Cabra

miniatura|260px|Cabrito doméstico.
miniatura|260px|Cabeza dunha cabra doméstica *mona* (sen cornos).
***Capra*** é un xénero de mamíferos artiodáctilos ruminantes da familia dos bóvidos e subfamilia dos caprinos coñecidos comunmente como **cabras**, **cabras montesas** ou **cabras salvaxes**, ou **íbices**.

O xénero comprende, segundo os autores, de 8 a 10 especies, entre elas a cabra montesa (*Capra pyrenaica*), o markhor (*Capra falconeri*) e o íbice ou cabra montesa dos Alpes (*Capra ibex*).

Porén, existen animais doutros xéneros (que non son *Capra*), pero da subfamilia dos caprinos, que ás veces se denominan "cabras", como as do xénero *Oreammos*, ao que pertence a chamada cabra das Montañas Rochosas (*Oreamnos americanus*).

As *verdadeiras* cabras salvaxes son orixinarias do centro-oeste de Asia, onde aínda viven a maioría das especies actuais, e desde onde colonizaron partes de Europa e o norte de África.

A **cabra doméstica** (*Capra hircus aegagrus* ou *Capra aegagrus hircus*, segundo os distintos autores) é unha subespecie domesticada da **cabra salvaxe** (*Capra hircus* ou *C. aegagrus*, segundo os autores). A súa domesticación data de hai uns 9.000 anos, durante o neolítico, cando apareceron as primeiras en Mesopotamia, e cuxa distribución actual, tanto na forma doméstica como asilvestrada, é practicamente cosmopolita.

As cabras domésticas son hoxe en día un dos principais animais domésticos en Oriente Medio, no norte e o leste de África e na Europa mediterránea. 

## Características xerais 
As cabras son animais gregarios que viven en pequenas mandas pero, ao contrario que os seus próximos parentes, as ovellas (xénero *Ovis*), son animais adaptados a comeren arbustos e matos de poliñas e follas coriáceas, propias de medios secos e/ou montañosos.

Adoitan ser animais moi áxiles, capaces de gabearen con facilidade por pendentes sumamente empinadas, e de saltar dun penedo a outro bastante afastado.

Son caprinos, como as especies do xénero *Ovis* (que inclúe as ovellas), pero distínguense destas pola presenza de glándulas odoríferas cerca dos pés, nas inguas e na fronte, pola ausencia doutras glándulas faciais, e pola presenza dunha *barba* nos machos (as chamadas *barbas de chibo*) e de calos sen pelo nos xeonllos das patas dianteiras.

As especies salvaxes presentan un marcado dimorfismo sexual, manifestándose grandes diferenzas de tamaño, cor e cornamenta entre machos e femias; porén, as diferentes razas domésticas tenden a suavizar estas diferenzas.

## Clasificación 
O xénero *Capra* foi establecido por Linneo en 1768, na 10ª edición do seu *Systema Naturae*.  

### Especies e subespecies 
A clasificación do xénero é controvertida. Así, na actualidade, segundo *Mammals Species of the Word*,  e a ADW, recoñécense 8 especies, coas subespecies indicadas:

;Xénero *Capra*
miniatura|300px|Mapa de distribución das 8 especies do xénero *Capra*.
miniatura|Cabra salvaxe (*Capra aegagrus*).

* *Capra caucasica*
** *C. c. caucasica*
** *C. c. cylindricornis*
** *C. c. severtzovi*
* *Capra falconeri*
** *C. f. falconeri*
** *C. f. heptneri*
** *C. f. megaceros*
* *Capra hircus*
** *C. h. hircus*
** *C. h. aegagrus*
** *C. h. chialtanensis*
** *C. h. cretica*
** *C. h. jourensis*
** *C. h.picta*
* *Capra ibex*
* *Capra nubiana*
* *Capra pyrenaica*
* *Capra sibirica*
* *Capra walie*

Porén, para o NCBI serían:

* *Capra aegagrus* 
** *Capra aegagrus blythi* 
** *Capra aegagrus cretica* 
* *Capra caucasica* 
* *Capra cylindricornis*
* *Capra falconeri*
** *Capra falconeri heptneri* 
** *Capra falconeri megaceros*
* *Capra hircus* 
* *Capra ibex* 
** *Capra ibex ibex* 
* *Capra nubiana* 
* *Capra pyrenaica* 
** *Capra pyrenaica hispanica* 
** *Capra pyrenaica pyrenaica* 
* *Capra sibirica* 
* *Capra walie*

E aínda, para outros autores:

* *Capra aegagrus* - cabra salvaxe
** *C. a. aegagrus* - cabra de Bezoar
** *C. a. blythi* - cabra do deserto de Sindh
** *C. a. chialtanensis* - cabra de Chialtan
** *C. a. creticus* - cabra salvaxe de Creta
** *C. a. hircus* - cabra doméstica
** *C. a. turcmenica* - cabra barbuda do Turquestán
* *Capra caucasica* - cabra do Cáucaso occidental
* *Capra cylindricornis* - cabra do Cáucaso oriental
* *Capra falconeri* - markhor
** *C. f. heptnerni* - markhor de Bukahará
** *C. f. chialtanensis* - markhor de Chialtan
** *C. f. megaceros* - markhor de cornos rectos
** *C. f. jerdoni* - markhor de Solimán
* *Capra ibex* - cabra montesa dos Alpes, ou íbice
* *Capra nubiana* - cabra nubia
* *Capra pyrenaica* - cabra montesa
** *C. p. hispanica* - cabra montesa levantina
** *C. p. lusitanica* - cabra montesa lusitana († 1892)
** *C. p. pyrenaica* - cabra montesa dos Pireneos († 2000)
** *C. p. victoriae* - cabra montesa de Gredos
* *Capra sibirica* - íbice siberiano
** *C. s. alaiana* - íbice do Quirguisia
** *C. s. hagenbecki* - íbice mongol
** *C. s. hemalayanus* - íbice do Himalaia
** *C. s. sakeen* - íbice de Caxemira
** *C. s. sibirica* - íbice do Altai
* *Capra walie* - cabra montesa de Etiopía

