open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johann Pachelbel

miniatura|dereita|Tumba de Johann Pachelbel.
**Johann Pachelbel**, nado en Nuremberg, bautizado o 1 de setembro de 1653 e finado na mesma cidade o 3 de marzo de 1706, foi un destacado organista, clavicembalista e compositor. Foi un dos máis importantes músicos da xeración anterior a Johann Sebastian Bach. Entre as súas numerosas composicións destaca o célebre *Canon en re maior*, escrito para tres violíns e baixo continuo, obra que foi obxecto de numerosas gravacións e versións.

## Traxectoria 
Johann Pachelbel recibiu de neno as súas primeiras leccións musicais, por parte de Heinrich Schwemmer e Georg Kaspar Wecker, que lle aprenderon composición e interpretación. Tras terminar os estudos na Academia de San Lourenzo, en 1669 ingresou na Universidade de Altdorf, compaxinando as clases coas súas actividades como organista na Lorenzkirche; porén, a precariedade económica da familia impediu ó mozo músico seguir estudando na universidade, na que apenas permaneceu un ano. Na primavera de 1670 empezou a frecuentar a escola poética de Ratisbona e a asistir ás clases particulares de Kaspar Prentz, que o introduciu no coñecemento dos grandes compositores italianos da época.

Influído por Prentz, en 1673 transladouse a Viena para asumir o cargo de organista suplente na catedral de Santo Estevo. Catro anos despois foi nomeado organista da corte de Eisenach, ó servizo do príncipe Johann Georg, duque de Saxe-Eisenach. En xuño de 1678 foi contratado pola igrexa protestante de Erfurt; alí casou con Barbara Gabler en 1681, pero ó cabo de dous anos quedou viúvo, ó morrer a súa esposa e o seu fillo nunha epidemia. En 1684 casou en segundas nupcias con Judith Drommer, coa que tivo sete fillos, sendo dous deles, Wilhelm Hieronymus e Carl Theodorus, tamén músicos.

En 1690 foi chamado á corte de Württemberg en Stuttgart, para ocupar o cargo de músico e organista. Obrigado a fuxir dela en 1692 debido a unha invasión francesa, instalouse en Nuremberg, e poucos meses máis tarde regresou á súa rexión natal, Turinxia, onde foi nomeado organista da cidade de Gotha. En 1695, tralo falecemento do seu antigo mestre Wecker, organista de San Sebaldo en Nuremberg, foille concedido ese posto, no que se mantivo ata a súa morte.

## Obra 
Pachelbel foi autor de numerosas obras, entre as que destacan composicións para órgano (preludios, tocatas, fugas, chaconas...), os lieder espirituais, diversas pezas para clavicémbalo, como a notable *Hexachordum Apollinis*, corais variadas, algunhas misas, motetes, cantatass, fantasías e magnificats. Malia ser un mestre do *stilo cantabile* (regularidade do desenvolvemento das voces, harmonía e ritmo), a súa música, tanto a instrumental como a vocal, foi esquecida pouco despois da súa morte e non se recuperou ata a primeira metade do século XIX, cando Franz Commer publicou parte da súa obra escrita para órgano. En 1901 editouse a serie completa das súas 95 fugas sobre o magnificat, e moitas das súas obras para clavicémbalo foron incluídas nunha edición posterior.
Defensores da Man Vermella

Os **Defensores da Man Vermella** (en inglés: **Red Hand Defenders, RHD**) é un grupo paramilitar norteirlandés creado en 1998 e composto principalmente de militantes protestantes partidarios da liña dura procedentes de grupos unionistas. Está integrado por membros da Asociación de Defensa do Ulster e da Forza de Voluntarios Lealistas, moitos dos cales son aínda membros destes grupos. En xaneiro de 2002, o grupo anunciou que os membros das escolas católicas de Belfast e os carteiros católicos eran obxectivos lexítimos. Malia os chamamentos de febreiro de 2002 da Asociación de Defensa do Ulster e da Forza de Voluntarios Lealistas para que anunciase a súa disolución, a RHD continúa a ameazar e a publicar reivindicacións de responsabilidade. A comezos de 2003, a RHD reivindicou a súa responsabilidade no asasinato de dous membros da Asociación de Defensa do Ulster como resultado do que é chamado descrito como unha guerra interna lealista. Tamén asumiu a autoría da colocación dunha bomba nas oficinas do Sinn Féin Poblachtach en Belfast Oeste que foi desactivada sen producir danos. Nos anos recentes, o grupo ten levado a cabo ataques contra obxectivos civís como vivendas, igrexas e negocios privados. En xaneiro de 2002, o grupo incendiou a vivenda dun funcionario de prisións en Belfast Norte.

Sóubose por vez primeira da RHD cando asumiu a autoría do atentado cunha granada caseira (coñecidas como "blast bombs" en Irlanda do Norte) levado a cabo o 7 de setembro de 1998 que matou a Frankie O'Reilly, un membro da Real Policía do Ulster. (Este ataque produciuse durante unha manifestación da Orde de Orange en Drumcree contra a decisión de non permitir á Orde para marchar a través dunha área católica de Portadown, Condado de Armagh.) O grupo tamén recoñeceu ter asasinado a Brian Service, un civil católico, o 2 de novembro de 1998. Tamén reivindicou ter matado a Rosemary Nelson, unha activista dos dereitos humanos católica, en Lurgan o 15 de marzo de 1999. Ademais dos asasinatos, a RHD ten reivindicado ataques incendiarios a familias católicas en toda Irlanda do Norte. A RHD apareceu máis ou menos ao mesmo tempo que os Voluntarios de Orange e inicialmente pensábase que os militantes actuaban en ambos grupos.

O grupo ten emitido declaracións que semellan estar inspiradas na Biblia, Deuteronomio, capítulo 7, versículo 2: "And the Lord thy God shall have delivered them to thee: thou shalt utterly destroy them. Thou shalt make no league with them, nor show mercy to them ... neither shalt thou make marriages with them."

Segundo a base de datos de mortes de Sutton no proxecto CAIN da Universidade do Ulsterhttp://cain.ulst.ac.uk/sutton/crosstabs.html , a RHD foi responsable de oito mortes até 2001. Seis das súas vítimas teñen sido civís, unha era membro da Asociación de Defensa do Ulster e outra era membro da Real Policía do Ulster.

## Notas
Bebida alcohólica

[miniatura|[Viño tinto.]]
miniatura|Sección de bebidas alcólicas nun hipermercado.
As **bebidas alcohólicas** ou **alcólicas** son bebidas que conteñen o etanol (coñecido popularmente como alcohol etílico). A dependencia das bebidas alcohólicas denomínase alcoholismo.

