Sebastián Miñano

**Sebastián de Miñano Bedoya**, nado en Becerril de Campos o 20 de xaneiro de 1779 e finado en Baiona o 6 de febreiro de 1845, foi un escritor, xornalista, xeógrafo, historiador e político afrancesado español.
O estilo literario de Miñano, moi coidado, caracterízase por unha fina ironía e unha particular predilección polo oxímoron. O hispanista francés Claude Morange estudou a fondo a súa vida e editado a parte máis representativa da súa obra xornalística.

## Traxectoria 
De orixe fidalga, a súa familia paterna proviña de Corella, Navarra, onde estaba o morgado. A mediados do século&nbsp;XVIII o avó paterno, Baltasar de Miñano, ocupou en Valladolid o cargo de tesoureiro de rendas. O pai, Andrés de Miñano y Las Casas (1756-1811), estudou Leis en Valladolid e casou en 1775 en Becerril con Margarita de Bedoya, de familia asentada en Tierra de Campos. Andrés Miñano foi corrixidor de Becerril e de Trujillo. Nomeárono logo oidor de Canarias pero non chegou a desempeñar o cargo. Era un home cultivado, de tendencia claramente ilustrada, que exerceu unha influencia determinante sobre o seu fillo, o futuro escritor. En 1791 colocou o seu fillo no seminario de Palencia, onde estivo até 1794, cando vai estudar Leis na Universidade de Salamanca. 

En 1795 Miñano trasladouse a Toledo. Alí o seu pai conseguira que entrase, como familiar do ilustrado cardeal Francisco de Lorenzana, para exercer de aio do neto de Carlos III, o infante Luís María de Borbón e Vallabriga. Viviu en Toledo tres anos e medio, que aproveitou para terminar os seus estudos xurídicos. Logo marchou a Sevilla acompañando o infante, que fora nomeado arcebispo da metrópole andaluza. Pero ao pouco, o infante foi nomeado arcebispo de Toledo (1800), e Miñano volve con el a esa cidade. 

Cando en 1801 cae Urquijo, a Inquisición, á procura de disidentes, procésao cando é denunciado por ser un presunto xansenista. Iso non impediu que fose nomeado subdiácono en 1802 e recibir a proposta do cardeal unha ración da catedral de Sevilla. Entre 1801 e 1804 ocupouse dos asuntos do cardeal Luis María de Borbón na Corte. En 1804 o cabido sevillano nomeouno deputado de negocios na Corte. En agosto do mesmo ano recibiu orde de regresar a Sevilla, de onde non se moveu até a chegada dos invasores franceses. Nesa cidade trabou amizade con Alberto Lista, Félix José Reinoso, José María Blanco White, Cea Bermúdez etcétera. 

### Guerra da Independencia (1808-1814) 
Despois do motín de Aranjuez (1808) enviárono á Corte para que felicitase o novo rei, e alí presenciou o levantamento do 2 de maio. En Sevilla, o seu pai foi nomeado membro da Xunta Suprema. A Xunta encargou a Andrés Miñano, entre outras, a comisión de relacións con Castaños, con quen foi a Madrid (agosto de 1808) tras a vitoria de Bailén. Sebastián acompañou o seu pai como secretario. Na primeira fase da guerra, Sebastián comprometeuse á beira do seu pai na loita patriótica. A campaña de Napoleón en España, obrigounos a volver a Sevilla. Ao entraren os franceses en Sevilla Miñano optou por ser colaboracionista. Non só recoñeceu a Xosé I senón que se converteu en conselleiro áulico. Formou parte dos que escolleron o camiño da colaboración. Sábese moi pouco sobre a súa actitude e as súas conviccións nos dous anos e medio que durou a ocupación da cidade. É un feito indiscutible o seu afrancesamiento, aínda que lle quita importancia na súa autobiografía de 1840 cando conta que tentara resistir as presións de Soult, e que estivera en prisión 42 días, feito do que non hai proba documental. Nesa época afiliouse á masonería, da que abxurou ao seu regreso do exilio. Reconquistada Sevilla, seguiu ao exército de Soult na súa retirada. 

