open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Estilo Lois XV

O **estilo Lois XV** ou ***Lois Quinze*** é un estilo de arquitectura e artes decorativas que apareceu durante o reinado de Lois XV. Desde 1710 ata aproximadamente 1730, un período coñecido como a *Régence*, foi en gran parte unha extensión do estilo Lois XIV do seu bisavó e predecesor, Lois XIV. Desde aproximadamente 1730 ata preto de 1750, fíxose máis orixinal, decorativo e exuberante, no que se coñeceu como estilo *Rocaille*, baixo a influencia da amante do rei, Madame de Pompadour. Supuxo o inicio do movemento rococó europeo. Desde 1750 ata a morte do rei en 1774, tornouse máis sobrio, ordenado e comezou a mostrar as influencias do Neoclasicismo.

## Arquitectura 
O principal arquitecto do rei foi Jacques Gabriel desde 1734 ata 1742, e despois o seu fillo máis famoso, Ange Jacques Gabriel, ata o final do reinado. As súas obras principais incluíron a Ecole militaire, o conxunto de edificios que dominan a Praza Lois XV (agora Praza da Concordia ; 1761–1770) e o *Petit Trianon* de Versalles (1764). Ao longo do reinado de Lois XV, mentres os interiores estaban profusamente decorados, as fachadas foron gradualmente máis simples, menos ornamentadas e máis clásicas. As fachadas deseñadas por Gabriel estaban coidadosamente rimadas e equilibradas por filas de fiestras e columnas e, en grandes edificios como a Praza da Concordia, a miúdo presentaban grandes arcos ao nivel da rúa e frontóns ou balaustradas clásicas na liña do tellado. Os elementos ornamentais incluían ás veces balcóns curvos de ferro forxado con deseños de rocaille ondulados, semellantes á decoración de rocaille de interiores.

A arquitectura relixiosa da época tamén era sobria e monumental, e tendía, a finais do reinado, cara ao neoclásico. Exemplos principais inclúen a Igrexa de Saint-Genevieve (agora Panteón ), construída entre 1758 e 1790 segundo un proxecto de Jacques Germain Soufflot, e a Igrexa de Saint-Philippe-du-Roule (1765-1777) de Jean Chalgrin, que presentaba unha enorme nave con bóveda de canón.[miniatura|300x300px|Salón oval do Hôtel de Soubise (actuais Arquivos Nacionais), París ([1735–1740)|centro]]
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Estilo Lois XIV
* Estilo Lois XVI

## Notas
Jon Aramburu

**Jon Mikel Aramburu Mejías**, nado en Caracas o 23 de xullo de 2002, é un futbolista venezolano que xoga como defensa na Real Sociedad B, da Primeira División RFEF de España.

## Traxectoria 
### Deportivo La Guaira 
Naceu en Caracas, sendo fillo de pais venezolanos e neto por parte paterna de donostiarras. Formouse nas categorías inferiores do Deportivo La Guaira da súa cidade natal, debutando co primeiro equipo na Primeira División o 23 de febreiro de 2020, nun partido ante o Portuguesa FC. Pechou a súa primeira tempada cun total de 17 partidos. Afianzouse no equipo durante as seguintes dúas campañas, disputando un total de 67 partidos, 2 deles na Copa Libertadores e 5 na Copa Suramericana.

### España 
O 3 de agosto de 2022 instalouse no País Vasco, fichando polo Real Unión da Primeira División RFEF. Co equipo de Irún marcou tres goles e repartiu dúas asistencias nun total de 33 partidos.

En agosto do ano seguinte cumpriu o seu soño de fichar pola Real Sociedad, club do que era afeccionado e cuxa camiseta xa vestira na disputa dun torneo amigable cando era cadete. O 1 de novembro de 2023 debutou co primeiro equipo da Real, na vitoria por 1-0 ante o Buñol na primeira rolda da Copa do Rei.

### Selección nacional 
Foi internacional coas seleccións sub-17, sub-20 e sub-23 de Venezuela. Debutou coa selección venezolana absoluta o 18 de xuño de 2023, sendo titular na vitoria por 1-0 ante Guatemala en partido amigable.

## Notas
Rebel Moon

***Rebel Moon – Part One: A Child of Fire***, ou simplemente ***Rebel Moon*** é un filme estadounidense de 2023 dirixido por Zack Snyder a partir dun guión que el mesmo escribiu con Kurt Johnstad e Shay Hatten. Baséase nunha historia orixinal de Snyder. Está protagonizado por Sofia Boutella, Djimon Hounsou, Ed Skrein, Michiel Huisman, Doona Bae, Ray Fisher, Charlie Hunnam e Anthony Hopkins. O filme está ambientado nunha galaxia ficticia gobernada polo imperialista Motherworld, cuxo exército, o Imperium, ameaza unha colonia agrícola na lúa de Veldt. Kora, unha antiga soldado do Imperio, embárcase nunha misión para recrutar guerreiros de toda a galaxia para defenderse contra o Imperio antes de que regresen a Veldt.

Logo dunha estrea limitada nos cinemas dos Estados Unidos, *Rebel Moon* estreouse en Netflix o 22 de decembro de 2023, onde conta con opción de subtitulado en galego.

## Personaxes 
* Sofia Boutella como Kora/Arthelais
* Djimon Hounsou como Titus
* Ed Skrein como Atticus Noble
* Michiel Huisman como Gunnar
* Doona Bae como Nemesis
* Ray Fisher como Darrian Bloodaxe
* Charlie Hunnam como Kai
* Anthony Hopkins como a voz de Jimmy
** Dustin Ceithamer como dobre de corpo de Jimmy
* Staz Nair como Tarak
* Fra Fee como Balisarius
* Cleopatra Coleman como Devra Bloodaxe
* Stuart Martin como Den
* Ingvar Sigurdsson como Hagen
* Alfonso Herrera como Cassius
*  Cary Elwes como o rei
* Rhian Rees como a raíña
* E. Duffy como Millius
* Jena Malone como Harmada
* Sky Yang como Aris
* Charlotte Maggi como Sam
* Corey Stoll como Sindri
* Stella Grace Fitzgerald como Princess Issa
* Greg Kriek como Marcus
* Brandon Auret como Faunus
* Ray Porter como Hickman
* Tony Amendola como rei Levitica
* Dominic Burgess como Dash Thif
* Derek Mears como Simeon
* Sisse Marie como Astrid

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Jon Martín

**Jon Martín Vicente**, nado en Donostia o 23 de abril de 2006, é un futbolista español que xoga como defensa central na Real Sociedad B, da Primeira División RFEF.

É fillo do exfutbolista Santi Martín.