Atendendo á elaboración pódese distinguir entre bebidas producidas por fermentación alcohólica (viños, cervexas, hidromel, sake etc.), nas cales o contido en alcohol non pasa de 18-20 graos; e as producidas por destilación, xeralmente a partir dun produto de fermentación (licores, augardentes etc.)

En España celébrase o día sen alcohol o 15 de novembro.

A cantidade de alcohol dun licor ou outra bebida alcohólica exprésase ben polo volume de alcohol que conteña ou ben polos seus graos de alcohol, a porcentaxe da alcohol do total da bebida.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Alcohol
* Cóctel
* Embriaguez
Ponte Golden Gate

A **Golden Gate** é unha famosa ponte situada en California, Estados Unidos, que une a península de San Francisco polo norte co sur do condado de Marin. "Golden Gate" é tamén o nome do estreito no cal a ponte está construída, e recibe o seu nome do estreito en Constantinopla, chamado tamén a *Porta Dourada*, xa que comunicaba Europa con Asia.

A Golden Gate é a ponte máis famosa de San Francisco malia non ser a maior nesta cidade, xa que a Bay Bridge é a vía principal.

Na década posterior á primeira guerra mundial o tráfico rodado na rexión da baía de San Francisco multiplicouse por sete, de modo que o sistema de ferris foi incapaz de absorber ese crecemento. Catalogada coma ponte pénsil, construída entre 1933 e 1937, cunha lonxitude aproximada de 1.280 metros, está pendurada de dúas torres de 227 m de altura. Ten unha calzada de seis carrís (tres en cada dirección) e dispón de carrís protexidos accesibles para peóns e bicicletas. A ponte tamén transporta dunnha a outra beira da canle gran cantidade da enerxía necesaria para o desenvolvemento da zona en tendidos eléctricos e conducións de combustible. Baixo a súa estrutura, deixa 67 m de altura para o paso dos barcos a través da baía. A Golden Gate constituíu a maior obra de enxeñaría da súa época. Hai uns anos tivo que ser repintada con urxencia sobre a súa característica cor alaranxada para evitar a rápida oxidación producida no aceiro da súa estrutura por mor da humidade do océano Pacífico.

## Historia 
A construción da ponte comezou o 5 de xaneiro de 1933 baixo o programa *Works Projects Administration (WPA)*, un programa de obras públicas iniciado polo goberno de Franklin D. Roosevelt para crear empregos con fondos federais e diminuír os efectos da Gran Depresión. O enxeñeiro xefe do proxecto foi Joseph Strauss. A ponte finalizouse en abril de 1937 e foi aberta ao tráfico peonil o 27 de maio ás 6:00 am, sendo permitido ao tráfico rodado ao día seguinte. A obra inicial custou 35 millóns de dólares da época.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Golden Gate Bridge Opening - (1936).ogg
Ficheiro:Golden Gate Bridge by night.jpg
Ficheiro:Golden Gate bridge pillar.jpg
Ficheiro:Golden Gate Bridge Front Traffic.jpeg
Ficheiro:Golden Gate Bridge view from top, HAER CA-31-30.jpg
Ficheiro:Golden Gate Bridge (USGS).png
Ficheiro:Golden Gate Bridge, SF.jpg
Ficheiro:Golden-Gate-Bridge.svg

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Nicolas Janberg's Structurae.
Academia de Infantería de Toledo

A **Academia de Infantería** (ACINF) é un centro de formación militar do Exército de Terra español situado na localidade de Toledo. O centro encárgase tanto de ofrecer formación básica, especialización e formación de oficiais e suboficiais de Infantería.
## Historia 
A academia foi creada co nome de Colexio de Infantería en Toledo, en 1850. O 17 de outubro de 1875, tras ser trasladada temporalmente a Madrid, instalouse no Alcázar de Toledo. En 1882 pasou a chamarse Academia Xeral Militar e entre 1931 e 1936 fusionouse coas academias de Infantería, Cabalería e o Corpo de Intendencia. A academia foi destruída en dúas ocasións: unha en 1887 durante un incendio e outra durante a Guerra civil.

A actual academia empezou a construírse en 1941, estando preparada para o curso 1948-49. En 1974 fusionouse coa Escola de Aplicación da Arma, do mesmo xeito que o fixo a Academia de Enxeñeiros.

## Himno da infantaría española 
miniatura|Escudo.

## Notas
Diego Anido

**Diego Anido Alonso**, nado en Santiago de Compostela o 8 de maio de 1976, é un actor e autor teatral galego. Como actor de cine, gañou o Premio Mestre Mateo ao mellor actor secundario polo seu papel en *Malencolía*, e foi nomeado aos Premios Goya polo seu traballo na premiada *As bestas*.

## Traxectoria 
Comezou a facer teatro na súa Compostela natal e estudou interpretación na escola Espazo Aberto. Durante a súa xuventude tamén se dedicou á música, formando parte das bandas *Hemisferio Izquierdo* e *Taxi Driver*. Formou parte da plataforma de creación Àrea Tangent, de onde saíu a súa terceira obra: *Cascuda*. En 2020 interpretou o papel de Couto no filme *Ons*, de Alfonso Zarauza, e ao ano seguinte estreouse *Malencolía*, do mesmo director e cuxo traballo lle valeu o Premio Mestre Mateo ao mellor actor secundario na gala celebrada en 2022.

En 2022 chegoulle a súa grande oportunidade no cine, cando lle ofreceron un dos papeis protagonistas de *As bestas*, filme de Rodrigo Sorogoyen baseado na historia real dun crime acontecido en Santoalla, no concello de Petín. Aínda que inicialmente ía ter só un pequeno papel na película, a marcha de Pedro Alonso posibilitou que ocupase o lugar deste interpretando a Lorenzo Antas, *As bestas* foi a gran triunfadora de dita edición dos Goya, con 9 premios, e obtivo tamén o galardón a mellor película estranxeira nos Premios César de Francia.

## Obras 
### Teatro
**Paperboy* (2003)
**O alemán* (2008)
**Cascuda* (Centro Dramático Galego, 2008)
**Symon Pédícrí* (2013)

## Actor 
### Danza contemporánea
**...de San Vito* (Andrés Corchero)

### Longametraxes
**Pedro e o capitán* (2008), de Pablo Iglesias Rendo, 2008). Como Pedro.
**Setembro* (2008), de Xosé Manuel Bazarra Maneiro "Sepi".
**Trote* (2018), de Xacio Baño. Como Luis.
**Ons* (2020), de Alfonso Zarauza. Como Couto.
**Malencolía* (2021), de Alfonso Zarauza.
**As bestas* (2022), de Rodrigo Sorogoyen, como Lorenzo.

