Nostoc

[miniatura|dereita|240px|*[Nostoc pruniforme*.]]
***Nostoc*** é un xénero de cianobacterias da familia *Nostocaceae*. A etimoloxía da palabra *Nostoc* é moi discutida, e crese que a puido inventar Paracelso (Nostoch). Designa hoxe un xénero de bacterias que realizan a fotosíntese e poden facer a fixación do nitróxeno.

Son moi parecidos a algunhas algas, mais poden vivir sobre substratos terrestres orixinando colonias, e formar masas xelatinosas semellantes a certas algas, especialmente cando as súas estruturas se inchan de auga despois da chuvia ou en período húmido.

Como pasan case desapercibidos cando están deshidratados e debido á rapidez con que se poñen turxentes cando se expoñen á humidade, existía a crenza popular de que caían do ceo, de aí o nome que teñen nalgúns países de "cuspiñazo de lúa" (*crachat de lune* en francés) ou "xelatina de estrelas" ou "manteiga de bruxa" (*star jelly*, ''witch's butter* en inglés), entre outros.

Son especies pioneiras que poden vivir en medios pobres e básicos. Forman ás veces auténticos tapetes, nódulos ou bólas, que acadan nas zonas polares varios centímetros de diámetro, e exercen localmente unha función moi importante protexendo os solos contra a erosión eólica e hídrica e a deshidratación en certos solos en pendente ou semidesérticos. Cando morren e se degradan contribúen a formar a materia orgánica do solo. A súa recolección intensiva na China é unha das causas da erosión e degradación de certos solos moi vulnerables..

## Identificación e taxonomía 
miniatura|Mostra dunha specie do xénero *Nostoc*, extraída dun substrato de pH moi básico, á beira dun canal.
miniatura|esquerda|Substrato colonizado por unha especie de *Nostoc*.

A clasificación das especies destre xénero variou moito ao longo dos anos, e poderia aínda ser modificada conforme progrese o coñecemento da xenética do xénero.

A súa identificación, igual que a das cianobacterias en xeral, necesita especialistas, que se basean para a determinación das especies na morfoloxía dos filamentos bacterianos, das células vexetativas, dos heterocistos e dos acinetos (todos observados con microscopio nunha mostra representativa). Características necesarias para a identificación de certos xéneros son a forma e o aspecto da colonia, a das células terminais dos filamentos ou a presenza de vesículas, mucilaxes, dunha vaíña máis ou menos grosa ou de gas, e as características do ciclo de vida.

Ao inicio da década do 2000, baseándose en resultados de estudos xenómicos, a separación dos xéneros *Nostoc* e *Anabaena* foi obxecto de discusións, como as feitas por Henson et al. e Tamas et al. por exemplo, *Trichormus azollae* podería ter que clasificarse como unha especie de *Nostoc*.. Os datos son accesibles en GenBank.

Segundo as primeiras análises filoxenéticas baseadas no estudo do ARN, a importante heteroxeneidade das cepas de *Nostoc* fai pensar que este grupo podería conter máis dun xénero..

Estudáronse as proporcións e composición en ácidos graxos das cianobacterias e de diferentes cepas de *Nostoc*, como marcadores quimiotaxonómicos. Un estudo feito en máis de 20 cepas indica que as cepas hepatotóxicas poderían ser reagrupadas por este método. Certas cepas de *Nostoc* producen cantidades importantes de ácidos graxos esenciais (omega 5, 6, 7, 9, 12).
Certas especies de *Nostoc* poden ás veces estar asociadas simbioticamentemente a plantas ou fungos.

## Hábitat 
Poden atoparse en lugares onde outras especies non compiten con eles, é dicir, en medios moi pobres (ou novos) e expostos a unha forte insolación, por exemplo en certos camiños, na grava dos taludes, nas canteiras, sobre rochas, e mesmo sobre o asfalto, que son medios a priori pouco favorables ao seu desenvolvemento en canto á dispoñibilidade de materia mineral nitroxenada.

Certas especies poden atoparse preto do mar.

## Características biolóxicas 
[miniatura|300px|dereita|*Nostoc* ao microscopio óptico, ×600 ([heterocistos visibles)]]

O xénero *Nostoc* pertence ao grupo *Hormogoneae*.

