open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Desirée Vila

**Desirée Vila Bargiela**, a miúdo coñecida como **Desi Vila**, nada en Gondomar o 15 de xuño de 1998, é unha atleta paralímpica galega.

## Traxectoria 
Comezou a practicar ximnasia acrobática en 2012 co Club Flic Flac de Vigo. Ese mesmo ano proclamouse campioa de Galicia co seu equipo no Pavillón das Travesas de Vigo e ao ano seguinte quedou subcampioa de Galicia no Pavillón dos Remedios de Ourense. En 2014 volveu ser campioa de Galicia no Complexo Deportivo Oira de Ourense, foi campioa de España no Pavillón das Travesas, finalizou vixésimo sexta no VIII Maia International Acro Cup de Portugal e participou no Campionato do Mundo en París, no que ficou en décimo novena posición na categoría entre 11 e 16 anos.

O 26 de febreiro de 2015, durante un adestramento co seu club, mancouse tras unha caída. Tras un primeiro diagnóstico no Hospital da Nosa Señora de  Fátima, foi trasladada ao centro médico O Castro, onde ingresou con fractura de tibia e peroné na perna dereita. O 2 de marzo foi derivada ao Hospital Povisa, pero dada a imposibilidade de recuperar a zona afectada por unha isquemia, o 4 de marzo foille practicada a amputación da perna.

miniatura|Desirée Vila en 2018.
O atraso no diagnóstico, por omitir unha serie de probas, xunto con outras demoras posteriores, provocou a celebración dun xuízo que tivo lugar o 16 de xaneiro de 2017. O 16 de marzo do mesmo ano, ditouse sentenza contra o doutor da primeira diagnose, que foi condenado a dous anos de cadea, catro anos de inhabilitación profesional e a unha indemnización de 2&nbsp;154&nbsp;684 euros. Porén, en xaneiro de 2019 a Audiencia Provincial de Pontevedra estimou o recurso presentado e rebaixou a pena a unha multa de 9000 euros, á vez que reduciu a contía das indemnizacións.

Trala amputación, Desirée Vila continuou a recuperación na casa, en rehabilitación e en ortopedia. Despois de probar o tenis en cadeira, o baloncesto e a natación, en 2018 comezou a practicar atletismo. No Campionato de España por Clubs de Atletismo Adaptado 2018, celebrado en Fuenlabrada, proclamouse campioa de España nos 100 metros (cunha marca de 20,49) e en salto de lonxitude (cunha marca de 2,94). No Campionato Europeo de Atletismo Paralímpico de Berlín competiu en salto de lonxitude, no que finalizou sexta (2,74), e nos 100 metros, onde foi descualificada na final. Posúe o récord nacional da súa categoría nos 100 metros (20,03) e en salto de lonxitude (2,94).

En xuño de 2018 publicou *Lo único incurable son las ganas de vivir*, libro autobiográfico no que narra as súas vivencias e como se adaptou á nova situación. Despois de estudar Turismo durante dous anos na Universidade Christ Church de Canterbury (Inglaterra) e en Malta, en setembro de 2018 trasladouse a Madrid, onde estuda Relacións Internacionais na Universidade Rei Xoán Carlos á vez que adestra no Centro de Alto Rendemento, co obxectivo de participar nos Xogos Paralímpicos de Toquio 2020.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
Enonkoski

**Enonkoski** é un municipio de Finlandia situado na rexión de Savonia do Sur. En 2018 a súa poboación era de 1&nbsp;403&nbsp;habitantes. A superficie do termo municipal é de 419,20&nbsp;km2, dos cales 113,65&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 4,59&nbsp;hab./km².

O concello de Enonkoski está completamente rodeado polo termo municipal de Savonlinna.

O concello é unilingüe en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Enonkoski
Joan López Alegre

**Joan López Alegre,** nado en Vilassar de Mar o 12 de abril de 1968, é un político catalán do Partido Popular. A nivel estatal, fíxose coñecido polas súas aparicións en distintos medios de comunicación pola súa oposición contraria ao independentismo catalán.
Primeiro Ministro de Alxeria

En Alxeria, o primeiro ministro é o xefe de goberno do país.

O Primeiro Ministro é nomeado polo presidente xunto con outros ministros e funcionarios do goberno, elixidos polo primeiro ministro. A Asemblea Popular Nacional ten que aprobar o programa lexislativo do novo goberno. Se isto non sucede, disólvese a asemblea e o primeiro ministro debe renunciar ao seu cargo.

Non existen límites constitucionais para un primeiro ministro en Alxeria.

O cargo foi creado en 1962, cando Alxeria logrou a independencia de Francia.

## Lista de primeiros ministros
Oenach Atlántico de Sedes

O **Oenach Atlántico de Sedes** é un evento organizado por veciños de Sedes dende 1998 como un proxecto de divulgación do patrimonio cultural galego. A festa inclúe mostras de traballos tradicionais e demostracións de mestres artesáns.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Festas de interese turístico de Galicia
Devilman Crybaby

***Devilman Crybaby*** (en ; estilizado como ***DEVILMAN crybaby***) é un anime xaponés baseado no manga de Go Nagai, *Devilman*. Foi dirixido por Masaaki Yuasa e escrito por Ichirō Ōkouchi, e estreouse o 5 de xaneiro de 2018 a través de Netflix como unha das súas series orixinais.

A serie é unha adaptación máis directa do material fonte que outras adaptacións previas, cubrindo o argumento completo do manga. Porén, fixéronse varias alteracións no argumento, como unha ambientación máis moderna, o engadido de máis personaxes e caracterizacións diferentes.

## Sinopse 
Na serie, Akira Fudo é informado polo seu mellor amigo, Ryo Asuka, de que unha antiga raza de demos regresou para arrebatarlle o poder sobre o mundo ós humanos. Crendo que o único xeito de derrotar un demo é facerse cos seus poderes, Ryo provoca que Akira fusione o seu corpo co dun demo. Logo diso, Akira transfórmase en Devilman, adquirindo os poderes dun demo mais conservando a súa alma de humano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Gemma Gary

**Gemma Gary**, é unha ocultista e artista británica.

## Traxectoria
Especializouse na maxia tradicional europea, escribiu varios libros sobre a súa práctica ritual así como a exploración no Folclore córnico. É observante da maxia popular europea que codificou para vivificala e facela viable proseguindo a tradición individual de prácticas máxicas da xente de Cornualla e Devon.

