open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elementos do período 3

Un **elemento do período 3** é un dos elementos químicos na terceira fila (ou período da táboa periódica dos elementos químicos. A táboa periódica preséntase en filas para ilustrar as tendencias recorrentes (periódicas) no comportamento químico dos elementos a medida que aumenta o seu número atómico: comézase unha nova fila cando a táboa periódica salta unha fila e comeza a repetirse un comportamento químico, os elementos con comportamiento similar aparecen nas mesmas columnas verticais. O terceiro período contén oito elementos: sodio, magnesio, aluminio, silicio, fósforo, xofre, cloro e argon. Os dous primeiros, o sodio e o magnesio, son membros do bloque s da táboa periódica, mentres que os outros son membros do bloque p. Hai que ter en conta que hai unha subcapa 3d, pero non se reenche ata o período 4, dando así á táboa de períodos a súa forma característica de "dúas filas á vez". Todos os elementos do periódo 3 ocorren na natureza e teñen polo menos un isótopo estable.

## Notas
Robert Neal Baxter

**Robert Neal Baxter**, nado en Shrewsbury en 1966, é un lingüista e tradutor británico vinculado a Galicia.

## Traxectoria 
Baxter é licenciado en Lingüística e Francés pola Universidade de York en 1989. Fixou a súa residencia en Galicia en 1993. Doutorouse en Tradución pola Universidade de Vigo en 2003, á que está vencellado como profesor de interpretación como membro da Facultade de Filoloxía e Tradución. É especialista nas linguas galega e bretoa. Foi corrector na publicación *Terra e Tempo*.

Canto á súa faceta política, é militante da UPG, partido integrado no BNG.

## Obra 
### Traducións do galego ao bretón 
*Álvaro Cunqueiro, "Taolioù-kaer Bran" (título orixinal: "Os oficios de Bran") en *Homenaxe a Álvaro Cunqueiro no seu XXV Cabodano* (2006: 24-27), Universidade de Vigo.
* Xosé Luís Méndez Ferrín, "Evit ur mab din" (título orixinal: "A un meu fillo"), en *A un home noso. Homenaxe a Xosé Luís Méndez Ferrín*, Universidade de Vigo, 2008 (ISBN 978-84-8158-396-1).

### Traducións do bretón ao galego 
* Mich Beyer, *Unha volta polo inferno* (título orixinal: *Troiad en ifern*), Editorial Hugin e Munin (2021) ISBN 978-84-123933-1-6.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha do autor  en *Terra e Tempo*.
* Páxina web do persoeiro
Pobo hurón

Os **huróns** ou **wyandot** son un pobo indíxena que habita nas reservas dos estados de Oklahoma, Míchigan, Kansas e o Quebec, e que orixinariamente se estendeu pola beira esquerda do río San Lourenzo e a rexión dos Grandes Lagos. Crese que formaban a máis numerosa confederación de indíxenas de cultura iroquesa de América do Norte. Tradicionalmente falaron a lingua hurón, unha lingua iroquesa do norte. No tempo da chegada dos europeos, crese que o seu número puido roldar os 30&nbsp;000 membros, que puido ser na segunda década do século XVII.
 
No século XV os huróns pre-contacto estaban asentados nunha grande área que abraguía dende a costa norte do lago Ontario até a baía Xeorxiana. Os huróns emerxeron no século XVII dos remanentes de dous grupos anteriores, os wyandot (huróns) e os tionontate (petun). Vivían no que hoxe é a parte sur da provincia canadense de Ontario. Drasticamente minguados en número por mor das enfermidades epidémicas despois de 1634, foron dispersados pola guerra en 1649 polos haudenosaunee, que daquela vivían en Nova York.

No presente, os huróns teñen unha reserva india das Primeiras Nacións no Quebec, no Canadá. Tamén teñen tres asentamentos principais nos Estados Unidos de América, dous dos cales teñen gobernos independentes, federalmente recoñecidos como tribos.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Guerra franco-indíxena
* Guerra dos Sete Anos
* Invasión do Canadá
* O derradeiro dos mohicanos
* O derradeiro dos mohicanos (filme de 1992)
* Pobos indíxenas de América

### Bibliografía 
*Dickason, Olive Patricia. "Huron/Wyandot". *Encyclopedia of North American Indians*, 263–65, Ed. Frederick E. Hoxie. Boston: Houghton Mifflin, 1996. ISBN 0-395-66921-9.
*Garrad, Charles and Heidenreich, Conrad E., ""Khionontateronon (Petun)", *Handbook of North American Indians*, ed. Bruce Trigger, Vol. 15, Northeastern Indians, Smithsonian Institution, 1978
*Heidenreich, Conrad E., "Huron", *Handbook of the North American Indian*, ed. Bruce Trigger, Vol. 15, Northeastern Indians, Smithsonian Institution, 1978
*Sagard, Gabriel. *Le grand voyage au pays des Hurons*. Vol. 1; Vol. 2. París, 1632.
Green Street (filme)

***Green Street*** é un filme británico-estadounidense de drama sobre a violencia do fútbol no Reino Unido. Foi dirixido por Lexi Alexander e está protagonizado por Elijah Wood e Charlie Hunnam. No filme, un estudante estadounidense métese nun grupo violento do West Ham, os Green Street Elite, liderado polo irmán do seu cuñado.

Tivo dúas secuelas que foron estreadas directamente en vídeo, *Green Street 2: Stand Your Ground* e *Green Street 3: Never Back Down*.

## Personaxes 
* Elijah Wood como Matthew 'Matt' Buckner
* Charlie Hunnam como Peter 'Pete' Dunham
* Leo Gregory como Bovver
* Claire Forlani como Shannon Dunham
* Marc Warren como Steven 'Steve' Dunham
* Ross McCall como Dave Bjorno
* Rafe Spall como Swill
* Kieran Bew como Ike
* Geoff Bell como Tommy Hatcher
* James Allison e Oliver Allison como Ben Dunham
* Terence Jay como Jeremy Van Holden
* Joel Beckett como Terry
* Henry Goodman como Carl Buckner

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Amador Domínguez Pan

**Amador Peregrino Domínguez Pan**, coñecido como ***Jaime Pimentel***, nado en Pravio (Cambre) o 22 de xuño de 1916 e finado na Coruña o 25 de xaneiro de 1949, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Destinado como cabo da Armada no cruceiro *España II*, era militante da CNT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi dos que intentou en Ferrol impedir que a oficialidade puxera o cruceiro ao servizo dos sublevados. Desertou para evitar a detención pero foi apresado uns meses despois. Xulgado, foi condenado a prisión, onde pasou máis de seis anos. O seu irmán Benito Domínguez Pan foi paseado o 7 de setembro de 1937. Saíu en liberdade condicional o 28 de febreiro de 1943 e dedicouse a organizar os grupos que operaban nos Castros e San Pedro de Nós para axudar aos expresos republicanos que saían en liberdade. O grupo foi desarticulado pola policía, e Amador pasou á clandestinidade para evitar unha nova detención.

