open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frantán

**Frantán** (tamén: *Framta, Frantano, Framtan* ou *Framtane* e en latín: *Framtanus*) foi un rei suevo que gobernou brevemente na parte norte do Reino Suevo de Galicia no ano 457. 

## Proclamación 
Trala morte do rei suevo Requiario, executado polos visigodos dirixidos por Teodorico II, e do rei varno Aguiúlfo, executado polo, recentemente constituído, rei Maldras en Porto; no 457, algúns dos suevos aparentemente abandonaron a Maldras e proclamaron rei a Frantán no 456. 

## Rei no norte 
Nunha etapa caótica, Frantán ocupou o poder só na parte norte do reino suevo, suponse que sería o territorio do *Conventus Lucensis*. Frantán e Maldras, así como os seus seguidores, actuaron independentemente uns dos outros. Mentres reinaba Frantán, Maldras levou aos seus suevos a Lusitania.

Á luz das evidencias do reinado dinástico entre os suevos, o caso de Maldras e Frantán tomouse como indicativo de que o pobo conservaba algún dereito a elixir un rei da súa elección ao final dunha liñaxe.

## Morte 
No ano 459 Frantán entrou en conflito co seu irmán, que dominaba a fortaleza de Porto, rematando por ordenar a súa execución. Só uns meses despois foi asasinado, e hai debate se as dúas faccións suevas se reuniron baixo Maldras nese momento ou non, pero os seus seguidores xuraron lealdade ao xefe de guerra Requimundo. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* López Carreira, A; Fernández Calo, T. *Os reis de Galicia*. A Nosa Terra. Vigo, 2003. ISBN 84-96203-27-1.
* Thompson, E. A. *Romans and Barbarians: The Decline of the Western Empire*. Madison: University of Wisconsin Press, 1982. ISBN 0-299-08700-X.

### Outros artigos 
* Lista de monarcas de Galicia
* Reino Suevo
* Lista de reis suevos
* Suevos
-776

## Acontecementos 
## Arte e cultura 
* Data tradicional da primeira Olimpíada, festa panhelénica cuadrienal celebrada en Olimpia en honra a Zeus.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-349

## Acontecementos 
* Comezan as guerras samnitas entre Roma e os samnitas no centro de Italia (até 290 a.C.).

## Arte e cultura 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-499

## Acontecementos 
* As polis xonias de Asia Menor rebélanse contra o dominio persa, comezando así as Guerras Médicas (até -449).

## Arte e cultura 
*

## Nacementos 
* Anaxágoras, filósofo grego de Clazómenes (m. ca. -428).

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-493

## Acontecementos 
* Temístocles é elixido arconte da polis ateniense.
* O romano Caio Marcio toma e destrúe a cidade de Corioles, capital dos volscos, no Lacio. Caio recibiu a raíz desta vitoria o sobrenome de Coriolano.

## Arte e cultura 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-449

## Acontecementos 
* Paz de Callias - Asígnase en Susa, Persia, entre os gregos e os persas. Sinala a fin das Guerras Médicas e a hexemonía de Atenas; as cidades xonias e chipriotas seguirán dentro do Imperio persa, máis con autonomía.

## Arte e cultura 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Cimón, político e militar ateniense (n. -512).

## Outros 
*

Historia ano a ano
-331

## Acontecementos 
* 1 de outubro - Batalla de Gaugamela: Alexandre o Grande vence ao xa persa Darío III.
** Alexandre toma a cidade de Babilonia.

## Arte e cultura 
*

## Nacementos 
*Metrodoro de Lámpsaco o Novo, filósofo epicúreo grego.

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-418

## Acontecementos 
* Guerra do Peloponeso (-431, -404):
** Batalla de Mantinea - Derrota de Atenas por Esparta.

## Arte e cultura 
*

## Nacementos 
*Epaminondas, xeneral tebano (m. -362).

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-404

## Acontecementos 
* Os espartanos toman Atenas, pondo fin á Guerra do Peloponeso (-431, -404) e abrindo o período da súa hexemonía en Grecia.
* Os cartaxineses destrúen a cidade siciliana de Agrigento (*Akragas*).
* Amirteo, príncipe de Sais, logra independizar Exipto do dominio persa logo dunha prolongada loita desde -414, proclamándose faraón (até -398). Será o único representante real da dinastía XXVIII.

## Arte e cultura 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Alcibíades, político ateniense.
* Darío II, rei dos persas.

## Outros 
*

Historia ano a ano
Coxía (arquitectura)

[miniatura|300px|Coxías da [Mesquita de Córdoba: *espazos entre piares aliñados*]]
En arquitectura denomínase **coxía** ao espazo arquitectónico comprendido entre dous muros de carga, dous aliñamentos de piares (pórticos), ou entre un muro e os piares aliñados contiguos.
## Características
Este espazo fai referencia tamén ás naves ou corredores de certos edificios, que dan acceso a dependencias laterais, como é o caso de cada unha das galerías dun claustro.

Construtivamente é cada unha das partes principais en que se divide a planta dun edificio. Denomínase primeira coxía á situada máis próxima á fachada, numerándose correlativamente cara ao interior da edificación.

A composición arquitectónica máis simple é a tipoloxía conformada por xustaposición de coxías. Nesta forma de composición establécese a comunicación dos recintos mediante a apertura de ocos nos muros; tamén se utilizan ocos para ventilar e iluminar as estancias. A compartimentación das coxías adoita realizarse mediante tabicaría.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Nave
### Ligazóns externas 
* Glosario de arquitectura
-362

## Acontecementos 
* Batalla de Mantinea - Os tebanos dirixidos por Epaminondas vencen a espartanos e atenienses coaligados.

## Arte e cultura 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Epaminondas, xeneral tebano, en combate (n. -418).

## Outros 
*

Historia ano a ano
-278

## Acontecementos 
* Ataque cartaxinés sobre a polis de Siracusa, en Sicilia.
* Nicomedes I accede ao trono de Bitinia (até -250).

