open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Santos

**Santos** é unha cidade do litoral do estado de São Paulo, dende sitúase o principal porto marítimo do Brasil e tamén da América Latina, o Porto de Santos. Está a 70&nbsp;km de distancia da capital do estado, a cidade de São Paulo, a cal se liga por dúas estradas: Rodovia Anchieta (máis antiga) e Rodovia dos Imigrantes (máis moderna). Para transporte de carga hai tamén dúas liñas de ferrocarril dirixíndose ó interior do estado e pasando pola capital. Tamén se liga coa cidade do Río de Xaneiro pola estrada Rio-Santos.

Uns 39&nbsp;km² do municipio están na parte leste da illa de San Vicente, moi chá e xunto á costa, na cal se concentra a maioría da súa poboación. Os máis de 230&nbsp;km² situados no continente son pouco poboados e posúen reservas ecolóxicas de Mata Atlántica.

Santos vive do seu porto, do turismo, dalgunhas industrias importantes, e ten un variado comercio, bancos e servizos. No verán no hemisferio sur (decembro ata febreiro) o movemento de turistas -principalmente da capital e das cidades do interior do estado- crece moito, pero decrece despois, ata o mes de xullo, que e o segundo período de vacacións escolares no Brasil. Moitos xubilados que traballaron na capital do estado múdanse para Santos despois da xubilación. Así, as persoas de máis de 65 anos representan hoxe case 20 % da súa poboación total.

O Santos Futebol Clube é o principal equipo da cidade, onde xogou un dos xogadores brasileiros de fútbol máis coñecidos de todos os tempos: Pelé.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Prefeitura Municipal de Santos
Impresora

miniatura|Impresora de inxección de tinta.
Unha **impresora** é un dispositivo periférico que serve para converter información dixital en información impresa. A velocidade de impresión mídese polo número de caracteres por segundo e pola cantidade de páxinas por minuto que pode imprimir a impresora. A calidade de impresión ou resolución da impresora mídese pola cantidade de puntos por polgada que pode imprimir.
A impresora conéctase ao ordenador por medio dun porto paralelo ou os máis recentes mediante USB.

## Tipos 
* Impresora de matriz de puntos é un tipo de impresora de impacto no que se realiza a impresión ao bater a cabeza contra unha cinta impregnada de tinta. Non poden imprimir gráficos ou imaxes, e aínda que moi rápidas, son tamén moi ruidosas.
* Impresora de inxección de tinta, é o tipo de impresora máis común entre os particulares e no pequeno negocio.
* Impresora láser, funciona de xeito semellante a unha fotocopiadora
* Impresora 3D é un tipo e impresora que fabrica obxectos sólidos.

## Notas
Jean Le Rond d'Alembert

miniatura|Retrato d'Alembert por Quentin de la Tour
'''Jean Le Rond d'Alembert'*, nado en París en 1717 e finado en París en 1783, foi un matemático e filósofo francés, célebre por ser un dos editores da Encyclopédie con Denis Diderot.
## Traxectoria 
Fillo ilexítimo da escritora Claudine Guérin de Tencin e dun oficial de artillaría, uns días máis tarde do seu nacemento foi abandonado pola súa nai na Igrexa de Saint-Jean-le-Rond de París.
En 1729 entra no colexio xansenista de Quatre-Nations, no que se graduou no ano 1735, pasando á escola de leis, e en 1738 foi nomeado avogado.
En 1739, presenta o seu primeiro traballo matemático sobre os erros atopados en *L'analyse démontrée* (1708) de Charles René Reynaud, ata entón considerado estándar. En 1740 escribe *Mémoire sur la refraction des corps solides'', no que explica a teoría da refracción, tamén escribe sobre o que agora se chama Paradoxo D'Alembert: no que demostra que non existe resistencia ao movemento dun corpo cando este se move a través dun fluído ideal (non viscoso).

En *Traité de dynamique*, enuncia o Teorema de d'Alembert ou Teorema Fundamental da Álxebra que di que toda ecuación, do grao que sexa, sempre ten (cando menos) unha solución, ben sexa un número real ou un número complexo.
En 1746 Diderot convénceo para participar na redacción dunha enciclopedia onde se recollese todo o saber da época, D'Alembert escribe o *Discours préliminaire* e a meirande parte dos artigos de matemáticas e ciencias. En 1751 aparece o primeiro tomo. En 1757 D'Alembert arrédase do proxecto.

## Obras 
* *Mémoire sur le calcul intégral* (1739)
* *Traité de dynamique* (1743)
* ''Traité de l'équilibre et du mouvement des fluides* (1744)
* *Réflexions sur la cause générale des vents* (1746),
* *Recherches sur les cordes vibrantes* (1747),
* *Recherches sur la précession des équinoxes et sur la nutation de l'axe de la terre* (1749),
* *Éléments de musique* (1752),
* *Mélanges de littérature et de philosophie* (2 tomos 1753, 5 tomos 1759-1767),
* *Essai sur les éléments de philosophie* (1759)
* *Opuscules mathématiques'' (8 tomos 1761-1780).
Recoñecemento óptico de caracteres

**OCR** é o acrónimo de *Optical Character Recognition* (recoñecemento óptico de caracteres) é un programa informático asociado, case sempre, a un escáner capaz de recoñecer o texto contido nunha imaxe e transformar cada carácter presente na imaxe nunha letra codificada para a súa posterior edición nun editor de textos.

## Véxase tamén 
* Procesamento da linguaxe natural^
* CAPTCHA

## OCR-Software 
* Adobe Acrobat Professional (Windows, Mac OS)
* BIT-Alpha (Windows)
* ExactScan Pro (Mac OS)
* FineReader (Unix, Windows)
* OCRKit (Mac OS) 
* Readiris (Unix, Windows, Mac OS) 
* Scansoft Omnipage (Windows)
Agustín Sixto Seco

**Agustín Sixto Seco**, nado en Meá (Mugardos) o 3 de decembro de 1926 e finado en Santiago de Compostela o 30 de decembro de 2004, foi un médico e intelectual galeguista.

## Traxectoria 
Era fillo dun traballador da Bazán. Estudou Medicina, especializado en traumatoloxía, e foi presidente da Sociedade Española de Traumatoloxía, mantendo moi boas relacións con Portugal, co International College of Surgeons e coa Sociedad Latinoamericana de Ortopedia.

Foi promotor cultural, participando en editorial Galaxia, a fundación Penzol, o Museo do Pobo Galego, o Centro Ramón Piñeiro ou a fundación Camilo José Cela. O seu primeiro traballo foi o máis querido por el: a Casa Museo Rosalía de Castro en Padrón. Pero a recuperación da historiografía non quedou na autora de Iria Flavia, pois como primeiro presidente da Fundación Otero Pedrayo promoveu a conversión en casa museo da vivenda de Otero Pedrayo en Trasalba.