Forman estruturas coloniais (aéreas ou acuáticas) moi resistentes aos raios UV, á radioactividade, aos pHs básicos, ó desecamento e a diversos estreses ambientais (choques térmicos fundamentalmente).

Teñen a capacidade de fixar o nitróxeno atmosférico por medio de células especiais: os heterocistos, que son células diferenciadas de paredes máis grosas, claramente visibles ao microscopio. Os heterocistos aparecen xeralmente nos extremos das cadeas de células esféricas, ovoides ou cilíndricas. Estas cadeas son máis ou menos longas.
Nos grandes filamentos, os heterocistos poden tamén aparecer en posición intercalar. Son o resultado da diferenciación de células vexetativas. O proceso de produción de heterocistos comeza cando o organismo está estresado e carente de nitróxeno mineral. Efectúase só no 3 ao 7 % das células da colonia.

Hai especies do xénero *Nostoc* nunha gran variedade de medios, desde certos desertos, ao límite das zones polares, pasando por arrozais, onde fertilizan con nitróxeno os campos. Certas especies de *Nostoc* viven en epífitas, sobre a base dos talos das plantas de arroz, ou sobre certas especies de Characeae. Nas súas células especializadas absorben o nitróxeno do aire sen que sexa transformado en amoníaco previamente, grazas a un encima que posúen chamado nitroxenase, que unicamente se expresa nos heterocistes. Polo menos en certas especies ou cepas a luz é importante neste proceso, igual que a temperatura. Comprobouse (2004) que as cepas de *Nostoc* que proceden de campos cultivados presentan neste sentido capacidades de fixación de nitróxeno moi diferentes en comparación coas que proceden de ambientes "silvestres" ou non cultivados. e outras poden estar asociadas aos fungos de certos liques.

## Historia, evolución e paleoecoloxía 
Segundo os ficólogos, hai formas fósiles que semellan ser formas de *Nostoc* próximas ás que coñecemos actualmente, que datan polo menos do Precámbrico
*Nostoc* seguramente constituíu un elemento importante de numerosas comunidades terrestres e acuáticas desde esa época. As cianobacterias filamentosas do xénero *Nostoc* adquiriron, probablemente desde hai longo tempo, a capacidade de resistir en ambientes difíciles e de formar estruturas coloniais microscópicas e macroscópicas, mesmo xigantes a escala dunha bacteria. Son xeralmente discretas, pero comúns en todos os hábitats terrestres e acuáticoss, ata viven nos glaciares de montaña e nos ou sobre os xeos polares., o xénero *Nostoc* presenta importantes especificidades ecolóxcas.

Unha gran parte do seu éxito nos ambientes emerxentes difíciles está ligada á súa capacidade de sobrevivir en forma deshidratada durante meses ou anos, e despois de rehidratarse reactivando rapidamente o seu metabolismo (en poucas horas despois dunha chuvia ou en contacto con auga líquida).

*Nostoc* resiste igualmente ciclos repetidos de conxelación e desconxelación e aos raios ultravioletas (maiormente en hábitats bénticos pouco profundos e moi expostos á luz solar). Grazas a isto, son un compoñente importante nos ambientes chamados extremos como os hábitats terrestres do Ártico e Antártico. Entre estas características interesantes están que se trata dun organismo fotoautótrofo, que ten un modo de crecemento diazótrofo, pero facultativamente pode crecer como heterótrofo ; e que as súas células vexetativas teñen varias alternativas de desenvolvemento, incluída a diferenciación terminal ; e que pode fixar o nitróxeno e producir moléculas complexas que lle confiren oportunidades de sobrevivir en ambientes moi difíciles… A especie modelo estudada é *Nostoc punctiforme*, caracterizada por ter unha grande variabilidade fenotípica e grandes capacidades de establecer simbioses con fungos e plantas terrestres (briófitas, ximnospermas e anxiospermas). O seu xenoma publicouse en 2001. mais podería xogar un papel na resistencia da bacteria á evolución de capacidades de detoxificación nos seus predadors.

