Hereward o Proscrito

**Hereward o Proscrito**&nbsp;(tamén coñecido como **Hereward the Wake**&nbsp;ou **Hereward o Exiliado**, c. 1035&nbsp;– c.1072) foi un caudillo do s. XI da resistencia local á&nbsp;conquista normanda de Inglaterra.&nbsp;A base de&nbsp;Hereward mentres lideraba a rebelión contra os gobernantes normandos foi a&nbsp;Illa de Ely, e segundo a lenda deambulou polos pantanos, cubrindo o condado de Cambridge do norte, o condado de Lincoln do leste e Norfolk do sur, liderando a oposición popular contra Guillerme o Conquistador.

*Hereward*&nbsp;é un vello nome inglés&nbsp;composto dos elementos *here,*&nbsp;"exército", e *weard* "garda" (cognado do nome en antigo alto alemán Heriwart). O epíteto "the Wake" co que é coñecido en inglés, rexístrase a finais do s. XIV, e pode significar "o vixilante", ou derivar da familia anglo-normanda Wake que máis tarde afirmou descender del.

## Fontes primarias 
Existen varias fontes primarias sobre a vida de Hereward, aínda que a precisión da súa información é difícil de avaliar. Elas son a versión da *Crónica anglosaxoa* escrita na Abadía de Peterborough (o "manuscrito E" ou Crónica de Peterborough), o *Domesday Book*&nbsp;(DB), o *Liber Eliensis* (Libro de Ely) e, moito máis detallada, a&nbsp;*Gesta Herewardi* (*Gesta*).

As fontes ás veces son mutuamente contraditorias. Por exemplo, o capítulo XXVII da&nbsp;*Gesta* data o ataque de Hereward á Abadía de Peterborough despois do Asedio de Ely, mentres que a Crónica de Peterborough (1070) o pon inmediatamente antes. Isto probablemente indica, como suxire o prefacio da&nbsp;*Gesta*, que as lendas orais contraditorias sobre Hereward xa eran correntes en Fenland a finais do s. XI e comezos do XII. Ademais, pode haber algunha toma de partido nos escritores antigos: os datos sobre Hereward na Crónica de Peterborough, por caso, foron escritos nun mosteiro do que se di que el o saqueou, uns cincuenta anos após a data do asalto. Doutra banda, a versión orixinal da&nbsp;*Gesta* foi escrita como un eloxio explícito a Hereward; moita da súa información foi proporcionada por homes que o coñeceron persoalmente, principalmente, se se crer no prefacio, por un antigo compañeiro de armas e membro da anterior casa do seu pai, chamado&nbsp;Leofric o Diácono.

### Gesta Herewardi 
A&nbsp;*Gesta Herewardi* ou *Herwardi* é un texto en latín medieval, probablemente escrito arredor de 1109–31.
O texto latino do s. XII pretende ser unha tradución dunha obra anterior (agora perdida) en inglés antigo, con baleiros no orixinal estragado, reenchidos coa historia oral. A copia preservada máis antiga da&nbsp;*Gesta*&nbsp;está nun manuscrito escrito a mediados do s. XIII na Abadía de&nbsp;Peterborough, xunto con outros materiais referidos á abadía. Este manuscrito do s. XIII é coñecido como o "Rexistro de Robert de Swaffham".

O que se sabe dos comezos da historia da&nbsp;*Gesta*&nbsp;provén do seu prólogo, segundo o cal o texto orixinal foi escrito en inglés antigo&nbsp;por Leofric, un sacerdote da casa de Hereward, quen deviño nun dos seus compañeiros de armas durante a resistencia que Hereward liderou contra Gillerme o Conquistador.

A versión da&nbsp;*Gesta* que existe hoxe é unha transcrición desta obra, a cal foi incorporada a un libro que contén estatutos e outros materiais relativos á Abadía de&nbsp;Peterborough&nbsp;coñecido como "Rexistro de Robert de Swaffham", aínda que tamén é chamado "o libro de Robert de Swaffham". Segundo Janet D. Martin, o libro foi creado "arredor de 1250", e orixinalmente remataba coa&nbsp;*Gesta Herewardi*, pero no s. XIV angadiuse máis material alleo á historia do heroe.

No s. XIX, W. D. Sweeting publicou, a partir de 1895, unha edición da&nbsp;*Gesta*&nbsp;en fascículos, como suplemento do&nbsp;*Fenland Notes and Queries*, unha revista trimestral publicada en Peterborough, da cal Sweeting nesa época era editor. Sweeting utilizou unha transcrición da&nbsp;*Gesta *feita por S. H. Miller, para publicar unha edición onde a transcrición e a tradución aparecían en columnas paralelas.

