open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Garazi Arrula

**Garazi Arrula Ruiz**, nada en Tafalla en 1987, é unha tradutora, editora e escritora navarra.

## Traxectoria 
É licenciada en Maxisterio e en Tradución e Interpretación.Presentou a súa tese de doutoramento en 2018: *Autoitzulpenaren teoria eta praktika Euskal Herrian*. Na actualidade, traballa como editora na editorial Txalaparta.

Fundou o blog *Elearazi* xunto con Danele Sarriugarte. A “tradución, a reflexión e a creación” foron os alicerces do blog.

Traduciu varias obras ao éuscaro, e publicou a obra de literatura infantil e xuvenil *Bidean* e tamén libros de contos. Tamén traballou como columnista en Berria.

## Obra publicada 
### Contos 
* *Lurraz beste* (2023, Txalaparta, ISBN 9788419319326)
* *Gu orduko hauek* (2017, Txalaparta, )

### Literatura infantil e xuvenil 
* *Bidean* (2018, ). Ilustracións: Helena Azkarragaurizar.

### Traducións ao éuscaro 
#### Narrativa 
* Amélie Nothomb: *Hodien metafisika* (2017, Igela, ).
* Francis Scott Fitzgerald: *Plazeraren gau ilunekoak* (2014, Elkar, ). Traducido con Iñigo Roquerekin.
* Anaïs Nin: *Venusen delta* (2013, Txalaparta, ).

#### Poesía 
* Idea Vilariño: *Poesia kaiera* (2019, Susa, ).

#### Ensaio 
* Walter Benjamin: *Literatura oharrak* (2015, Sans Soleil, ). Traducido con Maialen Berasategi, Gaizko Urturi Aldama e Mikel Igartuarekin.

#### Literatura infantil e xuvenil 
* David Barrow: *Ikusi duzu Elefante?* (2020, Txalaparta, Txo! bilduma, ).
* Oliver Jeffers: *Hona gu hemen: Lur planetan bizitzeko oharrak* (2020, Txalaparta, Txo! bilduma, ).
* Tim Bowley: *Jakes eta Herio* (2019, Txalaparta; OQO, ).
* Ruby Ann Phillips: *Handia eta boteretsua* (2015, Desclée de Brouwer, ).
* Ruby Ann Phillips: *Ametsetako urtebetetzea* (2015, Desclée de Brouwer, ).
* Linda Chapman e Lee Weatherly: *Iratxoen erregea* (2014, Desclée de Brouwer, ).
* Linda Chapman e Lee Weatherly: *Zingiretako gaizkinak* (2014, Desclée de Brouwer, ).

## Notas
Caselle Landi

**Caselle Landi** (*Casèli* en dialecto lodigiano) é un concello de 1490 habitantes, na provincia de Lodi, na rexión da Lombardía (Italia). Fica a 35 quilómetros ao sur de Lodi.

## Personaxes 
* Giovanni Losi (1838-1882) relixioso comboniano

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da cidade de Caselle Landi
Giovanni Losi

**Giovanni Losi**, M.C.C.I, nado o 29 de novembro de 1838 en Caselle Landi e finado o 27 de decembro de 1882 en El Obeid Sudán, foi un eclesiástico católico latino, relixioso comboniano, e superior para toda a misión de África Central entre 1881 e 1882.

## Traxectoria 
Giovanni Losi naceu o 29 de novembro de 1838 en Caselle Landi e o 1862 foi ordenado sacerdote en Piacenza, e dez anos despois entrou no Instituto Misioneiro de Verona, fundado por Daniele Comboni, para marchar con el a Sudán ao ano seguinte. Converteuse no confesor persoal do padre Comboni.

Durante a súa misión en Sudán, xunto co padre Luigi Bonomi, publicou un catecismo e o primeiro dicionario en nubio, lingua descoñecida en Europa. Á morte de Comboni, en 1881, foi nomeado superior interino para toda a misión centroafricana. Enfermouse de escorbuto e morreu o 27 de decembro de 1882 aos 44 anos. A súa tumba foi violada polos fundamentalistas cando os Mahadis conquistaron a rexión en 1889.;

.]]

En Caselle Landi, a súa cidade natal, puxéronlle o seu nome á rúa á esquerda da igrexa.

## Notas
Nerea Balda

**Nerea Balda Sanjuan**, nada o 13 de marzo de 1975 en Irurtzun, é unha escritora e mestra navarra.

## Obra publicada 
### Novelas 
* *Atzerrian* (2019, Pamiela)
* *Azpimarrak* (2023, Erein)

### Poesía 
* *DardaraK* (2022, Zerokotan)

## Notas
George Edward Cokayne

**George Edward Cokayne**, nado en Londres o 29 de abril de 1825 e finado na mesma localidade o 6 de agosto de 1911, foi un xenealoxista inglés e oficial de armas do College of Arms de Londres, que chegou ao rango de Clarenceux King of Arms. Escribiu obras de referencia que se converteron en estándar como *The Complete Peerage* e *The Complete Baronetage* .

## Traxectoria 
miniatura|esquerda|Primeiro volume de *The Complete Peerage*
Naceu na Russell Square, o cuarto fillo do avogado William Adams e Mary Anne Cokayne, filla do vizconde Cullen. Recibiu o nome de bautismo de **George Edward Adams**, pero o 15 de agosto de 1873 asumiu o apelido e armas dos Cokayne por licenza real consonte as disposicións testamentarias de súa nai. Tras recibir unha educación privada na casa, como era habitual na época, entrou o 6 de xuño de 1844 no Exeter College de Oxford, logrou o BA en 1848 e o mestrado en 1852. O Lincoln's Inn admitiuno como estudante o 16 de xaneiro de 1850 e entrou na avogacía o 30 de abril de 1853. 

O 2 de decembro de 1856 casou con Mary Dorothea Gibbs, filla de George Henry Gibbs e de Caroline Crawley. A parella tivo oito fillos, dous homes e dúas mulleres sobreviviron a seu pai. Un dos seus fillos, Brien, foi gobernador do Banco de Inglaterra de 1918 a 1920 e ennobreceu en 1920 como barón Cullen de Ashbourne. 
Como parte da comitiva do principal oficial de armas do Royal College, o Rei de Armas Principal da Xarreteira, estivo en misións oficiais heráldicas en Portugal (1865), Rusia (1867), Italia (1868), España (1881) e Saxonia (1882). George Edward Cokayne morreu en Roehampton o 6 de agosto de 1911 aos 86 anos. 

### Colexio de Armas 
Comezou a súa carreira heráldica no College of Arms de Londres co nomeamento en 1859 para un dos catro postos de pasavante de armas, o *Rouge Dragon Pursuivant of Arms in Ordinary*, e en 1870 promoveu a arauto co cargo de *Lancaster Herald of Arms in Ordinary*. En 1882 ascendeu a rei de armas, primeiro como *Norroy King of Arms*, cargo que ocupou ata o seu nomeamento como *Clarenceux King of Arms* en 1894 e que desempeñou ata a súa morte en 1911.

### *The Complete Peerage* 
A súa principal obra foi *The Complete Peerage*, que publicou como *The Complete Peerage of England, Scotland, Ireland, Great Britain, and the United Kingdom Extant, Extinct, or Dormant* por orde alfabética en oito volumes entre 1887 e 1898. Unha segunda edición totalmente revisada e ampliada apareceu entre 1910 e 1959 en doce volumes.

## Notas
Mudra

***Mudrā*** (en sánscrito, मुद्रा, literalmente "selo"; 印相*inzō* en xaponés, romanizado e transcrito tamén como "mudra" ou "mudrá") é un termo con diferentes significados segundo o uso; que significa xesto no ioga, budismo e danza india; ou posicións utilizadas nalgunhas artes marciais; ou un dos cinco ingredientes do ritual " *panca-tattva*"; ou o pendente que usa a orde *kanphata*.

Os mudrás como xestos vanse incorporando cada vez máis ao folclore das distintas civilizacións.

## Ioga 
Os mudrás son xestos simbólicos feitos coas mans, que significan literalmente xesto, selo, contrasinal ou chave. Vén da raíz *mud-"*alegrarse, gustar". Debe pronunciarse sempre coa tónica “a”, e é unha palabra masculina (o mudrá). Utilízanse no ioga (unha das seis visións do hinduísmo). Nalgúns libros, tradúcese como símbolo, pero símbolo, en sánscrito, pode corresponder á palabra *Yantra* (en concreto simboliza a *ferramenta de liberación).*

## Budismo 
O mudra no budismo sempre está relacionado cun mantra e un mandala. Xuntos forman os tres segredos do universo, pensamento, verbo e acción (en xaponés Sanmitsu).

## Danza india 
dereita|miniatura|375x375px| Bharathanatyam
O mudra tamén se usa nas antigas formas de danza clásica como Bharatanatyam e Kuchipudi, orixinadas do Natya Shastra escrito polo sabio Bharata ao redor do 4.000 a. C. onde a secuencia de xestos se usa simbolicamente para contar unha historia.

Cando se usan na danza india, os mudras chámanse a miúdo *Hastas*, en sánscrito para "mans".

## Hinduísmo 
As pinturas e esculturas ao personificar unha divindade no hinduísmo sempre se complementan con *asanas* e *mudras*. Os mudras son un compoñente esencial para caracterizar a divindade e o que representa.

## Mudras normais 
* *Abhaya* *(sen medo) mudrā,* un xesto que significa disipar o medo.
* *Jñana mudra*: mans nos xeonllos, as puntas dos dedos índice e polgar xuntas, os outros dedos alongados. Usado en Ioga, cando se practica pranayama.
* *Pronam mudra*
* *Kali mudra*

## Notas
Alana S. Portero

**Alana S. Portero**, nada en Madrid en 1978, é unha escritora, poeta, dramaturga e directora escénica española que escribe sobre cultura, feminismo e activismo LGTB cun enfoque concreto na realidade das mulleres trans.

## Traxectoria 
Portero naceu e medrou no barrio de San Blas en Madrid, e licenciouse en Historia, especializándose en Historia Medieval, pola Universidade Autónoma de Madrid (UAM). É cofundadora da compañía de teatro STRIGA, que dirixía e na que actuaba. Escribe sobre cultura, feminismo e activismo LGTB para varios medios, como a revista *Agente Provocador*, *eldiario.es*, *El Salto*, *SModa* e *Vogue España,* ademais de no seu propio Patreon.

Portero escribiu diversos libros de poemas: *La habitación de las ahogadas* (2017); *La próxima tormenta* (2014); *Irredento* (2011); *Fantasmas* (2010). Tamén é súa a obra de teatro *Música silenciosa* (2008). Ademais, colaborou en numerosas antoloxías como *La revuelta del pueblo cucaracha* (2013), *El descrédito* (2013), *Mundo Subterráneo* (2015), *Alcasseriana* (2016), *Vidas Trans* (2019) ou *Asalto a Oz* (2019). Presentada con grande éxito na Feira do Libro de Frankfurt de 2022, traduciuse a diversos idiomas, o francés, o alemán, o italiano, e o neerlandés.

## Obra publicada 
* *Música silenciosa* (2008). Teatro. Ediciones Endymion. ISBN 978-8477314684.
* *Fantasmas* (2010). Poesía. Ediciones Endymion. ISBN 978-8477314967.
* *Irredento* (2011). Poesía. Ediciones Endymion. ISBN 9788477315186.
* *La próxima tormenta* (2014). Poesía. Ed. Origami. ISBN 9788494209406.
* *La habitación de las ahogadas* (2017). Poesía. Ed. Harpo Libros. ISBN 978-8494539961.
* *La mala costumbre* (2023). Novela. Ed. Seix Barral. ISBN 9788432242120.

## Recoñecementos 
* (2023). "Reconocimiento Arcoíris" do Ministerio de Igualdade por "dar visibilidade ás mulleres trans en todo o seu traballo e moi especificamente na súa novela *La mala costumbre"*.
* (2023). Candidata ao "Premio Les Inrockuptibles" (cat. publicación estranxeira) por *La mala costumbre*.
* (2024). Premio TTL 'Javier Morote' como autora revelación por 'La mala costumbre' (Seix Barral).
* (2024). Premio Cálamo 2023 (cat. mellor libro do ano) por *La mala costumbre.*
* (2024). Premio Openbank de Literatura by Vanity Fair como mellor obra de ficción en lingua castelá de 2023.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *La euforia de Alana S. Portero*, artigo de opinión de Octavio Salazar en *ElDiario.es*
* Artigos de Alana Portero en *eldiario.es*
* Artigos de Alana Portero en *El Salto*
Isabel Blanco Ollero

**Isabel Blanco Ollero**, nada en Donostia, Guipúscoa en 1958, é unha escritora vasca, coordinadora da galería de arte T-16.

## Traxectoria 
Natural de Donostia, con 22 anos trasladouse ás Palmas de Gran Canaria por motivos laborais e actualmente reside en Pamplona dende o ano 1984.

Funcionaria en excedencia do Ministerio de Traballo, posteriormente exerceu como asesora inmobiliaria titulada e foi emprendedora tamén no mundo da moda.

