Herpesvíridos

Os **herpesvíridos** (***Herpesviridae***) son unha gran familia de virus de ADN que causan enfermidades en animais, incluíndo os humanos. Os membros desta familia coñécense normalmente como **herpesvirus**. O nome da familia deriva da palabra grega *herpein* ("reptar"), referíndose á forma de estenderse pola pel dalgunhas infeccións por herpesvirus, como o reptar das cobras. Os *Herpesviridae* poden causar infeccións latentes ou líticas.

Existen polo menos cinco especies de *Herpesviridae* que están moi estendidas entre os humanos, que son: HSV-1 e HSV-2 (que causan o herpes orolabial e o herpes xenital), virus varicela zóster (que causa a varicela e o herpes zóster), virus de Epstein-Barr (que causa a mononucleose), e o citomegalovirus. Considérase que nalgúns países máis do 90% dos adultos foron infectados por polo menos algún deles, e unha forma latente dos virus permanece no corpo da maioría da xente.
En total, existen 8 tipos de herpesvirus que poden infectar aos humanos: virus herpes simplex 1 e 2, virus varicela-zóster, EBV (virus de Epstein-Barr), citomegalovirus humano, herpesvirus humano 6 e 7, e herpesvirus asociado ao sarcoma de Kaposi. Coñécense máis de 130 herpesvirus, e ademais de a mamíferos, algúns poden infectar aves, peixes, réptiles, anfibios e moluscos. 
O xénero *Herpesvirus* foi establecido en 1971 no primeiro informe do Comité Internacional de Taxonomía de Virus (ICTV). O xénero constaba de 23 virus e 4 grupos de virus. No segundo informe do ICTV de 1976 este xénero foi elevado ao nivel de familia: os *Herpetoviridae*. Debido á posible confusión que se podía dar cos virus derivados de réptiles este nome foi cambiado no terceiro informe de 1979 a *Herpesviridae*. Neste informe a familia *Herpesviridae* foi dividida en tres subfamilias (*Alphaherpesvirinae*, *Betaherpesvirinae* e *Gammaherpesvirinae*) e 5 xéneros sen nome: na lista había 21 virus en total. En 2009 a familia *Herpesviridae* foi elevada á categoría de orde co nome *Herpesvirales*. Esta elevación foi necesaria debido ao descubrimento de que os virus herpes de peixes e moluscos estaban relacionados só moi distantemente cos de aves e mamíferos. Creáronse dúas novas familias, a familia *Alloherpesviridae*, que incorpora os virus de peixes óseos e ras, e a familia dos *Malacoherpesviridae*, que contén os de moluscos.

A familia ten actualmente 3 subfamilias e 1 grupo de non asignados, e ten 17 xéneros, 90 especies e máis de 48 virus aínda non asignados.

### Sistema de nomenclatura 
O sistema de nomenclatura dos virus herpes orixinouse en 1973 e foi moi elaborado desde entón. O sistema de nomenclatura recomendado especificaba que cada virus herpes debería nomearse polo taxon (familia ou subfamilia) á cal pertence o seu hóspede natural principal. O nome da subfamilia utilízase para virus procedentes de mamíferos da familia *Bovidae* ou de primates (o nome do virus acaba en –ino, por exemplo bovino), e o nome da familia hóspede para outros virus (acabado en –ido, por exemplo équido). Os virus herpes humanos foron tratados como unha excepción dentro deste sistema (usan *humano* en vez de *homínido*). Ao termo derivado do hóspede, engádese a palabra *herpesvirus*, seguida dun número arábigo (1,2,3,...). Estas dúas últimas adicións ao nome non implican ningún significado sobre as propiedades taxonómicas ou biolóxicas do virus.

Hai algunhas excepcións máis a este sistema. Varios nomes de virus (como o virus Epstein–Barr) están tan difundidos que non é práctico insistir no seu cambio. Isto levou a que na práctica exista unha nomenclatura dual na literatura científica para algúns dos virus herpes. Todos os virus herpes novos descritos desde que se adoptou este sistema foron nomeados de acordo con el.