Crente católico coma Alexandre Bóveda, Florentino López Cuevillas, Vicente Risco ou don Ramón Otero Pedrayo, colaborou na revista galega de pensamento cristián *Encrucillada* ata a súa morte.

## Obra
**Proceso en Galicia a las prótesis totales de cadera* (1971)
**Cirugía del dolor lumbosacro* (Relatorio SECOT, Valladolid, 1977)
**Artrodesis lumbosacra* (mediametraxe a cor 36 mm, 35 minutos, 1979)
**Sentencia en Galicia a las prótesis totales de cadera* (1985)
**Entre Portas* (escolma de artigos. Edit. Compostela-Caja Madrid, 1997)
**Diccionario galego de termos médicos* (2002, contribucións)

Pronunciou 152 conferencias e 9 pregóns, escribiu once prólogos a libros e 959 artigos.

## Recoñecementos
*Membro correspondente da Real Academia Galega
*Premio Trasalba en 2005.

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
HFS

Siglas de *Hierarchical File System* (sistema de heráldico de ficheiros). Sistema de ficheiros creado por Apple Computer para ser empregado nos sistemas operativos MacOS.
BFS

Siglas de *BeOS File System* (sistema de ficheiros de BeOS). Sistema de ficheiros creado por Dominic Gimpaolo para o sistema operativo BeOS. E un sistema de ficheiros de 64 bits dotado dun sistema para procurar ficheiros a partir da súa metainformación.

## Véxase tamén 
* BeOS
* Sistema de ficheiros

## Ligazóns externas
Alençon

**Alençon** é unha comuna francesa situada no departamento de Orne, na rexión de Baixa Normandía. En 1999 tiña 28.935 habitantes.

## Historia 
Está testemuñada a existencia dunha pequena aglomeración galo-romana, que se mantén durante as época merovinxia e calorinxia. Durante o século X, Alençon foi o lugar de enfrontamento entre Normandía e a rexión do Maine. Do ano 1080 data a primeira mención a un *burgus* (burgo fortificado). Foi ocupada polos ingleses durante as guerras Anglo-Normandas de 1113 a 1203. En 1285 foi erixido en ducado, no ano 1549 foi unido definitivamente ao dominio do rei. O 17 de xuño de 1940 o exército alemán invadiu Alençon durante a segunda guerra mundial. O 12 de agosto de 1944 foi a primeira cidade do continente en ser liberada polo exército francés, baixo o mando do Xeneral Leclerc.

## Administración
O seu alcalde (2017) é Emmanuel Darcissac, do Partido Socialista Francés.

## Notas
## Galería de imaxes 

Ficheiro:Hotel de ville Alencon.jpg
Ficheiro:Halle aux bles Alencon.jpg
Ficheiro:02 NOR - Orne - Alençon - Le château des ducs (2025-05-28 12-39-37).jpg
Ficheiro:Bibliotheque alencon 670px.jpg

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial da vila de Alençon   e
Alepo

**Alepo** (en ) é unha cidade de Siria, capital da provincia de Alepo. A cidade ten unha poboación de arredor de 1&nbsp;700&nbsp;000 (1999), converténdoa na segunda cidade de Siria, despois de Damasco. Situada nun lugar estratéxico entre o río Éufrates e o mar Mediterráneo. Coñecida na antigüídade como **Khalpe**, os gregos déronlle o nome de **Beroea**, e os árabes o de **Ḥalab**. É un importante centro comercial, e ten unha gran mesquita dos séculos XI e XII.

## Historia 
miniatura|dereita|Cidadela de Alepo.
Debido á moderna cidade ocupar o antigo sitio, en Alepo fixéronse poucas escavacións arqueolóxicas. O lugar leva sendo habitado dende o 1800 a.C., tal como rexistran documentos hititas. Medrou como capital do reino de Yamkhad ata que foi controlado polos hititas arredor do 1600 a.C., permanecendo baixo poder hitita ata o 800 a.C. no que pasou a mans dos asirios e posteriormente ao Imperio Persa, antes de ser capturada polos gregos no ano 333 a.C., cando Seleucos Nicator mudou o nome da cidade para *Beroea*.

No ano 54 a.C. pasou a mans de Roma, posteriormente a cidade pasou a formar parte do Imperio Bizantino ata o 637 en que pasou aos árabes, aínda que do novo no século X Bizancio recuperou a cidade brevemente entre o ano 974 e o 987.

A cidade foi dúas veces asediada polos Cruzados en 1098 e en 1124 pero non foi conquistada. A cidade permaneceu no Imperio Otomán ata o seu colapso. A cidade recuperou a súa actividade económica durante a ocupación francesa ata a cesión de Antioquía a Turquía en 1938-1939.

## Notas 
## Véxase tamén
Galeazzo Alessi

[miniatura|Basílica de Carignano feita por Galeazzo Alessi en [Xénova]]
**Galeazzo Alessi**, nado en Perugia en 1512 e finado o 30 de decembro de 1572, foi un arquitecto italiano.

## Traxectoria 
Discípulo de Giambattista Caporali, foi un estudoso entusiasta da arquitectura antiga, e o seu estilo recolleu os seus estudos.

Continúa a súa formación en Roma, onde entra en contacto con Miguelanxo, que o influirá notablemente. En Perugia realiza a igrexa de *Santa Maria del Popolo* (1547) e o pórtico de *Sant’Angelo della Pace* (1548). No ano establécese en Xénova invitado polo goberno da República para realizar as fortificacións do porto, ademais constrúe o *Palazzo Cambiaso* en 1565, *Palazzo Lercari-Parodi* en 1567, a igrexa de *Santa Maria in Carignano* (1549-1552) está fortemente inspirada no proxecto de Bramante para a basílica de San Pedro de Roma. A *Villa Cambiaso* (1548) e a *Villa Pallavicino delle Peschiere* (1560). Na mesma época traballa en Milán onde realiza o Palazzo Marino (1553-1558) hoxe casa do concello de Milán, a igrexa de Santa Barnaba (1561), a igrexa de San Vittore al Corpo e a fachada de Santa Maria presso San Celso. En Asís, fai o proxecto da igrexa de Santa Maria degli Angeli (1568), modificada en 1832.
Monte Ismail Samani

O **Monte Ismail Samani** (en ) é a montaña máis elevada de Tadjiikistán, situada no Pamir, identificada por expedicións científicas soviéticas en 1932 foi denominado **Monte Stalin**, en 1962 o nome foi mudado a **Monte Comunismo** e en 1998, coa caída da Unión Soviética, ao seu actual nome.

