open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Quintín Lame

**Manuel Quintín Lame Chantre**, nado en El Borbollón, preto de Popayán, o 26 de outubro de 1880, e finado en Ortega, Tolima o 7 de outubro de 1967, foi un indíxena colombiano nasa que intentou conformar unha república independente indíxena a comezos do século XX.

## Traxectoria 
Fillo dos indíxenas nasa Mariano Lame e Dolores Chantre. Na guerra de 1885, a súa irmá Licenia, muda, foi violada. Na guerra dos mil días, mutilaron o seu irmán Feliciano. En 1901, uniuse ó exército conservador e marchou a Panamá, onde viu que a loita indíxena era xusta. Cando regresou, casou con Belinda León e comezou un movemento indixenista. En 1910, foi elixido representante e defensor da cabidos indíxenas de Cauca, e a continuación, marchou a Bogotá para estudar as cédulas reais e presentarse ó Congreso.

En 1914, foi o encargado dunha revolta dosindíxenas no Cauca, querendo estendela a Huila, Tolima e Valle del Cauca. Foi acusado de construír unha república dos pobos indíxenas e foi detido o 9 de maio de 1915. Estivo na cadea preto dun ano, illado. Despois continuou arrestado, pero o movemento medrou até chegar a ser unha verdadeira "guerra racial". En 1917, foi encarcerado durante catro anos.

Tamén circularon historias de que tiña supostos poderes sobrenaturais, como o da ubicuidade ou a capacidade de converterse en animal; por este motivo, o alcalde de Ortega (lugar onde estaba preso), lle cortou o cabelo varias veces, porque coidaba que o seu poder estaba alí.

O 23 de agosto de 1921, foi liberado integrouse no movemento en Tolima. En 1924, escribiu o seu libro: *El pensamiento del indio que se educó en las selvas colombianas*. A súa loita pola terra deu os seus froitos en 1938, cando se decretou a restitución dos resgardos de Ortega e Chaparral, escriturados en 1948.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pobos indíxenas de Colombia
### Bibliografía 
* Castrillón Arboleda, Diego 1971. El Indio Quintín Lame. Bogotá: Tercer Mundo. 
* EL TIEMPO 1999 "Cien personajes del Siglo XX en Colombia” Novena Entrega,  Lecturas Dominicales 04/04/1999.
* Fajardo, Luis Alfonso; Juan Carlos Gamboa e Orlando VILLANUEVA 1999. Manuel Quintín Lame y los Guerreros de Juan Tama. Bogotá: Proyecto Cultural Alas de Xué.
* Lame Chantre, Manuel Quintín 1939 Las luchas del indio que bajó de la montaña al valle de la "civilización". Selección e notas, Gonzalo Castillo Cárdenas. Bogotá, Rosca de Investigación y Acción Social, 1973. 
* Tello, Piedad L. 1983 "Vida y lucha de Manuel Quintín Lame". Tesis de Grado, Departamento de Antropología, Universidad de los Andes, Bogotá, 1983.
* Quintín Lame, Legítimamente Indígena, Documental
Catalina Sky Survey

O **Catalina Sky Survey**  ou *"Programa de Cartografía Celeste Catalina"*, recibe o seu nome da Serra onde se atopa o telescopio, nos Montes de Santa Catalina, preto de Tucson, Arizona. É un programa  destinado ao descubrimento de cometas, asteroides e obxectos con órbitas preto da Terra (NEOS) dentro do hemisferio norte celeste. O equipo do CSS está dirixido por Stephen M. Larson do Laboratorio Lunar e Global da Universidade de Arizona. Este programa ten outra versión para o hemisferio sur celeste, en Australia, chamado: Siding Spring Survey.

## Obxectivos 
O obxectivo principal do proxecto é detectar ao menos o 90 por cento estimado dos obxectos preto da Terra ou NEOS (en inglés) con diámetro de máis de 140 metros. As instalacións contan con tres telescopios, de 0,7 metros; de 1 metro; e de 1,5 metros de diámetro respectivamente.

## Notas
Alén do tempo

***Alén do tempo*** (en ) é un filme estadounidense de romance e ciencia ficción baseado na novela homónima de Audrey Niffenegger. Dirixido por Robert Schwentke, está protagonizado por Eric Bana, Rachel McAdams e Ron Livingston. Conta a historia de Henry DeTamble (Bana), un bibliotecario de Chicago cunha desorde xenética paranormal que o fai viaxar no tempo aleatoriamente ó tempo que tenta construír unha relación romántica con Clare Abshire (McAdams), que se converterá no futuro na súa muller.

## Personaxes 
* Eric Bana como Henry DeTamble, un bibliotecario de Chicago.
* Jane McLean como Charisse, amiga de Clare.
* Stephen Tobolowsky como Dr. Kendrick.
* Arliss Howard como Richard DeTamble, pai de Henry.
* Hailey McCann como Alba DeTamble con nove anos.
**Tatum McCann como Alba con catro anos.
* Michelle Nolden como Annette DeTamble, nai de Henry.r
* Maggie Castle como Alicia Abshire, irmá de Clare.
* Fiona Reid como Lucille Abshire, nai de Clare.
* Philip Craig como Philip Abshire, pai de Clare
* Brian Bisson como Mark Abshire, irmán de Clare.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo
Fernando Buide del Real

**Fernando Buide del Real**, nado en Santiago de Compostela en 1980, é un compositor e mestre galego. En 2013 acadou o premio Nacional de composición [AEOS]-BBVA pola súa obra *Fragmentos del satiricón*.

## Traxectoria 
Doutor en Artes Musicais pola Universidade Yale e I Premio Michael Friedmann de investigación doutoral polo seu traballo sobre a terceira sinfonía de Roberto Gerhard. É mestre na especialidade de Piano e órgano polo Conservatorio Superior de Oviedo. Foi compositor residente na Real Academia de España en Roma.

É un dos compositores de vangarda mais salientables do panorama estatal. A súa música foi interpretada pola Orquestra Sinfónica de Minnesota, Orquestra Sinfónica de Yale, Philarmónica Carnegie Mellon, Orquestra Sinfónica de Galicia, Real Filharmonía de Galicia, Jonde, Festival Mozart, Festclásica.

É bolseiro da Fundación BBVA Leonardos del siglo XXI pola nova composición dunha ópera, prevista para o outono de 2019.

Na actualidade é profesor de composición no Conservatorio Superior de Música da Coruña.

