Tipoloxía de vasos da Grecia antiga

miniatura| Sinatura do famoso pintor Sófilos: ''Sófilos m'egrafsen* (Sófilos pintoume)
[miniatura|Aquiles dando morte a un troiano ([Cráter (vasilla)|cráter de figuras vermellas).]]
A olaría da Grecia antiga reúne varios tipos de vasos e estilos ao longo da historia antiga de Grecia, acadou un alto nivel de calidade artística e deixou información importante sobre a vida e a cultura dos antigos gregos.

Consérvanse numerosos exemplares de recipientes e probabelmente representen unha pequena parte da produción: recibimos máis de 50.000 cuncas, xerras ou vasos de Atenas. Por outra banda, outros obxectos foron destruídos polo tempo (madeira, tecidos, pigmentos de pintura), pola man humana, ou para seren reutilizados en pedra, bronce, metais preciosos...).

## Cronoloxía 
Na antiga Grecia xire potter foi introducido, probablemente, a partir de Asia, a finais do III milenio ae. La cerámica indíxena aparece a principios do II milenio ae e durante os séculos seguintes foi feito en xeral en arxila refinado, decorado simplemente con pintura a alfombra.

### Estilo minoico 
Pouco despois do 2000 *a.C.*, un estilo que Heinrich Schliemann chamou cerámica *miniana* ou *miniá* apareceu en toda Grecia, porque se atopou en Orcomen ( Beocia ), a patria tradicional dos Minias. É un estilo sorprendente que se distingue pola superficie vernizada nun gris mate de alta calidade. Parece que foi introducido por pobos indoeuropeos durante a súa invasión.

### Estilo micénico 
A comezos do período micénico, *arredor do* 1600 a.C., a cerámica que aparece contén novos motivos de elementos extraídos da natureza. Despois do 1400 a.C. esta cerámica micénica predominou. Estivo fortemente influenciado polos estilos da Creta minoica. O máis destacado son as xerras de estilo palacial, de almacenamento moi elegantes, decorados con rechamantes motivos florais e mariños.

### Estilo submicénico 
Despois do 1200 a.C. e a caída da civilización micénica, reduciuse a presenza de cerámica. Persistiu unha cerámica de torno que coexistía con outro tipo de cerámica feita a man chamada *cerámica bárbara*, pero non se atopa en todas as rexións de Grecia.

### Estilo protoxeométrico 
[miniatura| Ánfora panxuda con [Mango|asas, AE 950-900, British Museum]]
Os vasos do período protoxeométrico ( *c* . 1050 a . C.-900 a. C.) constitúen o testemuño artístico esencial do comezo da *idade Escura.* Aínda non se coñecía a escultura de grandes proporcións e a pintura parietal carecía dun elemento fundamental para o seu desenvolvemento: os soportes murais. Moitas outras formas de arte (gravado en marfil, xoias, traballo do metal ) sufriron unha recesión similar.

Non obstante, a produción de cerámica non rematou aí, especialmente en Atenas. Os vasos estaban decorados con motivos vernizados de negro brillante, descendentes da Idade do Bronce. Ás veces recollen motivos micénicos (liñas onduladas debuxadas a man), pero os novos motivos (semicírculos, círculos concéntricos) deseñáronse con moito coidado, con compás ou peite. A decoración era sinxela e adaptábase á forma do vaso destacando as formas con amplas liñas horizontais ou bandas negras.

Lefkandi é un dos principais lugares arqueolóxicos de onde procede a cerámica deste período. Descubriuse unha figuriña excepcional dun centauro, de 36 cm de alto. A forma está moi estilizada e o corpo decorado con plumas e formas xeométricas.

### Estilo xeométrico 
[miniatura| Vidro ático *, c* . [Século -VIII|740 ae, Staatliche Antikensammlungen de Munic]]
A arte xeométrica floreceu no s. IX e VIII ae. Caracterízase por novos motivos, que rompen coa iconografía minoica e micénica: meandros, triángulos e outras figuras xeométricas (de aí o nome do período). Dispóñense en bandas separadas das zonas negras por liñas triplas. Co paso do tempo, o equilibrio entre as bandas decoradas e as bandas sombreadas rompeuse en favor da decoración: os meandros e outros motivos acabaron cubrindo todo o vaso.

