Héleno

[miniatura|300px|[Eneas e Héleno ofrecendo un sacrificio (esmalte de Limoges, c. 1530, Museo do Louvre)]]
Na mitoloxía grega, **Héleno** (en grego clásico, Ἕλενος) foi un príncipe, fillo de Príamo, rei de Troia, e da súa  esposa Hécuba.

### Héleno e Casandra 
O deus Apolo concedeulle, tanto el como a súa irmá xemelga Casandra, o poder da adiviñación. Sendo aínda meniños de curta idade demostraron esta capacidade, pois ó nacer Paris, o seu seguinte irmán , foron onda o seu pai o rei chorando, para contarlle que, cando vían ó bebé, tiñan visións espantosas de Troia sendo destruída e consumida polo lume. O pai non creu o que dicían pero os meniños esixiron que foran ó templo de Apolo e que alí confirmarían que non mentían. Príamo accedeu e sorprendeuse cando a sacerdotisa lle dixo que efectivamente os dous cativos posuían o poder de ver o futuro. 

A Príamo non lle quedou outra que escoitar con atención ós seus fillos, que insistían en que o irmán sería o causante da destrución de Troia. Isto esixiría matar a Paris pero, non querendo facer isto, o rei ordenou que fora abandonado á súa sorte no monte Ida, próximo a Troia, pensando que así podería burlar ó destino. 

Pero outra variante di que alcanzaron estes poderes tras quedar durmidos unha noite no templo de Apolo, logo de estar xogando no seu aniversario. A forma de alcanzar a capacidade de adiviñación varía segundo as fontes. Para uns autores, o deus requiriulle amores a Casandra a cambio de concederlle o poder da adiviñación. Ela aceptou pero cando chegou o momento arrepentiuse e negouse a xacer con Apolo xa que xurara manterse virxe . Pero o caso é que tamén Héleno foi favorito do deus e, tempo despois, regaloulle o arco que sería quen de ferir a Aquiles na man .

Segundo outros autores, rematada esa festa, os pais regresaron a palacio esquecendo ós meniños, que durmían no templo. Cando Hécuba acordou, regresou ó templo e alí puido ver como unhas serpes estaban a lamber as orellas dos cativos. Ante o grito de Hécuba, as serpes fuxiron inmediatamente, pero desde aquela Héleno e Casandra mostraron  a capacidade adiviñatoria.

Co paso dos anos, Héleno e Casandra continuaron profetizando diversos feitos, pero a Casandra ninguén a cría. Pola contra, a sona de Héleno foi en aumento e chegou a ser nomeado augur de Troia. Pero foi incapaz de adiviñar que Paris seguía vivo (e mesmo chegou a participar nos xogos fúnebres que se celebraron en honor a este  ou de percibir o perigo que representou o regreso de Paris á corte. Iso si, cando Paris viaxou a Esparta, disque lle advertiu dos desastres que se derivarían dos seus actos alí . Pero outra versión di que foi Casandra a que o preveu e Héleno mostrouse de acordo, pero, en todo caso, Príamo non lles fixo caso e non detivo a expedición a Esparta.

## Guerra de Troia 
Nos primeiros anos da Guerra, Héleno foi un guerreiro valoroso na loita contra os gregos, ó lado do seu irmán maior Heitor. Hai un momento no que os gregos fan considerables avances e obrigan a retroceder ós troianos (canto VI), ata que Héleno os exhorta a facerlles fronte, instando a Heitor e a Eneas a que percorran as liñas troianas levanten o ánimo e recuperen terreo. E unha vez conseguido isto, insta a Heitor que se dirixa á cidadela para pedir que as mulleres troianas fagan máis sacrificios a Atenea . Tamén será Héleno o que faga a proposta de que Heitor se enfronte en combate singular contra o guerreiro que escollan os gregos, e que resultou ser Áiax Telamón (canto VII).

Despois da morte de Heitor a mans de Aquiles, foi Héleno que asumiu o mando do exército troiano, chegando a ser ferido por Menelao. Pero tamén morrera Paris, e nese momento Héleno pide a man de Helena, á que tamén aspira o seu irmán Deífobo, máis novo que el.

