open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Universidade de Madrid

[miniatura|250px|alt=Discurso de Manuel José Quintana en el día de la instalación de la Universidad Central de Madrid (07-11-1822).|Discurso de [Manuel José Quintana no día da instalación da Universidade Central de Madrid (07-11-1822).]]
**Universidade de Madrid** ou **Universidade Central** foron os nomes que tomou a Universidade de Madrid cando se pechou a Universidade de Alcalá, e os seus estudos foron trasladados á cidade de Madrid, a mediados do século XIX. Mediante Real Orde da Raíña Rexente de 29 de outubro de 1836, decretouse o comezo do traslado a Madrid dos estudos. A universidade de Madrid denominouse nun principio **Universidade Literaria** e en 1851, Universidade Central.

## Historia e características 
A Universidade Central ten a súa orixe na mentalidade renovadora liberal que pretendía dar fin aos ensinos tradicionais nas universidades do Antigo Réxime. Nun primeiro momento instalouse no edificio do Seminario de Nobres da rúa Princesa, pasando posteriormente ao Convento das Salesas Nuevas na rúa de San Bernardo. En 1842 confirmouse o antigo Noviciado de Xesuítas como o asentamento definitivo da Universidade Central de Madrid; na actualidade, este edificio alberga o Instituto de España, o organismo que reúne as Reais Academias. O primeiro proxecto de adaptación do Noviciado ao seu novo uso como Universidade Central foi de Francisco Javier Mariategui; tras a súa morte foi substituído por Narciso Pascual y Colomer, a quen se debe a realización do Paraninfo, construído en 1852 aproveitando os muros da antiga igrexa das xesuítas.

Dende a lei Moyano (1857) esta universidade foi a única autorizada en España para dar o título de doutor, ata que en 1954, foi concedida esta potestade á Universidade de Salamanca, tras a celebración do seu VII centenario, e posteriormente ao resto das universidades españolas da época.

En 1973, as Escolas Técnicas de Grao Superior e de Grao Medio de Arquitectura e Enxeñaría desta universidade xunto con outros centros superiores dependentes dos ministerios de Defensa, Industria e Obras Públicas uníronse para formar a Universidade Politécnica de Madrid.

Estando a súa orixe na desmantelación da Universidade de Alcalá de Henares e o traslado dos seus estudos a Madrid déuselle, oficiosamente durante o franquismo, o nome de Universidade Complutense de Madrid e legalmente máis tarde, cando se fundou, cara a 1968, a Universidade Autónoma de Madrid.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Universidade Complutense de Madrid.
Estadio Nuevo Los Cármenes

O **Estadio Nuevo Los Cármenes** é un estadio de fútbol español da cidade de Granada. Serve de localía ao Granada Club de Fútbol e ten capacidade para 22.524 espectadores.

Toma o nome do antigo campo do Granada CF, o *Estadio Los Cármenes*, que estaba situado na Avenida de Madrid e foi vendido polo club para ser substituído por unha urbanización residencial.

Inaugurouse o 16 de maio de 1995, celebrándose o primeiro partido oficial o 6 de xuño de 1995. O partido inaugural, de carácter amigable, enfrontou ao Real Madrid contra o Bayer Leverkusen, e acabou coa vitoria por 1-0 do club español. O primeiro gol oficial marcado no estadio foi obra de Óscar nun España - Armenia en categoría Sub-21, que terminou coa vitoria española por 4 a 0. Os outros tres goles de España anotáronos Roberto, Morales e Raúl.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O estadio no sitio web do Granada CF
Nou Estadi de Tarragona

O **Nou Estadi** é un estadio de fútbol da cidade de Tarragona, en Cataluña. É un recinto deportivo municipal que alberga os partidos do Gimnàstic de Tarragona, equipo que milita actualmente na Segunda División B.

O Gimnàstic proxectou a construción dun novo estadio e un complexo deportivo con 77.000 m² nos arredores de Tarragona, no barrio de Camp Clar con capacidade para ao redor de 20.000 espectadores, impulsado pola candidatura da cidade aos Xogos do Mediterráneo 2017, durante os cales usaríase como sede das cerimonias de Apertura e Clausura e dos torneos de fútbol.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial do Gimnàstic de Tarragona 
* Sitio oficial do concello de Tarragona
Liña de Speyer

[esquerda|miniatura|300px|O [lingua altoalemá|alto alemán subdivídese en alemán superior (verde) e alemán central (azul), que xa se distinguía do baixo alemán (amarelo). As isoglosas principais, a de Benrath e a de Speyer, están marcadas en negro.]]

En lingüística, denomínase **liña Speyer** ou **liña do Main** unha isoglosa que separa os dialectos baixoalemáns e centroalemáns (ao norte), que desenvolveron unha pausa xeminada en palabras como *Appel* "mazá"; dos dialectos do sur (alemán superior), que desenvolveron unha consoante africada (*Apfel*), seguindo a segunda mutación consonántica do idioma alemán.

A isoglosa discorre de leste a oeste e atravesa a cidade de Speyer, seguindo aproximadamente o curso do río Main.

[dereita|miniatura|200px|Límites da división humorística *[Weißwurstäquator* ("Ecuador da salchicha branca"), próximos á **liña de Speyer**, que está representada con trazos verdes.]]En Alemaña a liña é tamén coñecida polo seu apelativo humorístico, *Weißwurstäquator*. Este nome, que se pode traducir como *"ecuador da salchicha bávara" ou "salchicha branca" (Weißwurst)*, emprégase para salientar as diferenzas culturais entre o sur (principalmente a rexión de Baviera) e o resto do país.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Liña de Benrath
Transports Metropolitans de Barcelona

[250px|miniatura|[Metro de Barcelona]]
**Transports Metropolitans de Barcelona** (**TMB**) é a unidade xestora e marca comercial baixo a que operan as empresas municipais de transporte público de Barcelona: Ferrocarril Metropolità de Barcelona S.A. (FMB), que xestiona a rede de metro; e Transports de Barcelona S.A., responsable da xestión dos autobuses. As dúas empresas teñen estruturas independentes pero TMB deseña as liñas estratéxicas principais.

O finalidade de TMB é ofrecer servizos de transporte colectivo á cidade de Barcelona e aos seus municipios lindeiros. En 2004 o conxunto de servizos de TMB transportou a 548 millóns de viaxeiros.

