Río Yangtzé

[260px|miniatura|[Meandro do Yangtzé en Yunan: o río vira para o norte]]
O  é o río máis importante en lonxitude da China cun curso total de 6.300&nbsp;km, que o converte no terceiro máis longo do mundo tras o Nilo e o Amazonas. É, así mesmo, o máis longo de Asia. Polo seu caudal medio é o cuarto río máis caudaloso da Terra, tras o Amazonas, o Congo e o Paraná-La Plata. Na súa conca, de case 1.800.000&nbsp;km² de área, viven uns 350 millóns de habitantes, o que supón case un terzo da poboación total do país. É navegábel nunha lonxitude de 2.800&nbsp;km desde Shanghai, na desembocadura, até Panzhihua, situándose no medio importantes cidades como Nanjing, Wuhan ou Chongqing, as tres antigas capitais chinesas.

## Nomes 
O seu nome oficial en chinés é **Chang Jiang**, que quere dicir simplemente «río longo». Adoita denominarse tamén **Yangzi Jiang** (en pinyin *Yángzǐ Jiāng*), que corresponde coa antiga transcrición Wade-Gilles *Yang-tze-kiang*; este nome alternativo é usado na zona do seu curso final e foi a primeira coñecida polos europeos, e ten sido traducido erradamente como *Río Azul*. En cantonés a súa denominación é *Cheung Kong*. En tibetano é coñecido como *Dri Chu* ou "Río da femia de iak" (*dri* designa o iak femia).

## Xeografía 
miniatura|esquerda|275px|Cultivo en socalcos na Garganta do Salto do Tigre (Yunnan) en 2005
miniatura|esquerda|275px|O Yangtzé en Wuhan
### Curso alto 
O Yangtzé nace a 5.405 m de altitude, no glaciar Gangjiajubu, sito na cara sur do pico Geladandong (6.621 m), que forma parte do cordal Tanggula Shan, na provincia de Qinghai. Aquí é denominado río Tuotuo, comezando xa a recoller os primeiros tributarios por baixo dos 5.000 m de altura.

[miniatura|dereita|250px|[Glaciar na cabeceira do Tuoto]]
Moi encaixado, corre cara ao sur, delimitando a fronteira entre o Tíbet e a provincia chinesa de Sichuan, nun curso practicamente paralelo ao Mekong e ao Saluen. Aquí e denominado *Jinsha* (ou "río das areas douradas"). Nesta rexión atravesa as gargantas do Salto do Tigre, un canón de máis de 2.000 m de profundidade.

### Curso medio 
Nas proximidades da cidade de Dongchuan, vira bruscamente para o norte, serpenteando polos montes Hengduanshuan en Yunnan. Logo vira de novo, esta vez para o leste, e recibe importantes afluentes como o Yalong, o Min e o Jialing, que o transforman nun xigantesco curso de auga lamacento, impetuoso e cargado de refugos e lixos, orixinados polos 120 millóns de habitantes e labregos da conca de Sichuan.

Atravesa a inmensa aglomeración de Chongqing, a cuxa altura se lle xunta o Jialing, unha das maiores cidades do interior da China, con máis de 5 millóns de habitantes, pero que é tamén un gran foco contaminador.

Xusto na altura desta metrópole, o Yangtzé atravesaba as Tres Gargantas, tres enormes canóns no curso medio, e onde se construíu o que constitúe un dos maiores encoros do planeta. As Tres Gargantas forman un espectáculo extraordinario que atrae numerosos turistas, posibilitando o desenvolvemento da industria turística, baseada na navegación entre Chongqing e Yichang. As gargantas ofrecen unha atmosfera misteriosa, en especial cando a brétema e o orballo forman pinguiñas que envolven os cantís e as penedías rochosas que enmarcan o río. Na época das choivas estivais, o nivel das augas pode subir máis de 100 metros, tornando a navegación moi perigosa.

### Curso baixo 
Pasado ese tramo, o Chang Jiang continúa o seu curso cara á costa, mais agora anchéase e móvese con maior vagar, atravesando varios grandes lagos como os de Poyang e de Dongtin. Neste sector era onde se comezaban a ver os golfiños de auga doce (*Lipotes vexillifer*), practicamente xa dados por extintos. Porén, aínda se poden ver  esturións, cullereiros e os crocodilos da China (*Alligator sinensis*).

En achegándose á costa do Mar da China oriental o río serpentea a través dos seus «nove meandros con forma de intestino» antes de desaugar nun enorme delta, ocupado por terras agrícolas, lagos e estanques, numerosos illotes e millares de hectáreas de canaveirais. Na desembocadura érguese a cidade portuaria de Shanghai, a maior metrópole chinesa. Ademais, está a conformarse a conurbación do Delta do Yangtzé.

### Explotación hidroeléctrica 
* *Artigo principal: Encoro das Tres Gargantas*

O encoro das Tres Gargantas, en Yichang (宜昌), Hubei, está sobre o Yangtzé. Levántase no  límite da rexión montañosa do alto Yangtzé e a chaira do Yangtzé medio, onde agora está o encoro de Ghezouba, nun punto no que o río posúe un caudal de 14.300 m/s. A potencia prevista para o ano 2009 é de 22.500 MW. A central debería producir, a partir de entón, arredor de 85 TWh de electricidade por ano, é dicir 85.000 millóns de kw/h.

