open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Domingo Fontán

**Domingo Fontán Rodríguez**, nado en Porta do Conde (Portas) o 17 de abril de 1788 e finado en Cuntis o 24 de outubro de 1866, foi un ilustrado galego, xeógrafo, matemático, político e empresario, coñecido sobre todo por ser o autor do primeiro mapa topográfico científico de Galicia, a Carta xeométrica de Galicia. Foi secretario da Deputación Provincial de Galicia, director do Observatorio Astronómico de Madrid, deputado en Cortes e presidente da Real Sociedade de Amigos do País de Santiago. Os seus restos están no Panteón de Galegos Ilustres.

## Traxectoria 
De familia acomodada, os seus pais foron Rosendo Fontán Oliveira e Sebastiana Rodríguez Blanco. O seu pai e toda a familia Fontán é orixinaria de Briallos, parroquia de San Cristovo de  Briallos (hoxe Concello de Portas).

Foi o segundo de cinco irmáns, dous homes e tres mulleres. Domingo e Andrés, o seu irmán máis vello, foron educados por un tío materno, cura párroco en Noia.

Pasou boa parte da súa vida vencellado á Universidade de Santiago de Compostela, onde primeiramente cursou os estudos de Filosofía, matriculándose ao longo dos anos en Leis e Cánones, Ciencias exactas e Teoloxía e foi discípulo de José Rodríguez González, "o matemático de Bermés". En 1811 comezou a súa carreira de profesor como substituto do catedrático de Retórica e durante o curso 1813-14 substituíu o titular da cátedra de Lóxica e Metafísica. Foi procesado pola Real Audiencia en 1814; en 1815 restituíronlle os seus dereitos. Foi bibliotecario primeiro e presidente despois (de 1860 a 1861) da Real Sociedad Económica de Amigos del País de la ciudad de Santiago.

Tivo parte, por herdanza, nunha fábrica de papel no Castro, Lousame, que en 1863 chegou a ser enteiramente da súa propiedade. Traballou tamén no deseño do trazado da primeira liña férrea de Galicia en 1858, que uniu Santiago de Compostela con Carril, proxecto aprobado polas Cortes en 1861, e que non foi inaugurado ata dez anos despois.
[miniatura|*PLANO DE LA [Ría de Arousa|RÍA DE AROSAporel D.rD. Domingo Fontánaño de 1828.* (o norte está á esquerda).]]
Finou nun balneario en Cuntis, por mor dunha cistite aguda.

## Na cultura popular 
En 2015 a Editorial Galaxia publicou a novela de Marcos S. Calveiro, *Fontán*, baseada na súa vida.

## Recoñecemento 
A Real Academia Galega de Ciencias designouno como Científico Galego 2018.

Levan o seu nome rúas de varias cidades: Santiago de Compostela, Pontevedra, A Coruña, Ourense, Poio e Madrid. 

## Galería de imaxes 
[miniatura|*PLANO DEL PAISadyacente a las tres rías de la[Ría da Coruña|CORUÑA, BETANZOS Y FERROL,llamado de las Mariñas,Por el D.r D.n Domingo Fontán*]]

## Notas 
## Véxase tamén 
[miniatura|Reportaxe sobre o mapa de Fontán en [Nós Televisión|Nós TV.]]
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
*  .

### Ligazóns externas 
* Fundación Domingo Fontán
* . "Domingo Fontán Rodríguez. O home que puxo a Galicia no mapa"  Álbum da ciencia, CCG.
* *As causas das cousas*, capítulo de *Historias de Galicia* na TVG.
* Domingo Fontán e a Carta Xeométrica. Recursos
* Unidade didáctica do Consello da Cultura Galega
Foros xerais vascos

[miniatura|dereita|300px|[Fernando o Católico xurando os Foros en Guernica, 1476. Cadro de Vázquez de Mendieta, "Besamanos", 1609]]
Os **Foros** eran o conxunto de leis particulares, propias dun lugar ou territorio, que incluían costumes, privilexios políticos, económicos e mesmo normas penais, refrendados, normalmente, polo monarca. Para o País Vasco non houbo un foro único, senón que eran propios de cada unha das tres provincias, á parte de foros singulares de tipo municipal. Navarra, monarquía independente ata 1512, tiña o seu propio ordenamento. Porén as semellanzas nas normas e as coincidencias no funcionamento permiten falarmos de **Foros xerais** ou **Foros vascos** para o territorio vasco e navarro.

Estes foros desenvolvéronse na Idade Media e durante o Antigo Réxime, e mantivéronse ata 1839, sendo orixe a partir desa data de fortes controversias, que conduciron ata enfrontamentos armados, especialmente as denominadas guerras carlistas.

## Caracteres xerais 
Os aspectos máis comúns dos Foros xerais inclúen:

* Institucións de autogoberno: as *Xuntas Xerais* eran o organismo de goberno común para Áraba, Biscaia e Guipúscoa; as *Cortes* para Navarra. As atribucións de ambas eran moi amplas, comprendendo o ordenamento administrativo, político, lexislativo, xudicial, fiscal etc. A capacidade de aprobar as normas emanadas da Casa real recibía o nome de "pase foral" no País Vasco e "dereito de sobrecarta" en Navarra; o obxectivo xurídico era comprobar se aquelas normas se axustaban ao ordenamento foral.
* Foros de contido económico: basicamente reservaban un sistema impositivo propio dentro do territorio e unha rede propia de alfándegas que separaban comercialmente o País Vasco; a cambio entregaban unha "doazón real" á Facenda real.

A total autonomía económica permitía adoptar planos propios neste campo.

* Foros de contido social: quizais o máis sinalado fose a protección da *fidalguía universal*, carácter que nunha sociedade estamental permitía a participación nos asuntos públicos. Aínda que non fose tan universal como ás veces se di, pois só estaba estendida por completo ás provincias de Biscaia e Guipúscoa, a súa exhibición causaba estrañeza no resto da península. A pesar de que houbo un acaparamento do poder por nobres, eclesiásticos, e, mesmo señores medianos ("jauntxoak": señoriños), o certo era que a participación política era superior a do resto de España. Era ademais un factor que favorecía as actividades económicas, por canto era difícil sentir o estigma de exercer un traballo mecánico.

Un segundo era a exención de servizo militar. Os continxentes cedidos ao exército real tiñan que ser aprobados polas Xuntas Xerais ou polas Cortes, segundo territorio; as Deputacións recrutaban forzas en caso necesario.

### O control real 
O monarca velaba o cumprimento das súas normas a través dun corrixidor no País Vasco e do vicerrei en Navarra. O corrixidor presidía as Xuntas. Cada rei estaba obrigado a xurar os foros en Gernika, e á súa vez os deputados a xurarlle lealdade, bicándolle as mans.
Positivismo xurídico

Co termo **positivismo xurídico** ou **iuspositivismo** enténdese en xeral a doutrina da filosofía do dereito, que ve o dereito como dereito positivo, isto é como un aparello humano, de natureza continxente, orixinado no contexto histórico e cultural no que se forma. Noutras palabras o iuspositivismo considera o dereito como un conxunto de normas que, independentemente dos principios morais, teñen unha eficacia real nunha sociedade humana dada.