Mentres que o xeométrico antigo ( *c* . 900 ae-850 ae) coñécese como o estilo de "Dipilo negro", que se caracteriza por un amplo uso do verniz negro, no xeométrico medio ( *c* . 850-770 ae), aparece a decoración figurativa cos primeiros frisos de animais idénticos (cabalos, cervos, cabras, gansos, etc.) que a partir de agora alternan coas bandas de motivos xeométricos. Ao mesmo tempo, a decoración faise máis complicada e máis abundante: as zonas baleiras énchense de rosetas ou esvásticas decorativas. Este paso chámase "horror vacui" e non rematará até o final do estilo xeométrico.
[miniatura| Fragmento dun cráter do pintor Dipilo, h. 750-725 a.C., [Museo do Louvre]]
A mediados do século VIII a.C. aparecen figuras humanas na decoración. As representacións máis coñecidas son as dos vasos que se atopan en Dipilo, un dos cemiterios de Atenas. Fragmentos destas grandes pezas funerarias mostran principalmente desfiles de carros e guerreiros. Tamén escenas funerarias como: [grego antigo : , *prótese* (exposición dos mortos e lamentación)] ou [, *ekphorá* (transporte do cadaleito ao cemiterio)]. Os corpos están representados xeometricamente agás os becerros, que sobresaen bastante. No caso dos soldados, un escudo en forma de diábolo, chamado "escudo Dipilo" polo seu deseño característico, cobre a parte central do corpo. As patas e os pescozos dos cabalos e as rodas dos carros están representados un ao lado do outro. A man dun pintor deste período, chamado "Pintor de Dipilo", foi identificada en varias obras, especialmente en ánforas monumentais.

Ao final do período hai representacións mitolóxicas, probabelmente coincidindo coa época na que Homero deu forma ás tradicións do ciclo troiano da *Ilíada* e da *Odisea*. Non obstante, a interpretación supón un risco para un observador moderno: un enfrontamento entre dous guerreiros pode ser tanto un duelo homérico como un simple combate; un barco varado pode representar o naufraxio de Odiseo ou de calquera persoa.

Finalmente, as escolas locais apareceron en Grecia. A produción de vasos nunca foi exclusiva de Atenas - está ben testemuñada desde o período protoxeométrico en Corinto, Beocia, Argos, Creta e as Cícladas -, os pintores e oleiros seguiron durante moito tempo o estilo ático. A partir de entón crearon o seu propio estilo: Argos especializouse en escenas figurativas; Creta estaba ligada a unha xeometría máis estrita.

### Estilo orientalizante 
[miniatura| Olpa protocorintia con animais e [Esfinxe|esfinges, h. 640-630 a.C., Museo do Louvre]]
A finais do s. VIII ae, desenvolveuse un estilo chamado orientalizante, resultado da renovación dos contactos con Oriente e da influencia da súa arte. O estilo orientalizante desenvólvese principalmente en Corinto dende o 725 até o 625 a.C. Corinto converteuse nun importante produtor de cerámica fina e na primeira cidade exportadora do mundo grego.

Caracterízase por unha forte influencia da arte oriental: aínda que ao Oriente lle gustaba moito menos a cerámica que a Grecia, a súa pintura e escultura amosaban unha figuración máis fina e realista. Esta influencia tradúcese nunha nova gama de motivos: esfinxes, grifóns, leóns, etc., representados de xeito máis realista que no pasado. Nos frisos, o pintor recorría ao loto ou ás palmeiras. As representacións humanas eran relativamente raras: consistían en escenas de batalla, ocasionalmente con hoplitas, ou tamén escenas de caza. Os trazos xeométricos sobreviviron ao estilo chamado protocorintio: había motivos xeométricos e o "recheo" do fondo facíase con rosetas e novos motivos decorativos.

