open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Proba de Turing

A **Proba de Turing** ou **Test de Turing** é o procedemento desenvolvido polo matemático inglés Alan Turing *para identificar a existencia de intelixencia nunha máquina*.

Fundaméntase na hipótese positivista de que, se unha máquina se comportase en todos os aspectos como intelixente, entón debe selo.

A proba consiste nun desafío. A máquina debe facerse pasar por humano nunha conversación cun home a través dunha comunicación de estilo chat. O suxeito non será avisado de que o outro interlocutor é unha máquina. Para que o test teña éxito, o humano non deberá decatarse disto. Consiste nunha serie de preguntas que fai un interrogador a outro humano e a unha máquina. O interrogador debe dicir quen é o humano e quen a máquina. Se non é capaz de decidirse, consideraríase esa máquina intelixente.

Existe unha versión modificada do test de Touring proposta por John Searle e popularizada por Roger Penrose, chamada sala chinesa. Aínda que se trata dun problema con enormes propostas filosóficas, esta nova proposta non achega nada ó problema.

## Exemplos de aplicación 
Unha das aplicacións da proba é o control do spam. A proba de Turing poderase usar para eliminar un correo electrónico enviado por unha máquina.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* CAPTCHA
Protocolo (informática)

En informática, un **protocolo** é un conxunto de regras predefinidas co propósito de estandarizar as actividades informáticas. Ó seguir un mesmo protocolo, temos por seguro que haberá unha compatibilidade, xa sexa falando dunha comunicación a través dunha liña, de distintos procedementos dun sistema informático etc.

O uso máis estendido é nas comunicacións a través da Rede. Algúns exemplos son HTTP, POP3, TCP/IP, FTP...

## Tipos 
* Protocolo de Internet.
* Protocolo Tunelizado.
Sistema CGS

O **sistema centímetro gramo segundo, sistema ceguesimal** ou **sistema CGS** foi un sistema de unidades, un dos antecesores do Sistema Internacional de Unidades, baseado nas tres unidades da Mecánica, o centímetro (cm), o gramo (g) e mais o segundo (s). Na actualidade seguen a usarse as súas unidades básicas baixo a epígrafe de unidades ou submúltiplos das correspondentes do Sistema Internacional.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Física
* Sistema de unidades
* Conversión de unidades
Narciso Tomé

220px|miniatura|N. Tomé, Transparente da Cat. de Toledo.
**Narciso Tomé**, nado en Toro (provincia de Zamora) en 1690 e finado en Toledo en 1742, foi un arquitecto e escultor castelán.

## Traxectoria 
Xunto a seu irmán Diego esculpiu en 1715 a fachada da Universidade de Valladolid. En 1721 foi nomeado mestre maior da catedral de Toledo, substituíndo a Teodoro Ardemans. Para a Sé toledana construíu, axudado polos seus fillos, o célebre Transparente (1721-1732), un dos mellores exemplos do barroco / rococó español.
Sistema de unidades

Un **Sistema de Unidades** é un conxunto consistente de unidades de medida. Definen un conxunto básico de unidades de medida a partir do cal derívanse o resto. Existen varios sistemas de unidades usados, se ben pode definirse unha infinitude deles:
***Sistema Internacional de Unidades** ou **SI**: é o sistema máis usado, no que se tende a unificar as unidades usadas. As súas unidades básicas son: o metro, o quilogramo, o segundo, o amperio, o kelvin, a candela e o mol.
***Sistema Métrico Decimal**: primeiro sistema unificado de medidas.
***Sistema Ceguesimal** ou **CGS**: denominado así porque as súas unidades básicas son o centímetro, o gramo e o segundo.
***Sistema Natural**: no cal as unidades escóllense de forma que certas constantes físicas vallan exactamente 1.
***Sistema Técnico de Unidades**: derivado do sistema métrico con unidades do anterior, aínda utilizado na técnica por ser unidades moi intuitivas.
***Sistema Inglés**: aínda utilizado nos países anglosaxóns. En xeral estano substituíndo pouco a pouco polo Sistema Internacional de Unidades.

Ademais destes, existen unidades prácticas usadas en diferentes campos e ciencias, como as unidades usadas na astronomía.

## Listas de unidades
* Unidades de lonxitude
* Unidades de superficie
* Unidades de volume
* Unidades de masa

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Física

### Ligazóns externas
* Real Decreto 2032/2009, de 30 de decembro, polo que se establecen as unidades legais de medida (BOE nº 18, de 21 de xaneiro de 2010
Carnivore

**Carnívore** é un dos proxectos máis polémicos na historia da espionaxe norteamericana. Trátase dunha enorme *aplicación informática* (software) coa misión de *interceptar comunicacións a través de Internet*, como por exemplo correos electrónicos.

## Polémica
A polémica viu ó ser esta unha aplicación sen un control propio (permitindo ós seus usuarios un uso inapropiado), e ó haber constancia de erros, nos que invadiu a privacidade de millóns de cidadáns inocentes.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*CIA
*FBI

### Ligazóns externas
* Carnivore
Giovanni Battista Sammartini

**Giovanni Battista Sammartini**, nado en Milán cara a 1700 ou 1701 e finado na mesma cidade o 15 de xaneiro de 1775, foi un organista e compositor italiano.

## Traxectoria 
Fillo dun oboísta francés trasladado a Milán. O seu irmán Giuseppe Sammartini era oboísta e tamén compositor.

Organista na Sant'Ambrogio de Milán e noutras igrexas, xogou un papel de primeiro plano na vida musical milanesa. Tivo como discípulo a Christoph Willibald Gluck e influíu en Mozart.

Compuxo música sacra, teatral e unha boa cantidade de música instrumental: sonatas, tríos, cuartetos, quintetos, concertos e sobre todo sinfonías, nas que anticiparía a forma que se desenvolvería no período clásico. Destas últimas foron rexistradas máis de setenta.

