open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nacionalismo saharauí

[miniatura|Bandeira da [República Árabe Saharauí Democrática.]]
miniatura|A activista saharauí, Tecber Ahmed Saleh, explicando as orixes do nacionalismo saharauí, 2019.

O **nacionalismo saharauí** (en ) é unha ideoloxía política que busca a autodeterminación do pobo saharauí, a poboación orixinaria do Sáhara Occidental. Historicamente foi representado pola Fronte Polisario. Xurdiu como unha reacción ás políticas colonialistas españolas impostas dende 1958, e posteriormente en reacción ás invasións de Mauritania e Marrocos a partir de 1975.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Nacionalismo bérber
Nacionalismo ruso

[miniatura|A [bandeira de Rusia.]]

O **nacionalismo ruso** (en ) é unha forma de nacionalismo que promove a identidade cultural rusa e a súa unidade. O nacionalismo ruso adquiriu prominencia nos primeiros anos do século XIX e despois relacionouse estreitamente co paneslavismo, xa dende a súa orixe no Imperio Ruso e nun breve rexurdimento durante a época da Unión Soviética no contexto da segunda guerra mundial.

## Historia 
### Nacionalismo imperial ruso 
[miniatura|dereita|O [Milenario de Rusia, monumento construído en 1862 que celebra os mil anos da historia de Rusia.]]
O lema ruso "Ortodoxia, Autocracia e Nacionalidade" foi cuñado polo conde Sergey Uvarov e adoptado polo Emperador Nicolao I como ideoloxía oficial. Os tres compoñentes da tríade de Uvarov eran:
*Ortodoxia: Cristianismo ortodoxo e protección da Igrexa ortodoxa rusa.
*Autocracia: lealdade incondicional á Dinastía Romanov en troques de protección paternalista de todos os estamentos sociais.
*Nacionalidade (*Narodnost*, que tamén foi traducido como *espírito nacional*) recoñecemento do papel de fundación do Estado na nacionalidade rusa.

O movemento eslavófilo fíxose popular na Rusia do século XIX. Os eslavófilos opoñíanse ás influencias do oeste de Europa en Rusia e estaban determinados a protexer a cultura e as tradicións de Rusia. Aleksey Khomyakov, Ivan Kireyevsky e Konstantin Aksakov son considerados como cofundadores deste movemento.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Barghoorn, Frederick C, *Soviet Russian nationalism* (1956)
* Brudny,  Yitzhak M. *Reinventing Russia: Russian Nationalism and the Soviet State, 1953-1991* (2000)
* Cosgrove, Simon.  *Russian Nationalism and the Politics of Soviet Literature: The Case of Nash Souremennik, 1981-1991* (2004) excerpt
* Duncan, Peter JS. "Contemporary Russian identity between east and west." *Historical Journal* 48.1 (2005): 277-294. online
* Dunlop, John B. *The Faces of Contemporary Russian Nationalism* (1983)
* Frolova-Walker, Marina. *Russian Music and Nationalism: from Glinka to Stalin* (Yale UP, 2019)
* Laruelle, Marlene. *Russian Nationalism: Imaginaries, Doctrines, and Political Battlefields* (2018) on recent history  excerpt
* Riasanovsky, Nicholas V. *Nicholas I and Official Nationality in Russia 1825 - 1855* (1969)
*Shenfield, Stephen D.  Russian Fascism: Traditions, Tendencies, Movements, 2001  or 
* Tuminez, Astrid S.  * Russian Nationalism since 1856: Ideology and the Making of Foreign Policy* (2000)
*
Nacionalismo somalí

[dereita|miniatura|[Bandeira de Somalia.]]
O **nacionalismo somalí** (en ) é un movemento político que defende que o pobo somalí conforma unha nación cunha lingua, unha relixión, unha cultura e unha etnicidade propias. As primeiras manifestacións desta ideoloxía remóntanse na época medieval cos adalitas, mentres que na época contemporánea a miúdo remóntanse a SYL ou na actual Somalilandia. A primeira organización política nacionalista somalí que se formou foi a Liga Nacional de Somalia (SNL), estabelecida en 1935 no antigo protectorado da Somalia británica. Nas rexións do nordeste, centro e sur do país, o Club Xuvenil Somalí (SYC) de orientación similar fundouse en 1943 na Somalia italiana, xusto antes do período de tutela. O SYC foi máis tarde rebautizado como Liga da Xuventude Somalí (SYL) en 1947. Converteuse no partido político máis influente nos primeiros anos da Somalia posterior á independencia.

## Notas
Nacionalismo siciliano

[miniatura|250x250px|Bandeira do [Movemento Independentista Siciliano.]]
[miniatura|250x250px|Localización de [Sicilia.]]
O **nacionalismo siciliano** (ou **sicilianismo**) é un movemento político nacionalista da rexion autónoma de Sicilia, así como da diáspora siciliana, que procura unha maior autonomía ou a independencia plena respecto de Italia, e promove e defende a cultura, a identidade, a historia e a lingua sicilianas.

Varios movementos separatistas e autonomistas en Sicilia recibiron apoio na súa maioría da esquerda política, pero tamén en menor medida da dereita e do centro. Historicamente, o partido máis importante do nacionalismo siciliano foi o separatista Movemento Independentista Siciliano, que tivo catro asentos no Senado de Italia e nove na Cámara de Deputados a mediados dos anos 1940.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Partido dos Sicilianos  (autonomista)
*Movemento do Pobo Siciliano  (autonomista)
*Forza do Sur  (autonomista)
*Revolución Siciliana  (autonomista)
*Movemento Siciliano de Independencia (separatista)
*Fronte Nacional Siciliana  (separatista)
Victorino Nieto Rodríguez

**Victorino Nieto Rodríguez**, nado en Vilaverde da Abadía (Carracedelo) en 1911 e finado en México en 2000, foi un guerrilleiro antifranquista.

