open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1920

**1920** (**MCMXX**) foi un ano bisesto comezado en xoves segundo o calendario gregoriano, e foi Ano Santo Xacobeo.

## Acontecementos 
* 10 de xaneiro - Entra en vixencia o Tratado de Versalles có que se pon fin á primeira guerra mundial
* 2 de febreiro - Rusia recoñece a independencia de Estonia.
* 22 de marzo - Madrid: Lorca estrea a obra *El maleficio de la mariposa*.
* 12 de xullo - Rusia recoñece a independencia de Lituania.
* 11 de agosto - Rusia recoñece a independencia de Letonia.
* 21 de novembro - Dublín. Domingo Sanguento.
* Publicación do primeiro número da *revista Nós*.
[miniatura|300px|De esquerda a dereita: [Manuel Antonio, Manuel Rodríguez Castelao, Rafael Dieste, José Losada Castelao e Laureano Lorenzo, en 1920.]]
### Acontecementos de maior duración 
* Holocausto helénico (1914-1922).

## Nacementos 
* 2 de xaneiro - Isaac Asimov, escritor ruso.
* 3 de xaneiro - Renato Carosone, músico e cantante italiano.
* 20 de xaneiro - Federico Fellini, director de cine italiano.
* 10 de marzo - Boris Vian, escritor francés.
* 16 de marzo - Tonino Guerra, escritor e guionista italiano (m. 2012).
* 4 de abril - Éric Rohmer, cineasta francés.
* 18 de maio - Karol Józef Wojtyla, futuro papa Xoán Paulo II.
* 4 de xullo - Xosé Quiroga Suárez, político e médico galego, Presidente da Xunta de Galicia.
* 10 de agosto - Avelino Barrio Pérez, médico e herpetólogo arxentino de orixe galega. (m. 1979)
* 18 de agosto - Idea Vilariño, escritora uruguaia.
* 22 de agosto - Isaac Díaz Pardo, intelectual e artista galego.
* 22 de agosto - Ray Bradbury, escritor estadounidense.
* 14 de setembro - Mario Benedetti, poeta uruguayo.
* 15 de outubro - Mario Puzo, escritor estadounidense.
* 17 de outubro - Miguel Delibes, escritor español.
* 23 de outubro - Paul Celan, poeta alemán.
* 23 de outubro - Gianni Rodari, escritor e pedagogo italiano.
* 7 de decembro - Manuel Pereira da Silva, escultor portugués
* 15 de decembro - Albert Memmi, escritor tunesino

## Mortes 
* 2 de xaneiro - Paul Adam, escritor francés (n. 1862).
* 4 de xaneiro - Benito Pérez Galdós, novelista español.
* 24 de xaneiro - Amedeo Modigliani, pintor e escultor italiano.
* 3 de marzo - Theodor Philipsen, pintor dinamarqués.
* 16 de abril - Ramiro Vieira Durán, xornalista e escritor galego.
* 14 de xuño - Max Weber, sociólogo alemán.
* 19 de xuño - Manuel Otero Acevedo, médico arxentino residente en Galicia.
* 1 de xullo - Ramón Armada Teixeiro, escritor galego.
* 6 de xullo - Vicente Carnota Pérez, sacerdote e xornalista galego (n. 1855).
* 10 de agosto - James O'Neill, actor estadounidense de orixe irlandesa.
* 31 de agosto - Wilhelm Wundt, fisiólogo e psicólogo alemán.
* 2 de outubro - Manuel Martínez Sueiro, avogado e escritor galego.
* 19 de outubro - John Reed, xornalista estadounidense.
* 2 de decembro - Félicien Trewey, ilusionista e comediante francés.

## Premios Nobel 
* Física: Charles Edouard Guillaume
* Química: Walther Hermann Nernst
* Fisioloxía ou Medicina: August Krogh
* Literatura: Knut Hamsun
* Paz: Léon Bourgeois

## Outros 
Historia ano a ano
1992

**1992** (**MCMXCII**) foi un ano bisesto que comezou en mércores segundo o calendario gregoriano, e foi declarado como o Ano Internacional do Espazo pola Organización das Nacións Unidas.

## Acontecementos 
* 1 de xaneiro: na Arxentina, o peso substitúe o austral como moeda arxentina.
* 2 de xaneiro: entra en vigor a libre circulación de traballadores españois na CE.
* 2 de xaneiro: Paraguai entra a formar parte da Convención de Berna.
* 4 de xaneiro: George H. W. Bush anuncia a fin do embargo imposto a Camboxa durante 17 anos.
* 5 de abril: independencia de Bosnia e Hercegovina.
* 25 de novembro: prodúcese o Divorcio de Veludo, a Asemblea Federal checoslovaca vota a favor de dividir o país en dous.

## Nacementos 
* 7 de febreiro - Alejandra Alonso, modelo galega.

## Mortes 
* 3 de xaneiro - Judith Anderson, actriz australiana (n. 1897).
* 16 de febreiro - Angela Carter, periodista e novelista británica (n. 1940).
* 16 de febreiro - Jânio da Silva Quadros, presidente do Brasil (n. 1917).
* 1 de marzo - Antonio Polo Díez, xurista e profesor galego (n. 1907).
* 6 de marzo - Maria Helena Vieira da Silva, pintora portuguesa, naturalizada francesa (n. 1908).
* 9 de marzo - Menachem Begin, primeiro ministro de Israel, Premio Nobel da Paz (n. 1913).
* 23 de marzo - Antón Avilés de Taramancos, escritor galego (n. 1935).
* 23 de marzo - Friedrich von Hayek, economista británico, Premio Nobel de Economía (n. 1899).
* 6 de abril - Isaac Asimov escritor ruso (n. 1920).
* 8 de abril - Daniel Bovet, farmacoloxista suízo, Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina (n. 1907)
* 28 de abril - Francis Bacon, pintor británico.
* 5 de maio - Maximino Castiñeiras, escritor galego (n. 1906).
* 6 de maio - Marlene Dietrich, actriz alemá (n. 1901).
* 18 de maio - Manuel Cuña Novás, escritor e político galego.
* 5 de xullo - Astor Piazzolla, compositor de tango e bandoneonista arxentino (n. 1921).
* 15 de xullo - Hammer DeRoburt, presidente de Nauru (n. 1922).
* 12 de agosto - John Cage, compositor e instrumentista estadounidense (n. 1912).
* 29 de agosto - Félix Guattari, psicanalista e filósofo francés.
* 2 de setembro - Barbara McClintock, xeneticista estadounidense, Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina (n. 1902).
* 12 de setembro - Anthony Perkins, actor estadounidense (n. 1932).
* 8 de outubro - Willy Brandt, chanceler da República Federal Alemá cuxa estratexia coñecida como Ostpolitik lle valeu o Premio Nobel da Paz (n. 1913).
* 7 de novembro - Alexander Dubček, político checoslovaco (n. 1921).
* 6 de decembro - Agustín Portela Paz, debuxante e aparellador galego (n. 1906).

* 24 de decembro - Cruz Risco, cineasta galega (n. 1943).

