Apoideos

A dos **apoideos** (*Apoidea*) é unha superfamilia de insectos da orde dos himenópteros, suborde dos apócritos, cuxas especies son vulgarmente coñecidas como abellas e abesouros, xa que a máis coñecida das súas familias é a dos ápidos, entre cuxos membros áchanse a abella común e os abesouros.

A superfamilia abarca especies solitarias, semisociais e eusociais, que subministran alimentos ás súas larvas, fan os seus niños nunha variedade de substratos, como o solo, a talos ocos, buratos de troncos, etc. Ao igual que noutros himenópteros, en moitas especies o ovipositor ou apéndice do abdome das femias transformouse nun aguillón ou ferrete utilizado para a defensa.

As abellas de certos grupos recolectan pole dunha gran variedade de flores, e denomínanse  polilécticas; outras, en cambio, están máis especializadas e recolectan pole dun só grupo limitado de especies, en xeral membros dun só xénero, e son denominadas oligolécticas.

As abellas son os polinizadores máis importantes das magnoliófitas (as plantas con flores). Posúen unha lingua larga, ou glosa, que utilizan para obteren o néctar. Moitas presentan un órgano adaptado para recolectar o pole, denominado escopa ou corbícula, no terceiro par de patas; outras teñen a escopa no abdome, ou carecen deste órgano por completo; úsano para transportar o pole á colmea para alimentaren ás súas larvas.

Os poideos subdivídense en dos subgrupos, o dos esfeciformes (parafilético), que comprende especies coñecidas como avespas esfecoides ou avespas apoides, e o dos antófilos (monofilético), que comprende as abellas (*sensu lato*). A maior diferenza entre os dous subgrupos, á parta da filoxenia, é que as avespas esfecoides usan presas para alimentaren ás sús larvas, e as abellas recorren ao pole e ao néctar das flores e, ademais, o corpo das esfecoides está cuberto de vilosidades simples, e o das abellas por pelos plumosos ou ramificados.

Hai ao redor de 10 000 especies descritas de avespas esfecoides e cerca de 20 000 de abellas, e calcúlase que hai outras tantas por identificar e describir. 

En concreto, están descritas na actualidade 28 740 especies de apoideos, repartidas en 11 familias que comprenden 754 xéneros.

A filoxenia molecular demostra que as abellas xurdiron a partir da familia tradicional dos *Crabronidae*, polo que o agrupamento é parafilético, o que o levou a unha reclasificación para constituír familias monofiléticas.

## Taxonomía 
### Descrición 
A superfamilia foi descrita en 1802 polo entomólogo francés Pierre André Latreille.

### Etimoloxía 
O nome científico *Apoidea*, está formado polos elementos do latín científico *ap*- e -*oidea*. O primeiro é a raíz do nome do seu xénero tipo, *Apis*, e o segundo é o sufixo empregado para formar os nomes das subfamilias de animais.

### Familias 
A superfamilia comprende as seguintes familias:
**Grupo Spheciformes**
*Ampulicidae
*Crabronidae
*Heterogynaidae
*Sphecidae
**Grupo Anthophila**
*Andrenidae
*Apidae
*Colletidae
*Halictidae
*Megachilidae
*Melittidae
*Stenotritidae

## Filoxenia 
Posición filoxenética dos apoideos nos aculeados.

Esta árbore filoxenética está baseada en Sann *et al*., 2018, que utilizaron a filoxenómica para demostrar que tanto as abellas (Anthophila) como as Sphecidae xurdiron da antiga familia dos *Crabronidae*, que e parafilética, polo que suxeriron que deberían dividirse en varias familias; a antiga familia *Heterogynaidae* inclúese dentro da dos *Bembicidae*, como se mostra aquí.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Aguiar, Alexandre P. *et al*. (2013): "Order Hymenoptera". En Zhang, Z.-Q. (ed.): "Animal Biodiversity: An Outline of Higher-level Classification and Survey of Taxonomic Richness (Addenda 2013)". *Zootaxa* **3703**: 1–82.
* Arnett, R. H. Jr. (2000): *American insects*, 2ª ed. Boca Ratón, Londres, Nova York, Washington DC: CRC Press. ISBN 0-8493-0212-9.
* Borror, D. J., DeLong, D. M. & Triplehorn, C. A. (1976): *An introduction to the study of insects*, 4ª ed. Nova York, Chicago: Holt, Rinehart and Winston.  ISBN 0-0308-8406-3.
* Grimaldi, D. & Engel, M. S. (2005): *Evolution of the Insects*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-5218-2149-0.
* Huber, John T. (2009): "Biodiversity of Hymenoptera". Capítulo 12. En Robert G. Foottit & Peter H. Adler: *Insect Biodiversity: Science and Society*. Hoboken, New Jersey: Blackwell Publishing. ISBN 978-1-4051-5142-9.
* O'Toole, Christopher & Raw, Anthony (1999): *Bees of the world*. Londres: Cassell & Co. ISBN 0-8160-5712-5.
* Sharkey, Michael J. (2007): "Phylogeny and Classification of Hymenoptera". *Zootaxa* **1668**: 521–548.
* Sharkey, M. J.; Carpenter, J. M & Vilhelmsen, L. (2012): "Phylogenetic relationships among superfamilies of Hymenoptera". *Cladistics* **28** (1): 80–112.
* Michener, Charles D. (2007): *The Bees of the World*. 2ª ed. Baltimore: The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8573-0.
* Vilhelmsen, Lard (2001): "Phylogeny and classification of the extant basal lineages of the Hymenoptera (Insecta)". *Zoological Journal of the Linnean Society* **131**: 393–442.

### Outros artigos 
* Himenópteros
* Apócritos

### Ligazóns externas 
* Apoidea en Discover Life .
* Solitary Bees en Earth Life .