open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adán e Eva

miniatura|Albrecht Dürer, 1507
De acordo co Libro da Xénese da Biblia, **Adán** (en hebreo** אדם ’Ādhām** *Adam* "Po; humanidade") foi o primeiro home criado por Deus. A súa compañeira, tamén criada por Deus, chamada **Eva** ou **Hawa**, a primeira muller, fora formada dunha costela de Adán mentres este durmía.

Adán e Eva foran colocados no Xardín do Edén para que alí vivisen e enchesen a Terra cos seus descendentes. Ámbolos dous, primeiramente Eva e despois Adán, comeron o froito prohibido da árbore da ciencia (do coñecemento do ben e do mal) creada por Deus, e despois do ocorrido, de acordo co relato bíblico, toda a humanidade ficou privada da perfección e da perspectiva de vida infinda. Xurdiría aquí para os xudeus, musulmáns e cristiáns a noción do pecado herdado e a necesidade dun rescate da humanidade condenada á morte. Deus expulsounos do Xardín do Edén e deulles roupas provenientes de peles animais.

Adán e Eva foron pais de Caín, Abel, Sete, entre outros fillos e fillas. Segundo a Xénese 5:5, Adán viviu 930 anos, alcanzando até Lameque, pai de Noé, a oitava xeración da súa descendencia.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cambados igrexa de San Francisco 01-05b.jpg|Adán, na fachada da igrexa de San Francisco (Cambados)
Ficheiro:ِAdam and Eve in Paradis, 1643-1646.jpg|Adán e Eva no Paraíso, ilustración dunha Biblia armenia do século XVII
S. Yizhar

**S. Yizhar** ou **Yizhar Smilansky** (1916 — 2006) é un escritor israelí, o grande innovador da literatura moderna hebrea. O seu nome literario deullo o poeta e editor Yitzhak Lamdan, cando en 1938 editou a primeira historia de Yizhar, *O regreso de Ephraim a Alfalfa* no seu xornal literario.

## Biografía 
Naceu no seo dunha familia de escritores, o tío do seu pai era Moshé Smilansky, famoso escritor. O seu pai, Zev Zass Smilensky, foi tamén un coñecido escritor.
Yizhar completou os seus estudos en Xerusalén e foi mestre en Yavniel, Ben Shemen, Hulda e Rehovot, antes de ensinar na Universidade Hebrea de Xerusalén ata a súa xubilación. Militante do Mapai, foi membro da Knesset

## Escrita 
Entre 1930 e 1950 Yikhar publicou novelas curtas e algúns libros de relatos. A fins dos anos 50 apareceu a súa novela *Os días de Ziklag* en dous volumes e con máis de mil páxinas, a obra renovou a prosa literaria hebrea.
PIN

* Número de identificación persoal
* Partido Independiente de Negreira, é un partido político de carácter local circunscrito ó concello de Negreira.
* PIN, siglas en inglés de *Preferred IUPAC Name* (Nome Preferido da IUPAC, NPI) para a nomenclatura de compostos químicos.
Partido Independiente de Negreira

O **Partido Independiente de Negreira** (**PIN**) é un partido político galego de carácter local circunscrito ó concello de Negreira (A Coruña).
Nas eleccións locais de 2003 obtivo o 23% dos votos e tres concelleiros no consistorio:
*José Antonio Santos Hombre Agüera
*José Francisco Pensado Pousa
*María del Pilar Pérez Pensado
Terremoto do Océano Índico de 2004

O **terremoto do Océano Índico de 2004**, coñecido na comunidade científica como o **terremoto de Sumatra-Andamán**, foi un terremoto submarino ocorrido ás 00:58:53 UTC (07:58:53 hora local) do 26 de decembro de 2004. O terremoto provocou un tsunami que se converteu nun dos máis mortíferos da historia moderna, matando entre 240&nbsp;000 e 300&nbsp;000 persoas. A magnitude do terremoto estímase que foi de 9,1, o que o converte dun dos cinco terremotos máis fortes dende 1900. En maio de 2005, os científicos revelaron que o tremor no epicentro durou case dez minutos, cando a maioría dos terremotos non duran máis duns poucos segundos, o que causou que o planeta enteiro vibrase cando menos uns poucos centímetros.miniatura|Imaxe do avance do tsunami polo Océano Índico.|esquerdaO terremoto orixinouse no Océano Índico, ao norte da illa de Simeulue, ao noroeste de Sumatra, Indonesia, o tsunami que seguiu devastou as costas de Indonesia, Sri Lanka, o sur da India, Tailandia e outros países, con ondas de ata 30 m, o que causou grandes perdas e mortes en zonas tan afastadas, como a costa leste de África.

## Notas
Requinto

O **requinto** é un instrumento aerófono que emprega unha lingüeta simple para producir o son. Pertence á familia do clarinete, está afinado en mi bemol, pero soa unha cuarta máis aguda.
Darwin

**Darwin** pode referirse a:

## Persoas 
* **Charles Darwin** (1809–1882), Naturalista e escritor inglés, máis coñecido por ser o creador da teoría da evolución biolóxica por selección natural;
* **Emma Darwin**, esposa de Charles Darwin;
* **George Darwin**, astrónomo, fillo dos dous anteriores;
* **Erasmus Darwin**, físico, avó de Charles Darwin.
* **Charles  Galton Darwin**, físico, neto de Charles Darwin.

## Astronomía 
* **Misión Darwin** ou **Proxecto Espacial Darwin**, proxecto da Axencia Espacial Europea para a procura de planetas  extrasolares similares á Terra;
* **Darwin (cráter)**, cráter de impacto da Lúa;
* **Darwin (cráter marciano)**, cráter de impacto de Marte;
* **(1991) Darwin**, asteroide do cinto principal entre Marte e Xúpiter;

## Localidades e divisións administrativas 
### Arxentina 
* **Darwin**, localidade na provincia de Río Negro;
### Australia 
* **Darwin**, localidade no Territorio do Norte;
### Estados Unidos 
* **Darwin**, localidade no estado de  California;
* **Darwin**, localidade no estado de  Minnesota;
### Illas  Malvinas 
* **Porto Darwin**, paraxe nas Illas  Malvinas;

