open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arent Pol

**Arent Pol**, nado en 1951, é un historiador arqueólogo e numismático neerlandés, vinculado á Universidade de Leiden.

## Traxectoria 
Arent Pol iniciou os seus estudos de Historia en 1977 na Universidade de Leiden, onde se doutorou en Humanidades en 1985.

A partir de 2012 pasou a ocupar un posto como investigador honorario na Facultade de Arqueoloxía da Universidade de Leiden, centrado na historia monetaria da Europa Occidental nos séculos VI e VII. O seu labor principal é a elaboración dunha base de datos das moedas de ouro desa época ao norte dos Alpes e dos Pireneos, denominada *Corpus des Monnaies Mérovingiennes*.

## Publicacións 
Esta é unha escolma dos principais traballos monográficos publicados por Arent Pol ao longo da súa traxectoria:.

* (1989). *Schepen met geld. De handelsmunten van de Verenigde Oostindische Compagnie, 1602-1799*. ["Barcos con diñeiro. As moedas comerciais da Compañía Holandesa das Indias Orientais, 1602-1799"]. Koninklijk Penningkabinet, A Haia. ISBN 9789012062220
* (1993). *De schat van het Vliegend Hert. Compagniesgeld en smokkelgeld uit een VOC-schip* ["O tesouro de Vliegend Hert. O diñeiro da Compañía e o contrabando dun barco VOC"] (con H. Jacobi). Koninklijk Penningkabinet, A Haia. ISBN 9789073882010
* (2001). *Goud* ["Ouro"] (con J. Luijt). Koninklijk Penningkabinet, A Haia. ISBN 9789073882133
* (2007). *Het noodgeld van Leiden.* ["O diñeiro de emerxencia de Leiden"] (con B. j. van der Veen). SDU, A Haia. ISBN 9789012124522

## Notas
Xesús Bermúdez

**Xesús Bermúdez Tellado**, nado en Betanzos en 1966, é un lingüista e poeta galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Filoloxía Galego-Portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela, reside entre Ames e Pol, e traballa como lingüista profesional.

## Obra 
A súa obra, de corte clásico, bebe segundo o autor da influencia de poetas como Darío Xohán Cabana ou Modesto Fraga:

* *Viaxe sen cancelas* (Redelibros, 2012)
* *O silencio dos teus ollos* (Pábilo Editorial, 2021)

## Notas
Marcha nórdica

miniatura|300x300px|Practicantes de marcha nórdica en Ilkley, West Yorkshire.
miniatura
A **marcha nórdica** é un deporte do ámbito do “Fitness” que gañou popularidade en Europa a inicios do século XXI e que consiste en camiñar por calquera tipo de terreo coa axuda de dous bastóns similares aos que se empregan no esquí. Orixinalmente practicábase nos países nórdicos, especialmente en Finlandia, como unha forma de manter os esquiadores adestrando durante a estación quente. Comprobouse que esta modalidade presenta vantaxes sobre a andaina tradicional. O uso de bastóns libera parte do esforzo dos membros inferiores que portan os membros superiores, exercendo así unha maior porcentaxe da musculatura ao camiñar, especialmente o tronco e os membros superiores. O gasto calórico global é preto dun 40% superior ao de camiñar, sendo apto para persoas con problemas nas articulacións dos xeonllos e cadeiras.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
* Nordic Walking Online
Obras venecianas de defensa dos séculos XV ao XVII: Stato da Terra – Stato da Mar occidental

**Obras venecianas de defensa dos séculos XV ao XVII: Stato da Terra – Stato da Mar occidental**  é un Patrimonio da Humanidade da UNESCO composto por seis fortificacións abaluartadas construídas pola República de Venecia nos seus dominios continentais (*Stato da Terra*) e os seus Dominios do Mar (*Stato da Mar*).

Co aumento da guerra con armas de fogo no Renacemento producíronse cambios significativos na estratexia militar e no deseño dos fortes. Un destes cambios foi o desenvolvemento dos bastións, ou fortificacións *alla moderna*, cunha fortaleza en forma de polígono con baluartes nas esquinas. En 2017, seis destas fortificacións en Italia, Croacia e Montenegro inscribíronse na lista do Patrimonio Mundial da UNESCO. Estes seis sitios proporcionan exemplos por excelencia do deseño deste forte, demostran a influencia de Venecia da época renacentista e dan testemuño dun gran avance na historia da guerra.

## Propiedades
Os sitios que conforman o Patrimonio da Humanidade demostran a amplitude dos estilos arquitectónicos e das fortalezas empregadas polos venecianos. Construída no século XV, a cidade fortificada de Kotor é o sitio máis antigo, mostrando un período de transición entre o deseño tradicional da fortaleza e o deseño *alla moderna*. No século XVI , as fortificacións en Bérgamo e a Fortaleza de San Nicolás construíronse, mostrando a adición dun sistema máis complexo e centralizado de bastións, murallas e fosos. As defensas de Zadar, Peschiera del Garda e Palmanova foron rematadas no século XVII. 

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
Movemento Ámsterdam-Pleyel

O **Movemento Ámsterdam Pleyel** foi un movemento pacifista contra a guerra e o fascismo, creado en 1933. 

## Historia 
O 27 de maio de 1932, Henri Barbusse e Romain Rolland, escritores franceses, publicaron no xornal L'Humanité, de tendencia comunista, un chamamento para realizar un congreso «contra a guerra». Celebrouse en Ámsterdam o 27 e o 28 de agosto dese ano.

Do 4 ao 6 de xuño do ano seguinte, tivo lugar na Sala Pleyel de París un segundo congreso «contra o fascismo e a guerra», promovido tamén por Barbusse e Rolland. O cambio de nome dun congreso a outro tiña un importante significado. O de 1932 aludía á guerra e á agresión imperialista á URSS. Pola súa parte, o de 1933, celebrado poucos meses despois do ascenso de Hitler ao poder en Alemaña, xa se dirixía «contra o fascismo e a guerra». Destes dous congresos xurdiu o **movemento Ámsterdam-Pleyel**. Constituíronse en Francia diversos comités locais, o que supuña a primeira mobilización antifascista promovida polo Partido Comunista Francés (PCF).

O Movemento agrupou partidos, organizacións e personalidades que se proclamaban pacifistas. Mobilizou numerosos intelectuais de esquerda franceses, como Paul Langevin, Albert Camus ou Maria Valtat, e tamén doutros países. 

