open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bochica

**Bochica** (tamén chamado **Nemquetaha**, **Nemqueteba** e **Sadigua**) é unha figura da relixión dos muiscas, un pobo que habitou o Altiplano Cundiboyacense no momento da chegada dos conquistadores españois nas terras altas dos Andes de Colombia. Era o heroe fundador da súa civilización, que segundo a lenda trouxo as leis e a moral ás persoas e ensinoulles  agricultura e outras artesanías.

## Lenda 
Segundo as lendas muiscas, Bochica era un home barbudo que veu do leste. El trouxo ós primitivos muiscas normas morais e éticas para organizar os seus estados, cun líder espiritual e outro líder secular. Bochica ensinoulle á xente agricultura, o traballo do metal e outras artesanías. Despois marchou cara ó oeste para vivir como un asceta. Cando os muiscas desenvolveron as ensinanzas de Bochica e comezaron unha vida de excesos, produciuse un gran asulagamento na sabana de Bogotá, onde vivían. Para axudar ó pobo, Bochica regresou nun arco da vella e cun golpe do seu bastón, creou a fervenza do Tequendama para drenar as augas do asulagamento.

Bochica apareceu en Pasca en Cundinamarca e despois en Gámeza, Boyacá, onde o pobo lle amosou hospitalidade. Despois retirouse á cova de Toya, onde foi visitado por moitos *caciques* pola súa sabedoría. Os *caciques* de Tópaga, Tota, Pesca, Firavitoba e outros consultaron a Bochica. Despois, a deidade suprema dos muiscas, Chiminigagua, enviouno a Sugamuxi, a cidade sagrada onde se atopaba o Templo do Sol e onde se fixeron festivais na honra da súa chegada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Relixión muisca
### Bibliografía 
* 
* 
*
Filipe I de Borgoña

**Filipe I**, chamado tamén *Filipe de Rouvre*, nado en Rouvres-en-Plaine, Dijon no ano 1346 e finado no Castelo de Rouvre o  21 de novembro de 1361, foi conde e logo duque de Borgoña até a súa morte.

## Traxectoria 
Foi o único fillo de Filipe (1323-1346), herdeiro do condado de Borgoña, e de Xoana I de Auvernia. Foi o sucesor do seu avó Odón (1295-1350) ao tres anos de idade. O seu pai era o unixénito do duque Odón IV de Borgoña e de Xoana III de Borgoña, condesa de Borgoña e Artois.

Durante a menor idade de Felipe gobernou nos seus Estados Xoán, duque de Normandía, segundo esposo da súa nai, Xoana de Auvergne, e máis tarde rei de Francia. Despois da derrota de Poitiers (1356), Xoana encargouse da tutela, que durou até a súa morte (1360). Filipe, que xa dera mostra de gran madurez de xuízo, foi declarado entón maior de idade.

Ao asumir a súa posición Filipe dominaba unha parte importante de Europa. Ademais do ducado de Borgoña mesmo e das terras de Auvernia e Boulogne adquiridas a través da súa nai, así como a herdanza da súa avoa dos condados de Artois e Borgoña (provincias do Franco Condado)(terras que o directamente gobernaba, no seu propio dereito), o matrimonio desde 1355 con Margarida III de Flandres, herdeira do condado de Flandres, trouxo consigo a promesa da futura tenencia dos estados de Flandres, Nevers, e Rethel, Brabante e Limburgo.

Con todo, Filipe contraeu a peste e morreu en 1361 ben por mor desta enfermidade ou por un accidente montando a cabalo, antes de que puidese consumar a unión con Margarida (á súa morte, tiña 15 anos de idade). Sen fillos, irmáns, ou curmáns, as súas terras foron divididas entre o rei Xoán II de Francia e Xoán de Boulogne, un tío e a súa tía Margarida I de Borgoña.

Xoán de Boulogne e Auvernia, un tío avó materno, herdou Boulogne e Auvernia, propiedades que Filipe herdou da súa nai Xoana.

Margarida I de Borgoña, condesa viúva de Flandres e tía de Filipe, herdou Artois e o Condado Palatino de Borgoña, como a seguinte na liña sucesoria, xa que era a irmá máis nova da avoa paterna de Filipe, Xoana, ambas as fillas de Xoana II de Borgoña, condesa de Artois, Borgoña e raíña de Francia polo seu matrimonio co rei Filipe V de Francia.

## Morte e sucesión 
En 1361 aos 15 anos de idade, Filipe morreu. Discútese se foi por mor da peste bubónica ou polas feridas causadas por un accidente montando a cabalo, antes de que puidera consumar o seu matrimonio con Margarida. Coa súa morte, o rei Xoán II de Francia reclamou o ducado de Borgoña para Francia,

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ducado de Borgoña
Huitaca (deusa)

**Huitaca** ou **Xubchasgagua** era unha deusa da relixión dos muiscas. Os muiscas e a súa confederación eran unha das catro civilizacións avanzadas de América, que habitaban o Altiplano Cundiboyacense nos Andes. Huitaca foi descrita polos cronistas Juan de Castellanos no seu *Elegías de varones ilustres de Indias*, Lucas Fernández de Piedrahita e Pedro Simón.

## Descrición 
Huitaca era a deusa das artes, da danza e da música, da maxia, a liberación sexual e a Lúa.
Segundo as lendas muiscas, Huitaca era unha deusa de gran beleza que enxalzou unha vida chea de alegría, xogos, pracer e embriaguez que se rebelou contra Bochica. A súa rebelión provocou que Bochica a transformase unha curuxa.

Algúns cronistas din que Huitaca era outro nome para deusa da Lúa Chía ou de Bachué, deusa nai dos muiscas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* A muller na sociedade muisca
* Relixión muisca
### Bibliografía 
* 
*
Chibchacum

**Chibchacum** é o deus da choiva e do trono dos muiscas. Os principais estudos sobre esta deidade son obra de Javier Ocampo López.

## Descrición 
Hai unha historia que narra como os muiscas adoraban unha roca e adoraban a Bochica. Chibchacum estaba moi anoxado e rebelouse contra Bochica. Baixou á Terra e viu unha muller, Chié, que ía buscar auga. Chibchacum convenceuna de que se unise á súa rebelión, prometéndolle a Chié que sería raíña unha vez que Bochica fose asasinado. Chié uniuselles, e axiña comezou unha guerra civil. Chié foi maldicida por Bochica e converteuse nunha curuxa. O seu plan fracasou, e Chibchacum artellou a súa vinganza. Pronunciou un feitizo que causou un gran asulagamento. A xente pregoulle a Bochica que os deixase vivir e que en troques o adorarían. Entón, unha vez que Bochica creou un val para drenar o asulagamento, sabía que tiña que castigar a Chibchacum. Bochica maldiciu a Chibchacum forzándoo a levar á Nai Terra sobre o lombo. Deste xeito, os muiscas crían que cando había un terremoto, era Chibchacum cambiando a súa carga de brazo.

