Ágnatos

Os **ágnatos** (*Agnatha*, do grego ἀ- *a-* e γνάϑος *gnáthos*, mandíbula, literalmente: "sen mandíbulas") son un grupo parafilético  de vertebrados acuáticos que, xunto cos condrictios e os osteíctios, conforman o grupo parafilético coñecido popularmente como peixes. Na clasificación tradicional lineana considérase como unha superclase.

Son os vertebrados máis primitivos, caracterizados por careceren de mandíbulas, pola respiración branquial dependente da farinxe e pola persistencia da notocorda ou *corda dorsal* nos adultos.
 
Tradicionalmente os ágnatos dividíanse nas clases dos ostracodermos (*Ostracoderma*), isto é «*os de pel dura*», todos fósiles, e a dos ciclóstomos (*Cyclostomi*), é dicir, «*os de boca circular*», con formas actualmente viventes, moi simplificadas, e numerosas fósiles.

Debido a isto, adóitase identificar ágnatos con ciclóstomos.

Actualmente os ágnatos comprenden pouco máis de 100 especies actuais  e gran número de formas fósiles.

As especies actuais habitan en augas temperadas de ambos os hemisferios e nas tropicais máis frías.

## Características 
[miniatura|250px|Reconstrución de *Cephalaspis tenuicornis*, un ágnato acoirazado do [Devoniano.]]
miniatura|250px|Un ágnato actual: *Myxine glutinosa* L.

O único elemento característico común de todos os ágnatos (fósiles e actuais) é a ausencia de mandíbulas, un carácter claramente primitivo. As formas paleozoicas eran de aspecto moi diferente ás especies actuais e moitas tiñan fortes escudos óseos na cabeza como protección fronte aos predadores, e estaban cubertos de escamas de diversos tipos. Os ágnatos actuais teñen aspecto de anguía e carecen de escamas, presentando unha pel mucosa e esvaradía.

A ausencia de mandíbulas obriga a estes animais a solucionar a súa alimentación de forma particular: por succión, sistema polo que lamben o sangue ou os tecidos en descomposición dos peixes dos que se alimentan. No caso das lampreas, son animais hematófagos; no caso dos mixinos, necrófagos.

## Sistemática 
Durante moitas décadas admitíanse dous grupos, coa categoría de clases:
* Ciclóstomos (*Cyclostomi*), que inclúe as lampreas e os mixinos.
* Ostracodermos (*Ostracoderma*), xa extintos.

Hoxe, ambos os grupos son considerados tamén parafiléticos e dividíronse en 12 clases, das cales 9 están extintas:

* *Conodonta* †
* *Hyperoartia*
** *Petromyzontiformes* (as lampreas)
* *Myxinoidea* (os mixinos)
* *Anaspida*†
* *Thelodonti*†
* *Pteraspidomorphi*†
* *Thelodontida*†
* *Cephalaspidomorphi*†
* *Galeaspida*†
* *Pituriaspida*†
* *Osteostraci*†

## Ágnatos actuais 
[miniatura|250px|Boca da [lamprea, *Petromyzon marinus* L. Foto realizada na *Sala Maremagnum* do *Aquarium Finisterrae* (Casa dos Peixes), na Coruña, Galicia, España.]]
Os ágnatos actuais caracterízanse pola ausencia de mandíbulas, o aspecto angüiliforme, a ausencia de aletas pares e presenza dunha única aleta impar continua (dorsal, caudal e anal), sete ou máis arcos branquiais e pel mucosa con ausencia de escamas.

Canto á anatomía, presentan un ollo pineal sensible á luz (homólogo da glándula pineal dos mamíferos), esqueleto cartilaxinoso e un corazón con dúas cámaras. Presentan notocorda tanto en estado larval como adulto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Gnatóstomos

### Ligazóns externas 
Árbore filoxenética dos ágnatos  Janvier, Philippe (1997): *Vertebrata. Animals with backbones*. Versión do 1 de xaneiro de 1997 (under construction).