Provincia da Coruña

**A Coruña** é unha das catro provincias de Galicia creadas por Javier de Burgos en 1833, e está situada no noroeste do país e da Península Ibérica. Limita ao norte e ao oeste co océano Atlántico, ao leste coa provincia de Lugo e ao sur coa provincia de Pontevedra. Toma o nome da súa capital, a cidade da Coruña.

## Xeografía 
[miniatura|300px|A Coruña por [Francisco Coello de Portugal y Quesada|Francisco Coello, 1865.]]
[miniatura|Cantís en [Teixido, Cedeira|Teixido, no concello de Cedeira.]]
A provincia ten unha superficie de 7.950 km².

Pódese acceder a ela por estrada pola autovía A-6, procedente de Lugo, Castela e León e Madrid, pola autoestrada AP-9, que une a capital da provincia con Ferrol e Santiago de Compostela, prolongándose ata as cidades de Pontevedra e Vigo, ambas na provincia de Pontevedra. Tamén se pode acceder á provincia coa autovía AG-64 procedente de Vilalba (na Terra Chá, Lugo), onde enlaza coa A-8 que se prolonga ata Asturias, Cantabria e o País Vasco.

Por ferrocarril, son catro as liñas que chegan. Tres delas son de RENFE: Dúas veñen de Castela e León. Unha vén de León e entra a Galiza por Monforte de Lemos, e de alí a Lugo e A Coruña, e outra que vén de Zamora, entra a Galiza por Ourense, continuando por Santiago e A Coruña (liña dobre AVE e mercadorías electrificada). A terceira liña de Renfe é o corredor atlántico, que une Vigo coa Coruña. Por outro lado, FEVE ten unha liña de vía estreita que entra en Galiza cruzando a ría de Ribadeo, desde Asturias, acabando en Ferrol estación á que tamén chega RENFE.

Por aire, son dúas as portas de entrada: o aeroporto da Lavacolla, preto de Santiago de Compostela, e o aeroporto de Alvedro, xunto á cidade da Coruña.

Por mar, os dous principais portos son o porto da Coruña e o porto de Ferrol; ambos reciben habitualmente buques de pasaxeiros.

### Ríos 
miniatura|Fervenza do Ézaro.
miniatura|Fragas do Eume.
Os principais ríos da provincia son:
* Río Acheiro
* Río Anduriña
* Río Anllóns
* Río Arteixo
* Río Barcés
* Río Baxoi
* Río Belelle
* Río Bermaña
* Río Bolaños
* Río Brexa
* Río Eume
* Río Mandeo
* Río Mera
* Río Grande de Xuvia
* Río da Ponte ou do Porto
* Río Sar
* Río Tambre 
* Río Ulla 
* Río Xallas.

### Rías e praias 
miniatura|Ría de Arousa
As principais rías da provincia son:
* Ría de Ares
* Ría da Coruña
* Ría de Betanzos
* Ría de Camariñas
* Ría de Cedeira 
* Ría de Corme e Laxe
* Ría de Corcubión
* Ría de Ferrol
* Ría de Muros e Noia
* Ría de Ortigueira
* Ría do Barqueiro que a separa da provincia de Lugo
* Ría de Arousa que a separa da provincia de Pontevedra

A provincia da Coruña ten 49 praias con bandeira azul das 128 que hai en toda Galiza.

## Clima 
A provincia ten un clima oceánico, caracterizado por ser temperado e húmido. A choivas son abundantes, sobre todo no inverno. Ten estacións suaves, cunha temperatura media en inverno de 10&nbsp;°C e de 20&nbsp;°C en verán.

## Poboación 
Segundo o IGE, en 2020 vivían na provincia da Coruña 1&nbsp;121&nbsp;815 persoas, das que 411&nbsp;012 o facían nalgunha das tres grandes urbes da provincia (A Coruña, Santiago de Compostela e Ferrol). 
 

|}

Durante todo o século XX a poboación da provincia non deixou de medrar manténdose dende finais do século XX e no prinicio do XXI superando o millón de habitantes.

