Abeleira

A **abeleira** ou **abraira** (***Corylus avellana***) é un arbusto caducifolio das betuláceas, de pólas abundantes e madeira dura e cuxo froito é a abelá.

Ecoloxicamente é moi importante na formación de sebes que choen as leiras na Europa atlántica, especialmente en Galiza, Asturias e sur de Inglaterra. As varas empregábanse tradicionalmente para a construción de valados, cestaría, feche de canastros e na construción, mesturando as pólas con barro para a fabricación de tabiques.

A abeleira común cultívase polos seus froitos comestíbeis. É unha especie común dos bosques galegos, especialmente dos de ribeira.

## Etimoloxía 
Abeleira e abraira virían de abelá, termo que procede do latín *nux abellana*, que significa "noz de Abelá".
Existe a variante dialectal *abelaira*. O nome científico *avellana* derivada vila de Avella en Italia, e foi escollido por Linné de *De historia stirpium commentarii insignes* (1542), de Leonhart Fuchs, onde a especie se describía coma "*Avellana nux sylvestris*" ("noz brava de Avella").

## Distribución 
É nativa de Europa e do oeste de Asia, dende as Illas británicas, chegando polo sur á Península Ibérica, Grecia, Turquía e Chipre; polo norte até Escandinavia, e polo leste até os montes Urais, o Cáucaso, e o noroeste do Irán.

## Descrición 
[left|miniatura|100px|[Amento|Candeas masculinas na abeleira común]]
É unha arboriña (ás veces considerada arbusto) que acada entre 3 e 8 metros de altura, aínda que algúns exemplares poden chegar até os 15 metros. As follas son caedizas, arredondadas, aveludadas polas dúas faces, co extremo rematado en punta, e os bordos dobremente serrados, de entre 6 e 12&nbsp;cm. As flores masculinas aparecen no outono, volvéndose máis longas e de cor amarela na primavera, as femininas son moi pequenas e longas, cando se desenvolven dan lugar a acios de 1 a 4 abelás. As candeas masculinas son dun amarelo pálido, de 5–12&nbsp;cm de longo, mentres que as femininas son miudiñas, avermelladas, de 1–3&nbsp;cm de longo cos stilos visíbeis. O froito é botanicamente unha noz, producida en acios dun a cinco, cada noz metida nun invólucro, que cobre 3 cuartos da abelá. A abelá é practicamente esférica ou un chisco oval, de 15–20&nbsp;mm de longo e 12–20&nbsp;mm de ancho (pode chegar aos 25&nbsp;mm de longo nalgunhas abelás cultivadas seleccionadas), de cor castaña amarelada, cunha cicatriz pálida na base. A propia abelá cae do invólucro cando está ben chegada, aos 7-8 meses logo da polinización.

Distínguese da especie moi achegada *Corylus maxima* polo invólucro curto; nesta abeleira, a abelá fica practicamente fechada.

Crese por Mondoñedo que se pode matar unha cobra tocándolle na cabeza cunha vara de abelaira. Tamén se di que pode curar unha picadela de cobra tocando na ferida cunha póla de abeleira e, na parte oriental de Galicia, plantan abeleiras nos lindes das terras para manter afastadas as cobras.

Parece común que as aguilladas para afalar o gando se fagan con varas de abelaira, por ser unha madeira dura e flexible e tamén, quizais, porque se cre que estas varas son eficaces para matar as bruxas que se converten en moscas para moscar o gando.

### Nomes comúns 
* *Evellaneira, avellano, avellaneiro, avellaneira, avellanairo, avellán, abrano, abrana, abraira, abraeira, ablaira, abilleira, abelloteiro, abelera, abeleiro, abeleira, abelao, abelaneira, abelanceira, abelán e abelaira*.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Illustration Corylus avellana0.jpg|Ilustración das follas, flores e froito.
Ficheiro:Corylus avellana. Abeleira.jpg|*Corylus avellana*.
Ficheiro:Abelás en Celanova - Galiza.jpg|Froito da abeleira: abelás en Celanova
Hazelnuts (Corylus avellana) - whole with kernels.jpg|

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Descrición das betulaceas