## Ascensións 
A primeira ascensión foi feita en 1933 polo montañeiro soviético Evgeny Abalakov. Debido a que se trata dun dos catro picos máis altos da antiga URSS, pertencía ó cuarteto de ascensións que permitía a obtención do Premio Leopardo das Neves''.
Galicismo

Un **galicismo** é unha estrutura propia da lingua francesa aplicada noutra lingua. O francés foi lingua de cultura en toda Europa durante moitos séculos ata o século XIX, e a súa influencia foi moi importante nas linguas do leste europeo (romanés, ruso (exemplo: абажур/abat-jour/pantalla de lámpada)) e mesmo tamén nas occidentais (no portugués, e é abundantísmo no caso do inglés). No galego, a influencia do francés veu ademais na época medieval coa afluencia de peregrinos franceses no Camiño de Santiago. Velaí uns exemplos de galicismos en diferentes niveis do galego:

## Tipos de galicismos
### Galicismo fonético
Lectura do "v" escrito en galego coma fricativo labiodental e non coma oclusivo bilabial. Isto é típico no español da Arxentina, e os emigrantes retornados dese lugar extrapolan esa pronuncia castelá ó galego.

Existe unha hipótese que supón que a pronuncia afrancesada (velar) do "r" no portugués meridional non é máis ca unha moda instalada na corte portuguesa de Coímbra en base ao prestixio da lingua francesa daquela, que logo se estendeu á fala común. Unha proba desta teoría é a inexistencia desta pronuncia aínda hoxe no norte de Portugal.

### Galicismo léxico
Existen palabras procedentes da lingua francesa que están xa integradas no idioma ("bagaxe", "avalancha"), pero hai outras que poden evitarse dado que xa existe un correspondente galego e o galicismo resulta innecesario:
*"oraxe" por "tempestade"
*"trineo" por "zorra"

Unha lista das palabras significadas como galicismos ou de etimoloxía francesa no VOLG é a seguinte:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Galicismo morfolóxico
Podería considerarse que a influencia do francés exportou tamén fenómenos morfolóxicos. Un exemplo sería o alto rendemento do sufixo *-axe* no léxico galego, das que moitas corresponden a palabras de procedencia francesa pero xa integradas plenamente no galego:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
Con todo, moitas destas palabras tamén son patrimoniais, algunhas comúns co portugués, ou neoloxismos de nova creación:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
Moitas veces é difícil saber exactamente se a palabra procede do equivalente francés ou se se formou por analoxía coas formas xa integradas no galego, en parte tamén por que as dúas linguas parten dunha raíz común, o latín. Aínda así, pódese detectar no galego certa tendencia a que este sufixo recolla o significado de "conxunto de"  (*correaxe, cregaxe, follaxe, ondaxe, plumaxe, ramaxe, tubaxe*: este sufixo porén aparece moi pouco na toponimia, o cal podería indicar a súa relativa modernidade) como para crear substantivos abstractos (*aluaxe, amaraxe* e *aterraxe; arbitraxe, estampaxe, estiaxe, hospedaxe, marcaxe, libertinaxe, pasaxe, vasalaxe*), significado tamén presente na lingua orixinal.

### Galicismo sintáctico
Hai construcións francesas que por tradución ou importación se van impoñendo sobre outras patrimoniais preexistentes. É o caso do infinitivo de intención ou de destino: mentres en galego se debería dicir "correo para enviar", estase estendendo o uso da expresión "correo a enviar".

## Notas
Samuel Alexander

**Samuel Alexander**, nado en Sidney o 6 de xaneiro de 1859 e finado en Manchester o 13 de setembro de 1938, foi un filósofo australiano, nacionalizado británico.

## Traxectoria 
Alexander foi profesor en Oxford e Manchester. A súa filosofía céntrase na noción do realismo absoluto; sinalou como principio da realidade o principio do espazo-tempo.

## Obras 
* *Space, Time, and Deity* (1920)
* *Spinoza and Time* (1921) 
* *Art and the Material* (1925)
* *Beauty and Other Forms of Value* (1933)
Paul Alexis

**Paul Alexis**, nado en Aix-en-Provence o 16 de xuño de 1847 e finado en Levallois-Perret o 28 de xullo de 1901, foi un escritor francés, amigo de Auguste Renoir e de Émile Zola.

## Obras 
* *La Fin de Lucie Pellegrin* (1880)
* *Après la bataille* (1880)
* *Le Collage* (1883)
* *Madame Meuriot, moeurs parisiennes* (1891)
Franco Alfano

**Franco Alfano** (Posillipo 1875 - San Remo 1954) foi un pianista e compositor italiano.

Comezou a estudar piano en Nápoles e en 1895 marchou a Leipzig para perfeccionar os seus estudos. En 1896 principiou a súa carreira de pianista en Berlín. Risurrezione deulle fama dende a súa estrea en Turín.

Coñecido por completar (o dueto final do último acto) a ópera inacabada de Giacomo Puccini, *Turandot*, en 1926. Foi director dos conservatorios de Turín (1923-1939) e Pesaro (1947-1950).

## Óperas 
* *Miranda*, 1897?
* *La fonte di Enschir*, 1898
* *Risurrezione*, 1904
* *Il principe di Zilah*, 1909
* ''L'ombra di Don Giovanni*, 1914
* *La leggenda di Sakuntal*a, 1921
* *Turandot* (final), 1926
* *Madonna Imperia*, 1927
* *L'ultimo Lord*, 1930
* *Cyrano de Bergerac*, 1936
* *Il dottor Antonio*, 1949
* *I Cavalieri e la bella* (inacabada)

## Ballets 
* *Napoli*, 1901
* *Lorenza*, 1901
* *Vesuvius''
Al-Farabí

**Muhammad ibn Muhammad ibn Tarkhan ibn Uzalagh al-Farabi** (en lingua persa: محمد فارابی), tamén coñecido en Occidente como **Alpharabus**, **Alfarabí**, ou **Farabi**, nado en Wasij no 870 e finado no 950, foi un filósofo e científico persa de orixe turcófona e lingua literaria árabe.

## Traxectoria 
Naceu nunha pequena vila preto de Farab (actual Kazakhstán), e foi levado a Bagdad de neno polo seu pai.

Farabi fixo importantes contribucións en matemáticas, filosofía, medicina e mesmo música. Como filósofo escribiu comentarios sobre as obras de Aristóteles, categorizou a lóxica en dous grupos, un como idea e outro como proba. Escribiu un libro sobre música *Kitab al-Musiqa* (O libro da música), o seu sistema de ton puro árabe aínda se emprega na música árabe. Farabi tivo unha grande influencia na ciencia e no coñecemento durante séculos, o seu traballo considerado unha síntese de filosofía e sufismo, está na base da obra de Ibn Sina.

