open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Flappy Bird

**Flappy Bird** é un xogo para móbiles de 2013 desenvolto en Hanói polo desenvolvedor de software vietnamita Nguyen Hà Đông (Dong Nguyen) e publicado por GEARS Studios, un pequeno desenvolvedor de xogos independente, tamén con sede en Vietnam. O xogo, publicado o 24 de maio de 2013, foi eliminado da App Store e Google Play polo seu creador o 9 de febreiro de 2014 ás 17:00 (GMT) logo de que o seu creador avisara disto dende a súa conta de Twitter. Ademais de Flappy Bird, Nguyen tamén conta con outros xogos, pero non chegaron a ter o mesmo interese.

## Éxito e peche 
Tras o éxito de Flappy Bird, o seu creador Dong Nguyen tomou a decisión de eliminar o xogo da App Store e da Google Play. Segundo á declaración inicial elimiou o xogo das tendas móbiles a pesar de gañar o equivalente a $90.000 dólares estadounidenses ao día unicamente có pequeno banner que mostraba a App na parte inferior da pantalla; porque o código fonte foi filtrado ilegalmete a Internet provocando unha multitude de clons.
Máis tarde, Dong asegurou nunha entrevista no sitio web da revista Rolling Stones, que a razón principal pola que eliminou o xogo, foi porque:

«Recibín correos electrónicos de fanáticos de Flappy Birds alegando que é moi adictivo, coma o crack, e isto frustaba á xente»  engadiu tamén que, pola contra, a súa intención inicial era «crear un xogo que as persoas puidesen gozar durande dez minutos, nun contexto de relax, non dedicarlle horas tratando de alcanzar unha puntuaxe superior».

Ademais, supostamente foi demandado pola multinacional de videoxogos Nintendo alegando un posíbel plaxio dos seus deseños, pois os tubos son os mesmos que os de Super Mario Bros.

Trala desaparición do xogo, unha gran cantidade de persoas tentaron vender os seus móbiles co xogo instalado a prezos estratosféricos, ata chegar ao punto de que EBay retirou a poxa de móbiles co xogo, pero ao pouco tempo de desaparecer o xogo unhas poucas, horas despois da súa retirada, volveu ao mercado con gráficos nocturnos e as sombras dos tubos diferentes, pero os cambios non convenceron a Nintendo. Nun correo electónico a The Wall Street Journal, Nintendo nega que se queixaran a Apple das similitudes entre Flappy Bird e Mario Bros.

## Notas
Cauã Reymond

**Cauã Reymond Marques**, nado no Río de Xaneiro o 20 de maio de 1980, é un actor e modelo brasileiro.

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira como modelo aos 17 anos de idade, grazas a iso chegou a vivir en Milán e París. Despois mudouse para Nova York onde fixo un curso de interpretación con Susan Batson. Ademais de ser modelo, Cauã é cinto negro de jiu-jitsu e foi bicampeón brasileiro. Ademais da loita, tamén practica ioga e surf. En 2002, o actor comezou a saír coa actriz Alinne Moraes. Os dous viviron xuntos ata o final da relación en 2005, despois de tres anos de noivado. No 2007 casou coa actriz Grazi Massafera, e tiveron unha filla chamada Sofía, en 2013 separáronse. No 2012 protagonizou a telenovela *Avenida Brasil* xunto a Débora Falabella.

## Traxectoria 
### Telenovelas 
* *Malhação* (2002; como Maurício "Mau Mau" Terra)
* *Como uma Onda* (2004; como Floriano)
* *Da Cor do Pecado* (2004; como Thor Sardinha)
* *Belíssima* (2005; como Mateus Güney)
* *Eterna Magia* (2007; como Lucas Finnegan)
* *A Favorita* (2008; como Halley - Mateo)
* *À Deriva* (2009; como Barman)
* *Divã* (2009; como Murilo)
* *Passione* (2010; como Danilo Gouveia)
* *Cordel encantado* (2011; como Jesuíno Araújo)
* *Avenida Brasil* (2012; como Jorge "Jorgito" Patata)
* *O Caçador* (2014; como André)
* *Amores Roubados* (2014; como Leandro)

### Filmes 
* *Ódiquê?* (2004; como Tito)
* *Falsa Loura* (2007; como Bruno)
* *Se Nada Mais Der Certo* (2009; como Léo)
* *Divã* (2009; como Murilo Almeida)
* *À Deriva* (2009; como Barman)
* *Não se Pode Viver sem Amor* (2009; como João)
* *Borboletas Indômitas* (2010)
* *Estamos Juntos* (2011; como Murilo)
* *Meu País* (2011; como Tiago)
* *Reis e Ratos* (2012; como Hervê Gianini)

## Notas
Eirís

O topónimo **Eirís** pode referirse a:

;En Galiza
***Eirís**, lugar da parroquia de Sorrizo, no concello de Arteixo;
***Eirís**, lugar da parroquia de Liáns, no concello de Oleiros;
***Eirís**, lugar da parroquia de Cardama, no concello de Oroso;
***Eirís**, lugar da parroquia de San Salvador de Budiño, no concello do Porriño;
***Eirís de Abaixo**, lugar da parroquia de Oza, no concello da Coruña;
***Eirís de Arriba**, lugar da parroquia de Oza, no concello da Coruña;
***Casanova de Eirís**, lugar da parroquia de Oza, no concello da Coruña;
***Castaño de Eirís**, lugar da parroquia de Oza, no concello da Coruña.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Simun Fadul

**Simun Fadul** (), nado o 7 de xaneiro de 1958 en Dik al-Mahdi (Líbano) é un bispo católico maronita, actual bispo de Nosa Señora da Anunciación en Ibadan.

## Traxectoria 
Simun Fadul naceu o 7 de xaneiro de 1958 en Dik al-Mahdi. O 9 de agosto de 1987 foi ordenado sacerdote da arquieparquía de Antelias, Coa elevación da sé o 28 de febreiro de 2018 foi nomeado primeiro bispo, recibindo a consagración episcopal de mans do patriarca de Antioquía Bixara Pedro al-Rai o 7 de abril.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en Catholic-Hierarchy.org 
* Perfil na páxina web da Arquieparquía de Antelias
Agricultura de subsistencia

[300px|miniatura|A [agricultura itinerante é un tipo de agricultura de subsistencia. Os agricultores primeiro talan os matos e árbores, e posteriormente queiman a terra, empregando a cinza resultante coma fertilizante. Os campos son produtivos durante varios anos, e cando se esgotan os agricultores mudan de sitio e repiten o mesmo proceso. Na foto, terra queimada para a agricultura itinerante  na rexión de Kampa, en Riau.]]
A **agricultura de subsistencia** é un tipo de agricultura na que os produtos colleitados que produce a terra están destinados soamente ao consumo da familia que os traballa. A agricultura de subsistencia non procura o beneficio económico que resulta da comercialización dos  produtos da terra, senón que o obxectivo é o autoconsumo e a autosuficiencia alimentaria..

