open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alberto García Ferreiro

**Alberto García Ferreiro**, nado en Sobrado do Bispo (Barbadás) o 11 de marzo de 1860 e finado en Santiago de Compostela o 9 de febreiro de 1902, foi un xurista, escritor e xornalista galego.

## Traxectoria 
[miniatura|A [Concepción Arenal en Ourense.]]
O seu pai era un empresario natural de Valladolid e a súa nai de Sobrado do Bispo. Cursou o bacharelato no Instituto de Ourense (1875) e fixo a carreira de Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, onde foi redactor de *Gaceta de Galicia*. Instalouse na súa cidade natal como avogado, onde foi famoso polas súas capacidades oratorias. Ao mesmo tempo escribiu literatura, foi director de *La Prensa* (1881) e fundou e dirixiu a revista *La Pluma* (1882) e o xornal *La Semana*, ademais de facerse cargo da dirección dos últimos números de *La Tertulia* en decembro de 1883; foi redactor de *El Derecho* e creou e dirixiu *La Defensa de Galicia* (1893). Colaborou en *La Opinión Liberal* e ''O Tio Marcos d'a Portela* e foi nomeado delegado da Asociación Regionalista Gallega da que organizou a sección de Ourense, colaborando no seu órgano, *La Patria Gallega*. Impulsou a realización da estatua de Concepción Arenal en Ourense. Pasou os últimos anos da súa vida recluído en Santiago de Compostela.

Escribiu tamén unha obra de teatro, titulada *Luchar por la patria* que foi estreada en Santiago de Compostela en 1879. Segundo os críticos Alberto García Ferreiro é un discípulo de Manuel Curros Enríquez, e ao igual que o seu mestre, foi progresista, liberal e anticlerical. Non dominaba ben o galego, mesturándoo co castelán e usando hiperenxebrismos. A súa obra máis destacada é *Lenda de groria* un poema épico sobre o ataque da frota inglesa de Francis Drake, que foi premiada en 1890 na Coruña polo Liceo Brigantino.

## Obras 
* *Garcilaso de la Vega y sus obras*, 1875, discurso.
* *Luchar por la patria*, 1879, cadro dramático en verso.
* *Gritos del alma*, 1880, poesías en castelán.
* *Volvoretas*, 1887, poesías en galego.
* *Chorimas*, 1890, Biblioteca Gallega, poesías en galego.
* *Leenda de groria*, 1891, poema galego.
* *Follas de papel*, 1892, poesías en galego.

## Vida persoal 
Casou en Ourense con Blanca Tomé Martín, filla de Bernardo Tomé Cora Ondarreta, en 1886, e foi pai de Iván e Blanca García Tomé.

## Galería 

Ficheiro:Luchar por la patria 1879 Alberto García Ferreiro.pdf|*Luchar por la patria*, 1879.
Ficheiro:Gritos del alma 1880 Alberto García Ferreiro.pdf|*Gritos del alma*, 1880.
Ficheiro:Chorimas 1890 Alberto García Ferreiro.pdf|page=3|*Chorimas*, 1890.
Ficheiro:Leenda de groria 1891 Alberto García Ferreiro.pdf|*Leenda de groria*, 1891.
Ficheiro:Follas de papel 1892 Alberto García Ferreiro.pdf|*Follas de papel'', 1892.

## Recoñecementos 
Na cidade da Coruña existe unha rúa co seu nome e o concello de Ourense colocou unha lápida conmemorativa na súa casa natal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* 
*
Ascona

**Ascona** é unha comuna do cantón de Ticino (Suíza) de  5.080 habitantes, sobre o Lago Maior. Tradicionalmente unha vila de pescadores, actualmente Ascona é un popular destino turístico.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Web oficial da cidade (en italiano, inglés, alemán e francés
Schalom Asch

**Sholem Asch**, nado en Kutno (Polonia) o 1 de novembro de 1880 e finado en Londres o 10 de xullo de 1957, foi un escritor norteamericano de lingua yiddish.

## Traxectoria 
Recibiu unha educación tradicional xudía. Trasladouse a Varsovia, onde casou coa filla do escritor M. Shapiro. Comezou escribindo en hebreo, pero Isaac Peretz convenceuno para escribir en yiddish.

En 1908 marchou a vivir a Palestina e en 1910 a Estados Unidos.
San Mamede de Carnota, Carnota

**San Mamede de Carnota** é unha parroquia do concello coruñés de Carnota, situado entre Santa Comba e O Pindo. En 2010 tiña 1.320 habitantes (600 homes e 720 mulleres).

## Patrimonio 
A súa igrexa parroquial foi construída en 1755 e deseñada polo arquitecto Miguel Ferro Caaveiro. De estilo neoclásico, ten planta de cruz latina. Varios dos retablos foron creados polos mestres composteláns Francisco Nogueira e Pablo de Rosende, pero destaca sobre todo o labrado polos escultores noieses Xosé Ferreiro e Xosé Gambino. A entrada atópase rodeada de lápidas que, seguindo o costume popular, están orientadas cara ao altar.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:San Mamede de Carnota.jpg|Igrexa parroquial
Ficheiro:Año, Caldebarcos, San Mamede de Carnota, Carnota.jpg|Año en Caldebarcos
Ficheiro:Carnota 003eue.jpg|Praia de Carnota, co lugar de Parada en primeiro plano, logo Boca de Río e Caldebarcos no fondo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Mamede de Carnota 
### Parroquias de Carnota 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Carnota
Xogos populares

222px|miniatura|alt=Unha persoa agachada colle un aro metálico coa man e a vara que o guía|Xogo dos aros.
Os **xogos populares**, como outros elementos culturais, conteñen diferentes concepcións que forman parte da sociedade, teñen unha dimensión lúdica e educativa, e son parte importante da convivencia e cooperación en grupo. Posúen un gran valor socio-cultural que supera os aspectos lúdicos, pois cada xogo presenta diferentes características dependendo da zona na que se practica.

Os xogos defínense como a actividade física ou mental que ten a finalidade de divertirse e entreterse.

## Xogos populares galegos
En Galicia practícanse tradicionalmente os seguintes xogos:

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina web de xogos tradicionais 
*Portal da tradición lúdica 
*Brinquedia - Rede galega do xogo tradicional 
*Asociación Galega do Xogo Popular e Tradicional 
*Asociación Europea de Xogos e Deportes Tradicionais
Portocubelo, Lira, Carnota

miniatura|Porto de Portocubelo|305px
**Portocubelo** é un lugar da parroquia de Lira no concello coruñés de Carnota na Comarca de Muros. Tiña 52 habitantes no ano 2009 segundo datos do INE, dos cales eran 23 homes e 29 mulleres.
## Xeografía
Está situado na zona marítima de Carnota mirando cara ao océano Atlántico. Posúe un pequeno porto pesqueiro cunha lonxa onde se vende o peixe mediante poxa, ademais tamén se vende por Internet. No lugar de Portocubelo chamado "a beirada", atópase un pequeno museo no que recollen os aparellos de pesca típicos xunto coas súas propias embarcacións.

