open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Albarracín

miniatura|Outra vista
miniatura|Rúa en Albarracín.
miniatura|Vista da cidade e os muros.
miniatura|Castelo de Santa Croche.
**Albarracín** é un concello aragonés da provincia de Teruel, situado na comarca da Sierra de Albarracín. En 2006 tiña 1.076 habitantes, repartidos nunha área de 456,50&nbsp;km².

En 1961, a vila foi declarada Monumento Nacional.

## Xeografía 
Situada a 28&nbsp;km da cidade de Teruel e a 1.171 m de altura, ás beiras do río Guadalaviar, ten ao norte a serra de Albarracín e polo sur os Montes Universales.

### Urbanismo 
O lugar está asentado nun monte e arrodeado polo Guadalaviar, un caso representativo de meandro encaixado. Por ese lado e contra o río se atopan edificadas as casas colgadas. Dentro da vila as rúas son pinas e estreitas. A construción ofrece unha orixinal arquitectura popular, con uso da típica cor vermelliza, chamada *rodena*, que se consegue con xices locais, orixinarios do Triásico superior.

A parte antiga divídese en dous barrios: a cidade, coas casas penduradas sobre do río, e o Rabal. Outra das partes, El Barrio, está da outra beira do río, e non forma parte do casco antigo.

## Historia 
miniatura|esquerda|Aspecto do casco antigo.
Atopáronse importantes pinturas rupestres da denominada arte levantina na Pineta do Rodeno.

Durante a Idade de Ferro, a zona estivo habitada polos lobetáns, probabelmente celtiberos.

No Al-Andalus, a familia bérber dos Banu Razín, fixo destas terras un pequeno reino taifa. Desta familia procede o nome actual da cidade e da serra.

No século XII, o Rei Lupo de Murcia cedeu a comarca de Albarracín ao navarro Pedro Ruíz de Azagra, creándose así o Señorío de Albarracín, que se incorporou ao Reino de Aragón durante o século XIII.

No señorío creouse un bispado que dependía do arcebispo de Toledo. A sede episcopal foi deslocada para Segorb, cando esta localidade foi tomada dos mouros en época do rei Xaime I de Aragón.

Desde 1852, forma parte da diocese Teruel-Albarracín, posibelmente a consecuencia do concordato de 1851.

## Monumentos 
* **Catedral do Salvador**, iniciada no 1200, a maior parte é do século XVI, cunha soa nave e con capelas laterais. Conta con Museo Catedralicio, que expón interesantes tapices e ourivesaría litúrxica. 
* **Pazo episcopal**, ao pé da catedral, con portada barroca.
* **Casa Consistorial**, sita na praza do Concello. É do século XVI, con balcóns de madeira e corredor pendurado sobre do río.
* **Casa de la Julianeta**, casa de construción popular, sita no Portal de Molina.
* **Castelo**, localizado no casco antigo, está en proceso de restauración. Foi alcázar musulmán da familia dos Banu Razin, durante o século XI. 
* **Murallas**, do século XIV, de construción cristiá.
* **Torre del Agua y del Andador**, de construción musulmá, dos séculos X e XI.
* **Torre de doña Blanca**, simétrica respecto da do Andador.
* *Museo do Xoguete*.
-1170

## Acontecementos 
* Primeira folga documentada: os traballadores da necrópole de Tebas, néganse a proseguir co seu labor entanto non se lles paguen os salarios que se lles deben.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1600

## Acontecementos 
* Os kasitas, pobos indoeuropeos toman Babilonia, en Mesopotamia.

### Arte e cultura 
* Papiro Rhind: documento exipcio redixido en escrita hierática, que trata sobre problemas de Xeometría (datación aproximada).

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1800

## Acontecementos 
* Comezo da cultura urbana de El Argar, no sur da Península Ibérica (até -1200).
* Abandono do poboado de Los Millares, no sur da Península Ibérica (desde -2300).
* Primeira mención da cidade asiria de Nínive.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-2800

## Acontecementos 
* Comezo da cultura do Cicládico Antigo (até -2000).
* Inicio do reinado de Raneb, segundo faraón da II dinastía de Exipto (-até -2785, segundo a cronoloxía de Jürgen von Beckerath).

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-2900

## Acontecementos 
* Comezo da cultura neolítica de La Lagozza na actual Lombardía e a Liguria, no norte de Italia (perdura até ca. -2100 / -2000).
* Inicio da cultura neolítica de Windmill-Hill, Gran Bretaña (até -1500 /-1300)..

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
Pablo Gargallo

[miniatura|dereita|200px|O Profeta, no [Museo Pablo Gargallo de Zaragoza.]]
**Pablo Emilio Gargallo Catalán**, nado en Maella (Zaragoza) o 5 de xaneiro de 1881 e finado en Reus (Tarragona) o 28 de decembro de 1934, foi un escultor e pintor aragonés, considerado como un dos escultores máis importantes e innovadores do século XX.

## Traxectoria 
Mudouse coa súa familia para Barcelona en 1888, onde comezou a formación artística. Aí foi discípulo de Eusebi Arnau e colaborou nalgunhas das súas obras. Relacionouse tamén cos artistas de "Els Quatre Gats", como Isidre Nonell ou Picasso. Parte da súa vida pasouna no barrio de Montparnasse de París. En 1900, na "cidade da luz", viviu nunha comuna de artistas Le Bateau-Lavoir, con Max Jacob, Juan Gris e outros artistas, incluíndo o seu amigo Picasso (de quen modelou a súa cabeza nunha escultura). No ano seguinte, Juan Gris presentoulle a Magali Tartanson, coa que casou en 1915. En 1934 desenvolveu unha forte pneumonía, morrendo en Reus (Tarragona), onde fora para inaugurar unha exposición da súa obra.

## Estilo 
Gargallo, influído polo seu amigo, o tamén escultor, Julio González, desenvolveu un estilo escultórico baseado na creación de obxectos tridimensionals de placas planas de metal, empregando tamén papel e cartón como materiais. Moitas das obras amosan unha sorte de minimalismo. Por exemplo, só se mostra a metade dunha cara e pode que só teña un ollo. Porén realizou esculturas máis tradicionals en bronce, mármore e outros materiais. Entre as súas obras áchanse tres pezas inspiradas en Greta Garbo: *Masque de Greta Garbo à la mèche*, *Tête de Greta et los Garbo avec chapeau* e *Masque de Greta Garbo aux cils* (1929).
miniatura|esquerda|225px|Kiki de Montparnasse, Museo do Louvre
Moi probabelmente, a súa realización máis coñecida e a súa obra mestra sexa *O Profeta*, de 1933, que mostra o seu concepto cubista da escultura de vulto; á vez posúe unha enerxía expresionista que liga, polo tema tratado, coa tradición da Biblia.