## Obras 
* **Óperas**: Memet, drama en tres actos
* **Sonatas**: para órgano, para violoncello, para violín, para frauta, sonatas para trío (por exemplo frauta, violín e baixo continuo)
* **Concertos**: para violoncello e piccolo, para violín, para frauta
* **Sinfonías**: unhas 70.
Antropoloxía filosófica

A **antropoloxía filosófica** é a parte da filosofía que ten como obxecto de estudo o ser humano (*anthropos*, en Grego). Como xa apuntou Kant, as cuestións fundamentais da filosofía pódense reunir todas baixo a pregunta: Que é o ser humano? En consecuencia, a antropoloxía filosófica é unha disciplina na que o ser humano reflexiona sobre si mesmo tratando de determinar a súa esencia. Esta constitúe unha estrutura común a todos os humanos, homes e mulleres, con independencia do contorno social e cultural no que vivan. Diferénciase doutras disciplinas que tamén teñen por obxecto de estudo ó ser humano, como poden son a psicoloxía, paleoantropoloxía, antropoloxía cultural e socioloxía. Mentres estas últimas só queren coñecer ó ser humano baixo un determinado aspecto (psicolóxico, anatómico, biolóxico, cultural ou social) a antropoloxía filosófica interésase por comprender ó ser humano no seu conxunto.

## As preguntas da antropoloxía filosófica 
Tradicionalmente tense definido ó ser humano como *animal rationale*. Polo tanto, a racionalidade sería a característica determinante da condición humana. En torno ás implicacións filosóficas do plano racional do ser humano xorden os problemas específicos da antropoloxía filosófica: ¿pódese explicar a racionalidade ou pensamento exclusivamente en termos biolóxicos? ¿designa a racionalidade unha dimensión espiritual? ¿sobrevive o espírito á morte do corpo? ¿en tanto que seres espirituais estamos dotados de liberdade? etc.

No século XX o existencialismo introduciu no ámbito da reflexión antropolóxica certos temas vivenciais, relacionados coa dimensión sentimental e pasional da vida humana, que as antropoloxías clásicas deixaran de lado: a angustia, o sufrimento, a morte, o sentido da vida humana etc. Así mesmo, xunto co existencialismo, aparecen tamén outras tendencias fenomenolóxicas e personalistas que poñen de relevo o concepto de “persoa”, entendendo por esta un ser cun valor e dignidade propias. Así, o ser humano é o portador e realizador de valores, fundamentalmente vitais, éticos e relixiosos: vida, saúde, amizade, liberdade, transcencendencia etc. A través destes configúrase a idea de que o ser humano non soamente necesita vivir, senón que ademais necesita vivir ben, con dignidade. Deste xeito supera a mera condición animal abríndose así cara a transcendencia.

Fronte a estas tendencias, debedoras dun ideal relixioso, hai tamén outras orientacións de carácter materialista e cientificista que se propoñen explicar ó ser humano só desde o ámbito das ciencias particulares ( bioloxía, psicoloxía, socioloxía etc.). Nestas posturas prescíndese da suposta dimensión espiritual humana independente do corpo e suxeita a leis propias. De todas formas, o ser humano segue a ser un enigma, quizais irresoluble.
Luis Pastor

**Luis Pastor**, nado en Berzocana (Cáceres o 9 de xuño de 1952 e criado en Vallecas (Madrid), é un cantautor español.

En decembro de 2022 foi Medalla de Ouro ao Mérito nas Belas Artes do Goberno de España.

## Traxectoria 
Comezou coa canción protesta, pero a partir de 1981 deu un cambio no seu estilo cara a unha música máis variada. Un dos discos que o lanzou á fama foi "vallecas" co tema "vengan a ver", onde se describía a situación precaria do barrio onde se criou.

## Discografía 
* "La huelga del ocio, Con dos años" (1972). Single, Als 4 Vents.
* "Luis Pastor" (1973). Single, Als 4 Vents.
* "Fidelidad" (1975). Movieplay.
* "Vallecas" (1976). Movieplay.
* "Nacimos para ser libres" (1977). Movieplay.
* "Amanecer" (1981). Movieplay.
* "Coplas del ciego" (1983). RCA.
* "Nada es real" (1985). Fonomusic.
* "Por la luna de tu cuerpo" (1986). Fonomusic.
* "Aguas abril" (1988). Poligram.
* "Directo" (1991). Pasión.
* "La Torre de Babel" (1994). Fonomusic.
* "Flor de Jara I, Directo Mérida" (1995). Flor de Jara.
* "Flor de Jara II, La Torre de Babel" (1995). Flor de Jara.
* "Diario de a bordo" (1996). Edición da revista El Europeo.
* "Por el mar de mi mano", (1998). Edición da revista El Europeo.
* "Piedra de sol" (2000). Edición da revista El Europeo.
* "Soy" (2002). Edición da revista El Europeo.
* "Pásalo" (2004). 52 PM 16.
* "Dúos" (2006). Ariola.

## Notas
Consignatario, consignataria

**Axente consignatario** é a figura portuaria que se dedica á ligazón do armador ou fretador de buques coas autoridades e con outras instancias relacionadas coa presenza dun buque en porto.

Actúa como representante do armador ou fretador cara ás autoridades e xestiona todos os aspectos relativos á operativa do buque, sexa carga ou descarga, estiba ou desestiba, fornecemento, xestión de residuos, e outros servizos relativos ao buque, á carga, ao pasaxe ou á tripulación.

O consignatario asina e cruña o Aviso de alistamento (NOR), Folla de tempos (TS), Relatorio de feitos (SOF), Manifesto e Coñecemento de embarque (B/L).
Cable

[dereita|miniatura|250px|**Cabo** ou **cable** [Cable de pares trenzado|de pares trenzado]]
O **cable** ou **cabo** é un elemento físico coa misión de conducir ou guiar enerxía. Trátase normalmente dun elemento cilíndrico recuberto por unha cuberta plástica ou doutro material, cun núcleo por onde circula a enerxía. Esta poderá ser eléctrica ou luminosa.

## Cables eléctricos 
A súa misión é conducir electricidade, xa sexa coa intención de alimentar dispositivos eléctricos ou establecer unha comunicación entre terminais ou outros dispositivos.

### Tipos 
* *Cable sinxelo*: A súa utilidade é conducir electricidade eléctrica ata un aparello (unha radio, lámpada...) para facilitar o seu funcionamento
* *Par trenzado*: Composto por dous cable cunha disposición de rizo. Usado para as telecomunicacións. Poderá ter unha cuberta exterior (STP) para evitalas interferencias externas, aínda que o normal é que careza desta pantalla (UDP). Este tipo caracterízase polas súas vantaxes en pequenas distancias e o seu baixo custo.
miniatura|Conectores coaxiais.
miniatura|Esquema da liña de transmisión coaxial.
* *Coaxial*: Dispón dun núcleo de cobre recuberto por un illante. Este, á súa vez, está rodeado por unha maia de cobre. Por último, o cable conta cunha capa plástica protectora. O seu uso nas telecomunicacións quedou atrás, debido á súa rixidez e dificultade para "mordelo" (facer unha derivación, por exemplo para a conexión dun ordenador a un bus). É máis sensible ás interferencias electromagnéticas co par trenzado, e máis caro.

