Charamela

A **charamela** ou **xaramela** é un instrumento musical de vento (vento-madeira). Probabelmente orixinario de Eurasia, está construído en madeira e ten unha palleta. Nos instrumentos, en xeral, define aerófonos de insuflación de boca directa con palletas dobres ou simples, similares ao punteiro da gaita, e algúns deles derivaron no clarinete.

## Termo 
### Etimoloxía 
[alt=Pastor xogando ao chal (1646), de |esquerda|miniatura|*Pastora cun tocador de **charamela*** (*shalmeispeler*), de [Jan Baptist Wolfaerts (Rijksmuseum).]][ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Barocke-Schalmei.png/220px-Barocke-Schalmei.png|esquerda|miniatura| **Charamelas** (no  de [Michael Praetorius)]]
Na Península Ibérica hai instrumentos tradicionais con nomes similares á charamela e xaramela de Galiza e Portugal, como a *dulzaina* castelá, aragonesa e leonesa (ás veces chamada *chirimía*, un termo que deriva da mesma palabra do francés antigo que *chalémie*); os *chalemies* valenciano e catalán (*xirimia*, *dolçaina* ou *gralla*) ou a gaita navarra. En italiano o nome é *ciaramella*, *cialamello* ou *cennamella**.*O nome parece terse estendido a outras linguas desde o francés. En francés antigo, o nome *chalemie* e as súas variantes *chalemel* e *chalemeaux* (plural) derivan do latín *calamus*, ou do seu diminutivo en latín vulgar, *calamellus* e do grego κάλαμος (*kalamos*). O nome doutro instrumento de palleta cun burato cilíndrico, o *chalumeau*, tamén comparte esta etimoloxía.

En inglés chámase *shawm,* coas variantes antigas *schallemele, shamulle, shamble*, *s(c)halmys, shalemeyes* e '''chalemyes*, todas formas de plural do inglés medio, e *sc(h)almuse, schalmesse*, derivadas dunha variante do francés antigo correspondente: *chalemel,* *chalemie* e *chalemeaux*. As primeiras formas de plural eran moitas veces confundidas cun singular, e a partir delas formáronse novos plurais. A redución posterior, nos séculos XV e XVI, a unha soa sílaba en formas como *schalme, shaume, shawme*, e finalmente *shawm*, débese probablemente a esta confusión de formas.plural e singular.

En alemán, chámase *Schalmei* (ou para os membros máis grandes da familia *Bombard* -tamén en inglés no século XIV- e posteriormente pasou a *Bombhardt*. 

Porén, tamén é posible que o nome derive de *salamiya* (سلامية), un óboe tradicional de Exipto; a **charamela** europea pode terse desenvolto a partir de instrumentos similares traídos desde o Próximo Oriente na época das cruzadas. Este nome está relacionado lingüísticamente con moitos outros nomes orientais para o instrumento: o árabe *zamr,* o turco *zūrnā*, o persa *surnāy*, o chinés *suona*, o xavanés *saruni* e o hindi *sahanai* ou *sanayi.*

### Outros usos 
En galego e portugués, o termo charamela define as partículas con lume ou cinsa que salta dun corpo en chamas (tamén *muxica* ou *charamusca*) ou outras cousas que caen ao chan (arume dos piñeiros, folerpas de neve ou chuvia miúda). Hai un grupo de teatro chamado e unha asociación cultural chamados Charamela no concello de Melide e unha escola de música Charamela no concello de Pontedeume. No século XVIII atopouse en Lisboa un libro anónimo de sonatas *para Charamela Real.*

## Notas 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Xaramela - Charamela Vídeo en YouTube do músico, luthier e investigador musical Célio Pires explicando as súas pesquisas sobre a charamela e tocando con ela músicas como *A Carolina''.

* A Charamela no Renacemento (artigo en inglés) 
* A Charamela no Renacemento (sitio web alemán)