open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tōno

**Tōno** (遠野市, とおのし, *Tōno-shi*) é un concello da prefectura de Iwate no Xapón. Está situado na rexión de Tōhoku e ao sueste da prefectura, no nordeste da illa de Honshū. A súa superficie é de 825,62&nbsp;km², a poboación é de 29.861 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 36,2 h/km².

O concello de Tōno limita cos concellos de Ōshū, Hanamaki, Kawai, Ōtsuchi, Kamaishi e Sumita.

## Cidades irmandadas 
*  Salerno, Campania, Italia (1984).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de concellos do Xapón

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da cidade de Tōno .
Galería de imaxes de abellas de Galicia

**Galería de imaxes** de abellas de Galicia.

## Abellas 

Ficheiro:Abella, Teo, Galiza 090714 12.JPG|Teo
Ficheiro:Abella Bastavales xullo 2008 b.jpg|Apidae en Bastavales, Brión
Ficheiro:Abella Bastavales xullo 2008 c.jpg|Apidae en Bastavales, Brión
Ficheiro:Abella Bastavales xullo 2008 d.jpg|Apidae en Bastavales, Brión
Ficheiro:Abella Bastavales xullo 2008.jpg|Apidae en Bastavales, Brión
Ficheiro:Bee221.jpg|Apidae en Bastavales, Brión
Ficheiro:Bee565.jpg|Apidae en Bastavales, Brión
Ficheiro:Bee665.jpg|Apidae en Bastavales, Brión
Ficheiro:Abella 090707 Bastavales, Brión, Galiza.jpg|Apidae en Bastavales, Brión
Ficheiro:Abella 090707 Bastavales, Brión, Galiza 2.jpg|Apidae en Bastavales, Brión
Ficheiro:Abella037eue.JPG|Apidae
Ficheiro:Abella bee GFDL934.JPG|Apidae
Ficheiro:Abella bee.jpg|Apidae
Ficheiro:Abella en Vilarromarís, Oroso, Galiza 2.jpg|Vilarromarís, Oroso
Ficheiro:Abella en Vilarromarís, Oroso, Galiza 3.jpg|Vilarromarís, Oroso
Ficheiro:Abella en Vilarromarís, Oroso, Galiza.jpg|Vilarromarís, Oroso
Ficheiro:Abella libando na flor do toxo, Teo, Galiza 2.jpg|Teo
Ficheiro:Abella libando na flor do toxo, Teo, Galiza.jpg|Teo
Ficheiro:Abella, Oroso, Galiza 090729 02.jpg|Vilarromarís, Oroso
Ficheiro:Bastavales, Brión, Galiza. 090706.JPG

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Galería de imaxes de Galicia
* Galería de imaxes da fauna de Galicia
* Galería de imaxes de arañas de Galicia
* Galería de imaxes de insectos de Galicia
Necrose

A **necrose** é a morte celular traumática. Prodúcese cando os danos causados nunha célula son moi graves. Os primeiros indicios de lesión son alteracións no Retículo Endoplásmico, Mitocondria, Membrana plasmática e Núcleo. Cando se tinxen estas células aparece un citoplasma máis eosinófilo do habitual e alteracións xenómicas irreversibles. A cromatina pode condensarse (**picnose**), romper (**cariorrexe**) e disolverse (**cariólise**).

Existen varios tipos de necroses en función do tecido e axente causal:
* **Necrose coagulativa**: é típica das lesións isquémicas, agás a isquemia cerebral.
* **Necrose licuefactiva**: está producida ou ben por unha isquemia cerebral ou por unha infección por xermes pióxenos. A diferenza histolóxica entre ambos é que no segundo caso aparece un elevado número de neutrófilos. No caso da isquemia cerebral, pode haber unha reversión do absceso, quedando un pseudoquiste residual.
* **Necrose caseosa**: deixa o tecido afecto cun aspecto cremoso, coma de queixo. É típica da tuberculose.
* **Necrose graxa**: é un tipo de necrose no que se elimina moito tecido graxo, sobre o que se depositan despois sales de calcio. Aparece na pancreatite aguda.
* **Necrose gomosa**: aparece un tecido degradado coma de caucho. Ocorre na sífilis.

Tras o proceso necrótico libéranse unha serie de substancias pro-inflamatorias, que xeran un proceso inflamatorio secundario á necrose. Os restos celulares son fagocitados polo sistema inmune. Tamén se incrementarán os niveis sanguíneos de GOT e LH, así como doutras substancias (TNF...)

## Véxase tamén 
* Apoptose

### Bibliografía 
* Harrison, Principios de Medicina Interna
* Alberts, Biología molecular de la célula
Imizu

**Imizu** (射水市, いみずし, *Imizu-shi*) é un concello da prefectura de Toyama no Xapón. Está situado na rexión de Hokuriku, dentro da rexión de Chūbu e ao noroeste da prefectura, no centro da illa de Honshū. A súa superficie é de 109,18&nbsp;km², a poboación é de 94.359 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 864 h/km².

O concello de Imizu limita cos concellos de Takaoka, Tonami e Toyama.

## Historia 
A cidade de Imizu foi fundada após a fusión do concello da cidade de *Shinminato* e 4 concellos do distrito de Imizu (*Kosugi*, *Daimon*, *Ōshima* e *Shimo*) no ano 2005.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da cidade de Imizu .
* Sitio web oficial da cidade de Imizu .
Alérxeno

miniatura|dereita|O ácaro, un dos principais alérxenos
Un **alérxeno** é unha substancia que pode inducir unha reacción de hipersensibilidade alérxica en persoas susceptíbeis que teñan estado en contacto previamente co alérxeno. Esta reacción de hipersensibilidade involucra o recoñecemento do alérxeno como substancia "estraña" e allea ao organismo no primeiro contacto. En exposicións posteriores, o sistema inmunolóxico reacciona á exposición de forma excesiva, coa liberación de substancias que alteran a homeostase do organismo, o que dá lugar aos síntomas propios da alerxia. Xeralmente esta hipersensibilidade está predisposta xeneticamente nalgúns individuos ou familias.

## Notas
El Coloso

miniatura|dereita|250px|"El Coloso", de Goya
***El Coloso***, pintado entre 1808 e 1812, é un cadro tradicionalmente atribuído a Francisco de Goya no que un xigante de tamaño colosal se ergue por tras duns montes, que lle ocultan as pernas até as coxas, ocupando a figura o centro da imaxe, estando arrodeada de nubes e cos puños en alto. O terzo inferior do lenzo ocúpao un sombrío val onde unha multitude de xente e gando se dispersa caoticamente en todas direccións.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha de *El coloso*
Jacetania

miniatura|250px|San Juan de la Peña.
A **Jacetania** (*Chazetania* en aragonés) é a comarca máis noroccidental de Aragón, repartida entre as provincias de Huesca e Zaragoza, en España.

## Características 
A súa capital é a cidade de Jaca. Ten unha superficie de 1.857,9 km², cunha poboación, en 2010, de 18.664 habitantes (10,05 hab/km²).