Os pintores corintios usaban figuras negras, sobre todo sobre un fondo vermello: usaban unha suspensión coloidal marrón que, ao cocela, tomaba unha cor negra brillante, case metálica. Esta técnica permaneceu misteriosa durante moito tempo, a pesar dos esforzos dos oleiros ingleses do s. XIX, para descubrir o seu segredo. Os corintios tamén inventaron a técnica da incisión ao baleiro para resaltar a arxila pálida. Este estilo expresouse principalmente en pezas pequenas cuxas formas apareceron entón.
[miniatura| [Ulises e Polifemo, detalle dunha ánfora protoática, *arredor do* 650 a.C., Museo Eleusis]]
A cerámica corintia exportouse a toda Grecia e a súa técnica chegou a Atenas, que con todo desenvolveu o seu propio estilo, con menos marcada influencia oriental. Neste período, apareceron motivos orientais como protoáticos, aínda que o contorno era relativamente irreal. As pinturas estaban ligadas a escenas propias da época xeométrica, como desfiles de carros. Non obstante, adoptaron o principio do debuxo lineal no lugar da silueta. A mediados do s. VII apareceu o estilo branco e negro: liña negra sobre fondo branco, con policromía para coches ou roupa. A arxila empregada en Atenas, moito máis laranxa que a de Corinto, préstase con menos facilidade á representación de carros.
[miniatura| Batalla de [Menelao e Héctor sobre o corpo de Euphorbia, un prato da Idade Media de cabras bravas, h. 600 a.C., Museo Británico]]
Por outra banda, Creta e especialmente as Illas Cícladas distinguíronse pola atracción polos chamados vasos "plásticos", aqueles que tiñan a barriga ou o pescozo en forma de cabeza de animal ou humano. En Exina, o vaso plástico máis popular tiña unha cabeza de billa. As ánforas de Milos, feitas en Paros, debían moi pouco a Corinto ou a Oriente. Presentaban, como os vasos con relevos, un sabor marcado polas composicións épicas e un *horror vacui* que se caracterizaba polas rosetas e as esvásticas.

Por último, pódese identificar un último estilo, o da "cabra salvaxe", tradicionalmente atribuído a Rodas, polos importantes descubrimentos feitos na necrópole de Camiros. De feito, estendeuse por Asia Menor, con centros de produción en Mileto e Quíos. Predominaron dúas formas: a enochoa, que copiaba modelos de bronce, e as placas, con ou sen pés. A decoración organizouse en rexistros superpostos nos que os animais estilizados, especialmente as cabras salvaxes, aparecían en frisos. Os numerosos motivos decorativos (triángulos, esvásticas, rosetas, flores ...) enchían os espazos baleiros.

### Estilo de figuras negras 
[miniatura| Tondo da *Copa do pardal*, [Xonia|cerámica xónica, h. 550 a.C., Museo do Louvre]]
 O estilo das figuras negras inventouse en Corinto no s. VII ae. As cerámicas áticas de figuras negras fixéronse por primeira vez baixo a influencia corintia a partir do * c.* 620 a.C., e alcanzaron o seu punto máximo en Atenas entre o 570 e o 525 a.C., cun máximo grao de perfección.

Caracterizouse non só polo debuxo de figuras en negro sobre un fondo de arxila (máis ben vermello no caso de Atenas), senón tamén polo uso de incisións. Había unha serie de pseudofiguras negras, nas que se reservaban as bandas claras e non se facían incisións. A *Copa do pardal do Louvre* é un exemplo.

A influencia corintia na primeira cerámica de figuras negras atenienses nótase na súa decoración, carecendo de motivos de recheo. As figuras (principalmente animais: leóns, cabras, esfinxes, etc.) dispuxéronse en rexistros superpostos e resaltaron a escena principal. Non obstante, a cerámica ateniense separouse gradualmente desta influencia. O gusto polos motivos mitolóxicos e a composición nun gran rexistro que prevaleceu entre o 550 e o 530 a. C. son unha evidencia de que se creou un estilo propio na capital do ático. Ao mesmo tempo, os vasos decorados evolucionaron: o gran vaso funerario deixa paso aos vasos da vida cotiá, especialmente ánforas, hidrias, copas e cráteres.

