Mitílidos

A dos **mitílidos** (**Mytilidae**) é unha familia de moluscos bivalvos mariños da subclase dos pteriomorfios, orde dos mitílidos, e superfamilia dos mitiloideos (*Mytiloidea*).

Cómpre dicir que tanto a orde, como a familia e a subfamilia, son hoxe en día taxons monotípicos e que, polo tanto, as únicas especies viventes da orde dos *Mytilida* son as numerosas que comprende esta familia, que son vulgarmente coñecidas como **mexillóns**.

## Taxonomía 
### Descrición 
A familia foi descrita en 1815 polo naturalista estadounidense de orixe franco-xermana-italiana Constantine Samuel Rafinesque, na súa obra ''Analyse de la nature ou Tableau de l'univers et des corps organisés''. Palerme: L'Imprimerie de Jean Barravecchia.

### Etimoloxía 
O nome científico da familia, *Mytilidade*, está  formado sobre a base do seu xénero tipo, *Mytilus*, coa adición do sufixo do latín científico *-idae*.

### Clasificación 
[miniatura|240px|Mexillóns (*[Mytilus galloprovincialis*) e arneiróns (*Semibalanus balanoides*) na costa de Camariñas.]] 
miniatura|240px|Mexillóns cocidos.
[miniatura|240px|Cunchas de *[Perna viridis* (Linnaeus, 1758), mexillón de Filipinas.]]
[miniatura|240px|"Leito" de *[Mytilus califonianius*, especie comestíbel.]]
miniatura|240px|Cunchas de *Arcuatula arcuatula* (Hanley, 1843).
miniatura|240px|Cuncha de *Mytella guyanensis*.

Segundo o WoRMS a familia subdivídese en nove subfamilias, cos xéneros que se indican:

De xeito parecido, outros consideran a especie *Mytilus platensis* como a subespecie *Mytilus edulis platensis* de *M. edulis. grandes depósitos de cunchas de moluscos bivalvos incluíndo mexillóns en localidades costeiras, que subministran importantes datos arqueolóxicos, e que se encontraron, xa na época romana, até o século I, como no castro de Baroña.

Sábese tamén que, no século XVI, portugueses viaxaban até Cambados, na ría de Arousa, para recolectaren mexillóns, ameixas e berberechos.

Por outra banda, está documentado que, en California, os indios que vivían nas rexións costeiras consumían mexillóns (da especie *Mytilus californianus*) desde hai case 12&nbsp;000 anos.

## O cultivo do mexillón en Galicia 
[miniatura|300px|[Batea|Batea mexilloeira na Ría de Vigo.]]
Os mexillóns fixéronse importantes en España cando comezou a cultivarse ao comezo do século XX. Os primeiros cultivos realizáronse nas provincias de Tarragona e Barcelona en 1901 e 1909, respectivamente, usando postes de madeira chantados no fondo do mar, similares aos usados en Francia. Despois dos primeiros ensaios, este sistema foi abandonado e comezou o uso de estruturas flotantes: as bateas. Nese tempo, as poboacións naturais de mexillóns nas rías galegas usábanse principalmente como fertilizante en agricultura e, a escala limitada, como alimento. En 1946 introduciuse o cultivo do mexillón en bateas en Galicia e, ao cabo de poucos anos, a produción aumentou considerabelmente. As primeiras bateas consistían en estruturas cadradas de madeira sustentadas por un flotador central; tamén se usaban antigos barcos pesqueiros restaurados e adaptados, que sostiñan estruturas de madeira das que os cultivadores (mitilicultores) colgaban cordas de esparto (*Stipa tenacissima*); nas cordas fixaban a *semente* do mexillón (chamada mexilla) e, cando os mexillóns alcanzaban o tamaño comercial, recolectábanos a man ou cunha roda especial. Máis adiante, os antigos barcos foron substituídos por estruturas de madeira cadradas ou rectangulares que soportaban pequenas casetas. A flotación lográbase con flotadores de madeira envolvidos en redes de arame e revestidos con cemento. Hoxe en día, quedan unhas poucas bateas antigas, e a maioría das novas constrúense con marcos de madeira de eucalipto. Por tanto, os principais países produtores de mexillóns cultivados (ademais de España, fundamentalmente en Galicia), son a China (máis de 663&nbsp;000 t en 2002), principalmente *Mytilus galloprovincialis*, con pequenas cantidades de *M. coruscus*, *Musculus senhouse* e *Perna viridis*) e Chile.