Portocubelo comprende as seguintes zonas:
*O Porto: lugar onde se encontran as embarcacións e a actividade pesqueira. Nel atópase unha lonxa para o comercio marítimo.  
*A Gavota: lugar situado moi cerca do Porto no que se atopan grandes cantidades de aves marítimas e peixes debido aos condutos de purificación da auga da piscifactoría. Este lugar é moi prezado polos pesqueiros.  
*Ximprón: praia de pequenas dimensións pero de moi grande importancia para os veciños de Lira. A raíz do desastre do Prestige esta pequena praia foi unha das máis afectadas.  
*Ardeleiro: nesta zona existen os restos dunha fábrica de conservas e unha praia nos arredores. En 1966, neste lugar, un barco da Armada española, o *Ariete*, estivo a piques de naufragar cos seus tripulantes, mais coa axuda dos habitantes de Lira estes sobreviviron á desgraza. Por mor deste acto, o escudo do concello de Carnota leva o lema de Moi Humanitario e mandaron facer un porto en Portocubelo.
*Os Susiños: lugar preto de Lariño no que se encontra unha fonte de pedra.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Lira
### Parroquias de Carnota
## Notas
Instrumento de vento

miniatura|Erke
Os **instrumentos de vento** caraterízanse pola grande diversidade de timbre que presentan. O son débese á vibración do aire dentro do tubo. Da maneira de introducir o aire dependerá a que subgrupo pertencerá.

A altura do son depende de varios aspectos:

* Da lonxitude do tubo: canto máis longo sexa, máis grave será o son.
** Algúns instrumentos poden aumentar ou diminuír a súa lonxitude, mediante pistóns, chaves etc.
* A presión do aire: canto maior sexa a presión, máis agudo será o son.

A familia de vento divídese en tres:
* Vento-madeira
* Vento-metal
* Vento con teclado

## Instrumentos de vento-madeira 
* Clarín
* Clarinete
* Contrafagot
* Corno inglés
* Fagot
* Frauta
* Frautín
* Gaita
* Óboe
* Requinta
* Saxofón

## Instrumentos de vento metal 
* Bombardino
* Trombón
* Trompa
* Trompeta
* Tuba

## Instrumentos de vento mecánico 
* Acordeón
* Harmonio
* Órgano

Outro xeito de clasificación é atendendo á forma de producirse o son no instrumento e é a seguinte:
* Bisel
* Lingüeta sinxela
* Lingüeta dobre
* Embocadura
Khalid bin Abdul Aziz

miniatura|dereita|Khalid bin Abdul Aziz

**Khalid bin Abdul Aziz** (en árabe خالد بن عبد العزيز) tamén chamado **Khaled ibn Abd Al-Aziz**, nado o 13 de febreiro de 1913 e finado o 13 de xuño de 1982, foi o cuarto rei de Arabia Saudita.

## Traxectoria 
Foi designado príncipe herdeiro en 1965, despois de que o seu irmán Muhammad bin Abdul Aziz rexeitase o seu posto sucesorio. Subiu ó trono en 1975 tralo asasinato do seu medio-irmán Faysal bin Abdelaziz Al Saud. Nunca estivo demasiado interesado na política e o poder sobre o pais ostentouno *de facto* o seu medio-irmán Fahd. Home relativamente despreocupado e piadoso, coma moitos membros da Casa de Saud, morreu dun ataque ó corazón o 13 de xuño de 1982. Foi sucedido por Fahd.

Notábeis logros do seu reinado foron a elaboración do segundo "Plan Quinquenal" da historia de Arabia Saudita, que impulsou a mellora das infraestruturas e o sistema sanitario saudita. Tamén convocou moitos cumios internacionais e inaugurou o Consello de Cooperación para os Estados Árabes do Golfo en 1981.

O Aeroporto Internacional Rei Khalid, en Riyadh, e a Cidade Militar Rei Khalid foron renomeados no seu honor.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Arabia Saudita
* Lista de Reis de Arabia Saudita
Antonio García Hermida

**Antonio García Hermida**, nado en Vilalba o 7 de abril de 1885 e finado na mesma vila o 4 de setembro de 1939, foi un escritor e xornalista galego.

## Traxectoria 
En 1902 editou en Vilalba o xornal manuscrito *Ideal Villalbés*, colaborou en *El Eco de Villalba* e fundou e dirixiu os periódicos *Azul y Blanco* e *Heraldo de Villalba*. Tamén colaborou en *Ilustración Gallega*. Asinou os seus escritos cos pseudónimos ''D'Aponte*, *Garcimida* e *Ragrech*. Militou nas Irmandades da Fala, sendo secretario da Irmandade de Vilalba.

Foi pai do escritor Xosé Luís García Mato, que recolleu os seus poemas e contos e os publicou en 1973 co título *Charetas*.
alt=Placa en conmemoración da constitución da Irmandade da Fala de Vilalba|miniatura|Placa en conmemoración da constitución da Irmandade da Fala de Vilalba
## Obra 
* *Los niños y los árboles*, 1914.
* *La herencia de Juanillo*, 1914.
* *El jardín de Roberto*, 1919 (premiado polo Ateneo-Biblioteca de Ribadeo).
* *El huérfano y la esperanza* (diálogo en verso).
* *Charetas*, 1973.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* Santos Gayoso, Enrique (2002). *Diccionario de seudónimos y apodos gallegos''. Santiago de Compostela: Nino - Centro de impresion digital. ISBN 84-688-0795-8.
* 
### Outros artigos 
* Lista de pseudónimos e sobrenomes galegos
### Ligazóns externas 
*
San Mamede

O nome **San Mamede** pode referirse a:

