open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rodrigo Conde

**Rodrigo Conde Romero**, nado en Moaña o 3 de setembro de 1997, é un remeiro galego. Foi subcampión do mundo de remo en 2022 e dúas veces subcampión europeo, todas na modalidade de dobre scull. Participou nos Xogos Olímpicos de 2024, onde obtivo un diploma olímpico ao rematar na quinta posición.

## Traxectoria 
Comezou a remar aos 8 anos na Sociedade Deportiva Tirán en traíñeiras (banco fixo), onde o seu adestrador foi Pablo Gutiérrez. En categoría infantil proclamouse campión de España coa embarcación de Tirán. Máis adiante, da man do adestrador Arturo Abruñedo, marchou a Vigo para remar en banco móbil

Ao ano seguinte, 2017, e facendo parella con Jordi R. Orofino, obtiveron o bronce no mundial sub-23 de Plovdiv. En 2018, no mundial sub-23 de Poznań, recuncou no ouro, nesta ocasión canda Manel Balastegui. Xunto a Patricio Rojas ese mesmo ano participou nos mundiais absolutos, onde non pasaron do sexto posto, de novo en Plovdiv. En 2019 pasou á categoría absoluta e volveu remar con Balastegui, sendo quintos no mundial de Ottensheim.

En 2020, remando con Belastegui pero neste caso de proeiro, conseguiron praza para os Xogos Olímpicos de 2020 (celebrados en 2021 en Tokyo), aos que Conde renunciou, aducindo como causa a esixencia de baixar de peso para poder competir na categoría de peso lixeiro. De feito, xa en 2021 pasou a competir en categoría aberta, é dicir, sen límite de peso: facendo de proeiro na embarcación de dobre scull con Aleix García, pasaron á final C no europeo e non se clasificaron para os Xogos.

Ao ano seguinte, en 2022, Aleix García e mais Conde (que regresaba á súa posición clásica na popa), conseguiron o bronce na Copa do Mundo e unhas semanas máis tarde a prata no Europeo de remo de Múnic. Ese mesmo ano, a parella proclamouse subcampioa do mundo nos Campionatos celebrados na cidade checa de Račice. 

En marzo de 2024 a Federación Española de Remo confirmou que Rodrigo Conde e Aleix García participarían nos Xogos Olímpicos de 2024 en París, despois de que a parella lograse unha praza para España o ano anterior ao meterse na final do Mundial. Antes da cita olímpica, o dúo conseguiu en Szeged o seu segundo subcampionato europeo, ao rematar só por detrás dos romaneses Andrei-Sebastian Cornea e Marian Enache.

Xa en París 2024, a parella meteuse sen problemas nas semifinais e clasificouse para a final como segundos da súa serie. Iniciaron con bo ritmo a final, pero foron perdendo posicións co paso dos metros, acabando final na quinta posición, o mellor resultado da historia dun barco español no dobre scull olímpico.

## Vida persoal 
En 2014 marchou adestrar ao centro de alto rendemento de Banyoles. 

## Notas
Trofeo Teresa Herrera 2022

O **Trofeo Teresa Herrera de 2022** foi a 77ª edición do torneo. Celebrouse na Coruña o 13 de agosto de 2022 a partido único. O campión foi o Deportivo da Coruña, que logrou o seu 24º título ao derrotar por 4-2 ao Metalist Kharkiv ucraíno.

## Participantes 
## Partidos 
### Final 
| width="50%" valign="top" |

|}

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Trofeo Teresa Herrera Feminino 2022
Concello de Bromölla

**Bromölla** é un municipio sueco (*kommun*) do condado de Escania. A súa capital é a localidade de Bromölla.

O municipio de Bromölla está situado na zona fronteiriza entre o terreo máis montañoso de Blekinge e a chaira de Kristianstad. No concello claramente industrial de Bromölla, ao redor da metade dos postos de traballo atopábanse na industria manufactureira a principios da década de 2020.

Ato o ano 1990 a poboación do concello medrou e tras unha década de caídas, co cambio de milenio a tendencia de poboación volveu a ser positiva. En decembro de 2024 vivían en Bromölla 12 470 persoas.

## Historia administrativa 
A área do concello correspóndese coa das parroquias de Gualöv, Ivetofta e Näsum. Nesa tres parroquias fundáronse concellos rurais co mesmo nome coa reserva municipal de 1862.

No ano 1942 creouse o köping de Bromölla tras unha escisión do concello rural de Ivetofta.

Coa reforma municipal de 1952 o concello rural de Gualöv incorporouse ao de Ivetofta, mentres que o municipio de Näsum e o köping de Bromölla quedaron sen cambios.

No ano 1967 Ivetofta lpasou a formar parte do köping de Bromölla. O actual concello de Bromölla naceu coa reforma municipal de 1971 a partir do köping de Bromölla, e en 1974 incorporaríase o concello de Näsum.

## Xeografía 
O concello de Bromölla é o máis oriental de Escania e limita ao oeste co de Kristianstad nese mesmo condado, e cos de Sölvesborg ao leste e Olofström ao nordés, estes dous no condado de Blekinge.

### Topografía e hidrografía 
Bromölla está situado na área fronteiriza entre o terreo máis montañoso de Blekinge e a chaira de Kristianstad. A paisaxe ao norte do lago Ivösjön é montañosa.

O leito rochoso na zona está moi meteorizado. Isto é independentemente de que se trate de granitos máis antigos ou de rochas xeoloxicamente moi novas do Cretáceo. Nalgúns lugares, a rocha meteorizada formou caolín, que se extrae por exemplo en Axeltorp. Noutros lugares a meteorización provocou a formación de *tors*, moreas de bloques de maior tamaño. Estes mantivéronse incluso despois de que o leito rochoso circundante se esvaecera. O río Holjeån atravesa a paisaxe a través dun val que vai de norte a sur. Despois desemboca no lago Ivösjön xusto ao sur de Näsum. Ao redor da capital hai zonas chas con terras agrícolas fértiles e solo calcario.

## Notas
Mune : Le Gardien de la Lune

***Mune : Le Gardien de la Lune*** é un filme francés de 2014 dirixido por Benoît Philippon e Alexandre Heboyan e escrito por Jérôme Fansten e Benoît Philippon. Ambientado nun mundo imaxinario, o filme conta as aventuras dunha pequena criatura (que é o gardián da Lúa) que debe recuperar o Sol roubado. O filme foi creado por imaxes por ordenador e 3D estereoscópico, e conta coas voces de Michael Gregorio, Omar Sy e Izïa Higelin. O filme estreouse no Forum des images o 6 de decembro de 2014 e estreouse nos cinemas en Francia o 14 de outubro de 2015.

