Estíbaliz Espinosa

**Estíbaliz Espinosa Río**, nada na Coruña o 6 de xullo de 1974, é unha poeta, ensaísta,  tradutora, cantante e comunicadora de ciencia galega. Fusiona de xeito único a poesía, a ciencia e o canto. Licenciouse pola Universidade da Coruña en Socioloxía e en Filoloxía Hispánica.

## Traxectoria 
### Poesía 
O seu primeiro poemario en galego é *Mecánica Zeleste* (1999). 
  
No poemario *Curiosidade* (2017), ilustrado por Celsius Pictor  , consolida esta reflexión, ás veces con ironía, arredor da ciencia, a lingua, o xénero e a maternidade.

No poemario *...as neuronas irmás...* (2018) tratou temas como a a conciliación do ser humano no cosmos, a bioloxía e a intelixencia artificial, e a sociopolítica familiar en torno ao dó pola morte dun ser querido.

Participa en revistas de ámbito nacional e internacional, como *Dorna*, *Grial* ou *Strange Horizons*.

### Literatura, ciencia, música 
Na rede é escritora e administradora de varios  blogs *...mmmm...*  *[...]*, *abra la cápsula, por favor*. e sagasomos  
e o Laboratorio da palabra. 

Gravou audiopoemas (Instituto Cervantes de Nova York, El Gaviero, 2005), audiolibros propios   e podcasts   

Pioneira na dirección de iniciativas de poesía, ciencia e música en galego como *O entrelazamento*, *A ciencia do poema*, *Coruña Curiosa* (Concello da Coruña, 2020), *As curiosas: son de letras+ciencias (Concello da Coruña)*, *Curiosas na Lúa* (Deputación da Coruña, 2019), *Escrita no ceo* (Planetario da Coruña, 2014), *Porto ciencia/Porto poema. A Coruña polímata* (2023) ou *Novembro Estelar* (2021, 2022). 

É unha voz convidada a numerosos festivais literarios nacionais e internacionais (Cosmopoética, Norte de Gales, La Mediterrània, Bowery Poetry Club, Nova York, Festival de Ecopoesía, Festival Nudo), científicos (Naukas Coruña, A fotografía 51, Coruña Comunica Ciencia) e musicais (Gratia Plena). 

Codirixiu e presentou *Ulalume*, un programa literario na radio independente Cuac FM (1996-2001). 

Traballou como actriz en varias obras de teatro e ópera (Peter Pan, O club da calceta, Don Giovanni, Evgeni Onegin, Turandot). 
É cantante profesional, con tesitura de mezzosoprano e soprano. Cantou no coro da Orquestra Sinfónica de Galicia e Aisis e desenvolve traballo profesional como solista de jazz, música galega e canto lírico  

Traballou no proxecto de poesía en planetarios Urban Travel Machines, coordinado por Philip Meersman, en Anveres, Bruxelas e A Coruña. 
miniatura|Caricatura de Estíbaliz Espinosa.

## Estilo literario e crítica 
Na súa poética hibrida ciencia, filosofía e música, cun estilo literario perspicaz e moi recoñecible que combina a reflexión anovadora, o pensamento crítico e unha retranca ou ironía características da tradición literaria galega.

Está recoñecida como unha das voces máis potentes e singulares da literatura galega actual por críticos e xornalistas literarios como Mario Regueira, Montse Dopico, César Lorenzo ou Ramón Nicolás.

Malia este recoñecemento de excelencia tanto crítico como lector, é das autoras máis subrepresentadas nos medios de comunicación.

## Obra en galego 
### Poesía 
* *Mecánica zeleste* (1999).
* *Pan (libro de ler e desler)* (Sociedad de Cultura Valle-Inclán, 2000).Premio Esquío 1999
* *-orama* (Deputación de Pontevedra, colección Tambo, 2002). Inclúe o Premio de Novos Creadores Díaz Jácome 2001
* *Número e* (Espiral Maior, 2004). Premio Espiral Maior 2001
* *Zoommm. Textos biónicos* (A Regueifa Plataforma (descarga libre en www.aregueifa.net), 2007. Publicado como libro en Xerais no 2009).
* *Curiosidade* (Aira Editorial, 2017). Ilustrado por Celsius Pictor. 
* *...as neuronas irmás...* (XV Premio de Poesía Afundación-Pen Clube, 2018)
* * Constelación Maruja que muta noutras* (Galicia Futura, Cidade da Cultura, 2021). Ilustrado por Miguel Robledo 

### Ensaio 
* *Curiosas na Lúa* (Deputación provincial da Coruña e A Curiosa, 2020)
* *Poesía hexágono* (Apiario Editorial, 2014)

### Relato 
* *Cápsulas de son. 13 relatos sobre científicas* (iBooks, 2015). 

### Tradución 
**A illa curiosa e a tradución do universo*, VV AA (Col. Cíes, Deputación provincial de Pontevedra, 2016)
**Cómo escribir una canción de amor*, de Sholeh Wolpé (Olifante, 2016)
* *O universo de Dona Pega*, de Juan Carlos Medal, Jaítos (7emilias e Concello da Coruña, 2022)
* *Un compromiso co asombro*, de Rebecca Elson (Galaxia Editorial, 2023)