## Recoñecementos 
* Gañador da VII edición del premio de composición orquestal AEOS-BBVA 2013
* I Premio de composición Harry Archer da Universidade Carnegie Mellon de Pittsburgh.
* Premio Andrés Segovia – José Miguel Ruíz Morales do Curso Música en Compostela
* Premio Michael Friedmann de investigación doutoral polo seu traballo sobre a terceira sinfonía de Roberto Gerhard
* Gañador da VII edición do premio de composición orquestral AEOS-BBVA

## Obra 
**Such Places as Memory* (2005)
**Tropos* (2007)
**Tiento, a dos pianos* (2007)
**Antiphones* (2008)
**Aparición* (2009), encargo do Festival Via Stellae
**Pico Sacro* (2009), encargo de FestClásica en conmemoración do centenario de Isaac Albéniz
**Paisaxe suspendida* (2010), encargo da AEOS
**Lingua de escuma* (2011), encargo da Orquestra Sinfónica de Galicia no seu XX aniversario
**Sinfonía no. 1 de Gustav Mahler* (2012), versión para orquestra reducida, encargo da Real Philharmonía de Galicia
**Fragmentos del Satiricón* (2013), gañadora da VII edición do premio AEOS-BBVA
**Eupalinos* (2013), encargo do CNDM
**Mar ao norde* (2014), encargo da Real Philharmonía de Galicia
**Pasaxes* (2016), encargo da Aeos/Fundación SGAE
**Dous cantares* (2016)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*VII Edición del premio de composición Orquestal AEOS-BBVA
*Entrevista pola obra Mar ao Norde
*Fragmentos del Satiricón
*Lingua de escuma
Soiuz TM-13

**Soiuz TM-13** foi unha misión espacial tripulada rusa lanzada o 2 de outubro de 1991 mediante un foguete Soiuz U2 desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Soiuz TM-13, unha Soiuz  modelo TM cos cosmonautas Franz Viehböck (cosmonauta austríaco), Toktar Aubakirov (cosmonauta kazakh) e Aleksandr Aleksandrovich Volkov a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir, facer experimentos científicos e manter a estación.

Durante a súa estancia recibiron a visita da Progress M-10, a Progress M-11 e a Soiuz TM-14.

A Soiuz  TMA-13 volveu a terra o 25 de marzo de 1992 ás 8:51 GMT, con Volkov, Sergei Krikalev e Klaus-Dietrich Flade a bordo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM
*Estación espacial Mir
*Soiuz TM-12
*Soiuz TM-14

## Notas
Sphere (novela)

***Sphere*** é unha novela escrita polo autor estadounidense Michael Crichton que foi publicada no ano 1987. Conta a historia de Norman Johnson, un psicólogo recrutado pola Armada dos Estados Unidos de América, que se une a un equipo de científicos para investigar unha nave espacial de orixe descoñecida descuberta no fondo do océano Pacífico. A novela comeza como unha historia de ciencia ficción pero transfórmase axiña nun triller psicolóxico que explora a natureza da imaxinación humana.

## Adaptación ó cine 
O libro foi adaptado no filme *Sphere* de 1998, dirixido por Barry Levinson, protagonizado por Dustin Hoffman (Norman Johnson), Samuel L. Jackson (Harry Adams), Peter Coyote (Harold Barnes), Liev Schreiber (Ted Fielding) e Sharon Stone (Beth Halpern).

O filme conta a historia da novela mais con algunhas diferenzas. O filme recibiu críticas negativas e foi un fracaso de recadación. Puntuado cun 12% por Rotten Tomatoes (puntuación de audiencia de 39%) coa opinión consensuada: "Sphere presenta un elenco de nivel A que traballa con material de nivel B, cunha historia vista previamente en filmes superiores de ciencia ficción". O crítico de cine Roger Ebert describiu Sphere como "unha versión diluída do clásico de ciencia ficción *Solaris* de Stanisław Lem que se converteu nun filme inconmensurablemente mellor por Andrei Tarkovskii".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
**Sphere*, filme baseado na novela.
Pobo suízo

Os **suízos** (en , en , en , en ) son os cidadáns de Suíza. O xentilicio deriva do topónimo de Schwyz e foi empregado para referirse a toda a Antiga Confederación Suíza dende o século XVI.

Malia a Confederación Suíza, o moderno estado de Suíza, xurdido en 1848 e o período de nacionalismo romántico, non é un estado nación, e os suízos non adoitan a ser considerados como un único grupo étnico, mais si unha confederación () ou  ("nación por vontade" ou "nación por elección" que é o estado consociacional), un termo acuñado en contraste co de "nación" no senso lingüístico ou étnico do termo.

O número de suízos medrou dende 1,7 millóns en 1815 até 6,76 millóns en 2009, cun 90% deles vivindo en Suíza. Arredor dun 60% dos que viven fóra do país residen na Unión Europea (uns 446&nbsp;412). O meirande grupo de descendentes suízos fóra de Europa reside nos Estados Unidos e no Canadá.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Walter Sorell,	*The Swiss: a cultural panorama of Switzerland* Bobbs-Merrill, 1972.
*Heinrich Zschokke, *Des Schweizerlands Geschichten für das Schweizervolk*,  J. J. Mäcken, 1823. Google Books, trans. as *The History of Switzerland, for the Swiss People* by Francis George Shaw, 1855. Google Books
*Frank Webb, *Switzerland of the Swiss*, Scribners, 1910. Archive.org
Klaus Martínez Veiga

**Klaus Martínez Veiga**, nado na Coruña en 1986, é un músico e compositor galego.

## Traxectoria 
Compositor de formación clásica, foi director musical, pianista, trompetista e acordeonista da Orquestra Mallo da Coruña. Formou parte do grupo musical galego de blues Moondogs Blues Party.

Gañador *ex aequo* do I premio de Composición musical da Universidade de Santiago de Compostela pola súa obra *Danza do gato KMV28*.

## Obras 
### En solitario
**Lembranza* (2016). Voz soprano Susana de Lorenzo
**Danza do gato KMV28* (2017)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Lembranza*, por Susana de Lorenzo
A aventura máis milagrosa endexamais contada

***A aventura máis milagrosa endexamais contada*** (en ) é un filme estadounidense escrito e dirixido por Jim Kouf que se estreou en 1986. Conta a historia dunha parella divorciada que parece non poden separarse o un do outro.

Estreouse en galego o 25 de setembro de 2005 a través da TVG.

