open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1834

## Acontecementos 
* 3 de xaneiro - O goberno de México encarcera a Stephen F. Austin na Cidade de México.
* 4 de xaneiro - Golpe de estado no Perú. A gornición de Lima proclama xefe supremo a Pedro Bermúdez, co que se inicia a guerra civil.
* 15 de xaneiro - Francisco Martínez de la Rosa nomeado Presidente do Consello de Ministros de España.
* 15 de febreiro - Créase a Policía Urbana de Madrid (España).
* 18 de febreiro - Batalla de Almoster
* 19 de febreiro - Autorízase a construción do primeiro ferrocarril alemán, que enlazaría as cidades de Nuremberg e Furth, distantes entre si 20&nbsp;km.
* 22 de abril - España, Gran Bretaña, Francia e Portugal asinan a Cuádrupla Alianza.
* 16 de maio - Batalla de Aseiceira.
* 17 de maio - Carlos María Isidro de Borbón, pretendente carlista ao trono de España, regresa do seu exilio.
* 15 de xullo - Supresión da Inquisición en España por Real decreto.
* 24 de xullo - Fin das Guerras Liberais en Portugal: María II é recolocada no trono e Miguel I de Portugal é exilado.
* 1 de agosto - Abolición da escravitude no Imperio Británico.
* 27 de outubro - Acción de Alegría de Alava - Primeira Guerra Carlista.
* 28 de outubro - Acción da Venda de Etxabarri - Primeira Guerra Carlista.
* 12 de decembro - Batalla de Mendaza - Primeira Guerra Carlista.
* 15 de decembro - Batalla de Arquijas - Primeira Guerra Carlista.
* España - Estatuto Real.
* Louis Braille publica os detalles do seu sistema braille de lectura para cegos.

## Nacementos 
* 7 de xaneiro - Johann Philipp Reis, científico e inventor alemán.
* 8 de febreiro - Dmitri Mendeleiev, químico ruso, creador da táboa periódica dos elementos (m. 1907).
* 16 de febreiro - Ernst Haeckel, zoólogo e filósofo alemán (m. 1919).
* 17 de marzo - Gottlieb Daimler, enxeñeiro e inventor alemán (m. 1900).
* 4 de abril - Francisco García Calderón Landa, diplomático e político peruano, presidente do país (m. 1905).
* 19 de xullo - Edgar Degas, pintor e escultor francés (m. 1917).
* 3 de setembro - Luís Otero Pimentel, militar e escritor galego (m. 1920).

## Mortes 
* 17 de xaneiro - Giovanni Aldini, físico italiano.
* 12 de febreiro - Friedrich Schleiermacher, teólogo e filósofo alemán.
* 20 de maio - Marqués de La Fayette, militar e político francés.
* 25 de xullo - Samuel Taylor Coleridge, escritor inglés.
* 23 de decembro - Thomas Malthus, economista inglés (n. 1766).

Historia ano a ano
1821

**1821** (**MDCCCXXI**) foi un ano común comezado en luns segundo o calendario gregoriano.

## Acontecementos 
* 1 de marzo - México: Plan de Iguala, polo cal México debe formar un estado independente rexido por unha monarquía constitucional. 
* 4 de xaneiro: A cidade de Piura no Perú declara a súa independencia do poder español.

## Nacementos 
* 15 de xaneiro - Justo Pico de Coaña, mestre e pedagogo galego (m. 1907).
* 19 de febreiro - August Schleicher, lingüista alemán (m. 1868).
* 9 de abril - Charles Baudelaire, poeta francés (m. 1867)
* 28 de maio - Xoán Cuveiro Piñol, lexicógrafo (m. 1906)
* 14 de xuño - Marcial Valladares Núñez, novelista e lingüista galego (m. 1903).
* 26 de xuño - Bartolomé Mitre, político, escritor, militar e presidente arxentino (1862-1868) (m. 1906)
* 31 de agosto - Hermann von Helmholtz, médico e físico alemán.
* 11 de novembro - Fiodor Dostoievski, escritor ruso (m. 1881)
* 12 de decembro - Gustave Flaubert, novelista francés (m. 1880)
* 24 de decembro - Gabriel García Moreno, presidente de Ecuador (m. 1875)

## Mortes 
* 29 de febreiro - John Keats poeta británico (n. 1795)
*20 de abril - Franz Karl Achard, químico prusiano. (n. 1753)
* 5 de maio - Napoleón Bonaparte emperador francés (n. 1769)

## Outros 
Historia ano a ano
Galega

***Galega*** é un xénero de plantas herbáceas da familia Fabaceae. O seu nome provén do grego que significa "achegar leite" e fai referencia a que era usada para estimular a secreción láctea de animais domésticos.

O xénero ***Galega***, está formado por 8 especies de grandes plantas perennes espesas, que gustan das exposicións asolladas húmidas. Atópanse nos prados, sobre as vertentes dos outeiros e os noiros. Son plantas autóctonas, orixinarias de Europa Central e do Sur, do oeste de Asia e montañas da África tropical. As follas, de 8 a 20 cm de lonxitude, presentan estípulas saxitadas, son alternas pinnadas, de cor verde suave ou mesmo lixeiramente tinguidas de azul. As inflorescencias son feixes axilares de flores de tipo papilionáceas con androceo monadelfo, son brancas, azuis, de cor de malva ou bicolores. Presentan legume estrangulado nas sementes. En boas condicións, a planta vólvese a sementar moi facilmente, e pode naturalizarse moi rapidamente. 

## Especies 
Están aceptadas oito especies:
**Galega africana* 
**Galega assyriaca* 
**Galega battiscombei* 
**Galega cirujanoi* 
**Galega lindblomii* 
**Galega officinalis*   
**Galega orientalis*   
**Galega somalensis* 

## Usos 
Úsanse en casos complementarios da diabetes e tamén para estimular o proceso das glándulas mamarias durante a lactación. De igual maneira, serve para aplicacións con ungüentos cicatrizantes para cirurxías plásticas. 