## Historia e características 
Entre os precursores do positivismo xurídico pódese considerar a Thomas Hobbes, coa súa filosofía política, segundo a cal o Estado é soberano e non debe render contas das súas leis, pero é máis frecuente referir o iuspositivismo a Hans Kelsen.

O positivismo xurídico contraponse, en canto á súa teoría de base, ao iusnaturalismo, mais se se analiza a historia da consolidación do dereito positivo, o iuspositivismo nace de seu como consecuencia do iusnaturalismo. De feito, o iusnaturalismo sostiña un sistema baseado sobre o dereito natural, mais auspiciaba que a súa orde fose racional. Esta racionaldade impelía a prol dunha revisión do dereito. Esta esixencia de reforma tropezaba, porén, coa forma do dereito segundo se formara no transcurso do tempo, totalmente incerto, e formado sobre todo de interpretacións e pareceres de xuristas ilustres, mestura de ordenanzas locais, editos e outras fontes. A codificación pareceulles a moitos a chave para facer coincidir claridade, racionalidade e eficacia.

No momento en que naceron os primeiros códigos civís (1794 código prusiano, 1804 código francés, 1811 código austríaco) o dereito civil acabou por coincidir co código: o labor do xuíz ficaba reducido a unha mera aplicación dunha norma. Privado o intérprete de toda autoridade, o dereito só é tal se é escrito, e aquilo que non emana das normas non é considerado xurídico en adiante. A síntese do iuspoitivismo é facer coincidir dereito e lei escrita.
  
En tempos máis recentes (especialmente desde a década de 1960), tense visto que boa parte do dereito fundamental se recibe das modernas constitucións e que se pode contrapor entre iuspositivismo e constitucionalismo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Hans Kelsen
* Norberto Bobbio
Cápsula endoscópica

miniatura|200px|Cápsula endoscópica
Unha **cápsula endoscópica** é unha pílula que leva dentro unha cámara fotográfica. Grazas a este tamaño tan pequeno, pódense obter imaxes do tubo dixestivo tras ser inxerida. Emprégase fundamentalmente cando hai problemas no intestino delgado, debido a que nesta zona non se poden facer moitas probas.

## Ligazóns externas 
* Explicación en castelán con debuxos
Dirty

***Dirty*** é o sétimo álbum de estudio da banda estadounidense de rock alternativo Sonic Youth, e foi orixinalmente editado o 21 de xullo de 1992 polo selo DGC Records. Lanzárose catro sinxelos do álbum, "100%", "Youth Against Fascism", "Sugar Kane" e "Drunken Butterfly", todos eles con cadanseu vídeo musical (o derradeiro deles feito por un seareiro). Todos os vídeos aparecen no recompilatorio en DVD *Corporate Ghost*.

O 25 de marzo do 2003 editouse unha edición *deluxe* do álbum con dous CDs. Esta edición estaba formada polos temas do álbum orixinal máis caras-B, demos e gravacións non editadas anteriormente.

*Dirty* foi elixido mellor álbum do ano 1992 polas publicacións *Alternative Press* e *Entertainment Weekly*.

## Gravación 
En novembro de 1991 a banda comezou a gravar demos nun 8 pistas no seu local de ensaio en Hoboken, Nova Jersey, moitas das cales aparecerían posteriormente na edición *deluxe* do álbum. As sesións no estudio comezaron en Magic City, na cidade de Nova York, en febreiro de 1992 baixo a produción de Butch Vig. O encargado de realizar a mestura foi Andy Wallace.

## Listaxe de cancións
### Edición *deluxe*
#### Disco un
# "100%" – 2:28
# "Swimsuit Issue" – 2:57
# "Theresa's Sound-World" – 5:27
# "Drunken Butterfly" – 3:03
# "Shoot" – 5:16
# "Wish Fulfillment" – 3:24
# "Sugar Kane" – 5:56
# "Orange Rolls, Angel's Spit" – 4:17
# "Youth Against Fascism" – 3:36
# "Nic Fit" Untouchables) – 0:59
# "On the Strip" – 5:41
# "Chapel Hill" – 4:46
# "JC" – 4:01
# "Purr" – 4:21
# "Créme Brûlèe" – 2:33
# "Stalker" – 3:01
# "Genetic" (letra/voz Lee) – 3:35
# "Hendrix Necro" (letra/voz Kim) – 2:49
# "The Destroyed Room" (letra/voz Kim) – 3:21

#### Disco dous
# "Is It My Body" (Alice Cooper) – 2:52
# "Personality Crisis" (New York Dolls) – 3:41
# "The End of the End of the Ugly" – 4:19
# "Tamra" – 8:34
# "Little Jammy Thing" – 2:20
# "Lite Damage" – 5:22
# "Dreamfinger" – 7:41
# "Barracuda" – 4:22
# "New White Kross" – 1:29
# "Guido" – 3:50
# "Stalker" – 3:37
# "Moonface" – 4:44
# "Poet in the Pit" – 2:41
# "Theoretical Chaos" – 3:07
# "Youth Against Fascism" – 5:03
# "Wish Fulfillment" – 3:50

## Sinxelos
* "100%" (xullo de 1992)
* "Youth Against Fascism" (decembro de 1992)
* "Sugar Kane" (febreiro de 1993)
* "Drunken Butterfly" (agosto de 1993, só en Alemaña)

## Notas
Joseph John Thomson

**Sir Joseph John Thomson**, nado en Cheetham Hill, Reino Unido, o 18 de decembro de 1856 e finado en Cambridge o 30 de agosto de 1940, foi un físico británico, premio Nobel de Física en 1906.

## Traxectoria 
Nacido no 1856 en "Cheetham Hill, Manchester", Reino Unido.
Estudou no Owens College (hoxe parte da Universidade de Manchester) e no Trinity College, da Universidade de Cambridge. Nesta institución ensinou matemáticas e física, foi profesor de física experimental no laboratorio de Cavendish, e reitor do Trinity College (1918-1940). Tamén foi presidente da Royal Society (1915-1920) e profesor de filosofía natural da Institución rexia de Gran Bretaña (1905-1918).

En 1906 Thomson recibiu o Premio Nobel de Física polo seu traballo sobre a condución da electricidade a través dos gases. Considéraselle o descubridor do electrón polos seus experimentos co fluxo de partículas (electróns) que compoñen os raios catódicos. Teórico e experimentador, Thomson elaborou en 1898 o modelo "pastel de ameixas" da estrutura atómica, na que sostiña que os electróns eran como 'ameixas' negativas incrustadas nun 'pudding' de materia positiva. En 1908 foi nomeado *sir*.

