open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pleuródiros

|-----
! bgcolor="pink" | Familias 
|-----
|
* *Proterochersidae*
* *Chelidae* 
* *Araripemydidae* 
* *Pelomedusidae* 
* *Bothremydidae*
* *Podocnemididae*
|}

Os **pleuródiros** ou **pleurodiros** (*Pleurodira*) son unha suborde de tartarugas do hemisferio sur que se identifican pola súa maneira de volver o pescozo para dar volta á súa cabeza na cuncha. Estas tartarugas deben dobrar o seu pescozo sobre o lado, formando un S horizontal, máis ca dobralo cara a arriba no plano vertical da cobertoira directamente sobre a columna vertebral, como fai a outra suborde dos *Testudines*, a dos criptódiros. O funcionamento das queixadas tamén serve para distinguir estas dúas subordes.

## Distribución 
Entre as familias, a que ten representantes na actualidade (*Chelidae*) vive en rexións coma Suramérica, Australia e Nova Guinea. As especies da superfamilia *Pelomedusoidea* atopámolas no continente africano e en Norteamérica. Esta distribución e a dos fósiles, nesta suborde, explícase pola deriva continental.

## Clasificación 
### Taxonomía 
'*Suborde *Pleurodira'''*
:: Familia *Proterochersidae* (extinta)
:: Familia *Chelidae* 
:: Familia *Araripemydidae* (extinta)
: *'Superfamilia *Pelomedusoidae*'*
:: Familia *Pelomedusidae* 
:: Familia *Bothremydidae* (extinta)
:: Familia *Podocnemididae*

### Sistemática 
A clasificación presentada aquí é a de Maylan e Ganko (1997) e Lapparent de Broin (2000).—o *Casichelydia*
   |--o *Cryptodira* Dumeril & Bibron, 1835
   `--o *Pleurodira* 
      `—o ...
         |--o *Chelidae*
         |  |--o Chelodininae*
         |  `--o
         |     |--o *Hydromedusinae*
         |     `--o *Chelidinae*
         `--o *Pelomedusoides* Cope, 1868
            |--o †*Araripemydidae* Price, 1973
            `--o *Pelomedusoidea* Cope, 1868
               |--o *Eusarkiidae*
               |--o *Pelomedusidae*
               `--o *Podocnemoidea* Cope, 1868
                  |--o †*Bothremydidae* Baur, 1891
                  `--o *Podocnemidae* Cope, 1868
                     `--o ...
                        |-- *Podocnemis*
                        `--o *Erymnochelyinae*

Estas subordes inclúen as famiias de tartarugas seguintes: 
* *Podocnemidae*
* *Chelidae*
* *Dortokidae*
* *Eusarkiidae*
* *Propleuridae*
* *Bothremydidae*
* *Pelomedusidae*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Mello-Leitão, C. (1937): *Zoo-geografia do Brasil*. São Paulo: Companhia Editora Nacional. 
* Padilla Álvarez, F. e Cuesta López, A. (2003): *Zoología aplicada*. Madrid: Díaz de Santos. 
* Rhodin, Anders G. J., van Dijk, Peter Paul, Inverson, John B., Shaffer, H. Bradley e Roger, Bour (2011): "Turtles of the world, 2011 update: Annotated checklist of taxonomy, synonymy, distribution and conservation status". *Chelonian Research Monographs* **5** Artigo en PDF  Consultado o 31/10/2012.

### Outros artigos 
* Tartarugas
* Criptódiros

### Ligazóns externas 
* Tartarugas terrestres e acuáticas 
* As tartarugas *Pleurodira*
Carreira universitaria

Popularmente, adóitase chamar **carreira universitaria** tanto ós títulos de diplomatura, arquitectura técnica e enxeñería técnica (carreiras medias ou de ciclo curto) coma ós de licenciatura, arquitectura e enxeñería (carreiras superiores ou de ciclo longo), acadados nunha universidade. Non se debe confundir con niveis académicos superiores coma os títulos de mestrado ou doutoramento (estudos de posgrao).

Cando o alumno supera unha carreira universitaria consegue unha titulación superior (ou título superior). Tamén se denomina a este certificado titulación universitaria superior, titulación superior universitaria, título universitario superior ou título superior universitario (nestas catro formas ása veces exclúense as carreiras medias ou se inclúen os doutoramentos).

## Ligazóns externas
* Guía de orientación universitaria
Lei orgánica xeral do sistema educativo

A **Lei orgánica xeral do sistema educativo** (**LOXSE**) foi unha lei educativa española.

Foi promulgada polo goberno socialista e aprobada o 3 de outubro de 1990 (publicada no BOE do 4 de outubro). Substituíu a Lei Xeral de Educación e Financiamento da Reforma Educativa de 1970, e foi derogada pola Lei Orgánica de Educación no ano 2006.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Texto íntegro da lei .
Araeoscelidia

Os **Araeoscelidia** ou **Araeoscelida** son unha orde dos réptiles extintos da subclase diapsida que semellaban superficialmente aos lagartos. Conten os xéneros Araeoscelis, Petrolacosaurus, e o posiblemente acuático Spinoaequalis, e os xéneros menos coñecidos tales como Kadaliosaurus e Zarcasaurus. Esta orde se considera o grupo irmán de tódolos diapsidos máis recentes.

Coñécense dende o Carbonífero superior nos Estados Unidos e ata o Permiano inferior en Francia, en Alemaña e nos Estados Unidos.

## Clasificación 
### Filoxénia 
 **Araeoscelidia**
 |-?*Aphelosaurus*
 |-?*Dictybolos*
 |--*Spinoaequalis*
 `--+--Petrolacosauridae
    |      |--*Petrolacosaurus*
    `--Araeoscelidae
           |--*Araeoscelis*
           |-?*Kadaliosaurus*
           `-?*Zarcasaurus*

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Réptil
* Diapsida
Prensa gratuíta

Por **prensa gratuíta** ou, máis propiamente, **prensa de distribución gratuíta**, enténdese a distribución de xornais ou similares ó público sen custo para este.

O financiamento destes medios provén 100% da publicidade e a súa distribución efectúase en puntos de alta circulación de persoas coma estacións ou medios de transporte público (ferrocarrís, metros etc.) ou zonas de alto tránsito peonil.

Os xornais que responden a estas características e que se reparten en España son

* *Qué!*. Ten dúas edicións galegas, Vigo e A Coruña.
* *Metro*. Contaba cunha edición única para toda Galicia distribuída na Coruña, Santiago de Compostela e Vigo. 
* *20 minutos*. Igual que o diario Qué!, elabora dúas edicións, unha para cada unha as cidades máis poboadas de Galicia que se reparten tamén noutras como Santiago de Compostela. 
* *ADN*. Este xornal dentro de Galicia distribuíase, coma os anteriores, en Vigo e A Coruña. Dende o 1 de decembro de 2008, cedeu a súa cabeceira a *De luns a venres*.

