Bolboreta da col

A **bolboreta da col** ou **bolboreta da verza** (***Pieris brassicae***) é unha especie de bolboreta da familia Pieridae. É un parente próximo da especie *Pieris rapae*.

Este lepidóptero é común en Europa, Norte de África e Asia incluíndo os Himalaias.

## Distribución 
[esquerda|miniatura|230x230px|Hábitat de *P. brassicae*, en [Dojran, Macedonia]]
É unha especie común en Europa, norte de África e Asia ata o Himalaia, que se atopa con frecuencia en zonas agrícolas, praderías e parques. Conseguiu establecer unha poboación en Suráfrica e en 1995 predíxose que chegaría a Australia e Nova Zelandia.

A bolboreta da col voa moi ben e pode cruzar brazos de mar doadamente. Hai informes esporádicos do século XX da presenza de individuos desta especie no noroeste dos Estados Unidos (Nova York, Rhode Island e Maine), pero son dubidosos e poden deberse a transporte accidental ou liberación deliberada, polo que esas introducións teñen o perigo de que se puidese chegar a establecer esta praga agrícola en Norteamérica.

En 2010 atopouse a bolboreta en Nelson, Nova Zelandia. Está clasificada como praga indesexable debido ao seu efecto potencial sobre as colleitas. Como resultado de recompensas monetarias ofrecidas polo goberno durante un período en 2013 e doutras medidas de contención, como 263&nbsp;000 buscas na illa Sur e a liberación de avespas predadoras, esta especie foi declarada oficialmente erradicada de Nova Zelandia en decembro de 2014.

## Morfoloxía 
### Ovos 
A bolboreta da col pon ovos de cor amarela clara, que se volven amarelos máis intensos 24 horas despois. Unhas poucas horas antes da eclosión, póñense de cor negra, e a casca faise máis transparente, polo que se pode ver a larva que hai dentro.
miniatura|Ovos de *Pieris brassicae* sobre unha folla de coliflor

### Larvas 
As larvas experimentan catro mudas e cinco ínstares. O primeiro ínstar aparece despois da eclosión da larva do ovo. As larvas son amarelas claras con cabezas marróns e teñen corpos brandos. As larvas teñen un aspecto moi piloso. A larva da bolboreta da col ou da verza medra en cada muda e ínstar.

[miniatura|[Eirugas da bolboreta da col sobre follas de *Tropaeolum majus*]]
[miniatura|[Crisálide da bolboreta da col, baixo un tellado]]

### Adultos 
En machos e femias as ás son brancas con puntas brancas nas ás anteriores. A femia ten tamén dous puntos negros en cada á anterior. A parte inferior de cada á é verdosa clara e serve como unha excelente camuflaxe cando está pousada. As marcas negras son xeralmente máis escuras na proxenie nacida no verán. A envergadura alar é de 5 a 6,5&nbsp;cm como media.

(MHNT) Pieris brassicae - Ste.Foy d'Aigrefeuille Haute-Garonne France - male dorsal.jpg|*Pieris brassicae* ♂ 
(MHNT) Pieris brassicae - Ste.Foy d'Aigrefeuille Haute Garonne France - male ventral.jpg|*Pieris brassicae* ♂  △
(MHNT) Pieris brassicae - Foret de Bouconne, France - female dorsal.jpg|*Pieris brassicae* ♀  
(MHNT) Pieris brassicae - Foret de Bouconne, France - female ventral.jpg|*Pieris brassicae*  ♀ △ 

#### Femias 
A parte superior da femia é similar á do macho, pero as escamas negras na base das ás están máis estendidas. A área negra sobre o ápice e termen da á anterior é máis ancha, a marxe interna está curvada menos uniformemente. Hai tamén un claro punto negro grande na metade externa do interespazo 1 preto da base do interespazo 3. Na á posterior a mancha negra subcostal antes do ápice é moito máis grande e máis prominente. A parte inferior é similar á do macho, pero o ápice da á anterior e toda a superficie da á posterior é dunha cor amarela algo ocre, non marrón ocre. As manchas negras discoidais na á anterior son moito máis grandes. As antenas, cabeza, tórax e abdome das femias son iguais que as do macho.

