open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tiburón touro

O **tiburón touro** ou **tiburón ollo de touro** (*Carcharhinus leucas*) é unha especie de tiburón da familia dos carcarrínidos que habita polo xeral en augas mornas e superficiais ao longo de costas e en ríos. É coñecido pola súa natureza agresiva e a súa presenza en augas salobres superficiais e augas doces, onde se inclúen estuarios e ríos.

Os tiburóns touro pode vivir en augas salgadas e doces e poden adentrarse grandes distancias nos ríos do interior. Sábese de exemplares que percorreron o río Mississippi até a altura de Alton, Illinois, a uns 1&nbsp;100&nbsp;km do océano. Porén, case non se teñen rexistrado interaccións entre humanos e tiburóns en augas doces. Os tiburóns touro de gran tamaño son responsables da maioría dos ataques de tiburón preto da costa, incluíndo moitas trabadas atribuídas a outras especies.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ataque de tiburón
### Bibliografía 
* Lahuerta Mouriño, F. e Vázquez Álvarez, F. X. (2000): Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-2913-8.
Mota del Marqués

**Mota del Marqués** é un concello da provincia de Valladolid na comunidade autónoma de Castela e León.

Ten unha superficie de 31,47 km² cunha poboación de 351 habitantes (2019), deles 186 homes e 165 mulleres.

## Demografía 
**Evolución demográfica**; 
* 1991: 501 habitantes
* 1996: 462 habitantes
* 2001: 449 habitantes 
* 2004: 425 habitantes
* 2013: 399 habitantes

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ayuntamientos de Valladolid
Hexophthalma hahni

***Hexophthalma hahni*** é unha especie de araña da familia Sicariidae que habita en desertos e outros sitios areosos en África austral. Recibe o seu nome científico específico na honra de Carl Wilhelm Hahn. Foi descrita por vez primeira por F. Karsch no ano 1878 baixo o nome *Hexomma hahnii*. Máis adiante foi fusionada dentro do xénero *Sicarius* por Eugène Simon en 1893, pasando a chamarse *Sicarius hahni*. No ano 2017, a partir dun estudo filoxenético de Magalhaes, Brescovit e Santos, descubriuse que as especies surafricanas de *Sicarius* eran diferentes de máis e propúxose recuperar o xénero *Hexophthalma* e, polo tanto, a especie chámase dende entón *Hexophthalma hahni*.

## Distribución 
Esta especie habita en Namibia, Zimbabwe e en Suráfrica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ellis R P Survival strategy: hiding (of six-eyed sand spider)
Tityus serrulatus

***Tityus serrulatus*** é unha especie de escorpión da familia *Buthidae*. É orixinario do Brasil e o seu veleno é extremadamente tóxico. É o máis perigoso escorpión de América do Sur, sendo responsábel de moitos encontros fatais cos seres humanos.

## Descrición 
Os exemplares adultos polo xeral miden entre 5–7&nbsp;cm de lonxitude. Ten as patas (8 en total) e os pedipalpos de cor amarela pálida, cun ton máis escuro de marrón amarelento no tronco, nos dedos e na punta da cola. Como outros membros da familia *Buthidae*, *T. serrulatus* ten unha cola bulbosa, a miúdo orientada nunha curva cara a adiante sobre o lombo, que está segmentado, con cristas e estrías prominentes. A cola ten na punta unha puga que inxecta veleno que é quen de inmovilizar a presa ou lanzar golpes defensivos.

## Notas
María José Rodríguez Malmierca

**María José Rodríguez Malmierca**, nada en Logroño en 1970, é a responsable da Área de E-learning e Colaboración do Centro de Supercomputación de Galicia dende 1999.
## Traxectoria 
María José Rodríguez é doutora en educación e licenciada en Filoloxía Inglesa. Tivo contacto coa informática dende pequena grazas ao seu pai, un dos primeiros profesores de informática en FP nos anos 80. Grazas ao seu dominio do inglés comezou a deseñar páxinas web, en especial escolares, e impartindo formación neste eido.

Está involucrada en iniciativas que promoven a presenza das mulleres nas TIC, como o proxecto europeo ICT-Go-Girls!: Promoting entrepreneurship among secondary school girls through ICT, a celebración do Día Internacional das Rapazas nas TIC no CESGA e tamén participa no programa *Unha enxeñeira ou científica en cada cole*.

En 2022, doutorouse na Universidade de Santiago de Compostela coa tese "La integración de la tecnología de computación en la nube en el proceso de enseñanza-aprendizaje: el proyecto RuralSchoolCloud", coa que obtivo un sobresaínte cum laude. A tese está baseada nunha investigación sobre os resultados do proxecto europeo RuralSchoolCloud. Dito proxecto foi parte da liña de investigación do CESGA sobre computación na nube e escola rural, que comezou en 2011 co proxecto Rural School Communities for Education in the Cloud desenvolvido no CRA Boqueixón-Vedra Neira Vilas, e no posterior proxecto Rede de Escolas na Nube, mediante senllos convenios coa Consellería de Educación da Xunta de Galicia e AMTEGA, e por outra banda, coa empresa TIC Balidea. Os resultados desenvolvidos neste proxecto foron transferidos mediante un acordo coa AMTEGA e a Consellería de Educación da Xunta de Galicia, que dende 2017, estendeu a dispoñibilidade do programa a todas as escolas rurais de Galicia.

Tamén participou como xurado dos premios Prismas 2019 e na cuarta edición dos Premios Spin-Off PuntoGal. Forma parte do Comité de Sabias da Cátedra de Feminismos 4.0 da Universidade de Vigo.

## Recoñecementos 
* Galardón "10 anos Conectad@s" do CPEIG polo traballo de promoción das TIC para o futuro profesional e académico das máis pequenas.

## Notas
Monte Popomanaseu

**Monte Popomanaseu** é a montaña máis alta das Illas Salomón. Atópase en Guadalcanal ao leste do Monte Makarakomburu. Con 2335 metros, é o pico máis alto no Pacífico insular Sur, con exclusión de Nova Guinea e as súas illas satélite. En todo o Pacífico Sur non hai montaña máis alta até chegar as Andes en América do Sur. O cume é unha meseta. Ten grande importancia cultural para os pobos indíxenas e sostén un hábitat vital para moitas especies endémicas e restrinxidas a Guadalcanal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Lista de puntos máis altos por país

### Ligazóns externas
* Información sobre a montaña en *peaklist.org*
María Marco Covelo

**María Marco Covelo**, nada en Vigo en 1979, é unha comisaria de arte e escritora galega.

## Traxectoria 
É licenciada en Belas Artes na Universidade de Barcelona, doutora en Belas Artes na Universidade de Vigo e Mestrado Arte, Museoloxía e Crítica Contemporáneas na Universidade de Santiago de Compostela.