## Traxectoria 
Anarcosindicalista. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 combateu en Asturias e trala caída da fronte chegou á comarca de Casaio a finais de 1937 con Marcelino de la Parra Casas, Manuel Girón Bazán e o seu curmán Leopoldo Nieto Martínez. Estivo activo na zona do Bierzo en 1940 e despois participou no congreso de Ferradillo. En outubro de 1943 a súa compañeira Alpidia García Moral uniuse ao grupo despois de que a súa casa, onde se agochaban Edelmiro Alonso García e Manuel Gutiérrez Alba, fose asaltada pola Garda Civil. Foi, con Abelardo Macías Fernández, responsable dunha das catro guerrillas constituían a I Agrupación en outubro de 1944, que actuaba no triángulo formado polas estradas Ponferrada-Lugo, Ponferrada-Ourense e o límite da provincia de Lugo. O grupo contaba con oito membros nesas datas. O seu irmán Severino, que era oficial de enlace, foi asasinado o 21 de febreiro de 1946 xunto con Rafael Verdial. En 1948, despois de negarse a integrarse no Exército Guerrilleiro de Galicia de tendencia comunista, continuou a loita guerrilleira de forma independente. O 17 de marzo de 1949 o seu grupo foi sorprendido en Vilasinde (A Veiga de Valcarce). No enfrontamento morreu a súa compañeira Alpidia Morán, Abelardo Macías e Hilario Álvarez Méndez. Victorino e Oliveros Fernández Armada lograron fuxir. Logrou cruzar a Francia desde onde marchou a México.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha no PARES
* Ficha no PARES
Nacionalismo panxabí

miniatura|200px|Panxab británico en 1909.
O **nacionalismo panxabí** ou **punjabiyat** é un movemento político nacionalista que afirma que os falantes de panxabí conforman unha nación e promove a unidade cultural dos panxabís e as persoas étnicas diversas que habitan o etnorexión lingüística do Panxab. Baba Sheikh Farid é considerado como o *Pai* do nacionalismo panxabí. Baba Bulleh Shah (escribiu *Kafis*), Waris Shah (escribiu *Heer Ranjha*) e Bhai Vir Singh fixeron grandes contribucións na lingua panxabí. Punjabiyat (que quere dicir "panxabidade") ou nacionalismo panxabí é o nome do momento cultural pola revitalización lingüística da lingua panxabí. Tamén se centra no movemento político, social e literario para a preservación de literatura panxabí, e lingua e a cultura a través da creación do Gran Panxab. En Paquistán, o obxectivo do movemento é deter a supresión do panxabí patrocinada polo estado en favor do urdú, mentres que na India o obxectivo é reunir ás comunidades sikh e hindús de fala panxabí e promover a lingua nas rexións do Norte da India. Os partidarios na diáspora panxabí céntranse na promoción dun patrimonio cultural compartido.

## Notas
Nacionalismo sardo

[miniatura|250x250px|Bandeira de Sardeña anterior a 1999; semellante á [Bandeira de Córsega|bandeira tradicional de Córsega.]]
miniatura|Localización de Sardeña.
O **nacionalismo sardo** (en ) ou tamén **sardismo** (en ) é un movemento social, cultural e político en Sardeña que pide a autodeterminación do pobo sardo nun contexto de devolución nacional, co obxectivo de conseguindo maior autonomía ou mesmo a independencia completa respecto de Italia. Tamén promove a protección da natureza da illa e a preservación da súa herdanza cultural.

Aínda que a illa se caracterizou por ondas periódicas de protestas etnonacionalistas contra o goberno italiano en Roma, o movemento sardo ten as súas orixes na esquerda do espectro político; o rexionalismo e os intentos de autodeterminación dos sardos foron contrarrestados historicamente co nacionalismo e o fascismo italianos centrados en Roma (que finalmente lograron conter as tendencias autonomistas e separatistas). Co paso dos anos, xurdiron moitos partidos sardistas de diferentes orixes ideolóxicas (mesmo de dereitas e de centro), todos en minoría, e algúns deles formando coalicións de goberno de xeometría variable cos partidos italianos de todo o estado. Por exemplo, iso tamén ocorreu nas eleccións rexionais de Sardeña de 2014, onde o resultado conxunto de todos os partidos nacionalistas foi do 26% dos votos.

## Notas
Nacionalismo serbio

[miniatura|250px|[Bandeira de Serbia.]]
[miniatura|Monumento a [Karađorđe en Belgrado. Karađorđe liderou a revolución serbia que buscou liberar Serbia do Imperio Otomán.]]

O **nacionalismo serbio** (en ) é un movemento político que afirma que os serbios son unha nación e promove a unidade cultural e política dos serbios. Trátase dun tipo de nacionalismo étnico, orixinariamente xurdido no contexto do nacionalismo nos territorios dos Balcáns baixo dominio otomán, así como pola influencia do lingüista serbio Vuk Stefanović Karadžić e o estadista serbio Ilija Garašanin. O nacionalismo serbio foi un factor importante durante as guerras dos Balcáns que contribuíu á decadencia do Imperio Otomán, durante e despois da primeira guerra mundial, contribuíndo á disolución do Imperio Austrohúngaro, e de novo durante a ruptura de Iugoslavia e as guerras iugoslavas da década de 1990.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
*
*
*
Antonio Peinado García

**Antonio Peinado García**, máis coñecido como **Mella**, nado na Coruña *c.* 1894 e finado na mesma cidade o 27 de novembro de 1959, foi un futbolista, boxeador, bombeiro e sindicalista galego.

## Traxectoria 
Debutou na dianteira do Deportivo da Coruña o 30 de agosto de 1914, no primeiro dos dous partidos que os futbolistas do club xogaron contra o Real Club Coruña sen permiso da directiva e que provocaron a posterior escisión chamada Deportivo Auténtico. Militou na escisión durante os seus catro anos de existencia, disputando o Campionato de Galicia, e volveu ao Deportivo trala reunificación de 1918. Na temporada 1921-22 xogou no Racing Club de Ferrol e logo continuou no Deportivo cinco anos máis, proclamándose campión galego na tempada 1926/27, aínda que os últimos anos pasounos como suplente. En abril de 1926 xogou un partido de cuartos de final da Copa do Rei, contra o Real Unión no estadio de Amute en Hondarribia. En 1927 pasou ao Olímpico FC (antigo Racing Orillamar), co que disputou a Serie B do Campionato de Galicia.

Posteriormente foi boxeador, derrotando entre outros a Eladio Cabaco ou Vázquez, e gañando o título de campión galego do peso wélter. Coa chegada do franquismo foi xulgado na Coruña por rebelión e condenado a doce anos de prisión. Faleceu na Coruña o 27 de novembro de 1959, aos 65 anos, 

## Estatísticas 
## Palmarés 
;Deportivo da Coruña
* **Campionato de Galicia (1):** 1926/27.

## Notas
Nacionalismo támil

miniatura|250px|Bandeira da Confederación Mundial Támil.
O **nacionalismo támil** (en ) é a ideoloxía que afirma que o pobo támil constitúe unha nación e promove a unidade cultural dos támiles. O nacionalismo támil é principalmente un nacionalismo secular, que se centra na lingua e no territorio. Exprésase na forma do purismo lingüístico ("Tanittamil Iyakkam"), do nacionalismo e irredentismo territorial ("Tamil Eelam"), da igualdade social ("Movemento do Autorespecto") e do renacemento támil.