Henri Barbusse, o seu presidente, afiliado ao PCF desde 1923, mantiña relación directa con Stalin, por riba do PCF e da Komintern. Stalin considerábao o seu Gorki francés e estaba ao corrente das actividades do movemento. «A dirección comunista, nunha operación á marxe formal dos seus partidos, situou por primeira vez o fascismo como inimigo principal, asociouno á guerra e impulsou unha incipiente mobilización unitaria antifascista (até entón só antiimperialista), limitada ao mundo intelectual e profesional».

O maior éxito do movemento foi a celebración o 14 de xullo de 1935, Día Nacional de Francia, dunha gran manifestación antifascista. Participaron ao redor de cincuenta organizacións políticas (SFIO, PCF e PR), sindicais (CXT, CGTU) e cívicas (comités antifascistas, a liga de Defensa dos Dereitos do Home). Esta manifestación foi considerada o acto fundacional da Fronte Popular en Francia.

## Notas
Heterodúplex

**Heterodúplex** é un termo de xenética que indica a estrutura híbrida dunha molécula de ácido nucleico, e refírese á área formada por dúas cadeas procedentes de moléculas diferentes. 

Un exemplo de heterodúplex é o que se crea ao final da transformación bacteriana na que se insire un filamento exóxeno no cromosoma bacteriano da célula aceptora que crea o complementario.
Araceli Sánchez Urquijo

**Araceli Sánchez Urquijo** nada en Sestao en 1920 e finada en Cabuérniga en 2010, foi a primeira muller en traballar como Enxeñeira de Camiños en España en 1957.

## Traxectoria 
Araceli Sánchez Urquijo foi unha dos nenos evacuados ao estranxeiro para salvalos dos perigos e as privacións da guerra mentres as tropas franquistas invadían as súas zonas de orixe. Estes nenos coñecidos como os Nenos de Rusia, foron  acollidos e ben atendidos en Rusia, vivindo nas Casas de Nenos. Educóuselles maioritariamente en español e ensinóuselles a apreciar a cultura española, pero utilizando o método soviético. Algúns dos nenos foron animados a aprender a falar ruso, pero non todos o aprenderon. A presenza dos nenos foi vista pola Unión Soviética como unha forma de apoiar publicamente á futura república socialista española que esperaban que xurdise da Guerra Civil, coidando da seguinte xeración da súa elite política. Tras a segunda guerra mundial, a maioría dos Nenos de Rusia sobreviventes instaláronse en Moscova ou nos seus arredores.

## Notas
Pilar Tejo Mora-Granados

**Pilar Tejo Mora-Granados** é unha das catro primeiras mulleres que en España obtiveron o título de Enxeñeira Naval.

## Traxectoria 
Pilar Tejo Mora-Granados é directora técnica da Asociación Española de Fomento del Transporte Marítimo de Corta Distancia (SPC-España), tamén é socia-directora da empresa Teirlog-Ingeniería, especializada en consultoría e enxeñería de transportes e loxística, que conta con profesionais especialistas no sector da enxeñaría naval.

Ademais, Pilar Tejo Mora-Granados foi a directora de Salvamento Marítimo.

Foi a primeira muller en recibir o Premio AINE, concedido pola Asociación de Enxeñeiros Navais, en 2009, na categoría de Enxeñeiro Naval con Traxectoria máis Destacada durante o ano 2009. Este galardón foi entregado en recoñecemento ao seu labor como directora xeral de Salvamento Marítimo durante máis de cinco anos, e aos logros acadados durante ese tempo no Plan Nacional de Salvamento 2006-2009, para mellorar o servizo de salvamento e loita contra a contaminación e previr situacións de emerxencia no mar.

Ano no que tamén foi Directora Executiva de Portos, Loxística e Transporte Marítimo.

Ademais do seu labor dentro do sector, tamén imparte relatorios e charlas formativas e de orientación en diferentes institucións, tanto públicas como privadas, como a que se celebra no Ateneo de Madrid, ao abeiro da Fundación Philippe Cousteau “Unión de los Océanos" o 19 de xuño de 2007.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia das mulleres na enxeñaría
Begoña García-Zapirain

**Begoña García-Zapirain Soto** nada en Donostia o 14 de outubro de 1970, é unha recoñecida enxeñeira de Telecomunicacións española licenciada pola Universidade do País Vasco / *Euskal Herriko Unibertsitatea* (UPV/EHU) e doutora en Informática e Intelixencia Artificial pola de Deusto; especializada na innovación e desenvolvemento de novas tecnoloxías aplicadas á mellora da saúde, utilizando as novas tecnoloxías para mellorar a calidade de vida das persoas mediante a mellora dos tratamentos e do seguimento, en enfermidades e problemas asociados á discapacidade.

## Traxectoria 
Begoña García-Zaiparin Soto é Enxeñeira de Telecomunicacións pola Universidade do País Vasco, na que se licenciou en 1994, e doutorouse en Informática e Intelixencia Artificial por Deusto en 2004.

Entre 2002 e 2008 dirixiu o Departamento de Telecomunicacións da Universidade de Deusto e desde 2011 é profesora titular da devandita universidade.

En 2001 creou o grupo de investigación e-Life, que recibiu o premio ONCE Euskadi Solidario 2007 e está recoñecido na Rede Europea de Living Labs (ENoLL) e na rede de espazos sociais para a innovación.

## Premios e honras 
* En 2019 recibiu o *V Premio Extraordinario de Inclusión Social Benito Menni* pola súa contribución á mellora das condicións de vida das persoas con discapacidade, Valladolid.
* En 2016, en Segovia, dentro dos actos dos *VI Encuentros de Mujeres que transforman o mundo*, organizados polo Concello desa cidade, o 'Premio Mujer y tecnología-Fundación Orange'.
* Premio de investigación UD-Grupo Santander 2007.

## Notas
Cecilia Berdichevski

**Cecilia Berdichevsky,** nada en Vilnius o 30 de marzo de 1925 e finada o 28 de febreiro de 2010, foi unha programadora arxentina, pioneira na área da informática e no uso de Clementina. Despois da "Noche de los Bastones Largos" comezou a traballar na compañía de Sadosky, Guber e Chamero.

