open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hébridas Interiores

miniatura|Hébridas Interiores en vermello. 
As **Hébridas Interiores** son un arquipélago de Escocia que se sitúan ao sueste das **Hébridas Exteriores**. Tradicionalmente as Hébridas Exteriores son divididas en dous grupos: as do Norte e as do Sur

## Historia 
O poboamento das Hébridas Interiores comezou cando os nórdicos chegaron a elas antes do século IX. O control nórdico comezou formalmente en 1098 cando Edgar de Escocia pasou as illas a mans de Magnus III, Rei de Noruega. A aceptación dos escoceses de que Magnus III gobernase as illas produciuse cando este último conquistou as Illas Orkney, as Hébridas e a Illa de Man. O rei noruegués acabou con caudillos nórdicos que estaban desde séculos anteriores nas illas e someteunas a un control real directo.

Nun case constante estado de guerra pasarían as Hébridas de Dentro e de Fóra durante o control noruegués, ata que como última instancia, en 1156, dividíronse as Illas Occidentais. As Hébridas Exteriores pasarían a mans do Reino de Mann e as Illas, mentres que as Hébridas de Dentro quedaría baixo o control de Somerlend (político e caudillo escocés), emparentado con Lulach de Escocia e a casa real de Manx. Aínda que as Hébridas Interiores a partir de 1156 pasaron a formar o Reino das Hébridas, nominalmente estaban baixo control noruegués, os caudillos e líderes eran escoceses lingüística e culturalmente.

Logo da vitoria de Somerlend, dous anos despois adxudicaríase o control da Illa de Man para si mesmo, e sería o último "Rei da Illa de Man e as Illas" en gobernar. Somerlend morreu en 1164 e desde aí en diante o goberno de Mann nunca máis estaría vinculado ás Hébridas Interiores.

## Illas 
### Illas do Norte 
As Hébridas Interiores do Norte comprende a illa de Skye, as Illas Pequenas e todos os illotes que rodean Skye. Son parte da Highland Council Area. As illas pequenas son:

* Illas Ascrib 
* Illas Crowlin 
* Isay 
* Longay 
* Ornsay 
* Raasay 
* Pabay 
* Scalpay, Soay, South Rona 
* Wiay

### Illas do Sur 
As Hébridas Interiores do Sur comprenden Mull, Islay, Jura, as Illas Slate, as Illas Treshnish e os illotes que rodean Mull. Son parte da rexión de *Argyll and Bute*. As illas máis pequenas son:

* Illa Calve, Cara, Carna, Coll (illa), Colonsay 
* Eileach an Naoimh, Eilean Dubh Mór, Eilean Macaskin, Eilean Righ, Eorsa, Erraid 
* Garbh Eileach, Gigha, Gometra, Gunna, Shuna 
* Iona, Inch Kenneth 
* Kerrera 
* Lismore, Little Colonsay, Luing, Lunga 
* OOronsay 
* Scarba, Seil, Shuna, Staffa 
* Texa, Tiree 
* Ulva
Hébridas Exteriores

miniatura|300px|Hébridas Exteriores de cor laranxa 
As **Hébridas Exteriores** (en gaélico, **Eilean Siar** (nome oficial), en inglés **Outer Hebrides**) é o arquipélago formado polas illas máis ao oeste de Escocia. Forman parte das **Hébridas**, separadas da Terras Alta escocesa polo estreito de Minch e polo estreito Pequeno Minch. Varias comunidades destas illas empregan o idioma gaélico escocés, de feito é un dos lugares de todo o Reino Unido onde máis persoas o falan. O nome que o Parlamento do Reino Unido ten para este distrito electoral é *"Na h-Eileanan an Iar"*, mentres que o Parlamento escocés ten para este o nome oficial de Illas Occidentais aínda que xeralmente escríbese como *Eilean Siar*. As illas foron coñecidas como *A súaðreyjar* (Illas do Sur) durante o dominio noruegués, que perdurou uns douscentos anos, ata que a soberanía foi trasladada a Escocia polo Tratado de Perth, en 1266, logo da Batalla de Largs tres anos antes. 

## Illas 
As principais illas forman un arquipélago, que coas súas illas máis pequenas circundantes coñécense liricamente como *illa longa*. As illas máis grandes son Lewis e Harris, Uist do Norte, Uist do Sur, Benbecula e Barra. 

### Poboación das illas 
### Illas despoboadas 
* Barra, Boreray 
* Calvay, Campay 
* Eilean Chaluim Berre, Eilean Iubhard, Eilean Kearstay, Eileanan Iasgaich, Ensay 
* Fiaray, Floday, Flodday, Floddaybeg, Floddaymore, Fuday, Fuiay 
* Gighay, Gilsay, Groay 
* Hellisay, Hermetray 
* Killegray, Kirkibost 
* Lingay, Pequena Bernera 
* Mealasta, Mingulay 
* Opsay, Oronsay, Orosay 
* Pabaigh, Pabbay Mór 
* Ronay 
* Seaforth, Scaravay, Scarp, Scotasay, Shiant, Shillay, Soay Beag, Soay Mór, Stockinish, Stromay, Stuley, Sursay 
* Tahay, Taransay 
* Vacsay, Vallay, Vuia Beg, Vuia Mór 
* Wiay

## Historia 
### As Hébridas baixo control noruegués 
Desde o século IX os **normandos** apoderáronse das Hébridas Exteriores. O control noruegués foi formalizado en 1098 cando Edgar de Escocia asinou oficialmente que as illas pasarían a mans de Magnus III. A aceptación dos escoceses de que Magnus III gobernase as illas produciuse cando este último conquistou as Órcadas, as Hébridas e a Illa de Man. 

Permaneceron nun case constante estado de guerra as Hébridas Interiores e Exteriores durante o control noruegués, ata que en 1156 se dividiron e as Hébridas Exteriores pasarían a mans do Reino de Man e as Illas e as Hébridas Interiores formaron o Reino das Hébridas, nominalmente baixo control noruegués, pero con líderes escoceses lingüística e culturalmente. Como resultado do Tratado de Perth, en 1266, as Hébridas de Fóra, xunto coa Illa de Man, foron entregados ao Reino de Escocia.
## Véxase tamén
Ánxel Vence

