open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Esquizómidos

A dos **esquizómidos** (*Schizomida*) é unha orde de arácnidos que inclúe unhas 220 especies.

Distribuídos principalmente nas rexións tropicais. A maior diversidade está na rexión neotropical: en México viven 21 especies; nas Antillas, 39, e en América do Sur, 24.

O tamaño dos seus exemplares é extremadamente reducido, de menos de 5&nbsp;mm de lonxitude, polo cal son escasos nas coleccións e os métodos necesarios para obtelos raramente se aplican nas colectas aracnolóxicas.

## Taxonomía 
Os esquizómodos comprenden tres familias, unha delas só con espécimes fósiles:
* *Calcitronidae* † Petrunkevitch, 1945
* *Hubbardiidae* Cook, 1899
* *Protoschizomidae* Rowland, 1975

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Krüger, J. & Dunlop, J. A. (2010): "Schizomids (Arachnida: Schizomida) from Dominican Republic amber". *Alavesia*, **3**: 43–53.
* Prendini, L. (2011): "Order Schizomida Petrunkevitch, 1945". En: Zhang, Z.-Q. (ed.) *Animal biodiversity: an outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness*. Zootaxa, 3148: 156. ISBN 978-1-86977-849-1.
* Reddell, J. R. & Cokendolpher, J. C. (1995): "Catalogue, bibliography, and generic revision of the order Schizomida (Arachnida)" *Tex. Mem. Mus., Speleol. Monogr.* **4**: 1-170 
* Savory, T. (1977): *Arachnida*. Segunda edición. Nova York: Academic Press Inc.

### Outros artigos 
* Arácnidos

### Ligazóns externas 
* Schizomida no ITIS.
* Schizomida na EOL.
* Schizomida no NCBI.
José Fabeiro Fernández

**José Fabeiro Fernández**, nado en Muros, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Estudou a Bacharelato no Instituto de Santiago. Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela en 1917. Na II República foi elixido concelleiro de Muros. Foi deputado provincial polo distrito de Noia-Muros. Cesou como deputado provincial en abril de 1932.

## Vida persoal 
Casou en Santiago de Compostela con Matilde López Mirás en 1919.

## Notas
Demetrio Vázquez Mosquera

**Demetrio Vázquez Mosquera**, nado en Ferrol en 1896 e finado na Coruña o 16 de agosto de 1971, foi un empresario, político e pintor galego.

## Traxectoria 
Caixeiro da Compañía General de Carbones, foi contador do Pósito de Marineros de Corcubión (1925). Na II República foi elixido concelleiro de Corcubión. Foi deputado provincial polo distrito de Negreira-Corcubión. Cesou como deputado provincial en abril de 1932. En xaneiro de 1933 foi nomeado alcalde de Corcubión. No franquismo foi director da Compañía General de Carbones (1957). Pintor afeccionado, residente na Coruña dedicouse á pintura e foi presidente da Asociación de Artistas da Coruña de 1957 ata a súa morte en 1971.

## Vida persoal 
Casou en Pontevedra con María del Pilar Cabrinetti Fernández en 1922.

## Notas
Swithhelm de Essex

**Swithhelm**&nbsp;foi rei de Essex de 660 a 664.

## Traxectoria 
Swithhelm sucedeu ao rei&nbsp;Sigeberht II despois de asasinalo xunto co seu irmán Swithfrith, acusándoo de ser demasiado amigábel cara aos&nbsp;cristiáns. En 662, aínda así, Aethelwold, rei de Anglia Oriental, convenceuno para que se convertese.&nbsp;Tras&nbsp;a súa morte en 664, sucedéronno os seus curmáns Sighere e Sebbi.
Ricinuleos

A dos **ricinuleos** (*Ricinulei*) é unha orde de arácnidos, que foi considerado durante moito tempo como un dos grupos de invertebrados máis escasos.

Apareceron no rexistro fósil no carbonífero.

## Distribución 
Porén, agora sábese que os ricinuleos son localmente abundantes en determinadas rexións, como no norte de América do Sur.

En decembro de 2011, describíranse 58 especies, todas elas pertencentes á familia dos *Ricinoididae*, única con espécimes actuamente viventes, 16 das cales se encontran en Suramérica, nas zonas máis próximas ao ecuador).

A maior diversidade para este subcontinente está en Colombia e o Brasil, con catro especies en cada un destes países.

## Historia natural 
Os ricinuleos son depredadores de pequenos artrópodos. Sábese pouco sobre os seus hábitos reprodutivos, pero observouse aos machos transferir un espermatóforo á femia usando o seu terceiro par de patas, modificado para tal efecto. Os ovos son transportados pola nai até que eclosionan as larvas, provistas de seis patas, que logo mudan transformándose en adultos de oito patas. Os ácaros tamén teñen larvas de seis patas.
 
Os *Riricinlei* viven tipicamente entre a follaxe caída no chan das selvas tropicais chuviosas, ou en covas onde a humidade é elevada, xa que a necesitan para sobreviviren.

## Taxonomía 
### Descrición 
A orde foi descrita en 1876 polo aracnólogo sueco Tord Tamerlan Teodor Thorell, na súa obra:

:Thorel,T. T. (1876): "Sopra alcuni Opilioni (Phalangidea) d'Europa e dell'Asia occidentale, con un quadro dei generi europei di quest'ordine". *Annali del Museo Civico di Storia Naturale Giacomo Doria*, vol. 8, pp. 452-508. Ler en liña.

### Etimoloxía 
O termo do latín científico *Ricinulei* é o diminutivo plural do latín *ricinus* 'carracha', debido á semellanza con estes outrois arácnidos, pero de menor tamaño ca eles.

### Clasificación 
A clase comprende unha soa familia actual, a dos ricinóididos (*Ricinoididae*) con tres xéneros, e dúas familias extintas, as dos *Poliocheridae* e os *Curculioididae*. 
 
