open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alexandre-Emile Béguyer de Chancourtois

**Alexandre-Émile Béguyer de Chancourtois**, nado en París o 20 de xaneiro de 1820 e finado o 14 de novembro de 1886, foi un xeólogo e mineraloxista francés, o primeiro en ordenar os elementos químicos seguindo a orde do seu peso atómico, en 1862. De Chancourtois só publicou o seu artigo sobre isto, mais non publicou o gráfico propio coa disposición irregular. Malia considerarse unha publicación significativa, foi ignorada pola comunidade de químicos da época por estar escrita en termos xeolóxicos. De Chancourtois foi profesor de enxeñaría de minas e xeoloxía na École Nationale Supérieure des Mines de Paris. Foi tamén o Inspector de Minas en París, responsable na súa maior parte da posta en funcionamento de regulacións de seguridade para a minaría naquel entón.

## Publicacións
* "Sur la distribution des minéraux de fer," en ''Comptes rendus de l'Académie des sciences*, 51 (1860), 414–417.
* "Études stratigraphiques sur le départ de la Haute-Marne." París, 1862.
* "Vis tellurique," en *Comptes rendus de l'Académie des sciences'', 54 (1862), 757–761, 840–843, 967–971.

## Notas 
## Véxase tamén
Propiedades químicas

As **propiedades químicas** son as propiedades dun material evidentes durante ou tras unha reacción química, é dicir, calquera cualidade que pode establecerse só cambiando a identidade química dunha substancia. As propiedades químicas non poden determinarse só pola observación ou tacto da substancia, e para investigalas hai que afectar á estrutura química interna desta. Cando unha substancia se somete a unha reacción química, as súas propiedades cambian de forma drástica, dando lugar a un cambio químico.

As propiedades químicas poden contrastarse coas propiedades físicas, que poden observarse sen modificar a estrutura química da substancia. As propiedades químicas utilízanse para a determinación de clasificacións químicas e son útiles para identificar substancias descoñecidas ou purificar outras substancias. A ciencia dos materiais habitualmente ten en consideración as propiedades quimicas dun material para determinar os seus usos.

## Notas
## Véxase tamén
* Química
* Física
* Propiedades físicas
Pobo checo

Os **checos** (en , masculino singular: *Čech*, feminino singular: *Češka*) son un grupo étnico eslavo nativa da República Checa, en Europa Central. Os checos comparten uns devanceiros, unha cultura, unha historia e unha lingua comúns, a lingua checa.

Os checos étnicos tamén foron chamados **bohemios** até o século XX, facendo referencia ás terras de Bohemia, que á súa vez debe o seu nome á tribo celta da Idade de Ferro dos boios. Durante o Período das Migracións, a tribo eslava occidental dos bohemios asentouse na área "asimilando as poboacións celtas e xermánicas", un formou un principado no século IX, que formou parte de Moravia, primeiro na forma do Ducado de Bohemia e despois como Reino de Bohemia, os predecesores da moderna república.

A diáspora checa está presente en numerosos países como os Estados Unidos de América, o Canadá, Israel, Austria, Alemaña, Eslovaquia, Suíza, Italia, o Reino Unido, Australia, Arxentina e o Brasil.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Grupos étnicos de Europa
Retrónimo

**Retrónimo** é un tipo de neoloxismo xerado pola modificación do nome orixinal dun obxecto ou concepto para diferencialo dunha versión máis recente del. Boa parte dos retrónimos son creados en función dun adianto da tecnoloxía, que adiciona un adxectivo ou modificador ao nome do novo obxecto ou concepto creado, xerando a necesidade dun adxectivo contrario retrónimo complementario para ser adicionado ao orixinal.

O termo *retrónimo* (en inglés, *retronym*) foi creado por Frank Mankiewicz en 1980, e popularizado por William Safire en The New York Times .

A palabra retrónimo en si é un neoloxismo.

Exemplos comúns de retrónimos son:
* A guitarra acústica, así chamada só despois do xurdimento da guitarra eléctrica.
* A primeira guerra mundial, chamada "a Gran Guerra" ou "a Guerra Mundial" até que houbo a segunda.
* O teléfono fixo, que era só teléfono até a invención e difusión do teléfono móbil.

## Notas
Irrelixión

miniatura|No ano 2005, a irrelixión era a cuarta "crenza" do mundo, co 11,92% da poboación global (no gráfico é o segmento de cor laranxa).
**Irrelixión** é a ausencia, indiferenza, rexeitamento ou hostilidade cara a relixión. Algúns segmentos poden posicionarse contrarios e, eventualmente, inclusive ser hostís ás relixións, como pode ser o caso do anticlericalismo, do antiteísmo e da antirrelixión. Cando é definida como indiferenza á relixión, inclúe o apateísmo. A irrelixión tamén consiste parcialmente no rexeitamento da crenza relixiosa, onde se insire o ateísmo e o humanismo secular. Cando é definida como a ausencia de crenza relixiosa, pode incluír algunhas persoas que serían incluídas no agnosticismo, ignosticismo, non teísmo, deísmo, pandeísmo, escepticismo relixioso, pensamento libre e a non-crenza. A irrelixión pode até incluír formas de teísmo dependendo do contexto relixioso, como na Europa do século XVIII, onde o epítome da irrelixión foi o deísmo.

Algunhas evidencias suxiren que o *status* relixioso que máis medra nos Estados Unidos é o status denominado "sen relixión".

miniatura|Irrelixiosos polo Instituto Dentsu (2006) e Zuckerman (2005).|centro
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ateísmo
* Agnosticismo
### Bibliografía 
*Coleman, T.J. III, Hood Jr., R., & Shook, J. (2015). An Introduction to Atheism, Secularity, and Science. *Science, Religion and Culture*, *2*(3), 1–14. doi:10.17582/journal.src/2015/2.3.1.14
Arunachal Pradesh

**Arunachal Pradesh** é un dos 29 estados da India e é o máis setentrional do país. Arunachal Pradesh limita cos estados indios de Assam e Nagaland polo sur, e comparte fronteira internacional con Bután polo oeste, con Myanmar polo leste e está separado da China polo norte pola disputada liña McMahon. Itanagar é a capital do estado.

Unha gran parte do estado é reclamada pola República Popular da China, que se refiren a el como "Tíbet do sur". Unha gran parte do estado foi temporalmente ocupada polas forzas chinesas durante a guerra de 1962.

