Manuel María

**Manuel María Fernández Teixeiro**, nado en Outeiro de Rei o 6 de outubro de 1929 e finado na Coruña o 8 de setembro de 2004, foi un poeta, narrador, dramaturgo e académico da lingua galega, destacado polo seu carácter combativo e máis polo seu compromiso político.

## Traxectoria 
### Mocidade 
Fillo de dous labregos acomodados, Antonio Fernández Núñez, que foi alcalde de Outeiro de Rei, e Pastora Teixeiro Casanova, da parroquia de San Mamede dos Anxos (Lugo). Estudou as primeiras letras na súa vila co mestre Domingo Cabana e en Rábade con Bautista Núñez Varela, quen o iniciou na literatura galega da man das antoloxías de Uxío Carré Aldao e Álvaro das Casas. Completou as súas lecturas iniciais cos libros do seu pai e do seu tío, o sacerdote Xosé Fernández, párroco de San Froilán. En 1942 trasladouse a Lugo para estudar o bacharelato nos Maristas, grazas a que o seu tío se fixo cargo dos custos. Alí foi alumno de Lázaro Montero. Nos veráns ía en xullo co crego até Cespón (Boiro) para axudalo como sancristán, e alí coñeceu as irmás de Castelao. O mes de agosto pasábao na casa familiar, onde coñeceu o xornaleiro Manuel de Paderna que lle aprendeu a compoñer versos. Sendo a poesía o seu xénero preferido, tentou a man tamén co ensaio, a narrativa e o teatro. Pasou dunha postura existencialista pesimista cara ao compromiso social e político. Alí foi mestre de Camilo González Torres e Lois Diéguez. O 9 de maio de 1959 casou con Saleta Goi García na igrexa da Milagrosa, en Lugo

### Anos 1960-1970 
miniatura|A máquina de escribir que se conserva na Casa Museo Manuel María.
Nas axitadas décadas de 1960 e 1970 Manuel María participou na reorganización política -na clandestinidade- dos partidos nacionalistas, como o Partido Socialista Galego e a Unión do Povo Galego. Ao tempo colaborou con numerosas organizacións dedicadas á recuperación cultural, impartindo conferencias e recitando poemas. O 9 de maio de 1967 presentou o cantante Raimon na Residencia de Estudantes compostelá. Contactou cun selo musical e creou o proxecto EDIGSA-Xistral, que deu pé á Nova Canción Galega, presentada no Teatro Capitol o 1 de decembro de 1968.

En 1967 retoma o proxecto editorial coa colección de poesía Val de Lemos, coa colaboración de Basilio Losada e a dirección de Lois Diéguez. En setembro de 1970 montou canda a Saleta a libraría Xistral en Monforte de Lemos, que serviu tamén como punto de venda da cerámica do Grupo Sargadelos. Unha das últimas campañas coas que colaborou foi coa de Burla Negra e a Plataforma Nunca Máis, a raíz do desastre do *Prestige*. respondido por Méndez Ferrín. Finou na Coruña o 8 de setembro de 2004, e logo do velorio no Panteón de Galegos Ilustres foi soterrado en Santa Isabel, Outeiro de Rei.