## Personaxes 
* Michaël Gregorio como Mune 
* Izïa Higelin como Cire
* Omar Sy como Sohone
* Damien Boisseau como o pai de Mune 
* Féodor Atkine como Leeyoon
* Éric Herson-Macarel como Necross
* Michel Mella como Mox 
* Fabrice Josso como Spleen
* Jean-Claude Donda como Xolal
* Benoît Allemane como Yule
* Patrick Poivey como Phospho
* Patrice Dozier como Krrrack
* Emmanuel Curtil como Zucchini
* Paolo Domingo como as serpes
* Patrick Préjean como o pai de Cire

## Notas
Jeffrey Ashby

**Jeffrey Shears Ashby**, nado en Dallas, Texas, o 16 de xuño de 1954, é un astronauta e piloto de probas estadounidense retirado que formou parte das misións STS-112, STS-93 e STS-100.

## Traxectoria 
Ashby graduouse en enxeñaría mecánica pola Universidade de Idaho en 1976 e é máster en sistemas de aviación pola Universidade de Tennessee en 1993.

Foi seleccionado como candidato a astronauta pola NASA en decembro de 1994, participando nas misións STS-112, STS-93 e STS-100 e pasando un total de 27,68 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-112
*STS-93
*STS-100
David Walker (baloncestista)

**David Michael Walker**, nado o 24 de novembro de 1993 en Stow, Ohio, é un xogador estadounidense de baloncesto profesional.

## Traxectoria 
O 13 de agosto de 2022, anunciouse a fichaxe de Walker por unha tempada, con opción a outra adicional, co Obradoiro CAB da Liga ACB. Tras unha tempada en Santiago, Walker e o Obradoiro separaron os seus camiños.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en ACB.com
Jesús Lema Lema

**Jesús Juan Lema Lema**, nado en Santiago de Compostela cara a 1910 e finado na mesma cidade o 22 de xullo de 1948, foi un practicante e político galego.

## Traxectoria 
Practicante e corredor de comercio en Santiago de Compostela. Dirixiu o periódico satírico *Ciclón *(1934). Foi secretario do Recreo Artístico de Compostela. Militante de Unión Republicana, foi nomeado delegado da sección de prensa do grupo local de Compostela en xuño de 1935, e vicepresidente en xaneiro de 1936. En febreiro de 1936 foi nomeado delegado gobernativo, e foi o encargado de destituír á corporación municipal de Compostela. Na campaña do referendo do Estatuto participou nos mitins organizados polo Comité pro-Autonomía da zona de Santiago.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 8 de agosto. Xulgado en consello de guerra o 19 de novembro xunto cos demais membros do Comité de Defensa da República de Compostela, José Germán Fernández, Manuel Maroño Calvo, Modesto Pasín Noya, Luis Rastrollo González, Luís Martínez Nouche, José Maroño Calvo, Francisco Ponte Ces, Rafael Pardo Carmona, Fernando Domínguez Caamaño, Rafael Frade Peña e José Carnero Valenzuela, acusados de traizón, foron condenado a pena de morte. A Jesús e a José Carnero Valenzuela foilles conmutada a pena. Saíu en liberdade condicional en xullo de 1940. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1942. Finou en Compostela o 22 de xullo de 1948.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
DeMarre Carroll

**DeMarre LaEdrick Carroll**, nado o 27 de xullo de 1986 en Birmingham, Alabama, é un ex xogador de baloncesto profesional estadounidense.

## Traxectoria 
Carroll foi elixido na 27ª posición do Draft da NBA de 2009 polos Memphis Grizzlies. Tras dúas tempadas nos Grizzlies, o 24 de febreiro de 2011, foi traspasado xunto a Hasheem Thabeet e unha futura elección da primeira rolda do Draft ós Houston Rockets, a cambio de Shane Battier e Ish Smith. O 11 de abril de 2011, foi cortado polos Rockets.

O 8 de febreiro de 2012, Carroll asinou cos Utah Jazz.

O 3 de agosto de 2013, Carroll asinou cos Atlanta Hawks.

O 9 de xullo de 2015, Carroll asinou un contrato por catro anos cos Toronto Raptors. Debutou cos Raptors o 28 de outubro de 2015, facendo 14 puntos e 8 rebotes na vitoria de Toronto por 106–99 contra os Indiana Pacers.

O 13 de xullo de 2017, Carroll foi traspasado xunto a dúas eleccións do Draft de 2018 ós Brooklyn Nets, a cambio de Justin Hamilton.

O 6 de xullo de 2019, Carroll foi traspasado ós San Antonio Spurs nun traspaso entre tres equipos. Tras ser cortado polos Spurs, Carroll asinou cos Houston Rockets o 21 de febreiro de 2020.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Estatísticas en Basketball-Reference.com
Bieito Seara

**Bieito Seara Formoso**, nado en Maceda o 13 de marzo de 1960, é un xestor administrativo galego que tivo participación política e chegou a ser alcalde de Maceda durante uns meses.

## Traxectoria
Veciño de Maceda, estudou no colexio dos Milagres e despois fixo Económicas na Universidade de Santiago de Compostela (1980-1986). Comezou a traballar como empregado nunha xestoría en Ourense. Participou na creación da asociación local Os Cabaceiros na década dos oitenta, encabezou porén a candidatura da Unión Progresista de Maceda nos comicios de 1987 e tamén por aquelas datas comezou a traballar como profesor de instituto, onde aprobou as oposicións en 1991 en formación profesional.

En 1995 recuncou como cabeza de lista, e resultou elixido alcalde grazas ao apoio do único concelleiro do PSdeG, Julio Aldemira. Nove meses máis tarde, en marzo de 1996, Aldemira presentou unha moción de censura, co apoio dos 5 concelleiros do PP, e substituíuno como alcalde. 

Posteriormente, en 2005, foi escollido por Anxo Quintana director xeral de Acción social, na Vicepresidencia de Igualdade e Benestar do goberno bipartito (PSdeG-BNG), posto no que permaneceu catro anos. Logo das eleccións autonómicas de 2009, ao verse apartado do poder o BNG, Bieito Seara abandonou a vida política.

En 2022, Santiago Prol publicou un libro sobre el: *Conversas co Bieito*.

## Véxase tamén 
* Eleccións municipais en Maceda

## Notas
Cómo mandarlo todo a la mierda

***Cómo mandarlo todo a la mierda*** é unha serie española de comedia dramática creada por Jaime Olías e Pablo Sanhermelando, escrita e dirixida por Jaime Olías, e protagonizada por Naira Lleó, Malva Vela, Gabriel Guevara, Óscar Ortuño, Nadia Al Saidi e Sergi Méndez. Estreouse en HBO Max o 1 de xullo de 2022.

