Miguel Aleksandrovich Romanov

**Miguel Aleksandrovich Romanov** (en ruso Михаи́л Александрович Рома́нов), nado en San Petersburgo o 22 de novembro de 1878 e finado en Perm o 12 de xuño de 1918, foi o fillo máis novo e o quinto descendente do emperador Alexandre III de Rusia e o irmán menor de Nicolao II de Rusia. Foi *de iure* emperador de Rusia despois de que o seu irmán Nicolao II abdicase en 1917 e o proclamase como «emperador Miguel II», mais rexeitou asumir o poder ao día seguinte.

Miguel naceu durante o reinado do seu avó paterno, Alexandre II. Naquel momento, era o cuarto na liña sucesoria, por detrás do seu pai e dos seus irmáns maiores Nicolao e o gran duque gran duque Xurxo. Tralo asasinato do seu avó en 1881, pasou a ser o terceiro na liña sucesoria e, en 1894, tras o falecemento do seu pai, converteuse no segundo. A morte de Xurxo en 1899 deixou a Miguel como herdeiro presunto de Nicolao II.

O nacemento do fillo de Nicolao, Alexei, en 1904 fixo que Miguel volvese ao segundo posto na liña, mais como Alexei padecía hemofilia en grao severo, Miguel sospeitaba que o neno podería morrer, deixándoo a el como herdeiro. Miguel causou un escándalo na corte imperial ao tomar como amante a Natalia Sergueievna Wulfert, unha muller casada. Nicolao enviou a Miguel a Oriol para evitar a deshonra pública, pero isto non disuadiu ao gran duque, que viaxaba con frecuencia para visitar a súa amante. Tralo nacemento do único fillo da parella, Xurxo, en 1910, Miguel levou a Natalia a San Petersburgo, onde foi rexeitada pola alta sociedade. En 1912, Miguel escandalizou a Nicolao ao casar con Natalia, na esperanza de ser excluído da sucesión. O matrimonio abandonou Rusia para vivir no exilio en Francia, Suíza e Inglaterra.

Co estalido da primeira guerra mundial, Miguel regresou a Rusia e asumiu o mando dunha división de cabalería. Cando Nicolao abdicou o , nomeou a Miguel como o seu sucesor no canto de Alexei. Miguel, porén, rexeitou aceptar a coroa sen a ratificación dunha asemblea electa. Nunca foi confirmado como emperador e, tras a Revolución rusa de 1917, foi encarcerado e asasinado.

## Primeiros anos 
[esquerda|miniatura|O gran duque Miguel (á esquerda) cos seus pais e irmáns. Fila traseira (de esquerda a dereita): [Dagmar de Dinamarca|emperatriz María, gran duque Nicolao (máis tarde Nicolao II), gran duquesa Xenia, gran duque Xurxo. Diante: gran duquesa Olga. No centro: Alexandre III.|alt=Fotografía en branco e negro de Alexandre III, calvo e barbudo, con uniforme militar, rodeado polos seus fillos e a súa esposa.]]
Miguel naceu no Palacio Aníchkov, no Nevskii Prospekt de San Petersburgo, como fillo máis novo e penúltimo dos fillos do tsarévich Alexandre de Rusia e da súa esposa, María Feodorovna. Os seus avós maternos eran o rei Cristián IX de Dinamarca e Luísa de Hesse-Kassel. A súa avoa paterna, María Aleksandrovna, falecera antes de que el cumprise dous anos. O seu avó paterno, o emperador Alexandre II de Rusia, foi asasinado o 1 de marzo de 1881 e, como resultado, os pais de Miguel convertéronse en emperador e emperatriz de todas as Rusias antes do seu terceiro aniversario. Tras o asasinato, o novo tsar Alexandre III trasladou a súa familia, incluído Miguel, ao máis seguro Palacio de Gatchina, a 47 quilómetros ao suroeste de San Petersburgo, rodeado por un foso.

Miguel foi criado xunto á súa irmá menor, a Gran duquesa gran duquesa Olga, quen o alcumaba «Floppy» porque «caía» nas cadeiras; os seus irmáns maiores e pais chamábano «Misha». As condicións no cuarto dos nenos eran modestas, mesmo espartanas. Dormían en catres duros, erguíanse ao amencer, lavábanse con auga fría e almorzaban mingau simple.

