open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Peibás, Antas de Ulla

**San Lourenzo de Peibás** é unha parroquia que se localiza no concello de Antas de Ulla. Segundo o IGE en 2014 tiña 47 habitantes (23 homes e 24 mulleres), 25 menos ca en 2004 (44 mulleres e 28 homes) e 35 menos ca en 1999. Ten tres entidades de poboación.
## Toponimia
O topónimo **Peibás** podería derivar do sintagma *Pai Vaz* ou *Paio Vaz*, antropónimo e apelido derivados respectivamente de *Pelagius* e *Velasci*.
## Galería de imaxes 

Ficheiro:Peibás- columnas.jpg|Columnas do pórtico da igrexa de Peibás.
Ficheiro:Igrexa de San Lourenzo de Peibás, Antas de Ulla.jpg|Igrexa de Peibás
Ficheiro:PeibásPorta.jpg|Detalle porta Igrexa con 2 arquivoltas de medio punto.
Ficheiro:PeibásPía.jpg|Pía bautismal

## Lugares e parroquias
### Lugares de Peibás
### Parroquias de Antas de Ulla
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Antas de Ulla
Reboredo, Antas de Ulla

**Santiago de Reboredo** é unha parroquia que se localiza no concello de Antas de Ulla. Segundo o IGE en 2014 tiña 25 habitantes (14 homes e 11 mulleres), nove menos ca en 2004 (18 mulleres e 16 homes) e 21 menos ca en 1999. Ten tres entidades de poboación.

## Toponimia
O topónimo **Reboredo**, do latín , é un fitónimo que sinala unha carballeira.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Reboredo 
### Parroquias de Antas de Ulla 
## Notas
O Rial, Antas de Ulla

**Santo André do Rial** é unha parroquia que se localiza no concello de Antas de Ulla. Segundo o IGE en 2014 tiña 41 habitantes (23 homes e 18 mulleres), catro menos ca en 2004 (24 mulleres e 21 homes) e nove menos ca en 1999. Ten dúas entidades de poboación.

## Toponimia
O topónimo **O Rial** é un hidrónimo derivado do latín , referido a un pequeno curso de auga.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Rial 
### Parroquias de Antas de Ulla 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Antas de Ulla
San Fiz de Amarante, Antas de Ulla

**San Fiz de Amarante** é unha parroquia do concello de Antas de Ulla. Segundo o IGE en 2014 tiña 87 habitantes (40 homes e 47 mulleres), 55 menos ca en 1999. Ten sete núcleos de poboación
## Toponimia
O topónimo **San Fiz de Amarante** ten dous elementos: **San Fiz** é un haxiónimo que fai referencia a Fiz de Xirona, mentres que **Amarante** ten orixe no nome de posuidor de orixe latina *Amarantus* (a través da forma en xenitivo ), relacionado coa herba do amaranto.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:PetroglifosSanFiz.jpg|Petróglifos Monte Farelo.
Ficheiro:Vilasión Casa Señorita.jpg|Brasón en Vilasión.
Ficheiro:VistaFarelo.jpg|Vistas desde o miradoiro do Farelo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Fiz de Amarante 
### Parroquias de Antas de Ulla 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Antas de Ulla
Santiso, Antas de Ulla

**Santalla de Santiso** é unha parroquia do concello de Antas de Ulla. Segundo o IGE en 2014 tiña 26 habitantes (10 homes e 16 mulleres), doce menos ca en 2004 (22 mulleres e 16 homes) e seis menos ca en 1999. Ten unha soa entidade de poboación.
## Toponimia
O topónimo **Santiso** é un haxiónimo referido a Tiso de Apolonia.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Santiso (Casa Neira)Nº 66.jpg|Hórreo en Santiso, con cuberta de lousa

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santiso 
### Parroquias de Antas de Ulla 
## Notas
Santa Mariña do Castro de Amarante, Antas de Ulla

**Santa Mariña do Castro de Amarante** é unha parroquia do concello de Antas de Ulla. Segundo o IGE en 2011 tiña 112 habitantes (58 mulleres e 54 homes), 27 menos ca en 1999. Ten catro entidades de poboación.

## Toponimia
O topónimo **Santa Mariña do Castro de Amarante** ten tres elementos: **Santa Mariña** é un haxiónimo referido a Mariña de Antioquia; **Castro** fai referencia a un poboado castrexo; **Amarante** ten orixe no nome de posuidor de orixe latina *Amarantus* (a través da forma en xenitivo ), relacionado coa herba do amaranto.

## Historia 
Santa Mariña chegou a ostentar a capitalidade do concello de Antas de Ulla.

## Patrimonio 
* Balneario de Frádegas.
* Pazo de Santa Mariña.
*Cruceiro de Frádegas.

## Festas 
As Festas do Cristo, que se celebran o primeiro domingo de agosto, teñen sona en toda a comarca.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de Santa Mariña do Castro de Amarante.jpg|Igrexa de Santa Mariña do Castro de Amarante.
Ficheiro:BlasonsStaMariña.jpg|Brasóns critpa funeraria Santa Mariña.
Ficheiro:CruceiroStaMariña.jpg|Cruceiro de Santa Mariña.
Ficheiro:Santa Mariña BlasonsPazo.jpg|Brasóns Pazo de Santa Mariña.
Ficheiro:Santa Mariña EntradaPazo.jpg|Acceso ao Pazo. Brasón
Ficheiro:SantaMariñaReloxosolar.jpg|Reloxo solar Igrexa
Ficheiro:SantaMariña CapelaMausoleo.jpg|Capela mausoleo
Ficheiro:SantaMariña capelamausoleoEscudoterceiroarcosolio.jpg|Brasón arcosolio
Ficheiro:SantaMariñaCapelamausoleoEscudo Amarante.jpg|Armas de Amarante

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santa Mariña do Castro de Amarante 
### Parroquias de Antas de Ulla 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Antas de Ulla
Santo Estevo do Castro de Amarante, Antas de Ulla

**Santo Estevo do Castro de Amarante** é unha parroquia do concello lugués de Antas de Ulla. Segundo o IGE en 2013 tiña 104 habitantes (53 mulleres e 51 homes), 39 menos ca en 1999. Ten tres entidades de poboación.