*Terra do sol nacente* é o alcume do estado en sánscrito; e tamén é coñecido como o *Estado Orquídea da India* ou o *Paraíso dos Botánicos*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Roger Torrent i Ramió

**Roger Torrent i Ramió**, nado en Sarrià de Ter (Xirona) o 19 de xullo de 1979, é un politicólogo e político catalán afiliado desde o ano 2000 a Esquerra Republicana de Catalunya, que foi alcalde da súa localidade de nacemento, deputado provincial e autonómico, e que foi elixido presidente do Parlamento de Cataluña o 17 de xaneiro de 2018, cargo no que foi sucedido o 12 de marzo de 2021 por Laura Borràs.

## Traxectoria 
### Formación 
Roger Torrent é graduado en Ciencia Política e da Administración pola Universidade Autónoma de Barcelona e cursou un mestrado en estudos territoriais e planificación das universidades Politécnica de Catalunya e Pompeu Fabra.

### Alcaldía de Sarrià de Ter 
Inicialmente traballou como técnico na administración local. Foi membro de diversas asociacións culturais e veciñais. En 1998, uniuse ás xuventudes de Esquerra Republicana e dous anos máis tarde afiliouse ao devandito partido político. Desde 1999 foi membro do Concello da vila de Sarrià de Ter e, logo de dúas lexislaturas na oposición, foi elixido alcalde en 2007, grazas a un pacto de ERC con Convergència i Unió. Nas eleccións municipais de 2011 e de 2015 foi validado no cargo ao acadar o seu partido a maioría absoluta. En 2011 entrou a formar parte da Deputación Provincial de Xirona, onde foi portavoz de ERC. Entre 2000 e 2008 foi secretario de política parlamentaria rexional na federación xironesa do partido. Tamén foi membro da executiva da Asociación Catalá de Municipios e Comarcas entre 2007 e 2011.

### Deputado no Parlamento catalán 
Nas eleccións ao Parlamento de Cataluña de 2012 e de 2015 foi elixido membro do parlamento por Xirona, esta última dentro da candidatura de Junts pel Sí, lexislatura na que exerceu como voceiro adxunto do grupo parlamentario. Tamén formou parte da comisión de Gobernación, Administracións Públicas e Vivenda, así como da comisión de Economía e Facenda, do relatorio conxunto pola Administración tributaria catalá e da comisión de investigación sobre a Operación Catalunya.

Nas eleccións ao Parlamento de Cataluña de 2017 foi o número dous da lista de ERC pola circunscrición de Xirona, detrás da ex-conselleira Dolors Bassa, e foi elixido deputado autonómico na décimo segunda lexislatura.

### Presidencia do Parlamento de Cataluña 
O 17 de xaneiro de 2018 foi elixido presidente do Parlamento de Cataluña, en substitución de Carme Forcadell, cos votos dos deputados de ERC, Junts per Catalunya e a CUP, e coa abstención de Catalunya en Comú-Podem. Durante o seu discurso de aceptación para a súa posición, xurou contribuír a "coser a sociedade" e a dar prioridade a "recuperar as institucións", no marco da aplicación do artigo 155 da Constitución. Tamén anunciou que renunciaría á alcaldía de Sarrià de Ter na mesma semana.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do Parlamento de Cataluña
* Sitio web de Esquerra Republicana de Catalunya
Bengala Occidental

**Bengala Occidental** é un estado indio localizado no leste do país, no Golfo de Bengala. É o cuarto estado máis poboado do país, con arredor de 91 millóns de habitantes (segundo o censo de 2011). Ten unha área de 88&nbsp;752km2. Forma parte da rexión etnolingüística de Bengala, limitando con Bangladesh polo leste e con Nepal e Bután polo norte. Comparte fronteira con cinco estados indios: Odisha, Jharkhand, Bihar, Sikkim e Assam. A súa capital é Calcuta, a sétima cidade máis poboada da India. Xeograficamente, Bengala Occidental inclúe a rexión montañosa de Darjeeling, o delta do Ganxes, a rexión de Rarh e os Sundarbans da costa. O principal grupo étnico é o bengalí, sendo os bengalís hindús a maioría demográfica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Tigre de Bengala

O **tigre de Bengala** (*Panthera tigris tigris*) é a subespecie de tigre máis numerosa de Asia. A súa poboación estimouse en menos de 2&nbsp;500 exemplares no ano 2011. Dende 2008, está clasificado como "en perigo" segundo a Lista Vermella da IUCN e está ameazado pola caza furtiva, destrución e fragmentación do seu hábitat. Ningunha das Zonas de Conservación do Tigre está considerada grande de abondo para manter unha poboación efectiva de máis de 250 exemplares adultos.

O tigre chegou ó subcontinente indio hai uns 12&nbsp;000 anos. A poboación de tigre na India estimouse en 1&nbsp;706–1&nbsp;909 exemplares en 2010. En 2014, a poboación recuperouse levemente chegando a 2&nbsp;226 exemplare. Estímase que hai uns 440 tigres en Bangladesh, 163–253 no Nepal e 103 en Bután.

O tigre de Bengala está entre os meirandes félidos vivos. Por iso está considerado como parte da megafauna carismática do mundo.
É o animal nacional da India e de Bangladesh.

## Notas
Polígono industrial do Ceao

O **polígono industrial do Ceao** é unha promoción industrial da Sociedad Estatal de Promoción de Suelo construída 1979 no Ceao, e transferida ao concello de Lugo. Ten terminal de carga de ferrocarril propia e ligazón directa coa A-6.

Ten dúas fases construídas cun total dun millón de metros cadrados. O 90 % do polígono está ocupado. En abril de 2021 un incendio afectou cinco naves do polígono

## Notas
Polígono industrial do Vidreiro

O **polígono industrial do Vidreiro** é unha zona industrial e de servizos creada en Pontedeume en 2001. Promovido por Instituto Galego de Vivenda e Solo, está xestionado por Xestur Coruña. Ten un total de 113.266 m².

No polígono ten a súa sede a empresa Leite Celta.

Recibe o seu nome pola aldea do Vidreiro, na parroquia de Andrade.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Poligono industrial de Pontedeume.JPG

## Notas
Autopsia alieníxena

***Autopsia alieníxena*** (en ) é un filme británico dirixido por Jonny Campbell que se estreou en 2006. Escrito por William Davies, conta os eventos arredor da famosa "autopasia dun alien" filmada por Ray Santilli en 1995. Está protagonizado por Ant McPartlin e Declan Donnelly.

Estreouse en galego o 21 de agosto de 2011 a través da TVG.