Segundo o ITIS e J. Hallan (2005), a clasificación actual da orde é a seguinte:

'*Orde *Ricinulei'''* Thorell, 1876 
:Suborde *Neoricinulei* Selden, 1992 
:* Superfamilia	*Ricinoidoidea* Ewing, 1929 
:** Familia *Ricinoididae* Ewing, 1929  
:*** Xénero *Cryptocellus* Westwood, 1874 	 
:*** Xénero *Pseudocellus* Platnick, 1980 	 
:*** Xénero *Ricinoides* Ewing, 1929

### Filoxenia 
Segundo Giribet *et al.* (2002), as relacións filoxenéticas dos *Ricinulei'' son as seguintes:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*

### Outros artigos 
* Arácnidos

### Ligazóns externas 
* Ricinulei Thorel, 1876 no ITIS.
* Ricinulei na EOL.
* order Ricinulei Thorell, 1892 
* Order Ricinulei Thorell 1876  en Fossilworks.
* order Ricinulei en Arthropoda Species File.
Campaña de intriga

miniatura|341x341px|Este cartel forma parte dunha campaña da Universidade Algoma, co obxectivo de ilustrar as virtudes administrativas e académicas dunha universidade con relativamente poucos estudantes.
A **campaña de intriga** (coñecida en inglés como *teaser*), tamén coñecida como **campaña de prelanzamento**, é un formato publicitario que funciona como anticipo dunha campaña, ofrecendo só un anaco de información. É unha técnica adoita no lanzamento dun produto ou servizo e pode adoptar diversos formatos como páxinas web en desenvolvemento ou anuncios enigmáticos nos que nunca se chega a desvelar a identidade do anunciante responsable nin cal é o produto ou servizo promovido. Deste xeito, a mensaxe publicitaria exponse como un enigma, co obxectivo de xerar curiosidade e expectación nos usuarios e, aproveitando a viralidade propia de Internet, asegurarse repercusión nos medios unha vez que se resolva a historia ou se complete a mensaxe en anuncios posteriores.

## Concepto 
Os avances de intriga, diferentes dos típicos «avances de filmes», son usualmente moi curtos en duración (entre 30-60 segundos) e adoitan conter pouco material real do filme. Os avances de intriga son frecuentes e feitos para filmes moi populares e de alto orzamento. O seu propósito non é tanto dicirlle á audiencia sobre o contido dun filme, senón facerlle saber que o filme se achega no futuro próximo, e engadir publicidade ó vindeiro lanzamento. Os avances de intriga son a miúdo feitos mentres o filme está en produción ou sendo editado e como resultado pódese presentar escenas ou versións alternativas de escenas que non están no filme acabado. Outros (notablemente os filmes de Pixar) teñen escenas feitas soamente para usalas nos avances. Os avances de intriga de hoxe en día son frecuentemente o foco de atención en Internet e son descargables.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O fenómeno do "Teaser Trailer"
* Teaser Trailer en Zona Trailer"
Tord Tamerlan Teodor Thorell

**Tord Tamerlan Teodor Thorell**, nado o 3 de maio de 1830 en Gotemburgo, e finado o 22 de decembro de 1901 en Helsingborg, foi un aracnólogo sueco.

## Traxectoria 
Thorell estudou na Universidade de Uppsala desde 1848 e 1855, graduándose neste último ano coa defensa sa súa tese *Recensio crítica Aranearum suecicarum, quas descripserunt Clerckius, Linnæus, De Geerus*.

Comezou a súa carreira docente en 1856 impartindo clases de zooloxía nesta Universidade. En 1859 foi profesor adxunto e, en  1864 obtivo a cátedra de zooloxía, sempre na Universidade de Uppsala.

En 1877 problemas de saúde obrigárono a abandonar Suecia e instalarse no sur de Europa.

Permaneceu durante moito tempo na casa do marqués Giacomo Doria, fundador do *Museo Cívico de Historia Natural de Xénova*. Thorell estudou daquela as coleccións aracnolóxicas deste Museo.

Políglota, a súa gran reputación en aracnoloxía propiciou frutíferos intercambios con especialistas da súa época, como o británico  Octavius Pickard-Cambridge (1828-1917) ou o francés Eugène Simon (1848-1924).

Publicou dúas obras importantes: en 1869, *On European Spiders*, e en 1870-1873, *Synonym of European Spiders*, así como  *Studi sui Ragni Malesi e Papuani. I. Ragni di Selebes raccolti nel 1874 dal Dott. Odoardo Beccari* en 1874.

Descubriu e describiu numerosas novas especies de arácnidos (unhas 1 000, desde 1850 a 1900), e describiu varias novas clases destes animais.

## Abreviatura 
A abreviatura **Thorell** emprégase para recoñecer a  como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

## Honras 
Os xéneros *Thorellina* e *Thorelliola* foron denominados na súa honra, así como 30 especies de arácnidos:

* *Araneus thorelli* (Roewer, 1942)
* *Gasteracantha thorelli* Keyserling, 1864
* *Leviellus thorelli* (Ausserer, 1871)
* *Mandjelia thorelli* (Raven, 1990)
* *Clubiona thorelli* Roewer, 1951
* *Malamatidia thorelli* Deeleman-Reinhold, 2001
* *Corinnomma thorelli* Simon, 1905
* *Ctenus thorelli* F. O. P.-Cambridge, 1897
* *Zelotes thorelli* Simon, 1914
* *Hypochilus thorelli* Marx, 1888
* *Idiops thorelli* O. P.-Cambridge, 1870 
* *Trichopterna thorelli* (Westring, 1861) 
* *Lycosa thorelli* (Keyserling, 1877)
* *Lycosula thorelli* (Berland, 1929)
* *Pardosa thorelli* (Collett, 1876)
* *Mecicobothrium thorelli* Holmberg, 1882
* *Miturga thorelli* Simon, 1909
* *Spermophora thorelli* Roewer, 1942
* *Cispius thorelli* Blandin, 1978
* *Bavia thorelli* Simon, 1901 (Sulawesi)
* *Pancorius thorelli* (Simon, 1899)
* *Talavera thorelli* (Kulczyn'ski, 1891)
* *Pseudopoda thorelli* Jäger, 2001
* *Afroblemma thorelli* (Brignoli, 1974)
* *Mesida thorelli* (Blackwall, 1877)
* *Chilobrachys thorelli* Pocock, 1900
* *Cyriopagopus thorelli* (Simon, 1901)
* *Helvibis thorelli* Keyserling, 1884
* *Theridion thorelli* L. Koch, 1865
* *Tmarus thorelli* Comellini, 1955
15 isodicéntrico

miniatura|283px|Un exemplo de 15 isodicéntrico. Pódense ver os pasos entre 4x, 3x e 2x.
**Cromosoma 15 isodicéntrico** ou **idic (15)** é unha alteración cromosómica ou do cariotipo humano no cromosoma 15. 
Está dentro das chamadas doenzas raras. As persoas con idic (15) tipicamente posúen 47 cromosomas nas súas células somáticas, no canto dos 46 cromosomas que aparecen normalmente no cariotipo humano (23 cromosomas de cada proxenitor). O cromosoma extra componse dunha sección do cromosoma 15, concretamente a rexión 15q11q13 máis a porción correspondente ó centrómero. Esta rexión é, pola súa gran cantidade de ADN repetitivo, moi susceptible a roturas durante o proceso de gametoxénese, motivo polo cal a gran maioría de individuos inician a súa rexión en 15q11 (rexión proximal ó centrómero) e pode chegar mesmo até 15q14 (rexión máis arredada ó mesmo).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Idic15 Canada 
*Dup15q Alliance 
*IDIC15 Families 
*Asociación IDIC15q España
Manuel Romero Castro (1864)