Os terreos adicados á agricultura de subsistencia adoitan ser de poucas hectáreas, e o volume de produción é escaso. A man de obra case sempre é a familia posuidora das terras, e os recursos agrarios son limitados, isto é, apenas se emprega maquinaria nin utensilios agrarios industriais.

A agricultura de subsistencia, que hoxe existe máis comunmente en áreas de África subsahariana, sueste asiático e partes de América do Sur e Central, é unha extensión do forraxeo primitivo practicado polas primeiras civilizacións. Historicamente, a maioría dos primeiros agricultores dedicáronse a algún tipo de agricultura de subsistencia para sobrevivir. Dentro das primeiras comunidades forraxeiras, como as sociedades de cazadores-recolectores, as pequenas comunidades só consumían o cazado ou recollido polos membros da comunidade. A medida que a domesticación de certas plantas e animais evolucionou, desenvolveuse unha sociedade agrícola de subsistencia máis avanzada na que as comunidades practicaban unha agricultura a pequena escala e de baixa intensidade para producir unha cantidade eficiente de bens para satisfacer as necesidades básicas de consumo da comunidade.

## Tipos
* Agricultura itinerante
* Agricultura extensiva de secaño
* Agricultura irrigada do arroz

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Agricultura de Galicia
Escudo de Colombia

O **escudo de armas de Colombia** é o emblema heráldico que representa ó país, e que xunto coa bandeira e o himno nacional, ten a categoría de símbolo patrio.

O actual emblema e os seus elementos constituíntes teñen as súas orixes no escudo aprobado por medio da lei 3 do 9 de maio de 1834, sendo presidente da República de la Nueva Granada o xeneral Francisco de Paula Santander. As cores e a disposición dos mesmos foron adoptados e reafirmados por varios decretos, particularmente os ditaminados o 17 de maio de 1924 e o 11 de xaneiro de 1934. Finalmente o escudo é regulamentado por medio do decreto 3558 do 9 de novembro de 1949, o cal ademais describe de xeito puntual a reprodución da maioría das súas partes. O escudo vixente na actualidade recolle tanto os elementos ditaminados en 1834 como os descritos en 1924 e 1949, coas súas respectivas melloras estéticas.

O escudo como símbolo nacional é empregado polo Goberno e institucións estatais, sendo as únicas institucións que poden ostentalo de forma privativa. En canto o seu deseño existen diferentes versións estilísticas, xa que malia que as leis e decretos vixentes describen como debe ser a súa reprodución, fano de xeito incompleto e sen ter en conta para a ciencia da heráldica, o que deu lugar a certos baleiros que a comunidade en xeral encheu de maneira inapropiada dentro do debuxo do brasón.

## Notas
Gran Premio de Italia de 2014

O Gran Premio de Italia de 2014, formalmente coñecido como o '''2014 Gran Premio Santander d'Italia** é unha carreira de Fórmula Un, que se celebrou o 7 de setembro de 2014, no Autódromo Nazionale Monza en Italia. Foi a décimo terceira carreira do campionato de 2014, e o sesaxésimo terceiro Gran Premio de Italia celebrado en Monza.

## Informe 
### Antecedentes 
Por terceiro ano consecutivo, o provedor de pneumáticos Pirelli trouxo os seus dous compostos de pneumáticos máis duros para o Gran Premio de Italia, o pneumático con banda laranxa é o pneumático máis duro "prime", e o pneumático con banda branca os pneumáticos máis brandos "opción" para a fin de semana.

### Eliminatorias 
Lewis Hamilton clasificouse na pole, coa súa compañeiro Nico Rosberg partindo segundo.

### Carreira 
Hamilton perdeu 3 lugares logo dun mal comezo, debido a unha perda de potencia, o que deixou a Nico Rosberg en primeira posición, e Kevin Magnussen e Felipe Massa en segundo e terceiro respectivamente. Na volta 9 Rosberg saltouse a chicane e perdeu máis dun segundo, Hamilton pasou Massa na volta seguinte para pasar a segundo lugar. Na volta 29, Rosberg saltouse a chicane de novo, permitindo que Hamilton quedara primeiro, na mesma volta Alonso retirouse debido a un problema no motor.

## Clasificación 
### Cualificación 
### Carreira 
## Posicións logo da carreira 
;Clasificación no campionato de pilotos

;Clasificación do campionato de construtores

* **Nota''': Só están incluídos os cinco primeiros postos da clasificación.
## Véxase tamén 
## Notas 
### Ligazóns externas
Diocese anglicana de Yola

A **diocese de Yola** é unha diocese da Igrexa Anglicana de Nixeria da provincia anglicana de Jos. A diocese foi fundada como unha das oito dioceses misioneiras creadas no norte de Nixeria a comezos da década de evanxelización. Actualmente ten 39 parroquias, estruturadas en 6 arcediagados.

## Historia 
A diocese de Yola foi creada o 26 de decembro de 1990, coa chegada do seu primeiro bispo, Christian Efobi. O 14 de outubro de 2005, o capelán do bispo Ibrahim Markus, foi entronizado como o seu sucesor, cando o bispo foi transferido á diocese de Aguata.

## Episcopoloxio 
* Christian Efobi (1990 - 2005)
* Ibrahim Markus (2005 - actualidade)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Diocese of Yola
Escudo de Eswatini

O **escudo de armas de Eswatini** é un dos símbolos nacionais que representa varios elementos traidicionais da cultura do país. O león representa o "Rei" e o elefante a "Raíña nai". Ambos soportan un escudo nguni que significa "protección". Baixo o escudo, atópase o *lidlabe* do rei, ou a coroa de plumas, que adoita vestirse durante o Ncwala (o festival da colleita). Nunha cinta baixo o escudo atópase o lema nacional, *Siyinqaba*, que significa "Nós somos a fortaleza".

