open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pobo livonio

Os **livonios** (en ) son un grupo étnico nativo do norte de Letonia e o suroeste de Estonia. Historicamente, os livonios falaban a lingua livonia, unha lingua urálica estreitamente relacionada co estoniano e o finés. A derradeira persoa que aprendeu e falou o livonio como lingua nai, Grizelda Kristiņa, morreu no ano 2013, convertendo o livonio nunha lingua morta. No ano 2010, existían arredor de 30 persoas que o aprenderon como segunda lingua.

Factores históricos, sociais e económicos, xunto coa dispersión da poboación étnica, resultaron no esmorecemento dos livonios, sobrevivindo só uns pequenos grupos no século XXI. En 2011, só 250 persoas declararon a súa identidade livonia en Letonia.
* Caupo de Turaida, xefe do pobo livonio a comezos do século XIII.
* Pētõr Damberg, lingüista, poeta e educador.
* Uļi Kīnkamäg, líder nacionalista.
* Grizelda Kristiņa, derradeira falante coñecida de livonio.
* Kōrli Stalte, mestre, cantor e activista cultural.
* Edgar Vaalgamaa, pastor luterano e tradutor.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Livonio cartaz.jpg|Sinal bilingüe con indicacións cara o mar en letón e livonio.
Ficheiro:Bandeiras,livonia.jpg|Bandeiras letoa e livonia na vila de pescadores de Kolka.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Grupos étnicos de Europa
STS-79

**STS-79** foi unha misión do transbordador espacial Atlantis lanzada o 16 de setembro de 1996 desde a rampla 39A do Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral.

O transbordador levaba na súa bodega o módulo Spacehab, na súa segunda misión. A tripulación transferiu máis de 1814 kg de equipamento, subministracións e experimentos entre o Atlantis e a estación e 907 kg de mostras experimentais e equipamento da estación ao Atlantis.

O transbordador regresou a terra no Centro Espacial Kennedy o 26 de setembro de 1996 deixando a Blaha na estación e traendo de volta a Shannon Lucid tras 188 días no espazo, un récord no seu momento para un astronauta estadounidense.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Transbordador espacial
*Transbordador espacial Atlantis
Pobo letón

Os **letóns** (en ; en ) son un grupo étnico báltico, nativo da moderna Letonia e a rexión xeográfica inmediata. Os letóns comparten unha mesma lingua, cultura e historia.

## Historia 
Unha tribo de fala finesa coñecida como os livonios instalouse entre os letóns e modulou o nome de «Latvis» que significa «limpadores de bosques», que é como os colonizadores alemáns medievais tamén se referían a estes pobos.

Os colonizadores alemáns cambiaron o nome a «Lette» e nomearon a súa colonia inicialmente pequena como «Livland». A forma en latín, Livonia, pouco a pouco acabou referíndose a todo o territorio da moderna Letonia, así como o sur de Estonia, que caera baixo o dominio alemán. Os letóns e os lituanos son os únicos membros superviventes dos pobos bálticos da familia indoeuropea.

## Notas
Costumari Català

***Costumari Català*** é a obra capital do folclorista catalán Joan Amades. Leva como subtítulo ''El curs de l'any* (en galego, *O curso do ano*). Considérase como a obra etnográfica de referencia para calquera cuestión relacionada coas tradicións e os costumes das terras de lingua catalá.

Consta de cinco volumes ilustrados que ordenan os contidos seguindo o curso do ano, o paso das estacións. A primeira edición data de 1952, en cinco volumes, da Editorial Salvat. O 1982, as editoriais Salvat e Edicions 62, en colaboración, fixeron unha reedición en facsímile. Os cinco libros enchen máis de 5.000 páxinas.

## Obxectivo, método e contido da obra 
O obxectivo do *Costumari* era recoller e deixar constancia escrita de todo aquilo que os cataláns facían impulsados pola tradición. Amades móvese impulsado por dúas razóns: o interese etnográfico, é dicir dos costumes en si mesmos, e a percepción de que o saber tradicional estaba ameazado.

Proponse, pois, facer unha ampla recompilación, incluíndo: crenzas, preocupacións, supersticións, refráns, cancións, danzas, xogos, documentos gráficos, costumes, fábulas, entre outros. É moi consciente de que indirectamente está a facer un importante traballo de compilación lexicográfica. Contou coa colaboración de Joan Tomàs e Parés, que o axudou especialmente na investigación de cancións e músicas populares en todo o territorio de fala catalá.

Amades utiliza dous tipos de fontes: as bibliográficas e a entrevista directa a persoas de todo tipo, idade, estamento e ocupación.

Os datos recolleitos estruturáronse en dous eixos moi diferenciados:
* Costumes colectivos, que se organizan seguindo o curso do ano. As estacións e os meses do ano serven para estruturar os volumes. Estes contidos son os que recolle a obra que nos ocupa, o *Costumari Català*.
* Costumes individuais, seguindo o curso da vida, do nacemento á morte. Estes contidos formarían parte dunha obra posterior, *Folclore de Cataluña*.
Joan Amades dedicou 35 anos á coordinación do *Costumari*, incluíndo a compilación de información, a redacción, a integración dos diferentes documentos e a estruturación no cinco volumes mencionados.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 1ª edición: *Costumari Català.* *O curs de l'any.'' Barcelona. 1956
* 2ª edición en facsímile: 'Costumari Català. ''O curs de l'any.'' Salvat Editores i Edicions 62, Barcelona, 1983, ISBN 84-345-3673-0 (obra completa).
Ramón López de Vicuña

**Ramón López de Vicuña**, nado en Manila (Filipinas) o 14 de novembro de 1852 e finado en Madrid o 14 de febreiro de 1909, foi un profesor e escritor galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Dereito civil e canónico e doutor en Filosofía e letras. Catedrático de Xeografía e Historia no Instituto da Coruña e a partir de 1907 no Instituto Cardenal Cisneros de Madrid, foi concelleiro da Coruña, correspondente da Real Academia de la Historia e un dos membros fundadores da Real Academia Galega en 1905.

Colaborou en *Revista Contemporánea*, *Revista de España*, *Revista Crítica de Historia y Literatura*, *Galicia Diplomática* e a *Galicia (Revista Regional)* de Andrés Martínez Salazar.

Foi un admirador e divulgador do románico galego.

