open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cognado

O **cognado** (ás veces tamén chamado **coétimo**) é o termo que se utiliza para denominar unha palabra que ten a mesma orixe etimolóxica ca outra dada, tanto da mesma lingua coma doutra distinta. Habitualmente aplícase para cando as dúas palabras teñen a mesma categoría gramatical, pero esta restrición non é sempre necesaria.

## Cognados intralingüísticos 
Os cognados dentro dunha mesma lingua son xeralmente máis doados de identificar (hai unha maior transparencia semántica ou polo menos formal), pois aplícanse as mesmas regras de evolución fonética ás dúas palabras. Uns exemplos no galego poderían ser:
* *transferir, conferir, referir, inferir, diferir
* *reposto, imposto, aposto, composto, disposto, suposto*
* *aducir, deducir, inducir, reducir, conducir, producir*
* *resolver, disolver, absolver*
* *absorber, adsorber, sorber*
* *máis, maior, maiúscula, maioritario, maioría*
Outras veces, a época de incorporación ou a lingua dende a que chega ó galego son diferentes, polo que se aprecia unha maior diferenza entre as distintas formas. No primeiro caso fálase de que unhas palabras son patrimonais mentres que outras son cultismos ou semicultismos léxicos:
* *dor, doloroso*
* *cor, colorado*
* *ter, tenente*
* *pé, pedúnculo, pedestal, pedestre, babucha* (a través do árabe)
* *estar, estado, estático, status, estatal, estatístico*
* *máis, maxisterio, mestre*

## Cognados interlingüísticos 
Dáse cando unha palabra dunha lingua garda certo parecido e comparte significado cun vocábulo pertencente a outra lingua diferente. Por exemplo, *encyclopaedia* (en inglés) é un cognado de *enciclopedia* (en galego).

Os cognados poden ser rastros do parentesco que gardan distintas linguas, ou da influencia dunha lingua sobre outra. Poden xurdir como consecuencia da adaptación de préstamos lingüísticos. Por exemplo, a maior parte dos miles de cognados que existen entre a lingua galega e a lingua inglesa son debidos a que foron asimilados polo inglés (procedentes dunha lingua románica como o francés) durante o século XIII cando Inglaterra perdeu Normandía e os normandos que gobernaban a illa británica, que ata entón falaban francés, comezaron a falar inglés. Neste caso, como en moitos outros, trátase da aprendizaxe imperfecta dunha segunda lingua e o recurso a termos da lingua natal o que provoca a aparición de cognados. O portugués que se fala no Brasil tamén asimilou un número considerable de palabras do inglés, diferenciándose así do portugués de Portugal en expresións como *desapontado* asimilado do inglés *disappointed''. Ambos son cognados.

Aprender vocabulario pode resultar bastante máis sinxelo aos estudantes de linguas se prestan atención aos cognados que existen entre a súa lingua materna e a lingua que están aprendendo. No entanto, os falsos amigos poden confundir ao estudante.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Calco léxico
* Homónimo
* Interferencia lingüística
* Préstamo lingüístico
* Préstamos da lingua galega
* Semántica
* Sinónimo
* Tradución
Conxunción

O termo **conxunción** pode referirse a:

*en gramática, é o nexo gramatical que liga as palabras, os sintagmas ou as proposicións;
*en Astronomía, unha conxunción astral é un encontro aparente de dous astros no ceo.
Sergude, Carral

**San Xián de Sergude** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Carral. Segundo o IGE en 2016 tiña 157 habitantes (79 homes e 78 mulleres), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 147 habitantes.

## Cultura
### Topónimo
*Sergude* é un antropónimo xermánico coa súa orixe en "*Gude*", que é alguén bondadoso, e que aparece entre o século VII e X.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cruceiro Sergude.JPG|Cruceiro de Sergude.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Sergude 
### Parroquias de Carral 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Carral
Tabeaio, Carral

**San Martiño de Tabeaio** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Carral. Segundo o IGE en 2016 tiña 834 habitantes (408 mulleres e 426 homes), distribuídos en 19 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 866 habitantes.

## Cultura
### Topónimo
*Tabeaio* podería ser un topónimo latino ligado á auga ou ríos. Podería facer referencia a "*tabeado*", ou pontes de madeira.

### Patrimonio
miniatura|esquerda|Atravesando Tabeaio pola N-550.
En Tabeaio existiu un pazo do que procede o escudo dos Figueroa hoxe no Pazo de Reboredo. A igrexa de San Martiño de Tabeaio ten un retablo tardo-barroco.

## Festas
A parroquia celebra as festas de santa Isabel a primeira semana de xullo e o san Martiño o 11 de novembro.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Tabeaio
### Parroquias de Carral
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Carral
Cervo, Cedeira

**Santalla de Cervo** é unha parroquia que se localiza no concello de Cedeira, na comarca de Ferrol. Segundo o padrón municipal de 2007 tiña 210 habitantes (112 mulleres e 98 homes), distribuídos en 26 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 244 habitantes.

## Xeografía 
A parroquia de **Cervo** está situada na parte alta do val do río Condomiñas e na aba leste do monte Eixil que polo norte forma os elevados cantís de Punta Candieira. Os lindes desta parroquia son: Polo norte e oeste, o mar, dende a Boca da Ribeira á Fonte da Ardillosa; polo leste a parroquia de Régoa e polo sur a parroquia de Cedeira, dende a desembocadura do rego do Couto no río Condomiñas, até a fonte de Eixil e da Ardillosa.

Unha estrada que sae da vila de Cedeira pasa por Chímparra, polos altos da Capelada e chega até o concello de Cariño, atravesa esta parroquia polo leste cruzando os lugares de Retorta, Magoira, Corredoira, Graña e Rabadán.