**Ánxel Vence Lois**, nado en Pontevedra o 25 de novembro de 1951, é un xornalista galego.

## Traxectoria 
Foi director do semanario *Teima* (decembro 1976-agosto 1977), correspondente de *El País* en Santiago de Compostela, xefe do gabinete de prensa da Consellería de Ordenación do Territorio e subdirector de *Faro de Vigo* (1986-2000). En 1995 publicou o ensaio biográfico *Doctor Fraga y Míster Iribarne: una biografía temperamental (Editorial Prensa Ibérica, Barcelona)*. Obtivo o Premio Galicia de Comunicación ao mellor labor en medios impresos, no ano 1996; o Premio "Nunca Máis" ao Prestixio na Información, no ano 2003; e o Premio de Columnismo "José Luis Alvite", da Asociación de Xornalistas de Galicia, no ano 2017.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Sojourner Truth

miniatura|Sojourner Truth nunha tarxeta que vendía para conseguir fondos
**Sojourner Truth**, nada en Hurley cara a 1797 e finada en Battle Creek o 26 de novembro de 1883, foi o nome que adoptou, a partir de 1843, unha abolicionista afroamericana, nada na escravitude. O seu nome orixinal foi Isabella Bomefree (logo cambiouse a Baumfree). O ano do seu nacemento é incerto, e polo xeral dáse como 1797.
## Traxectoria
O seu nome escollido é, en alto grao, simbólico en inglés: *sojourner* ó o nome de axente do verbo *to sojourn*, que significa "quedarse como residente permanente"; *truth* significa "verdade". O composto parecería significar, entón, "Residente permanente da verdade". 

Escapou ao Canadá en 1827. Logo de que o estado de Nova York abolira a escravitude ese ano, regresou alí en 1829, traballou como empregada doméstica durante mais dun decenio e sumouse a Elijah Pierson na predicación evanxélica nas rúas.

Posteriormente, converteuse en oradora a favor, tanto do movemento abolicionista, como dos dereitos da muller. Quizais un dos seus discursos máis famosos foi *¿Non son muller?* (aínda que os rexistros oficiais deste discurso non conteñen esta frase), breve pero agudo comentario pronunciado en 1851 no Congreso da Muller, en Akron (Ohio).

En 1850 traballou con Olive Gilbert para editar unha biografía: a *Narrative of Sojourner Truth*. 

Durante a guerra civil estadounidense, organizou recollidas de víveres a favor da Unión.
## Recoñecementos
En 1997 o vehículo robótico da misión do Mars Pathfinder da NASA recibiu o nome de "Sojourner", en honor a Sojourner Truth.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Nota xenealóxica 
* *Narrative of Sojourner Truth*, a autobiografía de Sojourner Truth]
Jeune Europe

**Jeune Europe** (en galego: Europa Nova) foi unha organización política europeísta de extrema dereita fundada en 1962 por Jean-François Thiriart en Bélxica, precursora do nacionalismo revolucionario contemporáneo europeo, que xurdiu do Movemento de Acción Cívica, tamén fundado por Thiriart e oposto á descolonización do Congo Belga.
Adoptou un discurso innovador respecto a outras organizacións neonazis e neofascistas. Os puntos básicos da organización eran a unificación de Europa, de Brest a Bucarest, nun só país que se convertese nunha nova potencia mundial que actuase como terceiro bloque entre os Estados Unidos e a Unión Soviética, e foi un dos primeiros partidos en considerar o feito nacional a escala continental opoñéndose á nación-patria dos outros movementos da extrema dereita. 
Adoptou a cruz celta como símbolo e consideraba ao nazismo obsoleto, relegando os seus postulados racistas a un segundo plano, inda que sempre mantivo lazos con dirixentes neonazis. Tiña seccións en 11 estados, Francia, Italia e España entre eles, e apoiou a movementos de liberación nacional (OLP, Panteras Negras, Vietcong) a pesar de tamén apoiar á OAS.

En 1962 participou na Conferencia de Venezia, onde concordou en participar na creación do Partido Nacional de Europa xunto con Oswald Mosley, Otto Strasser e outros dirixentes neonazis.

Progresivamente JE comezou unha viraxe ideolóxica buscando puntos comúns co comunismo, na procura de incluír á Unión Soviética nunha Europa unida. En 1964 JE participou nas eleccións municipais en Bruxelas.
Disolveuse en 1969 e foi substituído polo Partido Comunitario Europeo, partido nacional bolxevique, aínda que algúns membros pasaron a organizacións de extrema esquerda, como no caso de Italia coa incorporación de varios dos seus militantes ás Brigadas Vermellas.

Os seus órganos de expresión foron *Jeune Europe* e *La Nation Européene*.
Xavier Navaza

**Xavier Navaza Blanco**, nado en Lalín o 9 de agosto de 1948 e finado o 9 de setembro de 2024, foi un xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Fixo estudos de Enxeñería Técnica Naval en Ferrol e licenciouse en Ciencias da Información na Universidade Autónoma de Barcelona (1976). Traballou en *Tele-Exprés* e na revista *Plataforma*. De volta a Santiago de Compostela foi fundador e colaborador de *Teima* e correspondente en Galicia de *El Periodico de Catalunya*, *Pueblo* e *Informaciones*. Publicou en *Interviú*, *Actual* e *La calle*. Foi nomeado xefe do gabinete de prensa da Xunta de Galicia no gabinete técnico da Consellería de Presidencia en 1979, permanecendo no posto ata  1990. Despois foi subdirector de *Xornal Diario* de Pontevedra (1991) e puxo en marcha, con Luís Mariño, o programa cultural *Etcétera* na TVG (1991). Foi columnista de *El Correo Gallego*. 

Destacou tamén como  guionista, documentalista e escritor.

## Obra 
### Galego 
* *Disparos. Dende a revolución cubana e o secuestro do Santa María* *ata o Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive* (1991). Vigo: Edicións Xerais. 250 páxs. ISBN 8475075169.
* *Conversa con Palestina* (2003). Santiago: Fundación Araguaney. ISBN 978-84-931373-6-6.
* *Marcas. Signo, comunicación e consumo na era da simulación* (2015). Vigo: Xerais. 256 páxs. ISBN 978-84-9914-901-1.

### Castelán 
* A triloxía *El laberinto gallego*:
** *La guillotina del centro* (2006). Santiago: Ed. Compostela. ISBN 978-8480641586.
** *La conjura de Raxoi* (2007). Santiago: Ed. Compostela. ISBN 978-84-8064-178-4.
** *Crónicas de barones, leonados y coroneles* (por publicar).
* *Galicia. Cien días con Fraga* (1990). Xunta de Galicia. 186 páxs. ISBN 8445301349.
* *Sumud. Conversación con Palestina* (2003). Santiago: Fundación Araguaney. ISBN 978-84-931373-4-2.
* *El último amante de Marilyn* (2012)Alvarellos. 264 páxs. ISBN 978-8489323780. Reconstrúe os últimos meses de vida da actriz Marilyn Monroe e a súa relación co produtor de cine de orixe galega, José Bolaños.