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* eSwatini - Umbuso weSwatini  (Heraldry of the World, inglés)
* Eswatini National Trust Commission – Conserving Eswatini's Natural and Cultural Heritage, (Descricións moi extensas de historia, cultura e natureza, inglés)
Eparquía católica maronita de Buenos Aires

A **eparquía de San Sarbelio de Buenos Aires** (en latín: *Eparchia Sancti Sarbelii Bonaërensis Maronitarum*) é unha sé da Igrexa católica maronita sufragánea da arquidiocese católica latina de Buenos Aires. En 2009 tiña arredor de 700.000 bautizados. Actualmente está dirixida polo bispo Juan Habib Chamieh.

## Territorio 
A eparquía ten xurisdición sobre todos os fieis maronitas da Arxentina. A sé eparquial é a cidade de Buenos Aires, onde está situada a catedral de San Marón.

O territorio está estruturado en 4 parroquias.

## Historia 
A eparquía foi erixida o 5 de outubro de 1990.

## Episcopoloxio 
* Xarbil Xurx Miri (5 de outubro de 1990 - 17 de abril de 2013, retirado)
:* *Administrador apostólico:* Juan Habib Chamieh (17 de abril de 2013 - 22 de novembro de 2019)
* Juan Habib Chamieh (22 de novembro de 2019 - actualidade)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial  
* Perfil en Catholic-Hierarchy.org 
* Perfil en GCatholic.org
Piorno espiñento

* *Este artigo trata sobre a especie "Genista hystrix", para a especie homónima de nome científico "Genista anglica" véxase o artigo **gatiña**.*

O **Piorno espiñento** (***Genista hystrix***), é un piorno (familia das Leguminosas) endémico do noroeste peninsular, incluíndo Galiza.

## Descrición 
Arbusto leñoso e espiñento (ás veces por iso é chamado de toxo), de 1-1,5 m de altura, con talos rexos, estriados e acabados en espiños. Follas sobre as pólas novas, simples, alternas, sentadas, lineares, con pubescencia acaroada no envés. Flores axilares en feixes, amarelas, ao longo das pólas máis vellas. Cáliz tomentoso, en forma de campá e persistente; dentes do labio superior triangular-lanceolados. Vexilo (*estandarte*) ovalado, lampino, mais cunha fita media sedosa e un pequeno escote no ápice. Froito en legume recto, pardo e con pelos aplicados. Florea na primavera.

## Distribución e hábitat 
Endemismo do cuadrante noroeste da Península Ibérica, Galiza, Castela e León, norte de Estremadura, e metade norte de Portugal, que se desenvolve nas matogueiras ou piorneiras de terreos silíceos (lousas, peridotitos etc.) e asciende até uns 1000 (1520) m de altitude.

## Taxonomía 
*Genista hystrix* foi descrita por Johan Martin Christian Lange e publicado en *Descriptio Iconibus Illustrata Plantarum Novarum...Flora Hispanica* 1: 1, pl. 2. 1864.
;Etimoloxía:
***Genista***: procede do latín vulgar *genĕsta*, que, á súa vez, deriva do nome latino clásico da planta *genista*, que dá nome ao xénero e deu en galego o termo xesta (en portugués: *giesta*), que normalmente se emprega máis nas especies do xénero *Cytisus* . Os reis e raíñas Plantagenet de Inglaterra tomaron o seu nome, **planta Genesta** ou **plante genest**, en alusión a unha historia que, cando Guillerme o Conqueridos se embarcou rumbo a Inglaterra, arrincou unha planta que se mantiña firme, tenazmente, a unha rocha e meteuna no seu casco como símbolo de que el tamén sería tenaz na súa arriscada tarefa. A planta foi a chamada **planta genista** en latín. Porén Guillerme o Conqueridor chegou moito antes dos Plantagenet e en realidade foi Godofredo de Anjou quen foi alcumado o Plantagenet, porque levaba un ramo de flores amarelas de xesta no seu casco coma unha insignia (genêt é o nome en francés da xesta), e foi o seu fillo, Henrique II, o que se converteu no primeiro rei Plantagenet. Outras explicacións históricas son que Geoffrey plantou este arbusto coma unha cuberta de caza ou que el usábaa para se zoscar a si mesmo. Non foi até que Ricardo de York, o pai dos dous reis Eduardo IV e Ricardo III, cando os membros desta familia adoptaron o nome de Plantagenet, e despois se aplicou retroactivamente aos descendentes de Godofredo I de Anjou como o nome dinástico.

***hystrix***: epíteto

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Genista* (xénero)
Econometría

**Econometria** (do grego antigo ὀικο-νομος *oiko-nomos*, 'regra para a administración doméstica' e μετρια *metría*, 'relativo á medida') é un conxunto de ferramentas estatísticas que se empregan para entender a relación entre variables económicas por medio da aplicación dun modelo matemático.

A econometría como disciplina científica naceu aproximadamente no ano 1930. Nos primeiros anos, a maioría das aplicacións tiñan que ver con cuestións macroeconómicas para axudar a gobernos e grandes empresas na toma de decisións a longo prazo. Na actualidade, a econometría é unha ferramenta indispensable para modelar a realidade en case tódalas disciplinas económicas e dos negocios.

## Métodos 
* Sexa un modelo na forma matricial
:Y=X\beta+\varepsilon
* Z é unha matriz de instrumentos
* E\left [ \varepsilon \varepsilon^T |X \right ]= \sigma^2\Omega é a matriz de varianza-covarianza dos erros.

Os principais métodos econométricos para realizar regresións, ben como os seus estimadores na forma matricial, son:

## Software econométrico 
* EViews – Un software para análise econométrica
* GAUSS
* GNU R
* GNU Octave
* Gretl – Un software libre, similar ao EViews
* IGEst - Un software libre, con interface minimalista
* JMulTi
* LIMDEP – Un software para análise econométrica
* Matlab
* PSPP
* Scilab
* SPSS
* Comparación de paquetes estatísticos

## Notas
Sinatura

[thumb|230px|Sinatura do pintor [Henri Rousseau.]]
[miniatura|230px|Sinatura de [Alfonso Daniel Rodríguez Castelao|Castelao.]]
A **sinatura** ou **firma**, é unha escritura gráfica ou grafo manuscrito que representa o nome e apelidos, ou título, que unha persoa escribe da súa propia man e ten fins identificatorios, xurídicos, representativos e diplomáticos. A súa finalidade é identificar, asegurar ou autenticar a identidade dun autor ou remitente, ou servir como unha proba de consentimento e/ou de verificación da integridade e aprobación da información contida nun documento ou semellante, e ten carácter legal.

