open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Topografía

A **topografía** é a rama da xeografía matemática que se ocupa da descrición matemática dunha paisaxe, que pode ser achegada como produto xeográfico con máis ou menos valores estéticos, ou como representación dunha cultura ou modo de vida.

A formación lingüística da topografía abunda en substantivos comúns concretos e topónimos, adxectivos especificativos e unha nula progresión no tempo do relato.

No seu estado puro convértese nun informe técnico propio dun xeógrafo e con características da descrición técnica.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Descrición
* descrición técnica
* técnicas descritivas
* funcións da descrición
Silúrico

O **silúrico** ou **siluriano** é un período da escala de tempo xeolóxico, correspondente á era Paleozoica do eón Fanerozoico (hai aproximadamente 443,7 e 416 millóns de anos atrás).

O período silúrico sucede ao ordovícico e precede ao Devoniano, ambos os dous da súa era. Divídese nas épocas Llandovery, Wenlock, Ludlow e Pridoli, da máis antiga para a máis recente.

Durante o silúrico naceron as primeiras plantas terrestres.

## Páxinas relacionadas 
* Xeoloxía
* Paleontoloxía
Piteas

**Piteas** (c.-380 – c.-310 a.C.) foi un navegante, xeógrafo e explorador grego da colonia focea de Massilia (actual Marsella).

## Traxectoria 
Fixo unha viaxe de exploración polo noroeste de Europa arredor do ano 325 a.C. Piteas describiu as súas viaxes no libro *Περὶ τοῦ Ὠκεανοῦ* (*Sobre o Océano*), da que só se conservan fragmentos, citados por outros autores. Polibio e Estrabón, entre outros, acusaron a Piteas de describir unha viaxe que nunca realizou, un dos poucos en defendelo foi Eratóstenes. Pero o certo é que Piteas estimou a circunferencia de Gran Bretaña cun 2'5% de erro, e hai evidencias que usou a Estrela polar. Estudou as mareas en Gades, e puido descubrir que a lúa era quen as causaba.
Na súa viaxe visitou as Illas Británicas, Galia, as Orcadas, Noruega e as Shetlands e citou unha afastada terra denominada Thula, que algúns identificaron como unha das illas Casitérides, aínda que actualmente os investigadores inclínanse por pensar que é unha illa norueguesa ou mesmo Islandia. Na súa viaxe calculou a localización e distancia do coñecido como o cabo dos Ártabros.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Lelewel, J. (1836). ''''. Straszéwicz e Librairie polonaise, París.
Cronografía

A **cronografía** consiste na descrición histórica dunha época ou unha cultura a partir dos elementos físicos e espirituais que a caracterizan fronte a outra anterior ou posterior. É un estudo que implica a contraposición diacrónica. Obxectos de uso frecuente, costumes  nalgúns acontecementos de gran repercusión social son as circunstancias que se mostran nesta variedade descritiva.
## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Descrición
*Descrición técnica
*Técnicas descritivas
*Funcións de descrición
Plistoceno

O **Plistoceno** é unha época xeolóxica, comprendida entre hai aproximadamente 1.800.000 e uns 11.500 anos. Pertence ao período Neoxeno, da Era cenozoica, do eón fanerozoico. Sucede ao Plioceno e precede ao Holoceno, ambos os dous do seu período. Divídese nas idades do Plistoceno inferior, Plistoceno medio e Plistoceno superior, da máis antiga á máis recente.

## Características 
No Plistoceno ocorreron as glaciacións máis recentes. O clima e as temperaturas mudaron drasticamente, e o período é hoxe estudado por paleontólogos na tentativa de comprender os climas da Terra no pasado. Os fósiles deste período son abondosos, ben preservados, e a súa datación é precisa. Entre eles, os foraminíferos, diatomáceas e pole de plantas son moi informativos sobre os paleoclimas. Os paleontólogos estudan actualmente, a través destes rexistros, a influencia das mudanzas climáticas sobre as biotas.

### Megafauna 
Moitos dos xéneros e mesmo especies que viven hoxe xurdiron entón. Houbo, porén, naquel período, un bo número de animais de gran porte hoxe extintos, como o mastodonte ou o tigre dente de sabre. Camelos e cabalos nativos existían na América do Norte. Un dos maiores animais do Plistoceno, cuxas biotas eran moi semellantes ás actuais, foi o mamut.

Durante o Plistoceno ocorreu a extinción dos grandes mamíferos e a evolución dos humanos modernos. Unha das teorías sobre esa extinción baséase, en parte, á caza pola especie *Homo sapiens*.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xeoloxía
* Paleontoloxía

### Ligazóns externas 
*The Pleistocene - Berkeley University
Eratóstenes

**Eratóstenes** (**Ερατοσθένης**), nado no ano 276 a. C. e finado no 194 a. C., foi un matemático, xeógrafo e astrónomo grego.

## Traxectoria 
Nado en Cirene, na actual Libia, estudou en Alexandría e posteriormente en Atenas. Tivo como mestres a Aristón de Quíos, a Lisanias de Cirene e ao poeta Calímaco e foi grande amigo de Arquímedes. Dende o 236 a. C. dirixiu a Biblioteca de Alexandría a petición do faraón Tolomeo III.

A Eratóstenes atribúeselle a invención da esfera armilar, que se empregou ata o século XVI, e coa que determinou a oblicuidade da eclíptica. Eratóstenes determinou tamén que o intervalo entre os trópicos eran os 11/83 da circunferencia enteira, o que resultaba para esa oblicuidade 23º 51' 19", cifra que posteriormente adoptaría Tolomeo, aínda que segundo algúns historiadores Eratóstenes obtivo un valor de 24º, e sería Tolomeo quen modificara o resultado.

Despois de ler un informe sobre Siena, cidade a 800&nbsp;km ao sueste de Alexandría, no que se dicía que os raios solares ao caeren sobre unha vara vertical ao mediodía no solsticio de verán (21 de xuño) non producía sombra, Eratóstenes realizou observacións en Alexandría o mesmo día á mesma hora e descubriu que a luz do Sol incidía verticalmente nun pozo de auga o mesmo día á mesma hora. Con isto supuxo correctamente que, se o Sol estaba a grande distancia, os raios solares debían chegar á terra en forma paralela se era plana e non debía haber diferenzas entre as sombras proxectadas polos obxectos á mesma hora do mesmo día, independentemente de onde se atopasen. Pero si había esas diferenzas, polo que deduciu que a terra non era plana e utilizando a distancia coñecida entre as dúas cidades calculou a circunferencia da terra en 252&nbsp;000 estadios (40.000&nbsp;km).