## Toponimia
O topónimo **Santo Estevo do Castro de Amarante** ten tres elementos: **Santo Estevo** é un haxiónimo referido a Estevo, mártir; **Castro** fai referencia a un poboado castrexo; **Amarante** ten orixe no nome de posuidor de orixe latina *Amarantus* (a través da forma en xenitivo ), relacionado coa herba do amaranto.

## Patrimonio 
Neste lugar está a Fortaleza de Castro de Amarante.

## Festas 
Celébranse festividades na honra de san Francisco, san Bartolomeu e santo Estevo.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de Santo Estevo do Castro de Amarante, Antas de Ulla.jpg|Igrexa de Santo Estevo do Castro de Amarante.
Ficheiro:Castro_Amarante_Blasón.jpg|Blasón no castelo de Amarante

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santo Estevo do Castro de Amarante 
### Parroquias de Antas de Ulla 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Antas de Ulla
Senande, Antas de Ulla

**San Miguel de Senande** é unha parroquia do concello de Antas de Ulla. Segundo o IGE en 2014 tiña 46 habitantes (22 homes e 24 mulleres), cinco menos ca en 2004 (26 homes e 25 mulleres) e oito menos ca en 1999. Ten unha soa entidade de poboación.
## Toponimia
O topónimo **Senande** ten orixe no nome de posuidor de orixe xermánica *Sisenandus* a través da forma en xenitivo ()  / .
## Galería de imaxes 

Ficheiro:Senande_Este.jpg|Igrexa e cruceiro de Senande

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Senande 
### Parroquias de Antas de Ulla 
## Notas
Década

Unha **década** (do grego *δεκάς*, dez, a través do latín *decada*) é un período de dez anos consecutivos, repetido ciclicamente, referíndose especialmente a cada unha das decenas dun século; cada década da era actual comeza nun ano que remata en "1" e remata no ano seguinte que remata en "0", sempre en base 10. Por exemplo, os anos entre 1961 e 1970 son os anos 60 o década de 60. 

Non obstante, ás veces úsase como sinónimo de década ou como referencia a períodos non cíclicos que non duran exactamente 10 anos (por exemplo, *Década Infame* ou *Década perdida*).

Tamén se usa o vocábulo **decenio** como sinónimo de década.

## Uso 
Calquera período de dez anos é unha «década» ou «decenio». Por exemplo, a afirmación de que «durante a súa última década, Mozart explorou a harmonía cromática ata un grao pouco común na época» refírese aos últimos 10 anos da vida de Wolfgang Amadeus Mozart sen ter en conta que anos do calendario abarquen. Ademais, a «primeira década» da vida dunha persoa comeza o día do seu nacemento e remata ao final do seu décimo ano de vida, cando cumpre os 10 anos; a segunda década comeza co undécimo ano de vida (durante o cal se adoita falar de que unha persoa ten «10 anos») e remata ao final do seu vixésimo ano de vida, no seu vixésimo aniversario; do mesmo xeito, a terceira década da vida, cando unha persoa ten vinte e poucos anos, comeza co 21º ano de vida, e así sucesivamente, e as décadas de vida posteriores descríbense de xeito similar facendo referencia ao díxito das decenas da idade.

### Década 
Nos calendarios gregoriano e xuliano, de uso común hoxe en día en Occidente, non hai ano 0, polo que o primeiro ano do século I é o ano 1 d.C. e, por conseguinte, a primeira década comeza no ano 1 d.C. e remata no ano 10 d.C. Do mesmo xeito, cada década seguinte a esta comeza nun ano que remata en "1" e, como dura 10 anos, remata no ano seguinte que remata en "0". Esta regra é importante porque se comezase no ano que remata en "0", notaríamos que na conta histórica, xa que non hai ano cero, ese comezo caería no ano "-1", desviando a secuencia nominal.

## Outros usos 
### Cultura 
As Nacións Unidas dedican determinadas décadas a un tema. A década de 2001 a 2010 foi declarada «Decenio Internacional para unha Cultura de Paz e Non Violencia para os Nenos do Mundo».

### Duración na Revolución Francesa 
Durante a Revolución Francesa, o calendario republicano substituíu a semana de sete días pola *década*, un período de dez días.

### Literatura e artes 
* *La Décade philosophique* foi unha revista política e literaria francesa, animada principalmente por ideólogos, que aparecía cada década, comezando o 10 de Floréal do ano II e continuando ata 1807.
* *Década* tamén designa cada serie de dez libros dunha obra composta por varios libros (por exemplo, «Discurso sobre a primeira década» do *Ab urbe condita libri* de Tito Livio).
* *A década prodixiosa* é unha película de Claude Chabrol (1971) protagonizada por Orson Welles, Michel Piccoli e Marlène Jobert, baseada na novela homónima de Ellery Queen, cuxa acción se desenvolve ao longo de dez días.

## Notas
Vilapoupre, Antas de Ulla

**San Martiño de Vilapoupre** é unha parroquia que se localiza no concello de Antas de Ulla. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 100 habitantes (59 homes e 41 mulleres), distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 106 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 78 habitantes, sendo 44 homes e 34 mulleres.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Vilapoupre
### Parroquias de Antas de Ulla
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Antas de Ulla
Terra Chá, Antas de Ulla

**San Xurxo de Terra Chá** é unha parroquia do concello de Antas de Ulla. Segundo o IGE en 2014 tiña 61 habitantes (35 homes e 26 mulleres), tres menos ca en 2004 (36 homes e 28 mulleres) e seis menos ca en 1999. Ten catro entidades de poboación.

## Toponimia
O topónimo **Terra Chá** (do latín ) é un orónimo transparente que fai referencia a un terreo chairo.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:SanXurxoPía.jpg|Pía bautismal
Ficheiro:SanXurxoReloxo.jpg|Reloxo solar no lateral oeste da igrexa parroquial.
Ficheiro:SanXurxoRetablo.jpg|Retablo.

