Oia

**Oia** é un concello da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca do Baixo Miño. Segundo o IGE, no ano 2016 tiña 3.002 habitantes. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é .

A capital municipal sitúase no lugar do Arrabal.

## Xeografía 
Toda a franxa occidental do concello dá ao mar. O relevo está marcado polos contrafortes en dirección N-S da Serra da Groba, que chegan até os 600 metros de altitude e dos que parten vales estreitos que descenden até a ribeira, constituída por unha rasa litoral extensa. Aquí é onde se localizan os núcleos de poboación (Oia, Viladesuso, Mougás) e as escasas terras de cultivo. Noutro val paralelo á costa, entre os montes de Lousado e Corrubelo, sitúanse Loureza e Burgueira, parroquias nas que se cultiva aproveitando os socalcos. Ao sur atópase o val do Rosal.

Os cursos de auga son moi curtos, como o Carballás e o Tamuxe. As alturas máximas atópanse nos montes de Lousado (Alto da Gabiñeira, 610 m) e no monte Pedrada (518 m). Nos montes atópanse piñeiros e eucaliptos e monte baixo de toxos e uces. A temperatura media anual é de 15&nbsp;°C.

### Demografía 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:white

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:2639
  bar:1910 from:0 till:2602
  bar:1920 from:0 till:2594
  bar:1930 from:0 till:2677
  bar:1940 from:0 till:2703
  bar:1950 from:0 till:2893
  bar:1960 from:0 till:2879
  bar:1970 from:0 till:2747
  bar:1981 from:0 till:2954
  bar:1991 from:0 till:3017
  bar:2001 from:0 till:2921
  bar:2009 from:0 till:3227
  bar:2014 from:0 till:3042

PlotData=
  bar:1900 at: 2639 fontsize:S text:2.639 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 2602 fontsize:S text:2.602 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 2594 fontsize:S text:2.594 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 2677 fontsize:S text:2.677 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 2703 fontsize:S text:2.703 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 2893 fontsize:S text:2.893 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 2879 fontsize:S text:2.879 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 2747 fontsize:S text:2.747 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 2954 fontsize:S text:2.954 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 3017 fontsize:S text:3.017 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 2921 fontsize:S text:2.921 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 3227 fontsize:S text:3.227 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 3042 fontsize:S text:3.042 shift:(-10,5)

## Historia 
Da Idade de Bronce atopáronse machados e hai gravados rupestres nos montes que miran para a costa. Porén, en abril de 2010 o sitio do Sobreiro, tamén chamado de Boaventura, na parroquia de Burgueira, foi esnaquizado por máquinas que acondicionaban o terreo para unha plantación de kiwis.

Hai abondosos restos castrexos, entre os que destaca o sitio arqueolóxico de Bouza Fariña, en Mougás. Nel atopouse un altar de sacrificios (actualmente no Museo de Pontevedra) con epigrafía latina. En Viladesuso houbo unha vila romana na que se atopou unha ara (actualmente no Museo Diocesano de Tui).

Mais a historia de Oia xira en volta do mosteiro cisterciense de Santa María de Oia. Fundouno Afonso VII en 1132, como bieto, sendo o seu primeiro abade Pedro de Incio. En 1185 aceptou a reforma do Císter, someténdose á abadía de San Bernaldo de Claraval; en 1547 incorporouse á congregación cisterciense de Castela.

O mosteiro foi desamortizado e vendido a particulares en 1835. A igrexa destinouse a igrexa parroquial baixo a advocación de Santa María a Real de Oia e desmembrándose da igrexa matriz, San Mamede de Pedornes.

## Cultura 
### Toponimia 
O topónimo Oia está documentado dende época medieval, ligado ao mosteiro de Santa María. O documento máis antigo cita esta localidade no pergameo solto datado en 1137

A etimoloxía segundo o toponimista Edelmiro Bascuas faría referencia á auga (hidrotopónimo), e viría de formas paleoeuropeas *ugwia ou *udia, derivadas á súa vez dunha raíz *wegw‑ co  significado de ‘húmido’.  Polo tanto, estariamos ante un topónimo prerromano que faría referencia a ‘lugares húmidos” ou “con abundancia de auga’.

### Patrimonio 
#### Patrimonio arqueolóxico 
Os lugares máis relevantes por parroquia de norte a sur son:

*Mougás
:* Xacemento medieval Outeiro do Home
:* Petróglifos do (Alto do) Pousiño
:* Petróglifos de Bouza Fariña
:* Petróglifo(s) de Pedra Lan (por baixo do de Bouza Fariña, case en Axuncheiro)
:* Castro de Castelo Fariña (ou Castro da Cabeciña ou Castro/Fortificación Cano dos Mouros
:* Petróglifos do Viveiro I (ó NEE do anterior)
:* Petróglifos do Viveiro II (ó SE do mesmo)
:* Petróglifo(s) de Figueirido ou Auga dos Cebros
:* Petróglifo da Pena Escrita
:* Petróglifos do Alto do Lousado
:* Castelo de Torroña ou de Lousado 
:* Mámoas de Campo das Barreiriñas
:* Petróglifos das Cabanillas
:* Mámoas de Burgueira
:* Petróglifos da Portela I (ó W de Xiguente)
:* Petróglifos da Portela II (ó S da Portela)
:* Xacemento medieval da Madanela (límite triplo con Tomiño e Barrantes, en Tomiño)
:* Castro A Cividá
*Burgueira-Loureza
:* Petróglifos de Bonaval
:* Petróglifos do Regueiro de Breto
*Loureza
:* Petróglifos das Fontiñas
:* Petróglifos Monte da Valga
:* Mámoas Monte da Valga
*Loureza-Oia
:* Petróglifos do Marco do Castelo
*Oia
:* Petróglifos do Alto da Pedreira
:* Castro do Bosque
:* Castro da Chavella (no Alto do Castelo) ou Castelo de Chavella

#### Símbolos 
O escudo de Oia é en realidade o selo do mosteiro. O concello pediu un deseño alternativo, pendente de aceptación.

## Economía 
A poboación apenas aumentou en número desde comezos do século XX. A economía é de carácter agrario, pero non moi produtiva: explotación dos montes en mancomún, vacas (80% rubia galega), ovellas e cabalos, que se crían en liberdade e se concentran cada ano na rapa das bestas. A costa non se dá para as actividades pesqueiras, polo que estas son ocasionais e artesanais. Nos últimos anos aumentou o turismo debido á súa posición entre o Val Miñor e o Baixo Miño.

## Colexios 
* CEIP Mestre Manuel García
* CEIP Refoxos-Loureza

## Deportes 
* Oiense Club Fútbol (Fútbol)

## Festas 
### Parroquia de Santa María de Oia 
* Romaría de San Sebastián. Celébrase no mes de xaneiro, a fin de semana máis próxima ao día 20.
* Romaría de Nosa Señora do Mar. Celébrase o luns seguinte ao Domingo de Pentecoste. 
* Romaría de San Cosme e San Damián. O 27 de setembro. Na baixada do mosteiro ao porto hai unha fonte da que segundo a tradición popular os romeiros collían auga polos seus poderes milagreiros.

## Galería de imaxes de Oia 
## Parroquias 
## Lugares de Oia 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Oia vexa: Lugares de Oia.

## Notas 
## Véxase tamén