Célula principal

miniatura|dereita|Esquema simplificado dunha célula principal gástrica.

Unha **célula principal** ou **célula principal gástrica**, tamén chamada **célula cimoxénica** gástrica ou **célula péptica**, é unha célula da parede estomacal que libera encimas dixestivos como o  pepsinóxeno ou a lipase gástrica. Estas células localízanse no terzo ou metade inferior das glándulas gástricas da parede do estómago, fundamentalmente da zona do *corpo* do estómago.

Liberan o pepsinóxeno cando son estimuladas por unha variedade de factoroes, como a actividade colinérxica do nervio vago, a acidez do estómago, as hormonas gastrina e secretina, que son secretagogas (promoven a secreción).

## Nomenclatura
Os termos "célula principal" ou "célula cimoxénica" utilízanse para referirse a estas células gástricas, pero tamén se denominan así outras células doutros tecidos con outras características. Tamén se denominan "células principais" certas células da glándula paratiroide (célula principal paratiroide), dos paraganglios e dos túbulos colectores dos riles.

## Características
Son células cuboideas que conteñen numerosos gránulos secretorios apicais esféricos e moderadamente densos, que conteñen pepsinóxeno. No home, entre os gránulos hai uns corpos densos, que probablemente son lisosomas. O núcleo é grande. O citoplasma é basófilo. Os orgánulos están en posición basal e entre eles destaca un aparato de Golgi supranuclear moi desenvovlvido e un extenso retículo endoplasmático rugoso, características ambas das células secretoras de proteínas. A membrana é lisa, pero na parte luminal (que dá á luz da glándula gástrica) poden ter uns poucos *microvilli* e un delgado glicocálix.

## Secrecións
O pepsinóxeno é a principal secreción das células principais gástricas. O pepsinóxeno é un cimóxeno, é dicir, un proencima que no seu estado inicial está inactivo, pero que ao verterse ao estómago sofre unha rotura proteolítica que o converte na súa forma activa, que no caso do pepsinóxeno se denomina pepsina. A pepsina é unha protease que degrada as proteínas dos alimentos, iniciando a dixestión das mesmas, que se completará no duodeno. 
As células principais funcionan en conxunción coas células parietais, que liberan o ácido clorhídrico gástrico, que crea un pH ácido que fai que a estrutura do pepsinóxeno se abra, e este, de forma autocatalítica, escinda un segmento da súa propia molécula, converténdose en pepsina activa.

A quimosina (ou renina gástrica) serve para coagular o leite, e secrétana moitos animais lactantes, especialmente ruminantes, pero a súa produción declina despois rapidamente e pasa a predominar a secreción de pepsinóxeno. Secrétase como un proencima chamado proquimosina, que se activa a quimosina en medio ácido. Nos humanos identificouse un pseudoxene non funcional para unha protease similar á quimosina situado no cromosoma 1, pero non se identificou unha protease neonatal humana funcional similar á quimosina.

A produción da lipase gástrica foi localizada por inmunocitolocalización nas células principais da mucosa fúndica. É unha lipase ácida que hidroliza os lípidos, que completarán a súa dixestión no intestino delgado.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Célula parietal
* Célula caliciforme
* Célula G
* Glándula gástrica

### Ligazóns externas
* AnatomyAtlasesMicroscopic|01|05 http://www.anatomyatlases.org/MicroscopicAnatomy/Section01/Plate0105.shtml
* BUHistology|22201loa http://www.bu.edu/histology/p/22201loa.htm - "Ultrastructure of the Cell: chief cells and enteroendocrine cell"
* BUHistology|11304loa http://www.bu.edu/histology/p/11304loa.htm - "Digestive System: Alimentary Canal: fundic stomach, gastric glands, base"