Antón Losada Diéguez

**Antón Losada Diéguez** ou **Antonio Losada Diéguez**, nado en Moldes (Boborás) o 22 de decembro de 1884 e finado en Pontevedra o 15 de outubro de 1929, foi un filósofo, escritor e político galego. A súa familia procedía da fidalguía e da nobreza galega do Antigo Réxime, o carlismo e o tradicionalismo, tendencias que influíron na súa traxectoria no nacionalismo galego. Integrante da Irmandade da Fala de Ourense, impulsor da revista *Nós* e ideólogo do artellamento do grupo Nós e correspondente da Real Academia Galega, atraeu a numerosos intelectuais á causa galeguista, exercendo sobre eles un labor socrático, cunha extraordinaria capacidade de espertar conciencias e estimular talentos. De obra relativamente escasa e en gran parte inédita ata 1985, foi autor, entre outras, de media ducia de poesías, sete contos, dous escritos políticos, a obra teatral incompleta *A domeadora* e os discursos "Os problemas do idioma e a cultura no rexionalismo galego" (1918) e "Encol da prosa galega" (1924), co que ingresou no Seminario de Estudos Galegos. Morreu prematuramente aos 44 anos de idade. Dedicóuselle o Día das Letras Galegas de 1985.

## Traxectoria 
[miniatura|esquerda|230px|A familia Losada Diéguez na [San Pedro da Ramallosa|Ramallosa en 1898, Antón é o segundo pola dereita. A nenez de Antón transcorreu entre Moldes, no pazo familiar de finais do século XVI, rodeado de viñedos, e A Estrada, mais fundamentalmente nesta última. ocupando a cátedra de Psicoloxía, Lóxica, Ética e Rudimentos de Dereito. A partir de 1916 foi arredando do xaimismo ao tempo que comezou a gabar o rexionalismo catalán.

### Entrada no galeguismo 
O ano 1917 vai ser fundamental na traxectoria política de Losada xa que ingresa nas Irmandades da Fala, o 17 de outubro escribiu a Porteiro solicitándolle información e o 30 de outubro xa estaba integrado na Irmandade. Renova a Irmandade de Ourense que estaba en mans de sectores rexionalistas sen case actividade pública e consegue atraer a Vicente Risco e ao núcleo que participaba en *La Centuria*, o que vai ser fundamental para o desenvolvemento do galeguismo e que vai dar orixe á Xeración Nós. Ademais nese ano viaxa a Barcelona cunha delegación das Irmandades para celebrar unha Semana Galega e entrar en contacto coa Lliga Regionalista, e á súa volta a Ourense é o encargado de recibir a Francesc Cambó, e vai ser o encargado xunto a Rodrigo Sanz e Luís Porteiro de organizar as candidaturas galeguistas na provincia de Ourense para as eleccións xerais de 1918, coligado cos mauristas de José Calvo Sotelo.

Porteiro presentouse por Celanova e Losada polo distrito electoral da Estrada, competindo cos riestristas. O 17 e 18 de novembro de 1918 presidiu a I Asemblea Nacionalista, no teatro Lugo-Salón da Rúa Aguirre.

### Traslado a Pontevedra 
[miniatura|300px|Asistentes á [IV Asemblea Nacionalista. Entre outros están: Castelao, Casal, Losada, Antón Villar Ponte, Manuel Antonio, Blanco Torres e Otero Pedrayo.]]
En 1919 comezou a traballar como profesor no Instituto de Pontevedra, residindo na Praza do Teucro. Ocupou a cátedra de filosofía nese centro de ensino, onde tivo de discípulos a Xosé Sesto López e Xosé Filgueira Valverde, Como recordo do seu labor na Deputación quedará o establecemento do Museo de Pontevedra grazas ás súas xestións.
[miniatura|300px|[SEG en 1928. De pé: Pedrayo, Losada, Cuevillas, Risco, Carballo Calero, Filgueira, García Paz, Pintos, Fraguas e Osorio-Tafall. Sentados: Parga Pondal, Moralejo Laso, Carro, Cabeza de León, Arias Sanjurjo, Álvarez Limeses e Novás.]]
Durante o resto da ditadura dedicarase a actividades culturais máis un sétimo, póstumo, que finaría aos catro meses de nacer. dous discursos, incluíndo o de ingreso no Seminario de Estudos Galegos,]]
Divididos en catro temáticas e, dentro destas, por orde cronolóxica, os títulos son:

