open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Super 12 2004

A **tempada 2004 do Super 12** (actual Super Rugby) foi a 9ª edición da máxima competición mundial de rugby entre franquías, organizada no hemisferio Sur pola SANZAR, entre equipos de Nova Zelandia, Australia e Suráfrica. Esta edición do torneo contou con 12 equipos, que disputaron unha tempada regular con 12 xornadas, seguida duns playoffs entre os 4 mellores equipos. O campionato foi gañado polos ACT Brumbies, o equipo de Canberra que acadou así o seu 2º título, vencendo na final ós Crusaders de Christchurch.

A primeira xornada disputouse o 20 de febreiro de 2004, mentres que a final tivo lugar en Canberra o día 22 de maio de 2004.
## Tempada regular 
## Eliminatorias polo título 
[280px|miniatura|dereita|O [Canberra Stadium acolleu a final desta edición do Super 12.]]

## Estatísticas 
O máximo anotador de puntos do torneo foi Daniel Carter, dos Crusaders, con 201 puntos.

Os máximos anotadores de ensaios foron Mark Gerrard e Stirling Mortlock, ámbolos dous dos ACT Brumbies, con 10.
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Super 12 2003 > Super 12 2005
### Ligazóns externas 
* Resultados históricos do torneo
Célula enterocromafín

As **células enterocromafíns** (ou **células EC** ou células de Kulchitsky ) son un tipo de células enteroendócrinas  que se encontran fundamentalmente no epitelio que reviste o interior do tracto dixestivo.

## Funcións 
miniatura|dereita|Serotonina. As células enterocromafíns segregan serotonina.
Segregan serotonina (ou 5-hidroxitriptamina ou 5-HT). Estas células conteñen aproximadamente o 90% de toda a serotonina almacenada no corpo.

No tracto gastrointestinal, a serotonina (5-HT) é importante na resposta a estímulos químicos, mecánicos ou patolóxicos na luz do tracto dixestivo, xa que axuda a regular os movementos intestinais. Estes estímulos activan reflexos peristálticos e secretores, e as vías vagais aferentes (a través dos receptores 5-HT3) que envían sinais ao cerebro (importantes na xeración de náuseas). O fármaco *Ondansetron* é un antagonista do receptor 5-HT3 e un efectivo antiemético (antivomitivo). A serotonina que segregan as células enterocromafíns e que se filtra dos tecidos ata o sangue é despois almacenada nas plaquetas.

As células enterocromafíns son estimuladas pola hormona gastrina, unha molécula que se produce no antro estomacal polas células G.

## Orixe 
Derivan da crista neural.
As células enterocromafíns derivan das mesmas células ca o resto do epitelio, e non derivan do grupo de células migratorias da crista neural que orixinan o sistema nervioso entérico.

## Etimoloxía 
Denomínanse "entero"
pola localización no tracto dixestivo (*enteron*), e "cromafíns" porque reaccionan cos sales de cromo adquirindo unha coloración. Outras células con propiedades tintoriais similares son as células cromafíns da medula suprarrenal ou as células ECL.

## "Células similares ás enterocromafíns" 
Outras células da parede estomacal similares tintorialmente son as chamadas células similares ás enterocromafíns ou células ECL. Estas células aínda que teñan un aspecto similar teñen unha función moi diferente, xa que non segregan serotonina senón histamina, e axudan a estimular a secreción de ácido no estómago por parte das células parietais. Non deben confundirse.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Serotonina
* Célula similar á enterocromafín
* Célula cromafín

### Ligazóns externas 
* cells. Enterochomaffin cells
L'occasione fa il ladro

'''''L'occasione fa il ladro*** (en galego ***A ocasión fai ao ladrón'''*) é unha *farsa cómica* nun acto con música de Gioachino Rossini e libreto en italiano de Luigi Prividali, baseado en *Le prétendu par hazard, ou L'occasione fait le larron* (1810) de Eugène Scribe. Foi estreada no Teatro San Moisè de Venecia o 24 de novembro de 1812.

Foi composta por Rossini en non máis de 11 días cando tan só tiña 20 anos, é a cuarta das cinco farsas compostas por Rossini para o Teatro San Moisè de Venecia entre 1810 e 1813.

A ópera explica unha historia, con final feliz, de amores e equívocos. Unha característica tempestade rossiniana que introduce ao espectador nunha pousada no camiño de Nápoles, na que se refuxiaron Don Parmenión, un aventureiro xactancioso e atrevido, o seu criado Martino e o Conde Alberto, nobre refinado e sensible. Parmenión busca á filla dun amigo que fuxiu co seu amante e Alberto atopará a Berenice, a muller que seu pai, no leito de morte, destinoulle como esposa e que aínda non coñece.

Esta obra represéntase moi pouco na actualidade, figurando nas estatísticas de Operabase con só 6 representacións no período 2005-2010, sendo a décimo cuarta de Rossini.

## Personaxes 
## Orquestración 
A partitura de Rossini prevé a utilización de:
* 2 frautas (II. tamén piccolo), 2 óboes, 2 clarinetes, fagot
* 2 trompas
* *archi*
Para os recitativos:
* cembalo ou piano (violonchelo e contrabaixo *ad libitum*)

## Estrutura 
* 1 Sinfonia e Introduzione *Frema in cielo il nembo irato* (Parmenione, Martino, Alberto)
* 2 Aria *Che sorte, che accidente* (Parmenione)
* 3 Aria *Vicino è il momento* (Berenice)
* 4 Quintetto *Quel gentil, quel vago oggetto* (Parmenione, Ernestina, Alberto, Berenice, Eusebio)
* 5 Aria *D'ogni più sacro impegno* (Alberto)
* 6 Duetto *Voi la sposa?* (Parmenione, Berenice)
* 7 Aria *Il mio padrone è un uomo* (Martino)
* 8 Recitativo accompagnato e Aria *Voi la sposa pretendete* (Berenice)
* 9 Finale *Quello, ch'io fui, ritorno'' (Parmenione, Ernestina, Eusebio, Alberto, Berenice, Martino)

## Notas 
## Véxase tamén
Arteria radial palmar superficial

miniatura|200px|Arterias do membro superior
A **arteria radial palmar superficial** é unha arteria do membro superior, póla da arteria radial, que discorre pola parte externa do pulso, para estenderse e abastecer de sangue a eminencia tenar. Ao longo do seu traxecto adoita emitir unha póla cara a parte máis distal da arteria cubital, formando o arco palmar arterial superficial da man.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Gray. Anatomy of the human body* . Edición de 1918 de dominio público.
Ponta Delgada

220px|miniatura|dereita|Casa do concello de Ponta Delgada.
**Ponta Delgada** é unha cidade portuguesa, capital da Rexión Autónoma dos Azores, cuxa poboación no ano 2011 era de 68.809 habitantes. A cidade atópase no suroeste da Illa de São Miguel, a máis grande e habitada das 9 illas principais do arquipélago.