***Mamede de Capadocia, Mamede de Cesarea, San Amedio** ou **San Nomedio**, santo mártir da Igrexa Católica.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***San Mamede**, parroquia do concello de Viana do Bolo;
****San Mamede**, lugar de dita parroquia;
***San Mamede de Belaz**, parroquia do concello de Portomarín;
****San Mamede**, lugar de dita parroquia;
***San Mamede de Carnota**, parroquia do concello de Carnota;
***San Mamede de Ferreiros**, parroquia do concello do Pino;
***San Mamede de Hedrada**, parroquia do concello de Vilariño de Conso;
****San Mamede de Hedrada**, lugar de dita parroquia;
***San Mamede de Lousada**, parroquia do concello do Carballedo;
****San Mamede**, lugar de dita parroquia;
***San Mamede de Lousada**, parroquia do concello de Guntín;
****San Mamede**, lugar de dita parroquia;
***San Mamede de Ribadulla**, parroquia do concello de Vedra;
****San Mamede**, lugar de dita parroquia;
***San Mamede de Trives**, parroquia do concello da Pobra de Trives;
****San Mamede de Trives**, lugar de dita parroquia;
***San Mamede de Urrós**, parroquia do concello de Allariz;
****San Mamede**, lugar de dita parroquia;
***San Mamede do Carballal**, parroquia do concello de Palas de Rei;
***San Mamede do Couto**, parroquia do concello de Samos;
****San Mamede**, lugar de dita parroquia;
***San Mamede do Río**, parroquia do concello de Portomarín;
****San Mamede do Río**, lugar de dita parroquia;
***San Mamede dos Anxos**, parroquia do concello de Lugo;
****San Mamede**, lugar de dita parroquia;
***San Mamede**, lugar da parroquia de Piñeiro, no concello de Ames;
***San Mamede**, lugar da parroquia de San Martiño de Berredo, no concello da Bola;
***San Mamede**, lugar da parroquia de Ardaña no concello de Carballo;
***San Mamede**, lugar da parroquia de Vieiro, no concello da Fonsagrada;
***San Mamede**, lugar da parroquia de Ronfe, no concello de Láncara;
***San Mamede**, lugar da parroquia de Ribas de Miño, no concello de Lugo;
***San Mamede**, lugar da parroquia de Fiolleda, no concello de Monforte de Lemos;
***San Mamede**, lugar da parroquia de Velle, no concello de Ourense;
***San Mamede**, lugar da parroquia de Bragade, no concello de Oza-Cesuras;
***San Mamede**, lugar da parroquia de Conforto, no concello da Pontenova;
***San Mamede**, lugar da parroquia do Camiño, no concello de Sarria;
***San Mamede**, lugar da parroquia de Fión, no concello do Saviñao;
***San Mamede**, lugar da parroquia da Torre, no concello de Taboada;
***San Mamede da Canda**, lugar da parroquia da Canda, no concello de Piñor;
***San Mamede de Agüela**, lugar da parroquia de Agüela, no concello de Antas de Ulla;
***San Mamede de Sobreganade**, lugar da parroquia de Sobreganade, no concello de Porqueira.

;Serra de Galiza
***Serra de San Mamede**, no leste da provincia de Ourense.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Parroquias de Galicia baixo a advocación de san Mamede
Lingua agi

O **agi** é unha lingua papúa de 955 falantes (2003) da provincia de Sandaun, en Papúa-Nova Guinea.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*O agi no Ethnologue
Os crimes da rúa Morgue

***Os crimes na rúa Morgue*** é un relato de Edgar Allan Poe, publicado en 1841.

Está encadrado nos *casos de Monsieur Dupin*, considerados como os primeiros relatos de misterio da literatura. Desenvolve aquí os elementos típicos da novela de misterio: un investigador de dotes excepcionais e o relato das súas aventuras a través dun compañeiro de residencia. Dupin constitúe un paradigma, desenvolvido despois en Sherlock Holmes.

Neste caso, Dupin debe resolver a estraña morte de dúas mulleres, unha nai e a súa filla, aparecidas mortas no seu domicilio de París.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na páxina da editorial
Lingua agob

O **agob** é unha lingua papúa de Papúa-Nova Guinea.

## Distribución xeográfica
Fálase entre o río Pahoturi e a costa sur da Provincia Oriental.

## Falantes
2436 (2003)

## Dialectos
*Agob: 1437 falantes 
*Ende: 542 falantes
*Kawam: 457 falantes

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O agob no Ethnologue
Lingua agoi

O **agoi** é unha lingua níxer-congo do grupo benue falada en Nixeria.

## Distribución xeográfica
Fálase no distrito de Obubra, no estado de Cross River.

## Falantes
12.000 (1989) nas vilas de Agoi-Ekpo, Ekom-Agoi, Agoi-Ibami e Itu-Agoi 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O agoi no Ethnologue
Aschaffenburg

**Aschaffenburg** é unha cidade de Baviera, Alemaña. Localizada na confluencia do río Main co Aschaff, preto da aba do Spessart. Aínda que a cidade non está incluída no distrito de Aschaffenburg, é a súa capital administrativa. En 2003 a cidade tiña 68.607 habitantes.

## Historia 
En orixe a cidade foi unha colonia romana, e nas ruínas do seu *castrum* os francos construíron un castelo. San Bonifacio erixiu unha capela a San Martiño e funda un mosteiro bieito.
Aschersleben

**Aschersleben** é unha cidade e concello de 31.717 habitantes (2007) do land de Saxonia-Anhalt, en Alemaña. O 1 de xaneiro de 2009 integrouse nel o antigo concello de Neu Königsaue.

## Historia 
A primeira referencia á cidade data de 753 co nome de **Ascegereslebe**.
Asenovgrad

**Asenovgrad** (**Асеновград** en búlgaro) é unha cidade de 60.369 habitantes, situada no oblast de Plovdiv, en Bulgaria.
Asheville, Carolina do Norte

**Asheville** é a capital do condado de Buncombe, Carolina do Norte (Estados Unidos). Ten unha poboación de 68.889 habitantes. Asheville localízase na confluencia do río Swannanoa co río French Broad.

## Linguas 
91,8% inglés, 4,6% castelán, 0,7% alemán.
Vladimir Ashkenazy

**Vladimir Davidovich Ashkenazy** (en ), nado en Nizhnii Novgorod (Rusia) en 1937. Pianista e director de orquestra ruso, naturalizado islandés en 1972. É o presidente da Sociedade Rachmaninoff.

Graduado no conservatorio de Moscova, gañou o segundo premio na prestixiosa Competición Internacional de Piano Frederick Chopin (Varsovia, 1955), e o primeiro premio na Competición Internacional Tchaikovsky de 1962. Gravou coa Orquestra Filharmónica de Londres, entre a que descata os 24 preludios e fugas de Shostakovich.

En 1998 Askenazy converteuse no director principal da Orquestra Filharmónica Checa.
Ashtabula

**Ashtabula** é unha cidade do condado de Ashtabula, na costa do lago Eire (Ohio, Estados Unidos), na foz do río Ashtabula. O seu nome significa río de moitos peixes en iroqués. Segundo o censo de 2000 tiña 20.962 habitantes.

## Historia 
A cidade fundouse en 1803, pero medrou sobre todo a fins do século XIX e comezos do século XX coa chegada de inmigrantes de Finlandia, Suecia, Alemaña e Italia.

## Linguas 
92,5% inglés, 5,4% castelán, 0,8% italiano.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial de Ashtabula (en inglés)
Nicolás García Pereira

**Nicolás García Pereira** (ou **García Pereyra**), nado en Ferrol en 1900 e finado na mesma cidade o 18 de xullo de 1934, foi un escritor, xornalista e político galego.

