Karen Black

**Karen Blanche Black**, nada co apelido **Zieger** en Park Ridge o 1 de xullo de 1939 e finada en Santa Monica o 8 de agosto de 2013, foi unha actriz norteamericana.

## Traxectoria 
Black naceu nunha cidade dos suburbios de Chicago, filla de Elsie Mary (de solteira, Reif), escritora de novelas infantís e de Norman Arthur Ziegler, empresario e enxeñeiro. Seu avó, Arthur Charles Ziegler, foi violinista da Orquestra Sinfónica de Chicago e unha das súas irmás, Gail Brown, foi tamén actriz e tiña tamén un irmán. Black era de orixe alemá, checa e norueguesa e o apelido familiar, Ziegler, procedía da aldea de Neukirch en Rottweil (Baden-Württemberg).

Black e os seus irmáns pasaban tempadas na granxa de seu tío nas proximidades de Green Bay en Wisconsin}}, amante do teatro, traballou a partir dos 13 anos en teatros estivais e con 17 anos logrou o seu primeiro traballo pagado como actriz  con Alvina Krause. Así e todo, non completou a súa formación, deixando a universidade despois de dous anos.

### 1960-1970: Inicios en Nova York e nos Ánxeles 
Despois de marchar da universidade aveciñouse en Nova York coa arela de traballar como actriz, alugou un apartamento sen auga quente en Manhattan  na peza ''Take Her, She's Mine* de Henry e Phoebe Ephron que dirixiu George Abbott e puido actuar en teatros alleos ao circuíto de Broadway con pezas como *We're Civilized* (1962)  ou *Twelfth Night* (1963)  e a súa participación en *Mary Poppins* (1965) de Rockefeller Players abriulle as portas para actuar en Broadway na obra *The Playroom* que dirixida por Joseph Anthony tivo a súa estrea o 5 de decembro de 1965.

En 1966 logrou un papel dunha das protagonistas do filme *You're a Big Boy Now* de Francis Ford Coppola, a súa interpretación acolleuse favorablemente e a experiencia levouna a instalarse nos Ánxeles.

Pola súa interpretación da camareira Rayette, moza de Jack Nicholson, no filme de 1970 *Five Easy Pieces* recibiu unha candidatura ao Óscar á mellor actriz secundaria, logrou o seu primeiro Globo de Ouro á mellor actriz secundaria, e ademais tamén se fixo co premio do New York Film Critics Circle á mellor actriz secundaria.

### 1971-1979: Consolidación 
thumb|upright=.9|right|Black co seu segundo marido Robert Burton en 1973
Black nun papel secundario encarnou á moza dun heroinómano no filme *Born to Win* (1971) con George Segal e Robert De Niro e pouco despois apareceu na comedia *Rhinoceros* (1974) con Gene Wilder.

En 1974 participou en *Airport 1975*, a súa primeira participación importante nun éxito comercial, no que encarnaba a Nancy Pryor, a azafata que se vía forzada a pilotar un avión durante un accidente. Polo seu papel de rapaza na procura do éxito no Hollywood da década de 1930 no drama tráxico realizado por John Schlesinger en 1975 *The Day of the Locust* recibiu a súa terceira candidatura aos Globos de Ouro, así e todo, para Black a rodaxe do filme foi unha mala experiencia, e afirmou que posiblemente fora a causa de non ter mellores oportunidades en Hollywood e baixo o director Dan Curtis rodou con Oliver Reed e Bette Davis o filme de terror sobrenatural *Burnt Offerings* interpretando á esposa dunha familia que vive nunha casa encantada que apareceu no outono de 1976 e que recibiu boas críticas pola interpretación dos seus actores e pola que Karen Black recibiu o premio á mellor actriz do Festival de Sitges de 1977. E ademais, en 1976 protagonizou o filme independente *Un ás na manga* con Omar Sharif que recibiu malas críticas.

En setembro de 1976 viaxou a Toronto para participar como convidada no popular programa de televisión canadense *The Bobby Vinton Show*, que emitían de xeito sindicado moitas canles locais dos Estados Unidos. Black interpretou a canción "Lonely Now", e conxuntamente con Bobby un popurrí de clásicos do country. En 1977 protagonizou o telefilme de terror *The Strange Possession of Mrs. Oliver*, en 1978 realizou un papel menor en *Capricornio I* con Elliott Gould e en 1979 no controvertido drama *In Praise of Older Women* encarnou unha muller de media idade que ten unha aventura cun adolescente de 17 anos.