## Historia
Fundada en 1449 como unha vila de pescadores, en 1546 foi declarada capital das illas polo rei Xoán III O Piadoso. En 1582 tivo lugar fronte á súa costa a batalla naval de San Miguel no marco da crise de sucesión portuguesa. No século XIX a súa economía medrou por mor das exportacións de froita ó Reino Unido. Ponta Delgada foi bombardeada durante a primeira guerra mundial por submarinos alemáns, e logo da guerra acolleu unha base naval dos Estados Unidos.

## Economía e turismo
Nos últimos anos a economía local tanto da cidade como da illa céntrase na agricultura e no turismo. En 2008 a cidade modernizouse coa construción dunha nova terminal para cruceiros turísticos chamada "Portas do Mar", que inclúe un novo porto deportivo, un paseo marítimo, tendas, restaurantes, un pavillón multiúsos, un anfiteatro, piscinas etc. A cidade conta tamén cun centro comercial. No tocante á arquitectura tradicional, na cidade salientan o Convento da Nosa Señora da Esperanza, a Sinagoga de Ponta Delgada, as Portas da Cidade, o Forte de São Brás (que acolle un importante museo militar), o Museo Carlos Machado e o Teatro Micaelense.
900px|miniatura|centro|Porto de Ponta Delgada.

## Educación
En 1976 fundouse a Universidade dos Açores, que conta cuns 4000 estudantes. Nela impártense carreiras de bioloxía, enfermaría, economía, educación, historia, filosofía, matemáticas, ciencias sociais, literatura, lingua, tecnoloxía e xeoloxía.

## Comunicacións
A principal porta de entrada e saída da cidade e da illa é o Aeroporto Xoán Paulo II, inaugurado en 1969, cunha pista de aterraxe de 2525 metros, que empregan cada ano uns 750.000 viaxeiros. O número de pasaxeiros desta terminal aérea convértena no 5º aeroporto máis importante de Portugal, tralo Aeroporto da Portela (Lisboa), o Aeroporto de Sá Carneiro (Porto), o Aeroporto de Faro e o Aeroporto de Madeira.

## Deportes
O Clube Desportivo Santa Clara é o equipo de fútbol mais salientable da cidade. Chegou a disputar 3 edicións da Primeira Liga, e durante a tempada 2011-12 milita na Liga de Honra. Viste de vermello, e xoga os seus encontros como local no Estádio de São Miguel, que ten capacidade para acoller a máis de 15.000 seareiros. Neste equipo comezou a súa carreira Pedro Pauleta, o máximo goleador histórico da selección portuguesa, que é natural da cidade.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Páxina do goberno consistorial de Ponta Delgada 
* Portal informativo dos Azores
Amauta Castro

**Rafael Xoán Muñoz Castro**, que usa o pseudónimo literario de **Amauta Castro**, nado en Barakaldo en 1981, é un poeta e tradutor galego residente en Xirona.

## Traxectoria 
Nado en Barakaldo, residiu en Vigo durante a maior parte de infancia e adolescencia e máis tarde en Santiago de Compostela. Residente en Xirona desde 2004. Colaborou en *Dorna*, *Andar21, Olláparo* e *Ligeia*. Ten colaborado co suplemento ”Altermundo” de *Galicia Hoxe* e nunha edición monográfica sobre o político, pensador e editor galego Ánxel Casal. En solitario, publicou o seu primeiro libro de poemas “Nos muros do mundo” en 2012. Levou a súa voz a diversos festivais e accións poéticas coma o X Festival de Poesia a les Caves (Sant Sadurní d’Anoia, 2017) o “Proxecto Catalizador 2013”, dentro da Semana de Poesia de Barcelona de 2013. No eido da tradución, trasladou a lingua galega o texto poético “Mar da Morte” do poeta catalán Santi Borrell.

## Obra publicada 
* *Nos muros do mundo* (2012). Edizer.
* *A Tarde. O Desacougo* (2019), Espiral Maior.
* *Leixaprén* (2020). Bos Aires. Poetry.
* *Constante hora de boca e precipicio* (2020). Urutau.
* *Poesía (modelo para romper)* (2021). Saurobuks.
* *Intraordinario II* (2021). Urutau.
* *Maldito* (2022). Malafera.
* *Árbores de inverno* (2024). Saurobuks. Ilustracións de Pablo Orza.

### Libros colectivos 
* *Antoloxía Poética da diáspora Galega* (2007). Asociación Cutural Fillos de Galicia coa axuda da Secretaria Xeral de Emigración da Xunta de Galicia.
* *Ánxel Casal: editor e intelectual galeguista* (publicado pola biblioteca pública Ánxel Casal, de Compostela)
* *O poliedro da soidade* (2018). Andavira Editora, promovido polo Centro de Estudos Galegos do Departamento de Filoloxía Románica da Universidade Complutense de Madrid.
* *Poesia a les Caves* (2018). Regidoria de Cultura, Ajuntament de Sant Sadurní d’Anoia. Libro colectivo e conmemorativo que recolle poemas dos autores que participaron nas diversas edicións do Festival de Poesia a les Caves e que inclúe poetas coma Lluís Calvo, José Corredor-Matheos ou Pura Salceda.

### Tradutor 
* *Mar da Morte,* de Santi Borrell (2017). Edicións de Pedra, en edición bilingüe.
## Premios 
* 3º premio Rosalía de Castro en 2006 por *Mar (poema sen título)*, convocado pola Asociación Cultural Galega *Rosalía de Castro* de Cornellà.
* 1º Premio no Certame San Xurxo (2007) por *Palabras de Amauta*, convocado polo Centro Galego de Barcelona.
* 2º Premio Rosalía de Castro en 2011 por *Setembro*, convocado pola Asociación Cultural Galega *Rosalía de Castro* de Cornellà.
* 1º premio Certame Rosalía de Castro en 2017 por "Da pel sae o escuro", convocado pola Asociación Cultural Galega Rosalía de Castro de Cornellà. 
* 2º premio Concello de Ames en 2018 na modalidade de poesía por "Este corpo momentáneo"
* Premio de poesía Pérez Parallé 2018.
* 2º premio no VII Certame de poesía Torre de Caldaloba 2024 por *A vasteza do nó*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Palabras de Amauta, o blog do autor.
* Entrevista en Galicia Hoxe 
* "Amauta Castro presenta libro en Vigo" en Sermos Galiza. 
* Entrevista no blog Sempre en Galiza (25/11/2017)
Mar de Timor

miniatura|dereita|O ciclón tropical Floyd sobre o mar de Timor en 2006
O **mar de Timor** (en indonesio: *Laut Timor*) é un mar do límite do océano Índico situado entre a illa de Timor (hoxe dividida entre os estados de Indonesia e Timor Leste) e Australia.

