Lucía Sánchez Saornil

**Lucía Sánchez Saornil**, nada en Madrid o 13 de decembro de 1895 e publicou os seus primeiros poemas na revista *Los Quijotes*.
[esquerda|miniatura|[Emma Goldman (centro) e Lucía Sánchez Saornil.]]
Cando estalou a Guerra Civil participou activamente na loita antifascista. O 19 de xullo de 1936 saíu á rúa e participou no asalto ao Cuartel da Montaña. Actuou como cronista de guerra nas frontes de Guadalajara para os xornais da *CNT Juventud Libre*  e *Frente Libertaria*. Tamén colaborou na estruturación das primeiras colectividades campesiñas e obreiras.

En 1937 regresou a Valencia, onde asumiu o posto de secretaria nacional de todas as agrupacións de Mujeres Libres. Tamén foi redactora xefa no xornal anarquista *Umbral*. É alí onde coñeceu a América Barroso, que foi a súa compañeira sentimental até a súa morte. De Valencia viaxou a Barcelona e alí a organización solicitoulle que pasase ás colectividades agrarias de Castellar. A colaboración de Sánchez Saornil en *Umbral* caracterizouse polas súas reportaxes ás que acompañaban documentos gráficos e que informaban dos cambios que se operaban na vida social e económica das diferentes rexións baixo o signo da revolución.

## Pensamento 
### Postura ante o lesbianismo 
Sánchez Saornil foi primeiro coñecida pola súa posición de loitadora anarcofeminista e a partir dos primeiros anos setenta do século XX, algunha integrante de Mujeres Libres xa no exilio, mencionaría que Lucía fora lesbiana. En datas posteriores, Pepita Carnicer, recoñecería abertamente este feito no vídeo documental de Lisa Berger e de Carol Mazer, titulado *De toda la vida*. Pepita Carpena e Suceso Portales, na década do oitenta, referiríanse tamén a Lucía facendo frecuentes alusións á súa compañeira Mary (diminutivo de América Barroso). Neste último caso, Martha Ackelsberg, a autora das entrevistas, afirma que Lucía Sánchez Saornil mentres estivo en Mujeres Libres, non se preocupou de ocultar este aspecto da súa vida en absoluto, xa que compartía a idea de que todo o mundo debería poder amar a quen quixese porque a propia sexualidade non era unha cuestión “política” sobre a que o movemento libertario debía pronunciarse. A súa maneira de vivir o lesbianismo foi pioneira, xa que a relación sentimental e sexual non normativa que mantivo con América Barroso, libre e visible en certos círculos, converteuse nun dos primeiros testemuños de afirmación da homosexualidade feminina en España. A súa identidade lésbica sufriu unha evolución desde a II República e a Guerra Civil ao franquismo, en que viviu no anonimato total porque tivo un triplo exilio: como escritora, como muller e como lesbiana.

Para a editora da súa poesía Martín Casamitjana, os seus poemas amorosos están atribuídos xeralmente a un eu lírico masculino e dirixidos a un destinatario feminino porque ou ben son unha mera creación estética ou ben son o reflexo das súas inclinacións lésbicas. Criticou, sen nomealo, a Gregorio Marañón que sostiña a diferenza física entre homes e mulleres. De feito, este endócrino visitou a Ana Martínez Sagi xa que os pais desta estaban preocupados polas rarezas deportivas e intelectuais da súa filla. Para Sánchez Saornil, as diferenzas son polo medio en que se desenvolven homes e mulleres. Tanto no eu poético como no eu político estivo sempre presente o seu espírito crítico.  Este non a levou a idealizar ningún credo e con el despregou unha visión feminista total. Realizou unha lectura feminista da psicanálise e das teorías de diferenciación sexual e propuxo como solución á pasividade feminina, a concienciación da existencia de mecanismos represivos e o coñecemento do seu poder limitado na configuración do eu. Así dicía que o mundo masculino oscilara fronte á muller entre dous conceptos extremos da prostituta á nai sen deterse no estritamente humano, é dicir, a muller como ser racional pensante e autónomo.

#### Modernismo e Ultraísmo 
Entre 1917 e 1919 publicou na revista *Los Quijotes* doce poemas na órbita do Modernismo. Os motivos son recorrentes deste estilo: xardíns, atardeceres, outonos... mais perderon o seu simbolismo de paisaxe interior, son meros recursos espaciais. A súa métrica respecta o metro e a rima: rima consonante, cuartetas, redondillas, sonetos... Tamén plasma nos seus poemas outras artes, a pintura, a escultura e quere captar o mundo sensorial: aromas, sons... Utilizou a linguaxe erótica, o que produciu sorpresa ao coñecerse a súa identidade xa que aludía abertamente ao desexo carnal.