### Lugares de Terra Chá 
### Parroquias de Antas de Ulla
Vilanuñe, Antas de Ulla

**San Salvador de Vilanuñe** é unha parroquia que se localiza no concello de Antas de Ulla. Segundo o IGE en 2014 tiña once habitantes (catro homes e sete mulleres), a mesma cantidade que en 2011, cando estaban alí censados 5 homes e 6 mulleres. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña doce habitantes (sete mulleres e cinco homes), a mesma cantidade que en 1999. Ten unha única entidade de poboación.
## Toponimia
O topónimo **Vilanuñe** (á espera da oficialización de **Vilanune**) ten orixe no nome de posuidor *Nunnus* a través da forma en xenitivo .

## Patrimonio
*Igrexa de San Salvador.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Vilanuñe_Pórtico.jpg|Pórtico da Igrexa de San Salvador de Vilanuñe.
Ficheiro:Vilanuñe_Capitel.jpg|Detalle capitel Igrexa de San Salvador de Vilanuñe.
Ficheiro:Igrexa de San Salvador de Vilanuñe, Antas de Ulla 5.jpg|Igrexa de San Salvador de Vilanuñe.
Ficheiro:Igrexa de San Salvador de Vilanuñe, Antas de Ulla 3.jpg|Pía bautismal na igrexa de Vilanuñe.
Ficheiro:Vilanune_Cruceiro.jpg|Cruceiro de Vilanuñe.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilanuñe 
### Parroquias de Antas de Ulla 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Antas de Ulla
Aranza, Baralla

**Santiago de Aranza** é unha parroquia que se localiza no concello de Baralla. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 74 habitantes (38 mulleres e 36 homes), distribuídos en 1 entidade de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 80 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 50 habitantes, sendo 24 homes e 26 mulleres.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Aranza.jpg
Ficheiro:PazoAranza.jpg
Ficheiro:EscudopazoAranza.jpg

## Lugares e parroquias
### Lugares de Aranza
### Parroquias de Baralla
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Baralla

### Ligazóns externas
*Aranza na web do concello de Baralla
Baralla, Baralla

**Santa María Madanela de Baralla** é unha parroquia que se localiza no concello de Baralla. Segundo o padrón municipal de 2009 tiña 712 habitantes (375 mulleres e 337 homes), distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 658 habitantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Baralla 
### Parroquias de Baralla 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Baralla

### Ligazóns externas 
* Baralla na web do concello de Baralla
Arroxo, Baralla

**San Xoán de Arroxo** é unha parroquia que se localiza no concello de Baralla. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 73 habitantes (42 homes e 31 mulleres).

Coa reforma parroquial da diocese de Lugo de 1890, a parroquia de **Teixeira (San Pedro)** pasa a pertencer a Arroxo, estando formada polos lugares de Teixeira e Quintela. Non obstante, aínda continúa a aparecer como parroquia independente a efectos estatísticos.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Arroxo 
### Parroquias de Baralla 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Baralla

### Ligazóns externas 
* Arroxo na web do concello de Baralla
Covas, Baralla

**Santiago de Covas** é unha parroquia que se localiza no concello de Baralla. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 131 habitantes (66 homes e 65 mulleres), distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 163 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 105 habitantes, sendo 52 homes e 53 mulleres.

## Patrimonio 
A Ponte de Covas atópase no lugar homónimo sobre o río Neira. É unha ponte de cadeirao granítico e con tres arcos dos que o máis grande é o central, semicircular con quince metros de luz. A súa orixe é incerta, posiblemente románica.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Covas 
### Parroquias de Baralla 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Baralla

## Notas
Ferreiros, Baralla

**San Pedro de Ferreiros** é unha parroquia que se localiza no concello de Baralla. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 53 habitantes (29 mulleres e 24 homes), distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999, cando tiña 56 habitantes, mentres en 1847 tiña 84 habitantes . Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 47 habitantes, sendo 25 homes e 22 mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ferreiros 
### Parroquias de Baralla 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Baralla
Lingua alutor

O **alutor**  (*nəməlʔu*) é unha lingua da familia chukotko-kamchatka que se fala en Rusia. O alutor está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO

## Distribución xeográfica
Fálase no nordeste da península de Kamchatka, no Distrito Nacional Coriaco, actualmente a maioría dos falantes viven na aldea de Vyvenka, hai dúas familias en Rekinniki e quedan falantes en Tilichiki e Tymlyt. Tradicionalmente os alutor propios vivían sedentarios na costa do Istmo de Kamchatka dedicados á caza de mamíferos mariños, os karaga vivían na costa oriental da Península de Kamchatka entre Timlati e Uka, os palana vivían na costa do mar de Okhotsk.
## Falantes
Entre 100 e 200 nun grupo étnico de 2000 ou entre 200 e 300 nun grupo étnico de 3000

## Dialectos
*Alutor
*Karaga
*Palana

## Uso social
Os falantes son bilingües co ruso, na súa maioría de idade avanzada como consecuencia da política iniciada en 1930 de concentración da poboación nunhas poucas vilas, mesturando falantes de diferentes dialectos no seo de comunidades multiétnicas, ademais a partir de 1950, e ata 1970, a maioría dos nenos foron escolarizados en internados fóra do seu territorio lingüístico levando a que a maioría perdera o uso activo da lingua. No ano 2008 os falantes máis novos teñen 40 anos

## Escrita
O alutor non se escribe, as autoridades e estudosos soviéticos consideraron o alutor un dialecto do coriaco ata a década de 1950, cando se estableceu como lingua separada, aínda que non se creou norma ningunha para a lingua e tan só se publicou algún artigo na prensa local. Tan só existe un autor en alutor, Kirill Kilpalin, de quen se publicou postumamente unha escolma de contos ao estilo tradicional en 1993.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*O alutor no Ethnologue (en inglés)
*Alutor no Red Book (en inglés)
*Guía bibliográfica (en inglés)
Ni (letra)

Nome da duodécima letra do alfabeto grego (νῦ); equivale ao /n/. Minúscula ν, maiúscula Ν. Adoita transcribirse como *n*. Provén da letra do alfabeto fenicio *nūn*. Como signo numérico representaba o cincuenta. En maiúscula serve tamén para designar o duodécimo canto da Ilíada de Homero e en minúscula o duodécimo da Odisea.
Lino, papa

**Lino de Volterra**, chamado logo **San Lino**, nado en Volterra (na Toscana) e finado en Roma no ano 79, foi o segundo papa. Foi o primeiro sucesor de Pedro como bispo de Roma entre os anos 67-79. Naquela altura, o título de papa aínda non fora creado.

