open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Estereotipo de xénero

miniatura|302x302px|Mulleres mineiras en Kirguistán
Os **estereotipos de xénero** son o conxunto de ideas estereotipadas utilizadas para explicar o comportamento tanto dos homes como as mulleres, como deben comportarse e os papeis que deben desempeñar no traballo, a familia e o espazo público, ademais de como deben relacionarse entre si. 

O estereotipo é unha idea xeneralizada baseada en suposicións de como é ou debe ser unha persoa a partir de características como o seu sexo biolóxico, a súa orientación sexual ou a súa identidade ou expresión de xénero.

## Notas
Plougoumelen

**Plougoumelen** (en ) é un concello do departamento de Morbihan, na rexión administrativa da Bretaña, no noroeste de Francia.

## Demografía 
## Notas
Efecto Curie

O **efecto Curie**, en referencia a Marie Curie, no contexto do feminismo, é o feito de abafar as mulleres polo peso da xenialidade extraordinaria nos nomes que se dan como exemplos a seguir. Así, en lugar de motivar e constituír modelos para as mulleres actuais, considéranse casos excepcionais imposibles de imitar e que teñen o efecto contrario.

Este efecto foi definido por primeira vez pola historiadora da ciencia Margaret W. Rossiter na década de 1980. Posteriormente, Julie des Jardins tamén falou sobre el, escribindo un libro que leva o nome desta tendencia: *The Madame Curie Complex: The Hidden History of Women in Science*, publicado en 2010. 

Se as mulleres raramente aparecen na ciencia, a tecnoloxía e outras facetas da humanidade, débese en parte aos prexuízos dos historiadores que, subxectivamente, nun ambiente androcéntrico e dominado polos homes, estiveron desprezando e ocultando información. Un paradigma é a ocultación sistemática das mulleres promovida pola lexislación de patentes, no caso das tecnólogas, porque as mulleres non tiñan dereito á propiedade.

Para evitar o efecto Curie, unha proposta é non limitarnos a recoller os nomes das mulleres históricas, senón tamén as circunstancias familiares, sociais e económicas que fixeron posible que estas mulleres "normais" destacasen nun ambiente hostil.

## Notas
Petromasculinidade

miniatura|Refinería de combustibles "Dos Bocas" en Tabasco
A **petromasculinidade** é un concepto que deriva do pensamento patriarcal, que describe un sistema de crenzas, actitudes e comportamentos no que o home branco heteronormativo é situado como eixo central do desenvolvemento na sociedade industrializada. Este sistema exerce dominio sobre o territorio, a natureza e a feminidade, e sostense mediante o uso de combustibles fósiles non renovables como principal motor de progreso.

## Historia 
O termo é acuñado pola politicóloga Cara Daggett no seu artigo do 2018 titulado *Petro-masculinity: Fossil Fuels and Authoritarian Desire*, onde argumenta que a identidade masculina tradicional –especialmente nas súas formas máis conservadoras ou autoritarias– mantén unha conexión simbólica e material co uso de combustibles fósiles, como o petróleo e o carbón. Segundo esta perspectiva, a dependencia destas fontes de enerxía non só responde a necesidades económicas ou tecnolóxicas, senón que tamén expresa unha forma de resistencia cultural fronte a discursos ecoloxistas e feministas que promoven a transición enerxética e a xustiza climática.

Exponse que a resistencia de certos sectores sociais, particularmente masculinos, fronte á transición enerxética e ás políticas de mitigación do cambio climático, pode entenderse como unha reacción á ameaza percibida contra a orde patriarcal tradicional. Neste sentido, a petromasculinidade opera como un marco teórico dentro dos estudos de enerxía, o feminismo e a ecoloxía política, integrando perspectivas críticas sobre a forma en que as relacións de poder, o xénero e o medio ambiente se intersectan en contextos de crise climática e disputas ideolóxicas.

## Notas
Esther Latorre

**Esther Latorre Fernández**, coñecida como Esther Latorre, nada en Lugo en 1990, é unha bailarina, coreógrafa e xestora cultural galega. Dende 2016 é cofundadora e directora da cía galaico-portuguesa Colectivo Glovo xunto a Hugo Pereira.

## Traxectoria 
Diplomada en Maxisterio de Educación Física pola Escola Universitaria de Maxisterio de Lugo, Graduada en Danza Contemporánea polo Conservatorio Profesional de Danza de Lugo e pertencente a primeira promoción profesional de danza contemporánea de Galicia. Foi merecedora do Premio á Excelencia como intérprete de danza contemporánea.

Dende entón, leva traballado con compañías de España e Portugal, destacando Maduixa Teatre como intérprete na peza *Mulïer,* galardoada co Premio Max ao mellor espectáculo de rúa, Premio Moritz Millor Estrena de Carrer 2016, Premio Umore Azoka 2017 (País Vasco) e Premio Artes Escénicas Valencianas (IVC 2018) así como en diversas coproducións co Centro Coreográfico Galego. Colabora habitualmente coa firma galega de moda Adolfo Domínguez.

É cofundadora e directora das residencias artísticas de Lugo *Atopémonos Bailando*, e co-organizadora do festival de artes *Cartografía en Movemento*. Dende 2016 e intérprete e creadora na súa propia compañía, Colectivo Glovo, un espazo de creación onde desenvolve, xunto a Hugo Pereira, a súa faceta máis imaxinativa traballando na creación escénica tanto para salas como para espazos non convencionais. Colectivo Glovo acumula numerosos premios e recoñecementos, ademais de extensas xiras por todo o territorio español e internacionais en países como Costa Rica, Tailandia, Corea do Sur, Italia ou México. Tamén destaca o seu traballo como directora artística e coreógrafa para outros artistas e compañías.

En 2025 foi a coreógrafa da Gala dos XXIII Premios Mestre Mateo celebrada en Lalín.

## Experiencia profesional 
### Creacións propias 
* *Aliquam* (2015).
* *MAPA* (2016). Colectivo Glovo.
* *Materia Gris* (2019). Adolfo Domínguez.
* *EM·NA* (2021). Colectivo Glovo.
* *TABÚ* (2021). Colectivo Glovo.
* *Sastrería Elástica* (2022)*.* Adolfo Domínguez.
* *ALLEO* (2022). Colectivo Glovo.
* *Estancia Paisaje* (2022). Colectivo Glovo, Paula Quintas, Fran Martínez.
* *XENÉRICA* (2022). Colectivo Glovo.
* *O Salón dos Pasos Perdidos* (2023). Colectivo Glovo, Paula Quintas, Fran Martínez.
* *TRÏADE* (2025). Colectivo Glovo.

