Imperio Gupta

O **Imperio Gupta** foi un imperio que existiu desde principios do século IV da nosa era ata principios do século VI da nosa era. No seu apoxeo, entre os anos 319 e o 467 d.C. aproximadamente, abarcou gran parte do subcontinente indio. Este período foi considerado como a Idade de Ouro da India por algúns historiadores, aínda que esta caracterización foi discutida por outros historiadores. A dinastía gobernante do imperio foi fundada por Gupta, e os gobernantes máis notables da dinastía foron Chandragupta I, Samudragupta, Chandragupta II e Skandagupta. O poeta sánscrito do século V da nosa era Kalidasa atribúe aos Gupta a conquista duns vinte e un reinos, tanto dentro como fóra da India, incluídos os reinos dos parasikas, dos hunas, dos kambojas, e as tribos situadas nos vales occidental e oriental do río Amu Daria, os kinnaras, os kiratas, e outros.

Os puntos álxidos deste período son os grandes desenvolvementos culturais que tiveron lugar principalmente durante os reinados de Samudragupta, Chandragupta II e Kumaragupta I.  Moitas epopeas e fontes literarias hindús, como Mahabharata e Rāmāyaṇa, foron exaltadas durante este período. O período Gupta produciu eruditos como Kalidasa, A ciencia e a administración política alcanzaron novas cotas durante a era Gupta. Tamén se cre que os Puranas, que eran poemas anteriores e que versaban sobre diversos temas, plasmáronse en textos escritos nesta época. Os gobernantes seguían o hinduísmo e os brahmanas floreceron no imperio Gupta, pero os Gupta tamén toleraban a persoas doutras relixións. 

O imperio desapareceu debido a unha serie de factores como a perda substancial de territorio e da autoridade imperial causada polos seus antigos feudatarios, así como a invasión desde Asia Central dos pobos Huna (Kidarites e Hunos Alchon). Despois do colapso do Imperio Gupta no século VI, a India volveu a estar dividida en numerosos reinos rexionais.

## Orixe 
A orixe dos Guptas é dubidosa. Segundo unha teoría, orixináronse na actual rexión do baixo doab de Bihar e Uttar Pradesh,, onde se descubriron a maior parte das inscricións e das moedas dos primeiros reis Gupta. Esta teoría tamén é apoiada polo Purana, que menciona o territorio dos primeiros reis Gupta como as áreas de Prayaga, Saketa e Magadha na conca do río Ganxes.

Outra destacada teoría sitúa a súa orixe na rexión de Bengala, segundo o texto do monxe budista chinés do século VII Yijing. De acordo con Yijing, o rei Che-li-ki-to (identificada co fundador da dinastía *Shri* Gupta) construíu un templo para os peregrinos chineses preto de Mi-li-kia-si-kia-po-no (aparentemente unha transcrición de Mriga-shikha-vana). Yijing afirma que este templo estaba situado máis de 40 *yojanas* ao leste de Nalanda, o que significaría que estaba nalgún lugar da moderna rexión de Bengala. Outra hipótese é que o primeiro reino Gupta se estendese dende Prayaga no oeste á Bengala setentrional no leste.

Os rexistros dos gupta non se mencionan os varna (clase social) da dinastía. Algúns historiadores, como A.S. Altekar, teorizaron que eran de orixe vaishia, xa que certos textos indios antigos prescriben o nome "Gupta" para os membros da varna vaishia. Segundo o historiador R. S. Sharma, os vaishias -tradicionalmente asociados ao comercio- poderían converterse en gobernantes tras resistirse aos impostos opresivos dos gobernantes anteriores. Os críticos da teoría da orixe vaishia sinalan que o sufixo Gupta aparece nos nomes de varios non vaishias, tanto antes como durante o período Gupta, e o nome dinástico "Gupta" pode derivar simplemente do nome do primeiro rei da familia Gupta.. Algúns estudosos, como S. R. Goyal, sosteñen a teoría de que os gupta eran brahmanes, porque mantiñan relacións matrimoniais con brahmanas, pero outros rexeitan esta evidencia por non ser concluínte. Baseándose nas inscricións de Pune e Riddhapur da princesa gupta Prabhavatigupta, algúns estudosos cren que o nome do seu gotra (clan) paterno era "Dharana", pero unha lectura alternativa destas inscricións suxire que Dharana era o *gotra* da súa nai Kuberanaga.