Influenciado polos escritos de Aristóteles apuntou a idea -herética para o islam- de que a razón é superior á revelación, cuestionou a autoridade do Corán dende o racionalismo e rexeitou a predestinación.
Alessandria

**Alessandria** (**Lissändria**, en piemontés) é unha cidade do Piemonte, Italia, capital da Provincia de Alessandria. Centro ferroviario e industrial a carón do río Tanaro. No ano 2001 tiña 82.201 habitantes. Umberto Eco naceu na cidade.

## Historia 
Fundada sobre un núclo urbano xa existente pola iniciativa da Liga Lombarda, como fortaleza antiimperial na fronteira do marquesado de Monferrato, principal aliado de Barbarossa, leva o nome actual dende o ano 1168 en honra do papa Alexandre III. Entre 1174 e 1175 foi asediada polos imperiais que non conseguiron vencela. Dende o 1198 é unha comuna libre, tivo constantes enfrontamentos coas comunas veciñas, en especial Asti.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial da cidade
Pino, Cospeito

**San Martiño de Pino** é unha parroquia do concello de Cospeito na comarca da Terra Chá, pertence ao arciprestado de Trobo, delimitada polas parroquias de Oleiros e Seixas polo norte; Xoibán e Támoga polo sur; Vilapene e Cospeito polo leste, e Nete polo oeste.

Pino tiña unha poboación 441 veciños no ano 2016 nunha extensión de 15,6&nbsp;km².

A poboación encóntrase agrupada en 19 lugares: Bouza, Broz, Carracido, A Casiña, O Castro, A Costa, Desecabo, Fontesalgueira, A Fraga, Gaioso, Guldeiros, Infesta, O Mato, A Millarada, O Monte, Porto, A Quenlla, A Rabadá e O Sumeiro.

## O Castelo e o Pazo de Caldaloba
Nesta parroquia atópase o Castelo de Caldaloba que consta dunha torre de 25 metros de altura, localizada no antigo couto do Mato aproveitando a situación defensiva dun antigo castro, con 4 fosos. Só se conserva a torre da homenaxe do antigo castelo, de catro plantas, de anchos muros de cachotería de xisto e de granito, planta cadrada, remate superior abovedado e varios estreitos ventanais.

Foi propiedade do Mariscal Pardo de Cela, e lugar onde a súa filla Constanza de Castro se rebelou en 1483 contra os enviados dos Reis Católicos, como vinganza á decapitación do seu pai en Mondoñedo. As revoltas Irmandiñas e o paso do tempo ocasionaron o seu actual estado ruinoso, pois queda abandonada desde o s. XV, aínda que actualmente as súas ruínas están consolidadas. Cóntase a existencia dun túnel que parte do castelo ata o pazo de Caldaloba, que se atopa preto da fortaleza.

## Asociación Recreativa e Cultural de San Martiño de Pino
O 21 de xaneiro de 2007 naceu a Asociación Recreativa e Cultural de San Martiño de Pino, unha asociación sen ánimo de lucro, aconfesional e non partidista, que ten como obxectivos defender os intereses lexítimos da comunidade veciñal, tanto a nivel  persoal, familiar ou parroquial, atendendo ao fomento do benestar e intereses comúns dos membros da parroquia, así como fomentar o desenvolvemento e a formación humana cultural e social, promovendo actividades artísticas, culturais, deportivas e recreativas.

Na actualidade ten máis de 100 familias asociadas tanto da propia parroquia de Pino como de persoas nacidas en Pino e residentes noutros lugares.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Pino
### Parroquias de Cospeito
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Cospeito
### Ligazóns externas
*A parroquia de Pino na web do concello de Cospeito
Bernardus Johannes Alfrink

**Bernardus Johannes Alfrink**, nado en Nijkerk o 5 de xullo de 1900 e finado en Nieuwegein o 17 de decembro de 1987, foi un cardeal católico neerlandés.

A súa nai morreu no seu nacemento. Ordenado sacerdote en 1924, foi nomeado Consultor da Pontificia Comisión Bíblica, arcebispo de Tiana (1951) e de Utrecht (1955), nomeado cardeal en 1960. Formou parte do consello da presidencia do Concilio Vaticano II, retirándose en 1975.
Vittorio Alfieri

**Niccolò Vittorio Alfieri**, nado en Asti o 16 de xaneiro de 1749 e finado en Florencia o 8 de outubro de 1803, foi un poeta e dramaturgo italiano fortemente influenciado pola cultura clásica e o espírito romántico.

## Traxectoria 
Perde a seu pai na súa infancia e continúa a residir coa súa nai e o seu novo marido ata que en 1758 entra na Academia militar de Turín, onde os nobres piemonteses eran tradicionalmente instruídos, no ano 1766 deixa a academia e principia unha longa viaxe por Europa, durante case dez anos viaxa por toda Italia, Francia, Inglaterra, Países Baixos, Suíza, Austria, Dinamarca e Rusia. Durante este período dedicouse tamén á lectura de autores como Dante Alighieri, Petrarca, Boccaccio, Maquiavelo, Ariosto e Tasso. Fascinado coa forma de se organizar da natureza e reticente con calquera forma de organización social.

En 1774 escribe a súa primeira traxedia *Cleopatra*, que se representou ao ano seguinte en Turín, con grande éxito. Entre 1776 e 1777 estrea dúas traxedias *Filippo* e *Polinice* e escribe *Antigone* (1776). En 1778 renuncia ao seu título nobiliario, deixa as súas propiedades á súa irmá e marcha a vivir á Toscana, illándose da sociedade contemporánea. Entre 1781 e 1783 reside en Roma, alí escribe *Saul* (1783) e *Agamennone* (1783) e pouco despois escribe *Mirra* (1784-1786).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras de Alfieri
Hannes Alfvén

**Hannes Olof Gösta Alfvén**, nado en Norrköping en 1908 e finado en Djursholm en 1995, foi un astrofísico sueco. Premio Nobel de Física en 1970, compartido con Louis Neel.

