open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Día do Pai

miniatura|dereita|240px|Pai dándolle de comer á súa filla.

O **Día do Pai** é unha conmemoración para celebrar a paternidade e crianza por pais, como o Día da Nai celebra a maternidade e a crianza materna. Vendedores retallistas promoven que se regalen ferramentas e outros regalos entendidos como *masculinos* nese día.

## Historia
O **Día do Pai** ten orixe na antiga Babilonia, hai máis de 4000 anos. Un mozo chamado Elmesu moldeou e esculpiu en arxila o primeiro cartón. Desexaba sorte, saúde e longa vida a seu pai.

Nos Estados Unidos, Sonora Luise resolveu crear o **Día do Pai** en 1909, motivada pola admiración que sentía por seu pai, John Bruce Dodd. O interese pola data difundiuse da cidade de Spokane para todo o Estado de Washington e de aí tornouse unha festa nacional. En 1972, o presidente americano Richard Nixon oficializou o **Día do Pai**. Nos Estados Unidos conmemórase no terceiro domingo de xuño.

En España dise que foi unha mestra, Manuela Vicente Ferrero, quen inventou esta celebración en Madrid, 1948, iniciativa apoiada comercialmente por Galerías Preciados .

## Data
En gran parte do mundo, estabeleceuse un día do pai para honrar os pais ou devanceiros masculinos. Na tradición católica, o día do pai festéxase o día de San Xosé, (o 19 de marzo no santoral católico). Outras tradicións teñen outros días para celebrar os seus pais. Na actualidade, en moitos países tradicionalmente católicos tamén se festexa un día do pai máis "secular" ou "non relixioso".

* Australia e Nova Zelandia: o primeiro domingo en setembro
* Arxentina, Canadá, Colombia, Chile, Francia, Xapón, Países Baixos, México, Estados Unidos, Reino Unido e Venezuela: o terceiro domingo en xuño.
* Bélxica: o día de San Xosé (que é o 16 de marzo), e o segundo domingo en xuño ("secular")
* Brasil: o segundo domingo en agosto
* Bulgaria: 20 de xuño
* Alemaña: no Día da Ascensión
* Lituania: o primeiro domingo en xuño
* Taiwán: 8 de agosto
*: A palabra para o día, *ba ba*, (8/8) é un homófono da palabra para pai en mandarín, *baba*.
* Escandinavia (incluíndo Finlandia): o segundo domingo en novembro
* España, Portugal e outros países: 19 de marzo
* Tailandia: 5 de decembro, aniversario do rei Bhumibol Adulyadej

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Celebración do Día do Pai
Balbino Pérez Vacas

**Balbino Pérez Vacas**, é un político galego do PSdeG-PSOE.

## Traxectoria 
Empregado bancario e director de sucursal en Ribadeo, foi alcalde do concello de Ribadeo durante o período 2003 - 2007, formando parte do partido político PSdeG-PSOE e en coalición co BNG. Entre 2007 e 2011 foi tenente de alcalde en coalición co BNG, despois de quedar o PSOE por detrás deste (e do PP) nas eleccións municipais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Ribadeo
Lingua akum

O **akum** (**aakuem** ou **oakuem**) é unha lingua níxer-congo do grupo benue-congo que se fala no Camerún e Nixeria.

## Distribución xeográfica
Fálase nas vilas de Ibang e Manga do estado de Taraba en Nixeria e nas vilas de Upkack, Izong e Konkum da provincia do Noroeste do Camerún.

## Historia
Orixinarios de Kweyma (Camerún), durante a primeira guerra mundial emigraron a causa de conflitos sociais ao seu actual territorio.

## Usos sociais
Non houbo ningún intento de crear unha escrita para a lingua. A lingua fálanna todos os grupos sociais e de idade e emprégase extraoficialmente nos primeiros graos do ensino.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*O akum no Ethnologue
*A Rapid Appraisal Language Survey of Akum (pdf)
Herman Melville

**Herman Melville**, nado en Nova York o 1 de agosto de 1819 e finado na mesma cidade o 28 de setembro de 1891, foi un escritor estadounidense.

## Traxectoria 
Melville naceu no seo dunha familia acomodada, pero despois da morte do seu pai comezou a traballar desempeñando empregos modestos e aos 20 anos alístase como grumete na liña Nova York-Liverpool. Dous anos máis tarde embárcase nun baleeiro polos Mares do Sur durante catro anos. Precisamente foi esta a experiencia que máis marcaría a súa obra literaria. Debido o pouco éxito de dúas das súas obras *Moby Dick* e *Pierre or the ambiguities*, ten que gañar a vida traballando na aduana de Nova York entre 1866 e 1885, cidade na que morreu en 1891.

## Obras 
### Narrativa 
* *Typee* (1846)
* *Omoo* (1847)
* *Redburn* (1849)
* *Whitejacket* (1850)
* *Moby Dick* (1851)
* *Pierre or the ambiguities* (1852)
* *Bartleby, o escribente* (1853)
* *Israel Potter* (1855)
* *Benito Cereno* (1856)
* *The confident man, his masquerade* (1857)
* *Billy Bud* (obra póstuma, 1924) 

### Poesía 
* *Battlepieces* (1866)
* *Clarel* (1876)
* *John Marr and other Sailors* (1888)
* *Timoleon* (1891)
* *Poema* (obra póstuma, 1924)
* *Journal up the Straits* (obra póstuma, 1935)

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Surrealismo hispánico

## O surrealismo na pintura hispánica
En España o surrealismo aparece en torno ós anos vinte non na súa vertente puramente vangardista senón mesturado con acentos simbolistas e da pintura popular. Amais de Joan Miró e  Salvador Dalí, compoñen o surrealismo español Maruxa Mallo, Gregorio Prieto, Moreno Villa e Benjamín Palencia, amais dos neocubistas que se pasan ó surrealismo (Alberto Sánchez e Ángel Ferrant).

En Latinoamérica considéranse surrealistas, amais dos xa citados Matta e Lom, a Remedios Varo e Leonora Carrington.

## O surrealismo na literatura hispánica
O surrealismo foi seguido con interese polos intelectuais españois dos anos 30. O primeiro en adoptar os seus métodos foi José María Hinojosa, autor de *A flor de California* (1928), libro pioneiro de prosas narrativas e oníricas.