## Obra 
### Obra en galego 
#### Obra poética 
[miniatura|300px|Placa na [Praza Maior de Lugo:

&nbsp;*Sen metafísica poética digo o meu mensaxe:
&nbsp;*vivide.
&nbsp;*Sen berros que cheguen ás entrañas:
&nbsp;*vivide. Vivir sempre.
&nbsp;*Vivir agora, denantes e despois.
]]
* *Muiñeiro de brétemas* (1950, Colección Benito Soto).
* *Morrendo a cada intre* (1952, La Voz de la Verdad, Lugo).
* *Advento* (1954, Ediciones Galicia, Centro Galego de Buenos Aires).
* *Terra Chá* (1954).
* *Libro de cantigas* (1955, Lugo).
* *Documentos personaes* (1958, Celta).
* *Libro de pregos* (1962, Celta).
* *Mar Maior* (1963, Colección Salnés, Galaxia).
* *Versos frolecidos en louvanza de Foz* (1967).
* *Proba documental* (1968, Xistral).
* *Manuel María. Poemas ditos coa súa voz* (1968, Edigsa/Xistral, Barcelona). Disco de vinilo de 45 r.p.m..
* *Versos pra un país de minifundios* (1969, Editorial Nós, Buenos Aires).
* *Versos pra cantar en feiras e romaxes* (1969, Patronato da Cultura Galega de Montevideo.
* *Remol* (1970 Nós, Buenos Aires).
* *Canciós do lusco ao fusco* (1970, Xistral, Monforte de Lemos). Edicións bilingües en francés, neerlandés e bretón.
* *99 poemas de Manuel María* (1972, Razão Actual, Porto).
* Odas nun tempo de paz e de ledicia* (1972, Razão Actual, Porto).
* *Aldraxe contra a xistra* (1973, Roi Xordo).
* *Informe pra axudar a alcender unha cerilla* (1973, Patronato da Cultura Galega, Montevideo).
* *Laio e clamor pola Bretaña* (1973, Roi Xordo).
* *Seis pétalos de rosa en xeito de retrato* (1973, edición do autor). Asinado co pseudónimo Xohán Carneiro.
* *Cantos rodados para alleados e colonizados* (1976, Xistral).
* *Poemas ó outono* (1977, Xistral).
* *Poemas para construír unha patria* (1977, AN-PG).
* *O libro das baladas* (1978, Follas Novas).
* *Catavento de neutrós domesticados* (1979, Alvarellos).
* *Brétemas do muiñeiro e poema da neboa aferrollada* (1980, Xistral).
* *Cantigueiro do Orcellón* (1984, A. C. Avantar, O Carballiño).
* *A luz ressuscitada* (1984, AGAL).
* *O camiño é unha nostalxia* (1985, Arracada Galería de Artes).
* *Poemas da labarada estremecida* (1985, Xistral).
* *Oráculos para cavalinhos-do-demo* (1986, Caixa Ourense).
* *Ritual para unha tribu capital do concello* (1986, Follas secas).
* *As lúcidas lúas do outono* (1988, Vía Láctea).
* *Sonetos ao Val de Quiroga* (1988, Concello de Quiroga).
* *Saturno* (1989, Asociación Cultural Rosalía Castro de Barakaldo). Edición bilíngüe galego-éuscaro.
* *Cancioneiro de Monforte de Lemos* (1990, Concello de Monforte).
* *Homenaxe ao regato do Cepelo* (1990, edición do autor).
* *Compendio de orballos e incertezas* (1991, El Correo Gallego).
* *Hinos pra celebrar ao século futuro* (1991, Editorial Compostela).
* *Panxoliñas* (1992, Asociación Cultural Xermolos).
* *Antoloxía poética* (1993, Espiral Maior).
* *Os lonxes do solpor* (1993, publicado postumamente en 2012). 
* *Poemas a Compostela* (1993, El Correo Gallego).
* *A primavera de Venus* (1993, Espiral Maior).
* *Cantigas e cantos de Pantón* (1994, Concello de Pantón).
* *Poemas para dicirlle a dúas lagoas* (1994, Espiral Maior).
* *O Miño, canle de luz e néboa* (1996, Espiral Maior).
* *Antoloxía poética* (1997, AS-PG/A Nosa Terra).
* *Sonetos á casa de Hortas* (1997, Espiral Maior).
* *MiniEscolma* (1998, edición do autor).
* *Camiños de luz e sombra* (2000).
* *Obra poética completa I (1950-1979) e II (1981-2000)* (2001, Espiral Maior).
* *Elexías á miña vida pequeniña* (2004, Instituto de Estudos Chairegos).
* *Cecais hai unha luz* (2010, Fundación Manuel María).

#### Obra narrativa 
* *Contos en cuarto crecente e outras prosas* (1952, Celta).
* *O xornaleiro e sete testemuñas máis* (1971, Ediciones Galicia. Centro Galego de Buenos Aires).
* *Kricoi, Fanoi e Don Lobonis* (1973, Editorial Castrelos).
* *Os ontes do silencio* (1990, Nova Galicia).
* *Novena a Santa Isabel, por un devoto de Outeiro de Rei* (1995, Asociación Cultural Xermolos).
* *Historias do empardecer* (2003, Laiovento).