Foi pai de George Paget Thomson, Premio Nobel de Física en 1937, sendo o único caso de dúas xeracións nunha familia, a máis de Marie Curie e Pierre Curie coa súa filla Irène_Joliot-Curie.
Farnadeiros, O Corgo

**San Pedro de Farnadeiros** é unha parroquia do concello do Corgo, que dá nome ao arciprestado do Páramo-Farnadeiros. En 2010 tiña 123 habitantes (60 homes e 63 mulleres) o que supón unha diminución de 48 persoas respecto ao ano 1991 no que tiña 171 habitantes agrupados en 12 entidades de poboación.

## Situación xeográfica 
Está situada aproximadamente a 14&nbsp;km da cidade de Lugo cara ao sur. Limita ao norte coa parroquia de Paradela, ao sur con Santo Estevo de Farnadeiros, ao leste con Sabarei e Manán, e ao oeste con Quinte.

## Festas 
A festa principal celébrase o 15 de agosto, día da Nosa Señora.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Farnadeiros 
### Parroquias do Corgo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares do Corgo
### Ligazóns externas 
* Vista de satélite de San Pedro de Farnadeiros centrada na igrexa parroquial
* Fotos de paisaxe
* Pazo de Quintela
Aeroxerador

miniatura|Aeroxerador Enercon E-30
Un **aeroxerador**, **muíño eólico** ou **muíño de vento** é un dispositivo cun xerador destinado a converter enerxía eólica en enerxía eléctrica. Este tipo de xerador tense popularizado rapidamente debido ao feito de que ao ser a enerxía eólica un tipo de enerxía renovábel, apenas produce custos de produción como tampouco non produce contaminación nin contribúe ao efecto invernadoiro. No entanto, a cantidade de enerxía producida por este medio é aínda unha mínima parte (arredor do 1% do consumo mundial) da que se consome nos países desenvolvidos. Galiza é unha das zonas máis avanzadas en produción de enerxía eólica, cun 12%, lonxe do 18% de Dinamarca, aínda que proporcionalmente máis, ben por riba da media da UE.

Os aeroxeradores tamén se coñecen popularmente co nome de *virandelos*.

## Funcionamento 
miniatura|Vídeo dun aeroxerador en funcionamento.
Un aeroxerador dividese en tres partes:
* Torre: canto máis alta, mellor.
* Aspas: canto máis grandes, máis potencia.
* Nacele: Contén a caixa de engrenaxes e o xerador.

A caixa de engrenaxes é necesaria porque as aspas xiran a unha velocidade moi baixa e é necesario axustala ao réxime do xerador, tradicionalmente unha máquina asíncrona.

Segundo a súa tipoloxía existen tres tipos de sistemas.

* Xerador con rotor en gaiola.
* Xerador con rotor bobinado.
* Máquina síncrona conectada directamente.

## Características 
Os xeradores teñen aumentado moito o seu tamaño, pois a superficie varrida polas aspas é proporcional á potencia subministrada, que tamén aumenta coa velocidades das mesmas, facendo que en total a potencia aumente co cubo do radio das aspas. No 2019 existen xeradores de máis de 120 m de diámetro da superficie varrida polas aspas.

## Galería de imaxes 

File:Solpor e parque eólico no horizonte, Abadín, Galiza.jpg|Solpor e parque eólico no horizonte, Abadín
Ficheiro:Enerxía eólica - O Pindo - Galicia.jpg|O Pindo
Ficheiro:Forcarei, molinos 01-12.JPG|Serra do Candán, Forcarei

## Fabricantes 
*Vestas
*Made
*Enair

## Notas
Charles Francis Richter

**Charles Francis Richter**, nado en Hamilton, Ohio o 26 de abril de 1900 e finado en Altadena (California) o 30 de setembro de 1985, foi un sismólogo estadounidense.

## Traxectoria 
Deu nome á famosa escala sísmica para medir a intensidade dos terremotos. A diferenza da escala Mercalli, a escala Richter non se basea nos efectos finais e de aí humanamente relativos do tremor (método empírico), senón na súa magnitude, é dicir sobre a enerxía liberada. Tal escala carece de subdivisións en graos absolutos e carece de límite inferior ou superior.

A nova escala comezou a usarse en 1935.

En 1956, con Beno Gutenberg (1889-1960), demostra que a magnitude 0 corresponde aproximadamente a 104 Joules, en tanto a magnitude 9 equivale a 1017 Joules.
Chester Bennington

**Chester Charles Bennington**, nado en Phoenix (Arizona) o 20 de marzo de 1976 e finado nos Ánxeles o 20 de xullo de 2017, foi o vocalista da banda estadounidense de nu metal, Linkin Park. No ano 2013, tras a expulsión de Scott Weiland, Bennington converteuse tamén no vocalista da banda Stone Temple Pilots.

## Traxectoria 
No instituto formou unha banda chamada "Grey Daze" no cal Chester era o vocalista, pero acabou abandonando ao grupo. Tras recibir unha maqueta de Mike Shinoda, que buscaba vocalista para o grupo, Chester fixo unha proba e tras ser aceptado uniuse a eles formando o grupo Linkin Park.

No 2009 sacou un disco coa súa banda paralela a Linkin Park, chamada Dead By Sunrise. O disco chamouse *Out of Ashes*, e caracterizouse por ter un son máis achegado ao rock tradicional.

## Notas
Fungo

O termo **Fungo** pode referirse a:

*En bioloxía un fungo é un ser vivo pertencente ao reino **Fungi** (en latín 'fungos'), do que se ocupa a Micoloxía;
*O **sombreiro fungo** é un sombreiro de copa baixa, con aba redonda e estreita;
*A **nube de fungo** é unha nube con forma de fungo de fume, lapas ou entullos que se xera a causa dunha grande explosión.  Asociados normalmente coas explosións nucleares chámaselles **fungos nucleares**.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Joe Hahn

**Joseph Hahn** ou **Joe Hahn**, nado o 15 de marzo de 1977 en Glendale (California) é o  DJ da banda de estadounidense de nu metal Linkin Park.

De pais coreanos, graduouse en artes visuais. Asistiu á *Art Center College of Design* en Pasadena (California) co seu compañeiro de grupo Mike Shinoda.

Hahn uniuse a Linkin Park en 1997 como o DJ da grupo. Ademais dirixiu a maioría dos videoclips da banda.
Brad Delson

**Bradford Phillip Delson**, nado en Agoura, un vilarello preto de Agoura Hills, no condado dos Ánxeles (California) o 1 de decembro de 1977, é o guitarrista líder da banda estadounidense de nu metal Linkin Park.

