Refraneiro galego sobre o can

miniatura|
miniatura|
* *A can fraco todo son pulgas* .
* *A can pequeno, óso grande* .
* *A can que moito ladra, bótalle un óso, verás que logo cala* .
* *A can vello non hai cus, cus* .
* *A puta e o can só miran prá man*.
* *A quen lle sobre pan, que manteña ben o can* .
* *A quen non lle sobre o pan, que non críe can* .
* *Cada can lambe a súa caralla*.
* *Cada can lambe o seu* .
* *Can alcuceiro, nunca bo coenlleiro* .
* *Can cativo de lonxe ladra*.
* *Can danado non conoce ó amo* .
* *Can ladrador que non ten forza, ¡ai, se se descoida!* .
* *Can que vai a moitas vodas, non pode comer en todas* .
* *Can, de can vello; e poldro, de cabalo novo* .
* *Cando o can quer a cadela; moita farela; e dispois ergue a pata e mexa por ela* .
* *Cando o can quer a cadela ofrece moita farela* .
* *Cando o can quer a cadela, ofrécelle farela*.
* *Cando un can traga un óso, confía no seu pescozo* .
* *Dáme pan e chámame can* .
* *Deixa andar o can coa roca, que ha dar conta da mazaroca* .
* *Deixa andar o can coa roca que xa dará coa mazaroca*.
* *Deixa, deixa, andar o can coa lebre* .
* *Detrás dos cas lapazos can*.
* *Día de Páscoa e domingo lardeiro, cada cadelo no seu palleiro* .
* *Dios te libre de home que non fala, e de can que non ladra* .
* *Dixo no monte unha vella: "Vaite febreiriño corto cos teus días vinteoito, que si tiveras máis catro non quedaba can nin gato". Febreiriño contestou: "Os teus becerriños oito, deixa que meu irmán marzo hachos de volver en catro"*.
* *Dos homes cativos e femias que teñen lingua noxente ¡líbrenos san Eleuterio antes que dun can doente!*
* *Dous de can novo, dous de bo can, dous de can vello, dous de mal can*.
* *Dous lobos a un can, ben o comerán* .
* *Dous zarrulos a un can, algo lle fan*.
* *En abril cátanos no cubil, en maio xa son bo galo, en san Xoán xa lle dou a carreira ó can, en santa Mariña xa vou pola cabritiña, en agosto xa vou co meu pai polo rostro, en Santos xa mato os bois nos campos e en xaneiro xa podo co carneiro*. 
* *En abril está a loba no cubil, en maio sae co pai ó lado, en san Xoán atrévese co can, en Santa Mariña xa colle a cabritiña, en agosto sae co pai ó rostro*.
* *En abril estou no cubil; en maio xa son ben galo; en san Xoán xa dou unha espola ó can; en santa Mariña xa collo a cabritiña, en agosto xa vou co meu pai ó rosto*.
* *En abril, o salmón para min, no maio para o criado, e no san Xoan para o can*. 
* *En coxeira de can e bágoas de muller, non hai que crer* .
* *En febreiro busca a sombra o cadelo*. 
* *En febreiro busca a sombra o can*.
* *En febreiro, sete galgos e un lebreiro, i en maio, sete lebres e un galgo* .
* *En marzo, nazo; en abril, estou no cubil; en maio, xa saio; en san Xoán, xa fuxo do can; por santa Mariña, xa como a galiña; por agosto, xa son bo raposo*.
* *En marzo, nazo; en abril estou no cubil; en maio, xa saio; en San Xoán xa fuxo ó can; en Santa Mariña xa pillo a galiña, i en agosto xa son bo raposo  .
* *En San Xoán a mexada dun can* .
* *En san Xoán, encéndese a fogueira e canta o can*. 
* *En san Xoán nin a mexeira dun can*.
* *En san Xoán, o tempo aínda pon cara de can*.
* *En San Xoán xa fuxe o raposo ó can* 
* *Febreiriño corto, cos seus días vinteoito; se duras máis catro, non queda can nin gato, nin ratiño no burato, nin ovella rabela, nin pastor pra ir co ela, nin cornos no carneiro, nin orellas ó pregoeiro*. 
* *Febreiriño curto, cos seus días vinteoito, se duraras máis catro non deixabas can nin gato*.
* *Febreiriño corto, cos teus días vinteoito, si duraras máis catro, non paraba can nin gato* .
* *Febreriño curto, cos teus días vinteoito, se tuveras outros catro, non quedaba can nin gato, nin orellas ó pigureiro, nin can tras do palleiro* .
* *Febreiro corto, cos seus días vinteoito, se duraras máis catro, non quedaba can nin gato, nin rato no seu burato* .
* *Febreiro curto, cos teus días vinteoito, se duraras máis catro, non quedaba can nin gato. Pois deixa, que agora vén meu irmau abril que che ha de matar o porco dun ano no cubil* .
* *Galiñas serán, pero chéiranme a can* .
