Ecolingüística

A **ecolingüística** ou **ecoloxía lingüística** fai referencia a unha nova aproximación teórica ó estudo das linguas e dos discursos que as linguas vehiculan. Hai quen ve na nova abordaxe un novo paradigma de investigación lingüística e quen a reserva para a designación dunha máis das distintas ramas da lingüística na que se vencellaría a metáfora da ecoloxía co estudo da linguaxe. Común ás dúas visións é a consideración de que a ecolingüística debe investigar a lingua desde a perspectiva da diversidade de linguas e da variación lingüística.

En sentido xeral, a ecolingüística podería definirse nos termos de Alwin Fill como "a ciencia das interaccións entre a lingua e o mundo". A axenda dos lingüistas defensores desta nova corrente teórica pon de relevo o carácter multifacético da lingua na vida dos homes, abastecéndose tanto de temas xa tratados por distintas disciplinas lingüísticas coma o bilingüismo e o multilingüismo, a interferencia e o empréstito lingüístico, os cambios de códigos e de linguas, a estandarización ou o mantemento das linguas como de preocupacións máis recentes. Entre estas últimas estarían a dos mercados e viabilidade das linguas, o dos custos e beneficios da diversidade, o da demografía e reprodución das linguas e o das ideoloxías e prexuízos lingüísticos.

## Historia da nova disciplina
A filosofía subxacente nas abordaxes ecolingüísticas é máis holística e integrada cá da corrente dominante na lingüística actual (incluída a practicada por moitos sociolingüistas e pragmatistas). As posicións críticas promovidas por Roy Harris (1979, 1980) e outros lingüistas da corrente integracional para o estudo dos signos e da comunicación estarían na base das máis modernas aproximacións á ecoloxía das linguas.

A figura pioneira da ecoloxía lingüística é a do lingüista noruegués-americano Einar Haugen, quen nunha conferencia de 1970 cuñou o termo "language ecology" ("ecoloxía da lingua" ou "ecoloxía lingüística") para facer referencia ás similitudes que poden establecerse entre as interaccións entre linguas e as interaccións que manteñen diferentes especies de plantas e animais nun mesmo contorno. O relatorio que levaba o título de "The ecology of the language" foi publicado ó ano seguinte con outra serie de artigos seus nun volume editado por Anwal S. Dill (1972).

O asentamento deste novo enfoque que entende as linguas non como unidades autosuficientes senón en relación co medio prodúcese nas dúas décadas seguintes á par da crise ecolóxica do planeta, cada vez máis preocupante. A conferencia do lingüista británico Michael Halliday, "New Ways of Meaning: the Challenge to Applied Linguistics", impartida á AILA no congreso de Tesalónica (1990) amplía a investigación do contexto social ó contexto ecolóxico no que se enmarca a sociedade ó defender a conexión entre a lingua e varios -ismos: o "desenvolvementismo" (ing. "growthism", esp. desarrollismo), o "clasismo" e o o "especiesismo". Na súa conferencia Holliday consideraba o papel da lingua na degradación e destrución ambiental e as consecuencias ecolóxicas desastrosas de determinados usos lingüísticos.

O desenvolvemento da metáfora da ecoloxía lingüística atopou en Peter Mühlhäusler e Alwin Fill dous dos principais impulsores na década dos noventa. No seu libro *Linguistic Ecology* (1996), Mühlhäusler revisa a transformación, baixo os efectos da colonización e modernización, da rexión lingüística do Pacífico á que adicou a maior parte da súa investigación lingüística. A conclusión, para Mühlhäusler, é que o cambio lingüístico obedece a forzas culturais e históricas antes que a unha evolución soamente natural. Unha ecoloxía saudable consistente nunha ampla diversidade de formas lingüísticas (a que existía previamente á colonización das illas do Pacífico) é condición esencial para a existencia de ecosistemas lingüísticos saudables. O contrario equivale á estandarización e occidentalización lingüística e cultural (establecemento de estados-nación monolingües) e á perda dos coñecementos ecolóxicos codificados nas variedades lingüísticas locais.

No 2001 Fill e Mühlhäusler editaron un conxunto de 27 artigos baixo o título de *The Ecolinguistics Reader*. O libro contén contribucións de tódolos campos da ecolingüística e dos principais precursores e practicantes do novo paradigma e mostra a diversidade de enfoques e aproximacións a esta recente área de estudo.