Cóidase que foi un dos artistas máis significativos da avangarda internacional.

## Museo Pablo Gargallo 
En 1985 foi inaugurado o Museo Pablo Gargallo no Palazio Arguillo de Zaragoza .

O Museo conta cun moi bo centro de documentación sobre o artista. Ademais, conta cun importante fondo documental sobre outros escultores contemporáneos.

## Algunhas obras 
* *Retrato de Pablo Picasso* (1912).
* *O virtuoso* (1921).
* *A muller com parasol* (1921).
* *Kiki de Montparnasse* (1928). 
* *Moza de Caspe* (1929).
* *Bailarina española* (1931).
* *O Profeta* (1933).
-2613

## Acontecementos 
* Comezo do reinado en Exipto do faraón Snefru (data aproximada), que inaugura a dinastía IV (até ca. -2589).

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-2294

-2295 < **-2294** < -2293

## Acontecementos
* Inicio do reinado do faraón Pepi II (tradicionalmente até 2200 a.C. !), da dinastía VI.

## Nacementos
*

## Mortes
*

## Outros
*

Historia ano a ano
-2345

## Acontecementos 
* Accede ao trono de Exipto o faraón Teti, que inaugura a dinastía VI.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1156

## Acontecementos 
* Sobe ao trono expicio o faraón Ramsés VI (até -1148).

## Mortes 
* Ramsés V, faraón da dinastía XX de Exipto, desde -1160.

## Outros 
* Historia ano a ano
-1148

## Mortes 
* Ramsés VI, faraón da dinastía XX de Exipto, desde -1156.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Historia ano a ano
-1113

## Acontecementos 
* Sobe ao trono faraónico Ramsés XI (até -1085).

## Mortes 
* Ramsés X, faraón da dinastía XX de Exipto, desde -1121.

## Outros 
* Historia ano a ano
-993

## Acontecementos 
* Amenemope é asociado ao trono do faraón Psusenes I, da dinastía XXI. Gobernará en solitario desde -991.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-984

## Acontecementos 
* Último ano de goberno do faraón Amenomope (desde -993), da dinastía XXI.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-978

## Acontecementos 
* Accede ao trono exipcio de Tanis, o sexto faraón da dinastía XXI, Siamón (até -959), que sucede a Amenemope, falecido en -984.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1085

## Acontecementos 
* O gobernador de Tanis, Smendes, accede ao trono de Exipto (até -1043), fundando a dinastía XXI.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Ramsés XI, derradeiro faraón da dinastía XX de Exipto, desde -1113.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-889

## Acontecementos 
* Sobe ao trono exipcio o faraón Takeloth I (até -874), que sucede a seu pai Osorkon I.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Osorkon I, faraón da dinastía XXII de Exipto, desde -924.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-924

## Acontecementos 
* Accede ao trono de Exipto o faraón Osorkón I (até -889), que sucede a seu pai Sheshonq I.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Sheshonq I, faraón da dinastía XXII de Exipto, desde -945.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-874

## Acontecementos 
* Osorkon II, ascende ao trono de Exipto (até -850), como sucesor de Takeloth I.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Takeloth I, faraón da dinastía XXII de Exipto, desde -889.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-850

## Acontecementos 
* Accede ao trono exipcio da dinastía XXII, o faraón Takeloth II (até -825), que sucede a Osorkon II.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Osorkon II, faraón da dinastía XXII de Exipto, desde -874.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-835

## Acontecementos 
* Estalan revoltas no sur de Exipto, en torno a Tebas, que son resoltas por negociación do gobernador da rexión, Osorkon, fillo do faraón Takeloth II.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
Lista de provincias e territorios do Canadá por área

Esta é unha listaxe de **Provincias e territorios do Canadá** ordenadas por **superficie**. A superficie preséntase en quilómetros cadrados.

Fonte: Statistics Canada *Land and freshwater area, by province and territory*

## Véxase tamén 
* Canadá
-890

## Acontecementos 
* O faraón Osorkon I asocia ao trono a seu fillo Shesonq II, que non chega a gobernar ensolitario (até -889 ?).

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
Noyon

**Noyon** é unha pequena cidade e un municipio francés, situado no departamento de Oise e na rexión de Picardía. No ano 1999 tiña 14.471 habitantes. O seu termo municipal abrangue unha área de 18,01 km².

## Situación 
Noyon está situada a 52 m.s.n.m., nas beiras do río Oise, no noroeste de Francia e na parte nororiental do departamento do Oise.

## Historia 
Habitado orixinariamente por tribos galas, foi o lugar onde Carlomagno foi coroado como rei dos francos no ano 768.

En 1509 naceu na cidade o reformador protestante Jean Calvin (Calvino).

Ocupada polos alemáns durante a primeira como na segunda guerra mundial, a cidade sufriu graves danos, polo que houbo de ser reconstruída. Conserva a catedral gótica de *Notre-Dame*, dos séculos XII-XIII, comezada en 1150.

## Lugares de interese 
* Catedral gótica de Notre-Dame.
Terra de Wilkes

A **Terra de Wilkes** é o maior distrito do Territorio Antártico Australiano na Antártida Oriental, ao sur do océano Índico entre a Terra da Raíña María e a Terra Adelia, estendéndose entre o Cabo Hordern en 100°31'E e Punta Pourquoi Pas, en 136°11'E. A rexión esténdese como un sector a uns 2600&nbsp;km do polo sur, cunha área estimada en 2.600.000&nbsp;km², cubertos no seu maior parte por glaciares e capas de xeo permanente. Se subdivide nas seguintes áreas costeiras, que tamén se poden tomar como sectores que se estenden ata o polo sur: 
* Terra Knox 100°31' E to 109°16' E 
* Terra Budd 109°16' E to 115°33' E 
* Terra Sabrina 115°33' E to 122°05' E 
* Terra Banzare 122°05' E to 130°10'E 
* Terra Clarie (Costa Wilkes) 130°10'E to 136°11' E

En sentido máis amplo, a **Terra de Wilkes** esténdese máis ao leste ata Punta Alden en 142°02'E, incluíndo Terra Adelia, reclamada por Francia.