## Arte e cultura 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Qu Yuan, poeta chinés (data probábel).

## Outros 
*

Historia ano a ano
-201

## Acontecementos 
* A polis siciliana de Siracusa pasa a dominio romano, sendo incorporada á provincia de Sicilia.

## Arte e cultura 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-200

## Acontecementos 
* Comeza a Segunda Guerra Macedónica (até -197), entre a República Romana e o reino de Macedonia.

## Arte e cultura 
* Realización da Vitoria de Samotracia, escultura helenística (data aproximada).

## Nacementos 
* Data probábel - Xudas Macabeo, futuro dirixente independentista xudeu, en combate (m. -160).

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
Pedestal

[miniatura|[Cruceiro do Hío cun pedestal en forma de mesa]]
En arquitectura, denomínase **pedestal** ou **peaña** o soporte prismático destinado a soster outro soporte maior, conformando a parte inferior dunha columna. Xeralmente, componse de tres partes:

**zócolo*
**dado* ou *neto*
**cornixa*

Cando o pedestal é corrido, e sustenta unha serie de columnas, chámase *estilóbata*, a parte superior deste denomínase *estereóbata*, e pode está adornado con molduras.

Dáse tamén o nome de pedestal a todo soporte en forma de columna curta e ancha que sostén unha estatua ou obxecto análogo. Pola súa banda, chámase *pedículo* cando a base funciona como pé, ou pequena columna, en que se apoia un obxecto maior que ela, por exemplo, unha pía bautismal ou un púlpito.

## Notas
Baseamento

O **baseamento** é un elemento arquitectónico consistente nunha plataforma que sostén un edificio, en parte como elemento de soporte e, en parte, como elemento arquitectónico visible sobre o que apoia a estrutura.

A base típica do baseamento dos templos gregos ten o nome de crepidine (xenérico) ou crepidoma (con bancadas) no cal o plano sobre o que apoian as columnas chámase estilóbata mentres o máis alto e dominante dos templos romanos chámase podio.

O termo baseamento tamén pode indicar a parte inferior dun edificio que está constituído tamén por máis planos, con forma arquitectónica distinta das superiores.

Tamén pode tratarse dun elemento autónomo que ten a función de soporte dunha estatua, unha decoración ou calquera outro obxecto de grandes ou pequenas dimensións. Nun pedestal pode ser tamén sinónimo de zócolo.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Claustro

[miniatura|Claustro da portería do [mosteiro de Santa María de Montederramo.]]
[miniatura|dereita|Claustro do [mosteiro de San Xulián de Samos.]]

Un **claustro** (do latín *claudere*, co significado de "pechar") é un patio cuadrangular que ten nos seus catro lados unha galería porticada con arcadas que descansan en columnas ou dobres columnas. Os claustros adoitan estar edificados a continuación dunha das naves laterais dunha catedral ou da igrexa dun mosteiro. Cada galería toma o nome de  e en cada panda distribúense os distintos espazos necesarios para a vida monacal ou catedralicia. Adoita ser lugar de recollemento. O patio está case sempre axardinado e no centro atópase unha fonte ou un pozo.

## Descrición dun claustro
O claustro é de planta cadrada e cada un dos catro lados recibe o nome de *panda*. No centro adoita haber un pozo e no espazo restante, un pequeno xardín con catro camiños. Cada panda ten unha galería ou corredor cuberto limitado por arcadas. Na panda leste áchase case sempre unha pequena estancia que servía como estudo ou biblioteca, independentemente da gran biblioteca que tiñan algúns mosteiros importantes. A continuación achábase a sala capitular, peza que se consideraba de grande importancia e que xeralmente construíase con rica ornamentación arquitectónica. Era o lugar de reunión da comunidade, onde se lían os capítulos da regra da orde e onde o abade organizaba as distintas tarefas a seguir polos monxes. Nesta sala era onde se expuñan posibles faltas dalgún deles para que o superior o reprendese. Dicíase *chamar a capítulo*.

Na panda sur adoitaba estar o *calefactorio*, lugar caldeado onde podían ir os monxes de cando en vez para descansar e entrar en calor. Ao seu lado, o refectorio, que era o comedor, e lindeiro con el, a cociña.

A panda oeste adoitábase chamar *de leigos* e tiña a ruela tamén *de leigos* e a cilla coa adega. As celas dos monxes ou o gran dormitorio común (depende da época e das distintas ordes) estaban no piso superior.

Os capiteis das columnas dos claustros románicos están especialmente decorados e tallados e ás veces constitúen verdadeiras obras de arte.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Claustro románico en Galicia 
*Claustro románico en Cataluña

### Ligazóns externas
**Claustros españois* no Centro Virtual Cervantes
-570

## Acontecementos 
## Arte e cultura 
* O gregos comezan a utilizar o papiro, que importan de Exipto.
* Vaso François, crátera grega, obra do ceramista Ergótimo e o pintor Clitias (hoxe no Museo Arqueolóxico de Florencia) - (data aproximada).

## Nacementos 
* Anacreonte, poeta grego de Teos (m. -488 ou -478).
* Xenófanes de Colofón - filósofo grego (data aproximada). Morreu *circa* -460.

## Mortes 
* (Data probábel) - Pítaco, un dos sete sabios de Grecia, político e militar, filósofo e poeta (n. ca. -652).

## Outros 
*

Historia ano a ano
-321

O ano **321&nbsp;a.&nbsp;C.** foi un ano do calendario romano prexuliano. No Imperio romano coñeceuse como o **Ano do Consulado de Calvino e Caudino** (ou, menos frecuentemente, '*ano 433 *Ab urbe condita'''*)

## Acontecementos 
* Os samnitas derrotan os romanos nas Forcas Caudinas, preto do actual Nápoles, na Segunda Guerra Samnita.
* Pacto de Triparadiso: división do imperio de Alexandre Magno entre os diádocos.
* Chandragupta Maurya, fundador do imperio Mauryan, autoproclámase rei de Magadha.

## Arte e cultura 
* O comediógrafo grego Menandro representa a súa obra *A cólera''.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Crátero, xeneral macedonio (n. 370 a. C.)
* Pérdicas, xeneral macedonio.
* Zhou Xian Wang, trixésimo quinto rei da dinastía Zhou.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Historia ano a ano
-460

## Acontecementos 
## Arte e cultura 
* *Discóbolo*, escultura do grego Mirón (data aproximada).
* Templo de Hera en Paestum (Posidonia), Magna Grecia.

## Nacementos 
* Hipócrates de Cos, pai da medicina científica (data tradicional) (m. -377)
* Lisias - Orador grego (m. -380).
* Demócrito de Abdera, filósofo e matemático grego (ou -470).
* (data aproximada) Critias - filósofo e político grego (m. -403).