Os trazos ou debuxos que ornamentan e que adoitan acompañar a sinatura non son unha sinatura en si, senón un conxunto de trazos propios que funcionan como compoñente opcional e que non pode utilizarse de xeito independente a esta. Estes trazos cumpren dúas funcións; facer que a sinatura non poida ser reproducida manuscritamente por outra persoa, e distinción propia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Identificación biométrica
*Khelrtva
Escudo de Burkina Faso

O **escudo de armas de Burkina Faso** é un dos símbolos nacionais do país, e está baseado na bandeira nacional. Por baixo do escudo aparece o nome do país, e mailo lema nacional, *Unité, Progrès, Justice* (do francés "Unidade, Progreso, Xustiza"). Os soportes do escudo son dous corceis brancos. Este escudo de armas é moi semellante ó da vella república de Alto Volta, coa bandeira de Burkina Faso substituíndo á de Alto Volta no medio.

## Escudos históricos 

Ficheiro:Coat of arms of Burkina Faso 1984-1991.svg|Emblema 1984-1997
Ficheiro:Coat of arms of Upper Volta.svg|Escudo de Alto Volta
Monumento

[miniatura|O [Lincoln Memorial, Monumento a Washington, e o Capitolio dos Estados Unidos. A capital do país, Washington, D.C., está construída arredor dos monumentos adicados ós "Pais Fundadores".]]
[miniatura|A [Gran Pirámide de Gizeh construída hai 5.000 anos para ser a tumba do faraón Queops, é unha das Sete marabillas do mundo e un símbolo da civilización do Antigo Exipto.]]
[miniatura|O [Partenón é considerado un símbolo da Antiga Grecia, da democracia ateniense, e da civilización occidental.]]
Un **monumento** é un tipo de estrutura que foi creada para conmemorar unha persoa ou evento importante, ou que se volveu importante para un grupo social porque lembra a un tempo histórico ou unha cultura herdada, ou tamén pode ser un exemplo de arquitectura histórica. O termo 'monumento' é empregada a miúdo en edificios ou estruturas que son considerados exemplos de herdanza arquitectónica ou cultural importante.

## Creación e funcións 
Os monumentos foron creados dende hai miles de anos, e adoitan ser os máis duradeiros símbolos das civilizacións antigas. Os túmulos e dolmens prehistóricos, así como outras estruturas semellantes foron creados en numerosas culturas prehistóricas por todo o mundo, e as diversas formas destas tumbas monumentais dos membros máis ricos e poderosos da sociedade son a fonte da maioría da información que se ten sobre esas culturas. A medida que as sociedades foron evolucionando e organizándose mellor, creáronse monumentos meirandes, e as pirámides exipcias, o Partenón grego, a Gran Muralla Chinesa, o Taj Mahal indio ou os moai da Illa de Pascua convertéronse en símbolos desas civilizacións. En épocas máis recentes, estruturas monumentais como a Estatua da Liberdade e a Torre Eiffel son emblemas icónicos das modernas nacións-estado. O termo *monumentalidade* refírese polo tanto ó status simbólico e á presenza física do monumento.

O monumentos tamén son usados para mellorar a aparencia dunha cidade ou dun lugar. Cidades planeadas como Washington, D.C., Nova Deli e Brasilia foron construídas arredor de monumentos. Por exemplo, a localización do Monumento a Washington foi concibido por L'Enfant para axudar a organizar o espazo público da cidade, antes de que fose deseñada ou construída. Cidades antigas teñen monumentos situados en lugares que xa son importantes ou son redeseñadas para centrar a atención nun concreto. Como Shelley suxeríu no seu famoso poema "Ozymandias" ("*Ollade as miñas obras, oh Poderosos, e perdede a esperanza!*"), o propósito dos monumentos é o de impresionar ou atemorizar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Website de Monumentos e Esculturas do Reino Unido
*Monumentos da India en kamat.com
*Fotos e artigos de monumentos de todo o mundo
Castor Sánchez Martínez

**Castor Sánchez Martínez**, nado en Parada de Amoeiro (Amoeiro) o 8 de xaneiro de 1894 e finado en Beade o 25 de agosto de 1936, foi un agrarista e político galego.

## Traxectoria 
dereita|miniatura|Escavación da ARMH en Beade á procura de Castor Sánchez Martínez e Antonio Pérez Gutiérrez en Beade (2019).

Canteiro, foi representante dos traballadores nas obras do ferrocarril. Loitador pola abolición dos foros, foi presidente das sociedades agrarias en Parada de Amoeiro. En 1919 marchou a Francia para evitar as represalias pola súa loita como agrarista, retornando en 1921. Fundou en Parada de Amoeiro a UGT e a Agrupación Socialista de Amoeiro, da que foi o seu primeiro secretario. Coa chegada da Segunda República foi elixido alcalde de Amoeiro o 5 de xuño de 1931. O 11 de outubro de 1934 foi cesado e deportado. Regresou a Amoeiro en xaneiro de 1935. O 20 de febreiro de 1936 asumiu novamente a alcaldía de Amoeiro. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e o 25 de agosto asasinado na estrada Berán-Beade, no cruzamento de Beade. Pouco antes os falanxistas asasinaron a Antonio Pérez Gutiérrez "Pinante", na estrada de Amoeiro a Parada. Ambos foron soterrados no cemiterio de Beade.

Colaborou en *La Zarpa*, *La República* e *La Lucha*, utilizando ás veces o pseudónimo **José del Arroyo**.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Bacteroidia

**Bacteroidia** é unha clase de bacterias que comprende un só orde, **Bacteroidales**
. É o grupo mellor estudado do filo Bacteroidetes. Algúns membros do xénero *Bacteroides* son patóxenos oportunistas. Antes da aparición do 4º volume do manual de Bergey, esta clase denominábase Bacteroidetes, igual que o filo.

## Notas
Antonio Pérez Gutiérrez

dereita|miniatura|Escavación da ARMH en Beade á procura de Castor Sánchez Martínez e Antonio Pérez Gutiérrez en Beade (2019).

