open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Catherine Connolly

**Catherine Martina Ann Connolly**, nada en xullo de 1957, é unha política independente irlandesa que foi elixida presidenta de Irlanda nas eleccións de 2025. Cando asuma o cargo, converterase na décima presidenta de Irlanda e na terceira muller en facelo. Serviu como Teachta Dála (TD) pola circunscrición de Galway West dende 2016 ata a súa elección como presidenta.

## Traxectoria 
Connolly comezou a súa carreira política como membro do Partido Laborista, polo que foi elixida para o concello de Galway en 1999, e foi alcaldesa de Galway dende 2004 ata 2005. Abandonou o partido en 2006 nunha disputa sobre a selección de candidatos. Despois de presentarse sen éxito ás eleccións xerais de 2007 e 2011 en Galway West como independente, Connolly foi elixida para o Dáil en 2016. Converteuse na primeira muller Leas-Cheann Comhairle de Irlanda, servindo no 33º Dáil dende xullo de 2020 ata novembro de 2024. Connolly presentouse como candidata independente nas eleccións presidenciais de 2025, co apoio do Sinn Féin, os Socialdemócratas, o Partido Laborista, People Before Profit, o Partido Verde, 100% Redress e varios membros independentes do Oireachtas. Derrotou a Heather Humphreys e Jim Gavin nunha vitoria esmagadora, co maior número de votos de primeira preferencia da historia de Irlanda.

Ideoloxicamente de esquerdas, Connolly descríbese a si mesma como socialista e pacifista. Partidaria da neutralidade irlandesa, as súas opinións sobre política exterior foron cualificadas polo xornal *Politico* como "antioccidentais"; é crítica coa OTAN, a Unión Europea e o que describe como "militarización" europea. Connolly condenou a invasión rusa de Ucraína e tamén cualificou a actitude da OTAN cara a Rusia como "belicista". Unha aberta defensora de Palestina, Connolly é unha firme crítica de Israel e cualificouno de "estado xenocida". Connolly defende a reunificación irlandesa. No ámbito interno, apoiou a legalización do matrimonio entre persoas do mesmo sexo e a legalización do aborto. Connolly fala irlandés e traballou como psicóloga clínica e como barrister.

## Notas 
## Véxase tamén
Editorial Grupo Ático

**Grupo Ático** é un grupo corporativo que engloba os sucesivos selos editoriais promovidos polos responsables da editorial Ático de los Libros. O seu catálogo inclúe novela, ensaio, historia e diversos subxéneros da narrativa popular, así como literatura xuvenil e obras de non ficción.

## Historia 
A editorial Ático de los Libros foi fundada no ano 2010 en Barcelona por Joan Eloi Roca e Claudia Casanova, quen seguiran diferentes traxectorias no mundo da edición. A boa acollida daquel primeiro proxecto levaríaos axiña á creación dos selos que actualmente conforman o Grupo Ático: Ático de los Libros, Principal de los Libros, Oz Editorial, Kitsune Books e Odisea Ediciones. 

## Catálogo 
A obra inaugural do catálogo de Ático de los Libros foi *Leviatán o la ballena* (2010), de Philip Hoare. Algúns dos autores máis destacados da editorial son Tom Holland, que recibiu o Premio Runciman por *Fuego persa* (2019) e o Premio Heslel-Tilltman de Historia por *Rubicón: auge y caída de la república romana* (2020), e a estadounidense Delia Owens, autora do best-séller *La chica salvaje* (2019). O crecemento do fondo motivou a distribución de títulos en nove coleccións: Ático Historia, Ático Tempus, Ático Clásicos, Breves, Bolsillo, Ficción, No Ficción, Audiolibros e Àtic dels Llibres.  Esta última colección, en lingua catalá, comezou en 2015 con ''Fragments d'un discurs amorós*, de Roland Barthes, e *Curs de filosofia en sis hores i quart*, de Witold Gombrowicz,  e orientouse á recuperación de obras nunca traducidas ao catalán de autores de renome, como Natalia Ginzburg ou Mark Twain. 

Case simultaneamente, coa publicación de *Homicidio* (2010), do produtor e xornalista David Simon, estrouse a editorial Principal de los Libros; os títulos agrupáronse en doce coleccións. O mesmo David Simon publicou *La Esquina* (2011), e Oliver Bullough, *Moneyland* (2019), distinguido como libro do ano por The Times, The Daily Mail e The Economist. 

Os restantes selos editoriais creados e integrados posteriormente no Grupo Ático presentan esta mesma heteroxeneidade nos seus catálogos. Oz Editorial inclínase pola literatura xuvenil, a narrativa romántica, a fantasía e a ciencia ficción.  Entre as súas fichaxes destacan Ben Aaronovitch, artífice da serie *Ríos de Londres*, e Mary Robinette Kowal, que comezou a saga *La Astronauta* con *Hacia las estrellas'' (2020). A división Kitsune Books (creada en 2015) prescinde da ficción e oriéntase a temas lixeiros como a música moderna, a moda ou a cociña. Odisea Ediciones (tamén desde 2015) céntrase na narrativa romántica e xuvenil en formato dixital. 

## Notas
Schwalm-Eder-Kreis

O **distrito de Schwalm-Eder** (en alemán, *Schwalm-Eder-Kreis*) é un dos 21 distritos do Estado federado de Hessen (Alemaña). Os 21 distritos son resultado da última reorganización do territorio aprobada no primeiro de agosto 1979, tras reverter a proposta da creación dunha macro-cidade bautizada como Lahn resultado da fusión de Gießen e Wetzlar, tras unha moi intensa oposición popular o cambio reverteuse e fixouse na actual división. O distrito de Schwalm-Eder está situado ao norte do estado de Hessen, na rexión de Kassel. O distrito limita ao norte co Distrito de Kassel, ao leste co Distrito de Werra-Meißner e co Distrito de Hersfeld-Rotenburg, ao oeste co Distrito de Waldeck-Frankenberg e co Distrito de Marburg-Biedenkopf, e ao sur co Distrito de Vogelsberg.

