open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manuel Lago González

**Manuel Lago González**, nado en Randufe (Tui) o 25 de outubro de 1865 e finado en Santiago de Compostela o 18 de marzo de 1925, foi un eclesiástico, poeta, teólogo e arqueólogo galego, en lingua galega e castelán. En 1973 foille dedicado o Día das Letras Galegas.

## Traxectoria 
Fixo o bacharelato e seguiu a carreira eclesiástica no seminario diocesano de Tui. En 1888 sería ordenado sacerdote. No propio seminario exerceu despois o profesorado de Sagrada Escritura, de Teoloxía, de grego e hebreo. Contribuíu a crear o diario *La Integridad* (1888), redactando as sección fixas "A la médula" e "Ripios". Formou parte da Asociación Regionalista Gallega de Manuel Murguía. Participou nos segundos xogos florais de Galicia (1891) co discurso *Gabanza da lingua galega*.

Gañou por oposición unha coenxía na catedral de Lugo. Posteriormente accedeu á dignidade episcopal, sendo bispo de Burgo de Osma (1909-1917), da diocese de Tui (1917-1923) e finalmente arcebispo de Santiago de Compostela (1924-1925), tras 129 anos de predecesores foráneos.

Foi académico fundador da Academia Gallega, en 1906, co discurso de ingreso *Elogio de la lengua gallega* Foi correspondente da Real Academia da Historia e, en 1924, foi elixido membro do Seminario de Estudos Galegos.

Os seus restos descansan na Capela da Comuñón da Catedral de Santiago de Compostela.

Posuía unha magnífica biblioteca, que á súa morte foi adquirida pola Universidade de Santiago de Compostela.

## Obra escrita 
Publicou unha chea de poesías, espalladas por varias publicacións da época, como *La Integridad*, *El Norte de Galicia*, *Galicia Diplomática* ou *Galicia Católica*. Unha escolma delas figura na edición d'*Os estudantes ao arcebispo de Santiago* datada en 1924. Dez anos despois apareceron tamén composicións da súa autoría no *Homenaxe ao arcebispo Lago González*, *Fror Nova* e *O neno Xesús*, saídos da súa pluma, púxolles música o compositor José Torres Creo. En 1967 sesenta e dous poemas galegos de Lago foron recollido por Xosé Filgueira Valverde nun libro publicado pola Editorial de los Bibliófilos Gallegos.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Abellás, C. (1925): *Oración fúnebre del Excmo. e Ilmo. Sr. Arzobispo de Santiago Dr. D. Manuel Lago González*.
* 
* 
* Carré Aldao, Eugenio (1911). *Literatura gallega*. Barcelona, Maucci.
* 
* 
* 
* Filgueira Valverde, X. (1934): *Lago González. Arcebispo galego*. 40 p.
* Filgueira Valverde, X. (1965). *Lago González: biografía y selección de su obra gallega*. Santiago de Compostela, Bibliófilos Gallegos.
* Rodríguez, Eladio (1924). *Boletín de la Real Academia Gallega*.  nº 161, p. 98-101 .
* Rodríguez, Eladio (1925) *Boletín de la Real Academia Gallega*. nº 170-171. p. 50-52, 1925 .
* 

### Outros artigos 
* Paleografía
* Literatura galega do Rexurdimento

### Ligazóns externas 
* *Día das Letras Galegas*, Real Academia Galega.
* Enciclopedia Historia da Literatura AS-PG.
* Biblioteca Virtual Galega UDC e Deputación da Coruña.
Isaac

**Isaac**, segundo a Biblia, foi un fillo de Abraham e Sara. Estivo a piques de ser sacrificado a Deus polo seu pai (Áqueda, sacrificio). Tivo dous fillos, Esaú e Xacob (tamén coñecido como Israel).

## Véxase tamén 
Levaron tamén este nome varios personaxes da Historia:

* **Isaac o Armenio**, Exarca bizantino do Exarcado de Rávena do 620 ao 637.
* **Isaac I**, Emperador bizantino do 1057 ao 1059.
* **Isaac II**, Emperador bizantino do 1185 ao 1195.
Salomón

miniatura|O rei Salomón, ante a fachada do Obradoiro.
**Salomón** foi, segundo a Biblia, rei de Israel e fillo de David mais Batxeba.

Ó seu reinado atribúese a construción do primeiro Templo de Xerusalén, o chamado *Templo de Salomón*, no seu Sancta Sanctorum, gardábase a Arca da Alianza, que contiña as táboas da Lei, revelada por Deus a Moisés no monte Sinaí, o caxato de Moisés e a cobra de bronce coa que Moisés acabou coa praga que asolou o campamento xudeu durante o seu trasego polo deserto do Sinaí.

Considerado na Biblia como un rei sabio, a el se lle atribúen os libros chamados sapienciais.
Roboam

miniatura|dereita|220px|Roboam.
**Roboam** era un fillo do rei Salomón e herdeiro do trono.

No canto de reinar sobre todo o reino, tívose que conformar con reinar sobre a parte sur, Xudá. Así, a nación xudía dividiríase en dous (Xudá no sur e Israel no norte) e debilitaríase fronte os poderes dominantes da época (século VIII a. de C.), Asiria e Exipto.

O seu reino seguía a ter en Xerusalén a súa capital, e a dinastía seguiu reinando sen alteracións e contemplando a lei. No 586 a. de C., Nabucodonosor II, rei de Babilonia conquista Xudá, destrúe o Templo de Xerusalén e deporta ó pobo a Babilonia.
Ieroboam

**Ieroboam** foi rei de Israel. O fillo de Salomón, Roboam herdara o seu reino e Ieroboam liderou a facción disidente no norte, fundando un reino novo e independente de Xerusalén, Israel.

No seu reino, floreceron os cultos pagáns a Baal e ó becerro de ouro, propios dos alaquemitas ou filisteos. As dinastías reinantes eran febles e os cambios de goberno continuos. No -720 un exército asirio conquistou o reino e os seus habitantes foron desterrados. Pasarían a formar parte da lenda xudía das dez tribos perdidas.
Cimitarra, Colombia

**Cimitarra** é un concello colombiano do departamento de Santander. É a capital da provincia de Carare-Opón. No ano 2015 contaba con 50.877 habitantes e está situada a 190 metros sobre o nivel do mar. Inclúe o correxemento de Puerto Araujo. Segundo o censo de 2015, tiña unha poboación de 29.789 habitantes.

## División político administrativa 
Ademais da súa cabeceira municipal, Cimitarra ten baixo a súa xurisdición os seguintes centros poboados:
* Campo Padilla
* Campo Seco
* Cascajero
* Dos Hermanos
* El Aterrado
* Guayabito Bajo
* La Carrileja (km 28)
* La Traviata
* La Verde
* La Ye de La Torre
* Palmas del Guayabito
* Primavera
* Puerto Araujo
* Puerto Olaya
* San Fernardo
* San Juan de La Carretera
* San Pedro de La Paz
* San Tropel
* Santa Rosa
* Zambito

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Ab

[miniatura|*A destrución do Templo* de Samuel Colman (1830-1840), conservado no [Tate|Tate Museum (Londres) ]]
**Ab**(**אב**) é o décimo primeiro mes do ano civil e quinto do ano relixioso no calendario hebreo. O nome é de orixe babilónica e aparece no Talmud no século III. Ten 30 días e corresponde a parte de xullo e parte de agosto.

### Festivos
*Tisha B'Av - Av 9
*Tu B'Av - Av 15
Aba, Nixeria

**Aba** é unha cidade da rexión Oriental de Nixeria, no estado de Abia. En 2018 tiña 2 534&nbsp;265 habitantes.

## Características 
Situada á beira do río Aba, orixinariamente foi un asentamento dos Ibo, e posteriormente converteuse nun centro administrativo do goberno colonial británico. No 1929 houbo unha revolta de mulleres en protesta pola política de impostos colonial. Foi capital do Biafra ata 1967.
Coro celestial

miniatura|dereita

O **coro celestial** é a xerarquía ou disposición dos anxos no ceo. Tradicionalmente os anxos están divididos en nove coros celestiais e tres tríades. Esta división aparece na iconografía medieval cristiá e no catolicismo non é dogma de fe.

;Primeira traída - Reino dos Ceos:
# Serafíns: Louvan eternamente a gloria de Deus. Tocan instrumentos e cantan. Rodean a Deus.
# Querubíns: Gardan a obra de Deus e os camiños que conducen a El. Representados como cabezas aladas.
# Tronos: Rexistran as accións dos homes.

;Segunda traída - Entre o Ceo e a Terra:
# Dominacións: Representados como soldados con coroa.
# Virtudes: Portadores de graza e valor.
# Potestades: Executores de prodixios e miragres.

;Terceira tríade - Mundo dos homes:
# Principados: Aconsellan ós poderosos, e protexen rexións amplas como poden ser nacións.
# Arcanxos: Segundo a tradición hebrea, hai sete arcanxos, nos textos cristiáns só se mencionan 3. O máis importante é San Gabriel, responsable da Anunciación. Representados cunha espada de fogo, porque na antiga tradición poñían en práctica a ira de Deus. Teñen contacto cos homes pero en misións máis importantes cos anxos.
# Anxos: Mensaxeiros de Deus. Aparecen ós homes baixo a forma dun soldado ou un vagabundo. Representados sen ás e cunha palmatoria. Axudan a cada persoa de xeito individual.

Esta distribución obedece á situación dos anxos respecto a Deus. Así, a primeira tríade está con Deus, a segunda entre o ceo e a terra e a terceira na terra, protexendo ós homes de xeito individual ou colectivo.
David

**David** (en  *Dāwîḏ*; en  *Dāwūd*; en  *Dawid*; en ; en ) foi, segundo os Libros de Samuel, o segundo rei do Reino de Israel (século X a.C.), e de acordo co Novo Testamento, devanceiro de Xesús. A súa vida é datada de forma convencional entre c. -1040 e o -970, e o seu reinado sobre Xudá c. -1010 e o –970.

Os Libros de Samuel, 1 Reis e 1 Crónicas son as únicas fontes de información sobre David do Antigo Testamento, malia que a Estela de Tel Dan (datada do c. -850 ou -835) contén a frase *בית דוד* (bytdwd), que se le como "Casa de David", polo que moitos estudosos confirman que puido existir unha dinastía real xudía do século -IX chamada Casa de David.

Descrito como un valoroso guerreiro de gran renome, está considerado ademais un poeta e músico que compuxo moitos dos salmos contidos no Libro de Salmos. O Rei David está amplamente considerado como un rei xusto e eficaz tanto no goberno como na batalla.

Segundo o cristianismo, David é unha salientada figura por pertencer o seu mesías Xesús de Nazaret á Casa de David. No islam, David é considerado un profeta.