#### Obra dramática 
* *Auto do taberneiro. 4 ventos* (1957. 2ª edición no 1970, en Xistral).
* *Auto do labrego*. *Céltiga* nº 4 (1961).
* *Barriga Verde* (1968, Castrelos. Edición do 1996 a cargo de Santiago Esteban Radío).
* *Auto do mariñeiro (brevísima farsa dramática en tres tempos)* (1970, Xistral).
* *Abril de lume e ferro* (1974).
* *Unha vez foi o trebón* (1976).
* *Auto trascendental do ensino tradicional* (1979).
* *Aventuras e desventuras dunha espiña de toxo chamada Berenguela* (1979, Cadernos da Escola Dramática Galega, 1981, Xistral). Traducida ao éuscaro.
* *Auto do Maio esmaiolado* (1985, Cadernos da Escola Dramática Galega). Traducida ao éuscaro.
* *Auto do Castromil ou a revolución dos baúles* (1992, Contos do Castromil).
* *Unha vez foi o trebón* e *Farsa de Bululú* (1992, Biblioteca 114, *El Correo Gallego*).
* *A lúa vai encoberta* (1992, Biblioteca de Autores Galegos, *Diario 16 de Galicia*).
* *Edipo* (2003, Universidade da Coruña). Edición de Miguel Anxo Mato.
[miniatura|Placa en homenaxe a Manuel María na súa casa da [A Coruña|Coruña, cuns versos do poema "Galiza".]]

#### Obra infantil e xuvenil 
* *Os soños na gaiola* (1968, autoedición. Reeditado en Xerais). Traducida ao portugués.
* *As rúas do vento ceibe* (1979, Xistral).
* *A tribo ten catro ríos* (1991, S. M.).
* *Unha sombra vai polo camiño; Como desapareceu a Atlántida e apareceron os lagartos* (1991, Xerais).
* *Cando o mar foi polo río* (1992, S. M.).
* *Viaxes e vagancias de M. P.* (1994, S. M.).
* *As ribeiras son escuras* (1997, Everest Galicia).
* *O bigote de Mimí* (2003, Everest Galicia).

#### Obra ensaística 
* *Notas en col da poesía de Fermín Bouza-Brei* (1958, separata da Real Academia Galega).
* *Noticia da vida e da poesía de Xosé Crecente Vega* (1968, Universidade de Coímbra).
* *Noticia da poesía galega de posguerra* (1972, Sociedade da Língua Portuguesa).
* *Andando a Terra* (1990, A Nosa Terra). Co pseudónimo de Manuel Hortas Vilanova.
* *A Terra Chá: poesía e paisaxe* (2003, Real Academia Galega).

#### Epistolarios 
* *Correspondencia entre Manuel María e Ramón Otero Pedrayo (1951-1974)* (2014, Fundación Manuel María). Edición de Xosé Manuel Sánchez Rei e Estefanía Mosquera Castro.

#### Edicións 
* *Sursum corda. Poesía galego-portuguesa ao Viño* (2000, Laiovento).

#### Obras colectivas 
[miniatura|300px|Estatua do escultor [José Antonio Ferrer Diéguez (Ourense, 1970), inaugurada en Monforte de Lemos o 3 de agosto de 2006, co Colexio da Nosa Señora da Antiga ao fondo.

A placa di:

*O POVO que deixa perder a súa palabra
*creada, herdada, usada, revelada,
*aquela que lle é propia e singular,
*a que é unicamente súa,
*está empobrecendo ó mundo
*e perpetrando o seu propio xenocidio.

De *OS LONXES DO SOLPOR*, 1993
Manuel María.*]]
* *Rosalia de Castro. Antologia poética. Cancioneiro rosaliano*, poema *A Rosalía*. (1963).
* *A nova canción galega a altura do ano 70* en (1971) *Galicia ano 70*. Ediciones Celta, Lugo. Canda Díaz Pardo, Ánxel Fole et al.
* *II Festival da Poesía do Condado* (1982, S. C. D. Condado).
* *III Festival da Poesía no Condado* (1983, S. C. D. Condado).
* *IV Festival da Poesía no Condado* (1984, S. C. D. Condado).
* *VI Festival da Poesía no Condado* (1986, S. C. D. Condado).
* *VII Festival da Poesia no Condado* (1987, S. C. D. Condado).
* *VIII Festival da Poesia no Condado. Escolma Poética* (1988, S. C. D. Condado).
* *IX Festival da Poesia no Condado. Escolma Poética* (1989, S. C. D. Condado).
* *X Festival da Poesia no Condado. Escolma Poética* (1990, S. C. D. Condado).
* *12 anos na búsqueda da nosa identidade* (1990, Xermolos).
* *XI Festival da Poesia no Condado* (1991, S. C. D. Condado).
* *XIII Festival da Poesia no Condado* (1993, S. C. D. Condado).
* *Desde mil novecentos trinta e seis: homenaxe da poesía e da plástica galega aos que loitaron pola liberdade* (1995, Ediciós do Castro).
* *Construír a paz* (1996, Xerais).
* *Novo do trinque* (1997, BNG).
* *Poetas entre a tradición e a modernidade: antoloxía* (1997, AS-PG/A Nosa Terra). Coeditor con Anxo Gómez Sánchez.
* *16 poemas galegos para Ernesto Che Guevara contra a súa morte (1967-1973)* (1997, Universidade de Santiago de Compostela).
* *Neste silencio: Arredor de Uxío Novoneyra* (2000, Noitarenga).
* *Poemas e contos da muralla* (2001, A Nosa Terra).
* *Poetas e narradores nas súas voces. I* (2001, Consello da Cultura Galega).
* *Alma de beiramar* (2003, Asociación de Escritores en Lingua Galega).
* *Antoloxía consultada da poesía galega 1976-2000* (2003, Tris Tram). Por Arturo Casas.
* *Homenaxe poética ao trobador Xohan de Requeixo* (2003).
* *Intifada. Ofrenda dos poetas galegos a Palestina* (2003, Fundación Araguaney).
* *Negra sombra. Intervención poética contra a marea negra* (2003, Espiral Maior).
* *23 poetas galegos cantan a don Antonio Machado* (2004, Hipocampo).
* *Xela Arias, quedas en nós* (2004, Xerais).
* *Cartafol poético para Alexandre Bóveda* (2006, Espiral Maior).
* *Do máis fondo do silencio saen voces* (2006, Asociación Cultural Panda de Relacións Laborais, A Coruña).
* *Poemas pola memoria (1936-2006)* (2006, Xunta de Galicia).
* *Tamén navegar* (2011, Toxosoutos).

