open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Life of David Gale

***The Life of David Gale*** é un filme de 2003 dirixido por Alan Parker e escrito por Charles Randolph. O filme é unha coprodución entre os Estados Unidos de América, Alemaña e o Reino Unido. Foi o derradeiro filme de Parker antes da súa xubilación e posterior morte en 2020.

Kevin Spacey interpreta o personaxe epónimo, un profesor e activista contra a pena de morte que é sentenciado a morrer acusado do asasinato da súa compañeira activista. Kate Winslet e Laura Linney coprotagonizan o filme.

## Personaxes 
* Kevin Spacey como David Gale
* Kate Winslet como Bitsey Bloom
* Laura Linney como Constance Harraway
* Gabriel Mann como Zack Stemmons
* Rhona Mitra como Berlin
* Leon Rippy como Braxton Belyeu
* Matt Craven como Dusty Wright
* Jim Beaver como Duke Grover
* Melissa McCarthy como Nico

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
A sedución

***A sedución*** (en ) é un filme estadounidense de 2017 escrito e dirixido por Sofia Coppola, baseado na novela homónima de 1966 (orixinalmente publicada como *A Painted Devil*) por Thomas P. Cullinan. Está protagonizado por Nicole Kidman, Kirsten Dunst e Elle Fanning. É a segunda adaptación cinematográfica da novela de Cullinan, despois do filme *As defraudadas* de Don Siegel.

Estreouse o 24 de maio no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 2017, e foi escollido para competir pola Palma de Ouro na competición principal, onde Coppola gañou o premio á mellor directora, sendo a segunda muller en conseguilo. Estreouse nos cinemas dos Estados Unidos o 23 de xuño de 2017 a través de Focus Features. Estreouse en galego o 12 de xullo de 2023 a través da TVG. Foi traducido ao galego por Rosa Moledo e a directora de dobraxe foi Charo Pena.

## Personaxes 
* Colin Farrell como Cabo John McBurney
:Voz da dobraxe galega de Monti Castiñeiras.
* Nicole Kidman como Miss Martha Farnsworth
:Voz da dobraxe galega de Bea García.
* Kirsten Dunst como Miss Edwina Morrow
:Voz da dobraxe galega de Ana Lemos.
* Elle Fanning como Alicia
:Voz da dobraxe galega de Montse Davila.
* Oona Laurence como Amy
* Angourie Rice como Jane
:Voz da dobraxe galega de Irene Moledo.
* Addison Riecke como Marie
:Voz da dobraxe galega de Tere Santamaría.
* Emma Howard como Emily
:Voz da dobraxe galega de Nora Abad.
* Wayne Pere como o capitán
* Matt Story como soldado confederado
* Joel Albin como home de cabalería

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en Metacritic 
* Ficha en RottenTomatoes
Maiólica de Laterza

miniatura|Maiólica de Laterza
miniatura|

A **maiolica de Laterza** (*maiolica di Laterza*) é unha clase de maiólica ou mallólica feita na cidade de Laterza, parte da rexión da Puglia (Apulia) en Italia.

A Maiolica di Laterza é feita baixo a etiqueta CAT (Cerámica Artística Tradicional), categoríal estabelecida en 1997 polo Goberno de Italia.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Mallólica
Jéssica Bouzas

**Jéssica Bouzas Maneiro**, nada o 24 de setembro de 2002 en Vilagarcía de Arousa, é unha tenista galega. Ocupa o posto 83 no ránking WTA.

Gañou once títulos individuais e seis dobres no Circuíto Feminino ITF, así como un bronce e un ouro nos Xogos Mediterráneos de 2022.

## Traxectoria 
Comezou a xogar ao tenis con cinco anos no Club de Tenis e Pádel O Rial da súa Vilagarcía de Arousa natal, co adestrador Daniel Walters, antes de trasladarse, con trece anos, á Academia de Tenis Ferrer en Xàbia.

En decembro de 2020 disputou en Madrid a súa primeira final individual do Circuíto Feminino ITF, sendo derrotada pola suíza Conny Perrin.​ Un mes despois, en xaneiro de 2021, gañou o seu primeiro título individual nun evento de 15 000 dólares no Cairo, tras derrotar á eslovaca Chantal Škamlová na final.​ Unha semana despois conquistou un segundo título ITF no Cairo e en marzo de 2021 acadou a final en Gonesse (Francia).​ Ese mesmo ano proclamouse campioa nun torneo na cidade grega de Heraklion e disputou a final en Madrid.

En 2022 disputou seis finais do Circuíto ITF, gañando cinco delas (Villena, Palmanova, Aschaffenburg e Quinta do Lago) e perdendo só na final de Platja d'Aro ante Guiomar Maristany. Ese mesmo ano participou nos Xogos Mediterráneos na cidade alxeriana de Orán, conseguindo a medalla de bronce en individuais e o ouro en dobres xunto á propia Maristany, despois de derrotar na final ás maltesas Francesca Curmi e Elaine Genovese.

En 2023 conseguiu acceder por primeira vez na súa carreira ao cadro final dun Grand Slam tras superar a previa. Foi no Campionato de Wimbledon, onde caeu en primeira rolda diante da ucraína Anhelina Kalinina.

En marzo de 2024 conquistou o seu maior título até a data, ao erguer o WTA 125 de Antalya, en Turquía, vencendo na final á romanesa Irina Camelia Begu, por un marcador de 6-2, 4-6 e 6-2. Foi así a primeira galega en 13 anos en conquistar un título deste nivel, desde que o fixese Lourdes Domínguez en 2011 en Bogotá. Con este resultado subiu ata o posto 104 do ránking WTA. Un mes máis tarde, en abril, tras xogar a final do ITF 100 de Zaragoza, logrou entrar por primeira vez no top 100, situándose como a 90ª mellor xogadora do mundo.

Continuou ascendendo postos na clasificación e no torneo de Wimbledon de 2024 deu a sorpresa, eliminando na primeira rolda á vixente campioa e número 6 do mundo, a checa Markéta Vondroušová. Deste xeito converteuse na segunda tenista na historia da era Open en eliminar en primeira rolda á campioa do ano anterior, 30 anos despois de que Lori McNeil fixese o mesmo con Steffi Graf. Caeu finalmente ante a checa Barbora Krejčíková na terceira rolda, nun partido que non chegou a rematar, pois retirouse cun problema lumbar cando perdía por 6-0 e 4-3.

