open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Morenosita

A **morenosita** é un mineral de níquel pouco frecuente descuberto polo mineraloxista Casares en 1850 xunto coa zaratita e presentado nun traballo publicado por Martínez Alcíbar. Foi atopado por vez primeira en Teixidelo, lugar da parroquia de Santo André de Teixido, concello de Cedeira, sendo un dos cinco minerais descubertos en Galiza ao longo da historia, ademais da zaratita, a cervantita e a bolivarita, descubertos tamén na metade do século XIX e a ermeloíta, descuberta na década de 2010.

Aparece en forma de eflorescencias coma produto de alteracións da millerita. O seu nome deriva do mineralista Antonio Moreno Ruiz, da Academia de Ciencias Naturais (1796-1852).

Outro nome que recibe este mineral é **epimillerita**.

## Propiedades 
A morenosita é un mineral verde esmeralda ou branco verdoso de brillo vítreo que cristaliza no sistema ortorrómbico.
É soluble en auga e deshidrátase ao aire libre, transformándose en retgersita (NiSO4 · 6H2O).
Para evitar a perda da auga de hidratación, débese conservar nun recipiente cerrado ou en plástico.

Existe unha serie completa entre a morenosita e a epsomita (MgSO4 · 7H2O).

## Morfoloxía e formación 
[miniatura|Morenosita proveniente de [Saxonia, exposta en Madrid.]]
Aparece en forma de pequenos cristais, estalactitas ou encostramentos.
Os cristais naturais presentan forma acicular e os cristais sintéticos son prismáticos.

É un mineral secundario encontrado na zona oxidada de depósitos minerais hidrotermais que conteñen níquel, formado en solución acuosa a unha temperatura inferior a 31,5 °C.

## Depósitos 
[miniatura|Morenosita de [Nevada, EUA (no Museo da Terra do Canadá)]]
Os depósitos de morenosita son bastante escasos.
O tipo nomenclatural localízase no Cabo Ortegal (Galiza).
Outros depósitos son os existentes na Alemaña —en Horbach (Baden-Württemberg)—, nos Montes Metalíferos (República Checa) e no Perú —en Cerro de Pasco (Departamento de Pasco)— .

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de minerais
### Ligazóns externas 
* Morenosite (Mindat.org)
* Morenosite Mineral Data (Webmineral)
* Handbook of Mineralogy
Burgundios

Os **burgundios** foron unha tribo xermana orixinaria de Escandinavia, que a partir do ano 200 iniciou unha migración masiva cara á Europa continental seguidos polos vándalos cara a Pomerania (Polonia). Instaláronse na Galia, entre francos e alamáns, nas beiras do Rin. Estableceron a súa capital en Worms e tomaron Maguncia aos romanos.

Durante o século III, instaláronse pacificamente na Provenza e as terras entre as actuais Suíza, Francia e Italia, que acabaría tomando o nome de Borgoña por eles. En 534, os francos derrotaron a Gundemaro, o último rei burgundio, e anexionáronse o seu territorio tralo masacre de Tolbiac.

Foron feitos heroes grazas ás súas fantásticas sagas como o Tesouro dos Nibelungos, un gran relato da época, editado por vez primeira na Idade Media no Sacro Imperio Romano. Como moitas tribos xermanas, convertéronse ao arianismo, aínda que os católicos creceron trala conversión do rei Gundebaldo en 500.

## Lista de reis burgundios
Non lendarios:

*(385-436) Gundahario (*Godahar*)
*(436-470) Gundioco ou Gunderico (*Godaric*)
*(470-479) Gundemaro (*Godimer*)
*(479-516) Gundebaldo ou Gindobado (*Gidobad*)
*(516-523) Sexismundo (*Sigmud*)
*(523-536) Gundemaro II
## Véxase tamén
Arto Paasilinna

miniatura|dereita|Arto Paasilinna
**Arto Paasilinna**, nado en Kittilä o 20 de abril de 1942 e finado en Espoo o 15 de outubro de 2018, foi un escritor e ex xornalista finlandés. Foi un autor de éxito e algúns dos seus libros foron traducidos ás principais linguas europeas, incluído o galego; *O bosque dos raposos aforcados*, *O muiñeiro ouveador* e *O ano da lebre*.

## Traxectoria 
En Finlandia está considerado coma un dos autores actuais máis populares, cun importante número de lectores en Francia onde foi comparado con Gabriel García Márquez.
**O muiñeiro ouveador* (*Ulvova mylläri*, 1981) publicado en 2007 por Rinoceronte Editora, traducido por Tomás González Ahola.
**O ano da lebre* (*Jäniksen vuosi*, 1975) publicado en 2018 por Rinoceronte Editora, traducido por Tuula Ahola e Tomás González Ahola.

### Outras obras 
**Karhunkaataja Ikä-Alpi*, (1964)
**Kansallinen vieraskirja, graffiitti eli vessakirjoituksia*, (1971)
**Sadan vuoden savotta*, (2002)
**Yhdeksän unelmaa*, (2003)
**Natalia*, (1979)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Arto Paasilinna
Kittilä

**Kittilä** (en , en ) é un concello de Finlandia situado na provincia de Laponia, que goza de sona por ser un lugar turístico. En Kittilä atópase unha das máis coñecidas estacións de esquí de Finlandia, Levi. O concello contaba cunha poboación de 6&nbsp;354 habitantes no 2018 e esténdese nunha área de 8&nbsp;262,97 km², dos cales 168,71&nbsp;km² son auga. A densidade de poboación é de 0.79 habitantes por km².

O 5 de xuño de 2006 anunciouse que unha corporación mineira canadense, Agnico-Eagle Mines, abriría unha nova mina de ouro en Kittilä. Os expertos pensan que os depósitos conteñen polo menos tres millóns de onzas de ouro puro. Espérase que a mina produza ao redor de 150 onzas de ouro ao ano, durante 13 anos, polo menos. A explotación a ceo aberto comezou en setembro de 2007 e a produción en maio de 2008. A minaría do pozo de Suuri comezou con 2500 toneladas por día que incrementaron até 3000 toneladas a finais de 2009.