Miguel e Olga adoitaban saír a camiñar polos bosques de Gatchina co seu pai, quen aproveitaba para ensinarlles supervivencia. Desde moi novos aprendían tamén actividades físicas coma a equitación, e inculcábaselles a práctica relixiosa. Aínda que o Nadal e a Pascua eran celebrados con alegría e abundancia, a Coresma era estritamente observada: evitábanse a carne, os lácteos e calquera tipo de entretemento. As vacacións familiares pasábanas no verán no Palacio de Peterhof e coa familia materna en Dinamarca.

Miguel tiña case 16 anos cando o seu pai enfermou de gravidade; a viaxe anual a Dinamarca foi cancelada. O 1 de novembro de 1894, Alexandre III faleceu prematuramente aos 49 anos. O irmán maior de Miguel, Nicolao, converteuse en tsar, e a infancia de Miguel chegou ao seu fin.

## Carreira militar e funcións públicas 
[miniatura|dereita|alt=Boceto ao óleo de Miguel: un home de pelo castaño con bigote, vestido con uniforme militar e medallas, sentado nunha mesa con un papel diante|Cadro ao óleo de [Ilia Repin que mostra a Miguel no Consello de Estado, 1901]]
A nai de Miguel, a emperatriz viúva María, regresou co seu fillo e con Olga ao Palacio Anichkov. Como a maioría dos homes da súa familia, Miguel ingresou no exército. Completou a súa formación nunha escola de artillaría e incorporouse á artillaría da Garda a Cabalo. En novembro de 1898 acadou a maioría de idade legal e, só oito meses despois, converteuse en herdeiro presunto de Nicolao, xa que o seu irmán mediano, o gran duque gran duque Xurxo, falecera nun accidente de motocicleta. A morte de Xurxo e o conseguinte cambio na liña sucesoria puxeron de relevo a ausencia dun fillo varón por parte de Nicolao. Como a sucesión estaba limitada aos homes, as súas tres fillas eran inelegibles. Cando a esposa de Nicolao, Alexandra, quedou embarazada en 1900, tiña a esperanza de dar a luz a un fillo varón. Intentou que a declarasen rexente no caso de que Nicolao morrese antes do parto, pero o goberno rexeitou a proposta e estableceu que Miguel herdaría o trono fose cal fose o sexo do fillo por nacer. En 1901, Alexandra deu a luz á súa cuarta filla.

Miguel era considerado un home discreto, tranquilo e de bo carácter. Cumpría coas funcións públicas habituais dun herdeiro ao trono. En 1901 representou Rusia no funeral da raíña Vitoria e recibiu a Orde do Baño. Ao ano seguinte foi nomeado Cabaleiro da Xarreteira nas honras da coronación do rei Eduardo VII. En xuño de 1902, Miguel foi transferido ao rexemento azul de coraceros Dende a súa maioría de idade, Miguel asumira o control das súas finanzas. Entre os seus bens destacaban a maior refinaría de azucre do país, un capital de varios millóns de rublos, unha colección de automóbiles e propiedades rurais en Otrovo, na Polonia rusa, e en Brasovo, preto de Oriol.

Miguel foi herdeiro presunto ata o 12 de agosto de 1904, cando o nacemento do tsarevich Alexei, fillo de Nicolao e Alexandra, proporcionou un herdeiro aparente. Miguel volveu ser o segundo na liña sucesoria, pero foi nomeado co-rexente do rapaz, xunto con Alexandra, no caso de falecemento de Nicolao.

## Romances 
[miniatura|dereita|[Princesa Beatriz de Saxonia-Coburgo e Gotha]]
En 1902, Miguel coñeceu á princesa Beatriz de Saxonia-Coburgo e Gotha. Namoráronse e comezaron a escribirse en inglés, a lingua materna dela. Miguel falaba con fluidez tanto francés como inglés. Ao principio parecía que casarían; porén, a Igrexa ortodoxa oriental prohibía o matrimonio entre curmáns primeiros, e o pai de Miguel e a nai de Beatriz eran irmáns. Nicolao rexeitou permitir o matrimonio e, para desgusto de ambos, a relación rematou.