## Xeografía 
O mar de Timor ten uns 480&nbsp;km de ancho, en dirección L-O, cubrindo unha área duns 610.000&nbsp;km². O seu punto máis profundo é a fosa de Timor na zona norte do mar, cunha profundidade de 3.300 m. O resto do mar é moito menos profundo, sendo a súa profundidade media de menos de 200 m, estendéndose sobre a plataforma Sahul, parte da plataforma continental australiana. O mar de Timor limita polo leste co mar de Arafura e polo norte co mar de Banda e o mar de Savu.

O mar posúe un número de illas significativas, entre as que se contan Illa Melville, localizada lonxe da costa australiana, e as illas Ashmore e Cartier, baixo goberno australiano. Crese que os primeiros poboadores que chegaron a Australia fixérono viaxando de illa en illa a través do mar de Timor.

O mar de Timor ten dúas importantes entradas na costa norte de Australia: o golfo Xosé Bonaparte, na honra do irmán de Napoleón Xosé I de España, e o golfo Van Diemen. A cidade australiana de Darwin é a única cidade importante que se atopa sobre este mar.

O mar é unha zona de formación de tormentas tropicais e tifóns.

## Reservas de hidrocarburos 
Baixo o mar de Timor existen importantes reservas de petróleo e gas. O campo de gas de «Greater Sunrise» é o maior campo existente no mar de Timor e prognostícase que lle podería reportar a Timor Leste grandes beneficios.

Australia e Timor Leste tiveron unha longa disputa sobre os dereitos de explotación de petróleo e gas nunha zona chamada o Timor Gap. A reclamación territorial australiana esténdese até o eixe barimétrico (a liña de maior profundidade do fondo mariño) na fosa de Timor. Esta reclamación superponse nalgunhas partes coa reclamación territorial de Timor Leste, que segue a liña de reclamación de Portugal cando Timor era unha colonia portuguesa, que argumenta que a liña divisoria debe ser a liña equidistante entre ambos países.

## Delimitación da IHO 
A máxima autoridade internacional en materia de delimitación de mares para os efectos de navegación marítima, a Organización Hidrográfica Internacional («International Hydrographic Organization, IHO), considera o mar de Timor como un mar. Na súa publicación de referencia mundial, *Limits of oceans and seas* (Límites de océanos e mares, 3ª edición de 1953), asígnalle o número de identificación 48 (i) e defíneo do seguinte xeito:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* East Timor is protective of oil, gas industry
* Páxina oficial do *Foro experto dos mares de Arafura e Timor* (ATSEF)
Mar de Arafura

O **mar de Arafura** é un brazo pouco profundo do océano Pacífico que cobre a plataforma continental entre Australia e Nova Guinea.

## Xeografía 
O mar de Arafura está arrodeado, ao leste, polo estreito de Torres e a través del comunícase co mar de Coral; ao sur, polo golfo de Carpentaria; ao oeste, polo mar de Timor; e, ao noroeste, polo mar de Banda e o mar de Ceram. Cunha superficie duns 700.000&nbsp;km2, ten unha lonxitude duns 1290&nbsp;km e un ancho de 560&nbsp;km e unha profundidade entre 50 e 80 m, aumentando cara ao oeste. Ao ser un mar tropical pouco profundo, as súas augas son propicias para a formación de ciclóns tropicais.

O mar atópase sobre a plataforma mariña de Arafura, parte da plataforma de Sahul. Durante a última era glacial ao ser moi baixo o nivel do mar, a plataforma de Arafura, o golfo de Carpentaria e o estreito de Torres formaban unha gran ponte de terra que conectaba Australia e Nova Guinea, facilitando a migración dos humanos desde Asia cara a Australia. Estas masas de terra combinadas reciben o nome de continente de Sahul.

É potencialmente un sitio adecuado para a pesca de demersais, animais que viven no fondo mariño.
Posto que posúe un gran ecosistema mariño, no 2002, creouse o *Foro experto dos mares de Arafura e Timor* (polas súas siglas en inglés: ATSEF) para promover unha xestión sostible dos mesmos tanto desde un punto de vista económico como en canto do coidado do medio ambiente.

## Delimitación da IHO 
A máxima autoridade internacional en materia de delimitación de mares, a Organización Hidrográfica Internacional («International Hydrographic Organization, IHO), considera o mar de Arafura como un mar. Na súa publicación de referencia mundial, *Limits of oceans and seas* (Límites de océanos e mares, 3ª edición de 1953), asínalle o número de identificación 48h e defíneo do seguinte xeito:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do *Foro experto dos mares de Arafura e Timor* (ATSEF)
Let It Slide

"**Let It Slide**" é unha canción da banda estadounidense de grunge, editada como sinxelo do seu segundo álbum *Every Good Boy Deserves Fudge* o día 1 de xuño de 1991 a través do selo Sub Pop Records.

## Listaxe de cancións 
# "Let It Slide"
# "Ounce Of Deception"
# "Paperback Life"
# "Checkout Time" (Versión alternativa)
Love, Reign o'er Me

"'''Love, Reign o'er Me'*" é unha canción da banda inglesa de rock The Who. Escrita polo guitarrista e compositor Pete Townshend, foi editada o 23 de outubro de 1973 como segundo sinxelo do seu sexto álbum de estudio, *Quadrophenia*. A canción acadou o número 76 na lista *Billboard Hot 100* e o 54 na *Cash Box''.

"Love, Reign o'er Me", xunto con "Is It in My Head?" que tamén está en *Quadrophenia*, remóntanse ao ano 1972. Ámbalas dúas inicialmente compuxéronse para que formasen parte do álbum autobiográfico non editado *Rock Is Dead—Long Live Rock!*, e posteriormente converteuse en *Quadrophenia*.