Bautizada en honra a Charles Wilkes, explorador estadounidense que comandaba a expedición do seu país de 1838-42. O nome foi aplicado a esta extensión en recoñecemento a que Wilkes recoñeceu a existencia dunha marxe continental por unha distancia de 1.500 millas de costa e polo tanto proveu por primeira vez de probas substanciais de que a Antártida é un continente. Esta definición de extensión exclúe a área ao leste dos 142°02'E, chamada Terra de Xurxo V, que foi divisada por Wilkes, pero outros exploradores comprobaron que estaba máis ao sur que as posicións orixinalmente asignadas por el.

### Un cráter escondido polo xeo 
Baixo o inlandsis que cobre á Terra de Wilkes atópase un xigantesco cráter, o chamado precisamente Cráter da Terra de Wilkes tal depresión débese a un meteorito duns 50&nbsp;km de diámetro, que impactou hai uns 250 millóns de anos, evento que sería decisivo para a evolución da vida no planeta Terra. En efecto, o enorme cráter duns 450&nbsp;km de diámetro é o maios cráter coñecido sobre a Terra. Como causa do impacto, ocorrido entre os períodos Permiano e Triásico estímase que que se extingiú o 90 por cento da vida presente naquel momento, e podería ser o causante da fractura que ocasionou o inicio do resquebraxamento do supercontinete Gondwana.
Territorio Antártico Australiano

O **Territorio Antártico Australiano** (en inglés: *Australian Antarctic Territory*) é a parte da Antártida reivindicada por Australia. Consta de todas as illas e os territorios ao sur dos 60 graos de latitude e entre os 45 e os 160 graos de lonxitude leste, excepto Terra Adelia. A maior parte do territorio próximo á costa ocúpaa a Terra de Wilkes. En total, o Territorio Antártico Australiano abarca uns 6 millóns de quilómetros cadrados, correspondentes ao 42 % de toda a Antártida.

O territorio continental foi reclamado por vez primeira o 24 de agosto de 1936, aínda que a primeira base australiana na Antártida, Mawson, non se estableceu ata o 11 de febreiro de 1954. Con todo, desde que Australia ratificou o Tratado Antártico, as súas reivindicacións territoriais están suspendidas. A División Antártica Australiana administra a zona, basicamente a través do apoio a varios proxectos de investigación.

## Subdivisións 
O territorio divídese en nove distritos, que de oeste a leste son:

## Bases 
Bases activas e pechadas no territorio, de oeste a leste:

## Historia 
Gran Bretaña reclamou por primeira vez a Terra Vitoria o 9 de xaneiro de 1841 e a Terra de Enderby en 1930. En 1933, unha orde imperial británica transferiu o territorio ao sur dos 60° S e entre os meridianos 160 W e 45 W a Australia. Os límites coa Terra Adelia fixáronse definitivamente en 1938. En 1947, Gran Bretaña transferiu as illas subantárticas Heard e McDonald, e a Illa Macquarie ao territorio. O 11 de febreiro de 1954, a Base Mawson é instalada como a primeira base australiana no continente antártico propiamente dito.

## Filatelia 
dereita|300px|miniatura|Sobre de 1959 que conmemora a apertura da oficina de correos Wilkes.
N-541

A **N-541** é unha estrada nacional que vai desde Ourense ata Pontevedra. A nomenclatura actual desta vía, así como do resto das estradas nacionais de España, estableceuse no cuarto plan xeral de estradas de 1939-41 (Plan Peña).

## Traxecto
Desde Ourense até Barbantes (Punxín) o seu percorrido coincide co da estrada N-120, que prosegue cara a Vigo. Logo de atravesar as vilas de Maside e O Carballiño, o concello de Boborás e o límite deste co do Irixo, coroa o alto do Paraño (800 m) para entrar en Beariz, e despois chega á provincia de Pontevedra. Pasa pola vila de Soutelo de Montes (Forcarei), e conecta coa estrada PO-534 que vén desde Lalín.

Desde Folgoso o seu percorrido é paralelo ao río Lérez. Logo de atravesar Cerdedo cruza a parroquia de Pedre. Na década de 1970 fíxose unha variante para evitar atravesar as aldeas de Vichocuntín e Pedre, así como a Ponte do Barco (onde o 13 de agosto de 1936 foron fusilados Francisco Arca Valiñas e Secundino Bugallo Iglesias) e Dorna xa na parroquia de Sacos.

Atravesa o Concello de Cotobade por San Xurxo de Sacos, Viascón e Tenorio, onde tamén se levou a cabo unha variante. Despois chega á parroquia de Bora, e logo de cruzarse coas estradas PO-224 (Bora-Xeve), PO-233 (Bora-A Chan) e PO-542 (Bora-O Marco), cruza o río Almofrei preto da súa desembocadura. Despois de cruzar a parroquia de Mourente a vía remata na Avenida de Lugo, converténdose na rúa do Doutor Loureiro Crespo, de titularidade municipal. Até mediados do século XIX a entrada na vila desde o leste facíase por Santa Margarida, A Seca e o convento de Santa Clara, pero desde entón a estrada prolongouse até a rúa do Progreso (actual Rúa Benito Corbal) para enlazar na praza da Peregrina coa estrada a Vigo e Compostela.

No último cuarto do século XX, como consecuencia das obras de ampliación desta estrada, destruíronse catro grupos dos seis que compuñan a estación de gravados rupestres da Portela da Laxe, en Viascón (Cerdedo-Cotobade).

## Galería de imaxes

Ficheiro:N-541 Vichocuntín.jpg|Sinais de tráfico nun tramo abandonado da estrada en Vichocuntín (Pedre, Cerdedo-Cotobade).
Ficheiro:N-541 Tenorio.jpg|N-541 ao seu paso por Tenorio
Ficheiro:Fito 76 N-541 Sacos.jpg|Fito en Sacos
Ficheiro:N-541 entrada Cachadiñas, Tenorio.jpg|Tramo vello da estrada na entrada a Tenorio

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
Lista de provincias e territorios do Canadá por poboación

Esta é unha listaxe de **Provincias e territorios do Canadá** ordenadas por **poboación**. Os datos son unha estimación da Axencia Nacional de Estatísticas do Canadá dos anos 2017 e 2016.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Lista de provincias e territorios do Canadá por área
* Canadá
Nájera

**Nájera** é un municipio da comunidade autónoma da Rioxa, atravesada polo río Najerilla.
## Historia 
Os estudos arqueolóxicos sinalan unha densa ocupación prehistórica dos outeiros que bordean a cidade actual e dos situados no seu termo municipal, polo menos desde a Idade de Bronce. Durante a Idade de Ferro apréciase un continuado proceso de concentración da poboación, que desembocará na aparición de poboados máis complexos compostos por vivendas rectangulares parcialmente escavadas na roca, construídas con armazóns de madeira e adobes (Cerro Molino). Estes poboados celtibéricos que atopan, e ás veces destrúen, os conquistadores romanos correspóndense aos poboadores berones que citan as fontes clásicas.