## Vida persoal 
Tivo dez irmáns, entre eles Gonzalo e Luis Navaza. Casou con María Concepción Taboada Varela e foi pai de Adrián e Eloy Navaza Taboada.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha do autor en Xerais
Sari

**Sari** (en mazandaraní e persa, ساری — transliterado **Sâri**) é a capital da provincia de Mazandarán, situada no norte de Irán, entre as ladeiras setentrionais dos montes Elburz e a costa meridional do mar Caspio. A súa poboación está calculada en 261.293 habitantes en 2006, sendo a maior cidade da provincia. Sarí é un dos principais lugares de lecer e deportes de Irán.

A cidade foi fundada durante o período dos sasánidas. O seu nome procede de Sarouyeh, fillo de Farján, o Grande, rei de Tabaristán. O 21 de marzo de 1782, Aga Muhammad Kan proclamou Sarí como a súa capital imperial

## Localización 
Sarí limita ao norte co mar de Mazandarán; ao nordeste con Neka, ao suroeste con Qa'emshahr (anteriormente coñecida como Shahi), ao noroeste con Juybar, e con Kiyasar, Shahmirzad e Semnán ao sur.
[thumb|center|500px|Mapa que amosa o condado de Sari, así como a cidade de Sari, dentro da [provincia de Mazandarán.]]

## Economía 
180px|miniatura|Torre do Reloxo, en Sarí.
A economía de Sarí está baseada na produción alimenticia, con produtos como arroz, iogur, doogh (unha bebida de iogur), carne en conserva, aceite de sementes, e a exportación de froitas, especialmente laranxas e limóns.

Algunhas industrias de Sarí, como o algodón e a industria do papel e empresas de electrónica, son famosas en Oriente Medio.

Os prezos dos inmobles varían moito, o que permite a accesibilidade á vivenda, dependendo das zonas. Os prezos do metro cadrado nas vivendas poden chegar a ser 50 veces maior no centro que nos suburbios.

Os visitantes que acoden á cidade visitan a Torre do Reloxo, na Praza do Reloxo ''(Meydan-e-Sa'at)'' situada no centro de Sarí, que se converteu no seu máis famosa referencia. Sarí contén tamén as tumbas dos líderes musulmáns Yahya e Zayn Al-Abedin, Emamzade-ye Abbas e Shazdeh Hussein do século XV.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aga Muhammad Kan
### Ligazóns externas 
* Sari na Encyclopedia Britannica
Copra

dereita|miniatura|250px|Cocos a asollar, en Kerala, India.

A **copra** é a polpa seca do coco, máis ben a medula do coco (parte sólida do endosperma), partida en anacos e desecada, utilizada para a obtención do aceite de coco. O nome deriva dunha palabra en lingua malaiala, *koppara* que significa coco seco. A palabra copra non é o nome científico do coco (*Cocos nucifera* Linnaeus, **Arecaceae**).

## Características 
O aceite de coco extráese relando a copra e fervéndoa despois en auga. A copra foi desenvolvida como un produto comercial por mercadores dos mares do sur e do sur de Asia cara aos anos 1860s.

A elaboración da copra, é dicir, tirar a casca, desfacer a polpa en anacos e enxugala, normalmente realízase onde crecen os cocos. Na actualidade existen grandes plantacións onde se integran todas as operacións, mais outrora a copra era recollida por comerciantes que ían de illa en illa apañándoa polo océano Pacífico. Na actualidade o aceite de coco obtense en fábricas especializadas que extraen o aceite en extractores ou por medio de solventes: mediante extractores obtense un 60% de aceite de coco e o residuo chamado pasta de coco, é un alimento moi nutritivo para o gando vacún, principalmente leiteiro. O aceite de coco procésase para quitarlle a acidez e a cor e é usado principalmente para a fabricación de xabóns. Hidroxenado, úsase como manteiga en panadarías, chocolate, recheos de galletas e incluso en leite en po e queixos. E nunha cantidade considerábel de alimentos.

## Notas 
## Véxase tamén
Milla

A **milla** é unha unidade de lonxitude que non forma parte do sistema métrico decimal. De orixe moi antiga, foi herdada da Antiga Roma e equivalía a mil pares de pasos camiñados por un home (en latín: *mille passus*, plural: *milia passuum*). Como os pasos eran dobres, a milla romana era aproximadamente igual a 1&nbsp;467 m, e polo tanto un paso simple era duns 73&nbsp;cm.

Antes de establecerse o Sistema métrico a milla foi unha das principais medidas de distancia en todo o mundo occidental, aínda que o seu valor variaba dun país a outro. Coa introdución do sistema métrico, os países latinos e outros moitos comezaron a usar o metro e os seus múltiplos para medir as distancias terrestres, e actualmente utilízase en todo o mundo, excepto nos países anglosaxóns e os do seu ámbito de influencia, onde aínda utilizan a milla.

Actualmente existen 2 tipos xerais de millas: *Estatutaria* (da que se empregan hoxe dous subtipos) e *Náutica*.

## Milla estatutaria
Defínense dúas millas estatutarias de diferenzas case desprezables, a internacional e a de agrimensura.

### Milla internacional
Chamada simplemente *milla*, séguese usando nos países anglosaxóns e equivale a 1&nbsp;609,344 m. En inglés chámase *statute mile*. Nos países que utilizan o sistema métrico a milla aparece normalmente nos mapas a fin de que estes poidan ser estudados tamén polos anglosaxóns. Da mesma forma os países anglosaxóns van incorporando paulatinamente o quilómetro como dato adicional na súa cartografía.

### Milla de agrimensura
Chamada *survey mile* en inglés. É usada a diario polo Servizo Público de Agrimensura de Terras dos Estados Unidos. É o equivalente 5.280 pés de agrimensura, aproximadamente 1&nbsp;609 m.

## Milla náutica
A **milla náutica** (**NM**, do inglés: ***N**autical **M**ile*), tamén chamada **milla marítima**, introduciuse na náutica hai séculos, e foi adoptada, con moi lixeiras variacións, por todos os países occidentais. Aínda é utilizada por todos os navegantes do mundo, ata por aqueles que están afeitos ao sistema métrico. É igualmente usada para a navegación aérea. Equivale a 1&nbsp;852 metros.
Os Espiñeiros, Allariz

**San Breixo dos Espiñeiros** é unha parroquia do concello de Allariz. Segundo o IGE en 2015 tiña 105 habitantes (50 homes e 55 mulleres). Limita coas parroquias allaricenses de Folgoso, Meire e Augas Santas, amais de co concello de Xunqueira de Ambía.