## Obras 
Publicou con destino ao ensino obras que acadarían varias edicións.
* *Curso de Historia Universal*, 1880.
* *Curso elemental de Geografía*, 1892.
* *Curso elemental de Historia de España*, 1893.
* *Curso elemental de Geografía descriptiva*, 1901.
* *Curso de Geografia especial de España*, 1906.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Pobo lituano

Os **lituanos** (en , singular *lietuvis/lietuvė*) son grupo étnico báltico nativo de Lituania, onde roldan as 2&nbsp;561&nbsp;300 persoas. Outro millónde lituanos conforman a diáspora, que se atopa en países como os Estados Unidos, o Brasil, o Canadá, Rusia, o Reino Unido e Irlanda. A súa lingua nativa é o lituano, unha das dúas linguas sobreviventes da familia de linguas bálticas. Segundo o censo de 2001, o 83,45% da poboación de Lituania identifícase a si mesma como lituana, o 6,74% como polaca, o 6,31% como rusos, o 1,23% como belarusos e o 2,27% como membros doutro grupo étnico. A maioría dos lituanos pertencen á Igrexa católica, mentres que os lituanos de Prusia que vivían na rexión antes da segunda guerra mundial son principalmente luteráns.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Grupos étnicos de Europa
Pobo kist

Os **kist** (en , en , Kistoj ou Kisti) son un subgrupo étnico checheno que habita nos Balcáns de Xeorxia. Viven principalmente na Gorxa de Pankisi, na rexión leste de Kakheti, onde suman arredor de 8&nbsp;000 persoas.

## Orixes 
[miniatura|O imán Shamil e o kist Bagakashvili, [1859.]]
As orixes dos kist poden rastrexarse até o seu fogar ancestral nas terras baixas de Chechenia. Entre a década de 1830 e a de 1870, durante a conquista rusa do Cáucaso, na que parte deles participaron do lado do imán Shamil, emigraron á gorxa de Pankisi, no curso alto do río Alazani e os seus arredores nas rexións de Tusheti e Kakheti. Denominados *kists* (ქისტები) en xeorxiano, están estreitamente relacionados cultural, lingüística e etnicamente a outros pobos falantes de linguas nakh como os inguxos e os chechenos, pero os seus traxes e tradicións comparten moitas semellanzas coas dos xeorxianos das montañas orientais.

Na mesma rexión de Xeorxia existe outra comunidade relacionada cos kist e coa mesma orixe nakh chamada bats.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Shorena Kurtsikidze & Vakhtang Chikovani, *Ethnography and Folklore of the Georgia-Chechnya Border: Images, Customs, Myths & Folk Tales of the Peripheries*, Múnic: Lincom Europa, 2008.

### Outros artigos 
* Grupos étnicos de Europa
Quedlinburg

**Quedlinburg** é unha cidade de Alemaña do *Land* de Saxonia-Anhalt. En 2011 tiña 22&nbsp;137 habitantes. Quedlinburg é o principal conxunto de casas de vigas tramadas de Alemaña, polo que o conxunto formado pola colexiata, o castelo a a cidade vella de Quedlinburg foi declarado pola UNESCO como Patrimonio da Humanidade no ano 1994. A cidade conta cun conxunto, único no mundo, de mil duascentas casas con trabes tramadas, que foron construídas ao longo de seis séculos, ao redor da praza do mercado, coa Casa Consistorial (barroca), o castelo e a igrexa diocesana, co tesouro catedralicio.

## Patrimonio da Humanidade 
A cidade de Quedlinburgo foi unha das capitais do Sacro Imperio Romano Xermánico en tempos da dinastía saxoa ou dos otónidas. Desde a Idade Media  converteuse nunha próspera cidade de mercadores. O número, a calidade e o estado de conservación dos seus edificios de trabes tramadas fan dela un exemplo excepcional de cidade europea medieval. A colexiata de San Servasio é unha obra mestra da arquitectura románica.

## Galería de imaxes 

File:Lage des Landkreises Quedlinburg in Deutschland.png|O distrito de Quedlinburg (vermello) no Estado de Saxonia-Anhalt (rosa).
File:DE-ST 15-0-85-235 Quedlinburg COA.svg|Escudo da cidade
File:Quedlinburg-1647-Merian.jpg|Vista da cidade nun gravado de 1647
File:Quedlinburg asv2018-10 img41 Castle.jpg|Castelo de Quedlinburg
File:Sankt-Johannis-Kirche (Quedlinburg).JPG|Igrexa de San Xoán 
File:Quedlinburg asv2018-10 img07 Schlossberg Finkenherd.jpg|Construción típica

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do concello  , , .
* Fotos, vídeos e informacióna sobre as casas de trabes de madeira en Quedlinburg  .
A Peneda Cabezuda

**A Peneda Cabezuda** é un con situado no monte da Serra, na estrema entre os concellos de Chantada e Carballedo e próxima a Milleirós e O Barrio de Puga.

## Características
O nome de **Peneda Cabezuda** vénlle de que se pode ver o perfil dunha cabeza humana situándose nunha posición determinada. Moi próximas están a Pena da Casa, a Pena da Barca e a Pedra da Marrá, unha peneda cortada pola metade.

## Cultura popular
Segundo a tradición oral, unha moura viña fiando na roca e pousou alí o que traía na cabeza, de aí a peneda. Na década de 1940 os soldados poñían a bandeira de España nos sitios destacados, e A Peneda Cabezuda era un deles.. Cóntase tamén que nela estiveron os mouros e que nela se atopaba ouro

## Notas 
## Galería de imaxes
Royal Opera House

O **Royal Opera House** é un teatro de espectáculos de Londres, coñecido tamén como **Covent Garden** polo barrio onde se atopa. Ten capacidade para 2.256 espectadores, con catro pisos de palco e galería superior e galería superior. É tamén a sede da compañía real de ópera e o *Royal Ballet*. O proscenio ten 12,20 metros de anchura e 14,8 metros de altura.

A fachada, o ástrago e o auditorio foron construídos en 1856, case tódolos demais elementos foron reconstruídos na década dos 90.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial do Royal Opera House (*en inglés*)
* The Royal Ballet (*en inglés*)
Dorothea Christiane Erxleben

**Dorothea Christiane Erxleben** (nada **Leporin**), coñecida tamén como **Dorothea Erxleben**, nada en Quedlinburg (Reino de Prusia) o 13 de novembro de 1715 e finada na mesma cidade o 13 de xuño de 1762, foi unha médica alemá célebre por ter sido a primeira muller en obter un doutoramento en medicina en Alemaña, na Universidade de Halle, en 1754.