## Evolución 
As tres subfamilias de mamíferos destes virus (Alfa, Beta e Gamma) orixináronse hai aproximadamente entre 180 e 220 millóns de anos. As principais subliñaxes dentro destas subfamilias foron xeradas probablemente antes da radiación dos mamíferos de hai entre 80 e 60 millóns de anos. As especiacións dentro das subliñaxes tiveron lugar nos últimos 80 millóns de anos probablemente cun compoñente principal de coespeciación coas liñaxes dos hóspedes.

## Evasións do sistema inmunitario 
Os herpesvirus son coñecidos pola súa capacidade de establecer infeccións que duran toda a vida. Unha maneira en que fan isto posible é por medio da evasión do control do sistema inmunitario por medio de varios mecanismos. Un deses modos de evasión é codificar unha proteína que imite a interleucina 10 humana (hIL-10) e outra é regular á baixa o complexo maior de histocompatibilidade II (MHC II) nas células infectadas.

### cmvIL-10 
As investigacións realizadas en citomegalovirus (CMV) indican que o homólogo viral da IL-10 humana (hIL-10), chamado cmvIL-10, é importante para inhibir a síntese de citocinas proinflamatorias. A proteína cmvIL-10 ten un 27% de identidade coa hIL-10, pero só un dos nove residuos de aminoácidos conservados que forman na hIL-10 o sitio funcional para a inhibición da síntese de citocinas. Porén, hai moita semellanza nas funcións da hIL-10 e da cmvIL-10. Ambas as dúas regulan á baixa a IFN-γ, IL-1α, GM-CSF, IL-6 e TNF-α, as cales son todas citocinas proinflamatorias. Tamén desempeñan un papel na regulación á baixa do MHC I e MHC II e na regulación á alza de HLA-G (un MHC I non clásico). Estes dous eventos facilitan a evasión inmunitaria ao suprimiren a resposta inmune mediada por células e a resposta das células asasinas naturais, respectivamente. As semellanzas entre a hIL-10 e a cmvIL-10 poden explicarse polo feito de que ambas as dúas usan a mesmo receptor da superficie celular, o receptor de hIL-10. Unha diferenza na función da hIL-10 e a cmvIL-10 é que a hIL-10 causa que as células mononucleares do sangue periférico (PBMC) tanto incrementen coma diminúan a súa proliferación, mentres que a cmvIL-10 só causa un decrecemento na proliferación dos PBMCs. Isto indica que a cmvIL-10 pode carecer dos efectos estimuladores que ten a hIL-10 sobre estas células.

Atopouse que a cmvIL-10 funciona por medio da fosforilación da proteína STAT3. Pensábase inicialmente que esta fosforilación era un resultado da actividade da vía JAK-STAT, pero, malia as evidencias de que JAK realmente fosforila a STAT3, a súa inhibición non ten unha influencia significativa sobre a inhibición da síntese de citocinas. Outra proteína, a PI3K, tamén pode fosforilar a STAT3. A inhibición por PI3K, a diferenza da inhibición por JAK, si ten un impacto significativo sobre a síntese de citocinas. A diferenza entre PI3K e JAK na fosforilación de STAT3 é que PI3K fosforila a STAT3 no residuo S727 mentres que JAK o fai no residuo Y705. Esta difeenza nas posicións de fosforilación parece ser o factor clave na activación de STAT3, que leva á inhibición da síntese de citocinas proinflamatorias. De feito, cando se engade ás células un inhibidor de PI3K, a síntese dos niveis de citocinas recupérase significativamente. O feito de que os niveis de citocinas non se recuperan totalmente indica que hai outra vía activada pola cmvIL-10 que está inhibindo a síntese de citocinas. O mecanismo proposto é que a cmvIL-10 activa a PI3K, a cal á súa vez activa a PKB (Akt). A PKB pode despois activar a mTOR, o cal pode marcar a STAT3 para a súa fosforilación no residuo S727.