Varios poetas da xeración do 27 se interesaron polas posibilidades expresivas do surrealismo. A súa pegada é evidente en libros como *Sobre os anxos* de Rafael Alberti, *Poeta en Nova York* de Federico García Lorca e *Os praceres prohibidos* de Luis Cernuda. Vicente Aleixandre definiuse a si mesmo como "un poeta superrealista", inda que matizando que a súa poesía non era en modo ningún produto directo da escrita automática.

Nas illas Canarias a afección polo surrealismo levou á formación nos anos 30 da Facción Surrealista de Tenerife, un grupo de entusiastas, ó modo do creado en Francia ó redor de André Breton. Os seus compoñentes (Agustín Espinosa, Domingo López Torres, Pedro García Cabrera, Óscar Domínguez, Eduardo Westerdahl e Domingo Pérez Minik) expuxeron as súas creacións e puntos de vista na revista *Gaceta de Arte*.

Inda que non se lle poida considerar un surrealista estrito, o poeta e pensador Juan Larrea viviu de primeira man a eclosión do movemento en París e reflexionou máis tarde sobre o seu valor e transcendencia en obras como *Surrealismo entre vello e novo mundo* (1944).
Fotorrealismo

*Calidade dunha imaxe* xerada por ordenador que trata de imitar as imaxes xeradas por cámaras fotográficas mediante complexos cálculos e algoritmos matemáticos que simulan os efectos/defectos que a luz (flares, destelos) as sombras (coloreado de sombras, difusión), as texturas (aspereza, brillo, reflexos, refracción) e a radiosidade (coloreado da luz ambiente) producen nas imaxes resultantes.

Os principais algoritmos que se utilizan hoxe en día son dous, baseados en distintos métodos:

- Raytracing Baséase na mostraxe de puntos, utilizando métodos estatísticos como os métodos de Monte Carlo e Cuasi Monte Carlo.

- Radiosidade Utiliza métodos numéricos para aproximar en sucesivas interaccións o cálculo da radiancia nas superficies da escena.
Moby Dick

***Moby Dick*** é unha novela de Herman Melville publicada en 1851. O seu título orixinal é ***Moby-Dick; or, The Whale*** (literalmente, *Moby Dick; ou, a Balea*).

## Argumento e características 
A novela é unha historia épica que narra a loita entre o capitán Achab, do baleeiro *Pequod*, e a gran balea branca *Moby Dick* (en realidade, un cachalote ), á que aquel persegue a través dos mares.

É unha narración poética e mística, que simboliza a loita do home contra as potencias do mal, encarnadas na balea (quizais unha lembranza do Leviatán bíblico). Achab, ao contrario, é o home que pretende dominar a desorde do mundo, dar un sentido á súa vida, vencer ao mal. Pero non triunfa e morre vítima da balea —ou da súa loucura—. Con gran pesimismo, o autor expresa a súa visión desilusionada do universo, cunha forma influída pola Biblia, Shakespeare e os escritores ingleses do século XVII (sobre todo Thomas Brown). Esta novela, que non tivo éxito en vida do autor, foi, despois da segunda guerra mundial, unha das obras máis lidas da literatura norteamericana e hoxe podería considerarse o máis parecido á grande novela americana.

## Adaptacións cinematográficas 
En 1956 John Houston realizou unha película baseado nesta novela. No 2010, o director Trey Stokes fixo unha adaptación moderna da novela: *2010: Moby Dick*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
La blancura de la ballena. Artigo de Miguel-Anxo Murado.
Arte posmoderna

miniatura|A Ópera de Sydney
O posmodernismo en sentido artístico abrangue un gran número de correntes dende os anos 1950 ata a actualidade; é difícil precisar en xeral os límites entre as realizacións máis arriscadas do modernismo e as primeiras obras posmodernas, inda que algunhas artes; entre as que destaca a arquitectura; gozaron dun movemento posmoderno programático e organizado dende moi cedo. Os trazos máis notables da arte posmoderna son a valoración das formas industriais e populares, o debilitamento das barreiras entre xéneros e o uso deliberado e insistente da *intertextualidade*, expresada frecuentemente mediante a *colaxe*'.

## Arquitectura posmoderna 
Probablemente o primeiro desenvolvemento artístico deliberadamente posmoderno tivo lugar na arquitectura. Os arquitectos vangardistas da primeira metade do século XX; a Bauhaus de Ludwig Mies van der Rohe e Walter Gropius, e os seus sucesores do chamado *movemento internacional*, Frank Lloyd Wright, Alvar Aalto ou Le Corbusier; buscaran deliberadamente rachar coas súas obras a estrutura do tecido urbano en que se inserían, preferindo salientar a funcionalidade, sinxeleza e pureza de liñas do edificio. O compromiso coa renovación das formas de vida na evolución da sociedade levaba ós modernistas a intervir radicalmente no mesmo concepto da vivenda, famosamente definida por Le Corbusier como "máquina para vivir", buscando o potencial emancipatorio da arquitectura na innovación. O posmodernismo arquitectónico dos anos 50 e 60 resentiuse destas intervencións; algunhas das cales tiveran resultados desastrosos; e intentou temperar os trazos de practicidade e as melloras estruturais e de materiais do modernismo co retorno a formas máis convencionais e familiares. O estilo resultante; unha *colaxe* de distintas tradicións, pero sobre todo un compromiso cos gustos populares e co establecido que resultase inaceptable para os rigorosos modernistas; foi vigorosamente defendido contra a estratexia modernista, e produciu obras de moito fuste, sobre todo nos Estados Unidos de América.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Posmodernismo.
* Filosofía posmoderna.
Instalación

Unha **Instalación de arte** é un xénero de arte contemporánea que tomou grande importancia a partir da década de 1970. As instalacións incorporan calquera medio para crear unha experiencia visceral ou conceptual nun ambiente determinado. Os artistas de instalacións polo xeral utilizan directamente o espazo das galerías de arte.

Moitos encontran as orixes deste movemento en artistas como Marcel Duchamp e o uso de obxectos cotiáns resignificados como obra artística, máis cá apreciación da escultura tradicional que se basea no traballo artístico. A intención do artista é primordial en cada instalación debido á súa conexión coa arte conceptual da década de 1960, o que novamente é unha separación da escultura tradicional que ten o seu principal interese na forma.

Pode incluír calquera medio, dende materiais naturais ata os máis novos medios de comunicación, tales como vídeo, son, computadoras e Internet.

Algunhas instalacións son sitios específicos de arte; elas só poden existir no espazo para o cal son creadas.
 