Abrangue 5 lugares, sendo o núcleo máis poboado Vilar de Flores, que en 2015 tiña 49 habitantes. Os outros dous lugares son As Casas Novas (no límite co concello de Xunqueira de Ambía), Rubiás e Santo Estevo.

## Monumentos 
### Arquitectura relixiosa 
* Igrexa parroquial de San Breixo dos Espiñeiros.
* Santuario e Oratorio de Santa María de Vilar de Flores.
* Capela de Santo Estevo.

### Cruceiros 
* Cruceiros (3) do Camiño Sacramental de Vilar de Flores.
* Cruceiro de San Breixo dos Espiñeiros.

### Arquitectura civil 
* Aldea de Vilar de Flores.
* Fonte-lavadoiro de San Breixo dos Espiñeiros.
* Forno de Vilar de Flores.
* Palcos (2) da música de Vilar de Flores.
* Casa Reitoral de Espiñeiros.
* Casa Reitoral de Vilar de Flores.
* Hórreos de Santo Estevo.
* Hórreos de Vilar de Flores.

### Restos arqueolóxicos 
* Necrópole das Muradellas en Vilar de Flores.

## Festas 
* Romaría da Nosa Señora da Asunción de Vilar de Flores o 15 de agosto.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Parroquias de Allariz.png|As dezaseis parroquias que conforman o concello de Allariz

## Lugares e parroquias 
### Lugares dos Espiñeiros 
### Parroquias de Allariz 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Allariz
Papeete

dereita|miniatura|Concello de Papeete
**Papeete** é a capital da Polinesia Francesa, unha colectividade de ultramar de Francia no océano Pacífico. O comuna (municipio) de Papeete está situado na illa de Tahití, na subdivisión administrativa das Illas do Vento, das cales Papeete é a capital administrativa. O Alto Comisario francés tamén reside en Papeete. É o centro principal de Tahití e da Polinesia Francesa tanto para os servizos gobernamentais, como para os comerciais, industriais e financeiros privados, o centro do turismo da Polinesia Francesa e un porto de escala de uso común. significa "auga dunha cesta".

O zona urbana de Papeete tiña unha poboación total de 136&nbsp;771 habitantes no censo de agosto de 2017, 26&nbsp;926 dos cales vivían na propia comuna de Papeete.

## Xeografía 
A comuna de Papeete subdivídese en once * barrios * (distritos):  
* Manu azada - Ute Fare - Motu
* Uta Patutoa
* Taunoa
* Fariipiti
* Titioro
* TePapa
* Faiere
* Pico Rouge
* Tipaerui
* Paofai
* Mamao

## Historia 
miniatura|Papeete Royal Palace
No inicio da primeira guerra mundial Papeete foi bombardeada por buques alemáns, causando perdas de vidas e danos significativos.

O crecemento da cidade viuse impulsado pola decisión de trasladar os ensaios de armas nucleares desde Alxeria aos atois de Mururoa e Fangataufa, a uns 1500&nbsp;km ao leste de Tahití, isto orixinou a construción do aeroporto de Faa xunto a Pape'ete, o único aeroporto internacional na Polinesia Francesa. En 1983, a Igrexa de Xesús Cristo dos Santos dos Últimos Días construíron aquí o Templo de Papeete debido á gran cantidade de membros na rexión. O 5 de setembro de 1995, o goberno de Jacques Chirac levou a cabo a primeira da última serie de detonacións de ensaios nucleares nas costas de Moruroa. As manifestacións e os violentos disturbios en Papeete duraron dous días e danaron o aeroporto internacional, feriron a 40 persoas, e arredaron o turismo durante algún tempo  (Disturbios similares producironse logo doutra proba nuclear francesa na mesma zona en 1987). Nos altercados foron atacados, sobre todo, intereses franceses.

## Demografía 
A área urbana de Papeete ten unha poboación total de 133.627 habitantes no censo de xuño de 2012, 25.769 dos cales vivían na comuna. A área urbana de Papeete está composta por sete comunas. Se enumeran de nordé a suroeste:
*Mahina
*Arue
*Pirae
*Papeete (historicamente a comuna máis poboada da zona urbana, e aínda a capital administrativa)
*Faaa (que se converteu en 1988 a comuna máis poboada da zona urbana)
*Punaauia
*Paea

### Poboación histórica 
## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Papeete
Illa Tahaa

**Tahaa** (en tahitiano **Taha´a**) é unha das illas de Sotavento do arquipélago das illas da Sociedade, na Polinesia Francesa. Está situada a 5&nbsp;km ao oeste de Raiatea.

Tahaa, máis pequena que Raiatea, atópase rodeada pola mesma coroa de arrecifes, compartindo a mesma lagoa e unha vez puido ser unha soa illa. A superficie total é de 88&nbsp;km², e a altitude máxima é de 590 m no monte Ohiri. A vila principal é Patio e a poboación era de 4.869 habitantes no censo do 2002.

A illa produce o 80% de toda a vainilla da Polinesia Francesa. Cultívase a variedade de *vainilla tahitensis*, creada nas illas grazas ao cruzamento da *vainilla fragans* e *vainilla pompona*, resultando unha variedade moi apreciada polo seu perfume e a riqueza do seu aceite. Debido á riqueza que proporcionou, dise que a vainilla é a perla negra de Tahaa. Hoxe en día a illa coñécese co sobrenome de «a illa vainilla». Tamén produce perlas dunha calidade excepcional.

Antigamente Tahaa chamábase *Uporu*, en recordo da illa Upolu nas Samoa. Debido á proximidade con Raiatea, foi fortemente dependente. Pero durante os séculos XVIII e XIX foi un lugar estratéxico no conflito de rivalidades entre Raiatea e Bora Bora.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Taha'a l'île vanille - Oficina de Turismo de Tahiti e súas illas.
* Carte des sites touristiques de Taha'a (Interactive) - Tahiti Heritage maps.
Tubuai

A illa **Tubuai**, tamén chamada *Moutou*, é o centro administrativo e económico das illas Austrais, que tamén se chaman illas Tubuai. Está situada a 640&nbsp;km ao sur de Tahití, 210&nbsp;km ao sueste de Rurutu e a 180&nbsp;km ao noroeste de Raivavae.

## Xeografía 
De forma ovalada, a illa ten un relevo formado por dous volcáns, cunha altitude máxima de 422 metros no monte Taita, e unha superficie total de 45&nbsp;km². Está rodeada dunha lagoa protexida por un círculo de illotes: Motu Toena, Motu Roia, Motu Motiha, Motu Ofai e Îlot de Sabre.

Dispón dun aeródromo aberto en 1972. Cultívanse produtos de horta, como patacas, cenorias, coles e taro, que provén o mercado de Tahití.

