open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gluón

O **gluón** é o bosón portador da forza forte, unha das catro interaccións fundamentais. Non ten masa nin carga eléctrica, pero si carga de cor, polo que ademais de transmiti-la interacción forte tamén a sofre.

O campo que estuda as propiedades desta interacción chámase cromodinámica cuántica.

## Propiedades 
Igual que o fotón, o gluón é un bosón sen masa nin carga de spin. Coma os quarks, os gluóns teñen carga de cor, que depende do cambio da cor dos quarks.

Os quarks mudan de cor cando se intercambian gluóns, de tal xeito que a carga da cor total do sistema formado polo quark e o gluón, antes e despois da emisión ou absorción é a mesma.

Por exemplo, se un quark vermello se volve azul ao emitir un gluón, entón é porque emite un gluón vermello-antiazul (a parte vermella do gluón é o vermello que perde o quark, e o antiazul é para anula-lo azul que o quark gaña). O sistema ten carga de cor neta vermella.

Existen así mesmo 8 tipos de gluóns, sendo cada un deles unha combinación cor-anticor.

Os quarks e os gluóns forman partículas compostas con carga de cor total neutra (acostúmase a dicir que as partículas compostas son brancas).

## Confinamento dos quarks 
Ao sufrir eles mesmos a súa propia interacción, os gluóns que unen ós quarks crean un campo de cor con forma de corda que impide que os quarks se separen cunha unha forza inmensa.

A formación destas estruturas con forma de corda por parte dos gluóns limita o campo de acción desta interacción a unha orde de 10−15 metros (máis ou menos o tamaño dun núcleo atómico).

Ao revés que a forza eléctrica ou a gravitatoria, se se tenta separar un par de quarks, o campo de cor tira deles con moita máis forza; é coma se os quarks estiveran unidos por un «resorte gluónico», que tenta volver á súa lonxitude inicial. Porén, os quarks e os gluóns son partículas moi difíciles de detectar e só podemos ve-las partículas que forman, os hadróns.

Cando se separan tanto dous quarks unidos a través deste resorte, acumúlase tanta enerxía no sistema que é máis sinxelo para el mesmo crear novos quarks para devolver o campo de cor a un estado menos enerxético. Isto é o resultado de transformar parte da enerxía do campo de cor en nova materia (E=mc^2).

## A masa dos hadróns 
Os gluóns forman tamén parte dos hadróns, e a enerxía do campo de cor que crean é a responsable da maioría da súa masa (E=mc^2). No caso do protón pódese ver que:

:m_{u}+m_{u}+m_{d} \ne m_{p} \,\,\,\,\,\,\,\, 3+3+6 \ne 938 \, (MeV/c^2) 

O resto de masa do protón é a enerxía do campo de cor.

## Forza forte residual 
A pesar de que os hadróns teñen carga de cor neutra, os quarks de diferentes hadróns poden atraerse con moita forza, no caso dos nucleóns incluso maior que a electromagnética. A esta forza de natureza forte entre distintos hadróns chámaselle residual, e é a responsable de que o núcleo atómico sexa estable a pesar da cantidade de cargas positivas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Forza forte
* Cromodinámica cuántica

### Ligazóns externas 
* *Particle data group* (en inglés)
* *A aventura das Partículas  (en castelán)*
Bill Haley

miniatura|dereita

**Bill Haley**, nado en Highland Park (Míchigan) o 6 de xullo de 1925 e finado en Harlingen (Texas) o 9 de febreiro de 1981, foi un músico estadounidense.

## Traxectoria 
Foi un dos primeiros músicos de rock and roll, e o primeiro en popularizar esa forma de música na metade dos anos 50 co seu grupo Bill Haley & His Comets e a súa primeira canción "Rock Around the Clock". O seu é un rock con influencias do country que orixinará o que despois será o rockabilly.
Escola de surf

***Escola de surf*** (título orixinal en ) é unha serie de televisión australiana, de coprodución alemá, emitida na ABC Television australiana. En Galiza foi emitida pola TVG. Cada capítulo conta a vida dun grupo de rapaces estudantes no *Solar Blue*, unha academia de surf de alto rendemento onde uns poucos afortunados de 16 anos son seleccionados para un programa de adestramento durante doce meses. Este grupo de surfeiros de elite irán xuntos ó instituto e surfearán nas praias do norte de Sydney. Na fin do adestramento no Solar Blue, os estudantes compiten entre eles para conseguir un patrocinador que lles pague 12 meses no circuíto profesional júnior.

Ademais do seu adestramento no surf, os estudantes vivirán as experiencias propias da adolescencia, incluíndo deberes, amizades e relacións amorosas.

## Primeira temporada 
A primeira temporada consta de 26 episodios. Os actores Adam Saunders, Tahyna Tozzi, Sophie Luck, Kate Bell, Khan Chittenden, Chris Foy e Mara Scherzinger interpretan uns adolescentes que son aceptados nunha escola de alto rendemento para a práctica do surf. Despois dun ano, compiten para conseguir o patrocinio da firma Solar Blue. Os estudantes que non son aceptados continúan coa súa vida normal.

Edge e Fiona (Fly) gañaron esta competición.

### Elenco e dobraxe 
:

## Segunda temporada 
A filmación da segunda temporada comezou en xaneiro en Sydney, Australia, cun repartimento distinto, que inclúe a Sophie Luck, Ryan Corr, Lesley Mitchell, Taryn Marler, Gabrielle Scollay, James Sorensen e Trent Dalzell. A súa estrea produciuse o 28 de xuño de 2006.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Oficial ABC Website
*A serie na páxina da TVG
* Series 2 trailer - YouTube.
Tratado de Tui (1137)

O **tratado de Tui** foi un acordo celebrado en Tui en 1137 entre Afonso VII, o emperador, e o seu curmán, o infante D. Afonso Henriques, como fin das hostilidades.

Segundo parece, D. Afonso Henriques, sabendo que o emperador se atopaba en mala posición no conflito co rei de Navarra, aproveitou a oportunidade favorable para, de acordo con este, entrar co seu exército no reino de Galiza, recuperando o Condado de Toronho e o Condado da Limia, derrotando ao Conde de Traba e Rodrigo Vélaz na batalla de Cerneja, onde o último foi feito cativo. Afonso VII recuperou Tui por medio deste acordo que será vixente até 1140. O acordo foi asinado polos dous reis e atopou o equilibrio nun recoñecemento lixeiro e vago de vasalaxe do rei Afonso Henriques ao rei de León, que estaba en posesión de título de emperador.