### Como coreógrafa 
* *Formas de Apariencia* (2021). Verónica Vicente, Colectivo Glovo.
* *Os Protegidos* (2023). Cía. Teatromosca, Colectivo Glovo.
* Gala dos XXIII Premios Mestre Mateo.
* *RITO* (2025). Conservatorio de Danza de Lugo, Colectivo Glovo.
* *TROMSØ* (2025). Morraoconto.

## Notas
Johann Tobias Bürg

**Johann Tobias Bürg**, nado en Viena o 24 de decembro de 1766 e finado en Bad Sankt Leonhard im Lavanttal (Austria) en 1835, foi un astrónomo austríaco que realizou importantes observacións das órbitas da Lúa.

## Traxectoria 
Naceu en Viena o 24 de decembro de 1766. Formouse como astrónomo no Observatorio de Gotha como axudante de Franz Xaver von Zach. No ano 1791 comezou a traballar como profesor de física no *gymnasium* de Klagenfurt am Wörthersee. Posteriormente ingresou no Observatorio de Viena e en 1817 foi elixido director deste centro tras a morte do seu antecesor no posto, Franz de Paula Triesnecker. Bürg desempeñou este cargo ata o nomeamento de Joseph Johann von Littrow como novo director en 1819.

En 1799, Bürg publicou unha serie de táboas astrónomicas das órbitas da Lúa, baseadas en preto de 3000 observacións, que foron ben recibidas pola comunidade científica debido á súa precisión. Esta publicación valeulle a Bürg a súa admisión na Academia de Ciencias de Francia. En 1819 realizou a primeira observación da compañeira binaria de Antares mediante o estudo dunha ocultación lunar.

Johann Tobias Bürg colaborou con Elisabeth von Matt durante toda a súa carreira científica. Cando a astrónoma morreu en 1814, Bürg escribiu unha carta pública na súa memoria.

Ao longo da súa vida, Bürg recibiu diversas distincións e mencións honoríficas: membro honorario estranxeiro da Academia de Ciencias de Rusia (1801), membro da Academia de Ciencias de Gotinga (1801), membro da Academia de Ciencias de Prusia (1812) e membro da Academia de Artes e Ciencias dos Estados Unidos (1822).

Bürg morreu o 15 de novembro de 1835 no Castelo de Wiesenau, preto de Bad Sankt Leonhard im Lavanttal no estado de Carintia, Austria. 

## Legado 
O cráter lunar Bürg foi nomeado en 1834 por Johann Heinrich von Mädler na honra de Johann Tobias Bürg. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Aeiou: Johann Tobias Bürg (en alemán)
* Chris Plicht, "Johann Tobias Bürg"  (en inglés)
* Craters (en francés)
Gran Premio de Finlandia

O **Grand Prix de Finlandia** é unha competición anual de patinaxe artística sancionada pola International Skating Union (ISU), organizada polo Skating Finland, e parte do ISU Grand Prix Series. A primeira competición celebrouse en 2018 en Helsinki como substituta da Copa da China. Volveu en 2022 como substituta da Rostelecom Cup despois de que Rusia fora expulsada das competicións internacionais de patinaxe artística. O Grand Prix de Finlandia celebrouse baixo varios nomes: o **Grand Prix de Helsinki**, o **Grand Prix de Espoo**, e o **Finlandia Trophy.** 
As medallas poden acadarse en individual de homes, individual de mulleres, patinaxe en parella, e danza sobre xeo. Os patinadores gañan puntos baseados nos seus resultados nas competicións de clasificación cada tempada, e os mellores patinadores e equipos de cada disciplina son invitados a competir na Final do Grand Prix de patinaxe artística.
## Medallistas 
### Individuais masculinos
### Individuais femininos 
### Patinaxe en parella
### Danza sobre xeo 
## Notas 
## Véxase tamén
Sociedade Financeira Industrial

**Sociedade Financeira Industrial** **(SOFINDUS)** foi un conglomerado de empresas da Alemaña nazi que existiu en España durante a Guerra Civil e a Segunda Guerra Mundial. Establecida no verán de 1936 polo xefe da espionaxe nazi Wilhem Canaris, chegou a contar cun gran número de empresas filiais. A través de **SOFINDUS**, a Alemaña nazi tivo unha importante influencia económica na España franquista, ata a súa desaparición en 1945.

## Historia 
En novembro de 1938, o empresario nazi Johannes Bernhardt, residente no Marrocos español dende 1929, organizou en Lisboa a *Sociedade Financeira Industrial* (SOFINDUS), cun capital valorado en dous millóns e medio de pesetas. Bernhardt xa fundara en xullo de 1936 a Sociedade Hispano-Marroquí de Transportes (HISMA), unha empresa pantasma que servía como tapadeira para o tráfico de armas destinado ao bando sublevado.

En 1939, SOFINDUS, que tiña a súa sede central no número 1 da avenida do Generalísimo de Madrid, contaba xa con delegacións en oito cidades españolas e cun persoal de 260 empregados. Para entón, tiña catorce filiais encargadas de diversas actividades (transportes, minería, maquinaria, coiros, viño e froitas). A maior parte do capital era alemán, pero a xestión deses cartos realizaouse a través de testaferros españois para non incumprir a lexislación española, que establecía un límite do 25% para o capital estranxeiro. Aínda que SOFINDUS estivo parcialmente controlado pola administración franquista, en realidade estaba subordinada á dirección de ROWAK e recibía os seus fondos económicos de Alemaña.

Durante a Segunda Guerra Mundial, SOFINDUS tivo unha intensa actividade comercial hispano-alemá. En agosto de 1941, creouse a compañía Transcomar (Compañía Marítima de Transportes), que durante dous anos encargouse de transportar ata 125.000 toneladas de mercancía ás forzas do Eixo localizadas no norte de África, baixo a bandeira española, grazas a súa declaración de neutralidade no conflito mundial. En marzo de 1943 fundouse outra filial, a compañía Somar, encargada da adquisición de fluorita e volframio, dous minerais de gran valor estratéxico para a industria bélica nazi. Máis adiante, en 1944, SOFINDUS participou no contrabando de subministracións ás guarnicións alemás que quedaran illadas na costa atlántica francesa tras o desembarco de Normandía.

