open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Feás, Aranga

**San Pedro de Feás** é unha parroquia que se localiza no noroeste do concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Segundo o IGE en 2018 tiña 103 habitantes (57 homes e 46 mulleres) distribuídos en 14 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 124 habitantes.

Eclesiasticamente pertence ó arciprestado de Xanrozo.

[miniatura|Feás no [Catastro de Ensenada (1752).]]
[miniatura|Feás no *[Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* de Pascual Madoz (1847).

### Situación
Está situada no noroeste do concello de Aranga e no leste do arciprestado de Xanrozo.

Limita ó norte coas parroquias de Coruxou, Churío e Verís (nun pequeno tramo) do concello de Irixoa; ó leste e sur coa de Muniferral e ó oeste coa de Santa María de Ois do concello de Coirós. No sur tamén toca nun punto a parroquia de Fervenzas.

### Orografía e hidrografía 
A parroquia limita polo norte co río Mandeo, pero consta ademais co regato da Fonte e o de Mollapán (ambos afluentes do primeiro).

Como é típico desta zona de Galicia, o eucalipto e o piñeiro son maioritarios, aínda que tamén haxa grande presenza doutras árbores.

A parroquia consta dunha grande zona principal de pouca pendente é dicir, bastante chá, entre os lugares de Flores (limitando con Coirós) e A Caropa (Iimitando con Muniferral, Aranga)

## Demografía 
### Século XVIII
### Século XIX 
### Século XX 
### Século XXI 

## Cultura
### Topónimo
*Feás* é un posible antropónimo prerromano que está ligado aos *corzos*. A súa orixe sería anterior ao século III.

### Patrimonio 
Nesta parroquia, a carón da N-VI, está un dos cinco touros de Osborne existentes en Galicia: valados publicitarios colocados á beira das estradas por toda España na segunda metade do século XX e declarados patrimonio cultural e artístico.

### Etnografía 
#### Festas e celebracións
Moitas delas suceden ao longo do mes de agosto, aínda que tamén se celebran días concretos coma o Samaín, ou a Semana Santa. O patrón da parroquia é San Pedro aínda que tamén se celebra o Rosario e, antigamente, o San Roque.

Desde 2006 celébrase a festa do carneiro ó espeto.

#### Asociacións 
A SCRD O Cruceiro de Feás é unha sociedade cultural, recreativa e deportiva que elabora numerosas celebracións e festividades para as persoas asociadas (na maioría da propia parroquia).

#### Feás na tradición oral 
En 1976 o filólogo Xosé Luís Couceiro Pérez publicou a súa tese de licenciatura, un estudo dialectolóxico titulado *El habla de Feás*

Algúns refráns que o citan son:
* *Muniferral e Feás, Verís e Cambás, todos xuntos non valen cen reás*.
* *Na miña vida tal vin, / na feira de Cazuín, / unha cabra cunha roca / e un castrón cun violín*.
* *Os de Feás matan a besta, / os de Coruxou cómena fresca, / Churio, Muniferral e Cambás / non valen cen reás*.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Feás 
### Parroquias de Aranga 
## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*

### Outros artigos 
* Lugares de Aranga
Serxio Pazos

**Luís Serxio Pazos Huete**, coñecido simplemente por **Serxio Pazos**, nado en Sandiás o 4 de abril de 1965, é un actor, presentador e reporteiro galego.

## Traxectoria 
Fillo de Alfonso Pazos Bande. Comezou nos anos 80 coas compañías teatrais Caritel e CDG. É un actor moi coñecido en Galicia que acadou sona polo seu papel como Paspallás en *Pratos combinados* e tamén en España, debido en gran parte a cando traballou coma reporteiro de CQC para Telecinco.

En 2003 conduciu a gala dos Premios Max de teatro, celebrada en Vigo xunto coas actrices galegas María Pujalte, María Bouzas e Berta Ojea.

## Traballos 
### En Galicia 
* 2005, O don da dúbida.
* 200_, *As leis de Celavella* (1 episodio).
* 2002, *O lapis do carpinteiro*.
* 2002, *As loiras prefírenos cabaleiros*.
* 200_, *Pequeno Hotel* (1 episodio).
* 2001, *Galactea (a conquista da Vía Láctea)*, de Cora Peña.
* 1997, *A Esmorga*. (Televisión)
* 1995-2005, *Pratos combinados*, como Paspallás. (TVG)
* 1994, *A Fiestra valdeira*.
* 1992, *Un soño de verán*. (Televisión)
* 1988, *A toda máquina* (TVG)
* 1988, *A tumba aberta*. (TVG)
* 1987, *O campo de atrás*.

### Fóra de Galicia 
#### Cine 
* 2005, *Hot Milk*, de Ricardo Boffil.
* 2004, *¡Hay motivo!*, de Álvaro del Amo e Vicente Aranda.
* 2002, *Lisístrata*.
* 2002, *Binomio. Los siameses españoles*, de Miguel Ángel Escudero.
* 2001, *Tuno negro*, de Pedro L. Barbero e Vicente J. Martín.
* 1999, *Muertos de risa*, de Álex de la Iglesia.
* 1997, *Airbag*.
* 1995, *La ley de la frontera, de Adolfo Aristarain.
* 1990, *Ni se te ocurra..., de Luis María Delgado.

#### Televisión 
* 2006, *Channel nº4*. (Cuatro)
* 2001, *Periodistas*. (T5)
* 1996-2002, *Caiga quien caiga.
* 1995, *Todos los hombre sois iguales*. (T5)
* 1994, *Los ladrones van a la oficina*. (A3)
* 1993, *Farmacia de guardia*. (A3)
* 2009-2010, *Cuéntame cómo pasó*. (La 1). Como Pepe.
* 2015, *El partido*. Como presentador.
* 2018, *Serramoura*. (TVG)
* 2020, *Auga seca''. (TVG - RTP). Como o inspector Viñas.

