open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rublo armenio

O **rublo** (en armenio: ռուբլի , en ruso: рубль) foi a moeda de curso legal da antiga República Democrática de Armenia e da República Socialista Soviética de Armenia entre 1919 e 1923. Substituíu o primeiro rublo transcaucásico co mesmo valor, e foi substituído de novo polo rublo transcaucásico en 1923, tras a proclamación da RSS de Armenia. Non existe fracción do rublo armenio nin se emitiron moedas.

## Billetes 
Durante a República Democrática emitíronse billetes en denominacións de 5, 10, 25, 50, 250, 500, 1.000, 5.000 e 10.000 rublos, cun deseño simple e o texto en ruso. Porén, os billetes de 50, 100 e 250 rublos imprimíronse no Reino Unido na imprenta de *Waterlow and Sons* Ltd., cun deseño máis elaborado e o texto en armenio.

Na República Socialista introducíronse denominacións de 5.000, 10.000, 25.000, 100.000, 500.000, 1 e 5 millóns de rublos. Estes billetes tiñan o texto impreso en ruso e en armenio, xunto a símbolos e slogans comunistas nos reversos.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Dram armenio
Dram armenio

[miniatura|252x252px|Signo [do dram armenio, baseado da letra armenia D.]]
O **dram armenio** (armenio: Դրամ) é a moeda de Armenia. Divídese en 100 *luma* (լումա). Foi introducido en 1993 para substituír o rublo ruso, ao cambio de 1 dram = 200 rublos. O código ISO-4217 para o dram é AMD. A palabra *dram* en armenio provén do grego "dracma" (δραχμή).

## Historia 
As primeiras moedas de prata ás que se denominou "dram" pertencen ao período abranguido entre 1199 e 1375.

Posteriormente circulou na República Democrática de Armenia e na República Socialista Soviética de Armenia o rublo armenio (ռուբլի), entre 1919 e 1923. Esta moeda substituíu o rublo transcaucásico e foi substituído de novo cando Armenia entrou a formar parte da República Federal Socialista Soviética de Transcaucasia, xunto a Xeorxia e Azerbaidján.

Os billetes emitidos pola República Democrática tiñan valores de 5.000 e 10.000 rublos, moitos deles escritos en alfabeto cirílico. Con todo, as denominacións de 50, 100 e 250 rublos impresos no Reino Unido aparecían en armenio. Os billetes emitidos pola RSS de Armenia tiñan denominacións entre 5.000 e 5.000.000 de rublos, nos que aparecían textos escritos en armenio e ruso conxuntamente con símbolos comunistas.

O 21 de setembro de 1991 Armenia independizouse da Unión Soviética, e o 27 de marzo de 1993 creouse o Banco Central de Armenia durante o goberno de Isahak Isahakyan. Con todo, os antigos billetes coa denominación de rublos seguiron a ser de curso legal ata novembro de 1993. A nova moeda entraría en circulación o 22 de novembro de 1993. Imprimíronse billetes de 10, 25, 50, 100, 200 e 500 dram, e en xaneiro de 1994 o Banco Central comezaría coa emisión de moedas de 10, 20 e 50 luma, e 1, 3, 5 e 10 dram. Os billetes de 1.000 e 5.000 dram emitíronse entre 1994 e 1995. Máis tarde emitiríase un billete de 20.000 dram e outro de 50.000, para conmemorar a adopción do cristianismo en Armenia.

## Moedas 
O dram foi posto en circulación tres anos máis tarde da independencia de Armenia. En 1994 púxose en circulación a primeira serie de moedas que contaba con estes valores: 10 luma, 20 luma e 50 luma, e 1 dram, 3 dram, 5 dram e 10 dram. Todas as moedas da primeira serie eran de aluminio. En 2003, logo de que o territorio de Artsakh se separase de Azerbaidján, introduciuse unha serie nova, que é a que circula na actualidade.

#### Primeira serie de moedas 
As primeiras moedas, que circularvon desde 1993 ata 2004 foron:

#### Segunda serie de moedas 
As moedas actualmente en circulación posúen as seguintes características:

## Billetes 
#### Primeira serie de billetes 
Esta primeira serie de billetes circulou desde a caída da URSS ata o ano 2005.

#### Segunda serie de billetes 
Actualmente, os billetes en circulación son os de 500, 1.000, 2.000, 5.000, 10.000, 20.000, 50.000 e 100.000 dram.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Rublo armenio
* Rublo soviético
* Dram de Artsakh
* Economía de Armenia

### Ligazóns externas e referencias 
* Moedas de Armenia 
* Don's World Coin Gallery
* Banco Central de Armenia
* Coins of former Soviet republics
* Billetes de Armenia
Escada

* *Este artigo trata sobre o trebello, para o grupo de uvas en que se divide un cacho, véxase: Acio*.

dereita|thumb|260px|Escada de apoiar tradicional.
Unha **escada**, **escala**, **esqueiro** ou **esqueira** é unha escaleira normalmente de madeira ou metálica formada por dúas hastas (pezas longas verticais) ligadas por barras ou paus horizontais, que pode ser portátil ou mecánica adaptábel a un vehículo. Serven para que as persoas poidan ascender e descender de lugares inaccesíbeis por se atoparen a distinta altura ou nivel. Empréganse principalmente en actividades de bricolaxe, xardinaxe, fruticultura.

Por extensión chámase escada ao guión detallado que reflicte os contidos e a súa duración dentro dun programa, así como a súa forma de presentación.

## Partes 
Están compostas por dous montantes ou hastas de lonxitude variábel unidos transversalmente grazas a traveseiros colocados de xeito equidistante chamados banzos ou chanzos que permiten o ascenso progresivo até a zona desexada. Son trebellos facilmente transportábeis pola súa levidade. Orixinalmente fabricábanse de madeira e ademais dos usos actuais eran comúns para acceder a sobrados e faiados. Actualmente o material máis utilizado é o aluminio pola súa lixeireza e porque permite unións entre banzos e montantes de maior consistencia, que prolongan a vida útil da escada.

## Tipos e normativa 
De forma xenérica, as escadas pódense dividir en dous grupos:
* **Apoiábeis**, as tradicionais, non teñen estabilidade por si mesmas e cómpre apoialas no elemento a ascender: parede, árbore, fachada, sobrado, etc.
* **Autoestábeis ou dobres.** Susténtanse por si mesmas.

Tamén existen as seguintes:
* *Corredeira* 
* *Telescópicas* ou *extensíbeis*
* *Con plataforma*

Existen infinidade de modelos de escadas en función da altura, o número de pasos, artellamento, etc. Algunhas dispoñen de plataformas de traballo, varandas e elementos de ancoraxe para realizar tarefas a determinada altura con total seguranza.