## Cultura 
miniatura|Restaurante local premiado no concurso "Schwalm-Eder-Kreises/Kurhessisches Bergland"
### Lingua  
Como boa parte do norte de Hessen, o distrito de Schwalm-Eder pertence á rexión dialectal da Baixa Hessen (Dialecto Niederhessische). Non obstante, a proporción de falantes do dialecto está a diminuír: un estudo de 1989 demostrou que a súa proporción reduciuse ao longo dos anos, da metade a un terzo e a un cuarto entre os menores de trinta anos. Segundo o estudo, o vínculo cunha variante rexional do alemán é moito menor en todo o norte de Hessen que no sur. Por tanto, o número de falantes de dialecto diminúe continuamente, e o alto alemán é a lingua dominante. 

Para, a pesar de todo, co fin de coidar o dialecto adoptáronse varias medidas: grupos de teatro afeccionado representan obras en baixo hessiano e nalgunhas escolas primarias ensínase o dialecto. Desde os anos 70 as "Directrices Marco de Hesse" para o ensino do alemán pedían explicitamente que se falase en clase (e se escribise no traballo) da maneira en que un crecera. Nos periódicos rexionais como no Hessische/Niedersächsische Allgemeine, publícanse columnas escritas no dialecto, e grupos de tradición centrados no dialecto reúnense e manteñen este intercambio correspondente.

## Vilas e concellos 
*Poboación entre paréntese (segundo datos do 27 de outubro de 2025).

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Hessen
Capela de San Caetano

Existen diversas capelas baixo a advocación de **Caetano de Thiene**:

;En Galicia
***Capela de San Caetano de Alba**, en San Caetano (Alba, Pontevedra);
***Capela de San Caetano de Celeiro de Mariñaos**, en Celeiro de Mariñaos (Barreiros);
***Capela de San Caetano da Cerca**, en Cullergondo (Abegondo);
***Capela de San Caetano de Goiáns**, en Goiáns (Porto do Son);
***Capela de San Caetano da Guarda**, na Guarda;
***Capela de San Caetano do Reirado**, en San Caetano (O Reirado, Alfoz);
***Capela de San Caetano de Santiago de Compostela**, en San Caetano (Santiago de Compostela);
***Capela de San Caetano de Soutolongo**, en Soutolongo (Lalín).
Aristóxeno de Tarento

**Aristóxeno** (en ), nado en Tarento no século -IV, foi un filósofo peripatético grego e un importante teórico musical. A súa obra *Elementos de harmonía* é a principal fonte do noso coñecemento actual da música da antiga Grecia.

## Traxectoria 
Na súa infancia estudou música seguindo a tradición familiar. Foi instruído polo seu pai, Espíntaro, un filósofo e músico que fora alumno de Sócrates, e máis tarde estudou teoría musical con Lampro de Atenas e Xenófilo, o filósofo pitagórico, e finalmente converteuse en discípulo de Aristóteles. Parece que se decepcionou moito cando, á morte de Aristóteles foi Teofrasto, e non el, o que se converteu na cabeza da escola peripatética.

Escribiu unhas 453 obras ao estilo de Aristóteles, sobre temas de filosofía, ética e música, e tamén biografías de Platón e Pitágoras. A tendencia empírica do seu pensamento reflíctese na teoría de que a alma está relacionada co corpo dun xeito similar á harmonía que rexe as partes dun instrumento musical. Non temos probas do método que empregou para chegar a formular esta teoría.

Aristóxeno argumentaba que as notas da escala musical non debían afinarse mediante razoamento matemático, como afirmaban os pitagóricos, senón mediante o sentido do oído. As únicas obras de Aristóxeno que se conservan son tres libros dos *Elementos de harmonía*, un tratado musical incompleto, e un fragmento de cinco columnas que forma parte dun tratado sobre o ritmo.

## Notas
Capela de San Caetano de Goiáns

A **capela de San Caetano de Goiáns** é unha estrutura relixiosa, dedicada a Caetano de Thiene situada en Goiáns (Porto do Son).
## Arquitectura 
Creado entre os séculos XVII e XVIII, o edificio, de arquitectura barroca e estilo popular galego, componse dunha nave única rectangular cunha dependencia no seu sueste. A entrada do edificio atópase ó oeste da estrutura, e está cuberta, acaroada de dous bancos, un a cada lado da porta, e un taboleiro de anuncios enriba do banco esquerdo. Enriba da cuberta vese unha fiestra, accedida polo segundo piso e polo cal se fai soar a única campá do edificio. Esta atópase colgada dun campanario rematado por unha cruz. No outro extremo do tellado, ó leste da estrutura, atópase outra cruz rematándoo tamén. A dependencia, composta por un único cuarto, conta cunha extensión do tellado que reduce a súa altura e unha fiestra opaca.

O edificio atópase rodeado dun pequeno tramo de herba, seguido dun muro de pedra de pouca altura. No interior da esquina noroeste do muro, este ten un foco, e o muro ten ademais tres accidentes: dúas entradas, unha que leva á porta e outra que leva á parte traseira da estrutura, e unhas escaleiras integradas no muro no seu tramo sur. Neste mesmo tramo, preto da esquina sueste do mesmo, hai un cruceiro branco.

A estrutura atópase nun outeiro. A carón do edificio, no seu sur, atópase un escenario de cemento, posto nunha elevación que o muro detén. Fronte ó edificio atópase unha explanada con catro árbores pequenos rodeados por pedra branca, que anteriormente eran catro eucaliptos enormes con bancos de pedra incrustados neles. Adicionalmente, atópase unha estatua na bifurcación do camiño que leva á explanada e o que leva á cara posterior do edificio. A 118 metros ó nordeste da estrutura, atópase unha fonte tamén dedicada ó santo a carón do rego Sandión.

## Celebracións e eventos 
O 7 de agosto, día de san Caetano, comezan tres días de festa con misas, procesións, e comidas, entretementos e concertos.
Lampro de Atenas

**Lampro de Atenas** (en grego antigo Λάμπρος, en latín *Lamprus*) foi un mestre de música ateniense que viviu na época da xuventude de Sócrates.

## Traxectoria 
Platón menciónao con eloxios irónicos e só o cualifica de inferior a Conón, o seu propio mestre de música. Outras fontes considérano un músico moi bo e un bo intérprete de lira. Ateneo di que foi un músico moi famoso e que tamén foi o mestre de música e danza de Sófocles. Todos os indicios sitúan a súa época na primeira metade do século -V.

## Notas
Tuba romana

miniatura|200x200px|A tuba romana.
A **tuba romana** é un instrumento musical de bronce, unha trompeta arcaica, que era empregada polo exército da antiga Roma; xunto coa bucina empregábase para transmitir sinais de infantería en festas, xogos e funerais.

