open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luigi Poderico

**Luigi Poderico**, nado en 1608 ou 1609 en Nápoles e finado o 30 de xaneiro de 1675, tamén en Nápoles, foi un militar e político que ocupou o cargo de Gobernador ou Capitán Xeneral de Galicia dende 1663 ata 1666. Participou nas guerras entre España e Portugal do século XVII.

## Biografía 
Pertencente á familia aristocrática napolitana dos Poderico, o seu pai era Giovan Battista Poderico, irmán máis novo de Paolo, marqués de Montefalcione. Comezou a súa carreira militar en 1626 alistándose como soldado raso no terzo do duque de Bovino Giovanni de Guevara. Ascendeu rapidamente de rango, participando en varias operacións militares no norte de Italia (cerco de Casale Monferrato en 1628) e en Flandres (entre 1633 e 1640). Posteriormente, participou, ao mando das forzas españolas e co rango de mestre de campo, en varias operacións militares como parte da Guerra dos Segadores. En 1646 participou na defensa de Orbetello, asediada polos exércitos franceses baixo o mando do príncipe Tomé Francisco de Savoia. 

O 7 de febreiro de 1648, perseguiu a Henrique II de Guisa, que fuxira de Nápoles tras a entrada das tropas españolas na cidade durante a revolta de Masaniello, e fíxoo prisioneiro preto de Castel Morrone.

En 1642 recibiu o título de cabaleiro da Orde Militar de Calatrava. En novembro de 1663 foi nomeado gobernador e Capitán Xeneral de Galicia, substituíndo a Pedro Carrillo de Acuña. Nesta rexión comandou as tropas españolas contra os portugueses na Guerra de Restauración Portuguesa.

Tras a morte de Filipe IV de España, regresou definitivamente a Nápoles e morreu na cidade napolitana o 30 de xaneiro de 1675.

## Toponimia 
Unha praza da cidade de Nápoles está dedicada a *Luigi Poderico*, situada entre as rúas Arenaccia, Sant'Alfonso Maria de' Liguori, Benedetto Cairoli e Camillo Porzio.

## Notas
Lista de pokémon

A franquía Pokémon implica 1025 especies de ficción de monstros coleccionables, cada un cun deseño e habilidades únicas. Concividos por Satoshi Tajiri a principios de 1989, os Pokémon son as criaturas que habitan a ficción World of Pokémon. Os deseños para varias especies poden ilustrar a inspiración de calquera cousa, como obxectos inanimados, animais do mundo real ou a mitoloxía. Algúns Pokémon poden evolucionar cara a especies máis poderosas, mentres que outras poden cambiar de forma e lograr resultados similares. Inicialmente, só os artistas liderados por Ken Sugimori deseñaron os Pokémon. Non obstante, en 2013, un equipo de 20 artistas traballaban xuntos para crear novos deseños de especies. Sugimori e Hironobu Yoshida dirixen ao equipo e determinan os borradores finais. Cada iteración da serie gañou eloxios e críticas por varias criaturas.

A maioría das criaturas xeralmente están divididas en "Xeracións", con cada división que abrangue novos títulos nas principais series de videoxogos e moitas veces un cambio desde o contedor de xogo. A xeración I refírese a *Red, Green, Blue* e *Yellow*; A xeración II refírese a *Gold, Silver* e *Crystal*; A xeración III refírese a *Ruby, Sapphire e Emerald*; A xeración IV refírese a *Diamond, Pearl* e *Platinum*; A xeración V refírese a *Black, White*, *Black 2 e White 2*, a xeración VI refírese a *X e Y*; a xeración VII refírese a *Sun, Moon*, *Ultra Sun e Ultra Moon*; a xeración VIII refírese a Sword e Shield; e xeración IX refírese a Scarlet e Purple. Cada xeración tamén está marcada pola adición de novos Pokémon: 151 na xeración I, 100 na xeración II, 135 na xeración III, 107 na xeración IV, 156 na xeración V, 72 na xeración VI e 86 na xeración VII.

## Lista de pokémon 
### Lista detallada por xeración 
### Lista de especies 
## Notas
Carlos Francisco de Croix

miniatura|220px|dereita|Carlos Francisco de Croix Capitán Xeneral de Galicia e vicerrei de Nova España
**Carlos Francisco de Croix**, nado en Lille en 1699 e finado en Valencia en 1786, marqués de Croix, foi un militar e político ao servizo do Reino de España.

## Traxectoria 
Serviu aos reis Filipe V, Fernando VI e Carlos III. Chegou a ostentar os cargos de Capitán Xeneral de Andalucía, Capitán Xeneral de Galicia (xuño de 1756 - setembro de 1766), vicerrei de Nova España (25 de agosto de 1766 - 22 de setembro de 1771) e, finalmente, Capitán Xeneral de Valencia entre 1777 e 1786.

En Galicia dedicou boa parte dos seus esforzos a obras públicas e a mellora das infraestruturas, en particular da rede viaria. En Nova España tocoulle superar segundo algúns historiadores unha das etapas «máis convulsas» do vicerreinado ao longo do século XVIII, nunha época de clara decadencia económica, aínda que a súa actuación como administrador foi ben considerada. Durante o seu mandato en México ocupouse da expulsión dos xesuítas –de forma expeditiva e sen moitas contemplacións, segundo algúns autores–, combater tribos indias sublevadas en Sonora e Sinaloa, así como de impulsar as obras do desaugadoiro de Huehuetoca. Volvería a España pobre e con débedas. A súa herdeira foi Fernanda de Croix e Vergel

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Íñigo Melchor Fernández de Velasco

**Íñigo Melchor de Velasco**, nado en Madrid o 16 de abril de 1635 e finado o 29 de setembro&nbsp;de 1696, foi un aristócrata castelán, VI Duque de Frías e Condestable de Castela, que desempeñou o cargo de Gobernador e Capitán Xeneral do Reino de Galicia entre 1658 e 1661.

## Traxectoria 
Foi fillo primoxénito de Bernardino Fernández de Velasco y Tovar, de quen herdou os títulos nobiliarios de VII duque de Frías, IV marqués de Berlanga e IX conde de Haro e o emprego de Condestable de Castela, e da súa muller Isabel María de Guzmán y Guzmán.

Seguiu a carreira militar e participou co grao de xeneral na guerra de Cataluña baixo as ordes de Xoán Xosé de Austria, e na guerra de separación de Portugal como Capitán Xeneral de Galicia.