Inclúe os concellos de Aísa, Ansó, Aragüés del Puerto, Artieda, Bailo, Borau, Canal de Berdún, Canfranc, Castiello de Jaca, Fago, Jaca, Jasa, Mianos, Puente la Reina de Jaca, Salvatierra de Esca, Santa Cilia, Santa Cruz de la Serós, Sigüés, Valle de Hecho e Villanúa.

Limita con Francia (departamento de Pireneos Atlánticos) polo norte, Navarra (Val de Roncal) polo oeste, e polo sur e o leste coas comarcas aragonesas das Cinco Villas, Hoya de Huesca e Alto Gállego.

## Territorio e Poboación 
## Linguas 
A lingua oficial e máis utilizada na Jacetania é o castelán. Non obstante, a súa lingua propia é o aragonés, e as falas da comarca están incluídas na súa variedade occidental. Os dialectos que se falan son o ansotano, o cheso, o aragüesino, o aisino e o jaqués. Destacan entre os seus escritores Domingo Miral ou Emilio Gastón.

## Notas
Ana María Polvorosa

**Ana María Ruiz Polvorosa**, nada en Madrid o 14 de decembro de 1987, é unha actriz española. Ten participado en varias series de televisión, sendo moi coñecida polo seu papel de Lorena en *Aída*.

## Filmografía 
### Cinema 
### Televisión 
### Teatro 
* *Olvida los tambores* (2007), de Ana Diosdado.
* *Hoy no me puedo levantar* (2013–2014), de Nacho Cano.
Encyclopédie anarchiste

A ***Encyclopédie anarchiste*** (en galego *Enciclopedia anarquista*), é o nome dunha enciclopedia de tendencia anarquista, iniciada por Sébastien Faure entre 1925 e 1934, e publicada en 4 volumes. Existe tamén unha tradución ao castelán, con contido ampliado, publicada polo grupo *Tierra y Libertad* de México en dous volumes (nos anos 1972 e 1984 respectivamente) baixo o título de ***Enciclopedia anarquista***.

O proxecto inicial estaba formado por cinco partes:
# Un dicionario anarquista.
# A historia do pensamento e da acción anarquistas.
# As biografías de militantes e pensadores.
# As biografías de individualidades que contribuíron á obra da emancipación humana.
# Un catálogo de libros e revistas anarquistas.

Só a primeira parte, en catro volumes, cun total de 2.893 páxinas, chegou a ser publicada, en 1934. Tivo centos de colaboradores.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Encyclopédie anarchiste 
* Enciclopedia anarquista (primeiro tomo da tradución castelá)
Tsuruga

**Tsuruga** (敦賀市, つるがし, *Tsuruga-shi*) é un concello da prefectura de Fukui no Xapón. Está situado ao oeste da zona de Hokuriku na rexión de Chūbu e no centro-sur da prefectura, no centro da illa de Honshū. A súa superficie é de 250,98&nbsp;km², a poboación é de 67&nbsp;959 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 271 hab./km².

O concello de Tsuruga limita cos concellos de Mihama, Minamiechizen (que son da prefectura de Fukui); Takashima, Nishiazai e Yogo (que son da prefectura de Shiga).

Na cidade está a central nuclear de Tsuruga.

## Cidades irmandadas 
*  Donghae, Gangwon, Corea do Sur.
*  Mito, prefectura de Ibaraki, Xapón.
*  Nakhodka, Primorsky, Rusia.
*  Taizhou, Zhejiang, China.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da cidade de Tsuruga .
O Ézaro

Como topónimo **O Ézaro** pode referirse a:

;En Galiza
***O Ézaro**, parroquia do concello de Dumbría;
****O Ézaro**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Florencia Peña

**María Florencia Peña**, nada en Buenos Aires o 7 de novembro de 1974, é unha actriz, comediante e presentadora de televisión arxentina. Comezou aos 4 anos co programa *Festilindo*. Está casada co músico Mariano Otero e teñen dous fillos.

## Filmografía 
* *Ángel, la diva y yo*, 1999
* *¿Y dónde está el bebé?*, 2002
* *Chicken Little*, 2005 (voz)
* *Chile 672*, 2006
* *Dormir al sol*, 2009
### TV 
* *Festilindo*, 1979
* *Clave de Sol*, 1989
* *Nosotros y los otros, 1989
* *Son de Diez* , 1992 (Canal 13)
* *Regalo del Cielo*, 1993
* *Sueltos* , 1996
* "De corazón" ,1997-1998
* "La Nocturna" , 1998-1999
* *Verano del '98* , 1998 - 2000
* *Chabonas*, 2000
* *Tiempo final*, 2000-2002
* *Poné a Francella*, 2001-2002
* *¿Quién es Alejandro Chopi?*, 2002
* *Disputas*, 2003
* *La Banda de Cantaniño en Telefe*, 2003 (Telefe) 
* "El show de la tarde", 2004 con Marley
* *La Niñera*, versión de *A Nanny* de Fran Drescher, 2004-2005 
* *Casados con hijos*,versión de *Married... with Children*, con Guillermo Francella 2005-2007 (Telefe)
* *Hechizada*, versión de *Bewitched*, 2007 (Telefe)
* *Una de dos*, 2008 con Fabián Vena e Luis Luque
* "Viaje de Locos", 2009, (Telefe) con Marley

## Premios 
* Premios Martín Fierro 2002, 2006
* Premios ACE 2007.

## Teatro 
*Los monólogos de la vagina*, *Grease*, *Blancanieves*, *Confesiones de mujeres de 30*, *Mamá es una estrella*, *Shakespereando*, *De carne somos*, *Desangradas en glamour*, *Sweet Charity'' etc…

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Florencia Peña IMDb 
* Sitio web oficial
Miren Ibarguren

**Miren Ibarguren Agudo**, nada en Donostia o 10 de decembro de 1980, é unha actriz vasca.

Comezou co programa *Goenkale* de Euskal Telebista. Participou en varias series de televisión e é moi coñecida polo seu papel de *Sonia* en *Escenas de Matrimonio*.

## Filmografía 
* *Las trece rosas* (2007)
### Televisión 
* *Goenkale* (Euskal Telebista)
* *Aquí no hay quien viva* (2004-2006)
* *A tortas con la vida* (2005-2006)
* *Escenas de matrimonio* (2007-2008)
* *Aída* (2008-2014)
* *Burbuja* (2009)
* *Una hora más en Canarias* (2010)
* *¿Estás ahí?* (2011)
* *Anclados* (2015)
* *La que se avecina* (2016)

### Teatro 
* *Mi primera vez* (2009)
San Basilio de Palenque

miniatura|Estatua de Benkos Bioho en Palenque.
miniatura|dereita|250px|Festa Palenque.