[centro|300px|miniatura| A: cuberta exterior. B: Malla de cobre ou aluminio. C: Illante. D: [Condutor eléctrico|Condutor]]
* *Outros*: No mercado teremos infinidade de tipos, destinados para diferentes usos. Dende os máis bastos para a transmisión de electricidade a un aparello, ata os máis refinados (cunha atenuación e distorsión mínima) para transmitir por exemplo, son. Tamén variará as cubertas utilizadas, xa que non é o mesmo un cable dunha casa, que un subterráneo ou subacuático.

## Fibras ópticas 
miniatura|Fibra óptica.
O uso deste tipo de cables está cada día máis estendido. Trátase dun elemento que transporta sinais luminosas polo seu núcleo, o que o fai ideal para as comunicacións, coa única desvantaxe de que os impulsos eléctricos (usados polos dispositivos, terminais, ordenadores...) deberán ser traducidos, na emisión e recepción, por sinais luminosas. As súas vantaxes son:

* Abundante materia prima para a súa fabricación
* Non sufrirá interferencias electromagnéticas
* Alta velocidade
* Pouca atenuación
* Enorme ancho de banda
* Pouco peso
* Ofrece dificultades para intervir unha comunicación

## Véxase tamén 
* Cable de pares trenzado
* Cable inglés
* O Cable Inglés
* Cable coaxial

* Condutor eléctrico
* Circuíto eléctrico 
* Corrente eléctrica 
* Semicondutor
* Supercondutor
Cresconio

**Cresconio** (fl. 1037-1067) foi bispo de Iria Flavia e Santiago de Compostela durante o século XI.

## Defensa do Reino de Galicia 
miniatura|Torres de Catoira.
No contexto das loitas entre Fernando I o Magno de Castela e o rei galaico-leonés Bermudo III, Galicia foi arrasada pola invasión dos normandos do conde danés Ulv Galiciefarer. Ante tal ameaza, Cresconio asumiu o liderado da nobreza galega, reuniu un exército e derrotou aos viquingos perseguíndoos ata a súa expulsión.

Fortificou o *Castellum Honesti*, hoxe Torres de Oeste en Catoira no nacemento da ría de Arousa por mor de bloquear futuras incursións a través do río Ulla.

Ergueu, asemade, con idéntica finalidade as murallas da cidade de Santiago de Compostela.

Nas sagas escandinavas *Jacobsland* (país de Santiago) era o nome que recibía o Reino de Galicia. O seu carácter de cidade santa estimulaba a cobiza por apoderarse dos seus tesouros.

## Engrandecemento de Santiago de Compostela 
miniatura|esquerda|Plano da muralla de Santiago de Compostela en 1595.
Cresconio procurou o engrandecemento da diocese de Iria Flavia-Santiago. Como tesoureira do sartego de Apóstolo Santiago, entendía que lle correspondía un lugar punteiro entre os reinos da cristiandade occidental. Deste xeito, titulábase *Episcopus Iriensis et Apostolicae Sedis*.

A autoproclamación de Santiago como sé apostólica, estando recente o cisma de Oriente coa sé apostólica de Santo André (Constantinopla) provocou a rápida reprensión de Roma. O papa León X reaccionou contra o *episcopus galliciensis* e o **Concilio de Reims** de 1049 excomungouno. Porén, Cresconio, sen ver minguada a súa autoridade en Galicia e León, seguiu utilizando o título de bispo da sé apostólica, e así o fixeron todos os seus sucesores.

## Goberno da Igrexa galega 
En 1056 presidiu o **Concilio de Compostela**. Nel prohibiuse o uso de armas aos cregos e obrigóuselles a se afastaren das súas mulleres. Ordenou a apertura de escolas en igrexas e parroquias e combateu as supersticións galaicas de raíz céltica ou prerromana. Isto último con escaso éxito. Recoñecían a súa autoridade os bispos de Lugo, Dumio, Oviedo e Porto.

## Figura política 
[miniatura|300px|Panteón dos Reis da [Basílica de Santo Isidoro de León onde recibiu sepultura o cadáver do rei García de Galicia.]]
Gañouse a confianza de Fernando I de Castela, logo de que este se fixera co territorio de Galicia tras as batallas de Tamarón contra Bermudo III e Monterroso contra a nobreza galega. O monarca castelán confioulle a educación do seu fillo García de Galicia. Disque Cresconio convenceuno para restaurar un reino de Galicia independente. Tal como for Cresconio acabou coroando como monarca do Reino de Galicia a García á morte do seu pai.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Diego Páez

**Diego Páez** ou **Diego Peláez** naceu en Aragón en data descoñecida e finou, desterrado de Galicia, en Aragón, en data tamén descoñecida.

## Acusación e caída 
Neste clima de inestabilidade política, Diego Páez sofre a acusación de traizón. Semella que conspirou para restaurar a independencia do reino de Galicia coa alianza do caudillo normando Guillerme o Conquistador.

Esta acusación tivo como consecuencia a súa deposición no Concilio de Husillos (1088). Asemade foi encarcerado e humillado por Afonso VI. O papa Urbano II desautorizou fulminantemente o monarca e confirmou o bispo na súa sé de Santiago de Compostela.

As presións da corte castelá-leonesa e do arcebispo Bernardo de Toledo acadaron que Páez fose finalmente despoxado da súa diocese. O Papa, porén, dispuxo que podía exercer o ministerio episcopal no caso de que outra diocese o chamase. En 1904 escapou da prisión e refuxiouse en Aragón. Ese mesmo ano, nomeouse ao cluniaco francés Dalmacio, bispo de Iria e Compostela. Dalmacio fora enviado polo poderoso abade Hugo de Cluny coa misión encuberta de arranxar os desacordos entre os condes Raimundo e Henrique de Borgoña. Tras a morte de Urbano II, o novo papa Pascual II recoñeceu que fora xustamente deposto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  (2004) *Los inicios de la catedral románica de Santiago. El ambicioso programa iconográfico de Diego Páez*, ISBN 84-453-3913-3.
* 
*

### Outros artigos 
* Rodrigo Ovéquiz
* Diego Xelmírez
Hendrick Avercamp

250px|miniatura|Paisaxe invernal con xogos no xeo, 1608. Óleo sobre táboa, 29,4 X 46,4 cm. Kunsthistorisches Museum, Viena.
**Hendrick Avercamp**, nado en Ámsterdan o 27 de xaneiro de 1585 e finado en Kampen o 15 de maio de 1634, foi un pintor neerlandés, especializado en pintura paisaxística de tema invernal.