### Televisión 
* *Pepe o inglés* (2006).

### Curtametraxes
**Katiuska (Os corpos agrícolas)* (Antón Coucheiro Filde, 2006).
**Sebastián* (Alfonso Vilas Zarauza, 2001).
**Os días do caos* (Xosé Manuel Bazarra Maneiro "Sepi", 2001).

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Goya 
### Premios Mestre Mateo 
## Notas
Quentin Matsys

[miniatura|dereita|250px|Q. Matsys, *O cambista e a súa muller*, [Museo do Louvre, París.]]
**Quentin Matsys** (escrito tamén Quinten ou Kwinten, e Massys, Matsys ou Matsijs), nado en Lovaina en 1466 e finado en Anveres o 4 de setembro de 1530, foi un pintor flamengo, fundador da Escola de Anveres.

## Traxectoria 
Naceu na cidade de Lovaina, onde aprendeu a ser forxador. Moi logo entrou en contacto co pintor Dieric Bouts, quen o ensinou e puxo en coñecemento da obra de Memling e van der Weyden, de quen recibiu influencias. Con 25 anos marchou a Anveres, e a súa arte contribuíu a renovar a pintura fiamenga, a partir dos supostos de van Eyck e van der Weyden.

Matsys, ademais da súa vasta produción de temática relixiosa, tivo sona como retratista e entre as súas obras nese campo lémbranse: *Retrato dun vello* (1513), *O cambista e súa muller* (1514), o máis reproducido dos seus cadros, e *A duquesa fea* (1515).
Guillerme II de Warenne

miniatura|230px|Guillerme tiña importantantes posesións en Normandía. Na imaxe ruínas da abadía de Mortemer fundación de Henrique I en 1134 no señorío de Mortemer, posesión de Guillerme
**Guillerme II de Warenne**, nado contra o ano 1071 e finado o 11 de maio de 1138, foi un nobre anglonormando, conde de Surrey e señor de Bellencombre e Mortemer.

## Traxectoria 
Fillo do primeiro conde de Surrey, Guillerme I e da súa primeira muller, Guntred. Acompañou a Robert Courteheuse, duque de Normandía e irmán de Henrique I de Inglaterra na súa tentativa de invasión de Inglaterra de 1101. Despois do acordo dos dous irmáns, Guillerme perde as súas posesións inglesas e ten que se exiliar en Normandía. Con todo reconciliouse en Henrique e foi un dos seus comandantes na batalla de Tinchebray na cal se derrotou ao duque de Normandía. No ano 1110 o fillo de Robert, Guillerme Cliton coa axuda de Helías de Saint-Saens que era un dos encargados de custodialo, como consecuencia Guillerme de Warenne recibiu as terras confistadas a Saint-Saens.

No ano 1118 casou con Isabel de Vermandois, filla de Hugo I de Vermandois. Guillerme foi tamén un dos comandantes da batalla de Brémule e estivo no leito de morte do rei Henrique en 1135 e foi un dos cinco nobres que escoltaron o seu corpo ata Ruán.

### Descendencia 
Coa súa dona Isabel tivo tres fillos e dúas fillas:
* Guillerme III de Warenne, o seu herdeiro como conde de Surrey
* Reginald de Warenne, herdeiro das propiedades en Normandía
* Ralph de Warenne
* Gundrada de Warenne
* Ada de Warenne que casou co fillo e herdeiro de David I de Escocia, Henrique de Escocia
Ada de Huntingdon

**Ada de Escocia** ou **Ada de Huntingdon**, nada en Huntingdon entre 1140 e 1146 e finada en 1204, foi unha princesa de Escocia e condesa dos Países Baixos.

## Traxectoria 
Filla de Henrique de Escocia, conde de Huntingdon e o herdeiro de David I de Escocia. O 28 de agosto de 1162 casou con Florencio III de Holanda (1140 – 1190).

### Fillos 
O matrimonio tivo sete fillos:

* Dirk, conde de Holanda 1190-1203
* Guillerme conde de Holanda 1203-1222
* Florencio († 1210)
* Boudewijn († 1204)
* Ada († ca 1205); ∞ Otto I de Brandeburgo
* Margarida († ca 1203); ∞ Dietrich V de Kleef
* Agnes († 1228), abadesa en Rijnsburg
Florencio III de Holanda

175px|dereita
**Florencio III de Holanda**, nado en 1141 e finado en Antioquía o 1 de agosto de 1190, foi conde de Holanda desde 1157 ata 1190.

## Traxectoria 
Florencio era fillo de Dirk VI de Holanda e Sofía de Luxemburgo, condesa de Bentheim. Casou o 28 de setembro de 1162 con Ada de Huntingdon, filla de Henrique de Escocia e irmá do rei Guillerme I de Escocia. Como vasalo do emperador Frederico I acompañouno en dúas expedicións a Italia, en 1158 e en 1176-1178. En agradecemento o emperador integrouno na nobreza imperial e deulle os dereitos de peaxe sobre Geervliet, que os condes de Holanda xa viñan realizando, ilegalmente, desde o século XI.

O conde Filipe de Flandres ambicionaba Zelandia e a guerra estoupou entre Flandres e Holanda, os flamengos capturaron a Florencio en Bruxas e aceptou a preminencia flamenga en Zelandia en troques da súa liberación en 11167. Durante o seu reinado tamén tivo que facer fronte a unha revolta dos frisóns occidentais. En 1170 un asolagamento devastou o norte, axudando a formar o Zuiderzee.

En 1189 Florencio acompañou a Frederick Barbaroxa na Terceira Cruzada. Morreu en 1190 en Antioquía por unha peste e alí foi soterrado.

## Notas
Alfredo Kraus

**Alfredo Kraus**, nado nas Palmas de Gran Canaria o 24 de novembro de 1927 e finado en Madrid o 10 de setembro de 1999, foi un recoñecido tenor e mestre de canto, canario.

## Traxectoria 
De nai española e pai austríaco, está considerado un dos grandes tenores líricos lixeiros da segunda metade do século XX. A súa interpretación máis coñecida foi a do personaxe Werther da ópera homónima de Jules Massenet.

En 1991, recibiu o Premio Príncipe de Asturias das Artes, colectivamente, con Victoria de los Ángeles, Pilar Lorengar, Teresa Berganza, Montserrat Caballé, José Carreras e Plácido Domingo.

## Notas 
## Véxase tamén
Akiba Rubinstein

**Akiba Kiwelowicz Rubinstein**, máis coñecido como **Akiba Rubinstein**, nado o 12 de decembro de 1882 en Stawiski (Polonia) e finado o 15 de marzo de 1961 en Anveres (Bélxica), foi un xogador de xadrez de principios do século XX. A pesar de que non chegou a ser campión do mundo, as súas partidas estúdanse aínda hoxe en día e teñen unha grande influencia no xadrez actual.