## Instalacionistas 
* Vanessa Beecroft
* Lee Bul
* Joseph Beuys
* Christo et Jeanne-Claude
* Maurizio Collini
* Wim Delvoye
* Norman Dilworth
* Yolanda Gutiérrez, instalacionista Mexicana
* Gary Hill
* Ruediger John
* Anish Kapoor
* Barbara Kruger
* Misha Kuball
* Ange Leccia
* Rafael lozano-hemmer, instalacionista Mexicano
* Diller + Scofidio
* Nam June Paik
* Spencer Tunick
* Wolf Vostell
* Zbgniew Wąsiel
* Wela, Elisabeth Wierzbickahttp://perso.orange.fr/welart/
* Krzysztof Wodiczko
* Chen Zhen

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Open Directory: Artistas que fan instalación 
* Open Directory: Instalación na categoría de escultura
Pearl Harbor

miniatura|300px|Vista aérea de Pearl Harbor
**Pearl Harbor** é unha base naval dos Estados Unidos e o cuartel xeral da frota estadounidense do Pacífico, na illa de Oahu, Hawai, preto de Honolulu.

## Historia de Pearl Harbor antes de 1941 
Pearl Harbor era unha baía pouco profunda chamada *Wai Momi* polos hawaianos, o que significa « auga de perlas ». Pearl Harbor era entón considerado unha residencia da deusa-tiburón ''Ka'ahupahau* e do seu irmán *Kahi'uka''.

O porto era utilizado principalmente para a produción de ostras de perlas até o final do século XIX.

Os Estados Unidos e o reino hawaiano asinaran un tratado de reciprocidade en 1875, completado pola convención do 6 de decembro de 1884 e ratificado en 1887. O 20 de xaneiro de 1887 o senado dos Estados Unidos autorizou a Mariña a alugar Pearl Harbor como base naval. A cambio, os hawaianos obtiveran o dereito exclusivo de exportar azucre aos Estados Unidos sen taxas alfandegueiras. A guerra hispano-americana de 1889 e a necesidade dos Estados Unidos de manter unha presenza permanente no océano Pacífico conduciron á anexación do Hawai.

## Historia de Pearl Harbor despois do 7 de decembro de 1941 
O ataque a Pearl Harbor por parte do Xapón o 7 de decembro de 1941 marcou a entrada dos Estados Unidos na segunda guerra mundial.
Catro

O **catro** (4) é o número natural que segue o tres e precede o cinco.

## Propiedades matemáticas 
* É o primeiro número composto, sendo os seus divisores propios o 1 e mailo 2. Como a suma dos seus divisores é 3 \sqrt{16}= 4
*2^4 = 4^2 = 16
* log 10 000 = 4

## Evolución da escrita do número 4 
Ficheiro:Evolution4glyph.png
[miniatura|120px|esquerda|[Código internacional de navegación marítima|Bandeira dos sinais marítimos internacionais para o 4]]

## Varias 
* Catro son os puntos cardinais.
miniatura|150px|esquerda|Rosa dos ventos mostrando os 4 puntos cardinais.
* En árabe catro dise Arbaâ, orixe do 1/4 ou arroba (4 Arrobas = 1 Quintal), cuxo símbolo @, e a través do inglés deu a volta ao mundo; sendo xunto con $ e & os símbolos españois máis exportados a outras culturas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* O teorema das catro cores
Número defectivo

En matemática, un **número defectivo** ou **número deficiente** é un enteiro *n* para o cal *&sigma;*(*n*)&nbsp;<&nbsp;2*n*.
A función *&sigma;*(*n*) é a función divisor: a suma de todos os divisores positivos de *n*, incluíndo o propio *n*.
O valor 2*n*&nbsp;&minus;&nbsp;*&sigma;*(*n*) é a *defectividade* de *n*.

Un número non defectivo chámase número abundante.

Exemplo: 15 < 1 + 3 + 5 = 9

Os números defectivos foron introducidos por Nicomachus na *Introductio Arithmetica* (arredor do ano 100). Os primeiros son: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13, ... (secuencia A005100  na OEIS).

Existe un número infinito de números defectivos pares e números defectivos impares. Por exemplo, todos os números primos, as súas potencias e todos os divisores propios dos números defectivos e dos números perfectos son defectivos.
Seis

O **seis** (6) é o número natural que segue o cinco e precede o sete.

## Representacións do *6* 
* Numeración romana: VI
* Numeración chinesa: 六

## Propiedades matemáticas 
* O primeiro número perfecto, visto que os seus divisores propios (1, 2 e 3) suman 6. O número perfecto seguinte é o 28.
* O terceiro número triangular, despois do 3 e antes do 10.
* O factorial de 3, xa que 6 = 3·2·1.

O polígono de 6 lados denomínase hexágono. O hexágono regular ten todos os seus ángulos de 60º.

O poliedro de 6 caras é o hexaedro. O hexaedro regular denomínase cubo e as súas caras son cadrados.

## Varios 
* 6 é o número atómico do carbono.
* Euclides chamou ao 6 nº perfecto por ser igual á suma das súas divisores.
* A Cábala adxudícalle  o sexto sefira *Tiferet* que significa, Beleza.
Cinco

O **cinco** (5) é o número natural que segue ao catro e precede ao seis. Na numeración romana represéntase cun V

O 5 é o terceiro número primo, despois do 3 e antes do 7. O 5 é tamén o segundo número de Fermat (*n*=1), despois do 3 e antes do 17. É o terceiro número primo de Sophie Germain.

A orixe da representación romana do cinco con "V" non garda relación coa letra en si, senón que simbolizaba unha man (cinco dedos).
Numeración romana

O sistema de **numeración romana** desenvolveuse na antiga Roma e utilizouse en todo o seu imperio. Neste sistema as cifras escribense con determinadas letras, que representan os números. As letras son sempre maiúsculas, xa que no alfabeto romano non existen as minúsculas.

As equivalencias dos numerais romanos co sistema decimal son as seguintes:

No sistema de numeración romano as letras deben situarse da orde de maior valor para a de menor valor. Non se deben escribir máis de tres I, ou tres X, ou tres C en calquera número. Se estas letras se sitúan á fronte dun V, un L, ou un D, respectivamente, subtráese o seu valor á cifra das ditas letras. Debe notarse que isto non foi sempre así, senón que os romanos usaban inicialmente a repeticion de 4 elementos, así 4 puñan IIII e non IV, e o mesmo para XXXX etc.