O Aeroporto de Kittilä está operado polas compañías aéreas Finnair e FinnComm.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial 

miniatura|esquerda|150px|Estación de Esquí de Levi en Kittilä
Kumasi

**Kumasi** é a cidade capital da rexión Ashanti en Ghana. Localizada no centro sur do país a 250&nbsp;km de Accra e a 32&nbsp;km do lago Bosumtwi. Os seus 862.000 habitantes convértena na segunda cidade ghanesa, a maioría da poboación está formada por ashantis que son na súa maioría cristiáns, católicos, protestantes ou anglicanos.

En 1695 foi elixida capital da Confederación Ashanti grazas ó labor do seu gobernante Osei Tutu e os gobernantes de Kumasi, Kumasehene, convertéronse en monarcas da Confederación, o Asantehene que aínda hoxe ten a cidade como capital. O exército británico destruíu parte da cidade, incluído o Pazo Real, durante a Cuarta Guerra Anglo-Ashanti, 1874.

Kofi Annan, exsecretario xeral da ONU era natural desta cidade.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Laura Jurkka

**Laura Marjaana Jurkka**, nada en Helsinqui o 1 de xaneiro de 1958, é unha actriz finlandesa. É coñecida por interpretar a Matilde na serie de televisión *Hovimäki*, serie que pretendía narrar cinematograficamente a historia dunha familia finlandesa dende 1790 ata 1900. Tamén participou no filme infantil *Uppo-Nalle* (1991) e como actriz de teatro na revista musical *Vapaa pudotus*.

## Véxase tamén
Macizo Central ourensán

O **Macizo Central ourensán** é un espazo natural montañoso formado pola serra de Queixa, serra de San Mamede, serra do Fial das Corzas e os Montes do Invernadeiro. Este macizo é unha área protexida coa cualificación de zona especial de conservación (ZEC) integrante da Rede Natura 2000 e en proceso cualificación como parque natural.

O Macizo Central ourensán esténdese polos concellos do Bolo, Chandrexa de Queixa, Laza, Manzaneda, A Pobra de Trives, Viana do Bolo, Vilariño de Conso, Quiroga, Larouco, Vilar de Barrio, Baños de Molgas, Maceda, Castro Caldelas e Montederramo.

A zona acolle, á beira do seu cumio máis alto, Cabeza de Manzaneda (1.781 m), a única estación de esquí de Galicia (Estación de montaña Manzaneda).

## Galería

Ficheiro:Galicia Topo.svg|Mapa topográfico de Galicia sinalando, entre outros, o Macizo Central Ourensán
Ficheiro:CursoMedioSanLázaro(Piago-Encomenda-OsForcados).jpg|Vista do tramo medio do río San Lázaro desde o cumio dos Forcados (1399 m no Macizo Central ourensán) no percorrido pola zona do Piago e a Mallada de Barbeirón coa aldea da Encomenda no fondo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *As montañas de Galiza*. A Nosa Terra, 2006. ISBN 84-8341-126-1

### Outros artigos 
* Montes de Galicia

### Ligazóns externas 
* Webcam da CRTVG no cumio da Pista do Regato da Estación de Cabeza de Manzaneda
Liberación Andaluza

**Liberación Andaluza** (**LA**) é un partido político constituído en 1985 por militantes do Sindicato Andaluz e de Yama´a Islámica de Al-Andalus que pretenden a independencia de Al-Andalus, territorio que para eles abrangue, ademais de Andalucía, Murcia, Badaxoz, Serra de Alcaraz, Algarve e Xibraltar e o recoñecemento da diáspora andalusí e da lingua árabe como unha lingua propia de Andalucía, aínda que se considera un partido laico a maioría dos seus dirixentes son de relixión islámica.
Entierro del General Sánchez Bregua

miniatura|Imaxe do enterro do Xeneral Sánchez Bregua tomada por José Sellier, posiblemente realizada no mesmo momento de filmar a película.
O ***Entierro del General Sánchez Bregua*** está considerado un dos primeiros filmes cinematográficos rodados en Galicia. A cinta non se conserva. mais o primeiro filme ao que se lle pode poñer data exacta foi *Entierro del General Sánchez Bregua*. A cinta, que duraba 1 minuto e estaba gravada a 16 imaxes por segundo, estaba rodada en plano único e frontal.

O filme exhibiuse publicamente o domingo 17 de outubro do mesmo ano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
*
José Sellier

**José Sellier Loup**, nado en Givors o 13 de agosto de 1850 e finado na Coruña o 21 de novembro de 1922, foi un fotógrafo galego de orixe francesa, pioneiro do cinema en Galicia.

## Traxectoria 
miniatura|210px|Anuncio do estudo fotográfico de José Sellier.
José Sellier residiu en Lión, onde casou con Maria Farge Michelat. O seu irmán, o tamén fotógrafo Louis Sellier, nado en 1837, trasladárase a Galicia con quince anos, probablemente porque os seus pais viviran algún tempo na Coruña.
[miniatura|Fotografía dos [Os Cantóns|Cantóns na Coruña feita por J. Sellier.]]
José chegou á Coruña coa súa dona en novembro de 1886, establecéndose no número 86 da rúa Real e compartindo o estudio que tiña o seu irmán no número 37 da mesma rúa. Estaba interesado nos avances que estaba realizando a fotografía neses anos de fin de século e era un cliente habitual dos irmáns Lumière. Tras ser posiblemente espectador da primeira exhibición de cinema en Galicia, en outubro acondiciona o seu estudio para realizar exhibicións cinematográficas. Nese local, ademais de exhibir filmes estranxeiros mostra películas filmadas por el que son os primeiros filmes realizados en Galicia. Así, o primeiro programa, anunciado para o 17 de outubro de 1897 inclúe *Entierro del General Sánchez Bregua*, *Fábrica de gas*, *Plaza de Mina* e *Orzán, oleaje*. O único destes filmes do que se coñece a data de rodaxe é *Entierro del General Sánchez Bregua*, xa que foi rodado o 20 de xuño de 1897. Outras cintas rodadas por el ou o seu equipo foron entre 1897 e 1898 *San Jorge, salida de misa*, *Fábrica de carbón*, *Matadero, salida de operarios*, *Desembarco de los heridos de Cuba en nuestro puerto* ou *Temporal en Riazor*. En outubro de 1898 trasladou o espectáculo ao Circo Coruñés.