Colors= 
  id:AO  value:blue
  id:AE  value:red
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:800 height:500
PlotArea = width:700 height:400 left:60 bottom:45

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:1200000

TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:100000 start:0

TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:50000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

PlotData=
  width:20 mark:(line,white) align:left fontsize:12

  bar:1900      from:0 till:681895 color:AO  
  bar:1910      from:0 till: 726697 color:AO 
  bar:1920      from:0 till: 772363 color:AO 
  bar:1930      from:0 till: 835906 color:AO
  bar:1940      from:0 till: 912662 color:AO 
  bar:1950      from:0 till: 971641 color:AO
  bar:1960      from:0 till: 1035619 color:AO 
  bar:1970      from:0 till: 1030745 color:AO 
  bar:1981      from:0 till: 1093121 color:AO
  bar:1991      from:0 till: 1096966 color:AO 
  bar:2001      from:0 till: 1096027 color:AO 
  bar:2011      from:0 till: 1141286 color:AO 
  bar:2020      from:0 till: 1121815 color:AE

PlotData=

  bar:1900 at: 681895 fontsize:XS text: 681.895 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 726697 fontsize:XS text: 726.697 shift:(-17,5)
  bar:1920 at: 772363 fontsize:XS text: 772.363 shift:(-17,5)
  bar:1930 at: 835906 fontsize:XS text: 835.906 shift:(-17,5) 
  bar:1940 at: 912662 fontsize:XS text: 912.662 shift:(-17,5)
  bar:1950 at: 971641 fontsize:XS text: 971.641 shift:(-17,5)
  bar:1960 at: 1035619 fontsize:XS text: 1.035.619 shift:(-17,5)
  bar:1970 at: 1030745 fontsize:XS text: 1.030.745 shift:(-17,5)
  bar:1981 at: 1093121 fontsize:XS text: 1.093.121 shift:(-17,5) 
  bar:1991 at: 1096966 fontsize:XS text: 1.096.966 shift:(-17,5)
  bar:2001 at: 1096027 fontsize:XS text: 1.096.027 shift:(-17,5)
  bar:2011 at: 1141286 fontsize:XS text: 1.141.286 shift:(-17,5)
  bar:2020 at: 1121815 fontsize:XM text: 1.121.815 shift:(-30,15)

TextData=
  pos:(80,430) text: Evolución da poboación.
  pos:(80,5) text: Fonte IGE

## Patrimonio 
miniatura|Catedral de Santiago.
As maiores atraccións culturais e turísticas da provincia son a Catedral de Santiago de Compostela e a Torre de Hércules ambos monumentos declarados patrimonio da humanidade pola Unesco.

Algúns dos museos da provincia da Coruña:
* Museo do Pobo Galego
* Cidade da Cultura
* Arquivo do Reino de Galicia
* Museo Naval de Ferrol
* Museo Arqueolóxico e Histórico Castelo de Santo Antón
* Aquarium Finisterrae
* Casa Museo Rosalía de Castro

### Universidades 
Na provincia hai dúas universidades, a Universidade de Santiago de Compostela e a Universidade da Coruña, amais dos centros asociados da UNED.

## Economía 
centro|700px|miniatura|Obras, Porto Exterior da Coruña abril 2009.

Na provincia da Coruña teñen a súa sede as seguintes empresas:
* Inditex
* Navantia
* Abanca
* Central térmica das Pontes
* Grupo Calvo
* Hijos de Rivera (Estrella Galicia)
* La Voz de Galicia
* Televés
* Gadisa
* Megasa
* Grupo Losán

### Enerxía 
Entre os concellos de Arteixo e A Coruña está a única refinaría que hai en Galiza. A Refinaría da Coruña de Repsol ten capacidade para refinar 180.000 barrís diarios. Na provincia hai máis dun xiga vatio de potencia enerxética en parques eólicos. Hai dúas centrais térmicas de carbón para producir electricidade. Unha é a Central térmica das Pontes con 1.400 mega vatios de potencia e a outra a Central térmica de Meirama de 563 mega vatios, as dúas queimando carbón de importación. Á capacidade eléctrica súmase nos últimos anos dúas plantas de ciclo combinado (gas-vapor). Unha nas Pontes con 800 mega vatios de potencia e outra en Sabón de 400 mega vatios xunto á térmica de fuel oil de 480 mega vatios. Na ría de Ferrol está a planta regasificadora de Reganosa. Súmase a potencia hidráulica dos encoros da provincia.

### Portos e aeroportos 
A provincia ten dous aeroportos, o Aeroporto da Lavacolla e o de Alvedro. Entre os portos destacan o Porto da Coruña e o de Ferrol.

## Concellos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Deputación da Coruña
* Universidade de Santiago de Compostela
* Universidade da Coruña