open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Louise Brown

**Louise Joy Brown** nada o 25 de xullo de 1978 na cidade inglesa de Oldham sendo filla de Lesley e John Brown, é a primeira persoa que naceu a partir dunha fecundación in vitro. 
## Circunstancias 
O seu nacemento estivo rodeado de moita polémica debido a como foi concibida, ao ser o primeiro caso e xa que logo tivo que pasar múltiples revisións para comprobar a súa saúde e demostrar que a fecundación in vitro é tan segura como a natural.

Os seus pais intentaran concebila durante nove anos, pero sen éxito debido ao bloqueo das trompas de Falopio de Lesley. O 10 de novembro de 1977, Lesley Brown someteuse a tratamento nas mans dos doutores Patrick Steptoe e Robert Geoffrey Edwards (Premio Nobel de Medicina en 2010).
Paradoxalmente, a pesar de que os Brown sabían que o procedemento era experimental, os médicos non lles anunciaron que nunca antes se concibiu unha criatura mediante a fecundación artificial, provocando con isto unha situación "delituosa" de esconder información ao paciente.

## Nacemento
Brown naceu ás 23:47h no Hospital Xeral de ldham, a través dunha cesárea xa prevista. A criatura pesou 2'608&nbsp;kg. no momento do parto. O seu nacemento foi gravado en vídeo. Ten unha irmá, Natalie, tamén concibida a través da fecundación *in vitro*.

Actualmente é unha traballadora de correos e foi enfermeira en Bristol.

Tivo un fillo á idade de 28 anos, o 20 de decembro de 2006, de forma natural e sen recorrer á fecundación in vitro como os seus pais tiveron que facer.
Futuro

[175px|miniatura|A [Pantasma dos Nadais Futuros mostra a Scrooge o seu futuro no libro *Un conto de Nadal*, de Charles Dickens.]]

Segundo a concepción lineal do tempo que teñen os seres humanos, o **futuro** é a porción da liña temporal que aínda non sucedeu; noutras palabras, é unha conxectura que ben pode ser especulada, postulada, teorizada e/ou calculada a partir de datos nun instante de tempo concreto.

## Na ciencia
En física denomínase futuro dun suceso A, ó conxunto de todos os puntos do espazo-tempo que poidan ser influídos polo que ocorre en A.

En mecánica clásica o futuro dun suceso non depende da súa posición espacial sendo función unicamente da súa posición no tempo, polo que o futuro dun suceso A coincide co de todos os sucesos que comparten a mesma coordenada temporal con A.

En relatividade especial o futuro dun suceso A é equivalente a todos os puntos do espazo-tempo polos que pode pasar un raio de luz que parte desde o punto A. Nun diagrama de espazo-tempo o futuro dun suceso vese como un cono polo que tamén se lle denomina *cono de luz*. Cada un dos sucesos pertencentes ó cono de luz futuro do punto A, ocorre despois que A para todos os observadores. Sería o lugar do espazo-tempo no que xacen os acontecementos que aínda non ocorreron. Neste sentido, o futuro é oposto ó pasado (conxunto de feitos que sucederon) e o presente (o que ocorre agora).

En mercados financeiros un futuro é un contrato polo que se negocia no momento presente unha transacción que deberá liquidarse nun prazo coñecido, pero futuro e a un prezo determinado no presente. Os futuros financeiros son unha ferramenta inicialmente creada para cubrir riscos na entrega de materias primas como o petróleo e recursos fósiles non renovables.
A Rianxeira

200px|dereita|miniatura|Placa na honra dos autores d'"A Rianxeira".

"**A Rianxeira**" é unha canción popular galega, convertida nun dos símbolos culturais de Galicia e particularmente representativa do colectivo de emigrantes ou diáspora.
## Orixe 
Foi composta nun principio en Bos Aires en 1947 a proposta de Anxo Romero Loxo, quen compuxo a música, nunha reunión no Centro Rianxo na que se atopaba a directiva e mais Xesús Freiro Dourado ("Pinciñas"), compositor da letra. Foi estreada un ano despois polo Coro Castelao na cidade de Bos Aires, a pesar de que a súa estrea oficial data do ano 1950, co gallo da recepción de Castelao no porto de Bos Aires.

O texto orixinal ten a súa orixe en diversas variantes de cantos tradicionais de acompañamento ás procesións de adoración á Virxe de Guadalupe (patroa de Rianxo) do século XIX, que se realizan na vila de Rianxo, sendo o seu xentilicio feminino o que bautiza ao himno. Nun principio chamárona "**Ondiñas da nosa ría**".

O primeiro disco foi editado pola empresa RCA Victor.

Contra a segunda metade do século XX unha das versións d'"A Rianxeira", que ten por letra a que se canta no último día das festas de Guadalupe, foi popularizada por músicos de Rianxo e de emigrantes na Arxentina e Cuba, mentres que foi nos anos 1950 cando foi creada a orquestración que acadou a aceptación do público grazas ao efecto difusor da radio.

A pesar da súa orixe, o texto non é de carácter relixioso, aínda que se serve da figura metafórica da Virxe para realizar unha evocación á figura da muller galega traballadora do mar.

"A Rianxeira" é cantada con ocasión de celebracións e festividades de carácter privado, costume tamén estendido co éxito dos clubs galegos de fútbol durante os anos 90 nas manifestacións públicas deportivas.

## Texto 
[miniatura|*A Rianxeira*, escultura de [Manuel García de Buciños en Rianxo.]]
### A Rianxeira " 1947, orixinal " 
### A Rianxeira " 1952, edición modificada " 
:*A virxe de Guadalupe*
:*cando veu para Rianxo,*
:*o barquiño que a trouxo*
:*era de pau de laranxo.*

:*Ondiñas veñen*
:*ondiñas veñen e van*
:*non te embarques rianxeira*
:*que te vas a marear.*

:*A virxe de Guadalupe*
:*cando vai pola ribeira,*
:*descalciña pola area*
:*parece unha rianxeira.*

:*Ondiñas veñen*
:*ondiñas veñen e van*
:*non te embarques rianxeira*
:*que te vas a marear.*

:*A virxe de Guadalupe*
:*quen a puxo moreniña,*
:*foi a raíña de sol*
:*que entrou pola ventaniña.*

:*Ondiñas veñen*
:*ondiñas veñen e van*
:*non te embarques rianxeira*
:*que te vas a marear.*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *A Rianxeira* no programa *No bico un cantar* da TVG.
* *A Rianxeira* versión é a que a Asociación "A Moreniña", organizadora da Festa da Guadalupe de Rianxo, difunde para cantar o último día das Festas da Guadalupe coas bengalas.
* Historia da Rianxeira no sitio galespa.com.ar
Carlos Sedes

**Carlos Sedes**, nado na Coruña en 1973, é un director e realizador galego, responsable de varios éxitos da ficción coma *Padre Casares*, *Gran Reserva* (Televisión de Galicia) ou *Fariña* (Antena 3).