## Traxectoria 
Berdichevsky estudou matemáticas na Facultade de Ciencias Exactas da Universidade de Buenos Aires onde tivo as súas primeiras aproximacións á informática. Fixo cursos coa programadora inglesa Cicely Popplewell e co español Ernesto García Camarero, converténdose na primeira programadora do primeiro gran ordenador que tivo Arxentina. Despois continuou os seus estudos en Manchester e regresou a Arxentina en 1963. Ademais de programadora, Cecilia tamén traballou como Xefa de Traballos Prácticos de Cálculo Numérico I, onde o profesor titular era Sadosky. 

En 1962 obtivo unha bolsa para traballar na Unidade de Informática da Universidade de Londres e despois continuou o seu traballo en Francia.

Cecilia traballou en diferentes empresas vinculadas á tecnoloxía como: ACT, a empresa de Sadosky, Guber e Chamero; IBIZA; e, en 1984, pasa a ser subdirector xeral da Caixa de Aforros, encargado do Centro de Informática. Despois da súa xubilación, traballou como consultora informática e participou en importantes proxectos e organizacións internacionais como o PNUD.

## Notas
Praza do Inferniño

A **praza do Inferniño** é unha parte do ensanche A, situada en Ferrol, onde antigamente estaba o Estadio Manuel Rivera, do Racing de Ferrol.

## Historia
Tras a demolición do estadio a finais do século XX, logo da construción do estadio da Malata,  decidiuse urbanizar a praza do Inferniño, crear o centro comercial Portanova e o centro cultural Carvalho Calero. A construción rematouse en 1994 e consta de zona deportiva e zona de lecer e parque infantil con bambáns, escorregadoiros e outras actividades. Anteriormente tamén tiña un quiosco da música que se eliminou para gañar espazo. Na actualidade utilízase como zona de concertos e diversas actividades deportivas. Consta dunha pista de baloncesto mini, outra de baloncesto adulto e unha pista de fútbol sete. No parque hai unha gran variedade de árbores (cerdeiras palmeiras etc.). No centro comercial Portanova hai un supermercado e tendas diversas.
Generoso Rico Rodríguez

**Generoso Rico Rodríguez**, nado en Vilaoudriz (A Pontenova) e finado en xaneiro de 1940, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Veciño de Goios. Traballou como mineiro en Santa Cruz del Sil (Páramo del Sil). Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte e ocultouse nas fragas do Rego do Couso, entre Conforto e Labrada na Pontenova. Enlazou con outros fuxidos da zona como Justo Novo Verdes "Novo" e creou unha ampla rede de apoios e unha boa infraestrutura de refuxios. Asestaron varios golpes en San Paio e Saldoiriña e o 29 de setembro de 1939 asaltaron varios veciños que regresaban da feira da Garganta en Vilanova de Ozcos preto de Coto de Frades. Fóronlle atribuídas a execución do cura da Veiga de Logares o 12 de agosto de 1939 e a de Hermenegildo Bienvenido Alonso Sastre, o mestre de Sanxés, o 28 de decembro dese ano. Foi asasinado en xaneiro de 1940 polo seu enlace máis destacado Ramón Brañas Sancho "Xequi" por manter unha relación extramarital coa súa muller e inhumado ilegalmente. O seu cadáver foi achado pola Garda Civil en xuño pero non trasladaron os seus restos mortais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "A actividade guerrilleira foi a máis 'civil' das violencias"
Eva Pagán

**Eva Pagán Díaz** é unha enxeñeira industrial española,  primeira muller que traballou na área de mantemento das liñas de Rede Eléctrica de España (REE).

## Traxectoria 
Eva Pagán estudou na Escola Técnica Superior de Enxeñeiros Industriais da Universidade Politécnica de Madrid. Comezou a súa carreira profesional como interna en REE en 1994. Neste momento, era a única enxeñeira da empresa. Posteriormente, en 1995, continuou o seu traballo na Rede Eléctrica como técnica na Área de Enxeñaría de Equipos de Alta Tensión. Posteriormente pasou por diversos postos directivos, primeiro nesa área, despois no Departamento de Mantemento da Subestación, así como na Demarcación do Texo e foi subdirectora xeral de Mantemento de Instalacións.

Participou en congresos, como o I Congreso Nacional 'Mulleres en enxeñería, tecnoloxía e industria', celebrado en Valencia en 2019, organizado pola Real Academia de Enxeñaría de España (RAI). Ademais, Pagán levou a cabo importantes proxectos como a interconexión submarina Tenerife - La Gomera, que permitiu mellorar a eficiencia e fiabilidade da subministración de todo o sistema formado por ambas illas e que implica a redución dos custos de xeración eléctrica e a dependencia dos combustibles fósiles, ademais dunha mellora ambiental.

Outro proxecto de gran relevancia é o relacionado co bosque mariño de posidonia oceánica onde a empresa foi galardoada por este proxecto de restauración de prados de posidonia cun accésit na categoría especial 'Empresa e biodiversidade' dos European Company Environmental Awards (EBAE), na edición española 2017/2018. Este proxecto trata sobre a restauración de prados mariños oceánicos, unha especie vexetal clave para a biodiversidade e a preservación dos ecosistemas acuáticos e sistemas dunares en Mallorca. Antes de recibir este galardón, Pagán destacou "os criterios sociais e sostibles que deben imperar no desenvolvemento de calquera proxecto de infraestrutura".

## Notas
Xosé Díaz Díaz

O nome **Xosé Díaz Díaz** pode referirse a, entre outros:

***Xosé Díaz Díaz** (Ferrol 1944), sindicalista e político galego;
***Xosé Díaz Díaz** (Lugo 1980), profesor de matemáticas e escritor galego.
Constantino Lobo Montero

**Constantino Lobo Montero**, nado en Mugardos o 18 de xuño de 1900 e finado en Madrid o 1 de decembro de 1993, foi un militar galego.

