Chaparela

:*Non confundir con Chaparena*.

A **chaparela**, *Diplodus vulgaris*, é unha especie de peixe da clase dos actinopterixios, infraclase dos teleósteos, orde dos perciformes, suborde dos percoideos, superfamilia dos percoideos e familia dos espáridos, unha das 23 actualmente integradas no xénero *Diplodus*.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1817 polo naturalista francés Étienne Geoffroy Saint-Hilaire, baixo o nome de *Sargus vulgaris*, (non confundir con **chaparena**, que figura no *Dicionario da RAG*, pero referido a outra especie de espárido, *Spondyliosoma cantharus*), Lahuerta e Vázquez, no seu *Vocabulario multiligüe de organismos acuáticos*, adxudican á especie *Diplodus vulgaris* o nome, *chaparena* —en contra do criterio da RAG— co sinónimo **sargo de cabeza negra**, que non ten a *cabeza negra* (en  todo o caso, poderiase dicir da *caluga*).

### Outros nomes na Península Ibérica 
Esta especie é coñecida en Cataluña como "variada", "vidriada" ou "verada", mentres que en castelán coñécese como "mojarra" (o nome *oficial*), ou "saifía". En toda a costa norte de España e en Portugal coñécese como "safia" (nome *oficial* en portugués) e "mucharra".

## Características 
miniatura|280px|Chaparela (*Diplodus vulgaris*).
[miniatura|280px|Láminas antigas comparanddo dúas especies similares: *Diplodus vulgaris* (esquerda) e *[Diplodus sargus*.]]

As princpais características desta especie son:
* A súa lonxitude media é duns 30&nbsp;cm, aínda que pode acadar até o 45&nbsp;cm como máximo, sendo a súa masa croporal de até os 1 300 g. a profundidades de até os 160 m, pero máis comunmente a menos dos 50 m e, ás veces, en lagoas costeiras. Os espécimes xoves ás veces encóntranse en leitos de pasteiros mariños.

En Galicia a súa presenza foi citada por primeira vez por Cornide en 1778, co nome de *Sparus melanurus*.

## Bioloxía 
### Costumes 
Os espécimes inmaturos son gregarios, mentres que os adultoa son solitarios.

### Nutrición 
A chaparela é un peixe omnívoro, alimentándose principalmente de algas, moluscos bivalvos e pequenos crustáceos.

### Reprodución 
Alcanzan a madurez sexual ao 2 anos de idade (cando miden aproximadamente uns 17&nbsp;cm), sendo os seus ovos peláxicos.

No sur de Portugal a temporada de desova esténdese de setembro a abril. Informouse que a temporada de desova desta especie fronte á costa suroeste de Portugal esténdese de decembro a marzo, alcanzando o seu punto máximo en xaneiro e febreiro. Esta especie caracterízase por ser un hermafrodita rudimentario con posíbel protandria (é dicir, que as gónadas masculinas maduran antes que as femininas, polo que os machos coa idade transfórmanse en femias).

No Mediterráneo occidental esta especie é hermafrodita e a súa reprodución ocorre en outono; as crías aparecen en decembro-xaneiro.

### Lonxevidade 
A lonxevidade de *Diplodus vulgaris* estímase en nove anos.

## Ameazas 
Posíbeis descensos nas súas poboacións localizados nas zonas de pesca e as modificacións do seu hábitat representan unha ameaza para *Diplodus vulgaris*.

## Estado de conservación 
Segundo os asesores da Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), *Diplodus vulgaris* é unha especie común e moi estendida, xa que a súa área de distribución vai desde o golfo de Biscaia até o Mediterráneo e a costa de África do Norte, e non hai evidencias da diminución da súa poboación, a pesar do seu alto valor comercial. A área de distribución de *D. vulgaris* superponse con áreas mariñas protexidas en toda a súa área de distribución, polo que a UICN cualifica o status da especie como *LC* (pouco preocupante).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bauchot, M. L. & Blanc, M. (1961): "Poissons Marins de l'Est Atlantique tropical. Téléostéens Perciformes. II. Percoidei". *Atlantide Report* **6**: 43-101.
* Bauchot, M. L. & Daget, J. (1972): "Catalogue critique des types de poissons du Muséum national d'Histoire naturelle. Famille des Sparidae". *Bulletin du Museum National d’Histoire Naturelle, Paris, 3e série, nº 24, Zoologie 18*: 33-100.
* Bauchot, M. L. & Pras, A. (1982): *Guía de los peces de mar de España y Europa*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-2820-685-6.
* Rodríguez Villanueva, X. L. e Vázquez, Xavier (1994): *Peixes do mar de Galicia (II). Peixes óseos: xeneralidades, clasificación e orde perciformes*. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. ISBN 84-7507-784-6.
* Terofal, F. e Militz, C. (2005): *Peces de Mar*. Barcelona: Editorial Blume. ISBN 84-8076-268-3.
* van der Land, J.; Costello, M. J.; Zavodnik, D.; Santos, R. S.; Porteiro, F. M.; Bailly, N.; Eschmeyer, W. N. & Froese, R. (2001): "Pisces", en: Costello, M. J. *et al*. (eds.) *European register of marine species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification*. Collection Patrimoines Naturels, 50. París: Muséum national d'Histoire naturelle. ISBN 2-8565-3538-0, pp.&nbsp;357–374.

### Outros artigos 
* Espáridos
* *Diplodus*

### Ligazóns externas 
* *Diplodus vulgaris* na ADW.
* Blacktail Bream. *Diplodus vulgaris* (Geoffroy Saint-Hilaire 1817) na EOL.
* Sarago fasciato. *Diplodus vulgaris* en Momdomarino.net .
* Ilustracións gráficas da chaparela