## Finais do Circuíto ITF 
### Individuais: 14 (9 campioa, 5 subcampioa)
### Dobres: 6 (4 campioa, 2 subcampioa)
## Representación nacional 
#### Individuais: 1 (medalla de bronce)
#### Dobres: 1 (medalla de ouro)
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Perfil de Jéssica Bouzas Maneiro na páxina da WTA 
*Perfil de Jéssica Bouzas Maneiro na páxina da ITF
Mallólica

[miniatura| Placa con decoración zoomórfica, **maiólica arcaica** do século XIV en [Umbría (Italia), no Museo de Santa Maria della Scala en Siena .|269x269px]]
A **mallólica** ou **maiólica** (do italiano *Maiolica*, anteriormente *majorica*, do latín *Majorica =* Mallorca)  é unha cerámica cun acabado vidroso especial. A terracota é a base do traballo cerámico e aplícase un esmalte metálico composto por sílice, cinzas sódicas, chumbo e estaño.

## Historia 
En base aos escritos de Dante Alighieri  e Leonardo Da Vinci,  a palabra *maiolica* significa Mallorca,   illa que durante o a Idade Media foi o centro de exportación máis importante do Mediterráneo para este tipo de cerámica mourisca. É o termo italiano xeral usado para definir arxila cocida vidrada con estaño, decorada con óxidos metálicos pintados sobre verniz sen cobre. A cerámica mallólica ou maiólica foi un achado casual durante os intentos de crear unha porcelana similar á que se fabricou en China con caolín.

Coñécese unha técnica semellante no antigo Exipto e Siria desde a antigüidade. Máis tarde, os oleiros reinventárona coa intención de imitar a porcelana chinesa, tan apreciada. Pola súa banda, os árabes aprendérona destas civilizacións durante o século X, e no século XIII xa a estenderan por toda a Península Ibérica e Sicilia, de onde pasou a Italia. Na cidade de Faenza, preto de Rávena, evolucionou dun xeito especial e obtívose unha cerámica mallólica de gran perfección, até o punto de que o nome da cidade converteuse en sinónimo de louza de calidade superior (en distintos idiomas, *faiança*, *faença,* *fayenza, faience, fayence*). Esta cidade ten un Museo Internacional de Cerámica.

As primeiras mallólicas estaban feitas de terracota amarelada, cubertas cun esmalte composto por unha capa de pintura esmaltada mesturada con po de cuarzo. A cerámica mallólica producida polos pobos islámicos estaba decorada con pigmentos compostos de cobre ou manganeso, dependendo de se querían darlle unha cor marrón ou verde respectivamente.

Engadindo certa confusión sobre o nome, durante o século XVII os ingleses comezaron a escribir maiólica/mallólica con J, como **majolica** e hoxe o termo é empregado con dous significados, o da cerámica hispano-itálica de orixe mourisca, e a un tipo de **cerámica vitoriana** de mediados e finais do século XIX tamén coñecida como maiólica/mallólica/majolica feita por un proceso máis sinxelo polo que se aplicaban esmaltes de chumbo de cor directamente a un molde de arxila, normalmente moldeada en relevo, dando lugar a unhas pezas de cores brillantes, resistentes e económicas, tanto útiles como decorativas, normalmente de estilo naturalista. Este tipo de mallólica foi presentada ao público na Grande Exposición de Londres de 1851, posteriormente amplamente copiado e producido en serie por Minton & Co., e a maiores tamén desenvolveu e exhibiu na mesma Exposición de 1851 outro produto esmaltado en estaño a imitación da mallólica italiana que tamén chamaron ***majolica***.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Cerámica vidrada
* Cerámica de Paterna
* Esmalte (revestimento)
* Mallólica de Laterza
* Pisa (cerámica)
* Faenza
* Terracota
Lista de canles de Twitch con máis seguidores

A seguinte táboa enumera as 50 canles máis seguidas en Twitch a día 19 de novembro de 2023, co total redondeado aos cen mil seguidores máis próximos, así como as actividades principais e o país de orixe de cada un, a denominación das respectivas canles e se o/a *streamer* está transmitindo na plataforma ou non. Un  indicaría que a canle xa non está activa na plataforma.

O streamer con máis seguidores que emite en galego é Pablo Rodriguez Vila, que pertence á comunidade de Twitch en galego.

## Récords 
David Cánovas, "TheGrefg", *streamer* español, logrou superar a cantidade máxima de espectadores en Twitch, con 2.4 millóns de espectadores o 11 de xaneiro de 2021, na presentación da súa *skin* propia de Fortnite.''''

## Notas
Porcelana de Kawana

[miniatura| Frasco de porcelana de Kawana, cunha decoración de mulleres con vestidos occidentais, con impresión de *transfer-printting* en azul baixo un esmalte transparente. [Período Edo, mediados do século XIX]]
[miniatura| Vaso de porcelana, con decoración impreso en azul baixo un esmalte transparente. [Período Edo, mediados do século XIX]]
A **porcelana de Kawana** (en ) é un tipo de porcelana nipoa producida na área de Kawana e mais na súa contorna, na actual Kawanayama-chō (川名山 町), no barrio de Shōwa-ku (昭和 区), en Nagoya. É unha cerámica branca e azul do estilo *sometsuke* (染付), que destaca polo uso da técnica inglesa de impresión por transferencia (en ).

## Historia 
No Xapón tentouse imprimir por placa de cobre ao final do período Edo. Esta técnica empregouse nas pezas Risen de Mino (里 泉 焼) de Mizunami, Gifu e nos utensilios Kawana de Owari de Nagoia. No templo budista enKōjaku (香積院) composto na vila Kawana, un forno foi aberto no medio da era Kaei (1848-1854) por Kato Shinshichi (加藤新七), que era un discípulo da terceira xeración Kawamoto Jihyoe (三代 川 本 治兵) de Seto. Inicialmente producíronse produtos *sometsuke* regulares, pero os artesáns de Seto protestaron contra ela. Como reacción, Kato Shinshichi probou unha nova dirección producindo elementos con impresión por transferencia de placas de cobre. En Europa a técnica de impresión por transferencia de cerámica foi desenvolvida no século XVIII. Esta técnica permite a produción de patróns de calidade consistente. O tamaño do forno e o volume de produción resultante en Kōjaku-in eran pequenos e as vendas estaban limitadas comercialmente. O forno funcionou até 1888. No Xapón só a partir de Meiji 20 (1887) comezou a produción industrial a grande escala en Hizen.

O Museo de Cidade de Nagoia posúe unha colección de porcelana de Kawana.

