open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Equipo de protección individual

**Equipo de protección individual (EPI)** é segundo a directiva 89/686/CEE da Comunidade Europea e o  Real Decreto 773/1997, de 30 de maio, calquera equipo individual destinado a ser levado ou suxeitado polo traballador para que o protexa dun ou varios riscos que poidan ameazar ou poñer en perigo a súa seguridade ou saúde, así como calquera complemento ou accesorio para esas funcións.

## Tipos de EPI
Os EPI empregados en seguridade laboral están descritos nas normas europeas. As normas non diferencian os EPI segundo sexan para uso por particulares ou traballadores. Aínda así as marcas comerciais teñen liñas de produtos diferenciadas para o uso por particulares e por traballadores, sendo os deseños para o sector industrial máis centrados na seguridade e as normas que no deseño e a estética. Estas normas de seguridade son obrigatorias estando prohibido o uso de EPI non homologados, todos deben levar marcado CE.

*Protección da cabeza: casco (EN 397)
*Protección auditiva (EN 352)
*Protección ocular e facial (EN 166)
*Protección respiratoria (EN 137)
*Protección de mans e brazos (EN 388)
*Protección de pés e pernas (EN 20345)
*Protección traballo en altura (EN 361, EN 358)
*Roupa de alta visibilidade (EN 471)

## Normativa en Europa
Directiva 89/686/CEE, de 21 de decembro (en España Real Decreto 1407/1992), modificada polas directivas:
*93/68/CEE
*93/95/CEE
*96/58/CE

## Avisos 
En tódalas obras e lugares de traballo existen avisos en forma de carteis indicando a obrigatoriedade de usar EPI e prohibindo o acceso a persoas alleas. Estes avisos están regulados segundo R.D. 485/1997, ISO 7010 e DIN 4844-2.

Ficheiro:ProtectionObligatoireContreChutes.jpg|Obrigatorio usar arnés por risco de caída, traballo en alturas (>2m).
Ficheiro:ProtectionObligatoireCorps.jpg|Obrigatorio usar roupa de traballo.
Ficheiro:ProtectionObligatoireFigure.jpg|Uso obrigatorio de protección facial.
Ficheiro:ProtectionObligatoireMains.jpg|Uso obrigatorio de luvas.
Ficheiro:ProtectionObligatoireOuie.jpg|Uso obrigatorio de protección auditiva.
Ficheiro:ProtectionObligatoirePieds.jpg|Uso obrigatorio de calzado de seguridade.
Ficheiro:ProtectionObligatoireTete.jpg|Uso obrigatorio de casco.
Ficheiro:ProtectionObligatoireVoiesRespiratoires.jpg|Uso obrigatorio de protección respiratoria.
Ficheiro:ProtectionObligatoireVue.jpg|Uso obrigatorio de protección ocular.
File:Señales de seguridad.jpg|Cartel de obra.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Máscara

### Ligazóns externas
* Enciclopedia colaborativa de prevención laboral
Cardioloxía

A **cardioloxía** (antes chamada *"corazón e pulmón"*)é unha especialidade da medicina interna conforme a Ley de especialidades médicas do ano 1977. Atópase dentro das chamadas especialidades médicas, é dicir, non abrangue a cirurxía, aínda cando moitas enfermidades cardiolóxicas cómpre abordalas cirurxicamente. Así pois, un equipo cardiolóxico adoita estar formado por un cardiólogo, un cirurxián cardíaco, e outros especialistas integrando un equipo multidisciplinar.
[miniatura|Diagrama da despolarización do impulso eléctrico do corazón (superior) e indicador do [ECG (inferior).|esquerda|229x229px]]
## Historia
A historia da cardioloxía iníciase co interese en afondar os coñecementos sobre a circulación sanguínea, o que retorna aos tempos primitivos, na observación dos vasos e corazón dos animais. Como disciplina médica baseada no amplo e especializado coñecemento anatómico, a cardioloxía nos tempos antigos foi abordada como un concepto vago na filosófica de Aristóteles e Platón, que, polo menos, sabían avaliar a importancia do corazón na regulación da fisioloxía humana.. Segundo Galeno, o músculo cardíaco era sede da paixón e do espírito vital, regulador da temperatura corporal. O médico grego tamén refutou a tese de Erasístrato, baseada na circulación do ar nas arterias, pero embicou na equivocada convicción de que o sangue fluía directamente, sen regulación, entre as cavidades esquerda e dereita do corazón. Esa visión permaneceu inalterada ata os estudos sobre a circulación sanguínea de William Harvey, o que demostra como difícil era esta especialidade médica gañar terreo.

## Subespecialidades cardiolóxicas 
### Cardioloxía non invasiva 
* Electrocardiografía (Electrocardiograma).
* Monitorización continua de 24 horas (Test de Holter).
* Probas de esforzo (ergometría)
* Convencionais
* Proba da mesa inclinada
* Sensibilizadas con fármacos
* Con medicina nuclear
* Monitorización ambulatoria da Presión Arterial (MAPA)
* Ecocardiografía
* Tilt Test

### Cardioloxía invasiva 
* Cateterismo cardíaco
* Anxioplastia transluminal percutánea
* Electrofisioloxía cardíaca
* Implantación de marcapasos
* Ablación trans-catéter de focos de arritmia
[thumbnail|ECG ([Electrocardiograma).|centro|248x248px]]
## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Socidade Galega de Cardioloxía
Zona especial de conservación do Río Anllóns

O espazo natural do **Río Anllóns** é un contorno catalogado como zona especial de conservación (ZEC) que ampara as ribeiras do río Anllóns nos concellos de Ponteceso, Cabana de Bergantiños, Coristanco e Carballo. O espazo natural vai dende o seu alto cos regos de Calvelo, da Balsa ou río Rosende en Carballo e Coristanco ata o seu tramo final, xa chegando á ría de Corme e Laxe. Esta ZEC únese á ZEC da Costa da Morte.

## Hábitats
O espazo natural do río Anllóns conta con encostas ou rochedos silíceos nas súas marxes, coa súa vexetación pioneira e propia deses rochedos. Ten chairas de ribeiras lamacentas con vexetación acuática. Nas súas zonas de subestepa dominan as gramíneas anuais. Algúns prados están sobre de substratos calcarios ou de turbeira, con arxila ou lima. As zonas húmidas en penumbra e con solo nitroxenado e os prados pobres de sega son outros hábitats presente no espazo. Os bosques de ribeira son principalmente de *Alnus glutinosa* e *Fraxinus excelsior*. Tamén de carballeiras, como das especies *Quercus robur* e *Quercus pyrenaica*. Conta con zonas de queirogais.