## Mortes 
* Xenófanes de Colofón - filósofo grego (data aproximada). Naceu *circa* -570.
* Pāṇini, gramático indio (n. -520).

## Outros 
*

Historia ano a ano
Campionato do Mundo de Cross 2008

O **campionato do Mundo de cross** celebrouse na cidade escocesa de Edimburgo o 30 de marzo de 2008, na súa 36ª edición. Están organizados pola IAAF. Son os segundos mundiais de cross que se celebran en Escocia, logo da sexta edición, celebrada en 1978 en Glasgow.

## Datos técnicos 
Participaron 462 atletas, representando a 59 federacións distintas. Deles, 297 eran homes e só 165 (36%) mulleres. Por federacións, o continente máis representado era África, con 21, mentres que de Suramérica só acudiron dous equipos, Brasil e Güiana.

### Percorrido e instalacións 
O percorrido disputouse no parque de Holyrood, localizado no barrio onde tamén se atopa o Parlamento escocés. Nun circuíto semellante xa se celebraron os europeos de cross do ano 2003. A superficie do percorrido era de herba se ben había amplas zonas a lama. O circuíto tiña unha volta curta, de 1.840 m e unha volta longa de 2.080 m. O percorrido era fundamentalmente chan, cunha grande elevación nas voltas longas, cunha costa de 13 m verticais en 80 horizontais (16%).

A vila dos deportistas localizouse na residencia universitaria Pollock Halls, ao oeste da cidade.

### Distancias 
O mundial integrou catro campionatos, con distancias diversas:
* Júnior feminino: 6.040 m (unha volta curta e dúas longas)
* Júnior masculino: 7.905 metros (dúas voltas curtas e dúas longas)
* Sénior feminino: 7.905 metros (dúas voltas curtas e dúas longas)
* Sénior masculino: 12.125 metros (dúas voltas curtas e catro longas)

### Premios 
O premio para os gañadores en categoría sénior eran de 30.000 dólares e para os equipos de 20.000.

## Resultados 
dereita|miniatura|Vista panorámica do circuíto.
Os campionatos estiveron dominados polos países africanos, fundamentalmente Etiopía, que gañou tres competicións por equipos e os catro títulos individuais, e por Kenya. Nas clasificacións de júniors, a primeira atleta non africana foi unha xaponesa (10ª), e tamén dese país foi o primeiro non africano (20º). En categorías absolutas, houbo atletas nacidos en África que, representando os Países Baixos ou Qatar obtiveron posicións destacábeis. Porén, a primeira atleta sénior non nacida en África foi a na Benita Johnson (11ª), e en homes foino o estadounidense Jorge Torres (19º).

### Sénior masculino 
#### Por equipos 
### Sénior feminino 
#### Por equipos 
### Júnior masculino 
#### Por equipos 
### Júnior feminino 
#### Por equipos 
## Participación galega 
Nestes campionatos participaron dúas atletas galegas, Sandra Mosquera e Paula Mayobre, as dúas en categoría júnior e as dúas representando a España. A viguesa Mosquera quedou no posto 37º, cun tempo de 21'37", mentres que a aresá Mayobre foi 52ª cun tempo de 22'27".
-343

## Acontecementos 
* Filipo II de Macedonia invade a Tracia.
## Arte e cultura 
*

## Nacementos 
* Menandro, comediógrafo grego (m. -290).

## Mortes 
*Dionisio II, tirano de Siracusa (nado c. -397).

## Outros 
*

Historia ano a ano
Campos de xeo

[miniatura|300px| [Campos de xeo Sur vistos dende o glaciar Grey, Chile.]]
[miniatura|300px|[Grímsvötn|Lago Grimsvötn no glaciar Vatnajökull, Islandia.]]

**Campos de xeo** (tamén **casquete de xeo** ou **casquete glacial**) é o nome que reciben diversas masas de xeos continentais. Os campos de xeo son extensas áreas mesetosas rochosas cubertas por un manto de xeo, as súas marxes forman ventisqueiros que desembocan, a través de fiordes e canles, ao mar ou algún lago. Os campos de xeo sitúanse principalmente nas zonas polares e patagoas e cobren diversos accidentes xeográficos, como lagos ou enormes cadeas montañosas.

Os xeógrafos falan de *campos de xeo* cando a extensión cuberta por xeos e neves supera ou rolda os 50.000&nbsp;km² e de inlandsis (ou *xeo continental* propiamente dito), cando as cubertas glaciares superan o millón de quilómetros cadrados (na actualidade existen dous inlandsis, o antártico e o groenlandés).

Segundo estudos xeolóxicos e glaciolóxicos, os campos de xeo serían restos de áreas englaciadas de moito maior tamaño formadas durante a última glaciación. Estes campos de xeo son as principais reservas de auga potable do mundo, polo que teñen un gran valor estratéxico. Na actualidade, a superficie ocupada polo xeo de xeito permanente acada os 15 millóns de km², un 10% da superficie da Terra.

## Principais campos de xeo
Os principais campos de xeos son: 
*Campo de xeo Patagón Sur (Chile e a Arxentina), 16.800&nbsp;km²
*Vatnajökull (Islandia), 8.100&nbsp;km²
*Austfonna (Svalbard, Noruega)
*Penny Ice Cap (Illa de Baffin, Canadá)
*Campo de xeo Columbia, Alberta, Canadá
*Campo de xeo Patagón Norte (Chile)
*Campos de Tierra del Fuego (Chile)

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Inlandsis
Gundiás

O topónimo **Gundiás** pode referirse a:

;En Galiza
***Gundiás**, lugar da parroquia de Queiroás, no concello de Allariz;
***Gundiás**, lugar da parroquia de San Miguel do Campo, no concello de Nogueira de Ramuín.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Gundiá**, lugar da parroquia de Albá, no concello de Palas de Rei;
***Gundiao**, lugar da parroquia de Abade, no concello de Moeche.
Tulkas

**Tulkas** é un personaxe ficticio do *legendarium* de J. R. R. Tolkien, que aparece na súa obra *O Silmarillion*. É un dos Valar, os seres anxelicais que custodian e gobernan Arda (o mundo no universo de Tolkien). Tamén se lle coñece polo alcume *Astaldo*, que significa *o Valente*.