## Características 
Producíronse artigos de pequeno tamaño como vasos e botellas, pero tamén existen algúns artigos máis grandes. Os patróns estaban en  branco e azul de *sometsuke*, que representaban señoras ao estilo europeo, veleiros ao estilo occidental, soldados e similares, mediante unha técnica de impresión por transferencia de placas de cobre. Na parte inferior atoparíase o selo *"Dainihon O (wari) -shū Kawanayama sei* " (大 日本 張 州 川 名山 製).

## Véxase tamén 
Outra olaría de Nagoia e a súa rexión:
* Ofuke ware
* Hōraku ware
* Sasashima ware
* Inuyama ware
* Tokoname ware

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* https://aucview.aucfan.com/(http://aucview.aucfan.com/yahoo/g134486364/) 
* Kawana
Museo Internacional Mingei

O **Museo Internacional** (*Mingei International Museum*) é unha institución pública sen ánimo de lucro que recolle, conserva e exhibe arte popular, artesanía e deseño. O museo fundouse en 1974 e o seu edificio abriuse en 1978. A palabra Mingei, que significa "arte do pobo", foi acuñada polo xaponés Sōetsu Yanagi combinando as palabras xaponesas para todas as persoas ( *min*民) e arte ( *gei*芸).

## Historia 
O museo foi fundado por Martha Longenecker, profesora de Arte Emérita da Universidade Estatal de San Diego. Como artista artesá que estudou a fabricación de cerámica no Xapón, coñeceu e aprendeu dos fundadores da Asociación Mingei do Xapón. 

En maio de 1978 inaugurouse coa exposición *Dolls and Folk Toys of the World* (Bonecas e Xoguetes Populares do Mundo). En agosto de 1996 foi trasladado á Praza de Panamá onde tamén están o Museo de Arte de San Diego e o Museo de Arte Timken. En 2003 abriu outro museo Mingei na vila Escondido, no condado de North San Diego, que fechou en 2010. Nos seus primeiros 30 anos de historia, Mingei International presentou 140 exposicións, acompañadas de charlas, películas, demostracións, obradoiros, música, teatro e danza.

## Coleccións 
As coleccións do Museo comprenden 17,500 obxectos desde 141 países. Conteñen artefactos desde o século III a.C. até o presente e inclúen os obxectos tan diversos como barcos de arxila antiga ou vasos contemporáneos de vidro veneciano.

Varias rexións do mundo son representadas.

* México: olaría, tallas de madeira, téxtiles, retablos, máscaras
* India: bronces, tallas de madeira, olaría, téxtiles
* China: traxes, xoias, tallas de madeira, olaría
* Xapón: olaría, téxtiles, tallas de madeira, cerámica *lacquer ware*, traballos en metal
* Indonesia: monumentos ancestrais, tallas de madeira, téxtiles, máscaras, esculturas
* África: olaría, repousa-cabezas, banquetas, máscaras, téxtiles
* Pre-Colombianos: Olaría e téxtiles desde América Central e Do sur
* Oriente Medio: téxtiles, xoias, tallas de madeira
* Estados Unidos: olaría do século XX; mobiliario contemporáneo, téxtiles, vidro; tecidos indíxenas Navajo

## Ligazóns externas 
* 
* Ve-Mingei, unha presentación interactiva conectada das coleccións do Museo
* Frommers
Estarcido

miniatura|Estarcidos en Barcelona
O **estarcido** (do latín *extergere*, limpar), técnica moi primitiva identificada máis recentemente co **esténcil** (do inglés *stencil*), é un tipo de decoración a partir dun modelo ou calco cun debuxo recortado ou patrón, método que permite reproducir en serie a imaxe representada. Entre os seus múltiples campos de aplicación destaca como recurso industrial o estarcido na decoración de azulexos.

Recurso case prehistórico, o estarcido moderno deriva dos métodos decorativos desenvolvidos en distintos lugares do mundo. Desde os delicados estarcidos xaponeses até os atrevidos e complexos deseños africanos. Desde a sinxeleza naïf da arte folk neerlandés, até a formalidade vitoriana.
alt=Exemplo de modelos para estarcido.|miniatura|Modelos para estarcido.

## Técnica 
Unha das formas máis usuais de facelo é recortando a imaxe desexada sobre unha cartolina (dado que é un soporte cómodo para manualidades polo seu balance entre rixidez, custo e facilidade de recorte); o debuxo aparece como un espazo aberto con zonas sólidas ao redor.  O modelo así obtida sitúase sobre unha nova folla de papel e aplícase a pintura sobre toda a superficie, de forma que as zonas de pintura que chegan á folla inferior quedan limitadas polo modelo. Existen distintos métodos para aplicar a pintura: con brocha de estarcido (aplícase pouca cantidade de pintura), rodete de espuma, ou aerosol para crear finos e delicados debuxos.

## Historia 
[miniatura|Mans estar[Circa|cidas cunha especie de aerógrafo de óso, na Cova das Mans, río Pinturas (provincia de Santa Cruz, Arxentina), c. 7350 a. C.]]
miniatura|Os normógrafos (regras perforadas que permiten reproducir as letras do alfabeto normalizadas) baséanse na técnica do estarcido.
O estarcido máis antigo que se coñece atópase en España, onde se localizou un panel de mans cunha antigüidade de 66.000 anos. O estarcido veuse usando desde a antigüidade para duplicar os deseños decorativos en paredes, teitos e tecidos. Era moi corrente na China e o Xapón para marcar as embalaxes con selos e caligrafía. Este sistema empregouse tamén para colorear gravado a fibra, gravado ao aguaforte ou outros gravados, utilizando diferentes modelos para as distintas cores.

Aínda que o proceso de estarcido se utilizaba xa na antiga Roma, alcanzou especial popularidade en Estados Unidos durante os anos sesenta, cando moitos artistas utilizaban como medio de expresión as cores puras e as siluetas de contornos marcados. 

Esta técnica de esténcil (en inglés *stencil*) fíxose moi popular co chamado o *street art* (con artistas como Banksy, Shepard Fairey, Blek lle Rat etc.).

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Gravado
* Arte urbana
Charrasquiño

O **charrasquiño**, ou **carrasquiño**, é un baile agarrado galego similar ao valse.