### Resistencia aos raios ultravioleta 
Nun experimento realizado en 1990 os cultivos líquidos de *Nostoc* (mostras tomadas *in situ*) e expostas a unha irradiación con raios UV-B e UV-A sobreproduciron certos pigmentos protectores. Os UV-B fixeron incrementar a produción de carotenoides (equinenona e mixoxantofila fundamentalmente), sen inhibir a produción de clorofila a. Ao mesmo tempo, a bacteria producía en maior csntidade un pigmento extracelular, soluble en auga, unha micosporina que absorbe os raios UV-A/B, asociada á síntese de glicano extracelular. Sintetizaba tamén scytoneminas (pigmentos extracelulares liposolubles, coñecidos por funcionar como unha protección solar UV-A). Despois dunha longa exposición, o efecto dos UV-B sobre a síntese de carotenoides e da scytonemina cesa, aínda que o contido en micosporina permanece constantemente elevado. A produción de micosporina (que protexe contra os raios UV-B) é inducida exclusivamente pola exposición aos raios UV-B (2) e a biosíntese de novas proteínas útiles.. Teñen tamén actividade funxicida.

## Confusións posibles 
Os *Nostoc* poden confundirse con algas ou liques. Tamén se poden confundir con certos fungos debido ao aspecto en tamaño, presenza de vesículas en certas especies de *Nostoc* que teñen tons pardos escuros ou anegrados.

## Usos e supostos riscos sanitarios 
Diversas especies de *Nostoc* producen toxinas, a pesar de que son consumidas tradicionalmente en determinados lugares.

Así, no Perú as poboacións autóctonas apañaban nos lagos de montaña colonias de *Nostoc* (*Nostoc commune* globular, chamado localmente *llullucha*

Outro dos novos compostos illados dunha cepa de *Nostoc* (*Nostoc* 78-12A atopada nos Estados Unidos) foi o alcaloide nostocarbolina (β-carbolina, alcaloide cuaternario). Esta molécula parece prometedora para aplicala ao tratamento da enfermidade de Alzheimer, ao inhibir o encima butirilcolinesterase (BChE) tan eficazmente como a galantamina (medicamento utilizado actualmente). Foi patentada pola Escola Politécnica Federal de Zúric (EPFZ). Ademais esta nostocarbolina é biodegradable e doada de producir, e parece ter virtudes biocidas (alxicidas) polo que podería talvez algún día utilizarse en agricultura.:

