Medio dólar da Ponte da Baía de San Francisco-Oakland

O **medio dólar da Ponte da Baía de San Francisco-Oackland**, coñecido tamén como **medio dólar da Ponte da Baía**, é unha moeda estadounidense de prata con ese valor facial emitida en 1936 pola Casa da Moeda dos Estados Unidos e cuñada pola Ceca de San Francisco, en conmemoración da apertura da Ponte da Baía en novembro dese mesmo ano.

Trátase dunha das moitas moedas conmemorativas de medio dólar cuñadas ese ano nos EEUU. O seu deseño, creado por Jacques Schnier, amosa no anverso a imaxe dun oso grizzly como símbolo de California, e no reverso figura unha vista panorámica estilizada da ponte da Baía de San Francisco-Oakland, co edificio Ferry en primeiro plano.

En 1936, o Congreso dos Estados Unidos estudou dous proxectos de lei: un para conmemorar a finalización da Ponte da Baía ese ano e outro en conmemoración tanto desa ponte como da ponte Golden Gate, igualmente en construción naquel momento. Deses dous proxectos de lei, soamente o primeiro logrou ser aprobado, e converteuse en lei logo da sinatura do presidente Franklin D. Roosevelt. Tras algunhas discusións nas que participou a Comisión de Belas Artes, encargada de revisar os deseños das moedas, aprobáronse os modelos propostos por Schnier e as moedas cuñáronse ese mesmo ano na Casa da Moeda de San Francisco.

En total comercializáronse algo máis de 70.000 moedas, da tiraxe cuñada de 100.000, aínda que a lei autorizara unha tiraxe superior. A distribución foi tanto por correo como en persoa e, por primeira vez na historia das moedas conmemorativas estadounidenses, en postos situados nos accesos á Ponte da Baía. As moedas retiráronse da venda en febreiro de 1937, e as que ficaron sen vender devolvéronse á casa da moeda para o seu troco e a súa posterior fundición.

## Antecedentes e contexto 
[miniatura|280x280px|A Ponte da Baía en [construción en xullo de 1935, sobre a Illa de Yerba Buena.]]
O 9 de xullo de 1933 comezou a construción da ponte da Baía de San Francisco-Oakland. Cando se inaugurou o 12 de novembro de 1936, permitiu aos condutores, por primeira vez, desprazárense axiña e doadamente entre San Francisco e Oakland. Os transbordadores levaban operando a través da Baía de San Francisco desde 1851, pero unha ponte resultaba moito máis conveniente para os condutores de automóbiles. A política, a enxeñaría e as dificultades de financiamento bloquearan varias propostas anteriores, que se remontaban xa á década de 1870; algúns crían que os ventos e as correntes da baía, así como a falta de leito rochoso sobre o que construír, facían imposible a construción dunha ponte deste tipo, sobre todo porque tería que se estender ao longo de 13 quilómetros. Non foi ata a década de 1930, co apoio do presidente Herbert Hoover, californiano, cando a Corporación Financeira de Reconstrución acordou comprar bonos de construción avalados polas futuras peaxes da que sería a ponte máis grande e cara da súa época.

Impulsado polas emisións de baixa tiraxe que se revalorizaran de camiño, o mercado de moedas conmemorativas dos Estados Unidos experimentou un auxe en 1936. Ata 1954, toda a tiraxe destas emisións era vendida polo Goberno ao seu valor nominal a un grupo autorizado polo Congreso, que pola súa vez intentaba comercializar as moedas entre a poboación cunha marxe de beneficio, para financiar proxectos de interese social. As aparentes ganancias doadas que se podían obter comprando e conservando as moedas conmemorativas atraeron a moitos ao hobby do coleccionismo de moedas, e medraba o interese pola adquisición das novas emisións.

