open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shatuo

miniatura|Guerra dos shatuo en Beshbalik.
Os **shatuo** eran unha tribo turca semi-nómade orixinaria da Asia interior, migrada á China durante a dinastía Tang do século VIII.

Ao redor do colapso dos Tang no 907 e coaccionados por conflitos co pobo uigur e co pobo tibetano desprazáronse á Chaira central onde comezaron cun lento proceso de sinización e desde onde comezaron a influenciar de xeito notábel a política chinesa de finais do século IX e mais o seguinte, ata fundar tres curtas dinastías: a dinastía Tang posterior, a dinastía Jin posterior e a dinastía Han posterior.

## Historia 
A tribo shatuo descendía principalmente da tribo turca occidental Chuyue, que á súa vez pertencía a un grupo de catro tribos Chuy, coñecidas colectivamente como Yueban. O estado de Yueban sobreviviu ata finais da década do 480 cando a súa independencia foi destruída polos Tiele. Despois da caída do estado, a xente do Yueban formou catro tribos: Chuyue, Chumi, Chumuhun e Chuban. Estas tribos convértense en influencias do posterior Khaganato turco. Aínda existen modernas referencias literarias ao pobo shatuo como os "herdeiros de Yukuk-Shad", o príncipe do Khaganato turco, como na obra do escritor chinés contemporáneo Zhang Ran.
Posibelmente os shatuo fosen falantes das linguas oghuz.

Outras fontes afirman que os shatuos se orixinaron nos Tiele. O epitafio de Shatuo Li Keyong, un comisionado militar de finais da era Tang (jiedushi), afirma que o proxenitor do seu clan era "Yidu, señor do estado de Xueyantuo, un xeneral sen igual" (益度、薛延陀國君、無敵將軍), Xueyantuo era unha tribo Tiele.

Os membros da tribo Chuyue que permaneceron no Khaganato turco occidental, baixo o liderado de Onoq, ocuparon o territorio ao leste do lago Barkul e foron chamados, en chinés, shatuo (literalmente "pendente de area" ou "areas de grava", é dicir, deserto). Shatuoji é tamén o nome dun deserto ao norte de Xinjiang. 

Shatuo constaba de tres subtribos: Chuyue (處月), Suoge (娑葛) e Anqing (安慶), a última das cales era de orixe sogdiana. Os shatuo participaron na represión de moitos levantamentos en nome da dinastía Tang, que outorgou aos seus líderes varios títulos e recompensas. Despois dunha derrota de Chuy por parte dos tibetanos no ano 808, a rama de Chuy Shatuo pediu protección á China e trasladouse ao interior da China. Despois de axudar na represión do levantamento de Huang Chao en 875–883 e estabelecer tres de cinco dinastías de curta duración durante o período das Cinco Dinastías e os Dez Reinos (907-960), o seu número na China decae a entre 50 e 100 mil, gobernando como administrativos, escribas e líderes militares unha poboación chinesa do derredor de 50 millóns de persoas.

## Notas
Manu Rodríguez

**Manuel Rodríguez Paz**, coñecido polo alcume de **Manu Catoira**, nado en Catoira o 16 de novembro de 2005, é un futbolista galego. Xoga de mediocentro.
## Traxectoria
En 2017 comezou a xogar nas categorías inferiores do Celta de Vigo, pasando polas categorías de infantil, cadete, e xuvenil, categoría na que disputou partidos durante tres temporadas en División de Honra. Foi capitán do equipo, co que acadou o campionato en 2022 e 2023. O 11 de maio de 2024, na súa segunda convocatoria co Celta Fortuna, substituíu a Alfon no minuto 86 contra o Rayo Majadahonda, con vitoria celeste 3-0.

O 26 de agosto de 2024 fíxose oficial a fichaxe de Rodríguez polo Real Sporting de Gijón B, actualmente coñecido como Sporting Atlético, co que comezou a súa carreira profesional. Converteuse en imprescindible para o conxunto asturiano e disputou 30 partidos durante a tempada regular, 24 deles como titular.

En 2023 *La Voz de Galicia* escolleuno como un dos mellores futbolistas galegos homes de entre os nados en 2005.

## Notas
Cidade vella de Bosra

A **cidade antiga de Bosra** é un sitio arqueolóxico situado na cidade de Bosra, Siria. O sitio ilustra as civilizacións romana, bizantina e musulmá, e está inscrito pola UNESCO na lista de Patrimonio da Humanidade.

## Historia 
Bosra, antigamente a capital da provincia romana de Arabia, foi unha importante escala na antiga ruta de caravanas cara á Meca. Dentro das súas grandes murallas atópanse un magnífico teatro romano do século II, ruínas paleocristiás e varias mesquitas.

## Galería 

Ficheiro:Bosra-Theatre.jpg|Teatro
Ficheiro:Bosra-TheatreStage.jpg|Teatro
Ficheiro:Bosra-a01(js).jpg|Cidadela
Ficheiro:Syria bosra theater.jpg|Teatro
Ficheiro:Roman theatre, bosra, syria, easter 2004.jpg|Teatro
Ficheiro:Bosra-Citadel.jpg|Cidadela 
Ficheiro:Nabatean Pillars Bosra.jpg|Piares nabateos
Ficheiro:Bosra-NabateanArch.jpg|Arco nabateo

## Notas
## Véxase tamén
Elizabeth Rona

**Elizabeth Rona**, nada en Budapest o 20 de marzo de 1890 e finada en Tennessee o 27 de xullo de 1981,  foi unha química nuclear húngara, coñecida polo seu traballo con isótopos radioactivos. Foi recoñecida internacionalmente como a principal experta en separación de isótopos e preparación de polonio tras desenvolver un método mellorado para preparar mostras de polonio.

## Traxectoria 
Entre 1914 e 1918, durante o seu estudo posdoutoral con George de Hevesy, desenvolveu a teoría de que a velocidade de difusión dependía da masa dos nucleidos . Como só se identificaron algúns elementos atómicos, a súa confirmación da existencia de "Uranio-Y" (agora coñecido como torio-231 ) foi unha importante contribución á química nuclear. A Academia de Ciencias de Austria concedeulle o Premio Haitinger en 1933. 

