Filosofía da evolución

A **filosofía da evolución** é a rama da filosofía que examina as implicacións filosóficas da evolución e as interseccións da bioloxía evolutiva con outros campos como a epistemoloxía, ética, estética e filosofía política.

O libro de Charles Darwin de 1859 *A orixe das especies* é xeralmente considerado como o comezo da concepción contemporánea da evolución.

No século XX a ciencia evolutiva chegou á síntese evolutiva moderna, e no século XXI está en marcha a chamada síntese evolutiva ampliada.

O spencerismo social foi unha aplicación distorsionada das ideas de Darwin resultante das éticas problemáticas de Herbert Spencer.

## Filosofía 
### Definicións 
[miniatura|upright=1.35|[George Gaylord Simpson argumentou contra a idea inxenua de que evolucións como a do cabalo tivesen lugar en "liña recta". Sinalou que calquera liña que se escolla é un camiño da complexa árbore ramificada, xa que a selección natural non impón unha dirección.]]

A cerna da evolución é que todo pode cambiar, porque as variantes que están mellor adaptadas son seleccionadas: pero crucialmente sen ningún tipo de dirección ou plan global. Porén, hai unha teoría que mantén que a evolución ten unha dirección e é progresiva chamada ortoxénese. Ademais da crenza xeral popular de que esta direccionalidade é o que comporta a evolución, isto foi apoiado por algúns  biólogos, como o experto en formigas E. O. Wilson, aínda que non é darwinista.

### Causas da evolución 
Os filósofos da evolución debateron se a selección natural e outros mecanismos da evolución son causas do cambio, ou se son simplemente resumos no nivel alto dos efectos de moitos eventos como as mortes de individuos específicos.

### Unidades da evolución 
Outra área de discusión é cal é a unidade de evolución. A selección adoita aplicarse a nivel de organismo individual (un concepto problemático), pero poden propoñerse casos de selección nos niveis máis baixos como os xenes ([èvolución centrada nos xenes]]) ou a niveis altos como os grupos que viven xuntos, pero raramente ou nunca ao nivel dunha especie completa. Aborda de forma naturalista a epistemoloxía, parte da filosofía da ciencia. Subscribe a idea de que a cognición é principalmente un produto da evolución biolóxica. O ensaio de Campbell de 1974*Evolutionary Epistemology* desenvolve unha teoría seleccionista da creatividade humana. O erudito da ciencia da creatividade Dean Keith Simonton contribuiu significativamente á epistemoloxía evolutiva. Propuxo un modelo darwinista da psicoloxía do descubrimento científico, refinando o modelo de Campbell de variación cega e retención selectiva (modelo BVSR ou *blind variation and selective retention*).

### Lóxica evolutiva 
A lóxica evolutiva é unha teoría de racionalidade na que as leis da lóxica xorden como un aspecto intrínseco da bioloxía evolutiva. William S. Cooper, no seu libro de 2001 *The Evolution of Reason: Logic as a Branch of Biology*, ilustra como as regras lóxicas se derivan directamente dos principios evolutivos.

A evolución como computación é un concepto explorado por John Mayfield no seu libro de 2013 *The Engine of Complexity: Evolution as Computation*. Nel sintetiza os conceptos básicos procedentes de múltiples disciplinas para ofrecer unha nova perspectiva para comprender como funciona a evolución e como os organismos e estruturas complexos, organizacións e ordes sociais poden orixinarse e de feito se orixinan, baseándose na teoría da información e a ciencia computacional.

### Metafísica evolutiva 
A metafísica evolutiva é unha perspectiva que olla os conceptos metafísicos a través das lentes da bioloxía evolutiva. John Dupré, no seu traballo *The metaphysics of evolution*, publicado en *Interface Focus* (2017) explora as implicacións do proceso metafísico para conceptualizar a evolución.

## Aplicacións noutros dominios 
A filosofía da evolución crúzase con outros dominios, como a ética, estética, as artes, e a filosofía política.

### Ética evolutiva 
A ética evolutiva examina as implicacións da bioloxía evolutiva nas teorías éticas. O filósofo da evolución Michael Bradie fixo contribucións significativas a este campo.

O libro de David Sloan Wilson (2019) *This View of Life* e a súa novela satírica *Atlas Hugged* (2021) examina a ética da evolución, explorando o comportamento prosocial (altruísmo) fronte ao comportamento egoísta.

### Estética evolutiva e as artes 
A estética da evolución é o estudo da arte desde o punto de vista biolóxico. Entre os eruditos da ciencia, as artes e humanidades en estética da evolución están Edward O. Wilson, Dennis Dutton, Joseph Carroll, Brian Boyd, Steven Pinker, Jonathan Gottschall, Ellen Dissanayake, e varios antropólogos bioculturais.

O modelo de sistemas socioculturais evolutivos de creatividade do psicólogo Mihaly Csikszentmihalyi é un modelo explicitamente darwinista da variación, selección e transmisión de unidades de cultura creativas (novas, útiles e sorprendentes), en todos os dominios da cultura.

### Filosofía política evolutiva 
A filosofía política evolucionista aplica os principios da evolución ao estudo dos sistemas políticos. O libro de Karl Popper (1945) *The Open Society and its Enemies* presenta a filosofía política vista desde unha perspectiva evolucionista, como tamén o fai o libro de David Sloan Wilson (2019) *This View of Life: Completing the Darwinian Revolution*.

*The Handbook of Biology and Politics* (2017) de S. Peterson examina a biopolítica e as interconexións entre a bioloxía evolutiva e as ciencias políticas.
O volume editado reúne investigacións que aplican ideas evolutivas e biolóxcas, para comprender mellor os comportamentos políticos, as institucións, as ideoloxías e a dinámica social.

### Epistemoloxía evolutiva aplicada 
Desde 2012 a 2024 Nathalie Gontier foi a fundadora e directora de AppEEL, o Applied Evolutionary Epistemology Lab, un grupo internacional de académicos que aplican a epistemoloxía evolutiva.

No artigo de 2012*Applied Evolutionary Epistemology: A New Methodology to Enhance Interdisciplinary Research Between the Life and Human Sciences*, Gontier explica como o programa de investigación da epistemoloxía evolutiva aplicada ten como obxectivo identificar: "as unidades, niveis e mecanismos da evolución biolóxica e sociocultural".

Un artigo de 2021 de Gontier e Michael Bradie examina a epistemoloxía evolutiva como "dúas vías de investigación, tres escolas e unha soa axenda compartida".

## Notas 
## Fontes citadas 
* 
* 
* 
* 

### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* "Evolution", entrada da Stanford Encyclopedia of Philosophy