Declive cognitivo asociado ao cancro

O **declive cognitivo asociado ao cancro**, coñecido polas súas siglas en inglés como **CRCD** (*cancer-related cognitive decline*) ou **CRCI** (*cancer-related cognitive impairment*), refírese ás dificultades cognitivas que experimenta a poboación oncolóxica por mor do cancro ou relacionadas cos seus tratamentos. Inicialmente, estas dificultades estudáronse no marco dos efectos secundarios da quimioterapia, polo que este cadro tamén se coñece como *chemofog* ou *chemobrain*.

## Presentación clínica 
Esta cadro afecta tanto aquelas persoas con cancros no sistema nervioso central coma con outros tipos de cancro (mama, pulmón, colon...). A prevalencia do CRCD é alta, estímase que afecta a 1 de cada 3 pacientes, aínda que a súa porcentaxe varía segundo a medida de avaliación. Neste aspecto, os estudos que se basean en cuestionarios de queixas cognitivas ofrecen unha porcentaxe superior a aqueles que realizan unha avaliación con probas neuropsicolóxicas. Os pacientes adóitanse queixar de problemas de memoria, atención, velocidade de procesamento e funcións executivas e obteñen un menos rendemento en probas que avalían estes dominios. Na mesma liña, os estudos de neuroimaxe atoparon cambios na estrutura de certas rexións cerebrais e no funcionamento de diferentes redes neuronais de pacientes oncolóxicos. As dificultades cognitivas poden estar presentes no momento do diagnóstico, incrementarse cos diferentes tratamentos oncolóxicos (quimioterapia, radioterapia, terapia hormonal, inmunoterapia...) e manterse un tempo despois de finalizalos, aínda que o máis habitual é que estes problemas se resolvan durante o primeiro ano tras rematar a quimioterapia. Porén, é importante ter en conta que existen diferentes perfís de declive cognitivo e cursos atendendo a varios factores (características dos tratamentos oncolóxicos -tipo, réxime, dose...-, características persoais -idade, reserva cognitiva, factores xenéticos...-  e outras condicións asociadas -síntomas ansioso-depresivos, problemas para durmir, fatiga...).

Aínda que estas dificultades normalmente teñen un carácter agudo e transitorio, teñen un importante impacto negativo na calidade desta poboación, condicionando o seu funcionamento persoal, laboral e social e o seu curso médico.

## Etiloxía 
miniatura
A existencia do CRCD foi amplamente debatida e moitas veces identificouse como unha reacción ou adaptación emocional ao proceso oncolóxico, desacreditando as queixas do/as pacientes. Así e todo, existen numerosos estudos que poñen de manifesto diferentes factores etiolóxicos que poden dar lugar a estas dificultades cognitivas. Entre elas, cómpre destacar a resposta de inflamación do sistema inmunitario ao cancro e aos seus tratamentos, danos no ADN, alteracións nos sistemas de neurotransmisión e neuroendocrinos e de plasticidade cerebral, neurotoxicidade dos tratamentos, morte neuronal... Outros factores persoais e condicións clínicas asociadas antes comentadas tamén poden estar implicadas na aparición e mantemento do CRCD. Ademais, sería recomendable realizar unha avaliación neuropsiclóxica para coñecer o perfil cognitivo do/a  paciente e ofrecer unha intervención de rehabilitación cognitiva combinada con adestramento cognitivo online. Outras intervención recomendadas para o CRCD son o exercicio físico, o *mindfulness* ou o ioga, así como atender a outros factores, como a sintomatoloxía ansioso-depresiva ou o insomio-, que poden estar agravando estas dificultades e o seu impacto.

## Notas