Zifio de Cuvier

O **zifio de Cuvier**, ou **cifio de Cuvier**, *Ziphius cavirostris*, é unha especie de cetáceo odontoceto da superfamilia dos zifioideos, familia dos zifíidos, unha das dúas especies viventes da subfamilia dos zifiinos, e único representante do xénero *Ziphius*.

É o zifio de maior distribución coñecida. O seu estudo moderno iniciouno en 1823 Georges Cuvier a partir dun cranio encontrado anos antes nas costas de Francia.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1823 polo naturalista francés Georges Cuvier na súa obra *Recherches sur les ossements fossiles*. Nouv. éd., **5** (1): 1-352.

### Etimoloxías 
; Xénero
O nome científico *Ziphius* foi cuñado por Georges Cuvier, que parece que o derivou dunha adaptación do grego antigo ξίφος *xíphos* "espada", en alusión ao estreito bico destes animais.
; Especie
O epíteto específico, *cavirostris*, así mesmo debido a Cuvier, está formado polos elementos do latín científico *cavi-*, da raíz do adxectivo latino *cavus, -a, -um*, "oco", "baleiro", e *-rostris*, do latín *rostrum, -i*, "fociño", "bico", aludindo ao seu *bico* oco (no melón).

### Sinonimia 
Ao longo do tempo, ademais do nome que lle deu Cuvier, e que é o actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos numerosísimos sinónimos seguintes:  

* *Aliama desmarestii* Gray, 1864
* *Aliama indica* Gray, 1865
* *Delphinorhynchus australis* Burmeister, 1865
* *Delphinus desmaresti* Risso, 1826
* *Delphinus philippii* Cocco, 1846
* *Epiodon australe* Burmeister, 1867
* *Epiodon australis* Gray, 1871
* *Epiodon chathamiensis* Hector, 1873
* *Epiodon cryptodon* Gray, 1870
* *Epiodon desmarestii* Carus, 1893
* *Epiodon heraultii* Gray, 1872
* *Epiodon patachonicum* Burmeister, 1867 
* *Hyperodon semijunctus* Cope, 1865
* *Hyperondon semijunctus* Hall & Kelson, 1959
* *Hyperoodon capensis* Gray, 1865
* *Hyperoodon desmarestii* Gray, 1850
* *Hyperoodon doumetii* Gray, 1850
* *Hyperoodon gervaisii* Duvernoy, 1851
* *Petrorhynchus capensis* Gray, 1865 
* *Petrorhynchus indicus* Gray, 1865 
* *Petrorhynchus mediterraneus* Gray, 1871
* *Ziphiorrhynchus cryptodon* Burmeister, 1865
* *Ziphius aresques* Gray, 1871
* *Ziphius australis* Trouessart, 1904
* *Ziphius cavirostris indicus* Deraniyagala, 1945
* *Ziphius chatamensis* Lahille, 1899
* *Ziphius chathamensis* Flower, 1885
* *Ziphius chathamiensis* Iredale & Troughton, 1934 
* *Ziphius cryptodon* Fischer, 1857 
* *Ziphius decavirostris* Gray, 1871 
* *Ziphius grebnitzkii* Stejneger, 1883
* *Ziphius indicus* Van Beneden, 1863 
* *Ziphius novaezealandiae* Haast, 1876
* *Ziphius savii* Richiardi, 1873
* *Zyphius chathamensis* Moreno, 1895

## Características 
As principais características que permiten distinguir o zifio de Cuvier doutras especies de cetáceos semellantes son as seguintes:

[miniatura|250px|Zifio de Cuvier. Museo de [Xenebra, Suíza|Xenebra.]]
miniatura|250px|Esqueleto dun exemplar de zifio de Cuvier conservado no Museo de Xenebra.