A normativa DIN EN 131 regula, a nivel europeo a fabricación e características das escadas.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Keukentrapje.jpg|Escada de plataforma.
Ficheiro:Step-ladder.JPG|Escada dobre.
Ficheiro:Firefighting JTF Guantanamo 3.jpg|Escada telescópica.
Ficheiro:DL 16-4 Iveco LFS Loy.jpg|Escada de bombeiro.
Ficheiro:Ladder and telegraph pole.jpg|Escada extensíbel.
Ficheiro:Bandelier-Children and Ladder.jpg|Rapaces a rubir por unha escada de madeira.
Ficheiro:COLLECTIE TROPENMUSEUM De tau-tau van een vorst wordt uit het graf gehaald om opnieuw te worden aangekleed op de begraafplaats der vorsten van Sangalla' TMnr 20000480.jpg|Unha escada de uso cerimonial en Indonesia.
Ficheiro:Leiter Steineberg.JPG|Escada metálica telescópica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Escaleira
* Chanzo
Estatocisto

miniatura|250px|Imaxe dun estatocisto.

Os **estatocistos** son os órganos do equilibrio dos invertebrados acuáticos, como os bivalvos, os cnidarios, os equinodermos, os cefalópodos  e os crustáceos.

Unha estrutura similar encóntrase tamén nas especies do xénero *Xenoturbella*.

Teñen unha estrutura en forma de saco, cun epitelio de células ciliadas, un líquido e **estatólitos** no seu interior. Estes últimos son masas calcarias que, ao desplazárense pola acción da gravidade e o movemento propio do animal, premen sobre o epitelio ciliado, o cal, mediante conexións nerviosas, manda a información ao centro elaborador da posición na que se encuentra.

O seu equivalente en vertebrados corresponde aos otólitos, situados no oído interno, polo que neles fálase dun sistema estato-acústico.

## Etimoloxía
O termo **estatocisto** está fomado polos elementos *estato-*, do latín científico *staticus*, tirado do grego antigo στατικός ‎*statikós*, de ἱστάναι ‎*histánai*, 'poñer de pé', e *-cisto*, do grego κύστις *kýstis*, 'vexiga'.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Grassé, P.-P., E. A. Poisson e O. Tuzet (1976): *Zoología. Tomo 1 Invertebrados*. Barcelona: Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4.
* Frings, H. e M. Frings (1975): *Conceptos de zoología*. Madrid: Editorial Alhambra, S. A. ISBN 84-205-0505-6.
* Remane, A., Storch, V. e Welsch, U. (1980): *Zoología sistemática. Clasificación del reino animal*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0608-2.

## Outros artigos 
* Estatólito (zooloxía)
* Otólito
Aiete

**Aiete** (en castelán: *Ayete*) é un barrio da cidade de Donostia. Ten unha poboación de 15.662 habitantes. Está situado na antiga estrada de Hernani e limita ao norte con Mirakontxa (Erdialdea), ao leste con Amara e Amara Berri e ao oeste con Ibaeta, Añorga e Antigua.

Caracterízase polo predominio de vivendas residenciais e pola dispersión da súa poboación ao tratarse dun barrio extenso formado por zonas diferenciadas sen gran conexión entre elas. Nos últimos anos, a construción de novas estradas e vivendas mudaron o aspecto do barrio. Entre as súas construcións destaca o Pazo de Aiete.

## Galería de imaxes 

Izaburu_donostia_001.JPG|Izaburu Kalea
San_Sebastian_Palacio_Parque_Ayete.jpg|Pazo de Aiete

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Información sobre Aiete no sitio web do concello
Altza

**Altza** é un barrio da cidade de Donostia que ocupa a súa zona leste, no límite co concello de Pasaia. Ten unha poboación de 21.487 habitantes.

## Historia 
Aínda que historicamente formou parte do concello de Donostia, durante algúns períodos foi concello independente, primeiro entre 1821 e 1823, e posteriormente entre 1879 e 1940.

Historicamente, Altza era unha entidade eminentemente rural. O núcleo urbano situábase nun outeiro que dominaba a baía de Pasaia, contaba cun barrio portuario (Herrera) e varios casaríos distribuídos polo termo municipal, e limitaba co barrio de Buenavista de Pasaia e co alto de Miracruz e Martutene, no concello de Donostia.

Despois da súa última anexión, varias ondas de inmigración cambiaron a súa fisonomía e socioloxía nas décadas de 1960 e 1970, converténdose na principal zona de expansión da cidade e nacendo novos barrios como Bidebieta ou Intxaurrondo. Polo tanto, o actual barrio de Altza comprende só unha parte do antigo concello, concretamente a comprendida entre a autoestrada AP-8 e o porto de Pasaia, separado do resto da cidade de Donostia por un enlace da AP-8. O actual Altza está formado polos barrios de Altza Gaina, Arria, Auditz-Akular, Buenavista, Eskalantegi, Herrera, Larratxo, Molinao e Oleta.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Zubieta, Guipúscoa

**Zubieta** é un barrio situado entre os concellos de Donostia e Usurbil, en Guipúscoa. A maior parte do territori pertence a Donostia, formando un enclave deste concello entre Lasarte-Oria, Usurbil, Andoain e Zizurkil. Ten unha poboación de 400 habitantes.

É coñecido principalmente porque nel se atopa o Hipódromo de Donostia, coñecido tamén como Hipódromo de Lasarte, e porque nel está a cidade deportiva onde adestra a Real Sociedad.

## Galería de imaxes 

San_Sebastian_Zubieta.jpg|Igrexa de Zubieta

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Información sobre Zubieta no sitio web do concello de Donostia
Zubieta (homónimos)

**Zubieta** é un topónimo éuscaro que significa *lugar da ponte*. Pode referirse a:
***Zubieta**, concello de Navarra.
***Zubieta**, barrio de Donostia e Usurbil, en Guipúscoa.
Zubieta

250px|miniatura|Vista de Zubieta
**Zubieta** é un concello de Navarra, situado no meiriñado de Pamplona e na comarca de Malerreka. Atópase a 60&nbsp;km ao norte da cidade de Pamplona.

En 2014 tiña 319 habitantes, repartidos entre as localidades de Ameztia, Aurkidi, Azkota, Mendrasa, Sarekoa e Zubieta.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do concello
Hermann von Ihering

**Hermann von Ihering**, nado en Kiel o 9 de outubro de 1850 e finado en Giessen, Hesse, Alemaña, o 24 de febreiro de 1930, foi un médico, zoólogo (especializado en ictioloxía e malacoloxía) e paleontólogo alemán nacionalizado brasileiro.

## Traxectoria 
Estudou medicina e historia natural na Universidade de Viena. Foi profesor de zooloxía na Universidade de Leipzig.

En 1880 viaxou ao Brasil para realizar investigacións científicas para o goberno Imperial. Alí casou coa xove viúva Anna Maria Clarz Belzer, residindo inicialmente en Taquara (1880-1883), pasando despois a Pedras Brancas, actualmente Guaiba (1883-1884), a Rio Grande do Sul (1884-1885), São Lourenço do Sul (1985) e máis tarde viviu 7 anos en Rio Camaquã.