Na primavera de 1946 formou parte do Grupo Volante A da IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia, con Francisco Rey Balbís, Manuel Ramiro Souto, José María Castelo Mosquera e José María Díaz Pan, empregando o alcume de Jaime Pimentel. O grupo integrouse despois do novo destacamento Enrique Líster, no que Amador foi o seu primeiro xefe militar. Participou no atentado contra Manuel Doval Lemat, xefe da Falange de Cambre o 16 de abril de 1946.
## Vida persoal 
Casou con Angelina Nogueira Calviño.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* 

*  
* Máiz, Bernardo (1988). *Galicia na II República e baixo o franquismo*. Vigo: Xerais. ISBN 84-7507-320-4.

### Ligazóns externas 
* 
*
Elementos do grupo 11

Un **elemento do grupo 11** é un elemento situado dentro da táboa periódica no grupo 11 que comprende os elementos:
*cobre (Cu, 29)
*prata (Ag, 47)
*ouro (Au, 79)

## Propiedades 
Son relativamente inertes e difíciles de corroer. De feito os tres existen en forma de elemento na cortiza terrestre e non se disolven en ácidos non oxidantes e en ausencia de osíxeno.

Estes metais son bastante brandos e non soportan ben o uso diario das moedas, desgastándose co tempo. Por isto deben ser aliados con outros metais para conseguir moedas máis duradeiras, máis duras e máis resistentes ao desgaste.

## Aplicacións 
O cobre tamén se emprega amplamente en cables eléctricos e en electrónica. Ás veces empréganse contactos de ouro en equipos de precisión. En ocasións tamén se emprega a prata nestas aplicacións, e tamén en fotografía, agricultura (sobre todo o cobre en formulacións de funxicidas), medicamentos, equipos de son e aplicacións científicas.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cu-Scheibe.JPG|cobre, 99,95%
Ficheiro:Silver crystal.jpg|prata, >99,95%
Ficheiro:Gold-crystals.jpg|ouro, ≈99,99%

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Metais e aliaxes de cuñaxe

### Bibliografía 
* 
* 
*
Moisés Solana

**Moisés Solana Arciniega**, nado en Cidade de México o 26 de decembro de 1935 e finado en Valle de Bravo o 27 de xullo de 1969, foi un piloto de carreiras de México. Participou en oito Grandes Premios do Campionato do Mundo de Fórmula 1, debutou o 27 de outubro de 1963, e non anotou puntos de campionato. Tamén participou nunha carreira fora do campionato de Fórmula Un. Tamén participou na Fórmula 2 en 1968 co Team Lotus no Circuíto do Jarama preto de Madrid, España.

## Traxectoria
Os seus primeiros eventos de carreiras foron nun 1954 special (o Solana Sports), construído por Javiér Solana. Solana tamén era un xogador competente de Cesta punta e a súa andaina nas carreiras financiouna en parte grazas a isto.
En 1968, Solana probou un coche de Fórmula Dúas para Ferrari. Tamén pilotou para Lola e McLaren nas USRRC/Can-Am series entre 1966 e 1968, e en marzo de 1968 gañou a primeira carreira puntuable da serie do Grupo 7 da USRRC na primeira carreira internacional en Cidade de México. Aínda mantén todos os rexistros nas categorías mexicanas da carreira e do  circuíto mexicano Magdalena Mixhuca.

Foi o único piloto na historia do campionato do mundo da Fórmula 1 en comezar unha carreira nun coche co número 13, (Divina Galica, no Gran Premio do Reino Unido de 1976, tamén intentou unha carreira con este número, pero non puido cualificar), algo que el fixo para BRM no seu debut de Fórmula 1 no Gran Premio de México de 1963 ata que Pastor Maldonado adoptou o 13 como o seu número permanente en . Solana finalmente clasificouse 11º malia que o seu motor comezou a fallar a oito voltas da bandeira a cadros.

O 29 de xullo de 1969, Solana morreu na *subida Valle de Bravo-Bosencheve* en México, nun accidente fatal despois de que o seu McLaren foise de lado nunha curva e golpeou contra un muro de formigón no bordo da estrada, envorcando o coche que aterrou sobre el e incendiouse. A familia de Solana segue sendo moi activa no automobilismo e a fabrica de coches deportivos feitos a man.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Moisés Solana biography on Solana family official website
Bureta

dereita|miniatura|351x351px|bureta
A **bureta** é un instrumento de laboratorio que se emprega cando se quere engadir cantidades de líquidos que cómpre controlas para empregalas en cálculos posteriores.

Un tubo característico de bureta está dividido en décimas de centímetros cúbicos, polo que non é moi apto para as medicións de maior precisión. Se os fluídos son pouco viscosos, como ocorre con algúns disolventes orgánicos, poden chegar a pingar polo burato inferior. Tamén, algúns líquidos polares poden adherirse á parede da bureta provocando unha distorsión dos datos importante de máis para certos usos. Pola mesma razón, non se adoitan usar buretas de menos de 5 ml; e o límite superior adoita situarse en 50 ml.

Para manipular unha bureta o máis habitual é suxeitala sobre o soporte de maneira que se poida ver a escala graduada.

Para manexar a chave que abre ou pecha a saída de líquido emprégase a man esquerda, deixando a dereita libre para manipular o recipiente en que o líquido debe caer.

A vista non debe fixarse na chave da bureta, senón no nivel descendente do líquido. Enrasar a bureta é enchela de xeito tal que a base do menisco formado polo líquido coincida exactamente co cero da bureta.

## Utilidade 
Emprégase principalmente para medir con precisión volumes e líquidos variables. 
miniatura|250x250px|Bureta de Mohr

## Historia 
A historia da bureta discorre en paralelo á da análise volumétrica. en 1791 François Antoine Henri Descroizilles desenvolveu o primeiro modelo, que tiña forma de cilindro graduado. En 1824 Louis-Joseph Gay-Lussac creou unha versión mellorada que incorporaba un brazo lateral, e ademais fixou as denominacións de *bureta* e *pipeta*. Un gran avance na metodoloxía e popularización da análise volumétrica débeselle a Karl Friedrich Mohr, que redeseñou a bureta engadíndolle unha pinza e un remate en punta na parte inferior.