## Premios outorgados 
* 2019 - Galardón Talamanca de Cine

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consello da Cultura Galega
Ames, Ames

**San Tomé de Ames**

## Ames na cultura popular 
Un dos lugares desta parroquia é Barouta, sobre a que corre esta cantiga:

: *Si fores a San Amaro,*
: *San Amaro de Barouta,*
: *si fores a San Amaro*
: *bailarás con pouca roupa.*

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Capela de San Mauro de Barouta, Ames, Ames.jpg|Capela de Santo Amaro de Barouta.
Ficheiro:Ermida de San Xoán de Pousada, Ames, Ames.jpg|Ermida de San Xoán de Pousada.
Ficheiro:Augapesada, Ames, Ames, Galiza 01.jpg|Lugar de Augapesada.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ames 
### Parroquias de Ames 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ames
Concellos galegofalantes de Asturias, Castela e León e Estremadura

Hai un total de 50 concellos fóra de Galicia que, total ou parcialmente, teñen o galego como lingua propia; é dicir, nos que tradicionalmente se vén falando galego dende o xurdimento das linguas romances. Deles, 19 están en Asturias, 28 en Castela e León e 3 en Estremadura.

## Asturias 
## Castela e León 
## Estremadura
Vilarraso, Aranga

**San Lourenzo de Vilarraso** é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Segundo o IGE en 2018 tiña 421 habitantes (219 homes e 202 mulleres) distribuídos en 11 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 525 habitantes.

Eclesiasticamente pertence ó arciprestado de Sobrado, sendo a única parroquia do concello neste arciprestado.

## Xeografía
A parroquia de Vilarraso ten unha superficie de 20,8&nbsp;km² e 11 núcleos de poboación.

Porén, a parroquia civil unicamente se formou cos lugares pertencentes ó concello de Aranga. De feito, no censo de 1887, Vilarraso aparecía composta só cos lugares procedentes da parroquia de Muniferral e aínda non incluía os de Aranga.

## Demografía 
### Século XIX-XX 
### Século XXI 

## Cultura
### Topónimo
O topónimo *Vilarraso* é un topónimo latino que fai referencia á orografía, que é a dun lugar ou vila situado nun terreo chan ou raso.

### Patrimonio 
#### Patrimonio arqueolóxico 
Na parroquia atópanse xacementos de varias épocas. Están identificados os seguintes:

### Etnografía 
#### Vilarraso na cultura popular 
* *Da Castellana viña unha nena / e estaba cansadiña de andar; / gustoume e pedinlle un bico / pero ela non che mo quixo dar*.
* *Dis que viches, que viches, / para min non viches nada; / non viches pasar o tren / de Teixeiro para Aranga*.
* Festas patronais de Orosa, na honra de San Xusto, o 31 de maio.
* Festas patronais, na honra de San Lourenzo, o 10 de agosto.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Apeadoiro de Aranga 2.jpg|Apeadoiro de Aranga.
Ficheiro:Encoro da Castelhana (3).jpg|Encoro da Castellana.
Ficheiro:Ponte da Castelhana (1).jpg|Ponte Vella da Castellana.
Ficheiro:Fonte da Castelhana, Vilarraso (3).jpg|Fonte da Castellana.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Vilarraso
### Parroquias de Aranga
## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Bibliografía
* 
*
*

### Outros artigos
*Lugares de Aranga
San Vicente de Fervenzas, Aranga

**San Vicente de Fervenzas** é unha parroquia que se localiza no ooeste do concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Segundo o IGE en 2018 tiña 222 habitantes (110 mulleres e 112 homes) distribuídos en 24 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 293 habitantes.

Eclesiasticamente pertence ó arciprestado de Xanrozo.

[miniatura|Fervenzas no [Catastro de Ensenada (1752).]]
[miniatura|Fervenzas no *[Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* de Pascual Madoz (1847).

### Situación
Está situada no oeste do concello de Aranga e no leste do arciprestado de Xanrozo.

Limita ó norte coas parroquias de Santa María de Ois (do concello de Coirós) e Muniferral, tocando tamén nun punto a de Feás, ó leste coa de Vilarraso, ó sur e oeste coa de Rodeiro (Oza-Cesuras) e ó noroeste nun pequeno tramo coa de Bandoxa (Oza-Cesuras).

## Demografía 
### Século XVIII 
### Século XIX 
### Século XX 
### Século XXI 

## Cultura
#### Toponimia 
*Fervenzas* é un topónimo latino que debe o seu nome ás fervenzas que se forman o longo do río de Vexo.

### Patrimonio
Existen tres castros recoñecidos, O Valló, Casarellos, e o máis importante o das Cotorras, onde hai un pequeno petróglifo. Atopáronse numerosos obxectos prehistóricos, como un muíño de man nas proximidades da mámoa da Calzada de Mato, datado entre o 2500 e o 2000 a. C, Tamén se acharon dúas aras romanas adicadas a Xúpiter, conservadas no Museo das Mariñas: a primeira en 1967 baixo o altar da mesma igrexa de San Vicente e a segunda en 2023 nunha casa das inmediacións do propio templo.

### Etnografía 
#### Fervenzas na cultura popular 
* *Labradores de Fervenzas / y todos los de Galicia, / cuánto os añoro, / en esta tierra argentina. / Aún recuerdo aquellos paseos, / que dábamos por sus campiños, / que triste es pensar ahora, / que no te veré jamás*.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Muinhodeman.jpg|Muíño de man datado entre o 2500 e o 2000 a.&nbsp;C. atopado nas proximidades da mámoa da Calzada do Mato.
Ficheiro:Ara_galaico-romana_adicada_a_Xúpiter.jpg|Ara galaico-romana adicada a Xúpiter atopada na igrexa parroquial.
Ficheiro:Baliza em Fervenças (2).jpg|Antiga baliza quilométrica que indica a dirección a Lugo.
Ficheiro:Igreja de Fervenças (16).jpg|Fonte de Fervenzas.
Ficheiro:Igreja de Fervenças (08).jpg|Igrexa parroquial.
Ficheiro:Igreja de Fervenças (12).jpg|Cruceiro da igrexa parroquial.
Ficheiro:Capela de Milreu (3).jpg|Capela de Milreu.

## Lugares e parroquias
### Lugares de San Vicente de Fervenzas
### Parroquias de Aranga
## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
*
* 

### Outros artigos
*Lugares de Aranga
*
Muniferral, Aranga

**San Cristovo de Muniferral** é unha parroquia que se localiza no noroeste do concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Segundo o IGE en 2018 tiña 271 habitantes (143 homes e 128 mulleres) distribuídos en 23 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 389 habitantes.