### Con outras artes 
* Vídeopoema * Neuronas a ceo aberto* (Galicia Futura, Cidade da Cultura, 2021), realizado por Lucía Estévez
* Audiolibro * Constelación Maruja* da plaquette poética sobre Maruja Mallo (Cidade da Cultura, 2021)
* Vídeopoema *río invisible. Vía Láctea* Dirixido por Juan Lesta
* Vídeopoema sobre Antonia Ferrín * No xardín nocturno de Antonia* 
* * Gustav Henningsen. O danés curioso en Ordes* (aCentral Folque, 2018) Libro de fotografía
* [A catro mans con Samuel L. París] *Formigas nos pantalóns* (2013)
* * Calendario de Ceos Galegos* Astrofotografía 2021, 2022, 2023, 2024

### Literatura infanto-xuvenil 
* *Caer de cu polo universo* (Apiario, 2015).
* * Abominables adorables* (7emilias e Concello da Coruña, 2022; reeditado por Baía Edicións, 2023)
* * Canto Cosmos* (Edicións Embora, 2024). Ilustrado por Clara Cerviño.
miniatura|En 2018 en Pontevedra.

### Obras colectivas 
* *O libro dos abanos (palabras no aire)* (Follas Novas, 2002).
* *XVI Festival da Poesia no Condado. Outro mundo é posível* (S. C. D. Condado, 2002).
* *Mujeres de carne y verso* (La Esfera, Madrid, 2002). Edición bilingüe galego-castelán.
* *Poesía Galega Contemporánea III 1975-2000*, La Voz de Galicia. Edición bilingüe galego-castelán.
* *Sprache ist alles...*(Ed. Klett-Cotta, Stuttgart)
* *Alma de beiramar* (Asociación de Escritores en Lingua Galega, 2003).
* *Intifada. Ofrenda dos poetas galegos a Palestina* (Fundación Araguaney, 2003).
* *Negra Sombra* (Espiral Maior, 2003).
* *Das sonorosas cordas* (Eneida, Madrid, 2005).
* *O desafío das ondas* (Autoridade Portuaria da Coruña, 2005).
* *Que la fuerza te acompañe/May the force be with you* (Salamandria, 2005).
* *Son de poesia* (Edições Fluviais, Lisboa, 2005).
* *Do máis fondo do silencio saen voces* (Asociación Cultural Panda de Relacións Laborais, A Coruña, 2006).
* *Volverlles a palabra. Homenaxe aos represaliados do franquismo* (Difusora, 2006).
* *A Coruña á luz das letras* (Trifolium, 2008).
* *Letras novas* (Asociación de Escritores en Lingua Galega, 2008).
* *Erato bajo la piel del deseo* (Sial Ediciones, 2010).
* *Urbano. Homenaxe a Urbano Lugrís* (A Nave das Ideas, 2011), libro electrónico.
* *Vivir un soño repetido. Homenaxe a Lois Pereiro* (AELG, 2011), libro electrónico.
* *As que rubimos montañas* (2012, Meubook/Implicadas).
* *A cidade na poesía galega do século XXI* (2012, Toxosoutos).
* *Versus cianuro. Poemas contra a mina de ouro de Corcoesto* (2013, A. C. Caldeirón).
* *Poesía Hexágono. Ollada e Experiencia. Proposta e resposta nas aulas* (2014, Apiario).
* *150 Cantares para Rosalía de Castro* (2015, libro electrónico).
* *Os aforismos do riso futurista* (2016, Xerais).

## Obra en castelán 
* *Papel a punto de* (2011). El Gaviero.
* *Ana la Gaviera* (2014). El Gaviero.

## Traducións 
### En alemán 
* *Sprachbuch* (2003). Ernst Klett Sprachen.

### En inglés 
* *Supernatural Tongue* (2016). Tradución ao inglés de Lawrence Schimel. Strange Horizons.

## Premios 
* Premio Esquío de poesía (1999), por *Pan (libro de ler e desler)*.
* Premio de poesía Díaz Jácome (2001), por *-orama*.
* Premio Espiral Maior (2001), por *número e*.
* Premio de Poesía Serie B da Semana Negra de Gijón (2011).
* XLV Premio Modesto Rodríguez Figueiredo (2020), por *23 xeitos de inventar unha constelación.*
*Premio de Ideas Luísa Villalta (2019), por *Curiosas na lúa: cultura científica con pegada e voz de muller*.
*Premio Alfredo Iglesias en Teo (2023).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Web de Estíbaliz Espinosa
*Blog de Estíbaliz Espinosa
* Youtube Curiosas
* [http://bvg.udc.es/ficha_autor.jsp?id=MarEspin&alias=Est%EDbaliz+Espinosa ]  na Biblioteca Virtual Galega.
* Estíbaliz Espinosa en "Galicia, mujeres poetas (III)" (en castelán)
* Estíbaliz Espinosa en "Antología de Joven Poesía Gallega" (en castelán)
* Escolma de poemas en inglés (Big Bridge Press).