Patrícia Melo

**Patrícia Melo** **Neschling**, coñecida como **Patricia Melo**, nada en Assis o 2 de outubro de 1962, é unha escritora, guionista, dramaturga e artista visual brasileira, recoñecida como unha das principais voces contemporáneas da literatura brasileira. Os seus libros adoitan asociarse co xénero policial, aínda que a autora rexeita a etiqueta, preferindo clasificalos como ficción urbana. 

Debutou na literatura en 1994 con *Acqua Toffana*, e en 2001 gañou o Premio Jabuti de Literatura pola súa novela *Inferno*, ademais de ter sido recoñecida con varios premios internacionais. En 1999, foi incluída pola revista *Time* entre as cinco mellores autoras latinoamericanas do novo milenio. Os dereitos das súas obras foron vendidos a Inglaterra, Francia, Estados Unidos, Alemaña, Italia, España e China, entre outros países.

Os seus libros máis recentes son *Mulleres empilladas* (2019) e *Menos que Um* (2022). 

Actualmente vive en Lugano, Suíza, co seu marido, o director de orquestra John Neschling.

## Traxectoria 
### Décadas de 1980 e 1990 
Nacida en Assis, unha cidade do interior do estado de São Paulo, a máis nova de tres fillos e tres fillas dun dentista e un profesor de historia, Patrícia Melo mudouse á capital en 1978. Aos 18 anos, matriculouse na Facultade de Letras da PUC en São Paulo, pero aos 21 suspendeu os seus estudos co obxectivo de converterse en guionista. Despois comezou a traballar en Rede Globo, na área de proxectos educativos e no departamento de telenovelas do director Walter George Durst, permanecendo na emisora durante cinco anos. 

Máis tarde, asumiu o guión da miniserie histórica *Colônia Cecília* (1989), na Rede Bandeirantes. Por invitación do director Walter Avancini, trasladouse a Lisboa, onde se converteu en guionista da telenovela *A Banqueira do Povo* (1993), unha produción da canle estatal portuguesa RTP. 

Mentres aínda estaba en Lisboa, comezou a escribir a súa primeira obra literaria, *Acqua Toffana*, que inicialmente xurdiu como unha trama para unha serie de televisión. O libro, unha longa narración composta por dúas novelas curtas interconectadas, foi publicado no Brasil en 1994 por Companhia das Letras, recibindo un amplo recoñecemento da prensa especializada. Segundo a autora, as narracións son dous tratados: un sobre o medo e o outro sobre o odio e a crueldade. Na *Folha de S.* *Paulo*, José Marcos Macedo escribiu que «dúas historias aparentemente sen relación entrelazanse nun encantador exercicio narrativo desde puntos de vista antagónicos: o dunha vítima acurralada e o dun maníaco feroz, corroído por un odio inxustificado. A mestría reside precisamente en adherirse á visión perturbada e pouco ventilada dos protagonistas e en imbuíla dunha cadencia afogada, que suxire máis do que conclúe». O título fai referencia a un veleno supostamente creado por unha cosmetóloga italiana chamada Giulia Tofana, amplamente utilizado no século XVII por mulleres que desexaban desfacerse de maridos violentos.

En 1995, publicou a súa primeira novela, *O Matador* , unha farsa violenta cun protagonista a quen Geraldo Galvão Ferraz, no *Jornal da Tarde*, describiu como "un Macunaíma mortal".   Ao ano seguinte, foi traducida ao italiano e ao francés, e foi galardoada co Prix des Deux Océans en Francia e co Deutscher Krimi Preis na Alemaña, ademais de ser nomeada para o Prix Femina, un dos premios literarios franceses máis prestixiosos.  Nos Estados Unidos, a novela chegou ás librarías en 1997.  *Publishers Weekly* celebrou a obra, afirmando que "a escritura de Patrícia Melo é directa pero segura: o seu maior triunfo é a creación dun asasino que, nalgúns momentos, é un home estraña e sorprendentemente ético".

O ano 1998 marca a estrea de *Traição*, a súa primeira obra no cine. A película está composta por tres episodios baseados na obra de Nelson Rodrigues, sendo Patrícia a guionista do último, "Cachorro!". Tamén chegou ás librarías outra longa narración, *Elogio da Mentira ,* unha sátira do mundo editorial, sobre a que José Onofre escribiu na revista *Bravo!:* "Patrícia Melo confirma que ten voz propia, nunha historia de amor onde non hai amor".