A eles hai que incluír, xa exclusivamente para o ámbito galego, o xornal De luns a venres, redactado en galego e distribuído nas sete grandes cidades galegas Vigo, A Coruña, Santiago de Compostela, Ourense, Lugo, Ferrol e Pontevedra.
La Región

***La Región*** é un xornal galego en lingua castelá fundado en 1910 e publicado na cidade de Ourense que segue a distribuírse na actualidade.

## Historia e características 
Saíu á rúa por primeira vez o 15 de febreiro de 1910. O seu primeiro director foi Manuel Cambón, militar. En 1913 pasou a dirixilo Marcial Ginzo Soto. José Fernández Gallego foi o director de 1930 a 1932. Dende ese ano até 1968 estivo dirixido por Ricardo Outeiriño, e polo seu irmán Alejandro Outeiriño Rodríguez até os anos sesenta. Despois foi presidido por José Luis Outeiriño Rodríguez ata a súa morte en 2019.
[miniatura|Volumes no [Arquivo de Galicia.]]
Ten seccións dedicadas ás noticias locais das comarcas de Allariz, Baixa Limia, O Carballiño, Celanova, A Limia, Monterrei, Ourense, O Ribeiro e Valdeorras entre outras. Complétase con seccións centradas no resto de Galicia, España, o estranxeiro, Deportes, Economía, Cultura e Sociedade. Ademais ten delegacións noutras localidades como Verín, Ribadavia, Santiago de Compostela e Madrid.

Segundo o día da semana inclúe suplementos centrados en distintos temas, por exemplo deportes, motor, educación, pasatempos, agricultura e sociedade.

O actual director é Xosé Pastoriza Martínez, e Oscar Outeiriño Vila o seu editor.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Ourense
### Ligazóns externas 
* Guía de Comunicación da Xunta de Galicia
* Páxina web de La Región
Corporación Voz de Galicia

A **Corporación Voz de Galicia** (anteriormente, **Grupo Voz**), é o principal grupo galego de medios de comunicación, cunha audiencia diaria que excede o millón de persoas. O primeiro presidente da Corporación Voz e editor honorario de La Voz de Galicia, Santiago Rey Fernández-Latorre, faleceu o 28 de agosto do 2024​, nomeando herdeira do grupo de empresas á Fundación Santiago Rey Fernández-Latorre​. Segundo as súas disposicións testamentarias, a Fundación presidida por Lois Blanco Penas (1968, Melide, A Coruña) é a encargada de dar continuidade ao legado empresarial e editorial da Voz. A sucesión completouse en outubro do 2024 cando os órganos de goberno da Corporación Voz de Galicia designaron a Lois Blanco novo presidente do grupo​.

## Compoñentes
O diario La Voz de Galicia, fundado en 1882,​ constitúe o xerme da Corporación Voz de Galicia. A división de prensa está formada por La Voz de Galicia, terceiro diario de España en audiencia e líder na comunidade galega tanto na súa edición impresa como en liña, e o dixital La Voz de Asturias.​ Na división de radio, a Corporación Voz de Galicia aposta pola proximidade ao oínte a través das emisoras de RadioVoz. Pola súa banda, Voz Audiovisual consolidouse como unha das produtoras máis activas no panorama audiovisual español.

Creada en 1991 dentro da Corporación Voz de Galicia, a empresa de demoscopia Sondaxe analiza a realidade social a través de enquisas, estudos de mercado e demais investigacións sociolóxicas. En 1999 ponse en marcha Canal Voz, unha sociedade de contidos dixitais.

A Corporación Voz de Galicia tamén ten outras empresas de servizos como Distribuidora Galega de Publicacións e Galicia Editorial, a planta de impresión con maior capacidade da comunidade onde se imprime La Voz de Galicia así como outros diarios e produtos editoriais.

A Fundación Santiago Rey Fernández-Latorre foi constituída o 7 de novembro de 1997 e refundada en 2001 para dar continuidade á propiedade e á liña editorial de La Voz de Galicia e do seu grupo de empresas de comunicación. Segundo recollen os seus estatutos, o seu obxectivo é “fomentar o coñecemento e difusión da cultura, especialmente a través dos medios de comunicación en calquera dos seus soportes, e contribuír ao estudo, investigación, defensa e creación de medios de comunicación en Galicia”.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros  artigos
*La Voz de Galicia
*Lois Blanco
*Voz Audiovisual
### Ligazóns externas 
* Páxina web da Corporación Voz de Galicia
Premio Miguel de Cervantes

O **Premio Cervantes**, foi instituído en 1975 e é concedido anualmente polo Ministerio de Cultura de España.

Trátase do Premio Nacional de Literatura. Está recoñecido coma o galardón literario máis importante en lingua castelá e destinado a distinguir a obra dun autor en lingua castelá cuxa contribución ó patrimonio cultural hispánico fora decisiva. Xeralmente premiase a un español e a un latinoamericano, aproximadamente en forma alternativa, dando así o número de máis da metade de premiados a escritores moitas veces descoñecidos a nivel mundial do país que outorga o premio, e o resto repartido a grandes escritores de América.

En 2019,  está dotado con 125.000 euros e toma o seu nome do autor Miguel de Cervantes, autor da que se considera a máxima obra da literatura castelá, *Don Quixote da Mancha*.

## Historia e características 
A súa primeira edición tivo lugar de xeito efectivo no ano 1976. O Premio Cervantes non pode ser dividido, declarado deserto ou ser concedido a título póstumo, segundo as normas que se estableceron despois de que na edición de 1979 o xurado decidira concederlles o premio "ex aequo" ó español Gerardo Diego e ó arxentino Jorge Luis Borges.

Os candidatos ó Premio Miguel de Cervantes son propostos polo pleno da Real Academia Española, polas Academias da Lingua dos países de fala hispana e polos gañadores en pasadas edicións.

O xurado está integrado polo director da Real Academia Española, o presidente dunha das Academias da Lingua Española de Hispanoamérica, que vai cambiando cada ano, o premiado na edición anterior e oito personalidades do mundo académico, literario ou universitario, españois ou hispanoamericanos, *de recoñecido prestixio*.

O 23 de abril de cada ano, coincidindo coa data na que se conmemora a morte de Miguel de Cervantes, o rei de España, Filipe VI, preside a entrega deste galardón no Paraninfo da Universidade de Alcalá. Neste acto solemne, o rei, o ministro de Cultura español e o autor galardoado pronuncian un discurso no que se glosa a vida e produción literaria do premiado, a obra de Cervantes e os autores clásicos da lingua española, así coma sobre o estado do idioma.