A atención de Miguel dirixiuse entón a Alexandra Kosikovskaya (setembro de 1875, rexión de Oriol – 1923, Berlín), coñecida agarimosamente como "Dina", que era dama de compañía da súa irmá Olga. O pai de Dina, Vladimir Kosikovsky, era avogado, e ela era unha plebea. Miguel rexeitou a idea, proposta por algúns amigos, de mantiña como amante, e en xullo de 1906 escribiulle a Nicolao pedíndolle permiso para casar con ela. pero nin el nin Patricia sabían nada ao respecto. O Palacio de Buckingham emitiu un desmentido. Porén, dous anos despois, en outubro de 1908, Miguel visitou Londres e foi «emparellado» con Patricia en actos sociais. Semella que a súa nai estaba a manobrar para casalo cunha noiva máis axeitada e que o autor da falsa nova, o correspondente de Reuters Guy Beringer, interpretou demasiado o contexto. Por mor da presión familiar e imposibilitado de ver a Dina, Miguel semellaba ter perdido o interese en agosto de 1907. Dina marchou ao estranxeiro. Nunca casou e sempre se considerou a prometida lexítima de Miguel, pero a súa relación xa rematara.

miniatura|dereita|alt=Retrato de tres cuartos de Natalia cun vestido e sombreiro de estilo eduardino e envolta en peles|Natalia Brasova
A comezos de decembro de 1907, Miguel coñeceu a Natalia Serguéievna Wulfert, esposa dun compañeiro oficial, e desde 1908 comezaron unha fonda amizade. Natalia era unha plebea e tiña unha filla do seu primeiro matrimonio. En agosto de 1909 xa eran amantes, e en novembro dese ano Natalia vivía separada do seu segundo marido nun apartamento en Moscova pagado por Miguel. Para evitar un escándalo, Nicolao transferiu a Miguel aos húsares de Chernígov, en Oriol, a 400 quilómetros de Moscova, pero Miguel viaxaba alí varias veces ao mes para vela. O único fillo da parella, Xurxo (en honra ao irmán falecido de Miguel), naceu en xullo de 1910, antes de que se formalizase o divorcio de Natalia. Para garantir que o neno puidese ser recoñecido como seu e non como fillo de Wulfert, Miguel fixo que a data do divorcio fose retroactivamente modificada. Nicolao emitiu un decreto outorgándolle ao neno o apelido «Brasov», tomado da propiedade de Miguel en Brasovo, o que supuña un recoñecemento tácito da paternidade.

En maio de 1911, Nicolao permitiu que Natalia se mudase de Moscova a Brasovo e concedéuselle oficialmente o apelido «Brasova». En maio de 1912, Miguel viaxou a Copenhague para asistir ao funeral do seu tío, o rei Frederico VIII de Dinamarca, onde enfermou dunha úlcera de estómago que lle causaría problemas durante anos. Tras pasar unhas vacacións en Francia, onde el e Natalia foron seguidos pola Okhrana, Miguel foi transferido de novo a San Petersburgo para asumir o mando da Garda de Cabaleiros. Levou consigo a Natalia, que se instalou nun apartamento na capital, pero foi rexeitada pola alta sociedade e, poucos meses despois, Miguel trasladouna a unha vila en Gátchina.

## Matrimonio 
En setembro de 1912, Miguel e Natalia foron de vacacións ao estranxeiro e, como era habitual, foron seguidos pola Okhrana. En Berlín, Miguel anunciou que el e Natalia viaxarían en coche ata Cannes e ordenou ao seu persoal que os seguise en tren. A Okhrana tiña instrucións de seguir a parella por ferrocarril e non en automóbil, polo que Miguel e Natalia quedarían sen escolta durante o traxecto cara ao sur. A viaxe foi unha manobra deliberada. No camiño desviáronse a Viena, onde se casaron o 16 de outubro de 1912 co sacerdote Misitsch na Igrexa ortodoxa serbia de San Sava. Uns días despois, tras pasar por Venecia e Milán, chegaron a Cannes, onde se lles uniron Xurxo e a filla de Natalia do seu primeiro matrimonio. Dúas semanas despois da voda, Miguel escribiulles á súa nai e ao seu irmán para informarlles. Ambos reaccionaron con horror. A súa nai dixo que era «inexorablemente horrible en todos os sentidos», e o seu irmán estaba abraiado de que «rompese a súa palabra... de que non casaría con ela».