## Servizos 
*Metro de Barcelona
* Bus de Barcelona
* Rede ortogonal de autobuses de Barcelona
* Funicular de Montjuïc
* Teleférico de Montjuïc
* Tramvia Blau
* Barcelona Bus Turístic

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial de TMB
Steve Kloves

**Stephen Keith "Steven" Kloves**, nado o 18 de marzo de 1960 en Austin, Texas, é un guionista estadounidense, principalmente coñecido polas súas adaptacións cinematográficas de novelas, especialmente da serie *Harry Potter* e *Wonder Boys*. Tamén dirixiu dúas películas.

## Obra 
* *Racing with the Moon* (1984)
* *The Fabulous Baker Boys* (1989)
* *Flesh and Bone* (1993)
* *Wonder Boys* (2000)
* *Harry Potter e a pedra filosofal* (2001)
* *Harry Potter e a Cámara dos Segredos* (2002)
* *Harry Potter e o preso de Azkaban* (2004)
* *Harry Potter e o Cáliz de fogo* (2005)
* *Harry Potter e o misterio do príncipe* (2009)
* *Harry Potter e as reliquias da morte (1ª parte)* (2010)
* *Harry Potter e as reliquias da morte (2ª parte)* (2011)
* *The Amazing Spider-Man* (con Alvin Sargent) (2012)
* *Akira* (TBC)
* *The Curious Incident of the Dog in the Night-Time* (TBC)

## Notas
Pedro IV de Aragón

**Pedro IV de Aragón**, nado en Balaguer o 5 de setembro de 1319 e finado en Barcelona o 5 de xaneiro de 1387, alcumado *o Cerimonioso* (en ) ou *El del Punyalet* ("un dos poucos con puñal"), foi rei de Aragón, rei de Sardeña e Córsega (como Pedro I), rei de Valencia (como Pedro II), e Conde de Barcelona (e no resto do Principado de Cataluña como Pedro III), de 1336 até á súa morte. Foi deposto por Xaime III de Mallorca e fíxose rei de Mallorca en 1344. O seu reinado foi estivo marcado polas tentativas de reforzar a unión da coroa de Aragón, con constantes revoltas e guerras co estranxeiro, en Sardeña, Sicilia, no Mezzogiorno, en Grecia, e nas Baleares. A súa guerra en Grecia fíxoo "Duque de Atenas e de Neopatria", en 1381.

## Casamento e fillos 
En 1338, casou con María de Navarra (1329-1347), filla de Xoán II de Navarra. Ela deulle dúas fillas: 
*Costanza de Aragón (1343-1363), que casou con Frederico III de Sicilia
* Xoana, Condesa de Empuries (1346)

En 1347, casou con Lionor de Portugal (1328-1348), filla de Afonso IV de Portugal. Ela morreu un ano despois de peste negra.

O seu terceiro casamento foi con Lionor de Sicilia (1325-1375), filla de Pedro II de Sicilia, coa que tivo catro fillos:
* Xoán I de Aragón.
* Martiño I de Aragón.
* Lionor de Aragón, que casou con Xoán I de Castela e foi a nai de Fernando I de Aragón.
* Afonso (morreu mozo).

O seu último casamento, en 1377, foi con Sibila de Fortià, que lle deu unha filla: 
* Isabel (1376-1424), que casou co seu curmán Xaime, conde de Urgell.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Libro de horas da raíña María de Navarra
Pantocrátor

[miniatura|300px|[Catedral de Lugo.]]
Na iconografía relixiosa cristiá, o termo **pantocrátor** aplícase para referirse a Deus pai omnipotente ou tamén a Cristo, como xuíz no Xuízo Final. O termo vén do grego *pantokrátor -átoros*, formado de *pâs pantós*, todo, e dun derivado de *krátos*, forza, poder, de onde o seu significado de *todopoderoso*. Na mitoloxía grega era un atributo de Zeus.

Representouse principalmente na arte bizantina e románica, na forma de Deus bendecindo ó espectador coa man dereita levantada; na man esquerda sostén o Libro dos Sete Selos (segundo a Apocalipse, cap. 5), cuxa apertura simboliza o comezo do Xuízo. Pode aparece-la figura completa, sentada no trono, ou só o busto. Cando representa a figura de Deus pai adoita mostra-lo fillo, Xesús, no colo.

Sexa como for, a figura inscríbese case sempre nun cerco oval en forma de améndoa, denominado mandorla, coas figuras dos catro evanxelistas ó redor formando o tetramorfo: Mateu (home), Marcos (león), Lucas (boi) e Xoán (aguia).

Nas igrexas cristiás pode aparecer esculpido no tímpano da portada ou pintado na bóveda da ábsida.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Meister aus Tahull 001.jpg|San Clemente de Taüll (c. 1123), hoxe no Museo Nacional de Arte de Cataluña.
Ficheiro: Pantocrator del pórtico de la Gloria en Santiago de Compostela.jpg|Pórtico da Gloria da Catedral de Santiago de Compostela.
Ficheiro:Burgos - Catedral 008 - Puerta del Sarmental.jpg|Catedral de Burgos.
Ficheiro:Cefalu Christus Pantokrator.jpg|Catedral de Cefalú (Sicilia).

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* *Maiestas Domini*
* *Salvator Mundi*

### Ligazóns externas
* Pantocrátor de San Clemente de Taüll.
* Pantocrátor do Monasterio de Daphni, Atenas (século XII).
Lista de aeroportos de España

300px|miniatura|Aeroportos de España
**Lista dos aeroportos de España.**

## Aeroportos públicos 
### Aeroportos privados 
## Bases aéreas 
## Outros aeroportos 
Os seguintes aeroportos atópanse dentro da publicación de información aeronáutica (AIP) de España, a pesar de que están situados en zonas que non están baixo a soberanía efectiva de España. Correspóndense a aeródromos situados no espazo aéreo cuxo control foi asignado a España pola OACI. 
 

## Aeródromos privados
Sociedad del Folklore Gallego

A **Sociedad del Folklore Gallego** foi unha sociedade creada en 1881 na cidade da Coruña para estudar a cultura tradicional galega, incluíndo a música, cantigas, danzas, crenzas, costumes e lendas. A sociedade foi creada en imaxe da *Folk-lore Society* de Inglaterra e constituíu o precedente para a creación da Real Academia Galega en 1906.

## Historia e características 
A idea da creación da sociedade foi suxerida por Manuel Murguía quen, en varios artigos publicados ao longo de 1881, avogou pola creación dunha sociedade galega para a recompilación do saber e das tradicións populares, secundando así a idea do compostelán Antonio Machado Álvarez (pai do poeta Antonio Machado) creador e redactor das bases de El Folklore español. O 1 de febreiro de 1884 quedou inaugurada oficialmente baixo a presidencia da escritora Emilia Pardo Bazán, creándose un museo e unha biblioteca no antigo consulado da Coruña.