Orixinalmente, o pobo támil gobernaba en Tamilakam e partes de Sri Lanka. Durante o período colonial, as áreas támil pasaron a estar baixo dominio da India Británica e Ceilán británico. Isto supuxo o fin da soberanía dos támiles e reduciunos a un status de minoría baixo o novo modelo político. Dende a independencia da India e Sri Lanka, os movementos de separatismo támil foron activamente suprimidos en ámbolos dous países.

Unha famosa cita do poeta támil Kannadasan sobre o pobo támil e a nación sen estado: "Non hai estado sen támiles, non hai estado para os támiles."

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Referendos de independencia de Tamil Eelam de 2009 e 2010
### Bibliografía 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*.
*
*
Pedro Voces Canóniga

**Pedro Voces Canóniga**, nado en Vilaboa (Cacabelos) no ano 1907 e finado en Vilavella (Triacastela) o 12 de novembro de  1943, foi un guerrilleiro antifranquista.
## Traxectoria 
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. Formou parte cos seus irmáns Salvador e Demetrio dun grupo chamado **Os Pitaciegas** activo preto da aldea de Quilos (Vilafranca do Bierzo). En abril de 1942 participou no congreso de Ferradillo no que se fundou a Federación de Guerrillas de León-Galicia. Foi abatido pola Garda Civil en Vilavella o 12 de novembro de 1943 xunto con Félix Yáñez González e Antonio Vega Guerrero. O outro membro do grupo, Ovidio Peláez Rodríguez, logrou fuxir, pero morreu uns meses despois durante un combate na provincia de León.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Identificados tres guerrilleros bercianos 
* Hallados los cuerpos de tres guerrilleros en Triacastela 
* Autopsia dos corpos
Bruno de Colonia

[miniatura|*San Bruno nos montes de Calabria*. Obra de [Juan Sánchez Cotán, O. Cart, de principios do século XVII.]]
**Bruno de Colonia**, nado en Colonia (actual Alemaña) c. 1030 e finado en Serra San Bruno (Italia) o 6 de outubro de 1101, foi un relixioso católico fundador da Orde dos Cartuxos. É considerado santo pola Igrexa católica. 

## Traxectoria 
### Mocidade 
Descoñecendo a data exacta do seu nacemento, admítese que naceu entre o 1024 e o 1030 en Colonia, naquela altura unha cidade-estado integrante do Sacro Imperio Romano Xermánico. Nado no seo dunha familia senlleira e formouse academicamente na escola de San Cuniberto na súa cidade natal, ata que con 15 anos trasladouse a Reims (Francia) para cursar os estudos superiores na escola catedralicia. Alí fíxose sacerdote e foi nomeado cóengo da catedral e cara 1056 mestrescola, é dicir superior, da escola da catedral de Reims, unha das principais institucións intelectuais da época e onde tería como alumno ao futuro papa Urbano II. 

En 1068 ou 1069 Manasés de Gournay foi nomeado arcebispo de Reims. A súa designación foi mediante a simonía, é dicir, a compra do cargo co beneplácito do rei Filipe I de Francia. Manasés foi atacado polos seus abusos, aínda que intentou congraciarse cos críticos promovendo a Bruno de Colonia ao cargo de chanceler, encargado da expedición e rexistro da documentación da curia arcebispal. Bruno e os outros perseguidos denunciaron Manasés por simonía no Concilio de Clermont en 1076 e, de novo, no de Autun, onde foi suspendido nas súas funcións, aínda que ordenou a confiscación dos bens dos seus críticos. O enfrontamento continuaría ata que en 1080 o papa Gregorio VII destituíu definitivamente a Manasés. Segundo a tradición, a experiencia da persecución e da perda dos seus bens reafirmaron a súa vontade de retiro para achegarse a Deus.

### Representación iconográfica 
Malia a que a súa vida monacal foi serodia, adoita ser representado como un home novo, cunha ampla tonsura e de barba rasurada, levando como vestido o hábito cartuxo: túnica branca con amplas mangas, cinto negro e o característico capucho.

## Notas
Arcane

***Arcane*** (titulada en pantalla como ***Arcane: League of Legends***) é unha serie de animación franco-estadounidense estreada en 2021 pola canle Netflix. Está ambientada no universo do videoxogo *League of Legends*. A serie anunciouse durante as celebracións do décimo aniversario de *League of Legends*. Está producida por Riot Games e Fortiche, un estudio francés con base en París que fixo os servizos de animación. Ambientada no pasado, conta a historia das orixes das cidades de Piltover e Zaun. 

## Elenco (voces) 
* Hailee Steinfeld como Vi
* Ella Purnell como Powder/Jinx
** Mia Sinclair Jenness como Powder (nena)
* Kevin Alejandro como Jayce
* Katie Leung como Caitlyn
* Jason Spisak como Silco 
* Toks Olagundoye como Mel
* JB Blanc como Vander
* Harry Lloyd como Viktor
* Remy Hii como Marcus
* Mick Wingert como Heimerdinger
* Yuri Lowenthal como Mylo
* Roger Craig Smith como Claggor
* Josh Keaton como Deckard
* Fred Tatasciore como Benzo
* Shohreh Aghdashloo como Enforcer Grayson
* Miles Brown como Ekko

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Ildefonso Fernández Seoane

**Ildefonso Fernández Seoane**, coñecido como **Cuñeira**, nado en Xares (A Veiga) e finado en Vilamartín de Valdeorras o 6 de agosto de 1942, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Obreiro do Ferrocarril. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. En abril de 1942 participou no congreso de Ferradillo no que se fundou a Federación de Guerrillas de León-Galicia. Integróuse na unidade de Arturo López Delgado. O 6 de agosto de 1942 morreu nun enfrontamento coa Garda Civil preto de Correxais (Vilamartín de Valdeorras), con Arturo López Delgado, Ovidio González Vázquez e Manuel Monteserín *Gerardo*. O grupo foi denunciado por un labrego que os aprovisionou de viño. Despois de comer e beber, os guerrilleiros estaban durmindo e foron sorprendidos pola Garda Civil. Outro membro do grupo, Roberto López Rodríguez *Pajarito*, logrou fuxir.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Los de la sierra
Thomas Gainsborough

**Thomas Gainsborough**, nado en Sudbury (Suffolk), bautizado o 14 de maio de 1727 e finado en Londres o 2 de agosto de 1788, foi un pintor de paisaxes e retratista inglés.