Algúns autores consideran que Afonso Henriques, na continuación da política de independencia de seus pais, evitou calquera acto que o levase á submisión do curmán. Don Afonso Henriques nunca recoñeceu ao curmán como emperador, e este tampouco non invocou tal feito nas relacións con Portugal, pero que o rei de León e Castela non renunciaba á súa supremacía móstrao a protesta que dirixiu ao papa Uxío III co gallo do Concilio de Reims (1148) sen falar da intransixencia con que loitou até a fin da vida pola primacía eclesiástica de Toledo.
MACHINA/The Machines of God

***MACHINA/The Machines of God*** é o quinto álbum de estudio da banda de rock alternativo estadounidense The Smashing Pumpkins. Foi editado o 29 de febreiro do ano 2000 a través do selo Virgin Recods. Este álbum marca o regreso do batería Jimmy Chamberlin á banda despois de ser expulsado anos antes. Unha secuela do álbum, *MACHINA II/Friends and Enemies of Modern Music*, foi lanzada posteriormente de xeito independente a través de Internet.

## Listaxe de cancións 
Todas as cancións compostas por Billy Corgan.
# "The Everlasting Gaze" – 4:00
# "Raindrops + Sunshowers" – 4:39
# "Stand Inside Your Love" – 4:14
# "I of the Mourning" – 4:37
# "The Sacred and Profane" – 4:22
# "Try, Try, Try" – 5:09
# "Heavy Metal Machine" – 5:52
# "This Time" – 4:43
# "The Imploding Voice" – 4:24
# "Glass and the Ghost Children" – 9:56
# "Wound" – 3:58
# "The Crying Tree of Mercury" – 3:43
# "With Every Light" – 3:56
# "Blue Skies Bring Tears" – 5:45
# "Age of Innocence" – 3:55
The Everly Brothers

**The Everly Brothers** é un dúo formado por dous irmáns, Phil e Don Everly, pioneiros do rock and roll, con clara influencia da música country, suavizaron as formas máis ariscas do rock, con voces case iguais e cunha alta capacidade para crear harmonías vogais. O seu estilo influíu nos Beatles e en Simon & Garfunkel, como tamén despois polos Beach Boys; entre outros. Gravaron o seu primeiro disco en 1958, separáronse en 1973, aínda que volveron de novo a gravar xuntos en 1983.

Desde 1986 están incluídos dentro do Salón da Fama do Rock.

## Discografía 
### Álbums 
* *The Real Everly Brothers* (1958)
* *The Everly Brothers* (Cadence) (1958)
* *Songs Our Daddy Taught Us* (Rhino) (1959)
* *Songs Our Daddy Taught Us* (Ace) (1959)
* ''It's Everly Time* (1960)
* *Rockin' With (Mini EP)* (1960)
* *The Fabulous Style Of The Everly Brothers* (1960)
* *A Date With The Everly Brothers* (1961)
* *Both Sides Of An Evening* (1961)
* *Souvenir Sampler* (1961)
* *Christmas With The Everly Brothers* (1962)
* *Instant Party* (1962)
* *Folk Songs Of The Everly Brothers* (1962)
* *Rock 'n' Soul* (1965)
* *Gone, Gone, Gone* (1965)
* *Beat & Soul* (1965)
* *In Our Image* (1966)
* *Two Yanks In England* (1966)
* *The Hit Sound Of The Everly Brothers* (1967)
* *The Everly Brothers Sing* (1967)
* *Roots* (1968)
* *Wake Up Little Susie* (Harmony) (1969)
* *Chained To A Memory* (1970)
* *Everly Brothers Show* (1970)
* *Stories We Could Tell* (1972)
* *Don't Worry Baby* (1973)
* *Pass The Chicken And Listen* (1973)
* *Everlys* (1975)
* *New Album* (1977)
* *The Everly Brothers* (Profile) (1981)
* *EB 84* (1984)
* *Home Again* (1985)
* *All They Had To Do Was Dream* (1985)
* *Born Yesterday* (1986)
* *The Everly Brothers* (Bella Musica) (1988)
* *Some Hearts* (1989)
* *Heartaches And Harmonies'' (1994)
Consellería de Medio Ambiente

A **Consellería de Medio Ambiente** foi unha antiga consellaría da Xunta de Galicia. As súas competencias actuais foron incorporadas á Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas.
## Historia 
As competencias sobre o medio ambiente foron tradicionalmente exercidas na década dos oitenta e nos primeiros noventa pola consellería de Agricultura que incorporaba, explícita ou implicitamente a xestión dos recursos forestais. A primeira consellería de Medio Ambiente de forma independente créaa Manuel Fraga en 1997 e o seu primeiro titular foi Carlos del Álamo. A consellería perdería a súa autonomía en 2009 ao integrarse na Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas.

### Conselleiros
*Carlos del Álamo (1997-2003). Co cargo de conselleiro de Medio Ambiente.
*Xosé Manuel Barreiro (2003-2005). 
*Pachi Vázquez (2005-2009). Co cargo de conselleiro de Medio Ambiente e Desenvolvemento Sostible.
Bandeira (homónimos)

A palabra **bandeira** pódese referir a:

*Unha **bandeira**, símbolo dun país, persoa, institución.
*A expresión utilizada nos taxis para indicar o comezo da tarifa;
*O concepto de **bandeira** en relacións públicas.
*O batallón **Bandeira da Lexión**, da Lexión Española.

O topónimo **Bandeira** pode referirse a:
*O **cabo Bandeira**, nas illas Cíes.
*O concello de **Bandeira** do estado brasileiro de Minas Gerais.
*A rexión de **Bandeira**, na Rexión Autónoma China de Mongolia Interior.

O apelido **Bandeira** é levado por:
*O poeta brasileiro **Manuel Fernando de Sousa Bandeira** (1886 – 1968).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*A Bandeira
Teodelinda de Baviera

**Teodelinda de Baviera**, nada sobre o anos 573, foi unha princesa baiuvaria filla de Garibaldo, duque dos baiuvarios e de Waldrada, princesa longobarda, filla do rei Wacho. 
## Traxectoria 
Prometida ao rei franco merovinxio Khildeberto, fuxiu para Italia sobre o 588 e bótalle o ollo ao rei longobardo Autario, co que casa en Verona o 15 de maio de 589: por este matrimonio, convértese en raíña dos longobardos de Italia antes de quedar viúva menos de dezaseis meses máis tarde (5 de setembro de 590). Segundo un vello costume longobardo, a raíña viúva debe casar co sucesor do seu defunto esposo. Así, casa con Axilulfo, duque de Turín, proclamado rei en Milán polo seu pobo en maio de 591. Raíña católica, tivo unha grande influencia sobre Axilulfo e aconséllalle tratar con Roma, facer a paz coa Igrexa e o Papado, dirixido por Gregorio o Grande (598). Axilulfo remata por se converter á fe da súa raíña a bautiza ao seu fillo, o príncipe Adaloaldo, en 603. Viúva en 616, asume a rexencia do novo rei Adaloaldo e morre arredor do ano 627.