## Accidentes xeográficos 
* **Cordilleira Darwin**, cordón montañoso da Illa Grande de Terra do Lume, Rexión de Magallanes, Chile;
* **Monte Darwin**, monte da Illa Grande da Terra do Fogo, Rexión de Magallanes, Chile;
* **Monte Darwin**, monte de  Tasmania, Australia;
* **Cráter Darwin**, cráter  meteorítico de  Tasmania, Australia;
* **Monte Darwin**, monte de  California, Estados Unidos;
* **Illa Darwin**, illa das  Galápagos, #Ecuador;
* **Canle Darwin**, canle da Rexión de  Aysén, Chile;
* **Glaciar Darwin**, glaciar da Antártida;

## Animais 
* **Ra Darwin**, anfibio suramericano;

## Personaxes e lugares ficticios 
* **Darwin**, personaxe de  Marvel Cómics;
* **Darwin IV**, un planeta ficticio, o lugar principal do libro * Expedition* de Wayne  Barlowe;
* **Darwin (personaxe)**, personaxe de serie animada (O incrible mundo de  Gumball);

## Premios 
* A **medalla Darwin-Wallace**, unha distinción outorgada pola Sociedade  linneana de Londres;
* Os **premios Darwin**, premios a accións humanas estúpidas;

## Software 
* **Darwin  Kernel**, un sistema operativo de tipo Unix creado por Apple en 1999;

## Transporte 
* a **Darwin Airline**, aeroliña rexional con base en  Lugano, Suíza.
Menasseh Ben Israel

**Menasseh Ben Israel**, nado en La Rochelle ou en Madeira en 1604 e finado en Middelburg en 1657, foi un rabino, escritor, diplomático e editor xudeu de orixe portuguesa. Fundou a primeira imprenta hebrea en Ámsterdan, 1626.

## Traxectoria 
Naceu en Madeira co nome de **Manoel Dias Soeiros** no seo dunha familia xudía obrigada a converterse ao cristianismo, un ano despois do seu nacemento os seus pais marchan do país para fuxir da Inquisición. En 1610 a familia chega aos Países Baixos
Amigo persoal de Rembrandt, Menasseh é coñecido pola súa petición a Oliver Cromwell e ao Parlamento británico que se anulara a prohibición emitida por Eduardo I de Inglaterra que prohibía a residencia aos xudeus en Gran Bretaña, a súa petición tivo éxito e os xudeus puideron asentarse de novo en Gran Bretaña.
Joseph Nasi

**João Miquez**, coñecido como **Joseph Nasi**, nado en 1524 e finado en 1579, foi un cortesano xudeu na corte otomá.

## Traxectoria 
Nado nunha familia portuguesa obrigada a converterse ao cristianismo pero que mantiña a relixión xudía, Nasi marcha en 1537 aos Países Baixos e estuda na Universidade Católica de Lovaina, e logo de se graduar entra no negocio bancario. Nasi tivo unha forte influencia nas cortes de Suleimán I e o seu fillo Selim II, nomeado Señor de Tiberiades co mandato expreso de reasentar aos xudeus alí, pero fracasou no seu intento, máis tarde foi nomeado duque de Naxos e as sete illas.
Filo

En bioloxía, **filo** (en latín científico ***Phylum***, plural ***Phyla***) ou, en botánica, **división** (do latín ***Divisio***), é o rango de clasificación que está entre o reino e a clase.

Ao igual que ocorre con outros niveis na taxonomía dos seres vivos, e debido á enorme dificultade á hora de clasificar certas especies, varios **filos** poden agruparse en **superfilos**, e as entidades dun **filo** poden organizarse en **subfilos** (e estes á súa vez en **infrafilos**).

Niveis de clasificación (de xeral a concreto):

(Os niveis obrigatorios marcáronse con fondo rosa)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filos bacterianos
Clase (bioloxía)

En bioloxía (botánica e zooloxía), a **clase** é un grupo taxonómico que comprende varias ordes de plantas ou animais con moitos caracteres comúns.

Ao igual que ocorre con outros niveis na taxonomía dos Seres Vivos, e debido á enorme dificultade á hora de clasificar certas especies, varias **Clases** poden agruparse en **Superclases**, e os individuos dunha **Clase** poden organizarse en **Subclases** (e estes á súa vez en **Infraclases**).

Niveis de clasificación (de xeral a concreto):

(Os niveis obrigatorios marcáronse con fondo rosa)
Orde (bioloxía)

En bioloxía, a **orde** é a unidade sistemática entre a clase e a familia, na clasificación por categorías taxonómicas. Porén, en sistemática antiga, era sinónimo de familia.

Ao igual que ocorre con outros niveis na taxonomía dos seres vivos, e debido á enorme dificultade á hora de clasificar certas especies, varias **ordes** poden agruparse en **superordes**, e os individuos dunha **orde** poden organizarse en **subordes** (e estes á súa vez en **infraordes**).

Niveis de clasificación (de xeral a concreto)

(os niveis obrigatorios marcáronse con fondo rosa)
Familia (bioloxía)

miniatura|150px|Xerarquías da clasificación sistemática.
A **familia** é, en bioloxía, a unidade sistemática ou taxonómica situada entre a orde e o xénero, ou entre a **superfamilia** e a **subfamilia** se estivesen descritas.

En botánica a desinencia latina da familia é *-aceae*, e en galego *-áceas*, agás algunhas familias debido ao uso tradicional do nome.

En zooloxía a desinencia latina da familia é *-idae*, e en galego *-idos* (en palabra sempre esdrúxula).

Igual que ocorre con outros niveis na taxonomía dos seres vivos, e debido á enorme dificultade á hora de clasificar certas especies, varias familias poden agruparse en superfamilias, e os individuos dunha familia poden organizarse en subfamilias (e estes á súa vez en infrafamilias).

## Niveis de clasificación (de xeral a concreto) 
(os niveis obrigatorios marcáronse con fondo rosa)
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Familia (botánica)
Shabtai Zevi

miniatura|Shabtai Zevi.

**Shabtai Zevi** ou **Sabbatai Zevi**, nado en Esmirna o 1 de agosto de 1626 e finado en Ulcinj (actual Montenegro) cara ao 17 de setembro de 1676, foi un mesías e cabalista xudeu, coñecido como **Amirah** polos seus seguidores.

## Traxectoria 
Fundou a seita dönmeh, que floreceu no Imperio Otomán, no que confluían elementos do xudaísmo, cristianismo e islamismo.

