open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Corégono de Artedi

O **corégono de Artedi**  (*Coregonus artedi*)  é unha especie de peixe osteíctio da orde dos salmoniformes, familia dos salmónidos, subfamilia dos coregoninos e xénero *Coregonus*. propio de Norteamérica.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1818 polo naturalista francés Charles Alexandre Lesueur. que vive nun rango de profundidade entre os 0 e os 64 m, en augas cunha temperatura comprendida entre os 0&nbsp;°C e os 26&nbsp;°C.

### Distribución 
A súa área de distribución esténdese desde os 71° N e os 38° N, e desde os 136° O e os 69° O, encontrándose en América do Norte, nas concas atlánticas e árticas desde o Quebec até os Territorios do Noroeste, no Canadá e polo sur até o río San Lourenzo, os Grandes Lagos e a conca superior do río Mississippi no norte de Ohio, Illinois e Minnesota, nos Estados Unidos. Foi introducido noutros lugares.

## Características 
Pode alcanzar unha lonxitude máxima de 57,0 cm, O máximo peso rexitrado foi de 3,4 kg.

## Bioloxía 
Habita en augas abertas de lagos e grandes ríos, e tamén nas augas costeiras da baía de Hudson, 

É unha especie nerito-peláxica que se alimenta de plancto e de grandes crustáceos. 

### Lonxevidade 
A máxima idade rexistrada foi de 11 anos.  A súa pesca comercial comezou no ano 1800. Inicialmente, no lago Ontario, foron elimibaos porque se consideraban unha molestia. Porén, hai evidencias dun cambio na súa percepción en 1833, cando foi un obxectivo e se consideraba bo para comer. En Ontario, o rendemento da súa pesca foi de 328 toneladas en 2018. Este número é substancialmente inferior ao de anos anteriores que se remontan a 2012, todos os cales superaron as 350 toneladas. Este descenso debeuse a unha redución das cotas para a pesca comercial coa esperanza de combater un posíbel descenso da poboación.

Aínda que aínda xoga un papel importante na dieta de moitas persoas, a súa utilidade principal son as súas ovas. O seu caviar fíxose popular na cultura escandinava, e é a principal causa de demanda desta especie nas últimas décadas. Os espécimes máis pequenos tamén se poden enmallar e vender como cebo para usar na pesca recreativa.

#### Pesca recreativa 
A especie é obxecto da pesca deportiva en moitas partes dos Estados Unidos e do Canadá. É popular para capturalo, especialmente mentres se pesca no xeo cando é máis probábel que se atopen nas partes máis baixas dos Grandes Lagos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Froese, Rainer & Pauly, Daniel, eds. (2022): *Coregonus artedi* Lesueur, 1818 en FishBase. 
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. Hoboken, Nova Jersey, USA: John Wiley & Sons. ISBN 0-471-25031-7.
* Page, L. M. & B. M. Burr (2011): *A field guide to freshwater fishes of North America north of Mexico*. Boston: Houghton Mifflin Harcourt. ISBN 978-0-3959-1091-7.
* Svetovidov, A. N. (1984): "Salmonidae". páxs. 373-385 en Whitehead, P. J. P., Bauchot, M. L., Hureau, J. C., Nielsen, J. & Tortonese, E., eds. *Fishes of the North-eastern Atlantic and the Mediterranean. Volume 1*. París: UNESCO. ISBN 9-2300-2215-2.

### Outros artigos 
*Salmoniformes
*Salmónidos
*Coregoninos
**Coregonus*
Jeffrey Williams

**Jeffrey Nels Williams**, nado en Superior, Wisconsin, o 18 de xaneiro de 1958, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte das misións STS-101, Soiuz TMA-8, Soiuz TMA-16 e Soiuz TMA-20M, sendo membro das expedicións 13, 21, 22, 47 e 48 á Estación Espacial Internacional.

## Traxectoria
Williams graduouse en ciencia aplicada e enxeñaría pola Academia Militar dos Estados Unidos en West Point en 1980 e é máster en enxeñaría aeronáutica pola Escola Naval de Posgraduados dos Estados Unidos en 1987. Foi seleccionado como astronauta pola NASA en 1996, participando nas misións STS-101, Soiuz TMA-8, Soiuz TMA-16 e Soiuz TMA-20M, sendo membro das expedicións 13, 21, 22, 47 e 48 á Estación Espacial Internacional. Pasou 534,12 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-101
*Soiuz TMA-8
*Soiuz TMA-16
*Soiuz TMA-20M
*Expedición 13
*Expedición 21
*Expedición 22
*Expedición 47
*Expedición 48
*Estación Espacial Internacional
Barry E. Wilmore

**Barry Eugene "Butch" Wilmore**, nado en Murfreesboro, Tennessee, o 29 de decembro de 1962, é un astronauta estadounidense que formou parte das misións STS-129 e Soiuz TMA-14M, sendo membro das expedicións 42 e 42 á Estación Espacial Internacional.

## Traxectoria
Wilmore graduouse en enxeñaría eléctrica pola Universidade de Tecnoloxía de Tennessee, sendo máster na mesma materia. Foi seleccionado como astronauta pola NASA en xullo de 2000, participando nas misións STS-129 e Soiuz TMA-14M e sendo membro das expedicións 41 e 42 á Estación Espacial Internacional. Pasou 178,04 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-129
*Soiuz TMA-14M
*Expedición 41
*Expedición 42
*Estación Espacial Internacional
Lago Simcoe

O **lago Simcoe** é un lago de auga doce, o cuarto  máis grande da provincia canadense de Ontario, detrás dos lagos Nipigon, Seul e Nipissing.

## Xeografía 
O lago ten unha superficie de 725 km². Ten unha lonxitude de 30 km, unha anchura de 25 km, e está situado a unha altitude de 219 m. A súa profundidade máxima é de 41 m, e a media de 15 m. O seu volume é de 11,6 km3

Está alimentado polos ríos Talbot e Beaver, e o seu emisario é o río Severn. No seu interior encóntranse as illas Georgina, Thorah, Strawberry, Snake, Fox e Grape.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Lake Simcoe Conservation Foundation
* Lake Simcoe Region Conservation Authority
* Lake Simcoe ENC Chart
Gregory R. Wiseman

**Gregory Reid "Tonto" Wiseman**, nado en Baltimore, Maryland, o 11 de novembro de 1975, é un astronauta estadounidense que formou parte da misión Soiuz TMA-13M e foi membro das expedicións 40 e 41 á Estación Espacial Internacional.