En 1941, emigrou aos Estados Unidos e recibiu unha *bolsa Carnegie* para continuar a súa investigación e proporcionar información técnica sobre os seus métodos de extracción de polonio ao Proxecto Manhattan . Máis tarde na súa carreira, converteuse en profesora de química nuclear no Oak Ridge Institute for Nuclear Studies e, despois de 15 anos, trasladouse ao Instituto de Ciencias Mariñas da Universidade de Miami. Tanto en Oak Ridge como en Miami, continuou o seu traballo sobre a xeocronoloxía dos elementos do fondo do mar e a datación radiométrica . 

En 2015 foi incorporada postumamente ao Salón da Fama das Mulleres de Tennessee.

## Notas
Eva Nogales

**Evangelina Nogales de la Morena,** nada en Colmenar Viejo o 16 de maio de 1965, coñecida publicamente como **Eva Nogales**, é unha biofísica española que traballa no Laboratorio Nacional Lawrence Berkeley.

## Traxectoria
É catedrática de Bioquímica, Biofísica y Bioloxía Estrutural no departamento de Bioloxía Molecular e Celular da Universidade de California en Berkeley e investigadora do Instituto Médico Howard Hughes. É líder internacional no seu ámbito no uso de criomicroscopía electrónica para ver os compoñentes das células a nivel atómico.
Foi galardoada co Premio Shaw en 2023, dotado cun millón de euros, por revelar as entrevoltas atómicas do ser humano, e é unha das favoritas para o Nobel.

## Notas
Citranaxantina

A **citranaxantina** (/ks/) é un pigmento carotenoide utilizado como aditivo alimentario polas súas propiedades como colorante co número E E161i. Hai fontes naturais de citranaxantina, pero xeralmente prepárase sinteticamente. Utilízase como aditivo nos pensos para galiñas porque lles dá cor amarela á graxa de polo e á xema de ovo dos animais alimentados con eses pensos.

## Notas
3Cat

**3Cat** (tamén chamado **TREScat** ou **3ALaCarta**) é a fusión dixital entre os diferentes medios que forman parte da Corporación Catalá de Medios Audiovisuais (CCMA): Televisió de Catalunya e Catalunya Ràdio, que agora se chama CatRàdio.

Esta nova marca de contidos audiovisuais en catalán tomará o relevo das devanditas marcas Televisió de Catalunya e Catalunya Ràdio antes de que remate o actual mandato da CCMA en 2028.

O obxectivo é reformular a estrutura clásica da televisión e da radio, xa que engade podcasts, videopodcasts e programas de televisión exclusivos, e transformala nunha gran fábrica de contidos para converterse nunha poderosa marca única e conectar máis e mellor coa cidadanía.

## Historia 
En decembro de 2022 presentouse o Plan Estratéxico baixo o lema “Conectamos para chegar a todos”, que sinalaba como obxectivo este cambio de denominación empresarial e institucional e que se convertería tamén na marca de relación directa coa audiencia. A nova imaxe foi anunciada publicamente nunha rolda de prensa celebrada o 7 de maio de 2023.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Portal 3cat.cat
Jung E

***Jung_E*** (en ) é un filme surcoreano de 2023 escrito e dirixido por Yeon Sang-ho. Está protagonizado por Kang Soo-yeon, Kim Hyun-joo e Ryu Kyung-soo. O filme conta coa última aparición cinematográfica de Kang Soo-yeon, que morreu antes da súa estrea. Estreouse o 20 de xaneiro de 2023 a través de Netflix.

## Personaxes 
* Kang Soo-yeon como Yun Seo-hyun
** Park So-yi como Yun Seo-hyun de nena
* Kim Hyun-joo como Yun Jung-yi/JUNG_E
* Ryu Kyung-soo como Kim Sang-Hoon

### Aparicións especiais 
* Lee Dong-hee como o presidente de Kronoid Laboratory
* Uhm Ji-won como Lee Se-yeon

## Produción 
A rodaxe comezou en novembro de 2021 e rematou en xaneiro de 2022.

## Notas
Crocetina

A **crocetina** é un ácido dicarboxilico apocarotenoide natural que se encontra nas flores do xénero *Crocus*, como o azafrán, xunto co seu glicósido a crocina, e tamén se atopa nos froitos de *Gardenia jasminoides*. Tamén se chama ácido crocético. Forma cristais vermellos con forma de ladrillo cun punto de fusión de 285&nbsp;°C.

A estrutura química da crocetina forma o núcleo central da molécula de crocina, o composto responsable da cor do azafrán. A crocetina adoita extraerse comercialmente do froito da gardenia, debido ao alto custo do azafrán.

## Estudos en células 
A crocina e a crocetina poden proporcionar neuroproteción en ratas ao reducir a produción de varias moléculas neurotóxicas, baseándose nun estudo en células in vitro.

## Efectos fisiolóxicos 
Un estudo de 2009 en 14 individuos indicou que a administración oral de crocetina pode diminuír os efectos da fatiga física en persoas sas.

Un estudo piloto de 2010 investigou os efectos da crocetina sobre o sono. O ensaio clínico era un dobre cego controlado con placebo en 21 persoas adultas sas que tiñan sono lixeiro. Concluíu que a a crocetina pode (p=0,025) contribuír a mellorar a calidade do sono.

En altas concentracións ten efectos protectores contra os danos na retina in vitro e in vivo.

## Transcrocetinato de sodio 
O sal sódico da crocetina, o transcrocetinato de sodio (DCI, tamén chamado crocetinato de sodio ou TSC) é un fármaco experimental que incrementa o movemento do oxíxeno procedente dos glóbulos vermellos aos tecidos hipóxicos. O transcrocetinato de sodio pertence a un grupo de substancias coñecidas como sales de trans carotenoides, que constitúen unha subclase de compostos que melloran a difusión do oxíxeno. O transcrocetinato de sodio foi un dos primeiros de ditos compostos en descubrirse.

miniatura|esquerda|Transcrocetinato de sodio

O transcrocetinato de sodio pode prepararse facendo reaccionar o azafrán con hidróxido de sodio e extraendo o sal do isómero trans crocetina da solución. Descubriron que o fármaco podería reverter a diminución potencialmente mortal da presión arterial producida pola perda de grandes volumes de sangue en hemorraxias graves, e así mellorar a supervivencia.