A actividade de SOFINDUS non só supuxo unha gran preocupación para os Aliados, senón que tamén provocou as protestas dalgunhas compañías alemás en España polo seu carácter de monopolio. Cesou as súas actividades co final da Segunda Guerra Mundial e, en outubro de 1945, as autoridades franquistas acordaron coas autoridades británicas, francesas e estadounidenses, que o patrimonio e os activos de SOFINDUS quedaran baixo o control das potencias aliadas.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
; Bibliografía adicional
*
TROMSØ

***TROMSØ*** é unha obra de teatro escrita e dirixida por Rafa R. Martínez. Foi estreada o 21 de marzo de 2025 pola compañía Morraoconto na Casa da Cultura do Milladoiro, Ames.

O elenco de actores na presentación da obra estivo formado por Miguel Gendre, Lara Pouso, Lidia Veiga, Julia Ammerman ao piano e Lucía Iglesias ao violonchelo. Completa a ficha artística Esther Latorre, a cargo da dirección coreográfica e de movemento, José Faro "Coti" no deseño de iluminación e Ana Gesto no deseño de vestiario.

TROMSØ foi publicado pola colección de dramaturxia da Erregueté en novembro de 2025.

## Sinopse 
Cando un ser querido nos deixa, o baleiro que queda énchenos dun silencio que, ás veces, nunca conseguimos facer desaparecer. Un silencio que se aferra ao corazón apagando para sempre parte da súa luz. Tromsø é unha reflexión en clave de humor desde a perda. Sobre a vida, a morte e todo o que queda entre medias. É un canto á tristura pero tamén á esperanza. Unha viaxe épica polos mares do norte, navegando tormentas, fiordes e enormes cardumes de arenque, na procura de respostas nun lugar onde as candorcas, co seu canto, desgarran o silencio salvaxe da aurora boreal.

## Notas
Voleibol neve

250px|miniatura|Voleibol de neve.
O **voleibol de neve** ou **vólei neve** é ​​un deporte colectivo de inverno que se xoga entre dous equipos de tres xogadores nunha pista cuberta de neve dividida por unha rede. O obxectivo de cada equipo é marcar puntos enviando un balón por riba da rede para que caia no chan na pista do opoñente, mentres impiden que o opoñente faga o mesmo. Un equipo pode tocar o balón por riba da rede ata tres veces, e os xogadores individuais non poden tocar o balón dúas veces consecutivas.

O deporte orixinouse en Austria como unha variante do voleibol praia. A Federación Internacional de Voleibol (FIVB) é o organismo internacional que rexe este deporte.

## Historia
O voleibol de neve xógase desde hai décadas, especialmente en Rusia, Austria e Suíza, inicialmente como unha variante do voleibol de praia. As competicións non oficiais celebráronse en Austria e Suíza a finais da década de 1990, e reapareceron en 2008 grazas á iniciativa de Martin Kaswurm en Wagrain, Austria, onde se organizou o primeiro Snow Volleyball Tour en 2009. Recoñecido oficialmente pola Asociación Austríaca de Voleibol en 2011 e engadido pola CEV en 2015, o deporte conta cun European Tour anual desde 2016 e campionatos nacionais que clasifican para os Europeos desde 2018. Con aspiracións olímpicas, a FIVB e a CEV involucraron a antigos atletas de voleibol de praia en 2018 e ampliaron a participación global, incluíndo equipos dos Estados Unidos, Brasil, Casaquistán e Arxentina, o que levou ao primeiro Snow Volleyball World Tour en 2019, que permitiu a países sen tradición en deportes de inverno gañar as súas primeiras medallas internacionais.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Voleibol praia
### Ligazóns externas
* Normativa de Voleibol de Neve.

## Notas
Pont-Scorff

**Pont-Scorff** (en ) é un concello do departamento de Morbihan, na rexión administrativa da Bretaña, no noroeste de Francia.

## Demografía
## Notas
Larry Wall

**Larry Wall**, nado n'Os Ánxeles o 27 de setembro de 1954, é un programador estadounidense coñecido sobre todo por crear a linguaxe de programación Perl, publicada por primeira vez en 1987, e a ferramenta `patch` (en 1985).

Wall traballou, entre outros lugares, para o Laboratorio de Propulsión a Chorro da NASA, Unisys e O'Reilly, unha editorial que apoia activamente o movemento do software libre. Durante varios anos, estivo involucrado principalmente na especificación da sintaxe de Perl 6.

## Vida persoal 
Fillo dun ministro protestante, Wall creceu nun ambiente profundamente relixioso. Licenciouse en linguas naturais e artificiais pola Universidade de California, Berkeley. Xunto coa súa muller, durante os seus estudos de lingüística en Berkeley, intentou identificar unha lingua non escrita co obxectivo de inventar un sistema de escrita dedicado a ela. Entón, supoñíase que empregaría este novo sistema para traducir varios textos, incluída a Biblia, á lingua identificada.

Wall escolleu África como o escenario ideal para a súa investigación, pero tivo que abandonar os seus plans por motivos de saúde. Despois permaneceu nos Estados Unidos, onde se incorporou ao Laboratorio de Propulsión a Chorro despois de rematar os seus estudos de posgrao.

Membro da Igrexa do Nazareno, participa activamente na comunidade local organizando un concurso de temática bíblica.

A súa educación relixiosa tivo unha forte influencia no deseño da linguaxe Perl, tanto que o propio nome provén da frase «perla de gran valor» (Mateu 13:46).

## Produción 
Wall é o autor do cliente Usenet `rn` e do amplamente utilizado programa `patch`. Gañou dúas veces o *International Obfuscated C Code Contest* (Concurso Internacional de Código C Ofuscado) e recibiu o primeiro premio da *Free Software Foundation* polo avance do software libre en 1998.

Wall desenvolveu o intérprete e a linguaxe Perl mentres traballaba para a *System Development Corporation*, que máis tarde se converteu en parte de Burroughs e despois de Unisys. É coautor de *Programming Perl* (a miúdo coñecido como *Camel Book* e publicado por O'Reilly), que é o recurso definitivo para programadores de Perl; e editou o *Perl Cookbook*. Posteriormente, foi contratado a tempo completo por O'Reilly Media para seguir desenvolvendo Perl e escribir libros sobre o tema.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Superman (filme de 2025)

***Superman*** é un filme estadounidense de 2025 baseado no personaxe epónimo de DC Comics escrito e dirixido por James Gunn. É o primeiro filme do Universo DC e un *reboot* da serie de *Superman*. David Corenswet protagoniza a Clark Kent / Superman, xunto con Rachel Brosnahan, Nicholas Hoult, Edi Gathegi, Anthony Carrigan, Nathan Fillion e Isabela Merced. No filme, Superman enfróntase a consecuencias imprevistas despois de intervir nun conflito internacional orquestrado polo multimillonario Lex Luthor (Hoult). Superman debe recuperar o apoio do público coa axuda dos seus colegas reporteiros e superheroes. O filme foi producido por Gunn e Peter Safran de DC Studios.