## Personaxes 
* Tom Conti como Roger
* Teri Garr como Jean
* Paul Rodriguez como Juan
* Christopher Lloyd como Harry
* Adalberto Martínez como Kayum - The Witchdoctor
* Jorge Russek como Xuíz
* Jorge Reynoso como K'in
* Zaide Silvia Gutiérrez como muller de K'in
* Erika Faraon como filla de K'in
* Paco Morayta como Sarxento Gomez
* Ken Lerner como Stuart
* Charles Rocket como Michael
* Shelby Leverington como nai do hospital 
* Barbara Whinnery como Hooker
* Squire Fridell como Yates
* Ken Hixon como misioneiro

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes
Sitric Cáech

**Sitric Cáech** ou **Sihtric Cáoch**, chamado ***o Chosco*** (en irlandés antigo: *Sihtric ua Ímair*, en nórdico antigo *Sigtrygg*), finado en  927, foi un líder nórdico-gaélico, monarca viquingo do reino de Dublín e máis tarde tamén de *Jorvik* (nome do reino de Northumbria so dominación viquinga)*

## Traxectoria 
### Orixes familiares 
Sitric foi un dos netos de Ivar de Dublín, por tanto pertencía á dinastía nórdica coñecida como os *Uí Ímair*, que, xunto cos seus familiares Gofraid ua Ímair e Ragnall ua Ímair, sería moi influente e activa en Irlanda e o norte de Gran Bretaña.

### Irlanda 
Os *Anais do Ulster* amosan a chegada de dúas frotas viquingas a Irlanda en 917, unha liderada por Ragnall e a outra por Sitric, os dous da casa de Ívar, que loitaron contra Niall Glúndub, derrotaron as forzas locais e, segundo os anais, Sitric, a continuación, foi a "Ath Cliath", é dicir, Dublín, e debemos asumir polo que indican as fontes documentais, que tomou posesión da cidade. O seu compañeiro, Ragnall ua Ímair, despois de conquistar  Waterford, dirixirase cara a Escocia, e máis tarde conquistará *Jorvik* (agora York), onde foi proclamado rei.

Sitric loitou en varias batallas contra Niall Glúndub. Menciónase unha gran guerra nas crónicas de 918, e 919, Niall e moitos outros reis irlandeses morreron nunha gran batalla ás portas de Dublín. Foi, probabelmente, a derrota máis devastadora dos irlandeses inflixida polo exército escandinavo.

### Rei de *Jorvik* 
O 920 ou 921, Sitric abandonou Dublín. Os cronistas indican que deixou o reino "co poder de Deus", pero o certo é que, tras a morte do seu irmán Ragnall, pasou a ser rei de *Jorvik''. O seu outro irmán, Gofraid, estaba á fronte de Dublín.

Sitric atacou Mercia desde a fronteira co reino de Jorvik, e dirixiu os seus exércitos en Confey e noutras batallas.

Casou no ano 926 coa irmá do rei anglosaxón, Aethelstan, (probabelmente Editha de Polesworth) nun movemento político deseñado polo mesmo Aethelstan, a fin de consolidar a súa influencia no norte do seu reino. Sitric morreu de súpeto, un ano máis tarde, en 927 e Aethelstan asumiu o trono do rei viquingo algúns anos máis tarde.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*  Subscription or UK public library membership  required.
*
* 
* 
*
*
* 
*
Juan Daniel Romero Pérez

**Juan Daniel Romero Pérez**, nado en Vigo en 1989, é un músico e compositor galego de carreira militar.

## Traxectoria 
Licenciado na especialidade de trombón polo Conservatorio Superior de Música de Vigo e licenciado na especialidade de Composición polo Conservatorio Superior da Coruña. Foi membro da Orquestra moza da Unión Europea. Exerce a carreira de músico militar.

## Recoñecementos 
*2009: I certame de novos intérpretes solistas José Valcárcel da Estrada
*2017: I premio de composición musical da Universidade de Santiago de Compostela coa obra *Augas en movemento*
*En 2019 gaña o premio a mellor composición da sección Terceira no XII Concurso Galego de bandas coa obra *Contos na lareira*.
## Obras 
**Imágenes del ayer, para trombón y piano* (2015)
**Auga en movemento*, (2017, III actos)
**Contos na lareira* (2019)

## Notas
Cala Galdana

250px|miniatura|Cala Galdana
**Cala Galdana** ou **Cala Santa Galdana** é unha praia semicircular e rodeada de piñeiros situada no sur da illa de Menorca, a 7&nbsp;km da localidade de Ferreries. O seu nome procede do árabe *Guad-al Ana*.

Nela desembocan os torrentes de Algendar e Algendaret. A cala e o torrente de Algendar pertencen ao concello de Ferreries, e a urbanización de Serpentona, situada ao outro lado do torrente, ao termo municipal de Ciutadella. Preto da cala atópase o barranco de Algendar.

A praia conta dende outubro de 2008 cun Sistema de Xestión Ambiental certificado segundo a norma UNE ISO 14001:2004, para a xestión municipal da praia de Cala Galdana.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*platgesdebalears.com
TUI Airways

**TUI Airways**, acotío coñecida como TUI UK (anteriormente **Thomson Airways**), é a aeroliña chárter máis grande do mundo. Ofrece voos chárter e regulares dende o Reino Unido e Irlanda a destinos en Europa, África, Asia e Norteamérica. A compañía transportou 10,6 millóns de pasaxeiros no ano 2016, sendo a terceira maior aeroliña británica en número de pasaxeiros, tras easyJet e British Airways.

A oficina do seu rexistro está na TUI Travel House en Crawley, West Sussex, pero as súas oficinas principais atópanse en Luton, Bedfordshire. TUI Airways Limited ten un certificado de operación aérea da Autoridade de Aviación Civil británica de tipo A, o cal lle permite transportar pasaxeiros, carga e correo en avión de 20 ou máis asentos.

A aeroliña creouse tras a fusión da división de viaxes de TUI AG e de First Choice Holidays plc en setembro de 2007 para formar TUI Travel. As respectivas aeroliñas das dúas compañías, Thomsonfly e First Choice Airways, fusionáronse en maio de 2008 e pasaron a chamarse Thomson Airways en novembro dese ano. TUI Travel fusionouse  con TUI AG para formar o TUI Group en decembro de 2014.

A compañía cambiou oficialmente o seu nome legal de Thomson Airways a TUI Airways o 2 de outubro de 2017. Este cambio realizouse para estar acorde coas súas compañías irmás TUI fly Belgium, TUI fly Deutschland, TUI fly Netherlands e TUI fly Nordic. Todas as aeroliñas do grupo, agás Corsair International, utilizan agora a marca TUI.

## Frota 
### Actual 
En decembro de 2020 a frota de TUI Airways estaba formada polos seguintes avións:

### Histórica

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da aeroliña

## Notas
Aeroporto Falcone e Borsellino

O **Aeroporto Falcone e Borsellino** (IATA: **PMO**, ICAO: **LICJ**), ou sinxelamente **aeroporto de Palermo** e anteriormente chamado *aeroporto de Punta Raise*, é un aeropoero italiano situado en Punta Raisi, a 35&nbsp;km ao oeste de Palermo, a capital de Sicilia. É o segundo aeroporto da illa en termos de pasaxeiros tras o de Catania-Fontanarossa, con 5&nbsp;325&nbsp;559 pasaxeiros no ano 2016.

