Retícula (grupo)

[dereita|miniatura|250x250px| Unha retícula no [Plano (xeometría)|plano euclidiano]]

En xeometría e teoría de grupos, unha **retícula (**ou **grade,** ou **rede,** ou **cuadrícula)** no espazo de coordenadas real \mathbb{R}^n é un conxunto infinito de puntos neste espazo coas propiedades que a suma ou a resta coordenadas de dous puntos da retícula produce outro punto da retícula, que os puntos da retícula están todos separados por unha distancia mínima e que cada punto do espazo está dentro dunha distancia máxima dun punto da rede. 

O pechamento baixo a suma e a resta significa que unha retícula debe ser un subgrupo do grupo aditivo dos puntos do espazo, e os requisitos de distancia mínima e máxima pódense resumir dicindo que unha retícula é un conxunto de Delone. 

## Consideracións de simetría e exemplos 
Unha retícula é o grupo de simetría de simetría de translación discreta en *n* direccións. Un padrón con esta retícula de simetría de translación non pode ter máis, pero pode ter menos simetría que a propia retícula. Como grupo (sen ter en conta a súa estrutura xeométrica) unha retícula é un  grupo abeliano libre finitamente xerado e, polo tanto, isomorfo a \mathbb{Z}^n.

Un exemplo sinxeliño de retícula \mathbb{R}^n é o subgrupo \mathbb{Z}^n. Exemplos máis complicados inclúen a retícula E8, que é unha retícula \mathbb{R}^{8}, e a  retícula de Leech dentro de \mathbb{R}^{24}. A retícula de período \mathbb{R}^2 é fundamental para o estudo das funcións elípticas, teoría desenvolvida nas matemáticas do século XIX; xeneralízase a dimensións superiores na teoría das funcións abelianas. As retículas chamadas retículas de  raíces son importantes na teoría das álxebras de Lie simples; por exemplo, a retícula E8 está relacionada cunha álxebra de Lie que leva o mesmo nome.

## Dividindo o espazo segundo unha retícula 
Unha retícula \Lambda en \mathbb{R}^n ten a forma

: \Lambda = \biggl\{ \sum_{i=1}^n a_i v_i \mathbin{\bigg\vert} a_i \in\mathbb{Z} \biggr\},

onde 
\{v_1, v_2, \ldots, v_n\}
 é unha base para \mathbb{R}^n. 

Diferentes bases poden xerar a mesma retícula, mais o valor absoluto do determinante dos vectores 
v_i
 está determinada exclusivamente por \Lambda e denotado como d(\Lambda). Se pensamos nunha retícula como que divide o conxunto de \mathbb{R}^n en poliedros iguais (copias dun paralelepípedo *n-*dimensional, coñecido como a *rexión fundamental* da retícula), daquela d(\Lambda) é igual ao volume *n*-dimensional deste poliedro. Por iso d(\Lambda) ás veces chámase **covolume** da retícula. Se isto é igual a 1, a retícula chámase unimodular.

## Puntos de retícula en conxuntos convexos 
O teorema de Minkowski relaciona o número d(\Lambda) e o volume dun conxunto convexo simétrico *S* co número de puntos reticulares contidos en *S*. 

O número de puntos da  reticula contidos nun polítopo cuxos vértices son elementos da  reticula descríbese polo polinomio de Ehrhart do polítopo. As fórmulas para algúns dos coeficientes deste polinomio tamén inclúen o valor d(\Lambda).

## Problemas computacionais de retículas 
Os problemas computacionais de retículas teñen moitas aplicacións en informática. Por exemplo, o algoritmo de redución da base de retícula (LLL) de Lenstra-Lenstra-Lovász utilizouse na criptoanálise de moitos esquemas de cifrado de clave pública, e sábese que moitos esquemas criptográficos baseados en retículas son seguros baixo o suposto de que certos problemas de retículas son computacionalmente difíciles.

## Retículas en dúas dimensións 
miniatura| Cinco retículas no plano euclidiano
Existen cinco tipos de retículas 2D segundo o teorema de restrición cristalográfica. Nos seguintes gráficos dase o grupo de papel pintado da retícula aparece en notación IUCr, notación Orbifold e notación Coxeter, xunto cun diagrama de fondo que mostra os dominios de simetría. 

Teña en conta que un padrón con esta retícula de simetría de translación non pode ter máis, pero pode ter menos simetría que a propia retícula. 

Por exemplo, nos diagramas a retícula hexagonal/triangular dáse dúas veces, unha simetría reflexiva completa de 6-veces e outra con 3-veces. Se o grupo de simetría dun padrón contén unha rotación *de n-*veces, entón a retícula ten simetría *de n-*veces para *n* par e 2*n* veces para *n* impar.

Para a clasificación dunha retícula dada, comezamos cun punto e tomamos un segundo punto máis próximo. Para o terceiro punto, non na mesma liña, consideramos as súas distancias a ambos os puntos. Entre os puntos para os que a menor destas dúas distancias é menor, escollemos un punto para o que a maior das dúas sexa menor. (Non é loxicamente equivalente, mais no caso de retículas que dan o mesmo resultado é só "Escolla un punto para o que o maior dos dous sexa menor".)