Entre 1668-69 desempeñou o cargo de gobernador dos Países Baixos españois, posto que deixou para regresar a España en calidade de conselleiro de estado e de guerra. En 1671 foi nomeado Presidente do Consello de Ordes, e catro anos despois do Consello Supremo de Flandres. En 1676 foi designado Mordomo maior do rei Carlos II.

## Matrimonios e descendencia 
Casado primeira vez con Josefa Jacinta Fernández de Córdoba y Figueroa, nada en Montilla o 19 de setembro de 1627 e finada en 1664, filla de Alonso Fernández de Córdoba e Enríquez de Ribeira, V marqués de Priego, e da súa muller e curmá Juana Enríquez de Ribeira e Téllez-Girón, sen descendencia.

Casado segunda vez con María Teresa de Benavides Dávila y Corella (c. 1640 - 1702), filla de Diego de Benavides da Cueva e Bazán, VIII conde de Santisteban do Porto, e da súa muller Antonia Dávila e Corella, VII marquesa das Navas, X condesas de Consentayna, e viúva, casada o 22 de xullo de 1660, de Luís Ramón Folch de Cardona de Aragón y Fernández de Córdova, VI duque de Segorbe etc, de quen tivo dous fillos e unha filla:
* José Fernández de Velasco y Tovar, VIII duque de Frías, V marqués de Berlanga, X conde de Haro
* María del Pilar Fernández de Velasco y Benavides, casada con Francisco María de Paula Téllez-Girón y Benavides, VI duque de Osuna, X conde de Ureña
* Íñigo Fernández de Velasco y Benavides

Fóra do matrimonio tivo un fillo:
* Francisco Antonio Fernández de Velasco y Tovar

## Notas
Cristo crucificado

Nome común de obras pictóricas de artistas da civilización cristiá occidental. O **Cristo crucificado** é unha icona representada ademais na escultura xa que é o símbolo máximo da cristiandade.

Numerosos artistas representaron esta imaxe. Cadanseu período artístico destacou distintos aspectos de acordo ás características do estilo. Dende os primeiros cristiáns con influencia grega, a Idade Media con apóstolos de pequeno tamano. O renacemento e o barroco volven tomar o tema. No século XX pódese destacar a orixinalidade de Dalí que o amosa nunha toma dende arriba e cunha cruz en volume.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Cristo crucificado (Velázquez).
* Cristo crucificado (Goya).

### Ligazóns externas
Período orientalizante

Coñécese como **período orientalizante** á etapa que viviron as distintas rexións de Grecia dende finais do século VIII&nbsp;a.&nbsp;C. e durante o século VII&nbsp;a.&nbsp;C. O nome do devandito período provén da influencia que pobos máis orientais -como Fenicia e o Imperio Asirio na súa derradeira etapa-, que amosan os novos materiais (tecidos, marfís), manufacturas e técnicas artísticas gregas durante este período. En ocasións considérase a este período como unha etapa de transición á Época Arcaica.

## Comezos do período orientalizante 
A finais do século VIII a. C., o aumento demográfico grego levoulles a iniciar un proceso de colonización polo Mediterráneo. Esta expansión colonial levoulles a tomar contacto con outros pobos mediterráneos e a intensificar a súa actividade colonial, moi estragada trala Idade Escura.

Estes contactos introducen en Grecia novos materiais e técnicas artesanais que permitirán desenvolver a cerámica, a escultura e a arquitectura.

Creta será unha das primeiras áreas en acusar o influxo oriental a través de tecidos, marfís etc. A mostra máis famosa desta influencia será unha serie de escudos votivos atopados no santuario de Zeus na cova do Ida polas súas escenas de clara inspiración asiria.

## Arquitectura do período orientalizante 
A arquitectura grega desta época comeza a amosar o que será o patrón arquitectónico clásico. Os templos comezan a planta rectangular, desaparecendo a ábsida típica de etapas anteriores e comezando o esquema típico con pronao, cella e opistódomo.

Entre os exemplos máis coñecidos deste período destacan o templo de Apolo en Thermon (mediados do século VII&nbsp;a.&nbsp;C.), que substitúe ao megaron de época anterior. Outro gran templo de finais do século VII é o templo de Hera en Olimpia, ou Hereo, así como o templo A de Prinias en Creta.

## Rexionalización segundo a cerámica 
A forma de datación máis empregada para analizar o período orientalizante é, do mesmo xeito que para as épocas anteriores, a cerámica. Con todo durante esta época, en contraste coa relativa homoxeneidade do período xeométrico, a cerámica grega vaise diversificar segundo a rexión póndose á cabeza da produción a cerámica corintia, cuxo estilo se coñecerá como estilo protocorintio.

Tamén terán un importante desenvolvemento as producións áticas, as cales coñeceranse como de estilo protoático. Deste estilo desenvolveranse a cerámica de figuras negras, primeiro, e a cerámica de figuras vermellas despois.

## Véxase tamén 
* Cerámica orientalizante
* Cerámica de figuras negras
* Estilo protocorintio

## Ligazóns externas
Pedro López de Ayala y Zúñiga

**Pedro López de Ayala y Zúñiga** nado en Toledo o 9 de febreiro de 1582 e finado na mesma cidade o&nbsp;12 de maio de 1651, Herdou do seu pai o título de Conde de Fuensalida en 1610. No ano 1620&nbsp;foi nomeado Cabaleiro de Calatrava. Máis adiante Alguacil Maior de Toledo. No ano 1640 recibiu a Grandeza de España.

### Matrimonio 
Casou con Francisca Luisa Portocarrero, VI marquesa de Villanueva del Fresno, coa que non tivo descendentes. O seu matrimonio foi anulado.

## Notas
Lingua edo

O **edo** (tamén chamado **bini**) é unha lingua benue-congolesa falada no Estado Edo, Nixeria. Conta aproximadamente cun millón de falantes.

O edo é a principal forma dun grupo de linguas e dialectos, xeralmente designado baixo o nome de linguas *"edoides"*.

## Véxase tamén 
* Pobo edo

### Ligazóns externas 
* Ethnologue, datos sobre o Edo
* PanAfican L10n, páxina sobre o Edo (Bini)]
* Edo Language Dictionary Online 
* Teach yourself the Èdó language
* Edo/Africa names dictionary{source Edoworld}
Barrios de Tokyo

[miniatura|dereita|250px|Mapa da porción principal de [Tokyo mostrando cidades veciñas e a baía de Tokyo.]]