En 1648 proclamouse mesías, expulsado de Esmirna en 1651 ou 1654 buscou refuxio en Tesalónica (Grecia), en 1665 uníuselle Nathan de Gaza e conseguiu apoio entre os xudeus de Palestina e entre a diáspora. Tras varios anos de prudencia nesa cidade, desencadeou un novo escándalo ao pronunciar nun banquete solemne celebrado no patio da sinagoga Shalom o *tetragrammaton*, inefable para o xudaísmo, e presentarse como o ''machia'h ben David'', é dicir, o mesías fillo de David. O consello rabínico federal expulsouno da cidade, e Shabtai Zevi partiu a predicar a súa doutrina noutras cidades do mundo sefardí. A súa predicación dividiu á comunidade xudía, tanto en Salónica como noutras cidades, e causou tales desordes que Shabtai Zevi foi arrestado e logo levado a Adrianópolis ante a presenza do sultán. Alí, intimidado a demostrar os seus poderes sobrenaturais rexeitando as frechas con que se lle ameazaba, terminou por abxurar da súa fe e converterse ao islam. Este golpe de efecto foi diversamente interpretado polos seus adeptos. Algúns viron un sinal e convertéronse ao islam; outros rexeitaron a súa doutrina e retornaron ao xudaísmo ortodoxo; e houbo quen, aínda permanecendo externamente fieis ao xudaísmo, continuaron seguindo en segredo os ensinos de Shabtai Zevi.

## Notas
The Selfish Gene

***The Selfish Gene *** é unha obra divulgativa sobre a teoría da evolución, en que Richard Dawkins presenta unha interpretación desta que procura explicar a evolución das especies na perspectiva dos xenes e non na do individuo ou da especie.

## Características 
Segundo a Teoría do xene egoísta, o xene é a unidade fundamental da evolución. Esta idea pon cobro a algunhas confusións que se criaron co obxectivo de explicar determinadas características físicas ou comportamentais dos seres vivos. Ollando a evolución desde o punto de vista do xene, pódense explicar mesmo fenómenos de selección de grupo. Este libro tamén é notábel por (re)introducir o concepto de meme.

A teoría de Dawkins fixa os xenes, no canto dos individuos, como os axentes sobre os que opera a evolución.

Dawkins redefine o concepto de xene como aquela unidade de información transmisible pola herdanza que produce un ou varios efectos concretos, en tanto poida existir outra unidade de información que produciría efectos distintos, denominada *alelo* do xene, sen importar se se trata dun xene illado (caso improbábel) ou de varios xenes cooperativos; incluso sería indiferente se un xene se corresponde cun cromosoma enteiro ou cun fragmento.

O egoísmo constitúe unha metáfora coa que Dawkins pretende explicar o feito de que a prosperidade dun xene depende da súa adecuación ao medio.

Un xene dun organismo (os organismos son así *máquinas de supervivencia para xenes*) do que forma parte segue existindo se dito organismo se reproduce, posto que os xenes son a base da herdanza (no caso da reprodución sexual, a probabilidade de que un xene determinado sexa herdado é do 50 %, xa que o macho achega a metade dos xenes que formarán o novo individuo e a femia achega a metade restante; no caso da reprodución asexual, a trasmisión dun xene dun ascendente a un descendente é directa: o descendente é unha copia xenética do ascendente). Así, os xenes que dalgunha maneira proporcionen máis oportunidades de reproducirse para o organismo do que forma parte que os respectivos alelos tenderá a ser herdado por cada vez un maior número de individuos.

Unha metáfora adecuada para a teoría do xene egoísta é unha resposta á pregunta *que vai antes, a galiña ou o ovo?*. A resposta, considerando "o xene egoísta", sería que unha galiña non é máis que o medio que utiliza un ovo para crear máis ovos.

Con estas premisas, Dawkins trata de explicar as relacións entre individuos: a agresión, a batalla de sexos, o conflito xeracional e mesmo a plausibilidade do altruísmo.

Como colofón da obra, Dawkins acuña o concepto de *meme* como axente responsable da transmisión cultural no ser humano, análogo ao concepto de xene, e polo tanto, suxeito ás mesmas regras básicas da evolución (o egoísmo entre elas).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Efecto barba verde

### Bibliografía 
* 
*
Sandhi tonal

O **sandhi tonal** é un fenómeno de sandhi que se produce nas linguas tonais. Existe en todas as linguas con tons, pero parece máis estendido nalgunhas que noutras.

En mandarín, o sandhi tonal máis frecuente consiste en pronunciar unha sílaba orixinalmente no terceiro ton ante outra sílaba no terceiro ton como unha sílaba do segundo ton. Por exemplo, a frase transcrita en pinyin *nǐhǎo*, "ola", é pronunciada de feito *níhǎo*.

O sandhi tonal en Hakka é máis complexo, e aínda máis na rexión de Minnan. Para amosar ata que punto o sandhi tonal afecta ao significado nela, pode considerarse a combinación dos morfemas taiwaneses *kiaⁿ* (asustado) e *lâng* (persoa), que cambia de senso segundo o ton. Pronunciado *kiaⁿ7-lâng5*, significa "ter medo da xente, que ten medo", mentres que pronunciado *kiaⁿ1-lâng1*,  significa "aterrador, que dá medo".

O cherokee ten un sistema tonal forte no seo do cal os tons poden seren combinados de diversas maneiras segundo regras tonais complexas e sutís que admiten variantes segundo as tribos. Aínda que este sistema tonal se está a simplificar pouco a pouco por influencia do inglés, este fica moi importante para o senso.
Warren Buffett

miniatura|dereita|Warren Buffet.

**Warren Edward Buffett**, nado o 30 de agosto de 1930 en Omaha, Nebraska, é un investidor e filántropo estadounidense. No ano 2008 era considerado o home máis rico do mundo.

## Traxectoria 
O seu patrimonio líquido ascendía no 2006 a 16 mil millóns de dólares, grazas enteiramente á súa habilidade na escolla de accións e a administración de investimentos doutras persoas. Buffet iniciou a súa carreira en 1954 con apenas 100 dólares para investir. Despois de ser ensinado por Benjamin Graham, fundou unha sociedade de investimento da que el era administrador. Buffet dirixiu esta sociedade ata 1969, cando saíu do mercado debido aos niveis extremadamente altos da Bolsa.

