open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eduardo Frei Montalva

**Eduardo Nicanor Frei Montalva**, nado en 1911 e finado en 1982), foi un avogado, xornalista e político, foi presidente de Chile de 1964 ata 1970. Foi sucedido por Salvador Allende, do cal foi opositor. De pai suízo e membro destacado da familia Frei, seu fillo máis vello, Eduardo Frei Ruiz-Tagle, tamén foi presidente de Chile, entre 1994 e 2000.

## Traxectoria 
Formado nas filas do dereitista Partido Conservador e graduado na Pontificia Universidade Católica de Chile, foi un dos fundadores de Falanxe Nacional, unha escisión do conservadorismo que propoñía os postulados da Doutrina Social da Igrexa e o humanismo cristián. Tras participar no gabinete ministerial do presidente radical Juan Antonio Ríos, foi electo senador da República entre 1949 e 1959 polas provincias de Atacama e Coquimbo, sendo reelecto para o período entre 1957 e 1965 pola provincia de Santiago.

En 1957, Frei participa na reforma de Falanxe Nacional que dá vida ao Partido Demócrata Cristián de Chile, o cal o proclama como o seu candidato para as eleccións presidenciais de 1958. Aínda que é derrotado por Jorge Alessandri e Salvador Allende, obtén un auspicioso 20,75% que eleva as súas posibilidades para as eleccións presidenciais de 1964, onde novamente é presentado como candidato. En ditas eleccións é apoiado implicitamente por gran parte da dereita para impedir a vitoria de Allende, obtendo un histórico 56,08% dos votos.

Foi presidente de Chile entre 1964 e 1970. No seu goberno intentou realizar a denominada *Revolución en liberdade* como contraparte á polarización existente en plena guerra fría. Dentro das súas principais accións estivo o inicio do proceso de chilenización do cobre, a reforma agraria, a ampliación da educación obrigatoria a 8 anos e a introdución da educación preescolar, a reforma do sistema de saúde e o establecemento de políticas sobre vivenda a través da creación do Ministerio de Vivenda e Urbanismo.

Tras a fin do seu mandato, converteuse nun dos principais opositores do goberno da Unidade Popular liderada por Allende, asumindo a Presidencia do Senado tras as eleccións parlamentarias de 1973, onde obtivo un escano novamente por Santiago, cargo que desempeñou até a disolución do Congreso tras o golpe de estado do 11 de setembro de 1973. Durante o réxime militar, e tras un inicial apoio ao golpe, volveuse nunha das principais figuras da oposición contra a ditadura de Augusto Pinochet, sendo o único permitido a realizar unha manifestación contraria á aprobación da Constitución de 1980.

En 1982, Eduardo Frei Montalva faleceu tras unha cirurxía dixestiva por unha hernia de hiato. Aínda que nun inicio oficialmente a súa morte explicouse como resultado dun shock séptico tras a operación, derivado de complicacións na mesma, durante o regreso á democracia iniciouse unha investigación xudicial, tras a cal en decembro de 2009 cualificouse como homicidio, procesándose a seis persoas como presuntos autores e partícipes de dito delito.

## Véxase tamén
Esmegma

O **esmegma** é un produto que se acumula no espazo balanoprepucial (entre o prepucio e a glande) nos homes incircuncisos, procedente do recambio celular da glande e a porción interna do prepucio xunto co sebo proveniente das glándulas de Tyson.
Xorde como unha materia abrancazada, untuosa e fedorenta cando está en descomposición. Serve para protexer e lubricar o espazo prepucial. A súa presenza en homes incircuncisos pode provocar irritación do pene se non se limpa regularmente, e unha inflamación da glande ou bálano, denominada balanite.

Para limpalo só fai falla descubrir a glande e limpala con auga e xabón durante a ducha ou outra forma de aseo.

Tamén aparece nas mulleres, entre os labios vulvares.
Praza de Cervantes

A **Praza de Cervantes** é unha praza da zona vella de Santiago de Compostela, o seu primeiro nome foi **Praza do Campo**, cara ao século XII pasou a ser coñecida como **Praza do Foro**, e posteriormente **Praza do Pan**.

## Historia e características 
O seu actual nome débese á localización dun monumento dedicado da Miguel de Cervantes sobre a fonte da praza.
miniatura|Busto de Cervantes na praza.
Nela celebrábase o mercado da cidade durante a Idade Media e era o lugar onde o pregoeiro oficial lía as ordenanzas arcebispais e do concello. Ata 1782 a Casa do Concello estivo nesta praza, no edificio que alberga na actualidade a Concellaría de Rehabilitación e Cidade Histórica, e nela tamén está a Igrexa de San Bieito do Campo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Praza do Paraíso
* Praza da Quintana
San Pedro de Benquerencia, Barreiros

**San Pedro de Benquerencia** é unha parroquia que se localiza no concello de Barreiros. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 398 habitantes (216 mulleres e 182 homes), distribuídos en 17 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 392 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación medrara ata os 406 habitantes, sendo 187 homes e 219 mulleres.

No 2022 abriuse a exposición 'Benquerencia no tempo'

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Pedro de Benquerencia 
### Parroquias de Barreiros 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Barreiros
### Ligazóns externas 
* www.benquerencia.info
Parlamentarismo

[miniatura|Sede do [parlamento do Reino Unido (Londres)]]
O **parlamentarismo** é un sistema de goberno no cal o xefe de estado (que pode ser un monarca ou presidente) non exerce as funcións de xefe de goberno.

O xefe de goberno, xeralmente co título de primeiro ministro, é escollido polo parlamento entre o partido ou bloque de partidos que conforman a coalición maioritaria, pero nada impide que a oposición venza. Se unha crise política dinamita a base sobre a que se sustenta o goberno, o parlamento poderá destituír o xefe de goberno do poder executivo e substituílo por outro. Teoricamente, o líder do partido ou coalición que obteña a maioría das cadeiras parlamentarias terá o dereito de escoller o xefe de goberno e compor o gabinete de goberno. Mais, ás veces, iso non ocorre. Unha desas excepcións aconteceu en Europa, co gabinete español, no ano 2004, pois, no mesmo, a oposición, con minoría simple no novo sufraxio, gañou as eleccións e montou un novo goberno parlamentarista, outra denominación do parlamentarismo.

