Moeda de 20 dólares de 1933

A **moeda de 20 dólares de 1933** (coñecida tamén como **dobre aguia de 1933**) é a moeda de ouro de 20 dólares Saint-Gaudens emitida pola Casa da Moeda dos Estados Unidos e cuñada pola Ceca de Filadelfia no derradeiro ano da súa serie, 1933, en plena Gran Depresión. Trátase dunha moeda mítica da numismática estadounidense, por mor da súa rareza, xa que, malia a súa tiraxe inicial de 445.500 pezas, ningunha delas saíu á circulación e ordenouse a súa refundición, da que só sobreviviron uns poucos exemplares.

Aínda que a orde de refundición das pezas cuñadas prevía que se conservasen unicamente dous exemplares, sábese que outros 20 foron rescatadas da fundición con ánimo de fraude e chegaron clandestinamente ás mans de coleccionistas. Nove destas moedas foron recuperadas posteriormente e destruídas, o que a converte nunha das moedas máis raras do mundo, con só 13 exemplares coñecidos, dos cales só un é de propiedade privada, o coñecido como espécime Farouk ou espécime Weitzman. Dise que o Servizo Secreto dos Estados Unidos investiga informes sobre a hipotética existencia doutros espécimes, xa que a súa posesión en mans privadas sería ilegal.

As dúas moedas recuperadas oficialmente da fundición pasaron a formar parte da Colección Numismática Nacional dos Estados Unidos; as dez recuperadas consérvanse no Depósito de Metais Preciosos dos Estados Unidos de Fort Knox, e a única moeda legalmente en mans privadas vendeuse en 2002 ao coleccionista privado Stuart Weitzman, —que permaneceu no anonimato naquel momento— por 7,59 millóns de dólares, o segundo prezo máis alto pagado nunha poxa por unha moeda estadounidense naquel momento. A moeda vendeuse novamente a un comprador anónimo nunha poxa en xuño de 2021 por 18,9 millóns de dólares, o que a converteu na moeda máis cara xamais vendida, tal e como consta no *Guinness World Records*.

Da tiraxe total inicial, unha pequena cantidade de pezas fora enviada tamén á Comisión de Ensaios dos Estados Unidos, e finalmente estas pezas acabaron sendo tamén destruídas e refundidas, logo do proceso de análise ao que foron sometidas.

## Produción e refundición 
[miniatura|Orde executiva 6102, emitida por [Franklin D. Roosevelt en 1933 durante a Gran Depresión, pola que se esixía á poboación a entrega do ouro que posuíse.|359x359px]]
En 1933, nun intento de pór fin á crise bancaria xeral da década de 1930, o presidente estadounidense Franklin D. Roosevelt promulgou a Orde executiva 6102, entre cuxas disposicións estaban as seguintes:

Ademais, o Congreso aprobou a Lei da Reserva de ouro en 1934, que prohibía a circulación e a posesión privada de moedas de ouro estadounidenses de curso legal ordinario, coa exención das moedas de colección. Esta lei declaraba que as moedas de ouro xa non tiñan curso legal nos Estados Unidos, e a xente tiña que trocar obrigatoriamente as súas moedas de ouro por outras formas de moeda. As moedas de 20 dólares de ouro de 1933 cuñáronse despois desta orde executiva, mais como xa non tiñan curso legal, do mesmo xeito que o resto das moedas de ouro cuñadas ese ano, fundíronse a finais de 1934, algunhas delas logo da pertinente análise pola Comisión de Ensaios. Así e todo, determinouse conservar dous espécimes dos cuñados, que a Casa da Moeda dos Estados Unidos doou para a Colección Numismática Nacional, unha das cales se exhibe no Museo Nacional de Historia Americana dentro da súa exposición *The Value of Money* ("O valor do diñeiro").[miniatura|284x284px|Exemplar da [Colección Numismática Nacional dos Estados Unidos, exposto no Museo Nacional de Historia Americana, de Washington.]]Así as cousas, estes deberían ser os dous únicos exemplares existentes da dobre aguia de 1933. No entanto, sen o coñecemento da Casa da Moeda, algún membro do seu persoal —presumiblemente o caixeiro— subtraeu algún dos exemplares antes de seren fundidos e estes chegaron ás mans de coleccionistas a través do xoieiro de Filadelfia Israel Switt. As moedas espertaron axiña o seu interese no ámbito do coleccionismo numismático e foron obxecto de transacción entre os coleccionistas durante varios anos, ata que o Servizo Secreto foi informado da súa existencia. O asunto chegou tamén a coñecemento dos responsables da Casa da Moeda cando un xornalista contactou con ela no marco dunha investigación que estaba a realizar sobre a historia das moedas que vira nunha poxa numismática da compañía Stack's Bowers. A raíz disto, o Servizo Secreto iniciou unha investigación oficial sobre o asunto en marzo de 1944. Antes da investigación, un comerciante de Texas vendeulle un dos exemplares a un comprador estranxeiro, e saíu dos Estados Unidos o 29 de febreiro de 1944.