Recibe o seu nome en memoria dos xuíces Giovanni Falcone e Paolo Borsellino.

## Aeroliñas e destinos
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto

## Notas
Aeroporto de Lamezia Terme

O **aeroporto internacional de Lamezia Terme** (IATA: **SUF**, ICAO: **LICA**) é un aeroporto italiano no distrito de Sant'Eufemia de Lamezia Terme, en Calabria. Trátase do principal aeroporto da rexión. Ademais, unha unidade militar de helicópteros, o 2° Reggimento dell'Aria "Sirio", está baseado nas súas instalacións. No ano 2016 pasaron polo aeroporto un total de 2 521 781 pasaxeiros.

## Aeroliñas e destinos
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto

## Notas
Feá

Como topónimo **Feá** pode referirse a:

;En Galiza
***Feá**, parroquia do concello de Toén;
****Feá**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Abella raíña (filme)

***Abella raíña*** (en ) é un filme estadounidense dramático protagonizado por Joan Crawford, John Ireland, Betsy Palmer e Barry Sullivan. O filme foi dirixido por Ranald MacDougall e producido por Jerry Wald, e o guión é obra de MacDougall baseado na novela de *The Queen Bee*, de Edna L. Lee. O filme conta a historia dunha familia sureña dominada por unha muller desapiadada e os estragos que as súas ameazas e intimidación causan a quen está ó seu arredor.

Estreouse en galego o 11 de outubro de 1991 a través da TVG.

## Personaxes 
* Joan Crawford como Eva Phillips
* John Ireland como Judson Prentiss
* Betsy Palmer como Carol Lee Phillips
* Barry Sullivan como Avery Phillips
* Lucy Marlow como Jennifer Stewart
* William Leslie como Ty McKinnon
* Fay Wray como Sue McKinnon
* Katherine Anderson como Miss Breen
* Tim Hovey como Ted Phillips
* Linda Bennett como Tessa Phillips

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en AllMovie
Gemeenlandshuis (Delft)

A **Gemeenlandshuis** (en galego: "Casa común") é un edificio singular sito na cidade surholandesa de Delft, nos Países Baixos, que foi a sede principal do Consello das Augas de Delfland (en neerlandés: *Hoogheemraadschap van Delfland*), unha autoridade pública típica dos Países Baixos que se encarga da xestión das augas públicas das diversas cuncas fluviais. 

## O edificio 
miniatura|esquerda|Detalle dos escudos labrados na fachada
O edificio, sito no número 167 da rúa e canle Oude Delft, foi construído en 1505 nun suntuoso estilo Gótico tardío.

A súa fachada, revestida de arenito, que sobreviviu ao grande incendio da cidade de 1536, está amplamente adornada con escudos de armas policromados e pechada por unha balaustrada calada. A súa cubrición é a dúas augas entre pinches de ladrillo inclinado, coroada por chemineas tamén de ladrillo.

O seu primeiro propietario foi Jan de Huyter, preboste de Delft e alguacil da comarca de Delfland. Máis tarde converteuse en residencia de Filipe de Hohenlohe, que estaba casado con María de Nassau, filla de Guillerme I.

Non foi ata 1645 cando se estableceu alí o *Hoogheemraadschap van Delfland*.

Hoxe o edificio, que goza da consideración de monumento nacional des Países Baixos (*Rijksmonument*), alberga unha extensa colección de mapas antigos da comarca de Delfland. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Delft

### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial do *Hoogheemraadschap van Delfland(en neerlandés e inglés)*
*"Oude Delft 167. Van Patriciershuis naar Gemeenlandshuis" *(en neerlandés)*
Liga do Peloponeso

A **Liga do Peloponeso** foi unha alianza entre os estados do Peloponeso durante os séculos VI e V a.C.

É coñecida sobre todo por loitar contra a Liga de Delos na guerra do Peloponeso.

A expresión *Liga do Peloponeso* é un termo contemporáneo cuñado polos historiadores para designar o que os contemporáneos chamaban «*os lacedemonios e os seus aliados*» ou «*Esparta e os seus aliados*».

O seu poder debilitaríase significativamente pola creación da Liga de Argos.

## Historia 
Contra finais do século VI a.C. a cidade de Esparta convertérase no Estado máis poderoso do Peloponeso e exercía a súa hexemonía sobre Argos, o seguinte en importancia. Consegui tamén outros importantes aliados, como Corinto e Elis, liberando a Corinto da tiranía e axudando a Elis a que asegurara o control dos Xogos Olímpicos. Esta política favoreceu outras incorporacións, até que practicamente todo o Peloponeso formou parte da alianza.

A Liga subministraba seguridade aos seus membros e, principalmente, á mesma Esparta. A súa liña política foi, en xeral, de signo conservador, con apoio aos réximes oligárquicos e oposición aos tiránicos.

Con motivo das Guerras Médicas, a Liga do Peloponeso fundiuse na Liga Panhelénica (coalición de case todas as cidades gregas cando se produciu a invasión de Grecia polo Imperio persa na Segunda Guerra Médica), primeiro baixo o mando de Pausanias e máis tarde de Cimón de Atenas.

Ao acabar as guerras contra os persas, Esparta abandonou a Liga Panhelénica e constituíu de novo a do Peloponeso, xunto cos aliados orixinais. A Liga Panhelénica transformouse, á súa vez, na Liga de Delos, baixo a hexemonía ateniense. Ambas as Ligas entraron de contado en conflito, na Guerra do Peloponeso.

A Liga do Peloponeso tivo unha longa vida, chegando até ben entrado o século IV a.C. A batalla de Leuctra (371 a.C.), que supuxo o final da hexemonía espartana e o comezo da de Tebas, conduciu tamén á disolución da Liga do Peloponeso.

## Organización 
A Liga estaba organizada baixo o férreo control de Esparta, aínda que teoricamente baixo a autoridade de dous órganos: a Asemblea espartana (Apela) e o Consello dos aliados, no que cada membro contaba cun voto, independentemente do seu tamaño ou peso xeopolítico. Os Estados membros non tiñan que pagar tributo ningún, agás en tempo de guerra, cando se lles podía exixir dous terzos das súas tropas.