Foi académico e un dos fundadores da Royal Academy of Arts. É coñecida a súa rivalidade con Joshua Reynolds, o primeiro presidente da Academia. Pintaba rapidamente, e as súas obras de madureza caracterízanse por unha paleta lixeira e golpes fáciles. A pesar de ser un prolífico retratista, Gainsborough conseguiu máis satisfacción coas súas paisaxes.

## Traxectoria 
### Suffolk
[miniatura|esquerda|250px|*[O señor e a señora Andrews* (1748-49), na National Gallery de Londres, é a obra máis coñecida do seu período de Suffolk]]
Thomas Gainsborough naceu en Sudbury, Suffolk, un extenso condado ao leste de Inglaterra. Foi o fillo máis novo de John Gainsborough, un tecedor e creador de obxectos de la, e da súa esposa Mary, irmá do reverendo Humphry Burroughs. Aos trece anos de idade impresionou o seu pai coas súas habilidades co lapis, de xeito que lle permitiu ir a Londres para estudar arte en 1740. En Londres formouse primeiro co gravador francés Hubert François Gravelot,

En 1752, el e a súa familia, que agora incluía dúas fillas, Mary ("Molly", 1750–1826) e Margaret ("Peggy", 1751–1820), trasladouse a Ipswich. Aumentaron as encargas de retratos persoais, mais a súa clientela estaba formada principalmente por comerciantes e cabaleiros locais. Tiña que tomar prestado da anualidade da súa esposa como garantía. Alí estudou os retratos de van Dyck e ao final foi quen de atraer unha clientela elegante. En 1761, comezou a enviar traballos á exposición da Society of Arts en Londres e a partir de 1769 presentou obras ás exposicións anuais da Royal Academy. Seleccionou retratos de clientes ben coñecidos para chamar a atención. Estas exposicións axudárono a obter reputación nacional, e foi convidado a converterse nun dos membros fundadores da Royal Academy en 1769. A súa relación coa academia, non obstante, non foi sinxela e deixou de expor as súas pinturas alí en 1773.

### Londres
[miniatura|*[O Mozo Azul|O mozo azul* (1770). The Huntington Library, California]]
En 1774, Gainsborough e a súa familia trasladáronse a Londres para vivir en Schomberg House, Pall Mall. Por expreso desexo seu, foi enterrado na igrexa de St. Anne, Kew, onde a familia rezaba habitualmente. Está soterrado no mesmo lugar que o ilustrador botánico Francis Bauer. En 2011, estaba en proceso unha iniciativa para pagar os custos da restauración da súa tumba.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*''Thomas Gainsborough’s 'Lost' Portrait of Auguste Vestri*, Martin Postle
**The Letters of Thomas Gainsborough'' (Paul Mellon Centre for Studies), John Hayes
### Ligazóns externas 
*Webmuseum Paris: Thomas Gainsborough
*Colección do Museo Victoria e Alberto
*Olga's Gallery 
*www.gac.culture.gov.uk
*www.Thomas-Gainsborough.org 70 obras de Thomas Gainsborough
Illa de Armona

[250px|miniatura|Vista da illa de Armona fronte a [Olhão]]
A **illa de Armona** ou, máis popularmente, **illa da Armona**, é unha illa da Ría Formosa, no concello de Olhão, no Algarve, Portugal. 

## Características 
miniatura|250px|Praia na illa de Armona
miniatura|250px|Cabana turística na illa de Armona

A illa está formada por praias orientadas á Ría Formosa e fronte ao mar. As sús dimensións son de 9 km de lonxitude por de 0,1 a 1 km de largo.

Dispón de cámping e cabanas de alugueiro, e tamén é posíbel alugar casas particulares. Hai restaurantes preto do peirao, algúns deles con tradicións familiares transmitidas de xeración en xeración. Pola illa non circulan automóbiles, só vehículos motorizados de emerxencia e limpeza.

A conexión coa cidade de Olhão pódese facer diariamente por un ferri, nunha viaxe de 20 minutos, que circula de hora en hora no verán, e cun horario un pouco máis reducido no inverno, ou por taxi acuático, máis rápido.

A praia principal do lado atlántico da illa é inmaculada e está pouco masificada, polo que é un destino popular para os turistas que se hospedan en Olhão. O porto é un lugar moi popular no verán, cando os veciños e os veraneantes saltan desde o peirao ao mar.

Os afeccionados aos deportes acuáticos atoparán na illa de Armona un bo lugar para practicalos. Canoa, vela e mergullo son ​​só algúns exemplos. A pesca deportiva tamén é moi popular.

Ademais da parte habitada da illa, hai un treito cunha natureza máis salvaxe, onde é posible atopar, por exemplo, camaleóns e outros espécimes da fauna local. 

A illa de Armona está integrada no Parque Natural da Ría Formosa. 

En xuño de 2019 a illa estreouse coa bandeira azul, cunha das praias máis limpas do mundo.

## Topónimo 
Para algúns estudosos *Armona* ten orixe celta. Hai topónimos de localidades menores en España (en Galicia na foz do río Miño, e no País Vasco, e Armona e Armora en Sevilla).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Horario dos barcos
* Parque de cabanas
* Localización no Google Maps
Chavez

**Chavez** é unha banda estadounidense de math rock formada en 1993 na cidade de Nova York. Tras un período de inactividade, o grupo reformouse no ano 2006. Chavez publicou unicamente dous álbums a mediados dos anos 90 a través do selo Matador Records. 

Chavez formouse a partir das cinzas de Wider, e inspirouse no efoque dos pioneiros do math rock Slint e no grupo de post-punk Mission of Burma. Chavez utiliza riffs angulares e asimétricos, e dramáticos cambios de dinámica na súa música. A banda está liderada polo guitarrista Matt Sweeney, que anteriormente fora membro de Skunk e Wider, e tocara con Guided by Voices. O batería James Lo tamén procedía de Wider, e o grupo complétase co guitarrista Clay Tarver (Bullet Lavolta) e o baixista Scott Marshall.

A banda gañou seguidores rapidamente na escena underground de Nova York tras o lanzamento do seu primeiro sinxelo, "Repeat the Ending". O seu álbum de estrea, *Gone Glimmering*, publicouse en 1995 e foi seguido polo EP *Pentagram Ring*. O vídeo musical do tema "Break Up Your Band" emitiuse nun edpisodio da serie da MTV *Beavis and Butt-head*, e a banda xirou con Guided by Voices e Bardo Pond. O segundo álbum de Chavez, *Ride the Fader*, publicouse en 1996 e foi loubado por *Entertainment Weekly* como "un bo espécime de post-metal hard rock sobrio e intelixente".