De xeito diferente a esta dobre aguia, a aguia ou moeda de 10 dólares *Indian Head* de 1933 cuñouse antes da orde de retirada de Roosevelt, polo que é legal a súa posesión por particulares. Mesmo así, calcúlase que non deben existir máis de 40 exemplares da moeda de 10 dólares, xa que o resto foron fundidos, polo que o seu grao de rareza é tamén excepcional.

## O espécime Farouk 
### 1944: Exportación e posterior desaparición 
[miniatura|O rei Farouk de [Exipto en 1946.]]
O único exemplar que saíra do país fora adquirida polo rei Farouk de Exipto, que era un voraz coleccionista de multitude de obxectos, entre eles ovos imperiais de Fabergé, frascos antigos de Aspirina, calcapapeis, selos de correos e tamén moedas raras, das que tiña unha colección de máis de 8.500 exemplares. En 1944, Farouk adquiriu o seu espécime da dobre aguia de 1933 e, en estrito cumprimento da lei, os seus ministros solicitáronlle ao Departamento do Tesouro dos Estados Unidos unha licenza de exportación para a moeda. Por erro, poucos días antes de que se descubrise o roubo na Casa da Moeda, concedéuselle a licenza. O Departamento do Tesouro intentou traballar por vía diplomática para solicitar a Exipto a devolución da moeda, mais a segunda guerra mundial atrasou as súas xestións durante varios anos. En 1952, o rei Farouk foi deposto nun golpe de Estado, e moitas das súas posesións foron postas á venda posteriormente en poxa pública a cargo da compañía Stack's Bowers, entre elas a moeda de 20 dólares Saint-Gaudens de 1933. O Goberno dos Estados Unidos solicitou a devolución da moeda, e o Goberno exipcio declarou que accedería á petición, aínda que a peza desapareceu e non se viu novamente en Exipto.

### 1996: Reaparición 
En 1996, o espécime que fora de Farouk reapareceu logo de máis de catro décadas de escuridade, cando o comerciante de moedas británico Stephen Fenton foi detido por axentes do Servizo Secreto dos Estados Unidos durante unha operación encuberta no hotel Waldorf-Astoria de nova York. Aínda que nun principio lles asegurou aos investigadores que adquirira a moeda no mostrador da súa tenda, máis tarde modificou a súa versión e, baixo xuramento, insistiu en que a súa dobre aguia de 1933 procedía da colección do rei Farouk, aínda que isto non puido verificarse. Posteriormente retiráronse os cargos penais contra Fenton, que defendeu a súa propiedade da moeda ante un tribunal civil. O caso non se resolveu ata 2001, cando se acordou que a propiedade da moeda debería reverterse ao Goberno dos Estados Unidos, quen despois podería vendela legalmente en poxa á persoa que fixese a oferta máis alta. O Tesouro dos Estados Unidos emitiu un documento *ad hoc* para "emitir e monetizar" a moeda, converténdoa así formalmente nunha moeda de ouro de curso legal nos Estados Unidos. Ao se alcanzar o acordo xudicial en xullo de 2001, só dous meses antes da destrución do edificio nos atentados do 11 de setembro, a moeda trasladouse a Fort Knox para a súa custodia.

