José Andrés

**José Ramón Andrés Puerta**, máis coñecido como **José Andrés**, nado en Mieres, Asturias o 13 de xullo de 1969 é un *chef* e restaurador hispano-americano, con nacionalidade estadounidense. É profesor e fundador do Global Food Institute da George Washington University.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
A familia de Andrés trasladouse a Cataluña cando tiña 6 anos. Estudou nunha escola de cociña de Barcelona aos 15 anos. Cando necesitaba completar o servizo militar español aos 18 anos, encargáronlle cociñar para un almirante do buque-escola *Juan Sebastián Elcano*.

### Carreira profesional 
Andrés coñeceu a Ferran Adrià en Barcelona, e traballou tres anos en El Bulli, de 1988 a 1990. En decembro de 1990, foi despedido por Adrià e decidiu mudarse aos EUA.

Dise que popularizou o concepto das tapas nos Estados Unidos.

### World Central Kitchen 
Andrés é o fundador de World Central Kitchen (**WCK**), unha organización sen ánimo de lucro centrada en dar comidas despois de desastres naturais. A WCK recadou cerca de 280 millóns de dólares entre 2019 e 2020. En 2022, WCK recibiu 519 millóns de dólares entre subvencións e doazóns.

Andrés dirixe as operacións de WCK coa axuda de ~200 devotos colegas incluído Sam Bloch.

En resposta ao terremoto de Haití de 2010, Andrés proporcionou pratos de cociña local para reconfortar as persoas afectadas. Desde a súa fundación, a ONG organizou comidas en varios países de Hispanoamérica e África e na fronteira polaca con Ucraína. Axudou durante a pandemia de COVID-19 e proporcionou axuda e comidas nos EUA e Porto Rico.

### Honras 
Recibiu unha Medalla Nacional de Humanidades en 2015 nunha cerimonia presidida por Barack Obama na Casa Branca en 2016 polo seu traballo con World Central Kitchen e o premio Princesa de Asturias da Concordia en 2021. Nese mesmo ano, Jeff Bezos, propietario de *The Washington Post* e Amazon, entregoulle a Andrés 100 millóns de dólares a través do seu *Courage and Civility Award*.

### Posicións políticas 
En 2015, Andrés planeaba abrir un restaurante no Trump International Hotel en Washington, D.C. Despois de que Donald Trump fixera comentarios despectivos sobre os inmigrantes mexicanos, Andrés retirouse do contrato con The Trump Organization, que o denunciou. Andrés presentou unha contra-demanda e as partes chegaron a un acordo en abril de 2017. O hotel de Trump pechou, foi vendido a CGI Merchant Group, e reaberto en 2022.  Andrés anunciou que volvería alí para abrir o restaurante **Bazaar**, planeado no acordo de 2015 e inaugurado en 2023.

O 1 de abril de 2024, sete traballadores da WCK en Gaza morreron por varios ataques aéreos militares israelís na cidade de Deir al-Balah. Andrés, que previamente xustificara a resposta israelí aos atentados de Hamas, rexeitou as afirmacións de que o ataque non fora deliberado. Andrés afirmou que os sete traballadores foran "obxectivos asasinados sistematicamente, coche a coche". A guerra en Gaza, dixo, "xa non é unha guerra contra o terrorismo" senón unha "guerra contra a propia humanidade".

### Vida persoal 
Andrés está casado con Patricia "Tichi" Fernández de la Cruz e ten tres fillas. Viven en Bethesda, Maryland. Coñeceu a súa muller mentres ambos vivían en Washington, D.C. Fíxose cidadán naturalizado dos Estados Unidos en decembro de 2013.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Organización sen ánimo de lucro