Samuel Johnson

**Samuel Johnson**, nado en Lichfield (Staffordshire) o 18 de setembro de 1709 e finado en Londres o 13 de decembro de 1784, foi unha das figuras literarias máis importantes de Inglaterra: poeta, ensaísta, biógrafo e lexicógrafo e é considerado por moitos como o mellor crítico literario en lingua inglesa. Johnson era posuidor dun gran talento e dunha prosa cun estilo inigualable.

Devoto anglicano e politicamente conservador, o Dr. Johnson foi descrito como «sen dúbida, o home de letras máis distinguido da historia inglesa». A pesar da gran calidade da súa obra e a súa enorme celebridade en vida, Johnson é principalmente lembrado por ser o obxecto de «o máis notable exemplo de arte biográfico nas letras inglesas», a biografía escrita polo seu amigo James Boswell, *The Life of Samuel Johnson*, á que quedou inevitablemente ligado. Famoso pola súa brillante conversa, e grazas aos seus múltiples biógrafos contemporáneos, coñécense gran cantidade de anécdotas do Dr. Johnson. Igualmente, o seu estilo aforístico, a súa filosofía baseada sobre todo no sentido común, e a súa elegancia escrita, fixeron que sexa o segundo autor máis citado da lingua inglesa tras Shakespeare.

## Traxectoria 
miniatura|Entrada de Pembroke College (Oxford)
Fillo dun humilde libreiro, Johnson naceu en Lichfield, Staffordshire e educouse na Lichfield Grammar School; o 31 de outubro de 1728, pouco despois de cumprir os dezanove anos, ingresou no Pembroke College, de Oxford. Pasados só trece meses, con todo, a súa precaria situación económica obrigouno a deixar Oxford sen ningún título. Tentou entón traballar como instrutor e mestre de escola, pero foi rexeitado polo director da Adam´s Grammar School, o reverendo Samuel Lee, atopando traballo logo nunha escola de Stourbridge. Aos vinte e cinco anos contraeu matrimonio con Elizabeth "Tetty" Porter, unha viúva que lle leva vinte e un anos de idade.
esquerda|miniatura|Elizabeth "Tetty" Porter, esposa de Johnson
En 1737, Johnson, sen un penique, mudouse a Londres xunto ao seu exalumno David Garrick, e comezou a escribir para *The Gentleman´s Magazine*, baixo a dirección de Edward Cave. Durante as seguintes tres décadas, Johnnson escribiu copiosamente: ensaios, poesía, biografías, informes parlamentarios e mesmo o catálogo da Harlein Library. Continuou a vivir na pobreza. Os seus traballos máis importantes deste período son o poema *London* (1738) e *Life of Savage* (1745). Este último conta a vida dun amigo seu, o escritor Richard Savage, quen compartira con Johnson a súa pobreza e morrera o ano anterior.
[miniatura|242x242px|Retrato de Johnson feito por [Joshua Reynolds en 1775, que mostra a intensa concentración de Johnson e a debilidade da súa vista.]]
Entre 1747 e 1755, Johnson compuxo a súa obra máis coñecida, *A Dictionary of the English Language.* Aínda que é moi eloxiada e incalculablemente influente, Johnson non gañou moito diñeiro dela, tan só 1575 libras, por ter que custear o longo proceso de escritura. Durante este tempo tamén publicou unha serie de traballos case semanais titulados *The Rambler* ("O divagador"). Xeralmente de temática moral ou relixiosa, estes ensaios son máis serios do que o seu título suxire, e continuaron a aparecer até 1752. O seu mozo amigo James Elphinstone (1721-1809) publicounos semanalmente tamén en Edimburgo. Non foron moi populares, pero unha vez que foron compilados nun único volume tiveron unha grande aceptación. A esposa de Johnson morreu pouco despois de aparecer a última entrega, e viuse sumamente afectado por esta perda.

Johnson comezou a escribir outra serie, *The Idler* ("O ocioso"), en 1758. Estes ensaios son máis breves e menos serios que os anteriores, e publicáronse semanalmente durante dous anos. A diferenza de *The Rambler*, publicado de maneira independente, *The Idler* apareceu nunha publicación semanal.