* *Nostoc agglutinans* Meneghini ex Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc album* Gardner (Estatuto incerto)
* *Nostoc alpinum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc ambiceps* C.C.Jao (Sen verificación)
* *Nostoc amplissimum* Setchell
* *Nostoc anisococcum* Sprengel (Sen verificación)
* *Nostoc antarctica* West & G.S.West (Sen verificación)
* *Nostoc antillarum* (P.L.Crouan & H.M.Crouan) P.L.Crouan & H.M.Crouan (Sen verificación)
* *Nostoc apuanum* De Notaris (Sen verificación)
* *Nostoc apuanum* Savi (Sen verificación)
* *Nostoc arctum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc arenarium* Desmazières (Sen verificación)
* *Nostoc atrovirens* Chevallier (Sen verificación)
* *Nostoc austinii* H.C.Wood (Sen verificación)
* *Nostoc beilschmiedianum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc belmonticum* C.G.M.Archibald (Sen verificación)
* *Nostoc bicalyptratum* Skuja (Sen verificación)
* *Nostoc birnbaumii* Corda (Sen verificación)
* *Nostoc bohemicum* Rabenhorst (Sen verificación)
* *Nostoc borneti* Gain
* *Nostoc bornetii* Gain (Sen verificación)
* *Nostoc borzioides* S.Skinner & T.J.Entwisle (Sen verificación)
* *Nostoc botryoides* (Linnaeus) C.Agardh (Sen verificación)
* *Nostoc botryosum* Rabenhorst (Sen verificación)
* *Nostoc brittoni* Gardner (Estatuto incerto)
* *Nostoc brittonii* Gardner (Sen verificación)
* *Nostoc bullatum* (A.P.de Candolle) Duby (Sen verificación)
* *Nostoc caerulescens* Rabenhorst (Estatuto incerto)
* *Nostoc caeruleum* Lyngbye ex Bornet & Flahault
* *Nostoc caladarium* H.C.Wood (Sen verificación)
* *Nostoc caladarium* Wood (Sen verificación)
* *Nostoc calcicola* Brébisson ex Bornet & Flahault
* *Nostoc carneum* C.Agardh ex Bornet & Flahault
* *Nostoc catenatum* P.A.Dangeard (Sen verificación)
* *Nostoc cesatii* Balsamo (Sen verificación)
* *Nostoc cesatii* Rabenhorst (Sen verificación)
* *Nostoc ciniflonum* Tournefort ex Bornet (Sen verificación)
* *Nostoc ciniflorum* C.Agardh (Sen verificación)
* *Nostoc citrisporum* Prasad & Mehrotra (Sen verificación)
* *Nostoc coccymelon* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc coimbatorense* Laloraya & Mitra (Sen verificación)
* *Nostoc coimbatorense* Laloraya (Sen verificación)
* *Nostoc collinum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc comminutum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc commune* Vaucher ex Bornet & Flahault (**especie tipo**)
* *Nostoc confluens* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc confusum* C.Agardh illeg. (Sen verificación)
* *Nostoc conglomeratum* Hirose (Sen verificación)
* *Nostoc conicocellulare* Huber-Pestalozzi (Sen verificación)
* *Nostoc copiosum* Kogan & Jazkulieva (Sen verificación)
* *Nostoc cordubense* C.H.Prosperi (Estatuto incerto)
* *Nostoc coriaceum* Vaucher (Sen verificación)
* *Nostoc crassisporum* Geitler (Sen verificación)
* *Nostoc crassisporum* Meneghini (Sen verificación)
* *Nostoc crispum* De Notaris (Sen verificación)
* *Nostoc cristatum* Bailey ex Harvey (Sen verificación)
* *Nostoc cristatum* J.Bailey (Sen verificación)
* *Nostoc cuticulare* (Brébisson) Bornet & Flahault (Sen verificación)
* *Nostoc cycadae* Maruyama & Fukushima (Sen verificación)
* *Nostoc cylindrosporum* De Notaris (Sen verificación)
* *Nostoc delpinoi* Borzí (Sen verificación)
* *Nostoc depressum* H.C.Wood (Sen verificación)
* *Nostoc desertorum* Reháková & Johansen
* *Nostoc diamorphoticum* Itzigsohn (Sen verificación)
* *Nostoc dickiaei* Wood (Sen verificación)
* *Nostoc diplonema* Montagne (Sen verificación)
* *Nostoc disciforme* F.E.Fritsch
* *Nostoc edaphicum* (Sen verificación)
* *Nostoc edule* Montagne & Berkeley (Sen verificación)