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Servilibro. (2001). *Plantas Medicinales, aromáticas Y Culinarias: Aplicaciones y efectos*.
1847

## Acontecementos 
* 4 de xaneiro, Samuel Colt vende o seu primeiro revólver ó goberno dos Estados Unidos.

## Nacementos 
* 21 de xaneiro - Xan Míguez González, *o Ventosela*, gaiteiro galego (m. 1912).
* 11 de febreiro - Thomas Alva Edison, científico e inventor estadounidense (m. 1931).
* 17 de febreiro - Otto Albert Blehr, primeiro ministro de Noruega (m. 1927).
* 3 de marzo - Alexander Graham Bell, científico e inventor escocés-estadounidense (m. 1922). 
* 27 de marzo - Otto Wallach, químico alemán, Premio Nobel (m. 1931).
* 10 de abril - Joseph Pulitzer, xornalista e editor de xornais nado en Hungría (m. 1911).
* 18 de abril - Hermann Osthoff, lingüista alemán (m. 1909).
* 7 de maio - Archibald Primrose, primeiro ministro británico (m. 1929).
* 8 de xuño - Clara Corral Aller, poeta galega (m. 1908).
* 12 de xuño - Teodosio Vesteiro Torres, escritor galego (m. 1876).
* 3 de setembro - Daniel Granada Conti, filólogo e escritor galego (m. 1929).
* 2 de outubro - Paul von Hindenburg, presidente de Alemaña (m. 1933).
* 17 de outubro - Chiquinha Gonzaga, compositora brasileira (m. 1935.
* 2 de novembro - Georges Sorel, filósofo francés (m. 1922).
* 8 de novembro - Bram Stoker, escritor irlandés en lingua inglesa, creador de *Drácula* (m. 1912).
* 30 de novembro - Afonso Pena, presidente do Brasil (m. 1909).

## Mortes 
* 11 de xuño - John Franklin, explorador británico (n. 1786)
* 12 de xuño - Pierre-Simon Ballanche, escritor e filósofo contrarrevolucionario francés (n. 1776)
* 4 de novembro - Felix Mendelssohn, compositor alemán (n. 1809)

## Outros 
Historia ano a ano
Volkswagen Corrado

O **Volkswagen Corrado** é un cupé *hatchback* tres portas de 4 prazas, creado por Volkswagen e construído por Karmann en Osnabrück, Alemaña, dende 1988 a 1995.

Deseñado por Herbert Schäfer, o Corrado superpuxo e finalmente substituíu ao modelo Scirocco de Volkswagen. Durante os sete anos de produción fabricáronse 97.521 Corrados; uns 50.000 deles foron vendidos nos Estados Unidos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Volkswagen
* G60
* VR6

### Ligazóns externas 
* Club Corrado de España
CAD

miniatura|
**CAD** son as siglas de *Computer Aided Design* (deseño asistido por ordenador) e refírese á utilización de sistemas informáticos para deseñar planos técnicos dunha forma máis rápida. Emprégase en arquitectura ou no deseño de pezas. O programa máis coñecido é AutoCAD.

## Historia 
Ivan Sutherland desenvolveu o sistema SKETCHPAD en 1963, considerado o antecesor do CAD, as primeiras aplicacións comerciais de CAD estaban deseñadas para as grandes industrias automobilísticas e aeroespaciais.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* MicroStation
* CATIA
Computer Aided Manufacturing

Siglas de ***Computer Aided Manufacturing*** (**fabricación asistida por ordenador**). Sistema para fabricación de pezas, soldado, corte... automático a partir duns planos técnicos. Emprégase en conxunción de sistemas CAD. Algunha das tarefas nas que se emprega esta tecnoloxía e a fabricación de circuítos integrados, facendo por exemplo os buratos na placa, serigrafiándoa ou soldando.

## Véxase tamén 
* CAD
FAT

**FAT** son as siglas de ***File Allocation Table*** (táboa de asinación de ficheiros). Sistema de ficheiros creado por Microsoft para o sistema operativo MS-DOS e que logo foi empregado en Windows.

## FAT 32
**FAT 32** é unha versión mellorada do sistema de ficheiros FAT. Ten un uso máis eficiente do espazo porque ten uns clústeres máis pequenos ademais de permitir particións máis grandes que 2GB. Empezou a empregarse en *Windows 95 ORS2*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sistema de ficheiros
* NTFS
Vitiza

**Vitiza** ou  **Witiza** foi rei de Galiza entre o ano 694 e o 710, e ademais de Hispania e Septimania dende o ano 702. Convocou o XVIII concilio de Toledo. Tratou de atraer a nobreza e os xudeus. Foi un dos últimos reis visigodos, sucedido por Don Rodrigo e precedido polo seu pai Éxica.
## Traxectoria
[miniatura|esquerda|Suroeste europeo arredor do ano 600 d.C onde se reflicten tres diferentes territorios baixo goberno visigodo; Galicia (*Gallaecia*), España (*Hispania*), e [Septimania.]]
Foi nomeado rei de Galicia polo seu pai, quen mantivo o goberno do reino dos visigodos en tanto que o fillo rexía o dos suevos. Vitiza, estableceu a corte real en Tui, e foi un gobernante máis suave có seu pai e incluso convidou ós nobres desterrados a volver ao reino, devolvéndolles as súas posesións.
Antes da súa morte asociou o seu trono ó seu fillo, Akhila II, mentres que outros nobres tomaron partido por *Roderik*, Rodrigo, que finalmente accedería ó trono non sen oposición dos chamados vitizianos, que un ano despois, no 711, abrirían as portas da Península ós musulmáns, pondo punto e remate ó reino visigodo.
[miniatura|[Tremissis|Triente de ouro cuñado en Braga, Galicia, no que se representa a Witiza como rei.]]Nas crónicas do rei Afonso III, xa no século IX, dise que Vitiza rexía Galiza desde Tui, de xeito que o seu pai Éxica gobernaba o reino dos godos e o fillo o dos suevos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Galicia na monarquía visigoda
* Reino visigodo
* Historia de España
* Lista dos reis visigodos
* Historia de Galicia
* Moeda visigoda
Francisco I

O nome **Francisco I** pode referirse a:

***Francisco I de Francia**, rei francés (1494-1547);
***Francisco I de Austria**, emperador austríaco (1768-1835);
***Francisco**, papa da igrexa católica desde 2013.
Alessandro Farnese (duque de Parma)

**Alessandro Farnese**, nado en Roma o 27 de agosto de 1545 e finado en Arras (Francia) o 3 de decembro de 1592, foi un xeneral español e duque de Parma.

## Traxectoria 
Fillo de Margarida de Parma e polo tanto neto de Carlos I. Estudou na Corte española e casou con María de Portugal. En 1571 destacou na batalla de Lepanto como man dereita de Juan de Austria. No 1574 ordénaselle dirixi-los terzos españois en Italia, cos que se dirixiu a Flandres para defende-los intereses da coroa. No 1578 seguindo a recomendación do seu fillo Xoán, Filipe II nomeouno gobernador dos Países Baixos.