## Traxectoria 
Formouse na canteira da Real Sociedad e na tempada 2022/23 debutou co segundo filial do club, a Real Sociedad C, na Segunda División RFEF e na seguinte campaña fixo a súa estrea coa Real Sociedad B na Primeira División RFEF, no encontro da primeira xornada ante o Tarazona. Axiña se fixo coa titularidade no primeiro filial realista e en outubro de 2023 foi nomeado polo xornal inglés *The Guardian* como un dos mellores xogadores nacidos en 2006 en todo o mundo.

## Notas
Benito de l'Auxa

'''Benito de l'Auxa'*, nado na parroquia de Candás, en Carreño, en 1742 e finado en 1814, foi un poeta e crego asturiano que exerceu en Valliniello, en Madrid (no Hospital Xeral), en Candás e en Bañugues. Dous anos máis vello ca Xovellanos, Auxa coincidiu con este na Universidade de Alcalá, entre 1764 e 1765, e é daquela cando lle dedica o seu poema en oitavas reais: *Sueños de Nabucodonosor*.

## Obras 
* *Sueños de Nabucodonosor*
* *Píramo*
* *Tisbe''

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Selmana de les Lletres: Cuatro cosines de...
Antón Balvidares

**Antón Balvidares**, nado en Santiago en 1751, e finado en Nava en 1792, foi un poeta asturiano de familia acomodada orixinario da parroquia de Santiago de Sariegu.

## Traxectoria 
Levou unha familia tranquila na propiedade da familia en Loto, Cecea, Nava. Polo seu propio desexo, enterrárono no Convento de San Francisco, en Oviedo.

A súa obra literaria contén poemas como *El entierro del canónigo Reguero*, *Las exequias de Carlos III*, *Diálogo entre Juan y Toribio...* e *El Misterio de la Trinidad*.

## Obras 
* *Diálogu de dos casinos*
* *Viaxe*
* *Canción al Santísimu Sacramentu*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Selmana de les Lletres: Cuatro cosines de...
Lakuntza

**Lakuntza** é un concello de Navarra, na comarca de Sakana, dentro do meiriñado de Pamplona.

## Demografía 
No ano 2023 contaba cunha poboación de 1&nbsp;297 habitantes.

## Notas
Estilo Directorio

[miniatura|275x275px|Pintura de *[Madame Récamier*, autor: Jacques-Louis David, 1800]]

O **estilo Directorio** foi un período das artes decorativas, da moda e, especialmente, do deseño de mobles en Francia, paralelo ao Directorio, na última parte da Revolución Francesa. É un estilo de transición entre estilo Lois XVI e o estilo Imperio.

O estilo Directorio foi establecido principalmente polos arquitectos e deseñadores Charles Percier (1764–1838) e Pier François Léonard Fontaine (1762–1853). No seu uso da forma arquitectónica e motivos decorativos neoclásicos o estilo anticipa o estilo Imperio, un pouco máis tardío e máis elaborado, que foi introducido despois de que Napoleón establecese o Primeiro Imperio Francés.

O estilo Directorio reflectiu a crenza revolucionaria nos valores da Roma republicana:"As virtudes estoicas da Roma republicana mantivéronse como estándares non só para as artes senón tamén para o comportamento político e a moral privada. Os *convencionais* víronse a si mesmos como heroes antigos. Os nenos levaban o nome de Bruto, Solón e Licurgo. As festas da Revolución foron organizadas por Jacques-Louis David como rituais antigos. Mesmo as cadeiras nas que se sentaba o comité da *Salut Publique* facíanse sobre modelos antigos ideados por David.... De feito o neoclasicismo púxose de moda".

## Notas
Xiao Roel

**Manuel Julián Roel López-Sevilla**, coñecido como **Xiao Roel**, nado en Vigo e finado na cidade da Coruña en agosto de 2020, foi un profesor, escritor e tradutor galego.

## Traxectoria 
Fixo o bacharelato no Colexio Apóstol Santiago de Vigo e estudou filoloxía clásica na Universidade de Santiago de Compostela. Cando era estudante foi detido acusado de insultar ao conserxe da Facultade de Xeografía e Historia. Foi profesor de Latín na educación secundaria no IES de Ortigueira e no IES do Castro de Vigo.

Colaborou en *Rosalinda*, *Dorna* e *A Traba de Ouro*.
## Vida persoal 
Casou con Ana María Pola Gómez e foi pai de Dafne Roel Pola.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Xiao Roel connosco, artigo de Xosé Luís Méndez Ferrín en *Faro de Vigo*.
Nkroful

**Nkroful** é unha localidade do distrito de Ellembelle, na Rexión Occidental de Ghana. En Nkroful fálase akan (concretamente nzema) e inglés.

## Xeografía 
Nkroful atópase no interior a 5 km da estrada costeira, desde o cruzamento na cidade de Essiama.

## Mausoleo de Nkrumah 
Nkroful é famoso por ser o lugar de nacemento do líder ghanés Kwame Nkrumah. Nkrumah naceu o 21 de setembro de 1909 e o 9 de xullo de 1972 foi soterrado en Nkroful trala súa morte. Nkroful ten o mausoleo orixinal de Nkrumah e un monumento que continúa a atraer visitantes.

## Notas
Beauty and the Beast: The Enchanted Christmas

***Beauty and the Beast: The Enchanted Christmas*** é un filme estadounidense-canadense de 1997 producido por Walt Disney Television Animation. É un filme de animación e musical que se estreou directamente en vídeo. É a continuación do filme de 1991 *Beauty and the Beast*. Vendéronse 7,6 millóns de cintas de VHS en 1997. É a primeira das dúas secuelas de *Beauty and the Beast*, sendo a outra ''Belle's Magical World'' (1998).

## Personaxes 
* Paige O'Hara como Belle
* Robby Benson como Príncipe Adam/Beast
* Jerry Orbach acomo Lumière
* David Ogden Stiers como Cogsworth
* Angela Lansbury como Mrs. Potts
* Haley Joel Osment como Chip
** Andrew Keenan-Bolger como voces de canto
* Bernadette Peters como Angelique
* Paul Reubens como Fife
* Tim Curry como Forte
* Frank Welker como Phillippe e Sultan
* Jeff Bennett como Axe
* Kath Soucie como The Enchantress
* Rodger Bumpass como voces adicionais

## Notas
Joan Antoni Martín Piñol

**Joan Antoni Martín Piñol**, tamén coñecido como **Martín Piñol**, nado en Barcelona en 1979, é un escritor e guionista catalán.

## Traxectoria 
Licenciada en Comunicación Audiovisual pola Universidade Pompeu Fabra, traballa como guionista e colaborador. Traballou en televisión (*Gran Nord, El cor de la ciutat, Club Super3, Noche sin tregua, Top Ten Tomatic, Solo ante el peligro* ou *Saber y ganar*, entre outros) e radio (Catalunya Ràdio, Rac1, Com Radio e Ona Catalana).

