Praxíteles

[miniatura|[Hermes co neno Dioniso no colo, por Praxíteles]]
[miniatura|Apolo sauróctonos (matador de saurios), [Museo do Louvre, copia romana en mármore século I-II, segundo orixinal grego, 1,49 m de alto]]
miniatura|Tipo de Afrodita Cnidia (chamada “Afrodita Braschi”), copia libre (século I a. C.) dunha estatua votiva de Praxíteles en Cnido (c. 350-340 a. C.)
**Praxíteles** (grego antigo: Πραξιτέλης) de Atenas, fillo de Cefisodoto o Vello, nado en Atenas cara ao -395, foi o máis renomeado escultor clásico ático do século IV adC. Coa obra de Praxíteles a escultura grega evolucionou dende o clasicismo cara a unha especie de cedo manierismo, ao acentuar o sensualismo. As súas obras están caracterizadas pola chamada *karis* (graza) ática e a chamada «curva praxiteliana» consistente nun elegante *contrapposto*.

Foi o primeiro en esculpir a forma feminina espida nunha estatua a tamaño natural. Aínda que non queda ningunha escultura que sexa atribuíble sen dúbidas a Praxíteles, numerosas copias das súas obras sobreviviron; autores contemporáneos, incluíndo a Plinio o Vello, escribiron sobre as súas obras; e sobreviviron moedas gravadas con siluetas de varios dos seus modelos estatuarios.

Unha suposta relación entre Praxíteles e a súa fermosa modelo, a cortesá tespia Friné, inspirou especulación e interpretación en obras de arte que van dende a pintura (Gérôme) á ópera cómica (Saint-Saëns) ou as marionetas (Charles Maurice Donnay).

Algúns escritores sostiveron que houbo dous escultores co nome de Praxíteles. Un sería contemporáneo de Fidias e o outro o seu máis coñecido neto. Aínda que a repetición do mesmo nome en xeracións sucesivas é habitual en Grecia, non hai evidencia certa para ningunha das posicións.

## Traxectoria 
Poucas cousas sábense da vida de Praxíteles: non se sabe sequera con certeza o ano do seu nacemento nin o da súa morte. As fontes literarias son abondosas mais tardías, ningunha delas é anterior ao século III.

Nado en Atenas cara ao -395, formado xunto ao seu pai Cefisódoto o Vello, desenvolveu a súa máxima actividade artística entre os anos 370 e 340. Plinio o Vello sitúa o seu apoxeo artístico despois da 104.ª olimpíada (isto é, en -364 a -361) e sinala que Eufranor foi un escultor contemporáneo seu. Esta proposta cronolóxica está corroborada pola base dunha estatua asinada por Praxíteles, que leva a dedicatoria de «Kléiokratéia, muller de Spoudias»: este Spoudias é coñecido como o adversario de Demóstenes nunha alegación que data de 361&nbsp;a.&nbsp;C. Pausanias di respecto diso «a terceira xeración despois de Alcámenes», alumno de Fidias, polo grupo dos Letoidas de Mantinea. Considérase xeralmente que Praxíteles naceu cara ao ano -400
   
Estivo asociado con Friné, unha famosa cortesá que lle serviu de modelo e que tamén, posiblemente, foi a súa amante. Esta circunstancia podería probar que se trataba dun artista con recursos económicos, como tamén o amosaría o feito de que fose honrado co padroado dun dos coros de Atenas, algo que se debía pagar. Foi tamén popular entre o pobo, que gustaba de adquirir os seus traballos aínda que Praxíteles non fose inclinado a iso.

## Estilo praxiteliano 
Cómpre nomear cinco puntos de composición que semellan ter unha orixe praxiteliana; con todo, non hai ningunha conclusión definitiva.
#Unha liña moi flexible divide figuras se se traza no medio de arriba a abaixo; todos tenden a estar reclinados
#Están adaptados para verse de fronte e de costas, máis que dende os caróns
#Árbores, drapeados e outros elementos semellantes empréganse como apoio para as figuras de mármore, e inclúense no deseño en lugar de ser estraños a el
#As caras aparecen nunha vista de tres cuartos
#A estatua atopouse no mesmo lugar no que a describiu Pausanias.

## Obra 
**Afrodita saíndo do baño* ou *Afrodita Cnidia* (Venus de Cnido, cuxa modelo semella ser Friné). O modelo tivo grande aceptación e foron demandadas moitas copias. Na actualidade consérvanse máis de cincuenta.
**Eubuleus de Eleusis*.
**Sátiro escanciador*.
**O amor de Tespis* ou *Tánatos* ou *Xenio da morte*
*Faunos.
*Dionisos.
*Base con relevos das musas de Mantinea.

E as súas obras de madurez:
**Hermes co neno Dioniso no colo*, que segundo a maioría dos historiadores, sería a única obra orixinal de Praxíteles conservada hoxe día. Obra de madurez.
**Apolo Sauróctono*
**Apolo Liceo*
**Artemisa Brauronia*

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
*
*De Azcárate Ristori, J. M.ª, e outros *Historia del arte*, Anaya, Madrid, 1986. ISBN 84-207-1408-9
*Pijoán, José, *El arte griego. Summa Artis. Historia general del arte. vol. IV*, Espasa-Calpe, Madrid, 1965.