## Traballos 
* *Ritos e lendas na catedral* (1999). Curtametraxe.
* *Contagotas* (TVG)
* *Cibernatura* (TVG)
* *Terra de Miranda* (TVG)
* *As leis de Celavella* (TVG)
* *SOS* (2006). Curtametraxe.
* *A vida por diante* (2006-2007, TVG)
* *Desaparecida* (2007, TVE)
* *Padre Casares* (2008, TVG)
* *Guante blanco* (2008, TVE)
* *No estás sola, Sara* (2009, TVE)
* *Gran Reserva* (2009-2010, TVE)
* Estudio 1 *La Viuda Valenciana* (TVE)
* *Hispania, la leyenda* (Antena 3)
* *Gran Hotel* (2011-2012, Antena 3)
* *El club de los incomprendidos* (2014)
* *Fariña* (2018, Antena 3).
* *El caso Asunta* (2024, Netflix)

## Galardóns e nomeamentos 
* Festival tv de Vitoria: mellor produción do ano por *Gran Reserva*
* SEOUl Drama Festival 2008
* Mellor director por *Patricia Marcos: Desaparecida*
* Grand Seoul Drama Award, por *Patricia Marcos: Desaparecida*
* 49ª edición do Festival Internacional de Nova York para Programas de Televisión e Promocións (2009)
* Medalla de prata na categoría de miniseries por *Patricia Marcos: Desaparecida*
* 14º Edición dos premios Zapping
* Premio dos Grupos de Análise de Programas á serie *Guante blanco*
* Premio da TV e do Cine de Galicia 2005 ó mellor realizador de televisión.
* Premio Mestre Mateo á mellor serie en 2008 por *Padre Casares*.
* Premio Mestre Mateo á mellor realización en 2008 por *Padre Casares*.
* Premio Mestre Mateo á mellor realización en 2003 por *Terra de Miranda*.
* Premio Mestre Mateo á mellor dirección en 2005 por *As leis de Celavella*.
* Premio Mestre Mateo á mellor serie en 2005 por *As leis de Celavella*.
* Premio Mestre Mateo á mellor realización en 2005 por *As leis de Celavella*.
* Premio Mestre Mateo á mellor realización en 2006, xunto con Manuel A. Espiñeira, por *A vida por diante*.
* Premio Mestre Mateo á mellor serie en 2006, por *A vida por diante*

### Premios Mestre Mateo 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* AVG
* IMDb
* Axencia Audiovisual galega
Paranthropus aethiopicus

***Paranthropus aethiopicus*** é unha especie fósil do xénero *Paranthropus* que viviu entre o 2,7 e 2,5 millóns de anos, no Plioceno.

O primeiro achado data de 1968 ao se descubrir en preto do Lago Turkana, Etiopía unha mandíbula que non se correspondía con ningunha especie coñecida. En 1985 o paleoantropólogo norteamericano Alan Walker descubriu un cranio que se correspondía coa mandíbula atopada en 1967, coñecido como o Cranio Negro e catalogado como KNM WT 17000, o fósil máis representativo do *Paranthropus aethiopicus*, que mostra que moitos trazos presentes nos outros paranthropus non está aínda presentes neste, como trazo característico sobarda a crista saxital, imprescindible para que a súa enorme musculatura facial puidera suxeitarse ao cranio. Por outra banda a especialización do aparato mastigatorio é moito menos marcada ca nas outras especies de Paranthropus.
Barrister

miniatura|dereita|Gravado representando a un avogado 
Por ***barrister*** enténdese unha das dúas categorías de avogados que existen en Inglaterra, e na Escocia (onde se utiliza o termo *"advocate"*) e outros países da tradición do *Common Law*.

A súa función principal, pero non exclusiva, é a de representar como mandatarios aos litixiantes ante os tribunais. Neste senso, o traballo do *barrister* corresponde nos países baixo o sistema continental, a demandar ou alegar ante os tribunais de xustiza. Sen prexuízo do anterior, esta profesión pode tratarse dende a especialización en temas determinados, así como a prestación de consellos en certas áreas cos seus clientes.

Na tradicíón legal do *Common Law*, o labor do avogado continental atópase separada en dúas partes. Comparándoo coa medicina, primeiro atopámonos cos ***solicitor***, que do mesmo xeito que os médicos xerais, enfróntanse coa gran maioría dos casos e que só en casos especiais pola súa complexidade ou especialización, require a intervención dun *especialista*, que neste caso sería o *barrister*. Este paralelo é, con todo, pouco preciso. Un barrister pode ser retido por un especialista para cumprir certas funcións (como representar ante os tribunais a un cliente), sen que singnifique unha maior complexidade do traballo.

Historicamente, a distinción entre ámbalas dúas profesións era absoluta, cousa que se moderou co paso do tempo. Dende un tempo en diante, é común que unha mesma persoa exerza en ámbolos dous campos indistintamente, en especial en países que tenden a eliminar estas diferenzas profesionais (como varios estados de Australia). Con todo, esta distinción permanece viva en Inglaterra e Gales, onde as profesións teñen espazos en común e na Escocia e Irlanda, onde a separación é aínda máis profunda.

Os barrister están regulados por unha asociación ou colexio profesional, aínda que isto non ten outro fin que mantelos unidos en base a unha xurisdición determinada. Os *barrister* non adoitan reunirse cos seus clientes. Estas escasas reunións realízanse a través dun *solicitor* que o instrúe no caso determinado. Non existe relación directa entre o cliente e o *barrister*, se non que toda comunicación é por intermedio do *solicitor*.

## Regulación 
As *Inns of Court* (*Facultades de Advocatos* en Escocia) son sociedades independentes responsables polo adestramento, admisión (*caling* ou *chamado*) e control dos barrister. Unha persoa pode integrarse nun colexio profesional só por intermedio dunha das *Inns*.

Para Inglaterra e Gales só existen catro *"Inns"*:

* ''Gray's Inns* 
* *Lincoln's Inns* 
* *Middle Amorne* 
* *Inner Amorne*

A tradución literal ao galego de *"Inns"* é pousada, función primaria que cumprían estas institucións respecto dos integrantes que proviñan de fóra da cidade de Londres. Cada unha destas institucións corresponde a unha antiga sociedade (algunhas remontan as súas orixes ao século XV), que se encargaba de facer aos postulantes a exercer a lei no reino.

