open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Batalla de Ceriñola

A **batalla de Ceriñola** aconteceu o 21 de abril de 1503, entre os exércitos españois e os franceses, durante a segunda guerra de Italia, en Ceriñola, Apulia, na Italia meridional. As forzas españolas, baixo Gonzalo Fernández de Córdoba, o Gran Capitán, formaban un total de por 8000 homes, con máis de 1000 arcabuceiros, e 20 canóns, derrotaron ós franceses, 32000 homes, principalmente cabalaría pesada e piqueiros suízos, con preto de 40 pezas de artillaría, e conducido por Louis de Armagnac, duque de Nemours, que atopou a morte nesta batalla.

Gonzalo Fernández de Córdoba enfrontábase a un exército catro veces superior, pero tiña moitas vantaxes estratéxicas, pois ocupara as alturas de Ceriñola, e atrincheirara os seus soldados con empalizadas, fosos e estacas, e a súa artillaría foi colocada mellor que a francesa. A maioría das súas forzas eran de infantaría (á que el formara nas novas unidades chamadas coronelías, que eran a semente dos terzos) armado cunha mestura de picas, arcabuces e espadas, revolucionaran o exército español, centrado tamén na cabalaría durante os séculos X-XV, debido á Reconquista contra os musulmáns.

Este exército facía fronte a outro francés case feudal, coa preponderancia da cabalaría pesada, e cun alto número de mercenarios (neste caso suízos), pero, ó mesmo tempo, este exército tiña máis artillaría que a española. Este paradoxo sería constante na primeira metade do século XVI nos exércitos franceses.

A batalla comezou cunha carga da cabalaría francesa, contra o centro do exército español, pero foi disolta polo fogo de artillaría dúas veces. O asalto seguinte intentou acabar co flanco dereito español, mais a cabalaría francesa foi esnaquizada polo fogo dos arcabuceiros españois, morrendo neste momento o duque de Nemours. Dado o comando ó suízo Chandieu, a infantaría helvética foi derrotada por un contraataque en conxunto da infantaría e cabalaría española (esta última atacando polos flancos), sendo obrigado a fuxir. O resultado foi unha derrota francesa total, que permitiu a España consolidar a súa posición en Italia.
Far Cry

**Far Cry** é un videoxogo de acción en primeira persoa desenvolvido por Crytek Studios e publicado por Ubisoft o 23 de marzo de 2004. A trama do xogo comeza cun ex-militar, Jack Carver, dedicado a levar turistas por unhas illas do pacífico. Unha xornalista pídelle que a leve a unha illa. Ao aproximarse a ela a xornalista salta fóra, mentres Jack espera no barco, pasados uns minutos o barco no que viaxaban e destruído por mercenarios e Jack vese a nadar ata a illa.
Kevin Lowe

**Kevin Lowe**, nado o 15 de abril de 1959 en Lachute, Quebec, foi un defensa da National Hockey League (NHL). Xogou para os Edmonton Oilers e os New York Rangers. Foi o director xeral dos Oilers (2000-2009) e desde o 31 de xullo de 2009 é o presidente de operacións do equipo.

## Notas
Reis dos Belgas

* 1831-1865: Leopoldo I de Bélxica (34)
* 1865-1909: Leopoldo II de Bélxica (44)
* 1909-1934: Alberte I de Bélxica (25)
* 1934-1951: Leopoldo III de Bélxica (16)
* 1944-1950: Príncipe Carlos de Bélxica, reinou como Príncipe Rexente
* 1951-1993: Balduíno I de Bélxica (42)
* Desde 1993: Alberte II de Bélxica (12)

Ningún destes foi "Rei de Bélxica": o seu título é Rei dos Belgas, co que se quixo indicar unha monarquía popular e non unha monarquía constitucional ou absoluta.
Jimbo Wales

[miniatura|250px|Jimbo Wales nunha conferencia en FOSDEM 2005 en [Bruxelas, Bélxica.]]

[miniatura|Jimmy Wales 2014 on *[CeBIT Global Conferences*, Wikipedia Zero]]

**Jimmy Donal Wales**, coñecido como **Jimbo Wales**, nado en Huntsville o 7 de agosto de 1966, é un informático estadounidense e o fundador da Wikipedia.

## Traxectoria 
Naceu en Huntsville, Alabama, e graduouse nas Universidades de Auburn e Alabama.

### Wikipedia 
Xunto con Larry Sanger, Wales fundou Wikipedia, unha enciclopedia baseada no concepto wiki e o modelo de software libre.

Wales é membro emérito da xunta directiva da Fundación Wikimedia na actualidade. Tamén forma parte de Wikia, un servizo de aloxamento web de wikis.

### Outros 
Wales é un admirador do obxectivismo, a filosofía creada por Ayn Rand. Mentres estudaba na Universidade, foi dono e moderador dunha lista de correo denominada "Discusión moderada en Filosofía Obxectivista".

## Véxase tamén 
* Páxina do usuario na Wikipedia inglesa

### Ligazóns externas 
* Blog persoal de Jimmy Wales
SPARC

**SPARC **(acrónimo de **S**calable **P**rocessor **ARC**hitecture) é unha arquitectura  RISC big-endian, é dicir, unha arquitectura cun conxunto reducido de instrucións. Baséase nos deseños RISC I e II da Universidade de California, Berkeley que foron definidos entre os anos 1980 e 1982.

A empresa Sun Microsystems deseñou esta arquitectura no ano 1985 e licenzouna a outros fabricantes como Texas Instruments, Cypress Semicondutor, Fujitsu, LSI Logic entre outros.

SPARC é a primeira arquitectura RISC aberta e como tal as especificacións de deseño están publicadas, así outros fabricantes de microprocesadores poden poñer en funcionamento o seu propio deseño.

Unha das ideas innovadoras desta arquitectura é a ventá de rexistros que permite facer facilmente compiladores de alto rendemento e unha significativa redución de memoria nas instrucións "load/restore" en relación con outras arquitecturas RISC. As vantaxes aprécianse sobre todo en programas grandes.

A cpu SPARC esta composta dunha unidade enteira (IU) "Integer Unit" que procesa a execución básica e unha unidade de punto flotante (FPU) "Floating-Point Unit" que executa as operacións e cálculos de reais. A IU e a FPU poden ou non estar integradas no mesmo *chip*.

Aínda que non é unha parte formal da arquitectura, as computadoras baseadas en sistemas SPARC de Sun Microsystems teñen unha unidade de manexo de memoria (MMU) e un gran caché de direccións virtuais (para instrucións e datos) que están dispostos perifericamente sobre un bus de datos e direccións de 32 bits.