Columnista e crítica cultural, moitos dos seus artigos de opinión, de variadas temáticas, publicáronse en Diario de Navarra e Diario de Noticias, así como noutros xornais nacionais.

Colaborou en diversas emisoras de radio, tales como Cadena SER e Radiocadena nas Palmas de Gran Canaria e en Radio Navarra Cope con programas culturais.

## Obras 
Títulos dos poemarios editados:
miniatura|Portada do libro *El cuaderno de Montparnasse*.
miniatura|Portada do libro *La dávida de los extraños*.
* *Tacto de Miel* (Pamplona, 2001) 
* *Desde las Ondas: Poemas radiofónicos*. Con Javier Asiáin. Goberno de Navarra. Radio COPE Navarra, 2003.
* *Salmo de tu cuerpo. Poemario basado en la leyenda de Ariadna y Teseo*. Colección de poesía Sandemaya (Pamplona, 2009)  
* *CD Cantoemas “Estación de Hendaya” Canciones y poemas*, xunto ao compositor e intérprete Pedro Planillo. Goberno de Navarra. (Pamplona, 2009).
* Poemario finalista do Certame de Creación Literaria do Goberno de Navarra, 2009)
* *La permanente costumbre del Adiós*. Continuación de Salmo de tu cuerpo. Temática amorosa, inspirada na mesma lenda grega de Ariadna e Teseo. Colección de poesía Sandemaya (Pamplona, 2011)
* *El cuaderno de Montparnasse*. Colección de poesía Sandemaya (Pamplona, 2015) 
* *La dádiva de los extraños*. Editorial Letras Cascabeleras (Cáceres, 2016) 
* *Brigid o el fuego de la transformación*. Editorial Torremozas (Madrid, 2019).

## Notas
Emma Lira

**Emma Isabel Lira**, nada en Madrid en 1971, é unha xornalista, escritora, viaxeira española, licenciada en xornalismo pola Universidade Complutense de Madrid.

## Traxectoria 
Licenciada en Xornalismo pola Universidade Complutense de Madrid. Comezou traballando en Diario16 e exerceu como redactora xefe en diferentes publicacións. Apaixonada da arqueoloxía, e gran coñecedora da cultura árabe, a historia das relixións e, en especial, o islam, viaxou polo Magreb, Oriente Medio e o África Subsahariana en coche. 

En 2011 foi finalista do XVI Premio Fernando Lara coa súa novela *Tras el Agua Grande*, e deu o salto ao relato longo publicando dúas novelas: *Búscame donde nacen los Dragos*, (Plaza y Janés, 2013) *Lo que esconden las olas*, (Plaza y Janés, 2015) *Espejismo, viaje al Oriente desaparecido* (2018), *Ponte en mi piel*, (Espasa, 2019) e *El último árbol del paraíso*, (Espasa, 2020).

Na actualidade, redacta guías de viaxe para Lonely Planet, colabora con National Geographic, é membro da Sociedade Xeográfica Española e exerce como guía en destinos africanos como Etiopía, Marrocos ou Madagascar.

## Obras 
* *Búscame donde nacen los dragos*, (Plaza y Janés, 2013).
* *Lo que esconden las olas* (Plaza y Janés, 2015).
* *Espejismo. Viaje al oriente desaparecido* (En elaboración).
* *Ponte en mi piel* (Espasa, 2019), baseada na historia de Petrus Gonsalvus
* *El último árbol del paraíso* (Espasa, 2020)
* *Búscame donde nacen los dragos*, edición 10.ª aniversario (Delmedio Ediciones, 2022)

## Premios e recoñecementos 
* 2011 Finalista do XVI Premio Fernando Lara coa súa primeira novela *Tras el Agua Grande.*

## Notas
Tòni Escala

**Tòni Escala Lara**, nada en Tremp en 1961, é unha escritora catalá en lingua occitana.

## Traxectoria 
Tòni Escala é unha das autoras máis prolíficas en aranés, gañando en diversas ocasións o Premio Arán de Literatura nas diferentes modalidades. Na edición de 2011 conseguiu alzarse cos tres premios por *Lisson* (narrativa), *Pensamentòts* (poesía) e *Praube de nosatri* (conto infantil).

Gañou en tres ocasións (2004, 2006 e 2008) o Premio Les Talúries de conto en occitano. En 2019, despois de diversos anos de silenzo, publicou o poemario *101 pensades*.

## Obras publicadas 
* *Tanplan tornèc* (2004) (novela)
* *En vacances* (2007) (novela negra). Traducida ao galego por Xabier Ron co título *Morte en Arán* (2019) pola Editorial Hugin e Munin.
* ''T'i maridaràs* (2007) (novela)
* *Moria!...* *Èm perduts!* (2009) (novela xuvenil)
* *Hered* (2010) (novela)
* *101 pensades* (2019) (poesía)
* *Seme de hemna'' (2023) (relatos)

## Notas
Esperanza Aguilà Ducet

**Esperanza Aguilà Ducet**, nada en Barcelona o 6 de novembro de 1951, é unha enfermeira, axente de igualdade e escritora catalá.

## Traxectoria 
Esperanza Aguilà Ducet naceu en Barcelona en 1951. Licenciouse en enfermaría na Universidade de Barcelona e está especializada na promoción da saúde con perspectiva de xénero e en políticas de igualdade.

É presidenta do Centro de Análise e Programas Sanitarios (CAPS). Impartiu numerosos obradoiros e charlas sobre a saúde das mulleres. Tras incursionar a partir de 1996 nos obradoiros de escritura creativa Grafein, pioneiros en Barcelona, impartidos por Silvia Adela Kohan e Ariel Rivadeneiraha, colaborou na revista especializada "Mujeres y Salud" na que publicou varios artigos dende o ano 2002. 

Publicou un texto en *Agenda de les Dones* do ano 2008, e obtivo o primeiro premio no XIX Concurso de Conto Breve na Revista *Escribir y Publicar* polo seu relato «Plenitud», e unha mención especial no V Certame de Relato curto Paz Pasamar do concello de Jerez de la Frontera, por «Cenefas».

## Obras 
### Relato 
* *Plenitud, 2000*
* *Cenefas, 2005*

### Novela 
* *En el patio de atrás* (Moment Angular, 2014)

## Premios e recoñecementos 
* XIX Concurso de Conto Breve na Revista *Escribir y Publicar, 2000.* 
* Mención especial no V Certame de Relato curto Paz Pasamar do concello de Jerez de la Frontera, Cádiz 2005.

## Notas
Eparquía católica greco-melquita de Newton

A **eparquía de Newton** é unha sé da Igrexa católica greco-melquita inmediatamente suxeita ao patriarcado de Antioquía dos melquitas. En 2022 tiña 32.000 bautizados. O seu bispo é François Beyrouti dende 2022.