En Irlanda existe só a *King's Inns* como a respectiva sede dos *barrister''.

## Véxase tamén 
* Dereito anglosaxón. 
* Solicitor.
Nocelo da Pena, Sarreaus

**San Lourenzo de Nocelo da Pena** é unha parroquia pertencente ao concello de Sarreaus. En 2017 tiña 172 habitantes, 10 menos ca en 2013 (90 homes e 92 mulleres) e 45 menos ca en 2007 (104 homes e 113 mulleres).

## Patrimonio 
*Na paraxe do Roupeiro atopouse un conxunto de pezas da Idade de Bronce.

*A igrexa parroquial é de estilo románico, dedicada a San Lourenzo.

## Festas 
As festas son o 10 de agosto.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Nocelo da Pena 
### Parroquias de Sarreaus 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Sarreaus
Nocelo da Pena

Como topónimo **Nocelo da Pena** pode referirse a:

;En Galiza
***Nocelo da Pena**, parroquia do concello de Sarreaus;
****Nocelo da Pena**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Illa da Juventud

miniatura|300px|Mapa de Illa da Juventud. 
A **Illa da Juventud** (antes **Illa de Pinos**) é unha illa caribeña, a segunda en extensión do arquipélago de Cuba cunha extensión territorial de 3.056 km². Xunto a máis de 600 cayos e illotes, conforma o Arquipélago dos Canarreos, na parte sur-occidental de Cuba, xunto ao Golfo de Batabanó, aproximadamente a 50&nbsp;km da illa de Cuba (162&nbsp;km da Habana).

## Historia 
Esta illa foi descuberta e bautizada como *La Evangelista* por Cristovo Colón o 13 de xuño de 1494 durante a súa segunda viaxe ao novo mundo. A través dos anos coñecéuselle con distintos nomes como *Illa das cotorras*, *Colonia Reina Amalia*, *Illa dos Piratas*, e ata *Illa do Tesouro*; os seus primeiros habitantes coñecérona tamén como *Siguanea*, *Camarcó* e *Guanaja*. No século XIX a metrópole española decide a súa colonización, e fúndase o seu capital, Nova Xirona, o 17 de decembro de 1830. Nesta época coñecéuselle tamén como *Illa dos Deportados* e logo *Illa de Pinos*. Con este último nome coñecéuselle ata 1978, cando foi nomeada **Isla de la Juventud**, debido aos miles de mozos de distintas partes do mundo e de varias provincias de Cuba que estudaban en escolas no campo e traballaban nas plantacións de cítricos.

A comezos do século XX a *Isla de Pinos* foi o centro dunha disputa cos Estados Unidos, ata que en 1907 dito goberno recoñeceu a soberanía de Cuba sobre a illa mediante o Tratado Hai-Quesada, ratificado en 1925.

Despois do asalto ao Cuartel Moncada, en 1953, Fidel Castro e outros participantes en devandita acción foron encarcerados no Presidio Modelo, ata maio de 1955, cando foron liberados grazas a unha amnistía xeral.

Na actualidade **Illa da Juventud** está considerada como municipio especial, cunha poboación aproximada de 79.000 habitantes. A actividade económica baséase fundamentalmente na agricultura, principalmente cítricos; na extracción de mármore; a pesca; e a cerámica tanto utilitaria como artística. As súas principais atraccións turísticas son o Centro Internacional de Mergullo no Hotel Colony, e Cayo Longo do Sur.

## Lugares de interese 
esquerda|200px|miniatura|Presidio Modelo

* Praia **Bibijagua**, famosa polas súas areas negras. 
* Centro Internacional de Mergullo e Hotel **O Colony**. 
* Complexo turístico **Cayo Longo do Sur**. 
* **Presidio Modelo**, onde cumpriron prisión os asaltantes ao Cuartel Moncada. 
* Leira **O Abra**, lugar onde foi confinado o mozo José Martí, declarado Monumento Nacional. 
* **Cuevas do Punta do Leste** considerada como a capela Sistina da arte rupestre caribeño, contén gran cantidade de pictografías aborígenes. 
* **Ciénaga de Lanier**, gran reserva natural ao sur da Illa.
AL 661-1

**AL 661-1** é un fósil do xénero Homo que atopou William Kimball do equipo de Donald Johanson en 1994 na rexión de Hadar, Etiopía. É un maxilar case completo datado en 2'3 millóns de anos, asociado a el atopáronse ferramentas de pedra o que representa a caso máis antigo de homínidos asociados a unha industria lítica, tamén se asocia cun hábitat aberto de tipo sabana. Pola morfoloxía do maxiliar e a dentamia non hai dúbida que é do xénero *Homo* pero non é posible determinar a especie concreta.

## Bibliografía
*Johanson et al., *Late Pliocene archaeological sites in Hadar, Ethiopia*, Paleoanthropology Society, Annual Meeting 2002
*Johanson, Donald; Edgar Blake,*From Lucy To Language* (revised edition), Simon & Schuster, 2006
UR 501

**UR 501** é unha mandíbula fósil que atopou en Uraha, no norte do lago Malawi, o equipo encabezado por  Friedemann Schrenk e Tim Bromage e que deron a coñecer en 1997, segundo todas as evidencias é un dos restos de homínidos máis antigos atopados, atribuído á especie *Homo rudolfensis* e datado cunha antigüídade de 2'5 a 2'3 millóns de anos pola fauna a ela asociada, representa a distribución máis ao sur da especie coñecida, algúns especialistas suxiren pola maior semellanza dos molares cun australopithecus que podería ser un Paranthropus.miniatura|centro
## Bibliografía
*Rozzi F.V.R.; Bromage T.; Schrenk F.,  *UR 501, the Plio-Pleistocene hominid from Malawi. Analysis of the microanatomy of the enamel* en ''Comptes Rendus de l'Academie des Sciences Series IIA Earth and Planetary Science*, Volume 325, Nº 3, pp 231–234, 1997.
*Schrenk F.; Kullmer O.; Sandrock O.; Bromage T. G. 2, *Early Hominid diversity, age and biogeography of the Malawi-Rift* en *Human Evolution'', Volume 17, Nº 1-2, pp 113–122, 2002.
Margaret Beckett

miniatura|250px|Margaret Beckett
**Margaret Mary Beckett**, nada co nome de **Margaret Mary Jackson** en Ashton-under-Lyne o 15 de xaneiro de 1943, é unha política británica do Partido Laborista, sendo actualmente membro do Parlamento.