Nicolao estaba particularmente afectado porque o seu herdeiro, Alexei, padecía hemofilia e atopábase gravemente enfermo, circunstancia que Miguel invocou como un dos motivos para casar con Natalia. Miguel temía que, coa morte de Alexei, volvería ser herdeiro presunto e non podería casar con ela. Ao facelo antes, quedaría excluído da sucesión e evitaría perder a Natalia. A sociedade rusa ficou sorprendida pola severidade das medidas de Nicolao, mais apenas existía simpatía cara a Natalia. Non tiña dereito ao tratamento de gran duquesa; en cambio, utilizaba o título de «Madame» ou «Condesa Brasova».

Durante seis meses, a parella hospedouse en hoteis de Francia e Suíza sen reducir o seu nivel de vida. Recibiron visitas da irmá de Miguel, a gran duquesa Xenia, e do seu curmán, o gran duque Andrés Vladimirovich de Rusia. En xullo de 1913, atopáronse coa nai de Miguel en Londres, que lle dixo a Natalia «unhas cantas verdades», segundo escribiu Xenia no seu diario. Tras outra viaxe por Europa continental, Miguel alugou por un ano a Knebworth House, unha casa señorial equipada con persoal e mobiliario, a 30 quilómetros ao norte de Londres. As finanzas de Miguel estaban en tensión, xa que dependía de remesas enviadas desde Rusia por orde de Nicolao, quen aínda controlaba todas as súas propiedades e bens.

## Guerra 
Ao estalar a Primeira Guerra Mundial en 1914, Miguel envioulle un telegrama ao emperador pedíndolle permiso para regresar a Rusia e servir no exército, a condición de que a súa esposa e o seu fillo puidesen acompañalo. Nicolao aceptou, e Miguel viaxou de volta a San Petersburgo a través de Newcastle upon Tyne, Noruega, Suecia e Finlandia. Miguel xa alugara Paddockhurst, en Sussex, unha propiedade maior ca Knebworth, coa intención de mudarse alí ao rematar o contrato anterior. Chegou a trasladar os seus mobles e aparellos ao lugar. Como se pensaba que a guerra sería breve, a parella cría que regresaría a Inglaterra ao seu remate. Mentres tanto, Miguel ofreceu a propiedade ao servizo do exército británico. En San Petersburgo, rebautizada como Petrogrado en setembro de 1914, instalaron a súa residencia nunha vila na rúa Nikolaevskaya 24, en Gátchina, que Miguel comprara para Natalia. A ela non se lle permitía residir en ningún dos pazos imperiais.

miniatura|esquerda|alt=Miguel, de rostro clásico e uniforme militar|Miguel, 1917
O gran duque, ascendido de coronel a maxeral, recibiu o mando dunha división de nova creación: a División Nativa do Cáucaso, coñecida como a "División Salvaxe". O nomeamento foi visto como un descenso de categoría, xa que a división estaba composta maioritariamente por recrutas musulmáns novatos, en contraste coas tropas de elite que Miguel dirixira anteriormente. Os seis rexementos da división estaban formados por diferentes grupos étnicos: chechenos, daguestaneses, kabardianos, tártaros, circasianos e inxetios, e eran dirixidos por oficiais étnicamente rusos. Todos os homes eran voluntarios, pois o servizo militar obrigatorio non se aplicaba no Cáucaso. Malia as dificultades para manter a disciplina, constituían unha forza de combate eficaz. Polas súas accións nos montes Cárpatos en xaneiro de 1915, Miguel recibiu a máxima distinción militar, a Orde de San Xurxo, 4ª clase. Ao contrario que o seu irmán o emperador, Miguel era un líder militar popular.

En xaneiro de 1915, a natureza tráxica da guerra xa era evidente. Miguel escribía: «sinto un gran resentimento cara á xente en xeral, e especialmente cara aos que están no poder e permiten que todo ese horror ocorra. Se a decisión de declarar a guerra estivese nas mans do pobo, non estaría tan apaixonadamente en contra desta gran calamidade».