## Nome 
David (דָּוִד, Dāwîḏ) ten o significado de "o amado" ou "o querido", e provén da raíz דּוֹד *dôwd*, que ten o significado etimolóxico de "ferver" pero que sobrevive na Biblia hebrea no senso figurado de "amar" e, especificamente un termo para un tío (irmán do pai).

Na tradición cristiá, o nome foi adoptado do  como *Dawid*, en grego como , e en latín como *Davidus* ou *David*. No Corán escríbese , transliterado *Dāwūd*.

David foi adoptado como un nome cristián dende moi cedo, como David de Gales (século VI), David Saharuni (século VII) ou David I de Iberia (século IX).

Unha variante en galego é Davide.

## Narrativa bíblica 
Segundo a Biblia, foi unificador das doce tribos na etapa posterior ós xuíces. Unxido por Samuel por riba de Saúl, o primeiro e lexítimo rei. Conquistou a cidade de Xerusalén e instaurou alí a capital do reino. Tivo catro fillos: Amnón, Abxalom, Adonías e Salomón.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:David von Michelangelo.jpg|David de Miguel Anxo
Ficheiro:Rei David, Santiago de Compostela.jpg|Catedral de Santiago de Compostela
Ficheiro:David and Goliath by Caravaggio.jpg|*David e Goliat* (Caravaggio)
Ficheiro:Obradoiro David 02-01.JPG|Estatua de David, ante a fachada do Obradoiro

## Notas 
## Véxase tamén
Anana branca

**Anana branca** é unha posíbel fase final na vida dunha estrela, xunto ó burato negro e as estrelas de neutróns. Despois de que a estrela expulse as súas capas exteriores, se o núcleo ten unha masa inferior a 1,4 veces a masa do Sol, este comprimirase extraordinariamente.

Esgota o seu combustible (fundamentalmente hidróxeno), prodúcese un colapso gravitatorio que fai reducir de tamaño á estrela, pasando a ser aproximadamente como a Terra ou un pouco maior, pero coa mesma masa anterior. No proceso, que dura milleiros de anos, e que segue preto do 97 % das estrelas, a materia remanente chega a solidificarse ó irse arrefriando e volvéndose superdensa.

Este obxecto brilla con luz branca debido á calor residual do núcleo até que ó cabo de miles de anos se apaga formando unha anana negra.

Un exemplo deste tipo de estrela é Sirio B.miniatura|NGC 3132. No centro, unha anana branca.|centro

## Notas
Anana marrón

Unha **anana marrón** é un astro de composición similar á das estrelas que non alcanzou a masa suficiente para desencadea-lo proceso de fusión nuclear de hidróxeno ordinario a helio, pero si do deuterio e, no caso das de máis masa, do litio. 

Poden considerarse astros intermedios entre os planetas xigantes gasosos (como Xúpiter) e as estrelas, xa que adoitan ter entre 13 e 80 veces a masa do xigante gasoso.

A pesaren do seu nome, estas estrelas poden variar a súa cor dependendo da súa temperatura, sendo as máis quentes vermellas e laranxas, e as máis frías dunha cor morada ou maxenta. Estas cores adoitan ser moi tenues, xa que a maioría da luz emitida por estes astros está no espectro de luz infravermella.miniatura|Gliese 229, unha anana marrón|centro
Anana vermella

As **ananas vermellas** son estrelas pequenas e de baixa temperatura superficial (clase espectral M), moi abundantes no Universo, acostuman se-las máis lonxevas.

Un exemplo deste tipo de estrela é Próxima Centauri (ou Alfa Centauri C), que tamén é a estrela máis achegada ó Sol.

miniatura|centro|Anana vermella, fotografía da NASA.
Abadán

**Abadán** ou **Abadan** é unha cidade iraniana da provincia de Khuzistán, no delta de Shatt al-Arab no suroeste do país. De lingua tradicional árabe, en 2004 tiña 327&nbsp;300 habitantes.

 
Situada sobre unha illa, é un dos maiores centros de depósito e de refinamento de petróleo no mundo e o primeiro porto de Irán. O seu nome débese a Abbad, membro da dinastía Abásida que fundou a cidade.

## Historia 
Foi identificada como o porto de Charax, citado por Heródoto no século V a.c. No XII constituía o punto máis ao sur da Mesopotamia. Na Idade Moderna foi unha cidade disputada polos turcos e persas, estes últimos a conquistaron definitivamente tralo Tratado de Erzerum no 1847. En 1909 a Compañía Petroleira Anglo-Persa constrúe a primeira refinaría (convertida en 1938 na máis grande do mundo) e a cidade foi completamente reconstruída en 1910.

O 20 de agosto de 1978 o lume consome o Rex Cinema, o goberno do Xa foi acusado polo pobo de provocalo para asasinar a disidentes, provocando manifestacións populares que anticiparon o destronamento do Xa en 1979. En setembro de 1980 foi atacada por sorpresa por Iraq, durante 18 meses a cidade foi asediada e gran parte da cidade foi destruída polos bombardeos. Despois da guerra comezou a reconstrución, primeiro a refinaría, que entrou en funcionamento de novo no 1993.

## Notas
Abakán

**Abakán** ou **Abakan** (en ), cidade de Rusia (159&nbsp;500 habitantes en 2004) capital da provincia autónoma de Khakassia en Siberia, na confluencia dos ríos Abakán e Ienisei.

Ata 1925 denominada **Abakansk** ou **Ust-Abakanskoye** e entre 1925 e 1931 **Khakassk**.