## Traxectoria 
Pouco se sabe de Lino de Volterra e do seu pontificado. A maioría das fontes clásicas sinálano como segundo dos bispos de Roma, se ben nas datas existen fondas diverxencias. O Liber pontificalis dátao entre o ano 56 e o 67, durante o imperio de Nerón, Xerome de Estridón lévao ata 67-78, e Eusebio ata o segundo ano do goberno de Tito (80).

Ireneu de Lión, un autor de finais do século II, identifícao co Lino que menciona Paulo de Tarso na súa segunda carta a Timoteo, e que foi nomeado papa á morte de Pedro, polo tanto no ano 67. O Liber pontificalis (catálogo do século VI) sinala que era orixinario de Volterra, pero non identifica as fontes desa aseveración.

Aínda que como a todos os papas anteriores ao Edicto de Milán a tradición cristiá o considera un santo e mártir (a súa santidade celébrase o 23 de setembro), non existen probas de que fose en verdade asasinado polas súas crenzas.

## Parroquias galegas 
Non hai ningunha parroquia galega baixo a avogación de San Lino.

## Notas
Evaristo, papa

**Evaristo** foi o quinto papa, entre os anos 99 e 107 (ata o 108 conforme o Anuario pontificio).

Pouco ou nada se sabe de santo Evaristo, agás que foi bispo de Roma despois de Clemente I. Esta escaseza de datos chega ás fontes máis antigas. O Liber pontificalis di que proviña dunha familia grega, se ben outras fontes din que era fillo dun xudeu cristián de Belén emigrado en Antioquía. Elixido nos tempos de Domiciano, estivo no cargo ata ben entrado o imperio de Traxano. Atribúeselle a el a creación do colexio de cardeais que escollen o vindeiro papa, así como a loita contra a herexía dos docetas.

Como todos os bispos de Roma anteriores ao edicto de Milán foi considerado santo (a súa festa celébrase o 26 de outubro), e sinálase que a súa morte foi debida ao martirio, aínda que iso non está debidamente probado.

## Parroquias galegas 
Non hai ningunha parroquia en Galicia baixo a avogación de santo Evaristo.
## Véxase tamén
Sisto I, papa

**Sisto I**, chamado logo **san Sisto**, nado probablemente en Roma e morto talvez na mesma cidade en 126, foi bispo cristián de Roma entre o 113 e o 126.

## Vida e pontificado 
Como na maior parte dos primeiros papas, pouco se sabe da súa vida e do seu labor profesional, e os feitos que se lle atribúen son a miúdo dubidosos. Crese que procedía dunha familia da Elvidia (Grecia), e o Liber pontificalis di que sistematizou algúns ritos prohibindo que os obxectos sagrados fosen tocados por persoas que non fosen ministros oficiados. Tamén se lle atribúe o triplo canto do Sanctus na misa, a norma de que os bispos que van a Roma deben regresar ás súas dioceses cunha misiva de comuñón co papa, e unhas epístolas apócrifas sobre a doutrina da Trindade.

Durante o seu pontificado comezan a rexistrarse as primeiras diferenzas entre a Igrexa de Occidente e a Igrexa de Oriente, por cuestións do calendario de celebración da Pascua.

## Morte e santidade 
Como todos os papas que o foron antes da emisión do Edicto de Milán, é considerado santo. Ademais, a Igrexa teno por mártir e venérao o 6 de abril a canda os outros papas santos co mesmo nome Sisto II e Sisto III, se ben non está probado que fose asasinado polas súas crenzas.

Foi soterrado no Vaticano por mandato de Pascual I. As súas reliquias atoparíanse pois neste templo, e mais nas catedrais de Alatri e de Alife, dúas vilas do interior de Italia, ata onde serían levadas na Idade Media.

## Parroquias galegas 
Non hai ningunha parroquia galega baixo a avogación de san Sisto.

## Notas
Telesforo, papa

miniatura|Papa Telesforo.
**Telesforo**, nado probablemente en Terranova da Sibari e finado seguramente en Roma en 136, foi bispo cristián de Roma entre 126 e 136 ou quizais 138.

## Vida e pontificado 
Aínda que, como ao resto dos primeiros papas, pouco se sabe da súa vida, crese que a súa familia era grega, e que antes de chegar a Roma viviu como ermitán en diversos lugares, entre eles o Monte Carmelo e por iso é recoñecido pola Orde carmelita entre os seus santos. Debeu comezar como papa en tempos de Hadrián e rematar baixo o imperio de Antonino Pío.

O *Liber pontificalis* afirma que Teléforo foi o instituidor da misa do galo na medianoite do Nadal, que compuxo o canto *Gloria in excelsis Deo*, que fixou que a Pascua tiña que celebrarse en domingo e que ademais implantou as normas sobre o xaxún na Coresma. Debeu combater as herexías gnósticas.

## Morte e santidade 
Como todos os papas romanos anteriores ao Edicto de Milán foi considerado santo. Telesforo é o primeiro que no catálogo papal elaborado por Ireneu de Lión aparece sinalado como mártir, feito que despois repite Eusebio de Cesarea, pero é moi posíbel que se producise unha confusión entre el e outro romano de nome Telesforo asasinado nas persecucións alentadas polo emperador romano Hadrián. Foi soterrado na Basílica de San Pedro.

O seu martirio celébrao a igrexa católica o 5 de xaneiro e a igrexa ortodoxa o 22 de febreiro.

## Parroquias galegas 
Non hai ningunha parroquia galega baixo a advocación de san Telesforo.

## Notas
Pío I, papa

miniatura|Papa Pío I

**Pío I**, chamado logo **san Pío**, nado quizais en Aquileia e morto posiblemente en Roma en 154, foi bispo cristián desa diocese entre os anos 142 e 154, e por conseguinte primeiro dunha longa lista de papas que recibiron ese nome.

## Vida e pontificado 
O Fragmento de Muratori sinala que Pío I era irmán do Hermas que escribiu o tratado *O pastor*; polo tanto, se o que nese documento se conta é verídico, Pío I debeu nacer como escravo. Outras fontes din que quen foi escravo foi seu pai, pero que tanto el como seu irmán xa naceron como homes libres.

