Mobiliario

[miniatura|[O Salón de Cristal (*Le salon de verre*) de Paul Ruaud e Eileen Gray, París, 1922.]]
O **mobiliario** ou a **moblaxe** (do latín *mobilia*, bens móbiles) é o conxunto de obxectos móbiles que serven para facilitar os usos e soportar as actividades básicas humanas como sentarse, comer, almacenar bens, traballar ou durmir...

Ademais das súas características funcionais o mobiliario serviu como arte decorativa, para propósitos de diferenciación de clase social, relixiosos ou simbólicos durante toda a historia do ser humano.

Aínda que historicamente eran obras artesanais trala industrialización a maior parte dos mobles son deseñados por especialistas e producidos por empresas industriais especializadas. 

## Historia 
### Mobiliario prehistórico 
A práctica de utilizar obxectos naturais como mobles rudimentarios probablemente data do inicio da civilización humana. É probable que os primeiros humanos usaran tocos de árbores como asentos, rochas como mesas rudimentarias e musgo para durmir. Durante o paleolítico tardío ou o neolítico inicial, hai uns 30 000 anos, a xente comezou a construír e esculpir os seus propios mobles, utilizando madeira, pedra e ósos de animais. A evidencia máis antiga da existencia de mobles construídos é unha figuriña de Venus atopada no lugar de Gagarino en Rusia, que representa á deusa sentada, nun trono. Atopouse unha estatua similar dunha muller sentada en Çatalhöyük en Turquía, que data de entre 6000 e 5500 a. C. A inclusión destes asentos nas figuriñas implica que estes xa eran artefactos comúns naquela época.
Ficheiro:Seated Woman of Çatalhöyük on black background.jpg|Muller sentada. Çatalhöyük. 6000 a. C. 
Ficheiro:CucuteniRitualStatues.jpg|Figuras rituais cucuteni. 4900 - 4750 a. C. 
Ficheiro:CucuteniGoddessonthechair.JPG|Figura cucuteni. 4750 - 4700 a. C. 
Ficheiro:The "Thinker." Large figure of a seated man, Karditsa, Thessaly, 4500-3300 BC.jpg|Home sentado. Karditsa, Tesalia. 4500 - 3300 a. C. 
Ficheiro:Skara Brae-maison.jpg|Estantes de pedra de Skara Brae. 3180–2500 a. C. 
Ficheiro:Idol Seated man holding cup EC II, MCA NG286 080941.jpg|Figura cicládica cunha banqueta. 2800–2300 a. C. 
Ficheiro:Standard of Ur - Peace Panel - Sumer.jpg|Estandarte. Ur. *C.* 2550 a. C. 

### Mobiliario Antigo 
Mobles da Idade Antiga foron achados nos túmulos de Frixia e os montículos de Midas en Gordión, Turquía, pertencen ao século VIII a. C. Entre as pezas atopadas áchanse mesas e armarios de servizo. Tamén se conservan obras do palacio asirio de Nimrud, dos séculos IX e VIII a. C. A alfombra máis antiga que se conserva, a alfombra pazyryk foi descuberta nunha tumba conxelada en Siberia e foi datada entre os séculos VI e III a. C.

#### Exipto 
Evidencias de mobiliario do Antigo Exipto, que perduraron, atópanse en pinturas murais e baixorrelevos do Antigo Exipto do terceiro milenio a. C. Mobiliario recuperado do Antigo Exipto é unha cama descuberta nunha tumba de Tarjan, un conxunto de obxectos mobiliarios na tumba da raíña Hetepheres, de c. 2600 a.C. ou unha banqueta de c. 1550, en Tebas. A tumba de Tutankhamon, c. 1325 a. C., contiña multitude de aveños entre os que se atopaban algúns mobles aceptablemente conservados. A alfombra máis antiga que perdurou, a alfombra de Pazyryk, foi atopada, conxelada, nunha tumba de Siberia e foi datada entre os séculos VI e III a.C.
Ficheiro:Furniture leg in shape of bull's leg MET DP250147.jpg|Pata de marfil. 2960–2770 a. C. 
Ficheiro:Inlaid box for cosmetic vessels of Sithathoryunet MET DP311776.jpg|Cofre de cosméticos de Sithathoriunet. 1887–1813 a. C. 
Ficheiro:Headrest with Two Images of the God Bes, ca. 1539-1190 B.C.E.,37.435E.jpg|Repousacabezas. 1539–1190 a. C.  
Ficheiro:Hatnefer's Chair MET 21M CAT047R4 (cropped).jpg|Cadeira de Hatnofer. 1492–1473 a. C. 
Ficheiro:Chair of Reniseneb MET DT536.jpg|Cadeira de Reniseneb. 1450 a. C. 
Ficheiro:Petit fauteuil de Toutânkhamon 2019.jpg|Cadeira de Tutankhamón. 1336–1326 a. C. 
Ficheiro:Papyrus topsy turvy world.jpg|Banqueta de tesoira nun papiro exipcio. 1250–1150 a. C. 