## Personaxes 
*Declan Donnelly como Ray Santilli
*Anthony McPartlin como Gary Shoefield
*Bill Pullman como Morgan Banner
*Götz Otto como Laszlo Voros
*Morwenna Banks como Jasmine
*Omid Djalili como Melik
*Harry Dean Stanton como Harvey
*Mike Blakeley e Matthew Blakeley como equipo de cámara
*John Shrapnel como Michael Kuhn
*Madeleine Moffatt como Nan
*John Cater como Maurice
*Lee Oakes como Edgar

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes
A ameaza invisible

***A ameaza invisible*** (en ) é un filme estadounidense de acción e ciencia ficción dirixido por Rob Cohen que se estreou en 2005. Está protagonizado por Josh Lucas, Jessica Biel, Jamie Foxx, Sam Shepard, Joe Morton e Richard Roxburgh.

## Personaxes 
* Josh Lucas como Tenente Ben "Big" Gannon
* Jessica Biel como Tenente Kara "Guns" Wade
* Jamie Foxx como Tenente Henry "E-Z" Purcell
* Sam Shepard como Capitán George Cummings
* Joe Morton como Capitán Dick Marshfield
* Richard Roxburgh como Dr. Keith Orbit
* Ian Bliss como Tenente Aaron Shaftsbury
* Ebon Moss-Bachrach como Tim
* David Andrews como Ray
* Wentworth Miller como EDI
* Nicholas Hammond como oficial

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Ya (cirílico)

Я, *я* (cursiva Я, **я**) é unha letra do alfabeto cirílico. A súa pronuncia é "iá", nalgúns idiomas pronúnciase "i" ao non estar acentuada. Parece unha imaxe especular da letra latina "R", coa diferenza que a Я minúscula é exactamente igual á maiúscula, soamente, que de menor tamaño:Я,я.

## Táboa de códigos 
: 
Os seus códigos HTML son: &`1071`; ou &amp;#x42F; para a maiúscula, e &`1103`; ou &`x44F`; para a minúscula.

## Véxase tamén 
* ІА (cirílico)
Er (cirílico)

Esta páxina é sobre a letra cirílica **er**. Para a letra do alfabeto latino representada cun glifo similar, ver P. Para a letra do alfabeto grego, ver Ρ.

Р, *р* (cursiva Р, **р**) é a vixésimo oitava letra do alfabeto cirílico ten, un gran parecido coa letra "Pp" (Pe) Latina e a "Ρρ" grega (Rho). Ten un valor fonético equivalente á /r/ xorda común no Alfabeto Fonético Internacional (AFI)(Sonora nalgúns casos, aínda que non se pode dobrar).

## Uso 
### Sistema numeral cirílico 
Na antigüidade, no sistema numeral cirílico, esta letra tiña o valor numérico **100**.

## Táboa de códigos 
: 
Os seus códigos HTML son: &`1056`; ou &amp;#x420; para a maiúscula e &`1088`; ou &`x440`; para a minúscula.
El (cirílico)

Л, *л* (cursiva Л, **л**) é unha letra do alfabeto cirílico, e a décimo terceira do alfabeto ruso.

A letra Л equivale a unha L, simple ou palatalizada, segundo a rexión, do alfabeto español.

Podería compararse na pronunciación coa L inglesa.

## Uso 
### Sistema numeral cirílico 
Na antigüidade, no sistema numeral cirílico, esta letra tiña o valor numérico **30**.

## Táboa de códigos 
: 
Os seus códigos HTML son: &`1051`; ou &amp;#x41B; para a minúscula e &`1083`; ou &`x43B`; para a minúscula.
I curto (cirílico)

Й, *й* (cursiva: Й, **й**) é a undécima letra do alfabeto ruso e a décimo cuarta do ucraíno.

É unha semivocal, equivale en ruso, como a Y no castelán ao final das palabras, como en *Ley*, *Rey*, *Hoy*, etc.

**Й-краткое**, (i-krátkoye), parece unha Ñ, pero co seu N investida, con todo é a letra do alfabeto ruso **И-и** (I-i), pero cunha breve.

Tamén forma parte da terminación dos adxectivos do xénero masculino xunto coa "и", "-ий".

## Táboa de códigos 
: 
Os seus códigos HTML son: &`1049`; ou &amp;#x419; para a Maiúscula e &`1081`; ou &`x439`; para a minúscula.
I (cirílico)

И, *и* (cursiva: И, **и**) nunha letra presente na maioría dos alfabetos cirílicos tanto modernos como arcaicos. Representa tipicamente /i/ (en protoeslavo, eslavo eclesiástico, ruso, búlgaro, serbio, e macedonio), ou /ɪ/ (en ucraíno, así como nalgunhas posicións no moderno eslavo eclesiástico e ruso).

## Orixes 
Parece unha versión investida da N maiúscula do alfabeto latino pero foi derivada da letra eta do alfabeto grego (Η, η, pronunciada  en grego antigo e  en grego moderno).

No primeiro alfabeto cirílico practicamente non había distinción entre as letras **И** (*izhei*) e **І** (i), derivadas das letras gregas η (eta) e ι (iota). Ambas permaneceron no repertorio alfabético xa que representaban números diferentes na numeración cirílica, oito e dez respectivamente, motivo polo cal ás veces se lles chama *i octal* e *i decimal.* Hoxe en día coexisten en eslavo eclesiástico (sen diferenza fonética) e en ucraíno (con diferenza fonética). Outras ortografías eslavas eliminaron unha das dúas letras durante as reformas dos séculos XIX e XX: o ruso, o búlgaro, o serbio e o macedonio teñen só a И, mentres que o belaruso ten só a І.

## Uso 
É a décima letra do alfabeto ruso e en ruso pronúnc**i**ase /i/, como a  de 'piñeiro'. Aínda que cando está soa non vai precedida da semivocal "yod", //, como si ocorre con outras vogais "débiles" (**е**, **ё**, **ю** e **я**), en ruso considéraselle a correspondente débil de **ы**, que representa //  (na lingua ucraína e belarusa, o son /i/ represéntase coa letra **і**, e ás veces chámaselle "I ucraína").

A letra и é a undéc**i**ma letra do alfabeto ucraíno e en ucraíno representa //, como na palabra ' inmortal'. A lingua belarusa prescindiu por completo da letra **и**, pero conserva a súa versión curta: a letra **й**, chamada *I kratkoye* ('I curta'), que se usa tamén en ruso e na maioría das linguas arriba citadas, aínda que outras como o serbio e o montenegrino substituírona por unha **J**.

