O Rosal

**O Rosal** é un concello situado ó suroeste da provincia de Pontevedra. Pertence á comarca do Baixo Miño, situándose á beira da desembocadura do río Miño. Limita polo sur coa Guarda, polo norte con Oia, polo oeste co Océano Atlántico, polo nordeste con Tomiño e polo sureste co Río Miño. O seu xentilicio é rosaleiro.

## Etimoloxía 
O nome da vila procede de *Roçal*, forma derivada do verbo *ruptiare*, que no latín serodio significaba 'romper', no sentido de axeitar unha terra para o cultivo, e que evolucionou ao moderno 'rozar', limpar de maleza a terra. A escrita moderna *Rosal* é o resultado dunha grafía non consciente do seseo propio da fala local, no canto do esperable *Rozal*, sen prexuízo da pronuncia con /s/.

Malia que en Galicia a rosa cultívase de vello, a vinculación tradicional do nome deste concello coa flor non é etimolóxica, senón que responde á coincidencia entre o topónimo deturpado e o termo castelán para designar a roseira.

## Xeografía
Na xeografía do Rosal pódense marcar dúas zonas ben diferenciadas.

Dunha banda a zona montesía da Serra da Groba, que remata neste concello. É a máis achegada ao Océano Atlántico.

Doutra banda, o val que se estende orientado ao sur polas abas da serra e que remata na chaira fluvial do río Miño, terra ricaz polos sedimentos que arrastra o río.

## Poboación 
Segundo o IGE, no 2014 tiña unha poboación de 6.455 habitantes.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:7000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:white

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:5162
  bar:1910 from:0 till:5164
  bar:1920 from:0 till:5577
  bar:1930 from:0 till:5302
  bar:1940 from:0 till:5370
  bar:1950 from:0 till:5679
  bar:1960 from:0 till:5784
  bar:1970 from:0 till:5899
  bar:1981 from:0 till:5558
  bar:1991 from:0 till:5486
  bar:2001 from:0 till:5892
  bar:2011 from:0 till:6613
  bar:2021 from:0 till:6376

PlotData=
  bar:1900 at: 5162 fontsize:S text:5.162 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 5164 fontsize:S text:5.164 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 5577 fontsize:S text:5.577 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 5302 fontsize:S text:5.302 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 5370 fontsize:S text:5.370 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 5679 fontsize:S text:5.679 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 5784 fontsize:S text:5.784 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 5899 fontsize:S text:5.899 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 5558 fontsize:S text:5.558 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 5486 fontsize:S text:5.486 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 5892 fontsize:S text:5.892 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 6613 fontsize:S text:6.613 shift:(-10,5)
  bar:2021 at: 6376 fontsize:S text:6.376 shift:(-10,5) 

## Trazos económicos 
A súa economía é eminentemente agrícola, forestal e gandeira (pastos), con algo de pesca de baixura. Son afamados os seus viños, que pertencen á Denominación de Orixe Rías Baixas e forman parte da "Feira do Viño do Rosal" (declarada de interese turístico no 2016).

## Historia 
Atopáronse vestixios paleolíticos, que inclúen pinturas rupestres, e da Idade de Bronce. A cultura castrexa estivo moi presente nesta zona.

Durante a Idade Media pertenceu ó Mosteiro de Santa María de Oia, da orde Cisterciense.

O concello constituíuse en 1847, independizándose do da Guarda. En 1879 o rei Afonso XII outorgoulle o título de vila.

## Patrimonio 
Os muíños do Folón e do Picón é un conxunto de 36 muíños do século XVIII situados nos ríos Folón e Picón, todos eles restaurados e mesmo algún en funcionamento. Preto do lugar atópanse a ermida de San Martiño e as fervenzas do río Folón e do río da Cal. Pódense visitar percorrendo a ruta homologada de sendeirismo PR-G 94, ruta circular de 3'5&nbsp;km con principio e fin xunto ó Muíño da Ponte das Penas.

O monumento ao cabaqueiro lembra os telleiros da vila, que crearon a xerga denominada *latín dos cabaqueiros*.

A casa consistorial ocupa un pazo do século XVIII.

## Turismo 
Cada ano, na terceira fin de semana do mes de xullo, celébrase a Feira do Viño do Rosal, que ten como atractivo principal o viño branco desta subzona da Denominación de Orixe Rías Baixas.

O Rosal ten dúas rutas de sendeirismo homologadas: o PR-G 94 Rota dos Muíños do Folón e do Picón e o PR-G 112 Sendeiro de Pescadores Río Miño - Tamuxe. A primeira goza das paisaxes do BIC dos muíños do Folón e de Picón; a segunda das panorámicas do estuario do río Miño e do final do río Tamuxe.

O Rosal posúe un Centro de Interpretación dos Oficios, cun apartado moi especial para o oficio dos cabaqueiros.

No muíño das Aceñas o concello do Rosal dispón dunha aula da natureza que serve de centro de interpretación da contorna. Está situado xunto a unha área recreativa natural, na beira do río Tamuxe.

## Alcaldes 
* José Luis Martínez Rodríguez AP (1979-1987) PP (1987-1999) (1979-1999).
* Jesús María Fernández Portela PP (1999-2018).
* María del Carmen Alonso Alonso PP (2018-2019)
*Ánxela Fernández Callís  BNG (2019-actualidade)

## Colexios 
* CPI Manuel Suárez Marquier (1977).
* CRA María Zambrano: Sede en Pías. 6 edificios (Marzán, Pías, Couso, Fornelos, Novás, Tabagón)

## Deporte 
* SD Atlético Novás (balonmán)
* Unión Deportiva Ribera (fútbol)
* Club Ciclista O Rosal-Hermanos Ozores SL
* Atletismo Suárez Marquier

## Música 
* Banda Municipal do Rosal.
* Coral Musical do Rosal.

## Galería de imaxes 

Imaxe:O Rosal, balcón da Casa do Concello.jpg|AVE MARYA PVRYSSYMA ANO DE 1781
Imaxe:Centro de Saúde do Rosal.jpg|Centro de saúde.
Imaxe:Praza de Abastos do Rosal.jpg|Praza de abastos.
Imaxe:O Rosal, fonte.jpg|Fonte.
Imaxe:As Eiras, O Rosal.jpg|S. Bartolomeu das Eiras.
Imaxe:Detalledosmuíñosdofolón.jpg|Muíños do Folón.

## Parroquias 
## Lugares do Rosal 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello do Rosal vexa: Lugares do Rosal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do concello
* PR-G 94 Ruta dos Muíños do Folón e do Picón - SEGATUR
* PR-G 112 Sendeiro de Pescadores Río Miño - Tamuxe - SEGATUR