## Traxectoria 
A unha idade moi temperá foi instruída en ciencia básica, latín e medicina polo seu pai, Christian Polycarp Leporin, médico que exercía en Quedlinburg.
 A médica italiana Laura Bassi (profesora universitaria, inspirouna para loitar polo seu dereito a practicar a medicina.

En 1742 publicou o tratado *Gründliche Untersuchung der Ursachen, die das weibliche Geschlecht vom Studiren abhalten* ("Investigación exhaustiva das causas que impiden que o xénero feminino estude") argumentando que a muller debería poder acceder á universidade.

Despois de ser admitida para o estudo por unha dispensa do rei Frederico II o Grande, Erxleben recibiu o seu doutoramento en medicina na Universidade de Halle en 1754.

Foi a nai do naturalista Johann Christian Erxleben (1744-1777).

## Galería de imaxes 

File:De Untersuchung warum Frauen nicht studieren (Leporin) 001.jpg|Portda do seu tratado
File:Kaplanei 10 (Quedlinburg) Tafel Erxleben.JPG|Placa na honra de Dorothea Erxleben na Haus Kaplanei, 10 en Quedlinburg
File:Erxlebenstr19 dresden.JPG|Casa catalogada no nº 19 da Dorothea-Erxleben-Straße, en Dresden-Trachau

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Marilyn Bailey Ogilvie (1985): *Women in Science: Antiquity Through the Nineteenth Century: a Biographical Dictionary with Annotated Bibliography*. Cambridge, Massachusetts, U.S.: MIT Press. ISBN 978-0-2626-5038-0.

### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
Joaquín Freire de Andrade

**Joaquín Freyre de Andrade y Valverde**, nado na Coruña o 31 de xullo de 1882 e finado na mesma cidade o 18 de febreiro de 1972, foi un xornalista galego, membro de número da Real Academia Galega.

## Traxectoria 
[miniatura|No [pazo de Meirás asistiu Freire aos faladoiros da Pardo Bazán.]]
Doutorouse en Filosofía e Letras en Madrid, onde gañou unha cátedra na Escuela de Estudios Especiales del Ateneo. Foi número un no concurso para a cátedra de Lingua e Literatura españolas na Escola Superior de Pforzheim, Alemaña. En 1909 obtivo unha bolsa da JAE para estudar en Roma e Florencia. De volta na Coruña colaborou con *El Orzán*, así como noutros xornais e revistas. Tivo amizade coa familia de Emilia Pardo Bazán e asistiu aos seus faladoiros en Madrid e no Pazo de Meirás, o que lle valeu coñecer e tratar ás personalidades da literatura da época. Presidiu a Reunión Instructiva y Recreativa de Artesanos (1951-1953).

Despois de ser correspondente durante corenta anos, ingresou como membro numerario na Real Academia Galega o 30 de novembro de 1956, a proposta de Manuel Casás Fernández, Leandro Carré Alvarellos e Francisco Vales Villamarín, co discurso *Manuel Linares Rivas, dramaturgo contemporáneo*, relativo ao santiagués Manuel Linares-Rivas Astray, lido por Julio Rodríguez Yordi (Freyre estaba afónico), respondido por Carré.

Segundo José Luis Bugallal Marchesi, por desgana, non deixou obra impresa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Centro de Estudios Históricos
*Junta para Ampliación de Estudios e Investigaciones Científicas
Super Bowl I

O primeiro **Partido polo Campionato Mundial da AFC-NFC** (inglés: *AFL-NFL World Championship Game*), coñecido retroactivamente como **Super Bowl I**, naquela altura chamado de forma informal nos medios ou na retransmisión radiofónica como a **Super Bowl**, foi o partido que enfrontaba aos campións da National Football League (NFL) e da American Football League (AFL) de fútbol americano de 1966. Por parte da NFL xogaron os Green Bay Packers, que venceron aos Kansas City Chiefs  da AFL por 35−10.

left|miniatura|Os Packers e os Chiefs no primeiro partido polo Campionato Mundial da AFC-NFC (Super Bowl I).
Naquela altura existía unha considerábel aversión entre a National Football League (NFL) e a American Football League (AFL). A chegada deste partido supuxo pois unha gran presión por gañar para os equipos campións das respectivas ligas. Os Chiefs chegaban ao partido cun rexistro de once vitorias, dúas derrotas e un empate (11-2-1), e tras vencer aos Buffalo Bills por 31−7 na final da AFL. Por outra banda os Packers acabaran a temporada con doce vitorias e dúas derrotas (12-2), gañando aos Dallas Cowboys por 34–27 na final da NFL. Aínda así, tanto seareiros como xornalistas deportivos consideraban que calquera equipo da máis antiga NFL era inmensamente superior a calquera franquía da novidosa AFL, polo cal se agardaba que os Packers varresen aos Chiefs.

A primeira metade da Super Bowl I foi bastante competida, de feito os Chiefs superaron en iardas totais aos Packers, . Con todo, os de Green Bay acudirían ao descanso gañando . A comezos do terceiro cuarto, o safety de Green Bay Willie Wood interceptou un pase e retornouno cincuenta iardas até a liña de cinco iardas. Esta mudanza de posesión levou aos de Green Bay a anotar 21 puntos nos dous últimos cuertos sen resposta por parte do equipo rival. O quarterback dos Packers Bart Starr, que completou 16 de 23 pases (69,57%) para 250 iardas e dous touchdowns, así como unha intercepción, foi nomeado MVP do partido.

Esta edición permanece aínda como a única Super Bowl en ser retransmitida por dúas canles diferentes de forma simultánea. Isto foi debido a que a NBC posuía os dereitos televisivos da AFL, mentres que a CBS tiña os dereitos da NFL, sendo ambas autorizadas a emitir o encontro. O primeiro espectáculo do descanso da Super Bowl consistiu en bandas de música universitarias de Arizona e Grambling State en lugar dos cantantes e músicos habituais nas últimas edicións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da National Football League
STS-82

**STS-82** foi unha misión do transbordador espacial Discovery lanzada o 11 de febreiro de 1997 desde a rampla 39A do Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral.