## Lista de gañadores do Premio Cervantes 
## Premios Cervantes por países 
Datos actualizados a novembro de 2025.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ministerio de Cultura, premio "Miguel de Cervantes".
* PREMIO CERVANTES: RAFAEL CADENAS, el poeta venezolano, ENCUENTRO con los medios | RTVE
Iván Puentes Rivera

**Iván Puentes Rivera**, nado en Perlío (Fene) o 17 de abril de 1980, é un político galego. É licenciado en Publicidade e Relacións Públicas pola Universidade de Vigo e traballou durante algo máis de tres anos como redactor e presentador das canles internacionais da Televisión de Galicia.

## Traxectoria 
Dende moi novo participou activamente na política. Con 18 anos afiliouse ó PSdeG-PSOE en Fene, idade na que tamén ingresou nas Xuventudes Socialistas de Galicia (XSG). Nas eleccións municipais de 1999 ocupou o oitavo posto da candidatura que o Partido Socialista presenta no Concello de Fene. Pouco despois, Puentes pasou a formar parte da dirección local do Partido e na universidade integrouse no movemento estudantil de esquerdas.
miniatura|Papeleta das Eleccións locais de 2019 en Pontevedra do PSdeG - PSOE.
Nas eleccións de 2003 volveu formar parte da candidatura socialista en Fene, nesta ocasión no cuarto posto, e saíu elixido concelleiro. Ata 2007 foi o voceiro do Grupo Municipal do PSdeG-PSOE, levando a cabo como líder da oposición unha política especialmente crítica, aínda que colaboradora, co goberno do BNG que dirixiu Fene dende 1979 ata ese 2007.

En decembro de 2004, a lista que el encabeza gañou o Comité Comarcal dos socialistas de Ferrolterra e resultou elixido Secretario Xeral da Agrupación Comarcal de Ferrolterra do PSdeG-PSOE. 

Logo das eleccións autonómicas de 2005, nas que Emilio Pérez Touriño asumiu a Presidencia da Xunta de Galicia, Iván Puentes integrouse, como adxunto á Área de Organización, na Secretaría de Organización e Acción Electoral Nacional do PSdeG-PSOE, que dirixía Ricardo Varela Sánchez, conselleiro de Traballo.

Nas municipais de 2007 encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE en Fene, logrando, por primeira vez dende a II República a vitoria dos socialistas neste concello e provocando o primeiro relevo desde a Transición á fronte da alcaldía de Fene, ocupada dende 1979 polo histórico nacionalista Xosé María Rivera Arnoso. Puentes foi investido alcalde de Fene o 16 de xuño de 2007, converténdose así no alcalde máis novo de Galicia. Pero as desavinzas entre o PSdeG e o BNG racharon co goberno en xullo de 2009, dando paso a un goberno socialista en minoría.

Desempeñou tamén diversas responsabilidades nas Xuventudes Socialistas de Galicia. Foi Secretario de Organización Nacional de novembro de 2002 a novembro de 2006, delegado de XSG no Comité Nacional do PSdeG-PSOE e no Comité Federal das Juventudes Socialistas de España e membro do Consello Político de JSE, órgano asesor da Executiva Federal, ademais de Secretario de Organización e Secretario Xeral de XSG Fene.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Fene

### Ligazóns externas 
* Blog de Iván Puentes
20 minutos

***20 minutos*** é un xornal de información xeral e distribución gratuíta con edicións locais en 14 cidades españolas, que se publica de luns a venres. 

Publícase baixo unha licenza de Creative Commons que permite a calquera libremente copiar, distribuír, amosar, facer traballos derivativos e facer uso comercial dos seus contidos, con algunhas condicións. Adicionalmente, o xornal pode ser descargado do seu sitio web.

## Historia 
O 3 de febreiro de 2000 naceu *Madrid y m@s*, editado por *Multiprensa y Más* e alcumado 2o primeiro diario que non se vende", cunha tiraxe de 100.000 exemplares distribuídos en man nos lugares máis concorridos da cidade.  En novembro dese mesmo ano lanzouse a edición de Barcelona, *Barcelona y m@s*, tamén con 100.000 exemplares. O seu primeiro director foi Arsenio Escolar quen en setembro de 2017 foi relevado por Encarna Samitier.  No equipo fundacional estaban 21 xornalistas -entre eles  Virginia Pérez Alonso, redactora de cultura, e desde 2008 directora adxunta -  3 persoas de distribución, 2 comerciais, 1 técnico de sistemas, unha secretaria de redacción, un contable e un xerente da empresa, José Antonio Martínez Soler. 

No verán de 2001, *20 Min Holding*, unha filial do grupo multimedia noruegués Schibsted, comprou a maioría do capital de Multiprensa y Más. O diario cambiou de nome e pasou a chamarse *20 minutos*, unha marca que xa usaba Schibsted noutros países onde editaba diarios gratuítos, e pasa a tirar 300.000 exemplares diarios en Madrid e 200.000 en Barcelona, abrindo novos puntos de distribución en Madrid capital e en toda a Comunidade Autónoma.

No ano 2003 naceron 20minutos Sevilla e 20minutos Zaragoza. En 2004 Valencia e Alacant. Foi no ano 2005 cando o diario alcanzou a súa máxima expansión, até a data, coa incorporación de 8 novas edicións: Málaga, Granada, Murcia, Córdoba, Bilbao, Valladolid, A Coruña, Vigo e Asturias.

En decembro dese mesmo ano, ós cinco anos do seu nacemento, *20minutos* converteuse no diario máis lido en España, segundo o Estudo Xeral de Medios (EXM). Ademais, *20minutos* estableceu a marca absoluta de lectores dun diario de información xeral en España, con 2.911.000 de media diaria.

Na actualidade está presente en sete cidades españolas, Madrid, Barcelona, Valencia, Sevilla, Málaga, Granada e Córdoba, a través de catro edicións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* www.20minutos.es
Premio Princesa de Asturias de Ciencias Sociais

O **Premio Princesa de Asturias de Ciencias Sociais** (até 2014, denominouse **Premio Príncipe de Asturias de Ciencias Sociales**) é concedido, desde 1981, á persoa, grupo de persoas ou institución cuxo labor creador ou de investigación nos campos da Antropoloxía, Dereito, Economía, Xeografía, Historia, Psicoloxía, Socioloxía e demais Ciencias Sociais represente unha contribución relevante ó desenvolvemento das mesmas en beneficio da Humanidade.
## Lista de galardoados 
## Galardoados por país 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Premios Princesa de Asturias

### Ligazóns externas 
* Fundación Princesa de Asturias
* Premios Princesa de Asturias de Ciencias Sociais
Premio Princesa de Asturias da Concordia

O **Premio Príncesa de Asturias da Concordia** (até 2014, se denominou **Premio Príncipe de Asturias da Concordia**) é concedido a aquela persoa, grupo de persoas, ou institución cuxo labor contribuíra de forma exemplar e relevante ó entendemento e á convivencia en paz entre os homes, á loita contra a inxustiza, a pobreza, a enfermidade, a ignorancia ou a defensa da liberdade, que abrira novos horizontes ó coñecemento ou se destacara, tamén de maneira extraordinaria, na conservación e protección do patrimonio da Humanidade.