## Personaxe 
Tulkas é descrito como un home de cabelo e barba dourados e cute rubia, que non precisa de cabalo, xa que é incansábel e corre máis rápido ca ningún outro ser. Non lle interesan nin o futuro nin o pasado, e é o máis guerreiro dos Valar. Foi o último deles en descender a Arda para axudar aos demais na guerra que estaban a librar contra Melkor, o Vala maligno. Melkor fuxiu ante a súa chegada, co que comezou a Primavera de Arda.

Logo da creación das Dúas Lámpadas e de que os Valar estabelecesen a súa primeira morada en Almaren, Tulkas casou con Nessa durante un grande banquete disposto por Manwë. Despois adormeceu, momento que aproveitou Melkor para entrar na Terra Media sen ser visto.

De Tulkas dise que goza coa loita, usando só as súas mans como armas, e cos concursos de forza; que tarda en anoxarse mais que tamén tarda en perdoar; por iso foi un dos Valar que se opuxo á liberación de Melkor do seu presidio logo deste tentar conquistar o mundo. Dise tamén que aínda que non resulta útil como conselleiro, é un amigo rexo.

## Notas
Produto fitosanitario

Un **produto fitosanitario** é, segundo a OMS, aquela substancia ou mestura de substancias destinadas a previr a acción de, ou destruír directamente, insectos, ácaros, moluscos, roedores, fungos, malas herbas, bacterias e outras formas de vida animal ou vexetal prexudiciais para a saúde pública e tamén para a agricultura, incluíndose ademais os praguicidas, defoliantes, desecantes e as substancias reguladoras do crecemento vexetal ou fitorreguladores.
Chapitel

[dereita|miniatura|Detalle do chapitel da igrexa de San Pedro, en [Riga (Letonia).]]
[miniatura|Chapiteis da portada occidental da [catedral de Burgos.]]
Un **chapitel** é un elemento arquitectónico que se sitúa na parte superior dunha torre, campanario ou igrexa a modo de remate. Por veces o termo tamén é empregado como sinónimo de capitel, elemento de remate superior da columna ou da pilastra.

A forma dos chapiteis pode variar en función dos diferentes estilos arquitectónicos: poden ser de forma piramidal, cónica ou bulbosa e terminar en forma de frecha aguda. Destaca o seu uso no gótico, no que se converten na culminación visual do templo e símbolo de achegamento a Deus.

## Notas
Campanario

[miniatura|A [Torre de Pisa, campanario exento]]
Un **campanario** ou **campanil** é un edificio ou torre construída xunto a unha basílica, catedral, igrexa ou capela onde se colocan as campás, coa finalidade de convocar a asistencia dos fregueses ao servizo relixioso.

Ao referirse aos campanarios de igrexas italianas, úsase moitas veces as palabras **campanil** ou **campanile**. O campanil (ou campanario) máis coñecido é probablemente a Torre de Pisa, famosa pola súa inclinación. Tamén é coñecido o campanario da Basílica de San Marcos, en Venecia.

Actualmente moitos campanarios no canto de campá teñen un carrillón, instrumento musical conformado por varias campás.

Outra modalidade esencial dos campanarios atopámola nas espadanas, macizos de pedra, a maioría deles con remates mixtilíneos, onde se colocan unha serie de campás; estes espazos ou aberturas para colocar as campás coñécense como *claros*. Unha espadana pode ter un significativo número de campás de diferentes tamaños.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* O Campanario
Lingua eyak

O **eyak** foi unha lingua na-dené falada na rexión da desembocadura do río Copper, en Alasca. O eyak está clasificado como extinto polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Historia 
O eyak foi unha lingua na-dené emparentada de forma moi lixeira coas linguas atabascanas. Os lingüistas supoñen que se conformou como unha lingua distinta das do grupo atabascano hai uns 3.000 anos.

O contacto entre o eyak e a lingua maioritaria da súa rexión, o tinglit, que tamén forma parte do grupo das linguas na-dené, remonta a moitos séculos atrás. De feito, algúns dos topónimos da zona tinglitfalante que resultan complexos de explicar, poden proceder de antigos poboamentos eyak, xa desprazados da zona hai moito tempo. Destas migracións e dunha maior extensión do territorio eyak gárdase lembranza en tradicións orais.

Esa redución da extensión do eyak en favor do tinglit intensificouse nos últimos séculos, fundamentalmente pola importante migración de tinglits procedentes da zona de Yakutat, que desequilibraron pobocionalmente a zona. Ademais, o eyak tamén sufriu a presión doutras poboacións que falaban outras linguas, coma o alutiiq, e sobre todo o inglés, impulsado pola administración estadounidense no tempo en que Alasca estaba baixo a dependencia de Washington. Pouco e pouco os poboamentos fóronse mesturando e a lingua eyak diluíndo entre os falantes de tinglit, máis numerosos e cohesionados.

A finais do século XX identificouse a última falante nativa, con competencias activa e pasiva, da lingua eyak: O seu nome era Marie Smith Jones, nada o 14 de maio de 1918 e finada o 21 de xaneiro de 2008) e vivía na cidade de Cordova. O seu falecemento sinalou o punto de extinción para a lingua, se ben está bastante ben documentada e aínda viven falantes pasivos do idioma (enténdeno, pero non o producen).

## Descrición 
A lingua está bastante ben documentada para o estándar das linguas mortas. O lingüista Michael Krauss traballou durante máis dunha trintena de anos na súa recollida, e existe unha gramática, un dicionario dunhas 3.000 páxinas, e material sonoro e visual dos monólogos de Marie Smith Jones.

## Consoantes 
:

## Vogais 
:

As vogais seguidas dun "n" están nasalizadas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua morta

### Bibliografía 
* Krauss, Michael E., ed. 1982. In Honor of Eyak: The Art of Anna Nelson Harry. Fairbanks: Alaska Native Language Center.
* Krauss, Michael E., e Jeff Leer. *Athabaskan, Eyak, and Tlingit Sonorants*. Alaska Native Language Center Research Papers No. 5. Alaska Native Language Center, Universidade de Alasca
* New Yorker, 6 de xuño de 2005: "Last Words, A Language Dies", de Elizabeth Kolbert

### Ligazóns externas 
* A tribo de Eyak (web oficial deste pobo)
* Web do Alaska Native Language Center
*Web do Eyak Preservation Council
Espadana

miniatura|dereita|200px|Espadana de San Pedro de Rocas.
A **espadana** é un muro vertical ou falsa parede cun ou máis vans ou ocos onde vai situada a campá ou campás, especialmente é utilizado na construción de igrexas. A denominación **campanario** ou campanil denomina construcións máis complexas.

