open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Teoría do calórico

A **teoría do calórico** foi un modelo co cal se explicou, durante un tempo bastante prolongado, as características e comportamentos físicos da calor. A teoría explica a calor como un fluído hipotético sen peso, o **calórico**, que impregnaría a materia e sería responsable da súa calor.

Para Lavoisier, as moléculas de todos os corpos da natureza están nun estado de equilibrio, entre a atracción que tende a aproximalas, e a acción do calórico, que tende a separalas. Segundo a súa maior ou menor cantidade de calórico, os corpos son gas, líquido ou sólido.

O calórico difúndese entre os corpos, pasando dun a outro por contacto, incluso entre os seres vivos. As queimaduras producidas por conxelación explicábanse porque o calórico causaría os mesmos danos na pel, tanto ao entrar no corpo como ao saír.

O calórico sería visible no lume, que estaría formado na súa maior parte por dito calórico desprendéndose dos corpos. As distintas substancias presentarían distintas solubilidades para o calórico, o que explicaría a súa distinta calor específica.

A teoría do calórico foi amplamente aceptada, xa que incluso explicaba os experimentos de Joule sobre a equivalencia entre calor e enerxía, interpretando que ao fregar un corpo, romperían as vesículas microscópicas que conteñen o calórico, liberando calor. Mais a teoría foi perdendo adeptos, ao non poder explicar diversos problemas, como a masa nula do calórico, polo que foi abandonada a mediados do século XIX.

Actualmente a calor é considerada como enerxía en tránsito, que cumpre as leis da termodinámica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Calor.
Calor latente

A **calor de cambio de estado** é a enerxía requirida por unha substancia para cambiar de fase, de sólido a líquido (calor de fusión) ou de líquido a gasoso (calor de vaporización). Nótese que esta enerxía en forma de calor emprégase para o cambio de estado e non para un aumento de temperatura. Durante a mudanza de fase a temperatura da substancia non varía, aínda que si se modifica o seu estado de agregación.
Por exemplo, cando se lle aplica calor ao xeo, este vai aumentado a súa temperatura até que chega a 0&nbsp;°C (temperatura de cambio de fase), a partir da cal, aínda que lle siga aplicando calor, a temperatura non cambia até que se funda de todo. Isto débese a que a calor emprégase na fusión do xeo. Unha vez fundido o xeo a temperatura volve subir até chegar a 100&nbsp;°C; cando se mante estable a temperatura até que se evapore toda a auga.
Antigamente usábase a expresión **calor latente** para referirse á calor de fusión ou de vaporización. Latente en latín quere dicir escondido, e denomínase así porque, ao non notarse un cambio de temperatura mentres se produce o cambio de fase (a pesar de engadir calor), este quedaba como escondido. A idea provén da época na que se cría que a calor era unha substancia fluída denominada calórico.

Esta cualidade utilízase na cociña, en refrixeración, en bombas de calor e é o principio polo que a suor arrefría o corpo.

## Cálculo 
Para calcular a calor latente dunha substancia *L*, basta dividir a cantidade de calor *Q* que a substancia precisa gañar ou perder para mudar de fase pola masa *m* da mesma.  No Sistema Internacional de Unidades (SI), a unidade é kJ/kg (quilojoule por quilogramo). Outra unidade usual é caloría por gramo (cal/g). A calor latente pode asumir tanto valores positivos como negativos. Se for positivo quere dicir que a substancia está recibindo calor, se é negativo, está cedendo calor.

:L = {Q \over m} \Rightarrow Q = m.L

* Usaremos:
** Lf - para calor latente de fusión.
** Lv - para calor latente de vaporización.
** Ls - para calor latente de solidificación.
** Lc - para calor latente de condensación.

## Calor latente dalgunhas substancias 
* Auga:
**de fusión: 333,9 kJ/kg (79,9 kcal/kg) a 0&nbsp;°C;
**de vaporización: 2257 kJ/kg (539 kcal/kg) a 100&nbsp;°C. 
* Amoníaco:
**de fusión: 753 kJ/kg (180 kcal/kg) a -77,73&nbsp;°C;
**de vaporización: 1369 kJ/kg (327 kcal/kg) a -33,34&nbsp;°C.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Calor específica
* Punto de orballo
* Presión de vapor
(308635) 2005 YU55

'***, tamén escrito como **2005 YU55*', é un asteroide potencialmente perigoso, que ten 400 metros de diámetro. Foi descuberto o 28 de decembro de 2005 por Robert S. McMillan no Observatorio Steward, Kitt Peak.

O 8 de novembro de 2011, ás 23:28 UT, o asteroide pasou a unha distancia lunar de 0.85 da Terra (325&nbsp;000&nbsp;km). O 9 de novembro de 2011, ás 07:13 UT, o asteroide pasou a 0.00160 AU (239&nbsp;000&nbsp;km) da Lúa Durante o achegamento, o asteroide chegou a unha magnitude aparente de 11, sendo visible con binoculares de alta calidade cunha lente de obxectivo de 70&nbsp;mm ou maior.

O 19 de xaneiro de 2029, o asteroide pasou a 0.0019 AU (280&nbsp;000&nbsp;km) de Venus.

## Notas
KK Krka

O **Košarkarski klub Krka Novo mesto**, comunmente coñecido como Krka, é un club de baloncesto da cidade de Novo Mesto, Eslovenia. Actualmente compite na Liga Telemach, a máxima competición do baloncesto esloveno, así como na Liga do Adriático. Disputa os seus partidos como local no Dvorani Leona Štuklja, pavillón con capacidade para 2.500 espectadores.

## Historia 
O club fundouse en 1948, pero non foi até 1983 cando conseguiu o seu primeiro título nacional. Tras a disolución de Iugoslavia, o equipo sufriu un declive ata que en 1997 regresou á máxima competición eslovaca, tomando dende ese intre o nome do seu patrocinador, Krka. O seu primeiro título nacional chegou nesta nova etapa en 2000, cando bateron ao eterno rival, a Union Olimpija na final da liga eslovena.

En 2003 repetiron título, logrando ademais clasificarse para a final da ULEB Eurocup, na que caeron a dobre partido ante o Pamesa Valencia español. Pero o seu maior éxito chegaría en 2011, cando, tras conquistar por terceira vez no campionato do seu país o ano anterior, lograría gañar o EuroChallenge tras imporse na final ao Lokomotiv Kuban ruso.