Eclesiasticamente pertence ó arciprestado de Xanrozo.

[miniatura|Muniferral no [Catastro de Ensenada (1752).]]
[miniatura|Muniferral no *[Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* de Pascual Madoz (1848).

### Situación
Está situada no noroeste do concello de Aranga e no leste do arciprestado de Xanrozo.

Limita ó norte coa parroquia de Verís (do concello de Irixoa), ó leste coa de Aranga, ó sur coa de Vilarraso, ó suroeste coa de Fervenzas e ó oeste coa de Feás.

## Historia 
Na reforma parroquial de 1867, levada a cabo persoalmente polo arcebispo de Santiago de Compostela, García Cuesta, os lugares da Carballeira, Os Carneiros, A Casanova, A Castellana, Castrobó, Os Ferreiros, Santiso (de baixo

## Demografía 
No *Censo de Pecheros* de 1528, a parroquia ten 34 pecheros ―os que teñen que pagar un tributo― mentres no censo de 1591 aparece (xunto con Feás) con 61 veciños, dos cales 59 son pecheros. No *Censo do Sal* de 1631 aparece o couto de Muniferral con 60 veciños.

### Século XVIII
### Século XIX 
### Século XX 
### Século XXI 

## Etnografía 
### Muniferral na cultura popular 
* *Monte Salgueiro no alto, / A Castellana tamén; / chegando ao monte de Orosa / xa se ve pasar o tren*.
* *Muniferral e Feás, Verís e Cambás, todos xuntos non valen cen reás*.
* *No Monte Salgueiro hai boas mozas, / na Castellana a flor delas, / e ao pasar o monte de Orosa / caravillas prás cancelas*.
* *Os de Feás matan a besta, / os de Coruxou cómena fresca, / Churio, Muniferral e Cambás / non valen cen reás*.

## Galería de imaxes 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Muniferral 
### Parroquias de Aranga 
## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*

### Outros artigos 
* Lugares de Aranga
Peso uruguaio

O **peso uruguaio** é a moeda de curso legal do Uruguai. O seu código segundo a norma ISO 4217 é **UYU**.

En decembro de 2005 tiña as seguintes equivalencias:
* 1 € = $28 (pesos uruguaios)
* 1 USD = $24
* 1 Peso arxentino = $7,80
* 1 Real = $9,90

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Banco Central del Uruguay  
* Moedas Uruguaias
Pacto de Varsovia

O **Pacto de Varsovia** ou **Tratado de Varsovia** foi unha alianza militar dos países do bloque soviético de Europa do Leste coma un intento para organizarse en contra da ameaza que percibían da OTAN, establecida en 1949, pero especificamente incitado pola integración dunha remilitarizada Alemaña Occidental dentro da OTAN coa ratificación dos Acordos de París polas nacións de occidente.

## Historia e características 
O tratado foi establecido por Nikita Khrushchev o 14 de maio de 1955. Oficialmente denominado **Tratado da Amizade, Colaboración e Asistencia Mutua**. Foi firmado pola  Unión Soviética, Albania, Bulgaria, Romanía, Alemaña do Leste, Hungría, Polonia e Checoslovaquia.

Todos os países comunistas de Europa do leste, agás Iugoslavia, asinaron o tratado. Os membros do **Pacto de Varsovia** acordaron a defensa mutua se algún dos membros fose atacado.

Aínda que o pacto tiña o nome da capital polaca Varsovia, na práctica, a Unión Soviética tiña practicamente o control da alianza, tanto político coma militar. O pacto finalizou o 31 de marzo de 1991 e foi oficialmente disolto nunha reunión en Praga o 1 de xullo dese ano.

Albania retirouse da alianza en 1961 coma resultado da separación sino-soviética na que o réxime estalinista de liña dura apoiou á República Popular da China.400x400px|miniatura|En vermello, os países membros do Pacto de Varsovia.|centro

## Véxase tamén 
* Esfera de influencia
* Guerra fría
* OTAN
Cervás, Ares

**San Pedro de Cervás**

Tanto a igrexa parroquial de San Pedro, do século XII coma a ermida da Nosa Señora da Mercé de Chanteiro restauráronse na década de 1940, cando foi sacerdote da parroquia Antonio Rodríguez Fraiz.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de San Pedro de Cervás (4824482634).jpg|Ábsida da igrexa de San Pedro de Cervás.
Ficheiro:Ares-chant20.jpg|Ermida da Virxe da Mercede en Chanteiro.
Ficheiro:Ares-chant21.jpg|Ermida da Virxe da Mercede, entrada.
Ficheiro:Acroteira da igrexa do mosteiro de Santa Catalina (Montefaro).JPG|Acroterio da igrexa do mosteiro de Santa Catarina (Montefaro).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cervás 
### Parroquias de Ares 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ares
Chamín, Arteixo

**Santaia de Chamín** O sitio presenta unha ampla dispersión de materiais, sobre todo industria lítica en cuarzo e cristal de rocha. Tamén hai algúns restos orgánicos (cervos, xabarís ou vértebras de peixes...).
Da Idade de Ferro é o castro do Petón. A igrexa de Santaia de Chamín é de estilo románico.

## Festas
As festas patronais celébranse o 10 de decembro en Santaia. Amais celébrase o San Brais en febreiro e o San Xoán o 24 de xuño.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Cruceiro de Chamin.jpg|Cruceiro.
Ficheiro:Igrexa de Chamin.jpg|Igrexa parroquial.
Ficheiro:Pórtico da igrexa de Chamin.jpg|Pórtico da igrexa parroquial.
Ficheiro:Porta lateral da igrexa de Chamín.jpg|Porta lateral da igrexa parroquial.
Ficheiro:Fiestra na igrexa de Chamín.jpg|Fiestra na igrexa parroquial.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Chamín
### Parroquias de Arteixo
miniatura|dereita|As trece parroquias que conforman o concello de Arteixo.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Arteixo
Lañas, Arteixo

**Santa Mariña de Lañas** é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Arteixo na comarca da Coruña. Segundo o IGE en 2023 tiña 408 habitantes (216 mulleres e 192 homes) distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 473 habitantes.

