Reino de Armenia

O antigo **Reino de Armenia** ou **Grande Armenia** foi unha monarquía independente dende o 331&nbsp;a.C até o 428&nbsp;d.C.. A etapa durante o maior apoxeo do reino e a súa integración na cultura helenística, baixo o goberno de Tigranes e o seu fillo Artavasdes, é coñecida como o **Imperio Armenio**. Despois da caída do Imperio Aqueménida, a satrapía de Armenia antiga dividiuse nuns 120 territorios gobernados por clans nakharars. Estes foron unidos baixo Artaxias I, o fundador da dinastía artáxida, de quen é tamén a primeira fase do reino coñecido como Armenia artáxida (en armenio: Արտաշեսյանների Թագավորություն, *Artashesianneri Tagavorutyun*).250px|right|thumb

Armenia alcanzou o seu maior tamaño e influencia durante o reinado de Tigranes II (a. 95-55&nbsp;a.C.), estendéndose dende o Mediterráneo nordeste até o río Kura. Os artáxidas foron derrocados polos romanos no ano 12, o que resultou nun período de axitación e guerra civil. Instaláronse dous reis clientes romanos, Tigranes V e Tigranes VI. Despois do ano 54, o reino pasou a ser gobernado pola dinastía arsácida, o que posteriormente se coñeceu como Armenia arsácida (en armenio: Արշակունիների Թագավորություն, *Arshakunineri Tagavorutyun*). No ano 387, Armenia dividiuse na Armenia bizantina ao oeste e na Armenia persa ao leste. A Armenia persa mantívose baixo o goberno dos reis de clientes arsácidas até o ano 428.

## Historia 
250px|left|thumb
O reino de Armenia foi un reino independente entre o 190&nbsp;a.&nbsp;C. e o 165&nbsp;d.&nbsp;C., e un protectorado do Imperio romano entre o 165 e o 428. Foi creado das cinzas da antiga satrapía de Armenia, que era parte do imperio aqueménida. Deveu nun reino independente baixo a dinastía dos oróntidas, grazas ao apoxeo do Reino de Macedonia.

Tras a caída do Imperio seléucida, unha monarquía que naceu das ruínas do imperio de Alexandre o Grande que tivo breve vida, un estado helenístico armenio foi fundado en 190&nbsp;a.&nbsp;C. por Artaxias I. No seu máximo esplendor, entre os anos 95&nbsp;a.&nbsp;C. e 66&nbsp;a.&nbsp;C., Armenia estendeu os seus dominios sobre partes do Cáucaso e a área que actualmente corresponde ao leste de Turquía, Siria e Líbano. Por un tempo, Armenia foi un dos estados máis poderosos da rexión, ata que foi alcanzada pola esfera de influencia romana no 66&nbsp;a.&nbsp;C.

Posteriormente, Armenia foi un frecuente foco de contención entre Roma e o imperio Persa. Os partos forzaron a Armenia a someterse entre os anos 37 e 47, cando os romanos retomaron o control do reino. Baixo o mandato de Nerón, os romanos emprenderon unha campaña (55?63) contra o imperio parto, o cal invadira o reino de Armenia, aliado de Roma. Tras gañar (60) e perder (62) Armenia, o imperio romano enviou á XV lexión *Apollinaris*, encabezada polo xeneral Gnaeus Domitius Córbulo, desde Panonia a Siria. Córbulo entrou aos territorios de Vologases I, quen regresou o reino de Armenia a Tiridates I.

O Imperio sasánida ocupou Armenia en 252 ata que os romanos recuperárono en 287. En 384 o reino foi dividido entre o Imperio romano de Oriente e os persas. Armenia Occidental prontamente incorporouse como provincia romana co nome de *Armenia Inferior* (entre o Ponto e Capadocia); Armenia Oriental mantívose como reino dentro de Persia, ata que en 428 a nobreza local derrocou ao rei, e os sasánidas instalaron a un gobernador no seu lugar.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Armenia bagrátida
* Artaxias I de Armenia
* Historia de Armenia
* Reino Armenio de Cilicia