## Traxectoria 
De pais xudeus, pronto decidiu dedicarse por completo ao xadrez; crese que foi en 1903, logo de alcanzar o quinto posto nun torneo en Kíiv. O xogo de Rubinstein floreceu especialmente entre 1907 e 1912. Comezando cunha vitoria en Carlsbad en 1907 e un primeiro posto compartido en San Petersburgo o mesmo ano, en 1912 alcanzou un refacho récord de vitorias, alcanzando a vitoria en cinco grandes torneos consecutivos: Donostia, Piešťany, Wrocław (campionato xermano), Varsovia e Vilna.

Na época de Rubinstein non existía un ciclo polo título de campión do mundo nin nada semellante, senón que un xogador tiña que xuntar certa cantidade de diñeiro e patrocinadores para conseguir disputar un match pola coroa. Rubinstein nunca tivo a posibilidade de enfrontarse ao entón campión Emanuel Lasker, xa que nunca puido xuntar este diñeiro. Ademais as súas posibilidades diminuíron tras un pobre resultado en San Petersburgo en 1914, e finalmente polo estalido da primeira guerra mundial e a aparición do novo talento, José Raúl Capablanca.

Tras a guerra, Rubinstein continuou sendo un gran xogador, aínda que os seus resultados non volveron ser os mesmos que no período 1907-1912. Aínda así, venceu un importante torneo en Viena en 1922, por diante do futuro campión mundial Alexander Alekhine, e foi o líder da selección polaca que venceu nas Olimpíadas de xadrez de Hamburgo en 1930. Nesta competición conseguiu a gran marca de 13 vitorias e 4 táboas. Un ano máis tarde, gañou a medalla de prata olímpica.

Tras 1932 retirouse do xogo activo, principalmente por problemas de esquizofrenia (parece ser que sufría de antropofobia). Aínda que viviu case 30 anos máis, non deixou tras de si ningún legado en forma de libro, como fixeron outros grandes xogadores de xadrez. Existen moitos esquemas, plans e aperturas que proveñen directamente das súas partidas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Xisulfo I de Friúl

**Xisulfo de friúl**, finado cara ao ano 581, foi un nobre longobardo, duque de Friúl.

## Traxectoria 
Era sobriño de Alboíno, o primeiro rei longobardo de Italia (era fillo do seu irmán Grasulfo). Antes de obter o título e de se establecer en Cividale do Friúl fora *marpahis* (escudeiro) do tío.

Logo da entrada dos longobardos en Italia, Alboíno instituíu en Cividale (daquela chamada *Forum Iulii*) o primeiro dos ducados nos que se había organizar o reino longobardo e confioullo ao seu sobriño. Nacía así o Ducado de Friúl. Segundo Paulo Diácono Xisulfo rexeitaría o cargo se Alboíno non lle consentise escoller as faras coas que se asentaría permanentemente na rexión.

## Foi Xisulfo o primeiro duque? 
Existe unha controversia sobre quen foi realmente o primeiro duque de Friúl: Segundo Paulo Diácono este foi Xisulfo, pero hai que di que realmente o primeiro foi Grasulfo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cruz de Xisulfo

### Bibliografía 
* Paulo Diácono, *Historia Langobardorum* (*Historia dos Longobardos*, Lorenzo Valla/Mondadori, Milán 1992).
Conan IV da Bretaña

**Conan IV da Bretaña** (en  ou *Konan Breizh*), nado en 1138 e finado o 20 de febreiro de 1171, foi duque da Bretaña (1156 - 1166) e conde de Richmond (1146-1171).

## Traxectoria 
Conan era fillo de Alan da Bretaña e Berta da Bretaña, filla de Conan III da Bretaña, quen designou a Conan IV como o seu herdeiro baixo a rexencia de Eudon de Porhoet, segundo marido de Berta, desherdando por ilexitimidade ao seu fillo Hoel que tras a súa derrota por Eudon ten que se conformar co título de conde de Nantes.

Ao chegar Conan á maioría de idade Eudon négase a deixarlle o poder, Conan colle as armas e aliado de Hoel enfróntase a Eudon, porén tras ser derrotados en 1154 Conan refuxiase en Inglaterra co apoio de Henrique II de Inglaterra quen lle confirma o título e posesións de conde de Richmond, herdado do seu pai. Ademais grazas á axuda militar inglesa volve a Bretaña para se facer co poder, porén a súa condición de vasalo do rei inglés provoca unha revolta dos señores bretóns dirixida por Eudon pero Conan vence e Eudon ten que se refuxiar fóra da Bretaña. Conan IV queda proclamado duque en 1156, aínda así nese ano os nanteses matan a Hoel e proclaman conde a 
Godofredo Plantagenêt, irmán máis novo de Henrique II.

En 1160, coa benzón do rei de Inglaterra, Conan casou con Margarida Huntingdon, filla de Henrique de Escocia. Costanza naceu pouco tempo despois.

Unha nova revolta dirixida por Eudon de Porhoet deulle a Henrique II o pretexto para intervir na Bretaña co seu exército, obrigou a abdicar a Conan en favor dun dos seus fillos, Godofredo en 1166.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Etienne Gasche, *Petite histoire des Rois et Ducs de Bretagne*, éditions Yoran Embanner, 2006
Lingua konkani

O **konkani** (devanágari: कोंकणी koṃkaṇī; kanará: ಕೊಂಕಣಿ; malayalam: കൊംകണീ) é unha lingua indo-ariana falada na India. Comezou por ser un vernáculo do sánscrito, con corrupción inevitábel dalgunhas palabras. Estivo relativamente fóra do alcance de influencias doutras linguas, con excepción dun pouco do portugués (nos últimos tres ou catro séculos) e algún canará (durante o período Kadamba dos séculos XII ao XIV). Por esta razón, está moito máis próxima do sánscrito do que a lingua marathi (a cal foi transformada partir do antigo prácrito con influencia significativa do persa).

A lingua konkani fálase en toda a rexión de Konkan: Goa, costa sur de Maharashtra, costa de Karnataka e Kerala. Cada rexión ten un dialecto único e un estilo propio de pronuncia. Teorízase que a lingua espallárona nestas áreas os habitantes de Goa que fuxiran da Inquisición portuguesa durante a administración portuguesa. Escríbese co tradicional devanágari e co alfabeto romano, como resultado da permanencia portuguesa na rexión. A escrita kanará úsase en Mangalore, e noutras rexións de Karnataka.

