Jórvik

dereita|miniatura|O reino viquingo de Jórvik, en Northumbria.
O **reino viquingo de York** ou **Jórvík** foi un antigo estado de Europa que existiu no período desde o 866 até o 954. Os viquingos orixinarios de Dinamarca estableceron un potente estado na illa de Gran Bretaña con capital en York, que nun principio se chamou *Jórvik*. A rexión ao redor desta cidade coñeceuse como Danelaw, termo que se aplicou tamén á xurisdición detentada polos daneses durante a segunda metade do século X.

Territorio tamén coñecido como a **York Escandinava**, termo usado polos historiadores para identificar ao reino de Northumbria a finais do século IX e primeira metade do século X, durante a dominación escandinava, en particular baixo o reinado dos reis viquingos.

## Etimoloxía 
O nome **Jórvík** é unha escandinavización de *Eoforwic*, que é o nome en inglés antigo da capital de Northumbria coñecida como York no século X. O prefixo *jór-* en nórdico antigo procede da palabra *jofurr* que ten o mesmo significado do inglés antigo, *eofor* (xabaril ou caudillo). O sufijo *wic* procede do protoindoeuropeo e significa *campamento* ou *asentamento* (en latín: *vicus*), substituído polo nórdico antigo *vík* (porto ou baía). O sentido da palabra, por tanto, para os escandinavos sería: *«porto do caudillo ou dos caudillos»*.

## Xeografía 
O territorio do reino viquingo comprendía gran parte do norte de Inglaterra, con fronteiras sempre en constante cambio debido ás guerras con Wessex. *Jórvik* estaba moi vinculada a outro territorio viquingo en Irlanda, o reino de Dublín durante ese período.

## Historia 
York foi fundada polos romanos como fortaleza e bautizada *Eboracum*, máis tarde ocupada e reavivada polos anglosaxóns como o emporio comercial de *Eoforwic.* A primeira incursión viquinga coñecida foi en novembro de 866 e liderada por Ivar o Desosado, un dos fillos do lendario Ragnar Lodbrok e un dos caudillos que encabezaron a conquista de Inglaterra co grande exército pagán polos cronistas anglosaxóns, que desde Anglia Oriental marchou cara ao norte, apoiado por cabalos que obtiveron durante a retirada do rei Edmundo Mártir durante a guerra civil entre aspirantes polo trono do reino anglo de Northumbria e os territorios de Bernicia e Deira. Tras unha tregua, os anglosaxóns uniron as súas forzas pero foron incapaces de reconquistar York en marzo de 867 e tras a derrota Deira someteuse ao control danés obrigando á corte de Northumbria a escapar e atopar refuxio en Bernicia. Non obstante unha arremetida viquinga contra Mercia fracasou e todos os esforzos contra Wessex non cultivaron os froitos esperados pola forte oposición do rei Aethelred I e o novo príncipe Alfredo. Parece que o arcebispo de York colaborou cos viquingos, polo que foi expulsado temporalmente cando os northumbrianos recuperaron a cidade en 872; máis tarde recuperou a súa praza que mantivo até a súa morte. O rei viquingo Guthred foi enterrado na catedral de York, un indicativo que o arcebispo e o monarca viquingo chegou a un acordo como suxire o historiador Richard Hall.
[esquerda|miniatura|188x188px|[Moeda viquinga de York durante o reinado de Erik Machada Sanguenta (952-954).]]
Todas as moedas viquingas parece que se cuñaron en York, un sinal da excelente situación económica como imán comercial de Northumbria na época. A importancia de York fíxose patente cando o caudillo Guthrum dirixiu a súa atención a Anglia Oriental mentres Halfdan Ragnarsson tomou o poder no ano 875

Os gobernantes daneses procedentes de Xutlandia, reino de Gorm o Vello, establecéronse no reino de Anglia Oriental. Os cinco burgos de Danelaw seguían as mesmas bases do reino de Lindsey e os límites usábanse como un tipo de fronteiras entre cada reino. Canuto o Grande máis tarde «reinstituíu» unha dinastía norueguesa de *jarls* en Northumbria, con Eiríkr Hákonarson, mentres mantivo outra dinastía danesa en Anglia Oriental con Thorkell o Alto. Todo o norte de Inglaterra seguiría sendo unha fonte de intrigas de palacio para os noruegueses até a morte de Harald III de Noruega na batalla de Stamford Bridge en 1066 previa á batalla de Hastings e a conquista normanda de Inglaterra.

O lugar de *Konungsgurtha* (en nórdico antigo significa a *Corte do Rei*), atópase rexistrada a finais do século XIV como área inmediatamente exterior da *porta principalis sinistra*, a porta occidental do acantonamento romano que aínda se mantén no día de hoxe en King's Square, Ainsty, Yorkshire. Quizais indicaba unha residencia real viquinga sobre os restos da fortaleza romana.

O reino viquingo foi absorbido por Inglaterra en 954 tras a derrota de Eric I de Noruega na batalla de Stainmore. Tras a anexión de *Jórvik* a Northumbria, baixo o goberno do conde de Wessex, o título de rei de *Jórvik* soaba redundante e foi substituído por "conde de York", en 960. A perda de independencia política de *Jórvik* non significou unha alteración da situación económica e o éxito comercial obtido: cara ao ano 1000, o crecemento urbano foi espectacular, superado só por Londres. Aínda que algúns dos condes de York foron nórdicos como os reis de *Jórvik*, foron sucedidos por normandos tras a conquista. Guillerme I o Conquistador acabou cos últimos vestixios de independencia na rexión e estableceu guarnicións militares na cidade. O condado de York foi abolido por Henrique II de Inglaterra.

## Gobernantes de *Jórvik* 
## Secuelas 
Entre 1070 e 1085 houbo intentos ocasionais de recuperar *Jórvik* polas forzas viquingas danesas, pero ningunha desas tentativas tivo éxito para materializarse nun renacemento do Reino viquingo de York.

O título Duque de York, título nobiliario de Gran Bretaña, foi creado en 1341 pero uniuse á coroa cando o cuarto duque se converteu en Eduardo IV de Inglaterra. En consecuencia, o título de Duque de York, concedeuse ao segundo fillo do monarca.

## Véxase tamén 
* Estandarte do corvo.
* Grande exército pagán.
* Os cinco burgos de Danelaw.
* Uí Ímair.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* D. M. Palliser (2014), Medieval York: 600-1540, OUP Oxford, ISBN 0191667579

### Ligazóns externas 
* Brenda Ralph Lewis & David Nash Ford, "York: Viking Times"
* Timeline of Anglo-Saxon England