Cinema quinqui

miniatura|Eloy de la Iglesia, un dos directores máis representativos do cinema quinqui
Coñécese popularmente en España como **cinema quinqui** o xénero cinematográfico que narra as vivencias de delincuentes de estrato social moi baixo, sempre novos ou moi novos, que acadaron sona polos seus delitos.

O xénero alcanzou o seu máximo esplendor a finais da década de 1970 e na de 1980, debido á grande inseguridade cidadá que vivía o país na época. Rodáronse numerosas películas e sagas, a gran maioría dirixidas por José Antonio de la Loma e Eloy de la Iglesia.

## Características 
É moi frecuente que nestes filmes un delincuente habitual se converta en actor e se interprete a si mesmo ou a outro delincuente a quen coñece ou coñeceu, co fin de darlle maior realismo.

Moitas destas películas, biográficas ou pseudobiográficas, narran a vida dun certo delincuente, a súa contorna, as súas falcatruadas, a exclusión social sufrida ou as torturas sufridas en comisaría, entre outros. O delincuente, pertencente decote ao pobo caló ou á etnia moinante, adoita ser presentado como "nobre" e fiel a certos valores, como a lealdade grupal, o amor a unha muller ("arrebatada" en ocasións a un clan ou grupo social rival) ou a preocupación polo benestar da súa familia.

O tema central do cine quinqui é a delincuencia e a marxinalidade que a rodea, incluíndo o mundo da droga. Son habituais as escenas de toxicómanos preparando doses de heroína, "xutándoa" (inxectándoa), drogados ou co "mono" (síndrome de abstinencia).

Nalgúns casos móstrase o protagonista en situacións en que delinque co obxectivo de axudar economicamente a súa familia.

Tamén é común ver escenas eróticas e mesmo explicitamente sexuais.

### Filmografía de José Antonio de la Loma 
* *El último viaje* (1973)
* *Perros callejeros* (1977)
* *Nunca en horas de clase* (1978)
* *Perros callejeros II: Busca y captura* (1979)
* *Los últimos golpes de El Torete* (1980)
* *Yo, "El Vaquilla"* (1985)
* *Perras callejeras* (1985)
* *Tres días de libertad* (1995)

### Filmografía de Eloy de la Iglesia 
* *Los placeres ocultos* (1976)
* *El diputado* (1978)
* *Miedo a salir de noche* (1980)
* *Navajeros* (1980)
* *Colegas* (1982)
* *El pico* (1983)
* *El pico 2* (1984)
* *La estanquera de Vallecas* (1987)

### Filmografía doutros directores 
* *La Corea* (Pedro Olea, 1976)
* *¿Y ahora qué, señor fiscal?* (León Klimovsky, 1977)
* *Juventud drogada* (José Truchado, 1977)
* *Las que empiezan a los 15 anos* (Ignacio F. Iquino, 1978)
* *Los violadores del amanecer* (Ignacio F. Iquino, 1978)
* *Chocolate* (Gil Carretero, 1980)
* *La patria del Rata* (Francisco Lara Polop, 1980)
* *Maravillas* (Manuel Gutiérrez Aragón, 1980)
* *Todos me llaman Gato* (Raúl Peña, 1981)
* *Barcelona sur* (Jordi Cadena, 1981)
* *Los jóvenes del barrio* (documental) (Jaime García, 1982)
* *Deprisa, deprisa* (Carlos Saura, 1981)
* *Que he hecho yo para merecer esto?* (Pedro Almodóvar, 1984)
* *De tripas corazón* (Julio Sánchez Valdés, 1984)
* *La reina del mate* (Fermin Cabal, 1985)
* *27 horas* (Montxo Armendáriz, 1986)
* *El Lute: camina o revienta* (Vicente Aranda, 1987)
* *El Lute II: mañana seré libre* (Vicente Aranda, 1988)
* *Matar al Nani* (Roberto Bodegas, 1988)

### Outras películas 
* *Historias del Kronen* (Montxo Armendáriz, 1995)
* *Barrio* (Fernando León de Aranoa, 1998)
* *Aunque tú no lo sepas* (Montxo Armendáriz, 1995)
* *Báilame el agua* Josecho San Mateo, 2000)
* *7 vírgenes* (Alberto Rodríguez, 2005)
* *Sufre Mamón* (Manuel Summers, 1987)
* *Volando voy* (Miguel Albaladejo, 2006)
* *El idioma imposible* (Rodrigo Rodero, 2010)
* *Barcelona 92* (Ferran Ureña, 2013)
* *Criando Ratas* (Carlos Salgado, 2016)
* *Las leyes de la frontera* (Daniel Monzón, 2021)

## Referencias ao mundo quinqui 
* Na serie de televisión sobre avogados *Turno de oficio* (1986) houbo algún capítulo sobre o tema quinqui.
* O documental *Del tirón al galope* xira arredor do cine quinqui e a realidade socioeconómica da Transición e os anos 80.

## Actores do cine quinqui 
miniatura|Sonia Martínez
* José Luís Fernández Eguia, "El Pirri" (1965-1988), actor, presentador de televisión, delincuente e quinqui. Faleceu por sobredose.
* Ángel Fernández Franco, "El Torete" (1960-1991), actor, delincuente e quinqui. Faleceu vítima da sida.
* José Luis Manzano (1962-1992), actor, delincuente e quinqui. Faleceu por sobredose.
* José Antonio Valdelomar, "El Mini" (1958-1992), actor, delincuente e quinqui. Faleceu por sobredose.
* Eulalia Espinet Borràs, "Laly Espinet" (1960-1994), actriz e condenada por tráfico de estupefacientes. Faleceu vítima da sida e dunha meningoencefalite aguda. Ao principio da súa carreira no cine de destape (cine S) tivo o nome artístico de "Andrea Albani".
* Sonia Martínez (1963-1994), actriz e presentadora de televisión. Faleceu vítima da sida.
* Antonio Flores (1961-1995), actor, compositor e cantante. Faleceu por sobredose dúas semanas despois da morte da súa nai, Lola Flores.
* Enrique San Francisco (1955-2021), actor e humorista. Faleceu dunha pneumonía bilateral.

## Cantantes relacionados co cine quinqui 
* Juan Antonio Jiménez Muñoz, "Jeros" ou "Jero" (1951-1995), compositor e cantante de Los Chichos. Suicidouse ao tirarse do balcón da súa casa de Madrid.
* Edelina Muñoz Barrull, "Tina Muñoz" (1957-1995), cantante de Las Grecas. Sufriu esquizofrenia paranoide complicada con toxicomanía, pasou pola prisión de mulleres de Yeserías e varias clínicas psiquiátricas e chegou a vivir na rúa. Faleceu vítima da sida nun centro de acollida de Aranjuez.

## Libros sobre cine quinqui 
* *Quinquis dels 80: cinema, premsa i carrer* (Amanda Cuesta e Mery Cuesta). CCCB - Centro de Cultura Contemporánea de Barcelona (2009).
* *Quinquis, maderos y picoletos* (Juan A. Ríos Carratalá). Ed. Renacimiento (2014).
* *Fuera de la ley* (Roberto Robles Valencia e outros). Ed. Constelaciones (2015).
* *Goma-2: El cine explosivo de José Antonio de la Loma* (Javier Ikaz). Ed. Applehead (2017).
* *Lejos de aquí* (Eduardo Fuembuena). Uno Editorial (2017).
* *Cine quinqui: retrato de una sociedad a través de la música* (Poochyeeh). Ed. Inflamavle (2020).
* *The Spanish quinqui film: Delinquency, sound, sensation* (Tom Whittaker). Manchester University Press (2020).
* *Lejos de aquí, La verdadera historia de Eloy de la Iglesia y Jose Manzano* (Eduardo Fuembuena). Autoedición (2021).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moinantes

## Ligazóns externas 
* Películas do xénero quinqui mellor valoradas en FilmAffinity.
* Antoloxía do Cine Quinqui Español
* Coloquio sobre a delincuencia xuvenil, no programa de La 2 (TVE) *Historia de nuestro cine*, presentado por Elena Sánchez Sánchez; emitido o 26 de nov. de 2016.