open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mitzi Jonelle Tan

**Mitzi Jonelle Tan**, nada en Manila o 27 de outubro de 1997, é unha activista xuvenil pola xustiza climática de Filipinas. e os Fridays For Future (FFF) de Filipinas,

Tan é a coordinadora principal, e portavoz internacional de YACAP. Tan tamén é activista e portavoz de Fridays for Future en Filipinas. Liderou folgas de acción climática na Universidade de Filipinas.

Tan formou parte da iniciativa para realizar folgas escolares polo clima en liña no inicio da pandemia da COVID-19.

En setembro de 2020 Tan formou parte dun movemento para volver ás protestas climáticas 'seguras'.

A finais de 2020 Tan foi unha das voluntarias que organizou Mock COP26, que contou con delegados de 140 países. Tamén deu unha charla en Mock COP26 sobre como ser unha activista que vive onde o activismo é equiparado co terrorismo. Ó falar do Mock COP26 a The Guardian, Tan dixo que "Están a asegurarse de que as voces das áreas máis afectadas se amplifiquen, e asegúranse de que teñamos un espazo e que non estamos só *tokenizados*."

Tan foi unha das activistas que participou na campaña Fridays For Future 'Pass the Mic', tamén a finais de 2020, para pedir que David Attenborough pase a súa conta de Instagram ós defensores da xuventude, particularmente do Sur Global.

En novembro de 2020 Tan respaldou a serie de concertos internacionais Climate Live que se celebrarán en 2021.

Tan inspirou a outros, como a activista de xuvenil indonesia Salsabila Khairunnisa.

Tan xunto con outros catro activistas dos países MAPA (Most Afected Peoples and Areas, en ), Eyal Weintraub da Arxentina, Disha A Ravi da India, Kevin Mtai de Kenya, e Laura Verónica Muñoz de Colombia, xunto con Greta Thunberg, anunciaron unha nova onda de folgas climáticas. Ó anunciar as folgas climáticas, Tan pediu "obxectivos anuais vinculantes de carbono e recortes inmediatos das emisións en todos os sectores da nosa economía." Tamén dixo: "Se non actuamos agora, non teremos a oportunidade de conseguir eses obxectivos para 2030 e 2050 dos que os dirixentes mundiais seguen falando."

A organización de Tan entrou en acción despois dos furacáns consecutivos do 2020 para axudar ás comunidades máis afectadas, incluso alimentando ós famentos e falando con eles sobre os problemas ós que se enfrontaban.

## Notas
Karla Avelar

**Karla Avelar**, nada en 1978, é unha activista polos dereitos das persoas trans do Salvador. É a Directora Executiva de Comcavis Trans.

## Traxectoria 
Recibiu varias ameazas de morte, e sobreviviu a varios intentos de asasinato. O primeiro intento de asasinato foi en 1992, cando era só unha adolescente, foi capaz de desarmar ó seu asaltante que lle sacou un.45.

En 2008 fundou a organización de apoio ás persoas trans chamada COMCAVIS TRANS, que naceu como a resposta ás necesidades que sentían as mulleres trans que participaban nos distintos grupos de apoio (persoas con SIDA) de sentirse discriminadas, non representadas e non obter a información requirida segundo as súas propias necesidades.

Foi finalista do premio Martin Ennals para Defensores dos Dereitos Humanos no ano 2017.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Comcavis Trans
Christian Coulson

**Christian Peter Coulson**, nado en Manchester o 3 de outubro de 1978, é un actor inglés máis coñecido por interpretar ao Tom Marvolo Riddle de 16 anos en *Harry Potter e a Cámara dos Segredos*.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Coulson naceu en Manchester. Acudiu ao instituto Arnold House Preparatory School en Londres, antes de asistir a Westminster School. Foi membro do National Youth Music Theatre do Reino Unido dende 1990–1997, e foi á Universidade de Cambridge, onde obtivo un grao en inglés dende Clare Universidade en 2000. Mentres acudía á universidade, interpretou o papel de M.C. (Mestre de Cerimonias) no *Cabaret*, Arturo Ui en *The Resistible Rise of Arturo Ui* e Claire en *The Maids*, aparecendo tamén en filmes e televisión.

### Carreira 
Coulson gañou atención e popularidade mundial logo de participar no filme de 2002 *Harry Potter e a Cámara dos Segredos*, no cal interpretou a Tom Riddle con 16 anos (aínda que Coulson tiña 24 anos nese tempo). Desafortunadamente, no 2007, o director David Yates comunicou en *MTV* que Coulson non ía repetir a interpretación de Tom en *Harry Potter e o misterio do príncipe*, xa que, con 29 anos, era demasiado maior.

Tamén escribiu a letra e o guión para un musical de rock, que chamou *The Fallen*, que foi representado en Bedford Modern School no ano 1998.

Dende 2010, Coulson reside e traballa na cidade de Nova York, onde traballa como actor e director.

## Filmografía 
### Filmes 
### Televisión 
### Dramas 
### Audiolibros 
### Teatro 
**Romeu e Xulieta* - Liverpool Playhouse, Liverpool (2002) Romeo
*''Journey's End* - Comedy Theatre, Londres (2004) Raleigh
**Festen* - UK Tour (2006) Christian
**Ghosts* - Gate Theatre, Londres (2007) Osvald
**Travesties* - McCarter Theatre, Nova Jersey (2012) Tristan Tzara
**Shakespeare in Love* - Pennsylvania Shakespeare Festival, Desales University (2018) Lord Wessex
**King Richard II'' - Pennsylvania Shakespeare Festival, Desales University (2018) Rei Ricardo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Trofeo Teresa Herrera Feminino 2020

O **Trofeo Teresa Herrera Feminino de 2020** foi a oitava edición do torneo. Disputouse o 20 de decembro de 2020 no estadio de Riazor da Coruña e o campión foi o Deportivo da Coruña B, que derrotou a partido único ao Victoria CF.

## Participantes 
## Partidos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Trofeo Teresa Herrera 2020
Etusa

**Etusa** era a  filla de Poseidón e da pléiade Alcíone. Ademais de Etusa tiveron outros dous fillos, Hirieo e Hiperénor.

Casou con Apolo, con quen tivo un fillo, Eleuter.​

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Indira Bajramović

**Indira Bajramović** é unha activista xitana que vive en Bosnia e Hercegovina e é directora da *Association of Roma Women from* *Tuzla*. Traballou para proporcionar axuda e socorro ás aldeas rurais romanís, e tamén abogou pola igualdade de oportunidades para as persoas romanís en Bosnia e Hercegovina durante as últimas dúas décadas. Especificamente, Bajramović centrouse en chamar a atención sobre as dificultades ás que se enfrontan as mulleres romanís desempregadas e as vítimas de abuso ou violencia doméstica.

