Luciana Stegagno Picchio

**Luciana Stegagno Picchio**, nada en Alessandria, Piemonte, o 26 de abril de 1920 e finada en Roma o 28 de agosto de 2008, foi unha filóloga, historiadora cultural e crítica literaria italiana, especializada en literatura medieval galego-portuguesa, historia do teatro portugués, estudos sobre Pessoa e literatura brasileira do século XX.

Faleceu aos 88 anos e foi autora de máis de 500 publicacións dedicadas ás literaturas e culturas en lingua portuguesa, o que lle valeu o título de erudita luso-brasileira máis importante de Europa.

## Traxectoria 
Despois do ensino secundario en Alessandria, Luciana Picchio estudou filoloxía clásica e arqueoloxía na Universidade de Turín e na Universidade La Sapienza de Roma, onde se graduou en 1942 cunha tese sobre arqueoloxía clásica. En 1944 casou co doutor Giannantonio Stegagno. O seu contacto coa comunidade intelectual portuguesa en Roma, á que deu clases de italiano, levouna a estudar portugués (1943), e despois comezou a publicar artigos sobre literatura española e portuguesa e traducións (1951-56). En 1956 converteuse en axudante universitaria, ensinando portugués de 1959 a 1968 na Universidade de Pisa e desde 1969 na Universidade de Roma. A súa casa na Via Civitavecchia converteuse axiña no punto de referencia para intelectuais e artistas de todo o mundo: entre os seus amigos máis coñecidos lembramos a Roman Jakobson, Murilo Mendes, José Saramago e Jorge Amado. 

Durante os seus anos de ensino en Pisa, tivo entre os seus alumnos a Antonio Tabucchi, con quen sempre mantivo un vínculo de profunda estima e amizade, e foi grazas ás súas ensinanzas que este último coñeceu a obra de Fernando Pessoa e comezou a súa aventura literaria e académica no ámbito portugués, como el mesmo lembra no artigo que lle dedica o día seguinte á súa morte en *La Repubblica Cultura* - o mesmo xornal co que Luciana Stegagno Picchio colaborara durante vinte anos. 

Fundou e dirixiu a revista *Quaderni Portoghesi* (entre 1977 e 1984) e foi codirectora da revista ''Letteratura d'America*. 

A súa bibliografía dende 1951 ata 1999 inclúe máis de cincocentos títulos entre volumes, ensaios e artigos. A mediados dos anos setenta (1974-1976) escribiu para *Paese Sera* na columna Libri; de 1977 a 1987 colaborou co xornal *La Stampa* para a páxina cultural Tuttolibri; mentres que co xornal *La Repubblica* tivo unha colaboración que durou case vinte anos, de 1988 a 2006, e os seus artigos constitúen unha refinada antoloxía de crítica da literatura lusófona. De novo con *La Repubblica*, en 2004 publicouse o volume *Poesia straniera Portoghese e Brasiliana*, que tamén contén textos de autores africanos de expresión portuguesa e constitúe unha obra única no campo das antoloxías de poesía portuguesa, ofrecendo unha suma e unha visión moi completa do panorama literario lusófono nos diferentes continentes. 

Entre os moitos ensaios de crítica literaria, destaca un precioso poemario, *A terra dei Lotofagi*, no que a crítica se converte en poeta e cunha técnica refinada e sabia dá voz ao seu propio eu lírico. 

En 2005, o seu último libro, unha edición na páxina oposta das Cuartetas de Fernando Pessoa, foi publicado por Passigli; en 2018, dez anos despois da súa morte, publicouse postumamente a edición italiana da súa obra José Custódio de Faria (Abate Faria), titulada *Della causa del sonno lucido o studio sulla natura dell'uomo'' (Lithos Publishing). 

En 2015, inaugurouse o Fondo Luciana Stegagno Picchio no Instituto Sant'Antonio dei Portoghesi de Roma, que consiste no legado de 14.000 volumes deixados pola erudita. 