: *De bonita, é coma os anxos*,
: *de airosa, como a espadana*,
: *¿qué máis ha ter a santiña*
: *que seu santiño me chama*?

## Galería de imaxes 
## Notas
Estë

**Estë** é un personaxe ficticio do *legendarium* de J. R. R. Tolkien, que aparece na súa obra O Silmarillion. O seu nome quere dicir *Repouso*.

Estë é unha dos Valar, os seres anxelicais que custodian e gobernan Arda (o mundo no universo de Tolkien). É "a xentil, sandadora das feridas e do cansazo". "Gris é o seu atavío, e o repouso o seu don." É a esposa de Irmo, co que vive nos Xardíns de Lórien en Valinor. Durante o día dorme na illa do lago Lorellin, situado contra o suroeste do continente.

## Notas
Marie Smith Jones

**Marie Smith Jones** nada en Cordova (Alasca) o 14 de maio de 1918 e finada en Anchorage o 21 de xaneiro de 2008, foi a última falante activa de eyak, unha lingua de Alasca.

O seu nome en eyak era ''Udach' Kuqax*a'a'ch*, que significaba *un son que chama pola xente dende lonxe''. 
Filla dun mariñeiro, Marie Jones (o seu nome de solteira) traballou dende os 12 anos nunha planta de envasado de conservas. Casou cun mariñeiro, William F. Smith, o 5 de maio de 1948, falante unicamente de inglés e tivo nove fillos, dos que a sobreviviron sete. Porén, non lles aprendeu a falar o eyak a ningún deles. Nos anos setenta mudouse a vivir a Anchorage, e deixou de ter contacto co contorno de poucos falantes que quedaban de eyak. En 1990 faleceu o seu último irmán, e dende aquela non volveu ter contacto con falantes nativos do eyak, e falou a súa lingua unicamente con lingüistas.

Durante os últimos anos dedicouse ao traballo de gardar e rexistrar a lingua eyak canda o lingüista Michael Krauss, que é o autor do dicionario e da gramática de eyak. Tamén se dedicou a labores ecoloxistas, de protección do medio ambiente de Alasca, e de reivindicación das linguas e culturas indíxenas de Norteamérica, motivo que a levou a falar nas Nacións Unidas en dúas ocasións. Morreu de causas naturais con 89 anos.

Foi nomeada xefa de honra dos eyak, e tíñase por ser a última persoa con sangue completamente eyak.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Entrevista en inglés
-555

## Acontecementos 
* Comeza en Persia o reinado de Ciro II o Grande (até -529 ou -528)
* Sobe ao trono de Babilonia o rei Nabónido (até -539).

## Arte e cultura 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
Punto material

En física un **punto material** é unha entidade idealizada que ten unhas dimensións prescindibles respecto ao fenómeno en estudo, polo tanto a súa estrutura interna non interesa e o corpo pódese tratar como se a súa mase estivera concentrada nun punto do espazo. A utilidade do concepto de punto material está en poder asociar ao corpo un punto xeométrico e xa que logo poder operar no espazo cartesiano cos métodos da xeometría analítica.

Non se pode tratar calquera corpo como punto material. En efecto en mecánica clásica para un punto material rexe rigorosamente o segundo principio da dinámica:
:\vec{F} = m \vec{a}
e para que un sistema extenso sexa considerado como un punto material ten que ser posible confundir a súa aceleración coa do seu centro de masa.

De forma análoga débese poder identificar a resultante das forzas exercidas sobre o corpo coas que se exercen sobre o punto material que o representa. Isto é posible porqué rexe para os sistemas extensos a primeira ecuación cardinal:
:\Sigma_i \vec{F_i} = m \vec{a}_{CM}
onde F_i son as forzas exercidas no corpo, e \vec{a}_{CM} é a aceleración do centro de masa do corpo.

Pola contra \vec{F} = m \vec{a} e a representación do punto material aplícanse só aos posibles constituíntes elementais realmente privados de estrutura interna, pero non se ha aplicar aos corpos extensos. É xa que logo imposible representar como punto material un corpo no cal sexa imposible omitir os graos de liberdade interna.
Orde dórica

[miniatura|O [Partenón, modelo do templo grego de orde dórica]]
[miniatura|Detalle dun capitel do [Partenón de orde dórica.]]
A **orde dórica** é un termo arquitectónico que se refire as normas canónicas creadas na Grecia antiga para rexer a construción dos edificios e en particular os templos. É unha das tres, e a máis antiga, das ordes clásicas da arquitectura grega, xunto coa xónica e a corintia, e tamén é a máis sobria dende o punto de vista decorativo. A súa antigüidade non está clara pois. 

De xeito xeral, acéptase a idea de Vitrubio de que a súa orixe provén da adaptación á pedra (mármore, normalmente) das anteriores construcións de madeira. Apareceu entre finais do século VII antes de Cristo, e o século VI a.C., no Peloponeso estendéndose sobre todo por Occidente por mor do proceso colonizador.

## Características 
miniatura|Esquema da orde dórica
Entre as principais características destacan as seguintes:

* A columna non ten base senón que o fuste arrinca directamente da estilóbata, que é o chanzo superior da crepidoma (plataforma que, normalmente,  consta de tres chanzos: os dous primeiros denomínanse estereóbata e o superior estilóbata).
** O fuste é estriado con arestas vivas. O tamaño total da columna nunca superan os dezaseis módulos, adoitando ter entre oito e trece. O diámetro non é constante senón que vai diminuíndo en altura. Adoita presenta éntase, que é unha corrección óptica pola que na parte central presenta un ensanchamento para que non a distancia non se perciba unha certa concavidade senón que se presente perfectamente recto. As dimensións das columnas refírense ao módulo, que é a medida que ten o radio na base da columna onde, normalmente, é maior.

*O capitel está integrado por tres pezas:
** O ábaco, é unha peza prismática semellante a un taboleiro de planta cadrada que soporta directamente a estrutura horizontal do edificio, o arquitrabe.
** O equino, cuxa xeometría é a dunha figura convexa de revolución, máis ancha na parte superior, que serve de transición entre o colariño e o ábaco.
** O colariño, é unha prolongación do fuste, separado por unha fina acanaladura.

