open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fidelio

***Fidelio oder die eheliche Liebe*** (en galego *Fidelio ou o amor conxugal*) é unha ópera en 2 actos con música de Ludwig van Beethoven e libreto en alemán de Joseph Ferdinand Sonnleithner baseado no libreto anterior en francés de Jean-Nicolas Bouilly que fora empregado en 1798 para a ópera *Léonore, ou L’amour conjugal* de Pierre Gaveaux e en 1804 para a ópera *Leonora* de Ferdinando Paer (Beethoven tiña a partitura desta). A súa estrea tivo lugar no Theater an der Wien de Viena o 20 de novembro de 1805.

## Personaxes 
Nota: a segunda versión da ópera estreouse o 29 de marzo de 1806 co mesmo elenco que a primeira estrea, a excepción de Joseph August Röckel no papel de Florestan. A única outra representación da segunda versión tivo lugar o 0 de abril de 1806.

## Notas 
## Véxase tamén
Palmeira de California

A **palmeira de California** (***Washingtonia filifera***) é unha especie arbórea da familia das Arecáceas. É, xunta as *Phoenix canariensis* e *Phoenix dactylifera*, unha das principais especies de palmeira que se utilizan na xardinaxe en climas mediterráneos. En Galiza plántase nalgúns xardíns costeiros tanto privados coma públicos, sendo máis frecuente nas Rías Baixas.
thumb|240px|Detalle da folla
## Distribución e hábitat 
A súa orixe vén das áreas subdesérticas de California. En boas condicións para o seu crecemento, acada até os 23 metros de altura (algunhas incluso 30 m). O seu nome fai honra a George Washington, o primeiro presidente dos Estados Unidos.

As condicións ideais son os veráns calorosos, mais no inverno ten unha relativa resistencia ao frío, xa que pode aturar xeadas de curta duración de até 10 graos baixo cero.

## Descrición 
As súas principais características diferenciadoras a respecto do xénero *Phoenix* é que ten follas palmadas (ou sexa, os folíolos saen radialmente do mesmo punto no extremo do pecíolo, no canto de se dispor ao longo do raque como as barbas dunha pluma) e o toro é moito máis magro e alto (máis de 15 metros). O toro posúe pequenas marcas de fendas engurradas ou esta parcialmente cuberto por restos foliares, a súa base está enlargada.
Posúe un froito elíptico ou oval, negro de 0,6&nbsp;cm de diámetro.

## Taxonomía 
*Washingtonia filifera*, a palmeira de California, foi descrita por (Lindl.) H.Wendl. e publicado en *Botanische Zeitung (Berlin)* 37(5): 68. 1879. 
;Etimoloxía:
***Washingtonia***: nome xenérico que leva o nome de George Washington.

***filifera***: epíteto latino que significa "con fíos".
;Sinonimia:
* *Brahea dulcis* J.G.Cooper 
* *Brahea filamentosa* S.Watson 
* *Brahea filifera* (Linden ex André) W.Watson 
* *Livistona filamentosa* (H.Wendl. ex Franceschi)
* *Neowashingtonia filamentosa* (H.Wendl. ex Franceschi) Sudw. 
* *Neowashingtonia filifera* (Linden ex André) Sudw. 
* *Pritchardia filamentosa* H.Wendl. ex Franceschi 
* *Pritchardia filifera* Linden ex André 
* *Washingtonia filamentosa* (H.Wendl. ex Franceschi) Kuntze
* *Washingtonia filifera var. microsperma* Becc. 
* *Washingtonia filifera var. typica* M.E.Jones

## Notas 
## Véxase tamén 
* Palmeira
* Washingtonia

### Ligazóns externas 
* *Washingtonia filifera* at Floridata
* *Washingtonia filifera* en Flora de América do Norte (*en inglés*).
* http://www.nps.gov/jotr/nature/features/oases/oases.html 
* https://web.archive.org/web/20081205015611/http://www.livingdesert.org./plants/california_fan_palm.asp
* http://www.xeri.com/Moapa/wf-hr-foreword.htm
Washingtonia

***Washingtonia*** é un xénero con seis especies de plantas con flores pertencente á familia das palmeiras Arecaceae.
 
## Distribución e hábitat 
Son orixinarias da zona suroeste dos Estados Unidos (no sur de California, o suroeste de Arizona) e o noroeste de México (no norte de Baixa California e Sonora). As especies de *Washingtonia* son cultivadas comunmente a través dos Estados Unidos, o Oriente Medio, e o sur de Europa, por exemplo en Croacia, onde hibridaron. En Galiza atopamos especies na xardinaxe costeira.

## Descrición 
Trátase de palmeiras da tribo (Corypheae), coas follas cun pecíolo espido que remata nun abano arredoandado con numerosos folíolos. As flores atópamse nunha inflorescencia mesta, cos froitos de maduración dunha cor marrón escura coma unha drupa de 6–10&nbsp;mm de diámetro cunha camada magra de carne doce e mais dunha soa semente.

## Taxonomía 
O xénero foi descrito por Hermann Wendland e publicado en *Botanische Zeitung (Berlin)* 37(5): 68. 1879. 
;Etimoloxía:
***Washingtonia***: nome xenérico que leva o apelido de George Washington.

## Especies 
* *Washingtonia ambigua* (A. Gray) J.M. Coult. & Rose	
* *Washingtonia brachypoda* (Torr. ex Durand) A. Heller	
* *Washingtonia filifera* (Linden ex André) H.Wendl. ex de Bary - Palmeira de California
* *Washingtonia nuda* (Torr.) A. Heller	
* *Washingtonia occidentalis* (Nutt.) J.M. Coult. & Rose	
* *Washingtonia robusta* H.Wendl. - Palmeira de abano mexicana

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
# Flora of North America Editorial Committee, e. 2000. Magnoliophyta: Alismatidae, Arecidae, Commelinidae (in part), and Zingiberidae. 22: i–xxiii, 1–352. In Fl. N. Amer.. Oxford University Press, Nova York.
# Henderson, A., G. Galeano & R. Bernal. 1995. Field Guide Palms Americas 1–352. Princeton University Press, Princeton, New Jersey.
# Idárraga-Piedrahita, A., R. D. C. Ortiz, R. Callejas Posada & M. Merello. 2011. Flora de Antioquia. Catálogo de las Plantas Vasculares, vol. 2. Listado de las Plantas Vasculares del Departamento de Antioquia. pp.&nbsp;1–939.
# Nasir, E. & S. I. Ali (eds). 1980-2005. Fl. Pakistan Univ. of Karachi, Karachi.
# Standley, P. C. & J. A. Steyermark. 1958. Palmae. In Standley, P.C. & Steyermark, J.A. (Eds), Flora of Guatemala - Part I. Fieldiana, Bot. 24(1): 196–299.