## Notas
Lagoa de Iguaque

A **lagoa de Iguaque** atópase na xurisdición do concello de Chíquiza, preto de&nbsp;Villa de Leyva no departamento de Boyacá, Colombia. De acordo coa lenda muisca, a deusa Bachué saíu da lagoa cun neno no colo. Eles dous son considerados os devanceiros de toda a raza humana. As zonas contiguas tamén se atopan protexidas como parte do Santuario de fauna e flora Iguaque dende 1977.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Relixión muisca
### Ligazóns externas 
* Turismo na lagoa de Iguaque
Javier Ocampo López

**Javier Ocampo López**, nado en Aguadas, Caldas o 19 de xuño de 1939, é un historiador, escritor, folclorista e profesor colombiano. Salienta nos campos de historia e folclore colombiano, contribuíndo especialmente no departamento de Boyacá, o territorio tradicional dos muiscas, sendo un estudoso da súa relixión e mitoloxía. Escribiu exclusivamente en español.

## Traballos 
Esta é unha escolma da súa obra.
* 2001 – *Mitos y leyendas de Antioquia la Grande*
* 1996 – *Leyendas populares colombianas*
* 1977 – *El pueblo boyacense y su folclor*

### Artigos 
* 1993 – *Fiestas religiosas y romerías. El abigarrado mundo de las devociones populares en Colombia*
* 1974 – *El proceso ideológico de la emancipación*
* 1970 – *La artesanía popular boyacense y su importancia en la geografía turística y económica*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Segunda lingua

A **segunda lingua** dunha persoa é unha lingua que non é a lingua nativa do falante, mais que é utilizado no eido habitual daquela persoa. En contraste, unha lingua estranxeira é unha lingua que é aprendida nunha área onde non é xeralmente falada pola comunidade. Algunhas linguas, a miúdo chamadas linguas auxiliares, como o inglés, son empregadas como segundas linguas ou lingua francas.

Máis informalmente, pode considerarse unha segunda lingua como calquera lingua aprendida alén da lingua nativa, especialmente no contexto de segunda adquisición de lingua (é dicir, aprender unha lingua estranxeira nova).

A primeira lingua dunha persoa non é necesariamente a súa lingua dominante, a que máis utiliza ou na que se sente máis cómodo. Por exemplo, o censo canadense define primeira lingua para os seus propósitos como "a *primeira lingua* aprendida en infancia e aínda falada", recoñecendo que para algúns, a lingua máis temperá pode ser perdida. Isto pode suceder cando os nenos se trasladan, con ou sen a súa familia (por mor da inmigración ou da adopción internacional), a un ambiente de lingua novo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua materna
### Bibliografía 
*Camm, Howard. 'Commutazione di codice, la parità e l'equivalenza nelle metodologie di interpretazione.' Roma, Marzo 2017.
*Doggett, G. (1994). "Eight Approaches to Language Teaching". *Mosaic*, 27 (2), 8-12.
*Krashen, Stephen D., Michael A. Long and Robin C. Scarcella. “Age, Rate and Eventual Attainment in Second Language Acquisition”. *TESOL Quarterly*, Vol. 13, No. 4 (Dec., 1979), pp. 573-582. 7 Oct 2011
Berthun de Sussex

**Beorhthun** (*floruit* na década de 680) foi un *ealdorman* ou *dux* de reino de Sussex.

## Traxectoria 
Beda, na súa *Historia ecclesiastica gentis Anglorum* (Libro IV, capítulo 15), testemuña a invasión do reino de Sussex por Caedwalla de Wessex e o asasinato do rei de Sussex Æthelwalh. Caedwalla foi expulsado por Beorhthun e Andhun, que entón gobernaron conxuntamente Sussex. Con todo, Beda informa de que Beorhthun foi asasinado posteriormente e de que Sussex foi conquistado por Caedwalla.
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Lapidge et al. (ed.): *The Blackwell Encyclopaedia of Anglo-Saxon England*. Wiley-Blackwell, Oxford 2001, ISBN 978-0-6312-2492-1.
Aeroporto de Orlando

O **aeroporto internacional de Orlando**  é un grande aeroporto estadounidense situado a 10 quilómetros ao sueste de Orlando, Florida. É o segundo máis concorrido do estado de Florida, con preto de 42 millóns de pasaxeiros no ano 2016. Isto faino o 13º maior aeroporto dos Estados Unidos en termos de pasaxeiros.

O aeroporto serve como centro de conexións para Silver Airways, ademais de ser unha cidade focal para Frontier Airlines, JetBlue Airways e Southwest Airlines. Southwest Airlines é a aeroliña con máis presenza no aeroporto en termos de pasaxeiros transportados. O seu código IATA MCO procede do antigo nome do su antigo nome, Base Aérea McCoy, unha instalación do Mando Aéreo Estratéxico (SAC) que foi pechada en 1975.

## Aeroliñas e destinos
### Pasaxeiros
### Carga
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto

## Notas
Fradelo

Como topónimo **Fradelo** pode referirse a:

;En Galiza
***Fradelo**, parroquia do concello de Viana do Bolo;
****Fradelo**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
A Fraga Alta

Como topónimo **Fraga ** pode referirse a:

;En Galiza
***A Fraga Alta**, lugar da parroquia da Castañeda, no concello de Arzúa;
***A Fraga Alta**, lugar da parroquia de Árbol, no concello de Vilalba.

## Véxase tamén
### Outros artigos
A Fraga Chá

Como topónimo **A Fraga Chá** pode referirse a:

;En Galiza
***A Fraga Chá**, lugar da parroquia de Cambás, no concello de Aranga;
***A Fraga Chá**, lugar da parroquia de Muras, no concello de Muras;
***A Fraga Chá**, lugar da parroquia de Ambosores, no concello de Ourol.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Fraga do Rei

Como topónimo **Fraga do Rei** pode referirse a:

;En Galiza
***Fraga do Rei**, lugar da parroquia de Moscoso, no concello de Pazos de Borbén;
***A Fraga do Rei**, lugar da parroquia de Oliveira, no concello de Ponteareas;
***A Fraga do Rei**, lugar da parroquia de Alxén, no concello de Salvaterra de Miño.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Fraga Redonda

Como topónimo **Fraga Redonda** pode referirse a:

;En Galiza
***Fraga Redonda**, lugar da parroquia de Rioaveso, no concello de Cospeito;
***Fraga Redonda**, lugar da parroquia de San Pedro de Eume, no concello das Pontes de García Rodríguez;
***A Fraga Redonda**, lugar da parroquia de Verís, no concello de Irixoa.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Bryni de Sussex

**Bryni**, *ealdorman* de Sussex, emitiu un documento sen data (pero anterior ao 705) como *Bruny, dux Suthsaxonorum*, que foi testemuñado polos reis Nothhelm e Watt.