## Traxectoria 
Fillo de Jenaro Lobo, maquinista naval de Valencia, e Francisca Montero, veciña de Mugardos. Ingresou na Academia de Artillería de Segovia e cando se graduou como oficial participou na campaña de Marrocos. Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estaba destinado en Ferrol, uniuse á sublevación e combateu na guerra como comandante de Artillaría. Ao rematar foi avogado de varios republicanos nos consellos de guerra de Ferrol. Ascendeu a xeneral de Artillaría e foi nomeado Secretario Xeral Técnico do Ministerio de Industria e Comercio, e despois conselleiro do Instituto Social da Mariña e do Instituto Nacional de Previsión. En 1953 creou a sociedade mutua e asistencial Asepeyo. Ascendido a tenente coronel en 1953, foi destinado á Casa Militar do Xeneral Franco, e o ano seguinte ao Rexemento e Parque de Artillaría de Ferrol. Foi nomeado Gobernador Militar de Ferrol en 1958. Tenente xeneral honorario e expresidente da Agrupación de Alféreces Provisionais. Tivo grande amizade con José Antonio Girón de Velasco. Foi presidente do Centro Galego de Madrid de 1952 a 1972 e membro correspondente da Real Academia Galega.

## Recoñecementos 
* Gran Cruz da Orde do Mérito Civil.
* Gran Cruz da Orde de Cisneros.
* Gran Cruz do Mérito Militar con distintivo branco.
* Fillo adoptivo de Ferrol
* Fillo predilecto da provincia da Coruña.
* Unha rúa de Ferrol levou o seu nome.

## Vida persoal 
Casou en 1944 con Humbelina Franco González-Llanos e foi pai de Constantino, María del Carmen, Mercedes e María de los Ángeles Lobo Franco.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Constantino Lobo Montero
Ana Monreal

**Ana Monreal Vidal,** nada en  Pamplona en  1984, é unha enxeñeira industrial e empresaria española. É cofundadora das empresas iAR, Smart Lean Solutions e Bambrai, así como a representante en España da empresa Sirea. 

## Traxectoria 
Monreal estudou Enxeñería Industrial entre 2002 e 2007 na Universidade Pública de Navarra (UPNA).  Realizou o seu traballo fin de grao *Estudo de viabilidade dunha unidade hidráulica de pila de combustible* durante unha estancia Erasmus en Braunchweig en Alemaña e obtivo a súa máxima nota. Ao finalizar o grao, Monreal especializouse en enerxías renovables cursando un máster na Universidade CEU San Pablo de Madrid. Entre 2008 e 2013 traballou como investigadora no Centro Nacional de Enerxías Renovables (CENER) dentro do Departamento de Enerxía Solar Térmica. Posteriormente, en marzo de 2014 e xunto con dous socios, Jon Navarlaz e Miguel Ángel Llorente, Monreal puxo en marcha outra empresa, iAR, pioneira no software de realidade aumentada industrial. Esta iniciativa resultou gañadora dun concurso da rede eléctrica francesa e doutro de Volkswagen e tamén resultou gañadora, en 2016, da décima edición do premio Emprendedor XXI. Mediante o software deseñado por iAR, é posible alertar de calquera avaría producida amosando o lugar exacto onde se produciu e mesmo proporciona instrucións de reparación ao técnico de mantemento, facilitando así tanto o seu traballo como reducindo en 60 o tempo destas operacións. Ademais, iAR asinou en 2019 un convenio co Centro Nacional de Seguridade e Tecnoloxía Alimentaria (CNTA) para aumentar a eficiencia operativa das empresas alimentarias.

## Agradecementos 
En 2019, Monreal recibiu o premio á Mellor Enxeñeira Industrial do Ano dentro dos Premios Nacionales de Ingeniería Industrial pola súa traxectoria profesional e empresarial.

## Notas
Luis Santiso Diz

**Luis Antonio Santiso Diz**, nado no Seilán (Sanamede do Monte, A Baña) o 13 de xuño de 1850 e finado en Cores o 2 de novembro de 1934, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Avogado. Casou con María del Carmen García Gundín, que herdara da súa tía María Josefa Bermúdez de Leis o pazo de Cores. Foi xuíz municipal da Baña, alcalde da Baña na Restauración, deputado provincial en 1883 polo distrito de Negreira e decano dos avogados do partido xudicial de Negreira.

## Vida persoal 
Con María del Carmen García Gundín, dona do Pazo de Cores, foi pai de Josefina, Elisa (que casou con José Reino Caamaño), Amalia, Filomena e Carmen Santiso García (que casou con José María Suárez Vence).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Antón Arias

O nome **Antón Arias** pode referirse a:

***Antón Arias Prada "Clavel"**, guerrilleiro galego (f. 1940);

***Antón Arias Curto**, militante independentista galego (n. 1944);

***Antón Martínez Arias**, político e empresario galego (f. 2021).
Elías López Delgado

**Elías López Delgado**, nado en Córgomo (Vilamartín de Valdeorras) cara 1894 e finado en Ourense 7 de novembro de 1940, foi un guerrilleiro antifranquista galego.
## Traxectoria 
Comerciante e viticultor do Córgomo. Tesoureiro do Partido Galeguista de Vilamartín de Valdeorras. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu a Asturias. Combateu no Batallón Galicia do Exército do Norte. Coa caída de Asturias retornou a Valdeorras e integrouse na guerrilla no grupo do Córgomo liderado por Antonio Arias Prada, que operou nas Terras de Valdeorras de finais de 1937 até finais de 1939. Detido, foi xulgado en Ourense o 30 de agosto de 1940 por rebelión militar e condenado á pena de morte. Foi fusilado en Ourense o 7 de novembro de 1940 con Antonio Arias Prada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Nacionalismo e guerrilla: Un capítulo da loita antifranquista na Galiza
### Ligazóns externas 
* Nacionalismo a man armada
María Teresa Estevan Bolea

**María Teresa Estevan Bolea**, nada en  Huesca o 26 de outubro de 1936, é unha enxeñeira e política española. Foi a primeira muller do Corpo de Enxeñeiros Industriais do Estado, e a terceira muller de España en obter o título de Enxeñeira Industrial (en 1968). En 2018 recibiu o premio mundial Women in Engineering da Federación Mundial de Organizacións de Enxeñería (WFEO).

## Traxectoria 
María Teresa Estevan ingresou na Escola de Enxeñeiros Industriais de Barcelona, onde foi a primeira Enxeñeira Industrial da Universidade Politécnica de Barcelona,  sendo a primeira muller do Corpo Estatal de Enxeñeiros Industriais, así como a terceira muller en España en obter este título.

Despois de traballar en empresas cementeiras, químicas, refinerías e gasodutos, dende 1968 ata 1975 traballou na Dirección Xeral de Enerxía cando se iniciou o proceso de autorización de centrais nucleares. Como ela declarou, estaba no nacemento de todas as plantas. 