## Traxectoria
Wiseman graduouse en computación e enxeñaría de sistemas polo Instituto Politécnico Rensselaer de Troy, en Nova York, en 1997, e é máster en enxeñaría de sistemas pola Universidade Johns Hopkins en 2006. Foi seleccionado como astronauta pola NASA en xuño de 2009, completando o seu adestramento en maio de 2011 e participando na misión Soiuz TMA-13M, sendo membro das expedicións 40 e 41 á Estación Espacial Internacional. Pasou 165,33 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TMA-13M
*Expedición 40
*Expedición 41
*Estación Espacial Internacional
David Wolf

**David Alexander Wolf**, nado en Indianapolis, Indiana, o 23 de agosto de 1956, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte das misións STS-112, STS-58, STS-89, STS-127 e STS-86.

## Traxectoria
Wolf graduouse en enxeñaría eléctrica pola Universidade Purdue en 1978 e é doutor en medicina pola Universidade de Indiana en 1982. Foi seleccionado como astronauta pola NASA en xaneiro de 1990, completando o seu adestramento en xullo de 1991 e participando nas misións STS-112, STS-58, STS-89, STS-127 e STS-86. Pasou 168,37 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-112
*STS-58
*STS-89
*STS-127
*STS-86
Peter Wisoff

**Peter Jeffrey Kelsay Wisoff**, nado en Norfolk, Virxinia, o 16 de agosto de 1958, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte das misións STS-57, STS-68, STS-92 e STS-97.

## Traxectoria
Wisoff graduouse en física pola Universidade de Virxinia en 1980 e é máster e doutor en física aplicada pola Universidade Stanford en 1982 e 1986 respectivamente. Foi seleccionado como astronauta pola NASA en xaneiro de 1990, completando o seu adestramento en xullo de 1991 e participando nas misións STS-57, STS-68, STS-92 e STS-97. Pasou 44,34 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-57
*STS-68
*STS-92
*STS-97
Fala escandida

**Fala escandida** (do latín *scandĕre*) consiste en pronunciar involuntariamente as palabras por sílabas separadas. É unha forma de falar alterada, que se caracteriza por ser lenta e interrompida, como a saltos. Tamén se chama **escansión** (para a acepción de métrica en literatura, véxase *escansión*).

É un tipo de trastorno da fala no que as sílabas das palabras están separadas por pausas. Corresponde a unha alteración na articulación das palabras característica da disartria, que sofren os pacientes con esclerose múltiple. Non é un trastorno da linguaxe, senón da forma de falar, é dicir, da maneira de pronunciar as palabras.

## Etioloxía 
Por lesións no cerebelo típicas da esclerose múltiple. Constitúe un dos tres signos neurolóxicos da tríade de Charcot: nistagmo, tremor intencional e fala escandida.

## Cadro clínico 
A fala escandida pode ir acompañada doutros signos que tamén indican dano no cerebelo, como ataxia ao andar, no tronco ou nas extremidades, tremor intencional, adiadococinesia, así como náuseas e vómitos bruscos. A escritura deste tipo de pacientes tamén pode ser anormalmente grande.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Afasia
* Anomia
* Apraxia
* Disartria
* Dislalia
* Esclerose múltiple
Hideo Nakata

**Hideo Nakata** (en , Nakata Hideo), nado en Okayama o 19 de xullo de 1961, é un cineasta xaponés.

## Traxectoria 
Nakata naceu en Okayama e é coñecido internacionalmente polo seu traballo en filmes de terror xaponeses como *Ringu* (1998), *O sinal 2* (1999) e *Dark Water* (2002), dos que mesmo se fixeron os remakes en inglés *The Ring* (2002), *Dark Water* (2005) e *The Ring Two*.

Nakata ía debutar no cinema en inglés con *True Believers*, mais foi apartado do proxecto. Posteriormente DreamWorks ofreceulle dirixir *The Ring Two* (2005), que aceptou, co que debutou en inglés cunha secuela dun remake do seu propio filme.

Nakata destacou inicialmente no cinema con *Joyû-rei*, coñecida como *Ghost Actress* e ''Don't Look Up* (1996). Aínda que non tivo demasiado éxito levouno a dirixir *Ringu*.

O seu filme *Chatroom*, participou na sección Un Certain Regard no Festival de Cannes de 2010.

## Filmografía 
**Honto ni atta kowai hanashi: Jushiryō* (1992) 
**Joyû-rei* (1996)
**Ringu* (1998) 
**O sinal 2* (1999) 
**Garasu no Nō* (1999) 
**Kaosu* (2000) 
**Honogurai mizu no soko kara* (2002) 
**The Ring Two* (2005)
**Kaidan* (2007) 
**L: Change the World* (2008) 
**Chatroom* (2010) 
**Inshite Miru: 7-kakan no desu gemu* (2010) 
**Kuroyuri danchi* (2013) 
**Monsterz* (2014) 
**Words With Gods* (2014) – segmento "Sufferings"
**Shinigami-kun* (2014) – 1 episodio
**Gekijourei* (2015)
**White Lily* (2016)
**Life in Overtime* (2018)
**Stolen Identity* (2018)
**The Woman Who Keeps a Murderer* (2019)
**Sadako* (2019)
**Stigmatized Properties* (2020)
**Usogui'' (2022)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Nakata's JMDb Listing
Accidente do SNCASE Languedoc de Aviaco de 1958

O **accidente do SNCASE Languedoc de Aviaco de 1958** ocorreu o día 4 de decembro de 1958 cando un SNCASE Languedoc de Aviaco esnafrouse na montaña La Rodilla de la Mujer Muerta, na Serra de Guadarrama (La Losa, Segovia), morrendo as 21 persoas que ían a bordo. O avión estaba operando un voo doméstico regular entre o aeroporto de Vigo e o aeroporto de Madrid-Barajas.

## Avión 
O aparello accidentado tratábase dun cuadrimotor francés SNCASE Languedoc con número de serie 28 e rexistro EC-ANR.

## Accidente 
O avión engalou do aeroporto de Vigo ás 15:40 do 4 de decembro de 1958 con destino Madrid. Ás 17:15 instruíuselle aos pilotos que contactasen coa torre de control de Barajas e continuase no nivel de voo 95. Nos seguintes cinco minutos o avión esnafrouse contra a montaña de 1999 metros La Rodilla de la Mujer Muerta, na Serra de Guadarrama (La Losa, Segovia). Os cinco tripulantes e 16 pasaxeiros a bordo morreron.

A causa do accidente foi que o piloto voaba demasiado baixo mentres intentaba descender para saír de condicións de formación de xeo. Un erro de navegación puido contribuír a que se producise o sinistro. Un dos falecidos foi o exfutbolista Ramiro Paredes Ramos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Accidentes aéreos en Galicia
Viaxantas Podcast

**Viaxantas** é un podcast en galego de viaxes e experiencias dirixido pola xornalista Cristina Terceiro. 

Publícase mensualmente e está dispoñible de xeito gratuíto en plataformas como Ivoox, Spotify, Anchor, Google Podcast, Apple Podcast e Podgalego.

