Benito Pérez Galdós

[miniatura|Retrato de Benito Pérez Galdós pintado por [Joaquín Sorolla|Sorolla, 1894. Orixinal en: Casa-Museo Pérez Galdós. Cabido de Gran Canaria.]]
**Benito Pérez Galdós**, nado nas Palmas de Gran Canaria o 10 de maio de 1843 e finado en Madrid o 4 de xaneiro de 1920, foi un novelista, dramaturgo e articulista canario, probablemente un dos escritores máis representativos e prolíficos do século XIX.

## Traxectoria 
Galdós era o décimo fillo dun coronel do exército, Sebastián Pérez, e de Dolores Galdós, unha dama de forte carácter e filla dun antigo secretario da Inquisición. O seu pai inculcou no fillo o gusto polas narracións históricas contándolle acotío historias da guerra da independencia, na que participara. A súa imaxinación foi desbordante xa desde moi novo. En 1852 ingresou no Colexio de San Agustín, que aplicaba unha pedagoxía activa e bastante avanzada para a época, durante os anos en que empezaban a espallarse por España as polémicas teorías darwinistas, do cal hai ecos en obras súas como, por exemplo, *Dona Perfecta* (Doña Perfecta).

Obtivo Galdós o título de bacharel en Artes en 1862, no Instituto da Lagoa, e comezou a colaborar na prensa local con poesías satíricas, ensaios e algúns contos. Tamén se destacou polo seu interese polo debuxo e a pintura. Logo da chegada dunha curmá súa a casa, o novo Galdós trastornouse emocionalmente e os seus pais decidiron que se fose á capital a estudar a carreira de Dereito.

En setembro dese ano inicia a súa marcha a Madrid onde cursa a carreira de Dereito, como previsto. No entanto, dedica o curso a escoitar a Fernando de Castro, Francisco de Paula Canalejas, Adolfo Camus e Valeriano Fernández. Alí tamén coñecerá ao fundador da Institución Libre de Ensino, Francisco Giner dos Ríos, que o alentou a escribir e fíxolle sentir curiosidade por unha filosofía, o Krausismo, que marcará fortemente a súa primeira novelística; pero de momento limítase a frecuentar os teatros e crear con outros escritores paisanos seus a «Faladoiro Canaria» en Madrid, mentres acode a ler ao Ateneo aos principais narradores europeos en inglés e francés.

En 1865 asiste aos feitos da Noite de San Daniel, os cales o impresionan vivamente, e ese mesmo ano comeza a escribir como redactor meritorio nos xornais *La Nación* e *El Debate*, así como na *Revista del Movimiento Intelectual de Europa*. Ao ano seguinte, e en calidade de xornalista, é testemuña do pronunciamento dos sarxentos do cuartel de San Gil. Leva unha vida cómoda vivindo primeiro por dúas das súas irmás e logo na casa do seu sobriño, José Furtado de Mendoza. Segundo pintou Ramón Pérez de Ayala, o que as fotografías confirman, era un descoidado no vestir, conformábase sempre con ir de tons sombríos para pasar desapercibido e no inverno levaba enrolada ao pescozo unha bufanda de la branca, cun cabo colgando do peito e outro ás costas, un puro a medio fumar na man e, cando estaba sentado, aos pés o seu can alsaciano. Cortaba o pelo ao cero e padecía horribles xaquecas.

Era proverbial a súa timidez, que lle facía ser máis que parco en palabras e en aspecto dunha modestia inverosímil, ata o punto de sufrir ao falar en público. Entre os seus dotes estaba posuír unha memoria visual portentosa e unha retentiva incrible que lle permitía lembrar capítulos enteiros do Quixote e detalles minúsculos de paisaxes vistas soamente unha vez vinte e cinco anos antes. Diso nacía tamén a súa gran facilidade para o debuxo. Todas estas calidades desenvolveron nel unha das facultades máis importantes nun novelista, o poder de observación.

En 1867 viaxa en calidade de correspondente a París para dar conta da Exposición Universal. Le a Balzac e a Dickens, e traduce deste, a partir dunha tradución francesa, a súa obra máis cervantina, *Os papeis póstumos do Club Pickwick*. Toda esta actividade supón a súa falta de asistencia ás clases de Dereito e bórrano definitivamente da matrícula en 1868. Nese mesmo ano, prodúcese a chamada revolución de 1868, na que cae a raíña Sabela II. O ano seguinte encárgase de facer crónicas xornalísticas sobre a elaboración da nova Constitución.

En 1870 publica a súa primeira novela, *A Fontana de Ouro* (La Fontana de Oro) grazas ós cartos da súa tía. En realidade, nesa época a publicación dun libro facíase grazas á axuda dos xornais e das revistas ou corría a conta do autor. Esta obra bosquexa a situación ideolóxica de España durante o Trienio Constitucional (1820-1823).

En 1876, publícase Dona Perfecta, un panfleto anticlerical contra a intolerancia ideolóxica. A pesar das oposicións que suscitou a obra entre os neos ou neocatólicos, Galdós foi elixido membro da Real Academia Española.

Galdós asistiu con regularidade ao vello Ateneo da Rúa da Montera e fai amizade con personaxes de ideoloxía nada afín á súa, pois era home pouco inclinado a fanatismos ideolóxicos; así se fixo grande amigo de José María de Pereda, Antonio Cánovas del Castillo, Francisco Silvela e Marcelino Menéndez Pelayo. Tamén frecuenta os faladoiros do Café inglés, da Iberia e do vello Café de Levante. Fixo varias viaxes por Francia, Inglaterra e Italia, máis a súa amizade con Pereda fíxolle afeccionarse a Santander, en cuxo Sardinero tomou o costume de veranear xunto a Pereda e Menéndez Pelayo, e onde se construíu a súa soada casa de San Quintín. Tamén gustaba de visitar Toledo, cidade pola que sentía un grande agarimo e á que fixo escenario dalgunhas das súas novelas, como *Angel Guerra* e *Tristana*. En 1884 viaxou a Portugal en compañía do seu amigo Pereda.

