Taiasúidos

A dos **taiasúidos** (*Tayassuidae*) é unha familia de mamíferos da orde dos artiodáctilos e suborde dos suínos propios do continente americano que se coñecen vulgarmente como **pecarís** e tamén como **porcos do Novo Mundo**.

Dada a súa semellanza cos outros membros da suborde, os suínos, moita xente confunde os pecarís con especies porcinas do Vello Mundo que serían introducidas en América polos colonos europeos e que, co paso do tempo, escaparían das granxas, facéndose salvaxes (asilvestrándose). Isto ocorre polo gran parecido que teñen cos xabarís pero, a diferenza destes, os pecarís teñen dentes cairos que non sobresaen da boca, xa que son curtos e rectos, non longos e curvados cara a atrás, como os dos porcos bravos.

## Características 
Os pecarís son animais de tamaño mediano: usualmente adoitan medir entre 90 e 130&nbsp;cm de longo, e pesar entre os 14 e os 40&nbsp;kg.

Como os porcos, os pecarís teñen un fociño que termina nun disco cartilaxinoso, e uns ollos pequenos en relación co tamaño da súa cabeza.

Tamén, ao igual que os súidos, só usan os dous dedos centrais da patas dianteiras para camiñar, aínda que, a diferenza destes, os outros dedos poden estar totalmente ausentes nalgunhas especies.

## Clasificación 
A familia foi descrita en 1867 polo zoólogo estadounidense Theodore Sherman Palmer no traballo "Notes on the nomenclature of four general of tropical American mammals" publicado *Proceedings of the Biological Society of Washington* **11**: 173-174.
 
Segundo Wilson & Reeder (2005), comprende tres xéneros con cadansúa especie, e coas subespecies que se indican a continuación:
[miniatura|200px|*[Catagonus wagneri*.]]
[miniatura|200px|*[Pecari tajacu*.]]
[miniatura|200px|*[Tayassu pecari*.]]

; '*Familia *Tayassuidae'''* Palmer, 1867

* Xénero *Catagonus* Ameghino, 1904
** *Catagonus wagneri* (Rusconi, 1930) - pecarí do Chaco
* Xénero *Pecari*
** *Pecari tajacu* (Linnaeus, 1758) - pecarí de colar
*** *P. t. tajacu*
*** *P. t. angulatus*
*** *P. t. bangsi*
*** *P. t. crassus*
*** *P. t. crusnigrum*
*** *P. t. humeralis*
*** *P. t. nanus*
*** *P. t. nelsoni*
*** *P. t. niger*
*** *P. t. nigrescens*
*** *P. t. patira*
*** *P. t. sonoriensis*
*** *P. t. torvus*
*** *P. t. yucatanensis*
* Xénero *Tayassu* Fischer, 1814
** *Tayassu pecari* (Link, 1795) - pecarí de barba branca
*** *T. p. pecari*
*** *T. p. aequatoris*
*** *T. p. albirostris*
*** *T. p. ringens*
*** *T. p. spiradens*

## Bioloxía e ecoloxía 
Os taiasúidos son de costumes principalmente nocturnos. Son animais sociais que, a miúdo, forman rabaños. Rexistráronse até cen espécimes nun só rabaño dunha das súas especies (o pecarí de barba branca). Porén, os pecarís de colar e os pecarís orelludos adoitan formaren grupos máis pequenos.

Na maioría das especies existe un claro dimorfismo sexual entre os individuos, sendo os machos máis grandes e robustos que as femias.

A súa dieta é omnívora, aínda que predominantemente vexetariana. Comen herbas, froitos, raíces e sementes, pero tamén insectos, arañas, pequenos réptiles e, eventualmente, pequenos roedores. As mandíbulas e os dentes cairos destes animais están adaptados para triturar sementes duras, e para arrincar raíces do solo. Os cairos, ademais, sérvenlles como armas de defensa.