## Patrimonio 
* Castro do Castelo
* Igrexa parroquial de Santa Mariña, de estilo románico
* Pazo de Mosende
* Capela de San Bartolomeu

## Festas e romarías 
* Festas patronais de santa Mariña: terceira fin de semana de xullo.
* Romaría de santo Amaro: 15 de xaneiro.
* Festa do roscón de Lañas: segundo domingo despois de Pascua.
* Virxe dos Milagres en novembro.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Local social Castelo Lañas Arteixo.jpg|Local social de Lañas.
Ficheiro:Porta da igrexa de Santa Mariña de Lañas, Arteixo.jpg|Porta da igrexa de Santa Mariña de Lañas.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lañas 
### Parroquias de Arteixo 
miniatura|dereita|As trece parroquias que conforman o concello de Arteixo.
Larín, Arteixo

**Santo Estevo de Larín** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Arteixo na comarca da Coruña. Segundo o IGE en 2016 tiña 537 habitantes (258 homes e 279 mulleres) distribuídos en 11 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 610 habitantes.

## Patrimonio 
* Pazo de Mosende.

## Festas 
A festa patronal é Santo Estevo, o 26 de decembro. Tamén se festexa o San Roque, o 24 de agosto.

## Galería 

Ficheiro:Arteixo Larin campo de golf.jpg|Hércules Club de Golf
Ficheiro:Igrexa de Santo Estevo de Larín (2).JPG|Interior da igrexa parroquial.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Larín 
miniatura|esquerda|As trece parroquias que conforman o concello de Arteixo.
### Parroquias de Arteixo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Arteixo
Loureda, Arteixo

**Santa María de Loureda** é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Arteixo na comarca da Coruña. Segundo o IGE en 2016 tiña 1612 habitantes (794 homes e 818 mulleres), 401 máis ca en 1999. Ten 19 entidades de poboación.

## Patrimonio 
[miniatura|left|Mapa do couto de Loureda incluído no [Catastro de Ensenada, 1752.]]
* Igrexa de Santa María de Loureda. igrexa románica do século XII, que conserva a ábsida, abovedada e con arcos apuntados. O retablo interior é obra do escultor Xosé Ferreiro. 
* Reitoral de Loureda. De estilo barroco rural.
* Pazo de Atín.
* Pedrafita dos Montes de Santa Locaia, tamén coñecido como Pedra do Guicho  ou Marco da Anta, único menhir do megalitismo da Costa da Morte que se encontra nos lindes de Arteixo e da Laracha.

## Festas 
A festa patronal de Loureda é a Nosa Señora, o 15 de agosto. No mes de xuño tamén se celebra o Corpus e, o día 13, Santo Antón. O 16 de xullo festéxase a Virxe do Carme.

## Gastronomía 
En 1921 Uxío Carré Aldao fala en *El Ideal Gallego* da elaboración dun tipo de pan grande e de forma piramidal chamado Arteixana que se facía con broa e que se condimentaba e vendía no lugar do Foxo. A tradición de produción de pan continúa hoxe, e desde 1975, no lugar de Mins, coa elaboración de moletes e bolas cocidos en forno de leña.

## Tradicións 
O historiador arteixán Xabier Maceiras documentou a existencia do xogo tradicional chamado Os paquetes, que se iniciou na desaparecida taberna Casa Trigo do Foxo e que se continúa celebrando hoxe no Igrexario.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Loureda 
### Parroquias de Arteixo 
miniatura|esquerda|As trece parroquias que conforman o concello de Arteixo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Arteixo
Arteixo, Arteixo

**Santiago de Arteixo** é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Arteixo na comarca da Coruña. Segundo o IGE en 2016 tiña 12.772 habitantes (6.341 homes e 6.431 mulleres) distribuídos en 14 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 6.941 habitantes.

## Patrimonio 
* Castro de Figueiroa
* Castros de Laxobre

## Festas
O 25 de xullo celébranse as festas patronais do Apóstolo Santiago.

Na terceira fin de semana de setembro celébrase a Festa Histórica de Arteixo, ambientada a comezos do século XX.

En abril celébrase no Centro Cívico Cultural o concurso de música tradicional organizado pola asociación xuvenil Xiradella.

A última fin de semana de maio realízase a Festa das Flores; antes tiña lugar en zonas privadas e agora realízase polas rúas e vías de Arteixo.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Figueiroa Arteixo A Coruña Galiza wikigl.jpg|Rúa en Figueiroa.
Ficheiro:O Rañal Arteixo A Coruña wGL.jpg|O Rañal.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Arteixo 
### Parroquias de Arteixo 
miniatura|dereita|As trece parroquias que conforman o concello de Arteixo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Arteixo
Morás, Arteixo

**Santo Estevo de Morás** é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Arteixo na comarca da Coruña. Segundo o IGE en 2016 tiña 1.187 habitantes (602 homes e 585 mulleres) distribuídos en 12 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 1.024 habitantes.

## Patrimonio 
* Castro de Canzobre
* Castro de Santa Icía 
* Castro das Croas

## Festas 
A festa patronal é Santo Estevo, o 26 de decembro.

Amais, na parroquia de Morás festéxanse o Espírito Santo (14 semanas despois do Entroido), o San Xoán (24 de xuño), San Paio (1º domingo de xullo) e o San Roque na última semana de agosto.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Vías do tren, parroquia de Morás, Arteixo, Galiza.jpg|Vías do tren.
Ficheiro:Uxes, Arteixo.jpg|Vista de Uxes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Morás 
### Parroquias de Arteixo 
miniatura|dereita|As trece parroquias que conforman o concello de Arteixo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Arteixo
* Circuíto de Autocross de Arteixo
* Centro Hípico Los Porches
Oseiro, Arteixo

**San Tirso de Oseiro** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Arteixo na comarca da Coruña. Segundo o IGE de 2016 tiña 5.283 habitantes (2.681 homes e 2.602 mulleres) distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 3.792 habitantes.

En 1965 creouse o Polígono Industrial de Sabón.