## Traxectoria 
Era xordo e coñecido como “o mudo de Kampen". Estudou na súa cidade natal co pintor Pieter Hendrick (1569-1625). Foi un dos primeiros pintores paisaxísticos da escola holandesa do século XVII, especializándose nas paisaxes invernais do seu país. As obras de Avercamp están cheas de colorido e vivacidade, cunha atenta colocación das personaxes na escena.

O traballo de Avercamp gozou de gran popularidade e vendendo moitas das súas obras, en boa parte realizadas á acuarela. A mesma raíña Isabel II de Inglaterra tivo unha excepcional colección das súas pinturas no castelo de Windsor.

### Continuadores 
As pinturas de paisaxes invernais de Hendrick Avercamp tiveron continuadores como Jan van Goyen, Aart van der Neer, Antonie van Stralen e Jan van de Capelle.

## Obra (selección) 
* *Paisaxe de Inverno*, Rijksmuseum, Ámsterdan
* *O Inverno*, Mauritshuis, A Haia
* *Escena na neve*, "Rijksmuseum Kröller-Müller", Otterlo
* *Escena invernal*, "Museum Boymans-van Beuningen", Rotterdam
* *Paisaxe de inverno*, "Kunsthistorisches museum", Viena
* *Escena invernal en Yselmuide*n, "Musée d'art et d'histoire", Xenebra
* *Escena sobre o xeo cerca dunha cidade*, "National Gallery", Londres
* *Paisaxe de inverno con personaxes*, "National Gallery of Scotland", Edimburgo
* *Escena sobre o xeo*, "National Gallery of Ireland", Dublín
Pieter Brueghel o Novo

**Pieter Brueghel O Novo**, nado en Bruxelas en 1564 e finado en Anveres en 1638, foi un pintor flamengo do Renacemento tardío, fillo de Pieter Brueghel o Vello e irmán de Jan Bruegel (I). Foi alcuñado como « Brueghel do Inferno » por mor dun dos seus temas favoritos: os incendios. Formouse en Anveres no estudio de Gillis van Coninxloo e fíxose mestre independente en 1585. Moi logo se encontrou á dirección dun taller moi produtivo e con numerosos discípulos (como o seu fillo Pieter III). Foi un imitador da obra do seu pai, da que executou numerosas copias para responder á demanda de coleccionistas (están rexistrados non menos de 13 nomes); grazas a este labor coñecemos algo de orixinais do pai que desapareceran. Toda a súa vida conservou o estilo realístico flamengo. 

## Galería 

Ficheiro:Pieter Brueghel the Younger - The Wedding Dance in a Barn - WGA3636.jpg|
Ficheiro:Pieter Brueghel II (The Younger) - A Village Fair (Village festival in Honour of Saint Hubert and Saint Anthony) - Google Art Project.jpg|
Ficheiro:Pieter BRUEGHEL Ii - The tax-collector's office - Google Art Project.jpg|
Ficheiro:Pieter Brueghel the Younger - The Peasant Wedding - Google Art Project.jpg|
Ficheiro:Pieter Brueghel the Younger - Winter landscape with a bird trap - Google Art Project.jpg|
Ficheiro:Brueghel, Jan, the younger - The animals entering Noah`s Ark - Google Art Project.jpg|
Protocolo Tunelizado

O **Protocolo tunelizado** é unha práctica na que un protocolo se encapsula dentro doutro para envialo a través dunha rede, que doutra forma o rexeitaría.

A creación de redes privadas virtuais ou a actividade maligna de ocultar código malicioso dentro doutro limpo como HTML (e así evitar a devasa do ordenador) son exemplos de tunelización.

**Tipos**

***Orientados a datagramas**: protocolos orientados, por exemplo, ás redes Ethernet como o PPPoE ou o IEEE 802.1.
***Orientados a fluxo**: o TLS e o SSH (confidencialidade de información) son os exemplos máis clásicos.
Crismón

miniatura|Crismón.
O **crismón** é a representación do lábaro, coñecido coma cruz de Constantino. É o monograma das dúas primeiras letras da verba Cristo en grego, e pendurando o alfa en maiúscula e o omega en minúscula, que representan o principio e o fin de todo. Posteriormente, á representación do monograma engadíuselle un S na época románica na metade baixa da árbore vertical, na que se quere representar o Espírito Santo, e todo iso pechado nun círculo.

## Características 
[miniatura|Réplica do [Crismón de Quiroga na exposición Gallaecia Petrea.]]
A este círculo ténselle dado moitas explicacións. Dende a súa orixe celta, e a súa rodela celta, xa que moitas ocasións a representación do crismón leva motivos florais coma facían os celtas nas súas rodelas, ata orixes pagás e cultos solares.

Pero o que o crismón representa na súa explicación máis plausible é o triunfo do cristianismo sobre o orbe, o triunfo do redentor sobre o paganismo imperante, sendo o círculo no que está inscrito o reforzo do carácter triunfal do monograma simbólico.

Estes simbolismos eran moi comúns nos primeiros intres do cristianismo, xa que só eran coñecidos por eles o que representaban, coma o Agnus Dei, o Cordeiro de Deus, así como os peixes, moitos anos antes de que a cruz fose o símbolo esencial do cristianismo. Hai que entendelo no clima de persecucións que vivían, xa que eran utilizados nos sartegos e catacumbas dos primitivos cristiáns.

A súa expansión representativa máxima acadouna no Románico, xa que está representado nos tímpanos das portadas das igrexas do Camiño de Santiago, polo que é bastante numeroso en Navarra e Aragón. No crismón da Catedral de Santiago de Compostela as letras alfa e omega están trocadas de sitio, intercambiándoo, e parece querer representar o fin da peregrinación é o principio de todo. No *Códice Calixtino* tamén aparece no Libro I Folio II un pequeno crismón con estas verbas *quod est IHS XPS*, na que IHS significa *Iesus Hominun Salvator*, verbas e representación que pouco a pouco ían desprazar a do crismón.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Crismón de Quiroga
Alejandro Macías

**Alejandro Macías**, nado en Ponferrada en 1977, é un xornalista e presentador de televisión.

## Traxectoria 
Alejandro Macías comezou a relacionarse cos medios de comunicación locais dende moi novo, pero non adquire unha formación ata que se licencia en Xornalismo na Universidade Antonio de Nebrija de Madrid.

