Literatura en interlingue

[197px|right|thumb|Unha gran parte da literatura en interlingue publicouse na súa revista oficial *[Cosmoglotta*.]]

O **interlingue** é un idioma artificial creado por Edgar de Wahl en 1922. Caracterízase por ser un idioma naturalista e regular, unha vía media entre a artificiosidade do esperanto e do ido, e a naturalidade total da interlingua (que inclúe moitas irregularidades).

Os períodos nos que se divide a literatura en interlingue son:
* Primeiro período (1921-1927): Desde a creación do idioma ata o cambio de sede a Viena.
* Período de Viena (1927-1949): Desde o cambio de sede a Viena ata o cambio de nome a interlingue.
* Período de paralización (1950-1999): Desde o cambio de nome do idioma ata a creación do primeiro Yahoo! Group.
* Reavivamento en Internet (1999 ata a actualidade): Desde a creación do primeiro Yahoo! Group ata a actualidade.

## Primeiro período (1921-1927) 
A primeira publicación coñecida en occidental é o libro *Transcendent algebra, ideografie matematical, experiment de un lingue filosofic*, de Jacob Linzbach, publicado en 1921. Con todo, non se pode considerar este libro como unha "obra literaria".

O primeiro texto literario que se pode atopar en Cosmoglotta é *Hymne*, de Kaarlo Hammar, traducido do finés por K.J. Saarinen en Kosmoglott 1925.​

A seguinte obra literaria apareceu no *Supplement de Kosmoglott 1* (ano 1926). Esta revista tiña como obxectivo o publicar traducións de textos científicos e literarios. No primeiro número pódense atopar traducións de dous poemas de Goethe feitos por A. Toman: o verso 48 (aínda que aparecese como o 54 en Cosmoglotta) do texto *Vier Jahreszeiten* e tamén unha parte do poema *Wandrers Nachtlied*.

A. Toman traduciu tamén poesías de Jaroslav Vrchlický​. En 1926 publicouse *Nationalisme in Occidente*, que era a tradución a partir do inglés feita por A. Toman do primeiro capítulo de *Nationalism*, publicado en 1918 por Rabindranath Tagore.

## Período de Viena (1927-1949) 
O segundo período da historia literaria do occidental é o período de Viena, que empezou en 1927 e estendeuse até 1949, cando se cambiou o nome do idioma a interlingue.

En *Supplement al Cosmoglotta 7* (1927), atópase a tradución das "Sentenzas persas" de Saadi, e en *Supplement al Cosmoglotta 8* (Marte 1927), atópase *Li Francia depos li guerre*, de Hermann Keyserling, e un fragmento de *Suicide*, de T. G. Masaryk​.

En 1930, Ric Berger publicou Historiettes in Occidental, unha compilación de historietas orixinalmente publicada na revista *Helvetia*.​

Tamén 1930 publicouse *Ú es mi hem?*, de Konstanti Balmont, traducido por A. Toman en colaboración con M. Guilbert, A. Deminger e E. de Wahl.

En 1931 publicouse a obra *Manuel Menendez*, unha obra de Edmondo de Amicis traducida por A. Toman coa axuda de Edgar de Wahl. Tamén nese ano publicouse *Un descende in li Maelstrom*, unha obra de Edgar Allan Poe, igualmente traducida por A. Toman coa axuda de Edgar de Wahl​.

Jaroslav Podobský publicou Li Astres del Verne, unha colección de poesía orixinal en Occidental.

En 1938, Jan Amos Kajš publicou *Krasina, raconta del subterrania del Moravian carst*.

Entre as obras orixinais, destacan as de A.E. Cortinas, como *Li vive pende a un fil*, *Li mendico*, *Li incercerat princessa* e *Pro amore al musica*; e o conto *Cacuma*, de P. Dimitriev, publicado en Cosmoglotta A 143 (xaneiro 1949)​.

## Período de estancamento (1950-1999) 
179px|right|thumb|*Un Adío*, de Arvid Brenner, traducido en 1958 por Eric Ahlström.

O período de estancamento empezou en 1950, cando a Occidental-Union votou oficialmente o cambio de nome do idioma a interlingue. Este cambio aceptouse cun apoio do 91%. Este período acabou coa creación do primeiro Yahoo! Group en occidental en 1999.

Interlingua apareceu en 1951 e moitos occidentalistas, incluíndo Ric Berger, un dos seus principais defensores, empezaron a apoiar esta nova lingua de IALA, que significou un enfraquecemento do movemento. Cosmoglotta seguiu aparecendo, pero con menos periodicidade até o punto de deixar de aparecer en 1985. Segundo Don Harlow, un autor esperantista, Adrian Pilgrim, editor de Cosmoglotta naquela época, dixo que o occidental podía describirse como unha "lingua morta".

*Li matre parla*, unha tradución de Josef Křesina a partir do orixinal checo de Jiří Marek, publicouse en 1954​.

*Li alocution al chefes de Lebak*, de Multatuli, foi traducido por Piet Cleij e publicado en 1955. É un fragmento da obra "Max Havelaar", que "foi unha severa acusación contra o sistema colonial holandés daquela época"​.

En 1957, o *Interlingue Institute Nederland* publicou *Camises Nuptial*, de Karel Jaromír Erben, traducido por Josef Křesina. En 1958, Eric Ahlström publicou "Un adío", unha tradución libre de Arvid Brenner. Do mesmo tradutor é o libro "Un desertor", escrito orixinalmente por Bo Bergman e publicado (a tradución) en 1958, ano de publicación de *Episode con perspectives*, de Harald Herdal​.

En 1964 Francis R. Pope publicou o libro Poemas, unha colección de poemas traducidos do alemán, do francés e do inglés​.

## Renacemento en Internet (1999 até a actualidade) 
O renacemento do occidental empezou en 1999, cando se creou o primeiro Yahoo! Group en occidental. Antes disto, o idioma sufrira unha etapa de decadencia no oitenta e o noventa. Nesta época cabe destacar a creación de Wikipedia, que alcanzou os 5000 artigos en 2020.

O primeiro texto publicado nesta época é *Li Cartusie de Parma*, de Stendhal, publicado en Internet por Robert Winter en 2011.

En 2012, Thomas Schmidt publicou *Li Munde de Sandra* na revista por Internet Posta Mundi, que se especializa en publicacións literarias en linguas artificiais. Este autor tamén traduciu *Li litt prince* en 2014​.

En 2019, Dave MacLeod publicou *Li Romance de Photogen e Nycteris*​.

Entre os anos 2021 e 2023, Vicente Costalago publicou textos orixinais como *Li sercha in li castelle Dewahl e altri racontas*, *Li tresor de Fluvglant*, *Subuqti* e *Verses escapat de mi mente*; e traducións como *Antologie hispan*, *Fabules, racontas e mites* e *Antologie de poesie europan*​.

## Notas