Gonzalo Menendiz

**Gonzalo Menendiz** ou **Gonzalo Menéndez** en portugués: **Gonçalo Mendes** (c. 925 – 997), foi un conde e membro da alta nobreza galego-portuguesa que viviu uns tempos convulsos marcados polas revoltas da nobreza, os ataques dos normandos e as incursións e devastación inflixidas polos exércitos musulmáns dirixidos por Almanzor. Opositor aos reis Sancho I e Ramiro III, foi un dos nobres que apoiaron e elevou ao trono a Ordoño IV e posteriormente a Vermudo II. A súa neta, Elvira Méndez, era a muller do rei Afonso V e a nai de Vermudo III e da raíña Sancha. Despois de servir ao rei Vermudo como seu *armiger regis* desde 993 e de ter gobernado o territorio de Braga, morreu en 997 durante a campaña de Almanzor contra Santiago de Compostela.

## Traxectoria 
### Relacións familiares 
Gonzalo foi un dos fillos dos condes Hermenexildo Gundisalviz, un importante rico-home galego, e de Muniadona Díaz, que gobernou o condado tras a morte do seu marido e foi a fundadora do Mosteiro de São Mamede, tamén coñecido como o Mosteiro de Guimarães, responsable da construción do castelo para protexer o mosteiro e aos poboadores. Os seus avós paternos eran os condes Gonzalo Afonso Betótez do Deza quen podía ser filla dun infante ou nobre pamplonés e de Ledegúndia, posiblemente filla do rei Ordoño I. Gonzalo herdou as aldeas de *Nespereira, Chagra, Sauto de Auacos* e *Frazone*. Tras a morte do rei Ordoño III en 956, o reino viuse sacudido por unha crise sucesoria. *Gundisaluus, qui dux erat (...) veneni pocula illi in pomo duxit*A identificación do conde Gonzalo que envelenou ao rei como este conde Gonzalo Menendiz non está apoiada por tódolos historiadores xa que non se menciona o seu patronímico e, tamén, pola existencia doutro conde contemporáneo, Gonzalo Moniz, conde de Coímbra.

### Guerra civil entre condes galegos 
Ao redor de 968, o conde Gonzalo enfrontouse a Rodrigo Velázquez, conde na Limia e poderoso magnate, na batalla de Aguioncha. Foi froito dunha longa disputa entre a súa nai e Gontrodo, abadesa do Mosteiro de Pazóo, que se apoderara indebidamente do Mosteiro de Santa Comba, pertencente ao monxe Odónio, quen pediu a axuda de Muniadona para recuperalo. Muniadona ordenou aos seus fillos Gonzalo e Ramiro que obrigasen a Gontrodo a devolver o mosteiro *volens nolens* (queira ou sen querer). Gonzalo derrotou a Rodrigo e sospéitase que puido ser o responsable da destitución do fillo de Rodrigo, Paio Rodríguez, bispo de Iria Flavia.

### Posible embaixada a Córdoba 
O conde Gonzalo Menendiz podería ser un dos rico-homes que en 971 enviou unha embaixada á corte cordobesa do califa Al-Hakam II, segundo a crónica do historiador hispano-musulmán Ibn Hayyan na súa obra *Al-Muqtabis*. Os embaixadores do conde *Gundisalb* foron *Sulayman* e *Jalaf ibn Sad*, porén, esta crónica tamén podería referirse ao conde Gonzalo Moniz.

### Rebelión a favor de Vermudo II 
En 981, tras a derrota das tropas cristiás na batalla de Roa contra o exército de Almanzor, o conde Gonzalo foi o primeiro en alzarse contra o rei Ramiro III, considerado ineficaz e incapaz de facer fronte ás incursións musulmás e ás invasións dos viquingos. Gonzalo e varios nobres, na súa maioría membros da nobreza do Reino de Galiza e do Condado Portucalense, coa aprobación do clero, apoiaron a Vermudo Ordoñez, o futuro rei Vermudo II, casado con Velasquita Ramírez, probablemente sobriña do conde Gonzalo. Poucos meses despois, Vermudo rebelouse contra Ramiro III e, entre o 11 de outubro e o 22 de decembro de 981, proclamouse coma rei, como consta na doazón do conde Gonzalo ao Mosteiro de Lorvão na última destas datas, onde sae asinando como *Gundisaluus Menendiz*, e que foi confirmado por *Vermudus rex prolix domni Ordonii*. O conde enfrontouse máis tarde co rei Vermudo, posiblemente despois de que este repudiara á súa primeira esposa, Velasquita Ramírez, pero máis tarde, en 991, aparece de novo confirmando os documentos reais como membro da curia regia de Vermudo II.

Desde 993 foi *armiger regis* e gobernou o territorio de Braga ata 997, ano no que morre loitando contra Almanzor, cando invadiu Santiago de Compostela.

## Matrimonio e descendencia 
Entre 935 e 940, Gonzalo casou con Ilduara Páez, filla do conde Paio González, conde de Deza, e Ermesinda Guterrez, filla do conde Goterre Méndez e Ilduara Eriz. Aparece por primeira vez coa súa muller Ilduara no ano 964, doando as vilas de Moreira de Cónegos e Castanheira, que trocara coa súa cuñada Adosinda por outras propiedades, ao mosteiro fundado pola súa nai Muniadona. Deste matrimonio naceron polo menos cinco fillos, todos documentados:

* Mendo Gundisalviz, que morreu asasinado ou en combate o 6 de outubro de 1008. Conde e duque, sucedeu ao seu pai no condado e goberno do territorio de Braga. Casou con Tutadona Moniz, tamén chamada Toda, e foi o titor do rei Afonso V durante a súa minoría, que máis tarde casou cunha das súas fillas, Elvira Méndez.
* Ramiro Gundisalviz, conde.
* Rosendo Gundisalviz, aparece co título de conde en 1014 nun xuízo no que estivo implicada a súa cuñada Toda.
* Diogo Gundisalviz, conde.
* Muniadona Gundisalviz, morreu no 1013.

Ilduara morreu antes do 6 de xullo de 983, cando o conde xa está casado con Ermesenda. Nesa data, fixo unha doazón ao Mosteiro de Guimarães e di que se lle sobrevive a súa muller Ermesenda, que goce da propiedade de Moreira durante o resto da súa vida. Ermesenda, xa viúva, aparece de novo na documentación en 1108. Descoñécese se houbo descendentes deste matrimonio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Condado portucalense
* Lista de condes de Portucale

|-