Ficheiro:Río_Anllóns_en_Verdes03.jpg|Cabeceira do río en Verdes, Coristanco.
Ficheiro:Río_Anllóns_en_Verdes04.jpg|Carballeira na ribeira do río Anllóns en Verdes, Corsitanco.
Ficheiro:Rio_Anllons.Carballo.Galiza.1.jpg|Río Anllóns ao seu paso por Carballo.
Ficheiro:Ponteceso_e_Rio_Anllons_dende_o_Monte_Branco.jpg|A chegada do río á ría de Corme e Laxe, onde se ve o esteiro da ría en Ponteceso.

## Flora e fauna
### Flora
As especies da flora catalogadas como de interese no Anexo II da Directiva 92/43/CEE e presentes no catálogo de especies ameazadas son:

Ficheiro:Rio Anllons desde Muiños de verdes4.JPG|Alnos, *Alnus glutinosa*, na cabeceira do río.
Ficheiro:Rio Anllons desde Muiños de verdes.JPG|Freixos comúns, *Fraxinus excelsior*, na cabeceira do río.
Ficheiro:Puente Lubians.jpg|Vexetación acuática no río Rosende á sombra da Ponte Lubiáns en Coristanco.

### Fauna
#### Invertebrados
As especies de invertebrados catalogadas como de interese no Anexo II da Directiva 92/43/CEE e presentes no catálogo de especies ameazadas son:

#### Peixes
As especies de peixes catalogadas como de interese no Anexo II da Directiva 92/43/CEE e presentes no catálogo de especies ameazadas son:

#### Anfibios
As especies de anfibios catalogadas como de interese no Anexo II da Directiva 92/43/CEE e presentes no catálogo de especies ameazadas son:

#### Réptiles
As especies de réptiles catalogadas como de interese no Anexo II da Directiva 92/43/CEE e presentes no catálogo de especies ameazadas son:

#### Aves
As especies de aves catalogadas como de interese no Anexo II da Directiva 92/43/CEE e presentes no catálogo de especies ameazadas son:

#### Mamíferos
As especies de mamíferos catalogados como de interese no Anexo II da Directiva 92/43/CEE e presentes no catálogo de especies ameazadas son:

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
A Vilavella, A Vilavella, A Mezquita

**A Vilavella** é un lugar da parroquia da Vilavella no concello da Mezquita, na provincia de Ourense. Segundo o IGE en 2016 tiña 155 habitantes (82 homes e 73 mulleres).

A vila estaba atravesada pola estrada N-525 até que se construíu unha variante. Nela está a igrexa parroquial de Santa María da Cabeza.

Por aquí discorre a ruta da Prata do Camiño de Santiago.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Igrexa parroquial de Santa María da Cabeza da Vilavella.jpg|Igrexa parroquial de Santa María da Cabeza.

}**  (1045 msnm)  **213''' km á Catedral de Santiago de Compostela  20px|Aloxamento 20px|Igrexa(s) 20px|Tendas

| width="30%" align="center" bgcolor="Gainsboro" | {{#if:| Seguinte localidade:  25px  Variante 1  O Pereiro, O Pereiro, A Mezquita  → a 4 km  25px  Variante 2  {}  → a {} km | 25px  Seguinte localidade:  O Pereiro  → a 4 km }}

|}

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Vilavella 
### Parroquias da Mezquita 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Mezquita
Ricardo Úriz

**Ricardo Úriz Ancizu**, nado o 30 de xullo de 1980 en Pamplona, Navarra, é un ex xogador profesional español de baloncesto. Xogaba na posición de base cunha altura de 1,88 metros.

## Traxectoria 
### Clubs 
* Maristas Pamplona (EBA, 1997–2000)
* Murcia Airtel (LEB, 1997–1998)
* TAU Cerámica (ACB, 1998–2000)
* Los Barrios (LEB, 2000–2001)
* Fórum Valladolid (ACB, 2001–2002) 
* CAI Zaragoza (LEB, 2002–2003)
* Bilbao Basket (ACB, 2004–2005)
* Gipuzkoa Basket (LEB2/LEB/ACB, 2005–2011)
* Blancos de Rueda Valladolid (ACB, 2011–2012)
* Iberostar Tenerife (ACB, 2012–2015)
* Montakit Fuenlabrada (ACB, 2015–2016)
* Gipuzkoa Basket (LEB, 2016−2017)
* Cafés Candelas Breogán (LEB / ACB, 2017−2019)
* Cáceres Patrimonio de la Humanidad (LEB, 2019−2020)
* CB Tizona (LEB, 2020−2021)

## Palmarés 
* Copa do Rei (1999)
* Liga LEB (2004, 2006, 2017)
* Xogador da Xornada da ACB (Xornada 12, 2014)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en ACB.com 
* Ficha en FEB.es
Nicandro Ares

**Nicandro Ares Vázquez**, nado o 7 de xuño de 1926 en Santalla de Bóveda de Mera e finado en Lugo o 22 de xullo de 2017, foi un sacerdote e filólogo galego.
## Traxectoria 
Ordenouse sacerdote en 1951. Cursou estudos de teoloxía e filosofía, cun grande interese polas linguas clásicas. Foi cura de San Cristovo da Cervela e axiña se incorporou como profesor no Seminario de Lugo desde 1955 durante 42 anos impartindo Teoloxía e outras materias. A partir de 1964 comeza a publicar artigos referidos a temas históricos e onomásticos, tarefa na que destacou coa publicación de múltiples estudos dedicados á toponimia da diocese de Lugo.

Foi membro correspondente da Real Academia Galega desde abril de 2006, institución que publicou en 2013 dous volumes co título de *Estudos de toponimia galega* que recompilan un total de 178 artigos publicados por el entre 1964 e 2011.

A outra súa gran paixón, á que dedicou tempo e estudos, foi o monumento de Santalla de Bóveda, o seu lugar natal.

Boa parte dos seus estudos foron publicados na revista *Lucensia* da biblioteca do Seminario de Lugo. Tamén no xornal *El Progreso*, na revista *Grial* etc.