### Década de 2000 
No ano 2000, xa residindo na cidade do Río de Xaneiro, Patrícia escribiu a obra de teatro *Duas Mulheres e um Cadáver,* con Fernanda Torres e Débora Bloch, e presentou a novela *Inferno*, que gañaría o Premio Jabuti de Literatura. O libro, que afonda no mundo da droga e o tráfico para tratar o tema da exclusión social, diferénciase das súas obras anteriores por estar narrado en terceira persoa.

No *Dicionario crítico das escritoras brasileiras (1711-2001)*, Nelly Novaes Coelho celebra a autora e *Inferno.* *«* Dotada dunha espléndida imaxinación e dunha ampla cultura, Patrícia Melo revelouse como unha Scheherazade ao revés; en lugar de revelar o lado marabilloso da aventura humana, revela o seu lado terrible. Con *Inferno* (Premio Jabuti/2001), a súa arte confírmase como unha das grandes testemuñas deste noso tempo cambiante, no que o fermoso e o horrible se confunden».

A obra consolida a súa carreira internacional. Mariella Frostrup, crítica literaria que foi membro do xurado do Premio Man Booker, un dos premios mundiais máis importantes relacionados coa literatura, incluíu a obra, no xornal británico *The Independent*, entre as dez mellores estreas do ano. The *Times Literary Supplement* publicou que «Patrícia Melo revela o inframundo do Brasil nun clásico que rompe o círculo vicioso do crime».

O seu traballo na gran pantalla retomouse en 2001, como coguionista das adaptacións dos libros *O Xangô de Baker Street*, de Jô Soares, e *Bufo & Spallanzani*, de Rubem Fonseca. En 2003, Fonseca sería un dos encargados de adaptar *O Matador* *,* dando lugar á longametraxe *O Homem do Ano*, dirixida por José Henrique Fonseca, fillo do escritor, e protagonizada por Murilo Benício e Cláudia Abreu.  

A súa seguinte novela, *Valsa negra*, ambientada no mundo da música clásica, publicouse en 2003, ano en que casou co director de orquestra John Neschling.  A trama deixa de lado os asasinatos, mostrando o lado perverso do amor.  Nunha reportaxe sobre o libro no xornal *O Globo*, Daniela Birman escribiu que «quen acompañe a Patrícia na súa valsa negra debe prepararse para un silencio ao final da actuación, un no que a música se suspende e o público, expectante, agarda o seguinte movemento».

Tamén en 2003 chegou aos escenarios outro texto de Patrícia, *A Caixa ,* un monólogo no que a actriz e bailarina Renata Melo, irmá da autora, está dirixida por Bete Coelho.

Con *Mundo Perdido*, de 2006, Patrícia continúa a traxectoria de Máiquel, protagonista de *O Matador* .  Para José Figueiredo, no xornal *O Globo*, «todos os selos distintivos da literatura de Patrícia Melo son recoñecibles na súa sexta novela. A linguaxe ben elaborada, os diálogos excelentes, o humor no momento oportuno, unha galería de personaxes estraños, todo está aí». Reforza ademais que «Patrícia Melo xa ten unha obra respectable».

O ano 2006 tamén marcou a estrea da súa terceira obra de teatro, *O Rim*, producida e protagonizada por Carolina Ferraz.

En 2008 publicou *Jonas, o Copromanta*, que, retratando unha violencia máis mental que física, transforma o escritor Rubem Fonseca nun personaxe . No xornal *O Globo*, Rodrigo Fonseca afirma que a obra «dá fe da evolución narrativa dunha escritora».

Patrícia regresou ao teatro co texto de *A Ordem do Mundo ,* de 2008, posta en escena pola actriz Drica Moraes e dirixida por Aderbal Freire-Filho. Un ano despois, asinou un contrato coa editorial Rocco, que comezou a reeditar todas as obras da autora (publicadas anteriormente por Companhia das Letras).  En 2009, xunto ao seu marido, establece a súa residencia na cidade de Lugano, en Suíza.

### Década de 2010 
O ano 2010 marca o lanzamento da súa primeira obra inédita de Rocco, **Ladrão de Cadáveres*, inspirada na novela clásica homónima de Robert Louis Stevenson para abordar a impunidade e a perda.  A obra gañou dous premios na Alemaña: o LiBeraturpreis, outorgado pola Feira do Libro de Frankfurt, e, por segunda vez, o Deutscher Krimi Preis.

