Salmón real

O **salmón real**, ou **salmón chinook**, *Oncorhynchus tshawytscha*, é un peixe osteíctio da familia dos salmónidos, subfamilia dos salmoninos, que se atopa nas áreas costeiras do océano Pacífico, entre California e o Xapón.

Animal eurihalino, vive no mar e migra remontando os ríos para reproducirse (anádromo).

É moi valorado pola súa relativa escaseza.

## Descrición 
[miniatura|esquerda|240px|[Cardume de salmón real.]]
O adulto mide entre 84 e 147 cm de lonxitude e pesa entre 25 e 60 kg.

A marca de captura en pesca deportiva é de 44,1&nbsp;kg, rexistrada polo pescador Les Anderson no río Kenai, Alasca, en 1985. Na pesca comercial o récord é de 57&nbsp;kg, rexistrado preto de Petersburg, Alasca nunha captura en 1949.

É de cor azul verdosa sobre o lombo e a cabeza, prateada nos flancos e branca no ventre. Presenta puntos negros na cola e na parte superior do corpo; a súa boca é gris escura.

## Reprodución 
Pode pasar entre tres e cinco anos no océano antes de retornar polos ríos para procrear e desovar nas augas doces onde naceron. Prefire correntes máis grandes e profundas que outras especies de salmón; a desova ocorre entre setembro e decembro.

Unha vez nas partes altas da corrente de auga doce, a femia elixe o macho co cal se reproducirá. A súa selección baséase nas dimensións físicas do macho. A femia elixe unha zona da cama do río na cal haxa grava en abundancia e alí cava un burato pouco profundo coa cola, mentres que o macho danza fronte ela e fai vibrar o seu corpo. O número de ovos de oscilan entre os 3 mil e 14 mil segundo o tamaño da femia, e o macho fertilízaos subitamente cando ela os deposita.

Ambos os pais morren tras reproducírense. De acordo coa temperatura da auga, os ovos incúbanse entre 90 e 150 días antes de nacer as crías. Despois de 12 a 18 meses os exemplares xuvenís comezan a súa migración cara ao mar.

### Cambios no corpo 
Durante o período da reprodución sofre algunhas transformacións morfolóxicas. Ambos os dous sexos adquiren durante este tempo unha tonalidade avermellada rechamante sobre os flancos, máis intensa nos machos, que sofren mesmo a modificación nas costas, que se elevan, e da mandíbula inferior, que curva cara a arriba e impide que a boca se peche. Este crecemento da mandíbula volve practicamente imposible que os adultos poidan alimentarse durante a fase da reprodución, de xeito que dende que empezan a súa migración estacional cara ás fontes dos ríos para reproducírense manteñen un xaxún absoluto.

## Distribución 
miniatura|Pesca deportiva de salmón.
Distribúese dende a baía de San Francisco en California cara ao norte seguindo a costa pacífica dos Estados Unidos, Canadá e Alasca, o estreito de Bering e o mar de Chukchi, o nororiente de Siberia, Rusia, a península de Kamchatka, as Illas Kuriles e as illas do Xapón.

En 1967 o Departamento de Recursos Naturais de Míchigan soltou salmóns reais no lago Michigan e no lago Huron para controlar a *Alosa pseudoharengus* unha especie invasora procedente do océano Atlántico. Despois de culminar con éxito esta implantación os salmóns reais foron levados a outros dos Grandes Lagos, onde son apreciados para a pesca deportiva.

A especie introduciuse nas costas da Patagonia chilena e a Arxentina, onde colonizou ríos e estableceu lugares estables de desova. Tamén foi levada con éxito a Nova Zelandia.

O río Yukón rexistra a máis longa ruta de migración do salmón, de máis de 3.000&nbsp;km, dende o mar de Bering até as fontes preto de Whitehorse. Construíuse unha canle na presa hidroeléctrica do lago Schwatka para garantir o paso e a reprodución do salmón real en Whitehorse.

## Ecoloxía 
O salmón real necesita para sobrevivir: 
# alimento,
# hábitat de desova,
# hábitat oceánico,
# augas frías, limpas e con osíxeno suficiente, e
# outros salmóns

Toma do plancto para a súa alimentación diatomeas, copépodos, laminariais e macroalgas; ademais consome medusas, estrelas de mar, insectos, anfipódos, e outros crustáceos; e cando é adulto aliméntase tamén doutros peixes.

As augas limpas son esenciais para a desova. A vexetación ribeirega axuda a manter as condicións das augas para a reprodución e a vida xuvenil do salmón real.

Algunhas poboacións de salmón dos Estados Unidos están na lista de especies ameazadas, por exemplo a do Val Central de California. En abril de 2008 tanto en Oregón como en California debeu cancelarse a tempada de pesca debido á baixa poboación rexistrada. No río Sacramento a poboación da especie está ao bordo do colapso.

## Na cultura 
O salmón real é espiritual e culturalmente moi prezado polos pobos indíxenas amerindios das rexións onde habita orixinalmente, que celebran «cerimonias do salmón» na primavera. Foi descrito e ademais consumido con entusiasmo pola expedición de Lewis e Clark (1804-06). A importancia económica para as comunidades indíxenas e para outras poboacións é moi grande. É apreciado pola súa cor, sabor, textura e alto contido de aceites Omega-3.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Cameron, Mindy. *Salmon Return; A Public Conversation About the Future of a Northwest Icon.* The Seattle Times. [Seattle, WA]. 18 de agosto de 2002.
* Christie, Patrick. Lecture. 22 de abril de 2005. *Vashon-Maury Islands Case Study: Incompatible Desires? Growth and Maintaining Salmon Populations in Puget Sound.* University of Washington; Seattle, WA.
* Klinger, Terrie. Lecture. 15 de abril de 2005. *What Defines the Pacific Northwest Marine Realm Ecologically and Geographically?* University of Washington; Seattle, WA.
* Lahuerta, F. e Vázquez, F. X. (2000): *Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos.* Santiago de Compostela: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-2913-8.
* Montgomery, David. *King of Fish: The Thousand-Year Run of Salmon.* Boulder, CO: Westview Press, 2003.

### Outros artigos 
* Salmónidos
* Salmoninos

### Ligazóns externas 
* Fish Passage Center, monitoring salmon spawning and migration
* Potential causes of size trends in Yukon River chinook salmon populations / prepared by the United States and Canada Yukon River Joint Technical Committee, Salmon Size Subcommittee. Hosted by the Alaska State Publications Program.
* Spawning abundance of chinook salmon in the Chickamin River in 2004 / by Glenn M. Freeman, Scott A. McPherson, and Daniel J. Reed. Hosted by Alaska State Publications Program
* Season/Timing information for King Salmon in the Great Lakes region
* The Tyee Club