## Historia e poboación 
As aldeas da illa son Mataura (a capital), Taahueia e Mahu e con 2.170 habitantes (censo 2012) é a illa máis poboada das illas Austrais.

Tubuai, así como Rurutu, foi poboado desde as illas da Sociedade cerca do ano 900 dC. O capitán Cook foi o primeiro europeo en explorala o 9 de agosto de 1777. 
Doce anos máis tarde, refuxiáronse os amotinados do *Bounty*, pero logo de participar nas guerras tribais, tiveron que fuxir.

En 1819 Tubuai recoñeceu a soberanía de Pomare II, rei de Tahití e a poboación converteuse ao protestantismo. En 1844 chegaron os mormóns, hoxe en día maioritarios. En 1881 foi anexionada por Francia.

## Notas 
## Ligazóns externas
*  Natural and cultural heritage of Tubuai on Tahiti Heritage with Google maps
Lois Caeiro

**Lois Caeiro Rodríguez**, nado en Sobrado o 10 de abril de 1951, é un xornalista e escritor galego. Figura clave no xornalismo galego dende a transición, exerceu como  director de varios medios de comunicación, sendo ate 2019 director de *El Progreso* de Lugo, ano no que se xubilou. Na actualidade continúa a exercer como columnista publicando dous artigos semanais no *Diario de Pontevedra* e en *El Progreso* de Lugo.

## Traxectoria 
Naceu no lugar das Cruces da parroquia de San Xiao de Cumbraos no concello de Sobrado, estudou na cidade da Coruña, no seminario de Santiago, na Universidade de Comillas e fixo xornalismo na Complutense en Madrid.

Foi coordinador da colección Testemuños da Editorial SEPT, colaborador de *Galicia confidencial*, *Encrucillada*, comentarista político de *El Ideal Gallego*, xefe de prensa da Delegación do Goberno en Galicia con Domingo García Sabell. Xefe de Prensa da CEG. Xefe de Prensa da Xunta de Galicia. Director dos servizos informativos da Televisión de Galicia (1985-1986), director de Atlántico Diario e correspondente en Galicia do xornal ABC, director xeral da Compañía de Radio Televisión de Galicia entre 1986 e 1987, dimitindo en xaneiro de 1987. Colaborador habitual de *El Correo Gallego*, publicou *O xantar da memoria* (2004) e *Aquel mundo*. E un dos tradutores de *A Biblia dos nenos* (Editorial Sept. 1975). Editor e prólogo de *Pensar Galicia*, unha escolma de artigos de Andrés Torres Queiruga (edit. Sept).

No 2022 ingresou na Academia Galega de Gastronomía

## Recoñecementos 
* Fillo Sobranceiro de Sobrado (1986)
*Premio Galicia de Comunicación 2004.  
*En 2004, conseguiu o Premio de Periodismo Gastronómico Álvaro Cunqueiro, ao mellor traballo periodístico nos medios galegos, debido a un feixe de artigos escritos no outono de 2000. 
*Premio da Excelencia Galega en Comunicación, outorgado en Barcelona pola Asociación de Empresarios Galegos en Cataluña, pola súa contribución ao coñecemento de Galicia no exterior. 
* Recibiu en 2014, o Premio Diego Bernal, outorgado pola Asociación de Periodistas de Galicia (APG), na súa XXª edición, pola súa ampla traxectoria.

## Obras 
* *Aquel mundo*, 1996.
* *O xantar da memoria*, 2004. Premio Nacional de Periodismo Gastronómico “Álvaro Cunqueiro”.

## Notas
Río Lagares

O **río Lagares**, ou **río Gandariña**, tamén chamado antigamente **río Sárdoma**, é o principal curso fluvial do concello de Vigo, na provincia de Pontevedra.

## Descrición 
Nace na Lagoa Mol, entre o lugar da Retorta na parroquia de Cabral (Vigo) e a parroquia de Vilar de Infesta (Redondela).

Esténdese por todo o sur do termo municipal de Vigo, de leste a suroeste, a través das parroquias de Candeán, Lavadores, Sárdoma, Castrelos, Matamá e Santo André de Comesaña, até a súa desembocadura na ría de Vigo, a nivel do extremo sur da praia de Samil.

Os seus derradeiros doce quilómetros están percorridos por un parque-paseo de corenta mil metros cadrados que se prolonga dende a praza de abastos de Cabral até as marismas da Carrasqueira, entre as parroquias de Coruxo e Navia.

Afluentes pola esquerda son o Eifonso, á altura de Sárdoma, e o Barxa (ou Barxas), á altura de Castrelos.

## Patrimonio 
A ponte medieval de Sárdoma é unha das pontes vellas que cruza o río. Despois este atravesa o Parque de Castrelos, onde se atopa o Pazo de Castrelos. Pasando o parque, o leito do río foi desviado nos anos 1970 pola urbanización da cidade e deixou de pasar baixo a ponte medieval de Castrelos. O curso do río segue por baixo do Estadio Municipal de Balaídos, sede do Real Club Celta de Vigo, para rematar acompañado dun paseo fluvial antes da foz na praia de Samil onde forma un grande esteiro.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Illas Austrais

As **illas Austrais** (en francés **îles Austrais**, en tahitiano **Tuha´a Pae**) é o arquipélago máis meridional da Polinesia Francesa, ao sur das illas da Sociedade. Tamén se denominan como **illas Tubuai** a partir do nome da illa máis grande. O nome de Austrais provén da súa situación ao sur de Tahití, a carón do trópico de Capricornio.

Coa excepción dos illotes María, todas as illas son de orixe volcánica, aliñadas sobre un eixo de noroeste a sueste, prolongación das illas Cook meridionais. O arquipélago consta de cinco illas habitadas máis dous grupos de illotes deshabitados nos seus extremos. Xeoloxicamente, a antigüidade das illas vai de noroeste ao sueste. As cinco illas habitadas forman cinco comunas.

De noroeste a sueste, as illas son as seguintes: 
*Illotes María (ou *illotes Hull*): é un atol deshabitado. 
*Rimatara: é a máis pequena das illas habitadas do arquipélago, e unha das últimas illas habitadas descubertas polos europeos na Polinesia. 
*Rurutu: historicamente tamén chamada *Oheteroa* e *Hitiroa*. 
*Tubuai: é a illa máis poboada e o centro administrativo e económico do arquipélago. 
*Raivavae: tambiém chamada *Vavitu*. 
*Rapa Iti: «a pequena Rapa», para distinguila de Rapa Nui, «a gran Rapa», nome da illa de Pascua. 
*Marotiri (ou *illotes de Bass*): están deshabitados.

Debido á situación xeográfica, o clima é máis fresco que o habitual na Polinesia. A poboación total é de 6.386 habitantes (censo de 2002).

