open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Galaaz

**Galaaz** (en inglés: *Galahad*; en galés: *Gwalchavad*) é unha personaxe lendaria das historias do Ciclo Artúrico. Galaaz era un dos Cabaleiros da Táboa Redonda do Rei Artur e un dos tres que conseguiu alcanzar o Santo Graal. Era o fillo ilexítimo de Lanzarote do Lago e de Elaine de Corbenic.

Galaaz era considerado o cabaleiro máis puro e, consecuentemente o único que podía sentar na Cadeira Perigosa da Táboa Redonda, un asento que ficaba sempre baleiro, xa que só o escollido aí se podería sentar. Pola súa pureza, Galaaz está considerado unha encarnación de Xesús na forma de cabaleiro.

## A historia de Galaaz 
A concepción de Galaaz dáse cando Helena, filla do Rei Pescador, usa maxia para enganar Lancelot, facéndoo levar a crer que ela era Xenevra. Eles dormen xuntos, mais ao descubrir o que aconteceu, Lancelot deixa Helena e volta para a Corte do Rei Artur. Galaaz é, entón, entregado aos coidados dunha súa tía, abadesa dun convento, e alí é criado. Galaaz era tamén o nome orixinal de Lancelot, mais xa llo cambiaron de neno, pois Merlín profetiza que o seu fillo irá superar o seu pai en valor e terá éxito na demanda do Graal.

[miniatura|esquerda|Galaaz consegue o santo Graal, ilustración de [Arthur Rackham, 1917]]
Ao chegar á vida adulta, Galaaz reúnese co seu pai, que o arma cabaleiro. É entón traído para a Corte do Rei Artur en Camelot durante a Pentecoste. Sen se apercibir do perigo en que se estaba a meter, Galaaz diríxese para a Táboa Redonda e séntase no Asento Perigoso. Este lugar fora sempre mantido baleiro para a única persoa que alcanzase éxito na demanda do Santo Graal. Calquera outra persoa que aí se sentase tería morte inmediata. Galaaz sobrevive ao evento testemuñado por Artur e polos seus cabaleiros. O rei próbao entón, solicitándolle que arrancase unha espada espetada nunha rocha, test que el pasa con facilidade. O Rei Artur proclama entón Galaaz como o mellor cabaleiro do mundo. El é entón convidado a xuntarse á Orde da Táboa Redonda e, despois dunha visión do Graal, lanzase na súa demanda.

O incríbel poder e sorte de Galaaz na demanda do Graal son sempre atribuídos á a súa piedade. De acordo coa lenda, só os cabaleiros puros conseguirán alcanzar o Graal. En termos xerais, a súa pureza refírese á súa castidade. Galaaz parece levar unha vida totalmente sen pecado e, como resultado, vive e pensa nun nivel totalmente á parte dos outros cabaleiro da lenda.

Talvez debido á a súa natureza totalmente pura, Galaaz parece case non-humano. El derrota os cabaleiros rivais aparentemente sen esforzo, practicamente non lles fala e leva os seus compañeiros ao Graal cunha determinación inderrotábel. Así, dos tres que terminan a demanda (Boors, Perceval e o propio Galaaz), el é o único que realmente o alcanza. Cando o fai, Galaaz é levado para os Ceos, tal como os Patriarcas Bíblicos Enoch e o profeta Isaías, deixando os seus compañeiros para atrás.

## Notas
## Véxase tamén 
* Materia de Bretaña
* Cabaleiros da Mesa Redonda
Werner Heisenberg

**Werner Karl Heisenberg**, nado en Würzburg, Alemaña o 5 de decembro de 1901 e finado en Múnic o 1 de febreiro de 1976, foi un físico alemán.

## Traxectoria 
Inclinado desde mozo polas matemáticas, e en menor medida pola física, intenta en 1920 empezar un doutoramento en matemática pura, pero Ferdinand von Lindemann rexéitao como alumno porque está próximo a xubilarse. Recoméndalle facer os seus estudos de doutoramento co físico Arnold Sommerfeld como supervisor, quen o acepta de bo grado. Ten como compañeiro de estudos a Wolfgang Pauli.

Durante o seu primeiro ano toma esencialmente cursos de matemática coa idea de pasarse a traballar en teoría de números apenas teña a oportunidade, pero da pouco empeza a interesarse pola física teórica. Comeza a traballar na Teoría da Relatividade de Einstein pero Pauli aconséllalle que se dedique á Teoría Atómica na que aínda había gran discrepancia entre teoría e experimento.

Obtén o seu doutoramento no 1923 e deseguido viaxa a Gotinga, onde traballa como asistente de Max Born. En 1924 viaxa a Copenhaguen e coñece a Niels Bohr. En 1925, Heisenberg discorre a formulación matricial da mecánica cuántica. O que subxace na súa aproximación ó tema é un grande pragmatismo. No canto de concentrarse na evolución dos sistemas físicos de principio a fin, concentra os seus esforzos en obter información sabendo o estado inicial e final do sistema, sen preocuparse demasiado por coñecer de xeito preciso o ocorrido no medio. Concibe a idea de agrupar a información en forma de cadros de dobre entrada. Foi Max Born quen se deu conta de que esa forma de traballar xa fora estudada polos matemáticos e non era outra cousa que a teoría de matrices. Un dos resultados máis rechamantes é que a multiplicación de matrices non é conmutativa, polo que toda asociación de cantidades físicas con matrices terá que reflectir este feito matemático. Isto leva a Heisenberg a enunciar o Principio de indeterminación. A teoría cuántica ten un éxito enorme e logra explicar practicamente todo o mundo microscópico. En 1932, pouco antes de cumprir os 31 anos, recibe o premio Nobel de Física por «*A creación da mecánica cuántica, cuxo uso conduciu, entre outras cousas, ó descubrimento das formas alotrópicas do hidróxeno*».

En 1935 intenta substituír a Sommerfeld que se xubila como profesor en Múnic, pero os nazis queren eliminar toda teoría física «xudeizante», e nesa categoría entran a mecánica cuántica e a relatividade, cuxos referentes, Max Born e Albert Einstein son xudeus, de maneira que se impide o seu nomeamento.

Malia isto, en 1938, Heisenberg acepta dirixir o intento nazi por obter unha arma atómica. Durante moitos anos subsistiu a dúbida de se este proxecto fracasou por impericia de parte dos seus integrantes ou porque Heisenberg e os seus colaboradores déronse conta do que Hitler podería facer cunha bomba atómica. Só moitos anos despois, en 1995, sóubose que os cálculos alemáns estaban equivocados e que sempre tiveron a intención de construír a bomba.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía
Condado de Örebro

O **Condado de Örebro**, ou *Örebro län*, é un condado ou *län* que se atopa no centro de Suecia. Fa O condado fai fronteira cos condados de Västra Götaland, Värmland, Dalarna, Västmanland, Södermanland e Östergötland.