## Vida e lenda 
### Familia 
En parte debido á falta de detalles, a súa vida converteuse nun imán para especuladores e estudosos afeccionados. As referencias máis antigas á súa liñaxe, na&nbsp;*Gesta*, faillo fillo de Edith, unha descendente de Oslac de York, e Leofric de Bourne, sobriño de Ralph the Staller. De maneira alternativa, tamén díxose que Leofric, conde de Mercia e a súa muller Lady Godiva&nbsp;eran os verdadeiros pais de Hereward. Non hai ningunha proba disto, e o abade Brand de&nbsp;Peterborough, de quen se afirma ser tío de Hereward, non parece ter relación con Leofric nin con Godiva. É improbable que, se Hereward fora membro desta familia prominente, a súa liñaxe non fose rexistrada. Algunha investigación moderna suxere que foi anglo-danés, cun pai de Dinamarca, Asketil; como Brand é tamén un nome danés, ten senso que o abade fose irmán de Asketil. A aparente habilidade de&nbsp;Hereward para obter a axuda danesa tamén pode apoiar esta teoría.

O nacemento de Hereward convencionalmente dátase en 1035/6 pois a&nbsp;*Gesta* sinala que foi exiliado por primeira vez en 1054, cando tiña 18 anos. Con todo, como o relato da&nbsp;*Gesta* da primeira parte do seu exilio (en Escocia, Cornualla&nbsp;e Irlanda) contén elementos fantásticos, é difícil saber se é fidedigno. Peter Rex, na súa biografía de Hereward de 2005, di que as campañas nas cales hai información de que loitó preto de&nbsp;Flandres comezarían arredor de 1063, e suxire que, *se tivera*&nbsp;18 na época do seu exilio, nacería en 1044/5. Mais isto basearíase na suposición de que a primeira parte da historia é en gran medida ficticia.

Suponse que o seu sitio de nacemento foi *en* ou *preto de*&nbsp;Bourne, en Lincolnshire. O *Domesday Book* mostra que un home chamado Hereward posuía, como inquilino da Abadía de Peterborough, terras nas parroquias de Witham on Hill&nbsp;e Barholm with Stow na punta suroeste de Lincolnshire; antes do seu exilio, Hereward tamén alugaba terras da Abadía de Croyland,&nbsp;en Crowland, oito millas ao leste de Market Deeping,&nbsp;preto dos pantanos. Xa que as terras posuidas nas abadías podían estar espalladas en diferentes parroquias, a localización precisa das súas posesións persoais é incerta mais estaban seguramente nalgures do sur de Lincolnshire.

### Exilio 
Segundo a&nbsp;*Gesta*, Hereward foi exiliado cando tiña dezaoito anos por desobediencia ao seu pai e mal comportamento, o cal causara problemas na comunidade local. Foi declarado proscrito por Eduardo o Confesor. A *Gesta* conta varias historias sobre as súas supostas aventuras de mozo durante o exilio en Cornualla, Irlanda e Flandres. Elas inclúen unha loita cun enorme oso, e o rescate dunha princesa cornuallesa dun matrimonio non desexado.&nbsp;Moitos historiadores consideran ficción a maioría destes relatos. Chegado a Flandres, uniuse a unha expedición contra "Scaldemariland" (probablemente illas no estuario de&nbsp;Scheldt). A historiadora&nbsp;Elizabeth van Houts cre que este aspecto da historia é consistente coa evidencia de expedicións conducidas por Roberto o Frisio&nbsp;en beneficio do seu pai Balduíno V, Conde de Flandres a comezos da década de 1060. Peter Rex tamén acepta que estes acontecementos probablemente ocorreran.

Na época da invasión normanda a Inglaterra, aínda estaba exiliado en Europa, traballando como mercenario exitoso para Balduíno V. Segundo a&nbsp;*Gesta* participou en torneos en Cambrai.&nbsp;O propio&nbsp;William máis tarde perseguiu Hereward, pero Hereward presuntamente abateuno do seu cabalo dun frechazo.&nbsp;Dise que a&nbsp;xustificación de Hereward foi que quería salvar os tesouros e reliquias da abadía da rapacidade dos normandos liderados polo novo abade normando que expulsara o seu tío Brand. Segundo a&nbsp;*Gesta*&nbsp;devolveu os tesouros saqueados da abadía despois de ter unha visión de San Pedro.