## Principais características
*Emprega ventás de rexistros.
*32 rexistros de enteiros de 32 bits.
*16 rexistros de punto flotante de 64 bits (para o caso de dobre precisión) que se poden utilizar como 32 rexistros de 32 bits (para precisión simple).
*Modos de direccionamento:
**Inmediato (constantes de 13 bits).
**Directo (offset de 13 bits).
**Indirecto (rexistro + offset de 13 bits o rexistro + rexistro).
*Utiliza instrucións retardadas (saltos, load e store ).
*Manexo de memoria:
**Espazo virtual de 4 xigabytes.
**Unidade de manexo de memoria (MMU) que traballa con páxinas de tamaño configurable.

## Versións
#### SPARC
*Primeira xeración liberada en 1987.
*Frecuencias de reloxo de 16 a 50 Mhz.
*Deseño escalar.

#### Super SPARC
*Segunda xeración liberada en 1992.
*Frecuencias de reloxo de 33 a 50 Mhz.
*Deseño super escalar.

#### Ultra SPARC II
*Lanzado a mediados de 1996.
*Arquitectura super escalar de 4 etapas e de 64 bits.
*Cinco unidades de punto flotante.
*Velocidades entre 250 e 300 Mhz.
Discurso (narratoloxía)

dereita|miniatura

O **discurso**, en narratoloxía, é o proceso de contar unha historia elixindo o punto de vista, a ordenación temporal dos acontecementos e a duración dos mesmos.

## Características
En oposición ao discurso, a **historia** é unha serie de acontecementos ordenados nunha secuencia cronolóxica, protagonizada por personaxes encadrados nun marco espacial. A historia presupón o plano do contido, mentres que o discurso implica o plano da forma. Unha historia pode dar pé a múltiplos discursos narrativos.

En épocas de crise, a historia (o contido) é a máis suxeita a variacións, novos cambios sociais priman obras cargadas de argumento, mentres que en períodos de estabilidade se traballa con experimentacións (discurso, estrutura).
CSI: Crime Scene Investigation

***CSI*** (*Crime Scene Investigation*, "Investigación da Escena dun Crime"), serie de televisión estadounidense de ficción televisiva e policial, céntrase en torno a un grupo de científicos forenses que traballa na cidade norteamericana de Las Vegas, Nevada investigando crimes. Foi creada por Anthony E. Zuiker e comezou a emitirse no ano 2000.

A orixinal fórmula da serie, a súa calidade e o seu éxito e aceptación suscitaron dúas secuelas, CSI Miami e CSI New York, en torno ós equipos de científicos forenses desas respectivas cidades.

O elenco está formado polos seguintes actores:
* William L. Petersen, como Gil Grissom
* Marg Helgenberger, como Catherine Willows 
* Gary Dourdan, como Warrick Brown 
* George Eads, como Nick Stokes 
* Jorja Fox, como Sara Sidle 
* Eric Szmanda, como Greg Sanders 
* Robert David Hall, como o Dr. Al Robbins 
* Paul Guilfoyle, como o capitán Jim Brass

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* CSI en castelán
* CSI en inglés
* Ficha de C.S.I. en Pizquita.com
* Ficha de C.S.I. Miami en Pizquita.com
* Ficha de C.S.I. New York en Pizquita.com
Tapa

Unha **tapa** é esencialmente un aperitivo que se serve nun bar acompañando á bebida. Adoitan consistir en pequenas racións de olivas, patacas fritas, queixo, empanada, tortilla de patacas, zorza, gambas ou froitos secos. O costume ten a súa orixe en Sevilla ou en Castela-A Mancha segundo outras fontes, onde existía o costume antigo de tapar a cunca de viño cun anaco de pan ou cunha rebanda de xamón, para impedir que entrasen moscas ou que se depositase po no interior, aínda que non está documentado.

En certos bares tamén é habitual poñer nomes curiosos ás tapas máis elaboradas, dando lugar a títulos que chaman a atención do cliente, obrigando normalmente a preguntar ao camareiro en que consiste a tapa.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Petisco
Serj Tankian

**Serj Adam Tankian** (en ), nado en Beirut (Líbano) o 21 de agosto de 1967, é un cantante de rock de orixe armenio-estadounidense. Serj figura no posto 26 na lista dos *"100 mellores vocalistas do Metal de tódolos tempos"*, segundo a revista estadounidense *Hit Parader*.

## Traxectoria 
Os seus avós eran armenios. A raíz do xenocidio armenio levado a cabo por Turquía en 1915 a súa avóa foi asasinada e o seu avó tivo que refuxiarse no Líbano. Os pais de Tankian eran artistas, el comezou a cantar co seu pai e o seu irmán Sevag. Dende neno o seu avó contáballe as inhumanidades que se cometeron no seu país e que terminaron coa vida de moitas persoas inocentes ademais dos seus parentes, quen nunca esquecerán o feito atroz que trocou para sempre as súas vidas. É por iso que Tankian dende sempre recalcou nese tema e loitou para que Turquía recoñeza e pida desculpas pola matanza.

Ós 8 anos Tankian viaxou coa súa familia a Estados Unidos debido a problemas no Líbano e á situación económica. Tankian comezou a estudar nunha escola privada armenia chamada *Rose & Alex Pilibos Armenian School*', nos Ánxeles. Foi alí onde coñeceu ó seu amigo Daron Malakian quen tampouco pasaba por un bo momento. Pasou o tempo e Tankian comezou a traballar nun lavado de automóbiles. Logo entrou á Universidade de Northridge (California) onde estudou comercio, artes visuais e música. Tankian toca teclados e ás veces guitarra. Tomou cursos de canto con Mark Goodman.

Co paso dos anos Tankian e Malakian atopáronse nunhas salas de ensaio onde se uniron e formaron un grupo musical chamado Soil. Logo reuníronse con outros dous músicos, chamados Shavo e John, con quen formaron o grupo System of a Down (debido a un poema feito por Malakian chamado *Victims of a Down* en honra ás vítimas do xenocidio armenio).

Serj pode ser considerado unha persoa de extrema capacidade mental e visual, sendo un activista/poeta/letrista/músico moi activo. Ademais do seu traballo en System of a Down, Tankian comezou tamén o seu propio selo discográfico en abril do 2001, chamado Serjical Strike, nun esforzo de ceibar outro tipo de música esquecida pola corrente dominante. A primeira actuación neste selo foi un proxecto de música experimental co seu amigo e músico Arto Tuncboyaciyan chamado Serart. Recentemente creou, xunto con Tom Morello de Audioslave, un programa de radio e unha organización activista independente, chamada Axis of Justice. Escribiu un libro de poesías chamado "*Cool Gardens*", que foi publicado por MTV Books.

