seu coche, que incendiouse. Logo dunha media hora, Paletti de 23 anos de idade, foi extraído e trasladado a un hospital próximo, onde morreu debido ás súas feridas. Jean-Pierre-Jarier retirouse do Gran Premio, tras esta noticia. Nelson Piquet gañou a carreira no seu Brabham. O Gran Premio do Canadá de 1982 tamén foi significativo polo feito de que a carreira trasladouse de outubro a xuño, e mantívose nesta data desde entón. En 1983 o francés René Arnoux gañou a súa primeira carreira como piloto de Ferrari, e ao ano seguinte volveu gañar Piquet nun Brabham con motor BMW. En 1985 viu un dobrete de Ferrari co italiano Michele Alboreto e o sueco Stefan Johansson logrando os máximos honores diante do francés Alain Prost, aínda que Lotus acadou a primeira fila da grella cando Elio de Angelis e Ayrton Senna comezaron 1º e 2º. A de 1986 foi unha carreira competitiva, o finés Keke Rosberg nun McLaren atacou na pista, capturou e logo pasou ao líder británico Nigel Mansell. Pero Rosberg, do mesmo xeito que os outros pilotos de cabeza, tivo problemas e así Mansell aproveitouse destes problemas e gañou a carreira. En 1987, a carreira non se celebrou debido á disputa de patrocinio entre dúas cervexeiras locais, Labatt e Molson. Durante o descanso  modificouse a pista, e a liña de saída moveuse á súa posición actual.

1988 viu o brasileiro Ayrton Senna logrou a vitoria no invencible McLaren MP4 / 4 co seu motor Honda turbo, e ao ano seguinte, case volveu gañar, pero o motor Honda do seu McLaren fallou e o belga Thierry Boutsen levouse a vitoria, que foi a primeira na súa carreira na F1. 1990, do mesmo xeito que o ano anterior, foi un evento marcado pola choiva, e viu unha serie de accidentes, Senna gañouno outra vez. 1991 viu un dramático final no que o Williams de Nigel Mansell fallou na última volta a só unhas poucas curvas da meta, Nelson Piquet levouse a súa 23ª vitoria na F1 e a última de Benetton. O austríaco Gerhard Berger gañou o evento de 1992, logo de que un Mansell dominante trompeara tras un choque co compañeiro de equipo de Berger, Senna. Alain Prost gañou a carreira de 1993. en resposta á traxedia de Imola, a carreira de 1994 viu como a curva de Droit du Casino moi rápida, converteuse nunha chicana. O alemán Michael Schumacher gañou este evento. Ferrari con Jean Alesi gañou a edición de 1995, que se produciu no seu 31 aniversario na que sería a única vitoria da súa carreira. Alesi herdara o liderado cando Michael Schumacher entrou en boxes con problemas eléctricos e Damon Hill cun fallo hidráulico. A vitoria foi moi importante para Alesi, sobre todo logo de varias carreiras sen recompensa o ano anterior, concretamente, en Italia. A vitoria de Alesi en Montreal foi elixida como a vitoria máis popular da tempada por moitos, xa que levaba o Ferrari número 27 que pertenceu ao famoso Gilles Villeneuve no seu moi querido Gran Premio de casa.

Na carreira de 1996 eliminouse a curva do casino e cambiou o deseño, a franxa na parte inferior do circuíto converteuse nunha recta. O británico Damon Hill gañou este evento, e a carreira de 1997 suspendeuse prematuramente debido a un accidente no que estivo implicado Olivier Panis. O Gran Premio do Canadá de 1997 debeu ser detido prematuramente debido a un enorme accidente. Olivier Panis resultou ferido con fracturas en ambas as pernas. Panis viuse afastado da competición durante as seguintes nove carreiras e moitos pensan que este episodio marcou ao gañador do Gran Premio de Mónaco de 1996 de forma permanente.

miniatura|dereita|225px|Imaxe do famoso Muro dos Campións, co rótulo "Benvidos a Quebec".

As carreiras de 1997 a 2004 (agás 1999 e 2001) viron unha serie de vitorias de Michael Schumacher, todas con Ferrari.

En 1999, o muro dereito da actual curva nº 13 do circuíto Gilles Villeneuve, á saída da chicana de entrada a meta, fíxose famoso debido a que tres campións de Fórmula 1, Damon Hill, Michael Schumacher e Jacques Villeneuve chocaron todos contra el. Desde entón coñéceselle como o "Muro dos Campións".

1999 viu o finés Mika Häkkinen gañar, e 2001, foi o primeiro Gran Premio no que dous irmáns fixeron un dobrete na historia da Fórmula 1, con Ralf e Michael Schumacher encabezando o podio. Os irmáns Schumacher tamén terminaron 1º e 2º na edición de 2003aínda que en orde inverso, 2001 foi tamén notable para Jean Alesi que logrou o mellor resultado da tempada con Prost, celebrou o seu quinto lugar facendo varios donuts no seu vehículo, e lanzando o seu casco contra a multitude.

Debido as novas regulacións con respecto á publicidade de tabaco no deporte e á creación de novos circuítos, o Gran Premio do Canadá non foi incluído no programa inicial do campionato de . Con todo, os organizadores lograron reunir suficientes fondos para manter o circuíto no campionato, co que a tempada dese ano incluíu 18 carreiras. A carreira de 2005 foi gañada por Kimi Räikkönen no McLaren, e a de 2006 por Fernando Alonso en Renault.