Chavez nunca se separou oficialmente, pero non editou material novo e só realizou un feixe de concertos entre 1999 e 2006. Nese último ano Matador Records publicou *Better Days Will Haunt You*, un recompilatorio con todo o material de estudio da banda ata ese momento, coa adición de novas voces para o tema "White Jeans". A banda realizou uns poucos con para promover o lanzamento, e posteriormente tocou con outros grupos como Pavement e Sonic Youth.

En 2001, durante o período de inactividade de Chavez, o guitarrista Matt Sweeney uniuse ao líder de The Smashing Pumpkins Billy Corgan e ao guitarrista de Slint David Pajo para formar Zwan. Sweeney xuntouse con Will Oldham (baixo o alcume de Bonnie 'Prince' Billy) para lanzar o álbum de 2005 *Superwolf*, ademais de producir e tocar no primeiro álbum de Early Man con Matador, *Closing In*. Sweeney tamén está involucrado na "anti-banda" de Nova York Soldiers of Fortune, que lanzou dous discos a través de Mexican Summer. Clay Tarver dirixiu varios anuncios para televisión, escribiu o guión do filme *Joy Ride*, e posteriormente concerteuse no co-showrunner e produtor executivo da serie de televisión *Silicon Valley*. Matt Sweeney tocou a guitarra no álbum de Johnny Cash *American VI* editado tras a súa morte en 2010, e tamén tocou no álbum e na xira *Post Pop Depression*, de Iggy Pop. 

A banda foi elixida para actuar no festival ATP I'll Be Your Mirror organizado por ATP e Portishead en setembro de 2011 en Asbury Park, Nova Jersey.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
Grupo Instrumental Siglo XX

[miniatura|250px|Retrato de [Florian Vlashi, fundador e director do GISXX]]
O **Grupo Instrumental Siglo XX** **(GISXX)** foi creado en 1996 por iniciativa do violinista da Orquestra Sinfónica de Galicia Florian Vlashi, que lle deu este nome como unha homenaxe ao "Gran Século". 

O seu director é o seu impulsor é Florian Vlashi. Isto considerouse unha "agresión do diabólico" (*Diabulus in Musica*). Este segundo gran cambio sucedeu no século XX, cando se derrumbou o edificio tonal de case tres séculos substituíndose polo sistema de música serial até a estocástica. Por fin, a música era libre, xa non había máis códigos dominantes e tabús.

Porén, durante ese século interpretouse máis a música do pasado que a actual, creando así un "divorcio" do público coa música moderna, motivado polos réximes totalitarios que conservaron de forma artificial o romanticismo musical transformándoo en "dogma" contra o moderno, e procurando a arte comercial, fácil.

O grupo participou en diversos certames nacionais e internacionais, como os festivais de música de A Coruña (Festival Mozart), Santiago de Compostela, Salamanca, Bilbao (Festival de Música del Siglo XX), Madrid, Bienal NMK de Durrës, Verona, Remusica (Kosovo), entre outros, nos que obtivo as mellores críticas e fervorosos aplausos do público. Seus concertos foron gravados por Radio Clásica, de Radio Nacional de España, e foron transmitidos pola TVE 2 e polo Canal Internacional da RTVE.

O GISXX é un grupo experimental que está aberto a novos proxectos e espazos que combinan a música nova coa poesía, o teatro, a danza, os vídeos e as artes plásticas. Ultimamente saíu ao mercado seu CD *Manuel Balboa – Obra completa para conjunto instrumental*, e o DVD *O arame*, ópera nun acto de Juan Durán.

## Membros do grupo 
Os seus membros son brillantes solistas da Orquestra Sinfónica de Galicia que proveñen de máis de 10 países diferentes e que recibiron unha formación especializada de excelencia en centros de gran prestixio internacional. Todos os solistas son expertos profesionais de altísimo nivel no seu campo, e posúen unha dilatada experiencia na práctica instrumental orquestral e como solistas. A composición do grupo é flexíbel e o número de intérpretes varía dependendo das obras do programa que se interprete.

O GISXX está fomado por 7 violinistas, 4 violistas, 4 violonchelistas, 1 contrabaixo, 1 frauta, 3 clarinetes, 1 óboe, 1 fagot, 1 trompeta, 1 trompa, 1 trombón, 2 percusionistas, 1 pianista, 1 guitarrista e 1 arpista.   

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do GISXX  .
*Compoñentes do grupo 
* In the mood for Music. 20 años del Grupo Instrumental Siglo XX.
Hemosiderina

[miniatura|Histopatoloxía dun caso de conxestión pulmonar, que mostra intersticios con deposición de hemosiderina (frecha negra), [edema e engrosamento do coláxeno. Os alvéolos conteñen un siderófago (frecha branca, caracterizado polo seu groso pigmento castaño, que é lixeiramente refráctil).]]
miniatura|Ril visto ao microsocopio. As áreas marróns son de hemosiderina.

A **hemosiderina** é un complexo proteico para o almacenamento de ferro que está composto de ferritina parcialmente dixerida e lisosomas. A degradación do grupo hemo dá lugar a biliverdina e ferro. Entón o corpo atrapa o ferro liberado e almacénao como hemosiderina nos tecidos. A hemosiderina xérase tamén nas vías metabólicas anormais da ferritina. O ferro dos depósitos de hemosiderina está pouco dispoñible para a subministración deste elemento cando se necesita. A hemosiderina pode identificarse histoloxicamente coa tinguidura de *azul de Prusia de Perls*; o ferro da hemosiderina toma un ton de azul a negro cando se expón ao ferrocianuro potásico desta tinguidura. Nos animais normais os depósitos de hemosiderina son pequenos e son pouco aparentes se non se aplican tinguiduras especiais. Xeralmente, detéctanse acumulacións excesivas de hemosiderina dentro das células do sistema fagocítico mononuclear ou ocasionalmente dentro de células epiteliais do fígado e riles.

Varias doenzas orixinan depósitos de grandes cantidades de hemosiderina nos tecidos. Aínda que estes depósitos non causen síntomas, poden orixinar danos nos órganos. A hemosiderina encóntrase normalmente nos macrófagos e é especialmente abundante despois de sufrir hemorraxias, o que suxire que a súa formación pode estar relacionada coa fagocitose dos glóbulos vermellos e a hemoglobina que contiñan. A hemosiderina pode acumularse en diferentes órganos en varias doenzas. Pode depositarse en doenzas asociadas cunha sobrecarga de ferro. Adoitan ser doenzas nas que cómpre facer frecuentes transfusións de sangue, como a anemia falciforme e a talasemia.