### Logazóns externas 
* Imaxes en Google
* Flickr: Washingtonias in Russian National Subtropical Garden
* Flora of North America: *Washingtonia*
* Scanpalm: *Washingtonia*
La clemenza di Tito

***La clemenza di Tito*** (en galego *A clemencia de Tito*) é unha ópera en 2 actos con música de Wolfgang Amadeus Mozart sobre un libreto en italiano de Caterino Mazzolà baseado nun libreto homónimo de Metastasio do ano 1743. A súa estrea tivo lugar no Národní divadlo (Teatro Estatal) de Praga o 6 de setembro de 1791 baixo a batuta do propio compositor.

## Personaxes 
## Notas 
## Véxase tamén
María do Carmo Ríos Panisse

**María do Carme Ríos Panisse**, nada en Santiago de Compostela o 18 de maio de 1946, é unha filóloga galega.

## Traxectoria 
É filla da química e farmacéutica María del Portal Panisse e do químico, farmacéutico e doutor en física Enríque Ríos Suárez. Graduouse en Filosofía e Letras en 1968 na Universidade de Santiago de Compostela coa tese *Vida mariñeira de Sada. Contribución pra un estudo lingüístico*. Doutorouse en 1973 coa tese *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia*.

É a primeira persoa en ocupar unha praza de profesor ou profesora de Lingua e Literatura Galega no ensino secundario como catedrática no IES Rosalía de Castro de Compostela desde 1981 até a súa xubilación en 2006. Anteriormente foi profesora no IES Xelmírez, na facultade de Filoloxía da Universidade de Santiago de Compostela e no propio IES Rosalía de Castro. Participou na Agrupación Cultural O Galo de Santiago e no Instituto da Lingua Galega. Neste último colaborou na creación do proxecto do tesouro lexicográfico galego.

En 1973 participou no *Atlas lingüístico de los marineros peninsulares* dirixido por Manuel Alvar.

### Vida persoal 
Casou con Antón Santamarina. É nai de Cibrán e Duarte Santamarina Ríos.

## Obra 
* *Vida mariñeira de Sada. Contribución pra un estudo lingüístico* (*Verba. Anuario Galego de Filoloxía* vol. 1, 1974).
* *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia. I. Invertebrados y peces* (*Verba*. Anexo nº 7, 1977).
* *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia. II. Mamíferos, aves y algas* (*Verba*. Anexo nº 19, 1983).

Amais, publicou numerosos artigos en revistas como *Grial* ("Contos da miña terra (1864), primeira edición do conto galego atribuído a Rosalía de Castro", 1995), en *Dorna* ("Consideracións didácticas sobre a literatura galega: o problema do funcionamento do texto literario nunha situación lingüística e cultural non normalizada") ou no *Anuario de Estudios Literarios Galegos*. Tamén é autora de relatorios sobre lingua e literatura galegas en homenaxe a Ramón Otero Pedrayo, Álvaro Cunqueiro ou Celso Emilio Ferreiro.

No libro *Os séculos escuros*, coordinado por Anxo Tarrío (Hércules de Ediciones, A Coruña, 2000), foi responsable dos capítulos dedicados ó Prerrexurdimento e ós inicios do Rexurdimento. É tamén autora de edicións críticas de *Devalar*, de Otero Pedrayo (1992), e *Obra poética dispersa de Xoán Manuel Pintos Villar* (2006).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Congreso Xoán Manuel Pintos, 2011
CD15

O **CD15** (*cluster* de diferenciación 15) ou 3-fucosil-N-acetil-lactosamina é un antíxeno da superficie celular, principalmente de neutrófilos e certas células tumorais, que media a fagocitose e a quimiotaxe. Quimicamente o CD15 é un carbohidrato, non unha proteína. Funciona como molécula de adhesión que pode expresarse formando parte de glicoproteínas, glicolípidos e proteoglicanos.

O CD15 encóntrase en neutrófilos,monocitos e promielocitos,

## Importanica diagnóstica 
O CD15 está presente en case todas as células Reed-Sternberg, incluíndo as súas raras variantes mononucleares, e utilízase en inmunohistoquímica para identificar a presenza de ditas células nas biopsias. A presenza destas células serve para diagnosticar o linfoma de Hodgkin. As células de Reed-Sternberg mostran un patrón característico de positividade para o CD15, con tinguidura da membrana plasmática combinada con tinguidura do aparato de Golgi. Os paneis inmunohistoquímicos para a diagnose da enfermidade de Hodgkins empregan xeralmente o CD15 xunto co CD30 e o CD45; este último non se tingue nas células de Reed-Sternberg pero si en case todas as outras células linfoides. O CD15 está tamén presente en case o 50% das células de adenocarcinoma e pode usarse para distinguir esta condición do mesotelioma, que é tipicamente negativo.

## Notas
Die Frau ohne Schatten

***Die Frau ohne Schatten*** (en galego *A muller sen sombra*) é unha ópera en 3 actos con música de Richard Strauss e libreto en alemán de Hugo von Hofmannsthal baseada na novela de Johann Wolfgang von Goethe *Unterhaltungen deutscher Ausgewanderten*. A súa estrea tivo lugar na Wiener Staatsoper de Viena o 10 de outubro de 1919 baixo a batuta de Franz Schalk.

## Personaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Notas, discografía e libreto (Alemán - Castelán) en Kareol
Crooked Rain, Crooked Rain

***Crooked Rain, Crooked Rain*** é o segundo álbum de estudio da banda estadounidense de rock alternativo Pavement, publicado o 2 de febreiro de 1994 a través do selo Matador Records. Con este traballo o grupo abandonou o son lo-fi amosado en *Slanted and Enchanted*.

O álbum foi reeditado o 26 de outubro de 2004 por Matador Records co nome de ''Crooked Rain, Crooked Rain: LA's Desert Origins*. Esra versión contén dous discos. O primeiro é o traballo orixinal con caras-b e temas de recompilatorios da época. O segunto disco é unha colección de cancións non publicadas anteriormente e sesións ao vivo na BBC.

Foi elixido por Pitchfork Media o número 8 da súa lista dos "100 mellores álbums dos 90". No ano 2003 foi colocado no posto 210 da lista da *Rolling Stone'' dos "500 mellores álbums de todos os tempos", pasando ao 212 na revisión da lista en 2012, e no posto 10 dos seus "100 mellores álbums dos 90". No 2010 o tema "Gold Soundz" foi listado como número 1 na lista de Pitchfork Media das "200 mellores cancións dos 90".