Polo común, é transliterada do ruso, simplemente, como i, ou do ucraíno como e ou i, usando diferentes sistemas de romanización.

As letras **и** e úsanse na tipografía do falso cirílico, un estilo tipográfico empregado en diversos contextos para recrear unha atmosfera eslava.

### Sistema numeral cirílico 
Na antigüidade, no sistema numeral cirílico, esta letra tiña o valor numérico **8**.

## Táboa de códigos 
: 
Os seus códigos HTML son: &#`1048`; ou &amp;#x418; para a minúscula e &#`1080`; ou &#`x438`; para a minúscula.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* І, alfabeto cirílico
* Ї, alfabeto cirílico
* Й, alfabeto cirílico
* Ы, alfabeto cirílico
* Η, eta alfabeto grego
SAMPA

O **Speech Assessment Methods Phonetic Alphabet** ou **SAMPA** é un alfabeto fonético leXible por computador mediante caracteres ASCII de 7 bits. Está baseado no Alfabeto Fonético Internacional ou *IPA*.

Foi desenvolvido por *ESPRIT* *information technology research and development program* pertencente á que era Comunidade Económica Europea (actual Unión Europea) nos anos oitenta. O propósito inicial era aplicalo a seis idiomas europeos. Tentaron utilizar o maior número posible de símbolos do IPA, pero cando iso non era posible, empregaron símbolos alternativos. Por exemplo, [@] para o son vocálico débil do inglés *schwa*, [2] para o son vocálico do francés *deux* e [9] para o son vocálico do francés *neuf*.

Hoxe en día, SAMPA desenvolveuse oficialmente para todos os sons das linguas que aparecen a continuación:

Os caracteres ["s{mp@] representan a pronuncia do nome de SAMPA en inglés. Do mesmo xeito que o IPA, SAMPA adoita pecharse entre corchetes cadrados, que non pertencen ao alfabeto propiamente dito e tan só cumpren unha función diferenciadora para indicar que son caracteres fonéticos e non texto de escritura regular.

## Problemas do SAMPA 
As táboas de SAMPA tan só son válidas naquelas linguas para as que están deseñadas. As táboas das distintas linguas non son compatibles entre si e iso crea conflitos entre as distintas linguas. Como consecuencia, SAMPA non se pode utilizar como unha representación alternativa en ASCII ao alfabeto xeral da IPA. X-SAMPA creouse para solucionar ese problema. Este outro código prové unha soa táboa sen diferenzas específicas entre linguas.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Ranchhod, Elisabeth & J. Mamede, Nuno (2002). *Advances in Natural Language Processing: Third International Conference, PorTAL 2002, Faro, Portugal, June 23–26, 2002. Proceedings (Lecture Notes in Computer Science)*. (1st ed.). Springer. .
* L. DeMiller, Anna & Rettig, James (2000). *Linguistics: A Guide to the Reference Literature* (2nd ed.). Libraries Unlimited. .
* Lamberts, Koen & Goldstone, Rob (2004). *Handbook of Cognition*. Sage Publications Ltd. .

### Ligazóns externas 
* SAMPA 
* Sons do inglés en SAMPA 
* SAMPA do escocés 
* (en inglés) Táboa de equivalencia IPA-SAMPA polo Laboratorio de Fonética da Universidade de Turín, Italia
La Gorda

miniatura|Primeira páxina da revista "La Gorda", publicada o 10 de novembro de 1868.
***La Gorda*** foi unha revista antiliberal publicada en Madrid. Apareceu por primeira vez o 10 de novembro de 1868 e deixouse de publicar no ano 1870. Tiña catro páxinas e publicábase seis veces ao mes. A subscrición mensual era de 4 reais. Editouse en varias imprentas pero, sobre todo, na de J. Noguera, na rúa Bordadores nº7, de Madrid.

*La Gorda,* a pesar do seu subtítulo "*Periódica (sic) liberal*" era unha publicación carlista que tomara como título o nome popular dado á revolución de 1868, esaxeraba e apoiaba as propostas máis revolucionarias e extremistas para provocar unha reacción conservadora. Extremaba as críticas contra as autoridades do Sexenio o que provocou a actuación da denominada "Partida de la Porra" e que tivera que pechar a mediados de 1870. Entre os seus redactores estaban os condes de Liniers, Esteban Garrido, José María Fernández Bremón e Rafael Chico de Guzmán.

Tivo como competencia e réplica á revista republicana e federal, *La Flaca.*

Probablemente tivo unha ampla relación de continuación coa publicación *La Gordísima* que fora fundada o 8 de xaneiro de 1869, xa que esta publicábase tamén seis veces ao mes, con catro páxinas e tirábase na mesma imprenta, cun prezo de 4 cuartos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*

### Outros artigos 
* La Flaca

### Ligazóns externas 
* Ficha de La Gorda na Biblioteca Virtual de Prensa Histórica da BNE.
Skogskyrkogården

O **Skogskyrkogården** (en galego *Cemiterio do monte*) está situado no distrito de Enskededalen, ó sur da cidade de Estocolmo, en Suecia.

Foi deseñado polos arquitectos Erik Gunnar Asplund e Sigurd Lewerentz, gañadores dun concurso para a construción dun gran cemiterio na cidade de Estocolmo. Está construído adaptándose a natureza do monte, con varias capelas e un crematorio. A súa forma é un modelo seguido na construción doutros cemiterios. Contén arredor de 50.000 tumbas, segundo as cifras do propio cemiterio.

Foi declarado Patrimonio da Humanidade en 1994 pola Unesco.

## Galería 

Ficheiro:Skogskyrkogarden HolyCross.jpg|
Ficheiro:Skogskyrkogarden HolyCrossChapel.jpg|
Ficheiro:Skogskyrkogården cemetery-5.jpg|
Ficheiro:Skogskyrkogården cemetery-3.jpg|
Ficheiro:Sweden. Stockholm. Skogskyrkogården 010.JPG|
Ficheiro:Skogskyrkogården - KMB - 16001000005332.jpg|

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
Polígono industrial de Camba

O **Polígono industrial de Camba** é unha zona industrial en Xove promovida polo Instituto Galego de Vivenda e Solo e xestionada por Xestur Lugo. Foi inaugurado en 1999 e ten unha superficie de 65&nbsp;745 m².

