Ödön von Horváth

**Edmund Josef von Horváth** (coñecido como **Ödön von Horváth**; nado o 9 de decembro de 1901 en Fiume, hoxe Rijeka; morto o 1 de xuño de 1938 en París) foi un escritor austrohúngaro en lingua alemá.
 
## Traxectoria 
Edmund (en húngaro "Ödön") Josef von Horváth foi o primeiro fillo do diplomático austrohúngaro Dr. Ödön Josef von Horváth e de Maria Lulu Hermine, nada Prehnal. O pai era orixinario da rexión de Eslavonia, hoxe pertencente a Croacia e era membro da pequena nobreza da zona (o indicativo nobiliario faise en húngaro engadindo unha ‚H‘ á fin do apelido). A mai viña dunha familia húngaro-alemá, seu pai era médico militar do exército austro-húngaro..

A familia trasladouse en 1902 a Belgrado e en 1908 a Budapest, onde Ödön foi educado (en lingua húngara) por un profesor particular. Cando seu pai foi transferido a Múnic en 1909, Ödön permaneceu en Budapest estudando no internado episcopal, o *Rákóczianum*. En 1913 marchou vivir con seus pais e comezou a aprende-lo alemán. A familia mudouse a Pressburg, despois a Budapest e Ödön asentouse, despois dun novo traslado dos pais a Múnic, en Viena, baixo a protección de seu tío Josef Prehnal. Alí concluíu en 1919 os estudos secundarios nun ximnasio privado e no mesmo ano matriculouse na universidade de Múnic, onde asistiu a seminarios de psicoloxía, literatura, teatro e belas artes ata o semestre de inverno de 1921/1922.

Horváth comezou a escribir en 1920. A partir de 1923 viviu en sobre todo en Berlín, Salzburgo e con seus pais na cidade bávara de Murnau am Staffelsee, dedicándose de xeito cada vez máis intenso á literatura, por ben que moitos textos desa época foron destruídos polo propio autor. Malia que non estaba vinculado a ningún partido político, simpatizaba coias esquerdas. Foi testemuña nun xuízo conta o partido nacionalsocialista e nas súas pezas teatrais, como *Sladek, der schwarze Reichswehrmann* (1929), os avisos contra os perigos do fascismo fixéronse habituais. En 1929 abandonou a Igrexa católica.

A sona literaria Horváths acadou o seu primeiro punto culminante en 1931, cando recibiu o premio Kleist e foi representada a súa obra teatral máis coñecida *Geschichten aus dem Wiener Wald* (Historias dos bosques de Viena). En 1933 despois da toma do poder por Adolf Hitler a SA fixo unha pescuda na casa de seus pais en Murnau Horváth abandonou Alemaña. Os anos que seguiron pasounos en Viena e Henndorf, preto de Salzburgo, e converteuse nun dos membros máis importantes do círculo de Henndorfer, formado ó redor de Carl Zuckmayer.

A prohibición de representar as súas obras en Alemaña provocou que a súa situación económica fora difícil. O seu segundo grande éxito chegoulle en 1937, despois da publicación da súa novela *Jugend ohne Gott* (*Mocidade sen deus*) en Ámsterdam. A obra foi traducida a moitas linguas, pero en 1938 foi incluída na lista de obras prohibidas nos territorios do Terceiro Reich.

Despois do Anschluss, a anexión de Austria a Alemaña, en marzo de 1938, Horváth marchou primeiro a Budapest e Fiume, para instalarse a finais de maio en París. O primeiro de xuño de encontrouse co director Robert Siodmak, para falar da adaptación cinematográfica da novela *Jugend ohne Gott*. Esa mesma tarde morreu na avenida dos Campos Elisios a consecuencia do golpe dunha póla desprendida polo aire durante unha tormenta. Foi enterrado o 7 de xuño no cemiterio de Saint-Ouen de París.
 
As obras de Horváth viviron un renacemento nos anos 60 e o autor estableceuse como un dos clásicos modernos da literatura en lingua alemá.

## Características da súa obra 
Os temas sociais e políticos forman o núcleo da obra dramática de Horváth. Partindo das figuras de pequenos burgueses depauperados e sen futuro e de mulleres suxeitas a unha drástica dependencia patriarcal, debuxa retratos dunha sociedade socialmente depravada e allea. En obras serodias aparecen como tema cuestións relixiosas relativas á culpa e a responsabilidade. Nas obras *Jugend ohne Gott* e *Ein Kind unserer Zeit* (Un neno do noso tempo) Horváth trata o tema do ascenso do fascismo.