## Lista de galardoados
## Galardoados por país 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Premios Princesa de Asturias

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da Fundación Princesa  de Asturias
Premio Princesa de Asturias de Comunicación e Humanidades

O **Premio Princesa de Asturias de Comunicación e Humanidades** (até 2014, se denominou **Premio Príncipe de Asturias de Comunicación e Humanidades**) é concedido, desde 1981, á persoa, grupo de persoas ou institución cuxo labor creadora ou de investigación represente unha achega relevante á cultura universal neses campos.

## Lista de galardoados 
## Notas 
## Véxase tamén
Petanca

miniatura|250x250px|Deportistas no Internacional Concello de Vigo 2019
A **petanca** é un deporte popular tipicamente provenzal, aínda que xa amplamente distribuído por Europa Occidental.

## Historia 
Os deportes populares con bólas están amplamente difundidos por todo o planeta, con regulamento oficial para o deporte da petanca internacional, e existen evidencias históricas que remontan ao Antigo Exipto, a Grecia ou a Roma. A idade de ouro dos xogos de bóla é sen dúbida o Renacemento, onde a nobreza comeza a xogar ao bilboqué ou ao *jeu de paume*. No século XVIII e XIX en Francia e particularmente na súa metade sur, había distintas modalidades de xogos de bólas tradicionais, entre eles o xogo provenzal que é o antecedente directo da petanca.

O 13 de xullo de 1907 o campión de xogo provenzal Jules Hugues, limitado nas súas capacidades polo reumatismo, decide inventar unha variante que obrigue a xogar cos pés xuntos (sen carreira), e nun campo restrinxido. O xogo, coas novas regras, comeza a disputarse na beirarrúa que está enfronte do café *La boule étoilée* (a bóla estrelada), na vila mariñeira de La Ciutat, no departamento occitano de Bocas do Ródano.

O primeiro campionato oficial do deporte ten lugar na mesma vila de La Ciutat en 1910 onde recibe o seu nome, procedente do occitano *pès-tancats* (pés xuntos).

## A partida 
### Regras  
A petanca consiste en lanzar unha serie de bólas metálicas co propósito de achegarse o máis posible ó boliche de madeira que foi lanzada anteriormente por un dos deportistas. O boliche debe estar a 1m de calquera obxecto achegado. Quen se achegue máis ao remate da quenda de lanzamentos, obtén tantos puntos como bólas teña máis cerca que a bóla máis achegada do adversario do boliche. O primeiro que consiga trece puntos gaña.

Cada deportista lanza tres bólas na modalidade individual e dupletas (dous deportistas por equipo) e dúas se se xoga en tripletas (tres deportistas por equipo). Os lanzamentos poden ser de dous tipos: de tiro, para intentar afastar unha bóla dun deportista contrario batendo nela; e de amine facendo rodar a bóla para achegar máis ao boliche.

### Materiais 
As bólas teñen que ser metálicas (non deben conter chumbo nin area no seu interior) poden ter estrías ao redor. O diámetro debe estar entre 7,05 cm e 8 cm, mentres que o seu peso oscila entre os 650 g. e os 800 g. O boliche é de madeira cun diámetro de 3,0 cm.

### Pistas de petanca 
A petanca xógase en espazos abertos, limitados ou non, fundamentalmente chás e de poder ser cun pouco de area. Para os campionatos nacionais e as competicións internacionais as pistas deben ter as dimensións mínimas de 4 m. de anchura e 15 m. de lonxitude

## Institucións e difusión 
Existe unha Federación Internacional de Petanca; A pesar de ter a súa orixe en Francia, é xa un deporte moi difundido, con 596.000 practicantes federados en 69 países do mundo (datos de 2006).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Federación Internacional de Petanca 
*Federación Española de Petanca
*Federación Galega de Petanca
Semur-en-Auxois

miniatura|O Armançon ao seu paso por Semur-en-Auxois
**Semur-en-Auxois** é unha pequena vila francesa, situada no departamento da Côte-d'Or na rexión da Borgoña.

## Xeografía
Semur-en-Auxois atópase situado no oeste do departamento da Côte-d'Or, nunha revolta do río Armançon, nuns terreos rochosos onde domina o granito rosa. Cunha pequena extensión de só 19,14&nbsp;km², En 1999 tiña 4453 habitantes, segundo o censo.

## Historia
120px|esquerda|Escudo da vila
Lugar habitado dende hai moitos séculos, a lenda conta que foi o propio Hércules quen fundou Semur-en-Auxois ao seu regreso da Hispania. Pero ata o ano 606 non se atopan testemuños escritos da existencia da vila, cando o documento de fundación da abadía de Flavigny-sur-Ozerain recolle unha referencia á vila *sene muro* (lt. "vellas murallas"). En 1276 a vila recibe un foro de liberdade outorgado por Roberto II, duque de Borgoña, e a mediados do século XIV, durante a Guerra dos Cen Anos, a cidade expándese coa construción dunha nova e reforzada muralla.

Pero a súa fidelidade ao duque de Borgoña fronte aos reis de Francia vaille custar á vila unha invasión en 1478, cando as tropas de Lois XI a atacan. O seu segundo ataque de importancia tivo lugar durante as guerras de relixión, cando o mariscal de Tavannes, a toma en 1589. En 1602 o rei Henrique IV obriga a destrución das murallas da cidade, e noméaa capital do bailío de Auxois, con algunhas prerrogativas económicas e administrativas.

## Turismo e cultura
Fermosa e pequena vila de ribeira, ten algúns edificios de importancia histórica, moitos deles (como as catro torres, diversas portas ou o paseo das murallas) relacionados coas antigas murallas e cos restos que delas quedan aínda. Ademais, a colexiata da Nosa Señora, construída en 1225 pero refeita en diversas ocasións, é o edificio relixioso máis interesante, cunha fachada do século XVI e con detalles moi característicos do gótico flamíxero borgoñón.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial do concello de Semur-en-Auxois
Bourg-en-Bresse

**Bourg-en-Bresse** (en francoprovenzal **Bôrg**), é unha vila francesa do departamento do Ain, na rexión de Auvernia-Ródano-Alpes.