Foi decana do Colexio Oficial de Enxeñeiros Industriais de Madrid entre 2012 e 2016, institución que en 2007 a recoñeceu coa Mención de Honra á Traxectoria Profesional.

En 2019 a Real Academia de Ingeniería concedeulle o premio "Ingeniero Laureado”" ademais do World Engineering Award que a Federación Mundial de Organizacións de Enxeñería (WFEO) lle concedeu en setembro de 2018.

## Polémica 
A xestión de María Teresa Estevan foi cualificada de nefasta por Greenpeace, que a acusa nun informe de "enganar ao Parlamento e á opinión pública", e durante o seu mandato producíronse escándalos que provocaron, entre outros, unha multa do Ministerio de Economía á Central de Zorita por un importe de 300.000 euros.

Pola súa banda, Estevan denunciou publicamente a existencia dunha campaña contra ela co obxectivo de pechar as centrais nucleares.

Entre as polémicas máis graves figura a ocultación ao Congreso dos Deputados e á opinión pública da gravidade do suceso ocorrido o 25 de agosto de 2005 na central nuclear de Vandellós-2.

O seu paso por diversas institucións estivo caracterizado polo nepotismo, colocando a familiares e amigos, entre os que destaca o seu propio xenro, a quen situou sen experiencia algunha como xefe do gabinete de prensa do CSN.

## Notas
Garrulus

***Garrulus***, é un xénero de aves paseriformes da familia dos córvidos.

Comprende tan só tres especies que son comunmente coñecidas como gaios.​

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1760 polo zoólogo francés Mathurin Jacques Brisson, na súa obra *Ornithologie, ou, Méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés*. Volume 2. París: Jean-Baptiste Bauche. p. 47. ,.

### Etimoloxía 
O nome científico *Garrulus* está tirado da raíz *garr*- do termo latino *garrulus*, derivado de *garrīre* "charlar", "falar rapidamente" (probabelmente de orixe imitativa), co adición de -*ulus*, sufixo do latín científico que enota "acción repetitiva".   

### Sinónimos 
Ademais de polo nome actualmente (2021) válido, o xénero coñeceuse tamén polos sinónimos: 
* *Garrulus glandarius* (Linnaeus, 1758) = *Corvus glandarius* Linnaeus, 1758 (protónimo)
* *Garrulus lanceolatus* Vigors, 1831
* *Garrulus lidthi* Bonaparte, 1850

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Mayr, Ernst & Greenway, James C. Jr, eds. (1962): *Check-list of birds of the world* Volume 15. Cambridge, Massachusetts: Museum of Comparative Zoology. p. 228.
### Outros artigos 
* Paseriformes
* Córvidos
Anna Kikina

**Anna Yúrievna Kikina** (), nada en Novosibirsk o 27 de agosto de 1984, é unha enxeñeira rusa e cosmonauta  seleccionada en 2012.

## Traxectoria 
En 2005 completou un curso de instrutora de primeiros auxilios no Ministerio de Emerxencias de Rusia e en 2006 licenciouse con honores na facultade de enxeñería da Academia Estatal de Enxeñaría do Transporte Acuático de Novosibirsk, especializándose en Protección en Situacións de Emerxencia.  No ano 2008 obtén a licenciatura en Economía e Xestión (Industria do Transporte) na mesma universidade. 

Traballou como presentadora en Radio Siberia.

En 2012, ao saber que a Axencia Espacial Federal Rusa (Roscosmos) buscaba cosmonautas en formación, Anna decidiu presentarse. O proceso de selección durou preto dun ano, durante o cal o número de aspirantes baixou a 304, entre eles 43 mulleres.  Entre as oito candidatas finalmente seleccionadas, foi a única muller. Na última selección foron seis os homes, e non se deron explicacións polos motivos de que Kíkina quedou fóra. Poucos días despois informouse de que a decisión sería revertida e Kíkina foi incluída de novo, sendo asignada ao posto de cosmonauta de proba en 2014, e comezou a súa preparación para voar ao espazo.  Ao facelo, converteríase na quinta muller cosmonauta rusa en ir ao espazo. A corporación espacial estatal rusa anunciou o pasado 16 de marzo que Mattel presentou unha boneca que encarna a imaxe de Anna Kikina para a campaña "You Can Be Who You Want".

## Notas
Manuel Chao Dobarro

**Manuel Chao Dobarro**, nado en Ferrol o 29 de agosto de 1964, é un avogado e militante independentista galego.

## Traxectoria 
Considerado un dos principais responsables da fundación do Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive (EGPGC). Foi encarcerado en maio de 1986 por tentativa de atraco a un banco das Pontes. Pasou dous anos nunha prisión de León e logrou fuxir. En maio de 1990 foi localizado nos Países Baixos e detido no paso fronteirizo de Melles o 21 de setembro de 1991, cando circulaba nunha autocaravana de matrícula portuguesa. Foi detido o 21 de setembro de 1991 na fronteira de Lleida. Xulgado pola Audiencia Nacional, foi condenado a dous anos e mdio de cárcere. O 31 de xaneiro de 1992 foi xulgado pola Audiencia Nacional por un delito de roubo de detonadores e mecha e outro material explosivo, co resultadom de absolución. En abril de 1992 foi condenado polo Xulgado do Penal número un de Lugo a catro meses de arresto maior por un delito de quebrantamento de condena. En novembro de 1992 foi condenado pola Audiencia Provincial de Lugo a seis meses e un día de prisión menor e o pago de 120.000 pesetas, polo roubo cometido en Mondoñedo en 1986. Xulgado 2 de febreiro de 1993 na Audiencia Nacional polo atentado ao chalé de Manuel Fraga, foi absolto. Xulgado na Audiencia Nacional o 11 de abril de 1994, foi condenado a 17 anos. Saíu en liberdade condicional o 13 de agosto de 1999. Exerce como avogado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Atentado da discoteca Clangor
### Ligazóns externas 
* Alexandra Pinheiro finalmente livre
Jeremy Zucker

**Jeremy Zucker**, nado en Franklin Lakes (Nova Jersey) o 3 de marzo de 1996, é un cantante e compositor estadounidense, coñecido polas súas cancións *All the kids are depressed* e *Comethru*, que acumularon máis de 300 millóns de reproducións en Spotify o 12 de abril de 2020.