Entre 1999 e 2000 presentou "Conexión 01", un divulgativo sobre informática e novas tecnoloxías emitido a diario por Telemadrid SAT e semanalmente por Canal Sur 2.

Comezou a desenvolver tarefas de infomación en Televisión Ponferrada e en Cadena SER no Bierzo. En 2000 trasladouse a Santiago de Compostela, onde presentou informativos e dirixiu o departamento de programas en Localia. Entre os espazos que presentou e dirixiu durante os seis anos que permaneciu na canle local destaca "Plató Abierto", un magazine diario de hora e media en directo. En febreiro de 2007 debutou como presentador do programa da TVG *Criaturas*, un docu-show sobre as relacións entre persoas e animais en Galicia.

O espazo emitiuse en prime time durante varias temporadas con éxito de audiencia e recoñecemento da crítica. Estivo nomeado a mellor programa dúas veces nos Premios Mestre Mateo do Audiovisual Galego e unha a mellor comunicador.

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo
Downgrade

O **downgrade** refírese a acción de *baixar a versión do firmware*.

## Uso 
O uso máis común é para facilitar posibles pirateos, xa que instalar na memoria ROM do aparello unha versión anterior, máis antiga, só ten sentido se a nova incorpora novas medidas de seguridade.
Facer un downgrade dun aparello electrónico (videoconsola, placa de ordenador etc.) acostuma ser excesivamente perigoso.
Interface

A **interface** é unha das partes dos sistemas informáticos que permite a comunicación co sistema, xa sexa de entrada ou de saída. Algúns elementos de entrada son o rato, teclado, micrófono etc. Algúns elementos de saída son o monitor ou a impresora. Serven ó sistema para mostrarnos a información, a saída dos procesos.
Horacio

**Horacio** (*Quintus Horatius Flaccus* en latín) naceu en Venosa o 8 de decembro do 65 a. C. e morreu en Tívoli o 27 de novembro do 8 a. C. Cóntase entre os máis ilustres poetas de todos os tempos. A súa obra ten un dobre nivel de escritura, obxecto de malentendidos e de contrasentidos fáciles, como o testemuña por exemplo a famosa divisa *carpe diem*, ou a non menos célebre fórmula *aurea mediocritas*, tiradas respectivamente das *Odas*, I, 11 e II, 10.

## Traxectoria 
Nado en Venosa no 65 a. C., nos confíns entre a Apulia e a Lucania, fillo dun liberto que se trasladou a Roma para traballar como exactor nas poxas públicas, tarefa pouco estimada mais rendíbel. O poeta era por tanto de humilde orixe, mais gozaba de boa posición económica.

Seguiu cursos regulares de estudos en Roma e despois en Atenas, onde estudaría filosofía. Cando estalou a guerra civil Horacio enrolouse no exército de Bruto, combatendo como tribuno militar na batalla de Filipos (42 a. C.).

No 41 a. C. volveu a Italia grazas a unha amnistía e, coñecida a noticia da confiscación dos bens paternos, gañou o sustento como secretario dun cuestor. En 38 a. C. foi presentado a Mecenas por Virxilio e Varo. Nove meses despois Mecenas admitiuno no seu círculo. Daquela Horacio dedicouse enteiramente á literatura. Nin casou nin tivo fillos.

Mecenas dooulle unha vila en Sabinia, que foi moi pracenteira para o poeta, que non gustaba da vida cidadá. Coa súa poesía fixo intensa propaganda a favor do Emperador Augusto. Temos un exemplo claro nas *Odas* e no *Carmen saeculare*.

Faleceu en novembro do 8 a. C.; foi sepultado no outeiro do Esquilino, ó pé do seu amigo Mecenas, morto tan só dous meses antes.

## Obras 
* Sátiras (*Saturae* ou *Sermóns*, como as definira o autor), en dous libros que comprenden 18 sátiras, escritas entre o ano 41 a. C. e o 30 a. C.: o I libro (10 sátiras) foi dedicado a Mecenas e publicado entre o 35 a. C. e o 33 a. C., mentres o II libro (8 sátiras) foi publicado no 30 a. C. xunto cos *Épodos*.
* Épodos (*Epodon libri*), 17 composicións, publicadas no 30 a. C.
* Odas (*Carmina*), en tres libros con 88 composicións, publicadas no 23 a. C. Un cuarto libro con outras 15 composicións publicouse en torno ao 13 a. C.
* Carmen saeculare ou "Canto das Idades", do 17 a.C., escrito por encargo de Augusto e destinado á cerimonia de clausura dos *ludi saeculares*.
* Epístolas (*Epistulae*), en dous libros. O I libro comprende 20 cartas compostas a partir do 23 e publicadas no 20 a. C., con dedicación a Mecenas, mentres o II libro, con tres cartas, escrito entre 19 e 13 a. C., comprende a Epístola aos Pisóns, o *Ars Poetica* (Arte Poética) en 476 hexámetros, que foi elevada a canon polas súas composicións poéticas en épocas posteriores.
Pierre Cuypers

200px|dereita|miniatura|O Rijksmuseum de Ámsterdan.
**Petrus Josephus Hubertus Cuypers**, nado en Roermond o 16 de maio de 1827 e finado o 3 de marzo de 1921, foi un arquitecto neerlandés.

É recordado sobre todo polas súas dúas obras máis notábeles: a estación Amsterdam Centraal, inaugurada en 1889 e o edificio do Rijksmuseum de Ámsterdam iniciado en 1877 e rematado en 1885. Entre as súas realizacións cóntanse 100 edificacios e numerosas restauracións.
-8

## Acontecementos 
* O Senado romano cámbialle o nome ao mes *sextilis* por agosto, en honra ao emperador César Augusto.
* Marbod convértese en rei dos marcomanos (un pobo suevo en Xermania).
* Nun censo realizado baixo o consulado de Gaio Censorino e Gaio Asinio, en Roma contabilízanse 4.233.000 cidadáns romanos.

* O poeta romano Ovidio escribe As metamorfoses

## Nacementos 
* Xoán Bautista, predicador xudeu.
* Wang, emperatriz chinesa

## Mortes 
* 27 de novembro - Horacio, poeta latino nado no 65 a.C.
* Maecenas, político e promotor artístico romano.
* Polemón I, rei do Ponto.
* Xu, emperatriz chinesa

## Outros 
* Historia ano a ano
Fran Vázquez

**Francisco Vázquez González**, coñecido habitualmente como **Fran Vázquez**, nado en Saramagal (Veascós, Carballedo) o 1 de maio de 1983, é un ex xogador profesional de baloncesto galego. 