**Manuel Romero Castro**, nado en Fisterra en 1864, foi un fotógrafo e político galego.

## Traxectoria 
Asentouse como fotógrafo en Corcubión en 1902. En 1910 marchou a Cee e retornou en 1921 a Corcubión para abrir estudio no campo da igrexa. Coa II República foi alcalde de Corcubión desde o 17 de abril de 1931 ao 5 de xaneiro de 1933. Coa sublevación do 18 de xullo de 1936 foi expedientado e multado con 2.500 pesetas.

## Vida persoal 
Casou en Corcubión con Dolores Abella Recamán. Foi pai de Mercedes Romero Abella, asasinada polos franquistas en novembro de 1936.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* La conexión familiar de Rosario Porto con la Costa da Morte
Imil Ximun Nuna

**Imil Ximun Nuna** (en ), nado en Al-Qux (Iraq) o 1 de novembro de 1967, é un eclesiástico católico caldeo, arcebispo de Mosul entre 2009 e 2015, e dende 2015 arcebispo de San Tomé o Apóstolo de Sydney.
## Traxectoria 
Naceu nunha familia asiro-caldea de Al-Qux o 1 de novembro de 1967. Logo de completar a súa educación secundaria, en 1985 entrou no Seminario Patriarcal Caldeo e foi ordenado sacerdote o 11 de xaneiro de 1991 en Bagdad.

Entre 1993 e 1997 foi vigairo parroquial en Al-Qux, e posteriormente párroco até 2000, cando marchou a estudar Teoloxía á Pontificia Universidade Lateranense. Graduouse en 2005 e volveu a Al-Qux.

O 5 de maio de 2009 o Sínodo dos Bispos da Igrexa Católica Caldea elixiu a Nuna como arcebispo de Mosul, e o papa Bieito XVI aceptou a súa escolla o 13 de novembro de 2009. A sé estaba vacante dende o asasinato do seu arcebispo Bulus Farax Rahu en 2008. Amil Nuna recibiu a consagración episcopal o 8 de xaneiro de 2010 de mans do patriarca de Babilonia Manuel III Dali.

Coa toma de Mosul e dos territorios da chaira de Nínive polo Estado Islámico, a súa arquidiocese deixou na práctica de existir. O 15 de xaneiro de 2015 Nuna foi nomeado arcebispo *ad personam* de San Tomé o Apóstolo de Sydney, con xurisdición sobre todos os caldeos de Oceanía.

## Notas
Sighere de Essex

**Sighere**&nbsp;foi rei conxunto de Essex xunto ao seu primo Sæbbi de 663/4 a aproximadamente 683.

## Traxectoria 
Era fillo de Sigeberht Sæwarding, probabelmente San Sigeberht, pero poida que de&nbsp;Sigeberht o Pequeno. Sæbbi sobreviviuno, o cal se había converter en gobernante único de Essex á súa morte. Sighere e Sæbbi eran curmáns do seu predecesor Swithelm. Mentres que Sighere regresou ao paganismo, Sæbbi permaneceu cristián e pronto comezou a rivalidade. Sighere atopou un aliado en Wessex, e Sæbbi en Mercia. Por mor da súa rivalidade, Wulfhere de Mercia estableceuse como señor de Essex e induciu a Sighere para que casase coa súa sobriña&nbsp;Osgyth, filla de Frithuwold, sub-rei de Mercia en Surrey.  Jaruman, o bispo de Mercia, foi enviado para reconverter ao pobo de Essex ao cristianismo.  En 673, Sighere separouse de Osgyth, quen entón buscou a protección do&nbsp;bispo Beaduwine de North Elmham.  Sighere morreu aproximadamente en 683, e Sæbbi gobernou Essex en solitario.

## Notas
Gonorrea

A **gonorrea**, do grego γονόρροια, (gonórrhoia: *fluxo de seme*), tamén denominada **blenorraxia**, **blenorrea** e **gonococia**, é unha infección de transmisión sexual (ITS) provocada pola bacteria *Neisseria gonorrhoeae* ou gonococo, cuxo hóspede específico é o ser humano. Afecta principalmente as mucosas do aparello xenital e urinario, pero tamén pode afectar a conxuntiva ocular, a farinxe e o recto. As súas características máis habituais son a secreción purulenta pola uretra no home e a consecuencia de infertilidade na muller.

## Historia 
A gonorrea recoñeceuse e describiuse dende a antigüidade, onde é mencionada en papiros exipcios, e sábese que no terceiro milenio antes de Cristo xa causaba estragos en Asia. Hipócrates fixo un diagrama da infección gonocócica, ó disecar a uretra dos homes que estaban infectados por este axente e anotou modificacións no tecido epitelial, secretación e unha estenose (estreiteza) uretral que con frecuencia acompaña á doenza non tratada.

No ano 130, Galeno instaurou o termo gonorrea, proveniente do grego antigo γονόρροια, («gonórrhoia»), forma composta de γόνος («gonos»: semente, xenitais) e ῥέω, («rhêo»: fluxo); é dicir, «fluxo de semente», ou fluxo seminal, pola impresión errónea de considerar á secreción purulenta que sae pola uretra como unha espermatorrea.

A *Neisseria gonorrhoeae*, organismo causal da enfermidade, foi descuberta polo médico alemán Albert Neisser (de aí o seu nome) en 1879.

## Epidemioloxía 
A Organización Mundial da Saúde (OMS), estima que se producen 106 millóns de casos novos no mundo cada ano.
Nos Estados Unidos de América, a gonorrea foi unha das enfermidades contaxiosas de maior frecuencia dende 1965. Nese país, a incidencia de infeccións causadas por *N. gonorrhoeae* é de aproximadamente 375 casos por cada 100 000 habitantes. En México a incidencia descendeu na segunda metade do século XX, dende 213 casos por cada 100 000 habitantes en 1941 a 20 casos sobre o mesmo denominador en 1989. Na década de 1990, a tendencia en México mantívose descendente, cunha incidencia en 1995 e 1996 de 8,8 e 13,7 por cada 100 000 habitantes, respectivamente.