Eratóstenes foi o inventor da xeografía científica, recolleu os coñecementos esparexidos en numerosas obras de viaxeiros e cronistas para compoñer a obra *Geographika*, que non se conserva máis que fragmentariamente, dividida en tres volumes: o primeiro falaba dos seus predecesores e expuña as investigacións que se realizaran sobre a forma da Terra, que el cría unha esfera inmóbil; o segundo falaba da xeografía física; e no último libro falaba de xeografía política, no que se incluían as descricións das rexións coñecidas, que tomou dos relatos de viaxeiros e xeógrafos precedentes.
Exposición (narrativa)

Unha **exposición** é un sistema de elocución baseado na disertación verbal con intención didáctica destinada a difundir o coñecemento humano e a reflexionar sobre o modo en que se acadou dito coñecemento. Noutras palabras, acto de dicir ou escribir algo para que o coñezan os demais: un tipo de discurso que presenta o obxectivo de ofrecer un tema calquera ó receptor de xeito claro e ordenado, para o cal se require un coñecemento global da cuestión que se pretende explicar e un desenvolvemento progresivo e articulado das ideas obxecto de manifestación.

O texto de carácter expositivo non pretende convencer nin demostrar -aspectos estes en que se centra a argumentación-, senón mostrar un conxunto organizado de observacións e coñecementos ou propor unha visión determinada dun problema e as súas posibles solucións.

## Fases 
* **Documentación**: Recollida de datos contrastados e postos ó día. Pode incorporar frases orixinais sobre o tema de especialistas. Tanto as citas de autoridade como as referencias a obras consultadas, deben indicarse en notas ó pé da páxina para que calquera lector que o desexe poida consultalas.
* **Estruturación**: Pode ser moi diversa. Depende do tipo de receptor, do tema e do punto de vista do autor.
* **Elocución**: Artéllanse as distintas partes do discurso expositivo, de forma que cada nova idea teña o seu apoio nas precedentes e o pensamento avance sen saltos nin digresións.

## Modalidades expositivas 
* Modalidade **divulgativa**, de doada comprensión para o receptor (artigos de prensa ou revistas con intención máis didáctica e lúdica ca científica.
* Modalidade **científica**, baseada na descrición técnica. Tres son os principios polos que se rexe:
:::* Obxectividade: Conséguese diluíndo a importancia do suxeito e destacando os feitos e os datos.
:::* Universalidade.
:::* Verificabilidade.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Texto
* Lingüística textual
* Explicación
Argumentación

Unha **argumentación** é un sistema de elocución que consiste en achegar razóns para defender unha opinión. Emprégase normalmente para desenvolver temas que se prestan á controversia, e o seu obxectivo fundamental é ofrecer unha información o máis completa posible, á vez que intentar persuadir aos demais mediante un razoamento.

Os textos e discursos argumentativos posúen unha organización peculiar. As categorías sobre as que se sustentan son as premisas e conclusións. O autor ha de reorganizar convenientemente os elementos temáticos para lograr do lector unha determinada disposición. Polo mesmo talvez sexa a argumentación o tipo de discurso en que o lector se acha involucrado dunha maneira máis directa. O autor, en todo momento, conta con el.

Na base de toda argumentación áchanse os principios da dialéctica e a lóxica:
:*Desde o punto de vista da lóxica, tense en conta a noción de causalidade, que proporciona unha orde obxectiva. A causalidade supedita a unha causa uns resultados determinados, polo que cada paso é sostido polo anterior.
:*Desde o punto de vista dialéctico, o texto da argumentación móvese sobre as probabilidades, nunca sobre certezas.

Os elementos da argumentación son 
:::*a tese, 
:::*o corpo argumentativo e 
:::*a conclusión.

Os tipos de razoamentos utilizados no argumento poden ser:
:::*O argumento de autoridade (testemuñas fidedignas e citas,...)
:::*O sentir xeral da sociedade.
:::*A exemplificación e a comparación ilustrativa.

Os trazos lingüísticos:
:::*O emprego da primeira persoa do plural.
:::*As comiñas e as citas.
:::*As marcas de orde (primeiro, segundo, finalmente,...) que introducen as premisas
:::*A interrogación retórica (para atrae-lo interese do lector)
:::*Os guións ou raias. Para marcar distintos niveis.
:::*Os nexos que expresan causa ou consecuencia.
:::*A definición
:::*As metáforas, as perífrases, a sinonimia, a antítese, os paralelismos.
:::*Os tecnicismos.
:::*Complexidade sintáctica e longos períodos oracionais.
:::*A subordinación que supedita unha idea a outra.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Texto
*Lingüística textual
Xurásico

Na escala de tempo xeolóxico, o **Xurásico** é o período da era Mesozoica do eón Fanerozoico que está comprendido entre 199,6 millóns e 145,5 millóns de anos atrás, aproximadamente. O período Xurásico sucede o período Triásico e precede o período Cretáceo, ambos da súa era.

## Nome 
[miniatura|Estratos do Xurásico na [cordilleira do Xura, en Italia.|esquerda]]Debe o seu nome á cadea montañosa do Xura, nos Alpes, lugar onde o xeólogo prusiano Alexander von Humboldt identificou este sistema en 1795. Referíndose a eses mesmos terreos do Xura, o termo *Xurásico* foi acuñado por primeira vez en 1829 polo naturalista francés Alexandre Brongniart na súa obra ''Tableau des terrains qui composent l'écorce du globe ou essai sur la structure de la partie connue de la terre*.

## Divisións e subdivisións 
O Xurásico divídese en Xurásico Inferior, Xurásico Medio e Xurásico Superior, da máis antiga para a máis recente. A Comisión Internacional de Estratigrafía

* O **Xurásico Medio** viu o aumento dos saurópodos e o desenvolvemento de bosques densos que proporcionaban un hábitat rico para insectos e pequenos vertebrados. As formacións de ferro bandeado eran comúns nos océanos debido ás altas concentracións de osíxeno.
* O **Xurásico Superio**r é coñecido pola aparición das primeiras aves, como *Archaeopteryx*, e unha gran diversidade de dinosauros terópodos. Os mares estaban poboados por grandes réptiles mariños como os plesiosaurios e ictiosauros.