Xogou en sete equipos da Liga ACB, competición que gañou en tres ocasións co FC Barcelona, co que conquistou ademais tres Copas do Rei, tres Supercopas de España e unha Euroliga. Foi un pivote ou ala-pivote con grande mobilidade, a pesar de medir 2,09 metros. Entre as súas principais virtudes estaban a potencia de salto, o acerto nos lanzamentos desde fóra da zona, os mates e, sobre todo os tapóns. Neste último aspecto posúe varios récords: máximo número de tapóns na historia da Liga ACB, nos playoffs da ACB e na Euroliga, ademais de máximo número de tapóns nun partido da ACB, con 12.

## Traxectoria 
Estudou no Grupo Escolar da Barrela e aos 13 anos foi para Chantada, onde comezou a súa vida deportiva como porteiro do equipo de fútbol das categorías inferiores do Chantada. Ao cabo dun tempo, deixou a práctica do fútbol e decantouse polo baloncesto, dado o seu impoñente físico. Logo de comezar no deporte da canastra nas escolas deportivas do seu concello, no 1999 foi vivir e instruírse á desaparecida residencia de rendemento deportivo Siglo XXI, en Lugo.

En novembro de 2023 volveu ao Unicaja como adestrador de técnica individual.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ficha en acb.com
*Ficha en nba.com
*Ficha en euroleague.net
*Serie de vídeos da ACB en 2020 no seu retiro
Esperante, Lugo

dereita|miniatura|Ventá trilobulada na igrexa de Santalla.

dereita|miniatura|Xenética Fontao.
**Santalla de Esperante** é unha parroquia do concello de Lugo. Segundo o censo municipal en 2014 tiña 211 habitantes (96 homes e 115 mulleres). Ten seis núcleos de poboación.

## Economía 
Tradicionalmente foi unha parroquia dedicada á agricultura e á gandería. Esta actividade foi evolucionando cara a produción leiteira, da que na actualidade tan só quedan tres explotacións. Parte da poboación complementa a agricultura de autoconsumo (fundamentalmente de horta) con outro tipo de traballos, por conta propia ou allea.

Na aldea de Fontao está o Centro de Selección e Reprodución de Galicia de Xenética Fontao, que é o principal centro de mellora xenética das razas vaca frisoa e rubia galega en España.

## Patrimonio 
A igrexa de Santalla de Esperante, dedicada a Baia de Mérida, ten dúas columnas corintias e dous miliarios romanos. En 2025 descubriuse ademais na ábsida unha ventá trilobulada de estilo prerrománico.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Esperante 
### Parroquias de Lugo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Lugo
* Arquitectura prerrománica en Galicia
Ivan Pavlov

**Ivan Petrovič Pavlov**, nado en Riazan o 14 de setembro de 1849 e finado en San Petersburgo o 27 de febreiro de 1936, foi un médico fisiólogo ruso.

## Traxectoria 
O seu nome está ligado ao descubrimento do reflexo condicionado, que deu a coñecer en 1903. Tal descubrimento consiste en aplicar os métodos obxectivos da fisioloxía ao estudo dos procesos nerviosos superiores. Pavlov chegou a este descubrimento mentres, utilizando cans, desenvolvía investigacións sobre a dixestión, campo no que realizou contribucións importantes que o levaron a que lle fose concedido o premio Nobel de Medicina e Fisioloxía no ano 1904.

É ben coñecido o seu clásico experimento: asociando, un certo número de veces, un son de campá á presentación de carne a un can, ao final a badalada determina a salivación (o vulgar *facerse a boca auga*) no can, que antes de certo non se producía; xa que o can se comporta así a causa dun *reflexo condicionado* provocado artificialmente.

Os reflexos condicionados naturais e artificiais, a súa modalide de formación e de acción, son asunto de grande importancia en fisioloxía, psicoloxía e psiquiatría, aínda que con resultados alternos.

O goberno soviético preparoulle a Pavlov un magnífico laboratorio en Koltushing, preto de Leningrado.
Matt Chamberlain

**Matthew Chamberlain**, nado o 17 de abril de 1967 no barrio portuario de San Pedro, na cidade dos Ánxeles (California), é un batería estadounidense. É un dos baterías de sesión máis famosos do mundo e traballou con artistas como Pearl Jam, Tory Amos, Morrissey, Fiona Apple, Christina Aguilera ou Garbage entre moitos outros.
TWAIN

O **TWAIN** é unha tecnoloxía desenvolta polos fabricantes de software e hardware para imaxes. Trátase dunha **interface multiplataforma para tomar imaxes electrónicas** adquiridas mediante cámaras dixitais, escáneres...

Conseguese unha estandarización, de forma que asegurase a compatibilidade aínda que sexan diferentes fabricantes.
Ermitage

[miniatura|O [Palacio de Inverno visto desde o Río Neva.]]
miniatura|As pinturas están colgadas nun opulento interior palacial.
O **Ermitage** ou **Museo Estatal do Ermitage** (en ruso **Государственный Эрмитаж** / *Gosudarstvenniy Ermitaž*) en San Petersburgo, Rusia, é unha das maiores, máis antigas, importantes e famosas galerías de arte e museos da historia humana e da cultura do mundo. As vastas coleccións do Ermitage están despregadas en seis edificios, sendo un dos principais o Palacio de Inverno que fora a residencia oficial do Tsar das Rusias.
## Historia 
Inaugurado en 1852, o museo ocupa catro pazos contiguos, sendo o maior deles o antigo Palacio de Inverno - residencia oficial dos tsares. En 1764 (ano oficial de fundación do Museo) a emperatriz Catarina II de Rusia adquiriu a colección de Johann Ernst Gotzkowsky, a primeira do Museo. En 1865 o Ermitage adquiriu a obra *Madona con Neno* (*Litta Madona*), de Leonardo da Vinci. Cinco anos despois, a obra *Madona e o Neno* (*Madona Conestabile*), de Rafael, realizada en 1504, en Italia. En 1914, fixo unha nova adquisición de Leonardo da Vinci: a *Madona cunha Flor* (*Madonna Benois*).