Ao comezo da guerra, Miguel escribiulle a Nicolao pedíndolle que lexitimase o seu fillo para garantir a súa protección no caso de que el morrese no fronte. Finalmente, Nicolao accedeu e outorgoulle ao rapaz o título de «conde Brasov» mediante decreto o 26 de marzo de 1915.

## Retirada 
En xuño de 1915, os rusos estaban en retirada. Cando morreu o gran duque Constantino ese mes, Miguel foi o único membro da familia imperial ausente no funeral celebrado en Petrogrado. Natalia reprochoulle a súa ausencia, mais Miguel replicou que era inaceptable que os seus parentes abandonasen as súas unidades para asistir ao funeral de Constantino nun momento tan delicado. O correspondente de guerra estadounidense Stanley Washburn informou que Miguel vestía "un uniforme sinxelo, sen máis indicación do seu rango que as hombreras do mesmo tecido". Miguel era "sincero e democrático" e "vivía de maneira moi modesta nunha vila sucia". mais el estaba convencido de que "neste tempo tan difícil debo servir a Rusia e estar aquí no fronte".

En xullo de 1915, Miguel contraeu difteria, mais recuperouse. A guerra ía mal para Rusia e ao mes seguinte Nicolao asumiu o cargo de comandante supremo das forzas armadas, unha decisión mal recibida. Entre os erros de Nicolao estivo ordenar a Miguel que autorizase un pago a un amigo de Rasputin, un enxeñeiro chamado Bratoliúbov, que afirmaba ter inventado un lanzachamas devastador. O invento resultou falso, Bratoliúbov foi detido por fraude, pero interveu Rasputin e acabou sendo liberado. Miguel semellaba inxenuo: unha amiga de Natalia dixo que "confiaba en todo o mundo... De non ser pola súa esposa, tería sido enganado a cada paso".

En outubro de 1915, Nicolao devolveulle o control das súas propiedades e, en febreiro de 1916, Miguel recibiu o mando do II Corpo de Cabalería, que incluía a División Salvaxe, unha división cosaca e outra cosaca do Don. Non obstante, as faltas de respecto por parte do círculo do tsar continuaban: cando foi ascendido a tenente xeneral en xullo de 1916, a diferenza dos demais grandes duques, non foi nomeado aide-de-camp do tsar nin recibiu o rango de axudante xeral. Miguel admitiu que "sempre desprezou á alta sociedade de Petrogrado... non hai xente máis falsa; con poucas excepcións, todos son lixo". Aínda que non fixo declaracións políticas públicas, asumíase que era liberal, como a súa esposa, e o cónsul británico Bruce Lockhart pensaba que "tería sido un excelente monarca constitucional".

Durante o verán de 1916, o corpo de Miguel participou na ofensiva de Brusílov. O Exército da Garda sufriu fortes perdas baixo o liderado incompetente do seu tío, o gran duque Paulo Alexandrovich de Rusia, que foi destituído. Pola contra, Miguel recibiu unha segunda medalla ao valor, a Orde de San Vladimiro con espadas, polas súas accións contra o inimigo, O mal curso da guerra e a separación case constante deprimían a Miguel e Natalia. Miguel seguía a padecer úlceras de estómago e en outubro de 1916 foi enviado a descansar á Crimea.

Antes de marchar á propiedade da súa irmá Xenia en Ai-Todor, a uns 20 km de Ialta, escribiulle unha carta sincera ao seu irmán advertíndoo da situación política:

## Crecente inestabilidade pública 
Miguel e outros membros da familia imperial, incluíndo os gran duques Alexandre, Xurxo, Nicolao e Dmitri Pavlovich e a gran duquesa Isabel Feodorovna Romanova, advertiron do aumento da tensión social e da percepción de que Nicolao estaba influenciado pola súa esposa de orixe alemá, Alexandra, e polo autoproclamado home santo Rasputin. Nicolao e Alexandra rexeitaron escoitar. En decembro de 1916, Dmitri e catro cómplices asasinaron a Rasputin. Miguel soubo do asasinato en Brasovo, onde celebraba o Nadal coa súa familia. O 28 de decembro, segundo o embaixador francés, houbo un intento errado de asasinar a Alexandra; o atacante foi capturado e executado ao día seguinte. O presidente da Duma do Imperio Ruso, Mikhail Rodzianko, a gran duquesa María Pavlovna e o embaixador británico George Buchanan uníronse ás voces que pedían afastar a Alexandra da política, mais Nicolao negouse a facelo. As intrigas e rumores contra Nicolao e Alexandra continuaron medrando.