Teodelinda está na orixe da actual basílica de San Xoán Bautista de Monza (Lombardía), sede dun palacio real longobardo. Foi canonizada posteriormente.

## Véxase tamén 
*Dinastía bávara.
Bandeira

Unha **bandeira** é unha peza de tea, normalmente rectangular, aínda que pode adoptar formas moi variadas, que se suxeita por un dos seus lados a unha hasta, ou se pendura dunha driza, e que se emprega para identificar unha persoa (guión, estandarte, bandeira persoal, bandeira de rango etc.), ou grupo de persoas (bandeira nacional, Nacións Unidas, a Unión Europea, a OTAN e a Cruz Vermella, por citar uns exemplos).
Tamén se emprega para transmitir sinais (como un semáforo), especialmente na navegación marítima. O estudo das bandeiras coñécese como vexiloloxía.
[miniatura|[Bandeira de Galicia.|centro]]
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de bandeiras
José Giral

**José Giral Pereira**, nado en Santiago de Cuba en 1879 e finado en México en 1962, foi un político español.

## Traxectoria 
Fundador, xunto a Manuel Azaña, de Acción Republicana e membro de Izquierda Republicana, dende a fusión entre Acción Republicana, o Partido Radical Socialista e a ORGA.

Entre 1931 e 1933 foi ministro de Mariña. Tralo intento de Diego Martínez Barrio de formar goberno para deter a sublevación militar do 17 de xullo de 1936, Manuel Azaña encargoulle formar novo goberno constituído exclusivamente por republicanos. Este goberno duraría dende o 19 de xullo até o 4 de setembro de 1936, cando a caída de Talavera de la Reina e con Madrid ó alcance do Exército de Marrocos, obrigou a entregar o poder a Francisco Largo Caballero. Durante o goberno de Giral, o exército foi disolto por decreto e déronse ordes de entregar as armas ás organizacións obreiras.

O 4 de febreiro de 1939 foi afastado da súa cátedra de química na Universidade Central por "pública y notoria desafección al nuevo régimen". Exiliouse a México.

Foi nomeado Presidente do Goberno español no exilio, cargo que desenvolveu entre 1945 e 1947.
Joaquín Chapaprieta

**Joaquín Chapaprieta Torregrosa**, nado en Torrevieja (provincia de Alacant) o 26 de outubro de 1871 e finado e Madrid o 29 de abril de 1951, foi un político español.

## Traxectoria 
Deputado provincial (1898) e deputado a Cortes con Sagasta (1901) por Cieza (Murcia) e  en 1905 por Loja (Granada), dirixiu posteriormente a esquerda liberal. En 1910 foi elixido deputado polo distrito de Ordes, en 1914 polo de Noia, polo que volveu ser elixido en 1916. Desempeñou a carteira de Traballo en 1922 e, á chegada da República, foi elixido deputado con Lerroux (1933). En 1935, tralo escándalo do estraperlo de Lerroux, ocupou a presidencia do Consello de ministros (xefe do goberno) co apoio da CEDA e os agrarios. Finalmente, no gabinete de Manuel Portela Valladares desempeñou a carteira de Facenda (1935-1936).

## Obras 
* *Voto particular y discurso pronunciado por D. Joaquín Chapaprieta sobre la totalidad del Presupuesto para 1920-1921*, Madrid (1920).
* *Proyecto de Ley sobre Fomento de la Edificación*, Madrid (1923).
* *Proyecto de Ley de Oficinas de colocación y seguro contra el paro forzoso y Proyecto de Ley para estimular la creación de Cotos Sociales de Previsión*, Madrid (1924).
* *Proyecto de Ley del régimen de la tierra*, Madrid (1924).
* *La paz fue posible: memorias de un politico*. Prólogo de J. Chapaprieta Otsein.

## Véxase tamén
Estanislao Figueras

**Estanislao Figueras y Moragas**, nado en Barcelona o 13 de novembro de 1819 e finado en Madrid o 11 de novembro de 1882, foi un político catalán, presidente da I República Española dende febreiro de 1873 até xuño do mesmo ano.

## Traxectoria 
Licenciado en dereito en 1844, trasládase a Tarragona para comezar a exercer de avogado. En Tarragona ingresa no Partido Progresista e participa nas revoltas liberais de 1848. Nese mesmo ano pasa a Madrid onde se pon en contacto cos políticos republicanos.

Máis tarde uniríase ao Partido Demócrata de España, debido a unha escisión do Partido Progresista. En 1851 consegue un escano no congreso pola provincia de Tarragona, cidade á cal se trasladaría para formar parte da Xunta Revolucionaria, a cal presidiu durante o Bienio Progresista (1854 - 1856). No ano 1855 foi elixido deputado a Cortes, onde liderou unha minoría republicana, e votou a favor dun réxime republicano, opción que non contou co apoio do resto da Cámara. Ao ano seguinte, durante o cal tiña que xurdir a nova Constitución Española, apoiou a descentralización do Estado, postura que o enfrontou co sector máis conservador.

En 1867 foi levado ao cárcere, o cal motivou a súa fuxida a Portugal, país no que se refuxiaría até o triunfo da Revolución de setembro de 1868, que deu inicio ao Sexenio Democrático. Ao seu regreso afiliouse ao Partido Republicano Federal, liderado por Francesc Pi i Margall e fundou o xornal *La Igualdad*.

En febreiro de 1873 foi elixido Presidente da Primeira República española, cargo que ocupou até xuño do mesmo ano, mes no que a crise económica do país, e a crise interna no seu partido, propiciaron a substitución por Pi i Margall e a fuxida a Francia, de onde regresou para intentar, sen éxito, a reconstrución do seu partido.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia de España
* Primeira República Española
* Lista de presidentes de España
Remo (deporte)

Coñécese como **remo** o conxunto de disciplinas deportivas que consisten na propulsión dunha embarcación por medio da forza muscular dun ou varios remeiros, que poden empregar un ou dous remos, sempre usados como pancas, cun punto de fixación á embarcación. O remo distínguese do piragüismo en que neste último o deportista vai colocado de fronte ó movemento porque non fai panca co remo para avanzar, mentres que nas disciplinas de remo o deportista vai sempre sentado de costas ó sentido do movemento.
miniatura

Nunha embarcación de remo, tódolos elementos están fixados ó corpo da embarcación, incluídos os propios remos (unidos por unha articulación), menos o banco no que se senta o remeiro. Este banco pode ser fixo ou móbil, de tal xeito que hai dúas categorías principais dentro do deporte do remo: o remo de banco fixo, e o remo de banco móbil. A diferenza principal entre unha e outra categoría é que no remo de banco fixo, o esforzo se realiza nos brazos e nas costas, mentres que no remo de banco móbil, este deslízase sobre unhas rodas pequenas de xeito que o esforzo se realiza nos brazos, nas costas e tamén nas pernas. Os remo de banco móbil practícase sobre augas tranquilas.