A condesa de Pardo Bazán fíxose cargo das actas e de dar a coñecer a sociedade no estranxeiro. Redactouse un cuestionario que constaba de oito apartados: Galicia y sus habitantes; Idioma y literatura populares de Galicia; Costumbres de Galicia; Fiestas y calendarios popular de Galicia; Creencias y supersticiones populares de Galicia; El trabajo y artes populares de Galicia; Conocimientos populares del jogar o ciencia del vulgo; e El mar.

Os membros da sociedade viaxaron por tódalas comarcas de Galicia, preguntándolle a xente ata as cousas máis triviais como a forma de cortar e peitear o cabelo. Pardo Bazán tomouse a sociedade moi en serio e dedicouse a anotar todo cando oia: os ditos, refráns, cantigas, lendas e tradicións. Como produto do seu entusiasmo e traballo e investigación naceu catro anos máis tarde en 1888 *De mi tierra*, escolma de artigos sobre o folclore galego.

O 25 de febreiro de 1894 ten lugar unha xuntanza na os membros da directiva e varios asociados, deciden refundar a sociedade baixo o nome de "Academia Gallega", constituíndo un antecedente da Real Academia Galega fundada no 1906.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Tolosana Lisón, Carmelo (2004): *Perfiles simbólico-morales de la cultura gallega*. Madrid, Akal.
* Carreño, Antonio (1991): *Actas do segundo congreso de estudios Galegos*. Vigo: Galaxia. ISBN 84-7154-805-4
*
A Escravitude, Cruces, Padrón

**A Escravitude** é un lugar da parroquia de Cruces, do concello coruñés de Padrón, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 89 habitantes (47 homes e 42 mulleres), o que supón unha diminución respecto a 2006, cando tiña 101 habitantes.
## Toponimia
esquerda|miniatura|Fachada do santuario da Escravitude.

O topónimo **A Escravitude** débese á presenza no lugar do santuario da Nosa Señora da Escravitude, do século XVIII.

## Comunicacións
Polo lugar pasa a vía portuguesa do Camiño Xacobeo, ao longo da estrada N-550. Ao seu carón discorre a liña de ferrocarril que une A Coruña e Vigo, e ata 2015 tivo servizo a estación da Escravitude. 
## A Escravitude na cultura popular galega 
* *Alá vai Esclavitú:/ Déixame ir, que meto un grito;/ quero as orellas do burro/ pra faguer un abanico* .
* *O crego de Escravitude/ leva a criada na burra,/ na primeira carballeira/ dalle unha sacudidura* .

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cruces 
### Parroquias de Padrón 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* BOUZA BREY, Fermín: "Cantigas populares da Arousa", en *Arquivos do Seminario de Estudos Galegos* III, 1929, 153-204.

### Ligazóns externas 
* Turgalicia
Fulgencio Batista

**Fulgencio Batista Zaldívar**, nado como **Rubén Zaldívar** en Banes o 16 de xaneiro de 1901 e finado en Marbella o 6 de agosto de 1973, foi un militar e ditador cubano. Foi presidente electo de Cuba de 1940 a 1944 e gobernou *de facto* o país tras dar un golpe de Estado en 1952 até que foi derrocado en 1959 pola Revolución Cubana. 

## Traxectoria 
Era fillo de Belisario Batista e de Carmela Zaldívar, cubanos que loitaron pola independencia de España. Batista era de sangue mulato.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fulgencio Batista
Vernon Chatman

**Vernon Chatman**, nado contra 1972, é un produtor, guionista e actor de dobraxe estadounidense.

## Traxectoria 
Chatman foi guionista de *The Chris Rock Show* (1997-2002), traballo polo que levou un Emmy, ''Late Night with Conan O'Brien* (1999-2000) e *That's My Bush!* (2001). Xunto con John Lee creou para a MTV *Doggy Fizzle Televizzle* (2002-2003), a serie de MTV2, *Wonder Showzen* (2005-2006) e a de Adult Swim, *Xavier: Renegade Angel* (2007-2009), pero é máis coñecido por dar voz a Towelie da serie de animación *South Park''.
Sonna

**Sonna** foi un dos nobres ou condes (*comes*) galegos que no ano 842 axudaron a Ramiro I na guerra contra o seu opositor ovetense, Nepociano.

## Traxectoria 
A Crónica de Afonso III ofrece unha breve información, pola cal este nobre xunto con outro chamado Escipión terían capturado a Nepociano na rexión de *Primorias* (preto de Pravia, centro de Asturias). Foi derrotado na batalla de Corniana (842) e despois foi presentado a Ramiro I, quen lle perdoou a vida. Porén, o rei cegaríao para evitar unha posible rebelión, pechándoo nun mosteiro, aínda hoxe descoñecido.
The Times

***The Times*** é un xornal publicado no Reino Unido por News International, unha subsidiaria do grupo News Corporation, encabezado por Rupert Murdoch. Aínda que se estivo imprimindo en formato *broadsheet* durante 200 anos, hoxe en día é de tamaño compacto tabloide. Goza de gran popularidade.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *The Times*
O bico (Klimt)

***O bico*** (orixinal en alemán: *Der Kuss*) é unha obra do pintor austríaco Gustav Klimt e probablemente a súa obra máis coñecida. É un óleo sobre lenzo de 180 x 180 centímetros, realizado entre 1907-08.

## Historia e características 
Esta obra, que segue os canons do Simbolismo, é unha tea con decoracións e mosaicos e fondo dourado.

Está exposta na Österreichische Galerie Belvedere de Viena.

Na bibliografía recente interpretouse este lenzo, dende a óptica da iconografía, como unha representación simbólica do intre no que Apolo bica á ninfa Dafne que se está convertendo en loureiro, de acordo co relato da metamorfose de Dafne que se atopa na obra de Ovidio . Esta obra complétase coa do friso de Klimt no comedor do palacio Stoclet de Bruxelas, no que a metamorfose da parella se consuma e nace un novo loureiro. Esta perspectiva, apoiada na literatura, dá un sentido a esta obra de Klimt nun contexto iconográfico, non só metafórico, da historia da arte.