As illas Austrais fóronse incorporando nos Establecementos Franceses de Oceanía entre 1880 e 1889, como reacción ao protectorado británico das veciñas illas Cook. Hoxe en día forman un distrito administrativo da Polinesia Francesa.

esquerda|300 px|Mapa das Illas Austrais

## Referencias
## Ligazóns externas
* Páxina oficial
* Páxina oficial, municipios con mapas
*
Rimatara

A illa **Rimatara** é a máis pequena e occidental das illas habitadas das illas Austrais, na Polinesia Francesa. Ten unha superficie total de 8´6&nbsp;km² e unha poboación de 873 habitantes (censo 2012). Está situada a 550&nbsp;km ao sur de Tahití e a 150&nbsp;km ao oeste de Rurutu. A comuna de Rimitara inclúe os illotes María deshabitados.

## Xeografía 
Rimatara é un atol case circular, trátase dun altiplano volcánico circular de 8 a 10 metros de altitude, cunha altitude máxima de 83 m. no monte Uhau. É moi fértil e boscoso, a súa lagoa é case inexistente e está rodeada por un arrecife de corais moi próximos á costa, con tan só un paso navegable, pero non dispón de ningún porto. Rimatara ten tres aldea, Amaru a capital da comuna de Rimatara, Anapoto e Mutuaura as capitais dos dous municipios asociados mesmo nome.

Ten unha especie de cotorras que non se poden exportar porque se adaptan moi mal noutras localizacións. Tamén hai moitos patos salvaxes.

## Historia 
Foi unha das últimas illas habitadas descubertas polos europeos na Polinesia, en 1810 por un mercante de Tahití. Foi o pastor William Henry quen desembarcou en 1821 e fundou unha misión protestante. En 1889 estableceuse o protectorado francés e en 1900 anexionouse á colonia dos Establecementos Franceses de Oceanía.
miniatura|Moza de Rimatara co pareo tradicional, 1887

## Economía 
Desde o ano 2006, funciona un pequeno aeródromo no norte da illa, o que facilita o comercio co resto da Polinesia.

## Notas 
## Ligazóns externas
Raivavae

A illa **Raivavae**, tamén chamada *Vavitu*, é unha das illas Austrais, na Polinesia Francesa. Está situada no medio do arquipélago, a 195&nbsp;km ao sueste de Tubuai e a 730&nbsp;km ao sur de Tahití.

É un antigo volcán que culmina no monte Hiro a 437 m de altitude. A superficie total é de 16&nbsp;km². Está rodeada dunha lagoa pechada por arrecifes de coral con diversos illotes: Motu Man, Motu Haha, Motu Vaiamanu e Motu Araoo e Motu Haaamu.

Tiña 940 habitantes no censo de 2012. As aldeas principais son: Rairua (a capital da comuna), Mahanatoa, Anatonu e Vaiuru. O principal recurso da illa é o cultivo de café, a pesca na lagoa e a artesanía. Dispón dun aeródromo aberto en 2002.

A illa é rica en sitios arqueolóxicos polinesios. Foi descuberta polo español Tomás Gayangos en 1775, volvendo da expedición a Tahití organizada polo vicerrei do Perú, o catalán Manuel d'Amat i de Junyent. Bautizouna como *Santa Rosa*. En 1880 foi anexionada por Francia.

## Notas
Marotiri

**Marotiri**, ou *illotes de Bass*, é un grupo de illotes rochosos das illas Austrais, na Polinesia Francesa. Dependen da comuna de Rapa, que se atopa a 75&nbsp;km ao noroeste.

Está formado por catro illotes e seis rocas en forma de agulla que emerxen dunha plataforma mergullada de 5&nbsp;km de diámetro e 100 metros de profundidade. En total a superficie emerxida é de 0,04&nbsp;km²;. A altitude máxima é na roca Meridional, con 105 m. Xeoloxicamente son as illas máis novas das Austrais.

As rochas practicamente non teñen vexetación. É un lugar de pesca abundante.

esquerda|300px|Mapa de Marotiri
Illa Rapa

A illa **Rapa** é unha das illas Austrais, situada na Polinesia Francesa. Por veces recibe o nome **Rapa Iti**, (*a pequena Rapa*), para a distinguir de Rapa Nui, *a gran Rapa*, nome da illa de Pascua. O concello de Rapa inclúe os illotes deshabitados de Marotiri. Está situada a 1.240&nbsp;km ao sur de Tahití e a 500&nbsp;km ao sueste de Raivavae.

É un antigo volcán, de 650 metros de altitude no monte Perehau, do que se afundiu a parte central, formando unha caldeira aberta ao océano. Ten forma de anfiteatro cunha baía profunda que penetra no antigo cráter. A superficie total é de 40&nbsp;km²;.

Os 515 habitantes (censo de 2012) viven bastante illados, constituíndo o concello máis meridional da Polinesia Francesa. É unha zona militar e non se pode ir sen autorización previa. Ahurei e Area son as dúas aldeas da illa situadas na baía. O clima amornado non é dabondo cálido para que aí creza o coral ou os cocos. Nas montañas viven cabras salvaxes, que os insulares cazan co método de acurralas de tal modo que caian ao mar polos cantís.

Nas cimas máis altas atópanse unhas antigas ruínas en forma de fortalezas defensivas. Foi descuberta polo inglés George Vancouver en 1791 dándolle o nome de *Oparo*. No século XIX sufriron os ataques dos negreiros peruanos ata que en 1867 se estableceu o protectorado francés. O 6 de marzo de 1881 foi anexionada por Francia, aínda que o título de ''''ariki*, soberano tradicional, non foi abolido ata 1887.

O xornalista Jaume Bartrolí pasou longas tempadas na illa adoptado por unha familia. Describe a illa e os insulares no libro *De Sibèria ao Tròpic'' (ISBN 84-8264-316-9), editado en 2001 en Barcelona pola editorial Magrana.

300px|dereita|Baía de Ahurei

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Información do sitio web do goberno da Polinesia Francesa
* Artigo sobre un estudo científico sobre a historia social e o desenvolvemento da sociedade Rapa Iti
Odilon Redon

**Bertrand-Jean Redon**, coñecido como **Odilon Redon**, nado en Bordeos o 20 de abril de 1840 e finado en París o 6 de xullo de 1916, foi un pintor e artista gráfico francés, considerado o máis importante dos pintores do Simbolismo, por ser o único que soubo crear unha linguaxe plástica particular e orixinal.

## Traxectoria 
Foi un colorista moi destacado. A súa arte explora os meandros do pensamento, o aspecto sombrío e esotérico da alma humana, impregnado de mecanismos do soño.