Durante o seu goberno tomou Maastricht e confirmou a vixencia do Edicto Perpetuo, tratado polo cal Filipe II era recoñecido como único monarca lexítimo dos Países Baixos e a católica como a única relixión. Nos seguintes anos, combatendo contra a Unión de Utrecht comandada por Guillerme de Orange, Farnesio tivo que ceder algunhas prazas importantes: Cambrai, Anveres... Pero cos asasinatos do duque de Anjou e de Guillerme de Orange, líderes da Unión de Utretch, os terzos españois recuperaron Bruxelas, Gante e Anveres (1585).

No 1587 defende Flandres contra a invasión inglesa comandada polo duque de Leicester.

En 1590 entra en Francia para defende-los intereses da Liga Católica e derrota a Henrique IV na batalla de Ligny. Logo liberou vilas como Nimega e Rúan, e venceu a Henrique IV unha vez máis na batalla de Aumale. Falecería de febre tras recibir unha bala nunha das batallas en Francia.

Un terzo da Lexión Española leva na súa honra o seu nome.
Nürnberg

**Nürnberg** (en alemán: *Nürnberg* , no dialecto fráncico: *Nämberch*), ás veces escrito en galego **Núremberg**, é unha cidade alemá da rexión administrativa da Franconia Media, no estado de Baviera. Atópase xunto ao río Pegnitz e ten unha poboación de 540.000 habitantes (2022).

É coñecida polo seu mercado de Nadal, visitado por máis de dous millóns de persoas. Acolleu tamén os xuízos contra os nacionalsocialistas no final da segunda guerra mundial.

## Historia 
[miniatura|Nürnberg no ano [1700.]]
A súa historia remóntase a 1050. O seu centro histórico está rodeado por unha muralla medieval de máis de 5&nbsp;km construída en 1325. Esta muralla foi a terceira que se construíu debido ao crecemento da súa poboación co paso dos anos e para garantir a seguridade da cidade, xa que custodiaba as reliquias e xoias imperiais entre 1424 e 1796.

En 1934 o Partido Nazi celebrou o seu Congreso Partidario do Reich. Estas imaxes pódense ver no filme *Triumph des Willens* de Leni Riefenstahl, que marca o apoxeo da propaganda nazi.

Durante a segunda guerra mundial foi bombardeada polos británicos o 13 de outubro de 1941 e trala propia guerra os aliados celebraron os xuízos de Nürnberg para xulgar ós dirixentes alemáns capturados.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Nürnberg
Cinabrio

O **cinabrio** (tamén chamado **cinabarita**; do latín *cinabar*), é un mineral da clase dos sulfuros cuxa fórmula química é **HgS** (contén un 85% de mercurio e un 15% de xofre). É de cor vermella púrpura, traslúcido, de dureza 2,5 e densidade 8,1 g/cm3.

## Aparencia 
Na súa forma cristalina o cinabrio presenta un parecido notable co cuarzo na súa simetría e caracteres ópticos. Coma o cuarzo, exhibe unha polarización circular, e Alfred Des Cloizeaux demostrou que posúe quince veces o poder rotativo do cuarzo. Preséntase normalmente nunha masa granular de cristais romboédricos. Raia o xeso e é raiado pola calcita.

Ficheiro:Cinabrio 2007.jpg|Cinabrio de tonalidade vermella
Ficheiro:Mineral Cinabrio GDFL016.jpg|Cinabrio de tonalidade moito máis escura

## Obtención 
Fórmase xunto as rochas volcánicas e fontes cálidas.

O cinabrio pódese encontrar en tódolos lugares que producen mercurio especialmente en Almadén (España), Nuevo Almadén (California), Idrija (Eslovenia), Landsberg, preto de Ober-Moschel no Palatinado, Ripa, ó pé dos Alpes, Apuan (Toscana), a montaña Avala (Serbia), a rexión de Huancavelica (Perú) e a provincia de Kweichow na China, de onde foron obtidos moi finos cristais.

## Usos 
Ademais de ser fonte importante de mercurio, é tamén empregado en instrumental científico, aparellos eléctricos e ortodoncia.

## Outros sulfuros 
Outros sulfuros de importancia son:

A galena, a pirita, a calcopirita, a arsenopirita e a pirrotina.
Arma SS

miniatura|Logo.
A **Arma SS** (*Waffen-SS*) foi o corpo de combate da ***Schutzstaffel*** (tamén coñecida como SS), fundada en Alemaña en 1939, despois de que esta organización se dividise entre o brazo político (*Allgemeine-SS*) e o militar, a Arma SS.

O Partido Nazi (NSDAP), creou un corpo de seguridade chamado SA, coñecido como "os camisas pardas". Este era dirixido por Ernst Röhm, trala saída de Hitler do cárcere despois do Pustch de Múnic (1923) Rohm comezou a rivalizar no liderado do NSDAP con Hitler. Este, decidiu crear unha garda pretoriana á marxe das SA, sería a "forza de choque" ou *Schuztaffel*. Esta forza de choque estaría dentro da organización das SA pero recibiría ordes só de Hitler directamente.

Da semente que supón o **Schuztaffel** nacen en 1925 as SS. Oito anos despois, esta garda de elite con forte adoutrinamento político tiña 50.000 membros. Nese momento, Adolf Hitler decide fundar unha Garda de Korps, unha elite dentro da propia elite das SS. 120 homes que rodearían a Adolf Hitler en todo momento para a súa protección.

Tamén en 1933 é cando se crean os **Comandos Especiais** ou *Sonderkommando*, unidades de adestramento en Berlín que pasarían a se-lo **Leibstandarte Adolf Hitler**. En 1934 créase o **Servizo Especial das SS** ou *SS Verfugungstruppe* (SS-VT). Himmler, amigo persoal do Fuhrer (nesta época), e comandante en xefe das SS, forma dous rexementos SS o *Xermania* e o *Deutschland*. Estas unidades están organizadas de xeito militar, pero os seus compoñentes están adoutrinados no nacionalsocialismo. É o primeiro elo do exército de fanáticos que sería a Arma SS. Paul Hassler, xeneral de brigada, é o primeiro xefe militar das SS.

En agosto de 1938, Hitler autoriza a motorización das forzas da SS. Tantos miles de homes actuando como policía do NSDAP era un malgasto para o que se ía aveciñar. Por fin, a Arma SS participa nunha operación a grande escala, aínda que aínda non comezou a guerra: a ocupación de Austria e os Sudetes, que tras referendo, aceptaron a volta a Alemaña.

En outubro de 1939 créanse as primeiras divisións da Arma SS, aínda que actúan encadradas dentro da Wehrmacht. Cos rexementos *Deutschland*, *Xermanía* e *Der Fuehrer* créase a *División SS Verfugugs*, que co reforzamento da *Leibstandarte Adolf Hitler* serían as dúas primeiras divisións das recentemente estreadas **Waffen SS** (Arma SS).