## Listaxe de cancións 
Todos os temas compostos por Pete Townshend.
;7" (EEUU)
#"Love, Reign o'er Me" - 3:07
#"Water" - 6:25

;7" (Bélxica e os Países Baixos)
#"Love, Reign o'er Me" - 3:07
#"Is It in My Head?" - 3:46

## Versión de Pearl Jam 
A banda estadounidense de rock alternativo editou unha versión de "Love, Reign o'er Me" para a película do ano 2007 *Reign Over Me*, que toma o seu nome do tema de The Who. A canción de Pearl Jam pode escoitarse nos créditos finais do filme. O sinxelo do tema sería aparecería como descarga dixital o 23 de febreiro do 2007.
A Single

"**A Single**" é o sétimo sinxelo editado pola banda inglesa de rock gótico The Cure. Foi o seu primeiro lanzamento en edición limotada e publicouse en dous vinilos de 7" cun total de 4 temas. Tamén apareceu nun 10" coas catro cancións e nun 7" con só "The Hanging Garden" e "Killing an Arab".

Aínda que o seu nome oficial é "A Single", adoita a chamarse tamén "The Hanging Garden" como unha forma de evitar confusións. O sinxelo chegou ao número 34 da lista británica de sinxelos.

## Listaxe de cancións 
**Parte un**
# "The Hanging Garden"
# "One Hundred Years"
**Parte dous**
# "A Forest" (Live)
# "Killing an Arab" (Live)
Arteria colateral interna do dedo polgar da man

miniatura|200px|Arterias do membro superior
A **arteria colateral interna do polgar** ou **arteria principal do polgar** é unha arteria do membro superior, que abastece de sangue o dedo polgar. Deriva da arteria radial, cando esta vira cara a parte fonda e interna da man. Discorre entre os músculos interóseos dorsais da man e o músculo adutor do polgar, pasando pola superficie interna do primeiro óso metacarpiano e pola base da falanxe proximal do dedo polgar. Neste punto, xunto ao músculo flexor longo do polgar, divídese en dous, que á altura da falanxe distal, forma un pequeno arco, que abastece de sangue os tecidos da área.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Gray. Anatomy of the human body* . Edición de 1918 de dominio público.
Arteria colateral externa do dedo índice

A **arteria colateral externa** é unha pequena arteria que abastece o dedo índice da man. É unha rama da arteria radial, que xorde preto da saída da arteria colateral interna, discorrendo coma esta, entre os músculos interóseos dorsais e o adutor do polgar. Avanza por todo o dedo índice onde adoita emitir unha rama para anastomosarse coa arteria colateral interna do dedo polgar e outra cara ao arco palmar arterial superficial.

Nalgunhas ocasións, xorde nun tronco común coa arteria colateral interna do dedo polgar, na denominada *primeira arteria palmar metacarpiana*.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Gray. Anatomy of the human body* . Edición de 1918 de dominio público.
A Abelleira, Baroncelle, Abadín

**A Abelleira** é un lugar da parroquia de Baroncelle, no concello lugués de Abadín, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE en 2023 tiña 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres) o que supón unha diminución respecto a 2015 cando tiña 12 habitantes (9 homes e 3 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Baroncelle 
### Parroquias de Abadín 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Abadín
Bandeira de Queensland

miniatura|100px|Insignia estatal.
A **bandeira de Queensland** é un dos símbolos oficiais do Estado de Queensland, unha subdivisión de Australia. A orixe da bandeira remóntase a 1870, con pequenas variacións. O emblema foi deseñado por William Hemmant, o Secretario Colonial e Tesoureiro de Queensland, o 29 de setembro de 1876.

O seu deseño consiste nun rectángulo cunha proporción de 1:2. A bandeira está baseada no Pavillón Británico Azul co símbolo do estado no campo azul. O emblema é un disco branco cunha Cruz de Malta, ou Cruz de San Xoán na cor azul celeste. No centro da cruz atópase unha coroa imperial británica.

## Historia 
A bandeira do Estado foi creada en 1870, baseada no Pavillón Británico Azul, mais non tiña presente un emblema. No seu lugar había un perfil da Raíña Vitoria nun disco azul rodeado por un anel branco sobre o que estaba a verba “Queensland” escrita en ouro.

A seguinte alteración ocorreu en 1876, pois como había moitas reclamacións de que o reprodución da efixie da Raíña Vitoria era moi difícil, foi proposta unha substitución. Moitas reclamacións foron feitas por funcionarios do Estado, como o exemplo abaixo citado, misiva dos Arquivos do estado de Queensland.

A Cruz de Malta cunha Coroa Imperial no seu centro foron entón escollidas para substituír a efixie da Raíña.

A última alteración oficial ocorreu en 1901, coa morte da raíña Vitoria. A mudanza foi en relación á coroa sobre a Cruz; como Vitoria e Eduardo VII escolleron diferentes coroas, as coroas dos emblemas tamén tiveron que ser modificadas.

## Simbolismo 
* O Pavillón Británico é usado na bandeira de varios países da Commonwealth, inclusive a da propia Bandeira de Australia, como símbolo dos lazos co Reino Unido;
* A Cruz de Malta é unha referencia a unha condecoración militar de valor.

## Notas
Bandeira de Güiana

A **bandeira de Güiana**, coñecida como a *punta de frecha dourada*, foi aprobada o 26 de maio de 1966. Foi deseñada por Whitney Smith, un estadounidense coñecido polos seus estudos centrados na vexiloloxía. O deseño orixinal non incluía os bordos negro e branco que foron incorporados polo College of Arms. A cor verde representa a agricultura e os bosques. O branco simboliza os ríos e a auga. O dourado reflicte a riqueza mineral do país. O negro representa a capacidade de resistencia, e o vermello o ardor e o dinamismo.

## Outras bandeiras 

Ficheiro:Ensign of Guyana.png|Pavillón de Güiana, mesmo deseño que a súa bandeira, pero en proporcións 1:2.
Ficheiro:Flag of British Guiana (1875–1906).svg|Bandeira da **Güiana Británica**, de 1875 a 1906.
Ficheiro:Flag of British Guiana (1919-1955).svg|Bandeira da **Güiana Británica**, de 1906 a 1954.
Ficheiro:Flag of British Guiana (1955–1966).svg|Bandeira da **Güiana Británica**, de 1954 a 1966.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Bandeira de Güiana en Flags of the World
Bandeira de Haití

A **bandeira de Haití** foi adoptada oficialmente o 25 de febreiro de 1986, pero o seu deseño remóntase a comezos do século XIX, cando foi usada pola República de Haití baixo o presidente Alexandre Pétion en 1806.. É unha bandeira composta por dúas franxas horizontais, do mesmo tamaño, de cor azul (a superior) e vermella (a inferior). No centro da mesma figura, dentro dun rectángulo de cor branca, o escudo nacional. A bandeira de uso civil carece de escudo.