Durante o período romano, a Nájera actual forma parte de **Tritium Magallum** (Tricio), localidade situada a dous quilómetros.

Baixo dominio musulmán levántase un castelo-refuxio no cumio do cerro que domina Nájera, praza que será fundamental no control da Rioxa Alta e da fronteira cristiá.

Desde principios do século X menciónase Nájera nas narracións sobre as continuas loitas entre mouros e cristiáns. Á poboación déronlle os árabes o nome de Náxara ("Lugar entre penas" ou "Lugar ao mediodía") e ó seu río Nalia chamáronlle Najarilla.
## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial do concello
Sahagún, León

dereita|miniatura|Panorámica de Sahagún.
**Sahagún** é unha vila e municipio, situada no sueste da provincia de León, na comunidade autónoma de Castela e León. En 2008 tiña 2858 habitantes.

## Historia 
Xorde a poboación á beira dun mosteiro, consagrado ós Santos Facundo e Primitivo. Este mosteiro foi destruído e reconstruído varias veces, e adquiriu grande importancia no reinado de Afonso III "O Magno", chegando ó seu maior esplendor no reinado de Afonso VI, quen concede, o 25 de novembro de 1085, un vantaxoso foro con leis e exencións a cantos quixesen vir poboar a nova vila de San Facundo. É o coñecido como Foro de Sahagún, concedido ao abade e á vila; este feito conduciu a un extraordinario crecemento en tódolos sentidos do mosteiro e da vila. A importancia da congregación monástica foi tal que foi denominado o "Cluny español", e á sombra do mosteiro naceu un dos burgos máis importantes da Baixa Idade Media Hispana. A vila converteuse nun dos focos culturais máis importantes da historia de España e entre os seus muros conviviron homes das máis distintas razas e culturas, desde comerciantes francos e doutras nacionalidades ata mudéxares, xudeus, e doutras diversas etnias.

Nalgún momento a tensión entre os burgueses comerciantes, artesáns... deu lugar a situacións conflitivas. Neste sentido, as revoltas burguesas facundinas contra o abusivo poder abacial, son paradigma en toda a Coroa de Castela Medieval tanto pola súa importancia como polo coñecemento que diso se ten (destacan tamén as de Santiago de Compostela).

O século XII foi sen dúbida a época dourada da vila e o mosteiro. Un documento excepcional que certifica algúns dos máis importantes feitos son as chamadas *Crónicas Anónimas*. Constatouse a existencia de dous períodos: o primeiro comprende desde a fundación do mosteiro ata o ano 1117; a segunda crónica relata as *rebelións burguesas* sucedidas entre 1237 e 1255.

Así, a Abadía converteuse na máis importante do Camiño de Santiago, chegando a estender o seu poder con xurisdición sobre case un centenar de mosteiros, conventos e igrexas, desde o Cantábrico ata a provincia de Segovia. A importancia da Abadía no contexto hispano foi tal que chegou a posuír a súa propia Universidade, privilexio concedido por Clemente VI en 1347; con Bieito XIII, en 1403 podíanse cursar xa os estudos de Teoloxía, Dereito Canónico e Artes Liberais. A institución alcanzou tal apoxeo que chegou a intercambiar honras coa Universidade de Salamanca e proveu de catedráticos á de Alcalá de Henares, sendo matriz da orde de San Bieito en España ata o século XVI.

O número inicial dos seus habitantes non baixou de 8.000. Díxose vila e non cidade por ser señorío non episcopal, aínda que soamente a 50 anos da súa carta de poboación tiña xa 12.000 habitantes.

O correr dos séculos trouxo a progresiva decadencia da vila e da súa Abadía, proceso acentuado coa desamortización de Mendizábal, que acabou case definitivamente coa intensa vida relixiosa da vila desde tempos de Afonso VI.
Manuel Santos Estévez

**Manuel Santos Estévez**, nado en Vigo o 13 de xullo de 1968, é un arqueólogo galego, especialista en arte rupestre.

## Traxectoria 
En 2004 obtivo o doutoramento en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela. Dende 1995 é investigador do Laboratorio de Arqueoloxía do Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento e entre 2009 e 2012 traballou no Instituto de Historia do CSIC en Madrid. Posteriormente, entre 2014 e 2020 foi investigador Post doutoral na Universidade do Minho (Portugal) e dende 2022 forma parte do Instituto de Ciencias do Patrimonio (INCIPIT - CSIC) en Santiago de Compostela.

Entre os seus traballos máis destacados está a dirección dos traballos arqueolóxicos en Campo Lameiro, onde se levaron a cabo, prospeccións arqueolóxicas, documentación e escavacións no contorno de gravados rupestres.

As súas investigacións e publicación versan, fundamentalmente, en torno á arte rupestre, escultura da Idade do Ferro e sobre santuarios protohistóricos.

## Obra 
* *Santuarios de la Galicia Céltica* (Abada, 2008|; con M. García Quintela)
* *Petroglifos y paisaje social en la prehistoria reciente del noroeste de la Península Ibérica* (Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento - CSIC, 2008)
* *Búrbida. As orixes de Vigo* (Toxosoutos, 2020)
* O Santuario de Laxe dos Bolos. Cando o Sol Alumea a Vella Montaña. (Concello de Caldas de Reis 2023, con Elena Cabrejas Domínguez)
Koper

**Koper** (*Capodistria*, en italiano; *Kopar*, en croata; *Gafers*, en alemán) é unha cidade de Eslovenia, sita no litoral norte da península de Istria, que contaba no ano 2006 con 24.704. O distrito de 311,2 km². tiña 49.206 habitantes no 2004. É unha cidade bilingüe, en esloveno e italiano.

Está dotada do único porto comercial do país. A súa distancia a Trieste, capital italiana de Friuli-Venecia é tan só dunha trintena de quilómetros.

## Historia breve 
Como gran parte de Istria, pertenceu á República de Venecia entre 1229 e 1797, en que pasaría a ser incorporada ao Imperio napoleónico. Acabadas as guerras napoleónicas, pasou a formar parte do Imperio Austrohúngaro, até a Paz de París que selou a derrota dos imperios centrais na primeira guerra mundial, en 1919. Pasou logo a mans de Italia, que a conservou até 1945. Despois desta data, como o resto de Eslovenia formou parte da República de Iugoslavia, até a independencia daquela.