O Encoro das Tres Gargantas foi proposto polo político chinés Sun Yat-sen en 1919. O sitio foi inspeccionado en 1932 e 1939 polos chineses e xaponeses, respectivamente. Os xaponeses deseñaron un plan (o plan Otani) para o encoro, para despois decatarse de que seguiría baixo control chinés. Máis tarde, en 1944, os Estados Unidos axudaron a planificar o encoro, pero todo traballo cesou en 1947 debido á Guerra Civil Chinesa. En 1949 reanudáronse os traballos de planificación, aínda que moi lentamente debido aos problemas económicos do país.

En 1980 os traballos de planificación ían a bo ritmo, pero en 1992 moita xente votou en contra do encoro. Porén, o goberno aprobou o proxecto, e o 14 de decembro de 1994 comezaron as obras. O encoro xa estaba a plena capacidade a finais de 2008.

Outro importante encoro, o de Xiluodu, está en curso de construción a 770&nbsp;km río arriba, entre os distritos de Yongshan, provincia de Yunan, e de Leibo, provincia de Sichuan. A misión desta presa é aliviar a presión que o Yantzé exercerá sobre o encoro das Tres Gargantas. A inauguración da central completa está prevista para 2015, cunha potencia de 12.600 MW.

## Hidrometría 

 
**Caudais medios do Yantgsé (en m³/s) medidos na estación hidrométrica de Datong**(Datos calculados no período de 1923-86, 64 anos)

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize = width:600 height:300
PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:50000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
   bar:Ene text:Xaneiro
   bar:Feb text:Febreiro
  bar:Mar text:Marzo
  bar:Abr text:Abril
  bar:May text:Maio
  bar:Jun text:Xuño
  bar:Jul text:Xullo
  bar:Ago text:Agosto
  bar:Sep text:Setembro
  bar:Oct text:Outubro
  bar:Nov text:Novembro
  bar:Dic text:Decembro

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Ene from:0 till: 10099 
  bar:Feb from:0 till: 11265 
  bar:Mar from:0 till: 15300 
  bar:Abr from:0 till: 23208 
  bar:May from:0 till: 34947 
  bar:Jun from:0 till: 40641 
  bar:Jul from:0 till: 49266 
  bar:Ago from:0 till: 44572 
  bar:Sep from:0 till: 41568 
  bar:Oct from:0 till: 35547 
  bar:Nov from:0 till: 24515 
  bar:Dic from:0 till: 14808

PlotData=
  bar:Ene at: 10099 fontsize:S text: 10.099 shift:(-10,5)
  bar:Feb at: 11265 fontsize:S text: 11.265 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 15300 fontsize:S text: 15.300 shift:(-10,5)
  bar:Abr at: 23208 fontsize:S text: 23.208 shift:(-10,5)
  bar:May at: 34947 fontsize:S text: 34.947 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 40641 fontsize:S text: 40.641 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 49266 fontsize:S text: 49.266 shift:(-10,5)
  bar:Ago at: 44572 fontsize:S text: 44.572 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 41568 fontsize:S text: 41.568 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 35547 fontsize:S text: 35.547 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 24515 fontsize:S text: 24.515 shift:(-10,5)
  bar:Dic at: 14808 fontsize:S text: 14.808 shift:(-10,5)
  

## Afluentes 
O Yangtzé conta con máis de 700 tributarios, mais os principais son:
[miniatura|dereita|275px|Presa do [encoro das Tres Gargantas.]]
* Pola dereita:
** Wujiang, con 1.018&nbsp;km de percorrido.
** Lishui.
** Yuangjiang.
** Zijiang.
** Xiangjiang, ten 801&nbsp;km de lonxitude.
** Gangjiang, cun percorrido de 760&nbsp;km.
* Pola esquerda:
** Yalong ou Yalongjiang, de 1.187&nbsp;km de curso.
** Ninjiang.
** Hanjiang, con 1.532&nbsp;km de lonxitude.
** Huaihe.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Placa do Yangtzé
* Huang He
### Bibliografía 
* Carles, William Richard, "The Yangtse Chiang", *The Geographical Journal*, Vol. 12, No. 3 (Sep. 1898), pp.&nbsp;225–240; Published by: Blackwell Publishing on behalf of The Royal Geographical Society (with the Institute of British Geographers)
* Danielson, Eric N. 2004. *Nanjing and the Lower Yangzi, From Past to Present, The New Yangzi River Trilogy, Vol. II*. Singapore: Times Editions/Marshall Cavendish. .
* Danielson, Eric N. 2005. *The Three Gorges and The Upper Yangzi, From Past to Present, The New Yangzi River Trilogy, Vol. III*. Singapore: Times Editions/Marshall Cavendish. .
* Grover, David H. 1992 *American Merchant Ships on the Yangtze, 1920–1941*. Wesport, Conn.: Praeger Publishers.
* Van Slyke, Lyman P. 1988. *Yangtze: nature, history, and the river*. A Portable Stanford Book. 
* Winchester, Simon. 1996. *The River at the Center of the World: A Journey Up the Yangtze and Back in Chinese Time*, Holt, Henry & Company, 1996, hardcover, ; trade paperback, Owl Publishing, 1997, ; trade paperback, St. Martins, 2004, 432 pages, 
* Plant, Cornell. *Glimpses of the Yangze Gorges*; illustrations by Ivon A. Donnelly. Kelly & Walsh, Limited, Shanghai, Hong Kong, Singapore, 1926.