## Traxectoria 
Graduouse no High School de Agoura (California) en 1996 e fundou Xero con Mike Shinoda, que posteriormente se convertería en Linkin Park. Graduouse na Universidade de California na especialidade de comunicación

Durante a universidade, Delson tivo que tratar cun membro da industria da música como parte da súa carreira. Antes de crear Xero, o primeiro instrumento de Delson foi a trompeta. A súa primeira banda chamábase Pricks e tamén tocou nunha banda chamada Relative Degree co seu compañeiro en Linkin Park Rob Bourdon.
Rob Bourdon

**Robert Gregory Bourdon**, nado o 20 de xaneiro de 1979 en Calabasas (California), é o batería da banda de nu metal Linkin Park.

## Biografía 
Comezou a tocar a batería á idade de dez anos tras ver un concerto de Aerosmith. Xa que a súa nai tivo unha relación con Joey Kramer, o batería de Aerosmith, Bourdon puido estar no backstage e ver toda a produción.

Nos seus primeiros dez anos, Bourdon tocou nalgunhas bandas cos seus amigos. Foi naquela época cando coñeceu ao seu actual compañeiro en Linkin Park, Brad Delson, e tocaron xuntos durante un ano nunha banda, *Relative Degree*.
406

## Acontecementos 
* Os vándalos, alanos e suevos cruzan o Rhin, comezando a invasión da Galia
## Nacementos 
* Atila, rei dos Hunos

## Mortes 
* 31 de decembro - Godexisilo, rei dos Vándalos.

## Outros 
## Véxase tamén 
* Historia ano a ano
Cogomelo psilocibio

[miniatura|dereita|300px| *[Psilocybe semilanceata*.]]

Os **cogomelos psilocibios** son fungos que conteñen substancias psicodélicas como a psilocibina, pscilocina ou muscinol entre outras. Existen moitas clases de cogomelos alucinóxenos, os máis coñecidos son os do xénero *Psilocybe* aínda que tamén son famosos os do xénero Amanita os cales son altamente tóxicos, pero en doses pequenas son alucinóxenos.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fungi.
* Micoloxía.
* Psilocybe cubensis.
Vikram Samvat

**Vikrama Samvat** é o nome dun dos varios calendarios hindús, dado que na India existen moitos calendarios en uso:

* Vikrama Samvat: lunar e sideral solar por anos.
* Shaka Samvat (tradicional): lunar e solar tropical.
* Calendario Bangla: solar tropical por anos.
* Tamilnadu/Kerala: solar tropical por anos como o calendario Malayalam.
* Bikram Sambat Nepalés: solar tropical por anos.

A maioría das festas na India están baseadas nos dous primeiros calendarios. Algúns baséanse no ciclo solar como o Sankranti (solar sideral) e o Baisakhi (solar tropical).

## Meses e correspondencias aproximadas
Máis abaixo aparece unha listaxe dos meses na India. Shaka e Chaitradi Vikram (UP, Rajasthan e outros) comezan con Chaitra; Kartikadi Vikram (Gujarat, Maharashtra) comezan con Kartika.

Os *Nakshatras* son divisións de ciclos onde cada 13° 20' comezan desde 0° Aries. O *purnima* de cada mes está sincronizado cun *nakshatra*.

## Ciclos na India
Os ciclos do tempo na India son os seguintes:

* Ciclo de 60 anos.
* O ano.  
* As seis estacións do ano.
* Cerca de 60 días (2 meses) nunha estación.
* O mes (lunar).
* 2 *pakshas* nun mes, *shukla* (*crecente*) e *krishna* (*escuro*).
* 15 *tithis* nun *paksha* (1-14, ou XV é *purnima* ou *amavasya*).
* 60 *ghatikas* (ou 30 *muhurtas* ou 8 *praharas*) nun período de 24 horas (*ahoratra*).
* Algúns períodos máis a completar.

Os anos están sincronizados co ano solar sideral a través da adición ou subtracción de meses.

## Conversión de datas
Converter unha data dun calendario hindú a unha era común aproximada require unha complexa operación matemática:

* Chaitradi Vikram (pasado): Chaitra-Pausha: subtraer 57; Pausha-Phalguna: subtraer 56.
* Shaka: sumar 78-79.
* Kalachuri: sumar 248-249.
* Gupta/Valabhi: sumar 319-320.
* Bangla: sumar 593-594.
* Vira Nirvana: subtraer 527-526.

## Variacións
* En UP/Rajasthan, os meses son *purnimanta*. En Gujarat/Maharashtra, son *amanta*.
* En inscricións, os anos deben ser *gata* (antigos) ou correntes.

## Véxase tamén
* Calendario hindú
* Unidades antigas de medida na India

## Notas
* Rai Bahadur Pandit Gaurishankar Hirachand Ojha, '**The Paleography of India**', 2 ed., Ajmer, 1918, reprinted Manshuram Manoharlal publishers, 1993.
407

## Acontecementos 
* Os vándalos toman control da cidade de Bordeos
## Nacementos 
## Mortes 
* 14 de setembro - morte de Xoán Crisóstomo
## Outros 
## Véxase tamén 
* Historia ano a ano
Shaka Samvat

[miniatura|300px|Unha moeda de prata ―de 16&nbsp;mm, 2.2&nbsp;gramos― do rei [Rudrasena I (200-222), da Satrapía occidental. Esta moeda leva a data en saka en escritura brahmi no reverso: 131&nbsp;saka, que corresponde a 209&nbsp;d.&nbsp;C.]]

[miniatura|300px|Mohar do rei gorkhali [Prithvi Narayan Shah, datado no 1685&nbsp;saka (1763&nbsp;d.&nbsp;C.).]]

O calendario nacional indio **Shaka Samvat**, é o calendario civil oficial utilizado na India. Emprégase, xunto co calendario gregoriano, na *Gazette of India*, en difusións de noticias da *All India Radio*, e en calendarios e comunicacións publicados polo goberno da India. 	

Á marxe de tales propósitos formais, o calendario non é moi amplamente utilizado.

## Estrutura do calendario 
En anos bisestos, Chaitra ten 31 días e comeza o 21 de marzo en lugar do 30. Os meses da primeira metade do ano teñen todos 31 días, para ter en conta o movemento máis lento do sol a través da eclíptica neste tempo.

Os nomes dos meses derivan de calendarios hindús lunisolares máis antigos, polo que existen variacións no deletreo, o que é unha fonte posíbel da confusión en canto a que calendario pertence unha data.

Os anos cóntanse na era Saka, a que comeza o seu ano 0 no 78.
Psicomaxia

[miniatura|dereita|[Alejandro Jodorowsky]]
A **psicomaxia** é unha técnica de suposta curación espiritual, desenvolvida por Alejandro Jodorowsky, funde as súas raíces no xamanismo, a psicanálise e o efecto patético do teatro. Básease na premisa de que o inconsciente toma os actos simbólicos como se fosen feitos reais, de maneira que un acto máxico-simbólico-sagrado pode modificar o comportamento do inconsciente, e por conseguinte, se está ben aplicado, curar certos traumas psicolóxicos. Estes actos son "deseñados a medida" e prescríbense despois de que o psicomago analice as peculiaridades persoais do consultante, e incluso estude a súa árbore xenealóxica.