## Traxectoria 
Matemático e poeta. Como matemático preparou a aspirantes a ingresar na Mariña de Guerra e no Exército. Fundou en San Xoán de Filgueira un equipo de fútbol chamado Libunca. Publicou algúns poemas en *Vida Gallega*. Foi director de *El Gráfico*. Presidente do Grupo ferrolán do Partido Galeguista, fundou e dirixiu o periódico *Erte..!*.
miniatura|175px|Nicolás García Pereira, 1932.
## Obra 
* *Nó de saloucos e bágoas*, 1920 (poemario).
* *A custureira*, 1922 (novela curta). N.º 6 da Colección Céltiga.
* *Brétemas*, 1933 (teatro).

## Vida persoal 
Casou en Viveiro con Dolores San Isidro en 1930.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Poetas ferrolanos del ayer  
* Nicolás García Pereira
Ashikaga

**Ashikaga** (足利市, あしかがし, *Ashikaga-shi*) é un concello xaponés da prefectura de Tochigi. En 2009 estimábase a súa poboación en 156.328 persoas. O Clan Ashikaga que foi de aquí rexeu Xapón como shogunato de Ashikaga bakufu en Kyoto entre os séculos XIV e XVI. A **Ashikaga Gakko** (足利学校) é a escola máis antiga do Xapón.

O concello de Ashikaga limita cos concellos de Sano (que é da prefectura de Tochigi); de Kiryū, Ōta, Ōra e Tatebayashi (que son da prefectura de Gunma).

## Cidades irmandadas 
*  Kamakura-shi (鎌倉), Xapón.
*  Springfield (Illinois, Estados Unidos).
*  Jining (済寧), China.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de concellos do Xapón

### Ligazóns externas 
* Web oficial .
* Web oficial .
Xosé María García Rodríguez

**Xosé María García Rodríguez**, nado en Muros o 6 de febreiro de 1912 e finado en San Juan (Porto Rico) en 2006, foi un escritor, xornalista, xuíz e diplomático galego.

## Traxectoria 
Estudou dereito en Deusto e Valldadolid e exerceu como xuíz en diversas cidades españolas. Foi chanceler do consulado de España na República Dominicana e en Porto Rico.

## Obra 
* *Guerra de la Independencia. Ensayo histórico político de una epopeya española*, 1945.
* *Tambre*, 1970 (poemario en galego).
* *Río Tambre*, 1970 (poemario en galego e castelán).
* *Poema da morte do guerrilleiro e do vello das grandes guedellas*, 1976 (poema narrativo).
* *Brasil. Historia, xente e samba-canción*, 1977.
* *Unha monxa portuguesa. Sonetos do seu amor*, 1979.
* *Os mártires de Carral. Poema maior dos Mártires Galegos ou da redenzón*, 1981.
* *A vila nos anos vinte*, (1985) (prosa e verso sobre Muros).
* *Libro de guía dos conselleiros que desnortea aos casados e descamiña aos solteiros*, 1987 (novela).
* *Memorial de saudades*, 1996.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Rodríguez, Pastor (10/7/2020). "Un muradán en Santo Domingo" *La Voz de Galicia*.
Andrés García Vilariño

**Andrés García Vilariño**, nado en Carballo, provincia da Coruña, en 1946, é un escritor e sacerdote galego.

## Traxectoria 
Estudou no seminario de Santiago. Con 24 anos di a súa primeira misa e dende aquela anda entre rapaces. Colaborou na revisión lingüística da tradución galega da Biblia e é director do programa da TVG *A Sentinela*, director do programa da TVG *Santa Misa* e profesor na Facultade de Maxisterio da Coruña.

## Obras 
### Literatura infanto-xuvenil 
* *O globo máxico*, 1987, S. M.
* *Miro*, 1987, S. M. Traducida ao castelán polo propio autor.
* *O segredo do novicio*, 1992, Xerais.
* *O crocodilo na habitación*, 1994, Edebé. Traducida ao castelán polo propio autor,en escritura braille e ao éuscaro.

### Obras colectivas 
* *O deus desaparecido*, 1991. Con Pepe Carballude.
* *Tres triscadas*, 1993, Xunta de Galicia.

## Premios 
* Segundo Premio O Barco de Vapor no 1984, por *Miro*.
* Primeiro Premio O Barco de Vapor no 1987, por *O globo máxico*.
* Primeiro Premio O Barco de Vapor no 1990, por *O deus desaparecido*, xunto a Pepe Carballude.
Frederick Ashton

**Frederick William Mallandaine Ashton**, nado en Guayaquil en 1904 e finado en Sussex en 1988, foi un bailarín e coreógrafo inglés.

## Traxectoria
Ashton naceu en Ecuador de pais británicos, comeza a súa carreira no Ballet Rambert (1926-1937), especialmente recordado pola súa versión de *La Fille Mal Gardee*. Foi o coreógrafo principal do Royal Ballet de 1937 a 1970 e director (1963-1970).
Asiago

**Asiago** é un concello de 6.496 habitantes da provincia de Vicenza, Véneto, Italia. Coñecida internacionalmente polo seu queixo (queixo de Asiago). Durante a primeira guerra mundial no concello desenvolveuse unha importante batalla entre o exército austro-húngaro e o italiano nas beiras do río Isonzo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
Web oficial de Asiago (en italiano)
Michael Ventris

**Michael Ventris**, nado en Wheathampstead, Hertfordshire, nado o 12 de xullo de 1922 e finado o 6 de setembro de 1956 en Hatfield, foi un arquitecto inglés e estudoso do mundo clásico, que xunto con John Chadwick, foi autor do desciframento do Lineal B.
## Traxectoria 
Ao inicio do século XX, o arqueólogo Sir Arthur Evans empezou as escavacións de Knossos, unha antiga cidade situada na illa de Creta. No transcurso destas atopou un gran número de taboíñas de arxila inscritas cunha escrita descoñecida ata o daquela. Unhas eran máis antigas e foron denominadas Lineal A. A maioría, porén, era dunha época máis recente e foron chamadas Lineal B. Evans pasou as décadas seguintes tentando descifralas pero sen éxito.

Parte do problema radicaba no propio Evans. Tiña fortes opinións sobre a natureza da civilización cretense, e estaba convencido de que o Lineal B era usado para escribir unha lingua que el hipoteticamente chamaba "minoica". Ao ter un gran peso no mundo académico, Evans conseguiu cortar de raíz calquera intento de desciframento que tivese en conta a posibilidade de que a lingua notada nas taboíñas fose grego, a pesar dalgunhas pistas que levaban a esta idea.

A teoría inicial de Ventris era que o etrusco e o 'Minoico' estaban relacionados e que isto podería proporcionar unha clave para o seu desciframento e aínda que esta vía se mostrou incorrecta, foi o camiño que el seguiu ata principios dos 50.