O transbordador regresou a terra no Centro Espacial Kennedy o 21 de febreiro de 1997.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Transbordador espacial
*Transbordador espacial Discovery
Presidente da Reserva Federal dos Estados Unidos de América

O **presidente do Consello de Directores do** **Sistema de Reserva Federal** é o xefe do sistema de banco central dos Estados Unidos. A posición é coñecida coloquialmente como *Fed chair* ou *Chair of the* Fed. O presidente é o **director en exercicio** do Cadro de Directores do Sistema de Reserva Federal, sendo escollido polo Presidente dos Estados Unidos de entre o cadro de directores, e exerce un mandato de catro anos tras a indicación, podendo ser reconduzido por varios mandatos consecutivos. O presidente que permaneceu por máis tempo na posición foi William Martin, servindo polo período de 1951 a 1970. O actual presidente é Jerome Powell, indicado polo presidente Donald Trump en novembro de 2017, e iniciou o seu mandato o 5 de febreiro de 2018.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sistema de Reserva Federal
* Economía dos Estados Unidos
Operación Salomón

[miniatura|*Olim* etíopes de [Beta Israel saíndo dun Hercules da Forza Aérea de Israel o 25 de maio de 1991.]]
A **Operación Salomón** foi unha operación militar israelí que permitiu en 1991 rescatar aos xudeus de Etiopía e levalos cara a Israel. Esta operación foi a inmigración máis importante da comunidade Beta Israel cara ao seu novo *fogar nacional*, moito máis grande que a Operación Moisés e a Operación Xosué.

O réxime etíope de Mengistu Haile Mariam foi desestabilizado polos rebeldes de Eritrea e Tigray en 1991. Varias organizacións xudías así como o Estado de Israel  preocupáronse pola sorte da considerable comunidade xudía de Falashas que vivían en Etiopía, cuxa emigración en masa fora dificultada até entón polo réxime de Mariam. O enfraquecemento e a diminución do poder do réxime africano presentou unha prometedora oportunidade para que os Beta Israel puidesen realizar a súa Aliyah e así poder emigrar a Israel, segundo un plan xa ideado desde 1990.

No ano anterior o Goberno de Israel e as Forzas de Defensa de Israel, conscientes do empeoramento da situación política de Mengistu Mariam, realizou plans encubertos de transporte aéreo para o traslado dos xudeus etíopes cara a Israel. Isto converteuse na maior emigración de Beta Israel até a data.

En 36 horas, 35 avións da compañía aérea israelí El Al releváronse para transportar a 14.325 xudeus Beta Israel desde Etiopía a Israel.

Esta operación rexistra a marca de número de pasaxeiros nun voo, con 1087 pasaxeiros transportados nun Boeing 747 de El Al. Os planificadores esperaron poder encher o avión con 760 pasaxeiros. Debido a que os pasaxeiros eran moi liviáns, moitos máis puideron subir a bordo. Cinco bebés naceron durante os voos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Naomi Samuel (1999). *The Moon is Bread.* Gefen Publishing House.
* Shmuel Yilma (1996). From Falasha to Freedom: An Ethiopian Jew's Journey to Jerusalem. Gefen Publishing House.
* Alisa Poskanzer (2000). *Ethiopian Exodus.* Gefen Publishing House.
* Baruch Meiri (2001). The Dream Behind Bars: The Story of the Prisoners of Zion from Ethiopia. Gefen Publishing House.
* Stephen Spector (2005). Operation Solomon: The Daring Rescue of the Ethiopian Jews. Oxford University Press.
* Ricki Rosen (2006). Transformations: From Ethiopia to Israel.
* Gad Shimron (2007). Mossad Exodus: The Daring Undercover Rescue of the Lost Jewish Tribe . Gefen Publishing House.

### Outros artigos 
* Beta Israel
* Operación Moisés
* Operación Xosué
* Aliyah
STS-9

**STS-9** foi unha misión do transbordador espacial Columbia lanzada o 28 de novembro de 1983 desde a rampla 39A do Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral.

Durante a misión o módulo Spacelab albergou experimentos sobre física atmosférica e observación da Terra, física de plasma, astronomía e física solar e ciencia de materiais e biolóxicas. Foi a primeira vez en que seis persoas viaxaron ao espazo no mesmo vehículo.

O transbordador regresou a terra na Base Edwards da Forza Aérea o 8 de decembro de 1983. Durante a aterraxe dúas das tres unidades xeradoras de enerxía auxiliares prenderon lume.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Transbordador espacial
*Transbordador espacial Columbia
Aeroporto de Jeju

O **aeroporto internacional de Jeju**  é o segundo aeroporto máis grande de Corea do Sur, por detrás do aeroporto de Incheon. Está situado na cidade de Jeju e foi inaugurado no ano 1968.

O aeroporto de Jeju opera principalmente voos domésticos, pero tamén algunhas rutas internacionais cara China, Hong Kong, Xapón, Taiwán, Tailandia e Malaisia. No ano 2017 un total de 29 604 363 pasaxeiros utilizaron o aeroporto.

Debido á gran cantidade de pasaxeiros que usan o aeroporto e á súa limitada capacidade anunciouse que se construiría un segundo aeroporto na illa, preto da cidade deSeogwipo, no sur da mesma. O investimento para o novo aeródromo será duns 3 800 millóns de dólares e agárdase que estea aberto ao público no ano 2025.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Aeroporto de Nanchang-Changbei

O **aeroporto internacional de Nanchang-Changbei**  é un aeroporto que serve a Nanchang, a capital da provincia chinesa de Jiangxi. Está situado a 28 quilómetros ao norte da cidade. A súa construción comezou en outubro de 1996 e comezou a operar o 10 de setembro de 1999. Substituíu o aeroporto de Nanchang-Xiangtang, que era tanto de uso civil como militar. Ten unha única pista de 3 400 metros de lonxitude e unha terminal con seis portas de embarque. En 2010 comezaron unhas obras de ampliación coa construción dunha nova terminal, inaugurada o 22 de maio de 2011, e unha segunda pista de aterraxe.

Nanchang-Changbei opera principalmente voos cara aeroportos chineses do continente e Hong Kong. Porén, en febreiro de 2004 comezou a operar voos internacionais, principalmente cara Corea do Sur.

## Aeroliñas e destinos
## Notas
Amadeu Ferreira

**Amadeu José Ferreira**, nado en Sendim o 29 de xullo de 1950 e finado en Lisboa o 1 de marzo de 2015, foi un profesor, avogado e escritor portugués que traballou pola revitalización lingüística do mirandés.