## Notas
Vic Wilson

**Vic Wilson** nado en Drypool Hull, Inglaterra o 14 de abril de 1931 e finado en Gerrards Cross, Buckinghamshire o 14 de xaneiro de 2001 foi un británico piloto de carreiras inglés. Morreu nun accidente en Gerrards Cross, Buckinghamshire.
	
Participou en dous Grandes Premios do Campionato Mundial de Fórmula 1, debutou o 4 de setembro de 1960. Non anotou puntos do Campionato Mundial. Tamén participou nalgunhas carreiras de Fórmula 1 fora do Campionato.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

‡O coche foi pilotado na carreira por Bob Bondurant

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Montecarmelo

**Montecarmelo** é un barrio da cidade de Madrid que forma parte do distrito de Fuencarral-El Pardo. Está situado ao oeste da autovía M-607 e ao sur da autovía de circunvalación M-40. Montecarmelo linda ao sur coa Colonia de Mirasierra e co PAU de Tres Olivos de Fuencarral, e ao leste co PAU de Las Tablas. Foi construído a a comezos do século XXI, e xurdiu como un Programa de Actuación Urbanística (PAU) por mor da elaboración do Plan Xeral de Ordenación Urbana de 1997 do Municipio de Madrid.

O barrio ten forma de ril, con avenidas lonxitudinais e rúas transversais que fan referencia a diferentes mosteiros de España.

## Nome 
O nome deste barrio deriva dun rego próximo denominado Monte Carmelo. Este rego nace nas proximidades da Ermida da Nosa Señora de Valverde (patroa de Fuencarral) e discorre polo outro lado da veciña autovía M-40; a partir de Pitis únenselle outras correntes de auga menores e é coñecido como rego do Fresno, desembocando finalmente no Manzanares xunto ao nó que une a autovía M-30 coa M-40 e a Estrada de El Pardo.

## Educación 
* 1 Escola infantil pública Sol Solito
* 2 Colexios públicos de primaria Infanta Leonor e Antonio Fontán
* Colexio Alemán Madrid, anteriormente situado na rúa Concha Espina

## Infraestruturas 
* Anel verde ciclista
* Parques con zona infantil
* Cemiterio de Fuencarral

## Transportes 
### Autobuses urbanos 
As liñas 134 e 178 atravesan o barrio. Tamén dá servizo a liña N23, que circula polas noites; pasando por Praza de Castela, e indo por La Castellana até Cibeles.

### Metro 
Estación de Montecarmelo: Liña 10. A estación atópase no centro do barrio e implica un cambio de plataforma na estación previa (Tres Olivos). Estación de Paco de Lucía: Liña 9. Situada na conexión entre Montecarmelo e Mirasierra, na rúa Costa Brava con Monasterio de Las Hulgas.

### Proximidades 
Proximamente abrirá a Estación de Paco de Lucía de proximidade, permitirá a conexión coas liñas C-3, C-7 e C-8.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Montecarmelo en Google Maps
* Asociación de Empresarios e Comerciantes de Las Tablas e Montecarmelo .
José María Díaz Pan

**José María Díaz Pan**, coñecido como **Jaime**, nado en Pravio (Cambre) o 13 de agosto de 1916 e finado en Vilarmaior en 1951, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Fillo de Manuel Díaz e Carmen Pan e irmán de Manuel Díaz Pan. Zapateiro en Pravio. Mobilizado polo exército franquista, desertou e incorporouse ao exército republicano. Ao caer a fronte de Asturias foi feito prisioneiro e recluído nun campo de concentración en León. Pasou despois ao cárcere do Castelo de Santo Antón. Cando saíu en liberdade foi contratista da estrada que vai ao pazo de Mariñán, onde coñeceu a Francisco Rey Balbís, co que despois foi traballar en seguros Santa Lucía.

Trala detención de José María Urquiola Iglesias o 7 de xaneiro de 1945, botouse ao monte. Incorporouse á guerrilla no Grupo Volante A, da IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia, con Francisco Rey Balbís, Manuel Ramiro Souto, José María Castelo Mosquera e Amador Domínguez Pan. O Xulgado Especial de Accidentes Ferroviarios da Oitava Rexión Militar publicou en outubro de 1948 unha requisitoria contra el e Emilio Claudio Díaz, Enrique Ferreirós Candamo, Francisco Rey Balbís, José Remuiñán Barreiro, José Pedreira de la Iglesia, José Blanco Núñez, Jesús Valeiro Gómez, José Antonio Cortiñas Blas e Antonio López Arias. Apareceu morto en Mide (Vilarmaior) en 1951, ao parecer axustizado polos seus propios camaradas.
## Vida persoal 
Casou con Josefa Otero Varela, que finou en 1993, e foi pai de Raquel Díaz Otero.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Cartas desde el monte
* Guerrillero Jose Maria Díaz Pan. la tumba olvidada del franquismo
Rokot

**Rokot** ou **Rockot** é o nome dun modelo de foguete espacial ruso derivado do mísil UR-100N. É usado para poñer en órbita cargas lixeiras e lánzase tanto dos cosmódromos de Baikonur como de Plesetsk.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Briz K
*Briz KM
*Briz KS
Carballesa

O termo **Carballesa** pode referirse a:

***Carballesa**, xentilicio feminino do concello de Carballo;
***Carballesa** (barbantesa, barbatesa, galbana ou parraguesa), insecto da familia dos mántidos;
***Carballesa**, composición musical variante da muiñeira.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***A Carballesa**, lugar da parroquia de Panxón, do concello de Nigrán.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Albanchez

**Albanchez** ou **Albánchez**, é un municipio español da provincia de Almería, Andalucía, situado no Val do Almanzora e a 80&nbsp;km da capital provincial, Almería. No ano 2014 tiña 772 habitantes. A súa extensión superficial é de 35&nbsp;km² e ten unha densidade de 22,06 hab/km².

## Patrimonio artístico e monumental 
* O castelo de Albanchez, é de orixe musulmá, do século XI, foi declarado BIC (Ben de Interese Cultural) coa categoría de Monumento (código: 40040003).