Tras a derrota francesa, exiliouse a Francia. Chegou a Baiona en marzo de 1813 e a París o mes seguinte. Volveu a Baiona en xullo, pero foi por pouco tempo porque. Visto o progreso das tropas anglo-españolas decidiu trasladarse a Bordeos, primeiro, e logo a Angulema. 

### Sexenio absolutista (1814-1820) 
No exilio coñeceu a Agustina Francisca Montel de Ochoa, esposa dun oficial español que caera prisioneiro no sitio de Donostia, relación que Miñano apenas tratou de ocultar, escándalo que o acompañou até o final dos seus días. Agustina foi nai de Eugenio de Ochoa, coñecido literato e erudito da xeración romántica.

En 1815 o tribunal eclesiástico de Sevilla abriu expediente a Miñano por ser afrancesado, e en marzo de 1817 declarárono "purificado". Pero xa a finais de 1816 estaba en España. Por entón empeza a dedicarse a tarefas literarias, empezando pola tradución do *Compendio histórico de las revoluciones* do ideólogo Cabanis, que terminou en 1818 pero só puido publicarse en 1820. 

### Trienio Liberal (1820-1823) 
En 1820 publicou algúns artigos en *El Constitucional* e, xa secularizado, durante o Trienio Liberal, colaborou nos 102 números de *El Censor* (probablemente a revista intelectual máis importante desta época) xunto a Alberto Lista e José Mamerto Gómez Hermosilla. Publicou por entón os dez folletos que constitúen a súa obra máis famosa *Lamentos políticos de un pobrecito holgazán* (1820), un dos grandes éxitos do xornalismo satírico e anticlerical da época, onde mestura o costumismo coa crítica ao clero e ao Antigo Réxime, mostrándose desta maneira como un liberal convencido. Son tamén de 1820 as cinco *Cartas de don Justo Balanza al Pobrecito Holgazán*, unha especie de continuación dos *Lamentos*. De 1821 s*o*n as dezaoito *Cartas del madrileño a un amigo suyo de provincias* (preludiando claramente xa o logo florecente "casticismo madrileño" dos autores románticos, esta serie e a anterior publicadas por entregas en *El Censor* (1820-1822). Tamén colaborou no Imparcial, que dirixía o seu amigo, o tamén afrancesado Francisco Javier de Burgos. 

Aos poucos foi desengañándose do liberalismo veinteno, sobre todo ao ver a restritiva amnistía contra os josefinos, pero tamén polas denuncias que tivo que afrontar sobre algúns dos seus artigos, unha das cales lle valeu unha condena a un ano de prisión; mesmo os seus inimigos imprimiron un libelo, *Vida, virtudes y milagres del Pobrecito Holgazán*, onde se sacaban a relucir os trapos sucios da súa escandalosa vida; en fin, terminou por ser partidario do absolutismo fernandino. Desde marzo a xullo de 1823 publicou diversos folletos contra os liberais. 

### Década Ominosa (1823-1833) 
Tras o fin do Trienio preferiu exiliarse porque había absolutistas que non perdoaban a súa antiga militancia liberal. En París publicou anónima a súa ''Histoire da révolution d'Espagne de 1820 a 1823*, onde reflicte o desengano da revolución española, pero tamén escrito coa intención de que lle deixen regresar; tras varios intentos, logra permiso en 1824. A edición do seu monumental *Diccionario geográfico-estadístico de España y Portugal* (1826-1829), de 10 volumes, serviulle para gañar unha cadeira na Real Academia da Historia, en 1825. Polemizou con todo sobre as insuficiencias desta obra co xeógrafo Fermín Caballero. 

Baixo a protección dos absolutist*a*s moderados de López Ballesteros, puido organizar e dirixir a *Gaceta de Bayona* e *La Estafeta de San Sebastián*, xornais destinados a defender os intereses de devandito grupo de presión fronte ao de Francisco Tadeo Calomarde, inspirador das soflamas absolutistas de Mariano Carnerero en *La Quotidienne.* Entre 1828 e 1830 fixo varias viaxes a Francia para desempeñar comisións por orde do Goberno: negociar empréstitos co banqueiro Aguado, vixiar aos emigrados liberais no outono de 1830...; tamén fixo extractos da prensa francesa. 