## Patrimonio 
* Castro de Rañobre.
* Castro de Galán.
* Igrexa románica de San Tirso de Oseiro.

## Festas 
A festa patronal é San Tirso, o 28 de xaneiro.

Tamén se celebran a Candeloria e o San Brais no mes de febreiro e a Virxe da Luz a 2ª fin de semana do mes de xullo.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de San Tirso de Oseiro, Arteixo.jpg|Igrexa de San Tirso de Oseiro.
Ficheiro:Portada-este-san-tirso-oseiro-arteixo.jpeg|Portada románica da igrexa parroquial
Ficheiro:Igrexa de San Tirso de Oseiro, Arteixo. Galiza.jpg|Igrexa de San Tirso de Oseiro.
Ficheiro:Praia de Sabón.Arteixo.Galicia.jpg|Praia de Sabón.
Ficheiro:Couto de Oseiro (1752).jpg|Mapa do couto de Oseiro incluído no Catastro de Ensenada, 1752.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Oseiro 
### Parroquias de Arteixo 
miniatura|dereita|As trece parroquias que conforman o concello de Arteixo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Arteixo
Barrañán, Arteixo

**San Xián de Barrañán** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Arteixo na comarca da Coruña. Segundo o IGE en 2016 tiña 324 habitantes (161 homes e 163 mulleres) distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 308 habitantes.

## Festas 
Na parroquia de Barrañán a festa patronal é o San Xián, o 7 de xaneiro. Tamén se celebra O Sacramento o segundo domingo de xullo.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:O Igrexario Barrañán Arteixo sXII.jpg|Igrexa de San Xián de Barrañán.
Ficheiro:O Campo Barrañán Arteixo.jpg|Vista do lugar do Campo.
Ficheiro:Barrañán 17V2016 01.jpg|Praias de Barrañán e Combouzas

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Barrañán 
### Parroquias de Arteixo 
miniatura|esquerda|As trece parroquias que conforman o concello de Arteixo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Arteixo
Sorrizo, Arteixo

**San Pedro de Sorrizo** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Arteixo na comarca da Coruña. Segundo o IGE en 2016 tiña 202 habitantes (106 mulleres e 96 homes) distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 221 habitantes.

## Patrimonio
* Igrexa de San Pedro de Sorrizo.
* Pazo dos Rodríguez-Arixón detrás da parroquial.
* Pazo das Covadas, no lugar do mesmo nome.

## Festas 
A festa patronal é San Pedro, o 29 de xuño. Tamén se celebran a Virxe do Carme (16 de xullo), a romaría de San Mamede (7 de agosto) e a Virxe de Fátima (13 de outubro).

## Lugares e parroquias
### Lugares de Sorrizo
### Parroquias de Arteixo
miniatura|esquerda|As trece parroquias que conforman o concello de Arteixo.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Arteixo
Suevos, Arteixo

**San Martiño de Suevos** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Arteixo na comarca da Coruña. Segundo o IGE en 2016 tiña 482 habitantes (250 homes e 232 mulleres) distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 577 habitantes.

## Festas 
A festa patronal é o San Martiño o 11 de novembro. O 1º domingo de agosto celébranse as Festas do Verán. Tamén se festexa, no mes de marzo, San Gregorio.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cruceiro de Suevos.JPG|Cruceiro de Suevos.
Ficheiro:Peregrino no cruceiro de Suevos.JPG|Peregrino no cruceiro de Suevos.
Ficheiro:Couto de Suevos (1752).jpg|Mapa do couto de Suevos incluído no Catastro de Ensenada, 1752.

## Lugares e parroquias 
miniatura|esquerda|As trece parroquias que conforman o concello de Arteixo.
### Lugares de Suevos 
### Parroquias de Arteixo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Arteixo
Arzúa, Arzúa

**Santiago de Arzúa** é unha parroquia que se localiza no centro do concello coruñés de Arzúa na comarca de Arzúa. Segundo o IGE en 2013 tiña 2.728 habitantes (1.339 mulleres e 1.389 homes) distribuídos en 5 entidade de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 2.364 habitantes.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Arzúa
### Parroquias de Arzúa
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Arzúa
Monteagudo, Arteixo

**San Tomé de Monteagudo** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Arteixo na comarca da Coruña. Segundo o IGE en 2016 tiña 353 habitantes (184 mulleres e 169 homes) distribuídos en 13 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 429 habitantes.

## Patrimonio 
* **Igrexa de San Tomé de Monteagudo**. Pertencente a un antigo mosteiro beneditino. Ten planta basilical con tres naves que rematan en tres ábsidas semicirculares. Da fachada románica só se conserva a zona das ábsidas, decoradas con canzorros. En reformas posteriores modificouse a fachada, engadindo sancristía en lateral dereito.

## Festas 
A festa patronal de Monteagudo é San Tomé, o 21 de decembro.

Amais celébrase Santa Lucía, o 13 de decembro.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Portada-santo-tome-monteagudo-arteixo.jpeg|Portada da igrexa parroquial
Ficheiro:Absides-santo-tome-monteagudo-arteixo.jpeg|Ábsidas románicas da igrexa

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Monteagudo 
### Parroquias de Arteixo 
miniatura|esquerda|As trece parroquias que conforman o concello de Arteixo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Arteixo
Boente, Arzúa

**Boente** é unha parroquia que se localiza no leste do concello coruñés de Arzúa na comarca de Arzúa. De acordo ao IGE en 2013 tiña 132 habitantes (70 mulleres e 62 homes) distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 178 habitantes.

## Galería de Imaxes 

Ficheiro:Arzúa Boente Galiza 3.jpg|Estrada N-547
Ficheiro:Arzúa Boente Galiza 2.jpg|Igrexa 

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Boente 
### Parroquias de Arzúa 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Arzúa
Branzá, Arzúa

**Santa Locaia de Branzá** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Arzúa na comarca de Arzúa. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 140 habitantes (68 homes e 72 mulleres) distribuídos en 12 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 194 habitantes.