## Traxectoria 
A asociación de Bajramović  céntrase en proporcionar alimentos e produtos de hixiene, así como material escolar para os nenos pequenos das comunidades romanís. Ademais, a asociación traballa para proporcionar exames médicos privados para mulleres empobrecidas, especificamente para detectar o cancro de mama.

Durante a pandemia de COVID-19 no verán de 2020, Bajramović e a súa fundación asociáronse coa Bosnia and Herzegovina Women's Roma Network, a Fundación Comunitaria Tuzla, e o Foro de Solidariedade Internacional Emmaus para proporcionar axuda e subministracións alimentarias ás comunidades romanís locais ao redor de Kiseljak. Axudou a coordinar a distribución de varios centos de comidas ó día por parte de voluntarios, así como varios proxectos de construción, incluíndo un campo de fútbol e a reconstrución dunha canle avariada.

Alén de proporcionar axuda ás comunidades romanís durante a pandemia, Bajramović tamén documentou as desvantaxes presentes nas áreas rurais que se viron agravadas pola pandemia. Sinalou a menor proporción de estudantes das comunidades romanís que participan en clases en liña, o aumento das taxas de violencia doméstica, e a discriminación na atención médica. Destacou especificamente a falta de dispoñibilidade de probas da COVID-19 nestas comunidades rurais.

## Notas
Vladímir Bets

**Vladímir Alekséievich Bets** (en ucraíno, Володи́мир Олексійович Бец; en ) nado en Ostra o 26 de abril de 1834 e finado en Kíiv o 12 de outubro de 1894, foi un médico e científico, especializado na anatomía e histoloxía. Foi profesor da Universidade de Kíiv. Un dos seus descubrimentos máis importantes foi describir as neuronas piramidales xigantes que se atopan na rexión motora da cortiza cerebral e reciben na súa honra o nome de células de Betz.

## Traxectoria 
esquerda|miniatura|297x297px|Vladímir Bets
Naceu o 26 de abril de 1834 na pequena cidade de Ostra, ao norte de Ucraína, que naquel tempo formaba parte do Imperio Ruso. En 1853 iniciou os seus estudos de medicina na Facultade de Medicina de San Vladimiro en Kíiv, onde destacou polas súas magníficas cualificacións. Tras terminar a carreira en 1860, foi nomeado axudante do departamento universitario de anatomía. Máis tarde ampliou a súa formación en Alemaña e Austria, onde tivo por mestres a algúns dos máis eminentes especialistas en anatomía e fisiología de Europa.

En 1863 volveu a Ucraína, obtendo o grao de doutor cunha tese titulada: *Os mecanismos de circulación do fígado*. Realizou investigacións histolóxicas sobre as glándulas suprarrenales, ril e óso, a partir de 1860 comezou a estudar a estrutura miscroscopica do sistema nervioso, este interese polo cerebro viuse incrementado coa lectura en 1863 da obra do fisiólogo Iván Séchenov titulada Reflexos do cerebro.

En 1869 foi nomeado xefe do departamento de anatomía da facultade de San Vladimiro e en 1870 profesor universitario. A partir de 1871 exerceu como neurólogo no hospital de San Cirilo de Kíiv, actualmente chamado Iván Pávlov. Realizou numerosas innovacións técnicas para mellorar as preparacións de tecidos e observalas con maior nitidez mediante o microscopio, así mesmo formou unha enorme colección de 8941 cerebros, pertencentes a humanos sans, afectos de diferentes enfermidades e animais, incluíndo monos, cans e ratas.

O seu principal descubrimento foi o das neuronas piramidales xigantes que se atopan na quinta capa da cortiza cerebral motora (células de Betz), este achado é dunha importancia excepcional e permite entender o funcionamento do cerebro, explicando de onde proveñen as longas fibras nerviosas que se estenden
ao longo da medula espinal, para establecer sinapsis coas neuronas motoras das hastas anteriores da medula espinal, que son as que envían os impulsos nerviosos aos músculos, facendo posible os movementos voluntarios. A descrición orixinal foi publicada no artigo *Anatomischer Nachweis Gehirncentra* (1874).

## Algunhas obras 
* "On the hepatic blood circulation" (1863)

* "A new method of human CNS exploration" (1870)

* "On the grouping of the convolutions of human brain" (1871)

* "Two centers in the human brain cortex" (1875)

* "An anatomy of the human brain surface, with an atlas and 86 tables" (1883)

* "Historical figures of the Russian South-West" (1883, con prof. B.A. Antonovich)

## Notas 
## Véxase tamén
Guadalupe Campanur Tapia

**Guadalupe Campanur Tapia**, nada en Cherán en 1986  e finada en Chilchota o 16 de xaneiro de 2018, foi unha activista dos dereitos medioambientais indíxena mexicana.
En 2018, foi lembrada pola ONU Mulleres.

## Traxectoria 
En 2011, Guadalupe axudou a destituír o goberno local e participou activamente na seguridade local patrullando os seus bosques municipais.  Ela estivo entre os líderes indíxenas de Cherán, que concienciaron á xente para protexer os seus bosques contra a corta ilegal. O seu traballo para os vellos, nenos, e traballadores converteuna nunha figura importante na súa comunidade.

Foi asasinada en Chilchota, Michocán, México o 16 de xaneiro de 2018. Foi atopada esganada ata a morte, e os sospeitosos aínda non están identificados.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Guadalupe Campanur Tapia activista y defensora de los bosques en Michoacán, heroinas.net, 20 de xaneiro de 2019
Tollan-Xicocotitlan

**Tollan-Xicocotitlan** (en náhuatl clásico: *Tōllan Xīcohcotitlan* AFI: [ˈtoːlːan̥ ʃiːkohkoˈtit͡ɬan̥], «Lugar de tules-preto do lugar dos jicotes», «Gran Cidade preto do cerro Xicoco»), coñecida como **Tula**, forma castelanizada de *Tōllān—* foi a capital do estado tolteca, que se desenvolveu no centro de México durante o período posclásico temperán de Mesoamérica. Nesta cidade estaba asentado o principal poder político dos vales de México e Poboa-Tlaxcala entre os séculos X e XII da nosa era. A súa influencia alcanzaba lugares tan distantes como a península de Iucatán, O Salvador, Honduras e Nicaragua. Non debe confundirse co sitio mitolóxico denominado *Tōllān*, cuxa identificación con Tollan-Xicocotitlan foi posta en dúbida en textos recentes.
Os restos desta cidade precolombiana localízanse no municipio de Tula de Allende, ao sur do estado de Hidalgo (México), e forman parte do parque nacional Tula.