## Monumentos 
* Pazo Pretorio, de estilo gótico veneciano.
* *Catedral de san Nazario*, dos séculos XV-XVI.
* Pazo con *Loggia* renacentista.

## Galería fotográfica 

Ficheiro:Koper Praetorian Palace.jpg|Pazo Pretorio
Ficheiro:Koper Loggia.jpg|A *Loggia*
Ficheiro:Pogled na Koper iz Semedele.jpg|O porto de Koper

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina oficial do Concello de Koper
Iate

[dereita|miniatura|280px|Iate atracado na dársena da [A Coruña|Coruña, preto das Galerías]]
Un **iate** (do holandés *Jacht*) é unha embarcación de recreo, é dicir, para o uso e gozo unicamente lúdico, construída respectando o principio de Arquimedes para manterse na superficie da auga. A súa propulsión pode ser:

* A motor, cun ou varios motores que poden ser foraborda ou integrados no casco da nave.
* A vela.

Realmente, o termo *iate* pódese aplicar a calquera embarcación de recreo, pero utilízase especificamente para referirse ás embarcacións de recreo de máis categoría. É dicir, aquelas de maior eslora, maior potencial deportivo (cruceiros de roza), ou maiores prestacións no que se refire a cabinas, cubertas, e elementos accesorios.

## Tipos segundo o seu casco 
Poden ser monocasco ou multicasco, como os catamaráns ou os trimaráns.

## Licenzas 
Segundo a eslora ou a potencia do motor que teña, será necesaria a licenza correspondente, sendo a que capacita para utilizar calquera tipo de iate e a calquera distancia da costa a licenza de capitán de iate.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Barco
* Veleiro
* Vela
* Navío
Galeusca (congreso)

Primeiramente **Galeuzca** e despois **Galeusca** é o congreso anual e rotatorio das tres asociacións de escritores das tres linguas.

## Asociacións de escritores 
* A AELC (Associació d'Escriptors en Llengua Catalana) escritores en catalán.
* A AELG (Asociación de Escritores en Lingua Galega) escritores en galego.
* A EIE (Euskal Idazleen Elkartea), escritores en vasco.

## Notas
Piran

**Piran** (en italiano **Pirano**) é unha pequena cidade e concello de Eslovenia, sito na península de Istria, ao pé do Mar Adriático. Ten 16.758 habitantes. É un municipio bilingüe, no que o esloveno e máis o italiano son idiomas oficiais.

No centro do concello vivían 4.576 persoas en 2002, nunha área de 1&nbsp;km². Outros importantes núcleos do municipio son Portoroz (*Portorose* en italiano) e Santa Lucia, que medraron en épocas recentes. Sito no sur de Istria, o concello linda xa con Croacia.

Piran é unha vella e ben conservada cidade mediterránea colocada na punta da península homónima (*Punta Madonna* en italiano). A cidade é como un grande museo a aire libre, cunha rica arquitectura medieval e unha potente herdanza cultural, proveniente do longo dominio e influencia da República de Venecia.

O centro da vida urbana é a praza de Tartini (*Tartinijev trg*, en esloveno; *Piazza Tartini*, en italiano), denominada así en honra do compositor e violinista Giuseppe Tartini (1692-1770), natural da cidade.

## Galería de fotos 

Ficheiro:Slovenia_Piran_07.jpg
Ficheiro:Piran_vue_de_la_cote_01.jpg
Ficheiro:VenetianHouse-Piran.JPG
Ficheiro:Piran_vue_depuis_les_remparts.jpg
Jorge Algora

**Jorge de Benito Algora**, nado en Madrid o 27 de xaneiro de 1963, é un director de cine galego.

## Traxectoria 
Despois de estudar no Conservatorio Superior de Música de Madrid e na Real Escola Superior de Arte Dramática, dedicouse a traballar na dirección e realización de filmes documentais, programas de televisión e anuncios de publicidade. Dende 1986 vive e traballa en Galicia, onde posúe unha empresa produtora.

## Filmografía seleccionada 
### Documentais 
* *Comarcas de Galicia* (1993-1995, documental de 8 capítulos; realización)
* *Descúbreme* (1993, documental de 4 capítulos; dirección e realización)
* *Emigrantes en terra de emigrantes* (2002, documental; dirección)
* *Galicia visual* (2002-2003, documental seriado de 104 capítulos; dirección)
* *Terra de náufragos* (2003, documental; dirección)
* *Camiño de Santiago. A orixe* (2004, longametraxe documental; dirección e guión)
* *Destino a festa* (2007, documental; dirección e guión)

### Producións para televisión 
* *Mentíndolle á vida* (2005, TV movie; dirección e guión)

### Longametraxes de ficción 
* *O neno de barro* (2007, longametraxe). Obtivo por este filme o premio Paoa, do Festival Internacional de Cine de Viña del Mar. Obtivo nove galardóns nos premios Mestre Mateo en 2007, entre eles o de mellor guión, mellor longametraxe e mellor dirección.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Blog de Jorge Algora
Graíces

Como topónimo **Graíces** pode referirse a:

;En Galiza
***Graíces**, parroquia do concello da Peroxa;
****Graíces**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Graíces, A Peroxa

**San Vicente de Graíces** é unha parroquia pertencente ao concello da Peroxa, na provincia de Ourense. Cunha extensión de 4,81&nbsp;km², segundo o IGE, en 2023 tiña 174 habitantes (87 homes e 87 mulleres).

## Demografía 
[miniatura|Vista de [Pousada, Graíces, A Peroxa|Pousada.]]
## Patrimonio
***Castelo da Peroxa**. Coa pedra da torre da homenaxe construíuse a comezos do século XX a igrexa parroquial de San Xes da Peroxa.

***Pazo de Láncara**: típica casa da fidalguía galega situada no núcleo que dá nome á parroquia. É un pazo de planta rectangular. Presenta unha solaina na fachada principal. Posúe tamén varios escudos na mesma fachada que o vinculan con distintas liñaxes.

