Võru

**Võru** (en võro: *Võro;* en alemán: *Werro*, en ruso: *Выру*) é unha cidade, que é a capital do condado de Võru, no sueste de Estonia. Como capital do condado, é o centro cultural, económico e educativo do rural circundante. No seu territorio, como noutros asentamentos estonianos, hai varios lagos pequenos e grandes, entre eles o lago Tamula, que forma a fronteira occidental da cidade.
## Xeografía 
### Localización 
Na parte occidental de Võru atópase o lago Tamula, cuxa auga é transportada pola canle Vahejõgi ata o próximo río Võhandu. Máis ao oeste do lago Tamula atópase a vasta extensión do lago Vagula, en cuxas beiras se atopa a aldea de Roosisaare. A cidade está atravesada polo arroio Koreli dende o sueste. As ruínas da fortaleza de Kirumpää son un recordatorio do turbulento pasado da cidade. Hai varios lagos na zona e arredores, como o lago Papp e o lago Verijärv. O centro da cidade está conectado pola rúa Katariina (avenida Katarina) co parque Friedrich Reinhold Kreutzwald e co lago Tamula. 

Võru está a 3,5 horas da capital, Talín, por estrada; como Narva está a 3 horas, Pärnu está a 2,5 horas, Viljandi está a 1,5 horas e Tartu está a só 1 hora. A capital de Letonia, Riga, está a 3 horas e 15 minutos por estrada.

### Clima 
O clima da cidade é continental húmido, con veráns cálidos e invernos fríos. O 11 de agosto de 1992 rexistrouse aquí a temperatura diúrna máis alta xamais rexistrada no país, que foi de 35,6 °C. Debido á proximidade do mar, os invernos son máis suaves e os veráns son máis frescos que noutras zonas de latitudes similares. As masas de aire húmido chegan principalmente á rexión desde o oeste, mentres que as intrusións frías chegan á rexión dende o norte ou o leste. Dado que a cidade está situada na parte leste do país, o clima é máis frío desde o outono ata a primavera que nas zonas costeiras. Debido á súa situación ao sur, as temperaturas nesta rexión son máis altas no verán que nas costas. Na meseta de Haanja próxima, a capa de neve pode durar ata 135 días. A temperatura media en xaneiro no centro e leste do país está entre -6 e -7 °C. O día máis curto no sur de Estonia é de 6 horas e 39 minutos durante o solsticio de inverno, mentres que o día máis longo é de 18 horas e 10 minutos durante o solsticio de verán.

## Historia 
### Prehistoria 
O achado arqueolóxico máis antigo da zona actual de Võru é un cranio feminino do período Mesolítico. Este é o cranio máis antigo atopado en Estonia. Os primeiros habitantes de Võrumaa se asentaron nas beiras do río Võhandu: o asentamento de Kääpa é de hai 5.000 anos, Villa é de hai 4.500 anos e o asentamento de Tamula no século I a. C. e. Estivo habitado dende o primeiro cuarto do III milenio a.C. ata a primeira metade do II milenio a.C. 

### Idade Media e Moderna 
O fito da zona é a fortaleza de Kirumpää, situada no extremo norte da cidade, cuxa primeira mención data de 1322. O propósito da fortaleza era protexer a fronteira oriental do bispado de Tartu. Axiña, comerciantes e artesáns asentáronse en gran cantidade arredor da fortaleza de pedra. Võru está situado a un quilómetro da famosa fortaleza. O conxunto de edificios foi destruído en 1656 durante a guerra ruso-sueca, 128 anos antes da fundación de Võru. 

A primeira mención da propiedade de Võru foi en 1590, durante o dominio polaco. Durante a era rusa que comezou despois da Gran Guerra do Norte, a emperatriz rusa Isabel regalou parte da zona arredor da fortaleza ao barón Bestuev-Ryumin. As terras de Kirumpää foron vendidas, pasando máis tarde a propiedade da familia Müller, que vendeu a propiedade de Võru ao gobernador xeral von Mengden, quen quería establecer un novo centro provincial na propiedade. 

En 1783, por orde de Catarina II de Rusia, creouse unha nova provincia a partir das partes sur e sueste de Tartu. Máis tarde, deu a propiedade ao gobernador xeral de Riga, George von Brown coa estipulación de que crease unha cidade no seu territorio. O edificio principal daquela propiedade, transformado, segue en pé na actualidade. O 21 de agosto de 1784, o gobernador xeral emitiu un decreto no que declaraba que o nome da nova cidade era Võru e o 21 de agosto era o día da súa fundación. 

A igrexa luterana foi construída entre 1788 e 1793. En 1785 rematouse un plano da estrutura de rúas da cidade, que funcionaba con interseccións regulares en ángulo recto. A estrutura histórica sobreviviu ata os nosos días, así como o dominio dos edificios dun só piso. Ademais da estrutura regular da cidade, os edificios especiais de madeira fan que a cidade sexa interesante. A igrexa ortodoxa de dúas torres da cidade foi construída entre 1789 e 1806, e a igrexa luterana clasicista entre 1788 e 1793. Esta última lembra a arquitectura de Riga, polo que se sospeita que o seu deseñador puido ser Christoph Haberlandt de Riga.