## Características 
De compás ternario, o baile foi recollido en distintos concellos do occidente galego: Tordoia, Carcacía, Caldas de Reis, etc. Acompáñase con canto e pandeiretas, as cantareiras determinan o seu ritmo polas cantigas que botan e que son acompañadas polos bailadores. O baile atópase, con variantes en nome, música e letra, por toda a Península Ibérica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Agarrados
Marina Bekh-Romanchuk

**Marina Bekh-Romanchuk** (en ), nada en Moroziv o 18 de xullo de 1995 é unha atleta ucraína (salto de lonxitude).
Esparabán

O **esparabán**, é un baile agarrado galego mestura da muiñeira co pasodobre.

## Características 
O baile do esparabán documentouse na zona do Incio. É un baile en parellas dividido en dúas partes, unha primeira na que se baila un pasodobre, e unha segunda, a ritmo de muiñeira, na que as parellas se desprazan facendo un paso cabalgado. É moi similar á muiñeira corrida, diferenciándose desta só pola existencia dun desprazamento lateral nas partes da muiñeira.

## Referencias 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Agarrados

### Ligazóns externas 
* O Esparabán do Incio e A Carballesa do Incio - Asociación Cultural Peleriños (2011) - Youtube.
Rally Villa de Adeje

O **Rally Villa de Adeje** é unha proba de rally que se celebra na localidade tinerfeña de Adeje dende 1981. Está organizado pola escudaría Villa de Adeje e é puntuable para o Súper Campionato de España de Rallys. Ten formado parte tamén do Campionato das Canarias de Rally, do Campionato de España de Rallys e incluso do Campionato de Europa de Rally en dúas ocasións: 1998 e 1999. Nas súas tres primeiras edicións recibiu o nome de **Critérium Valle de Abona**, pasando a chamarse logo **Critérium Villa de Adeje** ata 1990, cando adoptou o nome actual.

## Historia 
Entre 1994 e 1999 a proba formou parte do Campionato de España e celebrábase habitualmente unha semana despois do Rally El Corte Inglés, tamén nas Canarias. En 1998 e 1999 puntuou para o Campionato de Europa co menor coeficiente: 2. 

Deixou de celebrarse ata 2007 cando se recuperou no marco do campionato das Canarias. En 2015 volveu ao calendario do Campionato de España substituíndo ao Rally do Bierzo. A edición de 2020 suspendeuse por mor da Pandemia de COVID-19, regresando en 2021 como parte do novo Súper Campionato de España de Rallys.

## Palmarés 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Ponte de Ponte Sampaio

A **ponte de Ponte Sampaio** é unha ponte medieval que cruza o río Verdugo localizada entre a parroquia de Ponte Sampaio no concello de Pontevedra e a parroquia de Arcade no concello de Soutomaior.

## Historia 
A ponte está construída sobre unha cimentación romana. As primeiras referencias a esta ponte datan dos séculos X-XI, cando se chamaba "Ponti Sancti Pelagli de Lutto" (Ponte de San Paio de Lodo) e era propiedade dos condes de Borgoña. A mítica fortaleza de San Paio de Lodo estaba situada preto desta ponte, o lugar onde loitaron os exércitos de Doña Urraca e o arcebispo Xelmírez. En 997, Almanzor cruzouna destruíndo a fortaleza que a defendía. Calquera que quixera cruzar o río pola ponte tiña que pagar unha peaxe, pero grazas ao arcebispo compostelán Diego Xelmírez isto rematou no século XII.

A ponte foi testemuña da batalla de Ponte Sampaio contra a invasión francesa, que tivo lugar os días 7 e 8 de xuño de 1809 con intenso lume de canón a ambas as beiras do río Verdugo e na que se derrotou aos franceses.
  
## Descrición 
É unha ponte de pedra de 144 metros de lonxitude e presenta profundas modificacións e reconstrucións levadas a cabo nos séculos XVI e XVIII.

## Galería de imaxes 

Ficheiro: Camino de Santiago - Camino Portugués (2846593270).jpg|
Ficheiro: Ponte Sampaio, Pontevedra.jpg|
Ficheiro: Pontevedra-Pontesampaio 2.jpg|
Ficheiro: Pontevedra-Pontesampaio 5.jpg|
Ficheiro: Puente Sampayo - panoramio (2).jpg|
Ficheiro: Puente de Ponte Sampaio (633595231).jpg|
Ficheiro:Pontevedra-Pontesampaio 3.jpg|
Ficheiro:Puente Sampayo - panoramio.jpg|

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Ponte do Burgo
* Ponte de Santiago
* Ponte da Barca, río Lérez
* Ponte dos Tirantes
* Ponte das Correntes

### Ligazóns externas 
* A ponte medieval de Ponte Sampaio na páxina web de Turismo de Galicia
* A ponte na páxina web de Turismo Rías Baixas
¡Maldito bastardo!

***¡Maldito bastardo!*** é un filme galego de terror e comedia dirixido por Javi Camino e protagonizado por Juanillo Esteban.

## Argumento 
Fonsiño (Tamar Novas) escoita xunto a lareira a historia que lle contan os seus avós sobre o doutor Natalio (Juanillo Esteban), un antigo habitante da aldea que se infectou por erro cun virus da súa propia creación. A súa única esperanza pasaba por crear un antídoto a partir dos fluídos corporais dun pailán.

## Elenco 
* Juanillo Esteban como o doutor Natalio Palomino.
* Pilar Miguélez como Florentina/avoa.
* Álvaro Novo como Alvarito.
* Tamar Novas como Fonsiño.
* Manuel Camino como o avó.
* Carmen López como a enfermeira.
* David Balado como o chaqueteiro.
* Laura Sañudo como a leiteira.
* David Perdomo como a primeira vítima.

## Estrea 
A súa pre-estrea tivo lugar o 19 de maio de 2008 no Teatro Principal de Santiago de Compostela, mentres que a presentación oficial do filme foi no Festival de Cans.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consello da Cultura Galega
* Ficha en FilmAffinity .
Cuñados

***Cuñados*** é un filme galego de 2021 dirixido por Toño López e rodado en lingua galega. É unha comedia protagonizada por Xosé A. Touriñán, Miguel de Lira e Federico Pérez Rey.

Estreouse na TVG o 16 de maio de 2022. O 18 de abril de 2024 estreouse a súa secuela, *+Cuñados*.

## Sinopse 
Para conseguir cartos rapidamente dous cuñados secuestran o cuñado dunha empresaria que os enganou. Porén, a empresaria non ten intención ningunha de pagar o rescate do seu parente.