* O entaboamento está composto por:
** O arquitrabe, unha trabe grosa e lisa que percorre todo o aliñamento das columnas.
** O friso está decorado por unha alternancia de tríglifos e métopas. Para algúns autores, os tríglifos poden ser unha reminiscencia das cabezas das trabes de madeira que cargaban sobre o arquitrabe cando os templos eran de madeira, antes de realizarse en pedra. Aparentan tres estrías verticais, mentres as métopas adoitan amosar esculturas con episodios mitolóxicos en altorrelevo.
** A cornixa remata a orde arquitectónica cunha estrutura que voa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
### Outros artigos 
* Arquitectura grega
* Arquitectura romana
* Orde toscana
* Orde composta
Panca para manexo de cadros

miniatura|dereita|216px|*Panca* 
A **panca para o manexo dos cadros** cos panaisé é un elemento moi importante en xa que cun extremo é posible separar dúas alzas, que as abellas pegan con própole e co outro extremo engalar e levantar os cadros cos panais de cera que tamén son pegados co própole que as abellas colleitan. Resulta imposible sacar un cadro do interior dun alza se non se dispón deste elemento.

Cabe destacar que as abellas sempre unen todas as partes móbiles da colmea co propóleo.
Traxe de apicultura

250px|miniatura|Apicultores vestidos cos seus traxes
250px|miniatura|Ventás de ventilación dun traxe de apicultor

## Traxe do apicultor 
Na historia da apicultura moderna non variou moito. Hainos enteiros tipo mameluco e medios traxes onde atopamos separado o pantalón da careta, máscara ou buzo. 
É un traxe de protección, e xa que logo as características principais das teas utilizadas é que son grosas. Xeralmente son de cor branca. Na actualidade déixanse fiestras de ventilación en diversas zonas do peito e costas, por medio de tecidos plásticos dobres.

## A máscara 
A cabeza e cara do apicultor é protexida por unha máscara en cuxa parte anterior normalmente hai tecido mosquiteiro, que pode ser de diferentes materiais: metálico, poliéster, plástico etc. A finalidade é a protección e separación da cara ante o ambate de abellas. Adoitan armarse con chapeus ou non, dependendo do deseño do fabricante. Na actualidade únense ao mergullador superior por medio de peches, podendo tamén atarse por medio de cordóns.

## As luvas 
Construídas normalmente de coiro ou cuerinas, co fin de que os aguillóns non poidan traspasalos. Estas teñen adheridos nos seus extremos unha sobremanga de tea de traxe, con elástico para que non poidan entrar abellas.

## O calzado 
Hai quen utilizan botas de tea especialmente deseñadas, outros calzados normais con polainas para que as abellas non piquen a zona dos nocellos. Pódense utilizar dobre par de medias e os pantalóns metidos no interior do segundo par.
Fiorde

[miniatura|dereita|Vista aérea de fiordes na costa leste de [Groenlandia.]]
miniatura|Fiorde en Noruega.
[miniatura|dereita|Fiorde nas proximidades de [Bergen, Noruega.]]
Un **fiorde** (do noruegués ***fjord***) é un val formado pola erosión que a entrada dun glaciar fixo ao profundar na terra. Normalmente son estreitos e están bordeados por empinadas montañas, que nacen por debaixo do nivel do mar. Os fiordes sitúanse principalmente na costa oeste da península escandinava, onde son un dos elementos xeolóxicos máis emblemáticos da paisaxe.

## Formación 
A súa orixe remonta a hai aproximadamente 12 mil anos, cando o mar ocupou os espazos que os glaciares escavaran na costa atlántica durante so a última Era Glacial. Esas enormes entradas de relevo poden chegar a centos de quilómetros, desde a costa ao interior. Están circundadas por cantís separados entre si por poucos quilómetros.

Atópanse en lugares onde a glaciación (presente ou pasada) chegou ao nivel (actual) do mar. Fórmanse cando un glaciar chega ao mar e se derrete. Isto deixa ao seu paso un val, que queda alagado polo mar ao retirarse o xeo. Adoitan ser longos, estreitos e de gran profundidade.

Os maiores fiordes do mundo son o Scoresby Sund, en Groenlandia con 350 quilómetros de longo, e o Sognefjorden, en Noruega, con 204&nbsp;km.

## Localización 
Pódense encontrar fiordes ao longo das costas de:
* Noruega
* Islandia
* Groenlandia
* Finlandia
* Escocia (costa oeste)
* Nova Zelandia (ao suroeste)
* Terra Nova (costa oeste)
* Columbia Británica
* Alasca (costas sur e oeste)
* Chile (sur)
* Rusia (costa norte)

## Etimoloxía 
O termo *fiorde* é un préstamo procedente do noruegués *fjord*, á súa vez evolución do protoescandinavo **ferþuz*, cunha orixe indoeuropea común a outras palabras europeas como o inglés *ford*, o grego *poros* e o latín *portus*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ría

### Ligazóns externas 
* Máis información sobre fiordes
Piqueira

250px|miniatura|Gardapiqueira 
250px|miniatura|Gardapiqueira con buracos 
250px|miniatura|piqueira dun núcleo 

A **piqueira** é a abertura normalmente entre o piso e a cámara de cría, se é inferior. Por esta abertura entran as abellas á colmea.

## Características 
Durante o inverno mantense pechada por medio dunha madeira denominada gardapiqueira, que é a que observamos na fotografía. Na estación cálida a gardapiqueira é retirada para facilitar a entrada, debido a que a colmea duplica ou triplica a súa poboación de abellas. Tamén é necesario que a abella poida ventilar correctamente a colmea, de maneira que poida deshidratar o néctar das flores que dará lugar ao mel. 

A medida a temperatura diminúe, segundo a estación, esta abertura de entrada á colmea redúcese, se observamos o gardapiqueira da foto podemos ver que rotándoo deixamos unha entrada central máis grande ou ben unha entrada lateral máis pequena.

Tamén podemos observar gardapiqueiras con buracos de máis de 6 milímetros que permiten o paso das abellas e son construídos normalmente de metais, como na segunda fotografía. En caso que o apicultor non colocase un gardapiqueira as abellas durante a estación fría construirán na entrada unha parede de própole coa finalidade de que non penetre aire frío ao niño de cría. Logrando deste xeito unha mellor termoregulación da colmea.