## Traxectoria 
Entre o 6 de maio de 2006 e o 28 de xuño do 2007, Beckett foi Secretaria do Estado de Relacións Exteriores e Asuntos da Comunidade de Nacións; sucedeuna no cargo David Miliband. Foi a primeira muller que ocupou este cargo no Gabinete británico. Beckett foi tamén a segunda muller do Partido Laborista en asumir o liderado despois da morte súbita de John Smith en 1994 ano no que Tony Blair foi elixido o seu sucesor.

Dentro do gabinete de Tony Blair foi nomeada Ministra de Comercio, pasando máis tarde a de Medio Ambiente e actualmente ocupa o Ministerio de Asuntos Exteriores. Foi deputada polo Partido Laborista. É Química Metalúrxica de profesión.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía en castelán por Fundación CIDOB
Allariz (Santiago), Allariz

**Santiago de Allariz** é unha parroquia situada no centro do concello de Allariz. Segundo o IGE, en 2022 tiña 4.535 habitantes (2.208 homes e 2.327 mulleres), o que supón un aumento con respecto ao ano 2006, cando tiña 3.236. É a parroquia máis poboada do concello, ao estar nela a capital do municipio.

Está rodeada polas parroquias de Folgoso, Meire, Allariz (Santo Estevo), Torneiros, Seoane, San Martiño de Pazó e Queiroás.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Allariz, S. María de Vilanova.JPG|Igrexa de Santa María de Vilanova.
Ficheiro:Iglesia de San Salvador dos Penedos.jpg|Igrexa de San Salvador dos Penedos.
Ficheiro:Parroquias de Allariz.png|As dezaseis parroquias que conforman o concello de Allariz.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Allariz (Santiago) 
### Parroquias de Allariz 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Galería de imaxes da igrexa de Santiago de Allariz
* Lugares de Allariz
Allariz (Santo Estevo), Allariz

**Santo Estevo de Allariz** é unha parroquia situada no leste do concello de Allariz. Limita coas parroquias alaricanas de Requeixo de Valverde, Meire, Allariz (Santiago) e Torneiros, e cos concellos de Xunqueira de Ambía e Sandiás. 

## Poboación 
Segundo o IGE, en 2022 tiña 282 habitantes (143 homes e 139 mulleres). Os seus núcleos máis poboados son Vilaboa, Nanín e Vilariño de Tras do Convento, con 88, 61 e 48 habitantes respectivamente.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Parroquias de Allariz.png|As dezaseis parroquias que conforman o concello de Allariz.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Allariz (Santo Estevo) 
### Parroquias de Allariz 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Galería de imaxes da igrexa de Santo Estevo de Allariz
* Lugares de Allariz
Coedo, Allariz

**Santiago de Coedo** é unha parroquia situada no sur do concello de Allariz. Limita coa parroquia allarizás de Torneiros e cos concellos de Sandiás e Vilar de Santos.

## Poboación 
Coedo é a parroquia menos poboada do concello. Segundo o INE en 2006 tiña 53 habitantes (29 homes e 24 mulleres). O seu núcleo máis poboado é o lugar de Coedo, con 48 persoas. Os outros tres lugares da parroquia recollidos no nomenclátor da Xunta de Galicia son Novás, Pegas do Cotorro e A Quinta.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Tímpano igrexa Coedo, Allariz.jpg|Tímpano da igrexa
Ficheiro:Parroquias de Allariz.png|As dezaseis parroquias que conforman o concello de Allariz

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Coedo 
### Parroquias de Allariz 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Allariz
Parque Nacional dos Lagos de Plitvice

O **parque nacional dos Lagos de Plitvice** é o máis famoso dos parques nacionais croatas.

## Localización e características 
Está situado na rexión de Lika, a 44.85° N 15.62° cerca da fronteira con Bosnia Herzegovina unha paraxe onde se alternan lagos, cascadas e mananciais. Esta rexión foi declarada Parque Nacional no ano 1949, e catalogada no Patrimonio da Humanidade UNESCO no 1970, cunha ampliación no 2000.

O Parque ten unha superficie próxima ás 30.000 hectáreas, 22.000 delas cubertas de bosques. A zona aberta ao público atópase no centro do parque, son 8&nbsp;km² de val poboado de bosques, onde a hidrografía conformou unha paisaxe formada por 16 lagos de diferentes alturas comunicados entre eles por cascadas e cataratas. A vexetación está composta por faias nun 90%.

A visita realízase a pé a través de sendeiros e pontes de madeira, os lagos máis grandes son percorridos por barcas. É tamén moi usual entre os turistas a celebración de vodas no pé das cataratas.

## Xeoloxía 
As augas, atravesando as rochas dolomíticas, disolven a rocha calcaria que é depositada formando barreiras que separan os diferentes lagos, construíndo covas e cavernas, e formando saltos de auga.

Os lagos son alimentados polo río Negro (Crna Rijeka) e o río Branco (Bijela rijeka), e subdivídense en lagos superiores e lagos inferiores.

### Lagos superiores 
miniatura|Un dos lagos pequenos do parque
Os principais lagos superiores son:

* Kozjak (81,5 ha)
* Prošćansko (68 ha)
* Galovac (12,5 ha)
* radinsko (8,1 ha) 
* Ciginovac (7,5 ha)
* Okrugljak veliko (4,1 ha)
* Veliki Jovinovac - Veliko Jezero (2 ha)
* Mali Jovinovac - Malo Jezero (2 hа) 
* Batinovac (1,5 ha)
* Veliki Burget (0,6 hа)
* Vir (0,6 ha)
* Milino jezero

### Lagos inferiores 
Os principais lagos inferiores son:

* Milanovac (3,2 ha)
* Kaluđerovac (2,1)
* Gavanovac (0,7 hа)
* Novakovića-brod (0,4 ha)

## Flora e fauna 
O parque nacional é moi boscoso, principalmente cuberto por faias, abetos e piñeiros. A vexetación mestura a habitual das montañas dos Alpes con aquela máis propia do clima mediterráneo. A área conta cunha enorme variedade de especies animais. A máis salientábel é o oso pardo, o lobo, o lince boreal ou a pita do monte. Téñense citado ata 126 especies de aves, das cales 70 crían no parque.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Parque nacional
HMS Serpent

O **HMS Serpent** foi un cruceiro de terceira clase da Royal Navy construído en Devonport. A súa construción iniciouse en novembro de 1885 e foi botado o 10 de marzo de 1887. Desprazaba 1.770 toneladas, cunhas dimensións de 225x13.6 pés, armado con 6 canóns de 6 polgadas e cinco tubos de torpedo de 14. Foi o primeiro barco da mariña de guerra británica en usar o galvanizado para protexer os ferros metálicos da auga salgada.