**Palenque de San Basilio** ou **San Basilio de Palenque** é unha corrixidoría do municipio de Mahates, departamento de Bolívar, Colombia; sito nas faldras dos Montes de María a 50&nbsp;km da cidade de Cartaxena de Indias. Ten unha poboación de aproximadamente 3.500 persoas e limita cos municipios de Malagana, San Cayetano, San Pablo, Palenquito.

Palenque foi fundado por escravos fuxidos principalmente de Cartaxena de Indias no século XV e liderados por Benkos Biohó; o seu illamento permitiulles manter a maioría das tradicións culturais africanas en Colombia (música, prácticas médicas, organización social, ritos fúnebres etc) e incluso desenvolveron unha lingua crioula, mestura do español con linguas africanas orixinarias, denominada palenquero. Debido ás súas características na súa historia, formación, cultura e lingua, no 2005 Palenque foi declarado pola Unesco como "Patrimonio Intanxible da Humanidade",

Está considerado o primeiro pobo libre de América trala chegada española.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Cousas de Palenque de San Basilio
Río Solimões

O **río Solimões** é un río do Brasil, duns 1700&nbsp;km de lonxitude, cuxo curso transcorre enteiramente polo estado de Amazonas, que aínda que comeza no Perú, toma o seu nome ao pasar a tripla fronteira do Brasil-Colombia-Perú, en Tabatinga. Percorre as cidades de São Paulo de Olivença, Amaturá, Santo Antônio do Içá, Tonantins, Jutaí, Fonte Boa, Tefé, Coari, Codajás, Anamã, Anorí, Manacapuru, até chegar a preto de Manaus, onde se encontra co río Negro, recibindo despois o nome de río Amazonas. Este punto de encontro, no que os ríos se xunta sen mazclarse, coñécese como Encontro das Augas.

## Orixe do nome 
O río Solimões recibe este nome debido aos pobos que habitaron as súas marxes, descritos polos cronistas españois e portugueses no século XVI. Nas marxes do río, entre os actuais municipios de Coari e Anamã, estaban as tribos do Yurimáguas. Estes pobos recibiron diversos nomes ao longo dos séculos e diferentes cronistas chamáronos de distinto xeito: Joriman, Sorimões e Sorimão .

As derivacións de Sorimão, Sorimões e Solimões veñen do latín Solimum, en referencia ao veleno utilizado nas puntas das frechas e dardos daquelas tribos, que era unha das sociedades máis belicosas do territorio, dando orixe ao nome do río.

## Afluentes do río Solimões 
Ten como afluentes importantes pola marxe dereita o Río Javari, Jutaí,Juruá e Purus e os ríos Içá e Japurá pola marxe esquerda.

Nesta táboa están os principais afluentes do río Solimões, sendo do sentido oeste para leste, desde a cidade de Tabatinga até Manaus.

## Notas
Tumba

[miniatura|Tumba de [Luís Seoane no Cemiterio de Santo Amaro da Coruña.]]
Unha **tumba**, ou **sepultura**, é un lugar onde se enterran os finados, que se escava na terra ou se constrúe sobre ela. As tumbas poden estar parcial ou totalmente soterradas (agás a súa entrada) nun cemiterio, ou no interior dunha igrexa ou na súa cripta. As tumbas individuais adoitan estar seladas, mentres que as familiares, ou para grupos, teñen portas para acceder a elas cada vez que fose necesario.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Catacumba
* Funeral
* Mastaba
* Mausoleo
* Necrópole
* Panteón
* Sepultura
* Tumba do soldado descoñecido
Tsuchiura

**Tsuchiura** (土浦市, つちうらし, *Tsuchiura-shi*) é un concello da prefectura de Ibaraki no Xapón. Está situado ao leste da rexión de Kantō e no centro-sur da prefectura, na parte leste da illa de Honshū. A súa superficie é de 122,99&nbsp;km², a poboación é de 144.236 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 1.170 h/km².

O concello de Tsuchiura limita cos concellos de Ami, Ushiku, Tsukuba, Ishioka e Kasumigaura.

## Véxase tamén 
* Lista de concellos do Xapón

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da cidade de Tsuchiura .
* Sitio web oficial da cidade de Tsuchiura .
Koga, Ibaraki

**Koga** (古河市, こがし, *Koga-shi*) é un concello da prefectura de Ibaraki no Xapón. Está situado no centro da rexión de Kantō e ao extremo oeste da prefectura, na parte leste da illa de Honshū. A súa superficie é de 123,58&nbsp;km², a poboación é de 143.962 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 1.160 h/km².

O concello de Koga limita cos concellos de Goka, Sakai, Bandō, Yachiyo, Yūki (que son da prefectura de Ibaraki); Oyama, Nogi, Fujioka (que son da prefectura de Tochigi); Kitakawabe, Ōtone e Kurihashi (que son da prefectura de Saitama).
Douglas Engelbart

**Douglas C. Engelbart**, nado en Portland, Oregón o 30 de xaneiro de 1925 e finado o 2 de xullo de 2013 en Atherton, California, foi un inventor estadounidense, descendente de noruegueses. É coñecido por inventar o rato, e é un pioneiro da interacción humana coas computadoras, incluíndo o hipertexto e as computadoras en rede.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía de Douglas Engelbart
Marvin Minsky

**Marvin Lee Minsky**, nado en Nova York o 9 de agosto de 1927 e finado en Boston o 24 de xaneiro de 2016, foi un científico estadounidense considerado un dos pais das ciencias da computación e cofundador do laboratorio de intelixencia artificial do Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts ou MIT.
## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxinas de Marvin Minsky
Bote polbeiro de Bueu

O **bote polbeiro de Bueu** é unha embarcación tradicional das rías Baixas, característica da vila de Bueu. Destaca pola súa solidez e amplitude: a manga chega a ser a metade da eslora. Caracterízase pola construción a tope. Segundo o antropólogo sueco Staffan Mörling as súas formas están baseadas na lancha de relinga.

## Características 
As medidas habituais eran de 4 metros de eslora por 2 de manga, chegando a construírse de 5,5 metros de eslora no caso dos máis grandes e 3,5 no dos máis pequenos. Emprégase na súa construción madeiras de carballo (para a quilla, a roda, o codaste e as cadernas); e de piñeiro para o resto dos elementos. Os remos cruzados (ao igual que o das dornas) están construídos en dúas pezas. A vela guaira apareceu a principios do século XX, anteriormente empregábase vela de relinga e a vela latina.