## Patrimonio 
No lugar de Ledín está a igrexa parroquial que ten a Santa Baia coma patroa.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cervo 
### Parroquias de Cedeira 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cedeira
Construción endocéntrica

A **construción endocéntrica** é aquela construción sintáctica que consta dun núcleo, que é elemento indispensable, e doutros elementos prescindibles que complementan ao núcleo. Os sintagmas nominais son construcións endocéntricas. Por exemplo, na expresión «[o [paxaro] verde] pousou na rama da árbore», o núcleo «paxaro» podería prescindir dos outros dous elementos que lle acompañan no sintagma nominal «o paxaro verde» sen que se orixine ningunha expresión anómala.
Conxunción (astronomía)

miniatura|dereita|Conxunción da Lúa, Venus e Xúpiter.
Dous astros están en **conxunción** cando observados dende un terceiro (xeralmente a Terra) se achan na mesma lonxitude celeste. Como a latitude celeste pode ser diferente, os astros aproxímanse moito no ceo, aínda que non coinciden, pasando un por enriba do outro.
A Lúa áchase en conxunción co Sol cando pasa entre este e a Terra, é dicir na Lúa nova. Se as latitudes non son moi diferentes, é dicir se a Lúa está preto dos nodos da súa órbita, ocorrerá unha eclipse de sol.

Os planetas interiores (Mercurio e Venus) áchanse en *conxunción inferior* cando pasan entre o Sol e a Terra; entón o planeta atópase á mínima distancia da Terra e preséntanos o seu maior diámetro e a súa cara non iluminada. Se os planetas teñen unha latitude pequena (están preto da eclíptica ou preto do nodo da súa órbita) entón pode ocorrer un tránsito destes planetas polo disco solar. Os planetas interiores están en *conxunción superior* cando é o Sol o que se acha situado entre eles e o noso planeta. Están entón á máxima distancia da Terra e presentan o seu diámetro máis pequeno e a súa cara totalmente iluminada. Son difíciles de observar porque ao acharse preto do Sol saen e póñense con el.

Os planetas exteriores á órbita da Terra (o resto) só poden acharse en *conxunción superior*, que se denomina simplemente **conxunción**, pois o planeta non pode pasar entre o Sol e a Terra. Non debe confundirse con oposición, que é cando a Terra pasa entre o Sol e o planeta exterior.
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Conxunción superior
Mesquita (homónimos)

Unha **mesquita** pode ser:

*a mesquita, un templo islámico;
*a mesquita ou mezquita, un arbusto da familia das ruscáceas;
*a cidade brasileira de Mesquita, en Minas Gerais;
*a cidade brasileira de Mesquita, en Río de Xaneiro.

## Véxase tamén
Construción exocéntrica

A **construción exocéntrica**, segundo Quirk, Greenbaum, Leech e Svartvick (1985), é aquela construción sintáctica que non conta en si mesma con ningún elemento que poida ser substitutivo de toda ela. Por exemplo: un sintagma preposicional ou unha oración, en contraposición coa construción endocéntrica: *...con todo o que dixen* é un sintagma preposicional que non pode ser substituído por ningún dos elementos que o conforma-

### Véxase tamén
*Construción endocéntrica
O sexto sentido

***O sexto sentido*** (en ) é un filme estadounidense de terror escrito e dirixido por M. Night Shyamalan que se estreou en 1999. O filme conta a historia de Cole Sear (Haley Joel Osment), un neno que é quen de ver e falar cos mortos, e o seu psicólogo (Bruce Willis), que trata de axudalo. O filme afirmou a Shyamalan como guionista e director, e introduciu ó público ó seu particular cine, que se caracteriza polos seus finais sorprendentes.

Dende o momento da súa estrea, foi aclamado pola crítica, que fixo especial fincapé nas actuacións (especialmente de Osment e Willis), a súa atmosfera, e o seu sorprendente final. O filme foi o segundo en recadación de 1999 (detrás de *Star Wars Episode I: The Phantom Menace*), conseguindo 293 millóns nos Estados Unidos e 379 millóns internacionalmente. Foi nomeado a 6 Premios Óscar, incluíndo a categoría de mellor filme.

## Sinopse 
É unha película que conta a ficticia historia dun illado e preocupado neno (Haley Joel Osment), quen di que ve xente morta, e un psicólogo infantil (Bruce Willis) que trata de axudalo.

miniatura|dereita|Bruce Willis (cantando) é o protagonista

## Personaxes 
* Bruce Willis como Dr. Malcolm Crowe
* Haley Joel Osment como Cole Sear
* Toni Collette como Lynn Sear
* Olivia Williams como Anna Crowe
* Donnie Wahlberg como Vincent Grey
* Glenn Fitzgerald como Sean
* Mischa Barton como Kyra Collins
* Trevor Morgan como Tommy Tammisimo
* Bruce Norris como Mr. Stanley Cunningham
* Angelica Page como Mrs. Collins
* Greg Wood como Mr. Collins
* Peter Tambakis como Darren
* Jeffrey Zubernis como Bobby

## Galardóns 
A película foi nomeada a varios Premios da Academia, incluíndo mellor actor secundario (Haley Joel Osment), Óscar á mellor actriz secundaria (Toni Collette) e Óscar ó mellor director (M. Night Shyamalan).

* 1999: 6 nomeamentos ó Óscar, incluíndo filme, director, montaxe, guión.
* 1999: 2 nomeamentos ó Globo de Ouro: Mellor actor secundario, guión.
* 1999: 4 nomeamentos BAFTA, incluíndo mellor montaxe, filme, guión.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en RottenTomatoes
Corpus lingüístico

Un **corpus lingüístico** é un conxunto, normalmente moi amplo, de exemplos reais de uso dunha lingua. Estes exemplos poden ser textos (tipicamente), ou mostras orais (normalmente transcritas).

Chámaselle lingüística de corpus á subdisciplina da lingüística que estuda a lingua a través destas mostras. Este tipo de aproximación choca co enfoque chomskiano que tende a estudar a lingua a través da intuición lingüística do falante.

Esta subdisciplina, dado o volume de datos que se manexa, normalmente asóciase coa lingüística computacional.

Esta disciplina iniciouse en 1967 cando Henry Kucera e Nelson Francis publicaron o clásico *Computational Analysis of Present-Day American English*, baseándose no corpus Brown, unha compilación de inglés americano de aproximadamente un millón de palabras seleccionadas dunha ampla variedade de fontes.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingüística computacional
* Corpus Lingüístico da Universidade de Vigo
* Corpus Técnico do Galego

### Ligazóns externas 
* Corpus paralelo bidireccional portugués-inglés COMPARA
Terra Chá

Como topónimo **Terra Chá** pode referirse a:

;En Galiza
***Comarca da Terra Chá**, comarca da provincia de Lugo;
***Terra Chá**, parroquia do concello de Antas de Ulla;
***A Terrachá**, lugar da parroquia de Entrimo, no concello de Entrimo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
****Terra Chá***, poemario de Manuel María.
A Ameixenda, Cee

**Santiago da Ameixenda** é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Cee na comarca de Fisterra. Segundo o IGE en 2018 tiña 476 habitantes (245 mulleres e 231 homes) distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación aos anos 2004, cando tiña 615 habitantes, e 1999 cando tiña 669 habitantes.