Un pouco antes da morte de Evans, Alice Kober notou que algunhas palabras en inscricións en Lineal B rexistraban variacións en final de palabra, se cadra declinacións ao xeito do latín ou o grego. Seguindo este indicio, Michael Ventris construíu unha serie de táboas que asociaban os símbolos das taboíñas con consoantes e vogais.

Algunhas taboíñas en Lineal B foran descubertas na Grecia continental e había razóns para crer que algunha das cadeas de símbolos que el atopara nas taboíñas cretenses eran nomes. Decatouse de que algúns nomes só aparecían nos textos cretenses e elaborou a inspirada conxectura de que eses nomes eran de cidades da illa. Isto resultou ser correcto. Armado cos símbolos que puido descifrar deste xeito, Ventris deu lido rapidamente moitos textos, e determinou que a lingua que subxacía no lineal B era o grego. Isto desbotou as teorías de Evans en relación á historia minoica, e estableceu que a civilización cretense, polo menos nos períodos tardíos asociados coas taboíñas en lineal B, formaba parte da Grecia micénica.

Poucos anos despois de descifrar o lineal B en 1951-1953, Ventris morreu nun accidente de automóbil aos 34 anos.

## Publicacións 
* Ventris, Michael e Chadwick, John. *Documents in Mycenaean Greek*. Cambridge University Press, 1956. ISBN 0-521-08558-6
* Chadwick, John. *The Decipherment of Linear B*. Cambridge University Press|, 1958. ISBN 0-521-39830-4

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lineal B.
* Micenas.
* Desciframento.

### Ligazóns externas 
* Digitized letters of Michael Ventris at PASP.
Asís

**Asís** (en ) é unha comuna e sé episcopal da provincia de Perugia (Italia). En 2003 tiña 25.600 habitantes, dos que 5.500 vivían na cidade de Asís. 

Adoita considerarse o lugar de nacemento do poeta latino Propercio, nado entre o -50 e o -45. Así mesmo, é famosa por Francisco de Asís, quen fundou alí a orde dos franciscanos en 1208. Tamén é a cidade natal de Clara de Asís fundadora, xunto con San Francisco, da Orde das Damas Pobres, que tras o seu pasamento pasaría a coñecerse como a Orde de Santa Clara. En 1838, naceu na localidade Gabriel da Virxe das Dores.

## Notas
Anthony Asquith

**Anthony Asquith**, nado en Londres o 9 de novembro de 1902 e finado o 20 de febreiro de 1968, foi un director cinematográfico británico. Fillo de Herbert Henry Asquith, primeiro ministro do Reino Unido, e Margot Asquith.

## Traxectoria 
Entre as súas producións destacan *The Browning Version* (1951) e *The Winslow Boy* (1948). Tamén dirixiu unha versión da obra de George Bernard Shaw, *Pygmalion*.

## Filmografía 
* 1927: *Shooting Stars* 
* 1938: *Pygmalion*
* 1945: *The Way to the Stars*
* 1951: *The Browning Version*
* 1952: *The Importance of Being Earnest*
* 1954: *The Young Lovers*
* 1958: *Orders to Kill*
* 1960: *The Millionairess*
* 1962: *Pistolas na escuridade*
* 1964 *The Yellow Rolls-Royce*
Herbert Henry Asquith

**Herbert Henry Asquith**, nado en Morley (Leeds, Yorkshire) o 12 de setembro de 1852 e finado en Sutton Courtenay (Oxfordshire) o 15 de febreiro de 1928, foi un avogado e político inglés, primeiro ministro do Reino Unido entre o 1908 e o 1916.

## Traxectoria 
Membro do Partido Liberal, en 1886 foi elixido membro do Parlamento británico por East Fife. Ministro do interior (1892-1895) con William Ewart Gladstone, trala retirada deste en abril de 1908 Asquith converteuse en primeiro ministro e xefe do Partido Liberal. En 1911 aprobou unha lei que abolia o veto da Cámara dos Lores.

Foi o pai de Anthony Asquith (director de cine), e entre os seus descendentes está a actriz Helena Bonham Carter.
Assab

**Assab** é unha cidade de 21.300 habitantes de Eritrea, situado na costa no sueste do país, é un dos principais portos eritreos.
Jan Asselyn

miniatura|Paisaxe italiana coas ruínas dunha ponte romana e un acueduto.
**Jan Asselyn**, nado en Diepen contra 1610 e finado en Ámsterdam en 1652, foi un pintor neerlandés.

## Traxectoria 
Formouse con Esaias Van de Velde e destacou sobre todo pintando paisaxes e animais, aínda que tamén destacan as súas pinturas históricas e de batallas. Viaxou moito por Francia e Italia.

Foi un dos primeiros pintores holandeses que introduciron unha maneira fresca e clara de pintar paisaxes ao estilo de Claude Lorrain, e o seu exemplo foi seguido por outros artistas. Os cadros de Asselyn eran moi valorados en Ámsterdan, e varios deles están nos museos daquela cidade. Vinte e catro, pintados en Italia, foron gravados.
John Chadwick

**John Chadwick**, nado en Londres o 21 de maio de 1920 e finado o 24 de novembro de 1998, foi un lingüista e erudito clásico inglés, famoso pola súa contribución ao desciframento do Lineal B xunto con Michael Ventris.

## Traxectoria 
Naceu en Londres e estudou na St Paul's School e no Corpus Christi College, Cambridge servindo como oficial na Armada Real durante a segunda guerra mundial.

Despois da guerra casou e traballou no equipo do *Oxford Classical Dictionary* e obtivo un lectorado en clásicas en Cambridge desde 1952. Ese mesmo ano empezou a traballar con Ventris no progresivo desciframento do Lineal B, redactando os dous *Documents in Mycenean Greek* en 1956 tras un controvertido primeiro artigo tres anos antes. Os coñecementos filolóxicos de Chadwick foron aplicados á teoría inicial de Ventris de que o lineal B era unha forma arcaica de grego e non outra lingua mediterránea.

Despois da morte de Ventris Chadwick converteuse na única figura que traballaba no lineal B, escribindo o popular libro *The Decipherment of Linear B* en 1958 e revisando *Documents in Mycenean Greek* en 1978.

Retirouse en 1984. Pero continuou cos seus traballos ata a súa morte, como membro activo de distintas prestixiosas sociedades internacionais e escribindo numerosos artigos de divulgación e académicos.