Brinfast Farm preto de Sidlesham na Península de Manhood, significa *Fortaleza de Bryni*.  Non se sabe se isto se refire ao mesmo Bryni de Sussex.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Documento S 1173
A Fragua

Como topónimo **A Fragua** pode referirse a:

;En Galiza
***A Fragua**, lugar da parroquia de Batalláns, no concello das Neves;
***A Fragua**, lugar da parroquia de Deiro, no concello de Vilanova de Arousa.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Fraguizón**, lugar da parroquia de Lago, no concello de Valdoviño;
***Fragunde**, lugar da parroquia de Vilaño, no concello da Laracha.
Osric de Sussex

**Osric** foi posibelmente un rei de Sussex, que reinaría conxuntamente con Nothhelm.
Hai un documento sen data de Nothhelm que é testemuñado por Osric, como *Osricus*, sen indicación de rango ou territorio, pero situado na lista antes, e por tanto considerado en máis alto rango que, Eadberht, bispo de Selsey, cuxo rango e sede son tamén omitidos. O documento pode ser datado aproximadamente nalgún  momento entre 705 e 717.
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
**
Glendale

Co topónimo de **Glendale** podemos referirnos a unha serie de topónimos maiores e menores tanto no Reino Unido como en países de colonización británica.

* A cidade de **Glendale**, en Arizona.
* A cidade de **Glendale**, en California, no condado dos Ánxeles.
* A vila grande de **Glendale**, en Wisconsin.
* A vila de **Glendale**, en Australia.
* A vila de **Glendale**, en Colorado (Estados Unidos
* A vila de **Glendale**, en Missouri (Estados Unidos
* A aldea de **Glendale**, en Escocia, que é de onde tomaron o nome todas as demais.

Ademais dunha cincuentena de entidades menores, a maior parte delas nos Estados Unidos.
Aethelstan de Sussex

**Æðelstan** (floruit 717x724) foi un rei, presumibelmente de Sussex, que reinou conxuntamente con Nothhelm.

Foi testemuña no derradeiro documento que chegou ata nós de Nothhelm, o cal está datado erroneamente en 714 por 717, como *Athelstan* rex. Non hai  ningunha indicación do seu reino. O mesmo documento presenta tamén como testemuña á raíña Æðelðryð, como *Edeldrið regina*, presumibelmente a muller de Æðelstan. Barker (1947) especulaba "ben poden ser os pais do Æðelberht de vinte anos máis tarde".
## Véxase tamén  
### Bibliografía 
* Barker, E. 1947. Sussex Anglo-Saxon Charters, part 1. *Sussex Archaeological Collections* 86: 42-101.
*
Andhun de Sussex

**Andhun** foi un ealdorman de Sussex baixo o rei Æðelwealh, quen foi asasinado príncipe de Wessex, Cædwalla, quen invadiu e devastou Sussex. Berhthun e Andhun deron feito a expulsaren a Caedwalla do reino.

En 686, os de Sussex atacaron a Hlothhere, rei de Kent, en apoio do seu sobriño Eadric, pero pronto foi asasinado Berhthun e Caewallaque agora se convertera en rei de Wessex, subxugou o reino por un tempo.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Lapidge et al. (ed.): *The Blackwell Encyclopaedia of Anglo-Saxon England*. Wiley-Blackwell, Oxford 2001, ISBN 978-0-6312-2492-1.
Fra

O topónimo **Fra** pode referirse a:

;En Galiza
***Fra**, lugar da parroquia do Viveiró, no concello de Muras;
***Fra**, lugar da parroquia de Goiriz, no concello de Vilalba.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Fro**, lugar da parroquia de Bóveda, no concello de Begonte.
Fradé

Como topónimo **Fradé** pode referirse a:

;En Galiza
***Fradé**, parroquia do concello de Taboada;
****Fradé**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Lagoas de Siecha

[miniatura|A capela de Siecha, [Guasca.]]
As **lagoas de Siecha** son un conxunto de tres lagoas situadas na xurisdición do municipio colombiano de Guasca, no departamento de Cundinamarca. Estase lagoas andinas son consideradas sagradas na relixión muisca, os poboadores orixinais da área antes da conquista española na década de 1530. No presente, as tres lagoas reciben os nomes de: *Fausto*, *América*, e *Siecha* (a meirande). Na antiga lingua dos muiscas, Siecha quere dicir "Home de auga".

## Historia 
A zona estaba habitada desde tempos prehispánicos, pola cultura muisca. Segundo diversos historiadores existen indicios de que nas lagoas deste sitio realizábase realmente a cerimonia de ofrenda da lenda de El Dorado. Aínda que se presume tamén que non era unha única cerimonia, senón que cada cacicado importante celebrábaa nunha lagoa do seu propio territorio.

No presente, estas lagoas forman parte do Parque Nacional Natural Chingaza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Soiuz TM-26

**Soiuz TM-26** foi unha misión espacial tripulada rusa lanzada o 10 de febreiro de 1997 mediante un foguete Soiuz U desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Soiuz TM-26, unha Soiuz  modelo TM cos cosmonautas Anatoli Soloviev e Pavel Vinogradov a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir, facer experimentos científicos e manter a estación. A tripulación fixo varios paseos espaciais para reparar a estación, con avarías debido a varios accidentes.

Durante a misión recibiron a visita da misión STS-86, da Progress M-36, da STS-89 e da Soiuz TM-27.

A Soiuz  TM-26 regresou a terra o 19 de febreiro de 1998 ás 9:10 GMT en Kazakhstán.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM
*Estación espacial Mir
*STS-86
*STS-89
*Soiuz TM-25
*Soiuz TM-27

## Notas
Soiuz TM-24

**Soiuz TM-24** foi unha misión espacial tripulada rusa lanzada o 18 de agosto de 1996 mediante un foguete Soiuz U desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Soyuz TM-24, unha Soiuz  modelo TM cos cosmonautas Valeri Korzun, Aleksandr Kaleri e Claudie Haigneré (a primeira muller francesa en ir ao espazo) a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir, facer experimentos científicos e manter a estación.

Durante a misión recibiu a visita da misión STS-79, da Progress M-33, da STS-81 e da Soiuz TM-25.

