Ceca de Pavia

A **ceca de Pavia** foi unha fábrica de moeda sita na cidade lombarda de Pavia, nacida por mor da capitalidade que esta cidade italiana desempeñou a partir da época ostrogoda e que mantivo a súa actividade, con interrupcións, ata mediados do século XV.

## Historia 
As orixes da ceca de Pavia remóntanse á ceca imperial romana de Ticinum, aberta cara a 275 d.C. e activa uns cincuenta anos, e que logo foi reactivada polo monarca ostrogodo Tótila (541- 552 d.C.). Entre o século X e as primeiras décadas do século XII, as emisións de Pavia supuñan a moeda circulante máis estendida no norte de Italia; utilizábanse no comercio tamén en Roma e no sur de Italia, e coñecíanse así mesmo en Francia e na Europa central. 

Posteriormente, a ceca experimentou un gran desenvolvemento entre os séculos XIV e XV, cando Pavia se converteu na sede da corte de Galeazzo II, Gian Galeazzo e, ata as primeiras décadas do século XV, de Filippo Maria Visconti. A ceca permaneceu operativa ata arredor de 1465, cando foi pechada por Francisco I Sforza. Posteriormente, durante o asedio de 1524 e 1525, cuñáronse en Pavia moedas obidionais en ouro e prata, que constitúen as derradeiras emisións monetarias da cidade.

### Moeda ostrogoda 
Durante a guerra gótica e coa caída de Roma (536) e de Rávena e Milán (539- 540) en mans bizantinas, a ceca do reino trasladouse a Pavia: a primeira moeda certa cuñada na cidade foi, de feito, unha *siliqua* co monograma do rei Hildibaldo (540-541). É probable que os *tremissis* emitidos por Tótila, coa efixie do emperador Xustiniano, se adscriban á ceca de Pavia, en tanto que, coa reconquista temporal de Roma polos ostrogodos (549-552), se retomou a cuñaxe de ouro na ceca de Roma, aínda que é difícil distinguir os sólidos e os *tremissis* —esta vez co busto do emperador Anastasio— producidos en Roma dos cuñados en Pavia.
[miniatura|260x260px|*[Tremissis* de Tótila, rei ostrogodo (542-552).]]
Xunto á cuñaxe de ouro, a ceca de Pavia produciu tamén *siliquas* e medias *siliquas* de prata, co nome —ou monograma— de Tótila no reverso, xeralmente enmarcado por unha grilanda, e moedas de bronce. As moedas de bronce cuñadas en Pavia caracterízanse polo adxectivo FELIX combinado coa imaxe da cidade, o que indica que Pavia era a residencia do rei e a sede das estruturas administrativas e militares centrais do reino, de xeito diferente ás cuñadas en Roma, onde o título que fai referencia á cidade é INVICTA. tamén funcionaban outras, recoñecibles polos signos alfabéticos das moedas. comezou a cuñaxe real e cesou a pseudoimperial, que imitaba modelos bizantinos. modelo que se mantivo en uso ata a primeira metade do século VIII. Algúns *tremissis* cuñados durante o reinado de Liutprando (712-744) levan unhas letras utilizadas probablemente como marcas identificadoras da ceca, e a ceca de Pavia —como anteriormente— identificábase pola letra T (Ticinum). Pola contra, non hai constancia de que se cuñasen moedas de bronce en Pavia.

### Moeda carolinxia 
[miniatura|260x260px|Diñeiro de [Carlomagno, rei dos francos (768-814) e dos longobardos (774-814)]]
Coa conquista do reino lombardo, Carlomagno (768-814) fixo cuñar inicialmente, entre 774 e 781, Carlomagno revolucionou por completo o sistema monetario do reino: a cuñaxe de moedas articulouse en torno a un único nominal, a moeda de prata; cesou a cuñaxe de moedas de ouro e de bronce, e pecharon numerosas cecas activas na época longobarda. O novo sistema carolinxio baseábase na libra de prata (uns 327 gramos): cada libra (*lira* en Italia) constaba de vinte soldos (*soldi*) e cada soldo de doce diñeiros, polo que unha libra de prata equivalía a 240 diñeiros. A libra e o soldo eran múltiplos ideais e, de xeito diferente aos diñeiros, non se cuñaban naquel momento, senón que eran unidades de conta, polo que se producía unha moeda única, o diñeiro de prata, uniforme en todo o Imperio Carolinxio.
[miniatura|260x260px|Diñeiro de [Lois I, Sacro Emperador Romano-Xermánico|Lois ou Piadoso, emperador do Sacro Imperio (814-840).]]
A ceca de Pavia cuñou diñeiros cunha cruz no anverso e a lenda CARLVS REX FRANCORUM, en tanto que o monograma do soberano e as palabras PAPIA aparecen no reverso. Os diñeiros do sucesor de Carlos, Lois I o Piadoso (814-840), caracterízanse, pola contra, pola lenda HLVDOVICUVSIMP no anverso, mentres que no reverso, para salientar o papel de Pavia como capital do reino, representan un edificio estilizado con dúas torres —quizais o palacio real— coa inscrición PAPIA arredor. Á morte de Odón III, Arduíno I (1002-1014) conseguiu facerse coroar rei de Italia na basílica de San Miguel Maior de Pavia en 1002. Arduíno fixo cuñar diñeiros coa inscrición no anverso INVS GRACIA DI REX e, no centro, o seu nome, ARDO. caracterizados por un peso duns 0,70 a 0,80 gramos e unha lei de case 240 milésimas, bastante similares aos novos diñeiros milaneses, tamén chamados *terzoli*, cuñados entre 1120 e 1130.