Foi nomeado director do gabinete xeográfico da Secretaría de Estado. Por entón andou moi ben relacionado co mundo diplomático francés, e obtivo a Lexión de Honra en 1828, e en España a Orde de Carlos III (1830). Os *calomardinos*, con todo, instigaron contra el unha dura campaña en 1831 utilizando os seus "pecados domésticos" e as autoridades eclesiásticas lle intimaron a volver a Sevilla. Lograron, polo menos, que por real orde suprimísese o seu posto de director do gabinete xeográfico da Secretaría de Estado. Por iso decidiu fixar a súa residencia en Baiona, onde comprara unha casa en 1830. 

### Reinado de Isabel II (1833-1845) 
Ao volver ao poder os liberais, Miñano houbo de afastarse da vida política e suprimiuse a comisión que gozaba. Volveu escribir unha historia da revolución de España, que se publicou en francés en 1836, *Révolution d'Espagne-Exame critique*, ampliándoa ao ano seguinte como *Exame critique deas révolutions d'Espagne*. Publicou tamén algúns artigos, entre 1837 e 1839, en *Lle Phare de Bayonne*, colaborou con seis artigos na *Revista Enciclopédica da Civilización Europea* de París (1843) e traduciu dúas obras históricas de Thiers, entre elas a *Historia de la Revolución Francesa* (San Sebastián, 1840-1841, 12 vols.). Durante estes anos realizou viaxes a Cauterets, Bordeus, Chateau Margaux, aquí para ver ao rico banqueiro Alejandro María Augado. Tamén volveu a España en 1842 para acompañar a Aguado á viaxe que fixo este por Asturias, viaxe durante o cal morreu o banqueiro. 

En 1844, vello e achacoso, vendeu as súas propiedades en Bayona coa intención de volver a España para establecerse en Donostia, e doou os seus libros a ese Concello para que crease unha biblioteca pública. Non tivo tempo de ver realizado o seu proxecto e faleceu en Bayona o 6 de febreiro de 1845.

## *Lamentos políticos de un pobrecito holgazán* 
Xunto co *Diccionario crítico-burlesco* de Bartolomé José Gallardo, a obra de Miñano *Lamentos Políticos de un pobrecito holgazán*, cuxa primeira entrega apareceu en marzo de 1820 e da que se chegaron a vender uns 60&nbsp;000 exemplares (unha cifra extraordinaria para a época), constitúe unha das obras clave e máis influentes do anticlericalismo español da primeira metade do século XIX.

## Obras 
* *Cartas del pobrecito holgazán*, Madrid: 1820, colección que reimprime as cartas soltas; tamén se publicou co título *Lamentos políticos de un pobrecito holgazán* (1820).
* "Carta primera [la quinta] de D. Justo Balanza al Pobrecito Holgazan", Madrid: 1820.
* *Réfutation du pamphlet de M. lle Vte de Chateaubriand sur lles révolutions d'Espagne*, 1820.
* *Histoire da révolution d'Espagne de 1820 a 1823, par un espagnol témoir oculaire*, 1824.
* *Diccionario geográfico-estadístico de España y Portugal*, Madrid: Pierart-Peralta, 1826-1828, 11 vols.; reimpreso en Madrid: Moreno, 1929. É o máis importante até a chegada do de Pascual Madoz. 
* *Moyens faciles et avantageux de pracer deas capitaux, ou, Idée succincte de l'état actuel deas canaux et deas grandes routes de l'Espange*, París: C. J. Trouvé, 1824.
* Sátiras y panfletos del Trienio Constitucional (1820-1823)*. Selección, presentación e notas de Claude Morange, Centro de Estudos Constitucionales, 1994.
* ''Révolution d'Espagne-Exame critique 1820-1836*, París, 1836.
* *Exame critique deas révolutions d'Espagne de 1820 à 1823 et 1836'', París, 1837, dous vols.

## Notas