Os romanos descoñecían o cero, introducido posteriormente polos árabes, de forma que non existe ningunha forma de representación deste valor.

Para cifras elevadas os romanos utilizaban un hifen colocado por riba da letra correspondente. O hifen multiplicaba o valor da letra por 1.000. Por exemplo, un C con hifen superior correspondía ao valor 100.000 (100 × 1.000), e un M con hifen superior correspondía ao valor 1.000.000 (1.000 × 1.000). Este método permitía escribir cifras realmente altas.

Preséntanse varios exemplos de números romanos, coas súas equivalencias decimais:
Número de Fermat

En Matemáticas, un **número de Fermat** é un número enteiro positivo que asume a forma:
:F_{n} = 2^{2^{n}} + 1

Sendo *n* un número enteiro non negativo.

Pierre de Fermat lanzou a conxectura de que eses números eran primos.

Ata hoxe só se coñecen cinco números primos de Fermat:

:F_{0} = 2^{2^{0}} + 1 = 3
:F_{1} = 2^{2^{1}} + 1 = 5
:F_{2} = 2^{2^{2}} + 1 = 17
:F_{3} = 2^{2^{3}} + 1 = 257
:F_{4} = 2^{2^{4}} + 1 = 65537

Pódese probar que dous números de Fermat distintos son primos entre si.

## Hexadecimal
Como mellor se ve a estrutura dos números de Fermat é usando o sistema Hexadecimal:

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Informacións xerais sobre os números de Fermat
Lingua akurio

O **akurio** é unha lingua caribe que se fala en Suriname. O akurio está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Distribución xeográfica
Fálase na xungla do sueste de Suriname, o primeiro contacto entre este grupo e os brancos realizouse en 1937 cando unha expedición holandesa exploraba a fronteira entre Suriname e o Brasil e entrou no seu territorio tradicional na zona do río Tapain, afluente do Paloemeu. Actualmente os akurio viven nas aldeas trió de Tëpu, Kwamalasamutu e Palumeu ás beiras dos ríos Tapanahoni e Sipaliwini.

## Falantes
10 (grupo étnico de 50)(2001)

## Usos sociais
Os akurios viven en aldeas trió e só os maiores falan a lingua, os nenos falan trió. A maior concentración está na aldea de Tëpu, con 33 sobre unha poboación de 240.

## Historia
Os akurios eran un pobo nómade ata que en 1968 misioneiros cristiáns contactaron con eles e os levaron a asentamentos habitados polo pobo trió, agás un grupo de 10 akurios que decidiron permanecer nómades. Os akurios deixaron de lle falaren a lingua aos nenos no decurso dos anos 70, ao tempo que se reducía a poboación ao 25%. Actualmente non hai información sobre o grupo que se mantivo nómade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O akurio no Ethnologue
Kilauea

O **Kilauea** é un dos volcáns máis activos do planeta, situado na parte sur da illa de Mauna Loa (Hawai), pertencente aos Estados Unidos de América.

## Características 
O edificio volcánico ten unha altura de 1247 m e a caldeira unha profundidade de 165 m e un diámetro entre 3 e 5 Km. Este volcán está monitorizado desde o Observatorio Volcánico de Hawai. A súa última erupción ocorreu o 22 de abril de 2004. En decembro de 2005 unha parede de rochas esborrallouse, causando un abismo de 18 metros á beira do mar e un río de lava do Kilauea, que formou unha plataforma que dá continuidade ao continente. A caída de lava e rochas foi a maior xa rexistrada no Kilauea desde que entrou en erupción, en 1983.

O 20 de decembro de 2020 comezou unha nova erupción, e en 2023 tivo varias.

Os nativos consideran este volcán como o lar da deusa Pele, deusa do lume.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Hawaiian Volcano Observatory's Kīlauea website  .
* Hawaiian Volcano Observatory's Kīlauea eruption update website (updated daily)  .
* US Geological Survey information about Kīlauea  .
* Hawai'i Volcanoes National Park website .
* Hawai'i's Kīlauea Volcano a Big Polluter .
* Lava Quest Personal account of hiking around Kīlauea by Roderick Eime .
Mombacho

O **Mombacho** é un volcán en Nicaragua, cerca da cidade de Granada. Mide 1345 metros de alto.

Está situado nunha das últimas zonas de selva tropical de Nicaragua, e conten flora e fauna únicos. Declarado Reserva Natural. A última erupción ocorreu en 1570. Véxase Parque nacional do Volcán Mombacho

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
# Volcán Mombacho no Global Volcanism Program  (en inglés)
# www.mombacho.com (en inglés)
Parque Nacional do Volcán Mombacho

O **Parque nacional Volcán Mombacho** de Nicaragua está situado ao sur da cidade de Granada e dos illotes de Granada.  A beleza das súas paisaxes e a riqueza da súa flora e fauna fan deste lugar un sitio único.  O seu clima é privilexiado.  Todo é natureza.  O sitio non soamente é impoluto, senón que a zona oriental do parque aínda se conserva virxe á exploración humana.  Suponse que da súa explosión se formaron os illotes de Granada.  Existen ademais especies de fauna e flora únicas no mundo.  Hai excursións turísticas que permiten a exploración do parque nacional.
Nevado Sajama

O **Nevado Sajama** é un estratovolcán en Bolivia, e é tamén o cumio máis alto dese país. Está situado aproximadamente a 10 quilómetros do límite con Chile. A estrutura do cumio é complexa.

Non se sabe con certeza a data da súa última erupción, mais está considerado como un volcán activo.
Volcán Corazón

O **Corazón** (4.790 m)  é un volcán inactivo erosionado do Ecuador. Está situado a 30 quilómetros ao suroeste de Quito, na cordilleira occidental dos Andes. É de fácil ascención.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Corazón 2003
Pedro Pruna

**Pedro Pruna Ocerans**, nado en Barcelona en 1904 e finado en 1977, foi un pintor catalán.

## Traxectoria 
Estudou pintura na escola de belas artes de Barcelona, ao rematar instalouse en París onde fixo amizade con Pablo Picasso. Simpatizante da dereita monárquica francesa de Action Française tras o golpe de estado de Franco volveu a España para alistarse no exército do bando sublevado, traballou na Dirección Xeral de Propaganda con Dionisio Ridruejo.

