Arantxa Urretabizkaia

**Arantxa Urretabizkaia Bejarano**, nada en Egia (Donostia) o 1 de xullo de 1947, é unha escritora vasca en lingua éuscara. Traballou tamén na prensa, na radio e na televisión. É académica da Euskaltzaindia.

## Traxectoria 
Nada en Egia, ten unha licenciatura en Xeografía e Historia e desde nova compaxinou traballo cos estudos na Universidade de Barcelona, estando sempre ligada a ambientes culturais como o grupo Argia. Membro do grupo de escritores esquerdistas aglutinados en torno á primeira editorial "Lur", caracterizada pola súa adscrición ao laicismo e á unificación do éuscaro.

En 1970 traduciu a obra de Frantz Fanon *Afrika iraultzaren alde* en colaboración con Ibon Sarasola e publicou *Mendebaleko Ekonomiaren Historia* con Sarasola e Ramón Saizarbitoria. En 1971 traduciu a M. Dobb en *Sozialismoaren frogantzak* e en 1973 a obra de A. Otazu *Euskal Berdintasuna*. Autora de *San Pedro bezperaren ondoak* en 1972 e de *Zergatik Pampox?* en 1979; esta última novela converteuna primeira figura da narrativa vasca da posguerra. En 1981 gañou o X concurso de contos Premio Ignacio Aldecoa da Deputación arabesa con "Baina ez egunero". Logo escribiría *Maitasunaren magalean* (poemas) (Premio Nacional da Crítica 1982, *Aspaldian espero zaitudalako ez nago Sekula Bakarrik* 1983, *Saturn* (1987, *Aurten aldatuko da nire bizitza* 1991 e *Koaderno gorria* 1998.

Como poeta editou os seus primeiros traballos en Euskal Literatura, en 1972, estando incluída na antoloxía *Poetas Vascos*, publicada en 1990, de Julia Otxoa.

Foi guionista canda outros das películas *La conquista de Albania*, de Alfonso Ungría (1983), a adaptación da súa obra *Zergatik Panpox?*, dirixida por Xabier Elorriaga en 1986 e de *Lauaxeta-A los cuatro vientos* (J. A. Zorrilla, 1987). Tamén actuou na película de *La fuga de Segovia* en 1981.

## Obras 
### Contos 
* *Aspaldian espero zaitudalako ez nago sekula bakarrik* (1983). Erein. (N*unca estou só, porque te estiven agardando moito tempo*)
* *Aurten aldatuko da nire bizitza* (1992). Erein. (*Este ano cambiará a miña vida*).

### Novelas 
* *Zergatik panpox?* (1979). Hordago. Novela curta. O libro máis coñecido da autora.
* *Saturno* (1987). Erein.
* *Koaderno gorria* (1998). Erein. (*Caderno vermello*)
* *3 Mariak* (2010). Erein.
**Zuri-beltzeko argazkiak* (2014). Pamiela. (*Fotos en branco e negro*)

### Poesía 
* *San Pedro bezperaren ondokoak* (1972). (*Despois da véspera de San Pedro*)
**Maitasunaren magalean* (1982). GAK. (*Nas pistas do amor*)
* *XX. mendeko poesia kaierak - Arantxa Urretabizkaia* (2000). Susa. Antoloxía. (*Cadernos de poesía do S. XX*).

### Ensaio 
* *Bidean ikasia (1993-2016)* (2016). Pamiela. 

### Guións de películas 
* *Albaniaren konkista* (1983). (*A conquista de Albania*)
* *Lauaxeta* (1987).

### Outros 
* *Mendebaleko ekonomiaren historia* (1970). Con Ramon Saizarbitoria e Ibon Sarasolarekin. (*Historia da economía occidental*).

### Traducións ao éuscaro 
* *Afrika iraultzaren alde,* Frantz Fanon (1970).
* *Sozialismoaren frogantzak,* Maurice Dobb (1971).
* *Euskal Berdintasuna,* A. Otazu (1973).

### Obras traducidas 
* *Zergatik panpox*
** *Per què, menut?* (1982). Trad. Josep Daurella. Sant Boi de Llobregat: Ediciones del Mall. Catalán.
** *¿Por qué, Panpox?* (1986). Trad. Arantxa Urretabizkaia. Sant Boi de Llobregat: Ediciones del Mall. Castelán.
** *Червената тетрадка ; Защо пампушко?* (2018). Trad. María Pachkova. Sofia: Panorama. Búlgaro.

* *Saturno*
** *Saturno* (1989). Trad. Maite González. Madrid: Alfaguara.  Castelán.

* *Koaderno gorria*
** *El cuaderno rojo* (2002).Trad. Iñaki Iñurrieta. Donostia: Ttarttalo. Castelán.
** *Krasnaya tetrad* (2007). Trad. Elena Zernova. San Petersburgo: St. Petersburg University Press. Ruso.
** *Das rote Heft* (2007). Trad. Jürgen Wolf. Bohn: Pahl-Rugenstein. Alemán.
** *Quaderno rosso* (2008). Trad. Roberta Gozzi. Milán: Gran Vía. Italiano.
** *The Red Notebook* (2009). Trad. Kristin Addis. Nevada: University of Nevada. Inglés.
** *Rdeči zvezek* (2018). Trad. Bárbara Pregelj. Esloveno.
** *Червената тетрадка ; Защо пампушко?* (2018). Trad. María Pachkova. Sofia: Panorama. Búlgaro.

* *Hiru mariak*
** *Las tres marías* (2011). Trad. Cristina Fernández. Donostia: Erein. Castelán.

* *Zuri-beltzeko argazkiak*
** *Retratos en blanco y negro* (2015). Trad. Fernando Rey. Pamiela. Castelán.

* *Bidean ikasia*
** *Lecciones del camino* (2018).Trad. Fernando Rey. Pamiela. Castelán.

## Premios 
* 1971: Premio Gipuzkoa por *San Pedro bezperaren ondokoak.*
* 1981: X premio Ignacio Aldekoa de conto por *Baina ez egunero.*
* 1982: Premio da Crítica Española de Poesía Vasca por *Maitasun magalean.*
* 1982: Premio Cidade de Irún por *Maitasun magalean.*
* 2001: Premio Rikardo Arregi por entrevistas.
*2006: Premio Rosalía de Castro do Centro PEN Galicia.
* 2017: Premio Euskadi de ensaio en éuscaro por *Bidean ikasia.*
* 2019: Premio Abbadia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Arantxa Urretabizkaia no literaturaren zubitegia