Bertrand Russell

**Bertrand Arthur William Russell**, nado en Trellech (Monmouthshire, Gales), o 18 de maio de 1872 e finado en Penrhyndeudraeth o 2 de febreiro de 1970, foi un epistemólogo, matemático, filósofo e moralista británico, terceiro conde de Russell. Está considerado un dos máis importantes filósofos do século XX.

## Traxectoria 
Popularizou a filosofía, foi polemista e militante de esquerdas, preto do socialismo de tendencia libertaria. Organizou o tribunal Sartre-Russell contra os crimes sobrevindos durante a Guerra do Vietnam. Recibiu o premio Nobel de literatura en 1950 para o conxunto da súa obra, en particular para o seu empeño humanista e como pensador libre. A motivación, segundo foi proposta pola Fundación Nobel, foi "en recoñecemento dos seus variados e significantes escritos  en defensa dos ideais humanitarios e liberdade de pensamento"

Escribiu sobre unha ampla gama de temas, desde os fundamentos das matemáticas e a teoría da relatividade ao matrimonio, os dereitos das mulleres e o pacifismo. A vida de Russell foi apaixonada, intensa e longa e fraguouse un nome tanto nos círculos de especialistas como entre as multitudes que ou o seguían con fervor ou o odiaban con intensidade.

### Matemáticas 
En matemáticas a súa gran contribución é a indubidablemente importante *Principia Mathematica* con Alfred North Whitehead, libro en tres volumes onde a partir de certas nocións básicas da lóxica e a Teoría de conxuntos dedúcese a totalidade das matemáticas. Mostrando así o poder das linguaxes formais, a posibilidade de modelar as matemáticas e a fertilidade da lóxica. Un libro profundamente influente e importante que contribuíu ao desenvolvemento da lóxica, a teoría de conxuntos, a intelixencia artificial e a computación así como a formación de pensadores do talle de David Hilbert, Ludwig Wittgenstein, Alan Turing, Willard Van Orman Quine e Kurt Gödel.

### Filosofía 
En filosofía contribuíu practicamente en todas as áreas, desde a mesma metodoloxía avogando sempre pola análise e alertando aos filósofos das trampas da linguaxe, sentando así o método e as motivacións da filosofía analítica. As súas contribucións de contido inclúen o seu innegable artigo mestre *Sobre o Denotar* e unha serie de libros e artigos en problemas desde a filosofía das matemáticas, a metafísica, a epistemoloxía, a inferencia científica e a ética a unha serie de enfoques interesantes e fértiles ao problema mente-corpo, enfoques discutidos hoxe en día por variedade de filósofos importantes como David Chalmers, Michael Lockwood, Thomas Nagel, Grover Maxwell, Mario Bunge etc.

### Activismo e polémica 
Russell foi un coñecido pacifista durante a primeira guerra mundial, aínda que se manifestou a favor de tomar accións bélicas durante a segunda guerra mundial, alegando que un mundo onde o fascismo fose a ideoloxía reinante sería un mundo onde o mellor da civilización morrería e non valería a pena vivir. Estivo en prisión dúas veces, a primeira conectada coas súas actividades pacifistas durante a gran guerra e a segunda por participar nunha manifestación contra a proliferación de armas nucleares. Contraeu matrimonio catro veces. A última vez, con Edith Finch, puido alcanzar a paz e entendemento que sempre buscou. Tivo tres fillos, John, Kate e Conrad. Conrad converteuse nun importante político do Partido Liberal Demócrata en Inglaterra e nun historiador erudito, morreu en 2004 sendo quinto conde de Russell.

Russell foi tamén ademais de activista e pensador de primeira liña un soberbio polemista que se converteu na icona do racionalismo para toda unha xeración. Polemizou sobre o control de natalidade, os dereitos das mulleres, a inmoralidade das armas nucleares, e sobre as deficiencias nos argumentos e razóns esgrimidos a favor da existencia de Deus. Sempre nos seus escritos fixo gala non só dun magnífico estilo literario senón tamén dun excelente sentido do humor e unha habilidade para sorprender e provocar coa ironía, o sarcasmo e a metáfora.

En 1962, aos 90 anos, mediou na crise dos mísiles de Cuba para evitar que se desatase un ataque militar, escribindo cartas tanto a Kruschev como ao presidente Kennedy e sendo intermediario nas súas respostas mutuas.