En 2020 publicouse un libro homenaxe co título *Don Nicandro Ares. Bo e sabio*, coordinado por Javier Diéguez Diéguez. Nel colaboran:

* *Presentación*, Alfonso Carrasco Rouco
* *Don Nicandro Ares Vázquez: lembranza e gabanza*, Xesús Alonso Montero
* *Nicando Ares Vázquez, sacerdote, profesor e investigador*, Argimiro López Rivas
* *Nicandro Ares Vázquez e a arqueoloxía lucense. Dúas paixóns: e epigrafía e a Santa Eulalia de Bóveda*, Felipe Arias Vilas e Enrique Jorge Montenegro Rúa
* *Algunos estudios medievales del profesor Nicandro*, Manuel Rodríguez Sánchez
* *Nicandro Ares, toponimista*, Antón Santamarina
* *Nicandro Ares, mestre da onomástica galega*, Xesús Ferro Ruibal
* *Nicandro, de camiño ás estrelas...* Ricardo Polín
* *Don Nicandro*, Adolfo de Abel Vilela
* *Nicandro Ares: humanidade, sabedoría, virtude...* Xosé López Díaz
* *Don Nicandro, profesor,* Anxo González Guerra
* *Por que? Tres leccións que aprendín de don Nicandro*, Gregorio Ferreiro Fente
* *A humildade e a gratitude no mestre Nicandro*, Xoán Carlos García Porral
* *Bibliografía*, Enrique Jorge Montenegro Rúa

## Obra 
* *Estudos de toponimia galega. Tomo I* (2012). Real Academia Galega, A Coruña. ISBN 978-84-87987-83-0 

* *Estudos de toponimia galega. Tomo II* (2013). Real Academia Galega, A Coruña. ISBN 978-84-87987-85-4

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Musashi no Bōken

é un videoxogo de rol para Family Computer producido por Sigma Ent. Inc. e estreado no Xapón o 22 de decembro de 1990.

O xogo está inspirado na lendaria figura xaponesa Miyamoto Musashi e é un RPG inspirado en *Dragon Quest*. O xogador só controla a Musashi, fillo de Miyamoto Musashi.

Existe un parche creado por fans do xogo que permite xogar en inglés.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*RPGClassics Shrine
*Superfluous Gamer
Tiny Toon Adventures (videoxogo)

***Tiny Toon Adventures*** é un videoxogo de plataformas para Nintendo Entertainment System. Foi distribuído e desenvolvido por Konami e foi estreado en 1991. É o primeiro título baseado en *Tiny Toon Adventures* para calquera dispositivo ou consola.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*GameFaqs
Ciobre, O Val, Narón

**Ciobre** é un lugar da parroquia de Santa María a Maior do Val no concello de Narón na provincia da Coruña.

## Lugares e parroquias
### Lugares do Val
### Parroquias de Narón
Sirinxe

[miniatura|**Debuxo esquemáticoda sinrinxe das aves**1: últimos aneis traqueais cartilaxinosos libres,
   2: [tímpano,
   3: primeiro grupo de aneis da sirinxe,
   4: pessulus,
   5: membrana timpaniforme lateral,
   6: membrana timpaniforme medial,
   7: segundo grupo de aneis da sirinxe,
   8: bronquio principal,
   9: cartilaxe bronquial]]
miniatura|220px|Sirinxe (serie 5) vista por debaixo do boche
A **sirinxe** (do grego σύριγξ, 'frauta de Pan') é o órgano vocal das aves. Está localizado na base da traquea da ave. Produce sons sen ter cordas vocais como as dos mamíferos. O son prodúcese por vibracións de parte ou de toda a membrana timpaniforme (as paredes da sirinxe) e do *pessulus* (un cartilaxe), causadas polo fluxo de aire a través da sirinxe. Isto establece un sistema autooscilante que modula o fluxo de aire creando o son. Os músculos modulan o son cambiando a tensión das membranas e as aberturas bronquiais. A sirinxe permite que algunhas especies de aves  (como papagaios, corvos e mainás) imiten a fala humana. A diferenza da larinxe dos mamíferos, a sirinxe está localizada na zona onde a traquea se bifurca para que os bronquios entren nos pulmóns. Así, é posible a lateralización do canto das aves e algunhas aves canoras poden producir máis dun son á vez. Algunhas especies de aves como os voitres catártidos, carecen de sirinxe e comunícanse por medio de bufidos guturais.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Vocalización das aves
Lingua dinka

O **dinka** (chamado *thuɔŋjäŋ*, *thuɔŋ ee Jieng* ou sinxelamente *jieng*) é unha lingua nilo-sahariana falada polo pobo dinka, o principal grupo étnico do Sudán do Sur. Existen diferentes variedades, o ngok, o rek, o agaar, o awiel, o twic mayardit, o hol, o nyarweng, o twi e o bor, que son diferentes de abondo para requirir estándares lingüísticos separados e ser consideradas linguas diferentes. *Jaang*, *jieng* ou *monyjieng* é o termo xeral que abrangue tódalas variedades da lingua. O rek é o estándar e o dialecto de prestixio. O dinka está clasificado como "en estado seguro" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en dinka
### Bibliografía 
*Andersen T. (1987). "The phonemic system of Agar Dinka". *Journal of African Languages and Linguistics* 9, 1–27.
*Andersen T. (1990). "Vowel length in Western Nilotic languages". *Acta Linguistica Hafniensia* 22, 5–26.
*Andersen T. (1991). "Subject and topic in Dinka". *Studies in Language* 15, 265–294.
*Andersen T. (1993). "Vowel quality alternation in Dinka verb inflection". *Phonology* 10, 1–42.
*Beltrame, G. (1870). *Grammatica della lingua denka*. Firenze: G. Civelli.
Polifiodonto

[miniatura|300x300px|Dentición dun [canguro, un raro exemplo de mamífero polifiodonto.]]
Un **polifiodonto** é un animal cuxos dentes poden substituírse continuamente. En contraste, os difiodontos caracterízanse por ter só dous conxuntos sucesivos de dentes (por exemplo, dentes de leite e dentes definitivos).

Son polifiodontos a maioría dos peixes dentados, moitos réptiles como os crocodilos, osgas, e a maioría dos outros vertebrados, pero os mamíferos son a principal excepción. Aos mamíferos crécenlles dentes novos permanentes nas mandíbulas, xeralmente baixo ou detrás dos dentes vellos, a partir de células nai da lámina dental. Nos polifiodontos, os animais xoves teñen normalmente un conxunto completo de dentes cando eclosionan; non hai cambios de dentes no ovo. En poucos días, a substitución de dentes empeza, xeralmente na parte posterior da mandíbula e continúa cara a adiante como unha onda. Como media substitúese un dente cada poucos meses.

## *Crocodilia* 
[miniatura|300x300px|[Crocodilo do Nilo (*Crocodylus niloticus*).]]
Os crocodilianos son os únicos vertebrados non mamíferos con alvéolos dentais.  Aos aligátores crécelles un pequeno dente de substitución baixo cada dente maduro funcional que servirá para substituír a este último unha vez ao ano, de modo que cada dente é substituído por outro unhas 50 veces ao longo da súa vida. Investigouse a rexeneración dos dentes dos crocodilianos para a súa posible aplicación en humanos.