A súa ocupación dominante era a pesca do polbo con raña, ao que se adaptaba moi ben, aínda que tamén se utilizaba para outro tipo de capturas. O feito de ter "dobre proa" fixo que non se adaptara ben a motorización levando a súa desaparición nos anos 60. A Asociación de Embarcacións Tradicionais Os Galos de Bueu (membro da Federación Galega pola Cultura Marítima e Fluvial) está a recuperar esta embarcación e posúe exemplares da mesma. Existe outro en activo no pantalán de embarcacións tradicionais de Bouzas. Así mesmo, hai un exemplar exposto no Museo Massó de Bueu.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
* Simes Martínez, Fidel: *O Bote polbeiro de Bueu*. Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, Consellería de Pesca e Asuntos Marítimos, 2005. ISBN 84-453-3883-8
* Mörling, Staffan: *Las embarcaciones tradicionales de Galicia*. Santiago de Compostela,  Xunta de Galicia, Consellería de Pesca, 1989. ISBN 84-453-0071-7

### Ligazóns externas
*Historia da lancha en www.modelismonaval.com
*Museo Massó
*Blog do Museo Massó
Urbain Le Verrier

**Urbain Jean Joseph Le Verrier**, nado en Saint-Lô o 11 de marzo de 1811 e finado en París o 23 de setembro de 1877, foi un matemático francés que se especializou en mecánica celeste. O seu logro máis importante foi a súa colaboración no descubrimento de Neptuno usando só matemáticas, é dicir, con lapis e papel e os datos das observacións astronómicas previas.

Remarcou o movemento anómalo de Mercurio na súa órbita no 1859.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Ficha na base de datos da Biliothèque nationale de France
Alexander Hamilton

**Alexander Hamilton**, nado na actual Saint Kitts e Nevis o 11 de xaneiro de 1757 e finado en Nova York o 12 de xullo de 1804, foi un economista, político, escritor, avogado e soldado estadounidense.

## Traxectoria 
Participou na Guerra da Independencia dos Estados Unidos, e foi secretario e amigo íntimo de George Washington. Tivo numerosos enfrontamentos con Thomas Jefferson e con James Madison ao apostar por dotar o goberno interestatal de maiores competencias, namentres que o seu rival se inclinaba por darlle maior poder aos gobernos estatais.

Morreu nun duelo co vicepresidente Aaron Burr.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Alexander Hamilton
Aaron Burr

**Aaron Burr, Jr**, nado en Newark o 6 de febreiro de 1756 e finado en Port Richmond o 14 de setembro de 1836, foi un militar e político estadounidense.

## Traxectoria 
Foi membro fundacional do Partido Demócrata-Republicano no estado de Nova York. Apoiou ao gobernador George Clinton. Converteuse no terceiro vicepresidente dos Estados Unidos durante a presidencia de Thomas Jefferson, aínda que é máis famoso polo seu duelo con Alexander Hamilton, polas súas presuntas conspiracións secesionistas e mais polo seu proceso e absolución final por traizón.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía de Burr
Encoro de Kárahnjúkar

O **encoro de Kárahnjúkar** é o maior encoro de auga de toda Europa. Está situado ao leste de Islandia. A superficie cuberta por esta presa vén sendo do 3% da extensión total da illa islandesa.

## A gran polémica
[miniatura|esquerda|200px|O muro do encoro, no [2006.]] 	
A construción desta presa desatou unha gran polémica no país do xeo, pois o seu levantamento foi considerado por ecoloxistas de todo o planeta unha perigosa cicatriz na maior franxa natural impoluta de Europa. Era a grande empresa contra o medio ambiente. Por unha banda a empresa de aluminio estadounidense á que a obra hidráulica abastece e pola outra o descontento da poboación islandesa. Detrás desta polémica desatada escóndense numerosos problemas na economía islandesa, así como o esgotamento dos recursos pesqueiros e agrícolas da illa.

O proxecto foi documentado no programa da canle National Geographic *MegaStructures*, e no de Discovery Channel *Extreme Engineering*. Asemade aparece no documental *Heima* (2007), do grupo de música Sigur Rós, onde fan un concerto protesta contra a construción do encoro.

## Véxase tamén
### Galería de Fotos

Ficheiro:Karahnjukar-02.jpg
Ficheiro:Brú á Jöklu.jpg
Ficheiro:Kárahnjúkur04.jpg
Ficheiro:HafrahvammagljúfurII 02092006.jpg
Ficheiro:HafrahvammagljúfurIII 02092006.jpg
Ficheiro:Kárahnjúkastífla 02092006.jpg
Ficheiro:Kárahnjúka mining truck 02092006.jpg
Ficheiro:KH2006-09-09-002-overview.JPG
Ficheiro:KH2006-09-09-006-areal-north.JPG
Ficheiro:KH2006-09-09-5217-KV-south.JPG
Ficheiro:KH2006-09-09-5232-reflection.JPG
Ficheiro:HafrahvammagljúfurIV 02092006.jpg
James Van Allen

miniatura|dereita|Van Allen, no centro, canda dous colaboradores.

**James Alfred Van Allen**, nado o 7 de setembro de 1914 e finado o 9 de agosto de 2006, foi un físico estadounidense.

## Traxectoria 
Profesor e director do Instituto de Física da Universidade de Iowa dende 1951, levou a cabo pescudas sobre física nuclear, sobre os raios cósmicos e sobre a física atmosférica. Descubriu a existencia de dúas zonas de radiación de alta enerxía que circundan a Terra, chamadas na súa honra cintos de Van Allen, cuxa orixe se acha probabelmente nas interaccións do vento solar e dos raios cósmicos cos átomos constituíntes da atmosfera.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Información biográfica
Reyðarfjörður

miniatura|200px|dereita|Reyðarfjörður (fiorde), Islandia.

**Reyðarfjörður** é unha vila situada en Islandia. Está emprazada nun dos fiordes máis grandes da costa oriental islandesa, do que toma o seu nome.

## Poboación
Ten aproximadamente uns 2.300 habitantes censados.

## Clima
Ten un clima chuvioso, con gran parte do ano cos ceos cubertos por néboas. Aínda que nos días de verán danse nesta zona temperaturas das máis altas do país.

## Breve historia
miniatura|200px|dereita|Fábrica de aluminio durante a súa construción, no fiorde.

Durante gran parte do século XX foi un importante porto pesqueiro da illa debido á súa boa situación e as boas condicións que aí se dan. Importante porto tamén durante a segunda guerra mundial. Foi a principios do século XXI cando sobre a cidade planearon ideas da construción dunha planta de aluminio. Esta planta foi levantada entre 2003 e 2007.
Plioceno

Na escala de tempo xeolóxico, o **Plioceno** é a época do período Neoxeno da era Cenozoica do eón Fanerozoico que está comprendida entre 5 millóns e 1 millón e 806 mil anos atrás, aproximadamente.

## Tempo xeolóxico 
A época **Plioceno** sucede a época Mioceno e precede a época Plistoceno, ambas do seu período. Dividese nas idades Zancleano, Placenciano e Xelasiano, da máis antiga á máis recente.

### Características 
Este período caracterízase por cambios climáticos significativos que influíron na evolución da flora (retracción dos bosques tropicais, expansión de terreos de herbas e bosque baixo) así como na proliferación de mamíferos herbívoros e carnívoros.

Durante o Plioceno produciuse a formación do Istmo de Panamá, un evento que transformou a circulación oceánica e os patróns climáticos globais, tendo un papel decisivo no desenvolvemento da Corrente do Golfo. Ademais, este período foi escenario do Grande intercambio biótico americano (GABI, polas súas siglas en inglés), no cal faunas de Norteamérica e Suramérica se intercambiaron, o que provocou a dispersión e extinción de moitas especies, aínda que os intervalos temporais foron discutidos. 