## Premios Nobel 
* Física: Georges Charpak
* Química: Rudolph A. Marcus
* Fisioloxía ou Medicina: Edmond H. Fischer e Edwin G. Krebs
* Literatura: Derek Walcott
* Paz: Rigoberta Menchú Tum
* Economía: Gary S. Becker

## Día das Letras Galegas dedicado a: 
* Fermín Bouza-Brey

## Outros 
Historia ano a ano
Engativá

**Engativá** é unha área da cidade de Bogotá, oficialmente denominada *localidade*, en Colombia.

Engativá foi un antigo concello do departamento de Cundinamarca. As súas orixes remontan á época precolombiana. O seu nome en chibcha significa cacique de Inga. Hoxe forma parte do distrito capital de Bogotá e atópase ao oeste da cidade, ao pé dos ríos Salitre e Bogotá.

En Engativá atópase o aeroporto El Dorado.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Páxina oficial
Lebrija, Colombia

**Lebrija** é un concello colombiano, situado no departamento de Santander. O nome procede do apelido do conquistador español Antonio de Lebrija. Neste concello está o aeroporto de Palonegro. Ten unha superficie de 549,85 km² e unha poboación de 38&nbsp;560 (2015).

A distancia a Bucaramanga, a capital do departamento, é de 17 Km. Está dividida en catro correxementos: Conchal, Vanegas, Uribe Uribe e Portugal.

No outeiro de Palonegro do 11 ao 25 de maio do ano 1900 librouse unha das batallas da guerra dos Mil Días.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Provincia de Guanentá

**Guanentá** é unha das seis provincias do departamento de Santander, en Colombia.

Foi creada o 2 de marzo de 1844 polo congreso de Nova Granada, que naquela altura tivo a capital en Cincelada. A actual capital é San Gil.

## Concellos de Guanentá 
Conforman esta provincia os concellos de:

* Aratoca
* Barichara
* Cabrera
* Cepitá
* Coromoro
* Curití
* Charalá
* Encino
* Jordán
* Mogotes
* Ocamonte
* Onzaga
* Páramo
* Pinchote
* San Gil
* San Joaquín
* Valle de San José
* Villanueva

## Hidrografía 
Os principais ríos da provincia de Guanentá son:
* río Fonce: Nace no sur da provincia e percórrea de sur a noroeste, recollendo ó seu paso os caudais do Pienta, o Mogoticos, o Quebrada de Venados etc. Atravesa as poboacións de Charalá, Valle de San José, Ocamonte, Mogotes, San Gil ou Pinchote, e desemboca no río Suárez.
* río Pienta: É un dos principais afluentes do río Fonce.
* río Taquiza: Outro dos principlais afluentes do Fonce.
* río Mogoticos: río, afluente do Fonce, que desemboca á altura de San Gil.
* río Curití: afluente do Fonce
* Quebrada de Venados, afluente que nace en Páramo e que desemboca entre San Gil e Valle de San José.

## Notas
Provincia de Soto Norte

**Soto Norte** é o nome dunha provincia colombiana, que estaba situada no departamento de Santander.

## Historia 
Foi creada polo goberno da república en 1832, e tivo entidade ata que en 2005 o goberno decidiu crear as provincias de Soto Norte e Metropolitana, para dividir a antiga de Soto. Ademais, o concello de Sabana de Torres pasa a depender da provincia de Mares, ao igual cá parte meridional de Rionegro.

Os concellos que chegaron a integrar Soto eran Bucaramanga, Floridablanca, San Juan de Girón, Piedecuesta, Lebrija, Los Santos, Santa Bárbara, El Playón, Matanza, Suratá, California, Vetas, Tona, Charta e Rionegro.

## Concellos de Soto Norte 
Comprende os concellos de:
*California
*Charta
*Matanza
*Tona
*Suratá
*Vetas

## Notas
San Gil, Colombia

**San Gil** é un concello colombiano, no departamento de Santander. É a capital da provincia de Guanentá. Popularmente coñécese como a "perla do Fonce”, por atoparse na beira deste río. A distancia a Bucaramanga, a capital do departamento, é de 96&nbsp;km.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Imbabura

O topónimo **Imbabura** pode referirse a:
*A provincia de Imbabura, en Ecuador;
*O volcán Imbabura, nos Andes (4.794 m).
Rionegro

Como topónimo **Rionegro** pode referirse a:

;Fóra de España

;En Cantabria
***Rionegro**, lugar de Escalante.

;En Castela e León
***Rionegro del Puente**, concello español da provincia de Zamora.

;En Colombia
***Rionegro**, concello colombiano, no departamento de Antioquia;
***Rionegro**, concello colombiano, no departamento de Santander;
***Provincia de Rionegro**, provincia colombiana, no departamento de Cundinamarca.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Estabilidade

Propiedade dun sistema en equilibrio estable. Estes sistemas son habituais na natureza e contémplanse seriamente en certas disciplinas coma poden ser:
* teoría do caos
* termodinámica e termotecnia
* hidráulica e física de fluídos
* ecoloxía, xenética, fisioloxía e bioloxía
* sociolingüística
Todos estes sistemas compóñense de elementos e as súas relacións. En tódolos casos poden identificarse elementos que son constantes, pero con relacións que oscilan arredor de valores constantes ou pouco variables.
Terry Pratchett

**Terry Pratchett**, nado en Buckinghamshire o 28 de abril de 1948 e finado o 12 de marzo de 2015, foi un escritor inglés de orixe irlandesa coñecido sobre todo pola súa saga sobre o Mundodisco (Discworld), novelas de peripecias surrealistas e cómicas que se desenvolven nun mundo onde existe a maxia.

## Traxectoria 
Terry Pratchett publicou a súa primeira novela con 13 anos; porén, foi alternando durante boa parte da súa vida a súa faceta de escritor con outros traballos, como crítico editorial ou encargado de prensa para un grupo de centrais nucleares. A primeira novela de Pratchett, *The Carpet People*, publicouse en 1971. A primeira novela de *Discworld*, *The Color of Magic* (*A cor da maxia*), publicouse en 1983, na altura en que Pratchett escribía unha media de dous libros ao ano, e continuou escribindo máis entregas da saga do Mundodisco. A derradeira novela *Discworld*, ''The Shepherd's Crown*, publicouse en agosto de 2015, cinco meses despois da súa morte. 

Con máis de 85 millóns de libros vendidos en todo o mundo en 37 idiomas, Pratchett foi o autor máis vendido do Reino Unido da década de 1990. Foi nomeado Oficial of the Order of the British Empire (OBE) en 1998 e foi nomeado Knight Bachelor polos servizos á literatura nos 2009 New Year Honours. En 2001 gañou a Medalla Carnegie por *The Amazing Maurice and his Educated Rodents*, o primeiro *Discworld'' comercializado para nenos. Recibiu o World Fantasy Award for Life Achievement en 2010.

En decembro de 2007, Pratchett anunciou que lle diagnosticaron enfermidade de Alzheimer de inicio precoz. Máis tarde fixo unha importante doazón pública ao Alzheimer's Research Trust, filmou un programa de televisión que narraba as súas experiencias coa enfermidade da BBC, e converteuse en mecenas de Alzheimer's Research UK.

