Relacións Bolivia-Israel

As **relacións entre Bolivia e Israel** refírense ás relacións diplomáticas entre Bolivia e Israel. As relacións diplomáticas entre os dous países estabelecéronse en 1950; as relacións foron cortadas e renovadas varias veces debido á oposición de Bolivia ás operacións militares de Israel na Franxa de Gaza contra Hamas. Dende a primeira década do século XXI, as relacións entre os dous países víronse moi afectadas pola postura de Bolivia sobre o conflito israelí-palestino.

Bolivia rompeu por primeira vez os seus lazos diplomáticos con Israel en 2009 logo da operación chumbo fundido, e de novo en 2023 por mor do conflito israelí-palestino de 2023, despois de que foran brevemente renovados en 2019. A 31 de outubro de 2023, non existen relacións diplomáticas oficiais entre Israel e Bolivia. O 29 de novembro dese ano, Guevara-Arze presentou as súas credenciais ao presidente de Israel, Yitzhak Ben-Zvi, estabelecendo así formalmente relacións diplomáticas entre Israel e Bolivia.

Durante os golpes militares que tiveron lugar en Bolivia entre 1964 e 1982, existiron estreitos lazos entre Bolivia e Israel. Israel vendeu metralletas Uzi, munición e avións a Bolivia, e en troques Bolivia apoiou a Israel no escenario internacional.

En agosto de 1964, o comandante das Forzas Armadas de Bolivia, o xeneral Alfredo Ovando Candia, visitou Israel xunto con outros militares bolivianos.

Logo da operación chumbo fundido en 2008–2009, Bolivia rompeu as relacións con Israel e expulsou o embaixador israelí Shlomo Cohen así como a sete membros da misión diplomática, por decisión do presidente Evo Morales do partido de esquerdas Movemento ao Socialismo que chegou ao poder en 2006. Tras a decisión, o líder da comunidade xudía do país, Abraham Levi, afirmou que o goberno boliviano "tomou a posición dun grupo terrorista, apoiando a Hamas e non aceptando os argumentos do goberno israelí". Morales foi considerado un aliado do expresidente venezolano Hugo Chávez, quen tamén rompeu as relacións diplomáticas con Israel tras a operación.

En 2010, as exportacións israelís a Bolivia ascenderon a uns 6 millóns de dólares, e as de Bolivia a Israel a uns 3 millóns de dólares.

Despois da operación Marxe Protectora en 2014, Morales declarou a Israel un "estado de terror" debido á actividade das Forzas de Defensa de Israel na operación ese ano. Como consecuencia, Israel anulouse a exención de visado que tiña vixente entre os dous países dende o acordo asinado entre eles en 1972 ao respecto. Morales tamén prometeu prohibir aos israelís visitar Bolivia. 

O 28 de novembro de 2019, a ministra de Asuntos Exteriores de Bolivia, Karen Longaric, anunciou a intención do país de retomar as relacións diplomáticas con Israel. O Ministerio de Asuntos Exteriores de Israel agradeceu a decisión. Esta medida produciuse tras a renuncia de Morales á presidencia, tras recibir asilo político en México por mor dunhas protestas xeneralizadas contra o seu goberno, irrompendo na súa casa e poñendo unha recompensa na súa cabeza. Tamén se renovou a exención de visado para os israelís que viaxan por Bolivia.

O 4 de febreiro de 2020, por primeira vez nunha década, unha delegación do Ministerio de Asuntos Exteriores israelí reuniuse coa presidenta boliviana Jeanine Áñez, a ministra de Asuntos Exteriores Karen Longaric, membros do gabinete e lexisladores na capital da Paz.

Tras o ataque do 31 de outubro de 2023 a Jabalia no contexto do conflito israelí-palestino de 2023, o goberno boliviano anunciou o cesamento de relacións diplomáticas con Israel. O ministro de Asuntos Exteriores, Freddy Mamani, cualificou a resposta de Israel de "desproporcionada" e o presidente Luis Arce cualificou as accións de "crimes de guerra", e que os bolivianos pediron un alto o fogo inmediato.

## Notas