A Pascua, que xa se celebraba en domingo dende Telesforo, crese que foi colocada por Pío I o domingo despois da lúa chea de marzo. Autorizou o bautismo dos xudeus conversos ao cristianismo

Pío I seguiu facendo fronte ao gnosticismo e foi el quen decidiu a excomuñón de Marción e de Valentiño de Exipto.

## Morte e santidade 
Como todos os papas anteriores ao edicto de Milán, foi considerado santo. Tamén se ten sinalado que foi mártir, se ben isto non está demostrado. A súa festa é o 11 de xullo.

## Parroquias en Galicia 
Non hai ningunha parroquia en Galicia baixo a advocación de san Pío.
Fabián, papa

**Fabián**, falecido en Roma o 20 de xaneiro de 250, foi o vixésimo Papa da igrexa católica, entre o ano 236 e a súa morte no 250.

## Traxectoria 
Foi elixido papa durante as persecucións contra os cristiáns ordenadas polo emperador Decio. As extraordinarias circunstancias da súa elección foron relatadas polo historiador Eusebio de Cesarea, quen no tomo sexto da súa obra *Historia da Igrexa* relata como estando reunidos os electores para seleccionar ao sucesor do papa Antero, unha pomba se pousou sobre Fabián, un granxeiro laico que se encontraba en Roma accidentalmente e como simple espectador. O pobo tomou isto como un sinal milagroso de Deus, que escollía a Fabián como o seu candidato, e inmediatamente procederon á súa ordenación como sacerdote e bispo.

Debido ao crecemento de Roma dividiu a cidade en sete distritos, poñendo a cargo de cada un deles a un diácono para o seu goberno e administración.

Consagrou a varios bispos, entre eles a San Denis de París, ao que enviou a misionar á Galia. Segundo a tradición, Fabián instituíu as catro ordes menores.

Estableceu que todos os anos o Xoves Santo fose renovado o Santo Crisma, queimándose o do ano anterior. Tamén regulou que o Santo Crisma debería prepararse con aceite mesturado con bálsamo.

Fabián morreu mártir baixo a persecución de Decio, sendo soterrado na catacumba de San Calisto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Obras
Lucio I, papa

**Lucio I**, nado en Roma e finado o 5 de marzo de 254, foi o 22º Papa da igrexa católica entre 253 e 254.

## Traxectoria 
Fillo de Porfirio, Lucio, que ao igual que moitos cristiáns sufría pena de desterro por orde do emperador Treboniano Galo, puido regresar a Roma trala morte deste en maio de 253 e ser elixido sucesor do papa Cornelio.

O seu pontificado foi moi breve, e durante o mesmo continuou a política do seu predecesor contra os novacianos.

Home de rigorosos costumes, prohibiu a cohabitación entre homes e mulleres que non fosen consanguíneos, e impuxo aos eclesiásticos a obriga de non convivir coas relixiosas que lles daban hospitalidade por sentimentos caritativos.

Aínda que nos martiroloxios aparece como mártir, non parece que fose certo, dado que cando faleceu, baixo o goberno do emperador Valeriano, os cristiáns eran tratados benevolamente.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras
Sisto II, papa

miniatura
**Sisto II** foi o 24º papa da igrexa católica. Sucede a Estevo I o 31 de agosto de 257. Foi o primeiro papa a levar un nome xa utilizado: Sisto I reinara no século II. Reinou ata o 258.

De orixe grega, restablece as relacións coas Igrexas de Oriente e de África que foran interrompidas polo seu predecesor sobre a cuestión do bautismo. Durante o seu pontificado, a recuperación das persecucións contra os cristiáns fai pasar os problemas internos da Igrexa no segundo plan.

## Notas
Cornelio, papa

**Cornelio**, nado en Roma e finado en Civitavecchia en xuño de 253, foi o Papa nº 21 da igrexa católica, entre os anos 251 e 253.

Logo do martirio do seu predecesor Fabián, cobrou forza a persecución do emperador Decio, o que provocou unha espera de dezaoito meses ata que, falecido este, fose elixido Cornelio como novo pontífice.

As persecucións de Decio provocaran entre os cristiáns un elevado número de apostasías ao renunciar á súa fe. Estes cristiáns apóstatas foron coñecidos como *lapsi* (do latín "caidos") e provocaron un novo cisma durante o pontificado de Cornelio.

En efecto, mentres o papa Cornelio, apoiado polo bispo de Cartago San Cibrán, era partidario da readmisión no seo da Igrexa dos apóstatas, o presbítero romano Novaciano que foi o primeiro teólogo en escribir os seus tratados en latín, era totalmente oposto a dito perdón, xa que opinaba que a Igrexa debía estar composta por santos, e polo tanto aqueles que pecaran mortalmente debían ser excluídos.

O enfrontamento das dúas posturas provocou que Novaciano se fixese nomear por tres bispos como papa e fundase a Igrexa dos puros (*katharoi*), que perdurou ata o século VII. Isto provocou a convocatoria dun sínodo en outono de 251, onde se condenou e excomungou a Novaciano.

En 252 retomáronse as persecucións contra os cristiáns, e Cornelio foi desterrado a Civitavecchia polo emperador Treboniano Galo, ao parecer baixo a acusación de ofender aos deuses romanos e provocar así unha epidemia en Roma. Así, o Papa foi posteriormente encarcerado, falecendo tras sufrir martirio en xuño de 253.
Estevo I, papa

**Estevo I**, nado en Roma cara ao 200 e finado o 2 de agosto de 257, foi Papa da igrexa católica entre o 12 de maio de 254 e a súa morte.

## Traxectoria 
Foi fillo dun tal *Iovius*. Era arquidiácono cando sucedeu a Lucio I. O seu pontificado tivo lugar entre dúas vagas de persecucións contra os cristiáns, o que, aínda que supuxo un período de tranquilidade respecto ás súas relacións co Imperio romano, suscitou unha recrudescencia no seo da Igrexa do problema dos lapsi.