Recoñécense diversos estilos de pintores atenienses, que ás veces poden denominarse grazas á obra asinada. Tal é o caso de Clities, pintor do Vaso Francois, no Museo Arqueolóxico Nacional de Florencia : este cráter, descuberto nunha tumba etrusca, data de aproximadamente o 570 a.C. Consta de seis frisos figurativos, en consecuencia narrativos, e ten a sinatura do oleiro, Ergotimus. O mesmo que Exequias, das que unha das obras máis famosas é unha ánfora, hoxe exposta en Roma nos Museos Vaticanos, mostrando a Aiax e Aquiles en Troia xogando aos dados.

Outros pintores son designados con alcumes convencionais, a miúdo debido a John Beazley (1885-1970), historiador da arte, pioneiro no estudo da cerámica grega. Por exemplo, o pintor da Gorgona ten o alcume de Dino, sobre o que aparece Medusa. Outro dos máis célebres dentro do estilo foi o pintor Clitias.

### Estilo de figuras vermellas 
[miniatura| [Heracles e Atenea, cara A dunha ánfora bilingüe de figuras vermellas, obra do pintor de Andocides, h. 520 ae, Staatliche Antikensammlungen (Inv. 2301)]]
O estilo das figuras vermellas apareceu en Atenas ao redor do 530-520 a. Rapidamente converteuse na "punta de lanza" da produción ática, o que lle permitiu establecerse como a única grande escola do período clásico: consistía nunha inversión da figura negra: o fondo estaba pintado de negro e as figuras tiñan a cor arxilosa. Os detalles pintábanse e nunca eran incisos. Probabelmente foi inventado por un pintor específico, quizais influído por un cliente ou o seu oleiro. Mencionáronse os nomes dos oleiros Nicóstenes, Amasis ou o pintor de Andocidas, o primeiro pintor en aplicar esta técnica, das que se conservan preto de quince cerámicas. A principios deste período, os pintores convivían con escenas de figuras negras e vermellas, un estilo chamado cerámica bilingüe. Predominan temas mitolóxicos e homéricos, efebos e escenas familiares.

Ademais da simple inversión das cores, a técnica da cerámica das figuras vermellas permitiu unha mellora do debuxo, principalmente na representación da roupa, os corpos e os detalles, cuxa precisión substituíu a desaparición case completa da policromía e gañou en realismo. Os corpos feminino e masculino distínguense máis facilmente; a musculatura estaba mellor definida. Euphronio destacou neste estilo, e a representación das extremidades en tres dimensións ( escorzo, transición da vista do perfil á cara, representación en tres cuartos).

En 480-479, durante as guerras médicas, Atenas foi ocupada polos persas. Os seus talleres foron destruídos - atopáronse pozos cheos de restos no barrio da Cerámica - e cando os atenienses recuperaron a cidade, a produción de cerámica tivo que comezar case de cero. As reliquias do estilo arcaico foron abandonadas -agás o grupo manierista do pintor de Pan- e adoptáronse definitivamente as figuras vermellas. Algúns pintores, como os dos Niobides, foron influenciados pola escultura ou o fresco  O debuxo volveuse máis sofisticado, mentres que a elección das escenas estaba máis orientada á vida privada, especialmente coas escenas de xineceo: é o "estilo florido" o último grande estilo ateniense. Os elementos da decoración (flores, plantas) apareceron a finais de século. V ae, e o pintor reconciliouse co horror ao baleiro que o afectou no período xeométrico: as composicións estaban máis recargadas. Hai gusto polos detalles e transparencia da roupa, así como polo seu movemento. A policromía regresa co uso de pintura branca e dourada. Os arcaísmos persistiron no centro de Atenas, como o uso de figuras negras en ánforas panatenaicas e inventáronse as figuriñas de terracota que se estenderon por todo o mundo grego e máis tarde foron coñecidas como "tanagrinas".

Fóra de Atenas, a produción de cerámica pintada con personaxes case desapareceu, agás na Magna Grecia. Puglia e Campania (especialmente Paestum ) tiñan unha calidade comparábel á de Atenas. Os inicios da cerámica de Puglia remóntanse á última década do s. V ae. Ao principio era bastante similar ao estilo ático; pouco a pouco desenvolveu a súa propia linguaxe iconográfica. O pintor Darío, chamado así polo seu cráter de volutas que representa a Darío I (Nápoles, H3253), ilustrou moitos temas da época de Alexandre Magno. Aínda que a cerámica italiana estaba destinada principalmente ao mercado local, exportábase a Grecia (Corfú, Demetrio ) e un pouco á cunca mediterránea (Croacia, Córsega, Iberia). Algúns talleres especializáronse en escenas dun determinado xénero, en particular philax, unha parodia de obras áticas de tema heroico.