## Sinopse 
Alba é unha moza á que lle custa adaptarse e que leva pouco tempo no seu novo instituto. Entérase de que a viaxe de fin de curso se cancela e por casualidade descobre que un grupo de compañeiros da súa clase ten un plan segredo. Farán crer aos seus pais que a viaxe segue adiante con normalidade, roubarán unha furgoneta do irmán dun deles e lanzaranse tres semanas á estrada sen rumbo fixo.

## Elenco 
* Naira Lleó
* Malva Vela
* Gabriel Guevara
* Óscar Ortuño
* Nadia Al Saidi
* Sergi Méndez
* Juanma Cifuentes
* Mateu Bosch
* Héctor Juezas
* Paula García Sabio
* Pablo Álvarez
* Jaime Olías

## Notas
Muisca (xénero)

***Muisca*** é un xénero de escaravellos da subfamilia Clerinae ou Enopliinae. É coñecido por dúas especies, a especie de tipo, *Muisca bitaeniata* e *Muisca cylindricollis*. O xénero foi descrito orixinalmente polo entomólogo Maximilian Spinola en 1844.

Spinola contribuíu amplamente ao coñecemento entomolóxico de mediados do século XIX, a partir de exemplares traídos dende América do Sur. Os escaravellos *Muisca* foron descubertos en Colombia e forman parte da colección de Buquet.

## Etimoloxía 
O xénero *Muisca* foi nomeado após o pobo muisca, orixinario do centro de Colombia.

## Descrición 
O labium e maxilla dos escaravellos *Muisca* son menos anchos ca longos. Isto difire do xénero *Aulicus*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
Muisca (homónimos)

O **pobo muisca** ("muisca" quere dicir pobo ou xente en lingua muisca) é un pobo indíxena de Colombia.

**Muisca** tamén pode facer referencia:

* Confederación muisca, o antigo estado dos muiscas.
* Lingua muisca, a lingua dos muiscas, tamén chamada "chibcha", "mosca" ou "muysccubun"
* *Muisca* (xénero), un xénero de escaravellos.
** *Muisca bitaeniata*, a especie tipo do xénero
** *Muisca cylindricollis*, outra especie do xénero
* *Alabagrus muisca*, unha especie de avespa do xénero *Alabagrus*
* *Atelopus muisca*, unha especie de anfibio do xénero *Atelopus*
* *Brachygasterina muisca*, unha especie de mosca do xénero *Brachygasterina*
* *Euryomma muisca*, unha especie de mosca do xénero *Euryomma*
Muisca bitaeniata

***Muisca bitaeniata*** é a especie tipo aceptada de escaravello do xénero *Muisca* da subfamilia *Clerinae* ou *Enopliinae*. Foi descrito orixinalmente polo entomólogo Maximilian Spinola en 1844.

## Etimoloxía 
O xénero *Muisca* foi nomeado após o pobo muisca do Altiplano Cundiboyacense, en Colombia central. *Bitaeniata* significa "dúas raias.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas

[dereita|miniatura|213x213px|[Saguamanchica foi un *zipa* de Bacatá entre 1470 e 1490.]]
[miniatura|dereita|170px|[Bachué, a deusa nai dos muiscas.]]
[miniatura|dereita|170px|O [Páramo de Sumapaz, no sur dos territorios muiscas, é o meirande páramo do mundo.]]
[miniatura|dereita|170px|Paisaxe en [Chocontá.]]
[miniatura|dereita|170px|A vila de [Guasca, preto do Parque Nacional de Chingaza.]]
[miniatura|dereita|170px|En [Boyacá, na parte norte da Confederación muisca, atóparonse moitas especies que foron nomeadas na honra dos muiscas.]]
Os muiscas foron un pobo indíxena que viviu nas terras altas do centro de Colombia, no Altiplano Cundiboyacense e nos vales veciños. A variación de climas e ecozonas dentro dos seus territorios fixeron dos muiscas uns labregos excelentes. Ao longo da historia, varias especies de flora e fauna foron descubertas en Colombia. Esta lista contén xéneros e especies viventes e fósiles que foron nomeadas na honra dos muiscas, a súa relixión ou os seus asentamentos.

## Lista da flora e a fauna que leva o nome dos muiscas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros homónimos 
* Pobo muisca
* Lingua muisca
Javier Wegmüller Redondo

**Javier Wegmüller Redondo**, nado en Caracas en 1958, é un empresario e nobre galego, duodécimo conde de San Javier e Casa Laredo.

## Traxectoria 
Fillo da santiaguesa María del Carmen Redondo e do suízo Hansrüdi Wegmüller, herdou o condado de San Javier e Casa de Laredo en 2006, logo do falecemento da nai, a undécima condesa. Casou coa comunicadora luguesa Pilar Ónega e estableceu o seu enderezo en Lugo. O herdeiro é o seu primeiro fillo, Javier Wegmüller Riera.

Foi impulsor e primeiro presidente do corpo da Nobreza do Antigo Reino de Galicia.

## Notas
Marta Mahou López Lousada

dos marqueses de Villaverde de Limia, en Bóveda.]]
**Marta María Dolores Mahou López Lousada**, antiga marquesa de Villaverde de Limia, nada en Madrid en 1931, foi unha nobre e escritora galega.

## Traxectoria 
Dicía ser descendente do "rei musulmán e galego" Mahoumuz, e ten parentesco coa familia propietaria da cervexeira española Mahou, e onde e enfrontou a entidades bancarias.

Viviu no seu pazo en Bóveda. Enviuvou en 2018, e o título pasou ao seu sobriño Diego Ruiz del Castillo Terrero.

## Obra 
* *Procesamiento* (1994).

## Notas
Arquitectura isabelina

[ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Harwick_Hall_07-04.jpg/250px-Harwick_Hall_07-04.jpg|dereita|miniatura|250x250px| **Renacemento inglés**: [Hardwick Hall (1590-1597). Os moitos montantes longos son típicos do Renacemento inglés, mentres que a loggia é italiana.]]
A **arquitectura isabelina** (*Elizabethan architecture* en inglés) é o termo dado á arquitectura renacentista en Inglaterra, durante o reinado da raíña Isabel I chamado *período isabelino* (finais do século XVI e principios do século XVII). 

## Historia 
O período corresponde ao manierismo e comezos do Barroco en Italia, ao Renacemento tardío en Francia e ao Herreriano ou manierismo clasicista durante a Unión Ibérica.

### Características 
Estilisticamente seguiu a arquitectura Tudor (que pode considerarse gótico tardío) e tivo continuidade no século XVII a través da chamada arquitectura palladiana, tamén de influencia italiana, introducida por Ínigo Jones.