### Regulación á baixa do MHC 
Outro dos moitos xeitos que teñen os herpesvirus para evadirse do control do sistema inmunitario é pola regulación á baixa do MHC I e MHC II. Isto obsérvase en case todos os herpesvirus humanos e pode producirse por diferentes mecanismos, a maioría dos cales causan que o complexo maior de histocompatibilidade (MHC) estea ausente na superficie celular. Como se discutiu anteriormente, un modo é por medio dun homólogo viral de quimiocina como pode ser un homólogo da IL-10. Outro mecanismo para regular á baixa os MHCs é codificar proteínas virais que reteñan as MHC acabadas de formar no retículo endoplasmático. O MHC non poden chegar á superficie celular e, por tanto, non pode activar a resposta da célula T. Os MHCs poden tamén ser marcados para a destrución no proteasoma ou no lisosoma. a proteína do retículo endoplasmático denominada TAP tamén xoga un papel na regulación á baixa do MHC. As proteínas virais inhiben que a TAP impida que o MHC capte un antíxeno péptido viral. Isto impide o correcto pregamento do MHC, polo que este non pode acadar a superficie celular.

## Tipos de herpesvirus humanos 
Hai oito virus desta familia que poden causar doenzas nos humanos, que son os da táboa.

### Herpesvirus que poden causar zoonoses 
Ademais dos herpesvirus considerados endémicos en humanos, algúns virus asociados principalmente con outros animais poden infectar tamén a humanos. Estes orixinan infeccións zoonóticas, e son:

## Herpesvirus animais 
En viroloxía animal os herpesvirus máis importantes que afectan a animais non humanos pertencen á subfamilia *Alphaherpesvirinae*. A investigación sobre o virus da pseudorabia (PrV), que é o axente causante da enfermidade de Aujeszky en porcos, foi pioneira no control de infeccións en animais usando vacinas modificadas xeneticamente. O PrV é agora estudado exhaustivamente como modelo de procesos básicos durante a infección por herpesvirus líticos, e para comprender os mecanismos moleculares do neurotropismo de herpesvirus. O herpesvirus bovino 1, o axente causante da rinotraqueíte infecciosa bovina e da vulvovaxinite pustular, é analizado para dilucidar os mecanismos moleculares da latencia. O virus da laringotraqueíte infecciosa aviar está afastado filoxeneticamente destes dous virus e serve para subliñar a semellanza e a diversidade nos *Alphaherpesvirinae*.
*** Radinovirus do macaco xaponés (*Japanese macaque rhadinovirus*).
*** Herpesvirus múrido 4 (*Murid herpesvirus 4*). Tamén chamado gamaherpesvirus-68 murino (*Murine gammaherpesvirus-68, ou MHV-68).