#### Grecia 
O coñecemento histórico dos mobles gregos deriva de varias fontes, incluíndo literatura, terracota, esculturas e vasos pintados. Algunhas pezas sobreviven ata hoxe, principalmente as construídas con metais ou pedra, como bronce ou mármore. A madeira era un material importante e común nos mobles gregos, tanto domésticos como importados. Unha técnica común era construír as seccións principais do moble con madeira maciza barata, despois aplicar un recubrimento cunha madeira cara, como pradairo ou o ébano. A construción de mobles grega tamén facía uso de tacos e espigas para unir as partes de madeira. A madeira era modelada mediante a talla, o tratamento ao vapor e o torno, e sábese que os mobles estaban decorados con marfil, cuncha de sapoconcho, vidro, ouro ou outros materiais preciosos.
Ficheiro:Bronze foot in the form of a sphinx MET 2000.660.jpg|Pé con forma de esfinxe. 600 a. C. 
Ficheiro:Bronze rod tripod stand MET DT4174.jpg|Soporte para trípode de varilla. Século VI a. C. 
Ficheiro:Athenian red-figure pelike, found in Gela, 5th c BC, slave boy, AshmoleanM, AN 1972.268, 142536.jpg|Pélice dun escravo cargando cun moble. Século V a. C.
Ficheiro:Pentelic Marble Funerary Stele of Hegeso, Found in Kerameikos, Athens, 410-400 BC (28387059682).jpg|Estela funeraria no que se mostra un *klismós.* 410 - 400 a. C. 
Ficheiro:Parthenon frieze east IV fragment.JPG|Bloque IV da parte este do Partenón. c. 447 - 433 a. C. 
Ficheiro:Kantharos symposion Louvre MNE1172.jpg|*Kline* nun kantharos de figuras negras beocia. c. 560 a. C. 
Ficheiro:0469 - Archaeological Museum, Athens - Votive relief - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 10 2009 (cropped).jpg|Relevo votivo que mostra un banquete funerario. Século V a. C. 

#### Roma 
Os mobles romanos baseáronse en gran medida no moble grego, en estilo e construción. Roma substituíu gradualmente a Grecia como a cultura máis influinte de Europa, o que levou finalmente a que Grecia se convertese nunha provincia romana no 146 a.C. Roma asumiu así a produción e distribución de mobles gregos, e a fronteira entre ambos queda mesturada. Os romanos tiveron algunha innovación limitada fóra da influencia grega, e estilos claramente propios.

Aínda que inicialmente os artistas con máis experiencia seguían as tradicións dos mosteiros e das igrexas foron xurdindo, co comercio e os gremios de artesáns, mestres que traballaban para arquitectos e clientes laicos. O mobiliario da Idade Media adoitaba ser pesado, de carballo e adornado con deseños tallados; entre os que se conservan priorizan os cofres, armarios, arcas, bancos e tronos, pero sobre todo o mobiliario eclesiástico como a cadeira capitular ou o cadeiral dos coros.

Xa no século XIV temos constancia de mobiliario máis luxoso e vemos cofres adornados con ferraxe ou forrados con godomeciles, cadeiras de cobre ou madeira, maletas, cestas, baúles, armarios e camas de grande tamaño, aparadores, etc.

Ficheiro:Credenza MET DP255160.jpg|*Credenza.* Italia. 1440–1450
Ficheiro:Chest MET sf16-32-106s1.jpg|Cofre. Francia. c. 1400
Ficheiro:Chest MET sf57-144-3s4.jpg|Cofre. Francia. Século XV
Ficheiro:Monomakhov tron 01 by shakko.jpg|Trono *Monomakhov.* Rusia. 1551
Ficheiro:Histoires de Troyes - Child Herakles killing snakes (Cognac).jpeg|Iluminación que mostra varios mobles. Francia. Século XVI
Ficheiro:Chambre de mourante.jpg|Iluminación sobre a oración aos defuntos. Francia. 1490