**Antonio Pérez Gutiérrez**, coñecido como **Pinante**, nado en Palmés (Concello de Canedo) e finado en Amoeiro o 25 de agosto de 1936, foi un carpinteiro e sindicalista galego.
## Traxectoria 
Carpinteiro radicado en San Xiao, na parroquia de Fontefría. Era presidente da Sociedade Agraria e de Oficios Varios de Beiro. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 entregouse do Pazo de Parada, onde estaba instalado o cuartel xeral da Falanxe. Foi asasinado na estrada de Amoeiro a Parada o 25 de agosto de 1936 canda Castor Sánchez Martínez. Ambos foron soterrados no cemiterio de Beade.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Persoeiros da Corporación de Amoeiro na II República: Marcial Vázquez Vázquez, a represión dos irmáns José e Sindo e o martirio de Castor, Pinante e Enrique
Aeroporto de Roma-Ciampino

O **Aeroporto de Roma–Ciampino** (oficialmente e en italiano: *Ciampino–Aeroporto Internazionale G. B. Pastine*)  é un aeroporto civil e militar nas proximidades de Roma, en Italia. O aeroporto está situado a 12 km ao suroeste do centro de Roma, xusto fóra da Grande estrada de Circunvalación (en italiano: *Grande Raccordo Anulare* ou *GRA*) a autoestrada circular que rodea a cidade.

O aeroporto de Ciampino foi inaugurado en 1916 e trátase dun dos aeroportos máis antigos en funcionamento. Foi o principal aeroporto de Roma até 1960, cun tráfico de pasaxeiros superior aos 2 millóns anuais. Tras a apertura do Aeroporto de Roma–Fiumicino, Ciampino serviu principalmente a voos chárter e executivos.

O aeroporto leva o nome de Giovan Battista Pastine, un piloto de avións que combateu na primeira guerra mundial.

## Aeroliñas e destinos 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do aeroporto
Instituto Galego de Consumo

O **Instituto Galego de Consumo** (coñecido co acrónimo **IGC**) é un organismo autónomo da Xunta de Galicia creado no ano 1994 e adscrito á Consellería de Innovación e Industria. 
A súa sede atópase en Santiago de Compostela.

Foi creada en base á *Lei 8/1994*, do 30 de decembro ao abeiro das competencias que outorga o Estatuto de Autonomía de Galicia, e posteriormente foi modificada no ano 2003 pola *Lei 9/2003* de medidas tributarias e administrativas, derrogando o artigo 9 e modificando o artigo 3.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Consumo
### Ligazóns externas
*https://consumo.xunta.gal/gl(https://consumo.xunta.gal/gl)
Cytophaga

***Cytophaga*** é un xénero de bacterias gramnegativas con forma de bacilo aerobias estritias ou facultativas.

As *Cytophaga* son bacterias comúns no solo, asugas doces e mariñas, augas residuais, materia orgánica en descomposición, e excrementos. Poden degradar unha gran cantidade de compostos orgánicos, como proteínas, polisacáridos, celulosa, quitina, amidón entre outros, e son un grupo bacteriano importante para a descomposición aerobia da materia orgánica. Poden cutivarse en ágar con celulosa, onde forma halos claros. As citofagas non producen encimas solubles, polo que deben estar ben ancoradas nas fibras de celulosa para poder degadalas. Nas plantas de tratamento de augas forman unha gran parte da poboación bacteriana. Certas especies de *Cytophaga* poden danar os materiais utilizados para a pesca e as estruturas de madeira.

Son bacterias desprovistas de flaxelos, pero poden moverse por escorregamento. Cando entran en contacto cunha superficie, poden desprazarse escorregando sobre ela, e deixando detrás delas un trazo viscoso. Este modo de desprazamento permítelles un movemento rápido de ata 150μm por minuto. Poden escorregar sobre substratos insolubles macromoleculares como a celulosa e dixerilos activamente.

Certas especies do xénero *Cytophaga* son patóxenas, como é o caso de *C. columnaris* e *C. psychrophila*, que causa doenzas nos peixes, que poden ser un grande problema en piscifactorías, onde os peixes sofren danos nos tecidos e arredor das branquias, e as cepas illadas son proteolíticas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Krieg, N.R.; Ludwig, W.; Whitman, W.B.; Hedlund, B.P.; Paster, B.J.; Staley, J.T.; Ward, N.; Brown, D.; Parte, A.: Bergey's Manual of Systematic Bacteriology. Volume 4: The Bacteroidetes, Spirochaetes, Tenericutes (Mollicutes), Acidobacteria, Fibrobacteres, Fusobacteria, Dictyoglomi, Gemmatimonadetes, Lentisphaerae, Verrucomicrobia, Chlamydiae, and Planctomycetes. Springer, 2010, ISBN 978-0-387-68572-4, S. 371–423.
Illa Ellis

A **illa Ellis** é unha illa situada na foz do río Hudson e a menos dun quilómetro de distancia da illa da Liberdade, que acolle a Estatua da Liberdade.

### Historia 
[esquerda|miniatura|Vídeo de [Inmigrante|inmigrantes chegando á illa Ellis.]]É principalmente coñecida por ser, durante a primeira metade do século XX, a principal entrada dos inmigrantes que chegaban ós Estados Unidos de América. Os servizos de inmigración do país funcionaron na illa dende o 1 de xaneiro de 1892 até o 12 de novembro de 1954.

### Administración 
A illa é administrada polo goberno federal e forma parte do monumento nacional da Estatua da Liberdade, baixo a xurisdición do Servizo Nacional de Parques e tamén acolle un museo. Territorialmente, é compartida entre as cidades de Nova York no estado de Nova York e Jersey City en Nova Jersey. A illa Ellis tamén foi suxeito dunha querela de fronteira entre os dous estados americanos.

### Superficie 
Segundo a oficina de estatísticas dos Estados Unidos, a illa ten unha superficie oficial de 129619 m², sendo a maior parte dela creada de xeito artificial. A porción natural da illa, que se atopa no territorio da cidade de Nova York, ten 21458 m² e está completamente arrodeada pola parte artificial. Porén, máis do 83% da superficie da illa atópanse en territorio da cidade de Jersey.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial da Illa Ellis
Emblema de Eritrea

O **escudo de armas de Eritrea** foi adoptado o 24 de maio de 1993 con ocasión da declaración de independencia de Etiopía. O emblema representa un camelo rodeado por unha coroa de loureiro.

Anteriormente, como colonia do Reino de Italia, foi introducida a heráldica tradicional europea, mais en 1952, a heráldica europea foi abandonada e outros emblemas foron adoptados para representar a rexión.

## Escudos históricos
Escudo de Benín

O **escudo de armas de Benín** foi introducido orixinalmente en 1964, e foi readoptado en 1990 despois de ser substituído en 1975. Na parte superior do emblema está o timbre nacional, que consiste de dous cornos con millo recheos de area. Baixo o timbre hai un escudo que contén as armas de Benín.