## Traxectoria
Formado academicamente no ámbito do Dereito, tamén publicou textos como *Homicídio Privilegiado* e *Direito dos Valores Mobiliários*, o seu traballo principal céntrase na lingua mirandesa. Na súa produción poética figuran *Cebadeiros*, *Ars Vivendi / Ars Moriendi* e *Norteando*. En prosa publicou *La bouba de la Tenerie / Tempo de Fogo*, *Las Cuntas de Tiu Jouquin*, *Lhéngua Mirandesa - Manifesto an Forma de Hino* e *Ditos Dezideiros / Provérbios Mirandeses*.

Faleceu de cancro na cidade de Lisboa, onde residiu desde 1981 ata a data da súa morte.

## Notas
Rodesia

O termo **Rodesia** pode referirse a:
* **Rodesia**, rexión histórica africana que foi colonia británica entre 1880 e 1980;
* **Rodesia do Norte**, colonia británica de 1924 a 1964, correspondente coa actual Zambia;
* **Rodesia do Sur**, colonia británica de 1923 a 1980, correspondente co actual Zimbabwe;
** **Rodesia** un estado africano non recoñecido que existiu entre 1965 e 1979, que ocupaba o territorio da colonia británica de Rodesia do Sur;
** **Zimbabwe Rodesia**, nome adoptado en 1979 pola República de Rodesia antes de cambiar o seu nome a Zimbabwe;
* **Federación de Rodesia e Nyasalandia**, colonia británica que agrupou ás de Rodesia do Norte, Sur e Nyasalandia entre 1953 e 1963.
Pobo urum

Os **urum**, (en , *Urúm*; en turco e tártaro de Crimea: *Urum*) son comunidades gregas que habitan en Ucraína e en Xeorxia. Falan a lingua urum, da familia de linguas turcas, e que ás veces é considerada unha variante do tártaro de Crimea.

## Etimoloxía 
O termo *urum* deriva do termo árabe روم (*rūm*), que quere dicir *romano* e subsecuentemente bizantino e grego. En turco otomán baixo o Imperio Otomán, *rum* refírese ós cristiáns ortodoxos que viven no Imperio; en turco moderno, *rum* refírese ós gregos que viven en Turquía.

O termo é empregado polos seguintes grupos subétnicos de gregos e as súas autoidentificacións étnicas:
*Gregos crimeanos-tártaros do Mar de Azov (Ucraína) (gregos de Ucraína)
*Gregos turcófonos de Tsalka (Xeorxia) (véxas gregos do Cáucaso)
*Karamanlides de Capadocia (véxase gregos de Capadocia)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pobo grego
* Grupos étnicos de Europa
Wenceslao Requejo Pérez

**Wenceslao Requejo Pérez**, nado en Vigo o 4 de novembro de 1866 e finado na mesma cidade o 14 de outubro de 1947, foi un profesor galego, membro fundador da RAG.

## Traxectoria 
[miniatura|Requejo dirixiu a [Escola Municipal de Artes e Oficios de Vigo]]
Doutor en Dereito, bibliófilo e gran orador, foi profesor de lexislación, economía política e xeografía, fundador e primeiro director da Biblioteca Municipal García Barbón de Vigo e director en varias etapas da Escola Municipal de Artes e Oficios, da que formou parte durante máis de cincuenta anos.

Foi un dos membros fundadores da Real Academia Galega en 1905. Xubilouse o 4 de novembro de 1936.

Foi soterrado no Cemiterio de Pereiró.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Wenceslao Requejo Buet
### Ligazóns externas 
* "Discurso-contestación al del Excmo. Sr. D. Adriano López Morillo, leído en la sesión celebrada en Vigo el 17 de Noviembre de 1910, con motivo de la recepción…"  1911.
STS-90

**STS-90** foi unha misión do transbordador espacial Columbia lanzada o 17 de abril de 1998 desde a rampla 39B do Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral.

Ademais de Neurolab, a bordo do transbordador viaxaban experimentos secundarios como SVF, o biorreactor BDS-04 e outros. Kathryn Hire converteuse na primeira empregada do Centro Espacial Kennedy en ser elixida astronauta.

O transbordador regresou a terra no Centro Espacial Kennedy o 3 de maio de 1998.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Transbordador espacial
*Transbordador espacial Columbia
Aeroporto de Nuuk

O **aeroporto de Nuuk** (en )  é un aeroporto que serve a Nuuk, a capital de Groenlandia. Serve como base técnica e cidade focal para Air Greenland, a aeroliña nacional do país, unindo a capital con varias cidades do oeste e suroeste de Groenlandia, incluído o centro de conexións da aeroliña no aeroporto de Kangerlussuaq. Con voos cara a Islandia, o aeroporto de Nuuk é tamén un dos seis aeroportos internacionais do país, pero Reiquiavik é o seu único destino internacional.

A comezos dos anos 60 hidroavións da creada recentemente Air Greenland aterraron no porto de Nuuk. En 1965 a aeroliña investiu nunha frota máis robusta baseada no grande helicóptero Sikorsky S-61, que serviu a cidade durante as seguintes catro décadas, incluso despois da construción dun aeroporto con capacidade para operar os avións STOL de Havilland Canada Dash 7 que dominan o aeroporto dende os anos 70.

O aeroporto construíuse para servir a cidade máis grande de Groenlandia, aínda que debido a problemas de espazo nunha localización montañosa e a problemas meteorolóxicos non é capaz de proporcionar servizo a grandes avións de pasaxeiros ou de longo alcance. Unha grande ampliación non é unha opción aceptable debido á proximidade coa área urbanizada dos distritos periféricos de Nuuk, aínda que o tema continúa a ser obxecto dun debate interno no país.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
STS-92

**STS-92** foi unha misión do transbordador espacial Discovery lanzada o 11 de outubro de 2000 desde a rampla 39A do Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral. Marcou o centésimo voo dun transbordador.

A tripulación estaba formada polo comandante Brian Duffy, a piloto Pamela A. Melroy e os especialistas de misión Koichi Wakata, Leroy Chiao, Peter J. K. Wisoff, Michael López-Alegría e William S. McArthur.