### Mobiliario renacentista 
O Renacemento italiano dos séculos XIV e XV, marcou un rexurdimento da arte clásica na Europa Occidental, inspirada no mundo grecorromano. O enriquecemento da burguesía probocou un repunte no sector. Aínda que conservando as estruturas sólidas medievais o traballo no detalle e os es esforzos escultóricos deron un grande salto. Os *cassones* (cofres) italianos convertéronse en mostras da habilidade dos artesáns. O mobiliario francés foi o primeiro en verse influenciado pola nova moda. Lois XII e Francis I preocupáronse de atraer aos artistas italianos as súas cortes. Na península Ibérica desenvolveuse o estilo mudéxar con deixes orientais, deixando mobles coma o *bargueño,* un armario de madeira composto por un cofre.
Ficheiro:Accademia - Sogno di sant'Orsola - Vittore Carpaccio.jpg|*O soño de Santa Úrsula.* 1495
Ficheiro:Écouen (95), château, étage, appt du connétable 8.jpg|Aparador. c. 1524
Ficheiro:Écouen (95), château, étage, appt du connétable 2.jpg|Armario de roupa. c.1530
Ficheiro:Cassone (one of a pair) MET DP106698.jpg|*Cassone* ou cofre de matrimonio. c. 1550–1560
Ficheiro:Écouen Château d'Écouen Innen Musée national de la Renaissance Schrank 1.jpg|Armario. c. 1570
Ficheiro:Armoire Louvre OA 6968.jpg|Armario. c. 1580
Ficheiro:Savonarola Chair MET cds37-80-18.jpg|Cadeira Savonarola. Século XV–XVI 

### Mobiliario barroco 
No século XVII, no norte e sur de Europa, estivo caracterizado pola opulencia, e os deseños dourados do Barroco, que incorporaban a miúdo unha gran cantidade de ornamento. Os principais motivos empregados son: cornos da abundancia, festóns , anxos bebés, cabezas de leóns con anel metálico na boca, rostros femininos rodeados de grilandas, cartelas ovais, follas de acanto, columnas clásicas, cariátides, frontóns e outros elementos da arquitectura clásica esculpidos nalgunhas partes dos mobles, cestos con froitas ou flores, cunchas, armaduras e trofeos, cabezas de Apolo ou Baco e volutas en forma de C.
Ficheiro:Decorative arts in the Louvre - Room 32 D201903 (cropped).jpg|Cama do ''Château d'Effiat.* c. 1650
Ficheiro:Cabinet-Mazarin - Epoque-Louis-XIV.JPG|*Cabinet.* Século XVII
Ficheiro:Commode MET DP108742.jpg|Cómoda de André Charles Boulle. c. 1710–1735
Ficheiro:Commode MET DP105695.jpg|Cómoda de Charles Cressent. c.1745–1749
Ficheiro:Heinrich ludwig rohde o ferdinand plitzner (attr.), scrittoio a ribalta, magonza 1720 ca.jpg|alt=Escritorio, Ferdinand Plitzer ? (c. 1715)|Escritorio de Ferdinand Plitzer. c. 1715
Ficheiro:Parigi, jacob blanck, cofanetto per pietre preziose di luigi XIV, oro su legno di quercia, 1676, 01.JPG|Cofre de xoias de Lois XIV. 1676
Ficheiro:Armchair (fauteuil à la reine) MET DP106571.jpg|Cadeira *fauteuil à la reine.* 1690–1710

#### Mobiliario rococó 
O estilo ornamental chamado *Rocaille* xurdiu en Francia entre 1710 e 1750, principalmente durante a rexencia e o reinado de Lois XV; o estilo tamén foi chamado *Louis Quinze*. Un dos primeiros exemplos foi o Hôtel de Soubise de París (1704–1705), co seu famoso salón oval decorado con pinturas de François Boucher e Charles-Joseph Natoire. O deseñador de mobles francés máis coñecido da época foi Juste-Aurèle Meissonnier (1695–1750), que tamén foi escultor, pintor e ourive para a casa real. O rococó tamén floreceu cedo en Italia, artesáns de Roma, Milán e Venecia tamén producían mobiliario luxosamente decorado.

O Rococó diferénciase do Barroco no abandono parcial da simetría, a enorme cantidade de curvas asimétricas e volutas, o amplo uso das flores na ornamentación, a introdución de motivos do leste asiático e o uso de cores pastel cálidas.
Ficheiro:Isamu noguchi per herman miller inc., tavolino in-50, 1945.jpg|Mesa baixa de Isamu Noguchi. 1945
Ficheiro:Schaukelwagen Hans Brockhage.jpg|*Schaukelwagen* de Hans Brockhage. 1950
Ficheiro:Charles and Ray Eames - Bucket chair - 1951 - Boijmans V 1051 (KN&V) 02.jpg|Cadeira *bucket.* 1951
Ficheiro:Reina Design Interior Collection Volume 2 (2570129830) (cropped).jpg|Cadeira Eames *Lounge* de Charles Eames. 1956
Ficheiro:Mies-Barcelona-Chair-and-Ottoman.jpg|Cadeira Barcelona e Otomán de van der Rohe. c. 1970
Ficheiro:Orange polyprop chairs.jpg|*Cadeira Polyprop* de Robin Day
Ficheiro:LCW (Lounge Chair Wood) Chair by Charles and Ray Eames, Honolulu Museum of Art 4410.1.JPG|Cadeira de madeira Emaes Lounge de Charles e Ray Eames

