Al-Ghazali

**Al-Ghazali** de nome completo **Abu Hamid Muhammad ibn Muhammad al-Ghazali** ( أَبُو حَامِدٍ مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ ٱلطُّوسِيُّ ٱلْغَزَالِيُّ ) coñecido nos países de fala persa como **Imam Muhammad-i Ghazali** (en persa: امام محمد غزالی ) ou na Europa medieval polo latinizado como **Algazelus** ou **Algazel** , foi un polímata persa nado en Ghazaleh (Irán) en c. 1058 e finado en Tus, Irán, o 19 de decembro de 1111, é coñecido por ser un dos filósofos, teólogos, xuristas, lóxicos e místicos máis importantes e influentes do islam. contribuíu decisivamente no desenvolvemento teórico do sufismo e da súa aceptación como corrente islámica.

Algúns musulmáns consideran que foi un mujaddid, un renovador da fe, que, segundo o hadith profético, aparece unha vez cada século para restaurar a fe da comunidade islámica. As súas obras foron tan aclamadas polos seus contemporáneos que Al-Ghazali recibiu o título honorífico de "Proba do Islam" (Hujjat al-Islām).

Al-Ghazali cría que a tradición espiritual islámica quedara moribunda e que as ciencias espirituais ensinadas pola primeira xeración de musulmáns foran esquecidas. Esta crenza levouno a escribir a súa obra mestra titulada ''Iḥyā' 'ulūm ad-dīn* ("O renacemento das ciencias relixiosas"). Entre as súas outras obras, a *Tahāfut al-Falāsifa* ("A incoherencia dos filósofos") é un fito na historia da filosofía, xa que avanza a crítica. da ciencia aristotélica desenvolveuse máis tarde na Europa do século XIV.

Foi clave no aumento da influencia da escola asharita na filosofía islámica e o máis importante opoñente aos Mutazilitas. O seu libro *Tuhafut al-Falasifa* (*A incoherencia dos Filósofos'') é o maior expoñente da epistemoloxía islámica, e Ghazali retomou o escepticismo filosófico que non volveu ser común ata o século XVIII con George Berkeley e David Hume, este encontro co escepticismo conduciu a Ghazali a teorizar sobre unha forma de ocasionalismo teolóxico ou a crenza que a causa dos sucesos e accións non son o produto de conxuncións materiais senón da inmediata acción de Alá, pensamento que será retomado polos fundamentalistas islámicos. No libro tamén rexeita a filosofía de Platón e Aristóteles por contaminar a fe islámica.
## Traxectoria 
A data suposta do nacemento de Al-Ghazali, dada por Ibn al-Jawzi, é o 450 despois da Héxira (AH) (1058/9 calendario gregoriano). As estimacións modernas sitúano no 448 AH (1056/7), baseándose en certas declaracións na correspondencia e na autobiografía de Al-Ghazali. Foi un erudito musulmán, especialista en dereito, racionalista e espiritista de orixe persa. Naceu en Tabaran, unha cidade no distrito de Tus, Khorasan (agora parte de Irán), o califa Al-Qa'im en 1056.

Unha tradición póstuma, cuxa autenticidade foi cuestionada en estudos recentes, é que o seu pai morreu na pobreza e deixou ao mozo Al-Ghazali e ao seu irmán Ahmad ao coidado dun sufí. O contemporáneo e primeiro biógrafo de Al-Ghazali, Abd al-Ghafir al-Farisi, só rexistra que Al-Ghazali comezou a recibir instrucións en *fiqh* ( xurisprudencia islámica) de Ahmad al-Radhakani, un profesor local e Abu ali Farmadi, un naqshbandi sufí de Tus. abandonou a súa carreira e abandonou Bagdad co pretexto de ir en peregrinación á Meca. Facendo arranxos para a súa familia, dispuxo da súa riqueza e adoptou un estilo de vida ascético. Segundo o biógrafo Duncan B. Macdonald, o propósito de absterse do traballo escolar era enfrontarse á experiencia espiritual e á comprensión máis común da "Palabra e das Tradicións". Despois dun tempo en Damasco e Xerusalén, cunha visita a Medina e a Meca en 1096, volveu a Bagdad onde parou brevemente antes de volver a Tus para pasar os seguintes anos en '*uzla* (reclusión) . A reclusión consistiu en absterse de ensinar en institucións patrocinadas polo estado, pero continuou publicando, recibindo visitantes e ensinando na zauia (madrasa privada) e khanqah (loxa sufí) que mandara construír.