#### Colaboracións na revista Grial 
* "A poesía galega de Celso Emilio Ferreiro", revista *Grial* nº 6 (1964).
* "As augas van caudales", revista *Grial* nº 9 (1965).
* "Os alugados", revista *Grial* nº 14 (1966).
* "Raimon, poeta de noso tempo", revista *Grial* nº 18 (1967).

### Obra en castelán 
#### Obra poética 
* *Sermón para decir en cualquier tiempo* (1960).

#### Tradución 
* *Los viejos no deben de enamorarse* (*Os vellos non deben de namorarse*), de Castelao

## Recoñecementos 
dereita|miniatura|Casa museo en Outeiro de Rei.
En 1990 foi nomeado Fillo Adoptivo do concello de Monforte de Lemos, vila que nomeou unha rúa co seu nome en 1997, ao igual que xa fixera Lugo en 1994. En 1994 recibiu o Pedrón de Ouro, e o 15 de setembro de 1995 a AS-PG organizou unha homenaxe no marco das XIX Xornadas do Ensino. O 31 de maio de 1997 a AELG celebrou en Outeiro de Rei a homenaxe ó Escritor na súa Terra. Púxoselle o seu nome á Casa da Cultura de Foz.
Manuel María é un dos poetas galegos máis musicados, entre outros gravaron poemas seus como *O Carro*, María Manuela, Suso Vaamonde, Fuxan os ventos, A Quenlla ou Chorimas. Os concellos de Outeiro de Rei, Lugo, A Pobra do Caramiñal e Monforte de Lemos adicáronlle rúas nos seus rueiros. En 2006 creouse o Premio Manuel María de Literatura Dramática Infantil.  O 7 de setembro do 2013 inaugurouse a súa casa-museo en Outeiro de Rei, a Casa das Hortas, e o 4 de xullo de 2015 anunciouse que se lle adicaría o Día das Letras Galegas de 2016.

Foille adicado un Hectómetro literario no Paseo dos Soños vilalbés.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (1994). *Lectura e itinerario posíbel polo Terra Chá de Manuel María*, Deputación de Lugo.https://web.archive.org/web/20160305035819/http://cloud1.todocoleccion.net/libros-segunda-mano-ensayo/tc/2015/09/13/22/51210215.jpg
* 
* 
* 
* 
*  (2003). «Manuel María, opera omnia. Revisión dos cincuenta anos de poesía do autor chairego» *A Nosa Terra'' n.º 1&nbsp;090, do 10 ao 16 de xullo de 2003. Ano XXVI.
* 
* 
* 

### Outros artigos
*Fundación Manuel María
### Ligazóns externas 
* "Manuel María" na Biblioteca Virtual Galega.
* «Socio de honra da AELG. Letra E» Asociación de Escritores en Lingua Galega
* «Manuel María Fernández Teixeiro (Manuel María). Homenaxeado Ano 2016»  GaliciaDigital.com
* Escolma de recursos en galego sobre Manuel María no repositorio de contidos do espazoAbalar edu.xunta.es/espazoAbalar
* DivulgaTerra 2018 "Un delito de calumnias: proceso contra o escritor Manuel María" de Tamara López