## Patrimonio
*Castelo do Príncipe, fortaleza deseñada polos enxeñeiros Llovet e Carlos Lemourpara a defensa da da ría de Cee-Corcubión dos franceses e piratas. Construíuse entre 1740 e 1755.
*Igrexa parroquial de Santiago Apóstolo, construída no s. XV e reformada no XVIII. No interior gárdase unha reliquia cun dos dedos de Santiago o Maior; segundo a lenda, os veciños recolleron esa falanxe tras a pelexa entre a alma do apóstolo e os moros que ocupaban a zona. Coma conmemoración da axuda do apóstolo a recuperación das terras ao pobo e a expulsión dos musulmáns os veciños ergueron a igrexa parroquial da Ameixenda.

## Lugares e parroquias  
### Lugares da Ameixenda 
### Parroquias de Cee 
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cee
Brens, Cee

**Santa Baia de Brens**

## Patrimonio
A igrexa de Santa Baia, de estilo barroco, ten un retablo maior vinculado, pola súa decoración, cos artistas composteláns Fernando de Casas Novoa e Simón Rodríguez.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Brens
### Parroquias de Cee
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Cee
Cee, Cee

**Santa María de Cee** é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Cee na comarca de Fisterra. Segundo o IGE en 2018 tiña 4.463 habitantes (2.343 mulleres e 2.120 homes) distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación aos anos 2004, cando tiña 3.641 habitantes, e  1999 cando tiña 3412 habitantes.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Cee
### Parroquias de Cee
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Cee
Lires, Cee

**Santo Estevo de Lires** é unha parroquia situada ao noroeste do concello coruñés de Cee na comarca de Fisterra. Segundo o padrón municipal en xaneiro de 2018 tiña 398 (190 homes, 208 mulleres) habitantes distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2004 cando tiña 470 (244 mulleres e 226 homes). En 1999 tiña 506 habitantes.

É unha parroquia de carácter agrícola. A piscifactoría de troitas situada nela é das máis importantes do estado . Foi pioneira no turismo rural, contando na actualidade con varios establecementos deste tipo.

O río Castro desemboca na ría de Lires, formando o límite desta parroquia de Cee con Muxía.

A súa igrexa parroquial data de comezos do século XVII. Anteriormente houbera unha ermida medieval máis pequena e máis preto da ría.

Por esta parroquia pasa o Camiño de Santiago e a 8ª etapa da ruta de sendeirismo do Camiño dos Faros.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Lires.jpg|Desembocadura do río Castro
Ficheiro:Río Castro, Lires, Cee.jpg|Desembocadura do río Castro
Ficheiro:Lires, Cee.jpg|Igrexa parroquial
Ficheiro:Pontella Vella, Lires, Cee.jpg|Pontella Vella, sobre o río Castro

## Lugares e parroquias
### Lugares de Lires
### Parroquias de Cee
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Cee
### Ligazóns externas
*20px *Grandes lugares* na TVG.
Ledoño, Culleredo

**San Pedro de Ledoño** é unha parroquia do sur do concello de Culleredo. Segundo o IGE en 2016 tiña 277 habitantes (131 mulleres e 146 homes) distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 259 habitantes.

## Xeografía
Está situada no val de Veiga e as súas terras están bicadas polo río Valiñas e que nace nas inmediacións da aldea de Vista Alegre, xa no concello da Laracha. O monte de Ledoño é o monte Picoto, que xorde como linde natural coa parroquia de Orro (San Salvador).

Ledoño é unha das máis cativas parroquias do concello de Culleredo, tanto en extensión como en número de habitantes. As vías de comunicación son, a estrada que une Vilaboa coa capital municipal e continúa deica Peiro de Arriba (Celas de Peiro, Sta. María); a AC-523, situada ao sur da parroquia, que une a A-6 e Meirama, Cerceda; e a autoestrada A-6 (A Coruña-Madrid), ao norte. Recentemente desapareceu o ferrocarril, co percorrido entre A Coruña e Santiago, mais estase a falar de recuperar as vías para transporte de mercadorías.

## Economía
A maior parte dos veciños de Ledoño teñen as súas ocupacións fóra da aldea, e os que traballan alí, fano, en inmensa maioría, dedicados á terra. Aínda que, dende a construción do Centro Loxístico de Transportes de Culleredo, algúns habitantes traballan noutros sectores diferentes do primario e sen saíren do lugar.

## Sociedade 
miniatura|Cruceiro.
A parroquia de Ledoño conta cunha escola de Educación Infantil, na que reciben as súas primeiras clases arredor dunha ducia de meniños e meniñas da aldea e os arredores. As idades destes nenos están entre os tres e os seis anos. A esta idade adoitan trasladarse á escola de Primaria de Culleredo, sita no lugar de Tarrío.

A sociedade ledoñesa ten un lugar de encontro habitual dende hai décadas, que é o Centro Social Ledoñés, situado no centro da aldea, e que adoita organizar festas, cursos, actividades e outros eventos durante todo o ano, moitos deles, en colaboración co concello de Culleredo.

## Festividades e tradicións
Ledoño celebra as súas festas na honra de San Pedro, o seu patrón, e a Virxe do Carme a primeira fin de semana despois do 16 de xullo.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Ledoño
### Parroquias de Culleredo
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Culleredo
Declinación

O termo **declinación** pode referirse a:

* **Declinación**: Acción e efecto de enunciar as distintas formas que adopta unha palabra en función dos casos en que se usa. Linguas que utilizan declinacións son o alemán, o húngaro, o latín e o éuscaro.
* **Declinación ou latitude celeste**: É a coordenada da esfera celeste, equivalente á latitude sobre a Terra.
Denotación

A distinción entre **denotación** e connotación dos signos conta cunha longa tradición filosófica e lingüística.