Conseguiu o seu primeiro traballo no Museu Nacional de Rio de Janeiro, en Río de Xaneiro. Foi o fundador e primeiro director do *Museo Paulista*, en São Paulo en 1894.

Entre outros taxons describiu a clase dos *Aplacophora* o xénero de abellas sen aguillón *Frieseomelitta*.

## Publicacións 
A súa bibliografía inclúe 310 obras, das que 20 son sobre aves, e tamén publicou varios traballos sobre a etnografia do Brasil meridional. Entre as suúas publicacións destacan:

* 1877. *Vergleichende Anatomie des Nervensystemes und Phylogenie der Mollusken*.
* 1878. *Das peripherische Nervensystem der Wirbeltiere.* Leipzig 
* 1892. *Zur Kenntniss der Sacoglossen.* Halle
* 1904. *The Anthropology of the state of S. Paulo, Brasil*
* 1907. *Archhelenis und Archinotis. Gesammelte Beiträge zur Geschichte der neotropischen Region.* Leipzig 
* 1907. *Catálogos da Fauna Brasileira* (co seu fillo Rudolpho von Ihering) 
* 1922. *Phylogenie und System der Mollusken.* Frankfurt am Main 
* 1927. *Die Geschichte des Atlantischen Ozeans.* Jena
* 1929. *Die Nephropneusten in systematischer und phylogenetischer Hinsicht.* Frankfurt am Main

## Honores 
### Eponimia 
Varios autores dedicaron especies na súa honra:
* *Monodelphis iheringi* Thomas, 1888
* *Trinomys iheringi* Thomas, 1911
* *Unionicola iheringi* Koenike, 1890

## Abreviatura 
As abreviaturas **Ihering** e **von Ihering** empréganse para recoñecer a  como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Clarisse Odebrecht: "Hermann von Ihering e o Guahyba do século XIX" en Popa.com.br 
* Maria von Ihering de Azevedo Hermann von Ihering en biografias  
* Penny, H. Glenn (2003): "The Politics of Anthropology in the Age of Empire: German Colonists, Brazilian Indians, and the Case of Alberto Vojtečh Frič. Comparative Studies" en *Society and History* **45** (2): 249-280.

### Ligazóns externas 
* Ihering, Hermann von (Germany-Brazil 1850-1930) paleontology, malacology Biografía 
* Obras de von Ilering en Internet Archive.
* Ihering e a "solução final" para o "problema indígena" en Biblioteca Digital Curt Nimuendajú  
* von Ihering, Hermann (1912): "A ethnographia do Brasil meridional". En *Actas del Congreso Internacional de Americanistas*, Buenos Aires, pp.&nbsp;250–263. En Biblioteca Digital Curt Nimuendajú
Esqueiro

O termo **Esqueiro** ou **Isqueiro** pode referirse a:

***Chisqueiro**, acendedor: 
**Tamén pequena caixa ou bolsa onde os fumadores gardaban a esca ou isca.
***Boi** (*Cancer pagurus*) crustáceo mariño da orde dos decápodos, noca;
***Esqueira**, escada de man.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***O Esqueiro**, lugar da parroquia de Cesullas, no concello de Cabana de Bergantiños.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Igino Ugo Tarchetti

**Igino Ugo Tarchetti**, nado en San Salvatore Monferrato o 29 de xuño de 1839 e finado en Milán o 25 de marzo de 1869, foi un escritor, poeta e xornalista italiano. Colaborou na *Rivista minima*, *Il giornale per tutti*, *La settimana illustrata*, *Il gazzettino rosa*, *Il pungolo*, ademais de tratar de lanzar sen éxito un periódico propio, *il Piccolo giornale*. Así mesmo, entrou en contacto cos membros da *Scapigliatura* e d *Liña lombarda*.

A súa obra máis recoñecida é a novela *Fosca*, levada posteriormente ao cinema por Ettore Scola.

## Obra 
* *Paolina. Mistero del coperto del Figini* (Milán, 1867)
* *Una nobile follia* (Milán, 1869)
* *Storia di una gamba* (Milán, 1869)
* ''Amore nell'arte* (Milán, 1869)
* *L'innamorato della montagna. Impressioni di un viaggio* (Milán 1869)
* *Fosca* (Milán, 1869 ) (inacabada; concluída por Salvatore Farina)
* *Racconti fantastici* (Milán, 1869)
* *Racconti umoristici* (Milán, 1869)
* *Disjecta'', escolma de poesía a cargo de Domenico Milelli (Bologna, 1879)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha de Tarchetti
Galiña de auga común

miniatura|dereita|*G. chloropus*

A **galiña de auga común** (***Gallinula chloropus*** (Linné, 1758)), tamén chamada **galiñola**, **galiña de auga**, **galiña de río**, **pita de auga** ou **pita de río**, é unha especie de ave gruiforme da familia Rallidae que habita en Eurasia e África. Non se debe confundir coa especie: *Porzana pusilla*.

## Descrición 
A galiña de auga común mide aproximadamente 37&nbsp;cm de longo. Presenta un escudo facial vermello, faixas brancas nos flancos, plumaxe negra e patas amarelas. Os individuos inmaturos son de cor castaña escura co abdome máis claro, sen o escudo facial vermello.

Aliméntase dunha gran variedade de material vexetal, alén de pequenos animais acuáticos. Frecuenta lagos, lagoas, canles, pantanos e tamén lagunas salobres. É ave migratoria, marchando para o norte durante o inverno austral.

O niño é unha cesta cuberta construída no chan entre vexetación densa. A femia deposita entre 8 e 12 ovos. Pode haber unha segunda niñada no ano, composta entre 5 e 8 ovos. A incubación dura aproximadamente tres semanas e realízana ambos pais.