* Corpo longo e robusto, de tamaño medio entre os cetáceos, cunha lonxitude media comprendida entre os 5,5 e os 6,5 m e pesos entre as 2,6 e as 7 t; as femias son lixeiramente máis grandes, cun tamaño máximo observado de 7 m. Calcúlase que pode chegar a vivir uns 40 anos.
* A cabeza, relativamente pequena, presenta unha curvatura frontal pouco convexa entre o fociño, cun bico curto, en comparación con outros zifios, e o espiráculo, en forma de *croissant*, coa concavidade enterior, sitúase entre 1/8 e 1/10 da lonxitude total da cabeza; este carácter diferénciao dos hiperoodontinos (a outra das dúas subfamilias en que se divide a familia dos zifíidos), que teñen o espiráculo bastante máis lonxe cara a atrás. Detrás do espiráculo presenta unha pequena fendedura. E, debaixo da garganta, hai dous sucos formando unha "V" coas ramas non xuntas, sensibelmente paralelas ás da mandíbula inferior.
* A boca ten a mandíbula inferior proxectada cara a adiante máis que a superior, e presenta no ápice un único par de dentes, os únicos do animal, de aparencia piriforme e que miden de 7 a 8&nbsp;cm de lonxitude e uns 4&nbsp;cm de diámetro, pero a parte superior, cónica, non sobresae da enxiva, nos machos, máis de 2,5 a 3&nbsp;cm; os das femias son máis delgados, e é raro que a súa punta sexa visíbel por riba da enxiva.
* A aleta dorsal é de pequeno tamaño e forma triangular, co bordo posterior que pode ser cóncavo (aleta falciforme), ou non, e está situada atrasada, ao principio do terzo posterior do corpo. As aletas pectorais son curtas, de forma lanceolada e cor variábel (desde a parda clara á branca, pasando por varias tonalidades de cor crema intermedias). A aleta caudal, bastante ancha, non adoita ter escotadura central e, cando a presenta, é lixeira; os seus bordos posteriores son cóncavos.
* A coloración xeral do corpo, suxeita a variacións individuais, varía entre a parda escura, parda torrada e clara, ou crema, a unha gris azulada ou negra purpúrea (que pode verse avermellada cando se ve á luz forte do sol). O bico, a fronte, o melón e o mento son de cor branca crema ou totalmente branca. Nos machos vellos, a parte superior do corpo pode ser case branca diante da aleta dorsal. Todo o corpo presenta manchas e cicatrices circulares de cor crema, sobre todo na parte inferior e nos flancos.

## Hábitat e distribución 
### Hábitat 
*Ziphius cavirostris* é unha especie que habita en augas temperadas dos océanos e mares de todo o mundo, desde os trópicos até ás rexións polares, entre os 90° N e os 90° S, e entre os 180° W e os 180° E. que se despraza en pequenos grupos de até 25 individuos. Polo xeral evita os barcos, pero ás veces é curioso e amigábel, sobre todo en Hawai. Algúns animais puidéronse observar no momento de saltar por completo fóra da auga, cousa que parece pouco frecuente; no salto sae da auga case verticalmente, e cae cara a atrás de forma torpe.

## Estado de conservación 
En 2008 a UICN catalogou o estado do zifio de Cuvier na súa *Lista vermella* como *puco preocupante* (LC). Aínda que non se dispón de estimacións globais sobre a poboación total deste cetáceo, considérase que non é inferior aos 100 000 individuos.

A especie ten unha área de distribución moi ampla, e as principais ameazas son os altos niveis de ruídos causado polos humanos, en especial os sonares militares, e as capturas accidentais. A combinación da súa ampla distribución e da súa abundancia relativa, é suficiente para que non ocorra unha diminución global maior do 30 % en tres xeracións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carwardine, Mark (1995): *Ballenas, delfines y marsopas*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-1037-3.
* Díaz d'a Silva, J. I. e Cartelle, Y. (2007): *Guía dos mamíferos de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 978-84-96893-20-7.
* Duguy, R. e Robineau, D. (1987): *Guía de los mamíferos marinos de Europa*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0811-5.
* Heyning, John E (2002): "Cuvier's Beaked Whale", en Jefferson, Thomas A. *Encyclopedia of Marine Mammals*, pp.&nbsp;305–307. San Diego Academic Press. ISBN 0-12-551340-2.
* Lahuerta Mouriño, Fernando e Francisco X. Vázquez Álvarez (2000): *Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos*. Santiago: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-2913-8.
* Perrin, William F., Bernd Würsig & J. G. M. Thewissen (eds.) (2002): *Encyclopedia of Marine Mammals*. 2ª ed. San Diego: Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Cetáceos
* Odontocetos
* Zifíidos

### Ligazóns externas 
* Ismael Miján (SGHN) (2011): Ballenato de Cuvier (*Ziphius cavirostris*) en Vertebrados Ibéricos .
* Zifio de Cuvier en MarineBio .
* *Ziphius cavirostris*  en The Beaked Whale Resource .
* *Ziphius cavirostris* na ADW 
* *Ziphius cavirostris*  na EOL .
* *Ziphius cavirostris* G. Cuvier, 1823 no ITIS .
* *Ziphius cavirostris* en North American Mammals. Smithsonian Institution .
* *Ziphius cavirostris* Cuvier, 1823 en SeaLifeBase , .	 
* *Ziphius cavirostris* Cuvier 1824  en Fossilworks .