## Reprodución e desenvolvemento 
### Sistema de apareamento 
Aínda que estas bolboretas poden ser poliandrias, este non é o seu sistema de apareamento predominante. Isto significa que, aínda que algunhas bolboretas femia poden ter máis dunha parella, a maioría só teñen unha parella na época reprodutora seguindo un sistema de apareamento monógamo.

Prodúcense dúas xeracións destas bolboretas ao ano. A primeira das proxenies consta de adultos que eclosionaron en primavera en abril. A segunda consta de adultos que eclosionan arredor de xullo. Ás veces, observouse unha terceira proxenie ao longo do verán se o tempo é cálido dabondo.

### Ciclo vital 
#### Oviposición 
As femias poñen os ovos agrupados sobre o envés das follas porque as larvas prefiren a morfoloxía do envés. Para ovopositar, as femias usan o extremo do abdome e colocan os ovos en lotes específicos. As femias adoitan usar as patas anteriores para golpear nas superficies das follas onde pretenden poñer para comprobar se a planta é axeitada para unha exitosa reprodución. Se encontran unha superficie boa, as femias ovipositan dous ou tres días despois da copulación. Ovipositan de seis a sete veces en oito días, aproximadamente. As femias poden emparellarse para aparearse outra vez uns cinco ou seis días despois do apareamento anterior.

##### Elección de lugares para a oviposición 
As femias seguen pistas visuais, como as cores das plantas, para decidir onde poñer os ovos. Prefiren superficies verdes para a ovoposición, o que pode deberse a asegurarse unha fonte de comida. que son plantas verdes e ideais para as larvas. Estas plantas, usadas como sitios para a ovoposición, conteñen normalmente glicósidos do aceite de mostaza, cuxa principal función é axudar as larvas a sobrevivir como fonte de alimento esencial. Por exemplo, os estudos previos mostraron que as larvas non sobreviven se as bolboretas adultas ovopositan sobre unha planta hóspede diferente como o faballón (*Vicia faba*), porque este feixón non contén os nutrientes apropiados para axudar ao seu desenvolvemento larval. Porén, foi moi difícil rastrear as rutas migratorias completas, xa que estas bolboretas poden migrar máis de 800&nbsp;km; así, as bolboretas individuais poden non migrar os 800&nbsp;km, senón que máis ben unhas bolboretas empezan as súas migracións desde onde outras terminaron.

### Comportamento territorial 
Os machos non mostran un comportamento territorial acusado. Suxeriuse que isto podería ser unha razón que explique por que non se observou un dimorfismo sexual significativo entre machos e femias. O aposematismo non está enteiramente relacionado co mimetismo mülleriano; porén, as larvas da bolboreta da col benefícianse a miúdo doutras larvas aposemáticas doutras especies con estratexia similar, como as larvas de *Papilio machaon*.

## Relacións cos humanos 
### Praga 
Os cultivos agrícolas máis susceptibles de sufrir danos por causa da larva desta bolboreta son en Europa as do xénero *Brassica* (col, mostaza e asociadas), particularmente a col de Bruxelas, col, coliflor, kohlrabi, ravo, rutabaga, e nabo. Os ataques aos cultivos adoitan estar localizados e poden causar perdas de ata o 100% da colleita en certas áreas. Ademais, debido á súa forte inclinación a migrar, os adultos poden infestar novas áreas que estaban anteriormente libres de ataques. Como moitas das plantas hóspede de *Pieris brassicae* se venden para o consumo humano, os danos que poden causar orixinan unha gran redución do valor da colleita. As larvas poden tamén perforar as coles e coliflores. Altas poboacións destas larvas poden tamén esqueletizar as súas plantas hóspede. Nalgúns países foi controlada por medios químicos e naturais, pero é aínda considerada unha praga en varios países europeos, China, India, Nepal e Rusia. Estímase que causa unha perda de rendemento do 40% anualmente en varios tipos de cultivos na India e Turquía.

## Notas 
## Véxase tamén