A Soiuz  TM-24 regresou á Terra o 2 de marzo de 1997 ás 6:44 GMT preto de Arkaylk (Kazakhstán).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM
*Estación espacial Mir
*STS-79
*STS-81
*Soiuz TM-23
*Soiuz TM-25

## Notas
Soiuz TM-25

**Soiuz TM-25** foi unha misión espacial tripulada rusa lanzada o 10 de febreiro de 1997 mediante un foguete Soiuz U desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Soiuz TM-25, unha Soiuz  modelo TM cos cosmonautas Reinhold Ewald (alemán), Aleksandr Lazutkin e Vasili Tsibliiev a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir, facer experimentos científicos e manter a estación.

Durante a misión produciuse toda unha serie de incidentes, incluíndo lumes, perdas de enerxía, problemas co sistema de oxíxeno e térmico, fallos do sistema de control da estación, despresurizacións e unha colisión coa Progress M-34. Tamén recibiron a visita da misión STS-84, da Progress M-35 e da Soiuz TM-26.

A Soiuz  TM-25 regresou a terra o 14 de agosto de 1997 ás 12:17 GMT a 170&nbsp;km ao sueste de Dzezkazgan (Kazakhstán). Os retrofoguetes de aterraxe fallaron no momento do impacto contra terra, facendo deste retorno un dos máis duros para os cosmonautas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM
*Estación espacial Mir
*STS-84
*Soiuz TM-24
*Soiuz TM-26

## Notas
Hendrik Anthony Kramers

**Hendrik Anthony Kramers**, tamén coñecido como **Hans Kramers**, nado en Rotterdam o 2 de febreiro de 1894 e finado o 24 de abril de 1952, foi un físico neerlandés que traballou xunto a Niels Bohr na investigación da interacción de ondas electromagnéticas.

Tras case dez anos traballando no grupo de Bohr e tras converterse en profesor asociado na Universidade de Copenhague, Kramers pasou a traballar como profesor de física teórica na Universidade de Utrecht, onde supervisou a Tjalling Koopmans. En 1934 converteuse no sucesor de Paul Ehrenfest en Leiden, mantendo tamén dende 1931 un posto na Universidade de Tecnoloxía de Delft.

En 1925 desenvolveu xunto a Werner Heisenberg a fórmula Kramers–Heisenberg da dispersión. Tamén se lle acredita a introdución en 1948 do concepto da renormalización na teoría de campos cuánticos, malia que nunha aproximación non relativista.. Desenvolveu tamén as relacións Kramers-Kronig en colaboración con Ralph Kronig.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
*
*
Sabela Rodríguez Oxea

**Sabela Rodríguez Oxea**, nada en Monforte de Lemos en 1958 e finada en Lugo en outubro de 2012, foi unha escritora e profesora galega.

## Traxectoria 
Licenciouse en Historia, e foi profesora de Lingua e literatura galegas no IES Xoán Montes de Lugo.

## Obras
**Versos do silencio roto* (poesía, 2005. Prólogo de Marica Campo)
**Descuberta meridiana* (sen publicar)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*"Sabela R. Oxea" , necrolóxica de Lois Diéguez en *Terra e Tempo*, 7 de xuño de 2013.
Oswald de Sussex

**Oswald** foi un *ealdorman* de Sussex, conxuntamente con tres reis anteriores: Osmund, Ælfwald, e Oslac.
## Traxectoria
Foi testemuña nun documento de Offa, rei de Mercia, datado en 772 como *Osuualdus dux Suðsax*' . Aparece listado diante dos tres reis anteriores Osmund, Ælfwald e Oslac, o cal implica que o seu rango era máis alto. É probábel que os catro fosen reis anteriores de Sussex, relegados tras a conquista de Offa. Con todo, isto é mera especulación; non hai evidencia real de que Oswald tivese reinado como rei.

Oswald non é coñecido por ter emitido documentos propios.
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Simon Keynes: *Kings of the South Saxons*. In: Lapidge et al. (Hrsg.): *The Blackwell Encyclopaedia of Anglo-Saxon England*. Wiley-Blackwell, Oxford u.a. 2001, ISBN 978-0-6312-2492-1, pp.&nbsp;509–510.
* John Cannon, Anne Hargreaves: *The Kings and Queens of Britain*, Oxford University Press, 2009 (2ª ed. aum.), ISBN 978-0-19-955922-0, p.&nbsp;25.
Aelfwald de Sussex

**Ælfwald** foi un rei de Sussex, que reinou conxuntamente con Ealdwulf e Oslac, e probabelmente tamén con Oswald e Osmund.
## Traxectoria
Ælfwald foi testemuña nun documento non datado de Ealdwulf, que se cre que é de sobre 765, co seu nome corrompido en *Ælhuuald rex*.

Ælfwald Tamén testemuñou un documento de Offa, rei de Mercia, datado en 772, como *Ælbuuald dux*, co seu nome colocado despois de Oswald, Osmund, pero antes do de Oslac.

Non se coñece documento ningún emitido no seu nome.
## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
*Flaherty, W. E. *The Annals of England: An Epitome of English History*. Londres, 1876.
*Kelly, S. E. "Kings of the South Saxons". *Oxford Dictionary of National Biography*. consultado o 4 de setembro de 2007.
Osmund de Sussex

**Osmund** (fl. c. 760 &ndash; c. 772) foi un rei de Sussex, que aparentemente reinou conxuntamente con Oswald, Ælfwald, e Oslac.
## Traxectoria
Segundo a *Crónica anglosaxoa*, versión D, Osmund reinaba en Sussex cando morreu o arcebispo Cuthbert en 760, así que o seu goberno comezou antes daquel acontecemento.

Osmund emitiu un documento, datado en 762 (por 765), asinado como *Osmundus*.

Osmund tamén emitiu un documento datado no 770 no cal aparece como *Osmundus rex*.

Así que o reinado de Osmund foi desde polo menos o 760 ou antes ata 770 e 772, cando actuou como testemuña de Offa, rei de Mercia, datado en 772 como *Osmund dux*. Evidentemente foi relegado de rei a ealdorman despois da conquista de Sussex por Offa.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Simon Keynes: *Kings of the South Saxons*. In: Lapidge et al. (Hrsg.): *The Blackwell Encyclopaedia of Anglo-Saxon England*. Wiley-Blackwell, Oxford. 2001, ISBN 978-0-6312-2492-1, pp.&nbsp;509–510.
* D. P. Kirby: *The Earliest English Kings*, Routledge, 2000, ISBN 978-0415242110.
* John Cannon, Anne Hargreaves: *The Kings and Queens of Britain*, Oxford University Press, 2009 (2ª ed. aum.), ISBN 978-0-19-955922-0, p.&nbsp;25.
* Barbara Yorke: *Kings and Kingdoms of Early Anglo-Saxon England*. Routledge, Londres-Nova York 2002, ISBN 978-0-415-16639-3. PDF (6,2 MB)
Æthelberht de Sussex

**Aethelbert**, ou, máis correctamente, **Æðelberht**, foirei de Sussex, pero só se coñece polos documentos que emitiu. 
## Traxectoria 
As datas do reinado de Æðelberht  son descoñecidas máis aló do feito de que solapou polo menos en parte o bispado de Sigeferth de Selsey, posto que Sigeferth foi testemuña nun documento sen data de Æðelberht no que Æðelberht aparece como *Ethelbertus rex Sussaxonum*.

