open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jheronimus de Clibano

**Jheronimus de Clibano** (coñecido tamén como **Jérôme de Clibano** e **Jhérome du Four**), nado en 's-Hertogenbosch, no actual Reino dos Países Baixos, arredor de 1459 e finado entre o 26 de marzo e o 16 de maio de 1503, foi un compositor e cantante renacentista pertencente á escola francoflamenga. Foi un dos membros da *Grande Capela* dos Habsburgo, o afamado coro de Filipe I de Castela, na mesma época que Pierre de la Rue.

## Traxectoria 
[esquerda|miniatura|158x158px|[Filipe I de Castela, en cuxa corte traballou Jheronimus Clibano]]
Jheronimus Clibano naceu nunha familia de músicos: o seu pai, Nicasius (ou Nicaise) de Clibano e o seu irmán, Jan de Clibano, tamén eran cantantes, e ademais o pai era, como el, compositor. Jheronimus naceu na vila de 's-Hertogenbosch, na rexión de Brabante do Norte. Hoxe non se coñecen detalles da súa vida, pero crese que comezou a aprender a música co seu pai e posteriormente completou a súa formación práctica e teórica nunha escola de canto da súa localidade dependente dalgunha das numerosas igrexas, como era habitual na época.

Entre novembro de 1484 e principios 1488, foi cantante da Ilustre *Lieve Vrouwe Broederschap* ("Ilustre Confraría da Nosa Señora"), na súa vila natal. Nalgún Momento posterior marchou para Bruxas, onde se inscribiu como mestre de capela (*succentor*), na catedral de San Donatiano. Os rexistros do lugar amosan que foi acusado de neglixencia e foi destituído do seu posto en 1497. En 1499, traballou na catedral de Nosa Señora de Anveres en substitución doutro músico que prestaba os seus servizos no cabido catedralicio, o nomeado compositor Jacob Obrecht.

Filipe I de Castela reclamou a Clibano para a súa *Grande Capela* como cantante, o 6 de agosto de 1500, o mesmo día que a Alexander Agricola, un compositor moito máis coñecido ca el no momento. Segundo a documentación conservada, Clibano progresou axiña, máis que Agricola, aínda que sen chegar a acadar o nivel de Pierre de la Rue. Viaxou a España para o seu servizo na Grande Capela, mais morreu durante a viaxe de regreso, probablemente en Lión, onde pola documetación se coñece que estaba vivo entre o 25 de marzo de 1503 e o 15 de maio do mesmo ano, cando xa se fala del como falecido.

## Música 
Atribúenselle tres obras a Jheronimus de Clibano. A primeiro, a máis fiable, é un motete para catro voces titulado *Festivitatem dedicationis*, que foi escrita para a dedicación dunha igrexa. As outras pezas son unha misa cíclica con base no *Asperges me*, a *Missa et super nivem dealbabor*, e un *Credo de villagiis* (publicado por Ottaviano Petrucci en 1505). Algunhas fonte atribúen as misas e o credo pode ao pai de Jheronimus, Nicasius de Clibano.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Reese, Gustave. *Music in the Renaissance*. NovaYork, W.W. Norton & Co. 1954. [ISBN 0-393-09530-4]

## Notas
Ética do dereito

Cando falamos da palabra dereito referímonos ás normas que guían a conduta humana, que veñen dunha autoridade diferente ao individuo e dirixen aspectos externos. A ética é o que estuda o comportamento do ser humano, as normas éticas son autónomas. A relación da ética co dereito pode considerarse desde diversos puntos de vista e terá que situarse particularmente en dous planos distintos sobre os que se articula a reflexión moral.

No da reflexión ético-normativa o problema das relacións entre a ética e o dereito interesa de forma non exclusiva, pero si prevente, a parte penal da lexislación civil ou eclesiástica, e non a que regula a vida diaria da sociedade. Hai que engadir, porén, que o código penal da sociedade civil non se interesa pola actitude moralmente boa, pola que se interesa polo contrario no dereito canónico, ao que lle importa a formación interior de cada crente e súa orientación cara á santidade.

O código civil ou eclesiástico non sanciona nunca a nivel de comportamento todo o que é moralmente correcto ou equivocado. Desde este punto de vista, o dereito interésase de forma case exclusiva por todos os ámbitos operativos dentro dos cales hai que defender ou garantir os intereses ou os dereitos de terceiros.

As veces o código civil na súa parte penal non só castiga, tamén lexitima incluso o moralmente errado, como ocorre.

Podemos considerar a relación existente entre a ética e o dereito, tamén no plano da fundamentación das normas morais ou xurídicas.

As relacións entre a ética e o dereito. O dereito é un conxunto de normas que rexen a conduta humana e nisto parécese a ética, porén, difiren entre as normas propias de cada unha. Existen catro diferenzas principais:

As normas da ética son autónomas (cada individuo debe ter as súas normas propias) e as do dereito son heterónomas (as normas proveñen dunha autoridade diferente ao individuo).

As normas da ética rexen aspectos internos e as do dereito aspectos externos.

As normas da ética son unilaterais (o cumprir unha norma non implica o rexurdimento dun dereito ou unha obrigación por parte doutras persoas), e as do dereito son bilaterais (unha obrigación implica un dereito e viceversa).

As normas da ética son incoercibles (aínda cando teñen un carácter obrigatorio, xeralmente non implican unha sanción explícita no caso de non cumprilas) e as de dereito son coercibles (a autoridade que establecera certas normas civís, teñen a facultade de mandar o cumprimento delas, e para levar a cabo dita tarefa, impón vixilancia, fiscalización, sancións, etc).
The Gun Club

**The Gun Club** foi unha banda estadounidense de post-punk/cowpunk procedente dos Ánxeles (California), activa entre 1979 e 1996. Liderado polo extravagante cantante e guitarrista Jeffrey Lee Pierce, o grupo fusionou o punk rock contemporáneo cos máis tradicionais rockabilly e country.

Xunto con X, The Flesh Eaters e The Blasters son citados como unha banda de "tribal psychobilly blues".

## Discografía 
## Notas
Posto de adiantamento e estacionamento de trens

[miniatura|250px|PAET de [L'Arboç (Tarragona) na L.A.V. Madrid-Zaragoza-Barcelona-Fronteira Francesa.]]
Un **posto de adiantamento e estacionamento de trens** (**PAET**) é un apartadoiro ferroviario que permite o pase de trens máis lentos nunha liña de alta velocidade. O concepto acuñouse por parte de RENFE en 1992 coa apertura do novo acceso ferroviario a Andalucía. Moitos apartadoiros de liñas convencionais son usados coa mesma finalidade que os PAET das liñas de alta velocidade.