Fakhr al-Mulk, gran visir de Ahmad Sanjar, meteu presión a Al-Ghazali para que regresase á Nizamiyya en Nishapur. Al-Ghazali capitulou de mala gana en 1106, temendo con razón que el e as súas ensinanzas atoparan resistencia e controversia. Al-Ghazali recibiu moitos títulos como *Sharaf-ul-Aʾimma* (), *Zayn-ud-dīn* () e *Ḥujjat-ul-Islām* ().

É visto como o membro clave da influente escola asharite da filosofía musulmá primitiva e o refutador máis importante dos mutazilitas. Porén, escolleu unha posición lixeiramente diferente en comparación cos axaritas. As súas crenzas e pensamentos difiren nalgúns aspectos da escola ortodoxa asharita. Tamén se sabe que escribiu unha fatwa contra os reis taifas  do al-Andalus, declarando que carecían de principios, que non eran aptos para gobernar e que debían ser destituídos do poder. Esta fatwa foi utilizada por Yusuf ibn Tashfin para xustificar a súa conquista do al-Andalus.
[alt=Mausoleum of Al-Ghazali covered in a tin roof|miniatura|upright|Mausoleo de Al-Ghazali en [Tus, Irán|Tus, situado preto da tumba do poeta persa Ferdowsi. O mausoleo foi descuberto na década de 1990 despois de estar perdido durante moitos séculos e permanece descoidado.]]

Á parte dunha defensa do islam en corenta libros chamada *Proba do islam*, escribiu con finalidade antifilosófica un tratado en dúas partes: *As intencións dos filósofos*, parte expositiva, e *A incoherencia dos filósofos*, parte crítica, na que rebate as súas afirmacións; como o Occidente latino só coñeceu a primeira parte, *Maqasid al falasifa* traducida por Domingo Gundisalvo como unha das achegas da chamada Escola de Tradutores de Toledo, transmitiuse o erro de consideralo un dos principais discípulos de Avicena e foi considerado en Europa como un filósofo antes que como un teólogo.

Algazel serviu como transmisor da obra de Aristóteles e comentarista dos seus seguidores musulmáns Avicena e Alfarabi. Aínda que estudou os postulados racionalistas, chegou ó convencemento da ineficacia da razón como ferramenta de coñecemento ou de comunicación con Deus; iso fíxolle chegar a postulados místicos e a abrazar o sufismo durante dez anos. As súas obras principais son, á parte de *A destrución dos filósofos* tan criticada por Averroes, sobre todo *Revivificación das ciencias relixiosas*. Rexeita a eternidade do mundo como herética, subordinando a filosofía á teoloxía: á beira do coñecemento ordinario, froito dos sentidos, coloca un coñecemento intuitivo froito da ascética e a fe. A súa moral, aínda que fundada no *Corán*, acusa influencias gregas e cristiás. Criticou duramente as doutrinas racionalistas de Alfarabi. Crese que máis tarde, regresou ós seus postulados de principio que outorgaban un papel central á razón como ferramenta do coñecemento humano, exercendo de novo o maxisterio. Escribiu tamén unha autobiografía titulada *O que libra do erro*, onde expón o seu itinerario espiritual, da que hai tradución moderna (*Confesións: O salvador do erro*, introdución e notas de Emilio Tornero, Madrid: Alianza Editorial, 1989).

Algazel foi o teólogo que inspirou ós almohades, pero non ós almorábides, e así, a comezos do século XII, o emir almorábide Alí ben Yúsuf ordenou, aconsellado por certos alfaquís, que se queimasen as súas obras.

### A incoherencia dos filósofos 
O seu libro do século XI *A incoherencia dos filósofos* marca un importante punto de inflexión na epistemoloxía islámica. O encontro co escepticismo levou a al-Ghazali a investigar unha forma de ocasionalismo teolóxico, ou a crenza de que todos os acontecementos e interaccións causais non son o produto de conxuncións materiais, senón a vontade inmediata e presente de Deus.

No século seguinte, Averroes escribiu unha longa refutación da incoherencia de al-Ghazali titulada *A incoherencia da incoherencia*; que en latín se coñeceu como *Destrución da destrución*, porén, o curso epistemolóxico do pensamento islámico xa estaba marcado. Al-Ghazali puxo como exemplo da ilusión das leis independentes de causa o feito de que o algodón arde cando entra en contacto co lume. Aínda que poida parecer que unha lei natural estaba en acción, ocorreu cada vez só porque Deus quería que acontecera; o evento foi "un produto directo da intervención divina como calquera outro milagre que capte a atención". Averroes, pola contra, insistiu en que mentres Deus creou a lei natural, os seres humanos "poderían dicir máis utilmente que o lume provocou que queimase o algodón, porque a creación tiña un patrón que podían discernir".