## Personaxes 
* David Corenswet como Clark Kent / Superman
* Rachel Brosnahan como Lois Lane
* Nicholas Hoult como Lex Luthor
* Edi Gathegi como Michael Holt / Mister Terrific
* Anthony Carrigan como Rex Mason / Metamorpho
* Nathan Fillion como Guy Gardner / Green Lantern
* Isabela Merced como Kendra Saunders / Hawkgirl
Cuaternión de Augusto

: *Para outros significados da palabra "cuaternión", véxase Cuaternión (homónimos)*

O **cuaternión de Augusto** ou **cuaternión augustal** é unha moeda imperial romana de ouro co valor e o peso de catro áureos, cuñada no ano 27 a.C. a nome de Octavio Augusto, para conmemorar a toma de Exipto por parte de Roma. 

O único exemplar coñecido desta moeda forma parte da colección do Museo Arqueolóxico Nacional, en Madrid.

## Caracterización 
A moeda está cuñada en ouro de moi boa lei e ten un diámetro de 30 milímetros e un peso de 31,97 gramos, equivalente ao de catro áureos. e a peza foi adquirida por 5.500 pesetas, para pasar a formar parte da colección do MAN, co número de inventario 1921/9/1.

Esta moeda foi unha das que se librou da incautación de moedas de ouro levada a cabo no MAN en novembro de 1936, durante a guerra civil, grazas ao labor realizado por Felip Mateu i Llopis, daquela conservador da sección de Numismática do Museo. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Alfaro Asins, C. et al. (2009).  *Diccionario de numismática*. Ministerio de Cultura. Madrid, 2009. ISBN 978-84-8181-405-7
* De las Heras, R. (2009). "Cuaternión de Augusto». *Museo Arqueológico Nacional (MAN.es)*.
* Martínez Gallego, J. M. (2009). "Una pieza única: el quaternion de Augusto". En *Panorama Numismático*. 6 de agosto de 2009.

* Mélida, J. R.; Vives, A. (1921). "Informes sobre el medallón de oro de Augusto". En *Boletín de la Real Academia de la Historia*, Madrid.
* VV.AA. (1999). *Tesoros del Gabinete Numismático. Las 100 mejores piezas del Monetario del Museo Arqueológico Nacional. Madrid*. Museo Arqueológico Nacional, Madrid.

### Ligazóns externas 
* Vídeo: "El cuaternión de Augusto"
Cuaternión (homónimos)

**Cuaternión** pode estar referido a:

## Matemáticas 
***Cuaternión**, unha extensión dos números reais;

## Numismática 
***Cuaternión de Augusto**, unha moeda romana de catro áureos.
Miña Terra

* ***Miña Terra***, semanario de Santiago de Compostela (1914-1915).
* ***Miña Terra***, periódico de Buenos Aires, órgano da Sociedad Hijos de Arantey y Centro Villamarín Perojano Mutual Cultural y Recreativo, (1992- ).
Fede Galizia

**Fede Galizia** (Milán, 1578-1630) foi unha pintora italiana do Barroco, pioneira do xénero do bodegón. 

## Biografía 
Fede Gallizi, coñecida como Galizia, naceu en Milán en 1578. Fede aprendeu a pintar co seu pai, Nunzio Galizia,  pintor de miniaturas que se mudou a Milán desde Trento. Foi unha artista moi precoz, sendo citada por primeira vez no tratado "Idea del Tempio della Pintura" escrito en 1590 polo pintor e teórico Giovanni Paolo Lomazzo (1538-1600). 

Galizia foi unha pintora moi completa, produciu unha obra variada de diferente temática: escenas relixiosas, retratos e bodegóns. 

Galizia tamén abordou a pintura relixiosa cumprindo coa exaltación iconográfica imposta pola doutrina católica no contexto histórico da Contrarreforma. Exemplo disto é a súa obra “Judith e Holofernes”, tema do que realizou ata seis versións. Galizia autorretratouse no papel de Judith. Ademais, asinou a obra sobre o fío da espada coa data da súa execución, 1596, detalle significativo, xa que moitas artistas non puideron asinar os seus cadros ao ser pouco valoradas e ter unha posición subordinada nos obradoiros barrocos. . 

As súas naturezas mortas son extremadamente detalladas, con cores vibrantes e matizadas. Case todas as súas obras neste xénero inclúen bandexas de froita, cun arranxo ben proporcionado con algúns elementos en cascada ao seu redor. Algunhas inclúen flores frescas ou outras especies como unha forma de crear un contraste relevante de forma e cor, por exemplo na súa *Natureza morta con pexegos e cunca de porcelana* .

As súas pinturas están cheas de detalles e o seu tratamento das luces, sombras e texturas non ten rival naquela época, parece que se puidesen tocar as froitas, sentilas, e quitalas da pintura sen estragar o resto do traballo. Foi particularmente boa en crear espazos acolledores nas súas pinturas, en composicións equilibradas e pouco cargadas. A diferenza dos seus artificiosos predecesores, os seus arranxos son graciosos, naturais e poéticos. 

Até ben avanzado o século non se vería novamente o tratamento estético dos seus bodegóns. Moitas das obras actuais do xénero mostran directamente a influencia das súas ideas orixinais. Non se sabe de certo cantas obras pintou, xa que moitas das súas posibles obras foron atribuídas a Panfilo Nuvolone, que tomou significativa inspiración dela.

## Exposición "Mestras" 
* Fede Galizia foi incluída na mostra de 2023 "Mestras" no Museo Nacional Thyssen Bornemisza que recompilou máis dun centenar de obras realizadas por artistas mulleres esquecidas na historia da arte. 