Coa invasión de Francia (10 de maio de 1940), a Arma SS entra definitivamente a actuar da man da Wehrmacht como as unidades que máis baixas sofren e que sempre se sitúan en primeira liña. Tamén, pese as oposicións do Estado Maior da Wehrmacht, reciben o mellor material recentemente saído das fábricas.

A Arma SS desaparecería co suicidio de Heinrich Himmler en 1945.

## Equivalencias dos rangos militares 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Segunda guerra mundial
* III Reich
Heinz Guderian

miniatura|300px
**Heinz Guderian**, nado en Klum (na actualidade en Polonia) o 17 de xuño de 1888 e finado en Schwangau bei Fussen (RFA) 14 de maio de 1954, foi un xeneral de blindados alemán. É coñecido por ser o ideólogo do *Blitzkrieg* (Guerra Lóstrego), no seu libro *Achtung Panzers!* ("¡Coidado, tanques!").

## Traxectoria 
Asistiu á Academia Militar de Berlín entre 1901 e 1907. En 1908 exerceu como segundo tenente no batallón Jäger nº 10, ás ordes do seu pai.

Casou en 1913. Froito dese matrimonio tivo dous fillos, que tamén acabaron no exército alemán.

En 1915 pasou a ser capitán, especializándose no uso da radio. En 1918, rematada a primeira guerra mundial, pasou a formar parte do Alto Estado Maior do Reichwehr. Entre 1924 e 1935 escribiu numerosos artigos sobre a guerra mecanizada no *Military Weekly*.

En 1930 asume o mando do 3º Batallón prusiano de Transporte Motorizado. Parte dos carros blindados deste batallón son maquetas de madeira. Guderian adestra ós seus oficiais con motocicletas e camións. Ese mesmo ano ascende a tenente coronel, e en 1931 ascende a coronel.

En 1933 Hitler rechaza o Tratado de Versalles e ordena a formación de tres divisións blindadas. Guderian pasa a comandar a segunda, como Maior Xeneral. En 1938, xa como Tenente Xeneral, conduce o XVI Corpo do Exército da Wehrmacht a Austria e Checoslovaquia.

En 1939 é nomeado Xeneral de tódalas *Panzertruppen*. Será o responsable do reclutamento, adestramento e equipamento de tódalas unidades motorizadas. Na invasión de Polonia recibe a Cruz de Ferro de Primeira clase e a Cruz de Cabaleiro.

En 1940 os carros blindados alemáns que entran en Francia por Sedan levan un gran "G" pintado na blindaxe na súa honra. En 1941 comanda o II Exército Panzer e recibe as Follas de Carballo para a súa Cruz de Cabaleiro. É relevado do servizo activo tras ter diferenzas de opinión co seu superior, Mariscal de Campo von Kluge.

En 1943 Hitler chámao para formar un grupo de traballo con Albert Speer, Ministro de Armamento. Comeza a incrementarse a produción de tanques. En decembro de 1944, en tres semanas Alemaña produce tantos tanques como en todo 1939.

En 1945, por desacordos con Hitler, é novamente relevado. Trala rendición alemá, os aliados deciden non xulgalo en Nuremberg como criminal de guerra. Sae da prisión de Allendorf en 1948 e volve coa súa familia.
Corpo de exército

O **corpo de exército** é unha unidade militar formada por entre dúas e catro divisións, de aproximadamente entre 28.000 e 33.000 homes. Entre dous ou tres corpos de exército forman un exército. 

Nas unidades mecanizadas equivale a tres brigadas.
División (militar)

miniatura|Símbolo dunha división.

A **división**, é a unidade militar maior que o rexemento pero menor que o corpo de exército, formada por aproximadamente 10.000 membros.

Nas Forzas Armadas de España é a unidade autónoma maior, por exemplo: División Acoirazada Brunete ou División Castillejos.
Rexemento

O **rexemento** é unha unidade militar formada por 1.500 homes ou máis. Adoitan formalo varios batallóns.

## Rexementos salientables 
O Rexemento de Patricios.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*División (militar)
*Exército
*Corpo de Exército
Fronte (guerra)

Nun contexto bélico, unha **fronte** fai referencia a unha unidade militar que comparte Estado Maior formada por tres ou máis exércitos. A última vez en verse unha foi na guerra do Iom Quippur, no deserto do Néguev (Israel), a pesar do seu nome, era unha fronte moito menor que as da segunda guerra mundial.
Independencia

[miniatura|dereita|[Chile, unha das diversas colonias españolas en América do Sur, fixo unha declaración de independencia en 1818.]]
A **independencia** é a condición dunha persoa, nación, país ou estado no cal os seus residentes e poboación, ou unha parte deles, exercen o autogoberno, e xeralmente a soberanía, sobre o territorio. O oposto á independencia é o status dun territorio dependente.

## Concepto 
Como concepto político apareceu coa Declaración de Independencia dos Estados Unidos en 1776 como resposta ó colonialismo europeo e estendeuse coas declaracións de independencia dos países latinoamericanos dependentes do Imperio español na Guerra de Independencia Hispanoamericana (1809-1824).

### Outros conceptos 
Distínguese de
:*autonomía, por ter esta segunda un atadallo subordinativo de carácter institucional a outro territorio ou goberno soberano, sen menosprezo de que o territorio autónomo poida desenvolver con liberdade as competencias que lle fosen asignadas.
:*neocolonialismo: Situación que se dá cando non existe plena independencia dun país, senón que o mesmo está sometido aos ditados culturais, lingüísticos e especialmente, económicos, doutro. O neocolonialismo -situación en que se achan algúns dos estados do terceiro mundo- oponse ó antigo colonialismo en que xa non acontece a ocupación directa do territorio mediante o emprego da forza militar.

## Continentes 

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Acceso á independencia lg.png|Acceso á independencia dos distintos estados do mundo
Ficheiro:25julho05.jpg

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Autodeterminación
*Autogoberno
*Colonialismo
*Neocolonialismo
*Soberanía
Altos do Sena

Os **Altos do Sena** (92) (en francés: *Hauts-de-Seine*) é un departamento francés da rexión da Illa de Francia. Dunha extensión de 176&nbsp;km², en 2016 tiña 1&nbsp;603&nbsp;268 habitantes

## Principais cidades 
* Nanterre, chef-lieu (capital) do departamento
* Antony
* Boulogne-Billancourt

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Baco

[miniatura|200px|Baco, [Ceres (deusa)|Ceres e Cupido, Hans von Aachen.]]