O final do Plioceno marcouse pola crecente glaciarización e a aparición dos primeiros homínidos do xénero *Homo*.

## Véxase tamén 
* tempo xeolóxico
Galería de imaxes da vaca rubia

Ficheiro:GaLiCiA Vaca rubia Galega.JPG|Na provincia de Lugo
Ficheiro:Vaca rubia galega. Oroso 1.jpg|En Oroso
Ficheiro:Vaca_rubia.jpg|Pucho
Ficheiro:Vaca Galega.jpg|Vaca galega na Fonte do Santo (Serra do San Mamede)
Ficheiro:Vaca_rubia_galega_pastando.jpg|Vaca rubia galega pastando no concello de Oroso
Ficheiro:Xato.JPG|Xato de rubia galega en Moeche
Ficheiro:Gando. Vacas de Galicia. Rubia galega..JPG
Ficheiro:Vaca rubia galega en Lanzós, Vilalba (capa marela).jpg
Ficheiro:Vaca rubia galega en Lanzós, Vilalba.jpg
Ficheiro:Rabaño de vacas en Lanzós, Vilalba.jpg

## A Castañeda

Ficheiro:Arzua. A Castanheda. Galiza 08.jpg
Ficheiro:Arzua. A Castanheda. Galiza 04.jpg
Ficheiro:Arzua._A_Castanheda._Galiza_06.jpg
Ficheiro:Arzua. A Castanheda. Galiza. vaca.jpg
Ficheiro:Arzua._A_Castanheda._Galiza_07.jpg
Ficheiro:Arzua._A_Castanheda._Galiza_09.jpg
Liña Monforte de Lemos - Vigo

A **liña ferroviaria Monforte de Lemos-Vigo** é unha liña de ferrocarril de ancho ibérico, que une as cidades de Monforte de Lemos (Lugo) e Vigo, pasando por Ourense.
Galería de imaxes do Xardín de San Carlos, A Coruña

O **Xardín de San Carlos** está na localidade galega da Coruña

Ficheiro:Muralla del Jardín de San Carlos.jpg|Muralla que arrodea o xardín de San Carlos

Ficheiro:Entrada al Jardín de San Carlos.jpg|Entrada do xardín de San Carlos
Ficheiro:Placa entrada San Carlos dereita.JPG|Lousa do século XVIII á entrada do xardín 
Ficheiro:Placa entrada San Carlos esquerda.JPG|Lousa ao outro lado da entrada do xardín
Ficheiro:Wellington San Carlos.JPG|Lápida coa proclama que Lord Wellington dirixiu ao seu exercito trala Batalla de San Marcial
Ficheiro:Serpent San Carlos.JPG|Lápida en memoria dos ingleses falecidos no naufraxio do buque Serpent no Cabo Vilán
Ficheiro:Frente del Archivo del Reino de Galicia.jpg|Arquivo do Reino de Galicia
Ficheiro:Detalle fachada arquivo Reino Galicia.JPG|Detalle da fachada do Arquivo do Reino de Galicia
Ficheiro:Archivo del Reino de Galicia.jpg|Arquivo do Reino de Galicia
Ficheiro:Tumba de Sir John Moore.jpg|Sepultura de Sir John Moore
Ficheiro:Placa en la tumba de Sir John Moore.jpg|Placa da tumba de Sir John Moore
Ficheiro:Entrada miradoiro.JPG|Entrada ao miradoiro cuberto
Ficheiro:Rosalia Moore.JPG|Lápida co poema que Rosalia de Castro lle adicou a Sir John Moore
Ficheiro:Wolfe Moore.JPG|Lápida co poema que Charles Wolfe lle adicou a Sir John Moore
Ficheiro:Vista castelo medusa.JPG|Vista do castelo de San Antón e de parte do porto dende o miradoiro
Ficheiro:Vista Coruña San Carlos.JPG|Vista parcial do centro da cidade da Coruña dende o miradoiro
Ficheiro:Moore xardin.JPG|Vista do xardín e dunha estatua de Sir John Moore dende o miradoiro
Ficheiro:Francisco de Mazarredo no Xardín de San Carlos.jpg|Monumento a Francisco de Mazarredo
Fobos

**Fobos** ou **Phobos** pode referirse a:

***Fobos**, un dos satélites de Marte;
***Fobos**, un deus da mitoloxía grega;
***Fobos 1** e **Fobos 2**, dúas sondas soviéticas con destino a Marte;
***Fobos-Grunt**, misión espacial rusa para o estudo do satélite Fobos.
Deimos

**Deimos** pódese referir a:

***Deimos**, personificación do medo segundo a mitoloxía grega.
*O satélite **Deimos** do planeta Marte.
*A empresa con sede en Boecillo, Valladolid, **Deimos Imaging**.
*Un satélite español, coñecido como **Deimos-1**.
Ataúro

**Ataúro**, tamén chamada **Pulau Atauro** ou **Atauro**, é unha illa e tamén un subdistrito do distrito de Dili, localizado a aproximadamente 25&nbsp;km ao norte de Dili, capital de Timor Oriental. Abarca unha área de 105&nbsp;km² e ten unha poboación aproximada de 8.000 persoas, a capital da illa é a localidade de Vila (ou Maumeta).
Atauro significa "Cabra" na lingua local, e tamén é coñecida como Illa Kambing (ou Pulau Kambing) polos indonesios, ("Kambing" significa 'cabra' na lingua Indonesia), o seu nome débese á gran cantidade de cabras que se atopan alí.
## Historia 
Atauro foi colonizada como o resto de Timor-Leste por Portugal, no século XVI, sendo utilizada como unha illa prisión logo da chegada dos portugueses.
Como parte da Colonia de Timor Portugués, a illa de Ataúro foi organizada administrativamente, como parte do municipio de Dili, existe unha proposta para reorganizar os distritos e facer de Ataúro unha área autonóma, pero entre tanto continúa como un subdistrito de Dili.
En maio de 2002, logo de décadas de ocupación indonesia, Atauro volveuse parte do estado independente de Timor-Leste.
 
## Cultura 
Ataúro é unha illa cunha cultura particular dentro de Timor-Leste posto que os habitantes da parte norte da illa son cristiáns protestantes e (non Católicos como no resto do país), isto débese a que foron evanxelizados por unha misión da igrexa Calvinista Holandesa, aínda que tamén se poden atopar algúns protestantes ao sur da illa.
Galería de imaxes do mosteiro de San Domingos de Ribadavia

**Galería de imaxes** do mosteiro de San Domingos de Ribadavia.

**Convento de San Domingos** en Ribadavia.

## Mosteiro de San Domingos de Ribadavia 

Ficheiro:Monasterio de San Domingos de Ribadavia.jpg
Ficheiro:San Domingos de Ribadavia 1.jpg
Ficheiro:San Domingos de Ribadavia 2.jpg

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Galería de imaxes de Ribadavia
*Galería de imaxes do mosteiro de San Francisco de Ribadavia
Galería de imaxes do mosteiro de San Francisco de Ribadavia

**Galería de imaxes** do mosteiro de San Francisco de Ribadavia.

*Convento de San Francisco*, Ribadavia.