O importante legado do Ermitage sobre a Arte Occidental comprende obras de Michelangelo, Leonardo da Vinci, Rubens, van Dyck, Rembrandt, Poussin, Claude Lorrain, Watteau, Tiepolo, Canaletto, Canova, Rodin, Monet, Pissarro, Renoir, Cezanne, van Gogh, Gauguin, Picasso e Matisse. Hai moitas máis coleccións, porén, incluíndo artistas da Rusia imperial, unha selección de xoiaría de Fabergé, e a maior colección existente de antiga ourivaría de Europa oriental e Asia occidental.
## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The State Hermitage Museum  / Государственный Эрмитаж .
Félix Guattari

**Pierre-Félix Guattari**, nado en Villeneuve-les-Sablons (Oise) o 30 de abril de 1930 e finado en Cour-Cheverny (Loir e Cher) o 29 de agosto de 1992, foi un psicanalista, filósofo e político comunista francés, pioneiro da "psicoterapia institucional" e fundador da "esquizoanálise" e da "ecosofia".

## Traxectoria 
Comezou a estudar Farmacia, pero cambiouse moi logo á psiquiatría. Como psicanalista prosegue a súa formación na escola do máis famoso dos psicanalistas franceses, Jacques Lacan, facéndose membro da "Escola Freudiana de París".

Militante político de orientación comunista, estará porén lonxe do Partido Comunista Francés pola súa postura radical e anti-stalinista. Será redactor do boletín de oposición esquerdista *La voie communiste* (A vía comunista).

Como psicoterapeuta foi un expoñente do movemento da antipsiquiatría, fundando xunto a outros (como o Dr. Jean Oury, que continuando a experiencia do Dr. François Tosquelles no hospital Saint-Alban, puxo as bases da denominada "Psicoterapia Institucional"), en 1953, a "Clínica psiquiátrica de avangarda" para psicóticos de La Borde, en Cour-Cheverny, onde traballou durante corenta anos, ata a súa morte en 1992.

Como psicanalista, filósofo, e como militante político, Guattari adquiriu notoriedade especialmente pola súa asociación, tras o maio do 1968, co filósofo francés, prestixioso expoñente do "renacemento nietzscheano", Gilles Deleuze con quen escribiu *O Anti-Edipo. Capitalismo e esquizofrenia* en 1973, que critica a psicanálise, acusándoa de "familiarismo", sobre todo de agochar o desexo como "romance familiar": *Edipo*. En 1980 publican a segunda parte do Anti-Edipo: *Mil mesetas. Capitalismo e esquizofrenia*.

En 1987 fundou, con Deleuze, a revista *Chimères* (boletín de esquizoanálise).
Salival

***Salival*** é unha caixa en formatos CD/VHS e CD/DVD editada o 12 de decembro do 2000 pola banda de metal progresivo estadounidense Tool. Inclúe un libro de 56 páxinas con fotografías e imaxes dos seus vídeos musicais.

O tema "You Lied" é unha versión de Peach, a anterior banda do baixista Justin Chancellor. A versión da canción de Led Zeppelin "No Quarter" foi gravada orixinalmente para a banda sonora de *Private Parts*, pero Tool finalmente non permitiu o seu uso na película.
Brandy

[miniatura|Unha botella de [calvados Pays D'Auge]]
O **brandy** (apócope de *brandewijn*; holandés: viño queimado) é o termo en xeral usado para o viño destilado, case sempre cun 40-60% de volume en etanol. Ademais de viño, este alcohol tamén pode ser feito de polpa de uva ou de zume de fruta fermentado. A menos que se diga o contrario, o brandy está feito de viño de uva.
## Historia 
A orixe do brandy non é clara pero está ligada ó desenvolvemento da destilación. Bebidas de alcohol concentrados coñecéronse na Grecia e Roma antigas, e poden ter unha historia aínda máis antiga, desde a antiga Babilonia. O brandy como se coñece hoxe, apareceu no século XII e fíxose popular no século XIV.

Inicialmente o viño era destilado como un método de conservación para facer máis fácil o seu transporte polos comerciantes. A intención era agregar de novo a auga separada ó brandy na destilación pouco antes do seu consumo. Logo descubriuse que se se almacenaba en barricas de madeira, o produto resultante melloraba considerablemente comparado co viño orixinal.
Lauburu

O **lauburu** ou **cruz curvada** ten a súa orixe nas teorías vasco-cantabristas dos historiadores éuscaros entre os séculos XVI a XVIII nas que afirmabanque os antigos cántabros, que tan ferozmente combateran o Imperio Romano, eran en realidade os devanceiros dos vascos.

## Historia e características
Aínda que o seu arraigo definitivo en Biscaia e Guipúscoa vén da obra de Enrique Flórez *La Cantabria disertación sobre el sitio y extensión que tuvo en tiempo de los romanos la región de los cántabros*, publicada en 1768 e da que é herdeira o movemento forista do século XIX.

Estas teorías foron completamente rexeitadas polos estudos históricos e pasouse á súa difusión no campo literario, por medio de novelas pseudo-históricas e lendas ficticias. *La leyenda de Aitor* de José Agustín Chaho ou *Amaya. Los vascos del siglo VIII* de Navarro Villoslada, son dous exemplos neste campo. A intención destes textos era avalar o movemento forista tratando de lle achegar lexitimidade dende o punto de vista histórico acorde aos seus postulados.

### Nome
Aparece a súa proposta de lábaro, o lauburu. Apoiándose nas verbas "*lau*" que significa catro e " *buru*" co significado de cabeza, buscouse un símbolo no que aparecesen estas características, un dos moitos motivos astrais de orixe preromana indoeuropea e que se conservan no norte de España como motivo ornamental. Son moitos os autores e investigadores da cultura vasca que tratan a orixe ancestral e milenaria deste símbolo, aínda que recoñecen que non se atopan en Euskadi restos ou achados do mesmo até o século XVI.

### Forma
A súa forma semella vagamente a hélice dun barco moderno e pasou a ser un "símbolo vasco", sendo adoptado polo forismo coma unha forma máis da cultura vasca. Cando Sabino Arana perfila o moderno nacionalismo vasco, na década de 1890, foi un firme defensor deste símbolo, usándoo ademais como exemplo de que os vascos no pasado rendían culto ao Sol.
## Notas
Van

## Construción 
Un **van** é o espazo aberto por debaixo dun muro, ponte ou estrutura de sustentación, oco.

## Anatomía 
O **van** é o estreitamento do corpo humano por riba das cadeiras; cintura, cós.

## Toponimia 
**Van** pode referirse a varios lugares:

###  
* A cidade de **Van**.
* A **provincia de Van**.
* O **lago Van**.
* A **batalla de Van**.

###  
* **Van**, no condado de Caerphilly.
* **Van**, no condado de Llanidloes.

###  
* **Van**, no estado de Arcansas.
* **Van**, no estado de Kentucky.
* **Van**, no estado de Míchigan.
* **Van**, no estado de Missouri.
* **Van**, no estado de Ohio.
* **Van**, no estado de Oregón.
* **Van**, no estado de Pensilvania.
* **Van**, no estado de Texas.
* **Van**, no estado de Utah.
* **Van**, no estado de Virxinia.
* **Van**, no estado de Virxinia Occidental.
Antivirus

Un **antivirus** é unha aplicación informática que ten coma obxectivo detectar e limpar programas malintencionados e virus do equipo no que estea instalado.