Hai certas modalidades de remo que son olímpicas, en categoría masculina dende 1900, e en categoría feminina dende 1976. Distínguese pois o *remo olímpico*, con 14 modalidades (todas elas de banco móbil); do *remo non olímpico*, con máis modalidades, incluídas tódalas de banco fixo.

En Galicia ten moita tradición a disputa de competicións en banco fixo, principalmente en traiñeiras e bateis. Os clubs de remo máis salientables participan cada ano na Liga Galega de Traiñeiras, dende a cal pódese ascender á máxima categoría cantábrica, a Liga ACT.

A nivel internacional, existen probas tan senlleiras como a Regata Oxford-Cambridge (*The Boat Race*), que se leva disputando dende 1829 en augas do Támese entre estudantes das universidades de Oxford e Cambridge.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Liga ACT
* Liga Galega de Traiñeiras
* Remo feminino

### Ligazóns externas 
* Web da Federación Galega de Remo 
* Web da Federación Española de Remo 
* Web da Federación Internacional de Remo
Joan March Ordinas

'*Joan March Ordinas *"Verga"***, tamén coñecido como **Juan March*' e como *o banqueiro de Franco*, nado en Santa Margalida (Mallorca) o 4 de outubro de 1880 e falecido en Madrid o 10 de marzo de 1962, foi un contrabandista, político e financeiro mallorquino.

## Traxectoria 
Fillo dun tratante de gando, de pequeno xa destacou pola súa visión das oportunidades de negocio. Casou con Leonor Servera, filla dun político de Manacor ligado á banca, o cal facilitoulle as relacións comerciais.

Destacou polo contrabando de tabaco, negocio no que se iniciou en 1906 en Alxer e o 1911 obtivo o monopolio de Marrocos grazas a José Calvo Sotelo dende onde empezou a facer contrabando cara á península.

En 1926 fundou a Banca March.

En 1936 March foi un dos principais financeiros do bando sublevado contra a república, e de feito foi quen pagou o alugueiro do avión que trasladou a Francisco Franco dende Canarias para comezar a guerra.

Fundou a Fundación Juan March.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Díaz Nosty, Bernardo (1977): *La irresistible ascensión de Juan March*. Barcelona: Ediciones Sedmay, S. A. ISBN 84-7380-240-3.
* Domínguez Benavides, Manuel (1934): *El último pirata del mediterráneo. La escuadra la mandan los cabos*. Hai unha reedición de 1999 en: O Castro, Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-774-9.
* Garriga, Ramón (1976): *Juan March y su tiempo*. Barcelona: Editorial Planeta. ISBN 84-320-5620-0.
Little Richard

**Richard Wayne Penniman**, máis coñecido coma **Little Richard**, nado en Macon (Xeorxia) o 5 de decembro de 1932 e finado en Nashville (Tennessee) o 9 de maio de 2020, foi un cantante estadounidense, un dos pioneiros do rock and roll.

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira musical na música relixiosa, que soubo converter nos anos cincuenta ó rock cun ritmo vertixionoso e unha forma de cantar salvaxe. El mesmo dixo que se consideraba o "arquitecto" do rock and roll, pero que a cor da súa pel afastárono da gloria que tiveron outros como Elvis Presley. O seu primeiro éxito foi "Tutti frutti" gravado en 1955. Despois de varios éxitos, "Good Golly, Mis Molly", "Long Tall Sally" ou "Lucille" en 1957 deixou a música para preparse para ser ministro evanxélico. En 1962 volveu os escenarios aínda que sen o éxito precedente.

## Véxase tamén
Paul Anka

**Paul Albert Anka**, nado en Ottawa o 30 de xullo de 1941, é un cantante canadense-libanés.

## Traxectoria 
Comezou cantando nun templo da Igrexa Ortodoxa Siríaca. En 1957 foi a Nova York para facer unha proba para a ABC cantando unha canción de amor, "Diana", que se converteu nun éxito instantáneo, un dos temas máis vendidos da historia da música.
Chubby Checker

**Chubby Checker**, nado como **Ernest Evans** o 3 de outubro de 1941 en Spring Gulley, Carolina do Sur, é un cantante americano coñecido por popularizar o baile coñecido como twist, que debe o seu nome á canción de Chubby "The Twist" (1960), que con "Let's Twist Again" se fixeron moi populares nos Estados Unidos na primeira metade dos sesenta e en Europa na segunda metade. * The twist* (1960) e *Pony time* (1961) acadaron o número un e *Limbo rock* (1962) o número 2.

O twist foi o único dos competidores do rock and roll que conseguiu entidade propia.
Neil Sedaka

**Neil Sedaka**, nado o 13 de marzo de 1939 en Brooklyn, Nova York, e finado o 27 de febreiro de 2026, foi un cantante, cantautor e pianista norteamericano. Vendeu millóns de discos en todo o mundo e escribiu ou coescribiu máis de 500 cancións para el e outros artistas.

## Traxectoria 
Antes de entrar no mundo do pop tiña unha ampla experiencia do mundo da música, mesmo tivera unha bolsa Juillard para estudar música clásica. Mozo dunha rapaza de Nova York (Carole King), que traballaba facendo maquetas para unha discográfica, dedicoulle unha canción "Oh, Carol" (1959) que se convertería nunha das súas obras máis famosas.
Ricky Nelson

**Eric Hilliard "Ricky" Nelson**, nado en Teaneck (Nova Jersey) o 8 de maio de 1940 e finado en De Kalb (Texas) o 31 de decembro de 1985, foi un cantante estadounidense, un dos primeiros ídolos xuvenís.

## Traxectoria 
Cantante de gran personalidade e estilo fácil e fluído, desde 1957 ata 1962 conseguiu o éxito cun estilo rock próximo ao das baladas country, 30 dos seus temas estiveron na lista do Billboard.
Planeta anano

Un **planeta anano** é unha categoría de corpos celestes no sistema solar acordada pola Unión Astronómica Internacional (IAU) o 24 de agosto de 2006. Esta resolución describe un planeta anano coma un obxecto que:

* está na órbita arredor do Sol;
* a súa gravidade supera as forzas do corpo ríxido e asuma unha forma en equilibrio hidrostático (practicamente esférica);
* non limpou o espazo circundante da súa órbita;
* non é un satélite dun planeta ou doutro corpo non estelar.

Esta definición incorpora Plutón entre os planetas ananos, e deixa de ser planeta porque non liberou o espazo circundante da súa órbita, o Cinto de Kuiper, e o seu planeta dobre Caronte.