## Historia
[miniatura|A raíña Kumaradevi e o rei [Chandragupta I, nunha moeda de ouro]]
[miniatura|Moeda de Samudragupta, co piar Garuda, [British Museum]]
O fundador da dinastía foi Sri Gupta, que gobernaba Bengala, no ano 280 O seu fillo e sucesor Gatotkacha gobernou probablemente en 280-319. En contraste co seu sucesor, Chandragupta I, a quen se menciona como Maharajadhiraja, el e o seu fillo Ghatotkacha figuran en inscricións como maraxá. Ghatotkacha iniciou unha política de expansión anexionando pequenos reinos hindús, este gobernou ata o ano 319.

Ghatotkacha foi sucedido polo seu fillo, Chandragupta I, que gobernou entre os anos 319 e 335. Casou con Kumar Devi, unha princesa Licchavi, recibindo un importante dote tanto económica e territorial en Madadha, con capital en Pataliputra, como de prestixio o emparentarse cunha importante familia de ampla tradición na India. Ademais de politicamente tamén expandiu o imperio conquistando gran parte de Madadha, Prayaga e Saketa. Asumiu o título imperial de *Maharajadhiraja*.
### Samudragupta
Samudragupta sucedeu ao seu pai ao redor de 335 ou 350 d.C., e gobernou até . Samudragupta continuou unha política de conquistas que consolidaron o Imperio e levou a este a un período de esplendor político, cultural e militar. A inscrición do Piar de Allahabad, composta polo seu cortesán Harishena, atribúelle extensas conquistas. A inscrición afirma que Samudragupta desterrou a oito reis de Āryāvarta, da rexión do norte, incluídos os Nagas. Ademais, afirma que subxugou a todos os reis da rexión boscosa, que moi probablemente se atopaba no centro da India. Tamén se lle atribúe a derrota de 12 gobernantes de Dakshinapatha, a rexión meridional: a identificación exacta de varios destes reis é obxecto de debate entre os eruditos modernos, pero está claro que estes reis gobernaban zonas situadas na costa oriental da India. A inscrición suxire que Samudragupta avanzou até o reino da Pallava no sur, e derrotou a Vishnugopa, o rexente Pallava de Kanchi. Durante esta campaña meridional, Samudragupta probablemente atravesou a zona boscosa do centro da India, chegou á costa oriental na actual Odisha, e logo marchou cara ao sur ao longo da costa do Golfo de Bengala.

A inscrición do Piar de Allahabad menciona que os gobernantes de varios reinos fronteirizos e oligarquías tributaban a Samudragupta, obedecían as súas ordes e rendíanlle pleitesía. Os reinos fronteirizos incluían a Samatata, Davaka, Kamarupa, Nepal e Karttripura. As oligarquías tribais incluían a Malavas, Arjunayanas, Yaudheyas, Madrakas, e Abhiras, entre outras.

Por último, a inscrición menciona que varios reis estranxeiros trataron de compracer a Samudragupta coa súa asistencia persoal; ofrecéronlle ás súas fillas en matrimonio (ou, segundo outra interpretación, regaláronlle doncelas); e solicitaron o uso do selo Garudá, que representa a Gupta, para administrar os seus propios territorios.. Isto é unha esaxeración: por exemplo, a inscrición enumera ao rei do reino de Simhala entre estes reis. Sábese por fontes chinesas que o rei Simhala Meghavarna enviou ricos presentes ao emperador Gupta solicitando o seu permiso para construír un mosteiro budista en Bodh Gaya: O panexirista de Samudragupta parece describir este acto de diplomacia como un acto de servilismo.

Samudragupta parece que era visnuista, como o testemuña a súa inscrición en Eran, e realizou varias cerimonias brahmánicas. Os rexistros de Gupta atribúenlle facer xenerosas doazóns de vacas e ouro. Levou a cabo o ritual Ashvamedha (sacrificio de cabalos), utilizado polos antigos reis e emperadores indios para demostrar a súa soberanía imperial, e emitiu moedas de ouro (véxase Moeda máis adiante) para conmemorar esta actuación.