## Enfermidades e ameazas dos mexillóns cultivados 
### Enfermidades 
* Marteiliase, marteiliose ou enfermidade de Aber. Producida por *Marteilia maurini* e *M. refringens'' (protozoos). Ocasiona perda de pigmentación dos tecidos viscerais, que se fan amarelos pálidos; o manto algunhas veces faise translúcido; o crecemento da concha pode cesar, e a carne aparece contraída e viscosa. Non hai tratamento dispoñíbel, polo que hai que evitar a transferencia de individuos a outras zonas non infectadas.
* Enfermidade do 'verme vermello'. Ocasionada por *Mytilicola intestinalis* (un copépodo). Trátase dun organismo comensal, que se pensaba que no afectaba aos mexillóns. Non hai tratamento.

Ninguna destas enfermidades causa danos serios ao cultivo de *Mytilus galloprovincialis*.

### Ameazas 
As especies asociadas que se encontran nos bancos naturais de mexillóns son aquelas que viven nas zonas intermareais rochosas, tales como cirrípedes (*Balanus* sp.) e algas (*Enteromorpha* sp). Os depredadores dos mexillóns son, entre outros, cangrexos, como *Carcinus maenas*, estrelas de mar, como *Asterias rubens* e algunha aves mariñas. As especies asociadas que atacan os mexillóns cultvados fano por medio de larvas planctónicas ou que se arrastran lentamente e corresponden a crustáceos tales como o decápodo *Pisidia longicornis*, anfípodos (*Phtisica marina* e *Eurystheus maculates*), ascidias (*Ascidiella aspersa* e *Ciona intestinalis*) e especies incrustantes tales como balánidos e vermes poliquetos (*Elminius modestus* e *Pomatoceros* sp.). Estes organismos compiten entre eles polo espazo e o alimento, e algúns poden invadir as cunchas dos mexillóns. O dano producido por cangrexos e estrelas de mar é leve, pero ocasionalmente *A. rubens* e *Nucella lapillus*, un gasterópodo, encóntranse sobre as cordas. Ademais, algúns peixes, tales como os espáridos *Diplodus sargus* e *Sparus aurata*, ocasionalmente danan os mexillóns adultos rompéndolles as cunchas, ademais de comeren tamén sementes de mexillóns.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Andreu, B. (1958): "Sobre el cultivo del mejillon en Galicia: Biología, crecimiento y producción". *Industrias Pesqueras* **745**-**7**: 44-47.
* Bieler, R., Carter J. G. & Coan E .V. (2010): "Classification of Bivalve families". En: Bouchet P. & Rocroi J.-P. (2010): "Nomenclator of Bivalve Families". *Malacologia* **52** (2): 1-184.
* Bieler, R.; Mikkelsen, P. M.; Collins, T. M.; Glover, E. A.; González, V. L.; Graf, D. L.; Harper, E. M.; Healy, J.; Kawauchi, G. Y.; Sharma, P. P.; Staubach, S.; Strong, E. E.; Taylor, J. D.; Tëmkin, I.; Zardus, J. D.; Clark, S.; Guzmán, A.; McIntyre, E.; Sharp, P. & Giribet, G. (2014): "Investigating the Bivalve Tree of Life – an exemplar-based approach combining molecular and novel morphological characters". *Invertebrate Systematics* '*28* (1): 32-115.
* Cáceres-Martínez, J. & Figueras, A. (1997): "The mussel, oyster, cockle, clam and pectinid fisheries in Spain". NOAA/NMFS, Washington DC, USA: NOAA Technical Report NMFS **129**: 165-190. 
* Ferreira, E. P. (1988): *Galicia en el comercio marítimo medieval* (Tese de doutoramento. USC). A Coruña: Fundación Pedro Barrié de la Maza. Colección de Documentos Históricos. ISBN 978-84-8572-871-8.
* Figueras, A. (1976): *Desarrollo actual del cultivo del mejillón (*Mytilus edulis* L.) y posibilidades de expansión*. FAO, Roma, Italia: FAO Technical Conference on Aquaculture. 
* Figueras, A. (1989): "Mussel Culture in Spain and France". *World Aquaculture* **20** (4): 8-17.
* Figueras, A.; Jardón, C. F. & Caldas, J. R. (1991): "Diseases and parasites of rafted mussels (*Mytilus galloprovincialis*); preliminary results". *Aquaculture* **99**: 17-33.
* Gosling, E. M. (2003): *Bivalve Molluscs. Biology, Ecology and Culture* PDF. Oxford, UK: EnglandFishing News Books (Blackwell Publishing). ISBN 0-8523-8234-0. 
* Lutz, R.; Chalermwat, K.; Figueras, A. J.; Gustafson, R. G. & Newell, C. (1991): "Mussel aquaculture in marine and estuarine environments throughout the world". En W. Menzel (ed), *Estuarine and marine bivalve mollusk culture*. Boca Raton, Florida, USA. CRC Press, pp.&nbsp;57–97.

### Outros artigos 
* Bivalvos
* Pteriomorfios
* Mexillón

### Ligazóns externas 
* Mytilidae na ADW.
* Mytilidae na EOL.
* Páxina web da DOP "Mexillón de Galicia".