## Territorio 
A eparquía ten xurisdición sobre todos os fieis da Igrexa católica greco-melquita dos Estados Unidos de América. A sé episcopal é Newton, onde está a catedral da Anunciación; nos Ánxeles está a concatedral de Santa Ana.

## Episcopoloxio 
* Justin Abraham Najmy (27 de xaneiro de 1966 - 11 de xuño de 1968, finado)
* Joseph Elias Tawil (31 de outubro de 1969 - 2 de decembro de 1989, retirado)
* Ignatius Ghattas (2 de decembro de 1989 - 22 de xuño de 2004, retirado)
* Cyrille Salim Bustros (22 de xuño de 2004 - 15 de xuño de 2011, confirmado como arcebispo de Beirut)
* Nicholas James Samra (15 de xuño de 2011 - 20 de agosto de 2022, retirado)
* François Elias Beyrouti (dende o 20 de agosgto de 2022)
María Jesús Jabato

**María Jesús Jabato Dehesa**, nada en Burgos en 1959, é unha editora, É ademais licenciada en Dereito pola Universidade de Valladolid e Graduado Social pola Universidade de Salamanca. Máster en Economía e Dereito de Consumo pola Universidade de Castela-A Mancha. Traballa como técnico do Concello de Burgos. Profesora de Dereito na Escola Universitaria de Relacións Laborais da Universidade de Burgos desde 1992 até a extinción do centro en 2021. Escritora, ensaísta e poeta especializada en poesía infantil, sendo a única autora que conseguiu o tres premios máis importantes na materia, Premio Internacional de poesía para nenas e nenos Cidade de Orihuela (*Gorigori*), Premio Príncipe Preguntón (*Domingo de pipiripingo*) e en dous ocasiones Premio Lúa de Aire (*Campo Lilaila* e *Ramonerías*, este último publicado baixo o título *Anzuelos*).

É membro de número da Real Academia Burgense da Historia e Belas Artes, Institución Fernán González, dende 2011. O seu discurso de ingreso titulouse *Torres de Aire y Plata; Los artículos de Federico García Lorca en diario de Burgos*. Nesta institución colabora con numerosos traballos de investigación como, por exemplo, *Ondas Populares: Crónica de una efímera revista* (Burgos, 2012), *El dios de la nieve llora sobre Burgos. La penúltima nevera de Burgos*, *El dios de la nieve llora sobre Burgos. La penúltima nevera de Burgos* (Burgos, 2013), *María Teresa León y* *Luis Gil de Vicario*, *Amaro el pelegrino*, entre outros.

Colaboradora dende 1988 en *Diario de Burgos* coa columna «Señales de vida». As súas obras literarias publicáronse tamén en revistas especializadas, como *Plaza de San Juan*, *BiB* ou *Merlo*.

Co escritor Jesús Toledano, fundou en 2019 Suabia Ediciones, cuxo primeiro libro publicado foi *Los ángeles de la catedral*, obra destinada a un público infantil, ilustrada por Laura Esteban e escrita pola propia Jabato.

## Premios 
### Literarios 
* Premio de Poesía Infantil Luna de Aire 2019 polo poemario *Ramonerías* (publicado co título *Anzuelos*)
* Premio Internacional de poesía para Nenos Cidade de Orihuela 2013 polo poemario *Gorigori*
* Premio de Poesía Infantil Luna de Aire 2013 polo poemario *Campo Lilaila*
* Premio El Príncipe Preguntón de Poesía Infantil 2008 polo poemario *‘Domingo de Pipiripingo’* 
* Premio Nacional de Prensa Manos Unidas 1996 polo artigo «La otredad»
* Premio Provincial de Prensa Manos Unidas 1989 polo artigo «El mundo cabe en un olvido» 

### Honoríficos 
* En 2023 recibiu o premio Al-Ándalus en recoñecemento da súa *importantísima achega á cultura burgalesa e española*. Anos atrás, o seu pai, Jesús María Jabato Saro, recibiu o mesmo galardón.

## Notas
Azanasius Abadir

**Athanasios Abadir** (en ), nado o 18 de agosto de 1922 en Qussiah e finado o 25 de maio de 1992, foi un eclesiástico católico copto, bispo de Ismailia.
## Traxectoria 
Naceu o 18 de agosto de 1922 en Qussiah. O 8 de xullo de 1950 foi ordenado sacerdote.

O 18 de maio de 1976 foi nomeado bispo titular de *Appia* e bispo auxiliar de Alexandría. Foi ordenado bispo o 26 de setembro de 1976 polo patriarca Estevo I Sidarus. O 17 de decembro de 1982 foi nomeado bispo de Ismailia. Finou no cargo o 25 de maio de 1992.

## Notas
Mireia Calafell i Obiol

**Mireia Calafell i Obiol**, nada en Barcelona o 23 de xuño de 1980, é unha poeta, escritora e produtora cultural catalá. Algúns dos seus poemas forman parte de antoloxías publicadas na Arxentina, o Brasil, os Países Baixos, o Reino Unido, os Emiratos Árabes e España.
miniatura
Licenciada en Humanidades pola Universidade Pompeu Fabra, traballou en Sullivan, desde onde desenvolveu proxectos culturais e educativos. Foi codirectora do festival Poesia i + (2016 e 2017) e desde 2018 codirectora do festival Poesia de Barcelona.

No ámbito da investigación, publicou varios artigos en revistas especializadas en estudos culturais. Foi codirectora, con Meri Torras, da colección de ensaios breves "Los textos del cuerpo"  e editou, con Aina Pérez Fontdevila, o libro *El* *cuerpo en mente*. *Versiones del ser desde el pensamiento contemporáneo* (2011). Publicou, con Begonya Sáez e Isabel Segura, o libro *Off the record.* *Representacions frontereres de la memòria històrica de les dones* (2011).

En 2024 participou en Pontevedra no Festival de poesía *Veñan as cinco*. 