A arquitectura renacentista chegou a Inglaterra durante o reinado de Isabel I, xa que se estendeu aos Países Baixos, onde, entre outras características, adquiriu versións do frontón *holandés*, e as cintas flamengas con deseños xeométricos adornan as paredes e as paredes. Ambas estas características pódense ver nas torres de Wollaton Hall e de novo na *Montacute House*. Esta foi tamén a época na que as casas inglesas adoptaron algúns conceptos italianos como ter unha longa galería como sala de recepción principal. En Inglaterra o Renacemento tendeu a manifestarse en grandes casas cadradas altas como Longleat House. Estes edificios tiñan moitas veces torres simétricas que deixan entrever a evolución da arquitectura fortificada medieval.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Renacemento
* Renacemento hispánico
* Renacemento do século XII
* Renacemento portugués
* Renacemento carolinxio
* Renacemento italiano
* Renacemento nórdico
Gerhard Bremer

**Gerhard Bremer** nado en Delligsen (Baixa Saxonia) en xullo de 1917 e finado en Alacant o 29 de outubro de 1989, foi un oficial alemán nazi das Waffen-SS. Foi acusado de crimes de guerra relacionados co desembarco de Normandía pero fuxiu á España franquista, onde obtivo refuxio e foi contratista de construción.

## Traxectoria 
En 1937 asistiu á SS Junker School en Bad Tölz e chegou a Berlin-Lichterfelde no outono de 1938 como SS Untersturmfuhrer na 10ª compañía da Leibstandarte SS Adolf Hitler. Participou na ocupación dos Sudetes en 1938 e nas demais campañas da Segunda guerra mundial. 

Na invasión de Polonia desde setembro de 1939, foi oficial de orde e axudante do Estado Maior do III Batallón fronte a Varsovia, recibiu a Cruz de Ferro 2ª clase e en Flandres en 1940 a Cruz de Ferro 1ª clase. Tamén participou na invasión dos reinos de Iugoslavia e Grecia (1941). Na fronte oriental (xuño de 1941) foi despregado no sur de Rusia; ao tomar Mariupol na beira do mar de Azov, fortemente defendida polo exército soviético. Até abril de 1943, dirixiu a Kradschützen, foi ascendido a SS-Hauptsturmfuhrer e asumiu a dirección do III Batallón do SS Panzergrenadier Regiment 26 da 12ª División Panzer SS "Hitlerjugend". En abril de 1944, foi nomeado comandante do Departamento de Recoñecemento Panzer SS 12 en Bélxica. En Caen, fíxose cargo da protección do flanco esquerdo da división. Alí ofreceu unha resistencia fanática. Segundo os informes, Gerhard Bremer estivo implicado en crimes de guerra pola execución de prisioneiros de guerra canadenses en Putot-en-Bessin. Despois saíu da bolsa de Falaise e seguiu a retirada xeral da Wehrmacht do Sena até o Mosa. Estableceu unha posición de contención na zona de Namur, cubrindo unha ampla sección da franxa de retirada do 5º Exército Panzer que resistiu ás tropas estadounidenses do xeneral Patton, polo que Bremer foi condecorado.

Despois de que o departamento de Westfalia fose renovado, Bremer participou na ofensiva das Ardenas e, tras o seu fracaso, foi despregado en Hungría en febreiro de 1945. 

Ao final da guerra estivo co resto da súa unidade na zona de St. Pölten e rendeuse ás forzas soviéticas.
### Posguerra 
Foi prisioneiro de guerra en Francia, foi liberado e en 1948 emigrou a Dénia sen ser xulgado por crimes de guerra. Como contratista de construción e xestor de inmobles, estableceu alí un asentamento de bungalows, que foi continuado despois da súa morte polo seu fillo Gerd e a súa muller. Neste asentamento instálanse principalmente alemáns (como vacacións ou residencia permanente). Nese momento, a propia cidade era o punto de contacto de moitos oficiais de alto rango das SS e criminais de guerra. Otto Skorzeny, Johannes Bernhardt (NSDAP-AO), Anton Galler, Otto Ernst Remer e o médico das SS Aribert Heim viviron alí ás veces.

Gerhard Bremer morreu o 29 de outubro de 1989 aos 72 anos en Alacant. Foi enterrado en Dénia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Margolian, Howard (2000): *Conduct Unbecoming – The Story of the Murder of Canadian Prisoners of War in Normandy*.  Toronto: University of Toronto Press. ISBN 9780802042132.
Ramón Guerreiro Gómez

**Ramón Guerreiro Gómez**, nado en Viveiro en 1912 e finado o 8 de maio de 1948, foi un político e guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Membro das Juventudes Socialistas de España, ingresou no Partido Comunista en 1934. Na primavera de 1936 estaba en Córdoba xunto coa súa compañeira Leonor Estévez Varela, onde asistiu á fundación na provincia das Juventudes Socialistas Unificadas (JSU) das que foi o seu secretario provincial. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, a ocupación de Córdoba polas tropas rebeldes obrigouno a agocharse na casa de Francisco García González, destacado membro das JSU. Semanas máis tarde, ao parecer cruzando o río Guadalquivir a nado, pasou á zona republicana e incorporouse ao batallón Bautista Garcet. Participou no Congreso da JSU celebrado en Pozoblanco en setembro de 1936. Posteriormente foi asignado ao Servizo de Información Militar (SIM), foi trasladado á fronte de Aragón e, máis tarde a Cataluña, desde onde se exiliou en Francia coa derrota da República.

Durante a Segunda guerra mundial incorporouse á guerrilla antifranquista actuando no interior do País Valenciano e Aragón, co nome de **Julio**. Membro da dirección do Partido Comunista, foi detido en marzo de 1943 e entregou a casa onde se reunían con Jesús Bayón e "La Chon"; como resultado caeron Bayón, Agapito del Olmo, Hipólito Peralta e outros membros da dirección. Conseguiu escapar da prisión de Madrid o 14 de marzo de 1944 xunto con Calixto Pérez Doñoro e Jesús Bayón. A partir dese momento, actuou como guerrilleiro na zona da provincia de Cidade Real, onde fundou a Segunda Agrupación Guerrilleira, de curta duración ao ser rexeitado como comandante polos guerrilleiros socialistas. A pesar diso creou outra pequena unidade que actuou na mesma zona ata 1948, cando foi detido en Piedrabuena ao ser traizoado polo guerrilleiro “Pedro el Cruel” (Vicente Rubio Babiano), para ser fusilado o 8 de maio dese ano en aplicación da pena de morte imposta en rebeldía en 1943 contra a cúpula do Partido Comunista.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Casanova, Julián (2008). *Morir, matar, sobrevivir: la violencia en la dictadura de Franco*. Barcelona: Ed. Crítica  pp. 334–335
* Fernández Rodríguez, Carlos (2006). "Madrid, ciudad clandestina". *Cuadernos de Historia Contemporánea* 26, pp 126 – 142.
* 
* Moreno Gómez, Francisco (2008). "La guerra perdida de los maquis", en *Resistencia y cautiverio en Castilla - La Mancha*. Revista Añil.
* Moreno Gómez, Francisco (2008). *1936: el genocidio franquista en Córdoba*. Barcelona: Ed. Crítica. . pp. 723.