## Última viaxe e naufraxio
Navegaba, baixo o mando do comandante da Mariña Real Harry Leith Ross, desde Plymouth, Inglaterra, o sábado 8 de novembro de 1890 con dirección a Serra Leoa.

Durante a noite do luns 10 naufragou nos baixos de Punta Boi, preto do cabo Vilán en plena Costa da Morte. Tres mariños do *Serpent* alcanzaron a vila de Camariñas, na provincia da Coruña, feridos e totalmente exhaustos. Tras contar o ocorrido todo o pobo uniuse para ir ata a costa onde tivo lugar o naufraxio. Non houbo sinal de máis sobreviventes e á mañá seguinte non había nin rastro do buque *Serpent*. Pouco a pouco o mar foi devolvendo os cadáveres do resto da tripulación. En total faleceron 172 persoas, as cales foron enterradas no Cemiterio dos Ingleses, moi preto do lugar do naufraxio.

Hai varias versións referentes ao ocorrido pero a versión oficial atribúe o naufraxio a un erro de navegación e ás condicións meteorolóxicas daquela noite.

## Homenaxes
A partir dese momento e durante anos, cando un barco da mariña inglesa pasaba preto dese lugar tiraba unhas salvas en memoria dos náufragos.

No Xardín de San Carlos da cidade da Coruña tamén hai unha placa na memoria destes mariños.

No cumio do monte Lobeira (András, Vilanova de Arousa) unha placa do Almirantado inglés lembra aos mortos no naufraxio. O porto de Vilagarcía foi ata 1936 escala habitual da Royal Navy e unha das excursións preferidas dos mariñeiros británicos era a ascensión ao miradoiro deste monte.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Cabo Vilán. Camariñas. Galiza.jpg|Cabo Vilán en San Xurxo de Camariñas preto de Punta Boi.
Ficheiro:Camariñas. Galiza. Hms Serpent.jpg|Punta Boi.
Ficheiro:Cemiterio dos Ingleses, Camariñas, Galiza.jpg|Cemiterio dos Ingleses.
Ficheiro:Serpent San Carlos.JPG|Placa situada nos xardíns de San Carlos da Coruña en recordo dos mortos no naufraxio do *HMS Serpent*.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía 
*
Manuel Domínguez Benavides

**Manuel Domínguez Benavides**, nado en Ponteareas o 19 de abril de 1895 e finado en México o 19 de outubro de 1947, foi un escritor e político galego.

## Traxectoria 
Fillo do médico de Ponteareas Manuel Domínguez Sánchez. Autodidacta, formado nas casas do pobo e ateneos populares, a carencia de estudos non foi impedimento para exercer como xornalista. Colaborou en *El Tea*. Licenciado en Dereito en 1916 e mestre superior en 1917. Con 26 anos gañou o premio Gregorio Pueyo, que editou, en 1922. Tamén escribiu a comedia *El protagonista de la virtud* coa que obtivo en 1928 o segundo premio nun concurso do *ABC*. Foi correspondente de *Ahora*, *La Estampa* e *Treball* en París. En 1927 era redactor de *El Liberal* e dende marzo de 1928 ata 1937 foi redactor do popular semanario *La Estampa*.

Residiu alternativamente en Madrid e Barcelona, militando no PSOE. En 1933, publicou a súa primeira novela social *Un hombre de treinta años*, de corte autobiográfico, á que se sumou ao ano seguinte *El último pirata del mediterráneo*, un dos grandes éxitos populares da época. Foi detido durante folga xeral revolucionaria de 1934, pasando dous meses en prisión e exiliándose despois en París, onde residía cando estalou o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936.

Na guerra civil foi comisario da frota republicana. En 1938 asistiu xunto a José Bergamín e José María Quiroga Pla, á conferencia extraordinaria da Asociación Internacional de Escritores para a Defensa da Cultura.

Cando rematou a guerra, exiliouse en México, onde chegou no *Ipanema* en xullo de 1939. Alí foi profesor do Instituto Hispano-Mexicano Ruiz de Alarcón e militou no Grupo Jaime Vera do PSOE. Pouco antes do seu falecemento, pasouse ao PCE. Foi secretario de redacción da revista *Reconquista de España*, desenvolvendo ademais unha incansábel labor como escritor, publicando varias novelas sobre episodios da guerra civil, entre elas, a máis coñecida, *La Escuadra la mandan los cabos*, aparecida en 1944.

## Obras 
Publicou cinco novelas, unha obra teatral, unha biografía e dúas reportaxes noveladas, ademais dun ensaio e un estudo histórico.

### Narrativa 
* *Lamentación*, 1922.
* *En lo más hondo*, 1923.
* *Cándido, hijo de Cándido*, 1924.
* *In excelsis deo. Novela cinematográfica argumentada en la película del mismo nombre*. 
* *Un hombre de treinta años*, 1933.
* *El último pirata del Mediterráneo*, 1934.
* *La revolución fue así (Octubre rojo y negro)*, 1935.
* *Curas y mendigos*, 1936.
* *El crimen de Europa (Nuestra guerra)*, 1937.
* *Los nuevos profetas*, 1942.
* *La escuadra la mandan los cabos*, 1944.
* *Guerra y revolución en Cataluña, 1946.
* *Soy del quinto regimiento* (póstumo).
* *La historia se hace en Madrid* (póstumo).

### Teatro 
* *El protagonista de la virtud*, 1928.
* *El hombre, la mujer y el diablo''.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina sobre Manuel Domínguez Benavides. 
* La escuadra la mandan los cabos
Partido Laborista (Reino Unido)

A denominación **Partido Laborista** (do inglés **Labour Party**, *partido do traballo* ou *dos traballadores*) aplícase a partidos políticos de varios países, especialmente a aqueles que pertenceron ao Imperio Británico, xeralmente socialdemócratas.

O Partido Laborista británico deriva do Comité de Representación dos Traballadores, creado en 1900 nunha reunión de sindicatos.

Tony Blair dotou a este partido dun programa político (o *Novo Laborismo*) caracterizado por unha postura liberal no económico e por un achegamento á Unión Europea (UE) en cuestións internacionais.

