Normativa reintegracionista do galego

A **normativa reintegracionista do galego**, tamén chamada **lusista** ou **internacional**, é unha normativa ortográfica e morfolóxica para o galego que carece do criterio de autoridade que só ten a Real Academia Galega para as cuestións relativas á normativa da lingua galega. Neste caso, a proposta considérase converxente co galego medieval e coa usada no portugués de Portugal e no portugués do Brasil. O movemento que a promove e sustenta é coñecido como reintegracionismo, dentro do que destaca o labor da AGAL e da súa *Comissom Lingüística* en materia de normativización.

Esta normativa naceu en 1983 coa publicación do *Estudo Crítico*, obra en que a AGAL analizaba as NOMIG creadas pola RAG e o ILG, estabelecendo ao tempo a súa propia norma. Na actualidade, despois de actualizacións derivadas do Acordo Ortográfico de 1990 da lingua portuguesa, a normativa está condensada na obra *Ortografia Galega Moderna confluente com o Português no mundo*.

## Antecedentes 
Desde o Rexurdimento, momento en que se empeza a escribir o galego de forma moderna, os distintos autores empregan distintas grafías. Algunhas delas, as denominadas posteriormente *etimoloxicistas*, facían escollas máis próximas do latín, en especial para o que se refire á representación do fonema fricativo palatal xordo, /ʃ/. A opción maioritaria neses tempos era representalo con *x* se ben algúns autores preferían grafías máis próximas do galego medieval, castelán, portugués e latín: *g/j.*

## A normativa oficial do galego 
Despois de décadas sen unha ortografía oficial para representar o galego, a chegada da democracia e da autonomía de Galiza en 1978 supuxo un punto de inflexión. O Estatuto de autonomía de Galicia de 1981 estabelecía o galego como lingua oficial, e era preciso unha norma para ser ensinada nas escolas e usada polos poderes públicos. Nun comezo, o labor normativo estaba nas mans da Comisión Lingüística da Xunta, presidida por Carvalho Calero, quen promovía unhas normas semellantes ás actuais pero con aspectos puntuais, como a acentuación, máis próximas do estándar de portugués contemporáneo. Finalmente a entidade encargada legalmente do establecemento das normas do galego foi a Real Academia Galega, que seguiu os criterios dos lingüistas do ILG, condensados no documento chamado NOMIG. Naceu deste xeito a normativa oficial do galego.

## A norma AGAL e a súa evolución 
Como resposta ás NOMIG, a *Comissom Linguística* da AGAL lanza en 1983 o *Estudo Crítico*, unha obra que analizaba de maneira crítica os principais puntos da normativa oficial. A obra establece tamén a propia proposta normativa da AGAL, converxente coa do portugués europeo, con excepción de certos trazos como o uso do til (~). Estas normas serían desenvolvidas máis adiante no *Prontuário Ortográfico Galego* (1985) e no *Guia Prático de Verbos Galegos Conjugados* (1989), culminando en 1989 coa publicación dunha segunda edición revisada e ampliada do *Estudo Crítico*. Posteriormente, esta norma sufriría pequenas modificacións, como a inclusión do til de maneira optativa ou a redución dos grupos -cc- e -ct- para converxer co Acordo Ortográfico da Lingua Portuguesa de 1990.

Entrementres, dentro do movemento reintegracionista aínda existía unha dualidade interna. Algunhas persoas optaban por ir alén da norma da AGAL (*camiom, dixo...*) e usar na escrita o padrón do portugués de Portugal (*camião, disse...*). Isto chegou a provocar bastante tensión dentro do movemento, o que daría lugar á chamada *confluência normativa* en 2016. A partir dese momento, unha soa norma reúne todos os usos do reintegracionismo, dando opcións duplas sen mostrar preferencia por ningunha delas. Deste xeito, a norma pasa a ser máis descritiva do que prescritiva, deixando que sexan os seus partidarios os que acaben por consolidar as opcións preferentes. Esta nova norma, vixente na actualidade, pode encontrarse na obra *Ortografia Galega Moderna confluente com o Português no mundo*.

## Principais diferenzas entre a normativa reintegracionista e a oficial 
A seguir estabelécense algunhas das diferenzas máis salientábeis:

* **-M**: O fonema nasal velar, /ŋ/, no final de palabra é representado cun -m, en lugar do -n que usa a normativa oficial. Ex.: *som, fim, comum*.
* **J/GE,GI/X**: O fonema fricativo palatal xordo, /ʃ/, é representado como J, GE/GI ou X segundo a etimoloxía. A normativa oficial usa apenas X en todos os casos. Ex.: *jeito, gente, gigante, caixa*.
* **NH** e **LH**: Representan respectivamente o fonema palatal nasal, /ɲ/, e o lateral palatal, /ʎ/. No caso da normativa oficial, estes sons son representados por Ñ e LL. Ex.: *minhoca, coelho*.
* **Ç/CE,CI** e **Z**: Representan o fonema fricativo dental xordo, /θ/, en falantes thetacistas ou o fonema fricativo alveolar xordo, /s/, en falantes seseantes. A principal diferenza está en que a normativa reintegracionista diferencia dúas secuencias segundo a etimoloxía (*ça, ce, ci, ço, çu* e *za, ze, zi, zo, zu*) en canto a normativa oficial simplifica ambas nunha soa (*za, ce, ci, zo, zu*). Cando se encontra en coda silábica, ambas as normativas usan sempre o Z. Ex.: *força, centro, cinco, corço, açúcar, beleza, fazer, produzir, juízo, azul, feliz*.
* **S/SS**: Representan o fonema fricativo alveolar xordo, /s/, tanto en zonas de thetacismo como de seseo. Na normativa oficial é usado simplemente o S. Ex.: *sentir, passar*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Reintegracionismo
* AGAL
* Normativa oficial do galego
* Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego
* Binormativismo
* Real Academia Galega
* Instituto da Lingua Galega

### Ligazóns externas 
* *Ortografia Galega Moderna confluente com o Português no mundo* (1ª edición, xaneiro de 2017)
* *Estudo Crítico das Normas ILG-RAG* (2ª edición, 1989) 
* *Manual Galego de Língua e Estilo* (2ª edición, decembro de 2010) 
* *Manual de Iniciaçom à Língua Galega * (1ª edición dixital, xullo de 2006)