open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elvira Méndez (864 - 921)

**Elvira Méndez**, ou **Elvira Menéndez** ou **Elvira Menendiz**, nada no ano 864 e finada en 921, foi unha nobre e raíña consorte galega.

## Traxectoria
Filla dos magnates galegos Hermenexildo Guterrez (conde de Tui e do Porto e conquistador de Coímbra) e de Hermesinda, que viviu no século IX.

Casou no ano 900 con Ordoño (o futuro Ordoño II), fillo de Afonso III o Magno e Ximena Garcés, como enlace entre a nobreza galega e a monarquía.

### Raíña de Galicia
No ano 910 recibiu o recoñecemento de todos os magnates galegos xunto ao seu marido, Ordoño II. A súa importante condición aristocrática foi imprescindible para que os grandes magnates galegos recoñeceran a Ordoño II como o seu *rex* ou señor. Algúns autores ven neste momento o nacemento dun reino de Galicia de seu, outros, porén, consideran tal recoñecemento como un pacto feudal entendendo que o reino de Galicia era moito maior que o territorio estritamente galego.

Tras a morte do seu cuñado, o rei García I, foi coroada como raíña consorte. Asinou co seu home numerosos documentos a prol da nobreza e da Igrexa Galega. A diocese de Iria Flavia-Santiago de Compostela beneficiouse das súas doazóns en vilas, servos e alfaias, sobresaíndo as doazóns á catedral de Santiago de Compostela, ao mosteiro de san Martiño Pinario, ao mosteiro de san Isidro de Dueñas e ao mosteiro de san Pedro de Montes.

### Fundadora dunha estirpe
Foi nai dos reis Sancho Ordóñez (o primoxénito e rei privativo de Galicia), Afonso IV e Ramiro II. Dela agromou unha estirpe de monarcas de Galicia e León.

## Nupcias e descendencia 
Froito do seu matrimonio co rei Ordoño II naceron cinco fillos que aparecen na documentación cos seus pais na seguinte orde:
* Sancho Ordóñez, rei de Galicia.
* Afonso IV de León, rei de León.
* Ramiro II de León, ocupou o trono leonés cando o seu irmán Afonso IV renunciou.
* García, o seu nome figura en varios dos privilexios emitidos durante o reinado do seu pai.
* Ximena Ordóñez, figura por derradeira vez na documentación do mosteiro de san Salvador de Celanova o 6 de xaneiro de 935 confirmando o seu primo irmán Froila, fillo de Gutierre (ou Gutier) Menéndez e Ilduara Eriz, a vila de *Uillare* que herdara dos seus pais e que o seu irmán o rei Sancho concedeu aos pais de Froila, que a tiñan en encomenda.

## Morte e sepultura 
A raíña Elvira faleceu entre o 20 de febreiro e o 12 de outubro do ano 921. Segundo a *Crónica de Sampiro*, cando o rei Ordoño II recibiu a nova da morte de Elvira ao seu regreso a Zamora dunha campaña contra os musulmáns, «foi tanto a dor que tivo polo seu pasamento canto fora o seu fozo do seu triunfo».

Recibiu sepultura no panteón de reis da catedral de Oviedo. Os restos mortais da raíña foron depositados nun sepulcro acubillado por un arco de medio punto, no que aparecía esculpido o seguinte epitafio:

*HIC COLLIGIT TUMULUS REGALI EX SEMINE CORPUS GELCYRAE REGINAE ORDONII SECUNDI UXOR. OBIIT ERA DCCC... ET HOC ETIAM*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*
Moustapha Niasse

**Moustapha Niasse**, nado o 4 de novembro de 1939 en Keur Madiabel (Kaolack), é un político senegalés.

## Traxectoria 
### Formación
Logo dos seus estudos primarios en Keur Madiabel e da secundaria no instituto Faidherbe de Saint-Louis, Moustapha Niasse estudou nas universidades de Dakar e París e diplomouse na Escola Nacional de Administración do Senegal, dende onde iniciou a súa carreira como funcionario.

### Carreira política
O 15 de marzo de 1979 Niasse foi nomeado ministro de Urbanismo, Vivenda e Medio Ambiente e ministro de Asuntos Exteriores o 19 de setembro dese mesmo ano, sempre baixo gobernos do Partido Socialista Senegalés de Leopold Sédar Senghor. O 3 de abril de 11983 convértese en primeiro ministro, pero só por unhas semanas, porque ese mesmo mes ese cargo é suprimido.

Logo dun tempo apartado da primeira liña política, en xuño de 1993, regresa ao posto de ministro de Asuntos Exteriores e dos Senegaleses do Exterior ata que en xullo de 1998 é nomeado por Kofi Annan representante do Secretario Xeral das Nacións Unidas nos países dos Grandes Lagos.

En 2000, é candidato da Alianza das Forzas de Progreso (AFP) nas eleccións presidenciais do 27 de febreiro, onde obtén uns resultados do 16,8% que o sitúan en terceira posición na primeira rolda. A seguir dá o seu apoio ao candidato liberal Abdoulaye Wade, que optaba a desbancar a Abdou Diouf. Logo da vitoria de Wade, é nomeado primeiro ministro.

O 12 de xuño de 2002, Annan volve contar con el, neste caso para designalo enviado especial para conseguir un acordo de goberno entre as forzas políticas da República Democrática do Congo.

O 19 de decembro de 2006 a Coalición Alternativa 2007, que agrupaba 10 partidos políticos da oposición, designouno como candidato ás presidenciais de 2007. Uns días despois foi detido pola policía logo de participar nunha manifestación prohibida de forzas opositoras para conseguir adiar a convocatoria electoral ata xuño.  Nos comicios, Niasse obtivo 202.865 votos (un 5,93%), co que quedou en cuarta posición, e venceu no pequeno departamento de Nioro Du Rip, onde naceu.

## Véxase tamén 
### Ligazón externa
* Web do candidato Moustapha Niasse
Trichoplax adhaerens

150px|miniatura|dereita|*Trichoplax adhaerens*.

O ***Trichoplax adhaerens*** Schultze é unha especie animal que pertence ao filo dos placozoos, que ten forma de globo, cunha cavidade corporal enchida de fluído a presión.

## Estrutura 
É un animal mariño diminuto, que repta sobre o substrato cos seus cilios, e está composto de capas epiteliais ventrais e dorsais, contendo células mesenquimáticas frouxas. A reprodución é sexual, pero pode ser tamén asexual, por fisión e por xemación.

É o único representante do filo dos placozoos, xa que outra especie (*Treptoplax reptans*) foi descrita en 1896 e dende entón xamais foi rexistada, levantando dúbidas sobre a súa real existencia.

