open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ronfe, Guimarães

**Ronfe** é unha aldea e parroquia portuguesa do concello de Guimarães, sede da **fregresía de Ronfe** que ten 5,02&nbsp;km² de superficie e 4462 habitantes (2011), tendo así unha densidade de poboación de 888,8 hab./km².

## Historia 
Foi sede de concello (Couto de Ronfe ou Couto de Vermil) até 1834. O pequeno municipio estaba formado polas freguesías de Ronfe, Vermil, parte de Mogege, e tiña, en 1801, 853 habitantes. Foi o seu último xuíz-presidente, Juliano Ribeiro Bernardes, e o último presidente electo Bento Custodio Machado.

A localidade de Ronfe foi elevada á categoría de vila o 13 de maio de 1999. É unha vila chea de intereses históricos. No libro de José Hermano Saraiva, especúlase que a batalla de S. Mamede tivo lugar en Ronfe, na zona da Quinta de S. Miguel.  A igrexa parroquial foi comezada antes das guerras napoleónicas e finalizada en 1825.

## Na cultura popular 
Camilo Castelo Branco menciona varias veces a Ronfe nos seus contos e novelas. 

Como se pode ler no *Discurso sobre a conquista de Pegu* (cap. III) de Manuel de Abreu Mousinho, o capitán e aventureiro portugués Salvador Ribeiro de Sousa (ou Salvador Dias Ribeiro), ás veces chamado "Massinga", activo en Birmania a principios do século XVII, naceu no Couto de Ronfe, para a quen, segundo o citado autor "os nativos de Pegu elixiron para o seu rei no ano 1600 "e polo tanto coñecido xeralmente como "rei de Pegu". 

En Ronfe naceu e adestraba Aurora Cunha, atleta tricampeoa mundial nos anos 80 e 90 e gañadora de varios maratóns internacionais como os de París, Toquio, Chicago, etc., a pesar de que aos seus pais *"non lles parecía ben que andase a ensinar as pernas pola vila"*.

## Poboación 
## Notas 
## Véxase tamén 
* Lista de municipios de Portugal con vieiras no escudo
Gose (cervexa)

[miniatura|150px|Botella de cervexa gose producida en [Leipzig]]
[miniatura|150px|Cervexa gose elaborada en [Bonn]]
**Gose** é unha varuiedade de cervexa de fermentación alta orixinaria da zona do Harz (comarca de Goslar, Baixa Saxonia).

Esta cervexa é moi coñecida nas cidades de Dessau, Halle e Leipzig.

O seu nome procede do río Gose que, coas súas augas contribuía na antigüidadde á elaboración desta cervexa. 

## Características
O seu sabor é moi similar ao da Berliner Weiße, con lixeiras tonalidades ácidas debidas ao uso de bacterias lácticas xunto co lévado na fermentación. Non debe confundirse esta cervexa coa Gueuze belga aínda que teña un sabor e un nome similares; é moi posíbel que a receita da súa elaboración sexa moi similar. Xeralmente utilízase metade de malta de cebada e metade de malta de trigo para elaborar o mosto.

A diferenza da Berliner ten un sabor salgado debido á auga usada na súa elaboración, aínda que tamén se pode agregar sal para lograr este efecto. Adicionalmente engádense sementes de cilantro (*Coriandrum sativum*) e pequenas cantidades de lúpulo.

## Historia
Esta variedade mencionouse por primeira vez o 27 de marzo de 1332 nun documento do Mosteiro de Ilsenburg, aínda que rumores mencionan que Otón III, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico xa gozaba de tal variedade ao redor do ano 1000. Noutro documento escríbese que a cidade de Goslar enviaba un barril de cervexa Gose a Gerhard von Berg, o bispo de Hildesheim.

A cervexa Gose elabórase masivamente desde comezos do século XVIII na cidade de Goslar. A finais do século XIX fíxose moi famosa en Leipzig, sendo unha das "marcas" adoptadas desde entón. Orixinariamente a receita de elaboración da cervexa Gose era mediante fermentación espontánea, e unha descrición de 1740 menciona: "Die Gose stellt sich selber ohne Zutuung Hefe oder Gest" ("A Gose fermenta sen a adición de lévedo"). Nos anos 1880 os elaboradores de cervexa empezaron a cambiar a receita cunha fermentación alta.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibloiografía 
* Otto Kröber (1912): *Die Geschichte der Gose und die Chronik der Gosenschänke Leipzig-Eutritzsch. Den „Freunden der Gose“ freundlichst überreicht*. Leipzig.
* Gose-Häppchen. 12 Kapitel Bier- und Kneipengeschichte. Dargereicht in der Gosenschänke "Ohne Bedenken" zu deren Hundertjahrfeier (1899–1999), ofrecido pola tenda de viños de Axel Frey e Bernd Weinkauf, Leipzig, 1999.

### Ligazóns externas 
*Páxina web do Instituto Alemán da Cervexa
*A historia da cervexa Gose
*Gosenschenke "Ohne Bedenken"
*Gasthaus & Gosebrauerei Bayerischer Bahnhof
*Familienbrauerei Ernst Bauer
*Brauhaus Goslar
*Beer Advocate's información sobre Gose
*"Oeconomischen Encyclopädie“ of 1773 describe moits estilos de cervexa alemáns xa extintos
Xardín chinés

[miniatura|250px|[Xardín Yu, en Shanghai.]]
O **xardín chinés** é un estilo de xardín paisaxístico que evolucionou ao longo de tres mil anos. Inclúe tanto os vastos xardíns dos emperadores chineses e membros da familia imperial, construídos para o pracer e para impresionar, como os xardíns máis íntimos creados por estudosos, poetas, ex-funcionarios do goberno, soldados e mercadores, feitos para reflexión e a fuga do mundo exterior. A finalidade é crear unha paisaxe idealizada en miniatura, que pretende exprear a harmonía que debe existir entre o ser humano e a natureza.