## Publicacións 
* John Chadwick: *The Decipherment of Linear B* Second edition (1990). Cambridge UP, 1958, ISBN 0-521-39830-4
* John Chadwick: *The Mycenaean World*, Cambridge UP, 1976, ISBN 0-521-29037-6
* Michael Ventris and John Chadwick: *Documents in Mycenaean Greek*, Second edition (1974). Cambridge UP, 1956, ISBN 0-521-08558-6

## Véxase tamén 
### Outrso artigos 
* Lineal B.
* grego micénico.
* Grecia micénica.
* Michael Ventris.
Assen

**Assen** é a capital da provincia de Drenthe (Países Baixos). Assen orixinouse arredor dun mosteiro construído en 1258, en 1807 constituíu a seu propia municipalidade.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Río Ural

O **Ural** (ruso: **Урал**, [antigamente : **Яик**, *Iaik*], kazako: **Жайық**, *Zhayyq*) é un río que comeza nas montañas dos Urais e que despois de 2 428&nbsp;km desemboca no mar Caspio. Atravesa Rusia e o Kazakhstán e constitúe, xunto cos montes Urais, a fronteira entre Europa e Asia que fai que aqueles dous países estean dacabalo de dous continentes.

## Cidades que atravesa.
* Magnitogoresk.
* Oresk.
* Orenbourg.
* Ouralsk.
Nominativo

O **nominativo** é o nome dun caso que nas linguas flexivas de raíz indoeuropea é utilizado en substantivos, adxectivos e pronomes para indicar que a palabra realiza a función de suxeito, aínda que pode aparecer tamén noutras como a de Atributo.

Proceden dun nominativo latino os vocábulos DĚUS > *Deus*, RES > *res*, magĬster> *mestre*, IESUS > *Xesús*, SARTOR > prov. *sastre*> *xastre*, CURCŬLIO> *gorgollo*, CAROLUS > *Carlos*, JUDEX> xuíz, e voces cultas como *cráter, prefacio, crise, tórax,...*
Vocativo

Chámase **vocativo** a un caso gramatical que nas linguas flexivas é utilizado en substantivos, adxectivos e pronomes para indicar que a palabra realiza unha función apelativa.
Acusativo

O **acusativo** é o nome dun caso que nas linguas flexivas de raíz indoeuropea é utilizado en substantivos, adxectivos e pronomes para indicar que a palabra realiza a función de Complemento directo, aínda que pode aparecer tamén noutras como na expresión da dirección etc.

O caso acusativo provén do chamado polos primeiros gregos causal. Apolonio Díscolo viu que o acusativo non era o caso da causa, senón o caso do efecto. Os latinos, por falsa tradución, déronlle o nome que aínda segue vixente.

No acusativo adóitase ver a expresión dunha relación inmediata entre o verbo e o obxecto ao que se refire a acción verbal, sendo, xa que logo, o caso por excelencia do complemento directo: polaco "Mam dobrą szafę" - "Teño bon armario".

En latín distínguense, entre outros, os seguintes empregos particulares do acusativo:

* Acusativo complemento de nome.
* Acusativo exclamativo.
* Acusativo proléptico.
* Acusativo de cualificación.
* Acusativo de extensión.
* Acusativo de duración.
* Predicativo ou adxunto.
* Acusativo de dirección.
* Dobre acusativo.
* Acusativo neutro ou adverbial.
* Acusativo grego (de relación ou de parte).
Ablativo

En lingüística, o **caso ablativo** indica as circunstancias de lugar, de tempo, de modo, de causa, axente,..., expresadas en galego mediante as preposicións *en, por, con, sen, sobre,*... Por exemplo: *no xardín hai flores, morreu pola patria* etc. O ablativo recibe o nome tamén de *complemento circunstancial*.

O ablativo emprégase en linguas como o latín ou o sánscrito. O ablativo latino combina o ablativo indoeuropeo (que indica «dende», procedencia), o caso instrumental (que indica «por» en construcións pasivas ou «con») e o caso locativo (que indica "en"). Partindo do significado orixinal destes casos, algúns outros se foron desenvolvendo, por exemplo o ablativo de causa (que indica ao «causante»), o ablativo de tempo (que indica o «momento», derivado do locativo) e o ablativo absoluto.

O seu nome vén do latín *ablatiuus*, do supino *ablatum*, do verbo *auferre*, quitar.

**Exemplos**:
* Latín: rosa, rosa.
* Nominativo: rosa (a rosa).
* Ablativo sing: rosa (por, con... a rosa).
* Ablativo plural: rosis (por, con... as rosas).

O ablativo, di Monlau, «é exclusivamente propio do latín; *ablatiuus proprius est romanorum*, di Prisciano; e chamárono *ablativo* ou *quitativo*, porque quita o valor da preposición que vai envolvida ou comprendida no dativo. Xulio César, no medio da súa guerra das Galias, ditou na súa tenda de campaña un tratado gramatical *De Analogia*, que dedicou a Cicerón, e no cal se acha por primeira vez o nome *ablativo* para designar o sexto caso da declinación latina, o cal non tiña nome propio, porque non existe na lingua grega».

En latín, o ablativo adoptou as funcións que empregaban os antigos casos instrumental e locativo. A construción latina en ablativo absoluto é un desenvolvemento destes usos do ablativo.

En finés (*suomi*), o caso ablativo é o sexto caso locativo. O seu significado básico é «expresar o lugar (aberto) dende onde se produce un desprazamento».

Exemplo: en finés, o (sufixo *-lta/-ltä*) : *piha* significa «xardín» -> *pihalta* «dende o xardín».

Os outros casos locativos en finés son:

* Caso elativo («fóra de»).
* Caso inesivo («dentro de» indicando localización).
* Caso ilativo («dentro de» indicando desprazamento).
* Caso adesivo («sobre» indicando localización).
* Caso alativo («sobre» indicando desprazamento).

Proveñen do ablativo vocábulos galegos como latín LŎCO > *logo*, HĀC HORĀ > *agora*, adverbios rematados en -MENTE > -*mente*, HOC ANNO > *hogano*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ablativo absoluto
Dativo

O **caso dativo** aplícase a substantivos e pronomes. Este caso marca normalmente o complemento indirecto, polo que serve para expresar a persoa ou cousa que recibe o dano ou proveito da acción verbal. Así que responde ás preguntas: «a quen?» ou «para quen?», formuladas ao verbo. Por exemplo: *o neno escribe unha carta **ao seu pai***. Pero ademais existen outros usos como o de posesión, por exemplo en latín vulgar e, en menor medida, o latín clásico.

O seu nome vén do latín *datiuus*, do verbo *dare*, "dar".

O uso do dativo era común entre as primeiras linguas indoeuropeas e continúa usando en numerosas linguas como as eslavas, as bálticas e as xermánicas, entre outras. Ademais, hai linguas non indoeuropeas que tamén empregan este caso con formas similares. Por exemplo as linguas fino-húngaras, o navagho e o xaponés.