### Outros monumentos 
* Os Arcos
* Igrexa parroquial renacentista do século XVI
* Monumento ao agricultor

## Gastronomía 
miniatura|Coello ao allo con patacas

### Pratos típicos 
Gazpacho, faragullas, arroz con coello, coello con allo, tortilla de allos, patacas con allo, carne en salsa, perrico.

## Festas 
San Roque e San Xoán.

## Demografía 
Número de habitantes nos últimos dez anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial do concello de Albanchez

### Outros artigos 
*Lista de concellos de Almería
Héctor Rebaque

**Héctor Alonso Rebaque** nado en Cidade de México o 5 de febreiro de 1956 é un expiloto de carreiras de México. Participou en 58 Grandes Premios do Campionato Mundial de Fórmula 1, debutou o 5 de xuño de 1977. Anotou un total de 13 puntos de campionato. Tamén dirixiu o seu propio equipo de Fórmula 1 Rebaque en  e  sen éxito. Habitualmente competiu con Lotus pero nas últimas tres carreiras en  pilotou o seu propio coche deseñado por Penske ao que chamou HR100.

No metade da tempada de , substituíu a Ricardo Zunino como compañeiro de equipo de Nelson Piquet en Brabham, onde permaneceu durante a tempada  logrando os seus mellores resultados na Fórmula 1, terminando 10º no Campionato.

[miniatura|250px|[Lotus 78 de Rebaque no Gran Premio do Reino Unido de 1979.]]
[miniatura|250px|Rebaque Nº 6 no [Gran Premio dos Países Baixos de 1981.]]

Tamén pilotou na tempada 1982 de IndyCar da CART r para Forsythe Racing incluíndo as 500 Millas de Indianápolis de 1982 onde terminou décimo terceiro logo dun lume nos boxes na volta 151. Gañou a súa última carreira na CART, que foi a primeira disputada no circuíto de Road America en 1982, onde vencíu a Al Unser, rebasándoo na última volta. Bobby Rahal quedou en terceiro lugar cerrando o podio. Con todo, lesionouse unha semana despois nun accidente nas probas da Milwaukee Mile e decidiu regresar ás carreiras de estrada, xa que sentía que as carreiras ovais eran demasiado perigosas.

## Casco 
O casco de Rebaque era negro cun deseño verde, branco e vermello que rodeaba a área da viseira. As cores usadas son as cores da bandeira de México.

## Negocios 
Logo da súa retirada das pistas de carreiras Rebaque dedícouse aos negocios relacionados coa arquitectura en México.

## Rexistro de carreiras 
### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

### Resultados nas carreiras americans de roodas abertas
(clave)

#### CART
#### 500 Millas de Indianápolis
### Resultados completos nas 24 Horas de Le Mans
## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
### Bibliografía 
* *Héctor Alonso Rebaque – El ùltimo amateur de la F1*, Carlos Eduardo Jalife Villalon, Scuderia Hermanos Rodriguez, 2010 ISBN .
Rummikub

***Rummikub*** é un xogo de mesa para 2 a 4 xogadores. Gañou o Spiel des Jahres (xogo do ano en Alemaña) en 1980. O nome rummikub pronúnciase Ro-mi-kiú. O xogo é parecido a un xogo turco chamado okey.

## Historia 
O xogo orixinal creouno nos anos 1940 Ephraim Hertzano,  un inventor romanés, despois emigrado a Israel. Despois exportouno a Europa occidental e América. Hertzano fundou a compañía Lemada Lixeiro Industries Ltd.

## Pezas 
Xógase con 106 fichas: 104 numeradas e dous comodíns. As fichas están numeradas do un ó trece e en catro cores diferentes (negro, vermello, azul e amarelo). Hai dúas unidades idénticas de cada ficha, de xeito que: 13 fichas/cor x 4 cores x 2 unidades/ficha = 104 fichas.

Poden xogar 2, 3 ou 4 xogadores, sendo isto último o ideal pois hai máis posibilidades de combinar. Cada xogador ten un soporte semellante ó que se usa no Scrabble para gardar as súas fichas sen que os opoñentes as vexan.

O Rummy tamén pode xogarse con naipes da baralla francesa: 2 mazos de 52 cartas estándar máis 2 comodíns, neste caso o valor do as, xota, raíña e rei é 1, 11, 12 e 13 respectivamente. É recomendable usar cartas pequenas polo grande espazo que ocupan as cartas normais.
A gran historia de Galicia

***A gran historia de Galicia*** é unha colección de libros sobre a historia de Galicia, en lingua galega (32 tomos), obra de varios historiadores galegos.

## Descrición 
Publicouse nos anos 2007 e 2008, co patrocino da Fundación Caixagalicia, e foi distribuída polo xornal *La Voz de Galicia* co gallo do seu 125 aniversario.

Está considerada como bibliografía básica nas facultades de historia de Galicia.

## Autores 
Participaron na elaboración dos contidos: Xosé Ramón Barreiro Fernández, Justo Beramendi González, José Manuel Caamaño Gesto, Pilar Cagiao Vila, Lourenzo Fernández Prieto, María del Carmen Pallares Méndez, Ermelindo Portela Silva, Pegerto Saavedra Fernández, Hortensio Sobrado Correa, María Luisa Pazos Pazos, Xosé Manuel Núñez Seixas, Aurora Artiaga Rego e Ramón Villares Paz.

## Contido 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Historia de Galicia* (*Faro de Vigo*, 1991).

### Ligazóns externas 
*
Lingua wyandot

[miniatura|Falante de wyandot gravado nos [Estados Unidos de América|Estados Unidos.]]
A **lingua wyandot** é unha lingua iroquesa falada tradicionalmente polo pobo wyandot ou hurón, descendentes dos wendat. Foi falado polos membros das comunidades de Oklahoma, nos Estados Unidos e do Quebec, no Canadá. O wyandot "morreu" como lingua falada hai un século, malia que hai iniciativas que pretenden a súa revitalización. O derradeiro falante morreu en 1972. A Nación Wyandotte de Oklahoma está ofrecendo clases de wyandot nas Escolas Públicas Wyandotte, graos K–4, e tamén no programa preescolar "Turtle-Tots" da Nación Wyandotte. A comunidade Wendat do Quebec está ofrecendo clases para nenos e adultos en lingua wyandot no colexio de Wendake. O wyandot está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Barbeau, Marius. (1960). "Huron-Wyandot Traditional Narratives: In Translations and Native Texts." National Museum of Canada Bulletin 165, Anthropological Series 47.
* Julian, Charles. (2010).*A History of the Iroquoian Languages*. Winnipeg, Canadá: University of Manitoba dissertation. 
* Kopris, Craig. (1999). "Wyandot Phonology: Recovering the Sound System of an Extinct Language". *Proceedings of the Second Annual High Desert Linguistics Society Conference* 2: 51-67.
* Kopris, Craig. (2001). *A Grammar and Dictionary of Wyandot*. Buffalo, NY: SUNY dissertation. 
* Steckley, John L. (1988). "How the Huron Became Wyandot: Onomastic Evidence," *Onomastica Canadense* 70: 59-70.
José Vidal de Bustamante

