José Antonio Labordeta

**José Antonio Labordeta Subías**, nado en Zaragoza o 10 de marzo de 1935 e finado na mesma cidade o 19 de setembro de 2010, foi un cantautor, escritor e político aragonés.

## Traxectoria 
José Antonio Labordeta foi o cuarto fillo de entre sete irmáns. O seu pai, Miguel Labordeta, era un catedrático de latín, militante de Izquierda Republicana e propietario dun colexio, que despois do triunfo da sublevación franquista, foi represaliado e viuse obrigado a renunciar á súa cátedra. José Antonio Labordeta estudou ata o bacharelato en Zaragoza, e posteriormente na mesma cidade matriculouse en Dereito, pero non o rematou.

En 1960 rematou a carreira de Filosofía, e neses anos frecuentou o faladoiro do café Niké, e colaborou coa revista literaria local *Orejudín* entre 1958 e 1959. En 1961 marchou a Aix-en-Provence como lector de español. Á volta, en 1963, casou con Juana de Grandes. Ambos marcharon para Teruel, onde exerceron como profesores no colexio dun amigo, e alí obtivo Labordeta o seu primeiro destino logo de aprobar as oposicións a profesor de secundaria. Nesa época en Teruel coñeceu a Joaquín Carbonell co que debutou como cantante en novembro de 1968, xunto a Cesáreo Hernández, na localidade de Belchite.

### O cantante 
Dese primeiro concerto en Belchite naceu o primeiro disco de quen foi considerado un dos principais representantes da "canción de autor" española. Comezou a súa carreira musical en 1963, destacando os seus álbums *Cantar y callar* (1974), *Tiempo de espera* (1975) e *Las cuatro estaciones* (1981).

### O escritor 
En 1969 participou na creación do grupo *Andalán*, xunto con Eloy Fernández Clemente, e xuntos os dous regresaron en 1970 a traballos en Zaragoza. En 1973 ese grupo deu á luz a revista homónima, con carácter quincenal. Nos anos 80 abandonou a docencia e dedicouse por completo á música, á literatura e ás súas colaboracións en cinema e televisión.

É autor de varios libros de poemas, unha novela (*Cada cual que aprenda su juego*, 1974) e unhas memorias (*Con la voz a cuestas*, 1982). Entre os seus últimos títulos destacan *Aragón en la mochila* (1983), *Los amigos contados* (1994) e *Un país en la mochila* (1995). Realizou e presentou o programa de Televisión Española *Un país en la mochila*, parte do cal contén percorridos por Galicia.

### O político 
Nas primeiras eleccións democráticas españolas presentouse nas listas da extinta formación Partido Socialista de Aragón, que tamén axudara a fundar. En 1979 apoiou as candidaturas do PCE e logo pasou a un segundo plano ata que nas eleccións ao Senado de 1989 se presentou nunha candidatura de Izquierda Unida, pola que non saíu elixido.

Tamén sen éxito, encabezou a lista da Chunta Aragonesista nas eleccións ao Congreso de 1996, pola circunscrición de Zaragoza. En 2000, porén, conseguiu o escano no Congreso dos Deputados, que revalidou en 2004. Durante a súa participación no Congreso como único deputado da Chunta, conseguiu moita repercusión nos medios: opúxose ao Plan Hidrológico Nacional e a invasión de Iraq. A inicios do ano 2008 anunciou que non se presentaría á reelección en 2008, xa enfermo.

## Obra 
### Música 
* *Cantar y no callar* (1974)
* *Tiempo de espera* (1975)
* *Las cuatro estaciones* (1981)
* *Qué queda de ti, qué queda de mí*(1984)
* *Aguantando el temporal* (1985)
* *Tú y yo y los demás* (álbum en directo coa colaboración de Paco Ibáñez, Imanol, Joaquín Sabina, Ruibal e Ovidi Montllor, 1987)
* *Qué vamos a hacer* (1987)
* *Trilce* (1989)
* *Canciones de amor* (1993)
* *Recuento* (álbum en directo, 1995)
* *Paisajes* (1997)
* *30 temas* (2001)
* *Con la voz a cuestas* (2001).

### Literatura 
* *Sucede el pensamiento*, 1959
* *Sonatas*, 1965
* *Cantar y no callar*, 1974.
* *Cada cual que aprenda su juego*, 1974
* *Con la voz a cuestas*, 1982
* *Aragón en la mochila*, 1983
* *Los amigos contados*, 1994
* *Un país en la mochila*, 1995
* *Tribulatorio*
* *Método de lectura*
* *Tierra sin mar*
* *Memorias de un beduino en el Congreso de los Diputados*
* *Regular, gracias a Dios*, 2010.
* *Historia de Paletonia*, 2011.

### Televisión 
* Adaptación para televisión da obra *Del Miño al Bidasoa*, de Camilo José Cela
* *Un país en la mochila*.

## Galardóns 
Foille concedida a Medalla de Aragón, a máxima distinción desa comunidade, a título póstumo. Tamén recibiu a Medalla Juan de Lanuza, a Medalla de Ouro ao Mérito no Traballo, a Gran Cruz da Orde de Afonso X O Sabio e en 2010 foi investido doutor honoris causa pola Universidade de Zaragoza.

## Persoal 
Foi irmán do poeta Miguel Labordeta.

Estaba casado e tivo tres fillas. Faleceu dun cancro de próstata.

## Notas