## Obra publicada 
* *Poètiques del cos* (2006)*.* Cabrera de Mar: Editorial Galerada. (Premio Amadeu Oller, 2006; Premio Anna Dodas, 2008)
* *Costures* (2010). Barcelona: Edicións Viena. (Premio de Poesía Josep Maria López Picó, 2009)
* *Tantes mudes* (2014). Catarroja: Perifèric Edicions. (Premio Oliver Welcome, 2013; Premio Lletra d'Or, 2015) [*Tantas mudas* : Barcelona, ​Stendhal Books, 2016. Tradución de Flavia Company].
* *Nosaltres, qui* (2020). Barcelona, LaBreu Edicions. ( Premio de Poesía de Mallorca, 2019;Premio de Poesía Josep Maria Llompart, 2021).
* *Si una emergència* (2024). Barcelona: Proa. 72

## Premios e recoñecementos 
* 2023 - Premio de Poesía Carles Riba por *Si una emergència.*
## Notas
Patrimonio da Humanidade en Arabia Saudita

[miniatura|180px|
[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px]]
O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do **Patrimonio da Humanidade en Arabia Saudita**, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Arabia Saudita ratificou a Convención sobre a Protección do Patrimonio Cultural e Natural da Humanidade o 7 de agosto de 1978, convertendo os seus lugares en elixíbeis para a súa inclusión na lista.

No ano 2024, había oito sitios de Arabia Saudita inscritos na lista e outros once sitios máis na lista de candidaturas.

## Lista de lugares Patrimonio da Humanidade 
:**Nome**: segundo aparece no Comité do Patrimonio da Humanidade
:**Rexión**: de Arabia Saudita
:**Ano da inclusión**: na lista da UNESCO
:**Datos da UNESCO**: o número de referencia do sitio; o ano en que o xacemento foi inscrito na Lista do Patrimonio Mundial; os criterios nos que apareceu: os criterios de *(i)* a *(vi)* son culturais, mentres que de *(vii)* a *(x)* son naturais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Patrimonio da Humanidade por país
### Ligazóns externas 
* Páxina de Arabia Saudita na World Heritage Convention, da UNESCO
Cadros de xogadoras da Auroraliiga 2024-2025

Un total de nove equipos participan na tempada 2024-25 da Auroraliiga, a máxima categoría do hóckey sobre xeo feminino en Finlandia.

## HIFK (Stadin Gimmat) 
[miniatura|250px|Xogadoras do HIFK celebran un gol durante un partido fronte o Ilves disputado no [Nokia Arena de Tampere.]]

## HPK 
miniatura|250px|Equipo do HPK logo dun partido en decembro de 2024.

## Ilves 
miniatura|250px|Xogadoras do Ilves Naiset celebrando a vitoria fronte o TPS en Tesoma (Tampere) en setembro de 2024.

## KalPa 
[miniatura|250px|Xogadoras do KalPa (amarelas) saudando ás do Ilves (verdes) logo dun partido disputado no [Gatorade Center de Turku na fin de semana inaugural.]]

## K-Espoo 
miniatura|250px|Equipo do K-Espoo antes do comezo dun terzo no Tesoman jäähalli de Tampere en outubro de 2024.

## Kärpät 
miniatura|250px|Xogadoras das Kärpät Naiset formando logo do último partido da liga regular da tempada 2024-25 da Auroraliiga no Tesoman jäähalli.

## RoKi 
[miniatura|250px|Xogadoras do RoKi Naiset formando antes do inicio do [Winter Classic 2025 (Auroraliiga)|Winter Classic da Auroraliiga celebrado na pista de xeo de Koulukatu (Tampere).]]

## Team Kuortane 
miniatura|250px|Equipo do Team Kuortane ao finalizar un partido no Tesoman jäähalli de Tampere en novembro de 2024.

## TPS 
miniatura|250px|Equipo do TPS ao finalizar un partido no Tesoman jäähalli de Tampere en setembro de 2024.

## Notas 
;Referencias
Eduard Kann

**Eduard Kann**, nado en Miroslav, República Checa, o 21 de xuño de 1880 e finado en Hollywood, Os Ánxeles o 30 de xullo de 1962, foi un banqueiro e numismático, a máxima autoridade mundial en moedas e sistemas monetarios chineses.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Eduard Kann naceu en 1880 na vila de Miroslav, actualmente na República Checa e que daquela formaba parte da Cislaitania, a parte austríaca do Imperio Austrohúngaro. Era fillo de Johanna Kramer (1844-1896) e de Ignatz Kann (1853-1924).

### Traxectoria profesional 
Vinculado profesionalmente ao sector bancario, en 1902 Kann abandonou Viena e foi á China para traballar inicialmente nun banco británico e logo, sucesivamente, no *Russo-Asiatic Bank*, no *Banque Industrielle de Chine* e no *Chinese-American Bank of Commerce*.

Foi destinado a Manchuria, e en Tianjin foi nomeado  director do Banco de Garantía Comercial de Chihli. Desde 1921 foi director xeral do *Chinese-American Bank of Commerce*. Igualmente, dirixiu unha empresa independente de compravenda de lingotes e divisas en Shanghai entre 1925 e 1949. e *Illustrated Catalog of Chinese Coins* (1953). cando abandonou a China logo de 47 anos vivindo nela. Daquela fuxiu do país levando consigo a súa colección de moedas chinesas e instalouse nos Ánxeles, nos Estados Unidos, onde exerceu a docencia durante tres semestres na Universidade de Loyola. e a súa colección de billetes da China foi posta en venda en Nova York os días 27 e 28 de outubro de 2008, pola compañía Bowers and Merena.

O Museo Británico acolle a colección de lingotes de Eduard Kann.

## Vida persoal 
Eduard Kann casou con Margaret Robitschek (1889-1979) o 25 de maio de 1913. 

* (1926). *The Currencies of China: An Investigation of Gold and Silver Transactions Affecting China; With a Section on Copper*. Kelly & Walsh,Shanghai. [2ª ed., 1927]
* (1929). *Copper Banknotes in China*. Shanghai.
* (1929). *Paper Money in China and Elsewhere*. Shanghai.
* (1929?). *The Central Bank of Canton*. Shanghai.
* (1933). ''Redemption Tables of China's Internal Loan Issues*. Shanghai.
* (1934). *The History of China's Internal Loan Issues*.
* (1954). *Illustrated Catalog of Chinese Coins, Gold, Silver, Nickel and Aluminum*. Os Ánxeles.
* (1962?). *The History of Chinese Paper Money From the Middle Ages Until 1961''. Walton-on-Naze.

## Notas
Qaryat al-Faw

**Qaryat al-Faw** (en ) foi a capital do primeiro Reino de Kinda. Atópase a 100 km ao sur de de Wadi ad-Dawasir, e a 700 km ao suroeste de Riad, a cidade capital de Arabia Saudita. O sitio arqueolóxico de al-Faw conta cos restos numerosas edificacións como casas residenciais, mercados, estradas, cemiterios, templos e pozos de auga. Neste lugar atópase unha inscrición en árabe antigo do século I, escrito en alfabeto surarábigo, o máis antigo da súa clase no sur de Arabia.

En xullo de 2024, Qaryat Al-Faw foi declarado oficialmente Patrimonio da Humanidade da UNESCO.

