Imperio de Ghana

O **Imperio de Ghana** (200s-1068) estaba localizado no que actualmente é o sueste de Mauritania e a zona occidental de Malí, ao sur do Sáhara, no val medio do río Senegal. Era coñecido co nome de **Wagadu** polos seus propios cidadáns soninké, mais os europeos e os árabes chamárono Imperio de Ghana polo título do seu rei, *ghana*, que significa *rei guerreiro*. *Wagadu* significa "terra de rabaños" (waga = rabaño, du = terra).

## Orixe 
O reino de Ghana xurdiu a partir dos relativamente pequenos asentamentos agrícolas e pastorais do Século I - século IV na rexión coñecida como Awkar. Arredor dos anos 200 a 300 un pobo de lingua mandé, coñecido como os soninké, unido baixo Majan Dyabe Cisse ou Dinga Cisse, o primeiro rei guerreiro, dominou Awkar. Os soninké foron logo os fundadores do imperio de Ghana que a partir do século VIII controlou o comercio transahariano. Os ghanas conquistaron numerosas cidades e anexaron territorios veciños. O seu apoxeo chegou nos séculos IX e X.

Aínda que as tradicións orais falan sobre todo dos soninké de Wagadu, ao parecer, outros soninké formaron outros reinos prestixiosos na rexión, como Kaarta, Gajaaga e Gidimaxa. Cada un destes reinos era gobernado polo “tunka” ou rei, o único que era o “propietario ou mestre da forza” ou do poder, o “fankama”. Crese que varios reinos que xurdiron nesta parte de África tralos procesos de centralización política desencadeados polos drásticos cambios económicos ocorridos durante o século VIII nas rexións do Sahel e do Sáhara. Foi a época da introdución do camelo e da forma de vida árabe na rexión e dunha revolución comercial baseada nos envíos de ouro, marfil e sal cara a África do Norte, Oriente Medio e Europa a cambio de variadas mercadorías. Ao enriquecerse o Imperio de Ghana o comercio transahariano puido expandirse e gañar o control de importantes rutas comerciais.

Os primeiros escritos que mencionan o reino débense a comerciantes sanhaja do século VIII. Máis información provén de comerciantes de al-Andalus que visitaban o país e dos almorábides, que invadiron o reino a partir do século XI. O estudoso cordobés Abu Abdullah al-Bakri compilou as historias sobre as viaxes a Ghana e deu unha detallada descrición do reino en 1067, época en que o exército imperial tiña 200&nbsp;000 soldados e 40&nbsp;000 arqueiros.ref>Soninkara.org O culto ao emperador era obrigatorio. Ao morrer era enterrado nunha gran tumba baixo unha cúpula e sucedíao o fillo máis vello da súa irmá máis vella. A relixión centrábase na adoración de Bida, unha serpe mítica do río Níxer.

## Kumbi Saleh 
A capital foi construída en Kumbi Saleh ao bordo do Sáhara. A maioría das casas eran de madeira e barro pero a clase alta vivía en casas de pedra e de madeira. Na práctica había dúas cidades separadas por uns 10 quilómetros poboados densamente polos comerciantes.

A sección máis grande chamábase El-Ghaba e estaba protexida por unha muralla de pedra dentro da cal estaba o centro político e relixioso. Alí atopábanse o palacio imperial e os bosques de árbores sagrados empregados nos rituais relixiosos dos soninké. Construíuse despois unha mesquita para os funcionarios musulmáns. árabes e bérberes que construíron unha ducia de mesquitas. Os ghanas toleraron a difusión do islam aínda que nunca se converteron, como si ocorreu cos gobernantes de Takrur no que hoxe é o Senegal.

## Decadencia e conquista 
miniatura|300x300px|Estados formados trala descomposición do imperio de Ghana.
Contra 1059, o crecemento da poboación chocou coa expansión do deserto cara ao sur, co que as importacións de alimentos medraron. O crecente poder dos almorábides permitiulles atacar Ghana en 1062, acaudillados polo xeneral Abu Bakr Ibn Umar, que cercou a capital en 1067. O reino resistiu máis de dez anos gobernado por Ghana Bassi e o seu sucesor Ghana Tunka Menin, cun exército de douscentos mil homes. Finalmente, en 1076, Abu Bakr ibn Umar conquistou a capital e forzou os seus habitantes a convertérense ao islam. A dominación almorábide, non obstante, non sobreviviu á morte de Abu Bakr en 1087. Os soninké retomaron o control da rexión, pero co seu poder debilitado.

En 1140, o pobo sosso do reino Kaniaga, radicalmente antimusulmán, conquistou gran parte do antigo imperio. Diara Kante apoderouse de Kumbi Saleh en 1180 e estableceu a dinastía diarisso. O seu fillo Soumaoro Kante sucedeuno en 1203 e obrigou o pobo a pagarlle tributos.

En 1230, Maghan Sundiata, o príncipe da rexión de Kangaba, ao suroeste do actual Malí, encabezou unha rebelión en favor do emperador mandé de Malí, Sundiata Keïta, contra o goberno sosso. Ghana Soumaba Cisse, vasalo de Sosso. Despois da derrota de Soumaoro na batalla de Kirina en 1235, o novo goberno en Kumbi Saleh declarouse aliado do Imperio de Malí, ao que pasou a pertencer a partir de 1240.

## Gobernantes 
### Reis de Awkar 
* Kaya Simpática ou Kaya Maghan: 350 d. C.
* 21 reis: 350-622
* 21 reis: 622-750

### Ghanas de Wagadou 
* Majan Dyabe Cisse ou Dinga Cisse: aproximadamente 750
* Ghanas descoñecidos: aproximadamente 750-1040
* Bassi: 1040-1062
* Tunka Menin: 1062-1076

### Ocupación almorábide 
* Xeneral Abu-Bakr Ibn-Umar: 1076-1087

### Ghanas de Wagadou 
* Kambine Diaresso: 1087 á década de 1090
* Suleiman: década de 1090-década de 1100s
* Bannu Bubu: década de 1100-década de 1120s
* Majan Wagadou: década de 1120-década de 1130s
* Gañe: década de 1130-década de 1140s
* Musa: década de 1140-década de 1160s
* Birama: década de 1160-década de 1180s

### Ocupación Kaniaga 
* Diara Kante: década de 1180-1202
* Soumaba Cisse, vasalo de Soumaoro: 1203-1235

### Alianza con Malí 
* Soumaba Cisse, aliado de Sundjata Keita: 1235-1240

## Ghana actual 
A Ghana contemporánea nomeada en honra do antigo imperio non coincide co seu territorio. Segundo as lendas tradicionais, os sobreviventes do imperio migraron ata a actual Ghana, cuxos poboadores coñecían como comerciantes de ouro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
* Mauny, R. (1971), “The Western Sudan” en *Shinnie*: 66-87.
* R. O. Collins & J. M. Burns (2007): *A History of Sub-Saharan Africa*, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-86746-7
### Ligazóns externas 
* Ghana Empire - Ancient History Encyclopedia
* African Kingdoms | Ghana
* Empires of west Sudan
* Kingdom of Ghana, Primary Source Documents
* Ancient Ghana — BBC World Service