## Características 
Un xardín chinés típico está pechado por muros e acolle un ou máis estanques, esculturas, árbores e flores, así como varias estancias e pavillóns dentro do xardín, conectados por camiños sinuosos e galerías en zigzag. Ao movérense de estrutura en estrutura, os visitantes poden ver unha serie de escenas compostas coidadosamente, como desenrolando un rolo de pinturas de paisaxes. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Xardín xaponés
Reserva de fauna de ocapis

A **reserva de fauna de ocapis** é unha reserva de vida salvaxe no bosque de Ituri, no nordeste da República Democrática do Congo, preto das fronteiras co Sudán do Sur e Uganda. Cunha área de 14&nbsp;000&nbsp;km2, abrangue aproximadamente a quinta parte da superficie do bosque. En 1996, a reserva de fauna de ocapis foi declarada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO, debido á súa gran poboación de ocapis en perigo de extinción e á súa elevada biodiversidade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Susan Lyndaker Lindsey; Mary Neel Green; Cynthia L. Bennett (1999). *The Okapi*. University of Texas Press. 
### Ligazóns externas 
* Reserva de fauna de ocapis na UNESCO
Queixo Harzer

O **queixo Harzer** (en ) é un queixo elaborado con leite agre, semidesnatado, que só contén unha pequena porcentaxe de graxa (similar ao queixo quark) fabricado segundo métodos tradicionais, de acordo coa regulamentación alemá relativa aos procesos de fabricación de queixo. 

É moi celebrado nalgunhas partes de Alemaña. Orixinariamente provén dos arrededores do Parque Nacional do Alto Harz, ao sur de Braunschweig.

É característico polo seu forte olor e o seu aroma picante.

## Aparencia e características
miniatura|Varios tipos de queixos Hazer
Este queixo adoita ofrecerse en pezas cilíndricas planas, duns 5 cm de diámetro. Estas pezas adoitan envasarse aliñadas formando un rolo, polo que ás veces chámase ***Harzer Roller***. 

Un condimento moi típico neste queixo é o comiño, aínda que existen diferentes variantes:
* Harzer Käse recuberto dunha capa branca que conténe fungos brancos. 
* Harzer Käse recuberto dunha capa de fungos vermellos denominada *Rotschmiere*. 

Ambas as formas teñen un olor moi forte, sendo a segunda de sabor máis forte que a primeira.

O tempo de maduración deste queixo vai desde uns días até unhas semanas. Se non alcanzara a maduración, notaríase en que tería un centro cru.

## Usos gastronómicos
Cómese habitualmente con pan ou con mostaza, así como con cogombros en vinagre.

## Produción
En 2001 a produción de queixos de leite acidificado na Alemaña ascendeu ás 30 000 toneladas anuais. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Leite
*Queixo
*Queixo quark
*Lista de queixos do mundo
Dinastía salia

miniatura|500px|Árbore familiar da dinastía Salia
A **dinastía Salia**, ou **dinastía francona**, foi unha dinastía da Alta Idade Media que chegou a ter a catro dos seus membros como reis de Alemaña (entre 1024 e 1125).

É tamén coñecida como dinastía francona debido á súa orixe familiar e ao su papel como duques do Ducado Nacional de Franconia.

Os catro reis de Alemaña tamén foron coroados como emperadores do Sacro Imperio Romano Xermánico (1027-1125) e é na historia do Sacro Imperio onde o termo *dinastía Salia* se refire a estes catro emperadores.

## Orixe 
Despois da morte do último emperador (Henrique II), da Dinastía Saxoa, Conrado II foi primeiro elixido Rei dos Romanos en 1024, e tres anos despois (o 26 de marzo de 1027), foi coroado Emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico. Conrado era o único fillo de Henrique de Espira, conde de Worms e de Adelaida de Metz, territorios a ambos os lados do Rin, incluídos dentro das fronteiras do que naquela época era Franconia.

## Emperadores Salios 
* Conrado II rei en 1024-1039, emperador en 1027.
* Henrique III rei en 1039-1056, emperador en 1046.
* Henrique IV rei en 1056-1105, emperador en 1084.
* Henrique V rei en 1099-1125, emperador en 1111.

Os catro reis Salios da dinastía gobernaron o Sacro Imperio desde 1027 até 1125, e estableceron firmemente ao Sacro Imperio como a maior potencia europea da época. O seu principal logro foi o desenvolvemento dunha estrutura administrativa permanente para o seu Imperio, baseada no ascenso dunha clase social de funcionarios públicos que só respondían ante a coroa.

## Notas 
* Medieval Lands: Reis e Emperadores de Alemaña .
Montañas de Aïr

As **montañas de Aïr** ou o **macizo de Aïr** (en ; hausa:&nbsp;oriental&nbsp;*Azbin*, occidental&nbsp;*Abzin*) é un macizo triangular localizado no norte de Níxer, no deserto do Sáhara. Forman parte da ecorrexión do monte xerófilo do Sáhara Occidental, e elévanse a máis de 1.800 metros de altitude e esténdense por máis de 84&nbsp;000&nbsp;km². Localizadas no medio do deserto, ao norte 
do paralelo 17, o val de Aïr, cunha altitude de entre 500 e 900 metros, forma unha illa climática no Sahel que permite unha ampla variedade de vida, unha diversidade de coumunidades pastorais e agrícolas, e rechamantes lugares xeolóxicos e arqueolóxicos. Existen salientables lugares arqueolóxicos na rexión, indicativos dun pasado prehistórico na rexión. O licaón (*Lycaon pictus*) que se encontra en perigo de extinción, habitou outrora nesta rexión, mais podería ter desaparecido da zona como consecuencia da superpoboación.

A área foi declarada Patrimonio da Humanidade pola Unesco no ano 1991, xunto co Teneré, formando parte das Reservas naturais de Aïr e de Teneré, que abranguen unha extensión de 7.736.000 ha. En 1992, foi incluída na lista do Patrimonio da Humanidade en Perigo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
Reservas naturais de Aïr e de Teneré

As **reservas naturais de Aïr e de Teneré** son unha reserva nacional natural en Níxer que inclúe varias designacións de reserva superpostas. Foron declaradas Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1991. Abrague tanto a metade oriental das montañas de Aïr e as seccións occidentais do deserto do Teneré. Foi identificada como unha área importante para a conservación das aves por BirdLife International.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Jennifer Talbot. The Tuareg People and the Air Tenere Conservation and Development Project, Niger, West Africa. POPULATION-ENVIRONMENT DYNAMICS:TRANSITIONS AND SUSTAINABILITY, University of Michigan, 1998.
### Ligazóns externas 
*Perfil na páxina da UNESCO 
*UNEP-WCMC World Heritage Site datasheet
Monumento Nacional Mariño de Papahānaumokuākea

O **Monumento Nacional Mariño de Papahānaumokuākea** é un lugar Patrimonio da Humanidade que se atopa no arquipélago de Hawai, nos Estados Unidos de América. Abrangue 583&nbsp;000 km2 de augas oceánicas, dez illas e atois das illas de Sotavento de Hawai. Foi creado en xuño de 2006 con 140&nbsp;000 km2, e foi expandido en 2016 ampliando os seus límites até o máximo da súa fronteira da zona económica exclusiva, converténdose nunha das meirandes áreas protexidas do mundo. É coñecido internacionalmente polos seus valores culturais e naturais.