Os **23 barrios especiais** (特別区 *tokubetsuku*) constitúen a subdivisión administrativa de Tokyo, no Xapón. Varían moito en tamaño (de 10 a 60 km²) e en poboación (de 40 000 a 830 000 habitantes). Setagaya é o máis populoso; e &#332;ta, é o que ten a maior extensión.

Existen barrios (区 *ku*) noutras cidades do Xapón, mais os de Tokyo son especiais. Dende a década de 1970 os barrios de Tokyo teñen unha autonomía maior da que teñen outros barrios, tornándose algo máis semellante a unha cidade independente que distritos dunha cidade. Cada barrio especial conta co seu propio "alcalde" (区長 *kuchō*) e "asemblea" (区議会 *kugikai*).

A poboación total dos 23 barrios é de 8,28 millóns (2002), preto de 2/3 da poboación de Tokyo e un cuarto da poboación da Área do Gran Tokyo. A súa densidade de poboación é de 13&nbsp;333 hab./km².

## Historia 
Na zona dos barrios de Tokyo ata 1943 só existía a cidade de Tokyo. Neste ano a cidade de Tokyo e a prefectura de Tokyo (naquel momento chamábase Tōkyo-fu) uníronse e foi fundada a nova prefectura de Tokyo (chámase Tōkyo-to). E na zona antiga da cidade de Tokyuio fixéronse 35 barrios.

## Lista dos barrios
Scott Cunningham

**Scott Douglas Cunningham**, nado en Royal Oak (Míchigan) o 27 de xuño de 1956 e finado o 28 de marzo de 1993 foi autor de libros sobre a Wicca (coma a *Guía do Practicante Solitario*) e outras alternativas relixiosas. O seu nome está asociado á maxia natural. É recoñecido coma un dos autores con máis influxo e máis revolucionarios no campo da maxia natural.

## A súa vida 
Scott Cunningham foi o segundo fillo de Chester Grant Cunningham e Rose Marie Wilhoit Cunningham.

A familia Cunningham mudouse a San Diego (California) no outono de 1959, debido a problemas de saúde da nai de Scott. Cunningham viviu en San Diego até a súa morte. Scott tivo un irmán máis vello, Greg, e unha irmá máis nova, Cristine.

Cando chegou á escola superior asociouse a unha rapaza coa que comezou a coñecer o mundo do ocultismo e os coventículos. A compañeira de clases introduciuno na Wicca e adestrouno na espiritualidade pagá. Scott foi iniciado en varios coventículos tradicionais.

Scott Cunningham estudou literatura creativa na Universidade de San Diego, onde se inscribiu en 1978. Despois de dous anos no programa, non obstante, tiña máis traballos publicados que varios dos seus mestres e saíu da universidade para escribir a tempo completo.

En 1983 diagnosticóuselle linfoma. Co pasar dos anos a súa saúde foise deteriorando e en 1990, mentres daba unhas conferencias en Massachusetts, diagnosticóuselle meninxite. Sufriu algunhas infeccións provocadas polo cancro e finalmente morreu en 1993, con 36 anos.

## Publicacións 
### Libros 
* *Shadow of Love* (1980)
* *Magical Herbalism: The Secret of the Wise* (1982)
* *Earth Power: Techniques of Natural Magic* (1983; ISBN 0-87542-121-0)
* ''Cunningham's Encyclopedia of Magical Herbs* (1985; ISBN 0-87542-122-9)
* *The Magical Household* (1987; ISBN 0-87542-124-5)
* *Cunningham's Encyclopedia of Crystal, Gem, and Metal Magic* (1987; ISBN 0-87542-126-1)
* *The Truth About Witchcraft Today* (1988; ISBN 0-87542-127-X)
* *Wicca: A Guide for the Solitary Practitioner* (1988; ISBN 0-87542-118-0)
* *The Complete Book of Incense, Oils & Brews* (1989; ISBN 0-87542-128-8)
* *Magical Aromatherapy: The Power of Scent* (1989; ISBN 0-87542-129-6)
* *Earth, Air, Fire, and Water: More Techniques of Natural Magic* (1991; ISBN 0-87542-131-8)
* *Cunningham's Encyclopedia of Wicca in the Kitchen* (1993; ISBN 0-7387-0226-9)
* *Divination For Beginners* (1993; ISBN 0-7387-0384-2)
* *Living Wicca: A Further Guide for the Solitary Practitioner* (1993; ISBN 0-87542-184-9)
* *Spell Crafts: Creating Magical Objects* (1993; ISBN 0-87542-185-7)
* *The Truth About Herb Magic* (1993; ISBN 0-87542-132-6)
* *The Truth About Witchcraft* (1994; ISBN 0-87542-357-4)
* *Hawaiian Magic and Spirituality* (1995; ISBN 1-56718-199-6)
* *Pocket Guide to Fortune Telling* (1997; ISBN 0-89594-875-3)
* *Dreaming the Divine: Techniques for Sacred Sleep* (1999; ISBN 1-56718-192-9)

### Vídeos 
* *Herb Magic'' (ISBN 0-87542-117-2)
Nuno Fernandes de Rodeiro

**Nuno Fernandes de Rodeiro** ou **Munio Fernández de Rodeiro** foi un nobre galego que desempeñou o cargo de meiriño maior do Reino de Galicia entre 1239 e 1252.
Collinstown

**Collinstown** en irlandés **Baile na gCailleach** é unha vila do condado de Westmeath, situado a 18&nbsp;km ao nordeste da cidade do condado Mullingar. Collinstown é unha parroquia católica e conta con case 700 habitantes.
Kinnegad

**Kinnegad** (**Cionn Átha Gad** en gaélico irlandés) é unha poboación do Condado de Westmeath, en Irlanda. A súa poboación no 2002 era de 1.425 habitantes.

Atópase no punto de unión das estradas N6 e N4 - dúas das principais rutas que unen o leste co oeste da illa.
Margarita

*Este artigo trata sobre un mineral. Para a flor véxase o artigo **Margarida**. Para a bebida véxase Margarita (cóctel)*

A **margarita** é un mineral do grupo dos silicatos, subgrupo filosilicatos, e dentro deles pertence ás micas fráxiles. É un hidroxisilicato de calcio e aluminio. Como todas as micas fráxiles, na súa fórmula os ións maioritarios son os de carga dobre (neste caso Ca2+). Rara vez se observan os seus cristais, máis ben ten aspecto de agregado de láminas de cor rosa clara.

