Alan Turing

miniatura|upright|Estatua de Alan Turing.
**Alan Mathison Turing**, nado en Maida Vale (Londres) o 23 de xuño de 1912 e finado en Wilmslow o 7 de xuño de 1954, foi un matemático inglés, que traballou en campos como a informática teórica, a criptoanálise ou a intelixencia artificial. Turing tivo unha grande influencia no desenvolvemento da ciencia da computación teórica, proporcionando unha formalización dos conceptos de algoritmo e computación coa chamada  máquina de Turing, que pode considerarse o modelo dun ordenador de propósito xeral. Considérase amplamente como o pai da informática teórica e da intelixencia artificial.

Turing criouse no sur de Inglaterra. Licenciouse en matemáticas no King's College, Cambridge. Mentres era fellow (académico)  en Cambridge, publicou unha proba que demostraba que algunhas preguntas puramente matemáticas de tipo si-non nunca poden responderse mediante a computación e definiu unha máquina de Turing, e continuou demostrando que o problema da parada para as máquinas de Turing é indecidible. En 1938 doutorouse no departamento de matemáticas da Universidade de Princeton. Durante a segunda guerra mundial, Turing traballou para o cuartel xeral de comunicacións do goberno en Bletchley Park, o centro británico Ultra de descifrado de códigos que producía intelixencia artificial. Durante un tempo dirixiu Hut 8, a sección responsable do criptoanálise naval alemán. Aquí ideou unha serie de técnicas para acelerar o descifrado das cifras alemás, incluídas melloras no método polaco de bomba de antes da guerra, unha máquina electromecánica que podía dar  con configuracións para a máquina Enigma. Turing desempeñou un papel crucial no descifrado de mensaxes codificadas interceptadas que permitiron aos Aliados derrotar ás potencias do Eixe en moitos enfrontamentos cruciais, incluída a batalla do Atlántico.

Tras a guerra, Turing traballou no National Physical Laboratory (Laboratorio Nacional de Física), onde deseñou o Automatic Computing Engine (Motor de Computación Automática), un dos primeiros deseños de computador con programa almacenado. En 1948, Turing incorporouse ao Computing Machine Laboratory (Laboratorio de Máquinas de Computación) de Max Newman, na Universidade Victoria de Manchester, onde axudou a desenvolver os computadores Manchester e interesouse pola bioloxía matemática. Escribiu un artigo sobre as bases químicas da morfoxénese e predixo reaccións químicas oscilantes como a reacción Belousov-Zhabotinsky, observada por primeira vez na década de 1960. A pesar destes logros, Turing nunca foi plenamente recoñecido en Gran Bretaña durante a súa vida porque gran parte do seu traballo estaba amparado pola Official Secrets Act.

Turing foi procesado en 1952 por actos homosexuais. Aceptou o tratamento hormonal con DEAS, un procedemento comunmente coñecido como castración química, como alternativa ao cárcere. Turing morreu o 7 de xuño de 1954, 16 días antes de cumprir 42 anos, por envelenamento con cianuro. Unha investigación determinou a súa morte como un suicidio, pero sinalouse que as probas coñecidas tamén son consistentes cun envelenamento accidental. 
Tras unha campaña pública en 2009, o primeiro ministro británico Gordon Brown presentou unha desculpa pública oficial en nome do Goberno británico por "a forma atroz en que foi tratado [Turing]". A raíña Isabel II concedeu un indulto póstumo en 2013. O termo "lei Alan Turing" utilízase agora informalmente para referirse a unha lei de 2017 no Reino Unido que indultó retroactivamente a homes amoestados ou condenados en virtude dunha lexislación histórica que ilegalizaba os actos homosexuais.

Turing ten un extenso legado con estatuas súas e moitas cousas que levan o seu nome, incluído un premio anual ás innovacións en informática. Aparece no actual billete de 50 libras do Banco de Inglaterra, que se puxo en circulación o 23 de xuño de 2021, coincidindo cos seus aniversarios. Unha serie da BBC de 2019, votada pola audiencia, nomeouno a persoa máis grande do século XX.

## Traxectoria 
miniatura|esquerda|upright|Placa do Patrimonio Inglés en Maida Vale , Londres, que marca o lugar de nacemento de Turing en 1912
### Familia 
Turing naceu en Maida Vale, Londres, mentres seu pai, Julius Mathison Turing (1873-1947), estaba de licenza do seu posto no Indian Civil Service, ICS (en galego, *Servizo Civil Indio*), en Chatrapur, que daquela pertencía á provincia de Madrás e hoxe está na de Odisha, na India. O pai de Turing era fillo dun crego, o reverendo John Robert Turing, dunha familia de comerciantes escoceses que tiña a súa base nos Países Baixos e incluía un baronet. A nai de Turing, a muller de Julius, era Ethel Sara Turing (de solteira Stoney; 1881-1976), filla de Edward Waller Stoney, enxeñeiro xefe dos ferrocarrís de Madrás. Os Stoney eran unha familia da nobreza protestante anglo-irlandesa do condado de Tipperary e do condado de Longford, mentres que a propia Ethel pasara gran parte da súa infancia no condado de Clare. Julius e Ethel casaron o 1 de outubro de 1907 na igrexa de Bartholomew, en Clyde Road, Dublín.