* *Nostoc elgonense* Naumann
* *Nostoc ellipsoideum* Gardner (Estatuto incerto)
* *Nostoc ellipsosporum* (Desmazieres) Rabenhorst (Sen verificación)
* *Nostoc ellipsosporum* Rabenhorst ex Bornet & Flahault
* *Nostoc endophytum* Bornet & Flahault
* *Nostoc entophytum* Bornet & Flahault
* *Nostoc epilithicum* Ercegovic
* *Nostoc expansum* Harvey & Bailey (Sen verificación)
* *Nostoc falsum* "Kützing" (Sen verificación)
* *Nostoc filarzskyi* De Toni (Sen verificación)
* *Nostoc flavicans* Bory nom.nud. (Sen verificación)
* *Nostoc flosaquae* (Linnaeus) Lyngbye (Sen verificación)
* *Nostoc fluviatile* Liljeblad (Sen verificación)
* *Nostoc foliaceum* Mougeot
* *Nostoc fonticola* Brabez (Sen verificación)
* *Nostoc fragiforme* (Roth) Brébisson (Sen verificación)
* *Nostoc fritschii* (Mitra) Schwabe & El Ayouty (Sen verificación)
* *Nostoc furfuraceum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc fuscescens* F.E.Fritsch
* *Nostoc fuscum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc geitleri* De Toni (Sen verificación)
* *Nostoc gelatinosum* Schousboe
* *Nostoc ghotgewadense* G.R.Hegde & K.Somanna (Estatuto incerto)
* *Nostoc giganteum* Mohr (Sen verificación)
* *Nostoc glomeratum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc granulare* (Kützing) Rabenhorst (Sen verificación)
* *Nostoc gregarium* Thuret ex Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc gymnosphaericum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc halophilum* Hansgirg
* *Nostoc hatei* S.C.Dixit (Estatuto incerto)
* *Nostoc heredulae* (Meneghini) Bornet & Flahault (Sen verificación)
* *Nostoc heterothrix* Zeller (Sen verificación)
* *Nostoc humifusum* Carmichael ex Bornet & Flahault
* *Nostoc hyalinum* Bennett (Sen verificación)
* *Nostoc hyalinum* Roemer (Sen verificación)
* *Nostoc hydrocoleoides* Reinsch (Sen verificación)
* *Nostoc imperfectum* Schwabe & El Ayouty (Sen verificación)
* *Nostoc indistinguendum* Reháková & Johansen
* *Nostoc insulare* Borzi
* *Nostoc intricatum* Meneghini
* *Nostoc inundatum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc irregulare* Wartmann (Sen verificación)
* *Nostoc itzigsohnii* Rabenhorst (Sen verificación)
* *Nostoc kihlmanii* Lemmermann (Sen verificación)
* *Nostoc kihlmaniiLemmermann* (Sen verificación)
* *Nostoc killiasii* Cramer (Sen verificación)
* *Nostoc lacerum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc lacunosum* Montagne (Sen verificación)
* *Nostoc lacustre* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc laevigatum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc leptonema* Reinsch (Sen verificación)
* *Nostoc letestui* Frémy
* *Nostoc lichenoides* Reháková & Johansen
* *Nostoc lichenoides* Vaucher ex Frank (Sen verificación)
* *Nostoc limosum* Zeller (Estatuto incerto)
* *Nostoc linckia* (Roth) Bornet ex Bornet & Flahault (Sen verificación)
* *Nostoc litorale* Kunze (Sen verificación)
* *Nostoc littorale* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc lobatus* Wood (Sen verificación)
* *Nostoc longstaffi* F.E.Fritsch
* *Nostoc longstaffii* F.E.Fritsch (Sen verificación)
* *Nostoc macrosporum* Meneghini ex Bornet & Flahault
* *Nostoc maculiforme* Bornet & Flahault
* *Nostoc mamillosum* C.C.Jao (Sen verificación)
* *Nostoc margaritaceum* (Kützing) Rabenhorst (Sen verificación)
* *Nostoc membranaceum* Gardner (Estatuto incerto)
* *Nostoc microscopicum* Carmichael ex Bornet & Flahault
* *Nostoc microtis* Montagne (Sen verificación)
* *Nostoc minimum* Currey (Sen verificación)
* *Nostoc minutum* Desmazières
* *Nostoc molle* C.Agardh (Sen verificación)
* *Nostoc mougeotii* Brébisson ex Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc muscorum* C.Agardh ex Bornet & Flahault (Sen verificación)