Ao non sentirse completamente identificada coa Wicca comezou a traballar de maneira instintiva e fixouse na bruxería popular da súa bisbarra, atopándose con xente semellante coa que conxeniou en diferentes aquelarres tradicionais chegando a ser líder do aquelarre "Ros and Bucca" onde traballa coa maxia operativa e mais a espiritual fundando a " Craft Order Kobb Bucca" onde funde o paganismo clásico do "numen local (genis Loci) así como  con certas formas de maxia afectada polo cristianismo sen por iso rexeitalo debido á comuñón espiritual común, usando así denominacións católicas nos seus rituais e incluso os Salmos. Por outra banda usa a figura folclórica do "Demo" como unha forza que ela denomina "O Antigo", unha figura psicopompa de desvelamento do oculto no cosmos sen ningún tipo de conexión satanista ou luciferina nin cristiá.

## Notas
Vera Drake

***Vera Drake*** é un filme británico de 2004 escrito e dirixido por Mike Leigh. Está protagonizado por Imelda Staunton, Phil Davis, Daniel Mays e Eddie Marsan. Conta a historia dunha muller de clase traballadora no Londres de 1950 que realiza abortos de xeito ilegal. Gañou o León de Ouro do Festival Internacional de Cinema de Venecia, gañou tres BAFTAs e foi nomeado a tres Premios Oscar.

## Personaxes 
* Imelda Staunton como Vera Drake
* Phil Davis como Stanley Drake
* Daniel Mays como Sid Drake
* Alex Kelly como Ethel Drake
* Sandra Voe como Gran
* Eddie Marsan como Reg
* Adrian Scarborough como Frank Drake
* Heather Craney como Joyce Drake
* Sally Hawkins como Susan Wells
* Ruth Sheen como Lily Clark
* Lesley Sharp como Jessie Barnes
* Liz White como Pamela Barnes
* Peter Wight como Det. Inspector Webster
* Martin Savage como Det. Sarxento Vickers
* Jim Broadbent como Xuíz

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Héctor Bellerín

**Héctor Bellerín Moruno**, nado en Barcelona o 19 de marzo de 1995, é un futbolista catalán que xoga como lateral dereito. Dende a tempada 2022-2023 xoga no FC Barcelona.  Previamente integrara os equipos británicos do Arsenal da Premier League e do Watford F.C. en Inglaterra, e do Real Betis Balompié. 

É internacional absoluto coa  dende 2016, coa que foi convocado para a Eurocopa 2016. Previamente, pasou polas categorías inferiores da selección nacional, proclamándose subcampión de Europa sub-21 en 2017.

## Traxectoria 
Nado en Barcelona, Bellerín comezou a súa carreira futbolística no colexio Jesús María de Badalona. En 2003 pasou ao prebenxamín do Barcelona, pasando por todas as categorías do fútbol formativo do Barça até Cadete. No verán de 2011, con 16 anos, trasladouse ás categorías inferiores do Arsenal. Asinou o seu primeiro contrato profesional co club en xullo de 2013, facendo o seu debut en competición o 25 de setembro de 2013 ante o West Bromwich, ingresando como substituto de Mikel Arteta no 95'. O 22 de novembro de 2013, anunciouse a súa cesión ao Watford, retornando ao Arsenal o 18 de febreiro de 2014, onde milita desde entón.

Polas lesións de Mathieu Debuchy, Calum Chambers e Nacho Monreal, Bellerín debutou na liga de Campións o 16 de setembro de 2014 na derrota de visita por 2-0 ante o Borussia Dortmund.

O seu primeiro gol co Arsenal foi o 1 de febreiro de 2015, na vitoria por 5-0 ante o Aston Vila. En 2016 asinou unha renovación de contrato co club ata 2022. En 2019, sufriu unha lesión ao romper o ligamento cruzado nun encontro da Premier contra o Chelsea. 

Durante a temporada 2021-2022 foi cedido polo equipo londiniense ao Real Betis, club co que gañou a Copa do Rei. En setembro de 2022 o F.C. Barcelona anunciou a contratación de Ballerín ata o 30 de xuño de 2023 cunha cláusula de rescisión de 50 millóns de euros.

## Selección nacional 
Foi internacional nas categorías da selección española dende sub-16 até sub-21. En 2016 foi chamado por primeira vez coa  como xogador de apoio aos seleccionados para a Eurocopa 2016. Debutou, así, ante  nun amigable que finalizou 3-1 para España. Finalmente, Vicente del Bosque decidiu integralo na convocatoria definitiva debido á lesión de Carvajal.

### Participacións en Europa 
### Partidos Internacionais 
Actualizado até o 7 de xuño de 2016..

### Internacional 
Actualizado ao 3 de novembro de 2018.

## Palmarés 
## Vida persoal 
Bellerín fíxose vegano en 2017, dieta que atribúe a unha mellora na súa saúde.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha oficial de Héctor Bellerín en Arsenal.com
* Ficha oficial de Héctor Bellerín  en SEFutbol.com
Montreal Expos

Os **Montreal Expos** (en francés: *Les Expos de Montréal*) foron un equipo profesional de béisbol canadense con sede na cidade de Montreal, Quebec. Os Expos foron a primeira franquía na Major League Baseball (MLB) localizada fóra do territorio dos Estados Unidos. Competiron na División Leste da Liga Nacional desde 1969 até 2004, ano no que se trasladaron a Washington, D.C. e se converteron nos Washington Nationals.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Encore Baseball Montreal
Sesé Mateo

**María José Mateo García**, máis coñecida como **Sesé Mateo**, nada en Chapela (Redondela) o 26 de decembro de 1965 e finada na mesma parroquia o 20 de febreiro de 2017, foi unha traballadora do social, feminista e poeta afeccionada galega, asasinada pola súa parella nun crime de violencia de xénero.

## Traxectoria 
Emigrada en Venezuela, onde tivo dous fillos, ao seu regreso colaborou con diversas organizacións sociais. Militou no sindicato CXT e na CIG, onde foi escollida delegada sindical mentres traballaba en Pescanova.

Foi asasinada en 2017 pola súa exparella, Emilio Fernández Castro.