Tamén traballou como humorista na canle Paramount Comedy, e codirixiu e presentou o programa *In Situ* de TV3. Publicou varias obras de ficción e non ficción, tanto en castelán como en catalán.

No eido da literatura infantil e xuvenil, publicou obras como *Episodio Final*, *La fabulosa historia del secador mágico*, *Los dragones de hierro*, *Crónicas apestosas*, *Menudos chistes*, *Laya y el horripilante monstruo de champú* e a serie *La cocina de los monstruos (Macarrones con zombi, Tallarines de momia, Hamburguesas de hombre lobo, Gazpacho de vampiro, Kraken a la romana, Pastel de bruja, Chuletas de dragón, Helado de Yeti* e *Sopa de fantasma*.

En literatura catalá conseguiu o Premio Ramon Muntaner co libro *Pizzaboy*, e o Premio Joaquim Ruyra de narrativa xuvenil por *Sentinels*.

## Obras 
* *200 locuras para que te quedes conmigo*
* *Laya y el horripilante monstruo de champú*
* *Menudos chistes*
* *Crónicas apestosas*
* *Los dragones de hierro*
* *La fabulosa historia del secador mágico*
* *Una de vampiros*
* *Episodio final*
* *Macarrones con zombi (La cocina de los monstruos 1)*
* *Tallarines de momia (La cocina de los monstruos 2)*
* *Hamburguesas de hombre lobo (La cocina de los monstruos 3)*
* *Gazpacho de vampiro (La cocina de los monstruos 4)*
* *Kraken a la romana (La cocina de los monstruos 5)*
* *Pastel de bruja (La cocina de los monstruos 6)*
* *Chuletas de dragón (La cocina de los monstruos 7)*
* *Helado de Yeti (La cocina de los monstruos 8)*
* *Sopa de fantasma (La cocina de los monstruos 9)*
* *Albóndigas Marcianas (La Cocina De Los Monstruos 10)*
* *Ensalada De Troll (La Cocina De Los Monstruos 11)*
* *Frankfurt de Frankenstein (La Cocina De Los Monstruos 12)*
* *Pizzaboy* Premi Ramon Muntaner 2015
* *Harry Pater*
* *El gran tratado de la caca*
* *Cazadores de chistes*
* *Sentinels*. Premi Joaquim Ruyra 
* *Dragon Girl: la leyenda maldita*
* *Dragon Girl: el profesor robot*
* *Dragon Girl: el dentista loco*
* *Superbaguet*

## Notas
Jeffrey Epstein

**Jeffrey Edward Epstein**, nado en Brooklyn o 20 de xaneiro de 1953 e finado o 10 de agosto de 2019, foi un financeiro estadounidense e pedófilo convicto por delitos sexuais. Epstein comezou a súa vida profesional dando clases na Dalton School malia non ter o título universitario necesario. Despois do seu despedimento da escola en 1976, entrou no sector bancario e financeiro, traballando en Bear Stearns en varios roles antes de iniciar a súa propia empresa. Epstein desenvolveu un círculo social de elite e procurou moitas mulleres e nenas das que el e os seus asociados abusaban sexualmente.

En 2005, a policía de Palm Beach, Florida, comezou a investigar a Epstein despois de que un pai denunciase que abusara sexualmente da súa filla de 14 anos. Os funcionarios federais identificaron trinta e seis mozas, algunhas delas tan novas como 14 anos, das que Epstein presuntamente abusou sexualmente. Epstein declarouse culpable e foi condenado en 2008 por un tribunal do estado de Florida por procurar unha menor para a prostitución e por solicitar unha prostituta. Foi condenado só por estes dous crimes como parte dun polémico acordo de culpabilidade, e estivo case trece meses en prisión preventiva, pero cunha extensa liberdade para moverse e traballar.

Epstein foi detido de novo o 6 de xullo de 2019 por cargos federais por tráfico sexual de menores en Florida e Nova York. Epstein morreu na súa cela do cárcere o 10 de agosto de 2019. O médico forense determinou que a súa morte foi un suicidio por aforcamento. Os avogados de Epstein disputaron a sentenza, e xerouse un significativo escepticismo público sobre a verdadeira causa da súa morte, o que resultou en numerosas teorías da conspiración. Xa que a morte de Epstein impediu a posibilidade de presentar cargos penais contra el, un xuíz desestimou todos os cargos penais o 29 de agosto de 2019. 
Epstein mantivo unha asociación de décadas coa celebridade británica Ghislaine Maxwell, o que levou á súa condena en 2021 por cargos federais dos Estados Unidos de tráfico sexual e conspiración por axudarlle a conseguir mozas, incluíndo unha menor de 14 anos, por abuso sexual infantil e prostitución.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Arquivos de Epstein
* Jmail
Black Paradox

é unha colección de manga seinen creada por Junji Ito, publicada previamente nun número especial da revista *Big Comic Spirits*, publicada despois por *Shōgakukan* nun volume encadernado en marzo de 2009. Trátanse de seis capítulos recollidos nun só volume. Inclúe dúas historias adicionais, *The Licking Woman* e *Mystery Pavilion*.

## Sinopse 
Catro persoas pretenden suicidarse e coñécense a través da web de suicidios Black Paradox: Maruso, un enfermeiro que se desespera polo futuro; Taburo, un home que é torturado polo seu doppelganger; Pii-tan, un enxeñeiro co seu propio robot clon; e Baracchi, unha nena que agoniza pola marca de nacemento da súa cara.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Shōgakukan
Antoni Bolinches

**Antoni Bolinches**, nado en Barcelona o 24 de abril de 1947, é un psicólogo clínico e escritor catalán. É o creador do seu propio método terapéutico, "La Teràpia Vital". Escribiu máis de 15 libros publicados en catro linguas.

## Traxectoria 
Antoni Bolinches é psicólogo clínico e escritor de libros de autoaxuda. A súa área de especialidade é a psicoterapia e a terapia de parella. En 2004 creou o seu propio método, Vital Therapy, inspirado en principios psicanalíticos, cognitivo-conductuais e humanísticos, dirixido a promover o benestar emocional e psicolóxico. O seu método baséase nunha nova teoría da seguridade persoal que axuda a detectar facilmente a orixe das inseguridades e complexos, e propón técnicas para facilitar que cada persoa se converta no seu propio terapeuta.