## Obras 
Velaquí algunhas das obras publicadas por Bertrand Russell:
* 1896. *German Social Democracy*. Londres: Longmans, Green.
* 1897. *An Essay on the Foundations of Geometry*. Cambridge: Cambridge University Press.
* 1900. *A Critical Exposition of the Philosophy of Leibniz*. Cambridge: Cambridge University Press.
* 1903. The Principles of Mathematics. Cambridge: Cambridge University Press.
* 1905. *On Denoting*, Mind, vol. 14. ISSN: 00264425. Basil Blackwell.
* 1910. *Philosophical Essays*. Londres: Longmans, Green.
* 1910–1913, *Principia Mathematica* (xunto a Alfred North Whitehead). 3 vols. Cambridge: Cambridge University Press.
* 1912. *The Problems of Philosophy*. Londres: Williams and Norgate.
* 1914. *Our Knowledge of the External World as a Field for Scientific Method in Philosophy*. Chicago e Londres: Open CPublishing.
* 1916. *Principles of Social Reconstruction*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1916. *Justice in War-time*. Chicago: Open Court.
* 1917. *Political Ideals*. Nova York: The Century Co.
* 1918. *Mysticism and Logic and Other Essays*. Londres: Longmans, Green.
* 1918. *Proposed Roads to Freedom: Socialism, Anarchism, and Syndicalism*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1919. *Introduction to Mathematical Philosophy*. Londres: George Allen & Unwin. (ISBN 0-415-09604-9 for Routledge paperback) (*Copy at Archive.org*).
* 1920. *The Practice and Theory of Bolshevism*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1921. *The Analysis of Mind*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1922. *The Problem of China*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1923. *The Prospects of Industrial Civilization*, en colaboration con Dora Russell. Londres: George Allen & Unwin.
* 1923. *The ABC of Atoms*, Londres: Kegan Paul. Trench, Trubner.
* 1924. *Icarus; or, The Future of Science*. Londres: Kegan Paul, Trench, Trubner.
* 1925. *The ABC of Relativity*. Londres: Kegan Paul, Trench, Trubner.
* 1925. *What I Believe*. Londres: Kegan Paul, Trench, Trubner.
* 1926. *On Education, Especially in Early Childhood*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1927. *The Analysis of Matter*. Londres: Kegan Paul, Trench, Trubner.
* 1927. *An Outline of Philosophy*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1927. *Why I Am Not a Christian*. Londres: Watts. Traducido ao galego: *Por que non son cristián*:  (Editorial Trifolium, 2011)
* 1927. *Selected Papers of Bertrand Russell*. Nova York: Modern Library.
* 1928. *Sceptical Essays*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1929. *Marriage and Morals*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1930. *The Conquest of Happiness*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1931. *The Scientific Outlook*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1932. *Education and the Social Order*, Londres: George Allen & Unwin.
* 1934. *Freedom and Organization, 1814–1914*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1935. *In Praise of Idleness*. Londres: George Allen & Unwin. Traducido parcialmente (só o primeiro ensaio) ao galego: *Eloxio da ociosidade*: ISBN 978-84-937591-6-2 (Editorial Trifolium, 2010)
* 1935. *Religion and Science*. Londres: Thornton Butterworth.
* 1936. *Which Way to Peace?*. Londres: Jonathan Cape.
* 1937. *The Amberley Papers: The Letters and Diaries of Lord and Lady Amberley*, with Patricia Russell, 2 vols., Londres: Leonard & Virginia Woolf at the Hogarth Press.
* 1938. *Power: A New Social Analysis*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1940. *An Inquiry into Meaning and Truth*. Nova York: W. W. Norton & Company.
* 1945. *History of Western Philosophy and Its Connection with Political and Social Circumstances from the Earliest Times to the Present Day*. Nova York: Simon and Schuster.
* 1948. *Human Knowledge: Its Scope and Limits*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1949. *Authority and the Individual*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1950. *Unpopular Essays*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1951. *New Hopes for a Changing World*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1952. *The Impact of Science on Society*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1953. *Satan in the Suburbs and Other Stories*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1954. *Human Society in Ethics and Politics*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1954. *Nightmares of Eminent Persons and Other Stories*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1956. *Portraits from Memory and Other Essays*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1956. *Logic and Knowledge: Essays 1901–1950*, edited by Robert C. Marsh. Londres: George Allen & Unwin.
* 1957. *Why I Am Not A Christian and Other Essays on Religion and Related Subjects*, edited by Paul Edwards. Londres: George Allen & Unwin.
* 1958. *Understanding History and Other Essays*. Nova York: Philosophical Library.
* 1959. *Common Sense and Nuclear Warfare*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1959. *My Philosophical Development*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1959. *Wisdom of the West*, edited by Paul Foulkes). Londres: Macdonald.
* 1960. *Bertrand Russell Speaks His Mind*, Cleveland e Nova York: World Publishing Company.
* 1961. *The Basic Writings of Bertrand Russell*, editado por R.E. Egner e L.E. Denonn. Londres: George Allen & Unwin.
* 1961. *Fact and Fiction*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1961. *Has Man a Future?*, Londres: George Allen & Unwin.
* 1963. *Essays in Skepticism*. Nova York: Philosophical Library.
* 1963. *Unarmed Victory*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1965. *On the Philosophy of Science*, editado por Charles A. Fritz, Jr. Indianapolis: The Bobbs-Merrill Company.
* 1967. ''Russell's Peace Appeals'', editado por Tsutomu Makino e Kazuteru Hitaka. Xapón: Eichosha's New Current Books.
* 1967. *War Crimes in Vietnam*. Londres: George Allen & Unwin.
* 1967–1969. *The Autobiography of Bertrand Russell*, 3 vols. Londres: George Allen & Unwin.
* 1969. *Dear Bertrand Russell... A Selection of his Correspondence with the General Public 1950–1968*, editado por Barry Feinberg e Ronald Kasrils. Londres: George Allen and Unwin.

## Notas 
## Véxase tamén