Substancia polimérica extracelular

[miniatura|Formación da matriz de substancia polimérica extracelular nuunha [biopelícula.]]
As **substancias poliméricas extracelulares** (SPE ou, en inglés, EPS)  son polímeros naturais de elevada masa molecular segregados por microorganismos ao seu ambiente. Estas substancias establecen a integridade funcional e estrutural das biopelículas e considéranse os compoñentes fundamentais que determinan as propiedades fisicoquímicas das biopelículas.

Os **exopolisacáridos** (ás veces abreviados EPS ou azucres EPS) son as partes formadas basicamente por carbohidratos da substancia polimérica extracelular. Os microorganismos sintetizan un amplo espectro de polisacáridos multifuncionais que comprende polisacáridos intracelulares, polisacéridos estruturais e polisacáridos extracelulares ou exopolisacáridos. Os exopolisacáridos xeralmente constan de monosacáridos e algúns substituíntes non carbohidratos (como o acetato, piruvato, succinato e fosfato). Debido á súa gran diversidade en composición, os exopolisacáridos teñen diversas aplicacións nas industrias alimenticia e farmacéutica. Moitos azucres exopolisacáridos microbianos outorgan propiedades que son case idénticas ás das gomas que se usan actualmente. Estanse facendo traballos de investigación con estratexias innovadoras que tratan de substituír as gomas de plantas e algas usadas tradicionalmente polos seus equivalentes microbianos exopolisacarídicos. Ademais, fixéronse importantes avances no descubrimento e desenvolvemento de novos azucres exopolisacáridos microbianos que posúan novas aplicacións industriais.

## Función 
Os exopolisacáridos capsulares poden protexer as bacterias patóxenas contra o desecamento e a predación e contribúen á súa patoxenicidade. As bacterias que viven en biopelículas son menos vulnerables comparadas coas bacterias planctónicas, xa que a súa matriz de EPS pode actuar como unha barreira protectora. As características físicas e químicas das células bacterianas poden verse afectadas pola composición do EPS, o que inflúe en factores como o recoñecemento, a agregación e a adhesión nos seus ambientes naturais. Un exemplo de uso industrial dos exopolisacáridos é a aplicación de dextrano no panettone e outros pans e bolos na industria panadeira.

### Ecoloxía 
Os exopolisacáridos poden facilitar a adhesión de bacterias fixadoras do nitróxeno ás raíces das plantas e partículas do solo, o cal facilita a relación simbiótica. É importante para a colonización das raíces e da rizosfera, a cal é un compoñente clave das redes tróficas do solo e para a reciclaxe de nutrientes nos ecosistemas. Tamén facilita a invasión eficaz e a infección da planta hóspede. Isto pode ser útil no tratamento de sistemas de augas residuais, xa que as biopelículas poden unirse aos metais e eliminalos, como ao cobre, chumbo, níquel e cadmio. As substancias poliméricas extracelulares poden tamén unirse e atrapar partículas en suspensións de biopelículas, o cal pode restrinxir a dispersión e reciclaxe dos elementos. Ademais, as biopelículas de *Pseudomonas aeruginosa* poden impedir a mobilidade por reptación ondulante de *C. elegans*, denominada 'fenotipo de lameiro' (*quagmire phenotype*), que ten como resultado que o nematodo quede atrapado dentro das biopelículas e quede impedida a exploración dos nematodos para alimentarse en biopelículas susceptibles. Isto reduce significatrivamente a capacidade dos predadores de alimentarse e reproducirse, o que promove a supervivencia das biopelículas.

### Novos usos industriais 
Como cómpre atopar unha alternativa máis eficiente e amable co medio ambiente aos métodos convencionais de eliminación de residuos, as industrias están prestando máis atención ao funcionamento das bacterias e aos seus azucres EPS na biorremediación.

Descubriuse que engadindo azucres EPS procedentes de cianobacterias a augas residuais elimínanse metais como o cobre, cadmio e chumbo. Os EPSs conteñen encimas como as oxidorredutases e hidrolases, que poden degradar ditos hidrocaburos. Durante a vertedura de petróleo da plataforma Deepwater Horizon de 2010, estas bacterias produtoras de EPS foron quen de crecer e multiplicarse rapidamente naquela situación. Máis tarde descubriuse que os seus azucres EPS disolvían o petróleo derramado e formaban agregados de petróleo na superficie do océano, o cal aceleraba o proceso de limpado.Estes agregados de petróleo tamén proporcionan unha valiosa fonte de nutrientes para outras comunidades microbianas mariñas. Isto permite que os científicos poidan modificar e optimizar o uso de azucres EPS para a descontaminación de verteduras de petróleo.

## Lista de substancias poliméricas extracelulares 
[miniatura|500px|Succinoglicano de *[Sinorhizobium meliloti*]]
* acetano (de *Acetobacter xylinum*)
* alxinato (*Azotobacter vinelandii*)
* celulosa (*Acetobacter xylinum*)
* quitosano (*Mucorales spp.*)
* curdlano (*Alcaligenes faecalis* var. *myxogenes*)
* ciclosoforanos (*Agrobacterium* spp., *Rhizobium* spp. e *Xanthomonas* spp.)
* dextrano (*Leuconostoc mesenteroides*, *Leuconostoc dextranicum* e *Lactobacillus hilgardii*)
* emulsano (*Acinetobacter calcoaceticus*)
* galactoglicopolisacáridos (*Achromobacter* spp., *Agrobacterium radiobacter*, *Pseudomonas marginalis*, *Rhizobium* spp. e ''Zooglea' spp.)
* galactosaminogalactano (*Aspergillus spp.*)
* xelano (*Aureomonas elodea* e *Sphingomonas paucimobilis*)
* glicuronano (*Sinorhizobium meliloti*)
* N-acetilglicosamina (*Staphylococcus epidermidis*)
* N-acetil-heparosano (*Escherichia coli*)
* ácido hialurónico (*Streptococcus equi*)
* indicano (*Beijerinckia indica*)
* kefirano (*Lactobacillus hilgardii*)
* lentinano (*Lentinus elodes*)
* levano (*Alcaligenes viscosus*, *Zymomonas mobilis*, *Bacillus subtilis*)
* pululano (*Aureobasidium pullulans*)
* escleroglicano (*Sclerotium rolfsii*, *Sclerotium delfinii* e *Sclerotium glucanicum*)
* esquizofilano (*Schizophylum commune*)
* stewartano (*Pantoea stewartii subsp. stewartii*)
* succinoglicano (*Alcaligenes faecalis* var. *myxogenes*, *Sinorhizobium meliloti*)
* xantano (*Xanthomonas campestris*)
* welano (*Alcaligenes* spp.)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Matriz extracelular en organismos multicelulares
* Exopolímero

### Ligazóns externas 
* EPS, BioMineWiki