## Provincia 
Os condados de Suecia son principalmente unidades administrativas, mentres que as provincias axústanse a fronteiras culturais e históricas. O condado de Örebro está formado pola provincia de Närke, a metade occidental de Västmanland e pequenas partes do leste de Värmland e do nordés de Västergötland. O condado de Örebro chámase así pola súa capital, Örebro, que no ano 2010 era a sexta cidade máis grande de Suecia. Os datos oficiais de 2010 indicaban que o 38% da poboación do condado vivía na súa capital. Örebro ten tantos habitantes como as outras 23 grandes localidades do condado xuntas, e a súa poboación medrou significativamente dende finais dos anos 60.

## Concellos 
* Askersund
* Degerfors
* Hallsberg
* Hällefors
* Karlskoga
* Kumla
* Laxå
* Lekeberg
* Lindesberg
* Ljusnarsberg
* Nora
* Örebro
esquerda|200px
Condado de Västernorrland

O **Condado de Västernorrland**, ou *Västernorrlands län* é un condado ou *län* situado no norte de Suecia. O condado fai fronteira cos condados de Gävleborg, Jämtland, Västerbotten e co Golfo de Botnia.

Dos 21 condados suecos Västernorrland é o sexto máis grande en superficie e o quinto con menor poboación. 

## Concellos 
* Härnösand
* Kramfors
* Sollefteå
* Sundsvall
* Timrå
* Ånge
* Örnsköldsvik

esquerda|250px

## Ligazóns externas 
* Oficina Administrativa do condado de Västernorrland
* Consello do Condado de Västernorrland
Condados de Suecia

dereita|230px
Suecia está dividida en 21 condados (*län*, en sueco), que son os seguintes (a letra denota a posición no mapa):

*AB: Estocolmo
*AC: Västerbotten
*BD: Norrbotten
*C: Uppsala
*D: Södermanland
*E: Östergötland
*F: Jönköping
*G: Kronoberg
*H: Kalmar
*I: Gotland
*K: Blekinge
*M: Skåne
*N: Halland
*O: Västra Götaland
*S: Värmland
*T: Örebro
*U: Västmanland
*W: Dalarna
*X: Gävleborg
*Y: Västernorrland
*Z: Jämtland
Ocultismo

O **ocultismo** designa un conxunto de correntes espirituais e místicas propias de Occidente, de orixes non claras e que se desenvolveu principalmente no século XIX, aparecendo como detentores de doutrinas secretas da Antigüidade e da relixión do Libro. Algunhas grandes figuras do ocultismo marcaran a época como os irmáns Fox, Helena Blavatsky, fundadora da teosofía, Allan Kardec, e máis tarde Georges Ivanovitch Gurdjieff. O termo designa tanto o corpus de doutrinas, como as prácticas propias dos adeptos deste movemento.

Con todo é delicado arriscar unha definición de ocultismo que teña valor xeral. Isto débese á gran multiciplidade de correntes, de autores e organizacións que se proclaman ocultistas. A semellanza de certas relixións, caracterízase pola pluralidade orixinal de correntes reunidas baixo a súa denominación, correntes que á súa vez se dividiran por numerosos cismas, póndose en cuestión unhas a outras e negándose mutuamente a lexitimidade. A discreción dos secuaces complican máis o asunto.
Condado de Västra Götaland

O **Condado de Västra Götaland**, ou *Västra Götalands län* é un condado ou *län* atopada na costa occidental de Suecia. O condado formou gran parte da antiga provincia de Götaland. Västra Götaland fai fronteira cos condados de Värmland, Örebro, Östergötland, Jönköping e Halland, e co condado noruegués de Østfold, e os lagos Vättern e Vänern, e o mar de Skagerrak.

O condado é o segundo maior (en termos de poboación) dos condados suecos, e divídese en 49 concellos (*kommuner*). A súa poboación, 1&nbsp;550&nbsp;000 persoas, representa o 17% da poboación sueca. A súa capital é a cidade de Gotemburgo.

O condado estabeleceuse como tal en 1998, cando o condado de Älvsborg, o condado de Gothenburg e Bohus e o condado de Skaraborg se xuntaron.

## Municipios 
esquerda|250px

## Cidades 
As 10 maiores cidades da Västra Götaland eran no 2005:

## Illas 
Tres das maiores illas de Suecia fican no condado.

* Orust, terceira maior
* Hisingen, cuarta maior
* Tjörn, sexta maior

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Oficina Administrativa do condado de Västra Götaland
Joséphin Péladan

miniatura|Joséphin Péladan
**Joséphin Péladan**, nado en Lión o 28 de marzo de 1858 e finado en Neuilly-sur-Seine o 27 de xuño de 1918, foi un ocultista e escritor francés.

## Traxectoria 
Proclamou que o rei de Babilonia lle legara o título de "Sâr" a súa familia. Escribiu unha novela no que entretece temas rosacrucianos e ocultistas. Logo de ler a novela de Péladan o poeta francés Stanislas de Guaita colleu interese polo ocultismo. Péladan e de Guaita fixéronse amigos en París e, entre ambos decidiron reconstruír a irmandade Rosa-Cruz.
Pietro Tacca

[miniatura|200px|Fonte da praza [Santissima Annunziata, Florencia.]]

**Pietro Tacca**, nado en Carrara en 1577 e finado en Florencia en 1640, foi un escultor italiano, o máximo representante en Toscana do gusto barroco.

## Traxectoria 
Con quince anos entrou no taller de Giambologna (1592), o máis importante escultor florentino da época, do que se convertería no primeiro axudante. Á morte do mestre en 1608, Tacca recibe o usufruto do estudo, no borgo Pinti (barrio Pinti), e un ano despois herda tamén o posto de escultor dos Grandes Duques da Toscana.

Rematará obras inacabadas de Giambologna como os monumentos ecuestres de Fernando I de Médici en piazza Santissima Annunziata, ou o do rei de Francia Henrique IV, enviado a París e destruído durante a revolución en 1793, ou o de Filipe III de España, que está colocado na Plaza Mayor de Madrid (1616).

Entre 1620 e 1623 executa o que se considera a súa obra mestra os *Quattro mori* (Catro mouros) encadeados na base do monumento a Fernando I de Médici na praciña da dársena de Livorno.

A súa última e traballosa empresa foi o grandioso monumento ecuestre a Filipe IV de España, realizado, sobre deseño de Velázquez, entre 1634 e 1640. Este monumento é a primeira estatua ecuestre co cabalo erguido e sostido sobre a patas traseiras.

Tacca faleceu en 1640, pouco despois de que a estatua de Filipe IV (desde o século XVIII na madrileña "praza de Oriente", enfronte do Pazo Real) fose embarcada para España. Está sepultado na basilica della Santissima Annunziata.

## Outras imaxes 

Ficheiro:Felipe III - Plaza Mayor de Madrid - 01.jpg|*Monumento a Filipe III*, plaza Mayor, Madrid
Ficheiro:Livorno, Monumento dei quattro mori a Ferdinando II (1626) - Foto Giovanni Dall'Orto, 13-4-2006 12.jpg|Os *quattro Mori*, Livorno
Ficheiro:Florencja Il Porcelino RB.jpg|A *Fontana del Porcellino*, Firenze
Ficheiro:Madrid May 2014-33.jpg|Il *Monumento a Filipe IV*, plaza de Oriente, Madrid
Robert de Boron

**Robert de Boron** (tamén escrito "Bouron" e "Beron"), nado na aldea de Boron, na veciñanza de Montbéliard, foi un poeta francés dos séculos XII e XIII.

## Traxectoria
Sobreviven dous poemas que Boron escribiu en versos octosilábicos: ''Joseph d'Arimathe* ("Xosé de Arimatea"), e *Merlin*.  Deste último consérvanse soamente algúns fragmentos e interpretacions posteriores en prosa. Crese que os poemas eran parte dunha obra de tres ou catro traballos, que destacaban as aventuras do rei Artur e a súa relación co Santo Graal.  Posibelmente o terceiro era un poema dedicado a Perceval, e o cuarto á morte do rei Artur, co título *Mort Artu*.

Robert de Boron foi o primeiro autor que lle deu ao mito do Graal unha dimensión explicitamente cristiá. De acordo con Boron, Xosé de Arimatea usou a copa da última cea para recoller as gotas de sangue que Xesús de Nazaret derramou na cruz, e levou a copa a Ávalon (identificado con Glastonbury, en Inglaterra), onde o Graal estivo oculto até a chegada do rei Artur e o seu cabaleiro Perceval.

O que se sabe da vida de Boron deduciuse a través dos seus escritos.  En *Xosé de Arimatea*, Boron refírese a si mesmo algunhas veces como cabaleiro (*messires*), e menciona que estaba ao servizo de *Gautier de "Mont Belyal"*.  Pierre Le Gentil cre que este personaxe era Gautier de Montbéliard, quen en 1202 participou na Cuarta Cruzada, e morreu en Palestina en 1212.
## Véxase tamén
### Bibliografía
*Pierre Le Gentil, "Chapter 19: The Work of Robert de Boron and the *Didot Perceval*", *Arthurian Literature in the Middle Ages, A Collaborative History'', (ed. R.S. Loomis). Oxford: Clarendon Press, 1959.
Bernardo Buontalenti

miniatura|dereita|200px|A gruta de Boboli.

**Bernardo Buontalenti**, nado en 1536 en Florencia e finado na mesma cidade o 6 de xuño de 1608, foi un dos máis grandes artistas da Toscana; foi á vez arquitecto, escultor e pintor. Aprendeu a pintar con Vasari, quen o marcaría.

## Traxectoria 
Buontalenti entrou ao servizo dos Médici cando novo e seguiría con eles o resto da súa vida. En 1562 viaxou a España. A súa primeira obra coñecida, en 1568, foi o Palazzo de Bianca Cappello en Florencia.
 
As súas obras máis importantes foran o proxecto para a nova cidade de Livorno, a decoración do Palacio Pitti en Florencia e a ornamentación dos Xardíns de Boboli, así como o Parco di Pratolino coa colosal escultura dos Apeninos. A súa habilidade como enxeñeiro móstrase nas obras do porto de Livorno, o Forte de Belvedere, as murallas de Pistoia, Grosseto, Prato, Portoferrato e Nápoles; tamén perfeccionou canóns e preparou un novo tipo de granada incendiaria.

Nos Uffizi de Florencia construíu unha nova ala, durante o inverno de 1585-86, onde preparou espléndidas festas. Deseñou ademais traxes para as extravagancias dos Médici. A pesar destes éxitos, a súa prodigalidade levou Buontalenti á ruína, sobrevivindo nos seus últimos anos mercé a unha pensión que lle doou o Grande Duque da Toscana.
Camelot

[miniatura|Ilustración de Camelot, por [Gustave Doré]]
**Camelot** é o nome da fortaleza do lendario Rei Artur, lugar desde o cal emprendeu moitas das batallas que realizou durante a súa vida.

## Referencias xeográficas 
A súa situación concreta descoñecese actualmente e podería ser unha provincia romano-británica ficticia da Bretaña posromana. A cidade mencionouse a primeira vez no poema *Lancelot, o Cabaleiro da Carreta* de Chrétien de Troyes, onde non parece tan importante como chegaría a ser na lenda artúrica. Dado que a situación de Camelot segue sendo un misterio, a verdade sobre ela —se chegou a existir— aínda non se coñece. Entre os posibles lugares que poden corresponder con Camelot inclúense:
miniatura|Ilustración sobre a lenda de Camelot
* O castelo de Cadbury.
* O castelo de Tintagel.
* Viroconium. 
* Caerleon-on-Usk, no sur de Gales.
* O castelo de Dinerth, cerca do río Arth, ao oeste de Gales.

Aínda que o nome «Camelot» pode derivar de *Camulodunum* (nome romano da actual Colchester), fortaleza dos reis catuvellaunos e máis tarde capital provincial da *Britannia* romana, a súa localización en Essex (na *Anglia* oriental) sitúaa no rei anglosaxón equivocado.

## Na cultura popular 
* *Camelot* é un musical escrito por Alan Jay Lerner e Frederick Loewe, vagamente baseado na lenda d rei Artur tal como se adaptou na novela de T. H. White na súa novela homónima.
* *Camelot* é unha película dirixida por Joshua Logan en 1967, interpretada por Richard Harris, Vanessa Redgrave e Franco Nero, que adapta para a pantalla grande o musical de Loewe e Lerner.
* *The Camulod Chronicles* de Jack Whyte é unha serie de ficción histórica baseada na Bretaña romana e medieval e en torno á lenda artúrica.
* Na película dos Monty Python *Os cabaleiros da mesa cuadrada e os seus tolos seguidores* Camelot é cualificado de «lugar estúpido» polo rei Artur e os Cabaleiros da Táboa Redonda deciden non ir.
* Na serie de televisión *Third Watch*, os oficiais de policia alcuñan o seu distrito por «Camelot», debido á súa situación na esquina de King e Artur.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Gas (inhalante)

Os **gases inhalantes** son empregados algunhas veces como drogas, e entre eles temos as anestesias médicas así como gases que se empregan en produtos domésticos ou comerciais.

## Características 
Os gases das anestesias médicas inclúen o éter, cloroformo, halotano e óxido nitroso, comunmente coñecido como gas hilarante. Entre estes, o óxido nitroso é o gas do que máis se abusa e pode atoparse nos dispensadores de crema batida e produtos que incrementan os octanaxes en vehículos de carreiras. Entre os produtos caseiros e comerciais que conteñen gases están os acendedores de butano, tanques de gas propano, dispensadores de crema batida e refrixerantes.

### Efectos
Inhalando gas butano pode causar somnolencia, narcose, asfixia, arritmia cardíaca e conxelación. Algúns gases inhalantes poden causar indirectamente a morte súbita por paro cardíaco nun síndrome coñecido como *morte súbita por nifrado* (Sudden Sniffing Death).
Liceo Casino Vilagarcía de Arousa

O **Liceo Casino Vilagarcía de Arousa** foi unha organización recreativa galega, fundada en 1904 e extinguida en 2025.

## Historia
comezou sendo unha asociación composta principalmente por persoas de orixes obreiras; na actualidade é unha das entidades mais activas de Vilagarcía de Arousa en actividades como o deporte.
Esta entidade posúe sección de baloncesto, tenis, atletismo, tenis de mesa, vela, pesca submarina e piragüismo.
Ademais organiza actividades sociais diversas tales como os bailes de carnaval tanto para nenos, como para mozos e adultos; e tamén os bailes de verán, os certames de cine, e o torneo de xadrez Adolfo Pedrido (chamado así en honor a un dos presidentes do Liceo)

O seu nome actual é Liceo Casino, e é unha fusión de varias entidades da cidade: O Club de Mar, O Liceo e o Casino. Esta fusión foi iniciativa do Liceo que posuía mais cartos e socios e foi posta en marcha polo presidente Vallejo.

O Liceo posuía a súa sede a carón do Concello de Vilagarcía que consistía nun pequeno complexo de oficinas, auditorio, cafetaría e nunha estancia anexa: o pavillón, chamado Adolfo Pedrido (nome doutro presidente).

Neste pavillón organizábanse os bailes de Entroido e todo o relacionado co equipo de baloncesto; ademais posuía a sala de musculación que moita xente do club empregaba con asiduidade. Organizábase tódolos anos un torneo social de verán no que se lle permitía xogar a todo aquel maior de 18 anos, co único requisito de ser socio ou beneficiario. Dende finais do ano 2006 este pavillón quedou en desuso e as actividades que se realizaban alí ata ese momento foron emprazadas na Casa do Movemento e no complexo deportivo local de Fontecarmoa.
## Notas
Ahuachapán

**Ahuachapán** é un municipio do Distrito e Departamento de Ahuachapán, está situado a 100 quilómetros de distancia da cidade de San Salvador, é capital do departamento do mesmo nome.

Está confinado ó norte por San Lourenzo e a República de Guatemala; ó leste por San Lourenzo, Atiquizaia e Turin; ó sur por Xuaiúa (Departamento de Sonsonate), Apaneca, Concepción de Ataco e Tacuba; e ó leste pola República de Guatemala. A súa extensión é de 244.84 km² e a súa poboación é de 124,012 habitantes (est. 2006). O seu río principal é O Paz. O seu principal cultivo é o café e ten beneficios de café na zona. Ten varios sitios turísticos, como por exemplo: Os Ausois, as lagoas do Chán e de Morán, Os saltos de Atehuecillas e de Malacatiupán. Para a súa administración, o municipio divídese en 28 cantóns, os cales son: Ashapuco, Chancuyo, Chipilapa, Cuyanausul, O Anonal, O Roble, O Tigre, O Barro, Guayaltepec, A Coyotera, A Danta, A Muntañiña, As Chinamas (posto de fronteira), Chán de Doña María, Chán da Lagoa ou O Espiño, Loma da Gloria, Os Huatais, Os Magueis, Os Toles, Nexapa, Palo Pique, Río Frío, San Lázaro, San Ramón, Santa Cruz, Santa Rosa Acacalco, Suntecumat e Tacubita.

## Departamento de Ahuachapán
O Departamento de Ahuachapán, é o máis occidental dos 14 departamentos nos que está dividido O Salvador. Ten unha área de 1,239.60 quilómetros cadrados e unha poboación estimada para o 2006 de 361,953 habitantes. Para a súa administración divídese en 12 municipios, os cales son:
### Municipios 
* Ahuachapán  
* Jujutla 
* Atiquizaya 
* Concepción de Ataco 
* El Refugio
* Guaymango
* Apaneca
* San Francisco Menéndez 
* San Lorenzo
* San Pedro Puxtla 
* Tacuba 
* Turín

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina Oficial de Ahuachapán
Tarde de domingo na illa da Grande Jatte

miniatura|dereita|300px|*Tarde de domingo na illa da Grande Jatte*, 207,6 x 308 cm, The Art Institute, Chicago

***Tarde de domingo na illa da Grande Jatte*** (''Un dimanche après-midi à l'Ile de la Grande Jatte*) é a obra máis famosa de Georges Seurat, exemplo do puntillismo, considerada como unha das máis destacadas pinturas do XIX, dentro de período post-impresionista.

A illa da *Grande Jatte'' está no río Sena en París entre La Defense e o suburbio de Neuilly, cortado polo Pont-de-Levallois. Aínda que durante varios anos foi un sitio industrial, hoxe é un xardín público e de desenvolvemento edificábel. No 1884, a illa era un retiro bucólico do centro urbano.

Seurat tardou dous anos en pintar a obra, rexistrando escrupulosamente a paisaxe do parque. Non só traballou no orixinal, senón que completou numerosos debuxos preliminares e esbozos ao óleo. Concentrouse en aspectos da cor, luz e forma. A obra ten unhas dimensións de 2 por 3 metros.

Impelido por recentes estudos coetáneos de óptica e o desenvolvemento da teoría das cores, contrapuxo puntos de cor que, a través dunha unificación óptica, forman un matiz sinxelo na vista do espectador. Cría que este xeito de pintar, agora coñecido como puntillismo, podía converter as cores en máis brillantes e enérxicas ca as pinceladas ao uso. A fin de facer a experiencia máis vívida, rodeou todo cunha estrutura de puntos pintados, que á súa vez encerrou cun marco de madeira branco puro, que é como se exhibe aínda hoxe no Art Institute of Chicago.

Na creación da pintura, Seurat empregou o entón novo pigmento zinc amarelo (zinc cromado), moi visíbel nos amarelos brillantes que figuran no céspede da pintura, mais tamén nas mesturas con pigmentos laranxa e azuis. Porén co tempo o zinc amarelo tendeu a escurecerse e acastañarse, unha dexeneración da cor que comezou a aparecer aínda en vida de Seurat.
Mariupol

**Mariupol** (en ), é unha cidade de Ucraína e da provincia (*oblast*) de Donetsk, na confluencia do río Kalmius e o Mar de Azov. É un importante centro metalúrxico de Donbass e posúe dúas universidades.

## Historia 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina web da cidade
Aristófanes

**Aristófanes** (448 a.C. - 380 a.C., en grego Ἀριστοφάνης) foi un cómico e dramaturgo grego. Escribiu máis de 40 comedias pero só se conservan once completas. Traducidas á lingua galega, publicáronse *Nubes* e *Asemblearias*, nun único volume, o número 7 da colección Clásicos en Galego, editado pola Xunta de Galicia e a Editorial Galaxia.

## Traxectoria 
[miniatura|esquerda|[Clásicos en Galego 7. *Nubes* e *Asemblearias*.]]
Sonnos descoñecidos o lugar e a data do seu nacemento, mais posiblemente se educou en Atenas. Vivía no lugar de *Kudathenaium*. É famoso por ter escrito comedias como *As aves* para festas atenienses: as Grandes dionisíacas e a Lenea. En total escribiu corenta obras, once das cales chegaron ata nós, e que son os únicos exemplos superviventes da Comedia ática antiga. Moitas destas pezas tratan temas políticos. Adoitaban ser sátiras dos cidadáns máis famosos de Atenas ou a súa conduta na Guerra do Peloponeso. Foi acusado diversas veces de difamación. Unha comedia famosa, *As ras*, recibiu a honra insólita de ser repetida, e segundo un biógrafo posterior, foi premiada cunha coroa cívica.

Aristófanes aparece na obra *O banquete* de Platón, expondo unha explicación mitolóxica cómica da orixe do amor. *Nubes*, unha produción desastrosa que acabou nun humillante último posto nunha festa *Dionisíaca*, satiriza o novo ensino da sofística, tan de moda entre a aristocracia do momento; Sócrates será a vítima satirizada, aparecendo como un sofista. *Lisístrata* foi escrita durante a guerra con Esparta, e presenta o pacifismo de forma cómica: as mulleres de ambas as cidades deixan de ter sexo cos seus maridos ata que abandonen a loita.

## Obra
Consérvane un total de 11 comedias:
* Os acarnienses, no contexto da guerra entre Atenas e Esparta.
* Os cabaleiros
* Nubes, sátira sobre os sofistas, coma Sócrates.
* As vespas.
* A Paz.
* As aves.
* Lisístrata, sátira pacifista.
* As Tesmoforiantes.
* As ras, contra Eurípides.
* As asambleístas.
* Pluto.

## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
*
Departamento de San Salvador

O **departamento de San Salvador** está localizado na zona central do Salvador. Ten unha superficie de 886,15&nbsp;km² e 2&nbsp;233&nbsp;696 habitantes. Foi creado en 1824. Divídese en tres distritos (Santo Tomás, San Salvador e Tonacatepeque), os cales divídense en 19 municipios:

* Aguilares 
* Apopa 
* Ayutuxtepeque 
* Cuscatancingo 
* Delgado 
* O Paisnal
* Guazapa 
* Ilopango 
* Mexicanos 
* Nexapa 
* Panchimalco 
* Rosario de Mora
* San Marcos
* San Martín
* San Salvador 
* Santiago Texacuangos 
* Santo Tomás 
* Soyapango 
* Tonacatepeque
Mihai Eminescu

**Mihai Eminovici**, coñecido como **Mihai Eminescu**, nado o 15 de xaneiro de 1850 e finado o 15 de xuño de 1889, foi un poeta romántico, o máis célebre de Romanía e da República Moldova. A súa obra está traducida a máis de 60 idiomas.

Os seus poemas máis coñecidos son *Luceafarul* (*Hypérion*) - Lucifer, *Odă în metru antic* (*Oda en metro antigo*), e as 5 *Scrisori* (*Epístolas*). Eminescu era un membro activo da sociedade literaria *Junimea*, traballando como editor en *Timpul*, o xornal oficial do Partido Conservador.

## Obra 
Os seus poemas máis importantes son:

* *Doina* (nome dunha canción popular romanesa) 
* *Lacul* (*O Lago*)
* *Luceafărul* (*Estrela da mañá*)
* *Floare albastră* (*Flor azul*)
* *Dorinţa* (*Desexo*)
* *Sara pe deal* (*Serán no outeiro*)
* *O, rămii* (*Oh, queda*)
* *Epigonii* (*Epígonos*)
* *Scrisori* (*Epístolas* ou "Cartas Satíricas")
* *Si dacă* (*E se eu...*)
* *Odă (în metru antic)* (*Oda (en metro antigo)*)
* *Mai am un singur dor* (*Tiven eu un só desexo*)

### Prosa 
* *Făt-Frumos din lacrimă* (*O príncipe encantador, o chorador*)
* *Geniu pustiu* (*Xenio baleiro*)
* *Sărmanul Dionis* (*O pobre Denís*)
* *Cezara* (un nome propio: *Cesárea*)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The Mihai Eminescu Official web site
Biblos

[miniatura|Biblos, castelo dos [cruzadas|cruzados.]]
**Biblos** foi unha antiga cidade fenicia situada nun outeiro chamada *Gubla* nos textos cuneiformes e *Gebal* na Biblia. Actualmente é unha cidade do Líbano denominada *Djubayl*, trinta quilómetros ao norte de Beirut.

A súa etimoloxía provén do outeiro no que estaba situada (*Gablu*, montaña en lingua hebrea) que derivou no seu nome orixinal hebreo *Gebal*, pasando de aquí á forma grega **Byblos** e de alí a palabra **Biblion** "libro", que tamén orixinará o termo *Biblia*.

Foi unha activa cidade mercantil, mercado de papiros, madeira de cedro, e cobre do Cáucaso, convertida no centro comercial do Mediterráneo oriental. Mantivo vasalaxe cos faraóns do antigo Exipto; posteriormente foi cidade tributaria de asirios e persas.

Da antiga Biblos consérvase unha muralla de comezos da Idade de Bronce, o templo *Baalat Gebal*, unha necrópole e numerosos restos da época romana e medieval.

Foi declarada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1984

## Galería de imaxes 

Byblos ancient ruins, Byblos, Lebanon.jpg
The city of Byblos, Lebanon.jpg
Byblos historic quarter, Byblos, Lebanon.jpg
Byblos 02.jpg
Byblos le port.jpg
Byblos 09.jpg
Souk de Byblos.JPG
Byblos-harbor.jpg

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Nina Jidéjian, *Byblos through the ages*, Dar al-Machreq, Beyrouth, 1968
* Jean-Pierre Thiollet, ''Je m'appelle Byblos'', H & D, París, 2005
Perfecto Conde Muruais

**Perfecto Conde Muruais**, nado en Xinzo (A Pontenova) o 13 de abril de 1943, é un xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
### Formación 
Fillo de labregos e incentivado polo mestre Enrique Muruais, da súa familia, estudou por libre os catro primeiros cursos do bacharelato en Lugo no antigo Instituto Masculino, actual IES Lucus Augusti, onde foi alumno de Xesús Alonso Montero. Despois Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela, onde foi compañeiro de Carlos Casares,

## Obra 
Froito das investigacións xornalísticas que levou a cabo en Colombia, México, Brasil, Arxentina e noutros países, en 1991 publicou o libro *La conexión gallega, del tabaco a la cocaína* (Ediciones B, Barcelona; ISBN 84-406-2553-7) que foi unha obra pioneira na denuncia das estreitas relacións entre políticos, contrabandistas e narcotraficantes nas rías galegas;
* *Carlos Núñez. O comunista que non foi gaiteiro* (2025). Vigo: Galaxia. 300 páxs. ISBN 978-84-1176-368-4. Prólogo de Xesús Alonso Montero.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Croques Blog de Perfecto Conde (desactualizado).
Eutrofización

[miniatura|dereita|A cor verde brillante das augas do [río Potomac revela un crecemento explosivo de cianobacterias.]]
En ecoloxía, chámase **eutrofización** ao incremento dos nutrientes químicos (especialmente fósforo e nitróxeno) nun ecosistema, normalmente unha masa de auga, como un río, lago ou baía máis ou menos fechada. A eutrofización pode ser natural ou artificial neste último caso causada polos efluíntes agrícolas, urbanos ou industriais.

Estas substancias son os principais nutrientes do fitoplancto (as "alga" microscópicas que viven na auga), que se reproduce en grandes cantidades, tornando a auga verdosa ou acastañada. Canto estas algas comezan a morrer, e con elas o zooplancto que delas se alimenta, a súa descomposición pode tornar a masa de auga pobre en osíxeno, provocando a morte de peixes e outros animais e a formación de gases tóxicos ou de cheiro desagradábel.

Cando isto acontece, a eliminación das causas da contaminación pode levar o ecosistema de novo a unha situación saudábel mais, se for un sistema fechado, as especies que que desapareceran poden non volver aparecer.

A eutrofización é a causante do chamado "verdín" en charcas e encoros, aínda que tamén pode aparecer en lagoas e ríos de pouca corrente, e é debido ás cianobacterias.

400px|miniatura|dereita|Esquema descritivo do proceso de eutrofización.

A eutrofización recoñeceuse como problema ecolóxico nos lagos e encoros europeos e norteamericanos a mediados do século XX. Desde entón tense estendido alí onde aumenta a actividade industrial. Son eutróficos o 54 % dos lagos de Asia, o 53 % de Europa, o 48 % de América do Norte, o 41 % de Suramérica e o 28 % de África.
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Floración de algas
156

## Acontecementos 
## Nacementos 
* Emperador Ling de Han.

## Mortes 
* Policarpo de Esmirna - escritor grego e santo da Igrexa católica e da Igrexa ortodoxa.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
157

## Acontecementos 
## Nacementos 
## Mortes 
* Zhang Daoling, filósofo taoísta.

## Outros 
* Historia ano a ano
Gotemburgo

**Gotemburgo** ou **Göteborg** () é unha cidade do condado de Västergötland na costa oeste de Suecia. No ano 2006, a cidade tiña unha poboación de 490.000 habitantes na súa área e 879.000 na área metropolitana, facéndoa a segunda maior cidade do país, despois de Estocolmo. A cidade tamén destaca pola súa importante universidade.

A cidade está situada no esteiro do Göta Älv no Kattegat, o río divide a cidade en dúas porcións, unha situada na illa de Hisingen e a outra en terra firme. Grazas ao río Göta Älv Gotemburgo é un dos portos máis importantes de Escandinavia.

## Demografía 
A cidade de Gotemburgo, como a maioría das áreas metropolitanas de Suecia, posúe unha gran poboación inmigrante. Segundo o censo do 2005, a cidade tiña unha poboación de 93.965 inmigrantes, formando o 20% da poboación, do cal o 10% vén de Irán e o 9% de Finlandia. A poboación iraniana, xunto cos inmigrantes do Oriente Medio (sobre todo Iraq) e a antiga Iugoslavia, viven na zona de Angered (sobre todo en Bergsjön, Hjällbo e Hammarkullen) e noutros arrabaldes do nordeste, mentres que os procedentes de Escandinavia, Europa meridional (Portugal, Italia e Grecia) e Europa do leste viven máis integrados por toda a cidade. A zona de Frölunda é coñecida pola súa elevada poboación chinesa.

## Xeografía 
Gotemburgo atópase no Condado de Västra Götaland, na costa oeste da Suecia, está bañada polo Kattegat (estreito do Mar do Norte) e pola foz do río Göta Älv. Grazas á corrente do Golfo, a cidade posúe un clima ameno, é de grandes precipitacións. O arquipélago de Gotemburgo está formado por illas cunha constitución rochosa agreste, típica de toda a costa do Condado de Bohus.

A área metropolitana de Gotemburgo esténdese aos municipios de Ale, Härryda, Kungälv, Lerum, Mölndal, Partille, Stenungsund, Tjörn e Öckerö (no Condado de Västra Götaland) e Kungsbacka (no Condado de Halland).

## Infraestruturas 
O principal aeroporto da cidade (Gotemburgo-Landvetter) atópase en Landvetter, a 20&nbsp;km ao leste de Gotemburgo. Un segundo aeroporto (Göteborg City Airport), de menores dimensións, atópase 14&nbsp;km ao norte da cidade. A estación central (Centralstationen) e a terminal Nils Ericson son outros importantes centros de comunicación da cidade, con autobuses e trens que comunican a cidade con diversos puntos de Suecia, e con ligazóns nas cidades de Oslo e Copenhague.

Diversas liñas de transbordador ligan a cidade a Frederikshavn, Kiel, Kristiansand e Newcastle. No 2005 o porto rexistrou un movemento de máis de 2.2 millóns de persoas.

Gotemburgo é un centro loxístico, cun transporte de mercadorías por tren e camión que unen Suecia e Noruega co porto da cidade. Este é o maior de toda Escandinavia, cun volume bruto de preto de 156 millóns de toneladas/ano (datos de 2005).

A liña de tren eléctrico/metropolitana é a maior do Norte de Europa, con máis de 150&nbsp;km de extensión.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns sxternas 
* Gothenburg & Co. - Sitio oficial de turismo
* Gothenburg - Páxina oficial
* Gothenburg Botanic Garden - Sitio oficial do xardín botánico
* Hotels in Gothenburg
* Architecture in Gothenburg - Guía Pdf en inglés
158

## Acontecementos 
* Lucio Apuleio escribe a súa *Apoloxía*.

## Nacementos 
## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
Apopa

**Apopa** é un municipio do distrito de Tonacatepeque, pertencente ó departamento de San Salvador. O nome provén do náhuatl e significa "Lugar de neboeiros" ou "lugar de vapor de auga". A área do municipio é de 51,64 quilómetros cadrados. A poboación é de 250.000 habitantes.
## Organización administrativa 
Para a súa administración, divídese en oito cantóns:

* El Angel
* Guadalupe
* Joya Galana
* Joya Grande
* Las Delicias
* San Nicolás
* Suchinango
* Tres Ceibas

A cabeceira do municipio é a cidade de Apopa, que se divide nos barrios El Pérdido, Centro, El Calvario e El Tránsito, e varias outras comunidades, entre as que están: Reparto Apopa, Madre Terra, La Ermita, Guadalupe, Las Orquídeas, Los Naranjos, Las Jacaranda, El Álamo e San Sebastián.
160

## Acontecementos 
## Nacementos 
* Tertuliano, apoloxista do cristianismo afro-romano.

## Mortes 
* Suetonio, historiador romano.

## Outros 
* Historia ano a ano
161

## Acontecementos 
* Marco Aurelio sucede a Antonino Pío, aínda que comparte o poder con Lucio Vero, sendo Marco Aurelio o que conserva o título de Pontifex Maximus.

## Nacementos 
* 31 de agosto - Marco Aurelio Cómodo, emperador romano.

## Mortes 
* 7 de marzo - Antonino Pío emperador de Roma.

## Outros 
* Historia ano a ano
Departamento de La Libertad, O Salvador

**La Libertad** ou **A Liberdade** é un departamento do Salvador. A súa capital é Santa Tecla, anteriormente chamada Nueva San Salvador (Nova San Salvador). Forma parte dos departamentos da zona centra da república, limita a norte co departamento de Chalatenango, a leste cos departamentos de San Salvador e La Paz, ao sur co océano Pacífico, polo oeste cos departamentos de Santa Ana e Sonsonate.

Está dividido en tres distritos: Santa Tecla, Quezaltepeque e San Juan Opico.
Departamento de Chalatenango

**Chalatenango** é un departamento do Salvador. A súa capital é Chalatenango, atópase localizado ó norte da capital do país, San Salvador, na fronteira con Honduras. Aí sitúase o Monte El Pital con 2,800 metros de altitude sobre o nivel do mar, que é o punto máis alto do país. O clima máis frío durante o ano acádase nesas alturas.

## Municipios
#Agua Caliente
#Arcatao
#Azacualpa
#Chalatenango
#Citalá
#Comalapa
#Concepción Quezaltepeque
#Dulce Nombre de María
#El Carrizal
#El Paraíso
#La Laguna
#La Palma
#La Reina
#Las Vueltas
#Nueva Concepción
#Nombre de Jesús
#Nueva Trinidad
#Ojos de Agua
#Potonico
#San Antonio de la Cruz
#San Isidro Labrador
#San José Cancasque
#San Fernando
#San Francisco Lempa
#San Ignacio
#San José Las Flores
#San Luis del Carmen
#San Miguel de Mercedes
#San Antonio Los Ranchos
#San Rafael
#Santa Rita
#San Francisco Morazán
#Tejutla

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio Web do Departamento de Chalatenango, El Salvador. https://www.chalatenango.sv
*http://aplicaciones.digestyc.gob.sv/biblioteca/CENSOS/SERIE%20CENSOS%20NACIONALES/CENSOS%20DE%20POBLACIÓN%20Y%20VIENDA/CENSO%20NACIONAL%20DE%20POBLACIÓN%20Y%20VIVIENDA%202007/Tomo_IV_Vol.I_Municipios_Caracteristicas_Generales.pdf
Departamento de San Miguel

**San Miguel** é un departamento do Salvador. A súa capital ou cabeceira departamental é San Miguel.

Confina ao norte coa República de Honduras, ao leste cos departamentos de Morazán e La Unión, ao oeste cos departamentos de Cabañas e Usulután, e ao sur presenta unha pequena franxa costeira que se abre cara ao océano Pacífico.

Ten 2.077,1&nbsp;km² e uns 480.000 habitantes. O seu crecemento demográfico anual é de 1,09 %.

San Miguel foi convertida en departamento o 12 de xuño de 1824.

Destaca entro dos seus confíns o volcán de San Miguel ou Chaparrastique, que forma parte da serra Tecapa-Chinameca que recorre o sector central deste departamento e a parte oriental do departamento de Usulután.
Bob Beamon

dereita|miniatura|Bob Beamon en 1968.

**Robert "Bob" Beamon**, nado en Jamaica (Nova York) o 29 de agosto de 1946, é un atleta norteamericano retirado, especialista en salto de lonxitude. É famoso polo seu extraordinario salto nos Xogos Olímpicos de 1968, polo que obtivo a medalla olímpica e o récord do mundo de salto de lonxitude.

## Traxectoria 
miniatura|dereita|Sand pit onde Bob Beamon marcou o récord de 8.90, Cidade de México, México.
Nos Xogos Olímpicos de 1968  estabeleceu un novo récord mundial en Cidade de México cun marabilloso salto de 8,90 m, marca que se mantivo imbatida durante 23 anos, sendo declarado pola revista *Sports Illustrated* como unha das grandes fazañas deportivas do século XX. O seu salto superaba en 55&nbsp;cm a mellor marca mundial anterior. Entre os factores que favoreceran un salto tan extraordinario contara sen dúbida a altura elevada a que se sitúa México, pois no mesmo ano, en Lake Tahoe, tamén a considerábel altitude, Beamon atinxira 8,39 m.

A marca atinxida por Beamon foi superada no Campionato mundial de atletismo, celebrado en Tokyo no ano 1991, por Carl Lewis (8,91 m) e Mike Powell (8,95 m). Este estabeleceu o novo récord mundial, mais o salto de Bob segue a ser o récord olímpico.

## Desenvolvemento persoal 
As mellores marcas de Beamon por anos foran:
Hyderabad

miniatura|Ponte de entrada a Hyderabad
miniatura|Charminar
**Hyderabad** é unha importante cidade da India, situada na ribeira do río Musi (afluente do Krishna), na meseta do Decán a uns 500 m de altitude, no centro sur do subcontinente. É a capital do estado de Telangana e maila de Andhra Pradesh. Ten 3&nbsp;500&nbsp;000 habitantes (segundo o censo do 2001), e a súa área metropolitana conta cunha poboación estimada de 7 millóns (2007).

## Historia
Fundada en 1590 polo sultán de Golconda, foi planificada en cuadrícula ao redor do Charminar, porta monumental con catro minaretes e catro arcos baixo a que se cruzan as arterias principais da cidade.

É un importante centro comercial e industrial, e nos últimos decenios tense desenvolto como polo da tecnoloxía informática do país xunto a Bangalore.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Municipal Corporation en inglés.
* Government Tourism  en inglés.
* Hyderabad  en inglés.
* Government en inglés.
Lluís Domènech

[miniatura|300px|[Hospital de Sant Pau.]]**Lluís Domènech i Montaner**, nado o 21 de decembro de 1850 e finado o 27 de decembro de 1923, foi un político e arquitecto catalán que destacou polas súas obras edificadas en estilo modernista catalán.
 
## Traxectoria 
Naceu en Barcelona e aínda mozo manifestaría o seu interese pola arquitectura. Estudou a carreira de arquitectura, ocupando posteriormente unha cátedra no Colexio de Arquitectura de Barcelona. Desde ese cargo exerceu unha influencia considerábel sobre como debía ser o modernismo en Cataluña. Escribiu un artigo titulado *En busca d’una arquitectura nacional*, publicado na revista *La Renaixença* (O Renacemento), que marcou o camiño cara a unha arquitectura moderna e nacional catalá.

## Político 
[miniatura|[Casa Fuster.]]En 1892 presidiu a asemblea que redactou as Bases de Manresa, documento que puña os alicerces para a devolución das Constitucións catalás.

## Arquitecto 
Como arquitecto, Domènech realizou edificios nos que se combina unha racionalidade estrutural con elementos ornamentais extraordinarios, inspirados nas correntes arquitectónicas hispano-árabes e nas liñas curvas propias do modernismo. No actual Museo de Zooloxía, construído orixinariamente como restaurante (*El Castell dels Tres Dragons*: O Castelo dos Tres Dragóns) con motivo da Exposición Universal de 1888, en Barcelona, Domènech utilizou estruturas de ferro a vista e cerámica, técnica que máis tarde, en 1908, perfeccionaría no Palau de la Música Catalana' (Pazo da Música Catalá). Este edificio, e os que proxectou posteriormente, incorporan unha profusión de mosaicos, cerámicas e vidro, policromados, dispostos con exquisita harmonía, que lles confiren un aspecto grandioso.

Contrariamente a outros arquitectos do modernismo, Domènech tendeu co paso do tempo a realizar edificios máis lixeiros, eliminando material nas estruturas, pero mantendo a ornamentación como elemento de primeira orde.

Domènech i Montaner faleceu en Barcelona aos 73 anos de idade.

### Obras destacadas 
[miniatura|[Palau de la Música Catalana, Barcelona. Entrada]]
* Hospital de Sant Pau (Barcelona).
* Palau de la Música Catalana (Barcelona).

### Outras obras importantes 
* Casa Fuster (Barcelona).
* Casa Lamadrid (Barcelona).
* Casa Lleó Morera (Barcelona).
* Casa Thomas (Barcelona).
* Museo de Zooloxía (Barcelona).
* Editorial Montaner i Simón (Barcelona).
* Pazo Ramon Montaner (Barcelona).
* Ateneo Obreiro (Canet de Mar, Barcelona).
* Castelo de Santa Florentina (Canet de Mar, Barcelona).
* Casa Roure (Ca la Bianga) (Canet de Mar, Barcelona).
* Restaurante La Misericòrdia(Canet de Mar, Barcelona).
* Casa Solà Morales (Olot, Xirona).
* Casa Gasull (Reus, Tarragona).
* Casa Navàs (Reus, Tarragona).
* Casa Rull (Reus, Tarragona).
* Instituto Pere Mata (Reus, Tarragona).
* Grand Hotel (Palma).
* Cemiterio de Comillas (Cantabria).
* Fonte dos Tres canos (Comillas, Cantabria).
* Universidade Pontificia (Comillas, Cantabria).
Louis Sullivan

**Louis Henry (Henri) Sullivan**, nado o 3 de setembro de 1856 en Boston e finado o 14 de abril de 1924, foi un arquitecto estadounidense, considerado un dos pais da Arquitectura Moderna. É considerado por moitos como o creador do moderno rañaceos. Foi un influente arquitecto e crítico pertencente á Escola de Chicago. Considérase ademais o mentor de Frank Lloyd Wright.

## Traxectoria 
Estudou arquitectura no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts, estabelecéndose logo en Chicago no ano 1873. Asóciase coa construción da primeira xeración de rañaceos americanos. Nesa época os avances na tecnoloxía do aceiro, permitían construír edificios máis altos e espazosos do que era posíbel con anterioridade, ao mesmo tempo o desenvolvemento de novos ascensores e montacargas levados a cabo por Otis permitiu o movemento vertical con maior fluidez.

Traballou con moitos outros arquitectos como Frank Furness, William LeBaron Jenney e Dankmar Adler; foi mestre de Frank Lloyd Wright, que sempre se referiu a el como o seu 'lieber meister'.

## Obras destacadas 
dereita|miniatura|200px|Edifício Wainwright, Saint-Louis.

A partir dos anos 1890, lánzase á construción de rañaceos con estrutura de aceiro e cuberta plana, que gardan unha división tripartita: 
* Wainwright Building, St. Louis, Missouri, (1890-1891).
* Stock Exchange, Chicago, (1893-1894).
* Guaranty Building, Buffalo, Nova York, 1894-1895).
* O Auditorium Building, Chicago (*Auditorio de Chicago*, acabado en 1889): trátase dun complexo con teatro, oficinas e un hotel de 10 plantas.
* Edificio Wainwright, St. Louis (1890).
* Almacéns Carson Pirie Scott, Chicago (1899).
* National Farmer's Bank, Owatanna, Minnesota (1908). 
* Merchants' National Bank, Grinnell, Iowa (1914).

Ademais publicou dous libros que difunden as súas ideas: « Kindergarten Chats » (Charlas de xardín de infancia) e « Autobiography of an Idea » (Autobiografía dunha idea).

## Notas
Nitrito (inhalante)

Os **nitritos** son unha clase especial de inhalantes que en ocasións empréganse como drogas. A diferenza da maioría dos demais inhalantes que actúan directamente sobre o sistema nervioso central (SNC), os nitritos esencialmente dilatan os vasos sanguíneos.

## Tipos de nitritos empregados como inhalantes
Os nitritos inclúen o Nitrito ciclohexílico, Nitrito isoamílico (amílico) e Nitrito isobutílico (butilo). O nitrito ciclohexílico atópase nos perfumes ambientais. O nitrito amílico emprégase en certos procedementos de diagnóstico e se lles prescribe a algúns pacientes para dores do corazón.

Mesmo, mentres que os outros inhalantes empréganse para alterar o estado de ánimo, os nitritos se usan principalmente para intensificar o pracer sexual.  Na rúa, se lle da o nome de "poppers" ("rebentadores") ou "snappers" ("renxedores") ás ampolas de nitrito amílico que teñen ilexitimamente desviadas a este uso. O nitrito de butilo é unha substancia ilegal que frecuentemente  é empaquetada e vendida en pequenas botellas coñecidas tamén como "poppers".