Só a propia Esparta tiña o dereito a convocar un encontro da Liga. Non se trataba dunha alianza multilateral, senón de acordos bilaterais entre cada membro e Lacedemonia, de modo que quedaba á discreción dos participantes asinar acordos entre eles. Do mesmo xeito, e aínda que cada Estado membro contaba cun voto, as decisións do Consello non eran vinculantes para Esparta, que podía facer caso omiso delas. Non se trataba, por tanto, dunha alianza en sentido estrito, así como tampouco incluíu nunca a totalidade do Peloponeso.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Guerra do Peloponeso
Sergio Rodríguez Pena

**Sergio Rodríguez Pena**, nado na Bandeira (Silleda) no 2000, é un compositor galego.

## Traxectoria 
Sergio Rodríguez é oboísta e compositor. As súas obras e arranxos foron publicadas por editoriais como Dos Acordes, Asociación Nacial de Directores de Banda, Asociación de Fagotistas e Oboístas de España ou Baton Music. Ademais, as súas composicións e adaptacións foron estreadas e tocadas en diferentes puntos de Europa e América, como Alemaña, Arxentina, Bélxica, Colombia, Estados Unidos, México ou Países Baixos. Gañou diferentes premios, como o primeiro premio no V Concurso Sintonía Romántica convocado polo IES Ramón María Aller Ulloa de Lalín para alumnos de secundaria e bacharelato de toda España e o premio ex aequo no I Premio de Composición musical da Universidade de Santiago de Compostela pola súa obra *Inferno*, reflexión da *Divina Comedia* de Dante Alighieri no ano 2017, o premio de finalista na sección primeira do XV Concurso Galego de Composición pola obra *Sinfonietta No. 1 «Jakobsland»* no 2022, o primeiro premio na sección de dificultade media no XVI Concurso Galego de Composición pola obra *Unha rapsodia galega* no ano 2023 e o primeiro premio na sección de banda de iniciación no XVII Concurso Galego de Composición pola obra *A miña primeira rapsodia* no ano 2024, estes tres últimos concursos organizados pola Federación Galega de Bandas de Música Populares. Desde o ano 2017 forma parte da Asociación Galega de Compositores.

## Obras 
Unha escolma das obras do autor:
**Seis cadros* para óboe só (2016)
**Xanxo -* Pasodobre (2016)
**Zaizan -* Pasodobre (2016) 
**Rosalía* - Muiñeira (Composta con Xanxo Rei) [2016/Rev. 2018] 
**Capriccio Galaico* (2016) 
**Sonata DasRodriguez -* para dúas frautas traveseiras (2016/2017)
**Alén,* dous breves episodios sinfónicos (2017)
**Inferno* - reflexión sobre a *Divina Comedia* de Dante Alighieri (2017)
**Escuadrian Overture* (2017)
**Muiñeira da Empanada* (2017)
**Ara Solis* - para óboe solista e cuarteto de clarinetes (2017)
**Poemas para Neira Vilas* - para frauta e dous clarinetes (2017)
**Samhain* - Poema Sinfónico (2018)
**Icía Rial* - Pasodobre (2018)
**Tres Imaxes para Fagot* (2020)
**Somos* - para cuarteto de saxofóns (2020)
**Navia Rial* - Pasodobre (2021)
**Sinfonietta No. 1 «Jakobsland»* (2019/2022)
**Tres Pezas para Saxofón Alto* (2021/2022)
**Elexía á morte do amor -* para óboe e piano (2022) 
**Himno da Empanada* - para banda, gaita e coro SATB (2023)
**Imatges - homenatge a Joaquín Sorolla* (2023)
**Unha rapsodia galega* (2023)
**A miña primeira rapsodia* (2024)

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Canle de YouTube de Sergio Rodríguez
Soiuz TM-15

**Soiuz TM-15** foi unha misión espacial tripulada rusa lanzada o 27 de xullo de 1992 mediante un foguete Soiuz U2 desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Soiuz TM-15, unha Soiuz  modelo TM cos cosmonautas Sergei Avdeiev, Anatoli Soloviev e Michel Ange-Charles Tognini a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir, facer experimentos científicos e manter a estación.

Durante a súa estancia recibiron a visita da Progress M-14 e a Soiuz TM-16.

A Soiuz  TMA-15 volveu a terra o 1 de febreiro de 1993 ás 3:47 GMT, con Avdeyev e Solovyov a bordo, mentres que Tognini regresou antes, na Soiuz TM-14.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM
*Estación espacial Mir
*Soiuz TM-14
*Soiuz TM-16

## Notas
Soiuz TM-16

**Soiuz TM-16** foi unha misión espacial tripulada rusa lanzada o 24 de xaneiro de 1993 mediante un foguete Soiuz U2 desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Soiuz TM-16, unha Soiuz  modelo TM cos cosmonautas Gennadi Manakov e Aleksandr Poleshchuk a bordo, foi unha misión lanzada para acoplarse coa estación espacial Mir, facer experimentos científicos e manter a estación. Como particularidade a nave levaba o sistema de acoplamento APAS-89 en lugar da sonda de acoplamento estándar coa finalidade de probalo para futuras operacións con ese sistema.

Durante a súa estancia recibiron a visita da Progress M-15, a Progress M-16, a Progrss M-17, a Progress M-18 e a Soiuz TM-17.

A Soiuz  TMA-16 volveu a terra o 22 de xullo de 1993 ás 6:41 GMT, con Haignere, Manakov e Poleshchuk a bordo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM
*Estación espacial Mir
*Soiuz TM-15
*Soiuz TM-17

## Notas
Epiandrosterona

miniatura|Fórmula esquelética da epiandrosterona.CAS: 481-29-8.
miniatura|Modelo da epiandrosterona.

A **epiandrosterona**, ou **isoandrosterona**, tamén chamada **3β-androsterona**, **3β-hidroxi-5α-androstan-17-ona** ou **5α-androstan-3β-ol-17-ona**, é unha hormona esteroide cunha débil actividade androxénica. É un metabolito da testosterona e dihidrotestosterona (DHT).

A epiandrosterona aparece de forma natural na maioría dos mamíferos, entre eles os porcos.

A epiandrosterona prodúcea o enzima 5α-reductase a partir da hormona adrenal deshidroepiandrosterona (DHEA).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* 3β-Androstanediol
* Androstenol
* Androstenona
* Estratetraenol

### Bibliografía 
* Simons RG, Grinwich DL. Immunoreactive detection of four mammalian steroids in plants. Can J Bot 67: 288-296, 1989
* Janeczko A, Skoczowski A. Mammalian sex hormones in plants. Folia Histochem Cytobiol. 2005;43(2):71-9.Labrie F, Bélanger A, Labrie C, Candas B, Cusan L, Gomez 4. JL. Bioavailability and metabolism of oral and percutaneous dehydroepiandrosterone in postmenopausal women. J Steroid Biochem Mol Biol. 107(1-2):57-69, 2007 
* Uralets VP, Gillette PA. Over-the-counter delta5 anabolic steroids 5-androsen-3,17-dione; 5-androsten-3beta, 17beta-diol; dehydroepiandrosterone; and 19-nor-5-androsten-3,17-dione: excretion studies in men. J Anal Toxicol. 24(3):188-93, 2000
Illa Traiguén

A **illa Traiguén** é unha illa de Chile pertencente ao arquipélago dos Chonos. Situada no extremo sur da costa oriental da canle Moraleda. Ten unha superficie de 520´2&nbsp;km², que a converten na 28ª illa maior de Chile.