Entre 1898 e 1900, Sellier levou o seu aparello por outras cidades galegas: Vigo (novembro de 1898), Ferrol (xaneiro de 1900) e Santiago, na que realiza a primeira exhibición cinematográfica na cidade o 22 de xaneiro de 1900. Pouco tempo despois Sellier abandonou a súa actividade cinematográfica e volveu dedicarse en exclusiva á fotografía ata pouco antes da súa morte.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Historia do cinema de Galicia

### Ligazóns externas 
* *José Sellier, pionero cineasta gallego* , de José Luis Castro de Paz.
* *Os pioneiros (1897-1904)*, en *Historia do cine galego (1896-1979)* (AVG).
* *Los pioneros radioyentes de Galicia y la radiofonía española*
* *La exhibición cinematográfica primitiva: el caso gallego (1896-1906/8)*, de José Luis Castro de Paz (Universidade de Vigo) e José María Folgar de la Calle (USC).
Lista de concellos de Ourense

miniatura|300px|Mapa dos concellos da provincia de Ourense.
**Lista dos 92 concellos da provincia de Ourense**:

## Concellos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de concellos da Coruña
* Lista de concellos de Lugo
* Lista de concellos de Pontevedra
* Lista de concellos galegos por poboación
Bandar Seri Begawan

**Bandar Seri Begawan**, é a capital de Brunei, situada no Mar da China Continental. No ano 2010 tiña 140&nbsp;000 habitantes. Antigamente coñecida como Brunei Town cambiou o seu nome o 3 de outubro de 1970.

[miniatura|[Mesquita de Omar Ali Saifuddien|Mesquita do Sultán Omar Ali.]]

## Etimoloxía 
A primeira parte do nome da cidade, Bandar provén do persa بندر e significa "porto" ou "refuxio". A segunda parte do nome, Seri Begawan ten orixe nas palabras Sri e Bhagwan do sánscrito, que significa a bendita.

## Historia 
A historia da capital de Brunei remóntase ó século VI. Inicialmente era unha aldea da auga (Kampong Ayer), preto da actual localización de Kampong Kota Batu e o edificio nacional do museo. Dende entón, o crecemento e o desenvolvemento da capital ligou varias poboacións en Sungai Brunei que proporcionou unha base cidadá que potenciou diversas actividades económicas, especialmente as relacionadas co mar.

## Patrimonio 
Entre os seus edificios destacan o Palacio Real do Sultán, un dos máis grandes do mundo, e a mesquita de Omar Ali Saifuddien, o Royal Cerimonial Hall, o Royal Regalia Building, e o Brunei History Center. A mesquita de Omar Alí Saifuddin, construída en 1958, destaca pola súa enorme cúpula dourada e un luxoso interior de mármore italiano.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Información do Goberno Municipal
Zurgena

**Zurgena** é un concello da provincia de Almería, España que se encontra situado na conca baixa do río Almanzora. No ano 2005 contaba con 2.288 habitantes distribuídos en 72&nbsp;km² o que dá unha densidade de 31.8 hab/km². Está situada a unha altitude de 248 metros e a 95 quilómetros da capital da provincia, Almería. Crúzao o río Almanzora

A poboación divídese entre a capital do concello e os casaríos La Alfoquía, Los Carasoles, El Cucador, Los Llanos del Peral, Los Puntales, Los Menchones, Las Cabreras e Palacés.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Web oficial de Zurgena

### Outros artigos 
*Lista de concellos de Almería
São Sebastião da Pedreira

**São Sebastião da Pedreira** foi unha freguesía portuguesa do concello de Lisboa, con 1,08&nbsp;km² de área e 6&nbsp;342 habitantes (2011), do que se deduce unha densidade de 5.872,2 hab/km². Foi fundada en 1608, por escisión da freguesía de Santa Justa. En 1959, viu o seu territorio diminuír, debido á creación da freguesía de Nossa Senhora de Fátima.

Como consecuencia da nova reorganización administrativa, oficializada a 8 de novembro de 2012 e que entrou en vigor após as eleccións autárticas de 2013, foi determinada a extinción da freguesía, pasando o seu territorio integramente para a nova freguesía das Avenidas Novas, correspondendo esta última, con moi poucas diferenzas, á configuración da freguesía de São Sebastião da Pedreira anterior a 1959.

## Notas
Grand Prix

A expresión francesa **Grand Prix** pode facer referencia a:

* Os Grandes Premios de Fórmula 1, competición deportiva de automobilismo
* O Grand Prix, un formato de concurso televisivo, presentado en España por Ramón García.
* Grand Prix, un filme estadounidense de 1966.
Villaverde

O topónimo **Villaverde** pode referirse a:

* a parroquia de Villaverde, no concello asturiano de Allande;
* o lugar de Villaverde, na parroquia de Sebarga, no concello asturiano de Amieva;
* o lugar de Villaverde, na parroquia de Begega, no concello asturiano de Miranda;
* o lugar de Villaverde, na parroquia de Grazanes, no concello asturiano de Cangas de Onís;
* o lugar de Villaverde, na parroquia de Huerces, no concello asturiano de Xixón;
* o casarío de Villaverde, na parroquia de San Claudio, no concello asturiano de Oviedo;
* o casarío de Villaverde, na parroquia de Tornón, no concello asturiano de Villaviciosa;
* a parroquia de Villaverde la Marina, no concello asturiano de Villaviciosa;
* a localidade de Villaverde, no concello de La Oliva, na illa de Fuerteventura;
* a pedanía de Villaverde, no municipio cántabro de Soba;
* a pedanía de Villaverde, no municipio cántabro de Vega de Liébana;
* a localidade de Villaverde, no municipio de Bularros, na provincia de Ávila;
* o distrito de Villaverde, en Madrid;
* o lugar de Villaverde, no municipio de Lagrán, en Áraba.
Villaverde, Madrid

**Villaverde** é un distrito da cidade de Madrid situado no sur da cidade.

Limita polo norte co distrito de Usera, polo leste co distrito de Villa de Vallecas, polo sur co concello de Xetafe, polo oeste co concello de Leganés. Ten unha superficie 20,19&nbsp;km² e unha poboación de 159.038 habitantes no ano 2023. Anexionáronse ao municipio de Madrid en 1954. En 1970 coa reorganización da división administrativa dos distritos, incluíronse ao distrito de Villaverde xunto cos outros 17 distritos que lle dividiron.

## Datos históricos 
Situado no extremo meridional do concello definido polas estradas de Andalucía e Toledo, é un dos distritos de maior importancia industrial.

