Sufismo

O **sufismo** ou '*** (árabe, تصوّف) é definido polos seus seguidores como a dimensión mística e interior do islam. Un practicante desta tradición acostuma chamarse ***' () ou derviche.

## Características 
Os estudos clásicos sufís definiron o sufismo como "unha ciencia cuxo obxectivo é reparar o corazón e afastalo de todo o que non sexa Deus." Ou ben, en palabras do mestre sufí darqawi Ahmad ibn Ajiba, "unha ciencia a través da cal se pode coñecer como introducirse na divina presenza, purificar o propio interior da sucidade, e embelecelo con diversas características loables."

Os sufís clásicos foron caracterizados polo seu apego ao dhikr (unha práctica que consiste en repetir os nomes de Deus) e o ascetismo. O sufismo gañou adeptos entre moitos musulmáns como reacción ao comportamento mundano do primeiro Califato Omeia (661-750 d.C.). Os sufís abarcaron varios continentes e culturas ao longo dun milenio, expresándose primeiro en árabe, logo en persa, turco e unha ducia de linguas máis. Os "mandatos" (*ṭuruq*), que proveñen da doutrina sunnita ou xiíta ou de ámbalas dúas mesturadas , calcan moitos dos preceptos orixinais do profeta islámico Mahoma a través do seu curmán ‘Alī, coa notable excepción do Naqshbandi, quen traza a súa orixe a través do primeiro califa, Abu Bakr. Outras escolas de sufismo exclusivas descríbense a si mesmas como marcadamente sufís.

De acordo con Idries Shah, a filosofía sufí é de natureza universal, as súas raíces preceden ao ascenso do islam e as outras relixións modernas, agás quizais o hinduísmo e os seus derivados, o budismo e o xainismo; así mesmo, algúns musulmáns consideran o sufismo fóra da esfera do islam. Así e todo, os principais estudosos do islam opinan que simplemente é o nome da dimensión interior e esotérica do islam. os períodos históricos do islam poden dividirse en:
# Fase pre-sufí, que inclúe a espiritualidade inicial, baseada no *Corán*, os elementos esenciais do islam e a viaxe nocturna do profeta *(miraŷ)*.
# Período temperán, que inclúe as narracións das primeiras xeracións como Hasan al-Basrī (f.&nbsp;728), Dhu l-Nun o Exipcio (f.&nbsp;864), Rabia al Adawiyya (f. 801), Abu Yazid al-Bistami, al-Muhasibi, Yunayd, Abu Talib al-Makki e al-Hakim al-Tirmidhi. As súas palabras e os seus textos foron transmitidos de forma masiva a través de referencias en textos posteriores. Para Sells este período inclúe dende Hasan al-Basra ata Niffari (f.&nbsp;965).
# Época formativa da literatura e a ciencia, que abrangue dende al-Sarrāŷ (f.&nbsp;1273) ata Ibn 'Arabī (f.&nbsp;1240), e marca o final do período clásico ou de formación.
# Período moderno, no que se estruturan as diferentes escolas ou irmandades *(turuq)*.
# Período contemporáneo, dende a fin da formación dos *turuq* máis vellos ata a actualidade.

Esta clasificación das diferentes etapas coinciden coas que expoñen outros autores como D. Gril e E. Geoffroy, que fai máis fincapé no período de formación dos *turuq*, ou Annemarie Schimmel. Con todo, este tipo de clasificacións son inexactas, e non deben considerarse máis que un guión ou ferramenta para entender o discorrer histórico do sufismo.

## Xiísmo e sufismo
A realidade do xiísmo e o sufismo como aspectos integrantes da revelación islámica é dunha claridade demasiado cegadora como para facer caso omiso dela ou xustificala sobre a base dun tendencioso argumento histórico.

Aínda que o xiísmo e o sufismo en exotérica teñen parecido, hai profundas diferenzas. Tamén o sufismo na esotérica ten parecido co sunnismo, e pódese dicir que a gnosis islámica cristalizou na forma do sufismo no mundo sunní, mentres encheu toda a estrutura do xía, especialmente durante a súa primeira época.

Segundo a opinión dalgúns sunníes, o sufismo presenta parecidos co xiísmo e mesmo asimilou aspectos deste. Así mesmo un sabio como Ibn Khaldun di: *" os sufíes empapáronse das teorías da xiíta. Ditas teorías penetraron tan profundamente nas súas ideas relixiosas que basearon a súa propia práctica de usar manto no feito de que Alí revestiu a Al-Hasan al-Basri con ese vestiario e fixo que se adherira solemnemente á senda mística. A tradición foi continuada, segundo os sufíes, por Al-Junaid, un dos sabios sufíes"*. Os xiítas cren que o xiísmo é a base do que logo chegou a coñecerse como sufismo.

A seita do sufismo non ten Xaria (Lei) particular, só é unha vía espiritual que se chama Tariqah (Camiño), e é como a seita suní el Maliki ou el Shafei. Pero os xiítas cren que tanto Shariah coma Tariqah son importantes no islam; ademais a crenza do xiísmo sobre Tariqah é diferente, os xiítas din que temos que aprender a maneira de vida do profeta Mahoma e a dos imáns.

## Arquitectura sufí 

File:Sayed Hussain Khwarzmy.JPG|Mesquita sufí
File:1Wali tomb,El Kurru.jpg|Tumba sufí
File:Haruniyeh.JPG|tumba sufí
File:Mausoleum of Sheikh Ali al-Rifa'i.JPG|Mausoleo sufí
File:Rumi museum.jpg|Museo sufí
File:Hacibektas-03-superchango.jpg|Fonte sufí
File:Egyptian Sufi.jpg|Sufí exipcio
File:Whirling Dervishes at Hodjapasha.jpg|Dervixes Mevlevi

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Que é o sufismo
* Web tariqa Naqshbandi 
* Orde sufí Tijaniyyah