## Características do Xurásico 
miniatura|Recreación de escena do Xurásico.|esquerda

### Xeololoxía 
Durante o Xurásico, a tectónica de placas provocou extensivas actividades volcánicas que formaron vastas planicies de lava e influíron na química oceánica, afectando a vida mariña. Estes eventos volcánicos tamén contribuíron á formación de numerosos depósitos minerais que son explotados hoxe en día. Este período caracterízase pola hexemonía dos grandes dinosauros e pola escisión de Panxea nos continentes Laurasia e Gondwana. Deste último separouse Australia (no Xurásico superior e principios de Cretáceo), do mesmo xeito que Laurasia se dividiu en Norteamérica e Eurasia. 

### Fauna e flora 
A flora do Xurásico estaba dominada por coníferas, que formaban grandes bosques que cubrían grande parte da terra. As primeiras plantas con flor aparecen cara ao final do período, sinalando unha revolución nos ecosistemas terrestres que proporcionaría novos nichos ecolóxicos.

Entre a fauna, destacaban os dinosauros como *Brachiosaurus* e *Allosaurus* en terra, mentres que nos océanos prosperaban moluscos como amonites e belemnites. A presenza de réptiles voadores como os pterosauros indicaba unha expansión dos vertebrados a novos ambientes.

Durante o Xurásico, xorden os mamíferos marsupiais e multituberculados, as primeiras aves e as plantas con flores.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xeoloxía
* Paleontoloxía
* Paleoarte
* Dinosauros

#### Na ficción audiovisual 
* *Cando os dinosauros gobernaban a Terra* 
* *Parque Xurásico''
Onomatopea

A **onomatopea** (do grego ὄνομα "nome" e ποιέω "crear") é unha expresión ou palabra cuxa sonoridade imita a voz ou ruídos de obxectos ou animais. Polo tanto, na súa creación ten por base o son que produce o obxecto que designa.

Ao dicir que un grilo fai "cricrí" ou ó facer "toc-toc" ó bater a porta, utilízanse onomatopeas. Xa Aristófanes, na súa peza "As ras", fixo uso de determinadas palabras que, no grego orixinal, pretenden imitar o son deses animais. Era unha figura retórica que é tamén de cariz onomatopeíco.

## Exemplos
*Son onomatopeas *curuxa* (latín *NOCTUA*), *rula* (latín *TURTURA*), miar, niañar, ular, chuchar, esgarrar, topar, seseo, pita, churra, chiar, piar, urrar, chupar, fungar, gheada, gargallada.
*No "Poema nuclear" de Celso Emilio Ferreiro atopamos imitacións fónicas de sons reais (versos 2, 11, 34, 38): *A bomba, ¡bong!, a bomba bon amigo* (verso 2). *¡¡¡Booong!!!* (verso 39)

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Lista de voces dos animais
* Aliteración
* Fonosimbolismo
* Paronomasia
Santarém

O topónimo portugués **Santarém** pode referirse a:

***Santarém**, cidade portuguesa do Alentexo, capital do **distrito de Santarém;
***Santarém''', cidade brasileira no estado do Pará.
Ruud Krol

200px|miniatura|dereita|Ruud Krol
** Rudolf Jozef Krol **, tamén coñecido por *Ruud* o *Rudi*, nado en 24 de marzo de 1949 en Ámsterdam, é un xogador de fútbol neerlandés xubilado que xogou 83 veces polo seu país. Comezou a súa carreira no Ajax Amsterdam baixo as ordes de Rinus Michels. Na súa primeira tempada no club non xogou moito. Despois da marcha do defensa esquerdo Van Duijvenbode no verán do 1969 ó Feyenoord, Krol converteuse nun xogador regular. Cando o Ajax chegou á Copa de Europa no 1971, e gañou, Krol non xogou por ter a perna rota. Krol participou nas finais da Copa de Europa no 1972 e no 1973. Mentres outros coma Cruyff e Johan Neeskens marcharon cara a outros destinos, Krol mantívose no Ajax ata 1980 (logo lle pesaría ter estado tanto tempo). Marchou ó NASL para xogar cos Vancouver Whitecaps, pero permaneceu só unha tempada. Fichou á tempada seguinte co SSC Napoli onde xogaría durante catro tempadas. O seu derradeiro club antes de se retirar foi o club francés AS Cannes, no que aguantou ata 1986.

Internacionalmente, Krol fixo o seu debut na selección holandesa en 1969 contra Inglaterra, e xogou 83 encontros, retirándose das competicións internacionais no 1983. Foi un compoñente crucial no *Total Football* dos 70's. Un defensa versátil, tamén podía xogar en calquera posición ó longo do medio campo. No 1974, no que Holanda chegou á final, Krol xogou principalmente coma defensa esquerdo e preparou o gol de Cruyff contra o Brasil e o seu berro de 25 iardas contra Arxentina permanecerá na memoria. Por desgraza, caeron nun derradeiro obstáculo, perdendo por 2-1 para a Alemaña Occidental.

Cando se xogou a Copa de 1978, Krol decidiu troca-la posición de líbero e conseguiu o brazalete de capitán despois da saída de Cruyff. Krol fixo un torneo correcto, pero foi incapaz de impedi-la caída de Holanda da súa segunda derrota nas finais, esta vez 3-1 contra Arxentina.

Krol xogou coma capitán na selección holandesa nas competicións europeas de 1980, pero frustrouse, sendo eliminados na primeira rolda por Alemaña Occidental e Checoslovaquia. Tampouco conseguiron puntuar no 1982. Tivo parte na puntuación do 1984, e participou no seu derradeiro encontro internacional en 1983, cun 1-0 no campionato europeo contra España. A súa traxectoria *copeira* foi só superada por Aron Winter durante o torneo do 2000.

Na súa carreira como adestrador, encargouse de Exipto, e foi asistente de adestrador da selección holandesa (baixo as ordes de Louis van Gaal) e do Ajax (esta vez baixo as de Ronald Koeman). Recentemente actuou coma adestrador interino do Ajax, logo da renuncia de Koeman.
Imprimatur

**Imprimatur** ("Que se imprima", en latín) é unha aprobación por parte da xerarquía da Igrexa católica segundo a cal unha obra literaria ou semellante está libre de erros en materia de doutrina e moral e é polo tanto aceptábel para ser impresa e lida polos católicos.

O *imprimatur* é de maior importancia nas obras que tratan da teoloxía e doutrina católicas e introduciuse como medida para reducir a exposición, especialmente dos leigos, á herexía. A presenza do *imprimatur* foi en tempos un asunto da maior preocupación para moitos católicos. Con efecto, nalgúns países oficialmente católicos non se podía publicar nada legalmente sen un *imprimatur*. Hoxe só preocupa a algúns católicos moi conservadores.