Algunhas das linguas enque se emprega ou se utilizou o dativo son:

* polaco por exemplo: "dobrej szafie" - "a bo armario".
* checo.
* feroés.
* alemán.
* grego clásico (e en ocasións grego moderno).
* húngaro.
* islandés.
* latín.
* letón.
* lituano.
* Inglés antigo.
* romanés.
* ruso.
* sánscrito.
* serbocroata.
* eslovaco.
* esloveno.
* yiddish.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Acusativo y dativo. Texto de María José Echarte Cossío. Publicado pola Revista Española de Lingüística.
* Tipología lingüística: Dativo y datividad . Artigo escrito por Karmele Rotaetxe Amusategui e publicado na Revista Española de Lingüística.
Piauí

**Piauí** é un estado da Rexión Nordeste do Brasil. Ten por límites o estado de Maranhão ó oeste; o océano Atlántico ó norte; os estados de Ceará e Pernambuco ó leste; e o estado de Baía e parte do de Tocantins ó sur. Ten 1,64% da poboación do Brasil. A súa capital e a cidade de Teresina.

## Historia 
Os primeiros colonizadores chegaron ó territorio do actual estado do Piauí durante o século XVII. En 1811 este tornouse unha capitanía separada do Maranhão. Coa independencia do Brasil en 1822, tornouse unha provincia do Imperio. Despois de 1889 coa república, tornouse estado.

## Xeografía 
### Relevo 
O relevo de Piauí comprende planicies costeiras e aluvionares nas marxes do río Parnaíba e dos seus afluentes, ao centro e ao norte do Estado. Ao longo das fronteiras con Ceará, Pernambuco e Baía, nas chapadas de Ibiapaba e de Araripe, ao leste, e de Tabatinga e Mangabeira ó sur, atópanse as máis grandes altitudes do estado, situadas en torno aos 900 metros de altitude.

Entre esas zonas elevadas e o curso dos ríos que cortan o Estado (os principais: Parnaíba, Gurguéia, Fidalgo e Urubu Preto), atópanse formacións tabulares, ladeadas por escarpas acentuadas, resultantes da acción erosiva das augas.

## Economía 
[miniatura|200px|esquerda|A cidade de [Teresina.]]
O Piauí é un dos estados máis pobres do Brasil, e participa soamente co 0,5% do produto interno bruto do país. Os servizos representan máis de 60% do Produto Interno, a agricultura e gandería representan 9,1% e a industria 26,3% (datos de 2002). O principal centro de comercio e servizos do estado é a súa capital, Teresina.

Os principais produtos exportados son: cera vexetal (extraída de palmas), soia (introducida no estado nos anos 1990), confeccións, castaña de anacardio, cangrexos e outros crustáceos, e coiro. Non hai moitas e variadas industrias (os principais produtos industrializados veñen doutras rexións). A gandería e feita de modo extensivo, principalmente para consumo interno. O leste e sur do estado sofren coas secas periódicas do *Sertão* brasileiro, que afectan a gandería e agricultura e producen o éxodo de persoas para outras rexións e grandes cidades.

O turismo ten algún potencial no litoral (delta do río Parnaíba, xunto co estado do Maranhão) e nos Parques Nacionais de *Sete Cidades* e da *Serra da Capivara*, situados ó sur do estado. Pero estes dous parques nacionais sofren coa falta dun acceso máis fácil que permita un número expresivo de visitantes e, así, o turismo representa pouco para o Produto Interno do estado. O *Parque Nacional da Serra da Capivara* e tamén considerado un Patrimonio da Humanidade pola UNESCO polas súas pinturas rupestres.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Brasil
* Estados do Brasil

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial 
* O Dia, xornal editado no estado do Piauí
* Diário do Povo, xornal editado no estado do Piauí
Saxofón

[miniatura|[Saxofón alto.]]
O **saxofón** é un instrumento de vento madeira (aínda que o corpo sexa de metal). A súa clasificación débese a que o son se produce ao vibrar a palleta cando pasa o aire por ela e que provén dun instrumento fabricado con madeira (o clarinete). Tamén é chamado saxo ou saxófono. A familia de saxofóns consta de sete instrumentos, con idéntico duaté.

## Características 
miniatura|dereita|Céline Bonacina.
Divídese en tres partes fundamentais:

* Corpo: feito de cobre, que á súa vez se divide en tres partes:
** Corpo, cóbado e campá.
* Tudel: feito de cobre. Serve de unión entre o corpo e a boquilla.
* Boquilla: feito de ebonita. Nela, mediante unha abrazadeira únese a palleta (cana).

Foi inventado cara 1840 por Adolphe Sax (1814-1894). O saxofón combina na súa construción a embocadura de palleta simple do clarinete, un corpo metálico unha versión ensanchada do tubo cónico do óboe.

## Tipos de saxofón
Os saxos deseñados por Adolphe Sax incluíron 14 tamaños, 7 deles úsanse na actualidade:
* o saxofón contrabaixo, moi raro, en mi'***;
* o saxofón baixo, bastante raro, en si****;
* o saxofón barítono, en mi****;
* o saxofón tenor, en si****;
* o saxofón alto, en mi**** (curvo, e máis raramente recto);
* o saxo soprano, en si**** (recto, curvo ou semicurvo);
* o saxofón sopranino, bastante raro, en mi***'.
Os saxofóns máis coñecidos son o soprano, o alto, o tenor e o barítono cunha extensión de dúas oitavas e media, agás o barítono, que posúe un semitón máis. A calidade de timbre vai dende o suave e doce até o rouco e metálico, dependendo da embocadura, da emisión e do saxo que se estea a tocar.

Na táboa seguinte, os membros consecutivos de cada familia están separados nunha oitava.

## Historia 
Os saxofóns apareceron por primeira vez na orquestra sinfónica en 1844. Algúns compositores escribiron partes orquestrais para eles, como os franceses Hector Berlioz e Georges Bizet. O alemán Richard Strauss usa un cuarteto de saxofóns na súa Sinfonía doméstica (1903). Entre as obras para saxofón solista destaca a *Rapsodia* (1903) para saxofón orquestra de Claude Debussy e a *Fantasía para saxofón e orquestra* (1948) de Heitor Villa-Lobos. Na segunda metade do século XX usouno Luciano Berio, Luigi Nono e Pierre Boulez, entre outros.

Nas bandas militares os saxofóns teñen o mesmo papel que os clarinetes. O saxofón fíxose especialmente popular en Estados Unidos por estar moi ligado ao desenvolvemento do jazz.

### Instrumentistas modernos 
Entre os instrumentistas de clásica destaca o francés Marcel Mule. Entre os instrumentistas de jazz destacan Sidney Bechet (soprano), Charlie Parker (contralto), Lester Young, John Coltrane, Coleman Hawkins (tenor) e Gerry Mulligan.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Saxophone acoustics* , da Universidade de New South Wales.
Montes Urais

Os **montes Urais** (en ruso: *Ура́льские го́ры = Ура́л*) son unha cordilleira que se estende aproximadamente de norte a sur a través da Rusia occidental.

