Giorgio Vasari

**Giorgio Vasari**, nado en Arezzo o 30 de xullo de 1511 e finado en Florencia o 27 de xuño de 1574, foi un escritor, pintor e arquitecto italiano. Nacido nunha familia modesta, foi autor dunha prezada escolma biográfica titulada *Vida dos máis excelentes pintores, escultores e arquitectos* (''Le vite de' più eccellenti pittori, scultori e architettori*) (1560-1570). Esta obra ten importancia, pois nela puxo as bases das primeiras aproximacións metodolóxicas da Historia da arte.

A partir de 1553 traballa na corte dos Medicis en Florencia e funda a Academia de debuxo en 1562. En 1564, proxecta, sempre en Florencia, o "corredor" que une o Palazzo Vecchio co Pazo Pitti, que constrúe en 5 meses, baixo encargo de Cosme I. Permitiu que os Médicis circulasen sen baixar á rúa para atravesar o Arno pola Ponte Vella (Ponte Vecchio), cheo de admirábeis cadros (moitos autorretratos). Realizaría amais a reforma de Santa Maria Novella. En 1574 comezou a decoración da cúpula de Santa Maria del Fiore, a catedral florentina, realizando as figuras próximas á lanterna, pero a súa morte fixo que a obra fose rematada por Federico Zuccaro. Fóra de Florencia, traballou en Pistoia (Santa María da Humildade) e Pisa (pazo dos Cabaleiros de Santo Estevo).

## Traxectoria 
### Aprendizaxe 
miniatura|200px|Giorgio Vasari.
A idade moi temperá converteuse en alumno de Guglielmo da Marsiglia —destacado pintor de vidreiras con obradoiro en Arezzo— a quen foi recomendado polo seu parente o pintor Luca Signorelli. Aos dezaseis anos, o cardeal Silvio Passerini enviouno estudar a Florencia onde frecuentou o estudo do escultor Baccio Bandinelli e tratouse co círculo de Andrea del Sarto e dos seus alumnos Rosso Fiorentino e Jacopo Pontormo. En Florencia coñeceu a Miguel Anxo, a quen reverenciou toda a vida, próximo a marchar a Roma, e cuxo estilo de pintura influíu nel poderosamente.

En 1529 visitou Roma e estudou as obras de Rafael e doutros artistas romanos da xeración anterior. Foi empregado regularmente por patróns da familia Médicis en Florencia e Roma e traballou tamén en Nápoles, Arezzo, Pisa, Boloña e Módena.

### Fama 
Vasari gozou dunha alta reputación durante a súa vida e amasou unha considerábel fortuna. Tamén gozou da consideración dos seus paisanos de Arezzo, cidade dependente de Florencia, onde rematou de construír en 1547 unha fermosa casa, agora museo consagrado a el, a cuxa decoración dedicou moito esforzo. Foi nomeado representante do consello municipal da súa cidade natal e finalmente ostentou o cargo supremo de *gonfaloniere*. Foi tamén coleccionista de debuxos, que nalgúns casos servíronlle para formular os xuízos artísticos que incluíu nas súas Vidas.

O manierismo de Vasari foi máis admirado durante a súa vida que despois. Débese entender que Vasari era en certo xeito un *romántico*, lúcido e entusiasta ante o papel novo que estaba a desempeñar na arte o movemento realista no que participaba e ao que puxo nome, en certo xeito de rachadura co pasado. Non é que ao ser manierista fose un imitador, é que se trataba dun artista tan lexítimo como outros.

## Obra de arquitectura 
Coma arquitecto, a súa obra principal foi a Galleria degli Uffizi (en galego *Galería dos Oficios*), en Florencia, edificio dun clasicismo simétrico e moi elegante. Tamén levantou a longa pasaxe que conecta os Uffizi co Palacio Pitti a través da Ponte Vecchio, en 1559. Desgraciadamente fixo moito para estragar as igrexas medievais de Santa Maria Novella e Santa Croce, nas que non respectou o coro e o trascoro e ás cales remodelou ao gusto manierista da época. En Roma colaborou na construción da Vila do Papa Xulio III, Vila Giulia, iniciada en 1552, con Giacomo Barozzi da Vignola e Bartolomeo Ammanati. Varios edificios de Pistoia foron deseñados por el.

## Obra de pintura 
Débenselle os frescos do gran salón do pazo da Chancelaría en Roma e especialmente algúns dos frescos decorativos do&nbsp;Palazzo Vecchio&nbsp;en Florencia (Cronos&nbsp;castrando ao seu pai&nbsp;Urano). Comezou os frescos da cúpula da catedral de Florencia, que non acadou rematar. Cabe salientar a peza&nbsp;*A&nbsp;adoración dos pastores*, que conserva unha estreita relación co fresco do convento de Santa Margarita&nbsp;en&nbsp;Arezzo. O soporte de pedra que o artista elixiu conta cunha delgada preparación. O óleo matizado logra expresar unha profundidade de planos, típico recurso do Barroco Neoclásico. *Eu lembro que realicei unha pequena pintura da natividade de Cristo, a cal regalei á miña Señora&nbsp;Costanza de Medici.*

En 1563 fundou a&nbsp;Accademia&nbsp;delle&nbsp;Arti del Disegno&nbsp;en Florencia, baixo a protección do duque&nbsp;Cosme&nbsp;I de&nbsp;Médicis&nbsp;e con&nbsp;Michelangelo, cabeza da institución, e trinta e seis artistas elixidos coma membros.