Outrora era un núcleo rural das proximidades de Madrid, cuxo termo se explotaba como terra de cereal, ocupado o resto polo pasteiro, algunhas hortas e froiteiras. A industria estaba representada por un centener de fornos para cocer o pan que se vendía en Madrid e por tejares que atendían a demanda de construción madrileña. É a partir de mediados do século XIX cando comeza a transformación de Villaverde, culminada polas posteriores inmigracións. A partir de 1950 o termo deixou de ser agrícola para transformarse en industrial. Ademais caracterízase pola proliferación de barreiras externas como as mencionadas estradas nacionais, e internas como o ferrocarril e as zonas industriais, que dificultan as relacións entre os barrios e cos distritos antigos. Durante moitos anos localizáronse no distrito asentamentos de chabolismo disperos que aos poucos fóronse erradicando.

## Barrios 
Este distrito está dividido en cinco barrios:

* Butarque
* Los Ángeles
* Los Rosales
* San Cristóbal
* Villaverde Alto, Casco Histórico de Villaverde

## Véxase tamén 
### Referencias 
### Bibliografía 
*
*

### Ligazóns externas 
*Información do distrito
*Actividades e eventos
*Direccións e teléfonos
*Publicacións e convocatorias
*Participación cidadá
*Información sobre os Plenos do distrito
*Retransmisión do Pleno en directo
*Galería de retransmisións do Pleno
Laxoso de Arriba, Ponte Caldelas, Ponte Caldelas

**Laxoso de Arriba** é un lugar da parroquia de Ponte Caldelas no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 62 habitantes (31 homes e 31 mulleres).

## Etimoloxía 
O nome desta pequena identidade local provén da grande abundancia de laxes (pedras) que existen no seu terreo. Un dos seus maiores atractivos son as vistas que ofrece cara ao alto do Pé da Múa.

## Xeografía 
Limita ao norte con Aguasantas pertencente ao concello Cerdedo-Cotobade e cara ao leste co concello da Lama. Pódese chegar pola estrada PO-534 (Ponte Caldelas-Aguasantas) e sitúase a 3&nbsp;km de Ponte Caldelas, capital do concello.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ponte Caldelas 
### Parroquias de Ponte Caldelas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ponte Caldelas
Narodnost

**Narodnost** (*народност*, "carácter nacional" en ruso) era un dos requisitos da literatura do realismo socialista. A literatura debía expresar  a idiosincrasia nacional a través dun "estilo nacional". O termo implicaba tamén o protagonismo de personaxes "populares", polo que se enfatizaba a presenza da literatura e a lingua populares e a importancia coa que estas podían contribuír ás formas máis elevadas de literatura.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ideynost
* Partynost
Ideynost

**Ideynost** ("expresión ideolóxica", en ruso) era un dos requisitos da literatura do realismo socialista. A literatura debía expresar ideas, especialmente políticas e sociais, de tipo progresista. Neste contexto, os censores e críticos literarios non aceptaban literatura á que lle faltase un contido ideolóxico ou literatura entendida como mero entretemento.

## Véxase tamén 
* Narodnost
* Partynost
Partynost

**Partynost** ("espírito de partido" en ruso) era un dos requisitos da literatura do realismo socialista. Esperábase que os autores expresasen un "espírito de partido" en consoancia cos obxectivos e métodos do Partido Comunista da Unión Soviética.

## Véxase tamén 
* Ideynost
* Narodnost
Masaccio

miniatura|210px|*Calvario*, 1426
**Masaccio** (**Tommaso Cassai** ou **Tommaso di Ser Giovanni di Mone**) nado en San Giovanni Valdarmo, Italia o 21 de decembro de 1401 e finado en Roma, outono de 1428, foi un pintor italiano do Quattrocento, o primeiro período do Renacemento, iniciador da pintura moderna. Segundo Vasari, Masaccio foi o mellor pintor da súa xeración pola súa habilidade para imita-la natureza, recrear figuras e movementos realistas, así como por un uso convincente da perspectiva tridimensional, pois foi o primeiro en aplicar na pintura as leis da perspectiva matemática ou científica, aprendidas de Brunelleschi. 

Masaccio morreu aos vinte e seis anos e sábese moi pouco sobre as circunstancias exactas da súa morte.

Dende as súas obras iniciais como *Expulsión de Adán e Eva* ou *O Tributo* na capela Brancacci da igrexa do Carmine en Florencia, a súa foi unha linguaxe austera e monumental, centrado no home e na súa acción. Mediante unha recreación intelectual despois dunha profunda observación da súa realidade, Masaccio verificou á volta á natureza humana e o espazo no que se desenvolve a súa actividade e non a través dunha simple reprodución das súas aparencias externas. Isto vai orixinar formas sintéticas, fortes volumes, acenos elementais mais decisivos. Nos seus últimos frescos en Santa María Novella e en Brancacci leva a perspectiva brunelleschiana á perfección.

## Galería 

Ficheiro:Masaccio - Trinity - Santa Maria Novella.jpg|*Trindade*
Ficheiro:Poliptico de Pisa Masaccio reconstruccion.jpg|*Políptico de Pisa*
Ficheiro:Masaccio Art at Santa Maria del Carmine Brancacci Chapel (5986656943).jpg|Capela Brancacci, na parte superior *O pagamento do tributo*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
*
*
Baldomero Fernández Calviño

**José Baldomero Fernández Calviño**, nado en Santa Cruz de la Palma o 18 de setembro de 1923 e finado na Coruña o 12 de novembro de 2017, foi un político galego.

## Traxectoria 
Estudou o bacharelato no Instituto de Ensinanza Media da Coruña. Diplomouse na Escola de Socioloxía en Madrid e obtivo o título de Graduado Social na Escola da Universidade de Santiago de Compostela. En Madrid ingresou no Frente de Juventudes e foi Delegado de Juventudes e Secretario Local do Movimiento Nacional en Narón. Funcionario do concello de Porto do Son, foi correspondente de *La Noche* en Porto do Son, e patrón maior da cofraría de Porto do Son nos anos sesenta. Foi procurador nas Cortes franquistas en representación das confrarías de pescadores como presidente da Federación de Confrarías de Pesca de España. Na transición afiliouse ó Partido Gallego Independiente, foi senador (1977-1982) coa Unión de Centro Democrático e conselleiro de Pesca (1979-1982). Finou na Coruña o 12 de novembro de 2017.