Horváth é considerado un renovador do teatro popular. Nas súas pezas dramáticas critica a linguaxe culta artificial, que trata de desenmascarar cunha linguaxe dialogada artificiosa e que pon de manifesto a falta de comunicación.: „Entre a pequena burguesía produciuse a destrución da fala auténtica por medio da xerga culta. Por iso, para representar de xeito realista ós homes de hoxe, téñolles que facer falar na xerga culta. A xerga culta (e as súas causas) esixen naturalmente a crítica, e así nace o diálogo das novas obras de teatro populares e con el o Home e a acción dramática: unha síntese do serio e o irónico.“

## Obra 
### Pezas teatrais 
* *Das Buch der Tänze*, (o libro das danzas)1920
* *Mord in der Mohrengasse*, (Asasinato na Mohrengasse)1923
* *Zur schönen Aussicht* (Ás vistas panorámicas), 1926
* *Die Bergbahn*, (O tren de montaña) 1926, orixinalmente *Revolte auf Côte 3018* (revolta na coat 3018)
* *Sladek der schwarze Reichswehrmann*, (Sladek o home negro do exército imperial) 1929, orixinalmente *Sladek oder Die schwarze Armee* (Sladek ou O exército negro).
* *Rund um den Kongreß*, (O redor do Congreso) 1929.
* *Italienische Nacht*, (Noite italiana) 1931
* *Geschichten aus dem Wiener Wald*, (Historias dos bosques de Viena) 1931
* *Glaube Liebe Hoffnung*, (Crenza Amor Esperanza)1932
* *Kasimir und Karoline*, 1932
* *Die Unbekannte aus der Seine*, (A descoñecida do Sena) 1933
* *Hin und her*, (Dun lado a outro)1934
* *Mit dem Kopf durch die Wand*, (Querendo imposibles) 1934
* *Don Juan kommt aus dem Krieg*, (Don Juan ven da guerra) 1936
* *Figaro lässt sich scheiden*, (Fígaro divórciase) 1936
* *Pompeji. Komödie eines Erdbebens*, (Pompeji. Comedia dun terremoto)1937
* *Ein Dorf ohne Männer*, (Unha vila sen homes) 1937
* *Himmelwärts*, (Contra o ceo) 1937
* *Der jüngste Tag*, ( O día máis novo) 1937

### Novelas 
* *Sechsunddreißig Stunden*, (Trinta e seis horas) 1929
* ''Der ewige Spießer]', (O eterno burgués) 1930
* *Mocidade sen deus*, (no orixinal, *Jugend ohne Gott*) 1937
* *Ein Kind unserer Zeit*, (Un neno do noso tempo) 1938

### Outras obras en prosa 
* *Sportmärchen*, (Contos deportivos) 1924-1926
* *Interview*, 1932
* *Gebrauchsanweisung*, (Instrucións de uso)1932

