Carmen Portinho

**Carmen Velasco Portinho**, nada en Corumbá o 26 de xaneiro de 1903 e finada en Río de Xaneiro o 25 de xullo de 2001, foi unha enxeñeira civil, urbanista e feminista brasileira, pioneira da loita polos dereitos da muller no seu país. Foi a primeira muller que se graduou como urbanista no Brasil e a terceira como enxeñeira civil.

## Traxectoria 
Nada en 1903 en Corumbá, actual estado de Mato Groso do Sur, foi a primoxénita do nove fillos do matrimonio do gaúcho Francisco Sertório Portinho e a boliviana María Velasco. En 1911 a familia trasladouse a Río de Xaneiro onde o pai traballou como superintendente de Limpeza Pública, até o seu falecemento.

Carmen Velasco Portinho Ingresou ao Colexio Sacré Coeur de Xesús en 1912 e á Escola Politécnica da antiga Universidade do Brasil en 1920. Graduouse como enxeñeira xeógrafa en 1924. Comezou a dar clases de matemáticas no Colexio Pedro II en 1925. Foi un escándalo para a época, xa que se trataba dun internado masculino, pero nin sequera a intervención do ministro de Xustiza logrou apartala. Impartiu clases durante tres anos máis, até a súa renuncia por vontade propia.

En 1926 converteuse na terceira muller en graduarse como enxeñeira civil no Brasil.Graduouse na Universidade do Distrito Federal (UDF) coa tese *Anteprojeto para a Futura Capital do Brasil non Planalto Central*. Este proxecto foi antecedente directo do Plan Piloto de Brasilia proxectado por Lúcio Costa.

Durante a guerra logrou unha bolsa para viaxar a Inglaterra e integrarse aos equipos de reconstrución e remodelación das cidades inglesas bombardeadas durante a segunda guerra mundial.

### Activismo feminista 
Foi unha activa militante polos dereitos da muller. Desde 1919, aínda na adolescencia, colaborou con Bertha Lutz na organización do movemento sufraxista brasileiro. Lutz convidouna a integrarse á Federação Brasileira pelo Progresso Feminino (Federación Brasileira polo Progreso Feminino - FBPF) onde foi tesoureira e a vicepresidenta. Finalmente, o 24 de febreiro de 1932, Vargas asinou o decreto N.º 21.076 que aprobaba o primeiro código electoral brasileiro. Este código adoptou o voto directo, obrigatorio e secreto e o sufraxio feminino.

Máis aló de cuestións puntuais polo dereito ao voto e o recoñecemento profesional, loitaba sobre todo pola igualdade nos dereitos laborais e salariais, Portinho consideraba que só a emancipación económica da muller permitiríalle a súa emancipación social e política. Nunha entrevista ao diario *A Noite*, o 17 de agosto de 1933, dicía:

## Premios e recoñecementos 
Foi designada Cidadá Carioca en 1966 pola Asemblea Lexislativa do estado da Guanabara. En 1967 o gobernador Negrão de Lima designouna directora da primeira escola de deseño industrial de América Latina: a Escola Superior de Desenho Industrial (ESDI - Escola Superior de Deseño Industrial). Estivo á fronte da escola por vinte anos, até 1988, e seguiu traballando nela até os 96 anos de idade, coa ESDI xa integrada á Universidade do Estado de Río de Xaneiro (UERJ).

En marzo de 1987  Carmen Portinho integrou a comisión que entregou a *Carta das mulheres* ao deputado Ulysses Guimarães, presidente da Asemblea Constituínte. 

En 1999 publicouse un libro con testemuños sobre a súa vida e obra, titulado *Por toda a minha vida*.

Integrou o xurado de varias bienais de arte nacionais e internacionais e salóns de artes plásticas; representou ao seu país en congresos e encontros internacionais e recibiu múltiples recoñecementos. Tamén organizou exposicións de artes plásticas, arquitectura e deseño que contribuíron a divulgar a obra de artistas como Ivan Serpa, Fayga Ostrower, Arthur Luiz Piza, etc., e arquitectos como Óscar Niemeyer, Alcides Rocha Miranda, Jorge Moreira e o seu compañeiro Alfonso Eduardo Reidy, entre outros.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Por toda a minha vida*. testemuños sobre Carmen Portinho recollidos por Geraldo Edson De Andrade, EDUERJ, 1999.

### Ligazóns externas 
* Entrevista a Carmen Portinho   ., concedida a Vera Rita da Costa (Ciência Hoje), novembro de 1995. 
* Casa Carmen Portinho , situada en Estrada de Guanumbi 671, Río de Xaneiro. Obra de Affonso Eduardo Reidy.
* Carmen Portinho e o habitar moderno. Teoria e trajetória de uma urbanista , por Flávia Brito Do Nascimento, Revista Brasileira de Estudos Urbanos e Regionais, páxinas 69-82, ISSN 1517-4115.