Mide aproximadamente 1,2 metros de lonxitude; é de orixe etrusca e é semellante ao instrumento grego chamado salpinxe. Tiña unha boquilla de bronce ou marfil.

O son da tuba romana é moi diferente do son da tuba moderna.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* [Imaxe da tuba na Columna de Traxano(https://gl.wikipedia.org/wiki/Columna_de_Traxano).]  Arquivado o 26 de maio de  2011, no Wayback Machine.
Bucina (instrumento)

[miniatura|230x230px|Imaxe dunha bucina da duodécima edición da [Encyclopædia Britannica|Enciclopedia Británica.]]
esquerda|miniatura|200x200px|Mosaico de 200 con dous bucinadores sentados.
A **bucina** (en latín *būcina* ou *būcinum*) foi un instrumento musical de vento empregado polo exército romano. Orixinalmente  era un tubo metálico estreito duns 3,5 metros de longo, que se facía soar grazas a unha boquilla cónica.

O tubo enrolábase sobre si mesmo, dende a boquilla ata o amplificador de son, en forma dun gran "C". A estrutura podía reforzarse cunha barra transversal que abarcaba a curva, que se usaba para lle dar máis estabilidade ao instrumento, mentres que o tubo sonoro se curvaba cara arriba ata descansar por riba da cabeza ou do ombreiro do músico.

Empregábase para facer varios sinais no campamento, como sinalizar quendas. Este instrumento é o predecesor da trompeta e do trombón.
## Véxase tamén
### Bibliografía
Corno (instrumento)

[miniatura|Corno e hidraulum en mosaico de Nennig, [Alemaña.]]
O **corno** (en latín *cornū, cornūs ou cornum* "corno"; pl. *cornua*; en grego στρογγύλη σάλπιγξ *strongýle sálpinx* 'trompeta redonda'), na antiga Roma, era un instrumento de vento duns 3 metros de longo e coa forma da letra "C". O seu nome deriva dos cornos que se usaban orixinalmente para fabricalo, pero co tempo comezou a fabricarse en bronce. Estaba sostido por unha barra que endurecía a estrutura e proporcionaba unha forma de suxeitalo no ombreiro do intérprete. Segundo Ateneo, a trompa foi unha invención dos etruscos.

Do mesmo xeito que a tuba, difería da tibia en ser un instrumento máis ancho e potente, e da propia tuba en ser curvada. A serie de notas producíase sen chaves nin buratos, senón mediante a modificación do aire e os beizos na boquilla. Probabelmente, segundo a descrición dada polos poetas, era unha oitava máis baixa que a trompeta. Apenas se distinguía da bucina e era utilizada polo exército romano para comunicar ordes ás tropas na batalla. Na arte, a trompa aparece entre os instrumentos que acompañan os xogos de gladiadores ou os combates na area, como no Mosaico Zliten.

## Véxase tamén 
### Bibliografía
Yo-kai Watch

***Yo-kai Watch*** é unha saga de videoxogos xaponesa desenvolvida por Level-5 e Nintendo principalmente para as súas consolas entre 2013 e 2018.

## Trama 
Os xogos narran a historia de **Nathan Adams**, ou **Keita Amano** en xaponés, un neno de 11 anos, que vive na cidade ficticia de Floridabranca xunto con tres amigos, segundo descubre que o seu mundo está cheo de yo-kais. Nos primeiros dous xogos da saga, pódese xogar coma **Katie Forester** (**Fumika Kodama** en xaponés), amiga e veciña de Nathan da mesma idade.

Os xogos desenvólvense en capítulos, que poden ter máis ou menos que ver coa historia principal. No primeiro xogo, Nathan coñece a **Whisper**, un yo-kai anfitrión, tras liberalo dunha máquina expendedora mentres cazaba bichos. Este entrégalle o **Yo-kai Watch**, unha reloxo máxico que lle permitirá ver yo-kais. Ó longo da historia, revélase que uns yo-kais malvados, liderados polo xeral **Calamáximo McKraken**, están tentando invadir o mundo humano tras a morte do antigo líder benevolente dos yo-kai.

No segundo xogo, dúas yo-kai malvadas chamadas **Áurea** e **Arxenta**, fan desaparecer o yo-kai watch e fan que Nathan esqueza todo o acontecido, mais Nathan reatópase con Whisper e lembra todo. Tras ir visitar á súa avoa a un pobo chamado Vellón, Nathan atopa con **Hovernyan**, un yo-kai quen lle conta que era o amigo do seu defunto avó, **Nathaniel Adams** (**Keizou Amano**). Tras o seu encontro, Hovernyan explica que hai unha yo-kai maléfica chamada **Lady Desgraza** que tenta impoñerlle a desgraza ó mundo humano, robándolles o tempo da súa vida por ser encarcerada por un crime que non cometeu cando era humana.

No terceiro xogo, Nathan múdase á Estados Unidos, á cidade ficticia de San Peanutsburgo, unha referencia probábel á cidade real de San Petersburgo, Florida. Aquí, resolve varios misterios das "Y-Files", unha referencia ás X-Files xunto con un rapaz chamado **Mac**, acabando no mundo yo-kai para derrotar ó xefe dunha mafia yo-kai, **Don Crueleone**, unha referencia a Vito Corleone. Mentres tanto, **Valeria Luna** (**Inaho Misora**) coñece a **Usapyon**, un yo-kai lontra que solía ser a mascota dun astrónomo, e tenta que Valeria lle leve con el. Os dous cativos acaban por encontrarse no mundo yo-kai.

## Xogos 
Os xogos da saga de Yo-kai Watch son, en orde:

### Saga principal 
* **Yo-kai Watch 1**, 11 de xullo de 2013.
* **Yo-kai Watch 2 Carnánimas e Fantaesqueletos**, 10 de xullo de 2014.
* **Yo-kai Watch 2 Mentespectros**, 12 de decembro de 2014.
* **Yo-kai Watch 3**, 16 de xullo de 2016.
* **Yo-kai Watch 4**, 20 de xuño de 2019 (exclusivo no Xapón).

### Outros xogos 
* **Yo-kai Watch Blasters**, 11 de xullo de 2015.
* **Yo-kai Watch Wibble Wobble**, 21 de outubro de 2015
* **Yo-kai Watch Busters 2**, 16 de decembro de 2017.