Redon foi un dos membros máis destacados do movemento simbolista, cuxas bases teóricas foron definidas polos manifestos do poeta Stéphane Mallarmé e pola estética romántica. Diferentemente da obra dos seus compañeiros, a súa chegou aos límites da suxestión e da abstracción, e pódese dicir que, tanto formal canto conceptualmente, chegou, de modo visionário, preto da futura vangarda surrealista.

Publicou en vida unha interesante autobiografía onde son evocadas as súas relacións co medio artístico e as ambicións artísticas e espirituais da súa época.

Ficheiro:Redon.beatrice.jpg|"Beatrice"
image:Redon.bouddha.jpg|"Le Bouddha"
Ficheiro:Redon mystery.jpg|"Mystery"
Ficheiro:Redon barque mystique.jpg|"La Barque mystique"
Atol Mururoa

**Mururoa**, tamén chamado **Moruroa**, é un atol das Tuamotu, na Polinesia Francesa. Administrativamente depende da comuna de Tureia, pero foi cedido pola Asemblea Territorial ao Centro de Experimentación do Pacífico, xunto co atol Fangataufa, para facer probas nucleares. É unha zona militar con acceso prohibido sen autorización. Está situado ao sur do arquipélago, a 1.250&nbsp;km ao sueste de Tahití.

## Xeografía 
O atol ten unha forma ovalada de 28&nbsp;km de longo e 11&nbsp;km de ancho. Ten un paso á lagoa interior ao noroeste, de 10,2 metros de profundidade e 100 metros de ancho. A lagoa ten unha profundidade media de 37 metros. Dispón de varios edificios e construcións militares, ademais dun aeroporto. Está habitado por unha unidade militar de vixilancia.

## Historia 
O nome *Moruroa*, na lingua de Mangareva, quere dicir "illa do gran segredo". Normalmente escríbese *Mururoa*, pero non existe unha grafía oficial ao non ter unha organización administrativa. O atol foi descuberto en 1767 polo inglés Philip Carteret, que a chamou *Osnaburg*. En 1792 naufragou o baleeiro *Matilda* e os sobreviventes conseguiron chegar ata Tahití coas barcas de salvamento; por iso tamén se coñeceu como ''Matilda's Rock''.

Desde 1966 ata 1974 fixéronse 41 probas nucleares atmosféricas e, ata 1995, 137 probas subterráneas. A última campaña de ensaios, antes da firma do tratado de prohibición total de ensaios nucleares, provocou unha serie de protestas internacionais e de boicots, sobre todo de países do Pacífico e de organizacións internacionais, como Greenpeace. Os ensaios foron abandonados definitivamente en 1996, substituídos por simulacións en laboratorio. Hoxe a armada francesa ten un dispositivo de vixilancia da evolución xeolóxica e radiolóxica do atol.
Rurutu

**Rurutu** é unha das illas Austrais, localizadas na Polinesia Francesa. Está situada a 572&nbsp;km ao sur de Tahití e a 210&nbsp;km ao noroeste de Tubuai.

## Xeografía
### Toponimia 
Rurutu anteriormente chamábase 'Eteroa (). Máis tarde, Cook desembarcó na illa de Tubuai, onde un nativo díxolle que viña da illa veciña chamada "Rurutu."

### Xeoloxía 
A superficie total é de 32&nbsp;km² cunha forma que recorda o continente africano. Ten unha estrutura xeolóxica sen arrecifes nin lagoa que a protexa do océano. A costa é escarpada, con moitas covas con estalactitas e estalagmitas. A altitude máxima é de 398 metros nos montes Manureva e Taatioe.

A poboación total era de 2.325 habitantes no censo de 2012. As aldeas principais son Moerai (a capital da comuna), Hauti e Avera. Desenvolveuse o turismo para observar as baleas que se achegan ata a costa. Durante o ritual *Tere*, celebrado en xaneiro, pódese asistir á proba da Amoraa oa'i, que consiste en levar unha pedra que pode pesar ata 150&nbsp;kg. Aínda así a maioría da poboación dedícase á pesca e agricultura de subsistencia.

## Historia 
Historicamente tamén se nomeou Oheteroa e Hitiroa. Os traballos arqueolóxicos permitiron datar a chegada dos polinesios cara ao 900 dC. O primeiro europeo en chegar foi James Cook, en 1769. Para previr a expansión británica desde as illas Cook cara ás Austrais, Francia estableceu o seu protectorado en Rurutu en 1889, e despois foi anexada en 1900.

## Notas 
## Ligazóns externas 
*  Natural and cultural heritage of Rurutu on Tahiti Heritage with Google maps
Hercegovina

175px|miniatura|dereita|Límites aproximados entre Bosnia (laranxa) e Hercegovina (azul). Os límites oficiais entre Bosnia e Hercegovina non existen, estando as fronteiras disputadas.

**Hercegovina** (**Херцеговина/Hercegovina**) é unha rexión histórica nos Alpes Dináricos situada na parte meridional de Bosnia e Hercegovina. A maior parte do seu territorio é montañoso, karst excepto no val central do río Neretva. A maior cidade é Mostar, situada no centro da rexión. Outras cidades importantes son Trebinje, Konjic e Foča. As fronteiras entre Bosnia e Hercegovina non están claras e son, a miúdo, motivo de disputa.

## Etimoloxía 
Ao rematar a Idade Media e comezarse a Idade Moderna a rexión foi administrada ante o avance turco por duques que prestaban en ocasións, algunha vasalaxe ós emperadores alemáns, deste xeito os duques recibián o título alemán de "Herzog" (= duque), por iso o seu territorio ou ducado pasou a ser chamado "Hercegovia" ou "Hercegovina".
Landulfo IV de Benevento

**Landulfo IV**, finado o 13 de xullo de 982, foi o príncipe de Capua (como **Landulfo VI**) e Benevento desde 968, cando foi asociado ao trono do seu pai, Pandulfo Testa de Ferro, e príncipe de Salerno asociado co seu pai desde 977 ou 978. En 968, morreu o seu tío Landulfo III e esa foi a ocasión do seu ascenso, Pandulfo ignorou os dereitos do fillo de Landulfo Pandulfo, o seu sobriño, e no canto del asociou ao seu propio fillo ao goberno.
## Traxectoria 
En 969, Testa de Ferro foi capturado na Batalla de Bovino. O *strategos* de Bari, Uxío, tomou a cidade de Avellino e cercou Capua e despois Benevento. A nai de Landulfo, Aloara de Capua e Landulfo I, Arcebispo de Benevento, asumiron o goberno no seu nome, para defender a cidade dos bizantinos. En 977, tras a liberación de Testa de Ferro, uniuse ao seu pai nunha expedición na defensa de Monte Cassino contra as predacións do Conde Bernardo de Alife.