## Configuración 
Un PAET componse xeralmente de 4 vías, dúas vías principais que pertencen á liña e que quedan no centro, e dúas vías de apartado a cada lado que normalmente dispoñen dunha plataforma. Para realizar un adiantamento, o tren que circula diante entra na vía de apartado e estaciónase, mentres que o que circula detrás continúa circulando pola vía principal sen reducir a súa velocidade en ningún momento.

A distribución dos PAET ao longo da liña é homoxénea, existindo un PAET e un posto de banalización cada certos quilómetros se non existen estacións que permitan realizar estas manobras. Na actualidade, moitas estacións de alta velocidade realízanse coa mesma configuración dun PAET, xa que así se permite que os trens sen parada circulen polas vías principais sen ter que reducir a súa velocidade ao paso pola estación, mentres que as estacións convencionais requiren unha redución de velocidade e por tanto un aumento dos tempos de viaxe dos trens directos e do consumo enerxético.

Ademais, estas instalacións utilízanse por necesidades técnicas para labores de mantemento ou seguridade. Por exemplo, nas bocas dos túneles importantes sitúase un PAET, que permita estacionar os vehículos de mantemento ou os trens no caso de que o túnel se peche por calquera motivo.

A existencia de plataformas permite que sexan utilizados como estacións, por exemplo, para trasbordar aos viaxeiros dun tren avariado. Para este tipo de labores búscase que os PAET teñan un bo acceso por estrada, que permitan enviar equipos de mantemento ou trasbordar aos pasaxeiros a autobuses no caso de corte da liña.

## Notas 
## Véxase tamén 
*Liña de alta velocidade
*Posto de banalización
Giraffes? Giraffes!

**Giraffes? Giraffes!** (normalmente abreviado como **G? G!**) é unha banda de math rock instrumental estadounidense formada en 2001 en Massachusetts polo guitarrista e batería Kenneth Topham e o guitarrista Joseph Andreoli. Ademais de math rock, o son do grupo toca frecuentemente o post-rock, o rock progresivo e o rock experimental.

## Discografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Silverbullit

**Silverbullit** é unha banda sueca de rock alternativo baseada en Gotemburgo. Formouse en 1995 co nome de "Silverbullet", que foi cambiado despois dun conflito polos dereitos do mesmo. É coñecida co nome Citizen Bird nos Estados Unidos e ten xirado con ese nome e publicou o seu traballo *Citizen Bird* como álbum autoeditado nese país. Entre outros artistas, Silverbullit está influenciado por DAF, Depeche Mode, New Order e The Stooges, ademais de pola música de videoxogos.

## Discografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Cranes

**Cranes** é unha banda británica de dream pop formado en 1989 en Portsmouth. O seu estilo ten sido descrito como "minimalismo gótico". Ata a data o grupo leva editados nove álbums de estudio.

## Discografía
Parque eólico Pedregal Tremuzo

O **parque eólico Pedregal Tremuzo** é un conxunto de aeroxeradores propiedade de Iberdrola Energías Renovables de Galicia, S.A., posto en funcionamento en 2003 e ampliado posteriormente. Localízase no alto do monte Tremuzo (524 m), entre os concellos de Mazaricos, Muros e Outes. Dividido en Tremuzo I e II, conta con 43 muíños e ten capacidade para producir 44.600 kW de potencia.[miniatura|[Monte Tremuzo desde o outro lado da ría de Muros e Noia|esquerda]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos de Pedregal Tremuzo I en thewindpower.net 
* Datos de Pedregal Tremuzo II en thewindpower.net
Modesto Fernández González

**Modesto Fernández González**, tamén coñecido polo pseudónimo **Camilo de Cela**, nado en Ourense o 15 de decembro de 1838 e finado en Madrid o 18 de decembro de 1897, foi un xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Estudou Dereito e Administración pública na Universidade de Santiago de Compostela e despois na Universidade Central de Madrid. En 1864 incorporouse ao Ministerio de Fomento, onde foi xefe de negociado de terceira clase en 1867 e en 1870 xefe de Administración. Pasou ao Ministerio de Ultramar, e despois foi nomeado Delegado de Facenda da provincia de Madrid en 1884. Foi presidente de El Fomento de las Artes.

Colaborou en *El Contemporáneo*, *El Español*, *La Gaceta Popular*, *La Ilustración Española y Americana*, *La Correspondencia de España* e *La Época* de Madrid e *El Heraldo Gallego* de Ourense, *La Ilustración Gallega y Asturiana* e *La Tierra Gallega* de La Habana.

## Obras 
* *Retratos y semblanzas*. Imprenta de la Biblioteca de Instrucción y Recreo, Madrid 1872.
* *La hacienda de nuestros abuelos, conferencias de aldea*. Imprenta de la Biblioteca de Instrucción y Recreo, Madrid 1872.
* *Portugal contemporáneo. De Madrid a Oporto pasando por Lisboa, diario de un caminante*. Imprenta de Manuel Tello, Madrid 1874.
* *Programa de Instituciones de Hacienda pública de España*. Imprenta de M. Tello, Madrid 1876.
* *El impuesto de derechos reales, antes llamado de hipotecas*. Tip. de Manuel Ginéz, Madrid 1880.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Modesto Fernández González 1838-1897
Antonio Rivera Losada

**Antonio Rivera Losada**, nado en Mera de Abaixo (Ortigueira) en 1920 e finado en Ortigueira o 16 de marzo de 2002, foi un escritor e xornalista galego.

## Traxectoria 
Fillo de Antonio Rivera López, un tratante de gando, e dunha mestra de escola, os seus pais foron represaliados logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, o pai estivo fuxido e despois estivo na cadea, e a nai foi suspendida de emprego e soldo e foi trasladada. Iniciou a carreira de Ciencias Químicas na Universidade de Santiago de Compostela e en 1947 marchou a Madrid, onde entrou nos círculos intelectuais e comezou a frecuentar os parladoiros do Café Gijón, onde coñeceu a Camilo José Cela, de quen foi secretario durante un tempo. Colaborou en periódicos de Madrid e en *La Voz de Ortigueira*, gañou o Premio Nacional de Xornalismo en 1954. Marchou ao Brasil en 1957, desde onde colaborou en *La Voz de Galicia*. Volveu a Galicia, impartiu clases particulares e foi guionista de radio.