O traballo de Julius co ICS levou á familia á India británica, onde o seu avó fora xeneral do exército de Bengala. Non obstante, tanto Julius como Ethel querían que os seus fillos fosen criados en Gran Bretaña, polo que se mudaron a Maida Vale, Londres, onde Alan Turing naceu o 23 de xuño de 1912, como recolle unha placa azul no exterior da casa onde naceu que, posteriormente, foi ocupada polo Hotel Colonnade. Turing tiña un irmán máis vello, John (o pai de Sir John Dermot Turing, 12º baronet Turing).

O traballo de seu pai no ICS continuou durante a infancia de Turing, polo que os pais seguiron viaxando entre Hastings no Reino Unido e a India, deixando aos seus dous fillos ao coidado dunha parella xubilada do exército. En Hastings, Turing aloxouse en Baston Lodge, unha vila residencial en St Leonards-on-Sea, que tamén conta cunha placa que se descubriu o 23 de xuño de 2012, o centenario do nacemento de Turing. 

Desde moi novo, Turing deu mostras do xenio que máis tarde demostraría de forma prominente.
Posteriormente, os pais mercaron unha casa en Guildford en 1927, e Turing viviu alí durante as vacacións escolares. O lugar tamén está sinalado cunha placa azul.

### Formación 
Aos tres anos tiña unha memoria extraordinaria e os pais de Turing matriculárono en St Michael's, unha escola primaria  de St Leonards-on-Sea, dende os seis ata os nove anos. A directora recoñeceu o seu talento, sinalando que "... tivo rapaces intelixentes e mozos traballadores, pero Alan é un xenio".

Con oito anos interesouse pola química e montou un laboratorio na casa. Entre xaneiro de 1922 e 1926, Turing estudou na Hazelhurst Preparatory School, unha escola independente do pobo de Frant en Sussex. (agora East Sussex). En 1926, á idade de 13 anos, pasou a escola Sherborne, un internado independente na cidade mercado de Sherborne en Dorset, onde se aloxou en Westcott House. O primeiro día de curso coincidiu coa folga xeral de 1926, en Gran Bretaña, pero Turing estaba tan decidido a asistir que que andou en bicicleta sen compañía durante 60 millas (97 km) desde Southampton até Sherborne, facendo noite nunha pousada. 

A inclinación natural de Turing polas matemáticas e as ciencias non lle valeu o respecto dalgúns dos profesores de Sherborne, cuxa definición da educación facía máis énfase nos clásicos. O seu director escribiu aos seus pais: "Espero que non quede a medio camiño. Se vai permanecer na escola pública, ten que aspirar a ser *educado*. Se quere ser unicamente *especialista científico*, está perdendo o tempo nunha escola pública".. A pesar diso, Turing seguiu mostrando unha habilidade extraordinaria nos estudos que lle apaixonaban, resolvendo problemas avanzados en 1927 sen estudar sequera cálculo elemental. En 1928, aos 16 anos, Turing atopouse co traballo de Albert Einstein; non só o entendeu, senón que é posible que lograse deducir o cuestionamento de Einstein sobre as leis do movemento de Newton a partir dun texto no que isto nunca se fixo explícito.
### Christopher Morcom
En Sherborne, Turing estableceu unha importante amizade co seu compañeiro Christopher Collan Morcom (13 de xullo de 1911 - 13 de febreiro de 1930). que foi descrito como o primeiro amor de Turing. A súa relación serviu de inspiración para os futuros proxectos de Turing, pero viuse truncada pola morte de Morcom en febreiro de 1930, por mor de complicacións derivadas da tuberculose bovina, contraída tras beber leite de vaca infectado uns anos antes.

O suceso causou unha gran dor a Turing. Afrontou a súa pena traballando aínda máis duro nos temas de ciencia e matemáticas que compartira con Morcom. Nunha carta dirixida á nai de Morcom, Frances Isobel Morcom (de solteira Swan), Turing escribiu:

Obtivo unha bolsa para estudar na Universidade de Cambridge, onde conseguiu a licenciatura en matemáticas en 1934.

En abril de 1936, con só 24 anos, publicou o artigo *On computable numbers, with an application to the Entscheidungsproblem* no que introduce o concepto de algoritmo e de máquina de Turing. Este artigo proba que existen problemas sen solución algorítmica e supón un dos alicerces máis importantes da teoría da computación. Aínda hoxe, máis de setenta anos despois, as leis que el propuxo no artigo seguen a ser válidas para calquera proxecto informático.