## Patoxenia 
miniatura|*Neisseria gonorrhea*
Os primeiros lugares que afecta a bacteria son o epitelio columnar da uretra e endocérvix. O recto, a farinxe e a conxuntiva dos ollos tamén poden verse infectados. A vulva e a vaxina das mulleres, normalmente, tamén son afectadas, posto que están ligadas coas células epiteliais. Nas mulleres, o colo uterino adoita ser o primeiro sitio infectado.

## Notas
Varicela

A **varicela** é unha doenza infecciosa causada polo virus varicela-zóster, pertencente á familia dos herpesvíridos, que tamén causa o herpes zóster. Preséntase principalmente en nenos de entre un e nove anos de idade. A infección en adolescentes e adultos adoita ser máis severa e ten maior risco de complicacións como a enfermidade pulmonar intersticial. Tras un período longo de latencia (14 a 21 días), a enfermidade presenta un período prodrómico semellante a un cadro gripal con febre leve ou moderada; logo aparece un exantema macular auto limitado (ás veces con compromiso de mucosas ou enantema), que evoluciona axiña a pápulas, logo a vesículas e finalmente a costras que se desprenden logo dunha ou dúas semanas. Acompáñase de adenopatías cervicais. As lesións dérmicas poden producir cicatrices permanentes, deprimidas, hipo ou hiperpigmentadas.

## Epidemioloxía 
O virus só se transmite de persoa a persoa, xa por contacto directo coas lesións cutáneas ou ó expulsarse mediante tose ou esbirros. O período de incubación ata que aparece a enfermidade é de dúas a tres semanas. É contaxiosa dende dous días antes da erupción. Tamén pode ser contraída a partir das lesións dunha persoa con herpes zóster.

Nos trópicos, a varicela é común entre a xente maior e pode ser unha doenza moi seria. Nos adultos, as marcas son máis escuras e as cicatrices son máis prominentes que nos nenos.

Quen contrae a enfermidade a partir doutro familiar, adoita presentar formas máis graves que os primeiros casos, pode ser por un contacto máis intenso e continuado co virus. A varicela é moi contaxiosa, de maneira que o 80–90% de quen convive con ela a contrae.

## Etioloxía 
miniatura|150x150px|Fotografía do virus da varicela ó microscopio electrónico.
A varicela é unha infección viral causada por un herpesvirus do xénero Varicellovirus e a subfamilia Alphaherpesvirinae. A taxonomía denominouno virus herpes humano 3 (HHV-3) cuxo único reservorio coñecido é o home. O virus ten un ADN de dobre cadea (dsADN). Todos os virus desta familia rodean o seu ADN cunha cápside icosaédrica cunha área proteica triangular que o recobre. Na poboación adulta en Europa Central ó redor do 93 ou 96 % da poboación ten anticorpos sanguíneos detectables para a varicela.

## Notas
Delirio

Un **delirio** é definido polo xeral como unha crenza fixada falsa, e é usado na linguaxe común para describir unha crenza de que é falsa ou fantasiosas. En psiquiatría, a definición é necesariamente máis precisa e implica que a crenza é psicopatolóxica (o resultado dunha enfermidade ou proceso enfermo). Como patoloxía, é diferente dunha crenza baseada na información falsa ou incompleta de información ou certos efectos de percepción pode se poderían chamar con máis propiedade como apercepcións ou ilusións.

Os delirios ocorren normalmente no contexto de enfermidades mentais ou neurolóxicas, aínda que non están ligados a ningunha enfermidade en particular, e pódense atopar no contexto de moitos estados do patolóxica (física e mental). En calquera caso, son de especial importancia no trastornos psicóticos e, particularmente, na esquizofrenia.

## Definición psiquiátrica 
Aínda que os conceptos non específicos da loucura coñécense dende hai algúns miles de anos, o psiquiatra e filósofo Karl Jaspers foi o primeiro en definir os tres criterios principais para que unha crenza sexa considerada delirante no seu libro *Psicopatoloxía xeral*. Estes criterios son:
* Certeza (realizada con absoluta convicción)
* Incorrexibilidade (non cambia por contraargumentación ou manifestación en contra)
* Imposibilidade ou falsidade de contido (implausible ou claramente falsa)
Estes criterios aínda se atopan nos diagnósticos psiquiátricos modernos.

## Notas
Sebbi de Essex

miniatura|O nome de Sebbi nunha placa na catedral de Londres que enumera as tumbas destruídas no Grande incendio de Londres. 
**Sebbi**(tamén coñecido como **Santo Sæbbi** ou **Sebba**) era fillo de Sexred e Rei conxunto&nbsp;de Essex de 664 a aproximadamente 683 xunto co seu primo, Sighere.&nbsp;Tras a morte deste, asumiu o trono en solitario até&nbsp;694.

## Traxectoria 
Sighere e Sæbbi era primos do seu predecesor, Swithelm. En 665 Sighere apostatou&nbsp;e volveu ao o&nbsp;paganismo, mentres Sebbi seguiu sendo cristián. Sighere atopou un aliado en Wessex, e Sæbbi en Mercia. Por mor da súa rivalidade, Wulfhere de Mercia estableceuse como señor de Essex en 665 e&nbsp;enviou a&nbsp;Jaruman, bispo de Mercia, a reconverter ao pobo de&nbsp;Essex.

En 686, Cædwalla, un sub-rei de Wessex, estableceuse como señor de Essex. El e Sæbbi invadiron Kent, expulsaron a&nbsp;Eadric, e Sæbbi gobernou sobre Kent occidental. Crese que nesta época,&nbsp;Sæbbi fundou a abadía orixinal de Westminster.

Pénsase que Sæbbi abdicou en 694 para ingresar nun mosteiro, e foi sucedido polos seus fillos, Sigeheard e Swaefred, que gobernaron Essex conxuntamente. Outro dos seus fillos, Swæfheard, gobernaría Kent  Sæbbi morreu en 695 e foi enterrado na Antiga Catedral do San Paulo&nbsp;na Cidade de Londres onde foi reverenciado como santo.

A tumba de Sæbbi sobreviviu ao incendio de 1087 e os seus restos foron transferidos a un sarcófago de mármore negro a mediados do século XII. Este sarcófago foi debuxado por&nbsp;Wenceslaus Hollar, e a súa obra publicada na *Historia de St Paul*&nbsp;de Dugdale. A tumba foi destruída no Grande incendio de Londres. Erixiuse unha placa a Sæbbi na catedral de Wren.