## Listaxe de planetas ananos 
A IAU identificou oficialmente tres corpos celestes que inmediatamente recibiron a clasificación de "planeta anano":

Adicionalmente, hai outros corpos que poderían ser considerados "planetas ananos". Destes seguintes crese que teñen un diámetro maior ca 750 quilómetros en diámetro:

Malia o novo sistema de clasificación, mantéñense outros termos coma os de asteroide e obxecto do Cinto de Kuiper. Estas definicións baséanse na situación do corpo no sistema solar e/ou a súa composición e historia. Ceres segue a ser o asteroide máis grande e Plutón continúa a ser un obxecto do Cinto de Kuiper malia a súa clasificación coma planetas ananos.

O estado de Caronte, hoxe en día considerado un satélite de Plutón, segue a ser incerto. Isto débese a que non hai unha definición clara de que constitúe un satélite nun sistema binario coma o caso de Plutón e Caronte, que orbitan entre si arredor dun punto do espazo.

O asteroide máis grande tras Ceres, Vesta, semella semi-esférico, pois ten un lado plano, namentres que Palas e Hixiea son irregulares mais parcialmente redondeados pola gravidade, polo que poderían entrar nos novos criterios da IAU.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Planeta

*Mesoplaneta
### Ligazóns externas 
* NPR: Dwarf Planets May Finally Get Respect (David Kestenbaum)
* SPACE.com: Q&A: The IAU's Proposed Planet Definition
* BBC News: Q&A New planets proposal
Exército Revolucionario Bretón

O **Exército Revolucionario Bretón** (en francés *Armee Revolutionaire Bretonne*, ARB) é unha organización armada ilegal que forma parte do movemento nacionalista bretón. A orixe das súas reivindicacións radica en que a Bretaña (Breizh) foi unida a Francia no 1524 e en que o pobo bretón ten a súa propia cultura, incluíndo a lingua bretoa, unha lingua de orixe celta.

## Notas
Pearl Jam (álbum)

***Pearl Jam*** é o oitavo álbum de estudio da banda estadounidense de grunge Pearl Jam. Foi editado o 2 de maio do 2006 a través do selo J Records. *Pearl Jam* estreouse no número 2 das listas da *Billboard*.

## Listaxe de cancións 
# "Life Wasted" (Gossard, Vedder) – 3:54
# "World Wide Suicide" (Vedder) – 3:27
# "Comatose" (McCready, Gossard, Vedder) – 2:19
# "Severed Hand" (Vedder) – 4:29
# "Marker In The Sand" (McCready, Vedder) – 4:23
# "Parachutes" (Gossard, Vedder) – 3:36
# "Unemployable" (Cameron, McCready, Vedder) – 3:04
# "Big Wave" (Ament, Vedder) – 2:58
# "Gone" (Vedder) – 4:09
# "Wasted Reprise" (Gossard, Vedder) – 0:53
# "Army Reserve" (Ament, Vedder, Echols) – 3:43
# "Come Back" (McCready, Vedder) – 5:29
# "Inside Job" (McCready, Vedder) – 7:07
Alejandro Antúñez Vázquez

**Alejandro Antúñez Vázquez**, nado en Navia (Asturias) en 1933, é un escritor asturiano en lingua galega.

## Traxectoria 
Pertenceu ó grupo de teatro Don Antoni Loza, pregoeiro de numerosas festas da contorna. Escribiu a letra de *Canto al río Navia*, bilingüe en galego e asturiano.

En 1988 publicou un primeiro libro de poesía, *Mochicas del meu llar*. En 1996 deu ó prelo *Papadíos de Navia*, que recolle un feixe de relatos escritos ó longo dos anos noventa.

Nas súas obras, Antúñez escribe tal como se fala na súa vila, Navia, e na súa segunda obra segue a normativa editada polo Principado de Asturias en 1993.
Federación de Bosnia e Hercegovina

miniatura|dereita|250px
A **Federación de Bosnia e Hercegovina** é unha das dúas entidades políticas que conforman a República de Bosnia e Hercegovina, en conxunto coa República Serbia. A Federación de Bosnia e Hercegovina constituíuse tralos Acordos de Dayton que remataron coa Guerra de Bosnia en 1995.
Jar of Flies

***Jar of Flies*** é un EP da banda Alice in Chains, editado o 25 de xaneiro de 1994. Foi gravado no London Bridge Studio en Seattle durante unha semana, do 7 de setembro o 14 de setembro de 1993.

## Lista de cancións 
# "Rotten Apple" (Cantrell, Staley, Inez) – 6:58
# "Nutshell" (Cantrell, Staley, Inez, Kinney) – 4:19
# "I Stay Away" (Cantrell, Staley, Inez) – 4:14
# "No Excuses" (Cantrell) – 4:15
# "Whale & Wasp" (Cantrell) – 2:37
# "Don't Follow" (Cantrell) – 4:22
# "Swing on This" (Cantrell, Staley, Inez, Kinney) – 4:04
Liexa

**Liexa** (en francés: *Liège* , en neerlandés: *Luik* , en alemán: *Lüttich* [ˈlʏtɪç], en valón: *Lîdje*) é unha cidade francófona do leste de Bélxica, capital da provincia homónima. É a quinta cidade máis grande do país despois de Bruxelas, Anveres, Gante e Charleroi; o terceiro conglomerado despois dos de Bruxelas e Anveres; e a terceira cidade francófona tras Bruxelas e Charleroi.

Está situada no val do río Mosa, cerca das fronteiras con Alemaña e os Países Baixos, xunto á desembocadura dun dos seus afluentes, o río Ourthe. Comunícase con Anveres mediante o *Albertkanaal* (canle Alberto) e coa rexión renana mediante o Mosa. Atópase ademais nunha antiga zona industrial, a espiña dorsal industrial de Valonia. O municipio de Liexa inclúe aos antigos asentamentos de Angleur, Bressoux, Chênée, Glain, Grivergné, Jupille-sur-Meuse, Rocourt e Wandre.

De 972 a 1795 foi a capital do principado de Liexa, e durante os séculos  e  sé do bispado de Liexa, herdanza da *Civitas Tungrorum* romana.

Dende o século a cidade experimentou un continuo desenvolvemento económico, e no [[Século XIX|]] converteríase nun importante centro industrial como consecuencia da explotación das minas de hulla e do seu procesamento. Industria siderúrxica, de transformados metálicos, de construción de maquinaria, armamentística, química, do caucho, do vidro e alimentaria (refinaría de azucre). A cidade posúe un dos portos fluviais máis importantes de Europa, tamén posúe un Aeroporto en Bierset. Liexa constitúe o centro cultural dos valóns. A súa universidade fundouse en 1817.