De 1675 datan as primeiras construcións do que sería a cidade, pero o desenvolvemento da cidade débese ao forte construído por Pedro o Grande no ano 1707.
Preto da cidade está o Túmulo de Li Kitai, nos que aparecen estatuas de homes de grande altura cubertos por xeroglíficos.

## Notas 
## Ligazóns externas 
Web da cidade, en ruso
*  Abakan city streets views
*  http://www.pdx.edu/turkish_studies_center/books Beyaz Arif Akbas, "Khakassia: The Lost Land", Portland State Center for Turkish Studies, 2007.
Abano Terme

**Abano Terme** (coñecida como *Abano Bagni* ata 1930) é un concello italiano da provincia de Padua, na rexión do Véneto. Ten 19&nbsp;062 habitantes (en 2006) e esténdese por unha área de 21&nbsp;km², cunha densidade de poboación de 908 hab./km².

Fai fronteira cos concellos de Albignasego, Due Carrare, Maserà di Padova, Montegrotto Terme, Padua, Selvazzano Dentro, Teolo, Torreglia.

## Historia 
As súas augas termais son coñecidas dende a fin da antigüídade cos nomes de **Aponi fons** ou **Aquae Patavinae**. Algunhas mostras baños da época romana foron desubertas no século XVIII. Os primeiros documentos nos que aparece a cidade moderna data do século X. No século XI fúndase un mosteiro beneditino Do século XII ata 1405 pertence a Padua, ano no que foi conquistado pola República de Venecia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
Web da comuna
Abadín, Abadín

**Santa María de Abadín** é unha parroquia do concello de Abadín na comarca da Terra Chá. Segundo datos do IGE, en 2023 tiña 237 habitantes (118 homes e 119 mulleres). Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2015 cando vivían nas súas sete entidades de poboación 268 habitantes (136 homes e 132 mulleres).

## Xeografía física e humana 
Limita coas parroquias de Candia, Cabaneiro, Fanoi, Fraiás e Quende. Ten unha altitude media de 500 msnm.

Dos once lugares recollidos na toponimia oficial, sete son entidades de poboación; a súa densidade media de poboación no 2015 era 105,1 hab/km². As devanditas entidades co seu respectivo número de habitantes no 2014 son Os Carballás (36), Fernandaño (9), Gontán (13), Pedralba (12), Pedreiras (68), Provecende ou Abadín (108), e A Torre (22). Outros lugares (que xeralmente forman parte dalgunhas das entidades) son: O Convento, O Correo e A Poceira.

Relixiosamente, pertence ao arciprestado da Terra Chá da diocese de Mondoñedo-Ferrol. A partida bautismal máis antiga que recolle o arquivo parroquial corresponde ao 1738.

## Patrimonio 
miniatura|dereita|As dezanove parroquias que conforman o concello de Abadín.
Na aldea da Torre atópase a igrexa parroquial de Santa María de Abadín, situada nun alto que domina unha extensa zona de labradío, coa paisaxe montañosa ao fondo. É de estilo románico da primeira metade do século XII, coa capela maior do século XVI de estilo gótico isabelino, e cunha sancristía acaroada detrás de época posterior. A nave ten unha planta rectangular, cos muros de cadeirado de granito e cuberta de lousa a dúas e catro augas. A fachada ten un arco de medio punto con grandes doelas, un pequeno rosetón céntrico con trazarías, e espadana dun só corpo e dous vans. Aparece coroada por dous escudos nos laterais da fachada, nos que se distinguen as estrelas e a media lúa da casa dos Luaces, que estivo vinculada a esta parroquia dende o ano 1574. No interior destaca a capela maior con arco triunfal de medio punto sobre columnas cuxos capiteis teñen os escudos dos Luaces, igual que a clave da bóveda nervada; dúas laudas sepulcrais no pavimento pétreo; retablo maior de estilo renacentista popular e retablos laterais de traza popular e máis moderna.

Ao seu carón sitúase, ademais, un fermoso cruceiro realizado en granito no adro: consiste nunha cruz florenzada coas figuras de Cristo no anverso e a Piedade no reverso; capitel con anxos nos lados e volutas nas esquinas, fuste poligonal coa custodia e os atributos da Paixón; con base tronco-piramidal sobre dous chanzos cuadrangulares e sen inscrición.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Abadín 
### Parroquias da Abadín 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Abadín
Abashiri

**Abashiri** (**網走市**, あばしりし, Abashiri-shi) é unha cidade xaponesa capital da subprefectura de Abashiri (Hokkaido), con 40&nbsp;261 hab. (2008). O nome da cidade é de orixe ainu. Esta foi fundada en 1872 e o 11 de febreiro de 1947 obtivo o status de cidade. Célebre pola súa prisión do período Meiji, usada para o encarceramento de prisioneiros políticos, hoxe convertida en museo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de concellos do Xapón

### Ligazóns externas 
* Sitio web da cidade .
Abadín, Abadín, Abadín

**Abadín** é un lugar da parroquia de Abadín no concello de Abadín na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2023 tiña 110 habitantes (55 homes e 55 mulleres), tres menos ca en 2021 (55 homes e 58 mulleres), pero 4 máis que en 2019 cando tiña 106 habitantes. 

É a capital do concello.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Abadín 
### Parroquias da Abadín 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Abadín
Ernst Abbe

**Ernst Abbe**, nado en Eisenach, Turinxia, o 23 de xaneiro de 1840 e finado en Jena o 14 de xaneiro de 1905, foi un físico, matemático, astrónomo e industrial alemán.