## En solitario 
Para o 23 de outubro de 2007 sacou o seu primeiro álbum en solitario, *Elect the Dead*, do cal xa se pode escoitar os seus singles, "The Unthinking Majority", "Empty Walls", e "Saving Us".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio Oficial de System of a Down
* Sitio Oficial de Serj Tankian
* Sitio Oficial de Serjical Strike Records
Consellería de Economía, Industria e Innovación

A **Consellería de Economía, Industria e Innovación** é unha consellería da Xunta de Galicia que se ocupa da política enerxética, da planificación económica e empresarial e da promoción industrial. A súa actual conselleira é María Jesús Lorenzana Somoza.

## Historia 
A consellería de Industria incorporou ao longo da súa historia distintas competencias que, á súa vez, tamén fixeron parte doutras consellerías. É o caso do comercio, por exemplo, que en 1983 se incorpora durante uns meses á consellería de Economía e Facenda, do turismo que se incorpora a Industria entre 1985 e 1990 e entre 2005 e 2009. A partir de 2009 incorpóranse ademais as competencias de planificación da antiga consellería de Economía e Facenda, que agora queda reducida a consellería de Economía. En 2020 cedeulle a competencia de emprego á nova Consellería de Emprego e Igualdade.

### Conselleiros 
# Ramón de Vicente Vázquez (1982-1983). Como conselleiro de Industria, Enerxía e Comercio.
# Juan Manuel de la Fuente (1983-1984). Como conselleiro de Industria e Enerxía
# Ramón Díaz del Río (1984-1985). Como conselleiro de Industria, Enerxía e Comercio.
# Luciano Asorey (1985-1987). Como conselleiro de Traballo, Industria e Turismo. 
# Santos Oujo Bello (1987-1990). Como conselleiro de Industria, Comercio e Turismo.
# Xoán Fernández García (1990-1994). Como conselleiro de Industria e Comercio. 
# Antonio Couceiro (1994-1999).
# Juan Rodríguez Yuste (1999-2005). A partir de 2003, como conselleiro de Innovación, Industria e Comercio.
# Fernando Blanco Álvarez (2005-2009). Como conselleiro de Innovación e Industria.
# Xavier Guerra (2009-2012). Como conselleiro de Economía e Industria.
# Francisco Conde López (2012-2023). Como conselleiro de Economía e Industria.
# María Jesús Lorenzana Somoza (2023-actual). Como conselleira de Economía, Industria e Innovación.

## Estrutura interna 
### Secretarías e direccións xerais 
Ademais da necesaria Secretaría Xeral da consellería, dirixida por José Ramón Pardo Cabarcos, a consellería de Industria conta coas seguintes direccións xerais:

* Dirección xeral de Comercio e Consumo: Manuel Heredia Pérez
* Secretaría Xeral de Industria: Paula Uría Traba
* Dirección Xeral de Planificación Enerxética e Recursos Naturais: Pablo Fernández Vila
* Secretaría Xeral de Apoio ao Emprego, Traballo Autónomo e Economía Social: Pablo Fernández López

### Entes adscritos á consellería 
* Axencia Galega de Innovación (GAIN)
* Centro de Supercomputación de Galicia (CESGA)
* Instituto Enerxético de Galicia (INEGA)
* Instituto Galego de Consumo (IGC)
* Instituto Galego de Promoción Económica (IGAPE)
* CIS Tecnoloxía e Deseño
* Fundación Pública Artesanía de Galicia
* Galicia Calidade
* Xesgalicia
* Laboratorio Oficial de Metroloxía de Galicia

## Notas
John Cassavetes

**John Cassavetes** nado en Nova York o 9 de decembro de 1929 e finado nos Ánxeles o 3 de febreiro de 1989, foi un guionista, actor e director de cine estadounidense.

## Traxectoria 
Cassavetes creou unha forma americana de cinéma vérité co seu uso innovador da cámara de cine, perspectiva intensamente emocional, e a énfase na improvisación. O crítico Ray Carney denominouno pai do cinema independente americano.

## Filmografía 
### Como director 
* *Shadows* (1959)
* *Too Late Blues* (1961)
* *Anxos sen paraíso* (1963)
* *Faces* (1968)
* *Husbands* (1970)
* *Minnie and Moskowitz* (1971)
* *A Woman Under the Influence* (1974)
* *O asasinato dun corredor de apostas chinés* (1976)
* *Opening Night* (1977)
* *Gloria* (1980)
* *Love Streams* (1984)
* *Big Trouble* (1986)
Georges Braque

**Georges Braque**, nado o 13 de maio de 1882 e finado o 31 de agosto de 1963, foi un pintor e escultor francés, con Pablo Picasso un dos inventores do cubismo.

## Traxectoria 
Georges Braque naceu na Argenteuil, Francia. Medrou en Le Havre e estudou polas tardes na École de Beaux-Arts de 1897 a 1899.

Estudou en París cun decorador e recibiu o seu título de escultor no ano 1901. Ao ano seguinte comezou a frecuentar a "Academie Humbert", pintando alí ata o ano 1904, lugar onde coñeceu a Marie Laurencin e a Francis Picabia. No outono de 1907, coñeceu a Picasso, a quen veu case diariamente ata 1914, cando pola primeira guerra mundial se tiveron que separar.

Braque foi mobilizado e ferido na cabeza en 1915, recibiu a Cruz de Guerra e a Lexión de Honra. Durante dous anos, debido ás súas feridas non puido pintar.

## Véxase tamén
Lucian Freud

**Lucian Freud**, nado en Berlín o 8 de decembro de 1922 e finado o 20 de xullo de 2011, é un pintor xermano-británico.

## Biografía 
Foi fillo de pais xudeus, Ernst Ludwig Freud, un arquitecto, e Lucie Brasch. Tamén foi neto de Sigmund Freud e irmán de Clement Freud. Freud e a súa familia movéronse para o Reino Unido en 1933 debido á subida do nazismo, obtendo a cidadanía británica en 1939. Durante este período atendeu á escola de Dartington Hall en Totnes, Devon, e despois na escola de Bryanston. En 1941 foi mobilizado na mariña mercante, pasando tres meses no mar ata ser desmobilizado por invalidez.

Freud é coñecido principalmente polos seus retratos, especialmente espidos. En 1944 realizou a súa primeira exhibición en solitario.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* WebMuseum: Lucian Freud - selección de imaxes da obra de Lucian Freud 
* Artigo en *O Século Prodigioso*
Leo Bassi

[miniatura|250px|Leo Bassi no seu espectáculo *La Revelación*, no [Teatro Principal de Pontevedra|Teatro Principal de Pontevedra.]]
**Leo Bassi**, nado en Nova York en 1952, é un actor e cómico italiano.