## Notas
José González Vázquez (exiliado)

**José González Vázquez**, nado en Quintela (Redondela) o 24 de setembro de 1914 e finado en Gusen o 18 de xaneiro de 1942, foi un exiliado galego deportado ós campos de concentración nazis.
[miniatura|200px|*[Stolperstein* en memoria de José González Vázquez en Redondela.]]

## Traxectoria 
Foi capturado polo exército alemán trala caída de Francia na segunda guerra mundial e enviado ó Stalag XI-B, en Fallingbostel (Alemaña). Deportado ó campo de concentración de Mauthausen, onde ingresou o 27 de xaneiro de 1941, e finalmente trasladado ó campo de concentración de Gusen, onde pereceu o 18 de xaneiro de 1942. No acto conmemorativo presentouse o libro da historiadora María Torres *De Redondela a Mauthausen*, no que se relata a historia dos deportados.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
José González Vázquez (homónimos)

O nome ***José González Vázquez*** pode referirse a:

***José González Vázquez**, exiliado galego deportado ós campos de concentración nazis (1914-1942).
***José González Vázquez**, político galego do PPdeG (n. 1970).

## Véxase tamén
Edgar Allan Poe Awards

Os **premios Edgar Allan Poe** (en inglés, **Edgar Allan Poe Awards**, chamados popularmente os **Edgars** ou **Edgar Awards**) son entregados cada ano pola Mystery Writers of America, con sede en Nova York. Levan o nome do escritor estadounidense Edgar Allan Poe, un pioneiro no xénero literario de misterio, e concédense anualmente á mellor obra de ficción de misterio, non ficción e guións para cine e televisión producidos ou publicados o ano anterior.

## Categorías 
* Mellor novela 
* Mellor novela debut dun autor estadounidense
* Mellor orixinal en edición rústica
* Mellor historia de crime real
* Mellor crítica/biografía
* Mellor relato curto
* Mellor libro para adultos novos
* Mellor libro para adultos novos
* Mellor guión para un episodio de televisión
* Premio Robert L. Fish
* Premio do Gran Mestre
* Premio Raven
* Premio Ellery Queen
* Premio Simon & Schuster-Mary Higgins Clark

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Escritores de misterio de América
* Sitio web dos premios Edgar
Penguin Random House

**Penguin Random House** é un grupo editorial estadounidense formado pola fusión da editorial británica Penguin Books e o grupo editorial estadounidense Random House. A empresa é propiedade total da empresa alemá Bertelsmann (anteriormente propietaria de Random House).

Autodenomínase a editorial máis grande do mundo; publica libros en numerosos países a través de 250 selos editoriais achegados polos grupos fundadores. Porén, a división alemá de Random House non se fusionou coa nova empresa, senón que está controlada directamente por Bertelsmann.

## Marcas editoriais 
Principais empresas controladas por Penguin Random House:

* Penguin Publishing Group
* Penguin Young Readers Group
* Random House Publishing Group
* Dorling Kindersley
* PRH Digital
* PRH International
* Knopf Doubleday Publishing Group
* Book Country

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Penguin Books
* Random House
William Wallace Cleland

**William Wallace Cleland**, nado en Baltimore o 6 de xaneiro de 1930 e finado o 6 de marzo de 2013, a miúdo citado como **W. W. Cleland**, e coñecido como "**Mo Cleland**", foi un profesor de bioquímica da Universidade de Wisconsin-Madison. As súas investigacións trataron sobre os mecanismos das reaccións encimáticas e a cinética encimática, especialmente de encimas con múltiples substratos. Foi elixido membro da Academia Nacional de Ciencias dos Estados Unidos en 1985.

## Vida e educación 
Recibiu o seu bacharelato en artes (A.B.) do Oberlin College en 1950 e o seu máster en ciencias (M.S.) e doutoramento (Ph.D.) da Universidade de  Wisconsin-Madison en 1953 e 1955, respectivamente. Era moi afeccionado á filatelia e foi premiado co Premio polos Logros dunha Vida en filatelia polo Instituto Smithsoniano en 2008. Cleland morreu o 6 de marzo de 2013 por unha caída no xeo.

## Carreira 
Despois de realizar investigacións posdoutorais na Universidade de Chicago volveu á Universidade de Wisconsin–Madison, onde foi profesor axudante en 1959. En 1962 ascendeu a profesor asociado e despois a profesor titular en 1966. Converteuse no J. Johnson Professor de Bioquímica en 1978, e no Steenbock Professor de Ciencias Químicas en 1982. presentaron un eloxio xeral da vida e carreira de Cleland.

## Contribucións científicas 
### Artigos 
As investigacións de Cleland centráronse no uso da cinética encimática para deducir mecanismos encimáticos, especialmente os implicados en transferencias de fosfo e acilo. Baseándose nos seus traballos fixo estudos sobre a cinética encimática de varios encimas, incluíndo o intercambio de isótopos da creatina quinase.

Foi un pioneiro no uso de computadores para analizar datos de cinética encimática, e os seus programas Fortran que aplicaban as análises de Wilkinson, que distribuía a todos os que llelos solicitaban, tiveron moita influencia.

Na última parte da súa carreira, Cleland contribuiu moito aos estudos do uso de efectos isotópicos cinéticos como ferramenta para dilucidar os mecanismos da catálise encimática.

Foi o primeiro en usar o ditiotreitol para a redución de pontes disulfuro en proteínas, e o composto é denominado en consecuencia reactivo de Cleland.

### Libro 
*Enzyme Kinetics and Mechanism* (con P. F. Cook, 2007)

## Premios e recoñecementos 
*1985 - Elixido membro da Academia Nacional de Ciencias dos Estados Unidos
*1986 - Premio ao Académico Senior Fulbright

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perry Allen Frey, "W. Wallace Cleland", Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences (2014)
Inhibidor da ribonuclease

O **inhibidor da ribonuclease (RI)** é unha proteína de repeticións ricas en leucina grande (~450 residuos, ~49 kDa), ácida (pI ~4,7) que forma complexos extremadamente fortes con certas ribonucleases, ás que inhibe.

O inhibidor da ribonuclease ten un contido en cisteína sorprendentemente elevado (~6,5 %, fronte ao 1,7 % dunha proteína típica) e é sensible á oxidación. Tamén é rico en leucina (21,5 %, comparado co 9 % nas proteínas típicas) e unha riqueza proporcionadamente menor noutros residuos hidrófobos, especialmente valina, isoleucina, metionina, tirosina e fenilalanina.