## Palmarés 
### Local 
* **Liga de Eslovenia**
** **Campión (7)**: 2000, 2003, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014
* **Copa de Eslovenia**
** **Campión (2)**: 2014, 2015
* **Supercopa de Eslovenia**
** **Campión (4)**: 2011, 2012, 2013, 2015

### Europeo 
* **EuroChallenge**
** **Campión (1)**: 2011

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
The Bloodhound Gang

**The Bloodhound Gang** é unha banda estadounidense de rock cómico, sendo a base das súas cancións principalmente o humor. Foi fundada en Quakertown, Pensilvania, en 1992, por Jimmy Pop e Daddy Long Legs.

## Historia 
En 1995, a discográfica Columbia ofrécelles un contrato e gravan o seu disco debut *Use Your Fingers*. É nesta época cando o grupo sofre cambios na súa formación; Daddy Long Legs abandona a banda, e no seu lugar entran Evil Jared Hasselhoff, baixista amigo da universidade de Jimmy Pop, Spanky G, batería que logo sería substituído por Willie The New Guy, e DJ Q-Ball, curmán de Jimmy Pop, que chegaría xa no segundo disco, *One Fierce Beer Coaster*, álbum se publicou a mediados de 1996, inicialmente sen demasiada repercusión. Non obstante, grazas á publicidade da MTV e das radios alternativas, o disco acaba sendo todo un éxito. Máis tarde, en 1999, publican o disco *Hooray for Boobies*, que se torna un éxito mundial incluíndo o número un "The Bad Touch". Por último, coa axuda da discográfica Geffen Records sacarán ao mercado o seu último traballo *Hefty Fine*, no ano 2005.

## Discografía 
## Integrantes 
### Actuais 
* Jimmy Pop - cantante principal, guitarra
* Daniel P. Carter - guitarra, coros
* Evil Jared Hasselhoff - baixo, coros
* DJ Q-Ball - turntables, coros
* The Yin - batería

### Pasados 
* Daddy Long Legs - coros
* Spanky G - batería
* Willie The New Guy - batería
* Lüpüs Thünder-guitarrista, coros

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio Oficial de Bloodhound Gang
* MySpace de Bloodhound Gang
*Biografía en allmusic.com
Dear Science

***Dear Science*** é o terceiro álbum da banda estadounidense de art rock TV on the Radio, editado o 22 de setembro do 2008 por Interscope Records nos Estados Unidos e o Canadá, por Touch and Go Records en iTunes e por 4AD no resto do mundo. A súa edición en vinilo inclúe tamén un cupón para unha descarga gratuíta do mesmo en MP3.

*Dear Science* foi elixido o mellor álbum do 2008 por *Rolling Stone*, *The Guardian*, *Spin*, MTV, *Entertainment Weekly*, os lectores de Pitchfork Media e *Village Voice*. Pitchfork Media situouno no número 140 da súa lista do 200 álbums dos anos 2000, e no 6 dos 50 mellores álbums do 2008.

## Listaxe de cancións 
# "Halfway Home" (Adebimpe) - 5:31
# "Crying" (Malone, Bunton) - 4:10
# "Dancing Choose" (Adebimpe, Sitek) - 2:56
# "Stork & Owl" (Malone) - 4:01
# "Golden Age" (Malone, Sitek) - 4:11
# "Family Tree" (Adebimpe) - 5:33
# "Red Dress" (Malone, Sitek) - 4:25
# "Love Dog" (Adebimpe) - 5:36
# "Shout Me Out" (Adebimpe) - 4:15
# "DLZ" (Adebimpe) - 3:48
# "Lover's Day" (Malone) - 5:54
### Canccións extra 
# "Make Love All Night Long" (Malone) - 3:30
# "Heroic Dose" - 7:19
# "Dancing Choose (Prefuse 73 Remix)" - 3:47
# "Crying (Telepathe Remix)" - 4:30
# "Dogs Of Light" - 7:05
Androxinia

A **androxinia** é a cualidade pola cal un ser presenta cualidades masculinas e femininas ao mesmo tempo. A palabra é de orixe grega, e está formado por *andrós* (home) e *gyné* (muller). Deriva do grego *Androgynos*.

## Orixe do termo
O termo foi mencionado por primeira vez por Platón, que na súa obra *O banquete* menciona un ser especial que reunía no seu corpo o sexo masculino e o feminino ou outras combinacións. Segundo relata o mito, estes seres intentaron invadir o Monte Olimpo, lugar onde vivían os deuses. Zeus, anoxado ao se decatar disto, lanzoulles un raio, partíndoos pola metade. Desde entón, quedaron divididos e os homes e as mulleres andan na procura da outra metade. Este mito dá explicación á homosexualidade e heterosexualidade na antigüidade, xa que segundo o relato había andróxinos compostos por dúas metades homes e dúas metades mulleres. A interpretación do amor como unha forza que empuxa a unha persoa a buscar o seu complemento psicolóxico na relación de parella con outra persoa (a súa "alma xemelga").

## Notas
Los gozos y las sombras

***Los gozos y las sombras*** pode referirse a:

****Los gozos y las sombras***,  novela en formato triloxía de Gonzalo Torrente Ballester (1957-1962).
****Los gozos y las sombras***, serie de TVE baseada na novela (1982).
Primeiro ministro de Marrocos

O **primeiro ministro de Marrocos** é o xefe de goberno en Marrocos, nomeado polo Rei, o cal é o xefe de estado do país segundo a constitución.

## Lista de primeiros ministros 
## Notas
A Gentalha do Pichel

[miniatura|180px|[Carlos Callón, co Apalpador, ante o edificio da Xunta en San Caetano nunha concentración de Queremos Galego no 2012.]]
**A Gentalha do Pichel** é unha asociación cultural constituída en 2004 con base en Santiago de Compostela. Ten por obxecto a recuperación e difusión dos costumes, hábitos e tradicións galegos. Defende a normativa reintegracionista proposta pola AGAL.

## Historia 
En novembro de 2003 catro persoas xuntáronse co obxectivo de ofrecer unha alternativa de actividades culturais en galego á marxe do asociacionismo existente e de vinculacións políticas. Catro anos despois o grupo pasou a ter máis de 100 persoas.