## Ámbitos de estudo
A ecolinguística estuda a acción recíproca entre linguas, entre os pobos e falantes que as usan e entre as linguas e os mundos que representan.

Entre os dominios de estudo relevantes na ecoloxía dunha lingua estarían todos aqueles ámbitos que dunha ou doutra maneira se refiren a eses tres tipos de conexións. Entre outros, os seguintes:

* As relacións existentes entre a lingua e a comunidade de falantes que se serve dela, tradicionalmente estudadas pola sociolingüística e a etnolingüística.
* As interrelacións que se dan entre as linguas dunha área dada e as intrarrelacións que se dan dentro dunha mesma lingua, entre as súas variedades, tradicionalmente abranguidas nos estudos de xeolingüística e dialectoloxía.
* A interacción entre as linguas ó nivel da mente humana (o campo tradicional da psicolingüística) ou das comunidades lingüísticas (a socioloxía da lingua). 
* A influencia que exerce a lingua (a través dos discursos ideolóxicos) na construción da realidade percibida pola comunidade que a usa (examinado a través da análise crítica do discurso)
* E, á inversa, a maneira en que diferentes realidades humanas e ambientais contribuíron historicamente a crear a diversidade lingüística hoxe existente (o campo tradicional da lingüística histórica e da historia da lingua).

En sentido amplo, a relación dialéctica entre lingua e realidade, entre representación e mundo real, está na base da maior parte dos estudos ecocríticos de raíz lingüística que pretenden desvelar o potencial destrutivo de construcións discursivas relacionadas co consumo, coa política e coa natureza en xeral. A análise do discurso permitiu esbozar as ideoloxías vehiculadas a través de textos aparentemente inocuos sobre o ambiente e o ambientalismo (Rom Harré, Brockmeier e Mühlhäusler 1999, Arran Stibbe 2004).

## Véxase tamén
### Bibliografía
*Fill, Alwin, Hermine Penz & Wilhem Trampe (2002) (eds.) *Colourful Green Ideas*. Bern: Peter Lang Verlag.
*Fill, Alwin & Peter Mühlhäusler (2001) (eds.) *The ecolingusitics reader*. Londres: Continuum.
*Halliday, Michael (1990) *New ways of meaning: the challenge to applied linguistics*. Reimpreso en Fill and Mühlhäusler (2001) (eds.), pp 175–202.
*Harré, Rom; Jens Brockmeier & Peter Mühlhäusler (1999) *Greenspeak: a Study of Environmental Discourse*. Londres: Sage.
*Harris, Roy (1980) *The language-makers*.Londres: Duckworth.
*Harris, Roy (1981) *The language myth*.Londres: Duckworth.
*Harris, Roy (1987) *The Language Machine*. Londres: Duckworth.
*Harris, Roy (1998) *Introduction to Integrational Linguistics*. Oxford: Pergamon.
*Haugen, Einar (1972) "The ecology of language" in Anwar S. Dil (ed.) *The Ecology of Language*, pp.&nbsp;325–339. Stanford: Stanford University Press.
*Mackay, William F. (1980) "The ecology of language shift", in *Sprachkontakt un Sprachkonflikt*, pp 35–41. Wiesbaden: Franz Steiner.
*Maffi, Luisa (2001)*On Biocultural Diversity: Linking Language, Knowledge, and the Environment*. Washington: Smithsonian Institution Press. 
*Muhlhäusler, Peter (1995) *Linguistic Ecology; Language Change and Linguistic Imperialism in the Pacific Rim*. Londres: Routledge.
*Sánchez Carrión, José María (1985): "La nueva sociolingüistica y la ecología de las lenguas". Donostia-San Sebastián: Eusko Ikaskuntza.
*Stibbe, Arran (2005) "Environmental education across cultures: beyond the discourse of shallow environmentalism", *Language & Intercultural Communication*, 4:4:242-260.

### Ligazóns externas
*Artigo de Arran Stibbe sobre o discurso ecolóxico en manuais de aprendizaxe do inglés 
*Bibliografía sobre ecolingüística. Secretaria General de Política lingüística da Generalitat de Catalunya
*Diversidade lingüística, sostibilidade e paz. Fòrum de Barcelona
*Foro de investigación sobre lingua e ecoloxía. Language & Ecology Research Forum
*Web sobre ecoloxía da lingua. The Ecolinguistics Website
*IAISLC. Lingüística integracional