## Episodios 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web Viaxantas.gal
* Viaxantas en Ivoox.
* Viaxantas en Spotify.
* Viaxantas en Apple Podcast.
* Viaxantas en Google Podcast.
* Viaxantas en Instagram, Twitter e Facebook. 

## Nos medios 
# Podcast, un novo formato para o galego
# “Cada viaxe ten algo moi especial e está vinculada a un momento moi concreto da nosa vida”
# Ese fío de aceiro que dá vida 
# O galego na rede: a eclosión dos podcast
Río Somme

O **río Somme** é un río do norte de Francia que dá o seu nome ao departamento homónimo. Cunha lonxitude de 245 km, desemboca no canal da Mancha.

## Hidrónimo e topónimos 
O seu nome procede da palabra celta "Somme", que significa *tranquilidade*. O río deu nome ao departamento do Somme, e a doce comunas: Fonsomme, Sommette-Eaucourt, Béthencourt-sur-Somme, Cléry-sur-Somme, Bray-sur-Somme, Vaux-sur-Somme, Ailly-sur-Somme, Belloy-sur-Somme, Hangest-sur-Somme, Fontaine-sur-Somme, Eaucourt-sur-Somme e Saint-Valery-sur-Somme.

## Eventos históricos 
* En materia de prehistoria, Jacques Boucher de Perthes, un mozo afeccionado á procura na canle do río Somme, atopou restos de animais distintos aos coñecidos en Europa a finais do século XIX, este achado alimentou as teorías eclesiásticas sobre o diluvio universal, aínda que máis tarde Boucher de Perthes atopou restos do que parecían machadas de pedra, o cal deu lugar ao derrubamento destas teorías. Aínda que Buffon, deu o primeiro paso para a destrución da anterior crenza bíblica e máis adiante Darwin achegou as súas teorías sobre a evolución, Boucher de Perthes, é considerado todo un visionario.
* De acordo á tradición católica, San Quintín foi martirizado no século III, os seus restos foron guindados ao río Somme e recuperados anos máis tarde no lugar onde se construíu unha basílica na súa honra, a basílica de Saint-Quentin.
* O exército de Eduardo III cruzou o río en 1346 na batalla de Blanchetaque, culminando a campaña na batalla de Crécy.
* O cruzamento do río tamén figurou prominentemente na campaña que levou á batalla de Agincourt.
* En 1636, o exército de Flandres, invadiu o norte de Francia ameazando París, tras atravesar o río derrotando ao exército de Lois XIII.
* En 1770 iníciase a construción da *canle do Somme* que foi terminado en 1843 cunha lonxitude de 156 km.
* O Somme fíxose famoso pola *batalla do Somme*, na primeira guerra mundial en 1916.
* Cerca do río estrelouse o piloto alemán da primeira guerra mundial Manfred von Richthofen, coñecido como o Barón Roxo o 21 de abril de 1918 ao ser alcanzado por unha bala.
* As grandes batallas que finalmente pararon o avance alemán na ofensiva da primavera de 1918 foron loitadas no val do Somme en lugares como Villers Bretonneux, o que marcou o principio do fin da guerra.

## Departamentos e cidades que atravesa 
* Aisne: San Quintín
* Somme: Ham, Péronne, Corbie, Amiens, Abbeville, Saint-Valéry-sur-Somme, Le Crotoy

## Principais afluentes 
* Marxe esquerda do río: Omignon, Hallue, Nièvre, Scardon.
* Marxe dereita do río: Avre, Sele, Saint-Landon, Airaine, Ambroise, Ancre.

## Véxase tamén
Gato de Kellas

miniatura|Exemplar de gato de Kellas disecado.
O **gato de Kellas** ou **gato Kellas** é un pequeno felino negro atopado en Escocia. É un híbrido entre o gato bravo escocés (*Felis silvestris silvestris* syn. *Felis silvestris grampia*) e o gato doméstico (*Felis catus*).

## Descrición 
O gato de Kellas descríbese como de vinte e catro a trinta e seis polgadas (61 a 91 cm) de longo, con patas traseiras longas e poderosas e unha cola que pode chegar a medir ao redor de doce polgadas (30 cm) de longo; o seu peso varía de cinco a quince libras (2.3 a 6.8 kg). O animal atrapado en 1984 medía quince polgadas (38 cm) á altura do ombreiro e corenta e tres polgadas (110 cm) de lonxitude. Un espécime gárdase nun museo en Elgin. O Museo de Zooloxía da Universidade de Aberdeen tamén ten un espécime montado que foi atopado durante 2002 na área de Insch de Aberdeenshire. 

Un investigador do Museo Nacional de Escocia examinou oito espécimes de gatos Kellas. Un cadáver xa estaba na colección do Museo; os sete restantes foron proporcionados por Dei Francis, a quen Thomas describe como un "escritor, investigador e naturalista práctico". Identificou a un dos animais como un gato montés melanístico; este macho xuvenil foi o primeiro gato montés documentado como melanístico en Escocia. Concluíuse que a maioría dos outros espécimes examinados eran híbridos pero estaban máis estreitamente aliñados co gato montés escocés; só un híbrido inclinouse máis cara a un gato doméstico.

## Relación coa mitoloxía
Ás veces pensouse que o gato de Kellas era un gato salvaxe mitolóxico e os poucos avistamentos foron tomados como farsas. 
Un espécime foi morto dun disparo en 1984 por un garda de coto chamado Ronnie Douglas e descubriuse que era un híbrido dun gato salvaxe e un doméstico. Non é unha raza formal de gato, senón unha variedade de felinos híbridos. O espécime foi nomeado polo criptozoólogo Karl Shuker levando o nome de Kellas, Moray, onde foi avistado por primeira vez. Shuker suxeriu que o *gato sidhe* da lenda celta está baseada no folclore dos gatos de Kellas.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Karl Shuker: Mystery Cats of the World. Robert Ale: London 1989. ISBN 0-7090-3706-6
* Karl Shuker: "The Kellas Cat: Reviewing an Enigma". *Cryptozoology*, vol. 9, pp.&nbsp;26 – 40 (1990)

### Outros artigos
* Grandes gatos británicos
* Gatos pantasma
* *Gato sidhe*
Blackburn Botha

O **Blackburn Botha** era un avión cuadrimotor británico de recoñecemento e torpedeiro. Foi fabricado por Blackburn Aircraft nas súas factorías en Brough e Dumbarton, sendo un competidor do Bristol Beaufort e entrando en servizo coa Royal Air Force en 1939. O deseño estaba falto de potencia e retirouse rapidamente das operacións.