O transcrocetinato de sodio mostrouse como un fármaco prometedor para restaurar os niveis de oxíxeno e mellorar a capacidade de camiñar nun ensaio clínico de pacientes de enfermidade arterial periférica,

### Mecanismo de acción 
Igual que os compostos que melloran a difusión do oxíxeno, o transcrocetinato de sodio parece mellorar a oxixenación en tecidos hipóxicos ao exercer efectos hidrófobos sobre as moléculas de auga do plasma sanguíneo e, polo tanto, incrementando os enlaces de hidróxeno entre as moléculas de auga. Isto á súa vez causa que a organización global das moléculas de auga no plasma se faga máis estruturada, o cal facilita a difusión do oxíxeno polo plasma e promove o movemento do oxíxeno aos tecidos.

A transcrocetina actúa como antagonista do receptor de NMDA con alta afinidade, e foi implicado na psicoactividade do azafrán.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Crocetano
Bo Mini-Bat-Nadal

***Bo Mini-Bat-Nadal*** (en ) é un filme de 2023 dirixido por Mike Roth e escrito por Morgan Evans e Jase Ricci. O filme conta coas voces orixinais en inglés de Yonas Kibreab, Luke Wilson, James Cromwell e David Hornsby

Estreouse o 8 de decembro de 2023 a través de Amazon Prime Video, onde conta con opción de dobraxe e subtitulado en galego. Recibiu valoracións positivas por parte da crítica, que eloxiou a animación, o argumento e as interprettacións da dobraxe.

## Sinopse 
Despois de que Damian Wayne quede só na mansión Wayne na véspera de Nadal, transfórmase en "Mini Batman" para salvagardar a súa casa e o resto da cidade de Gotham dos viláns durante as vacacións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Robert W. McFarland

**Robert White McFarland**, nado no condado de Champaign, Ohio, o 16 de xuño de 1825 e finado en Oxford, no condado de Butler, Ohio, o 23 de outubro de 1910, foi un enxeñeiro estadounidense que exerceu de profesor universitario e foi oficial durante a Guerra civil estadounidense.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
McFarland era fillo de Robert e Eunice (Dorsey) McFarland. En 1847, graduouse na Universidade Wesleyana de Ohio. En 1853, foi nomeado profesor de Matemáticas no Madison College, Ohio, e despois en 1856 na Universidade Miami, Ohio. 

En 1856, recibiu un nomeamento docente na Universidade Miami en Oxford, Ohio, onde permaneceu ata que a universidade pechou en 1873 por insolvencia. e se converteu en oficial do 86º de Infantaría de Ohio do exército da Unión, e ascendeu ao rango de tenente coronel e participou en diferentes campañas en Virxinia Occidental, Ohio e Kentucky, incluíndo batallas contra os asaltantes de Morgan. e McFarland, é nomeado primeiro profesor de Matemáticas e Enxeñaría Civil na recentemente inaugurada Universidade Estatal de Ohio (orixinalmente *Ohio Agricultural and Mechanical College*). Supervisou a reconstrución do entón ruinoso campus e puxo a universidade nunha boa base financeira. Tamén defendeu diversas reformas, como unha maior énfase na ciencia fronte aos clásicos e a relixión, e a admisión de mulleres na universidade. Isto púxoo en conflito co padroado da universidade e viuse obrigado a retirarse en 1888. 

McFarland pasou os seus anos de xubilación como enxeñeiro consultor. 

Morreu en Oxford, Ohio, en 1910 e está soterrado no cemiterio de Oxford. 

## Notas
Premio Shaw

O **premio Shaw**, foi creado por Sir Run Run Shaw (邵逸夫n. 1907),  filántropo e líder na industria dos medios de Hong Kong, para honrar "ás persoas, independentemente da súa raza, nacionalidade e crenza relixiosa, que  realizaron importantes avances na investigación ou aplicación académica e científica, e cuxo traballo deu lugar a un impacto profundo e positivo na humanidade". Tamén coñécese como o Premio Nobel Oriental . O premio que se outorga anualmente é de 1 millón de dólares.
Apocarotenal

O **apocarotenal** ou *trans*-β-apo-8'-carotenal, é un carotenoide atopado nas espinacas e froitos cítricos. Como outros carotenoides, o apocarotenal exerce un papel de precursor da vitamina A, aínda que só ten un 50% da actividade de provitamina A do β-caroteno. A súa fórmula empírica é C30H40O.

O apocarotenal ten unha cor laranxa ou laranxa avermellada e utilízase en alimentos, produtos farmacéuticos e cosméticos. Dependendo da forma do produto, o apocarotenal utilízase en alimentos baseados en graxas (margarina, salsas, aderezos de ensaladas), bebidas, produtos lácteos e doces. O seu número E é E160e e está aprobado o seu uso como aditivo alimentario nos EUA, na Unión Europea, Australia e Nova Zelandia.

## Posible carcinoxenicidade 
Os estudos epidemiolóxicos mostraron que as persoas cun consumo elevado de β-caroteno e altos niveis plasmáticos de β-caroteno teñen un risco de padecer cancro de pulmón significativamente reducido. Porén, os estudos de suplementación con altas doses de β-caroteno en fumadores mostraron un incremento do risco de cancro, posiblemente porque o excesivo β-caroteno ten como resultado a formación de produtos de degradación que reducen os niveis plasmáticos de vitamina A e empeoran a proliferación celular pulmonar inducida polo hábito de fumar. O principal produto de degradación do β-caroteno sospeitoso deste comportamento é o *trans*-*beta*-apo-8'-carotenal (o apocarotenal común), o cal se viu nun estudo que era mutaxénico e xenotóxico en cultivos celulares que non responden ao propio β-caroteno.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Información sobre o apocarotenal
*
Taltibio

**Taltibio** é un personaxe da mitoloxía grega, heraldo de Agamenón durante a Guerra de Troia, xunto con Euríbates.

A primeira aparición do personaxe nos textos clásicos ocorre xa nos prolegómenos da guerra, cando a armada grega reunida en Áulide se ve retida pola deusa Ártemis, que impide que sopren ventos favorables para levar áncoras cara Troia. O oráculo esixe o sacrificio de Ifixenia, filla de Agamenón, que ofendera á deusa. Agamenón resístese a sacrificar á filla pero debe ceder ó fado, e manda a Argos a Odiseo e a Taltibio para que lle traian a Ifixenia, coa excusa de entregala en matrimonio a Aquiles.