Nunha primeira aproximación percíbese que o proceso significativo reviste dúas modalidades:

* Dun lado, o significante transmite determinado contido nocional (significado) primario.
* Doutro, remite a certos valores afectivos evocadores, ideolóxicos etc., asociados ó contido básico.

De aí que, aínda cando en tódalas mensaxes se combinan ambos modos de significación, distínguese ás veces entre unha clase de mensaxes fundamentalmente denotativas (coma as científicas) e outra de mensaxes eminentemente connotativas (coma as artísticas).

Chámase **denotación** ao significado obxectivo dunha palabra, a aquilo que unha palabra significa para a absoluta totalidade de coñecedores dunha lingua, sen que exista a máis mínima discrepancia entre eles. Adoita coincidir este significado co que recollen habitualmente os dicionarios xerais.

## Denotación e referencia 
O concepto de denotación pode prestarse a certo equívoco: como modalidade que é da significación, a denotación implica un tipo particular de relación entre un significante e un significado e, polo tanto, unha relación interna ó propio signo. É preciso, pois, diferenciar 'denotación' e 'referencia'. Esta última institúe a relación entre o signo e a cousa, a realidade extralingüística.

A denotación e o lugar concreto -dentro do sistema semántico- que o código asigna a un termo nunha cultura determinada. O significado denotativo maniféstase logo como independente do contexto, maniféstase en virtude da manipulación do contexto, da substancia do contido.
Connotación

A relevancia do termo **connotación** -oposto a denotación- débese a que os signos lingüísticos non significan por si mesmos, senón nas sociedades que os adoptan, polo que se integran nunhas estruturas socioculturais determinadas que lles achegan determinados valores ou propiedades de carácter adicional. As connotacións son asociacións de tipo cultural, ideolóxico, psicolóxico, social, individual, afectivo, estilístico etc., que por motivos psico-sociais suxiren os termos.

Exemplos de connotación:

* *Chuvia* posúe o significado connotativo de "tristeza"
* *Vermello* connota "socialismo".
* *Verde* pode connota "Paso libre"
* *Droga* connota "perigo de morte".

A connotación caracteriza habitualmente a linguaxe poética e metafórica; o poeta emprega palabras con sentidos subxectivamente adheridos. Así, por exemplo, Federico García Lorca adoita asociar a denotación do substantivo *metal* coa connotación persoal de «morte».

A connotación establece ademais relacións subxectivas, pero ás veces colectivas, entre os diferentes campos semánticos como se pode ver no seguinte exemplo:

centro|600px

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Denotación
Determinante

O termo **determinante** pode referirse a:

***determinante**, en matemáticas o determinante dunha matriz cadrada (en álxebra, polinomio formado a partir dos elementos dunha matriz cadrada aplicando determinadas regras), dunha aplicación lineal (endomorfismo en dimensión finita) ou de *n* vectores dun espazo de dimensión *n*;
***determinante**, en lingüística é un tipo de palabra (véxase tamén "Os determinantes" no *Curso de lingua galega* en Wikibooks).
Dedución

A **dedución** ou **razoamento dedutivo** foi descrito por primeira vez por filósofos da Antiga Grecia, en especial Aristóteles.

Opostamente ao razoamento indutivo no cal se formulan leis a partir de feitos observados, o razoamento dedutivo infire eses mesmos feitos baseándose na lei xeral.

En lóxica, a dedución é unha modalidade de razoamento no cal a verdade das premisas non converte en verdadeira a conclusión, senón que a conclusión dun razoamento dedutivo só é probable. Así pois, nun razoamento dedutivo poden afirmarse as premisas e, asemade, negar a conclusión sen contradicirse.

Un exemplo:

:Todos os homes son libres.
:Aristóteles é un home.

Disto dedúcese que Aristóteles é libre. Observemos que inda que as premisas son razoamentos xerais substentables, a conclusión é doada de refugar por ter un campo de perspectiva reducido.
Dequeísmo

O **dequeísmo** consiste nunha utilización incorrecta da partícula **de** (preposición) xunto á partícula **que** (conxunción) en proposicións completivas ou subordinadas substantivas de complemento directo:

* *Díxome de que virá mañá pola tarde* (incorrecto) por *Díxome que virá mañá pola tarde* (correcto).
* *Pensou de que a terra era redonda* (incorrecto) por *Pensou que a terra era redonda* (Correcto).
* *Opinaban de que as eleccións estaban amañadas* (incorrecto) por *Opinaban que as eleccións estaban amañadas* (correcto)

O dequeísmo é un anacoluto que deriva do cruzamento de dúas estruturas sintácticas, a de complemento directo e a de complemento de réxime ou, na terminoloxía de Emilio Alarcos Llorach, suplemento:

* *Pensou (*diso*) que non era o correcto* = *Pensou de que non era o correcto*.

Por ultracorrección, ás veces pode darse o fenómeno contrario: a supresión dun *de* necesario na construción dun complemento de réxime ou suplemento.
Cerceda, Cerceda

**San Martiño de Cerceda** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Cerceda. Segundo o IGE en 2013 tiña 1.919 habitantes (977 homes e 942 mulleres), distribuídos en 11 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 1.782 habitantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cerceda 
### Parroquias de Cerceda 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerceda
Queixas, Cerceda

**Santa María de Queixas** é unha parroquia que se localiza no concello de Cerceda. Segundo o IGE en 2018 tiña 809 habitantes (419 mulleres e 390 homes), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 998 habitantes.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Queixas
### Parroquias de Cerceda
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Cerceda
As Encrobas, Cerceda

**San Román das Encrobas** é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Cerceda. Segundo o IGE en 2013 tiña 415 habitantes (209 homes e 206 mulleres), distribuídos en 15 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 355 habitantes.

## Patrimonio
*Castro de Coto de Guichar.
*Igrexa de San Román das Encrobas. Románica do século XII, reformado no século XVIII. Planta rectangular dividida en tres corpos aliñados. Foi trasladada xunto co cemiterio ao lugar de Pontoxo entre os anos 1996 e 1997.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Fachada-san-roman-encrobas-cerceda.jpg|Fachada da Igrexa románica de San Román das Encrobas.
Ficheiro:Busto-moncho-valcarce-san-roman-encrobas-cerceda.jpg|Busto de Moncho Valcarce, famoso cura das Encrobas.
Ficheiro:Vendo nevar.jpg|O Gustovedro.