## Distribución 
Amplamente distribuída no mundo, existen aproximadamente 12 subespecies, ademais de dous representantes do Plioceno Superior de América do Norte:
* ***G. c. chloropus*** (Linnaeus, 1758): do nordés de Europa ao norte de África e para o leste até a Siberia Central e das rexións húmidas do sur de Asia até o Xapón e Malaisia Central; tamén encontrada en Sri Lanka e Illas Canarias, Azores, Cabo Verde e Illa da Madeira. 
* ***G. c. galeata*** (Lichtenstein, 1818), actualmente considerada unha especie distinta, *G. galeata*: de Trinidad e Tobago, Güianas ao sur do Brasil, norte da Arxentina e o Uruguai. Alcanza o arquipélago de Tristão da Cunha, auxiliada polos ventos de oeste.
* ***G. c. orientalis*** (Horsfield, 1821): Seychelles, Illas Andaman e sur de Malaisia até a Indonesia, Filipinas e Palau. 
* ***G. c. meridionalis*** (C. L. Brehm, 1831): África subsahariana e Santa Helena.
* ***G. c. pyrrhorrhoa*** (A. Newton, 1861): Madagascar, Illas Reunión, Illas Mauricio e Illas Comores.
* ***G. c. garmani*** (Allen, 1876): Andes, do Perú ao nordés da Arxentina. 
* ***G. c. sandvicensis*** (Streets, 1877): endémica do Hawai. 
* ***G. c. cerceris*** (Bangs, 1910): Antillas, agás Trinidad e Barbados, e sur da Florida.
* ***G. c. cachinnans*** (Bangs, 1915): do sueste do Canadá ao oeste do Panamá. Presente tamén nas Illas Galápagos e Bermudas.
miniatura|right|150px|Exemplares inmaturos.
* ***G. c. pauxilla*** (Bangs, 1915): das planicies do leste do Panamá ao nordeste do Perú.
* ***G. c. guami*** (Hartert, 1917): endémica do nordés das Illas Marianas.
* ***G. c. barbadensis*** (Bond, 1954): endémica de Barbados.

## Notas
Concello de Tejupilco

**Tejupilco** é un dos concellos da Rexión Tejupilco, ao sueste do estado no Estado de México, en México. Limita ó norte con Otzoloapan, Zacazonapan, Temascaltepec, San Simón de Guerrero e Luvianos; ó sur con Amatepec e Sultepec; ó leste con San Simón de Guerrero, Texcaltitlán e Sultepec; e ó oeste con Michoacán, Guerrero e Luvianos. A cabeza municipal é Tejupilco de Hidalgo.

## Galería de imaxes

Ficheiro:CerrodelaMuñecaTejupilco.JPG|Serra de Tejupilco.
Ficheiro:SMI Basement 3, top side.JPG|Zona arqueolóxica en San Miguel Ixtapan.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
* Concello de Tejupilco INEGI, 2009.
Aplacóforos

O dos **aplacóforos** (*Aplacophora*) son unha antiga clase do filo dos moluscos, subfilo dos aculíferos. Aínda que antigamente se consideraba monofilético, hoxe se considera un grupo parafilético,  xa que os dous subgrupos que incluía (*Caudofoveata* e *Solenogastres*) só teñen en común a ausencia de cuncha, non compartindo ningunha apomorfía.

## Características
Existen ao redor de 250 especies. Teñen espículas calcarias. Carecen de ollos e de tentáculos, pero teñen unha amósega pedal que se cre que ten a mesma orixe que o pé doutros moluscos.

Algúns destes moluscos viven en anemones de mar e corais, e se encontran a máis de 200 m de profundidade.

## Taxonomía
### Descrición
A clase foi definida en 1876 polo zoólogo alemán, nacionalizado brasileiro Hermann von Ihering.

### Etimoloxía
O termo do latín científico *Aplacophora* está formado polos elementos *a-* do grego antigo α-, 'non', *placo-*, tirado do grego πλάξ ‎*pláx*, 'placa', *-o* (para facilitar a pronuncia) e *-phora*, plural de *-phorus*, derivada do grego φορέω phoreõ, 'levar'. Literalmente: 'os que non levan placas'.

### Clasificación
A clasificación clásica comprendía as dúas ordes seguintes:

* '*Subclase *Aplacophora'''*
** Orde *Caudofoveata*
** Orde *Solenogastres*

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Adolph Remane, Volker Storch & Ulrich Welsch (1980): Zoología sistemática. Clasificación del reino animal. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0608-2. Páxinas 133-135.
* Klaus-Jürgen Götting (1997): "Conchifera, Schalenweichtiere". En: Westheide, Rieger (ed.): *Spezielle Zoologie Teil 1: Einzeller und Wirbellose Tiere*. Stuttgart / Jena: Gustav Fischer Verlag. ISBN 3-437-20515-3.

### Outros artigos
* Moluscos
* Conchíferos

### Ligazóns externas
* *Aplacophora'' na ADW
Dólar hawaiano

[miniatura|Exemplar dun dólar hawaiano de prata de [1883 co busto do rei Kalākaua|350x350px]]
O **dólar** ou **dala** foi a moeda de Hawai entre 1847 e 1898. Era igual ao dólar dos Estados Unidos e foi dividido a 100 *céntimos* ou *keneta.* Só se realizaron emisións esporádicas, que circularon en paralelo á moeda dos Estados Unidos.

## Moedas 
### Kamehameha III 
A primeira emisión oficial do Reino de Hawai foi en 1847. Tratábase dun céntimo de cobre que amosaba o retrato do rei Kamehameha III no seu anverso. Esta moeda resultou ser impopular por mor da mesquiña calidade do retrato do rei. Malia haber quen sostén que a denominación era incorrecta (*hapa haneri* en vez de *hapa haneli*), a ortografía *hapa haneri* foi correcta ata a fin o século XIX. A ortografía *haneri* ("cen" ou "cento" en hawaiano) aparece en todos os billetes de 100 e de 500 dólares en circulación entre 1879 e 1900.

### Kalākaua I 
[miniatura|esquerda|[Moedas de Kalākaua|Moeda de Kalākaua de 10 centavos de dólar ou *umi keneta* de 1883]]

En 1883, o circulante oficial de prata do Reino de Hawai estivo constituído polas denominacións dun dime ou 10 centavos (*umi keneta* en hawaiano), un cuarto de dólar (*hapaha*), medio dólar (*hapalua*) e un dólar (*akahi dala*). A Casa da Moeda dos Estados Unidos cuñou, na ceca de Filadelfia, 26 presentacións de proba que contiñan o *umi keneta* (10 centavos), *hapaha* (cuarto), *hapalua* (medio) e *akahi dala* (un dólar)*.* Tamén se fabricaron 20 exemplares de proba coa denominación de oito dólares (*hapawalu*). As moedas de prata emitidas para a circulación no Reino de Hawai fabricáronse na Casa da Moeda de San Francisco, deseñadas polo seu gravador Charles Edward Barber.

As moedas de Hawai continuaron a circular durante varios anos logo da anexión aos Estados Unidos, en 1898, ata que en 1903 unha acta do Congreso desmonetizou as emisións Hawaianas. A maioría das moedas foron retiradas e fundidas, aínda que se conservaron algunhas pezas, moitas veces convertidas en pezas de xoiaría. Segundo as estimacións, o número máximo de exemplares de cada moeda que se conservou é o seguinte: A partir de 1884 só se admitiron moedas de ouro estadounidenses para cantidades por riba dos 10 dólares.