## Estrutura 
[miniatura|esquerda|400px|Vista lateral do inhibidor da ribonuclease porcina; as fitas están coloreadas de azul ([N-terminal) a vermello (C-terminal).]]

O inhibidor da ribonuclease é unha clásica proteína de repetición rica en leucina, que consta dunha alternancia de α-hélices e cadeas β. Estes elementos de estrutura secundaria enróscanse formando un solenoide curvo dextroxiro que lembra unha ferradura. As cadeas β paralelas e as α-hélices forman as paredes interna e externa da ferradura, respectivamente. A estrutura parece estar estabilizada por residuos de asparaxina enterrados na base de cada xiro, conforme pasa da forma de α-hélice á cadea β. As repeticións αβ alternan nunha lonxitude de entre 28 e 29 residuos, formando unha unidade de 57 residuos que corresponde á súa estrutura xenética (cada exón do seu xene codifica unha unidade de 57 residuos).

## Unión ás ribonucleases 
miniatura|300 px|Complexo heterotetrámero de ribonuclease I (amarela) e inhibidor (hélices rosas) humano.
A afinidade do inhibidor da ribonuclease (RI) está entre as máis grandes de todas as interaccións proteína-proteína; a constante de disociación do complexo RI-RNase A está no rango femtomolar (fM) en condicións fisiolóxicas. Malia esta grande afinidade, o RI pode unirse a unha ampla variedade de RNases A aínda que teñan unha identidade de secuencia relativamente baixa. Tanto os estudos bioquímicos coma as estruturas cristalográficas dos complexos RI-RNase A indican que a interacción está determinada sobre todo por interaccións electrostáticas, pero tamén interveñen substanciais áreas superficiais enterradas. A afinidade do inhibidor da ribonuclease polas nucleases é importante, xa que moitas ribonucleases teñen efectos citotóxicos e citoestáticos que se correlacionan ben coas súas  capacidades de unírense ao inhibidor da ribonuclease.

Os inhibidores da ribonuclease de mamíferos son incapaces de unirse a certos membros da familia das riboncleases pancreáticas doutras especies non mamíferas. En particular, as RNases de anfibios, como a ranpirnase e a anfinase da ra *Lithobates pipiens*, escapan da inhibición do inhibidor da ribonuclease e teñen unha citotoxicidade diferencial contra células cancerosas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Guanidinio tiocianato - un inhibidor da RNase químico.

### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Lupicino (cónsul en 367)

**Flavio Lupicino**  (en latín: *Flavius Lupicinus*) foi un oficial militar romano do século IV, activo durante o reinado dos emperadores Constancio&nbsp;II (reinado 337–361), Xoviano (reinado 363–364) e Valente (reinado 365–378). Participou nunha expedición a Britania contra os pictos e os escotos invasores baixo o mando de Constancio II e, baixo o mando de Valente, axudouno nas súas campañas contra o usurpador Procopio (reinado 365–366). 

Tamén foi coñecido polas súas actividades en Oriente, especialmente pola súa persecución de herexes.

## Traxectoria 
[esquerda|miniatura|[Sólido (moeda)|Sólido de Xoviano (reinado 363–364)]]
[esquerda|miniatura|Sólido de [Valente (reinado 364–378)]]

### Personalidade 
Segundo Amiano Marcelino, Lupicino era "en realidade un home guerreiro, hábil en asuntos militares, pero que erguía as cellas coma cornos e vociferaba na bota tráxica (como dicían), e sobre quen os homes dubidaban durante moito tempo de se era máis avaro ou máis cruel". baixo o mando do césar Xuliano,&nbsp;o apóstata, No mesmo ano, cando o emperador Constancio&nbsp;II (r. 337–361) esixiu que Xuliano lle enviase tropas, Lupicino recibiu instrucións para comandalas, pero aínda estaba fóra en Britania. Ao saber, Constancio II da autoproclamación de Xuliano como Augusto, nomeou a Gomoario *magister equitum* en sucesión de Lupicino. Temendo que Lupicino se rebelase ao escoitar a noticia, Xuliano bloqueou o transporte marítimo a Britania e o mandoun arrestar cando regresou á Galia máis tarde.
### En Oriente 
Baixo Xoviano (reinado 363–364), foi liberado e nomeado *magister equitum* en Oriente, onde mantivo este cargo ata 367, cando serviu baixo Valente (reinado 365–378). Neste cargo, viaxou a Siria para reunir lexións para loitar en nome de Valente contra o usurpador Procopio (reinado 365–366). En 366, en Frixia, participou xunto a Valente na Batalla de Tiatira, onde Gomoario, nese momento un xeneral de Procopio, foi derrotado. Como recompensa pola súa axuda, foi nomeado cónsul no 367 xunto ao *magister equitum per Galias,* Xovino.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
#### Fontes antigas 
* 

#### Fontes modernas 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Cónsules romanos no Baixo Imperio
Gran Premio de Francia (patinaxe artística)

O **Grand Prix de France** é unha competición anual de patinaxe artística sobre sancionado polo International Skating Union (ISU), organizado pola Federación Francesa de Deportes de Xeo (en francés: Fédération Française des Sports de Glace) (FFIS  O primeiro Grand Prix de France celebrouse en 1987 en París. Cando o ISU lanzou o Champions Series (despois renomeado como Grand Prix Series) en 1995, o Grand Prix de France foi un dos cinco eventos de clasificación. Foi un evento de Grand Prix cada ano, excepto polo 2020, que foi cancelado pola pandemia do COVID-19. O Grand Prix de France celebrouse baixo varios nomes: o Grand Prix Internacional de París, o Trophée de France, o Trophée Lalique, o Trophée Éric Bompard, e o Internationaux de France. 

As medallas poden ser premiadas en individual de homes, individual de mulleres, patinaxe en parella, e danza sobre xeo. Os patinadores gañan puntos baseados nos seus resultados nas competicións de clasificación cada tempada, e os mellores patinadores e equipos de cada disciplina son invitados a competir na Final do Grand Prix de patinaxe artística.

## Medallistas 
### Individuais masculinos
### Individuais femininos 
### Patinaxe en parella 
### Danza sobre xeo 
## Notas 
## Véxase tamén
Castelo da Ferrería

O **castelo da Ferrería** é unha construción fortificada situada en Fonteo (Baleira). Consérvase en ruínas.