Os cinco casos corresponden a que o triángulo é equilátero, recto isósceles, rectángulo, isósceles e escaleno. Nunha retícula rómbica, a distancia máis curta pode ser unha diagonal ou un lado do rombo, é dicir, o segmento de liña que une os dous primeiros puntos pode ser ou non un dos lados iguais do triángulo isósceles. Isto depende de que o ángulo máis pequeno do rombo sexa inferior a 60° ou entre 60° e 90°.

O caso xeral coñécese como período de retícula. Se os vectores **p** e **q** xeran a retícula, en lugar de **p** e **q** tamén podemos tomar **p** e **p** - **q**, etc. En xeral, en 2D, podemos tomar  **p** + *b* **q** e tamén *c* **p** + *d* **q** para os enteiros *a*, *b*, *c* e *d* tal que *ad-bc* é 1 ou -1. 

Isto garante que **p** e **q** sexan combinacións lineares enteiras dos outros dous vectores. Cada par **p**, **q** define un paralelogramo, todos coa mesma área, a magnitude do produto vectorial. 

Un paralelogramo define completamente o obxecto. Sen máis simetría, este paralelogramo é un paralelogramo fundamental.
[dereita|miniatura| O [dominio fundamental da período da retícula.]]

## Retículas en tres dimensións 
Os 14 tipos de retículas en 3D chámanse **retículas de Bravais**. Caracterízanse polo seu grupo espacial. Os padróns 3D con simetría de translación dun tipo particular non poden ter máis, pero poden ter menos, simetría que a propia retícula.

## Retículas no espazo complexo 
Unha retícula dentro de \mathbb{C}^n é un subgrupo discreto de \mathbb{C}^n que abrangue \mathbb C^n como espazo vectorial real. Como a dimensión de \mathbb C^n como un espazo vectorial real é igual a 2n, unha retícula en \mathbb{C}^n será un grupo abeliano libre de rango 2n.

Por exemplo, os números enteiros de Gauss \mathbb Z[i] = \mathbb Z + i\mathbb Z forman unha retícula \mathbb C = \mathbb{C}^1, pois (1, i) é unha base de \mathbb C sobre \mathbb R.

## En grupos de Lie 
De xeito máis xeral, unha **retícula** Γ nun grupo de Lie *G* é un subgrupo discreto, de xeito que o cociente *G* /Γ é de medida finita, xa que a medida sobre ela herdada da medida de Haar sobre *G* (invariante pola esquerda ou invariante pola dereita; a definición é independente desa escolla). 

Iso será con certeza o caso cando *G* /Γ é compacto, mais esa condición suficiente non é necesaria, como mostra o caso do grupo modular en  (), que é unha retícula mais onde o cociente non é compacto (ten *cúspides*). Hai resultados xerais que indican a existencia de retículas nos grupos de Lie.

Unha retícula dise que é **uniforme** ou **cocompacta** se *G* /Γ é compacto; se non, a retícula chámase **non uniforme**.

## Retículas en espazos vectoriais xerais 
Aínda que normalmente consideramos \mathbb{Z}-retículas en \mathbb{R}^n este concepto pódese xeneralizar a calquera espazo vectorial de dimensión finita sobre calquera corpo. Isto pódese facer do seguinte xeito:

Sexa *K* un corpo, sexa *V* un K-espazo vectorial  *n*-dimensional, sexa B = \{\mathbf{v}_1,\ldots, \mathbf{v}_n\} unha K-base para *V* e sexa *R* un anel contido dentro de *K*. A continuación, a R-retícula  \mathcal{L} en *V* xerada por *B* vén dada por:

: \mathcal{L} = \biggl\{ \sum_{i=1}^{n} a_i \mathbf{v}_i \mathbin{\bigg\vert} a_i \in R\biggr\}.

En xeral, as diferentes bases *B* xerarán diferentes retículas. Porén, se a matriz de transición *T* entre as bases está en \mathrm{GL}_n(R),  o grupo linear xeral de *R* (en termos sinxelos isto significa que todas as entradas de *T* están en *R* e todas as entradas de T^{-1} están en *R*,  o que equivale a dicir que o determinante de *T* está en R^*,  o grupo unidade de elementos en *R* con inversas multiplicativas) entón as retículas xeradas por estas bases serán isomofas xa que *T* induce un isomorfismo entre as dúas retículas.

Casos importantes deste tipo de retículas ocorren na teoría dos números sendo *K* un corpo *p*-ádico e *R* os números enteiros *p*-ádicos.

Para un espazo vectorial que tamén é un espazo produto interno, a retícula dual pódese describir concretamente polo conxunto

: \mathcal{L}^* = \{\mathbf{v} \in V \mid \langle \mathbf{v},\mathbf{x} \rangle \in R\,\text{ para todo }\,\mathbf{x} \in \mathcal{L}\},

ou de xeito equivalente como

: \mathcal{L}^* = \{\mathbf{v} \in V \mid \langle \mathbf{v},\mathbf{v}_i \rangle \in R,\ i = 1, ..., n\}.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*

### Outros artigos 
*Teorema de Pick
*Constante de Hermite
*Grafo reticular
*Retícula (modulo)
*teorema de compacidade de Mahler
*Retícula recíproca
*Retícula unimodular

### Ligazóns externas 
*Catalogue of Lattices (by Nebe and Sloane)