## Obras 
* *Las montañas de la niebla*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Antonio Rivera Losada. "A miña vida foi como a carabina de Ambrosio"
Moana (filme de 2016)

***Moana*** é un filme estadounidense de animación producido por Walt Disney Animation Studios e estreado por Walt Disney Pictures no 2016. É o filme 56 dos clásicos animados de Disney. Foi dirixido por Ron Clements e John Musker, e co-dirixido por Don Hall e Chris Williams. A música do filme foi escrita por Lin-Manuel Miranda, Opetaia Foa'i e Mark Mancina.

## Personaxes 
* Auli'i Cravalho como Moana Waialiki
** Louise Bush como Moana de nena
* Dwayne Johnson como Maui
* Rachel House como Tala Waialiki
* Temuera Morrison como Tui Waialiki
** Christopher Jackson como voz de canto de Tui
* Jemaine Clement como Tamatoa
* Nicole Scherzinger como Sina Waialiki
* Alan Tudyk como Heihei
** Tudyk tamén fai a voz do Aldeán #3
* Oscar Kightley como Pescador
* Troy Polamalu como Aldeán #1

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Toni Branca

**Antonio Branca** nado  en Sion, Suíza o 15 de setembro de 1916, e finado en Sierre, Suíza o 10 de maio de 1985 foi un piloto de carreiras de Suíza, competiu en tres carreiras do campionato do mundo. A súa andaina nas carreiras de motor foi financiada supostamente por unha admiradora Condesa belga, a Vizcondesa de Walkiers. Branca competiu nun Maserati 4CLT.

## Andaina nas carreiras 
Branca fixo o seu debut na Fórmula 1 no Gran Premio de Suíza de 1950, acabando o undécimo, e liderou brevemente a carreira de Fórmula 1 fóra de campionato no Circuíto das Nacións en Xenebra nun Simca-Gordini. Anotou unha serie de posicións no top seis noutras carreiras menores, o seu mellor final foi un cuarto posto nunha carreira da fórmula dúas no  Aix les Bains Circuit du Lac, antes de participar no Gran Premio de Bélxica de 1950 e terminar en 10º lugar. Branca seguiu competindo en , retirándose no Gran Premio de Alemaña de 1951 1 e terminando sexto na carreira fóra de campionato do Gran Premio de Pescara, pero terminou de competir en Grandes Premios a finais de ano.

Branca competiu nun nivel máis baixo ata mediados dos anos 50, competindo en subidas de montaña e participou dúas veces na carreira das 24 horas de Le Mans. Correu cun Moretti 750cc, en 1955 o coche non estaba listo e non puido ser levado á liña de saída no momento do inicio, e en 1956 o coche rompeuse antes da súa quenda detrás do volante.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Posto de banalización

[miniatura|250px|Posto de banalización na [liña de alta velocidade Hannover–Würzburg.]]
Un **posto de banalización** é unha instalación ferroviaria formada por desvíos que permite aos trens que circulan por unha vía dobre pasar dunha vía á outra.

O termo comezou a utilizarse coa aparición das liñas de alta velocidade, xa que empezaron a utilizarse elementos en plena liña cuxa única función era a de cambiar de vía sen estar localizados nas estacións nin ligados a ningunha outra instalación ferroviaria.

## Configuración 
No ferrocarril as vías dobres pódense explotar principalmente de dous modos: cunha vía para cada sentido ou con ambas as vías preparadas para circular en ambos os sentidos, o que se coñece como vía banalizada. Normalmente todas as liñas de alta velocidade utilizan esta configuración, tamén dispoñibles nalgúns tramos de vía convencional renovada. A vía banalizada non só permite unha explotación circulando tanto pola dereita como pola esquerda indistintamente, senón que tamén admite circulacións en paralelo e adiantamentos en plena vía. Ademais, no caso de que unha das vías quede interceptada os trens poden circular pola outra vía en ambos os sentidos sen necesidade de establecer ningún dispositivo especial.

Existen ocasións nas que a explotación require que un tren inicie o seu percorrido nunha vía e continúe na outra. É o caso dun tren que deba cruzarse con outros trens que circulan en sentido contrario e posteriormente adiantar a outro tren que circule no seu mesmo sentido, ou dun tren que se atope un tramo de vía interceptado ante si. O cambio de vía pode realizarse nas estacións, pero no caso das liñas de alta velocidade a distancia entre estacións é moi grande, limitando a capacidade da liña, xa que por exemplo mentres dous trens circulen en paralelo non poden circular trens en sentido contrario. Para poder aproveitar ao máximo a capacidade da liña, sitúanse entre as diferentes estacións varios postos de banalización a distancias regulares que permiten que un tren cambiado de vía poida volver á vía orixinal en pouca distancia.

O estar en plena vía das liñas de alta velocidade obriga a que os desvíos utilizados sexan de alta tecnoloxía, para ser utilizados en vía directa á velocidade máxima da liña, e en vía desviada reducindo a velocidade o mínimo posible para non afectar os tempos de viaxe cando un tren ha de cambiar de vía. Os postos de banalización para permitir a explación son inicio e final de cantón.

## Véxase tamén 
*Liña de alta velocidade
*Posto de adiantamento e estacionamento de trens
Denis Villeneuve

**Denis Villeneuve**, nado en Trois-Rivières (Quebec) o 30 de outubro de 1967, é un guionista e director de cine canadense.

## Traxectoria
Foi nomeado a un premio Oscar na categoría de mellor dirección pola súa película *Arrival* (2016), e gañou tres premios Genie como mellor director, polas súas longametraxes *Maelström* (2000), *Polytechnique* (2009) e *Incendies* (2010). A película *Incendies* foi nomeada ademais a un Oscar na categoría de mellor película de fala non inglesa. Internacionalmente, é coñecido por dirixir as cintas *Prisoners*, *Sicario*, *Arrival* e *Blade Runner 2049*.
## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén
Becquerel

O ***becquerel*** (símbolo **Bq**) é unha unidade derivada do Sistema Internacional de Unidades que mide a actividade radioactiva. Un becquerel defínese como a actividade dunha cantidade de material radioactivo con decadencia dun núcleo por segundo. Equivale a unha desintegración nuclear por segundo. A unidade de Bq é por conseguinte inversa ao segundo. 