Sigeferth, chamado Sicgga en forma abreviada, foi o terceiro bispo de Selsey, consagrado en 733 polo arcebispo Tatwine, e era aínda bispo en 747, cando asistiu ao Sínodo de Clofesho. Descoñécese a dta da súa morte.

Outro documento sen data, no que Æðelberht é chamado *Adelbertus rex Australium Saxonum* (*Æðelberht, rei dos saxóns meridionais*), crese que é unha falsificación.

Barker (1947) comentou "Este par de documentos teñen certas frases peculiares, especialmente o *firmiter ... præsumat* que está no sitio dunha forma presentada por *Si quis* na maioría dos documentos. Ambos os dous declaran que foron escritos polo rei, e, na fórmula X *confixi*, esta é unha palabra moi inusual para isto; significa literalmente 'cravado xunto', por iso aquí 'posto xunto' ou 'compilado'. O principio do século VIII foi unha época de reis ilustrados: Ealdfrið e Eadberht de Northumbria e Ine de Wessex son exemplos disto. Non é, por tanto, imposíbel que estes dous documentos fosen escritos persoalmente polo rei". Con todo, "confixi" está só no documento falsificado.

Æðelberht aparece tamén mencionado nun engadido a un documento de Noðhelm como *Ethilberchto rege*.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Barker, E. 1947. Sussex Anglo-Saxon Charters, part 1. *Sussex Archaeological Collections* 86: 42-101.
### Outros artigos 
* abadía de Selsey.
Ealdwulf de Sussex

**Ealdwulf** foi un rei de Sussex, pero só se coñece polos documentos que emitiu. Reinou conxuntamente con Ælfwald e Oslac.
## Traxectoria
Ealdwulf emitiu un documento sen data, se cadra de sobre 765, como *Alduulf rex*.

Máis tarde, emitiu un documento sen data máis tardío como Aldwlfus dux Suthsaxonum, e asinou como *Aldwlf dux*, e outro, datado en 711 erradamente por 791, como *Aldwlfus dux Suthsaxonum*  coa subscrición *Ealdwlf*.
## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Simon Keynes: *Kings of the South Saxons*. In: Lapidge et al. (ed.): *The Blackwell Encyclopaedia of Anglo-Saxon England*. Wiley-Blackwell, Oxford. 2001, ISBN 978-0-631-22492-1, S. 509–510.
* D. P. Kirby: *The Earliest English Kings*, Routledge, 2000, ISBN 978-0-415-24211-0.
* John Cannon, Anne Hargreaves: *The Kings and Queens of Britain*, Oxford University Press, 2009 (2ª ed. aum.), ISBN 978-0-19-955922-0, p.&nbsp;25.
* Barbara Yorke: *Kings and Kingdoms of Early Anglo-Saxon England*. Routledge, Londres-Nova York 2002, ISBN 978-0-415-16639-3. PDF (6,2 MB)
Oslac de Sussex

**Oslac** foi un rei de Sussex. Reinou conxuntamente con Ealdwulf e Ælfwald, e probabelmente tamén con Oswald e Osmund.

## Traxectoria 
Oslac foi testemuña dun documento non datado de Ealdwulf, que se cre que era de sobre 765, co seu nome transmitido corruptamente como *Osiai rex* .

Despois da conquista de Sussex por Offa, rei de Mercia, Oslac foi testemuña nun documento de Offa, datado en 772, como *Oslac dux*, co seu nome colocado despois dos de Oswald, Osmund e Ælfwald, suxerindo que era o máis novo dos reis anteriores.

O seu documento conservado máis tardío está datado en 780, e o orixinal aínda existe; nel aparece como *Oslac dux Suthsaxorum*.

## Véxase tamén
### Bibliografía
* Simon Keynes: *Kings of the South Saxons*. In: Lapidge et al. (Hrsg.): *The Blackwell Encyclopaedia of Anglo-Saxon England*. Wiley-Blackwell, Oxford u.a. 2001, ISBN 978-0-6312-2492-1, S. 509–510.
* D. P. Kirby: *The Earliest English Kings*, Routledge, 2000, ISBN 978-0415242110.
* John Cannon, Anne Hargreaves: *The Kings and Queens of Britain*, Oxford University Press, 2009 (2. überarb. Aufl.), ISBN 978-0-19-955922-0, S. 25.
* Barbara Yorke: *Kings and Kingdoms of Early Anglo-Saxon England*. Routledge, Londres-Nova York 2002, ISBN 978-0-415-16639-3. PDF (6,2 MB)
Fraiz

O topónimo **Fraiz** pode referirse a:

;En Galiza
***Fraiz**, lugar da parroquia de Taboi, no concello de Outeiro de Rei.

Amais, como apelido pode referirse a:

***Vicente Fraiz Andón**, mestre e pedagogo galego (1859-1919);
***Víctor Fraiz Villanueva**,  mestre e sindicalista galego (1887-1937);
***Antonio Rodríguez Fraiz**, relixioso e investigador galego (1912-1995);
***Francisco Fraiz Armada**, enxeñeiro e político galego (n. 1940).

## Véxase tamén
### Outros artigos
A Franca

Como topónimo **A Franca** pode referirse a:

;En Galiza
***A Franca**, lugar da parroquia de San Xurxo de Lourenzá, no concello de Lourenzá;
***A Franca**, lugar da parroquia da Couboeira, no concello de Mondoñedo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Aeroporto de Fukuoka

O **aeroporto de Fukuoka** , anteriormente coñecido como **base aérea de Itazuke**, é un aeroporto xaponés situado a 3 quilómetros ao leste do centro da cidade de Fukuoka.

O de Fukuoka é o principal aeroporto da illa de Kyushu e o cuarto máis concorrido do Xapón en termos de pasaxeiros, con 20 968 463 no ano 2015. En 2017 era o cuarto aeroporto dunha única pista máis concorrido do mundo (despois de Bombai, Londres-Gatwick e İstanbul-Sabiha Gökçen). O aeroporto está rodeado por áreas residenciais, polo que os voos rematan ás 10 da noite por petición dos residentes e reanúdanse ás 7 da máña. A terminal doméstica está conectada co sistema de metro da cidade, que une o aeroporto co centro financeiro de Fukuoka en menos de dez minutos. A terminal internacional só é accesible por estrada.