## Primeiros ministros laboristas 
## Outros líderes do Partido 
* Ed Miliband
* Keir Starmer
* Jeremy Corbyn
* Harriet Harman

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial en inglés.
Estreito de La Pérouse

miniatura|Unha illa no Estreito de La Pérouse.
O **Estreito de La Pérouse** (en xaponés ***Estreito de Sōya*** 宗谷海峡) é un estreito que separa a parte sur da illa rusa de Sakhalin da parte norte da illa xaponesa de Hokkaido, unindo o Mar do Xapón a oeste, co Mar de Okhotsk a leste. Ten unha extensión de cerca de 40&nbsp;km e unha profundidade entre os 20 e os 40 metros.

Este estreito foi bautizado co nome de Jean-François de La Pérouse, que explorou esta zona en 1787.
Folgoso, Allariz

**Santiago de Folgoso** é unha parroquia situada no norte do concello de Allariz. Limita coas parroquias allarizás de Augas Santas, Os Espiñeiros, Meire, Allariz (Santiago) e Queiroás e co concello de Taboadela.

## Poboación 
No ano 2006 a súa poboación segundo o INE era de 148 persoas, 67 homes e 81 mulleres. Os seus núcleos máis poboados son A Coira e Roiriz, con 52 e 49 habitantes respectivamente.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Parroquias de Allariz.png|As dezaseis parroquias que conforman o concello de Allariz

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Folgoso 
### Parroquias de Allariz 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Allariz
Meire, Allariz

**Meire** é unha parroquia situada no leste do concello de Allariz. Limita coas parroquias allaricenses dos Espiñeiros, Folgoso, Allariz (Santiago), Allariz (Santo Estevo) e Requeixo de Valverde e co concello de Xunqueira de Ambía.

## Poboación 
Segundo o IGE, en 2015 tiña 93 habitantes (45 homes e 48 mulleres), o que supón un aumento con respecto ano ano 2006, cando tiña 87.

No nomenclátor da Xunta recóllense catro lugares da parroquia (A Acea, Fondevila, O Rial e A Tellada), mentres que nas estatísticas actuais do IGE outórgaselle poboación soamente a tres entidades: A Acea, O Rial e Meire, con 35, 20 e 38 habitantes respectivamente.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Parroquias de Allariz.png|As dezaseis parroquias que conforman o concello de Allariz

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Meire 
### Parroquias de Allariz 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Allariz
Augas Santas, Allariz

**Santa Mariña de Augas Santas** é unha parroquia situada no norte do concello de Allariz. 
Segundo o INE no 2010 tiña 200 habitantes (93 homes e 107 mulleres).

Situada a 6 quilómetros da vila, limita coas parroquias allaricenses de Folgoso e Os Espiñeiros e cos concellos de Taboadela, Paderne de Allariz e Xunqueira de Ambía. O seu núcleo máis poboado é Santa Mariña de Augas Santas, con 67 habitantes.

## Patrimonio histórico 
Na parroquia está o castro de Armeá, orixinario do século II a.C., no que apareceron dúas estatuas de guerreiros castrexos e un gravado rupestre antropomorfo.

Segundo a tradición aquí foi decapitada no ano 139 a mártir cristiá Mariña de Augas Santas. No mesmo lugar onde foi decapitada erixiuse a igrexa parroquial baixo a súa advocación. A igrexa actual, construción románica de finais do Século XII, posúe tres naves sen cruceiro, con falso triforio no interior, rosetóns na fachada e nas tres ábsidas. É unha ampliación sobre unha máis antiga que se fixo o *descubrirse os restos da Santa* durante o reinado de Afonso II. O mausoleo da santa sitúase sobre o que se considerou o seu sepulcro. Ten unha lauda lisa sobre a terra, orixinaria do século XVIII. As imaxes son de Santa Mariña no centro e o seu carón Santa Marta e Santa Eulalia. Cabo da igrexa está o pazo de verán do bispo de Ourense.

Na parroquia tamén hai outra capela que quedou a medio construír desde o século XIII, a igrexa da Asunción. Construción heterodoxa vinculada ao Castro de Armeá e ás lendas de Santa Mariña.

## Festas 
O día da ascensión celébrase a procesión dos pendóns e o día de Santa Mariña, 18 de xullo, festéxase a esta santa.

## Demografía 
No período 1999—2010 a poboación de Augas Santas diminuíu 96 persoas (48 homes e 48 mulleres), en porcentaxe iso supón unha caída do 32,43 %.

## Cultura popular 
Preto da igrexa parroquial levántase o denominado carballo de Santa Mariña. Vicente Risco contaba (en 1962) que nunca se decotara porque se supón que botará sangue se se fere co machado. Baixo o carballo hai unha pedra que ten a forma dun orella, e crese que a auga que se acumula nos ocos desta pedra é boa contra a xordeira se se lavar con ela os oídos Risco 1962: 409-410..

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Parroquias de Allariz.png|As dezaseis parroquias que conforman o concello de Allariz.
Ficheiro:Santa Mariña de Augas Santas, Allariz.jpg
Ficheiro:En Augas Santas, Allariz.jpg

## Notas 
## Bibliografía
* “Cultura espritual”, en *Historia de Galiza* I, 1962 (reed. Akal 1979, 255-777).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Augas Santas 
### Parroquias de Allariz 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Allariz

### Bibliografía 
* Fariña Busto, F. 2002. *Santa Mariña de Augas Santas*. Ourense, Grupo Marcelo Macías/Fundación Caixa Galicia (Guías do patrimonio cultural, 7).
Condución térmica

A **condución térmica** é un dos medios de transferencia de calor que xeralmente ocorre en materiais sólidos, e é a propagación da calor por medio do contacto de moléculas de dúas ou máis substancias con temperaturas diferentes (metais, madeiras, cerámicas etc.). Ocorre a propagación de calor sen transporte da substancia formadora do sistema, ou sexa, a través de choques entre as súas partículas integrantes ou intercambios enerxéticos dos átomos, moléculas, electróns.

Os metais, debido á súa elevada condutividade térmica, son excelentes medios de propagación de calor. Os gases e algúns sólidos, que posúen baixa condutividade térmica, son pésimos medios de propagación de calor.

En fluídos (líquidos e gases) tamén ocorre transferencia de calor por condución, porén nestes o aumento da temperatura provoca unha alteración na densidade do fluído na parte máis quente, o que provoca un movemento macroscópico. Ese desprazamento que xorde entre a parte do líquido máis quente e a máis fría aumenta a velocidade de transporte de enerxía térmica. A este fenómeno dáselle o nome de convección.