Entre o 4 e o 16 de agosto de 1914 tivo lugar nesta cidade a batalla de Liexa, na que os alemáns conquistarían a praza no seu avance cara París.

Entre 1931 e 1937 estivo situada nesta localidade a Escola de Enxeñería ICAI, logo de que a Compañía de Xesús fora expulsada de España.

650px|centro|miniatura|Panorámica de Liexa

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Liexa
Teodorico

**Teodorico** ó o nome de varios reis da Alta Idade Media:

* O rei ostrogodo Teodorico o Grande.
* Dous reis dos visigodos: Teodorico I ou Teodorico II.
* Catro reis francos: Teodorico I, Teodorico II, Teodorico III e Teodorico IV, reis merovinxios.

Tamén se chamou así un antipapa: Teodorico.
Isabel II de España

**María Isabel Luisa de Borbón y Borbón-Dos Sicilias**,'*** ou **Isabel II de España*', nada o 10 de outubro de 1830 en Madrid e finada o 9 de abril de 1904 en París, foi raíña de España dende 1833 até o seu destronamento en 1868.

## Traxectoria 
Isabel II de España era filla do rei Fernando VII e da súa cuarta dona, a súa sobriña María Cristina de Borbón-Dúas Sicilias. Isabel chegou ao trono o 29 de setembro de 1833, despois da morte do seu pai, cando tiña tres anos de idade. O nacemento de Isabel e a chegada ao trono supuxeron o inicio dun longo conflito na familia, pois o seu tío, Carlos María Isidro de Borbón, até entón herdeiro da coroa, non aceptou que Isabel fose nomeada Princesa de Asturias e máis tarde Raíña.

Nos primeiros anos de reinado, cando Isabel era nena, a súa nai asumiu o trono até 1840. Neste período tivo lugar a primeira guerra carlista (1833 - 1840). Dende 1840 até 1843 foi rexente o xeneral Espartero, que finalmente foi obrigado a deixar a rexencia.

Aos trece anos, Isabel foi declarada maior de idade, e cando cumpriu os 16 anos, o goberno concertou o seu matrimonio co seu primo infante Francisco de Asís de Borbón.

Segundo Benito Pérez Galdós, Isabel odiaba o seu marido, que segundo dicían era bisexual ou homosexual. A raíña dixo o seguinte na súa noite de vodas: *"¿Que le diré de un hombre que llevaba en su camisón encajes como yo?"*. É moi posible que Isabel non tivese ningún fillo con Francisco, senón cos seus diversos amantes, entre eles Enrique Puig Moltó, quen moitos ven como pai de Afonso XII.

Isabel tivo outros fillos como Isabel de Borbón e Borbón, coñecida como *"La Chata"*, e a infanta Eulalia, moi criticada polas súas *accións subidas de ton*.

Isabel, denominada *A raíña dos tristes destinos* marchou a Francia en 1868, tralo triunfo da revolución coñecida como *A Gloriosa*, e en Francia deixou o trono para dar paso ao seu fillo Afonso XII.

Isabel viviu até a súa morte en Francia, onde foi testemuña da Primeira República Española e do reinado e a morte do seu fillo Afonso. Foi soterrada no Mosteiro do Escorial xunto co seu marido en 1904.

## Reinado 
Isabel II reinou durante un período de transición en España. Na etapa na que reinou, moitas colonias españolas de Latinoamérica conseguiron a independencia. Moitas veces os políticos manipulábana, xa que interfería na política da nación.
[miniatura|140x140px|Isabel II nunha moeda de [1864. Gravador: Marchionni.]]
Modernizou notablemente o país coa construción de liñas de ferrocarril, a apertura de universidades pechadas polo seu pai etc.

A política exterior foi frutífera durante a Unión Liberal (1858 - 1863), coa anexión de territorios de Marrocos, o recoñecemento da posesión de Guinea Ecuatorial, a conquista de Saigón, o mantemento en Cuba, Filipinas, as Carolinas, as Marianas etc.

## Notas
Antofagasta

**Antofagasta** () é unha comuna e unha cidade do litoral do norte do Chile. 
## Xeografía 
Limita ó sur con Taltal, ó norte con Sierra Gorda, Mejillones e San Pedro de Atacama, ó oeste co océano Pacífico e ó leste coa Provincia de Salta, na Arxentina.

## Administración 
Capital da Provincia de Antofagasta e capital rexional da Rexión de Antofagasta, segundo o censo nacional, realizado no 2002 polo Instituto Nacional de Estatísticas de Chile, Antofagasta era a quinta cidade máis poboada do país con 285.255 habitantes, por detrás de Santiago, Valparaíso, Concepción e La Serena, e na última proxección demográfica levada a cabo polo INE no 2009, indicaba que a cidade tiña unha poboación estimada de 360.473 habitantes.

## Historia 
[miniatura|dereita|Juan López, primeiro habitante de Antofagasta. Obra de [Osvaldo Ventura López.]]
Foi fundada en 1870 e era parte de Bolivia, foi ocupada en 1879 polos chilenos e despois da Guerra do Pacífico continuou no poder dos chilenos.

### Economía 
A cidade de Antofagasta encóntrase intimamente ligada á actividade mineira, sendo a zona mineira por excelencia do país. Na última década presentou un sostido crecemento nas áreas de construción, comercio, hospedaxe hoteleira, aumento demográfico, e un notable desenvolvemento urbano.

## Notas 
## Véxase tamén
Lista dos reis visigodos

A lista de reis visigodos esténdese dende os tempos das migracións ata o final da monarquía visigoda no 711. Inclúe, polo tanto, o establecemento dun primeiro reino en Tolosa e logo o seu sucesor, o reino de Toledo, con capital na cidade homónima. Aínda que a liña monárquica comeza correctamente con Alarico I, os visigodos recoñeceron a Atanarico como o seu primeiro monarca, malia non ter nunca esa denominación senón a de xuíz dos godos tervingos, polo que tamén aparece nesta lista.
## Reis visigodos
[miniatura|200px|dereita|Extensión do reino visigodo de Tolosa sobre o ano [500.]]