**José Vidal de Bustamante**, nado en 1893 e finado en Lugo o 27 de xaneiro de 1978, foi un xornalista galego.

## Traxectoria 
Irmán de Enrique Vidal de Bustamante. Colaborou en *El Pueblo Antelano* e *El Eco de Monterrey* e foi redactor de *El Pueblo Gallego* dende a súa fundación, asinando as súas colaboracións deportivas como **Olímpico**. Foi xefe superior de Administración Civil. Foi condecorado coa Orde del Mérito Agrícola (1955) e recibiu a Encomienda de Alfonso X El Sabio en 1964.

## Notas
RS-27

**RS-27** é a designación dun tipo de motor foguete utilizado na primeira etapa de varios foguetes Delta e Atlas.

## Características 
Os motores RS-27 eran fabricados por Rocketdyne e funcionaban alimentados por osíxeno líquido e queroseno (RP-1). Tiñan un pulo de 915,5 kN a nivel do mar e usábanse na primeira etapa dos seguintes modelos de foguetes Delta e Atlas: Delta 1000, Delta 2000, Delta 3000, Delta 4000, Delta 5000, Delta II, N-2 (unha versión licenciada do Delta fabricado no Xapón) e Atlas II.

O RS-27 estaba formado en realidade por un motor principal RS2701A/B e dous foguetes vernier LR101-NA-11. Foi usado por primeira vez nos Delta 2000, en 1974, substituíndo ao motor MB-3. Usáronse por última vez en foguetes Delta II da serie 6000, e máis tarde no sistema de motores MA-5A empregados nos Atlas II.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Delta 1000
*Delta 2000
*Delta 3000
*Delta 4000
*Delta 5000
*Delta 6000
*N-2
*MA-5A
*RS-27A
*RS-27C
Changua

**Changua** (sopa de leite con ovos) é un almorzo de sopa típico da rexión dos Andes centrais de Colombia, en particular das áreas de Boyacá e Cundinamarca, incluíndo a capital, Bogotá. O prato ten orixes chibcha. Tamén ten a reputación de curar a resaca, sendo unha comida popular nocturna.

Unha mestura de cantidades iguais de auga e leite é quentada cun chisco de sal. Unha vez fervendo, engádese un ovo aberto sen desfacer a xema, deixando que se cociñe durante un minuto mentres queda cuberto. A sopa é servida nun prato fondo, acompañado de ceboliñas, as cales poden ser fritidas de antemán, un pouco coandro, e unha peza o pan chamado "calado" que suaviza no changua. Ás veces sérvese con pezas de queixo que se funden na sopa.

Versións modernas de "changua" inclúen caldo de polo no canto de auga, tomate, coandro, almojábana e arepas de "choclo".

## Notas
Antonio Oterino Cid

**Antonio Oterino Cid**, finado en Verín o 23 de agosto de 1960, foi un comerciante, político e xornalista galego.

## Traxectoria 
Da facción de Luis Espada Guntín, foi nomeado alcalde de Verín en abril de 1920. Fundou e dirixiu *El Eco de Monterrey* en 1920. Polas campañas de *Nuevo Támega* denunciando as súas manobras caciquís agrediu ao seu director Lino García Vázquez en abril de 1924. Volveu ser alcalde de Verín en 1928. Propietario do Cine Principal de Verín inaugurado nos anos trinta. No franquismo volveu ser concelleiro de Verín, e foi prohombre da Hermandad Sindical. Finou en Verín o 23 de agosto de 1960.

## Vida persoal 
Casou con Adela Romero Romero e foi pai de Ricardo, Manuela, María de las Mercedes, José, Juan, María del Carmen e Adela Oterino Romero.

## Notas
Carlos Nieves Borjas

**Carlos Nieves Borjas**, nado en Trasestrada (Riós) o 21 de febreiro de 1891 e finado en 1972, foi un mestre e xornalista galego.

## Traxectoria 
Foi mestre nacional en Valencia do Sil, San Mamede e Ábedes (Verín) dende 1929. Colaborou en *El Eco de Monterrey* e foi correspondente informativo da Axencia EFE nos anos corenta.

## Vida persoal 
Casou coa tamén mestra Joaquina López.

## Notas
Miguel Hervella Urdániz

**Miguel María Hervella Urdániz** foi un xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Fillo de Serafín Hervella Mejías, notario de Verín. Colaborou en *El Eco de Monterrey*, *El Pueblo Antelano* e *Letras Regionales*. En 1933 publicou o libro *Satélites del estatuto. Caricatura separatista*. Ingresou no Corpo Xeral de Policía en 1941. En 1951 foi internado no Manicomio de San José de Ciempozuelos.

## Obras 
* *Sombras azules*, 1928.
* *Satélites del estatuto*, 1933.

## Notas
Jeff Bezos

miniatura|dereita|Jeff Bezos.
**Jeffrey Preston Bezos**, nado en Albuquerque o 12 de xaneiro de 1964, é un empresario estadounidense, coñecido por ser o fundador e director executivo de Amazon. A revista *Forbes* lístao como o individuo máis rico do planeta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Entrevista a Jeff Bezos en *El Mundo* .
Manuel Díaz Pan

**Manuel Díaz Pan**, coñecido como **Rogelio**, nado en San Pedro de Nós (Oleiros) o 18 de outubro de 1917 e finado en Frades o 21 de abril de 1947, foi un guerrilleiro galego.