O *imprimatur* católico pode consistir de até tres selos, seguido cada un deles por unha sinatura (nome e cargo):

* *Imprimi potest* ("Pódese imprimir", en latín) -- Se a obra é dunha orde relixiosa, o selo indica que foi examinada e aprobada polo superior relixioso ou cabeza da orde relixiosa (ou representante debidamente nomeado).
* *Nihil obstat* ("Nada impide") -- Este selo indica que a obra foi examinada e aprobada polo censor da diocese e que para el non contén erros doutrinais ou morais. Este censor é habitualmente un sacerdote con estudos nomeado polo bispo que informa ao autor dos posíbeis problemas e imprecisións para que os corrixa.
* *Imprimatur* ("Que se imprima") -- Por último, este selo indica que a obra foi aprobada para a súa impresión polo bispo da diocese ou por outra autoridade eclesiástica.

Estes "selos" e "sinaturas" non son selos literais e sinaturas manuscritas, senón que se imprimen nunha das primeiras páxinas do libro, xunto coa data e lugar (como nos documentos legais), en tipografía básica.

A continuación, algunhas obras poden incluír unha afirmación como a seguinte:

* "O Nihil Obstat e o Imprimatur son declaracións oficiais segundo as que un libro ou panfleto está libro de erro doutrinal ou moral. Non se infire que os que concederon o Nihil Obstat e o Imprimatur concorden co contido, opinións ou afirmacións expresadas."

O termo ampliouse para incluír a aprobación "oficial" por autoridades de calquera tipo relacionadas coa área en cuestión. Así, pódese dicir que unha obra de natureza política ten o "imprimatur" dun determinado partido político. Trátase dunha aprobación en sentido simbólico, normalmente.

Outra utilización recente do termo é a que fai o programador John Walker, quen advirte da posibilidade da imposición dun imprimatur dixital por parte das autoridades sobre o que os cidadáns poden ler ou compartir.

## Véxase tamén
*Santa Congregación para a Doutrina da Fe.
Nihil obstat

**Nihil obstat** ("Nada impide" ou "obstaculiza", en latín) é unha aprobación oficial da Igrexa católica para que unha obra poida ser publicada. Significa que a obra foi examinada por un censor e que non contén erro doutrinal ou moral.

Esta expresión abrevia outra expresión latina máis longa, *nihil obstat quominus imprimatur*, que quere dicir «non existe impedimento para que sexa impresa». E unha das tres autorizacións que se poden requirir para que unha obra de carácter doutrinal ou teolóxico sexa autorizada para a súa publicación dentro da Igrexa Católica, xunto co *imprimi potest* e o *imprimatur* (s.s.).

## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Index Librorum Prohibitorum
*Censura
Imprimi potest

**Imprimi potest** ("Pódese imprimir") é unha aprobación oficial por parte dun superior relixioso da Igrexa católica para que unha obra poida ser publicada. Indica que se aprobou a publicación dunha obra dun membro da orde relixiosa.

O *Imprimi potest* fai parte, xunto co *Nihil obstat*, do *imprimatur* católico.

## Véxase tamén
*Index Librorum Prohibitorum
*Censura
Microestrutura

Terminoloxía pertencente á disciplina da lingüística denominada lingüística textual.
A microestrutura é a semántica lineal do texto e ten que ver cos significados das oracións e as relacións lineais que contraen. A reconstrución das relacións entre as proposicións facilítano-la microestrutura.

## Véxase tamén
*texto
*lingüística textual
*proposición
*macroestrutura
*superestrutura
Proposición

**Proposición** pode referirse a:

# En **lingüística textual**, chámase proposición ás unidades mínimas que debemos percibir á hora da comprensión dun texto. As proposicións son unidades puramente lingüísticas que captamos por medio do proceso de segmentación e conmutación. Logo de observar a pertinencia dos signos, ó lles atribuír un significado os sinais escritos, acadamos o primeiro elemento perceptible e exclusivo da lingüística textual: a proposición (a proposición é o significado dunha oración illada).
# En **matemáticas**, unha proposición é a enunciación dunha verdade demostrada ou que se trata de demostrar.  
# En **filosofía**, unha proposición é a expresión verbal dun xuízo.
Macroestrutura

A **macroestrutura** é a estrutura semántica global dun texto. É un termo pertencente á disciplina da lingüística denominada lingüística textual. A diferenza da microestrutura, non é lineal, senón que é global: refírese ó significado xeral dunha serie de proposicións.

A elaboración de macroeestruturas é unha continuación lóxica da captación das microeestruturas: unha vez lidas as oracións dun texto e captada a súa significación (proposicións) e interrelación (microestrutura), elaboramos un resumo mental do seu significado, o resultado desa operación é unha macroeestrutura.

centro|700px
## Véxase
*texto
*Lingüística textual
*proposición
*microestrutura
*superestrutura
Pedro Álvares Cabral

**Pedro Álvares Cabral**, nado probablemente en Belmonte en 1467 ou 1468 e finado en Santarém en 1520 ou 1526, foi un fidalgo e navegante portugués a quen xeralmente se atribúe o descubrimento do Brasil, acontecido o 22 de abril de 1500.

## Traxectoria 
Crese que naceu en Belmonte, na rexión da Beira Baixa, en Portugal. Foi o terceiro fillo de Fernão Cabral, gobernador da Beira e de Belmonte, e de Isabel de Gouvea. Así, o seu nome orixinal sería **Pedro Álvares Gouvea**, pois só o primoxénito herdaba o sobrenome paterno. Só posteriormente, coa morte de seu irmán mais vello, tería pasado a chamarse **Pedro Álvares Cabral**.

Con once anos de idade mudouse para Lisboa, onde estudou literatura, historia, ciencias, cartografía e artes militares. Coa subida ao trono de D. Manuel I (1495-1521) pasou a integrar o Consello do Rei e foi admitido como cabaleiro na Orde de Cristo, distinción concedida apenas a algúns nobres.

### Viaxe á India 
En 1500, con 33 anos de idade, o soberano deulle o comando da segunda armada que mandou á India, a mellor equipada do século XV e integrada por dez naos e tres carabelas, levando uns 1.500 homes, entre funcionarios, soldados e relixiosos.