* Atanarico - ¿360?-381
* Alarico I - 395-410

### Reino ariano de Tolosa 
* Ataúlfo - 410-415 
* Sixerico - 415 
* Walia - 415-418 
* Teodorico I - 418-451 
* Turismundo - 451-453 
* Teodorico II - 453-466 
* Eurico - 466-484 
* Alarico II - 484-507

### Reino ariano de Toledo 
* Xesaleico - 507-511 
* Amalarico - 511-531, reinou baixo a rexencia de Teodorico o Grande 15 anos 511-526.
* Teudis - 531-548 
* Teudiselo - 548-549 
* Akhila I - 549-551 
* Atanaxildo - 551-567 
* Liuva I - 567-572 
* Leovixildo - 572-586

### Reino católico de Toledo 
[miniatura|100px|dereita|Coroa votiva de [Recesvinto.]]
* Recaredo - 586-601.  No ano 587 abxurou do arianismo. 
* Liuva II - 601-603 
* Viterico - 603-610 
* Gundemaro - 610-612 
* Sisebuto - 612-621 
* Recaredo II - 621 
* Suintila - 621-631 
* Sisenando - 631-636 
* Chintila - 636-639 
* Tulga - 639-642 
* Chindasvinto - 642-653 
* Recesvinto - 653-672 
* Wamba - 672-680 
* Ervixio - 680-687 
* Éxica - 687-700 
* Vitiza - 700-710 
* Rodrigo - 710-711

### Fin do reino
* Akhila II - 710-714, reinou na Tarraconense e Septimania.
* Ardón - 714-720, reinou na Septimania.

### Usurpadores
* Iudila - 631-632, reinou nalgunhas partes do sur do reino.
* Paulo - 673, reinou en Septimania e algunhas partes da Tarraconense.
* Suniefredo - 692-693

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
*Visigodos
*Reino visigodo
*Moeda visigoda
*Santo Isidoro: *Historia Gothorum*.
*Hispania visigoda
*Concilios de Toledo

### Ligazóns externas 
*Edición en liña da *Corona gótica* de Diego de Saavedra Fajardo, biografías dos trinta e cinco reis godos
Unión Militar Republicana Antifascista

A **Unión Militar Republicana Antifascista** (**UMRA**) foi unha asociación española clandestina militar de esquerda xurdida en 1934 a partir da Unión Militar Antifascista, que concentraba a militares de esquerda, sobre todo socialistas. A súa alma foi o capitán Díaz-Tendero, que habería de morrer anos máis tarde no campo de concentración de Mauthausen.
Luís Noya

**Luís Noya Domínguez**, nado na Guarda en outubro de 1932 e morto en Vigo o 16 de agosto de 2006, foi un impresor e futbolista galego emigrante en Venezuela e vencellado á resistencia antifranquista.

## Traxectoria 
### A emigración 
Era fillo de Xoán Noya, tenente de alcalde da Guarda cando aconteceu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, sindicalista, xornalista e activo integrante do Partido Galeguista, que pasou dous anos no cárcere despois de ser condenado a morte polo franquismo, e a súa pena conmutada. Uns anos despois do remate da guerra, os problemas económicos fixeron que Xoán emigrase a Venezuela cos seus fillos Luis, Oscar e Rodolfo.

En Venezuela participou da vida do republicano e galeguista Lar Gallego que se fundara en 1945 pouco tempo despois da Eusko-Etxea de Caracas. Tamén participou na fundación da Irmandade Galega de Venezuela o 12 de outubro de 1960. Alí na emigración tivo contacto con diversos intelectuais galegos, como Pura Vázquez ou Celso Emilio Ferreiro, así coma co partido comunista.

Futbolista de vocación, no país suramericano organizou e participou do fútbol entre as comunidades inmigrantes e chegou a xogar como profesional deste deporte, minoritario en Venezuela. Militou xunto a seu irmán Rodolfo no Loyola da Primeira División, e no Deportivo Celta, logo reconvertido en Deportivo Galicia.

### O Santa María 
A volta definitiva de Luís Noya a Galiza produciuse en 1961, a bordo do barco portugués Santa María. Ao pouco de saír de Caracas o barco foi secuestrado por un comando formado por galegos e portugueses, o DRIL. Nese comando estaban dous coñecidos seus, Xosé Velo e o comandante Soutomaior. A Luís Noya débese a única filmación existente do secuestro, filmación que tomou coa súa pequena cámara e que agochou ao chegar a Canarias para que non fora confiscada polas autoridades franquistas.

### A volta 
Ao volver da emigración, Luís Noya púxose a traballar a carón do pai para sacar adiante a imprenta familiar Gráficas Numen, de Vigo. A empresa foi moi importante no tecido da resistencia antifranquista, producindo diversos materiais e folletos vencellados a grupos comunistas e galeguistas, así como diversos libros en galego. Nos locais da imprenta consérvase a minerva coa que se estampaba en Ourense o xornal agrarista *La Zarpa*. Polo seu labor editorial recibiu o premio Xerais de apoio á edición literaria.

Durante as últimas décadas do franquismo militou activamente no PCE e en diversos movementos solidarios, e apoiou o Comité Galego Bolivariano de Solidariedade, de tendencia chavista.

O 19 de agosto de 2006 espallaron as súas cinzas na súa vila da Guarda, ao son do himno galego.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Teodomiro

O antropónimo masculino **Teodomiro** pode referirse a:

***Teodomiro**, rei ostrogodo do século V;
***Teodomiro**, monarca do Reino Suevo do século VI;
***Teodomiro**, duque visigodo do século VIII;
***Teodomiro**, bispo de Iria no século IX.
Lista de reis ostrogodos

Esta é unha lista dos reis ostrogodos.

* *circa* 300: Atanarico.
* *circa* 350: Achiulfo.
* ¿? - 375 : Hermanarico (*Irmanric*) Loitas cos hunos.
* 375-376 : Vitimiro (*Withimer*) División trala súa morte.
* 376-¿?: Viderico (*Widoric*) Era un neno, rexencias de Sáfrax e Alateo ata o 387.
----
* ?469: Valamiro (*Walamir*), Videmiro (*Widomir*), e Teodomiro (*Thiudomir*).
*469? - 474 : Teodomiro.
*474? - 526 : Teodorico o Grande (*Thiudoric*) ata o 484 loita polo trono con Teodorico o Vello.
*526? - 534 : Atalarico (*Atthalaric*).
*534? - 536 : Teodato (*Thiudahad*).
*536? - 540 : Vitixes (*Wittigeis*).
*540? - 541 : Hildibaldo (*Hildibald*).
*541? - 541 : Erarico (*Heraric*, *Ariaric*).
*541? - 552 : Tótila ou Baduila, chamado «O Inmortal».
*552? - 553 : Teia ou Teias (*Theias*).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Godos
* Visigodos
Gravitón

O **gravitón** é un suposto bosón portador da gravidade na maioría dos sistemas teóricos de gravidade cuántica. As principais características que debería ter: ser sempre atractivo (a gravidade endexamais repele), ter efecto sen importar a distancia entre os corpos, e ademais habería unha cantidade ilimitada deles. Na teoría cuántica, isto define un bosón de spin par (2 neste caso) cunha masa en repouso de valor cero.

Postúlase a existencia dos gravitóns debido ao éxito da teoría cuántica noutras áreas. Por exemplo, a electrodinámica pódese explicar moi ben aplicándoselle a cuantificación ós fotóns. Neste caso, suponse que os fotóns son creados (e destruídos) continuamente por tódalas partículas con carga eléctrica, de xeito que as interaccións entre estes fotóns xeran as forzas macroscópicas ás que estamos afeitos, coma o magnetismo.