## Notas
Parque Nacional das Montañas do Tumucumaque

O **Parque Nacional das Montañas do Tumucumaque** (en ) é un parque nacional do Brasil que se atopa na selva amazónica dos estados de Amapá e Pará. Limita polo norte coa Güiana Francesa e Suriname.

## Historia 
Tumucumaque foi declarado parque nacional o 23 de agosto de 2002 polo Goberno do Brasil, despois de colaborar co Fondo Mundial para a Natureza. Forma parte do Corredor de Biodiversidade de Amapá, creado en 2003.
A unidade de conservación é mantida polo Programa Áreas Protexidas da Amazonia. O seu Plan de Ordenación publicouse o 10 de marzo de 2010.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
Thiomargarita magnifica

***Thiomargarita magnifica*** é unha especie de gammaproteobacteria filamentosa oxidante de xofre que crece baixo a auga sobre follas desprendidas de mangleiro vermello no arquipélago de Guadalupe nas Antillas menores. É a bacteria máis grande coñecida, cunha lonxitude media de 10 milímetros e algúns individuos acadan os 20&nbsp;mm. A bacteria describiuse nunha prepublicación aparecida en febreiro de 2022. Foi descuberta orixinalmente a principios da década de 2010 por Olivier Gros da Universidade das Antillas Francesas en Pointe-à-Pitre, mais inicialmente non conseguiu atraer moita atención (Gros naquel momento pensaba que era un fungo). Gros e outros investigadores tardaron cinco anos en descubrir que era unha bacteria e pasaron uns poucos anos máis ata que Jean-Marie Volland, un estudante graduado que traballaba con Gros, decatouse das súas propiedades pouco comúns.

## ADN encapsulado 
O descubrimento desta bacteria é importante, non só polo gran tamaño que ten, visible a simple vista, senón porque esvaece os límites entre as células procariota e eucariota, porque ten algo parecido a un núcleo celular. Os procariotas son organismos unicelulares primitivos que carecen de núcleo que rodee o seu ADN, o cal caracteriza os eucariotas. Pero *T. magnifica*, aínda sendo unha bacteria e, por tanto, procariota, ten uns sacos de membrana que encapsulan o seu ADN. 

Malia o seu tamaño bastante grande, o exterior da célula carece de bacterias epibióticas que vivan sobre ela. A súa "sorprendente ausencia" pode explicarse porque *T. magnifica* posiblemente produce compostos químicos bioloxicamente activos ou mesmo con propiedades antibióticas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Thiomargarita namibiensis*
Parque Nacional do Nordeste de Groenlandia

**Parque Nacional do Nordeste de Groenlandia** (en , en ) é o meirande parque nacional do mundo e a novena área protexida por superficie (só superada por áreas protexidas marítimas). Estabelecido en 1974 e ampliado até o seu tamaño actual en 1988, protexe 972&nbsp;000 km² do interior e da costa nordeste de Groenlandia. Supera en superficie á maioría dos países do mundo, agás 29. Foi o primeiro parque nacional creado en Dinamarca e tamén o máis setentrional do mundo.

## Xeografía 
O parque limita, case en liña recta, co concello de Sermersooq polo sur e co de Avannaata polo oeste, coincidindo parcialmente co meridiano 45 oeste. O interior ocúpao a capa de xeo de Groenlandia, mais tamén hai grandes zonas libres de xeo na costa e na península da terra de Peary, ao norte. 

Ao igual que o resto do Ártico, o parque sofre unha alarmante perda de xeo por mor do quecemento global.

## Fauna
Estímase que hai entre 5&nbsp;000 e 15&nbsp;000 bois almiscreiros, así como numerosos osos polares e morsas, que se atopan na parte costeira do parque. En 1993, estimábase que o 40% da poboación mundial de boi almiscreiro vivía na zona. Entre outros mamíferos que se poden atopar no parque, destacan o raposo ártico, o armiño, o lemming de colar, a lebre ártica e unha poboación pequena pero importante de lobo de Groenlandia. Entre as especies mariñas, pódense atopar a foca anelada, a foca barbuda, a foca de Groenlandia, a foca de capelo, o narval e a beluga.

Entre as aves que crían no parque destacan a movella grande, o ganso sangano, o ganso bicocurto, o eider, o éider real, o falcón albar, o bufo nival, o pilro bulebule, o Lagopus muta e o corvo grande.miniatura|Iceberg no parque nacional.|centro
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina do parque nacional
José Luis Sierra Cabrera

**José Luis Sierra Cabrera**, nado en Santiago de Chile o 24 de xuño de 1997, é un futbolista chileno que xoga como dianteiro na Unión Española, da Primeira División de Chile.

É fillo do exfutbolista e adestrador José Luis Sierra Pando.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista no Unión Española, club do que seu pai, José Luis Sierra Pando, é un dos maiores ídolos. Debutou co primeiro equipo aos 17 anos, no Torneo Apertura de 2014, nun partido ante o Cobresal no Salvador, no que seu pai, por aquel entón adestrador do equipo, lle deu entrada nos minutos finais. Ese mesmo ano viaxou a Italia para probar co Inter de Milán, pero acabou regresando ao seu país. Militou no Unión Española durante os seguintes cinco anos, aínda que con pouca participación.

En outubro de 2020, despois dun breve paso polo Bisceglie italiano, da Serie C, foi anunciado como novo reforzo do Deportes Temuco, da Primeira B de Chile, onde tampouco dispuxo apenas de minutos.

A continuación pasou polo Deportes Colina, antes de regresar en 2022 á Unión Española.

### Selección chilena 
Foi convocado por Hugo Tocalli para disputar o Campionato Suramericano sub-20 de 2015 no Uruguai, no que xogou dous partidos, caendo eliminado na primeira fase.

Repetiu convocatoria no Suramericano sub-20 de 2017, no que xogou tres partidos, marcando un gol, e quedou de novo eliminados na primeira fase.

## Notas
Henry Lee

**Henry Lee**, nado en 1826 e finado o 31 de outubro de 1888, foi un naturalista inglés, coñecido como director e autor de acuarios e escritor.