## Traxectoria 
En 1934 ensina física na Universidade de Uppsala e no Instituto Nobel de Física. Nomeado profesor de teoría electromagnética no Instituto Real de Tecnoloxía de Estocolmo 1940 e catedrático de electrónica en 1945. En 1967, despois de pasar algún tempo na Unión Soviética, instálase nos Estados Unidos, traballando nos departamentos de electrónica magnética de dúas universidades californianas.
Foi un dos fundadores da magnetohidrodinámica, descubriu as Ondas de Alfvén, ondas transversais xeradas nun plasma situado dentro dun campo magnético.
Arcillá, Cospeito

**San Paio de Arcillá** é unha parroquia do concello de Cospeito na comarca da Terra Chá, provincia de Lugo; pertence ao arciprestado da Terra Chá. En 2010 tiña 148 habitantes (75 homes e 73 mulleres) repartidos en 6,2&nbsp;km² e agrupados nos lugares de Calvario, Casás, Grandela, Monte, Pereiras, Pumares, Ramil, Rego e Sisto.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Arcillá
### Parroquias de Cospeito
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Cospeito
### Ligazóns externas
*A parroquia de Arcillá na web do concello de Cospeito
Cospeito, Cospeito

**Santa María de Cospeito** é unha parroquia do concello de Cospeito na comarca da Terra Chá, pertencente ao arciprestado de Baroncelle. Contaba en 2011 con 191 habitantes repartidos en 15&nbsp;km² (12,73 hab./km²) e agrupados en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1991 cando tiña 242 habitantes.

## Galería de imaxes

Cemiterio de Cospeito 2.jpg|Cemiterio

Teleclub en Fonsín, Cospeito.jpg|Teleclub e escola en Fonsín
Campo de fútbol da Fonte, Cospeito.jpg|Campo de fútbol da Fonte

## Lugares e parroquias
### Lugares de Cospeito
### Parroquias de Cospeito
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Cospeito
### Ligazóns externas
*A parroquia de Cospeito na web do concello de Cospeito
Alessandro Algardi

[miniatura|*Fuga de Atila*, na [Basílica de San Pedro de Roma.]]

**Alessandro Algardi**, nado en Boloña o 27 de novembro de 1598 e finado en Roma o 10 de xuño de 1654, foi un escultor italiano.

## Traxectoria 
Estudou na escola de Agostino Carracci, onde demostrou talento para a escultura. No ano 1608 entrou ao servizo do duque de Mantua. Despois dun curto período en Venecia, trasladouse a Roma en 1625, baixo o padroado do cardeal Lodovisi, para o que realiza restauracións de estatuas antigas. A morte do duque déixao nunha situación precaria.

En 1644 cambia a fortuna de Algardi, ao ser empregado por un sobriño do Papa para deseñar a *Villa Doria Panfili*. Realiza tamén o *Momumento ao Papa León XI* ou o altorrelevo *A fuga de Atila*, onde a influencia de Bernini é evidente.

En 1650 coñeceu a Diego Velázquez e trasladouse a España, onde fixo as figuras para a Fonte de Neptuno en Aranjuez e a tumba dos condes de Monterrei, en Salamanca.
Goá, Cospeito

**San Xurxo de Goá** é unha parroquia do concello de Cospeito na comarca da Terra Chá, pertencente ao arciprestado de Baroncelle, delimitada polas parroquias de Moncelos polo norte; Roás e Santa Cristina polo sur; Muimenta polo leste e Árbol polo oeste.

En 2011 tiña 570 habitantes repartidos en 11,9&nbsp;km² (47,89 hab/km²) e agrupados en 30 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1991 cando tiña 714 habitantes.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Goá
### Parroquias de Cospeito
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Cospeito
### Ligazóns externas
*A parroquia de Goá na web do concello de Cospeito
Lamas, Cospeito

**San Martiño de Lamas** é unha parroquia do concello de Cospeito na comarca da Terra Chá, pertencente ao arciprestado da Terra Chá. Está delimitada polas parroquias de Cospeito e Xermar polo Norte; Vilar e Bestar polo Sur; Triabá polo Leste e Arcillá polo Oeste.

En 2011 tiña 73 habitantes repartidos en 5&nbsp;km² (14,6 hab/km²) e agrupados nas entidades dos Currás, O Rebordelo e O Toxal, o que supón unha diminución en relación ao ano 1991 cando tiña 98 habitantes.

## Toponimia 
O orónimo provén do latín , e indica un lugar con lama ou lodo.

## Historia 
No ano 1602 o bispo de Mondoñedo, Aloito, cedeu varias freguesías da súa xurisdición a Pedro, bispo de Lugo. No ano 1484 os Reis Católicos ordenaron a Diego López de Ares a venda do lugar co fin de sufragar os gastos polo cerco da Torre de Caldaloba.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lamas 
### Parroquias de Cospeito 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cospeito
### Ligazóns externas 
* A parroquia de Lamas na web do concello de Cospeito
Muimenta, Cospeito

dereita|miniatura|Campo de fútbol do Pichón.

**Santa Mariña de Muimenta** é unha parroquia do concello de Cospeito na comarca da Terra Chá. En 2011 tiña 840 habitantes repartidos en 15&nbsp;km² (56 hab/km²), o que supón unha diminución en relación ao ano 1991 cando tiña 953 habitantes.

## Lecer 
A vila de Muimenta conta cunha extensa praia fluvial na beira do río Miño cunha ampla zona recreativa e numerosos carballos e árbores autóctonas que percorren as beiras do río, a parte de ter un antigo muíño de pedra, ao que poderás acceder mediante unhas pontes artesás de madeira.

Aquí celébrase o 1 de maio a festa da filloa de Muimenta, declarada de interese turístico pola Xunta de Galicia.

## Deportes 
O equipo de fútbol SD Muimenta que logrou o ascenso a 1ª Rexional na tempada 2006/2007. O seu campo é O Pichón. A SD Muimenta conta cun club de tenis que xoga no campionato galego por equipos federado. Neste club organízase todos os anos polo verán o torneo de tenis Open Hermo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Muimenta 
### Parroquias de Cospeito 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cospeito
### Ligazóns externas 
* A parroquia de Muimenta na web do concello de Cospeito
Rioaveso, Cospeito

**Santalla de Rioaveso** é unha parroquia do concello de Cospeito na comarca da Terra Chá, provincia de Lugo, pertence ao arciprestado de Vilalba, delimitada polas parroquias de San Xurxo de Rioaveso, Román e Árbol polo norte; Sistallo polo sur; Árbol e Sistallo polo leste; San Xurxo de Rioaveso e Oleiros polo oeste.

Os seus 210 habitantes (2011) encóntranse agrupados en 17 entidades de poboación nunha extensión de 5 km² e cunha densidade media de 42 hab/km², o que supón unha diminución en relación ao ano 1991 cando tiña 279 habitantes.