## Traxectoria 
Naceu no seo dunha familia de orixe humilde. Entre 1870 e 1896 foi profesor de Física na Universidade de Jena. Dirixiu a fábrica de óptica de Carl Zeiss en Jena (1875). En 1878 foi nomeado Director do Observatorio astronómico de Jena.

A el débense moitos progresos na óptica instrumental. Ideou un refractómetro, un condensador para microscopios (Condensador de Abbe), unha cámara lúcida (Prisma de Abbe) etc.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Abbe-Grab kl.jpg

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Francisco de Moure

**Francisco de Moure**, nado contra 1576 en Santiago de Compostela e finado en Monforte de Lemos en 1636, foi un escultor manierista e barroco.

## Traxectoria 
Moi cedo trasladaríase a Ourense, onde descubriría por medio do seu avó materno, canteiro de profesión, a súa vocación artística.

Viaxou a Castela, onde coñeceu os traballos de xente que deixarían unha fonda pegada nel, como Alonso Berruguete e Jean de Joigny. Os seus comezos foron como aprendiz de Alonso Martínez, en Ourense. En 1598 comeza a traballar como escultor independente, realizando a escultura de San Roque da catedral de Ourense. Na súa primeira etapa destacan o retablo maior da Igrexa de Santo Estevo de Sandiás, e ó de San Pedro das Maos (Ourense). Máis adiante realizaría obras como o San Mauro da catedral de Ourense, o retablo da igrexa de Beade en Ribadavia, e cinco retablos para o convento de Samos.

Xa en Lugo, realizaría a súa obra máis importante, o Coro da Catedral de Lugo. O rematar o coro lucense, contrátano en Monforte de Lemos para a realización do retablo da capela maior da igrexa dos Xesuítas, o Colexio da Nosa Señora da Antiga, unha impresionante obra, en tamaño e calidade artística, que non sería quen de rematar, pois en Monforte de Lemos o sorprende a morte en 1636, sendo o seu fillo Francisco quen rematará a monumental obra.

## Galería de imaxes 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* 20px *Francisco de Moure* *Galicia no tempo* (24/06/1991) da TVG.
Abbiategrasso

**Abbiategrasso** é un concello italiano da provincia de Milán, na rexión da Lombardía. Tiña 28&nbsp;890 habitantes en 2003.

## Historia
O topónimo en Lombardo é **Bià**, aínda que non ten carácter oficial. A orixe do lugar remóntase á época romana, aínda que hai constancia de asentamentos galos do século VI a.c.. O primeiro documento no que aparece o nome actual data de 1304, baixo a forma *Abiate qui dicitur Grasso*.

É un concello agrícola, no que predomina o cultivo do arroz e o millo. Só o 16 % do territorio comunal está urbanizado.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*Web oficial do concello (en italiano)
Abbottabad

**Abbottabad** é unha cidade de Paquistán, duns 150&nbsp;000 habitantes. Está no distrito de Abbottabad, na provincia da Fronteira Noroeste. A lingua da cidade é o hindko.

A cidade debe o seu nome ao Maior James Abbott, que se asentou aquí no 1853 despois da anexión do Panxab polos británicos, establecendo o cuartel Xeral dunha brigada da segunda división do exército do norte británico.

O domingo 1 de maio de 2011 o presidente dos EUA Barack Obama anunciou que o líder de Al Qaida Osama bin Laden morreu nunha operación militar realizada por forzas especiais do exército dos Estados Unidos nun luxoso complexo residencial preto da cidade de Abbottabad onde estaba agochado coa súa familia.
Abbeville

**Abbeville** é unha cidade francesa do departamento do Somme, na rexión de Picardía.

Tiña 25&nbsp;439 habitantes en 1999.

## Historia 
Aparece por primeira vez na historia no século IX como lugar pertencente á abadía de St. Riquier. Máis tarde foi gobernada polos condes de Ponthieu.Franceses e ingleses alternáronse no territorio ata 1435 cando, polo tratado de Arras, foi cedida ao duque de Borgoña Filipe III, *o Bo*.En 1477 foi anexionado por Lois XI de Francia, e durante os séculos XVI e XVII foi gobernado por dúas ramas ilexítimas da familia real. En 1696 volveu á coroa. Durante o século XVIII a Manufactura Real de Van Robais deu un gran pulo á economía local.

Na segunda guerra mundial a vila foi destruída parcialmente polos bombardeos alemáns e británicos.

## Administración 
O seu alcalde (2014) é Nicolas Dumont, do Partido Socialista Francés.

## Arquitectura 
Igrexa gótica de Saint-Vulfran, construída en 1488.Castelo de Bagatelle datado en 1752.

## Economía 
A economía local baséase na industria téxtil e na refinería de azucre.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
Web da cidade, en francés
Abdera

miniatura|Ruínas da Porta Oeste.
**Abdera** (en grego antigo **Ἄϐδηρα**), foi unha cidade grega da antiga Tracia, na foz do río Nestos, no mar Exeo. Na actualidade está en ruínas.

A súa fundación mítica atribúese a Heracles, aínda se ben en orixe foi unha colonia de Clazomenas fundada no 656 a. C.. Esta primeira colonización entra en devalo axiña ata que no 544 a. C. a maioría da poboación de Teos migrou aquí para escapar dos persas.