Partiu de Lisboa o 9 de marzo de 1500 e, desviándose do camiño orixinal – intencionalmente, segundo a hipótese máis admitida polos historiadores – atinxiu a costa oriental da América do Sur, arribando en Porto Seguro o 22 de abril de 1500. Tomou posesión da nova terra, que denominou de *Illa de Vera Cruz* en nome da Coroa portuguesa. En seguida enviou de volta a Portugal un dos navíos menores coas noticias. Retomou entón a rota de Vasco da Gama rumbo ás Indias.

Ao cruzar o cabo da Boa Esperanza, catro dos seus navíos se perderan. Chegou a Calicute - actual Kozhikode, en Kerala - en setembro de 1500, onde Cabral asinou o primeiro acordo comercial entre Portugal e a India.

Ao volver a Lisboa, en 1501, foi aclamado como un heroe. Entanto, desentendeuse co rei acerca do comando da expedición ás Indias programada para 1502 e foi substituído por Vasco da Gama. Non recibiu ningunha outra misión oficial máis ata o fin da súa vida. Faleceu esquecido e foi sepultado na cidade de Santarém segundo algúns historiadores o 1520, e outros, o 1526.
In medias res

**In medias res** é unha expresión latina que significa «no medio das cousas» e que designa unha técnica narrativa consistente en iniciar unha narración nun momento posterior ao do inicio da acción, normalmente nun momento crucial. Isto permítelle ao narrador moverse para tras e para diante no tempo entre acontecementos interrelacionados.
A orixe da expresión está na *Ars Poetica* de Horacio:

Os exemplos máis coñecidos son a *Ilíada* e a *Odisea* de Homero e *Paradise Lost* de John Milton.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
****Ab ovo***
Superestrutura

Terminoloxía pertencente á disciplina da lingüística denominada lingüística textual.

A **superestrutura** é a estrutura formal global dun texto.

As superestruturas implican a existencia de distintos tipos de textos: narración, artigos xornalísticos, descrición, informes experimentais, cartas etc., cada un cunha forma característica.

As superestruturas, ademais de estar presentes no texto, forman parte dos coñecementos previos do lector, como esquemas mentais: os textos teñen unha estrutura formal que os lectores chegan a interiorizar e a aplicar na lectura e comprensión de novos textos.

## Véxase tamén 
* texto
* lingüística textual
* proposición
* microestrutura
* macroestrutura
Ab ovo

[miniatura|Helena, incubación (*ἐκκόλαψις*) dentro do ovo. Museo Arqueolóxico Nacional de Metaponto, en [calcaria, s. V a.C.]]
***Ab ovo*** é unha expresión latina que significa "dende o inicio" (literalmente, "desde o ovo") e que designa unha técnica narrativa consistente en principiar unha narración desde o momento en que comezan os acontecementos.

A expresión débeselle a Horacio, quen, en *De arte poetica* describe a técnica como *Nec gemino jusque ad mala* ("Desde o ovo até as mazás"), referíndose á comida romana típica, que comezaba con ovos e remataba coa froita.

Se, pola contra, a historia comeza a narrarse desde o medio da acción, omitindo en principio os primeiros acontecementos, dise que se inicia *in medias res* ou *in media res*

Tamén se emprega co mesmo significado *ab origine*.
Falacia afectiva

**Falacia afectiva** é un termo usado polos Novos Críticos Americanos Wimsatt e Beardsley para describir a "confusión entre o poema e o seu resultado (o que *é* e o que *fai*). Para eles, o crítico debería considerar unha estrutura poética como formalmente autosuficiente e non cometer o erro de considerar os seus efectos emotivos ou pragmáticos sobre o lector.

O concepto de falacia afectiva é un ataque á crítica impresionista, para a que a resposta dun lector a un poema é o indicador definitivo sobre o seu valor.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Falacia intencional
Falacia intencional

**Falacia intencional** é un termo literario que tenta pór de manifesto o erro que se comete ao criticar ou xulgar unha obra literaria tentando descubrir cal era a intención do autor e se a logrou ou non.

## Historia e características 
Desde a década de 1920 a crítica literaria tende a insistir en que todo, a parte da obra literaria en si, é irrelevante para o coñecemento da propia obra. Este punto de visto é moi notábel na crítica de I. A. Richards e T. S. Eliot durante esa década e dos Novos Críticos Americanos nos anos 40 e 50. O termo de "falacia intencional" utilizárono por vez primeira W.K. Wimsatt e Monroe Beardsley en 1946 no seu influente ensaio *A falacia intencional*. A noción da "intención do autor" deveu central na crítica literaria moderna.

Afirman que un poema non lle pertence ao autor e tampouco ao crítico. Sepárase daquel ao ser concibido e inicia unha vida propia alén do seu poder de controlalo ou de imporlle un significado. O poema pasa a pertencerlle ao público.

Suxiren que, mesmo cando se teñen as afirmacións do propio autor sobre a súa intención (como diarios, ensaios propios etc.), o texto significa só o que di. Se un autor se erguese da tumba e dixese "Iso non é o que eu quería dicir", os Novos Críticos respostaríanlle "Mais é o que dixeches, así que é o que significa".

Á hora de escribir, o autor emprega o seu coñecemento do mundo e da lingua. Mesmo a fantasía máis escapista ten relación con certa comprensión compartida no lector para poder ser comprendida. O lector debe poder activar a súa comprensión do mundo e da lingua para poder tirarlle un significado á obra. As obras literarias, polo tanto, parten de comprensións do mundo determinadas, que son diferentes no autor e no lector. Debido a esas diferenzas, o significado tirado polo lector só pode ser aproximado do que tencionaba o autor e só aproximado do tirado por outros lectores. Ademais, nin o autor nin o lector son conscientes das peculiaridades inherentes á súa comprensión da realidade.

Por exemplo, unha obra escrita após a segunda guerra mundial pode mostrar puntos de vista habituais na época, como prexuízos contra os alemáns ou os xaponeses. Un lector moderno podería estar en desacordo con eses prexuízos e atopar significados novos ao examinar como matizan a obra. Para a crítica moderna, este significado novo non é unha simple rareza, senón un método valioso de obter unha nova visión sobre a obra.