En 1897, a República de Hawai emitiu certificados de depósito de moeda de prata con valores de 5, 10, 20, 50 e 100 dólares. En 1899 emitíronse billetes coas mesmas denominacións apoiados por depósitos de ouro. Tódolos billetes hawaianos, especialmente os certificados de ouro, son hoxe extremadamente raros.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moedas de Kalākaua
* Dólar estadounidense
* Casa da Moeda dos Estados Unidos
* Medio dólar do Sesquicentenario de Hawai
*Charles E. Barber
Alzada

O termo **Alzada** pode referirse a:

***Altura** ou **estatura**, especialmente a das cabalarías;
***Recurso de alzada**, apelación contra unha resolución administrativa ante a autoridade xerárquica inmediatamente superior;
***Choza**, utilizada polos pastores no verán;
***Tabica**, parte vertical do chanzo dunha escaleira que non se pisa.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***A Alzada**, lugar da parroquia de Roimil, no concello de Friol.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Alza**, lugar da parroquia de Cabral, no concello de Vigo.
Escudo angolano

O **escudo** era a moeda de Angola entre 1914 e 1928, e novamente entre 1958 e 1977. Subdividíase en 100 centavos. Esta unidade monetaria posuía paridade co escudo portugués. As moedas de 5 centavos recibían o nome de "macuta".

## Historia 
A introdución do escudo nas colonias de Portugal tivo lugar en 1914, tres anos despois de que ocorrese en Portugal. O escudo substituíu o real angolano cunha taxa de 1.000 réis = 1 escudo. En 1928 introduciuse o angolar en substitución do escudo. Os billetes cambiáronse cunha taxa de 1,25 escudos = 1 angolar. As moedas do escudo (denominadas en centavos) seguíronse emitindo co mesmo deseño para o angolar. O angolar tiña paridade co escudo portugués.

En 1953, Portugal comezou a unificar as moedas das súas colonias. Este proceso completouse en Angola a finais de 1958, coa reintroducción do escudo. O escudo foi substituído en 1977 polo kwanza conservando a paridade.

## Billetes 
En 1914, o Banco Nacional Ultramarino introduciu billetes con denominacións de 10, 50 e 50 centavos. En 1918 introduciuse o billete de 5 centavos, e logo púxose a circular o billete de 50 escudos, introducido en 1920. En 1921 introduciuse o papel moeda con denominacións de 1, 2 ½, 5, 10, 20 e 100 escudos. O Estado engadiu billetes de 50 centavos en 1921.

En 1958 púxose en circulación a segunda serie (con data de 1956), con valores de 20, 50, 100, 500 e 1.000 escudos. Estas cinco denominacións emitíronse ata a introdución do Kwanza.

## Moedas 
En 1921 introducíronse moedas de bronce con valores faciais de 1, 2 e 5 centavos, xunto coas denominacións de 10 e 20 centavos fabricadas en cuproníquel. O ano seguinte introduciuse a peza de 50 centavos, de níquel. En 1927 batéronse en cuproníquel moedas con denominacións de 1, 2 e 4 macutas, e de 50 centavos. Estas moedas seguiron circulando logo da introdución do angolar. As moedas de 10 e 20 centavos pasaron a facerse en bronce a partir de 1948.

En 1952 introducíronse por primeira vez moedas de 1 escudo, aínda que o angolar non foi substituído oficialmente polo escudo angolano ata 1958. Producíronse moedas de prata de 10 e 20 escudos, que se introduciron en 1952. En 1953 engadíronse moedas de 50 centavos de bronce, e de 1 escudo e 2 ½ escudos en cuproníquel. As pezas de 10 escudos comezaron a baterse en cuproníquel desde 1969, e en 1971 as moedas de 20 escudos comezaron a facerse en níquel. Deste Xeito, deixáronse de usar metais preciosos para a fabricación de moedas en Angola. A derradeira denominación agregada á circulación desta unidade monetaria angolana foi a de 5 escudos, de cuproníquel, introducida en 1972.

## Véxase tamén
### Bibliografía
# Krause, Chester L. e Clifford Mishler (1991). *Standard Catalog of World Coins: 1801-1991 (18th ed.)*. Krause Publications. ISBN 0873411501. 
# Pick, Albert (1994). *Standard Catalog of World Paper Money: General Issues. (7th ed.).* Krause Publications. ISBN 0-87341-207-9.
Angolar (moeda)

O **angolar** foi a moeda de Angola entre 1928 e 1958. Subdividíase en 100 centavos ou 20 macutas.

## Historia 
O angolar introduciuse en 1928 para substituír o escudo angolano. Os billetes cambiáronse cunha taxa de 1 angolar = 1,25 escudos. Con todo, o tipo de cambio co escudo portugués mantívose equivalente, o que indica que os billetes anteriores de Angola se desvalorizaron no marco da reforma sen deixar que o angolar posuíse un "novo valor" máis alto que o escudo. As moedas (todas denominadas en centavos e macutas) non se viron afectados pola reforma, polo que se seguiron emitindo co mesmo deseño e fóronse agregando novos valores. En 1958, volveuse a adoptar o escudo angolano tras un período de tempo durante o que as moedas denominadas en escudos xa comezaran a circular (comezaron a baterse desde 1952).

## Billetes 
En 1928, a *Junta de Moeda* presentou billetes (con data de 1926) con denominacións de 1, 2 ½, 5 e 10 angolares, entanto que o Banco de Angola presentou papel moeda con denominacións de 20, 50, 100 e 500 angolares, datados no ano 1927. En 1942, o *Governo Geral* comezou a imprimir billetes con faciais de 1 angolar e de 2½ angolares. Os billetes de 1.000 angolares foron agregados polo Banco de Angola en 1944 e, finalmente, en 1947 completouse a serie coa introdución dos billetes con valores de 5 e 10 angolares.

## Moedas 
Ademais das pezas que se atopaban en circulación, con valores de 1, 2, 5, 10, 20 e 50 centavos, emitíronse moedas redeseñadas e con outros materiais de 10, 20 e 50 centavos entre 1948 e 1950. As primeiras moedas con valor en escudos emitíronse con data de 1952.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Krause, Chester L. e Clifford Mishler (1991). *Standard Catalog of World Coins: 1801-1991 (18th ed. ed.).* Krause Publications. ISBN 0873411501
* Pick, Albert (1994). *Standard Catalog of World Paper Money: Xeneral Issues. (7th ed.).* Krause Publications. ISBN 0-87341-207-9
Bancada

[miniatura|270px|Chanzos do [anfiteatro de Tarraco.]]
[miniatura|270px|Bancadas no [Estadio de Riazor, A Coruña.]]
Unha **bancada** é unha fileira de asentos desde os que se presencia un espectáculo, por exemplo nun estadio, circo, etc. O termo en plural: **bancadas** designa o conxunto de fileiras colocadas en xeito ascendente para visualizar o espectáculo.

Un termo semellante é o de **chanzo**, cada un dos distintos niveis que serven de asento para os espectadores dun estadio, anfiteatro etc.