A cidade comeza a declinar a partir de mediados do século IV a.c. e foi abandonada na época do Imperio Otomán.
Abeledo, Abadín

**Santa María de Abeledo** é unha parroquia do concello lugués de Abadín na comarca da Terra Chá. Segundo datos do IGE en 2023 tiña 111 habitantes (51 homes e 60 mulleres). Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2015 cando tiña 137 habitantes (66 homes e 71 mulleres), distribuídos en 17 entidades de poboación. A densidade media de poboación en 2023 era de 12,12 hab/km².

## Xeografía 
Limita coas parroquias de Fraiás, Cabaneiro, Candia, As Goás, Baroncelle e Corvite.

As súas entidades de poboación son Cabo de Vila, O Campo, O Carballo, A Coroza, O Coto, A Fervoira, Foxacos, O Outeiro, Os Pasandellos, As Regas, A Reboira, Sabugos, Touceiras, Toxeiro, Trasón, A Valiña e A Vesada

Ten unha altitude media de 520 msnm. Na parroquia de Abeledo pódese encontrar unha paisaxe moi diversa, empezando na parte máis alta polo monte Corda de Neda, cunha superficie de 430 ha, que pertencen na súa totalidade ós veciños da parroquia. Dende o seu cumio (800 m) pódese divisar case a totalidade da comarca da Terra Chá e gran parte da provincia de Lugo. Neste monte, á parte do seu piñeiral pódese gozar da presenza de cabalos salvaxes, cabras e vacas. Ao pé do monte atópase a zona de casas e a área agrícola, que aínda conserva as tradicións antigas de rotación de cultivos nos seus vilares, dando lugar a un mosaico de vexetación moi diverso. Na parte máis baixa hai que destacar o rego da Fraga, un pequeno regato no que hai troitas, rodeado de castiñeiros e carballos. Este rego ten oito edificacións antigas, entre as que destacan un mazo, cinco muíños de auga, unha dinamo para producir corrente coa auga e unha moa de afiar tamén movida pola auga.

Relixiosamente, pertence ao arciprestado de Baroncelle. A partida bautismal máis antiga que se recolle no arquivo parroquial corresponde ao ano 1586

## Patrimonio 
A **igrexa de Santa María de Abeledo** está localizada na aldea de Touceiras. É unha igrexa construída no século XVII sobre un antigo castro e rodeada dun espeso arboredo autóctono que fai do lugar unha bonita paraxe. A pesar desa antigüidade, o edificio sufriu reformas posteriores. Ten unha nave de planta rectangular, coa capela maior máis elevada e a sancristía acaroada na cabeceira. A cuberta é de lousa a dúas augas na nave e a catro na capela maior. A fachada ten un arco adintelado e espadana dun só van, rematada con puntas de diamante. No interior atópase un arco triunfal de medio punto, dous retablos barrocos, gran cantidade de imaxes dos séculos XVII e XVIII, e unha curiosa laxe de pedra do século XVII con fundacións piadosas.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Abeledo 
### Parroquias de Abadín 
miniatura|dereita|As dezanove parroquias que conforman o concello de Abadín.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Abadín
Guillerme II

**Guillerme II** pode ser:
* Guillerme II de Alemaña, *kaiser* do II Imperio Alemán.
* Guillerme II, conde de Holanda.
* Guillerme II de Inglaterra, fillo de Guillerme o Conquistador.
* Guillerme II, rei de Sicilia.
* Guillerme II de Orange-Nassau, Príncipe de Orange e estatúder das Provincias Unidas.
* Guillerme II dos Países Baixos, rei dos Países Baixos.
6 de decembro

O **6 de decembro** é o 340º día do ano do calendario gregoriano e o 341º nos anos bisestos. Quedan 25 días para finalizar o ano.

## Acontecementos
*1534 - A cidade de Quito no Ecuador é fundada por colonos españois liderados por Sebastián de Belalcázar.
*1905: o Senado de Francia aproba a separación entre a Igrexa e o Estado en resposta ás críticas do papa Pío X.
*1917: independencia de Finlandia de Rusia.
*1921: Irlanda acada a independencia do Reino Unido.
*1931: Fúndase o Partido Galeguista.
*1932: en Barcelona constitúese o Parlamento de Cataluña, Lluís Companys é elixido presidente.
*1950: accidente ferroviario preto do apeadoiro de Cecebre, na liña do correo Madrid–A Coruña entre A Coruña e Ferrol. Morreron cinco persoas e arredor de dez resultaron feridas.
*1958: lanzamento da sonda Pioneer 3, que fracasa no seu intento de achegarse á Lúa.
*1978: referendo para a aprobación da Constitución en España.

## Nacementos
miniatura|125px|dereita|Louis Joseph Gay-Lussac.
*1550 - Orazio Vecchi, compositor italiano (m. 1605).
*1587 - Gaspar Guzmán Pimentel, III conde de Olivares, nobre e político español (n. 1645).
*1732 - Warren Hastings, político e administrador colonial británico (m. 1818).
*1778 - Louis Joseph Gay-Lussac, químico e físico francés.
*1823 - Max Müller, filólogo e orientalista alemán, fundador da mitoloxía comparada (m. 1900).
*1841 - Frédéric Bazille, pintor impresionista francés (n. 1870).
*1872 - Luis Bello, escritor e pedagogo español (m. 1935).
*1920 - George Porter, químico inglés (m. 2002).
*1929 - Alain Tanner, cineasta suízo.
*1933 - Henryk Mikołaj Górecki, compositor polonés (m. 2010).
*1942 - Peter Handke, escritor austríaco.
*1948 - Adela Figueroa, bióloga e escritora galega.
*1948 - Karlos Arguiñano, cociñeiro vasco.