Administrativamente, pertence á provincia de Aisén na Rexión de Aisén.

## Xeografía 
É unha illa de forma bastante irregular, cun gran entrante na costa sur. Situada moi próxima ao continente, ten os seguintes límites:
* ao norte, a illa Renaico
* ao leste, a canle Costa
* ao sur, a illa Figueroa.
* ao oeste, a canle Errázuriz, cuxas augas sepárana das illas  Quemada, Luz e Humos;

## Notas 
## Véxase tamén
Xigantismo abisal

[miniatura|277x277px|Exame dunha [lura xigante de 9m, o segundo meirande cefalópodo, que apareceu en Noruega.]]
En zooloxía, o **xigantismo abisal**, é a tendencia dalgunhas especies de invertebrados e outros animais das profundidades mariñas a desenvolver un tamaño maior que o dos seus parentes de augas menos profundas. Explicacións propostas a este fenómeno son a adaptación a recursos alimentarios máis escasos, a maior presión ou a temperatura máis fría das profundidades.

Algúns exemplos de xigantismo abisal son os isópodos xigantes, a *Alicella gigantea*, o cangreño araña xaponés, o *Regalecus glesne*, o *Plesiobatis daviesi*, o Haliphron atlanticus, e un gran número de especies de luras: a *Mesonychoteuthis hamiltoni* (até 14&nbsp;m de lonxitude), a lura xigante (até 13&nbsp;m), *Onykia robusta*, *Taningia danae*, *Galiteuthis phyllura* e *Kondakovia longimana*. Algúns peixes grandes que habitan no océano profundo, como o *Somniosus microcephalus* e o *Somniosus pacificus*, non serían considerados exemplos de xigantismo abisal xa que poden visitar augas menos profundas e en comparanza con outras especies de tiburóns non son máis grandes que o tiburón branco, por exemplo.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Giant isopod.jpg|Isópodo xigante (*Bathynomus giganteus*) pode medrar até 0,76 metros de lonxitude.
Ficheiro:Japanese spider crab.jpg|Cangrexo araña xaponés (Macrocheira kaempferi), cuxas patas poden ter 1,5 metros de lonxitude.
Ficheiro:Moroteuthis robusta bronco.jpg|Moroteuthis robusta, que pode acadar 2 metros de lonxitude, capturado en Alasca. 
Ficheiro:Giant Oarfish.jpg|SEALs que capturaron o rei dos arenques de 7 metros en California.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xigantismo insular
* Ananismo insular
* Megafauna
### Ligazóns externas 
* Science Daily: Midgets and giants in the deep sea
Andøya

**Andøya** é a illa máis setentrional do arquipélago Vesterålen, situada a aproximadamente 300 km por enriba do Círculo Polar Ártico. Andøya atópase no municipio de Andøe no condado de Nordland, Noruega. Os principais centros de poboación son Andenes, Bleik e Risøyhamn.

Cunha superficie de 489 km², é a décima illa máis grande de Noruega. Está conectada á illa veciña de Hinnøxa pola ponte Andøe Bridge. O fiorde Andfjorden atópase ao leste da illa, o estreito Risøysundet atópase ao sur e ao leste da illa, e o fiorde Gavlfjorden atópase á beira suroeste. O Mar de Noruega atópase ao oeste e ao norte.
 
As numerosas áreas pantanosas de Andøya utilízanse para a produción extensiva de turba. Andøya tamén é coñecida polas súas amoras. Ademais das áreas pantanosas planas e en gran parte continuas, Andøya tamén ten montañas escarpadas de altura media. O pico de Kvasstinden é o punto máis alto da illa con 705 m. A base de lanzamento de foguetes que se fundou en 1962 tamén se atopa na illa.

## Galería 

Ficheiro:Andoya3.JPG|Vista de Ånes e Å (máis preto do mar)  
Ficheiro:Andøy Bridge.jpg|A ponte Andøy une Andøya á illa Hinnøya
Ficheiro:Andoya2.jpg|Vista das montañas e pantanos
Ficheiro:BleikRaisedBeach&Platform.JPG|Vista de Bleik

## Notas 
## Véxase tamén
O Campo, Candamil, Xermade

**O Campo** é un lugar da parroquia de Candamil, no concello lugués de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2025 tiña 1 habitante (1 muller), pero en 2024 estaba deshabitado.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Candamil 
### Parroquias de Xermade 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Xermade
Aeroporto de Cancún

O **aeroporto internacional de Cancún** (IATA: **CUN**, ICAO: **MMUN**) é un aeroporto localizado en Cancún, na península do Iucatán en México. É o segundo aeroporto máis concorrido do país tras o aeroporto da Cidade de México, pero é o máis grande en termos de pasaxeiros internacionais. No ano 2016 pasaron polas súas instalacións un total de 21 415 795 pasaxeiros, un 9,28% máis que en 2015.

Ten dúas pistas de aterraxe operativas paralelas que se poden usar simultaneamente. O aeroporto inaugurouse oficialmente no ano 1974. Está operado polo Grupo Aeroportuario del Sureste (ASUR). É unha cidade focal para Aeroméxico, Interjet, VivaAerobus e Volaris, e ofrece voos a 21 destinos en México e a máis de 30 países en América e Europa.

## Aeroliñas e destinos
### Pasaxeiros
### Carga
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Aeroporto de Moscova-Vnukovo

O **aeroporto de Moscova-Vnukovo** (IATA: **VKO**, ICAO: **UUWW**), é un aeroporto internacional ruso situado a 28 quilómetros ao suroeste do centro da cidade de Moscova. É un dos catro grandes aeroportos que serven a capital de Rusia, xuntos cos de Domodedovo, Sheremetyevo e Zhukovsky. No ano 2015 pasaron polas súas instalacións 15,8 millóns de pasaxeiros, representando un incremento dun 24% en comparación co ano anterior. Trátase do terceiro aeroporto máis concorrido do país.