## Recoñecemento 
Premio de xornalismo ético no tratamento da violencia machista Sesé Mateo.

## Obra 
**No camiño do vento* (2019), inclúe poemas en lingua galega e lingua castelá. ISBN 978-84-09-08738-9.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
*Páxina web
Mesquita de Omar Ali Saifuddien

A **mesquita de Omar Ali Saifuddien** é unha mesquita islámica en Bandar Seri Begawan, a capital de Brunei. A miúdo é considerada como unha das mesquitas máis fermosas do Pacífico asiático. É un templo de adoración da comunidade musulmá, así como un lugar histórico e unha famosa atracción turística de Brunei. Recibe o seu nome por Omar Ali Saifuddien III, o 28º sultán de Brunei, quen comezou a súa construción. A mesquita é un símbolo da fe islámica en Brunei e salienta no skyline de Bandar Seri Begawan. O edificio foi rematado en 1958 e é un exemplo de arquitectura islámica moderna.

A mesquita mestura os estilos de arquitectura mughal e malaia e foi deseñada polo arquitecto Rudolfo Nolli.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Rozan Yunos, The Brunei Times
Lingua tutong

A **lingua tutong** é unha lingua falada por aproximadamente 17,000 persoas en Brunei. É a lingua principal do pobo tutong, o grupo étnico maioritario do distrito de Tutong, en Brunei.

## Clasificación 
O tutong é unha lingua austronesia e pertence ó grupo rejang-baram de linguas faladas en Brunei, así como en Kalimantan, Indonesia, e Sarawak, en Malaisia. O tutong está estreitamente relacionado co belait, e arredor do 54% das palabras ten unha raíz común con ela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Haji Ramlee Tunggal. 2005. Struktur Bahasa Tutong. Bandar Seri Begawan: Dewan Bahasa dan Pustaka Brunei.
* Noor Azam OKMB Haji-Othman. 2005. Changes in the linguistic diversity of Negara Brunei Darussalam: An ecological perspective. Leicester: University of Leicester dissertation.
Río Brunei

O **río Brunei** (en malaio: *Sungai Brunei*) é un río que flúe a través de Brunei e desemboca na baía de Brunei en dirección norte-leste. O Istana Nurul Iman, a residencia oficial do sultán de Brunei, atópase nas súas beiras. O río Brunei é o río curto máis importante en Brunei Darussalam. As zonas residenciais tradicionais de Brunei, como Kampong Ayer, están situadas no río. Bandar Seri Begawan, a capital de Brunei, atópase nas súas beiras. O curso superior do río constitúe unha fonte importante de auga doce para as partes occidentais do país.
Kampong Ayer

**Kampong Ayer** é unha área histórica de Bandar Seri Begawan, a capital de Brunei. Literalmente quere dicir 'vila de auga' (en ). Kampong Ayer está formado por un conxunto de aldeas construídas sobre o río Brunei, sobre todo preto de '''' ou o centro da cidade. Por iso, a miúdo é descrita como a "Venicia do Leste". Kampong Ayer foi historicamente o principal asentamento de Brunei; foi a capital de facto, un centro económico e social do Imperio de Brunei durante séculos, pero a súa influencia tamén se estendeu durante o imperialismo británico en Brunei.

## Notas
Lingua rukai

O **rukai** é unha lingua formosana falada polo pobo rukai de Taiwán. É membro da familia de linguas austronesias. A lingua rukai abrangue seis dialectos, que son o budai, o labuan, o maga, o mantauran, o tanan e o tona. O número de falantes dos seis dialectos de rukai dialects estímase en arredor de 10&nbsp;000. Algúns dos falantes son monolingües. Existen diferentes graos de intelixibilidade mutua entre os dialectos de rukai. O rukai salienta entre as linguas formosanas polo seu distintivo sistema de voz gramatical. O rukai está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Elizabeth Zeitoun. 2007. *A grammar of Mantauran (Rukai)*. Taipei: Institute of Linguistics, Academia Sinica. Language and Linguistics Monograph Series A4-2. xviii + 551 pp.&nbsp;.

### Ligazóns externas 
* Sociolinguistic Survey Report For The Tona Aan Maga Dialects Of The Rukai Language
Neofelis nebulosa

O ***Neofelis nebulosa*** é un félido salvaxe que está presente dende o Himalaia até o sueste asiático e a China. Dende 2008, está clasificada como unha especie vulnerable segundo a Lista Vermella da IUCN. A súa poboación rolda algo menos dos 10&nbsp;000 exemplares adultos, cunha tendencia á baixa, e ningunha das poboacións locais supera os 1&nbsp;000 adultos. É o animal estatal do estado indio de Meghalaya.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
*
The Boy Who Harnessed the Wind

***The Boy Who Harnessed the Wind*** (en ) é un filme de 2019 escrito, dirixido e protagonizado por Chiwetel Ejiofor, no seu debut como director. O filme baséase nas memorias *The Boy Who Harnessed The Wind* de William Kamkwamba e Bryan Mealer. Estreouse na sección "Premieres" do Festival de Sundance de 2019, onde gañou o Premio Alfred P. Sloan, e comezou a súa emisión en Netflix o 1 de marzo de 2019.

## Personaxes 
* Maxwell Simba como William Kamkwamba
* Chiwetel Ejiofor como Trywell Kamkwamba
* Aïssa Maïga como Agnes Kamkwamba
* Lily Banda como Annie Kamkwamba
* Joseph Marcell como Xefe Wimbe
* Noma Dumezweni como Edith Sikelo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes do Reino Unido propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 92ª edición dos Óscar
### Ligazóns externas 
*
Ōkami Kodomo no Ame to Yuki

é un filme xaponés de 2012 dirixido e coescrito por Mamoru Hosoda. O filme está protagonizado polas voces de Aoi Miyazaki, Takao Osawa e Haru Kuroki. O filme conta a historia dunha nai moza que debe criar soa os seus dous fillos medio humanos medio lobos, Ame e Yuki, despois de que o seu pai, un lobishome, morrese.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Rodrigo García Varela

**Rodrigo García Varela**, finado na Coruña o 3 de xaneiro de 1936, foi un actor e director galego.

## Traxectoria 
Empregado de Fábricas Coruñesas de Gas y Electricidad. Actor e director de escena, foi membro da Coral Polifónica El Eco, da Agrupación Lírica Coruñesa, da que foi director artístico, e da Agrupación Artística Coruñesa Ofelia Nieto. Dirixiu a segunda temporada do Conservatorio Nazonal do Arte Galego (1920-1921).
## Vida persoal 
Casou con Josefa Albertino Losada en 1925, e foi pai de María, Luis, Matías e Abisinia García Albertino.

