Fulvio Bernardini

**Fulvio Bernardini**, nado en Roma o 28 de decembro de 1905 e finado na mesma cidade o 13 de xaneiro de 1984, foi un futbolista, adestrador e director deportivo italiano. Debutou como futbolista nas filas da Lazio con só 13 anos de idade, xogando inicialmente como porteiro, e pasando logo a ser dianteiro e finalmente centrocampista. Foi capitán do equipo ata 1926, e tras pasar polo Inter de Milán recalou na Roma, club no que xogou durante os seguintes 11 anos, e ao que tamén capitaneou entre 1934 e 1939. Colgou as botas no MATER, onde exerceu varios anos como xogador-adestrador.

Entre 1953 e 1958 adestrou a Fiorentina, á que guiou ata a conquista do seu primeiro título da Serie A, así como á final da Copa de Europa de 1957, onde caeu ante o Real Madrid. Posteriormente dirixiu a Lazio, gañando o primeiro título da historia do club, a Copa Italia de 1958, e o Bologna, co que conquistou un novo campionato de liga, converténdose así no primeiro adestrador italiano en gañar o *scudetto* con dous equipos diferentes. Pasou tamén polos bancos da Sampdoria e a Roma entre outros, e entre 1974 a 1977 foi adestrador da selección italiana, na que sucedeu a Ferruccio Valcareggi.

Era alcumado polos afeccionados como *Fuffo*, *Professor*e ou *Dottor*e, pois era licenciado en Ciencias Económicas.

## Traxectoria 
### Como futbolista 
#### Lazio 
Naceu o 28 de decembro de 1905, pero o seu nacemento foi rexistrado o 1 de xaneiro de 1906. Comezou a xogar ao fútbol nun equipo de barrio, o Exquilia, onde xogaba como porteiro. Tras tentar sen éxito ingresar no Fortitudo, acabou formando parte da Lazio, coa que debutou o 19 de outubro de 1919 cando o adestrador Guido Baccani o aliñou nun partido do Torneo Canalini ante o Audace. A partir de 1921 cambiou de posición e pasou a ser dianteiro. Existen discrepancias sobre os motivos da súa elección para cambiar de posición. Segundo algunhas fontes, Bernardini tería decidido cambiar o seu papel debido aos catro goles que encaixou nun partido ante o Naples (4-2), mentres que segundo outros, decidiu xogar como dianteiro debido a un duro golpe que sufriu nun encontro ante o Fortitudo, que lle fixo perder o coñecemento, e polas conseguintes presións da súa preocupada familia. Tiña tamén unha oferta da Juventus, pero elixiu aos *nerazzurri*, pois tamén lle ofreceron un traballo nun banco e a posibilidade de estudar economía na Universidade Bocconi. Para poder abandonar a Lazio, Bernardini pagou 20.000 liras ao club romano, coa axuda do seu irmán máis vello Vittorio. Deste modo, a súa cifra de partidos coa camisola azul quedou en 26 partidos.

### Como adestrador e director deportivo 
Comezou a súa carreira como técnico no MATER, no que exerceu varios anos como xogador-adestrador. O 27 de xullo de 1944, co nomeamento do avogado Giulio Onesti como Comisario Extraordinario do CONI, Fulvio Bernardini foi nomeado rexente da FIGC, cargo que ocupou xunto co coronel Ventura (secretario) desde o 28 de xullo de 1944 ata o 4 de decembro de 1944, data da súa renuncia irrevogable. 

En 1949 Bernardini volveu a Roma como adestrador e dirixiu o equipo xuvenil dos *giallorossi* ata a final do Torneo de Viareggio de 1950, onde perdeu ante a Sampdoria. A súa aventura no club viuse interrompida por unha brusca destitución. Durante a tempada 1950/51 adestrou a Reggina na Serie C, como substituto do cesado Italo Zamberletti, e a continuación dirixiu o  na Serie B, de 1951 a 1953.

#### Fiorentina 
Posteriormente adestrou durante cinco anos a Fiorentina, á que levou a gañar o primeiro *scudetto* da súa historia na tempada 1955/56, cun equipo no que destacaban futbolistas como Giuliano Sarti, Ardico Magnini, Sergio Cervato, Giuseppe Chiappella, Guido Gratton, Armando Segato, Julinho ou Giuseppe Virgili. Ao ano seguinte acadou a final da Copa de Europa, despois de eliminar polo camiño o Norrköping, o Grasshopper e o Estrela Vermella de Belgrado. Na final enfrontouse no Santiago Bernabéu ao Real Madrid adestrado por José Villalonga, sendo a vitoria para o equipo español por 2-0, con goles de Di Stéfano e Gento. Ademais, gañou a a única edición da Copa Grasshoppers, que enfrontou a equipos de varios países europeos entre 1952 e 1957.

#### Lazio 
En 1958 regresou ao seu primeiro club como futbolista, a Lazio, á que adestrou ata 1960. Na súa primeira tempada conquistou a Copa de Italia, o primeiro título oficial da historia do club, despois de derrotar na final á Fiorentina, á que agora adestraba Luigi Ferrero. A final disputouse no Stadio Olimpico e decidiuse grazas a un solitario gol de Maurilio Prini.

#### Bologna 
[miniatura| Bernardini como adestrador da [Selección de fútbol de Italia|selección italiana en 1974, durante unha viaxe aos Países Baixos.|esquerda]]
Entre 1961 e 1965 dirixiu o Bologna, co que gañou na súa primeira tempada a Copa Mitropa, derrotando na final ao Slovan Nitra checoslovaco. Na campaña 1963/64 proclamouse campión da Serie A, converténdose no primeiro adestrador italiano en gañar o *scudetto* con dous clubs diferentes. No equipo boloñés campión de liga, destacaban xogadores como Carlo Furlanis, Mirko Pavinato, Paride Tumburus, Francesco Janich, Romano Fogli, Marino Perani, Giacomo Bulgarelli, Helmut Haller ou o máximo goleador do campionato, o dinamarqués Harald Nielsen.

Con todo, o camiño cara á vitoria final non foi doado, pois durante a segunda volta do campionato, cinco xogadores do equipo *rossoblù* (Fogli, Pascutti, Pavinato, Perani e Tumburus) deron positivo por dopaxe nun teste realizado despois dunha vitoria por 4-1 sobre o Torino. Bernardini foi acusado de administrar as substancias prohibidas aos xogadores sen o coñecemento destes, e foi sancionado por un ano e medio, mentres que ao equipo déuselle por perdido o encontro ante o Torino, ademais de recibir unha penalización dun punto. 

O recurso do club, que demostrou non estar relacionado co caso, fixo que se anulase a sanción e se lle devolvesen os puntos, polo que o Bologna puido alcanzar ao Inter de Helenio Herrera no liderado da táboa a tres xornadas para o final. A situación non cambiou e os equipos mantivéronse emparellados ata a última xornada, sendo polo tanto necesario un partido de desempate para resolver o título (por primeira e única vez na historia da Serie A). Catro días antes do partido decisivo, o Bologna perdeu ao presidente Renato Dall'Ara, morto por problemas cardíacos. Pero xa en Roma, o 7 de xuño de 1964, venceu ao Inter por 2-0, gañando así o campionato. Unha das claves da vitoria foi a decisión de Bernardini de despregar ao lateral Capra pola banda, para marcar ao atacante rival Mario Corso, que foi neutralizado con efectividade.

#### Sampdoria 
En 1965 Bernardini comezou unha longa carreira en Xénova como adestrador da Sampdoria, á que chegou para acompañar ao técnico Giuseppe Baldini. A súa chegada non foi suficiente para evitar o descenso do equipo esa mesma tempada. Ao ano seguinte, xa como adestrador en solitario, conseguiu devolver o equipo xenovés á máxima categoría, na que se mantivo durante o resto dos seus anos no club. 

Deixou a Sampdoria e 1971 e converteuse no director deportivo do Brescia, cargo que desempeñou durante dous anos, descubrindo entre outros a Alessandro Altobelli. 

#### Selección italiana 
En 1974 a Federación Italiana encargoulle a dirección da selección nacional, que viña de quedar eliminada na primeira fase do Mundial de 1974 con Ferruccio Valcareggi no banco. Durante o seu tempo como seleccionador, levou a cabo unha importante renovación por mor dun cambio xeracional. Adestrou o combinado nacional ata 1977, cando foi substituído por Enzo Bearzot.

#### Últimos anos e morte 
En 1977 regresou á Sampdoria, desta volta como director deportivo, ata 1979. Morreu en 1984, aos 78 anos de idade, no Hospital Villa San Pietro de Roma debido a unha esclerose lateral amiotrófica diagnosticada tres anos antes. O seu funeral celebrouse na Igrexa de Santa Chiara a Vigna Clara e o seu cadaleito foi soterrado no Cemiterio do Verano.

## Recoñecementos 
O Centro Deportivo Trigoria, a sede oficial da Roma, leva o seu nome. En 2011 obtivo un recoñecemento conmemorativo no Salón da Fama do fútbol italiano.

## Palmarés 
### Futbolista 
;MATER
* **Serie C (1):** 1941/42.

;Selección italiana
* **Medalla de bronce nos Xogos Olímpicos (1):** 1928.
* **Copa Internacional (1):** 1927/30.

### Adestrador 
;MATER
* **Serie C (1):** 1941/42.

;Fiorentina
* **Serie A (1):** 1955/56.
* **Copa Grasshoppers (1):** 1952/57.

;Lazio
* **Copa Italia (1):** 1958.

;Bologna
* **Serie A (1):** 1963/64.
* **Copa Mitropa (1):** 1961.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*