En 1965 comprou unha firma con problemas financeiros no sector téxtil chamada Berkshire Hathaway. Esta firma debería converterse nun holding para investimentos no sector dos medios de comunicación, seguros e compañías do sector de consumo. Buffet comprou varias destas compañías a un prezo moi baixo na recesión de 1973. Isto axudou a manter o seu retorno ben superior ó mercado durante as décadas de 70 e 80. Buffett xa era considerado unha lenda viva no campo dos investimentos cando comprou unha gran parte de Coca-Cola en 1988. Os exemplos empregados nas súas conferencias axudaron a espallar a súa reputación ben lonxe dos confíns de Wall Street, auxiliados por un *bando* de investidores satisfeitos que Buffet axudou a transformar en millonarios.

Buffett é o investidor con máis éxito de tódolos tempos, cunha taxa de retorno composta de 22,3% durante 36 anos. A compra de Coca Cola supuxo para os seus investidores un lucro de preto do 800% en 12 anos. Menos coñecido foi seu investimento no Grupo de propaganda Interpublic en 1973, que ofreceu ganancias de máis do 900% en pouco máis de 11 anos. Buffet utiliza un cálculo chamado de *fluxo de caixa descontado*, que envolve a estimativa dos fluxos de caixa futuros do negocio e o desconto. Este cálculo mostra se existe unha diferenza entre o prezo actual e o valor proxectado, e se é grande ou suficiente para dar ó investidor unha marxe de seguridade. Buffet di que despois de comprada unha acción, non lle importaría se a Bolsa pechase por 10 anos se estivese suficiente confiado do valor intrínseco dos seus papeis.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial de Berkshire Hathaway
* Forbes 400 A famosa lista dos máis ricos do mundo 
* Libros sobre Warren Buffett (en inglés)
Neodarwinismo

O termo **neodarwinismo** foi acuñado por George Romanes a finais do século XIX para referirse á escola panseleccionista de Wallace e Weismann: fronte a Darwin, que admitira unha pluralidade de mecanismos evolutivos, os neodarwinistas defendían a exclusividade da selección natural como mecanismo do cambio orgánico. Enfrontábanse así cos neolamarquistas, que avogaban pola lei lamarquista do uso e o desuso. Na actualidade o termo neodarwinismo asóciase á síntese evolutiva moderna dos anos 1930.

A teoría da evolución de Darwin pode ser vista como un caso especial da teoría da conservación do estable. Esta tautoloxía establece que o que existe (polo menos o tempo suficiente para merecer un nome) *tenderá* a seguir existindo. Isto non é máis que unha versión das leis de Newton (parafraseando, *todo corpo nun estado continuará en dito estado ata que unha forza o faga cambiar de estado*).

## Características 
Porén, pódese considerar que un organismo poderá continuar existindo namentres exista outro organismo que *sexa a súa réplica exacta*.

Sen mencionar as teorías que existen sobor do paso da materia inanimada á vida orgánica, chega con que se cumpran unha serie de condicións:

# abundancia de elementos diferentes (o que se denomina *riqueza do caldo de cultivo*),
# herdanza ou replicación, e 
# idoneidade diferencial ou número de copias en función da súa interacción co medio,

e xurdirá a evolución. Isto débese a que a herdanza ou replicación depende de tres factores: a lonxevidade, a fidelidade da copia e a fecundidade. En concreto, os erros nas copias iranse acumulando sucesivamente. En termos xerais, os individuos e as especies non *pretenden* evolucionar: a evolución é o *efecto colateral* da falla de completa fiabilidade no proceso de copia e a diferente capacidade de adaptación provocada por eses erros de copia.

A teoría *canónica* do Neodarwinismo establece que as mellores ou peores adaptacións xenéticas dos individuos determinarán o resultado da evolución, non só dos individuos en particular senón das especies en xeral.

## Neodarwinismo e síntese evolutiva moderna 
Despois do desenvolvemento da síntese evolutiva moderna, entre 1936 e 1947, denominada agora xeralmente *visión ou teoría sintética da evolución* ou *síntese moderna*, o termo neodarwinismo utilízase a miúdo para referirse á teoría evolutiva contemporánea. Porén, algúns consideran ese uso como incorrecto; e Ernst Mayr escribiu en 1984 que "o termo neodarwinismo para a teoría sintética é incorrecto, porque o termo neodarwinismo foi acuñado por Romanes en 1895 para designar á teoría de Weismann."

Con todo, malia todas estas obxeccións, o termo aparece en publicacións prestixiosas, como a *Encyclopædia Britannica*, usado para referirse á teoría evolutiva actual. Richard Dawkins e Stephen Jay Gould usan o termo nos seus escritos e conferencias.

## Notas
Antoine Meillet

**Antoine Meillet**, de nome completo **Paul-Jules-Antoine Meillet**, nado o 11 de novembro de 1866 e finado o 21 de setembro de 1936, é o principal lingüista francés dos primeiros decenios do século XX.

## Traxectoria 
Estudou na Sorbona a partir de 1885, segue en especial as clases de Michel Bréal no Collège de France e de Ferdinand de Saussure na École practique des hautes études. En 1890, unha misión dun ano no Cáucaso permítelle estudar o armenio moderno. Á súa volta en Francia, ocúpase despois de Saussure o curso de gramática comparada, que completa a partir de 1894 cun seminario sobre o iranio.

En 1897, defende a súa tese de doutoramento (*Investigacións sobre o emprego do xenitivo-acusativo en antigo eslavo*). En 1902, obtén a cátedra de armenio da Escola de linguas orientais. En 1905, ocupa a cátedra de gramática comparada no Collège de France, onde consagra os seus cursos á historia e á estrutura das linguas indoeuropeas.

Secretario da *Société de linguistique de Paris*, é elixido para a Académie des inscriptions et Belles-Lettres en 1924.
	
Formou toda unha xeración de lingüistas franceses, entre os cales destacan Émile Benveniste, Marcel Cohen, Georges Dumézil, André Martinet, Aurélien Sauvageot, Lucien Tesnière, Joseph Vendryes.

Influíu tamén un número de lingüistas non franceses, entre os cales Milman Parry. En especial é o inspirador da definición da frase adoptada polo lingüista americano Leonard Bloomfield. Igualmente foi o primeiro en identificar o fenómeno da gramaticalización.