## Evolución en mamíferos 
Os canguros, elefantes e manatís son peculiares entre os mamíferos por seren polifiodontos, xa que a maioría do resto dos mamíferos substitúen os dentes unha soa vez na vida, polo que son difiodontos. Aínda que a maioría dos mamíferos existentes non son polifiodontos, os antepasados dos mamíferos si o eran. Durante a evolución dos terápsidos, houbo un período durante o cal os mamíferos eran tan pequenos e de vida tan curta que o desgaste dos dentes non xeraba unha presión de selección significativa para substituílos constantemente. En lugar diso, nos mamíferos evolucionaron diferentes tipos de dentes que formaron unha unidade con capacidade de crebar o exoesqueleto dos artrópodos dos cales se alimentaban. Os molares apareceron despois no decurso da súa evolución (primeiro apareceran xa en cerápodos e *Diplodocus*).

Os manatís non teñen dentes incisivos ou caninos, só dentes na zona das meixelas para mastigar, que non están claramene diferenciados en premolares e molares. Estes dentes son substituídos continuamente ao longo da vida do animal ao crecérenlles novos dentes na parte posterior que avanzan cara a adiante a medida que os dentes vellos caen na parte de diante da boca, un proceso chamado "progresión molar traseira" ou “molares camiñantes”.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Rexeneración (bioloxía)
*Regra de Schultz
Martina Navrátilová

**Martina Navrátilová** é unha ex tenista nada en Praga o 19 de outubro de 1956. Estivo activa no tenis profesional entre o ano 1975 e o 2005.

## Traxectoria
Navrátilová é unha das tenistas máis grandes de todos os tempos, mantivo o número un da clasificación da WTA en individuais durante 332 semanas e durante 237 en dobres. Gañou 18 Grand Slams en indivuiduais (3 Open de Australia, 2 Roland Garros, 9 Wimbledon e 4 US Open) e a Fed Cup en catro ocasións, unha con Checolovaquia en 1975 e tres cos Estados Unidos 1982, 1986 e 1989.

En 1975 Navrátilová solicitou asilo político nos Estados Unidos, obtendo a nacionalidade no ano 1981, no 2008 anos despois da desintegración de Checoslovaquia solicitou e foille concedida a nacionalidade checa.
Claudio Pérez Prieto

**Claudio Pérez Prieto**, nado na Habana cara a 1907 e finado en Ribadeo o 27 de febreiro de 1977, foi un farmacéutico e político galego.

## Traxectoria 
Estudou Farmacia na Universidade de Santiago de Compostela e foi dirixente da FUE de Farmacia. Puxo unha farmacia en Ribadeo. Afiliado ao Partido Galeguista, era o secretario do Grupo Galeguista de Ribadeo e presidente de Honra da Irmandade Galega. Foi presidente do coro Cántigas da Mariña.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 integrouse no comité de defensa, e cando os militares sublevados chegaron á vila, agochouse no lugar duns parentes en Ove. Foi descuberto polos falanxistas de Ribadeo e cambiou de agocho na casa doutros parentes de Lourido que lle construíron un zulo. En 1939 a familia organizoulle a fuga, viaxou a Santiago de Compostela, onde estivo agochado no sanatorio de Ramón Baltar, de alí trasladouse a Vigo acollido por José P. Villamil e desde alí pasou a Portugal. Desde Porto embarcou a Porto Rico e finalmente recalou nos Estados Unidos. Foi declarado en rebeldía acusado de rebelión militar e despois abríronlle expediente de responsabilidade civil, polo que foi sancionado polo Tribunal Regional de Responsabilidades Políticas o 9 de febreiro de 1941 con 10 anos de inhabilitación especial e condenado ao pago de 3000 pesetas, embargáronlle todos os bens. Nos Estados Unidos tivo que alistarse no exército traballando como químico nos laboratorios militares. Retornou do exilio nos anos cincuenta. Traballou como empregado dun laboratorio farmacéutico e despois de novo na farmacia. Seguiu colaborando co nacionalismo na clandestinidade.

## Recoñecementos 
O concello de Ribadeo puxo o seu nome a unha rúa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* "Claudín de Dona Eudosia" , artigo de Xosé Ramón Ermida Meilán en *Terra e Tempo*, 22 de novembro de 2012.
Huangfu Mi

miniatura|Gravado en madeira representado a Huangfu Mi
**Huangfu Mi** (chinés tradicional: 皇甫謐; chinés simplificado: 皇甫谧; *pinyin*: *Huángfǔ Mì*; Wade-Giles: *Huang2-fu3 Mi4*), nome de cortesía '''Shi'an'* (士安), nado no 215 a. C. e finado no 282 a.C., foi un erudito e médico chinés que viviu durante o período final da dinastía Han, o dos Tres Reinos, e o comezo da dinastía Jin.

## Traxectoria 
Naceu nunha familia de agricultures pobres de Chaona, na actual provincia de Gansu. Sufriu apoplexía e decidiu estudar medicina. Entre 256 e 260, cara á fin do estado de Cao Wei, compilou un tratado de acupuntura *Zhenjiu jiayi jing*, unha obra en 12 volumes divididos en 128 capítulos e que incorporaba as partes máis importantes dos considerados tres clásicos da época, *Huangdi Neijing*, *Zhenjing* e *Mintang Kongxue Zhenjiu Zhijao* , converténdose un dos primeiros traballos sistemáticos sobre acupuntura e moxibustión, e tamén un dos máis influentes. Compilou tamén diversos tratados sobre fórmulas médicas  Para alén das súas obras médicas tamén compilou dez libros nunha serie denominada *Diwang shiji* no que recolle fragmentos históricos dunha multitude de fontes, e no que traza a orixe de varias casas reinantes ao pasado remoto; escribiu ademais biografías de personalidades eminentes que agrupou en *Gaoshi zhuan*, un dos primeiros exemplos de biografía colectiva. En *Shiquan lun'' filosofa sobre a obriga moral de servir nun posto, en particular se o gobernante é un tirano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Death Becomes Her

***Death Becomes Her*** é un filme estadounidense de comedia dirixido por Robert Zemeckis que se estreou en 1992. Foi escrito por David Koepp e Martin Donovan, e está protagonizado por Meryl Streep, Bruce Willis, Goldie Hawn e Isabella Rossellini. O filme céntrase en dúas mulleres rivais que beben unha beberaxe máxica que lles outorga a eterna xuventude.

*Death Becomes Her* gañou o Oscar ós mellores efectos visuais na 65ª edición dos premios. Foi un éxito de recadación, conseguindo $149 millóns.

## Personaxes 
* Meryl Streep como Madeline Ashton
* Bruce Willis como Dr. Ernest Menville
* Goldie Hawn como Helen Sharp
* Isabella Rossellini como Lisle von Rhoman
* Ian Ogilvy como Chagall
* Adam Storke como Dakota Williams
* Alaina Reed Hall como Psicólogo
* Michelle Johnson como Anna Jones
* Mary Ellen Trainor como Vivian Adams
* William Frankfather como Mr. Roy Franklin
* John Ingle como Eulogist
* Debra Jo Rupp como Paciente
* Fabio como gardacostas de Lisle
* Sydney Pollack como Doutor de emerxencias

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Luis Santos López

**Luis Santos López**, nado en Mansilla de las Mulas (León) o 30 de abril de 1887, foi un profesor, avogado, xornalista e escritor español.