### A venda de 2002 
O 30 de xullo de 2002, o Tesouro vendeulle a un ofertante anónimo o ex-espécime Farouk nunha poxa levada a cabo novamente por Stacks Bowers, en nova York, que non levou máis que nove minutos. O seu prezo acadou os 6,6 millóns de dólares, mais unha prima do 15 por cento e os 20 dólares adicionais necesarios para cumprir o formalismo de "monetizar" o valor nominal da moeda e convertela así en moeda de curso legal. Isto elevou o prezo final da venda a 7.590.020,00 dólares, case o dobre do récord anterior acadado pola venda dunha moeda. A metade do prezo da puxa debía entregarse ao Tesouro dos Estados Unidos, mais os 20 dólares da monetización da moeda, en tanto que Stephen Fenton tiña dereito á outra metade, consonte os termos da resolución xudicial do ano anterior.

### A venda de 2021 
O comprador de 2002 permaneceu no anonimato durante case dúas décadas, ata marzo de 2021, cando se revelou nun artigo de *The New York Times* que se trataba do coleccionista Stuart Weitzman. A decisión de Weitzman de revelarse como propietario da moeda desde 2002 coincidiu coa súa decisión de vendela, nunha poxa pública programada para o mes de xuño pola compañía ''Sotheby's*. A moeda foi catalogada como "Lote 1" na poxa de *Sotheby's* do 8 de xuño de 2021, e vendeuse ese día por 18.872.250 dólares.

## Descubrimento de dez novos exemplares 
### Descuberta e aspectos legais 
En agosto de 2005, a Casa de Moeda dos Estados Unidos anunciou a recuperación doutras dez moedas de ouro da dobre aguia de 1933 roubadas á familia do xoieiro de Filadelfia Israel Switt, o comerciante de moedas que fora identificado polo Servizo Secreto como unha das pólas do roubo, que xa admitira ter vendido os primeiros nove espécimes recuperadas medio século antes. En setembro de 2004, a suposta propietaria das moedas, Joan Switt Langbord, entregou voluntariamente as dez pezas ao Servizo Secreto, e en xullo de 2005 a *US Mint*, en colaboración co Instituto Smithsoniano, autenticou as moedas.

Consonte diversos testemuños, Israel Switt tiña moitos contactos e amigos na Ceca de Filadelfia e, ao parecer, tivera acceso a persoas encargadas de varias fases do proceso de cuñaxe das moedas. Unha teoría é que McCann cambiou as moedas de 20 dólares con data do ano anterior polos exemplares de 1933 antes de que estes se fundisen, evitando así que as listaxes de inventario e os libros de contabilidade se visen alterados.

Algúns expertos en numismática argumentaron, pola contra, que é posible que Switt obtivese legalmente os seus exemplares de 1933 ao cambiar ouro en bruto por moedas. Aínda que os rexistros da Casa da Moeda amosan claramente que non se chegaron a pór á disposición da poboación as dobres aguias de 1933, é probable que houbese tres semanas en marzo de 1933 nas que se poderían ter obtido legalmente estas moedas. A Casa da Moeda comezou a cuñar estas moedas de 20 dólares o 15 de marzo, e a orde executiva de Roosevelt de prohibilas non se finalizou ata o 5 de abril. O 6 de marzo de 1933, o secretario do Tesouro ordenoulle ao director da Casa da Moeda, Robert John Grant, pagar ouro só baixo licenza emitida polo secretario, e os estados diarios do caixeiro da *US Mint* non reflicten que se pagase ningunha dobre aguia de 1933.