Recibe o seu nome da aldea de Camba. Está situado a 35&nbsp;km da A-8.
90ª edición dos Óscar

A **90ª entrega dos premios Óscar**, que recoñeceu os filmes de 2017 tivo lugar o día 4 de marzo de 2018 no Dolby Theatre dos Ánxeles (Estados Unidos). Durante a cerimonia, a AMPAS presentou os premios en 24 categorías. A cerimonia, televisada nos Estados Unidos pola ABC, foi producida por Michael De Luca e Jennifer Todd e dirixida por Glenn Weiss. O cómico Jimmy Kimmel foi o mestre de cerimonias por segunda vez consecutiva.

## Gañadores e nomeados 
[dereita|miniatura|150px|[Guillermo del Toro, mellor director e mellor filme.]]
[dereita|miniatura|150px|[Gary Oldman, mellor actor.]]
[dereita|miniatura|150px|[Frances McDormand, mellor actriz.]]
[dereita|miniatura|150px|[Sam Rockwell, mellor actor secundario.]]
[dereita|miniatura|150px|[Allison Janney, mellor actriz secundaria.]]
[dereita|miniatura|150px|[Jordan Peele, mellor guión orixinal.]]
[dereita|miniatura|150px|[James Ivory, mellor guión adaptado.]]
[dereita|miniatura|150px|[Sebastián Lelio, mellor filme en lingua non inglesa.]]
[dereita|miniatura|150px|[Darla K. Anderson, mellor filme de animación.]]
[dereita|miniatura|150px|[Lee Unkrich, mellor filme de animación.]]
[dereita|miniatura|150px|[Alexandre Desplat, mellor banda sonora.]]
Os gañadores son os que aparecen en primeiro lugar e destacados en letra grosa.

## Premios de Honra 
A Academia tamén celebrou a sétima edición dos Premios Gobernadores o 11 de novembro de 2017, durante a cal foron presentados os Oscar de Honra.

### Oscars de Honra 
* Agnès Varda
* Charles Burnett
* Donald Sutherland
* Owen Roizman

### Premios ao mérito especial 
* Alejandro González Iñárritu polo seu proxecto de realidade virtual *Carne y arena*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial dos Óscar 
* Web oficial de AMPAS 
* Canal dos Óscar en YouTube
Parque empresarial de Cervo

O **parque empresarial de Cervo** está promovido por Xestur Lugo e ten unha superficie de 570&nbsp;852 m² no concello de Cervo.

## Notas
Os amantes da noite

***Os amantes da noite*** (en ) é un filme estadounidense dirixido por Nicholas Ray que se estreou en 1948. Baséase na novela de Edward Anderson *Thieves Like Us*. Está protagonizado por Farley Granger no papel de "Bowie" Bowers e por Cathy O'Donnell como "Keechie" Mobley.

## Sinopse 
Nos anos da depresión americana, tres detidos foxen dunha prisión de Mississippi. Entre eles está o mozo Bowie que intenta probar a súa inocencia, mais os seus compañeiros de cela convénceno para que os axude nunha serie de crimes, co que agora Bowie é considerado, pola policía, o líder da banda.

## Personaxes 
* Cathy O'Donnell como Catherine "Keechie" Mobley
* Farley Granger como Arthur "Bowie" Bowers
* Howard Da Silva como Chicamaw "One-Eye" Mobley
* Jay C. Flippen como Henry "T-Dub" Mansfield
* Helen Craig como Mattie
* Will Wright como Mobley
* William Phipps como granxeiro
* Ian Wolfe como Hawkins
* Harry Harvey como Hagenheimer
* Marie Bryant como cantante
* Will Lee como Jeweler
* James Nolan como Schreiber
* Charles Meredith como Comm. Hubbell
* Teddy Infuhr como Alvin
* Byron Foulger como Lambert
* Guy Beach como Plumber

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Palatalización

A **palatalización** é un cambio fonético asimilatorio polo cal un fonema ou son despraza o seu punto de articulación até a rexión palatal ou palato-alveolar por mor da proximidade dunha vocal (ou outro son) de articulación palatal.

O termo tamén se usa para indicar o modo de articulación especial como **consonante palatalizada** que posúen algunhas linguas como posibilidade fonética ou fonológica.

## Exemplos de cambios de palatalización 
* A maioría das linguas romances presenta palatalización das fonemas latinos /k, g/ ante vogal palatal e das secuencias /diV-,-niV-,-tia,-tio/ (onde V denota calquera vogal).
* Nas linguas indoeuropeas, unha palatalización provocou que a maioría das linguas orientais sufrisen palatalización de /*ky, *gy, *gyh/. As linguas que sufriron dita palatalización denomínanse linguas satem e as linguas que non a sufriron denomínanse linguas centum.
* O moderno grego cretense presenta palatalización de /*k, *x, γ/ > /č, š, ž/ ante as vocais /e, i/, así:
:

* O xaponés medio, dos séculos XII a XVI, palatalizó as seguintes sílabas do antigo xaponés (séculos VIII a XI):
:: -/si, *zi / > /ɕi, ʑi/ (shi, ji), /*sya, *syo, *syu; *zya, *zyo, *zyu/ > /ɕa, ɕou, ɕou, ʑa, ʑou, ʑou/ sha, sho, shu; ja, jo, ju).
:: -/ti, di / > /tɕ͡i, dʑ͡i/ (chi, ji), /*tya, *tyo, *tyu; *dya, *dyo, *dyu/ > /tɕ͡a, tɕ͡ou, tɕ͡ou; dʑ͡a, dʑ͡ou, dʑ͡ou/ (cha, cho, chu; ja, jo, ju).
: É dicir todos as fonemas coronais /s, z; t, d/ foron palatalizados ante /i,e/.

## Consoantes palatalizadas 
Numerosas linguas como moitas linguas eslavas e mesmo linguas non indoeuropeas como o chinés estándar posúen consoantes que se articulan como palatalizadas.
Sinal de fume

[dereita|miniatura|250x250px|Nativos de América do Norte facendo sinais de fume. Pintura de [Frederic Remington.]]
Os **sinais de fume** son os que se empregan para a comunicación entre áreas amplas e deshabitadas e que son feitas con fogueiras. É un dos medios de comunicación a distancia máis antigos. Estes sinais permiten comunicar mensaxes complexas e codificadas con antelación entre atalaias ou lugares de vixilancia. Un dos seus usos era avisar de avistamento de inimigos.

Fixéronse famosas grazas á súa representación nos filmes do xénero western, onde eran empregados polos indios de América do Norte.

## Historia 
Na Antiga China, soldados que estaban alerta nas torres da Gran Muralla Chinesa podían alertar sobre ataques inimigos, enviando mensaxes de fume de torre a torre.

Os nativos americanos utilizábanos. Os selk'nam tamén utilizaban sinais de fume, tal como rexistraron os exploradores españois e portugueses durante o século XVI. A etnia ranquel, que habita A Pampa (Arxentina), tamén o utilizaba. Na conca do río Cachapoal a poboación rural utilizábao.

## Notas
Mario Méndez Bejarano

**Mario Méndez Bejarano**, nado en Sevilla o 5 de decembro de 1857, e finado en Madrid o 16 de xaneiro de 1931, foi un filósofo, político e escritor español, autor de óbra *Historia de la filosofía en España hasta el siglo XX*.

## Traxectoria 
Cursou estudos de Dereito e Filosofía e Letras na Universidade de Sevilla e alcanzou o grao de Doutor na Facultade de Filosofía e Letras de Madrid. En 1887, obtén unha cátedra de instituto en Granada e dende 1900 é catedrático no Instituto Cardeal Cisneros de Madrid.

Participa activamente na xestación das ideas andalucistas que floreceron nos comezos do século XX. Méndez Bejarano era membro da Sociedade de Boas Letras de Sevilla, e tivo gran resonancia a súa conferencia en 1907 "Idiosincrasia andaluza" no Centro Bético de Granada. Por este tempo é vicepresidente do Centro Rexional Andaluz.

A súa actividade na política como deputado coincide cos seus traballos de promoción cultural, coa fundación e dotación ás súas expensas das bibliotecas públicas de Cazalla de la Sierra, Constantina e Lora del Río. Pero a súa inquietude intelectual non se circunscribe ó andalucismo. Tamén noutras ideas políticas, en movementos renovadores e en incipientes ideas sobre feminismo.

Entre as súas obras debe destacarse a *Historia de la Filosofía en España hasta el siglo XX*, editada en Madrid en 1925-1926, na liña da filosofía española da Ilustración, con influencias de Hegel e da filosofía krausista á que ve entroncada coa súa propia xeración de pensadores.

## Obra de ensaio 
* *Lecciones de Historia general de la Literatura*. Madrid, 1907.
* *La ciencia del verso*. Madrid, 1908.
* *Bio-bibliografía Hispálica de ultramar*. Madrid, 1916.
* *Poetas españoles que vivieron en América*. Madrid, 1929.
* *Andalucía y ultramar. Breviario apologético*. Madrid, 1929.

## Notas
O amaño

***O amaño*** (en ) é un filme estadounidense dirixido por Robert Wise que se estreou en 1949. Está protagonizado por Robert Ryan e Audrey Totter. O guión foi adaptado por Art Cohn a partir dun poema escrito por Joseph Moncure March. *The Set-Up* foi o derradeiro filme de Wise para RKO, e el mesmo considerouno o seu filme favorito de tódolos que fixo para o estudio, así como un dos seus dez favoritos ó longo da súa carreira.

## Personaxes 
* Robert Ryan como Bill "Stoker" Thompson
* Audrey Totter como Julie Thompson
* George Tobias como Tiny
* Alan Baxter como Little Boy
* Wallace Ford como Gus
* Percy Helton como Red
* Hal Fieberling como "Tiger" Nelson
* Darryl Hickman como Shanley
* Kenny O'Morrison como Moore
* James Edwards como Luther Hawkins
* David Clarke como "Gunboat" Johnson
* Phillip Pine como Tony Souza
* Arthur 'Weegee' Fellig fai un cameo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en RottenTomatoes
América, América

***América, América*** (en ) é un filme estadounidenses dirixido, producido e escrito por Elia Kazan que se estreou en 1963. É unha adaptación do seu propio libro, publicado en 1962. Inspirado na vida do tío de Kazan, Avraam Elia Kazantzoglou, o director emprega actores pouco coñecidos, mais todo fío argumental xira arredor da interpretación do actor grego Stathis Giallelis, que está virtualmente en cada escena deste filme de tres horas.

## Sinopse 
O grego Giallelis está farto da opresión turca e soña con emigrar a América, mais o soño non é fácil de realizar. Finalmente conségueo, mais o país para onde vai convértese nun pesadelo.

## Personaxes 
* Stathis Giallelis como Stavros Topouzoglou
* Frank Wolff como Vartan Damadian
* Harry Davis como Isaac Topouzoglou
* Elena Karam como Vasso Topouzoglou
* Estelle Hemsley como Avoa Topouzoglou
* Gregory Rozakis como Hohannes Gardashian
* Lou Antonio como Abdul
* Salem Ludwig como Odysseus Topouzoglou
* John Marley como Garabet
* Joanna Frank como Vartuhi
* Paul Mann como Aleko Sinnikoglou
* Linda Marsh como Thomna Sinnikoglou
* Robert H. Harris como Aratoon Kebabian
* Katharine Balfour como Sophia Kebabian

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie
Ambición sen escrúpulos

***Ambición sen escrúpulos*** (en ) é un filme estadounidense dirixido por Scott D. Goldstein que se estreou en 1991. Foi escrito por Lou Diamond Phillips, quen tamén protagoniza o filme, xunto con Clancy Brown, Cecilia Peck, Richard Bradford, Willard E. Pugh e Grace Zabriskie. O filme foi estreado o 31 de maio de 1991 por Miramax Films.

## Personaxes 
* Lou Diamond Phillips como Mitchell Osgood
* Clancy Brown como Albert Merrick
* Cecilia Peck como Julie
* Richard Bradford como Jordan
* Willard E. Pugh como Freddie
* Grace Zabriskie como Mrs. Merrick
* Katherine Armstrong como Roseanne
* JD Cullum como Jack
* Haing S. Ngor como Tatay

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Yu (cirílico)

Ю, *ю* (cursiva Ю, **ю**) é unha letra do alfabeto cirílico. É a vixésimo novena letra no alfabeto búlgaro, a trixésimo primeira no alfabeto belaruso, e a trixésimo segunda no alfabeto ruso e ucraíno.

## Orixes 
Á parte da forma *I-O*, en manuscritos  primitivos en antigo eslavo eclesiástico a letra aparece tamén na súa forma reflectida *O-I* (Ꙕ, ꙕ). É esta a forma que probablemente sexa a orixinal, representando fielmente a combinación grega οι (ómicron-iota). Nos tempos nos que o alfabeto grego foi adaptado ao antigo eslavo eclesiástico (dando lugar ao alfabeto cirílico), este dígrafo representaba a vocal pechada anterior redondeada /e/ no grego culto. O dígrafo οι era tan básico para os falantes de grego que a letra υ (ípsilon) que representaba o mesmo son pasou a chamarse υ ψιλόν (*e psilon*), υ "simple" en contraste con οι "complexa".

