Cuncas de Axtroki

[alt=Kaskoetako baten kanpoaldearen zehaztasuna|miniatura|259x259px| Unha vista detalle do exterior dun dos cascos. Distínguense ben os círculos (posibles lúas, soles ou elementos con función de cómputo de [calendario) e as formas SSS que poderían ser aves (hai palmípedos similares na ourivería celta).]]
As **cuncas de ouro de Axtroki** ou **cascos de Axtroki** son dous obxectos de ouro en forma de cuncas ou cascos de finais da Idade do Bronce, atopados no preto do penedo de Axtroki no barrio de Bolibar de Escoriatza.

## Descubrimento 
Atopáronse o 17 de agosto de 1972 tras un desprendemento de terra na rocha denominada Axtroki en Escoriatza. No derrube quedaron ao descuberto dous obxectos de ouro con forma de bolos ou gorros, un dentro do outro. O párroco de Bolibar, Cruz Abarrategui, recibiu as pezas atopadas por traballadores, que levou á ermida de Xantalen en Irún, onde estaban a facer escavacións arqueolóxicas. Investigadores como Ignacio Barandiaran confirmaron a importancia do achado.

## Traslado 
Barandiaran deixou as pezas no museo San Telmo de Donostia. Pouco despois, foron trasladados ao Museo Arqueolóxico Nacional en Madrid, e dende entón hai unha reivindicación para levar as pezas ao País Vasco. O Concello de Escoriatza acordou en 2016 iniciar o proceso de recuperación a través do Goberno de Euskadi. Os exemplares están expostos no Museo San Telmo de Donostia e no Museo Ibarraundi de Escoriatza.

## Características e iconografía 
María Teresa Andrés Ruperez, investigadora da Universidade de Zaragoza, fixo unha análise da iconografía destes obxectos, partindo da investigación e características doutros obxectos similares. En canto á función, parecen ser cascos máis que cuncas, e a iconografía fai pensar que se utilizaban para tarefas relixiosas. Ten as seguintes formas xeométricas: círculos, óvalos e Ss. Estas imaxes sinxelas serían abstraccións do sol, a lúa, estrelas e palmípedes e formarían un calendario.

* Material: Ouro
* Peso: entre os dous, 325 gramos Teñen características semellantes, por exemplo, as cuncas de ouro de Terheide, as cuncas de ouro do tesouro de Eberswalde e o casco de Leiro.  Diferentes na forma pero semellantes na decoración, os "sombreiros de ouro" ou *Goldhüte*, ou a coroa de Comerford.

### Galería de imaxes 
En todos os obxectos menciponados hai formas como aneis solares, como en Axtrokin, e no seu simbolismo suxeríronse conexións cos ciclos do calendario solar ou lunar, e no caso dos Goldhüte tamén do ciclo metónico.
Ficheiro:Cuencos_de_Axtroki_(M.A.N._1973-77-1)_01.jpg|ligazón=Fitxategi:Cuencos_de_Axtroki_(M.A.N._1973-77-1)_01.jpg|alt=Axtrokiko ontzia.|Cunca ou casco de **Axtroki**.
Ficheiro:Goldfund_von_Eberswalde_(cropped).jpg|ligazón=Fitxategi:Goldfund_von_Eberswalde_(cropped).jpg|alt=Eberswaldeko altxorreko ontzi bat (Alemania).| Cunca do tesouro de Eberswalde, Alemaña.
Ficheiro:GoldschalenTerheide99_(cropped).jpg|ligazón=Fitxategi:GoldschalenTerheide99_(cropped).jpg|alt=Terheideko ontzia (Frisia).| Cunca do tesouro de Terheide, Frisia.
Ficheiro:Museo_Arqueolóxico_do_Castelo_de_San_Antón,_A_Coruña.jpg|ligazón=Fitxategi:Museo_Arqueolóxico_do_Castelo_de_San_Antón,_A_Coruña.jpg|alt=Leiroko kaskoa (Galizia).| Casco de Leiro, Galiza.
Ficheiro:Borgbjerg_treasure_-_detail_(cropped).jpg|ligazón=Fitxategi:Borgbjerg_treasure_-_detail_(cropped).jpg|alt=Borgbjergeko altxorra, detailea (Danimarka).| Detalle do tesouro de Borgbjerg, Dinamarca.
Ficheiro:DO-2114.jpg|ligazón=Fitxategi:DO-2114.jpg|alt=Midskoveko altxorra (Danimarka).| O tesouro de Midskov, Dinamarca.
Ficheiro:Comerford_Crown.png|ligazón=Fitxategi:Comerford_Crown.png|alt=Cromeford koroa, 1832an marraztua, gaur egun galdua (Irlanda)| Coroa de Comerford, illa de Irlanda, debuxada en 1832, (hoxe perdida).
Ficheiro:Gobelets_-_Man_-_Saint-Germain-en-Laye_-_27_mars_2017.jpg|ligazón=Fitxategi:Gobelets_-_Man_-_Saint-Germain-en-Laye_-_27_mars_2017.jpg|alt=Marne departamentuko Villeneuve-Saint-Vistre-et-Villevotten aurkitutako altxorrako bi edalontziedo pitzar.|Vasos de Villeneuve-Saint-Vistre no departamento de Marne. Museo Nacional de Antigüidades, Saint-Germain-en-Laye.
Ficheiro:Goldschale_von_Krottorf_cropped.jpg|ligazón=Fitxategi:Goldschale_von_Krottorf_cropped.jpg|alt=Krotorfeko urrezko katilua. Perfila eta goitik hartuta.| Cunca de ouro de Krottorf.
A forma dos conos ou sombreiros de ouro é ben diferente:
Ficheiro:Cône_d'Avanton,_musée_des_Antiquités_Nationales,_2010-03-26.jpg|ligazón=Fitxategi:Cône_d'Avanton,_musée_des_Antiquités_Nationales,_2010-03-26.jpg|alt=Avantongo konoa, Frantzia.| Cono de Avanton, Francia.
Ficheiro:Berliner_Goldhut.jpg|ligazón=Fitxategi:Berliner_Goldhut.jpg|alt=Berlingo urrezko kapelua.| O sombreiro de ouro de Berlín.
Ficheiro:GNM_-_Goldkegel_Etzelsdorf_1.jpg|ligazón=Fitxategi:GNM_-_Goldkegel_Etzelsdorf_1.jpg|alt=Ezelsdorfeko urrezko kapelua.| O sombreiro de ouro de Ezelsdorf.
Ficheiro:Speyer_(DerHexer)_2010-12-19_054.jpg|ligazón=Fitxategi:Speyer_(DerHexer)_2010-12-19_054.jpg|alt=Schifferstadt-ekoa.| Sombreiro de ouro de Schifferstadt.
Pero a conexión está clara nos detalles:
Ficheiro:Museo_Arqueológico_Nacional_-_1973-77-1_-_Cuenco_de_Axtroki_03.jpg|ligazón=Fitxategi:Museo_Arqueológico_Nacional_-_1973-77-1_-_Cuenco_de_Axtroki_03.jpg|alt=Axtrokikoa gertutik, eguzki-eraztunak eta beste.|Foro de detalle, con motivos astronómicos.
Ficheiro:Cône_d'Avanton,_musée_des_Antiquités_Nationales_(cropped).jpg|ligazón=Fitxategi:Cône_d'Avanton,_musée_des_Antiquités_Nationales_(cropped).jpg|alt=Avanton.|Detalle de Avanton
Ficheiro:Berlín_Goldhut_05.JPG|ligazón=Fitxategi:Berlín_Goldhut_05.JPG|alt=Berlingoa.|Detalle de Berlín
Ficheiro:GNM_-_Goldkegel_Etzelsdorf_3.jpg|ligazón=Fitxategi:GNM_-_Goldkegel_Etzelsdorf_3.jpg|Ezelsdorf.
Ficheiro:Goldener_hut_schifferstadt_hist_mus_speyer_(cropped).jpg|ligazón=Fitxategi:Goldener_hut_schifferstadt_hist_mus_speyer_(cropped).jpg|Schifferstadt.
Pola súa decoración e cronoloxía, tamén foron comparados cos vasos do Tesouro de Villena en Alacante. Pola época, a forma e a técnica, tamén se ligou coa vasilla de ouro de Altstetten, pero ten unha decoración diferente.
Ficheiro:Vasijas_de_oro_del_tesoro.jpg|ligazón=Fitxategi:Vasijas_de_oro_del_tesoro.jpg|alt=Villenako altxorreko hiru ontzi.|Tres pezas do tesouro de Villena.
Ficheiro:Goldschale_Altstetten_-_9_von_10_(retuschiert).jpg|ligazón=Fitxategi:Goldschale_Altstetten_-_9_von_10_(retuschiert).jpg|alt=Altstettengo urrezko katilua.|Copa de Ouro de Altstetten.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Cultura dos Campos de Urnas
* *Goldhut*
* Idade de Bronce
* Idade do bronce atlántico
* Tesouro

### Ligazóns externas 
*  "La peñas de Axtroki de Eskoriatza, el cofre pétreo que ocultaba los cuencos de oro". *Sitios históricos*. 2016-04-15. https://sitioshistoricos.com/pena-de-axtroki-el-cofre-petreo-que-ocultaba-los-cuencos-de-oro/ [ikusia: 2020-06-23]