Ray Harryhausen

**Raymond Frederick Harryhausen**, nado nos Ánxeles o 23 de xuño de 1920 e finado en Londres o 7 de maio de 2013, foi un técnico en efectos especiais e produtor de cine estadounidense. A academia concedeulle un Oscar honorífico en 1992 como recoñecemento á súa carreira e posúe amais unha estrela no Paseo da Fama de Hollywood. rodada en Italia e considerada como un tributo a *King Kong* foi outro éxito de público. Pódese apreciar o perfeccionamento da técnica ó que chegou Harryhausen nesta época.

[miniatura|Escena da película *[20 Million Miles to Earth* (1957).]]
Mentres se rodaba *20 Million Miles to Earth* xurdiulle a idea de usar *As mil e unha noites* nunha historia de animación en stop motion. Escribiu un esbozo inicial, que chamou *Sinbad the Sailor*, e fixo os primeiros bosquexos dunha historia que finalmente se convertería no filme *Simbad e a princesa* (1958) —os títulos *20 Million Miles to Earth* e *7th Voyage of Sinbad* foron propostos por Harryhausen para as anteditas películas—. Durante a rodaxe desta película Charles H. Schneer deu co nome *Dynamation* para definir os efectos especiais. Filmouse en cor e para rodar usaron localizacións españolas. O compositor Bernard Herrmann escribiu a música para esta película e para as tres seguintes. Foi novamente un éxito de recadación.

*The 3 Worlds of Gulliver* (1959), foi a primeira película que realizou enteiramente en Europa. Facer a película requiría combinar no mesmo plano imaxes de actores reais, uns minúsculos e outros de tamaño xigante; Harryhausen trasladouse a Gran Bretaña, onde desenvolveron a técnica para poder levalo a cabo. Coñeceu Diana Bruce Livingstone durante esta etapa da súa vida, decidiu vivir e traballar en Europa permanentemente.
[miniatura|150px|esquerda|[Ray Bradbury en 1975. Harryhausen e Bradbury foron amigos ó longo da vida.]]

### Década de 1960 
Un dos autores de fantasía preferidos de Harryhausen é Jules Verne, ó igual que H.G. Wells e Ray Bradbury. En *A illa misteriosa* (1960) creou unha serie de criaturas inspiradas na novela homónima de Jules Verne *A illa misteriosa*.

*Xasón e os argonautas* (1963) está considerada como unha das mellores películas de Ray Harryhausen. O mestre americano de efectos especiais pensara en adaptar unha historia da mitoloxía grega ou romana a principios da década de 1950 pero foi durante a rodaxe de *Mysterious Island* cando empezou a desenvolver as ideas para tal propósito. A película foi un fracaso de público pero co tempo converteuse nunha das grandes películas clásicas de fantasía. Entre varias secuencias memorables da película, a loita prolongada entre tres dos personaxes contra sete esqueletos é unha das máis lembradas e necesitáronse catro meses de traballo para completala.

Asentado en Europa, casou no 1963 con Diana Livingstone Bruce, bisneta do explorador escocés David Livingstone, con quen tivo unha filla o ano seguinte, Vanessa Harryhausen.

*First Men in the Moon* (1964), baseada na novela de H.G. Wells, non tivo o éxito comercial agardado, ó igual que acontecera cos títulos precedentes; *The 3 Worlds of Gulliver*, *Mysterious Island* e mais *Xasón e os argonautas*. Columbia Pictures acordou non prolongar o contrato de Ray Harryhusen trala decepción das últimas longametraxes. Ademais durante a década de 1960 apareceron novos cineastas influenciados pola contracultura e a produtora pensou en atraer ó cine un novo público.

Firmou contratado pola Hammer para dar vida ós dinosauros en *Hai un millón de anos* (1966). Empregou por primeira vez criaturas reais, como unha iguana ou unha araña para crear os monstros, ademais dos modelos articulados de antano. Foi un éxito de recadación, axudado en gran medida pola presenza de Raquel Welch, sendo a segunda película como protagonista da sex symbol americana.

Outra vez da man de Schneer xurdiu *O val de Gwangi* (1969). Un proxecto pensado para Columbia Productions que recusou, en troques a Warner Bros. aceptou. Proxecto persoal de Harryhausen, abordando unha historia que Willis O'Brien pretendía levar ó cine no1939, pero que daquela non se chegara a concretar. *The Valley of Gwangi* ten paralelismos con *King Kong*, onde se captura un *Allosaurus* para exhibilo na cidade.