Debutou na ficción curta con *Escrevendo no Escuro*, de 2011, que reúne dezanove relatos que amplían a variedade temática da súa obra.  

Tres anos despois, publicou a súa única obra que incluía unha investigación criminal na trama, *Fogo-fátuo.* No *Estado de S.* *Paulo*, Raphael Montes escribiu que «o estilo de Patrícia Melo segue sendo seco, con frases precisas e observacións perspicaces. (...) *Fogo-fátuo* é unha gran aventura de estrea para a experta Azucena. Ademais de demostrar, para desesperación dalgúns académicos, que a novela negra pode ser, sobre todo, boa literatura».

Patrícia deseñou a portada de *Fogo-fátuo*, marcando o comezo do seu traballo como pintora. O lanzamento da edición, en novembro de 2014, no Clube das Artes, en São Paulo, foi unha mestura de sinatura de libros e exposición de arte. A autora dixo que a actividade de artista visual xurdiu gradualmente, mentres comezaba a escribir a novela, e acabou converténdose en parte da súa rutina diaria.

*Gog Magog*, de 2017, é unha novela que, empregando o ruído como metáfora, aborda a perda de intensidade no valor da vida na nosa sociedade.  Para Raphael Montes, na súa columna no xornal *O Globo*, « *Gog Magog* é unha lectura amena e inquietante, chea de pasaxes memorables e boas reflexións».

Xa en 2017, Patrícia Melo anunciou que unha das súas obras sería adaptada por Guel Arraes e Bráulio Mantovani nunha serie de televisión para Rede Globo. 

En agosto de 2019, o columnista Lauro Jardim, do xornal *O Globo*, informou de que o seguinte libro sería publicado por outra editorial, LeYa Brasil. Publicada en outubro, en conmemoración dos 25 anos de carreira de Patrícia como escritora, a novela *Mulheres empilhadas,* a súa primeira obra con protagonistas femininas, é unha ficción cos dous pés firmemente ancorados na realidade: esta vez, o tema que aborda a autora é o feminicidio no Brasil.

Patrícia falou sobre a xénese de *Mulleres empiladas* nunha entrevista co xornal *O Globo* : «A (feminista estadounidense) Diana Russell di que vivimos nunha era de terror machista, dada a magnitude e a intensidade da violencia contra as mulleres. Cando recibín a invitación da editorial para esta novela, preguntáronme se quería escribir algo sobre a realidade das mulleres brasileiras. A miña escrita sempre estivo moi baseada na realidade do país. O Brasil ocupa o quinto lugar no ranking de países con taxas máis altas de feminicidio, e isto parecía unha realidade que podería usarse na ficción».

Noutra entrevista, falou sobre o proceso de investigación e escritura de *Mulheres empilladas:* «foi un proxecto completamente diferente. Normalmente fago a miña investigación soa, dedicando gran parte da preparación do libro á investigación. Neste caso, vivindo aquí en Suíza, fixen algo que nunca fixera antes. Contratei unha xornalista-investigadora. En realidade, non a contratei eu, senón a miña editora, Leya. Convidamos a Emily Sasson Cohen, xornalista e feminista, unha persoa admirable, que foi «os meus ollos» e «os meus oídos» nesta investigación. Ela foi ao campo, a Acre. Eu, por suposto, esbocei toda esta investigación, fixen un proxecto, a partir da decisión de situar a historia en Cruzeiro do Sul, en Acre. Despois de definir os primeiros pasos, pedinlle a Emily que fose a Acre con preguntas moi específicas para que as observase e investigase. Foi realmente unha inmersión o que fixemos».

Nun artigo publicado en *Valor Econômico* en xaneiro de 2020, a novelista Tatiana Salem Levy tamén escribiu: «Hai unha clara mudanza na literatura de Patrícia Melo neste libro, cando fai a transición do masculino ao feminino. Unha mudanza que non cuestiona a calidade do que fixo antes, senón que mostra como unha escritora cambia e se deixa tocar polo seu tempo. (...) A boa literatura transforma a dor en forza, a morte en vida. Polo tanto, aínda que comezar o ano coas noticias de máis feminicidios é triste, é alegre comezalo cunha voz poderosa e coa sensación de que, neste novo ano, seguiremos falando».