## Traxectoria 
Sucedeu a John Keast Lord como naturalista do acuario de Brighton en 1872, e foi durante un tempo director. No acuario instituíu experimentos sobre a migración dos osméridos, os hábitos do arenque, branquetas, caranguexos de río e outros temas.

Lee era un coleccionista afeccionado de espécimes de historia natural e microscopista. Foi membro da Linnean Society, Geological Society e Zoological Society, en Londres. Foi presidente do Quekett Microscopical Club de 1875 a 1877. Morreu, tras algúns anos de mala saúde, en Renton House, Brixton, o 31 de outubro de 1888. 

Lee mostrouse escéptico ante as afirmacións da criptozooloxía e das serpes mariñas. O seu libro *Sea Monsters Unmasked* (1884) comparou os avistamentos do Kraken coa lura.

## Obras 
Lee produciu *Aquarium Notes* ('Notas do acuario') para os visitantes. El escribiu:

*   ('O polbo'), 1874, un relato popular.
* *Sea Fables Explained* e , dous da serie de manuais para a Exposición de Pesca de 1883, sobre o kraken, a serpe mariña, as sereas, o mito da árbore dos gansos-percebes e temas similares.
* *The Vegetable Lamb of Tartary*, ('O cordeiro vexetal da Tartaria'), 1887. 

Foi colaborador de *Land and Water*. 

## Notas 
## Véxase tamén 
* Kraken
* Hidra de Lerna
* Árbore dos gansos
* *Animalia Paradoxa*
* Escepticismo
* Ilustración científica
* Paleoarte

### Ligazóns externas 
* Traballos de Henry Lee en Project Gutenberg
Fundación Lucentum Baloncesto

:*Para o desaparecido equipo de Alacant que xogou na Liga ACB até 2012, véxase CB Lucentum Alicante.*
O **Fundación Lucentum Baloncesto Alicante**, coñecido tamén como **HLA Alicante** por motivos de patrocinio, é un club de baloncesto español, da cidade de Alacant, Comunidade Valenciana. Foi fundado en 2015 como sucesor do desaparecido CB Lucentum Alicante. Actualmente compite na Primeira FEB.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial do HLA Alicante
Conrado II de Italia

**Conrado de Lorena**, ou **Conrado de Franconia** ou **Conrado de Italia**, nado na Abadía de Hersfeld o 12 de febreiro de 1074, e finado en Florencia o 27 de xullo de 1101, foi duque da Baixa Lorena (Lotarinxia), de 1076 a 1087, Rei de romanos (xunto co seu pai) de 1087 a 1098 e Rei de Italia de 1093 a 1098.

Conrado foi o segundo fillo varón do *rex romanorum* e futuro emperador do  Sacro Imperio Henrique IV, tanto segundo os *Annales Diibodi* (*«Cuonradus filius imperatoris»*), como segundo o *Bernoldi Chronicon* (*«Chonradus rex filius Heinrici»*), e a súa primeira esposa, Berta de Savoia, segundo confirman os *Annales Diibodi* (*«Bertha imperatrix»*)., mentres que, segundo Hubert Houben, era Maximilla,   filla de Roxerio I e da súa terceira muller, Adelaida del Vasto.Da súa muller, Conrado non tivo fillos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*I. S. Robinson (2003): *Henry IV of Germany, 1056–1106*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-5215-4590-7.
*Hubert Houben (2002): *Roger I of Sicily*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-5216-5208-7.

### Outros artigos 
*Henrique IV do Sacro Imperio Romano Xermánico
*Berta de Savoia
*Costanza de Sicilia
Michiyo Tsujimura

, nada o 17 de setembro de 1888 e finada o 1 de xuño de 1969,  científica agrícola xaponesa e bioquímica que investigou os compoñentes do té verde. Foi a primeira muller no Xapón en recibir un doutoramento en agricultura.

## Traxectoria 
Tsujimura naceu en 1888 no que hoxe é Okegawa, na prefectura de Saitama. Asistiu á Escola Superior de Mulleres da Prefectura de Tokyo, graduándose en 1909, e á División de Ciencias da Escola Superior de Mulleres da Prefectura de Tokyo. Alí a súa mestre foi a bióloga Kono Yasui, quen inspirou en Tsujimura o interese pola investigación científica. Graduouse en 1913 e converteuse en profesora no Instituto da Muller de Yokohama na prefectura de Kanagawa. En 1917 volveu á prefectura de Saitama para ensinar no Saitama Women's High School.

A carreira investigadora de Tsujimura comezou en 1920 cando se uniu á Universidade Imperial de Hokkaido como asistente de laboratorio. Nese momento, a universidade non aceptaba estudantes femininas, polo que Tsujimura traballou nun posto non remunerado no Laboratorio de Nutrición Alimentaria do departamento de Química Agrícola da universidade. Alí fixo investigacións sobre a nutrición dos vermes de seda antes de mudarse ao Laboratorio de Química Médica da Escola de Medicina da Universidade Imperial de Tokyo en 1922. O laboratorio foi destruído no gran terremoto de 1923, polo que acudiu ao Instituto de Investigación RIKEN de Ciencias Naturais do Xapón como estudante de investigación en outubro de 1923. Traballou no laboratorio de Umetaro Suzuki, doutor en Agricultura, e fixo investigacións sobre química nutricional. Tsujimura e o seu colega Seitaro Miura descubriron a vitamina C no té verde en 1924 e publicaron un artigo titulado "Vitamina C no té verde" na revista Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry. Foi ao illar a galocatequina do té verde en 1934 que presentou unha patente para o seu método de extracción de cristais de vitamina C das plantas en 1935. Ela ascendeu a un posto de investigación júnior en RIKEN en 1942 e despois a un posto de investigación en 1947, máis tarde converteuse en profesora na Universidade de Ochanomizu cando se fundou en 1949. Foi profesora no Liceo de Mulleres de Tokyo desde 1950 e foi a primeira decana da Facultade de Economía Doméstica.

Tsujimura retirouse da Universidade de Ochanomizu en 1955, pero continuou ensinando a tempo parcial ata 1961. Foi profesora da Jissen Women's University de Tokyo desde 1955 ata 1963, cando foi recoñecida como profesora emérita. Recibiu o Premio Xapón de Ciencias Agrícolas en 1956 polas súas investigacións sobre o té verde e en 1968 recibiu a Orde da Coroa Preciosa, de Cuarta Clase. Morreu en Toyohashi o 1 de xuño de 1969 aos 81 anos.

## Notas
Álvaro Novas Rodríguez

**Álvaro Novas Rodríguez**, nado en San Clodio (Ribas de Sil) cara a 1897 e finado no mesmo concello o 13 de xullo de 1937, foi un político socialista galego.