A orixe do parlamentarismo remonta ao Reino de León, cando o soberano Afonso IX compartiu o poder cun parlamento (Cortes de León de 1188). Os primeiros consellos dese tipo reuníanse ó redor dunha grande mesa, na cal o rei ficaba na cabeceira en posición máis alta, e as persoas influentes ocupaban ámbolos lados. Canto máis rico, íntimo ou influente fose, máis próximo do rei podería o nobre sentar.

Pódese dicir que Inglaterra foi o berce do parlamentarismo moderno, sendo o primeiro país en limitar os poderes do seu monarca, chegando mesmo a decapitar un rei absolutista, Carlos I en 1649, transferindo o poder de goberno á Cámara dos Lores. Actualmente o Consello dos Lores é a Cámara dos Lores ou Cámara Alta para os ingleses. En Francia é o parlamento, no cal o primeiro ministro é elixido por un período de 6 anos. Outro exemplo é Israel, onde o principal partido do parlamento dende o 2004 é o Likud.

## Conmemoración 
A Asemblea Xeral das Nacións Unidas acordou en 2018 celebrar cada 30 de xuño o Día Internacional do Parlamentarismo, conmemorando que nesa data, do ano 1889, se constituíu a Unión Interparlamentaria (UIP).

## Notas
Agüeira, Becerreá

**San Xoán de Agüeira** é unha parroquia que se localiza no concello de Becerreá. Segundo o IGE en 2014 tiña 76 habitantes (41 homes e 35 mulleres) distribuídos en 9 entidades de poboación. En 1999 tiña 149 habitantes, e segundo o padrón municipal en 2004 tiña 134 habitantes (73 homes e 61 mulleres).

A parroquia está atravesada pola estrada N-VI. Nela consérvase un fito miriamétrico, pertencente ao Camiño Real de Madrid á Coruña, coas indicacións , 
 e . En xullo de 2017 o fito foi limpado e posto en valor polo concello mediante a súa sinalización..

## Lugares e parroquias
### Lugares de Agüeira
### Parroquias de Becerreá
## Notas
Armesto, Becerreá

**San Román de Armesto** é unha parroquia que se localiza no concello de Becerreá. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 58 habitantes (32 homes e 26 mulleres), distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 57 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 39 habitantes, sendo 24 homes e 15 mulleres.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Armesto
### Parroquias de Becerreá
Becerreá, Becerreá

**San Xoán de Becerreá** é unha parroquia que se localiza no concello de Becerreá. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 1395 habitantes (725 mulleres e 670 homes), distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 1485 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación medrara ata os 1.396 habitantes, sendo 677 homes e 719 mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Becerreá 
### Parroquias de Becerreá
Cadoalla, Becerreá

**San Pedro de Cadoalla** é unha parroquia que se localiza no concello de Becerreá. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 80 habitantes (41 mulleres e 39 homes), distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 86 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 64 habitantes, sendo 32 homes e 32 mulleres.

Nesta parroquia, a carón da N-VI e da autovía A-6, está un dos cinco touros de Osborne existentes en Galicia: valados publicitarios colocados á beira das estradas por toda España na segunda metade do século XX e declarados patrimonio cultural e artístico.

Ficheiro:Toro Osborne Becerreá frente (Lugo).jpg|Touro de Osborne a carón da N-VI e da A-6
Ficheiro:Cadoalla (2).jpg|Igrexa de San Pedro de Cadoalla

## Lugares e parroquias
### Lugares de Cadoalla
### Parroquias de Becerreá
Taller de teatro de Akira Toriyama

**O taller de teatro de Akira Toriyama** (鳥山明○作劇場, en kanji), é unha serie de libros editados por Jump Comics de Shueisha Publishing, que compilan varios traballos de Akira Toriyama, dende que daba os seus primeiros pasos con *Wonder Island* ata unha das súas últimas tentativas por volver toca-la gloria, coma é o caso do efémero Go!Go! Ackman.

## Lista de obras incluídas na colección
Chegáronse a publicar tres volumes do *Taller de teatro*. Nótese que no título orixinal en xaponés aparece un número cero, se esta é unha indicación do nivel de calidade das historias para o propio Toriyama, é algo que, definitivamente, só os lectores poderán decidir.

### O taller de teatro de Akira Toriyama Vol.1
(marzo de 1984) ISBN 4088512618

* **Wonder Island** (o primeiro traballo de Akira Toriyama)
* **Wonder Island 2**
* **ギャル刑事（デカ）トマト** ("A rapaza detective Tomate", despois deste traballo Toriyama comezaría a elaboración da serie Dr. Slump)
* **Pola & Roid**
* **Mad Matic**
* **Chobit**
* **Chobit 2**

### O taller de teatro de Akira Toriyama Vol.2
(marzo de 1988) ISBN 4088514696

* **本日のハイライ島**, **ギャル刑事トマト** ("Unha illa do Xapón", "A rapaza detective Tomate 2")
* **Escape**
* **Pink**
* **騎竜少年** ("Dragon Boy")
* **トンプー大冒険** ("A grande aventura de Dompú")
* **剣之助さま** ("Kennosuke Sama")
* **Sonchoh**

### O taller de teatro de Akira Toriyama Vol.3
(Agosto de 1997) ISBN 4088720539

* **豆次郎くん** ("MameJiro")
* **空丸くん日本晴れ** ("Ó redor dos ceos do Xapón")
* **貯金戦士Cashman** ("O soldado Cashman")
* **Dub & Peter1**
* **Go!Go! Ackman**
O Cereixal, Becerreá

**San Xosé do Cereixal** é unha parroquia que se localiza no concello de Becerreá. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 83 habitantes (42 homes e 41 mulleres), distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 91 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación medrara ata os 84 habitantes, sendo 40 homes e 44 mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Cereixal 
### Parroquias de Becerreá
Cruzul, Becerreá

**San Martiño de Cruzul** é unha parroquia que se localiza no concello de Becerreá. Ten tres entidades de poboación. Segundo o IGE en 2014 tiña 79 habitantes (42 homes e 37 mulleres), dous menos que en 2004 (41 mulleres e 40 homes) e un máis que en 1999.

## Patrimonio
Na parroquia está a ponte de Cruzul, sobre o río Narón. Foi construído a finais do s. XVIII como parte do camiño real de Madrid á Coruña e Ferrol.