## Mosteiro de San Francisco de Ribadavia 

Ficheiro:Ribadavia 060115 22.jpg
Ficheiro:Ribadavia 060115 24.jpg
Ficheiro:Ribadavia 060115 30.jpg

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Galería de imaxes de Ribadavia
*Galería de imaxes do mosteiro de San Domingos de Ribadavia
Galería de imaxes da Festa da Istoria

**Festa da Istoria** de Ribadavia.

Ficheiro:Afiador na Festa da Istoria.jpg|Afiador na Festa da Istoria
Ficheiro:Festa da Istoria - Aquelarre.jpg|Aquelarre
Ficheiro:Festa da Istoria - Procesion nocturna.jpg|Procesión nocturna
Ficheiro:Festa da Istoria - Ribadavia - Ourense.jpg
Ficheiro:Festa da Istoria - Xigante de noite.jpg|Xigante de noite
Ficheiro:Festa da Istoria -Carretilla.jpg
Ficheiro:Festa da Istoria banco.jpg
Ficheiro:Festa da Istoria.jpg
Ficheiro:Festa de la Istoria. Xigantes.jpg|Xigantes
Ficheiro:Monxe na festa da Istoria.jpg|Monxe
Ficheiro:Xadrez humano. Ribadavia.jpg|Xadrez humano
Ficheiro:Ribadavia Galicia Entroido.jpg
Ficheiro:Ribadavia medieval Galicia 2.jpg|Ribadavia medieval
Ficheiro:Ribadavia medieval cabalo cabaleiro.jpg|Cabaleiro
Ficheiro:Ribadavia medieval. Galicia.jpg|Ribadavia medieval
Foca común

A **foca común**,

A caza de focas, unha práctica común no pasado, é agora considerada ilegal en moitos países con poboacións de foca común dentro dos seus territorios, pero nalgúns deles aínda se continúa practicando.

## Taxonomía 
A especie foi descrita en 1758 por Linneo na 10ª edición do seu *Systema Naturae*, que a integrou dentro do xénero *Phoca* por el creado para incluír varios mamíferos mariños coñecidos na súa época e que non clasificara canda os cetáceos.

### Subespecies 
Segundo os autores, recoñécense tres, catro ou até cinco subespecies: non recoñecida polo WoRMS. 
[miniatura|250px|Colonia de focas comúns na [illa de Helgoland, Alemaña.]] 
[miniatura|250px|Na baía de [Somme, Francia.]]

Porén, a dinámica das poboacións nesta zona variaron profundamente desde aqueles tempos, con caídas recentes a grande escala nas subpoboacións do norte do Reino Unido, e aumentos rápidos da poboación, interrompidos por descensos importantes debido ás enfermidades no mar de Wadden, as do sur de Inglaterra, Kattegat e Skagerrak, e un aumento gradual despois da case extinción na década de 1970 no Báltico. En xeral, a poboación de *P. v. vitulina* aumentou desde a década de 1970. pero o máis usual é que duren uns tres minutos a profundidades de ao redor de 20 m.

### Reprodución 
miniatura|250px|Femia coa súa cría.

As focas comúns alcanzan a madurez sexual entre os 3 e os 6 anos de idade. A época de celo é entre febreiro e outubro, despois da muda da pelaxe. As femias poden ser cubertas por varios machos, e as cópulas fanse sempre na auga.

* *Becerro do mar*
* *Becerro mariño*
* *Lobarraz* 
* *Lobo* 
* *Lobo de mar*
* *Lobo do mar*
* *Lobo mariño*
* *Tenro do mar* 
* *Terneira do mar*
* *Vaca*
* *Vaca marina*
* *Vaca mariña*

Díaz d'a Silva e Cartelle danlle, na súa *Guía dos mamíferos de Galica*, o nome de **foca común**.

### Distribución 
Aínda que a súa presenza en Galicia é rara, pódese ver a especie en todo o litoral da nosa comunidade.
 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Berta, A. & Churchill, M. (2012): "Pinniped Taxonomy: evidence for species and subspecies". *Mammal Review* **42** (3): 207–234.
* Díaz d'a Silva e Cartelle, Y. (2007): *Guía dos mamíferos de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 978-84-96883-20-7.
* Duguy, R. e Robineau, D. (1987): *Guía de los mamíferos marinos de Europa*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0811-5.
* Kowalski, K. (1981): "Pinnipedia" en *Mamíferos. Manual de teriología*, pp.&nbsp;464–472. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9.
* Linnaeus, C. (1758): *Systema naturæ, sive regna tria naturæ systematice proposita per secundum classes, ordines, genera, & species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis.* *Tomus I. Editio decima, reformata. Holmiae. (Laurentii Salvii).*
* Ríos Panisse, Mª del Carmen (1983): *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia. II. Mamíferos, aves y algas*. Verba, Anexo 19. Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela. ISBN 84-7191-291-0.

### Outros artigos 
* Carnívoros
* Pinnípedes
* Fócidos
* Caza de focas

### Ligazóns externas 
* *Phoca vitulina* en Marine Mammal Center. 
* *Phoca vitulina* en ADW.
Estación de Elx-Carrús

**Elx-Carrús** é unha estación de ferrocarril da liña Alacant-Murcia situada na cidade de Elx, no barrio de Carrús.

Este apeadoiro ten parada de trens da liña L-1 de Media distancia Renfe e dous trens da liña C-1 de Proximidades Murcia/Alacant.

## Historia 
Na década de 1960 o gran crecemento de Elx propiciou a construción dun túnel ferroviario de 5,5 km polo que pasa a liña Alacant-Murcia, creándose nese momento as estacións actuais que posúe a cidade de Elx.

## Servizos ferroviarios 
### Media Distancia 
### Proximidades 
## Notas 
## Véxase tamén 
* Estación de Elx - Parc
 
### Ligazóns externas 
* Ficha en miestacion.es .
* Páxina oficial de Renfe Operadora .
Medos Romero

**Remedios Fernández Romero**, coñecida literariamente como **Medos Romero**, nada en Somede (As Pontes de García Rodríguez) o 21 de outubro de 1959, é unha escritora galega.

## Traxectoria 
Diplomada en Enfermaría pola Universidade de Santiago de Compostela. Traballou como enfermeira nas Pontes de García Rodríguez e na Residencia “Arquitecto Marcide” de Ferrol. Reside en Lourido (Valdoviño). Ten colaborado en diversas revistas, como *A Xanela* e *Festa da Palabra Silenciada*.

Comezou a escribir tardiamente, con 37 anos cumpridos, despois de experiencias moi gozosas no mundo da aldea. Foi unha das poetas que se circunscribiu á chamada Xeración dos 90 aínda que o fixo por data de produción, xa que a súa obra comezou a publicarse nos anos clave do *boom* da poesía escrita por mulleres.