Príamo dá preferencia a Deífobo, disque por considerar que fora máis valente que el na guerra pero semella máis probable que fose polo feito de ser o maior, despois da morte de Heitor, e Deífobo casou con Helena . Por este motivo Héleno terminou abandonando a cidade e marchando a vivir na aba do monte Ida. Pero Calcante, un adiviño grego, anunciou ó exército de Agamenón que Héleno era o único que coñecía os oráculos sobre Troia e que sabía que cumpría facer para tomar a cidade. Así que Agamenón mandou a Odiseo a capturalo e os gregos obrigáronlle a confesar o que sabía: que para conquistar Troia era imprescindible contar coa presenza no exército grego de Neoptólemo, fillo de Aquiles, e de Filoctetes, posuidor do arco e as frechas de Heracles; de cumprirse esas condicións, Troia caería ese mesmo verán. As diferentes fontes poden engadir dúas condicións máis: que se trouxera ó campamento grego a omoplata de Pélope  e que se roubara en Troia o Paladio de Atenea, unha estatua protectora de Troia que caeu do ceo . Grimal  aínda engade outra profecía máis: que foi el quen aconsellou ós gregos construír un cabalo de madeira no que algúns soldados poderían introducirse na cidade.

Apolodoro dá unha versión diferente . Foi Calcas quen, moito antes de todo isto, vaticinou que só se podería conquistar Troia se se contaba coa axuda do arco e as frechas de Heracles (e foi entón cando Odiseo e Diomedes -segundo Apolodoro- foron buscar a Filoctetes). Filoctetes, xa curado en Troia, mata a Paris, e cando Héleno é rexeitado como pretendente de Helena, abandona Troia. É capturado por Odiseo e confesa que para vencer, os gregos deben traer os ósos de Pélope, a estatua de Atenea e conseguir que Neoptólemo loite do seu lado.

Tamén se afirma que, máis que por ser obrigado, Héleno confesou o seu segredo cedendo ó suborno ofrecido por Odiseo, que incluía a concesión dun lugar afastado e seguro.

## Despois da Guerra 
Grazas ós oráculos descubertos por Héleno, os gregos conquistaron e destruíron Troia. Por se isto non fose suficiente, tamén lle debían agradecemento por dous feitos: que intentara disuadir a Paris de ir a Esparta (e, como consecuencia, secuestrar a Helena) e que evitara que os troianos botasen ó cadáver de Aquiles ás aves de rapina .

Por todo isto, os gregos deixárono en liberdade ó caer Troia. Héleno abandonou a Tróade e marchou xunto a Hécuba (a súa nai), Andrómaca (a viúva de Heitor) e Casandra (a súa irmá), máis un grupo de troianos superviventes, para establecerse en Quersoneso, en Tracia . Alí, Hécuba foi transformada en cadela e morreu.

miniatura|esquerda|300px|Héleno e Andrómaca entregan presentes a Eneas

Pero outros mitógrafos din que Héleno e Andrómaca formaron parte do lote de cativos que lle corresponderon a Neoptólemo. Segundo esta versión, Héleno recomendou a Neoptólemo no regresar por mar senón por vía terrestre  e así puido salvarse das fortes treboadas que afundiron boa parte da frota grega . Neoptólemo terminou casando con Andrómaca e estableceuse en Epiro, onde entregou á súa nai, Deidamía, en matrimonio a Héleno. Pero tamén se di que tras morrer Neopólemo a mans de Orestes en Delfos, Héleno casou con Andrómaca.

Héleno e Andrómaca tiveron un fillo, Crestino, e reinaron en Epiro, onde fundaron varias cidades. Na *Eneida*, Virxilio conta como recibiron e axudaron a Eneas e ós seus homes cando estes -tamén fuxindo de Troia- viaxaban polo Mediterráneo cara Italia. Incluso antes, cando Troia xa estaba perdida e resultaba inútil calquera defensa, avisou a Eneas de que Troia non caería de todo mentres el, Eneas, estivese a salvo, instándolle así a fuxir da cidade en chamas . Tamén, grazas ós augurios de Héleno, Eneas foi advertido dos múltiples perigos polos que debería pasar antes dese momento: "*... logo alcanzan Epiro, onde reina o adiviño frixio, un calco de Troia. Coñecedores xa do porvir, que co seu infalible don profético revelara con todo detalle Héleno, fillo de Príamo, arribaron a Sicilia*"., e soubo onde debía fundar a cidade que, algún día, sería Roma: 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Elvira Barba, Miguel Ángel: *Arte y mito. Manal de Iconografía clásica*. Sílex Ediciones, Madrid 1ª ed. 2008, 3ª ed. 2017.
* Graves, Robert: *Los mitos griegos*. Ed. Gredos, 2019.
* Grimal, Pierre: *Diccionario de mitología griega y romana*. Ed. Paidós, 1ª ed. 1981, 7ª impresión 2017.
* Hixino: *Fábulas mitológicas*. Alianza editorial, 2009.
* Ovidio: *Metamorfosis*. Alianza editorial 1ª ed. 1995, 2ª reimpr. 2017.
* Pseudo-Apolodoro: *Biblioteca mitológica*. Alianza editorial 3ª ed. 2016.
* Virxilio: *Eneida*. Alianza editorial, 1ª ed. 1986, 7ª reimpr. 1996.