Os primeiros exemplos aparecen nos circos e anfiteatros gregos e romanos. Hoxe en día aparecen en estadios, cinemas ou lugares de reunión como teatros, circos e lugares públicos.

## Outros significados 
O termo bancada reférese tamén ao conxunto de táboas que teñen as embarcacións pequenas, como as dornas, gamelas, chalanas etc., colocadas de babor a estribor, onde se sentan os que vogan. Taméns e lle chama así á división da embarcación, espazo que queda entre banco e banco.

Nalgúns dicionarios bancada aparece coma sinónimo socalco ou bancal, valado de pedra que serven para conter as terras de cultivo nos terreos moi pendentes, e tamén estas terras de cultivo.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:AscensoCelta2012.JPG|Bancadas ateigadas de siareiros do Celta no Estadio de Balaídos, Vigo.
Ficheiro:FvfCLSUParkOval1081 32.JPG|Bancadas cubertas no Reino Unido.
Ficheiro:Plaza de Toros de Maracaibo pano-1-7.jpg|Bancadas dunha praza de touros en Maracaibo.
Ficheiro:Cine-Teatro Gran Rex (sala) 1937.JPG|Bancadas no palco dun antigo cinema.
Ficheiro:Circor romano de mérida grada.jpg|Chanzos do anfiteatro romano de Mérida, Estremadura.
Ficheiro:Gradería.jpg|Bancadas da praza de touros de Valencia.
Ficheiro:Bleachers.jpg|Bancadas de madeira.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Tribuna (arquitectura)
* Vomitorio
Dereito mercantil

[miniatura|Tribunal da Chancelería de [Delaware en Georgetown, especializado en materia mercantil.]]
O **Dereito mercantil** é aquela rama do Dereito Privado que regula o conxunto de normas relativas aos comerciantes no exercicio da súa profesión, aos actos de comercio legalmente cualificados como tales e ás relacións xurídicas derivadas da realización destes actos.

## Diferenciación co Dereito civil 
Para poder facer unha distinción entre Dereito civil e Dereito mercantil, pódese facer unha diferenciación relativa ás obrigacións e contratos. No Dereito español existen numerosas obrigacións e contratos que contan cunha dobre regulación civil e mercantil. Para diferencialas podemos atender a dous criterios:
* Criterio subxectivo, segundo o cal será mercantil calquera obrigación ou contrato que conte coa simple presenza dun empresario.
* Criterio obxectivo, segundo o cal un contrato será mercantil ou civil atendendo a súa natureza.
No Dereito español optouse polo segundo criterio.

O artigo 2 do Código de Comercio de 1885 limita a materia mercantil aos actos de comercio.

## Notas
Алдаба (canción de Non Stop)

***"Алдаба"*** (en galego: *Non enganes*) é unha canción do dúo kirguiz Non Stop. Trátase do seu terceiro sinxelo, sen álbum á vista. Foi lanzado o 15 de febreiro do 2016.

## Posición nas listas
## Notas
Rexión de Osh

A **Rexión de Osh** (en kirguiz: **Ош областы**) é unha rexión de Kirguizistán. A súa capital é Osh. Ten fronteiras nacionais coa Rexión de Batken, Rexión de Jalal-Abad e a Rexión de Naryn, e internacionais con Tadjiikistán, Uzbekistán, Xinjiang e a China.

A cidade de Osh, aínda que é a capital da rexión, non forma parte desta, xa que é unha das dúas cidades autogobernadas xunto a Bixkek.

## Demografía
En 2009, a Rexión de Osh (excluíndo a cidade de Osh) comprendía tres cidades (Nookat, Uzgen, e Kara-Suu), 2 vilas e 474 aldeas. De acordo co Censo de 2009, a poboación total era de 999,576. Deles, 82,841 persoas vivían en zonas urbanas, e 916,735 en zonas rurais.

Máis da metade dos uzbekos que moran en Kirguizistán, o fan na rexión de Osh.

### Composición étnica
## Distritos
A Rexión de Osh está dividida administrativamente en 7 distritos.

## Enclaves e exclaves
O único exclave kirguiz en Uzbekistán é administrado pola Rexión de Osh (Distrito de Kara-Suu). Situado no Val de Fergana, a vila de Barak (poboación 627) está na estrada de Osh a Khodjaabad (Uzbekistán), a 4&nbsp;km ao noroeste da fronteira kirguiz-uzbeka en dirección Andijan.

## Notas
Rexión de Chuy

A **Rexión de Chuy** (en kirguiz: **Чүй областы**) é unha rexión do norte de Kirguizistán. Limita con Kazakhstán, Rexión de Issyk Kul, Rexión de Naryn, Rexión de Jalal-Abad e coa Rexión de Talas. A súa capital e Bixkek (aínda que non forma parte do territorio da rexión, xa que é unha cidade autogobernada), pero dende 2003 até maio de 2006 foi Tokmok.

## Demografía
En 2009, a Rexión de Chuy inclúe 4 cidades, 5 vilas e 331 aldeas. Segundo o censo de 2009, a súa poboación era de 790,438.

### Composición étnica
A poboación ten unha considerábel heteroxenia comparado con outras rexións do país, con moitos rusos, ucraínos, dungans, coreanos, alemáns, etc.

Segundo o censo de 2009, a composición étnica da Rexión de Chuy era:

## Distritos
A Rexión de Chuy está dividida en 8 distritos, e o distrito-cidade de Tokmok. O Distrito de Alamudun rodea a cidade de Bixkek, que non é parte da rexión pero si a súa capital.

## Galería

Ficheiro:Burana tower-repaired.jpg|Torre de Burana
Ficheiro:BisjkekGezichtOpZuiden.jpg|Periferia sur de Bixkek
Ficheiro:E7993-Milyanfan-fields.jpg|Val de Chuy
Ficheiro:E8034-Milyanfan-Mosque.JPG|Mesquita nova en Milianfan, Distrito de Ysyk-Ata
Ficheiro:E8136-Chu-River-watchtower.jpg|Fronteira con Kazakhstán
Ficheiro:E7861-Korday-Chu.jpg|Río Chuy en Korday

## Notas
Patagioenas nigrirostris

***Patagioenas nigrirostris*** é unha especie de ave columbiforme da familia Columbidae nativa de Belize, Colombia, Costa Rica, Guatemala, Honduras, México, Nicaragua e Panamá. O seu hábitat consiste en bosque húmido tropical e subtropical.

## Notas
Forever Scorned

***Forever Scorned*** é o EP debut da banda de metalcore It Dies Today. Foi gravado, mesturado e masterizado en maio de 2002 en Watchmen Studios. Posteriormente foi re-gravado e relanzado en 2005 cunha nova portada.