### Período helenístico 
[miniatura| Peza decorada con instrumentos musicais, 150-100 a.C., [Museo do Louvre]]
No período helenístico houbo un descenso na pintura cerámica, que estaba máis decorada que pintada. Os vasos máis comúns son negros e uniformes, cun aspecto brillante como verniz, decorados con simples motivos florais ou *fistóns*. A cerámica de figuras vermellas foi extinta en Atenas a finais dos s. IV ae, e foi substituída pola “cerámica da vertente occidental”, denominada así polos achados na vertente occidental da acrópole de Atenas. Este estilo consistía en pintar un fondo torrado e pintura branca sobre un fondo esmaltado negro con algúns detalles incisos, representacións de pequenas persoas que foron substituídas por motivos máis sinxelos como coroas, golfiños, rosetas, etc. Variacións deste estilo estendéronse por todo o mundo grego con notables centros en Creta e Puglia, onde se solicitaban escenas figurativas.

Neste momento aparece o relevo, sen dúbida a imitación dos vasos feitos de metais preciosos: as coroas aplicábanse en relevo ao corpo dos vasos. Atopáronse relevos complexos baseados en animais ou criaturas mitolóxicas. En resumo, as formas das pezas inspiráronse na tradición do metal.

Os obradoiros volveron a unha brillante decoración negra adornada con flores ou animais, ou cambiaron radicalmente: se non se conseguían cores variadas coa cocción, bastaba con pintar o vaso despois. Neste caso, as cores son obviamente menos duradeiras. Esta técnica reservábase xeralmente ás pezas funerarias.

Nalgúns lugares, con todo, aínda había fontes de produción onde seguían a fabricar cerámica con decoracións figurativas. En Creta fixéronse até principios do s. II ae escenas mitolóxicas. Os principais centros de produción foron Knossos e Gortina.

Os artistas buscaban unha maior variedade de colorantes que no pasado. Estas novas cores eran máis delicadas e non soportaban a calor. A pintura tiña que aplicarse despois do enfornado, ao contrario que na práctica tradicional. A fraxilidade dos pigmentos impediu o uso frecuente desta cerámica e reservouse para os funerais. Os exemplares máis representativos deste estilo proceden da antiga cidade siciliana de Centuripe, onde se traballou activamente até o s. III ae. Estas pezas caracterizáronse por unha base pintada de cor rosa. As figuras a miúdo representaban mulleres con traxes de cores: quitón azul violeta, himación amarela, veos brancos, etc. Este estilo lembra a Pompeia e está máis próximo á pintura contemporánea que da herdanza da cerámica de figuras vermellas.

Atopáronse deseños helenísticos na cidade paquistaní de Taxila. Foi colonizada por artesáns e oleiros despois de ser conquistada por Alexandre Magno.

## Fabricación 
### Materiais 
A cerámica grega tiña como base a arxila. A de Corinto, desprovista de óxido de ferro, tiña unha cor esbrancuxada. Estas diferenzas permitiron cunha análise química determinar a orixe dos vasos cerámicos: deste xeito púidose saber que tanto as hidras de Hadra empregadas en Alexandría, no período helenístico, como as urnas funerarias, foran feitas en Creta e non en Exipto.

A arxila extraíase de canteiras ou minas de arxila, despois purificábase lavándoa durante semanas. Púñase a remollo en lagoas onde as finas partículas subían á superficie e recuperábanse. Esta etapa permitiu eliminar as impurezas que poderían provocar que estalasen na cocción. Despois secábanse ao sol cortadas en bloques. Gardábanse durante un tempo para que adquirisen as súas calidades plásticas.