O transbordador regresou a terra no Centro Espacial Kennedy o 24 de outubro de 2000.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Transbordador espacial
*Transbordador espacial Discovery
Super Bowl II

O segundo **Partido polo Campionato Mundial da AFC-NFC** (inglés: *AFL-NFL World Championship Game*), coñecido retroactivamente como **Super Bowl II**, foi xogado o 14 de xaneiro de 1968 no Orange Bowl de Miami, Florida (Estados Unidos). Neste encontro de fútbol americano, os Green Bay Packers, defensores do título da National Football League (NFL) derrotaron aos Oakland Raiders, campións da American Football League (AFL) por 33−14. Este encontro e a Super Bowl III foron os dous únicos encontros da Super Bowl xogados de forma consecutiva no mesmo estadio.

Para este encontro, tal e como sucedeu durante a primeira Super Bowl, moitos seareiros e xornalistas deportivos crían que calquera equipo da NFL era inmensamente superior a calquera franquía da AFL. Os Packers, defensores do títulos, conseguiran un récord de nove vitorias, catro derrotas e un empate (9–4–1) durante a temporada de 1967, tendo vencido aos Dallas Cowboys, 21–17, na final da NFL (coñecida popularmente como a Ice Bowl, xa que foi xogada a −26&nbsp;°C, cunha sensación térmica media de −44&nbsp;°C). Por outra banda, os Raiders acabaron a súa temporada na AFL cun récord de 13–1, gañando na final da AFL aos Houston Oilers por 40–7.

Como se agardaba, os de Green Bay dominaron aos Raiders durante case todo o encontro. De feito, o quarterback dos Oakland Daryle Lamonica tan só é capaz de completar dous pases para touchdown. Por outra banda, o kicker dos Packers Don Chandler é capaz de converter catro field goals, tres deles na primeira metade, e o defensive back Herb Adderley é capaz de retornar unha intercepeción de 60 iardas para touchdown. En canto ao xogador do partido, por segunda edición consecutiva é galardoado o quarterback dos Packers Bart Starr, nun partido no que completa 13 de 24 pases para 202 iardas e un touchdown.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da National Football League
STS-98

**STS-98** foi unha misión do transbordador espacial Atlantis lanzada o 7 de febreiro de 2001 desde a rampla 39A do Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral.

O transbordador regresou a terra na Base Edwards da Forza Aérea o 20 de febreiro de 2001.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Transbordador espacial
*Transbordador espacial Atlantis
Sumbandila

**Sumbandila**, tamén coñecido como **SumbandilaSat**, foi un satélite surafricano construído por SunSpace para a Universidade de Stellenbosch e lanzado como carga secundaria nun Soiuz-2-1B desde o cosmódromo de Baikonur o 17 de setembro de 2009.

## Características 
Sumbandila era un satélite experimental para o estudo da superficie terrestre. Levaba a bordo unha cámara multiespectral cunha resolución de 6,25 m para proporcionar datos relacionados con control da agricultura, cartografía de infraestruturas, resposta a desastres, medición de poboacións e xestión da auga. O satélite reentrou na atmosfera o 10 de decembro de 2021 tras completar a súa misión.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Soiuz-2-1B
*Sunsat
Sunsat

**Sunsat** foi un satélite surafricano construído pola Universidade de Stellenbosch e lanzado como carga secundaria nun Delta 7920 desde a Base Vandenberg da Forza Aérea o 23 de febreiro de 1999.

## Características 
Sunsat levaba varios experimentos a bordo, incluíndo unha cámara de alta resolución, un control de actitude de precisión, un magnetómetro, un GPS, un retrorreflector e comunicacións de radioafeccionado. As comunicacións co satélite cesaron o 19 de xaneiro de 2001.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Delta 7920
*Sumbandila
Mauro Baldi

**Mauro Baldi**, nado o 31 de xaneiro de 1954, en Reggio Emilia, Italia é un expiloto de Fórmula 1 que correu para os equipos Arrows, Alfa Romeo e Spirit.

Comezou a súa carreira nos rallys en 1972 e comezou a competir en circuítos en 1975 coa Copa Renault 5 de Italia. En 1980 converteuse nun dos mellores pilotos de Fórmula 3, gañando o Gran Premio da F3 de Mónaco e o Campionato de Europa da Fórmula 3 da FIA de 1981 con oito vitorias. En 1982 asinou para pilotar para Arrows antes de pasar a Alfa Romeo en 1983, anotando un quinto lugar en Zandvoort. Cando Benetton converteuse en patrocinador do equipo de Alfa Romeo en 1984, Baldi perdeu o seu volante, e uniuse ao equipo Spirit con fondos insuficientes ata 1985.

Logo de retirarse da Fórmula Un gozou dunha exitosa carreira nas carreiras de autos deportivos, pilotando para o equipo de fábrica Martini - Lancia en 1984 e 1985. En 1986, cambiou a un Porsche 956 do equipo Richard Lloyd Racing, volvendo a unha unidade oficial en 1988 co equipo Sauber - Mercedes, con quen Baldi gañou o campionato mundial de coches deportivos da FIA de 1990 [Campionato mundial de coches deportivos], compartindo o coche con Jean-Louis Schlesser. En 1991 e 1992 foi piloto de Peugeot. Tivo un breve regreso á F1, facendo a maior parte da pilotaxe de probas para o proxecto Modena Lambo.

Volvendo aos autos deportivos, gañou a carreira das 24 Horas de Le Mans en 1994, compartindo o "road-going" Dauer 962 Le Mans (un Porsche 962 modificado) con Yannick Dalmas e Hurley Haywood. Tamén gañou as 24 Horas de Daytona e as 12 Horas de Sebring, ambas en 1998 con Arie Luyendyk e Didier Theys.

## Rexistro de carreiras 
### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

### Resultados nas 24 Horas de Le Mans
## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Profile at www.grandprix.com
Aeroporto de Sochi

O **aeroporto internacional de Sochi**  é un aeroporto situado no distrito de Adler da cidade rusa de Sochi, no krai de Krasnodar na costa do mar Negro. O aeroporto de Sochi está entre os dez máis grandes de Rusia, con 5 263 275 pasaxeiros no ano 2016.