### Década de 1970 
*The Valley of Gwangi* non foi un éxito comercial e Harryhausen decidiu volver a unha aposta segura; Simbad. Schneer conseguiu un acordo con Columbia e *A viaxe fantástica de Simbad* (1973) foi o resultado. Unha das escenas máis lembradas do filme é a loita de espadas contra a estatua de seis brazos da deusa Kali. Deseguido *Simbad e o ollo do tigre* (1977). Ámbolos filmes foron éxitos de público.

### Década de 1980 
[miniatura|200px|[Glauco Cambon; Medusa (1919). Ray Harryhausen inspirouse na mitoloxía grega para algunha das súas películas. De entre os personaxes que creou, Medusa, *Loita de titáns* (1981), foi o seu favorito.]]
A Metro-Goldwyn-Mayer concedeulle a Schneer e Harryhausen a oportunidade producir unha película de grande orzamento. Actores de renome, como Maggie Smith, Laurence Olivier ou Claire Bloom, acordaron participar na produción. Contratouse ós animadores Jim Danforth, dúas veces candidato ó Oscar, e a Steve Archer para axudar nas principais secuencias de animación. O resultado foi *Loita de titáns* (1981).

Foi candidata ós premios Saturn na categoría ós mellores efectos especiais. A pesar de acadar un éxito relativo de recadación converteuse na derradeira película na que Harryhausen mostrou as súas calidades en efectos especiais. Técnicas máis sofisticadas que apareceron durante esta época eclipsaron as producións de Harryhausen, de xeito que a MGM e outros estudos decidiron non financiar a secuela prevista, *Force of the Trojans*. Ray Harryhausen e Charles H. Schneer decidiron retirarse.

## Recoñecemento 
[miniatura|[Paseo da Fama de Hollywood. Foi homenaxeado cunha estrela no Paseo da Fama o ano 2003.]]
A partir da década de 1980 seguidores de Ray Harryhausen organizáronse co propósito de que a Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas recoñecese a contribución de Harryhausen na industria cinematográfica. Concedéronlle un premio Gordon E. Sawyer en 1992; Ray Bradbury entregoulle o galardón na man, un Óscar Honorífico como recoñecemento á súa traxectoria profesional. No ano 2003 foi homenaxeado cunha estrela no Paseo da Fama de Hollywood.

Foi recoñecido cun premio BAFTA especial o ano 2010, a Asociación da Academia de Cine e Televisión Británica concedeulle o galardón pola súa contribución única a prol do cine.

## Filmografía 
* *How to Bridge a Gorge* (1942)
* *Tulips Shall Grow* (1942)
* *Guadalcanal* (1943)
* *Mother Goose Stories* (1946)
* *The Story of Little Red Riding Hood* (1949)
* *Mighty Joe Young* (1949)
* *The Story of Rapunzel* (1951)
* *The Story of Hansel and Gretel* (1951)
* *The Story of King Midas* (1953)
* *The Beast from 20.000 Fathoms* (1953)
* *It Came from Beneath the Sea* (1955)
* *The Animal World* (1956)
* *Earth vs. the Flying Saucers* (1956)
* *20 Million Miles to Earth* (1957)
* *Simbad e a princesa* (1958)
* *The 3 Worlds of Gulliver* (1960)
* *A illa misteriosa* (1961)
* *Xasón e os argonautas* (1963)
* *First Men in the Moon* (1964)
* *Hai un millón de anos* (1966)
* *O val de Gwangi* (1969)
* *A viaxe fantástica de Simbad* (1974)
* *Simbad e o ollo do tigre* (1977)
* *Loita de titáns* (1981)
* *The Story of The Tortoise & the Hare* (2003)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Stop motion

### Ligazóns externas 
* 20px Ray Harryhausen (1920-2013), estrevista no programa *Días de cine* de *TVE* (13-5-2013), en castelán.
* 20px Loita contra os esqueletos, escena da película *Jason and the Argonauts* (1963).
* *The Official Ray Harryhausen Website*, en inglés.
* *The Ray & Diana Harryhausen Foundation*, en inglés.