Plancto

miniatura|Fotomontaxe de organismos planctónicos. 
[miniatura|[Diatomeas mariñas, un grupo fundamental dentro do fitoplancto.]]
[miniatura| Un [copépodo (Calanoida), típico integrante do zooplancto.]]
[miniatura|*Tomopteris*, xénero de [poliquetos planctónicos mariños.]]

En ecoloxía denomínase **plancto** ao conxunto de organismos de moi pequeno tamaño, principalmente microscópicos, que viven nas augas salgadas ou doces e que, por seren incapaces de nadar contra a corrente, flotan e son arrastrados polas correntes.

O plancto tipicamente flúe coas correntes de auga. Mentres que algunhas formas son capaces de realizar movementos independentes e poden nadar verticalmente centos de metros nun só día (comportamento denominado *migración vertical diaria*), a súa posición horizontal está determinada principalmente polas correntes.

Isto fai que se distinga do necto, o conxunto de organismos que son nadadores activos; do bentos, conxunto dos organismos que habitan o fondo dos ecosistemas acuáticos, e do neusto, conxunto dos organismos que viven na interface ou límite da auga co aire, é dicir, na superficie.

Os organismos que forman o plancto comprenden a todos os animais, plantas, *archaea*, algas, e bacterias que habitan na zona peláxica de océanos, mares, lagos, ríos ou outros corpos de auga. É dicir, o plancto defínese polo seu nicho ecolóxico, non pola clasificación taxonómica ou filoxenética.

Os organismos que o compoñen proporcionan unha fonte crucial de alimentos a moitos outros organismos acuáticos, grandes ou pequenos, como peixes e baleas, entre outros.

## Terminoloxía 
O científico alemán Johannes Peter Müller está considerado como o fundador da investigación sistemática do plancto, que comezou a partir de 1846 na illa de Helgoland co estudo científico dos microorganismos mariños, e que chamou ao plancto *Auftrieb* ("forza ascensional", "impulso").
O inventor do termo *plancto* foi o zoólogo alemán Christian Andreas Victor Hensen (1835-1924), quen sentou as bases da oceanografía biolóxica.

O termo *plancto* deriva do adxectivo grego πλαγκτόν *plankton*, "errante"

A parte da ecoloxía (e da oceanografía) que estuda o plancto denomínase **planctoloxía**.

O adxectivo **planctónico**, usado para cualificar o referente ao plancto, utilízase amplamente tanto na literatura científica como na popular, e é un termo xeralmente aceptado. Porén, desde o punto de vista da gramática formal, o moito menos utilizado **plánctico** sería máis estritamente correcto.

## Características 
A maioría das especies son transparentes cunha certa irisación, e presentan cores só visíbeis no microscopio. As especies superficiais son azuladas, e as máis profundas avermelladas. Algunhas emiten bioluminescencia, como a noctiluca.

Case todas as especies do plancto miden menos dun milímetro; porén outras son máis grandes, como os sifonóforos, ctenóforos e medusas acalefas.

## Clasificación 
Aínda que tradicionalmente subdividiuse o plancto en *fitoplancto* e *zooplancto*, segundo as clasificacións máis recentes esta distinción non parece apropiada, xa que entre os organismos autótrofos inclúense as algas e as plantas, pero tamén algúns protistas e bacterias; e, entre os heterótrofos, están os animais, pero tamén outros protistas e bacterias. Porén, esta clasificación segue utilizándose extensamente.

Pódese facer unha primeira división entre:
* **Holoplancto**, que está formado por aqueles organismos que pasan todo o seu ciclo vital pertencendo ao plancto, e
* **Meroplancto**, constituído por organismos que só durante unha parte da súa vida integran a comunidade planctónica.

### Zooplancto 
O plancto animal, denominado **zooplancto**, inclúe grupos animais moi diferentes, como medusas (cnidarios), ctenóforos, salpas (urocordados) e especialmente fases larvais de esponxas, moluscos, anélidos poliquetos, crustáceos etc.

### Fitoplancto 
O plancto vexetal, denominado **fitoplancto**, voz que deriva do neoloxismo grego φυτοπλάγκτον *phytopláncton* (de φυτόν *phytón*, "planta" e πλάγκτον), desenvólvese nas augas costeiras do mar con luz solar e sales minerais abundantes (augas de até 30 m de profundidade), dado que elaboran o seu alimento por fotosíntese.

Constitúen o alimento do zooplacto e producen o 50 % do oxíxeno molecular necesario para a vida terrestre. Os organismos que máis abundan no fitoplancto son as cianobacterias e as diatomeas, unhas algas douradas unicelulares. Tamén encontramos aos dinoflaxelados, responsábeis das mareas vermellas.

Base da cadea trófica mariña, o fitoplancto experimentou nos últimos tempos un significativo descenso debido, entre outras cousas, ao aumento da radiación ultravioleta. Estudos de 2010 publicados na revista *Nature* informan que o fitoplancto mariño diminuíra substancialmente nos océanos do mundo durante o século pasado. Calculáronse as concentracións de fitoplancto nas augas superficiais e comprobouse que diminuíran nun 40 % desde 1950, cunha taxa de ao redor do 1 % por ano, posibelmente como consecuencia do quecemento dos océanos.

### Outras clasificacións 
Diversos autores realizaron unha clasificación do plancto polo tamaño dos organismos que o integran, aínda que é unha división que pode considerarse "artificial", pois en principio baseouse na luz da malla coa que se facían as capturas, e non se chegou a un acordo definitivo. Unha das clasificacións máis utilizadas é a seguinte:
* **Femtoplancto** ( 
File:hyperia.jpg|Un anfípodo (*Hyperia macrocephala*)
File:Copepodkils.jpg|Un copépodo (*Calanoida* sp.)
File:Antarctic_krill_(Euphausia_superba).jpg|Krill do Antártico (*Euphausia superba*) quizais o compoñente máis grande da biomasa do planeta
File:Meganyctiphanes norvegica.jpg|Krill do Norte (*Meganyctiphanes norvegica*)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* zona peláxica
* zona demersal
* picoplancto

### Ligazóns externas 
* *Mareas rojas: la rebelión del plancton* (1) en ZCO-1999 . Consultada o 18/01/2013.
* *Mareas rojas: la rebelión del plancton* (2) en ZCO-1999 . Consultada o 18/01/2013.
* *Bentos, necton y plancton* en Sieduca.  Consultada o 18/01/2013.
* *Plankton Chronicles*  Vídeos curtos e fotos.  Consultada o 18/01/2013.
* *Oceanic Dimethylsulfide (DMS) and Climate* en NOAA.  Consultada o 18/01/2013.
* *Pancton du monde* en Océanopolis.  Consultada o 18/01/2013.