A incoherencia tamén marcou un punto de inflexión na filosofía islámica nos seus vehementes rexeitamentos a Aristóteles e Platón. O libro tiña como obxectivo os *falasifa*, un grupo vagamente definido de filósofos islámicos dos séculos VIII ao XI (sobre todo Avicena e Al-Farabí) que se inspiraron intelectualmente nos antigos gregos.

Este argumento, mantido durante moito tempo, foi duramente criticado. George Saliba en 2007 argumentou que o declive da ciencia no século XI foi esaxerado, o que apunta a continuos avances, especialmente na astronomía, ata o século XIV. Por outra banda, Hassan Hassan en 2012 argumentou que, aínda que o pensamento científico no islam foi sufocado no século XI, a persoa máis culpable non é Al-Ghazali senón Nizam al-Mulk.

### Autobiografía
[miniatura|upright|Última páxina da autobiografía de Al-Ghazali en MS Istanbul, Shehid Ali Pasha 1712, datado [Ano da Héxira|AH 509 (AD 1115-1116).]]

A autobiografía que al-Ghazali escribiu cara ao final da súa vida, *Liberación do erro* ( *al-munqidh min al-ḍalāl*), considérase unha obra de grande importancia. Nela, al-Ghazali conta como, unha vez que tivera unha crise de escepticismo epistemolóxico fora resolta por "unha luz que Deus Altísimo lanzou no meu peito... a chave da maior parte do meu coñecemento," estudou e dominaba os argumentos do kalam, a filosofía islámica e o ismailismo. Aínda que apreciou o que era válido nos dous primeiros deles, polo menos, determinou que os tres enfoques eran inadecuados e só atopaban o valor final na experiencia mística e na percepción (o estado da profecía ou "nubuwwa".) acadou como resultado de seguir as prácticas sufíes. William James, en *The Varieties of Religious Experience*, considerou a autobiografía un documento importante para "o estudante puramente literario que quere familiarizarse coa interioridade de relixións distintas á cristiá" debido a escaseza de confesións relixiosas persoais rexistradas e literatura autobiográfica deste período fóra da tradición cristiá.

### ''O renacemento das ciencias relixiosas (Ihya' Ulum al-Din)*
Outra das obras principais de al-Ghazali é *O renacemento das ciencias relixiosas* ou *Ihya'u Ulumiddin*. Abarca case todos os campos das ciencias islámicas: fiqh (xurisprudencia islámica), kalam (teoloxía) e sufismo.

Contén catro seccións principais: *Actos de culto* (), *Normas da vida diaria* (), *Os camiños da perdición* () e *Os camiños da salvación* (). O  converteuse no texto islámico máis recitado despois do Corán e do hadith. O seu gran logro foi reunir a teoloxía sunita ortodoxa e o misticismo sufí nunha guía útil e completa de todos os aspectos da vida e da morte musulmás. O libro foi ben recibido por eruditos islámicos como Nawawi que afirmaron que: "Se todos os libros do islam se perdesen, excepto o Ihya", bastaría con substituílos todos. ."

#### A alquimia da felicidade
*A alquimia da felicidade*  (persa : کیمیای سعادت) (*Kīmīyā-yi Sa'ādat*) é unha versión reescrita de *O renacemento das ciencias relixiosas*. Despois da crise existencial que lle fixo reexaminar por completo a súa forma de vivir e o seu achegamento á relixión, Al-Ghazali puxo xuntos *A alquimia da felicidade* para reafirmar a súa crenza fundamental de que a conexión con Deus era parte integrante da alegría de vivir. O libro está dividido en catro seccións diferentes. O primeiro deles é o *Coñecemento de si mesmo*, onde Al-Ghazali afirma que, aínda que a comida, o sexo e outras indulxencias poden apagar temporalmente o apetito dos humanos, á súa vez converten a un humano nun animal e, polo tanto, nunca darán a verdadeira felicidade. e cumprimento. Para atoparse a si mesmo, a xente debe dedicarse a Deus mostrando moderación e disciplina no canto de gula dos sentidos. A segunda entrega chámase *Coñecemento de Deus*, onde Al-Ghazali afirma que os acontecementos que ocorren durante a vida dunha persoa. están destinados a apuntar a un individuo cara a Deus, e que Deus sempre será forte, por moito que os humanos se desvíen da súa vontade. A terceira sección de *A alquimia da felicidade* é *Coñecemento do mundo*. Aquí afirma que o mundo é só un lugar onde os humanos aprenden a amar a Deus e a prepararse para o futuro, ou o máis aló, cuxa natureza estará determinada polas nosas accións nesta fase da nosa viaxe cara á felicidade. A sección final é *Coñecemento do mundo futuro*, que detalla como hai dous tipos de espíritos dentro dun home: o espírito anxelical e o espírito animal. Al-Ghazali detalla os tipos de torturas espirituais que experimentan os incrédulos, así como o camiño que debe tomarse para alcanzar a iluminación espiritual. Este libro serve como culminación da transformación que atravesa Ghazali durante o seu espertar espiritual.