## Xeografía 
A cidade de Bôrg é unha vila de tamaño grande, con 40.666 habitantes en 2005, nunha extensión de 23,86&nbsp;km². Está situada a 70&nbsp;km ao nordeste de Lión, a 30 ao leste de Mâcon e a 120&nbsp;km ao oeste de Xenebra. A pesar de estar situada nunha chaira, Bôrg está moi próxima aos montes do Xura, e está atravesada polo río Reyssouze, que desemboca máis tarde no Saône.

## Historia 
dereita|miniatura|300px|Rúa de Bourg-en-Bresse.
Bôrg era a antiga capital da Bresse unha provincia francesa antes da Revolución. Aínda que se atoparon no seu subsolo restos romanos, non hai demasiados elementos para trazar unha historia coherente de Bôrg ao longo da época antiga.

En 1250 é nomeada vila franca e a partir de aí o seu destino está ligado á casa de Savoia, e a principios do século XV os duques savoianos a escollen como capital da Bresse. En 1535 é tomada polos franceses, pero reconquistada polo duque Filiberto Enmanuel, que a transformará en praza forte, o que lle valeu resistir o asedio de seis meses aos que a someteron as tropas de Henrique IV. Finalmente en 1601 a cidade pasa a pertencer a Francia, canda toda a Bresse.

Logo da Revolución Francesa a cidade pasouse a chamar, durante algún tempo *Épi-d-Or* (*Espiga Dourada*). En 1814 as tropas austríacas fixeron pillaxe pola cidade.

## Economía 
A súa posición como gallada de camiños favoreceu de sempre o intercambio comercial e a prosperidade económica de Bôrg, fundamentalmente ligada á produción artesanal e ao comercio de produtos agrogandeiros. Pero na segunda metade do século XX a cidade presenciou un forte cambio grazas á instalación nela dunha fábrica de camións Berliet (na actualidade Renault Trucks), que serviu de motor para o desenvolvemento posterior de industrias relacionadas co transporte industrial e a maquinaria agrícola. Ademais, tamén é un importante centro metalúrxico. A cámara de comercio de Ain ten a súa sede en Bôrg.

## Patrimonio e cultura 
O centro histórico tiña unhas murallas savoianas demolidas no século XIX. Ademais, algúns edificios relixiosos son dignos de mención como a catedral, construída entre 1505 e 1695, e a igrexa e o mosteiro real de Brou, construídos entre 1505 e 1536 por iniciativa da viúva de Filiberto II de Savoia, a princesa Margarida de Austria. Estes dous últimos edificios, e gótico flamíxero, están profusamente decorados e acollen valiosos sepulcros no seu interior. Na cidade hai ademais un pequeno museo con colección de pintura antiga.

## Cidades irmás 
Bourg-en-Bresse está irmandada coas seguintes cidades:
*  Bad Kreuznach, Alemaña 
* 20px Aylesbury, Inglaterra

Tamén posúe acordos de colaboración coas seguintes cidades:
*  San Severo, Italia
*  Parma, Italia 
*  Namur, Bélxica
*  Córdoba, España

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial do concello de Bourg-en-Bresse
Tom Boonen

**Tom Boonen**, nado en Mol o 15 de outubro de 1980, é un ciclista belga. Corredor de grande envergadura (1,92 m e 80&nbsp;kg) é particularmente bo nos espríns e en carreiras dun só día.

## Vida profesional 
Tom Boonen é un ciclista profesional dende 2002, primeiro co equipo estadounidense US Postal e logo, dende 2003, no Quick Step, conxunto especializado en probas dunha soa xornada e en esprinters. Xa no primeiro ano como profesional colleitou unha meritoria terceira praza na París-Roubaix. Pero o seu grande ano foi o 2005, cando conseguiu vencer na Volta a Flandres, na París-Roubaix e no Campionato do mundo de ciclismo en estrada. Ademais ese mesmo ano obtivo dúas vitorias de tirada no Tour, e foi elixido Bicicleta de ouro como mellor ciclista do ano.

## Principais éxitos 
[miniatura|upright=1.3|Omloop Het Nieuwsblad 2015 : [Niki Terpstra (2), Ian Stannard (1) & Tom Boonen (3).]]

Boonen obtivo ao longo da súa carreira (ata xullo de 2007), un total de 75 vitorias, a maior parte delas en tiradas de voltas e en carreiras dun só día. 
* 20px Campión do mundo de ciclismo en ruta, no ano 2005, nos campionatos celebrados en Madrid.
* 20px Gañador no Tour de Francia 2007 na clasificación por puntos.
* Vencedor da Volta a Flandres en 2005 e 2006. Había máis de vinte e cinco anos que ningún ciclista conseguía gañar esta proba dúas veces.
* Vencedor da París-Roubaix en 2005.
* Vencedor da Gante-Wevelgem en 2004
* Cinco vitorias de tirada no Tour de Francia: 2 en 2004, 2 en 2005 e 1 en 2007.
* Vencedor da Volta a Bélxica en 2005
* Vencedor da Volta a Picardía en 2004
* Vencedor da Volta a Qatar en 2006
* 11 vitorias na Volta a Qatar, 6 na Volta a Bélxica, ou 5 en tiradas da París-Nisa.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial de Tom Boonen
Sacarosa

A **sacarosa** ou azucre común é un disacárido formado por unha molécula de glicosa e outra de frutosa. Non ten poder redutor sobre o licor de Fehling.

O seu nome químico é *alfa-D-glucopiranosil(1->2)-beta-D-fructofuranósido*.

A súa fórmula química é: (C12H22O11)

Na natureza está presente nun 20% en peso na cana de azucre e nun 15% do peso na remolacha azucreira, da que se obtén o azucre de mesa. O mel tamén contén gran cantidade de sacarosa parcialmente hidrolizada. O azucre de mesa é o edulcorante máis utilizado para adozar os alimentos.

Unha curiosidade da sacarosa é que presenta triboluminiscencia, que produce luz mediante unha acción mecánica.

## Estrutura e función 
A sacarosa (azucre de mesa) é un disacárido de glicosa e frutosa. Sintetízase nas plantas, pero non en animais superiores. Non contén ningún átomo de carbono anomérico libre, posto que os carbonos anoméricos das dúas unidades monosacáridas constituíntes están unidos entre si, covalentemente, mediante un enlace O-glucosídico. Por esta razón, a sacarosa non é un azucre redutor e tampouco posúe un extremo redutor.

O seu nome abreviado pode escribirse como Glc(a -1à 2)Fru ou como Fru(b 2à 1)Glc. A sacarosa é un produto intermedio principal da fotosíntese. En moitas plantas constitúe a forma principal de transporte de azucre dende as follas a outras partes da planta. Nas sementes xerminadas de plantas, algunhas graxas e proteínas almacenadas convértense en sacarosa para o seu transporte a partir da planta en desenvolvemento.