*1982 - Alberto Contador, ciclista español.
*1985 - Dulce María Espinosa Saviñón, actriz é cantante mexicana.

## Mortes
miniatura|150px|dereita|Faustino Santalices.
*1185 - Afonso Henriques, primeiro rei de Portugal (n. 1109).
*1352 - Clemente VI, papa (n. 1291).
*1868 - August Schleicher, lingüista alemán (n. 1821).
*1960 - Faustino Santalices, zanfonista, gaiteiro e investigador musical (n. 1877).
*1961 - Frantz Fanon, psicólogo e escritor francés da illa de Martinica (n. 1925). 
*1976 - João Goulart, presidente do Brasil de 1961 a 1964 (n. 1918).
*1977 - Juan Antonio Suances, militar e político galego (n. 1891).
*1991 - Richard Stone, economista inglés (n. 1913).
*1992 - Agustín Portela Paz, debuxante e aparellador galego (m. 1906).
*1994 - Gian Maria Volontè, actor italiano.
*2008 - Dino Formaggio, filósofo italiano (n. 1914).

## Festas e celebracións
*Día da Constitución en España.
*Festa nacional en Finlandia, celebración da independencia.

## Outros
## Notas
Os 366 días do ano
24 de febreiro

O **24 de febreiro** é o 55º día do ano do calendario gregoriano. Quedan 310 días para finalizar o ano, 311 nos anos bisestos.

## Acontecementos 
miniatura|100px|Radio Galega
* 1824 - Baixo o Emperador Pedro I o Brasil tórnase unha monarquía.
* 1918 - Estonia declárase independente de Rusia.
* 1985 - Primeira emisión da Radio Galega.
* 1996 - Nace o xornal electrónico galego *Vieiros*.

## Nacementos 
miniatura|100px|Marjorie Courtenay-Latimer
* 1463 - Giovanni Pico della Mirandola, humanista e pensador italiano (m. 1494).
* 1500 - Carlos V, Sacro Emperador Romano-Xermánico.
* 1732 - Thomas Townshend, político inglés.
* 1827 - Modesto Domínguez Hervella, matemático e enxeñeiro galego.
* 1857 - José Rodríguez Mourelo, químico galego.
* 1896 - Salvador Mosteiro Pena, escritor galego (m. 1982).
* 1904 - Milagros López Blanco, mestra galega (m. 1995).
* 1907 - Marjorie Courtenay-Latimer,  naturalista e paleontóloga surafricana. (m.2004)

* 1919 - Ángel Porto Anido, avogado, industrial e político galego (m. 2006).
* 1934 - Isolino Nieto Caamaño, escritor galego.
* 1943 - Pablo Milanés, compositor e cantante cubano.
* 1946 - Xosé Alberte Suárez Lage, político e xornalista galego.
* 1948 - Marica Campo, escritora galega.
* 1954 - Xerardo Moscoso, cantautor galego.
* 1955 - Steve Jobs creador xunto a Steve Wozniak do Apple II.
* 1955 - Alain Prost, piloto francés de Fórmula 1.
* 1956 - Judith Butler, pensadora feminista estadounidense.
* 1959 - Mon Santiso, xornalista e presentador de televisión galego.
* 1965 - Estela Estévez Barreiro, atleta galega.
* 1967 - Brian Schmidt, astrofísico estadounidense.
* 1969 - Fernando Tejero, actor español.
* 1971 - Fedra Alcaraz, pintora galega.
* 1987 - Gonzalo Hermo, poeta galego.

## Mortes 
miniatura|100px|Nikolai Lobachevski.
* 1799 - Georg Christoph Lichtenberg, científico e escritor alemán.
* 1810 - Henry Cavendish, científico británico.
* 1815 - Robert Fulton, inventor estadounidense.
* 1825 - Thomas Bowdler, físico.
* 1856 - Nikolai Lobachevski, matemático ruso.
* 1890 - Joaquín de Arévalo Otero, xornalista e escritor galego.
* 1891 - Canuto Berea Rodríguez, violinista, compositor e editor galego (n. 1836).
* 1925 - Hjalmar Branting, político sueco, Premio Nobel da Paz en 1921.
* 1929 - André Messager, compositor francés (n. 1853).
* 1931 - Juan José Solís Fernández, relixioso e bispo asturiano (n. 1849).
* 1937 - José Domínguez González, político galego (n. 1895).
* 2001 - Claude Elwood Shannon, matemático norteamericano (n. 1916).
* 2019 - Esther Pita, política galega, alcaldesa de Oleiros de 1996 a 2003 (n. 1943)

## Festas e celebracións 
## Outros 
* Santoral: San Modesto.

Os 366 días do ano
Aldixe, Abadín

**San Pedro de Aldixe** é unha parroquia do concello de Abadín. Segundo o IGE en 2023 tiña 71 habitantes (35 homes e 36 mulleres), tres máis ca en 2015 (32 homes e 36 mulleres) e 37 menos ca en 1999. Ten nove entidades de poboación e unha superficie de 5,93 km².
## Xeografía
Limita coas parroquias de Baroncelle, As Goás e Castromaior, e tamén limita co concello de Vilalba. As entidades de poboación desta parroquia son: O Campo, Carboeiro, Casadán, Cotillón, Pena, Petaiño, A Ponte, Ventoso e Os Verdes

Relixiosamente, pertence ao arciprestado de Baroncelle.