## Lugares e parroquias
### Lugares das Encrobas
### Parroquias de Cerceda
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Conflito das Encrobas
*Lugares de Cerceda
Os Casás, Cerdido

**San Xoán dos Casás** é unha parroquia do concello de Cerdido, na comarca do Ortegal. Na xurisdición eclesiástica forma parte do arciprestado de Xuvia, pertencente á diocese de Mondoñedo-Ferrol.

## Poboación 
Segundo o padrón municipal de 2016 tiña 137 habitantes (70 homes e 67 mulleres), distribuídos en 18 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2007 cando tiña 158 habitantes.

## Xeografía 
Os Casás está situada no extremo sueste do concello sobre a marxe esquerda do río Mera e na dereita do seu afluente o Casás. Os seus lindes son: polo nordeste a parroquia do Ermo separada polo río Mera; polo leste limita con Insua e coas Enchousas, separadas respectivamente polos ríos Mera e o seu afluente o Carballás. Polo oeste limita coas parroquias de Santa Cruz de Moeche e Labacengos separadas polo regato da Madeira e polo río Casás e este mesmo río sepáraa da parroquia da Barqueira.

Dende o monte Teixeiro, que é altura máis destacada desta parroquia óllase todo o seu territorio nun perímetro marcado case totalmente por regos e regatos.

A estrada de Espiñaredo pasa polo extremo suroeste da parroquia preto do campo da feira.

## Patrimonio 
A pequena igrexa está situada no lugar do Campo da Igrexa, ao lado está o campo da feira e no lugar de Riba hai un escolar de indianos.

## Galería de imaxes da malla popular de 2009 

Ficheiro:Malladora.JPG|Malladora.
Ficheiro:Motor dunha malladora.JPG|Motor da malladora.
Ficheiro:Malladora e motor.JPG|Malladora e motor.
Ficheiro:Retirando a palla da malladora.JPG|Retirando a palla da malladora.
Ficheiro:Enriba da meda.JPG|Enriba da meda.

## Lugares e parroquias 
### Lugares dos Casás 
### Parroquias de Cerdido 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdido
Toba, Cee

**Santo Adrán de Toba** é unha parroquia que se localiza no centro do concello coruñés de Cee na comarca de Fisterra. Segundo o IGE en 2018 tiña 647 habitantes (325 mulleres e 322 homes) distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 2004, cando tiña 619 habitantes. En 1999 tiña 646 habitantes.

## Patrimonio
Na parroquia atópase a praia de Estorde, con Bandeira Azul. A igrexa parroquial é románica, do século XII, con planta de cruz latina. Preto dela hai un conxunto de sete muíños de auga restaurados en parte nos últimos anos.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Toba, Cee.jpg|Igrexa de Toba.
Ficheiro:Toba, Cee2.jpg|Hórreo

## Lugares e parroquias
### Lugares de Toba
### Parroquias de Cee
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Cee
A Pereiriña, Cee

**San Xián da Pereiriña**

## Galería de imaxes 

Ficheiro:A Pereiriña, Cee2.jpg|Hórreo

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Pereiriña 
### Parroquias de Cee 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cee
Río Trimaz

O **río Trimaz** é unha das cabeceiras do Ladra, ó que da nacemento ó xuntarse co río Madanela no lugar dos Pasos en Vilalba, Lugo.

Nace na xunta dos regos de San Martiño e de Feás, preto da Fraguela, en Xermade.

## Notas
A Barqueira, Cerdido

**Santo Antonio da Barqueira** é unha parroquia do concello de Cerdido, na comarca do Ortegal. Na xurisdición eclesiástica forma parte do arciprestado de Xuvia, pertencente á diocese de Mondoñedo-Ferrol.

## Poboación 
Segundo IGE no ano 2016 tiña 580 habitantes (277 mulleres e 303 homes), distribuídos en 46 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2007 cando tiña 680 habitantes.

## Xeografía 
A Barqueira esténdese pola marxe esquerda do río Mera e o seu afluente o Casás. Limita ao norte coa parroquia de Montoxo do concello de Cedeira; polo nordeste o regato Guitín sepáraa da parroquia ortigueiresa de Mera de Arriba até a Fervenza; polo leste linda con esta mesma parroquia de Ortigueira separada polo río Mera e coa parroquia dos Casás separada polo río do mesmo nome. Polo sur linda coa parroquia de San Xoán de Moeche no regato que baixa das Cabanas e desauga no Casares, seguindo o linde polo regato Vilachave até o lugar da Barbelas. Finalmente polo oeste limita coa parroquia de Cerdido.

A estrada AC-682 de Ferrol a Ribadeo atravesa esta parroquia pola súa parte occidental de norte a sur polos lugares de Casavella, Guelle, Cruz Encarnada, Feal, Barbas, Lubeira, Felgosa e Barbelas.

Dende o lugar de Felgosa sae a estrada que vai a Espiñaredo e desde ese mesmo lugar sae percorrendo o val do Rioforcado outra estrada até Porto do Cabo.

A liña de FEVE Ferrol-Xixón pasa pola parte oriental da parroquia bordeando os ríos Mera e Casares. A estación que leva o nome de Cerdido está no lugar de Sollen, preto da estrada a Espiñaredo

## Historia 
A parroquia foi creada en 1896 con lugares da de Cerdido.

## Patrimonio 
No lugar de Felgosa atópase a moderna casa do concello á beira da estrada AC-682. No lugar de Porto está a igrexa parroquial baixo a advocación de Antón de Padua, de recente construción e mais unha escola de indianos. Neste mesmo lugar existe un extenso campo de feira, moi concorrida noutros tempos.

Esta parroquia vén sendo o núcleo comercial do concello xa que celebra cada mes a feira do municipio. Na actualidade a celebración desta feira é a primeira fin de semana de cada mes pero tradicionalmente celebrábase o día 6.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Hórreo na Cruz Encarnada.JPG|Hórreo na Cruz Encarnada.
Ficheiro:Campo da feira da Barqueira.JPG|Campo da feira.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Barqueira 
### Parroquias de Cerdido 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdido
Glotocronoloxía

A **glotocronoloxía** é unha técnica para calcular a separación temporal entre dúas linguas que se supoñen emparentadas. Está baseada no caso de que, como efecto dos cambios interiores e das achegas exteriores, aproximadamente o 14 % das palabras básicas do vocabulario dunha lingua serán substituídas cada mil anos.

A glotocronoloxía é un método de estudo cuxos resultados non poden ser precisos. No entanto, está proposta para a investigación da evolución daquelas linguas que carecen de textos escritos, polo que hai que descartar o método comparativo, usado para a reconstrución do indoeuropeo e buscar alternativas de investigación.

## Supostos básicos
Os dous argumentos nos que se basea o método glotocronolóxico son:

#A taxa de substitución léxica é constante, se consideramos períodos de tempo moi longos polo menos para o léxico do chamado vocabulario básico.
#A taxa de substitución léxica é aproximadamente uniforme entre todas as linguas do mundo, polo menos para o vocabulario básico.

En forma de ecuación isto pódese expresar da seguinte maneira. Se chamamos *p*(*t*) á porcentaxe de palabras básicas que retén unha lingua despois dun período de tempo *t*, entón:

:::: \frac{dp(t)}{dt} = -\frac{p(t)}{C}

ou se integramos a ecuación diferencial:

:::: p(t) = e^{-\frac{t}{C}}

Logo *C* debe ser unha constante universal para todos os idiomas. A calibración de que a taxa de cambio é o 14 % do vocabulario básico, faise a seguinte estimación de *C*:

:::: C = - \frac{1}{(1-\frac{14}{100})} \approx 663 \cdot \mbox{século}^{-1} 

A partir desa estimación o tempo de separación *Ts* pode estimarse comparando a porcentaxe de cognados retidos *pC* como:

:::: T_s = \frac{log(p_C)}{log(p_0)} , dunha lingua coa súa lingua nai
:::: T_s \approx \frac{log(p_C)}{2\cdot log(p_0)} , de dúas linguas irmáns

Onde *p*0 = 86 % é a porcentaxe de retención por milenio estimado por Swadesh (= 100 % - 14 %). Máis tarde, Robert Lees cambiou o valor medio, calculándoo en 80,5 % cada milenio.

## Discusión
Este método foi repetidamente criticado. Eugen Coşeriu (1962), por exemplo, achegou algúns datos tomados das linguas románicas que ilustraban que o seu uso podía conducir a inexactitudes importantes. As principais obxeccións que se daban contra o método foron as seguintes:

#A constante de retención non é universal, varía segundo o tempo, a lingua e o significado da palabra incluída na lista.
#O modelo da árbore xenealóxica (*Stammbaum model*) non é preciso. As linguas a miúdo inflúense posteriormente á súa separación e a teoría asume que, unha vez que se separan, non se volven a conxuntar.
#Os cambios de son poderían provocar que non sexa posíbel recoñecer dous cognados (por exemplo, fr. *chef* e ing. *head*) ou que se cometa o erro de asumir como cognados palabras que verdadeiramente non están emparentadas (por exemplo, ing. *day* e esp. *día*).

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lista Swadesh

### Ligazóns externas
*Conversa con algunhas estatísticas
Gramática Universal

A **Gramática Universal** é unha teoría lingüística da escola transformacional e xenerativa que afirma que subxacen determinados principios comúns a tódalas linguas naturais. Nesta teoría dise que estes principios son innatos dentro da nosa condición humana.

Esta teoría non afirma que tódalas linguas naturais teñan a mesma gramática, ou que tódolos humanos estean "programados" cunha estrutura que subxace baixo tódalas expresións de linguas humanas. Senón que afirma que hai unha serie de regras que axudan aos nenos a adquirir a súa lingua materna.

Quen estuda a gramática universal ten o propósito de conseguir abstraer xeneralizacións comúns a diversos idiomas, a miúdo da seguinte forma: "Se X é certo, entón E ocorre". Este estudo estendeuse a numerosas disciplinas lingüísticas, tales como a fonoloxía e a Psicolingüística.

Tres lingüistas que tiveron unha influencia considerable nesta área, xa sexa directamente ou mediante a escola que promoveron, son Noam Chomsky, Edward Sapir e Richard Montague. Edward Sapir, ademais, xunto con Benjamin Lee Whorf, dá nome a unha teoría derivada que contradí algúns postulados da **Gramática Universal**. Con todo, Sapir e Whorf nunca asinaron un traballo conxunto sobre esa hipótese, nin foron os que a nomearon, senón Harry Hoijer (un discípulo de Whorf).

## Véxase tamén 
* Universais lingüísticos
* Hipótese de Sapir-Whorf
Meirama, Cerceda

**Santo André de Meirama** é unha parroquia que se localiza no nordés do concello de Cerceda. Segundo o IGE en 2013 tiña 412 habitantes (206 mulleres e 206 homes), distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 502 habitantes.

A central térmica de Meirama toma o nome desta parroquia, mais está situada na parroquia das Encrobas.

## Patrimonio
A igrexa de Santo André de Meirama foi construída no século XII e reformada en 1720.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Meirama
### Parroquias de Cerceda
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Cerceda
Hiato

O termo **hiato** pode referirse a:

* En gramática un **hiato** é a unión de dúas vogais que non forman ditongo e que xa que logo non están na mesma sílaba. En galego, forman hiato as vogais fortes ("a", "e", "o") e cando se rompe un ditongo colocando un acento pois dúas vogais contiguas nunha secuencia forman parte de sílabas diferentes.
:Por exemplo:
::Aéreo: a-é-re-o, nesta palabra *a*-*e* forma hiato tanto como *e*-*o*.
::Raúl : ra-úl, nesta palabra *a*-*u* forma hiato, por esta razón o “ú” acentúase.
* En anatomía, un **hiato** é unha abertura ou buraco de diversas formacións anatómicas.
Holonimia

**Holonimia** é unha noción semántica que se opón a meronimia, do mesmo xeito en que se opoñen o todo e a parte. Así, por exemplo, *bicicleta* é un holónimo mentres que *pedal*, *aro* e *guiador* son merónimos.