Á morte de Pandulfo en marzo de 981, o gran principado longobardo dividiuse: Landulfo, o fillo máis vello, recibiu Capua-Benevento e Spoleto, e Pandulfo, o segundo fillo, recibiu Salerno. Con todo, o emperador Odón II, que estaba no Mezzogiorno nesa época, loitando contra os sarracenos, desposuíu a Landulfo do ducado de Spoleto e deullo a Trasimundo, duque de Camerino e conde de Penne. Deseguida, Landulfo foi obrigado a recoñecer tamén a división de Capua-Benevento, unidos desde 899. O seu curmán, o anteriormente mencionado Pandulfo, como príncipe de Benevento, quizais como subordinado. Así, Landulfo foi só príncipe de Capua, e durante o seu reinado apoiou a reforma cluniacense e fundou a igrexa de Santa Croce en Caiazzo. Uniuse ao seu deposto irmán Pandulfo en Calabria, onde loitaba contra os sarracenos con Odón. Os dous morreron na Batalla de Stilo o 13 de xullo. Sucedeuno o seu irmán máis novo Landenulfo, quen estaba baixo a rexencia dee Aloara.
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Caravale, Mario (ed). *Dizionario Biografico degli Italiani: LXIII Labroca – Laterza*. Roma, 2004.
José Martí

**José Julián Martí**, nado na Habana o 28 de xaneiro de 1853 e finado en Dos Ríos o 19 de maio de 1895, foi un poeta, xornalista, filósofo, diplomático e político cubano. Coñecido como o "Apóstol" foi o principal precursor e ideólogo da "Guerra Necesaria" a guerra que conduciría a independencia de Cuba. Hoxe é recordado como o heroe nacional. 

## Traxectoria 
Fillo de pai español de Valencia e nai natural das Illas Canarias, José Martí está considerado o gran mártir da independencia de Cuba en relación a España. Alén de poeta e pensador fecundo, desde a súa mocidade demostrou a súa inquietude cívica e a súa simpatía polas ideas revolucionarias.

Influenciado polas ideas de independencia de Rafael María de Mendive, o seu mestre na escola secundaria da Habana, iniciou a súa participación política escribindo e distribuíndo xornais con contido separatista no inicio da Guerra dos Dez Anos. Co encarceramento e desterro do seu mestre Mendive, cristalizou a actitude de rebeldía de Martí contra a dominación española.
En 1869, con 16 anos, publica unha folla impresa separatista, *El Diablo Cojuelo* e o primeiro e único número da revista *La Patria Libre*. No mesmo ano pasa a distribuír un xornal manuscrito titulado *El Siboney*. O goberno español prendeuno pouco despois e procesouno por posuír papeis considerados revolucionarios. Foi condenado a 6 anos de traballos forzados, mais pasou só 6 meses na prisión até que, en 1871, coa saúde debilitada, a súa familia conseguiu un indulto e obtivo a permuta da pena orixinal pola deportación a España. En España Martí publicou, naquel mesmo ano, o seu primeiro traballo de importancia *El Presidio Político en Cuba*, onde expón as crueldades e os horrores vividos no período en que estivo no cárcere. Nesta obra xa se atopan o idealismo e o estilo vigoroso que popularizarían a Martí nos círculos intelectuais da época. Máis tarde dedicouse ao estudo de Dereito, obtendo o doutoramento en Leis, Filosofía e Letras da Universidade de Zaragoza en 1874.

Viviu logo en México e Guatemala, regresando a Cuba de onde foi novamente desterrado en 1879.

Durante o seu exilio nos Estados Unidos dedicouse ao xornalismo e fundou o Partido Revolucionario Cubano en 1892. Como escritor foi o precursor do modernismo latinoamericano, representado en numerosas obras entre as que se destacan, *Ismaelillo* (1882), *Versos sencillos* (1891) e *Versos libres* (1892).

O 19 de maio de 1895, no comando dun pequeno continxente de rebeldes cubanos, despois dun encontro inesperado con tropas españolas nas proximidades do vilar de Dos Ríos, José Martí foi abatido, falecendo axiña. O seu corpo, mutilado polos soldados españois, foi exhibido e posteriormente sepultado na cidade de Santiago de Cuba, o 27 de maio do mesmo ano.
## Galería de imaxes

Josémartí.jpg|Estatua en Pontevedra.
A José Martí en la alameda Marqués de Comillas de Cádiz.JPG|A Martí en Cádiz.
Parque José Martí de Perillo, Oleiros - monumento 2.jpg|Parque José Martí en Perillo, Oleiros.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
### Ligazóns externas 
* *Nuestra América*
* Cervantes Virtual
* Proxecto Gutenberg
Maiao

**Maiao** (*Mai´ao* en tahitiano normalizado) é unha illa do grupo do Vento das illas da Sociedade, na Polinesia Francesa. Está situada a 75&nbsp;km ao oeste da illa de Moorea, con quen forma a comuna de Moorea-Maiao.

## Xeografía 
A formación consiste nunha illa alta, cun pico de 154 metros de altura e un motu que serpentea ao longo da base da illa alta.

A illa ten a particularidade de ter dous lagos interiores, ademais da lagoa exterior rodeada polos escollos de coral. Os tres están conectados por canles subterraneos pero teñen un alto grao de salinidade. A superficie total é de 9&nbsp;km².

A illa é o fogar de 299 persoas (segundo o censo de agosto de 2007).

## Historia 
O Dereito interno Maiao non acepta ós "estranxeiros", e polo tanto calquera persoa que non sexa orixinalmente da illa ten que ter unha invitación formal ou unha razón especial para desembarcar (parteira, médico, traballador social, funcionarios ... ). 
De onde vén esta prohibición de permanecer neste paraíso? Un inglés, Eric Trower, montou afinais dos anos 20 unha tenda de mercancías xerais. Abusando do gusto dos insulares dos produtos de fóra, apropiouse case do 80% da illa polos préstamos contraídos polos seus clientes! O Pastor Moreau, ao redor de 1935, incitou á xente para formar unha cooperativa para comprar o terreo ao Estado, que mentres tanto pagara a débeda das persoas ao inglés. De aí a sospeita sobre os estranxeiros que dura para sempre.

## Galería de fotos 

Ficheiro:Maiao vue du large.jpg|Vista da illa
Ficheiro:Plagemaiao.JPG|Vista da praia
Ficheiro:Plagemaiao2.JPG|Vista da praia en Maiao.
Ficheiro:Villagemaiao.JPG|Vista da vila de Taora O Mere.