Ficheiro:Ponte de Cruzul (1).jpg|Ponte de Cruzul
Ficheiro:Ponte de Cruzul (ca. 1867?).jpg|Ponte de Cruzul (ca. 1867)

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cruzul 
### Parroquias de Becerreá
Guillén, Becerreá

**San Pedro de Guillén** é unha parroquia que se localiza no concello de Becerreá. Segundo o IGE en 2014 tiña 33 habitantes (trece homes e vinte mulleres), nove menos ca en 2004 (23 mulleres e 19 homes) e doce menos ca en 1999. Ten dúas entidades de poboación,

## Lugares e parroquias
### Lugares de Guillén
### Parroquias de Becerreá
Liber, Becerreá

**San Remixio de Liber** é unha parroquia que se localiza no concello de Becerreá.

Segundo o IGE en 2014 tiña 49 habitantes (31 homes e 18 mulleres), 19 menos ca en 2004 (39 homes e 29 mulleres) e 25 menos ca en 1999. Ten 4 entidades de poboación.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Liber
### Parroquias de Becerreá
Ouselle, Becerreá

**San Cosme de Ouselle** é unha parroquia que se localiza no concello de Becerreá. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 81 habitantes (41 mulleres e 40 homes), distribuídos en 4 entidades de poboación, o mesmo número de habitantes que no ano 1999. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 71 habitantes, sendo 33 homes e 38 mulleres.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Ouselle
### Parroquias de Becerreá
## Notas
Fontarón, Becerreá

**Sancti Spiritus de Fontarón** é unha parroquia do concello de Becerreá. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2018 tiña 46 habitantes (23 homes e 23 mulleres). Segundo o Nomenclátor da Xunta de Galicia, ten nove entidades de poboación.

## Xeografía 
A parroquia ten unha superficie de 11,66 km² e o punto máis alto está a 870 msnm.

## Historia 
Na parroquia de Fontarón atópase a necrópole megalítica do Chao do Marco. O xacemento está formado por varias mámoas ou túmulos funerarios megalíticos construídas durante o Neolítico, aproximadamente entre o 4000 e o 2500 a. C. Constitúen un dos testemuños máis antigos de presenza humana nesta zona.

Na área do Chao do Marco identificáronse varios túmulos, algúns deles de gran tamaño. Unha das mámoas alcanza case 30 metros de diámetro, o que a converte nunha das máis grandes documentadas no concello de Becerreá. O conxunto forma parte dunha concentración de monumentos megalíticos situada nas proximidades da estrada LU-708, onde tamén se localizan outros restos arqueolóxicos semellantes.

A presenza desta necrópole confirma que o territorio de Fontarón estivo habitado desde a prehistoria e constitúe un dos exemplos máis representativos do megalitismo na comarca dos Ancares.

## Poboación
## Lugares e parroquias
### Lugares de Fontarón
### Parroquias de Becerreá
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Becerreá

### Ligazóns externas
*
*
*
*Luis Villa, Luis Guillermo Corretgé, Daniel Arias e Ofelia Suárez (2004). "Los depósitos volcanoclásticos sin-eruptivos del Paleozoico inferior del área de Lago-Fontarón (Lugo, España)". *Trabajos de Geología.*
Ousón, Becerreá

**Santo Adrao de Ousón** é unha parroquia que se localiza no concello de Becerreá. Segundo o IGE en 2014 tiña 24 habitantes (catorce homes e dez mulleres), seis menos ca en 2004 (dezaseis homes e catorce mulleres) e trece menos ca en 1999. Ten unha única entidade de poboación.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ousón 
### Parroquias de Becerreá
Pando, Becerreá

**San Xoán de Pando** é unha parroquia que se localiza no concello de Becerreá. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 29 habitantes (15 homes e 14 mulleres), distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 36 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 23 habitantes, sendo 11 homes e 12 mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Pando 
### Parroquias de Becerreá
Quintá de Cancelada, Becerreá

**Santa Eulalia de Quintá de Cancelada** é unha parroquia que se localiza no concello lucense de Becerreá na comarca dos Ancares. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 188 habitantes (99 homes e 89 mulleres), distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 216 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 161 habitantes, sendo 86 homes e 75 mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Quinta de Cancelada 
### Parroquias de Becerreá
Antoine-Roger Bolamba

**Antoine-Roger Bolamba**, coñecido dende 1972 como **Bolamba Lokolé**, nado en Boma o 13 de xullo de 1913 e finado o 2 de xullo de 2002 en Kinshasa, foi un escritor e xornalista congolés.

## Traxectoria 
Foi redactor-xefe de *La Voix du Congolais* entre 1944 e 1959, e foi ministro de información en 1963.

## Obra 
* ''L'Echelle de l'araignée*, 1938 (contos tradicionais)
* *Les Aventures de Ngoy*, 1940
* *Premiers Essais*, 1947
* *Esanzo, chants pour mon pays'', 1955 (poesía)
Lucus Augusti (homónimos)

**Lucus Augusti** pódese referir a:

## En Galicia 
*Lugo, *Lucus Augusti* era o nome romano da actual cidade.
*Hospital Universitario Lucus Augusti (HULA) hospital público da cidade de Lugo.
*IES Lucus Augusti de Lugo, o máis antigo de Galicia, membro da Rede MUPEGA.
*Ceca de Lucus Augusti, obradoiro monetario das primeiras moedas que se bateron en Galiza.

## En Francia 
*Luc-en-Diois, a cidade da Galia que levaba en latín o nome de *Lucus Augusti* ou *Lucus*.
Asturica Augusta

miniatura|dereita|200px|Murallas de Asturica Augusta.
**Asturica Augusta **foi un cidade romana, capital do Convento Asturicense. A orixe e significado do topónimo antigo Asturica deu lugar a varias teorías, sendo na actualidade un topónimo moi discutido. En época romana recibiu o sobrenome de Augusta, en honor ao emperador Octavio Augusto. Na actualidade correspóndese coa cidade de Astorga, na provincia de León.

A orixe da cidade parece estar relacionada cun campamento romano que se instalou no lugar no ano 25 a. C., con ocasión das Guerras Cántabras. Co Emperador Vespasiano pasou a ser capital do *conventus iuridicus* asturicense.

A estrutura urbana revela o típico plano campamental, común a outras cidades romanas, con rúas cruzadas perpendicularmente. No século III, como outras localidades hispanas, ante o perigo que supuxeran as invasións francas, rodeouse con murallas, das que subsisten bos lenzos. Non se conservaron restos de monumentos romanos.