## Traxectoria 
Procede dunha familia italiana e británica dedicada durante seis xeracións á actividade circense. Debutou no circo aos 7 anos. Aos 24 abandonou o espectáculo familiar para desenvolver a súa carreira en solitario como actor cómico, animador e axitador cultural. Caracterizouse por un estilo provocador con críticas á dereita política ou a relixión (especialmente á Igrexa Católica).

Traballou como actor en obras teatrais e películas, como presentador de eventos, e tamén interveu en televisión.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
Guido Crepax

**Guido Crepax**, nado o 15 de xullo de 1933 e finado o 31 de xullo de 2003, foi un artista de cómics italiano.

## Traxectoria 
Guido Crepax influenciou profundamente o mundo europeo do cómic adulto contra mediados dos anos 60. É famoso polo seu personaxe Valentina, creado en 1965 e moi representativo do espírito dos anos 60. O seu estilo caracterízase polo seu debuxo sofisticado e psicodelismo implicando xeralmente unha dose forte do erotismo.
Filatelia

[miniatura|dereita|[Penny Black, o primeiro selo (1840)]]
A **filatelia** é o estudo dos selos de correos e das marcas postais. Isto inclúe o deseño, a produción e o uso dos selos despois de que sexan emitidos polas autoridades postais.

## Características 
No I Congreso Internacional de Filatelia (Barcelona, 1960) definiuse á filatelia como ciencia auxiliar da historia. Aínda que é xeral darlle o nome de filatelia ó coleccionismo de selos esa é unha actividade diferente, aínda que relacionada, coñecida como coleccionismo de selos.

A palabra filatelia, na súa forma francesa, atribúeselle a Georges Herpin na revista *Le Collectioneur de timbres-postes*, Vol. 1, 15 de novembro de 1864. Está formada polas palabras gregas *philos* (amigo) e *ateleia* (franqueado). Existiron formas alternativas como timbroloxía, timbrofilia, timbromanía, amebotelia ou erinofilia que non chegaron a facerse populares.
A orixe da filatelia está na observación de que nun monllo de selos, todos do mesmo tipo, existen diversas clases de filigranas de papel, diversas marcas de auga no papel, variacións de da cor, diversas perforacións, e outras clases de diferenzas. A comparación cos expedientes de autoridades postais pode ou non demostrar que as variacións eran intencionadas, o que conduce á investigación adicional en canto a como os cambios poderían suceder, e o porqué.

## Organizacións 
* Federación Galega de Sociedades Filatélicas
* American Philatelic Society
* The Collectors Club
* Unión de Filatelistas de Rusia

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aerofilatelia.
* Catálogo de selos.
* Cinderella.
* Filatelia fiscal.
* Historia postal.
* Literatura filatélica.
* Marcofilia.
* Maximafilia.
* Mecanotelia.
* Prefilatelia.
* *Bedeutende Deutsche*.

### Ligazóns externas 
*  
* Federación Española de Sociedades Filatélicas 
* Rare ancient stamps fo Mauritius 
* Clube Nacional de Filatelia (Portugal)
Libredón

[miniatura|*[Faro de Vigo* do 24/7/1927. *Alegoría* de Camilo Díaz no Día de Galicia. Os touros da Raíña Lupa conducen os restos de Sant-Iago ao sagrado Libredón.]]
:*Véxase tamén *El Libredón*, diario que se publicou en Santiago de Compostela de 1881 a 1887*.
**Libredón** era un monte ou bosque próximo a Santiago de Compostela no que, segundo a lenda, se soterrou o corpo do apóstolo Santiago.
[dereita|miniatura|A [Carballeira de Santa Susana podería ser un reduto do antigo Libredón.]]
## Descrición 
O Códice Calixtino, escrito en 1139, relata que os discípulos de Santiago Teodoro e Atanasio trasladaron o seu corpo desde Padrón nun carro tirado por bois até o bosque Libredón (anteriormente *Liberum Donum*), no que foi soterrado. O lugar foi esquecido até que, no século X, o ermitán Paio (*Pelagius*) viu unhas luces que iluminaban o lugar. Imaxinando a razón, pois coñecía a tradición, avisou a Teodomiro, bispo de Iria Flavia. Este atopou unha pequena capela cun altar e unha cripta na que había tres tumbas, a de Santiago e a dos seus dous discípulos. Informou ao rei de Galiza, Afonso II *o Casto*, que viaxou desde Oviedo polo que se denomina o Camiño Antigo, para verificar que os ósos correspondían cos do apóstolo. De Oviedo viñeron doce monxes beneditinos, a primeira basílica ergueuse no bosque de Libredón e ao seu redor naceu Compostela.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Camiño de Santiago
* Achado do sepulcro do Apóstolo Santiago
### Ligazóns externas 
* "Historia de Santiago de Compostela" vivecamino.com *La Voz de Galicia*.
Tom Waits

[miniatura|dereita|Tom Waits en [Praga en 2008.]]
**Thomas Alan Waits** nado en Pomona (California) 7 de decembro de 1949, é un cantautor, compositor e actor estadounidense. Famoso polas súas cancións de ton áspero inspiradas en escritores da xeración beat e do realismo sucio, como Jack Kerouac e Charles Bukowski.

## Discografía 
### Álbums de estudio 
## Véxase tamén
DragonFly BSD

miniatura|150px|Cota de mercado dos S.O. BSD.
**DragonFly BSD** é un sistema operativo nacido a partir de FreeBSD. Desenvolvido por The DragonFly Team.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do proxecto DragonFly BSD
Blowfish

En criptografía, **Blowfish** é un codificador de bloques simétricos, deseñado por Bruce Schneier no 1993 e incluído nun gran número de conxuntos de codificadores e produtos de cifrado. Mentres que ningún analizador de cifrados de Blowfish efectivo foi atopado hoxe en día, déuselle máis atención da decodificación de bloques con bloques máis grandes, como AES e Twofish.

Schneier deseñou Blowfish como un algoritmo de uso xeral, intentando substituír o antigo DES e libre de problemas asociados con outros algoritmos. Ó mesmo tempo, moitos outros deseños eran propietarios, patentados ou gardados polo goberno. Schneier declarou “Blowfish non ten patente, e así se quedará nos demais continentes. O algoritmo está a disposición de dominio público, e pode ser usado libremente por calquera”.

## Funcionamento do algoritmo 
lang=es|dereita|miniatura|216px|Diagrama de Blowfish.

Blowfish usa bloques de 64 bits e chaves que van desde os 32 bits ata os 448 bits. É un codificador de 16 roldas Feistel e usa chaves que dependen das Caixas-S. Teñen unha estrutura similar a CAST-128, o cal usa Caixas-S fixas.

O diagrama amosa a acción de Blowfish. Cada liña representa 32 bits. O algoritmo garda 2 arranxos de subchaves: O arranxo P de 18 entradas e 4 caixas-S de 256 entradas. Unha entrada do arranxo P é usada cada rolda, despois da rolda final, a cada metade do bloque de datos aplícaselle un XOR cunha das 2 entradas do arranxo P que non foron utilizadas.

A función divide as entradas de 32 bits en 4 bloques de 8 bits, e usa os bloques como entradas para as caixas-S. As saídas deben estar no módulo 232 e aplícaselles un XOR para producir a saída final de 32 bits.

esquerda|miniatura|250px|Diagrama da función F de Blowfish

Debido a que Blowfish está na rede Feistel, pode ser invertido aplicando un XOR entre P17 e P18 ao bloque texto codificado, e así sucesivamente úsanse as P-entradas en orde reversivo.

A xeración de chaves comeza iniciando os P-arranxos e as caixas-S cos valores derivados dos díxitos hexadecimais de pi, os cales non conteñen patróns obvios. A chave secreta aplícaselle un XOR cas P-entradas en orde (ciclando a llave se é necesario). Un bloque de 64 bits de puros ceros é cifrado co algoritmo como se indica. O texto codificado resultante substitúe P1 e P2. Entón o texto codificado é cifrado de novo cas novas subchaves, P3 e P4 son substituídas polo novo texto codificado. Isto continúa, substituíndo todas as entradas do P-arranxo e todas as entradas das caixas-S. En total, o algoritmo de cifrado Blowfish correrá 521 veces para xerar todas as subchaves, cerca de 4KB de datos son procesados.
Unión Internacional de Telecomunicacións

A **Unión Internacional de Telecomunicacións** (**UIT**) en inglés: *International Telecommunication Union* (ITU) é o organismo especializado das Nacións Unidas encargado de regular as telecomunicacións, a nivel internacional, entre as distintas administracións e empresas operadoras.

Está organizada en tres sectores principais:
* UIT-T: Sector de Normalización das Telecomunicacións (antes CCITT).
* UIT-R: Sector de Normalización das Radiocomunicacións (antes CCIR).
* UIT-D: Sector de Desenvolvemento das Telecomunicacións da UIT.
Skype

**Skype** é un programa gratuíto de código pechado que utiliza a tecnoloxía VoIP, propiedade de Microsoft. Foi desenvolvida polo danés Janus Friis e o sueco Niklas Zennström en 2003. En 2005 a empresa foi adquirida por eBay, e en 2011 por Microsoft.

En 2013, a rede Windows Live Messenger (anteriormente MSN Messenger) integrouse en Skype.

## Características 
* Permite chamadas gratuítas entre usuarios.
* Ten un servizo de pago para chamar a outros teléfonos con *SkypeOut*.
* Dispón de *SkypeIn*, para recibir chamadas de teléfonos.
* Permite conversas escritas, videoconferencias e transmisión de arquivos entre usuarios.
* Funciona en Windows, macOS, Linux, iOS, Windows Phone, HoloLens e Xbox One.
* Utiliza o algoritmo AES de 256-bit para cifra-la voz

## Notas 
## Véxase tamén 
* Windows Live Messenger
* Videochat
* Mensaxería instantánea
* VoIP

## Ligazóns externas 
* Páxina oficial de **Skype**
* [Portable Skype (Windows)](https://web.archive.org/web/20090317054741/http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows))
HP-UX

**HP-UX** (**H**ewlett **P**ackard **U**ni**X**) é unha versión de Unix desenvolvida e mantida por Hewlett-Packard (HP) desde 1983, executable tipicamente sobre procesadores HP PA RISC e nas súas últimas versións sobre Intel Itanium (arquitectura Intel de 64 bits); a pesar de estar baseada en boa parte en System V, incorpora importantes características BSD. Na actualidade a última versión do sistema operativo é a 11.23, aínda que existen numerosas instalacións de sistemas máis antigos, especialmente HP-UX 10.x ou incluso 9.x.

HP-UX é, como a maior parte de Unixs comerciais, unha contorna de traballo flexible, potente e estable, que soporta un amplo abanico de aplicacións que van desde simples editores de texto a complicados programas de deseño gráfico ou cálculo científico, pasando por sistemas de control industrial que inclúen planificacións de tempo real.

Durante os últimos anos Hewlett-Packard, como moitos outros fabricantes, parece que se interesou bastante pola seguridade en xeral, e en concreto polos sistemas de protección para os seus sistemas; proba disto é a gama de produtos relacionados con este campo desenvolvidos para HP-UX, coma o sistema de detección de intrusos IDS/9000 para HP-UX 11.x correndo sobre máquinas HP-9000 ou a utilidade Security Patch Check, similar ó PatchDiag de Sun Microsystems. Tamén é importante destacar as grandes melloras en canto a seguridade do sistema se refire entre HP-UX 9.x, HP-UX 10.x e moi especialmente HP-UX 11.x.

Este sistema é bastante utilizado para ordenadores científicos, coma os do Centro de Supercomputación de Galicia.

## Características
A versión HP-UX 11i v2 pode controlar:
*128 procesadores (expansible a 256)
*1 Terabyte(TB) de memoria RAM
*Particións do disco duro de 32 TB
*Ficheiros de 2 TB de tamaño

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio de HP-UX
Gordon E. Moore

**Gordon Earle Moore**, nado o 3 de xaneiro de 1929 e finado en 24 de marzo de 2023 en Hawai, foi un informático estadounidense cofundador de Intel e autor da Lei de Moore.

## Traxectoria 
Moore naceu en San Francisco, California. Recibiu un grao de bacharelato en ciencias na especialidade de química da Universidade de California en Berkeley no 1950 e un doutoramento en química e en física do Instituto Tecnolóxico de California (Caltech polas súas siglas no inglés) en 1954. Antes de estudar en Berkeley, pasou a súa xuventude na Universidade Estatal de San Xosé, onde coñeceu a súa futura esposa.

Fundou Intel en xullo de 1968 xunto a Robert Noyce, traballando como Vicepresidente executivo ata 1975, cando se converteu en presidente executivo en xefe. En abril de 1979, o Dr. Moore converteuse en membro da xunta directiva ademais de executivo en xefe, mantendo ambas as posicións ata abril de 1987, cando deixou o posto de executivo en xefe. Nos seus últimos anos traballou como membro emérito da xunta directiva.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Biografía na páxina web de Intel
NetBSD

**NetBSD** é un sistema operativo tipo Unix, libre (baixo a licenza BSD), seguro e dispoñíbel para multitude de plataformas, actualmente na versión 3.0. O seu bo deseño e as súas características avanzadas fano ideal para multitude de aplicacións. NetBSD xurdiu como resultado do esforzo dun gran número de persoas que teñen como meta producir un sistema operativo tipo Unix accesíbel e libremente distribuíbel.

NetBSD baséase nunha gran variedade de software libre que inclúe entre outros, a 4.4BSD Lite da Universidade de California-Berkeley, a Net/2 (Berkeley Networking Release 2) o sistema de ventás X do MIT e software GNU.
esquerda|miniatura|150px|Cota de mercado dos S.O. BSD
Actualmente NetBSD céntrase en ofrecer un sistema operativo estábel, multiplataforma e orientado á investigación. Está deseñado tendo como prioridade escribir código de calidade ben organizado, e tendo moi en conta tamén o cumprimento de padróns ou estándares (POSIX, X/Open e outros máis relevantes): proba deste bo deseño é a súa ampla portabilidade, actualmente a 56 plataformas.

Trátase dun sistema operativo maduro, produto de anos de desenvolvemento (as orixes de BSD están sobre o ano 1977), e partindo do sistema UNIX sexta edición.

Algunhas vantaxes sobre outros sistemas operativos:

* A mellor calidade de código (portado a 56 arquitecturas).
* A miúdo é pioneiro en aplicar novas tecnoloxías (por exemplo IPv6).
* Alta seguridade e estabilidade: foi usado na NASA.
* Sistema de ficheiros BSD FFS (Fast File System), rápido e fiábel.
* Seguridade: soporte de IPsec.
* XEN: soporte nativo de máquina virtual XEN en versión 3.0.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*BSD
*FreeBSD
*OpenBSD

### Ligazóns externas
*Web do Proxecto NetBSD
Comunidade Económica Europea

A **Comunidade Económica Europea** (CEE) foi unha organización internacional creada por un dos dous Tratados de Roma de 1957 (en vigor dende 1958), coa finalidade de crear un mercado común europeo. Os Estados signatarios foron Francia, Italia, Alemaña (por aquel entón, só a República Federal Alemá, non a República Democrática Alemá) e os tres países do Benelux (Bélxica, Países Baixos e Luxemburgo). O tratado establecía un mercado e aranceis externos comúns, unha política conxunta para a agricultura, políticas comúns para o movemento da man de obra e dos transportes, e fundaba institucións comúns para o desenvolvemento económico. Estas institucións, posteriormente, no ano 1965, fusionáronse coas institucións da CECA e das do EURATOM, grazas ao Tratado de fusión (ou Tratado de Bruxelas).

A CEE foi a máis famosa das tres Comunidades Europeas, e despois do Tratado de Maastricht (o TUE, onde se creou oficialmente a Unión Europea) cambióuselle o nome polo de Comunidade Europea (CE). Trala creación da Unión Europea, a CE (antiga CEE) pasou a formar parte do primeiro dos tres piares da Unión Europea (v. cadro á dereita).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Unión Europea
Euratom

A **Comunidade Europea da Enerxía Atómica** (**EURATOM**) creouse en Roma coa sinatura do Tratado da Comunidade Europea da Enerxía Atómica, o 25 de marzo de 1957, asinada xunto co tratado que daba orixe á Comunidade Económica Europea (CEE).

Establécese como obxectivo o desenvolvemento dunha industria propia nuclear europea mediante a creación dun mercado común de equipamento e materiais nucleares, así como o establecemento dunhas normas básicas en materia de seguridade e protección da poboación.

O tratado, que foi firmado polos seis países fundadores da CECA e da CEE (Bélxica, Francia, Alemaña, Italia, Luxemburgo e os Países Baixos), entrou en vigor o 1 de xaneiro de 1958.
Tratados de Roma

Os **Tratados de Roma** é o nome dado aos Tratados da Comunidade Económica Europea (CEE) e da Comunidade Europea da Enerxía Atómica (EURATOM ou CEEA) que se firmaron o 25 de marzo de 1957 en Roma. Foi asinado por Alemaña, Francia, Italia e os tres países do Benelux.

Ámbolos dous tratados supoñen un paso cara a adiante na integración europea. O **Tratado da CEE** ten coma obxectivos a creación dun mercado común fundamentalmente, na procura, polo tanto, dunha integración de carácter económico. O EURATOM fundaméntase no desenvolvemento do sector da enerxía nuclear que sería moi pesado nas economías nacionais por si mesmas.

Aínda tendo natureza sectorial, pois dedícanse principalmente a aspectos do ámbito económico, o Tratado da CEE, que é o principal, ten, ademais, un carácter de Lei xeral, podendo acudirse ó mesmo para encher os baleiros presentes nos outros dous Tratados existentes ata entón (Tratados da CECA, e  da EURATOM)

As institucións creadas no Tratado da CEE continuarán ata hoxe en día con modificacións:

* A Comisión: Ten poderes normativos, de carácter executivo e de aplicación do dereito comunitario e con facultade de proposta ó Consello.
* O Consello: Integrado por representantes dos Estados membros e con capacidade de decisión por unanimidade, por maioría cualificada ou incluso por maioría simple. E o órgano que concentra o poder decisorio, sendo o eixo do sistema.
* A Asemblea: ten fundamentalmente competencias de carácter consultivo e de control. O que nun futuro será o Parlamento Europeo, ten, neste momento, un papel moi limitado. Os seus membros son elixidos polos parlamentos nacionais, ata 1979, en que terán lugar as primeiras eleccións por sufraxio universal directo.
* O Tribunal de Xustiza.  Garante o respecto ó dereito comunitario.

Tamén  se crean organismos coma o Comité económico e Social. A **CEE** comparte Asemblea e Tribunal de Xustiza coa CECA e a CEEA (ou EURATOM) dende 1958, se ben teñen regras e pautas diferenciadas. A partir do Tratado de Bruxelas de 1965 teñen un único Consello e unha única Comisión das Comunidades Europeas.

O tratado estableceu, entre outras cousas:

**Unión aduaneira**: a CEE foi coñecida popularmente como o "Mercado común". Acordouse un período transitorio de 12 anos, no que deberían desaparecer totalmente as barreiras arancelarias entre os Estados membros.