O konkani estivo en perigo de desaparecer, pois a progresiva modernización occidental do subcontinente indio (incluíndo a forte influencia portuguesa en Goa desde o século XVI) resultou na maior utilización do inglés entre os católicos, en canto que diferenzas locais levaron á adaptación do marathi polos hindús da costa do Maharashtra. Esta práctica mudou en 1985 por un movemento konkani en Goa apoiada por grupos de ambas as dúas relixións. O konkani fálase agora por toda a Goa, e é a lingua oficial do estado. Desde entón, recibiu o estatuto de lingua oficial na Constitución da India.

O primeiro libro coñecido en konkani escribiuno en 1651 Frei Thomas Steven, co título de *Doctrina Christi* ("As doutrinas de Cristo"). Presúmese que os portugueses destruíron todos os textos konkani anteriores ao século XVI.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en konkani
### Ligazóns externas 
* Páxina do Ethnologue acerca do konkani 
* Learn Konkani online 
* The Origins of the Konkani Language
* Vauraddeancho Ixtt - The Konkani Weekly
* The Kanara Saraswat Association - A vital social link for uniting the scattered units of the Konkani speaking Chitrapur Saraswat Community 
* About the roots of the Konkani speaking Saraswat Brahmin community
Malcolm IV de Escocia

**Malcolm IV** (gaélico escocés medieval: *Máel Coluim mac Eanric*; gaélico escocés moderno: *Maol Chaluim mac Eanraig*), nado o 23 de abril ou 24 de maio de 1141 e finado o 9 de decembro de 1165, foi rei de Escocia de 1153 ao 9 de decembro de 1165.

## Traxectoria 
Malcolm era o fillo máis vello de Henrique de Escocia e de Ada de Warenne. Logo da morte prematura de seu pai o 12 de xuño de 1152 converteuse no herdeiro ao trono escocés sucedendo ao seu avó, David I de Escocia o 24 de maio de 1153.

En 1157 perdeu o condado de Northumbria que pasou a Henrique II de Inglaterra, este en compensación deulle o de Huntingdon que xa pertencera ao seu pai. Acompañou a Henrique nunha campaña contra o conde de Tolosa en 1159. En Escocia o seu curto reinado caracterizouse polas loitas contra os rebeldes do oeste, en 1160 de Fergus de Galloway e en 1164 Somerled nas Hébridas.

Malcolm quen sempre tivo mala saúde morreu aos 24 anos no castelo de Jedburg e foi soterrado na abadía de Dunfermline.
Dirk Bouts

[miniatura|*O camiño do Paraíso ou A ascension dos elixidos*, [Palais des Beaux-Arts de Lille.]]
**Dirk Bouts**, ou **Dieric Bouts**, coñecido tamén como **Dirk Bouts o vello**, nado en Haarlem ca. 1415 e finado en Lovaina o 6 de maio de 1475, foi un pintor holandés activo na época dos primitivos flamengos, entre os que se inclúe.

## Traxectoria 
Sábese pouco da vida deste artista. A nota biográfica que lle consagrou Carel van Mander (1604), a pesar da devoción do autor, está chea de lagoas. Consonte Van Mander tería nacido en Haarlem. Ignórase quen foi o seu mestre. As súas primeiras obras testemuñan a influencia de Van der Weyden, e tamén de Petrus Christus.
miniatura|esquerda|*A Última Cea*, panel do *retablo do Santo Sacramento*
Ao final da década de 1450, casa cunha certa Katharina van der Brugghen, membro da burguesía de Lovaina, entón en plena expansión económica e artística. Terán catro fillos. Os dous homes, Dirk o Mozo e Albrecht Bouts foron tamén pintores.

### Selección 
* *Retablo da Virxe* (1445/1450), Museo do Prado, Madrid.
* *Retablo do Santo Sacramento* (1468), Colexiata de Saint-Pierre de Lovaina, tríptico que se conserva no seu lugar orixinario.
* *Último Xuízo* (1469 ?), só dúas follas do tríptico orixinario, Palais des Beaux-Arts de Lille.
* *Cea en casa de Simón o fariseo* (ca. 1445-1450), Gemäldegallerie Neue Meister, Berlín.
* *Virxe co Neno* (ca. 1455), Metropolitan Museum of Art, Nova York.
* *Xustiza do emperador Otón* (ca. 1471 - 1475), Museos Reais de Belas Artes de Bálxica, Bruxelas; paradigma de cadros que adoitaban exhibirse nas casas dos concellos das cidades dos Países Baixos.
* *Santo Enterro*, National Gallery, Londres.
* *Lamentación*, Museo do Louvre, París.
* *Retablo da Paixón* (1455), tríptico na Capela Real da Catedral de Granada.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén
Guillerme I de Escocia

**Guillerme I** (gaélico escocés medieval: *Uilliam mac Eanric*; gaélico escocés moderno: *Uilleam mac Eanraig*), nado en 1142 ou 1143 e finado o 4 de decembro de 1214, foi rei de Escocia (1165-1214) logo da morte do seu irmán Malcolm IV o 9 de decembro de 1165.

## Traxectoria 
Era fillo de Henrique de Escocia e Ada de Warenne, foi brevemente conde de Northumbria (1153-1157). Tralo seu acceso ao trono participou na revolta de tres dos fillos de Henrique II de Inglaterra contra seu pai pero as forzas fieis a Henrique capturárono en Alnwick o ano 1174, enviado como prisioneiro a Falaise (Normandía) tivo que recoñecerlle vasalaxe ao rei inglés ao asinar o tratado de Falaise, polo que recoñecía a dependencia de Escocia e cedíalle a Inglaterra Edimburgo, Roxburg e Berwick. Tras a sinatura do tratado puido volver a Escocia pero xa sen o título de conde de Huntingdon. Así e todo en 1189 o rei inglés Ricardo I, necesitado de fondos para participar na Terceira Cruzada, declarou nulo o tratado de Falaise liberando a Guillerme de calquera vincallo feudal en troques de 10.000 marcos de prata.

### Descendencia 
Casou o 5 de setembro de 1186 en Inglaterra con Ermengarda de Beaumont, filla de Richard I de Beaumont, con ela tivo catro fillos:

# Margarida (1193–1259), casou con Hubert de Burgh, conde de Kent.
# Isabela (1195–1253), casou con Roger Bigod, conde de Norfolk.
# Alexandre II de Escocia (1198–1249).
# Marjorie (1200–44), casou con Gilbert Marshal, conde de Pembroke.
Río Yukon

O **río Yukon** (en inglés: *Yukon River*) é un importante río do noroeste de América do Norte. Ten un curso de 3185&nbsp;km e forma unha gran conca de 854&nbsp;000&nbsp;km². Discorre polos Estados Unidos e o Canadá. As súas augas desembocan no Mar de Bering, formando un delta en forma de abano case semicircular, cun brazo de maior tamaño e uns cantos moito menores. A anchura da súa canle é bastante variable, entre un quilómetro e máis de tres durante os últimos 1000&nbsp;km do seu curso. Antes de abrirse para formar un delta na Baía de Norton, a súa anchura é de case dous quilómetros e medio.