Hereward logo uniuse a un exército pequeno liderado por Morcar, o antigo conde saxón de Nortumbria que fora expulsado por Guillerme. Guillerme&nbsp;enviou un exército para negociar cos rebeldes. En 1071, Hereward e Morcar foron forzados a retirarse á súa fortaleza e montaron unha desesperada resistencia na Illa de Ely contra o goberno do Conquistador. Tanto a&nbsp;*Gesta*&nbsp;coma o *Liber Eliensis*&nbsp;afirman que os normandos fixeron un asalto frontal, axudados por unha enorme calzada de madeira dunha milla de longo, mais a calzada afundiuse baixo o peso das armaduras e os cabalos. O normandos entón tentaron intimidar os ingleses cunha bruxa, quen os maldixo desde unha torre de madeira, mais Hereward enxeñouse para pegar lume á torre, que derrubouse coa bruxa nela. O *Gesta* inclúe outros contos fantásticos sobre a coraxe de Hereward, incluíndo que se disfrazou de oleiro para espiar o rei que e fuxiu da catividade.

Dise que entón os normandos, probablemente liderados por un dos cabaleiros de Guillerme chamado Belasius (Belsar), subornaron os monxes da illa para revelaren unha ruta segura a través dos pantanos, o cal resultou na captura de Ely. Morcar foi encarcerado, mais dise que Hereward fuxira con algúns dos seus seguidores aos pantanos para continuar a súa resistencia. Esta fuxida é rexistrada por todas as fontes que se conservan .

### Vida posterior 
miniatura|Hereward escolta a Alftruda, ilustración de&nbsp;Henry Courtney Selous
Hai relatos contraditorios sobre a vida de Hereward despois da caída de Ely. A *Gesta* di que tentou negociar con Guillerme mais que foi provocado a unha loita cun home chamado Ogger. A loita conduciu á súa captura e encarceramento. Os seus seguidores, porén, liberárono cando era transferido dun castelo a outro. O antigo carcereiro de&nbsp;Hereward persuadiu o rei de negociar unha vez máis, e finalmente foi perdoado por Guillerme e viviu o resto da súa vida en relativa paz. Tamén dise que casou cunha segunda muller despois que Turfida ingresou nun convento. Tamén é posible que Hereward non recibira ningún perdón e fora ao exilio para sempre; este era de feito o destino de moitos ingleses prominentes após a Conquista. Ogger ("Oger o Bretón"), xa sexa a persoa con quen se supón que loitou Hereward, ou un herdeiro, parece que tomaría as súas terras.

## Epíteto "the Wake" 
O epíteto "the Wake" (en antigo inglés 'wæcnan') é atestado por primeira vez a finais do s. XIV na Crónica de Peterborough, onde o seu primeiro editor, Joseph Sparke, atribúeno ao, doutro xeito, descoñecido John of Peterborough. Hai dúas teorías principais a respecto da orixe do alcume. A interpretación habitual é que significa "o vixilante". Na novela de Charles Kingsley, Hereward adquíreo cando, coa axuda do seu criado Martin Lightfoot, frustra o intento dun grupo de cabaleiros que, celosos da súa fama, o tentan matar durante unha cazaría. Unha segunda teoría é que o nome lle foi dado pola familia Wake, os terratenentes normandos que obtiveron as terras de Hereward en Bourne, Lincolnshire, despois da súa morte, para implicar unha conexión familiar e polo tanto lexitimar a súa reclamación da terra. O Wake afirmaron descenderen&nbsp;da filla que Hereward tería da súa segunda muller, Alftruda.

## Historicidade 
miniatura|A primeira páxina da novela de Kingsley&nbsp;*Hereward the Wake*.
A existencia de Hereward xeralmente no é discutida, aínda que a historia da súa vida, especialmente como é refundida na&nbsp;*Gesta*, case con certeza contén esaxeracións sobre as súas fazañas e algunhas francamente son ficción. Hugh M. Thomas sostén que a&nbsp;*Gesta*&nbsp;é unha historia sobre un heroe inglés, que pretende entreter e desenvolve unha fantasía de resistencia exitosa contra os normandos. Hereward, porén, ficou como unha figura menor ata a época vitoriana, cando a idea da heroicidade anglosaxoa nativa se fixo popular. A novela de&nbsp;Charles Kingsley&nbsp;de 1865, *Hereward the Wake: o último inglés* elevou a Hereward á posición de heroe nacional. Esbozou a teoría de que as liberdades tradicionais inglesas foron destruídas polo "xugo normando", unha idea en realidade máis antiga, divulgada pola novela de&nbsp;Walter Scott *Ivanhoe.* Ambas as dúas novelas axudaron crear a imaxe dunha Inglaterra anglosaxoa romántica, violada pola tiranía normanda. Despois da súa publicación, Hereward aparece en numerosas obras históricas populares.

## Notas