Neste contexto, o Congreso autorizou unha gran cantidade de moedas conmemorativas en 1936, algunhas delas para celebrar efemérides de escasa relevancia; emitíronse quince ese ano, algo sen precedentes. Unha delas foi o medio dólar do Centro Musical de Cincinnati, controlado e explotado por Thomas G. Melish, e emitido para celebrar un aniversario que nin sequera existía. Ademais, por petición dos grupos autorizados a adquirilas para despois comercializar con elas, volvéronse cuñar varias moedas de anos anteriores, agora coa data de 1936, e nalgunhas ocasións en diversas casas de moeda; entre elas destacaba o medio dólar conmemorativo do Oregon Trail, cuñado por primeira vez en 1926. Esta disposición figuraba no proxecto de lei que autorizaba a cuñaxe do medio dólar da Ponte da Baía, que tamén exixía que os fondos xerados se destinasen a sufragar os gastos da propia celebración. De xeito diferente a moitas das primeiras moedas conmemorativas, que se cuñaban para conmemorar un aniversario, o medio dólar da Ponte da Baía de San Francisco-Oakland cuñouse, igual que as moedas conmemorativas do Panamá-Pacífico, para celebrar un logro da enxeñaría daquel mesmo momento.

## Proceso lexislativo 
[miniatura|287x287px|O senador Hiram Johnson, promotor no [Senado dos Estados Unidos|Senado da lei que autorizou a moeda.]]
O 10 de abril de 1936, o senador Hiram Johnson, de California, presentou no Senado dos Estados Unidos un proxecto de lei para cuñar unha moeda conmemorativa de medio dólar en conmemoración da inauguración da Ponte da Baía. Á parte de remitir o proxecto de lei á Comisión de Banca e Moeda, o Senado non tomou ningunha medida ao respecto ese día, xa que estaba ocupado co xuízo político ao xuíz federal Halsted L. Ritter, de Florida. A Comisión informou sobre o proxecto de lei cunha recomendación favorable, e suxeriu que a tiraxe mínima da emisión se aumentase das 5.000 inicialmente previstas a 25 000. O Senado examinou seis proxectos de lei sobre moedas conmemorativas seguidos o 1 de xuño de 1936. Catro deles, incluído o da Ponte da Baía, foron aprobados sen debate; dous adiáronse ata máis adiante.

Por outra banda, o 21 de abril de 1936, Albert E. Carter, de California, presentou na Cámara de Representantes un proxecto de lei alternativo para a cuñaxe dunha moeda conmemorativa da inauguración das dúas novas pontes da Baía de San Francisco —que incluía tamén a Golden Gate—. Este proxecto remitiuse á Comisión de Moeda, Pesos e Medidas. John Cochran, de Missouri, informou sobre o proxecto de lei o 23 de abril, cunha recomendación para que se aprobase; presentou o proxecto de lei na Cámara o 27 de maio de 1936. Robert F. Rich, republicano de Pensilvania, sinalou que se trataba do proxecto de lei sobre cuñaxe de moeda número 35 que se presentaba ese ano e suxeriu ironicamente: «poñamos nunha face da moeda o rostro do Sr. Farley, membro do Comité Nacional Demócrata; logo dámoslle a volta á moeda e poñamos na outra face o rostro do Sr. Farley, membro do Comité da Cidade de Nova York; así, cando lancemos a moeda ao aire, sempre sairá a cara de Farley». Non obstante, Rich non puxo obxeccións e a Cámara aprobou o proxecto de lei sen máis debate.

O 18 de xuño, Cochran informou a Cámara de Representantes de que cada cámara aprobara un proxecto de lei diferente para as celebracións das pontes de California e pediu que se considerase o proxecto de lei do Senado, que se limitaba á Ponte da Baía. Aprobouse sen debate e o proxecto de lei da Cámara de Representantes quedou sobre a mesa.

Finalmente, o proxecto de lei do Senado, emendado para que se puidesen cuñar ata 200.000 moedas conmemorativas de medio dólar conmemorativas da inauguración da Ponte da Baía, converteuse na Lei pública 820 coa sinatura do presidente Franklin D. Roosevelt, o 26 de xuño de 1936. A maiores, presentouse tamén un proxecto de lei independente para cuñar unha moeda conmemorativa da construción da ponte Golden Gate, mais non foi aprobado.