## Historia 
O edificio da casa-escola de Rioaveso, construído coas achegas dos veciños e do filántropo José Cendán Castro, inaugurouse o 25 de agosto de 1929 coa participación do gobernador civil Mariñas, Pablo Pena de Olano, Antonio García Hermida, o coronel Martínez Cabrera e o inspector Luís Soto Menor.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cemiterio de Rioaveso.jpg|Cemiterio parroquial.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Rioaveso 
### Parroquias de Cospeito 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cospeito
### Ligazóns externas 
* A parroquia de Rioaveso na web do concello de Cospeito
Momán, Cospeito

**San Pedro de Momán** é unha parroquia do concello de Cospeito, na comarca da Terra Chá, provincia de Lugo, pertencente ao arciprestado de Baroncelle, delimitada polas parroquias de Roás polo Norte e Sur; Xustás e Triabá polo Leste e Bazar polo Oeste. En 2011 tiña 134 habitantes (61 homes e 73 mulleres).

## Patrimonio 
A igrexa parroquial conta cun retablo barroco e na parroquia tamén se atopan restos da antiga torre de Momán ou Torre da Hedra.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Momán 
### Parroquias de Cospeito 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cospeito
### Ligazóns externas 
* A parroquia de Momán na web do concello de Cospeito
Pino

O termo **Pino** pode referirse a:

***Pino**, peza longa de pau que sobresae da parte anterior do chedeiro do carro, botoalla, cabezalla.
****Pino***, denominacións errónea da árbore do xénero *Pinus*: ver Piñeiro.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Pino**, parroquia do concello de Cospeito;
***Pino**, lugar da parroquia de Roás, no concello de Cospeito;
***Pino**, lugar da parroquia de Insua, no concello de Vilalba.

;Fóra de Galiza

;En Castela e León
***Pino del Oro**, concello da provincia de Zamora.

;En Francia
***Pino, Alta Córsega**, localidade corsa de Francia.

Como apelido, pode referirse a:

***Álvaro Pino**, ciclista e director deportivo galego.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Momán

Como topónimo **Momán** pode referirse a:

;En Galiza
***Momán**, parroquia do concello de Cospeito;
****Momán de Abaixo**, lugar de dita parroquia;
****Momán de Arriba**, lugar de dita parroquia;
***Momán**, parroquia do concello de Xermade.

Amais, como apelido pode referirse a:

***Alberte Momán**, escritor e enxeñeiro forestal galego (n. 1976).
Muimenta

Como topónimo **Muimenta** pode referirse a:

;En Galiza
***Muimenta**, parroquia do concello de Carballeda de Avia;
****Muimenta**, lugar de dita parroquia;
***Muimenta**, parroquia do concello de Cospeito;
****Muimenta**, lugar de dita parroquia;
***A Muimenta**, lugar da parroquia de Salcedo, no concello de Pontevedra.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Horatio Alger

**Horatio Alger**, nado en Chelsea (Massachusetts) o 13 de xaneiro de 1832 e finado en Natick (Massachusetts) o 18 de xullo de 1899, foi un escritor estadounidense.

## Traxectoria 
Fillo dun pastor unitarista que quería que o seu fillo seguise os seus pasos no sacerdocio, Alger estudou en Harvard, onde foi discípulo do poeta Wadsworth Longfellow. Despois de se graduar traballou como xornalista e mestre de escola. Rexeitado para o servizo militar por asma, fixo unha viaxe a Europa, onde decidiu seguir os pasos do seu pai e entrar no ministerio, nomeado pastor dunha igrexa da rexión do Cabo Cop, en 1866 trasládase a Nova York oficialmente para favorecer a súa carreira de escritor, aínda que os arquivos da igrexa suxire que dimitiu por casos de pederastia.

En 1867 escribiu o seu primeiro libro *Ragged Dick*, foi un completo éxito, ao que lle seguiron outros do mesmo tema como *Luck and Pluck* (1869) e *Tattered Tom* (1871).

Autor de máis de 130 novelas baratas nas que describe as reviravoltas de rapaces que fan realidade o soño americano a través do traballo duro, fachenda, determinación e axuda aos demais. As súas novelas son repetitivas e de escasa calidade técnica, malia iso foron moi populares na súa época, rivalizando cos escritos por Mark Twain, cada novela segue o mesmo esquema, un rapaz traballa duro para fuxir da pobreza, pero non é ese traballo de seu o que lle dá a fortuna, máis ben é un acto extraordinario de honestidade ou valor que o pon en contacto cun vello cabaleiro rico que o colle baixo a súa protección.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Obras de Alger no Proxecto Gutenberg 
* Sociedade Horatio Alger
ReiserFS

O **ResiserFS** é un sistema de ficheiros de ordenador de propósito xeral deseñado e realizado por un equipo liderado por Hans Reiser. Actualmente úsase en Linux pero prevese a súa inclusión noutros sistemas operativos no futuro. Introduciuse na versión 2.4.1 do kernel de Linux e foi o primeiro sistema de ficheiros de tipo *journaling*, ou sexa, "con axenda", que se incluíu no kernel.

## Características 
A vantaxe máis publicitada sobre o que daquela era o sistema de ficheiros de Linux por excelencia, o ext2 era que usa unha *axenda* (*journal*, en inglés) de transaccións para gravar as modificacións feitas nas estruturas do sistema de ficheiros. A axenda permite que o sistema de ficheiros retorne rapidamente a un estado consistente após un apagamento imprevisto do sistema debido a un reinicio físico do sistema ou a unha caída do sistema. Esta funcionalidade reduce o risco de corrupción do sistema de ficheiros (e a necesidade de longas comprobacións). ReiserFS tamén resulta eficiente na xestión de directorios que conteñan unha gran cantidade de ficheiros pequenos en termos de velocidade e uso de espazo no disco. En comparación con ext2 e ext3, ReiserFS é máis rápido (de 10 a 15 veces) cos ficheiros menores de 4k. Resulta útil especialmente coas noticias de Usenet.

A conversión desde ext2 require formatear os discos, o que non lle fai falta ao seu maior competidor, ext3. Coa introdución de Reiser4, ReiserFS tamén recibe o nome ás veces de Reiser3.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sistemas de ficheiros

### Ligazóns externas 
* ReiserFS homepage 
*ReiserFS dangerous on commodity PC hardware
XFS

**XFS** é un sistema de ficheiros de alto rendemento creado por SGI para o sistema Irix, unha implementación do Unix. En maio do 2000, SGI liberou SGI baixo unha licenza de código aberto.

Ven por defecto coas versións 2.5.xx e 2.6.xx do kernel Linux, e tamén na serie 2.4.xx a partir do 2.4.25 cando foi considerado estable para a súa introdución (para versións anteriores da serie 2.4.xx existen parches feitos pola comunidade).