Mais a súa poesía dá un cambio cando comeza a publicar os seus poemas nas revistas máis vangardistas: *Grecia*, *Cervantes* e *Ultra*. En 1918 foi o ano do primeiro manifesto ultraísta. Así, o seu poema en prosa "El madrigal de tus sortijas" xa reflicte a transición na súa forma de ver a poesía. Aínda que o ton sexa modernista, con todo xa inclúe elementos da vida moderna: "las grandes ampollas eléctricas". O seu primeiro poema claramente vangardista é "Cuatro Vientos", publicado en *Cervantes* en xuño de 1919, dentro dunha selección feita por Cansinos-Anssens co título de "Los poetas del Ultra". O poema fai referencia ao aeródromo de Madrid e un accidente ocorrido. É unha clara exaltación do mundo moderno. Usará a tipografía tamén como as primeiras vangardas.

Segundo a teoría *queer*, nos poemas modernistas e vangardistas Sánchez Saornil denuncia co uso do pseudónimo a necesidade de encaixar nos roles xenéricos asignados pola sociedade patriarcal como único modo de obter lexitimidade en canto escritora. Ademais co uso alternativo do seu nome e do seu pseudónimo, que non era necesario porque era coñecida a autoría feminina dos poemas de tan forte contido erótico no círculo dos ultraístas, consegue presentar identidades alternativas que supoñen unha reconsideración e cuestionamento das categorías feminina e masculina.

#### Compromiso político 
Abandonou o movemento ultraísta porque o afán de renovación literaria que este propugnara non estaba a revolucionar o mundo das letras, por iso, dedicouse ao xornalismo e á literatura de compromiso político. Así foi unha gran divulgadora do ideario anarquista que quería rexenerar o país desmontando as estruturas de poder existentes a través da subversión das formas culturais dominantes e creando unha sociedade nova igualitaria cuxos membros se verían libres de forzas externas alienantes como o capitalismo e a relixión. No órgano libertario *CNT* de Madrid no que traballou como secretaria desde mediados de 1933, publicou o ensaio *Literatura nada más* no que deu conta do seu persoal paso da estética vangardista a unha literatura politicamente comprometida e atacou as vangardas afirmando delas que só eran "burguesas iconoclastas". Este poema incluíuno no seu *Romancero de Mujeres Libres*. Este libro está composto de poemas escritos desde a militancia nos que tenta exacerbar os sentimentos revolucionarios. Claro exemplo é o "Himno de Mujeres Libres". No "Romance de La Libertaria" glosa a vida da neta de Seisdedos, que escapou da morte tras a matanza de Casas Viejas mais foi fusilada dous anos despois. A súa prosa foi tamén recollida nun folleto *Horas de revolución* editado tamén por *Mujeres Libres* . Os trinta e tres artigos que o compoñen non levan ningunha referencia.

#### Poemas do exilio interior 
Parece que nunca deixou de escribir poesía. Ao non poder publicar en España decidiu mandar os seus poemas a Suramérica, mais non recibiu resposta e ela non fixo copia deles. Así, só se conservan desta última etapa uns poucos poemas inéditos. Son na súa maioría sonetos que teñen como preocupación fundamental a proximidade da morte, o balance da súa vida e o desexo de transcendencia. Son 23 poemas nos que os temas centrais son a súa non aceptación da morte e as ganas de vivir centrados no autoexame da súa vida, a saudade da mocidade e a súa invocación a Deus en cuxa existencia quere crer aínda que a dúbida persista. O eu poético quere convencerse da existencia dun máis alá xusto e renovador mais sospeita que esa idea é despois de todo unha mentira e soamente lle queda pedir serenidade para aceptar a morte.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
#### Obra poética completa 
* 
#### Antoloxías nas que aparece 
**Poesías y poética del ultraismo.* Edición de Francisco Fuentes Florido. Editorial Mitre, Barcelona 1989 ISBN 84-7652- 038-7
* *Peces en la tierra*. Edición de Pepa Merlo. Fundación José Manuel Lara. 2010.  ISBN 9788496824607
#### Ensaios sobre a súa obra e a súa vida 
*
*
* 

#### Ensaios sobre Mujeres Libres nos que aparece Lucía Sánchez Saornil 
*
*
*

### Ligazóns externas 
#### Artigos en prensa 
* Lucía Sánchez Saornil. *La cuestión femenina en nuestros medios*. Editorial Biblioteca Terra Livre e Editorial Eleuterio. ISBN 978-956-9261-20-6 
* Páxina web de Escritoras en la prensa  con tres artigos 
* Todos os números da revista *Mujeres Libres*  en PDF 
#### Vídeos 
* Himno de Mujeres Libres 
* Indomables, una Historia de Mujeres Libres Documental 1:01:52 
* Homenaxe a Lucía Sánchez Saornil 5:53
* RNtv80 años de Mujeres Libres 1:06