## Patrimonio
*Igrexa parroquial de Santa Locaia de Branzá. Edificada no século XVIII. Ten un retablo de estilo neoclásico (A Igrexa).
*Reitoral (A Igrexa), en estado ruinoso.
*Capela da Santa Cruz (Baiobre), construída en 1906 pola familia Salgado.
*Capela da Casa Grande de Baiobre -propiedade da Familia Salgado- (Baiobre), en estado ruinoso.
*Capela da Virxe das Dores (Loureiros), na Casa Grande de Loureiros.
*Capela de San Xosé (Branzá), en estado ruinoso. Foi construída polos señores de Mera.
*Castro de Couto Cornado (Baiobre), sen escavar.
*Castro de Branzá, sen escavar.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Branzá
### Parroquias de Arzúa
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Arzúa
Pastoriza, Arteixo

**Santa María de Pastoriza** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Arteixo na comarca da Coruña. Segundo o INE en 2016 tiña 7.215 habitantes (3.634 homes e 3.581 mulleres), o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 5.206 habitantes.

## Patrimonio 
* Castro de Pastoriza

## Festas 
Nos lugares de Meicende, Borroa e Nostián celébrase San Xosé Obreiro o 1º de maio. O 15 de agosto festéxase a Nosa Señora en Pastoriza e polo San Miguel, no mes de setembro, faise unha romaría no mesmo lugar.

## A Pastoriza na cultura popular galega 
* *A Virxe da Pastoriza/ que, se me leva na barca,/ alá no meio do mar/ todas as augas aparta*.
* *A Virxe da Pastoriza/ ten un navío no mar./ Quen llo dou? Quen llo daría?/ Quen llo dou, púidollo dar*.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Pastoriza, Arteixo Galiza 10.jpg|Hórreo.
Ficheiro:Pastoriza, Arteixo -Casa Villariza 06.jpg|Casa Villariza.
Ficheiro:Berce-da-virxe-pastoriza-arteixo.jpeg|Berce da Virxe

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Pastoriza 
### Parroquias de Arteixo 
miniatura|dereita|As trece parroquias que conforman o concello de Arteixo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  S. v. *Pastoriza*.

### Outros artigos 
* Lugares de Arteixo
Cruzada

O termo **Cruzada** pode referirse a:

***Cruzada albixense** ou **cruzada cátara** ou **cruzada contra os cátaros**, conflito armado que tivo lugar entre 1209 e 1244, por iniciativa do papa Inocencio III co apoio da dinastía dos Capetos (reis de Francia na época);
***Cruzada contra a coroa de Aragón**, conflito bélico que durou dende 1283 até 1285;
***Primeira cruzada** (1096–1099), complexo fenómeno histórico de campañas militares, peregrinacións armadas e expansión colonial en Oriente Próximo, que convulsionou esta rexión entre os séculos XI e XIII;
***Segunda cruzada** (1145-1149), lanzada desde Europa pola cristiandade católica ('latina') como guerra santa contra o islam;
***Terceira cruzada** (1187-1191), intento dos líderes europeos para reconquistar a Terra Santa de mans de Salah ad-Din Yusuf ibn Ayyub, coñecido en galego como Saladino;
***Cuarta cruzada** (1202-1204), expedición militar organizada como unha cruzada para reconquistar Terra Santa, pero que variou o seu rumbo, terminando coa conquista e o saqueo de Constantinopla, capital do Imperio bizantino;
***Quinta cruzada** (1217-1221), conxunto de accións militares provenientes de Europa Occidental para retomar Xerusalén e o resto de Terra Santa derrotando en primeiro lugar ao poderoso estado aiúbida de Exipto;
***Sexta cruzada** (1228-1229), expedición militar para recuperar Xerusalén e o resto de Terra Santa;
***Sétima cruzada** (1248-1254), liderada por Lois IX de Francia;
***Oitava cruzada** (1264-1270), errada campaña militar liderada polo rei Lois IX de Francia que levou a cabo en Tunes;
***Novena cruzada** (1271-1272), considerada como parte da oitava cruzada;
***Cruzada escocesa**, raza de ovella propia de Escocia, orixinada a partir da cabecinegra escocesa e da leicester de cabeza azul.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***A Cruzada**, lugar da parroquia de Caraño, no concello de Pol.

## Véxase tamén
### Outros artigos
****La Cruzada*** (1888-1889), periódico editado Ferrol;
****Indiana Jones e a última cruzada***, filme estadounidense dirixido por Steven Spielberg que se estreou en 1989.
A Castañeda, Arzúa

**Santa Mariña da Castañeda** é unha parroquia que se localiza no nordeste do concello de Arzúa na comarca de Arzúa. Segundo o IGE en 2013 tiña 157 habitantes (78 homes e 79 mulleres), 22 menos ca en 1999. Ten oito entidades de poboación.

## Patrimonio 
* Pazo de Sedor.
* Fonte Pormás
## Galería de imaxes 

Ficheiro:Camino Frances, A Castañeda.jpg|Camiño Francés
Ficheiro:Arzua._A_Castanheda._Galiza_08.jpg|Á esquerda, vaca rubia galega

## Notas
## Lugares e parroquias 
### Lugares da Castañeda 
### Parroquias de Arzúa 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Arzúa
Lema, Arzúa

**San Pedro de Lema** é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Arzúa na comarca de Arzúa. Segundo o IGE en 2013 tiña 185 habitantes (99 mulleres e 86 homes) distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 210 habitantes.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de Lema, Arzúa.jpg|Igrexa de San Pedro de Lema.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lema 
### Parroquias de Arzúa 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Arzúa
Ares, Ares

**San Xosé de Ares** é unha parroquia que se localiza na parte central do concello de Ares. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 4.385 habitantes (2.199 mulleres e 2.186 homes) distribuídos en 15 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 2007 cando tiña 4.127 habitantes.

## Ares na cultura popular 
*En Ares non te pares, en Redes non te quedes e en Caamouco para pouco.*

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de Santa Eulalia de Lubre, Ares.jpg|Igrexa de Santa Eulalia de Lubre.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ares 
### Parroquias de Ares 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ares
Rendal, Arzúa

**Santa María de Rendal** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Arzúa. Segundo o INE en 2010 tiña 264 habitantes (139 mulleres e 125 homes) distribuídos en 15 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 342 habitantes.

## Rendal na cultura popular galega 
Atribúense poderes curativos ás campás de Santa María de Rendal: para curar a dor de moas debíanse tanguer movendo a corda do badalo coa boca 

* As campanas de Rendal din: quen ten, val.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Albergue de Ribadiso da Baixo.jpg|Albergue de Ribadiso

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Rendal 
### Parroquias de Arzúa 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Arzúa
Cristal líquido

miniatura|dereita|200px|Textura dun *cristal líquido* en fase nemática.
Os **cristais líquidos** son unha clase de moléculas que están nun estado da materia entre o estado líquido e o estado sólido, coñecido como estado líquido cristalino (ou mesomórfico, do grego *Mesos* *Morphe*: entre dous estados).