Ten unha extensión de 2.500&nbsp;km das estepas casacas ao longo da fronteira norte do Kazakhstán ata a costa do océano Ártico. A illa de Nova Zembla forma unha continuación da cordilleira. Xeograficamente, esta cadea de montañas marca a fronteira (arbitraria) entre os continentes europeo e asiático. O seu maior cumio é o monte Naroda (Poznurr, 1.895 m). A erosión expón unha riqueza considerable en minerais nos Urais, entre os cales o topacio e mais o berilio. As fragas Komi nos Urais do norte están protexidas como Patrimonio Mundial.

Os Urais están entre as cordilleiras máis antigas do mundo, téndose formado no final do período carbonífero, cando un continente composto principalmente por Siberia colidiu co supercontinente que contiña a maior parte da terra na época : a combinación da Laurasia (Europa e América do Norte) e Gondwana. Europa e Siberia permaneceron xuntas desde entón.

Os xeógrafos dividen os Urais en cinco rexións: Sur, Central, Norte, Subártico e Urais Árticos.

### Ríos 
* Ao oeste dos Urais nace o río Ufa, que corre cara ao oeste. 
* Ao sur dos Urais nace o río Belaxa, que corre cara ao oeste. 
* Ao sur dos Urais nace o río Sakmara, que corre cara ao sur. 
* Ao sur dos Urais nace o río Samara, que corre cara ao oeste. 
* Ao sur dos Urais nace o río Ural, que corre cara ao sur.

Outros importantes ríos da rexión son: Emba, Pecora, Usa, Tavda, Tobol, Tura.

### Cidades 
Cidades importantes dos Urais:
* Ekaterinburgo
* Magnitogorsk
* Miass
* Orsk
* Perm
* Salavat
* Serov
* Solikamsk
* Ufa
* Workuta
* Zlatoust

## Notas
Assenede

**Assenede** é un concello da provincia de Flandres Oriental, Bélxica. En 2004 tiña unha poboación de 13.499 habitantes distribuídos en 87,22&nbsp;km². Comprende as vilas de Assenede, Bassevelde, Boekhoute e Oosteeklo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial de Assenede (en holandés)
Fred Astaire

**Frederick Austerlitz**, nado en Omaha (Nebraska) o 10 de maio de 1899 e finado nos Ánxeles (California) o 22 de xuño de 1987, foi un bailarín e actor estadounidense, máis coñecido co nome de **Fred Astaire**.

## Traxectoria 
Fillo dun emigrante austríaco, comezou a empregar o nome Astaire, coa súa irmá Adele, cando actuaba nun vodevil cando tiña cinco anos. A partir de 1917 el e a súa irmá apareceron en shows de Broadway, facéndose populares ata que en 1932 a súa irmá casa con Charles Cavendish, fillo do duque de Devonshire. Fred marcha a Hollywood, en 1933 actúa na película *Flying Down to Rio* (Voando a Río), con Ginger Rogers que tivo un grande éxito e fixo que actuasen xuntos noutras nove películas, converténdose nunha das parellas máis famosas do cine. Formou tamén parella cinematográfica con Eleanor Powell, Rita Hayworth, Judy Garland, Cyd Charisse e Audrey Hepburn. Retirouse en 1971, aínda que seguiu aparecendo esporadicamente en películas e series de televisión.

## Filmografía 
* *Dancing Lady* (1933)
* *Flying Down to Rio* (1933)
* *The Gay Divorcee* (1934)
* *Roberta* (1935)
* *Top Hat* (1935)
* *Follow the Fleet* (1936)
* *Swing Time* (1936)
* *Shall We Dance* (1937)
* *A Damsel in Distress* (1937)
* *Carefree* (1938)
* *The Story of Vernon and Irene Castle* (1939)
* *Broadway Melody of 1940* (1940)
* *Second Chorus* (1940)
* ''You'll Never Get Rich* (1941)
* *Holiday Inn* (1942)
* *You Were Never Lovelier* (1942)
* *The Sky's the Limit* (1943)
* *Yolanda and the Thief* (1945)
* *Ziegfeld Follies* (1946)
* *Blue Skies* (1946)
* *Easter Parade* (1948)
* *The Barkleys of Broadway* (1949)
* *Three Little Words* (1950)
* *Let's Dance* (1950)
* *Royal Wedding* (1951)
* *The Belle of New York* (1952)
* *The Band Wagon* (1953)
* *Daddy Long Legs* (1955)
* *Funny Face* (1957)
* *Silk Stockings* (1957)
* *On the Beach* (1959)
* *The Pleasure of His Company* (1961)
* *The Notorious Landlady* (1962)
* *Paris - When it Sizzles* (1964)
* *Finian's Rainbow* (1968)
* *Midas Run* (1969)
* *Imagine* (1973; documental)
* *That's Entertainment!* (1974)
* *The Towering Inferno* (1974)
* *That's Entertainment, Part II* (1976)
* *The Amazing Dobermans* (1976)
* *The Purple Taxi* (1977)
* *Ghost Story* (1981)
* *George Stevens: A Filmmaker's Journey'' (1985; documental)

## Notas 
## Véxase tamén
Asti

miniatura|Torre romana e colexiata de San Segundo.
**Asti** (**Ast** en piemontés) é unha comuna italiana da provincia de Asti, no Piemonte. Ten 151&nbsp;km² e 70.598 habitantes.
## Historia
A cidade fundárona os romanos co nome de Hasta.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*Web oficial da comuna de Asti
Francis William Aston

**Francis William Aston**, nado en Harborne (Birmingham) o 1 de setembro de 1877 e finado en Cambridge o 20 de novembro de 1945, foi un químico inglés. En 1922 gañou o Premio Nobel de Química por determinar o peso atómico de todos os elementos da táboa periódica.

## Traxectoria 
En 1903 obtivo unha bolsa de estudos na Universidade de Birmingham, e nas súas investigacións das descargas eléctricas en tubos de baixa presión descubriu o fenómeno agora coñecido como Espazo escuro de Aston, que permite a separación dos isótopos e a determinación das súas masas. En 1909 trasladouse ao Laboratorio Cavendish en Cambridge por invitación de Joseph John Thomson e traballou na identificiación dos isótopos do neon. Trala primeira guerra mundial volveu aos seus estudos, e en 1919 inventou un espectrógrafo de masas que lle permitiu identificar rapidamentere 212 dos 287 isótopos naturais.

Foi presidente do Comité Atómico Internacional (1935-1945).

Autor de *Isotopes* (1922) e *Mass-Spectra and Isotopes* (1933).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Premio Nobel de Química

### Ligazóns externas 
* Páxina web do Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1922 
*Biografía na páxina do Instituto Nobel
* Perfil de Francis William Aston NNDB