* *Nostoc myriococcum* Montagne (Sen verificación)
* *Nostoc natans* Kützing
* *Nostoc nivale* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc notarisii* Franzoni (Sen verificación)
* *Nostoc nylstromicum* Claassen (Sen verificación)
* *Nostoc opalinum* Bennett (Sen verificación)
* *Nostoc oryzae* (F.E.Fritsch) J.Komárek & K.Anagnostidis
* *Nostoc pachydermaticum* Gain (Sen verificación)
* *Nostoc palmelioides* Kützing
* *Nostoc paludosum* Kützing ex Bornet & Flahault
* *Nostoc papillosum* Kurz (Sen verificación)
* *Nostoc papyraceum* S.F.Gray (Sen verificación)
* *Nostoc paradoxum* Welwitsch ex West & G.S.West (Sen verificación)
* *Nostoc parietinum* Rabenhorst (Sen verificación)
* *Nostoc parmelioides* Kützing ex Bornet & Flahault
* *Nostoc parvulum* C.C.Jao (Sen verificación)
* *Nostoc passerinianum* (De Notaris) Bornet (Sen verificación)
* *Nostoc passerinianum* (De Notaris) Bornet ex Bornet & Flahault (Sen verificación)
* *Nostoc pellucidum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc peloponnesiacum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc peltigerae* Letellier (Sen verificación)
* *Nostoc piscinale* Kützing ex Bornet & Flahault
* *Nostoc planctonicum* Poretsky & Tschernow
* *Nostoc polysaccum* Reinsch (Sen verificación)
* *Nostoc polysporum* Reinsch (Sen verificación)
* *Nostoc populorum* (Geit) Hollenb.
* *Nostoc prismaticum* Cesati (Sen verificación)
* *Nostoc pruniforme* C.Agardh ex Bornet & Flahault
* *Nostoc pseudogelatinosum* Claassen (Sen verificación)
* *Nostoc punctatum* H.C.Wood (Sen verificación)
* *Nostoc punctiforme* (Kützing) Hariot (Sen verificación)
* *Nostoc purpurascens* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc purpureum* G.Dickie (Sen verificación)
* *Nostoc quoji* C.Agardh (Sen verificación)
* *Nostoc ramosum* Ercegovi?
* *Nostoc repandum* West & G.S.West
* *Nostoc reticulatum* Roussel (Sen verificación)
* *Nostoc rivulare* Kützing ex Bornet & Flahault
* *Nostoc rothii* C.Agardh (Sen verificación)
* *Nostoc rufescens* C.Agardh (Sen verificación)
* *Nostoc rugosum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc rupestre* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc salsum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc saxatile* Zeller (Estatuto incerto)
* *Nostoc sergianum* Borzí (Sen verificación)
* *Nostoc shensiense* C.C.Jao (Sen verificación)
* *Nostoc simulans* Gardner (Estatuto incerto)
* *Nostoc sphaericum* Vaucher ex Bornet & Flahault
* *Nostoc sphaeroides* Kützing
* *Nostoc sphaerosporum* Gardner (Estatuto incerto)
* *Nostoc spinosum* Tiwari (Sen verificación)
* *Nostoc spongiaeforme* C.Agardh ex Bornet & Flahault
* *Nostoc spongiiformeC* .Agardh (Sen verificación)
* *Nostoc strictum* Martens (Sen verificación)
* *Nostoc sudeticum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc symbioticum* F.V.Wettstein
* *Nostoc tenax* Thuret (Sen verificación)
* *Nostoc tenuissimum* (Kützing) Rabenhorst (Sen verificación)
* *Nostoc tibeticum* C.C.Jao & Y.Y.Lee (Sen verificación)
* *Nostoc torulosum* Hirose (Sen verificación)
* *Nostoc trentepohlii* Mohr (Sen verificación)
* *Nostoc tuberculosum* Kützing (Sen verificación)
* *Nostoc undulatum* Archibald (Sen verificación)
* *Nostoc variegatum* Moore (Sen verificación)
* *Nostoc verrucosum* Vaucher ex Bornet & Flahault
* *Nostoc vesicarium* (Bull.) De Candolle (Sen verificación)
* *Nostoc vesicarium* (Bull.) De Candolle ex Frank (Sen verificación)
* *Nostoc vulgare* Schrank (Sen verificación)
* *Nostoc wichmannii* Weber-van Bosse
* *Nostoc willei* Gardner (Estatuto incerto)
* *Nostoc wollnyanum* P.Richter (Sen verificación)
* *Nostoc zetterstedtii* Areschoug