## Obra 
### Poesía 
* *Rendéome no tempo* (1998). edición da autora, Pontedeume.
* *Ámome en por min* (1999). Espiral Maior.
* *O peso da derrota* (2000). Espiral Maior.
* *Lenzo das madrugadas* (2003). Follas Novas.
* *O pozo da ferida* (2006). Deputación da Coruña.
* *A seitura dos tristes* (2006). Follas Novas.
* *Do corpo e a súa ausencia* (2010). Sociedade de Cultura Valle-Inclán.
* *A ansia do lóstrego* (2012). Follas Novas.
**Hortensia* (2020). Medulia. 42 páxs.
**O sol era Ela* (2021). Arte de trobar. Editorial. Xunta de Galicia & Centro Pen& Afudación. ISBN 978-84-09-35480-1.
**As flores do baleiro* (2024). Vigo: Galaxia. 104 páxs. ISBN 978-84-1176-339-4.

### Narrativa 
* *Dubido se matei a Lena* (2000). Ed. Xerais. 72 páxs. ISBN 9788483025864.
* *O trevo da sorte* (2003). Baía Edicións. 116 páxs. ISBN 978-84-96128-45-3.

### Obras colectivas 
* *Narradoras* (2000). Xerais.
* *Negra sombra. Intervención poética contra a marea negra*( 2003). Espiral Maior.
* *Dez anos de poesía nas Pontes* (2013). Galebook.
* *Versus cianuro. Poemas contra a mina de ouro de Corcoesto* (2013). A. C. Caldeirón.
* *150 Cantares para Rosalía de Castro* (2015). Libro electrónico).

## Premios 
* Premio de poesía Miguel González Garcés no 2006, por *O pozo da ferida*.
*XIX Premio de poesía Afundación no 2021, por *O Sol era ela*.
*Premio da Crítica de poesía galega no 2022, por *O Sol era Ela*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vídeo *Por que comecei a escribir?*
* Blog A Xanela Verde
Endemismo

[dereita|miniatura|A [salamántiga rabilonga, endemismo do noroeste da Península Ibérica, ten en Galicia as súas principais poboacións.]]
**Endemismo** é un termo empregado na bioloxía para indicar que a distribución dun taxon está limitada a un ámbito xeográfico reducido, non se atopando de forma natural en ningunha outra parte do mundo. Por iso, cando se indica que unha especie é endémica de certa rexión, quérese dicir que só é posible atopala de forma natural nese lugar.

## Características 
O endemismo pode considerarse dentro dun abano moi amplo de escalas xeográficas: deste xeito, un organismo pode ser endémico dun cumio montañoso ou dun lago, dunha cordilleira ou un sistema fluvial, dunha illa, dun país ou ata dun continente. Normalmente o concepto aplícase a especies, pero tamén pode empregarse para outros taxons como subespecies, variedades, xéneros, familias etc.

## Exemplos de endemismos 
Un endemismo típico é o lince ibérico, propio da Península Ibérica, e as xirafas, que unicamente habitan nas rexións semidesérticas do sur do Sáhara, ou a Secuoia xigante, que só se atopa na Sierra Nevada californiana.

As illas, dado o seu illamento, son lugares cunha elevada taxa de endemismos. Así, Australia, que non tivo contacto co resto de terras emerxidas dende hai máis de 50 millóns de anos, posúe unha flora e unha fauna de seu moi distinta do resto do mundo. A metade das aves de Papúa-Nova Guinea e a metade dos mamíferos que habitan Filipinas son endémicos.

[miniatura|O [Dracaena draco|drago, unha árbore endémica de Macaronesia.]]

Neste senso destaca Madagascar; todos os seus anfibios son endémicos, o 90% dos seus réptiles (a metade das especies de camaleóns do planeta), o 55% dos seus mamíferos (como os lemures e as fosas) e o 50% das súas aves son endemismos, e aproximadamente o 80% as súas plantas non habitan en ningunha outra rexión o mundo. O 95% das especies de peixes dos Grandes Lagos africanos son endémicas.

As illas volcánicas, que nunca estiveron en contacto co continente son especialmente ricas en especies endémicas; as especies que as habitan son descendentes das que chegaron accidentalmente en tempos pasados e puideron adaptarse. Son excelentes exemplos as Illas Hawai ou as Illas Galápagos (que inspiraron a Darwin a súa famosa teoría da evolución e, en España, as Illas Canarias, con 500 especies de plantas endémicas e en concreto a illa de Tenerife, que presenta a maior relación de endemismos florísticos da rexión macaronésica, só superada por Madagascar e Australia.

## Notas
Albert Speer

miniatura|dereita|Albert Speer
**Berthold Konrad Hermann Albert Speer**, nado en Mannheim o 19 de marzo de 1905 e finado en Londres o 1 de setembro de 1981, foi un arquitecto e político alemán e un dos máis sobranceiros xerarcas da Alemaña nazi. Foi o arquitecto predilecto e ministro de armamentos e guerra de Adolf Hitler durante a segunda guerra mundial.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Información e imaxes
* Reconstrución virtual da Chancelaría do Reich
Estación de Río Záncara

A **Estación de Río Záncara** é unha estación da liña de ferrocarril Madrid-Alacant, situada no P.K. 171,6 desta liña, entre Campo de Criptana e Socuéllamos, na provincia de Cidade Real. Esta estación posúe un gran tráfico ferroviario, circulando por ela os trens que comunican Madrid con Alacant, Valencia e Murcia.

A pesar das máis de 100 circulacións diarias, en **Estación de Záncara** ningún tren ten parada comercial, aínda que en ocasións nela realízanse paradas técnicas por adiantamentos.
Estación de Pamplona

A **estación de Pamplona**, oficialmente **Pamplona-Iruña** e antigamente coñecida como **estación do Norte**, é unha estación de tren de Adif situada na cidade de Pamplona, en Navarra. Ten servizos de longa e media distancia operados por Renfe.

## Situación ferroviaria 
A estación atópase no punto quilométrico 181 da liña férrea de ancho ibérico que une Castejón de Ebro e Altsasu, a 413 metros de altitude.

## Historia 
A estación foi aberta ao tráfico o 15 de setembro de 1860 coa apertura do tramo Caparroso-Pamplona da liña férrea que pretendía unir Zaragoza con Navarra por parte da Compañía do Ferrocarril de Zaragoza a Pamplona. Esta última non tardaría en unirse coa compañía do ferrocarril de Zaragoza a Barcelona dando lugar á compañía dos Ferrocarrís de Zaragoza a Pamplona e Barcelona. O 1 de abril de 1878 a súa mala situación económica forzouna a aceptar unha fusión con Norte. En 1941, a nacionalización do ferrocarril en España supuxo a integración de Norte na recentemente creada Renfe. Foi no seu momento ata 1956 estación de empalme co Irati (ferrocarril Pamplona-Sangüesa) que accedía para combinar o transporte de viaxeiros e mercadorías entre ambos os ferrocarrís.