En 2015, a súa canción titulada *Bout it*, xunto con Daniel James e Benjamin O, tivo millóns de reproducións en diferentes plataformas musicais. Tamén colaborou con outros artistas como Blackbear, Bea Miller e Chelsea Cutler.

## Traxectoria 
Naceu en Franklin Lakes, Nova Jersey, e estudou en Ramapo High School. Tamén estudou bioloxía molecular en Colorado College, onde se graduou en 2018. Comezou a tocar a guitarra e o piano a temperá idade e pouco despois a escribir cancións na súa propia habitación.

Antes de producir a súa música, o seu primeiro traballo foi como instrutor de snowboard, e logo pasou a ensinar esquí a nenos de catro anos. Este novo EP incluía oito cancións novas, entre elas, *Heavy*, que foi usada nun *remix* do artista Blackbear na súa canción *Make Daddy Proud*.

En 2017, como moitas das súas cancións conseguiran miles de reproducións en Soundcloud e Spotify, asinou un contrato coa discográfica Republic Records. Ese mesmo ano, chegou a colaboración entre Zucker e Blackbear coa canción *Talk Is Overrated*, dentro da súa EP titulado *Ídelle* lanzado ese ano.

En febreiro de 2018, Zucker lanzou un novo EP titulado *Stripped* e, en maio, outro máis chamado *Glisten*. En setembro lanzou o seguinte EP titulado *Summer*, que contén a súa canción máis famosa, *comethru*. Esta canción é unha resposta a como sentía o cantante tras graduarse da universidade e volver a Nova Jersey, na mesma casa onde creceu.

A principios de 2019 chegou *Brent*, un EP en colaboración con Chelsea Cutler. O 26 de xullo, lanzou o sinxelo *Oh, Mexico*, que encabezaría o seu álbum debut titulado *Love Is Not Dying*, escrito e producido enteiramente por el. O terceiro sinxelo foi lanzado o 28 de febreiro e titúlase *not ur friend* e o cuarto o 24 de marzo, chamado *julia*. Finalmente, anunciou en Instagram a data de lanzamento do disco completo, o 17 de abril de 2020.

## Influencias 
Zucker explicou que Blink-182 é unha das súas grandes influencias, a que lle fixo querer dedicarse á música.

## Discografía 
### Álbums 
* Love Is Not Dying (2020)
** MC: platino - comethru

* 2020:
** RIAA: ouro - all the kids are depressed
** MC: ouro - all the kids are depressed
** RIAA: ouro - you were good to me

## Xiras 
* Tour is overrated (2017)
* Jeremy Zucker suporting Lauv (2017)
* Jeremy Zucker, fall 2018 tour (2018)
* Jeremy Zucker, Europe 2019 winter tour (2019)
* Jeremy Zucker, Asia 2019 tour (2019)
* Jeremy Zucker, live in 2020 us & European tour (2020)
* Jeremy Zucker, live in 2020 supporting Lauv Australia and New Zealand (2020)

## Notas
Cegoña (instrumento de tortura)

[miniatura|200px|Imaxe dunha *cegoña* conservada no Museo da tortura de [Friburgo de Brisgovia|Friburgo.]]
A ***cegoña*** é un instrumento de tortura que pola súa simpleza non amosa a primeira ollada a dor que pode causar, posto que en aparencia a súa principal función é a de simplemente inmobilizar a vítima. A *cegoña* é un aparato feito de ferro que suxeitaba o condenado polo pescozo, mans e nocellos, e sometíao a unha posición incómoda que provocaba cambras nos músculos rectais e abdominais, e a poucas horas por todo o corpo.
A vítima que estaba suxeita a este instrumento sufría de cambras de diferente magnitude, nesta orde: primeiro nos abdominais e rectais, logo nos pectorais, cervicais e nas extremidades. Ao cabo dunhas horas, a dor volvíase insufrible e continua, sobre todo en abdome e recto. Mentres se sufrían estas terribles dores, o condenado podía ser queimado, mutilado ou batido até a morte.

## Véxase tamén
Carles Escolà i Sánchez

**Carles Escolà i Sánchez**, nado en Sabadell en 1978, é un enxeñeiro informático, activista social e político catalán, alcalde de Cerdanyola del Vallès dende o 13 de xuño de 2015 ata o 15 de xuño de 2019 e quinta persoa en ocupar este cargo desde o restabelecemento da democracia española.

## Traxectoria 
Carles Escolà i Sánchez naceu en Sabadell en 1978 e viviu en Badia del Vallès neno. Estudou no Colexio La Sardana deste concello e posteriormente no Instituto CE Ramar de Sabadell. Logo ingresou na Universidade Autónoma de Barcelona onde estudou enxeñería informática. No eido profesional, Escolà incorpórase no ano 2000 como consultor e programador externo na empresa Barlo Plastics SA (máis tarde Quinn Plastics SAU e posteriormente Polycasa SA), onde se incorporou ao persoal en 2002. Logo de ser reelixido como cabeza de lista e tras as eleccións municipais do 24 de maio de 2015, conseguiu reunir os votos necesarios de ERC, CiU e ICV-EUiA-MES para desbancar ao PSC do goberno municipal.

Dúas semanas despois das eleccións municipais que imposibilitaron a revalidación da alcaldía de Escolà, o alcalde anunciou en rolda de prensa o 6 de xuño de 2019 que renunciaba ao concello e abandona a primeira liña política da cidade. Ao regresar ao seu antigo traballo, recibiu unha comunicación na que lle comunicaba o seu despedimento. En setembro de 2019, o caso aínda está pendente de xuízo.

A CUP anunciou en decembro de 2020 que Escolà concorrería ás eleccións ao Parlamento de Cataluña de 2021 como número seis da CUP na circunscrición de Barcelona.

## Notas
Laia Estrada i Cañón

**Laia Estrada i Cañón**, nada en Tarragona o 19 de setembro de 1982, é unha mestra, política e escritora catalá. É licenciada en Ciencias Ambientais pola Universidade de Xirona e ten un mestrado en Estudos Territoriais e Poboacións pola Universidade Autónoma de Barcelona. Participou en movementos feministas, en defensa da sanidade pública e polo dereito á vivenda.