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Kurt Bartsch: *Ödön von Horváth.* Sammlung Metzler. Bd 326. Metzler Stuttgart 2000. ISBN 3-476-10326-9
* Peter Baumann: *Ödön von Horváth "Jugend ohne Gott" - Autor mit Gott? Analyse der Religionsthematik anhand ausgewählter Werke.* Lang, Bern 2003. ISBN 3-906770-82-6
* Johanna Bossinade: *Vom Kleinbürger zum Menschen. Die späten Dramen Ödön von Horváths.* Abhandlungen zur Kunst-, Musik- und Literaturwissenschaft. Bd 364. Bouvier, Bonn 1988. ISBN 3-416-01982-2
* Angelika Führich: *Aufbrüche des Weiblichen im Drama der Weimarer Republik. Brecht - Fleißer - Horváth - Gmeyner.* Germanistische Abteilung. Bd 109. Winter, Heidelberg 1992. ISBN 3-533-04494-7
* Herbert Gamper: *Horváths komplexe Textur. Dargestellt an frühen Stücken.* Ammann, Zürich 1987. ISBN 3-250-10048-X
* Ute Karlavaris-Bremer (Hrsg.): *Geboren in Fiume, Ödön von Horváth 1901-1938. Lebensbilder eines Humanisten.* Löker, Wien 2001. ISBN 3-85409-356-X
* Janusz Golec: *Alltag und Glück im Werk Ödön von Horváths.* Uniw. Marii Curie-Sklodowskiej. Wydawn, Lublin 2002. ISBN 83-227-2018-1
* Peter Gros: *Plebejer, Sklaven und Caesaren. Die Antike im Werk Ödön von Horváths.* Europäische Hochschulschriften. Reihe 1. Deutsche Sprache und Literatur. Bd 1550. Lang, Bern 1996. ISBN 3-906755-65-7
* Ingrid Haag: *Ödön von Horváth, Fassaden-Dramaturgie. Beschreibung einer theatralischen Form.* Literarhistorische Untersuchungen. Bd 26. Lang, Frankfurt am Main 1995. ISBN 3-631-48390-2
* Martin Hell: *Kitsch als Element der Dramaturgie Ödön von Horváths.* Europäische Hochschulschriften. Reihe 1. Deutsche Sprache und Literatur. Bd 617. Lang, Bern 1983. ISBN 3-261-03252-9
* Dieter Hildebrandt: *Ödön von Horváth. Mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten.* Rowohlts Monographien. Bd 231. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 1998, 2001 (10.Aufl.). ISBN 3-499-50231-3
* Ansgar Hillach: *Ödon von Horváths dramatische Anfänge. Zur inhaltlichen Grundlegung seiner Dramaturgie*. Nachwort zu Horváths frühe Stücke *Mord in der Mohrengasse* und *Revolte auf Côte 3018*. Suhkamp Verlag, Frankfurt am Main 1981, S.91-137. ISBN 3-518-01768-3
* Klaus Kastberger, Nicole Streitler (Hrsg.): *Vampir und Engel. Zur Genese und Bedeutung der Fräulein-Figur im Werk Ödön von Horváths.* Praesens, Wien 2006. ISBN 978-3-7069-0357-8
* Siegfried Kienzle: *Ödön von Horváth.* Köpfe des 20. Jahrhunderts. Bd 87. Colloquium, Berlín 1984 (2. Aufl.). ISBN 3-7678-0633-9
* Henk J. Koning (2002): Nestroy und Horváth: eine ungleiche Brüderschaft? In: Orbis Linguarum Vol. 21/2002 https://web.archive.org/web/20060907080450/http://www.orbis-linguarum.net/2002/21_02/bbb7koninggot.html#_ftnref51 (eingesehen [26.01.2006])
* Jürgen Kost: *Geschichte als Komödie. Zum Zusammenhang von Geschichtsbild und Komödienrezeption bei Horváth, Frisch, Dürrenmatt, Brecht und Hacks.* Epistemata, Literaturwissenschaft. Bd 182. Königshausen u. Neumann, Würzburg 1996. ISBN 3-8260-1182-1
* Traugott Krischke: *Ödön von Horváth. Kind seiner Zeit.* Ullstein-Buch. Bd 26525. Ullstein, Berlín 1998. ISBN 3-548-26525-1
* Traugott Krischke: *Horváth auf der Bühne. 1926-1938. Dokumentation.* Verl. der Österr. Staatsdr. Wien 1991. ISBN 3-7046-0172-1
* Wolfgang Lechner: *Mechanismen der Literaturrezeption in Österreich am Beispiel Ödön von Horváths.* Stuttgarter Arbeiten zur Germanistik. Bd 46. Heinz, Stuttgart 1978. ISBN 3-88099-047-6
* Winfried Nolting: *Der totale Jargon. Die dramatischen Beispiele Ödön von Horváths.* Literatur und Presse. Bd 2. Fink, München 1976. ISBN 3-7705-1314-2
* Piero Oellers: *Das Welt- und Menschenbild im Werk Ödön von Horvaths.* Europäische Hochschulschriften. Reihe 1. Deutsche Sprache und Literatur. Bd 1087. Lang, Bern 1987. ISBN 3-261-03894-2
* Hans-Peter Rüsing: *Die nationalistischen Geheimbünde in der Literatur der Weimarer Republik. Joseph Roth, Vicki Baum, Ödön von Horváth, Peter Martin Lampel.* Historisch-kritische Arbeiten zur deutschen Literatur. Bd 33. Lang, Frankfurt am Main 2003. ISBN 3-631-51072-1
* Annette Schmollinger: *"Intra muros et extra". Deutsche Literatur im Exil und in der inneren Emigration. Ein exemplarischer Vergleich.* Beiträge zur neueren Literaturgeschichte. F. 3, Bd 161. Winter, Heidelberg 1999. ISBN 3-8253-0954-1
* Christian Schnitzler: *Der politische Horváth. Untersuchungen zu Leben und Werk.* Marburger germanistische Studien. Bd 11. Lang, Frankfurt am Main 1990. ISBN 3-631-42614-3
* Angelika Steets: *Die Prosawerke Ödön von Horvaths. Versuch einer Bedeutungsanalyse.* Stuttgarter Arbeiten zur Germanistik. Bd 11. Heinz, Stuttgart 1975. ISBN 3-88099-010-7 
* Elisabeth Tworek-Müller: *Kleinbürgertum und Literatur. Zum Bild des Kleinbürgers im bayerischen Roman der Weimarer Republik.* tuduv-Studien. Reihe Sozialwissenschaften. Bd 37. tuduv, München 1985. ISBN 3-88073-179-9

### Ligazóns externas 
* Fotografías de Ödön von Horváth
* Enlaces sobre o autor na Universitätsbibliothek der Freien Universität Berlin