A inscrición do piar de Allahabad presenta a Samudragupta como un rei sabio e un administrador estrito, que tamén era o suficientemente compasivo como para axudar aos pobres e aos desamparados. Tamén alude ao talento do rei como músico e poeta, e chámao o «rei dos poetas».. Tales afirmacións son corroboradas polas moedas de ouro de Samudragupta, que o representan tocando unha veena.

Samudragupta parece controlar directamente unha gran parte da chaira indoganxética na India actual, así como unha parte substancial da India central. Ademais, o seu imperio comprendía unha serie de estados tributarios monárquicos e tribais do norte da India, e da rexión costeira do sueste da India.
### Ramagupta 
[miniatura|upright|[Buda de pé en arenito vermella, Arte de Mathura, período Gupta . Museo de Mathura]]
Ramagupta é coñecido por unha obra do século VI, *Devichandragupta*, na que entrega á súa raíña aos Saka inimigos e o seu irmán Chandragupta ten que coarse no campamento inimigo para rescatala e matar o rei Saka. A historicidade destes feitos non está clara, pero a existencia de Ramagupta está confirmada por tres estatuas Jain atopadas en Durjanpur, con inscricións que se refiren a el como o *Maharajadhiraja*. Tamén se atopou un gran número das súas moedas de cobre na rexión de Eran-Vidisha e clasificáronse en cinco tipos distintos, que inclúen o *Garudá*, *Garudadhvaja*, *leó* e *lenda fronteiriza*. As lendas Brahmi destas moedas están escritas no estilo gupta temperán..
### Chandragupta II "Vikramaditya" 
Segundo os rexistros Gupta, Samudragupta nomeou, entre os seus fillos sucesor ao príncipe Chandragupta II, nacido da raíña Dattadevi. Chandragupta II, *Vikramaditya* (Valente como o Sol), gobernou desde o ano 375 até o 415. casou cunha princesa kadamba do Kuntala e de liñaxe naga (*Nāgakulotpannnā*), Kuberanaga. A súa filla Prabhavatigupta desta raíña Naga casou con Rudrasena II, o rei Vakataka de Deccan. O seu fillo Kumaragupta I casou cunha princesa kadamba da rexión de Karnataka. Chandragupta II expandiu os seus dominios ao oeste, derrotando os Saka, Sátrapas occidentais de Malwa, Gujarat e Saurastra nunha campaña que durou ata 409. O seu principal opoñente Rudrasimha III foi derrotado no 395, e domiou aos cacicazgos de Bengala. Isto estendeu o seu control de costa a costa, estableceu unha segunda capital en Ujjain que foi o punto culminante do imperio. As inscricións de Kuntala indican o goberno de Chandragupta II no país de Kuntala de Karnataka.A Inscrición de Hunza tamén indica que Chandragupta puido gobernar o noroeste do subcontinente indio e procedeu a conquistar Balkh, aínda que algúns estudosos tamén cuestionaron a identidade do emperador gupta. O rei Chalukya Vikramaditya VI (r. 1076 - 1126 d.C.) menciona a Chandragupta co seu título e afirma: «Por que a gloria dos reis Vikramaditya e Nanda ía seguir sendo un obstáculo máis? El cunha orde en voz alta aboliu esa (era), que ten o nome de Saka, e fixo esa (era) que ten o nome Chalukya».
[miniatura|upright|Moedas de ouro de [Chandragupta II]]
A pesar da creación do imperio a través da guerra, o reinado é lembrado polo seu estilo moi influente de arte hindú, literatura, cultura e ciencia, especialmente durante o reinado de Chandragupta II. Algunhas excelentes obras de arte hindú como os paneis do Templo Dashavatara en Deogarh serven para ilustrar a magnificencia da arte gupta. Por encima de todo, foi a síntese de elementos o que deu á arte gupta o seu sabor distintivo. Durante este período, os Gupta apoiaron tamén as florecentes culturas budista e xainista e, por este motivo, existe tamén unha longa historia de arte do período Gupta non hindú. En particular, a arte budista do período Gupta sería influente na maior parte de Asia oriental e suroriental. Moitos avances foron rexistrados polo erudito e viaxeiro chinés Faxian no seu diario e publicados posteriormente.