## Vida persoal 
Casou con María Ángela Posse Mariño.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de senadores galegos desde a Transición

### Ligazóns externas 
* Ficha no Senado
Adulterio

miniatura|Muller adúltera, obra de Daniel Hopfer
miniatura|esquerda|Muller adúltera na Fachada das Praterías en Santiago de Compostela
**Adulterio** é ter relacións sexuais consentidas unha persoa casada fóra do matrimonio. Nalgúns países unha persoa solteira que mantén relacións sexuais cunha persoa casada tamén é considerada adúltera. Un matrimonio no que os cónxuxes consideran aceptable teren relacións sexuais fóra do matrimonio denomínase matrimonio aberto e non se consideran adúlteros aínda que nalgúns países si que o poidan ser legalmente.

Historicamente o adulterio estaba castigado severamente, incluída mesmo a pena de morte, tipicamente o apedramento. Na actualidade o adulterio é aínda ilegal nalgúns estados como en Corea do Sur e Taiwán e en boa parte dos países musulmáns.
En Galicia, como no resto de España, o adulterio estivo penalizado ata o 19 de febreiro de 1978. Segundo a lei 2/2006 de dereito civil de Galicia o adulterio é unha das causas polas que se pode desherdar sempre que fose reiterado ou grave.
Liga Comunista Revolucionaria

A **Liga Comunista Revolucionaria** (**LCR**) foi un partido político comunista e trotskista español fundado en 1971 por militantes do grupo catalán Comunisme, que procedía da Frente de Liberación Popular. Constituía a sección española do Secretariado Unificado da IV Internacional e pretendía ser un partido revolucionario que rexeitaba a colaboración entre clases e propugnaba un modelo territorial baseado na confederación de repúblicas.

## Historia 
[miniatura|Adhesivo contra a [Constitución española de 1978|Constitución española en Galiza, 1978.]]
### Anos 70 
En 1972 escíndese dela un pequeno grupo, a Liga Comunista, que volverá á organización en 1978. En 1973 intégrase nela unha escisión de ETA, a ETA VI Asemblea, co que consegue implantación no País Vasco, denominándose LCR-ETA (VI) ata 1976. Nas eleccións de 1977 patrocina a candidatura da Frente por la Unidad de los Trabajadores, e participa en diversas candidaturas da esquerda comunista ata os anos 80, cando propugna a abstención nas eleccións.

### Anos 80 
A finais dos 80 comeza a colaborar co Movimiento Comunista, unha organización de orixe maoísta, promovendo mobilizacións contra a OTAN, contra as bases americanas, os GAL e apoiando o movemento feminista e os dereitos dos homosexuais. Nas primeiras eleccións ó Parlamento Europeo apoiou a candidatura de Herri Batasuna, a pesar de ser críticas cos métodos de ETA.

### Anos 90 
En 1991 a LCR unificouse co MC formando a confederación Izquierda Alternativa, pero deseguida xurdiron as tensións ao consideraren a maioría dos militantes da LCR que foran absorbidos polo MC. En 1992 IA dividíase quedando co nome os antigos militantes da LCR, mentres os de MC collían o nome de Liberación. En Galiza, a fusión LCR-MC adoptou o nome de Inzar e no ano 1993 integrouse no BNG.

## Notas
Requinta

A **requinta** é un tipo de frauta travesa típica de Galicia, máis especificamente das Terras do Ulla. 

## Orixe 
A requinta apareceu en Galicia a comezos do século XIX como instrumento de acompañamento da gaita galega. Adoitaba tocarse en conxuntos denominados "gaitas" ou "requintas", principalmente nas terras do tramo medio do río Ulla. Existen diversas hipóteses sobre a súa orixe, a súa chegada coas tropas napoleónicas durante a francesada, unha modificación local ideada para os músicos da catedral de Santiago, a introdución por algún peregrino a Santiago etc. É case seguro que o instrumento como hoxe se coñece fose conformado no obradoiro dos García de Riobó, pois del saíron a práctica totalidade das requintas conservadas.

## Características 
O son da requinta prodúcese unha oitava por riba do da gaita, e deste feito deriva o seu nome, pois os gaiteiros chaman “requintear” a tocar na oitava máis aguda do seu instrumento. A súa principal afinación é o fa#, para poderen acompañar as gaitas afinadas en Si natural, existindo tamén as afinadas en Sol, para o acompañamento de gaitas en Do.

A construción das requintas é artesanal, e a madeira empregada adoita se-lo buxo, aínda que non é infrecuente atopalas noutras madeiras nobres, como o granadillo, ou doutras moito máis cativas como a hedra. Está composta de cinco pezas aneladas en alpaca, latón, ou ás veces en prata. A primeira peza leva a embocadura e a rosca de afinación, e a derradeira adoita levar unha chave que aumenta o cromatismo do instrumento, e resulta fundamental para afina-las notas na terceira oitava.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
*Requinta- Concerto didáctico de Pablo Carpintero. UvigoTV. (2008). 
*A requinta de Avelino Marta - Canle de vídeos da Secretaría Xeral de Política Lingüística. Youtube (2021).
Ciudadanos en Blanco

**Ciudadanos en Blanco** (**Cenb**) é unha agrupación política española que se autodefine como unha "agrupación de ciudadanos y ciudadanas unidos en torno a la difusión, defensa e implantación del Voto en Blanco Computable", inscrita no rexistro de partidos para acadar lexislar o voto en branco como un voto computable de xeito que se reflicta en escanos baleiros nas Illas Baleares. Desde entón vense presentando ás eleccións nos 3 niveis territoriais (local, autonómico e estatal). En outubro de 2011, xunto con outras organizacións, funda a coalición hartos.org.

O motivo do seu programa electoral débese á actual lei electoral española (LOREG), na cal os votos en branco son válidos e contabilizados para calcular a porcentaxe de votos de cada partido que, para poder entrar no repartimento de escanos, debe superar a barreira do 3% nas eleccións xerais e o 5% nas municipais e na maioría das autonómicas. Porén, ditos votos en branco non son tidos en conta á hora de facer o repartimento de escanos, aínda que superen a porcentaxe marcada. Segundo esta agrupación, se o voto en branco conta para calcular a porcentaxe de cada partido, debe de contar tamén para facer o repartimento como se fose un partido máis. No caso de que deste xeito lle correspondese algún escano aos votos en branco, reflectiríase en escanos baleiros sen ocupar.