Máis adiante, ámbolos dous servidores de Agamenón, Taltibio e Euríbates, serán os encargados de arrebatar a Briseida da tenda de Aquiles (prisioneira e concubina deste que reclama Agamenón como compensación cando se ve obrigado a devolver a Criseida ó seu pai).

Durante os combates ante Troia, Taltibio aparece executando distintas accións pero nunca como guerreiro. Así, cando Menelao resulta ferido polas frechas de Pándaro, instigado por Atenea, rompendo así a posibilidade de tregua entre ambos bandos, será Taltibio o que acuda en busca de Macaón para que o cure. Noutra ocasión, Será Taltibio quen vaia buscar animais para facer sacrificios ós deuses, un año, nun caso, ou un xabaril, noutro.

E, finalmente, aparece tamén nas traxedias de Eurípides (*As Troianas* e *Hécuba*), no papel de representante dos gregos que acode ante as escravas troianas (representadas dalgún xeito por Hécuba) para indicarlles a quen lles correspondeu a cada unha na repartición do botín de guerra entre os vencedores gregos. Pero, especialmente, será Taltibio quen entregue a Hécuba o corpo do seu neto, Astianacte, sacrificado por Neoptólemo, así como comunicarlle o destino que os xenerais gregos decidiron sobre Políxena, filla de Hécuba, á que van sacrificar sobre a tumba de Aquiles. Esteban Santos sinala que, en todo caso, a súa figura "*non resulta cruel, senón máis ben compasiva*".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Esteban Santos, Alicia: "De princesas a esclavas en Troya (Heroínas de la mitología griega III)", en Cuadernos de Filología Clásica nº 17 (2007), 45-75.
*  
*  
*
Polifemo (homónimos)

O nome de **Polifemo** designa na mitoloxía grega dous personaxes:

* **Polifemo**, ciclope da illa de Sicilia ó que Odiseo deixa cego;
* **Polifemo**, un dos argonautas, que queda en terra con Heracles buscando o seu compañeiro Hilas.
Bárbara Gómez

**Bárbara Gómez Oubel**, nada en Taragoña (Rianxo) o 1 de setembro de 1994 e finada en Caboalles de Abajo (Villablino) o 2 de setembro de 2023, foi unha piloto e copiloto galega de rallys. Participou en máis de 80 probas entre rallys e rallymixes, case sempre como copiloto da súa parella, Tínín Iglesias. Competiu tamén como piloto en varias probas do Campionato Galego de Autocrós. Faleceu aos 29 anos, nun accidente durante a disputa do Rally Valle de Laciana na provincia de León.

## Traxectoria 
Aos 16 anos comezou a colaborar na organización do Autocrós do Castro, na súa vila natal, onde pouco despois coñeceu ao piloto Tinín Iglesias, co que iniciou unha relación sentimental. Dende entón colaborou coa escudaría Desguaces Tino, fundada polo pai de Tinín, o tamén piloto Tino Iglesias, ao tempo que exercía como comisaria en rallys. Ademais, estreouse como piloto, disputando as catro probas do Campionato Galego de Autocrós, conducindo un Peugeot 106, e conseguiu o cuarto posto no Autocrós do Castro. Na seguinte campaña conseguiu o quinto posto absoluto, o mellor da súa carreira.

Faleceu o 2 de setembro de 2023, un día despois do seu 29º aniversario, durante a disputa do sexto treito do Rally Valle de Laciana na provincia de León. Competía como copiloto de Tinín Iglesias e a parella ocupaba a segunda posición da clasificación provisional, cando o seu Ford Fiesta N5 saíu da estrada batendo contra un valado. A copiloto faleceu no acto, mentres que o piloto foi hospitalizado polas súas feridas.

## Notas
Terra Nomeada

**Terra Nomeada** é unha colección editorial da Real Academia Galega, iniciada en 2016.
## Características
[dereita|miniatura|[Andrea Santiso Arias, Víctor Freixanes, Pilar García Porto e Ana Boullón na presentación do libro *Toponimia de Antas de Ulla*.]]
A colección inclúe volumes que describen a toponimia dos concellos de Galicia: os nomes de cada municipio e mais as súas parroquias e lugares, así como algúns accidentes xeográficos ou outros espazos. As publicacións coedítanse entre a RAG (a través do Seminario de Onomástica, da Sección de Lingua) e a Asociación Galega de Onomástica.

## Obras
#*Toponimia de Agolada* (Luz Méndez, 2016)
#*Toponimia de Begonte e Rábade* (Paulo Martínez Lema, 2018)
#*Toponimia de Trabada* (Xulia Marqués Valea, 2018)
#*Toponimia da Estrada* (Fernando Cabeza Quiles, 2018)
#*Toponimia de Ames* (Xosé Ramón López Boullón, 2019)
#*Toponimia de Carballo* (Fernando Cabeza Quiles, 2020)
#*Toponimia da Pontenova* (Xulia Marqués Valea, 2021)
#*Toponimia de Tordoia* (Lidia Gómez e Luz Méndez, 2022)
#*Toponimia de Ribeira* (Fernando Cabeza Quiles, 2022)
#*Toponimia de Antas de Ulla* (Andrea Santiso Arias, 2023)
#*Toponimia de Muros* (Alfonso Blanco Quintela, 2023)
#*Toponimia de Zas* (Xosé María Lema Suárez, 2025)
#*Toponimia de Padrón e Pontecesures* (Fernando Cabeza Quiles, 2025)
#*Toponimia de Carnota* (Alfonso Blanco Quintela, 2026).

## Notas
Lingua tonal

dereita|miniatura|450x450px|Distribución das linguas tonais no mundo.
Unha **lingua tonal** é unha lingua na que o contorno da frecuencia fundamental coa que se pronuncia cada sílaba serve para crear contrastes fonolóxicos e pares mínimos. Para que unha lingua se clasifique como tonal, os tons teñen que afectar ao significado das palabras.