## Historia 
Os investigadores saben pouco da cidade. Segundo as escavacións arqueolóxicas, a cidade data do século IV a.C. A cidade era coñecida orixinalmente polo corpus de inscricións no sitio como Qaryat Dhu Kahl. Kahl era a principal divindade adorada polas tribos árabes dos kindah e madh'hij. Tamén se coñece cos nomes de *Qaryat al-Hamraa (Cidade Vermella)* e *Dhat al-Jnan (Cidade dos Xardíns)* polos habitantes no seu período de prosperidade.

A idade de ouro da cidade estendeuse durante case oito séculos entre o século IV a.C. e o século IV d.C. antes de ser abandonada. No seu longo período, a cidade sobreviviu a varios ataques dos estados veciños, como suxiren os relatos sabeos de finais do século II d.C. Tamén a inscrición de Namara menciona a expedición de Imru' al-Qays ibn 'Amr a Najran onde chegou a Qaryat al-Faw e expulsou da cidade a tribo gobernante de Madh'hij. Nunca se volveu mencionar despois dese incidente, agás nun breve relato de al-Hamdani.

As escavacións arqueolóxicas revelaron que a cidade se desenvolveu a partir dunha pequena estación de paso de caravanas a un importante centro comercial, relixioso e urbano no centro de Arabia, Najd.

## Notas
Susan Peters

**Suzanne Carnahan**, nada en Spokane o 3 e xullo de 1921 e finada en Visalia o 23 de outubro de 1952, foi unha actriz estadounidense coñecida como **Susan Peters**, que apareceu en máis de vinte filmes ao longo da súa carreira. Aínda que esta comezou en papeis sen acreditar e interpretando mozas inxenuas, a mediados da década de 1940 estableceuse como actriz dramática.

## Traxectoria 
Peters naceu en Spokane, Washington, mais foi criada pola súa nai, viúva despois da morte do pai nun accidente de tráfico, en Portland, Oregón, e máis tarde nos Ánxeles. Ao graduarse na Hollywood High School, estudou interpretación co director de teatro austríaco Max Reinhardt e asinou un contrato coa Warner Bros. Pictures. Apareceu como figurante en numerosos filmes antes de conseguir un papel secundario en *O camiño de Santa Fe* (1940). O seu último filme para Warner Bros. foi o filme negro de 1942 *The Big Shot* xunto a Humphrey Bogart e Richard Travis; despois da estrea, Warner optou por non renovar o seu contrato.

En 1942, Peters apareceu nun papel secundario en *Tish*, o que provocou que asinase un contrato con Metro-Goldwyn-Mayer. Ese mesmo ano, tivo un papel destacado no drama *Random Harvest* dirixido por Mervyn LeRoy, o que lle valeu unha candidatura ao Óscar á mellor actriz secundaria e a consolidou como unha intérprete dramática seria. Peters chegou a aparecer como protagonista en numerosos filmes para MGM, incluíndo papeis na comedia romántica *Young Ideas* (1943) e varios filmes bélicos: *Assignment in Brittany* (1943), *Song of Russia* (1944) e *Keep Your Powder Dry* (1945).

O día de aninovo de 1945, Peters recibiu unha ferida de bala accidental que danou a súa medula espiñal, deixándoa permanentemente parapléxica. Volveu ao cinema interpretando unha malvada que empregaba unha cadeira de rodas en *The Sign of the Ram* (1948). Despois, Peters pasou ao teatro, Continuou a traballar cunha produción de *The Barretts of Wimpole Street*, en que interpretou a poeta con discapacidade física Elizabeth Barrett Browning.

En 1952, con todo, Peters sufriu depresión clínica durante varios anos debido á disolución do seu matrimonio e ás súas limitadas opcións de carreira. A finais de 1952, comezou a deixar de comer, o que combinado coa súa parálise provocou infeccións renais crónicas e pneumonía. Ela morreu pola complicación da súa saúde ese ano aos 31 anos.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
*
### Ligazóns externas 
*
*Susan Peters en WorldCat
Divine Styler

**Mikal Safiyullah **, nado en Brooklyn, Nova York no ano 1968, é un rapeiro alternativo e de culto americano de temáticas islamistas e afrocentristas que traballa baixo o nome artístico de **Divine Styler**.

## Traxectoria 
Fillo de DJ Rick, DJ de Brooklyn asíduo do Studio 54 e do club Zanzibar. Foi invitado no ano 1989 a presentar cancións do seu primeiro LP *Word Power* ao tamén rapeiro Ice-T, quen, trala proba, engadiu a Divine Styler á súa crew de MC's Rhyme Syndicate. No ano 1992 tras ser desprazado de Rhyme Syndicate á discográfica Giant Records, en contra da súa vontade, preparou como resposta o disco esotérico *Spiral Walls Containing Autumns of Light* con inspiracións no speed metal, Jimi Hendrix e o filme Dune.

Durante unha paréntese de catro anos entrou en contacto con James Lavelle, o fundador con sede en Londres do influente selo de trip-hop Mo' Wax. Inspirado para comezar a gravar de novo, Divine Styler creou *Word Power 2: Directrix*. Lanzado en 1998, o proxecto cambiou nunha dirección máis escura e distópica, cunha grande influencia de Blade Runner e literatura da paranoia sobre a Era da información. Divine Styler caracteriza o álbum como "a miña primeira viaxe de ciencia ficción". 

Divine Styler é un converso ao Islam, cando abandonou o seu nome de bautizo Mark Richardson; estivo influenciado pola decisión do tamén rapeiro neoiorquino Everlast de facerse musulmán no ano 1996. Moitas das cancións de *Spiral Walls Containing Autums of Light* son cancións de eloxio a Allah, e a canción de 1999 "Make it Plain" (gravada para o recompilatorio Funky Precedent) detalla a alegría que sente por atopar finalmente un modo de vida que lle encanta, despois de décadas de incerteza e desgrazas.