Provén do grego *margarite*, que significa *perla*, polo seu aspecto. Sinónimos moi pouco usados son: *corundelita* e *emerilita*.

## Ambiente de formación 
Aparece en rochas metamórficas, asociado ao metamorfismo rexional, principalmente en lousas cloríticas e micasquistos. Nestas rochas, fórmase como produto de alteración de corindón, andalucita e outros minerais do aluminio.

Minerais normalmente asociados á margarita nestes depósitos de xistos son estaurolita e turmalina. Tamén é común encontrala en depósitos de esmeril.

## Localización, extracción e uso 
Atópanse agregados grandes de cor rosa nos Estados Unidos, así como en depósitos de esmeril de Naxos (Grecia) e Esmirna (Turquía). En España encóntranse na serra de Guadarrama.

Non se utiliza industrialmente, só ten interese científico e colecnionístico.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Galería de imaxes de margarita en Internet: http://www.mindat.org/gallery.php?min=2573 http://webmineral.com/specimens/picshow.php?id=247 
* Páxina sobre mineraloxía da uned.es
* Datos sobre a localización da margarita 
* Páxinas con datos da margarita
República Democrática Federal de Iugoslavia

:*Para unha maior información véxase o artigo: República Federal Socialista de Iugoslavia*
A **República Democrática Federal de Iugoslavia** (en croata: *Demokratska Federativna Jugoslavija*, en esloveno: *Demokratična Federativna Jugoslavija*, en macedonio e serbio: *Демократска Федеративна Југославија*) foi a denominación oficial de Iugoslavia entre 1943 e 1946, sendo substituído polo de República Federal Popular de Iugoslavia e finalmente, en 1963 polo de República Federal Socialista de Iugoslavia.

A República Democrática Federal de Iugoslavia xurdiu tras a vitoria dos partisanos, liderados por Josip Broz Tito, contra os alemáns e croatas. O Partido Comunista de Iugoslavia chegou ao poder, e aplicou un sistema económico socialista de corte leninista. Tito converteuse en Primeiro Ministro.

## Véxase tamén
*Iugoslavia
*República Federal Popular de Iugoslavia
*República Federal Socialista de Iugoslavia
Baía de Tokyo

A  áchase ao sur da rexión de Kanto, entre a península de Boso ao leste, da Prefectura de Chiba, e a península de Miura ao oeste, da Prefectura de Kanagawa. O seu nome antigo é a baía de Edo.

A súa área total, incluíndo o canal de Uraga, é de 1320 kms², cunha extensión de 249&nbsp;km² de terras gañadas ao mar. Alberga os portos de Tokyo, Chiba, Kawasaki, Yokohama e Yokosuka. Abriga unha única illa natural no seu interior, Saru, alén de diversas outras illas artificiais creadas nas eras Meiji e Taishō como fortificación navais. Está cercada por áreas de grande ocupación de poboación e de importantes industrias. Unha ponte-túnel une Kawasaki, na prefectura de Kanagawa, con Kisarazu (Chiba).

Na costa leste da baía, entre Tokyo e Yokohama, atópase a área industrial de Keihin, que se encontra alí dende a era Meiji, que se expandiu cara a área industria de Keiyo, polas costas norte e leste, despois da segunda guerra mundial.

Os portos de Tokyo, Chiba, Kawasaki, Yokohama e Yokosuka conteñen bases navais de forzas dos Estados Unidos no Xapón, ademais de Forzas da Mariña xaponesa.

## Historia 
A baía de Tokyo foi escenario das negociacións do Comodoro Matthew Perry co bakufu xaponés na década de 1850, así como da maior parte dos contactos entre o Xapón e os europeos en vésperas da Restauración Meiji.

A fin da segunda guerra mundial é a rendición do Xapón, que se asinou a bordo do navío *USS Missouri*, ancorado na baía o 2 de setembro de 1945.

## Notas
Diego de Rojas

miniatura|Busto do capitán Diego de Rojas.

**Diego de Rojas**, nado en Burgos, España no ano 1500 e finado na Provincia de Santiago del Estero en 1544, foi un explorador, adiantado e conquistador español de mediados do século XVI.

## Exploracións e conquistas en América 
Chegou á cidade de Santo Domingo en&nbsp;1516. Máis adiante, en 1522 trasladouse á Nova España onde estivo baixo as ordes de Hernán Cortés. Posteriormente formou parte do exército conquistador de Pedro de Alvarado, participando nas conquistas dos actuais México, Guatemala e O Salvador. Iniciando en 1529 a conquista da zona oriental do Salvador, dominado polos indíxenas lencas.

Tomado preso por Martín Estete, enviado de Pedrarias Dávila para apropiarse de San Salvador e conquistar os territorios lencas, foi liberado cando o capitán Francisco de Orduña derrotou a Martín Estete.

Estableceuse en Acajutla a finais de 1532 e xunto a Pedro de Portocarrero foron os encargados da conquista e a pacificación dos pobos indíxenas da Costa do Bálsamo.

### Conquista e exploración do Perú e a Arxentina 
En 1536 viaxou ao que agora é Perú, como parte dun corpo de auxilio para axudar ao exército de Francisco Pizarro. Entre 1538 e 1539 participou na conquista da provincia de Charcas, onde foi o seu primeiro gobernador.

Esta exploración foi o primeiro contacto entre os nativos do que agora é o Noroeste arxentino e os europeos. Diego de Rojas partiu á fronte desde a cidade de Cuzco en quendas, para que foran mellor provistos durante a viaxe e para que os indíxenas yanaconas tiveran algo menos de traballo.

Cando a expedición chegou aos Valles Calchaquíes, recibiu novas dos aborixes de que máis ao sur había un gran poboado, cunha zona moi rica en metais de ouro e prata. Foi entón cando avanzou máis cara ao sur entrando no Tucumán.

Tras varios enfrontamentos con indíxenas da zona e acordos de paz con outros, continuaron avanzando cara ao sur da actual Provincia de Santiago del Estero. Na zona de Maquijata, actual Villa La Punta, produciuse outro enfrontamento con indíxenas da zona no que Rojas resultou ferido nunha perna cunha frecha envelenada. Tras agonizar varios días, finou en xaneiro de 1544.

## Legado 
Rojas foi o descubridor do actual Noroeste Arxentino. A súa expedición ten o mérito de ter descuberto e explorado de punta a punta todo o Tucumán ata a provincia de Córdoba (Arxentina). Foi a unión do Perú co Río da Prata.