## Aeroliñas e destinos
### Pasaxeiros 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* [ Web do aeroporto]

## Notas
Fraguiña

O topónimo **Fraguiña** pode referirse a:

;En Galiza
***Fraguiña**, lugar da parroquia de Bribes, no concello de Cambre;
***A Fraguiña**, lugar da parroquia de Mourentán, no concello de Arbo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***As Fraguiñas**, lugar da parroquia de Fornelos, no concello de Salvaterra de Miño.
Arturo Goncerlián

**Arturo García González** máis coñecido como Arturo Goncerlián, nado na Coruña a finais do século XIX e finado no ano 1969, foi un pianista e compositor galego.

## Traxectoria 
Viaxou con diversas compañías de teatro pola zona de Valladolid e Albacete sendo compositor de zarzuela nas mesmas. Foi membro da primeira formación da Orquestra Mallo dende o final da guerra civil española ata o final da década de 1940. A partir desta data centrouse na súa actividade como compositor. Tivo amizade co empresario teatral e director de escena español Arturo Serrano Arín.

No máximo apoxeo da música zarzuela española a principios do século XX compuxo música en colaboración con Joaquín Candela Ardid e Javier de Burgos y Rizzoli. Ademais musicou libretos de zarzuela de Luis Linares Becerra e Emilio Sánchez Pastor.

## Obra 
**La Calumnia* (1908; zarzuela nun acto e tres cadros)
**María de Africa* (1909; zarzuela dramática nun acto, dividido en cinco cadros)
**El clown Bebé* (1909; zarzuela. comedia lírica en tres cadros e epílogo.
**A ver si va a poder ser!* (1910; zarzuela dividida en cinco cadros e prólogo.
**Ahí queda eso, o, El belén de don Antonio* (1910; zarzuela; nacemento político nun acto, dividido nun prólogo e tres cadros.
**La corte de Gorgonia* (1910; zarzuela)
**Suspiros do mar* (1915; valse lento)
*"Asturias"-"Galicia"-"Navarra"-"Vizcaya" (1958, cancións populares) 
*"Los chiquis" (1958; cancións populares; grupo musical).

## Notas
Franqueán

Como topónimo **Franqueán** pode referirse a:

;En Galiza
***Franqueán**, parroquia do concello do Corgo;
****Franqueán**, lugar de dita parroquia;
***Franqueán**, lugar da parroquia de Santa Eufemia do Monte, no concello de Toques.
McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle

O **McDonnell Douglas** (agora **Boeing**) **F-15E Strike Eagle** é un caza polivalente todotempo estadounidense derivado do McDonnell Douglas F-15 Eagle. O F-15E foi deseñado nos anos 80 como un interceptor de grande alcance e alta velocidade sen depender de avións de escolta ou de guerra electrónica. Os Strike Eagle da USAF poden distinguirse doutras variantes estadounidenses do Eagle pola súa camuflaxe máis escura e polos seus tanques de combustible comformables montados ao longo das entradas de aire do motor (aínfa que estes tanques de combustible tamén se montaron nas primeiras variantes do F-15).

O Strike Eagle despregouse en operacións militares en Iraq, Afganistán, Siria e Libia. Durante esas operacións o F-15E realizou ataques profundos contra obxectivos de gran valor e patrullas aéreas de combate, e proporcionou apoio aéreo próximo para tropas aliadas. Tamén foi exportado a varios países, como Israel e Arabia Saudita.

## Operadores 
####  
* Real Forza Aérea de Arabia Saudita - 70 F-15S Eagle en servizo  84 F-15SA pedidos en xaneiro de 2014.

####  
* Forza Aérea da República de Corea - 59 F-15K en servizo en 2019.

####  
* Forza Aérea dos Estados Unidos - 219 F-15E en servizo en abril de 2019.

####  
* Forza Aérea de Israel - 25 F-15I en servizo en 2019.

####  
* Forza Aérea de Qatar - 36 F-15QA pedidos.

####  
* Forza Aérea da República de Singapur - 40 F-15SG.

## Notas
Paul Langevin

**Paul Langevin**, nado en París o 23 de xaneiro de 1872 e finado o 19 de decembro de 1946, foi un físico francés que desenvolveu as dinámicas de Langevin e a ecuación de Langevin.

Langevin estudou na *École de Physique et Chimie* e na *École Normale Supérieure*. Estivo despois na Universidade de Cambridge e estudou no Laboratorio Cavendish baixo J. J. Thomson. Volveu á Sorbona e obtivo o seu doutoramento baixo a dirección de Pierre Curie en 1902. En 1904 comezou a traballar de profesor de física no *Collège de France*. En 1926 pasou a ser o director da *École de Physique et Chimie*. En 1934 foi nomeado membro da Académie des sciences.

Foi un dos fundadores do *Comité de vigilance des intellectuels antifascistes*, unha organización antifascista creada trala crise do 6 de febreiro de 1934. Foi tamén presidente da Liga de Dereitos Humanos en Francia dende 1944 ata 1946, uníndose tamén ó Partido Comunista Francés. O goberno de Vichy mantívoo baixo arresto domiciliario durante gran parte da segunda guerra mundial.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Luis Navarro, Josep Olivella, *Langevin and the theory of magnetism*, Épistémologiques, 2002
* Denis Brian, The Curies, a Biography of the Most Controversial Family in Science, John Wiley & Sons, Inc. (UK) 2005.
* 
*
A noite americana

***A noite americana*** (en ) é un filme francés de 1973, dirixido e protagonizado por François Truffaut, xunto a Jacqueline Bisset e Jean-Pierre Léaud nos papeis principais.
 
A historia narra as tribulacións dun director de cinema durante a rodaxe dun filme. Toma o seu título da técnica cinematográfica homónima, que consiste na aplicación dun filtro escuro sobre a lente da cámara que simula que se roda de noite.

Foi emitido na TVG o 7 de agosto de 1991.

## Argumento 
Nun estudio de cinema en Niza, prepárase a rodaxe do filme *Je Vous Présente Paméla*, un melodrama cheo de tópicos. Os actores son (Jean-Pierre Aumont) e Séverine (Valentina Cortese) estrelas dun tempo pasado, Alphonse (Jean-Pierre Léaud), un galán novo e temperamental con aires de divo, e unha actriz británica, Julie Baker (Jacqueline Bisset).

Enlazadas no guión van aparecendo situacións reais da vida dos actores e do equipo técnico, cos seus conflitos persoais, como o de Julie Baker, inestable por unha crise nerviosa pola controversia creada polo seu matrimonio cun médico moito máis vello ca ela, pai do seu exmarido; ou o de Alphonse, que ameaza con abandonar a filmación cando a súa moza o deixa por un dos técnicos; ou o de Alexandre, o veterano, moi profesional nas súas escenas, mais nervioso e impaciente por ir buscar un rapaz ao aeroporto; a veterana estrela Sevérine ten problemas co alcohol e esquece os seus diálogos.