## Traxectoria 
Veciño de Pumares (San Clodio). Militante do PSOE. Na República foi recadador municipal de Quiroga e depositario dos fondos municipais do Concello de Quiroga. Participou na folga xeral revolucionaria de 1934, foi procesado por movementos sediciosos, e por delito contra os medios de comunicación por medio de explosivos con Marcelino Fernández Prada e Eduardo Amador Corzo. Foi detido na Rúa a mediados de outubro con Miguel Álvarez Domínguez, Domingo Yáñez Losada, Modesto Álvarez Vázquez e Marcelino Fernández Prada. Estivo expatriado en Francia con Marcelino Fernández Prada até a amnistía decretada trala vitoria da Fronte Popular en febreiro de 1936, sendo recibidos e homenaxeados en San Clodio de Ribas de Sil a finais de febreiro de 1936.

Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 permaneceu agochado. Foi asasinado na adega de Juana Longa de Pumares en San Clodio de Ribas de Sil o 13 de xullo de 1937. Incoáronlle causa militar ás forzas de orde pública pola súa morte.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha en Represión franquista en Lugo
Emilio Durán Ojea

**Emilio Durán Ojea**, nado en Ribas de Sil cara a 1899, foi un carpinteiro e político socialista galego.

## Traxectoria 
Vogal e vicepresidente da Agrupación Socialista Agraria de San Clodio, que a partir de marzo de 1933 pasou a denominarse Agrupación Socialista Obrera de Oficios Varios Fraternidad y Trabajo, da que foi presidente. Coa folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido o 6 de outubro, permanecendo do cárcere de Monforte de Lemos ata o 10 de decembro. Foi delegado da Casa del Pueblo de San Clodio con Marcelino Fernández Prada no Congreso da Federación Provincial de Colectividades Socialistas en abril de 1936, e participou e en mitins socialistas como o de Vilar de Lor en maio de 1936.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e estivo agochado na casa da súa sogra en San Román ata que se presentou ás autoridades franquista en febreiro de 1940. Ingresou na prisión de Lugo o 13 de abril de 1940 para dilixencias previas, que foron arquivadas e saíu en liberdade o 10 de agosto. Foi expedientado por responsabilidades políticas.
## Vida persoal 
Casou con Ángela Casar González e foi pai de cinco fillos.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Expediente de responsabilidade política nº 84/1940 de Emilio Durán Ojea

* Ficha en Represión franquista en Lugo
Emilio Durán

***Emilio Durán Ojea**, carpinteiro e político socialista galego.
***Emilio Durán Corsanego**, xurista e político galego (1923-2023).
Manipur

**Manipur** é un dos vinte e nove estados que, xunto cos sete territorios da Unión, forman a República da India. A súa capital é Imphal. 

## Véxase tamén
E. Lilian Todd

**E. Lilian Todd**, nada en Washington o 12 de xuño de 1865 e finada en Pasadena (California) o 26 de setembro de 1937, foi unha inventora estadounidense que deseñou algúns avións e promoveu o interese popular pola aviación a principios do século XX.

Malia non ter coñecementos formais de mecánica, deseñou o seu primeiro avión e expúxoo en 1906. Despois da morte da súa mecenas, Margaret Rusell Sage, Todd trasladouse á cidade de Pasadena onde faleceu.

## Notas
Divisións administrativas de Groenlandia

**Groenlandia divídese en cinco concellos**: Avannaata, Kujalleq, Qeqertalik, Qeqqata e Sermersooq, así como o Parque Nacional do Nordeste de Groenlandia, que é unha área non incorporada. A base espacial Pituffik está baixo a administración da Forza Aérea dos Estados Unidos de América como un enclave rodeado polo territorio de Avannaata.

## Concellos 
### Áreas non incorporadas 
[miniatura|dereita|200px|Campamento Summit, no [Parque Nacional do Nordeste de Groenlandia.]]
O Parque Nacional do Nordeste de Groenlandia é unha área non incorporada e non forma parte de ningún concello, sendo ademais o parque nacional máis grande do mundo, cunha área de 972.000 quilómetros cadrados. A base espacial Pituffik é unha área non incorporada como enclave dentro do municipio de Avannaata.

## Notas
Parque Transfronteirizo do Gran Limpopo

O **Parque Transfronteirizo do Gran Limpopo** é unha área protexida transfronteiriza de 35&nbsp;000&nbsp;km² en proceso de creación. Unirá o Parque Nacional do Limpopo (anteriormente coñecido como Coutada 16) en Mozambique, o Parque Nacional Kruger en Suráfrica, o Parque Nacional de Gonarezhou, o Santuario de Manjinji e a Zona de safari de Malipati en Zimbabwe, así como a zona entre Kruger e Gonarezhou, a terra comunal de Sengwe en Zimbabwe e a rexión de Makuleke en Suráfrica.

## Fauna 
O parque acolle unha ampla gama de vida silvestre, destacando o elefante, o rinoceronte branco, a xirafa de Suráfrica, o ñu azul, o leopardo africano, o león, o guepardo, a mangosta raiada e a hiena pinta.

Dende 2005, a área está considerada como unha Unidade de Conservación do León.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Elephant_crossing_the_road_in_Kruger_National_Park.jpg|Un elefante cruzando a estrada no Parque Nacional Kruger.
File:Giraffe crossing the road in Kruger National Park.jpg|Unha xirafa de Suráfrica no Parque Nacional Kruger.
File:Two lions having a break after an unsuccessful hunt in Kruger National Park.jpg|Dúas leoas descansando despois dun intento de caza infrutuoso no Parque Nacional Kruger
Ficheiro:Makuleke2.JPG|O canón do río Levubu en Makuleke.

## Notas
Patsy O'Connell Sherman

'''Patsy O'Connell Sherman''', nada en Minneapolis, Minnesota o 15 de setembro de 1930 e finada o 11 de febreiro de 2008, foi unha química e matemática estadounidense inventora da marca de produtos 3M, Scotchgard, dun duradeiro repelente de manchas e auga, considerada unha das quince patentes accidentais máis importantes.

Desenvolveu e obtivo dezaseis patentes, trece delas compartidas con Samuel Smith. Unha das patentes desenvolvidas foi un abrillantador óptico para deterxentes para a roupa.

## Carreira 
Sherman comezou a súa carreira na empresa 3M en 1952 cun contrato temporal como o resto das mulleres, xa que se consideraba que no momento do casamento debían deixar o seu traballo.

En 1974, foi a primeira muller en ser incorporada á Carlton Society, o Salón da Fama de 3M "polas súas investigacións en enerxía de superficie que levou ao desenvolvemento de Scotchgard, e polas súas investigacións en polimerización fluoroquímica e síntese de polímeros". Quedou con 3M durante varios anos, mellorando e ampliando a liña de produtos Scotchgard. Despois pasou a ser director de laboratorio e, a mediados dos anos 80, desenvolveu o departamento de educación técnica da empresa. Continuou a súa vida profesional como conferenciante demostrando aos mozos a súa propia e allea experiencia coa invención, animando aos aspirantes a inventores a pensar de forma creativa e a non descontar o inesperado: "Calquera persoa pode converterse en inventor, sempre que teña unha mente aberta e inquisitiva. e nunca pasar por alto o posible significado dun accidente ou fallo aparente". En outubro de 2002, xunto con outros oradores notables como Steve Wozniak (o inventor do ordenador Apple), falou na celebración do 200 aniversario da Oficina de Patentes e Marcas dos Estados Unidos. Foi unha das trinta e sete inventoras que falou sobre o proceso de invención.

## Legado 
Como investigadora, rompeu coas normas establecidas ao incorporarse ao mundo laboral, sendo unha das poucas mulleres químicas en facelo. Foi promotora e defensora da participación da muller na ciencia.

Durante o desenvolvemento do produto Scotchgard na década de 1950, viuse obrigada a esperar os resultados fóra da fábrica téxtil durante as probas debido á normativa que entón prohibía a entrada das mulleres á fábrica.
* 1989: Minnesota Inventors Hall of Fame.
* 2001: Membro do National Inventors Hall of Fame.
* Membro da American Chemical Society durante cincuenta anos.

## Notas
Berta de Savoia

**Berta de Savoia**, tamén coñecid como **Berta de Turín**, nada o 21 de setembro de 1051 e finada en Maguncia o 27 de decembro de 1087, foi a primeira esposa do emperador Henrique IV do Sacro Imperio Romano Xermánico, raíña de Alemaña e emperatriz do Sacro Imperio Romano Xermánico.

Está enterrada na catedral de Espira.

## Traxectoria 
Berta de Savoia era filla de Otón I de Savoia e de Adelaida de Susa.

Os seus avós maternos eran Ulrico Manfredo II de Turín e Berta de Obertenghi.

De nena, durante o reinado de Henrique III, Emperador o Negro emperador do Sacro Imperio, seu fillo Henrique (o futuro Henrique IV do Sacro Imperio Romano Xermánico) e Berta se comprometeron een matrimonio o 25 de decembro de 1055 en Zürich.

A voda tivo lugar o 13 de xullo de 1066 en Trebur.

Mentres que Berta se namorou de Henrique, este viu á súa muller con aversión. Aínda que aparentemente era unha bela muller xove, o cronista saxón Bruno, un declarado opoñente do emperador, informou sobre a continua infidelidade deste: «Tiña dúas ou tres *Kebsweiber* (concubinas) ao mesmo tempo, ademais de [a súa esposa], pero este non estaba contento. [...] Súa bela e nobre esposa Berta [...] foi de tal maneira odiada que el só a vía o necesario, xa que Henrique non celebrara a voda pola súa propia vontade».

Berta morreu o 27 de decembro de 1087 en Maguncia.

## Fillos 
Do seu matrimonio con Henrique tivo cinco fillos:

* Adelaida (1070 – 4 de xuño de 1079).
* Henrique (1071 – 2 de agosto de 1071).
* Inés de Alemaña (1072/73 – 24 de setembro de 1143).
* Conrado (12 de febreiro de 1074 – 27 de xullo de 1101), máis tarde rei de romanos e emperdor do Sacro Imperio.
* Henrique V, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico (8 de xaneiro de 1086 – 23 de maio de 1125), máis tarde rei de romanos e emperador do Sacro Imperio.

[miniatura|esquerda|100px|Escudo dos [Hohenstaufen]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Bruno de Merseburg, *Brunonis Saxonicum bellum*, en *Brunos Buch vom Saxonkrieg*, ed. H-E. Lohmann, MGH Dt. MA 2 (Leipzig, 1937), accessíbel en liña en: Monumenta Germaniae Historica (en latin)
*Bruno de Merseburg, *Brunonis Saxonicum bellum. Brunos Sachsenkrieg*, en *Quellen zur Geschichte Kaiser Heinrichs IV.*, ed. and trans. F-J. Schmale (Darmstadt, 1968), pp.&nbsp;191–405. (en alemán)
*I. S. Robinson (2003): *Henry IV of Germany, 1056–1106*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-5215-4590-7.

### Outros artigos 
* Dinastía Hohenstaufen
Piollo apintarado

O **piollo apintarado** (***Eurydice pulchra***) é unha especie de crustáceo isópodo mariño da familia Cirolanidae. Atópase polo océano Atlántico nororiental.

O nome xenérico provén da ninfa Eurídice da mitoloxía grega; o nome específico significa fermoso en latín. A súa distribución esténdese desde Noruega até a costa atlántica de Marrocos, excluíndo o mar Mediterráneo. Vive na zona intermareal das costas de area. Posúe grandes ollos e longas antenas, de cor cinsenta a acastañada, con pencas negras (cada unha un cromatóforo) por toda a superficie do seu corpo. Os machos medran uns 8 mm, mentres que as femias acadan uns 6,5 mm.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lista de crustáceos de Galicia
Partido Integrista

O **Partido Integrista**, **Partido Nacional Católico** ou **Comunión Tradicionalista-Integrista** foi un partido político español reaccionario fundado en 1888 por Ramón Nocedal tras a escisión dos chamados *integristas do partido carlista*, por considerar que o pretendente Carlos de Borbón e Austria-Leste mantiña unha actitude conciliadora co liberalismo. O seu principal medio de difusión foi o xornal *El Siglo Futuro*,  no que Ramón Nocedal acusou a Don Carlos de "traizoar a esencia do carlismo".

Porén, segundo sinalados carlistas como Manuel Polo y Peyrolón e José Roca y Ponsa, entre o credo carlista e o fundamentalista non había diferenza esencial e eran basicamente a mesma causa. En 1906, os fundamentalistas comezaron a colaborar estreitamente cos carlistas e durante a II República, a principios de 1932, o partido volveu ao seo do carlismo, reincorporándose á Comunión Tradicionalista.

En 1909, publicouse unha síntese do programa do partido no que, xunto ás propostas católicas antiliberais, se presentan un feixe de medidas rexionalistas, unionistas e de redución da administración pública. Tras a caída da ditadura de Primo de Rivera en 1930, os dirixentes rexionais e provinciais do partido, encabezados por Olazábal e Senante, asinaron un *Manifesto* no que reafirmaban o seu programa e a súa existencia como forza política organizada.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Integrismo
* Fundamentalismo
* Tradicionalismo
* Urbano Ferreiroa Millán
María Teresa Ferrari

**María Teresa Ferrari de Gaudino**, nada en Bos Aires o 11 de outubro de 1887 e finada o 30 de outubro de 1956, foi unha médica arxentina, a primeira muller catedrática de universidade no seu país e en América Latina.

## Traxectoria 
Obtivo o título de mestra en 1903. En 1904 obtivo o título de graduada no Colexio Nacional de Buenos Aires, sendo unha das primeiras mulleres en facelo.  Ingresou na Facultade de Medicina e na Facultade de Filosofía e Letras da Universidade de Buenos Aires. Ao ano seguinte ofrecéronlle ser mestra na Escola Normal No.&nbsp;3 e permaneceu no cargo corenta e tres anos.

En 1911 recibiu a súa licenciatura en medicina. Tres anos despois conseguiu ingresar na cátedra de clínica obstétrica da Facultade en 1914. Competiu durante tres anos por unha praza de profesora e finalmente conseguiuna en 1927. 

Realizou estudos de posgrao en Europa, onde asistiu ao curso de Marie Curie en París . O seu tema de tese de profesorado foi o tratamento dos tumores xenitais mediante o radio.

En 1925 creou a maternidade do Hospital Militar Central e en 1936 a Federación Arxentina de Mulleres Universitarias e presidiu durante dez anos.

Participou como membro en varias asociacións médicas do país e do estranxeiro.

En 1952 xubilouse pero non definitivamente. Continuou exercendo a súa profesión e viaxando ao estranxeiro ata a súa morte en 1956.

## Notas
Piollo da lingua

O **piollo da lingua** ou **papulo da lingua** (***Cymothoa exigua***) é un crustáceo isópodo da familia dos cimotoídeos (Cymothoidae). Trátase dun parasito que se adhire á lingua do peixe hóspede mediante os seus tres pares de patas dianteiras, e bebe da arteria que fornece de sangue este órgano. Co tempo, a lingua atrófiase e desintégrase, e o crustáceo substitúe a función do órgano co seu propio corpo e controla desde aí a tensión sanguínea do sistema circulatorio do anfitrión. O peixe pode utilizar o parasito coma se fose unha lingua normal, e non recibe maior dano, pois *Cymothoa exigua* nútrese das mucosas do peixe. Non parece mostrar especial interese na comida que este inxire.

## Distribución 
A súa distribución está bastante estendida. Pódese atopar desde o Golfo de California cara ao sur até o norte do Golfo de Guayaquil en Ecuador. Este isópodo é común como parasito de 7 especies da orde Perciformes: tres lutiánidos, un hemúlido e tres de esciénidos; e unha especie de orde Atheriniformes da familia Atherinidae. Tamén se atoparon en peixes por Costa Rica como o *Lutjanus colorado* e o *Lutjanus jordani*.

## Reprodución 
Reprodúcense sexualmente pero na actualidade non se sabe moito acerca da súa vida reprodutora. A medida que maduran, convértense en femias; o apareamento probablemente ocorre nas branquias. Se non hai presente unha femia, senón só dous machos, un deles pode converterse nunha femia despois de medrar até os 10 mm de lonxitude. A femia ábrese camiño cara á boca do peixe, onde utiliza as súas garras dianteiras para adherirse á lingua do peixe. É probable que os neonatos primeiro se adhiran ás branquias dun peixe e logo se convertan en machos. Trátase do único parasito coñecido que substitúe con éxito un órgano do seu hospedador.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Imaxes do piollo da lingua
Víctor Narro

**Víctor Narro Valero**, nado en Palma o 27 de maio de 1999, é un futbolista español que xoga como extremo dereito no Gimnàstic de Tarragona, da Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Comezou a xogar ao fútbol nas categorías inferiores do Mallorca e máis tarde no La Salle, antes de incorporarse á canteira do Villarreal CF en xaneiro de 2017. 

Na tempada 2018/19 militou na Terceira División nas filas do CD Roda, club co que o Villarreal mantén un convenio de colaboración. Debutou nunha vitoria por 2-1 ante o Paterna CF  e disputou un total de 35 partidos, marcando 3 goles. A continuación regresou ao Villarreal para xogar no equipo C, tamén de Terceira División. Na tempada 2020/21 xogou co Villarreal B na Segunda División B, disputando 21 partidos. 

O 31 de xullo de 2021 deixou definitivamente o club e tres días despois o Real Valladolid Promesas, filial do Real Valladolid, oficializou a súa fichaxe para xogar na nova Primeira División RFEF. Xogou 27 partidos co filial e o 13 de novembro de 2021 debutou co primeiro equipo na Segunda División, da man do adestrador Pacheta, nunha vitoria por 3-0 sobre o Fuenlabrada, entrando nos instantes finais como substituto de Álvaro Aguado. Xogou catro partidos máis co primeiro conxunto valisoletano ata o final da tempada.  

O 24 de xuño de 2022 foi anunciado como novo xogador do Deportivo da Coruña, tamén de Primeira RFEF, co que asinou un contrato por dúas tempadas. Participou en todos os partidos mentres tivo como adestrador a Borja Jiménez, pero perdeu protagonismo trala chegada de Óscar Cano ao banco, polo que en xaneiro saíu cedido ao Atlético Baleares. No equipo palmesano contou con máis tempo de xogo e contribuíu cun gol e cinco asistencias á salvación do equipo.

Ao remate da tempada o seu contrato co Deportivo foi rescindido e uns días despois anunciouse a súa fichaxe polo Lugo, equipo que viña de descender á Primeira RFEF. No club lucense disputou un total de 32 encontros, 20 deles como titular, pero o equipo acabou lonxe do seu obxectivo do ascenso.

En xullo de 2024 fichou polo Gimnàstic de Tarragona, da mesma categoría.  

