Concha Méndez

**Concepción Méndez Cuesta**, nada en Madrid o 27 de xullo de 1898 e finada na Cidade de México o 7 de decembro de 1986, foi unha escritora, poeta, dramaturga e guionista española, contemporánea da Xeración do 27. Pertencía ao grupo de Las Sinsombrero.

## Traxectoria 
### Infancia e mocidade 
De familia rica, foi a maior dos dez fillos de Pascual Méndez e Luisa Cuesta. Recibiu educación nun colexio francés, o que quizais se percibe nos seus primeiros versos. Afeccionada ao deporte, destacou na ximnasia e a natación. Adoitaba pasar os veráns en familia en Donostia. En 1919 coñeceu alí a Luis Buñuel, quen foi o seu primeiro noivo. Esa relación durou sete anos, durante os que Concha, amiga ademais de Maruxa Mallo, relacionouse con Luis Cernuda, Rafael Alberti e Federico García Lorca.

Independizada da súa familia a principios de 1929, iniciou un periplo que a levou desde Londres a Montevideo e Buenos Aires. Na capital arxentina contactou con Guillermo de Torre, escritor e crítico que dirixía a sección de letras do diario *La Nación*, onde comezou a publicar un poema semanal. Na Arxentina fixo amizade con Consuelo Berges e Alfonsina Storni. Dese período é o seu poemario *Canciones de mar y tierra* (1930). Este foi o seu «segundo exilio».

En 1991 publicáronse as súas *Memorias habladas, memorias armadas*, obra compilada a partir das cintas que fora gravando a súa neta, Paloma Ulacia Altolaguirre.

### Obra poética 
A súa obra poética está recollida en *Poemas entre 1926-1986*. A edición foi preparada polo marido da súa filla Paloma, o profesor James Valender.

A súa poesía pódese dividir nas seguintes etapas, relacionadas de maneira moi íntima coa súa vida:

#### Primeira etapa 
A primeira etapa está constituída por tres libros: *Inquietudes* (1926), *Surtidor* (1928) e *Canciones de mar y tierra* (1930). Constitúen unha triloxía caracterizada polos mesmos temas que empregaba o Alberti neopopularista e pola incorporación ao verso de todo o que representaba a modernidade nos anos 20: o deporte, o cinema ou o automóbil.

#### Segunda etapa 
En *Vida a vida* (1932) mostra unha voz máis depurada e persoal, menos colorista e lúdica. Son 20 poemas que terminan en exclamacións. A súa madurez vital choca coa súa contorna, e neste libro explora cos seus soños a realidade. Continúa o ton autobiográfico en *Niño y sombras* (1936), unha elexía ao seu primeiro fillo, que non chegou a nacer. Deixa atrás a vangarda e depura a súa poesía, cun léxico sinxelo e natural e alargando os seus versos. Son 28 poemas en que a morte e o dó xunto á maternidade son o eixo vertebrador do libro. 

Eses dous libros, xunto con 12 poemas novos escritos durante a guerra, reedítanse en *Lluvias enlazadas* (1939). Publicado na Habana, mostra o desencanto e escepticismo do exilio e o desarraigamento. Este poemario editouse dentro da colección de libros *El ciervo herido*, da súa propia imprenta. *Sombras y sueños* (1944) inclúe 97 poemas con catro núcleos temáticos: 

* Poemas das sombras, soidade e dor
* Poemas da resistencia
* Poemas do abandono: mostran a nostalxia da separación, da súa terra natal, do seu compañeiro e da súa nai, falecida neses días
* Poemas que homenaxean os seus poetas preferidos A escritora manifestou sempre unha gran preocupación pola función pedagóxica do teatro infantil, na procura dunha educación global.

### Autobiografía 
Cara ao final da súa vida Concha Méndez xa non tiña a capacidade física de escribir as súas memorias. Con todo, a fortaleza e empeño da autora fixeron posíbel a creación das súas *Memorias habladas, memorias armadas* (1990).  Estas foron ditadas á súa filla, Paloma Ulacia Altolaguirre, quen posteriormente creou o libro a partir das cintas gravadas. 

No prólogo, Paloma Ulacia revela que Concha Méndez non escribiu a súa propia autobiografía. Consideraba que aceptar a súa vida como un feito xa consumado equivalía a admitir a vellez e, xa que logo, a proximidade da morte. Cando a autora sentiu a necesidade de relatar a súa vida, aos 80 anos, xa non podía facelo fisicamente. Malia a idade, as súas expresións e o detalle das memorias mostran como aínda mantiña moita enerxía, trazo sempre presente no seu carácter. O prólogo tamén advirte que a estrutura do libro segue unha orde cronolóxica e resumíronse os sucesos temporais máis extensos.

Semella que Concha Méndez autocensurou algunhas pasaxes da súa vida á hora de narrar as súas memorias. Trata de forma esquiva feitos como as súas relacións sentimentais. En lugar de narrar con precisión a súa vida, preferiu expresala como unha serie de anécdotas, coa poesía e as viaxes coma alicerces fundamentais. Conta como de nena soñaba con ser capitá de barco, unha idea non moi ben acollida pola súa familia, e na súa mocidade alcanza a emancipación viaxando. A autora conclúe a obra cunha reflexión sobre as decisións tomadas.

### Relación de obras 
### Poesía 
* *Inquietudes* (Imprenta de Juan Pueyo, Madrid, 1926)
* *Surtidor* (1928)
* *Canciones de mar y tierra* (Talleres Gráficos Argentinos, Bos Aires, 1930)
* *Vida a vida* (La Tentativa Poética, Madrid, 1932)
* *Niño y sombras* (Ediciones Héroe, Madrid, 1936)
* *Lluvias enlazadas* (A Habana, El Ciervo Herido, 1939)
* *Poemas. Sombras y sueños* (México, Rueca, 1944)
* *Villancicos de Navidad* (México, Rueca, 1944)
* *Vida o río* (Caballo Griego para la Poesía, 1979)
* *Entre el soñar y el vivir* (1985)
* *Poemas 1926-1986* (Madrid, Hiperión, 1995), edición preparada polo marido da súa filla Paloma, o profesor James Valender.
* *Mapas*

### Teatro 
* *La caña y el tabaco* (inédita até 2012): Publicada pola Asociación de Directores de Escena de España, dentro da colección *literatura dramática iberoamericana*)
* *El ángel cartero* (Acto único infantil, representada en 1929 no Lyceum Club Femenino de Madrid)
* *El personaje presentido* (1931)
* *El pez engañado* (comedia infantil nun acto, escrita en 1933 e editada en 2006 pola Asociación de Directores de Escena)
* *Ha corrido una estrella* (comedia infantil escrita en 1934, editada en 2006 por la Asociación de Directores de Escena)
* *El carbón y la rosa* (1935)
* *Las barandillas del cielo. Comedia para guiñol*(1938), editada en 2006 pola Asociación de Directores de Escena
* Prólogo de *El solitario (El nacimiento)* (1938)
* *El solitario (Amor)* (1941)
* *El solitario (Soledad)* (1945)

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Antoloxía poética de Concha Méndez I
* Concha Méndez. Fragmento do documental *Las Imprescindibles*
* Luís Cernuda: testemuño de Concha Méndez
* Sinsombrerismo. h. 1925. De Maruja Mallo e Concha Méndez
* Cante jondo desde una ventana. 1933-1935.
* Homenaxe ás mulleres da Xeración do 27
* Concha Méndez na webdoc de RTVE Las Sinsombrero
* Poemas de Concha Méndez