### Século XX 
Võru foi o centro cultural da rexión durante 215 anos. Nos primeiros anos da cidade, estaba gobernada polos líderes da cidade alemá, e os estonianos só participaron no poder a partir de 1902, cando Adam Tiganik e Johan Lauri foron elixidos para o concello. Võru tamén era unha famosa cidade escolar. En 1827, abriuse o Hospital Municipal de Võru e Friedrich Reinhold Kreutzwald, que viviu e traballou como médico en Võru entre 1833 e 1877, tamén escribiu a epopea nacional de Estonia, *Kalevipoeg*, en Võru. 

Nas décadas de 1830 e 1840 funcionaban aquí o internado privado de H. Krümmer e o instituto de nenas de Genge. Na segunda metade do século XIX había na cidade 7 escolas con 31 profesores e 317 alumnos. A modo de comparación, en 1884 a poboación da cidade roldaba os 2.700 habitantes. O departamento de bombeiros voluntarios da cidade foi fundado en 1867. En 1884, a poboación da cidade era de 2.697, dos cales 100 eran bombeiros voluntarios. En 1899, o parque de bombeiros e a súa torre de bombeiros foron renovados. A escola de artesanía para nenas abriu en 1914 e a escola industrial en 1925. A comunidade de bombeiros voluntarios foi fundada en 1867, e a comunidade de coros e teatros en 1881. En 1922, o Departamento de Bombeiros Voluntarios de Võru (en estoniano: *Võru Vabatahtlik Tuletõrõühing*) recibiu o seu primeiro camión de bombeiros. Na cidade funcionou un teatro oficial entre 1927 e 1948. En 1926, 9 bibliotecas, 36 comunidades e sociedades diferentes enriqueceron a vida cultural de Võru e tamén se publicaron 2 xornais diarios. 

A vida económica creceu no século XIX e nas primeiras décadas do século XX. A liña de ferrocarril, inaugurada en 1889, proporcionaba unha conexión directa coa capital de Letonia, Riga, e a cidade de Pskov en Rusia o que permitiu a Võru  ter unha conexión directa con Riga e con San Petersburgo. Como resultado, desenvolveuse o comercio e construíuse un muíño fariñeiro, un serradoiro e unha destilería. Võru converteuse no centro da zona rural circundante e dinamizou a súa contorna. A primeira chamada telefónica a Tartu realizouse en 1899 e a electricidade foi introducida en 1915. En 1926, había 31 empresas industriais, 79 talleres de arte, 5 bancos, 4 pensións e restaurantes, 3 saunas e 148 empresas comerciais que operaban na cidade. En 1940, o número de habitantes era de 6.600. Durante o período soviético fundáronse varias grandes empresas: unha fábrica de mobles, unha granxa de leite, unha fábrica de zapatos e unha fábrica de analizadores de gas. A poboación alcanzou os 18 mil. Construíronse grandes urbanizacións nas partes sur e leste da cidade, como resultado do cal a área da cidade aumentou. Despois da caída da Unión Soviética, xurdiron graves problemas económicos e sociais pero o novo sistema económico baseado no mercado tamén proporcionou novas oportunidades de desenvolvemento en todos os ámbitos da vida. Os antigos negocios reorganizáronse segundo as necesidades do mercado.

## Demografía 
A poboación da cidade alcanzou o seu máximo na década de 1980, cunha poboación de máis de 17.000 habitantes. Hoxe, a poboación diminuíu ata as 12.000 persoas, o que supón un descenso do 30 por cento con respecto a 1989. Paralelamente ao descenso da poboación da cidade, o número de nacionalidades que viven aquí tamén diminuíu significativamente.

### Transportes 
O transporte e a situación xeográfica da cidade son satisfactorios, o que beneficia a economía e o turismo local. A cabeceira do condado ten unha estación ao longo da liña de ferrocarril Valga-Pskov, pero esta liña só funciona para o transporte de mercadorías desde 2001. Pódese chegar por ferrocarril desde Tartu a través da liña de ferrocarril Tartu-Valga-liña de ferrocarril Valga-Pskov, ou a liña de ferrocarril de Tartu-Pskov-Valga-Pskov. A estrada principal 2 toca a cidade en dirección norte-sur, cunha circunvalación leste, e tamén se atopa aquí o final da estrada principal 64, a estrada principal 65, a estrada principal 66 e a estrada principal 67.

## Cidades irmás 
* Alūksne, 
* Chambray-lès-Tours, 
* Härryda, 
* Joniškis, 
* Kaniv, 
* Laitila, 
* Landskrona, 
* Smolyan,  
* Suwałki, 
## Galería 

Ficheiro:Võru city centre at night.jpg|Centro de Võru pola noite.
Ficheiro:Võru I Põhikool.JPG|Escola de Võru.
Ficheiro:Võru I Põhikool - Johannes Käis.JPG|Escola Básica Võru I. O edificio máis antigo de Võru.
Ficheiro:Rõuge põhikool.jpg|Escola Primaria de Rõuge.
Ficheiro:Võru Suurkannataja Ekaterina kirik.JPG|Igrexa de santa Caternia.
Ficheiro:Roosisaare rippsild 2011 10.jpg|Ponte colgante de Roosisaare.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Lingua võro