## Desenvolvemento e deseño 
En setembro de 1935 o Ministerio do Aire británico publicou a especificación M.15/35 para un avión de recoñecemento/torpedeiro de tres asentos bimotor. Aceptáronse dous envíos que cumprían os requisitos, o Blackburn Botha e o Type 152 (despois coñecido como Beaufort) de Bristol. Ámbolos dous estaban destinados a utilizar o motor Bristol Perseus de 850 hp (634 kW) Bristol Perseus engine. O Ministerio do Aire revisou posteriormente a especificación á M.10/36, que requiría unha tripulación de catro. O incremento de peso significaba que os dous deseños precisaban máis potencia. O Taurus de 1 130 cabalos foi proporcionado ao Beaufort, pero o Botha recibiu só o Perseus X de 880 cabalos.

O Ministerio do Aire pediu 442 Bothas en 1936, ao mesmo tempo que realizou pedidos polo Beaufort. O primeiro voo tivo lugar o 28 de decembro de 1938. O avión fabricouse na factoría de Blackburn en Brough e nunha nova fábrica en Dumbarton, Escocia. En Brough construíronse 380 avións e en Dumbarton 200, facendo un total de 580.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Boulton Paul Defiant

O **Boulton Paul Defiant** era un interceptor británico que operou coa Royal Air Force (RAF) durante a segunda guerra mundial. O Defiant foi deseñado e fabricado por Boulton Paul Aircraft como un "caza de torreta", sen ningún canón fixo que disparase cara a adiante,  unha configuración que tamén usaba o Blackburn Roc da Royal Navy.

En combate o Defiant foi efectivo destruíndo bombardeiros, o rol para o que fora deseñado, pero era vulnerabe ao máis manobrable caza Messerschmitt Bf 109 da *Luftwaffe*. O Defiant deseñárase para destruír bombardeiros sen escolta a través de ataques ventrais e polo tanto carecía de armamento que disparase cara a adiante, o que demostrou ser unha gran debilidade en combates diúrnos contra cazas. Porén, tivo éxito cando se converteu nun caza nocturno. Finalmete equipou a trece escuadróns nese rol, en comparación con só dous escuadróns como caza diúrno, aínda que en parte isto debeuse á lenta produción inicial. A mediados de 1942 foi substituído por mellores cazas nocturnos, o Bristol Beaufighter e o de Havilland Mosquito.

## Notas 
## Bibliografía 
* Caygill, Peter. *Flying to the Limit: Testing WW II Single-engined Fighters*. Casemate Publishers, 2005. 

* Wheeler, Barry C. *The Hamlyn Guide to Military Aircraft Markings.* London: Chancellor Press, 1992. .
Inés de Ben

**Inés de Ben** foi unha muller que destacou na defensa da Coruña durante o asedio das tropas de Francis Drake en 1589.

Durante o asedio de Francis Drake participou na defensa da Coruña, quedou viúva e foi ferida na cabeza e nunha perna. mais anos despois seguía vivindo na indixencia.

## Legado 
O concello da Coruña nomeou unha rúa co seu nome no lugar de Curramontes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* María Pita
P120C

O **P120C** é un motor de foguetes, empregado nos Ariane 6 e Vega da ESA.
## Características
De propulsión sólida, funcionará uns 130 s , consumindo unhas 142 toneladas de combustible para procurar unha forza ascensional de 4500 kN. Ten 13,5 m de longo e  3,4 m de diámetro, cunha carcasa de 25 cm de espesor de composto de carbono.

Foi realizado por Europropulsion, propiedade de Avio e o ArianeGroup.
Espérase unha versión máis potente, P120C+.

## Notas
Jozef Štibrányi

**Jozef Štibrányi,** nado en Vlčkovce, República Eslovaca, o 11 de xaneiro de 1940, é un exfutbolista eslovaco.

## Traxectoria 
Militou en varios equipos checoslovacos como o Spartak Trnava ou o Dukla Praha e foi internacional coa selección de Checoslovaquia. Disputou o Mundial de 1962 en Chile, formando parte do combinado checoslovaco que alcanzou a final, perdendo contra o Brasil de Garrincha e Pelé. Marcou un gol durante o torneo, na vitoria por 1-0 contra España no estadio Sausalito de Viña del Mar, chegando só á área e superando cun disparo bombeado ao porteiro vasco Carmelo Cedrún.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador no sitio web da Asociación de Fútbol da República Checa .
Douglas H. Wheelock

**Douglas Harry "Wheels" Wheelock**, nado en Binghamton, Nova York, o 5 de maio de 1960, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte das misións STS-120 e Soiuz TMA-19, sendo membro das expedicións 24 e 25 á Estación Espacial Internacional.

## Traxectoria 
Wheelock graduouse en ciencia aplicada e enxeñaría pola Academia Militar dos Estados Unidos en West Point en 1983 e é máster en enxeñaría aeroespacial polo Instituto de Tecnoloxía de Xeorxia en 1992. Foi seleccionado como astronauta pola NASA en agosto de 1998, participando nas misións STS-120 e Soiuz TMA-19 e sendo membro das expedicións 24 e 25 á Estación Espacial Internacional. Pasou 178,40 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-120
*Soiuz TMA-19
*Expedición 24
*Expedición 25
*Estación Espacial Internacional
Txoria txori

***Txoria txori*** («O paxaro paxaro é») é un poema en éuscaro escrito por Joxean Artze en 1957. En 1968 Mikel Laboa musicouno e publicou a canción no álbum *Bat-Hiru* (1974), coa que obtivo grande éxito.

A canción tamén é coñecida como «Hegoak» («Les ailes» en francés ou «As ás» en galego), trala versión de Anne Etxegoien. En 2014 a cantante vascofrancesa conseguiu un Disco de Ouro en Francia, con máis de 60.000 copias, e  estivo no top 10 dos máis vendidos no país galo.

## Letra 
miniatura|Josean Artze, autor do poema
[miniatura|[Mikel Laboa, autor da melodía]]

## A letra 
O poema que Artze escribiu con 25 anos trata sobre a liberdade e a posesión, o dominio e o respecto entre as persoas e animais. Deste xeito, expón o dilema que se presenta cando se quere a unha persoa ou un animal. 

Por unha banda, pódese atar a persoa e posuíla coma unha ave nunha gaiola, co que deixa de ser a persoa (a ave) que nos fascina. Por outra banda, existe a opción de amar esa persoa na súa forma de ser natural e respectala, de forma que se quere marchar, poida facelo en calquera momento.