## Traxectoria 
Filla do sindicalista José Estrada Cruz, criouse no barrio de Sant Pere i Sant Pau. É membro do Casal Popular Sageta de Foc, de Ràdio Terra e da Coordinadora de Asociacións pola Lingua Catalana. É membro de Esquerra Independentista dende 2008, primeiro no marco de Endavant, onde participou en varias comisións nacionais, e posteriormente, en 2012, na Candidatura d'Unitat Popular (CUP). Colaborou coa Universidade Comunista dos Países Cataláns (UCPC) impartindo algunhas clases.

Foi concelleira en Tarragona pola CUP dende 2015 ata marzo de 2021, dende onde destapou o caso de corrupción do INIPRO sobre supostas irregularidades na contratación de servizos públicos con fins partidistas e no que están imputado o exalcalde Fèlix Ballesteros e outros altos cargos municipais. Encabezou, con Edgar Fernández, a lista da CUP na circunscrición de Tarragona nas eleccións ao Parlamento de Cataluña de 2021, saíndo elixida.

Colaborou en varios libros colectivos, como ''En defensa d'Afrodita* (Tigre de papel, 2013), *Les dones als orígens de Torreforta* (Círculo de Estudos Históricos e Sociais Guillem Oliver, 2014), *Perspectives* (Factory Space, 2015), *Llums i Taquígrafs. Atles de la corrupció, el frau i la impunitat als Països Catalans* (Pol·len, 2016), e *Terra de ningú. Perspectives feministes sobre la independència* (Pol·len, 2017). Estrada foi acusada de desorde pública na manifestación de Tarragona do 21 de decembro de 2018, en protesta contra o Consello de Ministros do Goberno español, presidido por Pedro Sánchez, que foi trasladado naquela ocasión de Madrid a Barcelona. Porén, ante a interpelación previa realizada pola maxistrada ante o Tribunal Superior de Xustiza de Cataluña (TSJC), este respondeu que estaba plenamente autorizada para completar a investigación.

## Obras 
* *Des de totes les trinxeres, a primera línia de foc.* Tarragona: Lo Diable Gros, 2019. 978-84-949556-4-8.
* *Sortim de l'UCI: proposta per una sanitat pública'' (escrito xunto con Xavier Milian). Manresa: Tigre de Paper, 2020. ISBN 978-84-16855-80-3.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Artigos de Laia Estrada en Llibertat.cat
Anne Geiser

**Anne Geiser**, nada en 1952, é unha numismática, historiadora e arqueóloga suíza, especialista na moeda céltica gala e galo-romana.

## Traxectoria 
Anne Geiser cursou a súa formación superior na Universidade de Lausana, onde acadou o doutoramento en Arqueoloxía e Historia en 2004, cunha tese sobre a circulación monetaria na actual Suíza occidental.

En 1978 ingresou como conservadora no daquela chamado Gabinete de Medallas do Cantón de Vaud e creou a Asociación Amigos do Gabinete de Medallas, para lles dar visibilidade ás súas coleccións. Posteriormente foi nomeada directora do Gabinete, transformado xa en Museo Monetario Cantonal, posto no que se mantivo ata 2017.

Entre outras entidades académicas e asociativas, Geiser é membro da Sociedade Suíza de Numismática.

## Recoñecementos 
* (1980): Premio Dr. Nessler, da Universidade de Lausana.

## Publicacións 
Esta é unha escolma dalgúns dos artigos e dos traballos monográficos publicados por Anne Geiser ao longo da súa traxectoria:

### Monografías 
* (2002). *Collections monétaires. Exposition permanente du Cabinet des médailles cantonal, Lausanne Palais de Rumine* (con C. el Sherbiny). Cabinet des médailles cantonal, Lausana. ISBN 9782940094714
* (2010). ''Alexandre le Grand et les royaumes hellénistiques. L'histoire racontée par les monnaies* (con N. Beuret). Musée monétaire cantonal, Lausana. ISBN 9782940094721
* (2017). *Les Celtes et la monnaie. Des Grecs aux surréalistes* (con M. Amandry et al). Infolio, Gollion. ISBN 9782884743976
*(2017): *Par ici la monnaie! Une exposition du Musée monétaire cantonal*... (con N. Consiglio). *Musée monétaire cantonal*, Lausana. ISBN 9782940094837

### Artigos 
* (1984). "Un monnayage celtique en Valais: les monnaies des Véragres". En *Schweizerische numismatische Rundschau*, 63. Páxinas 55-107.
* (1995). "Faciès des potins, particulièrement du type dit ‘à la grosse tête’, découverts en Suisse occidentale". En *Gallia'', 52. Páxinas 87-93.
* (1995). "Tentative d'identification des productions métalliques des bronzes coulés dits *à la grosse tête**" (conJ-N.Barrandon)*. En Gallia, 52. Páxinas 21-26*.*
* (2009). "Les potins 'à la grosse tête': une nouvelle évaluation typologique". En *Schweizer Münzblätter,* 235. Páxinas 77-89.
* (2010). "Monnaies antiques (ibériques, massaliètes, celtiques) de la collection Cavalier de la Médiathèque Centrale d'Agglomération-Emile Zola de Montpellier". En *Archéologie en Hérault-Languedoc,* 1. Páxinas 1-44.
* (2012). "Monnaie et écriture au second âge du fer autour de l’arc alpin: nne nouvelle approche des statères épigraphes attribués naguère aux Salasses". En *Études Celtiques,* 38. Páxinas 77-129.
*(2017). "Musée monétaire cantonal". En Devanthéry, A.. et al. (ed). *Objets archéologiques: une richesse partagée*. Lausana. Páxinas 32-39.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* MMC (2017). *Bulletin*, 30. Association des amis du Musée monétaire cantonal.
* Zäch, B. (1996). "París: Jeton de vermeil für Anne Geiser". En *Schweizer  Münzblätter*. Vol. 46. Nº 164 novembro. Páxina 141.
Mariluz Congosto

**Mariluz Congosto Martínez,** nada en Henarejos en  1956,  é unha informática, investigadora e docente española especializada en análise de redes sociais e visualización de datos .

## Traxectoria 
Licenciada en Informática pola Universidade Politécnica de Madrid (1974-1979), comezou a traballar como enxeñeira en Fujitsu (1980-1995) e dende o ano 2000 traballa en investigación e desenvolvemento con proxectos de innovación no ámbito das telecomunicacións para Telefónica (TESYS)., MORE, EOC). Dende 2000 a 2008 tamén realizou labores de divulgación tecnolóxica e colaborou coa Fundación Telefónica creando plataformas de publicación dixital.