A consideración legal da cidade é problemática, pois só aparece como res publica, a pesar de que Plinio o Vello, que a debeu visitar, a alcumou de "urbs magnifica". Tampouco se coñecen os típicos cargos municipais.

Aínda que a relixiosidade, a teor dos restos epigráficos coñecidos, mostra a coexistencia de deuses indíxenas e romanos, cabe salientar que o cristianismo estaba xa ben asentado aquí no século III. Para o efecto, unha consulta realizada arredor do ano 255 desde a próxima León (Legio) e dirixida á Igrexa de África. Na resposta evacuada desde Cartago, sinálanse as sés episcopais de *Legio*, *Asturica*, *Augusta Emerita* (Mérida) e *Caesaraugusta* (Zaragoza), o que revela a existencia dun núcleo cristián ben organizado, relacionado con África do Norte.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Astorga
* Historia de Astorga
* Convento Asturicense
* Gallaecia
* Bracara Augusta
* Lucus Augusti
Baamonde, Begonte

**Santiago de Baamonde** é unha parroquia que se localiza no concello de Begonte. Segundo o padrón municipal (INE 2016) ten 329 habitantes (163 homes e 166 mulleres), 47 menos ca en 2004 e 74 menos ca en 1999. Ten seis entidades de poboación.

## Toponimia
O topónimo **Baamonde** ten orixe no nome de posuidor  (do xermánico * "loita" e *-, "man, protección") a través do xenitivo () .

## Situación
Está situado a carón da conexión da A-6 coa estrada N-634 e coa A-8. A estación de Baamonde de tren de Adif está situada na liña A Coruña-Palencia.

## Patrimonio
A igrexa parroquial de Santiago é de orixe románica, e ao seu carón hai un calvario cun conxunto de tres cruceiros, o do centro con imaxes de Cristo e a Virxe Dolorosa. Na vila de Baamonde está a casa museo do escultor Víctor Corral.
En Aldea de Arriba situábase a torre de Camarasa, declarada Ben de Interese Cultural a pesar da súa desaparición durante as guerras irmandiñas.
O río Parga pasa pola parroquia. Ten unha praia fluvial a carón dun muíño, cunha presa que fai de piscina natural. Neste lugar encóntrase o Centro Recreativo Cultural e Deportivo de Baamonde.

## Festas 
A festa local celébrase o 11 de setembro, día da Virxe do Rosario.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Baamonde, Baamonde, Begonte.jpg|Igrexa de Santiago de Baamonde.
Ficheiro:Calvario de Baamonde, Begonte.jpg|Calvario de Baamonde.
Ficheiro:Estación de Baamonde, Begonte.jpg|Estación de Baamonde.
Ficheiro:Dolmen_CERCUD_Baamonde.jpg|Dolmen de Baamonde.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Baamonde 
### Parroquias de Begonte 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Begonte

### Ligazóns externas 
* Asociación de Veciños "Montenegro" de Baamonde 
* Asociación Cultural Castiñeiro Milenario de Baamonde
Baldomar, Begonte

**San Xoán de Baldomar** é unha parroquia que se localiza no concello de Begonte. Segundo o padrón municipal (INE 2016) tiña 61 habitantes (30 homes e 31 mulleres), dous menos ca en 2014 (32 homes e 31 mulleres) e ca en 1999. Ten unha única entidade de poboación.

## Toponimia
O topónimo **Baldomar** ten orixe no nome de posuidor .

## Patrimonio
A igrexa parroquial de San Xoán, tamén chamada santuario de San Bieito de Palermo, ten unha imaxe da Virxe Peregrina. Sitúase a carón da estrada N-VI, e no adro hai un cruceiro, e a uns 300 metros do templo hai unha fonte de 1881 cunha capeliña.

## Galería de imaxes 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Baldomar 
### Parroquias de Begonte 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Begonte
Begonte, Begonte

**San Pedro de Begonte** é unha parroquia que se localiza no concello de Begonte. Segundo o padrón municipal (INE&nbsp;2016) tiña 313 habitantes (147 homes e 166 mulleres), 43 menos ca en 2014 (170 homes e 186 mulleres) e 52 menos ca en 1999. Ten 12 entidades de poboación.

## Toponimia 
O topónimo **Begonte** procede (pasando por unha disimilación) dun antropónimo xermánico na locución ()  ou .
## Patrimonio
A igrexa parroquial de San Pedro rematouse en 1949.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Begonte
### Parroquias de Begonte
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Lugares de Begonte
Lingua alyawarr

O **alyawarr** é unha lingua australiana do grupo arándico.

## Distribución xeográfica
Fálase nun territorio a 200&nbsp;km ao norte de Alice Springs, nas rexións de Amperlatwaty (300 habitantes) Irrewelty e Rltarlpelte

## Uso
A lingua emprégase no seu territorio tradicional, mesmo para funcións oficiais dentro da Aherrenge Association Incorporated, a organización local que administra unha  parte do territorio de lingua alyawarr. Tamén existe publicado material didáctico para as tres escolas bilingües da rexión, unha gramática e un dicionario, así como algunha tradución parcial da Biblia.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lista de linguas aborixes de Australia

### Ligazóns externas 
*O alyawarr no Ethnologue
Bracara Augusta

**Bracara Augusta** (do latín *bracara*, topónimo procedente dos brácaros, que habitaban no convento de bracarense, e que fai alusión as *brācae* , bragas ou calzas que vestían) é o nome romano da actual cidade de Braga, no norte de Portugal. Foi construída no lugar dun poboado indíxena anterior.

## Historia 
A cidade romana foi fundada polo Emperador César Augusto cerca de 16 a.C., despois da pacificación definitiva da rexión. Durante o período dos Flavios, Bracara Augusta obtivo estatuto municipal e foi elevada a capital do conventus, tendo tido funcións administrativas sobre unha extensa rexión. A partir da reforma de Diocleciano pasou a ser capital da recentemente creada provincia da Gallaecia. No século V a cidade foi tomada polos invasores suevos, que a elevaron a capital do seu reino.

Son coñecidos da cidade romana restos dalgúns edificios. Nas escavacións efectuadas no claustro do Seminario de Santiago encontrouse unha grande sala con resto de columnas, tendo no centro unha piscina decorada con mosaicos, que foi probabelmente parte dun balneario. Na área da Fonte do Ídolo, situada na actual Rúa do Raio, fora do antigo perímetro da cidade romana, tería existido un edificio relixioso consagrado ao deus Tongoenabiagus.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Braga
* Historia de Braga
* Convento Bracarense
* Gallaecia
* Lucus Augusti
* Asturica Augusta
Tanella Boni

**Tanella Suzanne Boni**, nada en Abidjan en 1954, é unha escritora e novelista marfilesa, profesora de Filosofía na Universidade de Abidjan. Para alén das súas actividades docentes e de investigación, foi presidenta da Asociación de Escritores da Costa do Marfil entre 1991 e 1997, e organizadora do Festival Internacional de Poesía de Abidjan de 1998 a 2002.

## Traxectoria 
Pasou a súa infancia coa súa irmá no norte do país, onde estudou até o bacharelato. Posteriormente realizou os seus estudos universitarios en Tolosa; doutorouse pola Universidade de París. Chegou a ser profesora de Filosofía na Universidade de Cocody-Abidjan (actual Universidade Félix Houphouët-Boigny). Tamén escribe poesía, novelas, relatos, crítica literaria e literatura infantil.

## Obra 
**Labyrinthe* (poemas, 1984)
**Une vie de crabe* (novela, 1990)
*''De l'autre côté du soleil* (literatura infantil, 1991)
**La fugue d'Ozone* (relato infantil, 1992)
**Grains de sable* (poemas, 1993)
**Il n'y a pas de parole heureuse* (poemas, 1997)
**L'atelier des génies* ( relato infantil, 2001)
**Les baigneurs du Lac rose* (novela, 2002)
**Chaque jour l'espérance* (poemas, 2002)
**Ma peau est fenêtre d'avenir* (poemas, 2004)
**Gorée île baobab* (poemas, 2004)
**Matins de couvre-feu'' (novela, 2005)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
André Brink

**André Brink**, nado en Vrede o 29 de maio de 1935 e finado o 6 de febreiro de 2015 mentres voaba de Bélxica a Suráfrica, foi un escritor surafricano.

## Traxectoria 
Loitou contra o apartheid e o goberno prohibiu en 1974 a súa novela *Kennis van die aand* (1973), a primeira obra en afrikaans en ser prohibida.

## Obra 
* *Lobola vir die lewe*, 1962 (novela)
* *Orgie*, 1965 (novela)
* *Bagasie*, 1965 (teatro)
* *Elders mooi weer en warm*, 1965 (teatro)
* *Miskien nooit*, 1967 (novela)
* *Kennis van die aand*, 1973 (novela)
* *Die jogger*, 1997 (teatro)
* *Anderkant die stilte*, 2002 (novela)
* *Voor ek vergeet*, 2004 (novela)
* *Bidsprinkaan*, 2005 (novela)
Vilamane, Becerreá

**Santa María de Vilamane** é unha parroquia que se localiza no concello de Becerreá. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 44 habitantes (23 homes e 21 mulleres), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 52 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 34 habitantes, sendo 17 homes e 17 mulleres.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Vilamane
### Parroquias de Becerreá
Amílcar Cabral

**Amílcar Lopes Cabral**, nado en Bafatá o 12 de setembro de 1924 e finado en Conakry o 20 de xaneiro de 1973, foi un político e escritor, líder da independencia de Cabo Verde e de Guinea-Bissau.

## Traxectoria 
Naceu en Guinea-Bissau de pais caboverdianos, aos oito anos marchou coa súa familia a Mindelo (Cabo Verde), en 1944 marchou a Praia e en 1945 grazas a unha bolsa de estudo estudou agronomía en Lisboa. En 1952 estableceuse en Guinea-Bissau para traballar para o servizo agrícola, polas súas actividades contrarias ao colonialismo portugués tivo que emigran a Angola. En 1956 foi un dos fundadores do PAIGC (Partido Africano para a Independencia de Guinea e Cabo Verde), do que é elixido o seu primeiro secretario xeral e radícase en Conakry onde o partido ten a súa sede central, e dende onde dirixe a loita armada contra as forzas portuguesas no sur de Guinea-Bissau. Morreu asasinado por membros do seu propio partido.

## Obra 
* *Rosa negra*, 1949
* *Regresso*, 1949
* *Ilha*, 1974

## Notas
Bóveda, Begonte

**Santalla de Bóveda** é unha parroquia que se localiza no concello de Begonte. Segundo o padrón municipal (INE&nbsp;2016) tiña 151 habitantes (73 homes e 78 mulleres), sete máis ca en 2014 (69 homes e 75 mulleres) e 30 menos ca en 1999.
Ten cinco entidades de poboación.

## Toponimia
O topónimo **Bóveda** podería ter orixe nunha construción arquitectónica cunha bóveda, ou ben nunha formación abovedada no terreo, como unha mámoa.
## Patrimonio
miniatura|esquerda|Igrexa parroquial.

A igrexa parroquial é de orixe medieval.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Bóveda 
### Parroquias de Begonte 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  

### Outros artigos 
* Lugares de Begonte
Carral, Begonte

**San Martiño de Carral** é unha parroquia do concello de Begonte. Segundo o padrón municipal (INE 2019) tiña 179 habitantes (95 homes e 84 mulleres), 39 menos ca en 1999. Ten cinco entidades de poboación.

## Onomástica 
O topónimo **Carral** é un hodónimo procedente de ()  que sinala un camiño para carros. O xentilicio é **carralexo**..
## Patrimonio
A igrexa parroquial é de estilo neogótico.

## Galería de imaxes 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Carral 
### Parroquias de Begonte 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Lugares de Begonte
O Castro, Begonte

**Santa María do Castro** é unha parroquia que se localiza no concello de Begonte na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE en 2014 tiña 90 habitantes (42 homes e 48 mulleres), 25 menos ca en 2004 (63 homes e 52 mulleres), e 45 menos ca en 1999. Ten tres entidades de poboación.

## Toponimia
O topónimo **O Castro** fai referencia a un poboado castrexo. Provén do latín , que significa fortaleza ou poboado fortificado.

## Patrimonio
A igrexa parroquial de Santa María, neogótica con capela lateral, érguese nunha antiga acrópole.

## Galería de imaxes 

Lateral Igrexa O Castro, Begonte.jpg|Igrexa parroquial.
Cruceiro igrexa O Castro, Begonte.jpg|Cruceiro na igrexa do Castro.
Campo igrexa O Castro, Begonte.jpg|Campo da igrexa do Castro.
Espadana igrexa O Castro, Begonte.jpg|Espadana da igrexa.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Castro 
### Parroquias de Begonte 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Begonte
Donalbai, Begonte

**San Cristovo de Donalbai** é unha parroquia que se localiza no concello de Begonte. Segundo o IGE en 2014 tiña 151 habitantes (77 homes e 74 mulleres), 43 menos ca en 2004 (101 homes e 93 mulleres) e 51 menos ca en 1999. Ten cinco entidades de poboación.

## Toponimia
O topónimo **Donalbai** podería ter orixe no nome de posuidor  a través do xenitivo () .
## Patrimonio
Igrexa parroquial de San Cristovo. En Tras do Castro e no monte das Medorras hai restos de túmulos megalíticos, e na Medorra está a Moural de Armental. En 1982 descubriuse unha mámoa e unha machada de pedra con perforación central do final do Megalítico.
## Cultura popular
Segundo a lenda, do castro de Donalbai saíron tres irmáns (Grandeu, Albai e Senén), que lle deron nome aos barrios de Dongrandeo, Donalbai e Senande.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Donalbai
### Parroquias de Begonte
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Lugares de Begonte
Felmil, Begonte

**Santiago de Felmil** é unha parroquia que se localiza no concello de Begonte. Segundo o IGE en 2014 tiña 150 habitantes (79 homes e 71 mulleres), 25 menos ca en 2004 (93 homes e 82 mulleres) e 27 menos ca en 1999. Ten sete entidades de poboación.

## Toponimia
miniatura|esquerda|Igrexa parroquial de Felmil.
O topónimo **Felmil** ten orixe no antropónimo xermánico  a través do xenitivo () . Emprégase tamén a forma **Fermil**.

## Patrimonio
Igrexa parroquial de Santiago, con capela lateral.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Felmil 
### Parroquias de Begonte 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Begonte
Pedro Duque

**Pedro Francisco Duque Duque**, nado en Madrid o 14 de marzo de 1963, é un enxeñeiro aeronáutico e político e foi o primeiro astronauta español. En 2018, foi nomeado ministro de Ciencia, Innovación e Universidades de España.

## Traxectoria 
Licenciouse en 1986 na E.T.S.I. Aeronáuticos da Universidade Politécnica de Madrid cunha nota media de 10, sendo así a todo o segundo da súa promoción. Nese mesmo ano comezou a traballar no grupo empresarial español GMV, onde foi destinado ao ESOC en Darmstadt (Alemaña) para realizar traballos no marco da Axencia Espacial Europea (ESA). En 1992, foi seleccionado nun dos concursos que realizou a devandita axencia para buscar persoas que poidan desenvolver o labor de astronauta.

Foi adestrado na Cidade das Estrelas de Moscova (Rusia) e en Estados Unidos. A súa primeira misión espacial foi a STS-95 do transbordador espacial Discovery, entre outubro e novembro de 1998, de nove días de duración, durante a cal supervisou o módulo experimental da ESA. En outubro de 2003, Duque participou noutra viaxe, na cal foi lanzada nunha nave Soiuz TMA, realizando o labor de enxeñeiro de voo e visitando a Estación Espacial Internacional durante dez días para a realización da Misión Cervantes.

Dende novembro de 2004 traballa na Cátedra GMV da E.T.S.I. Aeronáuticos da Universidade Politécnica de Madrid. Impartiu varias conferencias para alumnos tanto da E.T.S.I. Aeronáuticos como da E.U.I.T. Aeronáuticos no marco dun curso de libre elección denominado "Ciencia e operacións no espazo".

Duque foi escollido por Pedro Sánchez como ministro de Ciencia, Innovación e Universidades do seu goberno en xuño de 2018, converténdose no segundo astronauta en ocupar un ministerio no mundo, despois do canadense Marc Garneau.

## Honores especiais 
* En marzo de 1995 recibiu a "Orde da Amizade" concedida polo Presidente Yeltsin da Federación Rusa.
* En febreiro de 1999 recibiu a Gran Cruz ao Mérito Aeronáutico, imposta pola súa Maxestade o Rei de España.
* En outubro de 1999, Pedro Duque recibiu o Premio Princesa de Asturias de Cooperación Internacional xunto cos astronautas Chiaki Mukai, John Glenn e Valery Polyakov. O premio foilles concedido por ser considerados representantes dos artífices da cooperación internacional na exploración pacífica do espazo.

## Vida privada 
Está casado e ten tres fillos. Duque é afeccionado á natación, ao submarinismo e á bicicleta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía na páxina da ESA
* Cátedra GMV
Illán, Begonte

**Santiago de Illán** é unha parroquia que se localiza no concello de Begonte. Segundo o IGE en 2014 tiña 114 habitantes (56 homes e 58 mulleres), 19 menos ca en 2004 (67 mulleres e 66 homes) e 14 menos ca en 1999. Ten sete entidades de poboación.

## Toponimia
O topónimo **Illán** procede dunha antiga advocación da igrexa parroquial a Xián de Antince, () .

## Xeografía 
A parroquia de Illán está situado á beira oeste do río Ladra, nunha zona con relevo irregular de monte, regatos e lagoas naturais pertencente ó espazo natural das zonas húmidas da Terra Chá (Parga-Ladra-Támoga), cunha superficie de 5.000 hectáreas. Neste espazo hai especies comúns da fauna galega como pequenos roedores ou corzos, así como aves fluviais migratorias (garzas, parrulos, lavercas) nas lagoas de Riocaldo e no curso do río Ladra.

## Patrimonio 
Na contorna destas zonas húmidas atópanse vestixios da cultura megalítica, como os dolmens ou medorras ao pé das masas rochosas do Peno Castelo e Peno Maior.

A igrexa parroquial, renovada no seu interior, conserva un singular artesoado de madeira de máis de mediados do século XX realizado polos artesáns carpinteiros da aldea. A estrutura e exterior son típicas nestas construcións relixiosas de finais do século XIX.
Consérvase unha mina de principios do século XX.
## Economía 
A base económica está cambiando dunha economía agrícola e gandeira a outra de servizos, emigración e emprego por fóra, aínda que sen deixar os labores tradicionais do campo. Como en case todas partes estes cambios socioeconómicos melloran moitos aspectos como o emprego, pero infelizmente os servizos públicos se desenvolven mais amodiño.

Algunhas das novas industrias na zona provocan riscos medioambientais, como unha explotación de transformación de pedra, unha canteira de seixo a carón das Lagoas de Riocaldo e unha fábrica de biodiésel no polígono industrial de Begonte. Este polígono, que ocupa algúns terreos da parroquia, ten acceso directo á autovía A-6.
## Festas 
As festas parroquiais celébranse o 25 de xullo, festividade de Santiago o Maior coincidindo co Día Nacional de Galicia. Outras celebracións do ano fanse no lume novo, natal, ou magosto.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Illán 
### Parroquias de Begonte 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Lugares de Begonte
San Fiz de Cerdeiras, Begonte

**San Fiz de Cerdeiras** é unha parroquia que se localiza no concello de Begonte. Segundo o padrón municipal (INE&nbsp;2016) tiña 113 habitantes (63 homes e 50 mulleres), seis menos ca en 2014 (62 homes e 57 mulleres) e 24 menos ca en 1999. Ten sete entidades de poboación

## Toponimia
O topónimo **San Fiz de Cerdeiras** ten dous elementos: **San Fiz** é un haxiónimo que fai referencia a Fiz de Xirona, mentres que **Cerdeiras** é un fitónimo referido á árbore da cerdeira.

## Patrimonio
*Igrexa parroquial.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa Cerdeiras, Begonte 08.jpg

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Fiz de Cerdeiras 
### Parroquias de Begonte 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Begonte
San Martiño de Pacios, Begonte

**San Martiño de Pacios** é unha parroquia do concello de Begonte. Segundo o IGE en 2014 tiña 212 habitantes (106 homes e 106 mulleres), 61 menos ca en 2004 (137 homes e 136 mulleres) e 81 menos ca en 1999. Ten once entidades de poboación.

## Toponimia
[miniatura|esquerda|Lagoas do Pedroso dende a [A-6.]]
O topónimo **San Martiño de Pacios** ten dous elementos: **San Martiño** é un haxiónimo referido a Martiño de Tours, mentres que **Pacios** procede do latín , referido a unha casa grande.

## Patrimonio
*Igrexa parroquial de San Martiño.
*Mámoas de Armenido.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Martiño de Pacios 
### Parroquias de Begonte 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Begonte
Vasco Cabral

**Vasco Cabral**, nado en Farim en 1926 e finado en Bisau en 2005, foi un político e escritor de Guinea-Bissau.

Estudou na Universidade Técnica de Lisboa, oposto ao réxime salazarista foi detido en 1953, xa en Guinea-Bissau foi un dos fundadores do PAIGC (Partido Africano pola Independencia de Guinea e Cabo Verde). Foi ministro de economía e finanzas, de xustiza e vicepresidente de Guinea-Bissau.

## Obra 
* *A luta é a minha primavera*, 1981 (poesía)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Alonso Romo, Eduardo J., *literatura africana de língua portuguesa ☃☃, Revista Espéculo *º 40, 2008, Universidade Complutense de Madrid.
Saavedra, Begonte

**Santa María de Saavedra** é unha parroquia que se localiza no concello de Begonte. Segundo o IGE en 2014 tiña 411 habitantes (208 homes e 203 mulleres), 49 menos ca en 2004 (230 mulleres e 230 homes) e 62 menos ca en 1999. Ten oito entidades de poboación.

## Toponimia
O topónimo **Saavedra** ten orixe no termo de orixe xermánica * (referido a un pazo ou casarío) xunto co adxectivo *, "vella". O xentilicio, de orixe castelanizante, é **saavedreño**.
## Patrimonio
*A igrexa parroquial de Santa María consérvase unha lápida funeraria do século XVI cos escudos nobiliarios dos Montenegro, Parga e Gaioso e mención a Roi González de Ribadeneira Sabedra e a súa esposa dona Violante de Losada. Hai unha imaxe da Virxe dos Milagres, polo cal tamén se coñece como Santuario da Virxe dos Milagres e celébrase romaría o 24 de maio.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Saavedra 
### Parroquias de Begonte 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Begonte
Denis Brutus

**Dennis Vincent Brutus**, nado en Harare (Zimbabwe) o 28 de novembro de 1924 e finado en Cidade do Cabo o 26 de decembro de 2009, foi un escritor, activista e xornalista de orixe surafricana.

## Traxectoria 
Naceu en Zimbabwe de pais surafricanos, pasou a infancia en Cidade do Cabo, foi profesor de inglés e africáner en Porto Elizabeth. Detido en 1963 estivo na cadea en Robben Island durante 18 meses, en 1966 marchou ao Reino Unido e en 1983 foi recoñecido como refuxiado político nos Estados Unidos, participou activamente na campaña para excluír á Suráfrica do apartheid do Comité Olímpico Internacional.

## Obra 
* *Sirens, Knuckles and Boots*, 1962 (poesía)
* *Letters to Martha and Other Poems from a South African Prison*, 1969 (poesía)
* *A Simple Lust*, 1973 (poesía)
* *Stubborn Hope*, 1978 (poesía)
* *Still the Sirens*, 1993 (poesía)
Damil, Begonte

**San Salvador de Damil** é unha parroquia que se localiza no concello de Begonte. Segundo o IGE en 2014 tiña 167 habitantes (87 homes e 80 mulleres), 18 menos ca en 2004 (98 homes e 87 mulleres) e 37 menos ca en 1999. Ten tres entidades de poboación.

## Toponimia
O topónimo **Damil** podería ter orixe no nome de posuidor **Damirus* a través do xenitivo **Damiri*.

## Historia
Durante o Antigo Réxime formou xurisdición xunto coa veciña parroquia de Felmil, da que segue a ser anexa.

## Patrimonio
miniatura|esquerda|Fronte da igrexa parroquial.

*Igrexa parroquial de San Salvador.
*Capela de San Vitorio, do século XVI, con retablo neogótico.
*Fonte de San Vitorio, a carón do río Miño.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Damil 
### Parroquias de Begonte 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Lugares de Begonte
Narrador testemuña

O **narrador testemuña** é unha técnica narrativa que aparece naqueles relatos que teñen unha focalización externa. A focalización externa é unha perspectiva que se adopta na narración dos feitos e que se dá cando todo o que conta o narrador é visto dende fóra, polo que encontramos unha ausencia de coñecemento do pensamento dos personaxes e do que ocorreu no pasado ou acontecerá no futuro. O narrador di menos do que saben os personaxes e estes actúan ante o narrador sen que sexa quen de coñecer os seus sentimentos.

A utilización deste tipo de narrador favorece a verosimilitude.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Narrador protagonista
*Narrador omnisciente
*O punto de vista (Wikibooks)
Narrador protagonista

O **narrador protagonista** é unha técnica narrativa usada na narración, no proceso de conversión da historia en relato, caracterizada por unha focalización interna e por un narrador intradiexético que é o actante principal dos sucesos acontecidos ou por acontecer.
Esta perspectiva reforza a verosimilitude do relato posto que pon en contacto a persoa lectora cuns feitos que o narrador afirma que viviu.

Un tipo de narrador intradiexético é o  autodiexético, aquel que, coma no caso das autobiografías, refire as experiencias da súa propia vida.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Narrador testemuña
*Narrador omnisciente
*Focalización
*O punto de vista (Wikibooks)
Protagonista

En narratoloxía, o termo **protagonista** aplícase a calquera obra narrativa, xa sexa na literatura, cine, banda deseñada, teatro etc. Pode referirse a:

***Personaxe** principal dunha obra de ficción;
***Narrador protagonista**, cando dito personaxe é ao tempo o narrador da acción.
Gladys Casely-Hayford

**Gladys Casely-Hayford**, coñecida tamén polo alcume literario de **Aquah Laluah**, nada en Axim o 11 de maio de 1904 e finada en Freetown en outubro de 1950, foi unha escritora de Serra Leoa, iniciadora da literatura en lingua krio.

## Traxectoria
Filla da escritora Adelaide Casely-Hayford, educouse en Ghana e posteriormente estudou en Gales e tras a súa volta a África ensinou na Escola Vocacional de Nenas que fundara a súa nai en Freetown.

## Obra
*''Take'um so'', 1948 (poesía en inglés e krío)
Adelaide Casely-Hayford

**Adelaide Casely-Hayford**, nada en Freetown o 27 de xuño de 1868 e finada na mesma cidade o 16 de xaneiro de 1960, foi unha educadora e escritora de Serra Leoa.

## Traxectoria
Filla de pai anglo-fante e nai krío, educouse en Jersey, logo da morte do seu pai volta a Freetown en 1897. Casou en 1903 co activista panafricanista ghanés Joseph Ephraïm Casely-Hayford e ao ano seguinte naceu a súa filla Gladys Casely-Hayford. Fundou a Escola Vocacional de Nenas en Freetown.

## Obra
**Reminiscences*, 1953
**Mista Courifer*, 1961 (relato)
**My Life and Times*, 1983 (póstumo)
John Pepper Clark

**John Pepper Clark**, nado en Kiagbodo en 1935 e finado en 2020, foi un escritor nixeriano.

## Traxectoria 
De orixe urhoba e irjaw, estudou na Universidade de Ibadan, onde foi responsable de publicacións como *The Horn* e *Beacon*, logo de graduarse traballou no Ministerio de Información, no xornal *Daily Express* e foi profesor de inglés na Universidade de Lagos.

## Obra 
* *Song of a Goat*, 1961 (teatro)
* *Poems*, 1961
* *The Masquerade*, 1964 (teatro) 
* *A Reed in the Tide*, 1965 (poesía)
* *Ozidi*, 1966 (teatro)
* *Casualties*, 1970 (poesía)
* *A Decade of Tongues*, 1981 (poesía)
* *The Boat*, 1981 (teatro)
* *Mandela and Other Poems*, 1988 (poesía)
Similih-Managwalah Cordor

**Similih-Managwalah Cordor**, coñecido tamén co alcume literario de **Sumo Lofayatta**, nado en Voinjama en 1946, é un xornalista e escritor liberiano. De etnia lorma, estudou en Liberia e nos Estados Unidos.

## Obra
**So Say One, So Say All*, 1977
**A Farewell to Old Africa*, 1979
Félix Couchoro

**Félix Couchoro**, nado en Ouidah (actual Benín) o 30 de xaneiro de 1900 e finado en Lomé en 1968, foi un escritor togolés.

## Traxectoria 
Estudou nunha misión católica e exerceu como profesor dunha escola católica. En 1929 publicou ''L'Esclave* na revista *La dépêche africaine* de París, a segunda novela publicada en francés por un africano.

De volta a África editou o xornal *L'éveil Togo-Dahoméen* ata 1935, crítico coa administración colonial en 1941 trasladouse a Togo e formou parte do Comité da Unidade Togolesa, formación nacionalista. En 1954 ten que se instalar en Ghana, regresou logo da vitoria nacionalista en 1960, e traballou para o Servizo Nacional de Información e publicou novelas por entregas no xornal *Togo Presse*

## Obra 
**L'Esclave*, 1929
**Amour de féticheuse*, 1941
**Drama d'amour à Anecho*, 1950
**L'héritage cette peste'', 1963
Ama

**Ama** pódese referir a:
*Ama, lingua da familia Arai de Papúa-Nova Guinea
*Ama, lingua nilo-sahariana do Sudán.
*Ama, vila de Shimane, Xapón
**Ama*, filme español de 2021.
San Vicente de Pena, Begonte

**San Vicente de Pena** é unha parroquia do concello de Begonte. Segundo o IGE en 2014 tiña 68 habitantes (27 homes e 41 mulleres), 27 menos ca en 2004 (49 homes e 46 mulleres) e 37 menos ca en 1999. Ten tres entidades de poboación.

## Toponimia
O topónimo **San Vicente de Pena** ten dous elementos: **San Vicente** é un haxiónimo referido a Vicente de Zaragoza, mentres que **Pena** é un orónimo que fai referencia a unha pedra ou penedo de grandes dimensións.
## Patrimonio
*Igrexa parroquial de San Vicente.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Vicente de Pena 
### Parroquias de Begonte 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Begonte
Trobo, Begonte

**Santa María de Trobo** é unha parroquia do concello de Begonte na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE en 2014 tiña 143 habitantes (80 homes e 63 mulleres), 28 menos ca en 2004 (90 homes e 81 mulleres) e 39 menos ca en 1999. Ten seis entidades de poboación.
## Toponimia
O topónimo **Trobo**, posiblemente derivado do termo prelatino *, faría referencia a un trobo ou colmea fixa escavada no tronco dunha árbore.

## Patrimonio
*Igrexa parroquial de Santa María. Ao seu carón, un cruceiro.
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Trobo 
### Parroquias de Begonte 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Begonte