Crisoclóridos

A dos **crisoclóridos** (*Chrysochloridae*) é unha familia de mamíferos placentarios afrosorícidos, a única da suborde dos **crisoclorideos** (*Chrysochloridea*).

Trátase de pequenos insectívoros escavadores que, debido ao seu comportamento subterráneo e da súa discreción, pasaron despercibidos durante moito tempo para os zoólogos.

Actualmente coñécense unha vintena de especies que habitan no sur de África incuídos os desertos de Namibia e do Kalahari, e que son coñecidas vulgarmente na bibliografía internacional como **toupas douradas**.

Porén, taxonomicamente son distintos das auténticas toupas, ás que se asemellan debido a un fenómeno de converxencia evolutiva.

Por outra parte, as toupas douradas presentan unha notábel semellanza coas toupas marsupiais de Australia, tan importante que, a pesar da separación marsupial-placentario, antigamente se cría que estaban relacionados. Esta semellanza posibelmente é debida a que os crisoclóridos son placentarios moi primitivos e a que teñen hábitos similares aos dos notorictemorfos.

## Características 
As toupas douradas viven case todo o tempo exclusivamente baixo terra, en praderías, estepas, bosques, zonas pantanosa, desertos, ou terreos montañosos. Como varios outros mamíferos escavadores con hábitos similares, teñen as patas curtas, con garras potentes, a pelaxe moi mesta, que repele a sucidade e a humidade, e a pel endurecida, especialmente na cabeza. Os seus ollos non son funcionais e están cubertos pola pel, e as orellas son só pequenas aberturas; como as toupas marsupiais, teñen unha ampla almofada de coiro para protexer as fosas nasais. O seu principal sentido é o do tacto, e son particularmente sensíbeis ás vibracións que poden indicar un perigo inminente.

Mentres que as especies que viven nos desertos simplemente 'nadan' a través da area solta, as outras constrúen tobos permanentes. Estes tobos son relativamente complexos na súa forma, e poden chegar até un metro baixo terra. Teñen cámaras profundas para as escacións e outras que usan como latrinas. A terra escavada é empuxada cara a arriba, e forman na superficie as típicas toupeiras. En zonas de clima extremadamente cálido, cando vai moita calor a toupa dourada de Grant refúxiase a profundidades duns 50&nbsp;cm, e pode entrar nun estado de dormencia para conservar a enerxía.

## Taxonomía 
### Descricións dos taxons 
; Suborde
A suborde dos *Chrysochloridea* foi fundada en 1915 polo médico e paleontólogo surafricano, nado en Escocia, Robert Broom. En 1993 MacPhee e Novacek erixiron a suborde *Chrysochloromorpha* para as toupas douradas, pero segundo os criterios establecidos por Simpson en 1945, para os principios nomenclaturais para categorías por riba de superfamilias, *Chrysochloridea* é o sinónimo sénior.

; Nome vulgar
O nome vulgar **toupas douradas** deriva da coloración dourada da pelaxe destes animais semellantes, en forma e hábitos, ás auténticas toupas.

### Clasificación 
Como lle ocorreu a moitos outros grupos de 'pequenos mamíferos comedores de insectos', a clasificación das toupas douradas sufriu unha conmoción nos últimos tempos á luz das novas informacións xenéticas hoxe dispoñíbel. Tradicionalmente colocáronse, xunto coas musarañas, os ourizos e outras criaturas pequenas de alimentación basicamente insectívora e difíciles de situar, como unha parte do caixón de xastre que constituía a hoxe desbotada orde dos *Insectivora*. Algunhas autoridades manteñen esta clasificación, polo menos polo de agora. Pero os máis deles sitúan ás toupas douradas, canda os tenrecs, nunha nova orde, ás veces coñecida como *Tenrecomorpha*, mentres que a maioría a chaman *Afrosoricida*, e reservan o termo *Tenrecomorpha* para a suborde desta orde que comprende a única familia dos *Tenrecidae*. Así, segundo Wilson & Reeder, en
*Mammal Species of the World*, a clasificación é a seguinte:

