O muíño na cultura popular galega

## Refraneiro
miniatura|*Andando gana a acea, e non estando queda*
* *A mazorca, no muíño; e no bolso, o diñeiriño*.
* *A muller e o muíño, queren uso contino* .
* *Ábrete, fol, pola boca, pra que en vez dunha maquía dúas che colla* .
* *Ábrete, saco; unha maquía me debes, e dúas che agarro* .  
* *Andando gaña o muíño, que parando está perdido*.
* *As que ó muíño van, se son bonitas logo as moerán* .
* *Auga pasada non abala muíño* .
* *Auga pasada non moe muiño* .
* *Auga que pasou non move rodicio* .
* *Con auga pasada non anda a moa* . 
* *Máis que muíño en espera val sobro na moega . 
* *Mentras que a moa do muiño vai e vén, Dios dá seu ben* .
* *Non vai por ese camiño a i-auga ó muíño* . 
* *O ano que non hai pan, ou muiñeiro ou hortelán* .
* *O cura, o sancristan, o barbeiro e o veciño, todos moen nun muíño* .
* *O que está na acea moe, e non o que vai e non volve*. 
* *O que pode, vai ó muiño e moe* .
* *Se o muíño non anda, a maquía non se gana* .
* *Ao muíño do meu amo/ eu ben lle sei o tempero:/ cando está alto, baixalo,/ e cando está baixo, erguelo* .
* *As garelas*  *de Betanzos/ cando van para o muíño/ levan un gato esfolado/ para comer no camiño*.
* *As mozas que baillan ben/ baillan todas no muíño;/ eu, como non sei beillar,/ guicho por un buratiño* .
* *Chora, meu meniño, chora,/ ¿quen vos ha de dar a teta/ se túa nai vai no muíño/ e teu pai na leña seca?*
* *Con me casar como quixen,/ e ter o ceio na casa,/ no hai noite que non me acorde/ das noites de muiñada*.
* *Esta noite no muíño/ ha de haber o que ha de haber,/ as telliñas do tellado/ han de ir ó río a beber* .
* *Eu non quero ser muiñeiro nin varrer o tremiñado, porque din que no outro mundo piden contas do roubado* . 
* *Fun esta noite ó muíño/ cun fato de nenas novas,/ elas todas en camisa,/ eu no medio con cirolas*.
* *Fun ó muíño de baixo/ e voltei polo de riba;/ o de baixo tiña ferrollo/ i o de riba caravilla* .
* *Fun ó muíño con Paula,/ fun ó muíño con ela,/ ela durmeu nos meus brazos/ eu dormín nos brazos dela* .
* *Funche esta noite ó muíño,/ nunca che eu alí chegara,/ doume un abrazo unha moza/ e eu fuxín por mor da fada*.
* *Irei contigo ó muíño,/ farei o que ti me mandes,/ pero contigo non quedo,/ Pepa Rosa, non te canses*.
* *Meu filliño pequerrecho,/ tesouro da túa naiciña,/ durme, que inda hei de ir ó muíño/ buscar pró pan a fariña* .
* *Meu meniño, durme, durme,/ que teño que ir ó muíño,/ teño que ir pola fariña/ para fague-lo panciño* .
* *Miña meniña pequena,/ quen te ha de arrolar,/ tía nai vai no muíño/ e teu pai vai traballar* .
* *Miña Virxiña do Viso/ sete anos foi muiñeira,/ tiña a palanquiña de ouro/ i a vasoira de oliveira* .
* *Non chores meu irmauciño/ que a naíña está a chegar:/ foi pola fariña ao muíño/ e non nos ha de tardar* .
* *Non chores meu pequeniño/ que a naiciña está a chegar:/ foi pola fariña ao muíño/ e teu pai foille asubiar* .
* *Nunca vin ponte sin río/ nin muíño sin rodicio,/ nunca vin moza bonita/ que tivese moito xuicio*.
* *O crego foi ó muíño/ co cenico na cabeza,/ escorréronlle as chinelas,/ alá vai de cu na presa* .
* *O crego foi ó muíño/ e caeu da ponte en baixo;/ acodir ó crego, nenas,/ que vai polo río abaixo*.
* *O crego foi ó muíño,/ meteu a cabeza dentro;/ sacou fariña na croa/ para face-lo formento.*
* *O crego foi ó muíño,/ meteu a cabeza dentro,/ trouxo fariña na croa/ para facer o formento* .
* *O muíño no’é muíño,/ que é a capela dos ratos/ onde se daban os bicos/ e se daban os abrazos* .
* *O muíño rola, rola,/ i a auga faino rolare;/ as nenas do muiñeiro/ teñen ganas de casare* .
* *O muíño troula, troula,/ a iauga faino troular,/ a filla do muiñeiro/ rabea por se casar* .
* *Santa Xusta de Moraña/ foi tres anos muiñeira,/ tiña a escoba de palma,/ trabadoiras de oliveira* .
* *Santa Xusta de Moraña/ tres anos foi muiñeira/ tiña a basoira de palma/ e a escoba de oliveira* .
* *Teño muíño e moe fariña,/ teño forno e coce pan,/ teño unha muller bonita,/ xa estou feito un capitán* .
* *Unha noite no muíño/ outra na pedra do lar;/ esta vida, queridiña,/ eu non cha podo levar* .
* *Unha noite no muíño,/ unha noite non é nada,/ unha semaniña enteira/ esa si que é muiñada!* .

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* ANÓNIMO: *Saudade. Verba Galega nas Américas*, México 1942-1953. Ed. facsímile do Centro Ramón Piñeiro 2008, nº 4, xullo 1943.
* BOUZA BREY, Fermín: "Cantigas populares da Arousa", en *Arquivos do Seminario de Estudos Galegos* III, 1929, 153-204 [en facsímile II].
* BOUZA BREY, Fermín (colector): "Novas cántigas e triadas da parroquia de Paradela, na terra da Ulla", en "Arquivo Filolóxico e Etnográfico de Galiza", en *Nós*.
* LORENZO FERNÁNDEZ, Xaquín: *Cantigueiro popular da Limia Baixa*, Galaxia, Vigo 1973.
* REAL ACADEMIA GALEGA: *Diccionario gallego-castellano*, 1913-1928.
* RODRÍGUEZ GONZÁLEZ, Eladio: *Diccionario enciclopédico gallego-castellano'', Galaxia, Vigo 1958-1961.

### Outros artigos 
* Muíño
* O pan na cultura popular galega
* O millo na cultura popular galega