En efecto, rompendo coa postura dos seus dous predecesores, Estevo I era contrario á readmisión no seo da Igrexa dos cristiáns que apostataran da súa fe durante os períodos de persecución sufridos. Esta postura rigorista, defendida tamén polos seguidores do antipapa Novaciano, unida á súa defensa da validez do bautismo administrado por clérigos que apostataran, supuxo o seu enfrontamento coa Igrexa de África, encabezada polo bispo de Cartago San Cibrán, e coas Igrexas de Alexandría e Cesarea, que sostiñan tanto a readmisión dos *lapsi* como a necesidade dun novo bautismo para os bautizados por estes.

Para impor a súa opinión na controversia desatada, Estevo fixo uso por primeira vez na historia da Igrexa da pretensión de que a Igrexa de Roma non só tiña unha autoridade moral sobre as restantes Igrexas da cristiandade, senón de que ademais posuía unha autoridade xurídica que lle permitía imporse sobre o resto das igrexas do mundo.

Isto levouno a unha ruptura das igrexas africanas con Roma que se mantivo ata a súa morte, que segundo a tradición se debeu ó martirio ó ser degolado sobre a mesma cadeira pontificia durante as novas persecucións ordenadas polo emperador Valeriano.

A Estevo I atribúeselle a prohibición de que as vestiduras eclesiásticas non fosen empregadas para usos mundanos.

A súa festividade conmemórase o 2 de agosto.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras
Fiz I, papa

**Fiz I**, nado en Roma e finado o 30 de decembro de 274, foi Papa da igrexa católica de 269 a 274.

## Traxectoria 
Fillo dun tal Constancio, o seu pontificado coincidiu co goberno do emperador Aureliano quen nos primeiro anos do seu reinado abandonou a política de persecucións que contra os cristiáns aplicaban os seus antecesores.

Nos comezos do seu pontificado chegaron a Roma novas do sínodo celebrado en Antioquía e que depuxo ao bispo Paulo de Samosata por ensinar unha doutrina contraria ás ensinanzas da Igrexa contra a Trindade. A cuestión tomaría un cariz político polo apoio ao bispo de Antioquía do emperador romano Aureliano, a pesar do cal Fiz emitiu un decreto indicando que ninguén podía ser bispo se non estaba en comuñón coa sé de Roma co que ratificou a deposición aprobada no concilio de Antioquía do bispo da cidade, afirmando a divindade e humanidade de Cristo e as dúas naturezas distintas nunha soa persoa.

Ordenou soterrar aos mártires baixo os altares dos templos e celebrar a misa sobre os seus sepulcros, celebración que só poderían realizala os sacerdotes e no propio templo agás por causa maior, para impedir a celebración de misas privadas.

Na derradeira época do seu pontificado, Aureliano retomou a política de persecucións.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras
Eutiquiano, papa

**Eutiquiano** ou *Eutychianus* (*Eutichianus*) ou *Santo Eutiquiano*, nado cara a 220 en Etruria (segundo o *Liber pontificalis*), foi bispo de Roma de 275 a 283. Mesmo se a tradición o conta entre os papas, este termo é posterior ao seu reinado.

Ve catro emperadores sucederse: Aureliano, Tácito, Probo e Caro.
Marcelino, papa

Santo **Marcelino**, bispo de Roma de 296 a 304. Incluído pola tradición entre os papas, nunca levou este título que non foi atribuído aos bispos de Roma máis que baixo o reinado de Silvestre I.

No transcurso do seu pontificado, en 301, Armenia volveuse a primeira nación oficialmente católica.
Caio, papa

Santo **Caio**, nado en Dalmacia, foi bispo de Roma do 12 de decembro de 283 á súa morte o 22 de abril de 296. A tradición considérao como un papa, aínda que este termo non fose levado polos bispos de Roma máis que a partir de Silvestre I.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras
Dionisio, papa

**Dionisio**, nado en Grecia e finado en Roma o 26 de decembro de 268, foi Papa da igrexa católica entre o 259 e o 268.
## Traxectoria 
Trala morte de Sisto II a sé papal permaneceu vacante durante case un ano debido ás persecucións levadas a cabo polo emperador Valeriano contra os cristiáns.

Foi un sacerdote de gran reputación na Igrexa de Oriente, e trasladouse a Roma como presbítero durante o pontificado de Estevo I, destacando nesa etapa na controversia que vivía a Igrexa pola cuestión dos *lapsi*, aqueles cristiáns que por medo ó martirio apostataran da súa fe en Cristo.

Combateu o modalismo, doutrina que, seguindo as ensinanzas de Sabelio, propuña que as tres persoas da Trindade eran só unha cuestión de nomes, distintos modos de nomear a un único Deus. Tamén se enfrontou ós subordinacionistas, que presentaban ó Fillo como un ser creador.

Pero o feito máis relevante do seu pontificado foi o seu enfrontamento co seu homónimo, o bispo de Alexandría, Dionisio, ó que esixiu que aclarase a súa posición sobre a acusación que pesaba contra el de facer unhas declaracións heréticas respecto á doutrina trinitaria ó defender o triteísmo, doutrina que propugnaba a separación das tres persoas da Trindade en tres deidades distintas. Este enfrontamento, coñecido como "a controversia dos dous Dionisios", deu lugar a un intercambio de correspondencia entre Roma e Alexandría na que Dionisio de Alexandría escribiu *Apoloxía e Refutación*, defendendo a ortodoxia das súas ideas ó reducir o problema a unha simple cuestión semántica entre os cristiáns orientais que usaban como lingua litúrxica o grego, e os cristiáns occidentais que usaban o latín.

Dionisio reorganizou as parroquias romanas e obtivo de Galieno liberdade para os cristiáns.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras
Melquíades, papa

**San Melquíades**, nado en África, forma parte da categoría de papas africanos. Foi bispo de Roma desde 311 ata súa morte o 10 ou o 11 de xaneiro de 314.

Historicamente, foi o primeiro papa que se beneficiou de favores dun emperador romano: Maxencio, quen levantando as medidas represivas contra os cristiáns, autorizou a súa elección no ano 311, cando o bispado romano levaba xa varios anos vacante.

Despois da eliminación de Maxencio por Constantino I, a nai deste último ofreceulle o pazo de Letrán, que formaba parte das posesións imperiais. Foi así, como o papa organizou o concilio rexional de Letrán no 313, para debater sobre a elección do bispo de Cartago, que fora contestada polos donatistas.