***Igrexa de San Vicente de Graíces**: igrexa do século XVII de estilo barroco. De planta rectangular, é o típico exemplo de arquitectura relixiosa rural. No seu interior destaca un retablo barroco no que traballou o escultor ourensán Alonso López.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Graíces
### Parroquias da Peroxa
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares da Peroxa
### Ligazóns externas
*Web oficial do concello da Peroxa
Caracal F

**Caracal F ** é unha pistola semiautomática de fabricación árabe producida desde 2007 en Abu Dhabi. Caracal F e Caracal C están dispoñibles en 9 mm Parabellum, 9 x 21 mm .40 S&W e .357 SIG.

## Ligazóns externas 
* Caracal  Llc.
* fotos, vídeos, información
Bioindicador

[dereita|miniatura|Un [lique e un exemplo dun organismo bioindicador]]
Os **bioindicadores** son especies ou comunidades de organismos cuxa presenza, comportamento ou estado fisiolóxico presenta unha estreita correlación con determinadas circunstancias da contorna, polo que poden utilizarse como indicadores destas.

## Características dos bioindicadores
Como bioindicadores empréganse diferentes organismos que reaccionan máis rápido que o ser humano aos produtos tóxicos e ás perturbacións do medio ambiente ou ben aqueles que son sensibles a exposicións curtas a situacións extremas que non son detectables en mostraxes puntuais. Por exemplo, as plantas nitrófilas son un indicador dun exceso de fertilizantes nitroxenados, mentres que a composición da fauna de invertebrados acuáticos indica distintos niveis de calidade das augas. Os liques utilízanse como bioindicadores da contaminación atmosférica. Numerosas especies de liques reaccionan de modo moi sensible á contaminación, mentres que outros liques poden non verse afectados. Un desprazamento da composición de especies en beneficio dos liques menos sensibles indica un aumento da contaminación atmosférica.

O índice de organismos saprófitos para estimar a calidade da auga fluvial tamén se basea na observación dos organismos existentes. Nas augas fluviais non pode utilizarse a medición do contido en nutrientes como ocorre en masas de auga en repouso. Os ríos son sistemas dependentes das terras circundantes, e os nutrientes vanse acumulando cada vez máis ao longo do seu curso. Se no curso superior do río atópanse organismos do curso inferior, isto indica un exceso de nutrientes na auga.

As reducións intensas, repentinas e inesperadas na poboación de especies concretas poden indicar situacións perigosas. Por exemplo, os riscos do DDT só se puxeron de manifesto cando se reduciu a poboación do falcón peregrino. Debido á súa posición na cadea trófica como depredador de aves que se alimentan nos campos, o falcón peregrino reaccionou con especial sensibilidade a ese composto tóxico. Igualmente, o envelenamento silencioso por mercurio dos lagos escandinavos e o mar Báltico só se detectou pola diminución do número de exemplares de aguia pescadora. O correlacionar a reacción dos organismos con determinadas concentracións de compostos nocivos leva grandes problemas, debido aos numerosos factores que inflúen na difusión e o metabolismo dos seres vivos. Por iso, os bioindicadores serven fundamentalmente para manter unha supervisión previa de carácter xeral. En ecoloxía, o termo bioindicador emprégase para especies indicadoras que, polo seu hábitat limitado, están vinculadas a determinadas circunstancias. Por exemplo, unha especie de violeta, viólaa calaminaria, é un indicador de chans con contido en zinc. A presenza de varias especies deste tipo pode caracterizar un biótopo con gran precisión.
Corrente en chorro

miniatura|300px|Corrente de chorro dende o oeste na alta atmosfera
A **corrente de chorro** (en inglés *jet stream*) é unha veloz e estreita corrente concentrada ao longo dun eixo case horizontal a nivel da alta troposfera ou na estratosfera, caracterizada pola forte variación do vento ou cizalladura horizontal, vertical ou ambas, presentando un ou varios máximos na velocidade.

## Características 
Xeralmente afecta a zonas atmosféricas de miles de Km. de lonxitude, algúns centos de anchura e un espesor duns poucos (máis de dous tres). A cizalladura vertical é da orde de 20-40 Km/h. por Km.; a lateral, duns 20 Km/h. por 100 Km. e a velocidade do vento, como mínimo, de 110 Km/h. Adoita aparecer xunto a roturas ou descontinuidades na tropopausa e o seu eixo sitúase, xeralmente, entre os niveis de 200 e 300 mb. nos máximos de gradiente térmico. Normalmente o chorro dáse en áreas de confluencia de correntes de aire. Unhas veces preséntase como unha corrente do Ou, e outras moi ondulado, con ramais do N unhas veces e outras do S. O chorro polar, salvo descontinuidades, pode seguirse en cada hemisferio nunha zona ancha rodeando o casquete polar; con todo, no verán aparece trasladado cara ao polo (xeralmente por encima dos 50° de latitude), e no inverno aproxímase cara ao ecuador aparecendo en latitudes ata próxirrias aos 35°. No entanto, pode presentarse en calquera área xeográfica, aínda fóra dos límites citados. No inverno, sobre todo en latitudes altas, o chorro polar pode ter o seu núcleo a uns 8 Km. de altura, pero o normal é a uns 10 ó 12; no verán adoita estar entre os 11 e os 15 Km. En ambos os casos: o eixo do chorro localízase na vertical da intersección da superficie frontal polar coa isobárica do 500 mb. Devandito eixo queda á esquerda dos centros das baixas presións pouco desenvolvidas e á dereita das moi ocluidas. Á parte da corrente en chorro polar, que é xeralmente o máis desenvolvido, hai tamén chorros árticos e subtropicais en cada hemisferio e un ecuatorial. Poden aparecer dúas correntes en chorro sensiblemente paralelas; entre elas hai forte inestabilidade dinámica. Con circulación moi meridiana e o chorro en uve, ás veces rompe dita corrente, restablecéndose a corrente zonal a máis latitude, quedando unha pinga de aire frío ou un vértice frío moi inestable. No Mediterráneo danse estas situacións, especialmente no outono e inverno. O chorro é moi importante para a aeronáutica, para elección de rutas de ventos favorables e estudo das áreas turbulentas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* CRWS Jet stream analyses
Pfaffenhofen

**Pfaffenhofen** é un dos 71 distritos bávaros, situado na rexión administrativa de Oberbayern (Alta Baviera), en Alemaña. A súa capital é a homónima Pfaffenhofen an der Ilm.

## Concellos e habitantes 
Habitantes a 30 de setembro de 2006.
Alta Baviera

**Alta Baviera** (en alemán *Oberbayern*) é unha rexión administrativa (Regierungsbezirke) da Alemaña, a súa capital é a cidade de Múnic.

## Subdivisións administrativas
A rexión de Oberbayern está dividida en vinte distritos (*kreise*) e 3 cidades independentes (*Kreisfreie Städte*), que non pertencen a distrito ningún.