## Obras principais 
* ''Esquisse d'une grammaire comparée de l'arménien classique*, 1903.
* *Introduction à l'étude comparative des langues indo-européennes*, 1903.
* *Les dialectes indo-européens*, 1908.
* *Linguistique historique et linguistique générale*, 1921.
* *Esquisse d'une histoire de la langue latine*, 1928.
* *La méthode comparative en linguistique historique*, 1928.
* *Dictionnaire étymologique de la langue latine*, 1932 (*en collab. avec Meillet (Antoine 1866-1936), éd. augmentée, par Jacques André (1910-1994), París : Klincksieck, 2001, ISBN 2-252-03359-2 Notice n° : FRBNF37707942'')
Ferdinand de Saussure

miniatura|Ferdinand de Saussure.
**Ferdinand de Saussure**, nado en Xenebra o 26 de novembro de 1857 e morto no castelo de Vufflens-sur-Morges o 22 de febreiro de 1913, foi un lingüista suízo.

## Traxectoria 
Está considerado o fundador da lingüística moderna. No seu *Cours de linguistique générale* (1916) (*Curso de lingüística xeral*), publicado tras a súa morte polos seus alumnos, define certos conceptos fundamentais (distinción entre linguaxe, lingua e fala, entre sincronía e diacronía, carácter arbitrario do signo lingüístico etc.) que han inspirar non só a lingüística ulterior senón tamén outros sectores das ciencias humanas.

A partir das súas observacións sobre certos fenómenos do grego e o sánscrito nace o que se había de converter na teoría das laringais, tan importante no campo da indoeuropeística.

## Ideas 
* Saussure distingue a **linguaxe** (facultade de utilizar unha lingua), a **lingua** (conxunto de signos utilizados por unha comunidade. Ex.: o galego, o francés, o inglés) e a **fala** (enunciados dun interlocutor nunha lingua dada).
* Teoría do signo como asociación pola mente dun significante (imaxe mental, visual ou acústica dunha palabra) e dun significado (concepto, é dicir representación mental dunha cousa). (Ver signo lingüístico.)
* A linguaxe recorta **simultaneamente** un significante na masa informe dos sons e un concepto na masa informe das percepcións.
* A linguaxe ten unha dimensión sincrónica (relacións entre os signos nun momento dado) e unha dimensión diacrónica (evolución dos signos no curso do tempo).
* Todo signo é definido por relación cos outros, por pura diferenza (negativamente) e non polas súas características propias ("positivas"): é o carácter estrutural da lingüística saussuriana. Esta idea está na orixe do estruturalismo e da filosofía de Derrida.
* A relación entre o significante e o significado é **arbitraria**; iso é o que distingue o signo do símbolo (a balanza que simboliza a xustiza esta ligada conceptualmente a ela, contrariamente á palabra «gato» ligada a un animal felino que miaña).

## Ferdinand de Saussure e a lingua galega 
As edicións Laiovento publicaron no 2005 unha tradución de Xosé Manuel Sánchez Rei en galego do *Curso de lingüística xeral*. A publicación leva notas e un estudo introdutorio do tradutor. Neste estudo danse datos entre o curso de Saussure e a lingua e lingüística galegas.
* 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Antoine Meillet

### Ligazóns externas 
* Saussure, ''De l'essence double du langage'' (Comentarios sobre este texto)
* Hearing Heidegger and Saussure by Elmer G. Wiens
Mendiño

**Mendiño**, **Meendinho** ou **Mendinho**, nomes cos que aparece recollido nos cancioneiros galego-portugueses, foi un trobador galego medieval, que viviu entre o século XIII e o XIV. Dedicóuselle o Día das Letras Galegas do ano 1998 (xunto con Johan de Cangas e Martín Codax).

## Traxectoria 
A súa orixe non está clara, o trobador podería proceder probablemente do sur de Galicia, de localidades coma Redondela ou Vigo. Se atendemos ás referencias xeográficas do seu único poema conservado, procedería da ría de Vigo, pois menciona a Illa de San Simón, en Redondela, aínda que os autores non manteñen unha única postura. A súa cantiga de amigo está considerada entre as máis importantes da lírica trobadoresca galego-portuguesa. A súa composición aparece incluída no *Cancioneiro da Biblioteca Nacional* (B 852) de Lisboa —ou *Cancioneiro Colocci-Brancuti*— e no *Cancioneiro da Biblioteca Vaticana* (V 438).

## Obra
Só se conserva unha única cantiga del, a cal comeza polo verso "''Sediam'eu na ermida de San Simón"*. Nela, unha moza espera axexante o seu mozo ou amigo, ata acabar morrendo de amor. A cantiga está reproducida a continuación:

[miniatura|300px|Monumento adicado aos poetas, cantores e trobadores da Ría de Vigo, [Martín Codax, Pero Meogo, Mendiño e Paio Gómez Chariño, *A fada e o dragón'' de Xaime Quessada, no Paseo de Afonso XII de Vigo.]]
:Sedia-m'eu na ermida de San Simion
:e cercaron-mi as ondas, que grandes son:
:eu atendend'o meu amigo,
:eu atendend'o meu amigo!

:Estando na ermida ant'o altar,
:cercaron-mi as ondas grandes do mar:
:eu atendend'o meu amigo,
:eu atendend'o meu amigo!

:E cercaron-mi as ondas, que grandes son,
:non ei (i) barqueiro, nen remador:
:eu atendend'o meu amigo,
:eu atendend'o meu amigo!

:E cercaron-mi as ondas do alto mar,
:non ei (i) barqueiro, nen sei remar:
:eu atendend'o meu amigo,
:eu atendend'o meu amigo!

:Non ei i barqueiro, nen remador,
:morrerei fremosa no mar maior:
:eu atendend'o meu amigo,
:eu atendend'o meu amigo!

:Non ei (i) barqueiro, nen sei remar,
:morrerei fremosa no alto mar.
:eu atendend'o meu amigo,
:eu atendend'o meu amigo!