#### Disciplinando a alma
Unha das seccións clave do *Renacemento das ciencias relixiosas* de Al-Ghazali é *Disciplinando a alma*, que se centra nas loitas internas ás que se enfrontará todo musulmán ao longo do curso. da súa vida. O primeiro capítulo céntrase principalmente en como un pode converterse nunha persoa con atributos positivos e boas características persoais. O segundo capítulo ten un enfoque máis específico: a satisfacción sexual e a gula. O texto foi escrito tras unha recepción oficial na súa corte e a petición deste. Al-Ghazali foi convocado por Sanjar debido ás intrigas dos seus opoñentes e ás súas críticas á compilación do seu estudo en árabe, al-Mankhul min taʿliqat al-usul (As notas peneiradas sobre os fundamentos), ademais da súa negativa a seguir ensinando na nizamiya de Nishapur. Despois da recepción, al-Ghazali tivo, ao parecer, unha audiencia privada con Sanjar, durante a cal citou un verso do Corán 14:24: "Non viches como Alá expón unha parábola dunha fermosa frase (ser) como un fermosa árbore, cuxas raíces son firmes e as súas pólas están no ceo”. O texto xenuíno do Nasihat al-muluk, que en realidade é unha epístola oficial cunha breve nota explicativa sobre al-Manḵul engadida na súa portada e o título que se lle deu máis adiante, revela a imaxe en verso da "árbore fermosa" (*shajara tayyiba*) que consta de dez raíces e dez pólas. .

*'Faza'il al-anam min rasa'il Hujjat al-Islam'* é a colección de cartas en persa que al-Ghazali escribiu en resposta aos reis, ministros, xuristas e algúns dos seus amigos despois de que regresou a Khorasan. A colección foi reunida por un dos seus netos despois da súa morte, en cinco seccións/capítulos. A carta máis longa é a resposta ás obxeccións formuladas contra algunhas das súas declaracións en *Mishkat al-Anwar* (O nicho da luz) e *al-Munqidh min al-dalal* (Salvador do erro). A primeira carta é a que al-Ghazali escribiu ao sultán Sanjar presentando a súa escusa para ensinar na nizamiyya de Nishapur; seguido do discurso de al-Ghazali na corte do sultán Sanjar. Al-Ghazali fai un impresionante discurso cando foi levado á corte do rei en Nishapur en 1106, dando consellos moi influentes, pedindo ao sultán unha vez máis que o escusase de ensinar na nizamiyya. O sultán quedou tan impresionado que ordenou a al-Ghazali que anotase o seu discurso para que fose enviado a todos os ulemas do Khorasán e do Iraq.

*Zad-e Ākhirat* (Disposición para o máis alá) é un libro de al-Ghazali en persa, malia a súa iportancia gañou pouca atención académica. A maior parte do mesmo consiste na tradución ao persa dun dos seus libros árabes, *Bidayat al-Hdaya'' (Inicio da orientación). Contén ademais o mesmo contido que o Kimiya-yi Sa'adat. O libro probablemente foi escrito durante os últimos anos da súa vida. Os seus manuscritos están en Cabul (Biblioteca do Departamento de Prensa) e en Leiden.

Outra obra en persa é **Hamāqāt-i ahl-i ibahat** ou **Radd-i ebāhīyya** (Condena dos antinomios), que é a súa *fatua* en persa ilustrada con versos coranicos e hadiths.