A corte de Chandragupta II fíxose aínda máis ilustre polo feito de que estaba agraciada polos *Navaratna* (Nove Xoias), un grupo de nove que sobresaían nas artes literarias. Entre eles atopábase Kālidāsa, cuxas obras eclipsaron as de moitos outros xenios literarios, non só da súa época, senón dos anos vindeiros. Kalidasa era coñecido sobre todo pola súa sutil explotación do elemento *shringara* (romántico) nos seus versos.
#### Campañas contra tribos estranxeiras
[miniatura|upright|Escultura de Vishnu ([arenito vermello), século V d.C.]]
O poeta sánscrito do século IV Kālidāsa atribúe a Chandragupta Vikramaditya a conquista duns vinte e un reinos, tanto dentro como fóra da India. Tras terminar a súa campaña no leste e o oeste da India, Vikramaditya (Chandragupta II) avanzou cara ao norte, someteu aos parasika, e logo ás tribos hunas e kamboxas, situadas nos vales occidental e oriental do Oxus, respectivamente. A continuación, o rei penetrou nas montañas do Himalaia para someter ás tribos montañesas dos kinnaras, os kiratas, así como á India propiamente dita. Nunha das súas obras, Kalidasa tamén lle atribúe a expulsión dos sakas do país. Escribiu: "Non foi Vikramaditya quen expulsou aos sakas da fermosa cidade de Ujjain?".

O "Brihatkathamanjari" do escritor kashmiri Kshemendra afirma que o rei Vikramaditya (Chandragupta II) "liberou a terra sacra dos bárbaros
como os sakas, os mlecchas, os kamboxas, gregos, tusharas, saka-gregos, hunas e outros, aniquilando por completo a estes mlecchas pecadores».

Kumaragupta continuou a política de consolidación e estabilidade. Asumiu o  título de *Mahendraditya* e gobernou ata 455.

Skandagupta, fillo e sucesor de Kumaragupta I, adoita ser considerado o último dos grandes gobernantes Gupta. Asumiu os títulos de *Vikramaditya* e *Kramaditya*. Derrotou a ameaza de Pushyamitra, mais despois comezou a sufrir os primeiros embates serios dos hunos brancos ou heftalitas, que proviñan do noroeste. Repeleu o ataque arredor 455, pero os gastos que implicou a guerra levaron ao esgotamento dos recursos do imperio e contribuíron a acelerar a súa decadencia. Tralo pasamento de Gundagupta, o imperio fragmentouse nunha parte oriental e outra occidental o que facilitou a súa desintegración.

Despois da morte de Skandagupta, o imperio decaeu claramente, e as cuñaxes posteriores indican a perda do control de gran parte da India occidental despois de 467–469. O emperador gupta Narasimhagupta e o rei Yashodharman de Malwa aliáronse para desviar os hunos cara ao sur da India en 528. En todo ese tempo, non está clara a sucesión nin onde residía realmente o poder, mais parece que, despois de que os emperadores Bhanugupta e Narasimhagupta derrotasen os diferentes ataques, o último emperador foi Vishnugupta.

A última inscrición coñecida dun emperador Gupta é do reinado de Vishnugupta, en que fai unha concesión de terra na área de Kotivarsha en 542/543. A isto segue a ocupación da maior parte do norte e o centro da India polo gobernante Aulikara Yashodharman arredor de 532.

### Gobernantes do Imperio Gupta 
* Sri Gupta, 240-280.
* Ghatotkacha, 280-319.
* Chandragupta I, 320-335.
* Samudragupta, 335-380.
* Ramagupta
* Chandragupta II, 380-413/415.
* Kumaragupta I, 415-455.
* Skandagupta, 455-467.
* Purugupta, 467-473.
* Kumaragupta II, 473-476.
* Budhagupta, 476-495.
* Narasimhagupta Baladitya, 495-?
* Kumaragupta III
* Vishnugupta, 540-550.