O aeroporto está operado por unha compañía conxunta internacional do grupo Basic Element, Sberbank e Changi Airports International. Foi recoñecido como o mellor aeroporto rexional no 3º foro anual "Development of Russia and CIS airports – 2013". O aeroporto de Sochi foi a principal porta de entrada durante os Xogos Olímpicos de Inverno de 2014. No mes de febreiro dese ano pasaron polas súas instalacións ao redor dos 350 000 pasaxeiros. Durante a celebración dos Xogos xestionáronse unhas 2 800 tonaledas de equipaxe.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Aeroporto de Yulin-Yuyang

O **aeroporto de Yulin-Yuyang**  é un aeroporto que serve a cidade de Yulin, na provincia chinesa de Shaanxi. Foi inaugurado no mes de marzo de 2008, substituíndo ao antigo aeroporto de Yulin-Xisha. O aeroporto está situado a 15,5 quilómetros da cidade de Yulin. A súa construción comezou no ano 2005 e foi clasificado como un aeroporto civil rexional de grao 4C.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Lingua urum

A **lingua urum** é unha lingua da familia turca falada polo pobo urum de orixe grega que habita en Xeorxia e o sueste de Ucraína. Co paso dunhas poucas xeracións, os nenos urum están a aprender outras linguas máis comúns da rexión caucásica, deixando un número moi limitado de novos falantes. A miúdo é considerada unha variedade da lingua tártara de Crimea. O urum está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

O termo *urum* deriva do termo árabe روم (*rūm*), que quere dicir *romano* e subsecuentemente bizantino e grego. En turco otomán baixo o Imperio Otomán, *rum* refírese ós cristiáns ortodoxos que viven no Imperio; en turco moderno, *rum* refírese ós gregos que viven en Turquía. A poboación turcófona de Xeorxia a miúdo é confundida coa comunidade distintiva de Ucraína.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua tártara de Crimea
Lingua turca otomá

A **lingua turca otomá** () ou **lingua otomá** (لسان عثمانى, *lisân-ı Osmânî*), é a variedade da lingua turca que foi empregada durante o Imperio Otomán. En moitos aspectos, tiña préstamos do árabe e do persa, e escribíase en alfabeto turco otomán. Durante o cumio do poder otomán, o 88% do seu vocabulario procedía do persa e do árabe, mentres as palabras de orixe árabe superaban en gran medida as palabras turcas nativas.

Deste xeito, os turcos otománs non se entendían cos turcos rurais de clase baixa e sen educación, que continuaban a empregar o *kaba Türkçe* ("turco vulgar"), o cal tiña poucos préstamos doutras linguas e é a base da lingua turca moderna.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*   En liña: https://books.google.com/books?id=eS8rAAAAYAAJ, https://books.google.com/books?id=QDlkAAAAMAAJ, https://books.google.com/books?id=j0u9Mw-TsyIC
*  En liña: https://books.google.com/books?id=bYqvxt5wQrcC,https://books.google.com/books?id=Jj1bAAAAQAAJ, https://books.google.com/books?id=MD1bAAAAQAAJ
Marta Peirano

**Marta Peirano**, nada en Madrid o 7 de novembro de 1975, é unha escritora e xornalista española. Desde setembro de 2013 dirixe a sección cultural do periódico dixital eldiario.es. É fundadora de CryptoParty Berlín (iniciativa arredor de cuestións sobre privacidade e seguridade en Internet) e de Elástico, colectivo multidisciplinar co que codirixiu o proxecto COPYFIGHT en 2005 sobre cultura libre. Colabora con distintos medios nos que escribe sobre cultura libre, autómatas, seguridade e privacidade, dereitos en Internet e criptografía para periodistas.

En galego, na tradución de Antía Veres Xesto, Kalandraka publicou o ensaio de Peirano intitulado *O inimigo coñece o sistema*, como aprte da colección "Ágora K".

## Traxectoria
Participou no desaparecido periódico *ADN* e na publicación Jot Down con artigos sobre cultura. Escribiu sobre tecnoloxía e mundo dixital na revista *Muy Interesante* e en Consumer. Desde 2013 dirixe a sección de Cultura de eldiario.es e publica artigos sobre vixilancia do poder, medio ambiente, cultura e dereitos e liberdades.

## Obra
Publicou varios libros e participou como colaboradora noutros.

**El rival de Prometeo, Vidas de Autómatas Ilustres* (Impedimenta, 2009; xunto con Sonia Bueno Gómez-Tejedor)
**Collaborative Futures: A Book About the Future of Collaboration* (Paperback, 2010; VV.AA.)
**On Turtles and Dragons and the Dangerous Quest for a Media Art Notation System (version 1.2)* (2013; VV.AA.)
*''Futurish: Thinking Out Loud About Futures. Time's Up* (2014; VV.AA.)
**Pequeño libro rojo del activista en la red* (Roca Editorial, 2015; prólogo de Edward Snowden)
* *El enemigo conoce el sistema* (2019), Madrid, editorial Debate.
* *Contra el futuro. Resistencia ciudadana frente al feudalismo climático* (2022)

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
**¿Por qué me vigilan si no soy nadie?''. Charla de Marta Peirano en TEDxMadrid.
* La Petite Claudine, eeb persoal.
Aeroporto de Perth

O **aeroporto de Perth**  é un aeroporto que serve a Perth, a capital e cidade máis grande do estado de Australia Occidental. Está situado nun suburbio do mesmo nome dentro dos límites da Cidade de Swan.

Dende o ano 1997 vén sendo operado por Perth Airport Pty Limited, unha compañía privada, baixo unha concesión de 99 anos por parte do goberno australiano. Perth está considerado o aeroporto máis versátil de Australia.

É o cuarto aeroporto máis concorrido de Australia e opera voos cara a destinos en Australasia e o océano Índico, ademais de Xohanesburgo, Doha, Dubai, Abu Zabi, Cantón e Hong Kong.

O número de pasaxeiros medrou fortemente nos primeiros 12 anos do século XXI, principalmente debido ao auxe da minería no estado e a un incremento do tráfico de aeroliñas de baixo custo internacionais. Dende o ano 2012, co fin do auxe da minería, o número de pasaxeiros domésticos descendeu. O aumento nas cifras mantívose nestes anos grazas aos servizos internacionais.

## Aeroliñas e destinos
### Pasaxeiros
### Carga
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
María Victoria Atencia

**María Victoria Atencia García**, nada en Málaga o 28 de novembro de 1931, é unha poeta española pertencente á Xeración de 1950. O seu corpus poético está dotado de gran personalidade e elevado sentido estético. A súa obra mestura clasicismo (especializada no verso alexandrino) e modernidade. É grande admiradora de Rainer Maria Rilke, de grande importancia na súa poética.