## O acto psicomáxico
Unha vez o psicomago detecta cal é a pulsión inconsciente que está entrampando ao consultante, "receitalle" de maneira intuitiva un **acto psicomáxico**, que é sempre unha labor a realizar. 
Estes actos son performances levadas a cabo polo consultante e que poden requirir da axuda doutras persoas para a súa execución. O que se pretende e que o nó inconsciente que atrapa ao consultante se realice no mundo real metaforicamente.

Estes actos poden resultar chocantes, ridículos, transgresores, de mal gusto, e ás veces mesmo chistosos. Pero co acto tamén se pretenden romper os círculos viciosos do comportamento, xa sexa mental, emocional, sexual o corporal. Cando se rompe ese nó gordiano que ataba ao suxeito, aparece unha nova dimensión na súa personalidade e con iso comeza o camiño da curación.

## Bibliografía
* Jodorowsky, Alejandro (2001), La danza de la realidad, Madrid: Ediciones Siruela, S.A. ISBN 8478447350.
* Jodorowsky, Alejandro (2005), Psicomagia, Madrid: Ediciones Siruela, S.A. ISBN 8478447806.
Mike Shinoda

miniatura|dereita|150px|Mike shinoda nunha entrevista
**Michael Kenji Shinoda** ou **Mike Shinoda**, nado o 11 de febreiro de 1977 en Agoura Hills, no condado dos Ánxeles (California), é un MC e vocalista estadounidense, membro do grupo Linkin Park.

## Traxectoria 
Os seus antepasados eran xaponeses emigrantes a partir da segunda guerra mundial. O seu pai é xaponés (Leslie Shinoda) e a súa nai (Kim Shinoda) tamén posúe algo de sangue nativa americana. Criouse en Agoura Hills, unha vila ao noroeste da cidade dos Ánxeles, onde residiu durante toda a súa vida pre-adulta. O primeiro paso de Mike cara ao negocio da música foi durante os seus anos de secundaria, cando asistiu a un concerto onde se presentaban Anthrax e Public Enemy. Empezou a tomar leccións de piano cando era moi pequeno. Actualmente vive nos Ánxeles, e ten un proxecto alternativo a Linkin Park denominado Fort Minor.
Condado de Östergötland

O **Condado de Östergötland**, ou *Östergötlands län*, é un condado ou *län* situado no sueste de Suecia. O condado fai fronteira cos condados de Kalmar, Jönköping, Västra Götaland, Örebro, Södermanland e co Mar Báltico.

Conta cun comité administrativo ou *länsstyrelse*, o cal é designado polo goberno, e tamén posúe un *landsting*, que é unha representación municipal elixida polo electorado do condado.

A súa capital histórica é Linköping, mentres que a súa principal cidade industrial é Norrköping.

## Concellos 
* Boxholm
* Finspång
* Kinda
* Linköping
* Mjölby
* Motala
* Norrköping
* Söderköping
* Vadstena
* Valdemarsvik
* Ydre
* Åtvidaberg
* Ödeshög

esquerda|240px

## Ligazóns externas 
* Oficina administrativa do condado de Östergötland
* Consello do Condado de Östergötland
* Asociación Rexional de Östergötland
* Hoteis de Östergötland
Calendario hindú

miniatura|Calendario hindú 1871-72
O termo **calendario hindú** é confuso xa que se refire ao conxunto de calendarios rexionais da India, que se comportan de distintos xeitos, así como ao Calendario nacional indio.

* Poden ser "calculados" (como o calendario gregoriano por exemplo), de tal maneira que o número de mes, días no mes etc. son sempre os mesmos, determinados por regras, mediante os cales inténtase que dean resultados conforme o movemento real das estacións, o sol e os astros.
* Poden ser "astronómicos", de tal maneira que a observación efectiva dos eventos astronómicos determinan o comezo dos anos e os meses. Así, o número de días por mes e ano pode variar, non é un calendario previamente fixado ou planeado: o ceo, as observacións astronómicas son o calendario, pero iso redunda nunha perfecta exactitude.
* Poden ser solares, fundamentados no movemento do sol.
* Poden ser lunares, fundamentados no movemento da lúa; pero como iso conduce a incongruencia co movemento solar (como acontece no calendario musulmán), os calendarios lunares son máis exactamente lunar-solares, porque tamén se considera o movemento solar e inténtase seguilo da maneira máis fiel posíbel.

Tamén existen varias eras.

* a Era Vikram.
* a Era Saka: o ano 0 é o 78, o 79 é o ano 1, o 21 de marzo de 2000 comezou o ano 1922; véxase orixe da era Saka.

Por decreto publicado na **Gazette of India** estableceuse en 1957 o *Indian National Calender* (calendario nacional indio), que é de tipo calculado e solar, e cuxa era é a *Saka*.

Estacións e meses nos calendarios hindús

### Eras : 
O 21 de marzo de 2000 (calendario gregoriano) comezou:

* o ano 1922 da era *Saka*
* o ano 2057 da era *Vikram*

A era *Kali* (a era "kali yuga" ou do ferro) comezou o 18 de febreiro de -3102 do calendario gregoriano.

Días da semana no calendario hindú (segundo os nomes hindús):

* Domingo : रविवार o इतवार
* Luns: सोमवार
* Martes: मंगलवार
* Mércores: बुधवार
* Xoves: गुरुवार aux बृहसपितवार
* Venres: शुक्रवार
* Sábado: शनिवार

### Ligazóns externas: 
* Calendario solar hindú.
* Calendario lunar hindú.
Condado de Västmanland

O **Condado de Västmanland** ou *Västmanlands län*, é un condado ou *län* situado no centro de Suecia, na rexión de Svealand. A súa capital é a cidade de Västerås. O condado fai fronteira cos condados de Södermanland, Örebro, Dalarna ie Uppsala. O condado fai fronteira co sur co lago Mälaren.

## Concellos 
O lago da dereita é o lago Mälaren; o da esquerda é o lago Hjälmaren.

* Arboga
* Fagersta
* Hallstahammar
* Kungsör
* Köping
* Norberg
* Sala
* Skinnskatteberg
* Surahammar
* Västerås

esquerda|220px

## Ligazóns externas 
* Oficina Administrativa del comtat de Västmanland
* Consell del Comtat de Västmanland
Xavier Rubert de Ventós

**Xavier Rubert de Ventós**, nado en Barcelona o 1 de setembro de 1939 e finado o 28 de xaneiro de 2023, foi un filósofo, profesor universitario, escritor e político catalán.