O ferro é necesario para diversas reaccións químicas e procesos do corpo (por exemplo, as oxidacións-reducións), pero é tóxico cando non está debidamente almacenado, polo cal no corpo se desenvolveron diversos métodos para almacenalo, como a hemosiderina e feritina.

## Notas
Serialismo

O **serialismo** é unha técnica de composición musical xurdida no século XX que ten as súas orixes no dodecafonismo de Arnold Schönberg, aínda que abarca posibilidades creativas máis amplas. 

## Diferenza co dodecafonismo 
A distinción fundamental entre o serialismo e o dodecafonismo estriba en que o principio serial pódese aplicar a varios parámetros musicais (ritmo, dinámica, timbre, etc.), e non só á altura das notas, como suxería a proposta dodecafónica orixinal. 

## Características 
O serialismo pode caracterizarse segundo a cantidade de parámetros musicais aos que o compositor aplique o principio serial. O serialismo básico é o dodecafonismo, que comprende só o parámetro da altura das doce notas da escala cromática (o dodecafonismo tamén se denomina "técnica das doce notas" na bibliografía anglosaxoa). Os desenvolventos posteriores, sobre todo a partir da segunda guerra mundial, buscaron o camiño cara a un serialismo integral, onde o principio serial rexera os demais parámetros musicais á parte da altura. Nalgunhas obras aplícase o principio serial tamén ao ritmo das notas, é dicir, ademais de tocar as notas da escala cromática en certa orde, engaden a cada unha das doce unha duración distinta. Outras obras inclúen o parámetro da dinámica e, en certos casos, o do timbre. Isto é, a cada unha das doce notas cunha duración distinta engádese unha intensidade sonora distinta (*pianissimo*, *forte*, *mezzoforte*, etc.) e un tipo de son distinto (a primeira nota sería tocada por un violín, a segunda por un piano, a terceira por un óboe, etc., aínda que algúns compositores prescinden deste último parámetro para que a peza poida ser interpretada por un só instrumento).

## Notas
Manuel Piñeiro Pastoriza

**Manuel Piñeiro Pastoriza**, nado en Cangas en 1905 e finado en Mogor o 11 de agosto de 1936, foi un sindicalista e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Manuel Piñeiro Graña e Josefa Pastoriza Fresquet, e sobriño de José Piñeiro Graña. Emigrante retornado de Buenos Aires en 1928. Militante da CNT, impulsor de La Reinvidicadora, foi presidente da Alianza Marinera e secretario da Sociedade de Conserveiros de Cangas. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido polos falanxistas de Cangas. Co pretexto dun traslado a Pontevedra foi asasinado no Pozo da Revolta de Mogor o 11 de agosto de 1936.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*  
*
Manuel Rodeiro

**Manuel Rodeiro Casás**, nado en Miño en 1965, é un compositor, crítico, escritor e profesor galego.

## Traxectoria 
Rodeiro residiu en Madrid durante boa parte da súa vida profesional. Alí traballou, entre outras institucións, na Orquestra Nacional de España, onde se dedicou a catalogar os fondos da antiga Orquestra Sinfónica de Madrid. Pero a súa actividade principal, e a súa vocación primeira, foi a composición. Naqueles anos compuxo obras de encarga para o Festival Internacional de Música Contemporánea de Alacante, para o Ciclo de Cámara e Polifonía da propia Orquestra Nacional, para o Centro de Difusión da Música Contemporánea, entre outras. Cando fala do prodixio da escritura musical refírese:

A súa traxectoria como compositor caracterizábase, inicialmente, nunha primeira etapa, pola conquista dunha linguaxe esencialmente natural, nun momento no que o panorama musical estaba aínda moi marcado polos restos da vangarda histórica, o que o condicionou en moitos aspectos, e lle creou bastantes problemas no sentido de que nom se sentía a gusto coa expresión, a miúdo tan apocalíptica, que caracterizaba á música contemporánea, o que o levou a buscar un camiño diferente. 

Desde 2003 vive en Barcelona, onde é profesor do Departamento de Teoría Musical e Composición da Escola Superior de Música de Catalunya. Manuel Rodeiro mereceu o recoñecemento do xurado na categoría de Música polo seu labor de referencia na creación sonora contemporánea. Compositor, crítico, xestor e pedagogo, Rodeiro dirixiu o departamento de Música do Centro Galego de Arte Contemporánea.

## Notas
Amy Schimmelman

**Amy Schimmelman**, nada en Arlington Heights, Illinois, é unha música intérprete de trompa estadounidense.

## Traxectoria 
Amy Schimmelman fixo os seus estudos medios no Prospect High School de Mount Prospect, Illinois, e os superiores na Universidade do Norte de Illinois.

Trasladouse á Coruña para traballar na recentemente formada Orquestra Sinfónica de Galicia (OSG), na que ocupa o posto de trompa coprincipal.

## Vida familiar 
Amy Schimmelman estivo casada co trombonista da OSG Petur Eiriksson até o falecemento deste o 8 de marzo de 2019. O matrimonio tivo tres fillos: Jakob, Isak e Evan.

## Notas
Teodorico I de Lorena

**Thierry I** ou **Teodorico I**, nado arredor de 965 e finado entre o 11 de abril de 1026 e o 2 de xaneiro de 1027, foi conde de Bar e duque de Alta Lorena ou Lorena. Era fillo de Frederico I de Lorena, conde de Bar e duque de Alta Lorena e de Beatriz de Francia, irmá de Hugo Capeto.

## Traxectoria 
Sucedeu ao seu pai en 978 e a súa nai ocupou a rexencia ata 987. En 985, xunto con outros señores de Lorena (incluído o seu primo Godofredo o Cativo, conde de Verdún), loitou contra o rei Lotario I de Francia que cercaba Verdún, pero foi feito prisioneiro.

Foi un partidario incondicional dos emperadores otonianos e loitou por Henrique II contra os seus curmáns en Luxemburgo en 1011. Foi capturado de novo en 1018 loitando en Borgoña, pero derrotou a Odón II de Blois, conde de Troyes e de Meaux.

En 1019, asociou ao seu fillo Frederico II no goberno do ducado. Á morte do emperador Henrique II (1024), loitou contra Conrado II, pero despois cambiou de bando e recoñeceu ao emperador.