## Distribución xeográfica 
O ton é unha característica fonolóxica que se atopa en todos os continentes. Un exemplo típico son as linguas chinesas de Asia. Un estudo de corpus estimou que arredor do 40% das linguas humanas posúen esta característica. A pesar da súa ampla difusión no mundo, as linguas tonais concéntranse en cinco rexións:; porén, estes son contrastivos só nas palabras dun lexema, pero non nas compostas.

## Exemplos 
O chinés mandarín é un idioma tonal. Posúe catro tons principais:

* O primeiro ton, que se pronuncia de forma sostida, sen variacións.
* O segundo ton, que comeza baixo e remata alto, como ao facer unha pregunta en castelán.
* O terceiro ton, que empeza nunha posición media, logo baixa moito e acaba subindo.
* O cuarto ton, que empeza agudo e acaba baixo.
* Existe tamén un ton neutro, que se caracteriza por ser curto, usado principalmente en partículas auxiliares.

A correcta pronuncia dos tons é de grande importancia, xa que os erros poden producir malentendidos ou confusións.

* *mā* (primeiro ton): nai, materno.
* *má* (segundo ton): sésamo, cánabo.
* *mǎ* (terceiro ton): cabalo.
* *mà* (cuarto ton): rifar, insultar.
* *ma* (ton neutro): partícula interrogativa.

Grazas aos tons poden construírse oracións infrecuentes, mais comprensibles. Por exemplo:

: 妈妈骂麻马吗? (chinés tradicional: 媽媽罵麻馬嗎?)
: *māma mà má mǎ* ma?
: Rifa mamá co cabalo de cánabo?

: 妈妈骂马吗
: *māma mà mǎ* ma?
: Mamá insulta ao cabalo?

## Notas
François Poullain de La Barre

**François Poullain de La Barre**, nado en París en xullo de 1647 e finado en Xenebra o 4 de maio de 1723, foi un escritor, sacerdote, precursor do feminismo, e filósofo cartesiano francés.

## Traxectoria 
Pertencía a unha familia burguesa e, seu pai, introduciuno a partir dos nove anos na carreira eclesiástica. Aos 16 obtivo o mestrado e, con 19 o Bacharelato en Teoloxía na Sorbona. Alí continuou para facerse Doutor mais non rematou os estudos pois, decontado, adoptou a filosofía de Descartes. Fíxose sacerdote en Picardía antes de se converter ao protestantismo e despois exiliarse en Xenebra. Alí ensinou, e foi recibido como residente en 1688, e logo burgués en 1716 da República de Xenebra.

### Lectura feminista da obra de Poullain de la Barre 
Na Xenealoxía do feminismo que sitúa na Ilustración a origen teórico do Feminismo, se considera que a Primeira onda do feminismo comeza coa obra de Poullain de la Barre *De l’Égalité des deux sexes, discours physique et moral où l’on voit l’importance de se défaire des préjugez* (en galego, *Da igualdade dos dous sexos, un discurso físico e moral onde vemos a importancia de desfacérmonos dos prexuízos)*. Neste libro, a muller pasa a ser un suxeito epistemolóxico. Este filósofo foi a senda perdida entre Descartes e Rousseau.

O seu discurso non é un *recordo de queixas*, nin é un discurso de excelencia. É un tipo de *reivindicación* que se dá desde o momento no que as ideas do Barroco e as da filosofía cartesiana fundaron un válido concepto de igualdade fronte ao Antigo Réxime e aos privilexios de sangue que, porén, excluían ás mulleres. Mentres non se predicou esta idea de igualdade para *os homes,* non se podía reivindicar para as mulleres.

miniatura|Portada da segunda edición da obra en 1779.
Poullain viviu ao mesmo tempo e formouse nas mesmas correntes filosóficas que as que, fronte á hermenéutica feminista, aseguran que “as súas opinións sobre as mulleres estaban condicionadas pola súa situación no seu tempo, e era imposible que percibisen”. Fan as cousas doutro xeito". Non obstante, François Poullain de la Barre tiña outra perspectiva:

## Obras 
* 1673, *De l’Égalité des deux sexes, discours physique et moral où l’on voit l’importance de se défaire des préjugés*, París: Chez Jean du Puis.
* 1674, *De l’Éducation des dames pour la conduite de l’esprit dans les sciences et dans les mœurs, entretiens*, París: Chez Jean du Puis.
* 1675, *De l’Excellence des hommes contre l’égalité des sexes.* París: Chez Jean du Puis.
* 1720, *La Doctrine des protestans sur la liberté de lire l’Ecriture sainte, le service divin en langue entenduë, l’invocation des saints, le sacrement de l’Eucharistie*. Xenebra

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Bloqueo nervioso

**Bloqueo nervioso** ou **bloqueo nervioso periférico** é unha técnica anestésica na que, deliberadamente, interrómpese a condución nerviosa nun determinado nervio ou grupo de nervios coa finalidade de producir alivio ou abolición da dor. Xunto coa anestesia do neuroexe (epidural e espinal) conforman a anestesia locorrexional. Habitualmente os bloqueos nerviosos pódense realizar en case calquera nervio do corpo humano. O obxectivo é eliminar a condución nerviosa dunha rexión corporal, ben de xeito temporal, para unha intervención cirúrxica; ben a longo prazo para o tratamento da dor crónica. O bloqueo nervioso realízase depositando, a través dunha agulla, diferentes medicacións que actúan sobre as células nerviosas. Fundamentalmente adminístranse anestésicos locais, como a lidocaína. Tamén se poden adminitrar outras substancias que poden prolongar, complementar ou potenciar a acción dos anestésicos locais, como os corticoesteroides, os alfa agonistas (clonidina, dexmedetomidina), opioides, bicarbonato ou antiinflamatorios non esteroideos, entre outros. 

Para localizar o nervio, habitualmente emprégase algunha técnica de imaxe. A máis utilizada é a ecografía, por ser inocua e proporcionar imaxes a tempo real, aínda que tamén se poden empregar a radiografía continua ou a resonancia magnética nuclear.