### Ligazóns externas 
* Ficha en Memoria Democrática
Ignacio Medina y Fernández de Córdoba

**Ignacio Medina y Fernández de Córdoba**, nado en Sevilla o 27 de febreiro de 1947, é un arquitecto e restaurador español, décimo noveno conde de Ribadavia e tamén décimo noveno duque de Segorbe.

## Traxectoria 
Ignacio Medina naceu nunha familia da alta aristocracia, ademais vencellada ao franquismo. A nai, Victoria Eugenia Fernández de Córdoba, era duquesa de Medinaceli e de Segorbe, e seu pai, Rafael Medina, era un político falanxista que chegou a ser alcalde de Sevilla e procurador en Cortes (deputado) nos anos corenta. A casa onde naceu é a Casa de Pilatos, un dos pazos máis importantes da capital andaluza.

Era o máis novo de catro irmáns; o seu irmán terceiro era Rafael Medina, duque de Feria, importante figura da vida social española que casou coa modelo Naty Abascal e que acabou os seus días cunha sobredose de barbitúricos, na casa familiar.

Medina mantivo pois o ducado de Segorbe, e mais o condado de Ampurias, que llo pasou á súa filla Sol María Blanca de Medina y Orléans-Bragança, e o condado de Ricla, que llo cedeu á súa filla máis nova, Ana Luna de Medina y Orléans-Bragança. Ademais, en 2003 fíxose co condado de Ribadavia (estilizado Rivadavia), que levaba vacante medio século.

## Cargos e honras 
* Presidente da Fundación Casa Ducal de Medinaceli
* Académico da Real Academia da Historia
* Académico da Real Academia Sevillana de Buenas Letras
* Vicepresidente da Asociación de defensa do patrimonio Save Europe's Heritage.
* Membro do consello do Museo de Belas Artes de San Francisco, da Fundación Mapfre-Estudios, do padroado do Instituto de Estudos Iberoamericanos da Arxentina, do Patrimonio Veneciano, da Real Fundación de Toledo, do consello asesor da Hispanic Society of America, e do corpo da Nobreza do Antigo Reino de Galicia.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "Orden JUS/619/2003, de 26 de febrero, por la que se manda expedir, sin perjuicio de tercero de mejor derecho, Real Carta de Sucesión en el título de Conde de Rivadavia, a favor de don Ignacio Medina y Fernández de Córdoba." *BOE* .
Étienne Terrus

**Étienne Joseph Mathieu Terrus**, coñecido como **Esteve Terrús** en catalán e como **Étienne Terrus** en francés, nado en Elna, Rosellón en setembro de 1857 e finado ibídem en xuño de 1922 foi un pintor da Cataluña Norte, impulsor dos movementos artísticos do país, que destacou na acuarela e a paisaxe.  

## Traxectoria 
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Elne_01.jpg/220px-Elne_01.jpg|esquerda|miniatura|*Vista de Elna* (pintada arredor de 1900)
Terrús naceu en 1857 no seo dunha familia acomodada en Elna. En 1874, coa aprobación dos seus pais, decidiu establecerse en París para comezar a súa carreira artística baixo a tutela do pintor de Montpellier Alexandre Cabanel. Foi amigo de moitos pintores da súa época, entre os que destacan Matisse, Derain, Marquet, Camoin e Luce, a quen recibiu a miúdo no seu taller de Elna e Cotlliure.

A súa técnica favorita era a acuarela, que dominaba de xeito maxistral, pero polo seu carácter introvertido non tiña relación ningunha con escola ou movemento artístico, aínda que na súa obra se nota a influencia do fauvismo. Tamén foi discípulo de Paul Signac. 

## Homenaxes 
Na súa vila natal hai unha estatua dedicada a el. En Perpiñán hai unha placa que homenaxea a Terrús e outros artistas do Rosellón. En 1994 creouse na mesma vila o Museo Terrús. En 2018, tras unha operación de reforma, revelouse que 82 das 140 obras do pintor que se conservan neste museo eran falsas e foron retiradas.  

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Madeleine Raynal, " Etienne Terrus », *Conflent*, n° 181, xaneiro-febreiro 1993, p. 2-6
* 

### Ligazóns externas 
* Museo Terrús  Páxina oficial
César Novoa

**César Novoa Alcaraz**, nado en Pontevedra en 1942, segundo marqués de Patiño, é un avogado, político e aristócrata galego.

## Traxectoria
Neto da aviadora Elisa Patiño, César Novoa naceu no seo dunha familia nobre de varios séculos da ría de Pontevedra. Avogado de profesión os anos oitenta, como afiliado ao Partido Popular foi elixido concelleiro en Pontevedra nos comicios de 1983, e como tal foi seleccionado para ser deputado provincial baixo a presidencia da Deputación de Mariano Rajoy.

Accedeu ao ducado (estilizado co nome de marqués de Patiño) logo do falecemento da nai, Lucía Alcaraz Patiño, en 2002. Como aristócrata, é membro do corpo da Nobreza do Antigo Reino de Galicia.

## Vida persoal 
Casou con Ana Tovar e tivo unha filla, Iria Novoa Tovar, que é a herdeira do ducado.

## Notas
Alexandre Cabanel

**Alexandre Cabanel**, nado en Montpellier o 28 de setembro de 1823 e finado en París o 23 de xaneiro de 1889, foi un pintor francés, representante do neoclasicismo académico. Dedicouse a temas históricos, mitolóxicos e relixiosos. Tamén foi un excelente acuarelista e autor de retratos, paisaxes e composicións decorativas.

## Traxectoria 
En 1840 ingresou na École des Beaux Arts, onde foi alumno de Picot. Máis tarde sería nomeado profesor desta famosa escola. Actuou varias veces no *Salón de París* e recibiu unha medalla de segunda clase en 1852, unha medalla de primeira clase en 1855 e dúas veces unha medalla de honra (en 1865 e 1867).

Foi amigo de Napoleón III e recibiu o encargo de pintar obras importantes para a decoración dos pazos imperiais.

En París foi un dos mestres de pintores franceses como Étienne Terrus (da Cataluña Norte ou Rosellón) e portugueses como António da Silva Porto, João Marques de Oliveira, Horácio Hora, Rodolfo Amoedo e Almeida Júnior.