Aínda que semella que morreu de causas naturais, é considerado como mártir. A súa conmemoración é o 10 de decembro.

## Notas
Marcos, papa

San **Marcos** foi entronizado papa o 18 de xaneiro de 336. O Líber Pontificalis di que é romano e indica Priscus como o seu pai. O seu goberno breve (oito meses e algúns días) é marcado non obstante pola elevación, á súa demanda, de dúas basílicas en Roma, San Marcos e igualmente Santa Balbina. Falece o 7 de outubro de 336 e é enterrado no cemiterio de Balbina.

Concédelle o palio ao bispo de Ostia, que ten o privilexio de consagrar o papa.

É celebrado o 7 de outubro.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras
Eusebio, papa

**Eusebio**, nado en Sardeña ou en Acaia, foi un papa do século IV. Exerceu o seu cargo de bispo de Roma do 18 de abril de 309, data da súa entronización, ao 17 de agosto de 309, data do seu falecemento.

## Traxectoria 
Foi o sucesor de Marcelo. O seu reinado foi breve: o Catálogo Libériano non lle dá máis que unha duración de catro meses, do 18 de abril ao 17 de agosto do ano 310. Coñécense algúns detalles da súa carreira grazas a un epitafio sobre a súa tumba feita sobre a orde do papa Dámaso, epitafio que conservaron transcricións antigas. 

Durante o seu pontificado, as controversias sobre os apóstatas continuaron, levando a Igrexa á beira do cisma. Conseguiu manter posicións firmes pero actuou con gran caridade.

Desterrado por Maxencio, sufriu o martirio en Sicilia e foi soterrado no cemiterio ou catacumba de san Calixto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Páxina sobre Eusebio na *Catholic Encyclopedia* .
Silvestre I, papa

miniatura
**Silvestre I**, ou **San Silvestre**, foi papa de 314 a 335, durante o goberno do emperador Constantino I, quen instaurou a tolerancia co cristianismo no seo do Imperio romano.

## Traxectoria 
A súa autoridade viuse eclipsada pola de Constantino, non asistindo ao sínodo de Arles (314) nin ao concilio de Nicea (325), convocados polo emperador. Mais todo iso non impediu que, con el ou sen el, fose durante o seu pontificado cando a autoridade da Igrexa fose establecida e que se edificasen os primeiros monumentos cristiáns: a igrexa do Santo Sepulcro en Xerusalén, as basílicas de San Xoán de Letrán e a de San Pedro en Roma, as igrexas dos Santos Apóstolos e a de Santa Sofía en Constantinopla.

Os historiadores cristiáns de época romana (Eusebio de Cesarea e Lactancio) atribuíran a conversión de Constantino a unha visión, que este sufriría xusto antes da batalla de Ponte Milvio, na cal triunfou sobre Maxencio (312). Mais a tradición medieval, transmitida especialmente a través da Lenda Áurea, dou unha interpretación diferente: o emperador estaba cuberto dunha lepra incurable, e entón Silvestre teríao bautizado por inmersión nunha piscina, o que tería o efecto de sandarlle a lepra, comprendendo que debía defender a fe cristiá. Este episodio nárrase tamén na Doazón de Constantino, texto aparecido no século IX, polo que se concedía ao papa Silvestre o poder sobre Occidente. O carácter apócrifo e carente de valor dese texto está hoxe admitido pola Igrexa.

Atribúense a Silvestre outros milagres, por exemplo, resucitar un touro e domar un dragón.

## Culto 
Silvestre I foi un dos primeiros santos canonizados sen sufrir martirio. A súa festividade celébrase o 31 de decembro, que é a probable data da súa inhumación; a Igrexa ortodoxa e máis as Igrexas católicas orientais, que seguen os ritos ortodoxos, conmemórano o día 2 de xaneiro.
Dámaso I, papa

**Dámaso** I, 37º papa da Igrexa católica entre 366 e a súa morte, en 384. San Dámaso para os cristiáns. En menos de vinte anos dunha intensa actividade conseguiu restituír á Igrexa de Roma o seu prestixio e a súa preeminencia.

Tivo como secretarios a Santo Ambrosio e a San Xerome entre outros. A San Xerome encargoulle a redación dunha nova versión da Biblia, encargo que deu como resultado a coñecida como *Vulgata*, versión usada ata o século XX.

## Vida 
Aínda que se descoñece o seu lugar exacto de nacemento, probablemente na zona de Gallaecia na Península Ibérica, parte do Imperio Romano de Occidente, creceu en Roma. En 341, coñeceu a Atanasio de Alexandría, nesa época exiliado en Roma, do que se fai seguidor e amigo, simpatizando en causas comúns.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía de San Dámaso I no Santoral Católico de www.divinavoluntad.net
Liberio, papa

**Liberio I**, nado en Roma, converteuse no 36º papa o 17 de maio de 352.

As polémicas mantidas cos arianos comportaron a elección de Fiz II como antipapa.

Liberio promoveu a construción da Basílica de Santa María a Maior de Roma, edificada sobre o perímetro que el mesmo trazou logo dunha nevada un 5 de agosto.

No 354, estableceu o nacemento de Xesús no 25 de decembro.

Faleceu o 24 de setembro de 366.

## Liberio e o arianismo 
O pontificado de Liberio sitúase nun período no cal o dogma da Igrexa oficial, tal como fora fixado polo Primeiro Concilio de Nicea, era contestado con forza polos partidarios do arianismo. O emperador Constancio II apoiaba a estes últimos e mesmo desterrou o patriarca Atanasio de Alexandría, vigoroso defensor do concilio niceano. Constancio obtivo, nos concilios de Arlés e de Milán, o apoio da maioría dos bispos occidentais. Mais unha parte deles, con todo, indignouse. Este foi o caso do papa Liberio, a quen Constancio forzou ao exilio en Beroea, Tracia, en 355.

Constancio levantou esa medida tres anos máis tarde, en 358, podendo Liberio regresar a Roma.