En 2008, doutorouse en Telemática pola Universidade Carlos III e iniciou unha faceta investigadora e docente en datos sociais, preferentemente en Twitter onde investiga a difusión e caracterización dos usuarios en Twitter dentro do ámbito de datos sociopolíticos. 

Mediante a análise de redes e a visualización de datos, desenvolve o obxectivo de descubrir patróns de comportamento, propagación de mensaxes e caracterización dos usuarios. O seu principal interese de investigación céntrase nos patróns nas redes sociais, como a caracterización dos usuarios, como se difunden as mensaxes e a análise dos acontecementos.

Destaca o seu traballo sobre a análise cuantitativa da dinámica das redes sociais. Como docente, está especializada en visualización de datos, unha disciplina aplicada en enxeñería, economía ou xornalismo .

Congosto desenvolveu a plataforma t-hoarder utilizada para capturar e mostrar datos sociais de Twitter e a plataforma metroaverias para medir a calidade do Metro de Madrid tal e como a perciben os usuarios das diferentes liñas de Metro. 

Actualmente é profesora honoraria do Departamento de Enxeñaría Telemática da Universidade Carlos III.

## Notas
Kanahus Manuel

**Kanahus Manuel**, tamén coñecida como **Kanahus Freedom**, é unha activista indíxena pertencente aos pobos shuswap e kutenai, orixinaria da Columbia Británica, no Canadá. É membro do grupo de activistas Tiny House Warriors.

Nai de catro fillos, rexeitou rexistralos como maneira de protestar contra o goberno canadense e os seus regulamentos provinciais e federais. Tamén usou este feito como unha declaración de descolonización, para subliñar a condición dos seus fillos como membros das Primeiras Nacións.

## Traxectoria 
Manuel é membro da banda Neskonlith da Columbia Británica. Manuel, quen ten unha irmá xemelga (Mayuk Manuel) naceu no seu dunha familia moi política. Son fillas de Beverly e Arthur Manuel, un activista. e foi presidente fundador do Consello Mundial dos Pobos Indíxenas. A súa tía, Doreen Manuel, é cineasta. A súa tía, Vera Manuel, é poeta e dramaturga. 

En 2018, Manuel casou con Orlando Watley (do pobo chickasaw), quen estivo dende 1994 na Prisión Estatal de Calipatria, un cárcere de máxima seguridade de California. De acordo co Proxecto pola Inocencia de Orlando Watley, Watley foi absolto dos cargos dun roubo/homicidio en 1993, e con 19 de idade, foi detido e condenado falsamente en 1994 por un delito de triplo homicidio. Mantendo que é inocente, está encarcerado dende entón e cumpre cadea perpetua.

Manuel ten catro fillos, todos os cales naceron fóra dun hospital. Non rexistrou ningún deles para a certificación de nacemento, polo que están indocumentados. Por nacemento, estarían clasificados como "indios con status" no Canadá e terían dereito a certos beneficios, pero ela non quixon que caesen baixo a regulación gobernamental.

## Obras 
* 2017: "Decolonization: The frontline struggle" en *Whose Land Is It Anyway? A Manual for Decolonization*. Federation of Post-Secondary Educators of BC.

## Notas
Safiya Noble

**Safiya Umoja Noble** nada en Fresno (California) é profesora asociada na UCLA e investigadora visitante na Annenberg School of Communication, University of Southern California. É autora de *Algorithms of Oppression*, e coeditora de dous volumes: *Internet interseccional: raza, sexo, clase e cultura* e *emocións, tecnoloxía e deseño* .

## Traxectoria 
Noble  asistiu á Roosevelt School of the Arts. Mentres estaba no estado de Fresno, Noble estivo implicada na "escena política do campus", protestando contra o apartheid e facendo campaña pola igualdade racial e de xénero. Foi membro de Associated Students, Inc. e da California State Student Association. Despois de graduarse, Noble traballou durante máis dunha década en mercadotecnia multicultural, publicidade e relacións públicas.

Noble asistiu á Universidade de Illinois en Urbana - Champaign para estudos de posgraduado, onde obtivo un máster e un doutoramento en biblioteconomía e ciencias da información. A súa tese de 2012, " *Looking for Black Girls: Old Traditions in New Media ",* considerou como o xénero e a raza se manifestan nas plataformas tecnolóxicas. 

## Carreira 
Noble uniuse ao Departamento de Estudos da Información da Universidade de California, Os Ánxeles. En 2017 uniuse á Universidade do Sur de California como profesor asistente visitante. Na USC céntrase nas preocupacións políticas e de dereitos humanos e civís das plataformas de medios dixitais, incluíndo a integración destes temas na formación STEM e en enxeñaría.

En 2019, únese ao Oxford Internet Institute como investigadora sénior (profesora asociada) na Universidade de Oxford no Reino Unido.

## Investigación 
A investigación de Noble céntrase no xénero, a tecnoloxía e a cultura, e como inflúen no deseño e uso de Internet. e Bitch. En 2016, Noble publicou en liña *Emotions, Technology & Design* e *The Intersectional Internet: Race, Sex, Culture and* *Class.*  É coeditora da sección Comentario e Crítica do Journal of Feminist Media Studies. É membro de varias revistas académicas e consellos consultivos, incluíndo *Taboo: The Journal of Culture and Education* e *Journal of Critical Library and Information Studies*.   Considere como o prexuízo contra as persoas de cor está incrustado nos motores de busca supostamente neutros. Nela, Noble preocúpase moito ver as formas en que a comunidade negra se comercializa en poderosas empresas tecnolóxicas. Ela céntrase na empresa monopolista Google e na información do seu algoritmo de "caixa negra". Esta idea é que cando introduces algo no buscador, obtés un resultado, pero non sabes como se fixeron os resultados. Chama a atención a obra de Noble e confía en concienciar a este sistema de que moitas persoas que están sistematicamente marxinadas non teñen opinión. A súa esperanza é acabar coa inxustiza social e cambiar a percepción da tecnoloxía das persoas marxinadas. Foi exposto no Zurich Photomuseum. Deu varias charlas e entrevistas sobre Algoritmos de opresión. 

## Notas