Foi colaboradora de *El Cultural (*en 2024 xefa de sección de Arte)*,* da revista *Tempos Novos* e de *Dot Galicia* e está ligada ao mundo das artes plásticas como crítica e comisaria de arte contemporánea.

## Obra 
### Novela 
* *Coidadora* (2021). Xerais. 184 páxs. ISBN 978-84-9121-840-1. ePub: ISBN 978-84-9121-853-1.

### Ensaio 
* *Tigres en magnolias: A maxia como transformación na arte contemporánea* (2021). Santiago de Compostela: Consellería de Cultura, Educación e Universidade, Centro Galego de Arte Contemporánea. ISBN 978-84-453-5403-2.

## Premios 
En 2019 foi galardoada co II Premio CGAC de Investigación e Ensaio polo orixinal *Tigres en magnolias. A maxia como transformación na arte contemporánea.*

En 2020 gañou o Premio Xerais de Novela coa obra *Coidadora*, na que se trata o tema das coidadoras de persoas. Segundo o xurado trata "un tema de actualidade, e faino desde a perspectiva de alguén que coñece ben esa profesión, de maneira que é quen de meternos na pel das persoas que o desempeñan, facéndonos partícipe da angustia que, en ocasións, provoca este traballo".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina en Facebook
* Páxina en Twitter
*
Winnie the Pooh (filme de 2011)

***Winnie the Pooh*** é un filme estadounidense de animación de 2011 dirixido por Stephen J. Anderson e Don Hall. Producido por Walt Disney Animation Studios e distribuído por Walt Disney Pictures, está inspirado no personaxe de Winnie-the-Pooh creado por A. A. Milne e E. H. Shepard. É o filme número 51 producido polo estudio, e é o quinto filme sobre *Winnie the Pooh* en estrearse nos cinemas. Foi o derradeiro filme de Disney en ser realizado con técnicas de animación tradicionais.

Jim Cummings retoma o seu papel interpretando as voces de Winnie the Pooh e Tigger, e Travis Oates retoma o seu papel como a voz de Piglet.

## Personaxes 
*Jim Cummings como Winnie-the-Pooh
** Cummings tamén fai a voz de Tigger
*Bud Luckey como Eeyore
*Craig Ferguson como Owl
*Jack Boulter como Christopher Robin
*Travis Oates como Piglet
*Tom Kenny como Rabbit
*Kristen Anderson-López como Kanga
*Wyatt Hall como Roo
*Huell Howser como Backson
*John Cleese como o narrador

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en Metacritic
Leticia Cunqueiro Méndez

**Leticia Cunqueiro Méndez**, nada en Vigo en 1981, é unha  física galega. Acadou unha bolsa Consolidator Grant do Consello Europeo de Investigación (ERC) para desenvolver unha investigación sobre física de partículas no CERN de Xenebra. 

## Traxectoria 
É profesora de Física na universidade Sapienza de Roma. É licenciada en Física pola Universidade de Santiago de Compostela e doutora en Física de Partículas pola mesma universidade en 2008. Posteriormente realizou un posdoutoramento no Instituto Nacional de Física Nuclear de Italia, un posdoutoramento no CERN, e traballou no Laboratorio Nacional de Oak Ridge (Estados Unidos), na  Universidade de Münster, en Alemaña e na Ecole Polytechnique de París.

Traballou no experimento ALICE do CERN estudando chorros (‘jets’) de enerxía e en 2021 incorporouse ao proxecto CMS, outro dos grandes experimentos que operan no grande acelerador de partículas, onde desenvolverá a liña de traballo financiada pola bolsa Consolidator Grant para afondar na cromodinámica cuántica.

Publicou "A praia" no nº 228 de Grial (2020, tomo XVIII).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Laboratoire Leprince-Ringuet. Leticia Cunqueiro
Bouza, Pino, Cospeito

**Bouza** é un lugar da parroquia de Pino, no concello de Cospeito, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 13 habitantes (9 homes e 4 mulleres).

## Lugares e parroquias
### Lugares de Pino
### Parroquias de Cospeito
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cospeito
Tupolev Tu-124

O **Tupolev Tu-124** (alcumado pola OTAN ***Cookpot***) foi un avión bimotor de curto alcance e capacidade para 56 pasaxeiros construído na Unión Soviética. O Tu-124 foi o primeiro avión de pasaxeiros fabricado en serie con turboventiladores do mundo.

## Deseño e desenvolvemento 
O Tu-124 desenvolveuse a partir do avión de alcance medio Tupolev Tu-104 para satisfacer unha petición de Aeroflot para un avión rexional que substituíse ao Ilyushin Il-14 en rutas domésticas. Aínda que non era unha copia completa, parecía un Tu-104 reducido ao 75% e a certa distancia era moi difícil diferencialos. O Tu-124 tiña unha serie de melloras, como flaps de dobre rañura, un gran freo de aire na sección central e spoilers automáticos. A diferenza do Tu-104, o bordo de saída na parte interior da á non tiña forma de frecha.

O Tu-124 retivo un paracaídas para ser usado en aterraxes de emerxencia ou aterraxes en superficies esvaradizas e tiña pneumáticos sw presión baixa para axudar nas operacións e pistas non pavimentadas. Ao igual que no Tu-104 os motores estaban integrados nas ás, pero os motores eran máis eficientes. A situación dos motores amplificaba as vibracións, afectando á comodidade da cabina de pasaxeiros, e tamén causando co tempo fatiga na montaxe das ás.

A configuración estándar da versión básica era de 44 asentos. O primeiro dos dous prototipos, o SSSR-45000 (C/N 0350101), fixo o seu voo de estrea dende o aeródromo de Zhukovsky o 24 de marzo de 1960. O segundo prototipo, SSSR-45001 (C/N 0350102), voou no mes de xuño dese mesmo ano. Outras dúas estruturas serviron como células para probas estáticas. O programa de probas tivo éxito e o avión entrou en produción na Fábrica 135 de Khárkiv, Ucraína, substituíndo á fabricación do Tu-104. As entregas a Aeroflot comezaron en agosto de 1962 e o avión fixo o seu primeiro servizo regular, entre Moscova e Talín, o 2 de outubro de 1962.