## Listaxe de cancións 
## Notas
CD24

O **CD24** (*cluster* de diferenciación, **transdutor de sinais CD24** ou **antíxeno estable á calor CD24** (HSA) é unha proteína da superficie de certas células, que nos humanos está codificado polo xene *CD24* do cromosoma 6. O CD24 funciona como molécula de adhesión celular.

O CD24 é unha glicoproteína expresada na superficie da maioría dos linfocitos B e neuroblastos en diferenciación e granulocitos maduros. A proteína está ancorada por un enlace de glicosilfosfatidilinositol (GPI) á superficie celular. O xene está asignado ao cromosoma 6, pero un aliñamento desta secuencia xénica atopa localizacións xenómicas con semellanzas nas rexións cromosómicas 3p26, 15q21, 15q22, 20q11.2 e Yq11.1.

Esta proteína de adhesión celular foi identificada orixinalmente como antíxeno estable á calor do rato. Está implicado nas metástases e exprésase moito nas células dos neoplasmas. Variacións xenéticas do xene CD24 foron asociadas coa susceptibilidade á esclerose múltiple.

O CD24 modula as respostas de activación de células B. A sinalización podería estar desencadeada pola unión dun ligando de tipo lectina aos carbohidratos de CD24, e transducida pola liberación dun segundo mensaxeiro derivado da áncora GPI. Promove a proliferación dependente de antíxeno das células B, e impide a súa diferenciación terminal a células produtoras de anticorpos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Mapa dos antíxenos CD de rato
* Mapa dos antíxenos CD humano9s
* www.copewithcytokines.de: descrición da expresión do CD24
Vivace

**Vivace** é unha expresión que se utiliza como signo musical e significa "moi rápido". Fai referencia ao carácter e o tempo con que se debe interpretar unha peza musical.
Coquina (homónimos)

**Coquina** pode designar a:
* **Coquina**, un molusco bivalvo (*Donax trunculus*).
* **Coquina**, unha rocha sedimentaria.
Ferreiriño cristado

O **ferreiriño cristado** (*Lophophanes (Parus) cristatus*) é unha ave da familia dos Páridos.

## Morfoloxía e hábitos 
É unha especie pequena de 11,5&nbsp;cm de lonxitude, peso de 11 gramos e envergadura de 17–20&nbsp;cm. Morfoloxicamente os machos son iguais ás femias.

Ave estritamente forestal, o seu hábitat predilecto son as fragas de coníferas aínda que tamén se adapta a fragas mixtas con gran densidade forestal.

A base da súa alimentación son os insectos, sementes de coníferas e arácnidos.

## Reprodución 
O período de cría vai de abril a xullo, podendo facer 1 ou dúas postas. O niño adoita estar en ocos de árbores ou en fendas de rochas. Cada posta consta entre 5 e 8 ovos, cun tempo de incubación de 13 a 15 días. Os polos permanecen no niño entre 17 e 21 días trala eclosión.

## Distribución 
Presente en toda Europa Occidental e Central (excepto Italia e Inglaterra). Está presente tamén no sur de Escandinavia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *100 aves comúns do concello de O Grove e áreas veciñas*. C. D. Romay Cousido, Antonio Fontoira García, Emilio Martínez Sabarís, Atocha Ramos Martínez. Editado polo Concello do Grove. Depósito Legal:C 2423-2009
* *Guía de Aves: España, Europa y Región Mediterránea*. Lars Svensson, Killian Mullarney, Dan Zetterstïons. Ediciones Omega. 
* *Gran Guía de la Naturaleza. AVES*. Nicolai, Singer, Wothe. Editorial Everest, s.a.
Ferreiriño palustre

O **ferreiriño palustre** (*Poecile palustris*, antes *Parus palustris*) é unha ave paseriforme da familia dos páridos. É tan semellante a *Poecile montanus* que non foi descuberto como especie diferente ata 1888.​

## Morfoloxía e hábitos 
Ten unha lonxitude duns 11,5&nbsp;cm e un peso de 11 gramos. Corpo gris con lombo pardo e parte superior da cabeza negra con pico negro; as pata son gris-azuladas.

### Hábitat 
O seu hábitat predilecto son as fragas de monte baixo ou bosques mixtos con coníferas,

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "100 aves comúns do concello de O Grove e áreas veciñas". C. D. Romay Cousido, Antonio Fontoira García, Emilio Martínez Sabarís, Atocha Ramos Martínez. Editado polo Concello do Grove. Depósito Legal: C 2423-2009.
* 
* 
* 
* 
*
Galo de auga común

O **galo de auga común**, tamén chamada **galiñola negra**, **galiñola negra común** ou **galiñola de auga** (*Fulica atra*), é unha ave de costumes acuáticos.

## Morfoloxía e hábitos 
Case do tamaño dun parrulo, o galo de auga común é completamente negra e ten un pico branco caracterizado cun *escudete*. É unha palmípede dunha lonxitude de 38&nbsp;cm, envergadura de 70–80&nbsp;cm e un peso aproximado de 700 gramos. Morfoloxicamente machos e femias son iguais. Ó nadar cabecea ritmicamente a cabeza.

Habita en augas doces cunha vexetación de ribeira abondosa. Aliméntase de herba, insectos e brotes de plantas, que busca mergullándose ou ben na ribeira.

## Reprodución 
O galo de auga común constrúe niños flotantes entre abril e xullo. En Galicia é habitual que críe na espesura dos canavais e espadanais. A posta é de 5-10 ovos cun tempo de incubación de 23-24 días. Os polos comezan a voar ás 8 semanas de vida.

## Distribución 
Ave común en toda Europa Occidental. No Leste só está presente na época de cría.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "100 aves comúns do concello de O Grove e áreas veciñas". C.D. Romay Cousido, Antonio Fontoira García, Emilio Martínez Sabarís, Atocha Ramos Martínez. Editado polo Concello do Grove. Depósito Legal:C 2423-2009
* *Guía de Aves: España, Europa y Región Mediterránea*. Lars Svensson, Killian Mullarney, Dan Zetterstïons. Ediciones Omega. 
* *Gran Guía de la Naturaleza AVES*. Nicolai, Singer, Wothe. Editorial Everest, s.a.
Chincharraíz

O **chincharraíz**, ás veces chamado **trigueirón** (*Emberiza calandra*) é unha ave da familia das Emberizidae.