## Traxectoria 
Irmán de José María Díaz Pan. Afiliado ao Sindicato Único del Ramo de la Construcción da CNT coruñesa. Participou na guerra co exército sublevado. Incorporouse á guerrilla en 1946 no Destacamento Manuel del Río Botana da IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia que encabezaba Manuel Ponte Pedreira, da que foi comisario político. Por mor dunha delación, a Garda Civil cercounos no Fontao (Abellá, Frades)  e morreu no enfrontamento xunto con Manuel Ponte e Manuel Rodríguez Suárez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* 

* 

### Ligazóns externas 
* Cartas desde el monte
Tourada, Vilalonga, Sanxenxo

**Tourada** é un lugar da parroquia de Vilalonga do concello de Sanxenxo (Pontevedra). Segundo o IGE, tiña 15 habitantes en 2016 (9 mulleres e 6 homes), a mesma poboación que tiña en 2009, e pouco máis dos que eran en 2004, 12 veciños.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Vilalonga
### Parroquias de Sanxenxo
## Véxase tamén
*Lugares de Sanxenxo
Gran Premio de Azerbaidján

thumb|300px
O **Gran Premio de Azerbaidján** () é un evento de carreiras de motor de Fórmula Un que se celebrou por primeira vez en . Celébrase no circuíto urbano de Bakú, un circuíto urbano en Bakú, a capital de Azerbaidján.

## Historia
O primeiro Gran Premio de Fórmula Un que se celebrou en Azerbaidján foi o Gran Premio de Europa de 2016, que tivo lugar no Circuíto urbano de Bakú. Un ano despois, no , a mesma sede acolleu o primeiro Gran Premio de Azerbaidján. A carreira celebrouse o 25 de xuño e foi unha das cinco carreiras que se disputaron nun circuíto urbano durante a tempada de Fórmula Un de 2017, xunto con Singapur, Mónaco, Gran Premio de Australia e Gran Premio do Canadá. O primeiro gañador do Gran Premio de Azerbaidján foi Daniel Ricciardo de Red Bull.

O Gran Premio de Azerbaidján de 2018 tivo lugar o 29 de abril como a cuarta proba da tempada de  e gañouno Lewis Hamilton.

O Gran Premio de Azerbaidján de 2019 celebrouse o 28 de abril como a cuarta proba da tempada do . En marzo de 2020, a carreira aprazouse debido á pandemia de COVID-19, antes de ser cancelada a finais de ano. O Gran Premio de Azerbaidján de 2021 foi a sexta proba da tempada do .

Ningún piloto de Fórmula 1 gañou dúas veces en Bakú ata o momento, aínda que a carreira gañouna dúas veces Mercedes (2018 e 2019) e tres veces por Red Bull Racing (2017, 2021 e 2022).

## Gañadores 
## Notas 
## Véxase tamén
RS-56-OBA

**RS-56-OBA** é a designación dun tipo de motor foguete utilizado na primeira etapa de varios foguetes da familia Atlas II.

## Características 
Os motores RS-56-OBA eran fabricados por Rocketdyne e funcionaban alimentados por osíxeno líquido e queroseno (RP-1). Tiñan un pulo de 920,8 kN a nivel do mar e usábanse na primeira etapa dos foguetes Atlas II, Atlas IIA e Atlas IIAS.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Atlas II
*Atlas IIA
*Atlas IIAS
Enrique Vidal de Bustamante

**Enrique Vidal de Bustamante**, nado en Monterrei o 21 de febreiro de 1897 e finado en Vigo o 17 de febreiro de 1964, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Irmán de José Vidal de Bustamante. Mestre, fundou e foi profesor da academia Liceo Politécnico de Verín en 1919 e tres anos despois foi director da Academia Verinense. Dirixiu *El Eco de Monterrey*. En 1925 aprobou as oposicións e foi destinado a Castrelo do Val, onde permaneceu ata 1928. Despois rexentou a escola de nenos de Albarellos. En 1929 pasou á escola número 2 de Bueu e en 1930 á escola do Casal adscrita ao Pósito Marítimo de Moaña. En 1931 foi elixido presidente da Asociación de Mestres de Pontevedra. Nesta época interveu en mitins e accións de proselitismo societario, acompañando a Emiliano Iglesias como militante do Partido Republicano Radical. O 19 de maio de 1931 tivo lugar en Moaña unha homenaxe a catro mestres do concello, Corbacho, Vidal, Taboada e Novás. En xuño de 1931 constituíuse o Centro Republicano Radical de Moaña, sendo elixido como presidente. En 1932 pasou a militar no Partido Republicano Radical Socialista e a finais dese ano foi destinado a Vigo para dar clases de preparatoria no Instituto de Segundo Ensino. Participou na Asemblea que aprobou o texto do Estatuto de autonomía en decembro de 1932, defendendo a cooficialidade da lingua galega.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 sufriu expediente de depuración e foi suspendido de emprego e soldo. Foi baixa no posto en 1940. Acolleuse ao decreto de rehabilitación en 1958 cunha sanción de cinco anos de traslado fóra da provincia. Foi destinado á escola de nenos da Notaría (Desteriz, Padrenda). Enfermo, volveu a Vigo onde morreu en febreiro de 1964. Foi soterrado no cemiterio de Pereiró de Vigo o 18 de febreiro de 1964.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Un personaxe e unha data : o mestre Enrique Vidal de Bustamante / por Gerardo Dasairas
Mamma Mia! (filme)

***Mamma Mia!*** é un filme musical británico-estadounidense-sueco adaptado do musical de Broadway Mamma Mia!, que se basea nas cancións do exitoso grupo pop ABBA, con música adicional composta polo membro de ABBA Benny Andersson. O filme foi dirixido por Phyllida Lloyd e distribuído por Universal Pictures en colaboración con Playtone and Littlestar de Tom Hanks e Rita Wilson. Meryl Streep interpreta o papel da nai solteira Donna Sheridan. Pierce Brosnan (Sam Carmichael), Colin Firth (Harry Bright) e Stellan Skarsgård (Bill Anderson) interpretan ós tres posibles pais da filla de Donna, Sophie (Amanda Seyfried). *Mamma Mia!* recibiu críticas dispares e tivo unha recadación de $609,8 millóns sobre un orzamento de $52 millóns.

## Personaxes 
* Meryl Streep como Donna Sheridan
* Amanda Seyfried como Sophie Sheridan
* Pierce Brosnan como Sam Carmichael
* Colin Firth como Harry Bright
* Stellan Skarsgård como Bill Anderson
* Dominic Cooper como Sky
* Julie Walters como Rosie Mulligan
* Christine Baranski como Tanya Chesham-Leigh
* Philip Michael como Pepper
* Juan Pablo Di Pace como Petros
* Ashley Lilley como Ali
* Rachel McDowall como Lisa
* Enzo Squillino como Gregoris
* Niall Buggy como Padre Alex

;Cameos
* Benny Andersson como pianista de "Dancing Queen"
* Björn Ulvaeus como Deus grego
* Rita Wilson como Deusa grega

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Mamma Mia!*
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
RS-68

**RS-68** é a designación dun tipo de motor foguete utilizado na primeira etapa dos foguetes Delta IV.

## Características 
Os motores RS-68 son fabricados por Rocketdyne e funcionan alimentados por osíxeno líquido e hidróxeno líquido. Teñen un pulo de 3312 kN e úsanse na primeira etapa dos foguetes Delta IV.