Buzzfeed incluíu *Mulheres empilladas* entre os dez mellores libros nacionais da década.

### Década de 2020 
Entre maio e xuño de 2020, durante o período de illamento social causado pola epidemia da Covid-19, Patrícia Melo participou nunha serie de catro emisións en directo transmitidas pola editora LeYa Brasil en YouTube. En conversas coa tamén escritora Andréa Pachá e a editora Leila Name, os encontros abordaron os temas "O exercicio da nosa humanidade. Que será e que seremos mañá?", "A pandemia, #QuédateNaCasa e a violencia contra as mulleres", "Que facemos co noso tempo agora?" e "A importancia do liderado feminino hoxe ".

A súa nova novela, *Menos que um*, foi anunciada por LeYa Brasil para maio de 2022. Segundo un texto publicado no sitio web da editorial, o libro narra «nunha narrativa caleidoscópica, as innumerables batallas diarias pola supervivencia dunha ampla gama de personaxes: vendedores ambulantes, aparcadores, desempregados, borrachos, ladróns, adictos ao crack e preeiros, persoas cuxo destino inevitable é, pola forza das circunstancias, vivir na rúa».

## Literatura 
### Estilo e temas 
Aínda que foi clasificada como autora de novela negra dende o seu debut, Patrícia Melo sempre rexeitou a etiqueta, xa que, coa excepción de *Fogo-fátuo*, as súas narrativas non conteñen elementos clásicos do xénero, como detectives, misterio e todo un proceso dedutivo no que a autora leva o lector a tentar descubrir ao asasino.  «Hai escolas de novela negra, con ramas ben definidas. Nunca me considerei unha novelista *negra*», declarou *á Folha de S.* *Paulo* en 2014. Á revista *IstoÉ*, en 1994, dixo que usa a novela negra «para comprender a alma humana».

«A voz narrativa de Patrícia Melo é forte», escribiu Cadão Volpato nun artigo na revista *Serafina*, da *Folha de S.* *Paulo*. «Patrícia non leva o lector da man. Empúrrao cara aos seus libros, de xeito tan irremediable que se fai difícil esquecelo. Posúe esta aptitude para transformar os impulsos máis violentos da alma humana en sensacións familiares de alienación. Parece que todo está agochado na nosa cova escura: a compulsión polo mal, a violencia explosiva. Frase a frase, devólvenos esta humanidade aterradora».

Segundo Bernardo Ajzenberg, «Patrícia escribe en flashes, dun xeito vertixinoso. Diálogos, razoamentos e detalles do ambiente ou da acción mestúranse coma nun caleidoscopio».

Patricia, con todo, di que nunca buscou un estilo. «O estilo é a morte do escritor. Desde o momento en que sentes que existe un perigo de estilo, tamén existe un perigo artístico». Para ela, o seu estilo sería unha simple consecuencia do tema, o único elemento que cre que permanece constante na súa literatura: a idea de finitude, mortalidade, perda de valores e expectativas, inxustiza social. «Teño unha enorme dificultade para aceptar a idea da morte. Creo que, dalgún xeito, este sempre foi o meu vehículo na literatura. A morte é unha roda da literatura, algo que a fai mover, igual que o amor», afirmou.

Todas estas cuestións converxen na violencia urbana. En 2018, declarou a *Radio France Internationale*: «A violencia, tal e como sempre se experimentou no Brasil, desde a colonización ata a ditadura e o proceso de redemocratización, é constitutiva da cultura brasileira. (...) A violencia é un elemento constitutivo do noso ethos. O meu interese é este: non se pode entender o Brasil hoxe sen comprender a nosa violencia, tanto histórica como actual».

Neste contexto, os libros de Patrícia Melo, xeralmente narrados en primeira persoa, baséanse a miúdo nunha representación social do Brasil a partir da década de 1990, cuxos elementos fundamentais poden identificarse en *O Matador.* A novela conta a historia de Máiquel, un mozo das aforas de São Paulo que, ao converterse en asasino profesional, gaña a simpatía dos seus veciños e mesmo da policía. O ambiente violento combínase cun estilo de escritura que, aberto ao coloquialismo, mestura referencias discursivas da publicidade, titulares de xornais, cine e rap, cun uso frecuente do humor. Deste xeito, Patrícia pódese situar dentro do panorama da literatura brasileira actual, onde as chamadas "narrativas de violencia" son compartidas por voces literarias tan diversas como as de Paulo Lins, Marçal Aquino, Fernando Bonassi, Luiz Ruffato, André Sant'Anna, Joca Reiners Terron e outros nomes da chamada "Xeración dos 90".  