### Emisións de Federico II 
[miniatura|260x260px|Diñeiro de [Frederico II Hohenstaufen|Federico II, emperador do Sacro Imperio (1220-1250).]]
Os anos do reinado de Federico II caracterizáronse por fondos cambios no sistema monetario vixente na zona lombarda. A ceca de Pavia,

### Da segunda metade do século XIII á conquista dos Visconti (1359) 
[miniatura|260x260px|*Grosso* de Pavia ([1299-1359).]]
Durante as derradeiras décadas do século XIII, a ceca de Pavia produciu *mezzani* (equivalentes ao medio diñeiro imperial) duns 0,78 gramos de peso e cunha lei de prata dunhas 160 milésimas. Estas moedas, aínda que con algunhas variantes, levan no anverso a inscrición AVGVSTVS CE(sar), cunha cruz patada no centro, en tanto que no reverso aparece a lenda IMPERATOR e, no centro, PAPIA dividida en tres liñas. Xunto aos *mezzani* de billón, polo menos a partir de 1299, cuñouse tamén o *grosso* de prata, duns 2 gramos de peso e unha lei de 900 a 820 milésimas, No anverso, con algunhas variantes, figura a inscrición IMPERATOR e no centro PAPIA en tres liñas. Innovador é, en cambio, o deseño do reverso: San Siro amósase de pé baixo un arco sostido por dúas columnas; nunha man sostén o báculo e a outra está levantada, no acto de bendicir. A lenda é: SANCTVS SYRVS. Galeazzo II (1354-1378), rememorando o seu pasado como capital do reino longoardo primeiro e de Italia despois, trasladou a súa residencia e a súa corte á cidade, convertendo así a Pavia na segunda capital do Estado dos Visconti, despois de Milán. Mesmo o primeiro duque de Milán, Gian Galeazzo (1395-1402), aínda que se desprazaba adoito entre Pavia e Milán, residía e tiña a súa corte principalmente en Pavia, onde ampliou o parque privado iniciado polo seu pai e fundou, como panteón dinástico, o mosteiro de Pavia, e o mesmo fixo, ata as primeiras décadas do século XV, Filippo Maria (1412-1447). 

A ceca de Pavia na época dos Visconti cuñou moedas similares ás producidas pola ceca de Milán,

## Sedes da Ceca de Pavia 
miniatura|A igrexa de *San Nicolò della Moneta*, flanqueada pola *Via della Zecca*.
En 1961, durante as escavacións para a construción dunha vivenda no sector sueste da cidade, na zona abranguida entre as rúas *Porta Damiani*, *Pedotti* e *Alboino*, saíron á luz os restos dun gran edificio, probablemente de época tardorromana, de planta rectangular e con ábsida. Posteriormente especulouse coa posibilidade de que esta estrutura albergase a ceca durante o reinado ostrogodo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bolis, A. (2007). "Ticinum Papia. Tra incudine e martello". En *Ticinum. Notizie Numismatiche*. VIII, 1. Xuño. Páxians 3-26.
* Day, W. R.; Matzke, M.; Saccocci, A. (2016). *Medieval European Coinage. Vol. 12.* *Italy I: Northern Italy*. Cambridge University Press. ISBN 978-0521260213
* Brandolini, F. (2014). "Il denaro di Pavia, Civitas Gloriosa. La monetizacione di Pavia, capitale altomedievale (sec.VI-XI d.C.) ". En *Corso di Numismatica*. Università degli Studi di Milano (*Academia.edu*).
* Limido, M. (2011-2012). "Le monete di Pavia, dalla riforma monetaria di Carlo Magno alla seconda metà do XIII secolo". En *Nomisma* (2012) e en *Panorama Numismatico* (2011-2012) (*Academia.edu*).
* Limido, M. (2014). "Le monete delle due regine di Pavia". En *Quaderni di Lamoneta*, 2. Decembro.
* Travaini, L. (2011). ''Le zecche italiane fino all'unità.* Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato, Roma. ISBN 978-8824013338
* Brambilla, C. (1883). *Le monete di Pavia.'' Fusi, Pavia.

### Outros artigos 
* Ceca de Ticinum