## Lista de cancións 
# "Sentiments of You" - 4:37	
#  "Bridges Left Burning" - 4:08	
#  "The Requiem for Broken Hearts" - 5:38	
#  "Forever Scorned" - 3:55	
#  "Blood Stained Bed Sheet Burden" - 5:03	
#  "A Romance by the Wings of Icarus" - 4:20	

## Créditos 
* Nick Brooks- voz
* Chris Cappelli- guitarra
* Steve Lemke- guitarra
* Seth Thompson- baixo
* Jimmy Revson- batería
* Adam Stankiewicz- teclados en "Sentiments of You"

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial da banda
John Marshall

miniatura|272x272px|John Marshall.

**John Marshall**, nado o 24 de setembro de 1755 e finado o 6 de xullo de 1835, foi un estadista e xurista estadounidense, figura moi importante do Tribunal Supremo dos Estados Unidos, onde foi o Xuíz Presidente (*Chief Justice*) desde o 4 de febreiro de 1801 até a súa morte.

Marshall era orixinario da Commonwealth de Virxinia e líder do partido federalista. Foi o autor da sentenza Marbury vs. Madison (1803), que pasa por ser a sentenza máis famosa da historia, conforme á cal a función dos xuíces é dicir o que é Dereito e na que se di -textualmente- que "unha lei contraria á Constitución é nula, e que os tribunais, ademais dos demais poderes, están sometidos á Constitución".

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Corte Suprema dos Estados Unidos
* Dólar de prata do presidente do Tribunal Supremo John Marshall
Parque Nacional de Mavrovo

O **Parque Nacional de Mavrovo** atópase no oeste de Macedonia do Norte, xunto a fronteira con Albania.

## Datos de interese
O Parque Nacional creouse no 1949 e corresponde a un parque de alta montaña, xa que a cota superior son 2.168 metros. Predominan as forestas caducifolias mesturadas con prados e algunha zona de coníferas. A zona protexida abrangue 73.000 hectáreas.

## Flora e Fauna
A importancia do parque radica na súa riqueza faunística. Así pódese atopar o oso pardo, o lince, o rebezo e diferentes especies de  aves de presa, coma o quebraosos, a aguia pomerana ou a *Aquila heliaca*.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Web do parque .
Berta Cáceres

**Berta Isabel Cáceres Flores**, nada o 4 de marzo de 1971, 1972, ou 1973, e finada en La Esperanza o 3 de marzo de 2016, foi unha líder indíxena lenca, feminista e activista ecoloxista hondureña.

No 2015, obtivo o Premio Goldman, un galardón chamado o "Nobel Verde" que se concede anualmente na honra dos defensores da natureza e o ambiente. O ano seguinte foi asasinada no seu fogar. Unha semana antes ofrecera unha rolda de prensa na que denunciou que catro dirixentes da súa comunidade foran asasinados e outros tantos recibiran ameazas.

En 2018 a xustiza de Honduras condenou sete dos oito acusados polo seu asasinato. En 2021, o presidente da hidroléctrica DESA foi condenado como autor intelectual.

Ese mesmo ano, Millán Picouto publicou *A morte de Berta Cáceres*, traxedia en cinco actos incluída na súa obra completa *"O macrocosmos"*, Linteo. ISBN 978-84-123801-1-8.

## Notas
1944 (canción)

**"1944"** é unha canción da cantante kirguiz-ucraína Jamala. A canción representou á Ucraína no Festival de Eurovisión de 2016 e gañou cun total de 534 puntos.

É a primeira canción en tártaro de Crimea que aparece no certame europeo.
## Crítica
O xurado do blog de Eurovisión *Wiwibloggs* outorgoulle 8.33/10, a puntuación máis alta dos seis finalistas da preselección ucraína.

## Posicioń nas listas
## Listaxe de cancións
## Notas
Jamala

**Susana Jamaladynova** (en ucraíno: Сусана Джамаладинова; en tártaro de Crimea: Susana Camaladinova), mellor coñecida como **Jamala**, nada en Osh o 27 de agosto de 1983, é unha cantante kirguiz-ucraína.

## Traxectoria
Ao igual que meirande parte da poboación tártaro-crimea, Jamala naceu en Kirguizistán, onde os seus familiares foron recolocados. Trala independencia da Ucraína regresou xunto coa súa familia a Crimea.

O interese de Jamala pola música vén da súa infancia. Aos 9 anos fixo o seu primeiro traballo musical como afeccionada e aos 12 comezou a cantar cancións folclóricas da súa rexión. Estudou piano na escola musical de Alushta. Tras graduarse, ingresou no Conservatorio Musical Tchaikovsky de Simferopol e de aí á Academia Nacional de Kíiv onde aprendeu a cantar ópera.

En 2011 o seu tema "Smile" foi escollido para representar Ucraína no Festival de Eurovisión 2011. Porén, un problema cos votos provocou certa controversia. Aínda que Jamala podía participar no festival, retirouse da competición.

O 21 de febreiro de 2016 foi escollida novamente para representar Ucraína e o 14 de maio de 2016 gañou o Festival de Eurovisión 2016 en Estocolmo, Suecia, coa canción "1944".

## Discografía
### Álbums
**For Every Heart* (2011)
**Live At Arena Concert Plaza* (DVD en vivo, 2012)
**All or Nothing* (2013)
**Thank You* (2014)
**Подих* (2015)

## Notas
Stanhopea tigrina

***Stanhopea tigrina*** é unha especie de planta da famila Orchidaceae endémica de México.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bateman ex Lindl., Sert. Orchid.: t. 1 (1838).
* Hernández, F. (Casimiro Gómez Ortega). 1790. *Francisci Hernandi, medici atque historici Philippi II, Hispan et Indiar. Regis, et totius novi orbis archiatri, opera : cum edita, tum inedita, ad autographi fidem et integritatem expressa, impensa et jussu regio* Vol. I, Libro IV, p.&nbsp;406.

### Ligazóns externas 
* *Stanhopea tigrina* na Encyclopedia of Life
Osh

**Osh** (en kirguiz: **Ош**) é a segunda cidade máis grande de Kirguizistán, localizada no Val de Fergana, no sur do país e moitas veces referida como a "capital do sur". É a cidade máis antiga do país (ten unha estimación de 3000 anos de antigüidade).

É capital da Shaar de Osh e da Rexión de Osh (aínda que non forma parte dela).

## Demografía
Osh é a segunda cidade máis grande de Kirguizistán após Bixkek. Segundo o censo de 2009, a poboación é de 258.000 (48% kirguiz, 44% uzbekos, 3% rusos, 2% turcos e 1% tártaros). A poboación da cidade máis a súa zona metropolitana é de 500.000 habitantes.

## Xeografía
### Clima
## Panorámica
## Cidades irmandadas
*  Yozgat, Turquía

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
West

**West** é unha empresa alemá de cigarros. É unha compañía de Imperial Tobacco.

Os seus cigarros véndense na maioría de países europeos agás no Reino Unido e Irlanda. A marca véndese en máis de 90 países do mundo.