**Baco** é o deus do viño na mitoloxía romana. Equivale a Dioniso na mitoloxía grega.
Xúpiter (deus)

**Xúpiter**, equivalente a Zeus na mitoloxía grega, é o deus principal da mitoloxía romana. Rei dos deuses, fillo de Saturno; irmán de Neptuno, Plutón, Ceres, Deméter e Hera, a súa muller. Era retratado coma un deus sabio e xusto pero tiña un gran temperamento, reinaba sobre a terra e o ceo e os seus atributos eran a aguia, o raio, e o cetro. Un dos defectos de Xúpiter era a súa promiscuidade para realiza-las súas conquistas amorosas, transformábase en animais como cisnes, vacas ou paxaros, pois el non podía ser visto en toda a súa gloria.
Sonoboia

miniatura|dereita|220px|Sonoboias sendo cargadas nun avión.
Unha **sonoboia** é unha boia electrónica que, podendo ser lanzada dende un avión ou helicóptero, cae na auga e desprega un micrófono ultrasensible que recolle sinais acústicos submarinos. Estes sinais amplifícaos e transmíteos por ondas de ultrabaixa frecuencia.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Guerra electrónica
Densidade de poboación

300px|miniatura|Densidade de poboación por país en 2006
A **densidade de poboación** é a intensidade da poboación, expresada coa relación entre o número de individuos e a superficie do territorio. Xeralmente exprésase en habitantes/km² ou habitantes/m².

## Densidade de poboación biolóxica 
A **densidade de poboación** é unha medida biolóxica común e emprégase a miúdo coma unha medida biolóxica máis apropiada que o tamaño total da poboación. Especies diferentes terán densidades de poboación esperadas diferentes, dependendo de como se clasifiquen estas. As especies con densidades de poboación moi baixas poden chegar a converterse en especies ameazadas.

## Densidade de poboación humana 
[miniatura|dereita| Xente taiwanesa agardando polo metro en [Taipei, Taiwán.]] 
miniatura|Mapa da densidade de poboación no mundo en 1994
miniatura|Densidade de poboación en Galicia
Para as persoas, a **densidade de poboación** é o número de persoas por unidade de área. Adoita calcularse para países, cidades, rexións ou o planeta enteiro.

A poboación mundial é de 6.500 millóns de persoas, e a área da Terra é de 510 millóns de km². Polo tanto, a densidade de poboación humana da Terra é de 6.500 millóns / 510 millóns = 13 persoas por km², ou 43 por km² considerando só os 150 millóns de km² de terra firme presentes na Terra.
 
Varios dos territorios con maior densidade de poboación son cidades-estado e micronacións. Estes territorios combinan unha área moi pequena cun nivel de urbanización excepcionalmente alto, o que fai que teñan unha densidade máis alta que moitos dos países máis grandes.

As cidades con densidades de poboación moi altas considéranse normalmente coma superpoboadas, aínda que isto depende das infraestruturas e recursos de cada cidade. A maioría das cidades con maior densidade de poboación atópanse no sur e leste de Asia.

## Outros métodos para medir a densidade de poboación 
Aínda que a **densidade aritmética** é o método máis empregado na medida da densidade de poboación, existen varios métodos máis que poden dar unha medida de densidade máis acertada nunha area específica:

* *Densidade Aritmética* – Total de poboación / área de terra (km²)
* *Densidade Fisiolóxica* – Total de poboación / área de terra cultivable 
* *Densidade Agraria* – Total de poboación rural / área de terra agraria 
* *Densidade Residencial* – Total de poboación urbana dunha área determinada / área de terra residencial
* *Densidade Óptima Ecolóxica* – A densidade de poboación ideal para unha área determinada dependendo dos recursos naturais desta

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de países por densidade de poboación
* Lista de países por poboación
Guerra electrónica

A **guerra electrónica** é unha área da defensa dedicada ó uso de sinais para detección de elementos hostís e a evitación do uso dos sinais por parte deses elementos.

## Historia
Os comezos da guerra electrónica poden datarse co uso da telegrafía sen fíos ou do radiogoniómetro, cuxo uso estenderíase durante a primeira guerra mundial. Pero non é ata a invención do radar cando se fai algo imprescindible na loita aeronaval. Os exércitos non deben dominar só o campo de batalla, senón tamén o campo electromagnético.

Nos últimos tempos a Guerra Electrónica cumpre unha función ofensiva tralo desenvolvemento da tecnoloxía AEGIS. Os radares SPY montados en buques con tecnoloxía AEGIS poden enviar sinais no campo electromagnético de millóns de vatios capaces de anula-los instrumentos electrónicos de elementos inimigos (ver Pulso electromagnético).
Island hopping

**Island hopping**, *saltar entre illas*, foi a táctica usada polo exército dos Estados Unidos durante a segunda guerra mundial na fronte do Pacífico contra o Imperio Xaponés.

Deseñada polo Xeneral MacArthur e alcumada tamén *leap frogging* ("Saltos de ra"), consistía en centralos recursos e a acción bélica na conquista dunhas poucas illas importantes e pouco defendidas do océano Pacífico para así poder ir "saltando" ata o arquipélago xaponés. Esta táctica chegaba a sortear posicións xaponesas moi ben defendidas e fortificadas, e ademais, grazas ó emprego de submarinos para facer un bloqueo naval, impedía que o Xapón utilizase os recursos das illas sorteadas polos Estados Unidos.

Isto causou que moitas tropas xaponesas que ocupaban illas pequenas (especialmente de Filipinas e Guam) quedasen completamente illadas das novidades da guerra, e décadas despois aínda pensasen que a guerra continuase, e seguisen defendendo a súa posición, nalgúns casos ata ben entrados os anos 70.
Os verbos galegos

Un verbo é unha palabra que nunha oración expresa unha acción ou a existencia ou o estado dos seres. En xeral, o verbo é a palabra máis importante dunha oración, de tal xeito que se di que non hai oración sen verbo. Así, os seguintes enunciados son moi claros pero non son oracións, porque non teñen verbo:

*"Grandes almacéns".
*"Rebaixas".
*"Bo aninovo!".

En troques, as seguintes son oracións porque están formadas, como mínimo, por un verbo:

*"Xa veño!"
*"Espérame!"
*"Corre!"

## De que está formado un verbo?
Toda forma verbal está formada por diversas partes: algunha fixa, chamada **raíz** ou **lexema**, e outras variables, chamadas **terminacións** ou **morfemas**: *cant-abamos, cant-aría, cant-edes, cant-o*...

O lexema ou raíz expresa o contido significativo ou semántico do verbo. Os elementos auxiliares expresan o número, a persoa, o tempo e o modo.

