Portugués oliventino

[miniatura|Mapa dialectal do [portugués europeo]]
O **portugués oliventino**, **portugués continental** ou **portugués de Olivenza**   

Como resultado de dous séculos de administración española e illamento do resto de Portugal, o portugués oliventino é hoxe unha lingua moribunda; a xente nova xa non o fala, quedando só unhas poucas persoas maiores. O portugués deixou de ser a lingua da poboación a partir dos anos corenta, proceso acelerado pola política de castelanización posta en marcha polo franquismo.

## Contexto histórico 
### Olivenza e Táliga no Reino de León 
A orixe de Olivenza está ligada á conquista definitiva de Badaxoz polo último rei de León, Afonso IX, na primavera de 1230. Para agradecer aos templarios a súa participación nesta disputa, Afonso IX concedeulles as prazas de Burguillos e Alconchel.

Desde 1297 ata 1801 a cidade permaneceu baixo a soberanía portuguesa, incluso durante a Unión Ibérica. Os cinco séculos de dominio portugués provocaron o fluxo a Olivenza da cultura e da lingua portuguesas, ademais da expresión arquitectónica e o folclore.

Debido á peculiar posición xeográfica de Olivenza, separada do resto do país pola Odiana e rodeada de vilas castelás, acabou desenvolvendo un subdialecto do Alentexo, co que comparte moitas das súas isoglosas.

### Olivenza e Táliga en España 
Despois da Guerra das Laranxas, Portugal perdeu Olivenza e Táliga. Aínda que Portugal denuncia que España os perdeu no Congreso de Viena, o certo é que segue administrando ese territorio. O portugués seguiu sendo a lingua vehicular e materna dos habitantes da comarca ata mediados do século XX, cando comezou a decaer, vítima da política castelanizadora do franquismo. O sistema educativo xogou un papel decisivo, dado que o portugués quedou excluído. Actualmente ensínase só como lingua estranxeira. A influencia do castelán nótase nalgúns destes puntos e no ámbito léxico.

* Peche da vogal átona final *e* para *i*. Exemplo: *fomi*&nbsp;(portugués estándar:&nbsp;*fome*);

* Ausencia de&nbsp;ditongo&nbsp;*ei*, que pasa&nbsp;*ê*. Exemplo:&nbsp;*galinhêro*&nbsp;(portugués estándar:&nbsp;*galinheiro* ), con excepcións:&nbsp;*seis*,&nbsp;*rei*,&nbsp;*reino*, etc. ; O castelán que se fala na rexión está fortemente influenciado pola portugués e o asturleonés.

### Características fonéticas 
; Palatalización
miniatura| Mapa dos dialectos do dominio lingüístico galego-portugués. Olivença pertencía ao dialecto do Alentejo.
Na primeira persoa do plural do indicativo hai un trazo fonético peculiar, a palatalización de *a* por un *e*. Nalgúns casos este fenómeno tamén acontece no infinito, por exemplo, *engordér* no canto de *engordar*.
Hai outra modificación dialectal semellante, a palatalización de *ã* por un *ẽ,* isto só ocorreu en pobos da marxe este do Odiana como Serpa e Olivença, pero non en Vila Viçosa ou Mértola . Por exemplo, *amanhẽ* por *amanhã*. 

; Labialización da vogal pechada *ê* a *u* cando vai seguida dunha consoante labial.
Unha característica común a algunhas bolsas isoglósicas do Alto Alentejo. Non é universal en Olivença. Por exemplo, *buber* e *duvertido* (estándar: *beber e divertido*). Hai casos illados desta labialización en Campo Maior.

; Monoftongización de *ão* a *õ*
Fenómeno propio de Olivença e Campo Maior, dáse no primeiro só en posición proclítica. Por exemplo, *direçõ*, *açõ* e *ândõ*; en portugués estándar: *direção*, *ação* e *andam*.

; Monoftongización de - *in* a - *ẽ*
Trazo xeral do Alentexo e de Olivenza, observada tamén en Campo Maior, incluso nos mozos. Por exemplo, *quẽ*, *armazẽ* e *paragẽ*; en portugués estándar: q*uem*, *armazém* e *paragem*. O ditongo permanece en posición átona ou non proclítica pero o *e* nasal está pechado.

; Ausencia de semivogal "i" ao preceder unha consoante palatal
Características propias non só dos falantes de Olivença e Alentexo senón que tamén se estenden polo centro do país. Por exemplo, *más*, *caxa* e *faxa* (por defecto: *mais*, *caixa* e *faixa*). 

; Síncope de vogais átonas
Caso habitual no Alentexo en xeral, en Olivença a maioría pronuncia *pa* pola preposición *para*. A execución das vogais átonas é bastante lixeira, convertendo palabras como: *esse*, *aquele* e *direita* en *ess*, *aquel* e *drêta*.

; Metátese entre consoante e vogal vibrante
Trazo que tamén comparten outras vilas do Alentexo, en Olivença, por exemplo: *drento* e *preguntari* (estándar: d*entro* e *perguntar*).

## Notas