## Traxectoria 
Foi redactor de *La Tribuna* e *Informaciones*. En 1918 foi nomeado profesor axudante de Francés do Instituto Cardenal Cisneros de Madrid. En 1921 foi nomeado profesor de Francés do Instituto e da Escola Normal de Ourense, foi despois catedrático de Francés do Instituto de Ourense. En 1929 abriu un bufete de avogado en Ourense. En 1935 permutou a súa praza pola de Luís Cremades, pasando a ser catedrático de Francés do Instituto de Pontevedra.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi cesado. Foi suspendido de emprego e soldo en novembro. Foi confirmado no cargo de catedrático do Instituto de Pontevedra en novembro de 1937, con perda dos haberes correspondentes aos seis meses de suspensión de emprego e soldo.
## Vida persoal 
Casou con Julia Santos e foi pai de Enrique, Luisa e Julia Santos Santos.

## Notas
Pedro Basanta

**Pedro Basanta del Río Rojo**, nado en Lugo cara 1897 e finado en Madrid o 15 de xullo de 1964, foi un enxeñeiro forestal e político galego

## Traxectoria 
Fillo de José Basanta Santomé. Estudou na Escola de Enxeñeiros de Montes. En 1925 foi nomeado concelleiro de Lugo. Foi enxeñeiro-xefe do Servizo de Repoboación Forestal da Deputación de Pontevedra. Foi un dos fundadores do Partido Galeguista de Pontevedra en 1931, despois integrouse no Partido Galeguista e desempeñou a secretaria xeral e a presidencia do comité xeral durante a campaña de propaganda do Estatuto de Galicia de 1931. Foi candidato por Lugo nas eleccións de 1933. En 1935, xunto con Xosé Filgueira Valverde e outros integrouse na Dereita Galeguista.
[miniatura|Circular de 1931 do [Partido Galeguista de Pontevedra en favor do Estatuto de Galiza, asinada por Basanta (presidente) e Bóveda (secretario xeral).]]
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi sancionado coa postergación durante cinco anos e inhabilitación para cargos de confianza e profesionais en Galicia durante tres anos. Ofreceuse ás autoridades militares para cooperar e en outubro de 1936 foi pasaportado a Navia para facerse cargo das obras do aeródromo militar de Jarrio. O 18 de abril de 1937 foi nomeado tenente honorario de Enxeñeiros e en agosto foi incorporado á comandancia de Obras e Fortificacións do Oitavo Corpo de Exército franquista, interveu na construción das pontes de campaña, pistas e refuxios dos avances sobre as estradas de León e Oviedo por Pajares e polos portos de Torna e San Isidro. Rematada a campaña do norte, incorporárono ao servizo da infraestrutura da Xefatura do Aire e foi destinado á fronte de Guadalaxara, sub-sector de Soria, construíndo o aeródromo de Quintana de Gormaz e encargado do Parque número un de avance instalado na Torre Sebiñán. O 18 de maio de 1938 foi designado encargado das obras dos aeródromos de Jarrio, Sarria (aeródromo de Rozas) e Santiago de Compostela (actual aeroporto da Lavacolla) ata o 19 de setembro que foi destinado á Comandancia de Obras e Fortificacións da Oitava Rexión Militar, con residencia en Pontevedra como enxeñeiro de Obras e dirixindo as do cuartel de Campolongo e as das estradas de Beluso a Punta Udra e Panxón a Monteferro. En 1938 concedéronlle o emprego de capitán honorario polo tempo que durase a campaña. En 1939 dirixiu as obras dos edificios do cuartel de Campolongo e a dirección da explotación de madeiras que a comandancia tiña en Santiago de Compostela e en Ferreira do Valadouro.

En 1941 pertencía a Falange Española como militante adscrito á xefatura da Coruña. Abríronlle expediente polo Regional de Responsabilidades Políticas, pero por incorporarse voluntario ao exército franquista, e polos servizos prestados, foi absolto, declarándoo exento de toda responsabilidade política.

## Vida persoal 
Casou en 1925 con María del Carmen Pérez de la Mata, filla de Casimiro Pérez García, e foi pai de Pedro, Angela, Juan José, María del Carmen, José Luis, Alvaro e Carlos Basanta Pérez.

## Notas
Padre Paulo Ricardo

**Paulo Ricardo de Azevedo Júnior**, nado en Recife (Pernambuco) o 7 de novembro de 1967, é un sacerdote católico, escritor, profesor universitario e presentador brasileiro, coñecido como **Padre Paulo Ricardo**.

## Traxectoria 
Foi ordenado sacerdote o 14 de xuño de 1992 polo papa Xoán Paulo II. É vicario parroquial (Parroquia Cristo Rei, de Várzea Grande, MT) e está dedicado á evanxelización través dos medios de comunicación. Ensina no Instituto |Papa Bieito XVI, da diocese de Lorena, SP, a partir de 2011.

De pensamento conservador, é autor de once libros e presenta o programa semanal Oitavo Día, na TV Canción Nova. Ten máis dun millón de seguidores en Facebook. É un líder conservador destacado no Brasil e é alumno do filósofo conservador Olavo de Carvalho. Imparte cursos ligados ao conservadorismo e relixión católica.

## Libros 
* *A resposta católica*. 2. ed. Campinas: Ecclesiae, 2013. v. 1. 198 p. ISBN&nbsp;9788563160386
* *Cristologia e Soteriologia*. 1. ed. Campinas: Ecclesiae, 2011. v. 1. 52 p. ISBN&nbsp;9788563160089
* *Os mártires de hoje*. 1. ed. Campinas: Ecclesiae, 2013. v. 1. 120 p. ISBN&nbsp;9788563160256
* *Teologia Fundamental I*. Campinas: Ecclesiae, 2010. v. 1. 52 p. ISBN&nbsp;9788563160010
* *Teologia Fundamental II*. Campinas: Ecclesiae, 2010. v. 1. 68 p. ISBN 9788563160027
* *Trindade*. 1. ed. Campinas: Ecclesiae, 2010. v. 1. 50 p. ISBN 9788563160133
* *Vaticano II: ruptura ou continuidade?*. Campinas: Ecclesiae, 2009. v. 1. 48 p. ISBN&nbsp;9788563160003
* *Um Olhar que Cura*. São Paulo: Editora Canção Nova, 2008. v. 1. 160 p.
* *Uma Flor do Clero Cuiabano: biografia do Padre Armindo Maria de Oliveira, SDB (1882-1918)*. 3. ed. São Paulo: Paulus Editora, 1999. v. 1. 192 p. (Org.) ISBN 9788534914819

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial .
Ritual

miniatura|Ritual no que o medo é queimado simbolicamente.
Un **ritual** é unha sequence de accións que inclúen xestos, palabras e obxectos realizados nun lugar específico, e realizados de acordo cunha secuencia. Son un conxunto de ritos e fórmulas realizadas principalmente polo seu valor simbólico, establecidas pola relixión ou polas tradicións da comunidade.

Os rituais son un trazo característico de tódalas sociedades humanas coñecidas, son realizadas por varias razóns, tales como a adoración dun deus no contexto dun ritual relixioso, como fase de iniciación ou aceptación nunha comunidade, ou simplemente para referirse a unha acción diaria que é repetida por un longo tempo, tal como, por exemplo, despois de se erguer pola mañá abrir as fiestras. Os rituais responden a unha necesidade, no caso das persoas relixiosas para pedir a deus a mellora na colleita ou unha caza abundante, ou responder a un costume, no caso do ritos diarios.

En psicoloxía o termo "ritual" ás veces refírese a unha acción ou unha serie de accións que unha persoa realiza nun contexto, xa que non teñen outra finalidade ou razón aparente. O termo pode referir especialmente a comportamentos compulsivos de persoas que padecen trastorno obsesivo-compulsivo.

## Notas
Rupeliano

O **Rupeliano** é, na escala temporal xeolóxica, a idade máis antiga dos dous pisos do Oligoceno. Esténdese no tempo entre os 33,9 e os 28,1 millóns de anos dende o presente. O Rupeliano está precedido polo Priaboniano e é seguido polo Chattiano.

## Nome 
A idade leva o nome do pequeno río Rupel de Bélxica, un afluente do Escalda. O Grupo Rupel belga deriva o seu nome da mesma fonte. O nome Rupeliano foi introducido na literatura científica polo xeólogo belga André Hubert Dumont en 1850. A separación entre o grupo e a idade fíxose na segunda metade do século XX, cando estratígrafos viron a necesidade de distinguir entre os nomes da litoestratigráfica e cronoestratigrafía.

## Definición estratigráfica 
A base do Rupeliano, e tamén a do Oligoceno está na extinción do xénero *Hantkenina* (que é tamén a base de biozona de foraniniferas p21E). No 2009 aínda non se estableceu un piso GSSP oficial para o Chattiano.

A parte superior do piso Rupeliano (que é a base da etapa Chattiana) está a extinción do xénero *Chiloguembelina*  (que forma a base da biozona foram P21b).

O Rupeliano é coetáneo con etapas utilizadas rexionalmente para as zonas de Mamíferos do Paleóxeno entre a 21 e 24, e parte da 25.

## Notas
Stegomastodon

***Stegomastodon*** é un xénero extinto de proboscídeos. Non debe ser confundido co xénero *Mammut* dunha familia de proboscídeos diferente, cuxos membros son coñecidos comunmente como "mastodontes". No xénero *Stegodon*, dunha subfamilia de proboscídeos diferente, os seus membros son coñecidos como "estegodontes". O Stegomastodon foi unha das especies máis pequenas do xénero. Vivía ó longo do Norte e posiblemente o sur de América.

## Especie 
As especies definitivas seguintes foron descritas:

* *S. aftoniae*
* *S. mirificus*
* *S. nebrascensis*
* *S. primitivus*
*S. waringi* considérase sinónimo con *S. platensis.* Hai unha disputa sobre se *S. platensis* tería que ficar dentro do xénero *Stegomastodon* ou tería que moverse a *Notiomastodon*. O xénero *Haplomastodon* considérase como sinónimo das especies *Stegomastodon*.

## Notas
Tubo de ebulición

conmarco|Un tubo de ebulición é moi semellante a un tubo de ensaio.
Un **tubo de ebulición** é un pequeno recipiente cilíndrico empregado para quentar substancias nun queimador Bunsen. Basicamente, ten a mesma forma ca un tubo de ensaio, aínda que é un 50 % maior, e as súas paredes son máis grosas.

As súas maiores dimensións permiten que as substancias do seu interior poidan ferver con forza, algo que non ocorre no tubo de ensaio, que é estreito de máis. Cando se quenta un líquido no interior dun tubo de ensaio este pode botarse por fóra con moita violencia, xa que as burbullas de gas non teñen espazo para escapar sen arrastrar o líquido que as rodea.

Os tubos de ebulición fanse de vidro borosilicatado (tamén coñecido como "vidro pírex") por causa da resistencia deste material ás altas temperaturas.

## Referencias
Olavo de Carvalho

**Olavo Luiz Pimentel de Carvalho**, nado en Campinas o 29 de abril de 1947 e finado en Richmond o 24 de xaneiro de 2022, foi un escritor, conferenciante, ensaísta, xornalista e filósofo brasileiro. Foi un dos principais nomes no discurso do conservadorismo brasileiro.

## Traxectoria
Na súa mocidade, foi militante comunista, incluso sendo membro do Partido Comunista Brasileiro de 1966 a 1968, tendo feito oposición durante todo o período do réxime militar, pero posteriormente decepcionouse coa ideoloxía e tornouse anticomunista convencido.

Olavo foi astrólogo antes de dedicarse á filosofía, colaborando no primeiro curso de extensión universitaria en astroloxía da Universidade Pontificia Católica de São Paulo, en 1979, que ofrece a formandos en psicoloxía.

Como xornalista, traballou en revistas e periódicos, pasando por medios como *Folha de São Paulo*, *Planeta*, *Bravo!*, *Primeira Leitura*, *Jornal do Brasil*, *Jornal da Tarde*, *O Globo*, *Época* e *Zero Hora*. Tamén escribiu para o *Diário do Comércio* na columna Mundo Real. Ademais do mantemento periódico da páxina persoal con novos artigos e ensaios, Carvalho impartiu cursos a distancia e presenciais no ámbito da filosofía, e promoveu conferencias e conferencias.

Foi autor de varios libros, sendo o primeiro deles, lanzado en 1980, *A Imagem do Homem na Astrologia*. O seu libro *O mínimo que você precisa saber para não ser um idiota*, lanzado en 2013, vendeu aproximadamente 320 mil exemplares, recibindo eloxios de xornalistas como Carlos Ramalhete, Euler de Francia Belén, Paulo Briguet e Reinaldo Azevedo, da Folha de São Paulo, e o Padre Paulo Ricardo.