## Discografía 
* Word Power (1989, Rhyme $yndicate)
* Spiral Walls Containing Autumns of Light (1992, Giant)
* Word Power, Vol. 2: Directrix (1999, DTX Recordings)
* Def Mask (2014, Gamma Proforma)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Grey Matter en Youtube · Do disco Spiral Walls Containing Autumns of Light
Gráfico

O termo **gráfico** pode referirse a:
*en matemáticas
**unha gráfica (ou **gráfico**, ou diagrama) é unha representación gráfica para a visualización de datos, na que "os datos represéntanse mediante símbolos, como barras nun gráfico de barras, liñas nun gráfico de liñas ou sectores nunha gráfica circular"
** un diagrama, unha representación visual simplificadamente estruturada dun determinado concepto ou idea
*en informática, os gráficos de ordenador mostran a  manipulación de información visual e xeométrica.
*na arte a palabra gráfico refírese ao adxectivo que acompaña a unha profesión como artista gráfico ou unha actividade deseño gráfico.
Diagrama de puntos e liñas

[miniatura| Diagrama de puntos e liñas que mostra a poboación da cidade de [Pushkin, San Petersburgo desde 1800 ata 2010, medida a varios intervalos]]
Un **diagrama de puntos e liñas** ou **gráfica de liñas**, ou **gráfica de curvas**,  é un tipo de gráfica que mostra información como unha serie de puntos de datos chamados "marcadores" conectados por segmentos de  recta. É un tipo básico de gráfica común en moitas disciplina. A miúdo úsase un gráfico de liñas para visualizar unha tendencia nos datos en intervalos de tempo (unha serie temporal), polo que a liña adoita debuxarse cronoloxicamente. Nestes casos coñécense como gráficas de execución.

## Exemplo 
Nas ciencias experimentais, os datos recollidos dos experimentos adoitan visualizarse mediante unha gráfica. Por exemplo, se un recolle datos sobre a velocidade dun obxecto en determinados momentos, pódese visualizar os datos nunha táboa de datos como a seguinte:
miniatura|300x300px| Gráfica da velocidade fronte ao tempo

Esta representación en táboas de datos é unha boa forma de mostrar valores exactos, mais pode impedir o descubrimento e a comprensión de modelos nos valores. A maiores, a visualización dunha táboa adoita considerarse erróneamente como unha recollida ou almacenamento obxectiva e neutral dos datos (e, nese sentido, incluso pode considerarse erróneamente como os propios datos), mentres que de feito é só unha das varias visualizacións posíbeis de datos.

A comprensión do proceso descrito polos datos da táboa axúdase producindo unha gráfica de *velocidade en función do tempo*. Tal visualización aparece na figura da dereita. Esta visualización pode permitir que o espectador comprenda rapidamente todo o proceso dunha ollada.

## Mellor axuste 
[dereita|miniatura| Un diagrama de liñas de mellor  axuste ( [regresión linear simple )]]
Os gráficos adoitan incluír unha función matemática superposta que representa a tendencia que mellor se axusta aos datos dispersos. Esta capa denomínase capa de mellor axuste e o gráfico que contén esta capa denomínase a miúdo como gráfico de liñas.

A capa de mellor axuste pode revelar tendencias nos datos. A maiores, as medicións como o gradiente ou a área baixo a curva pódense facer visualmente, o que leva a máis conclusións ou resultados que os da táboa de datos.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Curva de axuste
* Diagrama de execución
### Ligazóns externas 
* A Complete Guide to Line Charts.
Calculadora científica

miniatura|359x359px
Unha **calculadora científica** é un tipo de calculadora electrónica con varias posibilidades para aplicacións científicas: funcións trigonométricas comúns, cálculo de logaritmos ou, no caso das calculadoras gráficas, capacidade de debuxar gráficas.
miniatura| HP-35
miniatura| Unha calculadora científica Casio.

## Diferenza entre calculadora científica e programábel 
Non se debe confundir a calculadora científica coa calculadora programábel. Se as funcións científicas poden implementarse nunha calculadora programábel, esta última, pola súa capacidade para recibir algoritmos máis ou menos complexos a través da súa linguaxe de programación, e capaz de implementar varios cálculos aplicados a datos, sendo asociada á familia dos ordenadores.

## Historia 
O 4 de xaneiro de 1972, Hewlett-Packard comercializou a HP-35, a primeira calculadora científica de peto, que utilizaba a  notación polaca inversa.

A finais da década de 1970, unha das calculadoras científicas máis utilizadas na Europa era a TI-30, grazas á súa excelente relación calidade-prezo . Esta máquina pasou por multitude de variacións ata principios dos anos 90, para posteriormente acompañar as tendencias do deseño. A principios da década de 1980 Texas Instruments comercializou o ordenador TI-99/4A. 

En poucos anos houbo un declive debido á aparición de ordenadores, tablets, calculadoras en liña e posteriormente teléfonos móbiles con aplicacións de calculadoras incluídas ou mesmo acceso a calculadoras on-line.

A partir do ano 2020 é difícil atopar persoas que usen habitualmente ou teñan este tipo de calculadoras científicas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Calculadora.
### Ligazóns externas 
* Math Calculators.
* Web applications written by Dario Alpern
Patrimonio da Humanidade na República Democrática do Congo

[miniatura|180px|
[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px]]
O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do **Patrimonio da Humanidade na República Democrática do Congo**, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. A República Democrática do Congo ratificou a Convención sobre a Protección do Patrimonio Cultural e Natural da Humanidade o 23 de setembro de 1974, convertendo os seus lugares en elixíbeis para a súa inclusión na lista.

## Lista de lugares Patrimonio da Humanidade 
:**Nome**: segundo aparece no Comité do Patrimonio da Humanidade
:**Rexión**: da República Democrática do Congo
:**Ano da inclusión**: na lista da UNESCO
:**Datos da UNESCO**: o número de referencia do sitio; o ano en que o xacemento foi inscrito na Lista do Patrimonio Mundial; os criterios nos que apareceu: os criterios de *(i)* a *(vi)* son culturais, mentres que de *(vii)* a *(x)* son naturais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Patrimonio da Humanidade por país
### Ligazóns externas 
* Páxina da República Democrática do Congo na World Heritage Convention, da UNESCO
Dedo maior (xesto)

[miniatura|[Escudo|Brasón de Jean Doyard, recollido dun armorial do século XVII. ]]
Na cultura occidental, **xesto do dedo medio** ou do **dedo maior** é un aceno obsceno feito coa man. Realízase amosando o dorso dunha man que só ten o dedo medio estendido cara arriba, aínda que nalgúns lugares tamén o polgar está estendido. O xesto comunica un desprezo de moderado a extremo. 

## Significados 
Moitas culturas usan xestos similares para demostrar falta de respecto, aínda que outras utilízanos para expresar o apuntamento sen falta de respecto intencionada. O xesto adoita utilizarse para expresar desprezo, pero tamén se pode empregar de xeito humorístico ou divertido.

## Historia 
O xesto remóntase á antiga Grecia e tamén se utilizou na antiga Roma. Historicamente, representaba o falo. A principios de 1800, gañou un recoñecemento cada vez maior como un sinal de falta de respecto e foi utilizado por intérpretes musicais, actores, etc. a maioría aínda considera o xesto como obsceno. En períodos máis contemporáneos, os dedos índice e anular dobrados a cada lado do dedo medio comparáronse coa representación dos testículos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Figa
* V (xesto)
* Lingua de sinais

### Ligazóns externas 
* 
*  *Simply Body Language.* SteNet S.B.V.
*  *Snopes.com*
Fran Fernández

**Francisco Javier Fernández Fernández**, nado en Granada o 27 de maio de 1981, é un cantautor e poeta español.

En 2024 participou en Pontevedra no Festival de poesía *Veñan as cinco*.