## Preparación 
[miniatura|264x264px|[Mary Margaret O'Reilly|Mary M. O'Reilly era a directora en funcións da *US Mint* cando se emitiu o medio dólar da Ponte da Baía.]]
Segundo o autor numismático Don Taxay, os preparativos para a moeda deberon comezar pouco despois de que se asinase a autorización, xa que o 20 de xullo de 1936, Franck R. Havenner, presidente do Comité de Celebracións dos Cidadáns de San Francisco, lle escribiu á daquela directora en funcións da Casa da Moeda, Mary M. O'Reilly. Havenner tiña algunhas preguntas sobre o procedemento; tamén enviou información sobre o artista seleccionado para o deseño do medio dólar, Jacques Schnier, e xuntou fotografías da proposta elixida. Estas foron enviadas á Comisión de Belas Artes dos Estados Unidos, que era a entidade responsable, en virtude dun decreto executivo de 1921 do presidente Warren G. Harding, de emitir ditames consultivos sobre as obras de arte públicas, entre as que se incluían as moedas. O 31 de xullo, o presidente desa comisión, Charles Moore, escribiu a Havenner para lle transmitir a suxestión do escultor membro da Cpmisión, Lee Lawrie, de que se aumentase o tamaño das letras do deseño.

Unha vez terminados os modelos de xeso requiridos da moeda proposta, a Comisión de Belas Artes reuniuse o 15 de setembro para examinar as fotografías destes. Moore envioulle unha carta a O'Reilly na que afirmaba que o nariz do oso non se parecía á dun grizzly e proporcionou imaxes para que Schnier as utilizase na súa revisión. Nos deseños orixinais, os lemas nacionais estadounidenses E PLURIBUS UNUM e IN GOD WE TRUST flanqueaban o oso á esquerda e á dereita, mais a un dos membros da comisión de Belas Artes, John M. Howells, non lle gustaba a situación do segundo. Produciuse un intercambio de correspondencia entre as distintas partes, xa que non estaba claro onde se podía mover. Finalmente, Havenner enviou un telegrama á Casa da Moeda no que sinalaba que algunhas moedas conmemorativas anteriores excluíran os lemas E PLURIBUS UNUM ou LIBERTY, e propuña que se omitise E PLURIBUS UNUM e se movese IN GOD WE TRUST á esquerda do oso no seu lugar. O'Reilly aceptou esta proposta; Schnier modificou os seus deseños e acadouse de camiño a aprobación da Comisión de Belas Artes e do Tesouro. Os modelos de Schnier foron reducidos a moldes do tamaño dunha moeda para elaborar despois os cuños pola *Medallic Art Company* de Nova York.

## Deseño 
### Anverso 
[miniatura|279x279px|Un [Ursus arctos horribilis|oso grizzly como o que se reproduce no anverso da moeda. ]]
Segundo os escritores numismáticos Anthony Swiatek e Walter Breen:[29]
No momento do lanzamento da moeda, o deseño do oso foi obxecto de críticas, xa que se afirmou que o oso utilizado como modelo era Monarch II, que viviu 26 anos nunha gaiola no Golden Gate Park. Os detractores argumentaban que un oso así non era un símbolo axeitado para a liberdade, palabra que aparece aos seus pés (LIBERTY). O numismático Q. David Bowers, no seu volume sobre as moedas conmemorativas estadounidenses, sostén que o oso era unha combinación de varios animais que Schnier vira nos zoolóxicos de San Francisco e Oakland. Taxay sinalou que o oso pardo é utilizado adoito polos artistas para representaren a California, e que o de Schnier era «un tratamento inesperadamente exitoso». As catro estrelas que se ven, unha á esquerda e tres á dereita do animal, carecen de significado simbólico e non aparecían no esbozo orixinal do anverso de Schnier. A marca de ceca “S” da Casa da Moeda de San Francisco flanquea o oso pola esquerda, coas iniciais do artista, JS, á súa dereita. A illa Treasure, conectada a Yerba Buena, non é visible, xa que se trata dunha construción artificial que aínda non se completara naquela época.