Especialista en retratos de mulleres, durante a guerra civil e a posguerra a súa obra pictórica centrouse na espiritualidade e na exaltación patriótica. Representou a España na XXI Exposición Internacional de Venecia (1938) cos cadros *A morte do soldado de Franco* e *O anxo do Señor*.
Dez

O **dez** (10) é o número natural que segue ao nove e precede ao once. Na numeración romana represéntase cun X.

O 10 é un número composto, que ten os seguintes factores propios: 1, 2 e 5. Como a suma dos seus factores é 8 < 10, trátase dun número defectivo.

O 10 é a base do sistema decimal.

O 10 é o cuarto número triangular, despois do 6 e antes do 15.

Un polígono de 10 lados recibe o nome de decágono.

O número 10 é un dos máis famosos na historia da humanidade. Moitos pobos primitivos contaban á base de utilizar os dedos das dúas mans, co que chegaban ata dez. De feito, o símbolo romano "X" para dez tiña o significado inicialmente de dúas mans cruzadas.

## Simboloxía 
A filosofía pitagórica concibía o dez como mostra da perfección e relacionábao co Ser supremo. É coñecido que xuraban por *tetractys* (dez) como se o fixesen polo máis sacro.

Esta magnitude contén todos os números, polo tanto considérase como número completo. No cristianismo repítese nos seguintes temas: 10 mandamentos; ofrecer décimos a Deus; 10 lámpadas, 10 virxes, 10 talentos (expresado así nalgunhas parábolas).

[miniatura|195px|Man de cartas de [póker cos catro 10 da baralla.]]

Segundo a Cábala, é símbolo da Totalidade. É o Sefirot.

O 10 considérase como un símbolo do sinal de IO-Isis.

No alfabeto sacro dos hebraicos, o yod vale 10. O yod é a primeira letra que conforma o nome de Deus: YHVH, YESHUA. No templo de Salomón había 10 barreñas, 10 mesas e 10 candelabros.

## Véxase tamén
Función de Möbius

A **función de Möbius** μ(*n*) é unha función multiplicativa na teoría dos números e combinatoria. Debe o seu nome ao matemático alemán August Ferdinand Möbius, quen a definiu en 1831.
## Definición 
Para todo enteiro positivo , μ(*n*) está definido e pode ter tres valores: -1, 0, e 1, dependendo da factorización de  en primos:

*  se  ten como divisor un número natural ao cadrado, é dicir, que é dividido por un primo ao cadrado.
*  se  que é libre de cadrados (non ten como divisor outro número natural ao cadrado) e descompón nunha cantidade par de números primos.
*  se  non ten como divisor outro número natural ao cadrado e descompón nunha cantidade impar de números primos.

Equivalentemente,

\mu(n) =  \left\{
    \begin{array}{l}
      1 &\text{ se } n=1\\
      0 &\text{ se } p^2 \mid n \text{ para certo primo } p\\
      (-1)^r &\text{ se } n=p_1 p_2 \ldots p_r \text{, e tódolos } p_i \text{ primos distintos}
    \end{array}
  \right.

Os primeiros 20 valores da función son:

## Propiedades 
A función de Möbius é unha función multiplicativa, é dicir, se  e  son primos entre si, entón .

A suma da función de Möbius aplicada a cada un dos divisores dun número  é cero, excepto para 

: \sum_{d\mid n} \mu(d) = \begin{cases}1 & \text{if } n=1, \\ 0&\text{if } n>1.\end{cases}

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Galo

O termo **Galo** pode referirse a:

***Galo**, *Gallus gallus*, macho da galiña, pito;
***Galo das rochas**, *Rupicola peruviana*, ave do Perú;
***Galo cereixeiro**, *Oriolus oriolus*, ave europea, vichelocrego;
***Galo da braña**, *Vanellus vanellus*, avefría, pega fría;
***Galo merdeiro**, *Upupa epops*, bubela, poupa;
***Galo lira**, *Tetrao tetrix*;
****Papilio machaon***, tipo de bolboreta, cola de andoriña, macaón;
****Iphiclides podalirius***, tipo de bolboreta, podalirio;
***Camarón galo**, *Exhippolysmata oplophoroides*,  crustáceo malacostráceo decápodo carideo da familia dos hipolítidos;
***Cobo cola de galo**, *Lobatus gallus*, especie de caracol mariño, molusco da familia Strombidae;
***Crista do galo** (*Persicaria maculosa*) planta herbácea anual da familia das poligonáceas que resulta prexudicial para os cultivos, herba pulgueira, crista, herba do galo;
***Crista de galo grande** (*Serapias cordigera*), planta herbácea perenne da familia Orchidaceae;
****Crista galli***, apófise do óso etmoide, en forma de pequena lámina vertical, situada na porción central da lámina cribosa deste, onde se insire a foz do cerebro, crista de galo;
***Pata de galo**, engurras diverxentes que se forman no ángulo externo do ollo coa vellez;
***Peito de galo**, conformación da rexión do peito caracterizada por presentar unha prominencia na liña media provocada por un desenvolvemento excesivo do esterno;
***Galo**, individuo pertencente a un antigo pobo celta que habitou na provincia romana da Galia:
****Galo**, por extensión, de Francia ou dos seus habitantes. 
***Galo**, pertencente a unha tribo da India.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***O Galo**, lugar da parroquia de Barrañán, no concello de Arteixo;
***O Galo**, lugar da parroquia de Lañas, no concello de Arteixo;
***O Barrio do Galo**, lugar da parroquia de Mens, no concello de Malpica de Bergantiños;
***Rego do Galo**, lugar da parroquia da Valboa, no concello de Trabada.

Amais, como antropónimo e apelido, pode referirse a:

***Galo Salinas**, galeguista e escritor en lingua galega e castelá;
***Galo** ou Treboriano Gallo (251 - 253), emperador romano;
***San Galo**, monxe suízo que a mediados do século IV fundou a abadía de Sankt Gallen;
***Constancio Galo**, príncipe do Imperio Romano, César de Oriente e irmán do Augusto emperador Xuliano o Apóstata;
***Caio Cornelio Galo**, poeta latino do século I a. de C.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Galo**, agrupación cultural en Santiago de Compostela;
***Galos**, nome que daban os romanos aos sacerdotes castrados da deusa fricia Cibeles;
***Lingua gala**, lingua celta falada na Galia prerromana;
***Peso galo**, categoría do boxeo e outros deportes de combate que agrupa competidores de pouco peso; 
***Galó**, lingua romance pertencente ao grupo galorrománico, subgrupo de oïl; 
***Gallo galo**, símbolo nacional non oficial de Francia.
Cámara fotográfica

miniatura|250px|Cámara fotográfica antiga.
Unha **cámara fotográfica** é un dispositivo utilizado para tomar fotografías, xa sexa individualmente ou en secuencia. O seu nome deriva do latín *camera obscura*, que significa "cámara escura" e refírese a un mecanismo antigo para proxectar imaxes no cal unha habitación (ou cámara) funcionaba de maneira similar a como funciona unha cámara fotográfica actualmente.

