Lydia Cacho

**Lydia Cacho Ribeiro**, nada o 12 de abril de 1963 na Cidade de México, é unha xornalista mexicana, activista feminista e defensora dos dereitos humanos.

En 2023 foi nomeada Escritora Galega Universal de 2023, unha distinción outorgada pola Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG). Cacho, con raíces galegas, é recoñecida "desde o profundo respecto e afecto á súa persoa e a valoración da altísima calidade da súa obra".

## Traxectoria 
Así escribe en 1980 desde Galicia, terra de parte da súa familia: "Estou moi emocionada de coñecer a terra dos meus devanceiros, sinto que cando pisas un lugar novo todas as historias que che contaron vólvense máis reais e entón xa non ves o mundo da mesma forma ca antes (traducido do castelán)".

Comezou a súa carreira na sección cultural do xornal, *Novedades de Cancún*, e uns anos despois comezou a publicar artigos sobre a prostitución de nenas arxentinas e cubanas na cidade de Cancún, que é un destino moi frecuente para estudantes americanos durante as vacacións de primavera. En 2003, no xornal *Por Esto*, escribiu artigos sobre abusos sexuais cometidos contra menores.

No seu libro, *Los Demonios del Edén*, denuncia a mafia pederasta en México, na que participan varias figuras públicas, incluído Jean Succar Kuri, filmado por unha cámara oculta. Tamén acusa a Emilio Gamboa Patrón, Miguel Ángel Yunes e Kamel Nacif Borge de traballar para tratar de cubrir a Kuri. Nacif Borge demándaa por difamación. Mentres tanto, é arrestada e despois extraditada dun estado a outro sen ser acusada de ningún cargo. Finalmente será liberada despois do pago dunha multa.

O 14 de febreiro de 2006, varias conversas telefónicas entre Nacif Borge e o gobernador do estado de Puebla, Mario Marín, son publicadas por *La Jornada*, un diario da Cidade de México. Revelan conversas que tiveron lugar antes da detención de Lydia Cacho entre Marín e Nacif Borge nas que planifican a detención do xornalista, así como varias malleiras físicas que tería que sufrir no cárcere para silenciala. A publicación destas conversas creou un gran rebumbio nos medios mexicanos e tamén o interese público. O 29 de novembro de 2007, o Tribunal Supremo mexicano, o máximo órgano xudicial do país, decide, por 6 votos contra 4, que Marín non podería ser responsábel da detención de Cacho nin da intimidación que sufriu. 

Exiliouse en España en 2021, temendo pola súa vida en México. Obtivo a nacionalidade española por carta de natureza.

## Obras 
* *Muérdele al corazón, Bite the heart* (2003). DEMAC, ASIN B01FEOIYJK
* *Los demonios del Edén* (2004). Debolsillo. ISBN 978-60-731-0734-1.
* *Esta boca es mía…y tuya también*, (2007. Planeta Mexicana. ISBN 978-97-037-0676-1.
* *Con mi hij@ NO* (2009). Debolsillo. ISBN 978-60-742-9086-8.
* *Esclavas del poder: trata sexual* (2010). Grijalbo Mondadori. ISBN 978-60-731-0003-8.
* *El silencio es nuestro* (2013). Artes de México y del Mundo. ISBN 978-60-746-1138-0.
* *Slavery Inc* (2014). Soft Skull. Press, inglés. ISBN 978-1619022966.
* *Sexo y amor en tiempos de crisis* (2014). Grijalbo. ISBN 978-60-731-1894-1.
* *En busca de Kayla*, (2015). Lydia Cacho e Patricio Betteo, Sexto Piso, ilustrado. ISBN 978-60-794-3618-6.
* *Infamy* (2016). Soft Skull Press, inglés. ISBN 978-15-937-6643-6.
* *La ira de México* (2016). Debate. ISBN 978-60-731-5025-5.
* *The sorrows of Mexico* (2017). Maclehose Press, inglés. ISBN 978-08-570-5622-1.
* *Ciberespías al rescate: en busca de Sam* (2017). ASIN B076DNC2XB
* *#Ellos Hablan*, (2018). Grijalbo. ISBN 978-607-316-714-7.
* *Cartas de amor y rebeldía* (2022). Debate. 416 páxs.

## Premios 
* 2002: Premio Estatal de Periodismo de Quintana Roo.
* 2006: Premio "Francisco Ojeda" ó Valor Periodístico
* 2006: Premio Nacional "Don Sergio Méndez Arceo" á Defensa dos Dereitos Humanos
* 2006: Premio "Yo Dona" de España ao labor humanitario
* 2006: Premio Estatal de Derechos Humanos de Quintana Roo.
* 2007: Premio "Ginetta Sagan" de Amnistía Internacional.
* 2007: Premio de la "Fundación Internacional de Mujeres en los Medios".
* 2007: Premio Mundial "Valentía en el periodismo".
* 2007: Human Rights Watch.
* 2007: Oxfam.
* 2007, CNN Héroe.
* 2008: III Premio Casa Amèrica Catalunya á liberdade de expresión.
* 2008: Premio da Unión de Periodistas de Valencia
* 2008: Premio Mundial da Liberdade de Prensa Unesco - Guillermo Cano
* 2011: Premio Olof Palme
* 2011: The Train Foundation World Courage Award, Nova York.
* 2013: Premio Nicolás Salmerón de Dereitos Humanos.
* 2016: Premio ALBA/Puffin ao activismo en pro dos dereitos humanos
* 2016: Premio Iberoamericano de Igualdad Cortes de Cádiz 
* 2017: The Dialogue, Distinguished Leadership Award for the Defense of Human Rights Journalist, Writer and Human Rights Activists, Washington DC 
* 2018: Premio Reporteros del Mundo (en lembranza de Julio Fuentes, asasinado en Afganistán, e de Julio Anguita Parrado, vítima da Guerra de Iraq) dentro dos XVII Premios Internacionais de Xornalismo de EL MUNDO.
* 2019: Distinciones Diario 16 co galardón El premio a la Cultura por polo seu libro *Ellos hablan.*
* 2021: Candidatada ao Premio José Couso de Liberdade de Prensa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web  de Lydia Cacho
* Lydia Cacho Ribeiro en Lecturalia.