## Notas
Homotopía

miniatura|Os dous camiños con liñas de puntos que se mostran arriba son homotópicos en relación aos seus extremos. A animación representa unha posible homotopía.
En topoloxía, e máis precisamente en topoloxía alxébrica, dúas aplicacións continuas dun espazo topolóxico noutro chámanse **homotópicas** (do grego *homos* = mesmo e *topos* = lugar) se unha delas pode "deformarse continuamente" na outra.

## Definición formal 
Dúas aplicacións continuas f,g:X\to Y dinse homotópicas se existe outra aplicación (continua tamén) H:X\times [0,1]\to Y tal que:
:H(x,0)=f(x) \,
:H(x,1)=g(x) \,

Un exemplo importante son as diferentes clases (homotópicas) de aplicacións do círculo nun espazo X
:S^1\to X \,
a estrutura resultante é o grupo fundamental.

Se dúas aplicacións f e g son homotópicas, escríbese f \simeq g; o que significa que esta relación é efectivamente unha relación de equivalencia sobre o conxunto de aplicacións continuas de X en Y. As clases de equivalencia denomínanse clases de homotopía das aplicacións.

## Tipo homotópico 
Dise que dous espazos X, Y teñen o mesmo tipo homotópico se existe un par de aplicacións X\stackrel{f}\to Y e Y\stackrel{g}\to X tales que g\circ f e f\circ g son homotópicos a Id_X e Id_Y respectivamente. 
Adoita empregarse o símbolo f\simeq g, para indicar que os obxectos f e g son homotópicos.

Como exemplos, unha 1-esfera e un toro sólido teñen o mesmo tipo homotópico. Un espazo topolóxico que ten o mesmo tipo homotópico que un conxunto unitario dise contráctil.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
*
Aescwine de Essex

**Æscwine**, ou **Erkenswine**, nas xenealoxías reais anglosaxoas está listado como o primeiro rei de Essex.&nbsp;Se realmente existiu, debeu facelo durante o século VI.

## Traxectoria 
Hai moi pouca evidencia dispoñíbel acerca da súa existencia. O seu nome *Æscwine* primeiro aparece nunha xenealoxía saxoa que se conserva na Biblioteca Británica Add. MS&nbsp;23211, presumibelmente de finais do século IX. Nesta xenealoxía&nbsp;dise que foi fillo de&nbsp;Offa, fillo de Bedca, fillo de Sigefugl, fillo de Swæppa, fillo de Antsecg, fillo de Gesecg, fillo de Saxnot (deus dos saxóns), este último fillo de Odín.

A información máis profunda é fornecida por traballos de historiadores que escriben nos séculos XII e XIII, por exemplo: Henrique de Huntingdon&nbsp;*Historia Anglorum*, Roger de Wendover  *Flores Historiarum* e Mateu de París&nbsp;*Chronica Majora.* Estes, con todo, substitúen o nome *Æscwine* por Erkenwine. Segundo estes relatos, Erkenwine foi pai de Sledd.
&nbsp;Roger de Wendover e Mateu de París afirman que Erkenwine fundou o reino de Essex en 527 e reinou desde aquel ano até 587, ano da súa morte e sucesión por parte do seu fillo Sledd.&nbsp;&nbsp;A extensión do seu reinado parece improbábel para ese tempo. Alternativamente, as xenealoxías incluídas nos traballos de Guillerme de Malmesbury e Xoán de Worcester (*Chronicon* B) suxiren que Sledd foi o primeiro rei de Essex e na Biblioteca Británica Add as xenealoxías suxiren reis máis tardíos como Offa, Sigered e Swithred.&nbsp;

## Notas 
* Yorke, Barbara. "O Reino dos saxóns do leste." *Inglaterra anglosaxoa* 14 (1985): 1-36.
Febre aftosa humana

A **febre aftosa humana** (tamén coñecida como **exantema vírico de mans, pés e boca** ou **HFMD** polas súas siglas en inglés) é unha leve doenza viral, cuxos síntomas principais son dor na boca e presenza de pequenas bochas, úlceras ou aftas. Os dous tipos de virus que a causan son o *Coxsackie virus* e o *Enterovirus.* Non debe ser confundida coa outra febre aftosa ou glosopeda, que é unha afección do gando e que probablemente é moito máis coñecida polo público.

## Epidemioloxía 
Ataca especialmente aos nenos que empezan a andar, aínda que pode aparecer a calquera idade. Isto ocorre particularmente cando fai calor, normalmente no verán ou a principios do outono.

As mulleres embarazadas deben evitar exporse á febre aftosa, xa que esta pode causar unha infección viral máis grave no neno que aínda non naceu e, con ela, posibles defectos de nacemento. Con todo o risco é pequeno.

## Signos e síntomas 
Os síntomas da febre aftosa empezan de tres a seis días despois de estar exposto a ela e, inicialmente, son:
* Febre baixa (de 37,5 a 39&nbsp;°C). 
* Perda de apetito.
* Dor na boca. 
* Sentimento de enfermidade non localizada.
Pasados un par de días, empezan a aparecer bochas pequenas pero de aspecto normal. Estas poden variar de tamaño, desde 2 a 4 mm. Ditas bochas están rodeadas dunha área pequena de coloración avermellada.

Aparecen xeralmente:
* Na boca, formando algunhas ulceracións pouco profundas e dolorosas.
* Nas palmas das mans e nas plantas dos pés, na maioría dos nenos en idade preescolar e nun dez por cento dos adultos.
* Con menos frecuencia, nas nádegas, na parte superior dos brazos e das pernas ou nos xenitais.

## Tratamento 
Non existe tratamento específico para a enfermidade de mans, pés e boca. Síntomas individuais, como a febre ou a dor das bochas (pel) poden ser aliviados co uso de medicamentos, aínda que a maioría das bochas desaparecen sen ulcerarse, romper ou deixar cicatrices. A febre aftosa é unha enfermidade viral que ten que seguir o seu curso; moitos doutores non recetan medicamentos, a menos que a infección sexa severa. É usualmente recomendable que ao neno afectado se lle deixe repousar en casa ata que a infección ceda. Os redutores de febre axudarán a controlar as altas temperaturas. Baños mornos tamén serven para baixar a temperatura. O único medicamento recomendado é o paracetamol.

Só unha pequena minoría dos pacientes require atención de hospital, principalmente produto de complicacións neurolóxicas, tal como a encefalite, a meninxite, os edemas agudos de pulmón ou as hemorraxias pulmonares.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Glosopeda, febre aftosa das vacas.
Antonio Usero Torrente

**Antonio Usero Torrente**, nado en Ferrol o 17 de abril de 1879 e finado na mesma cidade o 23 de novembro de 1969, foi un farmacéutico e político galego.