## Situación
Sitúase no pico dun outeiro a uns 650 m de altidude, ao leste da aldea do Real de San Paio, a carón do río Eo e o rego do Castelo. 
## Historia
Aparece sinalado nos documentos do mosteiro de Pena Maior para delimitar as xurisdicións de Fonteo e Cubilledo. No libro do cobrador do partido de Fonteo do citado mosteiro, século XVIII, cando demarcan o límite da xurisdición de Fonteo, o castelo da Ferrería está entre o marco de Val Escuro e o río do Real. O tombo II do mosteiro fai referencia a un foro dos montes e ferrería de San Paio a Rodrigo Álvarez de Valonga no século XVII.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:O Val Escuro Baleira Galiza.jpg|O Val Escuro
Ficheiro:Vista de Cubilledo dende o castelo Baleira Galiza.jpg|Vista do Val de Cubilledo
Ficheiro:Documento castelo Baleira Galiza.jpg|Documento do mosteiro de Pena Maior do s. XVIII

## Notas
Pobo sakizaya

Os **sakizayas** (nome nativo: sakuzaya, literalmente "homes reais", en chinés mandarín: 撒奇萊雅族; en pinyin: *Sāqíláiyǎ*; ocasionalmente chamados *sakiraya* ou *sakidaya*) son un pobo aborixe taiwanés cunha poboación aproximada de 1.000 persoas. Viven principalmente no condado de Hualien (antes chamada Kiray), onde se centra a súa cultura.

Os sakizaya fan parte dos pobos austronesios, cos cales comparten ligazóns culturais, lingüísticas e xenéticas.

Tradicionalmente practican o culto aos devanceiros, que inclúe a adoración de panteóns de deuses e espíritos ancestrais, aínda que a meirande parte deles son cristiáns. As súas sociedades son maioritariamente matrilineais, polo que as mulleres xeralmente ostentan a autoridade.

O 17 de xaneiro de 2007, o goberno taiwanés recoñeceu a comunidade como un grupo étnico distinto. Anteriormente estaban clasificados como amis, un grupo étnico distinto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua sakizaya
Antístrofa

A ***antístrofa*** (en grego antigo ἀντιστροφή, *media volta*, do grego στρέφω, *xirar*) pertence á arte coral do teatro grego antigo, con orixes na poesía lírica coral doria. Nun canto lírico formado por grupos de dous ou de tres estrofas, é a segunda estrofa, que responde ao primeiro, chamado "estrofa" ou "oda".

A antístrofa, semellante en métrica (repartición das breves e as longas) e o número dos versos á estrofa, reproduce pois o ritmo da estrofa, pero efectúa igualmente repeticións sonoras, verbais e/ou temáticas.

A antístrofa sitúase antes dunha eventual terceira estrofa, chamada "épodo", é dicir "estrofa cantada despois". Acompañábase con música.

O coro, ao cantar a antístrofa, efectúa un movemento de danza, volvendo, en sentido inverso, ao lugar desde onde saíra para executar o movemento de danza da estrofa, que comprendía o mesmo número de pasos. Este movemento concíbese doadamente no cadro dunha *orchestra* arcaica trapezoidal ou rectangular. En caso de *orchestra* circular ou semicircular, os coreutas debían xirar arredor do altar ou da estatua de Dioniso, situada sobre a *orchestra*. Nas obras antigas, o coro cantaba a antístrofa bailando de de esquerda a dereita (en relación ao espectador), despois de cantar a estrofa de  bailando de dereita a esquerda.

Voltos ao seu punto de partida, os coreutas cantaban o épodo, unha especie de conclusión, de estrutura métrica diferente. Esta "tríade" (estrofa, antístrofa, épodo) podía ser única (como en ’*Áiax* de Sófocles), repetida de 3 a 13 veces, ou ausente (*Antígona* de Sófocles non a ten, par exemplo) das traxedias.

Atópanse igualmente antístrofas (en presenza de estrofa e épodo) fóra do teatro, desde algunhas odas da poesía grega (Píndaro, *Odas*) ata nos poemas líricos de poetas europeos como Ronsard (*Odes*), Luigi Alamanni (*Hymnes*) ou Leconte de Lisle (*Poèmes antiques*).

## Notas
Épodo

A palabra **épodo** ten dous significados completamente diferentes na poesía antiga:

* O épodo é a terceira parte dunha "tríade", unidade dun coro lírico, despois da estrofa e da antístrofa, por exemplo nas *Odas triunfais* de Píndaro e nos coros tráxicos (que son sucesións destes "tríades".
* O épodo, pola súa banda, é un dístico que consiste nun verso longo (de seis iambos, é dicir, o trímetro iámbico entre os gregos, o senario iámbico entre os latinos) seguido dun verso curto (xeralmente de catro iambos). É unha forma inventada por Arquíloco e empregada entre os latinos por Horacio. O seu ritmo animado adáptase ben a un estilo satírico. 
## Notas
Montreal Force

O **Montreal Force** (en francés **la Force de Montréal**) foi un equipo profesional feminino de hóckey sobre xeo da cidade de Montreal, na provincia&nbsp;de Quebec (Canadá). O equipo fundouse en 2022 e xogou unha única tempada na Premier Hockey Federation antes de que a liga cesase a súa actividade en 2023.
Pobo lloa

Os **lloa** son un grupo indíxena taiwanés austronesio que viven na chaira do sur de Taiwán desde Yunlin, Jiayi, ao norte de Tainan. Viviron durante a colonización holandesa de Taiwán, así como a ocupación manchú durante a Dinastía Qing.

Os lloa son xeralmente clasificados xunto cos hoanya e os arikun como un único grupo étnico. Esta idea é rexeitada por algúns académicos e polos propios pobos indíxenas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pobos indíxenas de Taiwán
Aernus

**Aernus** é un teónimo empregado para un deus dos panteóns lusitano e galaico. O uso deste teónimo estaba limitado a un culto nas proximidades de Braganza. Arredor desta zona, rexistráronse varias inscricións a un deus aclamado por este nome. Unha inscrición, atopada en Castro de Avelãs, Braganza, foi dedicada pola «ordo Zoelarum», e a Roux a concluír que este deus era probablemente o protector dos zoelas. mentres que outro foi atopado en Malta en Macedo de Cavaleiros, tamén no Distrito de Braganza. Aínda que as probas epigráficas de *Aernus* son escasas, a súa concentración nun territorio reducido en asociación con aspectos homoxéneos da cultura material indica a Olivares unha homoxeneidade na área cultural dos zoelas. O significado do nome aínda é descoñecido, pero comparouse coas raíces protoindoeuropeas *aper- 'detrás, por detrás' e *āpero- 'banco', e cos desenvolvementos fonolóxicos regulares do celta.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Zoelas
Patrimonio da Humanidade en Guinea-Bissau

[miniatura|180px|
[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px]]
O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do **Patrimonio da Humanidade en Guinea-Bissau**, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Guinea-Bissau aceptou a convención o 28 de xaneiro de 2006, facendo que os seus sitios históricos poidan ser incluídos na lista. Dende o ano 2025, hai un sitio Patrimonio da Humanidade en Guinea-Bissau, os ecosistemas costeiros e mariños do arquipélago dos Bijagós-Omatí Minhô.