Influencias da amizade regaláronlle a acta de deputado por Porto Rico (1885) e asistiu ás cortes na lexislatura do ano seguinte sen apenas despegar os beizos: o Congreso foi para el un novo observatorio dende o que analizar "a sociedade española como materia novelable", que será o título do seu futuro discurso de ingreso na Real Academia de la Lengua. De 1886 a 1890 comprométese pouco activamente na política xa que é deputado polo partido de Sagasta.

Un laudo arbitral de 1897 independizou a Galdós do seu editor Miguel Honorio da Cámara e dividíndose todo en dúas partes, do que resultou que Galdós, en vinte anos de xestión conxunta, recibira unhas 80.000 pesetas máis do que lle correspondía; despois pescudarase que a Cámara non fora de todo legal respecto ao número e data das edicións das súas obras, de xeito que a Galdós lle quedou en suma un déficit de 100.000 pesetas nese trato. Con todo quedou na súa propiedade o cincuenta por cento do fondo dos seus libros que quedaban agardando a súa venda, 60.000 exemplares en total. Para librarse deles abriu o escritor unha casa editorial co nome de Obras de Pérez Galdós na rúa Hortaleza (número 132 baixo, hoxe 104). Ansioso de recuperar o terreo perdido, comeza anunciando as súas edicións de Dona Perfecta (Doña Perfecta) e O avó (El Abuelo); continuou esta actividade editorial ata 1904, ano en que asinou cansado un contrato de edición coa Editorial Hernando.

A vida sentimental de Galdós non foi moi estudada, en parte pola discreción que o envolveu en tales asuntos e da que fixo gala ata na súa estudadamente anódina Autobiografía, que semella escrita case para desalentar empeños biográficos ulteriores. O caso é que permaneceu solteiro, aínda que foi asiduo cliente de amores mercenarios e tivo unha filla natural dunha nai que se suicidou; tamén se coñece ben a súa relación coa novelista Emilia Pardo Bazán. Durante os seus derradeiros anos consagrouse fundamentalmente ao teatro, para o que entregou vinte e tres pezas, algunhas delas adaptacións das súas novelas, cuxa evolución lle ía reclamando ademais a forma dialogada. Nesta época comeza a aparecer o espiritualismo europeo na súa obra, cando Galdós comeza ademais a sentir un grande interese pola obra de Tolstoi. Tamén na última parte da súa vida padeceu as consecuencias dos seus descoidos económicos e a súa tendencia a endebedarse de forma continua. Segundo o testemuño de Ramón Pérez de Ayala:

## Obras 
* *La sombra* (1870)
* *La Fontana de Oro* (1870)
* *El audaz* (1871)
* *Doña Perfecta* (1876)
* *Gloria* (1877)
* *La familia de León Roch* (1878)
* *Marianela* (1878).
* *La desheredada* (1881)
* *El doctor Centeno* (1883)
* *Tormento* (1884)
* *La de Bringas* (1884)
* *El amigo Manso* (1882)
* *Lo prohibido* (1884–85)
* *Fortunata y Jacinta* (1886–87)
* *Celín, Trompiquillos y Theros* (1887)
* *Miau* (1888)
* *La incógnita* (1889)
* *Torquemada en la hoguera* (1889)
* *Realidad* (1889)
* *Ángel Guerra* (1890–91)
* *Tristana* (1892)
* *La loca de la casa* (1892)
* *Torquemada en la cruz* (1893)
* *Torquemada en el purgatorio* (1894)
* *Torquemada y San Pedro* (1895)
* *Nazarín* (1895)
* *Halma* (1895)
* *Misericordia* (1897)
* *El abuelo* (1897)
* *Casandra* (1905)
* *El caballero encantado* (1909)
* *La razón de la sinrazón* (1909)

#### Episodios nacionales 
#### Teatro 
* *Quien mal hace, bien no espere* (1861, perdida)
* *La expulsión de los moriscos* (1865, perdida)
* *Un joven de provecho* (1867?, publicada en 1936)
* *Realidad* (1892)
* *La loca de la casa* (1893)
* *Gerona* (1893)
* *Las de San Quintín* (1894)
* *Los condenados* (1894)
* *Voluntad* (1895)
* *La fiera* (1896)
* *Doña Perfecta* (1896)
* *Electra* (1901)
* *Alma y vida* (1902)
* *Mariucha* (1903)
* *El abuelo* (1904)
* *Amor y ciencia* (1905)
* *Bárbara* (1905)
* *Zaragoza* (1908)
* *Pedro Minio* (1908)
* *Casandra* (1910)
* *Celia en los infiernos* (1913)
* *Alceste* (1914)
* *Sor Simona* (1915)
* *El tacaño Salomón* (1916)
* *Santa Juana de Castilla* (1918)
* *Antón Caballero* (1921, inacabada)

#### Miscelánea 
* *Crónicas de Portugal* (1890)
* *Discurso de ingreso en la Real Academia Española* (1897)
* *Memoranda, artículos y cuentos* (1906)
* *La novela en el tranvía*
* *Política española I* (1923)
* *Política española II* (1923)
* *Arte y crítica* (1923)
* *Fisonomías sociales* (1923)
* *Nuestro teatro* (1923)
* *Cronicón 1883 a 1886* (1924)
* *Toledo. Su historia y su leyenda* (1927)
* *Viajes y fantasías* (1929)
* *Memorias* (1930)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía