Lorenzo da Ponte

**Emanuele Conegliano**, coñecido como **Lorenzo da Ponte**, nado en Cèneda (Treviso) o 10 de marzo de 1749 e finado en Nova York o 1 de agosto de 1838, foi un poeta e libretista italiano, coñecido sobre todo como autor dos libretos de tres grandes óperas de Mozart.

## Traxectoria 
Naceu nunha familia xudía. En 1763 toda a familia converteuse ó catolicismo e tomou o nome do bispo que oficiou o bautismo. Máis tarde da Ponte fíxose sacerdote e viviu en Venecia. Porén, nesa cidade levou unha vida libertina e disoluta, ata que en 1779 foi expulsado da República de Venecia. Trasladouse a Viena mercede ó interese demostrado por Antonio Salieri e pola súa habilidade, xa manifesta, de libretista. Nesa cidade alcanzou o posto de poeta oficial da corte do emperador Xosé II. Naqueles anos era case obrigatorio que as óperas estivesen cantadas en italiano, e da Ponte foi quen de producir numerosos libretos de éxito para diferentes músicos.

Desa época data a súa amizade e colaboración co compositor Vicente Martín y Soler, ó que italianizou como *Martino* nas súas *Memorias* (*Una cosa rara, ossia, bellezza ed onestà*, ''L'arbore di Diana* e *Il Burbero di buon cuore*). Tamén colaborou con Mozart na creación de tres obras mestras: *Le nozze di Figaro* (1786), a partir da comedia de Beaumarchais, *Don Giovanni* (1787) e *Così fan tutte* (1790).

Trala morte de Xosé II en 1790, da Ponte caeu en desgraza na corte, e en 1791 viuse obrigado a afastarse de Viena. Perdeu a súa popularidade, e entre 1792 e 1805 residiu en Londres. Posteriormente trasladouse ós Estados Unidos, e tras algunhas voltas, estableceuse en Nova York. Alí dedicouse á ensinanza da lingua e a literatura italianas, e intentou, se ben con pouco éxito, promover a constitución dun primeiro teatro operístico.

Entre 1823 e 1827 publicou as súas *Memorias* en catro volumes, ocupándose da redacción definitiva entre 1829 e 1830. Nesa época publicouse tamén o *Anti Da Ponte*, un libelo contra as súas capacidades poéticas.

## Obras 
### Libretos 
* *Ifigenia in Tauride* (1783); Adaptación da ópera *Iphigénie en Tauride* de Christoph Willibald Gluck
* *La Scuola de' gelosi* (1783); Versión revisada dos libretos de 1778 de Caterino Mazzolà - Música de Antonio Salieri
* *Il Ricco di un giorno* (1784); Música de Antonio Salieri
* *Il Burbero di buon cuore* (1786, segundo a peza *Le Bourru bienfaisant* de Carlo Goldoni) - Música de Vicente Martín y Soler
* *Il Demogorgone ovvero Il filosofo confuso* (1786); Música de Vincenzo Righini
* *Il Finto cieco* (1786); Música de Giuseppe Gazzaniga
* *Le nozze di Figaro* (1786, segundo a peza *As vodas de Fígaro* de Beaumarchais) - Música de Mozart
* *Una cosa rara, o sia Bellezza ed onestà* (1786, segundo a comedia *La Luna della Sierra* de Luis Vélez de Guevara) - Música de Vicente Martín y Soler
* *Gli equivoci* (1786) - Música de Stephen Storace
* *L'Arbore di Diana* (1787) - Música de Vicente Martín y Soler
* *Il Dissoluto punito, o sia Il Don Giovanni* (1787) - Música de Mozart
* *Axur, re di Ormus* (1787/88, segundo a ópera *Tarare* de Beaumarchais) - Música de Antonio Salieri
* *Il Talismano* (1788, segundo Carlo Goldoni) - Música de Antonio Salieri
* *Il Bertoldo* (1788) - Música de Antonio Brunetti
* *L'Ape musicale* (1789) - *Pastiche* a partir de composicións de diferentes mestres
* *Il Pastor fido* (1789, segundo a pastoral homónima de Giovanni Battista Guarini) - Música de Antonio Salieri
* *La Cifra* (1789) - Música de Antonio Salieri
* *Così fan tutte, o sia La scuola degli amanti* (1789/90) - Música de Mozart
* *La Caffettiera bizzarra* (1790) - Música de Joseph Weigl
* *La Capricciosa corretta* (1795) - Música de Vicente Martín y Soler
* *Antigona* (1796) - Música de Giuseppe Francesco Bianchi
* *Il Consiglio imprudente* (1796) - Música de Giuseppe Francesco Bianchi
* *Merope* (1797) - Música de Giuseppe Francesco Bianchi
* *Cinna* (1798) - Música de Giuseppe Francesco Bianchi
* *Armida* (1802) - Música de Giuseppe Francesco Bianchi
* *La Grotta di Calipso* (1803) - Música de Peter von Winter
* *Il Trionfo dell'amor fraterno* (1804) - Música de Peter von Winter
* *Il Ratto di Proserpina* (1804) - Música de Peter von Winter

### Textos para cantatas e oratorios 
* *Per la ricuperata salute di Ofelia* (1785) - Música de Wolfgang Amadeus Mozart, Antonio Salieri e *Cornetti* (obra perdida)
* *Davidde penitente* (1785) - Música de Wolfgang Amadeus Mozart
* *Hymn to America* - Música de Antonio Baglioni

### Escritos 
* *Memorie'', catro volumes (Nova York, 1823-27).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biography na Columbia Encyclopedia
* Lorenzo Da Ponte de Riccardo Insolia
* Schizzo biografico de Wolfgang Hildesheimer
* Biografía de Lorenzo da Ponte , artigo sobre a vida de Lorenzo da Ponte.