Teñen glándulas odoríferas no lombo e debaixo de cada ollo. Estas glándulas teñen a función de segregar un líquido que usan para marcar os seus territorios,

* ***Pecari tajacu***. O pecarí de colar está amplamente distribuído: encóntrase en Arizona, Novo México e Texas nos Estados Unidos, nunha gran parte de México e Centroamérica, en toda a conca do Amazonas, nos bosques costeiros do Pacífico de Colombia, Ecuador e o Perú, nos *llanos* e bosque das terras baixas de Venezuela, as Güianas e Suriname e, en poboacións cada vez máis fragmentadas, no sur e sueste do Brasil e no Gran Chaco (oeste de Paraguai, sueste de Bolivia e norte da Arxentina, onde tamén vive nas concas altas dos ríos Paraná e Paraguai. Na Arxentina, a especie está extinta nas partes orientais e meridionais da súa área de distribución orixinal, e a poboación da provincia de Misiones está illada das do resto do país.

:O pecarí de colar tamén habita nalgunhas das illas máis grandes próximas ao continente do Caribe, como Trinidad e Tobago. Porén, as illas máis afastadas do continente non teñen actualmente pecarís. A súa área de dispersión expandiuse recentemente cara ao norte no suroeste dos Estados Unidos, até a parte de Oklahoma adxacente a Texas. A súa poboación total descoñécese, pero parece estábel, e a UICN cualificou o status da especie como *LC* (sen datos suficientes).

* ***Tayassu pecari***. O pecarí de barba branca distribúese desde o sueste de México polo norte, até a provincia de Entre Ríos, na Arxentina e o estado de Río Grande do Sur, no Brasil, a través de toda a América Central e do norte e centro de América do Sur.

:Foi introducido en Cuba en 1930, pero na actualidade xa non se encontra alí en estado salvaxe. Presúmese que se extinguiu no Salvador, e que a súa poboación se reduciu significativamente en México, América Central e América do sur nos últimos 20 anos. A UICN cualifica o status da especie como *VU* (vulnerábel).

## Evolución 
Os fósiles de pecarís máis antigos acháronse por primeira vez en Europa, e proceden do eoceno tardío ou do oligoceno temperán. Máis tarde, os mesmos fósiles encontráronse en todos os continentes, agás en Australia e a Antártida.

Os pecarís extinguíronse no Vello Mundo nalgún momento despois do mioceno.

Aínda que na actualidade os pecarís son relativamente comúns en Suramérica, non existían neste subcontinente até hai tres millóns de anos, durante o chamado *Grande Intercambio Americano'', cando se formou o istmo de Panamá, que conectou Norteamérica con Suramérica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* D'Ancona, Humberto (1972): *Tratado de Zoología*. Tomo II. *Zoología especial*. 4ª ed. Barcelona: Editorial Labor, S. A., p.&nbsp;985.
* Donkin, R. A. (1985): *The Peccary - With Observations on the Introduction of Pigs to the New Werld*. Philadelphia: Transaction of the American Philosophical Society. Volume 75, Part 5. ISBN 0-87169-755-6.
* Grassé, P.-P. (1980): *Zoología*. Tomo 4. *Vertebrados. Reproducción, biología, evolución y sistemática*. Barcelona: Toray-Masson. ISBN 84-311-0270-5, pp.&nbsp;204–206.
* Hickman, C. P., W. C. Ober e C. W. Garrison (2006): *Principios integrales de zoología*, 13ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana. ISBN 84-481-4528-3.
* Nielsen, K. (2001): *Animal Evolution: Interrelationships of the Living Phyla*. 2nd edition. Oxford University Press. ISBN 0-19-850682-1.
* Remane, A., Storch, V. e Welsch, U. (1980): *Zoología sistemática. Clasificación del reino animal. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0608-2.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (editors) (2005): *Mammal Species of the World''. Third edition. Baltimore, Maryland, EE.UU.: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Artiodáctilos
* Súidos