A metade do curso do río transcorre en Alasca e a outra parte por Yukon, o Territorio canadense ao que lle dá nome. É o río máis longo de Alasca e Yukon, e foi un dos principais medios de transporte durante a febre do ouro de Klondike (Yukon), entre 1898 e 1899.

*Yukon* significa *gran río* en gwich'in. O río chámase *Kwiguk*, ou *gran corrente* en iupik.

## Historia 
O río Yukon tivo gran relevancia histórica durante as glaciacións do Plistoceno xa que o seu val formou un corredor libre de xeos entre as montañas Rochosas e o glaciar do Nordés do Canadá co cal serviu de ruta de entrada da poboación asiática no continente americano. Esa poboación atravesou en distintas ondas o estreito de Bering, que formaba un istmo ao descender o nivel do mar uns 100 m (a profundidade do estreito de Bering é menor desta cifra) pola acumulación de xeo nos grandes glaciares do Canadá e de Europa do Norte e Central.

### O clima durante o Plistoceno 
A aparición deste corredor libre de xeos en Alasca Central e no Canadá, ao leste das Rochosas, ten unha sinxela explicación polo efecto Foehn, xa que os ventos do oeste, que nestas latitudes son constantes durante todo o ano, veñen moi cargados de humidade desde o océano Pacífico, pero ven forzados a ascender pola proximidade das Montañas Rochosas a devandito océano. Este ascenso dá orixe a copiosas e continuas precipitacións ao oeste destas montañas, pasando á vertente oriental practicamente secos, ademais de que ao descender quéntanse sen intercambio de calor a unha temperatura que impide a acumulación dos xeos en forma de glaciares. Este corredor tiña unha fauna abundante e variada, que serviu para facilitar a penetración dos primeiros poboadores americanos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do *Canadian Council for Geographic Education* cunha serie de artigos da historia do río Yukon .
* A ponte sobre o río Yukon en Dawson City .
David de Huntingdon

**David de Huntingdon**, nado en 1144 e finado o 17 de xuño de 1219, foi un nobre inglés, conde de Huntingdon dende 1185.
## Traxectoria
Era fillo de Henrique de Escocia e Ada de Warenne, neto de David I de Escocia e irmán de Malcolm IV de Escocia e Guillerme I de Escocia.

Casou o 26 de agosto de 1190 con Maude de Chester, filla de Hugues de Kevelioc, conde de Chester. A parella tivo sete fillos:

* Xoán de Escocia (1200 &ndash; 1237), conde de Huntingdon e de Chester
* Marguarida de Huntingdon, casou con Alan de Galloway
* Isobel, casou con Robert V Bruce († 1245)
* Ada, casou con Henry Hastings.
* Robert, morto moi novo
* Henry, morto moi novo
* Matilda
Módulo (arquitectura)

O **módulo**, na arquitectura clásica, designa unha medida común e convencional das ordes arquitectónicas que permite establece-la proporción entre os distintos elelemtos dunha obra ou dun edifico, como o diámetro inferior do fuste dunha columna.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Orde arquitectónica
* Vitruvio
Wade Matthews

**Wade Matthews**, nado en La Chapelle St.Mesmin en 1955, é un músico e escritor estadounidense de orixe francesa. Toca principalmente o clarinete baixo, a frauta e instrumentos electrónicos.

## Traxectoria
Formouse en Boston e Nova York, doutorandose en Artes Musicais, e desde 1989 reside en Madrid, onde fundou o colectivo de improvisación Musicalibre e o grupo Zyklus.

Coordinou varios números das revistas *Revista de Occidente* e *Doce Notas*, e redactou once tomos da *Historia de la Música* de Deutsche Grammophon.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*www.wadematthews.info
Módulo

**Módulo** pódese referir a :

* de xeito xeral a noción de módulo : O módulo en técnica consiste en escoller un elemento primeiro, necesariamente un elemento superior, con arranxo ao cal todas as demais partes serán determinadas a partir de coeficientes destinados a este módulo.

## Arquitectura 
* Módulo, medida convencional utilizada nas ordes arquitectónicas.

## Informática 
* Módulo como parte dun programa de ordenador.

## Matemáticas 
* Módulo dun vector.
* Módulo como estrutura alxébrica.
* Ao valor absoluto dun número complexo tamén se lle denomina **módulo** (en semellanza ao concepto do vector). 
* É o concepto básico da aritmética modular.

## Outros 
* Módulo dunha engrenaxe é a relación que existe entre o diámetro dunha engrenaxe e o seu número de dentes.
Carl Schlechter

**Carl Schlechter**, nado o 2 de marzo de 1874 en Viena, Imperio Austrohúngaro e finado o 27 de decembro de 1918 en Budapest, Hungría , foi un dos principais mestres de xadrez de comezos do século XX.

## Traxectoria 
A partir de 1893 xogou en máis de cincuenta torneos internacionais, nos que chegou a gañar catro veces: Múnic en 1900 (compartido), Ostende en 1906, Viena en 1908 (compartido) e Hamburgo en 1910.

En 1910 enfrontouse nun match contra o entón campión Emanuel Lasker polo Campionato do Mundo (en Viena e Berlín). Necesitaba só un empate na décima e última partida para gañar o campionato, pero tras estar preto de lograr o triunfo, posteriormente tamén deixou escapar as súas posibilidades de táboas, e finalmente tivo que renderse na xogada número 71 dunha partida que se prolongou durante 3 días. Con iso o éxito escapóuselle das mans: o match terminou empatado 5-5 (+1 -1 =8), e Lasker retivo o título.

Tamén xogou con Siegbert Tarrasch en 1911 (táboas) e Akiba Rubinstein en 1918 (derrota).

Morreu en Budapest de pneumonía e desnutrición.

Schlechter foi o típico exemplo do xogador cabaleiroso, que con cortesía ofrecía táboas a opoñentes inseguros. Se o seu rival chegaba tarde á partida, Schlechter distraidamente atrasaba o seu reloxo a fin de non incomodalo. Adestrou a moitos dos seus rivais, incluíndo Oldrich Duras.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Encontros polo campionato do mundo de xadrez

### Ligazóns externas 
* 
* 16 combinacións gañadoras nas súas partidas
Estado de Chiapas

**Chiapas** é un dos 31 estados, que xunto coa Cidade de México, conforman os Estados Unidos Mexicanos. Atópase no sueste de México, sendo o 19º estado de México, tras plebiscito popular, o 14 de setembro de 1824. É coñecido polos seus atractivos turísticos, coa natureza e ruínas das civilizacións precolombianas, entre cidades coloniais e co contacto directo coas diferentes etnias que cohabitan no estado. Exemplos de lugares turísticos son a zona arqueolóxica de Palenque e as fervenzas de Agua Azul.