## Libros publicados 
* (1988). *El canvi psicològic*
* (1995). *La felicitat personal*
* (1998). ''L'art d'enamorar*
* (2001). *Sexe savi*
* (2006). *Amor al segon intent*
* (2009). *Els colors de la vida*
* (2010). *Peter Pan pot créixer* 
* (2011). *Tu i jo som sis*
* (2015). *El secret de l'autoestima*
* (2018). *El nou art d’enamorar*
* (2019). *Amor al segon intent*
* (2019). *El canvi psicològic*
* (2020). *La síndrome de les superdones*
* (2021). *Els teus 4 poders''

## Notas
Alberto Dadie

**Alberto Dadie Izagirre**, nado en Donostia o 20 de xullo de 2002, é un futbolista español que xoga como dianteiro na Real Sociedad B, da Primeira División RFEF.

É fillo do exfutbolista Luis Dadíe.

## Traxectoria 
Formouse na canteira da Real Sociedad, na que ingresou en 2014, e na tempada 2020/21 debutou co segundo filial do club, a Real Sociedad C, na Terceira División, logrando ese mesmo ano o ascenso á Segunda División RFEF. Na tempada 2022/23 fixo a súa estrea coa Real Sociedad B na Primeira División RFEF, no encontro da primeira xornada ante o Eldense.

O 1 de novembro de 2023 debutou co primeiro equipo da Real, na vitoria por 1-0 ante o Buñol na primeira rolda da Copa do Rei.

## Notas
Eric Puerto

**Eric Puerto Huerta**, nado en Estepa o 28 de outubro de 2002, é un futbolista español, que xoga como porteiro no Deportivo da Coruña.

## Traxectoria 
Natural da Estepa sevillana, formouse como futbolista na Escola de Fútbol Peloteros Sierra Sur de Sevilla e máis tarde pasou polo equipo xuvenil do Séneca CF, antes de recalar a comezos de 2019 na canteira do Córdoba. Na súa estancia de dous anos e medio no club cordobés, alternou partidos do xuvenil con encontros do filial, o Córdoba B, na Terceira División, ademais de adestrar habitualmente co primeiro equipo. Xogou un só partido, na derradeira xornada ante o Cádiz B. Na tempada 2022/23, coa marcha de Moreno ao Cacereño, Eric fíxose coa titularidade na portería de Antequera e disputou completos todos os encontros ata a xornada 30, na que o seu equipo se proclamou campión do Grupo 4, ascendendo así á Primeira División RFEF.

Para o debut na categoría, o club recuperou a Iván Moreno e fichou ao histórico gardameta Carlos Kameni, pero Eric continuou asentado na titularidade ata que no mercado invernal recibiu unha oferta do Deportivo da Coruña. O club galego pagou a súa cláusula de rescisión e incorporouno como substituto do capitán Ian Mackay, cuxo contrato foi rescindido. Na tempada 2023/24 non tivo apenas oportunidades, sendo o gardameta titular Germán Parreño, e só debutou na derradeira xornada de liga, cando o equipo xa era campión. Foi o elixido por Idiakez para a disputa da Final de Campións contra o Castellón, da que o Deportivo tamén saíu vitorioso. No conxunto andaluz foi titular en case todos os partidos da segunda volta, contabilizando 15 aparicións.

## Palmarés 
;Deportivo da Coruña
* **Primeira División RFEF (1):** 2023/24.

## Estatísticas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en LaPreferente .
Sharleen Spiteri

**Sharleen Eugene Spiteri**, nada en Glasgow o 7 de novembro de 1967, é unha cantante escocesa de pop rock, que leva á fronte da banda Texas dende 1989.

## Traxectoria 
Spiteri naceu en Bellshill, preto de Glasgow, filla de Eddie, un mariñeiro mercante amante da guitarra, e de Wilma, unha cantante. Spiteri é de orixe maltesa, italiana e irlandesa. Na súa mocidade a súa familia trasladouse dos suburbios de Glasgow a Dumbartonshire. A música sempre se escoitou na súa casa, que o acompañou e foi inspiración para os temas dos seus discos.

## Carreira musical 
As influencias de Spiteri inclúen The Clash (a principal razón pola que interpreta a Black Fender Telecaster), Blondie, pasando por Marvin Gaye e Prince. Tamén se recoñece como unha fan declarada de Diana Ross.

Ela cofundou a banda Texas mentres aínda era perruqueira en Glasgow no Irvine Rusk Salon.

## Notas
Fontedoso, Gabín, Montederramo

**Fontedoso** é un lugar da parroquia de Gabín, no concello ourensán de Montederramo na comarca da Terra de Caldelas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 6 habitantes (5 homes e 1 muller).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Gabín 
### Parroquias de Montederramo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Montederramo
Mungo de Glasgow

**Mungo de Glasgow**, na lingua galesa, ***Cyndeyrn Garthwys***, e maiormente coñecido polos seus nomes ingleses, ***Saint Mungo*** ou ***Kentigern***, foi un apóstolo a finais do século VI e fundador e padroeiro da cidade de Glasgow.

## Nome 
En Gales e Inglaterra, este santo é coñecido polo seu nome de nacemento e bautismo, Kentigern. Probablemente, este nome proveña do britónico « *Cuno-tigernos* », que está composto polos elementos « *cun* », (can de caza), e « *tigerno* », (príncipe ou rei). Esta evidencia baséase no rexistro *Conthigirn(i)*, escrito en galés antigo. Porén, suxeríronse tamén outras etimoloxías, coma a que inclúe ao britónico « *Kintu-tigernos* », baseado na forma inglesa de Kentigern, mais o xa mencionado *Conthigirn(i)* e o antigo rexistro inglés *Cundiʒeorn* non parecen apoiar isto.

En Escocia, é coñecido polo alcume Mungo, posiblemente derivado do equivalente cúmbrico do galés: *fy nghu* (meu querido). Este alcume ten un paralelo gaélico na forma « *Mo Choe* » ou « *Mo Cha* », baixo a cal Kentigern aparece en Kirkmahoe, por exemplo, en Dumfriesshire, que aparece coma « *ecclesia Sancti Kentigerni* » no *Arbroath Liber*, en 1321. Unha antiga igrexa en Bromfield, Cumbria, é nomeada após el, do mesmo xeito que a igrexa parroquial de Crosthwaite e algunhas outras igrexas máis na parte norte de Cumbria.

## Milagres 
En « *Life of Saint Mungo* » relátanse catro milagres relizados en Glasgow. O seguinte verso emprégase para lembrar os catro milagres de Mungo:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Estilo Imperio

O **estilo Imperio** é un movemento de deseño de principios do século XIX en arquitectura, mobles, outras artes decorativas e artes visuais, que representa a segunda fase do Neoclasicismo. Floreceu entre 1800 e 1815 durante os períodos do Consulado e do Primeiro Imperio Francés, aínda que a súa vida se prolongou ata finais da década de 1820. Desde Francia estendeuse por gran parte de Europa e os Estados Unidos.