## Familia *Herpesviridae* 
Os seguintes xéneros están incluídos na familia *Herpesviridae* (indícase entre paréntese o nome en inglés dado polo ICTV):
* *'Subfamilia *Alphaherpesvirinae*'*
** Xénero *Iltovirus*; especie tipo: Herpesvirus gálido 1 (*Gallid herpesvirus 1*)
*** Especies: Herpesvirus gálido 1 (*Gallid herpesvirus 1*), Herpesvirus psittácido 1 (*Psittacid herpesvirus 1*)
** Xénero *Mardivirus*; especie tipo: Herpesvirus gálido 2 (*Gallid herpesvirus 2*)
*** Especies: Herpesvirus colúmbido 1 (*Columbid herpesvirus 1*), Herpesvirus gálido 2 (*Gallid herpesvirus 2*), Herpesvirus gálido 3 (*Gallid herpesvirus 3*), Herpesvirus meleágrido 1 (*Meleagrid herpesvirus 1*)
** Xénero *Simplexvirus*; especie tipo: Herpesvirus humano 1 (*Human herpesvirus 1*)
*** Especies: Herpesvirus atelino 1 (*Ateline herpesvirus 1*), Herpesvirus bovino 2 (*Bovine herpesvirus 2*), Herpesvirus cercopitecino 2 (*Cercopithecine herpesvirus 2*), Herpesvirus de chimpancé (*Chimpanzee herpesvirus*), Herpesvirus humano 1 (*Human herpesvirus 1*), Herpesvirus humano 2 (*Human herpesvirus 2*), Herpesvirus lepórido 4 (*Leporid herpesvirus 4*), Herpesvirus macacino 1 (*Macacine herpesvirus 1*), Herpesvirus macropódido 1 (*Macropodid herpesvirus 1*), Herpesvirus macropódido 2 (*Macropodid herpesvirus 2*), Herpesvirus papiíno (*Papiine herpesvirus 2*), Herpesvirus saimiriíno 1 (*Saimiriine herpesvirus 1*)
** Xénero *Non asignados*
*** Especies: Herpesvirus quelónido 5 (*Chelonid herpesvirus 5*), Herpesvirus quelónido 6 (*Chelonid herpesvirus 6*)
** Xénero *Varicellovirus*; especie tipo: Herpesvirus humano 3 (*Human herpesvirus 3*)
*** Especies: Herpesvirus bovino 1 (*Bovine herpesvirus 1*), Herpesvirus bovino 5 (*Bovine herpesvirus 5*), Herpesvirus bubalino 1 (*Bubaline herpesvirus 1*), Herpesvirus cánido 1 (*Canid herpesvirus 1*), Herpesvirus caprino 1 (*Caprine herpesvirus 1*), Herpesvirus cercopitecino 9 (*Cercopithecine herpesvirus 9*), Herpesvirus cérvido 1 (*Cervid herpesvirus 1*), Herpesvirus cérvido 2 (*Cervid herpesvirus 2*), Herpesvirus équido 1 (*Equid herpesvirus 1*), Herpesvirus équido 3 (*Equid herpesvirus 3*), Herpesvirus équido 4 (*Equid herpesvirus 4*), Herpesvirus équido 8 (*Equid herpesvirus 8*), Herpesvirus équido 9 (*Equid herpesvirus 9*), Herpesvirus equino 9 (*Equine herpesvirus 9*), Herpesvirus félido 1 (*Felid herpesvirus 1*), Herpesvirus humano 3 (*Human herpesvirus 3*), Herpesvirus fócido 1 (*Phocid herpesvirus 1*), Herpesvirus suido (*Suid herpesvirus*)
* *'Subfamilia *Betaherpesvirinae*'*
** Xénero *Cytomegalovirus*; especie tipo: Herpesvirus humano 5 (*Human herpesvirus 5*)
*** Especies: Herpesvirus cercopitecino 5 (*Cercopithecine herpesvirus 5*), Herpesvirus humano 5 (*Human herpesvirus 5*), Herpesvirus macacino 3 (*Macacine herpesvirus 3*), Herpesvirus panino 2 (*Panine herpesvirus 2*)
** Xénero *Muromegalovirus*; especie tipo: Herpesvirus múrido 1 (*Murid herpesvirus 1*)
*** Especies: Herpesvirus múrido 1 (*Murid herpesvirus 1*), Herpesvirus múrido 2 (*Murid herpesvirus 2*)
** Xénero *Proboscivirus*; especie tipo: Herpesvirus elefántido 1 (*Elephantid herpesvirus 1*)
** Xénero *Roseolovirus*; especie tipo: Herpesvirus humano 6 (*Human herpesvirus 6*)
*** Especies: Herpesvirus humano 6 (*Human herpesvirus 6*), Herpesvirus humano 7 (*Human herpesvirus 7*)
** Xénero *Non asignado*
*** Especies: Herpesvirus cavíido 2 (*Caviid herpesvirus 2*), Herpesvirus suido 2 (*Suid herpesvirus 2*), Herpesvirus tupaíido 1 (*Tupaiid herpesvirus 1*)
* *'Subfamilia *Gammaherpesvirinae*'*