Pódese calcular derivando *N* respecto ao tempo (*t*):

A=\frac{-dN}{dt}=\lambda N;A=A_0e^{-\lambda t}

sendo N o número de núcleos radioactivos sen desintegrarse, \lambda a constante radioactiva, característica de cada isótopo, e A_0 a actividade no instante inicial       

Toma o seu nome en honra do físico francés Henri Becquerel.

Por outra banda, 3,7*10^{10} Bq equivalen a 1 curio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Baud
* Byte
* Bit
* Mol
* Sistema Internacional de Unidades

### Ligazóns externas 
* Unidades derivadas no International Bureau of Weights and Measures, .
Thomas Bropleh

**Thomas Bropleh**, nado o 17 de agosto de 1991 en Denver, Colorado, é un xogador profesional de baloncesto estadounidense con pasaporte liberiano. Formado na universidades de Boise State, actualmente xoga para o Covirán Granada da Liga ACB, no que se desenvolve na posición de ala cunha altura de 1,96 metros.

## Traxectoria 
O 20 de febreiro de 2017, anunciouse a súa fichaxe ata o remate da tempada 2016-17 polo CB Breogán da Liga LEB Ouro.

### Clubs 
*  Paderborn Baskets (ProA, 2014−2015)
*  Texas Legends (NBDL, 2015−2016)
*  FC Porto (LPB, 2016−2017)
*  Breogán (LEB, 2017)
*  ASC Denain Voltaire (LNB Pro B, 2017−2018)
*  Real Betis (LEB, 2018−2019)
*  Bahía San Agustín (LEB, 2019−2020)
*  Fundación CB Granada (LEB / ACB, 2020−presente)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en dleague.nba.com 
* Perfil en Eurobasket 
* Perfil en ESPN.com
Eugène Chaboud

**Marius Eugène Chaboud** nado en Lión o 12 de abril de 1907 e finado en Montfermeil, Seine-Saint-Denis o 28 de decembro de 1983 foi un piloto de carreiras de Francia. Participou en tres Grandes Premios do Campionato Mundial de Fórmula Un, logrando un punto de campionato. Tamén participou en numerosas carreiras de Fórmula Un fóra de Campionato.

## Andaina nas carreiras 
Completou a súa primeira carreira automovilística en 1936 á idade de 29 anos nun coche deportivo Delahaye e asociouse co seu mentor Jean Trémoulet na carreira das 24 Horas de Le Mans de 1937, onde non puideron terminar. O ano seguinte con todo a sociedade gañou a carreira das 24 Horas de Le Mans de 1938 nun Delahaye. En 1939 gañou a carreira de estrada París-Niza para Ecurie Francia e logo da segunda guerra mundial gañou o Gran Premio de Bélxica de 1946 en  Bois de la Cambre nun Delage.

left|miniatura|Talbot Lago T26 GS

Despois do inicio da Fórmula 1 en , Chaboud pilotou un Talbot-Lago T26 en varias carreiras de Fórmula 1, incluíndo tres carreiras do Campionato Mundial, durante  e , logrando un só punto de campionato por un quinto lugar no Gran Premio de Francia de 1950.

Retirouse do deporte logo de estrelarse co seu Talbot-Lago T26 en Le Mans durante a carreira das 24 horas de Le Mans de 1952, cando quedou atrapado debaixo do seu coche.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

:'' Indican unidade compartida con Philippe Étancelin. Chaboud entrou co seu Talbot-Lago da Ecurie Lutetia pero non correu con este coche.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Profile on OldRacingCars.com
* Profile from Grand Prix Encyclopedia
Masacre de Granada de 1066

O **masacre de Granada de 1066** foi a máis sanguenta matanza de xudeus sefardís perpetrada polos musulmáns na Península Ibérica.

## Historia
O 30 de decembro de 1066 (9 de  tevet de 4827 no calendario hebreo) un xentío irrompeu na Alhambra de Granada, que nese momento estaba baixo poder musulmán en Al-Ándalus. A revolta acabou coa crucifixión do visir xudeu Iusuf ibn Nagrela (fillo de Semuel ibn Nagrella) e o masacre da maior parte da poboación xudía da cidade: "Máis de 1500 familias xudías, é dicir, ao redor de 4000 persoas, morreron nun día". Esta foi a primeira persecución aos xudeus da Península baixo o goberno islámico.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Reino de Granada
Piero Carini

**Piero Carini** nado en Xénova o 6 de marzo de 1921 e finado en Saint-Étienne, Francia o 30 de maio de 1957 foi un piloto de carreiras de Italia. Con todo, o coche resultou pouco fiable en , pero logrou o suficiente como para ser invitado pola Scuderia Marzotto en , para conducir os seus Ferrari de Gran Premio e deportivos. Malia competir soamente en dous Grandes Premios (debutou o 6 de xullo de 1952), Carini fixo o bastante ben como para asinar polo equipo oficial de Ferrari para , efectivamente como un piloto "junior" xunto a Umberto Maglioli. Pero só competiu no Gran Premio de Italia de 1953, e ao final da tempada trasladouse a Alfa Romeo, para conducir en 1954 os seus coches de turismo Tlogrando vitorias na súa clase na Mille Miglia, o Tour de Sicilia e a Copa Dolomita.

En 1955 Carini pilotou un Ferrari logrando vitorias de clase en Dakar e Caracas, Venezuela, e cun O.S.C.A. unha vitoria de clase na Targa Florio.

En 1957, pilotando nunha carreira de coches deportivos, preto de Saint-Étienne, Francia, cun Ferrari Testa Rossa, o coche de Carini cruzou a mediana central e chocou con outro competidor morrendo instantaneamente.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
Sievert

O ***sievert*** (símbolo Sv) é unha unidade derivada do SI que mide a dose de radiación absorbida pola materia viva, corrixida polos posibles efectos biolóxicos producidos. 1 **Sv** é equivalente a un joule entre quilogramo, (1 J/kg). Esta unidade dá un valor numérico co que se poden cuantificar os efectos estocásticos producidos polas radiacións ionizantes.1Sv=\frac{J}{kg}=J*kg^{-1}Utilizouse este nome en honra ao físico sueco Rolf Sievert.

O organismo encargado das definicións de todas as unidades de medida utilizadas para as radiacións ionizantes e a radioactividade é a ICRU (International Commission on Radiation Units and measurements). As súas recomendacións son adoptadas polo BIPM (Bureau International des Poids et Mesures) co que se incorporan ao Sistema Internacional de Unidades.

