Cidreira

*Este artigo trata sobre unha árbore de froitos cítricos, para a bebida alcólica de mazá véxase sidra.*

A **cidreira** (***Citrus medica***) é un arbusto da familia das rutáceas de gomos avermellados, follas aromáticas, flores rosadas ou purpúreas e madeira amarela, dura e compacta, cultivado polo seu froito, chamado **cidra**,, que rara vez se consome fresco, mais cuxa pela úsase en preparacións de repostaría e coma aromatizante polo seu forte contido en aceites esenciais. Foi probabelmente o primeiro cítrico coñecido en Europa, documentado desde a época do Imperio romano. A *Naturalis Historia* de Plinio o Vello descríbeo (xii.7), e menciona os seus usos medicinais.

## Descrición 
É unha arboriña ou arbusto perennifolio, de 2,5 a 5 m de altura, co fuste torto e ramallada mesta e rexa, con espiños nas axilas foliares. As follas, de pecíolos curtos, son simples, alternas, elípticas a lanceoladas, de até 18&nbsp;cm de longo, de superficie coriácea e cor verde escura pola face superior, cun distintivo recendo a limón. Produce flores hermafroditas, recendentes, de bo tamaño, brancas ou purpúreas, formando acios miúdos. Ten de 4 a 5 pétalos, con 30 a 60 estames.

O froito é un hesperidio oblongo ou globoso, raramente piriforme, de até 30&nbsp;cm de diámetro, variando moito entre exemplares e incluso no mesmo exemplar, co estilo ben marcado. Está recuberto dunha pela grosa, carnosa, pegada ao endocarpo, de cor amarela ou averdada, con glándulas oleosas pequenas e frecuentemente rugosa. Ten 10 a 15 carpelos, firmes, pouco zumarentos, doces ou acedos segundo a variedade. As sementes adoitan ser miudiñas, monoembriónicas, lisas, brancas por dentro e abundantes.

## Distribución e hábitat 
Descoñécese a súa orixe, pero existen documentos de sementes domésticas dende o IV milenio&nbsp;a.&nbsp;C.; probabelmente o exército de Alexandre Magno introduciuno na conca do mar Mediterráneo, e axiña se espallou a súa cultura. Na antiga Roma empregouse coma menciña, e a partir do século II coma alimento; é mencionado tanto por Dioscórides coma por Plinio. Seica se cultivou en Xudea en época bíblica, posto que o seu froito —chamado de *etrog* en hebraico— é unha das especies rituais utilizadas na festa de Sucot. En Italia desapareceu coa caída do Imperio romano, conservándose só en Sicilia, Sardeña e mais na rexión napolitana.

Chegou ás Américas a través de España; os conquistadores introducírono na Florida, Porto Rico e finalmente California; malia desenvolveren plantacións comerciais, eventualmente a dificultade do seu crecimiento levou ao desleixamento. En Centroamérica, Brasil e Colombia naturalizouse, e existen plantacións dalgunha extensión, sobre todo para exportación.

## Cultivo 
miniatura|left|Imaxes de diversos tipos de cidras, os froitos da cidreira
Rara vez se cultiva de semente; repordúcese con facilidade por esgallos apañados de pólas de 2 a 4 anos e plantadas sen defoliar. Aínda máis axiña se reproduce por enxerto sobre un padrón de laranxeira doce (*Citrus × sinensis*), laranxeira agre (*Citrus × aurantium*) ou toronxeira (*Citrus × paradisi*), mais as froitas así obtidas son de menor tamaño e o enxerto medra ás veces máis axiña do que o padró pode soportar.

Require bastante sol, solo ben arexado, e atura mal os extremos de temperatura e humidade; a diferenza doutros cítricos, non atravesa unha fase invernal de repouso. Polo peso dos froitos cómpre podar as pólas longas, ou colocarlles soportes para que resistan durante todo o crecemento destes. É frecuente tamén a práctica de cortar os espiños para evitar dano á froita nas plantacións comerciais.

Está en flor a maior parte do ano, producindo froita acotío, aínda que a maior parte se produce na primavera. Tarda uns tres meses en acadar a forma madura, coa pela amarela intensa e un profundo recendo. Para uso culinario adóitase apañar aínda verde, con entre 12 e 15&nbsp;cm de diámetro. A produción normal está arredor dos 30 quilos anuais, aínda que en circunstancias favorábeis pode acadarse o triplo disto.

A variedade «cidra de Córsega» foi moi cultivada en Córsega a finais do século XIX en socalcos, abeirados do vento. A produción, a maior a escala mundial nesta época, destinábase especialmente a industrias alimenticias de Italia e Europa do Norte, aínda que localmente se fabricaba un licor típico moi perfumado e apreciado, a «cédratine». Hoxe en día, a cultura practicamente desapareceu en Córsega e soamente se realiza, a grande escala, en Marrocos, Italia, China e América do Sur.

## Usos 
### Ritual 
O froito dun cultivar de *C. medica*, chamado en hebraico de *etrog*, emprégase coma unha das catro especias (ארבעה מינים, ''arba'a minim*) que se axitan na festa de Sucot, polo outono setentrional, nunha ofrenda prescrita.
### Medicinal 
Exteriormente este froito aseméllase a un limón porén a diferenza deste ten moi pouco zume. Dende a antigüidade utilizábase con fins terapéuticos (contra problemas pulmonares, intestinais e outros). O óleo esencial de cidra considérase un antibiótico.

O zume de cidra con viño disque era un antídoto efectivo contra os velenos en xeral.

Actualmente valórase moito a fragrancia da cidreira. O seu froito (incluída a pela) é obxecto de comercio internacional e se utiliza moito coma ingrediente na industria agroalimentaria.

## Taxonomía 
*Citrus medica* foi descrita por Carl von Linné e publicado en *Species Plantarum 2: 782'', no ano 1753.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
# Macbride, J. F. 1949. Rutaceae, Flora of Peru. Publ. Field Mus. Nat. Hist., Bot. Ser. 13(3/2): 655–689.
# Molina Rosito, A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.
# Schatz, G. E., S. Andriambololonera, Andrianarivelo, M. W. Callmander, Faranirina, P. P. Lowry, P. B. Phillipson, Rabarimanarivo, J. I. Raharilala, Rajaonary, Rakotonirina, R. H. Ramananjanahary, B. Ramandimbisoa, A. Randrianasolo, N Ravololomanana, Z. S. Rogers, C. M. Taylor & Wahlert. 2011. Catalogue of the Vascular Plants of Madagascar. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 0(0): 0–0.
# Small, J. K. 1933. Man. S.E. Fl. i–xxii, 1–1554. Published by the Author, Nova York. 
# Standley, P. C. & J. A. Steyermark. 1946. Rutaceae. In Standley, P.C. & Steyermark, J.A. (Eds), Flora of Guatemala - Pa rt V. Fieldiana, Bot. 24(5): 398–425.
# Stevens, W. D., C. U. U., A. Pool & O. M. Montiel. 2001. Flora de Nicaragua. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 85: i–xlii, 1–2666.
# Vásquez M., R. 1997. Flórula de las Reservas Biológicas de Iquitos, Perú: Allpahuayo-Mishana, Explornapo Camp, Explorama Lodge. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 63: i–xii, 1–1046.
# Wunderlin, R. P. 1998. Guide Vasc. Pl. Florida i–x + 1–806. University Press of Florida, Gainseville.

### Ligazóns externas