Uro (animal)

O **uro** (*Bos primigenius*) era un mamífero artiodáctilo ruminante da familia dos bóvidos, subfamilia dos bovinos, que se extinguiu en 1627.

Tratábase dun boi de grandes dimensións e comportamento indócil.

## Taxonomía 
[miniatura|esquerda|Ilustración dun libro de Sigismund von Herberstein, publicado en [1556, e titulada en latín: *Urus sum, polonis Tur, germanis Aurox: ignari Bisontis nomen dederant* (Eu son o uro, en polaco tur, en alemán Aurox: os ignorantes chámanme bisonte).]]

O uro foi clasificado como *Bos primigenius*, *Bos taurus*, ou, nas fontes antigas, *Bos urus*.

En 2003, a Comisión Internacional de Nomenclatura Zoolóxica rexistrou o uso de 17 nomes específicos baseados en especies silvestres, anticuadas, que foron previamente usadas, e contemporáneas baseadas en formas domésticas. confirmando a denominación *Bos primigenius* para o uro.

Os taxonomistas que consideran o touro doméstico como unha subespecie do uro salvaxe deben usar *B. primigenius taurus*; os que consideran o touro doméstico como unha especie separada poden usar o nome *B. taurus*, que a Comisión mantivo dispoñíbel para ese propósito.

### Nomenclatura 
A palabra romance **uro** deriva do latín *urus* (plural *uri*). Este termo é un préstamo do xermánico (cf. antigo inglés / antigo alto alemán *ūr*, nórdico antigo *úr*).

## Características 
miniatura|esquerda|220px|A copia de C. H. Smith.
A aparencia dos uros foi reconstruída a partir de material esquelético, descricións históricas e representacións contemporáneas, tales como pinturas rupestres, e de gravados ou ilustracións de Sigismund von Herberstein.

Unha obra de Charles Hamilton Smith é unha copia dunha pintura propiedade dun comerciante de Augsburgo, que podería datar do século XVI.

Os estudosos propuxeron que a ilustración de Smith se baseaba nun híbrido touro doméstico/uros, ou dun touro dunha raza semellante ao uro.

O uro foi un dos herbívoros máis grandes na Europa posglacial, comparábel co bisonte europeo.

O seu tamaño parece que variaba segundo as rexións. En Europa, os uros das poboacións do norte eran máis grandes de media que as do sur. Por exemplo, durante o holoceno, encontráronse uros procedentes de Alemaña e Dinamarca que tiñan unha altura media na cruz de 155 a 180&nbsp;cm nos touros, e de 135 a 155&nbsp;cm nas vacas, mentres que as poboacións de uros machos atopados en Hungría non pasaban dos 160&nbsp;cm se altura na cruz.

## Historia 
O seu hábitat, en épocas prehistóricas, estendíase desde Galiza a Corea e de Siberia á India. Este animal tería sido cazado polos homes no sur e centro de Europa desde a prehistoria, como relatan as pinturas rupestres encontradas nestes lugares. Liñaxes mais dóciles terían sido seleccionadas polas poboacións locais, e terían dado orixe ao boi europeo (*Bos taurus*). O uro, con todo, xamais sería domesticado, e, após milenios sufrindo coa caza, o último individuo morreu en 1627, nos bosques de Jaktorowka, na Polonia.

Recentemente, tense discutido a separación do uro como variedade distinta do boi doméstico, visto que estudos xenéticos suxiren que pertenceron ambos á mesma especie (*Bos taurus*).

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Valencia, museo arqueolóxico 01-06d.JPG|Corno fosilizado de uro, atopado na Cova de Parpalló (Gandía, Valencia) e exposto no Museo de Prehistoria de Valencia. Está datado entre o 30.000 e o 10.500 a.C.
File:Lascaux painting.jpg|Uros pintados na cova de Lascaux, Francia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Kowalski, Kazimierz (1981): *Mamíferos. Manual de teriología*. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9-
* Vuure, T. van (2002): *History, Morphology and Ecology of the Aurochs (Bos primigenius) *. *Lutra* **45**: 1-16.

### Outros artigos 
* Bóvidos
* Bovinos
* Bovininos
* Domesticación
* Limiá
* Vaca

### Ligazóns externas 
* Folla: Científicos buscan recriar raza extinta de boi xigante 
* Vacas, bisontes y búfalos  Consultada o 12/5/2012.
* Aurochs *Bos primigenius* en The Sixth Extintion  anundante ifomacion, ilustacións e mapa.