## A melodía 
En 1968, estando Mikel Laboa e a súa muller Marisol Bastida no restaurante Aurrera de Donostia, viron impresos os versos do poema de Artze nos panos de mesa. Mikel levou un deles á casa e compuxo unha melodía para o poema. A canción podíase interpretar como «un acto de resistencia contra o franquismo, que prohibía o éuscaro» e calquera lingua que non fose a castelá.

## Versións 
Sobre as versións, Artze declarou sentirse emocionado de «ver tantas persoas diferentes interpretalo de maneiras tan diversas».

## Notas
SNCASE Languedoc

O **SNCASE SE.161 Languedoc** foi un avión de pasaxeiros cuadrimotor francés producido por SNCASE (Sud-Est). Desenvolvido a partir do Bloch MB.160 e coñecido a finais dos anos 30 como o (SNCSO) Bloch MB.161, o SE.161 estivo en servizo con Air France e os militares franceses tras a segunda guerra mundial.

## Historia 
En 1936 Air Afrique necesitaba un novo avión de pasaxeiros para os seus servizos africanos. Marcel Bloch propuxo un desenvolvemento do seu avión Bloch MB.160, o Bloch MB.161, que tras a segunda guerra mundial converteuse no SNCASE SE.161 Languedoc. Os traballos de deseño do novo avión comezaron en 1937. O prototipo, F-ARTV, voou por vez primeira o 15 de decembro de 1939. Estaba impulsado por catro motores radiais Gnome-Rhône 14N de 1 020 cabalos cada un. O goberno da Francia de Vichy realizou un pedido por 20 unidades en decembro de 1941, pero ningún deles chegou a construírse.

O Languedoc era un avión de pasaxeiros monoplano de á baixa cantilever con catro motores e dúas derivas de construción metálica. Tiña unha tripulación de cinco persoas (piloto, copiloto/navegante, operador de radio, enxeñeiro de voo e asistente de cabina). A cabina estándar tiña espazo para 33 pasaxeiros sentados en 11 filas de 3, dúas a estribor e unha a babor. Un arranxo alternativo nunha primeira clase tiña 24 asentos. Air France introduciu unha versión de alta densidade con 44 asentos en 1951.

O Languedoc tiña un tren de cola retractable coas rodas principais baixo as ás e estaba impulsado por catro motores radiais Gnome-Rhône 14N 44/45 ou 54/55 de 1 020 cabalos en góndolas nos bordos de ataque das ás, con convertibilidade parcial a pistóns en liña refrixerados por auga.

Construíronse un total de 100 exemplares para Air France, a Forza Aérea de Francia e a Armada de Francia. Varios exemplares usáronse como avións de proba en Villacoublay. O único cliente de exportación de avión de nova produción foi a aeroliña polaca LOT, que mercou cinco unidades, algúns deles equipados con motores radiais Pratt & Whitney R-1830 Twin Wasp.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Chillon J., J-P Dubois and J.Wegg. *French Postwar Transport Aircraft.* Tonbridge, Kent, UK: Air-Britain (Historians) Limited. 1980. .
Comal

[miniatura|Isabel Nicolás, muller *ñuu savi* (mixteca), utilizando un *jiiyo* ("comal" en [Pobo mixteco|mixteco) de barro para cocer as súas tortillas de millo con leña. San Juan Achiutla, estado de Oaxaca, México, 2020]]
[miniatura|Vista superior dun comal de barro con [cal aplicada na súa superficie]]
A palabra **comal** (do nahuatl *comalli*) utilízase en México e América Central para nomear un utensilio da cociña tradicional usado como prancha. 

O comal tradicional dos pobos de México e América Central é unha peza de olaría con forma de prato chan. Colócase sobre tres ou catro pedras chamadas "tenamaxtles", a xeito de soporte, para poder acender lume e brasas por debaixo. Tradicionalmente utilízase para preparar varios tipos de pratos, en particular, tortillas de millo, tlayudas e totopos, entre outros.

Os comales de cerámica actuais adoitan recibir un tratamento superficial chamado "curado" ou "curación". Consiste en fregar o comal aínda sen usar cunha mestura de auga e cal e despois deixalo secar. Desta maneira, o comal tórnase antiadherente.

Coa introdución de sistemas de manufactura e produción, os comales tamén se fabrican en lámina metálica e adoitan ser máis grandes cós de cerámica. Algúns teñen unha depresión circular na parte central que serve para conter aceite ou manteiga líquidos, utilizados cando se efectúa a fritura de varios produtos alimenticios.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Budare
Mauro Bicicli

**Mauro Bicicli**, nado en Crema o 15 de xaneiro de 1935 e finado no mesmo lugar o 22 de agosto de 2001, foi un futbolista e adestrador italiano, que xogaba como dianteiro.

## Traxectoria 
### Como futbolista 
Tras comezar a súa carreira no Crema fichou polo Inter de Milán, co que debutou na Serie A o 17 de abril de 1955 fronte ao Genoa. Xogou no club lombardo de xeito intermitente durante a seguinte década, con cesións e pasos por outros equipos. Disputou un total de 182 partidos coa camiseta *nerazzurra* e marcou 27 goles. Gañou dous títulos da Serie A e en 1967 foi aliñado por Helenio Herrera como titular na final da Copa de Europa, en substitución do centrocampista galego Luis Suárez, que estaba mancado. O equipo italiano acabou perdendo aquel partido por 2-1 contra o Celtic.

### Como adestrador 
Trala súa retirada foi adestrador, comezando a súa carreira nos bancos como técnico do equipo xuvenil do Brescia. Adestrou ademais o primeiro equipo en dúas ocasións, a primeira delas en 1977, na Serie B, para substituír a Antonio Angelillo, e a segunda en 1982, como substituto de Maurizio Bruno na Serie C1. Posteriormente pasou polos bancos do Ospitaletto, Fanfulla e Legnano. Faleceu dun cancro de fígado en 2001, aos 66 anos.

## Palmarés 
;Inter de Milán
* **Serie A (2):** 1953/54, 1962/63.

;Genoa
* **Copa dos Alpes (1):** 1964.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Datos do xogador  en smr.worldfootball.net .
Juan García-Gallardo

**Juan Manuel García-Gallardo Frings**, nado en Burgos o 18 de marzo de 1991, é un xinete de equitación, avogado e político español. Foi o candidato á Xunta de Castela e León nas eleccións autonómicas de 2022 por Vox. Logo de chegar o seu partido a un acordo de goberno co Partido Popular está proposto para vicepresidente da Xunta de Castela e León.