### Proceso xudicial 
O 28 de outubro de 2010, o xuíz do Tribunal de Distrito dos Estados Unidos Legrome D. Davis emitiu unha decisión de 20 páxinas en relación coas reclamacións das moedas por parte dos descendentes de Israel Switt, o que conduciu a un xuízo en xullo de 2011 que tivo unha duración de dez días, tras o que o xurado fallou por unanimidade a favor do Goberno dos Estados Unidos en relación coa propiedade dos dez novos exemplares da moeda. O tribunal concluíu que as probas circunstanciais demostraban que Israel Switt obtivera ilegalmente as moedas propiedade do Goberno dos Estados Unidos e que, por tanto, seguían a ser de propiedade gobernamental. A decisión foi confirmada o 29 de agosto de 2012 e a familia anunciou a súa decisión de apelar.
[miniatura|280x280px|Os 10 exemplares da moeda custódianse no [Depósito de Metais Preciosos dos Estados Unidos|Depósito de Metais Preciosos dos Estados Unidos de Fort Knox, en Kentucky.]]
Os dez exemplares da dobre aguia de 1933, almacenados no Depósito de Metais Preciosos de Fort Knox, en Kentucky. foron amosados aos membros do xurado en Filadelfia durante o xuízo de xullo de 2011, e logo foron devoltos a Fort Knox, onde terían que permanecer ata que se tomase unha decisión con respecto á súa disposición. En abril de 2015, un tribunal federal de apelacións dos Estados Unidos ordenou a devolución das moedas á familia Switt-Langbord porque a incautación orixinal dos activos se levara a cabo de xeito incorrecto, xa que o Goberno non presentara unha demanda xudicial de confiscación civil dentro dos 90 días da reclamación dos activos incautados pola familia.  Esta orde foi revogada o 28 de xullo de 2015, e en outubro de 2015 celebrouse unha sesión *en banc'' con 13 xuíces do Tribunal de Apelacións do Terceiro Circuíto, que escoitaron os argumentos orais na apelación en curso. O 1 de agosto de 2016, os xuíces revogaron a sentenza anterior e declararon que as moedas eran propiedade do Goberno dos Estados Unidos. Os Switt-Langbord apelaron ante o Tribunal Supremo dos Estados Unidos, que o 17 de abril de 2017 rexeitou a revisión do caso.

O secretario do Tesouro dos Estados Unidos, Steven Mnuchin, e o líder da maioría do Senado, Mitch McConnell, visitaron o 21 de agosto de 2017 o Depósito de Metais Preciosos de Fort Knox e alí puideron ver os dez exemplares da moeda de 20 dólares de 1933. No documento publicado tras a súa visita —en virtude da Lei de Liberdade de Información— faise referencia ás moedas como "dez (10) moedas de ouro 'Dobre aguia de 1933' devoltas recentemente para a custodia da Casa da Moeda".

## A dobre aguia de 1933 na cultura popular 
O prezo récord acadado pola moeda cando en 2002 o Tesouro a vendeu en poxa pública tivo moita repercusión na prensa do moneto e fixo que se convertese nunha moeda moi coñecida, ata o punto de se converter en motivo de varias novelas, como *The Kills* (2004), de Linda Fairstein, cunha historia baseada no espécime Farouk, ou *The Double Eagle* (2006), de James Twining, esta última cunha trama policial ficticia a partir dun roubo de varios exemplares da moeda en Fort Knox.

En 2007, Tilman Remme dirixiu un documental de 53 minutos de duración producido para Fulcrum TV por Laura Jones, centrado nas vicisitudes acaecidas ao longo da historia en relación coa dobre aguia de 1933, co título de *Hunt for the Double Eagle*, e que conta tamén cunha versión en francés titulada *A la recherche de la pièce perdue*.

En marzo de 2012, un exemplar da moeda de 20 dólares de 1933 foi presentada ao público europeo nunha xira que percorreo diversas capitais: Londres, Dublin, Bruxelas, Praga, Varsovia, Oslo e Helsinqui. En Bruxelas foi presentada na Biblioteca Real de Bélxica o 9 de marzo de 2012.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bowers, Q. D. (2004). *A Guide Book of Double Eagle Gold Coins*. Whitman, Atlanta. ISBN 978-0-7948-1784-8
* Christy, B. (2004). "Curse of the Double Eagle". En *Playboy*. 22 de abril.
* Frankel, A. (2006). ''Double Eagle: the epic story of the world's most valuable coin*. Norton, Nova York. ISBN 0-393-05949-9
* Tripp, D. (2004). *Illegal tender: gold, greed, and the mystery of the lost 1933 Double Eagle*. Free Press, Nova York. ISBN 0-7432-4574-1

### Outros artigos 
* Augustus Saint-Gaudens
* Moeda de 20 dólares Saint-gaudens

### Ligazóns externas 
* Saint Gaudens Double Eagles (*Saintgaudensdoubleeagle.com'')