Maria Barbal i Farré

**Maria Barbal i Farré**, coñecida como **María Barral**, nada en Tremp o 17 de setembro de 1949, é unha destacada escritora en lingua catalá con éxito internacional. Cultiva principalmente a novela, pero tamén a narrativa curta, o teatro, a literatura infantil e xuvenil, a prosa de non ficción, o ensaio e a colaboración coa prensa. As súas obras máis coñecidas son *Pedra de tartera* (1985) e o Ciclo Pallars, *Camins de quietud* (2001), *País intim*, ''En la pell de l'altre* (2014) e *Tàndem'' (2021).

Segundo a biografía da AELC, incide nos temas da “madurez persoal no tempo a través da experiencia provocada polos cambios ou as migracións (país-cidade); a complexidade das relacións humanas (parella, pais e fillos e amizade), e os matices dos sentimentos".

Recibiu a Cruz de Sant Jordi en 2001, e en 2022 foi elixida membro da Real Academia das Boas Letras . 

## Comezos e estudos 
Maria Barbal naceu no pequeno pobo de Tremp, no Pallars Jussà, e veraneaba como labrega, na casa da súa madriña (avoa) en Vall d'Assua, no Pireneo de Pallars Sobirà. Estudou dende os tres ata os catorce anos no Colexio de María Inmaculada, de monxas claretianas, da súa cidade natal.

Trasládase a Barcelona en 1964, cando tiña 14 anos, para rematar o bacharelato, un cambio que viviu como unha especie de "migración cultural". Tamén alí faría a carreira universitaria e acabaría asentándose. Estudou filoloxía hispánica románica na Universidade de Barcelona, onde se licenciou en 1971 e ensinou en secundaria.

Estudou exclusivamente en castelán, por falta de alternativa polos tempos, pero despois da universidade aprendeu a escribir catalán de forma autodidacta.

## Traxectoria 
Aínda que reside en Barcelona desde 1964, o mundo literario das primeiras obras da autora céntrase no Pallars da infancia e da adolescencia, un medio rural visto, porén, cunha perspectiva crítica. A súa primeira novela, *Pedra de tartera* (1985), plenamente neste cosmos e escrita desde o punto de vista feminino, tivo unha gran acollida entre o público e lectores, e gañou os premios Joaquim Ruyra (1984) e Joan Crexells (1985).

*Pedra de tartera* (1985) e as seguintes novelas *Mel i metzines* (1990) e *Càmfora* (1992, Premios da Crítica 1992, Crítica Serra d'Or 1993 e Nacional de literatura 1993), xunto coa colección de relatos *La mort de Teresa* (1986) foron denominados *Ciclo do Pallars*, que retrata o ciclo anual e a dureza da vida campesiña, o patriarcado, a crise da sociedade tradicional da montaña e a rápida transformación económica que impulsa a migración cara ás cidades, é dicir, o drama do despoboamento e o éxodo rural, con temas como o desarraigo, a memoria da guerra de 1936 ao 39 e a represión como fondo.    A estes traballos tamén se poden engadir as novelas *País íntim* (2005, premio Prudenci Bertrana), que volve ao ciclo, e ''A l'amic scoccès* (2019), que o pecha (de momento, en 2021).

Ao redor de 1999, o seu traballo comeza tamén a recoller paisaxes máis urbanas, onde toca temas como a emigración, na *Rúa Bolívia* (1999, premio Cavall Verd-Blai Bonet de narrativa 2020), a beleza e o feísmo, a enfermidade e a morte, a mocidade e os vellos. a idade ou o paso do tempo, en *Bella edat* (2003) e *Emma* (2008), por exemplo.  *Emma* crea unha historia baseada nun acontecemento real, a queima dunha pobre muller nunha caixa rexistradora. Na novela *En la pell de l'altre (2014)*, ambientada nun Poblenou obreiro, fala de mentiras e traza unha rede de relacións co contexto político e social dos anos 80 e 90, entre eles o asasinato da xornalista Politkòvskaia, como fondo. A súa última novela, *Tàndem* (Premio Josep Pla 2021), ambientada en Sants, reflexiona sobre a felicidade e a capacidade dos protagonistas para *carpe diem* ou aproveitar o día.

Tamén é autora de contos, como *La mort de Teresa* (1986), *Pampallugues* (1991, para público xuvenil e adulto), *Ulleresde sol* (1994), *Bari* (1998), *La pressa del temps* (2010) ou *Cada dia penso en tu* (2011), novelas curtas como *Escrivia cartes al cel* (1996), dúas novelas para nenos, *Des de la gabia* (1992) e *Spaguetti Miu* (1995), unha obra de teatro, *O* *L'helicòpter* ( 2000), que está reescribindo e prosa de non ficción. Colaborou en diversos medios, como, en formato habitual, *L'Avui* (1993), *El País* (1996), *Público* (2010-11) e *L'Ara* (2011), ademais de traballos  esporádicos. Tamén publicou artigos e relatos en revistas como *Serra d'Or*, *Catalan Review (North American Catalan Society)* ou *Els Marges*, entre outras.

En 2001 publicouse o seu proxecto persoal e reflexivo de 53 obras de non ficción patrimoniais *Camins de quietud.* *Un recorregut literari per pobles abandonats del Pirineu*. A Biblioteca de Cataluña conserva os manuscritos da obra literaria no Fondo María Barbal.

En 2008 inaugurouse a Biblioteca Pública María Barbal en Tremp, a súa cidade natal. No ano 2022 realizou unha xira a exposición "Maria Barbal, de Tremp al Món" organizada por Òmnium Cultural .