O escudo está dividido en catro cuarteis. O cuartel esquerdo superior contén un castelo no estilo da etnia somba, etnia representativa da historia de Benín. No cuartel superior dereito está a Estrela de Benín, a máxima condecoración da nación. Baixo a estrela hai un barco, que simboliza a chegada dos europeos a Benín. No cuartel inferior esquerdo hai unha palmeira.

O escudo é sostido por unha parella de leopardos, o animal nacional de Benín. Baixo o escudo está o lema de Benín en lingua francesa: *Fraternité, Justice, Travail*, que significa «Fraternidade, Xustiza, Traballo».

## Escudos históricos 

Ficheiro:Coat of arms of Republic of Dahomey 1958-1964.jpg|Escudo de armas da República de Dahomey (1958-1964)
Ficheiro:Emblem of Benin (1975–1990).svg|Escudo da República do Pobo de Benín (1975–1990).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Escudo de Benín en The World All Countries
Coeficiente de variación

En Estatística, o **coeficiente de variación** é o parámetro estatístico que se emprega cando se fai referencia á relación entre a media e a variabilidade da variable. Adoita abreviarse C.V.

A súa fórmula expresa o desvío estándar como porcentaxe da media aritmética, mostrando unha mellor interpretación porcentual do grao de variabilidade que o desvío estándar. Por outra banda presenta problemas, xa que a diferenza do desvío estándar este coeficiente é variable ante cambios de orixe. Por iso é importante que todos os valores sexan positivos e a súa media sexa polo tanto un valor positivos.

Canto maior sexa o coeficiente de variación maior será a heteroxeneidade dos valores da variable, e canto menor sexa este coeficiente, maior será a homoxeneidade.

## Cálculo 
Esixindo que  \bar{x} > 0 , cálculase:

: C_V = \frac{\sigma} 

onde *\sigma* é o desvío estándar. Pódese dar en porcentaxe calculando

: C_V = \frac{\sigma} \cdot 100 

## Propiedades e aplicacións 
* O coeficiente de variación é adimensional.
* O coeficiente de variación adoita ser menor que 1, mais en certas distribucións de probabilidade poder ser 1 ou maior.
* Como depende da media aritmética, cando esta é moi próxima a 0 pode dar valores moi grandes, que non implican necesariamente dispersión nos datos

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
 con linguaxe de programación R
Instituto Galego de Promoción Económica

O **Instituto Galego de Promoción Económica ** (coñecido co acrónimo **IGAPE**) é un organismo autónomo da Xunta de Galicia creado no ano 1992 e adscrito á Consellería de Innovación e Industria.

Foi creada mediante a *Lei 5/1992* do 10 de xuño ao abeiro das competencias que outorga o Estatuto de Autonomía de Galicia co obxectivo de promover o desenvolvemento económico do país.

A súa sede central atópase en Santiago de Compostela, mais posúe outras seis oficinas en Vigo, A Coruña, Ourense, Pontevedra, Lugo e Ferrol. 
O seu actual director é Juan Cividanes Roger, antigo director de XesGalicia. Releva no cargo a Javier Aguilera Navarro, quen deixa o posto despois de estar á fronte do Igape desde o ano 2011 e anteriormente dirixir XesGalicia.
O anterior director Javier Aguilera Navarro, accedeu ao cargo no ano 2011 após o cesamento do anterior director, Joaquín Varela de Limia, salpicado pola Operación Campión.

O IGAPE conta con Centros de Promoción de Negocio en Alemaña, Polonia, China, Xapón e os Estados Unidos, orientados cara ás accións de soporte e asistencia ás empresas galegas que apostan pola súa internacionalización.

## Obxectivos
miniatura|Sede do IGAPE en Santiago de Compostela, situada no Complexo Administrativo de San Lázaro, s/n
Os obxectivos do Instituto Galego de Promoción Económica son todas aquelas actividades que impliquen a mellora do sistema produtivo e económico galego. Entre as súas funcións, destacan:

* Impulsar a creación de novas empresas e fomentar o espírito emprendedor.
* Incrementar a competitividade das empresas galegas a través da innovación e o desenvolvemento tecnolóxico.
* Atraer investimento a Galicia.
* Facilitar a internacionalización.
* Apoiar a cooperación e os proxectos colectivos de empresas galegas.
* Plan de axudas para fiestras,fachadas e retretes con elevado contido tecnoloxico

## Empresas participadas
O IGAPE participa maioritariamente nas seguintes empresas:
* *XesGalicia*, unha sociedade xestora de entidades de capital de risco, participada na súa meirande parte pola IGAPE e pola Xunta de Galicia.
* *Centro Europeo de Empresas e Innovación de Galicia* (BIC Galicia), constituído en 1991 co obxectivo de promover a creación e desenvolvemento de empresas independentes de acordo coa Comisión das Comunidades Europeas para os Centros Europeos de Empresas e Innovación (CEEI). Actualmente absorvido polo IGAPE.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Economía de Galicia
* Pequena e mediana empresa (PEME)
### Ligazóns externas
*Web do IGAPE
Quimiótrofo

[right|miniatura|Unha [cheminea negra hidrotermal no océano Atlántico, que proporciona enerxía e nutrientes a comunidades bacterianas quimioautótrofas.]]
miniatura|Un quimiótrofo (máis concretamente quimioorganoheterótrofo).
Os **quimiótrofos** son organismos que obteñen a súa enerxía de reaccións químicas de oxidación de doantes de electróns que se encontran no seu ambiente, os cales poden ser moléculas orgánicas (nese caso o organismo é quimioorganótrofo) ou inorgánicas (organismos quimiolitótrofos). Este tipo de metabolismo chámase **quimiotrofia**. O contrario de **quimiótrofo** é fotótrofo, que é un organismo que utiliza a enerxía da luz solar. Os quimiótrofos poden ser autótrofos (quimioautótrofos) se utilizan o carbono do CO2, ou heterótrofos (quimioheterótrofos), se utilizan carbono procedente de moléculas orgánicas.