## Variantes 
; Tu-124/Tu-124V
: A primeira variante de produción. A demanda internacional era pequena, xa que a meirande parte dos clientes estranxeiros estaban agardando para mercar o mellorado Tupolev Tu-134.
; Tu-124B
: Tres prototipos con motores D-20P-125 construídos en 1963.
; Tu-124K/Tu-124K2
: Configuración VIP operado polos militares de Iraq e a China, e pola Forza Aérea da India.
; Tu-124Sh-1
: Versión militar usada como adestrador de navegadores.
; Tu-124Sh-2
: Versión militar usada como adestrador de navegadores.
; Tu-127
: Versión proposta de transporte militar. Non fabricada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Duffy, Paul and Andrei Kandalov. *Tupolev: The Man and His Aircraft*. Shrewsbury, UK: Airlife Publishing, 1996. .
* Gunston, Bill. *The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875–1995*. Londres: Osprey, 1995. .
* Stroud, John. *Soviet Transport Aircraft since 1945*. Londres: Putnam, 1968. .
Víktor Tsoi

**Víktor Róbertovich Tsoi** (en ruso, Ви́ктор Ро́бертович Цой), nado o 21 de xuño de 1962 en San Petersburgo (entón chamada Leningrado) e finado o 15 de agosto de 1990 en Tukums (SSR de Letonia, Unión Soviética) foi un músico de rock e poeta da Unión Soviética, coñecido por ser o líder do grupo Kinó (Кино).

## Biografía 
Víktor naceu o 21 de xuño de 1962 en Leningrado (actual San Petersburgo). A súa nai, Valentina Guseva, era profesora de ximnasia, e o seu pai, Robert Maximovich Tsoi, un enxeñeiro de ascendencia coreana nado no actual Kazakhstán. Víktor foi o único fillo da parella.

Entre 1974 e 1977 estuda na escola de ensinanza media artística, onde crea xunto con Maksim Pashkov o grupo "*Palata nº6*" («Палата №6»). En 1977 pasa a estudar na escola Sierov de Belas Artes, onde foi expulsado ao ano seguinte por "falta de aproveitamento nos estudos". Comeza entón a traballar nunha fábrica e a asistir á escola nocturna.

### Carreira como músico 
Tsoi comezou a escribir cancións aos 17 anos. Nos anos 70 e 80, a música rock era un movemento underground limitado principalmente á cidade de Leningrado; As estrelas pop de Moscova, avaladas polo estado soviético, gobernaron as listas e recibiron a maior exposición dos medios. A música rock non era popular entre o goberno e as bandas de rock recibiron pouco ou nada de financiamento, ademais de non ter case exposición nos medios de comunicación. O Rock Club de Leningrado foi un dos poucos lugares públicos onde se lles permitiu actuar ás bandas de rock.

No Rock Club Tsoi actuou como músico solista, apoiado por membros da banda Aquarium. As letras e a música de Tsoi impresionaron á multitude. No verán de 1981, Tsoi, Rybin e Oleg Valinsky formaron a banda Garin i giperboloydy (Гарин и Гиперболоиды, lit. **Garin e os hiperboloides**). O nome era unha homenaxe á clásica novela rusa *Гиперболоид инженера Гарина* ("O hiperboloide do enxeñeiro Garin") de Aleksei Nikolaevich Tolstoi. No outono do mesmo ano, a banda foi admitida como membro do Leningrad Rock Club. Non moito despois, Valinsky foi recrutado no exército, deixando só a Tsoi e Rybin, que cambiaron o nome da banda por Kinó (Кино, *cinema* en ruso). Kinó comezou a gravar o seu primeiro álbum na primavera de 1982.
esquerda|miniatura|250x250px|Memorial espontáneo realizado en San Petersburgo despois do falecemento de Tsoi.

### Falecemento 
O 15 de agosto de 1990, Víktor Tsoi faleceu nun accidente de tráfico preto da localidade letoa de Tukums, ás aforas de Riga. A investigación concluiu que Tsoi quedouse durmido mentres conducía debido á fatiga, chocando contra un autobus a 130 km/h. Foi inhumado o 19 de agosto no cemiterio de Bogoslovskoe en San Petersburgo. Miles de persoas asistiron ao funeral.

## Impacto cultural 
miniatura|250x250px|O Muro de Tsoi en Moscova.
O 21 de xuño de 2012, Google conmemorou o 50 aniversario do nacemento de Tsoi cun *Doodle* que lembra ao Muro de Tsoi en Moscova.
Portopí

**Portopí** é un barrio situado no distrito de Ponent de Palma, capital das Illas Baleares, en España.

## Xeografía 
A súa poboación no ano 2018 era de 3 067 habitantes. Está atravesado pola avenida de Joan Miró e situado entre o final do Paseo Marítimo e a Cala Maior, ao oeste da cidade, e toma o nome dunha cala longa e estreita, resgardada do vento pola *Serra de Na Burguesa*.

## Orixe do nome 
O seu nome deriva de 'port del pi', "porto do piñeiro" en galego. A identificación do topónimo coas palabras "porto" e "piñeiro" é antiga, xa que aparece documentada no *Liber Maiolichinus* como *portum de nomine Pini*.

## Historia 
Desde a antigüidade e até a Idade Moderna a cala foi o porto da cidade, e deste uso quedan importantes monumentos. A pesar de que o seu tamaño  reduciuse polos depósitos de sedimentos do torrente que desembocaba, na zona chamada *la Culassa*, desde a guerra civil é de uso militar. 

Neste lado da cidade xurdiu unha zona de actividade lúdico comercial que se engadiu ao uso residencial, desaparecendo o uso industrial. Ao lado da cala encóntrase, tamén, o Laboratorio Oceanográfico (inaugurado en 1906 por Odón de Buen), o Centro Meteorolóxico de Baleares, un museo de maquinaria de faro na Torre de Sinais (*Torre de Señales* ou *Torre de Senyals*) e o Museo Militar no Forte de San Carlos.

## Galería de imaxes 

Torre senyals portopi.jpg|*Torre de Senyals* co forte de San Carlos á esquerda
Torre paraires.jpg|*Torre de Paraires*, coa contorna estragada
Culassa portopi.jpg|A *Culassa de Portopí*
Sant nicolauet.jpg|Fachada de Sant Nicolau de Portopí, co escudo da cidade de Palma
PALMA de MALLORCA, AB-271.jpg|Centro comercial

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Antoni I. Alomar i Canyelles (1995): ''L'armament i la defensa a la Mallorca medieval''. Palma: Institut d'Estudis Baleàrics,  pp. 76-77, e 81-82.
* Antoni Pons (1970): *Historia del Reino de Mallorca. Instituciones, cultura y costumbres. Siglos XII-XVII*. Tomo V, Palma: Ed. do autor.

### Ligazóns externas 
* Ports des Balears. Palma , , , .
Pietro della Valle

**Pietro Della Valle**, nado en Roma o 2 de abril de 1586  e finado *ib*. 21 de abril de 1652, foi un explorador italiano que viaxou por todo Oriente Próximo, chegando á India.

## Traxectoria 
Naceu nunha familia rica e nobre. Os seus primeiros anos de vida dedicounos ao cultivo da música, da literatura e das armas. Recibiu unha esmerada educación, estudando latín, a mitoloxía grega, a clásica e a Biblia. Tamén se converteu en membro da Academia de Umoristi, adquirindo certa reputación como retórico.

En 1606 escribiu os versos para unha pequena ópera, ''Il carro di fedeltà d'amore*, que é considerada o primeiro exemplo de melodrama sobre argumento profano en Roma. O seu mestre de clavicémbalo, Paolo Quagliati, compuxo a música, que foi impresa en 1611.

En 1614 iniciou as súas viaxes, partindo de Venecia. Pasou un ano en Constantinopla, onde estudou turco e árabe. Logo continuou a súa travesía por Exipto, a Terra Santa, Arabia, Persia, (foi durante esa viaxe na que descubriu en 1616 o código Hammurabi), e a India, volvendo a Italia en 1626. A narración das súas viaxes baseada nas súas cartas aparece en dous volumes (1650-1658).

Interesado nas ruínas das cidades da antiga cultura mesopotámica, levou a Europa algúns ladrillos con inscricións da escritura cuneiforme, sendo os primeiros exemplos desa escritura na Europa moderna.

Foi tamén o introdutor do gato persa en occidente.

## Obras 
* *Il Carro di Fideltà d’amore*, Robletti, Roma, 1611.
* *Viaggi di Pietro Della Valle il pellegrino, descritti da lui medesimo in lettere familiari all'erudito suo amico Mario Schipano, divisi in tre parti cioè: la Turchia, la Persia e l'India. Colla vita e ritratto dell'autore*. Torino, 1843.
* *Discorso sulla musica dell'età nostra'', 1640.

## Notas
Garabelos, Mariz, Chantada

**Garabelos** é un lugar da parroquia de Mariz, no concello lugués de Chantada na Comarca de Chantada. Segundo o IGE en 2019 tiña 24 habitantes (catorce mulleres e dez homes).

Nesta aldea está o Cinema Palleiriso, impulsado por Anxo Moure.

## Notas
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Mariz 
### Parroquias de Chantada
Raholan Pyrkivä

O **Raholan Pyrkivä**, tamén coñecido pola súa abreviatura **RaPy**, é un equipo de baloncesto da cidade de Tampere (Finlandia). Na tempada 2020-21 compite na segunda categoría do baloncesto finlandés, a Koripallon I-divisioona. Disputa os seus partidos como local no Tesoman palloiluhalli, un pavillón con capacidade para 1&nbsp;000 persoas.

## Historia 
O Raholan Pyrkivä fundouse en 1946 como club de ximnasia e deportes, aínda que co paso do tempo acabou por converterse en club de baloncesto.

## Pavillón 
miniatura|O Tesoman palloiluhalli, fogar do Raholan Pyrkivä.

O Raholan Pyrkivä xoga os seus partidos como local no Tesoman palloiluhalli, un pavillón inaugurado en xullo de 2016 e cunha capacidade para 1&nbsp;000 persoas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
A Fonte do Cando, Santo André, As Nogais

**A Fonte do Cando** é un lugar da parroquia de Santo André no concello lugués das Nogais na comarca dos Ancares. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santo André 
### Parroquias das Nogais 
## Notas
A Espiñeira, Rioaveso, Cospeito

**A Espiñeira** é un lugar da parroquia de Rioaveso no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Xunto coa Espiñeira (Sistallo) é unha prolongación da Espiñeira (Santa Cristina).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Rioaveso 
### Parroquias de Cospeito 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cospeito
A Millarada, Pino, Cospeito

**A Millarada** é un lugar da parroquia de Pino, no concello de Cospeito, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 18 habitantes (5 homes e 13 mulleres).

## Lugares e parroquias
### Lugares de Pino
### Parroquias de Cospeito
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cospeito
José Juan Teijeira Coto

**José Juan Teijeira Coto**, nado no Porriño cara a 1912 e finado en Guillarei (Tui) o 6 de agosto de 1936, foi un funcionario e político galego.

## Traxectoria 
miniatura|250px|Monumento aos asasinados na Volta da Moura.
Pintor de automóbiles. Pertenceu a Agrupación Socialista do Porriño. Logo do triunfo do Frente Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro do Porriño, tomando posesión o 10 de marzo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Estaba preso na cadea de Tui. Foi sacado da cadea e asasinado na Volta da Moura o 5 de agosto de 1936 con Víctor Valverde Mayo e Saturnino Álvarez Sotelino.

## Vida persoal 
Casou con Asunción Rodríguez Rodríguez en 1933, e foi pai de José Lenin e Ramona Teijeira Rodríguez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Sisoi, Sisoi, Cospeito

**Sisoi** é un lugar da parroquia de Sisoi no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 15 habitantes (10 homes e 5 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Seixas 
### Parroquias de Cospeito 
## Notas
José Cordal Yáñez

**José Cordal Yáñez**, nado en Santiago de Compostela en 1896 e finado en Salceda de Caselas o 1 de setembro de 1936, foi un político galego.

## Traxectoria 
Veciño do Porriño dende os anos vinte, onde traballaba como condutor dunha camioneta da empresa Avícola Gallega. Foi elixido concelleiro nas eleccións do 12 de febreiro de 1931 polas minorías, tomando posesión en setembro. Co triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi reposto como concelleiro. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Foi asasinado o 1 de setembro con Ramón Pérez Cabaleiro e Severo Boente. O seu cadáver apareceu na parroquia de Budiño.

## Vida persoal 
Casou no Porriño con Marcelina Mouriño Rodríguez en 1926, e foi pai de José Cordal Mouriño.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
San Paio, Sistallo, Cospeito

**San Paio** é un lugar da parroquia de Sistallo no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá.

## Toponimia 
O topónimo **San Paio** é un haxiotopónimo referido a Paio de Albeos e débese á presenza no lugar da capela de San Paio dos Redos.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Sistallo 
### Parroquias de Cospeito 
## Notas
Castro da Saceda

O **castro da Saceda**, **cidá da Saceda** ou **castro de Seceda**, é un castro galaico pertencente á cultura castrexa, situado no lugar da Saceda, na parroquia de Lucenza (Cualedro). É un castro escasamente romanizado

## Escavacións 
Entre 1982 e 1988 producíronse varias campañas de escavacións, dirixidas por Antonio Rodríguez Colmenero. No ano 2015, foi estudado de novo por un equipo dirixido por Martiño Xosé Vázquez Mato e certificouse que a súa antigüidade máxima era do século -V.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Castros da provincia de Ourense
Emajõgi

O **Emajõgi** (en , en ) é un río de Estonia, da conca hidrográfica do lago Peipus, da cal tamén forma parte o río Narva. Nace no lago Võrtsjärv e flúe cara ao leste polo territorio do condado de Tartu ao longo de 100 km até a súa desembocadura no citado lago Peipus. Atravesa a cidade de Tartu. 

O termo Emajõgi significa "Río Nai" en idioma estoniano, aínda que tamén é coñecido como **Suur Emajõgi** (o "Grande Emajõgi"), en oposición ao Väike Emajõgi ("Pequeno Emajõgi"), outro río que ten o seu nacemento ao sur do lago Võrtsjärv.

O Emajõgi é o segundo río máis importante de Estonia polo seu caudal hídrico, e o único aberto á navegación. Os seus afluentes son, pola marxe dereita: o Pede, o Laeva e o Amme; pola esquerda: o Elva, o Porijõgi e o Ahja.

Üleujutatud.JPG|
Tudengite kevadpäevad 2009 - paadiralli 05.JPG|
Udu Emajõel.jpg|
Jänese railway bridge.jpg|

## Notas
Juan Diego (actor)

**Juan Diego Ruiz Moreno**, nado en Bormujos (Sevilla) o 14 de decembro de 1942, e finado en Madrid o 28 de abril de 2022, foi un actor español.

## Traxectoria 
Juan Diego declarou que pasou unha infancia feliz e completamente normal. Aínda que sempre se sentiu identificado coa súa vila, de mozo decidiu estudar en Sevilla para evitar dedicarse ás faenas do campo. A súa temperá vocación interpretativa cobrou forma en 1957, cando subiu por vez primeira a un escenario.

Tres anos máis tarde interpretou en Sevilla *Á espera de Godot*, de Samuel Beckett, un traballo polémico que cimentou o seu prestixio entre a crítica. Ampliou a súa formación no Conservatorio de Música e Declamación, estudos que lle permitiron entrar en contacto con Televisión Española (TVE). Interveu nunha gran cantidade de programas da televisión, entre telenovelas, producións dramáticas e o popular *Estudio 1*. Esta experiencia permitiulle coñecer a fondo as táboas e familiarizarse cos estamentos da profesión.

Na década seguinte interveu en *Los santos inocentes* (Mario Camus, 1984). Foi entón cando consolidou a súa carreira no cinema. A súa interpretación como o intrigante capuchino de *El rey pasmado* (1991), valeulle o seu primeiro premio Goya. A mediados da década de 1990 diminuíu a súa actividade cinematográfica, centrándose na súa carreira teatral.
[miniatura|210px|Juan Diego e o resto do elenco da serie *[Los hombres de Paco*.]]
En 1999 produciuse o seu regreso ao cinema con *París-Tombuctú*, en que daba vida a un anarquista que andaba espido polas rúas do lugar. Asunción Balaguer e Liberto Rabal anunciaron que o intérprete gañara o seu segundo Goya, que recolleu o director Luis García Berlanga, agradecéndolle que fose o "único actor que tivo as pelotas de saír en pelotas".

En 2002 Juan Diego regresou á televisión para porse ás ordes de Benito Zambrano en *Padre Coraje*, papel polo que obtivo o premio da Unión de Actores. Na gala de entrega, os candidatos berraron ao unísono "non á guerra", rexeitando a decisión de George W. Bush de iniciar a guerra de Iraq. O propio Juan Diego lera manifestos na Porta do Sol acompañado de María Barranco e Juan Diego Botto, chegando a atender no escenario un manifestante ferido pola policía.

En 2005 comezou a popular serie *Los hombres de Paco*, que durou ata 2010, nela actuou xunto cos actores Paco Tous, Pepón Nieto, Hugo Silva e Adriana Ozores.

## Filmografía parcial 
## Premios 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Tebar, Juan: *Juan sin miedo*. Cádiz, Editorial Dalya, 2015,  ISBN 978-84-944095-9-2
Vilaguisada, Xermar, Cospeito

**Vilaguisada** é un lugar da parroquia de Xermar no concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2025 estaba deshabitado, o que supón unha diminución en relación a 2019, cando tiña 2 habitantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Xermar 
### Parroquias de Cospeito 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cospeito
As Ameixeiras, Ambosores, Muras

**As Ameixeiras** é un lugar da parroquia de Ambosores no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 2 habitantes (2 homes).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ambosores 
### Parroquias de Muras 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Muras
Tempada 2018-19 da NBA

A **tempada 2018-19 da NBA** foi a 73ª na historia da National Basketball Association (NBA). A tempada regular comezou o 16 de outubro de 2018, e rematou o 10 de abril de 2019. O All-Star Game da NBA de 2019 disputouse o 17 de febreiro de 2019 no Spectrum Center de Charlotte, Carolina do Norte. Os Playoffs comezaron o 13 de abril de 2019 e remataron o 13 de xuño de 2019 coa disputa do derradeiro partido das Finais da NBA entre os Toronto Raptors e os Golden State Warriors, onde a franquía canadense conseguiu o primeiro campionato da súa historia.

## Cambios de adestrador 
## Tempada regular 
A tempada regular comezou o xoves 16 de outubro de 2018, e rematou o mércores 10 de abril de 2019.

### Clasificacións 
#### Por división 
;Conferencia Leste

;Conferencia Oeste

#### Por conferencia 
* Aparecen en cor verde as franquías que se clasificaron para disputar os Playoffs.
**x**- Clasificado para playoffs
**y**- Campión de división
**c**- Vantaxe de campo nos playoffs de conferencia
**z**- Vantaxe de campo en todos os playoffs

## Playoffs 
## Estatísticas 
### Líderes individuais 
## Galardóns 
### Premios anuais 
Os premios da tempada foron entregados na cerimonia dos premios da NBA, realizada o 25 de xuño de 2018.

***Primeiro equipo All-NBA:**
** F Giannis Antetokounmpo, Milwaukee Bucks
** F Paul George, Oklahoma City Thunder
** C Nikola Jokić, Denver Nuggets
** G Stephen Curry, Golden State Warriors
** G James Harden, Houston Rockets

***Segundo equipo All-NBA:**
** F Kevin Durant, Golden State Warriors
** F Kawhi Leonard, Toronto Raptors
** C Joel Embiid, Philadelphia 76ers
** G Damian Lillard, Portland Trail Blazers
** G Kyrie Irving, Boston Celtics

***Terceiro equipo All-NBA:**
** F LeBron James, Los Angeles Lakers
** F Blake Griffin, Detroit Pistons
** C Rudy Gobert, Utah Jazz
** G Kemba Walker, Charlotte Hornets
** G Russell Westbrook, Oklahoma City Thunder

***Primeiro equipo defensivo:**
** F Giannis Antetokounmpo, Milwaukee Bucks
** F Paul George, Oklahoma City Thunder
** C Rudy Gobert, Utah Jazz
** G Eric Bledsoe, Milwaukee Bucks
** G Marcus Smart, Boston Celtics

***Segundo equipo defensivo:**
** F Draymond Green, Golden State Warriors
** F Kawhi Leonard, Toronto Raptors
** C Joel Embiid, Philadelphia 76ers
** G Klay Thompson, Golden State Warriors
** G Jrue Holiday, New Orleans Pelicans

***Primeiro equipo de Rookies:**
** Deandre Ayton, Phoenix Suns
** Marvin Bagley III, Sacramento Kings
** Luka Dončić, Dallas Mavericks
** Jaren Jackson Jr., Memphis Grizzlies
** Trae Young, Atlanta Hawks

***Segundo equipo de Rookies:**
** Shai Gilgeous-Alexander, Los Angeles Clippers
** Collin Sexton, Cleveland Cavaliers
** Landry Shamet, Los Angeles Clippers
** Mitchell Robinson, New York Knicks
** Kevin Huerter, Atlanta Hawks

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*National Basketball Association

### Ligazóns externas 
*Páxina web oficial da National Basketball Association
Tampere Filharmonia

A **Tampere Filharmonia** é unha orquestra sinfónica da cidade de Tampere, Finlandia. Foi creada en 1930 e ten a súa sede no Tampere-talo. Dende 2023, o director inglés Matthew Halls ocupa o cargo de director musical.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Linguas kra

As **linguas kra** ou **geyang** ou **kadai** forman unha rama da familia lingüística kra-dai. Fálanse nas provincias de Guizhou, Guangxi e Yunnan na República Popular da China, e na provincia de Ha Giang en Vietnam.

## Linguas 
As linguas kra son as seguintes:

*Lachi
*Gelao
**Vandu (tamén *Gelao vermello*)
**A'ou (tamén *Gelao vermello*)
**Gelao branco (Telue)
**Gelao verde (Hakei)
**Qau
*Laha
*Qabiao
*Buyang
**En
**Paha

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Diller, A., J. Edmondson, & Yongxian Luo, ed., (2005). *The Tai–Kadai languages*. Londres [etc.]: Routledge. 
* Edmondson, J. A., & Solnit, D. B. (1988). *Comparative Kadai: linguistic studies beyond Tai*. Summer Institute of Linguistics publications in linguistics, no.  86. [Arlington, Tex.]: Summer Institute of Linguistics. 
* Li, Jinfang [李锦芳]. 2006. *Studies on endangered languages in the Southwest China* [西南地区濒危语言调查研究]. Beijing: Minzu University.
* Ostapirat, Weera. (2000). "Proto-Kra." *Linguistics of the Tibeto-Burman Area* **23** (1): 1-251.
Linguas kam-sui

As **linguas kam-sui** ou **dong-shui** forman unha rama da familia lingüística kra-dai. Fálanse nas provincias de Guizhou e Guangxi na República Popular da China, e na provincia de Tuyen Quang en Vietnam.

## Linguas 
As linguas kam-sui son as seguintes:

*Mulam
*Dong
*Cao Miao
*Yao de Nuoxi
*Then
*Maonan
*Chadong
*Sui
*Mak
*Ai-Cham

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Diller, A., J. Edmondson, & Yongxian Luo, ed., (2005). *The Tai–Kadai languages*. Londres [etc.]: Routledge.
Linguas tai

As **linguas tai** forman unha rama da familia lingüística kra-dai. Fálanse na República Popular da China, Vietnam, Laos, Tailandia, Myanmar e a India.

## Linguas 
As linguas tai son as seguintes:

*Norte
**Saek
**Buyi
**Buyi de Hezhang
**Wuse
*Central
**Zhuang
*Suroeste
**Tailandesa
**Laosiana
**Tai negro
**Tai branco
**Tai vermello
**Ahom
**Aiton

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Diller, A., J. Edmondson, & Yongxian Luo, ed., (2005). *The Tai–Kadai languages*. Londres [etc.]: Routledge. 
* Gedney, William J., and Thomas J. Hudak. ''William J. Gedney's Southwestern Tai Dialects: Glossaries, Texts and Translations.* [Ann Arbor, Mich.]: Center for South and Southeast Asian Studies, University of Michigan, 1994. Print.
* Li, Fang-kuei. 1977. *Handbook of Comparative Tai*. Honolulu, Hawaii: University of Hawaiʼi Press.
* Pittayaporn, Pittayawat. (2009a). *The Phonology of Proto-Tai (Doctoral dissertation)''. Department of Linguistics, Cornell University.
Linguas kho-bwa

As **linguas kho-bwa** ou **kaméngicas** forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana. Fálanse no estado de Arunachal Pradesh na India.

## Clasificación 
A clasificación das linguas kho-bwa:

***Kho-Bwa**
**Puroik
**Bugun
**Occidental
***Sherdukpen, Sartang
***Chug (Duhumbi), Lish (Khispi)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Matisoff, James A. 2015. *The Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus*. Berkeley: Universidade de California.
Linguas hruso-miji

As **linguas hruso-miji** ou **hrúsicas** forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana. Fálanse no estado de Arunachal Pradesh na India.

## Linguas 
* Lingua hruso
* Lingua miji

## Clasificación 
Clasificación:

***Linguas hrúsicas**
**Hruso (ʁuso, Aka)
**Miji-Bangru
***Western (Đəmmai, Sadʑalaŋ)
***Eastern (Nəmrai, Wadu Baŋru)
***Bangru (Tadə Baŋru, Tadʑu Baŋru, Ləwjɛ)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Matisoff, James A. 2015. *The Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus*. Berkeley: Universidade de California.
Linguas núngicas

As **linguas núngicas** forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana. Fálanse na provincia de Yunnan na República Popular da China e en Myanmar.

## Linguas 
*Trung
*Anong
*Rawang

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Matisoff, James A. 2015. *The Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus*. Berkeley: Universidade de California.
Linguas karénicas

As **linguas karénicas** forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana. Fálanse en Tailandia e Myanmar.

## Linguas 
*Pa'o
*Kayah
*Kayan (padaung)
*Bwe
*Pwo
*Sgaw

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Matisoff, James A. 2015. *The Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus*. Berkeley: Universidade de California.
* Luangthongkum, Theraphan. 2019. A View on Proto-Karen Phonology and Lexicon. *Journal of the Southeast Asian Linguistics Society* (*JSEALS*) Vol. 12.1 (2019): i-lii. ISSN: 1836-6821, DOI: http://hdl.handle.net/10524/52441
* Shintani, Tadahiko. 2012. *A handbook of comparative Brakaloungic languages*. Tokyo: ILCAA.
Linguas burmo-qiángicas

As **linguas burmo-qiángicas** ou **tibeto-biramanas orientais** forman un grupo ou área lingüística da familia lingüística sino-tibetana.

## División 
As ramas do grupo burmo-qiángico son:

*Chamdo
*Horpa-Lavrung
*Gyalrong
*Qiángico
*Ersúico
*Naico
*Lolo-Birmano
*Bai
*Cai-Long

## Clasificación 
Clasificación:
**Setentrional (Qiángico propio) (encadeamento)
***Tangut
***Baima
***Rma
****Setentrional
****Meridional
***Prinmi
****Setentrional
****Meridional
***Guiqiong
***Linguas choyo
****nDrapa
****Choyo
*****Choyo propio
*****Lhagang Choyo
****Minyak
**Ersúico
***Ersu
***Tosu
***Lizu
**Náico (encadeamento)
***Namuyi
***Xumi
***Naish
****Laze
****Na
****Naxi
*Búrmico (encadeamento)
**Lolo-Birmano
***Burmish
***Loloish
**Bai
***Occidental
***Oriental
**Cai-Long-Waxiang
***Waxiang
***Cai-Long
****Caijia
****Longjia
****Luren

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Matisoff, James A. 2015. *The Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus*. Berkeley: Universidade de California.
Linguas kuki-chin-naga

As **linguas kuki-chin-naga** forman unha rama ou área lingüística da familia lingüística sino-tibetana. Fálanse en Myanmar e na India.

## Clasificación 
A clasificación das linguas kuki-chin-naga:

**Karbi*
**Meithei*
*Setentrional
**Angami-Pochuri
***Angami-Sumi
***Pochuri
**Naga Central (Ao)
***Makury
***Long Phuri
***Para (Jejara)
***Naga Central propio ("Ao")
*Meridional
**Naga Occidental (Zeme)
***Zeme, Mzieme, Liangmei
***Nruanghmei
***Maram
***Khoirao
***Puiron
**Tangkhúlico
***Akyaung Ari
***Tangkhul propio
**Maring, Khoibu
***Koki*
**Naga Meridional ("Kuki-Chin noroeste")
**Kuki-Chin
***Setentrional
***Central
***Maráico
***Meridional
***Khómico

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Matisoff, James A. 2015. *The Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus*. Berkeley: Universidade de California.
*Bruhn, Daniel W. 2014. *A phonological reconstruction of Proto-Central Naga*. Ph.D. Dissertation, University of California, Berkeley.
*Mortensen, David R. 2012. *Database of Tangkhulic Languages*. (unpublished ms. contributed to STEDT).
*VanBik, Kenneth. 2009. *Proto-Kuki-Chin: A reconstructed ancestor of the Kuki-Chin languages*. STEDT Monograph Series 8. Berkeley, CA: STEDT.
*Khoi Lam Thang. 2001. *A phonological reconstruction of Proto Chin*. M.A. Dissertation, Payap University.
*Button, Christopher. 2011. *Proto Northern Chin*. STEDT Monograph Series 10. Berkeley, CA: STEDT.
Linguas chamdo

As **linguas chamdo** forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana. Fálanse na prefectura de Chamdo no Tíbet, na República Popular da China.

## Linguas 
*Lamo
*Larong
*Drag-yab

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Suzuki, Hiroyuki e Tashi Nyima. 2018. Historical relationship among three non-Tibetic languages in Chamdo, TAR. *Proceedings of the 51st International Conference on Sino-Tibetan Languages and Linguistics (2018)*. Kyoto: Kyoto University.
Linguas newáricas

As **linguas newáricas** forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana. Fálanse no Nepal.

## Linguas 
As linguas newáricas son:

*Newari ou Newar
*Baram
*Thami ou Thangmi

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Matisoff, James A. 2015. *The Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus*. Berkeley: Universidade de California.
Linguas sino-tibetanas centrais

As **linguas sino-tibetanas centrais** ou **tibeto-birmanas centrais** forman un grupo ou área lingüística da familia lingüística sino-tibetana. Unha parte do grupo foi proposta por Scott DeLancey (2015).

## Clasificación 
A clasificación das linguas sino-tibetano centrais:

*Taman
*Pyu
*Mru-Khongso
*Sal
**Bodo-Garo
**Konyak
**Jingpho-Luico
***Jingpho
***Luico
*Kuki-Chin-Naga
**Karbi
**Meithei
**Setentrional
***Angami-Pochuri
***Naga Central (Ao)
**Meridional
***Naga Occidental (Zeme)
***Maring, Khoibu
***Koki
***Tangkhúlico
***Naga Meridional
***Kuki-Chin

DeLancey (2015) inclúe o meyor.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* DeLancey, Scott (2018). *Internal and external history of the Central branch of Tibeto-Burman/Trans-Himalayan*. Paper presented at the 28th Annual Meeting of the Southeast Asian Linguistics Society, celebrado o 17-19 de maio de 2018 en Kaohsiung, Taiwán.
* Matisoff, James A. 2015. *The Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus*. Berkeley: Universidade de California.
Linguas cai-long

As **linguas cai-long** ou **caijia-longjia-luren** forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana. Hoxe as linguas longjia e luren son extintas. Eran faladas na provincia de Guizhou na República Popular da China.

## Linguas 
*Caijia
*Longjia
*Luren

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bo, Wenze [薄文泽]. 2004. "Caijiahua gaikuang [蔡家话概况]". *Minzu Yuwen*.
* Zhao, Weifeng [赵卫峰]. 2011. *Guizhou Baizu Shilüe* [贵州白族史略] (Historia do pobo Bai de Guizhou). Yinchuan, China: Ningxia Minzu Chubanshe [宁夏人民出版社].
Linguas miju-meyor

A **linguas miju-meyor** ou **mijúicas** forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana. Fálanse no Tíbet, na República Popular da China, e no estado de Arunachal Pradesh na India.

## Linguas 
*Miju
*Meyor

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Matisoff, James A. 2015. *The Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus*. Berkeley: Universidade de California.
Linguas horpa-lavrung

As **linguas horpa-lavrung** forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana. Fálanse na provincia de Sichuan na República Popular da China.