O estilo Imperio orixinouse e toma o seu nome do goberno do emperador Napoleón I no Primeiro Imperio Francés, cando se pretendía idealizar o liderado de Napoleón e o estado francés. O estilo de moda anterior en Francia fora o estilo Directorio, unha forma máis austera e minimalista de neoclasicismo que substituíu ao estilo Lois XVI, o novo estilo Imperio trouxo un retorno total á ostentosa riqueza. O estilo corresponde algo ao estilo Biedermeier nas terras de fala alemá, ao estilo federal nos Estados Unidos e ao estilo Rexencia no Reino Unido.[miniatura|300x300px|O [Arco do Triunfo de París|Arco do Triunfo da Praza da Estrela, un dos exemplos máis famosos da arquitectura Imperio, encargado en 1806 tras a vitoria en Austerlitz polo emperador Napoleón I.|centro]]
## Notas
Cultura arqueolóxica

Unha **cultura arqueolóxica** é un conxunto recorrente de tipos de artefactos, edificios e monumentos dun período e rexión (ou xacemento) específicos que poden constituír os restos da cultura material dunha determinada sociedade humana pasada. A conexión entre estes tipos é unha observación empírica, pero a súa interpretación en termos de grupos étnicos ou políticos baséase na comprensión e interpretación dos arqueólogos e, en moitos casos, está suxeita a debates que levan tempo sen resolver. O concepto de cultura arqueolóxica é fundamental para a arqueoloxía cultural e histórica.

## Notas
Sithathoriunet

**Sithathoriunet** (o seu nome significa "filla de Hator de Dendera") foi a filla dun rei exipcio da XII dinastía, coñecida principalmente polo seu enterro en El-Lahun no que se atopou un tesouro de xoias. Posiblemente fose filla de Senusret II Tamén se atoparon dous pectorales, un co nome de Senusret II, o outro co nome de Amenemhat III. Tamén había unha coroa e varias pulseiras inscritas co nome de Amenemhat III. A maioría dos obxectos están feitos de ouro con incrustacións de pedra preciosa ( *cloisonné* ). Hoxe a maioría dos achados están localizados no Museo Metropolitano de Arte de Nova York aínda que a coroa está situada no Museo Exipcio do Cairo.

## Notas
O libro do té

***O libro do té*** (xaponés: 茶の本; Hepburn: *Cha no hon*) é un libro de Okakura Kakuzō publicado no 1906. Trátase dun ensaio que vincula a cerimonia do té con aspectos estéticos e culturais da vida xaponesa. Tamén contén críticas ás caricaturas occidentais sobre "o Oriente".

## Contidos 
Composto para o público occidental, o libro foi escrito orixinalmente en inglés. A idea de estar situado no mundo, coa que Okakura describe a filosofía de Zhuangzi, podería ter influído en *Sein und Zeit* (1927) do pensador alemán Martin Heidegger.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *The Book of Tea* (Proxecto Gutenberg)
Rotraut Susanne Berner

**Rotraut Susanne Berner**, nada en Stuttgart o 26 de agosto de 1948, é unha ilustradora e deseñadora gráfica alemá.
## Traxectoria
É coñecida especialmente pola popular serie de libros sen palabras sobre a cidade e as estacións do ano, os *Wimmelbuch,* que acadou unha tirada mundial de preto de 500.000 exemplares en quince países.

Ilustrou máis de 80 libros para nenos e nenas e deseñou máis de 800 portadas.

Pola súa contribución como ilustradora infantil, Berner foi finalista do premio da Bienal Internacional Hans Christian Andersen en 2002, 2004 e 2014, e gañouno en 2016.

## Notas
Lola Rontano

**Dolores Torrano Vicente**, coñecida como **Lola Rontano**, nada en Comala (Molina de Segura, Murcia) en 1977, é unha activista medioambiental, viaxeira, profesora de francés e escritora residente en Galicia.

## Traxectoria 
Chegou a Galicia para axudar durante a crise do Prestige e xa quedou. É profesora de francés no instituto Maximino Romero de Lema de Baio (Zas).

Ten colaborado en fanzines, blogs, revistas e xornais dixitais. Tamén en *El Diario.es* e *Luzes* onde publicou "Diario negro dunha marea". Formou parte de Contramínate, colectivo oposto a mina de Corcoesto.

## Obra 
### Galego 
* *Esperta do teu sono* (2024). Vigo: Xerais. 480 páxs. ISBN 978-84-1110-460-9. ePub: ISBN 978-84-1110-460-9. Novela.
### Castelán 
* *Austroatlántica, la Argentina que Dios quiere* (2019). Deputación provincial da Coruña. 280 páxs. ISBN 978-84-9812-354-8.
### Libros colectivos 
* *Antología de poesía erótica* (2015). Instituto Iberoamericano de Estudos Atlánticos.

* 2014: XXV premio de narrativa Camilo José Cela polo relato «Las Ubres de la Noche» (como Dolores Torrano Vicente).
## Notas
Rennie Airth

**Rennie Airth**, nado en Xohanesburgo en 1935, é un novelista surafricano residentes en Italia. Airth tamén traballou como correspondente estranxeiro para o servizo de novas de Reuters. Airth atopou inspiración para esa historia nun álbum de recortes sobre o seu tío, un soldado morto na primeira guerra mundial. A súa secuela, *The Blood-Dimmed Tide*, publicouse en 2003, e o terceiro libro, *The Dead of Winter*, en 2009. Aínda que Airth inicialmente pretendía escribir unha triloxía sobre Madden, en 2014 produciu unha cuarta entrada da serie, *The Reckoning*, e seguiu con *The Death of Kings* (2017).

## Obras 
* *Snatch* (1969)
* *Once A Spy* (1981)
* Detective Inspector John Madden
** *River of Darkness* (1999)
** *The Blood-Dimmed Tide* (2004)
** *The Dead of Winter* (2009)
** *The Reckoning* (2014)
** *The Death of Kings* (2017)
** *The Decent Inn of Death* (2020)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The story behind The Reckoning - Essay by Rennie Airth  en Upcoming4.me
Verducedo, San Cosme de Montederramo, Montederramo

**Verducedo** é un lugar da parroquia de San Cosme de Montederramo, no concello ourensán de Montederramo na comarca da Terra de Caldelas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 24 habitantes (13 homes e 11 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Cosme de Montederramo 
### Parroquias de Montederramo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Montederramo
Olivier Norek

**Olivier Norek**, nado en Tolosa o 2 de agosto de 1975, é un escritor francés de ficción e crime.

## Traxectoria 
Naceu en Tolosa en 1975. Exerceu como cooperante na Güiana e na antiga Iugoslavia. Converteuse en policía, servindo durante 18 anos e finalmente ascendendo ao rango de capitán no distrito de Seine-Saint-Denis.