## Notas
Dare mo Shiranai

é un filme xaponés producido, escrito e dirixido por Hirokazu Kore-eda. Baséase no caso de abandono infantil de Sugamo de 1988. Está protagonizado polos actores Yūya Yagira, Ayu Kitaura, Hiei Kimura.

## Personaxes 
* Yūya Yagira como Akira Fukushima
* Ayu Kitaura como Kyōko Fukushima
* Ryō Kase como empregado do mercado
*Yūichi Kimura como Sugihara
* Kenichi Endō como Pachinko
* Susumu Terajima como adestrador de béisball
* Takako Tate como empregado do mercado
* Yūji Maeda
* Mari Hayashida

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes do Xapón propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 77ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en BoxOfficeMojo
Sanrio

é unha empresa xaponesa que deseños, licenzas e produtos de categoría *kawaii* da cultura popular xaponesa. Os seus produtos inclúen papelaría, artigos escolares, agasallos e accessorios que se distribúen en todo o mundo e en tendas especializadas no Xapón. A personaxe de máis sona de Sanrio é Hello Kitty, unha pequena gata antropomórfica, unhas das marcas de mercadotecnia máis exitosas do mundo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Nick Spires

**Nicholas James Spires**, nado en Royal Tunbridge Wells o 25 de febreiro de 1994, é un xogador de baloncesto sueco con ascendencia británica que xoga nos Norrköping Dolphins. Con 2,09 metros de altura, xoga na posición de ala-pivote.

## Traxectoria 
O 28 de novembro de 2017, Spires asinou co Obradoiro CAB da Liga ACB. O 16 de xullo de 2019, Spires e o Obradoiro renovaron o contrato do xogador unha tempada máis.

O 22 de xullo de 2020, Spires chegou a un acordo por dúas tempadas co Real Betis da Liga ACB. O 9 de decembro de 2021, anunciouse a marcha de Spires do Betis tras un acordo entre as dúas partes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en ACB.com
Longinos Rodríguez de la Iglesia

**Longinos Rodríguez de la Iglesia**, nado en Muñogrande (Ávila) o 16 de agosto de 1897 e finado en 1936, foi un mestre español.

## Traxectoria 
Foi mestre da Allonca (A Fonsagrada) dende 1916, e vogal da asociación de mestres do partido da Fonsagrada. Durante a República foi mestre no Regueiro (Boborás). Era socio da Casa del Maestro. Participou no mitin organizado por Izquierda Republicana no Regueiro nas eleccións de febreiro de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi paseado. En 1937 iniciouse o seu proceso de depuración do maxisterio, decretándose a súa separación definitiva e baixa na escala en 1940.

## Notas
Ángeles Santos Torroella

**Ángeles Santos Torroella**, nada en Portbou o 7 de novembro de 1911 e finada en Madrid o 3 de outubro de 2013, foi unha pintora e artista gráfica española, contemporánea da xeración do 27. Iniciada entre o surrealismo e o expresionismo, evolucionou cara ao postimpresionismo con temas de paisaxe e interiores. En 2005 recibiu da Generalitat de Cataluña a Creu de Sant Jordi.

## Traxectoria 
Iniciouse no debuxo e na pintura aos catorce anos, durante a súa etapa colexial no internado das Escravas Concepcionistas de Sevilla. Dous anos máis tarde trasladouse cos seus pais a Valladolid, cidade en que recibiu clases do pintor italiano Cellino Perotti e pintou con dezaoito anos *Un mundo*, óleo de gran formato que representa un estraño planeta surrealista, exposto no Museo Raíña Sofía.

Tras realizar un par de exposición en Valladolid, a súa participación no IX Salón de Outono de Madrid o ano 1929, incrementou a súa fama, o que tivo como consecuencia a publicación de artigos que deron razón da súa pintura  (medio expresionista, medio surrealista) da man de intelectuais e críticos como Jorge Guillén, Ramón Gómez de la Serna, Manuel Abril, Juan Ramón Jiménez, Federico García Lorca, Guillermo Díaz-Plaja e Joan Teixidor, entre outros.

En 1931 realizou unha exposición individual en París e nos anos sucesivos participou nas exposicións organizadas pola Sociedad de Artistas Ibéricos en Donostia e Copenhague. Foi invitada a expor na mostra colectiva do Carnegie Institute de Pittsburgh e en 1936 figurou no pavillón español da Bienal de Venecia e na dos Ibéricos en París.

En 1933 trasladouse a Barcelona. Nese período, Santos deixou de pintar, xa sexa por relegar a arte a un segundo plano debido ao seu matrimonio con Emilio Grau Sala e o nacemento do seu fillo Julián, ou, como sinala Mercedes Prado, porque a súa estética, fronte ao noucentisme catalán, entrou en crise tras ser cualificada de dura e pouco amable debido ao seu matiz expresionismo e escuro cromatismo. Debido a iso, cando Santos volveu dedicarse á pintura, esta dulcificouse e abordou temas como o retrato, os interiores urbanos e as paisaxes marítimas da cidade condal, motivos que os críticos contemporáneos lle reprocharon a súa impronta postimpresionista.

Faleceu na súa casa o 3 de outubro de 2013.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Obras de Ángeles Santos no Museo Raíña Sofía
Voo 147 de Biman Bangladesh Airlines

O **voo 147 de Biman Bangladesh Airlines** era un servizo regular dende o aeroporto de Shahjalal ata o aeroporto internacional de Dubai con escala en Chittagong. O 24 de febreiro de 2019 o Boeing 737-800 que operaba a ruta foi secuestrado a 252 quilómetros ao sueste de Dacca polo terrorista Polash Ahmed. O voo realizou unha aterraxe de emerxencia no aeroporto Shah Amanat de Chittagong. As forzas especiais de Bangladesh disparáronlle a Ahmed, que morreu debido ás feridas recibidas. Non houbo vítimas mortais entre os pasaxeiros e os tripulantes, aínda que un asistente de voo recibiu un disparo.

## Notas
Pobo kedayan

Os **kedayan** (tamén coñecidos como kadayan, kadaian ou kadyan) son un grupo étnico que reside en Brunei, Labuan, Sabah, e partes de Sarawak na illa de Borneo. A lingua dos kedayan é moi semellante ó malaio de Brunei, que é falado por máis de 530&nbsp;000 people en Brunei, 46&nbsp;500 en Sabah e 37&nbsp;000 en Sarawak. En Sabah, os kedayan viven principalmente nas cidades de Sipitang, Beaufort, Kuala Penyu e Papar. En Sarawak, os kedayans residen en Lawas, Limbang, Miri e a área de Subis.