Terry Pratchett viviu nos seus últimos anos en Wiltshire (Inglaterra) coa súa muller Lyn e a súa filla Rhianna, onde adicaba boa parte do seu lecer ó cultivo de plantas carnívoras.

Escribiu novelas como *The Good Omens* en colaboración con Neil Gaiman. Segundo este, o derradeiro desexo de Pratchett foi que se adaptase a novela a serie de televisión.

## Notas 
## Véxase tamén
1891

## Acontecementos 
* Fundación da Asociación Regionalista Gallega, primeiro partido político de Galiza.
* 8 de xaneiro - Aparece en Lugo o semanario *O Labrego*.
* 29 de xaneiro - Liliʻuokalani, ascende ao trono de Hawai
* 29 de decembro - Thomas Alva Edison patenta a radio.

## Nacementos 
* 8 de xaneiro - Xosé Tobío Mayo, escritor galego.
* 8 de xaneiro - Walther Bothe, físico alemán.
* 13 de xaneiro - José Juan Pérez Gómez, xornalista e escritor galego (m. 1947).
* 15 de xaneiro - Osip Mandelshtam, poeta ruso.
* 17 de xaneiro - Antón Iglesias Vilarelle, mestre e músico galego (m. 1971).
* 20 de xaneiro - Manuel Castro Gil, gravador e pintor galego (m. 1961).
* 22 de xaneiro - Antonio Gramsci, político italiano.
* 25 de febreiro - Elena Estévez, propagandista agraria galega (m. 1933).

* 18 de marzo - Roberto Blanco Torres, escritor e xornalista galego.

* 2 de abril - Max Ernst, artista plástico alemán.

* 9 de abril - Vlasta Burian, actor e cantante checo (m. 1962).
* 18 de maio - Rudolf Carnap, filósofo alemán.
* 29 de xuño - Ramiro Paz Carbajal, político galego (m. 1936).
* 20 de outubro - James Chadwick, físico británico, premio Nobel de Física en 1935.
* 27 de novembro - Pedro Salinas, poeta español.
* 2 de decembro - Otto Dix, pintor alemán (m. 1969).
* 5 de decembro - Alexander Rodchenko, escultor, pintor, deseñador gráfico e fotógrafo ruso.
* 26 de decembro - Henry Miller, escritor estadounidense.

## Mortes 
* 11 de xaneiro - Georges Eugène Haussmann, político e urbanista francés.
* 9 de febreiro - Johan Barthold Jongkind, pintor impresionista holandés (n. 1819).
* 10 de febreiro - Sofia Kovalewska, matemática rusa.
* 18 de febreiro - Pedro Calderón Herce Collantes, político galego (n. 1936).
* 29 de marzo - Georges Seurat, pintor francés.
* 17 de maio - Castor García Fernández, político galego (n. 1813).
* 24 de maio - Joseph Roumanille, poeta francés en occitano (n. 1818).
* 18 de xuño - Matías López López, industrial e político galego.
* 1 de xullo - Luis de Trelles, avogado, político e xornalista galego.
* 26 de xullo - George Borrow, escritor, viaxeiro e filólogo inglés.
* 31 de xullo - Helena Blavatsky, ocultista rusa, fundadora da Sociedade Teosófica.
* 11 de setembro - Antero de Quental, escritor e político portugués.
* 11 de setembro - Benito Losada Astray, médico, militar e escritor galego.
* 28 de setembro - Herman Melville, escritor estadounidense.
* 6 de outubro - Charles Stewart Parnell, líder político irlandés.
* 10 de novembro - Arthur Rimbaud, poeta francés.
* 5 de decembro - Pedro II, emperador do Brasil.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
1565

## Acontecementos 
### Asia 
* 26 de xaneiro - Batalla de Talikota - O raja hindú de Vijayannagar é derrotado por sultáns musulmáns. Como consecuencia derrúmbase o reino hindú e propíciase a penetración islámica.

miniatura|esquerda|200px|Extensión do reino de Vijayannagar a inicios do século XVI
### América 
* 1 de marzo - Fundación da cidade do Río de Xaneiro.
* 28 de agosto - Os españois fundan San Agustín, na Florida.

### Europa 
* 18 de maio - Os turcos asedian Malta ("Grande asedio de Malta").

### Arte e cultura 
* Pieter Brueghel o Vello pinta unha serie de cinco cadros co título de "As estacións do ano".
* En Venecia comeza a construción da igrexa de *San Giorgio Maggiore*, obra do arquitecto Palladio.

## Nacementos 
* Duarte Lobo, compositor portugués (m. 1646).
* Pedro Fernández de Quirós, navegador e explorador hispano-portugués (m. 1614).

## Mortes 
* 9 de decembro - Pío IV, papa entre 1559 e 1565 (n. 1499).

## Outros 
*

Historia ano a ano
Santander, Colombia

**Santander** é un dos 32 departamentos de Colombia, situado no nororiente do país na rexión natural andina. A súa capital é Bucaramanga. Limita ao norte cos departamentos de Norte de Santander, Cesar e Bolívar, ao oeste con Antioquia, ao sur con Boyacá e ao leste con Boyacá e Norte de Santander.

## Xeografía 
Está conformado por 87 municipios, agrupados en seis provincias reorganizadas en oito núcleos de desenvolvemento provincial denominados: 
* Área metropolitana, con capital en Bucaramanga. 
* Comunera, con capital en Socorro
* García Rovira, con capital en Málaga
* Guanentá, con capital en San Gil
* Mares, con capital ne Barrancabermeja
* Soto Norte, con capital en Matanza
* Vélez, con capital en Vélez.

En 2004 institucionalizouse o 13 de maio como día da *santandereanidade*.

## Demografía 
### Composición étnica 
* Mestizos e brancos (97,72%)
* Afrocolombianos (2,15%)
* Indíxenas (0,12%)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Referencia

O termo **referencia** pode referirse á:
***Signo** ou conxunto de signos que serven como denotación de valor relativo a un obxecto ou conxunto de obxectos.
***Sistema de referencia**
Número atómico

miniatura|Z - Número atómico
O **número atómico** é o número enteiro positivo que designa o número de protóns que hai no núcleo dun átomo. Represéntase coa letra **Z**. Este número é característico de cada elemento químico e representa unha propiedade fundamental do átomo: a súa carga nuclear.

Nun átomo eléctricamente neutro (sen carga eléctrica neta), o número de electróns é igual ao de protóns. Así, o número atómico indica asemade o número de electróns dun átomo e define a súa configuración electrónica.

## Historia 
En 1913 Henry Moseley demostrou a relación existente entre os valores das lonxitudes de onda dos raios X emitidos por diferentes elementos logo de ser bombardeados con electróns, e os números atómicos destes elementos . Este feito permitiu clasificar os elementos da táboa periódica por orde crecente do seu número atómico, tal como se utiliza na actualidade.