En xaneiro de 1917, Miguel regresou ao fronte para entregar o mando do seu corpo; desde o 29 de xaneiro era inspector xeral de cabalería con base en Gátchina. O xeneral Aleksei Brusílov, comandante de Miguel no fronte sueste, suplicoulle que lle dixese ao tsar "a necesidade de reformas inmediatas e drásticas", pero Miguel advertiulle: "non teño ningunha influencia... O meu irmán recibiu advertencias e peticións como esta en repetidas ocasións, desde todos os lados".

Durante o mes de febreiro, o gran duque Alexandre, Rodzianko e Miguel meteron presión a Nicolao e Alexandra para que accedesen ás demandas populares. O malestar social aumentou e, o 27 de febreiro, soldados en Petrogrado uníronse aos manifestantes, elementos do exército subleváronse e os presos foron liberados. Nicolao, que se atopaba no cuartel xeral de Mogilev, disolveu a Duma, pero os deputados negáronse a marchar e estableceron un goberno rival. Tras consultar con Rodzianko no Palacio Mariinski, Miguel recomendoulle a Nicolao que destituíse aos seus ministros e nomease un novo goberno liderado polo xefe da maioría na Duma, Georgii Lvov. A súa proposta foi apoiada polo xefe do Estado Maior, o xeneral Mikhail Alekseiev. Nicolao rexeitou a proposta e emitiu ordes inútiles para que as tropas marchasen sobre Petrogrado. Os revolucionarios patrullaban as rúas e arrestaban a persoas relacionadas co antigo réxime. Miguel conseguiu chegar ao Palacio de Inverno, onde ordenou á garda que se retirase ao Almirantado, por ofrecer maior seguridade, mellor posición táctica e menor carga simbólica. El mesmo refuxiouse no apartamento dunha coñecida, a princesa Putyatina, na rúa Millionnaya. Nos apartamentos veciños, o camareiro do tsar Nikolai Stolypin e o Procurador do Santo Sínodo foron detidos polos revolucionarios, e na casa contigua o xeneral barón Staekelberg foi asasinado cando unha turba asaltou a vivenda.

O 1 de marzo, Rodzianko enviou gardas ao apartamento de Putyatina para garantir a seguridade de Miguel, quen asinou un documento redactado por Rodzianko e o gran duque Paulo Alexandrovich de Rusia propoñendo a creación dunha monarquía constitucional. O recentemente creado Soviet de Petrogrado rexeitou o documento, que xa quedara obsoleto debido ás peticións de abdicación do tsar.

## Abdicación de Nicolao II 
Na tarde do , o emperador Nicolao II, presionado polos xenerais e os representantes da Duma, abdicou en favor do seu fillo, Alexei, deixando a rexencia en mans de Miguel. Porén, esa mesma noite reconsiderou a súa decisión. Alexei padecía hemofilia e Nicolao temía que, se o neno se convertía en emperador, sería separado dos seus pais. Nun segundo documento de abdicación, asinado ás 23:40 pero datado ás 15:00 (a mesma hora que o anterior), Nicolao II declaraba:

[miniatura|dereita|[Gueorxi Lvov, presidente do Goberno Provisional de Rusia entre marzo e xullo de 1917]]