## Traxectoria 
Empezou a compor con 13 anos. Nun principio autodidacta, realizou estudos de guitarra clásica e música moderna en Granada. Perfeccionou a técnica vocal co mestre Luís Otero.

As súas gravacións emitíronse por primeira vez en Radio 3 e Cadena Dial aos seus 16 anos, e actuou por primeira vez nun escenario no café La Tertulia de Granada aos 18. 

Foi finalista en concursos nacionais e obtivo o premio de Canción de Autor da Deputación de Granada. Tras a gravación do seu primeiro disco *Travesía* trasladouse a Madrid para estudar piano na Escola de Música Creativa. Durante a estancia en Madrid traballou con Sony Music e editou o disco *Buenos Días* coa discográfica BMG.

Actuou no Teatro Isabel a Católica, o Centro Caja Granada e na  Sala Galileo, e abriu o Festival Internacional de Cantautores 'Abril para vivir' en homenaxe a Carlos Cano. Realizou xiras por España, Arxentina, Chile e México.

Nos seus discos atópanse colaboracións con Revólver, Ismael Serrano e Ana Belén, e compartiu escenario con Fede Comín, Marwan, Luís Eduardo Aute, Amancio Prada, David Broza, Antonio Vega, Joan Tena e Tontxu.

En 2015 publicou o seu primeiro libro de poemas, *El arte de tocarte*.

## Obras 
### Discografía 
* *Veinte* (2002)
* *Travesía* (2002)
* *Buenos días* (2004)
* *Eco del tiempo* (2009)
* *Vorágine* (2011)
* *Afectos secundarios* (2013)
* *15 años de viajes y canciones* (2014)
* *Lo que llevamos dentro* (Disco-libro, 2015)
* *Tierra, mar y aire* (Disco-libro, 2019)
* *Electrocanciograma* (2022)

### Libros 
* *El arte de tocarte* (2015). Editorial Auto-Editor. 152 páxs. ISBN 9788460658139. Poesía.
* *Amor en play* (2017). Esdrújula Ediciones. 100 páxs. ISBN 9788417042325. 2ª:  2021: ISBN 9788412460551. Poesía.
* *Tierra, mar y aire* (Disco-libro, 2019). Dixital. Coas colaboracións de Fetén-Fetén, Nano Stern e Edel Juárez.

### Colaboracións 
* «Clave de luna» con Adrián Usero (2009)
* «Cogiendo el hilo» con Fito Mansilla (2014)
* «Me dejaré llevar» con Joel Reyes (2014)
* «Lejos» con Carlos Suárez (2015)

## Premios 
* Concurso de canción de autor, primeiro premio, Deputación de Granada, 2002
* XIV Certame de Cantautores de Melilla, primeiro premio, Cidade Autónoma de Melilla, 2013.
* Certame Novos Creadores 2007, accésit categoría música de cantautor, Concello de Madrid, 2007.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial de Fran Fernández
Fred MacMurray

**Frederick Martin MacMurray**, nado en Kankakee (Illinois) o 30 de agosto de 1908 e finado en Santa Monica (California) o 5 de novembro de 1991, foi un actor estadounidense que participou en máis de cen filmes e series de televisión de éxito nunha carreira profesional que se estendeu desde as décadas de 1930 a 1970.

## Traxectoria 
Tras estudar música, intentou gañar a vida como saxofonista, mais tras unha xira chegou a California, onde abandonou a música para iniciar a súa carreira como actor, primeiro como figurante ata que en 1935 asinou un contrato con Paramount tendo o seu primeiro papel principal en *The Gilded Lyly*, dirixido por Wesley Ruggles e con grandes estrelas do momento, como Claudette Colbert e Ray Milland.

No seu seguinte filme MacMurray actuou xunto a Katharine Hepburn en *Alice Adams*, dirixido por George Stevens. Antes de acabar o ano 1935 e a principios de 1936 interveu en dous filmes xunto a outra das grandes estrelas femininas da década, Carole Lombard, en *Hands Across the Table* de Mitchell Leisen e *The Princess Came Across* de William K. Howard.

Durante a década de 1930 continuou a participar en comedias, mais a partir de 1940 apareceu tamén en filmes doutros xéneros, como western, drama e cinema negro demostrando a súa versatilidade como actor. Na mesma década destacou noutros filmes dirixidos por Mitchell Leisen como *Remember the Night* con Barbara Stanwyck, *The Lady Is Willing*, con Marlene Dietrich, *Take a Letter, Darling* con Rosalind Russell, e *No Time for Love*, con Claudette Colbert. Tamén traballou en *Too Many Husbands* de Wesley Ruggles, con Jean Arthur. Porén, o filme polo que é máis lembrado é Double Indemnity, dirixido por Billy Wilder en 1943, acompañado por Barbara Stanwyck e Edward G. Robinson.

Na década de 1950 a súa estrela foise apagando paseniño e apareceu en producións menores ou en papeis secundarios en filmes grandes. En 1954 actuou en *O motín do Caine*, de Edward Dmytryk, onde compartiu pantalla con Humphrey Bogart, Van Johnson e José Ferrer. Ese mesmo ano rodou *Pushover*, de Richard Quine con Kim Novak, en que interpretou unha personaxe similar á de *Double Indemnity* que realizara once anos antes. En 1955 foi un dos protagonistas de *The Far Horizons* de Rudolph Maté con Charlton Heston e Donna Reed, onde se recreaba a expedición de Lewis e Clark.
 
En 1960 actuou en *O apartamento*, de Billy Wilder, en que MacMurray foi o malvado xefe que se aproveitaba da personaxe interpretada por Jack Lemmon para seducir a ascensorista interpretada por Shirley MacLaine. Nesa década protagonizou varias longametraxes para Disney: *The Absent-Minded Professor*, a súa secuela *Son of Flubber* e *Follow Me, Boys!*, onde interpretou un xefe de boy scouts nunha típica comedia familiar. Finalizou a súa carreira en 1978 co filme *O enxame* de Irwin Allen.

Despois dunha longa loita contra a leucemia, faleceu aos 83 anos por unha pneumonía en Santa Monica. Foi sepultado no Holy Cross Cemetery de Culver City.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* MacMurray Ranch timeline (documents MacMurray's involvement with the ranch)
*