### Elaboración 
[miniatura| Oleiro no seu forno. Placa de estilo corintio descuberta *[Circa|arredor do* 575-550 a.C., Museo do Louvre]]
Para facer un vaso, o oleiro amasaba a arxila para expulsar burbullas de aire e traballaba nun torno inventado en Oriente no segundo milenio a.C. Os vasos pequenos podíanse ensamblar á vez, pero os anacos máis grandes consistían en varias partes que logo se asemellaban ao Barbotina (arxila diluída en auga recuperada das lagoas de purificación). Incluso polas asas ou os pés, os vasos estaban moldeados.

Despois secábanse e pintábanse seguindo unha técnica que variaba segundo o estilo empregado. En xeral, o pintor xogaba co contraste da cor vermella da arxila cunha capa de negro.

### Coloración 
En canto á cerámica ática de figuras negras ou vermellas, utilizouse un procedemento especial desde o período protoxeométrico. Na fase de purificación da arxila por decantación e cando se liberou de impurezas, recuperouse a auga que se usara e saturábase con arxila, a barbotina. Esta auga empregábase para debuxar motivos decorativos. Coa cocción, os debuxos sobre o fondo de barro rexurdían. Non se trataba, polo tanto, de pintura. Podíanse engadir algúns relevos de cores despois da cocción.

### Cocción 
Cando a pintura secaba, o oleiro cocía a cerámica, unha operación delicada que constaba de tres etapas:

# Cocer nunha atmosfera oxidante (abrir respiradores para deixar entrar osíxeno ) a uns 800&nbsp;°C: o vaso estaba completamente vermello.
# Cocer nunha atmosfera redutora (respiradores pechados) a uns 950&nbsp;°C, coa adición de vexetais ao lume para afumar; entón a temperatura baixaba a 900&nbsp;°C. O monóxido de carbono liberado pola combustión incompleta das plantas, o composto redutor, permitía reducir o óxido férrico (Fe2O3) en óxido ferroso (FeO) ou en magnetita (Fe3O4) de cor negra: o vidro era completamente negro e a parte cuberta do cebador negro vitrificábase e quedaba impermeable.
# Cocer nunha atmosfera reoxidante (respiradores abertos) sempre por riba dos 900&nbsp;°C: o osíxeno do aire permitía a oxidación do óxido ferroso a óxido férrico nas partes non impresas, que se volvían vermellas; as pezas impresas, que se volveran impermeables, volvíanse negras.

Cocer era relativamente sinxelo ao principio, pero requiría atención e experiencia. Sábese por unha serie de mal cocidos, danados ou con pequenas imperfeccións, producidos por contacto prematuro cun vaso veciño. Xeralmente, estes defectos non impedían a comercialización do vaso.

## Tipoloxía 
miniatura|Vasos corintios
[miniatura|[Loutróforo proto-ático de figuras negras.]]
[miniatura|[Aríbalo con hoplitas, 580–560 a.C.]]

Os gregos producían e usaban moitos tipos de vasos: dos máis comúns e coñecidos como as ánforas, os cráteres (para regar o viño) ou o hydria (un xerro para auga), a instrumentos como o * anforisco * ou pezas cerimoniais como o * cernos *

