Serge Lifar

**Serge Lifar** (en ucraíno: **Сергі́й Миха́йлович Ли́фар**, **Serhiy Myjáylovych Lýfar**), nado en Kíiv o 2 de abril de 1905 e finado en Lausana o 15 de decembro de 1986, foi un bailarín, coreógrafo e director de compañía ucraíno, nacionalizado francés. Foi, nos anos vinte, bailarín e logo primeiro bailarín nos Ballets Rusos de Sergei Diagilev e primeiro bailarín e director do Ballet da Ópera de París durante case tres décadas. Lifar está considerado como un renovador e un modernizador do ballet francés e a súa influencia sobre todos os aspectos da danza francesa na segunda metade do século vinte é innegable. Baixo a súa éxida emerxeron non só estrelas do ballet da Ópera como Yvette Chauviré, Lycette Darsonoval, Michel Renault, Solange Schwarz e Liane Daydé senón tamén representantes da xeración máis nova como Roland Petit, Janine Charrat, Nina Vyroubova e outros. Como estudoso da danza e cronista do seu tempo deixou interesantes textos que botan unha luz sempre moi persoal sobre toda unha época.

## Os Ballets Rusos 
Fillo dun funcionario público do Imperio tsarista ruso, Lifar empezou aos dezaseis anos, xa pasada a Revolución rusa de 1917 a estudar danza con Bronislava Nijinska, entón directora do ballet da Ópera de Kíiv. Grazas a ela viaxou a comezos do ano 1923 con outros catro condiscípulos a París para ser presentado a Diáguilev e de alí seguir viaxe a Montecarlo onde os Ballets Rusos tiñan os seus cuarteis de inverno. Polo seu carácter extravertido, o seu sentido competitivo e a súa boa presenza Lifar destacou pronto no *corps de ballet* e chamou a atención de Diáguilev que lle encomendou pequenos papeis de solista e preocupouse da súa formación. A pesar da opinión tallante de Nijinska de que Lifar nunca sería un *premier danseur* unha serie de coincidencias como a marcha do primeiro bailarín e favorito de Diáguilev Anton Dolin e a chegada á compañía de George Balanchine, un novo coreógrafo procedente da URSS, converteron a Lifar en primeira figura. A estrea de *Apollon musagète* con música de Igor Stravinskii e coreografía de Balanchine na primavera de 1928 no Théâtre Sarah Bernhardt de París confirmou a Lifar como estrela da danza --"o Valentino do ballet" como alguén o definiu. Balanchine creou para *Apolo* un estilo que puña de relevo as calidades de Lifar e disimulaba as súas deficiencias, sobre todo técnicas. Este estilo chamado "neoclásico" tamén definiu *Le Fils prodigue* (mús. Prokófiev), outro traballo conxunto Lifar/Balanchine que se estreou o 2 de maio de 1929 en París e constituíu un grande éxito para Lifar. A morte de Diáguilev pouco despois en Venecia, o 19 de agosto de 1929 deu un xiro radical á vida de Lifar.

## A Ópera de París 
Mentres se dirimía o futuro dos Ballets Rusos en Montecarlo, Balanchine foi convidado pola Ópera de París para coreografar *Lés créatures de Promethée* (mús. Beethoven) e levou consigo a Lifar como protagonista. Balanchine caeu enfermo e Lifar terminou o traballo empezado, estreado ese mesmo ano de 1929. A excelente acollida por parte do público e a crítica animou ao entón director da Ópera Jacques Rouché a contratar inmediatamente a Lifar como *danseur étoile*, e ao ano seguinte como *maître de ballet* e coreógrafo. Lifar foi fiel ao legado artístico dos Ballets Rusos. Non só bailou *Le Spectre de la rose* (en galego*, O espectro da rosa)* (en 1931) e ''L'après-midi d'un faune* (en galego, *A sesta dun fauno)* (en 1935), tamén nas súas novas creacións *Icare* (1935), *Istar* (1941), *Suite en blanc* (1943), *Les Mirages* (1944) seguiu os principios de Diáguilev da unidade harmónica entre música, danza e escenografía. No seu afán de dar á danza a dignidade, que segundo el lle correspondía, Lifar obrigou a que se apagasen as luces do patio de butacas durante as funcións, prohibiu ás bailarinas lucir en escena as súas xoias persoais, acabou co costume que no *Foyer da danse* as bailarinas recibisen aos seus admiradores e introduciu veladas semanais dedicadas por completo á danza.