A diferenza da relación "hiperonimia / hiponimia", que tamén distingue dous conceptos de distinto nivel, a relación "**holonimia** / **meronimia**" non é tanto de inclusión conceptual canto de inclusión material. En efecto, na oposición "FLOR / Rosa, caravel, nardo", o hiperónimo (flor) é unha categoría máis abarcante que inclúe entre os seus membros á rosa, ao caravel e ao nardo, entre outras flores. En cambio, na oposición "casa / dormitorio, comedor, cociña", o holónimo nomea ao todo que inclúe materialmente (dormitorio, comedor etc.).
Meronimia

**Meronimia** é unha relación semántica. Un merónimo é o nome atribuído a un constituínte que forma parte dun todo, que é substancia de algo ou que é membro dun grupo. **Meronimia** é o oposto á holonimia.

Polo tanto:

:X é merónimo de E se X forma parte de E.
:X é merónimo de E se X é unha substancia de E.
:X é merónimo de E se X é un membro de E

**doutor* é merónimo de *oficio*.
**Dedo* é un merónimo de *man*.
*roda é merónimo de bicicleta.
Familia de linguas

300px|miniatura|Familias de linguas faladas (non se amosan as linguas de sinais) no mundo.
A maioría das linguas coñecidas pertencen ás chamadas **familias de linguas**. En sentido estrito, unha familia de linguas é unha unidade filoxenética, é dicir, tódolos seus membros derivan dun devanceiro común (protolingua ou lingua nai).

## Características 
O antepasado é coñecido de forma directa en poucas ocasións xa que o rexistro histórico da maioría das linguas é moi curto. Así a todo, é posible recuperar moitas das características do antepasado común de linguas relacionadas aplicando o método comparativo, un procedemento de reconstrución desenvolvido no s. XIX polo lingüista August Schleicher. Pódese demostrar doadamente o status de moitas das familias listadas máis abaixo.
As familias de linguas poden ser subdivididas en unidades menores, normalmente denominadas "ramas" (a historia dunha familia de linguas represéntase frecuentemente como unha árbore)

O devanceiro común dunha familia (ou unha rama) coñécese como "protolingua". Por exemplo, a protolingua reconstruída da ben coñecida familia indoeuropea é chamada protoindoeuropeo (da que non se conservan restos escritos xa que foi usada antes da invención da escrita). Ás veces unha protolingua pode ser identificada cunha linguaxe coñecida.

Así, os dialectos provinciais do latín ("latín vulgar") foron orixe das linguas romances modernas. É dicir, a lingua "protorromance" é máis ou menos idéntica ao latín (aínda que non idéntica ao latín culto dos escritores clásicos). Os dialectos do antigo nórdico son a protolingua do noruegués, o sueco, o danés e o islandés. De alí que ditas protolinguas resulten dunha "reconstrución" que os lingüistas intentan a partir de datos coñecidos e de varios sistemas de comparación lingüística e de evolución lingüística (ex.: *a glotocronoloxía*, *a léxico-estatística* etc.).

As linguas que non poden ser clasificadas con seguridade en ningunha familia son chamadas linguas illadas.

En Linguas do mundo achégaselle unha listaxe das familias de linguas coas linguas que comprenden.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ethnologue
Intuición

En psicoloxía e as ciencias cognitivas, chámaselle **intuición** ao coñecemento que non segue un camiño racional para a súa construción e formulación, e polo tanto non pode ser explicado ou incluso verbalizado. O individuo pode relacionar ese coñecemento ou información de experiencias previas, pero polo xeral é incapaz de explicar porqué chega a unha determinada conclusión. A intuición adoita presentarse máis como reaccións emotivas repentinas a acontecementos, ou sensacións, ca como pensamentos abstractos elaborados.

## Enfoques racionais da intuición
Algúns expertos cren que a intuición é unha forma de coñecemento inconsciente, que proviría de porcións funcionais do sistema nervioso que non están asociadas co pensamento racional, de alí a imposibilidade de expresalo en termos de razoamento, e a súa maior afinidade ás emocións e o coñecemento non verbal.

Pese a non ser un coñecemento racional, a intuición inflúe no xeito en que se elaboran estruturas tan racionais como o coñecemento científico. En xeral chámaselle serendipidade ao coñecemento previo sen xustificación racional, de que certo labor científico vai xerar resultados interesantes. A serendipidade pese a ser intuición propiamente dita, está directamente relacionada co nivel de coñecemento que teña unha persoa sobre o tema de estudo. De modo que moitos a explican simplemente como experiencia.

Existe un enfoque na filosofía das matemáticas chamado intuicionismo, que é unha forma de construtivismo.

## No ocultismo
Varios relatores do ocultismo e o paranormal consideran que certas instancias de intuición son en realidade unha manifestación de capacidades extrasensoriais, por exemplo, precognición ou telepatía.
Linguas artificiais

Unha **lingua construída**, tamén chamada **lingua planificada**, **lingua artificial** ou ***conlang***, é un idioma que foi total ou parcialmente construído, planeado ou deseñado conscientemente por seres humanos. As linguaxes de programación non son linguas artificiais porque non son idiomas. Tampouco se considera lingua artificial a evolución histórica, e xa que logo non planeada conscientemente, de calquera lingua natural. A rama da lingüística que estuda as linguas artificiais é a interlingüística.

As motivacións que impulsan o xurdimento destas linguas non naturais son basicamente dúas:
* Racionalizar a comunicación humana mediante linguas perfeccionadas en aspectos onde as linguas naturais son ambiguas, inzadas de excepcións, desacordes coa lóxica, irregulares etc. Tras este obxectivo están linguas artificiais como o lojban, estruturado sobre a lóxica de predicados. Dentro desta racionalización tamén se inscribe a procura de auxilinguas aptas para a comunicación internacional, como é o caso do esperanto, do Ido ou de interlingua. Algunhas veces tamén se persegue a neutralidade cultural das auxilinguas, que é o caso do mencionado *lojban*.
* Motivos estéticos, artísticos, ou lúdicos. Neste apartado inscríbense linguas como as desenvolvidas por J. R. R. Tolkien para as súas sagas de ficción literaria, como o Quenya ou o Sindarin.

