Lista Swadesh

A **lista Swadesh** é unha compilación de 100 palabras (207 na súa versión estendida) de *vocabulario estable* aplicable a calquera lingua, compilado por Morris Swadesh (1909-1967).

## Características 
A lista Swadesh é un instrumento fundamental en lingüística histórica comparativa, glotocronoloxía e lexicoestatística. Está dirixida a poder establecer unha comparación medible entre o léxico ou vocabulario de dúas linguas entre as que se supón parentesco, de maneira que poida acharse o seu grao de diverxencia ao longo do tempo.

O principal problema que pretende resolver a lista Swadesh nestes labores de comparación é o de homoxeneizar a base de vocabulario sobre o que realizar inferencias fiables. Ocorre que a maior parte do vocabulario dunha lingua cambia non por evolución histórica (que é o que permite establecer o parentesco e a diverxencia entre linguas irmás) senón por motivos que escapan ao control da pura lingüística. Principalmente os cambios non controlados débense a razóns culturais, motivos de difusión tecnolóxica (a palabra *televisión* atópase en case tódalas linguas actuais), políticos, económicos etc. En suma, existen demasiados factores culturais de consecuencias non predicibles que afectan ao vocabulario dunha lingua. Por esa razón, é altamente infiable facer comparacións sobre palabras como *pataca*, que actualmente se atopa en todas as linguas romances, dado que podería levar á conclusión errónea de que é unha voz proveniente do latín ***potatus*, algo imposible sendo que a pataca foi descuberta polos europeos no século XVI. Foron outras razóns culturais as que levaron a palabra *pataca* ao vocabulario das linguas romances, pero non a evolución dunha palabra latina que nunca existiu.

Consciente deste problema, Morris Swadesh supuxo que, con todo, existía o que o chamaba *vocabulario básico*. Non se trataba doutra cousa que dun vocabulario estable e non suxeito a cambios culturais, senón a unha evolución moito máis lenta e non influída por factores incontrolables. Este vocabulario básico tiña que carecer de conceptos culturais (e xa que logo impredecibles), tiña que ser común e susceptible de atoparse en calquera lingua e en calquera época de desenvolvemento da mesma. Por exemplo, a palabra *neve* non serve para comparar linguas tropicais da África central, nin *television* para comparar en grego clásico co moderno grego.

Este vocabulario básico constaba de palabras como *auga*, *man* ou *muller*, coñecidas en calquera cultura e tan fundamentais e simples que dificilmente fosen ser substituídas mediante préstamos doutras linguas. A lista Swadesh trata ser a plasmación deste vocabulario estable e prové aos lingüistas dun patrón fiable para a comparación entre linguas.

A glotocronoloxía supón que existe unha taxa constante de cambio na evolución lingüística. Esa taxa calculouse nun 14% de palabras de vocabulario básico perdidas cada mil anos. Esta presunción foi altamente criticada pois está baseada en resultados obtidos para o grupo de linguas indoeuropeas e máis concretamente para as linguas romances. Non é razoable pensar que ata unha mesma lingua evolucione a unha taxa constante en dous momentos históricos distintos. Moito menos tódalas linguas poden compartir unha taxa de cambio idéntica sempre. Tamén se critica que a taxa obtida para as linguas indoeuropeas non ten por que aplicarse a tódalas linguas do planeta. En xeral, considérase que, mentres que a lista Swadesh estabilizou a base léxica da comparación glotocronolóxica, non ocorreu o mesmo coa taxa de cambio das linguas, que segue suxeita a multitude de factores culturais e históricos, todos eles incontrolables.

A seguinte ecuación rexe a glotocronoloxía:

**t = (log c) / (2 log r)**

Sendo:

* t = tempo de separación entre linguas
* c = coeficiente de semellanza léxica (usando as listas Swadesh)
* r = constante glotocronolóxica (establecida nun 14%)

## Lista Swadesh 
A lista está orixinalmente en inglés, pero dáse tamén o seu equivalente en galego: