Se o sei... non volvo á casa

***Se o sei... non volvo á casa*** é unha obra de teatro de Manuel Daniel Varela Buxán, rematada en 1931, estreada en 1938 e publicada en 1977.

## Edicións 
miniatura|300px|Sinatura do autor.
*A xustiza dun muiñeiro. Se o sei... non volvo á casa* publicouse en 1977 en Pontevedra por Artes Gráficas Portela, coa portada de Laxeiro.

En 2008 Edicións Xerais de Galicia publicou *Se o sei... non volvo á casa. Taberna sin dono*. Edición e estudo de Xosé Luna.

## Trama 
É unha peza en tres xornadas, a segunda e a derradeira partidas en dous e tres cadros respectivamente. Acción decorre nunha aldea galega alá polo 1920.

### Primeira xornada. 
Xoana e o seu marido Caramés andan polos sesenta anos. O seu fillo Ricardo ten vinte, fillo da primeira muller de Caramés. Ramiro ten dezaseis, fillo dos dous. 

Ramiro ten que ir á guerra a Melilla. As veciñas Carmela (nai) e Carmiña (filla) son algo desvergoñadas. Ricardo e Carmiña son mozos e falan de casamento con consentimento dos pais. Marcha Ricardo para Bos Aires fuxindo da guerra e Carmiña choromica finxindo algo.

### Segunda xornada 
Xoana, Caramés e Ramiro, que é zoqueiro aínda que fai dous zocos do mesmo pé e tarda unha semana en facer un par. Hai cinco anos que marchou Ricardo e un que non saben del. Carmela visita a Xoana e, dado que o seu fillo lle escribiu que Ricardo está na miseria na Arxentina e tardará en volver, será mellor tratar de que agora a rapaza case co Ramiro. Xoana cóntalle o segredo, Ricardo é fillo da primeira muller e ela recoñeceuno ao casaren. Caramés fíxolle a mellora a Ricardo e as dúas acordan convencer a Caramés de que mellor facerlla a Ramiro para casalo con Carmiña. Caramés debe cartos ao taberneiro de tanta augardente como trasfega, Carmiña faille as beiras a Ricardo descaradamente. Caramés négase a aprobar os novos amoríos, quérelle máis ao emigrado, que manda carta dicindo que volve, pero na indixencia. Carmela a base de augardente consegue que Caramés marche ao notario cambiar a mellora para Ramiro,

### Elenco 
* Xoana: Eva Carreras
* Carmiña: Blanca Pereira
* Carmela: María Pazos
* Sofía: Maruxa Villanueva
* Ricardo: Luís Lugo
* Caramés: Fernando Iglesias "Tacholas"
* Ramiro: Alfonso Costela
* Patricio: Jaime G. Dopico
* Axente executivo: Arturo Foltalba
* Un amigo: Manoel Romero
* Apuntadores: Luís Iniesta e E. Schultz

### Con Maruxa Villanueva na Barrela 
Chegada da Arxentina nos primeiros anos cincuenta, Maruxa Villanueva forma un grupo de teatro na Barrela con mozas e mozos da contorna. Conseguen un garaxe para ensaiar a obra do seu home Manuel Daniel Varela Buxán *Se o sei... non volvo á casa*. Estrean no mesmo garaxe da Barrela con tanto éxito que teñen que repetir función.

Comezaban a función cantando *Aquí vimos Os Labregos, artistas por vocación, temos calliños nos dedos, rosiñas no corazón...* Nos entreactos cantaba a propia Maruxa, non actuaba, só cantaba e dirixía. Foron ao Carballiño, nos Peares compartiron escenario coa coral de Ruada, foron a Lalín, ao cine Capitol de Chantada e ata encheron o Coliseum Xesteira de Ourense en dúas funcións. Cando xa preparaban *A xustiza do muiñeiro*, dous dos principais actores tiveron que marchar ao exército a Melilla, o grupo foi esmorecendo e uns anos despois Maruxa volveu a Bos Aires.

Estas representacións quedaron moito tempo na memoria colectiva de Carballedo contadas polos actores protagonistas, A Josefina "Tavina" do Trasar de Lousada (Xoana), o Manolo dos Correos (Caramés), O Fernando do señor Constante (apuntador), o Pancho do Trasar (Ricardo), o Demetrio de Quintela... Texto e actores protagonistas nunha obra de teatro popular.

### Outras representacións 
De volta Varela Buxán a Galicia a obra tivo outras representacións, ademais da Barrela.

* Grupo de Teatro Xenio da Sociedade Cultural e Deportiva de Mourente, en Pontevedra, 
* Grupo Ledicia de Burela no auditorio de Sargadelos
* 1986: Grupo de Teatro de Cristañade no Brasil (Centro Recreativo Uniao de Rio Tea de Baía) e Bos Aires (Centro Galego)
* 1998: Grupo Os Tirinautas da Estrada en Cercio e Lamas.
* 2016: Grupo de teatro A Adala, en Burela.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Biblioteca das Letras Galegas