## Personaxes 
* Xosé A. Touriñán como Sabonis
* Miguel de Lira como Eduardo
* Federico Pérez Rey como Modesto
* Eva Fernández como Mati
* Iolanda Muíños como Cuca
* María Vázquez como Peque
* Mela Casal como Aurelia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de filmes en galego con maior recadación
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do filme
* Cuñados en AGalega
Multiestabilidade

miniatura|562x562px|Exemplos de padróns visualmente ambiguos.
Os fenómenos da **percepción multiestábel**  son un raro aspecto da percepción visual, caracterizado pola secuencia de cambios subxectivos espontáneos.

## Causa 
A multiestabilidade perceptiva xorde na observación de patróns visuais demasiado ambiguos para seren recoñecidos polo sistema visual cunha única interpretación, na que a alternancia entre dous estados perceptivos é frecuente. Exemplos famosos inclúen o cubo de Necker, a rivalidade monocular e a rivalidade binocular, pero hai moitos máis fenómenos de ambigüidade visual e obxectos imposíbeis.

## Descrición 
As transicións entre unha das perceptivas e outra chámanse reversións perceptivas. Son casos de espontaneidade estocástica que non se poden eliminar sempre mediante esforzos intencionados, aínda que se pode desenvolver un certo control do proceso. O número de reversións varía drasticamente entre estímulos e observadores e dise que é máis lento ou en menor medida en individuos con trastorno bipolar.

## Artes 
Moitos exemplos de multiestabilidade perceptiva poden atoparse nas artes, xa en tempos de Arcimboldo, sendo moi comúns na Op art e en obras de artistas como a MC Escher, Salvador Dalí,  Marcel Duchamp, Jasper Johns, Oscar Reutersvärd, Victor Vasarely, Orosz István, Sandro del Prete,  Bridget Riley, Patrick Bokanowski, Charles Allan Gilbert, Jonty Hurwitz, Dick Termes, Shigeo Fukuda, Patrick Hughes, Gianni Sarcone, Ben Heine, Rob Gonsalves, Octavio Ocampo, Oleg Shupliak, Erik Johansson ou Akiyoshi Kitaoka.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* A ilusión da bailarina
* Ilusión óptica
* Matemáticas e arte
* Trompe-l'oeil
* Psicoloxía experimental
* Op art
* Surrealismo
Federico Fernández-Amor Calvet

**Federico Fernández-Amor Calvet**, nado na Coruña c. 1871 e finado o 5 de setembro de 1933, foi un perito, deportista e mestre de ximnasia galego. Impartiu clases de numerosos deportes no seu propio ximnasio, a Sala Calvet, onde fundou en 1906 o Deportivo da Coruña.

## Traxectoria 
Foi o máis novo dos tres fillos de Ramón Fernández e Francisca María Calvet Bello, sendo seus irmáns Teresa e Doroteo. Perito mercantil e practicante de esgrima, foi alumno do tirador florentino Attilio Pontinari (mestre entre outros de Valle-Inclán), e formou parte do Círculo de Artesáns, participando nalgúns dos seus espectáculos. Chegou a ser o presidente do Colexio de Peritos Mercantís da Coruña. no que comezou dando clases de esgrima, ximnasia e halterofilia, ampliando despois a máis disciplinas. Deu clases gratuítas de esgrima aos bombeiros da cidade e instruíu no uso da espada ao exército, sendo condecorado coa Cruz de Primeira Clase do Mérito Militar con distintivo branco.

En 1906 fundou no seu ximnasio, xunto a varios dos seus alumnos, o Club Náutico da Sala Calvet e máis tarde o Club Deportivo da Sala Calvet, que en 1911 pasaría a chamarse Real Club Deportivo da Coruña. Dito club participou en competicións de numerosos deportes durante os seus primeiros anos, como esgrima, traiñeiras, tenis ou ciclismo, pero destacou especialmente pola súa sección de fútbol. En 1909 construíu o Campo de Riazor, onde xogou o Deportivo ata 1944.

Suicidouse o 5 de setembro de 1933, aos 62 anos de idade, disparándose no peito cunha escopeta.

## Familia 
Casou con Marcelina Sar Varela e tiveron tres fillos, Federico O seu fillo Federico foi presidente da Real Federación Galega de Fútbol durante 18 anos.

## Notas
Andevoto

**Andevoto**, en latín **Andevotus**, morto polo 437, foi un líder militar de probable orixe vándala ao mando dun exército privado que actuou en Hispania ao servizo da poderosa aristocracia terratenente hispanorromana da Bética. 

## Traxectoria 
No ano 437, participou nunha batalla nas beiras do río Genil, onde se enfrontou ao rei suevo Requila. Este venceu, facéndose cun gran botín en ouro e prata.

### Hipóteses sobre a orixe 
Aínda que a súa orixe non está clara, para uns era un xeneral romano e para outros era un caudillo vándalo que non seguira a Xenserico cando este pasou a África no 429. Neste caso, a denominación de Andevoto sería a latinización do antropónimo xermánico *Anduit*, de orixe vándala ou ostrogoda. Con todo, o bispo de Híspalis non é recoñecido como a fonte máis fiable para os acontecementos acaecidos en Hispania no século V. Segundo E.A. Thompson, seria un *comes* *Hispaniarum* enviado a Hispania pola corte de Rávena, enviado ao mesmo tempo có conde Censorio, para pór remate aos ataques dos suevos na Bética.

Doutra opinión é Hidacio, quen opina que ía *cum sua manu.* Esta hipótese é refrendada por Sanz quen interpreta a frase como tropas dependentes del mesmo. Segundo isto, é posíbel que actuase en Hispania cun exército propio contratado pola poderosa nobreza hispanorromana para se defenderen dos ataques e saqueos xermánicos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* 
*

### Ligazóns externas 
*Isidoro de Hispalis, *Historia de regibus gothorum, wandalorum et suevorum* (en The Latin Library) (en *latín*)
*Hidacio, *Chronicon* (en *latín*)
Escitas

[262px|miniatura|Peite escita de [Solokha, principios do século IV&nbsp;a.C.]]
Os **escitas** (do grego Σκύθης, Σκύθοι), tamén coñecidos como **Scyth**, **Saka**, **Sakae**, **Iskuzai** ou **Askuzai**, foron un antigo pobo nómade de Eurasia, que habitaba a rexión de Escitia. Os escitas clásicos dominaron a estepa póntica desde aproximadamente o século VII ata o século III&nbsp;a.C. Tamén se lles adoita chamar **escitas pónticos**, **escitas europeos** ou **escitas occidentais**. Formaban parte dunha cultura escita máis ampla, que se estendía pola estepa eurasiática. Nun sentido máis amplo, escita tamén se utilizou para designar todos os primeiros nómades eurasiáticos, Os membros orientais das culturas escitas adoitan designarse especificamente como Sakas.