### 1980-1985: Telefilmes, teatro, cinema internacional e independente 
En 1980 protagonizou o telefilme *Police Story: Confessions of a Lady Cop* e o ano seguinte o filme sueco-australiano *Killing Heat* que se basea na novela de Doris Lessing *The Grass Is Singing* sobre as relacións raciais en África do Sur e na que Black interpreta unha muller urbana que se establece nunha granxa co seu home. Tamén encarnou a Émilienne d’Alençon no filme francés de 1981 *Chanel Solitaire*, unha biografía dos primeiros anos de Coco Chanel.

En 1982 protagonizou con Cher e Sandy Dennis a produción de Broadway dirixida por Robert Altman *Come Back to the Five and Dime, Jimmy Dean, Jimmy Dean*e a súa adaptación ao cinema, tamén con estrea en 1982. Malia algunhas críticas negativas pola súa interpretación no teatro no cinema os críticas eloxiaron o seu papel. En 1990 Black realizou un papel secundario en *The Children*, unha adaptación británica dunha novela de Edith Wharton e na comedia de ficción científica *Zapped Again!*.
A partir de 1990 apareceu sobre todo en filmes de terror, entre eles *Mirror, Mirror* (1990), *Evil Spirits* (1990) e *Children of the Night*. Non obstante, tamén tivo interpretou outro tipo de papeis, como na comedia británica  *Rubin and Ed* (1991),  o filme de artes marciais *The Roller Blade Seven* (1991), e unha pequena aparición no filme de Robert Altman *The Player* (1992). Nas secuelas de Roller Blade Seven de 1992 e 1993 e na comedia que saíu directamente en vídeo *The Double 0 Kid* (1993) con Corey Haim e Nicole Eggert. Tamén en 1993 tivo un papel secundario no drama de George Sluizer *Dark Blood* con River Phoenix e Judy Davis, un filme que permaneceu sen completar e sen saír ao mercado durante dúas décadas ao morrer Phoenix durante a produción En 1995 protagonizou  *Plan 10 from Outer Space*, un filme de ciencia ficción, sátira da teoloxía mormona, que dirixiu Trent Harris.

En 1996 deu vida á muller paranoica dunha pequena vila de Nebrasca de *Children of the Corn IV: The Gathering* con Naomi Watts e nese ano realizou varios papeis secundarios en filmes independentes, nos que salientaron o papel de avogada de oficio no drama de Ulli Lommel *Every Minute is Goodbye*, e o que fixo na comedia de explotación *Dinosaur Valley Girls*.. Ao ano seguinte protagonizou con Tilda Swinton o filme de ciencia ficción feminista *Conceiving Ada* (1997), sobre unha científica que emprega un programa informático para contactar coa pioneira da programación informática Ada Lovelace, filla do poeta Lord Byron e realizou papeis secundarios no drama *Men*, e o dunha cantante no Missouri rural en *Dogtown* de George Hickenlooper.

Ao longo de 1998 continuou a aparecer en varios filmes independentes, como na comedia *I Woke Up Early the Day I Died*, ou no drama *Charades*, así como na curtametraxe *Waiting for Dr. MacGuffin*.. No ano 2000 Black actuou no debut como director de Rob Zombie *House of 1000 Corpses*, no que encarnaba a Mother Firefly, a nai dunha familia de asasinos psicóticos, e malia a recibir na súa estrea en 2003 críticas pésimas reforzou o seu status como icona de culto do xénero de terror.

### 2003–2013: Figura de culto
miniatura|Black en 2010
A súa figura consolidouse como de culto entre os afeccionados ao terror, e en marzo de 2005 recibiu ao premio á mellor actriz no Festival Internacional Fantasporto de Porto polo seu traballo, unanimemente aclamado pola crítica , *Firecracker* de Steve Balderson no que interpretou dous papeis, Sandra e Eleanor.

En maio de 2007 estreou unha obra teatral da súa autoría: *Missouri Waltz* no Blank Theater dos Ánxeles e interpretou en directo historias do filme experimental de Guy Maddin *Brand Upon the Brain!* nunha xira polos Estados Unidos. En 2009 traballou co director Steve Balderson en *Stuck!'',  unha homenaxe ás mulleres presas do cinema negro, con Mink Stole, Pleasant Gehman e Jane Wiedlin de The Go-Go's. En 2009 protagonizou *Some Guy Who Kills People* de John Landis e a curtametraxe surrealista de Aïda Ruilova *Meet the Eye*.

Karen Black está considera unha figura prominente do Novo Hollywood, ás veces descrita como unha icona do cinema independente norteamericano. Karen Black rematou a súa carreira cinematográfica en 2010 ao detectarlle un cancro e morreu no Saint John's Health Center de Santa Monica o 8 de agosto de 2013.

## Notas