Na teoría da deconstrución afírmase que, mesmo se o autor expresa as súas intencións sobre o significado dunha obra, ese significado non goza de ningún privilexio sobre outras interpretacións.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Falacia afectiva
Portugués

O adxectivo **portugués** refírese a algo relacionado con Portugal:
***Portugués**, lingua que se fala en Portugal, Brasil e diversos lugares de África e de Asia;
***Portugués de Goa**, variedade da lingua portuguesa falada no Estado indio de Goa;
***Portugués**, moeda portuguesa de ouro do século XVI.
*

### Véxase tamén 
* **Alfabeto portugués**, conxunto de grafías para a escrita da lingua portuguesa;
* **Camiño portugués**, conxunto de vías do Camiño de Santiago con orixe en Portugal;
* **Dialectos do portugués**, variedades xeográficas da lingua portuguesa;
* **Ecudo portugués**, antiga moeda de Portugal;
* **Galego-portugués**, lingua medieval que se falou no noroeste da Península Ibérica;
* **Imperio portugués**, conxunto de Portugal e os seus territorios;
* **Pobo portugués**, etnia románica orixinaria de Portugal;
* **Real portugués**, antiga moeda de Portugal;
Tema

En lingüística textual, o **tema** é o núcleo xenético principal do texto. Son aqueles elementos estereotipados que sosteñen un texto ou gran parte del.

O tema debe distinguirse do motivo. O primeiro designa a categoría semántica que pode estar presente ó longo do texto e aínda no conxunto da literatura (o tema da morte). Os motivos son, ante o tema, elementos menores e poden estar presentes incluso nun número elevado. Moitas veces un tema resulta da insistencia de moitos motivos.

A presenza dun mesmo tópico (ou dun motivo recorrente) en dúas obras non significa que exista nelas un mesmo tema: os motivos son polivalentes e só despois da análise do texto na súa totalidade pode recoñecerse con certeza a presenza dun tema.

A condición do tema é activa e pasiva á vez: elemento integrador por unha banda, de relevancia estrutural pois dá unidade ó texto; mais tamén obxecto de modificación dado que o tema é o que o escritor modifica, modula, transforma.

O estudo dos temas desenvolveuse asiduamente a fins do século XIX, e foi denominado tematoloxía.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Texto
*Motivo
Motivo

En lingüística textual, a unidade temática, significativa e pertinente, máis pequena dun texto denomínase motivo.

Ás máis das veces o motivo coincide cunha palabra presente no texto; pero, de cando en cando, pode identificarse cun anaco do significado da palabra, é dicir cun sema, ou cun sintagma ou cunha frase na cal non figura a palabra coa cal designamos o motivo.

Cando o motivo se reitera ó longo da obra e asume nela un papel preciso, falarase, por analoxía coa música, de leitmotiv (por exemplo a chuvia é un leitmotiv en *A Esmorga* de Eduardo Blanco Amor).

Se varios motivos forman unha configuración estable que reaparece con frecuencia na historia da literatura (sen que o mesmo signifique que teña grande importancia nos textos concretos), falaremos de tópicos.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
*texto
*tema
Osaca

**Osaca** ou **Osaka** (大阪市, おおさかし, *Ōsaka-shi*) é unha cidade do Xapón e a capital da prefectura de Osaca, a segunda en importancia do país tras a capital Tokyo, cunha poboación de 2.598.774 habitantes (censo do 2000).

Está situada no delta do río Yodo (o que lle da a súa configuración característica de cidade entre canais), xunto a súa desembocadura na profunda baía de Osaca no centro da illa de Honshu.

Como é habitual no Xapón, a cidade ten as súas orixes coa erección dun castelo en 1583. Despoxada de poder político primeiro polas próximas Nara e Kyoto (coas que configura xunto con Kōbe unha megalópole de dezanove millóns de habitantes), e despois por Tokyo, especializouse na actividade comercial e industrial, converténdose por moito tempo no principal centro do país.

En 1970 celebrouse unha Exposición Universal.

## Historia 
## División administrativa 
miniatura|dereita|300px|24 barrios do concello de Osaca.

O concello de Osaca divídese en 24 barrios (*ku* 区):
* Abeno-ku (阿倍野区, あべのく).
* Asahi-ku (旭区, あさひく).
* Chūō-ku (中央区, ちゅうおうく).
* Fukushima-ku (福島区, ふくしまく).
* Higashinari-ku (東成区, ひがしなりく).
* Higashisumiyoshi-ku (東住吉区, ひがしすみよしく).
* Higashiyodogawa-ku (東淀川区, ひがしよどがわく).
* Hirano-ku (平野区, ひらのく).
* Ikuno-ku (生野区, いくのく).
* Jōtō-ku (城東区, じょうとうく).
* Kita-ku (北区, きたく).
* Konohana-ku (此花区, このはなく).
* Minato-ku (港区, みなとく).
* Miyakojima-ku (都島区, みやこじまく).
* Naniwa-ku (浪速区, なにわく).
* Nishi-ku (西区, にしく).
* Nishinari-ku (西成区, にしなりく).
* Nishiyodogawa-ku (西淀川区, にしよどがわく).
* Suminoe-ku (住之江区, すみのえく).
* Sumiyoshi-ku (住吉区, すみよしく).
* Taishō-ku (大正区, たいしょうく).
* Tennōji-ku (天王寺区, てんのうじく).
* Tsurumi-ku (鶴見区, つるみく).
* Yodogawa-ku (淀川区, よどがわく).

## Economía 
* Daikin (ダイキン工業)
* Itochu (伊藤忠商事) 
* Nissin Foods (日清食品)
* Sharp (シャープ)

## Universidades 
* Universidade das ciencias de educación de Osaca (大阪教育大学)
* Universidade da cidade de Osaca (大阪市立大学)

## Turismo e lugar de interese 
* Sumiyoshi Taisha (住吉大社) - Santuario xintoísta
* Castelo de Ōsaka (大坂城) 
* Tsūtenkaku (通天閣) - A torre de Tsūtenkaku é un símbolo de Osaca
* Acuario Kaiyukan - Un dos maiores acuarios do mundo

## Cidades irmandadas 
*  Iiyama
*  Melbourne
*  Milán
*  San Francisco
*  São Paulo
*  San Petersburgo

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Sumiyoshi-taisya dainihongu 1.jpg|Sumiyoshi Taisha
Ficheiro:Sumiyoshi-taisya dainihongu.jpg|Sumiyoshi Taisha
Ficheiro:Osaka Castle 02bs3200.jpg|Castelo de Osaca
Ficheiro:Osaka Castle Nishinomaru Garden April 2005.JPG|Castelo de Osaca
Ficheiro:Osakatowerday.jpg|Tsūtenkaku

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de concellos do Xapón
### Ligazóns externas 
* Web oficial 
* Web oficial 
* Web oficial
Escrita gótica

miniatura|250px|Fragmento de escrita do século XV usando letras góticas
Dáse o nome de **escrita gótica** ás letras usadas na escrita dende aproximadamente o ano 1150 ata o ano 1500. Este tipo de letra continuou a ser usado na Alemaña ata o século XX. Non é un tipo de alfabeto, pero si unha variación da forma de deseñar as letras do alfabeto latino.