As súas relacións evolutivas están sendo investigadas, pero podería estar próximas aos cnidarios e aos ctenóforos. Dellaporta *et al.* investigaron a secuencia mitocondrial completa do *Trichoplax adhaerens* e amosaron que os placozoos son a rama que xurdiu antes dentro dos metazoos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* A Weird Wee Beastie: Trichoplax adhaerens
* Information page from the University of California at Berkeley
* Historical overview of Trichoplax research
Casuals

Os **casuals** é a denominación inglesa dun grupo de seareiros de fútbol británicos que se caracterizaban por vestir roupa formal. Tiveron o seu momento de apoxeo entre os anos 70 e 80 do século XX. Poderiamos traducilos polos **formais**.

## Orixes
Os casuals comezaron a medrar cando os seareiros de fútbol británicos regresaban das competicións futbolísticas por Europa continental, particularmente os ingleses Nottingham Forest, West Ham United F.C. e moi en especial Everton F.C. e Liverpool F.C.. Moitos deles traían destas viaxes roupa mercada en tendas de deseñadores italianos ou franceses, que lles daba un aspecto *formal*, en contraste coas roupas deportivas que vestían ao saír do Reino Unido. A roupa procedía en casos concretos de saqueos a tendas, que nacían de liortas protagonizadas polos hooligans ou seareiros violentos.

Os seareiros vestidos de formal, os casuals, foron neses anos motor de conflitos e liortas ao infiltrárense entre os afeccionados dos equipos contrarios. O éxito desta moda debeuse fundamentalmente a dous factores: dunha banda, esta vestimenta servíalles de camuflaxe diante das accións da policía, que procuraba seareiros violentos de estética skin-head ou vestidos con roupas deportivas do club que animaban. Doutra, permitíalles continuar as liortas nos pubs, pois moitos deles tíñanlle (e aínda teñen) prohibida a entrada a seareiros portando bufandas, puchos ou camisolas identificativas de determinados equipos.

Entre as marcas de roupa preferidas polos casual están Fila, Stone Island, Fiorucci, Pepe, Benetton, Sergio Tacchini, Ralph Lauren, Lyle & Scott, Le Coq Sportif, Ellesse, Lacoste, Quiksilver, Rip Curl, Kappa, Kickers, Pringle, Burberry e Slazenger.

## Ligazóns externas
*Casuals e as súas marcas de roupa
*Countylad.com  Páxina web Casual
Elasticidade

**Elasticidade** ten significado en dous dominios diferentes.
 
**Economía:**
* Elasticidade (economía)

**Física:**
*Elasticidade (mecánica)
*Deformación elástica
*Difusión Rayleigh
Estado da India

O **Estado da India**, tamén coñecido por **India Portuguesa**, designa o grupo de territorios ocupados por Portugal na India, en época do Imperio Portugués. Cando se deu a independencia da India en 1947, Portugal detentaba os dereitos sobre varios enclaves na costa indiana, cuxa pose databa da época dos Descubrimentos, logo despois da ligazón marítima ter sido establecida por Vasco da Gama. Entre estes territorios, incluíanse:

* Goa
* Cochim
* Damão
* Diu
* Dadrá e Nagar Haveli, un exclave de Damão ben metido no corazón do Estado de Gujarat.

Moitas veces a India Portuguesa é referida como apenas Goa, xa que esta foi, durante anos, a principal praza comercial.

## Historia 
O primeiro contacto portugués coa India produciuse o 20 de maio de 1498, cando Vasco da Gama atracou en Calecute (actual Kozhikode). Logo dalgúns conflitos cos mercadores árabes, que detentaban o monopolio das especias a través de rutas terrestres, Vasco da Gama conseguiu asegurar unha carta de concesión para os trocos comerciais co Samorim, o gobernador de Calecute. Aí deixou algúns portugueses para estableceren un porto comercial.

En 1510, o almirante Afonso de Albuquerque derrotou os sultáns de Bijapur, nunha disputa entre a soberanía do territorio de Timayya, o que levaría ao estabelecemento dos portugueses na Vella Goa. Goa converteuse deste xeito no centro do goberno da India, e o lugar de residencia para o vicerrei da India.

Entre tanto, os portugueses conquistaban varios territorios aos sultáns de Gujarat: Damão (ocupado en 1531, formalmente cedido en 1539), Salsette, Bombaín e Bazaín (ocupado en 1534) e Diu (cedido en 1535). Estas posesións converteríanse na provincia do Norte do Estado da India, estendéndose por 100&nbsp;km de costa desde Damão a Chaul. A provincia era gobernada a partir da fortaleza de Chaul. Bombaín sería cedida ao Reino Unido en 1661 como dote do casamento entre a princesa Catarina de Bragança e Carlos II de Inglaterra. A maioría da provincia foi, entre mentres, perdida para os Maratha ata 1739 e Portugal apoderouse de Dadrá e Nagar-Haveli en 1779.
miniatura|esquerda|200px|Rupia da India Portuguesa.
Após a independencia dos británicos en 1947, Portugal rexeitou acceder á petición da India de prescindir das súas posesións. Porén, a actitude era condenada polo Tribunal Internacional e pola Asemblea das Nacións Unidas que se pronunciaron a prol da India.

En 1954, Portugal perdía os primeiros territorios ultramarinos: Dadrá e Nagar-Haveli. A India prohibiu a Portugal desprazar militares para a súa defensa, e anexou os enclaves en agosto de 1961. En decembro de 1961, a Unión India invadía os territorios de Goa, Damão e Diu. Porén, Salazar negouse a recoñecer a soberanía india sobre os territorios, manténdoos representados na Assembleia Nacional Portuguesa ata 1974, ano no que se produciu a Revolución dos Cravos. A partir de entón, Portugal puido restablecer as relacións diplomáticas coa India, comezando polo recoñecemento da soberanía india sobre o antigo Estado Portugués da India. Porén, foi outorgado poder escoller a cidadanía portuguesa aos seus habitantes.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Imperio Portugués
António de Oliveira Salazar

**António de Oliveira Salazar**, nado en Vimieiro, Santa Comba Dão, o 28 de abril de 1889 e finado en Lisboa o 27 de xullo de 1970, foi un ditador portugués, profesor universitario e estadista. 

Exerceu como catedrático de Economía Política, Ciencia das Finanzas e Economía Social na Universidade de Coímbra e foi deputado e ministro. Dende 1932 ata 1968, exerceu como primeiro ministro entre 1932 e 1968 e, interinamente, a Presidencia da República en 1951, períodos durante os cales foi a cabeza e principal figura do chamado Estado Novo, unha ditadura, que abrangueu o intervalo temporal entre 1926 e 1974, malia que o réxime non se consolidou coma tal ata 1933.