*CenB* ofrécese aos votantes que teñan intención de votar en branco como unha ferramenta para facer visible dito voto mediante a non-ocupación do escano e a renuncia a calquera emolumento que lle puidera corresponder por ter acadada a representación. A pesar da grande expansión que sufriu desde a súa fundación, aínda non logrou presentar listas en todas as provincias do Estado español.

## Liña política 
Ciudadanos en Blanco persegue que os votos en branco nas eleccións sexan computados de forma que se acadan os suficientes para obter un escano, este quede baleiro. O principal punto do programa electoral da agrupación é a consecución dunha lei electoral máis proporcional ca actual e que contemple o voto en branco computable para a repartición. O partido afirma que, agás nesa ocasión, deixaría os seus escanos baleiros e, unha vez conseguida, o partido autodisolveríase.

Nas eleccións municipais do 2011, acadou catro concelleiros en tres concellos cataláns:
* 2 en Foixá en coalición con Escons en Blanc.
* 1 en Gironella en coalición con Escons en Blanc.
* 1 en Santa María de Palautordera en solitario.

Para as Eleccións xerais de España de 2015, cambiou de nome e aliados, pasando a denominarse "Movimiento Ciudadano por el Voto en Blanco Computable" e presentándose polo partido Escaños en Blanco.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Antiga páxina de Ciudadanos en Blanco 
*Web oficial de Movimiento Ciudadano por el Voto en Blanco Computable 
*Web oficial de Hartos.org 
*En Bello (Colombia), o voto en branco derrotou ao único candidato
Transpositor

Un **instrumento transpositor** é aquel en que a altura das notas que soan non é a mesma que a que consta na partitura.

Isto faise por diferentes razóns: para evitar o uso de moitas liñas adicionais como no caso da guitarra, escrita unha oitava máis aguda, para evitar o uso de alteracións (díeses e bemois).

Por exemplo, se nunha partitura escrita para saxo tenor ou clarinete aparece un dó o músico tocaraa e soará un si bemol, pero o instrumentista seguirá a chamarlle a esa nota dó. Isto facilita moito a notación e o aprendido, pois o músico escribe e le Dó Re Mi Fa Sol La Si o que realmente é Sib Dó Re Mib Fa Sol La. Ademais, nalgunhas familias de instrumentos as posicións dos dedos corresponde ao nome da nota e non ao seu son, así un músico pode tocar varios instrumentos sen ter que aprender de novo as posicións. Así é común que un saxofonista toque varios instrumentos (normalmente tenor e soprano). El le a partitura e, onde pon Do, el coloca os dedos para do, no tenor soará Sib, no alto Mib e no soprano Sib unha oitava máis agudo.

## Instrumentos transpositores máis comúns
*Saxo tenor e clarinete soprano Si bemol
*Saxo alto e trompeta Mi bemol
Cultura Kurgan

miniatura|Expansión da **cultura Kurgan**.
miniatura|Mapa das expansións europeas entre o 4000 e o 1000 antes de Cristo.

A **cultura Kurgan** é unha cultura arqueolóxica neolítica nómade e gandeira, desenvolvida cara ao V milenio antes de Cristo en adiante nas chairas situadas ó nordeste do mar Negro e nos lugares cara ós que se expandiu. A hipótese da existencia desta cultura creouna Marija Gimbutas, e nela combina arqueoloxía e lingüística para situar a sede orixinaria dos pobos falantes do protoindoeuropeo (PIE).

É a primeira cultura indoeuropea, e polo tanto, a polémica en séculos pasados causada pola *Urheimat* (patria ancestral dos indoeuropeos), é establecida segundo as hipóteses de Gimbutas nas chairas meridionais rusas, entre o nordeste do mar Negro e o noroeste do mar Caspio, acoutada polo sur polo Cáucaso.

## Descubrimento
A arqueóloga lituana Marija Gimbutas escava as chairas meridionais de Rusia e descobre unha cultura que corresponde ós datos da arqueoloxía lingüística, e chámaa **cultura Kurgan** polos enterramentos en túmulos que se atoparon (*kurgan* significa en ruso túmulo.

## Sociedade
Trátase dunha sociedade gandeira, con animais domesticados coma a vaca, o porco ou o cabalo. A grande expansión da **cultura Kurgan** débese a que nela tiña unha enorme importancia a clase guerreira. Os xefes eran enterrados en grandes túmulos. Xa coñecían a roda, polo que o combate o facían en carros, o cal lles daba vantaxe sobre outras culturas do seu tempo.

Adoraban os deuses dun panteón eminentemente masculino. Adoraban un deus supremo, do ceo, en contraposición da deidade suprema da cultura da Vella Europa, a deusa da terra.

## Historia 
A **cultura Kurgan** desenvólvese cara ao V milenio a.C. e, froito da súa capacidade expansiva, acada as zonas danubianas e balcánicas centroeuropeas cara ao ano 4400 a.C. A maior expansión prodúcese no IV milenio a.C.: durante este período acada a Transcaucasia e parte de Europa, cara ao 3500 a.C. Cara ao 3000 a.C. produciuse unha nova expansión cara ás rexións bañadas polo mar Exeo.

Esta cultura irá absorbendo pouco a pouco a cultura da vella Europa, presente en gran parte de Europa xa dende antes da expansión kurgan.
Barbara

**Monique Andrée Serf**, nada en París o 9 de xuño de 1930 e finada en Neuilly-sur-Seine o 25 de novembro de 1997, foi unha cantante francesa, máis coñecida como **Barbara**.

## Traxectoria 
Mentres Francia estaba ocupada polos nazis e baixo o goberno de Vichy, ela tivo que se refuxiar na pequena vila de Saint-Marcellin en Isère xa que a súa familia era de orixe xudía. Despois da guerra e xa volta á normalidade un veciño que era profesor de música animouna a cantar e deulle leccións para matizar a súa voz ao tempo que se inscribía na Escola Superior de Música e cantaba na Fontaine des Quatre Saisons, un cabaré moi popular en París.
 
De 1950 a 1952 residiu en Bruxelas e entrou en contacto co mundo artístico local, unha casa alugada para tal fin canta co acompañamento do piano cancións de Édith Piaf, Juliette Gréco e Germaine Montéro.