## Lista de lugares Patrimonio da Humanidade 
:**Nome**: segundo aparece no Comité do Patrimonio da Humanidade
:**Rexión**: departamentos de Guinea-Bissau
:**Ano da inclusión**: na lista da UNESCO
:**Datos da UNESCO**: o número de referencia do sitio; o ano en que o xacemento foi inscrito na Lista do Patrimonio Mundial; os criterios nos que apareceu: os criterios de *(i)* a *(vi)* son culturais, mentres que de *(vii)* a *(x)* son naturais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Patrimonio da Humanidade por país
Diálise

**Diálise** pode referirse a:

*Diálise (química), un proceso de separación de moléculas nunha solución.
**Electrodiálise, usada para transportar ións de sales desde unha disolución a outra a través dunha membrana de intercambio iónico baixo a influencia cun potencial eléctrico que se aplica.
*Diálise renal. Éo proceso de eliminar auga, solutos e toxinas do sangue de individuos coa súa función renal comprometida, cuxos principais tipos son:
** Hemodiálise.
** Diálise peritoneal.
** Hemofiltración.
*Diálise hepática, un tratamento de detoxificación para a insuficiencia hepática.

## Véxase tamén 
**Dialysis* (xénero), un xénero de insecos dípteros da familia Xylophagidae.
Le Croisty

**Le Croisty** (en ) é un concello do departamento de Morbihan, na rexión administrativa da Bretaña, no noroeste de Francia.

## Demografía 
## Notas
Lupicino

O nome de **Lupicino **pode referirse a:

* **Lupicino**, (*magister equitum*), e cónsul no 367.
* '*Lupicino (*comes per Thracias*)**.
* **Lupicino de Estridón**, sacerdote católico orixinario de Dalmacia do século IV.
* **Lupicino de Lión**, arcebispo de Lión (491–494).
* **Lupicino de Lauconne** ou **Lupicino do Condat** ou **san Lupicino**, sacerdote e santo do século V.
* **Flavio ​​​​Licerio Firmino Lupicino**, aristócrata e erudito galorromano do século VI.
* Francesco Lupicini ou **Francisco Lupicino*', pintor nado en Florencia e finado en Zaragoza, no século XVII.
Terry Winograd

**Terry Allen Winograd**, nado en Takoma Park (Maryland) o 24 de febreiro de 1946, é un informático estadounidense, coñecido polas súas investigacións en intelixencia artificial. Foi profesor de Ciencias da Computación na Universidade Stanford. 

Fixo importantes contribucións á filosofía da mente e da intelixencia artificial polo seu traballo pioneiro en linguaxe natural, coa creación en 1972 do programa SHRDLU; cunha contorna de software moi simplificada (o que dende entón se chamou o mundo dos bloques), podía realizar múltiples interaccións (coller un cono e poñelo entre o cubo e a pirámide) obedecendo mandatos lingüísticos ("SHRDLU, colle o cono e pono entre o cubo e a pirámide"). Podíaselle preguntar sobre o historial de accións e a xustificación da súa conduta.

## Traxectoria 
Terry Winograd está especializado no deseño da Interacción Home-Máquina (IHM) e no deseño de tecnoloxías para o desenvolvemento. Foi o fundador e director dos programas de ensino e da investigación en IHM do Grupo de Interacción Home-Máquina de Stanford. Foi un dos membros fundadores do corpo docente do Hasso Plattner Institute of Design de Stanford (a "d.school") e formou parte do corpo docente do Centro para a Democracia, o Desenvolvemento e o Estado de Dereito (CDDRL).

Winograd foi membro fundador e expresidente de Computer Professionals for Social Responsibility (Profesionais Informáticos pola Responsabilidade Social). Pertence a varios consellos editoriais de revistas, como Human Computer Interaction, ACM Transactions on Computer Human Interaction e Informatics. Escribiu ou colaborou en cinco libros dende 1972, sendo o máis recente *Bringing Design to Software*. Asesorou varias empresas creadas polos seus estudantes, incluíndo Google.

Winograd é un pensador citado en estudos modernos sobre lóxica e filosofía da información: 

## Recoñecementos
En 2011 recibiu o Premio á Trayectoria Investigadora de ACM SIGCHI.

## Notas
Pobo babuza

miniatura|Os babuza viven no oeste de Taiwán.
Os **babuza** (en chinés: 巴布薩族, en pinyin: *Bābùsàzú*) son un pobo indíxena de Taiwán. Non están recoñecidos oficialmente polo goberno taiwanés. Viven principalmente no condado de Changhua e na parte occidental do país.
centro|miniatura|Chaqueta tradicional de babuza exposta no museo de antropoloxía de Taiwán.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pobos indíxenas de Taiwán
Norbert Roëttiers

: *Para outros artigos de persoas co mesmo apelido, véxase a páxina de homónimos **Roettiers***

**Norbert Roëttiers** (ou **Roettiers**), nado probablemente en Anveres en 1665 ou 1666 e finado en Choisy-le-Roi, Val do Marne, Francia, foi un medallista e deseñador e gravador de moedas de orixe flamenga e activo en Inglaterra e en Francia.

Neste último país ocupou o cargo de gravador xeral de moedas desde 1704 ata a súa morte.

## Traxectoria 
Norbert Roëttiers naceu probablemente en Anveres cara a 1665 ou 1666, o terceiro fillo de Catherine Prost e de John Roettiers, de quen aprendeu a arte do gravado da medalla.  