## Traxectoria 
Fillo dun oficial de Infantaría de Mariña e irmán de Matías Usero Torrente. Abandonou os estudos militares para cursar Farmacia por libre na Universidade de Santiago de Compostela. Doutorouse na Universidade Central de Madrid. Foi elixido concelleiro de Ferrol entre 1916 e 1920. Coa ditadura de Primo de Rivera foi nomeado concelleiro e elixido alcalde de Ferrol en marzo de 1924. Durante o seu mandato realizouse a traída de augas desde A Fervenza e a rehabilitación da antiga prisión para destinala a Instituto de Ensinanza Media.

## Visa persoal 
Casado con María del Carmen Tíscar Casanova, tivo catro fillos e tres fillas: Pilar, Carlota, Matías, Antonio (tamén farmacéutico), María del Carmen, Ángel (psiquiatra) e Francisco Usero Tíscar (farmacéutico e avogado).
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Antonio Usero, uno de los mejores alcaldes de Ferrol
Pacios da Serra, Pacios da Serra, Quiroga

**Pacios da Serra** é un lugar da parroquia de Pacios da Serra, no concello lugués de Quiroga na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2016 tiña 18 habitantes (8 homes e 10 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Pacios da Serra 
### Parroquias de Quiroga 
## Notas
Peter Pan Must Die

***Peter Pan Must Die*** é a cuarta novela de policías de John Verdon. O seu protagonista é Dave Gurney, un detective xubilado de Nova York.

## Sinopse 
Pasaron catro meses dende os sucesos do caso de Bo Pastor a as consecuencias foron terribles. Un dos que máis sufriron foi Jack Hardwick, que violou a normativa para axudar a Gurney. Agora, Hardwick proponse demostrar a ineptitude dos seus superiores presentando probas que axuden a revisar algunhas condenas de moita sona. Comeza polo caso Spalter, un rico empresario asasinado no funeral da súa nai.
Carlota Corredera

**Elisa Carlota Corredera Llauger**, nada en Vigo o 21 de xullo de 1974, é unha presentadora, directora, colaboradora de televisión e xornalista galega, máis coñecida como **Carlota Corredera**. É coñecida por dirixir varios programas de La Fábrica de la Tele e por presentar *Sálvame Diario*.

## Traxectoria 
Licenciouse en xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela en 1997; a partir dese momento estivo ligada ao xornal *La voz de Galicia.* A súa andaina televisiva comezou en Antena 3, canle na que chegou a ser subdirectora do espazo *Sabor a ti*, de Ana Rosa Quintana, en 2003.

Despois pasou a Telecinco para dirixir programas como *TNT*, *El laberinto de la memoria* e *Hormigas blancas*. En 2009 déronlle a oportunidade de dirixir os espazos de grande audiencia *Sálvame Diario* e *Sálvame Deluxe.* Neste último estivo até 2013. En 2013 uniuse como colaboradora de *Abre los ollos y mira*, e en 2014 comezou a ser presentadora substituta de *Sálvame Diario*. Ademais en 2016 colaborou para o mesmo espazo. No verán dese mesmo ano comeza a colaborar tamén en *Hable con ellas* e presenta o *docu-reality* *Las Campos*.

A finais de 2016 anunciouse a súa fichaxe como nova presentadora de *Cámbiame* a partir do 9 de xaneiro de 2017.

## Vida persoal 
Carlota casou o 15 de xuño de 2013 con Carlos de la Maza, cámara do programa *Sálvame Diario* O 23 de xuño de 2015 deu a luz á súa primeira filla, Alba.

## Notas
Pedicelo (arácnidos)

Nalgúns grupos de arácnidos (amblipixios, palpígrados, arañas) chámase **pedicelo** ou **pedículo** ao primeiro segmento do opistosoma, que é moi curto e delgado, e une o prosoma ao opistosoma.

O pedicelo é moi flexíbel, o que permite que as arañas poidan mover o abdome en todas as direccións e así, por exemplo, facer xirar as sedas sen mover o cefalotórax. Esta *cintura* é o somito prexenital, e se perdeu na maioría dos membros dos arácnidos (nos escorpións só se pode ver nos embrións).

## Etimoloxía 
O termo pedicelo é unha adaptación do latín científico *pedicellus*, relacionado co latín *pediculus*, 'pé pequeno' (e 'piollo'), diminutivos ambos os dous de *pēs, pedis*, 'pé'.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Pedicelo (insectos)
Pedicelo (insectos)

Nos insectos chámase **pedicelo** ao artello situado entre o escapo e o primeiro artello do flaxelo das antenas aneladas, que carece de musculatura e alberga o órgano de Johnston.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Pedicelo (arácnidos)
Saturno I

**Saturno I** (denominado no seu momento tamén **Juno V** e **Saturno C-1**) foi o nome dun foguete dos Estados Unidos que deu comezo á familia de foguetes Saturno e que culminuou no Saturno V. Foi o maior foguete dos Estados Unidos ata aquel momento.

## Características 
O Saturno I foi deseñado polo equipo de Wernher von Braun e consistía nun conxunto de oito tanques procedentes de foguetes Redstone rodeando un tanque dun Jupiter C e propulsado por oito motores H-1. O deseño en conxunto de tanques foi alcumado humoristicamente como ''Cluster's Last Stand* (xogo de palabras con *Custer's Last Stand'', como se denomina ás veces á batalla de Little Bighorn). O foguete foi ideado inicialmente para levar a cabo os primeiros voos circumluares do proxecto Apollo, pero foi desenvolvido tan de xeito temperán que non había naves tripuladas dispoñibles para ser usadas nel.

Os foguetes Saturno I clasifícanse en dous grupos:

*Os do Bloque I non levaban segundas e terceiras etapas funcionais, senón maquetas recheas con auga e lastre e fixeron voos suborbitais.
*Os do Bloque II usaron segundas e terceiras etapas funcionais e foron lanzados en traxectorias orbitais.