## Matrimonio e fillos 
Casou cara ao ano 985 con Riquilda, probabelmente filla de Folmar I de Bliesgau, conde de Lunéville e conde de Metz, e tivo:

* Adela (finada en 995), casada co conde Walram I de Arlon.
* Frederico II (995 - 1026), conde de Bar, duque de Lorena
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Dietrich I. Herzog von Ober-Lothringen (978-1026)
Centro histórico de Roma

O **barrio histórico de Roma** foi declarado Patrimonio da Humanidade pola Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura en 1980. Abarca 19,91 km² e está incluído en 22 rioni (distritos) con 186.802 habitantes. Hai 25.000 sitio arqueolóxicos e localizacións importantes.

Os 22 rioni son Monti, Trevi, Colonna, Campo Marzio, Ponte, Parione, Regola, Sant'Eustachio, Pigna, Campitelli, Sant'Angelo, Ripa, Trastevere, Borgo, Esquilino, Ludovisi, Sallustiano, Castro Pretorio, Celio, Testaccio, San Saba e Prati.

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Roma

### Ligazóns externas
*Rioni del centro histórico de Roma (en italiano)
Monumento a Curros Enríquez

O **Monumento a Curros Enríquez** é unha obra realizada polo escultor galego Francisco Asorey e situada nos Xardíns de Méndez Núñez da Coruña. Foi inaugurada en 1934 como homenaxe a Manuel Curros Enríquez, que falecera en 1908.

## Descrición 
O monumento está formado por grandes bloques de pedra semellantes a dolmens ou aras celtas. A base está rodeada de auga e entre as gretas sitúanse plantas autoctónas galegas xunto con representacións de monstros.

## Historia 
Pouco despois do falecemento de Curros Enríquez xa se pensou na construción dun monumento na cidade da Coruña, pois o mesmo 1908 se creou unha comisión presidida polo alcalde Antonio Lens coa participación da Real Academia Galega e a Real Academia de Belas Artes para recadar fondos. Porén, ao non conseguir o obxectivo, a idea foi desbotada.

## Galería 

Ficheiro:CurrosAsorey.jpg|Detalle da imaxe de Curros Enríquez
Ficheiro:Xardíns de Méndez Núñez - Monumento a Curros Enríquez (2).jpg|Vista lateral
Ficheiro:Xardíns de Méndez Núñez - Monumento a Curros Enríquez (1).jpg|

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
### Ligazóns externas 
* 
* 
* Imaxe da inauguración
* Imaxe de Asorey asinando o monumento
Miguel Gutiérrez Ortega

**Miguel Gutiérrez Ortega**, nado en Madrid o 27 de xullo de 2001, é un futbolista español que xoga como defensa no Real Madrid Castilla Club de Fútbol da Primeira Federación, terceira categoría do fútbol de España, o cal compaxina co primeiro equipo.
## Traxectoria
Xogou nas categorías inferiores do Getafe Club de Fútbol antes de unirse ás do Real Madrid en 2011. En xullo de 2017 o entón adestrador do Manchester United, José Mourinho, estivo interesado na súa fichaxe, pero con 16 anos finalmente decidiu permanecer no club madrileño.

Durante a pretempada de 2019 foi convocado co primeiro equipo, dirixido por Zinedine Zidane, para participar na Copa Audi, tras a lesión do xogador titular Ferland Mendy. Foi entón o primeiro xogador nado en 2001 do filial do club en incorporarse ao primeiro equipo.

Fixo o seu debut en partido oficial co Real Madrid Club de Fútbol o 21 de abril de 2021, ingresando como suplente na vitoria por 3-0 ante o Cádiz Club de Fútbol. Finalizou a tempada con seis partidos disputados nos que deu unha asistencia de gol. En equipo filial completou un total de quince partidos nos que anotou un gol. Considerado como unha das «perlas» da canteira, compaxina as súas actuacións no filial co primeiro equipo.

Para o comezo da tempada 2021-22, o xogador foi un dos xogadores do filial seleccionados para realizar os primeiros adestramentos da tempada co primeiro equipo, e sinalóuselle como un dos posibles xogadores a ocupar o lateral esquerdo do conxunto madrileño en competencia con Ferland Mendy e o veterano capitán Marcelo Vieira. Comezou coa participación no equipo debido ás lesións de Mendy e Marcelo, con destacadas accións, e o 28 de setembro debutou co club na Liga de Campións fronte ao Fotball Club Sheriff Tiraspol. O partido, disputado no estadio Santiago Bernabéu, finalizou cun resultado de 1-2.

## Notas
ONR-Falanga

O **Campo Nacional Radical-Falanga** (en polaco, *Obóz Narodowo Radykalny-Falanga/ONR-Falanga*) foi un movemento fascista, ultranacionalista e católico. En 1931 converteuse nun partido político e existiu até 1939. Era un movemento minoritario, xurdido da división do Campo Nacional Radical (en polonés, *Obóz Narodowo Radykalny, ONR*) en 1934. Opúxose ao Terceiro Reich durante a invasión alemá de Polonia de 1939.

## Formación e ideoloxía 
O *ONR-Falanga* xurdiu na primavera de 1935, tras a ruptura dos membros do Campo Nacional Radical detidos no campo de detención de Bereza Kartuska. Adoptou o nome de *Obóz Narodowo-Radykalny* (Campo Radical Nacional), mais axiña sería máis coñecido como a **Falanga**. Ese nome sería tamén o do seu xornal. O seu grupo rival obtería o seu nome da mesma forma, coñecido como Campo Nacional Radical-ABC).

A *Falanga*, liderada por Bolesław Piasecki, promovía un totalitarismo católico inspirado na Falange Española. Porén, críase máis abocado a un fundamentalismo católico có grupo español. De feito, a súa afirmación de que "Deus é a máis alta forma do home" lembraba o fanatismo relixioso do fascista romanés Corneliu Zelea Codreanu. O grupo é considerado un movemento fascista.Moi críticos co sistema capitalista, apoiaban a retirada dos dereitos civís dos xudeus de Polonia. Presentábanse a si mesmos como a vangarda opositora ao caudillo polonés Józef Piłsudski. Así mesmo, perseguiron e hostigaron activistas de esquerdas dentro das súas actividades violentas.

O grupo e os seus membros logo foron obxecto do escrutaxe do goberno polaco. De feito, ao contrario do que sucedía en movementos similares en Europa que celebraban regularmente manifestacións públicas, a ONR-Falanga celebrou só dúas reunións deste tipo, en 1934 e 1937, rapidamente disoltas pola policía.