Outra función importante do gardapiqueiras é dificultar a entrada na colmea de abellas doutras colonias, evitando en certa medida a pillaxe.
Reixa excluidora de mestras

250px|miniatura|reixa excluidora de mestras 
A **reixa excluidora de mestras** é un elemento empregado en apicultura que permite separar a cámara de cría onde a mestra realiza a posta e se crían as larvas, das alzas superiores (melarias) onde as abellas constrúen os panais de cera onde se deposita o mel. Deste xeito non se mesturan cadros de cría con cadros de mel, xa que a reixa confina á mestra á alza inferior, non permite o paso ás alzas superiores debido ao tamaño do seu abdome, pero si permite o paso das obreiras que soben para depositar mel nas alzas superiores.

O manexo deste elemento debe ser preciso porque a cámara de cría pode bloquearse con mel e a mestra non terá lugar onde pór os seus ovos. Os materiais para a construción das reixas excluidoras son variados: metálicas, de arame, ou plásticas.

## Historia 
O principio da reixa excluidoras de mestras descubriuno en Francia o abade Collin no ano 1865 (non podendo determinarse se foron construídas con arames paralelos como na actualidade ou ben mediante buracos). Consiste nun enreixado plano, con aberturas paralelas que permite o paso das abellas obreiras pero non da mestra ou os abellóns. A medida adecuada da abertura entre os arames debe ser de 4.14 milímetros.

O emprego de reixa excluidora é moi discutido ata a actualidade por diferentes motivos, ventilación, dano ás obreiras, lentitude no traballo. Hoxe existen estudos que demostran que a lonxevidade das abellas obreiras vese diminuída nun 45 % cando se utilizan reixas excluidoras.

Os materiais para a construción de reixas son actualmente variables, as de arame son denominadas Waldron e confecciónanse con arames moi duros. Na foto vemos as de plástico incorporadas recentemente.
Cariátide

[miniatura|350px|Cariátides no [Erecteion da Acrópole de Atenas]]
A **cariátide** (grego antigo Καρυάτις, plural: Καρυάτιδες) é unha figura feminina esculpida, con función de columna ou pilastra, cun entaboamento que descansa sobre a súa cabeza. O máis típico dos exemplos é a Tribuna das Cariátides no Erecteion, un dos templos da Acrópole ateniense.

O seu nome quere dicir habitantes da cidade de Caria (Καρυές), na Laconia, e vén, segundo é dito, de que sendo esta cidade aliada dos persas durante as Guerras Médicas, os seus habitantes foron exterminados polos outros gregos e as súas mulleres foron convertidas en escravas, e condenadas a levar as máis pesadas cargas, sendo estas representadas como tales nas columnas dos edificios.

En 1550, Jean Goujon (arquitecto e escultor do rei Henrique II de Francia) tallou unhas cariátides no Louvre, que sosteñen a plataforma dos músicos na sala dos gardas suízos (actualmente chamada das Cariátides). Goujon só coñecera as cariátides do Erecteion mediante inscricións e nunca vira as orixinais.

Cando a figura empregada como columna é masculina, chámase atlante ou telamón.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cariatis.
* Fonte Wallace.
Vairë

**Vairë** é un personaxe ficticio do *legendarium* de J. R. R. Tolkien, que aparece na súa obra O Silmarillion. É unha dos Valar, os seres anxelicais que custodian e gobernan Arda (o mundo no universo de Tolkien). O seu nome quere dicir *Tecelá* en Quenya.

Vairë é a esposa de Mandos, e a encargada de tecer todos os acontecementos que tiveron lugar desde o comezo dos tempos en forma de redes, que cobren as Estancias de Mandos, en Valinor. Malia ter este destacado papel, Vairë apenas intervén na historia que se conta n'O Silmarillion: Tolkien só a menciona no Valaquenta, onde ofrece unha breve descrición.

## Noutras versións do legendarium 
Nalgúns dos escritos máis temperáns de Tolkien aparece unha ** Vairë** diferente. En *The Book of Lost Tales*, era unha Elfa de Tol Eressëa. Ela e máis o seu esposo Lindo cóntanlle ao mariñeiro humano Ælfwine/Eriol as historias que máis tarde se converterían no Quenta Silmarillion.
Johnny Cash

**Johnny Cash**, nado en Kingsland (Arcansas) o 26 de febreiro de 1932 e finado en Nashville (Tennessee) o 12 de setembro de 2003, foi un cantante de música country, actor e autor estadounidense. É un dos artistas con máis vendas de todos os tempos, con máis de 90 millóns de discos vendidos en todo o mundo. Aínda que é recordado principalmente como unha icona da música country, as súas cancións e o seu son abarcan rock and roll, rockabilly, blues, folk e gospel.

## Estilo 
Moitas das cancións de Cash, como en «*I Walk The Line*», «*Folsom Prison Blues*» ou «*Man in Black*», tratan de temas como a pena, a culpa, tribulaciones morais e redención, unha tendencia que se acentuou na última etapa da súa carreira. Tamén compuxo cancións humorísticas como «*One Piece At A Time*», «*The One On The Right Is On The Left*» ou «*A Boy Named Sue*»), cheas de vitalidade («*Get Rhythm*») ou con outras temáticas típicas do country, como o ferrocarril («*The Rock Island Line*»).

## Sinxelos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
Escala de Allport

**Escala de Allport** é un método para medir o prexuízo nunha sociedade. Tamén se coñece por **Escala de Prexuízo e Discriminación de Allport** ou **Escala de Prexuízo de Allport**. Foi descrita polo psicólogo Gordon Allport no seu libro *The Nature of Prejudice* .

## A escala 
A Escala de Allport vai de 1 a 5.

**Nivel 1 - Antilocución**

Antilocución no sentido de que un grupo maioritario fai chanza abertamente do grupo minoritario. O discurso é en termos de estereotipos negativos e imaxes negativas. Isto tamén se chama incitación ao odio. É vista xeralmente como inofensiva pola maioría. A antilocución por si mesma pode non ser daniña, mais estabelece o escenario para erupcións máis serias de prexuízos.
Por exemplo, chistes sobre cataláns ou galegos, negros, gays etc.

**Nivel 2 - Esquiveza**

Os membros do grupo maioritario evitan o contacto coas persoas do grupo minoritario. Pode que non se pretenda facer mal directamente, mais o mal faise a través do illamento.