## Traxectoria 
Moi activo na vida pública catalá, colaborou con frecuencia en diversos medios televisivos, radiofónicos e escritos. As súas obras gozan de recoñecemento internacional, como o mostra o feito de teren sido traducidas ao castelán (ademais de ter escrito algunha directamente neste idioma), inglés, italiano e alemán.

## Obra 
### En catalán 
* 1968 *Teoria de la sensibilitat* (Teoría da sensibilidade)
* 1978 *Ofici de Setmana Santa* (Oficio de Semana Santa)
* 1983 *Per què filosofia* (Porque filosofís ?)
* 1987 *Pensadors catalans* (Pensadores cataláns)
* 1991 *El cortesà i el seu fantasma* (O cortesán e a súa pantasma)
* 1992 *De filosofia* (con Mercè Rius i Santamaria)
* 1993 *Manies i afrodismes* (Manías e afrodismos)
* 1999 *De la identitat a la independència* (Da identidade á independencia)
* 2004 ''Filosofia d'estar per casa* (Filosofía de andar por casa)
* 2006 *Teoria de la sensibilitat nacionalista* (Teoría da sensibilidade nacionalista)

### En castelán 
* 1963 *El arte ensimismado*
* 1973 *Utopías de la sensualidad y métodos del sentido*
* 1974 *La estética y sus herejías*
* 2000 *Dios, entre otros inconvenientes*

## Premios 
* 1963 Ciutat de Barcelona por *El arte ensimismado''
* 1968 Lletra d'Or por *Teoria de la sensibilitat*
* 1973 Anagrama de ensaio por *Utopías de la sensualidad y métodos del sentido*
* 1991 Josep Pla por *El cortesà i el seu fantasma*
La Felguera

**La Felguera** é a parroquia máis grande do concello de Langreu e a quinta localidade asturiana tras Xixón, Oviedo, Avilés e Mieres, cunha poboación de 20.000 habitantes.

La Felguera era un núcleo rural ata a chegada, no século XIX, da industria siderúrxica, que aproveitaba as boas comunicacións (Ferrocarril de Langreu, terceiro ferrocarril español), a auga do río Nalón e o carbón das minas que se explotaban desde o século XVII. "La Felguera" converteuse no centro siderúrxico máis importantes de España, situación que acabou e empeorou coa crise industrial que sufriu Asturias, e máis particularmente as "Cuncas Mineiras" no século XX.

Actualmente acubilla o centro de novas tecnoloxías de **Valnalón** e o **Museo da Siderurxia**. As súas construcións máis importantes son os edificios da antiga fábrica, aproveitados hoxe para novas industrias ou como patrimonio industrial, a *igrexa de San Pedro*, a *capela de Santa Lourdes*, o *Chalet de Enxeñeiros*, o *Chalet Bustelo*, as vivendas na ruela Conde Sizzo, o *Barrio Urquijo*, a estatua de Pedro Duro, o *Mercado*, o edificio da Salle Vella, a *Pinacoteca de Eduardo Úrculo* e tres parques: Dores F Duro, García Lago e Sutu.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Villa de La Felguera
*Museo de la Siderurgia de Asturias
Folga xeral

[miniatura|O [proletariado represantdo en *Il Quarto Stato*, de Giuseppe Pellizza da Volpedo (1888—1907)]]
[miniatura|Chamamento á folga xeral en [Alemaña (*Vorwärts*, 9 de novembro de 1918) no comezo da Revolución de Novembro.]]Unha **folga xeral** é unha acción de protesta levada a termo por toda a forza de traballo dunha cidade, comarca, rexión ou país, consistente en deixar de traballar e manifestarse nas rúas para conseguir un obxectivo económico ou político. A finais do século XIX e inicios do século XX foron frecuentes porque os movementos sindicais tiñan unha grande influencia a nivel internacional.

As folgas xerais foron frecuentes en España durante as primeiras décadas do século XX impulsadas polos movementos anarquistas, así como nos últimos anos da ditadura franquista.

A folga xeral máis importante dos últimos anos aconteceu en París durante o mes de maio de 1968.

## Folgas xerais salientábeis 
* Folga xeral de 1917 en España.
* Folga xeral de 1918 en Suíza.
* Folga xeral de 1919, en Barcelona.
* Folga xeral de 1932 en Xenebra.
* Folga xeral revolucionaria de 1934 en España (principalmente en Asturias e Cataluña).
* 1936 (en Francia).
* A Folga xeral do inverno 1960-1961 en Bélxica.
* Maio de 1968.
* Revolución laranxa en Ucraína (2004).

## Folga xeral en Galicia e España desde 1981
*1981, tralo golpe de estado do 23 de febreiro de 1981.
*1985, 20 de xuño
*1988, 14 de decembro
*2012, 14 de novembro
[miniatura|Batalla campal entre folguistas armados e a [policía nas rúas de Minneapolis, xuño de 1934.|centro]]

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Folga
### Ligazóns externas
*The Mass Strike de Rosa Luxemburg (1906)
Julián Sanz del Río

**Julián Sanz del Río**, nado en Torrearévalo (provincia de Soria) o 10 de marzo de 1814 e finado en Madrid o 12 de outubro de 1869, foi un filósofo, pedagogo e xurista español, un dos impulsores do krausismo.

## Traxectoria 
Estudou na Universidade de Granada e logo en Madrid, onde será catedrático de Historia da Filosofía. En 1843 foi enviado a ampliar estudos en Alemaña, impregnándose alí da filosofía de Krause, que difundirá en España ao seu regreso, o que orixinará unha rama española do krausismo, provocando importantes mudanzas na vida intelectual deste país nos séculos XIX e XX.

Un dos seus discípulos máis destacados foi Francisco Giner de los Ríos, fundador e director da Institución Libre de Enseñanza.

## Obras 
Entre as súas obras salientan:
* *Lecciones para el sistema de filosofía analítica de Krause* (1850).
* *Sistema de filosofía; Metafísica* (Primeira parte) e *Análisis*, 1860 (Segunda parte).
* *Síntesis*, (1874).
* *Análisis del pensamiento racional* (1877).
* *Filosofía de la muerte* (1877).
Kali Yuga

*Se desexa ver o artigo relacionado coa deusa Kali, vexa Kali.*

***Kali yuga*** é un período que aparece nas escrituras hinduístas. Chámaselle era de pelexa, do sánscrito *káli*: ‘dado' (ou máis ben o lado do dado marcado cun un: o lado perdedor do dado) e *yugá*: ‘era'.

## Mitoloxía 
### A personificación de Kali 
Segundo o *Bhagavat Purana* 4.8.3, Kali é un demo de pel negra, fillo de Krodha (‘ira') e Himsa (‘violencia'). Cometeu incesto coa súa irmá Durukti (‘calumnia') e así tivo dous fillos: Bhaya (‘medo') e Mritiu (‘morte').

Aparece como un xenio malvado no episodio de Nala, no *Mahabharata*.