Pódese determinar o fluxo de calor transportado por condución pola **Lei de Fourier**:

q^{\prime \prime} = \frac{q}{A} = -k \frac{\partial T}{\partial x} 

A expresión de arriba aplícase ao caso unidimensional, cando hai gradiente de temperatura só na dirección x.
En caso de que se coñezan as temperaturas de dúas superficies específicas e se queira calcular o fluxo de calor por condución entre elas, basta integrar a ecuación de arriba, que toma a forma:

q^{\prime \prime} = \frac{k(T2 - T1)}{L} 
A constante k, é a condutividade do material. Entre dúas substancias a que teña condutividade maior conseguirá transferir unha cantidade maior de calor, dada para unha mesma diferenza de temperatura.

## Véxase tamén 
* Calor
* Condutividade térmica
* Transmisión de calor
** Convección
* Condutividade eléctrica
John William Strutt

miniatura|John William Strutt**John William Strutt**, terceiro Barón de **Rayleigh**, nado en Langford Grove, Essex, o 12 de novembro de 1842 e finado en Witham, Essex, o 30 de xuño de 1919, foi un físico e profesor universitario británico galardoado co Premio Nobel de Física en 1904.

## Traxectoria 
En 1873, á morte do seu pai, John James Strutt, herdou o título de barón. Nos primeiros anos da súa vida sufriu fraxilidade física e mala saúde. Estudou matemáticas no *Trinity College* da Universidade de Cambridge en 1861, graduándose en 1865. Comezou a traballar en 1879 como profesor de física experimental na devandita universidade e como director do Laboratorio Cavendish de física experimental (1879-1884).

En 1887 trasladouse a Londres, onde foi profesor de filosofía natural da Real Institución ata 1905. Foi tamén secretario da Real Sociedade de Londres (1887-1896) e presidente da mesma (1905-1908). Desde 1892 ata 1901 actuou como gobernador do condado de Essex por expreso desexo do rei e foi chanceler da Universidade de Cambridge desde 1908 ata 1919.

## Investigacións científicas 
As primeiras investigacións de Rayleigh recóllense na súa obra *The Theory of Sound* (2 vols., 1877-78), na que se describe un novo procedemento para medir as vibracións acústicas. No campo da óptica realizou unha serie de traballos sobre a polarización da luz, contribuíu á teoría da radiación do corpo negro e logrou dar unha explicación da cor azul do ceo. Ademais foi o responsable da determinación de unidades eléctricas de medida e realizou traballos sobre a luz, a cor, a electricidade, a dinámica da resonancia, as vibracións de gases e sólidos elásticos.

Tamén fixo estudos acerca da capilaridade e do electromagnetismo e achegou ideas á teoría da formación e estabilidade das veas líquidas. Pero probablemente o seu labor científico máis importante consistiu na coidadosa determinación das densidades dos gases atmosféricos. Buscando unha explicación á diferenza de densidades do nitróxeno do aire e do obtido a partir do nitrato amónico, descubriu, en colaboración con Sir William Ramsay, o elemento argon (1894).

Ingresou na Orde do Mérito con motivo da coroación de Eduardo VII e en 1904 foi galardoado co Premio Nobel de Física *polas súas investigacións sobre a densidade dun bo número de gases así como polo descubrimento do argon*.

## Recoñecementos 
Na súa honra denominouse o "cráter Rayleigh" da Lúa e o "cráter Rayleigh" de Marte.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1904
A Malata

O topónimo **A Malata** pode referirse a:

;En Galiza
***A Malata**, lugar da parroquia de Vizoño, no concello de Abegondo;
***A Malata**, lugar da parroquia de Caamouco, no concello de Ares;
***A Malata**, lugar da parroquia de Serantes, no concello de Ferrol;
***A Malata**, lugar da parroquia de Oleiros, no concello de Silleda.

;Deportes
***Estadio Municipal da Malata**, onde xoga o Racing Club de Ferrol;
***Pavillón Polideportivo A Malata**, onde xoga entre outros o Club Baloncesto Galicia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Os Malatos**, lugar da parroquia de Ove, no concello de Ribadeo;
***O Malate**, lugar da parroquia de Loira, no concello de Valdoviño.
Estreito da Tartaria

O **estreito de Tartaria** (**Golfo de Tartaria**, e **Golfo tártaro** ou **Estreito tártaro**, para os xaponeses **estreito de Mamiya** e para os rusos **estreito de Nevelskoi**) é un estreito no océano Pacífico que separa a illa rusa de Sakhalin do sueste ruso da Asia continental, conectando ao mar de Okhotsk co mar do Xapón. Ten 900 km de lonxitude, entre 4 e 20 m de profundidade, e 7,3&nbsp;km de anchura no seu punto máis angosto.

O nome *Tartaria*, que provén dos tártaros, é unha forma arcaica para varios pobos de Asia.  Neste caso refírese a varios pobos de Manchuria, que en tempos históricos foi chamada Tartaria Oriental.

No Xapón, o estreito leva o nome de Mamiya Rinzo, que o atravesou en 1808, mentres os autores rusos prefiren darlle o nome do Almirante Nevelskoi, explorador da área en 1848.

"Estreito de Tartaria" (*Strait of Tartary*) é tamén o nome dun poema de Walter de la Mare, no que fala de Tartaria como terra de Asia no norte da China.

Este estreito foi o lugar polo que os ainus chegaron a Sakhalin (Karafuto) desde a Asia continental.
Jordi Hurtado

**Jordi Hurtado Torres**, nado en Sant Feliu de Llobregat, o 16 de xuño de 1957, é un actor de dobraxe e presentador catalán de televisión, popular por programas como *Saber y Ganar*. Vive en Barcelona e ten dúas fillas.

## Traxectoria 
### Radio 
* 1982 *Radio al sol*, Radio Barcelona de Cadena SER, Premio Ondas 1982.
* 1990 *La alegría de la casa*.

### TV 
* 1985-1988 *Si lo sé no vengo* con Virginia Mataix, de Sergi Schaaff.
* 1989-1990, *La liga del millón*, en *Estudio Estadio*.
* 1991 *Pictionary* .
* 1992 *Carros de Juego*.
* 1994 *¿Cómo lo hacen?* con Almudena Ariza.
* Desde 1997 *Saber y Ganar*, de Sergi Schaaff.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Dobraxe
Ana García-Siñeriz

**Ana María Aurora García-Siñeriz Alonso**, nada en Oviedo o 26 de xullo de 1965, é unha xornalista e presentadora española.

## Traxectoria
Estudou xornalismo na Facultade de ciencias da Información da Universidade Complutense de Madrid e fixo un máster en Radio Nacional de España. Ten dous fillos: Mateo (1998) e Chloe (2000).

