Oímbra

**Oímbra** é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca de Verín. Segundo o IGE en 2014 tiña 2020 habitantes (1991 en 2003).

## Xeografía 
O concello limita ao norte co concello de Monterrei, ao leste con Verín, e ao sur e o oeste co concello de Chaves (Portugal). A vila de Oímbra sitúase na aba do monte Outeiro, a 400 m sobre o nivel do mar. Boa parte dos seus regos van dar ao río Támega.

### Poboación 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:white

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:2682
  bar:1910 from:0 till:2792
  bar:1920 from:0 till:2849
  bar:1930 from:0 till:3000
  bar:1940 from:0 till:3462
  bar:1950 from:0 till:3498
  bar:1960 from:0 till:3491
  bar:1970 from:0 till:2634
  bar:1981 from:0 till:2109
  bar:1991 from:0 till:2088
  bar:2001 from:0 till:2009
  bar:2009 from:0 till:1916
  bar:2014 from:0 till:2020

PlotData=
  bar:1900 at: 2682 fontsize:S text:2682 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 2792 fontsize:S text:2792 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 2849 fontsize:S text:2849 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 3000 fontsize:S text:3000 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 3462 fontsize:S text:3462 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 3498 fontsize:S text:3498 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 3491 fontsize:S text:3491 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 2634 fontsize:S text:2634 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 2109 fontsize:S text:2109 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 2088 fontsize:S text:2088 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 2009 fontsize:S text:2009 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 1916 fontsize:S text:1916 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 2020 fontsize:S text:2020 shift:(-10,5)

## Historia 
O achado arqueolóxico máis antigo do concello apareceu na poboación de Espiño, tratase dun “biface” pertencente ó Paleolítico inferior/medio que foi producido como utensilio lítico polo home de Neanderthal.

Da época calcolítica téñense achado numerosos anacos de cerámica nos arredores do lugar da Ceada/Castelo de Lobarzán.

Segundo o bispo Idacio a zona estaba ocupada polos avobriguenses, pobo prerromano galaico pertencente ao convento xurídico bracarense.

Despois da romanización estableceuse o poboado de Coelobriga na beira dereita do río Támega, preto da actual situación de Oímbra (no lugar coñecido como As Raposeiras), comunicado a través dunha ponte con outra poboación, Muradella, situada entre as parroquias de Mourazos e Tamagos (Verín), onde se atopou a estatua de Dioniso e Ampelos, unha estatua marmórea conservada no museo de Ourense.

A vía romana XIII do itinerario de Antonino ía desde Chaves até Iria Flavia, pasando por Carregal, preto de Oímbra, cruzando o río Búbal cara a Guimarei (Monterrei) e Ourense. No século III unha vía secundaria ía por Rabal, ao leste de San Cibrao, Coelobriga (As Raposeiras), o leste de Oímbra, Portela e Vagoeira (Vilaza), uníndose á vía XIII na ponte Búbal.

Foi coa romanización cando o territorio que hoxe pertence o concello de Oímbra comeza a despuntar, atopándose restos desta etapa en todas as aldeas. Destaca desta época:

* Ara a Marte de Espiño.
* Ara os deuses Lares de Rabal.
* Lápida de mármore de Rabal.
* Miliario de Flavio Dalmacio de S. Cibrao.
* Estatua menhir do Muíño de San Pedro.

Así como bases de columnas e outros restos que aparecen por toda a contorna, destacando o sitio arqueolóxico da Ceada/Castelo de Lobarzán.

Trala chegada dos suevos a comezos do século V foron destruídas algunhas desas vilas, como a devandita de Vagoeira.

Durante o reinado de Leovixildo, no século VI, asentouse un poboado en Ribeira de Fornos ou Carregal. Debido ás continuas guerras, os habitantes mudáronse cara ao monte Outeiro, onde na actualidade se sitúa Oímbra, con mellores condicións de defensa, e fortificaron a poboación.

Durante a idade media chegaron a existir dous castelos en Oímbra: o Castelo de Lobarzán (hoxe no territorio do concello de Monterrei máis pegado á linde coa parroquia das Chas) e a torre de Oímbra, situado no que aínda hoxe chaman o “Barrio do Castelo” en Oímbra. Do primeiro só quedan as bases da torre e da muralla que o protexía, mentres que do segundo só se conservan algúns documentos, pois a pedra deste castelo foi aproveitada como recheo para a torre da Homenaxe  de Monterrei., existindo unha ruta sinalizada na parroquia de Oímbra para visitar algúns dos máis impoñentes.

### Adega-lagar das Barrocas 
alt=Canzorros románicos da Igrexa de Santa María de Oímbra|miniatura|Canzorros románicos da Igrexa de Santa María de Oímbra
Adega rehabilitada para a ruta dos Lagares Rupestres. Posúe tres andares, unha primeira enterrada onde o teito se sustenta por pórticos de pedra, unha segunda co lagar que desaugaba directamente para a adega e unha terceira que podía valer de vivenda ou de almacén.

### Igrexa de Santa María de Oímbra 
Aínda que amplamente reformada no século XVII  conserva restos dun pasado románico e ten unha capela de estilo barroco onde os Yañez de Lugo foron enterrados.