## Obra 
* *Storia del teatro portoghese* (1969). Roma: Edizioni dell'Ateneo 1964 e Lisboa.
* *Profilo storico della letteratura drammatica portoghese* (1967)*.* Milano,:Vallardi.
* *Ricerche sul teatro portoghese* (1969). Roma: Edizioni dell'Ateneo.
* *Storia della letteratura brasiliana* (1972)*.* Sansoni Firenze; (1997). Einaudi, Torino.
** (RO) *Literatura braziliana* (1986). Bucarest .
** (PT) *História da literatura brasileira* (1997 e 2004). Rio de Janeiro.
** (CS) *Dějiny brazilské literatury* (2007). Praga.
* *A lição do texto. Filologia e literatura. 1. Idade média* (1979). Lisboa: Ediçoes 70.
* (FR) *La littérature brésilienne* (1981 e 1996). París.
** *Literatura brasileira. Das origens a 1945* (1988). San Paulo.
* (FR) *La méthode philologique. Ecrits sur la littérature portugaise. I. La poésie. II. La prose et le théâtre* (1982). París.
* *Profilo della letteratura brasiliana* (1992). Roma: Editori Riuniti.
* *La terra dei lotofagi. Poesie con note* (1993). Milano: Ed. All'insegna del pesce d'oro di Vanni Scheiwiller. (1000 copias numeradas)
* (PT) *Mare aperto. Viaggio dei portoghesi(FR).* (1999). Lisboa
* *José Saramago. Istantanee per un ritratto* (2000). Florencia: Passigli,.
* ''Prefazione al romanzo di Anna Luisa Pignatelli, L'Ultimo Feudo* (2022). Faenza: Mobydick.
* *Nel segno di Orfeo. Fernando Pessoa e l'avanguardia portoghese* (2004). Genova*:* Il Melangolo.
* *Breve storia della letteratura brasiliana* (2005). Genova.

### Edicións 
* *Antologia della poesia portoghese e brasiliana*, Roma, La Biblioteca di Repubblica, 2004 (supplemento al quotidiano)
* *Herausgabe von Werken von acqua Murilo Mendes*, Fernando Pessoa, Josè Saramago, Jorge Amado e Jorge de Sena.
* José Custódio de Faria (Abate Faria) *Della causa del sonno lucido o studio sulla natura dell'uomo,* Edición italiana de Luciana Stegagno Picchio e Giona Tuccini (2005). Roma: Ed. Lithos*.*

## Recoñecementos 
* O 3 de marzo de 1988, foille outorgada a categoría de Gran Oficial da Orde Militar de Santiago de Espadas, de Portugal.
* Membro correspondente da Academia Brasileira de Letras (2000)
* Honoris Causa da Universidade de Lisbona (1997/1998)
* Socia da Academia das Ciências de Lisboa
* Premio Roma-Brasilia Città della Pace (1998)
* O Concello de Lisboa decidiu, en abril de 2014, consagrar o nome da filóloga na toponimia da cidade a través da rúa Luciana Stegagno Picchio, que foi inaugurada en xaneiro de 2016 na urbanización do estadio do Benfica, na parroquia de São Domingos de Benfica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Biografía 
* *Luciana Stegagno Picchio, A Língua Outra*, *Uma Fotobiografia*, a cura di Alessandra Mauro, Instituto Camões, Lisboa 2001 
* *La lingua altra. Una autobiografia in forma di intervista*, Pomezia 2008, traduzione italiana di A Lìngua Outra
* *Estudos Portugues. Homenagem a Luciana Stegagno Picchio*, A.A.V V., Lisboa, Difel1991
* *Luciana Stegagno Picchio dal 1951 al 1993*, ed. di Guia Boni e Rita Desti, Napoli, 1994
* *Luciana Stegagno Picchio dal 1951 al 1999 a cura di G. Boni e R. Desti, Enchiridion, Bibliografie n. 7, Istituto Universitario Orientale, Napoli 1999*
* *E Vós, Tágides minhas,'' Miscellanea in onore di Luciana Stegagno Picchio, a cura di Maria José de Lancastre, Silvano Peloso e Ugo Serani, Baroni, Viareggio 1999