Tifo

::*Non confundir coa febre tifoide producida por salmonelas.*

O **tifo** (do grego *typhos*, τῦφος, estupor) é o nome que se lle dá a un conxunto de doenzas infecciosas producidas por varias especies de bacterias do xénero *Rickettsia*, transmitidas pola picada de diferentes artrópodos como piollos, pulgas, ácaros e carrachas, que portan diferentes aves e mamíferos. O tifo caracterízase por febre alta recorrente, calafríos, cefalea e exantema. O tifo (infección por *Rickettsia*) non debe confundirse coa febre tifoide, causada por bacterias do xénero *Salmonella*.

## Historia 
O tifo causou grandes epidemias con elevada mortalidade durante a Idade Media e ata o século XIX, con elevada mortalidade. As últimas grandes epidemias ocorreron durante a segunda guerra mundial. A primeira vacina efectiva contra o tifo foi desenvolvida polo parasitólogo polaco Rudolf Weigl, grazas á creación dunha cepa de piollos especial chamada Pediculus vestimenti, que era fácil de alimentar. Esta cepa foi o resultado do cruzamento de especies de piollos caucásicas e africanas. Weigl tamén inventou un mecanismo que permitía criar piollos en granxas coa finalidade de conseguir suficiente cantidade de bacterias *Rickettsia* como para producir a vacina. Durante a segunda guerra mundial desenvolvéronse outras vacinas mellores, máis seguras e baratas.

Inicialmente o tifo (infección por *Rickettsia*) e as febres tifoides (infección por *Salmonella* Tiphy) eran consideradas unha mesma enfermidade, pero foron distinguidas como doenzas separadas xa no século XIX. Por tanto, houbo durante un tempo unha certa sinonimia confusa entre elas, pero o sentido da distinción moderna é o indicado. Nalgunhas linguas como o alemán chaman typhus á doenza producida polas salmonelas.
[miniatura|210px|[Charles Nicolle recibiu o Premio Nobel de Medicina de 1928 pola súa identificación do piollo como axente transmisor do tifo epidémico.]]

## Etiopatoxenia 
A picada do piollo por si soa non é a causante da infección de tifo. Son as feces que os piollos deixan sobre a pel as que están cheas de bacterias *Rickettsia*. Cando o home se raña por causa das picadas, estende as feces pola ferida, facilitando o acceso das bacterias ao interior do corpo. Por tanto, é posible reducir o risco de infección por tifo seguindo normas de hixiene e unha correcta desinfección das picadas producidas.

## Clasificación 
Os principais tipos de tifo son:
* Tifo exantemático epidémico, producido pola bacteria *Rickettsia prowazekii*, transmitida por piollos.
* Tifo murino ou tifo endémico, producida pola bacteria *Rickettsia typhi*, transmitida por pulgas das ratas.
* Tifo recorrente. Recorrencia do tifo epidémico anos despois do caso inicial. Diagnostícase mediante probas de fixación do complemento.
* Febre de Tsutsugamushi, producido pola bacteria *Orientia tsutsugamushi*, transmitida por ácaros de humanos e de roedores. Ás veces é clasificada no grupo das doenzas da febre manchada.

## Cadro clínico 
;Síntomas do tifo exantemático ou epidémico:
Calafríos.
Tose.
Delirio.
Febre alta: 40&nbsp;°C.
Dor articular (artralxia).
Loces que parecen moi brillantes e poden molestar nos ollos.
Presión arterial baixa.
Erupción que comenza no peito e se estende ao resto do corpo, agás ás  palmas das mans e ás plantas dos pés. Son os exantemas que lle dan nome á doenza.
Dor de cabeza intenso.
Dor muscular forte (mialxia).
Estupor.
A erupción inicial é leve, de cor rosa e esváese ao facerlle presión. Posteriormente as lesións vólvense dunha cor vermella pálida e non se esvaen. As persoas con tifo grave poden tamén presentar pequenas áreas de sangrado dentro da pel (petequias).

;Síntomas do tifo murino ou tifo endémico:
Dor abdominal.
Dor de costas.
Diarrea.
Erupción cutánea vermella e sen brillo que comeza no torso e se disemina.
Febre extremadamente alta, entre 40,5 e 41&nbsp;°C, que pode durar ata dúas semanas.
Tosiña, tose seca.
Dor de cabeza.
Dor articular e muscular.
Náuseas.
Vómitos.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Rickettsia
* Mary Mallon

### Ligazóns externas
*