* *kreise* (distritos):
# Altötting
# Bad Tölz-Wolfratshausen
# Berchtesgadener Land
# Dachau
# Ebersberg
# Eichstätt
# Erding
# Freising
# Fürstenfeldbruck
# Garmisch-Partenkirchen
# Landsberg
# Miesbach
# Mühldorf
# Múnic
# Neuburg-Schrobenhausen
# Pfaffenhofen
# Rosenheim
# Starnberg
# Traunstein
# Weilheim-Schongau

* *Kreisfreie Städte* (cidades independentes):

# Ingolstadt
# Múnic
# Rosenheim
Górnik Zabrze

O **Górnik Zabrze** é un club de fútbol polaco da cidade de Zabrze. Fundouse en 1948 e compite na Ekstraklasa.

## Estadio 
O actual estadio do equipo é o **Ernest Pohl**, con capacidade para 17.722 espectadores.

## Palmarés 
### Torneos nacionais 
* **Ekstraklasa (14):** 1957, 1959, 1961, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1971, 1972, 1985, 1986, 1987, 1988
* **Copa de Polonia (6):** 1965, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972
* **Supercopa de Polonia (1):** 1988

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Sitio web oficial do Górnik Zabrze
Kotor

**Kotor** (en cirílico *Котор*), é unha pequena cidade de 13.510 habitantes, pertencente á república de Montenegro, situada na costa adriática. É capital do concello homónimo. Antiga cidade mariñeira, está circundada por unha impoñente muralla, aínda ben conservada. Está incluída na Lista do Patrimonio da Humanidade da UNESCO.

## Xeografía 
A urbe érguese nas denominadas Bocas de Kotor (*Boka Kotorska*), unha articulada serie de profundas baías, que penetran uns 30&nbsp;km no interior continental, perfectamente protexidas do mar aberto, que forman o maior porto natural do mar Adriático e que lembran, pola seus rebordes montañosos, os fiordes noruegueses. Kotor sitúase ao pé do macizo do monte Lovcen (1.749 m). Ao tempo as Bocas de Kotor constitúen unha das paisaxes máis encantadoras do mar Mediterráneo, que garante á zona un afluxo turístico en costante aumento.

## Historia
Entre 1420 e 1797, Kotor e a rexión circundante pertenceron á República de Venecia, que a denominaron *Cattaro*, e a influencia véneta é aínda visíbel na arquitectura da cidade. Durante ese tempo foron rexeitados ataques otomáos en 1539 e 1657, aínda que ocuparían outras cidades das Bocas, o que deprimíu o até entón floreciente comercio dos ribeiráns.

## Patrimonio monumental 
* Catedral de san Trifón (*Sveti Tripun*), católica, a parte máis antiga é da segunda metade do século XII; entanto a fachada é do século XVII.
* Igrexa de San Lucas, ortodoxa.
* Cidadela de San Xoán (*Sveti Ivan*), sita a 260 m de altura, dominando a cidade.
* Pazo Grgurina, do século XVIII, convertido en ''Museo da Mariña. 
* Praza de Armas.
* Murallas de Kotor.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Páxina oficial
* Visit-Montenegro: Kotor-History
* UNESCO: Natural and Culturo-Historical Region of Kotor
* Boka Kotorska Photo Gallery
* Tourist Presentation of Kotor
* Old Town Map (1944px × 2592px 851.58 Kb JPG)
Budva

**Budva** é unha cidade da costa de Montenegro, con cerca de 10.918 habitantes. É a capital do concello homónimo.

Budva está situada á beira do mar Adriático, nunha zona de gran densidade turística, coñecida como a "Riviera de Budva" (*Budvanska rivijera*). É famosa polas súas praias areosas, clima agradábel e viva vida nocturna. Ao tempo é unha localidade con rico patrimonio histórico.

## Xeografía 
miniatura|dereita|250px|Budva. En primeiro plano a Cidade Vella; ao fondo a baía.
A cidade está sita no sur da costa montenegrina, colocada nunha pequena península na parte setentrional dunha pequena baía (Baía de Budva), que cerra enfronte a localidade de Sveti Stefan. Na mesma baía érguese a illa de San Nicolao (Sveri Nikola), dita popularmente Havaj (Hawai), que é a maior das costas de Montenegro. Ao contar con dúas excelentes praias de area, *Mogren* e *Becici*, o que non adoita ser corrente nas costas adriáticas, impulsaron a demanda turística de Budva, que ademais está sita a curta distancia de importantes localidades históricas, aínda que non sempre as estradas son as axeitada. Budva dista 26&nbsp;km de Kotor, outro importante centro turístico, uns 30&nbsp;km de Cetinje, a antiga capital de Montenegro, e 123 de Dubrovnik (Croacia). O lago de Skutari, o maior dos Balcáns está a uns 38&nbsp;km, como tamén a fronteira con Albania.

## Patrimonio monumental 
As vellas rúas da Cidade Vella mostran o influxo da arquitectura veneciana nos seus elementos construtivos e ornamentais. Entre os monumentos máis salientes cómpre sinalar:

* Catedral de San Xoán (*Sveti Ivan krstiteli*), católica, que remonta ao século VII.
* Santa María da Punta, católica, igrexa fundada no século VIII.
* Igrexa da Santísima Trindade, ortodoxa, que data de 1804.
* Cidadela veneciana. 
* A 5&nbsp;km o antigo pazo real da antiga monarquía iugoslava.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Servidor FTP

Un **servidor FTP** é aquel que fornece, a través dunha rede de computadores, un servizo de acceso de usuarios a un disco ríxido ou servidor a través do protocolo de transferencia de arquivos. O seu acceso pode ser para calquera usuario da rede ou reservado (con pedido de login e contrasinal). O servidor FTP usa o protocolo FTP vía navegador ou vía cliente ftp dedicado.
A diferenza de servidor FTP para protocolo de transferencia de arquivos é que o servidor é un software producido para promover o xerenciamento FTP e o FTP xa é o transporte adquirido a través do servidor para acceso a certos datos.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Servidor público da Universidade de Vigo
Francesco Squarcione

**Francesco Squarcione**, nado contra o ano 1397 e finado en 1468, foi un pintor italiano do Renacemento.
## Traxectoria 
Foi mestre de Crivelli, de Ansuino da Forlì, de Cosmè Tura e de Andrea Mantegna, co cal mantivo relacións difíciles. Non subsisten máis que dúas obras súas coa súa sinatura, unha delas en Padua e a outra en Berlín.
## Obras 
* *Políptico de Lazara*, 1449–52, Museo Cívico, Padua.
* *Virxe con Neno* (Madonna col Bambino), (ca. 1460), Galería de pinturas, Staatliche Museen Berlín.
### Obras do seu taller 
* *Políptico con a Virxe e o Neno, Crucifixión. e os santos Nicolao de Bari, Mateo, Xoán Bautista, Pedro, Bartolomeu, Zenón, Lucía, Catalina de Alexandría, Antonio Abade, Francisco, Ágata e Úrsula*, témpera sobre lenzo (1445-1460), na igrexa da Visitación, Arzignano.
Makarska

**Makarska** é unha cidade duns 13.716 habitantes (2005), situada no sur da costa de Croacia, sobre o Mar Adriático.

## Xeografía
Está a uns 60&nbsp;km ao sur de Split e a 140&nbsp;km ao norte de Dubrovnik e forma parte daa rexión dálmata. É unha cidade balneario marítima, que fica xusto enfronte da illa de Hvar. O seu transpaís inmediato presenta elevadas formacións montañosas da cadea dos Alpes Dináricos, que case chegan até o mar, como son o monte Vosac (1.421 m) e o Monte Biokovo, coa súa cima, *Sveti Jure* (1.726 m). Desde Makarska existen excursións organizadas para ascender a ambos os dous cumes.
Bobotov Kuk

miniatura|O Bobotov Kuk localízase no norte de Montenegro.
O **Bobotov Kuk** é un monte de Montenegro, no macizo de Durmitor, parte dos Alpes Dináricos, que atinxe unha altura de 2522 m de altitude, e que durante moito tempo foi dado como o pico máis alto do país.

Recentes medicións, porén, mostran que os montes máis elevados de Montenegro érguense no sur do país, no macizo de Prokletije, na fronteira con Albania, como son o Maja Kolec, de 2534 m e o Maja Rosit, de 2528 m, que superan, aínda que sexa con pouca diferenza, a cima do Bobotov Kuk.
Eugene Wigner

**Eugene Paul Wigner** (en húngaro: *Wigner Jenő Pál*), nado en Budapest o 17 de novembro de 1902 e finado en Princeton (Nova Jersey) o 1 de xaneiro de 1995, foi un físico e matemático estadounidense, de orixe húngara, galardoado co Premio Nobel de Física no ano 1963 polos seus estudos sobre o núcleo atómico e as partículas elementais.

## Traxectoria 
Naceu en Budapest, daquela pertencente ao Imperio Austrohúngaro, nunha familia de clase media de raíces xudías. Aos once anos foi enviado a un sanatorio das montañas de Austria para curalo da tuberculose, sendo naquel momento cando iniciou o seu interese polas matemáticas. Despois de estudar no *Budapesti Evangélikus Gimnázium* a súa familia converteuse ao luteranismo, o cal lle permitiu iniciar en 1921 os seus estudos en enxeñería química no *Technische Hochschule* de Berlín. Participou en varios coloquios organizados pola Sociedade Física Alemá que tiveron como conferenciantes ilustres nomes como Max Planck, Max von Laue, Rudolf Ladenburg, Werner Heisenberg, Walther Nernst, Wolfgang Pauli e Albert Einstein, e no cal coñeceu o seu compañeiro de investigacións Leó Szilárd.

Adicou os últimos anos da súa vida á filosofía hinduísta.

## Investigacións científicas 
miniatura|Werner Heisenberg e Eugene Wigner (1928).

Interesado no campo da mecánica cuántica, conseguiu ser axudante de David Hilbert na Universidade de Gotinga. Na súa estancia en Gotinga conseguiu desenvolver a súa teoría sobre a simetría, e no 1927 formulou a matriz Wigner D.

A principios da década de 1930 trasladouse aos Estados Unidos fuxindo do réxime nazi, entrando a traballar na universidade de Princeton e converténdose no cuñado do físico inglés Paul Dirac. Naqueles momentos iniciou os seus traballos ao redor do núcleo atómico, desenvolvendo unha teoría xeral sobre as reaccións nucleares, denominada Teorema de Wigner-Eckart.

O 8 de maio de 1937 conseguiu a nacionalidade norteamericana, e no 1939 foi invitado a participar no Proxecto Manhattan, que contribuíu a impulsar pola redacción da carta que finalmente sería asinada por Einstein e entregada a Roosevelt, aínda que el sempre participou movido por un sentimento pacifista e polo uso civil dos resultados obtidos. Posteriormente participou no proxecto defensivo e de seguridade exterior do goberno dos Estados Unidos chegando a ser no ano 1946 director de investigación e desenvolvemento do *Oak Ridge National Laboratory*, situado en Tennessee.

En 1963 foi galardoado co Premio Nobel de Física, xunto con Maria Göppert-Mayer e Johannes Hans Jensen, aínda que por traballos diferentes, *polas súas contribucións na teoría do núcleo atómico e das partículas elementais, particularmente a través do descubrimento dos principios fundamentais da simetría*.

## Premios e distincións 
Foi nomeado doutor honoris causa en Ciencias pola Universidade Católica de América en 1969.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1963 .
Monte Maglić

O **monte Maglić** é un cumio de 2.386 metros sobre o nivel de mar, que constitúe o pico máis alto de Bosnia e Hercegovina.

## Situación 
O Maglić forma parte dos Alpes Dináricos, unha cadea montañosa que se estende de norte ao sur da antiga Iugoslavia, erguéndose paralelamente á costa do Mar Adriático, con varios cordais e macizos. A súa estrutura é fundamentalmente calcaria, o que orixina numerosos fenómenos cársticos (grutas, poljes). O monte érguese no sur de Bosnia - Hercegovina, xusto na fronteira con Montenegro, e ao norte do macizo de Durmitor.

## Protección ambiental 
O macizo forma parte do Parque Nacional Sutjeska.
Montgomery

**Montgomery** é a capital do estado de Alabama, ao sur dos Estados Unidos. Foi a primeira capital dos Estados Confederados de América. En 2010 tiña 205&nbsp;764 habitantes.
Serra de Guara

A **Serra de Guara** é un cordal montañoso situado nos primeiros contrafortes dos Pireneos aragoneses. Érguese a noroeste da cidade de Huesca. A súa maior altura é o Tozal de Guara, que atinxe os 2.077 msnm.

Na súa parte oriental áchase o Parque natural da Serra e dos Canóns de Guara.