Na mañá do día seguinte, Miguel foi proclamado como "emperador Miguel II" perante as tropas e en diversas cidades rusas, mais a súa proclamación non foi universalmente aceptada. Algúns batallóns aclamárono e prestáronlle xuramento, mais outros mostraron indiferenza. O recentemente establecido Goberno Provisional Ruso non aprobara a súa sucesión. Ao espertar, Miguel descubriu non só que o seu irmán abdicara no seu favor —xa que Nicolao non o informara previamente—, senón tamén que unha delegación da Duma o visitaría no apartamento de Putyatina nuns minutos. A reunión co presidente da Duma, Rodzianko, o novo primeiro ministro príncipe Lvov e outros ministros, incluíndo Pavel Miliukov e Aleksandr Kerenskii, durou toda a mañá. Putyatina ofreceu un xantar, e pola tarde chamáronse dous avogados (o barón Nolde e Vladimir Dmitrievich Nabokov) para redactar un manifesto que Miguel debía asinar. A situación legal era complicada: cuestionábase a lexitimidade do goberno, se Nicolao tiña dereito a excluír ao seu fillo da sucesión, e mesmo se Miguel era ou non emperador. Tras varios borradores e discusións, acordouse redactar unha declaración de aceptación condicional como fórmula apropiada. Nela, Miguel deixaba en mans do pobo a decisión final e recoñecía ao Goberno Provisional como executivo *de facto*, sen renunciar explicitamente nin aceptar o trono. Escribiu:

Diversos comentaristas, desde Kérenski até o embaixador francés Maurice Paléologue, consideraron o xesto de Miguel como nobre e patriótico, mais Nicolao estaba indignado porque Miguel "se someteu á Asemblea Constituínte" e cualificou o manifesto de "parvadas".

As esperanzas dos monárquicos de que Miguel puidese asumir o trono tras as eleccións da Asemblea Constituínte Rusa foron superadas polos acontecementos. A súa renuncia ao trono, aínda que condicional, marcou o fin do réxime tsarista en Rusia. O Goberno Provisional tiña pouco poder efectivo; o verdadeiro poder residía no Soviet de Petrogrado.

## Arresto 
[miniatura|esquerda|[Alexandr Kerenskii, presidente do Goberno Provisional de Rusia entre xullo e outubro de 1917]]

Miguel regresou a Gatchina e non se lle permitiu volver á súa unidade nin viaxar fóra da área de Petrogrado. O 5 de abril de 1917 foi oficialmente retirado do servizo militar. En xullo, o príncipe Georgii Lvov dimitiu como primeiro ministro e foi substituído por Aleksandr Kerenskii, quen ordenou trasladar o ex tsar Nicolao a Tobolsk, nos Urais, porque era "un lugar remoto e tranquilo onde chamarían menos a atención". Na véspera da partida de Nicolao, Kerenskii autorizou a Miguel a visitarlle. Kerenskii permaneceu presente durante o encontro e os irmáns intercambiaron cortesías incómodas "movéndose nerviosamente e ás veces colléndose da man ou dos botóns do uniforme". Unha semana máis tarde, foron trasladados a un apartamento en Petrogrado. Os problemas estomacais de Miguel empeoraron e, grazas á intervención do embaixador británico George Buchanan e do ministro de exteriores Mikhail Tereshchenko, regresaron a Gatchina a comezos de setembro. Tereshchenko informou a Buchanan de que á emperatriz viúva se lle permitiría abandonar o país e que Miguel podería seguirlle máis adiante. Porén, o Reino Unido non estaba disposto a aceptar a ningún gran duque ruso por temor a unha reacción pública negativa, pois había pouca simpatía polos Románov.

O 1 de setembro de 1917, Kerenskii proclamou a República Rusa. Miguel escribiu no seu diario: "Esta mañá espertamos coa nova de que Rusia se converteu en república. Que importa a forma de goberno mentres haxa orde e xustiza?" Dúas semanas despois, levantóuselle o arresto domiciliario.

Kerenskii armara aos bolxeviques tras un enfrontamento co xefe do exército, e en outubro produciuse unha segunda revolución cando os bolxeviques tomaron o poder. Cun permiso de viaxe concedido por Piotr Polotsov, antigo compañeiro de Miguel na División Salvaxe, planeaban trasladarse a Finlandia, que parecía máis segura. Porén, os preparativos foron observados por simpatizantes bolxeviques e foron arrestados de novo. Os bolxeviques confiscaron os últimos automóbiles de Miguel.