### Ficción urbana 
Patrícia Melo é considerada a herdeira da ficción urbana brasileira que xurdiu na década de 1960 e é citada con frecuencia como discípula do escritor Rubem Fonseca. Para ela, Fonseca «é unha referencia obrigatoria para os escritores da miña xeración. Foi o primeiro en ler o meu libro e é un gran impulsor de novos escritores», dixo nunha entrevista con TVE en novembro de 1996 . En 2003, o xornal *O Globo* publicou unha declaración de Patrícia: «Podo dicir que decidín converterme en escritora cando, aos 15 anos, lin *O Caso Morel*, de Rubem Fonseca».

Na análise da Enciclopedia Cultural Itaú, «a influencia da autora de *Os Prisioneiros* (1963) e *Feliz Ano Novo* (1975) nos textos de Patrícia Melo é visible. Aparece na construción das tramas, na composición dos personaxes e no estilo de escritura da autora. Esta intertextualidade alcanza o seu auxe en *Jonas, o Copromanta*, na que Rubem Fonseca é unha das obsesións do narrador».

A autora, sen negar nunca a súa admiración pola obra da escritora, considera a comparación reduccionista. Participando na edición de 2010 do Festival Internacional de Literatura de Paraty (Flip), cando lanzou *Ladrão de Cadáveres*, preguntáronlle unha vez máis pola influencia de Fonseca, respondendo cun ton de exasperación. «Desafortunadamente, a crítica literaria no Brasil aínda é moi simplista, moi pobre, moi carente de habilidade técnica. Mesmo hai unha falta de comprensión da vida literaria no Brasil. Rubem foi o pai da escola da literatura urbana, que mostra este mundo caótico e violento, estes personaxes perturbados, a vida na gran cidade. Fíxoo nos anos 60, nunha época na que case toda a nosa literatura era rexional. É lóxico que neste sentido Rubem sexa unha referencia importante, pero este é o meu oitavo libro! Construín o meu propio camiño, a miña propia dicción», dixo.

Pola súa banda, Rubem Fonseca, un entusiasta da obra da autora, xa afirmou non considerar o texto de Patrícia influenciado polo seu propio texto. O escritor Raphael Montes ten unha opinión semellante: «Patrícia Melo é moito máis que a versión feminina de Rubem Fonseca; nos seus libros, confirmou que ten voz propia, distinta de todo o demais na literatura brasileira», escribiu na súa columna no xornal *O Globo* en febreiro de 2016.

### Proceso creativo 
Patrícia Melo afirma que o seu impulso para escribir provén de observar a realidade, sobre todo aquela que non é capaz de aceptar ou sequer comprender.

Normalmente traballa en cada libro durante dous ou tres anos, estudando os seus temas, realizando unha investigación exhaustiva e escribindo de seis a oito horas ao día. A creación das súas novelas xeralmente estrutúrase en etapas: primeiro, a fase de investigación; despois, o que ela chama "inmersión literaria". Non obstante, cre que a investigación pode converterse nun obstáculo para o escritor, xa sexa por prolongarse sen fin ou mesmo por facerse máis grande que o propio tema ficticio. "A investigación non pode ser máis grande que a fabulación, que a imaxinación. A literatura é fantasía, fabulación, hipótese. Entón, a investigación serve como tecido para que poidas construír esta hipótese. Pero non podes deixar que este tecido se volva máis visible que a propia estrutura da novela. A boa investigación é o tipo de investigación que non notas. Les, sabes que debeu haber investigación, pero está tan disolta na trama, na construción, que a les pero non a ves", revelou en 2018 a *Radio France Internationale*.  

Ademais da investigación, a autora ten o costume de encher páxinas de varios cadernos con notas, esbozando o comezo e o final da narración antes de comezar a escribir. Redacta varias versións antes de chegar ao formato final, considerando que o texto está listo só cando pode lelo en voz alta sen que a lectura lle moleste os oídos. As primeiras trinta páxinas de *O Matadpr* foron reescritas sete veces, mentres que *Gog Magog* tivo dezaoito versións, sen contar os cambios que Patricia fixo durante o proceso de edición do libro.  