* '*Orde *Afrosoricida'''* Stanhope *et al*., 1998
** *'Suborde *Tenrecomorpha*'* Butler, 1972
*** Familia *Tenrecidae* Gray, 1821: tenrecs, 34 especies en 10 xéneros
** *'Suborde *Chrysochloridea*'* Broom, 1915
*** Familia *Chrysochloridae* Gray, 1825
**** Subfamilia *Chrysochlorinae*
***** Xénero *Carpitalpa*
****** *Carpitalpa arendsi*
***** Xénero *Chlorotalpa*
****** *Chlorotalpa duthieae*
****** *Chlorotalpa sclateri*
***** Xénero *Chrysochloris*
****** Subxénero *Chrysochloris*
******* *Chrysochloris asiatica*
******* *Chrysochloris visagiei*
****** Subxénero *Kilimatalpa*
******* *Chrysochloris stuhlmanni*
***** Xénero *Chrysospalax*
****** *Chrysospalax trevelyani*
****** *Chrysospalax villosus*
***** Xénero *Cryptochloris*
****** *Cryptochloris wintoni*
****** *Cryptochloris zyli*
***** Xénero *Eremitalpa*
****** *Eremitalpa granti*
**** Subfamilia *Amblysominae*
***** Xénero *Amblysomus*
****** *Amblysomus corriae*
****** *Amblysomus hottentotus*
****** *Amblysomus marleyi*
****** *Amblysomus robustus*
****** *Amblysomus septentrionalis*
***** Xénero *Calcochloris*
****** Subxénero *Huetia*
******* *Calcochloris leucorhinus*
****** Subxénero *Calcochloris*
******* *Calcochloris obtusirostris*
****** Subxénero *incertae sedis*
******* *Calcochloris tytonis*
***** Xénero *Neamblysomus*
****** *Neamblysomus julianae*
****** *Neamblysomus gunningi*

## Situación 
Das 21 especies de toupas douradas, nada menos que 11 están ameazadas de extinción. As principais causas son as explotacións mineiras de area, as malas prácticas agrícolas, a urbanización crecente e a depredación por parte dos cans e os gatos domésticos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* McKenna, M. C. & Bell, S. K. (1997): *Classification of Mammals: Above the Species Level*. Nova York: Columbia University Press. ISBN 0-231-11013-8.
* Martin, Robert D. (1984) en: Macdonald, D., ed. *The Encyclopedia of Mammals''. Nova York: Facts on File. ISBN 0-87196-871-1, pp.&nbsp;126–127.
* Murphy, W. J.; E. Eisirik; S. J. O'Brian, O. Madsen, M. Scally, C. J. Douady, E. Teeling, O. A. Ryder, M. J. Stanhope, W. W. de Jong & M. S. Springer (2001): "Resolution of the early placental mammal radiation using Bayesian phylogenetics". *Science* **294238**: 2351.
* Stanhope, Michael J.; Waddell, Victor G.; Madsen, Ole; de Jong, Wilfried; Hedges, S. Blair; Cleven, Gregory C.; Kao, Diana & Springer, Mark S. (1998): "Molecular evidence for multiple origins of Insectivora and for a new order of endemic African insectivore mammals"  *Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America*, **95** (17): 9967–9972.
* Wilson, D. E. & D. M. Reeder, editors (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Mamíferos
* Insectívoros
* Afrosorícidos
* Taxonomía dos mamíferos

### Ligazóns externas 
* *Chrysochloridea* no SIIT.
* *Chrysochloridae* na ADW. Con informacións, imaxes e bibliografía . 
* *Chrysochloridae* na EOL. Con informacións, imaxes e mapas de distribución . 
* *Chrysochloridae* no NCBI.
* *Chrysochloridae* no SIIT.