O arresto domiciliario foi levantado novamente en novembro e celebrouse a elección da Asemblea Constituínte Rusa, que se reuniu en xaneiro de 1918. Aínda que os bolxeviques eran minoría, disolveron a asemblea. O 3 de marzo de 1918, o goberno bolxevique asinou o Tratado de Brest-Litovsk, cedendo amplos territorios aos Imperios Centrais. O 7 de marzo, Miguel e Johnson foron arrestados por orde de Moisei Uritski, xefe da Cheka de Petrogrado, e encerrados na sede bolxevique do Instituto Smolny.

## Encarceramento 
O 11 de marzo de 1918, Uritski enviou a Miguel e Johnson a Perm, mil millas ao leste, por orde do Consello de Comisarios do Pobo, do que formaban parte Vladimir Lenin e Iósif Stalin. A viaxe, nun vagón de mercadorías sen fiestras nin calefacción, durou oito días a unha velocidade media de 8 km/h. Ao principio, Miguel foi aloxado nun hotel, pero dous días despois foi encarcerado polo Soviet local. Natalia xestionou a súa liberación ante os comisarios en Petrogrado, e o 9 de abril de 1918 foi liberado dentro da cidade. Instalouse no mellor cuarto do mellor hotel de Perm, acompañado por Johnson e dous criados: o axudante Vasili Chelyshev e o exchofer Borunov.

Natalia, preocupada pola seguridade de Xurxo, organizou a súa saída clandestina de Rusia en marzo de 1918 coa axuda de diplomáticos dinamarqueses e os Putyatin. En maio, Natalia obtivo un permiso para visitar a Miguel e, acompañada de amigos como o príncipe Putyatin e Margaret Abakanovich, pasou a Pascua ortodoxa con el en Perm.

Mentres tanto, tropas checoslovacas que cruzaban Siberia cara a Vladivostok rebeláronse, apoderáronse do ferrocarril e avanzaron cara a Perm xunto coas forzas brancas. Miguel e Natalia temeron que ela quedase atrapada, polo que o 18 de maio ela marchou tristemente. A comezos de xuño, Miguel enfermou novamente do estómago.

## Asasinato 
miniatura|dereita|Miguel (esquerda) con Johnson en Perm, abril de 1918

O 12 de xuño de 1918, o xefe da Cheka local, Gavril Myasnikov, coa connivencia doutros bolxeviques, organizou o asasinato de Miguel. Myasnikov recrutou a catro ex-presos do réxime tsarista: Vasili Ivanchenko, Ivan Kolpashchikov, Andrei Markov e Nikolai Zhuzhgov.

Os asaltantes presentáronse no hotel de Miguel ás 23:45 con unha orde falsa. Miguel protestou, mais finalmente vestiuse; Johnson insistiu en acompañalo. Todos subiron a dous coches de cabalos e foron levados a un bosque preto de Motovilikha. Aí, fóra da cidade, ao amencer do 13 de xuño, disparáronlles. Miguel moveuse cara a Johnson, pero recibiu un tiro na cabeza a queima roupa. Johnson tamén foi asasinado.

Os corpos foron desnudados, enterrados e os obxectos de valor foron roubados. As roupas foron queimadas despois de seren mostradas como proba da morte. O Soviet rexional aprobou o crime, posiblemente co consentimento de Lenin. Miguel foi o primeiro Románov asasinado polos bolxeviques, pero non o último. Os seus restos e os de Johnson nunca foron atopados. Algúns dos seus criados foron arrestados e asasinados. Os alemáns organizaron a evasión de Natalia e a súa filla a Kíiv. Tras a derrota alemá, foron evacuadas pola Royal Navy.

O 8 de xuño de 2009, catro días antes do 91 aniversario da súa morte, Miguel e Johnson foron oficialmente rehabilitados polo goberno ruso.

O seu fillo Xurxo morreu nun accidente de tráfico antes de cumprir 21 anos, en 1931. Natalia morreu sen recursos nun hospital de caridade de París en 1952. A súa fillastra Natalia Mamontova casou tres veces e publicou un libro sobre a súa vida titulado *Step-Daughter of Imperial Russia*, en 1940.

## Devanceiros 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* O asasinato de Miguel Aleksandrovich
### Ligazóns externas 
* Virtual Museum of Michael Romanov in Perm, con información sobre os seus derradeiros días en Perm.