Pola súa banda, o historiador da arte Cornelius Vermeule gabou o medio dólar da Ponte da Baía, no seu volume sobre moedas e medallas estadounidenses, afirmando que ningún medio dólar conmemorativo «intenta representar animais nin paisaxes a unha escala máis grandiosa que a moeda de Jacques Schnier para a nova ponte xigante de California en 1936». Vermeule afirmou ademais:

## Produción e distribución 
[miniatura|168x168px|[José Jacinto Mora|Jo Mora xa reproducira un oso grizzly no ½ dólar do 75 aniversario do Estado de California (1925).]]En novembro de 1936 cuñáronse na Casa da Moeda de San Francisco 100.055 exemplares do medio dólar da Ponte da Baía, das cales se reservaron 55 para as enviar a Filadelfia para o seu exame e a súa proba na preceptiva reunión da Comisión de Ensaio dos Estados Unidos do ano seguinte. Aínda que o proceso de cuñaxe foi similar ao do resto das moedas, os primeiros 200 espécimes cuñados reserváronse para fins de presentación. Destas moedas, as 22 que non se chegaron a destinar a ese fin vendéronse posteriormente a coleccionistas cunha documentación que certificaba que formaran parte dese selecto grupo de moedas producidas cos primeiros golpes de cuño.

O autor numismático Arlie Slabaugh considerou acertada a decisión de cuñar unicamente a metade dos 200.000 exemplares autorizados pola lei que aprobaba a emisión da moeda, xa que os coleccionistas e os investidores valoraban que as tiraxes fosen contidas, o que garantía unha maior revalorización posterior. aínda que as moedas chegaron demasiado tarde para iso e puxéronse á venda aproximadamente unha semana despois. A distribución das moedas correu a cargo dun grupo de bancos coñecido como *San Francisco Clearing House Association*, e tamén se podían adquirir por correo nas oficinas dos organizadores da celebración en Market Street, a 1,65 dólares cada unha, cun desconto pola compra de dez ou máis. Chegada esa data, as vendas cesaron por completo. Finalmente vendeuse un total de 71.369 moedas de medio dólar; as 28 631 moedas restantes devolvéron á Casa da Moeda e fundíronse. A edición de 2018 da obra de Richard S. Yeoman *Guide Book of United States Coins* atribúelle un prezo no mercado numismático de entre 145 e 340 dólares, dependendo do seu estado. No entanto, en 2004 un exemplar cun excepcional estado de conservación e cunha perfección de cuñaxe e unha beleza singulares acadou nunha poxa o prezo de 21.850 dólares.

En 1986, para celebrar o 50º aniversario da emisión da moeda, un comerciante de moedas dispuxo 1.000 exemplares deste medio dólar en estoxos autografados polo seu deseñador, Schnier, numerados e selados en plástico. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bowers, Q. D. (1991). "". En *Commemorative Coins of the United States. A Complete Encyclopedia*. Bowers and Merena Galleries, Wolfeboro. Páxinas 397-400. ISBN 978-0-943161-35-8
* Bullowa, D. M. (1938). *The Commemorative Coinage of the United States 1892-1938*. American Numismatic Society, Nova York.
* Flynn, K. (2008). *The Authoritative Reference on Commemorative Coins 1892-1954*. Kyle Vick, Roswell.
* Slabaugh, A. R. (1975). *United States Commemorative Coinage* (2ª ed.). Whitman, Racine. ISBN 978-0-307-09377-6
* Swiatek, A. (2012). *Encyclopedia of the Commemorative Coins of the United States*. KWS, Chicago. ISBN 978-0-9817736-7-4
* Swiatek, A.; Breen, W. (1981). ''*. Arco, Nova York. ISBN 978-0-668-04765-4
* Taxay, D. (1967). *An Illustrated History of U.S. Commemorative Coinage*. Arco, Nova York. ISBN 978-0-668-01536-3
* Vermeule, C. (1971). **. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-62840-3
* Yeoman, R. S. (2018). *A Guide Book of United States Coins'' ("Mega Red", 4ª ed.). Whitman, Atlanta. ISBN 978-0-7948-4580-3

### Outros artigos 
* Moedas do dólar estadounidense
* Casa da Moeda dos Estados Unidos