* *alabastro*, frasco de perfume (normalmente alabastro ou vidro) con base redondeada destinado a ser suspendido.
* *botella aríbal* ou *aríbalo* en forma de pera que se usaba para gardar pomadas e perfumes.
* *ánfora*, recipiente alto con dúas asas xunto ao colo ou pescozo, acabado en camurza, afiada ou fusiforme para colocala neste caso afundida no chan areoso ou nun poste e cuxo destino era almacenar e transportar líquidos e grans.
* *anforiscas*, ánforas pequenas (en realidade unha ventosa para eliminar o selo das grandes ánforas de almacenamento e transporte).
* *ascós*, un recipiente semellante a unha xerra deprimida cun mango na parte superior, usado para servir viño quente.
* *bombilios*, ungüentario pequeno cun colo moi estreito, semellante ao alabastro.
* *cántaros*, cunca de Dioniso, ás veces levada por Heracles. Copa grande con asas altas (a pesar do seu nome non ten nada que ver co cántaro).
* *cráter*, un gran recipiente cunha boca ancha e dúas asas ou mangos cara ao terzo interno da parte ventral que se usaba para mesturar auga e viño.
* *cíat*, semellante ao *escif* pero cun só mango.
* *ciliado*, cáliz ou cunca de pouca profundidade, ancho e con dúas asas.
* *dinos*, cráter esferoidal montado nun pé independente.
* *enòcoe*, xerra con mango que adoita ter a boca trébica cuxo destino era botar viño ás copas.
* *escif*, vaso de vidro ou semiesférico ou cono truncado con dúas asas.
* *estamnós*, cráter con pequenas asas e boca menos ancha.
* *guttus*, nome que se lle deu en Roma a unha pequena bágoa cun pescozo moi estreito que semella unha xerra.
* *hydria*, gran recipiente provisto de tres asas dispostas para que poida ser envorcado facilmente; estaba destinado ao almacenamento de auga.
* *kélebe*, ánfora ventral e co pé camus e asas que soben á boca.
* *kernos* ou *cernos*, vaso múltiple ou conxunto de vasos unidos que se empregaban para cerimonias relixiosas.
* *lagena*, un recipiente similar a unha xerra pequena ou botella, para servir viño.
* *lécito* unha botella estreita e de pescozo longo con asas destinadas a almacenar aceite ou perfumes.
* *lécane*, prato fondo con tapa moi similar a un *pídx* moi aplanado, empregado na cociña.
* *lecánide,* recipiente con tapa para xoias, pomadas, etc.
* *olpa, xarro de* barriga con asa.
* *oxibafón*, cráter con asas no terzo superior do buque.
* *pelike*, tipo de ánfora.
* *asubíos*, gran vaso esferoidal coa boca estreita.
* *pidx*, pote aplanado e con tapa para servizos de aseo.
* *psicteros*, corpo bulboso, colocado sobre unha base alta e estreita que se usaba para arrefriar o viño.
* *rito*, vaso para beber que ten forma de corno rematado no fociño animal e cun mango.
* *xerra acústica*, a partir da época helenística, e en base ás teorías de Vitruvio, eran pezas incrustadas en lugares para mellorar a calidade do son.

As pezas empregadas no culto, ademais dos *kernos* chamados *áptera,* *preferikles, fiala* e *símpuls,* normalmente eran de metal forxado artisticamente. Outras ánforas ou vasos grandes e elegantes que eran artigos de luxo estaban destinados a premios para os gañadores de xogos e agasallos públicos; entre eles atopábanse as ánforas panateneas de boca ancha e pés sólidos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* Celia Marcano de Velásquez, Educación Artística, If5661999372759
* John Beazley:
** *Pintores de vaso de figuras negras do ático*, Oxford University Press, Oxford, 1956.
** *Attic Red-Figure Vase Painters*, Oxford University Press, Oxford (segunda edición), 1963.
** *Paralipomena*, Oxford University Press, Oxford, 1971.
* John Boardman:
** *Nas orixes da pintura de vasos do sur en Grecia*, Thames & Hudson, col. "O universo da arte", Londres, 2003,  .
** *Os vasos atenienses con figuras negras*, Támesis e Hudson, col. "O universo da arte", Londres, 2003,  .
** *Os vasos atenienses con figuras vermellas.* *O período arcaico* , Thames e Hudson, col. "O universo da arte", Londres, 2003,  .
** *Os vasos atenienses con figuras vermellas.* *O período clásico* , Thames e Hudson, col. "O universo da arte", Londres, 2003,  .
* Arthur Dale Trendall, *Red Figures Vases of South Italy and Sicily*, Thames & Hudson, Londres, 1989.
* Tom Rasmussen (dir. ), *Looking at Greek Vases*, Cambridge University Press, 1991,  .
* Charles Dugas, *La Céramique grecque*, Payot, París, 1924.
* François Villard, *The Greek Vases'', University Press of France, París, 1956.
* Μαρία Εγγλέζου, Ελληνιστική Κεραμεική Κρήτης: Κεντρική Κρήτη, Ταμείο αρχαιολογικών πόρων, Atenas, 2005- 

### Outros artigos 
* Cerámica
* Cerámica grega 
* Cerámica cicládica
* Cerámica minoica
* Cerámica ática
* Copas dos pequenos mestres
* Grecia antiga
* Pintura da Antiga Grecia
* Olaría do aceite