## Historia 
Dise que a bandeira foi creada durante a rebelión contra os franceses. Os rebeldes tomaron a bandeira de Francia e quitáronlle a franxa branca do centro, en sinal de que expulsaran ós brancos, aparecendo así a bandeira haitiana.

Durante os Xogos Olímpicos de 1936 observouse que a bandeira de Haití era igual á bandeira de Liechtenstein, razón pola cal esta última agregou a imaxe dunha coroa na parte superior esquerda. o 25 de febreiro de 2012.

## Outras bandeiras 

Ficheiro:Flag of Haiti (1791-1789).svg|Bandeira vixente de 1791 a 1798.
Ficheiro:Flag of Haiti (1803-1804).svg|Bandeira do 18 de maio de 1803 ó 20 de maio de 1805.
Ficheiro:Flag of Haiti 1964 (civil).svg|Bandeira do Imperio de Haití (1804-1806).
Ficheiro:Flag of Haiti (civil).svg|Bandeira da República de Haití baixo o réxime de Alexandre Pétion de 1806 a 1811.
Ficheiro:Flag of Haiti 1806.svg|Bandeira do Estado de Haití baixo o réxime de Henri Christophe (1806-1811).
Ficheiro:Flag of Kingdom of Haiti.svg|Bandeira do Reino de Haití (1811-1820).
Ficheiro:Flag of Haiti (civil).svg|Bandeira de Haití de 1822 ata 1843.
Ficheiro:Flag of Haiti 1964 (civil).svg|Bandeira de Haití de 1843 ata 1844.
Ficheiro:Flag of Haiti (civil).svg|Bandeira de 1844 a 1849.
Ficheiro:Flag of Haiti (1849-1859).png|Bandeira de 1849 a 1859, baixo o goberno de Faustin Soulouque.
Ficheiro:Flag of Haiti.svg|Bandeira de 1859 a 1964, igual á actual.
Ficheiro:Flag of Haiti (1964-1986).svg|Bandeira de 1964 a 1986, baixo a ditadura dos Duvalier.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Bandeira de Haití en Flags of the World
Bandeira de Guatemala

A **bandeira de Guatemala** foi creada polo Decreto executivo do 17 de agosto de 1871, sendo Presidente da República o xeneral Miguel García Granados.

## Outras bandeiras 

Ficheiro:Flag of the United Provinces of Central America.svg|1823-1824
Ficheiro:Flag of the Federal Republic of Central America.svg|1824-1839
Ficheiro:Flag of Guatemala (1838-1843).svg|1839-1843
Ficheiro:Flag of Guatemala (1843-1851).svg|1843-1851
Ficheiro:Flag of Guatemala (1851-1858).svg|1851-1858
Ficheiro:Flag of Guatemala (1858–1871).svg|1858-1871
Ficheiro:Flag of Guatemala (1924).svg|1924
Ficheiro:Flag of Guatemala.svg|Dende 1871

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Bandeira de Antiga e Bermuda en Flags of the World
Vilatán

Como topónimo **Vilatán** pode referirse a:

;En Galiza
***Vilatán**, parroquia do concello do Saviñao;
****Vilatán**, lugar de dita parroquia;
***Vilatán**, lugar da parroquia de Baroncelle, no concello de Abadín.

## Véxase tamén
### Outros artigos
City of Ember

***City of Ember*** é un filme estadounidense dirixido por Gil Kenan que se estreou no 2008.

## Sinopse 
Nunha cidade sombría e soterrada, a única luz existente provén da iluminación das rúas. Cando a enerxía comeza a escasear, dous rapaces, que buscan unha solución para evitar o desastre, descobren antigos misterios.

## Personaxes 
* Saoirse Ronan como Lina Mayfleet
* Harry Treadaway como Doon Harrow
* Bill Murray como Maior Cole
* Toby Jones como Barton Snode
* Marianne Jean-Baptiste como Clary
* Martin Landau como Sul
* Tim Robbins como Loris 'Barrow' Harrow
* Liz Smith como Avoa Mayfleet
* Amy Quinn e Catherine Quinn como Poppy Mayfleet
* Mary Kay Place como Mrs. Murdo
* Mackenzie Crook como Looper
* Lucinda Dryzek como Lizzie Bisco
* Matt Jessup como Joss
* Ian McElhinney como Un construtor

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en Filmaffinity
Problem Child

***Problem Child*** é un filme estadounidense dirixido por Dennis Dugan que se estreou en 1990.

## Sinopse 
Ben Healy é un home apoucado que traballa para o seu pai Big Ben, un gran distribuidor de material deportivo. A Ben encantaríalle ter un fillo, pero a súa muller Flo é incapaz de concibilos. Ben utilizará ó pouco escrupuloso axente Igor Peabody, o cal lles presentará a un curioso e fervellasverzas neno de sete anos, que foi devolto trinta veces ó orfanato a causa do seu carácter incorrixible, e que nin sequera as monxas aturan.

## Personaxes 
* John Ritter como Ben Healy
* Michael Oliver como Junior
* Jack Warden como Big Ben Healy
* Gilbert Gottfried como Igor Peabody
* Amy Yasbeck como Flo Healy
* Michael Richards como Martin "The Bow Tie Killer" Beck
* Peter Jurasik como Roy
* Dennis Dugan como Pai na tenda
* Colby Kline como Lucy

## Galardóns e nomeamentos 
* 1990: Nomeada ós Premios Razzie: Peor actor secundario (Gilbert Gottfried).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en Filmaffinity
Problem Child 2

***Problem Child 2*** é un filme estadounidense dirixido por Brian Levant que se estreou en 1991.

## Sinopse 
Ben e o seu fillo adoptivo, Junior, trasladáronse a unha nova cidade. O lugar ten unha moi especial característica: ten cincuenta mulleres por cada habitante masculino.