Debateu co ruso Aleksandr Dugin (politicólogo e asesor do presidente de Rusia Vladimir Putin) sobre a Nova Orde Mundial, xerando en 2012 o libro *Os EUA e a Nova Orde Mundial*. O filósofo liberal romanés Horia-Roman Patapievici eloxiou moito a postura e os argumentos de Olavo no debate, considerando a súa réplica excepcional.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Website persoal 
*Seminário de Filosofia 
*O Jardim das Aflições 
*. Internet Movie Database.
Ram Nath Kovind

miniatura|250px|Ram Nath Kovind.
**Ram Nath Kovind**, nado o 1 de outubro de 1945, é o décimo cuarto e actual Presidente da India. Foi o 35º Gobernador de Bihar, dende 2015 até 2017 e foi membro do Parlamento dende 1994 até 2006. Foi o líder do Partido Bharatiya Janata. Kovind foi escollido como candidato á presidencia pola coalición gobernante ADN e gañou as eleccións presidenciais de 2017. É o segundo líder dalit (intocable) en ser elixido para este posto. Asumiu o cargo o 25 de xullo de 2017.

Antes de entrar na política, foi avogado durante 16 anos e exerceu no Tribunal Superior de Deli e no Tribunal Supremo até 1993.

## Notas 
## Véxase tamén
Hulunbuir

**Hulunbuir** ou '''Hūlúnbèi'ěr'* (; , *Hūlúnbèi'ěr*) é unha rexión gobernada como unha cidade prefectura no nordeste de Mongolia Interior, na China. O seu centro administrativo atópase en Hailar, a meirande área urbana. As principais características da paisaxe son as altas estepas de Hulun Buir, os lagos Hulun e Buir (o último parcialmente en Mongolia), e o Gran Khingan. Hulun Buir limita con Rusia polo norte e o oeste, con Mongolia polo sur e oeste, coa provincia de Heilongjiang polo leste e con Hinggan polo sur. Hulunbuir é unha área lingüisticamente diversa: ademais do mandarín tamén se falan dialectos do mongol como o khorchin e o buriato, a lingua daur e algunhas linguas tungús.

## Véxase tamén
### Bibliografía 
* *Hulunbeier minzu wenwu kaogu yanjiu*. Beijing : Kexue chubanshe, 2013-2014. viii, 538, viii, 537 p., ill., maps, biblio. 9787030393463, -4033.
* Bökecilagu. *Kölün Boyir-un sonirqal-ud''. Qayilar : Ȯbȯr Mongġol-un Soyol-un Keblel-u̇n Qoriy-a, 1988. 2, 8, 217 p.&nbsp;9787805060231.
A guerra dos Rose

***A guerra dos Rose*** (en ) é un filme estadounidense de comedia baseado na novela *The War of the Roses* de Warren Adler. O filme conta a historia dunha parella rica cun matrimonio aparentemente perfecto. Cando a súa relación comeza a desfacerse, as posesións materiais convértense no obxectivo dun conflitivo divorcio. É o terceiro filme co-protagonizado por Michael Douglas, Kathleen Turner e Danny DeVito, despois de *Romancing the Stone* e a súa secuela, *The Jewel of the Nile*. DeVito dirixiu o filme, que foi producido por James L. Brooks.

Tanto na novela como no filme, o nome do matrimonio é Rose, e o título é unha alusión á Guerra das Dúas Rosas entre as casas de York e Lancaster, ó final da Idade Media. Foi estreado en galego a través da TVG o 30 de decembro de 2000.

## Personaxes 
* Michael Douglas como Oliver Rose
* Kathleen Turner como Barbara Rose
* Danny DeVito como Gavin D'Amato
* Marianne Sägebrecht como Susan
* Dan Castellaneta como cliente de Gavin
* Sean Astin como Josh Rose con 17 anos
* Trenton Teigen como Josh Rose con 10 anos
* Heather Fairfield como Carolyn Rose con 17 anos
* G.D. Spradlin como Harry Thurmont
* Peter Donat como Jason Larrabee
* David Wohl como Doutor Gordon

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
División de Honra de Rugby 2017-2018

A **tempada 2017-2018 da División de Honra** da liga nacional de rugby foi a 51ª edición da principal competición entre clubs de rugby en España. O torneo foi denominado **Liga Heineken** por razóns de patrocinio. O campión foi o Valladolid Rugby Asociación Club.

Tralo remate da tempada os clubs crearon a asociación Liga Nacional de Rugby co propósito de organizar o campionato a partir de 2019.
## Equipos participantes
A edición 2017-2018 da División de Honra contou con doce equipos participantes: catro vascos, dous cataláns, dous madrileños, dous casteláns, un valenciano e un cántabro. O Club de Rugby La Vila ocupou a praza que o ano anterior tiña o descendido Club de Rugby Ciencias sevillano.

De seguido unha táboa coa traxectoria nas 50 edicións anteriores da División de Honra de rugby dos doce equipos participantes:

## Liga regular 
A liga regular foi dominada polos dous clubs de Valladolid, favoritos antes do comezo do campionato e vixentes campión e subcampión, que superaron as marcas históricas de puntuación do campionato. O VRAC sumou 102 puntos perdendo só un encontro dos 22 que disputou.

O Getxo Rugby Taldea ocupou a posición de pechacancelas durante a meirande parte da tempada, perdendo a máxima categoría. O seu posto será ocupado polo Aparejadores de Burgos que debutará na División de Honra. O Hernani Club de Rugby Elkartea salvou a promoción batendo ó subcampión da División de Honra B, o Ciencias de Sevilla por un global de 57-48 nos dous encontros.

## Eliminatorias 
Na fase de eliminatorias polo título de liga non houbo sorpresas. A final enfrontou no estadio José Zorrilla de Valladolid ós dous clubs locais, primeiro e segundo na fase de liga regular. O VRAC gañou por 18-12 ó Salvador e sumou a oitava liga ó seu palmarés, nunha tempada na que acadou tódolos títulos posibles (Liga, Copa do Rei, Supercopa e Copa Ibérica).

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Páxina web da Federación Española de Rugby 
* Páxina web do Valladolid Rugby Asociación Club 
* Páxina web do Club de Rugby El Salvador 
* Páxina web do Club Alcobendas Rugby 
* Páxina web da Unió Esportiva Santboiana 
* Páxina web do Club de Rugby Cisneros 
* Páxina web do Independiente Rugby Club  
* Páxina web do Ordizia Rugby Elkartea 
* Páxina web do Gernika Rugby Taldea 
* Páxina web do Hernani Club de Rugby Elkartea 
* Páxina web do Fútbol Club Barcelona 
* Páxina web do Getxo Rugby Taldea  
* Páxina web do Club de Rugby La Vila 

### Outros artigos
Linguas ianomami

As **linguas ianomami** (tamén chamadas **yanomam**, **yanomáman**, **yamomámi**, **yanomamana**, **shamatari**, **shirianan**) é un continuo lingüístico falada por uns 20&nbsp;000 membros do pobo ianomami, que habita no sur de Venezuela e o noroeste do Brasil (Roraima, Amazonas).

