Rupicapra

***Rupicapra*** é un xénero de mamíferos artiodáctilos da familia dos bóvidos e subfamilia dos caprinos, que habitan en moitas cadeas montañosas de Europa, como a cordilleira Cantábrica, os Pireneos, os Alpes, os Apeninos, os Cárpatos, os Balcáns e, en Asia Menor, no Cáucaso e certas zonas montañosas de Turquía, e que son coñecidos como **rebezos**.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi creado en 1816 polo naturalista francés Henri Marie Ducrotay de Blainville, e publicada no *Bull. Sci. Soc. Philom*., de París.

A especie tipo do xénero é *Capra rupicapra* Linnaeus, 1768, hoxe clasificada como *Rupicapra rupicapra*.

## Bioloxía 
### Hábitat 
Viven nas montañas, orixinalmente moi cinguidos aos bosques (caducifolios, de coníferas ou mixtos), especialmente en ladeiras cpn moita pendente e abundancia de rochas. Porén, frecuentan tamén os terreos rochosos por riba do límite das árbores.]]

O xénero *Rupicapra* estendeuse ampiamente a través de Europa durante o plistoceno medio (hai uns 500.000 anos). Na actualidade os representantes do xénero ocupan os hábitat altitudinais medios e altos da maior parte das grandes cadeas montañosas do sur de Europa, estendéndose até o Cáucaso.

Un total de dez poboacións ben definidas de membros deste xénero, clasificadas tradicionalmente como taxons a nivel de subespecie.

Baseándose en diferenzas morfolóxicas, xenéticas e etiolóxicas, propúxose a separación das subespecies que ocupan o suroeste de Europa, *Rupicapra p. parva* nas montañas cantábricas, *Rupicapra p. pyrenaica* nos Pireneos e *Rupricapra p. ornata* nos Apeninos, das do resto de Europa e Asia Menor, coa creación de dous novos taxons a nivel de especie, o que, como quedou dito, foi recoñecido en 1985 pola comunidade científica internacional.

Recentes estudos suxiren que *Rupicapra rupicapra* evolucionou no leste de Europa e Asia Menor durante un período de illamento xeográfico e, desde alí, recolonizaron o oeste de Europa durante a glaciación Würm II (40.000 - 60.000&nbsp;a.&nbsp;C.) nunha segunda ondada de colonización (a primeira sería a que daría lugar ás diferentes subespecies de *Rupicapra pyrenaica*.

Porén, baseándose na correlación entre as distancias xenéticas e xeográficas, suxeriuse que o que puido ocorrer é que as distintas poboacións do xénero sufriron, durante o plistoceno, expansións e contraccións da área que ocupaba, asociadas a períodos glaciares e interglaciares. Como consecuencia destes movementos, que producían illamentos e contactos entre as poblacións, foi o clíma cálido do holoceno, (os 11.000 últimos anos), o que illou definitivamente as actuais poboacións.

## En Galicia 
En Galicia, nas serras orientais lugesas e ourensás (Ancares, Courel, Enciña da Lastra) vive a especie *Rupicapra pyrenaica*, da subespecie ibérica *R. p. parva* Cabrera, 1911. O número de exemplares é escaso, pero na actualidade está colonizando novas zonas.

* **Rebezo**: Acevedo e Huelves, (1932); Eladio Rodríguez (1958-1961), Franco Grande (1972); Leandro Carré Alvarellos (1979).
* **Gamuza**: Marcial Valladares (1884); Eladio Rodríguez (1958-1961) 
* **Camurza**: Real Academia Galega (1913-1928); Leandro Carré Alvarellos (1928-1931), (1933) e (1951); José Ibáñez (1950); Eladio Rodríguez (1958-1961).

Segundo o *Dicionario* actual da RAG o normativo é **rebezo**, aplicado só ao animal. Non admite este dicionario, como fan os históricos, os sinónimos *gamuza* (evidentemente un castelanismo, aínda que moi estendido entre os falantes) nin o galego-portugués *camurza/camurça*, que se empregan tamén para designar o produto confeccionado coa pel destes animais unha a vez curtida, termo que se xeneralizou a calquera pel de animal curtida empregada na fabricación de pezas de roupa de vestir, luvas etc. Así como tampouco considera, por tanto, esta segunda acepción. Cómpre sinalar que os dicionarios históricos só admiten *gamuza* e *camurza* para a segunda acepción.

Ningún dos *grandes dicionarios* modernos (*Cumio*, *Ir Indo*, *Xerais*) consideran nin *camurza* nin *gamuza*. Pero o *Dicionario Cumio castelán-galego* (2001), e mais o *Gran dicionario século 21 galego/castelán-castelán/galego* (Galaxia/O Cumio, 2006) dan como equivalente galego para o castelán *gamuza* (ademais de **rebezo**), as acepcións «pel de rebeco  que unha vez curtida queda suave e flexible, de cor amarelada e aspecto avelulado», «tecido de la ou algodón que presentan  un tacto suave e aspecto semellante ao da pel de rebeco  curtida» e «baeta de rebeco , baeta feita co devandito tecido», seguindo ao *Dicionario castelán-galego da Real Academia Galega* (Fundación Pedro Barrié de la Maza/Real Academia Galega, 2004).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Díaz d'a Silva. J. I. & Cartelle, Y. (2007): *Guía dos mamíferos de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-96893-20-7.
* Pérez, T.; J. Albornoz & A. Domínguez (2002): "Phylogeography of chamois (*Rupicapra* spp.) inferred from microsatellites". *Molecular Phylogenetics and Evolution* **25** (3): 524-534.
* Schilling, D.; D. Singer & H. Diller (1987): *Guía de los mamíferos de Europa*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0784-4.
* Van den Brink, F. H. & Barrel, P. (1971): *Guía de campo de los mamíferos salvajes de Europa occidental*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. 
* Wilson, D. E. & D. M. Reeder, editors (2005): Mammal species of the world: a taxonomic and geographic reference. Third edition. The Johns Hopkins University Press. Baltimore, Maryland, USA. ISBN 0-8018-8221-4.
### Outros artigos 
* Caprinos
* Rebezo
* Rebezo pirenaico

### Ligazóns externas 
* *Rupicapra* en *Mammal Species of the World*.
* *Rupicapra* na Encyclopedia of Life.
* *Rupicapra*  en Fauna Europaea.
* *Rupicapra* no SIIT.
* *Rupicapra* na ADW.
* *Rupicapra* no NCBI.