Plaça del Mercat

A **Plaça del Mercat** (en galego *Praza do Mercado*) é unha das prazas máis singulares e coñecidas de Valencia, xa que xunta tres dos monumentos máis famosos da cidade: o Mercat Central, a Llotja de la Seda e la igrexa de Sant Joan del Mercat. Antes da construción do Mercado Central (1914-1928), a praza do Mercat facíase servir coma espazo de mercado ao aire libre para a Cap i Casal.
miniatura|175 px|dereita|Plano da Praza do Mercat

## Historia 
En tempos dos romanos o actual espazo da praza del Mercat era un dos brazos do río Turia que envolvían a cidade, fundada no ano 138 a.C. nunha illa fluvial.

En tempos dos musulmáns, a muralla (século XI) separaba a cidade (medina) da chaira do Mercat (extramuros), onde se ensanchaba o brazo morto do Turia xa desecado, só inundábel con fortes avenidas por chuvias intensas. Inmediatamente intramuros da chaira do Mercat estaba a *Alcaisseria*, o mercado de produtos téxtiles de luxo, como a seda. A porta de acceso á chaira do mercado chamábase *Bab al-Qaisseria*. Alí se atopaba unha barriada que en tempos dos cristiáns denominábase *la Boatella* (descampado, brazo morto do río, onde pastaban os touros).

### Idade Media 
En tempos de Xaime I (século XIII) este rei concedeu licenza á cidade de Valencia, concretamente no 1266, para celebrar un mercado semanal o xoves nesta chaira da Boatella. Neste mesmo lugar dispuxo que se celebrase unha feira cada ano na primeira quincena de agosto, segundo consta nos Foros de Valencia: “Les fires sien feites per tostemps al loc on lo mercat és feit, e comencen e duren de les Kalendes d’agost entrò a la festa de Sancta Maria d’agost”. Desde entón, este foi o corazón comercial da cidade.

En tempo de Pere el Cerimoniós construíuse a nova muralla (1365), de xeito que a chaira do Mercado e toda a Boatella quedaban intramuros. Dende aquel intre, a chaira do Mercado, o antigo brazo morto do río, pasou a ser a explanada central da cidade, posto que quedaba xustamente no medio da nova cidade, o actual distrito da Ciutat Vella. Non é casualidade que durante os séculos XV e XVI fose aquí, en pleno centro comercial, onde se construíse a Llotja de Mercaders, coa súa Sala de Contratación, a Táboa de Cambios e Depósitos e o Consulado de Mar.

### Época Moderna e Contemporánea 
A Praza do mercado foi coñecida dende outrora poles casas con soportais, pola concentración de tendeiros e de postos de mercado, polos espectáculos e tamén polo barullo.

Segundo Joan Francesc Mira a Praza do Mercat era, á vez que o lar máis concorrido da cidade, onde estaba o cadafalso da forca, onde se colgaban aos axustizados. Era habitual que algún colgado acompañase ou distraese as rutinas comerciais. Ademais, entre os séculos XV e XVIII organizábanse festas, xustas, torneos e corridas de touros.

Pero tamén foi escenario de revoltas urbanas: dende as Germanies (*"Irmandiños"*) do século XVI até as máis ou menos revolucionarias do XIX. Vicent Peris, último caudillo *agermanat*, foi decapitado na súa casa da rúa de Gràcia no 1522, e o seu corpo arrastrado por València, e despois levado á forca do mercado, onde o colgaron cara a abaixo sen cabeza. Tamén aí foi executada a última vítima da Santa Inquisición, o mestre Gaietà Ripoll, no 1826, por ser deísta, non ir a misa o domingo e dicir "lloat siga Déu" (*loado sexa Deus*) en troques de "Ave María".
 
Até o comezo do século XX o mercado aínda se facía a base de pastos con tendais de lona que eran desmontados ao mediodía. Durante o século XIX a praza ampliase co derrubo do convento das Magdalenes, pero fins até 1914, non se comeza a construción do edificio cuberto do Mercat Central.

## O novo Mercat Central 
miniatura|200 px|dereita|Mercat Central.
Foi a final do século XIX, co auxe das ideas hixienistas e da burguesía, cando as autoridades municipais suscitaron a necesidade de facer un mercado pechado. Este mercado debería ter grandes dimensións, xa que a praza do mercado quedárase pequena para albergar toda a actividade comercial dunha cidade en auxe demográfica coma Valencia. Foi preciso mercar e derrubar algunhas vivendas para reunir un terreo edificable duns 8.000 m2. O proxecto, de 1914, foi de Alexandre Soler March e de Francesc Guàrdia i Vial, cooperantes de Domènech i Montaner. Pretendía conciliar o uso das grandes estruturas de ferro espido co estilo Art Nouveau. Despois dalgunhas desconveniencias e dalgunhas modificacións ao proxecto inicial, as obres acabaron no xaneiro de 1928, baixo a dirección de Enric Viedma i Vidal.

## A harmonía do conxunto 
Segundo Joan Francesc Mira a praza do Mercat, formada pola Llotja de la Seda, o Mercat Central e Sant Joan del Mercat, "é un dos órganos esenciais do corpo desta cidade". A praza do Mercado foi construída polo xironés Pere Comte, que edificou a lonxa gótica a finais del XV; polos xenoveses (ou milaneses) Alipandri e Bertassi, que engadiron o recubrimento barroco a Sant Joan del Mercat a finais do XVIII; e polos arquitectos barceloneses Alexandre Soler March e Francesc Guàrdia i Vial, que construíron o modernista Mercat Central a comezos do XX; e aínda así, "no se sap com, els tres edificis fan l’efecte de ser exactament com han de ser i ocupar el lloc que han d’ocupar, un davant o al costat de l’altre, com si haguera estat i haguera de ser sempre així" (*non se sabe como, os tres edificios fan o efecto de ser exactamente como teñen que ser e ocupando o lar que teñen que ocupar, un diante ou á beira do outro, como se fose ou debese ser sempre así*).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Llotja de la Seda
* Mercat Central
* Sant Joan del Mercat

### Bibliografía 
* Mira i Casterà, Joan Francesc (2007): *València per a veïns i visitants*. Bromera, Col·lecció Grans Obres, Alzira. Segona edició, planas 82-84.
* Sanchis Guarner, Manuel (1989): *La Ciutat de València*. Ajuntament de València, València. Cinquena Edició, planas 103 e 568.