Clase social

**Clase social** é un tipo de estratificación social que forma parte dun sistema de clases. Rixese por diversos condicionantes, tal que:

## Condicionantes 
# A **adscrición** a determinada clase dun individuo determínase basicamente por **criterios económicos**, a diferenza do que sucede noutros tipos de estratificación social, baseados en castas e estamentos, onde o criterio básico de adscrición en principio non é económico (aínda que a adscrición a un determinado grupo poida implciar secundariamente condicionantes económicos).
# Xeralmente, para o conxunto de individuos que configura unha clase existen uns **intereses comúns**, ou unha estratexia social maximizadora do seu poder político e benestar social. En certos casos, cando un certo número de individuos se desentende dos intereses da súa clase social fálase de alienación.
# As condicións económicas que comportan a adscrición a unha ou outra clase xeralmente están determinadas polo **nacemento** e **herdanza familiar**. Así na maioría das sociedades os fillos das clases desfavorecidas ó longo da súa vida seguirán formando parte das clases desfavorecidas, e os fillos das clases máis acomodadas teñen maior probabilidade de ser parte durante o resto da súa vida da clase acomodada.

O conxunto das clases sociais e as súas relacións, forman un sistema de clases que é típico das sociedades industriaes modernas. Neste tipo de sociedade recoñécese unha maior mobilidade social que noutros sistemas de estratificación social. É dicir, tódolos individuos teñen a posibilidade de escalar ou ascender na súa posición social polo seu mérito ou outro factor. A consecuencia é a ruptura coas organizacións estamentarias onde cada persoa está localizada segundo a tradición nun estrato específico, normalmente para toda a vida. Malia estas posibilidades de ascenso, o sistema de clases non cuestiona a desigualdade en si mesma, sobre todo en países do terceiro mundo onde existen combinacións de clases e estamentos.
A clase social á que pertence un individuo determina as súas oportunidades, e defínse por aspectos que non se limitan á situación económica. Tamén inclúen as maneiras de comportarse, os gustos, a linguaxe, as opinións... Mesmo as crenzas éticas e relixiosas adoitan corresponderse coas dun status social ou (posición social).

Un sistema de clases é por tanto, unha xerarquización colectiva, onde o criterio de pertenza vén determinado pola relación do individuo coa actividade económica, e principalmente, o seu lugar respecto dos medios de produción. Esta condición está estreitamente correlacionada coa herdanza familiar.

## Clase social en Marx 
En Karl Marx as clases sociais aparecen como antagónicas nun contexto histórico de conflito cuxo eixo central é a materialidade. Dese enfrontamento mediado pola historia xorde a loita de clases que é a manifestación mesma do conflito de intereses da posición dos individuos. Para Marx, na sociedade capitalista o capital está repartido de forma desigual entre as dúas grandes clases (proletariado e burguesía), favorecendo a estes últimos baixo un sistema feito á medidad dos seus intereses. Este sistema sería o capitalismo e o seu apoio teórico, o liberalismo
Para superar esa explotación, o proletariado debíase unir superando as súas diferenzas xeográficas e culturais ("*proletariados do mundo, unídevos*" sentenciara na última páxina do Manifesto comunista) e descubrir a súa conciencia de clase para así superar a alienación e superar a loita de clases en dúas etapas:

* Socialismo: proceso de concientización do proletariado e socialización progresiva da produción e a riqueza
* Comunismo: Fin da loita de clases e socialización total da produción

Se ben o soño de Marx non se materializou, a súa dialéctica provocou un xiro total na política e a historia moderna. Porén, as transformacións sociais ó iniciar o século XX levaron a que apareceran novas achegas, entre elas as que foron realizadas por Weber.

## Clase social en Weber 
Max Weber contribuíu a atender a complexización social de occidente no século XX (aparición de capas medias, burocracia etc) e comprender desde unha lóxica da acción social e a racionalidade. É un erro ver a Weber coma o verdugo de Marx (como fixo crer a socioloxía funcionalista desde Talcott Parsons) aínda sendo este liberal e próximo ó mundo relixioso. A distancia está máis ben no enfoque máis reducionista de Marx (primacía do factor material-económico para explicar o capitalismo) algo que Weber trata de refutar a través das súas teses sobre o espírito protestante e a acción social, que é o individualismo en oposición á supremacía do colectivo, o social, de Marx.