## Notas 
## Véxase tamén
Clara Grima

**Clara Isabel Grima Ruiz**, nada en Sevilla o 26 de xaneiro de 1971, é unha matemática española e divulgadora científica. É doutora en matemática pola Universidade de Sevilla.

## Biografía 
É presidenta da Comisión de Divulgación da Real Sociedade Matemática Española. Como divulgadora publicou ducias de artigos de divulgación científica en prensa, a través do eldiario.es Jot Down e *tecnoxplora.com* artigos en Xplora así como na plataforma de divulgación científica naukas.
É autora xunto con Raquel Garcia i Ulldemolins, do blog de divulgación para nenos *Mati y sus mateaventuras.*  É coautora dun libro de divulgación científica para nenos titulado *Hasta el infinito y más allá*. Tamén participa nun programa de radio/podcast de sevillawebradio chamado *Los 3 chanchitos.* En Televisión colaborou na primeira e segunda tempada do *late night* de humor e ciencia *Órbita Laika* de La 2. En 2016 estrea a obra de teatro *Científicas: pasado, presente y futuro*, onde interpreta a Rosalind Franklin.

En 2018, xunto cun equipo multidisciplinar, describe unha nova forma xeométrica denominada escutoide, publicada na revista *Nature Communications*. O descubrimento foi o resultado dunha investigación do Departamento de Bioloxía Celular e o Instituto de Biomedicina de Sevilla da Universidade de Sevilla dirixida por Luis M. Escudero.
* Premio Bitácoras ao Mellor Blog de Educación 2011
* Premio Prismas 2013 de Traballos Multimedia por *Mati y sus mateaventuras*, presentado con Raquel García Ulldemolins.
* Premio COSCE a la Difusión de la Ciencia 2017
* Prisma Especial del Jurado 2018

## Algunhas publicacións 
### Libros de divulgación como coautora 
* 
* 
* 

### Libros de divulgación 
* 

### Libros científicos 
* *Computational Geometry on Surfaces* (Springer-Science+Business Media, 2001)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Escutoide
### Ligazóns externas 
* Ficha de persoal na Universidade de Sevilla 
* ¿Por qué tan pocas?. Clara Grima
Voo 3591 de Atlas Air

O **voo 3591 de Atlas Air** era un voo regular de carga doméstico operado para Amazon Air entre o aeroporto de Miami e o aeroporto intercontinental George Bush en Houston. O 23 de febreiro de 2019 o Boeing 767-375(ER)(BCF) que operaba a ruta esnafrouse en Trinity Bay durante a aproximación a Houston, matando aos dous tripulantes e a un pasaxeiro a bordo. O accidente ocorreu preto de Anahuac, Texas, ao leste de Houston, pouco antes das 12:45 CST (18:45 UTC). Os restos atopáronse nas augas pouco profundas de Trinity Bay.

## Avión 
O Boeing 767-375ER (MSN 25865/430) tiña o rexistro N1217A e case 27 anos de idade no momento do accidente, sendo construído en 1992. Fora pedido orixinalmente por Canadian Airlines, pero comezou a operar con China Southern Airlines a través de GPA, unha compañía de alugamento de avións. En 1997 foi transferido a LAN Airlines onde voou durante 19 anos antes de ser almacenado en xaneiro de 2016. Foi convertido en cargueiro en abril de 2017, e posto en servizo para Amazon Prime Air por Atlas Air. En agosto de 2018 Amazon bautizou dous avións co nome *CustomAir Obsession*, incluído o N1217A. O nome, pintado xusto detrás das fiestras da cabina de mando, facía referencia a "customer obsession", un dos principios de Amazon. O aparello acumulaba máis de 90 000 horas de voo en 23 000 ciclos e estaba equipado con dous motores GE CF6-80.

## Notas
Hirvensalmi

**Hirvensalmi** é un municipio de Finlandia situado na rexión de Savonia do Sur. En 2018 a súa poboación era de 2&nbsp;151&nbsp;habitantes. A superficie do termo municipal é de 746,59&nbsp;km2, dos cales 281,31&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 4,62&nbsp;hab./km².

Heinävesi limita cos municipios de Kangasniemi, Mikkeli, Mäntyharju, Pertunmaa e Joutsa, este último na rexión veciña de Finlandia Central.

O concello é unilingüe en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Hirvensalmi
A caída

***A caída*** (en ) é unha novela filosófica de Albert Camus. Publicada por primeira vez en 1956, é a súa derradeira obra completa de ficción. Ambientada en Ámsterdam, *A caída* consiste nunha serie de monólogos drmáticos do autoproclamado "xuíz-penitente" Jean-Baptiste Clamence, e como reflexiona sobre a súa vida a un estraño. Durante a súa confesión, Clamence conta o seu éxito como un rico avogado parisiense que era moi respectado polos seus colegas; a súa crise, e a súa "caída" en desgraza, estaban destinadas a invocar, en termos seculares, a caída do home dende o xardín do Edén. *A caída* explora temas de inocencia, encarceramento, non existencia e verdade. Nun eloxio a Albert Camus, o filósofo existencialista Jean-Paul Sartre describe a novela como "quizais a máis fermosa e a menos entendida" das obras de Camus.

Foi traducido ó galego por María Dolores Cabrera e foi publicado por Edicións Xerais no ano 1989, na colección *Grandes do noso tempo*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Barretto, Vicente (1970). "Camus: vida e obra". [s.L.]: José Álvaro, 1970.
* Royce, Barbara C. (1966). "La Chute and Saint Genet: The Question of Guilt". *The French Review* 39 (5): 709–716.
* Viggiani, Carl A. (1960). "Camus and the Fall from Innocence". *Yale French Studies* 25: 65–71.
* Wheeler, Burton M. (1982). "Beyond Despair: Camus' 'The Fall' and Van Eyck's 'Adoration of the Lamb'". *Contemporary Literature* 23 (3): 343–364.
* Charney, Noah (2010). ''Stealing the Mystic Lamb: the True Story of the World's Most Coveted Masterpiece''. PublicAffairs, 2010.
Pobo rukai

Os **rukai** (en ; Lǔkǎi zú) son un dos pobos indíxenas de Taiwán. Está formado por seis comunidades que residen no sur de Taiwán (Budai, Labuan, Tanan, Maga, Mantauran e Tona), cada unha co seu propio dialecto da lingua rukai. No ano 2014, os rukai chegaban a 12&nbsp;699 persoas, e é o sétimo meirande pobo dos trece oficialmente recoñecidos como indíxenas de Taiwán. Os rukai tamén foron chamados **tsarisen**, que quere dicir "pobo que vive na montaña".