## Morfoloxía e hábitos 
Lonxitude aproximada de 18&nbsp;cm e un peso de 50 gramos (é o maior do seu xénero). Corpo compacto e pico forte, de cor parda por todo o corpo con pintas brancas. A especie presenta monomorfismo sexual.

Aliméntase de sementes, brotes tenros e insectos que busca no chan. Habitualmente canta dende lugares altos e prominentes. O seu hábitat predilecto son as zonas de cultivos e praderías con árbores e matogueiras dispersas.

## Reprodución 
miniatura|* Emberiza calandra* 
As postas, que se realizan entre maio e xullo, consta de 4-5 ovos. O niño está no chan. O tempo de incubación é de 12-14 días e a permanencia no niño e de 9 a 12 días. Fai 1-2 postas ó ano.

## Distribución 
Presente en Europa Occidental e do Sur de maneira habitual. Esporádico na Europa Central.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "100 aves comúns do concello de O Grove e áreas veciñas". C. D. Romay Cousido, Antonio Fontoira García, Emilio Martínez Sabarís, Atocha Ramos Martínez. Editado polo Concello do Grove. Depósito Legal:C 2423-2009.
* *Guía de Aves: España, Europa y Región Mediterránea*. Lars Svensson, Killian Mullarney, Dan Zetterstïons. Ediciones Omega. 
* *Gran Guía de la Naturaleza. AVES*. Nicolai, Singer, Wothe. Editorial Everest, s.a.
Escribidor da Laponia

O **escribidor da Laponia** (***Calcarius lapponicus**)* é unha ave típica do extremo norte europeo e visitante esporádica do Centro e Sur de Europa.

## Morfoloxía e hábitos 
É unha especie que presenta dimorfismo sexual. O macho ten a cabeza e gorxa negras, unha franxa ocular branca e a caluga vermella. O pico é amarelo. O resto do corpo é negro combinado con branco. A femia é de cor parda con manchas claras. Os individuos teñen unha lonxitude aproximada de 15&nbsp;cm e un peso de 24 gramos.

Habita na tundra, especializándose nas zonas chás e nas montañas. No inverno acostuma desprazarse ó litoral ou a pantanos. Aliméntase de insectos e sementes.

## Reprodución 
miniatura|*Calcarius lapponicus* 
A cría realízase nos meses de maio e xuño. No niño, xeralmente localizado no chan, faise a posta de 4-5 ovos. O tempo de incubación é 13-14 días e a permanencia no niño dos polos é de 10-12 días.

## Distribución 
Durante a cría esténdese polo interior e norte da Península Escandinava e tamén pola costa ártica de Rusia. O resto do ano amplía a súa zona de distribución ó Mar do Norte, ó Mar Báltico, á costa norte do Mar Negro e ó sueste de Rusia. No resto de Europa é máis infrecuente e irregular.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "100 aves comúns do concello de O Grove e áreas veciñas". C.D. Romay Cousido, Antonio Fontoira García, Emilio Martínez Sabarís, Atocha Ramos Martínez. Editado polo Concello do Grove. Depósito Legal:C 2423-2009
* *Guía de Aves: España, Europa y Región Mediterránea*. Lars Svensson, Killian Mullarney, Dan Zetterstïons. Ediciones Omega 
* *Gran Guía de la Naturaleza AVES*. Nicolai, Singer, Wothe. Editorial Everest, s.a.
Cadelucha

miniatura|dereita|Cadelucha ou coquina.
A '*cadelucha*, *coquina** ou **navalliña*' (*Donax trunculus*, Linnaeus 1758; antes *Donax vittatus*, Pennant 1777) é un molusco bivalvo mariño da familia dos donácidos (Donacidae).

## Morfoloxía 
É un molusco bivalvo de pequeno tamaño (dun máximo de 4&nbsp;cm) e esmagado. A cuncha é suave, lustrosa, de perfil ovalado pero co extremo posterior máis recortado que o anterior, de cor tostada verdosa ou parda clara, con bandas concéntricas máis claras. O interior é violáceo pero outras veces laranxa ou branco sucio. A marca do saco paleal é evidente e expresa un seo profundo. A marxe inferior da cuncha está finamente dentada.

## Hábitat e distribución 
Distribúese pola costa europea do Atlántico norte e no Mediterráneo. Vive en augas superficiais, ata uns 20 m de profundidade, ás penas enterrada na area.

É abundante nas rías galegas.

## Interese pesqueiro e comercial 
É unha especie comestible, máis no Levante e no interior que en Galicia. Segundo a Consellería de Pesca é *unha pequena exquisitez ... que detrás do seu tamaño agacha un sabor cheo de matices*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de bivalvos de Galicia
### Bibliografía 
* DIRECCIÓN XERAL DE FORMACIÓN PESQUEIRA: *Guía do consumidor de peixe fresco*. Xunta de Galicia 1999.
* RAMONELL, Rosa: *Guía dos mariscos de Galicia*. Galaxia, Vigo 1985.
* RÍOS PANISSE, M. Carmen: *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia (Invertebrados y peces)*. *Anejo* 7 (1977) de *Verba*.

### Ligazóns externas 
* Ficha no World Register of Marine Species
* Ficha en pescaderiascorunesas.es
Hemicrania continua

A **hemicránea continua** ou **hemicrania  paroxística** é un tipo de cefalea moi pouco habitual. Maniféstase por episodios de dor de testa unilateral, isto é, que afecta só a unha metade da cabeza, preferentemente á rexión ocular, temporal ou frontal, sempre no mesmo costado. Os episodios de dor son de curta duración, entre 2 e 45 minutos, mais repítense con moita frecuencia, até 40 veces nun día. A dor é moi intensa e é acompañada dunha serie de síntomas, como o rubor ocular, lacrimación, taponamento nasal, rinorrea e ptose palpebral. Existen dúas variedades da doenza que se denominan *hemicrania  paroxística episódica* e *hemicrania paroxística crónica*. O tratamento consiste na administración de indometacina que alivia os síntomas axiña.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cefalea
* Cefalea en acios
### Notas
O Candedo, O Candedo, Chandrexa de Queixa

** O Candedo** é un lugar da parroquia do Candedo no concello ourensán de Chandrexa de Queixa na comarca da Terra de Trives. Segundo o INE e do IGE en 2011 tiña 13 habitantes (8 homes e 5 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Candedo 
### Parroquias de Chandrexa de Queixa 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Chandrexa de Queixa
Rinorrea

**Rinorrea** (*rhīno-* gr. ‘nariz’ + *rhoíā* gr. ‘fluxo’) é o fluxo ou emisión de gran cantidade de líquido polo nariz, polo xeral por mor dun aumento da secreción de mucosidade nasal.