## Quimioautótrofos 
Os **quimioautótrofos**, ademais de obteren enerxía de reaccións químicas, sintetizan todos os compostos orgánicos necesarios utilizando o carbono procedente do dióxido de carbono. Os quimioautótrofos usan fontes de electróns inorgánicas para producir enerxía, como o sulfuro de hidróxeno, xofre elemental, ión ferroso, hidróxeno molecular, e amoníaco, polo que son litótrofos (**quimiolitoautótrofos**). Son quimioautótrofos a maioría das bacterias ou arqueas que viven en ambientes hostís como as fontes hidrotermais mariñas e son os produtores primarios neses ecosistemas. Os biólogos evolutivos cren que os primeiros organismos que habitaron a terra eran quimioautótrofos. Os quimioautótrofos xeralmente pertencen aos seguintes grupos: metanóxenos, halófilos, oxidantes do xofre, reductoras do xofre, nitrificantes, bacterias do anammox, e termoacidófilos. O crecemento quimiolitotrófico pode ser moi rápido, como ocorre en *Thiomicrospira crunogena* que ten un tempo de duplicación de arredor dunha hora.

## Quimioheterótrofos 
Os **quimioheterótrofos** son incapaces de fixar o carbono para formar os seus propios compostos orgánicos, polo que deben adquirir compostos orgánicos xa formados do seu medio. Os quimioheterótrofos poden ser **quimiolitoheterótrofos** (algúns procariotas), que utilizan fontes de electróns inorgánicas para producir enerxía como o xofre, ou **quimioorganoheterótrofos** (animais, fungos, protozoos, moitos procariotas), que utilizan fontes de orgánicas de enerxía (e de carbono) como carbohidratos, lípidos, e proteínas.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Quimiosíntese
* Litótrofo

## Bibliografía 
1. Katrina Edwards. *Microbiology of a Sediment Pond and the Underlying Young, Cold,
Hydrologically Active Ridge Flank*. Woods Hole Oceanographic Institution.

2. Coupled Photochemical and Enzymatic Mn(II) Oxidation Pathways of a Planktonic Roseobacter-Like Bacterium 
Colleen M. Hansel and Chris A. Francis* 
Department of Geological and Environmental Sciences, Stanford University, Stanford, California 94305-2115. 28 de setembro de 2005 / consultado o 17 de febreiro de 2006.
Curtose

En teoría da probabilidade e estatística, a **curtose** é unha medida da forma. As medidas de curtose tratan de estudar a proporción da varianza que se explica pola combinación de datos extremos respecto da media en contraposición cos datos pouco afastados dela. Unha maior curtose implica unha maior concentración de datos preto da media da distribución coexistindo ao mesmo tempo cunha frecuencia relativamente elevada de datos moi afastados. Isto explica unha forma da distribución de frecuencias con colas moi elevadas e cun centro moi apuntado.

## Definición de curtose 
O coeficiente de apuntamento ou de curtose está baseado no cuarto momento con respecto da media e defínese

 \beta_2=\frac{\mu_4}{\sigma^4}

onde \mu_4 é o cuarto momento centrado e \sigma é o desvío estándar. Na distribución normal cúmprese que \mu_4=3\sigma^4, polo que o seu coeficiente de curtose é \beta_2=3.

Por este motivo, está máis estendida a definición do coeficiente de curtose

g_2=\frac{\mu_4}{\sigma^4}-3

onde se lle subtrae 3 (curtose da distribución normal) ao resultado para que o coeficiente valla 0 para a normal e así tomar esta como referencia de apuntamento.

Outra forma de medir a curtose obtense examinando a fórmula da curtose da suma de variables aleatorias. Se *Y* é a suma de *n* variables aleatorias independentes, todas con igual distribución *X*, entón Kurt[Y] = \frac{Kurt[X]}{n}, complicándose a fórmula se a curtose se medise como \frac{\mu_4}{\sigma^4}.

## Clasificación 
Tomando a distribución normal como referencia, unha distribución pode ser: 
* máis apuntada e con colas máis largas cá normal, chamada leptocúrtica.
* menos apuntada e con colas menos largas cá normal, chamada platicúrtica.
* a distribución normal é mesocúrtica.

Así temos que:
* Se a distribución é leptocúrtica \beta_2>3 e g_2>0
* Se a distribución é platicúrtica \beta_2 e g_2
* Se a distribución é mesocúrtica \beta_2=3 e g_2=0

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Parámetro estatístico
Thermoprotei

**Thermoprotei** é unha clase de arqueas Crenarchaeota.

## Filoxenia 
Taxonomía actualmente aceptada baseada na LPSN e no NCBI
e filoxenia baseada no ARNr 16S da LTP 111 do The All-Species Living Tree Project.

Notas:
♠ Cepas que se encontran na lista do National Center for Biotechnology Information (NCBI) pero non na List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature (LPSN)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
;Revistas científicas
* 
* 
* 
* 

;Libros científicos
* 
* 

;Bases de datos científicas

### Ligazóns externas
Gran Premio da Arxentina de 1980

O **Gran Premio da Arxentina de 1980** foi unha carreira de automobilismo de Fórmula 1, celebrada o 13 de xaneiro de 1980 no Autódromo Oscar Alfredo Gálvez de Buenos Aires. Foi a primeira carreira da tempada de .

## Resumo da carreira 
A carreira foi gañada polo piloto australiano Alan Jones pilotando un Williams FW07. Foi a sexta vitoria no Campionato Mundial de Jones. Jones gañou por 24 segundos sobre o piloto brasileiro Nelson Piquet pilotando un Brabham BT49. Era o preludio da tempada que disputarían Jones, a estrela ascendente de  e Piquet, o talento emerxente do recentemente competitivo equipo Brabham, co que loitou ata o fin da tempada de 1980. Outro futuro campión mundial, o piloto finlandés Keke Rosberg terminou terceiro pilotando un Fittipaldi F7, un mellor final de carreira de Rosberg a ese momento. Foi o mellor resultado de Fittipaldi Automotive desde que Emerson Fittipaldi terminara segundo no Gran Premio do Brasil de 1978.

Esta carreira e lembrada, ademais, porque os pilotos ameazaron con boicotear o evento debido ao lamentable estado da pista, que estaba rompendo en moitos lugares da pista e pola batalla entre Gilles Villeneuve (Ferrari 312T5), Alan Jones, Jacques Laffite (Ligier JS11/15) e Nelson Piquet, que se fixo aínda máis emocionante debido á ruptura da superficie da pista. Piquet terminou segundo, Laffite retirouse co motor roto e Villeneuve estrelouse debido a un fallo na suspensión dianteira. Keke Rosberg logrou o seu primeiro podio, e un dos máis grandes pilotos da Fórmula Un, o francés Alain Prost (McLaren M29), anotou un punto no seu debut na Fórmula 1.