## A sacarosa como nutriente 
A sacarosa úsase nos alimentos polo seu poder adozante. Ó chegar ó estómago sofre unha hidrólise ácida e unha parte desdóbrase nos seus compoñentes glicosa e frutosa. O resto de sacarosa pasa ao intestino delgado, onde o enzima sacarase convértea en glicosa e frutosa.

## Precaucións 
Se se quenta pasa a estado líquido, no que é moi perigosa, xa que se atopa a moi alta temperatura e pode queimar a pel. Debido a súa baixa calor de fusión , pasa a estado líquido moi rapidamente, e pégase ó recipiente que o conten con moita facilidade.

O seu consumo excesivo pode causar diabetes, carie dental, o incluso a caída dos dentes. Hai persoas que sofren intolerancia á sacarosa, debido á falta do enzima sacarase, e que non poden tomar sacarosa, xa que lles provoca problemas intestinais.

## Uso comercial 
A sacarosa é o edulcorante máis utilizado no mundo industrializado, aínda que ten sido substituída en parte na preparación industrial de alimentos por outros adozantes tales como xaropes de glicosa, ou por combinacións de ingredientes funcionais e adozantes de alta intensidade.

Extraese xeralmente da cana de azucre ou da remolacha requirindo un proceso de purificación e cristalización. Outras fontes comerciais (de menor importancia) son o sorgo doce e o xarope de pradairo.

A utilización da sacarosa debese ó seu poder adozante a ás súas propiedades funcionais, como a consistencia; por tal motivo é importante para a estrutura de moitos alimentos incluíndo galletas, merengues, claras a punto de neve e sorbetes. Ademais emprégase na conservación de alimentos (marmelo) e en moita da chamada "comida lixo".

## Notas
Premio Princesa de Asturias de Cooperación Internacional

O **Premio Princesa de Asturias de Cooperación Internacional** (até 2014, se denominou **Premio Príncipe de Asturias de Cooperación internacional**) é concedido desde 1981, á persoa, grupo de persoas ou institución cuxo labor contribuíran de forma exemplar e relevante ó mutuo coñecemento, ó progreso ou á fraternidade entre os pobos.

## Lista de galardoados

* 2025 Mario Draghi

* 2024 Organización de Estados Iberoamericanos para a Educación, a Ciencia e a Cultura (OEI).

*2023 Drugs for Neglected Diseases Initiative.
*2022 Ellen MacArthur.
*2021 Campaña pola Educación de Mulleres.
*2020 Gavi, Alianza para a Vacinación.
*2019 Salman Khan e a Khan Academy.
*2018 Amref Health Africa.
*2017 Hispanic Society of America.
*2016 United Nations Framework Convention on Climate Change e Accord de Paris.
*2015 Wikipedia.
*2014 Programa Fulbright.
*2013 Sociedade Max Planck.
*2012 Cruz Vermella.
*2011 Bill Drayton.
*2010 The Transplantation Society e a Organización Nacional de Transplantes.
*2009 Organización Mundial da Saúde.
*2008 Organizacións que lideran en África a loita contra a malaria.
*2007 Al Gore.
*2006 Fundación Bill e Melinda Gates.
*2005 Simone Veil.
*2004 Programa Erasmus da Unión Europea.
*2003 Luiz Inácio Lula da Silva.
*2002 Comité Científico para la Investigación en la Antártida (SCAR).
*2001 Estación Espacial Internacional.
*2000 Fernando Henrique Cardoso.
*1999 Pedro Duque, John Glenn, Chiaki Mukai e Valery Polyakov.
*1998 Fatiha Boudiaf, Rigoberta Menchú, Fatana Ishaq Gailani, Somaly Mam, Emma Bonino, Graça Machel e Olayinka Koso-Thomas.
*1997 Goberno de Guatemala e Unidad Revolucionaria Nacional Guatemalteca.
*1996 Helmut Kohl.
*1995 Mário Soares.
*1994 Yasser Arafat e Isaac Rabin.
*1993 Cascos azuis da ONU destinados na antiga Iugoslavia.
*1992 Nelson Mandela e Frederick W. De Klerk.
*1991 Alto Comisionado das Nacións Unidas para os Refuxiados (ACNUR).
*1990 Hans Dietrich Genscher.
*1989 Jacques Delors e Mijail Gorbachov.
*1988 Óscar Arias.
*1987 Javier Pérez de Cuéllar.
*1986 Universidades de Salamanca e Coímbra.
*1985 Raúl Alfonsín Foulkes.
*1984 Grupo de Contadora.
*1983 Belisario Betancur.
*1982 Enrique V. Iglesias.
*1981 José López Portillo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina da fundación coa lista de premiados/as
Durmideira

A **durmideira** (***Papaver somniferum***) é unha planta herbácea da familia das papaveráceas (a mesma familia das papoulas) que chega a unha altura superior ao metro. Ten propiedades sedativas e narcóticas, dela extráese o opio. A súa distribución abrangue Asia e Europa, atópase en terreos calcarios, a cápsula contén numerosas sementes, utilizadas en especial na Europa do leste para aromatizar o pan e outros produtos. Tradicionalmente tamén se utilizou a durmideira para obter infusións relaxantes e como somnífero. As variedades asiáticas teñen uns principios activos máis fortes cós das europeas.

### Galería 

Ficheiro:Illustration Papaver somniferum0.jpg

Ficheiro:Opium_poppy.jpg
Ficheiro:Crowning_P_Somniferum_topview.jpg

## Véxase tamén
Premio Princesa de Asturias de Investigación Científica e Técnica

O **Premio Princesa de Asturias de Investigación Científica e Técnica** (até 2014, se denominou **Premio Príncipe de Asturias de Investigación Científica e Técnica**) é concedido desde 1981, á persoa, persoas, equipo de traballo ou institución cuxos descubrimentos ou labor de investigación representen unha contribución relevante para o progreso da Humanidade nos campos das Matemáticas, Física, Química, Bioloxía, Medicina, Ciencias da Terra e do Espazo, así coma técnicas e tecnoloxías relacionadas con elas.