O devandito cadro tivo grande influencia no vídeo da abertura do anime Elfen Lied. Existe, así mesmo, unha canción, "O bico de Klimt", inspirada neste cadro, e obra da artista madrileña Virjinia Glück.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Vives Chillida, Julio, *El beso (los enamorados) de Gustav Klimt. Un ensayo de iconografía*; Editorial Lulu.com, xuño de 2008, ISBN 978-1-4092-053. Este ensaio pode visualizarse na súa totalidade en lulu.com.
*
María de Molina

**María Alfonso de Meneses**, nada arredor do 1264 e finada en Valladolid o 1 de xullo de 1321, máis coñecida como **María de Molina**, foi señora de Molina, raíña consorte de Castela entre os anos 1284 e 1295 polo seu matrimonio con Sancho IV de Castela e rexente de Castela en dúas ocasións.

## Traxectoria 
Era filla de Afonso de Molina e a súa terceira esposa, Maior Tellez, así como neta do rei Afonso IX de León. Casou en 1281 na Catedral de Toledo co seu parente o príncipe Sancho IV de Castela. Tivo sete fillos:

* A Infanta Isabel de Castela (1283-1328), casada en 1291 con Xaime II de Aragón.
* O Fernando IV de León e Castela dixo que o "situado" (1285-1312), rei de Castela.
* O Afonso de Castela (1286-1291).
* O Infante D. Henrique de Castela (1288-1299).
* O fillo de Pedro de Castela (1290-1319), señor de Cameros.
* O príncipe Felipe de Castela e Molina (1292-1327), rexente de Castela e Señor de Cabrera e Ribeira, casou coa súa curmá Margarida de la Cerda, filla de Alfonso de la Cerda.
* A princesa Beatriz de Castela e Molina (1293-1359), casada en 1309 con Afonso IV de Portugal.
Felipe de la Gándara

**Felipe de la Gándara y Ulloa**, tamén coñecido como **Felipe da Gándara**, nado en Allariz en 1596 e finado en Madrid o 18 de outubro de 1676, foi un humanista galego do século XVII.

## Traxectoria 
Profesou como membro da Orde de Santo Agostiño en Salamanca en 1615, e foi elixido mestre da orde en 1656. A Xunta do Reino de Galiza nomeouno cronista do reino de Galiza. Escribiu diversas obras entre as que destaca *Armas y Triunfos. Hechos heroicos de los hijos de Galicia* (1662), unha destacada obra xenealóxica en forma de alegación en defensa dos nobres galegos e da súa orixe.

## Obra 
miniatura|*Armas i triunfos. Hechos heroicos, de los hijos de Galicia*, 1662
* *Armas i triunfos. Hechos heroicos, de los hijos de Galicia. Elogios de su nobleza, i de la maior de España, i Europa. Resumen de los servicios que este Reino á echo á la Magestad del Rei Felipe IV nuestro Señor* (1662). Madrid; editado por Pablo de Val. 682 páxinas e 1 lámina (escudo de Alonso de Oca). En 1677, reeditouse, aínda que con 664 páxinas. En 1970 editouse un facsímile dentro da colección *Bibliófilos Gallegos*, cunha introdución de José Filgueira Valverde.
* *Descripción, armas, origen y descendencia de la muy noble, y antigua Casa de Calderón de la Barca, y sus sucessiones continuadas, que escrivió el Rmo. P. M. Fr. Phelipe de la Gándara...* (1753). Madrid; editado por Juan de Zúñiga. 302 páxinas. Obra póstuma.
* *El Cisne occidental canta las palmas y trivnfos eclesiasticos de Galicia. Ganados por svs hijos insignes, santos, y varones ilustres, y ilustrissimos martires, pontifices, virgenes, confessores, doctores, y escritores, que los han merecido en la iglesia militante, para reinar con Dios en la triunfante. Obra postvma*, Madrid: Julián de Paredes, 1678, 2 vols. Reeditada na Coruña, Orbigo, imp. 2007.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Pedro Álvarez Osorio

[miniatura|300px|Escudo dos Condes de Lemos, insculpido sobre a porta do palacio condal de [Monforte de Lemos; os seis roeles corresponden ó escudo da Familia Castro, e os lobos pasantes á dos Osorio.]]
**Pedro Álvarez Osorio Enríquez**, primeiro Conde de Lemos, nado en 1410 e finado en febreiro de 1483, foi un nobre galego, un dos máis importantes do reino de Galiza durante o século XV.

## Traxectoria
Señor de Cabrera e Ribeira e fillo de Rodrigo Álvarez Osorio. Contraeu matrimonio o 16 de febreiro de 1433 coa súa tía Beatriz Henríquez de Castro, quen loitara para recuperar os títulos que o rei Xoán II de Castela confiscara ao seu irmán Fadrique.

O 26 de xuño de 1456 o rei Henrique IV de Castela estipulou por real carta, datada en Sevilla e dirixida á Casa de Lemos, que o título de conde de Lemos -anteriormente ligado ao de Trastámara e Sarria- pasase a ter carácter hereditario por real carta.

Un poema seu aparece recollido no *Cancionero general* de Hernando del Castillo (Valencia, 1511).

## Matrimonios e descendencia 
Casou dúas veces e tivo un fillo e catro fillas:
* Con Beatriz Henríquez de Castro tivo un único fillo, Alonso de Castro Osorio.
* Con María de Bazán tivo catro fillas, Juana Osorio, Constanza Bazán Osorio, María Osorio e Galaor Osorio.

Tivo tamén un fillo con María Constanza de Valcárcel, unha rapaza solteira e de orixe humilde, Rodrigo Enríquez de Castro Osorio e que sería o segundo conde de Lemos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  et al. (1997). *Historia xeral de Galicia*. Edicións A Nosa Terra. ISBN 84-89138-99-0.
* 
* 
* 
### Véxase tamén 
* Irmandiños
Rodrigo Henríquez de Castro

**Rodrigo Henríquez de Castro**, nado en 1459 e finado en 1522, foi un aristócrata destacado no reino de Galicia.

Casou coa súa curmá Tareixa Osorio, filla de Álvaro Pérez Osorio (señor de Villalobos, II conde de Trastámara e I marqués de Astorga) e de Leonor Henríquez, filla de Fadrique Henríquez. Entrou en guerra cos Reis Católicos, que o asediaron no castelo de Ponferrada. O seu sepulcro atópase no panteón familiar do convento de San Antonio de Padua de Monforte de Lemos.
O bico

**O Bico**, pode referirse a:

* *O Bico*, lenda de Gustavo Adolfo Bécquer.
* *O Bico*, escultura de Baptiste Gask.
* *O Bico*, escultura de Constantin Brancusi.
* *O Bico*, pintura de Gustav Klimt.
* *O Bico*, escultura de Auguste Rodin.
* *O Bico*, fotografía de Robert Doisneau.
Torneo das Seis Nacións 2010