## Lista de elementos químicos por número atómico 

# Hidróxeno
# Helio
# Litio
# Berilio
# Boro
# Carbono
# Nitróxeno
# osíxeno
# Flúor
# Neon
# Sodio
# Magnesio
# Aluminio
# Silicio
# Fósforo
# Xofre
# Cloro
# Argon
# Potasio
# Calcio
# Escandio
# Titanio
# Vanadio
# Cromo
# Manganeso
# Ferro
# Cobalto
# Níquel
# Cobre
# Zinc
# Galio
# Xermanio
# Arsénico
# Selenio
# Bromo
# Cripton
# Rubidio
# Estroncio
# Itrio
# Circonio
# Niobio
# Molibdeno
# Tecnecio
# Rutenio
# Rodio
# Paladio
# Prata
# Cadmio
# Indio
# Estaño
# Antimonio
# Telurio
# Iodo
# Xenon
# Cesio
# Bario
# Lantano
# Cerio
# Praseodimio
# Neodimio
# Promecio
# Samario
# Europio
# Gadolinio
# Terbio
# Disprosio
# Holmio
# Erbio
# Tulio
# Iterbio
# Lutecio
# Hafnio
# Tántalo
# Volframio
# Renio
# Osmio
# Iridio
# Platino
# Ouro
# Mercurio
# Talio
# Chumbo
# Bismuto
# Polonio
# Ástato
# Radon
# Francio
# Radio
# Actinio
# Torio
# Protactinio
# Uranio
# Neptunio
# Plutonio
# Americio
# Curio
# Berkelio
# Californio
# Einsteinio
# Fermio
# Mendelevio
# Nobelio
# Laurencio
# Rutherfordio
# Dubnio
# Seaborgio
# Bohrio
# Hassio
# Meitnerio
# Darmstadtio
# Roentgenio
# Copernicio
# Nihonio
# Flerovio
# Moscovio
# Livermorio
# Ténnesso
# Oganesson

## Notas
Estreito de Bering

O **estreito de Bering** (, *Béringov proliv*) é un brazo de mar localizado entre o extremo oriental de Asia (Siberia) (Uelen) e o extremo norte occidental de América (Alasca) (Tin City). As súas augas comunican o mar de Chukchi, ao norte, co mar de Bering, ao sur. A súa anchura é de 82&nbsp;km entre as inmediaciones do Cabo Dezhnev na península de Chukchi, en Rusia, que constitúe o punto máis oriental (169°39′&nbsp;O) do continente de Asia, e as proximidades do Cabo Príncipe de Gales, en Alasca, Estados Unidos, que é o punto máis occidental (168°7′&nbsp;O) do subcontinente de Norteamérica.

O nome foi posto en honor a Vitus Bering, o explorador danés ao servizo de Imperio ruso que o cruzou en 1728.

Desde polo menos 1562 os xeógrafos europeos sospeitaban que existía un Estreito de Anián entre Asia e Norteamérica. En 1648 Semión Dezhniov probablemente pasou a través do estreito, pero o seu relato non chegou a Europa. A rexión en que se atopa denomínase Berinxia.

Segundo a teoría máis aceptada, o ser humano migrou desde Asia ata América pasando por este estreito, posiblemente aproveitando un período glaciar e a conxelación do mar así como o nivel máis baixo das augas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mar de Bering
* Illa de Bering
* Berinxia
* Semión Dezhniov
* Vitus Bering
Galés

O termo **galés** pode facer referencia a:
* Relativo ou pertencente a **Gales**. 
* **Idioma galés**, idioma pertencente ao grupo celta das linguas indoeuropeas que se fala en Gales.
* **Galés medio**, antigo idioma.
* **Galés antigo**, antigo idioma.
William Gilbert

**William Gilbert**, nado en Colchester en 1544 e finado en Londres en 1603, foi un físico e médico inglés. Trátase dun dos pioneiros no estudo experimental dos fenómenos magnéticos.

## Traxectoria 
Estudou medicina na Universidade de Cambridge e en 1603 foi nomeado membro do Real Colexio de Médicos. De 1601 a 1603 serviu como médico da raíña Isabel I e do rei Xacobe I. En 1600 publicou "Sobre o imán", "Corpos magnéticos", e "O grande imán da Terra", onde se observan as súas investigacións sobre corpos magnéticos e atraccións eléctricas; nel conclúese que a agulla do compás apunta ó norte-sur e xira cara a abaixo debido a que o planeta Terra actúa como un xigantesco imán. Foi o primeiro en introducir os termos atracción eléctrica, forza eléctrica e polo magnético.
1544

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
* 19 de xaneiro - Francisco II, rei de Francia.
* 11 de marzo - Torquato Tasso, poeta italiano (m. 1595).
* 24 de maio - William Gilbert, físico e médico inglés, pioneiro no estudo do magnetismo.

## Falecementos 
* 18 de xaneiro - Blasco Núñez Vela, primeiro vicerrei do Perú.

## Outros 
*

Historia ano a ano
1603

## Acontecementos 
### África 
* O portugués Pero Páes atinxe Etiopía.

### Europa 
* 25 de xullo - Coroación do rei Xaime I de Inglaterra (até 1625).

### Arte e cultura 
* Fundación da Academia dos Linces (Accademia dei Lincei).
### Ciencia e tecnoloxía 
* O alemán Johann Bayer publica Uranometria, primeiro atlas estelar dos dous hemisferios celestes.
[miniatura|esquerda|A constelación de [Orión (Constelación)|Orion na *Uranometria* de Bayer.]]
* Galileo Galilei idea o primeiro termómetro.

## Nacementos 
* Abel Janszoon Tasman, navegador e descubridor neerlandés (m. 1659).

## Mortes 
* 24 de marzo - Isabel I, raíña de Inglaterra (n. 1533).
* 13 de decembro - François Viète, avogado e matemático francés (n. 1540).
* 22 de decembro - Mehmed III, sultán otomán (n. 1566).
* William Gilbert - Físico e médico inglés.

### Outros 
*

Historia ano a ano
Cambridge

**Cambridge** é unha cidade inglesa de 123.900 habitantes (2010), centro administrativo do condado de Cambridgeshire, célebre pola súa universidade, que acolleu, entre outros alumnos e profesores a Isaac Newton.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina Oficial de Cambridge 
* Páxina web oficial da Universidade de Cambridge
1727

## Acontecementos 
* 18 de maio - Pedro II é proclamado emperador de Rusia.
* 18 de novembro - Terremoto en Tazriz, Persia: 77 000 mortes
* Francisco de Mello Palheta inicia o cultivo de café no Brasil.

## Nacementos 
* 2 de xaneiro - James Wolfe, xeneral británico durante a Guerra franco-india.
* 7 de abril - Michel Andanson, botánico francés (m. 1806).

## Mortes 
* 20 de marzo - Isaac Newton, físico inglés (n. 1643).
* 15 de abril - Catarina I, tsarina da Rusia Imperial (n. 1684).
* 11 de xuño - Xurxo I, rei de Gran Bretaña (n. 1660).
* 9 de xullo - Verónica Giuliani, mística italiana (n. 1660).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
Paleontoloxía

[miniatura|Recreación da cabeza dun [dinosaurio baseada nos seus restos fósiles.]]
A **paleontoloxía** (do grego παλαιός "antigo", ὅν, ὄντος "o ser" e λόγος "tratado", é dicir, "tratado dos seres antiquísimos") é a ciencia que trata do estudo dos organismos desaparecidos, a partir dos seus restos fósiles, é dicir, dos restos mineralizados de seres vivos ou vestixios de vida de organismos que existiran durante a historia da vida na Terra. Os científicos que traballan nela denomínanse **paleontólogos**.