De regreso a París coñece a Jacques Brel e interpreta moitas das súas cancións, acode a pequenos cabarés onde se fai cun público pequeno pero fiel, sobre todo composto de estudantes do barrio latino. En 1957 volve a Bruxelas para gravar o seu primeiro disco. En 1961 faise popular ó pasar a actuar no Montparnasse, aínda así continúa actuando en pequenos clubs ata que pasa ó Théâtre des Capucines, onde captura a atención da audiencia e dos críticos cun repertorio novo, o éxito fixo que asinara un contrato coa Philips.

A súa poesía lírica, o seu aspecto dramático e a profunda emoción da súa voz asegúralle un público que a vai seguir durante trinta anos, «Ma plus belle histoire d'amour c'est vous», «L'aigle noir», «Nantes», «La solitude» e «Une petite cantate» son as cancións máis representativas desta época. En 1965, o seu álbum *Barbara chante Barbara* convértese nun grande éxito comercial e gaña o premio da Académie Charles Cros.

En 1969 rodou *Madame* de Albert Willemetz, onde Barbara interpreta a un travesti. En 1971 coprotagoniza con Jacques Brel o filme *Franz*, dous anos despois apareceu en ''L'Oiseau rare* realizada por Jean-Claude Brialy. A súa derradeira actuación foi en 1977 en *Je suis né à Venise'' de Maurice Béjart.

## Véxase tamén
Joaquín María López

**Joaquín María López López**, nado en Villena o 15 de agosto de 1789 e finado en Madrid o 14 de novembro de 1855, foi un escritor e político español.

## Traxectoria
Cursou os estudos de Dereito en Madrid e exerceu como avogado e Catedrático de Dereito Político. Oficial da milicia Nacional, estivo exiliado en Francia. Deputado pola Provincia de Alacant en 1834. Foi nomeado Ministro da Gobernación no goberno presidido por José María Calatrava. Alcalde de Madrid no momento da caída do rexente Espartero, proclamou a sublevación dos concellos e encargóuselle o Goberno provisional até a declaración da maioría de idade de Isabel II.
Hiroki Matsukata

**Matsukata Hiroki** (松方 弘樹, まつかた ひろき, *Matsukata Hiroki*), nado co nome de **Meguro Kōju** (目黒 浩樹) o 23 de xullo de 1942, é un actor xaponés.

## Traxectoria 
Fillo do actor de filmes jidaigeki Konoe Jūshirō e a actriz Mizukawa Yaeko. Debutou no cine ós 17 anos, especializándose en filmes jidaigeki e yakuza e participando en 27 filmes, un dos primeiros foi *Kairyū Daikessen* (A serpe máxica) en 1966, outros títulos foron *Jingi Naki Tatakai* (Batallas sen honra nin humanidade) en 1973 ou *Jūsannin no Shikaku* (Trece asasinos) no 2010. Para a televisión actuou en *Meibugyō Tōyama no Kin-san* (1988–1998) e en *Hadaka no Deka*.
O rei da comedia

***O rei da comedia*** foi un programa concurso de televisión producido por CTV para a Televisión de Galicia no ano 2002. Estaba presentado por Fernando Acebal e Isabel Blanco, e pretendía buscar novos talentos para a comedia.

O gañador foi o humorista José Manuel Puente (Isi), que posteriormente actuou en programas como *Supermartes*, *Pillados* ou *Air Galicia*.
T'Lani

Os '''T'Lani''' son unha especie alieníxena no universo de Star Trek que apareceron pola primeira volta na serie Star Trek - Deep Space Nine.

É unha especie humanoide tecnoloxicamente evoluída do planeta T'Lani III, no Cuadrante Alfa, que estiveron en guerra cos kellerun por moitos anos deica o 2370, cando asinaron finalmente a paz. O tratado de paz prevía a eliminación do virus Harvester, unha perigosísima arma xenética que posuían as dúas faccións. Os t'Lani solicitaron a axuda da Federación para destruílo.
Cristina Maró

**Cristina Martínez Rodríguez**, máis coñeceida como **Cristina Maró**, nada o 21 de xaneiro de 1980 en Ponteareas, é unha de actriz, modelo e cantante galega.

## Traxectoria 
Estudou arte dramática en Madrid e ten estudos de clarinete e canto. Foi vocalista do grupo D´rame e modelo profesional.

## Filmes 
* *O ladrón de reliquias* (2003) de José de Cora
* *Pócker de ases*, curtametraxe 
* *Todo por un mal sueño*, curtametraxe 
* *La Lola*, curtametraxe 
* *Terror en lo ojos*, curtametraxe 
* *Ojos de diablo*, curtametraxe 
* *Boleto premiado*, curtametraxe 
* *Hortensia de los jardines secos*

## Notas 
## Véxase tamén 
* Cristina Maró na aaag.gal
Lingua telugu

O **telugu** (en telugu: **tĕlugu / తెలుగు**) é unha lingua do estado de Andhra Pradesh na India. Neste estado é a lingua oficial, e tamén se fala en Ianaon (unión territorial de Pondichery), na parte central do territorio tamil, ao leste de Carnataca, en Maharastra e en Orissa. Existe unha grande diáspora telugu en Birmania, en Malaisia, na Illa Mauricio, en Arabia Saudita, nos emiratos do Golfo, na República de Suráfrica, nas Illas Fiji, en América do Norte, no Reino Unido e en Francia. Uns 70 millóns de persoas fálana como primeira lingua.

O telugu escríbese por medio dun silabario parcial procedente do brâhmî. Forma parte, canda o támil, da familia das linguas dravídicas.

O telugu é unha lingua aglutinante e con declinacións. Pola súa sonoridade vocálica os colonizadores ingleses denominárona o "italiano de Asia". En telugu, a conxugación ten en conta na flexión non só o tempo senón tamén a negación e a interrogación.

Pódense distinguir tres grandes períodos na historia da lingua telugu: o arcaico, que comeza no século VII a. C. conforme os primeiros documentos escritos que se gardan, o medio, desde o século IX ata o século XVII e máis o telugu moderno.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en telugu
Clotario II

miniatura|esquerda
**Clotario II**, nado en 584 e finado en 629, foi rei de Neustria, París e finalmente dos francos. Fillo de Khilperico I e de Fredegunda. Pai de Dagoberto I.