En 1759 publicou a novela filosófica *The History of Rasselas, Prince of Abissinia*, segundo dixo, escrita en dúas semanas para custear o funeral da súa nai; o éxito foi rotundo, recibindo encomios mesmo no estranxeiro, onde foi e segue a ser comparada co *Cándido* de Voltaire, novela de temática parecida e escrita case á vez. Nesta época, estreouse grazas a David Garrick a súa obra de teatro *Irene*, que foi un rotundo fracaso: Johnson foi repudiado como dramaturgo pola súa linguaxe, que acusaron de dilatado. Tamén publicou un plan de subscrición para a edición das obras de Shakespeare, que non viron a luz até dez anos despois; o poeta contemporáneo Charles Churchill aludiu a este feito ao escribir: "Hei for subscribers baits his hook / and takes your cash, but where's the book?" (Para os subscritores prepara a súa carnada/ e toma o seu diñeiro, pero, onde está o libro?)
[esquerda|miniatura|200x200px|*The Club*, [club de cabaleiros fundado por Samuel Johnson, reunido nunha das súas sesións.]]
En 1762, Johnson recibiu unha pensión gobernamental de trescentas libras anuais, principalmente grazas aos esforzos de Thomas Sheridan e o duque de Bute. O ano seguinte coñeceu a James Boswell, o seu futuro biógrafo. Máis ou menos ao mesmo tempo, en 1764, fundou “The Club”, un grupo literario que incluía a Joshua Reynolds, Edmund Burke, David Garrick, Edward Gibbon e Oliver Goldsmith, entre outros. Para entón, Johnson xa era unha celebridade; en 1765 recibiu un doutoramento honorífico do Trinity College en Dublín, seguido por un de Oxford dez anos despois. A partir deste momento, pasou a ser referido como *o doutor Johnson*.
[miniatura|Retrato de Samuel Johnson, por sir Joshua Reynolds, 1769. O retrato mostra as estrañas xesticulacións do doutor Johnson, do que se cre padeceu a [síndrome de Tourette.]]
En 1765 coñeceu a Henry Thrale, un opulento cervexeiro e membro do parlamento. Ao pouco tempo fixéronse amigos, e Johnson integrouse na familia: viviu cos Thrales os seguintes quince anos, até a morte de Henry en 1781. Os diarios e a correspondencia de Hester Thrale son, despois do material de Boswell, a fonte de información máis importante que hai sobre Johnson. Xeralmente sinalouse que Johnson dificilmente alcanzaría os 75 anos de idade de non ser pola axuda e os coidados que recibiu cos Thrale, polo menos até a morte de Henry Thrale en 1782. A axuda económica que recibiu dos mesmos permitiulle manterse máis dignamente do que os seus escasos ingresos e a súa pobre pensión lle permitían.

En 1773, dez anos despois de coñecérense, Boswell e Johnson embarcáronse nunha viaxe polas illas occidentais de Escocia, cuxo testemuño quedou plasmado no libro *A Journey to the Western Islands of Scotland* (1775). A súa visita ás terras altas de Escocia e ás illas Hébridas tivo lugar durante a pacificación posterior á era xacobina, cando o sistema de clans escocés estaba a ser obliterado e a cultura gaélica romantizada. Johnson atacou duramente a quen aseveraron que os poemas sobre Ossian de James Macpherson eran traducións da literatura escocesa antiga, afirmando que non había probas de que a linguaxe escocesa gaélica (erse) “fose unha lingua escrita”; Johnson non deixou de convencerse diso ao pedir a McPherson que mostrase o manuscrito do que dicía obter o poema, algo que este nunca fixo, e acabou concluíndo que o máis probable era que McPherson adaptase poemas da tradición oral gaélica e os refundise a modo de saga. No entanto, foi especialmente hostil contra McPherson e os poemas de Ossian, dos que dixo que eran vulgares e de baixa calidade; ademais, partindo dun moderado *non hai probas* acabou proclamando que o *erse* nunca fora unha lingua escrita. Con todo, Johnson contribuíu ao fomento desta lingua pedindo que se traducise a Biblia a este idioma, o que se fixo ao pouco tempo. Até entón, os galos escoceses dependeran da versión gaélica irlandesa de Bedell.

Igualmente, interesouse por outras linguas minoritarias e a súa tradición escrita: pediu que as linguas gaélicas fosen comparadas coa *lingua de Biscaia* (éuscaro) para ver se podía trazarse algún parentesco entre ambas, ao saber que se dicía que non había outro idioma igual a aquel; o seu interese polo sardo levouno a encargar que lle trouxesen libros escritos naquel idioma; e sempre manifestou un vivo interese polo frisón, a lingua de Frisia, da que sinalou o gran parecido co inglés, e coa que sufriu unha viva decepción ao ver a pobreza da súa tradición escrita. En todos os casos, parece ser que animou ao desenvolvemento dunha cultura escrita neses idiomas.

Durante a década de 1770 Johnson visitou a miúdo Edimburgo xunto a Boswell, Lord Kames e Lord Monboddo, con quen se escribiu profusamente e intercambiaba críticas literarias. Accedeu a revisar a Historia de Escocia que Lord Kames estaba a preparar.

O último traballo importante de Johnson é o seu *Lives of the English Poets*, proxecto comisionado por un consorcio de libreiros londiniense. Este libro compila unha serie de estudos críticos e biográficos que serven de prefacio a diversas antoloxías poéticas, e están considerados como a base da crítica literaria moderna a estes poetas.

