Pelicano crespo

O **pelicano crespo** (***Pelecanus crispus***) é unha especie de aves de gran tamaño pertencente á familia dos pelicanos. Reprodúcese desde o sueste de Europa ata a India e a China en pantanos e lagos de augas pouco fondas. É unha das dúas especies de pelicanos que ás veces se pode ver, aínda que raramente, en Galicia, polo que figura na lista de aves de Galicia.

Non está subdividida en subespecies, malia a súa ampla área de distribución, pero, baseándose en diferenzas de tamaño, describiuse unha paleosubespecie do Plistoceno denominada *Pelecanus crispus palaeocrispus,* a partir de fósiles atopados en Binagady, Azerbaidján.

## Descrición 
miniatura|esquerda|As plumas "despeiteadas" da cabeza danlle o nome de "crespo".

Esta voluminosa ave é por estreita marxe a especie de pelicano máis grande viva. Mide de 160 a 183&nbsp;cm de lonxitude, pesa de 7,25 a 15&nbsp;kg e ten unha envergadura alar de 290 a 345&nbsp;cm. Como o seu peso medio é de arredor de 11,5&nbsp;kg, é unha das aves voadoras máis pesadas que existen, aínda que os individuos máis grandes de machos de sisóns e cisnes poden ser máis pesados que os pelicanos crespos maiores. Tamén se publicaron estimacións de pesos medios do pelicano crespo de 10,9&nbsp;kg, que sería case equivalentes á dos maiores cisnes e cóndores antes mencionados. Tamén ten unha das maiores envergaduras alares entre as aves vivas, rivalizando coas do gran albatros (*Diomedea* ssp.) e do pelicano branco.

A especie similar en aspecto, pelicano branco, que practicamente é igual en tamaño, ten un maior dimorfismo sexual en tamaño, xa que as femias dos pelicanos brancos son considerablemente menores que as femias do pelicano crespo, pero entre os machos das dúas especies non hai apenas diferenzas de tamaño ou peso. Os individuos inmaturos son grises e carecen da mancha rosada facial que presentan os pelicanos brancos inmaturos. As plumas desordenadas (como despeiteadas) arredor da fronte do pelicano crespo poden describir unha forma de W sobre a face xusto por riba do peteiro. Entre as medicións estándar, comparado co pelicano branco, o tarso é lixeiramente máis curto, de 11,6 a 12,2&nbsp;cm, pero a lonxitude da súa cola e corda alar son notablemente máis grandes, de entre 22 e 24&nbsp;cm e de 68 a 80&nbsp;cm, respectivamente. Cando o pelicano crespo está voando, a diferenza doutros pelicanos, presenta unhas ás branco agrisadas con extremos negros. A incubación, que ambos os proxenitores comparten, dura entre 30 e 34 días. Os poliños eclosionan espidos pero axiña lles crece unha penuxe branca. Cando teñen de 6 a 7 semanas adoitan xuntarse en grupos. As crías empluman aos 85 días e fanse independentes entre os 100 e os 105 días de idade. O éxito da nidificación depende das condicións ambientais locais, e está entre o 58% e o 100% de supervivencia das crías ata a idade adulta. Os sitios de nidificación elixidos normalmente aseguran que vai haber unha baixa predación dos niños, aínda que cando o nivel da auga é baixo os mamíferos carnívoros poden cruzar as augas e comer os ovos e as crías, como se informou de casos nos que estaban implicados xabarís (*Sus scrofa*) en Bulgaria. Os chacais, raposos, lobos, cans (*Canis* ssp.) e linces (*Lynx* ssp.) son tamén predadores regulares dos niños cando os niveis das augas son baixos, e os pigargos (*Haliaeetus albicilla*) poden atacar os pelicanos nas colonias ata polo menos os de tamaño de crías na idade de emplumar. Chegan á madureza sexual aos tres ou catro anos de idade. Debido á explotación que sofren en todas as etapas do seu ciclo vital, a especie está en perigo crítico en Mongolia, onde hai unha poboación de só uns 130 individuos. A colonia máis grande das que quedan é a do lago Presps Pequeno, cuxas augas comparten Albania e Grecia, que ten unhas 1.400 parellas, e na colonia do delta do Danubio quedan unhas 450 parellas.

## Notas 
### Ligazóns externas 
* BirdLife Species Factsheet. 
* Comisión Europea para o Medio Ambiente: Plan de acción para o pelicano crespo (1994)
* Galería de fotos de Jari Peltomäki
* Conference Proceedings of the 2009 Adriatic Flyway Conference in Ulcinj, Montenegro