Algúns tipos de cristais líquidos presentan cores fortes que se alteran baixo a acción de temperatura, presión, campo eléctrico e magnético, outros teñen rápida resposta electroóptica na presenza de campo eléctrico, por eses motivos o cristal líquido adoptouse en longa escala pola industria electrónica e úsase principalmente na fabricación de pantallas para televisións e monitores, alén diso o cristal líquido tornouse o material padrón para a fabricación de *displays* para equipamentos electrónicos de todos os tipos.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pantalla de cristal líquido
Maroxo, Arzúa

**Santa María de Maroxo** é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Arzúa na comarca de Arzúa. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 74 habitantes (43 homes e 31 mulleres) distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 126 habitantes.

## Toponimia 
A orixe toponímica é dubidosa, se ben se aceptan como posibles varias teorías, entre as máis destacadas están o antropónimo "Maro" de orixe celta e a súa posterior latinización como "Marogium", que rematou desembocando en "Maroxo". Outra orixe podería ser "Marouço", que vén do portugués, significando "monte empedrado preparado para o cultivo".

## Patrimonio 
* A igrexa parroquial de Santa María de Maroxo (dependente da arquidiocese de Santiago de Compostela) é un templo que data do século XIX, de estilo románico, que consta dunha soa nave e tellado a dúas augas. Está rodeada por un atrio-cementerio pechado por un muro de cachotaría e unha cancela de ferro. O edificio está construído con cachotaría, con elementos de granito en marqueados e esquinas das paredes. Ten unha sancristía acaroada á ábsida no lado esquerdo, e un retablo que data do tamén século XIX, así coma un arco de medio punto que apuntala e estreita a parte do prebisterio do resto da nave. Consta tamén de forxados, tribuna e teitume de cemento armado.

* Casa grande de Maroxo.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Maroxo
### Parroquias de Arzúa
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Arzúa
### Ligazóns externas
* 
*
A Mella, Arzúa

**San Pedro da Mella** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Arzúa na comarca de Arzúa. Segundo o IGE en 2013 tiña 112 habitantes (55 mulleres e 57 homes), 46 menos ca en 1999. Ten oito entidades de poboación.

## Toponimia
A orixe pode estar no latín *millia*, (milla). Nas proximidades da parroquia, no lugar da Vilanova de Boimorto, apareceu un miliario que indica a presenza dunha vía romana, que posiblemente unía a actual Arzúa co campamento da Ciadella de Sobrado dos Monxes.

## Patrimonio
No lugar do Castro consérvanse restos dun poboado castrexo, afectado pola concentración parcelaria no seu perímetro leste.

A igrexa parroquial ten orixe na construción románica do século XIII, con reformas posteriores no XVII. Destaca o *Agnus Dei* no cumio da nave.

## Lugares e parroquias
### Lugares da Mella
### Parroquias de Arzúa
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Arzúa
Pantiñobre, Arzúa

**Santo Estevo de Pantiñobre** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Arzúa na comarca de Arzúa. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 184 habitantes (95 homes e 89 mulleres) distribuídos en 14 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 250 habitantes.

## Patrimonio
*Pazo de Ardáns

*Castro de Soutullo
*Casa grande de Fondevila
*Capela de San Xoán de Navás

*Capela de Santa Marta da Riba

## Lugares e parroquias
### Lugares de Pantiñobre
### Parroquias de Arzúa
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Arzúa
Barcala, A Baña

**San Xoán de Barcala**

Foi parroquia desde moi antigo, ata que no 1668 pasou a depender de Ordoeste.

### Escola de Cuba 
A escola de San Xoán construíuse grazas ás contribucións dos emigrantes galegos en Cuba. A sociedade promotora foi a Unión Barcalesa. Esta sociedade foi a mesma que promoveu as escolas de Covas e Aro.

O 23 de xuño de 1995 pasou a ser da Asociación de veciños A Barcalesa.

### A primeira concentración de Galicia 
O 5 de setembro de 1958, Francisco Franco entregoulle os 263 títulos das leiras de substitución aos propietarios das terras concentradas en San Xoán de Barcala e Santa María de Covas. Esta concentración abarcou 177 hectáreas, cuxo custo detallado foi:

O número de parcelas concentradas foi de 2.486 e as de substitución foron 537.

## Arquitectura popular 
### Casa de Cores 
Construído no século XVII, conta cunha edificación principal constituída pola casa señorial, as dependencias do persoal de servizo e unha capela privada. Na entrada de servizo encóntranse dous hórreos, de 10 e 7 claros.

Fóra do recinto amurallado, hai un dos carballos máis grandes de Galicia.

### Muíños 
* Muíño de Cores, de Andrés Bermúdez de Leis, que moía todo o ano con auga de Ponte Albariña.
* Santa Lucía, de Felipe Lueiro e consortes.
* Rodo, de Pascual López (párroco), que moía tres meses coa auga da Fonte de Santa Lucía.

### Pombais 
* Pombal de 12 pares, de Andrés Bermúdez

## Festas 
* 1º domingo de xaneiro: San Manuel
* 23 de maio: Os Milagres
* 3º domingo de xuño: San Hadrián
* 31 de decembro: San Xoán

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Barcala 
### Parroquias da Baña 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Baña
Imperio Aqueménida

O **Imperio Aqueménida** (en ; translit: Xšāça e traducible como "O Imperio"), tamén coñecido como **Imperio Persa** ou **Primeiro Imperio Persa**, foi un antigo imperio persa do oeste de Asia fundado por Ciro II o Grande.