O movemento estivo brevemente aliado co Campo de Unidade Nacional (en polonés, *Obóz Zjednoczenia Narodowego, OZN*). O coronel Adam Koc, impresionado pola organización da ONR-Falanga, puxo a Piasecki á fronte das mocidades do *OZN*. Koc encargoulle a creación dun estado unipartidista e apoiou o movemento xuvenil para lograr o obxectivo, malia que o pronunciamento perturbaría a moitos integrantes moderados a prol do goberno. Como consecuencia de dita formulación, Koc sería cesado como líder do OZN en 1938. Substituíuno o xeneral Stanisław Skwarczyński, quen rapidamente rompeu os vínculos coa ONG-Falanga.

## Desaparición 
Como movemento nacionalista polaco, o *ONR-Falanga* opúxose á ocupación de Polonia tras a invasión de 1939. Por tanto foi rapidamente subsumido polo Konfederacja Narodu, un grupo da resistencia polaca próximo á ultradereita.

Con todo, tras o estabelecemento en Polonia dun goberno afín á URSS en 1945, permitíuselle a Piasecki liderar o movemento PAX (en polonés, *Stowarzyszenie PAX*). A organización,  supostamente ultracatólica, en realidade era unha das correntes fachada da NKVD. Promovía un novo réxime comunista nunha Polonia católica mentres os afastaba do Vaticano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Falange Española
* Garda de Ferro
Frederico I de Lorena

**Frederico I** ou **Ferry I**, nado sobre 910/915 e finado en 978, foi conde de Bar e duque da Alta Lorena. Era fillo de Cunegunda e Wixerico, conde de Bigdau, máis tarde conde palatino de Lorena.
## Traxectoria 
O seu matrimonio con Beatriz de Francia, filla de Hugo o Grande (Robertiano), duque dos francos, e de Eduvixis de Saxonia, filla do emperador Henrique I de Alemaña, deulle en dote a renda lorenesa da abadía de Saint, entre as que se atopaba o abadía de Saint-Mihiel. Mandou construír unha fortaleza en Fains, na fronteira entre o reino de Francia e o reino de Alemaña, e cambiou feudos co bispo de Toul. Así foi como pouco a pouco se foi formando un dominio coherente que se converteu no Condado de Bar.

O ducado de Lotarinxia estaba entón encabezado polo arcebispo Bruno de Colonia, que era irmán de Odón I do Sacro Imperio Romano Xermánico e de Eduvixis de Saxonia, e polo tanto tío da muller de Frederico. Bruno e Odón decidiron en 959 dividir Lorena en dous ducados, e entón Frederico foi viceduque da Alta Lorena. Poucos anos despois, en 977, Frederico recibiu o título de duque da Alta Lorena.

Favoreceu a reforma monástica en Saint-Dié e Moyenmoutier.
### Matrimonio e descendencia 
Casou en 954 coa irmá de Hugo Capeto, Beatriz de Francia, da que tivo a:

* Henrique, morto entre 972 e 978.
* Adalberón II de Metz († 1005), bispo de Verdún e máis tarde bispo de Metz.
* Teodorico ou Thierry I (962/972 - 1027), conde de Bar, duque de Lorena.
* Ida, casada con Radbot de Altenburg, construíu o castelo de Habsburg e estaría entre os antepasados da casa de Habsburgo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Friedrich I. Herzog von Ober-Lothringen (959-978)
Arlington Heights, Illinois

miniatura|250px|*Evergreen Avenue*, no centro da cidade de Arlington Heights
**Arlington Heights** é unha cidade e municipio dos Estados Unidos, a cabalo dos condados de Cook, e de Lake no estado de Illinois. 

## Xeografía 
É un suburbio de Chicago, atopándose a uns 40 km ao noroeste do centro desta cidade.

O municipio ocupa unha superficie de 43,09 km2.

Segundo o censo de 2019 Arlington Heights contaba cunha poboación de 74 760 habitantes,  polo que a súa densidade de poboación, nese ano, era de  1 738,30 Hab./km2.

## Historia 
A mediados do século XIX a localidade de Arlington Heights estaba principalmente na parte occidental do municipio de Wheeling, con territorios nos concellos adxacentes de Elk Grove e Palatine, nunha zona que orixinalmente destacaba pola ausencia de soutos e árbores. 

A Oficina Xeral de Terras comezou a vender leiras alí en 1835. En 1853, William Dunton, orixinario de Oswego, Nova York, convenceu ao ferrocarril de Illinois e Wisconsin para que fixera unha estación no lugar, e asentou unha cidade chamada Dunton, que recibiu o nome de William Dunton.

En 1850 a zona cambiou en gran medida a súa composición étnica, xa que moitos agricultores alemáns de Saxonia chegaran durante a década de 1840. John Klehm podería servir como exemplo: nun principio foi un cultivador de patacas, abastecendo o mercado de Chicago e, en 1856, comezou cun viveiro de cerdeiras, maceiras e pereiras, para despois cambiar aos abetos, aos arces e aos olmos, e despois ás flores. A finais da década de 1850, a zona fíxose famosa polas súas granxas, que enviaban produtos lácteos e vexetais a Chicago por ferrocarril.

A pequena cidade foi medrando aos poucos, establecéndose nela un ferreiro, unha queixaría, unha ferretaría e un hotel.  Denominouse Arlington Heights en 1887, cando a súa poboación era duns 1 000 habitantes. A maioría eran agricultores, pero a eles uníronse outros homes que traballaban en Chicago, xa que Arlington Heights era un suburbio da cidade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Village of Arlington Heights official website
* Village of Arlington Heights official website (archive)
* Arlington Heights Historical Museum
Aranga (homónimos)

O topónimo **Aranga** pode referirse a:

;En Galiza
***Aranga**, concello da comarca de Betanzos;
****Aranga**, parroquia de dito concello;
*****Ponte Aranga**, lugar de dita parroquia;
***Laranga**, lugar da parroquia de Noal, no concello de Porto do Son;
***Laranga**, lugar da parroquia de Xuño, no concello de Porto do Son.

;Fóra de Galiza

;En Nova Zelandia
***Aranga**, localidade de Nova Zelandia.

;Castelo de Galiza
***Castelo de Aranga**, construído na Alta Idade Media no territorio de Pruzos enriba do antigo Castro de Almanzor.

;Transportes
***Apeadoiro de Aranga**, apeadoiro de Adif situado preto da aldea do Apeadeiro, entre as parroquias de Vilarraso e Aranga, no concello de Aranga.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***As Arangas**, lugar da parroquia de Maniños, no concello de Fene.