Crese que os escitas eran de orixe iraniana. Falaban unha lingua da rama escita das linguas iranianas, e practicaban unha variante da antiga relixión iraniana. os escitas substituíron os cimerios como a potencia dominante na estepa póntica no século VIII&nbsp;a.C. Durante este tempo eles e os pobos afíns chegaron a dominar toda a estepa eurasiática desde as montañas dos Cárpatos no oeste ata a meseta de Ordos no leste, creando o que se chamou o primeiro imperio nómade de Asia Central. Con base na actual Ucraína e no sur de Rusia, chamáronse '*Scoloti* e foron dirixidos por unha aristocracia guerreira nómade coñecida como os escitas reais.

No século VII&nbsp;a.C., os escitas cruzaron o Cáucaso e atacaron con frecuencia o Oriente Medio xunto cos cimerios, tendo un papel importante no desenvolvemento político da rexión. estendendo o seu poder ata as fronteiras de Exipto. A finais do século II&nbsp;a.C., Mitrídates VI capturou a súa capital na Neapolis escita en Crimea e os seus territorios incorporáronse ao reino do Bósforo. Naquela época xa estaban helenizados. No século III&nbsp;d.C., os sármatas e os últimos restos dos escitas estaban dominados polos alanos e estaban sendo abrumados polos godos. A comezos da idade media, os escitas e os sármatas foran en gran parte asimilados e absorbidos polos primeiros eslavos. Os escitas foron fundamentais na etnoxénese dos osetios, que se cre que descenden dos alanos.

Os escitas tiveron un papel importante na Ruta da Seda, unha vasta rede comercial que conecta Grecia, Persia, a India e a China, contribuíndo quizais á prosperidade desas civilizacións. Os traballadores metálicos establecidos fabricaron obxectos decorativos portátiles para os escitas. Estes obxectos sobreviven principalmente en metal, formando unha arte escita distintiva.

O nome dos escitas sobreviviu na rexión de Escitia. Os primeiros autores continuaron empregando o termo "escita", aplicándoo a moitos grupos alleos aos escitas orixinais, como hunos, godos, turcos, ávaros, kházaros e outros nómades sen nome.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Azurita (pigmento)

A **azurita** é un pigmento azul da pedra do mesmo nome .

Outros termos para o pigmento son *azur* (unha das variantes)*,* *azur alemán,* *azul* *de* *montaña*, *pedra de Armenia* ou *cinza* *azul*.

## Características 
miniatura| Azurita esmagada
O característico azul intenso da azurita atópase na maioría das pinturas dos séculos pasados. Reducidos a un po moi fino e mesturados con aglutinantes axeitados, os minerais azuríticos transformáronse en pigmentos pictóricos. Do mesmo xeito, obtivéronse pigmentos verdes a partir de malaquita, outra variedade do mesmo mineral, o carbonato de cobre.

Dependendo dos depósitos e das impurezas inherentes, e dos métodos de moenda, derivaron nunha ampla gama de azul a azul-verde.

Os aglutinantes tamén tiveron un papel polo que o po mesturado co aceite dá un azul lixeiramente verdoso, mesturado con xema de ovo (témpera), vólvese verde agrisado.
miniatura| Pintura de Hans Holbein co fondo pintado con azurita

## Historia 
Moitos pigmentos pictóricos até o século XIX, vendidos baixo o termo *lapislázuli* ou *azul ultramar*, eran de feito só azurita, moito máis fácil de atopar e máis barata. O principal compoñente do lapislázuli é a lazurita, con L-, que comparte cor azul coa azurita (con outros matices de tonalidade), e seguramente etimoloxía, porén a súa composición química distinta. O lapislázuli era coñecido desde a antigüidade e importábase regularmente desde a Idade Media, principalmente desde o Afganistán; as análises químicas das pinturas medievais mostran que a azurita é unha das principais fontes de azul empregadas polos pintores medievais. 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lazurita
* Pigmento
* Azure (cor)
* Lista de cores
Observador (xeometría)

miniatura| A figura ilustra o observador **O**, o plano de proxección e o obxecto.
O **observador** é un dos elementos primarios do sistema proxectivo. Ente primitivo da proxección central, cando esta proxección é adecuada, o observador é a base dun expediente xeométrico que produce a ilusión da realidade, e que mostra obxectos no espazo nas súas posicións e tamaños correctos.

Segundo o divulgador e documentalista Robert Hughes, a perspectiva cónica capta os feitos visuais e estabilízaos, transformando o observador naquel para quen converxe o mundo enteiro.  O observador é o vértice deste cono imaxinario. 

O observador puntual fixo (punto propio) deu orixe á perspectiva cónica ou esférica. Por outro lado, o observador situado no infinito (punto improprio), orixinou as perspectivas paralelas, como a perspectiva isométrica ou a perspectiva cabaleira, entre outras.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Perspectiva
* Plano
* Punto
* Recta
Pedro Rodríguez García

**Pedro Rodríguez García**, nado en Vigo o 7 de decembro de 1935 e finado na illa da Toxa o 15 de decembro de 1984, foi un xornalista galego.

## Traxectoria 
Fillo de Avelino Rodríguez. Fixo o bacharelato no colexio Mezquita. Cursou estudos de peritos industriais en Vigo, sen chegar a rematalos. Iniciouse como xornalista en *El Pueblo Gallego* con dezasete anos. Foi un dos iniciadores da emisora La Voz de Vigo. Despois traballou en *Información* de Alacant e *Arriba* e foi director adxunto da revista *Tiempo*. Licenciose en Ciencias da Inormación coa primeira promoción da facultade de Madrid. Foi comentarista político en varios periódicos como *ABC*, colaborou na revista *Gaceta Ilustrada* e en Televisión Española, onde realizou entrevistas. Tamén colaborou no programa radiofónico "Protagonistas" de Luis del Olmo e no semanario vigués *El Pope*. 

Morreu dun ataque ao corazón cando estaba na Illa da Toxa (O Grove) para pronunciar nunha conferencia sobre a transición política.

## Vida persoal 
Casou coa xornalista Chari Gómez Miranda, e tivo catro fillos, entre eles a presentadora de televisión Belén Rodríguez (1966) e Pedro Rodríguez Gómez (1969-2012), director xeral de Cuarzo Producciones.