## Tipos
Segundo a rexión que se bloquea, existen diferentes tipos de bloqueos:
* Bloqueo de nervio periférico, como por exemplo o nervio femoral.
* Bloqueo de plexos, como por exemplo o plexo braquial, que inclúe diferentes nervios, troncos ou raíces nerviosas.
* Bloqueo fascial ou interfascial, no que non se bloquean directamente os nervios, senón fascias musculares que se extenderán a estruturas nerviosas veciñas.
* Anestesia local ou infiltrativa

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Anestesioloxía e Reanimación
* Anestesia neuroaxial
* Anestesia epidural
Carlos Domínguez

**Carlos Domínguez Cáceres**, nado o 11 de febreiro de 2001 en Vigo, é un futbolista galego que xoga como defensa central no Real Club Celta de Vigo da Primeira División de España de fútbol.

## Traxectoria
Nado na cidade viguesa e formado nas categorías inferiores do Real Club Celta de Vigo, foi capitán do conxunto sub-19 celeste na División de Honra Xuvenil ata que na tempada 2020-21 é ascendido ao filial. Debutou co equipo B o 22 de novembro de 2020, cando entrou como substituto de Alberto Solís nun partido que gañou o conxunto galega fronte ao Zamora C.F. por 2 a 0.

Por mor de varias lesións no primeiro equipo, Carlos fora convocado por vez primeira co Celta o 9 de maio de 2021 para disputar un encontro de liga fronte ao Villarreal CF, onde sería titular e o equipo vigués gañaría por 2 a 4. O 11 de xaneiro de 2022 faise oficial a súa renovación o Celta ata 2026.

### Selección galega 
dereita|miniatura|Carlos Domínguez coa selección galega (2024).

Foi convocado pola selección galega para o partido contra Panamá disputado no Estadio de Balaídos o 31 de maio de 2024, que finalizou con derrota (0–2).

## Clubs 
20x20px *Actualizado no último partido disputado o .*

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Celta de Vigo Fortuna

### Ligazóns externas 
* Carlos Domínguez en Soccerway.
Polifemo (fillo de Élato)

**Polifemo** (por veces chamado *Eufemo*), fillo de Élato e Hipe (ou Hipea), foi un lápita (pobo que habitaba os montes da Tesalia grega) que participou na loita contra os centauros e na expedición dos argonautas. Hixino descríbeo así: "*Polifemo, tesalio da cidade de Larisa, fillo de Élato e de Hipea, filla de Antipo, tardo de pés*".

O seu pai divino foi o deus Poseidón, aínda que quedou como fillo do humano Élato e irmán de Ceneo.

Casou con Laónome, que está considerada como filla de Anfitrión e Alcmena e, por tanto, unha irmá de Heracles.

Cando Polifemo era aínda novo foi un dos invitados á voda de Pirítoo e loitou contra os centauros cando estes intentaron violar á noiva, Hipodamía. O vello Néstor, conselleiro de Agamenón durante a Guerra de Troia e que gustaba contar as súas *batallitas* de cando era aínda mozo, lembra así esta xeración de heroes cando recrimina a actitude de Agamenón e de Aquiles:

Posteriormente, Polifemo foi un dos heroes que participou na expedición dos argonautas baixo as ordes de Xasón, xunto a moitos outros, entre outros o mesmo Heracles. Pero resulta que ó facer escala en Misia, Hilas, o preferido de Heracles, foi buscar auga e foi capturado por Dríope e outras ninfas, namoradas da súa fermosura. Polifemo, primeiro, e Heracles, despois, buscárono por canto sitio hai, sen atopar máis rastro que o cántaro caído xunto á fonte. Como fose que á mañá seguinte seguían buscando, Xasón ordenou ó *Argo* saír ó mar, abandonando a Heracles e Polifemo en terra.

Tras este episodio, Heracles regresou ós seus traballos e Polifemo estableceuse en Pegas, e levantou a cidade de Cío, onde reinou ata a súa morte á mans dos cálibes. Enterrárono na beira do mar baixo un álamo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*  
*  
*  
*
Ricardo Cao

**Ricardo José Cao Abad**, nado na Coruña en 1965, é un matemático e profesor universitario galego. Profesor da Universidade da Coruña, foi vicerreitor de investigación e transferencia (2012-2016) e reitor da devandita institución (2024-).
## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Criouse no barrio coruñés dos Mallos, e realizou os seus estudos primarios e secundarios no Colexio Santo Domingo (Dominicos) da mesma cidade. Tras finalizar alí o bacharelato, iniciou a licenciatura de Matemáticas na Universidade de Santiago de Compostela (1983-1988). Obtivo a máxima cualificación de matrícula de honra na totalidade das materias, o que propiciou a consecución do Primeiro Premio Nacional de Fin de Carreira.

### Carreira académica 
Tras rematar a licenciatura, realizou un doutoramento na mesma universidade con título de tese *Aplicacións e novos resultados do método bootstrap na estimación non paramétrica de curvas*, baixo a dirección do profesor Wenceslao González Manteiga e co amparo dunha bolsa FPI. A devandita tese foi merecedora do Premio Extraordinario de Doutoramento e derivou, asemade, na publicación en solitario dun capítulo da mesma no xornal científico *Annals of Statistics*, revista considerada como a máis prestixiosa dentro do ámbito da estatística. Ademais, a investigación realizada durante a tese fíxoo merecedor do premio de investigación novel *Ramiro Melendreras* do ano 1989, outorgado pola Sociedade de Estatística e Investigación Operativa (SEIO), de carácter estatal.

Posteriormente, en 1991, logrou unha praza de profesor interino de universidade na área de Estatística na Universidade da Coruña e, en 1993, unha praza de profesor titular. En 1999, conseguiu a cátedra de Estatística na mesma universidade. 

Durante este último período exerceu diversos cargos e responsabilidades de índole académica e científica como a coordinación da área de Matemáticas da Axencia Nacional de Avaliación e Prospectiva (ANEP) no período 2008-2011, vicerreitor de investigación e transferencia no período 2012-2016 e, finalmente, a súa elección como reitor en 2023 para o período 2024-2029.

Dende marzo de 2020, foi nomeado presidente do Comité de Expertos da Acción Matemática contra o Coronavirus, organismo creado polo Comité Español de Matemáticas (CEMat).

