Cosmódromo de Baikonur

[miniatura|[Plataforma Gagarin no cosmódromo de Baikonur antes do lanzamento do Soiuz TMA-13, 10 de outubro de 2008]]
O **cosmódromo de Baikonur** (en , Baıqońyr ǵarysh aılaǵy; en , Kosmodrom Baykonur) é unha base espacial situada no sur de Kazakhstán arrendada por Rusia.

## Características e historia 
O cosmódromo é o primeiro espazoporto do mundo para lanzamentos de satélites e humanos e o maior espazoporto en superficie. A base está localizada na estepa desértica de Baikonur, arredor de 200&nbsp;km ao leste do mar de Aral e ao norte do río Sir Daria. Está próximo á estación de tren de Tyuratam e a uns 90&nbsp;m sobre o nivel do mar. O cosmódromo e a cidade de Baikonur celebraron o 63.º aniversario da súa fundación o 2 de xuño de 2018.

A base está alugada polo goberno de Kazakhstán a Rusia ata 2020, e está dirixida conxuntamente pola Corporación Estatal Roscosmos e as Forzas Aeroespaciais Rusas.

A área arrendada ten forma dunha elipse de 90&nbsp;km de leste-oeste e 85&nbsp;km de nore a sur, co cosmódromo situado no centro. Foi construído orixinariamente pola Unión Soviética a finais da década de 1950 como base de operacións do programa espacial soviético. Baixo o actual programa espacial ruso, Baikonur continúa a ser un espazoporto ocupado con numerosas misións comerciais, militares e científicas cada ano. Todos os voos espaciais rusos tripulados se lanzan dende Baikonur.

Tanto o *Sputnik 1*, primeiro satélite artificial, como o Vostok 1, primeiro voo tripulado, foron lanzados dende Baikonur. A plataforma de lanzamento que se empregou en ambas as misións rebautizouse como plataforma Gagarin en honra ao cosmonauta soviético Iuri Gagarin, piloto do Vostok 1 e primeiro humano no espazo.

## Nome 
Existe diversidade de opinións sobre a orixe do nome *Baikonur*. Algunhas fontes indican que o nome foi escollido deliberadamente en 1961 (na época do voo de Gagarin) para dirixir erroneamente o bloque occidental a un lugar situado a uns 320&nbsp;km ao nordés do centro de lanzamento, a pequena localidade mineira de Baikonur, preto de Jezkazgan.

Outras fontes afirman que *Baikonur* era o nome da rexión de Tyuratam antes de que existise o cosmódromo. Leninsk, a cidade pechada construída para apoiar o cosmódromo foi renomeada Baikonur o 20 de decembro de 1995 por Boris Eltsin.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* J. K. Golovanov, M., "Korolev: Facts and myths", Nauka, 1994, 
* "Rockets and people" – B. E. Chertok, M: "mechanical engineering", 1999.  
* "A breakthrough in space" – Konstantin Vasilyevich Gerchik, M: LLC "Veles", 1994, – 
* "At risk," – A. A. Toul, Kaluga, "the Golden path", 2001
* "Testing of rocket and space technology – the business of my life" Events and facts – A.I. Ostashev, Korolev, 2001.Bibliography 1996–2004
* "Baikonur. Korolev. Yangel." – M. I. Kuznetsk, Voronezh: IPF "Voronezh", 1997, 
* "Look back and look ahead. Notes of a military engineer" – Rjazhsky A. A., 2004, SC. first, the publishing house of the "Heroes of the Fatherland" .
* "Rocket and space feat Baikonur" – Vladimir Порошков, the "Patriot" publishers 2007. 
* "Unknown Baikonur" – editado por B. I. Posysaeva, M.: "globe", 2001. 
* "Bank of the Universe" – editado por Boltenko A. C., Kyiv, 2014., publishing house "Phoenix", 
* 
### Ligazóns externas 
* Baikonur Cosmodrome historical note (in Russian) and historical pictures (2002) on buran.ru – NPO Molniya, maker of Russian space shuttle Buran.
* RussianSpaceWeb.com on Baikonur
* 360° interactive panoramas of Baikonur Cosmodrome
* Baikonur: the town, the cosmodrome, the MetOp-A launch campaign
* "World’s Oldest Space Launch Facility: The Baikonur Cosmodrome." *Sometimes Interesting*. 26 de maio de 2014
* Nedelin Disaster // RussianSpaceWeb.com 
* The official website of the city administration Baikonur // Baikonur commemorated a test rocket and space technology.
* The Russian Union Of Veterans // Day of memory and grief.