## Aeroliñas e destinos
### Pasaxeiros
### Carga
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto

## Notas
Eduardo Carrero Santamaría

**Eduardo Carrero Santamaría**, nado en Madrid en 1967, é un historiador da arte vinculado ás universidades Autònoma de Barcelona e de Oviedo.

## Traxectoria 
Profesor titular de Historia da Arte Medieval na Universitat Autónoma de Barcelona, doutorouse na Universidade Autónoma de Madrid en 1999. Ocúpase de distintos aspectos da arquitectura, a iconografía e a historia da Idade Media na Península Ibérica.

O seu labor docente desenvolveuse durante seis anos como profesor asociado a tempo completo na Universidade de Oviedo (2000-2006) e profesor titular na Universidade das Illas Baleares (2006-2010).

En 2000 recibiu o Premio Manuel Corchado da Asociación Española de Amigos dos Castelos polo seu traballo "Un palacio para el obispo. La fortaleza episcopal urbana en Galicia durante la Edad Media". En 2001, a súa tese de doutoramento mereceu o Premio a traballos de investigación Monteleón, concedido pola Fundación Monteleón-Caja España de León. En 2001 foi bolseiro cunha bolsa postdoutoral da École Française de Roma.

## Obras 
É autor dunha cincuentena de artigos sobre arte e cultura medievais, colaborou como poñente en numerosos seminarios, congresos e cursos en diferentes universidades españolas e europeas, e participou en diferentes proxectos de investigación interdisciplinares.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* [http://uab.academia.edu/EduardoCarrero ] en Academia.edu
Wonder Woman (filme de 2017)

***Wonder Woman*** é un filme estadounidense de superheroes baseado na personaxe de DC Comics Wonder Woman. Distribuído por Warner Bros. Pictures, é o cuarto filme do universo DC Extended Universe (DCEU). Foi dirixido por Patty Jenkins, cun guión de Allan Heinberg, baseado nunha historia de Heinberg, Zack Snyder e Jason Fuchs. Está protagonizado por Gal Gadot, Chris Pine, Robin Wright, Danny Huston, David Thewlis, Connie Nielsen e Elena Anaya. *Wonder Woman* é o segundo filme no que aparece a personaxe principal, despois do seu debut en *Batman contra Superman: O amencer da xustiza*. Jenkins converteuse na primeira directora de cine en dirixir un filme de acción baseado nun personaxe de superheroes de banda deseñada.

Estreouse en galego o 18 de maio de 2020 na TVG.

## Sinopse 
O filme conta a historia da Princesa Diana, que medra na illa das amazonas, Themyscira. Despois de que o piloto estadounidense Steve Trevor se estrelase nas augas arredor da illa, conta ás amazonas sobre a primeira guerra mundial. Diana deixa a illa para rematar co conflito.

## Personaxes 
* Gal Gadot como Diana Prince / Wonder Woman
* Chris Pine como Steve Trevor
* Robin Wright como Xeneral Antiope
* Danny Huston como Erich Ludendorff
* David Thewlis como Sir Patrick Morgan / Ares
* Connie Nielsen como Hippolyta
* Elena Anaya como Isabel Maru / Doctor Poison
* Lucy Davis como Etta Candy
* Saïd Taghmaoui como Sameer
* Ewen Bremner como Charlie
* Eugene Brave Rock como Xefe Napi
* Lisa Loven Kongsli como Menalippe

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Eugene Brave Rock

**Eugene Brave Rock** é un actor pés negros e dobre de acción no cine.

## Traxectoria 
Medrou na reserva india da Nación Kainai, en Alberta. Brave Rock comezou como actor, logo deveu en especialista de acción, e despois converteuse en adestrador de especialistas antes de volver á actuación.

## Filmografía 
### Cine 
### Televisión 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Xacana de fronte vermella

**Xacana de fronte vermella** ou **xacana suramericana** (*Jacana jacana*) é unha especie de paxaro caradriforme da familia Jacanidae habitual nas zonas húmidas de América do Sur e Panamá. A femia é meirande que o macho e forma haréns de até 4 e 5 machos.

## Subespecies 
**J. j. hypomelaena* (Gray, 1846): Panamá central e occidental e norte de Colombia.
**J. j. melanopygia* (Sclater, 1857): dende o oeste de Colombia até o oeste de Venezuela.
**J. j. intermedia* (Sclater, 1857): norte e centro de Venezuela.
**J. j. jacana* (Linnaeus, 1766): Trinidad, sur de Colombia e sur de Venezuela a través da Güiana até o leste de Bolivia, norte da Arxentina e o Uruguai.
**J. j. scapularis* (Chapman, 1922): oeste de Ecuador e norte do Perú.
**J. j. peruviana* (Zimmer, 1930): nordeste do Perú e noroeste do Brasil.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Aeroporto de Hong Kong

O **aeroporto internacional de Hong Kong** (IATA: **HKG**, ICAO: **VHHH**) é o principal aeroporto de Hong Kong. Está situado na illa de Chek Lap Kok, que en gran parte está formada por terras gañadas ao mar para a construción das súas instalacións. O aeroporto tamén é coloquialmente coñecido como **aeroporto de Chek Lap Kok**(赤鱲角機場), para distinguilo do seu predecesor, o pechado aeroporto Kai Tak.

O aeroporto vén sendo usado dende o ano 1998, substituíndo ao de Kai Tak. É un importante centro rexional de transbordo, centro de conexión para pasaxeiros e unha porta de entrada para destinos no interior da China e o resto de Asia. O aeroporto é o máis concorrido do mundo en termos de carga e un dos maiores en termos de pasaxeiros. O aeroporto ten unha das terminais de pasaxeiros máis grandes do mundo (a máis grande cando se inaugurou en 1998).

O aeroporto está operado por Airport Authority Hong Kong e é o principal centro de conexións para Cathay Pacific (a aeroliña nacional de Hong Kong), Cathay Dragon, Hong Kong Airlines, Hong Kong Express Airways e Air Hong Kong. É un dos centros de conexións para a alianza de aeroliñas Oneworld, e tamén un dos centros de conexión da zona Asia-Pacífico para UPS Airlines. É unha cidade focal para moitas aeroliñas como China Airlines e China Eastern Airlines. Singapore Airlines, Ethiopian Airlines e Air India utilizan Hong Kong como escala para algúns dos seus voos.

HKIA contrinue de forma importante á economía de Hong Kong, proporcionando uns 65 000 empregos á cidade. Máis de 100 aeroliñas operan no aeroporto, voando a unhas 180 cidades de todo o mundo. No ano 2016 polas súas instalacións pasaron 70,5 millóns de pasaxeiros, sendo o oitavo aeroporto máis concorrido do mundo en termos de pasaxe. No ano 2010 superou ao aeroporto de Memphis, converténdose no aeroporto máis concorrido do mundo en termos de carga.