As súas novelas policiais foron superventas en Francia, e a primeira da súa triloxía Banlieue, titulada *Code 93*, foi traducida ao inglés por Nick Caistor e publicada por Maclehose Press baixo o título *The Lost and the Damned*. A serie presenta o ficticio detective da policía Coste.

## Notas
Sayen: La ruta seca

***Sayen: La ruta seca*** é un filme chileno de 2023 dirixido por Alexander Witt e protagonizado por Rallen Montenegro. Rodada en castelán e mapuche, é a segunda entrega da trioloxía e a secuela de *Sayen*.

## Sinopse 
A moza mapuche Sayen, que é considerada unha terrorista por parte do estado, chega ao deserto de Atacama para continuar a loitar contra a empresa Actaeon, a organización responsable da morte da súa familia.

## Personaxes 
* Rallen Montenegro como Sayen Coñuepan
* Camilo Arancibia como José
* Enrique Arce como Máximo Torres

## Notas
Manu Baqueiro

**Manuel Baqueiro López de Sá**, nado en Madrid, 20 de abril de 1976, tamén coñecido como **Manu Baqueiro**, é un actor español, coñecido principalmente polo seu papel de Marcelino «Marce» Gómez en *Amar en tiempos revueltos* e *Amar es para siempre*.

É irmán maior do tamén actor Alfonso Bassave.

## Traxectoria 
Ten orixes galegas tanto por parte paterna como materna. Seu pai é natural de Pontevedra e súa nai é a tamén galega Julia López de Sá, descendente de Eduardo Bassave Rodríguez de Alburquerque, o primeiro marqués de San Eduardo. Trala separación de seus pais, súa nai casou cun coruñés, matrimonio froito do cal naceu o tamén actor Alfonso Bassave.

Unha vez rematados os seus estudos de bacharelato, ingresou na Universidade Complutense de Madrid onde se licenciou en Dereito. Malia traballar durante un ano neste campo, decidiu probar sorte no mundo da interpretación e realizou varios cursos. Mentres completaba a súa formación, gañaba a vida con traballos de produción que compaxinaba coa súa carreira como actor. En 2005 comezou a interpretar a Marcelino Gómez Díaz ("Marce") na telenovela *Amar en tiempos revueltos*, personaxe que interpretou durante os seguintes sete anos. A continuación interpretou o mesmo papel no spin-off da serie, *Amar es para siempre* e en *Luimelia*.

Grazas a que se converteu nun rostro coñecido na televisión, puido participar en campañas de moda para o suplemento do xornal *El País* e participar en curtametraxes benéficas como *Busco* (2005).

## Notas
Leave the World Behind (filme)

***Leave the World Behind*** é un filme estadounidense de 2023 escrito e dirixido por Sam Esmail. Baséase na novela homónima de 2020 de Rumaan Alam. Está protagonizado por Julia Roberts, Mahershala Ali, Ethan Hawke, Myha'la e Kevin Bacon. O filme conta como unha familia tenta dar sentido ao progresivo apagado da tecnoloxía dos teléfonos, a televisión e outras de uso habitual que poderían indicar un posible cataclismo.

*Leave the World Behind* estreouse internacionalmente no AFI Fest o 25 de outubro de 2023. Tivo unha estrea limitada nalgúns cinemas dos Estados Unidos o 22 de novembro de 2023 antes de estrearse en liña a través de Netflix o 8 de decembro de 2023, onde conta con versión subtitulada en galego. Recibiu valoracións positivas por parte da crítica.

## Personaxes 
* Julia Roberts como Amanda Sandford
* Mahershala Ali como G.H. Scott
* Ethan Hawke como Clay Sandford
* Myha'la como Ruth Scott
* Farrah Mackenzie como Rose Sandford
* Charlie Evans como Archie Sandford
* Kevin Bacon como Danny
* Vanessa Aspillaga como Salvadora

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Guardians of the Galaxy Vol. 3

***Guardians of the Galaxy Vol. 3*** (estilizado tamén como ***Guardians of the Galaxy Volume 3***) é un filme estadounidense de 2023 escrito e dirixido por James Gunn. Baséase nos personaxes de Marvel Comics, foi procudido por Marvel Studios e distribuído por Walt Disney Studios Motion Pictures. É a secuela de *Guardians of the Galaxy* (2014) e *Guardians of the Galaxy Vol. 2* (2017), e é o trixésimo segundo filme do Marvel Cinematic Universe (MCU). Está protagonizado por Chris Pratt, Zoe Saldaña, Dave Bautista, Karen Gillan, Pom Klementieff, Vin Diesel, Bradley Cooper, Will Poulter, Sean Gunn, Chukwudi Iwuji, Linda Cardellini, Nathan Fillion e Sylvester Stallone. No filme, os gardiáns deben salvar a vida de Rocket (Cooper) e protexelo do Alto Evolucionador (Iwuji).

## Personaxes 
* Chris Pratt como Peter Quill / Star-Lord
* Zoe Saldaña como Gamora
* Dave Bautista como Drax the Destroyer
* Karen Gillan como Nebula
* Pom Klementieff como Mantis
* Vin Diesel como a voz de Groot
* Bradley Cooper como Rocket
* Will Poulter como Adam Warlock
* Sean Gunn como Kraglin
* Chukwudi Iwuji High Evolutionary
* Linda Cardellini como Lylla
* Nathan Fillion como Master Karja
* Sylvester Stallone como Stakar Ogord

## Notas
Manuel Ángel Pérez Hernández

**Manuel Ángel Pérez Hernández**, nado en Madrid o 29 de setembro de 1989, é un árbitro de fútbol español, que milita na Primeira División RFEF. 

## Traxectoria 
Tras tres anos arbitrando na Segunda División B, en 2021 pasou a dirixir partidos da nova Primeira División RFEF. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do árbitro en BDFutbol .
Risto Mejide

**Ricardo Mejide Roldán**, nado en Barcelona o 29 de novembro de 1974, máis coñecido como **Risto Mejide**, é un presentador de televisión, escritor e publicista español.

Deuse a coñecer por ser xurado no concurso *Operación Triunfo* entre 2006 e 2009, principalmente polas súas polémicas valoracións dos concursantes. Presentou *Todo es mentira* e *Chester* na canle Cuatro e forma parte do xurado de *Got Talent España* en Telecinco.

## Traxectoria 
Estudou en Viaró Global School e licenciouse en dirección de empresas pola ESADE. Exerceu como docente durante algúns anos e foi director de varias axencias de publicidade. Nese eido traballou con empresas como Bassat Ogilvy & Mather, Saatchi & Saatchi, Euro RSCG e S.C.P.F. e con artistas como Britney Spears, U2, Radiohead e Lou Reed.