Non se debe confundir a este malvado demo Kali coa deusa Kalí.

### Lenda 
Segundo o *Mahabharata*, a era de Kali comezou na media noite entre o 17 e o 18 de febreiro do 3102 a.C., no décimo segundo día da guerra de Kurukshetra (que durou en total 18 días), a noite en que os dous exércitos se negaron a deterse pola noitiña (para orar) e seguiron matándose durante toda a noite, na escuridade.

Debido á presenza do deus Krishna no planeta, a personificación de Kali non se atreveu a entrar con toda a súa forza. Pero no mesmo día da “desaparición” de Krishna (quen morreu aos 125 anos de idade), Kali entrou neste mundo mancando unha vaca de forma delictiva.

Este *yuga* do vicio durará exactamente 1200 anos dos *deva* (deuses) ou 432 000 anos dos humanos. Ao final, nacerá Kalki, o décimo e último avatar de Vishnu, que —montando un cabalo branco e brandindo unha espada— matará a toda a humanidade corrompida, e salvará aos que sigan sendo devotos de Vishnu.

### Cronoloxía 
Segundo as escrituras védicas, os catro *yugas* forman un ciclo de 4&nbsp;320&nbsp;000 anos (un *maha-yuga*, ou ‘grande era'), que se repite:

* *Satyá-yuga* (‘era da verdade'): a primeira era, de 1&nbsp;728&nbsp;000 anos de duración. A media de vida era de 100 000 anos.
* *Treta-yuga* (‘terceira era'): de 1&nbsp;296&nbsp;000 anos. A media de vida era de 10 000 anos.
* *Dvapara-yuga* (‘segunda era'): de 864 000 anos. A media de vida era de 1000 anos.
* *Kali-yuga* (‘era de pelexa'): de 432 000 anos. A media de vida é de 100 anos (ao comezo da era, hai 5100 anos).

Neste *maha-yuga* en particular, as idades permutáronse: despois da primeira era (Satya-yuga), veu a terceira (Treta), e despois a segunda.

Outra nomenclatura das idades que se utiliza na India é:

* Era de ouro.
* Era de prata.
* Era de bronce.
* Era de ferro.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Yugas
* Hinduísmo
Río Tigris

miniatura|260px|Río Tigris en Mosul, Iraq.
O **río Tigris** é o río oriental dos dous grandes ríos que definen Mesopotamia, xunto co Éufrates, que flúe desde as montañas de Anatolia a través de Iraq. De feito, o nome "Mesopotamia" quere dicir "terra entre os ríos".

## Descrición 
O Tigris ten unha lonxitude duns 1.800&nbsp;km. Nace nos Montes Tauros de Turquía oriental e flúe en xeral cara ao sueste. Percorre 400&nbsp;km en Turquía, 32 na fronteira con Siria e 1.418&nbsp;km en territorio iraquí, ata que se une ao Éufrates preto de Ao Qurna no sur de Iraq. Os dous ríos forman a canle de Shatt El-Arab, que desemboca no golfo pérsico. A este río chegan moitos afluentes, como o río Diyala e o Zab.

Bagdad, a capital de Iraq, áchase na beira oeste do Tigris, mentres que a cidade portuaria de Basora está xunto ao Shatt El-Arab. Na Antigüidade, moitas das grandes cidades de Mesopotamia achábanse xunto a algún dos dous ríos, ou polo menos preto deles, aproveitando as súas augas para irrigar a civilización sumeria. Entre as cidades máis importantes do Tigris atopábanse Nínive, Ctesifonte e Seleucia do Tigris, mentres que a cidade de Lagash estaba irrigada por auga do Tigris a través dunha canle construída cara ao ano 2400 adC. A cidade natal de Saddam Hussein, Tikrit, tamén se atopa xunto ao río, e ademais o seu nome está baseado no do propio río.

O Tigris foi unha ruta de transporte importante durante moito tempo a través dun territorio mayormente desértico. É navegable ata Bagdad por botes de pouco calado, pero se require de balsas para o transporte ata Mosul. O comercio a través do río caeu en desuso a través do século XX debido a que as vías ferroviarias e estradas entre Basora, Bagdad e Mosul substituíron unha gran parte do tráfico pola zona.

## Etimoloxía 
O nome orixinal do río en sumerio era *idigna* ou *idigina*, que pode ser interpretado como *o río rápido* ou *o río que flúe*, en contraste co seu veciño o Éufrates, cuxo caudal máis lento provocaba que se depositasen máis sedimentos e construíse un leito máis alto que o Tigris. En Pahlavi, *tigr* significa *frecha* (da mesma familia que o persa antigo *tigra-*, e o persa moderno *têz*: *agudo*). Con todo, non parece que este fose o nome orixinal do río, senón máis ben parece que foi acuñado (de forma similar que nas linguas semíticas) como imitación do nome local sumerio. É tamén posible que o nome Tigris sexa derivado do idioma kurdo, no que *tij* significa *agudo*, referíndose ao Tigris como un río agudo e rápido. Dado que non existe un equivalente á letra *j* en grego, utilizouse a letra *g*, derivando posiblemente en *tig* a partir de *tij*.

Outro nome dado a este río, utilizado desde o tempo do Imperio Persa é "Arvand", que ten o mesmo significado. Actualmente, o nome Arvand refírese á parte baixa do Tigris en lingua persa.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Asiria
* Éufrates
* Mesopotamia
Tritón (mitoloxía)

[miniatura|dereita|200px|Tritón, nun relevo helenístico do [século II, Istanbul.]]
**Tritón** é unha figura da mitoloxía grega, fillo de Poseidón, deus do mar, e da nereida Anfitrite.

Tritón tiña un corno de concha que ao facerlle soar calmaba as tempestades e anunciaba a chegada do deus do mar.
Aparece representado coa súa parte superior humana (torso e cabeza) e a inferior con forma de peixe. 
A súa orixe é pre-grega, probabelmente fenicia.

É coñecido pola axuda que lle deu a Xasón e aos Argonautas para que puidesen atopar a ruta a seguir. Porén, noutra aventura debe loitar contra Heracles, para que este non averigüe o camiño ao Xardín das Hespérides.

Na iconografía co nome de Tritóns desígnanse un amplo número de divindades mariñas menores que acompañan a Poseidón.

Segundo Karl Kerényi, é un centauro de mar, coa parte superior do seu corpo como un home, as patas dianteiras dun cabalo e a parte inferior do corpo semellante a un golfiño. Este ser recibe tamén o nome de ictiocentauro.