É editor asociado da revistas *TEST* e *Computational Statistics*.
* Medalla Enrique Vidal Abascal da Real Academia Galega de Ciencias (2022).
* Medalla da Sociedade de Estatística e Investigación de Operacións (SEIO) (2022).
* Fellow do Institute of Mathematical Statistics (2022).
* Premio SEIO-BBVA á mellor contribución metodolóxica na área de estatística (2021).
* Premio Extraordinario de Doutoramento (1990-1991).
* Premio Ramiro Melendreras (1989).
* Premio Extraordinario de Fin de Carreira (1988).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Currículum vitae
Serafín Portugal Soto

**Serafín Portugal Soto**, nado en Piñor de Cea en 1924 e finado en Santiago de Compostela o 27 de xuño de 2021, foi un emigrante en Venezuela e escritor galego.

## Traxectoria 
Estudou o bacharelato nos Escolapios de Monforte, un ano de Dereito na Universidade de Santiago e rematou Traballo Social na Universidade Central de Venezuela.

Emigrou a Venezuela en 1954. Traballou no ensino en Galicia e en América foi profesor contratado na Universidade Central e na Universidade Metropolitana de Caracas. Traballou no Consejo Venezolano del Niño, no Banco Obrero e no Instituto Nacional de la Vivienda (40 anos).

Colaborou en *La Región*, *El Correo Gallego* e *O Correo Galego*. Finou en Santiago de Compostela o 27 de xuño de 2021.
## Obra 
* *Vivencias de un gallego en Venezuela* (2000). Autoedición. 150 páxs. ISBN 978-84-609-0146-4.
* *Gallegos emigrantes emprendedores en el mundo* (2007). Autoedición. 376 páxs. ISBN 978-84-611-9059-1.

* *Reflexiones sobre emigrantes retornados* (2012). Autoedición.
* *Industria del Curtido y la Familia Portugal* (2013).  
* *O meu Legado* (2015). Silleda: Fervenza. ISBN 978-84-943036-5-4. Experiencias dun emigrante retornado en temas de participación, liderago... 
## Vida persoal 
Estivo casado con Graciela Margarita Hernández, tiveron dous fillos.

É primo de Aurelio Miras Portugal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Serafín Portugal Soto (Piñor de Cea, 1924-Santiago de Compostela, 2021)
Protrepticós

***Protrepticós*** ou ***Exhortacións*** (grego: Προτρεπτικός; latín: *Protrepticus*) é unha das obras de mocidade de Aristóteles, hoxe perdida. Trátase dunha exhortación á filosofía, pertencente aos textos exotéricos do autor, dedicados ao gran público. Puido ser escrita durante o seu tempo na Academia de Platón. Porén, a partir da publicacion dos seus textos esotéricos ou privados por Andrónico de Rodas no século I a.C., as súas obras públicas foron caendo no esquecemento, polo que non chegaron íntegras até nós. Do *Protrepticós* só se conservan fragmentos citados por outros autores antigos.

## Composición 
A obra foi dedicada a Temisón, rei de Chipre, polo que puido compoñerse antes do ano 351 ou 350 a.C., cando as colonias gregas desta illa intensificaron as súas relacións con Atenas, prevendo unha inminente guerra contra os persas. Esta hipótese refórzase polo feito de que o *Portrepticós* parece responder á *Antídosis* de Isócrates, escrita no ano 325 a.C., na que se atacaba á filosofía. Isto situaría ao *Protrepticós* como un dos primeiros escritos exotéricos.

## Contido 
### Fragmentos 
Non é sinxelo precisar o contido do *Protrepticós*, xa que non se posúen testemuños directos, senón pasaxes curtas. As máis extensas proceden dunha obra homónima escrita por Xámblico, a imitación do texto aristotélico.

### Influencia de Platón 
Aristóteles defende a tese da existencia da alma no corpo, concibida como unha condena penosa, da mesma maneira que aparece en varios libros de Platón.

Polo demais, no *Protrepticós* aparecen xa algúns dos conceptos chave da filosofía aristotélica, como a distinción entre acto e potencia.

### Exhortación á filosofía 
A obra defende a superioridade da filosofía partindo dunha concepción teleolóxica da vida humana. Os seres humanos caracterízanse pola súa racionalidade, polo que a realización plena da vida consiste no exercicio desa mesma razón. E o modo máis elevado da razón representao aquel saber que non depende doutros, senón que se procura por si mesmo. Isto é, a filosofía.

A aparente inutilidade da sabedoría amosa, entón, a súa superioridade. Porén, isto non significa que a filosofía non sexa útil para a vida humana, dado que os que a exercen poden levar unha vida virtuosa e feliz. A sabedoría, en tanto que coñecemento do recto uso dos bens, transforma a filosofía no medio indispensable para que o ser humano acade a virtude e, dese modo, chegue a ter unha vida plena e feliz.

## Influencia 
Cicerón escribiu un diálogo, o *Hortensio*, que era unha paráfrase retórica do *Protrepticós*. Nas súas *Confessiones*, Agostiño de Hipona indicou que esta obra ciceroniana foi a que lle causaría máis admiración de entre todos os estudos de retórica e filosofía, conducíndoo ao estudo desta última disciplina. O filólogo alemán Werner Jaeger declarou: "No *Protrepticós* atopamos ao home que aprende a ver o mundo cos ollos de Platón".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* '''', de Xámblico (Internet Archive)
Calldetenes

**Calldetenes** é un concello catalán da comarca de Osona. Atópase no centro da Plana de Vic, a pouca distancia da capital comarcal. Inclúe o núcleo de Sant Martí de Riudeperes.

## Demografía 
Conta cunha poboación de 2601 habitantes (INE 2023).
 

## Notas
Edificios tradicionais ashantis

[thumb|O [Imperio Ashanti e Costa do Ouro nun mapa de 1896.]]
Os **edificios tradicionais dos Asante** son unha colección de 10 edificios construídos tradicionalmente da época do Imperio Ashanti na zona preto de Kumasi. Estes edificios serviron como casas fetiches e santuarios durante os séculos XVIII e XIX, durante a idade de ouro do Imperio Ashanti. Cando o imperio caeu durante a ocupación británica da zona de 1806 a 1901, a maioría dos edificios Asante foron destruídos durante a época. Entre outros edificios, o mausoleo real foi destruído por Robert Baden-Powell en 1895. Os 10 edificios restantes son os últimos restos da historia e da cultura do pobo Asante e foron inscritos na Lista do Patrimonio Mundial da UNESCO en 1980.