## Traxectoria 
Foi ministro das Finanzas entre 1928 e 1932. Entre 1932 e 1968 foi o estadista que dirixiu os destinos de Portugal, co cargo de Presidente do Consello de Ministros (primeiro ministro). Foi fundador e xefe da Unión Nacional (partido único durante o Estado Novo) a partir de 1931. Tamén foi o fundador e principal mentor do Estado Novo (1933-1974), substituíndo a ditadura militar (1926-1933). Tamén exerceu o cargo de Presidente interino da República, mais só no ano de 1951.

En abril de 1937, Alfonso Daniel Rodríguez Castelao e mais Ramón Suárez Picallo enviáronlle unha carta na que dicían:

## Salazar e Francisco Franco 
Durante a Guerra civil española, comezada en xullo de 1936, Salazar non dubidou en apoiar a Franco dende o primeiro momento. De aí o enorme prestixio gañado por Portugal entre os franquistas. Pouco antes do final da guerra, Salazar nomeou a Pedro Teotónio Pereira para a función de *Axente Especial* do Goberno Portugués xunto ao Goberno de Franco. Teotónio Pereira chegou a Salamanca en xaneiro de 1938, encontrando unha atmosfera de grande simpatía cos diplomáticos alemáns e italianos e de grande hostilidade cos diplomáticos dos restantes países. Teotónio Pereira pronto comezou a contrarrestar este ambiente e Portugal tivo un papel fundamental na disuasión do aliñamento de España coas Potencias do Eixo, na creación dun bloque ibérico neutro e na aproximación de España aos Aliados.

Nunha entrevista ao xornal francés *Le Figaro*, a 13 de xaneiro de 1958, Franco afirmaba que:

Salazar tiña tamén unha grande admiración por outro ditador fascista, Benito Mussolini, tendo incluso unha fotografía do ditador italiano na súa secretaría de traballo.

## Notas
Condado de Jönköping

O **Condado de Jönköping**, ou *Jönköpings län* é un condado ou *län* que se atopa ó sur de Suecia.  
O condado fai fronteira cos condados de Halland, Västra Götaland, Östergötland, Kalmar e Kronoberg.

## Historia 
Antes de 1634 o condado de Jönköping aparece como o nome dun *slottslän*, o slottslän de Jönköping. O Instrumento de Goberno de 1634 fundou os condados suecos e o actual condado formaba parte do de Småland, que se describe como formado polo Tiohärads lagsaga e o "condado de Jöneköping", con capital en Kronoberg e onde o condado de Jönköping aparece como un slottslän.

En 1639, o condado de Jönköping xurdiu do condado de Småland como unha parte separada co seu propio gobernador. En 1654 a área uniuse novamente co condado de Kronoberg para formar un condado común, chamado condado de Jönköping e Kronoberg, que posteriormente volvería a dividirse e crearse varias veces, onde o condado de Jönköping cando existía por separado tamén incluía partes do actual condado de Kronoberg.

En 1679-1680 a área do actual condado de Kalmar tamén se incluíu nun gran condado chaamado condado de Småland. A partir de 1687 o condado de Jönköping finalmente converteuse nun condado independente. A parte sur do condado pertenceu dende 1634 ao Tiohärads lagsaga, e a súa parte norte ao condado de Kalmar e Ölands lagsaga ata que estes foron disoltos en 1849.

En relación coa reforma municipal de 1971/74, as partes do municipio de Hylte que estaban no condado de Jönköping transferíronse ao condado de Halland. En relación coa formación do condado de Västra Götaland en 1998, os municipios de Mullsjö e Habo foron transferidos a este condado.

## Xeografía 
A paisaxe do condado de Jönköping é variada, pero a meirande parte está cuberta de bosque e caracterízase sobre todo polo feito de estar situado nas terras altas de Småland (*Småländska höglandet*). Hai máis de 2 300 lagos e varios cursos de auga importantes, como os ríos Lagan e Emån. O lago máis grande e profundo do condado é o Vättern, cuxa ribeira sur baña Jönköping. Na parte sur do condado atópase o parque nacional de Store Mosse, que é a zona pantanosa máis grande de Suecia ao sur de Laponia. O punto máis alto é Tomtabacken, que acada os 377 metros sobre o nivel do mar.

## Concellos 
esquerda|250px

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Oficina Administrativa do Condado de Jönköping 
* Consello do Condado de Jönköping 
* Asociación Rexional de Autoridades Locais de Jönköping
Condado de Kalmar

O **Condado de Kalmar**, ou *Kalmar län* é un condado ou *län* que se atopa ó sur de Suecia. O condado fai fronteira cos condados de Kronoberg, Jönköping, Blekinge e Östergötland. Polo leste, na costa do Mar Báltico fai fronteira coa illa de Gotland. A súa capital é a cidade de Kalmar. 

## Concellos 
No continente:
* Emmaboda
* Hultsfred
* Högsby
* Kalmar
* Mönsterås
* Nybro
* Oskarshamn
* Torsås
* Vimmerby
* Västervik

Na illa de Öland:
* Borgholm
* Mörbylånga

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Oficina Administrativa do Condado de Kalmar
* Consello do Condado de Kalmar
* Asociación Rexional de Autoridades Locais de Kalmar
* Universidade de Kalmar
* Hoteis de Kalmar
Afonso de Albuquerque

200px|dereita|Afonso de Albuquerque.
**Afonso de Albuquerque**, nado posibelmente en Alhandra en 1462 e finado en Goa o 16 de decembro de 1515, foi un militar e político portugués e unha das principais figuras da expansión portuguesa no Oriente e da afirmación de Portugal como gran potencia asiática en tanto gobernador da India. Foi alcumado *O Grande*, *César de Oriente*, *León dos Mares*, *O Terribel* e *O Marte Portugués*.

## Traxectoria 
### Formación 
Foi o segundo fillo de Gonçalo de Albuquerque, e foi educado na corte de Afonso V. En 1476 acompañou ao futuro rei Xoán II de Portugal nas guerras con Castela. Participou na escuadra enviada en 1480 en socorro de Fernando II rei de Aragón, Sicilia e Nápoles «para reprimir o furor dos turcos» por avanzar na Península Itálica, no Golfo de Tarento, en Otranto, que culminaría na vitoria dos cristiáns en 1481. Estivo nas prazas fortes de Arzila e Larache (Marrocos) en 1489, e en 1490 formou parte da garda de Xoán II, tendo volto novamente a Arzila en 1495.

En 1503 foi enviado á India co seu curmán Francisco de Albuquerque, comandando cada un tres naos e participando en varias batallas, erguendo a fortaleza de Cochín e establecendo relacións comerciais con Coulão.

