Gómez Núñez de Pombeiro

**Gómez Núñez de Pombeiro** ou **Gomes Nunes**, *floruit* 1071-1141, foi conde de Tui, líder político e militar galego-portugués. O seu poder radicaba no val do Miño, principalmente polo lado norte, limitado polo Atlántico polo oeste, correspondéndose aproximadamente coa diocese de Tui. Alí, segundo unha fonte contemporánea, tiña "un sitio forte, un valado de castelos e multitude de cabaleiros e infantería".*potens situ et munimine castellorum et multitudine equitum atque peditum*Nas guerras civís do reinado de Urraca, favoreceu o seu fillo, o futuro Afonso VII, e figura entre os xefes galegos da causa deste último, con Diego Xelmírez e Pedro Fróilaz de Traba. A principios da década de 1120, despois da paz entre Urraca e Afonso, foi aliado de Tareixa, condesa de Portugal, e do seu amante, Fernán Pérez. Inicialmente apoiou a Afonso contra o fillo de Tareixa, Afonso Henriques, pero o seu último acto público foi apoiar o incipiente Reino de Portugal de Afonso. Morreu no exilio.

## Traxectoria 
[miniatura|dereita|[Castelo de Sobroso, unha das liñas de defensa da fronteira galego-portuguesa en poder de Gómez. Esta foi tomada por Urraca durante a súa expedición punitiva contra Gómez en 1116, pero ela mesma acabou por ser derrotada.]]

### Guerras civís durante o reinado de Urraca 
Os historiadores portugueses adoitan considerar a Gómez irmán de Afonso Núñez, que era o fillo máis vello de Nuño Velázquez e Fronilda Sánchez. Nunha carta do mosteiro de Sahagún datada en 1104 Afonso é nomeado xunto aos seus irmáns Menendo, Elvira e Sancho, sen mencionar ningún Gómez. Noutras fontes o irmán de Gómez chámase Fernando. Nun documento de 1127 este Fernando nomea ao seu pai Nuño Menéndez, probablemente curmán de Nuño Velázquez. Segundo un historiador portugués, a nai de Gómez era Sancha Viegas, filla de Egas Gómez, pero non consta como a esposa de Nuño Velázquez nin de Nuño Menéndez, cuxa esposa, que aparece co seu marido nuns estatutos uns días antes da súa morte en 1071, era Goncinha. Nuño Menéndez rebelouse contra García II de Galicia en 1071 e foi derrotado e asasinado.

Gómez casou con Elvira Pérez, filla de Pedro Fróilaz de Traba e do Maior Rodríguez de Bárcena, como moi tarde polo ano 1117. Os seus fillos foron Fernando e María, que casou con Fernando Yáñez. Esta alianza matrimonial introduciu a Fernando no círculo máis alto da política íbero-cristiá.

O primeiro rexistro de Gómez data de marzo de 1110, cando ostentaba a fortaleza de San Cristovo en nome de Henrique, conde de Portugal. Aínda o mantiña ao ano seguinte (1111). En abril de 1112 ocupou o cargo de mordomo, o máis alto na corte, e permaneceu na corte portuguesa mesmo despois da morte de Henrique, ata 1114. En novembro de 1115 ocupaba o grao de conde (comes), o título máis alto do reino, e estaba de volta en Galicia onde fixo un xuramento para defender os dereitos de Diego Xelmírez en virtude dun recente tratado coa raíña. En 1116 Urraca lanzou un ataque contra as terras galegas de Gómez, pero foi rexeitada coa axuda de Pedro Fróilaz e Tareixa, quen asediaron o castelo de Sobroso.*qui fauebat regi puero et rebellabat reginae*En 1117 Gómez axudou na represión da revolta dos cidadáns de Santiago de Compostela. En 1118 serviu a Afonso, aínda en oposición á súa nai, como alcalde de Talavera de la Reina.Entre febreiro de 1129 e marzo de 1131 a Gómez foille encomendada a tenencia de Toroño en Galicia. A *Chronica Adefonsi imperatoris* di que se uniu a Rodrigo Pérez de Traba na revolta contra Afonso en 1136, en apoio dos portugueses e navarros que conseguiron invadir León e Castela simultaneamente desde ámbolos lados.

### Última rebelión e exilio 
[miniatura|240x240px|Representación do [século XII de Cluny e os seus monxes. Gómez converteuse nun membro despois de apoiar o intento de invasión portuguesa de 1141. Forxara vínculos co mosteiro cunha gran doazón en 1126.]]
En 1138 Gómez ostentaba o goberno de Tui, chámase *comes Tudensis* (Conde de Tui) en documentos contemporáneos de Afonso VII, aínda que o seu condado era só xurisdicional. Non está claro canto tempo durou. Tamén en 1138 Gómez fixo unha doazón a Celanova, influente casa beneditina galega, e a súa riqueza e poder daquela quedan indicados pola presenza de tres clérigos na súa corte, actuando como capeláns e secretarios.

Gómez fora un leal partidario, aínda que só un cortesán ocasional, de Afonso VII desde 1126, pero nalgún momento entre 1138 e 1140 cambiou a súa fidelidade a Afonso Henriques, fillo de Henrique de Borgoña. En 1141 Gómez apoiou a invasión portuguesa de Galicia e viuse obrigado ao exilio, refuxiándose en Cluny. O seu exilio recóllese tanto na case contemporánea *Chronica Adefonsi imperatoris* como no *Livro de linhagens do Deão* do século XIV, o seu co-conspirador, Rodrigo Pérez, foi indultado. Parece evidente a parcialidade do monacato beneditino, aínda que en 1128 Gómez fixera unha doazón aos cabaleiros templarios, cuxo goberno e organización se baseaban nas dos cistercienses. A continuación o relato orixinal da crónica:

## Notas