A carreira de 2007 viu o novato Lewis Hamilton lograr a súa primeira vitoria. Na volta 67, Takuma Sato adiantou ao  McLaren-Mercedes de Fernando Alonso, entre os aplausos de todo o circuíto, xusto logo de adiantar a Ralf Schumacher e superar o Ferrari de Kimi Räikkönen anteriormente. A carreira viuse salpicada por un fortísimo impacto de Robert Kubica contra o muro a 300&nbsp;km/h na que afortunadamente só sufriu unha escordadura de nocello e golpes leves, posteriormente pasou a gañar a carreira na seguinte tempada, a súa única vitoria na F1. O Gran Premio do Canadá de 2011 converteuse na máis longa carreira de Fórmula Un ata a data, as tormentas atrasaron a carreira durante horas, pero cando se puxo en marcha de novo o británico Jenson Button irrompeu a través da pista desde o último lugar despois do reinicio na volta 41 e atrapou ao líder alemán Sebastian Vettel, quen se viu obrigado a cometer un erro, pasado o piloto de Red Bull o británico levouse a vitoria, no que describiu como "a miña mellor carreira". 2013 viu a Vettel dominar no seu Red Bull, pero tamén viu a primeira fatalidade relacionada coa Fórmula Un en 12 anos. O comisario de pista de trinta e oito anos de idade, Mark Robinson foi atropelado por un vehículo de rescate, o accidente ocorreu mentres os comisarios retiraban o Sauber de Esteban Gutiérrez despois de que o mexicano trompeara durante as voltas finais da carreira. Robinson morreu despois no hospital e converteuse na primeira morte en terra na Fórmula Un desde a do comisario Graham Beveridge no Gran Premio de Australia de 2001.

Nas semanas previas ao Gran Premio, funcionarios da cidade colocaran trampas para cazar todas as marmotas posibles en todo o curso da carreira, e transportaron os animais á próxima Illa Ste-Helene. En 1990, Alessandro Nannini golpeou un topo na pista que danou o seu pneumático. En 2007, unha marmota interrompeu a sesión práctica de Ralf Schumacher. O mesmo día da carreira, Anthony Davidson marchaba terceiro ata que golpeou unha marmota, inicialmente pensaron que era un castor, que o obrigou a entrar en boxes e reparar o dano no seu alerón dianteiro. En 2008, unha marmota cruzou a pista na franxa na segunda sesión práctica, pero afortunadamente non interrompeu a sesión. A FIA confirmou o 7 de outubro de 2008 que non se disputaría en 2009, pero Bernie Ecclestone confirmou que volvería en 2010. Finalmente disputouse en Montreal o 13 de xuño de 2010.

O 27 de novembro de 2009, os funcionarios do Quebec e os organizadores do Gran Premio do Canadá anunciaron que chegaran a un acordo coa Administración da Fórmula Un e asinaran un novo contrato por cinco anos para as tempadas -. Segundo o acordo de cinco anos, o goberno pagou 15 millóns de dólares canadenses ao ano para albergar a carreira, moito menos que os 35 millóns que Ecclestone pedía inicialmente ao ano.

### Canadá celebrou o GP de Fórmula 1 máis longo da historia 
Canadá acolleu o Gran Premio máis longo da historia da Fórmula 1. Foi na edición de 2011 e durou 4 horas, 4 minutos e 39 segundos, e case a metade das voltas foron con coche de seguridade.

## O Muro dos Campións 
A última curva do circuíto Gilles Villeneuve e ben coñecida polos accidentes que involucraron a varios ex campións do mundo. En 1999, Damon Hill, Michael Schumacher e Jacques Villeneuve chocaron todos contra o mesmo muro, que tiña pintado o lema *Bienvenue au Québec* (*Bienvenido a Quebec*). O muro ironicamente fíxose coñecido como o "Muro dos Campións". O muro tamén estivo involucrado nun accidente con Ricardo Zonta, que era, nese momento, o actual campión da FIA GT. Nos últimos anos, o campión da GP2 Nico Rosberg e os campións da CART Juan Pablo Montoya e Jenson Button tamén foron vítimas do muro. Na practica do venres de 2011 o muro reclamou ao campión reinante da F1 Sebastian Vettel.

## Patrocinadores
*1961–1966: Pepsi Cola Canadian Grand Prix
*1967–1971: Player's Canadian Grand Prix
*1972–1977: Labatt's Canadian Grand Prix
*1980–1986: Grand Prix Labatt du Canada
*1988–1996: Grand Prix Molson du Canada
*1997–1998: Grand Prix Player's du Canada
*1999–2003: Grand Prix Air Canada
*2018:Grand Prix Heineken du Canada
*2019-2023-2025: Pirelli Grand Prix du Canada
*2022-2024: AWS Grand Prix du Canada
Debido a lexislación anti tabaco que prohibe ademais devandito patrocinio, novos Grandes Premios, e un máximo de 17 carreiras no calendario, o Gran Premio do Canadá retirouse inicialmente do calendario de  da F1. Con todo, os organizadores canadenses foron capaces de recadar o diñeiro suficiente para manter a carreira, e a FIA permitiu a expansión a un calendario de 18 carreiras.

## Gañadores do Gran Premio do Canadá 
### Gañadores múltiples (pilotos) 
*Os pilotos en letra grosa aínda compiten no campionato de Fórmula 1*
*Un fondo rosado indica un acontecemento que non formaba parte do Campionato Mundial de Fórmula 1.*

### Gañadores múltiples (construtores)
*Os equipos en letra grosa aínda compiten no campionato de Fórmula 1*
*Un fondo rosado indica un acontecemento que non formaba parte do Campionato Mundial de Fórmula 1.*

miniatura|right|Circuíto Île Notre-Dame/Gilles Villeneuve, usado desde 1978 a actualidade
miniatura|right|Mosport Park, usado desde 1961 a 1977
miniatura|right|Mont-Tremblant, usado en 1968 e 1970
miniatura|300px|Mapa con todas as localizacións dos circuítos do Gran Premio do Canadá.

## Notas