### O número
O número pode ser singular ou plural. Márcase trocando a terminación do verbo: cant*o*/cant*amos*, cant*as*/cant*ades*, cant*a*/cant*an*.

### A persoa
A persoa márcase cambiando algúns elementos da terminación verbal. Pode ser primeira persoa (canto/cantamos), segunda (cantas/cantades) ou terceira (canta/cantan).

### O tempo
Basicamente pode ser presente, pasado (ou pretérito) e futuro; pero pode haber moitos matices, sobre todo no pasado: máis próximo, máis distante...

### O modo
Expresa a actitude subxectiva de quen di a frase. Pode ser indicativo (modo da realidade), subxuntivo (modo da irrealidade, do desexo, da hipótese ou da dúbida) ou imperativo (unha orde, un mandamento, unha instrución).

Cómpre ter en conta tamén algunhas formas non persoais (que non indican persoa ningunha) do verbo: o infinitivo, o xerundio e o participio.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*Exercicios sobre o verbo en Wikibooks
Verbos galegos facer, dicir e haber

Estes tres verbos presentan algunhas irregularidades na súa conxugación:

Vexamos algúns exemplos con estes verbos:

*Nós **facemos** moito máis traballo ca vós.
*Que Iria **diga** o que queira, nós non imos ir.
*Esperemos a que **haxa** máis xente.
*Miña nai vai no mercado **hai** moito tempo.	
*Non te **fagas** o parvo que xa te vin!	
***Heivos** de ir a visitar a Vigo	
*Meu pai **di** que xa está o traballo rematado.	
*Xan quere que lle **fagamos** un favor.	
*Non **hai** máis leite. E agora que **facemos**?	

Os verbos facer, dicir e haber presentan irregularidades na súa conxugación en tempo pasado:

Lembrade que as formas do Pluscuamperfecto **fixeramos, houberamos, dixerades, ... etc.** son de acentuación grave, non esdrúxula coma en castelán.
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Verbos galegos valer, poder e querer
*Verbos galegos pór, dar e saber
*Verbos galegos ver, vir e ter
*Verbos galegos ser, estar e ir
Verbos galegos pór, dar e saber

Vexamos algúns exemplos con estes verbos:

*Cámbiome e xa me **poño** a traballar.
*Colle o coche que ti **sabes** conducir.
*Non é por alí! **Dá** a volta!
*Chameinos para que **poñades** esas sacas alí enriba.
*Cómpre que eles **saiban** chegar.
*¿Por que **poñedes** esas caras?
*Obreiros traballan moito pero non **dan** feito.
*Foi necesario iso para que nos **deamos** conta.
***Sabedes** onde está Maruxa?
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Verbos galegos ser, estar e ir
*Verbos galegos valer, poder e querer
*Verbos galegos ver, vir e ter
*Verbos galegos facer, dicir e haber
Verbos galegos ser, estar e ir

Os verbos ser, estar e ir son irregulares, é dicir, teñen temas diferentes para o presente e para o perfecto: **somos/fomos, esta-mos/estive-mos, imos/fomos ... **ademais doutras irregularidades. A seguinte táboa amosa o presente de indicativo e de subxuntivo para estes verbos.

Vexamos algúns exemplos que utilizan estes verbos:

*Camilo **é** o fillo de Xosé que **está** en Cangas.
*Na miña clase **somos** 13 mulleres e 10 homes.
*Vas ir malia que **sexa** tarde.
*Miña nai quere que **vaia** ao mercado con ela.
*¡Que ben que **estades** alí na piscina!
*Nós **somos** de Vigo, ¿Vós **sodes** de Ourense?
*Meu pai **vai** no traballo.
*Quero que **esteamos** alí antes da noitiña.
*Hai moito tempo que non **vou** pola praia.
*Rapaces, ¿que trasnada **estades** a facer?
*¿Onde **vai** Carlos?

Os verbos ser, estar e ir presentan irregularidades na súa conxugación en tempo pasado:

Non debemos esquecer que as formas **eramos, erades, iamos, iades, foramos, forades** e **fosemos, fosedes** teñen en galego acentuación grave (a propia e característica da nosa lingua) e non esdrúxula coma o español. Así pois, non debemos pronunciar *fóramos, *fórades, *fósemos, ... pois constitúe un castelanismo.

As formas verbais do pasado de **ser** e **ir** coinciden en ambos verbos no pretérito perfecto, no pluscuamperfecto e no imperfecto de subxuntivo. Distinguímolas polo contexto.

Vexamos algúns exemplos que utilizan estes verbos:

*Camilo **foi** a Cangas.
*Non sabía que Carme **estaba** tan enferma.	
*Teu pai **estivo** aquí hai un intre.
*Xa vos dixen que **estivésedes** sentados!
*Atopei a María mentres **ía** cara ao mercado.
*¿**Estivestes** xogando coa auga?
*No verán **fomos** a Portugal.
*Eu pensei que ti **eras** irmán de Carlos.
*Maruxa dixo que **fosedes** a visitala.
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Verbos galegos valer, poder e querer
*Verbos galegos pór, dar e saber
*Verbos galegos ver, vir e ter
*Verbos galegos facer, dicir e haber
Verbos galegos valer, poder e querer

Os verbos valer, poder e querer presentan irregularidades no presente:

Vexamos algúns exemplos que utilizan estes verbos:

*Podes alcanzarme o azucre?
*Canto vale un quilo de pexegos?
*Ese coche vale catro millóns.
*Non creo que poidamos chegar antes de que pechen.
*Fai o que queiras.
*Queredes deixar de facer ruído?
*Eu non vallo para bailar.
*Nós queremos mercar o voso piso.
*Xa podedes comezar a comer.
*Eu quérote ben.
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Verbos galegos ser, estar e ir
*Verbos galegos pór, dar e saber
*Verbos galegos ver, vir e ter
*Verbos galegos facer, dicir e haber
Verbos galegos ver, vir e ter

Estes tres verbos presentan algunhas irregularidades na súa conxugación:

Vexamos algúns exemplos con estes verbos:

***Vinde** xantar que o xantar está listo!
*Perdín as lentes onte e non **vexo** ben
*Carlos, **tes** que deixar de comer lambonadas
*Bo día, **veño** ver o médico
*Nós **temos** tres fillos
*Hai tempo que non **vemos** á vosa filla
*Por que non **vedes** connosco?
***Tedes** que vir xantar algún día!
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Verbos galegos ser, estar e ir
*Verbos galegos valer, poder e querer
*Verbos galegos pór, dar e saber
*Verbos galegos facer, dicir e haber
Batalla dos Campos Cataláunicos

A **batalla dos Campos Cataláunicos** tivo lugar o 20 de setembro de 451, e nela enfrontáronse dunha banda o Imperio Romano de Occidente en alianza cos visigodos, fronte ao exército de Atila formado por hunos, xépidos, ostrogodos, hérulos, turinxios, alanos e burgundios. Aconteceu nos campos Cataláunicos, na Galia.

miniatura|centro
## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*History of the Later Roman Empire (1923) at LacusCurtius.
*Italy and Her Invaders (1918) at LacusCurtius.
*The Origin and Deeds of the Goths by Jordanes. Translated by Charles C. Mierow.
1453

## Acontecementos 
* En abril, os turcos otománs, ao mando do almirante Baltoghlu, toman as Illas Príncipe como prólogo á Toma de Constantinopla.
* 29 de maio - Caída de Constantinopla en poder dos turcos otománs.
* Fin da guerra dos Cen Anos.