## Lista de galardoados 

* 2025 Mary-Claire King

* 2024 Daniel J. Drucker, Jeffrey M. Friedman, Joel F. Habener, Jens Juul Holst e Svetlana Mojsov

* 2023 Jeffrey I. Gordon, Peter Greenberg e Bonnie L. Bassler
* 2022 Geoffrey Hinton, Yann LeCun, Yoshua Bengio e Demis Hassabis
* 2021 Katalin Karikó, Drew Weissman, Philip Felgner, Uğur Şahin, Özlem Türeci, Derrick Rossi e Sarah Gilbert 
* 2020 Emmanuel Candès, Ingrid Daubechies, Yves Meyer e Terence Tao
* 2019 Joanne Chory e Sandra Myrna Díaz
* 2018 Svante Pääbo
* 2017 Rainer Weiss, Kip Thorne, Barry Barish, LIGO Scientific Collaboration
* 2016 Hugh Herr
* 2015 Emmanuelle Charpentier e Jennifer Doudna.
* 2014 Avelino Corma.
* 2013 Peter Higgs, François Englert e o CERN
* 2012 Gregory Winter e Richard Lerner
* 2011 Joseph Altman, Arturo Álvarez-Buylla e Giacomo Rizzolatti
* 2010 David Julius, Linda Watkins e Baruch Minke 
* 2009 Martin Cooper e Ray Tomlinson
* 2008 Científicos que lideran no mundo a creación de novos materiais ó servizo da humanidade
* 2007 Ginés Morata Pérez e Peter Lawrence
* 2006 Juan Ignacio Cirac Sasturain
* 2005 António Damásio, Hanna Damásio
* 2004 Judah Folkman, Tony Hunter, Joan Massagué, Bert Vogelstein e Robert Weinberg
* 2003 Jane Goodall
* 2002 Lawrence Roberts, Robert Kahn, Vinton Cerf e Tim Berners-Lee
* 2001 Jean Weissenbach, Craig Venter, John Sulston, Francis Collins e Hamilton Smith
* 2000 Luc Montagnier e Robert C. Gallo
* 1999 Ricardo Miledi e Enrique Moreno González
* 1998 Pedro Miguel Etxenike Landiríbar e Emilio Méndez Pérez
* 1997 Equipo Investigador de Atapuerca
* 1996 Valentí Fuster
* 1995 Instituto Nacional de Biodiversidade de Costa Rica e Manuel Losada Villasante
* 1994 Manuel Patarroyo
* 1993 Amable Liñán
* 1992 Federico García Moliner
* 1991 Francisco Bolívar Zapata
* 1990 Salvador Moncada e Santiago Grisolía
* 1989 Guido Münch
* 1988 Manuel Cardona e Marcos Moshinsky
* 1987 Pablo Rudomín e Jacinto Convit
* 1986 Antonio González González
* 1985 David Vázquez Martínez e Emilio Rosenblueth
* 1984 Antonio García Bellido e García de Diego
* 1983 Luis Antonio Santaló Sors
* 1982 Manuel Ballester Boix
* 1981 Alberto Sols García

## Notas 
## Véxase tamén
Mol (homónimos)

O termo **Mol** pode referirse a:

***Mol**, unidade de cantidade de materia en química e física;
***MOL**, código internacional do aeroporto de Molde, en Noruega;
***MOL**, compañía petrolífera nacional de Hungría;
*O adxectivo **mol**, que significa "brando" ou "branda";
***Manned Orbiting Laboratory**, proxecto de estación espacial estadounidense cancelado en 1969.

Como topónimo, pode referirse a:

;Fóra de Galiza

;En Bélxica
***Mol**, unha cidade belga, na provincia de Anvers.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Moi**, lugar da parroquia de Saa, no concello de Dozón;
***Mou**, lugar da parroquia de Cabrui, no concello de Mesía.
Premio Princesa de Asturias dos Deportes

miniatura|dereita|Isanbayeva, premiada no 2009.
miniatura|dereita|Graf, obtivo o premio en 1999.
miniatura|dereita|Sanchez Vicario, premiada no 98.
O **Premio Princesa de Asturias de Deportes** (denominado até 2014 **Premio Príncipe de Asturias de Deportes**) é concedido dende 1981, á persoa, institución, grupo de persoas ou institucións que, ademais da exemplaridade da súa vida e obra, conseguiran novas metas na loita do home por superarse a si mesmo e contribuíran co seu esforzo, de maneira extraordinaria, ó perfeccionamento, cultivo, promoción ou difusión dos deportes.

## Lista de galardoados 

* 2025, Serena Williams

* 2024, Carolina Marín.
* 2023, Eliud Kipchoge
* 2022, Fundación e Equipo Olímpico de Refuxiados
* 2021, Teresa Perales
*2020, Carlos Sainz
* 2019, Lindsey Vonn
* 2018, Reinhold Messner e Krzysztof Wielicki
* 2017, Selección de rugby de Nova Zelandia
* 2016, Javier Gómez Noya
* 2015, Pau Gasol e Marc Gasol
* 2014, Maratón de Nova York
* 2013, José María Olazábal
* 2012, Iker Casillas e Xavi Hernández
* 2011, Haile Gebrselassie
* 2010, Selección española de fútbol.
* 2009, Yelena Isinbayva.
* 2008, Rafael Nadal.
* 2007, Michael Schumacher.
* 2006, Selección Española de baloncesto 2006.
* 2005, Fernando Alonso.
* 2004, Hicham El Guerrouj.
* 2003, O Tour de Francia.
* 2002, Selección brasileira de fútbol.
* 2001, Manuel Estiarte.
* 2000, Lance Armstrong.
* 1999, Steffi Graf.
* 1998, Arantxa Sánchez Vicario.
* 1997, Equipo español de Maratón.
* 1996, Carl Lewis.
* 1995, Hassiba Boulmerka.
* 1994, Martina Navrátilová.
* 1993, Javier Sotomayor.
* 1992, Miguel Induráin.
* 1991, Sergei Bubka.
* 1990, Sito Pons.
* 1989, Severiano Ballesteros.
* 1988, Juan Antonio Samaranch.
* 1987, Sebastian Coe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fundación Príncipe de Asturias
Premio Princesa de Asturias das Letras

O **Premio Princesa de Asturias das Letras** (até 2014, se denominou **Premio Príncipe de Asturias das Letras**) é un premio concedido pola Fundación Princesa de Asturias (até 2014, denominouse Fundación Príncipe de Asturias) desde 1981, á persoa, grupo de persoas ou institución cuxo labor creador ou de investigación represente unha contribución relevante á cultura universal nos campos da Literatura ou da Lingüística.

## Lista de galardoados
## Notas 
## Véxase tamén
Verbena

**Verbena** pode referirse a:

***Verbena**, planta herbácea anual, verxebán;
***Verbena**, festa popular nocturna.
Lista de concellos de Badaxoz

**Lista de municipios da provincia de Badaxoz**:

miniatura|400px|Mapa

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Deputación de Badaxoz - Concellos e comarcas
Festival Internacional de Cinema de Cannes

O **Festival de Cinema de Cannes** é un prestixioso festival de cinema internacional que se celebrou por primeira vez do 20 de setembro ó 5 de outubro de 1946 na cidade costeira de Cannes, ó sur de Francia. Desde entón celebrouse practicamente cada ano (polo xeral en maio), agás algunhas excepcións, no Palais des Festivals et des Congrès.