## Aeroliñas e destinos
### Pasaxeiros
### Carga
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto

## Notas
Goura común

A **goura común** (*Goura cristata*) é unha especie de paxaro columbiforme da familia Columbidae. Un dos meirandes membros da familia das pombas, a goura común é endémica da selva das terras baixas da illa de Nova Guinea.

É cazada para aproveitar a súa carne e as súas plumas e só segue a ser común nas áreas máis illadas. A goura común é avaliada por Unión Internacional para a Conservación da Natureza como unha especie vulnerable na súa Lista Vermella.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Crowned Pigeon 08.jpg
Ficheiro:Goura cristata Pengo.jpg
Ficheiro:Western_Crowned_Pigeon.jpg
Ficheiro:Goura cristata.png
Ficheiro:Goura cristata -Safari West Wildlife Preserve, California, USA-8d.jpg
Ficheiro:Goura cristata -Sentosa, Singapore-8a.jpg

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* ARKive - images and movies of the Western Crowned Pigeon *(Goura cristata)*
* BirdLife Species Factsheet 
* IUCN Red List
* Red Data Book
Tachá de pescozo negro

O **tachá de pescozo negro** (*Chauna torquata*) é unha especie de paxaro da orde dos anseriformes. Atópase no sueste do Perú, norte de Bolivia, o Paraguai, o sur do Brasil, o Uruguai e o norte da Arxentina. A súa dieta baséase en raíces de plantas, sementes, follas e, raramente, animais pequenos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos e imaxes do Tachá de pescozo negro
O Aguillón, Roupar, Xermade

**O Aguillón** é un lugar da parroquia de Roupar, no concello lugués de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 9 habitantes, dos cales 4 eran homes e 5 eran mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Roupar 
### Parroquias de Xermade 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Xermade
Cervo do padre David

miniatura|*Elaphurus davidianus*.

O **cervo do padre David** (*Elaphurus davidianus*), é unha especie de cervo que se atopa maioritariamente en catividade. Este animal semiacuático prefire as marismas, e é nativo da China subtropical. Aliméntanse de gramíneas e plantas acuáticas. É o único membro existente do xénero *Elaphurus*. Baseándose en comparanzas xenéticas, o cervo do padre David está estreitamente relacionado co xénero *Cervus*, o que leva ós investigadores a suxerir a fusión dos xéneros *Elaphurus* e *Cervus*, ou clasificar *Elaphurus* como un subxénero de *Cervus*.

Como o órix branco foi reintroducido en liberdade con certo éxito, o cervo do padre David é o único mamífero extinto en liberdade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *The New Funk & Wagnalls Illustrated Wildlife Encyclopedia: Volume 16* (1980). .
* Gerald Durrell, *Encounters with Animals* (Penguin, 1963).
*
Gacela dorcas

A **gacela dorcas** (*Gazella dorcas*) é unha especie de gacela que habita nos desertos do norte de África dende Exipto até o Sáhara Occidental. A gacela dorcas mide uns 55 a 65&nbsp;cm de alto, coa testa e o corpo dunha lonxitude de 90 a 110&nbsp;cm e un peso de 15–20&nbsp;kg. As numerosas subespecies habitan na vegetación das pradarías, estepas, desertos de montaña e en climas semidesérticos de África e Arabia. Arredor dunhas 35.000 - 40.000 existen na natureza. A gacela de Arabia extinguida na península arábiga considerouse previamente como unha subespecie da gacela dorcas.

## Subespecies 
miniatura|Gacela dorcas.
Recoñécense as seguintes subespecies:
* *Gazella dorcas dorcas*
* *Gazella dorcas beccarii*
* *Gazella dorcas isabella*
* *Gazella dorcas massaesyla*
* *Gazella dorcas osiris*
* *Gazella dorcas pelzelnii*

Ficheiro:The book of antelopes (1894) Gazella dorcas.png|Ilustración dunha *G. d. dorcas*.
Ficheiro:The book of antelopes (1894) Gazella isabella.png|Ilustración dunha *G. d. isabella*.
Ficheiro:The book of antelopes (1894) Gazella pelzelni.png|Ilustración dunha *G. d. pelzelni*.

## Notas
Chital

O **chital** (*Axis axis*) é unha especie de mamífero artiodáctilo da familia dos cérvidos. É orixinario de Asia. Durante toda a súa vida amosa manchas brancas sobre a súa coloración marrón. Estas manchas desaparecen trala infancia na maioría de especies de cérvidos.

## Notas 
## Véxase tamén
Gacela dama

A **gacela dama** (*Nanger dama*, anteriormente *Gazella dama*) é unha especie de mamífero artiodáctilo da familia dos bóvidos. Esta gacela está en perigo de extinción. Habita diversos países do norte de África e o seu hábitat son os desertos e estepas norteafricanos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*The Living Desert - Mhorr gazelle
*Dama Gazelle at Al Wabra Wildlife Preserve
*Animal Bytes
Accidente sen pegada

***Accidente sen pegada*** (en ) é un filme franco-italiano dirixido por Claude Chabrol que se estreou en 1969. A historia está baseada na novela de 1938 de Cecil Day-Lewis, escrita como Nicholas Blake, *The Beast Must Die*. O filme vendeu un total de 1&nbsp;092&nbsp;910 entradas en Francia.

Estreouse en galego o 18 de novembro de 2017 a través da TVG.

## Personaxes 
*Michel Duchaussoy como Charles Thenier
*Caroline Cellier como Helene Lanson
*Jean Yanne como Paul Decourt
*Anouk Ferjac como Jeanne Decourt
*Marc Di Napoli como Phillippe Decourt
*Louise Chevalier como Madame Levenes
*Dominique Zardi como inspector de policía

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie
O Portonovo, Roupar, Xermade

**O Portonovo** é un lugar da parroquia de Roupar, no concello lugués de Xermade na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 estaba deshabitado, o que supón unha diminución con respecto a 2019, cando tiña 1 habitante.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Roupar 
### Parroquias de Xermade 
## Notas
Luís Pérez Carballa

**Luís Pérez Carballa**, nado en Sanxenxo en 1881 e finado en Ferrol o 15 de marzo de 1937, foi un médico e militar galego.

## Traxectoria 
Coronel médico da Armada retirado. Membro da Irmandade da Fala de Ferrol, asinou o Manifesto da Asemblea Nacionalista de Lugo. Foi conferenciante do Ateneo Ferrolán e membro da loxa masónica Breogán. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido en Ferrol e condenado a morte en consello de guerra. Foi fusilado en Ferrol o 15 de marzo de 1937.
## Notas