## Nacementos 
* Afonso de Albuquerque, futuro militar e vicerrei portugués da India (m. 1515)
* 17 de xaneiro - André Paleólogo, emperador titular de Constantinopla e déspota de Morea (m. 1502).
* 1 de setembro - Gonzalo Fernández de Córdoba (en Montilla) militar ás ordes dos Reis Católicos tamén coñecido como **O Gran Capitán** (m. 1515).
* 13 de outubro - Eduardo de Westminster, príncipe de Gales (m. 1471).
* 17 de novembro - Afonso de Castela, fillo de Xoán II e Isabel de Portugal (m. 1468).

## Mortes 
* 29 de maio - Constantino XI Paleólogo, último emperador do Imperio Bizantino (n. 1404).
* 24 de decembro - John Dunstable, compositor e astrónomo inglés (n. ca. 1390).

## Outros 
Historia ano a ano
Caída de Constantinopla

A **caída de Constantinopla** (en , *Halōsis tēs Kōnstantinoupoleōs*; en ) ou a conquista de Bizancio, polos turcos otománs o 29 de maio de 1453 foi un acontecemento histórico que, segundo a periodización clásica, marca a fin da Idade Media en Europa e a fin do derradeiro vestixio do Imperio Bizantino e da cultura clásica.

Xusto antes da conquista turca, Constantinopla era unha capital sen país: o Imperio Bizantino (Imperio Romano de Oriente), que outrora se estendía dende Persia até os Alpes, e tamén polos desertos de Asia, quedara reducido ó interior das murallas da cidade, arrodeada pola forza da nova nación turca. Constantino XI, derradeiro emperador de Bizancio, intuíu o perigo de que Constantinopla, cidade de cultura europea milenaria, caese por mor da supremacía militar dos otománs. Mehmed II, sultán dos turcos, conquistou a cidade, o cal supuxo a fin do antigo imperio bizantino e o comezo da preseza turca en Europa oriental.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Historia de Istanbul
### Bibliografía 
* Babinger, Franz (1992): *Mehmed the Conqueror and His Time*. Princeton University Press. 
* Crowley, Roger (2005): *1453: The Holy War for Constantinople and the Clash of Islam and the West*.  Hyperion.  
* Fletcher, Richard A.: *The Cross and the Crescent* (2005) Penguin Group 
* Harris, Jonathan (2007): *Constantinople: Capital of Byzantium*. Hambledon/Continuum. 
* Harris, Jonathan (2010): *The End of Byzantium*. Yale University Press. 
* Melville Jones, John, The Siege of Constantinople 1453: Seven Contemporary Accounts, Amsterdam 1972
* 
* 
* 
* Philippides, Marios e Walter K. Hanak, The Siege and the Fall of Constantinople in 1453, Ashgate, Farnham and Burlington 2011.
* Smith, Michael Llewellyn, "The Fall of Constantinople", in *History Makers magazine* No. 5 (Londres, Marshall Cavendish, Sidgwick & Jackson, 1969) p.&nbsp;192
* Wheatcroft, Andrew (2003):  *The Infidels: The Conflict Between Christendom and Islam, 638–2002*. Viking Publishing 
* Wintle, Justin (2003): *The Rough Guide History of Islam*. Rough Guides.
Angazo

miniatura|Anciño tradicional de madeira, incluídos os dentes
miniatura|Anciño moderno para angazar follas
O **angazo** é unha ferramenta agrícola, tamén denominada **anciño**, **ancazo**, **enciño**, **engazo**, **rastrelo** e **rastra**.

## Etimoloxía 
Non existen datos que testemuñen con exactitude a orixe das formas galegas máis estendidas para este instrumento. Os vocábulos galegos *angazo* e *engazo*, e mais as variantes correspondentes ás zonas de gheada e seseo, poden ter orixe nunha suposta forma latina non rexistrada *hamicaceus*, e que derivaría de *hamus* (co significado clásico de anzol ou gancho). *Anciño* e *enciño*, e mais as súas variantes con seseo, puideron derivarse dunha suposta forma latina non rexistrada *uncinus*, que sería derivada de *uncus* (co significado clásico de gancho). Finalmente, os termos *rastra* e *rastrelo* deberon ter orixe na forma do latín clásico *rastrum*, que se aplicaba a diversas ferramentas do traballo agrícola. Tamén pode vir de xermánico *angon = 'espiña, pincho', aínda que a etimoloxía máis posible é a que se basea nun prerromano **ankatio* e **ankino* en relación ao asturiano *angazu* ou *angüezu* < **ankotio*, irlandés antigo *écath* 'anzol' < **ankoto*, medio galés *anghad* < **ankoto*.

## Descrición 
Orixinariamente elaborado integramente en madeira e que consiste nunha travesa mangada sobre a que se insiren varios dentes (8 ou 10) algo aguzados e que serve para rastrelar e amorear follas, herba, palla etc.

Os angazos e anciños modernos poden estar fabricados con outros materiais, como metais nos máis resistentes e para labores máis pesados, e con plásticos, cana, bambú etc, para traballos máis lixeiros, como os de xardinaría.

## Historia 
[miniatura|upright|A muller da esquerda do espectador está a manexar un angazo, ·Xuño", ilustración de 1412-1416, dos [Irmáns Limbourg, no Les Très Riches Heures du Duc de Berry]]
Pode figurar tamén como motivo heráldico en escudos familiares.