As letras góticas teñen unha forma arredondada, e pola súa aparencia, son moi usadas tamén na confección de diplomas e certificados.
Cenema

O termo **cenema** ("unidade baleira [de sentido]") designa a unidade distintiva mínima no plano da expresión. Faise abstracción da natureza fónica da linguaxe, que se considera accesoria, accidental.

Este termo substitúe ao de fonema en Louis Hjelmslev e os lingüistas do Círculo de Praga. O cenema é unha figura de expresión que se opón a *plerema*, figura do contido.

## Véxase tamén
*Glosemática
*Cenemática
Cenemática

A **Cenemática**, para o lingüista dinamarqués Louis Hjelmslev e para os membros do Círculo Lingüístico de Copenhaguen, é a ciencia cuxo obxecto é o estudo das unidades mínimas distintivas, chamadas *cenemas*. Escolleuse este termo por poderse aplicar ás linguas hipotéticas, cuxa substancia da expresión non sería fónica.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Glosemática
* Plano da expresión
Plerema

En glosemática, o **plerema** é o elemento do contido cuxa definición permite a reprodución de variantes infinitamente numerosas a partir dun número limitado de invariantes e a redución dos signos infinitamente numerosos ás combinacións dun número limitado de pleremas.

Por exemplo, un plerema do tipo "xénero-ela" (xénero natural femia, a non confundir co xénero gramatical feminino) minimiza o número de desvíos posíbeis, xa que dá conta de *egua*, que consiste en "*cabalo* + xénero-ela".

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Louis Hjelmslev
*Círculo Lingüístico de Copenhague
*Pleremática
Galego

A palabra **galego** pode referirse a:

***Galego**, algo ou alguén de Galiza;
***Pobo galego**, habitantes de Galiza;
***Galego**, a lingua propia de Galiza;
***Galego-portugués**, lingua medieval da que derivan o galego e o portugués actuais;
****Galego***, filme de 1988 dirixido por Manuel Octavio Gómez;
***Galego**, alcume do futbolista brasileiro Jéfferson Alberto Ferreira;
***Galego**, alcume do futbolista brasileiro Paulo de Souza Lobo;
****Galego***, buque británico construído en 1900 que foi renomeado como *HMHS Glenart Castle*.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Queixo de Arzúa-Ulloa

O **queixo de Arzúa** ou **queixo de Ulloa** é un queixo DO galego, de leite de vaca, que se acolle protexido pola denominación de orixe Arzúa-Ulloa. Tamén se lle pode chamar *queixo de Lugo*, *queixo de Chantada* ou *queixo de Curtis* nas diversas localidades da súa ampla zona de fabricación.

## Zonas de fabricación
A elaboración de queixo amparado baixo a *Denominación de Orixe Arzúa-Ulloa* limítase a unha zona xeográfica específica que abrangue un total de 24 concellos. A zona de produción recolle unha zona queixeira común, de gran tradición enmarcada entre as dúas ribeiras do río Ulla. Iso inclúe unha pequena parte da provincia da Coruña, á altura de Curtis, Sobrado, Boimorto e Vilasantar, estendéndose ata Arzúa, Melide, Toques, Santiso, Santiago de Compostela, e mais pola comarca da Ulloa luguesa seguindo aproximadamente a divisoria cara ao sur entre as provincias de Lugo e Pontevedra.

O leite que se produce na mesma área delimitada é a única materia prima válida para elaborar o produto.

Esta ampla zona ten unha configuración xeográfica moi variable, desde áreas moderadamente montañosas, con alturas arredor dos 1.000 metros, ata chairas e algunhas terras baixas. O terreo é de tipo fundamentalmente granítico e lousento. O clima é atlántico coas súas características de humidade e non alta temperatura, pero si abondosas choivas.

## Características
O leite utilizado nos queixos de Arzúa-Ulloa é exclusivamente o de vaca. O contido en graxa varía entre 3,8 e 5,0%.

A súa carapa é extremadamente elástica e dunha cor amarela esluída. As pezas teñen forma lenticular biconvexa (de gran lentella con beiradas grosas). Ás veces presentan formas de casquete esférico case regular, cunha tendencia á forma clásica do queixo de tetilla, pero sen presentar a prominencia superior característica deste último. O tamaño máis corrente nos queixos de Arzúa-Ulloa é de 18 a 20 centímetros de diámetro e uns 6 a 8 centímetros de altura e os pesos varían de 500 a 2.000 gramos, e son moi excepcionais os que superan este peso máximo.

A pasta é branda e sen ollos, aínda que poden ter pequenos e escasos buratos debidos ás fermentacións e á falta de presión durante o moldeado. Isto considérase unha pexa. A súa consistencia mol no momento óptimo chega ás veces a ser cremosa, estendéndose no prato.

O olor e o sabor do queixo de Ulloa son francamente agradables, moi lixeiramente acedos, aromáticos e de olor láctico. Non se afuman, atan nin curan. Son perfectos para tomar con viños brancos suaves tipo ribeiro ou albariño. A temperatura óptima para o seu consumo é a ambiente entre 15 e 22&nbsp;°C, e a data axeitada é a comprendida entre os 15 e 40 días da súa fabricación.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Festa do queixo de Arzúa
* Lista de queixos do mundo
* Feira de Santos de Monterroso
* Queinaga
Posidonio

**Posidonio** (en grego **Ποσειδώνιος**), nado ca. 135 a.C. e finado en 51 a.C., foi un político, astrónomo, xeógrafo, historiador e filósofo estoico grego.
## Traxectoria 
Naceu nunha familia grega en Apamea, unha cidade romana sobre o río Orontes, no norte de Siria. Estudou en Atenas con Panecio, cabeza da escola estoica. Arredor do 95 a.C. asentouse en Rodas, o centro intelectual grego da época, onde participou na vida pública e foi embaixador en Roma (87-86 a.C.). Posidonio foi un dos intelectuais gregos que vían a Roma como un poder estabilizador nun mundo turbulento, e as súas conexións coa clase gobernante romana servíronlle para as súas exploracións xeográficas: viaxou por Grecia, Hispania, África, Italia, Sicilia, Dalmacia, Galia, Liguria... Posidonio describe o mundo bárbaro, en especial os celtas da Galia.