## Traxectoria 
Proclamado rei de Neustria á morte do seu pai con só meses de idade. A rexencia lévaa a súa nai Fredegunda. Pronto comezou a ter problemas cos nobres que lle reprochaban a forma en que obtivera o poder.

Non podendo gobernar só, chamou ao seu cuñado Gontrán I, que xa controlaba a maioría do reino franco. Este fai promulgar no ano 587 mediante o tratado de Andelot numerosas reformas conducentes a simplificar a xestión do reino.

Gontrán fai tamén recoñecer, baixo o nome da lei sálica, un costume segundo a cal o rei non necesitará dividir o reino entre os seus herdeiros. Debe designar un só e único sucesor. Se non o fai, terase en conta a primoxenitura masculina ou o parentesco próximo.

Gontrán morreu no 592, deixando ao seu sobriño baixo a tutela dun consello formado por leudes e Mordomos de Palacio. Fredegunda morreu no 597, deixando ao seu fillo con enormes dificultades.

Gontrán deixara a maior parte das súas posesións ao seu outro sobriño, Khildeberto II. Á súa morte Clotario convértese no rei de todos os francos.

Un dos primeiros actos de Clotario foi de vinganza. Fai asasinar a Brunequilda, nunha ofrenda póstuma á súa nai.

Desde o 613 ata a súa morte no 629, Clotario II goberna un país franco unificado, pacificado, pero con xordas loitas de influencia entre o poder central e os seus leudes, que non puidera eliminar, necesitando numerosos administradores para un reino tan grande. Neste momento é cando comeza o poderío dos mordomos de palacio, aos cales cede o mando dos exércitos e recoñece como hereditario o cargo de mordomo. Constituíndo unha ameaza para o trono.

Á súa morte, Clotario II deixa o xerme da decadencia merovinxia, aínda que o seu comezo estará atrasada pola acción do seu fillo, o último gran rei merovinxio, Dagoberto I.

## Véxase tamén
Dagoberto I

**Dagoberto I**, nado no 603 e finado no 639, foi un nobre francés. Fillo de Clotario II (rei dos francos) e de Bertrude, foi rei dos francos entre os anos 629 e 639.
## Traxectoria
No 623, debido ás reivindicacións autonomistas dos nobres de Austrasia, o seu pai noméao rei deste territorio, desprovisto das rexións das Ardenas e os Vosgos.

Á morte do seu pai convértese en rei dos francos, cedendo o reino de Aquitania, creado para a ocasión, ao seu irmán Cariberto II, facéndoo renunciar definitivamente ao trono de Francia. Á morte do seu irmán, recupera Aquitania, converténdose no rei merovinxio máis poderoso e o monarca máis respectado do seu tempo. Fai de París a súa capital, debido á súa posición xeográfica no centro do reino.

Por recomendación dos seus conselleiros Didier, Dadon (futuro Santo Ouen) e Eligius (futuro Santo Eloi), loita contra as reivindicacións autonomistas de parte da nobreza e reorganiza a administración e a xustiza do reino. Desenvolve a educación e as artes e doa importantes agasallos á Igrexa. Fundará, entre outras, a abadía de San Denis, a cal ha acoller posteriormente a súa tumba e será durante moitos anos a tumba dos Reis de Francia. Foi o último rei merovinxio que dirixiu persoalmente o *regnum francorum*. Durante o seu reinado, mandou construír o castelo de Altes Schloss en Merseburg, Alemaña que aínda é hoxe en día o castelo máis antigo habitado neste país.

Dagoberto desenvolveu as relacións diplomáticas cos países veciños: asina un tratado de paz perpetua co emperador bizantino Heraclio, unha alianza cos longobardos e un acordo cos saxóns polo que lle axudarán a protexer as súas fronteiras dos eslavos. Desenvolve campañas militares contra os gascóns, os bretóns e sobre todo contra os eslavos.

No ano 632, a nobreza de Austrasia enfróntase a el, e para buscar a calma, vese obrigado a ceder o reino de Austrasia ao seu fillo Sixeberto III que ten só dous anos.

Pronto os nobres de Neustria esixen e obteñen a unión deste reino con Borgoña, e que coloque ao seu fillo Clodoveo II á fronte dese novo reino.

Á súa morte, os seus dous herdeiros son aínda moi novos: Sixeberto ten oito anos e Clodoveo catro, polo que os mordomos de palacio dedícanse a manipular aos soberanos e acaparan definitivamente do poder. É o comezo da época dos Reis folgazáns, que marcará o fin da dinastía Merovinxia.
Linguas dravídicas

As **linguas dravídicas** forman unha familia dunha trintena de linguas, orixinarias da India e esencialmente faladas no sur da India, nos estados de Querala, Tamil Nadu, Carnataca e Andhra Pradesh, pero tamén noutros puntos do subcontinente no noroeste e no nordés, e mais tamén na illa de Sri Lanka (no norte e no leste sobre todo) e nas comunidades de emigrantes indios espalladas polo mundo (Oriente Medio, Oceanía e Índico, e Europa). A familia dravídica, que é a cuarta do mundo polo número dos seus falantes, abrangue ao redor duns 200 millóns de usuarios.

O termo foi usado por primeira vez con este sentido por Robert Caldwell no século XIX. Procede da palabra sánscrita *drāviḍa*, que fora empregada ata daquela para referirse á lingua e á poboación támil e ás veces, dunha forma máis imprecisa, a todas as poboacións do sur da India.

Os lingüistas adoitan dividir esta familia en tres grupos :
* O setentrional, que está localizado nas comunidades espalladas do noroeste e do nordeste da península india.
* O central, que comprende como principais linguas o telugu, o gondî, o conda, o cui, o manda...
* O meridional, que comprende principalmente o támil, o kannará e o malaiala.

Da trintena de linguas dravídicas as catro máis importantes por número de falantes son o telugu (70 millóns), o támil (62 millóns), o malayalam (35 millóns), e o kannará (outros 35 millóns). Por extensión, a máis difundida é o támil.

Esta familia lingüística independente sufriu e exerceu diversas influencias nas linguas veciñas. De feito, as linguas dravídicas teñen un léxico de orixe indoiránica moi importante, como no caso do támil, amplamente influenciado polo sánscrito. Pola contra, as linguas indoiránicas da India e do Paquistán integraron procedementos sintácticos propios das dravídicas, como a posición final fixa do verbo, pero tamén as consoantes retroflexas das linguas dravídicas do norte.

## Notas