En setembro de 1936, Turing ingresou na Universidade de Princeton (EUA). Debido á repercusión do seu artigo, un dos científicos máis destacados da época, John von Neumann, ofreceulle unha bolsa no Instituto de Estudos Avanzados da Universidade. Turing obtivo o seu doutoramento en matemáticas en 1938. Trala súa graduación, von Neumann ofreceulle unha praza como asistente, pero Turing rexeitou a oferta e volveu a Gran Bretaña, onde obtivo outra bolsa que lle permitiu adicarse ao estudo da filosofía das matemáticas entre os anos 1938 e 1939.

### Bletchley Park 
Durante a segunda guerra mundial o exército alemán dispuña dunha máquina de codificación de comunicacións chamada Enigma. Por unha banda, grazas a un simple mecanismo de engrenaxes que usaban emisor e receptor e que se combinaban segundo un calendario preestablecido, era moi doado de utilizar. Porén, resultaba extraordinariamente difícil descubrir os seus códigos.

Alan Turing foi recrutado en 1939 para traballar en descifrar os códigos nazis, en particular os da máquina. Para iso, baixo a súa dirección, proxectouse o Colossus, computador que empregaba símbolos perforados en fitas de papel que procesaba a unha velocidade de 25.000 caracteres por segundo.

### As causas do éxito do equipo de Bletchley Park e Turing 
Como en todo proceso que leva a rachar un sistema de seguridade, hai unha combinación de tres factores que explican o seu éxito: o talento e a capacidade técnica, a enxeñaría social e os erros humanos.
* Turing e o seu equipo foron quen de, primeiro, entender como funcionaba Enigma e despois, crear unha máquina como Bombe, deseñada practicamente peza a peza por Turing, que conseguía, mediante un complexo sistema electromecánico, desencriptar as comunicacións da Enigma.
* Os espías dobres ao servizo da espionaxe británica, como o español Joan Pujol García, que tiña como nome clave Garbo. Este, concretamente, enviaba aos seus contactos alemáns longuísimos e detallados informes sobre o exército británico, absolutamente falsos, que eran transmitidos a Berlín a través do sistema Enigma. Como os técnicos do equipo de Turing coñecían con tempo o contido real das mensaxes tiñan material abondo con que comparar a mensaxe orixinal coa encriptada e ir entendendo o funcionamento da Enigma.
* O exceso de confianza do exército alemán, que usaba a Enigma para enviaren incluso mensaxes de pouca importancia e que non necesitaban de segredo. Pero que servían para que os británicos foran aumentando a súa información.

### Compromiso con Joan Clarke 
En 1941 Turing propúxolle matrimonio á súa compañeira Joan Clarke, matemática e criptoanalista no Hut 8. Porén, ao coñecer a homosexualidade de Turing, Clarke decidiu non seguir adiante cos plans de casamento.

### Morte 
Foi acusado e condenado por *atentado violento ao pudor* pola súa homosexualidade, nun tempo en que en Gran Bretaña era delito. Turing, para evitar a cadea, aceptou someterse a unha castración química. As secuelas do tratamento que o incapacitaban para as súas investigacións, xunto co estigma social da súa condena, levárono a suicidarse comendo unha mazá que tiña inxectado cianuro.

## Contribucións á informática 
### O Test de Turing 
Outro dos campos de investigación de Turing foi o da intelixencia artificial. Pódese dicir que esta disciplina naceu a partir do seu artigo titulado *Computing Machinery and Inteligence* publicado por Turing en 1950. É moi famosa a primaeira frase dese artigo:

Turing propuxo un método chamado o Test de Turing para determinar se as máquinas poderían ter a capacidade de pensar.
Para unha máquina computacional, o Test de Turing marcaría o punto no que poderiamos propiamente falar de intelixencia artificial, unha máquina sería intelixente se poidese ter as reaccións e respostas propias dun ser humano.
En palabras do propio Turing

## Rehabilitación da súa figura 
No ano 2009, despois dunha campaña pública pedindo ao goberno británico que recoñecera a importancia da figura de Turing e a inxustiza que supuxo a súa condena, o Primeiro Ministro, Gordon Brown, publicou a seguinte carta:

## Na cultura popular 
* O logo da compañía informática Apple, unha mazá mordida, é unha homenaxe a Turing, inspirado na súa morte.
* No filme Blade Runner, a *proba Voight-Kampff*, o cuestionario que se usa para distinguir a replicantes de auténticos humanos está inspirado no Test de Turing.
* No diario dixital *Praza*, o blog adicado á ciencia titúlase *Cianuro nas mazás*.
* En 2014 estreouse un filme sobre Turing e Blentchley Park, co título de *The Imitation Game*, con Benedict Cumberbatch como protagonista.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
* 

### Outros artigos 
* Joan Pujol García