## TV
**Channel nº 4* (2005-2008) con Boris Izaguirre (Cuatro)
**Lo + plus* (1995-2005) (Canal + España)
**Magacine* (2005) (Canal + España)
**Primer plano* (1993-1994) (Canal + España)
**Hablando claro* (1988-1989) (TVE)

## Bibliografía
**Bebé a bordo*, 2000

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Ana García-Siñeriz na IMDb
Claudia Conserva

**Claudia Marcela Conserva Pérez**, nada en Santiago de Chile o 12 de xaneiro de 1974, é unha actriz, modelo e presentadora de televisión chilena de ascendencia italiana.

## Traxectoria 
De pequena, estudou ballet e traballou en publicidade e programas de televisión, gañou *Miss 17* en 1990 e máis tarde coñeceu ao seu marido Felipe Camiroaga en *Extra Novos* (Chilevisión). Teñen dous fillos.

## Series 
## Programas de TV 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Claudia Conserva na IMDb
-2700

## Acontecementos 
* Reinado lendario de Dumuzi, cuarto soberano de Uruk, en Mesopotamia.
* Inicio do goberno de Enmebarageri (ou **Me-Barageri**), vicesimosegundo rei de Kish, en Mesopotamia (até -2685 - a cronoloxía é moi insegura)

### Arte e cultura 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
Historia ano a ano
Will Smith

**Willard Carroll Smith II**, coñecido como **Will Smith**, nado en Filadelfia (Pensilvania) o 25 de setembro de 1968, é un rapeiro e actor de cinema e televisión estadounidense.

## Traxectoria 
miniatura|dereita|Will Smiith.
Will Smith naceu e creceu no oeste de Filadelfia, fillo de Caroline Bright, unha administradora escolar quen traballou para o colexio infantil de Filadelfia, e Willard Christopher Smith, un mecánico de neveiras e refrixeradores. Os seus pais divorciáronse cando el tiña uns 13 anos. É o segundo de catro irmáns.

Smith iniciou a súa carreira rapeando no dúo de pop-rap DJ Jazzy Jeff & the Fresh Prince, creando temas humorísticos aptos para a radio comercial, como "Parents Just Don't Understand". Trasladaron o mesmo espírito humorístico aos seus vídeo-clips, nos que Smith, O príncipe do Rap, mostrou o seu carisma e vis cómica. En 1990 a cadea de televisión NBC contratouno e montou unha comedia de situación en torno a el, *The Fresh Prince of Bel-Air* (O príncipe de Bel-Air, en galego). Nela, interpreta a un personaxe chamado tamén Will Smith, e tamén interesado no rap. O seu compañeiro Jazzy Jeff, tivo aparicións menores en moitos dos episodios, co personaxe de Jazz. Outras figuras coñecidas participaron como invitados especiais, entre eles artistas de hip hop como Heavy D and the Boyz e Queen Latifah (que interpretou a dous personaxes diferentes).

Smith comezou unha exitosa carreira no cinema de Hollywood co filme policial *Bad Boys* (1995), cuxa rodaxe puido compaxinar co de televisión. Cando a serie *The Fresh Prince of Bel-Air* rematou en 1996, Smith empezou a súa carreira musical como solista e seguiu en películas, interpretando ademais temas musicais para varias delas.

Pouco despois protagonizou películas destacables como *Independence Day* (1996), *Men in Black* e *Homes de negro II* (1997 e 2002, respectivamente), *Ali* (2001), pola que foi candidato ao Oscar ao mellor actor, *I, Robot* (2004), *Hitch* en 2005 , *The Pursuit of Happyness* e en 2006 e *I Am Legend* en 2007.

En 1992 casou coa actriz Sharee Zampino, coa que tivo un fillo, Willard Christopher III, tamén chamado Trey Smith. Divorciáronse en 1995. En 1997 casou coa actriz Jada Pinkett Smith, coa que tivo dous fillos: Jaden Smith (1998) e Willow Smith (2000).

Posúe xunto co seu irmán Harry a empresa Treyball Development Inc., chamada así en honor ao seu primeiro fillo "Trey".

O 2 de xullo de 2005, Smith exerceu de presentador do concerto Live 8 na súa Filadelfia natal, no que ademais rapeou xunto a Jazzy Jeff. Tamén produciu [of Us], un programa baseado libremente na súa vida persoal, cancelado en maio de 2007.

Tanto el como a súa esposa son amigos próximos de Tom Cruise e a súa esposa Katie Holmes, xerando rumores de que pertence á igrexa da Ciencioloxía. Aínda que el non o negou, declarou que considera revolucionarias algunhas das ideas desta relixión.

## Filmografía 
## Galardóns 
### Oscars 
### Globos de Ouro 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* willsmith.net Sitio web oficial de Will Smith 
* Frases de Will Smith
Arthur Compton

miniatura|Arthur Compton en 1929.
**Arthur Holly Compton**, nado en Wooster (Ohio) o 10 de setembro de 1892 e finado en Berkeley (California) o 15 de marzo de 1962, foi un físico estadounidense galardoado co Premio Nobel de Física en 1927.

## Traxectoria 
[miniatura|300px|[Congreso Solvay|Conferencia Solvay de 1927. Podemos observar a Arhtur Holly Compton o cuarto da segunda fila comezando pola dereita, sentado xusto detrás de Albert Einstein]]
Compton naceu en Wooster (Ohio) e estudou no Wooster College e na Universidade de Princeton. En 1923 foi profesor de física na Universidade de Chicago. Durante a súa estancia nesta universidade, Compton dirixiu o laboratorio no que se produciu a primeira reacción nuclear en cadea, o que provocou que tivese un papel relevante no Proxecto Manhattan, a investigación que desenvolveu a primeira bomba atómica.

Desde 1945 ata 1953 Compton foi reitor da Universidade de Washington e logo de 1954 foi catedrático de Filosofía Natural.

### Investigacións científicas 
Os seus estudos dos raios X leváronlle a descubrir en 1922 o denominado *efecto Compton*. O *efecto Compton* é o cambio de lonxitude de onda da radiación electromagnética de alta enerxía ao ser difundida polos electróns. O descubrimento deste efecto confirmou que a radiación electromagnética ten propiedades tanto de onda como de partículas, un principio central da teoría cuántica.

Polo seu descubrimento do *efecto Compton* e pola súa investigación dos raios cósmicos e da reflexión, a polarización e os espectros dos raios X compartiu o Premio Nobel de Física de 1927 co físico británico Charles Wilson.

## Recoñecementos 
Na súa honra, así como no do seu irmán Karl Taylor Compton, bautizouse ao cráter "Compton" da Lúa así como o asteroide "(52337) Compton", descuberto o 2 de setembro de 1992 por Freimut Börngen e Lutz D. Schmadel.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1927