## Traxectoria 
Fillo e neto de avogados, licenciouse en dereito na Universidade Pontificia Comillas e realizou un mestrado dobre de acceso á avogacía e dereito de empresa na Universidade de Deusto. Membro do Centro Ecuestre Miraflores, foi campión de España universitario de hípica en 2012e campión de Castela e León de salto en 2020. Participou no campionato mundial universitario de debate en castelán que se celebrou en Madrid en 2013. En decembro de 2016 entrou a traballar no bufete da súa familia.

### Política 
En xaneiro de 2022 anunciouse que García-Gallardo ía encabezar a lista de Vox ás eleccións anticipadas para as Cortes de Castela e León, malia entrar no partido só en xuño do ano anterior. Este comentario en particular defendeuno como unha brincadeira de mocidade.

Durante a campaña, comprometeuse a pactar co gobernante Partido Popular para evitar un goberno dese partido en solitario, e considerouno un partido "adicto ao poder" mais tamén afirmou que non ía haber alianza se o PP non asumía as políticas de Vox, como os incentivos económicos para aumentar a natalidade na comunidade autónoma.

Logo das eleccións, Vox pasou de ter un deputado a 13, co 17% do voto, e mudou no terceiro partido da cámara. Nas negociacións para formar goberno García-Gallardo díxolle ao presidente en funcións Alfonso Fernández Mañueco que só formaría unha coalición de se eliminar dúas normas: unha lei de 2010 sobre violencia de xénero que Vox considera politicamente motivada e que infravalora outras formas de violencia, e un decreto de 2018 que establecía un Consello Asesor para a Memoria Histórica

O 10 de marzo de 2022, Mañueco anunciou a formación dun goberno de coalición con Vox, no que este grupo tería tres conselleiros dos dez do goberno e García-Gallardo sería o vicepresidente. Comprometeuse, tamén, a substituír a lei de violencia de xénero por unha lei de violencia doméstica con independencia do xénero e por primeira volta un partido de ultradereita entraba nun goberno en España dende a transición á democracia.. Así e todo, o presidente da Xunta de Castela e León comprometeuse a que o seu goberno ía ter pleno respecto á orde constitucional e ao Estatuto de Autonomía de Castela e León.

## Notas
Solino

**Caio Xulio Solino** (en latín: *Gaius Julius Solinus*), coñecido como **Solino**, foi un gramático latino e compilador de diferentes obras, que viviu no século III ou no século IV.

## Traxectoria 
Foi o autor de *De mirabilibus mundi,* que circulaba baixo o subtítulo *Collectanea rerum memorabilium* e de *Polyhistor.* Contén unha breve descrición do mundo antigo, con detalles que responden a cuestións históricas, sociais, relixiosas e naturais, na súa maior parte extraídas da *Naturalis Historia* de Plinio o Vello e da xeografía de Pomponio Mela.

## Notas 
## Véxase tamén
Guido Capello

**Guido Capello**, nado en Monsummano Terme, Pistoia, o 4 de febreiro de 1923 e finado en Lecco o 25 de outubro de 2001, foi un futbolista e adestrador italiano.

## Traxectoria 
Nacido na Toscana, creceu no Piemonte. Como futbolista militou nos equipos xuvenís do Ardita e do Torino, xogando máis tarde no Ivrea, Como, Lecco, Pro Sesto e Mariano Calcio.

Tras colgar as botas, comezou a adestrar aos equipos xuvenís do Lecco, cos que en 1963 gañou o Campionato De Martino de Serie B. Na tempada 1967/68 pasou a adestrar o Maceratese, na Serie C, e posteriormente tivo un breve paso polo banco do Ascoli. Na tempada 1973/74 estivo á fronte do Asti na Serie C, antes de ser chamado por Paolo Mazza para dirixir os equipos xuvenís do SPAL, collendo ademais as rendas do primeiro equipo na Serie B en dúas ocasións.

Posteriormente pasou polo Lecco, o Alessandria e o Biellese, antes de pechar a súa carreira na canteira do Ascoli.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Estados membros da OTAN

miniatura|embros da OTAN resaltados en azul.
miniatura|Cronoloxía dos países que deveñen membros da OTAN ata 2020. Os países marcados en azul escuro eran xa membros da OTAN nese momento, mentres que os países marcados co azul claro indican os novos membros.
A **OTAN (Organización do Tratado do Atlántico Norte)** é unha alianza internacional composta de 30&nbsp;estados membros de Europa, América do Norte, e Asia. Estabeleceuse coa sinatura do Tratado do Atlántico Norte o 4 de abril de 1949. O Artigo Cinco do tratado expón que se un ataque armado acontece contra algún dos estados membros, será considerado un ataque contra todos eles, polo que os demais estados membros asistirán ao membro atacado, con forzas armadas se é preciso.

Dos 30 países membros, 27 atópanse principalmente en Europa, dous en América do Norte, e un en Asia. Entre 1994 e 1997, creáronse foros máis amplos para a cooperación rexional entre a OTAN e os seus veciños, como a Asociación para a Paz, a iniciativa do Diálogo mediterráneo e o Consello de Asociación Euro-Atlántico.

Todos os membros teñen exércitos, agás Islandia, que non posúe un exército típico (mais ten unha garda costeira e unha pequena unidade de especialistas civís para as operacións da OTAN). Tres dos membros da OTAN son países con armamento nuclear: Francia, Reino Unido e Estados Unidos. A OTAN conta con 12&nbsp;estados membros fundadores. Tres novos estados asociáronse entre 1952 e 1955, e un cuarto membro uniuse en 1982. Dende 1999 a 2020, despois da fin da Guerra Fría, a OTAN engadiu 14&nbsp;membros máis.

Actualmente a OTAN recoñece a Bosnia e Hercegovina, Xeorxia, e Ucraína como membros candidatos na súa política de ampliación de Portas Abertas.

## Fundación e cambios na afiliación 
Dezaoito estados uníronse á OTAN dende a súa fundación en 1949 por 12&nbsp;países (Bélxica, Canadá, Dinamarca, Francia, Islandia, Italia, Luxemburgo, Países Baixos, Noruega, Portugal, Reino Unido e Estados Unidos). O maior aumento de membros produciuse en 2004 cando se uniron 7&nbsp;países. Ata agora, ningún país saíu da alianza.

As adicións do século XX inclúen a Grecia e Turquía en 1952, Alemaña do Oeste en 1955, e España en 1982. Tres países do antigo Pacto de Varsovia, Hungría, República Checa e Polonia adheríronse en 1999. Coa reunificación alemá en 1990 incorporouse o territorio da antiga Alemaña do Leste. En maio do 2000, 10 países do Báltico e de Europa do Leste formaron o grupo Vilnius para cooperar para afiliación na OTAN.