## Notas
Víctor de las Heras

**Víctor Martínez de las Heras**, **Vitín**, nado en Vigo en 1953, é un fotógrafo e xornalista galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Ciencias da Comunicación pola Universidade Complutense de Madrid. Regresou a Vigo nos anos setenta. Foi correspondente de *Tiempo* e colaborou nas revistas viguesas *El Pope* e *Informe Gallego*. A finais dos anos oitenta traballou como free lance en Panamá e no Brasil e foi cofundador e responsable da área de fotografía da revista *Pueblo Gallego* (1997).

## Obras 
* *Vigo. A explosión dos 80*, 2011.

* *Muller en loita*, 2021.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha en Editorial Galaxia
Tenencia

O termo **Tenencia** pode referirse a:

***Tenencia feudal**, territorio baixo a responsabilidade do tenente.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***A Tenencia**, barrio da vila de Sada;
***Tenencia**, lugar da parroquia de Boiro, no concello de Boiro;
***A Tenencia**, lugar da parroquia de Abegondo, no concello de Abegondo;
***A Tenencia**, lugar da parroquia de Rioaveso, no concello de Cospeito;
***Tenencia de Zaín**, lugar da parroquia de Seixalbo, no concello de Ourense.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Tenza**, vila e concello do departamento colombiano de Boyacá, en Colombia.
Sharice Davids

**Sharice Lynnette Davids**, nada en Frankfurt o 22 de maio de 1980, é unha avogada, exloitadora de artes marciais mixtas e política estadounidense do pobo ho-chunk que serve como o Representante de Kansas no 3º distrito dende 2019. Membro do Partido Demócrata, representa un distrito que inclúe a maioría da área metropolitana de Kansas City, incluíndo cidades como Kansas City, Overland Park, Prairie Village, Leawood, Lenexa e Olathe.

Elixida nas eleccións de 2018, Davids converteuse na primeira demócrata elixida como representante dun distrito de Kansas nunha década. Davids é a primeira persoa nativa americana abertamente LGBT en ser elixida para o Congreso dos Estados Unidos de América, a primeira persoa abertamente lesbiana elixida para o Congreso por Kansas, e unha das dúas mulleres nativas americanas elixidas no Congreso, xunto con Deb Haaland de Novo México. Derrotou a Kevin Yoder nas eleccións de 2018. É a segunda persoa nativa americana en representar a Kansas no Congreso, despois do republicano Charles Curtis. No ano 2020, Davids foi a única demócrata da delegación de Kansas no Congreso. En marzo de 2021, converteuse na única demócrata nativa americana, logo da renuncia de Deb Haaland para converterse en Secretaria de Interior.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Sharice Davids
Deb Haaland

**Debra Anne Haaland**, nada o 2 de decembro de 1960, é unha política estadounidense do pobo keres que serve como o 54º secretaria de Interior dos Estados Unidos de América. Membro do Partido Demócrata, foi presidenta do Partido en Novo México dende 2015 até 2017 e foi congresista polo 1º distrito de Novo México dende 2019 até 2021. É membro da tribo federalmente recoñecida como "Laguna Pueblo".

O distrito no Congreso de Haaland inclúe a maioría de Albuquerque e moitos dos seus suburbios. Xunto con Sharice Davids, é unha das dúas primeiras mulleres nativas americanas elixidas para o Congreso dos Estados Unidos. É unha política progresista que apoia o Green New Deal e "Medicare for All".

O 17 de decembro de 2020, o presidente Joe Biden anunciou que nomearía a Haaland como Secretaria de Interior. O seu nomeamento foi confirmado polo Senado dos Estados Unidos de América o 15 de marzo de 2021, por 51 a prol e 40 en contra. Logo do seu xuramento o 16 de marzo de 2021, converteuse na primeira nativa americana en servir como secretaria do gabinete e a segunda dentro desta institución, despois do republicano da nación kaw Charles Curtis.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía  no Departamento de Interior dos Estados Unidos
Guía (baile galego)

O **guía**, no baile tradicional galego, é o bailador que propón os puntos a realizar no baile.

## Descrición 
Nas muiñeiras e xotas galegas, o guía é o bailador que se encarga de iniciar os movementos dos bailes. Estes movementos, chamados puntos, son "sacados" polo guía en solitario mentres os restantes bailadores observan para a continuación reproducilos. Os puntos débense poder repetir, sen pausa, cun pé e outro, de xeito que exista unha continuidade nos movementos. Se os bailadores non puideren "coller" o punto que iniciou o guía faise patente a súa destreza no baile.

Nestes bailes de divertimento, chamados soltos, existen dúas partes diferenciadas: o punto, que coincide coa melodía principal e na que as parellas bailan en dúas ringleiras enfrontadas; e a volta, que coincide co retrouso da peza e na que as parellas bailan movéndose nunha roda ou desprazando as liñas en paralelo sobre un punto central (táboa). O guía saca sempre punto na primeira das fases, mentres que a volta pode ser guiada ou facérense simplemente camiñando.

Nas danzas coreográficas galegas tamén se denomina guía, ou mestre, ao bailador que dirixe as evolucións das mesmas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Un punto ao día con Luis Prego- Youtube
The Iron Horse (filme)

***The Iron Horse*** é un filme estadounidense de 1924 dirixido por John Ford e producido por Fox Film. Foi un fito importante na carreira de Ford, e a súa conexión de por vida co xénero de filmes do oeste. Foi a primeira longametraxe importante de Ford, en parte porque a produción planificada apresuradamente superou o orzamento, xa que Fox estaba respondendo axiña ó éxito do wéstern doutro estudio. En 2011, o filme foi considerado "cultural, histórica ou esteticamente significativo" pola Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos de América e foi escollido para a súa preservación no National Film Registry.
miniatura|dereita|*The Iron Horse* (filme completo).

