Charrela cinsenta

A **charrela cinsenta**, comunmente **charrela** ou **perdiz charrela**, *Perdix perdix*, é unha especie ave da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos perdicinos, unha das tres comprendidas no xénero *Perdix*.

De orixe eurasiática, foi introducida e aclimatada como peza de caza en Norteamérica, onde se distribúe na actualidade nas pradarías do norte dos Estados Unidos e do sur e o leste do Canadá. 
 
## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1758 por Linneo na páxina 160 da 10ª edición do seu *Systema Naturae*, co nome de *Tetrao perdix*.

### Etimoloxía 
Ver a etimoloxía en *Perdix*.

### Subespecies 
Na actualidade recoñécense nesta especie as oito subespecies seguintes:
* *Perdix perdix* (Linnaeus, 1758) 
** *Perdix perdix armoricana* Hartert, 1917 - Francia
** *Perdix perdix canescens* Buturlin, 1906 - Turquía, sur do Cáucaso, Transcaucasia e norte e noroeste de Irán.
** *Perdix perdix hispaniensis* Reichenow, 1892 - Pireneos centrais, norte de España e nordeste de Portugal 
** *Perdix perdix italica* Hartert, 1917 - península Italiana
** *Perdix perdix lucida* (Altum, 1894) - desde  Finlandia até os montes Urais polo leste, e aaté as ribeiras do mar Negro, Crimea e o Cáucaso polo sur.
** *Perdix perdix perdix* (Linnaeus, 1758) - sur de Escandinavia, Gran Bretaña, e do nordeste de Francia a Grecia.
** *Perdix perdix robusta* Homeyer & Tancre, 1883 - desde os Urais até o Altai, chegando polo leste a Saian e a república rusa de Tuba, e polo sur até a costa do mar Caspio, o mar de Aral e o Sinkiang.
** *Perdix perdix sphagnetorum* (Altum, 1894) - norte dos Países Baixos e noroeste de Alemaña.

## Características 
A charrela é unha ave de entre 29 e 31&nbsp;cm de lonxitude, ás e cola arredondadas e aspecto gordecho. A fronte, os lados da cabeza e a gorxa son de coloración que vai do laranxa o castaño ferruxento, o lombo e as plumas superiores da cola son gris claras. Os lados e partes laterais do peito teñen bandas castañas, Na metade inferior do papo teñen unha mancha castaña, chamada *escudo*, que a miúdo falta ou é moi pequena nas femias. O debuxo da plumas cobertoiras dos ombreiros permite diferenciar as femias dos machos: as primeiras teñen listas transversais das que os machos carecen. Tamén o debuxo da parte superior da cabeza cambia segundo os sexos: os machos teñen raias que no caso das femias son manchiñas.

## Bioloxía reprodutora 
miniatura|200px|esquerda|Macho de charrela chamando.
miniatura|esquerda|200px|Ovos de charrela.
A época de apareamento comeza cando se acaba a parte máis dura do inverno. As charrelas establecen parellas monógamas que duran unha estación de cría. Fan o niño no chan, no que se confunden ben grazas á súa plumaxe críptica de fondo gris e castaño con manchas negras, avermelladas e castañas. Poñen entre 10 e 25 ovos, que chocan unhas tres semanas. As femias defenden o niño con forza e moitas veces non o abandonan ata o último momento, aínda que a ameaza sexa evidente. Cando os polos saen do ovo móvense en grupos familiares. Cando se atopan dúas familias durante a época de cría, poden ter lugar fortes disputas. Só a finais do outono se forman bandos compostos por varias familias. Durante o inverno as poboacións redúcense moito, malia a resistencia das charrelas ó frío.

As charrelas son moi fieis ós seus territorios e os exemplares novos adoitan asentarse preto dos adultos.

## Status 
A distribución xeográfica e o número de exemplares vense ameazados polos cambios nos sistemas agrícolas, sobre todo a mecanización das colleitas. A IUCN calcula a poboación total da charrela entre 2,5 e 5 millóns de exemplares, polo que, malia o lixeiro retroceso da especie, a cualifica como "non ameazada".

## Nomes vulgares noutras linguas 
* **Alemán**: Rebhuhn
* **Catalán**: Perdiu xerra
* **Danés**: Agerhøne
* **Español**: Perdiz pardilla
* **Euskara**: Eper gris
* **Francés**: Perdrix grise
* **Inglés**: Grey Partridge
* **Italiano**: Starna
* **Neerlandés**: Patrijs
* **Polaco**: Kuropatwa
* **Sueco**: Rapphöna

== Notas ===

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* McGowan, P. J. K. (1994): "Family Phasianidae (Pheasants and Partridges)". En: del Hoyo, J.; Elliot, A.; Sargatal, J. "New World Vultures to Guineafowl". *Handbook of the Birds of the World. 2*. Barcelona: Lynx Edicions. ISBN 84-8733-415-6.
* Johnsgard, P. A. (1999): The Pheasants of the World. 2nd ed. Oxford, UK: Oxford University Press. ISBN 978-1-5609-8839-7.
* Johnsgard, P. A. (1988): The Quails, Partridges, and Francolins of the World. Oxford, UK: Oxford University Press. ISBN 978-0-1985-7193-3.
* Penas Patiño, X. M. e E. Dapía Sanchez (1995): "*Perdix perdix* (Linn.) Perdiz charrela". En: VV. AA. *Atlas de vertebrados de Galicia. Tomo II, Aves*. Santiago de Compostela: SGHN / CCG. ISBN 84-8717-289-X.
* Penas Patiño, Xosé M., Carlos Pedreira López e Carlos Rodríguez Silvar (1991): *Guía das aves de Galicia*. A Coruña: Bahia Edicións. ISBN 84-8767-406-2.
* Raethel, Heinz-Sigurd (1996): *Wachteln, Rebhühner, Steinhühner, Frankoline und Verwandte*. Reutlingen: Oerter+Spörer Verlag. ISBN 978-3-8862-7557-1.

### Outros artigos 
* Catálogo galego de especies ameazadas
* Perdices
* *Perdix*
* *Perdix perdix hispaniensis*