## Clasificación das linguas artificiais 
A maior parte das linguas artificiais teñen cabida nun destes tres grupos:
# Linguas auxiliares, que pretenden a comunicación entre persoas
# linguas experimentais, as cales poden ser lóxicas ou filosóficas
# Linguas artísticas, que agrupa todas as demais.

Unha clasificación máis detallada inclúe varios factores, tales como a súa intención de uso, o seu propósito de creación e a orixe do vocabulario e a gramática.

### Pola súa intención de uso 
As linguas construídas poden dividirse en dous grandes grupos de acordo á súa intención de uso: linguas auxiliares e linguas ficticias. As primeiras buscan ser un medio de comunicación real entre seres humanos mentres que as segundas son faladas por personaxes ficticios na imaxinación ou obra o autor da lingua, sen pretender ser faladas por persoas reais.

Estes propósitos poden subdividirse:
* Para ser faladas por seres humanos reais (auxiliares)
** linguas propiamente auxiliares ou auxilinguas
*** Linguas auxiliares universais (por exemplo. esperanto)
*** Linguas auxiliares rexionais ou zonais (por exemplo. intereslavo)
** Linguas experimentais
*** Linguas lóxicas (por exemplo. lojban)
*** Linguas filosóficas (por exemplo. ro)
*** O Ithkuil é considerado tanto lóxico como filosófico
** Linguas privadas
*** Criptolinguas (por exemplo. lingua ignota)
*** Linguas persoais (por exemplo. dastmen)
* Só faladas por personaxes ficticios ou non definidos
** Linguas ficionais
*** Linguas ficionais humanas (p.ex. sindarin, klingon)

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Traducións da Biblia a linguas ficticias
Guión (signo de puntuación)

O **guión** (**-**) ou **trazo** é un signo ortográfico auxiliar empregado para:

* indicar, ao final de liña dun texto, que a última palabra fica incompleta por falta de espazo, tendo que se continuar a escribir na liña seguinte;
* unir dúas partes dunha palabra composta;
* introducir un texto falado nun diálogo;
* dividir as sílabas dunha palabra cando se fai unha división silábica.
* separar opcionalmente na escrita a segunda forma do artigo cando esta se desenvolve tras verbos rematados en -r ou -s (*vou come-lo caldo*), despois dos pronomes átonos enclíticos "nos", "vos" e "lles" (*deulle-los libros*) e dos pronomes tónicos "nós" e "vós" (*vó-los dous*). Neste caso o seu uso só é obrigatorio tralo adverbio "u" (*u-lo neno?*).

Os guións longos (máis correctamente, *raias*) empréganse para separar as oracións incidentais máis necesarias cás encerradas entre parénteses; noutras palabras, serven para intercalar, sendo colocados antes e despois, un inciso no fluír do argumento.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
*
Grego ievánico

O **ievánico**, tamén coñecido cos nomes de **romaniota** e de **xudeu-grego**, era o dialecto dos Romaniotas, dos xudeus gregos, cuxa presenza en Grecia  se testemuña por escrito desde a época helenística. A súa xenealoxía lingüística faino remontar á koiné helenística (Ελληνική Κοινή) e inclúe tamén elementos de hebreo. O ievánico e o grego falado polas poboacións cristiás eran mutuamente intelixíbeis, pero os xudeus usaban unha variante do alfabeto hebreo para escribiren tanto o ievánico como o grego.

O ievánico é hoxe unha lingua morta, polos motivos seguintes:

* a asimilación das (numericamente débiles) comunidades romaniotas polos gregos cristiáns e polos xudeus sefardís;
* a emigración de moitos de romaniotas cara aos Estados Unidos e Israel;
* a progresión do sionismo, que favoreceu o hebreo como lingua común aos xudeus, en detrimento das linguas xudías da diáspora (yiddish, xudeu-español, xudeu-tat(juhuri) etc.);
* a aniquilación da maior parte das comunidades xudías de Tesalónica e Sofía durante o Holocausto.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Grego moderno
*Dialectos gregos

### Ligazóns externas
*Jewish Language Research Website: Judeo-Greek
Borrifáns, Oza-Cesuras

**San Pedro de Borrifáns** Un rexistro data de 1607 e recolle a *Borrifás* como xentilicio **Burrifanius*, do etrusco *Burrius*, *Burres*. Outra é para *Borrifáns* no cal se cita dous rexistros: un rexistro do século XVIII que o interpreta como viñedo ou arboredo; e outro do século XIX que o interpreta por rexistros de *Burifáns, Borufás* como leiras ou veigas "borricianas", as cales poderían referise a seren terreos con cinzas.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Borrifáns
### Parroquias de Oza-Cesuras
## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos
*Lugares de Oza-Cesuras
Bragade, Oza-Cesuras

**San Mamede de Bragade**

### Patrimonio
*Museo Etnográfico.
*Monumento ao Sagrado Corazón.
*No Paraxón, o Parque do Sanatorio conta cunha superficie de 85.000 m²  de superficie arbórea.

## Galería

Ficheiro:Oza_Cesuras_Bragade_Casa_do_Concello_3.jpg|Antiga casa consistorial de Cesuras.
Ficheiro:Oza_Cesuras_Bragade_Casa_do_Concello_9.jpg|
Ficheiro:Oza_Cesuras_Bragade_Estación_de_Cesuras_2.jpg|Estación de tren de Cesuras.
Ficheiro:Oza_Cesuras_Bragade_1.jpg|Praza no Forte.
Ficheiro:Oza_Cesuras_Bragade_4.jpg|Parque.
Ficheiro:Oza_Cesuras_Bragade_14.jpg|Igrexa de San Mamede.
Ficheiro:Oza_Cesuras_Bragade_Edificio_Sanatorio_16.jpg|Antigo sanatorio.
Ficheiro:Oza_Cesuras_Bragade_Edificio_Sanatorio_32.jpg|Interior.
Ficheiro:Oza_Cesuras_Bragade_Edificio_Sanatorio_36.jpg|Parque arredor do sanatorio.
Ficheiro:Oza_Cesuras_Bragade_Edificio_Sanatorio_37.jpg|Parque arredor do sanatorio.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Bragade
### Parroquias de Oza-Cesuras
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Oza-Cesuras