Etimoloxía popular

A **etimoloxía popular** é o establecemento da orixe dunha palabra baseándose nas crenzas e nas opinións de xente non especializada na ciencia da etimoloxía. As etimoloxías populares danse na maioría de idiomas.
## Características 
[miniatura|dereita|Armas do rei de *Galyce* no *[Armorial Segar* (século XIII).]]

As etimoloxías populares adoitan ser falsas etimoloxías. Con todo, algunha delas queda recollida ou mesmo establecida oficialmente. De feito, o escudo de Galicia pode ter a súa orixe nunha destas etimoloxías populares: a súa primeira aparición, nun armorial do século XIII, débese talvez a unha falsa interpretación de Galicia como Calice (cáliz). Outra posible etimoloxía popular ten a ver co topónimo de Santiago de Compostela, interpretado falsamente como *Campus Stellae* cando a súa orixe está no máis que probábel *Compositella*.

En lingüística histórica, a etimoloxía popular refírese á variación en pronuncia ou en transliteración dunha palabra ao longo do tempo.

## Fonte e influencia das etimoloxías populares 
Son diversas as razóns que explican a existencia de etimoloxías populares. Algunhas son interpretacións razoábeis de evidencias que resultan falsas, como cando noutros tempos se asociaba *Galicia* á *Galia*. Outras veces, son intentos de oficializarlle unha orixe distinguida a un lugar ou liñaxe (*Galegos* < *Gálatas* ou *Galileos*; de aí tamén procede o uso medieval de "corónica" por *crónica*, por ser relativa á "coroa [e ó rei]", non á "cronoloxía"). En moitos casos a orixe dunha palabra está nun idioma ou nun estadio da mesma lingua que os falantes actuais descoñecen. Mesmo os especialistas adoitan propor orixes plausíbeis para palabras que co tempo se demostran falsas.

## Causas das etimoloxías populares dentro da mesma lingua 
Unha das principais razóns para a creación de etimoloxías populares son as analoxías, as semellanzas que se presentan a nivel lingüístico e que, entre outros motivos, poden proceder de similitudes semánticas, morfolóxicas, fonolóxicas e mesmo sintácticas. Nalgúns casos, as reinterpretacións fornecidas por unha etimoloxía popular poden chegar a establecerse como parte da norma oficial, toponímica ou léxica.

Entre as fonolóxicas, poden poñerse como exemplo a transformación do topónimo ourensán *Asmaus*, que procede dunha localidade fundada por poboación procedente das diferentes *Asma* lucenses, pero que por asociación e falsa segmentación, a poboación rematou adoptando como *As Maus*. Poden consultarse máis casos de deglutinación para topónimos como *A Baña, O Eixo, O Mao, O Baño, O Milladoiro, A Grela, O Grove, A Golada, Porto do Son* ou *Lugar da Riba* (ou de aglutinación como *Osebe* e *Oxén*) no punto 1.1 dos criterios da Comisión de Toponimia . Do mesmo xeito, a infrecuencia da terminación *-mago* en palabras esdrúxulas (*sámago* e *ámago* fronte a *mago, saramago* e *xaramago*) e a maior proporción nestas de *-gamo*, aínda sendo cultas (*polígamo, monógamo*) levaría a cambiar *estómago* por *estógamo*. Mesmo un sinónimo non recomendado de *saramago*, *samargo*, podería interpretarse como un cruzamento con metátese baixo a influencia de *amargo*.

Para as semánticas está o caso da palabra orixinalmente latina *sacristanus*, relacionado a través da súa raíz *sacr-* con *sacro* (culta), *sagrado* ou *sagrario* (patrimoniais). Con todo, os crentes asociárono á bondade das persoas con este cargo mediante *Sanctus* + *Christus*, derivando na palabra *sancristán*, recollida así na norma léxica (pero conservada máis fielmente ó orixinal no castelán *sacristán*).

Respecto ás morfolóxicas, podería interpretarse como tales o caso orixinado en *vagabundo*. Orixinado no verbo *vagar* co sufixo latino *-bundus* (tamén presente en *errabundo, furibundo, meditabundo, moribundo, nauseabundo, pudibundo* e *tremebundo* e de marcado carácter culto), os usuarios con menor capital léxico e nivel de fala rematarían deformando esta terminación noutra con maior transparencia e lóxica semántica, ata chegar á creación de *vagamundo*, non sen razón asumindo que o lugar por onde transitaba un *vagabundo* era por todo o *mundo*. Outro caso semellante sería a deformación de *esparadrapo* en *esparatrapo*, onde en última instancia *trapo* podería de feito ser un cognado de *drapo* (cf. inglés *drap*, "tea").

Dentro das sintácticas, poden exemplificarse co uso de modificadores (artigo e outros determinantes, pero tamén adxectivos) sempre femininos e frecuentemente plurais para a palabra *sandalia(s)*. Tras moito uso de *as sandalias*, por falsa segmentación e por asociación co verbo *andar* (que é para o que se utiliza este calzado), os falantes remataron por pensar que a palabra real era *andalias*, polo que a combinación sintagmática alternativa sería *as andalias*, *unhas andalias*, *esas andalias*, *estas andalias* e *boas andalias* (que teñen moi pouca distancia fónica respecto á combinación orixinal) pero tamén *vendían andalias a vinte pesos*. O contrario (amálgama co artigo) aconteceu con *a radio* ou *a moto*, debido neste caso á influencia da terminación en *-o*, prototipicamente masculina. Dáse así a recaracterización como masculino, creando secuencias como *o arradio* ou *o amoto*. De darse por válida unha suposta influencia de verbas como *arrodear*/*arrandear* ou *amontoar*/*amoutar* sería un caso de etimoloxía popular.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Anatoly Liberman (2005). *Word Origins ... and How We Know Them: Etymology for Everyone*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-516147-2.
* Adrian Room (1986). *Dictionary of True Etymologies*. Routledge & Kegan Paul. ISBN 0-7102-0340-3.
* David Wilton (2004). *Word Myths: Debunking Linguistic Urban Legends*. Oxford University Press. ISBN 0-19-517284-1.
* Ghil'ad Zuckermann (2003). *Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew*. Houndmills: Palgrave Macmillan. (Palgrave Studies in Language History and Language Change, Series editor: Charles Jones). ISBN 1-4039-1723-X.

### Ligazóns externas 
*  Folk etymologies 
*  Richard Lederer, Etimoloxías orais e populares en Internet
*  Etimoloxías populares para orixes de frases
*  EtymologyOnLine - Exemplos de etimoloxías falas e verdadeiras