### Castro das laxes/Castelo de Lobarzán 
Recinto arqueolóxico de grandes dimensións que esta a ser investigado pola Universidade de Vigo e no que se teñen atopado restos calcolíticos, romanos e medievais. Está situado entre as parroquias das Chás e Vilaza.

### Pazo de Oímbra
O pazo de Oímbra está situado na praza Maior, facendo esquina coa rúa maior. A construción inicial foi ampliada en tres ocasións, unha delas en 1786, segundo unha inscrición no exterior da parede. No pazo de Oímbra pasaban o tempo de lecer os condes de Monterrei, sendo Manuel Fonseca de Zúñiga grande amigo de Juan Yáñez de Lugo. O pazo tivo esplendor até finais do século XIX, estando na actualidade bastante deteriorado. chegando a estar deshabitado e en ruína. Tras ser vendido a David Fernández Osorio, este deixoullo á súa irmá Albina, e esta repartiuno entre seus fillos Antonio, José, Juan e Concepción. Na actualidade está bastante deteriorado.

Nunha parede do interior consérvase un escudo acuartelado, con cimeira á dereita. Noutra parte do pazo, nun patio ao que se accede pola rúa da capela, hai unha escaleira de pedra cara a un corredor de madeira, no que hai un escudo similar ao anterior.

Preto do pazo está a **capela do Carme**, de planta rectangular, que forma parte do conxunto. Construída en granito, ten fachada de perpiaños encintados, con portada en forma de arco. Ten espadana e campá. O templo tamén é coñecido como **capela dos Mansos**, debido a que nela está soterrado Luis Manso, herdeiro da casa de Viana. Casado en Albarellos (Monterrei) con Josefa Pérez, herdara o morgado do seu pai, o Xeneral Manso, quen casara en Oímbra coa filla da familia Rojas Cirvacas.

### Castro da Ceada 
Recinto fortificado en altura que esta sendo investigado nestes momentos pola Universidade de Vigo e do que se descoñece a súa adscrición temporal. Está situado no lugar de Espiño.
alt=Detalle do Cruceiro de San Cibrao|miniatura|Detalle do Cruceiro de San Cibrao

### Igrexa parroquial de San Xoán 
Igrexa de estilo barroco con reformas no S. XIX situada na parroquia (da Granxa).

### Igrexa parroquial de Santa Baia 
Igrexa do S. XVIII que pasa por ser unha das máis grandes da contorna, está situada na parroquia de Bouses.

### Igrexa parroquial de Santa María
A igrexa de Santa María de Oímbra foi ampliada e reformada en 1634. Ten unha capela pegada á nave central, á que se accede desde o interior da igrexa, onde está o sartego de Juan Yáñez de Lugo, da súa familia e de Luis Manos, xunto cun escudo familiar.

### Cruceiro de San Cibrao 
Cruceiro coa representación da paixón de cristo, pasa por ser un dos cruceiros máis importantes da diocese de Ourense, foi feito en 1754. Atópase en San Cibrao.

### Casa con escudo da Inquisición 
alt=Casa con escudo da Inquisición en Videferre|miniatura|Casa con escudo da Inquisición en Videferre.
Casa de planta rectangular con muros de bo cadeirado granítico, na fachada ten unha porta con arco de medio punto e sobe el o escudo de armas da inquisición. Está situada en Videferre.

### Capela de Santa Ana 
Posiblemente naceu como eremitorio medieval, foi reformada no século XVII. Ten unha xanela seteira na ábsida, e diversos relevos no muro norte, do Sol, a Lúa e un castelo labrado. En 2022 a capela ardeu por mor dun incendio forestal.

## Economía 
O sustento económico dos habitantes do concello procede en gran parte do sector primario, especialmente da agricultura e da gandería.

En Oímbra viuse utilizando o arado romano e o carro até ben entrado o século XX. Coa chegada dos tractores aumentou a produtividade agrícola. Ademais dos cultivos típicos de Galiza, coma cereais, patacas, hortalizas e legumes, árbores froiteiras e viñedos, teñen sona as oliveiras da zona. Cultivadas desde a romanización, a súa produción de aceite perdeuse en gran medida a mediados do século XX, estando na actualidade en proceso de recuperación.

Destacan os produtos da horta, sendo o produto estrela o pemento branco, que ten denominación de orixe. En agosto celébrase a Festa do pemento de Oímbra, de interese turístico galego.

## Política e goberno 
Toda a corporación municipal está formada por mulleres.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Riotamegarabal.jpg|O Támega ó seu paso por Rabal.
Ficheiro:Igrexa de Santa María de Oímbra, Oímbra.jpg|Igrexa de Santa María de Oímbra.
Ficheiro:Iglesia de Santa María de Videferre.jpg|Igrexa de Videferre.
Ficheiro:Casa concello Oímbra.jpg|Casa do concello.
Ficheiro:Placa altimétrica casa concello Oímbra.jpg|Placa altimétrica na casa do concello.
Ficheiro:Bandeira de Oímbra Ourense.svg|Bandeira de Oímbra.
Ficheiro:Capela de Santa Ana en Oímbra 01.jpg|Capela de Santa Ana.

## Parroquias 
## Lugares de Oímbra 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Oímbra vexa: Lugares de Oímbra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina web do concello de Oímbra 
*Páxina web do Colectivo Cultural Olimbria
*Publicación sobre o Castro da Cerca
*Páxina web do patrimonio do concello de Oímbra