Cápsula bacteriana

[miniatura|300px|Diagrama de estruturas extracelulares bacterianas: 1-cápsula, 2-capa mucosa ou [glicocálix bacteriano, 3-biopelícula.]]

A **cápsula bacteriana** é unha capa con beiras definidas que recobre a superficie de moitas células bacterianas. A cápsula está por riba da parede celular bacteriana. É unha capa ben organizada e non se pode eliminar doadamente con lavados. A cápsula protexe eficazmente a bacteria, pode ser un factor de virulencia e causa de moitas enfermidades.

A cápsula pode distinguirse doutras estruturas celulares bacterianas. A cápsula é unha capa ríxida organizada de matriz impermeable que exclúe colorantes como a tinta chinesa. En cambio, a capa de material extracelular que se deforma doadamente, non pode excluír partículas e non ten un límite definido, denomínase capa mucosa ou glicocálix bacteriano.

Cando unha secreción viscosa amorfa (que é o compoñente da cápsula) difunde no medio que rodea a bacteria e permanece ao seu redor en forma dunha capa de secreción frouxa e sen límites definidos, denomínase **capa mucosa**.

As cápsulas demasiado pequenas como para poder ser vistas con microscopio ordinario, como a de *Streptococcus pyogenes*, denomínanse microcápsulas.

## Composición 
Xeralmente contén glicoproteínas e un gran número de polisacáridos diferentes, incluíndo polialcohois e aminoazucres.
Presenta polipéptidos en *Bacillus anthracis*. As cápsulas son difíciles de tinguir utilizando as tinguiduras estándar. Nun exame microscópico, a bacteria e o seu fondo tínguense máis escuras ca a cápsula, que non se tingue, polo que semella un anel pálido que rodea a célula.

## Función 
A cápsula ten principalmente unha función protectora. Considérase un factor de virulencia porque aumenta a capacidade da bacteria de producir enfermidades ao dificultar a fagocitose. A cápsula pode protexer as células da fagocitose dos macrófagos. As cápsulas conteñen tamén auga e protexen a bacteria contra ao desecamento. Pode ser un lugar de depósito de alimentos e de refugallos. Tamén é unha barreira que evita o ataque dos bacteriófagos e protexe contra moitos materiais tóxicos hidrofóbicos e deterxentes. As cápsulas tamén axudan a adherirse a superficies.
* *Haemophilus influenzae*
* *Pseudomonas aeruginosa* (con máis precisión debería denominarse capa mucosa)
* *Salmonella*. A presenza de cápsula neste xénero depende da especie e só a teñen certos serovares de *S. enterica*, como o Typhi, Paratyphi C e Dublin.

Porén, tamén hai algunhas grampositivas con cápsula:
* *Staphylococcus epidermidis* 

Ademais de nas bacterias, algún eucariota ten tamén cápsula, como o lévedo *Cryptococcus neoformans*.

## Demostración da cápsula 
# Tinguidura con tinta chinesa: a cápsula aparece como un halo claro arredor da bacteria, xa que a tinta non pode penetrar na cápsula.
# Métodos serolóxicos: O material capsular é antixénico e pode ser demostrado mesturándoa cun soro anticapsular específico, como na reacción de Quellung. Cando se observa ao microscopio a cápsula aparece inchada debido á combinación e precipitación do complexo formado co anticorpo e ao incremento de tensión superficial (*quellung* significa inchar en alemán).

As cápsulas poden ser difíciles de ver coas técnicas normais. No xénero *Mycobacterium* algunhas especies parecen non ter cápsula, pero esta pode demostrarse con técnicas microscópicas especiais, como no caso de *M. tuberculosis*.

## Uso na vacinación 
A vacinación utilizando material capsular é efectiva contra algúns organismos, como *H. influenzae* tipo b e *S. pneumoniae*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Capa S
* Glicocálix
* Biopelícula
* Bacteria