#### Mobiliario rebelión 
A filosofía posmodernista de finais do século XX cruzada polo movemento *Pop Art*, gañou impulso nas décadas de 1960 e 70, promovido nos 80 por movementos italianos baseados no Grupo Memphis ou o Radical Design. Aplicouse e innovouse moito co uso do plástico.
Ficheiro:Alessandro mendini per atelier mendini e studio alchimia, poltrona di proust, 1978.jpg|Cadeira de Alessandro Mendini. 1978
Ficheiro:Memphis-Milano Movement.jpg|Colección de obxectos do Grupo Memphis. c. 1980
Ficheiro:Ettore sottsass per memphis srl., libreria carlton, milano 1981.jpg|Estante para libros Carlton de Ettore Sottsass. 1981
Ficheiro:Javier mariscal, sedia garriris, 1987.JPG|Cadeira Garriris de Javier Mariscal. 1987

#### Mobiliario escandinavo 
O mobiliario escandinavo ten como principais características a funcionalidade, o minimalismo e a conexión coa natureza. Deseñadores como Alvar Aalto ou Arne Jacobsen, incorporaron deseños orgánicos, o uso de madeiras lixeiras e o funcionalismo nas súas creacións. O éxito do deseño escandinavo débese en grande medida na súa simplicidade e versatilidade.
Ficheiro:Vitsoe Sessel von Dieter Rams Modell 601 hoch.jpg|Cadeira *lounge* 601 de Dieter Rams. 1960
Ficheiro:Vitsoe 620 Chair Programme.jpg|Cadeira Programme 620 de Dieter Rams. 1962
Ficheiro:606-Universal-Shelving-System.jpg|Sistema Universal de Estantes 606 de Dieter Rams. 1960
Ficheiro:Paolo Monti - Servizio fotografico (Genova, 1967) - BEIC 6366057.jpg|Deseño de interiores de AG Fronzoni
Ficheiro:Tulip Eero Saarinen.jpg|Cadeira Tulip de Eero Saarinen. 1956

#### Mobiliario de oficina 
Coa introdución de Internet, os asentos cómodos para traballar con ordenadores convertéronse en revolucionarios. A cadeira Aeron de Don Chadwick e Bill Stumpf para Herman Miller na década de 1990 transformou os asentos de oficina.
Ficheiro:Designer Bruce Burdick.jpg|Bruce Burdick sentado coa configuración de mobles do Burdick Group. 1985
Ficheiro:Aeron chair Brooklyn Museum.jpg|Cadeira Aeron. 1994 

## Tipoloxías 
### Para sentarse 
* Un asento: cadeiras, banquetas, randeeiras, poltronas, poufs etc

* Varios asentos: bancos, sofás, escanos, diváns, canapés etc

### Para deitarse 
Camas, liteiras, futóns, hamacas, cabeceiras, berces, sofás cama, repousacabezas etc

### Mesas 
Mesas, mesados, escritorios, bancos de traballo etc

### Almacenamento 
Estantes, gabinetes, armarios, toucadores, despensas, cofres, cómodas, paraugueiro etc

### Para entreterse 
Mesas de billar, mesas de xadrez, máquinas jukebox, máquinas de pinball, pianos etc

### Urbano 
Bancos, marquesiñas, papeleiras etc

## Materiais 
Os materiais empregados na súa elaboración adoitan ser:

* Madeira: tivo un gran protagonismo desde os exipcios até o moble estilo Art Nouveau, e aínda segue sendo o material preferido por moitas persoas. Os tipos de madeiras máis empregados son as de piñeiro, cerdeira, castiñeiro, faia, carballo etc.
* Metal: despois da primeira guerra mundial, coa chegada do Movemento Moderno e os deseños de Marcel Breuer con tubo de aceiro curvado e cromado, que impuxeron un novo estilo de mobiliario.
* Plástico: cobrou relevancia no deseño de mobles despois da segunda guerra mundial, cando se fixeron grandes avances na obtención e procesado deste material. Os que innovaron no uso do plástico foron os deseñadores italianos do movemento Radical Design.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
* Gloag, John. *A Short Dictionary of Furniture.* Nova York: Holt, Rhinehart, e Winston, 1965.
* Hayward, Charles H., *Antique or Fake?: The Making of Old Furniture.* Londres: Evans Brothers, 1971.
* Koizumi, Kazuko. *Traditional Japanese Furniture.'' Xapón: Kodansha International, 1997.

### Outros artigos
* Deseño industrial
* Deseño de interiores
* Arte móbel