A obra pictórica de&nbsp;Vasari&nbsp;móstrase en todo o seu esplendor no interior do Pazo&nbsp;Vecchio, na coñecida Sala dos&nbsp;Cincocentos. En 1563 a sala é encomendada a&nbsp;Vasari&nbsp;co fin de levar a cabo unha remodelación decorativa acorde coa grandeza do pazo. Coma resultado temos un impresionante salón de 52&nbsp;x&nbsp;23 metros, cuxas paredes están decoradas con obras do pintor: a conquista de&nbsp;Siena, a toma de&nbsp;Porto Ercole, a vitoria de&nbsp;Cosme&nbsp;I de Marciano&nbsp;dellaChiana, a derrota de Pisa en&nbsp;San Vincenzo, o ataque de&nbsp;Mazimilianode Austria en&nbsp;Livorno&nbsp;e Pisa atacada polas tropas de Florencia. A decoración do teito representa, en 39 paneis, os episodios máis importantes da vida de&nbsp;Cosme&nbsp;I, os barrios da cidade e, no centro, a escena do seu nomeamento como Gran Duque de Toscana. A ambos os dous lados, xunto ás paredes, encontramos seis estatuas, incluíndo o *Xenio da Vitoria* de&nbsp;Michelangelo.

Hai unha polémica pola existencia dunha obra de&nbsp;Leonardo da Vinci coñecida como *A&nbsp;batalla de&nbsp;Anghiari*, que no seu tempo se encontraría pintada ao fresco nestes muros pero que actualmente está perdida. Barállase a posibilidade de que ao redecorar a sala, Vasari&nbsp;ocultásea baixo as súas pinturas. Un dos elementos que reforzan esta teoría é a existencia dunha expresión italiana situada na bandeira dun dos frescos de&nbsp;Vasari, que di:&nbsp;*Cerca Trova* (literalmente: procura e acharás).

## *Le vite de' più eccellenti pittori, scultori e architettori* 
Coma o primeiro historiador da arte italiano, iniciou o xénero dunha enciclopedia de biografías artísticas que continúa hoxe. Vasari acuñou o termo *Renacemento* («*rinascita*»), consciente do continuo renacer nas artes dende os tempos de Alberti. Publicada a súa primeira edición en 1550, e dedicado ao duque Cosme I de Médicis. Foi parcialmente alongado e reescrito en 1568 e provisto de gravados de retratos de artistas -algúns inventados- titulado *Le Vite de' più eccellenti architetti, pittori et scultori italiani*. O libro comeza cun prólogo técnico sobre arquitectura, escultura e pintura, agrupadas baixo a denominación de «artes do deseño» e incluía un tratado informativo e valioso sobre as técnicas empregadas nas artes. Continúa cunha introdución sobre a orixe das artes desde os pobos antigos até a Idade Media (como decadencia da arte) e presenta o Renacemento como a etapa de anovación.

Utilizou como documentación tanto os escritos sobre arte anteriores ao seu, como as notas, os recordos sobre artistas antigos e todo o material que recollera nas súas viaxes a través de Italia.

As súas biografías están salpicadas de historias entretidas. Moitas das súas anécdotas teñen o espírito e a aparencia da verdade; aínda que outras parecen demasiado boas como para ser certas. Algunhas son puras ficcións, coma o conto do novo Giotto que pintaba unha mosca na superficie dunha pintura de Cimabue, a cal o vello mestre tentaba espantar repetidas veces; famoso conto que ten o seu eco nunha anécdota que se contaba do pintor grego Apeles. Con poucas excepcións, o xuízo estético de Vasari é perspicaz e imparcial. A concepción renacentista da historia como relato dos homes e as súas obras, dota ás súas biografías dun toque humano e dramático, mentres que as obras de arte analízanse como expresión absoluta dun temperamento ou dun pensamento, como resultado do impulso que leva a todo artista a crear arte.

Vasari non investigaba nos arquivos para atopar as datas exactas, como farían os modernos historiadores da arte, e naturalmente as súas biografías son máis seguras para os artistas da súa propia xeración e da precedente. A crítica moderna -con todos os novos materiais descubertos pola investigación- corrixiu boa parte das súas datas e atribucións tradicionais. Pero o resultado é unha tendencia a subestimar a exactitude de Vasari.

A obra segue sendo un clásico. Vasari escribiu unha pequena autobiografía ao final das *Vidas*, e engadiu noticias de si mesmo e da súa familia nas vidas de Lazzaro Vasari e Francesco Salviati.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía e proxectos de Giorgio Vasari en Soloarquitectura.com
* *Le Vite''. Edizioni Giuntina e Torrentiniana
* Algunhas vidas traducidas das edicións Giuntina e Torrentina
* Giorgio Vasari e il suo ruolo nel complesso dell'Opera del Duomo