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , G. V.; , M. P. et al. (2011-), Cantigas medievais galego-portuguesas . Lisboa: Instituto de Estudos Medievais, FCSH/NOVA.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Xograr
* Literatura galego-portuguesa
### Ligazóns externas 
* Trobadores da ría de Vigo  Real Academia Galega.
* Meendinho  na Biblioteca Virtual Galega.
* Meendinho  en Vieiros.
* O portal da lingua galega Xunta de Galicia.
* 20px
Richard Dawkins

**Clinton Richard Dawkins**, nado en Nairobi en 1941, é un etólogo, biólogo evolutivo e escritor inglés.

De pais británicos, a súa familia volveu desde Nairobi a Inglaterra en 1949. Educouse en Oxford e doutorouse baixo a tutela do Premio Nobel Niko Tinbergen. Dende 1967 ata 1969 foi profesor asistente na Universidade de California, Berkeley. En 1995 pasou a ocupar a cátedra "Simonyi para a Comprensión Publica da Ciencia" e fíxoo ata o 2008. Foi nomeado profesor emérito do New College, Universidade de Oxford.

Dawkins deuse a coñecer en 1976 grazas ao seu libro *The Selfish Gene* (O xene egoísta), que popularizou unha visión da evolución centrada nos xenes e que introduciu o concepto de *meme*. Co seu libro *The extended phenotype* (O fenotipo estendido) de 1982 introduciu na bioloxía evolutiva o feito de que os efectos fenotípicos dun xene non teñen porqué se limitar só aos individuos que os portan senón que poden ter un impacto ambiental.

Dawkins é ateo e criticou abertamente o creacionismo e o deseño intelixente. Na súa obra *The Blind Watchmaker* (O reloxeiro cego) (1986) argumentou a analoxía do reloxeiro, que versa sobre da crenza que a existencia dun creador supernatural explicaría a complexidade biolóxica dos organismos vivos. Usando o paradigma dun reloxeiro *cego*, describe como os procesos evolutivos derivados da reprodución, selección e mutación non os leva a cabo nin os guía ningún "creador". Dawkins argumentou en *The God Delusion (Deus, un delirio) do 2006 que case seguro que non houbo ningunha entidade creadora e que a fe na creación por unha deidade é un delirio.

Dawkins tivo o recoñecemento de múltiples institucións e universidades, recibiu premios polas súas obras e participa habitualmente na televisión, a radio e Internet. As súas aparicións nestes últimos medios de difusión adóitanse tratar como as dun intelectual que rebate o teísmo.

## Obra principal 
### Libros 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Filmes e documentais 
* *Nice Guys Finish First* (1986)
* *The Blind Watchmaker* (1987)
* *Growing Up in the Universe* (1991)
* *Break the Science Barrier* (1996)
* *The Atheism Tapes* (2004)
* *The Big Question* (2005) – Parte 3 da serie televisiva "Why Are We Here?"
* *The Root of All Evil?* (2006)
* *The Enemies of Reason* (2007)
* *The Genius of Charles Darwin* (2008)
* *Faith School Menace?* (2010)
* *Beautiful Minds* (abril de 2012)
* *Sex, Death and the Meaning of Life* (2012)
* *The Unbelievers'' (2013)
Lingua aguacateca

O **aguacateco** (**awakateko**) é unha lingua maia de Guatemala. O aguacateco está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Distribución xeográfica 
A principal concentración dáse no concello de Aguacatán, no departamento de Huehuetenango, onde viven 7.800 aguacatecos.

## Escrita e usos sociais 
Hai publicadas unha gramática e un dicionario. En 1971 completouse a tradución do Novo Testamento. En 1992 constituíuse a asociación Comunidade Lingüística Awakateka, para a promoción da lingua aguacateca e publicación de estudos, que en 2003 tiña 177 membros.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* O aguacateco no Ethnologue
Menachem Begin

**Menachem Begin**, nado en Brest, Belarús o 16 de agosto de 1913 e finado en Xerusalén o 9 de marzo de 1992, foi un político israelí e 6º primeiro ministro de Israel en maio de 1977. Baixo o acobillo do entón presidente dos Estados Unidos, Jimmy Carter, Begin negociou en 1978 os acordos de Camp David co presidente de Exipto, Anwar Sadat, polos que Israel devolveu a península de Sinaí a Exipto. Por estes acordos Begin e Sadat recibiron o Premio Nobel da Paz en 1978.

## Traxectoria 
Beguin naceu en Brest-Litovsk (entón en Polonia, hoxe en Belarús), educado no sionismo polo seu pai. Estudou nun colexio hebreo e nun liceo polaco, e aos 16 anos entrou no movemento sionista Betar, creado por Vladimir Jabotinski. Dende 1939 foi líder da organización polaca de Betar. 
miniatura|Menachem Begin
Ao comezo da segunda guerra mundial refuxiouse en Vilnius, ata que en 1940 a NKVD soviética arrestouno e enviouno a un campo de traballo de Siberia. Liberado en 1941, despois do acordo Sikorski-Mayski, uniuse ás forzas polacas libres establecidas na URSS e baixo o mando de Wladyslaw Anders, en 1942 como soldado desa unidade chega a Palestina. Alí incorpórase ao Irgún, o brazo armado e clandestino do sionismo revisionista, converténdose no seu líder en 1947. Coma tal foi o máximo responsable da destrución do hotel Rei David, cuartel xeral das forzas británicas en Palestina, no que morreron case 100 persoas, así coma do ataque á aldea palestina de Dir Yassin. Trala creación do Estado de Israel funda o partido político Herut, que máis tarde se convertería no partido dominante do Likud, que quedou fóra da corrente xeral do sionismo, defendendo un Israel antisocialista e territorialmente máis grande.

Como primeiro ministro, Begin, foi o artifice do acordo de paz con Exipto que supuña a devolución do Sinaí a Exipto e do desmantelamento dos asentamentos xudeus da zona. A pesar do que o plan de paz establecera unha autonomía palestina, Begin non a aplicou, o que supuxo a dimisión dos ministros Moshé Dayán e Ezer Weizman.

En 1982 Begin autorizou a entrada das Forzas de Defensa Israelís no Líbano. Esta incrusión dividiu fondamente á opinión pública israelí, e propicióu a dimisión de Begin en agosto de 1983, xunto coa morte da súa dona, Aliza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Conflito árabe-israelí.
Mike Oldfield

**Michael Gordon Oldfield**, nado en Reading (Berkshire) o 15 de maio de 1953, é un músico solista multinstrumental e compositor inglés. O seu estilo é moi amplo, e varía entre o rock ou rock progresivo, a música étnica ou de raíz, a clásica e a electrónica.