Probablemente, de maneira análoga ás outras letras iotizadas "de Iota, Ѥ, ІА (cirílico), Ѩ (cirílico) e Ѭ (cirílico), que cumprían funcións similares no antigo eslavo eclesiástico, esta ligadura *OI* foi pronto reflectida á súa forma actual ю.

## Uso 
Representa a vogal iotizada /ju/, ou /ou/ despois dunha consoate palatalizada.

## Táboa de códigos 
: 
Os seus códigos HTML son: &`1070`; ou &amp;#x42E; para a minúscula e &`1102`; ou &`x44E`; para a minúscula.
Receptor da vitamina D

O **receptor da vitamina D** (**VDR**) ou **receptor do calcitriol**, tamén chamado **NR1I1** (receptor nuclear familia 1, grupo I, membro 1), é un membro da familia dos receptores nucleares de factores de transcrición. O calcitriol, é a forma activa da vitamina D, e únese ao VDR, que despois forma un heterodímero co receptor X retinoide. Este despois únese aos elementos de resposta a hormonas do ADN, o que resulta na expresión ou transrepresión de produtos xénicos específicos. O VDR non só regula as respostas transcricionais senón que tamén implica mecanismos postranscricionais dirixidos por microARN. En humanos, o receptor da vitamina D está codificado polo xene *VDR* situado no cromosoma 12 humano.

Os glicocorticoides diminúen a expresión do VDR, que se expresa na maioría dos tecidos do corpo e regula o transporte intestinal de calcio, ferro e outros minerais.

## Función 
Este xene codifica o receptor nuclear de hormonas para a vitamina D3. Este receptor tamén funciona como receptor para o ácido biliar secundario ácido litocólico. O receptor pertence á familia dos factores reguladores transcricionais que actúan en trans e mostran unha similitude de secuencia cos receptores de hormonas tiroides e esteroides.

As dianas *augas abaixo* da ruta deste receptor nuclear de hormonas están implicadas principalmente no metabolismo mineral aínda que o receptor regula unha variedade doutras vías metabólicas, como as implicadas na resposta inmunitaria e o cancro.

As mutacións neste xene están asociadas co raquitismo resistente a vitamina D tipo II. Un polimorfismo dun só nucleótido no codón de iniciación ten como resultado un sitio alternativo de inicio da tradución situado tres codóns *augas abaixo*. O empalme alternativo dá lugar a múltiples variantes de empalme ou splicing que codifican a mesma proteína.

O receptor da vitamina D xoga un importante papel na regulación do ciclo do pelo. A perda do VDR está asociada coa perda de pelo en animais experimentais. Os estudos experimentais mostraron que o VDR non unido a ligando interacciona con rexións reguladoras en cWnt (vía de sinalización Wnt) e xenes diana da proteína sonic hedgehog e é necesario para a indución destas vías durante o ciclo do pelo posnatal. Estes estudos revelaron novas accións do VDR non unido a ligando na regulación do ciclo do pelo posmorfoxénico.

## Interaccións 
O receptor do calcitriol presenta interaccións con:

* BAG1,
* BAZ1B,
* MED1,
* MED12,
* NCOR2,
* RXRA,
* STAT1, e
* ZBTB16.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* 
*Nuclear Receptor Resource 
*Receptor da vitamina D: Molécula do mes

*Este artigo incorpora textos en dominio público da United States National Library of Medicine.*
Ambulancia, desaparecido na cidade

***Ambulancia, desaparecido na cidade*** (en ) é un filme estadounidense escrito e dirixido por Larry Cohen que se estreou en 1990. Está protagonizado por Eric Roberts, James Earl Jones, Janine Turner, Megan Gallagher, Red Buttons e Eric Braeden.

Estreouse en galego o 13 de maio de 2000 a través da TVG.

## Personaxes 
* Eric Roberts como Josh Baker
* James Earl Jones como Tenente Frank Spencer
* Megan Gallagher como Sandra Malloy
* Red Buttons como Elias Zacharai
* Janine Turner como Cheryl
* Eric Braeden como The Doctor
* Richard Bright como McClosky
* James Dixon como Detective "Jughead" Ryan
* Jill Gatsby como Jerilyn
* Martin Barter como Street Gang Leader
* Laurene Landon como Patty
* Nick Chinlund como Hugo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
### Bibliografía 
*
Gliptoteca de Múnic

A **Gliptoteca de Múnic** é un museo situado na cidade alemá do mesmo nome que foi encargado polo rei bávaro Lois I para albergar a súa colección de esculturas gregas e romanas. Foi deseñado por Leo von Klenze no estilo neoclásico e construído entre 1816 e 1830. No presente, o museo forma parte do Kunstareal.

## Historia 
A Gliptoteca foi encargada polo príncipe herdeiro (logo rei) Lois I de Baviera xunto con outros proxectos, como a veciña Königsplatz e o edificio que alberga a Colección Estatal de Antigüidades Gregas e Romanas, como un monumento á Grecia antiga. Luís tiña a visión dunha «Atenas alemá» na que se lembraría a antiga cultura grega, e fixo construíla fronte ás portas de Múnic.

A disposición do complexo da Königsplatz foi deseñada polos arquitectos Karl von Fischer e Leo von Klenze en 1815, ordenándoa este segundo o estilo dun foro, coa Gliptoteca no lado norte. As paredes do museo foron adornadas con coloridos frescos e estucos realizados por distinguidos artistas tales como Peter von Cornelius e Wilhelm von Kaulbach.

Nos poucos anos entre 1806 e a apertura do museo en 1830, Luís completou unha das mellores coleccións de esculturas grecorromanas da época. A través dos seus axentes logrou adquirir pezas tales como a Medusa Rondanini, o Fauno Barberini e, en 1813, as figuras do Templo de Afea en Exina.

A segunda guerra mundial non destruíu as obras de arte da Gliptoteca, aínda que desafortunadamente os frescos non sobreviviron e só uns poucos ladrillos pintados eran visibles tras a reapertura do museo en 1972.
Amigos meus

***Amigos meus*** (en ) é un filme italiano dirixido por Mario Monicelli que se estreou en 1975.

Estreouse en galego na TVG o 14 de novembro de 1989.