A saúde de Johnson comezou a resentirse por mor da morte do seu amigo e patrón Henry Thrale. As súas amizades esperaran que este deixase unha pensión a Johnson, pero non o fixo. A súa relación coa viúva de Thrale comezou a deteriorarse até romper con ela, por mor da súa voda co cantante italiano Piozzi; dende ese momento, Johnson perdeu todo padroádego, e tivo que vivir dos seus recursos, que eran escasos. Aínda que a imaxe de Johnson sempre quedou ligada á do gran sabio encomiado que dá Boswell na súa biografía, o certo é que durante a maior parte da súa vida Johnson viviu nunha gran penuria económica. Os seus escritos e ensaios eran moi mal pagos, e apenas gañou nada deles. Agás a breve visita a París cos Thrale, non realizou máis viaxes ao continente porque non tiña os medios. Basicamente, vivía da pensión de 300 libras anuais que recibía do goberno e da xenerosidade dos seus amigos, e ata que non lle foi concedida a pensión, a súa situación económica foi tremendamente precaria e causa de moitas das súas depresións. Sábese que Samuel Richardson pagou unha vez unha débeda de Johnson de 18 libras para sacalo da prisión de debedores en que o confinaran, e que Reynolds e Boswell adoitaban emprestarlle diñeiro, sen pretender que lles fose devolto. Isto era, ao parecer, algo bastante penoso para Johnson.

En 1784 sufriu unha serie de ataques que fixeron que Boswell e Reynolds, temendo por el, planeasen conseguirlle que se lle dobrase a súa pensión estatal para que puidese custear unha viaxe a Italia ou a algún lugar do sur de Europa, onde pasar o resto dos seus días. Johnson, ante a noticia desta xestión, sentiuse tremendamente emocionado e case se botou a chorar de agradecemento, pensando no gran luxo co que podería vivir cunha pensión de 600 libras anuais (cantidade bastante modesta para unha vida de luxo naquela época). Con todo, o novo goberno de Pitt “o Mozo”, pouco favorable ao ancián Johnson, negoullo. A partir do verán de 1784 Johnson viviu nun estado de depresión e certa amargura, ao sentirse morrer abandonado. Tras unha breve visita ás Midlands, Johnson regresou en outubro de 1784 a Londres, onde a súa saúde o obrigou a gardar cama ata que, rodeado dos seus amigos e admiradores, morreu o 13 de decembro de 1784, e foi enterrado na abadía de Westminster, no *Poet’s Corner*, xunto aos grandes homes de letras de Inglaterra.

Tras a súa morte, recibiu multitude de homenaxes, e erixíuse na súa honra un gran monumento funerario na catedral de San Paulo en Londres.

## Personalidade 
Dunha gran contextura física, Johnson tiña a vista e o oído moi débiles; o seu rostro presentaba varias cicatrices, por padecer escrófula cando era un neno, e tamén sufría de varios tics e movementos involuntarios. Os síntomas descritos polos seus contemporáneos suxiren que Johnson puido sufrir posiblemente de trastornos obsesivo-compulsivos. Tendía ao que entón se chamaba melancolía.

Johnson era un anglicano devoto e conservador, un acérrimo tory, e un home compasivo, que aloxou varios dos seus amigos en dificultades económicas. Aínda que apoiou a causa xacobita, terminou aceptando a sucesión hannoveriana na época de Xurxo III. Johnson foi un pensador en extremo orixinal e independente durante toda a súa vida, o que explica a súa profunda afinidade cara á obra de John Milton, a pesar da visión tan radical (e para Johnson, intolerable) que tiña Milton en asuntos de política e relixión.

A fama de Johnson débese en gran parte á exitosa biografía escrita por Boswell, *Life of Johnson.* Con todo, cómpre notar que Boswell o coñeceu despois de que este alcanzase xa a fama e unha certa estabilidade económica, polo que o libro tende a retratar esta última etapa. Explícase entón que Johnson sexa comunmente coñecido como unha acerba pero entrañable personaxe de alta sociedade, a pesar de vivir na pobreza durante gran parte da súa vida.

Antes de asentarse en Londres, Johnson residiu en Birmingham; un friso na Old Square inmortalizou a súa estancia alí. A Birmingham Central Library posúe unha importantísima colección da súa obra, cuns dous mil volumes, incluíndo moitas primeiras edicións, ademais de numerosos xornais literarios e libros sobre el.

## Obras selectas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*.
*.
*
*.
*
*.
*.
*.
*.
*.
*.
*.
*

### Ligazóns externas 
* Samuel Johnson at the Eighteenth-Century Poetry Archive (ECPA)
* Samuel Johnson and Hodge his Cat* Full text of Johnson's essays arranged chronologically
* Programs de BBC Radio 4:In Our Time e Great Lives
* A Monument More Durable Than Brass: The Donald and Mary Hyde Collection of Dr. Samuel Johnson&nbsp;– online exhibition from Houghton Library, Harvard University
* The Samuel Johnson Sound Bite Page, colección de citas
* Samuel Johnson na National Portrait Gallery