## Biografía 
Os pais de Mike Oldfield foron Maureen e Raymond Oldfield. A súa irmá Sally e o seu irmán Terry son músicos de éxito por si mesmos, e aparecen en moitos dos seus discos.

Logo das súas primeiras experiencias coa súa irmá Sally, en 1971 Mike Oldfield tratou de encontrar unha discográfica que puidese editar o seu primeiro disco, que constaba dun só tema instrumental (con multitude de instrumentos e quizais na onda do rock progresivo de Pink Floyd), mais todas as casas discográficas o rexeitaron. Foi así como coñeceu a Richard Branson, por entón propietario dunha tenda de música chamada *Virgin*. Branson inmediatamente aceptou producir o traballo de Oldfield, para o cal este pechouse nun estudio de gravación durante case un ano.

O resultado desta gravación foi a publicación, o 25 de maio de 1972 do primeiro traballo de Oldfield: O *Tubular Bells (1972)*, que foi tamén o primeiro en publicarse baixo o selo *Virgin Records*. Virgin Records continuou editando os sucesivos traballos de Oldfield ata 1990.

## Discografía 
### Álbums de estudio 
* (1973) *Tubular Bells*
* (1974) *Hergest Ridge*
* (1975) *Ommadawn*
* (1978) *Incantations*
* (1979) *Platinum*
* (1980) *Airborn*
* (1980) *QE2*
* (1982) *Five Miles Out*
* (1983) *Crises*
* (1984) *Discovery*
* (1987) *Islands*
* (1989) *Earth Moving*
* (1990) *Amarok*
* (1991) ''Heaven's Open*
* (1992) *Tubular Bells II*
* (1994) *The Songs of Distant Earth*
* (1996) *Voyager*
* (1998) *Tubular Bells III*
* (1999) *Guitars*
* (1999) *The Millennium Bell*
* (2003) *Tubular Bells 2003*
* (2005) *Light + Shade*
* (2008) *Music of the Spheres*
* (2014) *Man on the Rocks*
* (2017) *Return to Ommadawn*

### Bandas sonoras 
* (1973) *Tubular Bells*, que non é propiamente unha banda sonora, mais é usada na banda sonora da película *O exorcista*.
* (1984) *The Killing Fields* - banda sonora para o *filme do mesmo nome*.
* (2002) *Tr3s Lunas* aka *Tres Lunas* - banda sonora dun xogo.

### Álbums en directo 
* (1979) *Exposed*

### Compilacións e remesturas 
* (1975) *The Orchestral Tubular Bells*
* (1976) *Boxed*
* (1979) *Impressions*
* (1980) *Music Wonderland*
* (1981) *Episodes*
* (1985) *The Complete Mike Oldfield*
* (1987) *A Virgin Compilation*
* (1990) *Collector's Edition Box I* & *II*
* (1993) *Elements - The Best of Mike Oldfield* (1CD)
* (1993) *Elements 1973-1991* (4CD)
* (1997) *XXV: The Essential*
* (2001) *The Best of Tubular Bells*
* (2002) *Collection*

### DVD 
* (1992) *Tubular Bells II - The World Première Live From Edimburg Castle*
* (1998) *Tubular Bells III - The World Première Live From Horseguards Parade, London*
* (1999) *The Art In Heaven Concert - The Millennium Bell - Live from Berlin*
* (2004) *Elements*
* (2005) *Exposed''

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Santa Cruz de Tenerife

[miniatura|dereita|240px|[Auditorio de Tenerife, símbolo da cidade de Santa Cruz de Tenerife.]] 
**Santa Cruz de Tenerife** é unha cidade e concello español, capital das Illas Canarias (xunto coas Palmas de Gran Canaria), da provincia de Santa Cruz de Tenerife e da illa de Tenerife.

## Historia 
Entre 1833 e 1927 Santa Cruz de Tenerife foi a única capital de iure das Canarias (así sendo a única cidade canaria que mantivo o título oficialmente) ata máis tarde, en 1927, un decreto que establece a compartición de capital o arquipélago de Las Palmas de Gran Canaria, que é como segue ata hoxe. Desde entón, a capital do arquipélago das Canarias é compartida por dúas cidades. É a sede do parlamento das Illas Canarias, o Tribunal de Contas das Canarias e da presidencia do Goberno das Canarias, esta alternancia de períodos lexislativos.

## Xeografía 
Atópase no nordés da illa, e limita ao norte e leste co océano Atlántico, ao sur con El Rosario e ao oeste con San Cristóbal de la Laguna. A cidade está situada entre a baía que leva o seu nome e o macizo de Anaga.

O concello abrangue unha área de 150,56&nbsp;km² e unha poboación de 221.956 habitantes (INE xaneiro de 2008). A altitude da cidade vella é de 4 metros sobre o nivel do mar. Ten 58&nbsp;km de litoral, dividido polo Barranco de Santos. Situada nunha ladeira escarpada, forma unha área metropolitana coa cidade de San Cristóbal de La Laguna, cunha poboación de máis de 370.331 habitantes.

### Clima 
O clima é árido, con escasas precipitacións (pouco máis de 200&nbsp;mm). Ten temperaturas mornas, cunha media de 21&nbsp;°C, grazas ao efecto suavizador dos ventos alisios.

## Entroido 
[miniatura|240px|[Carnaval de Santa Cruz de Tenerife|Entroido de Santa Cruz de Tenerife]]
O Entroido de Santa Cruz de Tenerife é considerado o segundo máis popular e coñecido internacionalmente despois dos do Río de Xaneiro (Brasil). De feito, ambas cidades están irmandadas por esa razón.

## Lugares de interese 
* O **Auditorio de Tenerife** é unha construción civil para eventos culturais, situada na Avenida da Constitución. Foi deseñado polo arquitecto Santiago Calatrava Valls, é o símbolo da cidade.
* O **Museo de la Naturaleza y el Hombre** conserva importantes vestixios da época guanche.
* O **Paseo de la Rambla**, avenida que se estende ao longo da cidade.
* O **Tenerife Espacio de las Artes** (TEA).
* O **Parque García Sanabria**, o maior parque urbano do arquipélago.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Illas Canarias
* Carnaval de Santa Cruz de Tenerife
* Auditorio de Tenerife

### Ligazóns externas 
* Mancomunidade do norte de Tenerife
The Legend of Zelda

***The Legend of Zelda*** é a epígrafe baixo a que se agocha unha das sagas máis rendibles e famosas da historia dos videoxogos. Creada nos anos 80 por Shigeru Miyamoto e Taqueshi Tezuka para a compañía Nintendo, pronto alcanzaría unha gran fama entre os xogos de acción e aventura.