A **edición 2010 do Torneo das Seis Nacións** comezou o 6 de febreiro do 2010, e rematou o 20 de marzo. Francia conquistou o *Grand Slam* ao vencer a tódolos outros 5 equipos.

|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Equipo
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntos
!bgcolor="#efefef" width="20"|Xogados
!bgcolor="#efefef" width="20"|Gañados
!bgcolor="#efefef" width="20"|Empates
!bgcolor="#efefef" width="20"|Perdidos
|- bgcolor=#afffc5 align=center
| 1 ||align=left| 20px|Francia Francia          ||**10**||5||5||0||0
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 2 ||align=left| 20px|Ireland Irlanda    ||**6**||5||3||0||2
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 3 ||align=left| 20px|Inglaterra Inglaterra ||**5**||5||2||1||2
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 4 ||align=left| 20px|Gales Gales                  ||**4**||5||2||0||3
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 5 ||align=left| 20px|Escocia Escocia         ||**3**||5||1||1||3
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 6 ||align=left| 20px|Italia Italia               ||**2**||5||1||0||4
|- bgcolor=#ffffff align=center
|colspan="15"|A **vitoria** vale 2 puntos. O **empate** vale 1 punto.

En **verde** o gañador.
|}
Torneo das Seis Nacións 2011

A **edición 2011 do Torneo das Seis Nacións** comezou o 4 de febreiro do 2011, e rematou o 19 de marzo. Esta foi a primeira vez na historia que o torneo comezaba nun venres á noite. Francia era o defensor do título obtido na edición 2010. Irlanda xogou este ano por primeira vez os seus encontros como local no Aviva Stadium de nova construción, situado onde antes estaba o estadio de Lansdowne Road.

|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Equipo
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntos
!bgcolor="#efefef" width="20"|Xogados
!bgcolor="#efefef" width="20"|Gañados
!bgcolor="#efefef" width="20"|Empates
!bgcolor="#efefef" width="20"|Perdidos
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 20px|Inglaterra **Inglaterra**||bgcolor=#ffffa5|**8**||5||4||0||1
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 2 ||align=left| 20px|Francia Francia||bgcolor=#ffffa5|**6**||5||3||0||2
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 3 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda||bgcolor=#ffffa5|**6**||5||3||0||2
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 4 ||align=left| 20px|Gales Gales||bgcolor=#ffffa5|**6**||5||3||0||2
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 5 ||align=left| 20px|Escocia Escocia||bgcolor=#ffffa5|**2**||5||1||0||4
|- bgcolor=#ffffff align=center
| 6 ||align=left| 20px|Italia Italia||bgcolor=#ffffa5|**2**||5||1||0||4
|- bgcolor=#ffffff align=center
|colspan="15"|A **vitoria** vale 2 puntos. O **empate** vale 1 punto.

|}

Ó remate da derradeira xornada, o XV da Rosa acadou a vitoria no torneo.

## Véxase tamén
### Ligazón externa
* Páxina oficial do Torneo das Seis Nacións
Albert Coates

**Albert Coates**, nado o 23 de abril de 1882 en San Petersburgo e finado o 11 de decembro de 1953 en Cidade do Cabo, foi un compositor e director anglo-ruso.

## Traxectoria 
Coates naceu no Imperio Ruso, o máis novo dos sete fillos dun inglés e unha rusa. Aprendeu a tocar o violín, o violoncello e o piano de neno e aos doce anos seus pais enviárono a Inglaterra, alí estudou ciencia na Universidade de Liverpool., logo volveu a Rusia e estudou composición con Nikolai Rimskii-Korsakov e máis tarde en Leipzig, con Arthur Nikisch entre outros. Nomeador épétiteur na Ópera de Leipzig, posteriormente en 1904 estreouse alí como director coa ópera ''Les contes d'Hoffmann* de Offenbach. Traballou na Semperoper de Dresden en 1907-8, con Artur Bodanzky en Mannheim in 1909, e desde 1910 dirixiu con Eduard Nápravník no Teatro Mariinsky de San Petersburgo., o 13 de novembro de 1936 na BBC, foi *Pickwick'' de Coates, emitíndose fragmentos dirixidos por Vladimir Rosing.

## Notas
Salgueiro do Mato, Noalla, Sanxenxo

**Salgueiro do Mato** é un lugar da parroquia de Noalla do concello de Sanxenxo (Pontevedra). Segundo o IGE, tiña 64 habitantes en 2016 (28 mulleres e 36 homes), o que representa un descenso respecto ó ano 2009, cando tiña 74 veciños, a mesma poboación que en 2004.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Noalla
### Parroquias de Sanxenxo
## Véxase tamén
*Lugares de Sanxenxo
Ryōtarō Abe

**Ryōtarō Abe** (*阿部亮太郎*), nado en 1962 en Tokyo, é un compositor e profesor de música xaponés.

## Traxectoria 
Estudou composición e pedagoxía musical na Universidade de Belas Artes de Tokyo. Desde 1989 é profesor de composición e análise musical no departamento de música da Universidade de Educación de Joetsu en Joetsu. Como compositor gañou en 1986 o premio da Fundación para a Promoción da Sinfonía Xaponesa.

## Composicións 
### Obras para orquestra 
* 1992 *Texture of Paradox*

### Obras para bandas sinfónicas 
* 1981-1982 "Nami Dokei"
* 1983 *Sunadokei*
* 1985 *A pending sea*
* 1987 *Hamekomi Kokyou*
* 1994 *Thanatopsis - Tomurai to Shiteno Jyokyo*
* 2001 *Five winding shellfishes*

### Música de cámara 
* 1988 ''A mother's lullaby and father's four annotations* 
* 2001 *Five Conchs*
* 2002 *Reduced Drawings of Respiration*

### Obras para piano 
* 1993 *Texture of Absence I* 
* 1993 *Kiri no Nai Futatsu no Senritsu* 
* 1994 *Hikari no Tamago o Migomoru-tame ni* 
* *Regard sur Regard''
(26375) 1999 DE9

**(26375) ** (tamén escrito coma **1999 DE9**) é un obxecto trans-neptuniano. Foi descuberto no ano 1999 por Chad Trujillo e Jane X. Luu. Está clasificado coma un obxecto trans-neptuniano en resonancia orbital de 2:5 con Neptuno, ten un período orbital de 417 anos. A análise do seu espectro amosa trazas de xeo.

## Masa estimada 
*Asumindo* que o diámetro obtido no ano 2007 polo Telescopio Spitzer de 461 kms é correcto, o obxecto tería unha densidade de 2 g/cm³, e tería unha masa aproximada de case 1020 kg.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Candidatos a planeta anano
* Planeta anano

### Ligazóns externas 
* Orbital simulation from JPL (Java) / Horizons Ephemeris
KM31: Kilómetro 31

***KM31: Kilómetro 31*** é un filme mexicano de terror, dirixido en 2006 por Rigoberto Castañeda, a súa estrea tivo lugar o 19 de outubro de 2006  no Festival de Cine de Morelia e a comercial o 2 de febreiro de 2007 en México.

## Sinopse 
Despois da traxedia da morte da súa nai, as irmás xemelgas Ágata e Catalina desenvolven unha forma de comunicarse sen falar, unha especie de telepatía entre elas. Despois dun accidente misterioso no quilómetro 31, Ágata entra en coma. Por mor da súa conexión, Catalina sente a dor da traxedia. A esta situación engádense unha serie de acontecementos sobrenaturais, a conexión é máis forte ca nunca e Catalina dáse conta de que ágata berra e sofre desde o seu estado, polo que debe atopar formas de axudala a espertar. Nuño, un amigo de Ágata, e Omar, o mozo de Catalina, coinciden en axudala. Axiña entenden que Ágata está prendida entre a realidade e unha antiga lenda, *La llorona*.

## Notas
Súdwest-Fryslân

miniatura|Vista aérea de Snits, a capital municipal
esquerda|miniatura|Rúa de Boalsert
**Súdwest Fryslân** é un concello neerlandés da provincia de Frisia formado o 1 de xaneiro de 2011 ao se fusionaren os concellos de Boalsert, Nijefurd, Snits, Wûnseradiel e Wymbritseradiel. O novo concello ten 82.000 habitantes e ten 69 entidades de poboación. A decisión de formar un só concello tomouse a finais de 2009 cando se xuntaron nun concello especial os concelleiros de todos os cinco municipios que adoptaron a decisión por ampla maioría.

## Política 
Como en todos os concellos dos Países Baixos o goberno municipal deténtao o *College van burgemeester en wethouders* que está formado por concelleiros (*wethouders*) elixidos pola corporación municipal, o secretario do concello (*gemeentesecretaris*) elixido polo goberno municipal e o alcalde (*burgemeester*) nomeado polo goberno central e que preside o goberno municipal pero non dita a política municipal. Desde o 1 de xaneiro de 2010 o primeiro alcalde do concello é o exministro de agricultura Haijo Apotheker do partido Demócratas 66. A corporación municipal está composta por 37 concelleiros, celebrándose as eleccións en novembro de 2010 e deron a seguinte repartición de concelleiros: Chamada Demócrata Cristiá 10, Partido do Traballo 7, Partido Nacional Frisón 6, Partido Popular pola Liberdade e a Democracia 5, EsquerdaVerde 2, Unión Cristiá 2, GemeenteBelangen Súdwest Fryslân 2, Demócratas 66 1, Totaal Lokaal 1 e Verenigd Links - Feriene Lofts 1.
* Wethouders:
** A. Offinga (CDA)
** G. Akkerman-Wielinga (CDA)
** W. Sinnema (PVDA) 
** A. Ekhart (PVDA)
** L.P. Stoel (VVD)

## Lista das entidades de poboación 
* Abbegea
* Aldegea
* Loaiïngea
* Offenwier
* Ysbrechtum

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial
Anner Bylsma

**Anner Bylsma** ou **Anne Bijlsma** nado na Haia o 17 de febreiro de 1934 e finado en 2019, foi un violonchelista neerlandés, que tocaba con violonchelo moderno e barroco.

## Traxectoria 
Bylsma presta especial atención ao repertorio barroco do violonchelo. Estudou con Carel van Boomkamp no Real Conservatorio da Haia, gañando o ''Prix d'excellence* en 1957.

En 1959, gañou o primeiro premio do Concurso Pau Casals de México. Logo foi o violonchelo principal da Royal Concertgebouw Orchestra durante seis anos (de 1962 a 1968). Escribiu o libro *Bach, the Fencing Master*, unha análise estilística e estética das Suites para Violonchelo de Bach. Foi un dos pioneiros da *Escola Barroca Neerlandesa''. Bylsma continúa a ser unha das principais figuras do violonchelo barroco.

En 1979 Bylsma gravou por primeira vez as seis Suites para Violonchelo só (BWV 1007-1012) de J.S. Bach cun instrumento da época. En 1992 fixo unha segunda gravación co Servais Stradivarius e cun violonchelo piccolo con cinco cordas.

Anner Bylsma estivo casado coa violinista neerlandésa Vera Beths.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos biográficos 
* Datos discográficos
Akira Suzuki

, nado o 12 de setembro de 1930 en Mukawa, Hokkaido (Xapón), é un químico xaponés gañador do Premio Nobel de Química de 2010 xunto con Richard Heck e Ei-ichi Negishi.

## Traxectoría 
Estudou na Universidade de Hokkaido e logo de recibir o seu doutoramento, traballou alí como profesor asistente. Desde 1963 ata 1965, Suzuki traballou como postdoctorado con Herbert C. Brown na Universidade Purdue e logo de regresar á Universidade de Hokkaido converteuse en profesor de tempo completo alí. Co seu retiro da Universidade de Hokkaido en 1994 asumiu diversos cargos noutras universidades: de 1994 a 1995 na Universidade de Ciencias de Okayama e de 1995 a 2002 na Universidade de Ciencias e Artes de Kurashiki.
## Véxase tamén 
* Premio Nobel de Química
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 2010 
* Biografía na páxina do Instituto Nobel 2010 

## Notas
Exposición Universal de París de 1900

miniatura|300px|Vista da exposición.
A **Exposición Universal de París de 1900** tivo lugar do 15 de abril ao 12 de novembro de 1900 en París, Francia.

## Historia e características 
Tiña unha superficie de 120 hectáreas, foi visitada por 50&nbsp;860&nbsp;801 persoas, participaron 58 países e tivo un custo total de 18&nbsp;746&nbsp;186 dólares.

A estación de Orsay (agora Museo de Orsay), o Petit Palais, o Grand Palais e a ponte Alexandre III foron construídos para celebrar a exposición universal. O Petit Palais e o Grand Palais foron construídos sobre a localización do Palacio da Industria, o froito dunha exposición precedente (1855).

Unha gran noria foi construída na avenida de Suffren. Tiña un diámetro de 100 metros e foi demolida en 1937.

Os Xogos Olímpicos de París 1900 foron organizados durante a exposición.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Grand entrance, Exposition Universal, 1900, Paris, France.jpg|Entrada principal da exposición.
Ficheiro:The Grand Palace, Exposition Universal, 1900, Paris, France.jpg|O Grand Palais.
Ficheiro:The little Palace, Exposition Universal, 1900, Paris, France.jpg|O Petit Palais.
Ficheiro:The Trocadero, Exposition Universal, 1900, Paris, France.jpg|O Trocadero.
Ficheiro:Le Chateau d'eau and plaza, Exposition Universal, 1900, Paris, France.jpg

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Exposición Internacional de París de 1937.

### Ligazóns externas 
* Exposición Universal de París - 1900 Fotografías
Jean-Louis Tulou

**Jean-Louis Tulou**, nado o 12 de setembro en París (Francia) e finado o 23 de xullo de 1865 en Nantes (Francia) foi un frautista, profesor, compositor e luthier francés.

## Traxectoria 
Seu pai, Jean-Pierre Tulou (1749–1799), foi fagotista na Ópera de París. Jean-Louis estudou no Conservatorio de París á idade de 10 anos, converténdose en profesor do mesmo de 1829 a 1856. Foi un dos principais opositores á nova frauta traveseira proposta por Theobald Boehm. Adicouse tamén á manufactura de frautas. Ten especial relevancia o seu *Méthode de flûte* publicado en 1835.
Corredor biolóxico

Denomínase **corredor biolóxico** á área que é empregada para realizar unha rexeneración ou recuperación mediante procesos biolóxicos das zonas de amortecemento das grandes extensións de bosques existentes e que foron degradados por mor da deforestación irracional das extensas coberturas boscosas que en séculos anteriores atopábanse na súa plenitude máxima cun ecosistema sustentable e un hábitat composto de gran variedade de fauna e flora, pero que por mor dos efectos antropoxénicos (causados polo ser humano) estes bosques xunto con todas as especies que habitan nela desapareceron case na súa totalidade.

## Véxase tamén 
* Corredor ecolóxico
Paul Berg

**Paul Naim Berg**, nado o 30 de xuño de 1926 en Brooklyn, Nova York (USA) e finado en Stanford, California, o 15 de febreiro de 2023, foi un bioquímico e profesor emérito da Universidade Stanford, galardoado co premio Nobel de Química de 1980.

## Traxectoria 
Graduouse no instituto Abraham Lincoln en 1943, licenciouse en bioquímica na Universidade Estatal de Pensilvania en 1948 e doutorouse na Cásea Western Reserve University de Cleveland en 1952.

Desde 1959 foi profesor de bioquímica na Universidade Stanford.

## Investigacións científicas 
Os seus estudos como posgraduado incluíron o uso de trazadores radioisotópicos no metabolismo intermedio. O resultado foi a comprensión sobre como os alimentos son convertidos en material celular, a través do uso de carbonos isotópicos ou átomos nitroxenados pesados. A súa tese doutoral é agora coñecida como a conversión de ácido fórmico, formaldehido e metanol para reducir completamente os grupos metilo a metionina. Foi tamén un dos primeiros en demostrar que os cofactores do ácido fólico e a vitamina B12 tiñan influencia nos procesos mencionados.

En 1980 recibiu o Premio Nobel de Química xunto a Walter Gilbert e Frederick Sanger *polos seus traballos sobre a bioquímica dos ácidos nucleicos, e en especial polo estudo do ADN híbrido*.

Os novos traballos do profesor Berg foron no campo da bioquímica metabólica, e como profesor na Universidade de Stanford estivo investigando nos campos de bioloxía molecular e a recombinación do ADN.  El e o seu equipo estiveron investigando sobre o virus VIH. O virus VIH-1 induce unha inmunodeficiencia que infecta as células T4.

Berg recibiu a Medalla nacional de Ciencia en 1983, de mans do presidente Ronald Reagan.

## Véxase tamén 
* Premio Nobel de Química

### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1980 
* Biografía na páxina do Instituto Nobel 1980 
* Paul Berg en Biografías y vidas
* Narración de Paul Berg "Protein Synthesis: An Epic on the Cellular Level".
* Artigo de 2001 sobre Paul Berg na páxina web da Universidade de Stanford 
* Entrevista na páxina web dos Premios Nobel
Glenn Close

**Glenn Close**, nada o 19 de marzo de 1947 en Greenwich, Connecticut, é unha actriz estadounidense de cinema, televisión e teatro.

## Traxectoria 
Close é coñecida polas súas interpretacións en *Fatal Attraction* (1987), *As amizades perigosas* (1988) e polo papel de Cruella de Vil en *101 Dalmatians* (1996), e na súa secuela *102 Dalmatians* (2000). Desde 2007 interpreta a Patty Hewes na serie *Damages* de FX. Foi cinco veces candidata aos Oscar, e gañou tres Tonys, un Obie, tres Emmys, dous Globos de Ouro e un Screen Actors Guild.

## Véxase tamén
Amaya

O termo **Amaya** pode referirse a:

* **Amaya**, lugar da provincia de Burgos.
* **Amaya**, cidade antiga dos cántabros.
* **Cañizar de Amaya**, lugar da provincia de Burgos.
* **Peña Amaya**, montaña na provincia de Burgos.
Rodrigo Mendes Silva

**Rodrigo Mendes Silva Lusitano**, nado en Celorico da Beira en 1606 e finado en Venecia en 1670, foi un historiador, xenealoxista, xeógrafo e escritor portugués que viviu na Coroa de Castela no século XVII.

## Traxectoria 
Foi cronista xeral e membro do Supremo Consello de Castela, traballou para reis como Filipe III e Filipe IV. Mantivo tamén amizade con outros grandes autores da época, especialmente casteláns e andaluces como Tirso de Molina, Garcilaso de la Vega, ou Calderón de la Barca.

Entre as súas obras máis coñecidas destaca a súa *Poblacion general de Espana* (1644).
Casa de Antelo, Broño, Negreira

**Casa de Antelo** é un lugar da parroquia de Broño no concello coruñés de Negreira na comarca da Barcala. Tiña 9 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 4 eran homes e 5 eran mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Broño 
### Parroquias de Negreira
Dana Delany

miniatura|250px
**Dana Welles Delany**, nada o 13 de marzo de 1956 en Nova York, é unha actriz norteamericana.

## Traxectoria 
Delaney é coñecida polo papel de Colleen McMurphy na serie *China Beach* (1988-1991)  da ABC, polo que gañou dúas veces o premio Emmy, e o de Katherine Mayfair en *Desperate Housewives* (2007–2010),. É a protagonista da serie *Body of Proof*, estreada en marzo de 2011.

