Real e Venerable Irmandade do Santísimo Sacramento de Mafra

A **Real e Venerable Irmandade do Santísimo Sacramento de Mafra** (***Real e Venerável Irmandade do Santíssimo Sacramento de Mafra***, en portugués) é unha asociación pública de fieis católicos, establecida canonicamente na Real Basílica de Nosa Señora e Santo Antonio de Mafra, en Portugal, clasificada pola UNESCO como Patrimonio da Humanidade.

A súa misión é, entre outras cousas, promover a Festa do Corpus Christi e a súa procesión, así como levar a cabo as catro procesións tradicionais de Coresma de Mafra: a Procesión da Paixón (*Procissão do Senhor Jesus dos Passos de Mafra*, en portugués), que ten lugar o segundo domingo da Coresma; a Procesión de Penitencia da Orde Terceira de San Francisco (*Procissão de Penitência da Ordem Terceira de São Francisco*, en portugués), que ten lugar o cuarto domingo da Coresma; a Procesión das Sete Dolores da Nosa Señora (*Procissão das Sete Dores de Nossa Senhora*, en portugués), que ten lugar o Domingo de Ramos; e a Procesión do Enterro do Señor (*Procissão do Enterro do Senhor*, en portugués), que ten lugar o Venres Santo.

A Irmandade conta cunha colección patrimonial, artística, documental e cultural de gran valor. O conxunto de imaxes de procesión custodiado por esta Irmandade é o máis numeroso de Portugal. A maior parte destas imaxes seguen utilizándose en funcións relixiosas organizadas pola Irmandade.

Parte das cerimonias e funcións relixiosas da Irmandade teñen lugar ao son dos seis órganos de tubos históricos da Real Basílica de Mafra, tres dos cales foron construídos polo galego Joaquim Antonio Peres Fontanes.

Na actualidade é unha das institucións máis antigas do municipio de Mafra.

## Historia 
[300px|miniatura|left|Fachada principal do [Palacio Nacional de Mafra, sede da Irmandade. Na parte central atópase a Basílica de Nosa Señora e Santo Antonio.]]

250px|miniatura|right|Estatuto de 1725.

A creación da Real e Venerable Irmandade do Santísimo Sacramento de Mafra data do século XVI na igrexa de Santo André de Mafra, e máis tarde tamén recibiu a propiedade da extinta *Irmandade do Senhor dos Passos de Mafra*.

En virtude do traslado deste patrimonio á súa custodia, asumiu a misión e a responsabilidade de organizar as procesións que levaban a cabo estas dúas irmandades - a Procesión de Penitencia da Orde Terceira de San Francisco.
200px|miniatura|right|Un dos seis órganos da Real Basílica de Mafra.

## A Irmandade e os órganos da Real Basílica de Mafra
Tras a extinción das ordes relixiosas e o peche do convento de Mafra en 1834, a Irmandade preocupouse de manter os órganos da Real Basílica en bo estado para ser tocados durante as celebracións litúrxicas.

A través dos arquivos da Irmandade podemos coñecer a actividade litúrxica e musical que tivo lugar na basílica de Mafra no período posterior ás guerras liberais portuguesas.

Estas cerimonias conservan esencialmente as características da época barroca, que foron melloradas co paso do tempo con intervencións puntuais de conservación e restauración, así como algunhas revitalizacións, que por si mesmas constitúen capítulos enriquecedores da súa historia.

#### Procesión da Paixón (Viacrucis)
260px|miniatura|right|Imaxe de Nosa Señora da Soidade de Mafra.

É unha das máis antigas expresións de piedade da vila de Mafra, aparecida na antiga colexiata de Santo André de Mafra, certamente desde o século XVII. Os manuscritos mostran sete peticións feitas a Nosa Señora da Soidade por sete mulleres diferentes. Suponse que se trataba das costureiras e bordadores do manto .

#### Procesión de Penitencia da Orde Terceira de San Francisco 
Esta procesión, que se celebra o cuarto domingo da Coresma, é representativa da solemnidade e grandeza do período barroco en Portugal e, no seu conxunto, mantivo inalterados os protocolos procesuais desde a súa creación por Frei Matias da Conceição, bibliotecario do Convento de Mafra.

A procesión está composta por varios obxectos importantes desde o punto de vista artístico e relixioso. Entre eles está o chamado "Sol da Apocalipse", unha peza de latón dourado que foi feita no taller de António Rodrigues Leão, prateiro da Casa Real, en 1740. Cabe destacar a coñecida como "Cruz da Penitencia", feita en Roma e ofrecida polo rei Xoán V en 1740. Esta cruz só a leva un home e crese que é a cruz de penitencia máis grande do mundo en uso regular .

A escultura máis monumental representa a Cristo Crucificado, atribuído ao xenovés Anton Maria Maragliano e ofrecido á Terceira Orde de Mafra por Domenico Massa, o carpinteiro encargado de instalar as campás nas torres da basílica.

#### Procesión das Sete Dolores da Nosa Señora 
[230px|miniatura|Procesión do Enterro do Señor na noite do [Venres Santo, Mafra.]]

A Irmandade de Nosa Señora das Dolores, constituída en 1779 na antiga Colexiata de Santo André de Mafra, promoveu a primeira procesión en 1793 .

O trono eucarístico da Real Basílica de Mafra, feito de carballo dourado e policromado, sufriu unha exhaustiva intervención de conservación e restauración no 2018. Despois deste proceso, volveu ás súas funcións de culto por iniciativa da Real e Venerable Irmandade do Santísimo Sacramento de Mafra e da parroquia da mesma localidade. Pódese admirar en todo o seu esplendor durante a noite do Xoves Santo, así como na solemnidade de *Corpus Christi*.