O desenvolvemento da rodaxe móstrase a través de escenas entre o persoal técnico e o director Ferrand (François Truffaut), que traballan intensamente para lograr entregar o filme rematado no tempo estipulado.

## Elenco 
* Jacqueline Bisset - *Julie*
* Valentina Cortese - *Severine*
* Dani - *Liliane*
* Alexandra Stewart - *Stacey*
* Jean-Pierre Aumont - *Alexandre*
* Jean Champion - *Betrand*
* Jean-Pierre Léaud - *Alphonse*
* François Truffaut - *Director Ferrand*
* Nathalie Baye - *Joelle*
* David Markham - *Doctor Nelson*
* Zénaïde Rossi - *Madame Lajoie*
* Xavier Saint-Macary - *Christian*

O escritor Graham Greene fai un cameo como representante da compañía de seguros, acreditado como "Henry Graham".

## Premios 
* O filme gañou o Óscar ao mellor filme en lingua non inglesa na 46.ª edición dos premios. Na seguinte edición foi candidata ao mellor director, mellor guión orixinal e mellor actriz secundaria (Valentina Cortese).
* BAFTA 1974 ao mellor filme, mellor dirección e mellor actriz secundaria (Valentina Cortese).
* NYFCC Award 1974 ao mellor filme, mellor director e mellor actriz secundaria (Valentina Cortese).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Francia propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 46ª edición dos Óscar
Pucho Portela

**José Portela Fuentes**, coñecido como **Pucho Portela**, nado na Coruña a principios do século XX e finado na mesma cidade o 28 de decembro de 1997, foi un cantante e violinista coruñés.

## Traxectoria 
Cantante e violinista, nado na rúa da Barreira na cidade de A Coruña. Foi fillo do fotógrafo Rogelio Portela dunha liñaxe de recoñecidos fotógrafos localizados na Coruña comezando por Antonio Portela Paradela. Traballou en distintas orquestras galegas, comenzando a súa andaina na Orquestra Mallo. Posteriormente fundaría o Quinteto Savoy co que inauguraría o Playa Club da Coruña. Formou un dúo co pianista barcelonés Federico Masmitjá facendo xira por toda a xeografía española.

Foi violinista durante moitos anos da Orquestra Filarmónica Coruñesa. Presidiu o Club do Mar San Amaro da Coruña.

## Obra 
* Estival cha-cha-chá (1962)

## Notas
Soiuz TM-29

**Soiuz TM-29** foi unha misión espacial tripulada rusa lanzada o 20 de febreiro de 1999 mediante un foguete Soiuz U desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Soiuz TM-29, unha Soiuz  modelo TM cos cosmonautas Viktor Afanasiev, Ivan Bella e Jean-Pierre Haigneré a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir, facer experimentos científicos e manter a estación. Cando a tripulación abandonou a Mir deixárona deshabitada e sen substitución ata a chegada a Soiuz TM-30 meses máis tarde.

Durante a misión recibiron a visita da Progress M-41 e da Progress M-42.

A Soiuz  TM-29 regresou a terra o 28 de agosto de 1999 ás 00:34 GMT.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM
*Estación espacial Mir
*Soiuz TM-28
*Soiuz TM-30

## Notas
Soiuz TM-3

**Soiuz TM-3** foi unha misión espacial tripulada soviética lanzada o 22 de xullo de 1987 mediante un foguete Soiuz U2 desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Soiuz TM-3, unha Soiuz  modelo TM cos cosmonautas Aleksandr Pavlovich Aleksandrov, Alexander Viktorenko e Muhammed Faris (de Siria) a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir, facer experimentos científicos e manter a estación. O 10 de setembro o detector de raios X do módulo Kvant foi o primeiro en detectar a explosión da supernova 1987a.

Durante a misión recibiron a visita da Progress 31, da Progress 32, da Progress 33 e da Soiuz TM-4.

A Soiuz  TM-3 regresou a terra o 29 de decembro de 1987 ás 9:16 GMT.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM
*Estación espacial Mir
*Soiuz TM-2
*Soiuz TM-4

## Notas
Mutilación xenital

A **mutilación xenital** consiste en calquera tipo de procedemento que supoña a lesión dos xenitais externos ou a súa extirpación parcial ou total por motivos alleos ás necesidades médicas e sen ter en conta o parecer da persoa á que se lle practica.

As razóns para levar a cabo a mutilación xenital adoitan ser de tipo cultural ou social. Para a maioría das culturas nas que se practica, a principal razón para a mutilación xenital feminina é a crenza de que é necesaria para conseguir un bo casamento.

## Ámbito xeográfico
En todo o mundo, máis de 200 millóns de nenas e mulleres padeceron algún tipo de mutilación xenital. En África máis de 125 millóns de nenas maiores de 10 anos foron vítimas de mutilación xenital. África Occidental é a rexión con maior incidencia desta práctica, onde o número de vítimas supera o 85% das mulleres de entre 15 e 45 anos.

En América existe tamén esta tradición entre o pobo emberá chamí, que se estende entre zonas de Ecuador, Colombia e Panamá. Calcúlase que aínda se realiza a dúas de cada cinco nenas.

## Clasificación
### Tipos de mutilación xenital feminina
En 1995 a OMS establece catro tipos de mutilación xenital feminina, que son os seguintes:

*Tipo I: Resección parcial ou total do clítoris e/ou do prepucio (clitoridotomía). Na cultura islámica recoñécese como unha *sunna* (tradición) e adoita equipararse á circuncisión masculina.
*Tipo II: Resección parcial ou total do clítoris e labios menores, que pode incluír o corte dos labios maiores (escisión).
*Tipo III: Estreitamento da abertura vaxinal mediante o corte e a recolocación dos labios menores ou maiores, con ou sen resección do clítoris (infibulación ou circuncisión faraónica). Déixanse dous pequenos orificios para a saída da urina e do sangue menstrual.
*Tipo IV: Todos os demais procedementos lesivos dos xenitais externos con fins non médicos, tales como a perforación, a incisión, o raspado, a cauterización ou a introdución de substancias corrosivas na zona xenital.

## Notas
Soiuz TM-30

**Soiuz TM-30** foi unha misión espacial tripulada rusa lanzada o 4 de abril de 2000 mediante un foguete Soiuz U desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Soiuz TM-30, unha Soiuz  modelo TM cos cosmonautas Aleksandr Kaleri e Sergei Zaliotin a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir e facer ante todo tarefas de mantemento. Cando chegaron á estación, había meses que estaba deshabitada. Cos cargueiros Progress M1-1 e Progress M1-2 reactivaron a Mir e elevaron a súa órbita. Foi a última expedición tripulada á estación.