## Linguas 
*Horpa
*Lavrung

## Clasificación 
Clasificación:

*Oriental
**Oriental central
***Dandong, Bian'er
***Geshenza, Dasang
**Extremo oriente
***Niega, Bawang
*Central (sTau, rTau): Daofu
*Setentrional
**Puxi
**Zongke
**Erkai
*Noroeste
*Occidental (Minyag)
**Youlaxi
**Jialaxi
**Bomei

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Matisoff, James A. 2015. *The Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus*. Berkeley: Universidade de California.
* Nagano, Yasuhiko e Marielle Prins. 2013. *rGyalrongic Languages Database*. Osaka: National Museum of Ethnology (Minpaku).
Linguas qiángicas

As **linguas qiángicas** forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana. Fálanse na provincia de Sichuan na República Popular da China.

## Linguas 
*Tangut
*Qiang (Rma)
*Guiqiong
*Choyo
*Zhaba
*Muya

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Matisoff, James A. 2015. *The Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus*. Berkeley: Universidade de California.
* Jacques, Guillaume, e Alexis Michaud. 2011. "Approaching the historical phonology of three highly eroded Sino-Tibetan languages: Naxi, Na and Laze." *Diachronica* 28:468-498.
Linguas gyalrong

As **linguas gyalrong** ou **rgyalrong** (en ; Wylie: *rgyal rong*; THL: *gyalrong*), tamén chamadas **jiarong** (en chinés tradicional: 嘉絨語; en chinés simplificado: 嘉绒语; en pinyin: *jiāróngyǔ*), forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana. Fálanse na provincia de Sichuan na República Popular da China.

## Nome 
O nome "gyalrong" é unha abreviatura de *shar rgyal-mo tsha-ba rong* (en ), que significa "os calorosos vales da raíña", en referencia ao monte Murdo. Este está situado na rexión histórica de Kham, na actual provincia chinesa de Sichuan. A palabra tibetana "gyalrong" pasou ao chinés como  *jiāróng* (representada polos sinogramas 嘉绒, 嘉戎 ou 嘉荣). É, xa que logo, un heteroglotónimo de orixe xeográfica. O autoglotónimo é pronunciado [kəru] en situ e [kɯrɯ] en japhug. O pobo gyalrong descende dos antigos guerreiros tibetanos desprazados nas fronteiras, onde acabaron por se asentar.

## Linguas 
As linguas gyalrong son:

*Zbu
*Japhug
*Tshobdun
*Situ
*Gyalrong (sur-central)

## Clasificación 
Clasificación:

***Linguas gyalrong**
**Zbu
***Setentrional: Kangshan, Ribu
***Central: Rong'an, Kehe
***Meridional: Geletuo, Shili
**(subgrupo)
***Japhug
****Long'erjia
****Sha'erzong, Dazang
***Tshobdun
***Gyalrong propio
****Xiaojin (Gyalrong do suroeste)
****Situ
*****Barkam
*****Meridional
******Maori
******Jinchuan
******Lixian

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* Matisoff, James A. 2015. *The Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus*. Berkeley: Universidade de California.
* Nagano, Yasuhiko e Marielle Prins. 2013. *rGyalrongic Languages Database*. Osaka: National Museum of Ethnology (Minpaku).
Os Carrís, A Balsa, Muras

**Os Carrís** é un lugar da parroquia da Balsa no concello lugués de Muras na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 9 habitantes (6 homes e 3 mulleres).

No Galicia Nomeada consta como dúas aldeas por separado: **Os Carrís de Baixo** e **Os Carrís de Riba**.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Balsa 
### Parroquias de Muras 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Muras
Lingua laha

O **laha** é unha lingua kra que se fala en Vietnam.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Edmondson, J. A., & Solnit, D. B. (1988). *Comparative Kadai: linguistic studies beyond Tai*. Summer Institute of Linguistics publications in linguistics, no.  86. [Arlington, Tex.]: Summer Institute of Linguistics. 
* Li, Jinfang [李锦芳]. 2006. *Studies on endangered languages in the Southwest China* [西南地区濒危语言调查研究]. Beijing: Minzu University.
* Ostapirat, Weera. (2000). "Proto-Kra." *Linguistics of the Tibeto-Burman Area* **23** (1): 1-251.
Linguas gelao

As **linguas gelao** forman un grupo de linguas kra que se falan na República Popular da China e en Vietnam.

## Linguas 
*Vandu (tamén *gelao vermello*)
*A'ou (tamén *gelao vermello*)
*Gelao branco (Telue)
*Gelao verde (Hakei)
*Qau

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Li, Jinfang [李锦芳]. 2006. *Studies on endangered languages in the Southwest China* [西南地区濒危语言调查研究]. Beijing: Minzu University.
* Ostapirat, Weera. (2000). "Proto-Kra." *Linguistics of the Tibeto-Burman Area* **23** (1): 1-251.
Linguas lolo-birmanas

As **linguas lolo-birmanas** forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana.

## División 
*Móndzico
*Búrmico
*Loloico

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Matisoff, James A. 2015. *The Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus*. Berkeley: Universidade de California.
* Lama, Ziwo Qiu-Fuyuan. 2012. *Subgrouping of Nisoic (Yi) Languages*. PhD thesis, University of Texas at Arlington.
Linguas kiranti

As **linguas kiranti** forman unha rama da familia lingüística sino-tibetana. Fálanse no oriente do Nepal.

O kiranti é un grupo parafilético (ou unha área lingüística)  segundo Gerber e Grollmann (2018).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Matisoff, James A. 2015. *The Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus*. Berkeley: Universidade de California.
Lingua mulam

O **mulam** ou **mulao** é unha lingua kam-sui que se fala na República Popular da China.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Diller, A., J. Edmondson, & Yongxian Luo, ed., (2005). *The Tai–Kadai languages*. Londres [etc.]: Routledge.
Lingua cao miao

O **cao miao** é unha lingua kam-sui que se fala nas tres provincias de Guizhou, Hunan e Guangxi na República Popular da China.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Shi, Lin [石林]. 2015. *Three language varieties of the Hunan-Guizhou-Guangxi border region* [湘黔桂边区的三个族群方言岛]. Beijing: China Social Sciences Academy Press [中国社会科学出版社].
Linguas buyi

A **lingua buyi** é unha lingua tai setentrional falada polo pobo buyi na China e Vietnam.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Diller, A., J. Edmondson, & Yongxian Luo, ed., (2005). *The Tai–Kadai languages*. Londres [etc.]: Routledge.