No seu momento o RS-68 foi o primeiro gran motor de propelente líquido deseñado nos Estados Unidos en 25 anos. Deseñouse enfocándose na simplicidade para reducir custos, resultando nun motor con menos pezas que similares motores crioxénicos. Pode variar o seu pulo ata o 60% do pulo máximo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Delta IV
Pobo qʼeqchiʼ

Os **qʼeqchiʼ** son un pobo indíxena de cultura maia que habita en Guatemala e Belize, e cuxa lingua tamén é chamada qʼeqchiʼ.

Antes do comezo da conquista española de Guatemala en 1520, os asentamentos qʼeqchiʼ estaban concentrados no que hoxe son os departmentos de Alta Verapaz e Baja Verapaz. Ó longo dos séculos, unha serie de desprazamentos, relocalizacións, persecucións e migracións xeraron unha certa dispersión das comunidades qʼeqchiʼ noutras rexións de Guatemala (Izabal, El Petén, El Quiché), no sur de Belize (distrito de Toledo), e pequenas poboacións no sur de México (Chiapas, Campeche). Malia que contan cunha notable presenza no norte de Alta Verapaz e o sur de Petén, os falantes de lingua qʼeqchiʼ son os máis amplamente espallados xeograficamente de todos os pobos maias de Guatemala.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Lingua qʼeqchiʼ

O **qʼeqchiʼ** (tamén escrito **kekchi**, '''k'ekchi'** ou **kekchí''') é unha lingua maia falada polo pobo qʼeqchiʼ de Guatemala (lingua nacional) e Belize. O qʼeqchiʼ está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Distribución 
A área onde viven os falantes de qʼeqchiʼ esténdese dende o norte de Guatemala até o sur de Belize. Tamén hai algunhas comunidades falantes de qʼeqchiʼ en México.

Calcúlase que a área onde se fala o qʼeqchiʼ no norte de Guatemala abrangue uns 24&nbsp;662 km². Os departmentos e concellos específicos onde se fala o qʼeqchiʼ en Guatemala son:

No país de Belize, o qʼeqchiʼ fálase no distrito de Toledo. O qʼeqchiʼ é a primeira lingua de varias comunidades do distrito, e a maioría dos maias en Toledo fálano.

Terrence Kaufman describe o qʼeqchiʼ en dous grupos dialectais principais: o oriental e o occidental. O oriental inclúe as variedades faladas en Lanquín, Chahal, Chahabón e Senahú, mentres que o occidental é falado no resto de lugares.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
Lingua purépecha

O **purépecha** (tamén chamado *phorhé, phorhépecha* e máis coñecido popularmente como **tarasco**, é unha lingua illada ou unha pequena familia lingüística falada polo pobo purépecha no estado mexicano de  Michoacán. O purépecha está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
Lingua nuosu

A **lingua nuosu** (ou **nosu**, ꆈꌠ꒿, pronunciado: *Nuosuhxop*), tamén coñecido como **yi setentrional**, **liangshan yi** e **yi de Sichuan**, é a lingua de prestixio do pobo yi; foi escollida polo goberno chinés como a forma estándar da lingua yi (en mandarín: *Yí yǔ*, 彝語/彝语) e como tal, é a única que se ensina nas escolas nas formas oral e escrita. É falada por dous millóns de persoas e o seu número está medrando; o 60% son monolingües. Nuosu é o nome nuosu/yi nativo para a súa propia lingua e non é empregado en mandarín, e malia que ás veces pode ser deletreado para a súa pronunciación (*nuòsū yǔ* 诺苏语/諾蘇語), o carácter chinés para *nuòsū* non ten significado.

Os termos comúns 'yi negro' (mandarín: *hēi Yí* 黑彝) e 'yi branco' (*bái Yí* 白彝) son castes do pobo nuosu, non dialectos.

O nuosu é unha das múltiples variedades mutuamente inintelixibles do yi, lolo, moso ou Noso. As seis linguas yi recoñecidas polo goberno chinés comparten entre un 25% e un 50% do seu vocaulario en común. Comparten un sistema de escrita, o silabario yi.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en nuosu
### Bibliografía 
*Chen Kang [陈康]. 2010. *A study of Yi dialects* [彝语方言研究]. Beijing: China Minzu University Press.
A Barca, Castrelo, Cambados

**A Barca** é un lugar da parroquia de Castrelo no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Segundo o IGE en 2016 tiña 162 habitantes (82 mulleres e 80 homes), 16 máis ca en 2010 e 22 máis ca en 2005.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Castrelo 
### Parroquias de Cambados
A Revolta, Castrelo, Cambados

**A Revolta** é un lugar da parroquia de Castrelo no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Tiña 100 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 57 eran mulleres e 43 homes, o que representa un descenso continuado respecto ó ano 2010, cando tiña 110 veciños, e o ano 2005, cando eran 128.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Castrelo 
### Parroquias de Cambados
A Bouza, Castrelo, Cambados

**A Bouza** é un lugar da parroquia de Castrelo no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Tiña 232 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 121 eran mulleres e 111 homes, o que representa manter a poboación que tiña en 2010, con 233 veciños, e levemente inferior á de 2005, cando eran 237.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Castrelo 
### Parroquias de Cambados
As Quintáns

Como topónimo **As Quintáns** pode referirse a:

;En Galiza
***As Quintáns**, lugar da parroquia de Castrelo, no concello de Cambados;
***As Quintáns**, lugar da parroquia de Vilariño, no concello de Cambados;
***As Quintáns**, lugar da parroquia de Galez, no concello de Entrimo;
***As Quintáns**, lugar da parroquia de Lousame, no concello de Lousame;
***As Quintáns**, lugar da parroquia de Meis, no concello de Meis;
***As Quintáns**, lugar da parroquia de Sisán, no concello de Ribadumia;
***As Quintáns**, lugar da parroquia de Bamonde, no concello de Teo;
***As Quintáns**, lugar da parroquia de Buxán, no concello de Val do Dubra;
***As Quintáns**, lugar da parroquia de Rubiáns, no concello de Vilagarcía de Arousa.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Lingua tok pisin