Os rukai honran o félido *Neofelis nebulosa brachyura* e as cobras *Deinagkistrodon*, que cren ser os espíritos dos seus devanceiros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The Rukai People.  Council of Indigenous Peoples, Executive Yuan, R.O.C. (Taiwán)
Tecido resistente

***Tecido resistente*** é un documental dirixido por Marina Chiavegatto no ano 2018 que conta a influencia do traballo das mulleres na fábrica La Arzuana en toda a comarca de Betanzos.

## Premios 
*Premio Luísa Villalta de proxectos culturais pola igualdade outorgado pola Deputación da Coruña en 2018

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web
Teixeira de Aragão

O apelido **Teixeira de Aragão** pode estar referido a:

* **Augusto Carlos Teixeira de Aragão** (1823-1903), militar, médico e numismático portugués;
* **Francisco Alberto Teixeira de Aragão** (1788-1847), maxistrado luso-brasileiro.
Loureiro, Vilar de Cerreda, Nogueira de Ramuín

**Loureiro** é un lugar da parroquia de Vilar de Cerreda (Santa Baia), no concello ourensán de Nogueira de Ramuín, na comarca de Ourense.

En 2019 celebrouse a primeira manifestación na aldea co gallo do Día Internacional da Muller, que tivo gran repercusión nos medios por ser nun contexto rural.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilar de Cerreda 
### Parroquias de Nogueira de Ramuín 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Nogueira de Ramuín
Premio Luísa Villalta de proxectos culturais pola igualdade

O **Premio Luísa Villalta para proxectos culturais pola igualdade** é un premio que promove a Deputación da Coruña. Ademais de fomentar a plena igualdade de xénero, recoñece a figura de Luísa Villalta. Comezou a súa edición no ano 2017.

## Proxectos premiados 
### I Concurso (2017)
### II Concurso (2018) 
### III Concurso (2021) 
### IV Concurso (2022) 
## Notas
O demo nos outeiros

***O demo nos outeiros*** (en ) é unha novela do escritor Cesare Pavese, escrita entre o 20 de xuño e o 4 de outubro de 1948, e publicada en 1949. É o segundo título da triloxía *La bella estate*, formada por *La bella estate* e *Tra donne sole*.

Foi traducido ó galego por Xavier Rodríguez Baixeiras e foi publicado pola Edicións Xerais no ano 1989, na colección *Grandes do noso tempo*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Voo de noite

***Voo de noite*** (en ) é unha novela de 1931 e a segunda novela do escritor e aviador francés Antoine de Saint-Exupéry. Converteuse nun grande éxito internacional e rodouse un filme baseado nel, estreado en 1933. A súa popularidade, que só medrou por mor dos conflitos das décadas de 1930 e 1940, débese ó seu tema principal, que trata sobre sacrificar as consideracións persoais por unha causa na que un cre.

Foi traducido ó galego por Valentín Arias e foi publicado por Edicións Xerais no ano 1989, na colección *Grandes do noso tempo*.

## Notas
O Golem

***O Golem*** (en ) é unha novela escrita en 1969 por Isaac Bashevis Singer que foi publicada en The Jewish Daily Forward. Orixinalmente escrito en lingua yiddish, foi rescrito e traducido ó inglés en 1981.

Foi traducido ó galego por Anxo Romero Louro e foi publicado por Edicións Xerais no ano 1989, na colección *Grandes do noso tempo*.

## Notas
Jeremiah Massey

**Jeremiah Massey**, nado o 22 de xullo de 1982 en Detroit, Míchigan, é un xogador profesional de baloncesto macedonio que xoga na Asociación Atlética Quimsa da Liga Nacional de Básquet da Arxentina. Cunha estatura de 2,02 metros xoga na posición de ala-pivote.

## Traxectoria profesional 
O 15 de febreiro de 2010, anunciouse a súa chegada ata final da tempada ó Obradoiro CAB da Liga ACB coma substituto de Marc Jackson. O 13 de maio de 2010, Massey e o Obradoiro chegaron a un acordo para rescindir o seu contrato.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en ACB.com 
* Perfil en Euroleague.net
John Collins

**John Martin Collins III**, nado o 23 de setembro de 1997 en Layton, Utah, é un xogador estadounidense de baloncesto profesional que xoga nos Utah Jazz da National Basketball Association (NBA).

## Traxectoria profesional 
O 22 de xuño de 2017, Jackson foi seleccionado na 19ª posición do Draft da NBA de 2017 polos Atlanta Hawks. O 1 de xullo de 2017, asinou o seu contrato de rookie cos Hawks.

O 7 de xullo de 2023, os Hawks traspasaron a Collins ós Utah Jazz, a cambio de Rudy Gay e unha futura elección da segunda rolda do Draft.

## Estatísticas 
### Tempada regular 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en NBA.com 
* Estatísticas en Basketball-Reference.com
Rumen Radev

**Rumen Georgiev Radev** (en ), nado en Dimitrovgrad o 18 de xuño de 1963, é un militar e político búlgaro. Dende o 22 de xaneiro de 2017 é presidente de Bulgaria.

Radev serviu como comandante da Forza Aérea de Bulgaria. En 2016 presentouse como candidato independente á presidencia do seu país, apoiado polo Partido Socialista Búlgaro, sendo elixido en segunda volta.

## Carreira política 
En agosto de 2016, o Partido Socialista Búlgaro e Alternativa para un Renacemento Búlgaro (ABR) nomearon oficialmente a Radev para as eleccións presidenciais de 2016. No mesmo mes, ABR retirou o seu nomeamento presidencial ó xeneral Radev.

Na elección do 6 de novembro, Radev obtivo o primeiro lugar entre os 21 candidatos a presidente na primeira volta, pasando a balotaxe con Tsetska Tsacheva, do partido Cidadáns polo Desenvolvemento Europeo de Bulgaria (GERB). Na segunda volta, realizada o 13 de novembro, venceu a Tsacheva cun 58% dos votos.

Asumiu a presidencia de Bulgaria o 22 de xaneiro de 2017, nunha cerimonia militar realizada na capital, Sofía. O 27 de xaneiro nomeou a Ognian Gerdzhikov como primeiro ministro.