A maioría dos outros textos persas, que se lle atribúen co uso da súa fama e autoridade, especialmente no xénero de Espellos para príncipes, son ou ben falsificacións deliberadas fabricadas con diferentes propósitos ou compilacións que se lle atribúen falsamente. O máis famoso deles é Ay farzand (O Neno!). Esta é, sen dúbida, unha falsificación literaria fabricada en persa unha ou dúas xeracións despois da morte de al-Ghazali. As fontes utilizadas para a falsificación consisten en dúas cartas xenuínas de al-Ghazali (número 4, en parte, e número 33, totalmente); ambos aparecen no *Fazaʾil al-anam*. Outra fonte é unha carta coñecida como *ʿAyniya* e escrita polo irmán máis novo de Mahoma, Majd al-Din Ahmad al-Ghazali (m. 520/1126) ao seu famoso discípulo ʿAyn al-Quzat Hamadani (492-526/1098-1131). ); a carta foi publicada no *Majmuʿa-yi athar-i farsi-yi Ahmad-i Ghazali* (Colección dos escritos persas de Ahmad Ghazali). A outra é a propia carta de ʿAyn al-Quzat, publicada no *Namaha-yi ʿAyn al-Quzat Hamadani* (Cartas de ʿAyn al-Quzat Hamadani). Máis tarde, *Ay farzand* foi traducida ao árabe e fíxose famosa como *Ayyuha al-walad*, o equivalente árabe do título persa. Os manuscritos máis antigos con tradución ao árabe datan da segunda metade do XVI e a maioría dos demais do século XVII. A primeira tradución secundaria coñecida do árabe ao turco otomán realizouse en 983/1575. Nos tempos modernos, o texto foi traducido do árabe a moitas linguas europeas e publicado innumerables veces en Turquía como Eyyühe'l-Veled ou Ey Oğul.

Un Pand-nama (Libro de consellos) menos famoso tamén escrito no xénero da literatura de consellos é unha carta compilatoria moi tardía dun autor descoñecido dirixida formalmente a algún gobernante e atribuída falsamente a al-Ghazali, obviamente porque consta de moitos fragmentos prestados. na súa maioría de varias partes do Kimiya-yi saʿadat.

## A influencia de Algazel 
Algazel finou á idade de cincuenta e cinco anos, despois dunha vida que se pode considerar curta se se consideran a amplitude, a riqueza e a influencia da súa obra. Pódese dicir que foi un dos principais pensadores musulmáns, un dos que deixaron o sinal máis profundo, merecendo así o alcume de «renovador do século V da Héxira». A grande influencia que tivo Algazel pode ser atribuída a varios elementos, por exemplo:
* A profundidade, a forza e a extensión do seu pensamento, consignado en máis de cincuenta obras, as máis importantes das cales son *Ihya Ulum al-Din* (*Revivificación das ciencias da fe*), *Tahāfut al-falāsifa* (*A incoherencia dos filósofos*) e *Al-Munquidh min al-Dalal* (*Erro e liberación*), obras que seguen a estudase hoxe en día.
* Os seus puntos de vista estaban de acordo coa súa época e o seu medio, reflectindo esta época sen dúbida, constituíndo un elemento de continuidade e de orde máis que un factor de renacemento e de cambio.
* Despois del, a sociedade e o pensamento islámicos entraron nunha longa era de esclerose, onde os grandes pensadores son raros, cousa que explica que o pensamento de Algazel continuase vivo e influente.

A influencia da Algazel sobre o pensamento islámico pode verse nos elementos a continuación:
* Retorno do «principio de temor» no pensamento relixioso, e insistencia na existencia do Creador que se sitúa no centro da existencia humana e que rexe directamente e constantemente o curso das cousas (despois de que os sufís desmontaran o "principio de amor").
* Reconciliación entre a *xària * e o sufismo (entre os xurisconsultos e os sufís) e multiplicación das confrarías sufís.
* Defensa do islam sunnita contra a filosofía.
* Enfraquecemento da filosofía e das ciencias da natureza.

A influencia de Algazel estendeuse máis aló do mundo islámico até o pensamento europeo xudeu e cristián.

A finais do século XI e sobre todo no século XII da era cristiá, numerosas obras árabes de matemáticas, astronomía, ciencias naturais, química, medicina, filosofía e teoloxía foron traducidas ó latín, entre as elas algunhas obras de Algazel, como *Ihya Ulum al-Din* (*Revivificación das ciencias da fe*), *Maqāsid al-falāsifa* (*As intencións dos filósofos*) que algúns tomaron por erro como unha exposición do pensamento de Algazel a pesar de que se trataba dunha recapitulación dos principios filosóficos naquel tempo, *Tahāfut al-falāsifa* (*A Incoherencia dos filósofos*) e ''Mizan al-'Amal* (*Criterio da acción*).