* *Gárdate de home que non fala, e de can que non ladra* .
* *Ladra, can, que pra eso gána-lo pan* .
* *Ládreme quen queira, mentras eu teña cartos na faltriqueira* .
* *Lampreas en san Xoán, pra o can* .
* *Marzo marzán, cara de rosas pola mañán, e pola noite cara de can* .
* *Na cama do can non busques o pan, nin no fuciño da cadela busques a manteiga* .
* *Ningún can lamendo engorda*.
* *No abril para min, no maio para o criado e no san Xoán o peixe para o can*. 
* *No bico do can non cáte-lo pan, nin no fociño da cadela cáte-la manteiga*.
* *No febreiro busca o can ó pé do palleiro*.
* *No mes de san Xoán, pícanlle as pulgas no rabo ó can*. 
* *Non busques o pan na cama do can* .
* *Nunca falta un can pra unha merenda* .
* *O can afeito ó touciño, anque lle pele o fuciño* .
* *Ó can fraco todo se lle volven pulgas* . 
* *Ó can pola caste; i o novelo, polo fío* .
* *O home, cando é rapaz é rei; de mozo, capitan; de casado, burro, e de vello can*. 
*O home, de meniño rei, de mozo, galán, de casado, burro, e de vello can*. 
* *O que a can alleo dá pan, perde o pan e perde o can*. 
* *Ó que non lle sobra o pan, sóbralle o can* 
* *O que se deita con cás, érguese con pulgas* .
* *Polo pan baila o can* .
* *Polo pan baila o can pra ver se llo dan* .
* *Por diñeiro baila o can, e por pan, se llo dan* .
* *Por moito que me ladren, inda han ter máis que ladrar* .
* *Pra pan non temos e can mantemos* .
* *Se marzo marcea non queda can nin ovella, nin pastor coa súa pelexa, nin o can coa súa carranca, nin o lobo coa súa zanca*.
* *Se queres gañar ó can, dálle pan*. 
* *Se queres que te siga o can, dáalle pan*.
* *Se qués que te siga o can, dálle pan* .
* *Vaite febreiriño corto, cos teus días vinteoito, que se tiveras máis catro non quedaba can nin gato*. 
* *Vaite febreiro cos teus vinteoito que se duras máis catro non queda can nin gato*.
* *Vaite febreiro cos teus vinteoito que se duras máis catro non queda can nin gato. Deixa que aí vén meu irmán marzo que vos ha de poñe-los cornos no regazo*. 
* *Van os cas a onde non os chaman, e mais apañan pedradas* .

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* ANÓNIMO: *Saudade. Verba Galega nas Américas*, México 1942-1953. Ed. facsímile do Centro do Ramón Piñeiro 2008.
* CERVIÑO FERRÍN, Mª Victoria: "Fraseoloxía e paremioloxía de Sebil, 2", en *Cadernos de Fraseoloxía Galega* 15, 2013, 441-462.
* OTERO ÁLVAREZ, Aníbal: *Vocabulario de San Jorge de Piquín*, Verba anexo 8, Universidade de Santiago, 1977.
* PEREDA ÁLVAREZ, José María: "Aportaciones léxicas y folklóricas al estudio de la lengua gallega", en *Douro Litoral* 1953, 5ª série, VII-VIII, pp.&nbsp;19–52.
* PÉREZ BALLESTEROS, José: *Cancionero popular gallego y en particular de la provincia de la Coruña* 1885-1886; reed. facs. Akal, Madrid 1979. 
* REAL ACADEMIA GALLEGA: *Diccionario gallego-castellano*, 1913-1928.
* RIVAS QUINTAS, Elixio: *Frampas, contribución al diccionario gallego*, CEME, Salamanca 1978.
* RIVAS QUINTAS, Elixio: *Frampas II, contribución al diccionario gallego*, Alvarellos, Lugo 1988.
* RODRÍGUEZ GONZÁLEZ, Eladio: *Diccionario enciclopédico gallego-castellano*, Galaxia, Vigo 1958-1961.
* RUBINOS CONDE, Miguel: "Da roda para a piola: refráns e frases do sur de Galicia", en *Cadernos de Fraseoloxía Galega* 15, 2013, 487-502.
* Juan Sobreira Salgado: "Vegetables de Galicia" seguido dunhas " Retractaciones" e duns "Documentos justificativos de la nomenclatura botánica gallega" (1790), ed. de J. L. Pensado Tomé en *Opúsculos lingüísticos del siglo XVIII*, Galaxia, Vigo, 1974, pp.&nbsp;241–267.
* SOBREIRA, Juan: *Papeletas de un diccionario gallego* (1792-1797), ed. de J. L. Pensado Tomé, Instituto de Estudios Orensanos, Ourense 1979.
* Mª Rosario Soto Arias: "Notas para un estudo dos refráns haxiocronolóxicos", en *Cadernos de Fraseoloxía Galega'' 15, 2013, 347-370.