Radiolarios

Os **radiolarios** ou ***Radiolaria*** son un grupo de protozoos ameboides de entre 0,1 e 0,2&nbsp;mm de diámetro que se caracterizan por producir un complicado esqueleto mineral, que tipicamente consta dunha cápsula central perforada que divide a célula en porción interna (endoplasma) e porción externa (ectoplasma) e uns pseudópodos especiais como variñas chamados axopodios. Forman parte do zooplancto dos océanos, e os seus restos esqueléticos cobren enormes extensións dos fondos oceánicos.

Debido á rápida evolución das súas especies, son importantes fósiles de diagnóstico, que se encontran nos estratos desde o Cámbrico ata os nosos días. Algúns radiolarios fósiles importantes son *Actinomma*, *Heliosphaera* e *Hexadoridium*.

## Descrición 
[left|frame|*Circogonia icosahedra*, un radiolario con forma [icosaedro|icosaédrica.]]

Os radiolarios teñen moitos pseudópodos con forma acicular chamados axopodios, dispostos radialmente e sostidos por grupos de microtúbulos, que favorecen a flotación da célula. O núcleo da célula e a maior parte dos orgánulos están na porción interna do citoplasma ou endoplasma (dentro da cápsula esquelética central), e a porción externa ou ectoplasma está chea de vacúolos escumosos e gotas de lípidos, que tamén lle dan capacidade de flotación. Os vacúolos rompen cando o mar está axitado e o radiolario cae a zonas máis profundas, onde volve a formar os vacúolos e ascende outra vez. O alimento capturado polos pseudópodos pasa ao interior do ectoplasma para ser dixerido. A miúdo conteñen tamén algas simbióticas, especialmente zooxantelas, as cales lles proporcionan a maior parte da enerxía que necesitan. O endoplasma contén o núcleo (un ou varios), os orgánulos e gránulos de pigmentos e lípidos.

Parte desta organización obsérvase tamén nos heliozoos, pero estes non teñen a cápsula esquelética central e só producen escamas ou espiñas simples.

Algúns radiolarios coñécense pola semellanza que teñen con poliedros regulares, como as especies con forma icosaédrica como *Circogonia icosahedra* representada na figura.

## Taxonomía 
Os radiolarios pertencen ao supergrupo Rhizaria xunto cos Cercozoa e Foraminifera. Tradicionalmente os radiolarios foron divididos en catro grupos: Acantharia, Nassellaria, Spumellaria e Phaeodaria. Porén, hoxe os Phaeodaria considérase que son cercozoos . Nassellaria e Spumellaria producen esqueletos silíceos e agrúpanse hoxe xuntos no grupo Polycystina. A pesar dalgunhas opinións iniciais en contra deste agrupamento, este está apoiado en evidencias de filoxenias moleculares. Os Acantharia producen esqueletos de sulfato de estroncio e están moi relacionados co peculiar xénero *Sticholonche* (Taxopodida), que carece de esqueleto interno e foi durante moito tempo considerado un heliozoo. Os Radiolaria poden, por tanto, ser divididos en dúas grandes liñaxes: Polycystina (Spumellaria + Nassellaria) e Spasmaria (Acantharia + Taxopodida). Outras clasificacións distinguen as clases Polycystinea, Acantharea e Sticholonchea.

Hai varios grupos de orde superior que foron detectados en análises de datos ambientais. Especialmente, grupos relacionados con Acantharia  e Spumellaria. Destes grupos só se coñecen datos moleculares e son polo momento completamente descoñecidos en canto á súa morfoloxía e fisioloxía. A diversidade dos radiolarios é probable que sexa moito maior do que se coñece actualmente.

A relación entre os Foraminifera e os Radiolaria tamén está sendo moi debatida. As árbores moleculares apoian a proximidade entre os dous grupos, formando un grupo maior chamado Retaria . Pero non se sabe seguro se son liñaxes irmás ou se os foraminíferos deberían ser incluídos dentro dos radiolarios.

## Rexistro fósil 
Os radiolarios máis antigos coñecidos datan do principio do período Cámbrico, e aparecen nos mesmos estratos ca a primeira fauna con pequenas cunchas, e poderían mesmo ser máis antigos, do final do Precámbrico. Estes primeiros radiolarios teñen significativas diferenzas cos posteriores, cunha diferente estrutura reticular de silicio e poucas ou ningunhas espiñas na testa ou esqueletos. O 90% das especies de radiolarios están extinguidas. Os esqueletos ou testas, dos antigos radiolarios utilízanse para a datación xeocronolóxica, moi útil para a prospección de petróleo e na determinación da paleoclimatoloxía.

## Os radiolarios de Haeckel 
O biólogo alemán Ernst Haeckel realizou debuxos moi detallados de radiolarios, o que axudou a popularizalos nos salóns de afeccionados á microscopía da época vitoriana, xunto cos foraminíferos e diatomeas.

### Ilustracións do libro de Haeckel *Kunstformen der Natur* (1904) 

Ficheiro:Haeckel Phaeodaria 1.jpg|1. Phaeodaria
Ficheiro:Haeckel Discoidea.jpg|11. Discoidea
Ficheiro:Haeckel Acanthometra.jpg|21. Acanthometra
Ficheiro:Haeckel Spyroidea.jpg|22. Spyroidea
Ficheiro:Haeckel Cyrtoidea.jpg|31. Cyrtoidea
Ficheiro:Haeckel Acanthophracta.jpg|41. Acanthophracta
Ficheiro:Haeckel Polycyttaria.jpg|51. Polycyttaria
Ficheiro:Haeckel Phaeodaria 61.jpg|61. Phaeodaria
Ficheiro:Haeckel Stephoidea edit.jpg|71. Stephoidea
Ficheiro:Haeckel Spumellaria.jpg|91. Spumellaria

## Notas e referencias 

* 
* 
* 
* 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Radiolarians
* Geometry and Pattern in Nature 3: The holes in radiolarian and diatom tests
* Radiolaria.org
* Ernst Haeckel: Die Radiolarien (RHIZOPODA RADIARIA) Berlín, 1862
* Radiolaria - Droplet
* Tree Of Life - Radiolaria