## Clasificación 
## Líderes por volta 
* Alan Jones (41- 1-17, 30-53)
* Jacques Laffite (12- 18-29)

## Posicións logo da carreira 
;Clasificación no campionato de pilotos

;Clasificación no campionato de construtores

* **Nota**: Só están incluídos os cinco primeiros postos en ambos os grupos de clasificación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Marie Antoinette (filme de 2006)

***Marie Antoinette*** é un filme histórico escrito e dirixido por Sofia Coppola que se estreou no 2006. Está vagamente baseado na vida de María Antonieta de Austria nos anos precedentes á Revolución francesa. Gañou o Óscar ó mellor deseño de vestiario.

## Sinopse 
Francia, século XVIII. O compromiso matrimonial entre o futuro Lois XVI (Schwartzman) e María Antonieta (Dunst) serve para selar unha alianza entre Francia e Austria. Con só catorce anos, a inxenua princesa austríaca vese obrigada a abandonar Viena, a súa familia e os seus amigos para instalarse na opulenta e sofisticada corte francesa, onde reinan as intrigas e os escándalos. A moza rebélase contra o illamento que representa a corte de Versalles e convértese na raíña máis incomprendida de Francia.

## Personaxes 
* Kirsten Dunst como María Antonieta de Austria
* Jason Schwartzman como Lois XVI de Francia
* Judy Davis como Anne d'Arpajon
* Steve Coogan como Florimond de Mercy-Argenteau
* Rip Torn como Lois XV de Francia
* Rose Byrne como Yolande de Polastron
* Asia Argento como Jeanne Bécu
* Molly Shannon como Vitoria de Francia
* Shirley Henderson como Sofía de Francia
* Danny Huston como Xosé II de Habsburgo
* Marianne Faithfull como María Tareixa I de Austria
* Jamie Dornan como Hans Axel von Fersen
* Tom Hardy como Raumont
* Al Weaver como Carlos X de Francia
* Mary Nighy como María Tareixa de Savoia-Carignano
* Sebastian Armesto como Lois XVIII de Francia

## Galardóns e nomeamentos 
* 2006: Oscar ó mellor deseño de vestiario.
* 2006: 3 nomeamentos ós BAFTA: Mellor vestiario, maquillaxe e deseño de produción.
* 2006: Cannes: 2 nomeamentos.
* 2006: Nomeado a Critics' Choice Awards: Mellor banda sonora.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMBd 
* Ficha en RottenTomatoes
Joseba Agirre López

**Joseba Agirre López**, nado en Ortuella (Biscaia) o 17 de marzo de 1964, é un futbolista vasco xa retirado, que xogaba de centrocampista.

## Traxectoria 
Comezou a xogar no Sestao Sport Club en 1981. En 1983 fichou polo Athletic Club de Bilbao para xogar co filial, o Bilbao Athletic, na Segunda división española. Debutou en primeira división en setembro de 1984 contra o Sevilla FC, pero non se incorporou ao primeiro equipo até a tempada 1986/87. Co Athletic Club xogou catro campañas, aínda que só foi titular indiscutible na 1987/88, con 37 encontros disputados. Estivo ano e medio sen xogar por mor dunha grave lesión, e ao seu regreso disputou algúns partidos con equipo filial.

No verán de 1990 fichou polo Real Burgos, tamén de primeira división. Foi titular nas tres tempadas e media que estivo no equipo, as tres primeiras na máxima categoría e no comezo da campaña 1994/95 en segunda división. Xogou máis de 100 encontros co equipo castelán, e meteu 10 goles.

A comezos de 1994 fichou polo Celta de Vigo, adestrado por Txetxu Rojo e que tiña outros vascos como Borja Agirretxu, Patxi Salinas ou Luis Dadíe. No equipo vigués xogou once partidos de liga, debutando no Estadio de Balaídos o 20 de febreiro fronte ao CD Tenerife. Meteu un gol ante o Albacete Balompié no Estadio Carlos Belmonte o 16 de abril dese ano. Catro días despois o equipo celeste xogou a final da Copa do Rei, que perdeu nos penaltis fronte ao Real Zaragoza.

No verán de 1994 fichou polo Deportivo Alavés, de segunda división. Trala disputa da tempada 1995/96, na que xogou 30 partidos, decidiu retirarse.

Non deixou o mundo de fútbol, pois foi secretario técnico do Barakaldo Club de Fútbol e adestrou o equipo feminino Pauldarrak. Amais, colaborou como comentarista en Radio Euskadi e xogou cos veteranos do Athletic Club.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na web do Athletic Club.
* Ficha en *Fame Celeste*.
Entroido de verán

O **entroido de verán** é unha festividade celebrada en varias localidades de Galicia:

* **Entroido de verán de Redondela**, celebrado na vila homónima desde 1997;
* **Entroido de verán de Pontevedra**, celebrado na cidade homónima desde 2013;
* **Entroido de verán de Vilalba**;
Organótrofo

Os **organótrofos** son os organismos que utilizan compostos orgánicos como doantes de electróns e hidróxenos no seu metabolismo enerxético. Este tipo de metabolismo denomínase **organotrofia**. O contrario de organótrofo é litótrofo, organismo que obtén os seus equivalentes electrónicos de substancias inorgánicas. Non hai que confundir organótrofo con heterótrofo, xa que a heterotrofia refírese ao modo de obter carbono para as biosínteses, que nos heterótrofos procede de substancias orgánicas (nos autótrofos procede do CO2). De todos modos, moitos organótrofos son tamén heterótrofos.

Os organótrofos que fan a respiración aerobia oxidan substancias orgánicas das que extraen electróns, que os coencimas levan á cadea de transporte electrónico e acaban no oxíxeno (aceptor final), á vez que xeran unha forza protón motriz que orixina a produción de ATP. Outros son fermentativos. Hai organótrofos procariotas que poden realizar a respiración anaerobia de substratos orgánicos utilizando como aceptor final de electróns unha substancia distinta do oxíxeno; deses substratos orgánicos proceden os equivalentes electrónicos utilizados (pero se o que "respiran" son substratos inorgánicos serían litótrofos en vez de organótrofos).

Certas bacterias fotosintéticas que non utilizan auga como doante de electróns na súa fotosíntese, senón compostos orgánicos denomínanse fotoorganótrofas. Os animais, fungos, protozoos e a maioría das bacterias son quimioorganótrofos.

## Notas