Esta expedición serviu para descubrir as nacións indíxenas que poboaban o territorio: os calchaquíes, os diaguitas, os tonocotés, os lules e os comechingones.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Hernán Cortés
* Vicerreinado de Nova España

### Ligazóns externas 
* Diego de Rojas  
* Los padecimientos de la gran entrada de Diego de Rojas. Revista UCM
Motilla del Palancar

miniatura|dereita|250px|Avenida do Riato.
**Motilla del Palancar** é un concello español pertencente á provincia de Cuenca, na comunidade autónoma de Castela-A Mancha.

Atópase na ribeira esquerda do Xúcar, na cabeceira do pantano de Alarcón e a 68&nbsp;km de Cuenca. É un punto de enlace entre Valencia, Albacete, Madrid e Cuenca.

## Demografía 
En 2008 contaba cunha poboación de 5.983 habitantes (INE).

## Economía 
Tradicionalmente foi unha vila agrícola, aínda que a actividade agraria foise reducindo nos últimos anos, gañando o sector servizos en importancia polo estratéxico do seu enclave e de que a autovía A-3 pase polo termo municipal.

Non existen moitas fábricas, pero nos últimos anos construír un polígono industrial.

## Festas 
* **San Antón**. Celébrase o 17 de xaneiro. 
* ***Jueves Lardero***. Celébrase o Xoves anterior á Coresma. 
* **Entroidos**. 
* **Semana Santa**. 
* **Os Maios**. 
* **San Isidro Labrador**. Celébrase o 15 de maio. 
* **Corpus Christi**. 
* **San Cristovo**. 10 de xullo. 
* **Festas Patronais**. Do 1 ao 5 de setembro, na honra a San Xil.
* **Inmaculada Concepción**.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Motilla del Palancar
Violetta Villas

**Violetta Villas**, nada o 10 de xuño de 1938 na provincia de Liexa (Bélxica) e finada o 5 de decembro de 2011, foi unha soprano lírica de orixe polonesa. Villas tiña un timbre de voz catro oitavas.

## Traxectoria 
En 1966 foi a Olympia, en París, despois ao Casino de Paris, en Las Vegas, onde Villas cantou canda a Frank Sinatra, Barbra Streisand ou Eartha Kitt. No ano 1969 regresou a Polonia.
República Socialista de Croacia

A **República Socialista de Croacia** (en croata: *Socijalistička Republika Hrvatska*) foi unha nación constituínte da extinta República Federal Socialista de Iugoslavia. Nacida en 1943 e disolta en 1991. Trátase da República predecesora da actual Croacia.
Guadix

**Guadix** é unha cidade e concello español da provincia de Granada. Está situada na cara norte da Serra Nevada. É a capital histórica da comarca de Guadix (coñecida tamén como *Accitania*).

É un dos asentamentos humanos máis antigos da Península. En época romana denominábase *Julia Gemella Acci* e de aí o seu xentilicio, accitanos. O nome actual da cidade remóntase á dominación musulmá, cando a cidade se chamaba *Wadi Ash* ("río Ash", arabización do nome *Acci*), pronunciado *wad ish* no árabe coloquial granadino. En época do Reino de Granada Wadi Ash era unha das súas 33 *madinas* ou cidades amuralladas que contaba con alcazaba. Durante este período a súa demarcación xurisdicional era case idéntica á da actual Accitania.

Cabe mencionar os numerosos monumentos que conforman a súa fisionomía arquitectónica, entre os que destacan a alcazaba árabe que domina a localidade, así como a catedral de Guadix, na que se superpoñen diversos estilos, desde o gótico ata o neoclásico que é unha das tres catedrais españolas con planta renacentista xunto ás de Granada e Málaga. Cabe destacar tamén as súas covas habitadas.

## Demografía 
Segundo o INE, en 2024 tiña 18.725 habitantes.

## Irmandamentos 
*  Buenos Aires
*  Celanova (pola figura de Trocado de Acci)
*  Guanare
*  La Güera
*  Piaseczno

## Notas 
## Véxase tamén
Fontán

O topónimo **Fontán** pode referirse a:

;En Galiza
***Fontán**, lugar da parroquia de Sarandós, no concello de Abegondo;
***Fontán**, lugar da parroquia de Cabeiras, no concello de Arbo;
***Fontán**, lugar da parroquia de Mourentán, no concello de Arbo;
***Fontán**, lugar da parroquia de San Xurxo de Sacos, no concello de Cerdedo-Cotobade;
***Fontán**, lugar da parroquia de Santiago de Covelo, no concello de Covelo;
***Fontán**, lugar da parroquia de Mañufe, no concello de Gondomar;
***Fontán**, lugar da parroquia de Beba, no concello de Mazaricos;
***Fontán**, lugar da parroquia de Mouriscados, no concello de Mondariz;
***Fontán**, lugar da parroquia de Logrosa, no concello de Negreira;
***Fontán**, lugar da parroquia de Tella, no concello de Ponteceso;
***Fontán**, lugar da parroquia de Ribeira, no concello de Ribeira;
***Fontán**, lugar da parroquia de Sada, no concello de Sada;
***Fontán**, lugar da parroquia de Parderrubias, no concello de Salceda de Caselas;
***Fontán**, lugar da parroquia de Trabada, no concello de Trabada;
***Fontán**, lugar da parroquia de Saiáns, no concello de Vigo;
***O Fontán**, lugar da parroquia de Rodís, no concello de Cerceda;
***O Fontán**, lugar da parroquia de Xesteda, no concello de Cerceda;
***O Fontán**, lugar da parroquia da Vila de Abade, no concello de Tordoia;
***Trasfontán**, lugar da parroquia da Maceira, no concello de Covelo.

Amais, como apelido pode referirse a:

***Domingo Fontán**, xeógrafo galego (1788-1866), autor da *Carta Xeométrica de Galicia*;
***José Rivas Fontán** ou Pepe Rivas, político galego e alcalde de Pontevedra (n. 1941).