## Notas 
## Véxase tamén
Obxectividade

:*Para ver a aplicación na Wikipedia, véxase Wikipedia:Punto de vista neutral.*

A **obxectividade** ou o **punto de vista neutral** trátase dun xeito de participar na xeración de coñecemento dende unha perspectiva gnoseolóxica científica, e relativamente desideoloxizada. Nada que o sentido común non poida acadar.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Subxectividade
*Verdade
*Realidade
Omán

**Omán** é un país situado no extremo oriental da Península da Arabia. Está constituído por dous territorios descontinuos: o máis pequeno é a Península de Musandam e mailos territorios veciños, no Estreito de Ormuz, separados do resto de Omán polos Emiratos Árabes Unidos. O resto e meirande parte do país está á sueste da Arabia Saudita. A cidade de Madha forma un enclave no territorio dos Emiratos Árabes Unidos.

## Xeografía 
esquerda|miniatura|Costa do Sur, Omán.

Limita ao norte co golfo de Omán (ao outro lado do cal se estenden as costas do Irán); ao leste e sur co mar de Arabia; ao oeste co Iemen, Arabia Saudita e cos Emiratos Árabes Unidos. A capital do Omán é Mascate.

Unha vasta chaira desértica de grava cobre a maior parte do centro de Omán, con cadeas montañosas ao longo do norte (montañas Al Hajar) e a costa sueste, onde tamén se atopan as principais cidades do país: a capital Muscat, Sohar e Sur no norte, e Salalah no sur. O clima de Omán é cálido e seco no interior e húmido ao longo da costa. Durante épocas pasadas Omán estaba cuberto polo océano, demostrado polo gran número de conchas fosilizadas que existen en zonas do deserto lonxe da liña de costa actual.

miniatura|Rial paisaxe desértica.
A península de Musandam (enclave de Musandem), ten unha situación estratéxica no Estreito de Ormuz, está separada do resto de Omán polos Emiratos Árabes Unidos. A serie de pequenos pobos coñecidos como Dibba son a porta de entrada á península de Musandam por terra e os pobos pesqueiros de Musandam por mar, teñen barcos dispoñibles para alugueiro en Khasab para viaxes á península de Musandam por mar.

Outro enclave de Omán, en territorio dos Emiratos Árabes Unidos, coñecido como Madha, se atopa a medio camiño entre a península de Musandam e o corpo principal de Omán, forma parte da gobernación de Musandam, cubrindo aproximadamente 75 km². O límite de Madha estableceuse en 1969, coa esquina nordeste de Madha a apenas 10 m. da estrada de Fujairah. Dentro do enclave de Madha atópase outro enclave dos UAE chamado Nahwa, que pertence ao emirato de Sharjah, situado a uns 8&nbsp;km. ao longo dun camiño de terra ao oeste da cidade de Nova Madha, que consta dunhas corenta casas cunha clínica e central telefónica.

O deserto central de Omán é unha fonte importante de meteoritos para a análise científica.

## Política 
Omán é considerado unha monarquía absoluta. O sultán Qaboos bin Said Al Said gobernou o país durante medio século dende 1970 até a súa morte en 2020. Foi sucedido polo seu curmán Haitham bin Tariq Al Said.

## Economía 
## Demografía 
A maioría dos 3.001.583 omanies (datos de 2005) son árabes, pero existe unha minoría baluchi. Hai tamén no país un número importante de traballadores estranxeiros, arredor de 600.000, provenientes da India, de Irán e de Paquistán, principalmente.

O 50% da poboación vive en Mascate e mais en Batina.

### Estrutura de idade 
0-14 anos: 42.7% (homes 744,265 / mulleres 714,116)

15-64 anos: 54.5% (homes 1,079,511 / mulleres 783,243)

65 anos e máis: 2.8% (homes 55,180 / mulleres 41,770) (2010 est.)

## Notas 
## Véxase tamén
AK-47

O **AK-47**, acrónimo de **Avtomat Kalashnikova, modelo 1947** (do ruso Автомат Калашникова образца 1947 года), é un fusil de asalto soviético deseñado por Mikhail Kalashnikov do que se realizou o primeiro prototipo en 1946. Kalashnikov fora combatente ruso durante a segunda guerra mundial e durante unha convalecencia nun hospital comezou a realizar deseños de armas. O AK-47 converteuse no rifle oficial da URSS entre 1949 e 1978, e na arma lixeira por excelencia .

## Historia 
Kalashnikov durante a súa estancia no hospital para se recuperar dunhas feridas de gravidade nun brazo que lle provocara unha bomba, comezou a realizar deseños para fabricar un novo rifle, xa que as anticuadas carabinas soviéticas eran de difícil uso e daban todo tipo de complicacións ós soldados do Exército Vermello. Entón, Kalashnikov realizou o deseño dun fusil baseado no M1 Garand estadounidense pero o exército soviético adoptou o deseño de Sergei Gavrilovich Simonov que deu lugar ao SKS, *AK-47*, pero o exército precisaba un verdadeiro rifle de asalto. Kalashnikov e o seu equipo enviaron varios deseños, chamados AK-1 e AK-2 que pasaron á seguinte rolda, pero no modelo de 1947 realizáronse modificacións gañando en eficacia. En 1949, o modelo usa cartuchos de 7.62 x 39&nbsp;mm, e permite o disparo totalmente automático, o que o converteu no primeiro rifle de asalto despois do MP 44, o Exército Vermello adoptouna como arma principal da infantaría, substituíndo ao subfusil PPSh-41, aínda que non foi ata 1954 cando entrou en servizo a grande escala. Posteriormente os países do Pacto de Varsovia elixírona como arma regulamentaria para os seus exércitos durante a guerra fría. Debido ao seu excelente rendemento, o AK-47 converteuse na espiña dorsal do Exército Vermello. O fusil foi mellorado; hai varias versións como o AKM, M1986 PA, RPK, Tipo 56 ou Tipo 58 e varios construtores de armas inspiráronse no seu deseño para crearen novos fusís baseados nel como os RK-62, AK-74, RPK- 74, AK-103 IMI Galileo, ou o INSAS, entre moitos outros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do fabricante 
* AK-47.net
Inzar

**Inzar** foi unha formación política galega de esquerdas que estivo activa entre 1991 e 2012. Desde 1993 até a súa disolución formou parte do BNG.

## Historia 
Inzar constituíuse como partido político xurdido da unificación do Movemento Comunista de Galicia e da Liga Comunista Revolucionaria de Galicia en 1991. En 1993 integrouse no BNG, sempre con pouco peso cuantitativo no seu interior: no ano 2002, por exemplo, tiña 234 militantes. 

A formación acordou a súa disolución o 3 de marzo de 2012. Xesús Veiga Buxán, deputado no Parlamento de Galicia polo BNG entre 1993 e 2005, foi o seu dirixente máis coñecido.

## Notas