A partir de 1884 foi un dos axudantes do seu pai na Real Casa da Moeda de Londres, onde aquel ocupaba o posto de gravador xefe, e en 1690 foi xa contratado formalmente como gravador asistente na ceca londiniense, xunto co seu irmán máis vello, James (1663-1698), polo que ambos contribuíron ao gravado das derradeiras moedas inglesas da época, ás ordes do seu pai. Baixo a protección do seu tío Joseph Röttiers, que gozaba daquela de gran prestixio en París como gravador xeral de moedas de Francia, puido acceder a un emprego na *Monnaie de París*, —cuxo único espécime se acha no Museo Británico—, e para unha serie de moedas escocesas en 1716 co título como pretendente ao trono escocés de Xacobe VIII. 

O 17 de xaneiro de 1704 sucedeu con carácter vitalicio no posto de gravador xeral o seu tío Joseph, que finara un ano antes. En consecuencia, foi o creador dos cuños e moitas das moedas francesas emitidas a nome de Luís XIV (1643-1715) e das primeiras series a nome de Luís XV (1715-1774).  

En 1719 recibiu a carta de naturalización como francés, baixo o reinado de Luís XIV. O 31 de xaneiro de 1722 converteuse en membro da Academia Francesa de Pintura e Escultura. 

Nas medallas da súa creación, Norbert Roëttiers adoitaba utilizar as súas iniciais "N. R." ou "N. R. F." a modo de marca de gravador.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Advielle, V. (1888). "Norbert Roettiers". En ''Revue de l'art français ancien et moderne*. T. 4. Páxinas 187-188.

* Bingen, J. (1952). *Les Rottiers, graveurs en médaille des Pays-Bas Méridionaux*. Palais des Académies, Bruxelas.
*Forrer, L. (1912). "". En *Biographical Dictionary of Medallists*. Vol V. Spink & Son, Londres. Páxinas 183-187.
*Guiffrey, J. (1891). "[[iarchive:revuenumismatiqu1891unse/page/323/mode/1up|La monnaie des médaille [...] Roettiers, (Norbert)]]". En *Revue Numismatique*. Tomo 9. Páxinas 323-325.
*Lee, S. (ed.) (1897). " ". En *Dictionary of National Biography.* Volume 49. Smith, Elder, & Co., Londres. Páxina 100.
* Vaillant, V. J. (1885). "Norbert Roëttiers graveur de monnaies et de médailles. Anvers 1666 (?)-Paris 18 mai 1727". En *Revue de l'art français ancien et moderne*. Páxinas 6-9.
* Villela-Petit, I. (2015). "Documents du Minutier central des notaires de Paris pour servir à l’histoire des Roettiers". En *Revue Numismatique.'' Nº 172. Páxinas 193-228.

### Outros artigos 
* Gravador Xeral de Moedas de Francia
Olimpio Míguez Pazos

**Olimpio Míguez Pazos**, nado en Redondela o 8 de setembro de 1908 e finado en Mauthausen o 18 de abril de 1943, foi un exiliado galego deportado ós campos de concentración nazis.
[miniatura|200px|*[Stolperstein* en memoria de Olimpio Míguez Pazos en Redondela.]]

## Traxectoria 
Emigrou ó País Vasco en 1932, asentándose en Pasaia, onde rexentou xunto con seu irmán Ramón o bar Flor de Galicia no barrio de Trintxerpe. Tralo golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, que propiciou o inicio da guerra civil española, integrouse como gudari no Euzko Gudarostea para combater contra as forzas do bando sublevado. Deportado ó campo de concentración de Mauthausen, onde ingresou o 13 de decembro de 1940. No acto conmemorativo presentouse o libro da historiadora María Torres *De Redondela a Mauthausen*, no que se relata a historia dos deportados.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Carruaxe

Unha **carruaxe** é un vehículo de máis de dúas rodas tirado por un animal. En Europa foron un modo de transporte común para os ricos durante o Imperio Romano e, de novo, desde arredor do ano 1600 ata que foron substituídos polo automóbil arredor do ano 1900. Xeralmente eran propiedade dos ricos, pero as carruaxes privadas de segunda man convertéronse no transporte público común, o equivalente aos coches modernos utilizados como taxis. As suspensións das carruaxes son mediante correas de coiro ou, nas fabricadas nos séculos recentes, resortes de aceiro. Hai numerosos nomes para os diferentes tipos.

## Etimoloxía 
A palabra carruaxe provén do antigo normando *cariage*, que significa transportar nun vehículo.

## Notas 
## Véxase tamén
Facultade de Ciencias da Educación de Santiago de Compostela

A **Facultade de Ciencias da Educación de Santiago de Compostela** é un centro educativo universitario da Universidade de Santiago de Compostela, con sede en Santiago de Compostela con edificios no Campus Norte e no Campus Vida.

## Historia 
Os inicios da facultade remóntanse a 1849 coa creación da Escola Normal Superior de Mestres da Universidade de Santiago de Compostela, en base ao Real Decreto de 30 de marzo de 1849. Esta institución estaba situada no antigo colexio de San Xerome.

## Titulacións 
A data de 2025, a Facultade oferta as seguintes titulacións académicas oficiais. Ademais, diversos departamentos doutras disciplinas imparten docencia nela, coma os de Historia da Arte e Filoloxía Galega. Pola súa banda, o Departamento de Pedagoxía e Didáctica suma tres áreas de coñecemento: Didáctica e Organización Escolar, Métodos de Investigación e Diagnóstico en Educación e, para rematar, Teoría e Historia da Educación.

Canto ás infraestruturas, a facultade consta de dous edificios independentes, un deles situado no Campus Norte da USC e outro no Campus Vida. O Departamento de Didácticas Aplicadas ten a súa sede no primeiro destes, e o de Pedagoxía e Didáctica, no segundo. Ambas edificacións contan con espazos para aulas e laboratorios, así como salas de usos varios.

## Notas
Partido xudicial de Vilalba

O **partido xudicial de Vilalba** é un dos 45 partidos xudiciais nos que se divide a comunidade autónoma de Galicia, sendo o partido xudicial núm. 4 da provincia de Lugo, dos nove partidos xudiciais que ten devandita provincia.

Abrangue as localidades de Begonte, Cospeito, Guitiriz, Muras, Vilalba e Xermade.

A cabeza de partido, e polo tanto sede das institucións xudiciais, é Vilalba. O enderezo do partido sitúase na Rúa de Galicia 38 da localidade. Vilalba conta cun Xulgado de Primeira Instancia e Instrución.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Partidos xudiciais de Galicia