## Personaxes 
* George O'Brien como Davy Brandon
* Madge Bellamy como Miriam Marsh
* Charles Edward Bull como Abraham Lincoln
* Cyril Chadwick como Peter Jesson
* Will Walling como Thomas Marsh
* Francis Powers como Sarxento Slattery
* J. Farrell MacDonald como Cabo Casey
* Jim Welch como soldado Schultz / Mackay (acreditado como James Welch)
* George Waggner como Coronel William F. 'Buffalo Bill' Cody
* Fred Kohler como Deroux / Bauman
* James A. Marcus como xuíz Haller (acreaditado como James Marcus)
* Gladys Hulette como Ruby
* Chief John Big Tree como xefe cheyenne (sen acreditar)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Protestas en Colombia de 2021

[miniatura|250px|Manifestacións en [Cali o 1 de maio de 2021.]]
As **protestas en Colombia de 2021**, chamadas tamén **Paro Nacional en Colombia de 2021**, son unha serie de manifestacións multifactoriais desencadeadas polo anuncio do proxecto de reforma tributaria proposta polo goberno de Iván Duque Márquez. Comezaron o 28 de abril de 2021 co obxectivo de lograr a eliminación desta proposta, mais as manifestacións intensificáronse principalmente polo uso desproporcionado da forza por parte de membros da Forza Pública.

A iniciativa dos impostos foi introducida para aumentar o financiamento de Ingreso Solidario, un programa social de renda básica universal estabelecido en abril de 2020 para paliar a crise social por mor da pandemia de COVID-19 en Colombia, mentres que o proxecto de lei 010 propuxo a privatización do sistema de saúde en Colombia.

Aínda que os tribunais anticiparon as protestas xeneralizadas e anularon todos os permisos vixentes por temor a unha maior propagación da COVID-19, as protestas comezaron de todas as maneiras o 28 de abril de 2021. Nas grandes cidades como Bogotá e Cali, milleiros de manifestantes saíron ás rúas, nalgúns casos chocando coas autoridades, o que provocou cando menos seis mortes. As protestas continuaron a medrar nos seguintes días e, en medio das promesas do presidente de refacer o seu plan fiscal, culminaron cunha gran protesta o 1 de maio, cadrando co Día Internacional dos Traballadores. O 2 de maio, o presidente Duque declarou que retiraría por completo o seu novo plan fiscal, aínda que non se anunciaron novos plans concretos. Malia os axustes e concesións políticas, as protestas continuaron, impulsadas por intensas represións e denuncias de abusos por parte das autoridades.

Os gobernos de Colombia e Ecuador, citando informes dos seus servizos de intelixencia, alegaron que as manifestacións foron organizadas polo presidente Nicolás Maduro de Venezuela nun esforzo por instalar un goberno aliado en Colombia. A maioría dos analistas coincidiron en que o goberno colombiano esaxerou as influencias externas sobre estas protestas.

A Oficina do Alto Comisionado das Nacións Unidas para os Dereitos Humanos e Human Rights Watch sinalaron abusos da policía contra os manifestantes, mentres que o expresidente Álvaro Uribe Vélez pediu á xente que apoiase as accións da policía e dos soldados durante as protestas.

## Notas
Lazurita

A (ou o) **lazurita** é un mineral do grupo dos silicatos, un subgrupo de tectosilicatos. É o principal constuínte e o que dá a cor azul ao lapislázuli, unha rocha composta por tres minerais: lazurita, calcita e pirita.

Quimicamente, a lazurita é un aluminosilicato con outros anións de sodio e calcio con xofre cúbico. É un feldespato do grupo sodalita. Ten unha cor azul profunda, de gran beleza. O seu nome deriva do árabe *lāzūrd*, variación de *lāzawárd* ou do persa *lājwārd* no sentido de "lapislázuli, azul".  A miúdo confúndese con lazulita ( fosfato de magnesio básico e aluminio monoclínico ) e azurita ( carbonato de cobre monoclínico ), cuxa única semellanza é a cor azul.

## Formación ambiental 
Aparece en rochas calcarias sometidas a metamorfismo de contacto,  normalmente asociada a calcita, pirita, diopsido e moscovita . Tamén se pode atopar en granulitos de alta temperatura .

## Localización, extracción e uso 
É un mineral caro, coñecido popularmente por dar a cor azul ao lapislázuli. 
esquerda|miniatura|Lazurita
O lapislázuli foi extraído durante séculos de minas que aínda están en funcionamento no Afganistán, no val do Koksha,  desde onde foi exportado para o Oriente Medio e Europa por máis de mil anos. Tamén se atopa en Ovalle ( Chile ), así como na Birmania, Siberia, Angola, Canadá e os Estados Unidos.

En Europa, a lazurita tamén se usou como pigmento desde a Idade Media ao século XX, moitas veces confundíndose co pigmento de azurita, extraído do mineral do mesmo nome, de tonalidades parecidas e bastante máis barato.
Hoxe en día o azul prodúcese artificialmente, de xeito que cesou a explotación deste mineral para esa fin.

Os cristais limpos e ben formados de lazurita pura son altamente valorizados polos colecionistas.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Lista de minerais

## Ligazóns externas 
* Datos sobre a localización de Lazurita (en inglés )
* Sitio con datos da Lazurita (en inglés )
* Galería de minerais con información da lazurita  (en inglés )
* Organizacións Mindat (en inglés )
* Webmineral 01 (en inglés )
* Webmineral 02 (en inglés )
Carlos Benjumea

**Carlos Julio Benjumea Guevara**, nado en Bogotá o 27 de xaneiro de 1941 e finado o 13 de maio de 2021, coñecido como "El Gordo", foi un comediante, director de teatro e actor de cinema, teatro e televisión colombiano, fundador da programadora Coestrellas.

## Traxectoria 
Con máis de 50 anos de traxectoria artística, 'El Gordo' comezou facendo teatro e posteriormente integrou o elenco da comedia "Yo y Tú". Na década dos 70, foi a estrela principal dunha serie de filmes humorísticos, incluíndo *El taxista millonario*, *Esposos en vacaciones* ou *El inmigrante latino*, chegando a rodar seis filmes co director Gustavo Nieto Roa. Máis tarde, dedicaríase ás comedias e o teatro. 

Foi copropietario da empresa de televisión Coestrellas, onde realizou espazos como "Sabariedades" xunto ó seu amigo Fernando González Pacheco, "Ver para aprender" e fundou a compañía teatral La Casa del Gordo, onde salientou no xénero de Café Concerto. A finais participou en telenovelas como *Fuego Verde* e *Isabel me la veló*. Tamén participou en filmes como *Perder es cuestión de método* e en telenovelas como *Hasta que la plata nos separe*. Os seus fillos Ernesto, Paola e Marcela son tamén actores de televisión e teatro.

En 2021, finou por mor de complicacións rexistradas meses antes.

## Notas
Pueblo Gallego

* ***Pueblo Gallego***, periódico editado en Buenos Aires en 1941.
* ***Pueblo Gallego***, revista editada en Vigo en 1997.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *El Pueblo Gallego*