Encádrase dentro das ciencias naturais, posúe un corpo de doutrina propio e comparte fundamentos e métodos coa xeoloxía e a bioloxía, coas que se integra estreitamente.

Entre os seus obxectivos están, ademais da reconstrución dos seres vivos pretéritos, o estudo do seu orixe, dos seus cambios no tempo (evolución e filoxenia), das relacións entre eles e coa súa contorna (paleoecoloxía, evolución da biosfera), da súa distribución espacial e migracións (paleobioxeografía ou fitoxeografía), das extincións, dos procesos de fosilización (tafonomia) ou da correlación e datación das rochas que os conteñen (bioestratigrafía).

A Paleontoloxía permite entender a actual composición (biodiversidade) e distribución dos seres vivos sobre a Terra (bioxeografía) -antes da intervención humana-, achegou probas indispensables para a solución de dúas das máis grandes controversias científicas do pasado século, a evolución dos seres vivos e a deriva dos continentes, e, de cara ao noso futuro, ofrece ferramentas para a análise de como os cambios climáticos poden afectar ao conxunto da biosfera.
## Características 
A partir dos fósiles poden ser datadas as rochas sedimentarias, permitindo entender mellor a evolución ata os seres vivos actuais. Inversamente, a partir dos seres vivos actuais pódese descubrir algo sobre os fósiles ("o presente é a chave do pasado", Lyell).

Por veces, divídese a paleontoloxía en dúas ramas:
* a **paleozooloxía**, o estudo dos fósiles de animais, e
* a **paleobotánica**, o estudo dos fósiles de plantas.

Tamén se pode dividir a paleontoloxía en:
* Macropaleontoloxía - Restos ou vestixios macroscópicos de organismos animais ou vexetais.
* Micropaleontoloxía - Restos ou vestixios microscópicos (menores de 2&nbsp;mm) de organismos.

Aínda hai unha subdivisión da paleobotánica e da micropaleontoloxía: a **palinoloxía**, o estudo dos restos de pole fosilizados.

Esta división provén do feito de durante moitos anos os seres vivos foron clasificados como plantas -e estudados polos botánicos- ou como animais -estudados polos zooloxistas.

Os arqueólogos diferéncianse dos paleontólogos porque, alén de estudaren tamén restos fosilizados de plantas e animais, procuran comprender as actividades humanas en determinado período da historia da Terra. A Paleontoloxía xeralmente non está preocupada con estas cuestións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Evolución biolóxica
* Megafauna
* Mary Anning
* Paleoclimatoloxía

### Ligazóns externas 
* Grinpach: Grupo de investigacións paleontolóxicas de Chile.
Ralph Waldo Emerson

**Ralph Waldo Emerson**, nado en Boston, Massachusetts, o 25 de maio de 1803 e finado en Concord o 27 de abril de 1882, foi un escritor, poeta e filósofo estadounidense.

## Traxectoria 
Fillo dunha familia de pastores da Igrexa Unitaria, criado no puritanismo de Nova Inglaterra, pasou boa parte da súa vida na bucólica e pequena cidade de Concord, próxima a Harvard aínda que nunca ensinou alí. Máis que as súas célebres frases, utilizadas en textos de auto axuda e en enciclopedias de citas, o seu discurso - *American Scholar (o Académico Americano)* - é a máis profunda reflexión da súa época sobre o papel do intelectual, do libro e da literatura en América.

## Véxase tamén
1714

## Acontecementos 
### África 
* Ahmed Bey declárase independente dos otománs, fundando a dinastía karamanlí en Trípoli.
* Mozambique - Os portugueses constrúen un forte en Zombo, no límite de navegabilidade do río Zambeze.

### Europa 
* 3 de marzo : Tratado de Rastatt entre Francia e o Imperio austríaco, asinando a da Guerra de Sucesión española, confirmando os acordos de Ryswick. O emperador recibe os Países Baixos, o Milanesado, Nápoles-Sicilia e a illa de Sardeña, a custo de España. Filipe V é recoñecido como rei de España, sempre que renuncie á coroa de Francia. Luxemburgo pasa tamén a Austria.
* 26 de xuño : Tratado de Utrecht entre España e as Provincias Unidas.
* 1 de agosto : Comezo do reinado de Xurxo I de Inglaterra (até 1727). Hannover e a Gran Bretaña teñen o mesmo monarca.
* 11 de setembro : Barcelona cae baixo os exércitos coaligados de Francia e España durante o asedio da cidade, que dirixe o duque de Berwick, logo da retirado dos austríacos como consecuencia do tratado de Rastatt.
miniatura|esquerda|250px|Asalto a Barcelona o 11-IX-1714, artista descoñecido

## Nacementos 
* 2 de marzo - Pedro González de Ulloa, crego e ilustrado galego (m. 1790).
* 6 de xuño - Xosé I de Portugal (m. 1777). 
* Carl Philipp Emmanuel Bach, músico barroco.

## Mortes 
* 1 de agosto - Ana, raíña de Inglaterra, Escocia e Irlanda (n. 1665).
* 5 de outubro - Kaibara Ekken, filósofo xaponés (n. 1630)
* Juan de Cabriada, médico valenciano (n. 1665).

## Outros 
*

Historia ano a ano
17 de maio

**Día das Letras Galegas**
O **17 de maio** é o 137º día do ano do calendario gregoriano e o 138º nos anos bisestos. Quedan 228 días para finalizar o ano.

## Acontecementos 
* 1814 - A Asemblea Constitucional celebrada en Eidsvoll asina a Constitución de Noruega.
* 1863 - Sae do prelo o libro *Cantares gallegos*, de Rosalía de Castro
* 1963 - Primeiro Día das Letras Galegas.
* 1968 - Lanzamento do satélite ESRO 2B, o primeiro satélite con éxito da ESRO.

## Nacementos 
miniatura|100px|Manuel Murguía.
* 1749 - Edward Jenner, inventor da vacina.
* 1806 - Pascual Madoz, político español.
* 1825 - Matías López López, político e industrial galego.
* 1833 - Manuel Murguía, historiador, marido de Rosalía de Castro e primeiro presidente da Real Academia Galega (m. 1923).
* 1845 - Jacint Verdaguer, poeta catalán.
* 1866 - Erik Satie, compositor e pianista francés.
* 1885 - Afonso XIII, fillo póstumo de Afonso XII, rei de España.
* 1889 - Marcel Moyse, frautista francés.
* 1897 - Odd Hassel, físico e químico noruegués.
* 1898 - Arturo Rivas Castro, sacerdote e científico galego (m. 1974).
* 1900 - Ruhollah Khomeini, dirixente político iraniano.
* 1904 - Jean Gabin, actor francés.
* 1935 - Gonzalo Rodríguez Mourullo, escritor e avogado galego.
* 1936 - Dennis Hopper, actor e director de cinema estadounidense.
* 1941 - José Ufarte, futbolista galego.
* 1961 - Enya, cantante irlandesa.
* 1965 - Trent Renzor, roqueiro, Nine Inch Nails.
* 1968 - Dave Abbruzzese, batería estadounidense Pearl Jam.
* 1973 - Josh Homme, músico estadounidense, Queens of the Stone Age.
* 1982 - Borja Oubiña, futbolista galego.