A creación de *Mulheres Empilladas*, pola contra, tivo lugar dun xeito distinto, só comparable á xénese do primeiro libro, *Acqua Toffana*: foi, nas palabras da autora, "escrito de súpeto", no medio dun proceso "moi rápido, moi intenso e moi diferente ao de *Gog Magog*, que practicamente chegou como pinga a pinga".

a afirmou que considera a rutina dun escritor como solitaria, mesmo citando a Georges Simenon, para quen a literatura é "unha vocación para a infelicidade". En setembro de 1995, declarou á *Folha de S.* *Paulo*: "Vexo Jô Soares dicindo que se divirte moito escribindo. Iso é unha bendición do ceo, porque a miña relación coa literatura é unha relación de puro sufrimento". 

### Lecturas e referencias 
Un dos seus libros favoritos é *O estranxeiro* de Albert Camus, do que falou nunha entrevista de 2017 con *Canal Curta,* na que tamén menciona a Fiódor Dostoievski, Vladimir Nabokov e William Shakespeare, así como, respectivamente, aos seus personaxes Meursault, Raskolnikov, Lolita e Hamlet . «Estes son personaxes que se volven tan importantes na túa vida como as persoas da túa familia. Nunca esqueces a Lolita, nunca esqueces a Meursault».

Nun informe realizado na residencia da autora en 1996, a *Folha de S.* *Paulo* revelou a "pila de libros que a escritora-guionista mantén aos seus pés, 'coma cans', para consultar en calquera momento", asinados por nomes como Charles Dickens, Edgar Allan Poe, Raymond Chandler, Dashiell Hammett, Dostoievski, Émile Zola, Camus, Wilkie Collins, Émile Gaborio, W. R. Burnett, G. K. Chesterton e Donna Tartt. Louis-Ferdinand Céline, James Joyce e Machado de Assis tamén figuraron entre os seus favoritos.

En 2010, nunha entrevista co sitio web *Saraiva Conteúdo*, Patrícia afirmou que nese momento a lectura de autores israelís era o motor da súa escritura, mencionando Aharon Appelfeld e David Grossman. 

Dous anos despois, nunha entrevista coa revista literaria *Rascunho*, dixo que o seu escritor favorito na actualidade era Thomas Bernhard, cuxa literatura considera "pedra e aceiro". En 2017, na mesma publicación, enumerou algúns autores contemporáneos que admira: J. M. Coetzee, Amos Oz, Don DeLillo e os brasileiros Bernardo Carvalho, Carola Saavedra, Adriana Lisboa, Cristovão Tezza e Bruna Beber. Tamén dixo que lera con gran pracer o libro debut de Geovani Martins, daquela recentemente publicado, *O sol na cabeça.*

## Televisión, cinema e teatro 
A escritura de guións foi o punto de partida da carreira de Patrícia, inicialmente para cursos televisados en programas como Globo Ciência e Globo Informática, na Rede Globo, en 1985. Pasou case cinco anos facendo o que ela chamou un "superexercicio" con temas educativos antes de pasar á ficción. Máis tarde, con Carlos Nascibeni, escribiu o guión da miniserie histórica *Colônia Cecília* (1989), na Rede Bandeirantes. O seu seguinte traballo, xunto a Walter Avancini, foi a sinopse dunha telenovela sobre Anita Garibaldi, que nunca se produciu. Tamén con Avancini, escribiu *A Banqueira do Povo* en Portugal, unha telenovela para a canle RTP que captou o 70% da audiencia en horario de máxima audiencia.

Patrícia di que se sentiu atraída pola televisión porque lle encanta o cine e sempre quixo traballar no mercado audiovisual, como guionista ou mesmo como directora. No cine, o seu primeiro traballo só se produciu despois da súa consagración como escritora, co guión dun segmento da película *Traição*, "Cachorro!", dirixida por José Henrique Fonseca, ao que seguiron as longametraxes *O Xangô de Baker Street*, de José Faria Jr., e *Bufo & Spallanzani*, de Flávio R. Tambellini, sempre adaptando obras literarias (respectivamente de Nelson Rodrigues, Jô Soares e Rubem Fonseca) a guións cinematográficos. Tamén está involucrada nun proxecto para outra versión da obra de Fonseca para a pantalla, *O Caso Morel*, da cineasta Suzana Amaral, anunciado en 1996 e retomado en 2018 . Tamén tivo unha novela adaptada para a gran pantalla: *O Matador,* que con guión de Rubem Fonseca e tamén dirixida por José Henrique Fonseca, fillo de Rubem, levaba por título *O Homem do Ano.*

Nunha entrevista co xornal *Folha de S.* *Paulo* en xuño de 1996, afirmou que lle gustaba alternar entre literatura, televisión e cine. «Sempre quixen traballar con cine e televisión. Nunca pensei na literatura. Pero o cine e a televisión dependen de moita xente, e nos libros os personaxes traballan para ti, de balde. Cando escribín *Acqua Toffana*, estaba cansada da televisión, da produción, do casting, da viabilidade. O autor de televisión, cine ou teatro ten que crear tendo en conta todas estas cousas. Pode ser esgotador, do mesmo xeito que a soidade pode ser esgotadora para o escritor. O ideal é alternar entre as dúas: cine e televisión coa literatura».

En decembro de 2014, porén, dixo que lle faltaba o entusiasmo para traballar no cine e na televisión, considerando a literatura a súa verdadeira linguaxe. Tamén dixo que volvería ao teatro. Nunha entrevista co xornal *A Tarde*, comentou: «Fáltame paciencia para escribir para televisión e cine; os procesos son demasiado longos, demasiado longos. Pasar sete anos nun proceso de produción cinematográfica, escribindo e reescribindo o guión, aínda que me encanta o cine, é algo que xa non podo facer. (...) Entre os meus proxectos futuros está publicar todas as miñas obras nun libro, algunhas delas inéditas. Pero, mira, a literatura é o meu forte, é onde sei moverme mellor, onde nado con facilidade, é o que realmente me gusta facer. A literatura é verdadeiramente a miña linguaxe».

En dramaturxia, ademais de ser autora de catro textos escritos especialmente para o teatro (*Duas Mulheres e um Cadáver*, *A Caixa*, *O Rim* e *A Ordem do Mundo*), xa adaptou obras literarias de Thomas Bernhard e Marguerite Duras. Unha das súas novelas*, Acqua Toffana*, tamén tivo unha versión teatral de Pedro Brício e Dani Barros en 2008. En 1994, referíndose ao texto aínda inédito de *Duas Mulheres e um Crime*, Antônio Abujamra eloxiou a obra de Patrícia ao xornal *O Globo*: «É unha dramaturga marabillosa, escribe como poucas. Lembrade este nome, porque será a máis grande da nosa dramaturxia».

## Obras 
### Narrativa 
#### Novela 
* *Acqua Toffana* (1994). Comanhia das Letras, Rocco
* *O Matador* (1995). Comanhia das Letras, Rocco
* *Elogio da Mentira* (1998). Comanhia das Letras, Rocco
* *Inferno* (2000). Comanhia das Letras, Rocco
* *Valsa Negra* (2003). Comanhia das Letras, Rocco
* *Mundo Perdido* (2006). Comanhia das Letras, Rocco
* *Jonas, o Copromanta* (2008). Comanhia das Letras, Rocco
* *Ladrão de Cadáveres* (2010). Comanhia das Letras, Rocco
* *Fogo-fátuo* (romance, 2014). Comanhia das Letras, Rocco
* *Gog Magog* (2017). Comanhia das Letras, Rocco
* *Mulheres Empilhadas* (2019). Leya
** *Mulleres empilladas* (2026), Traducido ao galego por Moisés Barcia. Rinoceronte Editora. 250 páxs. ISBN 978-84-19795-90-8.
* *Menos que Um* (2022). Leya

#### Relatos 
* *Escrevendo no Escuro* (2011)

### Teatro 
* *Duas Mulheres e um Cadáver* (2000)
* *A Caixa* (2003)
* *O Rim* (2006)
* *A Ordem do Mundo (*2008)

### Cinema 
* *Traição* (1998) 
* *Bufo & Spallanzani* (2001) 
* *O Xangô de Baker Street* (2001) 
* *O Homem do Ano* (2003) – baseado no livro *O Matador*

### Televisión 
* *Colônia Cecília* (1989; miniserie) 
* *A Banqueira do Povo* (1993; telenovela) 

## Premios 
## Notas