Tskhinvali

miniatura|right|upright=1.5|Situación en Xeorxia antes da guerra
**Tskhinvali** ( ; ; ), é a capital de Osetia do Sur, unha rexión disputada por Xeorxia que foi recoñecida como unha República independente por Rusia e outros tres membros da ONU. Osetia do Sur é un estado independente de facto que controla o seu territorio reclamado, en parte co apoio das tropas rusas. Malia isto, é recoñecida por todos os demais membros da ONU como parte de Xeorxia.

Atópase situada no Río Gran Liakhvi aproximadamente a 100&nbsp;km ao noroeste da capital xeorxiana de Tbilisi.

## Nome 
O nome de Tskhinvali derívase do xeorxiano antigo *Krtskhinvali* (), desde antes *Krtskhilvani* (), que literalmente significa "a terra de carpes", que é o nome histórico da cidade. Ver  para máis.

De 1934 a 1961, a cidade foi nomeada **Staliniri** (), logo de José Stalin. Os modernos osetos chaman a cidade **Tskhinval** (deixando fóra do "i" final, que é un nominativo que termina en xeorxiano); outro nome oseto (non oficial) da cidade é **Chreba**.

## Historia 
A área ao redor da actual Tskhinvali estivo poboada desde a Idade de Bronce. Os asentamentos descubertos e artefactos arqueolóxicos desa época son os únicos que reflicten influencias das culturas Ibérica (Xeorxia leste) e Cólquida (Xeorxia oeste) con posibles elementos Sármatas.
miniatura|Unha foto de época de Tsjinvali 'por D. Rudnev, 1886.

A primeira crónica de Tskhinvali procede de fontes xeorxianas en 1398 como unha aldea en Kartli (centro de Xeorxia), aínda que un relato posterior acredita a súa fundación no século terceiro dC polo rei de Xeorxia Aspacures II de Iberia como unha fortaleza. A principios do século XXVIII, Tskhinvali foi unha pequena "cidade real" poboada principalmente por servos monásticos. Tskhinvali foi anexada ao Imperio ruso xunto co resto do leste de Xeorxia en 1801. Situada nunha ruta comercial que unía o Cáucaso Norte con Tbilisi e Gori, Tskhinvali desenvolveuse gradualmente como unha cidade comercial cunha mestura de poboación de xudeus, xeorxianos, armenios e osetos. En 1917 tiña 600 casas con 38.4% xudeus, 34,4% xeorxianos, 17,7% armenios e 8,8% osetos.

A cidade viu os enfrontamentos entre a Garda do Pobo de Xeorxia e os campesiños osetos pro-bolxeviques durante o período de 1918 a 1920, cando Xeorxia logrou unha breve independencia de Rusia. A lei soviética foi establecida pola invasión do Exército Vermello en marzo de 1921, e un ano máis tarde, en 1922, Tskhinvali converteuse na capital do Óblast Autónomo de Osetia do Sur na República Socialista Soviética de Xeorxia. Posteriormente, a cidade pasou a ser en gran medida de Osetia debido á intensa urbanización e korenización ("nativización") da política soviética que favoreceu o fluxo de entrada dos osetos nas zonas rurais próximas a Tskhinvali. Era esencialmente un centro industrial, con serradoiros e plantas de fabricación, tamén tiña varias institucións culturais e educativas, como un venerado Instituto Pedagóxico (actualmente Universidade Estatal de Tskhinvale) e un teatro. De acordo co último censo Soviética (en 1989), Tskhinvali tiña unha poboación de 42.934 habitantes.

Durante a fase aguda do Conflito xeorxiano-osetio, Tskhinvali foi escenario de tensións étnicas e posterior enfrontamento armado entre forzas xeorxianas e de Osetia. O acordo de Sochi de 1992 de alto o lume deixou Tskhinvali en mans dos osetos.

## 2008 Guerra de Osetia do Sur 
[miniatura| Un edificio na cidade logo da [Batalla de Tskhinvali 18 de agosto 2008]]

Tskhinvali foi bombardeado polo goberno de Xeorxia o 8 de agosto de 2008 cos sistemas de foguetes de artillería móbil BM-21 "Grad" nun intento para recuperar o control da república separatista de Osetia do Sur. Logo dos bombardeos, o exército xeorxiano invadiu a cidade nun intento de facerse co control da capital. O exército ruso respondeu ao día seguinte movendo as súas propias forzas na cidade e contraatacando ao exército xeorxiano. O 10 de agosto as forzas xeorxianas retiráronse de Tskhinvali que foi capturado polo exército ruso logo de intensos combates.

Unha parte considerable da poboación de Osetia do Sur (polo menos, 30.000 de 70.000 habitantes) fuxiu a Osetia do Norte-Alania antes ou inmediatamente despois do inicio da guerra. Con todo, moitos civís morreron durante o bombardeo e a seguinte Batalla de Tskhinvali (162 mortes de civís foron documentadas polo equipo ruso de investigadores and 365 - by the S.Ossetian authorities). A cidade sufriu graves danos durante a batalla. O Barrio xudeu, un dos barrios exclusivos da cidade tamén foi destruído Andrey Illarionov visitou a cidade en outubro de 2008, e informou de que o barrio xudeu de feito estaba en ruínas, aínda que observou que as ruínas estaban cubertas de arbustos e árbores, o que indica que a destrución tivo lugar durante a Guerra de Osetia do Sur entre 1991 e 1992.

Con todo, Mark Ames, que estaba cubrindo a última guerra para The Nation, declarou que o principal barrio residencial de Tskhinvali, alcumado Shanghai debido a súa densidade de poboación (que é onde se atopan a maioría dos bloques de apartamentos de grande altura da cidade), e o antigo barrio xudeu, foron completamente destruídos.

## Xeografía 
### Clima 
Situado no Cáucaso, a 860 m. sobre o nivel do mar, Tskhinvali está no límite climático oceánico / continental húmido (*Cwb/Dwb*, de acordo coa Clasificación climática de Köppen), cunha precipitación media anual de 805&nbsp;mm. Os veráns son suaves e os invernos son fríos, con nevaradas.

## Presente 
[miniatura| right | 220px | 21 de agosto de 2008. [Valery Gergiev co Teatro Mariinsky da ópera en Tskhinvali]]
Tskhinvali funciona como a capital de Osetia do Sur. Antes da guerra de 2008 tiña unha poboación de aproximadamente 30.000 habitantes. A cidade quedou considerablemente empobrecida en ausencia dun acordo político permanente entre as dúas partes nas últimas dúas décadas.

A cidade contén varios monumentos da arquitectura xeorxiana medieval, coa Igrexa Kavti de San Xurxo sendo o máis antigo data dos séculos VII ao x.

## Transporte 
Había un servizo ferroviario antes de 1991 na estación de tren de Tskhinvali.

## Relacións internacionais 
### Cidades irmás 
Tskhinvali está irmanada coas seguintes cidades:
*  Arkhangelsk, Rusia 

## Notas 
## Ligazóns externas 
* Site of Tskhinvali: information, news, video, photos etc.&nbsp;— www.chinval.ru

### Imaxes 
* Casualties in South Ossetia from Human Rights Watch
* Tskhinvali after the war from RIA Novosti
* 13 Aug 2008: Pictures of destroyed Tskhinvali after shelling of the city by Georgian troops on 8 Aug 2008 from Osinform
* "Kvartals old Tskhinval (photo)"(«Кварталы старого Цхинвала (фото)») — OSinform.ru

## Notas 
*