## Organización política 
O poder supremo descansaba no emperador, pero era nomeado pola asemblea quen tamén tiña competencia para analizar e xulgar as acción de goberno e tamén para asesoralo nela. Estaba formada por líderes militares, sacerdotes e representantes de corporacións e ata de clases baixas.

A función de goberno ordinaria recaía no consello de ministros formado entre 3 e 37 membros. O consello tiña sesións secretas e ás veces impuña o seu punto de vista. Os seus deberes eran regular o referente á pompa real: coroamento, desprazamentos, honras fúnebres do soberano; e tamén manter a orde para evitar a anarquía. Dentro dos asuntos externos debían realizar as relacións diplomáticas, asinar tratados e rexistrar a información sobre os tributos recibidos do estranxeiro.

Por debaixo atopábase o escalafón de recadadores de impostos e os oficiais reais, quen vixiaban as diferentes ramas da economía.

## O exército 
miniatura|esquerda|Moeda de ouro da era Gupta cun rei Gupta sostendo un arco
O Imperio Gupta non podería triunfar sen unha boa organización militar. As fontes principais de información neste campo son chinesas e de observadores occidentais, aínda que hai un documento indio contemporáneo considerado clásico, o *Siva-Dhanur-veda*, que ofrece unha visión interna do sistema militar dos Guptas.

Os Gupta parece que basearon o seu exército nos arqueiros de infantaría, equipados cun grande arco de metal ou de bambú e frechas de bambú con punta metálica. A diferenza do arco composto empregado polos seus inimigos asiáticos, o arco deste deseño sería menos propenso á deformación nas condicións de humidade que prevalecen na rexión. O arco indio foi unha arma poderosa, capaz dun gran poder de penetración e efectiva contra os arqueiros a cabalo invasores. Empregáronse eixes de ferro contra os elefantes acoirazados, e frechas de lume como parte do arsenal dos arqueiros. Os nobres utilizaban arcos de aceiro, menos correntes que os de bambú, de grande alcance e poder de penetración. Os arqueiros estaban protexidos pola infantaría, equipada con escudos, xavelinas e espadas longas. Tamén coñecían as catapultas e outras máquinas de asedio sofisticadas.

Seica amosaron pouca predilección polos arqueiros a cabalo. Os seus triunfos militares debéronse probablemente ao uso combinado de elefantes, cabalería acoirazada e arqueiros a pé. Así mesmo, contaban cunha mariña de guerra que controlaba as augas rexionais.

O colapso do Imperio Gupta ante os hunos non foi debido a defectos inherentes ao exército, senón a problemas internos, como estaba a ocorrer tamén na Europa occidental e na China.

Durante o reinado de Chandragupta II, o exército estaba formado por 500&nbsp;000 infantes, 50&nbsp;000 cabaleiros, 20&nbsp;000 carros e 10&nbsp;000 elefantes, máis unha armada duns 1200 barcos. Chandragupta II dominaba a totalidade do subcontinente indio; o Imperio Gupta foi o máis poderoso do mundo durante o seu reinado, mentres que o Imperio Romano estaba en declive.

## Cultura 
miniatura|150px|esquerda|Disposición inicial das pezas do chaturanga.

Foi un período de esplendor das artes e floreceu o sánscrito.

### Astronomía e matemáticas 
Os estudosos deste período destacan a Varaja Mijira e Aryabhata, dous astrónomos e matemáticos moi importantes. A numeración india é o primeiro sistema de numeración con notación posicional de base dez. Crese que Aryabhata foi o primeiro matemático que usou o concepto de cero.

Os astrónomos desta época postularon a teoría heliocéntrica e estudaron as eclipses, tanto solares como lunares, explicándoas como sombras proxectadas sobre a Terra.

### Medicina 
O *Susruta* é un célebre texto sánscrito cos principais conceptos da medicina aiurvédica e capítulos innovadores sobre cirurxía. Os médicos inventaron varios instrumentos que permitiron ampliar o número de operacións.

O antigo texto gupta do *Kama Sutra* está considerado por moitos como a obra de referencia sobre o comportamento sexual na literatura sánscrita.

### Xadrez 
[miniatura|[Krishna e Radha xogando ao chaturanga]]
Crese que deste período é unha versión actualizada do chaturanga, unha forma primitiva do xadrez, a partir da cal evolucionou o xogo moderno, así coma o Shōgi (xadrez xaponés),  Janggi (xadrez coreano) e Makruk (xadrez tailandés).

O nome provén dos termos *Chatur* (Catro) e *anga* (membro), referíndose aos catro membros que integraban o exército, a saber infantaría, cabalería, elefantes e carros.

### Arte 
O poeta e dramaturgo Kālidāsa, da época de Chandragupta II, escribiu as famosas obras *Raghu Vamsha* ("estirpe de Raghu"), en honra de Rāma, e a *Nube mensaxeira*. Tamén fixo unha adaptación sobre a personaxe do Mahabharata, Shakuntala.

En medio dunha arte caracterizada por unha sutileza equilibrada e riseira, como se aprecia na escultura do *Buda de Sarnath* e noutros moitos relevos, a maioría dos santuarios que se construíron son hinduístas, posto que o hinduísmo adquire preponderancia na era Gupta ao seren hinduístas os soberanos, se ben estes souberon aceptar o exercicio doutros cultos, entre eles o budismo, ata o punto de que o monxe chinés Fa Xian visitou os territorios guptas para afondar nos seus coñecementos.

Os dous grandes centros da escultura foron Mathura e Gandhara, sendo esta última o centro da arte greco-budista. Ambos exportaron as súas producións a outras partes do norte da India. A diferenza do precedente Imperio Kushan, non hai representacións de monarcas, nin sequera nas moedas, con excepción dalgunhas moedas dos Sátrapas occidentais.

Os máis célebres monumentos de estilo gupta que sobreviviron, as covas de Ajantā, Elefanta e Ellora (budista, hindú, e mixta, respectivamente), proveñen de feito de dinastías posteriores, mais reflicten a monumentalidade e o equilibrio do estilo gupta. Ajantā contén as máis importantes pinturas do período, cun estilo maduro que probablemente tivo un longo desenvolvemento, ante todo nos palacios.

Ficheiro:Sanchi_temple_17.jpg|Templo en Sanchi, exemplo da arquitectura budista
Ficheiro:Deogarh01.jpg|Templo Dashavatara, templo hindú construído no período Gupta
Ficheiro:Ajanta Padmapani.jpg|Pintura nas covas de Ajantā

A danza e a música, baseada en microtóns, acadou unha época dourada.

## Relixión 
[miniatura|180px|dereita|Escultura de Vishnu, [século V.]]
Os emperadores eran hinduístas pero outras correntes como o budismo atinxiron unha grande tolerancia. Sanchi remained an important centre of Buddhism. Disque Kumaragupta I fundou Nalanda. Os templos e mosteiros das trinta covas de Axantä no Decán amosan un budismo en expansión.

No aspecto relixioso as ideas hinduístas corresponden en gran medida a este período, quizais é no tempo do Gupta, grazas á influencia budista, cando o hinduísmo chegou a tolerar as opinións máis diversas, e mesmo antagónicas dentro do seu sistema de crenzas.

## Cronoloxía 
* 320: Chandragupta I funda o Imperio Gupta, amplía o imperio cara ao norte.
* 330-376: Samudragupta amplía o Imperio dende o Río Indo á Baía de Bengala e ata as montañas do norte.
* 376-415: Chandragupta II fortalece o imperio, aumentando a seguridade.
* 415-450: Kālidāsa compón a maior parte da súa obra durante o reinado de Kumargupta (415-455).
* 450: Comeza o colapso do imperio ante a presión dos Hunos.
* 554: A dinastía Gupta remata coa morte do último emperador, Shashakgupta.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* [Indogriegos, nómadas y Guptas Roberto Eduardo García Fernández(https://gl.wikipedia.org/wiki/Roberto_Eduardo_Garc%C3%ADa_Fern%C3%A1ndez) do CEAA] 
* El esplendor de la India Antigua: Los Gupta 
* Dinastía Gupta en la India El Arte en la Edad de Oro Características