## Notas
Vanessa Williams

**Vanessa Lynn Williams** nada no Bronx (Nova York) o 18 de marzo de 1963, é unha cantante, compositora e produtora estadounidense.

## Discografía 
### Álbums de estudio 
* *The Right Stuff* (1988)
* *The Comfort Zone* (1991)
* *The Sweetest Days* (1994)
* *Star Bright* (1996)
* *Next* (1997)
* *Silver & Gold* (2004)
* *Everlasting Love* (2005)
* *The Real Thing* (2009)

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
* Vanessa Williams interview by Pete Lewis, 'Blues & Soul' October 2009  
* Vanessa Williams biography , Evening at Pops, PBS
San Martiño, Broño, Negreira

**San Martiño** é un lugar da parroquia de Broño no concello coruñés de Negreira na comarca da Barcala. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 64 habitantes (32 homes e 32 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **San Martiño** é un haxiotopónimo referido a Martiño de Tours e débese á presenza no lugar da igrexa de San Martiño de Broño.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Broño 
### Parroquias de Negreira
Fragmentación do hábitat

[miniatura|Fragmentación e destrución do hábitat dos [Hominidae|grandes simios en África Central. Información de GLOBIO e o proxecto GRASP]]

A **fragmentación do hábitat** é un proceso de cambios ambientais importante para a evolución e bioloxía da conservación. Como o seu nome implica, describe a aparición de descontinuidades (fragmentación) no ambiente que habita un organismo (e que implica cambios no seu hábitat). A fragmentación de hábitat pode ser causada por procesos xeolóxicos que paseniñamente mudan a configuración do medio ambiente físico, ou por actividades humanas, por exemplo, a conversión de terras, o cal pode alterar o ambiente dunha forma moito máis rápida na escala de tempo. Considérase que os procesos xeolóxicos sexan unha das principais causas de especiación (fundamentalmente a especiación alopátrica), mentres que as actividades humanas estarían implicadas na extinción de moitas especies.

Un caso de fragmentación de hábitat é a causada polos humanos cando a vexetación nativa é removida para instalar produción agrícola, desenvolvemento rural ou plan urbano. O hábitat que algunha vez formaron unha unidade, fican separados en fragmentos illados. Despois dunha limpeza intensiva do terreo, os fragmentos de hábitat tenden a converterse en illas separadas por camiños, estradas, pastos ou terreos baldíos.

No termo fragmentación de hábitat pódense considerar seis procesos discretos:

* Redución da área total do hábitat.
* Incremento da cantidade de delimitacións.
* Decrecemento da cantidade de hábitat interior.
* Illamento dun fragmento do hábitat doutras áreas do mesmo.
* Ruptura dun sector do hábitat en subsectores máis pequenos.
* Decrecemento do tamaño medio dos sectores dun hábitat.
## Véxase tamén 
* Biodiversidade
* Destrución de hábitat
* Ecosistema
* Hábitat

## Ligazóns externas 
;En inglés
* GLOBIO, programa de localización xeográfica dos impactos de actividades humanas presentes, pasadas e futuras nos ambientes naturais e os seus fragmentación, especialmente nas zonas grandes silvestres.
* Monash Virtual Laboratory - Simulacións de fragmentación de hábitats e xenética de poboacións, de Monash University's Virtual Laboratory. 
* Defragmentation in Belgium (Flanders) - Connecting nature, connecting people. Consultado: 23 de outubro de 2018
*
Trasbarcala, Broño, Negreira

**Trasbarcala** é un lugar da parroquia de Broño no concello coruñés de Negreira na comarca da Barcala. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 43 habitantes (23 homes e 20 mulleres).

## Toponimia
Debe o seu nome a situarse do outro lado do río Barcala, respecto ao lugar onde se sitúa a igrexa parroquial.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Broño
### Parroquias de Negreira
Tinomana Ariki

**Tinomana Ariki** é unha dinastía da tribo (vaka) de Puaikura na illa de Rarotonga (Illas Cook), o territorio tradicional da tribo localízase no oeste da illa, que se corresponde aproximadamente co distrito de Arorangi.

## Arikis 
* Tinomana Napa
* Tinomana Ru, fillo do anterior e Tumai. 
* Tinomana Temutu, fillo do anterior e de Tepaeru a Teaia
* Tinomana Te Au Ariki, fillo do anterior
* Tinomana Enuarurutini, fillo do anterior e de Ngamau a Io. Nado contra 1780, era o ariki en 1823, durante a estadía de John Williams en Rarotonga. 
* Tinomana Teariki Tapurangi (1854-1868), fillo do anterior e de Te Pori.
[miniatura|esquerda|200px|De esquerda a dereita: [Pa Maretu Ariki, Makea Takau Ariki, Hon. H.C. Mills, Tinomana Mereana Ariki]]
miniatura|esquerda|200px|Tinomana Tuoro Ariki (1ª fila, 1º pola dereita) no Consello Insular de Rarotonga (ca. 1923-1925)
* Tinomana Makea Tamuera (1868-1881), fillo do anteriror. 
* Tinomana Mereana Ariki (1881-1908), irmá máis nova do anterior, casou con John Mortimer Salmon, co que tivo cinco fillos, todos mortos na infancia.. Sen descendencia o título pasou a outra liña da familia.
* Tinomana Napa Ariki (1908-1909), da liña Oakirangi, o seu reinado durou só algúns meses. Tras a súa morte o título pasou a outra liña.
* Tinomana Pirangi (1910-1915). Fillo de Taromi e neto de Papehia e Te Vaerua o te Rangi.
* Tinomana Ngataraiau (1915-1916). Filla de Tekao e neta de Papehia e Te Vaerua o te Rangi.
* Tinomana Tuoro (1916-1934), da liña Akaiti (terceira esposa de Tinomana Enuarurutini)
* Tinomana John Pirangi (1934-1948), fillo de Tinomana Pirangi e Rangipiri (liñaTe Pori/Papehia)
* Tinomana Tepai (1948-1970), liña Te Pori/Papehia. Despois da súa morte houbo un conflito de sucesión entre as liñas Te Pori/Papehia, Oakirangi e Akaiti, decidíndose que as tres liñas se sucederían por quendas.
* Tinomana Napa Tauei Konitanitai Ariki ou Constantin Napa (1975-1991), liña Oakirangi
* Tinomana Ruta Tuoro Ariki, ariki desde 1991.

## Notas