No seu local organízanse diversos obradoiros, proxeccións cinematográficas (entre elas as do Cineclube de Compostela) e concertos. Unha das súas campañas máis exitosas foi dar a coñecer a figura do Apalpador a toda Galiza.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ataque Escampe 2008.jpg|Ataque Escampe
Ficheiro:Grupo Das Kapital.jpg|Das Kapital
Ficheiro:Leo i arremecághona (2007).jpg|O Leo i Arremecághona!
Ficheiro:Labregos do tempo dos Sputniks.jpg|Labregos do tempo dos Sputniks

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Artigo de Marcos Pérez Pena en Praza Pública
Euroliga 2005-06

A **Euroliga 2005-06** foi a sexta edición da máxima competición de clubs de baloncesto de Europa dende a súa organización pola Unión de Ligas Europeas de Baloncesto (ULEB). Incluíndo as edición desta competición organizadas por FIBA Europa é a edición número corenta e nove. Nesta edición compitiron vinte e catro equipos de trece estados distintos.

Os catro mellores equipos, nesta edición o Maccabi Elite israelí, o Tau Cerámica e o Winterthur FC Barcelona españois e o CSKA Moscova ruso disputaronse o título na Final Four, nesta edición disputada no Sazka Arena de Praga, capital da República Checa. A final disputárona o Maccabi Elite de Tel Aviv, e o CSKA de Moscova. Finalmente proclamouse campión o equipo ruso tras vencer por tan só catro puntos de diferenza, 73 o 69, o que supuxo o seu quinto campionato até esta edición.

## Participantes 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Euroleague Basketball

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial Euroleague.net
* Eurobasket.com
* Páxina oficial ULEB.net
Espermina

A **espermina** é unha poliamina presente en todas as células eucariotas. A súa fórmula é H2N–((CH2)4–NH–)3–H, polo que ten catro grupos amínicos. Fórmase a partir da espermidina por adición dun grupo aminopropílico procedente da S-adenosil metionina descarboxilada, en reacción catalizada polo encima espermina sintase .

A espermina intervén no metabolismo celular. Encóntrase en numerosos órganos e tecidos eucarióticos e é un factor de crecemento esencial para moitas bacterias. A pH inferior a 10 a espermina ten polo menos un nitróxeno protonado, e a pH fisiolóxico todos os seus nitróxenos están protonados, polo que é un policatión. A espermina atópase no núcleo celular  onde se asocia co ADN, principalmente por atracción electrostática entre as súas cargas positivas e as negativas dos fosfatos do ADN, estabilizando e condensando a estrutura en dobre hélice.

Tanto a espermina coma a espermidina poderían estabilizar tamén os ARNs, como os ARNt  e os ácidos nucleicos dos virus.

A espermina, como moitas poliaminas, ten a capacidade de estimular a proliferación celular.

## Aplicacións
A espermina utilízase nos laboratorios de bioloxía molecular para a precipitación de cadeas curtas de ADN (>100 pares de bases) e na purificación e análise de oligonucleótidos con determinadas técnicas de electroforese. Como a espermina é un policatión (a pH fisiolóxico) ten elevada afinidade polo ADN, que é un polianión, e grazas a esa propiedade pode utilizarse na síntese de vectores xénicos non virais . Pode causarse a precipitación das proteínas e  complexos proteicos utilizando a espermina. Outra aplicación é utilizala como matriz na técnica MALDI (*Matrix-assisted laser desorption/ionization*) para a análise de glicoconxugados e oligonucleótidos.

## Historia
Anton van Leeuwenhoek describiu por primeira vez en 1678 cristais de fosfato de espermina no líquido seminal humano . O nome espermina foi acuñado polos químicos alemáns Albert Ladenburg e J. Abel en 1888. A estrutura correcta da espermina permaneceu pouco clara ata 1926, ano en que foi determinada definitivamente por Dudley, Rosenheim, e Starling  en Inglaterra e por Wrede. et al. en Alemaña.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Poliamina
* Putrescina
* Cadaverina

### Bibliografía
*Slocum, R. D., Flores, H. E., "Biochemistry and Physiology of Polyamines in Plants", CRC Press, 1991, USA, ISBN 0849368650
*Uriel Bachrach, "The Physiology of Polyamines", CRC Press, 1989, USA, ISBN 0849368081
Peter Dinklage

**Peter Hayden Dinklage**, nado o 11 de xuño de 1969 en Morristown, Nova Jersey, é un actor estadounidense de cinema, teatro e televisión.

## Traxectoria 
Un dos papeis que lle deu un pulo á súa carreira foi no filme independente *The Station Agent* (2003), e dende entón ten traballado en películas como *Elf*, *Underdog*, *Find Me Guilty*, *Death at a Funeral* e *The Chronicles of Narnia: Prince Caspian*. Dende o 2011 participa na serie de televisión da HBO *Game of Thrones* onde interpreta a Tyrion Lannister e pola que gañou un Emmy.

## Filmografía 
### Filmes 
### Televisión 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Internet Off-Broadway Database 
* Entrevista na www.bbc.co.uk
Züst (automoción)

miniatura|dereita|Un modelo de 1912 28hp.
**Züst** (ou **Zust**) era un coche de fabricación italiana que funcionou desde 1905 ata 1917.

## Historia a características 
A compañía foi fundada polo enxeñeiro Roberto Züst, un empresario italiano de orixe suíza, que era dono dunha fabrica de ferramentas de precisión en Verbania Italia, preto do Lago Maggiore (anteriormente fundición de ferro Guller & Croff). Züst experimentou con prototipos de coches ao redor de 1900 e en Milán en 1905, fundou a empresa Zust de fabricación de automóbiles e vehículos comerciais. Os seus primeiros modelos eran máquinas enormes e custosas impulsadas por motores de catro cilindros de 7.432 cc a 11.308 cc. A estes uníuselles un modelo un pouco máis pequeno de 5 litros en 1908. O Zust 28/45 HP participou na Carreira Nova York-París de 1908 e terminou terceiro. Giustino Cattaneo (logo de Isotta Fraschini) traballaba para el.

miniatura|esquerda|O Zust 1906 que logrou o terceiro lugar na carreira de Nova York-París de 1908.

En 1906 Züst decidiu facer coches máis pequenos, polo que cos seus cinco fillos, fundou unha nova compañía coñecida como Brixia-Züst na cidade de Brescia. (Züst e Brixia-Züst a miúdo confúndense). Debido a problemas financeiros, Brixia-Züst pechou en 1912, a fábrica de Milán foi vendida e a produción de automóbiles Züst concentrouse en Brescia, onde a produción continuou ata 1914. Os últimos modelos novos, o HP 15/25 ou 2S 365 (2592 cc) e o 25/35 ou o S305 (4712 cc), apareceu en 1913.

O 1 de outubro de 1917, a empresa foi adquirida por Officine Meccaniche de Milán, que seguiu facendo o S305 ata 1923 baixo o seu propio nome.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
Primeiro ministro de Tadjiikistán

O **primeiro ministro do Tadjiikistán** é o xefe de goberno do país. O seu titular é temporariamente indicado polo presidente. O primeiro ministro consolídase no cargo cando recoñecido polo parlamento. Esta é a lista dos primeiros ministros de Tadjiikistán dende a independencia, o 1991.
Śląsk Wrocław (baloncesto)

O **Wojskowy Klub Sportowy Śląsk Wrocław**, coñecido sinxelamente como **Śląsk Wrocław**, é un club profesional de baloncesto polaco da cidade de Wrocław, na Baixa Silesia. Actualmente compite na Polska Liga Koszykówki, a máxima categoría do baloncesto polaco. Fundado en 1947, é un dos equipos polaco máis laureado con dezasete Ligas e catorce Copas.

## Historia 
Desde a súa fundación no ano 1947, o Śląsk Wrocław é un dos mellores e máis recoñecíbeis clubs do baloncesto polaco. De feito, o equipo gañou o Campionato de Liga en dezasete ocasións. O período máis destacado da historia do Śląsk é a coñecida como "Gran Era do Śląsk", cando gañaron cinco títulos consecutivos entre 1998 e 2002. A maior parte deses éxitos, foron conseguidos baixo as ordes de Andrej Urlep, adestrador lendario do club. Nos últimos anos, o Śląsk está a ter grandes problemas financeiros, o cal provocou que o club non teña conseguido gañar ningún título importante nos anos 2000. No ano 2008 o club é insostíbel economicamente, o que leva á súa retirada da liga polaca, xogando durante as seguintes tres temporadas na Segunda división. No ano 2013 o club consegue asentarse de novo na máxima categoría, chegando mesmo a gañar a Copa de Polonia en 2014. Na tempada 2015-16, o club volve a participar en competicións europea ao xogar a FIBA Europe Cup. Os máis famosos xogadores de Śląsk Wrocław foron: Mieczysław Łopatka (anos 1960), Edward Jurkiewicz (anos 1970 e 1980), Jerzy Binkowski (anos 1980 e 1990), Dariusz Zelig (anos 1980 e 1990), así como Adam Wójcik, Maciej Zielinski (retirado ao final da temporada 2005−06) e Dominik Tomczyk.

### Denominacións 
*Bergson Śląsk Wrocław
*Era Śląsk Wrocław
*Deichmann Śląsk Wrocław
*Idea Śląsk Wrocław
*Zepter Idea Śląsk Wrocław
*Zepter Śląsk Wrocław
*Śląsk ESKA Wrocław
*Śląsk Wrocław
*CWKS Wrocław

## Pavillón 
Aínda que habitualmente xoga os seus encontros coma local no Hala Orbita, con capacidade para 3.000 espectadores, tamén xoga ocasionalmente no Centro do Centenario de Wrocław, un pavillón con capacidade para 7.000 espectadores en partidos de baloncesto e que forma parte da lista de Patrimonio da Humanidade da UNESCO dende 2006.

Destaca da súa construción a súa cúpula, de formigón armado e cun diámetro interior de 69 m e 42 m de alto, sendo trala súa construción o edificio máis grande do mundo do seu estilo. O pavillón converteuse nunha referencia clave para o desenvolvemento das estruturas de formigón armado no século XX. En 1948 colocouse fronte ao pavillón unha escultura de metal de 100 metros de alto con forma de agulla chamada Iglica.

miniatura|centro|400px|O Centro do Centenario de Wrocław.

## Palmarés 
**Liga de Polonia
* **Campión (17)**: 1965, 1970, 1977, 1979, 1980, 1981, 1987, 1991, 1992, 1993, 1994, 1996, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002
* Subcampión (6): 1963, 1964, 1972, 1978, 1989, 2004
**Copa de Polonia** 
* **Campión (14)**: 1957, 1959 , 1971, 1972, 1973, 1977, 1980, 1989, 1990, 1992, 1997, 2004, 2005, 2014
* Subcampión (1): 2008
**Supercopa de Polonia** 
* **Campión (2)''': 1999, 2000
* Subcampión (2): 2001, 2014

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial do Śląsk Wrocław
Irish Baroque Orchestra

A **Irish Baroque Orchestra** (en galego **Orquestra Barroca Irlandesa**) é unha orquestra adicada á música antiga que emprega instrumentos de época, sendo amais a única orquestra profesional destas características na República de Irlanda. Foi fundada en 1996 polo organista neozelandés Mark Duley e Thérèse Timoney. Actualmente o seu director artístico é Monica Huggett.

A orquestra presenta catro concertos por tempada con varias interpretacións de cada programa. Cada tempada inclúe unha semada de formación, en colaboración co Conservatory of Music and Drama do Dublin Institute of Technology. O seu repertorio céntrase na música dos séculos XVII e SVIII.

As súas interpretacións esténdense por toda a xeografía irlandesa, sendo orquestra residente do Ardee Baroque Festival cada mes de novembro en Ardee, Condado de Louth. No 2009, a orquestra participou no Dublin Handel Festival.

Está patrocinada pola RTÉ lyric fm e o Arts Council of Ireland.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Monte do Gozo

250px|miniatura|Monumento no cumio do monte do Gozo, retirado en 2021.

O **monte do Gozo** é unha elevación do terreo próxima á cidade de Santiago de Compostela, no lugar de San Marcos en Bando, chamada así polo sentimento de gozo que desperta nos peregrinos, xa que este monte é o primeiro punto dende o cal a xente que fai o Camiño de Santiago ve as torres da catedral.
## Historia 
Na Idade Media había no monte unha capela, mandada construír por Xelmírez en 1105, na que os peregrinos se axeonllaban en sinal de agradecemento por chegaren até aí. Dende ese punto moitos dos peregrinos a cabalo facían o resto do camiño a pé (como Afonso XI) e outros remataban a súa peregrinación mesmo descalzos. Esa capela foi abandonada no século XVII.

En 1989 fixéronse no monte grandes obras para poder acoller alí a visita do papa Xoán Paulo II con motivo da multitudinaria Xornada Mundial da Xuventude.

Actualmente o monte do Gozo dispón dunhas enormes instalacións para acoller peregrinos, que inclúen un albergue con capacidade para centos de persoas, restaurante, cafetería, lavandería, tenda, campo de fútbol, e un gran auditorio descuberto no que actuaron bandas como Rolling Stones, Bruce Springsteen e Red Hot Chili Peppers entre outras, así como o festival O Son do Camiño, diante de ata 40.000 persoas.

## Galería 

Ficheiro:Anfiteatro do Monte do Gozo.jpg|Anfiteatro do monte do Gozo.
Ficheiro:Monte do Gozo, Santiago de Compostela 6.JPG|Tendas na praza do complexo.
Ficheiro:Peregrinos al atardecer.jpg|Estatuas dos peregrinos.
Ficheiro:Monte do Gozo, Santiago de Compostela 2.JPG|Cafetería e albergues.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
Os gozos e as sombras (serie de televisión)

***Os gozos e as sombras*** (título orixinal en castelán ***Los gozos y las sombras***) é unha serie de televisión española de 1982, adaptada e producida por Jesús Navascués e dirixida por Rafael Moreno Alba. Está baseada na novela *Los gozos y las sombras* de Gonzalo Torrente Ballester (que supervisou a adaptación), e ambientada nunha vila de Galiza entre 1934 e 1936. Consta de 13 capítulos, e foi emitida inicialmente por TVE, e distribuída posteriormente ao Uruguai e a Arxentina.

Tamén foi dobrada ao galego e emitida pola TVG, converténdose no primeiro produto audiovisual dobrado ao galego.

Amais de supoñer no seu momento un relanzamento editorial da novela, abriu o camiño á produción doutras series baseadas en novelas clásicas da literatura española.

## Trama 
Pueblanueva del Conde é unha vilas das Rías Baixas, que nos anos finais da Segunda República Española sofre un cambio social e económico que altera a orde tradicional instalada. As familias vellas propietarias das terras ceden paso á nova burguesía industrial.

Tralo regreso de Carlos Deza, último da saga dos Churruchaos, comeza un enfrontamento entre el e dona Mariana fronte a Cayetano Salgado.

## Rodaxe 
Foi rodada en Pontevedra e arredores. Aparecen lugares como o mosteiro de Poio ou Combarro.

## Ficha artística 
### Personaxes 
* Eusebio Poncela (Carlos Deza)
* Amparo Rivelles (Mariana Sarmiento)
* Charo López (Clara Aldán)
* Carlos Larrañaga (Cayetano Salgado)
* Rosalía Dans (Rosario "La Galana")
* Santiago Ramos (Juan Aldán)
* Manuel Galiana (Paquito)
* Rafael Alonso Ochoa (Don Baldomero)
* José María Caffarel (Don Lino)
* Eduardo Fajardo (Fray Eugenio)
* Isabel Mestres (Inés Aldán)
* Tito García (Cubeiro)
* María Casal (Carmiña)
* Fernando Sánchez Polack (El Cubano)
* Verónica Luján (Lucía)
* Carmen Roldán (Germaine)
* María Vico (Rucha)
* Laura Cepeda (Rucha filla)
* Julia Trujillo (La Galana)
* Walter Vidarte (Xirome)
* Pilar Bardem (Curandeira)

### Equipo técnico 
* Jesús Navascués (adaptación e produción)
* Rafael Moreno Alba (dirección e realización)
* José García Galisteo (fotografía)
* Nemesio García Carril (música orixinal)
* Pedro del Rey (montaxe)
* Eduardo Hidalgo (decorador)
* Javier Artiñano (figuración)
* Gonzalo Torrente Ballester (supervisión)

## Dobraxe 
Ten unha relevancia especial na historia da dobraxe ao galego, pois foi o primeiro produto audiovisual dobrado ao galego, no ano 1984. A dobraxe foi dirixida por Juan Guisán no estudio Vídeo Galicia (A Coruña) e o guión traducido por Marino Dónega.

## Premios 
;Fotogramas de Prata 1982

;Premios TP de Ouro 1982

;Premios Ondas

;Premios ACE

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "Torrente Ballester: En 'Los gozos y las sombras', la novela era más erótica que la película""; entrevista de Rosa María Pereda en *El País*, 24 de marzo de 1982 .
* *Los gozos y las sombras * na web de TVE
* Ficha na web de AVG.
Euroliga 2002-03

A **Euroliga 2002-03** foi a terceira edición da Euroliga, a máxima competición de clubs de baloncesto de Europa dende a súa organización pola Unión de Ligas Europeas de Baloncesto (ULEB). Incluíndo as edición desta competición organizadas por FIBA Europa foi a 46ª edición. Nesta edición competiron 13 equipos de 14 países distintos.

Os catro mellores equipos, nesta edición o CSKA Moscova ruso, o FC Barcelona español e o Montepaschi Siena e o Benetton Treviso italianos, disputáronse o título na Final Four, xogada no Palau Sant Jordi de Barcelona. A final disputárona o FC Barcelona e o Treviso, proclamándose campión o anfitrión tras vencer por 76-65, o que supuxo o seu primeiro campionato.

## Participantes 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Euroleague Basketball.

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial Euroleague.net
* Eurobasket.com
* Páxina oficial ULEB.net
Orquesta de Radio Televisión Española

A **Orquesta Sinfónica de Radio Televisión Española** é unha orquestra sinfónica española creada o 27 de maio por Radiotelevisión Española como unha das orquestras máis novas da radio e televisión europeas. A súa presentación oficial tivo lugar no Teatro de la Zarzuela de Madrid baixo a batuta do seu director fundador, Igor Markevitch, cun programa que incluía obras de Prokofev, Wagner, Falla e Beethoven. A súa sede oficial é o Teatro Monumental de Madrid.

## Directores 
* Carlos Kalmar (2011-)
* Adrian Leaper (2001–2011)
* Enrique García Asensio (1998–2001)
* Sergiu Comissiona (1990–1998)
* Arpad Joó (1988–1990)
* Miguel Ángel Gómez Martínez (1984–1987)
* Odón Alonso (1968–1984)
* Enrique García Asensio (1966–1984)
* Antoni Ros-Marbà (1965–1966)
* Igor Markevitch (1965)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Gómez Pérez das Mariñas II

**Gómez Pérez das Mariñas II** foi un nobre galego de finais do século XV, fillo de Fernán Pérez Parragués, señor da Póboa de Parga, e de Constanza das Mariñas, señora de Bergantiños. Era neto por parte materna do primeiro Gómez Pérez das Mariñas I, que loitara contra os irmandiños e o arcebispo de Santiago, Alonso de Fonseca. Da súa nai herdou a torre de Cillobre.

Foi abade do mosteiro de San Salvador de Bergondo e tomou posesión da sinecura de Vilaño en 1489. Esta é a última referencia documental que se posúe deste personaxe.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha de Gómez Pérez das Mariñas  en sologenealogia.com.
Orquestra Gulbenkian

A **Orquestra Gulbenkian** é unha orquestra sinfónica da cidade de Lisboa (Portugal). A orquestra ofrece os seus concertos no Grande Auditório (Gran Auditorio) da Fundación Calouste Gulbenkian.

## Historia 
En 1962, a Fundación Calouste Gulbenkian decidiu establecer unha orquestra permanente, inicialmente constituído por doce integrantes (cordas e baixo continuo), orixinalmente foi denominada *Orquestra de Câmara Gulbenkian*. Progresivamente foi ampliada, contando actualmente cun equipo de 66 músicos, con capacidade de ampliación segundo as esixencias do programa, esta constitución permite á Orquestra Gulbenkian abordar un amplo repertorio que abrange todo o período clásico, unha parte importante da literatura orquestral do século XIX, e moita da música do século XX. Obras pertencentes ao repertório tradicional das grandes formación tradicionais, especialmente a produción orquestra de compositores como Haydn, Mozart, Beethoven, Schubert, Mendelssohn ou Schumann (podendo ser realizadas en versións máis próximas aos efectivos orquestrais para as que foron orixinalmente concibidas, no que respecta ao equilibrio da arquitectura sonora interior).. En 1971 adoptou a denominación Orquestra Gulbenkian.

Dende o 2002, o seu director principal é Lawrence Foster. Claudio Scimone, o principal director dende 1979 ata 1986, ostenta actualmente o título de Director Honorífico. O principal director asociado é actualmente Simone Young.

No plano internacional, a orquestra foi ampliando progresivamente a súa actividade, tendo actuado arredor de todo o mundo. A Orquestra Gulbenkian realizou o seu debut nos Estados Unidos en novembro de 1997 en Newark (Nova Jersey).

En cada tempada, a orquestra realiza unha serie regular de concertos no Grande Auditório Gulbenkian de Lisboa, colaborando con algúns dos maiores nomes do mundo da música (tanto directores como solistas), actuando igualmente en diversas localidades do país, cumprindo deste xeito unha significativa función descentralizadora.

## Discografía 
A orquestra conta con numerosas gravacións con selos como Teldec, Virgin Classics, Philips, Deutsche Grammophon, Hyperio, Naïve entre outras, sendo recoñecidas con numerosos premios de prestixio.

Entre os seus últimos proxectos discográficos, salientar a primeira gravación mundial do Requiem de Salieri e un CD con obras de Ligeti, Kodály e Bartók, ambos baixo a dirección de Lawrence Foster e editados por Pentatone. Máis recentemente, a Orquestra Gulbenkian gravou un disco adicado ao público xuvenil – Pedro e o Lobo, de Prokofev, O Carnaval dos Animais, de Saint-Saëns, Guía da Orquestra para Novos, de Britten –, baixo a dirección de [Joana Carneiro.

## Directores principais 
* [Claudio Scimone (1979-1986)
* Muhai Tang (1988-2001)
* Lawrence Foster (2002-presente)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Euskadiko Orkestra Sinfonikoa

A **Euskadiko Orkestra Sinfonikoa** (en galego **Orquestra Sinfónica de Euskadi**) é unha orquestra sinfónica con sede na cidade de Donostia (Euskadi). O seu director xeral é Íñigo Alberdi Amasorrain, o seu director titular é Andrés Orozco-Estrada, e o principal director convidado é Andrey Boreyko. Dende 1992, é membro da Asociación Española de Orquestas Sinfónicas (AEOS).

## Historia 
A Euskadiko Orkestra Sinfonikoa naceu en 1982 promovida e desenvolvida dende o Departamento de Cultura do Goberno Vasco. A súa andaina internacional comezou en 1984, e dende aquela ten levado a cabo xiras por América do Sur (a primeira delas levouna ao Teatro Colón de Buenos Aires, ao Teatro Municipal de Santiago de Chile etc; e a segunda realizada en setembro do 2007, supoñendo o debut da orquestra na Sala São Paulo do Brasil dentro do Mozarteum Brasileiro, así como o seu regreso á Arxentina), o resto das súas xiras internacionais (un total de dez) tiveron lugar en Europa central (en salas de cidades como Berlín, Múnic, Frankfurt, Stuttgart ou Bayreuth en Alemaña, Viena, Salzburgo ou Linz en Austria, Zürich ou Gstaad en Suíza) e o Reino Unido.

## Directores 
### Directores titulares 
* Enrique Jordá.
* Maximiano Valdés.
* Miguel Ángel Gómez Martínez.
* Gilbert Varga (1997-2008).
* Andrés Orozco-Estrada (Desde 2009).

### Directores convidados 
Dende a súa fundación ten actuado baixo a batuta de directores do talle de Yehudi Menuhin, Paul McCreesh, Yakov Kreizberg, Oleg Caetani, Jerzy Semkov, Lawrence Foster, Pinchas Steinberg, Krystof Penderecki, Christopher Hogwood, Jesús López Cobos e Josep Pons, entre outros.

## Solistas 
Dende a súa fundación actuou con numerosos solistas de prestixio internacionais tales como Maria João Pires, Katia e Marielle Labeque, Bruno Leonardo Gelber, Radu Lupu, Frank Peter Zimmermann, Mischa Maisky, Antonio Meneses, Elisabeth Leonskaja, Christian Zacharias, Leonidas Kavakos, Zoltan Kocsis, Joaquín Achúcarro, Dëzso Ranki, Heinrich Schiff, Nikolaj Znaider, María Bayo, Carlos Álvarez, Carlos Mena e Ainhoa Arteta, entre outros.

## Gravacións 
Dende as súas orixes, a orquestra levou a cabo a redor de trinta gravacións. Na súa produción discográfica figuran diferentes xéneros e estilos musicais: unha colección de compositores vascos (Jesús Guridi, Jose María Usandizaga, Jesús Arámbarri, Andrés Isasi, Francisco Escudero, Pablo Sorozábal, Aita Donostia, Tomás Garbizu, Aita Madina e Juan Crisóstomo de Arriaga), un triplo CD con obras encargadas pola propia orquestra a Carmelo Bernaola, Anton Larrauri, Félix Ibarrondo, Luis de Pablo, Francisco Escudero e Rafael Castro; un monográfico de Maurice Ravel; o primeiro recital discográfico do barítono malagueño Carlos Álvarez, unha gravación co cantautor vasco Benito Lertxundi, diferentes gravacións para o selo RTVE, e tamén para o público infantil etc. 

Recentemente presentou a *première* mundial da ópera *Gernika* de Francisco Escudero.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bilbao Orkestra Sinfonikoa.

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial    
* Sección da web oficial da AEOS adicada á Euskadiko Orkestra Sinfonikoa
Medan

dereita|miniatura|Medan.

**Medan** é unha importante cidade de Indonesia, a maior da illa de Sumatra e capital da provincia de Sumatra Setentrional. A vinte quilómetros da costa do Estreito de Malaca onde se sitúa o seu porto Belawan, Medan é o centro comercial da extensa rexión agrícola circundante (caucho, tabaco, té). Conta cunha poboación de seu de 2&nbsp;109&nbsp;339 habitantes (2010) e unha área metropolitana que supera os catro millóns.

Seica fundada a finais do século XVI por Guru Patimpus na que era a Rexión de Deli e axiña (século XVII) Sultanato de Deli tributario do de Aceh, non coñeceu un desenvolvemento significativo ata o século XIX cando os colonos holandeses (presentes na área dende 1658) comezaron a explotación extensiva de tabaco para a exportación.
Vilaseco, Vilelos, O Saviñao

**Vilaseco** é un lugar da parroquia de Vilelos no concello lugués do Saviñao na comarca de Terra de Lemos. Segundo o IGE en 2010 tiña quince habitantes (oito mulleres e sete homes), tres menos ca en 1999.

Está enclavada nunha ladeira de Vilelos.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilelos 
### Parroquias do Saviñao
Aceleración por hardware

miniatura|Un acelerador gráfico.

En informática, a **aceleración por hardware** é o uso do hardware para realizar algunha función máis rápido do que é posible usando software executándose nunha CPU de propósito xeral. Exemplos de aceleración por hardware inclúen aceleración da funcionalidade de Bit blit en GPUs e instrucións para operacións complexas en CPUs.

O hardware que realiza a aceleración, cando se atopa nunha unidade separada da CPU, é denominado **acelerador por hardware**, ou a miúdo máis especificamente como un acelerador gráfico ou Unidade de Punto Flotante etc. Estes termos, con todo, son antigos e vanse substituíndo por termos menos descritivos como "placa de vídeo" ou "placa gráfica".

## Véxase tamén 
* Coprocesador
Lista de concellos das Illas Baleares

**Lista de concellos das Illas Baleares**:

[miniatura|300px|Mapa municipal das Illas Baleares ([España).]]

## Véxase tamén
Euroliga 2001-02

A **Euroliga 2001-02** foi a segunda edición da Euroliga, a máxima competición de clubs de baloncesto de Europa dende a súa organización pola Unión de Ligas Europeas de Baloncesto (ULEB). Incluíndo as edición desta competición organizadas por FIBA Europa foi a 45ª edición. Nesta edición competiron 32 equipos de 15 países distintos.

Os catro mellores equipos, nesta edición o Maccabi Elite israelí, o Panathinaikos grego e o Kinder Bologna e o Benetton Treviso italianos, disputáronse o título na Final Four, xogada no PalaMalaguti de Boloña. A final disputárona o Maccabi Elite de Tel Aviv, e o Panathinaikos de Atenas. Finalmente proclamouse campión o equipo grego tras vencer por 89-83, o que supuxo o seu terceiro campionato.

## Participantes 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Euroleague Basketball

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial Euroleague.net
* Eurobasket.com
* Páxina oficial ULEB.net
Nina Persson

**Nina Elisabet Persson**, nado en Örebro o 6 de setembro de 1974, é unha vocalista sueca, membro do grupo de pop The Cardigans.

## Traxectoria 
Alén de formar parte de The Cardigans, formou o grupo A Camp, e colaboraron no disco tributo a Serge Gainsbourg titulado *Monsieur Gainsbourg Revisited*. Tamén colaborou co grupo de rock Sparklehorse.

Nina Persson tamén traballou como actriz; o seu debut cinematográfico foi na película *Om Gud vill*, estrenada en 2006.

Fixo unha colaboración especial co grupo galés Manic Street Preachers, na canción "Your Love Alone Is Not Enough" do álbum *Send Away the Tigers*, tema considerado "Canción do ano" pola radio neerlandesa KXradio.

## Véxase tamén
Berliner Philharmoniker

A **Berliner Philharmoniker** (en galego, **Orquestra Filharmónica de Berlín**), anteriormente coñecida como *Berliner Philharmonisches Orchester* é unha orquestra filharmónica da cidade de Berlín (Alemaña). 

## Historia 
[miniatura|120px|esquerda|[Selo postal|Selo alemán conmemorativo do centenario da institución, deseñado por Reinhold Gerstetter ]]
Foi fundada en 1882 No 2006, un grupo de dez medios europeos votaron á Berliner Philharmoniker como a terceira da lista das "dez mellores orquestras europeas" por detrás da Wiener Philharmoniker e a Koninklijk Concertgebouworkest, mentres que no 2008 foi votada como a segunda mellor orquestra do mundo segundo unha orquestra levada a cabo pola revista especializada británica *Gramophone* (por detrás do Concertgebouw). A súa principal sede dende 1963 é o Berliner Philharmonie, situado na zona do Kulturforum, debido á destrución na segunda guerra mundial da súa antiga sede. Dende o 2002, o seu director principal é o inglés Sir Simon Rattle. A Berliner Philharmoniker serve tamén de base a moitos grupos de música de cámara. O financiamento da organización está subvencionado pola cidade de Berlín e unha asociación con Deutsche Bank.