## Obra traducida 
As obras de María Barbal foron traducidas a idiomas como alemán, aranés ( occitano ), asturiano, español, esloveno, francés, hebreo, húngaro, italiano, holandés, portugués, romanés, serbio, sueco e turco, entre outros. A máis traducida é *Pedra de tartera*, pero tamén hai outras moitas novelas que foron traducidas, como *Mel i metzines*, *Camphora*, *Emma*, *Bella Edat*, *Intimate País*, *Carrer Bolivia* ou *Tàndem* . En 2021, o castelán é a lingua na que máis se traduciu a súa obra, seguida do alemán.

## Obra 
[centro|miniatura|**Maria Barbal** fala de [Avel·lí Artís-Gener|Tísner (2012)]]

### Novela 
* *Pedra de tartera''  (1985).  Barcelona: Laia; Editorial Empúries; Edicions de la Magrana; Grans Èxits SL; Editorial Columna, 2015, edición revisada - véxase máis abaixo; colección La Butxaca d'Edicions 62).
* *Mel e metzines* (1990). Barcelona: La Magrana.
* *Càmfora* 1992). Barcelona: La Magrana.
* *Escrivia cartas al cel* (1996). Barcelona: La Magrana. Novela curta.
* *Carrer Bolívia* (1999). Barcelona: Edicions 62.
* *Cicle de Pallars* (2002). Barcelona: La Magrana. Inclúe *Pedra de tartera*, *Mel i metzines* e *Càmfora*.
* *Bella edat* (2003). Barcelona: Edicions 62.
* *País Íntim* (2005). Barcelona: Columna.
* *Emma* (2008). Barcelona: Columna.
* ''En la pell de l'altre*  (2014). Barcelona: Columna.
* *Pedra de tartera* (2015) . Barcelona: Columna. Edición revisada pola autora e conmemorativa dos 30 anos da obra, acompañada do libro *Pedres a la tartera: 50 veus commemoren el 30è aniversari de la novel·la de Maria Barbal*.
* *A l'amic escocès* (2019). Barcelona: Columna.
* *Tàndem*  (2021). Barcelona: Destino.
* *Al llac*  (2022). Barcelona: Columna.

### Outra 
* 2001 *Camins de quietud. Un recorregut literari per pobles abandonats del Pirineu*(2001). Barcelona: Edicions 62.

### Relato 
* *La mort de Teresa* (1986). Barcelona: Empúries.
* *Pampallugues* (1991). Barcelona: Publicacións da Abadía de Montserrat.
* *Ulleres de sol* (1994). Barcelona: La Magrana, 1994; Edicions 62, 1995.  Colección de cinco novelas curtas, tenuemente entrelazadas.
* *Bari* (1998). Barcelona: La Magrana.
* *La pressa del temps* (2010). Barcelona: Columna.
* *Cada dia penso en tu*  (2011). Barcelona: Columna.

### Teatro 
* *L'helicòpter* (2000). Barcelona: Edicions 62.

### Narrativa infantil 
* *Des de la gàbia* (1992). Barcelona: Edelvives. Novela.
* *Espaguetti Miu* (1995). Barcelona: La Magrana, 1995; Barcanova, 2008. Novela.
* *La terra dels núvols* (2022). Estrella Polar. Ilustracións de Áurea López. Álbum ilustrado.

### Adaptacións 
A novela *Pedra de la tartera* de Maria Barbal foi adaptada dúas veces como pezas teatrais, unha das cales tamén foi traducida e representada en alemán.

## Premios e galardóns 
Ademais dos numerosos premios por obras individuais, a súa obra literaria foi recoñecida coa Cruz de Sant Jordi en 2001, o Premio Jaume Fuster de Escritores en Lingua Catalá (AELC ) en 2009, o Premio Traxectoria da Semana do Libro en Catalán en 2010, o Premio de Cultura. Premio da cidade de Tàrrega en 2019, e o Premio de Honra das Letras Catalanas, concedido en 2021 por Òmnium Cultural polos seus 35 anos de servizo e que a autora recolle en Tremp, "polo seu expreso desexo".  Tamén foi nomeada Escritor Catalán do Ano pola Sociedade Catalana de América do Norte en 2009 e foi elixida como "Escritor Catalán do Ano" en 2015, como resultado do cal fixo unha xira polos Estados Unidos.

; Poer obras individuais

* 1984: Joaquim Ruyra por *Pedra de tartera*
* 1985: Joan Crexells por *Pedra de tartera*
* 1986: Premi Literatura Catalana de la Generalitat, creación para público novo, por *Pedra de tartera*
* 1992: Premi de la Crítica de narrativa catalana por *Càmfora*
* 1993: Premi Nacional de Literatura Catalana de narrativa por *Càmfora''
* 1993 Premi de la Crítica Serra d'Or de novela *Càmfora*
* 2000: Cavall Verd-Blai Bonet de narrativa por *Carrer Bolívia*
* 2005: Prudenci Bertrana por *País íntim*
* 2021: Premi Josep Pla de narrativa por *Tàndem* 

; Pola súa traxectoria

* 2001 Creu de Sant Jordi Pola súa traxectoria
* 2009 Premi Jaume Fuster dels Escriptors en Llengua Catalana (AELC) Pola súa traxectoria
* 2009 Menció d'«Escriptor català de l'any» pola North American Catalan Society.
* 2010 Premi Trajectòria de la Setmana del Llibre en Català

* 2015 «Escriptor català de l'any» da North American Catalan Society.

* 2019 Premi Culturàlia de la ciutat de Tàrrega
* 2021 Premi d'Honor de les Lletres Catalanes

## Notas