## Personaxes 
* John Ritter como Ben Healy
* Michael Oliver como Junior Healy
* Jack Warden como Big Ben Healy
* Laraine Newman como LaWanda Dumore
* Amy Yasbeck como Annie Young
* Ivyann Schwan como Trixie Young
* Gilbert Gottfried como Igor Peabody
* Paul Willson como Smith
* Buffalo Bob Smith como Padre Flanagan
* Alan Blumenfeld como Aron Burger
* Krystle Mataras como Dolly
* Tiffany Mataras como Madison

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en Filmaffinity
Problem Child 3: Junior in Love

***Problem Child 3: Junior in Love*** é un filme estadounidense dirixido por Greg Beeman que se estreou en 1995.

## Sinopse 
Junior Healy é un neno de once anos, cunha endiañada imaxinación, que non para de facer falcatruadas. O seu pai, totalmente desesperado, decide inscribilo nunha academia de baile para que empregue a súa hiperactividade en algo máis produtivo. Alí, Junior coñece á encantadora Tiffany, de quen se namora perdidamente, e decide cortexala sen pensar nas consecuencias.

## Personaxes 
* William Katt como Ben Healy
* Justin Chapman como Junior Healy
* Sherman Howard como Xefe dos Scouts Phlim
* Carolyn Lowery como Sarah Gray
* Jennifer Ogletree como Tiffany
* Blake McIver Ewing como Corky McCullen
* Brock Pierce como Duke
* Jake Richardson como Blade
* Gilbert Gottfried como Igor Peabody
* Jack Warden como Big Ben Healy
* Ellen Albertini Dow como Lila Duvane
* Marianne Muellerleile como Miss Hicks
* Bruce Morrow como Mr. Burtis
* Jacqueline Obradors como Conchita
* Kelli Thacker como Enfermeira Kiki
* Rance Howard como Bedel

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en Filmaffinity
A Acea, Meire, Allariz

**A Acea** é un lugar da parroquia de Meire, no concello ourensán de Allariz, na comarca de Allariz - Maceda. Segundo o IGE, en 2022 tiña 35 habitantes (14 homes e 21 mulleres).

## Toponimia 
O topónimo **Acea** (do árabe *as-sâniya*) fai referencia á presenza dunha acea, un  muíño hidráulico destinado a moer gran para obter fariña.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Meire 
### Parroquias de Allariz 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Allariz
Cunca do Polo Norte (Marte)

A **Cunca do Polo Norte**, ou a **Cunca Boreal**, é unha gran cunca ou planicie de baixa altitude que está situada no hemisferio norte marciano, e que cobre case o 40% do planeta. Chryse Planitia, o lugar de aterraxe da Viking 1, sería unha baía que se abre cara está cunca.
[miniatura|A Cunca do Polo Norte sería a zona que aparece en azul, exceptuando a zona que ocupa [Utopia Planitia, a forma elíptica está interrompida pola rexión de Tharsis, que aparece en vermello.]]
Unha das posibles explicacións da baixa altitude, do relevo case plano desta cunca, e da falta de cráteres é que esta cunca tivo a súa orixe a través dun grande impacto dun meteorito. Dúas hipóteses *compiten* por dar unha posible resposta á orixe por colisión desta cunca: a primeira sería o resultado dun impacto a baixa velocidade (6 – 10&nbsp;km/s), cun ángulo oblicuo e un diámetro duns 1.600 - 2.700&nbsp;km; a segunda hipótese extraída dos datos topográficos proporcionados pola Mars Global Surveyor e que coincide cos modelos que suxiren a formación dun cráter cunhas dimensións de 10.600&nbsp;km por 8.500&nbsp;km, o impacto estaría centrado nas coordenadas 67° N 208° E, parte do cráter sería recuberto polas erupcións que crearon a rexión do Tharsis. Existen tamén evidencias dun segundo posible cráter/impacto. Está última hipótese, faría desta cunca e por moito, o cráter de impacto máis grande do Sistema Solar, aproximadamente con catro veces máis diámetro cá Cunca Aitken (na Lúa) ou que Hellas Planitia no hemisferio sur de Marte.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Tharsis
* Arabia Terra
* Utopia Planitia

### Ligazóns externas 
* "Outflow Channels May Make a Case for a Bygone Ocean on Mars", Planetary Science Research Discoveries
* Mapa coas fronteiras das rexións de Marte
* Mapa topográfico de Marte, con nomenclatura detallada das rexións de Marte 
* Mapa detallado do cuadrante MC-01 Mare Borearum
* Páxina coas ligazóns ós mapas dos cuadrantes de Marte
A Fraga, Baroncelle, Abadín

**A Fraga** é un lugar da parroquia de Baroncelle, no concello lugués de Abadín, na comarca da Terra Chá. O Instituto Galego de Estatística non ofrece datos de poboación deste lugar.

## Notas 

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Baroncelle 
### Parroquias de Abadín 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Abadín
Bandeira de Honduras

A **bandeira de Honduras** foi creada o 16 de febreiro de 1866, sendo Presidente da República José María Medina. Está baseada na que pertenceu ás Provincias Unidas do Centro de América. Consta de tres franxas horizontais do mesmo tamaño, de cor azul as exteriores e branca a central. No centro, dentro da franxa branca, figuran cinco estrelas azuis que simbolizan os cinco países que formaron a antiga federación centroamericana e o ideal da unión de Centroamérica.

## Historia 
En 1823, Honduras uniuse ás Provincias Unidas de Centroamérica e adoptou a súa bandeira. Continuou usando unha tribanda lisa azul e branca despois da disolución da unión en 1838. O 7 de marzo de 1866 colocáronse cinco estrelas azuis na bandeira para representar as cinco provincias orixinais de Centroamérica: O Salvador, Costa Rica, Nicaragua, Honduras e Guatemala. O tamaño e a posición das estrelas fixáronse oficialmente cando o deseño foi estandarizado o 18 de xaneiro de 1949.

O decreto de 1949 especificaba que as raias debían ser turquesas, mais na práctica a bandeira permaneceu azul cerúleo durante as seguintes sete décadas. O goberno hondureño só comezou a ondear bandeiras turquesas despois da toma de posesión da presidenta Xiomara Castro o 27 de xaneiro de 2022.