## Compoñentes 
Os compoñentes básicos dunha cámara son:
* Obxectivo
* Diafragma (fotografía)
* Obturador
* Película fotográfica ou no caso das dixitais un CCD ou CMOS

## Tipos 
[miniatura|dereita|250px|[Cámara réflex dixital.]]
Tipos de cámaras:
* Cámara réflex
* Cámara desbotable
* Cámara compacta
* Cámara dixital
* Cámara estenopeica

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Cámara de vídeo
* Fotografía
* Vídeo
* Fotografía dixital
* Lente fotográfica
* Cámara estenopeica
* Cámara de caixón

### Ligazóns externas 
* Sitio xeral sobre fotografía
* Galerías e exemplos de fotografías
Lingua akwa

O **akwa** é unha lingua níxero-congolesa do grupo bantú que se fala na na República do Congo. Fálase no distrito de Makoua da rexión de Cuvette. Tiña 24&nbsp;147 falantes no ano 2001.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*O akwa no Ethnologue
Cámara escura

A **cámara escura** (latín, *camera obscura*) foi un invento revolucionario descuberto por Leonardo da Vinci, que sentou as bases do que co tempo chegou a ser a fotografía. Aínda hoxe en día, os dispositivos fotográficos seguen chamándose cámaras.

O principio da cámara escura pode demostrarse construíndo unha caixa e facéndolle un pequeno burato nunha das súas paredes. A caixa háselle facer unha abertura no seu fondo. Canto máis pequena sexa esta, máis definición terá a imaxe que obteremos sobre a parede en que proxectemos a luz que sae pola abertura. Mediante este proceso a imaxe proxectada estará dada a volta, pero mediante o uso de espellos pódese facer que quede proxectada de maneira correcta.

Algunhas Cámaras Escuras foron construídas como atraccións turísticas pero xa quedan ben poucas. Algúns exemplos poden encontrarse inda en Grahamstown, Suráfrica, en Cádiz, España, e en Dumfries e Edimburgo, Escocia

Artistas dos séculos XVI e XVII, como Johannes Vermeer usaron cámaras escuras para axudarse na elaboración dos seus bosquexos e pinturas .

Ficheiro:CamaraOscura.png

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Gabriel Lacomba: fotografía con cámaras escuras
Película fotográfica

miniatura|250px|Capas dunha película fotográfica en cor.

No uso común, o termo **película fotográfica** refírese a unha emulsión que contén unha substancia sensible á luz como nitrato de prata sobre unha capa plástica. As máis modernas capas fotosensibles son de sales de prata cun tamaño variable do cristal que afecta á sensibilidade da película. Cando esta emulsión é sometida a unha exposición controlada de luz ou raios X unha fotografía pode imprimirse nela. É entón cando os procesos químicos do revelado han de aplicarse á película para crear unha imaxe estable e inalterable en futuras exposicións á luz.

A fotografía en branco e negro usa unha soa capa de prata, mentres que as películas en cor usan tres capas.

## Terminoloxía 
O termo **película** ou **filme** na súa definición máis xenérica fai referencia a substancias que poden ser aplicadas, como finas peles ou membranas. Algunhas ata poden ser tan finas como unha capa monomolecular. Debido a que a película fotográfica foi indispensable para a realización de películas de animación, o termo tamén se estendeu a este ámbito. 

## Compañías que desenvolven películas fotográficas 
*Agfa 
*Efke 
*Foma 
*Forte 
*Ferrania 
*Fujifilm
*Ilford
*Kodak 
*Konica 
*Maco
*Orwo 
*Polaroid

## Notas 
## Véxase tamén 
* Cámara fotográfica
* Cinematógrafo
* Formato de 35mm
* Filme
* Microfilme
* Microforma
Gravado

[miniatura|dereita|Gravado de [Durero, *San Xerónimo no seu estudio*, 1514.]]
[miniatura|dereita|[Punzóns para gravado]]

O **gravado** ou **gravura** é a arte de converter (e tamén a transformación en si) unha superficie plana nunha matriz que serve de punto inicial para a reprodución dunha imaxe.

O gravado (que literalmente é facer unha incisión) faise normalmente sobre metal ou sobre madeira (xilografía). Mediante o proceso de gravar obtense unha matriz que se utilizará para estampar, normalmente sobre papel ou tea, e obter o que comunmente se chama "gravado" pero que especificamente é unha *estampa*. Este proceso permite obter varios exemplares dunha mesma matriz, aínda que cada unha das estampas ou copias é unha obra única. Segundo a técnica ou material usados, poden ser:
* **Gravado en relevo** (xilografía, linoleografía...)
* **Gravado en oco** (buril, punta seca, maneira negra, augaforte, augatinta, verniz brando...)
* **Gravado planográfico** (litografía, serigrafía...)

## Notas 
## Véxase tamén 
* Arte
* Debuxo
* Debuxo técnico
* Historia do debuxo técnico
* Estampa Popular Galega
* Estampa xaponesa
* Gravados ou gravuras rupestres 
* Gravador xefe da Royal Mint
* Gravador xefe da Casa da Moeda dos EUA 
* Gravador xeral de moedas de Francia 
* Goiva ou gubia
* Ilustración
* Ilustración científica
* Libro ilustrado
* Papel moeda (impreso mediante técnicas de gravado)
Fotografía química

A **fotografía química** é a fotografía tradicional ou clásica en comparación coa máis recentemente aparecida fotografía dixital. Baséase en procedementos físico-químicos para a obtención e o procesado das imaxes.