## Premios 
* 2023, Premio Antena de Oro: Premio á súa traxectoria en televisión, en programas como *Todo es Mentira*.

## Notas
Gramática da interlingua

A **gramática de interlingua** é unha gramática anglorromance simplificada. É unha lingua artificial e as súa gramática é máis sinxela cá gramática inglesa ou a gramática das linguas romances, xermánicas e eslavas.

## Artigo 
O artigo definido é sempre "le", e o artigo indefinido é sempre "un". Non hai concordancia co nome ao que cualifica (non cambia por plural ou por xénero).

## Substantivo 
A gran maioría dos substantivos terminan nunha das vocais "-o" (fructo), "-a" (pagina - "páxina"), "-e" (libertate - "liberdade"). "-o" ocorre frecuentemente. Cando a terminación "-o" ocorre nunha palabra que designa un ser masculino, o correspondente feminino pode ser representado pola mesma palabra coa terminación substituída por "-a". O plural fórmase pola adición de "-s". Se o nome ten final en consoante, a adición é "-es".

## Adxectivos 

## Verbos 
Os verbos en interlingua teñen conxugación por pronome persoal obrigatorio. Todas as formas do verbo para todos os pronomes: "io, tu, illo, nos, vos, illos" son idénticas. Os verbos en interlingua terminan con "-r" en infinitivo, e terminan con "-a", "-e", ou "-i" en presente, e o participio fórmase coa terminación "-te".

A intención é que o idioma interlingua sexa, esencialmente, o "medio" de todas as linguas de orixe europea.

## Pronomes persoais 
## Pronomes demostrativos
Chat Pile

**Chat Pile** é unha banda estadounidense de rock procedente de Oklahoma City, Oklahoma. O grupo está composto por catro membros que usan os pseudónimos Raygun Busch (voces), Luther Manhole (guitarra), Stin (baixo), e Cap'n Ron (batería). O seu ábum de estrea, ''God's Country'', foi editado o 29 de xullo de 2022.

A banda autoidentificase como pertencente ao subxénero do noise rock, pero publicacións externas etiquetáronos como sludge metal.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Bandcamp da banda
Thee Headcoatees

**Thee Headcoatees** foi unha banda inglesa de garage formada por mulleres e fundada en Chatham, Kent, en 1991. O grupo foi parte da escena Medway. As súas membros foron Holly Golightly, Kyra LaRubia, Ludella Black e "Bongo" Debbie Green.

## Historia 
Thee Headcoatees foi formada por Billy Childish como un grupo de apoio para a súa banda Thee Headcoats. A banda anterior de Ludella Black, The Delmonas, realizara a mesma función para os anteriores grupos de Childish, comezando con The Milkshakes. As súa cancións estaban principalmente compostas por Billy Childish e eran temas que non encaixaban cos seus propios concertos. Despois de que Holly Golightly fixese un cameo con Thee Headcoats, Childish engadíuna á formación de The Delmonas, e pouco despois a banda pasou a chamarse Thee Headcoatees.

Como banda de apoio, Thee Headcoatees inicialmente só tocaría un feixe de cancións para quentar ao público para Thee Headcoats. O seu tema "Headcoat Girl", aparecido no recompilatorio *The Sisters of Suave*, incuso indica "I wanna be a headcoat girl" (quero ser unha rapaza *headcoat*). En 1991 a banda lanzou o seu primeiro álbum, *Girlsville*, a través do selo Hangman Records. Estaba formado por cancións escritas por Billy Childish e versións de temas de The Kinks ("Last Plane Home"), The Beatles ("Run For Your Life"), The Tamrons ("Wild Man") e máis. En 1998 Debbie Green marchou da banda, quedando reducida a un trío para o seu derradeiro álbum, *Here Comes Cessation*. Thee Headcoatees continuaron xirando con Thee Headcoats ata a súa disolución en 1999.

### Despois da ruptura 
Holly Golightly continuou a súa carreira en solitario, gravando máis de dez álbums. Tamén traballou coas bandas The Greenhornes e The White Stripes, e en 2006 formou o grupo Holly Golightly & The Brokeoffs. Kyra e Debbie pasaron a cantar en The A Lines (con Delia de Mambo Taxi e Julie Hamper de Billy Childish's Musicians of the British Empire); Debbie e Delia tocan no presente en Ye Nuns. Kyra e Ludella apareceron despois en The Shall I Say Quois xunto a Julie Hamper, mentres que Debbie tamén pasou a tocar con Dutronc, Baby Birkin e The Speed ​​of Sound; tamén tocou a batería e cantou con Would-Be-Goods, e gravou en The Buffets, xunto a Hamper.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* MySpace da banda
Benedicta Pérez

**Benedicta Pérez Pérez,** nada en 1937 e finada en Pedrouzos (Brión) o 11 de xaneiro de 2024, foi unha farmacéutica e política galega.

## Traxectoria 
O pai feríronllo na batalla do Ebro, na guerra civil, e morreu pouco despois. Benedicta Pérez, como orfa de militar, foi estudar interna a Málaga. Logo fixo, por erro, a carreira de farmacia e acabou sendo farmacéutica.

Foi designada alcaldesa de Brión en 1971,  a primeira muller en ocupar o posto de alcaldesa en Galicia e a segunda de España. Ocupou o cargo ata as primeiras eleccións municipais de 1979, cando non se presentou ás eleccións.

## Notas
Guimarei, Infesta, Monterrei

**Guimarei** é un lugar da parroquia de Infesta, no concello ourensán de Monterrei, na comarca de Verín. Segundo o IGE, en 2022 tiña 140 habitantes (77 homes e 63 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Infesta 
### Parroquias de Monterrei 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Monterrei
Psychic TV

**Psychic TV** (tamén coñecido como **PTV**, **Psychick TV**, e outros varios nomes) era un grupo inglés experimental de videoarte e música formado pola artista de performance Genesis P-Orridge e o músico escocés Alex Fergusson en 1981 tras a separación de Throbbing Gristle.

Entre os colaboradores de Psychic TV estiveron artistas como Coil, Current 93, Monte Cazazza, Larry Thrasher, Hilmar Örn Hilmarsson, Soft Cell, Fred Giannelli, Hafler Trio, The Cult, Master Musicians of Jajouka, William Breeze, Derek Jarman, John Gosling, Timothy Leary, Rose McDowall, Andrew Weatherall, e Z'EV. Thee Temple ov Psychick Youth (tamén coñecida como T.O.P.Y.) constituída como organización nos inicios da banda, que a concibiu como unha orde máxica e a á filosófica da Psychic TV. T.O.P.Y. tamén funciona como un club de fans de culto para o grupo.

Psychic TV publicou máis de 100 álbums ata a data, e gañou unha entrada no Guinness World Records polo maior número de discos publicados nun ano (1986). Isto ocorreu despois de que a banda intentase lanzar 23 álbums ao vivo no día 23 de 23 meses seguidos.