Numerosos historiadores antigos e modernos suxiren que Liberio asinara unha das fórmulas do Sínodo de Sirmium, condenando a san Atanasio, e en parte dando satisfacción aos arianos. Consideran que Liberio obrou por debilidade e non por convicción. Esta tese sostense en escritos contemporáneos, especialmente os do mesmo san Atanasio, é tamén nos de Edward Gibbon.

Segundo a tese contraria, Constancio liberaría ao papa cedendo ás presións do pobo romano.

## Notas
Bonifacio I, papa

O papa **Bonifacio I** foi elixido o 29 de decembro de 418 cando era un home xa vello e moi enfermo. Mentres tanto, un grupo de diáconos que estaban descontentos xa desde tempos do Papa Zósimo, elixiron a Eulalio, quen se instalou no Palacio Laterano como antipapa. Eventualmente foi o emperador Honorio quen resolveu a cuestión a favor de Bonifacio, o papa lexítimo.

Bonifacio deulle o seu apoio a Agostiño de Hipona e os bispos africanos na súa campaña contra o pelaxianismo.

Bonifacio morreu o 4 de setembro de 422.
Zósimo, papa

**Zósimo** é o 41º papa (de 417 a 418). 
## Traxectoria 
Sábese pouco sobre a súa vida se non é que é grego, que o seu pai se chamaría Abram e que a súa familia sería de orixe xudía, convertida ao cristianismo.

O pontificado deste papa foi breve, accidentado e marcado por dificultades e contratempos. Foi elixido o 18 de marzo do 417. Houbo dous acontecementos importantes durante o seu goberno. O primeiro é que nomeou a Patroclo como bispo metropolitano de Arlés en contra da opinión de todos os bispos da rexión. O segundo foi que Paio e Celestio, condenados por dous concilios polas súas herexías, apelaron a Zósimo, quen os absolveu. Estes xa foran condenados polo papa anterior, Inocencio I. Parece ser que Zósimo se mostraba demasiado compracente, quizais por ser moi impulsivo nas súas decisións.

Quedan de santo Zósimo trece cartas, escritas con moito vigor e autoridade. Os antigos gabaron moito a constitución de Zósimo contra Paio, da cal non seguimos tendo máis que algúns fragmentos; é coñecida baixo o nome de *Tractoria Zosimi*, nome xenérico dado ás cartas e decretos levados nas provincias polos correos públicos e que algunhas críticas cren que debía chamarse *Tractatoria*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras
Inocencio I, papa

**Inocencio I**, natural de Albano Laziale, foi o papa nº 40 da Igrexa católica.

Segundo o *Liber pontificalis* era orixinario de Albano Laziale, e o seu pai chamábase Innocenzo. Segundo o seu contemporáneo Xirolamo era fillo do papa Anastasio I (aínda que naceu antes de ser consagrado).

Foi elixido o 21 de decembro de 401. Ordenou que tódolos casos graves debían ser revisados por el, e nos demais reservábase o dereito a intervir. Exerceu este dereito en diversas cuestións, especialmente nas relacionadas coas celebracións litúrxicas.

O seu grande amigo Xoán Crisóstomo foi expulsado como patriarca de Constantinopla debido a hostilidades persoais coa emperatriz Eudoxia e as intrigas de Teófilo de Alexandría. Inocencio I interveu para reintegralo á súa sede.

Enfrontouse firmemente a Pelaxio e ó pelaxianismo, con tanta autoridade e decisión que Agostiño de Hipona, ó sabelo, pronunciou a famosa frase *Roma locuta, causa finita* ("Ó falar Roma, rematouse o conto"). Tamén condenou o priscilianismo.

O 24 de agosto de 410 o rei visigodo Alarico conquistou e saqueou Roma. Inocencio non se encontraba na cidade, senón que estaba na corte imperial en Rávena negociando con Alarico. Ó regresar a Roma fixo o posible por reparar os danos feitos polos godos.

Morreu o 12 de marzo de 417.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Obras
Simplicio, papa

**Simplicio** foi papa entre o ano 468 e o 10 de marzo de 483. Naceu en Tivoli (Italia), fillo dun cidadán chamado Castino. A meirande parte do que se coñece del procede do *Liber pontificalis*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras
Fiz III, papa

**Fiz III**, finado o 1 de marzo de 492, foi un relixioso romano, Papa n.º 48 da Igrexa católica de 483 a 492.

## Traxectoria 
Pertenceu á familia senatorial romana dos Anicia. Este aristócrata era fillo dun sacerdote e estivo casado, sendo pai de dous fillos, antes de ser elixido para suceder a Simplicio. A súa familia achegou no futuro outros dous papas, Agapito I e Gregorio I.

Elixido pontífice co apoio do rei xermano Odoacro, o seu primeiro acto foi negar o *Henotikon* ou "acto de unión", un edicto que o emperador bizantino Zenón promulgara en 482, intentando chegar a unha solución de compromiso entre o monofisismo e a doutrina considerada ortodoxa emanada do Concilio de Calcedonia.

A continuación enviou unha delegación de dous bispos a Constantinopla para intentar convencer ao inspirador do citado edicto, o patriarca Acacio, para que o rexeitase e para que anulase o nomeamento de patriarca de Alexandría, o monofisita Pedro o Notario, quen ocupara a sede patriarcal trala deposición do anterior patriarca, máis próximo aos postulados romanos.

Acacio non só non renunciou á súa doutrina nin anulou o nomeamento, senón que logrou atraer os propios legados pontificios aos seus postulados doutrinais. Fiz III convocou en resposta un concilio que, en 484, excomungou o patriarca Acacio, quen á súa vez respondeu borrando o nome do papa dos dípticos litúrxicos, o que equivalía á excomuñón do pontífice. Iniciouse así o Cisma acaciano, que dividiu a Igrexa durante os seguintes 35 anos.

Malia o enfrontamento con Constantinopla, Fiz chegou a un acordo co emperador Zenón para lograr que os vándalos arianos puxeran fin ás persecucións contra os cristiáns fieis a Roma no norte de África. Xurdiu entón o problema de que tratamento dar aos que se converteran ao arianismo debido a ditas persecucións e agora desexaban volver á ortodoxia. Fiz convocou un sínodo en 487, no que se fixaron as condicións en que se permitía o retorno deses cristiáns á Igrexa romana.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras .