open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Banteng

O **banteng** (***Bos javanicus***) é unha especie de bovino salvaxe orixinaria dos montes do sueste asiático. Polo seu aspecto lembra bastante ao gaur, pero diferénciase deste en que é máis baixo e pequeno, cunha chepa máis pronunciada.

A pelame é castaña escura nos machos, podendo chegar a case negro nalgúns exemplares, mentres que as femias (de menor tamaño e cornos máis pequenos) teñen unha pelame parda clara ou arroibada. Como os gauros, viven en mandas e aliméntanse de herbas, follas de árbores e arbustos, así como dos rebentos dos bambús. 

Na actualidade atópanse tanto en estado salvaxe como doméstico, sendo coñecido neste caso como touro de Balí (aínda que non é exclusivo desta illa). Os seus depredadores principais son os cuóns, tigres e leopardos.

A distribución do banteng esténdese por Indochina, Malaca, Sumatra, Xava e Borneo. Estímase que o número de bantengs domésticos é dun millón e medio, mentres que só deben quedar entre 5,000 e 11,000 en estado salvaxe.

## O banteng como animal doméstico 
Crese que o banteng foi domesticado en 3500 a. C. en Indonesia, e críase tanto para vesar a terra, como para carne e coiro.

A variedade domesticada do banteng (*Bos javanicus domesticus*) foi introducida como gando cárnico en lugares máis aló do sueste asiático, como Australia, Filipinas e Nova Guinea. Crese que a poboación do banteng na Península de Coburg, en Australia, conta con máis de 8,000 individuos, a pesar de que estes animais son gando asilvestrado e considerados como unha praga.
miniatura|Un banteng no Santuario Huai Kha Khaeng, Tailandia.

## Clonación 
En 2003, xa en perigo de extinción, o vicepresidente do Medical Scientific Development de Worcester, Robert Lanza, anunciou que clonaran con éxito un banteng.

## Notas 
## Véxase tamén
Complexo captador de luz

Un **complexo captador de luz** ou **complexo antena** consta de varios cromóforos que son complexas subunidades proteicas que poden ser parte dun complexo moi longo dun fotosistema, a unidade funcional da fotosíntese. Utilízanos as plantas, algas e bacterias fotosintéticas para captar unha maior cantidade da luz que incide na planta que a que sería captada polo centro de reacción fotosintético en solitario. A luz que capturan os cromóforos é capaz de excitar moléculas desde o seu estado fundamental a un estado de maior enerxía, chamado estado excitado. Os complexos constan de proteínas e pigmentos fotosintéticos e rodean un centro de reacción fotosintético para enfocar a enerxía, obtida dos fotóns absorbidos polo pigmento, cara ao centro de reacción usando a transferencia de enerxía de resonancia de Förster.

## Función 
A fotosíntese é un proceso onde se absorbe ou capta a luz por complexos de proteínas pigmentos que poden converter a luz do sol en enerxía. Dentro da membrana fotosintética estes dous complexos difiren no modo en que están arranxados.

## Nas bacterias verdes 
As bacterias verdes do xofre e algunhas Chloroflexia usan complexos elipsoidais chamados clorosomas para capturar a luz e posúen unha bacterioclorofila verde. O clorosoma contén agregados con forma de bastón de bacterioclorofila c (BChl c) con proteínas incrustadas en lípidos que as rodean.

O arranxo xeométrico dun ficobilisoma é moi elegante e ten como resultado unha eficiencia do 95% de transferencia de enerxía. Hai un núcleo central de aloficocianina, que se sitúa sobre un centro de reacción fotosintético. Hai subunidades de ficocianina e ficoeritrina que radian deste centro como finos tubos. Isto incrementa a área superficial da sección que absoorbe os electróns e axuda a enfocar e concentrar a enerxía da luz no centro de reacción nunha clorofila. A enerxía transfírese de electróns excitados absorbidos por pigmentos nas subunidades de ficoeritrina na periferia destas antenas e chega ao centro de reacción en menos de 100&nbsp;ps.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fotosíntese
* Centro de reacción fotosintético
* Fotosistema II
* Pigmento captador de luz

### Bibliografía 
* Caffarri (2009)Functional architecture of higher plantphotosystem II supercomplexes. *The EMBO Journal* 28: 3052–3063
* Govindjee & Shevela (2011) Adventures with cyanobacteria: a personal perspective. *Frontiers in Plant Science*.
* Liu et al. (2004) Crystal structure of spinach major light-harvesting complex at 2.72A° resolution. *Nature* 428: 287–292.
* Lokstein (1994)The role of light-harvesting complex II energy dissipation: an in-vivo fluorescence in excess excitation study on the origin of high-energy quenching. Journal of Photochemistry and Photobiology 26: 175-184
* MacColl (1998) Cyanobacterial Phycobilisomes. Journal of Structural Biology 124(2-3): 311-34.

### Ligazóns exterans 
* 
* Fotosíntese e todas as subcategorías
Castro dos Mouros (Laza)

O **castro dos Mouros** son as ruínas dun castro da Idade do Ferro situado en Soutelo Verde, unha aldea do concello de Laza, na provincia de Ourense.

## Localización 
As ruínas do castro atópanse en Soutelo Verde, na parroquia de Castro de Laza no concello de Laza, na provincia de Ourense. Atópase preto de Carraxo, alén da estrada OU-113 nunha ladeira de difícil acceso do val do río Támega, nos contrafortes occidentais da Serra de San Mamede, unha prolongación da Serra de San Mamede.

O lugar é actualmente unha fieiteira no lugar chamado «Castro dos Mouros», preto da estatua-menhir de Rebordiño. Trátase dunha pedra de granito de 1,88 m de altura, 0,76 m anchura e 0,40 m espesor. Presenta unha protuberancia na parte superior que se interpretou como unha cabeza. A un terzo da altura presenta dúas escotaduras que buscan a forma antorpomorfa que se pode ver noutras estatuas-menhir deste tipo. estando o «das Ferraduras» en Soutelo Verde, e que está formado por catro ou cinco coviñas e un signo en forma de ferradura.

## Descrición 
O castro foi unha poboación fortificada da cultura castrexa que posiblemente estivo poboada polos tamaganos, tribo celta que recibe o seu nome do río Támega. O poboado estaba rodeado por un enorme foso que protexía o 80% do perímetro, de 10 metros de ancho e 7 metros de profundidade nalgúns tramos. Do poboado non se conservan restos de muralla ou construcións e foi moi alterado polas actividades forestais.

## Historia 
O menhir de Rebordiño foi esquecido pola documentación oficial xa que non forma parte de ningún linde entre aldeas ou parroquias. Con todo, un pastor local de Carraxo conservaba unha lenda que di que o menhir é un home que se atreveu a tratar de roubar a clave de ouro que sostiña a bóveda que había debaixo do Castro dous Mouros. Como castigo, o rei mouro converteuno en pedra.

Do Castro dos Mouros existía aínda memoria dun asentamento e de que se achaban pedras no lugar, que pola súa descrición puideron ser capiteis e perpiaños.

## Notas
Lingua coahuilteco

O **coahuilteco** foi unha lingua da familia pakawana que foi falada no sur de Texas (Estados Unidos) e no nordeste de Coahuila (México). É unha lingua morta dende o século XVIII. Era falada polos coahuiltecos, un pobo indíxena nómade que habitaba a rexión, que en México correspondía aproximadamente á metade do territorio actual de Coahuila e gran parte do norte de Nuevo León e Tamaulipas.

Esta lingua parece ter sido a lingua franca dos coahuiltecos que vivían preto das misións católicas estabelecidas en San Antonio no século XVIII. É case seguro que se falaron moitas máis linguas, mais numerosos grupos coahuiltecos desapareceron entre os sécuos XVI e XIX e as súas linguas non foron rexistradas. Os alazapas de Nuevo León foron un dos últimos pobos coahuiltecos que se recoñecía como tal aínda no século XIX.

## Clasificación 
O coahuilteco foi agrupado nunha familia coahuilteca homónima por John Wesley Powell en 1891, máis tarde ampliado por membros propostos adicionais por Edward Sapir. Máis tarde, Ives Goddard tratou todas estas conexións con desconfianza, deixando ao coahuilteco como lingua illada. Manaster Ramer (1996) argumenta que a agrupación  coahuilteca orixinal máis estreita de Powell é solido, renomeándoa a pakawana para distinguila da proposta posterior máis ampla. Esta proposta foi impugnada por Campbell, que considera que as súas correspondencias sonoras non están apoiadas e considera que algunhas das semellanzas observadas entre as palabras poden deberse ao préstamo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Goddard, Ives (Ed.). (1996). *Languages*. Handbook of North American Indians (W. C. Sturtevant, General Ed.) (Vol. 17). Washington, D. C.: Smithsonian Institution. .
* Mithun, Marianne. (1999). *The languages of Native North America*. Cambridge: Cambridge University Press.  (hbk); .
* Sturtevant, William C. (Ed.). (1978–present). *Handbook of North American Indians* (Vol. 1-20). Washington, D. C.: Smithsonian Institution. (Vols. 1-3, 16, 18-20).
* Troike, Rudolph. (1996). Coahuilteco (Pajalate). In I. Goddard (Ed.), *Languages* (pp.&nbsp;644–665). Handbook of North American Indians. Washington, D. C.: Smithsonian Institution.
Búfalo anano de Mindoro

dereita|miniatura|300x300px|Un peso filipino de 1985 co búfalo de Mindoro (*Anoa mindorensis*)
O **búfalo anano de Mindoro** (***Bubalus mindorensis***) é unha especie de bóvido de tamaño pequeno que vive unicamente na illa de Mindoro, en Filipinas. Na illa atópase tamén o seu parente o búfalo indio, do que este se diferencia sobre todo polo seu tamaño moito menor. Tamén é máis peludo, de cornos máis curtos e coa cara de cor máis clara que o resto do corpo que o seu parente. Non se coñecen subespecies.

No pasado podía encontrarse tamén na illa de Luzón, pero a caza e destrución do seu hábitat minguou a súa poboación a unhas poucas cabezas en certas chairas herbáceas de Mindoro. A especie, polo tanto, corre un grave perigo de extinción. Na actualidade é unha especie protexida e considérase un símbolo das illas Filipinas. Mesmo figurou nas moedas dun peso que se acuñaron entre 1980 e os primeiros anos 1990.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Neoludismo

**O neoludismo** ou **novo ludismo** é unha corrente filosófica que se opón ao desenvolvemento tecnolóxico e científico da sociedade moderna. Este termo aplícase ás persoas que rexeitan o progreso tecnolóxico, e asóciase ao legado dos luditas británicos, activos entre 1811 e 1817. 

O neoludismo baséase na preocupación polo impacto tecnolóxico negativo sobre as persoas, as súas comunidades e o medio ambiente.  O neoludismo estipula o uso do principio de precaución para todas as novas tecnoloxías, esixindo que estas tecnoloxías sexan probadas e seguras antes de ser adoptadas pola sociedade, debido aos efectos descoñecidos que podería traer a súa implantación.

## Notas
Complexo captador de luz das plantas verdes

O **complexo captador de luz das plantas verdes** ou complexo antena (abreviado **LH** ou **LHC**, do inglés *Light-Harvesting Complex*) é un conxunto de moléculas de proteínas e clorofilas incrustado na membrana dos tilacoides das plantas e nas cianobacterias, que transfire enerxía da luz a unha molécula de clorofila *a* no centro de reacción dun fotosistema.

Os pigmentos antena son predominantemente a clorofila *b*, as xantofilas e os carotenos. A clorofila *a* funciona como pigmento central do fotosistema. Os seus espectros de absorción non están solapados e isto amplía o rango de lonxitudes de onda de luz que poden absorberse na fotosíntese. Os carotenoides teñen ademais outro papel como antioxidantes que impiden os danos fotooxidativos nas moléculas de clorofila. Cada complexo antena ten entre 250 e 400 moléculas de pigmentos e a enerxía que absorben cédese por transferencia de enerxía de resonancia a un complexo clorofila-proteína especializado coñecido como centro de reacción que existe en cada fotosistema. O centro de reacción inicia unha complexa serie de reaccións químicas que capturan enerxía nos enlaces químicos.

No fotosistema II, cando as dúas moléculas de clorofila *a* que hai no centro de reacción absorben enerxía, prodúcese a excitación dun electrón, que se transfire a unha molécula aceptora de electróns, a feofitina, deixando a clorofila *a* nun estado oxidado. A clorofila *a* oxidada substitúe os electróns por fotólise, a cal implica a oxidación de moléculas de auga, xerando oxíxeno, protóns e electróns.

O N-terminal da proeína de unión á clorofila *a*-*b* esténdese penetrando no estroma do cloroplasto, onde está implicado na adhesión de membranas da grana e fotorregulado por fosforilación reversible dos seus residuos de treonina. Ambos os procesos crese que interveñen na distribución da enerxía de excitación entre os fotosistemas I e II.

Esta familia tamén inclúe a proteína PsbS do fotosistema II, que xoga un papel na temperación (*quenching*) dependente de enerxía que incrementa a disipación térmica do exceso de enerxía da luz absorbida no fotosistema.

## LH1 
O complexo captador de luz 1 está permanentemente unido ao fotosistema I por medio da subunidade específica de plantas PsaG. Está constituído por catro proteínas: Lhca1, Lhca2, Lhca3 e Lhca4, todas as cales pertencen á familia LHC ou familia de unión á clorofila a/b. O LHC envólvese arredor do centro de reacción do fotosistema I (PSI).

## LH2 
O complexo captador de luz 2 está normalmente unido ao fotosistema II, pero pode separarse del e asociarse ao fotosistema I, dependendo das condicións da luz.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Complexo captador de luz
Evgeny Morozov

**Evgeny Morozov**, nado en Salihorsk, Belarús,  en 1984 é un escritor e investigador belaruso que estuda as implicacións políticas e sociais da tecnoloxía.

## Traxectoria 
Estudou na Universidade Americana de Bulgaria. Máis tarde viviu en Berlín e posteriormente trasladouse aos Estados Unidos. En 2009, foi elixido como un dos relatores da Conferencia TED onde falou de como a web inflúe na participación cidadá e na estabilidade do réxime en sociedades pechadas, autoritarias ou en países en transición.

Os escritos de Morozov apareceron en varios xornais e revistas de todo o mundo, incluíndo *The New York Times*, *The Wall Street Journal*, *Financial Times*, *The Economist*, *The Guardian*, *The New Yorker*, *San Francisco Chronicle* e *Frankfurter Allgemeine Zeitung*.

## Pensamento 
Morozov expresa o seu escepticismo sobre a opinión popular de que Internet axuda a democratizar os réximes autoritarios. Argumenta que tamén podería usarse como unha poderosa ferramenta para a vixilancia masiva, a represión política e a difusión da propaganda nacionalista e extremista. Indica que é inxenuo e mesmo contraproducente promover Internet para promover a democracia.

En xaneiro de 2011, Morozov publicou o seu primeiro libro  *The net Delusion. The Dark Side of Internet Freedom.* Nela, ademais de explorar o impacto de Internet nos estados autoritarios, indaga nas fontes intelectuais do entusiasmo sobre o potencial liberador de Internet, todas elas ligadas ao triunfalismo que seguiu ao final da Guerra Fría. Morozov tamén argumenta contra a idea dos chamados ciberutópicos  e **do internetcentrismo**.
### O solucionismo tecnolóxico 
En marzo de 2013, Morozov publicou o seu segundo libro *To Save Everithing, Click Here*. Nel Morozov critica o que se chamou solucionismo tecnolóxico, a idea de que, como sinalou Tim Wu, a tecnoloxía é como o po máxico que pode solucionar calquera problema. Morozov cre que a tecnoloxía debe ser discutida xunto aos debates políticos, económicos, históricos e culturais. Alec Ross no seu libro *The Industries of Future* acusouno de crear a base neoludita contra as empresas tecnolóxicas estadounidenses, avanzando así cara ás opinións oficiais de Rusia e Belarús.

### *Freedom as a Service. O novo feudalismo dixital e o futuro da cidade* 
No seu último libro publicado en inglés en 2022, *Freedom as a Service,* Morozov identifica unha nova etapa do capitalismo que denomina o capitalismo orgánico. Baixo o capitalismo orgánico, o "populismo de plataformas" permite unha multitude de intervencións solucionistas. Os enfoques tecnocráticos combínanse cunha retórica de facer o ben e un capitalismo máis humano. Mentres crea a ilusión de que os usuarios están ao mando, o solucionismo simplemente monetiza o cambio de comportamento dos individuos. En realidade, está a subproducir solucións, porque nunca chegan a existir aquelas solucións estruturais que non son favorables ao capital.

## Notas
Complexo antena das bacterias púrpuras

O **complexo antena das bacterias púrpuras** é un complexo proteico presente en bacterias fotosintéticas púrpuras As bacterias púrpuras, especialmente *Rhodopseudomonas acidophila* (tamén chamada *Rhodoblastus acidophilus*) ou bacteria púrpura non do xofre, foron uns dos grupos de organismos máis utilizados para estudar os complexos antena bacterianos, polo que se sabe moito dos seus compoñentes. É un dos varios tipos de complexos captadores de luz independentes que se encontran nos distintos tipos de organismos fotosintéticos.

Nas bacterias púrpuras fotosintéticas hai xeralmente dous complexos antena que están compostos por  dous tipos de polipéptidos (cadeas alfa e beta). O LH2 é o complexo antena exterior que se estende pola membrana. Está en posición periférica respecto do LH1, outro complexo antena (tamén chamado complexo antena central) que está asociado directamente co centro de reacción; este último situado no medio do seu anel elíptico. A diferenza dos complexos LH1, a cantidade de complexos LH2 presentes varía coas condicións de crecemento e de intensidade da luz.

As cadeas alfa e beta dos complexos antena son pequenas proteínas de 42 a 68 residuos que comparten unha organización similar en tres dominios. Están compostas dun dominio N-terminal hidrófilo citoplásmico, seguido dunha rexión transmembrana e un dominio C-terminal hidrófilo periplásmico. Na rexión transmembrana de ambas as cadeas hai unha histidina conservada, que está moi probablemente implicada na unión dun ión magnesio dun grupo de bacterioclorofila. As cadeas beta conteñen unha histidina conservada adicional, que está localizada no extremo C-terminal do dominio citoplásmico e que se pensa que tamén está implicada na unión a bacterioclorofilas.

O ambiente químico particular das moléculas de bacterioclorofila inflúe na lonxitude de onda que poden absorber. Os complexos LH2 de *R. acidophila* teñen moléculas de BChl *a* que absorben a 850&nbsp;nm e 800&nbsp;nm, respectivamente. As moléculas de BChl *a* que absorben a 850&nbsp;nm están presents en ambientes hidrófobos. Estes pigmentos están en contacto con varios residuos hidrófobos non polares. As moléculas de BChl *a* que absorben a 800&nbsp;nm están presentes en ambientes relativamente polares. Os responsables disto son o N-terminal formilado do polipéptido alfa, unha histidina próxima e unha molécula de auga.

## Subfamilias 
*Complexo antena, subunidade alfa 
*Complexo antena, subunidade beta 

## Notas
Modesto Álvarez Elices

**Modesto Álvarez Elices**, nado en Xinzo de Limia o 23 de marzo de 1888 e finado no mesmo concello o 16 de agosto de 1963, foi un farmacéutico, xornalista e político galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Farmacia pola Universidade de Santiago de Compostela en 1913. Foi administrador de *El Eco Antelano*. Desenvolveu a súa actividade profesional en Tucumán en 1916. Foi Subdelegado de Farmacia en Xinzo de Limia e tiña farmacia en Trasmiras. Na Segunda República foi elixido concelleiro de Xinzo de Limia polo Partido Radical nas eleccións municipais do 31 de maio de 1931. Logo da dimisión de Felisindo Carballo Romero en 1935, foi elixido alcalde de Xinzo de Limia. Finou en Xinzo de Limia o 16 de agosto de 1963.

## Vida persoal 
Casou con Carmen Gómez Villarino, e foi pai de Leopoldo, Abel, Ignacio, Modesto, Monserrat e María del Carmen Álvarez Gómez.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Farmacia y Laboratorio "Elices" (anuncio en El Látigo (Xinzo de Limia), 1923
Xenocidio pipil do Salvador

miniatura|250px|Vítimas amoreadas pola Garda Nacional do Salvador en Izalco, 1932.
O **xenocidio pipil do Salvador** foi un proceso sistemático de exterminio das comunidades pipís do Salvador, levado a cabo polo estado salvadoreño entre 1932 e 1944, sendo os primeiros meses os máis intensos e provocándose nestes a maior cantidade de vítimas. O resultado foi a práctica extinción da etnia pipil e a súa cultura e lingua, ademais de dar inicio a unha ditadura militar autárquica de 12 anos que supuxo o comezo dos réximes militares salvadoreños.

## Contexto 
Ante a caída dos prezos internacionais do café e durante un período de recesión prologada, a economía salvadoreña atopábase en momentos febles. En decembro de 1931, un golpe militar substituíu o goberno laborista do presidente salvadoreño Arturo Araujo co ditador militar Maximiliano Hernández Martínez. Un mes despois, na noite do 22 de xaneiro de 1932, miles de campesiños indíxenas participaron no levantamento campesiño de 1932 encabezado por Agustín Farabundo Martí e apoiada polo Partido Comunista Salvadoreño. 

## Xenocidio 
Hernández Martínez reprimiu facilmente a rebelión e autorizou a execución sumaria de arredor de 25.000 persoas. O levantamento e a súa brutal represión, á que se denomina "La Matanza", foron feitos transcendentais na historia do país. A revolta demostrou o valor da ditadura militar para a elite terratenente, que se convenceu da necesidade dunha vixilancia eterna contra a ameaza dunha revolución comunista.

A escala da represión do goberno por mor da rebelión errada non tivo precedentes na historia do Salvador. O exército, a policía, a Garda Nacional e as forzas privadas dos facendados participaron nunha serie de masacres que durou unha semana. Os líderes da insurrección, incluído Agustín Farabundo Martí, foron capturados e fusilados.
miniatura|Camioneta chea de cadáveres en Juayua, 1932.
Durante “La Matanza” calquera persoa que tivese aparencia indíxena, vestise roupa indíxena ou falase pipil, ou calquera persoa que simplemente se pensase que estaba asociada coa rebelión era fusilada. Nalgúns casos, pobos enteiros desapareceron. Nunca se coñeceron as cifras exactas, mais o número de mortos estímase entre 10.000 e 30.000 persoas. A ditadura insistiu en que só 2000 foron asasinados. Para a poboación indíxena do Salvador, os efectos do masacre foron moito máis alá do número inmediato de mortos. A medida que se fixo cada vez máis perigoso ser identificado como indíxena, a vestimenta, a lingua e os costumes tradicionais desapareceron en gran medida.

Para as elites salvadoreñas, a revolta combinaría os seus fortes temores á rebelión indíxena e a revolución comunista. Cando a violencia da Matanza minguou, unha combinación de racismo e anticomunismo converteuse na ideoloxía principal da elite. Esta ideoloxía serviu para bloquear o cambio social e xustificar a represión. Politicamente, O Salvador tería unha serie de xuntas militares até a guerra civil do Salvador na década de 1980.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Patrimonio da Humanidade en Qatar

[miniatura|180px|
[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px]]
O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do **Patrimonio da Humanidade en Qatar**, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Qatar ratificou a convención o 12 de setembro de 1984, convertendo os seus lugares elixíbeis para a súa inclusión na lista.

## Lista de lugares Patrimonio da Humanidade 
:**Nome**: segundo aparece no Comité do Patrimonio da Humanidade
:**Rexión**: de Qatar
:**Ano da inclusión**: na lista da UNESCO
:**Datos da UNESCO**: o número de referencia do sitio; o ano en que o xacemento foi inscrito na Lista do Patrimonio Mundial; os criterios nos que apareceu: os criterios de *(i)* a *(vi)* son culturais, mentres que de *(vii)* a *(x)* son naturais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Patrimonio da Humanidade por país
Lingua makassaresa

A **lingua makassaresa** é unha lingua falada polo pobo makassarés que habita na provincia de Célebes Meridional, en Indonesia. É membro das linguas sunda-sulawesi da familia de linguas austronesias, e polo tanto está moi relacionada, entre outras, coa lingua bugi.

## Fonoloxía 
A seguinte descrición da fonoloxía do makassarés está baseada en Jukes.
### Vogais 
A lingua ten cinco vogais: , , , , . As vogais medias redúcense a  e  en posición final absoluta e nas secuencias vocálicas  e .

## Notas
Carnitas

**Carnitas** é un prato da cociña mexicana que se basea na carne de porco é orixinario do estado de Michoacán. Chámanse *carnitas* as diferentes partes do porco, incluíndo carne e miudanzas que son fritidas en manteiga de porco. Poden ser usadas como recheo de tacos e burritos, ou consumidas acompañadas con guacamole e tortillas.

Para a súa elaboración empréganse tixolas de cobre, fabricadas no estado de Michoacán, nunha localidade chamada Santa Clara del Cobre. En moitas tendas de tacos modernas, prepárase usando tixolas de aceiro inoxidable correntes.

## Preparación 
A forma tradicional de preparar as *carnitas* consiste en adubar a carne e as miudanzas de porco con sal e salitre do chile (nitrato de potasio), así como con outras especias. Segundo a persoa que prepara o prato, pode variar o adubo. Por exemplo, pódese adubar con herbas e especias como a pementa negra, allo, caldo de galiña, ademais de salgar moderadamente. Despois frítese a carne en manteiga de porco.

Cando se frite a carne, engádense varios líquidos como Coca-Cola, zume de laranxa, cervexa ou auga. Estes últimos ingredientes danlle ao prato un ton dourado característico.

## Notas
Dopazo EP

***Dopazo EP*** é un disco editado por Fanny & Alexander no ano 2023 que compilan nunha única obra as súas catro cancións baseadas en poemas de Lara Dopazo Ruibal: "Illa Pedra" (banda sonora da curta do mesmo nome), "Lipilape" (no compilatorio de apoio á Liga Nacional de Billarda), "Píntamas de escuro" (aparecida no compilatorio Vozes Novas editado polo Novas da Galiza) e "Mentres todos os meus libros arden" (versión alternativa da incluída en "A túa ausencia no teu ar").

## Dopazo EP 
* "Illa Pedra"
* "Píntamas de escuro"
* "Lipilape"
* "Mentres todos os meus libros arden"
One Hour Photo

***One Hour Photo*** é un filme estadounidense de 2002 escrito e dirixido por Mark Romanek e protagonizado por Robin Williams, Connie Nielsen, Michael Vartan, Gary Cole e Eriq La Salle. Foi producido por Catch 23 Entertainment, Killer Films e John Wells Productions e estreouse a través de Fox Searchlight Pictures. O filme está protagonizada por Williams como un técnico fotográfico que desenvolve unha obsesión insalubre por unha familia á que presta servizos durante moito tempo.

## Personaxes 
* Robin Williams como Seymour "Sy" Parrish
* Michael Vartan como Will Yorkin
* Connie Nielsen como Nina Yorkin
* Gary Cole como Bill Owens
* Eriq La Salle como Det. James Van Der Zee
* Clark Gregg como Det. Paul Outerbridge
* Paul H. Kim como Yoshi Araki
* Erin Daniels como Maya Burson
* Dylan Smith como Jake Yorkin
* Marion Colvert como Mrs. von Unwerth
* David Moreland como Mr. Siskind
* Jim Rash como rapaz do porno
* Nick Searcy como Larry

## Notas
Hogwarts Legacy

***Hogwarts Legacy*** é un videoxogo de acción e rol de 2023 desenvolvido por Avalanche Software e publicado por Warner Bros. Games baixo o selo Portkey Games. O xogo, que forma parte da franquía Wizarding World, está ambientado a finais do século XIX, un século antes dos eventos relatados nas novelas de *Harry Potter*. O xogador controla a un estudante inscrito na Escola Hogwarts de Maxia e Feiticería que aprende a manexar unha variedade de habilidades e obxectos máxicos. Coa axuda de compañeiros e profesores, o protagonista emprende unha viaxe para descubrir un antigo segredo do mundo máxico.

## Modo de xogo 
*Hogwarts Legacy* é un videoxogo de rol de acción con perspectiva en terceira persoa. Está ambientado na Escola Hogwarts de Maxia e Feiticería e as súas áreas circundantes, influenciado pola franquía Wizarding World.

## Notas
Run (filme de 2020)

***Run*** é un filme estadounidense de 2020 dirixido por Aneesh Chaganty e escrito por Chaganty e Sev Ohanian. O filme está protagonizado por Kiera Allen como Chloe Sherman, unha adolescente con discapacidade educada na casa que comeza a sospeitar que a súa nai Diane (Sarah Paulson) garda un escuro segredo sobre a súa educación.

## Personaxes 
* Sarah Paulson como Diane Sherman
* Kiera Allen como Chloe Sherman
* Pat Healy como o carteiro Tom
* Sara Sohn como a enfermeira Kammy
* Sharon Bajer como Kathy Bates
* Tony Revolori como rapaz de Brooklyn (voz)

## Notas
Dangsinjasingwa dangsinui geot

***Dangsinjasingwa dangsinui geot*** (en ) é un filme surcoreano de 2016 dirixido por Hong Sang-soo. O filme estreouse no Festival Internacional de Cinema de Toronto.

## Sinopse 
A trama xira arredor da parella Yeong-soo (interpretado por Kim Joo-hyuk) e Min-jeong (interpretada por Lee Yoo-young). Despois dunha pelexa entre eles, deciden facer un descanso na súa relación. Ao día seguinte, Min-jeong desaparece sen deixar rastro. En troques, aparece unha muller que é exactamente igual a Min-jeong. Parece interesada en buscar o home ideal e sae con todos os homes da cidade onde viven. Un día volve Min-jeong.

## Personaxes 
*Kim Joo-hyuk como Yeong-soo
*Lee Yoo-young como Min-jeong
*Kim Eui-sung como Joong-haeng
*Kwon Hae-hyo como Jae-young

## Notas
Celestino Horta Resúa

**Celestino Horta Resúa**, nado en Boiro, foi un sindicalista galego.

## Traxectoria 
Veciño da Ponte Beluso, Bealo, traballaba nas minas de San Fins e era sindicalista. Fundou xunto a outros veciños a Sociedad de Agricultores de la parroquia de Bealo La Armonía con sede en Loimar, Bealo, afín á UGT.

Foi un dos mineiros sinalado pola voadura da ponte do río Beluso tralo golpe de Estado do 18 de xullo de 1936. Botouse ao monte e formou parte do grupo de guerrilleiros comandado por Ramón Rodríguez Varela no que se integraron Avelino Méndez Suárez, Hilario Arroyo, Manuel Fernández Valle, Abdón de Ces e José Dias, que actuaron en Lousame. Estivo tres anos no monte e outros seis agochado en casas dos veciños. Finalmente entregouse no cuartel de Santiago de Compostela. Seu irmán Agustin foi asasinado en novembro de 1936.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Agustín Horta Resúa

**Agustín Horta Resúa**, nado en Bealo (Boiro) cara a 1910 e finado en Lousame o 21 de novembro de 1936, foi un labrego e sindicalista galego.

## Traxectoria 
Veciño de Bealo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Foi paseado no Alto do Confurco o 21 de novembro de 1936 por negarse a delatar ao seu irmán Celestino Horta Resúa. Os seus restos foron depositados na foxa común do cemiterio de San Xoán de Lousame, onde tamén repousan os corpos de Ángel Moreiras Sánchez e Ramón Tubío Millares.

## Recoñecementos 
Foi homenaxeado polo Concello de Boiro no Día da Galiza Mártir de 2012.

## Notas 
### Referencias
Patrimonio da Humanidade en Xamaica

[miniatura|180px|
[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px]]
O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do **Patrimonio da Humanidade en Xamaica**, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Xamaica ratificou a convención o 14 de xuño de 1983, convertendo os seus lugares elixíbeis para a súa inclusión na lista.

## Lista de lugares Patrimonio da Humanidade 
:**Nome**: segundo aparece no Comité do Patrimonio da Humanidade
:**Rexión**: de Xamaica
:**Ano da inclusión**: na lista da UNESCO
:**Datos da UNESCO**: o número de referencia do sitio; o ano en que o xacemento foi inscrito na Lista do Patrimonio Mundial; os criterios nos que apareceu: os criterios de *(i)* a *(vi)* son culturais, mentres que de *(vii)* a *(x)* son naturais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Patrimonio da Humanidade por país
Frente Atlético

**Frente Atlético** é un grupo ultra de seareiras e seareiros do Club Atlético de Madrid fundado con ese nome en 1982. Contaba con ao redor de 2500 membros en 2014, polo que se trata dun dos grupos ultra de fútbol máis numeroso do Estado español. Ese ano o Atlético de Madrid expulsou a Frente Atlético como grupo oficial do club e prohibiu exhibir a súa simboloxía no estadio.
## Historia 
En 1968 naceu o grupo Fondo Sur, o seu antecesor. Porén, Frente Atlético creouse oficialmente en 1982. Nun principio ía chamarse Brigata Rossibianca, mais o club aconsellou que adoptar un nome en español. O nome «Frente Atlético» fai referencia á organización falanxista Frente de Juventudes á que pertencían algúns dos seus membros.

O club ofreceulle axuda económica e institucional para que empezase a funcionar. Nos seus primeiros anos caracterizouse pola súa involucración en diversos incidentes e pelexas con outros grupos ultras.

Algúns membros de Bastión (unha sección de Frente Atlético) estiveron involucrados no asasinato de Aitor Zabaleta Cortaza, seguidor da Real Sociedad, tras ser acoitelado nos arredores do estadio Vicente Calderón o 8 de decembro de 1998. Ricardo Guerra Cuadrado, membro do grupo, foi condenado a 17 anos de cárcere pola morte do afeccionado donostiarra de 28 anos.

Foi clasificada polos medios como unha organización de ultradereita ou dirixida por individuos afíns á ultradereita. Unha enquisa revelou o predominio de preferencias políticas de dereita (15%) e ultradereita (19&nbsp;%) no espectro en que se situaban os membros da organización.

En 2005 a Comisión Antiviolencia propuxo varias sancións ao club por lanzamento de bengalas, botes de fume, petardos e botellas. Outros motivos foron os insultos proferidos a seareiros do Futebol Clube do Porto e a exhibición dunha pancarta que «incitaba á xenofobia e ao racismo» por parte de membros de Frente Atlético.

Frente Atlético estivo involucrado directamente na pelexa campal entre grupos ultras nos arredores do estadio Vicente Calderón. Esta derivou no asasinato o 30 de novembro de 2014 de Francisco Javier Romero Taboada «Jimmy», membro da sección «Los Suaves» do grupo ultra Riazor Blues, do Deportivo da Coruña. O home, vítima dunha malleira, acabou por ser guindado ao río Manzanares. O 2 de decembro de 2014 o Atlético de Madrid expulsou a Frente Atlético do estadio debido ao incidente.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
* 
*
Tempada 2021 do Campionato de Galicia de Rally

A **tempada 2021** foi a 43ª edición do **Campionato de Galicia de Rally**. Comezou 28 de maio no Rally da Coruña e rematou o 14 de novembro no Rally Ribeira-Ría de Arousa.

## Calendario 
## Clasificación final 
### Campionato de pilotos 
### Copilotos 
### Escudarías 
### Agrupación 1 
### Agrupación 2 
### Agrupación 3 
### Agrupación 4 
### Agrupación 5 
### Marcas de pneumáticos 
### Copas de promoción 
#### Súper campionato R5 AD Grupo Regueira 
#### Copa Top Ten Pirelli-Driver-Autia "Top Ten A" 
#### Copa Top Ten Pirelli-Driver-Autia "Top Ten B" 
#### Copa Top Ten Pirelli-Driver-Autia "Top Ten C" 
#### Volante FGA - Promoción xove piloto 
#### Copa Pirelli AMF Motorsport 
#### Open Gadis Donas co motor de Galicia 
#### Reto ETS Racing Fuels 
#### Copa Donas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web da FGA
EBiblio

**eBiblio** é un servizo que fai posible o préstamo de contidos dixitais a todos os usuarios con carné das bibliotecas públicas. Pódese acceder a estes contidos a través de diferentes dispositivos dixitais: ordenadores persoais, *e-books*, tabletas ou teléfonos intelixentes. O servizo promoveuno o Ministerio de Educación, Cultura e Deporte, en colaboración coas comunidades autónomas e  ofrece a posibilidade de prestar libros electrónicos, así como prensa diaria, publicacións periódicas e audiolibros.
## Servizo e requisitos de funcionamento 
En canto ao servizo, é accesible 24 horas ao día, 365 días ao ano. Require dispor dun dispositivo de lectura compatible cos formatos de publicación e acceso a Internet, ademais de carné de biblioteca, así como correo electrónico.

Facilita o acceso no catálogo de títulos para escollelos para o préstamo en formato dixital (ePUB e PDF), para ser lidos en calquera dispositivo electrónico.

A través da páxina web de eBiblio de cada comunidade o usuario pode navegar entre unha variada oferta de contidos ou proceder á busca dunha obra por título, autor, materia, ISBN, etc. Unha vez localizada a obra escollida, pode acceder á información sobre a mesma e coñecer a súa dispoñibilidade (inmediata ou en reserva).

Este servizo permite as opcións de devolución normal, rápida, renovación e cancelación de reserva. Respecto á devolución, disponse dun prazo de 21 días naturais. Unha vez prestado, permítese restituír o préstamo en dúas horas, sen consumir a licenza. Despois de consumir os días de licenza, o libro electrónico deixa de estar accesible nos dispositivos. Cada usuario obtén unha conta na cal se lle facilita o seguimento dos seus libros prestados e reservas.

O 8 de outubro de 2015 houbo algúns cambios na plataforma tecnolóxica de préstamo de libros electrónicos cunha app propia para Android e para iOS.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* GaliciaLe
### Ligazóns externas 
* eBiblio de Galicia
* eBiblio en distintas comunidades autónomas , Ministerio de Educación, Cultura e Deporte.
* eBiblio en Google Play
* Rede de Bibliotecas Públicas
* GaliciaLe
* Rede de Bibliotecas Públicas de Galicia
Tempada 2023 do Campionato de Galicia de Rally

A **tempada 2023** é a 45.ª edición do **Campionato de Galicia de Rally**. Comezou o 31 de marzo no Rally da Coruña e rematou o 18 de novembro no Rally Ribeira-Ría de Arousa.

## Calendario 
## Equipos 
## Clasificación final 
### Campionato de pilotos 
* Nota: Solo se mostran os dez primeiros clasificados.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web da FGA
War and Pain

***War and Pain*** é o primeiro álbum de estudio da banda canadense de heavy metal Voivod, publicado o 10 de agosto de 1984 a través do selo Metal Blade Records. Segundo unha entrevista en televisión de 1986 coa banda, o disco vendeu 40 000 copias durante os dous primeiros anos.

*War and Pain* foi reeditado varias veces en formato CD: en 1990 a través de Enigma; foi remasterizado e reeditado en 1994 por Metal Blade; Roadrunner lanzouno en 1990 na súa serie Pricekillers; e novamente por Metal Blade en 2004 como unha caixa de 3 CDs remasterizados.

O grupo fixo un video musical para o tema "Voivod" que foi dirixido por Dédé Fortin.

## Listaxe de cancións 
Todas as letras por Denis "Snake" Bélanger e toda a música por Denis "Piggy" D'Amour, Jean-Yves "Blacky" Thériault e Michel "Away" Langevin, agás onde se indique.

"Condemned to the Gallows" gravouse orixinalmente para o álbum recompilatorio *Metal Massacre V*. Á parte dunha edición en casete, "Condemned to the Gallows" foi o único tema que nunca apareceu nos CD e LP orixinais, nin foi regravado para posteriores lanzamentos de Voivod.

## Notas
The Nation of Ulysses

**The Nation of Ulysses** foi unha banda estadounidense de punk rock de Washington, D.C. formada como un cuarteto na primavera de 1988. Orixinalmente era coñecida só como "Ulysses" e a súa primeira encarnación estaba composta por Ian Svenonius nas voces e na trompeta, Steve Kroner na guitarra, Steve Gamboa no baixo, e James Canty na batería. Tim Green uniuse ao grupo a finais de 1989 como guitarrista e o grupo converteuse en The Nation of Ulysses. A banda separouse no outono de 1992, sen ser capaz de completar o seu terceiro álbum. Tras a disolución, Svenonius, Canty, e Gamboa formarían a banda de curta vida Cupid Car Club e The Make-Up. Tim Green axudaría a crear The Fucking Champs, un trío principalmente instrumental de San Francisco, e despois Concentrick, un proxecto en solitario centrado na música ambient.

The Nation of Ulysses foi coñecida pola súa política de extrema esquerda, as súas presentacións ao vivo extremadamente físicas, e a súa visión única da cultura e a moda punk. A banda publicou tres álbums de estudio e dous EPs a través do selo Dischord Records, e apareceu en varios álbums recompilatorios de distintos selos discográficos.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The Nation of Ulysses en Dischord Records
Dum-Dum

***Dum-Dum*** é o primeiro álbum de estudio da banda escocesa de rock alternativo The Vaselines, publicado en xuño de 1989 a través do selo 53rd and 3rd Records. Gravouse nos Chamber Studios, Edimburgo, entre os meses de decembro de 1988 e xaneiro de 1989. O disco foi producido pola banda e Jamie Watson, e foi incluído enteriramente na retrospectiva da súa carreira *The Way of the Vaselines: A Complete History*.

Os músicos que colaboraron coas cordas sintetizadas en "Slushy" e o raga indio en "Lovecraft" non foron identificados publicamente. Outras cancións gravadas durante as sesións de *Dum-Dum* foron "Bitch", "Dying For It (The Blues)" e "Let's Get Ugly". "Teenage Superstars" xa aparecera no seu EP de 1988 *Dying for It*. O álbum foi reeditado en vinilo para o Record Store Day de 2018.

## Listaxe de cancións 
## Notas
The Dismemberment Plan

**The Dismemberment Plan** foi unha banda de indie rock estadounidense baseada en Washington, D.C. formada o 1 de xaneiro de 1993. Tamén coñecida como **D-Plan** ou **The Plan**, o nome deriva dunha frase da industria usada polo vendedor de seguros Ned Ryerson na popular comedia *Atrapado no tempo*. Os seus membros son Eric Axelson (baixo), Jason Caddell (guitarra), Joe Easley (batería), e Travis Morrison (voces e guitarra). Axelson, Caddell, Morrison e o batería orixinal Steve Cummings formaron a banda na universidade, tras coñecerse mentres asistían a distintos institutos do norte de Virxinia (Axelson, Cummings, e Morrison ían ao Lake Braddock Secondary School en Burke, Virxinia). Cummings deixou o grupo tras gravar o seu álbum de estrea e foi substituído por Easley, cementando a formación do grupo.

The Dismemberment Plan lanzou catro álbums de estudio antes de separarse en 2003, sendo considerado o mellor deles o aclamado *Emergency & I* de 1999. A banda reuniuse a principios de 2011, xirando polos Estados Unidos e o Xapón e lanzando un álbum ao vivo. Posteriormente lanzaron un novo álbum en outubro de 2013, *Uncanney Valley*.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
Wikipedia en fante

A **Wikipedia en fante** é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua fante. Foi creada o 20 de abril de 2023.

Esta versión da enciclopedia contén  artigos e  usuarios, dos cales  son activos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Wikipedia en fante
* Wikipedia en fante (móbil)
Queen e Slim

***Queen e Slim*** (en ) é un filme estadounidense de 2019 dirixido por Melina Matsoukas (no seu debut como directora) e escrito por Lena Waithe a partir dunha historia de James Frey e Waithe. O filme conta a historia dunha parella (Daniel Kaluuya e Jodie Turner-Smith) que foxen despois de matar un axente de policía por mor dunha discusión durante un parada de tráfico. Bokeem Woodbine, Chloë Sevigny, Flea, Sturgill Simpson e Indya Moore tamén protagonizan o filme.

Estreouse en galego o 20 de abril de 2023 a través da TVG.

## Personaxes 
* Daniel Kaluuya como Ernest "Slim" Hines
* Jodie Turner-Smith como Angela "Queen" Johnson
* Bokeem Woodbine como tío Earl 
* Chloë Sevigny como Mrs. Shepherd
* Flea como Mr. Johnny Shepherd
* Sturgill Simpson como oficial de policía Reed
* Indya Moore como Goddess
* Benito Martinez como Sheriff Edgar
* Jahi Di'Allo Winston como Junior
* Gralen Bryant Banks como home negro vello
* Dickson Obahor como home negro grande
* Bryant Tardy como Chubby
* Thom Gossom Jr. como pai de Slim
* Melanie Halfkenny como Naomi
* Bertrand E. Boyd II como Florida Man

## Notas
A casa do terror

***A casa do terror*** (en ) é un filme estadounidense de 2019 dirixido por Scott Beck e Bryan Woods. Está protagonizado por Katie Stevens, Will Brittain e Lauryn McClain. Está ambientado na noite de Halloween e conta a historia dun grupo de amigos follows a group of friendsque se atopan cunha casa encantada que alimenta os seus medos máis escuros. A noite vólvese mortal cando se dan conta de que algúns pesadelos son reais.

*A casa do terror* estreouse no Festival Popcorn Frights o 8 de agosto de 2019, e tivo unha estrea limitada nos cinemas dos Estados Unidos o 13 de setembro a través de Momentum Pictures. Recibiu críticas xeralmente positivas da crítica e recadou 2,4 millóns de dólares en todo o mundo.

Estreouse en galego o 21 de abril de 2023 a través da TVG.

## Personaxes 
* Katie Stevens como Harper
* Will Brittain como Nathan
* Lauryn McClain como Bailey
* Andrew Caldwell como Evan
* Shazi Raja como Angela
* Schuyler Helford como Mallory
* Chaney Morrow como Ghost
* Justin Marxen como Clown
* Damian Maffei como Devil
* Samuel Hunt como Sam

## Notas
65 (filme)

***65*** é un filme estadounidense de 2023 dirixido por Scott Beck e Bryan Woods e protagonizado por Adam Driver e Ariana Greenblatt. É unha coprodución entre Columbia Pictures, Bron Creative, Raimi Productions, TSG Entertainment e Beck/Woods. No filme, un piloto espacial choca nun planeta descoñecido, que resulta ser a Terra durante o período Cretáceo, e loita por sobrevivir ao perigoso ambiente prehistórico.

*65* estreouse nos cinemas dos Estados Unidos o 10 de marzo de 2023 a través de Sony Pictures Releasing. Recibiu valoracións mixtas da crítica e tamén recadou 60 millóns de dólares en todo o mundo.

## Personaxes 
* Adam Driver como Mills
* Ariana Greenblatt como Koa
* Chloe Coleman como Nevine
* Nika King como Alya
* Brian Dare como *Zoic*, voz de ordenador (sen acreditar)

## Notas 
### Referencias
Todos os santos (filme)

***Todos os santos*** é un telefilme galego de 2013 dirixido por Chema Gagino e escrito por José Antonio Pastor.

Na 12ª edición dos Premios Mestre Mateo estivo nomeado en catro categorías, mellor actriz, mellor dirección de produción, mellor dirección artística e mellor telefilme. Finalmente gañou dous galardóns, mellor actriz para Isabel Blanco e mellor dirección de produción.

## Sinopse 
Conta a historia de tres irmáns que, logo de quedaren orfos, deciden xuntarse cada primeiro de novembro, o Día de Tódolos Santos.

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en CulturaGalega.gal
A Alén, Cepeda, Pazos de Borbén

**A Alén** é un lugar da parroquia de Cepeda, no concello pontevedrés de Pazos de Borbén, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 119 habitantes (63 homes e 56 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cepeda 
### Parroquias de Pazos de Borbén 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pazos de Borbén