Ficheiro:Silleda Breixa 01-04.jpg|Capitel da igrexa de Santiago de Breixa (Silleda).
Ficheiro:2010-06-13 Santiago de Compostela-31.jpg|Relevo en Santiago de Compostela.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Serea
457

## Acontecementos 
* León I convértese en Emperador do Imperio Bizantino.
* Maiorano convértese no novo emperador romano de Occidente (até 461).
* Khilderico I convértese en Rei dos Francos Salios.
* Os burgundios toman a cidade de Lugdunum ([hoxe [Lión]]) na Galia.
* Teodorico I, rei visigodo, saquea Asturica Augusta (hoxe Astorga) e Pallantia (Palencia).
** Os godos prenden a Requiario, rei dos suevos, en *Portucale* (Porto) e lévano perante o seu rei, Teodorico I, quen ordena matalo.

## Nacementos 
## Mortes 
* Marciano, emperador de Bizancio.
* Requiario, rei dos suevos, executado.
* Aguiúlfo, rei dos suevos.
* Frantán, rei dos suevos.

## Outros 
## Véxase tamén 
* Historia ano a ano
Uso lexítimo

miniatura|Logo de fair use.
O **fair use** ou **uso lexítimo** é un concepto da lexislación estadounidense que permite baixo circunstancias especiais o uso de material protexido con dereitos de autor.

Se se trata de marcas rexistradas, os tribunais dos Estados Unidos consideran catro factores para determinar se é alegable a defensa de uso razoable: 
* o propósito e o carácter do uso en disputa; 
* a natureza da obra protexida con dereitos de autor; 
* a importancia da parte utilizada en relación coa obra en total; 
* e o efecto de devandito uso no mercado sobre o valor da obra protexida con dereitos de autor.

No caso de marcas rexistradas, o usuario secundario debe demostrar que non está usando unha marca de nome descritiva, xeograficamente descritiva ou persoal no sentido das marcas rexistradas, senón só para describir os seus bens ou servizos, ou a orixe xeográfica dos mesmos, ou ben, para nomear á persoa que dirixe a empresa.

## Uso xusto das obras protexidas 
Os dereitos dun autor sobre as súas obras teñen algunhas limitacións, das cales a máis importante é o uso razoable. Considérase uso razoable a utilización dunha obra con propósitos de crítica, realización de comentarios descritivos, noticias, ensino e investigación.

Para decidir se o uso dunha obra é razoable tamén se toma en conta algúns outros factores:

# Se o uso é sen fin de lucro e educativo ou se é comercial; 
# A porción do traballo utilizada; 
# O efecto dese uso sobre o mercado potencial ou o valor do traballo protexido.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Copyright and Fair Use Overview
Morgana

**Morgan le Fay** (, que significa "A Fada Morgana"), tamén coñecida como **Morgan**[**n**]**a**, **Morgain**[**a**/**e**], **Morg**[**a**]**ne**, **Morgant**[**e**], **Morge**[**i**]**n**, e **Morgue**[**in**] entre outros nomes e grafías, é unha poderosa fada da mitoloxía celta, media irmá do Rei Artur, nai con el de Mordred e discípula de Merlín. É a raíña da illa de Avalon, co poder de curar e mudar de forma.

## Morgana no ciclo artúrico 
No ciclo artúrico, a **fada Morgana** é unha personaxe feminina, ás veces presentada polos cristiáns como antagonista do rei Artur e inimiga de Xenevra. Na *Vita Merlini* (*Vida de Merlín*) do século XII, dise que Morgana ("Morgen") é a maior de nove irmás que gobernan Avalon. Geoffrey de Monmouth fala de Morgana como curandeira e cambiante. Escritores máis tardíos como Chrétien de Troyes, baseándose na interpretación de Monmouth, describiron a Morgana velando a Merlín en Avalon.

Na tradición dos ciclos artúricos, Morgana era a filla da nai de Artur -Lady Igraine- e do seu primeiro marido -Gorlois, duque de Cornualla- e sobriña de Viviana, a Dona do Lago. Arturo, fillo de Igraine e de Uther Pendragon, era, por tanto, medio irmán dela. Como muller celta, Morgana herdou parte da "maxia da Terra" da súa nai. Morgana tiña dúas irmás máis vellas (e era por tanto a menor das tres, e non a maior de nove). O trío de irmás é unha fórmula abundantemente usada na mitoloxía celta. En ''La Mort d'Arthur (A morte de Artur)* e noutras fontes, ela é a infeliz esposa do Rei Urien de Gore, e Owain mab Urien é o seu fillo.

Nas interpretacións cristiás máis modernas da mitoloxía artúrica, Morgana seduce a Artur e concibe con el o malvado Mordred, aínda que orixinalmente (por exemplo en *La Mort d'Arthur*) este papel asígnaselle a unha das súas irmás.

Diversas fontes describen a Morgana como discípula de Merlín, e máis adiante como a súa rival; neste papel, a personaxe aparece parcialmente superposto a "Viviana", unha das figuras que corresponden ao nome da "Dona do Lago". O mito da rivalidade entre Morgana e Merlín retómase nalgunhas obras cinematográficas, en particular no filme *Excalibur* de John Boorman (1981).

## Morgana noutras fontes 
A fada Morgana aparece tamén en narracións fantásticas posteriores, non relacionadas co ciclo do rei Artur, con frecuencia como personificación do fenómeno óptico fata morgana. Por exemplo, a fada Morgana aparece na fábula *Os cisnes selváticos* de Hans Christian Andersen.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Morgana en Esmelle''

### Ligazóns externas 
* Morgana no proxecto Camelot, Universidade de Rochester: texto en inglés e imaxes  
* Brian Edward Rise, "Morgan le Fay" 2001
Dave Farrell

**David Michael Farrell**, nado en Plymouth (Massachusetts) o 8 de febreiro de 1977, é o baixista do grupo de nu metal Linkin Park. 

## Traxectoria
Cando tiña 5 anos mudouse a Mission Vello (California) e posteriormente graduouse na Universidade de California. Toca o baixo e a guitarra eléctrica.

Farrell foi membro dun grupo de ska crístián coñecido como Tasty Snax. Mentres asistía á universidade, practicou con Brad Delson na súa habitación. Malia isto, como tiña que viaxar coa súa banda, os Tasty Snax, non puido tocar con Delson e a súa banda, que se convertería en Linkin Park. Tras cambiar o seu nome a Snax, Farrell comezou a tocar o baixo na banda antes de abandonala de novo para unirse a Linkin Park.
Hybrid Theory

***Hybrid Theory*** é o primeiro álbum do grupo de nu metal Linkin Park, lanzado á venda o 24 de outubro do 2000.

No ano 2001, este álbum foi o máis vendido en Estados Unidos. É ademais, o álbum debut que máis copias vendeu no século XXI, con 20 millóns de exemplares a nivel mundial.

O nome *Hybrid Theory* era orixinalmente o nome do grupo, pero por problemas cos dereitos de autor cunha banda inglesa chamada *Hybrid*, trocaron o nome polo de *Linkin Park*. Recordando os seus comezos, o álbum conserva o nome orixinal do grupo.

## Lista de temas 
## Véxase tamén