Ficheiro:Capra nubiana, Tierpark Hellabrunn – 03.jpg|Macho de cabra nubia (*Capra nubiana*)
Ficheiro:Gorges du Verdon Goat-Rove-black 0253.jpg|Cabra doméstica (*Capra aegagrus hircus*)
Ficheiro:Alpensteinbock auf dem Augstmatthorn.jpg|Íbice dos Alpes (*Capra ibex*)
File:Markhor.jpg|Markhor(*Capra falconeri*) 

## Domesticación e usos 
miniatura|Cabras rubias nun curral.
miniatura|Queixo de leite de cabra.
Canda as ovellas, as cabras foron dos primeiros animais domesticados. O proceso de domesticación comezou no neolítico, polo menos hai 10.000 anos, no que agora é o norte de Irán.

As principais motivacións para emprender este proceso foron o fácil acceso humano á carne, a pel, o pelo e o leite destes animais.

As peles de cabra curtidas utilizáronse até a Idade Media para gardar a auga e o viño (odres ou pelellos) e para transportar eses produtos nas viaxes e nos campamentos militares.  

Os países nos que máis se incrementou o censo de gando caprino no período 2009 - 2013 foron a India (en máis de 13 millóns de cabezas, o que supón un incremento do censo dun 9 %), Paquistán (máis de 6,6 millóns de cabezas) e Bangladesh (máis de 6,3 millóns). Séguenos Malí, Nixeria e Etiopía. Por outra parte, os países que sufriron unha maior diminución do censo caprino no mesmo período foron China (que perdeu 16,9 millóns de cabezas), Mongolia (1,7 millóns) e a UE (0,8 millóns).

## En Galicia 
### Cabra doméstica 
A ampla gama de utiizacións da cabra fixeron desta un animal moi utilizado en Galicia desde o neolítico, especialmente en explotacións de pouca extensión, e por persoas que carecen de terras. A carne do cabrito, moi aprezada, ten un mercado relativamente extenso, e forma parte de menús propios de moitas festas populares. O cabrito, dixo Sueiro, «dásenos moi ben aos galegos (aínda que moitos se empeñen en cultivar o cordeiro)». E o seu mestre Cunqueiro opinaba que

Dentro destas festas ten moita sona a do barrio compostelán de Conxo, que desde o 5 de setembro do ano 2009 está *institucionalizada*.        

Desde hai uns anos estase a recuperar a única raza de cabra de Galicia, a chamada cabra galega. Trátase de animais de perfil recto ou subcóncavo, eumétricos e sublonxilíneos. A súa capa é de cor avermellada, con distintas tonalidades, desde rubia até retinta. É unha raza de gran rusticidade e alta capacidade de adaptación ao medio, máis resistente ás enfermidades que outras razas, moi áxil e alta prolificidade (a maioría dos partos son de 2 ou 3 cabritos cando as condicións son favorábeis).

**Evolución da cabana 1962 - 2012**

**Nota:** Tendo en conta que o número total de cabezas e caprino en España no ano 2012 era de 2 363 522, Ademais, o macho recibe o nome particular de **cabrón**, e tamén os de **bode**, **castrón**, **chibo** e **godallo**. As crías moi novas e que aínda maman, denomínanse **cabritos**, e tamén **chibos**, pero cando xa non maman, chámanse **cabuxos**. En canto ás cabras silvestres, ou salvaxes, en galego denomínanse **cabras montesas**..

Os lacedemonios inmolábanas a Hera. Os romanos, nas súas medallas, representaban a Xuno Sospita cunha pel de cabra.

Segundo o escritor romano Aulo Xelio puxérase unha cabra branca nun cadro de Homero, porque se lle consagraba un destes animais en sacrificio como a poeta dedicado a Apolo, ao cal se acostumaba inmolar cabras desta cor.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Díaz d'a Silva, J. I. & Cartelle, Y. (2007): *Guía dos mamíferos de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-96893-20-7.
* Kowalski, Kazimierz (1981): *Mamíferos. Manual de teriología*. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9.
* Schilling, D.; D. Singer & H. Diller (1987): *Guía de los mamíferos de Europa*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0784-4.
* Van den Brink, F. H. & Barrel, P. (1971): *Guía de campo de los mamíferos salvajes de Europa occidental*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A.
* Wilson, D. E. & D. M. Reeder, editors (2005): *Mammal species of the world: a taxonomic and geographic reference*. Third edition. The Johns Hopkins University Press. Baltimore, Maryland, USA. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Bóvidos
* Caprinos
* Cabra galega
* Cabra con síncopes
* A cabra na cultura popular galega

### Ligazóns externas 
* *Capra* en Tree of Life 
* *Capra* no SIIT.
* *Capra* na ADW .
* *Capra* no NCBI.