A actividade dun antivirus é de dous tipos:
* *Prevención*: trátase de prever a instalación de virus no equipo. Ó estar conectados á rede isto faise máis importante.
* *Limpeza*: cada certo período de tempo (antes definido) ou trala petición do usuario, o antivirus revisa o sistema en busca de programas malintencionados, coa intención de illalos e eliminalos.

## Tipos de antivirus 
Existen dous tipos de software antivirus:

* *Antivirus residentes*: os máis comúns e complexos. Vixían o sistema constantemente, na busca de intrusións.
* *Antivirus baixo demanda*: só analizarán o sistema (ou partes deste), trala petición do usuario de facelo.

## Tipos de programas malintencionados 
* **Virus**: programas coa intención de facer dano (borrar discos duros, sobrecargar o sistema etc.).
* **Dialers**: prexudicial nas conexións a Internet por módem telefónico. Fai que conectemos o servizo a través de números de tarificación adicional, no canto de polo número do noso provedor.
* **Spyware**: aplicacións que espían o noso sistema. Normalmente tratarase de cookies malignas que permiten, ó entrar en certas páxinas, que outras persoas vexan información persoal do noso ordenador.
* **Troianos**: código malicioso engadido a un programa orixinal. Diferénciase do virus en que este é un programa por si mesmo, que suplanta ó orixinal.
* **Worms**: virus especialmente deseñados para as redes, coa particularidade de poderse autoduplicar.

## Evolución 
Cada día, os virus fanse máis perigosos. O que antes era unha serie de programas coa intención de facer dano, agora convértense en ferramentas coas que atopar información confidencial, suplantar a persoas lexítimas etc. Coa interconexión total que estamos vivindo e o intercambio constante de información, a propagación destes programas é moito máis doada. Pero tamén o é a obtención dun programa antivirus (temos no mercado multitude de antivirus gratuítos e de pago) e unha actualización constante destes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Antivirus McAfee
* Antivirus BitDefender
* Antivirus Panda
Van, Turquía

miniatura|250px|Localización da cidade de Van, na provincia de Van

**Van** (en ; en ; en ) é unha cidade do leste de Turquía, a carón do lago homónimo, e na provincia homónima. Ten preto de 400.000 habitantes.
## Historia 
A cidade foi devastada durante a primeira guerra mundial polos otománs, como parte do xenocidio armenio. Durante este tempo celebrouse a batalla de Van.

## Véxase tamén
Spanair

**Spanair S.A.** foi unha aeroliña española que tivo a súa base no aeroporto de Barcelona. Ata o ano 2009 foi subsidiaria do SAS Group, a mesma compañía á que pertence Scandinavian Airlines. O 25 de xaneiro a aeroliña estaba nunha situación económica complicada e o goberno de Cataluña aprobou un plan de préstamo de 10,5 millóns de euros para intentar salvala. A compñía reduciu custos e os ingresos melloraron, pero o 27 de xaneiro de 2012 cesou todas as súas operacións despois de que non se conseguise chegar a un acordo de rescate con Qatar Airways. Spanair foi membro de Star Alliance dende 2003 ata a súa desaparición.

## Características
Operou voos de pasaxeiros entre España e Europa, estendendo as súas operacións ao oeste de África. Realizou tamén voos charter a todo o mundo para compañías de viaxes. A súa base principal estivo en El Prat de Barcelona, con centros de conexión no aeroporto madrileño de Barajas, e no aeroporto de Son Sant Joan. É membro da alianza de aeroliñas Star Alliance.

## Historia
Spanair fundouse en decembro de 1986 e comezou as súas operacións en marzo de 1988. Foi creada como unha empresa conxunta entre SAS e Viajes Marsans e os seus primeiros servizos foron voos charters europeos. Os voos de longo percorrido aos Estados Unidos, México e a República Dominicana comezaron en 1991, seguidos por voos domésticos en marzo de 1994. A aeroliña fixo tamén voos de longo percorrido, co avión Boeing 767-300, a Washington, D.C. e Buenos Aires a finais dos 90. Spanair uniuse á Star Alliance en 2003. Actualmente os donos da compañía son o SAS Group (94,9%) e o Grupo Marsans (5,1%). Ten 2.535 empregados.

## Frota
En xaneiro do ano 2011 a frota de Spanair estaba formada por 32 avións, cunha idade media de 11,6 anos.

## Notas
Piti Sanz

**Vicente Luís Sanz Muñoz**, coñecido como **Piti Sanz**, nado en Huelva en 1966 e finado o 23 de maio de 2025, foi un músico e compositor galego con numerosos traballos dentro do audiovisual galego e español así como no mundo do teatro.

## Traxectoria
É o autor da banda sonora de filmes como *Mataharis* ou series como *Terra de Miranda*. Traballou con directores como Alfonso Zarauza ou Jorge Coira. Foi cofundador dos grupos Sindicato Agrario e Los Contentos e tocou en discos de Siniestro Total e Los Enemigos. No 2013 incorporouse á formación do grupo musical Os Resentidos.

En 2007 foi candidato ós premios Goya na categoría de Mellor Canción Orixinal polo tema "Esa luz". Foi composto conxuntamente con Luís Tosar, con quen mantivo o grupo musical Di Elas. A Academia retirou posteriormente este nomeamento.
Acadou tres premio María Casares á mellor música orixinal por *Finis Mundi Circus* en 1999, *Ñiki Ñaque* en 2001 e mais *Policía* en 2002. Ten un cuarto por *Se o vello simbad volvese as illas*, aínda que o seu nome non aparece na listaxe oficial. Gañou catro Premios Mestre Mateo, polas películas *Entre bateas*, *A noite que deixou de chover* e *18 comidas* e pola serie *O Nordés*.

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Culturagalega.org