## Mortes 
miniatura|100px|Sandro Botticelli.
* 1510 - Sandro Botticelli, pintor italiano.
* 1575 - Matthew Parker, arcebispo de Canterbury.
* 1727 - Catarina I de Rusia, tsarina da Rusia Imperial.
* 1886 - John Deere, fabricante estadounidense.
* 1935 - Paul Dukas, compositor francés da escola impresionista.
* 1941 - José Leite de Vasconcelos, lingüista, filólogo e etnógrafo portugués.
* 1959 - Luís Brage Villar, músico e compositor galego (n. 1886).
* 1960 - Jules Supervielle, escritor francés.
* 1989 - Justino Azcárate, avogado e político español.

* 2009 - Mario Benedetti, escritor uruguaio.
* 2013 - Jorge Rafael Videla, ditador arxentino entre 1976 e 1981.

## Festas e celebracións 
* Día Mundial das Telecomunicacións 
* Día das Letras Galegas
* Día de Internet
* Día Mundial da Hipertensión Arterial 
* Día Nacional de Noruega
* Día Internacional contra a Homofobia e a Transfobia
* Día Mundial da Reciclaxe 

## Outros 
* Santoral: Santos Pascual Bailón e Basilisa.

## Notas 
Os 366 días do ano
366 días do ano

O seguinte cadro contén ligazóns a **todos os días do ano**. En cada artigo se pode consultar a lista de efemérides históricas para o día correspondente.
988

## Acontecementos 
### Europa 
* Almanzor arrasa a cidade de León
* 10 de marzo. O Conde Borrell II de Barcelona abandona a pleitesía ao rei franco. Independencia unilateral dos condados da Cataluña vella.
* Vladimir I, príncipe de Kíiv, casa con Anna, irmá do emperador bizantino Basilio II e convértese ao cristianismo.

### Islam 
* Charaf ad-Dawla al-Bouihi coloca ao eminente sabio Abu Sahl al-Qawhi, matemático e astrónomo orixinario de Kuh, á cabeza do observatorio de Bagdad.

## Nacementos 
* Adhemar de Chabannes, monxe aquitano, historiador e compositor

## Mortes 
* 19 de maio - Dunstan, arcebispo de Canterbury (n. 909).
* Adalberon, arcebispo de Reims.

## Outros 
Historia ano a ano
1535

## Acontecementos 
### América 
* 18 de xaneiro - Francisco Pizarro funda a cidade de Lima.
* 10 de marzo - Descubrimento das Illas Galápagos por Tomás de Berlanga, bispo de Panamá.
* Creación da Real Audiencia de Panamá.
### Asia 
* Os portugueses conquistan a illa de Díu, na costa occidental da India.
* Tabinshwehti (1512-1535), rei de Toungoo (actual Myanmar) emprende unha campaña militar contra o reino de Pegu, tomando a cidade de Bassein.

## Arte e cultura 
* Madonna del collo lungo, cadro de Parmigiano, hoxe na Galería Uffizi, Florencia.

## Nacementos 
* 11 de febreiro - Papa Gregorio XIV.
* 2 de xuño - Papa León XI.
* Juan de Mariana, xesuíta, historiador español (m. 1624).

## Mortes 
* 6 de xullo - Thomas More, filósofo e estadista inglés, executado (n. 1478).

### Outros 
Historia ano a ano
1628

## Acontecementos 
* Afúndese o barco de guerra da armada sueca Vasa, na súa primeira singradura debido ás excesivas dimensións deste, sendo reflotado uns 300 anos despois. Pódese ver actualmente no Museo Vasa de Estocolmo.

## Nacementos 
* 12 de xaneiro - Charles Perrault, escritor francés.
* 10 de marzo - Marcelo Malpighi, médico italiano
* Agosto- Pedro de Mena, escultor barroco español.

## Mortes 
* Gregor Aichinger, compositor alemán.

## Outros 
Historia ano a ano
23 de xuño

O **23 de xuño** é o 174º día do ano do calendario gregoriano e o 175º nos anos bisestos. Quedan 191 días para finalizar o ano.

## Acontecementos 
* 1894 - Creación do Comité Olímpico Internacional en París, polo barón Pierre de Coubertin.
* 1915 - Primeiro rexistro do xenocidio armenio en Turquía.
* 1923 - En Vigo aprobábase a fusión do Fortuna e o Sporting Vigo, que dará lugar ao nacemento do Real Club Celta de Vigo.
* 1927 - Joaquín Loriga Taboada aterra co seu avión no Monte do Toxo (Lalín), sendo a primeira aeronave que o fai en Galiza.
* 1975 - Retírase da circulación a última locomotora a vapor que quedaba en funcionamento en España, unha vez rematada a electrificación de tódalas liñas ferroviarias do país .
* 2014- A Women's Engineering Society (WES) crea neste ano o Día Internacional da Muller na Enxeñería.

## Nacementos 
miniatura|100px|Anna Akhmatova.
* 1668 - Giambattista Vico, filósofo italiano (m. 1744).
* 1889 - Anna Akhmatova, poeta rusa.
* 1894 - Alfred Charles Kinsey, sexólogo estadounidense (m. 1956).
* 1907 - Xaquín Lorenzo, etnógrafo galego (m. 1989).
* 1910 - Jean Anouilh, dramaturgo francés (m. 1987).
* 1911 - Andrés Colombo, pintor galego.
* 1912 - Alan Turing, matemático.
* 1915 - Frances Gabe, inventora estadounidense (m. 2016)
* 1930 - J. H. Elliott, historiador británico.
* 1972 - Zinedine Zidane, futbolista francés.
* 1974 - Joel Edgerton, actor australiano.
* 1982 - Róber Bodegas, actor e guionista galego.

## Mortes 
miniatura|100px|Peter Falk.
* 79 - Vespasiano, emperador romano (n. 9).
* 1806 - Mathurin Jacques Brisson, zoólogo francés (n. 1723).
* 1878 - George Back, navegante e explorador británico (n. 1796).
* 1926 - Viktor Vasnetsov, pintor ruso (n. 1848).
* 1959 - Boris Vian, escritor francés.
* 1980 - Clyfford Still, artista estadounidense (n. 1904).
* 1996 - Andreas Papandreu, economista e político grego (n. 1919).
* 2005 - Manolis Anagnostakis, poeta grego (n. 1925).
* 2011 - Peter Falk, actor estadounidense (n. 1927).

## Festas e celebracións 
* Romaría da Nosa Señora do Corpiño, en Losón (Lalín).

## Outros 
* Santoral: San Xosé Cafasso.

## Notas 
Os 366 días do ano
13 de xuño

O **13 de xuño** é o 164º día do ano do calendario gregoriano e o 165º nos anos bisestos. Quedan 201 días para finalizar o ano.

## Acontecementos 
miniatura|150px|Pascual Veiga compositor da música do himno galego
* 1890 - Pascual Veiga asina a partitura do Himno Galego, con letra de Eduardo Pondal.
* 1935 - Anúnciase a publicación dos *Seis poemas galegos* de Federico García Lorca.
* 1983 - A nave *Pioneer 10* convértese o primeiro obxecto artificial en deixar o Sistema Solar.

## Nacementos 
miniatura|100px|dereita|William Butler Yeats.

* 823 - Carlos II o Calvo, emperador e rei dos francos occidentais (m. 877).
* 1828 - Manuel Vázquez de Parga, avogado e político galego (m. 1908).
* 1865 - William Butler Yeats, poeta e dramaturgo irlandés (m. 1939).
* 1866 - Aurélia de Sousa pintora portuguesa. (m. 1922).
* 1870 - Jules Bordet, médico e microbiólogo belga (m. 1961).
* 1874 - Leopoldo Lugones, escritor arxentino (m. 1938).
* 1888 - Fernando Pessoa, escritor portugués (m. 1935).
* 1898 - Xaime Quintanilla Martínez, médico, político e escritor galego (m. 1936).
* 1906 - Lois Tobío Fernández, diplomático e escritor galego (m. 2003).
* 1908 - Maria Helena Vieira da Silva, pintora portuguesa, naturalizada francesa (m. 1992).
* 1910 - Gonzalo Torrente Ballester (m. 1999).
* 1917 - Augusto Roa Bastos, escritor paraguaio (m. 2005).
* 1944 - Jaime Pita, político galego.
* 1946 - Montserrat Roig, escritora catalá (n. 1991).
* 1946 - Adolfo de Abel Vilela, político galego.
* 1950 - Xosé González Martínez, político e intelectual galego.
* 1955 - Moncho de Fidalgo, escritor galego.
* 1970 - Rivers Cuomo, músico estadounidense.
* 1970 - Julián Gil, actor arxentino.

## Mortes 
miniatura|100px|dereita|Alexandre o Grande.
* 323 a.C. - Alexandre o Grande, rei de Macedonia.
* 1814 - Juan Rosendo Arias Enríquez, sacerdote guerrilleiro na Reconquista de Vigo (n. 1757).
* 1856 - Saturnino Montojo, mariño militar, astrónomo e matemático galego (n. 1796).
* 1886 - Lois II de Baviera, rei de Baviera (n. 1845).
* 1908 - Antonio Aguilar Correa, político español (n. 1824).
* 1936 - Francisco Álvarez de Nóvoa, xornalista e escritor galego (n. 1873).
* 1936 - José Calvo Sotelo, político galego (n. 1893).
* 1986 - Benny Goodman, clarinetista e compositor norteamericano (n. 1909)
* 2005 - Álvaro Cunhal, político comunista portugués.
* 2013 - Xosé Manuel Olveira "Pico", actor galego (n. 1955).

## Festas e celebracións 
* Día Internacional da Sensibilización sobre o Albinismo

## Outros 
* Santoral: Santos: Antonio de Padua, presbítero e doutor; Ana, Xoán Antípatro, Arnobio, Pedro, Asquirón, Argénides, Belfixo, confesores; Felícula, Aquilina, virxes; Fandila, Aventino, Primo, Feliciano, Concorde, Fortunato, Luciano, mártires; Trifilio, Prisco, Ceteo, bispos; Xacobe, monxe.
## Notas
Os 366 días do ano
Pi

***Pi (letra)**, letra do alfabeto grego de grafía \pi.
***Número pi**,  número irracional que designa a razón da lonxitude dunha circunferencia entre o seu diámetro.
*'**Pi, fe no caos**', película de Darren Aronofsky.
21 de xaneiro

O **21 de xaneiro** é o 21º día do ano do calendario gregoriano. Quedan 344 días para finalizar o ano, 345 nos anos bisestos.

## Acontecementos 
* 1506 - Na Cidade do Vaticano fúndase oficialmente a Garda Suíza.
* 1925 - Albania declárase unha república
* 1940 - O concello de Ferrol anexiona ó de Serantes .
* 1941 - Tropas de Australia e o Reino Unido atacan Tobruk, na Libia ocupada polos alemáns, na segunda guerra mundial.
* 1942 - Executados en Madrid os dirixentes comunistas e guerrilleiros Francisco Barreiro Barciela, Isidoro Diéguez Dueñas, Jesús Larrañaga Churruca, Manuel Asarta Imaz, Jaime Girabau Estévez e Eladio Rodríguez González.
* 1988 - Constitúese o concello de Cariño, que fai o nº 313 de Galicia, logo da súa segregación do de Ortigueira.
* 2003 - Bota a andar Blogaliza.
* 2004 - Finaliza o Foro Social Mundial en Bombai e comeza o Foro Económico Mundial en Davos (Suíza).

## Nacementos 
miniatura|100px|Carlos V.
miniatura|100px|Antonieta de Bèucaire
miniatura|100px|Benny Hill.
* 1338 - Carlos V, rei francés (m. 1380).
* 1769 - Ignacio Allende, militar insurxente mexicano (m. 1811).
* 1840 - María Antonieta Rivièra, máis coñecida como Antonieta de Bèucaire escritora francesa. (m.1865)
* 1847 - Xan Míguez González, *o Ventosela*, gaiteiro galego (m. 1912).
* 1900 - Fernando Quiroga Palacios, sacerdote e bispo católico galego (m. 1971).
* 1905 - Christian Dior, modisto francés (m. 1957).
* 1911 - Aníbal Otero, escritor galego. (m. 1974).
* 1911 - Santiago Montero Díaz, profesor e ideólogo galego (m. 1985).
* 1918 - Marcelino Camacho, sindicalista español (m. 2010).
* 1923 - Pahiño, futbolista galego (m. 2012)
* 1923 - Lola Flores, cantante española (m. 1995).
* 1924 - Benny Hill, cómico británico (m. 1992).
* 1928 - Reynaldo Bignone, militar arxentino.
* 1941 - Plácido Domingo, cantante lírico español.
* 1950 - Ángel María Villar, futbolista e dirixente deportivo español.
* 1953 - Paul Allen, empresario estadounidense.
* 1963 - Hakeem Olajuwon, baloncestista estadounidense de orixe nixeriana.
* 1970 - Ken Leung, actor estadounidense.
* 1974 - Malena Alterio, actriz hispano-arxentina.
* 1979 - Brian O'Driscoll, xogador de rugby irlandés.
* 1979 - Melendi, cantautor español.

## Mortes 
miniatura|100px|Lenin.
* 1884 - Auguste Franchomme, violonchelista francés (n. 1808).
* 1924 - Vladimir Ilich Uliánov, coñecido por Lenin, líder da Unión Soviética
* 1933 - George Moore, novelista, poeta e dramaturgo irlandés.
* 1938 - Georges Méliès, director de cine francés. Pai do cine.
* 1950 - George Orwell, escritor británico.
* 1958 - Ataúlfo Argenta, director de orquestra español (n. 1913).
* 1959 - Cecil B. DeMille, cineasta estadounidense.
* 1961 - Blaise Cendrars, escritor francés.
* 1964 - Luis Martín-Santos, escritor español.
* 2008 - Marie Smith Jones, derradeira falante de eyak (Alasca) .