E como libro:
****Fontán***, novela de Marcos Calveiro que narra a vida de Domingo Fontán.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Fontón**, lugar da parroquia da Ansemar, no concello de Castro de Rei.
Provincia Autónoma Socialista de Kosovo

A **Provincia Autónoma Socialista de Kosovo** (en serbocroata: *Социјалистичка Аутономна Покрајина Косово, Socijalistička Autonomna Pokrajina Kosovo*, en albanés: *Krahina Socialiste Autonome e Kosovës*) foi unha provincia autónoma da extinta República Federal Socialista de Iugoslavia. Nacida en 1974 e disolta en 1990. Trátase da República predecesora do actual Kosovo.
Período amarniense

O **Período amarniense** (1353 a 1336&nbsp;a.&nbsp;C.) designa unha etapa da historia do Exipto durante a cal o faraón Akhenatón reinou na súa nova capital, **Akhetatón**. O nome árabe do sitio é Tell el-Amarna, de aí o nome do período *amarniense*.

No plano relixioso, este período estivo marcado por un conxunto de reformas únicas na historia do antigo Exipto: "o rei herético" proclamou a supremacía do deus solar Atón, pechou os templos do deus tebano Amón, prohibiu o culto dos deuses tradicionais e confiscou os bens do clero a favor do Estado.

O abandono da tradición afectou á iconografía, á arquitectura, ás prácticas relixiosas e en xeral á vida intelectual, que se desenvolvía ao redor da relixión. A arte amarniense caracterízase por unha representación dos personaxes, sobre todo da familia real, que se cualifica de expresionista ou de caricaturesco. Esta representación contrasta cunha representación delicada da natureza, un naturalismo onde abundan as plantas, as flores e mailos animais.  
## Notas
Igrexa de San Francisco de Viveiro

A **igrexa do Convento de San Francisco** é o templo católico da parroquia de Santiago de Viveiro (concello de Viveiro). É unha construción erixida no século XIV, con nave única.

## Historia e características
A súa construción comezárona os franciscanos xa no século XIII. Desta época consérvanse 3 arcos descubertos na reforma de 1945 e unha porta. A ábsida constitúe unha das máis fermosas da provincia.

No interior destaca o seu retablo renacentista doado e traído por Juan Dutton Aguilar dende os Países Baixos; este atópase na capela do baptisterio. Outro retablo a destacar é o da capela da Orde Terceira; de estilo barroco do século XVIII coa imaxe da Dolorosa como principal. Nesta capela gárdanse algúns procesionais.

En toda a igrexa atópanse distintos sepulcros. Os máis importantes atópanse na nave principal: o sepulcro da bieita Constanza (filla do señor medieval o mariscal Pero Pardo de Cela) e o sepulcro do poeta Pastor Díaz. Na sancristía atópase outro importante retablo coa imaxe do Cristo dos Mareantes, do século XIV. Gárdanse tamén alí algunhas vitrinas con reliquias dalgúns santos mártires.

O seu claustro data do século XVII.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Capela da Misericordia de Viveiro
Heinrich Wölfflin

**Heinrich Wölfflin** (21 de xuño de 1864 - 19 de xullo de 1945) foi un soado crítico da arte suízo, considerado como un dos mellores historiadores de arte de toda Europa.

Definiu a historia da arte como unha historia independente do contexto social, económico ou relixioso a través do renacemento (século XVI) e o Barroco (século XVII). Analizou as diferenzas destes dous estilos insistindo en que a finais do século XVII produciuse unha mudanza semellante mais de sentido inverso, unha "volta atrás".

Entre os seus alumnos destácanse os historiadores Rudolf Wittkower e Sigfried Giedion e o escultor Naum Gabo.
## O Barroco segundo Wölffin
Wölffin, define o Barroco por cinco trazos característicos:
* A procura do movemento real, polo feito de que se constrúan edificacións con paredes onduladas e tamén a procura do imaxinario, polo feito de que se pinten personaxes quen de accións violentas.
* Intento de suxerir o infinito. Este aspecto amósase claro no lago de Versalles. Neste estilo o camiño pérdese no horizonte.
* A importancia da luz e dos seus efectos.
* O gusto pola teatralidade, polo escenográfico e fastuoso.
* A tendencia a mesturar as disciplinas artísticas.

## Obras
As súas obras máis notables son: 
**Conceptos fundamentais para a historia da arte* (1915)
**Renacemento e Barroco* (1888)
**A arte clásica* (1899)
*''Prolégomènes à une psychologie de l'architecture'' (1886).
Catedral de Canterbury

A **catedral de Canterbury** é unha das máis antigas e famosas estruturas cristiás en Inglaterra. É a catedral do arcebispo anglicano de Canterbury, o primado de toda Inglaterra e o líder relixioso da Igrexa de Inglaterra. Esta igrexa nai da Diocese de Canterbury (ó leste de Kent) é unha das estruturas cristiás máis antigas de Inglaterra é o foco da Relixión Anglicana. O seu título formal en inglés é *Cathedral and Metropolitical Church of Christ at Canterbury* (Catedral e Igrexa Metropolitana de Cristo, Canterbury).

Fundada no ano 597, a catedral foi completamente reconstruída entre 1070 e 1077. O extremo leste foi moi ampliado a principios do século XII e reconstruído en gran parte en estilo gótico tras un incendio en 1174, con importantes ampliacións cara ao leste para dar cabida ao fluxo de peregrinos que visitaban o santuario de Thomas Becket, o arcebispo que foi asasinado na catedral en 1170. A nave e os transeptos normandos sobreviviron ata finais do século XIV, cando foron demolidos para dar paso ás estruturas actuais.

Antes da Reforma inglesa, a catedral formaba parte dunha comunidade monástica beneditina coñecida como **Christ Church, Canterbury**, ademais de ser a sede do arcebispo.

Foi nomeada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1988, xunto á abadía de San Agostiño e igrexa de San Martiño, tamén en Canterbury.

## Galería 

Canterbury Cathedral 001.jpg
Canterbury Cathedral 002.jpg
Canterbury cathedral (21008413461).jpg
Canterbury cathedral (21000865795).jpg
Canterbury Cathedral (8636098050).jpg

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sacred Destinations: Canterbury Cathedral
* Details on bell towers 
*Canterbury Cathedral on Adrian Fletcher’s Paradoxplace
* BBC news item re. Caen stone sourced for cathedral repairs
* Fotos e planos da Catedral de Canterbury
Stratford-upon-Avon

**Stratford-upon-Avon** é unha cidade situada ao sur do condado de Warwickshire, en Inglaterra. No ano 2001 contaba cunha poboación de 23.676 habitantes. A principal atracción turística é todo o relacionado coa casa de William Shakespeare e as súas propiedades.