Para a obtención de imaxes fotográficas, en branco e negro neste caso, empréganse película onde o elemento sensible á luz é o haloxenuro de prata, en suspensión en xelatina moi pura. O tamaño e cantidade dos cristais de haloxenuro de prata determinan a sensibilidade da película, comunmente chamada velocidade, a cal está normalizada e exprésase en graos ISO. Cando se abre o obxectivo por un breve instante, a luz incide sobre a película e deixa sobre ela a impresión da imaxe, que neste punto recibe o nome de imaxe latente, que se irá descompoñendo a partir dese momento ata ser revelada. En realidade a luz dá inicio a un proceso físico-químico producindo un punto de sensibilidade no haloxenuro de prata, obtendo así unha imaxe latente, o que posteriormente, cando a película se somerxa no revelador, mediante un proceso de oxidorredución, ocorrerá a transformación do haloxenuro en prata metálica negra, obténdose así unha imaxe visible.
O proceso de revelado da película branco e negro consta de catro pasos básicos: revelado, paro e lavado, fixado e lavado. A imaxe así obtida é un negativo, isto é, os valores de luz están invertidos con respecto ó orixinal

Unha vez seca, desta película ou "negativo" pódense facer copias sobre papel ou ben sobre outra película, en cuxo caso obteremos unha diapositiva ou positivo translúcido que nos permitirá observar a fotografía por proxección ou transparencia. As imaxes obtidas, ó inverter novamente os valores de luz, por ampliación ou contacto, dannos como resultado un "positivo".
A este proceso se lle chama positivado.

Se utilizamos na cámara unha película especialmente tratada, "para diapositivas", obteremos as imaxes directamente en positivo ó revelar a película.
Lingua alaba

O **alaba** é unha lingua cuchítica que se fala en Etiopía.

## Distribución xeográfica
Fálase na no Val do Rift, na banda suroeste do lago Shala e ao sur de Hosaina.

## Falantes
126.257 nun grupo étnico de 125.900 (1998), outros 25.271 como segunda lingua
*95.399 monolingües

## Estudos lingüísticos 
A primeira gramática, *Grammatik der Alaba-Sprache*, publicouna Herma Plazikowsky-Brauner en 1962 na *Rassegna de Studi Ethiopici*

## Notas 
## Ligazóns externas
O alaba no Ethnologue
Fotografía en branco e negro

miniatura|dereita|250px|Nenos na Rúa Santander de Panajachel, Guatemala.
A **fotografía en branco e negro** caracterízase pola ausencia de cor, isto é debido á súa natureza química, que se compón de haluros de prata.

## Proceso
Nun primeiro paso, nunha cámara escura ou fotográfica exponse a película a unha determinada cantidade de luz para obter unha imaxe latente, que non se pode ver ata que se revela con líquidos especiais e que, opcionalmente, se pasa por un baño de paro. Feito isto, xa temos a imaxe, pero aínda falta un paso, a fixación. A fixación realízase para "fixar a imaxe", para que esta sexa quimicamente estable e non reaccione á luz nin a outros axentes exteriores.

Para que unha fotografía en branco e negro se considere boa debe entrar no que se coñece como sistema de zonas, que a grandes trazos é que a fotografía teña toda a gama de grises, dende o branco máis branco ata o negro máis negro. O sistema de zonas é unha técnica máis do branco e negro, do fotógrafo Ansel Adams.

## Famosos fotógrafos que usaron o branco e negro
* Ramón Caamaño
* Robert Mapplethorpe
* Sebastião Salgado
Revelado da fotografía en branco e negro

[miniatura|dereita|250px|Peirao de [Castiñeiras, Ribeira|Castiñeiras Ribeira]]
O **revelado en branco e negro** consta de catro pasos, tanto en negativo coma en papel, revelador, baño de paro, fixador e lavado. Os líquidos teñen que estar a unha temperatura de 20 - 23º.

* **Revelado:** o revelado produce unha imaxe de prata metálica negra a partir dos haluros de prata expostos. O tempo do revelado depende do tipo de negativo. O exceso de revelado aumenta o contraste do negativo/papel, mentres que a falta o diminúe (pode facerse para un resultado equivalente a usar película de diferente sensibilidade)
* **Baño de paro:** este baño para a acción do revelador. O tempo é 1 minuto. En vez de usar baño de paro podemos botar un chorro de vinagre na auga, e deixámolo dous minutos no canto dun.
* **Fixador:** este paso fixa a imaxe e axuda á protección do negativo. O tempo é de 5 - 6 minutos.
* **Lavado:** é igual de importante que os demais procesos, co lavado eliminamos os restos das sales de prata do negativo.
Videoarte

miniatura|Abducted Freeze
O **videoarte** é a utilización de medios electrónicos (analóxicos ou dixitais) cun fin artístico, moitas veces mediante videoinstalacións.

## Traxectoria 
Entre os seus iniciadores están Nam June Paik ou Wolf Vostell. Xurdiu ao fío da consolidación dos medios de comunicación de masas. Pretendía explorar as aplicacións alternativas e artísticas deses medios. Utilízase información de vídeo ou son, utilizado como un soporte. A arte está en narrar e facer propostas que esperten as emocións do espectador. Unha das diferenzas entre o videoarte e o cine é que o videoarte non necesariamente cumpre coas convencións do cine, xa que pode non empregar actores ou diálogos, carecer dunha narrativa ou guión, ou outras convencións que xeralmente definen as películas como entretemento.

O videoarte constitúe ademais unha alternativa máis económica á produción tradicional da arte. É unha proposta máis enfocada a persoas que rompen cos parámetros comerciais e buscan un medio máis económico pero non por este motivo con menos valor que as formas tradicionais de produción.

Susténtase no formato e na posibilidade de establecer unha dinámica visual e conceptual a través da narración. É eminentemente conceptual, desta premisa emerxe este estilo de relato visual ou audiovisual.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Videoarte - Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía .
* Metrópolis: Espazo televisivo dedicado ao Videoarte e á Arte Audiovisual .
* MADATAC (Mostra Aberta de Arte Audiovisual Contemporáneo)
* Buenos Aires, Mostra Internacional de Cine Experimental e Videoarte  .
* VideoArtWorld: imagery planet .
* Demolden Video Project, videogalería .
* Información sobre videoarte .
François Bazin

miniatura|dereita|François Bazin
**François Emmanuel Joseph Bazin**, nado en Marsella o 4 de setembro de 1816 e finado en París o 2 de xullo de 1878, foi un compositor e pedagogo francés. Compuxo nove óperas cómicas, un oratorio, unha misa e diversas cancións corais nun estilo romántico.