## Localización 
Tollan-Xicocotitlan localízase nun val de clima temperado, irrigado polo río Tula. O centro da cidade precolombiana situouse moi preto da confluencia deste río co Rosas. Algúns trazos importantes do relevo da rexión son os cerros Magoni, Xicuco, Moctezuma, Bojay e a serra de Tezontlalpa. Sinalouse que para cando os grupos que deron orixe á cultura tolteca, a rexión estaba poboada por otomís, grupo étnico que actualmente constitúe o principal elemento demográfico indíxena na zona, e do que sobreviven gran cantidade de topónimos na rexión de Tula.

A rexión onde se edificou a capital tolteca ten un clima semiseco. Con todo, a presenza do río Tula permitiu o desenvolvemento dunha agricultura produtiva. Por outra banda, a cidade estaba situada, de modo estratéxico, no medio de xacementos de obsidiana (como a Serra das Navallas), de alabastro e outros minerais. Pola súa posición xeográfica, Tollan-Xicocotitlan converteuse nun importante nodo das rutas da turquesa, proveniente do Norte de Mesoamérica, e da rexión de Canón do Chaco (no actual territorio de Novo México).
Phil Foden

**Philip Walter Foden**, nado en Stockport, Inglaterra, Reino Unido o 28 de maio de 2000, é un futbolista inglés que xoga como centrocampista no Manchester City da Premier League de Inglaterra.

## Traxectoria 
Foden formouse dende os oito anos na canteira do Manchester City. O 21 de novembro do 2017 debutou co Manchester City nun encontro da Liga de Campións ante o Feyenoord Rotterdam. Co seu debut, converteuse no cuarto futbolista inglés máis novo en debutar na máxima competición europea só por detrás de Wilshere, Solanke e Maitland-Niles. Poucas semas despois converteuse no futbolista inglés máis novo en ser titular, con só 17 anos e 192 días. O seu debut na Premier League foi o 16 de decembro ante o Tottenham Hotspur F.C.. Poucos meses despois, logrou converterse no futbolista máis novo en gañar unha medalla de campión da Premier League batendo a marca de Clichy.

O 5 de agosto de 2018 foi titular na final da Community Shield, na que o equipo de Guardiola venceu ao Chelsea.

## Selección nacional 
Foden foi internacional en todas as categorías inferiores da selección inglesa (dende a sub-16 á sub-21). En maio de 2017 marcou dous goles no Europeo sub-17, incluíndo un na final, no que a selección inglesa sub-17 caeu na quenda de penaltis ante España.

En outubro dese mesmo ano foi elixido mellor xogador do Mundial sub-17 celebrado na India. A selección inglesa tomouse o desquite do sucedido uns meses antes e derrotou por 5 a 2 ao combinado español na final. Foden marcou dous tantos na final e foi elixido como mellor xogador do torneo.

É internacional absoluto coa  dende 2020. Debutou o 5 de setembro saíndo de inicio no partido da liga das Nacións da UEFA 2020-21 ante  que o conxunto inglés venceu grazas a un gol de Raheem Sterling no tempo de desconto. O 18 de novembro, no partido disputado en Inglaterra entre ambas as seleccións, anotou os seus primeiros dous goles co equipo nacional.

## Palmarés 
;Manchester City

* **Premier League (5):** 2017/18, 2018/19, 2020/21, 2021/22, 2022/23.
* **FA Cup (2):** 2018/19, 2022/23.
* **EFL Cup (4):** 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2020/21.
* **Community Shield (2):** 2018, 2019.
* **Liga de Campións (1):** 2022/23.

;Inglaterra sub-17
* **Copa do Mundo sub-20 (1):** 2017.

;Individual
* **Balón de Ouro da Copa do Mundo sub-20 (1):** 2017.
* **Trofeo Alan Hardaker (1):** 2020.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha oficial de Foden co Manchester City
* Ficha oficial de Foden na Premier League
* Ficha de Foden en Soccerway.com
* Ficha de Foden en BDFutbol
Antonio Gregorio Montes

**Antonio Gregorio Montes**, tamén coñecido co nome de usuario de **Agremon**, nado en Vilalba o 27 de abril de 1957, é un profesor, divulgador e  galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Ciencias Físicas en 1979 pola Universidade de Valladolid, aprobou as oposicións de profesor en 1980 e comezou a dar clase nun instituto de Valladolid. Pouco despois, en 1982, trasladouse a Ribadeo, onde botou o resto da súa carreira profesional dando clase no IES Porta da Auga, até a súa xubilación. Durante eses anos, tivo épocas en que foi director do centro. 
miniatura|Charla de Antonio Gregorio Montes, *O lema da Galipedia es ti*, co gallo do décimo aniversario da Galipedia, Santiago de Compostela, 2013.
Impulsor de iniciativas pedagóxicas e didácticas, foi membro da directiva dun club de xadrez de Ribadeo, presidente da asociación Amigos da Música de Ribadeo e tamén directivo da asociación cultural Xerfa. Ademais, é clarinetista, o proxecto da Wikipedia en galego. Foi Gregorio tamén quen empregou por primeira vez o termo "galipedia" para referirse ao proxecto en galego. Desde entón, ten ocupado distintos postos na administración da Galipedia, e desenvolvido obradoiros e conferencias sobre Wikipedia.

## Obra 
* *A temperie ribadense no 2020 (e un complemento)*, 2021. Esta obra é un anuario meteorolóxico que leva editando o autor desde 2012.

## Notas
Celeno (pléiade)

**Celeno** foi unha das Pléiades, unha das sete fillas do titán Atlas e a oceánide Pléione . Outras fontes fana filla de Atlas e Etra.​

Foi poseída por Poseidón, co quen tivo dous ou tres fillos, Lico, Eurípilo e Tritón, se ben é máis usual considerar a Tritón fillo de  Poseidón e Anfitrite.​ 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*  
*
Celta (tren)

miniatura|250px|Tren *Celta*.
O **Celta**, coñecido anteriormente como **Tren Internacional Porto-Vigo**, é un servizo ferroviario prestado polas operadoras Comboios de Portugal e Renfe Operadora, que une as cidades do Porto, en Portugal, e de Vigo, en Galicia. O 2 de xullo de 2013, o servizo toma o nome de "Celta" e sofre cambios importantes ó suprimirse todas as paradas comerciais intermedias, o cal reduciu o tempo de viaxe a dúas horas e quince minutos. Case un ano despois, o 1 de xullo de 2014, foron reintroducidas as paradas nas estacións de Valença, Viana do Castelo e Nine (posibilitando o enlace cos trens urbanos con destino a Braga), e mantendo o tempo de viaxe en dúas horas e quince minutos.

## Servizo 
O tren Celta, anteriormente coñecido como tren internacional Porto-Vigo, realiza 2 viaxes en cada dirección por día, empregando as Liñas do Miño e Coruña-Vigo e o Ramal Internacional de Valença, entre as estacións de Vigo-Guixar e Porto-Campanhã. Fai paradas nas estacións de Valença, Viana do Castelo e Nine, todas en Portugal. Permite enlaces con cidades como Pontevedra, Santiago de Compostela, A Coruña e Ourense (na estación de Vigo-Guixar), Braga (na estación de Nine), Aveiro, Coímbra, Santarém, Lisboa e o val do Douro (na estación de Porto-Campanhã). Opera con automotoras das series 592 e 592.2, alugadas por RENFE á compañía ferroviaria portuguesa CP.

Como servizo complementario, realiza tamén un tren rexional, dúas veces en cada dirección por día, operado por RENFE, entre as estacións de Vigo-Guixar e Valença, que facilita as conexións entre as localidades intermedias deste eixo. Fai paradas nas estacións de Redondela de Galicia, O Porriño e Guillarei.

## Notas
Nacionalismo acholi

miniatura|Bandeira do Reino acholi, en Uganda.
miniatura|Acholilandia, Uganda.
O **nacionalismo acholi** é unha ideoloxía política que busca a autodeterminación do pobo acholi, que habita maioritariamente na rexión norte de Uganda.

## Notas
Nacionalismo azerí

[dereita|miniatura|[Bandeira de Azerbaidján.]]
O **nacionalismo azerí** (en ), tamén coñecido como **acerbaixanismo**, é un movemento político e cultural que xurdiu entre os intelectuais azerís dentro do Imperio Ruso durante a segunda metade do século XIX. Aínda que nun principio tiña unha natureza cultural, posteriormente desenvolveuse como unha ideoloxía política que culminou co estabelecemento da República Democrática de Azerbaidján en 1918.

En comparanza co nacionalismo armenio e xeorxiano, o sentimento de nacionalismo étnico desenvolveuse de maneira máis lenta entre os azerís, en parte pola súa identificación como membros dun mundo musulmán meirande e non como unha etnonación cultural singular. Despois do conflito de Nagorno-Karabakh e a súa declaración de independencia en 1991, Azerbaidján presenciou o ascenso dun nacionalismo azerí especialmente forte, o cal inclúe aspectos de pannacionalismo e irredentismo.

## Territorio 
[miniatura|Distribución da [lingua azerí.]]
As reclamacións irredentistas dos nacionalistas azerís buscan principalmente incorporar grandes seccións de Irán, así como partes de Armenia, Rusia, Xeorxia e Turquía dentro dun proposto territorio ampliado coñecido como *Azerbaidján Enteiro*. Irán conta cun maior número de azerís étnicos dos que residen no propio país de Azerbaidján, e antes do estabelecemento da República Democrática de Azerbaidján en 1918, o nome "Azerbaidján" usábase exclusivamente para identificar a rexión adxacente do noroeste de Irán.

A conciencia azerí tamén é importante na cooperación con outros pobos etnicamemente afíns a través do panturquismo.

## Notas
Casa Tirkkonen

A **Casa Tirkkonen** (en finés **Tirkkosen talo**) é un inmoble de estilo Art Nouveau da cidade de Tampere, Finlandia. O edificio está situado no centro da cidade, na intersección das rúas Kauppakatu e Kuninkaankatu. O edificio foi deseñado por Lars Sonck e Birger Federley e a súa construción finalizouse en 1901. O mercador Nikolai Tirkkonen realizou o encargo do novo edificio.

O edificio aínda conserva o primeiro sistema de tubos pnemáticos que se instalou na cidade en 1907, e que transería cartos e recibos a través de tubos de latón entre a caixa central da tenda e as caixas rexistradoras.

## Notas
Aicha Duihi

**Aicha Duihi** é unha activista saharauí dos dereitos humanos e que é a presidenta do Observatorio do Sáhara para a Paz, Democracia e Dereitos Humanos que defendeu os campamentos da Fronte Polisario na Vilaia de Tindouf no suroeste de Alxeria na fronteira co Sáhara Occidental. Especificamente, Duihi actúa como portavoz das persoas secuestradas e cativas que se atopan recluídas nos campamentos da Fronte Polisario e busca combater a propaganda e desinformación dirixida ás mulleres vulnerábeis.

Duihi tamén premeu ó Consello de Seguranza da Nacións Unidas para abordar a desigualdade e a discriminación baseadas no sexo no que respecta ó papel das mulleres no establecemento da paz na rexión. Con este fin, colaborou na creación de numerosas iniciativas e proxectos cidadáns dirixidos á mellora das condicións dos nenos, así como a iniciativas que procuran frear o tráfico humano.

## Notas
María Luisa Pérez-Soba

**María Luisa Pérez-Soba y Baró**, nada en Burgos en 1930 e finada na Coruña en 2021, foi a primeira enxeñeira agrónoma de Galicia.

## Traxectoria 
María Luisa Pérez-Soba criouse en Galicia onde estaba destinado o seu pai, militar.  Logo marchou a Madrid  a estudar  a carreira de enxeñería entre 1954 e 1959, sendo a quinta enxeñeira agrónoma de toda España. Formou parte dunha promoción eminentemente masculina na que so había dúas mulleres. 

Posteriormente, desenvolveu a súa carreira profesional na administración ata a súa xubilación, desempeñando diversos cargos, entre eles o de xefa provincial do servizo de industrias e comercialización agroalimentaria e delegada provincial en funcións da Consellería de Agricultura..

## Recoñecementos 
* En 2021 foi homenaxeada pola comisión de igualdade de xénero da Escola Politécnica Superior de Enxeñaría e da Facultade de Ciencias da Universidade de Santiago de Compostela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Blanco, Isabel (2021). *Galegas na ciencia*. Editorial Belagua. Ilustracións de María Lapido. ISBN 978-84-12-14336-2.
### Outros artigos 
* Historia das mulleres na enxeñaría

### Ligazóns externas 
* Relatorio sobre María Luisa Pérez-Soba
Marie Senghor Basse

**Marie-Thérèse Camille Senghor Basse**, nada en Rufisque o 20 de marzo de 1930 e finada en 2019, foi unha doutora senegalesa.

