Sociolingüística

A **sociolingüística** é unha rama da socioloxía e da lingüística que estuda a relación entre a lingua e a sociedade.

## Conceptos 
Hai tres termos importantes para a sociolingüística que poden ser facilmente confundidos entre si:

* **Variedade**: - A variedade é o termo que corresponde, *groso modo*, ao termo dialecto. Así, por exemplo, as variedades do portugués setentrional son os dialectos do portugués falado no norte de Portugal. A variedade standard é o padrón lingüístico dunha comunidade. Sociolingüisticamente, é común atopar a variedade *standard* preto do centro de decisión e de poder dunha comunidade. Así, en Portugal, a variedade *standard* é a falada na rexión de Lisboa. Cada variedade lingüística ten unha gramática propia igualmente válida. Dentro de cada variedade hai tensións e grupos sociais con trazos propios. Dentro de cada variedade lingüística hai variación interna en función dos varios criterios: idade, sexo, escolaridade etc.
* **Variante** - O termo variante utilízase nos estudos de sociolingüística para designar o iten lingüístico que é branco de mudanza. Así, no caso dunha variación fonética, a variante é o alófono. Representa, polo tanto, as formas posíbeis de realización.
* **Variábel** - A variábel é o trazo, forma ou construción lingüística cuxa realización presenta variantes observadas polo investigador.

Ás veces establécese unha distinción entre a sociolingüística e a **socioloxía da linguaxe**, cuxo foco estaría no efecto da linguaxe na sociedade. A sociolingüística ten autonomía propia como para que non sexa moi preciso estabelecer esta diferenza xa que estamos a falar do estudo do mesmo feito social: a relación entre a lingua e a sociedade.

A **sociolingüística sincrónica** céntrase na estrutura sociolingüística e as variacións lingüísticas que dependen das situacións e actitudes dos falantes, mentres que a **sociolingüística histórica** ou **diacrónica** ocúpase do cambio lingüístico, a adquisición e difusión das linguas.

## Historia 
Aínda que o aspecto social da lingua teña chamado a atención desde cedo, pénsese no lingüista suízo Ferdinand de Saussure no inicio do século XX, foi talvez nos anos 1950 cando comezou a investigarse seriamente.

Pioneiros como Uriel Weinreich, Charles Ferguson e Joshua Fishman chamaron a atención sobre unha serie de fenómenos interesantes, tales como a diglosia e os efectos do contacto lingüístico.

Mais pódese dicir que a figura chave foi William Labov, quen nos anos 1960 realizou unha serie de investigacións sobre a variación lingüística entre a cidade de Nova York e a vila de Martha's Vineyard, investigacións que revolucionaron a nosa comprensión de como os falantes utilizan a súa lingua e que acabaron por resolver o paradoxo de Saussure.

## Sociolingüística galega 
Canto á sociolingüística galega, podemos mencionar algúns investigadores e obras relevantes como:
miniatura|*Historia da lingua galega*.
* Xesús Alonso Montero: *Informe -dramático- sobre la lengua gallega* (1973)
* Francisco Rodríguez Sánchez: *Conflito lingüístico e ideoloxía en Galicia* (1976)
* Xesús Ferro Ruibal: *A igrexa e a lingua galega* (1987)
* Pilar García Negro: *O galego e as leis* (1991)
* Manuel Portas Fernández: *Língua e sociedade na Galiza* (1991)
* Xosé Rubal Rodríguez:
** *A Lingua do Alumnado e Profesorado nas Franxas Occidentais de Asturias, León e Zamora* (1992), conxuntamente con Daniel Veiga Martínez e Neves Arza Arza.
** *O galego no ensino público non universitario* (1997), conxuntamente con Modesto Aníbal Rodríguez Neira
* Xosé Ramón Freixeiro Mato: *Lingua galega: normalidade e conflito* (1997)
* Ramón Mariño Paz: *Historia da lingua galega* (1998)
* Henrique Monteagudo: 
** *Estudios de Sociolingüística Galega sobre a Norma do Galego Culto* (1995)
** *Historia social da lingua galega* (1999)
* Gabriel Rei-Doval:
** Publicidade e lingua galega (1995), conxuntamente con Fernando Ramallo
** *A lingua galega na cidade no século XX* (2007)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *The Language War*, Robin Tolmach Lakoff, University of California Press, Berkeley, California, 2000, hardcover, 322 pages, ISBN 0-520-21666-0

### Outros artigos 
* Bilingüismo
* Diglosia
* Lingüística aplicada

### Ligazóns externas 
* A sociedade galega e o idioma: evolución sociolingüística de Galicia (1992- 2003)
* Plan de normalización lingüística do concello de Santiago
* Recursos de Sociolingüística da AS-PG.