Castelo de Salvaterra

O **Castelo de Salvaterra** é un castelo medieval, tamén coñecido como **Castelo de dona Urraca**. Localízase na vila de Salvaterra de Miño, nunha atalaia ao pé do río Miño, fronte á vila portuguesa de Monção.

## Historia
dereita|miniatura|200px|Pazo de Dona Urraca.

Remóntanse as súas orixes aos séculos X e XI. Foi escenario de moitos dos enfrontamentos entre España e Portugal. Nel Dona Urraca dirixiu, aliada con Diego Xelmírez, o ataque contra a súa irmá Tareixa que se proclamara raíña de Portugal no 1121 e que, derrotada na Batalla de San Mamede, tívose que refuxiar no castelo de Lanhoso.

No 1479 Pedro Madruga defendeuse nel do exército enviado polo arcebispo Alonso II de Fonseca.

Desde o ano 1643 ata 1659 pertenceu a Portugal, que proclamara a súa independencia o 1 de decembro de 1640, xa que García Sarmiento de Soutomaior, Conde de Salvaterra deixara a praza ao mando do portugués Gregorio Lopes de Puja. Este chamou ao conde de Castel-Melhor, Xoán Rodrigo de Vasconcelos e Souza, que ocupou a fortaleza (Gregorio Lopes abriulle as portas da vila), tras atravesar o Miño, o 15 de agosto de 1643, non sen enfrontamentos coas xentes do lugar.

Os portugueses reforzaron e melloraron as súas defensas construíndo novos lenzos de murallas e reforzando os baluartes facendo del un castelo case inexpugnable. Por este motivo os españois preparáronse para ocupar Monção tratando de romper a cabeza de ponte con Salvaterra e rodearon o castelo coas fortificacións do **Castelo de Santiago de Aitona**, a de **Fortaleza de Fillaboa** e a **atalaia de San Pablo de Porto**.

A de Fillaboa foi atacada (por 2.000 infantes e 50 xinetes portugueses) e desfeita apenas construída e volveu ser levantada inmediatamente. Tamén atacaron os portugueses a atalaia de San Pablo de Porto aos poucos meses de ser construída, tendo tamén que ser reconstruída.

Este complexo de fortificacións conseguiu o seu obxectivo permitindo a ofensiva sobre Monção, coa axuda da artillaría do castelo de Santiago de Aitona.

Finalmente Monção foi ocupada o 7 de febreiro de 1659, polo que os portugueses tiveron que entregar Salvaterra completamente rodeada, que foi rendida dez días despois ao Marqués de Viana.

As fortificacións que axudaran enormemente a vitoria convertíanse deste xeito nun gran perigo, polo que a Xunta de Guerra decidiu, o 29 de maio de 1659, a demolición das dúas primeiras, só deixando a atalaia de San Pablo de Porto.

## Descrición
Ocupa unha superficie de 9.700 metros cadrados conformados polo recinto amurallado coas súas garitas, a **Casa do Conde**, o **Pazo de Dona Urraca** e a **Capela da Virxe da Oliva**. Do século XII consérvanse as chamadas **Covas de Dona Urraca**, coa súa escaleira de caracol.

### A Capela da Virxe da Oliva
É de planta rectangular e está cuberta de tella árabe a varias vertentes. Aparece brasonada cunha representación da Virxe e coróase cunha Cruz e pináculos barrocos con bolas.

## Estado actual
O concello de Salvaterra de Miño adquiriu a súa propiedade e realizou un plan de rehabilitación aínda non concluído. Pese a isto permanece en bo estado de conservación e é posible a súa visita. Hoxe en día o castelo é un centro cultural.

Forma parte do *Programa Fortrans*, aprobado no ano 2006, co obxectivo da recuperación e posta en valor das fortalezas fronteirizas de ámbalas marxes do río Miño.