## Directores da Berliner Philharmoniker 
* Ludwig von Brenner (1882–1887)
* Hans von Bülow (1887–1892)
* Arthur Nikisch (1895–1922)
* Wilhelm Furtwängler (1922–1945)
* Leo Borchard (maio – agosto 1945)
* Sergiu Celibidache (1945–1952)
* Wilhelm Furtwängler (1952–1954)
* Herbert von Karajan (1954–1989)
* Claudio Abbado (1989–2002)
* Simon Rattle (2002–2018)
* Kirill Petrenko (dende 2019)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Berliner Philharmonie

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da Berliner Philharmoniker  
* Sala de concertos dixital da Berliner Philharmoniker  
* "Economic Crisis Puts the Squeeze on Arts", artigo do 2003 no Deutsche Welle 
* Discografía en SonyBMG Masterworks 
* Sitio web dobre Kulturforum am Potsdamer Platz    
* Sitio web do Bolero Berlin
Serge Gainsbourg

miniatura|dereita|Gainsbourg.
**Serge Gainsbourg**, nado en París o 2 de abril de 1928 e finado na mesma cidade o 2 de marzo de 1991, foi un músico, cantante, autor e compositor, actor e director de cinema francés. Foi pai da tamén cantante e actriz Charlotte Gainsbourg.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Official website
Presidente de Suráfrica

Segundo a constitución actual de Suráfrica, o **Presidente da República da África do Sur** é o xefe de estado e xefe de goberno do país. De 1961 ata o 1984, a función de presidente era apenas honorífica. O poder executivo era exercido polo primeiro ministro. A partir de 1984, a función de primeiro ministro foi abolida e o presidente tornouse xefe do executivo.

Durante o réxime do apartheid (1961 ata o 1994) o xefe de estado da África do Sur era denominado **Presidente do Estado** (*State President* en inglés ou *Staatspresident* en afrikaans). De 1994 ata o presente o seu título é apenas **Presidente**.

A República da África do Sur sucedeu a Unión Surafricana o 31 de maio de 1961.

## Presidentes da África do Sur (1961 ata o presente) 
## Notas
Cecilia Bartoli

**Cecilia Bartoli**, nada en Roma o 4 de xuño de 1966, é unha mezzosoprano coloratura italiana cantante de óperas e recitais. Está especializada principalmente en óperas de Mozart e Rossini, se ben tamén cómpre salientar as súas interpretacións de compositores barrocos como Vivaldi ou Händel. O seu amplo rexistro permítelle interpretar papeis tanto de mezzo como de soprano, sendo considerada ás veces como unha soprano cunha tesitura baixa. Ao contrario do que ocorre coa meirande parte dos cantantes de ópera, Bartoli fíxose mundialmente coñecida moi nova, contando con menos de vinte anos. Entre os títulos, están o de Cavalieri de Italia e o de *Chevalier des Arts et des Lettres*, outorgado polo goberno de Francia. Cecilia Bartoli foi elixida Membro Honorario da Royal Academy of Music de Londres e *Accademico Effetivo di Santa Cecilia* en Roma.

## Repertorio 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial de Cecilia Bartoli
Honningsvåg

miniatura|Honningsvåg
**Honningsvåg** é unha pequena cidade norueguesa do concello de Nordkapp, na provincia de Finnmark, no norte do país. Debido á súa latitude, está considerada como a cidade máis setentrional de Europa e incluso do mundo. A lexislación vixente desde 1997 estipula que unha cidade norueguesa debe ter polo menos 5.000 habitantes, con todo, Honningsvåg foi declarada cidade en 1996. Está situada nunha baía no sur da illa de Magerøya, mentres que o visitado acantilado do cabo Norte e o seu centro turístico atópanse no lado norte da illa, toda ela bañada polo mar de Barents. O porto de Honningsvåg é unha parada común para cruceiros e para o Hurtigruten, especialmente durante o verán noruegués. O aeroporto de Honningsvåg, Valan, atópase a catro quilómetros fóra da cidade. Os seus voos diríxense principalmente a Tromsø.
Mate

* *Este artigo trata sobre a bebida, para a planta véxase o artigo **herba mate**.*

200px|miniatura|dereita|Presentación dun mate con *calabaza* e *bombilla*.
O **mate** (en guaraní, *ka’ay*) é unha infusión tradicional na metade sur de Suramérica (a Arxentina, Bolivia, o Brasil, Chile, Paraguai e o Uruguai) feita con follas de herba mate. Ten un sabor amargo polos taninos das follas, polo cal algunha xente bótalle azucre, mel ou outros edulcorantes.

A herba mate posúe unha pequena cantidade de cafeína, o que fai que esta infusión poida ter un efecto estimulante nos consumidores. Non obstante, as marcas comerciais de mate adoitan engadirlle outras herbas co fin de reducir a acidez da infusión, e algunhas desas herbas teñen un efecto sedante que contrarresta o efecto estimulante da cafeína.

Esta bebida xa era consumida polos guaranís na época precolombiana, e foi adoptada polos colonizadores españois, pasando a formar parte axiña da identidade cultural das futuras sociedades da Arxentina, Paraguai e o Uruguai.

## Preparación 
A infusión prepárase nun recipiente chamado *mate* ou *calabaza*, que se enche con tres cuartas partes de herba mate. A herba mate está secada, cortada e molida. Despois tápase coa man e ponse boca abaixo, axítase, e ponse de novo boca arriba con tino, de xeito que a superficie fique inclinada. Por unha beira a herba ten que chegar ata o bordo, e pola outra ten que estar mais baixa. Despois engádeselle un pouco de auga a uns 90&nbsp;°C, agárdase a que a absorba, e despois ségueselle botando auga quente. O seguinte paso e introducir a *bombilla* pola parte oposta á que ten mais herba. A *bombilla* é unha palliña metálica coa que se suga a infusión. Esta ten que ser introducida tapando cun dedo o burato superior, para que as herbas non entren e bloqueen o seu interior.

Ficheiro:2 mate esquema inclinado.JPG|Inclinar
Ficheiro:3 mate esquema agua.JPG|Botar auga quente
Ficheiro:6 mate esquema bombilla1.JPG|Introducir *bombilla*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Herba mate

### Ligazóns externas 
Información sobre o mate
Río Ripoll

260px|miniatura 
O **Ripoll** é un río catalán que transcorre pola provincia de Barcelona cun curso de 39,5&nbsp;km. Nace na comarca do Vallès Occidental, na Serra de Granera, e desemboca no Río Besòs, no concello de Montcada i Reixac.

A súa conca atravesa os concellos de Sant Llorenç Savall, Castellar del Vallès, Sabadell, Ripollet, Barberà del Vallès e Montcada i Reixac.

O caudal do **Ripoll** é típico do Mediterráneo, moi irregular durante todo o ano. No seu nacemento transcorre pola parte oriental do Parque Natural de Sant Llorenç de Munt i l'Obac. Na súa parte baixa sufriu unha gran degradación ambiental debido á industrialización desenvolvida durante a segunda metade do século XX. Actualmente existen proxectos para a súa recuperación.