## Notas
O paredón

***O paredón*** (en ) de Jean-Paul Sartre, é unha colección de historias curtas publicadas en 1939. Contén a historia epónima "O paredón", e é considerada unha das grandes obras existencialistas de ficción do autor. Sartre adicou o libro á súa compañeira Olga Kosakiewicz, unha antiga estudante de Simone de Beauvoir.

Foi traducido ó galego por Xosé María Proupín Fernández e foi publicado por Edicións Xerais no ano 1989, na colección *Grandes do noso tempo*.

## Adaptacións 
O filme francés de 1967 *Le Mur* está baseada na historia homónima.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *A infancia dun xefe*
* Existencialismo
Dublineses

***Dublineses*** (en ) é unha colección de quince historias curtas escritas por James Joyce que foron publicadas en 1914. Xuntos forman unha representación naturalista da vida da clase media irlandesa en Dublín e nos seus arredores a comezos do século XX.

Foi traducido por primeira vez ó galego por Débora Ramonde, Rafael Ferradáns e Xela Arias, sendo publicado por Edicións Xerais no ano 1990, na colección *Grandes do noso tempo*. O 15 de marzo de 2022 foi publicado pola Editorial Galaxia, con tradución de María Alonso Seisdedos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
;Xeral
*Ellmann, Richard. *James Joyce*. Oxford University Press, 1959, edición revisada en 1983.
*Burgess, Anthony. *Here Comes Everybody: An Introduction to James Joyce for the Ordinary Reader* (1965); tamén publicado como *Re Joyce*.
*Burgess, Anthony. *Joysprick: An Introduction to the Language of James Joyce* (1973)

;Dublineses
* Benstock, Bernard. *Narrative Con/Texts in Dubliners*. Urbana: University of Illinois Press, 1994.  .
* Bloom, Harold. ''James Joyce's Dubliners*. Nova York: Chelsea House, 1988.  .
* Bosinelli Bollettieri, Rosa Maria and Harold Frederick Mosher, eds. *ReJoycing: New Readings of Dubliners*. Lexington: University Press of Kentucky, 1998.  .
* Frawley, Oona. *A New & Complex Sensation: Essays on Joyce's Dubliners*. Dublín: Lilliput, 2004.  .
* Hart, Clive. *James Joyce's Dubliners: Critical Essays*. Londres: Faber, 1969.  .
* Ingersoll, Earl G. *Engendered Trope in Joyce's Dubliners*. Carbondale: Southern Illinois UP, 1996.  .
* Norris, Margot, ed. *Dubliners: Authoritative Text, Contexts, Criticism*. Nova York: Norton, 2006.  .
* Thacker, Andrew, ed. *Dubliners: James Joyce''.  New Casebook Series. Nova York: Palgrave Macmillan, 2006.  .
Movemento feminista en Galicia

[miniatura|300px|Deseño para a Marcha Mundial das Mulleres de 2018 de [Vigo]]
O **movemento feminista en Galicia** forma parte dun movemento global de índole política, cultural, económica e social co obxecto de procurar a igualdade de dereitos entre homes e mulleres a escala mundial, se ben pon o foco no ámbito galego. A tese máis estendida sitúa a súa nacenza como movemento organizado, o feminismo, no periódico histórico que, no ámbito estatal, se denomina transición dentro da segunda onda do feminismo.

## Traxectoria 
miniatura|Protesta feminista en Santiago de Compostela
O inicio do movemento organizado de mulleres en Galicia está moi ligado ao antifranquismo, a Asociación Galega da Muller fundouse en 1975 nun contexto mundial no que a ONU declarara o ano internacional da muller e no que no ámbito estatal en decembro en Madrid se planificaran as primeiras xornadas de liberación da muller.

Anterior a AGM estaba o MDM e dunha fractura de AGM organizouse a FIGA.

En 1986 xurdiu MNG, inicialmente de mulleres do BNG, con dúas frontes: a antipatriarcal e a nacionalista.

Entre as revistas importantes do movemento feminista en Galicia encádranse *Andaina* e a *Festa da Palabra Silenciada* e entre as activistas na historia do feminismo galego sitúanse Nanina Santos, do equipo de redacción de *Andaina*, María Xosé Queizán, impulsora de *Festa da Palabra Silenciada*, Luisa Ocampo, de Mulheres Nacionalistas Galegas e Lupe Ces, impulsora nos inicios da Marcha Mundial das Mulleres.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### Outros artigos
* Centro de Documentación e Recursos Feministas de Vigo 
### Ligazóns externas 
*Publicacións históricas do feminismo galego
*Centro de Documentación en Igualdade e Feminismos do CCG
Kylian Mbappé

**Kylian Mbappé Lottin**, nado o 20 de decembro de 1998 en París, é un futbolista francés. Xoga de dianteiro para o Real Madrid CF. Ademais, é internacional coa selección francesa.

## Traxectoria 
Mbappé debutou co primeiro equipo do AS Monaco o 2 de decembro de 2015, no partido de Ligue 1 que enfrontou ó Monaco contra o SM Caen e que rematou con 1-1. O 6 de marzo de 2016, asinou co Monaco o seu primeiro contrato coma profesional.

O 31 de agosto de 2017, anunciouse a cesión de Mbappé ó Paris Saint-Germain FC, cunha opción de compra por valor de 145 millóns de euros máis 25 millóns en variables. O 3 de xuño de 2024, anunciouse que fichaba polo Real Madrid para as seguintes 5 tempadas.

## Palmarés 
**Monaco**
*Ligue 1: 2016–17

**Paris Saint-Germain**
*Ligue 1: 2017–18
*Coupe de France: 2017–18
*Coupe de la Ligue: 2017–18

**France sub-19**
*Eurocopa sub-19: 2016

**Francia**
*Copa do Mundo da FIFA: 2018

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil no sitio web oficial do Paris Saint-Germain 
* Perfil en FIFA.com 
* Perfil en UEFA.com
Linguas triquis

O **triqui** ou **trique** é unha macrolingua pertencente á familia otomangueana que se fala no occidente do estado de Oaxaca, México, aínda que posúe tamén unha comunidade lingüística en varios núcleos urbanos do centro do país e os estados de Sonora e Baixa California, onde os indíxenas triqui traballan nos campos de cultivo. Segundo datos de 2010 tiña 26&nbsp;000 falantes.

## Clasificación 
As linguas triquis, xunto coa lingua mixteca e a lingua cuicateca, forman parte do grupo lingüístico mixtecano da gran familia otomangueana.