Desde o 31 de decembro de 2004 Renfe explota a liña mentres que Adif é a titular das instalacións ferroviarias.

## A estación 
Está situada na praza da Estación, no barrio de San Jorge/Sanduzelai ao oeste do centro urbano.

O actual edificio para viaxeiros é unha ampla estrutura de dúas plantas e base rectangular con disposición lateral ás vías. Ten punto de información, venda de billetes, aseos e cafetería. En total dispón de dez vías aínda que só tres teñen acceso a unha plataforma lateral e a outra central.

No exterior hai unha zona de aparcadoiro habilitada así como unha parada de autobuses urbanos.

## Servizos ferroviarios 
### Longa distancia 
*Actualizado a 7 de xullo de 2016.*

### Media distancia 
*Actualizado a 7 de xullo de 2016.*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Información na web de Adif
Encélado

***Encélado (lúa)**, a sexta lúa máis grande do planeta Saturno.
***Encélado (mitoloxía)**, na mitoloxía grega, un dos Xigantes.
Kebab

O **kebab** (en ), tamén chamado **kebap** ou **kabab**, é un prato típico do Oriente Medio, o Mediterráneo oriental e Asia Meridional. Elabórase con anacos de carne, peixe ou vexetais cociñados á grella ou ó espeto. A súa orixe é o Mediterráneo oriental, sendo mencionado por Homero, ou tamén no Oriente Medio, sendo adoptado posteriormente en Asia Central e nas rexións do Imperio Mongol e do Imperio Otomán.

[miniatura|Kebabs de peixe ó espeto sendo cociñados en [Turkmenistán.]]
A carne tradicional do kebab é a de año, mais dependendo dos gustos e das prohibicións relixiosas locais, pode facerse con outras carnes, como a de tenreira, cabra, polo, porco ou peixe. Na actualidade é un prato popular no mundo occidental, especialmente pola mocidade como unha alternativa de comida rápida.

## Döner kebab 
O **döner kebab**, literalmente "carne rodante", é a variante turca do kebab, e consiste en follas de carne de tenreira ou polo cociñadas nun torno vertical. O döner kebab adoita servirse nun pan redondo característico da cociña balcánica e oriental chamado "Pita". A carne vai acompañada de ensalada, ou tamén pode servirse nun prato con patacas fritidas, normalmente como acompañamento do "pide" ou lahmacun (pizza armenia). Os restaurantes nos que se cociña o döner kebab ou shawarma para levar son comúns nalgunhas partes de Europa. O döner kebab ten gran popularidade en Alemaña, Austria, Francia, Países Baixos, Dinamarca, Australia, España e Romanía. Os "gyros" (de carne de porco), chamados así en Grecia, son bastante populares nos Estados Unidos como comida para levar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
**Dürüm*
### Bibliografía 
* Batmanglij, Najmieh. *New Food of Life: Ancient Persian and Modern Iranian Cooking and Ceremonies by Najmieh Batmanglij*. ISBN 0-934211-34-5
### Ligazóns externas 
* Guía do kebab iraniano 
*Vídeo tutorial do lula kebab de cordeiro
Galería de imaxes da igrexa de San Pedro de Trasalba

Igrexa de San Pedro de Trasalba, Amoeiro.

Ficheiro:Iglesia de San Pedro de Trasalba 2.jpg
Ficheiro:Iglesia de San Pedro de Trasalba 5.jpg
Ficheiro:Iglesia de San Pedro de Trasalba 1.jpg
Ficheiro:Iglesia de San Pedro de Trasalba 11.jpg
Ficheiro:Iglesia de San Pedro de Trasalba 12.jpg
Ficheiro:Iglesia de San Pedro de Trasalba 13.jpg
Ficheiro:Iglesia de San Pedro de Trasalba 14.jpg
Ficheiro:Iglesia_de_San_Pedro_de_Trasalba,_Amoeiro.jpg
Ficheiro:Iglesia de San Pedro de Trasalba 4.jpg
Ficheiro:Iglesia de San Pedro de Trasalba 6.jpg
Ficheiro:Iglesia de San Pedro de Trasalba 7.jpg
Ficheiro:Iglesia de San Pedro de Trasalba 8.jpg
Ficheiro:Iglesia de San Pedro de Trasalba 9.jpg
Ficheiro:Iglesia de San Pedro de Trasalba 10.jpg
Ficheiro:Cabeza castrexa San Pedro de Trasalba 1.jpg
Ficheiro:Cabeza castrexa San Pedro de Trasalba.jpg
Ficheiro:Igrexa de San Pedro de Trasalba - Amoeiro - Ourense - uppsss!!!.jpg
Ficheiro:Igrexa de San Pedro de Trasalba - Amoeiro - Ourense - Capitel.jpg
Observatorio astronómico

[miniatura|dereita|250px|Observatorio astronómico de [Estrasburgo.]]
Un **observatorio astronómico** é unha construción ou lugar destinado ao estudo dos corpos celestes e do ceo en xeral.

## Características
[miniatura|300px|dereita|[Observatorio astronómico de Cotobade.]]

Historicamente os observatorios contiveron sextantes como ferramentas ou pedras aliñadas con certos fenómenos astronómicos, como é o caso de Stonehenge. A comezos da década de 1940 comezáronse a construír radiotelescopios para detectar e estudar radiofontes no Universo. O maior radiotelescopio do mundo atópase en Porto Rico, trátase do Radiotelescopio de Arecibo. O maior centro de Radiotelescopios está en Chajnantor, Chile.

Os modernos observatorios astronómicos conteñen enormes telescopios (con espellos de varios metros de diámetro) e ordenadores para o procesamento dos datos obtidos. Exemplos de observatorios deste tipo son o Mauna Kea en Hawái, Observatorio del Roque de los Muchachos e Observatorio do Teide nas Illas Canarias, Cerro Tololo e Cerro Pachón en Chile.

Cos derradeiros adiantos científicos foi posible enviar telescopios e instrumentos de observación celeste fóra do planeta Terra, como o Telescopio Espacial Hubble.

En Galiza existen catro observatorios astronómicos. O primeiro foi o Observatorio astronómico de Lalín, inaugurado en 1911. O Observatorio Ramón María Aller da Universidade de Santiago de Compostela funciona desde 1943. En 2008 inaugurouse o Observatorio astronómico de Forcarei (xa pechado), e en 2011 comezou a funcionar o Observatorio astronómico de Cotobade. Está en proxecto a construción doutro máis en Covelo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Códigos de observatorios astronómicos
*Observatorio espacial
*Observatorio Griffith
*Observatorio
### Observatorios astronómicos de Galicia
* Observatorio astronómico de Lalín
* Observatorio Ramón María Aller
* Observatorio astronómico de Cotobade
* Observatorio Astronómico de Forcarei
* Centro Astronómico de Trevinca

### Ligazóns externas