A historia conta como un rapaz da fraga de Kokiri (chamado Link) ten a misión de salva-lo mundo (Hyrule) ou ben rescatar á princesa Zelda. Para conseguilo, terá que emprega-la espada do poder e a triforza. Nalgunhas das aventuras contará coa colaboración dunha fada e de diversos personaxes cos que se atopará na aventura.

## Lista de xogos da saga Zelda
Unobtainium

**Unobtainium** é un termo usado en inglés (como se fose derivado do latín) para describir calquera material que posúa propiedades extraordinarias, únicas ou imposibles de obter actualmente no mundo real e que polo tanto é *unobtainable*, "inobtible" (pois procede deste termo *inglés* que significa "imposible de obter"). Este tipo de materiais son recorrentes na ciencia ficción. A súa versión en galego podería ser *inobtanio, inobtenio* ou *inobtinio* segundo se utilice a vogal temática *a* (como en Titanio), *e* (como en Rutenio) ou *i* (como en Actinio), aínda que debería ser calquera das dúas últimas pois procedería dun verbo (*obter*) da segunda conxugación.

Por exemplo, o "scrith", material que se usaría na construción dun anel ó redor do mundo, requiriría soportar forzas de tensión e compresión que van alén dos esforzos que as leis físicas convencionais permiten de momento para calquera material real. Outros exemplos poden ser os materiais dos que estarían feitos os cascos das naves de Star Trek ou Star Wars. Terían que soportar temperaturas de millóns de graos, cousa imposible para calquera material coñecido (fundiríanse e evaporaríanse).
Lista de monarcas belgas

A continuación menciónanse os monarcas de Bélxica dende a súa independencia dos Países Baixos en 1830. Dado que a independencia do país foi apoiada económica e militarmente por franceses, a comunidade internacional interveu para que Bélxica no fose anexada a Francia, aceptándose a proposta inglesa de invitar un nobre dun terceiro país como Alemaña para encabeza-la monarquía do novo país, honor que foi depositado en Leopoldo, duque de Saxe-Coburg. É importante subliñar que o título dos monarcas non é *rei de Bélxica* senón ***rei dos belgas***.

*Leopoldo I (1831-1865).
*Leopoldo II (1865-1909).
*Alberte I (1909-1934).
*Leopoldo III (1934-1951).
*Balduíno I (1951-1993).
*Alberte II (1993-2013).
*Filipe de Bélxica (2013- ).
Rexión Autónoma de Madeira

A **Rexión Autónoma da Madeira** (en ) é unha das rexións autónomas de Portugal, correspondendo territorialmente ó arquipélago da Madeira, sendo o seu veciño marítimo máis achegado o arquipélago español das Illas Canarias, situado a carón de Marrocos, en África. A Rexión está dotada de autonomía política e administrativa a través do Estatuto Político Administrativo da Rexión Autónoma da Madeira, previsto na Constitución da República Portuguesa. A Rexión Autónoma da Madeira forma parte integral da Unión Europea co estatuto de rexión ultraperiférica do territorio da Unión, conforme ó estabelecido no artigo 299º-2 do Tratado da Unión Europea.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moeda insulana

### Ligazóns externas 
*Páxina oficial do goberno
Aisha

**Aisha** ou **Ayesha** ( عائشه `ā'isha ) naceu no ano 613/614 e morreu no ano 678. Foi a terceira esposa do profeta do islam, Mahoma.

Filla de Abu Bakr, amigo de Mahoma, convertida ao islam dende a súa mocidade, casou no ano 622 logo da Héxira, ou emigración a Medina. Para os sunnitas Aisha foi a favorita de Mahoma e dánlle o título honorífico de Umm al-Mu'minìn (nai dos crentes), mentres os xiís tenden a considerar a Aisha de xeito negativo. Presumiblemente influíu sobre Mahoma na designación do seu pai para o primeiro califato.
Aylesbury

**Aylesbury** é a capital do condado Buckinghamshire, no sueste de Inglaterra. Ten 65.173 habitantes.

## Historia
Os primeiros restos arquelóxicos datan de arredor de -1500, aínda que as referencias máis antigas da cidade datan da época anglosaxoa, a igrexa da parroquia de St. Mary construíuse sobre unha cripta saxoa. Capital de Buckinghamshire dende 1529
Marcel Aymé

miniatura|dereita|Tumba de Marcel Aymé
**Marcel Aymé**, nado en Joigny o 29 de marzo de 1902 e finado en París o 14 de outubro de 1967, foi un escritor francés.
Autor de comedias, novelas, contos para rapaces, a súa obra adaptouse para o cinema e o televisión con regularidade. Os seus textos reflicten un sentido moi particular do humor e da fantasía.

## Obra
* *La jument verte*, 1933
* *Les contes du chat perché*, 934
* *Le moulin de la sourdine*, 1936
* *Le bœuf clandestin*, 1939
* *La vouivre*, 1943
* *Le passe-muraille*, 1943
* *Clérambard*, 1950
Ayr

**Ayr** (gaélico escocés: **Inbhir Àir**) é unha vila de Escocia, localízase no esteiro de Clyde. Capital da da rexión de Sur Ayrshire. Ten 60.830 habitantes.

## Historia 
En 1205 concedéuselle o título de burgo real. O 26 de abril de 1315 xuntouse na cidade o parlamento escocés

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
Web sobre Ayr
Instrumentos de corda fretada

[miniatura|Detalle de *[Descanso na fuxida a Exipto*, de Caravaggio.]]
Os **instrumentos de corda fretada** son un grupo de instrumentos cordófonos, que precisan dun arco para conseguir unha vibración. Na actualidade, os máis representativos son o violín, a viola, o violoncello e o contrabaixo. Na música medieval, renacentista e barroca foron moi importantes os intrumentos da familia da viola da gamba, chamada así porque se apoiaba na perna.
## Véxase tamén
Monodia

A **monodia** é unha composición escrita a unha soa voz. Este concepto emprégase especialmente na música medieval en oposición á polifonía, escritura a varias voces.
## Véxase tamén