Historia das relixións

A **historia das relixións** é o rexistro escrito dos sentimentos, pensamentos e ideas relixiosas humanas. Este período da historia relixiosa comeza coa invención da escritura hai uns 5.200 anos (3200 a.C.). A prehistoria da relixión implica o estudo das crenzas relixiosas que existían antes da chegada dos rexistros escritos. Tamén se pode estudar a cronoloxía relixiosa comparativa a través dunha liña do tempo da relixión, ou as interrelacións e a diversificación histórica das ideoloxías relixiosas mediante o uso da filosofía evolutiva e o comparativismo amplo. A escritura xogou un papel fundamental na estandarización dos textos relixiosos independentemente da época ou do lugar e na facilitación da memorización de oracións e regras divinas.

O concepto de «relixión» formouse nos séculos XVI e XVII. Os textos sagrados como a Biblia, o Corán e outros non tiñan unha palabra ou sequera un concepto de relixión nas linguas orixinais, e tampouco o tiñan as persoas ou as culturas nas que se escribiron estes textos sagrados. Moitas culturas do mundo actual e do pasado carecen de conceptos ou rexeitan as distincións entre o natural e o sobrenatural.

A palabra *relixión*, tal como se usa no século XXI, non ten unha tradución precolonial obvia a linguas non europeas. O antropólogo Daniel Dubuisson escribe que «o que Occidente e a historia das relixións que as levou a cabo obxectivaron baixo o nome de 'relixión' é... algo bastante único, que só podería ser apropiado para si mesmo e para a súa propia historia».

## Historia do estudo 
A escola de historia relixiosa chamada *Religionsgeschichtliche Schule*, unha escola de pensamento alemá de finais do século XIX, orixinou o estudo sistemático da relixión como un fenómeno sociocultural. Describía a relixión como unha evolución coa cultura humana, desde o politeísmo ata o monoteísmo.

A *Religionsgeschichtliche Schule* xurdiu nun momento no que o estudo académico da Biblia e da historia da Igrexa florecía en Alemaña e noutros lugares (véxase alta crítica, tamén chamada *método histórico-crítico*). O estudo da relixión é importante: a relixión e conceptos similares a miúdo deron forma ás leis e aos códigos morais das civilizacións, á estrutura social, á arte e á música.

Co fin de comprender mellor a orixe e a diversidade actual dos sistemas de crenzas relixiosas en todo o mundo, estudos recentes tentaron centrarse nas interrelacións históricas e na diversificación de todas as principais relixións organizadas, aplicando a filosofía evolutiva moderna á análise comparativa de supostos grupos ideolóxicos.

## Historia da noción de «relixión» na cultura occidental 
### Na cultura relixiosa grega 
[miniatura|upright=0.7|Busto de [Heródoto (484 a.C.-425 a.C.) nunha copia romana dun orixinal grego do século IV a.C.]]
[esquerda|miniatura|upright=0.7|Retrato de mármore dun sacerdote que data do século I a. C., descuberto en Atenas. A coroa de loureiro que rodea a súa cabeza indica a súa función sagrada. Conservado no [Museo Arqueolóxico Nacional de Atenas.]]
O termo grego moderno para «relixión» é thrēskeia (θρησκεία). Este termo provén de thrēskos (θρησκός; «medo», de aí «medo a Deus»), que á súa vez provén de throeō (θροέω, «berrar", «ter medo"). Na cultura relixiosa da antiga Grecia, non existía un único termo que resumise o que entendemos por «relixión» hoxe. Non obstante, thrēskeia tiña un papel e un significado precisos: indicaba a maneira formal na que se celebraba o culto aos deuses.

O obxectivo do culto relixioso grego era, de feito, manter a harmonía cos deuses, e non celebrar o seu culto significaba provocar a súa ira, de aí o «medo» (θρησκός) que o propio culto provocaba porque estaba conectado coa dimensión do sagrado. O primeiro autor en relatar os hábitos e costumes relixiosos dos diferentes pobos foi Heródoto (484 a.C.-425 a.C.) na súa obra *As historias* (Ἰστορἴαι *Istoriai*). Heródoto estaba motivado tanto polo relativismo relixioso sofístico como por un profundo interese polas culturas «bárbaras».

### Na cultura relixiosa romana 
esquerda|miniatura|upright=0.7|Retrato de mármore dun «flamen», século III d.C.
[thumb|upright=0.7|Monxes maniqueos que copiaban textos sagrados, cunha inscrición en sogdiano (manuscrito de Khocho, Conca de Tarim). O [maniqueísmo, como outros, foi perseguido no Imperio Romano porque entraba en conflito co *mos maiorum*.]]
O concepto romano de «relixión» (*religio*) correspóndese co coidado que se ten á hora de realizar un rito en beneficio dos deuses, un rito que, por tradición, debe repetirse ata que se realice correctamente. Neste sentido, os romanos asociaban o termo «relixión» cun sentimento de medo cara á esfera sagrada, unha esfera propia do ritual e, polo tanto, da propia relixión.

Nun contexto máis aberto, os romanos acollían todos os ritos que non entraban en conflito co *mos maiorum* dos ritos relixiosos tradicionais, é dicir, cos costumes dos seus antepasados. Cando os novos ritos, e polo tanto as *novae religiones*, entraban en conflito co *mos maiorum*, estes eran prohibidos: este era o caso, por exemplo, de cando en vez, das relixións xudía, cristiá, maniquea e dos ritos das bacanales.

A primeira definición do termo «relixión», ou mellor dito do seu termo latino orixinal *religio*, débese a Cicerón (106 a. C.-43 a. C.), quen no seu *De inventione* a expresa do seguinte xeito:

Co epicúreo Lucrecio (98 a.C.-55 a.C.) aparece unha primeira crítica á noción de relixión entendida aquí como un elemento que subxuga o home a través do medo e do que o filósofo debe liberarse:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*