## Traxectoria
Dirixiu o Centre de protection maternelle et infantile (Centro de Protección da Nai e do Neno) e traballou como representante do Senegal na Organización para a Alimentación e a Agricultura das Nacións Unidas desde 1961 a 1966. Despois diso regresou a Senegal co seu marido Edouard Camille Basse, o embaixador do Senegal en Italia, e traballou dous anos como inspectora na Escola de Medicina de Dakar. En 1968 Basse fundou o Institut de Technologie Alimentaire (Instituto de Tecnoloxía Alimentaria) do Senegal onde investigou o procesamento de froitas, vexetais, cereais, e produtos animais. Ademais, Basse apareceu con frecuencia na televisión nacional senegalesa promovendo o "consumo de alimentos locais". Basse tamén foi membro fundador da sección senegalesa da Comunidade Cultural Africana, unha organización fundada por Wole Soyinka que procura axudar a artistas e intelectuais africanos a adaptarse aos desafíos únicos da era moderna.
## Notas
Flaviana Charles

**Flaviana Charles** é unha avogada de Tanzania e a directora executiva de Business and Human Rights Tanzania. É tamén unha membro activa da Rede de Mulleres na Prevención de Conflitos e a Mediación da Unión Africana.

## Traxectoria 
Flaviana Charles medrou en Mtandika, Tanzania como orfa. Charles puido asistir á Escola de Comercio de Mtandika grazas a unha bolsa de patrocinio, unha dos dez estudantes que o fixo. Foi criada pola Irmá Barberina Mhagala, a supervisora da escola de oficios, a cal proporciona a mozas novas que non puideron continuar a educación secundaria habilidades de xastrería e confección.

En 2002, Charles obtivo a súa Licenciatura en Dereito (LLB) pola Universidade de Dar es Salaam e logo obtivo a súa mestría en Dereito Internacional e Dereitos Humanos en 2010 na Universidade de Coventry en Inglaterra.

Despois de se graduar, Flaviana Charles converteuse en oficial de programas do Centro Legal e de Dereitos Humanos en Tanzania. Charles converteuse en membro de numerosas organizacións centradas no dereito e nos dereitos humanos, incluíndo o Tanganyika Law Society (Comité de Educación Legal Continuo),  a East African Law Society (Sociedade Xurídica de África Oriental), a Coalición Africana para a Responsabilidade Corporativa, a Asociación de Mulleres Avogadas de Tanzania, e a Asociación de Defensores dos Dereitos Humanos de Tanzania. Ademais, Charles deu conferencias na Universidade de Bagamoyo e a Escola de Dereito de Tanzania, centrándose na equidade de xénero, os dereitos dos investimentos comunitarios, o dereito á limpeza, e responsabilidade social corporativa.

## Notas
Maria Verónica Reina

**Maria Verónica Reina**, nada o 15 de xuño de 1964 e finada o 27 de outubro de 2017, foi unha psicóloga educativa arxentina e activista que fixo campaña internacionalmente na defensa dos dereitos das persoas con discapacidade. En representación do International Disability and Development Consortium, foi unha das principais contribuíntes nas negociacións da Convención Internacional sobre os Dereitos das Persoas con Discapacidade. Logrou superar estas dificultades optando por estudar psicoloxía educativa, graduándose na Universidade Católica de Santa Fe en Educación Especial para Integración Escolar. Despois obtivo unha mestría en Educación e Ensinanza Aberta e a Distancia da Universidade Nacional de Educación a Distancia de España.

Traballou como directora de proxectos internacionais no Instituto Burton Blatt  (BBI) da Universidade de Siracusa en Washington D.C. desde 2006. En 2008, co apoio do BBI e do Banco Mundial, foi nomeada como primeira Directora Executiva da Alianza Mundial para a Discapacidade e o Desenvolvemento. A alianza propúxose promover a inclusión das persoas discapacitadas nas políticas e prácticas a través das axencias de desenvolvemento. No seu papel como Coordinadora do International Disability Caucus representou ás persoas con discapacidade durante as negociacións. Ela moderou eficazmente as comunicacións e logrou o consenso entre as partes interesadas con diferentes intereses. Presidiu reunións e conferencias, moderou comunicacións e coordinou a tradución e distribución de documentación en castelán para América latina.

Nos meses previos á súa morte, axudou a promover a eficacia do Grupo de partes interesadas de persoas con discapacidade no marco da International Disability Alliance. Nunha reunión consultiva das Nacións Unidas en Bos Aires, buscou reforzar o papel da comunidade de persoas con discapacidade no desenvolvemento da Convención sobre os Dereitos das Persoas con Discapacidade.

Maria Verónica Reina faleceu na súa cidade natal, Rosario, o 27 de outubro de 2017. Tiña 54 anos.

## Notas
Shenzhou 1

**Shenzhou 1** foi a primeira misión non tripulada dunha cápsula Shenzhou. Foi lanzada o 19 de novembro de 1999 mediante un foguete CZ-2F desde o Centro de Lanzamento de Satélites de Jiuquan.

## Características 
Shenzhou 1 foi o primeiro voo dunha cápsula Shenzhou. A cápsula non ía tripulada e foi un voo de probas para comprobar o deseño e as características de voo da cápsula e do foguete lanzador. A cápsula de retorno da nave reentrou na atmosfera despois dun voo de 21 horas e 11 minutos, aterrando sen problemas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 

*CZ-2F
*Shenzhou 2
*Shenzhou 3
*Shenzhou 4
*Shenzhou 5
*Shenzhou 6
*Shenzhou 7
*Shenzhou 8
*Shenzhou 9
*Shenzhou 10
*Shenzhou 11
*Shenzhou 12
*Shenzhou 13
*Shenzhou 14
*Shenzhou 15
*Shenzhou 16
Hayat Mirshad

**Hayat Mirshad**, nada en 1988, é unha xornalista feminista libanesa, activista, e cofundadora do colectivo feminista sen ánimo de lucro FE-MALE. Ten unha licenciatura en literatura inglesa pola Universidade libanesa e unha licenciatura nun curso de xénero en desenvolvemento humano e axuda humanitaria pola Universidade americana de Beirut.

## Traxectoria 
Hayat Mirshad fundou o primeiro programa de radio feminista do Líbano en 2012, chamado "Sharika wa Laken" (Un socio aínda non igual). En 2007, cofundou o colectivo feminista sen ánimo de lucro FE-MALE onde segue sendo co-directora. É tamén xefa de comunicacións no Encontro Democrático de Mulleres Libanesas e membro do Ágora de Innovación de Xénero de Xoves de ONU Mulleres.

## Recoñecementos 
En 2020, Mirshad foi recoñecida pola BBC como unHa das 100 muLLeres máIs influentes e inspiradoras do ano polo seu traballo como codirectora de *FE-MALE*.

## Notas
Mauro Barreiro

**Mauro Barreiro Zas**, nado en Arteixo o 14 de xaneiro de 1982, é un piloto e copiloto de rallys galego.

Comezou nos rallys como piloto no Campionato de Galicia, pasando logo a exercer a función de copiloto. Correu á dereita de pilotos como Fran Oviedo, José Pazó ou Jan Solans. En 2019 gañou xunto a Solans o Campionato do Mundo de Rally Júnior, a bordo dun Ford Fiesta R2T.

Dende 2022 é o copiloto de Roberto Blach Núñez.

## Traxectoria 
Entre 2004 e 2010 correu como piloto no Campionato de Galicia de Rally, aínda que só probas soltas, sen disputar as tempadas completas. Os seus mellores resultados obtívoos na tempada 2006 , na que gañou o Trofeo Driver Junior de Galicia, en 2007 rematou cuarto do Grupo N cun Citroën Saxo VTS.

No 2008 comezou a correr rallys como copiloto de Javier Andrade  en Portugal e logo no certame galego con Fran Oviedo e Miguel Sánchez. En 2014 deu o salto ao Campionato de España, como navegante de José Pazó, obtendo como mellor resultado un 16º posto no Rally de Ourense. En 2015 correu diferentes probas do campionato galego de asfalto, o nacional de asfalto, o nacional de terra, e o galego de rallymix, xunto a Pazó, José Manuel Lista, Javier Pardo Siota, e o pai deste último, Francisco Javier Pardo, co que gañou o Rallymix As Burgas Saiar en Caldas de Reis.

En 2016 comezou a correr co catalán Jan Solans, disputando ese ano o nacional a bordo dun Mitsubishi Lancer Evo X e tendo como mellor resultado un 12º lugar no Rally Villa de Llanes e proclamándose Campions de España de Grupo N. Ao ano seguinte disputou con Solans varios rallys dos nacionais de asfalto e de terra e do campionato catalán, subindo ao podio nunha das probas deste último en Igualada, e estreouse no Rally Cataluña, do Campionato do Mundo. Ademais correu ese ano o Campionato de Galicia con José Manuel Lista rematando na quinta posición final. En 2018 competiu xunto a Solans cun Peugeot 208 R2 no nacional de asfalto, rematando primeiros na clase R2, e no nacional de terra, onde gañaron entre os R2 e os vehículos de 2 rodas motrices.

En 2019 disputaron o Campionato do Mundo de Rally Júnior cun Ford Fiesta R2, proclamándose campións ao remate da tempada, despois de lograr dentro desta clase as vitorias no Rally de Sardeña e no Rally de Gales, ademais doutros dous podios no Rally de Suecia e no Rally de Finlandia. En 2020 correron tres probas do novo Campionato do Mundo de Rally 3, obtendo un 12º posto no Rally de Estonia e un sexto no de Turquía, despois de sufrir picadas de rodas en ambas probas. En Sardeña abandonaron despois dun accidente.

En 2022 comezou a correr xunto ao piloto Roberto Blach Núñez, tamén arteixán, acabando sétimo no Súper Campionato de España. En 2023 pasaron ao Campionato do Mundo de Rally Júnior, onde Mauro Barreiro rematou como o terceiro mellor copiloto, empatado a 69 puntos co irlandés Mohan Conor.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados como piloto en ewrc-results.com .
* Resultados como copiloto en ewrc-results.com .
Conidióspora

miniatura|240px|Conidios no extremo dun conidióforo en *Phialophora verrucosa*.
En botánica denomínase **conidióspora** á espora de certos fungos formada por constrición do extremo dunha hifa especial, chamada conidióforo, formando así unha cadea de conidios que, chegando o momento, son liberados polo extremo da hifa. 

## Etimoloxía
O termo está formado pola unión das voces *conidio* e *[e]spora*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Conidio
* Conidióforo
* Espora

## Notas
Shenzhou 3

**Shenzhou 3** foi a terceira misión non tripulada dunha cápsula Shenzhou. Foi lanzada o 25 de marzo de 2002 mediante un foguete CZ-2F desde o Centro de Lanzamento de Satélites de Jiuquan.

## Características 
Shenzhou 3 foi o terceiro voo dunha cápsula Shenzhou. A cápsula non ía tripulada e foi un voo de probas para comprobar o deseño e as características de voo da cápsula e do foguete lanzador. A bordo levaba diversa instrumentación para comprobar que as condicións serían adecuadas para os futuros astronautas. Con Shenzhou 3 probouse tamén por primeira vez o sistema de escape, formado por un foguete no extremo superior da nave durante o lanzamento. Tras sete días a cápsula de reentrada regresou o 1 de abril de 2002.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*CZ-2F
*Shenzhou 1
*Shenzhou 2
*Shenzhou 4
*Shenzhou 5
*Shenzhou 6
*Shenzhou 7
*Shenzhou 8
*Shenzhou 9
*Shenzhou 10
*Shenzhou 11
*Shenzhou 12
*Shenzhou 13
*Shenzhou 14
*Shenzhou 15
*Shenzhou 16
Diáspora

O termo **diáspora** pode referirse a:
* **diáspora**, a dispersión de grupos étnicos ou relixiosos que abandonaron seu lugar de procedencia orixinario.

* **diáspora**, ou **disemínulo**, cada un dos elementos de dispersión dos vexetais.
* **diáspora**, ou **diásporo**, un mineral composto por óxido de aluminio.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
***Diáspora galega**
***Diáspora xudía**
***Diáspora europea**
Bentesicime

Na mitoloxía grega, **Bentesicime** (o Bentesicima) era filla de Poseidón e Anfitrite. O seu nome deriva do grego βένθος *bénthos*, "fondo mariño".

Poseidón tivo numerosa descendencia, e entre os fillos que tivo estaba Eumolpo, nacido de Quíone, filla de Bóreas, o deus do vento do norte. Temerosa de que o soubese o pai, botou ó meniño ó mar, pero Poseidón puido salvalo e levouno a Etiopía a que o criase a súa filla Bentesicime .

Máis tarde, Bentesicime casouno cunha das súas fillas, pero Eumolpo intentou violar á outra das fillas de Bentesicime, polo que foi enviado ó exilio, en Tracia, xunto co seu fillo Ísmaro, e alí conspirou contra Texirio, rei de Tracia e o seu consogro, polo que tivo que fuxir a Eleusis. Ó final, Eumolpo terminaría chegando a ser rei de Tracia pero morreu a mans de Erecteo, rei de {Atenas. Poseidón enfureceuse pola morte do seu fillo e pediu vinganza a Zeus, e este matou cun raio a Erecteo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*  
*  
*
Francisco José Prieto

**Francisco José Prieto Fernández**, nado en Ourense o 18 de agosto de 1968, é un sacerdote católico galego. No presente é arcebispo de Santiago de Compostela, o cargo máis alto dentro da xerarquía da Igrexa Católica en Galicia.

## Traxectoria 
Francisco José Prieto estudou filosofía e teoloxía no seminario de Ourense e na Universidade de Navarra. Despois de proseguir os estudos na Pontificia Universidade Gregoriana, obtivo a licenciatura en patrística. O 26 de xuño de 1993 foi ordenado crego na catedral de Ourense.

Despois dunha breve actividade como capelán, de 1995 a 1996 foi educador do colexio masculino da diocese de Ourense, onde deu clase de patroloxía e orixes do cristianismo, de metodoloxía científica, de cristoloxía e de marioloxía, e mais profesor asociado da Universidade Pontificia de Salamanca. Despois, traballou en varias parroquias da provincia de Ourense como crego (Ourense cidade, Chaguazoso, Manzalvos, Cádavos, Castromil, até 1997), de Vilar de Astrés (até 2001), e do Reino, Torcela, A Corna e Coiras, ademais como párroco do mosteiro de San Xosé en Vilar de Astrés.

De 1998 a 2020 dirixiu o Centro de Estudos Teolóxicos a Distancia e de 2009 a 2012 a Escola Diocesana de Teoloxía. De 2007 a 2019 foi profesor do instituto teolóxico de Ourense. Desde 2012 foi o responsable de "nova evanxelización" co cargo de vigairo episcopal, até que foi nomeado bispo auxiliar de Santiago de Compostela e bispo titular da diocese de Vergi, o 28 de xaneiro de 2021 A consagración episcopal foi o 10 de abril de 2021 nunha cerimonia presidida polo monseñor Julián Barrio.

O 1 de abril de 2023, deuse a coñecer que o papa Francisco nomeara a Francisco Prieto como arcebispo de Santiago de Compostela. Con esta designación, o papa continuou coa tendencia de facer ao arcebispo polo bispo auxiliar da sé compostelá, algo que xa pasara cando Ángel Suquía foi substituído por Antonio María Rouco Varela, quen logo sería sucedido por Julián Barrio.

Foi ordenado arcebispo o 3 de xuño de 2023.

## Heráldica 
O seu escudo episcopal é terzado en perla. Na parte superior, de azur, un libro coas letras gregas alfa e omega representa a Palabra de Deus e baixo este o anagrama mariano do A cun M, que significa Ave María. Na parte inferior esquerda, sobre fondo de prata, repréntase a Martiño de Tours partindo a súa capa, unha referencia á diocese de orixe de Francisco José Prieto. Na parte inferior dereita, en prata unha urna do sepulcro do Apóstolo Santiago, surmontada dunha estrela de oito puntas sobre un fondo de goles.

O escudo inclúe o lema "*Sequi Salvatorem participare est salutem*" (en galego: seguir o Salvador é participar na salvación), unha frase tirada da obra *Contra as herexías* de Ireneu de Lión, Pai da Igrexa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da Arquidiócese de Santiago de Compostela
* Libreto da celebración da ordenación episcopal de Francisco José Prieto como bispo auxiliar de Santiago de Compostela
Diáspora (grupo)

**Diáspora** refírese á dispersión de grupos étnicos ou relixiosos que abandonaron o seu lugar de procedencia orixinaria e que se encontran repartidos polo mundo. 

Aínda que maioritariamente o termo empregouse para referirse ao exilio xudeu fóra da Terra de Israel e á posterior dispersión do pobo xudeu polo mundo, ampliouse o seu significado para designar a todo pobo que se encontre diseminado fóra de seu país de orixe.

## Etimoloxía 
O termo *diáspora* deriva do grego antigo διασπορά *diasporá*, "dispersión".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Diáspora galega
* Diáspora europea
* Diáspora xudía

### Ligazón externa 
* Galegos na Diáspora 1989-2009 .
Museo de Arte de Tampere

O **Museo de Arte de Tampere** é un museo da cidade de Tampere, Finlandia. Abriu as súas portas o 31 de outubro de 1931, o que o converte no museo máis antigo do interior de Finlandia e o terceiro museo de arte máis antigo do país.. O Museo de Arte encóntrase no distrito de Amuri, preto de Pyynikintori. É propiedade da cidade de Tampere dende 1985, e está operado polo servizo de museos da cidade. O edificio que o acolle foi deseñado por Carl Ludvig Engel e a súa construción finalizou en 1838, se ben o seu redeseño como museo de arte foi realizado por Hilja Gestrin en 1931. Entre 1982 e 1984 tivo lugar a última gran remodelación, na que o espazo se ampliou cunha área subterránea, e dotouse ao museo de tecnoloxía moderna.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web
Poseidón de Artemision

miniatura|350px|Poseidón de Artemisión
O **Poseidón de Artemision** é unha estatua en bronce no denominado *estilo severo* grego , datada c. 460 a.C. Neste momento, a escultura xa perdeu a frontalidade e o estatismo propios de épocas pasadas, pero a figura segue apoiándose en ámbolos pés, a pesar de que comeza a apuntarse o dinamismo.

Foi atopada no fondo do mar, en 1928, cerca do cabo Artemisio, ó norte da illa de Eubea, se ben un dos brazos xa fora atopado dous anos antes. Procede do afundimento dun barco no século I a.C.  Exponse no Museo Arqueolóxico Nacional de Atenas.

## Descrición 
miniatura|300px|esquerda
Representa o deus Poseidón nu, en pé e en actitude de lanzar o tridente (que non se recuperou). A actitude pode asimilarse tamén á de Zeus lanzando o seu raio, polo que a escultura foi identificada cun ou outro deus , e recibiu o nome de "Deus do cabo Artemísion", pero existe un relevo romano onde se ve co tridente na man, o que descarta a confusión coa figura de Zeus . A páxina web do Museo titula a obra como "Poseidón de Cabo Artemision" http://www.grisel.net/athens_museum.htm.

Tratase dunha escultura en vulto redondo, de estilo naturalista idealizado. Ten unha altura de 209 cm e un ancho máximo de 210 cm. Está realizada en bronce mediante a técnica da cera perdida, un método escultórico que permite obter a figura a partir dun molde elaborado con cera. Reflicte perfectamente a idea de mobilidade, para o que o deus precisa ter gran liberdade de movemento, iso esixe representalo nu (mentres que Zeus represéntase con capa ou túnica). Tamén a posición da man dereita, cos dedos abertos, parece apuntar a que sostén un tridente, mentres que un raio se representaría asido coa man pechada.

Presenta un gran realismo (na musculatura e na modelaxe do pelo e da barba), lonxe do xeometrismo arcaico. O estilo severo reflíctese na contraposición da tensión e esforzo do momento de lanzar o tridente, fronte á serenidade e sobriedade do rostro.

A autoría se atribuíu, sen seguridade, ó escultor Kalamis, un dos principais representantes do estilo severo. Non se conserva ningunha obra súa pero coñécense por copias ou por estar reproducidas en moedas https://web.archive.org/web/20120221185427/http://www.artehistoria.jcyl.es/arte/personajes/7345.htm.

No adro principal da sede das Nacións Unidas, en Nova York, exponse unha réplica desta escultura, doada polo goberno grego. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*  

### Ligazóns externas 
* Museo Arqueolóxico Nacional de Atenas 
* Artehistoria.com 
* Aula de Historia.org
Diáspora (botánica)

[miniatura|350px|[Aquenios dun dente de león]]

En botánica o termo **diáspora**, tamén coñecido como **disemínulo**, refírese ao fenómeno polo que o embrión ou os embrións e os seus complexos orgánicos acompañantes as plantas separan de si para a súa propagación, ou diseminación. 

As estruturas que producen o disemínulo poden ser por vía asexual o sexual e, unha vez dispersados, xeran un novo individuo da especie, igual (e máis ou menos idéntico, dependiendo do sistema de produción) ao proxenitor ou aos proxenitores (no caso da reprodución sexual). Existen diversos tipos de disemínulos nas algas e nos fungos, mentres que nas plantas superiores poden tratarse de esporas ou de sementes, froitos completos ou plantas máis ou menos enteiras, aínda que certas estruturas reprodutoras asexuais, como os bulbilos, desempeñan un papel importante na dispersión de numerosas especies.

## Modalidades 
A diáspora é a dispersión natural das sementes e, en xeral, de todas as estruturas como froitos, esporas, etc., que as plantas realizan mediante dispositivos adecuados, en moitos casos relacionados con axntes diseminantes, como o aire (plantas anemocoras), a auga (plantas hidrocoras), os animais, ou mesmo o home (plantas antropocoras).Porén, non sempre as plantas necesitan a diseminación mediante estes factores disperdantes, xa que moitas sementes mesmas, ou os froitos en que estas se conteñen, bástanse, nalgún casos, como nos chamados froitos espermobólicos (plantas bolocoras), ou nos que se enterran antes de alcannzar a plena madureza ou recentemente madurados (plantas xeocárpicas), nestes casos a diseminación é autodinámica. Desde o punto de vista da distancia até onde poden chegar os disemínulos, a diáspora pode ser *propincua*, se non alcanza máis que un  pequenro raio de dispersión, ou *lonxincua*, cando os disemínulos se esparexan atá distancias considerábeis.

## Etimoloxías 
Para a de **diáspora**: ver Diáspora.

Para **disemínulo**: Este termo deriva do latín *disseminare*, "sementar", co sufixo -*ulo* indicando "cousa pequena".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Gibson, David J. (2009): *Grasses and grassland ecology*. Oxford, UK: Oxford University Press. ISBN 978-0-1985-2919-4.
* Font Quer, P. (1993): *Diccionario de botánica*. Tomo I. Barcelona: Editorial Labor, S. A. ISBN 84-3350-076-7.

### Ligazóns externas 
* Unidades de Diseminación .
Zugarramurdi

**Zugarramurdi** é unha vila e concello de Navarra. Limita polo norte con Baztan e con Lapurdi.

Preto da vila están as covas de Zugarramurdi, un complexo cárstico adaptado para as visitas turísticas.

## Notas
Margaret Ghogha Molomo

**Margaret Ghogha Molomo**, nada en Suráfrica, é unha activista medioambiental surafricana que é vicepresidenta da Mining and Environmental Justice Community Network of South Africa (MEJCON-SA, Rede Comunitaria de Minería e Xustiza Ambiental de Suráfrica) e coordinadora do Comité de Formación de Kopano. MEJCON-SA é unha organización que coordina grupos cuxos dereitos foron afectados pola mineiría na rexión, e como presidenta da comunidade Molomo, o traballo inclúe loitar contra os conglomerados mineiros e a promoción dos dereitos humanos daqueles cuxos dereitos medioambientais foron vulnerados.

## Traxectoria 
Un exemplo do activismo de Molomo é unha disputa cunha empresa mineira extractora de platino que tentou operar nas terras utilizadas pola comunidade de Mokopane, Limpopo, sen o seu consentimento. Ademais, a mina estaba realizando operacións mineiras en terreos designados para propósitos agrícolas e en áreas que contiñan algúns das tumbas da comunidade. Molomo e MEJCON buscaron protexer os dereitos da comunidade presentando apelacións legais e emprendendo procesos xudiciais.

## Notas
Nacionalismo afrikaans

miniatura|250px|Bandeira dos afrikaans.
[miniatura|360x360px|As [repúblicas bóers.]]
O **nacionalismo afrikaans** (en ) é unha ideoloxía política que xurdiu a finais do século XIX entre os afrikaans de Suráfrica. Orixinalmente estivo fortemente influído polo sentimento antibritánico que creceu entre os afrikaans, especialmente por mor das guerras bóers.

De acordo co historiador T. Dunbar Moodie, o nacionalismo afrikaans podería describirse como un tipo de relixión civil que mestura a historia dos afrikaans, unha lingua formalizada (o afrikaans) e o calvinismo afrikaans como elementos principais. Algúns dos principais defensores da ideoloxía foron a organización secreta *Broederbond* e o Partido Nacional que gobernou o país dende 1948 ata 1994. Outras organizacións achegadas á ideoloxía do nacionalismo afrikaans foron a Federació de Organizacións Culturais Afrikaans (en ; FAK), o Instituto para a Educación Nacional Cristiá e a Asociación pola Protección dos Traballadores Brancos.

## Notas