As adicións do século XXI comezaron en 2004 cando se uniron sete estados do grupo Vilnius (Bulgaria, Estonia, Letonia, Lituania, Romanía, Eslovaquia, Eslovenia). Os tres restantes asociáronse posteriormente, Albania e Croacia en 2009 e Macedonia do Norte en 2020. Montenegro uniuse en 2017.

## Países membros 
## Notas
Carlos Pollán

**Carlos Pollán Fernández**, nado en León en 1966, é un exxogador, exadestrador de balonmán e político español de Vox que é o presidente das Cortes de Castela e León dende o 10 de marzo de 2022 e anteriormente foi presidente do club de balonmán CB Ademar (2009-2013).

## Traxectoria 
Fillo de familia mineira.. Graduado social diplomado pola Universidade de León en 1994 e grao en dereito pola Universidade Camilo José Cela en 2020, traballou como asesor laboral mentres formaba parte do cadro do equipo de balonmán Ademar de León dende 1986. Xogou como porteiro durante oito anos e adestrou os seus equipos xuvenís antes de se converter no presidente do club en 2009. A súa presidencia acabou nun concurso de acredores por mor dunha débeda impagada de máis de 500 000 €.

### Política 
En 2019, Pollán presentouse como candidato á alcaldía de Sariegos nas eleccións locais sen lograr acta de concelleiro. Figurou no quinto lugar da lista de Vox ás Cortes de Castela e León nas eleccións autonómicas. En 2019 asumiu a presidencia de Vox na provincia de León no medio dunha crise ao non entrar o seu partido na deputación provincial . Pollán encabezou a lista de Vox en León nas eleccións autonómicas de 2022 O 10 de marzo anunciouse un acordo para a formación dun goberno de coalición entre o PP e Vox e Pollán converteuse en presidente das Cortes.

Pollán, dentro da liña do seu partido, oponse á división de España en comunidades autónomas, e argumenta que as comunidades autónomas viraron entes centralizados e marxinaron provincias periféricas, como no caso do seu León natal.

## Notas
Lisa McGee

**Lisa McGee,** nada en 1979/1980 é unha dramaturga e guionista de Irlanda do Norte. McGee é a creadora e guionista de *Derry Girls*, unha serie de comedia que comezou a emitirse en Channel 4 no Reino Unido en xaneiro de 2018. En 2018, foi catalogada como unha das 100 mulleres da BBC.

## Traxectoria 
McGee naceu en Derry, Irlanda do Norte, e estudou teatro na Universidade Queen's de Belfast. Foi escritora vinculada ao Royal National Theatre de Londres en 2006. As súas obras inclúen *Jump*, *The Heights*, *Nineteen Ninety Two* e *Girls and Dolls*, polas que gañou a Stewart Parker Trust New Playwright Bursary 2007.

Os créditos televisivos de McGee inclúen ''The Things I Haven't Told You* para BBC Three, a serie de televisión irlandesa *Raw* que ela creou para RTÉ, como guionista de tres series de *Being Human* para a BBC foi nomeada aos BAFTA, a comedia de situación de Channel 4 *London Irish*, que ela creou, e escribindo para a serie dramática *The White Queen* da BBC 1 foi nomeada ao Globo de Ouro, *Indian Summers* para Channel 4 e *The Deceived* para Channel 5 coescrita co seu marido Tobias Beer. A súa obra teatral *Jump* foi adaptada á pantalla grande.

## Vida persoal 
Está casada co actor Tobias Beer.
## Notas 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* https://www.digitalspy.com/tv/a39957366/derry-girls-lisa-mcgee-jenny-joyce-spin-off-idea/ Sobre o *spin-off''  '''Jenny Joyce'* de *'Derry Girls'.''
Paul Galdone

**Paul Galdone** nado o 2 de xuño de 1907 e finado o 7 de novembro de 1986, foi un ilustrador e escritor máis coñecido polos libros ilustrados para nenos.

## Biografía 
### Primeiros anos 
Naceu en Budapest no Imperio Austrohúngaro e emigrou aos Estados Unidos en 1921. Estudou arte na Art Student's League e na NY School for Industrial Design de Nova York. Serviu no exército estadounidense durante a segunda guerra mundial.

### Carreira e honras 
Ilustrou case todos os libros de Eve Titus, incluíndo a serie *Basil of Baker Street* que foi levada ao cinema na película de animación de Disney, *The Great Mouse Detective*. Galdone e Titus foron nomeados para as Medallas Caldecott por *Anatole* (1957) e *Anatole and the Cat* (1958). Os títulos foron máis tarde chamados Caldecott Honor books en 1971. Recibiu postumamente o Premio Kerlan de 1996 pola súa contribución á literatura infantil.  Os seus relatos de contos clásicos como *A galiña vermella* ou *Three Billy Goats Gruff* convertéronse en clásicos.

### Morte 
O 7 de novembro de 1986 aos 79 anos morreu dun ataque cardíaco en Nyack, Nova York .

## Escolma de obras 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Paul Galdone na *Library of Congress Authorities*, con 198 entradas no catálogo
Bristol Boxkite

O **Bristol Boxkite** (aficialmente **Bristol Biplane**) foi o primeiro avión producido por British and Colonial Aeroplane Company (despois coñecida como Bristol Aeroplane Company). Tratábase dun biplano de impulsión baseado no exitoso Farman III e foi dos primeiros modelos de avións en ser construídos en cantidade. Como o tipo foi usado por Bristol para propósitos de instrución nas súas escolas de voo en Larkhill e Brooklands, moitos dos primeiros aviadores británicos aprenderon a voar nun Boxkite. En 1911 catro unidades foron mercadas pola Oficina de Guerra e vendéronse varios a Rusia e Australia. O avión continuou sendo usado como adestrador ata o inicio da Primeira guerra mundial.

## Historia 
A intención orixinal de Sir George White, o fundador e presidente de Bristol Aircraft, era a de construír copias licenciadas do biplano de Zodiac, deseñado por Gabriel Voisin. Un exemplo dese deseño foi importado de Francia e exposto por Bristol nunha mostra aérea en Londres en marzo de 1910, e posteriormente levouse a Brooklands para realizar probas de voo. Os intentos iniciais de facelo voar foron un completo fracaso. Isto debeuse principalmente debido á súa sección da á pouco axeitada, pero o avión tamén estaba falto de potencia polo seu peso, e unhas novas ás pouco poderían facer para mellorar o seu rendemento. Conseguiuse un único voo moi breve  o 28 de maio aos mandos de Maurice Edmond, pero tras un accidente que danou o seu tren de aterraxe o 10 de xuño o proxecto foi abandonado. 