O foguete fixo dez lanzamentos, a maior parte de proba. Varios refinamentos e melloras posteriores diron lugar ao Saturno IB.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Saturno IB
*Saturno V
Namecoin

**Namecoin** é unha criptomoeda que xurdiu coa finalidade de mellorar algúns dos aspectos do bitcoin, tales coma seguridade, privacidade e resiliencia á censura en rede de datos. De feito, trátase dun sistema que emprega o mesmo código fonte da súa orixinadora, sendo a primeira descendente (*altcoin*) do bitcoin.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moeda global

### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Namecoin.Org Sitio oficial
Suplemento dietético

[dereita|miniatura|Imaxes de [Tomografía computadorizada|TAC dunha tableta de multivitaminas "A-Z" pola compañía alemá Abtei.]]
Os **suplementos dietéticos** (chamados tamén "suplementos nutricionais", "complementos nutricionais",  "suplementos alimenticios") segundo estableceu nunha lei aprobada polo Congreso dos Estados Unidos en 1994 son os que:
* Se consomen por vía oral.
* Conteñen un "ingrediente alimenticio" destinado a complementar a alimentación. Algúns exemplos de suplementos dietéticos son as vitaminas, os minerais, as herbas (unha soa herba ou unha mestura de varias), outros produtos vexetais, aminoácidos e compoñentes dos alimentos como as enzimas e os extractos glandulares.
* Veñen en diferentes presentacións, como comprimidos, cápsulas, cápsulas de xelatina, líquidos e pos.
* Non se presentan como substituto dun alimento convencional, nin como compoñente único dunha comida ou da dieta alimenticia.
* Identifícanse como suplementos dietéticos na etiqueta.
Os suplementos dietéticos véndense en tendas de comestibles, tendas de produtos dietéticos, e en farmacias.

## Indicacións 
Algunhas aplicacións dos suplementos dietéticos teñen indicacións terapéuticas con base científica. Por exemplo, o ácido fólico evita algúns defectos conxénitos, e que un réxime de vitaminas e cinc pode retardar o avance da dexeneración macular asociada á idade.

Outros usos non demostraron cientificamente a súa eficacia. Por exemplo, unha fórmula de herbas que supostamente alivia a dor producida pola artrite; ou a inxesta de vitamina C previr ou tratar un arrefriado, aínda que os beneficios de tomar grandes cantidades de vitamina C con este propósito non se comprobaron.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  List of resources that provides an overview of herbal and dietary supplements, including use, regulation, research, and cautionary information.
* 
*
Estrés

O **estrés** (do latín *stringere* ‘apertar’ a través do seu derivado en inglés *stress* ‘fatiga de material’) é unha reacción fisiolóxica do organismo no que entran en xogo diversos mecanismos de defensa para afrontar unha situación que se percibe como ameazante ou de demanda incrementada. Fisiolóxica ou biolóxica é a resposta dun organismo a un factor de tensión tales como unha condición ambiental ou un estímulo. O estrés é o xeito dun corpo de reaccionar a un desafío. De acordo co evento estresante, a maneira do corpo a responder á tensión é mediante o sistema nervioso simpático de activación que dá lugar á resposta de loita ou fuxida. Debido a que o corpo non pode manter este estado durante longos períodos de tempo, o sistema parasimpático ten tendencia a facer regresar ó corpo a condicións fisiolóxicas máis normais (homeostase). Nos humanos, a tensión normalmente describe unha condición negativa (*distrés*) ou pola contra unha condición positiva (*eustrés*), que pode ter un efecto mental, físico e mesmo de benestar ou malestar nun ser humano, ou mesmo noutra especie de animal.

## Eustrés e distrés 
Aínda que case sempre, principalmente nos humanos, a palabra estrés adoita posuír unha connotación negativa (o oposto quizais sería o nirvana budista ou o principio de nirvana de S.Freud) a ciencia distingue dous tipos de estrés, tanto en animais como en humanos:
* **Eustrés** ou **estrés positivo**: é un proceso natural e habitual de adaptación, que consiste nunha activación durante un período curto de tempo co obxectivo de resolver unha situación concreta que require máis esforzo. Nos animais non humanos o eustrés evidénciase nos estímulos que por reacción favorecen á vida.
* **Distrés** ou **estrés negativo**: é aquel que nun animal (incluído o ser humano) supera o potencial de homeostase ou equilibrio do organismo causándolle fatiga, maiores niveis de ansiedade, de irritabilidade e de ira. A tensión mantida pode provocar a aparición de consecuencias físicas, debidas ó aumento do gasto de enerxía, unha maior rapidez de actuación, menor descanso do necesario e o consecuente esgotamento das forzas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Selye, H. (1956): *The Stress of Life*
* C. Sandi, C. Venero, M. I. Be. (2000): *""Estrés, Memoria y Trastornos Asociados. Implicaciones en el Daño Cerebral y el Envejecimiento".* Colección Ariel Neurociencia. Editorial Ariel.
Abuso de substancias

O **abuso de substancias** refírese á auto-indulxencia no consumo e dependencia dunha droga ou outro químico que leva a efectos que xeran unha deterioración na saúde física e mental da persoa que o realiza, ou o benestar doutros.

Esta afección caracterízase por un patrón de uso patolóxico continuo dun medicamento ou estado de drogadicción, que resulta en consecuencias sociais adversas repetidas en relación co uso de drogas, tales como a incapacidade de cumprir coas obrigacións laborais, familiares ou escolares, conflitos interpersoais ou problemas legais. Aínda se debate sobre as diferenzas exactas entre o abuso de substancias e a drogodependencia, pero as prácticas estándares distinguen unha da outra ó definir a dependencia de substancias en termos dos síntomas fisiolóxicos e de comportamento do uso de substancias, e ó abuso de substancias en termos das consecuencias sociais do uso de substancias.

O abuso de substancias pode levar á adicción ou dependencia de substancias. Medicamente, a dependencia fisiolóxica require do desenvolvemento de tolerancia fisiolóxica que leva a síntomas da síndrome de abstinencia. Tanto o abuso como a dependencia son distintas da adicción, que involucra unha compulsión por continuar usando a substancia malia as consecuencias negativas, e pode involucrar ou non a dependencia fisiolóxica. A dependencia case sempre implica o abuso, pero o abuso ocorre frecuentemente sen dependencia, particularmente cando unha persoa empeza por abusar no consumo dunha substancia. A dependencia involucra procesos fisiolóxicos, mentres que o abuso de substancias reflicte unha interacción complexa entre quen abusa de substancias, a substancia da que se abusa e a sociedade.https://web.archive.org/web/20131205045018/http://mclean.harvard.edu/research/adarc/

## Notas
Drogadicción

[miniatura|[Cigarro. Adicción á nicotina]]
Os termos **drogodependencia**, **drogadicción** e **farmacodependencia** fan referencia á adicción xerada pola exposición repetida a unha substancia psicoactiva, droga ou substancia adictiva. No seu glosario máis recente, a OMS define a **dependencia do alcol e doutras substancias** como «unha necesidade de consumir doses repetidas da substancia para atoparse ben ou para non sentirse mal».  As súas características son: un desexo invencible ou unha necesidade de consumir droga e de procurala por todos os medios, unha tendencia a aumentar as doses e unha dependencia de orixe psíquica e ás veces física por mor dos efectos da droga.