A Soiuz  TM-30 regresou a terra o 16 de xuño de 2000 ás 00:44 GMT preto de Arkalyk (Kazakhstán).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM
*Estación espacial Mir
*Soiuz TM-29
*Soiuz TM-31

## Notas
Soiuz TM-27

**Soiuz TM-27** foi unha misión espacial tripulada rusa lanzada o 29 de xaneiro de 1998 mediante un foguete Soiuz U desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Soiuz TM-27, unha Soiuz  modelo TM cos cosmonautas Nikolai Budarin, Léopold Eyharts e Talgat Musabaiev a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir, facer experimentos científicos e manter a estación.

Durante a misión recibiron a visita da Progress M-38, a Progress M-39, da STS-91 e da Soiuz TM-28.

A Soiuz  TM-27 regresou a terra o 25 de agosto de 1998 ás 5:23 GMT cerca de Arkalyk (Kazakhstán).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM
*Estación espacial Mir
*STS-91
*Soiuz TM-26
*Soiuz TM-28

## Notas
Soiuz TM-31

**Soiuz TM-31** foi a primeira misión espacial tripulada á Estación Espacial Internacional, lanzada o 31 de outubro de 2000 mediante un foguete Soiuz U desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Soiuz TM-31, unha Soiuz  modelo TM cos cosmonautas Iuri Gidzenko, Sergei Krikalev e William Shepherd (a chamada *Expedición Un*) a bordo, foi a primeira misión lanzada para acoplarse coa Estación Espacial Internacional. A nave acoplouse co porto traseiro do módulo Zvezda. Durante a misión a tripulación activou os sistemas de Zvezda, realizou tarefas de mantemento, recibiu a visita das naves de carga Progress M1-4 e Progress M-44 e comezaron a facer algúns experimentos. Durante a súa estancia tamén se acoplou o transbordador espacial Atlantis durante a misión STS-98 para levar o módulo Destiny á estación, así como a STS-102, correspondente ao Discovery.

A Soiuz  TM-31 regresou a terra o 6 de maio de 2001.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM
*Estación Espacial Internacional
*Soiuz TM-30
*Soiuz TM-32

## Notas
Soiuz TM-4

**Soiuz TM-4** foi unha misión espacial tripulada soviética lanzada o 21 de decembro de 1987 mediante un foguete Soiuz U2 desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Soiuz TM-4, unha Soiuz  modelo TM cos cosmonautas Vladimir Titov, Musa Manarov e Anatoli Levchenko a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir, facer experimentos científicos e manter a estación. A tripulación estableceu no seu momento o récord de permanencia no espazo.

Durante a misión recibiron a visita da Progress 34, da Progress 35, da Progress 36, da Soiuz TM-5, a Progress 37, a Soiuz TM-6, a Progress 38 e a Soiuz TM-7.

A tripulación da Soiuz TM-4 regresou a terra na Soiuz TM-6 o 21 de decembro de 1988 ás 9:57 GMT, aterrando a uns 180&nbsp;km ao sueste de Dzhezkazgan (Kazakhstán). A propia Soiuz  TM-4 regresou o 17 de xuño de 1988, con outra tripulación a bordo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM
*Estación espacial Mir
*Soiuz TM-3
*Soiuz TM-5

## Notas
Soiuz TM-5

**Soiuz TM-5** foi unha misión espacial tripulada soviética lanzada o 7 de xuño de 1988 mediante un foguete Soiuz U2 desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Soiuz TM-5, unha Soiuz  modelo TM cos cosmonautas Anatoli Soloviev, Viktor Savinikh e Aleksandr Panaiotov Aleksandrov (o primeiro cosmonauta búlgaro) a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir, facer experimentos científicos e manter a estación.

A tripulación da Soiuz  TM-5 regresou a terra na Soiuz TM-4 o 17 de xuño de 1988 ás 10:13 GMT, aterrando a uns 202&nbsp;km ao sueste de Dzhezkazgan (Kazakhstán), deixando a súa nave como substituto máis novo. A propia Soiuz  TM-5 regresou o 7 de setembro de 1988, con outra tripulación a bordo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM
*Estación espacial Mir
*Soiuz TM-4
*Soiuz TM-6

## Notas
Aeroporto de Kerry

O **aeroporto de Kerry** , tamén chamado **aeroporto de Farranfore**, é un aeroporto rexional irlandés en Farranfore, no condado de Kerry. Atópase a 13 quilómetros ao norte de Killarney e do Anel de Kerry, e a 15 quilómetros ao sueste de Tralee. As dúas únicas aeroliñas de pasaxeiros que utilizan o aeroporto son Stobart Air (operando para Aer Lingus Regional) e Ryanair. No ano 2016 pasaron polas súas instalacións 325 670 pasaxeiros, un 7,5% máis que no ano anterior.

## Aeroliñas e destinos
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto

## Notas
Soiuz TM-32

**Soiuz TM-32** foi unha misión espacial tripulada lanzada cara a Estación Espacial Internacional o 28 de abril de 2001 mediante un foguete Soiuz U desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Soiuz TM-32, unha Soiuz  modelo TM cos cosmonautas Iuri Baturin, Talgat Musabaiev e Dennis Tito (o primeiro turista espacial) a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa Estación Espacial Internacional e facer experimentos e mantemento. A tripulación regresou 6 días despois na Soiuz TM-31, deixando a súa nave como substitución máis fresca, tocando terra o 6 de maio de 2001 ás 2:21 GMT preto de Arkalyk (Kazakhstán). A Soiuz  TM-32, pola súa banda, aterrou o 31 de outubro de 2001 ás 4:59 GMT a uns 180&nbsp;km ao sueste de Dzhezkazgan.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM
*Estación Espacial Internacional
*Soiuz TM-31
*Soiuz TM-33

## Notas
Philip Nitschke

**Philip Haig Nitschke**, nado o 8 de agosto de 1947 en Ardrossan, Australia Meridional, é un humanista australiano, autor, médico e fundador e director do grupo en favor da eutanasia Exit International. Fixo unha campaña con éxito para aprobar a eutanasia no Territorio do Norte de Australia e asistiu a catro persoas a finalizar a súa vida antes de que a lei fose derogada polo goberno de Australia. Nitschke foi o primeiro doutor do mundo en administrar unha inxección letal voluntaria e legal.

## Publicacións
* *Killing Me Softly: Voluntary Euthanasia And The Road To The Peaceful Pill*; 2005.
* *The Peaceful Pill Handbook*; 2007.
* *Damned If I Do*, autobiografía (xunto a Peter Corris); 2013.

## Notas