Hai tamén tentativas de portalo para outros sistemas coma FreeBSD.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Sistema de ficheiros
*X Font Server
### Ligazóns externas
*XFS: A high-performance journaling filesystem
L'Alguer

'''L'Alguer'* (en italiano: *Alghero*; en catalán: *l'Alguer*; en sardo: *S'Alighera'') é unha cidade italiana da provincia de Sassari, na illa de Sardeña, de lingua tradicional catalá. Residen na comuna 39.372 habitantes.

## Historia 
En 1372 os cataláns expulsan á poboación sarda autóctona e repoboan a cidade con cataláns de Barcelona, despois de se produciren varias revoltas. No século XVII o castelán substitúe o catalán como lingua oficial e dende o século XVIII é o italiano a lingua oficial. Hoxe a variedade algueresa do catalán fálana os maiores de 30 anos, pero poucos son os nenos que a empregan, aínda que o goberno municipal promove a súa aprendizaxe segundo a lei rexional do 11 de setembro de 1997 de promoción e valorización das lingua minoritarias de Sardeña.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Comuna de L'Alguer  e 
* Xornal electrónico de L'Alguer
Ext3

O **ext3**, ou **terceira versión do sistema de ficheiros estendido**, é un sistema de ficheiros con *journaling* que está obtendo unha significativa popularidade entre os usuarios do sistema operativo GNU/Linux. A pesar de non ser tan eficiente nin escalábel coma outros sistemas semellantes como ReiserFS ou XFS, ten a vantaxe de que os usuarios poden migrar dende o popular sistema ext2 sen ter que facer backup dos seus datos para restauralos posteriormente.

O sistema de ficheiros ext3 engade un "diario" (un ficheiro chamado .journal que fica oculto na partición) sen o cal queda un sistema ext2 correcto. Un sistema ext3 pode ademais ser montado e empregado como un ext2, e as utilidades de mantemento que valen para este tamén valen para aquel; isto último implica que o sistema ext3 dispón dunha colección de utilidades de mantemento máis maduras e probadas que os seus rivais.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Ext2
*Jounaling

### Ligazóns externas
* Linux ext3 FAQ
Ext2

O **ext2** ou **segundo sistema de ficheiros estendido** foi o sistema de ficheiros padrón utilizado no sistema operativo Linux durante moito tempo e aínda hoxe. Foi deseñado inicialmente por Rémy Card, quen se baseou en conceptos do sistema de ficheiros estendido. É bastante rápido, tanto como para ser o padrón contra o que se realizan moitas probas de comparación (*benchmarks*). A súa principal desvantaxe é que non é un sistema de ficheiros con xornal. O seu sucesor, o ext3 si ten un xornal e é compatíbel co ext2.

## Estrutura
### Grupos de bloques
Cada bloque contén:
*Súper bloques
*Descritores do sistema de ficheiros
*Bitmap de bloques
*Bitmap de inodos
*Táboa de inodos
*Bloques de datos

### Súper bloque
Un súper bloques contén:
*Número de inodos
*Número de bloques
*Conta dos bloques reservados
*Número do primeiro bloque de datos
*Tamaño dos bloques
*Tamaño dos fragmentos
*Número de bloques por grupo
*Número de fragmentos por grupo
*Número de inodos por grupo
*Hora de montaxe
*Hora de escrita
*Conta das montaxes
*Conta máxima de montaxes
*Sinatura máxica
*Estado do sistema de ficheiros: válido (desmontado limpamente) ou erro
*Comportamento na detección de erros
*Nivel de revisión menor
*Hora á que se comprobou o ficheiro por última vez
*Tempo máximo entre comprobacións
*Usuario e ID do grupo por omisión para os bloques reservados

### Inodos
Un inodo contén:
*Modo do ficheiro: permisos de lectura, escrita e execución
*ID do propietario
*Tamaño do ficheiro en bytes
*Hora do último acceso (*atime*)
*Hora de creación (*ctime*)
*Hora de modificación (*mtime*)
*Hora de eliminación (*dtime*)
*ID do grupo
*Conta de ligazóns
*Conta de bloques
*Bandeiras
*Bloques empregados
**Bloques directos
**Bloques indirectos
**Bloques indirectos dobres

### Directorios
Un bloque contén unha lista de números de inodos e nomes de entradas de directorios.

### Ficheiros
Simplemente un grupo de bloques.
O número de bloques armacénase no inodo do ficheiro.
Non hai número máxico ou semellante, son só bloques crus de datos.

#### Vínculos
Vínculos duros e brandos

#### Ficheiros especiais
Créanse con `mknod`: ficheiros especiais de bloque e de carácter
FIFOs

## Véxase tamén
*Comparación entre ficheiros de sistema

## Ligazóns externas
*Ext2fs Home Page
Beta Persei

**Beta Persei** (*β Persei* / *β Per*) ou máis coñecida coma **Algol** é unha estrela variable da constelación de Perseus. A estrela ten a infrecuente propiedade de ter regulares variacións na súa luminosidade: a súa magnitude cambia regularmente entre 2.3 e 3.5 cada 2 días, 20 horas e 49 minutos. Algol é o que se coñece coma binaria eclipsante: son realmente dúas estrelas moi próximas que xiran unha sobre a outra.

O primeiro en rexistrar por escrito a variabilidade de Algol foi Geminiano Montanari en 1670, pero probablemente sabíase dende moito antes como testemuña a orixe do nome da estrela, que vén do árabe *al-ghûl*, o demo, e astroloxicamente estaba considerada a estrela máis desafortunada do ceo.

O **Paradoxo de Algol** constituía un problema para a evolución estelar, segundo esta teoría as estrelas máis grandes evolúen máis rapidamente. Pero a estrela máis pequena de Algol é unha estrela subxigante, máis evolucionada que a súa compañeira que está na secuencia principal. O paradoxo resolveuse co descubrimento da transferencia de masa, un mecanismo polo que dúas estrelas veciñas poden intercambiarse materia.
Nelson Algren

**Nelson Algren**, nado en Detroit (Míchigan) o 28 de marzo de 1909 e finado en Long Island (Nova York) o 29 de maio de 1981, foi un escritor estadouniense.

## Traxectoria 
Fillo dun sueco convertido ao xudaísmo naceu en Detroit, co nome de **Nelson Ahlgren Abraham**, a súa familia transladouse a vivir nun barrio pobre de Chicago cando tiña tres anos. Algren graduouse en xornalismo pola Universidade de Illinois en 1931, durante a Gran Depresión, marchou a Texas para traballar nunha gasolineira, alí escribiu a súa primeira historia, *So Help Me*.

A súa primeira novela, *Somebody in Bootswas* publicouna en 1935, a súa seguinte novela, *Never Come Morning*, (1942) retrata o final dun criminal novo en medio do barrio polaco de Northwest Side, onde o propio Algren viviu boa parte da súa vida.