A súa diferenza co gray (unidade da dose absorbida) é que o sievert está corrixido polo dano biolóxico que producen as radiacións, mentres que o gray mide a enerxía absorbida por un material.

Cúmprese a equivalencia 1 Sv = 1 Gy para as radiacións electromagnéticas (raios X e gamma) e os electróns, pero para outras radiacións debe utilizarse un factor corrector: 20 para a radiación alfa, de 1 a 20 para neutróns libres.

Esta unidade é utilizada para medir diferentes magnitudes usadas en protección radiolóxica, como a dose equivalente, a dose colectiva, a dose ambiental ou a dose efectiva entre outras, cada unha delas corrixida ou "ponderada" por distintos factores que reflicten distintos aspectos, como a Eficiencia Biolóxica Relativa (RBE en inglés).

## Síntomas inmediatos na saúde 
Síntomas nos humanos por mor da radiación acumulada durante un mesmo día (os efectos redúcense se o mesmo número de Sieverts se acumula nun período máis longo):

Síntomas en humanos por radiación acumulada durante un ano, en milisieverts (1 Sv=1000 mSv):

## Dose máxima de radiación dos astronautas 
Nas viaxes espaciais, e debido a que no espazo existe radiación a causa do vento solar e dos raios cósmicos, a NASA ten a norma pola cal en 10 anos de servizo, un astronauta non debería recibir maior radiación que a que incrementaría nun 3 % a probabilidade de sufrir nun futuro un cancro mortal.

Usando esta norma, a NASA calcula a cantidade de radiación máxima que un astronauta debería recibir en 10 anos de servizo (baseados en cálculos aproximados, sen moita estatística dispoñible):

## Conversión a outras unidades 
1 Sv = 100 rem

Nas aplicacións que poden atoparse comunmente adoitan ser utilizados os seus submúltiplos mSv e μSv. A partir de 1 Sv os efectos máis importantes son os deterministas, polo que se utiliza a dose absorbida (por tanto os gray).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Byte
* Bit
* Celsius
* Radioactividade
* Baud
* Becquerel
* Mol

### Ligazóns externas 
* Efectos na saúde humana segundo a dose, .
* Eurados - The European radiation dosimetry group, .
Arribas (xeografía)

**Arribas** é o termo usado para describir o relevo peculiar formado polos ríos da rexión situada entre as provincias españolas de Salamanca e Zamora, e os distritos portugueses de Braganza e Guarda. Alí Arribas do Águeda, Arribas do Douro, Arribas do Esla, Arribas do Huebra, Arribas do Tormes e Arribas do Uces.

## Etimoloxía 
"Arribes", en feminino, é unha palabra asturleonesa antigamente pronunciada co o fonema schwa, son a medio camiño entre o fonema "e" e "a" castelán, escrita "Arribas" na maneira galego-portuguesa.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Arribas
* Parque Natural de Arribas do Douro

### Ligazóns externas 
* Patrimonio Natural de Castela e León
Paula McLain

**Paula McLain**, nada en Fresno (California) en 1965, é unha escritora estadounidense. É coñecida pola súa novela *The Paris Wife*, un relato ficcionado do primeiro matrimonio do escritor Ernest Hemingway, que durante algún tempo foi un éxito de vendas para a listaxe que elabora *The New York Times*.

## Obra 
### Novela 
* *A Ticket to Ride* (2008)
* *The Paris Wife* (2011)
* *Circling the Sun* (2015)

### Ensaio 
*''Like Family: Growing Up in Other People's Houses* (2003)

### Poesía 
**Less of Her* (1999, New Issues Poetry Press)
**Stumble, Gorgeous,'' (2005, New Issues Poetry Press)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial da autora  .
La Ribera de Salamanca

**La Ribera** é unha rexión da comarca de Vitigudino, na provincia de Salamanca (Castela e León), coñecida tamén como **Las Arribes** (*Les Arribes* en leonés). Os seus límites non se corresponden cunha división administrativa, senón cunha delimitación histórico-tradicional e xeográfica.

É unha área onde se fala principalmente a lingua castelá, se ben cunha forte influencia do leonés, pois nesta zona se falaba a fala riberana, dialecto deste idioma.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Arribas
* Parque Natural de Arribas do Douro
* Villarino de los Aires
Chucklefish Games

**Chucklefish Limited**, baixo o nome comercial público de **Chucklefish Games**, é unha desenvolvedora e distribuidora de videoxogos británica con base en Londres, máis coñecida polo desenvolvemento e publicación do título *Starbound*, así como pola publicación dos videoxogos *Risk of Rain* e *Stardew Valley*.

## Videoxogos
### Desenvolvidos
### Publicados
## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*
Dragón xaponés

[miniatura|Avoa do emperador [Antoku rescatándoo dun dragón, por Yoshitsuya Ichieisai.]]

[miniatura|Un dragón ascende cara ao ceo co [Monte Fuji de fondo, por Ogata Gekkō (1897).]]
O **dragón xaponés** (日本の竜 *Nihon no ryū*) é unha criatura lendaria da mitoloxía xaponesa. Os mitos dos dragóns xaponeses mesturan lendas nativas con historias de dragóns da China, Corea e a India. O estilo do dragón foi amplamente influído polo dragón chinés. Como moitos outros dragóns asiáticos, os xaponeses son deidades da auga asociados cos fenómenos atmosféricos e corpos de auga. Tipicamente, son representados como longas criaturas con forma de serpe, sen ás e con gadoupas. 

## Nome 
A lingua xaponesa moderna ten numerosas verbas para "dragón": *tatsu*, do xaponés antigo* ta-tu*; *ryū* ou *ryō* 竜, que provén do chinés* lóng* 龍*;* e *nāga* ナーガ, do sánscrito* nāga.*

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Aston, William George, tr. 1896. *Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697*. 2 vols. Kegan Paul. 1972
*Chamberlain, Basil H., tr. 1919. *The Kojiki, Records of Ancient Matters*.
*Gould, Charles. 1896. *Mythical Monsters". W. H. Allen & Co.
*Heinrich, Amy Vladeck. 1997. *Currents in Japanese Culture: Translations and Transformations*. Columbia University Press.
*Ingersoll, Ernest. 1928. "Chapter Nine: The Dragon in Japanese Art", in *Dragons and Dragon Lore*, Payson & Clarke. Also: Ingersoll, Ernest, et al., (2013). *The Illustrated Book of Dragons and Dragon Lore*. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN B00D959PJ0
*Smith, G. Elliot. 1919. *The Evolution of the Dragon *. Longmans, Green & Company.
*Visser, Marinus Willern de. 1913. *The Dragon in China and Japan'' . J. Müller;
Synurophyceae

Os **sinúridos** (**Synurophyceae**) son un reducido grupo de algas unicelulares douradas, móbiles, e case todas de augas doces.

Aparecen solitarias ou formando colonias, teñen varios flaxelos, un ou dous, de diferente larguras e con manchas nos seus pés, que actúan como fotorreceptores. Ao igual que as crisofíceas, caracterízanse polas placas silíceas bilaterais que os cobren.

Os rexistros fósiles de estomatocistos son útiles nos estudos paleolimnolóxicos. Informan dos niveis de nutrientes no ambiente, no caso das especies fluviais, e dos niveis da distribución das capas de xeo na terra, no caso das especies mariñas. As placas son simetricas bilateralmente e fórmase por deposicións que saen dunha vesícula. A membrana desa vesícula que forma a placa, a *silicalemma*, controla a forma na que as proteínas e glicoproteinas se teñen que ir xuntando para formar as placas. As placas montan unhas sobre das outras estando sempre a parte anterior dunha sobre do lateral dereito da que ten á esquerda.

A fucoxantina é o principal compoñente que lle dá a este grupo a súa cor dourada.

*Clase Synurophyceae Andersen, 1987
**Orde Synurales Andersen, 1987 
***Familia Synuraceae Lemmermann, 1899 
****Xénero *Chrysodidymus* Prowse, 1962
****Xénero *Synura* Ehrenberg, 1834
****Xénero *Tessellaria* Playfair, 1918
****?Xénero *Pseudosyncrypta* Kisselew, 1931 
***Familia Mallomonadaceae Diesing, 1866 
****Xénero *Conradiella* Pascher, 1925
****Xénero *Mallomonas* Perty, 1852

Antes desta última clasificación, os sinúridos estaban catalogados dentro das algas douradas, na orde das *Ochromonadales* como familia Mallomonadaceae. Andersen, seguindo suxestións de Cavalier-Smith, clasificounas como un grupo separado en 1987, dándolle a categoría de clase.

Ficheiro:Synura_spp.jpg|*Synura spinosa*, colonia á esquerda, e *Synura petersenii*, colonia á dereita (right colony). No pé da imaxe aparecen *Mallomonas sp.*.
Ficheiro:Chrysophyceae_003Rem.jpg|Imaxe REM de *Mallomonas valkanoviana*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* [*Synurophyceae* en Algaebase(https://gl.wikipedia.org/wiki/Algaebase)]
* [*Synurophyceae* en WoRMS(https://gl.wikipedia.org/wiki/World_Register_of_Marine_Species_%28WoRMS%29)]
Irréversible

***Irréversible*** (estilizado como ***IЯЯƎVƎЯSIBLƎ***) é un filme francés de drama e terror psicolóxico escrito e dirixido por Gaspar Noé que se estreou en 2002. Está protagonizado por Monica Bellucci, Vincent Cassel e Albert Dupontel. Emprega unha narrativa non lineal e segue a dous homes polas rúas de París na procura de vinganza pola violación da moza dun deles. A banda sonora foi composta polo artista de música electrónica Thomas Bangalter, máis coñecido por ser un dos integrantes do dúo Daft Punk.

O crítico de cinema estadounidense Roger Ebert considerouno "un filme tan violente e cruel que a moita xente vaille ser imposible de ver." *Irréversible* competiu no Festival de Cannes de 2002 e gañou o premio ó mellor filme no Festival Internacional de Cine de Estocolmo. Foi un filme particularmente controvertido na súa estrea pola súa representación gráfica da violencia, concretamente a escena na que un home esmaga salvaxemente a testa doutro home cun extintor de incencios e a escena de violación de Alex (Monica Bellucci). Tamén foi acusado de aparente homofobia.

## Personaxes 
* Monica Bellucci como Alex 
* Vincent Cassel como Marcus
* Albert Dupontel como Pierre
* Jo Prestia como Le Tenia
* Mourad Khima como Mourad
* Hellal como Layde
* Jaramillo como Concha
* Michel Gondoin como Mick
* Jean-Louis Costes como Fistman
* Philippe Nahon como Butcher
* Stéphane Drouot como amigo de Butcher
* Stéphane Derdérian e Gaspar Noé como homes do Rectum

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Dragón vietnamita

O **dragón vietnamita** (en , 龍) é unha criatura lendaria da mitoloxía de Vietnam. Segundo un antigo mito de creación, o pobo vietnamita descende dun dragón e unha fada.

Para o pobo vietnamita, o dragón trae a choiva, fundamental para a agricultura. Representa o emperador, a prosperidade e o poder da nación. Como o dragón chinés, o dragón vietnamita é o símbolo do yang, representando o universo, a vida, a existencia e o crecemento.

As referencias que se conservan do dragón vietnamita son raras hoxe, por mor dos cambios que comportaron a sinicización da dinastía Nguyễn.[miniatura|Esculturas de pedra de dragóns no palacio Kính Thiên, na cidadela de [Hanoi, dinastía Lê.|centro]]
Bibliografía

[miniatura|250px|Bibliografía na biblioteca da [Universidade de Graz.]] 
A **bibliografía** (do grego  *bibliographia*, literalmente "a escrita de libros") pode referirse a unha disciplina (do grego *, -logia*) ou como bibliografía material. Carter e Barker (2010) describen a bibliografía como unha disciplina erudita dobre: a lista organizado de libros (bibliografía enumerativa) e a descrición sistemática de libros como obxectos físicos (bibliografía descritiva).

## Notas
Gray (unidade)

O **gray** (símbolo **Gy**) é unha unidade derivada do Sistema Internacional de Unidades que mide a dose absorbida de radiacións ionizantes por un determinado material. Un gray é equivalente á absorción dun joule de enerxía ionizante por un quilogramo de material irradiado.

Esta unidade estabeleceuse en 1975. Foi nomeada así en honra ao físico inglés Louis Harold Gray.

## Outras equivalencias 
1Gy=100 rad

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Byte
* Bit
* Baud
* Becquerel
* Sievert
* Mol
* Celsius

### Ligazóns externas 
* , .
Crítica

[miniatura|*Crítica*, gravado de [Julio Ruelas, ca. 1907.]] 
A **crítica** (do grego antigo e de κρίνειν *krínein* «discernir, analizar, separar») das que deriva κριτικός *kirtikós* e κριτική *kritikē* «crítico, -a; algo relativo ó xuíz, ou árbitro». Unha interpretación, usada por Balmes, que comeza por propor unha definición da verdade por correspondencia, di así:

## Definición e eido 
Etimoloxicamente a palabra *crítica*, a acción de discernir, está derivada da palabra *criterio* (o concepto, o mecanismo), mesma raíz grega kri(n)- (derivada do proto-indoeuropeo *kr̥n-, que en latín tamén dá palabras como secretum, discernere) , no seu obxecto de discernir a verdade evidenciando, previamente, a *falacia* *ou o* erro (Ensaio e erro).

É a acción dirixida, do intelecto crítico, expresada como opinión formal, fundada e razoada, necesariamente analítica, con connotación de sentenza cando se estabelece unha verdade, ante un tema ou obxecto usualmente concreto pero que pode dirixirse cara ó abstracto (Metafísica). En ocasións, a crítica é exercida dende ou cara a algún tipo de colectividade (Escola filosófica).

A crítica é auxiliar, colaborante, da Filosofía (*matriz de todas as ciencias*) e da súa ferramenta a lóxica, posto que, etimoloxicamente, a *filosofía* é o «humano desexo de coñecer» racionalmente a «verdade» mesmo obxecto da lóxica e do criterio. Na antigüidade, non existía un xeito normalizado de advertir os razoamentos filosóficos falaces (Atomismo, Sócrates, Platón, Aristóteles, Siloxismo), non existía o método científico, agás nas Matemáticas puras (Pitágoras) ou nas aplicadas (Eratóstenes) e en certos experimentos de física (Arquímedes), utilizábase a crítica como criterio para paliar ou suplir a ausencia de probas, método ou evidencia empírica na procura de axiomas ou en «lóxica» para establecer «verdades primarias». 'En Política, Retórica e Oratoria a crítica usouse dende antigo (Demóstenes).

René Descartes propuxo o mecanicismo e suscitouse o Cartesianismo. Kant explorou os significados da palabra crítica no seu Criticismo.

## Notas
Ex Machina (filme)

***Ex Machina*** (estilizado como ***ex_machina*** ou ***EX_MACHINA***) é un filme británico-estadounidense de ciencia ficción e suspense escrito e dirixido por Alex Garland que se estreou no 2015. Está protagonizado por Domhnall Gleeson, Oscar Isaac e Alicia Vikander. O filme conta a historia dun programador que é convidado polo seu CEO a administrar unha proba de Turing dun robot humanoide con intelixencia artificial.

Cun orzamento de $15 millóns, recadou máis de $36 millóns en todo o mundo e recibiu a aclamación da crítica. A National Board of Review recoñeceuno como un dos mellores dez filmes independentes do ano e na 88ª edición dos Oscar foi galardoado co Oscar ós mellores efectos visuais, obra dos artistas Andrew Whitehurst, Paul Norris, Mark Williams Ardington e Sara Bennett. Garland tamén foi nomeado ó Oscar ó mellor guión orixinal, mentres que a interpretación de Vikander valeulle nomeamentos ós BAFTA, ós Globos de Ouro, ós Empire Award e ós Premios Saturn.

## Personaxes 
* Alicia Vikander como Ava
* Domhnall Gleeson como Caleb Smith
* Oscar Isaac como Nathan Bateman
* Sonoya Mizuno como Kyoko
* Symara A. Templeman como Jasmine
* Elina Alminas como Amber
* Gana Bayarsaikhan como Jade
* Tiffany Pisani como Katya
* Claire Selby como Lily
* Corey Johnson como Jay, o piloto de helicóptero

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Risk of Rain

***Risk of Rain*** é un videoxogo de plataformas que incorpora elementos *roguelike*, desenvolvido por un equipo de dous estudantes da Universidade de Washington baixo o nome de Hopoo Games. O xogo, que comezou coma un proxecto estudantil, foi financiado por medio dunha campaña en Kickstarter, e publicado por Chucklefish Games para Microsoft Windows en novembro de 2013. As versións para macOS e Linux publicáronse inicialmente como parte dun Humble Bundle o 28 de outubro de 2014. As adaptacións para PlayStation 4 e PlayStation Vita, desenvolvidas coa colaboración de Code Mystics, publicáronse o 12 de abril de 2016.

O xogador controla a un sobrevivente dun accidente dunha nave espacial nun planeta estraño. Segundo progresa polos diversos niveis do xogo, seleccionados de forma aleatoria e con elementos de xeración por procedementos, o xogador procura sobrevivir matando monstros inimigos e obtendo obxectos que melloran as súas capacidades ofensivas e defensivas. O xogo inclúe unha escala de dificultade que se incrementa co tempo, obrigando ó xogador a decidir entre pasar máis tempo adquirindo experiencia e obxectos ou completar os niveis rapidamente para evitar inimigos máis difíciles. O xogo permite partidas multixogador cooperativas de ata catro xogadores en liña e dous en modo local.

## Recepción
## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*
*
*
Río Mao, río Sil

O **río Mao** é un curso fluvial galego. Nace nos altos da serra de San Mamede, no concello ourensán de Montederramo, e desauga no río Sil, entre os concellos da Teixeira e Parada de Sil.

## Traxecto
Comeza o seu curso como un río de montaña, e axiña chega á capital do concello, Montederramo. Forma un só encoro, o de Leboreiro, no concello de Montederramo. Este encoro posúe unha central hidroeléctrica, A Fábrica da Luz, que se sitúa  preto da desembocadura. Desemboca varios quilómetros máis abaixo da presa, no encoro de Santo Estevo, formando un canón, dos máis impresionantes da provincia de Ourense. O río descende en moi poucos quilómetros dende os 860 msnm en Leboreiro até os 240 no Sil.

No val, preto da súa desembocadura, están a capela e necrópole de San Vítor de Barxacova. Ademais, na mesma zona, existe unha ruta que discorre por unha pasarela de madeira.
Onza (masa)

A **onza** (símbolo: **oz**) é unha unidade de masa usada desde a antiga Roma para pesar con maior precisión as mercadorías e outros artigos, especialmente se o seu peso era menor que unha libra romana. A onza aínda se usa frecuentemente nos países anglosaxóns, e antigamente o seu uso era máis estendido en toda Europa.

## Orixe do termo 
A palabra *onza* provén do latín *ūncia*, derivada á súa vez do protoindoeuropeo **oinoko-* (de onde tamén deriva *único*), forma sufixada da raíz **oino*- (de onde tamén deriva *un*). A *ūncia* era a unidade fraccionaria empregada polos romanos, quen se servían de fraccións duodecimais; é dicir, significaba 'unha duodécima parte'. No contexto monetario, a uncia era a moeda de valor correspondente a 1/12 de ás. Pola súa banda, a onza de peso era 1/12 de libra (nótese que a libra de 16 onzas é posterior á de 12 onzas). As palabras inglesas *ounce* (onza) e *inch* (polgada = 1/12 de pé) derivan igualmente de *ūncia*.

## Onzas anglosaxoas en uso 
Á onza chámaselle *ounce* en inglés, abreviada **oz** e de símbolo **℥** (Unicode Ou+2125). Actualmente só se usan dous tipos de onza:
* A **onza avoirdupois** (de uso común): é a dezaseisava parte dunha libra avoirdupois, e equivale a 28,349523125 (vinte e oito coma trescentos corenta e nove millóns cincocentos vinte e tres mil cento vinte e cinco) gramos, ademais de:
** 437,5 grans
** 16 dracmas avoirdupois
** 0,0625 libras avoirdupois
* A **onza troy** (usada unicamente en xoiaría, ourivaría e numismática para pesar metais preciosos) é a doceava parte dunha libra troy, e equivale a 31,1034768 gramos, ademais de:
** 480 grans
** 20 pennyweights
** 8 dracmas troy
** 0,0833333333333333 libras troy
Existe outra unidade anglosaxoa en uso, chamada onza líquida (*fluíde ounce*, en inglés; abrevíase fl. Oz), que non é de masa senón de volume.

## Onzas en desuso 
* A **onza castelá** equivalía a 28,7558 gramos, e estaba dividida en 16 adarmes; en farmacia, estaba dividida en 8 dracmas; e en ambos os casos, en 576 grans.
* A **onza farmacéutica** era utilizada nas farmacias e na farmacoloxía anglosaxoas. É a doceava parte dunha libra farmacéutica e equivale a 31,1034768 gramos, ademais de:
** 480 grans.
** 24 escrúpulos.
** 8 dracmas farmacéuticos.
** 0,0833333333333333 libras farmacéuticas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Atmosfera (unidade)
* Joule
* Newton
* Caloría
* Pascal (unidade)
* Quilogramo
* Tonelada
* Unidade de masa atómica
* Nó (náutica)

### Ligazóns externas 
* Dicionario de unidades: a onza , .
Década de 1900

A **década de 1900** foi o período de tempo que transcorreu dende o 1 de xaneiro de 1900 até o 31 de decembro de 1909.
Adriano Martínez Morales

**Adriano Martínez Morales**, nado en Porto do Son e finado no mesmo concello o 5 de xuño de 1942, foi un perito agrícola e escritor galego.

## Traxectoria 
Estudou no Instituto da Coruña. Foi membro da Sociedade Agrícola de Nebra. Traballou na estación experimental agrícola da Coruña. Publicou en 1930 *Divagaciones. Consejos, ideas y conocimientos útiles al campesino y para él escritos*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Divagaciones
Década de 1990

A **década dos anos 90** do século XX ou, popularmente coñecida como **os 90** ou **decenio de 1990**, comprende o período de tempo que se deu dende o 1 de xaneiro de 1990 ao 31 de decembro de 1999. A caída do muro de Berlín e o derrubamento da Unión Soviética a finais de 1991 abriron unha época coñecida como a post Guerra Fría. O colapso soviético liquidou a antiga política de bloques bipolar, iniciada após o final da segunda guerra mundial e deu paso a un novo cadro internacional cos Estados Unidos como única superpotencia.
Guerras servís

As **Guerras servís**&nbsp;foron unha serie de tres revoltas de escravos&nbsp;("servil" é un termo derivado de "*servus*", "escravo", en latín) na fase final da República de Roma. Véxase:

* **Primeira Guerra Servil**: -135 a -132 en Sicilia, liderado por Eunus, un escravo agrícola aclamado como un profeta e o cilicio&nbsp;Cleon.
* **Segunda Guerra Servil**: -104 a -103 en Sicilia, liderado por Athenion e Tryphon.
* **Terceira Guerra Servil**: -73 a -71 en Italia, liderado por Espártaco.
Guerras pírricas

As chamadas **Guerras pírricas** (280 - 275 a. C.) foron unha serie de batallas e alianzas políticas cambiantes que enfrontaron ós gregos (especificamente Epiro, Macedonia, e as cidades-estados da Magna Grecia), os romanos, os pobos itálicos (primordialmente os samnitas e os etruscos), e os cartaxineses. 

As Guerras pírricas comezaron inicialmente como un conflito de pouca importancia entre Roma e a cidade de Tarento pola violación dun tratado marítimo cometida polos romanos. Tarento, con todo, prestara axuda ó gobernante grego Pirro, rei de Epiro, no seu conflito coa illa de Corfú, e solicitara axuda militar de Epiro. Pirro fixo honra á súa obrigación con Tarento, polo que se uniu á serie de conflitos que envolvían a esta cidade, Turios (así como outras cidades da Magna Grecia), os romanos, os samnitas e os etruscos. Para complicar a análise histórica do conflito, Pirro tamén se involucrou nos conflitos políticos internos de Sicilia, así como na loita que mantiña esta illa contra o dominio cartaxinés.

A participación de Pirro nos problemas rexionais de Sicilia reduciu a influencia cartaxinesa alí drasticamente. En Italia, as súas intervencións parecen ser moi ineficientes, aínda que tiveron implicacións a longo prazo. As Guerras pírricas demostraron á vez que os estados da Grecia continental se volveron incapaces de defender as colonias da Magna Grecia e que as lexións romanas eran quen de competir cos exércitos dos reinos helenísticos—os poderes mediterráneos dominantes da época. Isto abriu o camiño para o dominio romano sobre as cidades-estados da Magna Grecia e adiantou a consolidación do poder de Roma en toda Italia. A boa traxectoria romana en conflitos militares internacionais axudaría tamén na súa decisión de rivalidade con Cartago, o que terminou nas guerras púnicas.

Lingüisticamente, as Guerras pírricas son a orixe da expresión "vitoria pírrica", un termo para unha vitoria gañada con tal esforzo e sacrificio que non compensa a vantaxe obtida.