Guerras samnitas

[miniatura|300px|Soldados samnitas, representados nun [friso, decorando unha tumba de Paestum en Lucania, século IV&nbsp;a.&nbsp;C.]]
As **Guerras Samnitas** foron unha serie de conflitos armados da Antigüidade que enfrontaron principalmente ao pobo itálico dos samnitas, que dominaban os Apeninos ao sur do Lacio, contra a incipiente República Romana polo control da Italia central. No intervalo entre o 343 e o 290&nbsp;a.&nbsp;C. producíronse tres guerras entre ambos contendentes, que propiciaron o completo sometemento dos samnitas ao poderío romano.

## Primeira Guerra Samnita 
Durante anos, os pobos montañeses dos Apeninos loitaron por expandirse cara ás terras baixas de Campania e a costa tirrena, pero tanto etruscos como latinos impediran estes movementos. Os samnitas eran unha destas rudas tribos apeninas que se expandira cara á costa campana, onde tomaran contacto coa máis avanzada civilización grega, e que supoñía a súa saída natural ao mar para dominar así os mercados tirrenos. Pola súa parte, os brutios e os lucanos afostigaban ás colonias gregas da Magna Grecia, das que Tarento era a principal delas.

A Primeira Guerra Samnita tivo lugar entre o 343 e o 341&nbsp;a.&nbsp;C.; tras o sometemento dos auruncos por Roma, esta fixou como seguinte obxectivo a Campania, consolidando a fronteira oriental que, mediante o río Liris, poñía en contacto a República co Samnio. Pola súa parte, os samnitas comezaron a acosar os sidicinos da cidade de Calès, quen buscaron a axuda de Capua. Non obstante, Capua foi derrotada polos samnitas, e apelou entón a Roma mediante a fórmula da *deditio*: unha fórmula legal que supoñía a entrega da cidade en lugar dun simple pacto, e polo tanto un lazo legal máis forte que o recente *foedus* entre romanos e samnitas. Desta forma, Roma tivo a escusa idónea para atacar os seus antigos aliados, debido ao crecente interese que supoñían para a República expandir as súas redes comerciais fóra do Lacio e acaparar os centros comerciais para así paliar a súa excesiva dependencia da agricultura.

A *deditio* de Capua supuxo así o *casus belli* que levou aos samnitas e romanos á guerra. Os romanos, dirixidos por Marco Valerio Corvo, obtiveron algunhas vitorias en Campania e o propio Samnio; non obstante, a guerra foi impopular nalgúns sectores da sociedade romana. Incluso algunhas guarnicións romanas en Campania rebeláronse, motíns que foron reprimidos por Valerio Corvo con comprensión cara aos seus soldados.

A guerra finalizou só dous anos despois de iniciarse, cunha paz de compromiso na cal os samnitas recoñeceron a adhesión de Capua a Roma e os intereses romanos en Campania, e os romanos entregaron os territorios sidicinos ao ámbito samnita. Inmediatamente, os aliados latinos de Roma rebeláronse contra esta, posto que obrigara aos membros da Liga Latina a loitar contra os samnitas sen consultalos, e sentíronse oprimidos polo control que Roma exercía sobre eles, razón pola que estalou a Segunda Guerra Latina.

## Segunda Guerra Samnita 
A Segunda Guerra Samnita tivo lugar entre o 327 e o 304&nbsp;a.&nbsp;C., tras a Segunda Guerra Latina, na cal os samnitas apoiaron a Roma. Os samnitas interpretaron como *casus belli* tanto o apoio que Roma brindou á cidade de Nápoles, ameazada polos samnitas, como a fortificación de Fregelas (328&nbsp;a.&nbsp;C.), situada na marxe oposta do río Liris que até ese momento supuxera a fronteira entre ambos pobos.

Distínguense dúas fases no enfrontamento: unha primeira fase (327-321&nbsp;a.&nbsp;C.) na cal os romanos trataron de cercar o territorio samnita. Mais en 321&nbsp;a.&nbsp;C., os samnitas cercaron o exército romano nas Forcas Caudinas, permitindo a súa retirada en condicións humillantes, e supoñendo a fin da contenda até ese momento. En 316&nbsp;a.&nbsp;C. Roma reiniciou as hostilidades, pero foi de novo derrotada na batalla de Lautulae (315&nbsp;a.&nbsp;C.). A súa seguinte estratexia foi a construción da Vía Apia que a comunicaba con Capua, fundando colonias ao longo do seu percorrido para encerrar aos samnitas dentro do seu territorio.

En 310&nbsp;a.&nbsp;C., os romanos venceron aos etruscos (aliados samnitas desde o 311&nbsp;a.&nbsp;C.) na batalla do Lago Vadimón, na ribeira do Tíber. Tras un avance sobre a Puglia, os romanos tomaron Boviano, a capital samnita.

A fin da guerra en 304&nbsp;a.&nbsp;C. supuxo o sometemento da Campania por Roma, e a renuncia a toda expansión por parte da Liga samnita.

## Terceira Guerra Samnita 
A Terceira Guerra Samnita tivo lugar entre o 298 e o 290&nbsp;a.&nbsp;C. Os samnitas organizaron unha coalición antirromana cos etruscos, sabinos, lucanos, umbros e celtas do Norte de Italia. Roma obtivo vitorias por separado fronte a todos eles e reocupou Boviano (298&nbsp;a.&nbsp;C.). As tropas samnitas fuxiron cara ao norte canda etruscos e celtas, e en 295&nbsp;a.&nbsp;C. a alianza loitou contra os romanos na batalla de Sentino, onde foi derrotada.

Tras asinar a paz cos etruscos, Roma fundou a colonia *Venusia* en Puglia para frear aos samnitas, quen finalmente se renderon en 290&nbsp;a.&nbsp;C. Desde ese momento, os samnitas víronse obrigados a ceder a Roma tropas auxiliares en caso de contenda, sendo así paulatinamente asimilados pola cultura romana.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*