Segundo o NCBI :
* *Mostras ambientais*

Segundo WoRMS :
* *Nostoc album*
* *Nostoc ramosum* Ercegovic, 1925

Segundo o ITIS :

* *Nostoc caeruleum* Lyngby
* *Nostoc calcicola* Brebisson
* *Nostoc coeruleum* Lyngbya
* *Nostoc comminutum* Kuetzing
* *Nostoc commune* Vaucher Ex Bornet & Flahault
* *Nostoc depressum* Wood
* *Nostoc disciforme* Fritsch
* *Nostoc ellipsosporum* (Des.) Rabenh.
* *Nostoc kihlmani* Lemmermann
* *Nostoc macrosporum* Menegh.
* *Nostoc microscopicum* Carm.
* *Nostoc minutum* Desmaz
* *Nostoc muscorum* C. Agardh
* *Nostoc parmelioides* Kuetzing
* *Nostoc peltigerae* Letellier
* *Nostoc pruniforme* C. Agardh
* *Nostoc sphaericum* Vaucher
* *Nostoc spumigena* (Mert.) 
* *Nostoc verrucosum* Vauch.

## Notas 
#### Referencias taxonómicas 
* 
* 
* 
* 

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  "Pluie de viande du Kentucky". In *L'Exposition universelle de 1878 illustrée* [París], ISSN 2118-8262, n° 67, août 1876, pp.&nbsp;54–55.
*  Adams DG et Duggan PS (1999) *Heterocyst differentiation and akinete differentiation in cyanobacteria*. New&nbsp;Phytol&nbsp;144&nbsp;:&nbsp;3–33.
*  Bhaya D, Schwarz R e Grossman AR (2000) *Molecular responses to environmental stress*. In&nbsp;: Whitton BA et Potts M. (eds) The Ecology of Cyanobacteria. Their Diversity in Time and Space, páxinas 397–442. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, Pays-Bas.
*  Buikema WJ et Haselkorn R. (1993) *Molecular genetics of cyanobacterial development*. Ann&nbsp;Rev&nbsp;Plant&nbsp;Physiol&nbsp;Plant&nbsp;Mol&nbsp;Biol&nbsp;44&nbsp;: 33–52.
*  Campbell EL e Meeks JC (1992) *Evidence for plant-mediated regulation of nitrogenase expression in the Anthoceros-Nostoc symbiotic association*. J&nbsp;Gen&nbsp;Microbiol&nbsp;138&nbsp;:&nbsp;473–480.
*  Campbell EL, Brahamsha B. et Meeks JC (1998) *Mutation of an alternative sigma factor in the cyanobacterium Nostoc punctiforme results in increased infection of its symbiotic plant partner, Anthoceros punctatus*. J Bacteriol 180&nbsp;: 4938–4941.
*  Cohen MF et Meeks JC (1997) *A hormogonium regulating locus hrmUA, of the cyanobacterium Nostoc punctiforme strain ATCC 29133 and its response to an extract of a symbiotic plant partner Anthoceros punctatus*. Mol Plant Microbe Inter 10&nbsp;: 280–289.
*  Dow CS et Swoboda UK (2000) *Cyanotoxins*. In&nbsp;: Whitton BA et Potts M. (eds) The Ecology of Cyanobacteria Their Diversity in Time and Space, páxinas 613–632. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, Pays-Bas.
*  Enderlin CS et Meeks JC (1983) *Pure culture and reconstitution of the Anthoceros-Nostoc symbiotic association*. Planta 158&nbsp;: 157–165.
*  Helm, R. F., Huang, Z., Edwards, D., Leeson, H., Peery, W.&nbsp;0., & Potts, M. (2000). *Structural characterization of the released polysaccharide of desiccation-tolerant Nostoc commune DRH-1*. J Bacteriol 182, 974±982.
*  Hill, D. R. H., Hladun, S. L., Scherer, S.&nbsp;0., & Potts, M. (1994b). *Water stress proteins of Nostoc commune (Cyanobacteria) are secreted with UV-A}B-absorbing pigments and associate with 1,4-b-dxylanxylanohydrolase activity*. J&nbsp;Biol&nbsp;Chem&nbsp;269, 7726±7734.
*  Mollenhauer D., Mollenahuer R. et Kluge M. (1996) *Studies on initiation and development of the partner association in Geosiphon pyriforme (Kutz.) v.Wettstein, a unique encocytobiotic system of a fungus (Glomales) and the cyanobacterium Nostoc punctiforme (Kutz.)*. Hariot Protoplasma&nbsp;193&nbsp;: 3–9.
*  Summers ML, Wallis JG, Campbell EL et Meeks JC (1995) *Genetic evidence of a major role for glucose-6-phosphate dehydrogenase in nitrogen fixation and dark growth of the cyanobacterium Nostoc sp. strain ATCC 29133*. J Bacteriol 177&nbsp;:&nbsp;6184–6194
*  Wong FCY et Meeks JC (2001) *The hetF gene product is essential to heterocyst differentiation and affects HetR function in the cyanobacterium Nostoc punctiforme''. J&nbsp;Bacteriol&nbsp;183&nbsp;: 2654–2661.
*