## Sinónimos 
* Hidrorrinorrea
* Hidrorrea nasal
* Goteo nasal
* Tinohidrorrea
* Constipado nasal

## Etioloxía 
Son diversas as causas da rinorrea:
* Frío
* Infección
* Alerxias
* Lacrimación
* Traumatismo cranial
* Outras causas

## Tratamento 
Na meirande parte dos casos o tratamento da rinorrea non é preciso, e soluciónase por si mesma, sobre todo se é un síntoma dunha infección. Para os casos xerais, asoando o nariz conséguese eliminar a acumulación de mucosidade. Pódense empregar ben solución salina en aerosois nasais, ben vasocontrictores en sprays nasais, mais pode ser contraproducente tras varios días de uso, xa que o seu abuso orixina rinite medicamentosa.

Nos casos recorrentes, como as debidas á alerxia, hai tratamentos a dispor do usuario baseados en antihistamínicos e corticoides.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Rinite
* Rinite alérxica
* Rinorraxia

## Notas
Casteligo, Casteligo, Chandrexa de Queixa

** Casteligo** é un lugar da parroquia de Casteligo no concello ourensán de Chandrexa de Queixa na comarca da Terra de Trives. Tiña 16 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 7 eran homes e 9 mulleres. 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Casteligo 
### Parroquias de Chandrexa de Queixa 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Chandrexa de Queixa
Corno (molusco)

miniatura|Corno ou bucina
miniatura|
**Corno** é a denominación común de certos moluscos gasterópodos mariños caracterizados por posuír unha cuncha helicoidal e apuntada de gran tamaño. Pertencen á familia Ranellidae, da orde dos Sorbeoconcha.

Hai varias especies que reciben este nome, pero a especie tipo é a *Charonia lampas* (Linnaeus 1758), antes *Charonia rubicunda* (Perry 1811).

## Morfoloxía 
A cuncha é aberta, redonda e en espiral, de tamaños que superan facilmente os 20&nbsp;cm e poden chegar ós 40&nbsp;cm. Nas espiras sobresaen avultamentos nodosos regularmente dispostos. A superficie está marcada normalmente por incrustacións irregulares de poliquetos e outros organismos mariños.

A boca é ampla e está pechada por un forte opérculo córneo. É ampla e ovalada, cunha marxe grosa e de cor marrón.

A cor varía desde un branco agrisado ata castaño claro, sempre con debuxos máis marcados. O interior é de cor branca porcelana con manchas marróns nas marxes da boca.

## Hábitat e bioloxía 
O seu hábitat propio é a zona intermareal inferior, sobre fondos areosos ou pedregosos, habitualmente a pouca profundidade, entre os 8 e os 50 m.

É un animal depredador que se alimenta de equinodermos, moluscos bivalvos e pequenos gasterópodos.

## Importancia pesqueira e comercial 
Péscase con trasmallos e ó espello, accidentalmente con redes de arrastre, pero como non ten aproveitamento comercial tampouco é obxecto de pesca. Consómese no Xapón, ata onde se exporta unha vez extraída a vianda da cuncha. Antes de comelo cómpre abrandar a carne mediante a conxelación previa, como se fai co polbo.

## O *corno* en Galicia 
O molusco recibe tamén os nomes de *apupo*, *bucina*, *buguina*, *bucio* e *carlou*.

Por extensión, chámase *corno* ou *corna* á bucina feita cunha destas cunchas, furada pola punta, utilizada tradicionalmente polos mariñeiros para indicar a súa presenza a outros barcos nos néboa. Aínda hoxe é utilizada polos pescantíns ambulantes para pregoar a súa chegada. Este instrumento recibe os mesmos nomes populares que o propio molusco.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Catálogo galego de especies ameazadas
### Bibliografía 
* DIRECCIÓN XERAL DE FORMACIÓN PESQUEIRA: *Guía do consumidor de peixe fresco*. Xunta de Galicia 1999.
* RAMONELL, Rosa: *Guía dos mariscos de Galicia*. Galaxia, Vigo 1985.
* RÍOS PANISSE, M. Carmen: *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia (Invertebrados y peces)*. *Anejo* 7 (1977) de *Verba*.
Serena Williams

**Serena Jameka Williams**, nada o 26 de setembro de 1981 en Saginaw, Míchigan, é unha tenista estadounidense. A Women's Tennis Association situouna no número 1 da clasificación en dez ocasións diferentes. Converteuse en número un por primeira vez o 8 de xullo de 2002, e conseguiu este posto por décima vez o 24 de abril de 2017, sumando ata o de agora 319 semanas como número un da WTA. É a única xogadora feminina en gañar máis de 40 millóns de dólares en premios. É a irmá máis nova da tamén tenista e ex número un mundial Venus Williams.

Ten gañados mais de setenta torneos da WTA entre os que destacan os seus 23 Grand Slams en individuais, ademais gañou a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de Londres en individuais e xunto a súa irmá os dobres en Pequín, Londres e Río.

Pouco despois de gañar o seu sétimo US Open en 2017 anuncia o seu embarazo e o seu afastamento temporal da alta competición. O 1 de setembro de 2017 foi nai dunha nena e expresou a súa intención de retornar á competición a principios do 2018 para estár preparada para o Open de Australia de 2018.

## Torneos de Grand Slam 
### Campionatos Individuais (21) 
### Finalista en Individuais (4) 
### Clasificación en torneos de Grand Slam 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial de Serena Williams
Gemini 6A

**Gemini 6AA** foi a quinta misión tripulada do programa Gemini. A tripulación estaba formada por Walter M. Schirra e Thomas P. Stafford, sendo a tripulación de apoio Virgil I. Grissom e John W. Young.

## Desenvolvemento da misión 
Gemini 6A foi a quinta misión tripulada do programa Gemini. A denominación *6A* débese a que a misión orixinal foi planeada para o 25 de outubro. Ese día, coa tripulación, xa a bordo do foguete e uns quince minutos antes do lanzamento, lanzouse o GATV co que a Gemini 6 faría prácticas de manobras e cita espacial, pero o vehículo non chegou a órbita a causa dunha explosión do foguete lanzador. Sen GATV o control de terra decidiu cancelar o voo da Gemini 6.

Gemini 6A foi programada para ser lanzada varios días despois de Gemini 7 e atopala no espazo para facer as manobras e o atraque planeados co GATV 6. Os obxectivos da misión foron probar procedementos de lanzamento e cita espacial e voo en formación con Gemini 7. Como obxectivos secundarios estaban avaliar a capacidade de manobra da cápsula durante a reentrada e levar a cabo probas nos sistemas da nave e facer catro experimentos.