O Festival adoita lograr a máxima atención por parte dos medios de comunicación, e moitas estrelas do cinema asisten ás diferentes proxeccións de películas que acolle.

En Cannes entrégase un prestixioso premio coñecido como Palma de Ouro que concede un prestixioso xurado internacional composto por profesionais do mundo do cinema. En ocasións, varias películas comparten o galardón nun mesmo ano.

O festival de Cannes é un festival de categoría "A" acreditado pola Federación Internacional de Asociacións de Produtores de Filmes (FIAPF) xunto cos festivais de Berlín, Venecia, Donostia, Mar do Prata ou Karlovy Vary entre moitos outros.

## Historia 
A orixe do festival provén da necesidade de concibir unha alternativa ó Venecia que nese momento estaba baixo influencia fascista. O festival celébrase por primeira vez en 1946 e só se suspendeu dúas veces, en 1948 e 1950 debido á falta de fondos.

En 1950 créase a Palma de Ouro, trofeo que substitúe ó Gran Premio.

En 1982 inaugúrase o Palacio de Festivais e Congresos de Cannes, edificio que se constrúe onde estaba o antigo casino municipal. Hoxe ten 25.000 m² de espazo de exhibición e 26 salas e auditorios.

## Premios 
* Longametraxes da sección oficial:
** A **Palma de Ouro** (''Palme d'or*) ó mellor filme.
** O *'Grand Prix* para a película que manifesta a maior orixinalidade.
** O **Premio de interpretación feminina** (*Prix d'interprétation féminine*) á mellor actriz.
** O **Premio de interpretación masculina** (*Prix d'interprétation masculine*) ó mellor actor.
** O **Premio de adaptación** (*Prix de la mise en scène*) ó mellor director.
** O *'Premio do Xurado* (*Prix du jury*)
* Curtametraxes en sección oficial:
** A **Palma de ouro de curtametraxe** (*Palme d'or du court métrage*) á mellor curtametraxe
** O **Premio do Xurado** (*Prix du jury du court métrage*)
* Selección oficial (competición e *Un certain regard*), a Quincena dos directores e a Semana da crítica:
** A **Cámara de ouro** (*Caméra d'or'') ó mellor primeiro filme do conxunto das seccións.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Festival de Cans

### Ligazóns externas 
* Festival de Cannes. Sitio oficial (en inglés e francés)
* Cannes - A Festival Virgin's Guide. Información para os concorrentes (en inglés)
* Tales of a festival : remembering Cannes in sound and pictures (en inglés)
Lista de concellos de Zaragoza

**Concellos da provincia de Zaragoza**:

miniatura|500px|Mapa dos concellos da provincia de Zaragoza

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Deputación de Zaragoza - Concellos
Lista de concellos de Valladolid

**Lista de concellos da provincia de Valladolid**:

550px|dereita|miniatura|Mapa municipal de Valladolid

 

## Fontes 
* Deputación de Valladolid
Lista de concellos de Valencia

**Lista de concellos da provincia de Valencia**:

miniatura|400px|Mapa municipal

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Deputación de Valencia 
* Tesauro ISOC de Topónimos
* Mapas de España
* Diccionari Valencià online
Messier 19

miniatura|Messier 19
**Messier 19** (tamén coñecido como **M19** ou **NGC 6273**) é un cúmulo globular situado a 28.000 anos luz do sistema solar, caracterizado pola súa forma oval, é igualmente un dos cúmulos globulares máis próximos ao centro da galaxia, concretamente a 5200 anos luz. Descubriuno en 1764 Charles Messier. M19, de magnitude 7, pódese ver, cun aspecto nebuloso, con telescopios pouco potentes pero é preciso un de 200&nbsp;mm para apreciar algunha das súas estrelas estrelas. Pertence á constelación Ophiuchus, localizado nunha rexión illada.
M19

**M19** pode facer referencia a:
*M-19 movemento político de esquerda colombiano.
*M19, obxecto astronómico, do Catálogo Messier.
Frutosa

A **frutosa**, tamén chamada comercialmente **levulosa**, debido ao sentido de rotación da luz polarizada, é unha forma de azucre encontrada nas froitas e no mel. É un monosacárido coa mesma fórmula empírica que a glicosa pero con diferente estrutura. É unha hexosa (6 átomos de carbono). O seu poder enerxético é de 4 quilocalorías por cada gramo.

Todas as froitas naturais teñen certa cantidade de frutosa (a miúdo xunto con glicosa), que poden ser extraídas e concentradas para facer un azucre alternativo.

## Efectos sobre a saúde 
Utilizase como edulcorante para os diabéticos xa que tomado en doses moderadas non precisa insulina para ser metabolizado. A diferenza do azucre refinado que se absorbe instantaneamente producindo unha subida e unha baixada rápida de enerxía, a frutosa, é metabolizada e gardada, en parte, polo fígado en forma de glicóxeno como reserva para cando necesitemos facer un esforzo.

A frutosa produce escasos efectos no nivel de glicosa no sangue e non estimula a secreción de insulina.

A frutosa ten o mesmo valor calórico que a glicosa, 400 Kcal por 100 g, pero como adoza máis que a glicosa, precísase en menor cantidade e, consecuentemente, consómense menos calorías.

Moitas persoas, sen sabelo, son máis ou menos intolerantes á frutosa e non poden asimilar ben alimentos cun alto contido deste azucre. Díse que sofren intolerancia á frutosa. Neste caso a frutosa depende da glicosa para que sexa absorbida nos intestinos e finalmente pase ao torrente sanguíneo. Os transportadores de membrana GLUT-5 e GLUT-2 son os encargados destes fenómenos de transporte. A absorción de frutosa en ausencia de glicosa é moi baixa, acumulándose no intestino groso onde serve de alimento á flora que nel reside producindo gases. A inxesta dun exceso de frutosa tamén favorece a retención de auga. Estes efectos dan lugar á expansión do abdome, flatulencia, excrementos non compactos e mesmo diarrea, dependendo das cantidades inxeridas doutros factores.

## Galería 

Ficheiro:D-frutose-fischer_0.png|D-frutosa, reprentación de Fischer
Ficheiro:Alpha-d-fructose.svg|fórmula de Haworth da α-D-frutofuranosa
Ficheiro:Beta-d-fructofuranose-formu.png|fórmula de Haworth da β-D-frutofuranosa
Ficheiro:Alpha-D-Fructopyranose.svg|fórmula de Haworth da α-D-frutopiranosa

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Glicosa
* Frutosa 1,6-difosfato
* Frutosa 6-fosfato

### Ligazóns externas