** Xénero *Lymphocryptovirus*; especie tipo: Herpesvirus humano 4 (*Human herpesvirus 4*)
*** Especies: Herpesvirus calitricino 3 (*Callitrichine herpesvirus 3*), Herpesvirus cercopitecino 14 (*Cercopithecine herpesvirus 14*), Herpesvirus gorilino 1 (*Gorilline herpesvirus 1*), Herpesvirus humano 4 (*Human herpesvirus 4*), Herpesvirus macacino 4 (*Macacine herpesvirus 4*), Herpesvirus panino 1 (*Panine herpesvirus 1*), Herpesvirus papiino 1 (*Papiine herpesvirus 1*), Herpesvirus ponxino 2 (*Pongine herpesvirus 2*)
** Xénero *Macavirus*; especie tipo: Herpesvirus alcelafino 1 (*Alcelaphine herpesvirus 1*)
*** Especies: Herpesvirus alcelafino 1 (*Alcelaphine herpesvirus 1*), Herpesvirus alcelafino 2 (*Alcelaphine herpesvirus 2*), Herpesvirus bovino 6 (*Bovine herpesvirus 6*), Herpesvirus caprino 2 (*Caprine herpesvirus 2*), Herpesvirus hipotraguino 1 (*Hippotragine herpesvirus 1*), Herpesvirus ovino 2 (*Ovine herpesvirus 2*), Herpesvirus suido 3 (*Suid herpesvirus 3*), Herpesvirus suido 4 (*Suid herpesvirus 4*), Herpesvirus suido 5 (*Suid herpesvirus 5*)
** Xénero *Percavirus*; especie tipo: Herpesvirus équido 2 (*Equid herpesvirus 2*)
*** Especies: Herpesvirus équido 2 (*Equid herpesvirus 2*), Herpesvirus équido 5 (*Equid herpesvirus 5*), Herpesvirus mustélido 1 (*Mustelid herpesvirus 1*)
** Xéneros *Rhadinovirus*; especie tipo: Herpesvirus saimiriino 2 (*Saimiriine herpesvirus 2*)
*** Especies: Herpesvirus atelino 2 (*Ateline herpesvirus 2*), Herpesvirus atelino 3 (*Ateline herpesvirus 3*), Herpesvirus bovino 4 (*Bovine herpesvirus 4*), Herpesvirus humano 8 (*Human herpesvirus 8*), Herpesvirus macacino 5 (*Macacine herpesvirus 5*), Herpesvirus múrido 4 (*Murid herpesvirus 4*), Herpesvirus saimiriino 2 (*Saimiriine herpesvirus 2*)
** Xénero *Non asignado*
*** Especies: Herpesvirus équido 7 (*Equid herpesvirus 7*), Herpesvirus fócido 2 (*Phocid herpesvirus 2*), Herpesvirus sanguinino 1 (*Saguinine herpesvirus 1*)
* *'Subfamilia *Non asignada*'*
** Xénero *Non asignado*
*** Especies: Virus da enterite do pato (*Duck enteritis virus*)
*** Especies: Herpesvirus iguánido 2 (*Iguanid herpesvirus 2'')

## Investigación 
Están en marcha investigacións sobre diversos efectos laterais e co-condicións relacionadas cos herpesviruses, que inclúen as seguintes doenzas:

* enfermidade de Alzheimer
* aterosclerose
* colanxiocarcinoma
* enfermidade de Crohn
* síndrome de fatiga crónica
* disautonomia
* fibromialxia
* síndrome do intestino irritable
* esclerose múltiple
* hipertensión lábil
* lupus
* cancro de páncreas
* pancreatite
* pitiriase rósea
* diabetes de tipo II

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aciclovir

### Ligazóns externas 
* ICTV International Committee on Taxonomy of Viruses (sitio oficial)
* **Viralzone**: Herpesviridae
* Virus animais
* Artigo sobre o herpesvirus de Cercopithecine
* National B Virus Resource Center
* Pityriasis Rosea
* Herpes simplex: Interaccións hóspede proteína viral. Base de datos de interaccións Hóspedest/HSV-1 
* [Virus Pathogen Database and Analysis Resource (ViPR): Herpesviridae](https://www.bv-brc.org/search/?keyword(Herpesviridae))