## Subdivisión
As linguas ianomami están subdivididas en cinco linguas, moi semellantes unhas coas outras e moitas veces clasificadas como un continuo dialectal:

:# **Yanam** (tamén coñecido como ninam, yanam-ninam, jawari)
:# **Sanumá** (tamén coñecido como tsanuma, sanima)
:# **Yanomámi** (tamén coñecido como waiká)
:# **Yanomamö** (tamén coñecido como yanomame, ianomami)
:# **Yaroamë** (tamén coñecido como jawari)

O sunumá é o máis distinto lexicamente. O yanomamö é o que ten máis falantes (20&nbsp;000), mentres que o yanam e o yaroame son os que teñen menos (uns 400).

miniatura|280px|Distribución das linguas ianomami en América do Sur.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Aikhenvald, Alexandra Y. & Dixon R.M.W. (1999) *The Amazonian Languages* Cambridge Language Surveys (p.&nbsp;341-351)
* Greenberg, Joseph H. (1960). General classification of Central and South American languages. In A. Wallace (Ed.), *Men and cultures: Fifth international congress of anthropological and ethnological sciences (1956)* (pp.&nbsp;791–794). Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
* Greenberg, Joseph H. (1987). *Language in the Americas*. Stanford: Stanford University Press.
* Kaufman, Terrence. (1994). The native languages of South America. In C. Mosley & R. E. Asher (Eds.), ''Atlas of the world's languages* (pp.&nbsp;46–76). Londres: Routledge.
* Migliazza, Ernest C. (1985). Languages of the Orinoco-Amazon region: Current status. In H. E. Manelis Klein & L. R. Stark (Eds.), *South American Indian languages: Retrospect and prospect* (pp.&nbsp;17–139). Austin: University of Texas Press.
* Migliazza, Ernest C.; & Campbell, Lyle. (1988). *Panorama general de las lenguas indígenas en América''. Historia general de América (Vol. 10). Caracas: Instituto Panamericano de Geografía e Historia.
Produción en cadea

miniatura|250x250px|Unha moderna liña de ensamblaxe dunha cadea de montaxe de automóbiles.
A **produción en cadea**, **produción en masa**, **produción en serie** ou **fabricación en serie** foi un proceso revolucionario na produción industrial cuxa base é a cadea de montaxe, liña de ensamblado ou liña de produción; unha forma de organización da produción que delega a cada traballador unha función específica e especializada en máquinas tamén máis desenvolvidas. Xunto coa fabricación por encargo e a produción por lotes, é un dos tres principais métodos de produción.

## Historia 
A súa idea teórica nace co taylorismo e foi Ransom Olds quen levou a idea á práctica, inagurando a súa cadea de montaxe en 1901 para construír o seu prototipo denominado Curved Dash. Porén, o sistema de cadea de montaxe tomou popularidade uns anos despois, grazas a Henry Ford, quen tomando a idea de Olds, desenvolveu unha cadea de montaxe cunha capacidade de produción superior e da cal o seu produto emblemático, foi o Ford T. Esta evolución lograda á cadea de montaxe provocaría que o público atribuíse erroneamente a súa invención a Ford, no canto de Olds. A finais do século XX, é superada por unha nova forma de organización industrial chamada toyotismo que se profundou no século XXI.

A disciplina do traballo e a procura do control coetáneo e dos tempos de produción do obreiro tiñan un límite obxectivo no século XIX. Este era que o día ten 24 horas e a forma en que o obreiro traballaba tiña unha velocidade determinada aínda en gran parte polo tempo dedicado a fabricar algún obxecto. A división do traballo non abondou para aumentar a velocidade na produción polo que Frederick Taylor traballou a idea de cronómetro co obxectivo de eliminar ese "tempo inútil" ou malgastado no proceso produtivo.

A *organización do traballo* taylorista reduciu efectivamente os custos das fábricas pero desatendeuse o salario dos obreiros. Iso deu inicio a numerosas folgas e descontento xeneralizado do proletariado co modelo, cousa que Henry Ford corrixiu e con isto logrou tamén unha visible transformación social. O taylorismo recibiu críticas e, tamén, foi ben valorado. A evolución deste modelo produtivo continuaríase no toyotismo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
* Borth, Christy. *Masters of Mass Production,* Bobbs-Merrill Company, Indianápolis, IN, 1945.
* Herman, Arthur. ''Freedom's Forge: How American Business Produced Victory in World War II,'' Random House, Nova York, NY, 2012. ISBN 978-1-4000-6964-4.
O pensador

***O pensador*** (en francés: *Le Penseur*) é unha das esculturas máis famosas de Auguste Rodin. O escultor concibiu esta peza entre 1881 e 1882 para decorar o tímpano do conxunto escultórico *A Porta do Inferno*, encargado en 1880 polo Ministerio de Instrución Pública e Belas Artes de Francia. Isto serviría como entrada do Museo de Artes Decorativas de París, aínda que o proxecto non se concluíu.

## Historia 
A escultura recibiu orixinalmente o nome *O poeta*, xa que representaba ó escritor italiano Dante Alighieri, autor da Divina *A Divina Comedia*, obra literaria que serviu como unha das inspiracións para a creación da Porta. Nunha carta enviada ó crítico Marcel Adam, escribiu:  O Pensador ten unha historia. Nos días pasados, concibín a idea da porta do Inferno. Á fronte da porta, sentado nunha rocha, Dante pensando no plan do seu poema. Detrás del, Ugolino, Francesca, Paolo, todos os personaxes da Divina Comedia. Este proxecto non se realizou. Delgado, ascético, Dante separado do conxunto non tería sentido. Guiado pola miña primeira inspiración concibín outro pensador, un home espido, sentado sobre unha rocha, os seus pés debuxados debaixo del, o seu puño contra o seu queixo, el soñando. O pensamento fértil elabórase lentamente en por si dentro do seu cerebro. Non é máis un soñador, é un creador. miniatura|249x249px|*O Pensador* na porta do Inferno exposta no Museo Soumaya.|esquerdaSegundo apunta o investigador François Blanchètiere, *O poeta* representa un corpo torturado e ó mesmo tempo un home de espírito libre decidido a transcender mediante a poesía. Tamén de vocación dantesca, a obra personifica a Minos, xuíz dos infernos que asignaba ós condenados a un do nove círculos en función dos seus pecados.

*O pensador* pertence ó grupo de traballos feitos entre 1880 e 1881, onde a influencia de Miguel Anxo é particularmente forte; é indubidable que *Il Penseroso* e *Jeremiah* da Capela Sistina gardan semellanza con el.

## Notas