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador no sitio web do Valladolid Promesas .
Devolución en quente

[miniatura|[Fronteira|Liña fronteiriza entre España e Marrocos en Ceuta, na que se produciron en diversas ocasións devolucións en quente.]]
En política migratoria, unha **devolución sumaria**, **devolución en quente** ou ***push-back*** é unha práctica pola que se expulsa de volta ao país de orixe a un individuo migrante ao entrar ilegalmente ao país de destino. Este procedemento prodúcese sen identificaren os migrantes nin sometérenos ás leis existentes de cada país sobre política de inmigración. 

O termo "devolución en quente" comezou a ser empregado polos medios de comunicación españois no ano 2005. Noutros países, como Portugal, os medios de comunicación adoptaron o termo inglés *pushback* ou optaron por empregar termos menos específicos coma "reenvíos ilegais".

As devolucións en quente considéranse que vulneran os dereitos humanos e violan as leis internacionais sobre migracións, aínda que diferentes tribunais de diversos países teñen avalado casos individuais deste tipo de prácticas como acorde coa legalidade. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Inmigración
### Ligazóns externas 
* https://www.ejiltalk.org/pushbacks-as-euphemism/
Lithognathus mormyrus

***Lithognathus mormyrus*** é unha especie de peixe actinopterixio da orde dos perciformes que pertence á familia dos espáridos. Distribúese desde o Cantábrico ao Mar Negro e Mar de Azov até Suráfrica. Tamén se atopa no Índico e o Mar Vermello.

## Distribución 
[280px|left|thumb|Grupo de *Lithognathus mormyrus* en [Arquipélago de Madeira|Madeira (Portugal).]]
Atópase en Albania, Alxeria, Angola, Benín, Bosnia e Hercegovina, Camerún; Cabo Verde; República do Congo; República Democrática do Congo, Costa do Marfil; Croacia; Chipre; Exipto; Guinea Ecuatorial; Eritrea; Francia; Gabón; Gambia; Ghana; Xibraltar; Grecia; Guinea; Guinea-Bissau; Israel; Italia; Líbano; Liberia; Libia; Malta; Mauritania; Mónaco; Montenegro; Marrocos; Mozambique; Namibia; Nixeria; Omán; Portugal; San Tomé e Príncipe; Arabia Saudita; Senegal; Serra Leoa; Eslovenia; Suráfrica; España; Sudán; Siria; Togo; Tunisia; Turquía; Sáhara Occidental; Iemen.

## Descrición 
Ten 50 cm de lonxitude e presenta un corpo ovalado, alto e comprimido. A súa boca encóntrase na parte inferior da súa cabeza, e o seu fociño é alongado. Ao igual que outras especies da súa familia é hermafrodita.

## Comportamento 
Localízase en fondos areosos ou lixeiramente fangosos a menos de 50 m; adoita entrar nos estuarios. A súa alimentación baséase en moluscos, crustáceos, vermes, etc. Reprodúcese en primavera e verán.

## Notas
Papona

A **papona** ou **papona común** (***Ligia oceanica***) é unha especie de crustáceo isópodo da familia Ligiidae.

## Distribución xeográfica 
Distribúese polo Atlántico desde as costas de Islandia e Noruega até as costas das Canarias e a costa nordeste dos Estados Unidos, así como polo Mediterráneo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lista de crustáceos de Galicia
Bert Sakmann

**Bert Sakmann**, nado o 12 de xuño de 1942 en Stuttgart, é un fisiólogo alemán. Recibiu o Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina en 1991 con Erwin Neher polo seu traballo sobre "a función das canles iónicas individuais nas células" e a invención da técnica de *patch clamp* (pinza de parche). Bert Sakmann foi profesor na Universidade de Heidelberg e é membro científico emérito do Instituto Max Planck de Investigación Médica de Heidelberg, Alemaña. Desde 2008, dirixe un grupo de investigación emérito no Instituto Max Planck de Neurobioloxía.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
A nai de Sakmann, de nome Annemarie (de solteira  Schaefer) era unha fisioterapeuta, e o pai, Bertold Sakmann, un director de teatro. Bert Sakmann matriculouse na Volksschule de Lindau e completou o Wagenburg Gymnasium en Stuttgart en 1961.

### Formación 
Estudou Medicina a partir de 1967 en Tübingen, Friburgo, Berlín, París e Múnic. Despois de completar os seus exames médicos na Universidade Ludwig-Maximilians de Múnic, pasou a ser asistente médico en 1968 na Universidade de Múnic, mentres traballaba tamén como asistente científico (*Wissenschaftlicher Assistant*) na Universidade de Múnic.

### Investigación e docencia 
En 1971 trasladouse ao University College London, onde traballou no Departamento de Biofísica con Bernard Katz. En 1974, rematou a súa tese médica, baixo o título *Elektrophysiologie der neuralen Helladaptation in der Katzenretina* ("Electrofisioloxía da adaptación da luz neural na retina do gato") na Facultade de Medicina da Universidade de Göttingen.

Máis tarde (aínda en 1974), Sakmann volveu ao laboratorio de Otto Creutzfeldt, que mentres tanto se trasladou ao Instituto Max Planck de Química-Biofísica de Göttingen. Sakmann uniuse ao grupo de bioloxía de membranas en 1979.

En 1990, aceptou un posto na Facultade de Medicina de Ciencias Naturais da Universidade de Heidelberg. Un ano despois, converteuse en profesor titular da Facultade de Bioloxía de Heidelberg.

O 2 de xuño de 2009, Peter Gruss, presidente da Max Planck Society, anunciou que Sakmann serviría como director científico do Max Planck Florida Institute, o centro de investigación biomédica da organización na Florida Atlantic University en Jupiter, Florida .

Sakmann é o fundador da Bert-Sakmann-Stiftung.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*  Perfil no sitio oficial dos Premios Nobel.
Alberte Santos Ledo

**Alberte Santos Ledo**, nado na Coruña en 1965, é un xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Ciencias da Información (1988). Traballou como xornalista en Madrid nas seccións de economía e finanzas de diferentes medios de comunicación e en *La Voz de Galicia*, *El Ideal Gallego* e *A Nosa Terra*. É socio fundador da consultora de comunicación e estratexia dixital Evercom e, dende 2013, o seu conselleiro delegado (CEO). É colaborador de *Tempos Novos*, *Luzes* e *Huffington Post*.

## Obras 
* *O rebumbio dos vagalumes* (2015). Santiago: Laiovento. 228 páxs. ISBN 978-84-8487-304-4.
* *A muller de lona* (2022). Santiago: Laiovento. 238 páxs. ISBN 978-84-8487-584-0.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha do autor en Edicións Laiovento
* Artigos de Alberte Santos Ledo