Crese que a súa estrutura actual é do terceiro cuarto do século XVIII, feita a imaxe e semellanza do trono orixinal do reinado de Xoán V, fundador da basílica. Este trono, polas súas dimensións, é idéntico ao anterior, que era encendido por 440 candeas, que correspondían a máis de 62 arrobas de cera (aproximadamente 950 kg.) .

Orixinalmente, o trono instalouse na capela da Coroación da Virxe. Actualmente está montado alternativamente na citada capela ou no altar da Sagrada Familia para depositar nela a reserva do Santísimo, nunha urna de prata que data de 1738. A montaxe do trono require un mínimo de dez persoas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  BECKFORD, William - *Diário de William Beckford em Portugal e Espanha*. 3.ª ed. (reimp.,). Lisboa: Biblioteca Nacional de Portugal, 2009. - ISBN 978-972-565-429-3.
*  CARVALHO, A. Ayres - *Obra Mafrense*. Mafra: Câmara Municipal de Mafra, 1992. - ISBN 972-9181-17-9.
*  GALRÃO, Carlos, - *“A pia baptismal da igreja de Santo André”*. O Concelho de Mafra, n.º 372. Mafra: Tipografia Liberty.
*  *Mafra Sacra : memória & património, 1717-2017* / coord. Tiago Henriques. - 1ª ed. - Sintra : Zéfiro ; Mafra : Real e Venerável Irmandade do Santíssimo Sacramento da Paróquia de Santo André de Mafra, 2017. - 461, [3] p. : il. ; 30&nbsp;cm. - (Mafra Sacra). - ISBN 978-989-677-153-9.
*  PEREIRA, Fernando António Baptista - *Do Gótico ao Maneirismo: A Arte na Região de Mafra na Época dos Descobrimentos*. Mafra: Câmara Municipal de Mafra, 2000. 
*  PIMENTEL, António Filipe - *Aquitectura e Poder — O Real Edifício de Mafra*. Lisboa: Livros Horizonte, 2002. - ISBN 972-24-1172-1.
*  PRADO, Frei João de S. José do - *MONUMENTO SACRO DA FABRICA, E SOLEMNISSIMA SAGRAÇÃO DA SANTA BASÍLICA DO REAL CONVENTO, QUE JUNTO À VILLA DE MAFRA DEDICOU A N. SENHORA, E SANTO ANTÓNIO A MAGESTADE AUGUSTA DO MAXIMO REY D. JOÃO V*. Lisboa: na Officina de Miguel Rodrigues, impressor do Eminent. Senhor Card. Patriarca, 1751. 
*   SALDANHA LOPES, Luiz, [et al.] - *A camisa da sagração de Luís XV e a Irmandade do Santíssimo Sacramento de Mafra/La Chemise du Sacre de Louis XV et la Confrérie du Très Saint Sacrement de Mafra*. 1.ª ed. Mafra: Irmandade do Santíssimo Sacramento de Mafra, 2016. - ISBN 978-989-20-6280-8.
*  SALDANHA, Sandra Costa - *Um crucifixo de Anton Maria Maragliano em Mafra: oferta do genovês Domenico Massa à Ordem Terceira da Penitência*, Invenire: Revista de Bens Culturais da Igreja, n.º 7, 2013.
*  VALE, Teresa Leonor M. - *“Os Garvo - Uma família de artistas italianos em Lisboa e o seu papel no contexto da arte portuguesa de seiscentos e setecentos” *. In *Le nove son tanto e tante buone, che dir non se ne pò Lisboa dos Italianos: História e Arte (sécs. XIV-XVIII)*, Nunziatella  Alessandrini et al. (eds.,). Lisboa: Cátedra de Estudos Sefarditas "Alberto Benveniste", 2013b. - ISBN 978-989-96236-3-7.
*  VENTURA, Margarida Garcez - *A Colegiada de Santo André de Mafra (Séculos XV-XVIII) *. Mafra: Câmara Municipal de Mafra, 2002. - ISBN 972-8204-30-2.

### Ligazóns externas 
*  Real e Venerável Irmandade do Santíssimo Sacramento de Mafra.
*  Quaresma e Semana Santa em Mafra.
*  "A Camisa da Sagração de Luís XV".
*  do Apocalipse", peça litúrgica única em Portugal, mostra-se no domingo em Mafra.
*  Encontrados em Mafra manuscritos no manto de uma imagem de Nossa Senhora.
*  Descobertos manuscritos ocultos em manto de Nossa Senhora da Basílica de Mafra.
*  Descobertos báculos do primeiro cardeal-patriarca usados na Basílica de Mafra.
*  Trono eucarístico do século XVIII exposto na Basílica de Mafra .
*  Presidente da República saúda Corpo Diplomático em Mafra.
*  Procissão das Sete Dores de Nossa Senhora em Mafra no domingo integra 50 figuras.
*  A colecção de prataria sacra pertencente à Real e Venerável Irmandade do Santíssimo Sacramento de Santo André de Mafra.
*  Descobertos manuscritos escondidos no manto de Nossa Senhora da basílica de Mafra.
*  Descobertos manuscritos ocultos.
*  Património: Basílica de Mafra vai receber «missa pontifical» por ocasião dos seus 300 anos de história.
*  Licínia Ferreira - Música.
*  A Procissão do Senhor dos Passos de Mafra.
*  Um crucifixo de Anton Maria Maragliano em Mafra: oferta do genovês Domenico Massa à Ordem Terceira da Penitência.