Ademais, algúns sabios europeos coñecían o árabe e puideron coñecer directamente os puntos de vista de Algazel; a influencia é moi claramente perceptible en numerosos filósofos e sabios da Idade Media e do comezo da era moderna, particularmente Tomé de Aquino, Dante e David Hume. Tomé de Aquino (1225-1274), no seu *Summa Theologiae* débelle moito a Algazel (sobre todo - a *Ihyā' 'ulūm al-dūn* (*Revivificación das ciencias da fe*), a *Kimiya-yi Sa'adat* (*A alquimia da felicidade*), a *Ar-Risala al-Laduniyya* (*A sabedoría das criaturas de Deus*) e na *Mensaxe divina*.

Os escritos de Dante (1265-1321) revelan claramente o poder islámico de Algazel e de *Risalat al-Ghufran* (*Epístola do perdón*) de al-Maari. E Algazel exerceu igualmente unha influencia sobre Blaise Pascal (1623-1662), sobre todo dando a primacía na intuición sobre a razón e os sentidos, e esta influencia faise sentir en David Hume (1711-1772), na súa refutación da causalidade.

Parece que Algazel exerceu unha influencia máis profunda sobre a Filosofía xudía que sobre a teoloxía e o pensamento cristiáns. Yehudà ha-Leví inspírase para compor o seu *Kuzari*. Isaac Albalag, continuador xudeu de Ibn Ruixd (Averroes), escribe un comentario sobre o *Tahafut* que se asemella moito ó *Tahafut al-Tahafut* do seu mestre. En efecto eran numerosos os sabios xudeus da Idade Media que coñecían perfectamente a lingua árabe, e algunhas obras de Algazel foron traducidas ó hebreo. O seu libro *Mizan al-'Amal* (*Criterio da acción*), en particular, atopou un público nos xudeus da Idade Media: foi varias veces traducido ó hebreo, e mesmo adaptado, os versículos do Corán son substituídos polas palabras da Torá. Un dos grandes pensadores xudeus que recibiu a influencia de Algazel foi Maimónides (en árabe: Musa Ibn Maimun; en hebreo: Moixé ben Maymon (1135-1204)). Esta influencia é manifesta na súa *Dalalat al Ha'irin* (Guía dos perdidos), redactado en árabe, unha das obras máis importantes da teoloxía xudía medieval.

Os escritos de Algazel sobre educación representan o apoxeo do pensamento na civilización islámica. A concepción da educación que elaborou pode ser considerada como a construción máis acabada neste dominio, definindo claramente os obxectivos da educación, trazando o camiño a seguir e expondo os medios de chegar ó obxectivo buscado. Algazel exerceu unha influencia evidente sobre o pensamento educativo islámico da vida do século XIII da Héxira (do século XII ó século XIX da era cristiá). Pódese case dicir que con raras excepcións, os prácticos e os teóricos da educación non fixeron nada máis que copiar a Algazel e resumir os seus puntos de vista e os seus escritos.

A case totalidade do pensamento educativo islámico (e en particular sunnita) seguiu o camiño trazado por Algazel, a influencia ininterrompida do cal sobreviviu a chegada da modernidade occidental e a aparición da civilización árabe moderna contemporánea.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Artigo *ALGAZEL* da Gran Enciclopedia Galega.
* Asín Palacios, Miguel, *La espiritualidad de Algazel y su sentido cristiano* Granada: Escuela de Estudios Árabes, 1935
* Asín Palacios, Miguel, *Algazel: dogmática, moral y ascética*, Zaragoza, 1901.
* Algazel, *Confesiones: el salvador del error*. Introducción y notas de Emilio Tornero. Madrid: Alianza Editorial, 1989.
* Al-Ghazālī, *Carta al discípulo*. Versión, posfacio y notas de J. J. Acevedo V. Palma de Mallorca: José J. de Olañeta, 2006.
* Ramón Guerrero, Rafael, *Al-Gazâlî: A Defesa do Islâ Sunita*, en R. H. de Souza Pereira (organizaçâo): *O Islâ clásico. Itinerarios de uma cultura'', Sâo Paulo: Editora Perspectiva, 2007, pp.&nbsp;177–210.

### Ligazóns externas 
* Obras de Al-Ghazali, en árabe e traducións ao inglés