## Notas
Benjamin Pavard

**Benjamin Jacques Marcel Pavard**, nado o 28 de marzo de 1996 en Maubeuge, é un futbolista francés. Xoga de defensa para o FC Bayern München da Bundesliga. Ademais, é internacional coa selección francesa.

## Traxectoria 
Pavard chegou ás categorías inferiores do Lille OSC con tan só nove anos. Debutou na Ligue 1 co primeiro equipo do Lille o 31 de xaneiro de 2015, no empate a un contra o FC Nantes.

O 30 de agosto de 2016, Pavard fichou polo VfB Stuttgart da 2. Bundesliga, asinando co equipo alemán un contrato por catro anos. Na súa primeira tempada xogou 21 partidos e axudou ó Stuttgart a gañar a liga e ascender á Bundesliga. Debutou na Bundesliga o 19 de agosto de 2017, na derrota do Stuttgart por 2-0 contra o Hertha BSC.

O 9 de xaneiro de 2019, o FC Bayern München fixo oficial a fichaxe de Pavard para a tempada 2019-20, asinando un contrato co club alemán ata xuño de 2024.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil na Federación Francesa 
* Perfil en UEFA.com
Pobo triqui

Os **triquis** son un pobo indíxena que habita no noroeste do estado de Oaxaca, México, formando unha illa cultural no territorio mixteco. Caracterízanse polos seus huipiles vermellos, e algúns practican a relixión tradicional triqui xunto coa relixión católica.

## Orixe lendaria 
Na tradición oral dise que os triquis proviñan de Monte Albán, de onde foron expulsados por desobedecer as ordes do rei. Desprazáronse á parte baixa da costa oaxaqueña, pero debido ó clima extremadamente caloroso buscaron rexións máis altas e asentáronse en Tlaxiaco, de onde tamén os expulsou o cacique do lugar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Kizhi Pogost

**Kizhi Pogost** (en ) é un lugar histórico que data do século XVII que se atopa na illa de Kizhi. A illa atópase no lago Onega, na República de Carelia (distrito de Medvezhyegorsky), Rusia. O pogost é a área dentro da zona valada que inclúe dúas grandes igrexas de madeira e unha torre con campá. O pogost é famoso pola súa beleza e lonxevidade, malia que está completamente construído en madeira. En 1990, foi incluído na lista da UNESCO como Patrimonio da Humanidade e en 1993 foi incluído como Patrimonio Cultural Ruso.

## Notas
Elvira Méndez Rodríguez

**Elvira Méndez de la Torre** **Rodríguez**, nada en Ribadeo o 31 de marzo de 1873 e finada en Toledo en xullo de 1974, foi unha mestra galega.

## Traxectoria 
No 1897, desprazada xa a Madrid coa familia, obtivo o título de Mestra de Primeiro Ensino na Normal Central de Maestras (Universidade Central de Madrid) Foi Premio de Honor na Escuela de Pintura y Grabado de Madrid no 1902, data a partir da que iniciou primeiro a súa formación internacional e logo a súa proxección no traballo. Foi pensionada polo Ministerio de Instrución Pública para formarse en Traballo Educativo en Ripatransone (Italia), estudar Psicoloxía e Antropoloxía en París e graduarse no 1905 como Profesora de Anormais (correspondente á actual Educación Especial) en Milán.

Traballou nas escolas normais de Segovia e Ávila. No 1910, comezou a traballar en Toledo, onde promoveu cantinas escolares, ropeiros e colonias (colonia veraniega de Pedrosa, Santander, cun sistema de axudas), iniciativas daquela novidosas. Creou a Decena, entidade que axudaba as alumnas pobres.

No 1926 foi nomeada concelleira de Toledo. Entre 1926 e 1930 promoveu a construción da nova Escola Normal de Mestras na vila, sendo directora da institución entre 1913 e 1948, cun período entre 1931 e 1936 no que non ocupou o cargo por unión entre as escolas normais masculina e feminina. Á súa xubilación foi nomeada Directora Honoraria.

Solteira, relixiosa e con carácter forte, foi membro segrar da Orde 3ª Carmelita. Ao facer 100 anos foi homenaxeada coa Cruz de Afonso X o Sabio.

## Vida persoal 
A súa irmá Adelina Méndez de la Torre Rodríguez foi xornalista e mestra en Bilbao, e o seu irmán Emilio foi autor de teatro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Luz de Mafasca

**A luz de Mafasca** ou **Luz do Carneiro** é unha lenda de orixe canaria, con especial influencia en Fuerteventura. O fenómeno lumínico repítese noutras zonas do arquipélago como Gran Canaria, A Palma, Tenerife ou A Gomera, onde rexistraron varias manifestacións.

## Características 
A Luz de Mafasca consiste, segundo os que a viron, nun gromo luminoso, que pode ser de distintas cores, segundo o espectador, como azul, amarelo, verde ou vermello, similar á visión da cabicha dun cigarro na escuridade.

## Fenómeno 
A luz de Mafasca é unha luz, probablemente producida por algún fenómeno natural, que se aparece sobre todo nas noites escuras e silenciosas. A luz é pequena, pero ás veces pode alcanzar grandes dimensións durante uns segundos, para recuperar de novo o seu tamaño. Desprázase de forma aparentemente intelixente, subindo e baixando e pode manterse estática no aire ou acelerar, de súpeto. Nas posibles explicacións descártase que sexa algún tipo de Láser, xa que a orixe da lenda data de moitos séculos atrás.

## Lenda 
A lenda da luz de Mafasca é orixinal de Fuerteventura, que consiste nun gromo luminoso de distintas cores que ven na escuridade.

Cando comezaron a xuntar a leña necesaria para preparar o lume, entre os restos recolleitos acharon unha pequena cruz de madeira. Os pastores coñecían que en Fuerteventura é costume colocar unha cruz no lugar onde falece unha persoa, pero coa fame que tiñan fixeron caso omiso desa tradición e utilizaron a cruz para alimentar o lume.

Pero, segundo a lenda, cando as chamas comezaron a consumir a cruz de madeira, de entre as cinzas xurdiu unha estraña luz que saltaba dun lado cara a outro, coma se tivese vida propia. Os pastores, asustados, correron afastándose daquel obxecto luminoso que para eles non era outra cousa que a alma do defunto para o cal cravaran aquela cruz.

Desde entón prodúcense estes fenómenos nas noites silenciosas e escuras tanto en Fuerteventura como nas demais illas no arquipélago canario.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* A luz de Mafasca