Durante a segunda guerra mundial serviu en Europa, a pesar de ser licenciado denegóuselle a entrada na Officer Candidate School, quizais debido ás súas ideas políticas.

O mundo literario de Algren está cheo de borrachos, chulos, prostitutas, drogadictos, políticos corruptos e gangsters. *The Man with the Golden Arm* (1950) é a súa novela máis coñecida, Otto Preminger fixo unha versión cinematográfica en 1955.

Algren mantivo fortes vencellos con Simone de Beauvoir e xuntos viaxaron a Suramérica en 1949.

## Obras 
* *Somebody in Boots* (1935)
* *Never Come Morning* (1942)
* *The Neon Wilderness* (1947)
* *The Man with the Golden Arm* (1949), concerns heroin addiction
* *Chicago, City on the Make* (1951)
* *A Walk on the Wild Side* (1956) 
* ''Nelson Algren's Own Book of Lonesome Monsters* (1962)
* *Who Lost an American?* (1963)
* *Conversations with Nelson Algren* (1964)
* *The Last Carousel* (1973)
* *The Devil's Stocking* (1983)
* *America Eats* (1992)
* *He Swung and He Missed* (1993)
* *Nonconformity* (1994)
* *The Texas Stories of Nelson Algren'' (1994)
Alhazen

**Abu Ali al-Hasan Ibn Al-Haitham** (en árabe: أبو علي، الحسن بن الحسن بن الهيثم‎), latinizado como **Alhazen**, nado en Basora en 965 e finado no Cairo en 1040, foi un matemático e astrónomo árabe.

## Traxectoria 
Físico e matemático árabe, Alhazen foi pioneiro no estudo da óptica, enxeñería e astronomía. Segundo Giambattista della Porta, foi o primeiro en explicar o fenómeno dos corpos celestes no horizonte, aínda que Roger Bacon atribúe este descubrimento a Tolomeo.

O seu tratado de óptica Kitab al-Manazir foi traducido ao latín por Witelo en 1270, a obra gozou de gran reputación durante a Idade Media. O libro de Alhazen é posiblemente o traballo máis antigo en usar o método científico: Alhazen empregou os resultados de experimentos para probar as súas teorías. A influencia de Alhazen chegou ata Francis Bacon e Johannes Kepler.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Filoloxía

Denomínase **filoloxía** á parte da lingüística dedicada ó estudo dos textos, tanto na súa vertente etimolóxica, lexicolóxica, gramática histórica e literaria coma de conservación e restauración física das obras (inda que agora se adoita utilizar para este eido o nome de Biblioteconomía e Restauración). Se ben a súa etimoloxía indica que debería significar "afección ó coñecemento" en xeral (de *filo-* e mais *-logos*), en realidade redúcese ó coñecemento lingüístico. Aplícase por extensión a todo o coñecemento lingüístico, e polo tanto as carreiras chamadas antigamente de "Filosofía e Letras" e logo "Lingua e Literatura" dunha determinada lingua véñense chamando "Filoloxía" desa lingua.
[miniatura|[Facultade de Filoloxía da Coruña.|esquerda|200x200px]]
## Ensino en Galicia 
Ata a década dos anos 1980, os estudos de filoloxía galega adscribíanse coma unha sección de filoloxía hispánica chamada *especialidade en Filoloxía galego-portuguesa*, pero logo foron segregados coma unha carreira á parte. Na actualidade a filoloxía galega estúdase nos campus de Santiago, A Coruña e Vigo. No ensino universitario galego, as filoloxías están centradas tradicionalmente na Universidade e Campus de Santiago de Compostela, se ben coa segregación das universidades coruñesa e viguesa puxéronse en funcionamento centros e facultades en varios campus.

A distribución das facultades de filoloxía nos campus galegos é a seguinte:
[miniatura|[Facultade de Filoloxía de Santiago de Compostela|Facultade de Filoloxía da USC.|centro]]
## Notas
Al Masudi

**Abd al-Hasan Ali ibn al-Husayn Masudi**, nado en Bagdad cara ao 896 e finado no Cairo en setembro do ano 956, foi un historiador, xeógrafo e filósofo árabe.

Viaxou por Al-Andalus, India, Sri Lanka, China e pasou os seus últimos anos en Siria e Exipto. Escribiu unha historia universal e as observacións das súas viaxes en 30 volumes. Foi o primeiro en describir os muíños de vento.
Abacá

O **abacá** (***Musa textilis***) é unha especie da familia das musáceas que dá un froito semellante ao plátano e que é propia de Filipinas. A partir do terceiro ano a planta comeza a producir febras de ata dous metros de longo, coñecidas como cánabo de Manila, a fibra máis grosa úsase para fabricar sacos e sogas e da máis fina fanse teas. O abacá pode chegar a unha altura de cinco ou dez metros, require para o seu desenvolvemento humidade e chuvia durante todo o ano, medrando sobre todo nas costas sur e leste de Filipinas. A planta introduciuse dende Filipinas en Indonesia e América Central e do Sur.

## Notas
Epsilon Ursae Majoris

**Epsilon Ursae Majoris** (*ε Ursae Majoris* / *ε UMa*) ou máis coñecida coma **Alioth** é unha estrela na constelación da Osa Maior, a súa magnitude é de 1,76, é a 31ª estrela máis brillante do ceo. É unha variable do tipo Alpha Canum Venaticorum, o seu tipo espectral é A0 e está localizada a 77 anos luz da Terra. Esta estrela, xunto con Alkaid, Mizar, Megrez, Phecda, Merak e Dubhe forma un dos asterismos máis famosos, o chamado *Cazo* ou *Carro*, e coñecido en Galicia coma Setestrelo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Asterismo
* Ursa Major, constelación á que pertence Alioth.
* Setestrelo, asterismo da constelación da Osa Maior ó que pertence tamén Alioth.
* Alkaid
* Mizar
* Megrez
* Phecda
* Merak
* Dubhe
Prótese (lingüística)

Dise do fenómeno fonolóxico (ou fonético) consistente na adición dun fonema (ou son) na posición inicial dunha palabra ou secuencia fónica. Este fenómeno pode darse ó longo da historia da lingua ou sincronicamente en diferentes variedades diatópicas.  Un exemplo pode ser o paso de *moto* a *amoto*, de *radio* a *arradio*, de *tareco* a *atareco* ou de *status* a* estatus*. O último exemplo é extensivo a tódolos eses líquidos iniciais e é moi definitorio das falas iberorromances, tanto que os habitantes ibéricos que aprenden inglés son identificados 

grazas a isto.