## Traxectoria
Educada en colexios relixiosos, desde nova amosou inclinación pola poesía, a pintura e a música. Aos vinte e catro anos casou con Rafael León, quen se converteu no seu editor.

É membro da Real Academia de Belas Artes de San Telmo e correspondente das Reais Academias de Cádiz, Córdoba, Sevilla e San Fernando. Conselleira do Centro Andaluz de las Letras da Xunta de Andalucía, da Fundación de la Generación del 27 de Madrid, do Centro Cultural Generación del 27 de Málaga, da Fundación María Zambrano (Vélez-Málaga), e da Honorary Associate of The Hispanic Society of America de Nova York.

## Recoñecementos
En 1998 concedéuselle o Premio Andalucía de la Crítica e o Premio Nacional da Crítica. En 2000 recibiu o Premio Luis de Góngora das Letras Andaluzas. En 2010 foi galardoada co VII Premio Internacional de Poesía Federico García Lorca.

En 2012 recibiu o Premio Real Academia Española de creación literaria por *El umbral*. En 2014 gañou o XXIII Premio Reina Sofía de Poesía Iberoamericana.

En 2012 foi proposta por Soledad Puértolas, Inés Fernández Ordóñez e Luis María Ansón para a cadeira **n** da Real Academia Española, vacante tras a morte de Valentín García Yebra, se ben foi elixida Carme Riera.

É Filla Predilecta de Andalucía, Medalla de Ouro da provincia de Málaga, doutora *Honoris Causa* pola Universidade de Málaga. Foi nomeada Autora do Ano 2014 polo Centro Andaluz de las Letras (Xunta de Andalucía). Na súa cidade natal levan o seu nome unha avenida, un instituto e o Centro Cultural Provincial.

## Obra 
* *Arte y parte* (1961)
* *Cañada de los ingleses* (1961)
* *Marta & María* (1976)
* *Los sueños* (1976)
* *El mundo de M. V.* (1978)
* *El coleccionista* (1979)
* *Ex libris* (1984)
* *Compás binario* (1984)
* *Paulina o el libro de las aguas* (1984)
* *Trances de Nuestra Señora* (1986)
* *De la llama en que arde* (1988)
* *La pared contigua* (1989)
* *La señal* (1990)
* *La intrusa* (1992)
* *El puente* (1992)
* *Las contemplaciones* (1997), Premio Andalucía da Crítica e Premio Nacional da Crítica 1998.
* *Las niñas* (2000)
* *El hueco* (2003)
* *De pérdidas y adioses* (2005)
* *El umbral* (2011), Premio Real Academia Española 2012.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* La Poesía de María Victoria Atencia
* María Victoria Atencia na Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes.
Pobo baxkir

Os **baxkires** (en , *Başqorttar*, en , *Baškiry*) son un grupo étnico turco que habita en Baxkortostán, a ámbolos dous lados dos Urais, na área entre Europa Oriental e o norte de Asia. Tamén existen comunidades baxkires na República de Tatarstán, Krai de Perm, Chelyabinsk, Orenburg, Tyumen, Sverdlovsk, Kurgan e outras rexións de Rusia, así como en Kazakhstán e noutros países.

A maioría dos baxkires falan o baxkir, estreitamente relacionada co tártaro e co kazako, que pertence á póla kipchak das linguas turcas. Os baxkires teñen moitas afinidades culturais con outros pobos turcos, e a súa relixión é maioritariamente o islam sunnita.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Regoufe, Esmeriz, Chantada

**Regoufe** é un lugar da parroquia de Esmeriz, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente á provincia de Lugo. Segundo o INE en 2017 tiña catro habitantes (unha muller e tres homes).

## Toponimia
O topónimo **Brandián** ten orixe no antropónimo de orixe xermánica  a partir da forma en xenitivo .

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Esmeriz 
### Parroquias de Chantada
Penelas, Esmeriz, Chantada

**Penelas** é un lugar da parroquia de Esmeriz, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente á provincia de Lugo.
Segundo o INE tiña 7 habitantes en 2017, 3 homes e 4 mulleres.

## Toponimia 
O topónimo é un diminutivo de *pena* con sufixo do latín medieval . *Pena* deriva do latín medieval . Corominas opina que provén do  latín , amea.

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Esmeriz 
### Parroquias de Chantada
Apolo e Dafne (homónimos)

Hai numerosas obras de arte que fan referencia ao mito de Apolo e Dafne.

## Pintura 
* Apolo e Dafne, de Antonio Pollaiolo, realizada en 1480 e conservada na National Gallery de Londres.
* Apolo e Dafne, de Giovanni Luteri, realizada entre 1525-1530, e conservada na Galleria Borghese, de Roma.
* Apolo e Dafne, do Paolo Veronese, realizada entre 1560-1565, e conservada no Art Museum de San Diego.
* Apolo e Dafne, de Francesco Albani, realizada entre 1615-1620, e conservada no Museo do Louvre, de París.
* Apolo e Dafne, de Nicolas Poussin, realizada entre 1622-1625, e conservada na Alte Pinkothek, de Múnic.
* Apollon et Daphné, de Jean-Étienne Liotard realizada en 1736.
* Apolo e Dafne, de Giovanni Battista Tiepolo, realizada entre 1743-1744, e conservada no Museo do Louvre, de París.

## Escultura 
* Apolo e Dafne, escultura barroca de Bernini.

## Música 
* Cantata La terra è liberata, de Haendel, baseada no mito de Apolo e Dafne.
Trasouteiro, A Grade, Chantada

**Trasouteiro** é un lugar da parroquia da Grade, no concello lugués de Chantada na comarca de Chantada.  Segundo o INE en 2017 tiña 11 habitantes, 6 mulleres e 5 homes.

A feira de Trasouteiro era o día 10 de cada mes.

## Toponimia 
O topónimo, un orónimo, deriva do latín , voz medieval formada sobre o plural de , sitio alto.

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares da Grade 
### Parroquias de Chantada
Viana, A Grade, Chantada

**Viana** é un lugar da parroquia da Grade, no concello lugués de Chantada na comarca de Chantada.  Segundo o INE en 2017 tiña 10 habitantes, 6 mulleres e 4 homes.

O lugar de Viana en conxunto pertence a tres parroquias: A Grade, Santa Cruz e San Pedro.

## Toponimia 
O topónimo ten unha orixe incerta. Pode ser un nome precelta co significado de monte. Tamén unha .

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares da Grade 
### Parroquias de Chantada