Arabismo

miniatura|222px|Alferga
Un **arabismo** é un vocábulo procedente da lingua árabe presente noutra lingua. En galego os arabismos proceden sobre todo da época da dominación musulmá da Península Ibérica.
## Arabismos en galego 
### Toponimia 
Podemos encontrar topónimos árabes en Galicia, pero o seu tipo é tan monótono que se pode deducir facilmente que proceden da lingua común. Entre os exemplos cómpre destacar:
* *Aldea*;
* *Atalaia* (nas provincias de Lugo, Pontevedra e A Coruña);
* *Alfaiate* e *Alfoz* na de Lugo;
* *Alfande* ("o foxo") na de Lugo;
* *Alcázar de Milmanda* en Celanova, onde houbo un castelo, tamén na de Lugo;
* *Algara* ("a cova"), na de Lugo e A Coruña;
* *Ceide* (do antropónimo *Zayd*), en Carballo e Lugo.
* Probablemente *A Mezquita* (seis en Ourense), continuación dos *Mesquitela* e *Mesquita* portugueses;

### Etimoloxía do léxico común 
Debido á superioridade cultural, científica e técnica dos árabes, moitos empréstimos entraron no léxico común, pero loxicamente menos na zona norte onde houbo menor influencia (por exemplo onde se usa a verba *soro*) que no sur da Península Ibérica onde os árabes estiveron presentes e influíndo máis tempo (onde *soro* se substitúe por *almece*).

Xa que logo, é difícil saber se un arabismo chegou por contacto directo ou a través doutras linguas hispánicas: unha proba disto é que case non existen arabismos exclusivos do galego, que non aparezan noutras linguas da península. A única excepción parece ser *alferga* ("dedal"), que só perviviu en galego e no norte de África.

Nos arabismos pode distinguirse a época de entrada comparando os étimos coas evolucións postuladas pola historia da lingua do galego, portugués e castelán:
* *Acea* é un caso singular debido a ser un arabismo de entrada directa, pois non corresponde ás evolucións do castelán (*aceña*) ou portugués (*azenha*);
* Outros arabismos son de incorporación temperá, polo proceso de evolución propio do galego e non do castelán (*argola, laranxa, maquía, tafona*);
* O resto, a maioría, non son claramente empréstimos directos ou indirectos, aínda que o termo e a época de uso poden orientar para a identificación;

### Semántica 
A maior parte do léxico árabe correspóndese a algún destes campos semánticos en concreto:
* Dignidades e cargos: *alcalde, alguacil, alférez*;
* Vida militar: *adaíl, alxaba, arraial, atalaia, tambor, xinete*;
* Administración: *alcabala, aldea, alfándega, alfoz, arrabalde, almoeda, leilán*;
* Flores e froitos: *alcacén, algodón, arroz, azucena, azucre, cenoria, laranxa, limón, alelí, alfalfa*;
* Nomes de animais: *alacrán, atún, xabaril*;
* Produtos agrícolas e industriais: *aceite, alcatrán, alcohol*;
* Oficios: *albeite, alfaiate, muecín*;
* Unidades de medida: *fanega, arroba, quintal*;
* Enxoval doméstico ou artigos de luxo: *alcaiata, alfaia, alfinete, alfombra, alicate(s), almofada, enxoval, marfil*;
* Terminoloxía do xadrez: *alfil, xadrez, xeque-mate*;
* Termos de arquitectura: *alxibe, alxube, azotea, chafariz*;
* Léxico das ciencias exactas: *algarismo, álxebra, cifra*;

É moi variada a temática desta clasificación, debido ao enorme poder cultural dos seguidores do Corán, pero en galego débese máis ben a un clima que a un contacto directo. Inda así, e alén destes empréstimos substantivos, chegaron a deixar no galego un adxectivo como *azul*, unha preposición de alto rendemento como *ata* e unha interxección como *oxalá* (procedente de *wa sa al-lah*, "e queira Deus"). Mesmo unha palabra chegou a un refrán ben asentado na lingua: *Non está o* **alcacén** *para gaitas*. Outro exemplo pode ser *algarabía* ou *algarada*, nome que os cristiáns lles daban ás xuntanzas de musulmáns e que, debido a que non entendían o que falaban, procede do propio autoglotónimo árabe: *al–garabii*.

### Fonética 
Normalmente os termos incorporábanse aglutinando o artigo *al-* debido á súa pouca transparencia semántica e creando construcións pleonásticas ao longo do tempo. Algunhas destas unións do artigo co substantivo formaron amálgamas debido á propia fonética árabe que por sandhi une o final do artigo co principio do substantivo (xeminando este) cando comeza por certas consoantes (chamadas lunares en árabe):
* tras /θ/: *aceite, azucena, azucre, azotea, acea*;
* tras /d/: *adaíl*;
* tras /t/: *atalaia, atún*;
* tras /r/: *arraial, arrabalde, arroba, arroz, argola.*

## Bibliografía 
* Touceda Fontenla, Ramón (1952) "¿Arabismo en Galicia?" *Mauritania*, XXV/290, 18
* Frías Conde, Xavier (2000) "O elemento árabe en galego (I)" *RGF* 01, 157-171. UDC
* Frías Conde, Xavier (2002) "O elemento árabe en galego (II)" *RGF* 03, 65-80. UDC