Considerando o amplo éxito da teoría cuántica ao describi-la maioría das forzas básicas do universo, semella axeitado asumir que os mesmos métodos haberán de servir para explica-la gravidade. Fixéronse moitas tentativas de introducir o ata o de agora invisible gravitón, que funcionaría máis ou menos coma o fotón. Isto levaría a unha teoría cuántica gravitatoria, aínda que o corpo matemático sería máis complexo.

Unha teoría como a descrita precisaría que o gravitón operase de xeito semellante ao fotón; mais, ao contrario que na *electrodinámica*, onde os fotóns interactúan directamente entre eles e as partículas con carga, a gravidade no traballa de xeito tan sinxelo. Os feitos experimentais mostran que a gravidade créase por calquera forma de enerxía (e a masa é unicamente unha forma condensada de enerxía, segundo a célebre ecuación de Einstein), o cal é difícil de describir nuns termos semellantes á carga eléctrica. Ata o de agora tódalas tentativas de crear unha teoría cuántica sinxela da gravidade fracasaron.

A detección do gravitón, se é que existe, é unha tarefa bastante problemática. Estas partículas portarían moi pouca enerxía, polo tanto a detección sería moi difícil. A única maneira de detectalas sería buscar os casos nos que o movemento ou a enerxía dun corpo mudase nunha forma distinta da prevista pola Teoría Xeral da Relatividade, pero un dos principios básicos da gravidade cuántica sería que deberían coincidir en maior ou menor medida con estas predicións relativistas.
Ourizo de mar

O **ourizo de mar** ou **ourizo mariño** é un animal mariño pertencente á clase **Echinoidea** dos equinodermos (do grego *echinos*, "espiñas", e *derma*, "pel"). Existen aproximadamente 940 especies que habitan todos os océanos, ata os 5 000 metros de profundidade.
## Características 
### Morfoloxía 
Recoñécense por teren un aspecto máis ou menos esférico e estaren recubertos de espiñas. A única parte que está exenta de espiñas é a boca, que está situada na parte inferior da esfera, a cal leva a rentes do chan.

Ten un esqueleto calcario, de calcio, moi duro e que queda descuberto cando o animal morre.

Como medio de locomoción emprega as espiñas, as cales son móbeis.

### Sexualidade 
Tódolos equinodermos son dioicos: existen un macho e unha femia diferenciados. O macho posúe pugas longas, delgadas e agudas, mentres que a femia tenas curtas e romas.[miniatura|[Píldora cincenta|Píldora raiada comendo un ourizo do mar.|centro]]
## Notas
Virapedras común

O **virapedras común**, ás veces **píllara riscada**, **píllara raiada**, **píllara raxada** ou **virapedras** (*Arenaria interpres*) é unha ave da orde Charadriformes, familia Scolopacidae. 

## Descrición 
A súa plumaxe é marrón, canela, negra e branca. Durante a época de reprodución as femias portan na cabeza e o pescozo un patrón rechamante branco e negro. É unha ave solitaria que como moito forma pequenos grupos que defenden o seu territorio.

## Distribución 
Aniña en Escandinavia, sendo visible nas costas galegas durante o inverno. Mide uns 22&nbsp;cm e pesa ó redor dos 110 g. Rechoncha, de plumaxe, pescozo e bico curtos, ten este último levemente torto cara a arriba e a xeito de cuña.

Atópase doadamente nas costas rochosas ou areeiras, procurando o seu alimento na baixeira (zona que fica ó descuberto entre mareas). Ten especial habilidade en escavar ou en voltear cunchas, pedras e refugallos á procura de crustáceos, moluscos ou ovos de peixes.

A especie *Arenaria melanocephala* habita na costa do Pacífico de Norteamérica.

Ficheiro:Turnstone Arenaria interpres.jpg
Ficheiro:Arenaria interpres.jpg
Ficheiro:Arenaria interpres3.jpg
Ficheiro:Arenaria interpres4.jpg
Ficheiro:Arenaria interpres flock.jpg
Ficheiro:Arenaria interpres SK.jpg
Ficheiro:Arenaria interpres plumage.jpg|Grupo con diferentes plumaxes.
Ficheiro:Haematopus ostralegus2.jpg|*Haematopus ostralegus*, con *Arenaria interpres* detrás.
Ficheiro:Arenaria interpres5.jpg
Ficheiro:Arenaria interpres roskarl.jpg
Ficheiro:Turnstone DSC03074.jpg
Ficheiro:Arenaria interpres MHNT.jpg

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Galería de paxaros
Heriberto Quiñones

**Heriberto Quiñones González**, nado en 1907 e finado en Madrid o 2 de outubro de 1942, foi un albanel e militante comunista de España.

## Traxectoria 
Non se coñece o seu nome verdadeiro nin a súa procedencia. Especúlase que procede de Besarabia, en territorio disputado entre Rusia e Romanía.

Antes do ano 1936 fora detido en varias ocasións polas súas actividades revolucionarias. Durante a guerra civil española formou parte en Valencia do Comité Provincial do Partido Comunista. Trala fin da guerra foi detido e internado no campo de concentración de Albatera e posteriormente nun cárcere en Valencia, mais foi liberado polo avanzado da súa tuberculose.

Detido varias veces máis pola súa actividade clandestina, en 1941 trasladouse a Madrid onde se converteu no responsable e organizador nacional do PCE na clandestinidade. Máis existía contra el un forte rexeitamento, sobre todo polos comunistas exiliados. Así o partido viuse afectado polas purgas e o propio Heriberto Quiñones foi acusado de traidor, delator e axente británico. Mais non só o acusaron, senón que un compañeiro o delatou e foi detido o 30 de decembro de 1941. Nos cárceres franquistas foi torturado salvaxemente, aínda que non confesou nin o seu domicilio, e crebáronlle o espiñazo. No cárcere deuse de conta que foi expulsado do Partido Comunista. No seu consello de guerra recoñeceu orgulloso ser o máximo dirixente do PCE no interior.

Foi condenado a morte e fusilado o 2 de outubro de 1942 contra as tapias do Cementerio del Este de Madrid sentado nunha cadeira, ó non poder terse en pé debido as torturas franquistas. As súas derradeiras palabras foron "*Viva la Internacional Comunista*". Xunto a el foron fusilados os seus axudantes na dirección do PCE, Luis Sendín e Ángel Cardín.

Non foi rehabilitado no PCE ata o ano 1986, xa que o acusaban de traidor e "prea infiltrada".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Heriberto Quiñones na Historia do PCE  (castelán)
* Heriberto Quiñones na guerrilla (castelán)