Gemini 6A foi lanzada finalmente o 12 de decembro de 1965 ás 13:37:26,471 UTC (8:37:26 EST) desde o Complexo 19 de Cabo Cañaveral e inserida nunha órbita inicial de 161,0&nbsp;km de perixeo e 259,4&nbsp;km de apoxeo, a uns 1900&nbsp;km por detrás de Gemini 7. Tras catro acendidos dos motores, Gemini 6 avistou a Gemini 7 no seu radar a unha distancia de 396&nbsp;km. Tras dous acendidos máis, ás 14:33 EST, Gemini 6 conseguiu voar en formación con Gemini 7 e cunha velocidade relativa nula, a unha distancia de 110 metros. As manobras posteriores incluíron o rodeo dunha nave pola outra e aproximacións e afastamentos entre elas durante un período de 5 horas e 19 minutos, unhas tres órbitas e media. Tras as manobras as naves afastáronse 50&nbsp;km para pasar o período de sono.
miniatura|Gemini 7 vista desde o interior de Gemini 6.
Durante a órbita 15, ás 9:53:24 EST do 16 de decembro, iniciouse o disparo dos retrofoguetes para iniciar a reentrada. A Gemini 6A amarou ás 10:28:50 EST no océano Atlántico, a 23,58° N e 67,83° O, a só 13&nbsp;km do punto de amaraxe previsto, sendo a primeira reentrada controlada cara a un punto predeterminado e exitosa do programa espacial estadounidense. O tempo total de misión foi de 25 horas, 51 minutos e 24 segundos. A tripulación foi recollida polo U.S.S. Wasp ás 11:32.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Programa Gemini
* Gemini 1
* Gemini 2
* Gemini 3
* Gemini 4
* Gemini 5
* Gemini 7
* Gemini 8
* Gemini 9
* Gemini 10
* Gemini 11
* Gemini 12
Live! Tonight! Sold Out!!

***Live! Tonight! Sold Out!!*** é un álbum en vídeo da banda estadounidense de grunge Nirvana. Foi publicado en laserdisc e VHS o día 15 de novembro de 1994 a través do selo Geffen Records. A versión en DVD editouse o 7 de novembro do ano 2006.

O vídeo foi concibido orixinalmente polo propio Kurt Cobain e trátase dunha especie de crónica du aumento da fama da banda durante a época do *Nevermind*. Cando Cobain morreu en 1994, o vídeo estaba sen rematar, polo que os restantes membros do grupo, Dave Grohl e Krist Novoselic, interviñeron para ompletalo. O vídeo inclúe actuacións ao vivo ademais de entrevistas da banda.

A meirande parte das imaxes ao vivo son de 1991 e 1992, con algunhas gravacións caseiras datadas a finais de 1990. As derradeiras imaxes son do 23 de xaneiro de d1993, no Hollywood Rock Festival do Río de Xaneiro.

## Listaxe de cancións 
# "Aneurysm" (en dúas partes: 25-11-1991 - Paradiso, Ámsterdam, Holland, e 23-01-1993 - Hollywood Rock, Río de Xaneiro. Incorrectamente etiquetada no interior)
# "About a Girl" (31-10-1991 - Paramount Theatre, Seattle, Washington)
# "Dive" (23-01-1993 - Hollywood Rock, Río de Xaneiro. Incorrectamente etiquetada no interior)
# "Love Buzz" (en dúas partes: 10-10-1991 - Dallas, Texas / 25-11-1991 - Paradiso, Ámsterdam)
# "Breed" (31-10-1991 - Paramount Theatre, Seattle, Washington)
# "Smells Like Teen Spirit" (27-11-1991 - programa de televisión británico *Top of the Pops*)
# "Negative Creep" (22-02-1992 - Honolulu, Hawaii)
# "Come as You Are" (25-11-1991 - Paradiso, Ámsterdam)
# "Territorial Pissings" (en dúas partes: 06-12-1991 - programa de televisión de Jonathan Ross / 25-11-1991 - Paradiso, Ámsterdam)
# "Something in the Way" (14-02-1992 - Osaka, Xapón)
# "Lithium" (30-08-1992 - Reading Festival, Inglaterra)
# "Drain You" (25-11-1991 - Paradiso, Ámsterdam)
# "Polly" (31-10-1991 - Paramount Theatre, Seattle, Washington)
# "Sliver" (25-11-1991 - Paradiso, Ámsterdam)
# "On a Plain" (26-06-1992 - Roskilde Festival, Dinamarca)
# "Endless, Nameless" (31-10-1991 - Paramount Theatre, Seattle, Washington) (non listada no VHS)
* "Lounge Act" do *Nevermind* interpretada sobre os créditos finais.
* Numerosos fragmentos doutros temas aparecen a través do vídeo, incluídas partes da actuación da banda en 1992 no programa *Saturday Night Live*.
Chandrexa de Queixa, Chandrexa, Chandrexa de Queixa

**Chandrexa de Queixa** é un lugar da parroquia de Chandrexa no concello ourensán de Chandrexa de Queixa na comarca da Terra de Trives. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 estaba deshabitado.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Chandrexa 
### Parroquias de Chandrexa de Queixa 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Chandrexa de Queixa
Folada

miniatura|350px|1. Cuncha; a) Pé; b) Sifóns; c) Orificio inhalante; d) Orificio exhalante. 2. Cuncha; e) Protoplax
A **folada**, **broca** ou **mangón** (*Pholas dactylus*, Linneaeus 1758) é un molusco bivalvo mariño pertencente á familia Foládidos (Pholadidae), da orde Myoida. Son quen de perforar as rochas creando galerías nas que se agochan e protexen.

## Morfoloxía 
A cuncha é fráxil, de valvas iguais pero cunhas prolongacións no umbo , chamadas *protoplax*, que fan que as valvas rematen sendo diferentes. O perfil é elíptico, cunha zona apuntada na marxe anterior. Poden alcanzar medidas de 13–15&nbsp;cm de lonxitude. As valvas quedan separadas nos extremos da cuncha.

A superficie das valvas mostra unhas 24 costelas concéntricas cruzadas por 40 costelas ou máis radiadas, aparecendo unhas pequenas espiñas nos puntos onde se cruzan unhas e outras.

A cor típica é branca amarelenta ou gris clara, manchada con restos da rocha na que viven. O interior é branco brillante.

Posúe dous sifóns longos que están soldados en case toda a súa lonxitude.