**Política Agrícola Común** (PAC): esta medida estableceu a libre circulación dos produtos agrícolas dentro da CEE, así como a adopción de políticas proteccionistas, que permitiron aos agricultores europeos evitar a competencia de produtos procedentes de terceiros países. Iso conseguiuse mediante a subvención aos prezos agrícolas. Dende entón a PAC concentrou boa parte do presuposto comunitario.

O Tratado da Unión Europea de 1993 transformou a CEE na Comunidade Europea.

En 2004 asínase un novo tratado de Roma coñecido como o Tratado polo que se establece unha Constitución para Europa, que debe ser ratificado antes do final de novembro de 2006.
Robert Schuman

:*Para ver o compositor, prema en **Robert Schumann**.* 

**Robert Schuman**, nado en Luxemburgo o 29 de xuño de 1886 e finado en Scy-Chazelles (Moselle) o 4 de setembro de 1963, foi un político francés, que xunto con Konrad Adenauer, Jean Monnet e Alcide de Gasperi é considerado como o "pai de Europa" en referencia á Unión Europea (UE). En 1959 recibiu o Premio Erasmus.

## Traxectoria 
Desenvolveu a súa carreira política en Francia, onde foi presidente do consello en 1947 como membro do Mouvement Républicain Populaire (MRP), despois ministro das finanzas, ministro da xustiza e ministro de asuntos exteriores (1948-1952), cargo que o levou a ser o maior negociador francés dos tratados firmados entre o final da segunda guerra mundial e o principio da guerra fría, (Consello de Europa, OTAN, CECA).

## Notas 
## Véxase tamén
Alcide de Gasperi

**Alcide De Gasperi**, nado en Trento o 3 de abril de 1881 e finado en Sella di Valsugana o 19 de agosto de 1954, foi un político italiano.

Xunto con Konrad Adenauer, Robert Schuman e Jean Monnet está considerado "pai de Europa", en referencia á Unión Europea.
esquerda|miniatura|Alcide de Gasperi nun selo alemán

## Véxase tamén
Comunidade Europea do Carbón e do Aceiro

[miniatura|dereita|Antiga sede da CECA en [Luxemburgo.]]

A **Comunidade Europea do Carbón e do Aceiro** (**CECA**) foi un organismo internacional de ámbito europeo que regulaba os sectores do carbón e do aceiro dos Estados membros.

O tratado instaurando a CECA foi firmado en París o 18 de abril de 1951 por Francia, Alemaña, Italia e os tres países do Benelux: Bélxica, Países Baixos e Luxemburgo.

Esta comunidade é considerada como o "xerme" da actual Unión Europea (UE).
Lomé

**Lomé**, é a capital de Togo. Situada no golfo de Guinea, en África, Lomé é o centro administrativo e industrial do país, así como o seu principal porto. Aínda que estimase a súa poboación en preto dun millón de persoas, oficialmente, a comunidade ten 796.416 habitantes (censo 2006), mentres que a cidade ten 737.751 habitantes. 
miniatura|left | Panorama 
A súa área metropolitana está crecendo cara á fronteira con Ghana, situada a uns centos de metros do centro. Polo tanto, é unha cidade fronteiriza.

Lomé non é unha cidade " Colonial" (construída e establecida polas potencias coloniais) ou un "pobo tradicional" (a aldea, onde as raíces aínda están inscritos nas estruturas urbanas e os seus procesos)

Lomé é unha cidade africana que está vivindo e evolucionando á velocidade do raio, os ritmos das discotecas, ciber cafés, moto-taxis (zémidjans) ou a zona franca do porto de Lomé.

Lomé é sen dúbida unha cidade africana, que mestura a tradición do Animismo (mercado dos fetiches) e as imaxes modernas dos hoteis de luxo e edificios bancarios.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina Oficial de Lomé
Variación

**Variación** pode referirse á:

* **variación** en música, unha técnica compositiva en que un tema se repite con cambios ao longo dunha peza.
* **variación** ou **declinación magnética** en xeoloxía.
* **variación orbital** en astronomía, unha perturbación inducida pola atracción dos corpos celestes.
* **variacións** en matemáticas, unha forma de **Permutacións**;
* **variación** en cinemática é o cambio de posición dun corpo.
Pericles

miniatura|Reprodución do busto de Pericles.
**Pericles**, nado no ano 495 a. C. e morto no 429 a. C., foi un importante político e orador ateniense. Gran dirixente, home honesto e virtuoso, foi un dos principais estrategos da Antiga Grecia. Recibiu o alcume de *o Olímpico*, debido á súa impoñente voz.

## Traxectoria 
**Pericles** era fillo de Xantipo, un oficial de mariña que en Salamina gañou o rango de almirante e mandou a frota na vitoriosa batalla de Micala, e de Agárista, sobriña segunda de Clístenes. Rival de Cimón no ano 459 a.C. e xefe do partido democrático, exerceu sobre os seus cidadáns unha profunda influencia, xeralmente beneficiosa. Logo da morte de Cimón, condenou a Tucídides ao ostracismo. Fundou en sólidas bases a potencia naval e colonial de Atenas, someteu a illa de Eubea no ano 446 a.C., a Samos no 440 a.C. e fixo tomar parte a Atenas na guerra do Peloponeso.

Discípulo de Anaxágoras de Clazomenas e de Zenón de Elea, foi amigo de Fidias e atraeu a Atenas ao arquitecto Hipodamo de Mileto, ao filósofo Protágoras de Abdera e ao historiador Heródoto. Na súa época brillaron Sófocles e Eurípides, máximas figuras do teatro grego e destacou o círculo de Aspasia. Fomentou as artes e letras e adornou a Atenas con admirábeis monumentos, como o Partenón e os Propileos e mereceu dar o seu nome ao século máis brillante de Grecia.

Morreu como consecuencia da epidemia de tifo que se desencadeou en Atenas entre os anos 430 a.C. e 426 a.C., e que acabou cunhas 300.000 persoas. Segundo un estudo publicado a principios do 2006, levado a cabo pola Universidade de Atenas, tratouse dunha febre tifoide. Este dato foi revelado polo ADN extraído duns dentes achados nun enterramento grego, no cemiterio de Kerameikos, que amosaban similitude coa *Salmonella enterica* serotipo Typhi (organismo responsable da citada febre). No mencionado enterramento acháronse 150 corpos, xunto con diversas vasillas e ofrendas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Século de Pericles
Castrapo

O **castrapo** é unha variedade de castelán que se vale seguido de xiros, trazos e expresións propias da lingua galega. Ten polo xeral unha consideración social baixa, posto que non se axusta a ningunha das devanditas linguas.