## Outras bandeiras 

Ficheiro:Bandera_de_Iturbide.png|Pavillón do Imperio de México 1821-1823
Ficheiro:Flag of the United Provinces of Central America.svg|1823-1824
Ficheiro:Flag of the Federal Republic of Central America.svg|1824-1839
Ficheiro:Flag of Honduras (1839-1866).svg|1839-1866
Ficheiro:Flag of Honduras (1866-1898).svg|1866-1898
Ficheiro:Flag of Honduras (1866-1898 Alternative).svg|1866-1898 Alternativa
Ficheiro:Flag of Honduras (1890s yellow star variant).svg|1898-1949
Ficheiro:Flag of Honduras (before 2022).svg|1949-2022
Ficheiro:Flag of Honduras (2022–present).svg|Versión de 2022-2026

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Michael Oliver

**Michael Oliver**, nado nos Ánxeles (California) o 10 de outubro de 1981, é un actor estadounidense. Coñecido por interpretar a Junior nos filmes cómicos *Problem Child* e *Problem Child 2*.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Elemento PYLIS

miniatura|dereita|Estrutura secundaria predita da secuencia de inserción da pirrolisina 1 (PYLIS 1) de arqueas.
En bioloxía o **elemento PYLIS** ou **secuencia PYLIS** (do inglés ***py**rro**l**ysine **i**nsertion **s**equence*, secuencia de inserción da pirrolisina) é unha estrutura talo-bucle que aparece nalgunhas secuencias de ARNm dunhas poucas especies de procariotas (arqueas metanóxenas da familia das *Methanosarcinaceae*). Está ausente en eucariotas. Nas arqueas a secuencia PYLIS está situada inmediatamente despois do codón UAG en dirección ao extremo 3' do ARNm.

Propúxose que este motivo estrutural causaba que o codón de terminación UAG (*ámbar*), que serve normalmente para finalizar a síntese de proteínas, codificase para o aminoácido especial pirrolisina, que se incorporaría á secuencia de aminoácidos dalgúns encimas que interveñen no metabolismo do metano (monometilaminas metiltransferases) . De todos modos, parece que o esencial para este cambio de función do codón UAG é que a bacteria teña os xenes PylT e PylS que codifican un ARNt especial e unha aminoacil ARNt sintetase especial, de modo que este elemento non funcionaría exactamente igual ca o elemento parecido SECIS para a selenocisteína.

A secuencia PYLIS ten 86 nucleótidos e, aínda que contén estruturas talo-bucle, son un pouco máis complicadas ca o que se esperaba inicialmente, xa que consta de catro talos separados por tres bucles internos e acaba nun gran bucle no extremo. Este motivo está conservado na secuencia e o pregamento dos ARNm das mononometilamina metiltransferases das *Methanosarcinaceae*.

 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pirrolisina
* Elemento SECIS
* Selenocisteína
* Elemento regulador en cis

### Bibliografía 
* 
*
Bandeira de Nicaragua

A **bandeira de Nicaragua** foi adoptada o 5 de setembro de 1908 e na súa forma actual, foi establecida o 27 de agosto de 1971. A súa composición é de tres franxas horizontais do mesmo tamaño, de ton azul as exteriores, e de cor branco a central, en cuxo centro, figura o Escudo Nacional.

## Outras bandeiras 

Ficheiro:Bandera_de_Iturbide.png|Pavillón do Imperio de México 1821-1823
Ficheiro:Flag of the United Provinces of Central America.svg|1823-1824
Ficheiro:Flag of the Federal Republic of Central America.svg|1824-1839
Ficheiro:Flag of Nicaragua (1839-1858).svg|1839-1858
Ficheiro:Civil Ensign of Nicaragua (1854-1858).svg|1839-1858
Ficheiro:Flag of Nicaragua (1858-1889 and 1893-1896).svg|1858-1889
Ficheiro:Flag of Nicaragua (1889-1893).svg|1889-1893
Ficheiro:Flag of Nicaragua (1858-1889 and 1893-1896).svg|1893-1896
Ficheiro:Flag of Nicaragua (1896–1908).svg|1896-1908
Ficheiro:Flag of Nicaragua.svg|1908-presente

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Escudo de Nicaragua
### Ligazóns externas 
* Bandeira de Nicaragua en Flags of the World
Chouselas, Corvite, Abadín

**Chouselas** é un lugar da parroquia de Corvite, no concello lugués de Abadín, na comarca da Terra Chá. Segundo datos do IGE, está deshabitado dende 2021.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Corvite 
### Parroquias de Abadín 
## Notas
Descrición do Reino de Galicia

***Descrición do Reino de Galicia*** é unha obra en lingua castelá de Bartolomé Sagrario de Molina redactada en 1549 e publicada en Mondoñedo en 1550 co título orixinal de ***Descripcion del Reyno de Galizia y de las cosas notables del***. Trátase dunha descrición do Reino de Galiza redactada polo devandito *licenciado Molina*, un dos primeiros licenciados en dereito pola Universidade de Santiago de Compostela e malagueño de orixe. A obra foi traducida ao galego e publicada en 2003 por Editorial Toxosoutos.
## Temática 
Trátase dunha descrición exhaustiva do reino, redactada en castelán, onde se fala dos corpos de santos ou reliquias, ríos, poboacións, portos e monumentos que atesoura o reino. Tamén fala das orixes e feitos de armas máis destacados das liñaxes galegas imperantes na época.

É considerado o primeiro libro galego moderno, tanto pola súa temática, unha reivindicación de Galicia levantada nun momento de auxe da galegofobia; como por ser iniciativa dun editor non relixioso, Agustín de Paz, nun tempo en que só a igrexa promovía libros.

## Estrutura e estilo 
Está estruturada en cinco partes e presentada en verso e en cadansúa páxina un comentario en prosa que amplía o texto versificado. É importante pola súa antigüidade e por ser un dos primeiros textos en que nesta época se reivindica a defensa e dignidade de Galiza fronte ao desprezo e o proceso de periferización en que se ía inserindo.miniatura|Colofón.|centro
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Artigo  da Real Academia Galega sobre esta obra e a edición dela que figura no seu arquivo.
Geoffrey Gurrumul Yunupingu

**Geoffrey Gurrumul Yunupingu**, nado en 1970 en Galiwin'ku, Illa Elcho (Terra de Arnhem) e finado o 25 de xullo de 2017, foi un músico e cantante aborixe australiano que cantaba en lingua yolŋu.

## Traxectoria 
Ynunupingu proviña do clan Gumatj do pobo yolngu por parte de pai e dos Galpu por parte de nai. Naceu con cegueira pero nunca aprendeu braille nin precisou de can guía. Yunupingu só falaba unhas poucas palabras en inglés.

Tocaba os tambores, o teclado, a guitarra e o didgeridoo. Porén é a súa voz a que atraeu as máis das críticas favorábeis e a que lle trouxo recoñecemento. Cantaba sobre historias da súa terra en varias linguas yolŋu como o Gälpu, o Gumatj ou o Djambarrpuynu, aínda que tamén tiña cancións en inglés. Estivo asociado formalmente coa banda Yothu Yindi, pero tamén colaborou coa Saltwater Band.