De regreso ao reino de Portugal, foi ben acollido por Manuel I de Portugal que, en 1506, o tornou a enviar ao Oriente en compañía de Tristão da Cunha, nomeándoo gobernador da India na sucesión do vicerrei Francisco de Almeida. Neste posto, conquistou varios portos en Omán acabando por chegar á riquísima cidade de Ormuz, que se tornou tributaria de Portugal. En 1510 toma Goa ao turco Hidalcão e en 1511 toma Malaca, abrindo aos portugueses o acceso ás especias das Molucas e ao comercio con China. En febreiro de 1513 Albuquerque parte para o estreito de Bab-el-Mandeb, tentando tomar Áden sen éxito.

Coa construción da fortaleza de Ormuz en 1515 concluíu o seu plan de dominio dos puntos estratéxicos que permitían o control marítimo e o monopolio comercial da India.

### India 
En 1514 está na India dedicándose á administración e diplomacia, a concluír a paz con Calecute, a recibir embaixadas de reis hindús e a consolidar e embelecer Goa, onde, por medio do casamento de portugueses con mulleres indíxenas procura crear unha raza luso-hindú. O seu prestixio chegara ao auxe creando as bases do Imperio Portugués no Oriente.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* India Portuguesa
* Alhandra
Xosé Manuel Budiño

**Xosé Manuel Budiño**, nado en Moaña en 1969, é un músico e gaiteiro galego.

## Traxectoria 
A comezo dos 80 vai á escola de gaitas "Semente Nova" de Moaña. Participa na banda de gaitas Xarabal e en 1991 funda o grupo Fol de Niu, colaborando posteriormente con bandas como Altan (Irlanda), Capercaillie (Escocia), Oskorri (Euskadi) ou artistas como Kepa Junkera e Uxía.

En 1996 presenta o seu proxecto en solitario *Paralaia*. Para as actuacións contou con Leandro Deltell (Batería, percusións), Xan Hernández (baixo), Pedro Pascual (bouzouki, mandola), Xabier Díaz (acordeón) e Pablo Alonso (clarinete baixo).

No seu álbum *Fulgor* (2019), Budiño interpreta por primeira vez coa súa voz as melodías das cancións. Neste álbum mestura elementos da música tradicional galega coa electrónica ou o pop.

A carreira musical de Budiño permitiulle levar a música galega polo mundo, con actuación en cidades como Shanghai, Damasco, Beirut, Casablanca, Frankfurt, Milán, Glasgow ou Cidade de México.

## Discografía 
*1997 - *Paralaia*
*2000 - *Arredor*
*2004 - *Zume de Terra*
*2004 - Colabora no disco do cantautor Xil Ríos *Vai e ven* como frautista no tema "Alalá o meu mare"
*2007 - *Home* (coas colaboracións de Xoel López, Kepa Junkera, Mercedes Peón, Jorge Pardo e Jacky Molard)
*2010 - *Volta*
*2013 - *Sotaque*
*2019 - *Fulgor*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial do artista
Xulio Maside

**Xulio Maside Medina**, nado en Vigo o 9 de abril de 1933 e finado en Santiago de Compostela  o 11 de abril de 2022, foi un pintor, intelectual e médico galego. Especialista en anestesioloxía, exerceu na sanidade pública durante máis de corenta anos, ao tempo que colaborou como ilustrador e gravador na prensa diaria. Desenvolveu o seu labor artístico nos seus estudios de Santiago de Compostela e Perdecanai.

## Traxectoria 
Xulio Maside forma parte da xeración da posguerra, cun rupturismo fronte á pintura da xeración dos renovadores á que pertenceu o seu tío Carlos Maside. Na creación de Xulio Maside hai aspectos que obedecen a tradición e ás ensinanzas recibidas no estudio de Carlos Maside, xunto a outros aspectos que obedecen á plena incorporación da súa pintura as correntes internacionais.

Como activista social, cría na bondade do asociacionismo, defendía dignificar a vida dos artistas por medio da sindicación. Unha das súas maiores preocupacións era establecer fortes vencellos no seo da sociedade por medio do dereito a educación e a valoración da cultura, así xurdiron a Agrupación Cultural O Galo, da que foi cofundador, “O Taller de gravado” en  Compostela, para a promoción dos artistas por medio das axudas e bolsas para viaxes de estudios. Interesado pola problemática social dos artistas, presidiu durante os anos 70 e 80 a Asociación Galega de Artistas Plásticos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* Mercedes Rozas Caeiro. 2014. "Xulio Maside". Catálogo da mostra no Auditorio de Galicia en 2014. Santiago de Compostela. Tórculo Comunicación Grafica, S.L. Depósito Legal: C1619-2014.
* María Esther Rodríguez Losada. "Xulio Maside, Obra Recente 2014-20". Tórculo Comunicación Gráfica, S.A. Depósito Legal: C 341-2021.
* María Esther Rodríguez Losada. "Xulio Maside". Deputación Provincial da Coruña. Deposito Legal: C-2000-2021. ISBN: 978-84-9812-391-3
### Ligazóns externas 
**Bibliografía de pintura gallega* en Pintoresgallegos.com .
*Fundación Eugenio Granell
*Xulio Maside no Museo Virtual da Universidade de Santiago
Gotthold Ephraim Lessing

**Gotthold Ephraim Lessing**, nado en Kamenz, Saxonia o 22 de xaneiro de 1729 e finado en Braunschweig, Brunswick o 15 de febreiro de 1781, foi un escritor, crítico e dramaturgo alemán.

## Traxectoria 
Fillo dun pastor e reputado teólogo de Lusace, era o maior de dez irmáns. Aos doce anos, xa un asiduo lector, entra na célebre *Furstenschule* (escola dos electores) de Saint Afra de Meissen. Adquiríu un bo coñecemento do grego, do latín e do hebreo. Nesa época, debido a súa admiración por Plauto e Terencio decídese a escribir comedias. No outono de 1746, entra na Universidade de Leipzig como estudante de Teoloxía. Mais os seus verdadeiros focos de intereses eran, á vez, a Literatura, a Filosofía e máis a Arte. Porén en 1747 comeza a estudar Medicina, vivindo na casa do seu primo Mylius, un autor cómico con quen debutará no Teatro. En 1751 marcha a Wittemberg para estudar Filoloxía. No 1752 obtén un mestrado de Letras, que lle permite vivir da pluma. Pasa a ser preceptor durante un tempo. Viaxa a Inglaterra de 1756 a 1758. No 1767, foi nomeado director do teatro de Hamburgo e, dous anos máis tarde, convértese en bibliotecario do duque de Brunswick, en Wolfenbüttel. Nesa cidade, no 1773 descubre o manuscrito do problema bovino de Arquímedes. Casa en 1776 con Eva König, que falece en 1778. Isto o torna depresivo, deteriorándose a súa saúde ata falecer o 15 de febreiro de 1781.

## Bibliografía (selección) 
* *Der junge Gelehrte* (O xove aprendiz) (1748)
* *Der Freigeist* ( O Librepensador) (1749)
* *Die Juden* (Os Xudeus) (1749)
* *Miß Sara Sampson* (1755)
* *Philotas* (1759)
* *Fabeln* (Fábulas) (1759)
* *Laokoon oder Ueber die Grenzen der Malerei und Poesie* (Laocoonte ou Acerca dos límites da Pintura e da Poesía) (1766)
* *Minna von Barnhelm* (1767)
* *Emilia Galotti* (1772)
* *Anti-Goeze* (1778)
* *Nathan der Weise* (Natán o Sabio) (1779)
* *Ernst und Falk - Gespräche für Freymäurer* (Conversas sobre a Masonería) (1776-1778)
* *Die Erziehung des Menschengeschlechts* (A Educación da Humanidade) (1780)
503

## Acontecementos 
### Asia 
* Corea: o reino de Saro pasa a denominarse Silla.
* Comeza o goberno de Bhânugupta, emperador gupta da India (até 530).

## Nacementos 
## Mortes 
## Outros 
## Véxase tamén 
* Historia ano a ano
Uma Thurman

**Uma Karuna Thurman**, nada o 29 de abril de 1970 en Boston, Massachusetts, é unha actriz e modelo estadounidense. Acadou notoriedade en 1994 mercé da súa interpretación de Mia Wallace no filme *Pulp Fiction*. Ten interpretado numerosos filmes de acción así como de ciencia ficción, por exemplo *Gattaca*, canda Ethan Hawke como actor protagonista masculino.

## Filmografía 
## Véxase tamén
Catedral de Santa María de Toledo

A **catedral de Santa María de Toledo**, chamada tamén **Catedral Primada de Toledo**, sé da Arquidiocese de Toledo, é un edificio considerado como a *magnum opus* do estilo gótico en España. A súa construción comezou en 1226 baixo o reinado de Fernando III o Santo e as últimas realizacións góticas déronse no século XV, cando en 1493 se cerraron as bóvedas dos pés da nave central, en tempos dos Reis Católicos. Está construída con pedra branca de Olihuelas (Olías del Rey).

Popularmente coñécese como *Dives Toletana* (no sentido da *rica toledana*). No século XV difundiuse un adagio ensalzando as catro catedrais españolas que se consideraban con máis grandeza, que dicía: *Sancta Ovetensis, pulchra Leonina, dives Toledana, fortis Salmantina*.

## Notas e referencias
Lago Kivu

O **lago Kivu** é un dos maiores lagos da África. Está situado na fronteira entre a República Democrática do Congo e Ruanda, na zona do Gran Val do Rift. O lago Kivu desauga no río Ruzizi, que segue para o sur e, á súa vez, desauga no Lago Tanganyika. O lago ficou coñecido como o lugar onde moitas das vítimas do xenocidio de Ruanda en 1994 foron tiradas.

## Historia 
O primeiro europeo en visitar o lago foi o conde alemán Gustav Adolf von Götzen en 1894.

## Xeografía 
* área: 2.700&nbsp;km²
* altitude: 1.460 metros
* volume de auga: 500&nbsp;km³
* largura: 48&nbsp;km
* lonxitude: 89&nbsp;km
* profundidade: media 240 metros, máxima 480 metros
* illa: Idjwi
* cidades bañadas: 
** República Democrática do Congo: Goma e Bukavu
** Ruanda: Kibuye e Cyangugu

O lago Kivu é un dos tres lagos explosivos coñecidos, xunto ao lago Nyos e ao lago Monoun, no Camerún, os cales experimentan violentas erupcións. Unha análise da historia xeolóxica do lago Kivu indicou unha periódica extinción biolóxica masiva cada mil anos. Aínda que a composición química dos lagos explosivos é particular para cada caso, no lago Kivu detectouse metano e dióxido de carbono debido á interacción das súas augas cun volcán, o que podería causar unha catástrofe natural, ademais tendo en conta que aproximadamente dous millóns de persoas viven nas súas ribeiras.

Recentemente cóntase que o lago Kivu ten 55 millóns de metros cúbicos de gas metano disolto a unha profundidade de 300 metros. Agora, o goberno de Ruanda está destinando fondos para que un consorcio internacional extraia o gas.

esquerda|miniatura|300px|Marxe do lado ruandés
Orraca (nome)

**Orraca****,** coa variante **Urraca**, foi un antropónimo feminino  moi común na Península Ibérica ao longo da Idade Media. Aínda que a súa orixe sexa incerta, crese que tiña orixe xermánica, e desempeñe a función de hipocorístico (nome cariñoso) para designar a Virxe María. Pode referirse a:

***Orraca I**, esposa de Raimundo de Borgoña e máis tarde de Afonso I de Aragón, e filla de Afonso VI (1082 - 1129).
***Orraca de Castela, raíña de Navarra**, esposa de García IV de Navarra e filla de Afonso VII de Castela (m. 1163).
***Orraca de Portugal**, esposa de Fernando II de León e filla de Afonso I de Portugal (1151 - 1188);
***Orraca de Castela, raíña de Portugal**, esposa de Afonso II de Portugal e filla de Afonso VIII de Castela (1186 - 1220);
***Orraca de Zamora**, filla primoxénita de Fernando I de León, señora de Zamora (ca. 1033 – 1101).
***Orraca Afonso**, filla bastarda de Afonso Henriques e señora de Aveiro (n. 1130);
***Orraca Afonso**, filla bastarda de Afonso IX de León e de Inés Iniguez de Mendonza (n. 1190)

## Notas
Lista de encoros de Galicia

[miniatura|Central hidroeléctrica do [río Tambre]]
Esta é unha **lista de encoros de Galicia**, ordenada por provincias e cos nomes dos ríos nos que se atopan. A maior parte deles son de aproveitamento hidroeléctrico, e algúns outros son para o consumo de auga potable nos núcleos urbanos.

## Provincia da Coruña 
## Provincia de Lugo 
## Provincia de Ourense 
## Provincia de Pontevedra 
## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
* Listaxe de grandes encoros e saltos. Inega (en PDF) (máis de 10kW)
* Listaxe de minicentrais de Galiza. Inega (en PDF)  (menos de 10kW)
Xosé Castro

Os nomes **José Castro** e **Xosé Castro** poden referirse a:

***José de Castro y Orozco**, político español (1808-1869);
***José Castro González**, coñecido como **Chané**, músico galego (1856-1917);
***José Castro Blanco**, naturista galego (1890-1981);
***José Castro Álvarez**, político galego e antigo alcalde de Ponteareas (n. 1932);
***Xosé Castro Celeiro**, fotógrafo galego (n. 1942);
***Xosé Castro Roig**, tradutor e presentador de televisión galego (n. 1968);
***Xosé Castro**, deseñador de moda galego (1971-2023);
***Xosé Castro González**, naturalista galego.
***José Castro Aragón** (n. 1947), xuíz andaluz.
Xosé Castro (deseñador)

**Xosé Castro**, nado o 29 de marzo de 1971 na Cañiza e finado tamén na Cañiza o 12 de xuño de 2023, foi un deseñador de moda de muller galego.

## Traxectoria 
### Formación 
A súa familia estaba vinculada a negocios de restauración. Despois de estar interno nos maristas de Ourense, comezou a estudar para esteticién, pero marchou a Santiago de Compostela a traballar na hostalaría. Logo fixo deseño de moda e patronaxe e en 1993 queda finalista do Premio Internacional Smirnoff. Daquela múdase a Barcelona, onde ingresa na Escola de Artes e Técnicas da Moda. Alí estuda a moda aplicada ao espectáculo e produce o vestiario do musical *Pensando Flamenco*, de Antonio Canales. Tamén protagoniza e deseña a moda do filme *Bla, bla, bla*, sobre deseñadores independentes.

### Deseñador 
En 1997 ingresou no Royal College of Art de Londres para perfeccionar os seus coñecementos de moda e para traballar creando proxectos para deseñadores. Graduado e á volta a Barcelona, en 2000, comezou a traballar para outros deseñadores, como Marina Rinaldi, Mikel Rosen, Antonio Miró ou María Moreira. Nese ano 2000 obtivo o premio Tesoiras ao mellor deseñador novo.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web profesional do deseñador .
Condado de Norrbotten

O **Condado de Norrbotten** (*Norrbottens län*) é un condado ou *län* que se atopa na zona máis setentrional de Suecia. O condado fai fronteira cos condado de Condado de Västerbotten e o Golfo de Botnia. Tamén fai fronteira cos condados noruegueses de Nordland e Troms e coa Provincia de Laponia de Finlandia.

## Política lingüística 
Ademais do sueco, o saami, o Meänkieli, e o finés poden ser empregados nas axencias gobernamentais, cortes de xustiza e nas oficinas do concello. Tamén teñen presenza na ensinanza escolar.

O saami é cooficial a nivel local en Arjeplog, Gällivare, Jokkmokk e Kiruna. Ó mesmo tempo, o finés e o Meänkieli o son en Gällivare, Haparanda, Kiruna, Pajala e Övertorneå.

## Concellos 
Segundo os datos do censo do ano 2002.

*Na provincia de Norrbotten:*
* Pajala (7 000)
* Övertorneå (5 500)
* Överkalix (4 000)
* Boden (28 000)
* Kalix (17 500)
* Haparanda (10 000)
* Älvsbyn (8 500)
* Luleå (72 500)
* Piteå (40 500)
*A Laponia Sueca:*
* Kiruna (23 500 habitantes)
* Gällivare (19 500)
* Jokkmokk (5 500)
* Arjeplog (3 200)
* Arvidsjaur (7 000)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Oficina Administrativa do Condado de Norrbotten
* Consello do Condado de Norrbotten
Condado de Escania

O **Condado de Escania**, ou *Skåne län*, é o máis meridional dos condados ou *län* que se atopan en Suecia. O condado fai fronteira cos condados de Halland, Kronoberg e Blekinge.

O Condado de Escania posúe o 3 % do total da superficie sueca, e ten unha poboación de arredor de 1&nbsp;200&nbsp;000 habitantes (o 13 % da poboación sueca). O condado atópase dividido en 33 concellos ou *kommuner*, os máis importantes son Malmö (270.000 habitantes), Helsingborg (122.000), Lund (103.000 habitantes) e Kristianstad (75.000 habitantes).

## Concellos 
300px|miniatura|esquerda

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Oficina Administrativa do Condado de Escania
* Consello Rexional de Escania
* Asociación Rexional de Autoridades Locais de Escania
Condado de Kronoberg

O **Condado de Kronoberg**, ou *Kronobergs län*, é un condado ou *län* que se atopa ó sur de Suecia. O condado fai fronteira cos condados de Escania, Halland, Jönköping, Kalmar e Blekinge.
miniatura|esquerda|300px| Castelo de Kronoberg

## Concellos 
* Alvesta
* Lessebo
* Ljungby
* Markaryd
* Tingsryd
* Uppvidinge
* Växjö
* Älmhult
200px|miniatura|esquerda

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Oficina Administrativa do Condado de Kronoberg
* Consello do Condado Kronoberg
* Asociación Rexional de Autoridades Locais de Kronoberg
* A Pesca Natural
Tremor

O termo **Tremor** pode referirse a:

***Tremor**, oscilación rítmica da man ou doutras partes do corpo;
***Tremor**, o mesmo que un terremoto.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Tremo**, lugar da parroquia dos Ánxeles, no concello de Brión.
Invento

Un **invento** ou **invención** é un obxecto, técnica ou proceso que posúe características novedosas. Pode estar baseado nalgunha idea, colaboración ou innovación previa e o proceso da mesma require polo menos o coñecemento dun concepto ou un método existente que se poida modificar ou transformar nunha nova invención.

Con todo, algunhas invencións tamén representan unha creación innovadora sen antecedentes previos na ciencia ou a tecnoloxía que amplían os límites do coñecemento humano. En ocasións pódese conceder protección legal a unha invención por medio dunha patente.

## O proceso inventivo 
Ó longo da historia a humanidade inventou obxectos e métodos para realizar tarefas que satisfagan un determinado propósito dunha nova ou diverso xeito, en xeral co obxectivo de cumprir estes propósitos dunha forma máis rápida, máis eficiente, máis doada ou máis barata. Aínda que é evidente que a xente inventa, as circunstancias que facilitan ou optimizan o desenvolvemento de invencións están menos claras.

Unha escola do pensamento que popularizou a frase "a necesidade é a nai da invención", discute que esencialmente, a carencia de recursos conduce á invención, mentres que unha escola do pensamento oposta argumenta que só cun exceso de recursos obtéñense estes resultados. Con todo, actualmente non se pode entender o proceso inventivo simplemente pola referencia a unha ou outra destas perspectivas.

En termos xerais aínda que a inventiva responde en xeral a unha necesidade, non é descartable que dun ambiente rico en recursos xurdan novas experiencias que xeren invencións.

## As ideas como punto de partida 
Aínda que un obxecto ou método innovador e útil pódese desenvolver para satisfacer un propósito específico, a idea orixinal poida que nunca se realice como invención de traballo, quizais porque o concepto sexa de certo xeito pouco realista ou impráctica. Como a "castelos no aire" pódese referir a unha idea creativa que non alcance o seu obxectivo debido a consideracións prácticas.

A historia da invención está chea de tales casos, pois as invencións non xorden necesariamente na orde que sexa máis útil. Por exemplo, o deseño do paracaídas foi resolto moito antes da invención do voo autónomo. Outros inventos sinxelamente solucionan problemas para os cales non hai incentivo económico para os cales proporcionar unha solución.

Por outra banda, calquera barreira á posta en práctica pode sinxelamente ser adxudicada a limitacións da enxeñaría ou a tecnoloxía que eventualmente se puideran superar a través de avances científicos. A historia está tamén chea de exemplos de ideas que tomaron un certo tempo para facerse realidade física, segundo o demostrado polas varias ideas atribuídas primeiro a Leonardo da Vinci e ás que agora vese a súa aplicación diaria en forma práctica.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Enxeñaría
* Patente
* Tecnoloxía

### Ligazóns externas 
* Galáctica - Feira de Inventos
* BizInnovation - para promover e comercializar todas as innovacións, invencións e os produtos novos
Hugo Obermaier

**Hugo Obermaier**, naceu en Regensburg (Alemaña) o 29 de xaneiro de 1877 e finado en Friburgo (Suíza) o 12 de novembro de 1946, foi un paleontólogo e prehistoriador alemán.

## Traxectoria 
Fillo do inspector de escolas, **Anton Obermaier**, ordenouse como sacerdote secular en 1900, logo de terminar o seu pregraduado universitario. De 1901 a 1904 estuda arqueoloxía prehistórica, xeografía, xeoloxía, paleontoloxía, etnoloxía, filoloxía alemá e anatomía humana en Viena; obtendo o doutoramento cunha tese titulada *Die Verbreitung des Menschen während des Eiszeitalters in Mitteleuropa* (*O hábitat do home durante a Idade de Xeo en Europa central*). En 1908 cualificase como conferenciante na Universidade de Viena, dedicando o ano seguinte a esta actividade. En 1911 Obermaier, xunto Henri Breuil, foi designado para a cátedra vacante no recentemente fundado Instituto de Paleontoloxía Humana (Institut de Paléontologie Humaine) de París.

### En España 
En 1914, encontrándose en España, o inicio da primeira guerra mundial impídelle regresar a París, polo que permanece neste país estudando a arte prehistórica das covas da Cantabria. No 1916 publica en Madrid *El Hombre Fósil* e no 1918 nacionalízase español. Traballa desde 1916 no Museo Nacional de Ciencias Naturales de Madrid. En 1922 crease para el a cátedra de Historia Primitiva do Home na Universidade Central de Madrid, outorgándoselle un posto na Real Academia da Historia.

Nese mesmo ano de 1922, realiza unha viaxe a Galiza, dando unha serie de conferencias e publicando as *Impresiones de un viaje prehistórico por Galicia* no Boletín da Comisión Provincial de Monumentos de Ourense, t. IV (1923).

En 1936, estando en Oslo, representando a España no Congreso Internacional de Arqueoloxía Histórica e Protohistórica, coñece a situación da Guerra Civil polo que decide non volver a Madrid. En 1939 a pesar dos esforzos dos seus amigos, en especial o Duque de Alba, decide declinar o convite para ocupar de novo a súa cátedra ao saber que era reclamada por un dos seus estudantes máis capaces, o arqueólogo Julio Martínez Santaolalla.

### Últimos anos 
Acepta entón, alegando razóns de saúde unha cátedra na Universidade de Friburgo, onde permaneceu ata a súa morte en 1946, recibindo honras da Universidade. Foi autor de textos académicos de prehistoria e outras contribucións de carácter científico en diversas publicacións.

O 23 de xuño 1951 fundouse na Universidade de Regensburg unha asociación, que desde 1956 é nomeada "Sociedade Hugo Obermaier para o estudo da Idade do Xeo e o Paleolítico" ("Hugo Obermaier-Gesellschaft für Erforschung des Eiszeitalters und der Steinzeit"), a cal se mantén ata agora activa.
Illas Alhucemas

As **Illas Alhucemas** constitúen un conxunto de tres illotes situados na baía da Hoseima, enfronte da costa mediterránea de Marrocos, que son de soberanía española. Trátase do Peñón de Alhucemas e dos illotes de Tierra e Mar, situadas a uns 155&nbsp;km ao leste de Ceuta e a uns 100&nbsp;km ao oeste de Melilla. As illiñas de Mar e Tierra áchanse ao suroeste do Peñón e a unha distancia de 800 e 900 metros, respectivamente. A superficie total das illas é duns 0,04&nbsp;km².

## Xeografía 
As tres illas son dun tamaño parello; o penedo tampouco chega ás 2 hectáreas. A maior altura do conxunto dáse no Peñón cunha cota de 27 metros sobre o nivel do mar. A illa de Mar non supera os 4 metros de altura mentres que a illa de Tierra chega só ata os 11 metros. As illas foron ocupadas temporalmente por España en 1560, sen consolidar un dominio nelas. Foron ocupadas definitivamente o 28 de agosto de 1673 por unha escuadra dirixida polo príncipe de Montesacro co fin de actuar contra os corsarios berberiscos.

Mar e Tierra están completamente deshabitadas (Mar foi o cemiterio do Peñón ), mentres que o Peñón está ocupado por forzas militares pertencentes ao Corpo de Regulares de Melilla do exército de terra español.

esquerda|miniatura|Vista do Peñón de Alhucemas desde a costa marroquí.

## Historia 
As illas pertencen á coroa española desde 1560, cando o sultán  Muley Abdalá cedeullas a Filipe II a cambio da protección das invasións otomás. Foron ocupadas definitivamente o 28 de agosto de 1673, durante o reinando de Carlos II, por unha escuadra dirixida polo xeneral de Armada Andrés Dávalos, conde de Montesacro que a bautizou "San Agustín e San Carlos de Alhucemas" na honra aos barcos que o transportaron co fin de actuar contra os corsarios berberiscos. Desde entón sempre existiu unha guarnición española na illa.