## Historia 
Imperio Persa no ano 490 a. C.|alt=Imperio persa no ano 490 a. C.|esquerda|miniatura
O Imperio Persa iniciouse co reinado de Ciro I (550 a 529 a. C.) que uniu as tribos persas contra os medos. Ciro I, despois de conquistar a Media, conquistou toda a rexión do Oriente Medio nun imperio que ía dos límites do Irán actual até a Turquía. O seu fillo, Cambises II (529 a 522 a. C.), conquistou o Exipto e a Libia, porén o final do seu reinado marcouse por diversas revoltas. Cambises morreu no 522 a. C. O seu sucesor foi Darío I (521 o 486 a. C.), que dilatou as fronteiras do imperio máis aínda coa anexión do río Indo e doutras rexións na Asia. Foi neste reinado cando ocorreu a primeira guerra médica, nas que se enfrontaron gregos e persas. Estas guerras remataron coa expansión persa no 490 a. C. trala derrota en Maratón.

A primeira guerra médica tivo lugar durante o goberno de Darío I, aínda que foi feita unha reforma na administración do Imperio coa creación das Satrapías (gobernadas polos Sátrapas) e tamén se construíu a Estrada Real, que ía de Susa (no Irán) até Sardes (na Turquía). Despois disto, o imperio foi gobernado por Xerxes I (do 485 o 465 a. C.). No seu reinado tivo lugar a segunda guerra médica contra os gregos, na que os persas foran derrotados novamente. Tras Xerxes houbo outros emperadores que soportaron diversas revoltas que apuntaban á decadencia do Imperio Persa no ano 490 a. C. e que foi finalmente derrotado e anexado por Alexandre o Grande no 331 a. C.

## Economía 
A economía Persa baseouse en comercio predominantemente terrestre. Cun extenso territorio, a construción de estradas acabou por beneficiar o comercio, así como a padronización de pesos e medidas realizada co intento de facilitar a cobranza de impostos. A pesar de contaren coa frota fenicia e con bos portos, o comercio marítimo foi pouco explorado. A cuñaxe de moedas comezou efectivamente no reinado de Darío I, porén os soberanos preferían acumular metais a cuñar moedas.

## Relixión 
A relixión persa, ao principio, era politeísta. Por volta de 1200 a. C., coas predicacións do Zoroastrismo, a relixión tornouse dualista. O ben era representado por Ahura Mazda, e o mal era representado por Ahri Man. Non existían templos nin cultos, a representación do deus estaba simbolizada co fogo eterno, que se acendía en torres e colocábase no cume de torres dos mortos. Non existía rituais de enterramento, construíanse torres e nelas ficaban os corpos até pereceren.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Imperio Sasánida
*Imperio Seléucida
*Tesouro do Oxus
Cabanas, A Baña

**San Miguel de Cabanas**

### Igrexa parroquial 
A parroquia de San Miguel aparece como parroquia matriz co anexo do Barro dende finais do século XIX. Orixinalmente a igrexa albergaba mostras de arte maior con imaxes da Nosa Señora, San Bartolomeu, San Roque, San Miguel, San Pedro e San Paulo, mais as obras de construción dun novo templo realizadas no ano 1943 provocaron a desaparición destas imaxes e doutros elementos que non encaixaban nas dimensións do novo templo. A igrexa actual foi inaugurada no 1950, engadíndolle a torre algún tempo despois. Paralelamente construíuse a casa reitoral e o centro sociocultural da parroquia.

## Arquitectura popular 
### Muíños 
Están todos no arroio de Cabanas, moían dous meses no ano por falta de auga.

Existen tres muíños de canle:
* o de Paco, que é de Mateo de Pazo e consortes.
* o de Lage, de Juán de Insua e consortes.
* o dos Barreiros, de Antonio Turnes e consortes.
e un muíño de cubo:
* o do Cubo, de Felipe Díaz e consortes.

## Festas 
* Sábado entre o 16 e o 22 de xullo: Santa Isabel.
* Domingo entre o 16 e o 22 de xullo: O Carme.
* Última fin de semana de setembro: San Miguel.
* 2ª fin de semana de outubro: O Rosario.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cabanas 
### Parroquias da Baña 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Baña
O Barro, A Baña

**Santa Mariña do Barro** é unha parroquia que se localiza no centro do concello coruñés da Baña na comarca da Barcala. Segundo o IGE de 2016 tiña 116 habitantes (62 homes e 54 mulleres) distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 214 habitantes.

## Historia 
Existe un grupo de cinco mámoas denominadas do Cotón Grande no lugar do Sino orixinarias do neolítico.

Na parroquia do Barro sitúase a montaña de Santa Mariña é unha montaña que segundo a tradición orienta os ventos e as choivas e que antigamente recibiu o nome de Cebreiro, Páramos ou O Barro. No seu cumio houbo ata finais do século XVII unha ermida na que se rendía culto a Santa Mariña. Esta capela foi derrubada en 1791 por orde do visitador, por mor da dificultade para manter economicamente o culto e tamén polas inmoralidades que se cometían nese lugar o día da romaría. A ermida foi substituída cunha cruz, hoxe inexistente, e os seus bens incorporados ás melloras da igrexa parroquial situada no Barro de Arriba. Os poucos restos dos muros están esnaquizados e aínda se poden ver pedras labradas, e abundante tella.

## Arquitectura popular 
### Fábrica de electricidade 
Antes da inauguración da presa Barrié de la Maza había un pequeno salto de auga para a subministración de enerxía eléctrica, coñecido como a Fábrica de electricidade de Barbeira. Estaba instalada nunha pequena represa do río Nantón (rego de Faílde). ===
Tamén coñecido como Casa do Barro, trátase dunha edificación do século XVI que está composta por unha torre e un corpo acaroado. Os muros están feitos de cachotería e cadeirado de granito. Ten tellado a catro augas no corpo máis elevado e a dúas no inferior. O pazo conta cunha dobre escalinata con balaustradas de pedra e pertenceu ao Marquesado dos Leis. O pazo foi mercado e restaurado por unha familia non vinculada ao Marquesado dos Leis.

### Muíños 
* no río Fervenza, de Alejandro García Recarey.
* no río dos Fernández, cargado a Antonio Bieito.
* no río Merman, cargado a José Gago.
* no río Merman, idem.

## Festas 
* 18 de xullo: Santa Mariña.
* 10 de agosto: Santa Margarida.
* 1º sábado de setembro: San Xosé.
* 1º domingo de setembro: San Roque.
* 1º fin de semana de setembro: Santísimo Sacramento.
* Último domingo de outubro: O Socorro.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Barro 
### Parroquias da Baña 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Baña