Consérvanse, por mediación de Estrabón, breves referencias de Posidonio a Gallaecia, centradas na súa riqueza mineira.
Charlie e a fábrica de chocolate

***Charlie e a fábrica de chocolate*** é unha novela infantil en lingua inglesa do escritor galés Roald Dahl, publicada en 1964 co título de ***Charlie and the Chocolate Factory***.

O libro, un clásico da literatura infantil do século XX, é coñecido pola súa linguaxe fácil e espontánea, así como polas súas detalladas descricións, características do estilo de Roahl Dahl. En 1972 saíu publicada a súa secuela, *Charlie e o grande ascensor de cristal* (*Charlie and the Great Glass Elevator*).

A historia xa mereceu dúas adaptacións para o cinema, *Willy Wonka & the Chocolate Factory* de Mel Stuart, con Gene Wilder, en 1971 e *Charlie and the Chocolate Factory* de Tim Burton, con Johnny Depp, en 2005.

## Sinopse 
O enredo do libro é sobre o neno chamado Charlie Bucket, que vive na pobreza, nunha casa cun único cuarto, cos seus pais e catro avós. Charlie é un rapaciño xentil, meigo e tamén responsábel. Con todo, o que Charlie máis ama na vida é o chocolate. Mais, a causa da pobreza da familia, só recibe unha barra por ano, no día do seu aniversario.

Preto da casa de Charlie está localizada a maior fábrica de chocolate do mundo, de propiedade do Sr. Willy Wonka, o maior e máis inventivo produtor de chocolate, que produce todos os tipos de deliciosas lambetadas, incluíndo algunhas que parecen imposíbeis de existir, como un sorbete que nunca derrete e unha goma de mascar que nunca perde o seu sabor. Por culpa da espionaxe industrial, que case levou a fábrica do Sr. Wonka a quebra, este pechou a súa fábrica para o público e agora produce soamente con misteriosos empregados, que viven alá dentro.

Wonka, nun movemento sorprendente, decide abrir a súa fábrica para a visita pública, iniciando unha lotería. Cinco barras de chocolate Wonka esconden cinco “Billetes Dourados”, que darán a quen os encontre a admisión para el e dous membros máis da súa familia, coma acompañantes, a unha visita guiada polo propio Wonka á súa fabulosa fábrica.

Como por milagre, Charlie consegue encontrar un dos “Billetes Dourados” e así el e mailo seu avó Joe entran na fábrica do Sr. Willy Wonka, onde encontran moitas creacións marabillosas do Sr. Wonka – incluíndo algúns prototipos que causan efectos colaterais de levantar os cabelos. Os outros vencedores dos “Billetes Dourados” compórtanse mal un por un, terminan en situacións estrañas, case fatais, que requiren o seu afastamento da visita guiada. Charlie pórtase tan ben que ao final é recompensado.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Charlie e a fábrica de chocolate (filme)*
Polibio

**Polibio** (**Πολύϐιος**), nado ca. 203 a. C. e finado en 120 a. C., foi un historiador grego famoso pola súa *Historia* en 40 libros, que abrangue o período comprendido entre o 240 e o 146 a. C.
## Traxectoria 
Fillo de Licorta, membro da clase gobernante grega, recibe unha educación militar e a súa actividade política centrouse en manter a independencia da Liga Aquea. Como o principal valedor da política de neutralidade na guerra de Roma contra Perseo de Macedonia, foi un dos 1.000 nobres aqueos que os romanos levaron a Roma no 166 a. C. e estivo retivo alí durante dezasete anos. En Roma foi titor de Escipión Emiliano Africano e foi con el na campaña na que conquistou Cartago (149 a. C.), Trala destrución de Corinto (146 a. C.) regresou a Grecia, para facer menos gravosa a condición de Grecia como provincia romana.

Posteriormente marchou outra vez a Roma dedicado a investigar e escribir, con longos períodos dedicados a viaxar polos países mediterráneos. Despois da morte de Scipio regresou a Grecia, onde morreu.

## Obra 
Polibio foi un dos primeiros historiadores que tentaron presentar a historia como unha secuencia de causas e efectos, a súa historia baséase en parte en acontecementos que presenciara e en comunicacións de testemuñas e actores dos sucesos. Rexeita invocar a participación divina nos acontecementos históricos e busca a obxectividade nos seus escritos.

Dos 40 libros da *Historia* que escribiu só se conservan 5, do resto coñécese o seu contido por Estrabón. Polibio estivo na Galia e Hispania, e na súa obra dá información sobre Décimo Xunio Bruto e a súa expedición á Gallaecia.

## Véxase tamén
Roquefort (queixo)

miniatura|200px|O queixo *roquefort*.
**Roquefort** é o nome dunha variedade de queixo orixinalmente francés (de Roquefort-sur-Soulzon, situada na rexión de Occitania) producido con leite de ovella sen pasteurizar. 

Esta variedade de queixo presenta unha masa de consistencia cremosa e esfarelada, con casca húmida e sabor acentuado e picante.

Na súa fabricación, así como na das variedades Gorgonzola e Camembert, son inxectados fungos (balores) na masa. No queixo roquefort inxéctase o sal e o fungo *Penicillium roqueforti*, para logo seguir por un proceso de maduración de tres meses. Son estes fungos os que desenvolven no *roquefort* a aparencia característica con veos verde-azulados, que lle dan o sabor especial.

## Denominación de orixe 
A nivel nacional, en Francia, o roquefort é recoñecido como ''appellation d'origine contrôlée (AOC)'' dende 1925, complementada por un decreto de 1979.​​​​ Dende 1996, é unha denominación de orixe protexida (PDO) perante a Unión Europea.​​​​​​​​​​​ ​A nivel internacional, ten rexistro como denominación de orixe, conforme ao Sistema de Lisboa, perante a Organización Mundial da Propiedade Intelectual, dende o 20 de decembro de 1967.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Queixo
* Lista de queixos do mundo

### Ligazóns externas 
* Páxina web en castelán sobre o queixo roquefort.
Cheddar (queixo)

miniatura|Cheddar
O **cheddar** é unha variedade de queixo orixinaria de Inglaterra.

Fabricado a partir do leite de vaca, é un queixo firme e amarelado. Debe ter un período de maduración (cura) de, polo menos, doce a dezaoito meses.

## Notas