## Traxectoria 
Fillo dun funcionario marsellés, en 1836 ingresou no Conservatorio de París, onde foi alumno de Daniel Auber. Tras finalizar os seus estudos ensinou no conservatorio parisiense, sendo sucedido despois polo seu propio alumno Émile Durand. Entre outros dos seus alumnos cómpre destacar a Dominique Ducharme, Charles Lecocq, Adolphe Danhauser, Paul Rougnon, André Wormser, Georges Mathias, ou Théodore Salomé.

En 1840, con 23 anos de idade, gañou o Prix de Rome coa súa cantata *Loyse de Monfort*, polo que marchou a Italia coa bolsa do premio. *Le voyage en Chine*, que foi estreada na Opéra-Comique de París, é a súa composición máis coñecida, e continuou a ser representada no século XX. Aínda que moitas das súas óperas lixeiras foron populares durante a súa vida, actualmente rara vez se representan. Algunhas das súas arias son interpretadas ocasianalmente na actualidade, entre as que destaca "Je pense à vous" de *Maître Pathelin*, gravada por Roberto Alagna.

Logo de 1860 substituíu a Charles Gounod, quen renunciara á dirección do orfeón municipal de París, sendo substituído por Adolphe Danhauser na institución logo da súa morte en 1878.

En 1873 converteuse en membro do Institut de France e recibiu a distinción de Cabaleiro da Lexión de Honor. Bazin morreu aos 61 anos cando traballaba en París e os seus restos están no Cemiterio do Père-Lachaise da capital francesa.
Estudou no conservatorio de París e ao rematar marchou a Italia, ao volver foi profesor de canto no conservatorio e dende 1849 profesor de harmonía.

## Obra 
### Opéra-comique 
**Le Trompette de M. le Prince*, 1846. 
*''Le Malheur d'être jolie*, 1847.  
**La Nuit de la Saint-Sylvestre*, 1849.  
**Madelon*, 1852.  
**Maître Pathelin*, 1856.  
**Les Désespérés*, 1858. 
**Marianne*, 1861.  
**Le Voyage en Chine*, 1865.  
**L'Ours et la pacha*, 1870.

### Comédie musicale 
* *Maître Pathelin*
* *Le Voyage en Chine*
* *Airs extraits*

### Aberturas 
* *L'Ours et le pacha*
* *La Madelon*

### Coral 
* Canto só ou *a cappella* :
** 3 voces: *O douce paix*
** 4 voces: *Symphonie vocale n° 2*
** Chants pour les orphéons (12 das 25 obras das *Soirées orphéoniques. Collections de choeurs approuvés par la Commission du chant de la ville de Paris pour les orphéons de France. Première collection. *1860, Lescudier, París)
* Canto con ou sen acompañamento de órgano ou harmonio (piano):
** *Divers chœurs''

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Tratado de harmonía de Bazin
Partido Democrático de Albania

O **Partido Democrático de Albania** (**Partia Demokratike e Shqipërisë** en albanés) é un partido político albanés de dereitas.
## Historia
Fundouse en 1990 e legalizouse o 19 de decembro dese ano. Foi fundamental na caída do goberno comunista en Albania e estivo no poder entre 1992 e 1997 dirixido por Sali Berisha e Aleksander Meksi. O goberno cesou logo dun conato de guerra civil que provocou que o Partido Socialista de Albania obtivese o poder. Nas eleccións de 2001 formou parte da coalición Unión para a Vitoria (Bashkimi për Fitoren) que conseguiu o 37.1 % dos votos e 46 escanos de 140. Nas eleccións de 2005 xa en solitario obtivo o 44.1% e 56 escanos na Asemblea de Albania e conseguiu volver ao poder, de novo dirixido por Sali Berisha, que se converteu en primeiro ministro.

## Presidentes
* Eduard Selami (1993-1995), dimitiu o 5 de marzo de 1995 por oporse ao desexos de Sali Belisha de convocar un referendo para reformar a constitución
* Tritan Shehu (1995-1997)
* Sali Berisha (1997- )

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Alianza Macedonia pola Integración Europea
Composición fotográfica

Do latín *compositio,* que significa *ordenar, arranxar, pói unhas cousas sobre outras.* A composición fotográfica é a distribución dos diferentes elementos dentro dos límites do encadramento da foto.

A perspectiva, o horizonte, a diagonal, a liña "S", a imaxe horizontal, a imaxe vertical, o centro de interese, o fondo, o contraste.. son elementos a ter en conta á hora de facer unha fotografía, que proveñen en orixe da composición na arte (en especial da pintura).

## Elementos e ferramentas básicas da composición 
• **Elixir ben o encadramento e o punto de vista:** temos que elixir o obxecto ó que queremos fotografar e buscar o punto de vista en que resalte máis, e evitar a aparición de elementos que desvíen a nosa atención.

• **A regra dos terzos:** esta regra consiste en dividir a pantalla, imaxinariamente, en terzos, tanto horizontal como verticalmente. O obxecto non debe estar no centro da imaxe, senón nun dos puntos de intersección da cuadrícula imaxinaria. Ademas da regra dos terzos hai outros métodos e teorías para acadar unha boa composición, como por exemplo o método diagonal.

• **As liñas dominantes:** estas liñas deben centrar a atención, non desviala. Pódese achar unha liña case en calquera cousa. Unha das normas máis populares da composición baséase na repetición das liñas e obxectos, especialmente cando o tema é unha estrutura. As liñas poden ser, horizontais, verticais, curvas ou oblicuas. As diagonais e liñas en "S" son moito máis interesante cás liñas paralelas, utilízanse para imprimar un certo movemento ás fotos.

• **O espazo por diante:** chamado *lead room* ou espazo de nariz, é preciso deixar ver o que está por diante na ollada ou no movemento dos suxeitos fotografados. 

## Enfoque total ou selectivo 
Para resaltar algúns motivos, o obxectivo da cámara fotográfica permite enfocar a distintas distancias; controlando a apertura do diafragma, a distancia focal, e a distancia entre a cámara e o enfocado, podemos conseguir máis ou menos profundidade de campo na imaxe, e tamén enfoques selectivos.

O enfoque selectivo non deixa de ser unha aplicación dunha reducida profundidade de campo. En fotografía de paisaxes, en xeral, é preferíbel unha gran profundidade de campo para abarcar todos os pormenores con nitidez en todas as zonas da foto. Porén, para o retrato, a fotografía de detalle e noutras ocasións adoita ir mellor unha profundidade de campo limitada para que só o que interesa apareza nítido. Un efecto particular da aplicación do enfoque selectivo limitando a profundidade é o efecto diorama.