Equivale, máis ou menos, á síndrome de dependencia mencionado na CIE-10 (ICD-10, en inglés). Este termo intercámbiase a miúdo co de adicción, aínda que na actual edición do seu *Manual diagnóstico e estatístico dos trastornos mentais* (a edición máis recente é a quinta: DSM-V) a Asociación Estadounidense de Psiquiatría separa claramente os trastornos inducidos por substancias dos trastornos adictivos non relacionados con substancias. Así pois, a drogodependencia é só un dos dous tipos existentes de adiccións.

## Notas
Dietista

[miniatura|250px|A dietética é a ciencia [medicina|médica que prevén e cura as doenzas mediante a alimentación.]]
Un **nutricionista**,  **dietista-nutricionista**, **nutriólogo**, dietista ou **dietólogo** é un profesional sanitario experto en alimentación, nutrición e dietética. Encárgase principalmente do tratamento nutricional de doenzas, por exemplo diabetes, malnutrición, insuficiencia renal, obesidade, mal de Crohn, do tratamento con nutrición artificial enteral e parenteral en hospitais, prevención de patoloxías mediante a alimentación, participar no tratamento do paciente oncolóxico etc., ademais de adecuar a alimentación de cada persoa a calquera situación fisiolóxica, como embarazo, lactación, deporte, etc. Asemade, intervén na xestión de control de calidade e seguridade alimentaria,  o deseño e planificación de menús adaptados a patoloxías en hospitais, comedores escolares ou residencias de anciáns ou na intervención e desenvolvemento de actividades e políticas relacionadas coa saúde pública.

A súa formación integra coñecementos de química, bioquímica, bromatoloxía, nutrición, dietética, dietoterapia, fisioloxía, fisiopatoloxía, toxicoloxía, microbioloxía de alimentos, química e bioquímica de alimentos e tecnoloxía de alimentos.

Con distinta denominación e estudos en cada país, require xeralmente de titulación universitaria de catro ou máis anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Asociación Española de Dietistas-Nutricionistas
* Sociedade Española de Nutrición
Ralph Ashley

**Ralph Ashley**, finado o 7 de abril de 1606 en Worcester, foi un xesuíta inglés, morto como mártir e venerado como beato pola Igrexa católica.
## Traxectoria 
Descoñécese a súa data e lugar de nacemento. O primeiro que se sabe del é que traballaba como cociñeiro no colexio inglés de Douai, que deixou o 28 de abril de 1590 para realizar a mesma tarefa no colexio inglés de Valladolid. Aquí ingresou na Compañía de Xesús como coadxutor, mais ao cabo dun tempo regresou a Inglaterra por mor da súa mala saúde.

Coñeceu ao padre Oswald Tesimond, quen eloxiou o valor que mostrara Ashley ante os protestantes neerlandeses polos que foran capturados durante a súa viaxe. Finalmente, Tesimond e Ashley desembarcaron en Inglaterra o 9 de marzo de 1598. En Inglaterra traballou canda o padre Edward Oldcorne.

Oito anos máis tarde os dous foron arrestados en Hindlip Hall, preto de Worcester, e foron encerrados na Torre de Londres xunto ao padre Henry Garnet e o coadxutor Nicholas Owen. Os dous irmáns coadxutores foron torturados, morrendo Owen durante as torturas. Finalmente, el e Oldcorne foron enviados a Worcester, onde foron xulgados e executados xuntos, o 7 de abril de 1606.

## Culto 
Foi beatificado polo papa Pío XI o 15 de decembro de 1929. A súa festa celébrase na Igrexa católica o 7 de abril. No *Martiroloxio romano* é lembrado do seguinte xeito:

## Notas
Contusión

Unha **contusión** é un tipo de lesión física non penetrante sobre un corpo humano ou animal causada pola acción de obxectos duros, de superficie obtusa ou roma, que actúan sobre o organismo por intermedio dunha forza máis ou menos considerable. Os efectos dun golpe contuso varían segundo a forza e enerxía aplicada sobre o organismo dando lugar a unha lesión superficial, como unha equimose, ou lesións sobre órganos e vísceras que poden comprometer a vida do suxeito, como unha fractura.

## Cadro clínico 
Os signos clásicos dunha contusión son a dor, o aumento de capacidade leve ou moderada no lugar do golpe e, ocasionalmente, edema leve. A contusión é unha lesión pechada que non afecta á pel, polo tanto, non é errosiva nin afecta a epiderme como no caso dunha ferida cortante ou penetrante. A pel ou os órganos poden cambiar de cor por efecto do sangue derramado, formando hematomas e equimose.

Cando a contusión é leve, a dor é moderada e tardía, permite continuar o esforzo. Con tratamento, a súa evolución é favorable. Por tratarse dunha lesión pechada, a contusión non leva risco de contaminación externa e infección.

## Tratamento 
En contusións pequenas a inflamación mellora aplicando sinxelamente un pouco de xeo ou compresas frías. Se a contusión provén dun golpe máis forte, adóitase indicar a aplicación de xeo e elevar a parte afectada e deixala en repouso. Os golpes contusos fortes poden afectar órganos sólidos, polo que se debe consultar cun especialista en saúde.

## Notas
Haplogrupo

Un **haplogrupo** é, no estudo da evolución molecular, un grupo grande de haplotipos, que son series de alelos en lugares específicos dun cromosoma.

En xenética humana, os haplogrupos máis comunmente estudados son os haplogrupos do cromosoma Y (ADN-Y) e os haplogrupos do ADN mitocondrial (ADNmt), os cales poden ser usados para definir poboacións xenéticas. O ADN-Y ten a vantaxe de ser transmitido soamente a través da liña patrilineal, mentres que o ADNmt é transmitido soamente a través da liña matrilineal.

As clasificacións dos haplogrupos humanos de calquera clase baseados en marcadores xenéticos, especificamente por medio de
polimorfismos por cambio dun só nucleótido, ou SNP polas súas siglas en inglés, evolucionaron rapidamente nos últimos anos, conforme se descobren novos marcadores.

Mediante a análise de polimorfismos de restrición encimática (RFLPs) pódense atopar estes SNPs: os haplogrupos defínense en función da presenza ou ausencia de dianas de corte por encimas de restrición debidas ós polimorfismos por cambio dun só nucleótido. Segundo se se empregan máis ou menos encimas para facer o estudo, obteranse análise de restrición de alta ou baixa resolución, respectivamente.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*The Genographic Project