Os edificios foron descritos como "fogar de homes e deuses". As casas están dispostas arredor de patios, e están construídas con madeira, bambú e xeso de barro. Os muros dos edificios están cubertos de baixorrelevos, con formas en espiral e arabescos e representacións de animais, aves e plantas. Estes relevos consisten en tradicionais Símbolos Adinkra, que teñen significados simbólicos únicos asociados á cultura Asante e foron transmitidos ao longo das xeracións.

Nos santuarios aínda se practica a relixión tradicional, que é o motivo da súa supervivencia e mantemento. Non obstante, debido a que foron construídos con barro e palla, os edificios de Asante son vulnerables ás flutuacións naturais. Polo tanto, é necesario a conservación dos edificios.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Asante Traditional Buildings (UNESCO)
Deng Xi

, nado no reino de Zheng no 545 a.C. e finado no mesmo lugar no 501 a.C., foi un filósofo chinés de finais do período de Primaveras e Outonos. Foi unha das figuras máis representativas da Escola dos Nomes.

## Traxectoria 
Deng Xi foi un dos subordinados do político e pensador Zi Chan, gobernador do reino de Zheng. Baixo o seu mandato, Deng Xi ocupou un posto de funcionario de alto rango. As medidas tomadas por Deng Xi para facer accesibles as leis produciron descontento entre a nobreza de Zheng, e o filósofo foi finalmente asasinado por Si Chuan, un gobernante de Zheng.

Por outra banda, Deng opúxose ao respecto dos confucianos polos ritos, e en especial os ritos dos Zhou. Por iso, moitos pensaban que "consideraba correcto o incorrecto, e incorrecto o correcto".

Deng escribiu o *Deng Xi zi* ("Libro do mestre Deng Xi"), que consta de dous tomos. Porén, existen dúbidas sobre a súa autenticidade, xa que podería ser unha falsificación posterior. O *Siku Quanshu* ("A biblioteca dos Catro Tesouros") clasifícao como unha obra lexista.

## Críticas 
Xunzi criticou a Deng Xi e Hui Shi, aducindo que os que non respectan aos reis sabios da antigüidade e non seguen os rituais só serven para os xogos de palabras e os debates. Así, eloxia a súa intelixencia e capacidade de análise, mais considera a súa retórica como inútil e enganosa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 《邓析子》(Chinese Text Project)
Maria Gramegna

**Maria Paola Gramegna**, nada en Tortona o 11 de maio de 1887 e finada en Avezzano o 13 de xaneiro de 1915, foi unha matemática italiana.

## Traxectoria
Alumna de Giuseppe Peano, o seu traballo con Peano sobre sistemas de ecuacións diferenciais lineais citouse como un fito importante na historia da análise funcional e a súa transición do traballo con matrices concretas a formulacións máis abstractas e independentes das bases do álxebra lineal. Despois de converterse en mestra de escola, morreu no terremoto de Avezzano de 1915.
## Notas
Nicolas de Condorcet

**Marie-Jean-Antoine Nicolas de Caritat**, marqués de Condorcet, nado en  Ribemont, Aisne, o 17 de setembro de 1743 e finado en Bourg-la-Reine o 28  ou 29 de marzo  1794, foi un filósofo, científico e matemático francés, político e politicólogo.

## Dereitos das mulleres 
O seu matrimonio con Sophie de Grouchy en 1786, muller culta, tradutora de Thomas Paine e Adam Smith, puido sensibilizar ao noso autor na súa reivindicación dos dereitos da muller.

Condorcet estivo comprometido coa causa das mulleres. En particular, pronunciouse a favor do dereito de voto das mulleres (1788: ''Lettres d'un bourgeois de New Haven*). 

Proseguiu esta loita nun artigo do *Journal da Société'' de 1789, "Sur l'admission deas femmes au droit de citei" (1790). Segundo el, nunca existiu un Estado verdadeiramente democrático, xa que "as mulleres nunca exerceron os dereitos de cidadanía".

Referíndose á *Declaración dos Dereitos do Home e do Cidadán*, denunciou a violación do principio de igualdade ante a lei ("os homes nacen e permanecen libres e iguais en dereitos") da que eran vítimas as mulleres. Criticou o argumento común utilizado por case todos os patriotas para xustificar o afastamento das mulleres da cidade: non hai mulleres de xenio? Isto débese a que as mulleres non teñen acceso á educación; a maioría dos cidadáns homes non son xenios e hai mulleres máis intelixentes que algúns homes. Escribiu: "Non é a natureza, é a educación, é a existencia social a que provoca esta diferenza ".

## Notas 
## Véxase tamén
Sophie de Grouchy

**Marie-Louise-Sophie de Grouchy**, coñecida como **Sophie de Condorcet** polo seu matrimonio, nada en  Meulan-en-Yvelines o  8 de abril de 1764 e finada en  París o 8 de setembro de 1822,  foi unha filósofa, escritora, estudosa, *salonnière* e tradutora francesa do século xviii .  

## Actividade filosófica e política 
Unha vez casada, estableceu na súa casa, no *Hôtel des Monnaies*, unha sala dedicada ás reunións filosóficas (*salón*) que era frecuentada por grandes intelectuais da época, tanto franceses como estranxeiros: Turgot, D'Alembert, Thomas Paine, Adam Smith, Pierre Beaumarchais e mulleres como Olympe de Gouges e Germaine de Staël. Durante os primeiros anos da Revolución compartiu fama como anfitrioa con Madame de Staël .

Pensadora empirista, estaba particularmente interesada nas obras de Adam Smith crendo que a súa *Théorie des sentiments moraux* fora traducida mal, encargou unha nova tradución, á que engadiu os seus propios comentarios filosóficos, escribindo o que sería a súa gran obraː *Lettres sur la sympathie*, un conxunto de oito cartas nas que interpreta o pensamento de Adán. Smith, a través da influencia de Locke e Rousseau, a filosofía moral escocesa e a experiencia da realidade política francesa, e expón as súas propias reflexións sobre a nova orde social e sobre o papel das emocións, a moral e a xustiza na construción dunha nova sociedade.

Sophie de Grouchy traduciu do inglés ''L'appel en faveur de la République*, polo seu amigo Thomas Paine. Tamén traduciu *a Vindicae Gallicae* de Mackintosh, co título francés *L'apologie de la Revolution Française''.

## Notas