## Historia 
West introduciuse ao mercado alemán en 1981 e só estaba dispoñible en tendas de tabaco. En 1987 empezáronse a vender en supermercados. West é a segunda marca máis popular en Alemaña. Tamén está dispoñible en España.

## Produtos 
Os seguintes produtos están dispoñibles:
* West Red, contén 10&nbsp;mg de Alcatrán, 0,8&nbsp;mg de Nicotina e 10&nbsp;mg de Monóxido de carbono.
* West Silver, tamén coñecido como West Lixeiro, contén 7&nbsp;mg de Alcatrán, 0,6&nbsp;mg de Nicotina e 7&nbsp;mg de Monóxido de carbono.
* West Blue, contén 4&nbsp;mg de Alcatrán, 0,4&nbsp;mg de Nicotina e 4&nbsp;mg de Monóxido de carbono.
* West Rich Blue, contén 8&nbsp;mg de Alcatrán, 0,7&nbsp;mg de Nicotina e 8&nbsp;mg de Monóxido de carbono
* West ICE, un cigarro de sabor a menta, contén 7&nbsp;mg de Alcatrán, 0,6&nbsp;mg de Nicotina e 7&nbsp;mg de Monóxido de carbono

## Publicidade 
West patrocinou a un pequeno equipo alemán de Fórmula 1 chamado Zakspeed de 1985 até 1990. Tamén patrocinou a McLaren de 1997 até 2005.
Palau del Baró de Quadras

O **Palau del Baró de Quadras** é un edificio modernista construído por Josep Puig i Cadafalch entre 1904 e 1906. Atópase na avenida Diagonal, 373 de Barcelona. É a sede do Instituto Ramon Llull.

O Barón de Quadras encargoulle a Puig i Cadafalch no ano 1900 construír a súa nova residencia en Barcelona despois de ter rematado o seu palau en Massanes. O edificio atópase nun terreo estreito con fachada na avenida Diagonal e na rúa de Rosselló, coas dúas fachadas completamente diferentes. É froito da reforma dunha antiga casa de alugamento con fachada na rúa Rosselló, onde aínda son visibles algúns elementos da estrutura orixinal.

## Véxase tamén
Dereito ambiental

[miniatura|Selo conmemorativo do Tratado de Aves Migratorias entre [Canadá e Estados Unidos asinado en 1916.]]
O **dereito ambiental** é un termo colectivo que describe a rede de tratados, estatutos, regulamentos e leis comúns e habituais que abordan os efectos da actividade humana sobre o ambiente natural. No territorio da Unión Europea é unha materia regulado desde mediados da década de 1970. Deste xeito, está recollido no Tratado de Funcionamento da Unión Europea.

### A calidade da auga 
As leis da calidade da auga regulan a liberación de contaminantes aos recursos hídricos, incluíndo augas da superficie, augas subterráneas, e auga potable almacenada. Algunhas leis de calidade da auga, como normativas de auga potable, pode ser concibida só con referencia á saúde humana. Moitos outros, incluíndo restricións sobre o cambio de química, física, radiolóxicos e características biolóxicas dos recursos hídricos, tamén poden reflectir os esforzos para protexer os ecosistemas acuáticos de forma máis ampla. Os esforzos de regulación poden incluír a identificación e categorización de contaminantes da auga, ditando concentracións de contaminantes aceptables en recursos hídricos, e limitar as descargas de contaminantes a partir de fontes de efluentes. As áreas reguladoras inclúen tratamento de sumidoiros e disposición, a xestión da auga industrial e agrícola dos residuos e control do escamento superficial a partir de sitios de construción e ambientes urbanos.

O acceso á auga potable e ao saneamento foi recoñecido polas Nacións Unidas como un dereito humano. No territorio da Unión Europea as medidas para obter a calidade da auga veñen impostas pola Directiva Europea de Augas. 

## En España 
En España o dereito ambiental é competencia do Ministerio de Agricultura, Alimentación e Medio Ambiente. Porén, as Comunidades Autónomas e as entidades locais, teñen competencia para coñecer de certos asuntos relacionados con esta materia. Así pois, existen ordenanzas municipais para o control de ruído, ou leis autonómicas para a defensa e control do ambiente.
### Galicia 
En Galicia, o organismo autonómico encargado do control ambiental é a Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas dependente da Xunta de Galicia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ambiente
### Ligazóns externas 
* Páxina web do Ministerio de Agricultura de España 
* Consellería de Medio Ambiente de Galicia
Aokigahara

miniatura|250px|Lago Sai e o bosque Aokigahara á esquerda.

, coñecido como  ou **Bosque dos suicidios** é un bosque de 35&nbsp;km2 que se atopa no noroeste da base do Monte Fuji entre a prefectura de Yamanashi e Shizuoka, no Xapón. O bosque ten unha asociación histórica cos demos da mitoloxía xaponesa, habendo poemas de 1000 anos sinalando que o bosque está maldito. O turismo foi limitado só a zonas vixiadas, e aínda que non está prohibido penetrar no bosque, colócanse numerosos sinais de advertencia en varias linguas para axudar ás persoas que pensan en suicidarse, a buscar axuda de familiares antes de facelo.

## Galería 

Ficheiro:Aokigahara forest 01.jpg 
Ficheiro:Aokigahara forest 04.jpg

Ficheiro:Aokigahara forest 03.jpg
Ficheiro:Aokigahara 05.jpg
Ficheiro:Aokigahara forest 02.jpg
Ficheiro:Lake Sai and Aokigahara from Koyodai.jpg

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Suicidio no Xapón
* Haraquiri
Edna Payne

**Edna Payne**, nada o 5 de decembro de 1891 e finada o 31 de xaneiro de 1953, foi unha actriz cinematográfica de nacionalidade estadounidense, activa na época do cine mudo.

## Biografía 
Nada na cidade de Nova York, os seus pais eran actores teatrais. Sendo nena, Payne xa actuaba no xénero do vodevil en espectáculos xunto aos seus pais, e en 1911 debutou no cine con *Higgenses Versus Judsons.* Ela fixo primeiros papeis dramáticos, e posteriormente actuou nuns poucos westerns, entre eles *The Girl Stage Driver* (1914). Foi dirixida en varios filmes por Harry Solter, un cineasta que traballaba para Lubin Manufacturing Company. Aínda que a súa carreira desenvolveuse unicamente durante os anos 1910, ao longo da mesma Payne actuou nun total de 67 producións, a miúdo como protagonista, aínda que co paso do tempo houbo de actuar para pequenas produtoras en cintas de baixo orzamento.

A actriz deixou definitivamente a pantalla en 1917, tras casar co actor Jack Rollens, do cal se divorciou en 1925.

Edna Payne faleceu nos Ánxeles en 1953, aos 61 anos de idade, por mor dunha enfermidade hepática. Foi enterrada no Cemiterio Hollywood Forever, en Hollywood.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*