A Sir George recomendáronlle facerse cos dereitos para construír copias do exitoso biplano de Farman. Isto foi imposible porque George Holt Thomas, fundador de Airco, estaba negociando os dereitos coa compañía Farman, pero George Challenger, o enxeñeiro xefe da fábrica de Bristol en Filton, creu que podería fabricar unha copia xa que os detalles completos do avión de Farman foran publicados na revista *Flight*. Sir George autorizou isto, e Challenger comezou a traballar nos planos dun novo avión. O primeiro exemplar construíuse en semanas, usando algúns dos compoñentes das copias abandonadas do modelo de Zodiac, e foi entregado á escola de voo da compañía en Larkhill, Salisbury Plain, onde voou por vez primeira o 30 de xullo de 1910 pilotado por Maurice Edmond.  Farman demandou a Bristol por infracción de patente, pero os avogados da compañía reclamaron melloras substanciais de deseño en cuestións de detalles construtivos, e finalmente desestimouse a demanda.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Miguel Suárez Arca

**Miguel Suárez Arca**, nado en Mieres en xaneiro de 1993, é un político berciano que é procurador nas Cortes de Castela e León por Vox. 

## Traxectoria 
### Formación e carreira profesional 
Estudou xestión de hostalería turística na Universidade de Ciencias Aplicadas Haaga-Helia e dirección hoteleira e turística na Escola Universitaria de Hotelería e Turismo de Sant Pol de Mar. Traballou como cociñeiro e xefe de área en diferentes cadeas hoteleira e como director comercial na empresa familiar, un laboratorio de análise xenética. 

### Carreira política 
Residente en Ponferrada é coordinador de Vox no Bierzo. Nas eleccións ás Cortes de Castela e León de 2022, foi o número dous do seu partido pola provincia de León e resultou elixido procurador nas Cortes.
## Notas
Papilionoidea

[miniatura|*Battus philenor*, [eiruga]]
[miniatura|*Papilio polyxenes*, [pupa]]
[miniatura|*Pieris virginiensis*, [Pieridae]]
**Papilionoidea** é unha superfamilia monofilética de lepidópteros ditrisios que inclúe todas as familias de bolboretas diúrnas. A súa circunscrición actual coincide coa delimitación tradicional do clado Rhopalocera, e suxire que as superfamilias Hesperioidea e Hedyloidea non son válidas.

## Nomenclatura 
Durante moitos anos, os ropalóceros tiveron o rango taxonómico de suborde no que se incluían as bolboretas diúrnas, en contraposición da suborde Heterocera, ou bolboretas nocturnas (trazas, falenas e outras, ou *"moths"* para os anglófonos). Esta antiga división dos lepidópteros en dúas subordes quedou superada pola cladística moderna que demostrou que se trataba dunha clasificación artificial e, na actualidade, os lepidópteros se subdividen nas subordes Aglossata, Glossata, Heterobathmiina e Zeugloptera. O termo ropalócero é frecuentemente utilizado, pero inapropiado segundo as regras de nomenclatura e o coñecemento actual sobre o grupo. Demostrouse que o clado conformado polas seis familias de bolboretas diúrnas forman un grupo monofilético xunto coa familia Hedylidae, a este grupo asignóuselle o rango de superfamilia e o nome correcto é **Papilionoidea**.

* Familia Papilionidae
* Familia Pieridae
* Familia Lycaenidae
* Familia Riodinidae
* Familia Nymphalidae

Pero a circunscrición actual, agrega ás familias Hesperiidae e Hedylidae, anteriormente consideradas como superfamilias independentes (Hesperioidea e Hedyloidea respectivamente).

## Evolución e Bioxeografía 
As análises filoxenéticas recentes suxiren que todas as sete familias forman un clado monofilético, cos Papilionidae como grupo irmán do resto das familias de Lepidoptera: 

Seis das sete familias de Papilionoidea están distribuídas por todo o mundo. Hedylidae é a única familia restrinxida á rexión Neotropical, e polo menos tres das outras familias (Nymphalidae, Hesperiidae e Riodinidae) teñen maior riqueza nesta rexión. Lycaenidae ten unha maior riqueza na rexión Afrotropical, mentres que Papilionidae e Pieridae son máis ricas na rexión Oriental.

## Interaccións bióticas 
[miniatura|250x250px|Bolboreta da subfamilia [Charaxinae]]
As larvas das bolboretas da superfamilia Papilionoidea reportáronse comendo en máis de 6000 especies de plantas de polo menos de 2200 xéneros e 212 familias, incluíndo 204 familias de plantas anxiospermas.

## Notas 
## Véxase tamén
Caja San Fernando

**Caja de Ahorros Provincial San Fernando de Sevilla y Jerez**, máis coñecida como **Caja San Fernando**, foi unha caixa de aforros con sede social en Sevilla, creada en 1993 e desaparecida en 2007.

## Historia
Foi creada en 1993 tras a fusión da Caja de Ahorros Provincial San Fernando de Sevilla e a Caja de Ahorros de Jerez. A primeira fora fundada en 1834 polo Conde de Villacreces en Jerez de la Frontera (Cádiz), e considérase a máis antiga de España. A Caja de Ahorros Provincial San Fernando de Sevilla foi fundada pola Deputación de Sevilla o 19 de abril de 1930.
O18 de maio de 2007 Caja San Fernando fusionouse con El Monte de Piedad, formando Cajasol, que en 2012 foi absorbida por CaixaBank.

Posuía máis de 360 sucursais e 2000 persoas empregadas, especialmente nas provincias occidentais de Andalucía, se ben tiña sucursais en todas as capitais de provincia da rexión e mais en Madrid.

## Patrocinios
Era patrocinadora do equipo de baloncesto CB Sevilla, tras o apoio económico ao club da Deputación de Sevilla.
Unlimited Love

***Unlimited Love*** é o duodécimo álbum dos Red Hot Chili Peppers, publicado o 1 de abril de 2022. Está producido por Rick Rubin, e é o primeiro disco dende a volta de John Frusciante quen deixou a banda en 2009 e regresou en 2019, substituíndo a Josh Klinghoffer.

## Listaxe de cancións 
Todos os temas escritos por Anthony Kiedis, Flea, John Frusciante e Chad Smith.

# "Black Summer"
# "Here Ever After"
# "Aquatic Mouth Dance"
# "Not the One"
# "Poster Child"
# "The Great Apes"
# "It's Only Natural"
# "She's a Lover"
# "These Are the Ways"
# "Whatchu Thinkin'"
# "Bastards of Light"
# "White Braids & Pillow Chair"
# "One Way Traffic"
# "Veronica"
# "Let 'Em Cry"
# "The Heavy Wing"
# "Tangelo"