## Localización 
Stratford-upon-Avon está preto da segunda cidade máis grande do Reino Unido, Birmingham, é fácil acceder a ela grazas á saída 15 da M40. Mediante tren se pode acceder desde Birmingham (Snow Hill station, Moor Street station) así como desde Londres, cun servizo de arredor de sete trens directos desde a estación de Londres Marylebone.

## Historia 
[miniatura|Lugar de nacemento de [William Shakespeare]]
A cidade ten orixes anglosaxoas e foi crecendo coma un burgo, *cidade mercado*, durante a Idade Media. Na cidade se atopa río Avon, que a cruza por un parque moi frecuentado polos turistas e mesmo polos habitantes do lugar. 
“Stratford-upon-Avon”, significa Stratford sobre o Río Avon, tamén chamada só Stratford. Para diferenciar o Distrito da cidade, se empregan os termos upon-Avon para a cidade e on-Avon para o Distrito.

Tamén pode dar confusión con Starford (no London Borough of Newhan) como parte das infraestruturas dos Xogos Olímpicos de Londres no 2012.
É mundialmente coñecido por ser o lugar de nacemento e defunción de William Shakespeare. A cidade está unida ao teatro e ó turismo, recibe uns tres millóns de visitantes ó ano procedentes de todo o mundo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Warwickshire
* Páxina da casa natal de Shakespeare
* Información sobre Stratford-upon-Avon
* Shakespeare-country Páxina da oficina de turismo de Warwickshire  
* Vistas antigas da cidade e a súa contorna 
* Reportaxe no *The Washington Post*
* Páxina oficial de Stratford
Stendhal

**Henri Beyle**, coñecido como **Stendhal**, nado en Grenoble o 23 de xaneiro de 1783 e finado en París o 23 de marzo de 1842, foi un escritor francés do século XIX.

## Traxectoria 
Valorado pola súa aguda análise de caracteres e a concisión do seu estilo, é considerado un dos literatos máis importantes e máis temperáns do Realismo.

É coñecido sobre todo polas súas novelas *Vermello e negro* (*Le Rouge et le Noir*, 1830), e *A cartuxa de Parma* (*La Chartreuse de Parme*, 1839).

Henri Beyle empregou diferentes pseudónimos para asinar os seus escritos, sendo *Stendhal* o máis coñecido deles. Existen dúas hipóteses plausibles sobre a orixe do pseudónimo: a máis aceptada é que tomase o pseudónimo da cidade alemá de Stendal, lugar de nacemento de Johann Joachim Winckelmann, fundador da arqueoloxía moderna a quen admiraba. Unha segunda hipótese é que o pseudónimo sexa un anagrama de *Shetland*, unhas illas que Stendhal coñeceu e que lle deixaron unha profunda impresión.

## Obra 
## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Síndrome de Stendhal
* Premio Stendhal de tradución

### Ligazóns externas 
* Sitio sobre Stendhal 
* Sitio sobre Stendhal (
* Exposición sobre Henri Beyle 
* Biografía e citas de Stendhal 
* Lápida que lle dedicou a cidade de Milán 
* Obras de Stendhal: textos, concordancias e listas de frecuencia
Lingua ro

O **ro** é unha lingua artificial filosófica *a priori*, creada no 1906 por Edward Powell Foster. En ro as palabras constrúense utilizando un sistema de categorías, pretendendo ser unha lingua oligosintética.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Discussion and criticism of Ro by Andrew Nowicki
* Dictionary of Ro on sorabji.com
Lingua oligosintética

Unha **lingua oligosintética** (do grego ''*, que quere dicir "pouco" ou "pequeno") é calquera linguaxe que use moi poucos morfemas, talvez uns poucos centos, o que combina unha forma sintética para crear oracións. Sería antónimo á linguaxe polisintética. A oligosíntese é na súa maioría teórica e dependería basicamente na creación de longas palabras compostas.

Non existen linguaxes naturais humanas que sexan oligosintéticas. As linguas nativas americanas náhuatl e siksiká mostraron no pasado ter cualidades oligosintéticas (segundo Benjamin Whorf), mais a comunidade lingüística considéraas polisintéticas.

Debido a que non existen linguas naturais que mostren propiedades oligosintéticas, algúns lingüistas sosteñen que unha verdadeira lingua oligosintética é imposible ou nada práctica para un uso produtivo entre humanos.

Algunhas linguas auxiliares, por exemplo a lingua sona, o aUI, o ygyde, o kali-sise, o vuyamu e o kah , deberían ser considerados oligosintéticos.

A neolingua falada en Oceanía na novela 1984 tende *teoricamente'' a ser unha lingua oligosintética, xa que o obxectivo era reducir os morfemas.
Benjamin Lee Whorf

**Benjamin Lee Whorf**, nado en Winthrop (Massachusetts) o 24 de abril de 1897 e finado en Wethersfield (Connecticut) o 26 de xullo de 1941, foi un lingüista estadounidense, pupilo de Edward Sapir, de quen tomaría a hipótese etnolingüística para levala ao que actualmente se coñece como a hipótese de Sapir-Whorf, unha teoría do relativismo lingüístico.

## Traxectoria 
Benjamin Whorf estudou química no MIT e despois iniciou unha carreira de inspector de incendio para compañías de seguranza. Interesouse polos estudos lingüísticos bastante tarde na súa vida, seguindo os cursos de E. Sapir a partir de 1928, e logo foi asistente de Sapir na Universidade Yale (1937-1938).

Investiga as linguas amerindias dos Estados Unidos e de México. Publica unha gramática da lingua hopi (estivera vivindo con eles en 1932), diversos estudos sobre os dialectos náhuatl, sobre a escrita xeroglífica maia, e o primeiro intento de reconstrución do utoasteca. Publica ademais a partir de 1936 un bo número de artigos en revistas de lingüística que trataban da hipótese Sapir-Whorf, das maneiras en que ao seu parecer os diversos sistemas lingüísticos afecten os sistemas de pensamento e os costumes de comportamento dos usuarios das linguas.

Morreu en 1941 e os seus textos, algúns entón aínda inéditos, foron reunidos nun volume, que apareceu en 1956 co título *Language, Thought and Reality*.
Toots and the Maytals

**Toots and the Maytals** é unha banda xamaicana clave no panorama do ska e do reggae.
É unha mestura de diferentes estilos á parte dos dito ska e reggae, do soul e do rock. Foron dos primeiros en utilizar a verba "reggae", que se converteu na definición dun estilo, no seu single *Do the reggay* (1968). Os seus dous últimos traballos, *True Love* (2004) e *Light your Light* (2007), obtiveron o Grammy ao mellor álbum reggae.