## Hábitat e bioloxía 
Vive na zona infralitoral, en augas pouco profundas, distribuído irregularmente por toda a costa europea do Atlántico ata Marrocos, entrando tamén no Mediterráneo e Mar Negro.

Habita en galerías horizontais de ata 10&nbsp;cm de profundidade que escava nas rochas brandas e nas madeiras somerxidas, coa rexión anterior do corpo no fondo do burato. É grazas a esas espiñas que cobren a cuncha como conseguen furar a rocha, e quizais con algunha secreción corrosiva.

Esta especie é bioluminiscente, propiedade que quizais obedece a razóns defensivas.

## A folada en Galicia 
Ríos Panisse atopou a seguinte sinonimia para designar este molusco: *ameixa brava*, *ameixa de can*, *ameixendra*, *broca*, *cadelucha*, *caíño* ou *mangón*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* RAMONELL, Rosa: *Guía dos mariscos de Galicia*. Galaxia, Vigo 1985.
* RÍOS PANISSE, M. Carmen: *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia (Invertebrados y peces)*. *Anejo* 7 (1977) de *Verba*.
### Outros artigos 
* Lista de bivalvos de Galicia
Laureano Prieto

**Laureano Prieto Rodríguez**, nado en Carracedo da Serra (A Gudiña) o 9 de setembro de 1907 e finado en Ourense o 23 de xullo de 1977, foi un mestre que se especializou na etnografía galega, particularmente a relacionada coa comarca de Viana (Ourense).

## Traxectoria 
dereita|miniatura|Casa de Laureano Prieto en Carracedo da Serra.
Fillo de Manuel Prieto e Adelina Rodríguez, estudou as primeiras letras co párroco de Carracedo para continuar despois os estudos en Viana e Verín e o bacharelato no instituto de Ourense. Emigrou a Cuba, onde xa estaban traballando o seu pai e máis o seu irmán Enrique, aínda que regresou pronto a Galicia para estudar Maxisterio. Alí foi onde coñeceu a Vicente Risco, con quen comezou a interesarse polos costumes e tradicións galegas. Foi mestre en Bembibre (Viana), en Pentes (A Gudiña) e na propia Gudiña. Pasou logo a ser mestre de Oleiros (Silleda) para regresar a Ourense, onde se xubilou.
Casou dúas veces, con Elena e con Carmen, e tivo unha filla, María Elena.

## Publicacións 
Á par do seu traballo como mestre dedicouse á investigación etnográfica e recollida de léxico e tradicións propias da Gudiña e Viana, publicando numerosos traballos en distintas revistas especializadas, como o *Boletín da Comisión de Monumentos de Ourense* ou o *Boletín Avriense*, tanto galegas como portuguesas. Igualmente colaborou intensamente con Risco, Cuevillas, Taboada Chivite, Ferro Couselo e Xaquín Lorenzo. Formou parte do grupo Marcelo Macías, creado por Ferro Couselo en 1970.

Tamén colaborou con distintas institucións, como por exemplo o Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense. Participou, con Ferro Couselo, nas escavacións do Castro de Santa Ádega (en Vilamarín, Ourense), en 1963.

A seguir, algúns dos traballos publicados:
* "Antiguas minas del río Camba", en *Boletín de la Comisión de Monumentos de Orense*, 1946.
* "Juegos infantiles (Tierra de La Gudiña)", en *BCMO*, 1947.
* "Cuentos de animales" en *Revista de Dialectología y Tradiciones Populares*, 1948.
* "Notas etnográficas sobre animales domésticos y salvajes de La Gudiña", en *Douro Litoral*, 1949.
* "As adiviñas na terra da Gudiña (Ourense) e no concelho de Vinhais (Tras-os-Montes)", en *DL*, 1949.
* "A cantiga na Gudiña", en *DL*, 1950 e 1951.
* "La zooantropía en Galicia", en *Zephyrus*, 1953.
* "Astrología y meteorología popular", en *BCMO*, 1957-1958.
* *Contos vianeses*, Galaxia 1958.
* *Contos pra nenos*, Galaxia 1968.
* "A meiguería negra en terras de Viana do Bolo", en *Boletín Avriense*, 1971.
* "Notas encol da fala vianesa", en *BA* 1973.
* "Contos de cregos na terra de Viana", en *BA* 1978.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* "Homenaxe a Laureano Prieto Rodríguez", en *Boletín Avriense*, VIII, 1978.
* "A Gudiña, historia, arte e natureza", en *Guía do Concello da Gudiña*, 2000.
Soquintá, Mandaio, Oza-Cesuras

**Soquintá** é un lugar da parroquia de Mandaio no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o IGE, en 2018 tiña 10 habitantes (4 homes e 6 mulleres).

## Lugares e parroquias
### Lugares de Mandaio
### Parroquias de Oza-Cesuras
## Notas
Parada Seca, Parada Seca, Chandrexa de Queixa

**Parada Seca** é un lugar da parroquia de Parada Seca no concello ourensán de Chandrexa de Queixa na comarca da Terra de Trives. Tiña 22 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 13 eran homes e 9 mulleres. 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Parada Seca 
### Parroquias de Chandrexa de Queixa 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Chandrexa de Queixa
A Regueira de Abaixo, Filgueira de Traba, Oza-Cesuras

**A Regueira de Abaixo** é un lugar da parroquia de Filgueira de Traba no concello coruñés de Oza-Cesuras, na comarca de Betanzos. Segundo o INE, en 2025 tiña 19 habitantes (10 homes e 9 mulleres), o que supón unha diminución en relación a 2011, cando tiña 23 habitantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Filgueira de Traba 
### Parroquias de Oza-Cesuras 
## Notas
Praia de Mera

A **praia de Mera** é unha praia urbana situada no lugar da Lagoa, en Maianca (Oleiros). É un areal urbano moi concorrido polo verán.

## Notas
Ostra común

A **ostra común**, **ostra plana** ou **ostra europea** (*Ostrea edulis*, Linnaeus 1758) é un molusco bivalvo mariño moi apreciado pertencente á familia dos ostreidos (Ostreidae), da orde Ostreoida.

## Morfoloxía 
A cuncha é basicamente circular pero de bordo irregular, alcanzando tamaños de 4 a 11&nbsp;cm de diámetro, pero poden atoparse exemplares moito maiores. Está constituída por láminas calcarias escamosas que conforman unha superficie moi irregular, e que se rompen e desprenden con facilidade. A cor é tamén variable, entre abrancazada e castaña ou púrpura, sendo o interior branco anacarado uniforme (sen marcas do seo paleal).

