Teresa Wilms Montt

**María Teresa de las Mercedes Wilms Montt**, nada en Viña del Mar o 8 de setembro de 1893 e finada en París o 24 de decembro de 1921, foi unha escritora, poeta e anarcofeminista chilena, tamén coñecida como **Thèrése Wilms Montt**, **Tebal** e **Teresa de la Cruz**. Foi descrita como "encarnación da aberrancia sexual e da profecía social".

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Foi a segunda das seis fillas (Luz Teresa Rosa, María Inés, Carolina Isabel, Carmen, Victoria Margarita e Ana Esperanza) do matrimonio de Federico Guillermo Wilms y Brieba (1867-1943), suposto descendente da realeza prusiana, e Luz Victoria Montt y Montt (1870-1917), bisneta do presidente da república Manuel Montt. Tiña ascendencia alemá por parte de pai e catalá de Xirona por parte de nai. Tivo unha esmerada educación por parte de institutrices e titores privados, segundo as regras da época destinada a manter un matrimonio e o protocolo da alta sociedade, sen contar co seu carácter rebelde que axiña manifestou. Con facilidade para as linguas, aprendeu francés (idioma en que escribiu os seus diarios), inglés, italiano, portugués e un pouco de alemán.

En 1910, con dezasete anos, casou con Gustavo Balmaceda Valdés, sobriño do presidente José Manuel Balmaceda, en contra da vontade da súa familia e da do seu escollido. En Santiago integrouse na activa vida cultural da cidade. Os celos e o alcoholismo do seu marido provocáronlle graves conflitos familiares. O matrimonio tivo dúas fillas, Elisa, chamada "Chita" (1911), e Sylvia Luz (1913).

Entre 1912 e 1915 residiu en Iquique en pleno auxe salitreiro por razóns de traballo do seu marido. Alí comezou a súa relación con feministas e sindicalistas e observou os novos movementos dos reformistas. Entrou na masonaría e fixo as súas primeiras publicacións na prensa da cidade co pseudónimo de Tebal.

Tralo seu regreso a Santiago, o seu esposo descubriu a relación que ela mantiña con Vicente Balmaceda Zañartu, primo de Gustavo, ao que nos seus diarios chamaba poeticamente "Vicho", "Mi amante ídolo" ou "Jean", e que pouco a pouco se converteu na inspiración dos seus primeiros escritos. Un tribunal familiar recluíuna o 18 de outubro de 1915 no convento do Precioso Sangue, onde intentou suicidarse o 29 de marzo do ano seguinte. Grazas á súa permanencia nesta gran cidade que comenzaba a destacar pola súa intelectualidade cosmopolita, desenvolveu novas amizades cos escritores Victoria Ocampo, Jorge Luis Borges e Pelegrina Pastorino  (*Péle*) e viviu a revolución da moda feminista, que lle presentou a posibilidade de levar pantalóns. Esta corrente tivo un enorme impacto nela.

Na capital arxentina inaugurou a súa carreira literaia, publicando en 1917 os seus libros *Inquietudes sentimentales* e *Los tres cantos*. En agosto dese ano, Horacio Ramos Mejía, mozo de 20 anos e un dos seus namorados, suicidouse fronte a ela (en 1919 publicou *Anuarí*, poemario dedicado a el). Tras esta traxedia, partiu no barco *Vestris* a Nova York para colaborar coa Cruz Vermella durante a Primeira guerra mundial, mais:

### En Europa 
Tras ser acusada de espía foi deportada a España, onde se integrou na bohemia madrileña e frecuentou o café Pombo. Presentada por Joaquín Edwards Bello, coñeceu os escritores Ramón Gómez de la Serna, Enrique Gómez Carrillo e, principalmente, Ramón María del Valle-Inclán, que prologou os libros que publicou no país. Alí saíron á luz *En la quietud del mármol* e *Mi destino es errar*, como Teresa de la Cruz. Na capital española retratárona os pintores Julio Romero de Torres e Anselmo Miguel Nieto.

Tras errar por Buenos Aires, Sevilla, Córdoba e Granada, estableceuse en París en 1920. Alí volveu encontrarse coas súas fillas despois de cinco anos de non velas. que a levou ao suicidio. Faleceu o 24 de decembro de 1921 por unha sobredose de veronal aos 28 anos de idade. Está enterrada na división 82 do cemiterio do Père-Lachaise.

## Na cultura popular 
A cineasta chilena Tatiana Gaviola rodou un filme baseado na vida da escritora, *Teresa*, estreado o 11 de xuño de 2009.

## Obras 
* *Inquietudes sentimentales*, Buenos Aires, 1917.
* *Los tres cantos*, Buenos Aires, 1917.
* *En la quietud del mármol*, Casa Ed. Blanco, Madrid, 1918.
* *Anuarí*, Casa Ed. Blanco, Madrid, 1919.
* *Cuentos para hombres que son todavía niños*, Buenos Aires, Argentina, 1919.
* *Lo que no se ha dicho*, antoloxía, Editorial Nascimento, Santiago de Chile, 1922.
* *Obras completas*, compilada por Ruth González-Vergara, Editorial Grijalbo, Barcelona, 1994.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Teresa Wilms Montt en Memoria Chilena
* Blog con minibiografía y fragmentos de su segundo diario
* A Teresa Wilms Montt (poema de Sergio Fritz)