## Galería 

Ficheiro:1863 Alexandre Cabanel - The Birth of Venus.jpg|*O nacemento de Venus* (1863)
Ficheiro:Inf. 06 Alexandre Cabanel, Morte di Francesca da Rimini e di Paolo Malatesta, 1870.jpg|*Morte de Francisca de Rimini e Paolo Malatesta* (1870)
Ficheiro:Fallen Angel (Alexandre Cabanel).jpg|*Anxo caído* (1868)
Ficheiro:Alexandre Cabanel - Death of Moses.jpeg|*A morte de Moisés* (1851)
Ficheiro:Alexandre Cabanel - Albayde.jpg|*Albayde* (1848)
Ficheiro:Alexandre Cabanel - Pandora - Walters 3799.jpg|*Pandora* (1873)
Ficheiro:Alexandre Cabanel - Echo.jpg|*Eco* (1874)
Ficheiro:Alexandre cabanel, thamar, 1875, 01.JPG|*Thamar* (1875)
Ficheiro:Alexandre Cabanel - Harmonie.jpg|*Harmonía* (1877)
Ficheiro:Alexandre Cabanel - The Daughter of Jephthah (1879, Oil on canvas).JPG|*A filla de Jefté* (1879)
Ficheiro:Alexandre Cabanel, Ophelia.JPG|*Ofelia* (1883)
Ficheiro:Alexandre Cabanel - Cléopatre essayant des poisons sur des condamnés à mort.jpg|*Cleopatra probando velenos a prisioneiros condenados* (1887)
Ficheiro:Expulsion of Adam and Eve (Alexandre Cabanel).jpg|*Expulsión de Adán e Eva*
Ficheiro:Alexandre Cabanel - Portrait Of Countess E A Vorontsova Dashkova.jpg|*Retrato de Catarina Vorontsova-Dashkova*
Ficheiro:Alexandre Cabanel 002.jpg|*Napoleón III*
Ficheiro:Cornelia Lyman Warren.png|*Cornelia Lyman Warren*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* BENEZIT, E. *Dicionario*, etc. París, Gründ, 1999.
António Carvalho de Silva Porto

**António Carvalho de Silva Porto**, nado o 11 de novembro de 1850 e finado o 1 de xuño de 1893, foi un pintor naturalista portugués.

## Traxectoria 
Nado no Porto, estudou alí con João António Correia e Tadeu de Almeida Furtado, para logo continuar os seus estudos en París e Roma.

Estando en París expuxo a súa obra no Salón e na Exposición Universal de 1878. En París, estudou co seu amigo João Marques de Oliveira, onde foron alumnos de Adolphe Yvon e Alexandre Cabanel . Fixéronse seguidores da escola naturalista de Barbizon e trouxeron a nova escola de pintura a Portugal, cando regresaron en 1879.

Silva Porto converteuse nun dos pintores naturalistas máis aclamados da súa xeración, mostrando a herdanza de Jean-Baptiste-Camille Corot e Charles-François Daubigny. Ás veces pódense atopar efectos do impresionismo nas súas pinturas.

Morreu aos corenta e tres anos, en 1893, en Lisboa. A súa obra está representada no Museo do Chiado, en Lisboa, e no Museo Nacional Soares dos Reis, no Porto.

## Galería 

Ficheiro:Antonio da Silva Porto - Volta do mercado.jpg|*Ir ao mercado*, 1886
Ficheiro:Antonio da Silva Porto - Recanto de praia.jpg|*Un lugar tranquilo na praia*
Ficheiro:Antonio da Silva Porto - Na cisterna.jpg|*No Pozo*, óleo sobre papel

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Seis séculos de Pintura Portuguesa*, catalogo da Universidade de Coimbra
Concello de Degerfors

**Degerfors** é un municipio sueco (*kommun*) do condado de Örebro. A súa capital é Degerfors. En decembro do ano 2024 o concello tiña unha poboación de 9 278 habitantes.

No noroeste do concello hai principalmente terras agrícolas abertas, ao igual que nunha área ao redor de Åtorp no sur. En xeral o municipio está formado por unha gran parte de terreo boscoso cunha gran mestura de bosque caducifolio. Trátase dun típico municipio obreiro construído ao redor do martinete que se construíu no século XVII. No presente o municipio é o principal empregador, seguido pola industria siderúrxica.

Ata os anos 80 a poboación medrou, pero a partir desa data comezou a decrecer. Tras as eleccións da década de 2010 o Vänsterpartiet é o partido máis votado e gobernou xunto co Miljöpartiet dende o ano 2010 ata o 2018. Durante o período de 2018 a  2022 producíronse varios cambios no poder.

## Xeografía 
O concello de Degerfors atópase no oeste do condado de Örebro. Limita ao norte co municipio de Karlskoga, ao leste co de Lekeberg, e ao sur co de Laxå, os tres en Örebro. Ao oeste fai fronteira co concello de Kristinehamn, no condado de Värmland.

## Notas
Concello de Ekerö

**Ekerö** é un municipio sueco (*kommun*) do condado de Estocolmo. A súa capital é Ekerö, situada na illa de Ekerön. En decembro do ano 2024 a súa poboación era de 28 910 habitantes.

O municipio de Ekerö está no sur do *landskap* de Uppland e inclúe as illas Mälaröarna. O concello inclúe 140 illas no lago Mälaren.

Ekerö limita ao nordés co concello de Järfälla, ao leste co de Estocolmo,  ao sueste co de Huddinge, ao sur cos de Botkyrka e Salem e ao suroeste co de Södertälje, todos no condado de Estocolmo. Ao oeste limita co concello de Strängnäs no condado de Södermanland, ao norte cos de Enköping e Håbo no condado de Uppsala e co municipio de Upplands-Bro no condado de Estocolmo.

## Xeografía 
O concello está formado por un grupo de illas no lago Mälar. Estas coñecéronse durante moito tempo polo nome colectivo de *Mälaröarna* (as illas do Mälar). As illas máis importantes son:

* Adelsön
* Björkö (Birka)
* Ekerön (incluídas Munsön, Kärsön e Gällstaö)
* Estbröte
* Fågelön
* Färingsö (Svartsjölandet)
* Helgö
* Kungshatt
* Kurön
* Kärsön
* Lovön (incluída Lindö)
* Malmhuvud

Ademais existen moitas illas pequenas, como Vårö e Ljusön, ámbalas dúas no estreito de Långtarmen.

## Notas
Cibyra saguanmachica

***Cibyra saguanmachica*** é unha especie de avelaíña da familia *Hepialidae*. É orixinaria de Colombia.

## Etimoloxía 
[dereita|miniatura|213x213px|[Saguamanchica foi un *zipa* de Bacatá entre 1470 e 1490.]]
Esta especie de avelaíña recibe o seu nome de Saguamanchica, o segundo gobernante (*zipa*) dos muiscas do sur, con capital en Bacatá.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
### Ligazóns externas 
* Hepialidae genera
Verán do 42

***Verán do 42*** (en ) é un filme estadounidense de 1971 dirixido por Robert Mulligan e baseado nas memorias do guionista Herman "Hermie" Raucher. Conta a historia de como Raucher, na súa adolescencia do verán de 1942 na illa de Nantucket (fronte á costa do cabo Cod), se embarca nun romance cunha muller, Dorothy, cuxo marido marchou a loitar na segunda guerra mundial.