Ao estalar a Segunda guerra mundial e producirse a Ocupación de París en 1940, Jean Rouché tentou evitar que a Ópera caese baixo a administración militar alemá e que os seus artistas e traballadores fosen vítimas das leis do ocupante. Mantivo a actividade artística e Lifar como director do ballet secundouno. Ao chegar a Liberación en agosto de 1944, tanto Rouché como Lifar foron acusados de "colaborar co inimigo" e destituídos dos seus postos. Lifar refuxiouse en Montecarlo onde asumiu a dirección do ballet da Ópera de 1944 a 1947 transformándoo no Nouveau Ballet de Montecarlo. En 1947, unha vez libre dos cargos que se lle imputaban, Lifar regresou á Ópera de París co apoio decisivo do novo director Georges Hirsch, antigo membro da Resistencia

Na súa segunda etapa na Ópera de París (1947-1958), Lifar seguiu a súa traxectoria con ballets neoclásicos como *Phèdre* con libreto de Cocteau e música de Auric, reposicións do repertorio dos Ballets Rusos como *Zhar-ptitsa* (en galego, *O paxaro de lume)* (1954) e novas creacións como *Les Noces fantastiques* e *Romeu e Xulieta* con música de Prokófiev ambas de 1955. Os seus propios ballets dos anos trinta-corenta *Suite en blanc*, *Aubade*, *Les Mirages* e outros entraron no repertorio do ballet da Ópera. Lifar despediuse do público como bailarín en 1956, no papel de Albrecht en *Giselle* e deixou definitivamente a Ópera en 1958. 

A través das súas colaboracións puntuais nos escenarios internacionais, das súas publicacións e da súa pertenza á Académie des Beaux Arts desde 1968, Lifar mantivo certa influencia sobre o mundo do ballet. Ao final da súa vida retirouse a Lausana coa súa compañeira Lillian Ahlefeldt que á morte de Lifar en 1986 converteuse en depositaria do seu patrimonio artístico e contribuíu coas súas desmedidas esixencias a que caese no esquecemento o repertorio lifariano. A Fundación Lifar creada por ela e dirixida posteriormente por Attilio Labis e Charles Jude, antigos primeiros bailaríns da Ópera de París, fomenta a recuperación das obras coreográficas esenciais de Lifar.

Entre as numerosas publicacións de Serge Lifar sobre a danza sobresaen os seus recordos sobre Diáguilev e os Balletes Rusos:
*Diaghilev* e *Histoire des Ballets Russes*, ambas publicadas en 1939, e as súas memorias: *Ma vie* de 1965.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Alexander J. Balcar, *Knauers Ballett-Lexikon*, Múnic, 1958,
* Richard Buckle, *Diaghilev*, Londres 1979,
* Jennifer Dunning, *Serge Lifar, 81, is dead*, en: The New York Times, Nova York, 17 de decembro de 1986.
* Raphaël de Gubernatis, *Serge Lifar ressuscite au Grand-Théâtre de Bordeaux*, en: L´Obs, París, 27 de outubro de 2014.
* Horst Kögler, *The Concise Oxford Dictionary of Ballet,* Oxford 1988.

### Ligazóns externas 
* Lembranza de Lifar no New York Times
* Reposicion de ballets de Lifar en Bordeos
* Competicións Internacionais de Ballet e Festivais Serge Lifar
* Serge Lifar dirixe o ensaio de *Suite en blanc'' en 1978