[miniatura|Falante de tok pisin, gravada en [Taiwán.]]
O **tok pisin** é unha lingua crioula con base léxica inglesa falada en Papúa-Nova Guinea. É unha das tres linguas oficiais do país sendo a máis empregada pola poboación. Porén, en partes das provincias Occidental, Gulf, Central, Oro e Milne Bay, o emprego do tok pisin e menos universal, especialmente entre a xente maior. Malia que a orixe da lingua é a dun pidgin para facilitar o comercio, o tok pisin converteuse nunha lingua diferente por dereito propio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en tok pisin
* Hiri motu
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Volker, C.A. (2008). *Papua New Guinea Tok Pisin English Dictionary*. South Melbourne: Oxford University Press. 
*Mühlhäusler, Peter., Thomas Edward Dutton, and Suzanne Romaine. Tok Pisin Texts from the Beginning to the Present. Philadelphia, PA: John Benjamins, 2003.
Linguas tuaregs

As **linguas tuaregs**, tamén coñecido como *tamasheq*, *tamajaq* ou *tamahaq* (ⵜⴰⵎⴰⵌⴰⵆ en alfabeto tifinagh), é unha lingua bérber ou unha familia moi achegada de linguas e dialectos falados polo pobo tuareg do deserto do Sáhara. É falado en amplas áreas de Malí e Níxer (lingua oficial), Alxeria, Libia e Burkina Faso, e tamén cuns poucos falantes, os *kinnin*, no Chad.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
*
Couto de Abaixo

Como topónimo **Couto de Abaixo** pode referirse a:

;En Galiza
***Couto de Abaixo**, lugar da parroquia de Coruxo, no concello de Vigo;
***O Couto de Abaixo**, lugar da parroquia de Castrelo, no concello de Cambados;
***O Couto de Abaixo**, lugar da parroquia de Noia, no concello de Noia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Couto de Baixo**, lugar da parroquia de San Pedro de Mor, no concello de Alfoz.
Lingua hiri motu

O **hiri motu**, tamén coñecida como **police motu**, **pidgin motu** ou sinxelamente **hiri**, é unha lingua oficial de Papúa-Nova Guinea. É unha versión simplificada da lingua motu, da familia de linguas austronesias.

Aínda que é máis un pidgin que unha lingua crioula, posúe trazos de ámbolos dous tipos. As fonolóxicas e gramaticais implican que os falantes de hiri motu non poden entender ós de motu. Por outra banda, os falantes de motu que non saben hiri motu tamén teñen dificultades semellantes, tendo en conta que son lexicamente semellantes e que o hiri motu ten unha base sintáctica austronesia simplificada.

Mesmo nas áreas onde foi estabelecido como *lingua franca*, o emprego de hiri motu está a declinar en favor do tok pisin e do inglés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en hiri motu
### Bibliografía 
* Tom Dutton (1985). *Police Motu: iena Sivarai (its story)*. Port Moresby, Papua New Guinea: The University of Papua New Guinea Press.
* Lister-Turner, R and Clark, J.B. (1931), *A Dictionary of the Motu Language of Papua*, 2nd Edition (P. Chatterton, ed). Sydney, New South Wales: Government Printer.
* Lister-Turner, R and Clark, J.B. (1931), *A Grammar of the Motu Language of Papua*, 2nd Edition (P. Chatterton, ed). Sydney, New South Wales: Government Printer.
* Brett, Richard; Brown, Raymond; Brown, Ruth and Foreman, Velma. (1962), *A Survey of Motu and Police Motu*. Ukarumpa, Papua New Guinea: Summer Institute of Linguistics.
El Museo Universal

***El Museo Universal*** foi unha revista editada na cidade española de Madrid entre 1857 e 1869.

## Historia 
miniatura|275px|A vitrina da empresa Gaspar y Roig cando se exhibe «El Museo Universal».
De distribución nun primeiro momento quincenal, que pasou a ser semanal. Publicouse entre 1857 e 1869 e contiña unha notable cantidade de láminas e gravados. Os seus fundadores foron José Gaspar Maristany e Fernando Roig. *El Museo Universal* foi herdeira de *Semanario Pintoresco Español*, cuxa publicación finalizou precisamente en 1857, e, á súa vez, unha especie de xerme da revista *La Ilustración Española y Americana*, fundada en 1869.

O seu principal director foi o xornalista Nemesio Fernández Cuesta y Picatoste, do que Cecilio Alonso afirma que levou á revista a cruzar límites de «intencionalidade política» por encima do que se consideraba normal nunha revista ilustrada de arte, literatura e ciencia. A partir de 1865 a revista tivo un importante colaborador en Gustavo Adolfo Bécquer. Nela publicou tamén Manuel Murguía. Entre os artistas gráficos, contou con achegas de Valeriano Domínguez Bécquer, Bernardo Rico, Enrique Laporta, Francisco Laporta, Daniel Urrabieta, Francisco Ortego,  Carlos Ribeira, Federico Ruiz, Tomás Carlos Capuz ou Joaquín Sierra y Ponzano,  entre outros.

En palabras de Charnon-Deutsch, a aparición da revista —xunto ao da súa sucesora, *La Ilustración Española y Americana—* supuxo o que «España vise por fin "unha revista española ilustrada que combinase noticias do día a día cunha visión monumental do seu pasado nacional"» e segundo Trancón Lagunas formaría xunto a *Semanario Pintoresco Español* e o *Museo de las Familias* «a triloxía de revistas máis importantes do século [en España] até a revolución do 68».

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* , Bernardo (2001)
* 
*
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* *La Ilustración Española y Americana*
### Ligazóns externas 
* Exemplares de *El Museo Universal* na Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes
As Valadas

Como topónimo **As Valadas** pode referirse a:

;En Galiza
***As Valadas**, lugar da parroquia de Vizoño, no concello de Abegondo;
***As Valadas**, lugar da parroquia de Cabral, no concello de Vigo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Valadás**, lugar da parroquia de Vitiriz, no concello de Melide.
Xesteira, Castrelo, Cambados

**Xesteira** é un lugar da parroquia de Castrelo no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Tiña 319 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 22 eran mulleres e 21 homes, o que representa un importante descenso respecto ó ano 2010, cando eran 372 veciños, e en 2005, cando eran 383.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Castrelo 
### Parroquias de Cambados