Estreouse en galego o 14 de agosto de 2022 na TVG.

## Sinopse 
Tres amigos pasan as vacacións de verán nunha illa fronte á cosa dos Estados Unidos. A segunda guerra mundial atópase en plena escalada, mais nese lugar reina a tranquilidade. Mentres os seus dous compañeiros se interesan polas mozas da súa idade e por xogar, Hermie namórase dunha muller nova, Dorothy, casada cun piloto militar. Hermie ofrécelle a súa amizade a Dorothy, mais o seu esposo morre na guerra e culmina un romance entre Hermie e Dorothy.

## Personaxes 
* Jennifer O'Neill como Dorothy
* Gary Grimes como Hermie 
* Jerry Houser como Oscy
* Oliver Conant como Benjie
* Katherine Allentuck como Aggie
* Christopher Norris como Miriam
* Lou Frizzell como boticario

## Notas
Unha vida por outra

***Unha vida por outra*** (en ) é un filme estadounidense de 1953 dirixido por John Farrow e producido por Stephen Ames a partir dun guión de Frank Fenton e John Farrow. A banda sonora foi composta por Bronislau Kaper e a fotografía é obra de Robert Surtees.

Estreouse en galego o 3 de xaneiro de 1994 na TVG.

## Personaxes 
* Robert Taylor como Rio
* Ava Gardner como Cordelia
* Howard Keel como Cameron
* Anthony Quinn como Esqueda
* Jack Elam como Barton
* Kurt Kasznar como Padre Antonio

## Notas
Guillermo Escalada

**Guillermo Escalada**, nado en Montevideo o 24 de abril de 1936 e finado o 21 de xuño de 2023, foi un futbolista uruguaio que xogaba como dianteiro.

## Traxectoria 
Desenvolveu a maior parte da súa carreira no Nacional, co que debutou en 1954 e no que xogou ata 1963, e formou parte dunha das dianteiras máis celebres da historia do club, xunto a Héctor Núñez, Julio Acosta, Raúl Núñez e Héctor Rodriguez. Gañou, entre outros títulos, as ligas de 1955, 1956 e 1957. En 1958 marcou en Riazor o gol da vitoria contra o Flamengo, co que o seu equipo se proclamou campión da 13ª edición do Trofeo Teresa Herrera. En 1959 tivo a oportunidade de conquistar o seu cuarto título de liga, pero perdeu a final de desempate contra o Peñarol, nun histórico encontro no que foi un dos oito xogadores expulsados.

En 1962 debutou co seu equipo na Copa Libertadores, nun partido ante o Sporting Cristal peruano. Xogou seis partidos durante a competición, marcando un gol nas semifinais contra Peñarol no estadio Centenario. Disputou un total de 173 partidos oficiais co club, marcando 62 goles.

Tamén xogou no Gimnasia y Esgrima La Palta e no Montevideo Wanderers.

### Selección nacional 
Foi 30 veces internacional coa selección do Uruguai, coa que marcou 11 goles. Debutou o 30 de marzo de 1955, durante a disputa da Copa América, nunha derrota por 2-1 ante o Perú, onde xogou a segunda parte como substituto de Américo Galván. Na seguinte edición do torneo continental, con Hugo Bagnulo como técnico, o conxunto uruguaio proclamouse campión xogando na casa. Escalada marcou dous goles no partido inaugural contra Paraguai e anotou un terceiro contra o Perú. Só foi superado como artilleiro polo chileno Enrique Hormazábal, que marcou catro goles.

Disputou tamén as dúas edicións da Copa América celebradas en 1959, e proclamouse campión na segunda delas, en Ecuador, aportando dous goles durante o torneo. Formou parte da selección dirixida por Juan Carlos Corazzo no Mundial de 1962, pero non chegou a debutar na competición. Xogou o seu último encontro como internacional ese mesmo ano, na disputa da Copa Lipton contra a Arxentina no estadio Monumental de Núñez, en Buenos Aires.

## Palmarés 
;Nacional
* **Primeira División (3):** 1955, 1956, 1957.
* **Torneo de Honor (5):** 1955, 1957, 1958, 1961, 1962.
* **Torneo Competencia (4):** 1958, 1959, 1961, 1962.
* **Torneo Cuadrangular (4):** 1954, 1956, 1958, 1962.
* **Campionato Nacional General Artigas (2):** 1961, 1962.

;Selección uruguaia
* **Copa América (2)**: 1956, 1959.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador co Club Nacional .
* Datos do xogador coa selección uruguaia .
Concello de Emmaboda

**Emmaboda** é un municipio sueco (*kommun*) do condado de Kalmar. A súa capital é Emmaboda. En decembro de 2024 o concello tiña unha poboación de 9 006 habitantes.

O municipio atópase aproximadamente á mesma distancia das cidades de Kalmar, Karlskrona e Växjö, e ten conexións ferroviarias con todas elas.

## Xeografía 
O concello limita ao nordeés co municipio de Nybro, ao leste co de Kalmar, e ao sueste co de Torsås, todos eles no condado de Kalmar. Ao sur limita cos concellos de Karlskrona e Ronneby, no condado de Blekinge,  e ao oeste cos de Tingsryd e Lessebo, no condado de Kronoberg.

## Notas
Day Shift (filme)

***Day Shift*** é un filme estadounidense de 2022 dirixido por J. J. Perry no seu debut como director, cun guión de Tyler Tice e Shay Hatten baseado nunha historia de Tice. Está protagonizado por Jamie Foxx, Dave Franco, Natasha Liu Bordizzo, Meagan Ben, Karla Souza, Steve Howey, Scott Adkins e Snoop Dogg. 

*Day Shift* estreouse en Netflix o 12 de agosto de 2022, onde conta con versión subtitulada en galego. Recibiu valoracións mixtas por parte da crítica.

## Personaxes 
* Jamie Foxx como Bud Jablonski
* Dave Franco como Seth
* Snoop Dogg como Big John Elliott
* Natasha Liu Bordizzo como Heather
* Meagan Good como Jocelyn Jablonski
* Karla Souza como Audrey San Fernando
* Steve Howey como Mike Nazarian 
* Scott Adkins como Diran Nazarian
* Oliver Masucci como Klaus
* Eric Lange como Ralph Seeger
* Peter Stormare como Troy
* Zion Broadnax como Paige Jablonski

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
13 (filme de 2022)

***13: The Musical*** (ou sinxelamente coñecido como ***13***) é un filme estadounidense de 2022 dirixido por Tamra Davis e adaptado para a pantalla por Robert Horn. Baséase no  musical homónimo de 2007 de Jason Robert Brown e Dan Elish. O filme estreouse a través de Netflix o 12 de agosto de 2022, onde conta con versión subtitulada en galego.