Limita polo leste con Guatemala, polo oeste con Oaxaca, polo norte con Tabasco, polo sur co océano Pacífico e polo noroeste con Veracruz. Ten 122 concellos.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Goberno do Estado de Chiapas. *Agenda Estadística de Chiapas*.
* Gordillo y Ortiz, Octavio. (1977). *Diccionario Biográfico de Chiapas*. Costa Amic. Tuxtla Gutiérrez, México.
* Juarros, Domingo. (1981). *Compendio de la Historia del Reino de Guatemala 1500-1800*. Editorial Piedra Santa. Guatemala.
* Orozco Zuarth, Marco A. (1994). *Síntesis de Chiapas*. Ediciones y Sistemas Especiales. Tuxtla Gutiérrez, México.
* Robledo Santiago, Edgar. (1990). *Valores Humanos de Chiapas*. Tuxtla Gutiérrez, México.
* Thompson, Roberto G. e Poo, María de Lourdes. (1985). *Cronología histórica de Chiapas, (...1516-1940)*. CIES. San Cristóbal de Las Casas, México.
* Ángel Ramiro Montes de Oca. Peccata minuta (3a. e 4a. de forros) -Colección Premio- Editorial Icimavall. Perú, Madrid, Miami, México.

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Estado de Colima

**Colima** é un dos 31 estados que xunto coa Cidade de México, forma México. A capital do estado recibe o mesmo nome, Colima.

É dos estados máis pequenos por extensión, con 5.625&nbsp;km². No 2015 tiña unha poboación de 711 235 habitantes.

Limita polo norte co estado de Xalisco, polo sur co estado de Michoacán e polo oeste co océano Pacífico. Divídese en dez concellos: Armería, Colima, Comala, Coquimatlán, Cuauhtémoc, Ixtlahuacán, Manzanillo, Minatitlán, Tecomán e Villa de Álvarez.
Guanajuato

**Guanajuato** é unha cidade mexicana, capital do estado de Guanajuato.

A súa orixe é precolombiana. Os aztecas chamábana "Paxtitlan", que significa "palleiro", mais o nome de agora provén da lingua purépecha, de "Quanaxhuato", que quere dicir "lugar cheo de ras".

As minas de ouro e prata foron a principal riqueza da cidade e da rexión. Na guerra de independencia, Miguel Hidalgo liderou unha importante batalla aquí. Hai en Guanajuato unha importante actividade universitaria. A cidade histórica é Patrimonio da Humanidade, xunto ás minas adxacentes.

Guanajuato, aínda que é a capital do estado, é apenas a quinta maior cidade, detrás de Léon, Irapuato, Celaya e Salamanca. A poboación do censo de 2005 foi de 171.709 persoas. Ten unha extensión de 78&nbsp;km ².

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Páxina do Concello
Quintana Roo

**Quintana Roo** (oficialmente en ) é un dos 31 estados do México. Divídese en 11 concellos e a súa capital é a cidade de Chetumal. Quintana Roo atópase na parte leste da península do Iucatán e limita cos estados de Campeche polo oeste e do Iucatán polo noroeste, así como cos distritos de Orange Walk e Corozal de Belize polo sur. Como o estado máis oriental de México, Quintana Roo ten costa polo leste no mar Caribe e polo norte co golfo de México. No pasado, o estado abranguía 44.705 km² e compartía unha pequena fronteira con Guatemala no suroeste do estado. Porén, en 2013, a Suprema Corte de Xustiza da Nación de México resolveu o conflito limítrofe entre Quintana Roo, Campeche e o Iucatán derivada da creación do concello de Calakmul por Campeche en 1997, poñéndose do lado de Campeche e beneficiando así ó Iucatán.

Quintana Roo é o estado da cidade de Cancún, as illas de Cozumel e Illa Mujeres, e as vilas de Bacalar, Playa del Carmen e Akumal, así como as ruínas maias de Chacchoben, Cobá, Kohunlich, Muyil, Tulum, Xel-Há e Xcaret. A reserva da biosfera de Sian Ka'an tamén se atopa neste estado.
miniatura|Quintana Roo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Vidal Payo Fernández

**Vidal Payo Fernández**, nado en Alemparte (Lalín) en 1915 e finado en Lalín o 5 de maio de 2008, foi un canteiro e escultor galego.

## Traxectoria 
Orfo de nai, comezou a traballar o granito á idade de 13 anos nos montes de Alemparte e Pedroso e aos 18 anos xa posuía o seu propio grupo de canteiros. Instalouse como canteiro en Lalín.

A súa obra caracterízase pola forza expresiva con influencia do románico galego. En palabras de Antón Castro: "Ten un tradicional traballo primitivista e radicalmente galego, en canto ao proceso estético, de Vidal Payo, enérxico na concepción de formas que evocan a sabedoría expresionista dos mellores canteiros, aqueles que souberon dotar de sensibilidade e gusto aos seus proxectos, tal como nos deixa ver nesas mulleres laxeirianas de granito".

## Obras 
Ten obra espallada por Galiza, Madrid, Canarias, Andalucía, Cataluña, Asturias, Italia, Francia, Alemaña, Venezuela ou a Arxentina. A súa obra pódese dividir en sete grandes grupos: cruceiros, figuras relixiosas, figuras profanas e nus, fontes, escudos, construcións e figuras móbiles.

* Cruceiros: Rodeiro (1951), Madrid (1968), Ourense (1960), Vilanova de Arousa (1983), Burela (1988), Alto do Faro (1994), Complexo 2000 (Lalín, 1994).
* Figuras relixiosas: Sagrado Corazón (Lalín, 1956); (Oviedo, 1957); Peregrina (Cambados, 1957); Virxe do Carme (Moneixas-Lalín, 1982); Peregrina e Apóstolo (Lugo, 1983); San Antón (A Coruña, 1985); Divina Pastora (Lalín, 1992).
* Figuras profanas e nus: Afiador (Alemaña, 1959); Leiteira (A Coruña, 1972); Carallás (Arxentina, 1978); O cura das abellas (Chantada, 1984); Ferreiro (Fundación "A Solaina", Piloño-Vila de Cruces, 1984); Nu colección Requeixo (1985), Nus gregos (Vigo, 1985); Maternidades (Ourense, 1963 e 1973. A Coruña, 1981. Lalín, 1986).
* Fontes: Ferrol (1962 e 1986), Santiago de Compostela (1964), Vigo (1965), Lalín (1970), A Coruña (1978).
* Escudos: Santiago de Compostela (1969), Rodeiro (1982), Lugo (1987), Pontevedra (1987), Lalín (1998).
* Construcións: Ampliación da Igrexa de Lalín: naves laterais, campanario, sancristía...