## Véxase tamén 
* Judit coa cabeza de Holofernes (Fede Galizia)

## Notas 
## Bibliografía 
* Ilya Sandra Perlingieri, *Sofonisba Anguissola*,, Rizzoli International, 1992 ISBN 0-8478-1544-7 on Questia
* Chadwick, Whitney, Women, Art, and Society, Thames and Hudson, London, 1990 ISBN 0-500-20354-7
* Anne Sutherland Harris e Linda Nochlin, Women Artists: 1550-1950, Los Angeles County Museum of Art, Knopf, New York, 1976 ISBN 0-394-41169-2

## Ligazóns externas 
* Fede Galizia en Artcyclopedia
Copa da China

A **Copa da China**  é unha competición anual de patinaxe artística sancionada polo International Skating Union (ISU), organizada pola , é parte do Grand Prix Series. A primeira competición celebrouse en 2003 en Pequín como substituta da Bofrost Cup on Ice. A Copa da China interrumpiuse tres veces na súa historia: en 2018 cando a Asociación Chinesa de Patinaxe decidiu renunciar a calquera evento internacional de patinaxe para preparar as sedes para os Xogos Olímpicos de Inverno de 2022, e despois en 2021 e 2022 pola pandemia de COVID-19. 

As medallas poden ser premiadas en individual de homes, individual de mulleres, patinaxe en parella, e danza sobre xeo. Os patinadores gañan puntos baseados nos seus resultados nas competicións de clasificación cada tempada, e os mellores patinadores e equipos de cada disciplina son invitados a competir na Final do Grand Prix de patinaxe artística.

## Medallistas 
### Individuais masculinos
### Individuais femininos 
### Patinaxe en parella
### Danza sobre xeo 
## Notas 
## Véxase tamén
Antonio Aragón

**Antonio Jesús Aragón Dorca**, nado en Conil de la Frontera en 1986, é un político español do Partido Popular, candidato á alcaldía da súa cidade natal nas eleccións municipais de 2019.

## Traxectoria 
Naceu nunha familia de clase media. Os seus avós paternos son Antonio Aragón e Rosario, e o seu avó materno Chano Dorca. Os seus pais son Ana Dorca e Cristóbal Aragón. Vive con elas e as súas irmás, Ana e Águeda Aragón Dorca, en Conil de la Frontera. Antonio Jesús Aragón ten un sobriño chamado Hugo Aragón.

En 2010 uniuse ao Partido Popular, pasando así a formar parte das NNGG (Novas Xeracións).

Rematou os seus estudos como técnica de xestión administrativa e despois foi deputada por Cádiz, cargo que ocupou ata 2020. En 2023 foi reelixida como deputada provincial por Almudena Martínez del Junco, onde ocupou o cargo de auxiliar municipal na Deputación de Cádiz. Desde 2023 é tenente de alcalde de Conil de la Frontera, onde ocupa as carteiras de Cultura, Festas, Gandería, Agricultura e Pesca.

Foi portavoz do Partido Popular e concelleira no concello de Conil de la Frontera.

Profesionalmente, ten experiencia no sector privado, sendo o director xeral dunha empresa de ferraxería e subministracións da vila, propiedade do seu tío, da que está de excedencia.

## Notas
Tania Vázquez García

**Tania Vázquez García**, nada en Chantada o 8 de marzo de 1993, é unha investigadora e profesora galega.

## Traxectoria 
É graduada en Linguas e Literaturas Modernas, no itinerario de Filoloxía Románica, na Universidade de Santiago de Compostela. Foi premio extraordinario de fin de carreira, premio á excelencia académica concedido pola Xunta e Premio Extraordinario polo Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.

En 2014-2015 tivo unha bolsa de colaboración do MECD no Departamento de Filoloxía Galega-USC (Área de Filoloxía Románica), no curso 2015-2016, unha bolsa Jae Intro no IEGPS (CSIC). Participou no proxecto *Prosa Literaria Galega Medieval* do CRPIH, no do Proxecto *Voces de mulleres na Idade Media: realidade e ficción (séculos XII-XIV)* (FFI2014-55628-P), dirixido pola Dra. Esther Corral Díaz, en *Voces, espazos e representacións femininas na lírica galego-portuguesa*, *Prosa Literaria Galega Medieval* e ''Consolidación e estruturación. Grupo de Referencia Competitiva (GRC) GI-1350 Románicas (Filoloxía, Literatura medieval).

En 2025 estudou o emprego do galego nas inscricións funerarias dos cemiterios chantadeses. Dentro da iniciativa 'Palabra e Memoria'.

## Obras 
### Libros colectivos 
* *Locas. Escritoras y personajes femeninos cuestionando las normas*: "Alamanda: *trobairitz* marginada y olvidada" (2015). Arcibel Editores. ISBN 978-84-15335-66-5.
* *Nuevas perspectivas literarias y culturales (I CIJIELC):* "Las modalidades del debate en la tradición lírica medieval" (2016). MACC - Grupo de Investigación ELICIN, Universidade de Vigo. ISBN 978-84-608-6759-3.
* *Guía para o estudo da prosa galega medieval* (2020). Xunta de Galicia. ISSN: e-ISSN: 2695-3951. (en liña)
* *Mulleres medievais: textos e imaxes na lírica galego-portuguesa* (2023). Universidade de Santiago de Compostela. ISBN 978-84-19679-59-8.

## Notas
Pedro Yáñez

O nome **Pedro Yáñez** pode referirse a:

***Pedro Yáñez de Novoa** (s. XIII), militar galego;
***Pedro Yáñez de Ulloa** (f. 1442), nobre galego;
***Pedro Yáñez Jiménez** (1903-1954), político e sindicalista español;
***Pedro Yáñez Betancourt** (n. 1946), músico chileno;
***Pedro Yáñez Salgado** (n. 1984), político galego;

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Pedro Eans
Óscar Val

**Óscar Val García**, nado en Agolada o 21 de febreiro de 1975, é un político galego vinculado ao concello de Agolada, concelleiro polo Partido Anticorrupción y Justicia (PAYJ), e desde novembro de 2025 alcalde pola dimisión do anterior rexedor, Luís Calvo Miguélez.

## Traxectoria 
Cando o empresario retornado de Suíza Luís Calvo Miguélez, iniciou a súa carreira política fundando o partido Anticorrupción y Justicia (PAYJ), Val sumouse ao proxecto. Nas eleccións de 2019 foi elixido concelleiro e exerceu como tenente de alcalde no goberno de Calvo. En marzo de 2022 tanto el coma o alcalde fixeron público que se ofrecían á embaixada de Ucraína para combater contra o exército ruso, un xesto que tivo unha importante repercusión nos medios aínda que, finalmente, non foron.