## Festas e celebracións 
* Día Internacional do Can no Traballo.

## Santoral 
* Santa Einés.

## Outros 
Os 366 días do ano

Ver tamén: xaneiro, febreiro, marzo, abril, maio, xuño, xullo, agosto, setembro, outubro, novembro, decembro

## Notas
Teclado de ordenador

miniatura|dereita|Teclado sueco
En informática, un **teclado de ordenador** é un periférico utilizado pola introdución de ordes e datos nun ordenador, aínda que teclados similares se utilizan tamén en máquinas de escribir. Actualmente o teclado é un elemento indispensábel para un ordenador e é xunto co rato o periférico de entrada máis importante.

## Clasificación dos teclados para PCs 
### Polo número de teclas 
# Teclado XT de 83 teclas.
# Teclado AT de 84 teclas.
# Teclado expandido de teclas (101 teclas na versión americana); teclado ampliado con teclas de navegación e control adicionais, dúas teclas de función adicionais (tres grupos de catro teclas cada un colocadas en ringleira).
# Teclado expandido de 104-105 teclas; ten tres novas teclas, a tecla Windows e a tecla menú.
# Teclado expandido de 107-108 teclas; ademais da anteriores engade as teclas de Repouso, Modo de espera, e Apagado.
# Teclado multimedios; engade teclas adicionais para configurar atallos ás aplicacións máis habituais, regular o volume...

### Polo tipo de pulsadores 
- De contacto (cando unha tecla está pulsada deixa pasar a corrente):
# Mecánicos: 
# De membrana:
- Capacitativos

### Pola distribución das teclas 
# Teclado XT e AT de 84. Teclas de funcións á esquerda do teclado. Non dispoñen nin de cursores de desprazamento (hai que empregar os do teclado numérico nin das teclas Suprimir, Fin...
# Teclado expandido estándar. As teclas de función pasan a estar enriba do teclado tipo máquina de escribir. A tecla Escape colócase á dereita destas. Incorpóranse os cursores de desprazamento e botóns con funcións adicionais entre o teclado tipo máquina de escribir e o bloque numérico.
# Teclados ergonómicos. Buscan unha postura máis cómoda á hora de traballar co teclado. Amosan unha distribución de teclas diferente a habitual.

Tamén se poden distinguir polo orde das teclas que representan as letras, os teclados QWERTY e Dvorak.

### Polo sistema de conexión 
* Conector de 5 patillas «AT» (DIN 41524).
* Conector de 6 patillas «PS/2» ou «mini-DIN» (DIN 45322).
* Conector de 4 patillas USB.
* Teclados sen fíos (por infravermellos ou por radiofrecuencia).
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Windows (tecla).
Periférico

Un **periférico** é un compoñente externo dun sistema computacional que se liga mediante conexións físicas directas (cabos ou cables) ou indirectas (radiofrecuencia ou raios infravermellos) e que serve para interactuar co sistema. Poden ser para introducir ou recibir información, caso no que se adoitan chamar respectivamente periféricos de entrada (input, abreviado "I") ou de saída (output, abreviado "O"). Polo tanto, algúns elementos como o microprocesador non son periféricos, senón que forman parte do sistema mesmo. Aínda así, outros como o disco duro ou a memoria USB tamén se poden entender como periféricos de saída, pois permiten almacenamento de datos. Hai tamén dispositivos mixtos de entrada e saída (I/O), como o módem, e casos de elementos intermediarios ou posibilitadores do funcionamento dun periférico, como a tarxeta que permite o uso do módem, a tarxeta de rede. Nótese que as abreviacións O e I semellan tamén os números 0 e 1 do código binario.

## Periféricos de saída
* monitor ou pantalla: para que o usuario poida recibir información visual dinámica do sistema
* impresora: para que o usuario poida recibir información impresa do sistema
* altofalante: para recibir información audible
* tarxeta: para que o sistema poida enviar información dos tipos anteriores (tarxeta gráfica, tarxeta de son)
* gravadora de CD-ROM

## Periféricos de entrada
* rato: para actuar sobre os elementos da pantalla ou monitor
* teclado: para introducir os caracteres definibles polo teclado
* disqueteira ou lector de CD-ROM: para ler dispositivos de almacenamento externo de información como disquetes ou discos compactos
* taboíña gráfica: para enviarlle información ó sistema
* escáner: para enviarlle ó sistema información con formato de imaxe
12 de marzo

O **12 de marzo** é o 71º día do ano do calendario gregoriano e o 72º nos anos bisestos. Quedan 294 días para finalizar o ano.

## Acontecementos 
* 1088 - Comeza o pontificado de Urbano II.
* 1895 - Bótase o cruceiro *Carlos V*.
* 1930 - Mahatma Gandhi conduce a Marcha do sal na India.
* 1968 - Mauricio, país independente.
* 1992 - Mauricio, república asociada á Commonwealth Británica.

## Nacementos 
miniatura|100px|George Berkeley.
* 1685 - George Berkeley, filósofo irlandés (m. 1753).
* 1824 - Gustav Kirchhoff, físico (m. 1887).
* 1868 - Ángel Baltar Cortés, médico galego (m. 1934).
* 1869 - Ramón Menéndez Pidal, director da Real Academia Española.
* 1884 - Juan Montero Romalde, farmacéutico e xornalista galego (m. 1935).
* 1888 - Vatslav Nizhinskii, bailarín ucraíno (m. 1950).
* 1919 - Miguel Gila, humorista madrileño (m. 2001).
* 1921 - Giovanni Agnelli, empresario italiano e patriarca do grupo Fiat.
* 1922 - Jack Kerouac, escritor estadounidense (m. 1969).
* 1927 - Raúl Alfonsín, presidente arxentino (m. 2009).
* 1939 - Xosé Moreiras Santiso, relixioso e escritor galego (m. 1996).
* 1946 - Liza Minnelli, cantautora e actriz estadounidense.
* 1971 - Raül Romeva, político catalán.

## Mortes 
miniatura|100px|Charlie Parker.
* 1880 - Manuel Pérez Sáenz, fundador do actual Banco Gallego (n. 1848).
* 1914 - George Westinghouse, inventor estadounidense (n. 1846).
* 1925 - Sun Yat Sen, político chinés.
* 1927 - Juan Ramón Somoza, xornalista e escritor galego.
* 1945 - Annelies Marie Frank, coñecida como Ana ou Anne Frank, asasinada polos nazis no campo de concentración de Bergen-Belsen.
* 1945 - Estanislao Pérez Artime, industrial e político galego (n. 1881).
* 1955 - Charlie Parker, saxofonista de jazz (n. 1920).
* 1969 - André Salmon, escritor francés.
* 1999 - Yehudi Menuhin, músico.
* 2003 - Zoran Djindjic, primeiro ministro de Serbia, asasinado en Belgrado.
* 2010 - Miguel Delibes, escritor español.
* 2015 - Terry Pratchett, escritor británico.

## Festas e celebracións 
* Día Mundial do Glaucoma

## Outros 
* Santoral: Bernardo, bispo; Edguno, presbítero; Maximiliano, Pedro, Mamiliano, Zono, Alexandro, Duno, Orión, mártires; Teófanes, Nicodemo, Paulo, Aureliano, confesores; Xeraldo, abade.

Os 366 días do ano