## Discografía 
* ''I'll Never Grow Old* (R&B 1964)
* *The Sensational Maytals* (Dynamic 1965)
* *Sweet And Dandy* (Beverleys 1968)
* *From the Roots* (Trojan 1970)
* *Monkey Man* (Trojan 1970)
* *The Maytals Greatest Hits* (Beverleys 1971)
* *Slatyam Stoot* (Dynamic 1972)
* *Funky Kingston* (Mango 1973)
* *In the Dark* (Trojan 1974)
* *Original Golden Oldies Vol.3* (Prince Buster 1974) 
* *Roots Reggae* (Dynamic Sounds 1974)
* *Reggae Got Soul* (Mango 1976)
* *Toots Presents the Maytals'' (Chin Randy's 1977)
* *Pass the Pipe* (ILPS 1979)
* *Pressure Drop (Best of)* (Trojan 1979)
* *Just Like That* (ILPS 1980)
* *Toots "Live"* (ILPS 1980)
* *Dance The Ska Vol. II* (EMI 1980)
* *Knock Out!* (Mango 1981)
* *"Live" at Reggae Sunsplash* (Sunsplash Record 1983)
* *Reggae Greats* (Mango 1984)
* *Toots In Memphis* (Mango 1988)
* *Do The Reggae 1966-70* (Attack 1988)
* *An Hour Live* (Genes 1990)
* *Life Could Be a Dream* (Studio One 1992)
* *Bla.Bla.Bla.* (Esoldun 1993)
* ''Don't Trouble* (Reggae Best 1995)
* *Experience* (Ezperience 1995)
* *Roots Reggae* (Rhino 1995)
* *Time Tough: The Anthology* (Island 1996)
* *Recoup* (Alla Son 1997)
* *The Very Best Of Toots And The Maytals* (Music Club 1997)
* *That's My Number* (Orange Street 1998)
* *Ska Father* (Artista Only! 1998)
* *Live in London* (Trojan 1999)
* *Jamaican Monkey Man* (Trojan 1999)
* *Monkey Man / From the Roots* (Trojan 1999)
* *Ska to Reggae (The Sensational Maytals / Slatyam Stoot)* (Rhino 1999)
* *The Originals* (Charly 1999)
* *20 Massive Hits* (Metro 2000)
* *The Very Best of* (Island 2000)
* *Broadway Jungle: The Best of Toots and the Maytals 1968-1973* (Trojan 2001)
* *The Millenium Collection* (MCA 2001)
* *The Maytals* (Dressed To Kill 2001)
* *54-46 Was My Number: Anthology 1968-2000* (Sanctuary/Trojan 2001)
* *Fever* (Dressed To Kill 2001)
* *Reggae Collection* (Universal/Spectrum 2002)
* *World is Turning* (D&F Records 2003)
* *Funky Kingston / In the Dark (Deluxe Pack)* (Def Jam 2003)
* *Monkey Man* (Trojan 2003)
* *Sweet and Dandy* (Trojan 2003)
* *From the Roots (remastered)* (Sanctuary/Trojan 2003)
* *True Love* (V2 / BMG 2004)
* *Toots "Live" (Remastered w/bonus tracks)* (Island 2004)
* *Rhythm Kings* (Delta 2005)
* *Pressure Drop - The Definitive Collection* (Sanctuary/Trojan 2005)
* *Roots Reggae (The Classic Jamaican Albums)* (Trojan 2005), coffret 6 CD
* *World Is Turning* (XIII Bis 2005)
* *Light Your Light* (Concord 2007)
* *Adieu Haiti'' dúo con Raphaël (EMI 2008)
Lingua klingon

O **klingon** (***tlhIngan Hol***, pronunciado foneticamente como /ˈt͡ɬɪŋɑn xol/) é unha lingua artificial e artística, creada por Marc Okrand para os estudios Paramount Pictures, como idioma vernáculo da raza klingon no universo de Star Trek.

Este idioma foi deseñado cunha orde de palabras tipo obxecto-verbo-suxeito (OVS).

Os sons básicos, xunto cunhas poucas verbas, foron orixinalmente creados polo actor James Doohan para o primeiro filme baseado na serie orixinal, *Star Trek: The Motion Picture*. Este filme foi a primeira ocasión na que a lingua puido ser oída, xa que nas aparicións anteriores na serie orixinal os klingon falaran sempre en inglés propio no que se rodou a serie. Foi Marc Okrand quen ampliou o escaso vocabulario creado por Doohan, creando un amplo léxico e unha gramática completa, para *Star Trek III: The Search for Spock* e as producións posteriores.

O idioma klingon é denominado ás veces como *klingonese* (traducible como "klingonés"), se ben esta denominación refírese a outra lingua dos klingon que aparece nas novelas de John M. Ford baseadas no mundo de Star Trek, o *klingonaase*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Traducións da Biblia a linguas ficticias
### Bibliografía 
* Marc Okrand (1992): *The Klingon Dictionary*. Simon & Schuster, Nova York. ISBN 0-671-74559-X
* Marc Okrand *et alii* (1996): ''The Klingon Way: A Warrior's Guide Cassette*. ISBN 0-671-57380-2
* Marc Okrand (1997): *Klingon for the Galactic Traveler''. Pocket Books. ISBN 0-671-00995-8

### Ligazóns externas 
*  (Wiki en Klingon)
* tlhIngan Hol yejHaD (Instituto da Linguaxe Klingon)
* Libro de frases klingon-inglés
* Publicacións referentes ao idioma klingon
* Klingon as Linguistic Capital (en inglés)
* Klingonska Akademien (en inglés e sueco)
* Google en klingon
* Proverbios klingon (Wikiquote en inglés)
* Linguas artificiales, de Ardalambion
Ogmios

**Ogmios** () foi unha deidade gala, só coñecido pola descrición do filósofo grego do século II Luciano e pola súa aparición en moedas e en taboíñas.

## Luciano 
Luciano describe a Ogmios, asociándoo ao deus grego Heracles, como un home vello case totalmente calvo, vestido cunha pel de león sostén na man dereita unha maza e na esquerda un arco, pendurado do ombreiro leva unha alxaba, e vai turrando cunha corda que lle perfora a lingua dunha recua de homes de aspecto alegre atados polas orellas con cadeas de ouro e ámbar. Todo o conxunto segundo o texto de Luciano é unha metáfora da elocuencia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ogma