**Nivel 3 - Discriminación**

O grupo minoritario é discriminado negándolle oportunidades e servizos e engadindo prexuízo á acción. Os comportamentos teñen por obxectivo específico prexudicar o grupo minoritario impedíndolle atinxir os seus obxectivos, obtendo educación ou empregos etc. O grupo maioritario está tentando activamente prexudicar o minoritario.

**Nivel 4 - Ataque Físico**

O grupo maioritario destrúe os bens do grupo minoritario, queiman propiedades e desempeñan ataques violentos contra individuos e grupos. Perpétranse danos físicos contra os membros do grupo minoritario. Por exemplo, linchamento de negros nos Estados Unidos de América, *pogroms* contra os xudeus na Europa, e a aplicación de penas aos mormóns nos EUA nos anos 1800.

**Nivel 5 - Exterminio**

O grupo maioritario procura o exterminio do grupo minoritario, tentando liquidar a todo un grupo de persoas (por exemplo, a poboación dos indios norteamericanos, a *Solución Final* para o *Problema Xudeu*, a *Limpeza Étnica* en Bosnia etc.).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Discriminación
* Intolerancia
* Prexuízo
Hemiciclo

[miniatura|Teatro grego en [Taormina (Sicilia).]]
Por **hemiciclo** (do grego *emi*, medio e *kyklos* círculo) enténdese en arquitectura, un elemento ou estrutura que se dispón en forma semicircular. O termo indica xeralmente a forma arquitectónica cóncava como a famosa Praza do Plebiscito (Nápoles) ou a da Praza da República (Roma). A miúdo, utilízase tamén para designar a forma da ábsida.

A elección de forma curva en lugar da angular (por exemplo, cadrada) pode estar xustificada por esixencias estilísticas. Por exemplo, a forma circular ou oval pode dar a unha praza en particular un efecto escenográfico. Este é o caso da Praza de San Pedro en Roma. Outras veces, prevalecen esixencias prácticas, por exemplo no uso do hemiciclo nos teatros gregos. A mellor disposición obtíñase de feito se o público se atopaba sentado nun chanzo (*cavea*) construído ao redor da escena.

Doutra banda, está claro que a apertura do ángulo non debe necesariamente corresponder á do semicírculo. No caso do teatro grego, por exemplo, esta superaba os 180 graos.

Do hemiciclo do teatro grego provén de forma metafórica, o uso desta palabra para indicar un parlamento ou unha sala parecida (por exemplo, o Congreso dos Deputados de España ou a Asemblea Nacional de París, situada no Palacio dos Borbóns) ou ben os órganos que se reúnen en devandita sala.
Orde xónica

A **orde xónica** é un termo arquitectónico que se refire ás normas canónicas creadas na Grecia antiga para rexer a construción dos edificios e en particular os templos. Forma coa Orde dórica as dúas ordes arquitectónicas clásicas, ás cales se engadiu no século V a orde corintia. A orde xónica, máis esvelta cá dórica, é orixinaria das cidades da costa de Asia Menor e das illas gregas do Exeo influídas culturalmente por elas.

Exemplos de edificios de orde xónica son:
* Templo de Atena Niké&nbsp;ou Nikè Àptera (421 a.C.), atribuído a Calícrates, na Acrópole de Atenas.
* Erecteion&nbsp;(421 a.C.-406 a.C.) de&nbsp;Mnesicles&nbsp;o&nbsp;Fílocles.
*Altar de Zeus&nbsp;(sobre o 188 a.C.) en&nbsp;Pérgamo,&nbsp;de autor descoñecido.

## Definición 
336x336px|esquerda
Lenda dos elementos :
* 1 - entaboamento.
* 2 - columna.
* 3 - cornixa.
* 4 - friso.
* 5 - arquitrabe.
* 6 - capitel.
* 7 - fuste.
* 8 - base.
* 9 - estilóbata.
* 10 - estereóbata.
miniatura|Esquema da orde xónica

[miniatura|[Capitel xónico]]
O carácter da orde xónica vese:
* a columna apóiase nunha base circular formada, xeralmente, pola combinación de dous toros e unha escocia.
* o fuste esta xeralmente acanalado por arestas mortas (en lugar das estrías do dórico) separadas por pequenos listelos estreitos e finos (24, xeralmente).
## Exemplos da orde xónica 
### Grecia Antiga

Ficheiro:Temple of Athena Nike.jpg|Fachada frontal do templo xónico de Atenea Niké (Atenas).
Ficheiro:07Erechteion03.jpg|O Erecteion, templo grego típico da orde xónica.
Ficheiro:Paestum fragmentos del templo de Atenea. 03.JPG|Fragmento de capitel do Templo de Atenea en Paestum.

### Influencias posteriores 

Ficheiro:Judd House (Ithaca, New York) (3678090553).jpg|Judd Jouse, en Ithaca (Nova York)
Ficheiro:Ópera Nacional Letona.JPG|Columnas xónicas na Ópera Nacional letoa, Riga

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*

### Outros artigos 
* Arquitectura grega.
* Arquitectura romana.
* orde dórica.
* orde corintia.
* orde toscana.
* orde composta.
* Columna.
1188 Gothlandia

**1188 Gothlandia** é un asteroide descuberto por Josep Comas i Solà o 30 de setembro de 1930 en Barcelona. Ten unha magnitude absoluta de 11,70, unha inclinación de 4,81996 e o seu punto orbital máis próximo ó Sol está a 1,794 UA. O seu tamaño é de 12,4&nbsp;km.

Recibiu o nome polas orixes do topónimo de Cataluña.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Datos do 1188 Gothlandia na Base de Datos de Corpos Medianos do JPL .
*Diagrama Orbital do asteroide 1188 Gothlandia .
Arcada

[miniatura|dereita|250px|Arcada do [Mosteiro de Xunqueira de Espadanedo]]
En arquitectura denomínase **arcada** a:

#A abertura do arco

#Unha serie de arcos.
:Como formas de arcadas deste tipo, poden distinguirse:
::*A arcada tradicional.
::*Se os arcos son cegos ou pechados, chámaselle *arcada falsa* ou *arcada cega*.

Dáselle o nome de *arquería* ao conxunto de arcadas falsas ou decorativas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soportal
*Claustro