Psychic TV foi pioneiro no xénero acid house, publicando varios recompilatorios falsos nun intento de popularizar o son, como *Jack the Tab* e *Tekno Acid Beat*. Segundo algúns, o acid house recibiu o seu nome de Genesis Breyer P-Orridge.

Tras disolverse en 1999, reformouse como PTV3 cunha formación completamente nova en 2003, pero separouse en 2020 cando a súa membro principal, Genesis Breyer P-Orridge, morreu.

## Notas
Armariz, Armariz, Nogueira de Ramuín

**Armariz** é un lugar da parroquia de Armariz, no concello ourensán de Nogueira de Ramuín, na comarca de Ourense. Segundo o IGE, en 2022 tiña 128 habitantes (67 homes e 61 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Armariz 
### Parroquias de Nogueira de Ramuín 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Nogueira de Ramuín
Lingua shuswap

A **lingua shuswap** (/ˈʃuːʃwɑːp/; en shuswap: *secwepemctsín* ) é unha lingua da familia salish do interior, falada tradicionalmente polo pobo shuswap (*secwépemc* [ʃəˈxʷɛpəməx]) da Columbia Británica. O shuswap, unha lingua en perigo de extinción, fálase principalmente no sur e centro da Columbia Británica entre o río Fraser e as Montañas Rochosas. Segundo o Consello Cultural dos Primeiros Pobos, 200 persoas falan o shuswap como lingua materna, e hai outros 1.190 semifalantes. O shuswap está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Clasificación 
O shuswap é a máis setentrional das linguas salish do interior que se falan no Canadá e no noroeste do Pacífico dos Estados Unidos. Hai dous dialectos do shuswap:
*Oriental: Kinbasket (Kenpesq’t) e Shuswap Lake (Qw7ewt/Quaaout).
*Occidental: Canim Lake (Tsq’escen), Chu Chua (Simpcw), Deadman's Creek (Skitsestn/Skeetchestn)–Kamloops (Tk'emlups), Fraser River (Splatsin, Esk’et) e Pavilion (Tsk’weylecw)–Bonaparte (St’uxtews).

As outras linguas salish do interior setentrionais son o lillooet e o thompson.

## Notas
Pobo shuswap

Os **shuswap** (coñecidos tamén na súa propia lingua como **secwépemc**, [ʃəˈxʷɛpməx]) son un pobo indíxena orixinario do interior da Columbia Británica, no Canadá. Falan unha lingua da familia salish, a lingua shuswap.

miniatura|250px|Territorio shuswap, coñecido na súa lingua como Secwepemcúĺecw.
Secwepemcúĺecw é o territorio tradicional do pobo shuswap e abrangue dende o leste da meseta de Chilcotin, rodeando o país Tŝilhqot'in, e a meseta de Cariboo ao sueste a través do país Thompson até a cidade de Kamloops. Abrangue as montañas Selkirk e o Big Bend do río Columbia e inclúe a parte norte da rexión do val do Columbia. O seu territorio tradicional abrangue aproximadamente 145.000 quilómetros cadrados. Tradicionalmente, dependían da caza, do comercio e da pesca para manter as súas comunidades.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Cultural Education Society 
* Chief Atahm Immersion School
Antiagregante plaquetario

miniatura|Clasificación de antiagregante plaquetario (inglés)
Os **antiagregantes** ou **antiagregantes** **plaquetarios** son un grupo de fármacos que alteran ou modifican a coagulación do sangue. Actuan na primeira parte desta (hemostase primaria) dentro do proceso de agregación plaquetaria e, por tanto, impiden a formación de trombos no interior das arterias e veas. Os antiagregantes clasifícanse segundo a molécula que alteran no proceso. Na actualidade, o máis empregado é a aspirina ou ácido acetilsalicílico (AAS) que actúa diminuíndo a síntese dunha molécula pro-agregante. É posíbel que o plasma sanguíneo teña propiedades antiagregantes, debido a que o sangue coagula de maneira inmediata.

Algúns velenos de orixe biolóxica conteñen péptidos ou sustancias con efecto antiagregante plaquetario. Entre eles están os das abellas, arañas, escorpións, cogombros de mar e os dalgunhas serpes, como as do xénero Bothrops. Igualmente as secreciones salivares ou exocrinas dalgúns morcegos (*Desmodus rotundus*), de insectos hematófagos como o *Rhodnius prolixus* (transmisor da enfermidade de Chagas) ou parasitos intestinais como o *Ancylostoma ceylanicum* e o Ascaris teñen compoñentes con efecto antiagregante plaquetario.

## Mecanismo de acción 
O fármaco antiagregante plaquetario ideal inhibe as vías de activación plaquetaria, estimula as de inhibición ou, o máis aproximado ao ideal, ambas as cousas á vez.

## Tipos 
Poden ser endóxenos, desencadeados durante a activación plaquetaria e á xeración de fibrina, que tende a limitar a extensión do trombo e previr a coagulación sistémica. Os máis importantes inhibidores son a prostaciclina (PG I2), o óxido nítrico, a antitrombina III, a proteína C e o sistema fibrinolítico. Tamén poden ser exóxenos ou fármacos propiamente ditos, como a aspirina.

Segundo o seu mecanismo de acción pódense clasificar en dous grupos:

**Inhibidores enzimáticos**
* Inhibidores de ciclooxixenase (inhiben a síntese de tromboxano): ácido acetilsalicílico, sulfinpirazona, triflusal, ditazol, indobufeno
* Inhibidores de fosfodiesterase: dipiridamol, cilostazol, triflusal, prostaciclina e os seus análogos como o epoprostenol e o iloprost.

**Inhibidores de receptores**
* Inhibidores de receptores de ADP: ticlopidina, clopidogrel, prasugrel.
* Antagonistas do receptor glicoproteína IIa/IIIb ou GPIIb-IIIa: trigramín (illado do veleno de víbora), eptifibatide, tirofiban, abciximab.

## Indicacións 
En medicina, dada a participación das plaquetas tanto nas etapas precoces da formación de ateromas (ateroxénese) como na trombose arterial, o uso de antiagregantes plaquetarios é moi relevante na prevención primaria e secundaria de doenzas cardiovasculares. Entre outras, están as tromboses arteriais (especialmente o infarto agudo de miocardio) e os accidentes cerebrovasculares.

## Notas
As Raposas

O topónimo **As Raposas** pode referirse a:

;En Galiza
***As Raposas**, lugar da parroquia de Loña do Monte, no concello de Nogueira de Ramuín;
***As Raposas**, lugar da parroquia de Bembrive, no concello de Vigo.

## Véxase tamén
### Outros artigos