Weber distingue entre “clases sociais”, “grupos de status” e “partidos políticos”, estratos distintos que corresponden respectivamente ás ordes económica, social e política.

* As** clases** son unicamente unha das formas da estratificación social, atendendo ás condicións de vida material, e non constitúen un grupo consciente da súa propia unidade máis alá de certas condicións de vida.
* Os **grupos de status** distínguense polo seu modo de consumo e polas súas prácticas sociais diferenciadas que dependen á vez de elementos obxectivos (os que despois Pierre Bourdieu chamaría capital social) e doutros puramente subxectivos como a reputación.
* Os **partidos políticos** expresan e unifican en forma institucional intereses económicos e status sociais comúns.

O contexto histórico presenta a chegada dunha clase media xa fortalecida trala experiencia do fordismo e que se sumaría coma un actor de peso entre o proletariado e a burguesía, aínda que coa excepción de ser un estado de tránsito permanente. A complexización deste proceso, traspasou a súa carga teórica á socioloxía contemporánea (desde mediados dos 70), que se fixo cargo deste problema nun contexto de crise da sociedade moderna-industrial tal como se coñecera historicamente.

## Clase social na socioloxía contemporánea 
A nova complexización da sociedade desde fins do século XX ata o século XXI foi provocando encontros entre as posturas actualizadas de Weber e Marx (neoweberianos e neomarxistas) aínda que, por outra banda, continuaba a produción teórica máis ortodoxa do marxismo e a funcionalista contemporánea (que se asocia tecnicamente á xustificación do neoliberalismo), cuxa figura de maior peso sería Niklas Luhmann, quen baseou a súa revisión da teoría de sistemas nas teses do biólogo chileno Humberto Maturana (autopoiesis) que encontraxustificación case matemática na sociedade contemporánea a diferenza do resto das teorías sociais.
Converxen neomarxistas e neoweberianos na complexización contemporánea das clases sociais, a desigualdade social crecente e o caos teórico producido na transformación do traballo. Entre os teóricos destacados da análise de clase contemporáneo están Goldthorpe, Olin Wright, Erikson e Dahrendorff.

## Bibliografía recomendada 
* Goldthorpe, J. et. al. 1987. *Social Mobility and Class Structure in Modern Britain*. Second Edition. Oxford: Clarendon Press.
* Erikson, R. e J. Goldthorpe. 1993. *The Constant Flux: A Study of Class Mobility in Industrial Societies* Oxford: Clarendon Press
* Bourdieu, Pierre. 1984. *La distinción*. Madrid: Taurus
* Crompton, Rosemary 1994. *Clase y Estratificación. Una introducción a los debates actuales*. Madrid: Tecnos
* Wright, Erik Olin. 1983. *Clase, crisis y estado*. Madrid: Siglo XXI de España.
* Wright, Erik Olin. 1992. *Reflexionando, una vez más, sobre el concepto de estructura de clases*. Zona Abierta, Nº 59-60. Madrid.
* Parsons, Talcott, *El sistema social*, Alianza Editorial
* Weber, Max, *La ética protestante y el espíritu del capitalismo*, Ed. Península 
* Weber, Max, *Economía y sociedad. Esbozo de sociología comprensiva*, Ed. FCE
* Marx, Karl, *Manuscritos de economía y filosofía* Alianza Ed. 
* Marx, Karl, *Elementos fundamentales para la crítica de la economía política* (Grundrisse), I-III, Ed. Siglo XXI 
* Marx, K. e F. Engels (1848) 1998. *Manifiesto Comunista* Buenos Aires: Cuadernos Marxistas

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Estratificación social.
* Loita de clases.
* Capitalismo.
* Burguesía.
* Proletariado.