### Sobre arte e literatura 
* En castelán: "Concierto Quiroga".
* En castelán: *Simbólica e ideas filosóficas contenidas en "La vida es sueño": drama en tres jornadas y en verso de D. Pedro Calderón de la Barca*, tese, 1910.
* En castelán: "La universalidad de la obra artística", manuscrito, 16/2/1911.
* "Proxecto de manifesto nacionalista".
* "Mensaxe á Sociedade Artística de Pontevedra".
* "Postal d'Ourense".
* "A terra fala".
* *Teoría cuasi trascendental de velocidade*, *Nós* 2, 30/11/1920.
* "Propostas para a IV Asamblea Nacionalista".
* "Regramento da Sección de Espallamento da I.N.G.".
* "Adiante". Publicado en *A Nosa Terra* n.º 167 o 25/7/1922.
* "Notas sobre nacionalismo".
* "Nota verbo do nomeamento de Arcebispo de Santiago".
* "Na morte de D. Manuel Murguía".
* "En torno a unha iniciativa: a Bolsa de Traballo Galego-Americana".
* "Conferencia na Exposición Castelao".
* "Comunicado sobre a Mancomunidade Galega".
* En castelán: "Del caracter gallego".
* "Resurximento das Hespañas".
* "Nin tristura nin laídos".
* En castelán: "Del momento político".
* En castelán: "La acción social de la mujer".
* En castelán: Propostas á Diputación Provincial de Pontevedra, Entre 1924-1925.
* "Tempo de loito".
* "N'aldeia".
* En castelán: "El problema de la vivienda en el campo gallego".
* En castelán: "Ponencia sobre Gobierno Regional".
* En castelán: "Un recuerdo a turró y a Gaudí".
* "Conversa".
* "Camiño adiante".
* En castelán: "La Misión de la Sociedad Coral Polifónica".
* "Juvenilia".
* "No Día".
* "¡Atrás!".
* "Renovamento".
* En castelán: Escrito sobre a reforma do ensino medio.

### Arqueoloxía 
* En castelán: *Excavaciones en Montealegre (Domayo), provincia de Pontevedra*, 1925.
* En castelán: "Objetos procedentes de las excavaciones de Montealegre (Domaio)", *El Museo de Pontevedra* n.º 2, 1943.
* En castelán: "Informe sobre el castro de Vigo", 29/1/1929, con José Filgueira Valverde e Florentino López Cuevillas.

### Obra literaria 
* "El Pin-pin y el chasco" (texto en galego), manuscrito. Probablemente en Deusto entre 1900-01.
* "Queixumes", n.º 112 de *A Nosa Terra*, 1920. Publicado tamén no n.º 71 de *Nós*, 1929, como "Outro conto".
* "Conto sinxelo", *Nós* n.º 3, 30/12/1920.
* "Conto", n.º 5 de *Nós*, 24/6/1921. Baseado na mesma historia de "Roguemos por los fuertes" (1908).
* "Camiñantes", lenda, *Alborada* n.º 2, 1922; e tamén en *Céltiga* n.º 8, 1925.
* "Amañecer", conto publicado en *Alborada* n.º 2, 1922.
* "Neboeiro", *Faro de Vigo*, 1/1/1927. Unha variante publicouse en *Nós* n.º 71, 1929, co título "Lonxe".
* "Romance popular", *Nós* n.º 64, 15/4/1929, pp.&nbsp;68–69.
* "O infinido", tradución de poesía de Leopardi, manuscrita sen data.
* *A domeadora*, *Nós* 71, 1929. Obra teatral incompleta. e 2005.

### Varios 
* En castelán: "Canto de cigarra", *El Estradense* n.º 28, 22/6/1907.
* En castelán: "Risas y suspiros", *El Estradense* n.º 29, 19/6/1907.
* En castelán: "Impresión", *El Estradense* n.º 30, 6/7/1907.
* En castelán: "El hijo de la Estrada", *El Estradense* n.º 91, 5/9/1908.
* "N'a súa memoria", *El Emigrado*, 24/10/1925.
* "A Estrada", *Galicia* n.º 1.095 o 6/4/1926 e tamén en *El Emigrado* o 7/5/1926.

### Escolmas e edicións 
* 
*  Inclúe:
[miniatura|Losada é unha das figuras fundamentais para entendermos o devir do nacionalismo político e cultural.
* 
* 
* 
* 
* 

## Recoñecementos 
En [1984, co gallo do centenario do nacemento, o concello do Carballiño instalou un monólito e editou un libro. Ao ano seguinte dedicóuselle o Día das Letras Galegas; creouse o Premio Antón Losada Diéguez; editouse a súa *Obra completa*, unha antoloxía a cargo da USC e unha escolma editada por Filgueira Valverde.

O Concello da Estrada declarou o 2005 como *Ano Cultural Antón Losada Diéguez*, inaugurando unha estatua no Paseo da Cultura e en 2006 constituíuse a Fundación Antón Losada Diéguez, que foi declarada de interese cultural e interese galego en 2008.

## Galería de imaxes 
## Notas 
  

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Carlismo
* Premio Antón Losada Diéguez
* Vicente Riestra Calderón, antagonista político de Losada
### Ligazóns externas 
* 
* 
* 
* 
* 
* Antón Losada Diéguez no arquivo do Instituto de Pontevedra