As illas Alhucemas chegaron a ter unha poboación de 350 habitantes que exercían o comercio coa próxima cábila de Beni Urriaguel. Máis tarde converteuse nun penal de presos comúns, políticos e desterrados. En 1838 sufriu unha sublevación dos presos políticos.

En 1902, Francia recoñeceu a soberanía española do Peñón. En 1921 sufriu un ataque por parte dos homes de Abd el-Krim durante a Guerra do Rif. En 1922, as baterías cabileñas afundiron o vapor Juan de Juanes, que exercía as funcións de correo con Melilla. Está situado, aínda hoxe, a uns 150 m ao norte da illa. En 1925 participou no desembarco de Alhucemas como posición avanzada de combate, xa que tiña 24 pezas de artillaría con obuses de 155 e canóns de 7,5 a fin de apoiar a operación, con independencia da artillaría móbil das unidades de desembarco.

En 1957, as illas de Mar e Tierra foron cedidas por Marrocos a España.

No ano 2002, durante o incidente da illa Perejil, as illas de Mar e Tierra foron ocupadas por lexionarios españois,​ os cales instalaron algunhas tendas de campaña, co fin de evitar o acceso á zona por parte dos bañistas dunha praia próxima. O suceso provocou críticas por parte do alcalde de Al-Hoceima.

En 2012, 83 inmigrantes ocuparon a illa de Tierra pero os militares e a policía española desaloxáronos aos poucos días.

## Notas 
## Véxase tamén
Gambrinus

**Gambrinus** é un lendario rei de Flandres, e o santo patrón non oficial da cervexa ou das cervexarías, como Baco o é do viño.

As orixes do personaxe son incertas. Algunhas fontes personifícano con nobres medievais, así para algúns se trata do duque de Brabante Xoán I (1251-1295) mentres que outros o identifican con  Xoán I "sen medo", duque de Borgoña (1371–1419), que, é considerado o inventor da cervexa con malte lupulada. Tamén un dos copeiros de Carlomagno se chamaba Gambrinus
 
A mención máis antiga do nome aparece no poeta alemán Burkart Waldis, que o menciona no ano 1543, explicando que Gambrinus aprendeu a arte cervexeira de Isis, a deusa da maternidade e da fertilidade no Exipto antigo.

Posíbeis etimoloxías latinas do nome apuntan a unha orixe en "*cambarus"* (adegueiro) e *"ganae birrinus*" (o que bebe na taberna). Outras explicacións aluden aos cervexeiros de Cambrai (Francia) que eran chamados *gambarius,* ou á verba do alemán medieval *gambra* que se refire o xermolar do gran, ou á palabra *cambier*, empregada para os cervexeiros no norte de Francia durante a Idade Media na que se localiza a factoría cervexeira Hijos de Rivera, que entre outras marcas elabora a cervexa *Estrella Galicia*.

## Notas 
## Véxase tamén
Olaudah Equiano

**Olaudah Equiano**, nado en 1745 e finado o 31 de marzo de 1797, tamén coñecido so o nome de **Gustavus Vassa**, era un mercador marítimo e un escritor británico de orixe africana, que viviu nas colonias británicas de América -hoxe a costa oriental dos Estados Unidos de América- e no Reino Unido.

Foi unha figura influente en pro da abolición do escravismo. A súa autobiografía aparecida en 1789, so o título de *The Interesting Narrative of the Life of Olaudah Equiano, or Gustavus Vassa the African* (A interesante narración da vida de Oloudah Equiano, ou Gustavo Vassa o Africano).miniatura|Portada de *The interresting narrative of the life of Olaudah Equiano*.|centro
Escravos Unidos

En inglés **United Slaves** é unha organización nacionalista negra fundada en 1965 por Ron Karenga. Pasou á historia por ser a principal rival dos **Panteras Negras**, con quen competía en canto ao reclutamento de militantes, se ben sospéitase que esa primixenia rivalidade puido ser insidiosamente acrecentada por diversas actividades do FBI, que pretendían levar a crer a cada grupo que o outro os estaba a aldraxar publicamente. Esta rivalidade pasaría a un primeiro plano en 1969, cando os dous grupos apoiaron distintos candidatos para encabezar o Centro de Estudos Afroamericanos da Universidade de California, Os Ánxeles). En xaneiro dese mesmo ano un tiroteo no campus da universidade entre os dous grupos rematou cun elevado número de mortos.

En 1971 os membros da organización Ron Karenga, Louis Smith e Luz Maria Tamayo foron procesados tras ser acusados de asaltar e torturar a Deborah Jones e Gail Davis, dúas mulleres tamén parte da organización. A raíz destes feitos Ron Karenga foi diagnosticado por un psiquiatra cun cadro de esquizofrenia e paranoia. A organización permaneceu inactiva os anos que Karenga estivo en prisión, entre 1971 e 1975, retomando a súa actividade este último ano até os nosos días.
Ron Karenga

**Ron Everett**, coñecido como **Ron Karenga**, nado en 1941, é un activista político vinculado aos movementos marxistas e afroamericanos. É coñecido por ter sido o fundador dos **Escravos Unidos** e da celebración panafricanista do Kwanzaa, que se celebra cada ano do 26 de decembro até o 1 de xaneiro.
Maggie Kuhn

**Maggie Kuhn**, nada o 3 de agosto de 1905 en Buffalo (Nova York) e finada o 22 de abril de 1995 en Filadelfia, foi unha activista política estadounidense.

## Traxectoria 
Despois dunha longa traxectoria profesional ao servizo de distintas asociacións cristiás, como a YWCA e a Igrexa Presbiteriana dos Estados Unidos, foi forzada a retirarse por esta última en 1971 debido á súa avanzada idade. Nese ano funda as *Gray Panthers*, en galego "Panteiras Grises", dedicada a loitar contra as discriminacións por razón de idade. Maggie Kuhn, que xa caracterizara a súa actividade profesional precedente pola abordaxe do tema da sexualidade en contextos cristiáns, incorpora ás *Gray Panthers* a cuestión, considerada polémica, da sexualidade nas persoas de idade avanzada.
Young Women's Christian Association

miniatura|dereita|Este cartel a partir de 1915, mostra unha YWCA no fondo, onde as mulleres que traballan poden atopar vivenda durante a primeira guerra mundial.
A '''Young Women's Christian Association** (**YWCA''', "Asociación cristiá de mulleres novas") é unha organización social orientada ao desenvolvemento de oportunidades para as mulleres en relación a postos de poder e liderado, cun antidiscriminatorio en relación ao xénero e á raza. A primeira destas organizacións foi creada no Reino Unido en 1865. Hoxe en día a organización matriz está localizada en Xenebra, Suíza, e ten delegacións por todo o mundo, con lixeiras variacións nos seus programas.