## Discografía 
### Álbums de estudio 
* *Gurrumul* (2008)
* *Rrakala* (8 de abril de 2011)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Aborixes australianos

### Ligazóns externas 
*Páxina Oficial 
*Geoffrey Gurrumul Yunupingu – Páxina de MySpace 
*"An Intimate Evening Performance"
*Video of Geoffrey Gurrumul Yunupingu performing en YouTube
*National Indigenous Times - Issue 151 
*skinnyfishmusic.com.au Skinny Fish Music - Geoffrey Gurrumul Yunupingu
Pinealocito

miniatura|dereita|Situación da glándula pineal.
Os **pinealocitos** son células principais da glándula pineal ou epífise encargadas da produción de melatonina orixinadas a partir do neuroepitelio. Están acompañados na glándula por células intersticiais pineais. Os pinealocitos posúen un orgánulo chamado fita sináptica, considerado como un marcador específico para este tipo celular. Nos pinealocitos encóntranse os encimas serotonina N-acetiltransferase e acetilserotonina O-metiltransferase, que converten a serotonina en melatonina.

A melotonina libérase á circulación sanguínea por medio de prolongacións citoplasmáticas longas que fan contacto cos capilares e se asemellan aos axóns das neuronas. A secreción de serotonina é estimulada pola innervación simpática do ganglio cervical superior. Tamén posúen procesos citoplasmáticos curtos que se conectan a outros pinealocitos adxacentes por medio de desmosomas e unións comunicantes.

## Características
Os pinealocitos teñen un núcleo grande e irregular cun nucléolo prominente. O citoplasma é moderadamente basófilo e contén algunhas pinguiñas de lípido, lipocromo e moitos microtúbulos e microfilamentos desordenados (agás nas prolongacións celulares, que son paralelos). No citoplasma hai retículo endoplasmático rugoso non moi extenso e un retículo endoplasmático liso maior. Hai moitos polirribosomas. O aparato de Golgi non está moi desenvolvido.

O orgánulo máis característico da célula é a fita sináptica constituída por láminas ou bastóns densos rodeados de pequenas vesículas. Nalgúns órganos sensoriais (fotorreceptores, órgano de Corti) hai orgánulos que se asemellan algo a estas fitas, pero son menos numerosos e frman parte do complexo presináptico. Nos pinealocitos as fitas non parecen ter función sináptica, e aínda que a súa función non está clara, poderían intervir na liberación de mediadores químicos. Hai unha correlación entre o número destas fitas e a actividade da glándula pineal. Durante os períodos de escuridade aumenta substancialmente o número e tamaño das fitas sinápticas, que se agrupan formando campos de fitas sinápticas.

Os pinealocitos teñen prolongacións celulares moi longas que se estenden cara aos tabiques de tecido conxuntivo, onde rematan en terminacións bulbosas preto dos capilares sanguíneos ou das células ependimarias do revestimento da glándula. As prolongacións conteñen vesículas cargadas de substancias (hormonas, proteína neuroepifisinas). Outras prolongacións máis curtas rematan en extremos cegos entre as células veciñas.

Nos pinealocitos obsérvanse unións comunicantes ou de fisura, que permiten a conexión eléctrica e metabólica das células veciñas.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Glándula pineal
*Melatonina

### Ligazóns externas
* Boston University 144. Endocrine System  pineal gland, pinealocytes and glial cells
Francisco Paradela Rodríguez

**Francisco Paradela Rodríguez**, nado en Elviña (A Coruña) o 3 de setembro de 1909 e finado na Coruña o 31 de outubro de 2009, foi un gaiteiro galego, tamén coñecido como **Farruco** ou **Paco Paradela**, considerado un dos intérpretes máis importantes do instrumento en Galicia durante o século XX.
Chegou ser, xunto con Emilio Corral, un dos máis veteranos de todos os tempos en Galicia. É o autor de temas hoxe considerados clásicos no repertorio da gaita galega, como a "Jota de Montrove", "A Carballesa", a "Foliada de Elviña" e outros.

## Traxectoria 
A súa primeira gaita foi construída por un artesán que vivía enfronte da fábrica de gas na Coruña. A súa segunda gaita, foi feita en Pontevedra polo coñecido Faustino Santalices. Tamén coñeceu persoalmente a Perfecto Feijoo e ao mítico *gaiteiru Llibardon* de Asturies. En 1926, cando Emilio Corral ingresou na agrupación Cántigas da Terra, Paradela xa formaba parte dela como gaiteiro, e ámbolos dous coincidiron alí e tocaron xuntos durante anos. Paradela formou parte deste coro por máis de cinco lustros. En 1934, integrou tamén o grupo Os Tempranos de Eirís. Realizou varias gravacións deixando constancia do seu virtuosismo como solista, unha das máis valoradas é a que fixo en 1950 xunto con Fernando Álvarez por encargo do etnomusicólogo Alan Lomax, gravación sucesivamente reeditada. O mesmo que Corral, en 1960 recibiu a medalla Marcial del Adalid do concello da Coruña en recoñecemento á súa carreira musical.

Paradela nunca chegou casar, solteiro faleceu na coruñesa residencia para anciáns Padre Rubinos, onde vivía dende o ano 2002. Para entón, xa moi ancián, estaba xa case xordo e inmóbil pero recibiu o recoñecemento de gran número de gaiteiros das xeracións posteriores, como a popular Susana Seivane.

## Personalidade e estilo 
Farruco Paradela tivo as máis positivas valoracións por parte de moitos dos músicos e especialistas que o chegaron a coñecer. Avelino Cachafeiro dixo persoalmente del que era o gaiteiro máis impresionante que tiña coñecido. Xosé Casal non podía tamén agacha-la súa admiración por el: «Facía uns vibratos cos seus dedos gordos como chourizos que parecía un violín». «Saboreaba as notas, era moi sentimental. É solteiro, pero pode dicirse que estaba casado coa gaita», lembra o tamén gaiteiro Pepe Temprano.

## Notas
John Ritter

**Jonathan Southworth "John" Ritter**, nado o 17 de setembro de 1948 en Burbank (California) e finado o 11 de setembro de 2003 na mesma cidade, foi un actor, cómico e actor de dobraxe estadounidense.

## Filmografía 
## Véxase tamén