Nos comicios de 2023 Val recuncou nas listas de Anticorrupción y Justicia, foi elixido concelleiro e renovou como primeiro tenente de alcalde. O 24 de novembro de 2025, logo da condena de Calvo por un delito de prevaricación e a súa subseguinte dimisión, Val pasou a ocupar a alcaldía en funcións. No pleno do 16 de novembro de 2025, foi elixido alcalde.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Agolada
Arngrímur Jónsson

**Arngrímur Jónsson "o Sabio"** (en ), nado en 1568 e finado o 27 de xuño de 1648, foi un erudito e apoloxista cristián islandés.

## Traxectoria 
Arngrímur Jónsson naceu en 1568. O seu pai, Jón Jónsson, faleceu en 1591. Arngrímur estudou en Copenhague, graduándose en 1589 para logo regresar a Islandia, onde traballou como reitor dunha escola de latín na sé episcopal de Hólar.

En 1593 publicou o seu *Brevis commentarius de Islandia* (en ), no que criticou as obras de numerosos autores que escribiron sobre o país insular e as súas xentes. En especial, a súa atención centrouse nun poema de Gories Peerse, no que este mercador calumniou a xeografía e etnografía islandesas. Así mesmo, Arngrímur analizou obras máis substantivas, como a *Cosmographia universalis* do erudito alemán Sebastian Münster.

O *Brevis commentarius de Islandia* volveuse imprimir en 1598 como parte do *Principal Navigations of the English Nation* de Richard Hakluyt. Esta obra de Arngrímur e outras posteriores contribuíron á difusión, entre os eruditos europeos, da antiga literatura islandesa e a riqueza de manuscritos conservados no país. No contexto dos conflitos entre Dinamarca e Suecia, durante os cales ambas nacións tentaron xustificar as bases históricas dos seus nacentes imperios, xogou tamén un papel no desenvolvemento do nacionalismo europeo, ao participar no proceso de etnografía pexorativa co que os estados procuraban diferenciarse entre eles.

Xa que logo, grazas aos seus libros, en especial a súa obra mestra, o *Crymogæa* (unha historia de Islandia en tres volumes), publicado en 1609, Arngrímur converteuse nunha figura influente no contexto escandinavo. Así, inspirou subseguintes xeracións de historiadores daneses e islandeses, entre os que destacou Ole Worm.

Para a elaboración das súas pezas historiográficas, Arngrímur tivo acceso a textos hoxe perdidos, entre os que sobresaen grandes fragmentos da desaparecida *Skjöldunga saga*. Os seus traballos sobre os reis lendarios de Dinamarca e Suecia son a evidencia máis importante dos contidos desta saga. Así mesmo, estivo en posesión do manuscrito Hauksbók durante uns 40 anos, no cal se conserva a única versión completa da *Völuspa*.

## Influencia 
Arngrímur apareceu representado nos antigos billetes de 10 coroas islandesas, na actualidade fóra de circulación.

## Publicacións 
* *Brevis commentarius de Islandia*.
* *Crymogæa*, unha historia de Islandia en tres volumes.
* *Supplementum Historiæ Norvegicæ*.
* *Rerum Danicarum fragmenta*.
* *Ad Catalogum Regum Sveciæ, a quo danic: historiæ Norvegiæ, compendium incipit, annotanda*.
* *Anatome Blefkeniana*.
* *Eintal sálarinnar við sjálfa sig*.
* *Epistola pro patria defensoria*.
* *Apotribe virulentæ et atrocis calumniæ*.
* *Athanasia*, publicado en lembranza de Guðbrandur Þorláksson.
* *Specimen Islandiæ historicum*.
* *Gronlandia*.

## Notas 
## Véxase tamén 
* 
* 
*
Marcos Fernández Sánchez

**Marcos Fernández Sánchez**, nado en Cambrils o 17 de maio de 2003, é un futbolista español que xoga como dianteiro e extremo dereito no Ceuta, da Segunda División, cedido polo Espanyol.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista nas canteiras do Gimnàstic de Tarragona e do Real Betis. O 27 de novembro de 2021 debutou co Betis Deportivo na Primeira Federación, substituíndo a José Lara nunha derrota por 2-1 fronte ao Castellón. O 23 de agosto de 2022 asinou un novo contrato por tres anos co club, ascendendo definitivamente ao filial, xa na Segunda Federación.

Marcou o seu primeiro gol o 3 de setembro de 2022, nunha vitoria por 0-1 contra o FC Cartagena B. Rematou a tempada como máximo goleador do equipo con 11 goles (incluíndo un triplete ante o Utrera o 9 de abril de 2023), pero sufriu unha grave lesión de nocello en xullo de 2023 no primeiro adestramento da nova campaña.

De volta aos terreos de xogo en febreiro de 2024, conseguiu marcar tres goles en 11 partidos no regreso do Betis Deportivo á terceira categoría. Realizou a pretempada de 2024 co primeiro equipo, e na seguinte campaña volveu ser o máximo goleador do filial, con 10 goles na Primeira Federación.

En xuño de 2025, tras rematar o seu contrato co Betis, fichou polo Espanyol, da Primeira División, que o cedeu ao Ceuta, da Segunda División.

## Notas
Freakier Friday

***Freakier Friday*** é un filme estadounidense de 2025 dirixido por Nisha Ganatra e escrita por Jordan Weiss. Producido por Walt Disney Pictures, é a secuela de *Freaky Friday* (2003), baseada na novela de Mary Rodgers de 1972, e a quinta longametraxe da franquía. Jamie Lee Curtis, Lindsay Lohan, Mark Harmon, Chad Michael Murray, Rosalind Chao, Ryan Malgarini, Christina Vidal Mitchell, Haley Hudson, Stephen Tobolowsky e Lucille Soong retoman os seus respectivos papeis do filme orixinal, con Julia Butters, Sophia Hammons na súa ópera prima e Manny Jacinto uníndose ao elenco. Conta a historia de Anna Coleman (Lohan) e Tess Coleman (Curtis) tratando de recuperar os seus corpos despois de cambiar respectivamente coa filla da primeira, Harper (Butters) e a futura fillastra Lily Reyes (Hammons) antes da súa voda co pai deste último Eric (Jacinto).

*Freakier* Friday estreouse no Teatro El Capitan nos Ánxeles o 22 de xullo de 2025, e estreouse nos cinemas a través de Walt Disney Studios Motion Pictures o 8 de agosto. Recibiu valoracións xeralmente positivas dos críticos e recadou $ 153,2 millóns en todo o mundo.

## Personaxes 
* Jamie Lee Curtis como Tess Coleman/Lily Reyes
* Lindsay Lohan como Anna Coleman/Harper Coleman
* Julia Butters como Harper Coleman/Anna Coleman
* Sophia Hammons como Lily Reyes/Tess Coleman
* Mark Harmon como Ryan
* Manny Jacinto como Eric Reyes
* Maitreyi Ramakrishnan como Ella
* Christina Vidal como Maddie
* Haley Hudson como Peg
* Chad Michael Murray como Jake Austin
* X Mayo como director Waldman
* Lucille Soong como Avoa Chiang
* Rosalind Chao como Mama P
* Vanessa Bayer como Madame Jen
* Jordan E. Cooper como Jett
* June Diane Raphael como Veronica
* Stephen Tobolowsky como Mr. Elton Bates
* Aryan Simhadri como Jai
* George Wallace como George Wallace
* Sherry Cola como Sherry Cola
* Ryan Malgarini como Harry Coleman
* Chloe Fineman como GiGi
* Elaine Hendrix como Blake Kale

## Notas
Jacobo Zóbel de Zangróniz

**Jacobo Zóbel de Zangróniz**, nado en Manila o 12 de outubro de 1842 e finado na mesma cidade o 7 de outubro de 1896, foi un farmacéutico, numismático, empresario e político hispano-filipino, que chegou a ser alcalde de Manila.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Jacobo Zóbel procede dunha familia danesa protestante emigrada a Hamburgo, Alemaña. O seu avó paterno, Johan Andreas Zöbel, trasladárase ás Filipinas en 1834 para se dedicar á industria mineira e química. Os pais de Jacobo foron a española Ana Zangróniz Arrieta, filla dun xuíz da Real Audiencia de Navarra, e o farmacéutico Jakob Zöbel Hinsch (1808-1866), nado en Hamburgo mais naturalizado español en 1849 por mor do seu matrimonio.

Jacobo Zóbel de Zangróniz foi, xa que logo, o primeiro membro da súa familia paterna en ser español de nacemento, ao nacer no territorio colonial das Filipinas. O seu carácter de empresario innovador levou a modernidade a Manila, xa que a través de *Ayala y Cía*. se puido financiar a chegada da electricidade en 1889 e do teléfono en 1890. No ámbito da banca, a partir de 1890 dirixiu o Banco Español-Filipino de Isabel II,

Zóbel finou en Manila o 7 de outubro de 1896, por causa dun derramo cerebral,
## Publicacións 
Esta é unha escolma dos traballos sobre numismática publicados por Jacobo Zóbel de Zangróniz:

* (1863). “Spanische Münzen mit bisher unerklärtes Aufschirften”. En *Zeitschrift der Morgenlandischen Geselschaft,* XVII. Páxinas 336-357.
* (1863). "Über einem bei Cartagena gemachten Fund spanisch-phönikischer Silvermünzen". En *Sitzungsberichte der Berliner Akademie der Wissenschaften*. Xuño. Páxinas 253 e ss.
* (1863). "Sobre la ciudad de *Baesippo*". En *El Arte en España*. Páxinas 24-28.
* (1863). "". En *Revue numismatique*. 8. Páxinas 369382.
* (1866). "Noticia de varios monumentos que demuestran la existencia de un alfabeto desconocido empleado antiguamente en algunas regiones meridionales de la Bética". En *Memorial Numismático Español.* 1. Páxinas 7-41.
* (1866). "Ensayo de atribución de algunas monedas ibéricas de la ciudad de Salacia". En *Memorial Numismático Español.* 1. Páxinas 97-110.
* (1868). "Atribución de una moneda inédita a *Serpa**"*. En *Memorial Numismático Español.* 2. Páxinas 38-48.
* (1877). "". En *Commentationes philologicae in honores Th. Mommseni*. Berlín. Páxinas 805-824.

* (1878-1880). ; Tomo II (1880). Zaragozano y Jayme, Madrid.
* (1881). "Uber die antike Numismatik Hispaniens". En *Sitzungsberichte der Berliner Akademie der Wissenschaften*. Xuño.Páxinas 806-832.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hübner, E. (1897). "Los trabajos científicos del Excmo. Sr. D. Jacobo Zobel de Zangroniz, académico electo". En Boletín *de La Real Academia de la Historia*. Tomo 30. Páxinas 158-181.
* Vibal, G. (2020). "The Brilliant Life And Turbulent Times Of Don Jacobo Zóbel y Zangróniz". En *Tatler (Tatlerasia.com)*. 20 de abril.
Álvaro García Ortiz

**Álvaro García Ortiz**, nado en Lumbrales (Salamanca) o 16 de decembro de 1967, é un xurista español, fiscal do Tribunal Supremo. Foi fiscal xeral do Estado desde 2022 ata 2025. Anteriormente, foi fiscal xefe da Secretaría Técnica da Fiscalía Xeral.

## Traxectoria 
Licenciado en Dereito pola Universidade de Valladolid, García Ortiz incorporouse á Fiscalía en 1998, sendo destinado na Fiscalía de Maó, en Menorca. En 2002 trasladouse á Fiscalía da Área de Santiago de Compostela. En 2004 converteuse en fiscal especialista en medio ambiente na Fiscalía do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia. Durante este período asumiu a acusación pública no Caso Prestige en 2005.

O 20 de novembro de 2025, o Tribunal Supremo declarouno culpable por un delito de revelación de segredos. A sentenza, que se publicou con posterioridade ó fallo, adoptouse con cinco votos a favor e dous en contra dos sete maxistrados que formaron o tribunal.

O 24 de novembro solicitou o seu cesamento formal ao Goberno.

## Notas
Teresa Peramato

**Teresa Peramato Martín**, nada en Salamanca o 12 de novembro de 1962, é unha fiscal española. Cunha longa traxectoria no ámbito da violencia de xénero, está considerada como unha das maiores expertas en loita contra a violencia sobre a muller de España. Na actualidade é a Fiscal Xeral do Estado.

## Traxectoria 
Licenciada en Dereito pola Universidade de Salamanca, Peramato incorporouse á Fiscalía en 1989. Ocupou postos nas fiscalías das Audiencias Provinciais de Tenerife e Valladolid, e nas fiscalías dos Tribunais Superiores de Xustiza de Cataluña e Madrid. Exerceu como fiscal delegada da Xefatura da Fiscalía do Tribunal Superior de Xustiza de Madrid para a Sección de Violencia sobre a Muller e como fiscal adscrita á Fiscalía da Sala Contra a Violencia sobre a Muller da Fiscalía Xeral do Estado, así como fiscal ante o Tribunal Constitucional.

Foi membro do Grupo de Expertos do Observatorio Estatal sobre a Violencia contra a Muller, que elaborou o seu Primeiro Informe Anual. Tamén foi presidenta da Unión Progresista de Fiscais tempo durante o cal defendeu unha maior autonomía para o ministerio fiscal. 

En maio de 2021 foi nomeada fiscal de Sala contra a Violencia sobre a Muller e, catro anos máis tarde, en xaneiro de 2025, fiscal de Sala xefa da Sección Penal da Fiscalía do Tribunal Supremo.

O 25 de novembro de 2025 o Consello de Ministros propuxo a Teresa Peramato como fiscal xeral do Estado logo da dimisión de Álvaro García Ortiz, que acababa de ser condenado por un delito de revelación de segredos.

## Recoñecementos 
* 2010 - Orde do mérito policial.
* 2016 - Recibió  la Orden del mérito de la Guardia Civil.

* 2018 - Premio Igualdade Alicia Salcedo do Ilustre Colexio de Avogados de Oviedo.
* 2021 - Premio Igualdade Beatriz Galindo do Ilustre Colexio de Avogados de Salamanca.
* 2021 - Recibiu un dos galardóns outorgados polo Ministerio de Igualdade para conmemorar o Día Internacional da Eliminación da Violencia contra a Muller, 25-N.

## Notas
Pedro Yáñez Salgado

**Pedro Yáñez Salgado**, chamado ***Cañón***, nado en Manzaneda en 1984, é un político galego do PPdeG.

## Traxectoria 
Nas eleccións municipais de 2019 encabezou a lista do PPdeG ás eleccións en Manzaneda e obtivo dous concelleiros, insuficientes para obter a alcaldía. Nas municipais de 2023 volveu encabezar a candidatura do PPdeG, e de novo obtivo dúas concellerías, insuficientes para a alcaldía. Porén, dous anos máis tarde, en novembro de 2025 o PPdeG presentou unha moción de censura co apoio de dous tránsfugas e ex-edís do PSdeG contra o alcalde Amable Fernández Basalo. O 24 de novembro Pedro Yáñez foi elixido novo alcalde.

## Vida persoal
Casou en 2023.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Manzaneda
### Ligazóns externas 
* Pedro Yáñez asume la alcaldía de Manzaneda con el apoyo de los dos ediles tránsfugas
Jimmy Cliff

**Jimmy Cliff OM**, nome artístico de **James Chambers**, nado en Saint James o 30 de xullo de 1944 e finado en Kingston o 24 de novembro de 2025, foi un cantante, compositor, multiinstrumentista e actor xamaicano que desempeñou un papel fundamental na difusión internacional do reggae, así como na visibilidade da música xamaicana no mundo.
## Traxectoria 
A súa carreira artística comezou moi novo: aos 14 ou 15 anos xa estaba gravando sinxelos locais e tivo o seu primeiro éxito con "Hurricane Hattie" en 1962. Na década de 1960 pasou polos estilos ska e rocksteady antes de converterse nunha figura central do reggae.
Entre os seus éxitos internacionais están "Wonderful World, Beautiful People", "Many Rivers to Cross", "You Can Get It If You Really Want" e a súa célebre versión de "I Can See Clearly Now". Tamén protagonizou a película de culto xamaicana *The Harder They Com*e (1972), cuxa banda sonora axudou a levar o reggae ao público internacional e a consolidar a imaxe da música xamaicana máis alá das súas fronteiras xeográficas.

Ao longo das súas máis de seis décadas de carreira, gravou máis de 30 álbums. A súa música abordaba con frecuencia temas de resistencia, identidade cultural, esperanza e fe, combinándoos con ritmos populares de ska, rocksteady e reggae para chegar a un público amplo e a diversas xeracións.

Finou en Kingston o 24 de novembro de 2025. Cliff deixa tras de si un legado duradeiro non só como intérprete de éxito, senón tamén como unha figura que axudou a globalizar o reggae, abriu o camiño para que a música xamaicana chegase a novos oíntes de todo o mundo e inspirou a artistas de múltiples lugares.

## Recoñecementos 
Recibiu múltiples premios e recoñecementos, incluíndo a súa inclusión no Salón da Fama do Rock & Roll en 2010 e o alto recoñecemento nacional da Orde do Mérito Xamaicana.
## Notas
Rhinolophus webalai

***Rhinolophus webalai*** é unha especie de morcego da familia *Rhinolopidae*. Vive en Kenya, Sudán do Sur e probablemente no norte de Tanzania e Uganda. É un pequeno membro do complexo *R. landeri*. Ten unha lonxitude total de 60 a 93 mm e unha lonxitude de cola de 21 a 34 mm. Recibiu o seu nome do quiroprólogo Paul Waswa Webala. Por mor do seu descubrimento recente, o seu estado de conservación aínda non foi avaliado, mais os seus descriptores propuxeron que se clasifique como preocupación menor debido á súa ampla distribución e flexibilidade ecolóxica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Violencia vicaria

A **violencia vicaria** (ás veces denominada violencia por substitución) é unha expresión de uso recente aplicada no ámbito da violencia de xénero contra a muller que denomina a unha forma de violencia por interpósita persoa (é dicir, danando a un terceiro para afectar á vítima) pola que un home ataca á filla ou fillo dunha nai co obxectivo de causarlle dor.
No caso da violencia vicaria, a violencia de xénero non só ten como vítima a muller, tamén, e principalmente, son vítimas as súas fillas e fillos. Considérase «a expresión máis cruel da violencia de xénero».

## Definición 
A violencia vicaria definiuse como un tipo de violencia perpetrada por un proxenitor maltratador como medio para prexudicar o outro proxenitor utilizando os seus fillos e mesmo descendentes comúns, o que en casos extremos pode levar á súa morte.    Adoita perpetrarse contra menores,  pero tamén pode levarse a cabo contra calquera outro ben ou persoa valorada pola muller maltratada,  como as mascotas . 

A psicóloga clínica e feminista arxentina Sonia Vaccaro, que leva estudando este tipo de violencia desde 2012, acuñou o concepto *violencia vicaria*.   

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Vítimas mortais da violencia machista en Galicia
* Violencia contra as mulleres