## Orixe e evolución
Este fenómeno xurdiu pola castelanización de Galiza e a imposición da lingua castelá, proceso secular que decote se denominada "Doma e castración do Reino de Galiza". O galego perdeu oficialidade e durante o período que hoxe se coñece como os Séculos escuros non se aprendía nas escolas, nin se usaba nas igrexas, nin en ningún dos demais ámbitos públicos e administrativos, quedando reducido ao núcleo familiar, se ben en ningún momento perdeu a súa condición de lingua maioritaria de Galiza.

Intelectuais recoñecidos como Manuel María tiveron unha postura belixerante ao respecto desta cuestión e aínda hoxe non hai consenso entre os lingüistas e entre os colectivos reintegracionistas, malia que manifestamente minoritarios, que difiren na súa concepción de castrapo da outorgada polas institucións oficiais. Con todo, o dicionario Estraviz (que recolle a norma da AGAL) defíneo como *"Espanhol, muito influído polo galego, que se fala na Galiza"*.

O Dicionario da Real Academia Galega defíneo como unha *"variante do idioma castelán falado en Galicia, caracterizado pola abundancia de palabras e expresións tomadas do idioma galego"*. O que a día de hoxe parece seguro é que se trata dun castelán con moitos trazos e xiros galegos, mais non ao revés. Así o recollen nas súas definicións outros dicionarios de referencia como o Cumio ou IrIndo, amais do da propia RAG.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
*García, Constantino, *Interferencias lingüísticas entre galego e castelán* en *Temas de Lingüística Galega*, A Coruña, 1985, pp 109–140

### Outros artigos
*Portuñol
*Spanglish

### Ligazóns externas
**El español en contacto con el gallego.*, de Álvaro Porto Dapena 
**Castrapo*, poema de Manuel Rodríguez López
Longare

**Longare** é un concello italiano da provincia de Vicenza, na rexión do Véneto. Ten 5.544 habitantes (en 2007) e esténdese por unha área de 22&nbsp;km², cunha densidade de poboación de 252 hab/km². Ten os seguintes lugares: Bugano, Costozza, Lumignano e Secul.

Fai fronteira cos concellos de: Arcugnano, Castegnero, Grumolo delle Abbadesse, Montegalda, Montegaldella, Torri di Quartesolo e Vicenza.
Calaf

**Calaf** é un municipio español da provincia de Barcelona, en Cataluña, pertencente á comarca de Anoia. É así mesmo a capital da subcomarca coñecida como Alta Segarra ou *Segarra calafina* e está situado nos chairos de Calaf. Inclúe o núcleo de La Pineda.

## Historia 
A Batalla de Calaf foi unha das batallas da Guerra civil catalá que tivo lugar o 28 de febreiro de 1465 entre o exército de Pedro de Portugal, que comandaban Jofre de Rocabertí i de Montcada xuntamente con Bernat Gilabert II de Cruïlles contra os partidarios de Xoán o Grande comandados polo aragonés Fernando de Rebolledo e Joan Ramon Folc IV de Cardona, e que acabou con vitoria real.

## Demografía 
Conta cunha poboación de 3566 habitantes (INE 2023).

## Comunicacións 
300px|miniatura|esquerda|Calaf desde a estrada C-25
A el chégase a través da autovía A-2 que vai de Barcelona a Lleida, ou pola estrada C-25 de Xirona a Lleida, pola liña ferroviaria de Renfe Operadora desde Manresa a Lleida, e pola estrada C-1412 desde Igualada a Ponts. Por aire, pódese acceder desde o Aeródromo de Calaf-Salavinera.

## Lugares de interese 
*Ruínas do castelo de Calaf, que dominan ao pobo desde a cima montañosa. 
*Igrexa de Sant Jaume, de estilo gótico. 
*Ermida de Sant Sebastià
*Convento de Sant Francesc
*Antigo Hospital, actual Centre Cívic de Calaf

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web do concello 
* Información da Generalitat de Catalunya 
* Información do Institut d'Estadística de Catalunya
Estreito de Florida

miniatura|dereita|220px|O estreito de Florida visto dende o espazo.
O **estreito de Florida** (Estados Unidos) localízase entre o golfo de México e o océano Atlántico, e entre os Florida Keys e Cuba. O estreito leva a corrente de Florida, o principio da corrente do Golfo, ó golfo de México. Os dereitos do petróleo e do gas natural da zona foron divididos entre os Estados Unidos e Cuba por un tratado de 1977. Os estudos xeolóxicos proxectan reservas substanciais.
Paronimia

A **paronimia** é unha relación semántica entre dúas (ou máis) palabras semellantes no son, pero que se escriben de forma diferente e teñen significados distintos.

## Exemplos
* *aceitar* (poñer aceite) – *aceptar* (admitir).
* *actuar* (representar) – *atuar* (tratar de ti).
* *coar* (filtrar) – *colar* (adorno).
* *concelleiro* (do concello) – *conselleiro* (do consello).
* *enoloxía* (viños) – *etnoloxía* (pobos).
* *enxerir* (enxertar) – *inxerir* (tragar) – *inserir* (introducir).
* *esgrevio* (áspero, dificultoso) – *egrexio* (ilustre, insigne).
* *especia* (condimento) – *especie* (tipo, clase).
* *esterno* (óso) – *externo* (exterior).
* *flamenco* (canto) – *flamengo* (ave, Flandres).
* *furna* (caverna mariña) – *urna* (caixa para as votacións).
* *medicina* (ciencia, medicamento) – *menciña* (medicamento).
* *misto* (fósforo) – *mixto* (mesturado).
* *rola* (paxaro) – *rolla* (tapón).
* *seo* (peito) – *seno* (no triángulo).
* *sono* (gana ou acto de durmir) – *soño* (imaxes oníricas).
* *triunfo* (vitoria) – *trunfo* (naipe).
Vogal semiaberta

Unha vogal **semiaberta** é aquela que se realiza colocando a lingua abaixada, non tanto como para a realización de [a]. As vogais semiabertas aparecen nas linguas que teñen dous graus de abrimento intermediario, como o galego ([ɛ] e [ɔ]).

## Véxase tamén 
* Fonoloxía
* Fonética
* Triángulo vocálico
Vogal semifechada

Unha vogal **semifechada** é aquela que se realiza coa lingua elevada en dirección ao padal sen ficar tan alta como para unha vogal fechada. O segundo grao de fechamento é utilizado fonoloxicamente nas linguas que presentan dous graos de abrimento intermediario, como o galego (/e/ e /o/).

## Véxase tamén 
* Fonoloxía
* Fonética
* Triángulo vocálico