## Premios e distincións 
* 22 diplomas de Honra.
* Primeira medalla no certame Ano Santo Compostelán (1971).
* Medalla na Feira da Casa de Campo de Madrid e na Exposición de Artesanía de Santiago de Compostela (1972).
* No Palacio de Cristal de Madrid outórgaselle a categoría de "Artesán Distinguido" (1972).
* Felicitación de Honra en Palma (1975).
## Vida persoal 
Casou con Carme Cangado e tivo cinco fillos.
Netvibes

**Netvibes** é un servizo web que actúa a modo de escritorio virtual personalizado, similar á *"Páxina Principal Personalizada"* do Google ou MSN Live.

## Características
Visualmente está organizada en lapelas ou pestanas (*tabs*), onde cada unha, polo xeral, é en si un agregador de diversos módulos e *widgets* desprazables previamente definidos polo usuario. Estes módulos, á súa vez, actúan como pequenas fiestras cuxo contido é xerado por outro servizo web ou por miniaplicacións.

Algúns exemplos dos servizos que pode conter son multibuscadores para varios servidores (Google, Yahoo!...), webmails tipo Gmail, fotos e vídeos do Youtube, Google Video ou Flickr e moitos servizos máis, dos cales algúns son verdadeiros trebellos (*gadgets*), como un acuario con peixes virtuais ou minixogos como o sudoku.

Hai módulos que permiten despregar o contido xerado por outras páxinas que funcionan como fontes (Feed) de RSS/Atom; por exemplo, os diarios e os blogs.

Tamén existen lapelas que non son agregadores e que permiten acceder a un servizo completo doutra páxina, como Joomla.

Desde o punto de vista comercial, están os chamados Universos, que son páxinas creadas principalmente por empresas ou grupos musicais e nos que se mostran diversos feeds, imaxes e outros materiais relacionados co creador. No momento de escribir isto, esta característica non está dispoñible para os usuarios independentes, aínda que posiblemente se empece a distribuír mediante invitacións.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Netvibes
Siegbert Tarrasch

**Siegbert Tarrasch**, nado en Wrocław en 1862 e finado en Múnic en 1934, foi un dos mellores xogadores de xadrez de finais do século XIX.

## Traxectoria 
A súa principal contribución ao xadrez foi asimilar os ensinos de Steinitz e levalos a un maior grao de refinamento, co que o xogo experimentou unha importante evolución. Durante a súa carreira como xogador coincidiu no tempo con Emanuel Lasker, ao que non puido derrotar na loita polo título mundial.

Actualmente hai varias aperturas que levan o seu nome, como a variante Tarrasch da defensa francesa ou a defensa Tarrasch do gambito de dama.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Encontros polo campionato do mundo de xadrez
* Regra de Tarrasch

### Ligazóns externas 
*
Tradicionalismo

O **tradicionalismo**, na historia da filosofía, é a tendencia a sobrevalorar a tradición en canto ao conxunto de normas e costumes herdados do pasado. Trátase dunha postura conservadora fronte aos cambios, xa sexan de pequena ou gran magnitude. Cando un cambio é de gran magnitude denomínaselle revolución. Polo que os tradicionalistas son considerados contrarrevolucionarios ou reaccionarios. O **tradicionalismo** baséase en que a verdade é unha revelación divina. O erro, como se entende hoxe día, non é aprendizaxe, senón un castigo, polo tanto, a verdade non é asunto da razón, senón da autoridade, transmitada pola tradición.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Conservadorismo
Dereita política

A **dereita política** é un concepto que se refire ao segmento do espectro político asociado a posicións conservadoras, relixiosas ou ben simplemente opostas á esquerda política. Engloba xa que logo a correntes ideolóxicas moi diversas cuxa separación pode ser tallante, dependendo de que consideren prioritaria a defensa da liberdade individual (liberalismo), a defensa da patria (nacionalismo, patriotismo) ou de que ante todo busquen o mantemento da orde social establecido (tradicionalismo, conservadorismo). En oposición á esquerda política, o sector máis liberal salienta o libre mercado por encima do intervencionismo das administracións públicas e busca potenciar valores e dereitos individuais, fronte a posicións colectivistas ou estadistas, mentres que o sector máis conservador é partidario do encadramento colectivo en estruturas rixidamente xerarquizadas e disciplinadas.

A dereita máis moderada adóitase cualificar como centro-dereita, mentres que a dereita máis extremista cualifícase como ultradereita ou extrema dereita.
Fontanosas

**Fontanosas** é unha pequena vila de Cidade Real en Castela-A Mancha. En 1849 a aldea foi dividida en dúas partes, unha pertencente ao termo municipal de Almodóvar, e a outra ao de Abenójar.

É coñecida polas súas innumerables correntes de auga (Fresnedillas, Quejigares, ...), que moveron muíños ata fai ben pouco, e polos seus afloramentos de granito que era traballado primorosamente polos canteiros locais. Respecto da súa contorna natural, hai que mencionar a Praza dos Mouros, Cova do Peñon, ...

Esta aldea ten 121 habitantes, e celebra festas en honra da súa patroa a Virxe do Bo Suceso (10 de agosto), e da Natividade da Virxe (8 de setembro).
Xisulfo II de Friúl

**Xisulfo II** (... – circa 610) foi un duque longobardo, duque do Friúl desde o 590 ata o 610 aproximadamente.
## Traxectoria
Inicialmente oposto ao rei Axilulfo, no 603 reconciliouse co soberano. Intervén nas cuestións relativas ao patriarcado de Aquileia, instituído daquela polo Cisma tricapitolino. No 607 o patriarcado foi dividido entre dous patriarcas: un, adherido ao cisma, ligado aos longobardos e o outro, que vivía en Grado, próximo aos bizantinos e fiel a Roma. Xisulfo sostén a elección a patriarca do tricapitolino Xoán en oposición ao católico Candidiano.

Aos poucos anos, probabelmente no 610, Xisulfo debeu afronta unha invasión dos ávaros. Malia o grande valor amosado en batalla, segundo Paulo Diácono, o encontro volveuse a favor dos invasores, numericamente superiores.

A capital do ducado, Cividale, con todo, resistiu, pero caeu pouco despois a causa da traizón da muller de Xisulfo, Romilda. Desta tivera oito fillos: catro homes (Caccón e Tasón, Radoaldo e Grimoaldo) e catro mulleres (Appa, Gaila e outras dúas das que Paulo Diácono non lle sabía os nomes).

## Fontes 
* Paulo Diácono, *Historia Langobardorum* (*Historia dos Longobardos*, Lorenzo Valla/Mondadori, Milán 1992).