## Personaxes 
* Ugo Tognazzi como Lello Mascetti
* Gastone Moschin as Rambaldo Melandri
* Philippe Noiret como Giorgio Perozzi
* Duilio Del Prete como Guido Necchi
* Olga Karlatos como Donatella Sassaroli
* Silvia Dionisio como Titti
* Franca Tamantini como Carmen Necchi
* Angela Goodwin como Laura Perozzi
* Milena Vukotic como Alice Mascetti
* Bernard Blier como Niccolò Righi
* Adolfo Celi como Profesor Alfeo Sassaroli
* Maurizio Scattorin como Luciano Perozzi

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
As amizades perigosas

***As amizades perigosas*** (en ) é un filme estadounidense dirixido por Stephen Frears que se estreou en 1988. Baséase na obra de Christopher Hampton *Les liaisons dangereuses*, adaptación da novela homónima de Pierre Choderlos de Laclos. A interpretación de Glenn Close, John Malkovich e Michelle Pfeiffer, a fotografía de Philippe Rousselot, o deseño de vestiario de James Acheson e o guión de Hampton, gañou a aclamación da crítica. Swoosie Kurtz, Mildred Natwick e Peter Capaldi interpretan papeis secundarios, así como os daquela relativamente descoñecidos actores Keanu Reeves e Uma Thurman.

O filme foi nomeado a sete Premios Óscar, incluíndo mellor filme. Gañou os Óscar ó mellor guión adaptado, mellor deseño de vestiario e mellor dirección de arte.

Foi emitido na TVG o 10 de xuño de 2002.

## Sinopse 
A Marquesa de Merteuil pide ao seu amigo, o Vizconde de Valmont, que seduza a filla da súa prima Madame de Volanges. O seu obxectivo é vingarse dun antigo amante, ao que a moza Cecile fora prometida en casamento. Inicialmente, Valmont rexeita a oferta, xulgando a presa demasiado fácil: o seu albo é a recatada Madame de Tourvel, que visita a casa de campo da súa tía mentres o marido está no exterior realizando negocios.

Valmont descobre, entre tanto, que Madame de Volanges escribiu en segredo a Madame de Tourvel para advertila sobre o seu carácter, e decide seguir o plan de Merteuil. Para levar a cabo os seus propósitos, contan coa axuda do profesor de música de Cecile, o inxenuo cabaleiro Danceny, por quen a moza está apaixonada mais que non é visto pola súa nai como un potencial noivo.

## Personaxes 
* Glenn Close como Marquise Isabelle de Merteuil
* John Malkovich como Vicomte de Valmont
* Michelle Pfeiffer como Madame Marie de Tourvel
* Uma Thurman como Cécile de Volanges
* Swoosie Kurtz como Madame de Volanges
* Keanu Reeves como Le Chevalier Raphael Danceny
* Mildred Natwick como Madame de Rosemonde
* Peter Capaldi como Azolan
* Valerie Gogan como Julie
* Laura Benson como Émilie
* Joe Sheridan como Georges
* Joanna Pavlis como Adèle
* Harry Jones como Monsieur Armand
* François Montagut como Belleroche

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en BoxOfficeMojo
Manuel Veiga

O nome de **Manuel Veiga** pode referirse a:

***Manuel Veiga Pombo**, político galego (n. 1951);
***Manuel Veiga Taboada**, escritor galego (n. 1960).
Félix Villares Mouteira

**Félix Villares Mouteira**, nado en Belesar (Vilalba) o 24 de marzo de 1947, é un sacerdote e profesor galego.

## Traxectoria 
En 1958 ingresou no mosteiro de San Salvador de Lourenzá, onde fixo os dous primeiros cursos como seminarista. Despois estivo sete anos no Seminario Menor de Mondoñedo, onde creou en 1963 a revista *Trapecio* xunto cos seus compañeiros. En 1967 marchou a Salamanca, onde se licenciou en 1971 en Teoloxía pola Universidade Pontificia. Nesa cidade desenvolveu un intenso labor cultural, promovendo a celebración dunha misa en galego, a edición da revista *Anduriña* e actividades como exposicións de libros, conferencias ou recitais de poesía.

O 28 de xullo de 1971 foi ordenado sacerdote na igrexa da súa parroquia natal da man de Miguel Anxo Araúxo Iglesias, bispo da diocese de Mondoñedo-Ferrol, nunha cerimonia celebrada en lingua galega. O 28 de setembro dese ano foi nomeado primeiro profesor de lingua galega do seminario de Mondoñedo. En abril de 1982 creou co seu alumnado a revista escolar *Amencer*.

En agosto de 1988 foi nomeado reitor do seminario de Mondoñedo, e levou a cabo a restauración do edificio. Entre setembro de 1999 e xuño de 2006 foi vicario xeral do bispado de Mondoñedo-Ferrol, e despois pasou a ser director do arquivo diocesano.

Ten colaborado nas revistas *Encrucillada*, *Amencer*, *A Croa* e nos xornais *La Voz de Galicia*, *El Ideal Gallego* (do que foi correspondente en Mondoñedo entre 1980 e 1988) e *El Progreso*. Co alumnado do Seminario fixo programas en Radio Popular de Lugo, na Radio Galega e na Cadena Ser. Pronunciou numerosas conferencias sobre a cultura galega e a liturxia en galego, da que é máximo defensor.

## Obras
**Os poetas do Seminario de Mondoñedo* (Deputación de Lugo, 1977; con limiar de Xesús Alonso Montero)
**Xosé Crecente Vega* (Toxosoutos, 2001)
**San Martiño de Belesar: Memoria e futuro* (2005)
**A Carón do lume* (Edicións Citania, 1999; coordinador)

### Obras colectivas
**Galicia, ano 70* (Edicións Celta, 1971)
**Cinguidos por unha arela común* (Universidade de Santiago, 2000; homenaxe a Alonso Montero)
**D. Misael Prieto García, o defensor dos pobres*
**Don Xosé María Goás Ferreiro, un pastor asceta e penitente*
**D. Luis Villarino Couto, un referente de amor a Deus nos demais*
**Sor María Luisa del Sagrado Corazón, unha muller de Deus*
**Testigos de la fe ne la Diócesis de Mondoñedo-Ferrol* (Segundo Pérez López, 2003).

## Recoñecementos
O 30 de outubro de 1999 tributóuselle unha homenaxe popular en Mondoñedo en agradecemento ó seu labor á fronte do Seminario.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Félix Villares Mouteira en galegos.info.