## Personaxes 
* Eli Golden como Evan
* Gabriella Uhl como Patrice
* JD McCrary como Brett
* Lindsey Blackwell como Kendra
* Frankie McNellis como Lucy
* Jonathan Lengel como Archie
* Ramon Reed como Eddie
* Nolen Dubuc como Malcolm
* Luke Islam como Carlos
* Shechinah Mpumlwana como Cassie
* Khiyla Aynne como Charlotte
* Willow Moss como Zee
* Kayleigh Cerezo como Molly
* Liam Wignall como KC
* Peter Hermann como Joel
* Josh Peck como o rabino
* Rhea Perlman como Ruth
* Debra Messing como Jessica

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Muisca cylindricollis

***Muisca cylindricollis*** é unha especie de escaravello do xénero *Muisca* da subfamilia Clerinae ou Enopliinae. Foi descrita orixinalmente polo zoólogo Adriano Lúcio Peracchi en 1962 baixo o nome *Cregya cylindricollis*. O mesmo autor volveu clasificar a especie como *Paracregya cylindricollis* en 1964. *Paracregya cylindricollis* foi nomeada como *Muisca cylindricollis* por Ekis en 1975. O xénero leva o nome do pobo muisca, orixinario do Altiplano Cundiboyacense, no centro de Colombia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
### Bibliografía 
*
Iriaka Rātana

**Iriaka Matiu Rātana** OBE (**Te Rio** de solteira), nada o 25 de febreiro de 1905 en Hiruharama e finada o 21 de decembro de 1981, foi unha política maorí.

## Traxectoria 
Presentouse polo Partido Laborista de Nova Zelandia e gañou a circunscrición de Western Maori en 1949. Sucedeu ao seu marido Matiu Rātana para converterse na primeira muller en representar aos maorís no Parlamento de Nova Zelandia. Ocupou o cargo até a súa xubilación en 1969.

Rātana recibiu unha medalla de Oficial da Orde do Imperio Británico polos seus servizos ao pobo maorí en 1971. Morreu o 21 de decembro de 1981 en Whanganui e foi soterrada no cemiterio Aramoho.

## Notas
Concello de Enköping

**Enköping** é un municipio sueco (*kommun*) do condado de Uppsala. A súa capital é Enköping. En decembro de 2024 o concello tiña unha poboación de 48 591 habitantes.

A parte meridional do concello de Enköping está formada por unah paisaxe agrícola aberta e escasamente poboada con illas de morena. Tamén hai morenas terminais, especialmente na zona ao sur de Härkeberga. A parte norte está cuberta de bosque agás nos vales, que en cambio consisten nunha paisaxe agrícola. Ao redor do 45 por cento da superficie do concello e terreo cultivado, moi por riba da media do país, que é do 7,4 por cento. Porén, a gran proporción de terras agrícolas non se reflicte na economía local, que historicamente se caracterizou pola produción de ferramentas. A principios da década de 2020 a actividade económica local estaba dominada polas industrias de servizos.

## Xeografía 
O concello está situado na parte occidental da provincia histórica de Uppland e limita ao norte co municipio de Heby, ao nordés co de Uppsala e ao leste co de Håbo, todos no condado de Uppsala. Ao noroeste Enköping limita co municipio de Sala e ao oeste co de Västerås, os dous no condado de Västmanland, e ao sur limita con Strängnäs, en Södermanland, e ten fronteira marítima con Ekerö, en Estocolmo.

## Notas
We begin bombing in five minutes

A declaración **Comezamos a bombardear en cinco minutos** é unha broma controvertida do presidente dos Estados Unidos, Ronald Reagan, o 11 de agosto de 1984.

O día 11 de agosto de 1984, o presidente dos Estados Unidos Ronald Reagan preparouse para o seu discurso semanal do sábado na radio pública. Durante a proba de son antes do seu discurso, Reagan fixo a seguinte broma:
miniatura|"We begin bombing in five minutes".
A broma era unha parodia da introdución ao discurso do día:Ao contrario da crenza popular, a broma non se emitiu publicamente senón que posteriormente foi filtrada ao público en xeral. O xornal xaponés Yomiuri Shimbun informou en outubro de 1984 de que o Distrito Militar do Extremo Oriente das Forzas Armadas da Unión Soviética fora posto en alerta tras os rumores da declaración e que a alerta finalizou despois de 30 minutos. O congresista Michael D. Barnes confirmou esta información co entón secretario de Defensa, Caspar Weinberger. Non houbo informes de cambios no nivel da DEFCON dos Estados Unidos.

Aínda que esta non fora a primeira brincadeira de Reagan antes dun discurso, a axencia oficial de noticias soviética TASS condenou enerxicamente o discurso, afirmando: *"A URSS condena este ataque sen precedentes e hostil do presidente dos Estados Unidos"* e *"este tipo de comportamento é incompatible coa gran responsabilidade que teñen os líderes dos estados nucleares polo destino do seu propio pobo e da humanidade".*   O diario Pravda, entón órgano do Partido Comunista da Unión Soviética, comentou que Reagan *"trompetou o que ten constantemente na súa mente"*. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Audio a través da Radio Pública Nacional
Sanidade

[miniatura|Manifestación pola Sanidade Pública en [Vigo, no ano 2015]]
Enténdese por **sanidade** o conxunto de servizos destinados a preservar e protexer a saúde dos cidadáns. 

## Tipos 
Segundo a propiedade dos servizos, hai dous tipos:

* Pública: os servizos de saúde dependen dos respectivos gobernos, e é o encargado de desenvolver as políticas sanitarias.
* Privada: os servizos sanitarios dependen de empresas privadas.

## Sanidade no eido internacional 
Todos os países teñen sanidade pública, aínda que se diferencian nos servizos mínimos que prestan aos seus cidadáns. Porén, a sanidade privada adoita estar presente na maioría destes países, como complemento á sanidade pública. A regra xeral é que nun país conviven ambos tipos de sanidade, polo que teñen un *sistema sanitario mixto*.

### En Galiza 
No ámbito galego, o Servizo Galego de Saúde, a través dos impostos recadados, encárgase de garantir a atención sociosanitaria dos cidadáns de Galiza, ofrecendo servizos sanitarios en diferentes institucións e centros de saúde.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Enfermaría
* Farmacia
* Medicina
* Psicoloxía
* Saúde
* Saúde pública
* Seguridade social
* SERGAS

### Ligazóns externas 
* Consellería de Sanidade - Servizo Galego de Saúde (sergas.gal)
* Saúde | Universidade de Santiago de Compostela (usc.gal)
* Complexo Hospitalario Universitario de Santiago (CHUS) - USC
* CIG Saúde (cig-saude.gal)