As valvas son desiguais: convexa a valva esquerda ou inferior e plana a dereita ou superior. Na valva dereita (plana) márcanse liñas concéntricas e sucos e na esquerda (convexa) poden apreciarse amplas costelas radiais.

## Hábitat e bioloxía 
Distribución pola costa europea do Atlántico, desde Noruega ata Marrocos, e mais o Mediterráneo. Vive, en condicións normais, fixada ás rocas da franxa infralitoral ou enterrada en fondos de area, pero actualmente é obxecto de cultivo intensivo en bateas, que son a orixe a totalidade das ostras postas no mercado.

É un molusco filtrador, que retén nas branquias as substancias orgánicas en suspensión na auga, normalmente algas microscópicas.

Presenta hermafroditismo alternativo, o que quer dicir que pasa alternativamente por épocas de sexo masculino e feminino, chegando a atravesar catro fases sexuais ó ano. O desove é continuo pero máis evidente durante os meses de xuño a outubro. A posta pode alcanzar cifras dun millón de larvas por individuo, pero só rematan o desenvolvemento larval o 2,5%. Unha vez fixada as larvas a un substrato duro, a mortalidade pode ser do 90% antes do primeiro inverno.

## Importancia pesqueira e comercial 
[miniatura|dereita|350px|Ostras no *[Aquarium Finisterrae*]]
A forma máis usual de consumir as ostras é en cru, engadíndolle ou non unhas pingas de limón. Esta forma de consumo en cru fai que sexan especialmente delicadas e posible causa de gromos de intoxicación alimentaria como consecuencia dunha depuración insuficiente ou unha mala conservación.

## A ostra en Galicia 
Hai anos tamén se escabechaban ou comían fritidas. Marcial Valladares dicía:

Eladio Rodríguez engadiu:

Os exemplares pequenos reciben o nome de *morruncho* nome que tamén se aplica a outras especies semellantes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ostricultura
* Ostra portuguesa
* Ostra brava
* Lista de bivalvos de Galicia

### Bibliografía 
* DIRECCIÓN XERAL DE FORMACIÓN PESQUEIRA: *Guía do consumidor de peixe fresco*. Xunta de Galicia 1999.
* RAMONELL, Rosa: *Guía dos mariscos de Galicia*. Galaxia, Vigo 1985.
* RÍOS PANISSE, M. Carmen: *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia (Invertebrados y peces)*. *Anejo* 7 (1977) de *Verba*.
* SANTAMARINA, Antón (ed. e dir.): *Diccionario de diccionarios*. Fundación Pedro Barrié de la Maza, Instituto da Lingua Galega, 3ª ed. 2003.

### Ligazóns externas 
* Ficha en pescaderiascorunesas.es
Sidecar (cóctel)

O **Sidecar** é un cóctel clásico, tradicionalmente feito con coñac, licor de laranxa (Cointreau, Grand Marnier ou outro triple sec), e zume de limón. Polos seus ingredientes, a bebida é quizais a máis estreitamente relacionada co vello Brandy Daisy, aínda que difire tanto na presentación como nas proporcións dos seus compoñentes.

## Orixe 
A orixe exacta do Sidecar non está claro, pero crese que foi inventado a finais da primeira guerra mundial, en Londres ou París. O Hôtel Ritz Paris reclama a orixe da bebida. As primeiras receitas do Sidecar aparecen no ''Harry's ABC of Mixing Cocktails* de Harry MacElhone e no *Cocktails and How to Mix Them* de Robert Vermeire. É unha das seis bebidas básicas indicadas no *The Fine Art of Mixing Drinks* (1948) de David A. Embury.

Nas primeiras edicións do libro de MacElhone, cita como inventor a Pat MacGarry, "o popular camareiro do Buck´s Club, en Londres", pero en edicións posteriores citase el mesmo. Vermiere afirma: "Este cóctel é moi popular en Francia. Foi introducido por primeira vez en Londres por MacGarry, o soado camareiro do Buck´s Club". Embury atribúe a invención da bebida a un capitán do exército americano en París durante a primeira guerra mundial, "leva o nome da moto na que viaxaba o bo capitán ao pequeno restaurante onde naceu e foi bautizada a bebida como sidecar". Ao parecer, o Sidecar fíxose famoso no Harry´s Bar en París.

Tanto MacElhone como Vermiere describen a receita como tres partes iguais de coñac, Cointreau, e zume de limón, agora coñecida como a "escola francesa". Máis tarde, xurdiu unha "escola inglesa" de Sidecars, como se atopa no libro *Savoy Cocktail* (1930), que mestura dúas partes de coñac, unha parte de Cointreau e unha parte de zume de limón.

Segundo Embury, o Sidecar orixinal tiña varios ingredientes máis. Embury tamén afirma que a bebida non é máis que un Daiquiri co brandy como base no canto de ron, e con Cointreau como axente edulcorante en lugar de xarope de azucre. Recomenda a mesma proporción 08:02:01 para ambos, facendo un Sidecar moito-menos-doce. Con todo, Simon Difford, no seu libro *Encyclopedia of Cocktails*, sinala a proporción 2:1:1, en *The Savoy Cocktail Book'', suxirese un punto intermedio entre a receita Craddock e a "Escola Francesa" unha proporción de 3:02:02, chamado Daiquiri Embury unha fórmula "demasiado seca" para un sidecar.

O **Sidecar** é un cóctel clásico, tradicionalmente feito con coñac, licor de laranxa (Cointreau, Grand Marnier ou outro triple sec), e zume de limón. Polos seus ingredientes, a bebida é quizais a máis estreitamente relacionada co vello Brandy Daisy, aínda que difire tanto na presentación e nas proporcións dos seus compoñentes.

A primeira mención de azucarar o bordo nun vaso de Sidecar é de 1934, en tres libros diferentes: Burke's *Complete Cocktail & Drinking Recipes*, Gordon's *Cocktail & Food Recipes*, e *Drinks As They Are Mixed* (unha reimpresión revisada de 1904 Paul E. Lowe libro).

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Recipe, decembro 2005 "Cocktail of the Month" at Epicurious
* Drinkboy recipe
* Original recipe at CocktailDB
* Contemporary recipe at CocktailDB
Os Acivros

Como topónimo **Os Acivros** pode referirse a:

;En Galiza
***Os Acivros**, lugar da parroquia de Santa Cruz de Moeche, no concello de Moeche;
***Os Acivros**, lugar da parroquia de Filgueira de Traba, no concello de Oza-Cesuras.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Os Acivreiros**, lugar da parroquia de Irixoa, no concello de Muras.