## Patrimonio
Esta parroquia é moi rica en cruceiros, na súa inmensa maioría datados ao redor do ano 1900.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de Aldixe, Abadín (2).jpg|Igrexa.
Ficheiro:Igrexa de Aldixe, Abadín (3).jpg|Vista lateral da igrexa.
Ficheiro:Detalle da igrexa de Aldixe, Abadín.jpg|Detalle da igrexa.
Ficheiro:Cemiterio de Aldixe, Abadín.jpg|Cemiterio.
Ficheiro:Detalle do cemiterio de Aldixe, Abadín.jpg|Detalle do cemiterio.
Ficheiro:Casas en Aldixe, Abadín.jpg|Casas de Aldixe.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Aldixe 
### Parroquias de Abadín 
miniatura|dereita|As dezanove parroquias que conforman o concello de Abadín.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Abadín

## Notas
Sátiro

Un **sátiro** (en grego Σάτυρος, *Sátyros*) é unha criatura da mitoloxía grega na que encarna un espírito ou forza vital da natureza.

Os sátiros, relacionados coas Ménades, forman o *cortexo dionisíaco* que acompaña ó deus Dioniso. Poden estar tamén asociados co deus Pan.

Aparecen representados de diversas formas, aínda que a máis común é a dunha criatura metade home, metade cabuxa ou carneiro, con orellas afiadas e cornos na cabeza, abundante vilosidade, nariz chato, cauda de cabuxa e unha virilidade descomunal é ás veces en erección. Por veces tamén se representan sátiros femias. Cando van vestidos levan pelicos de animais como a pantera (atributo do deus Dioniso).

As representacións romanas confundían ós sátiros cos faunos, que adoitaban ter pernas de chibo. A confusión perdurou incluso nas obras de arte contemporáneas, como o "fauno danzante" de Lequesne, que é mais ben un sátiro.

As representación aparecen en diversas idades da vida. Os pequenos son chamados *satyriscoi* e aparecen como mozos graciosos: o sátiro *Anapauomenos* ("en descanso"), atribuído ó escultor Praxíteles é un bo exemplo. Os sátiros maiores son chamados *silenos*, polo deus Sileno ou Pan, preceptor de Dionisio, é aparecen representados cunha grande fealdade. Adoitan portar copas ou tirsos nas mans, en actitude de bailar coas ninfas.

Criaturas semellantes ós sátiros aparecen noutras mitoloxías, como o *Leszi* eslavo, ou a *carantoña*, que se di habita nos bosques do noroeste da Península Ibérica. Normalmente trátase de criaturas de carácter festivo, burleiro e descarado, amigos da festa e do bo viño, cunha sexualidade promiscua e despreocupada e ás veces incluso violenta. Na mitoloxía cristiá a figura do sátiro foi traspasada ó diaño.miniatura|Sátiro.|centro
## Ligazóns externas
Anxo

**Anxo** pode referirse á:

* Un ser sobrenatural presente en varias relixións. Véxase: ***anxo (cristianismo)*** e ***anxo (xudaísmo)***.
** Por extensión: unha persoa bondadosa, ou un neno inocente;
** **Pan dos anxos**, a hostia consagrada;
* o antropónimo masculino **Anxo**;

## Zooloxía 
* **Peixe anxo**, *Squatina squatina* (L.), peixe cartilaxinoso de gran tamaño, que pode acadar 2 m de lonxitude, similar á raia.
* **Peixe anxo africano**, *Squatina africana*.
* **Peixe anxo de ollos**, *Squatina oculata*.
* **Peixe anxo do Pacífico**, *Squatina californica*.
* **Peixe anxo espiñoso**, *Squatina aculeata*.
* **Anxo**, *Rhinobatus rhinobatus*, peixe guitarra.
 
## Botánica 
* **Ás de anxo**, a especie de planta *Acanthus mollis* L., acanto.

## Gastronomía 
* **Cabelo de anxo**, doce de aspecto filamentoso, que se elabora coa polpa dalgunhas variedades de cabaza cocida nun almibre.

## Economía 
* **Anxo investidor**, persoa física ou xurídica que inviste capital nunha empresa que se está poñendo en marcha ou que atravesa unha situación de crise económica, **anxo dos negocios**.

## Arquitectura 
* **Anxo turiferario**, anxo que leva un incensario.

## Deporte 
* **Anxo**, modalidade de salto de trampolín que se practica cos brazos estendidos e algo atrasados.

## Arte 
* **Anxo do Norte**, (*Angel of the North*), escultura ao ar libre feita en aceiro situada en Gateshead, Inglaterra, deseñada en 1994.

## Notas
Baroncelle, Abadín

**Santiago de Baroncelle** é unha parroquia pertencente ao concello de Abadín. Segundo datos do IGE, en 2023 tiña 129 habitantes (65 homes e 64 mulleres). Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2015, cando vivían nas súas 12 entidades de poboación 158 veciños (87 homes e 71 mulleres). 

## Xeografía 
Ten unha superficie de 6,67&nbsp;km². Limita coas parroquias de Aldixe, As Goás, Abeledo, Corvite e Moncelos; tamén coas de Árbol e Carballido do concello de Vilalba. Pertence ao arciprestado de Terrachá da diocese de Mondoñedo-Ferrol.

### Entidades e poboación 
Dos 22 lugares recollidos na toponimia oficial 12 son entidades de poboación, sendo a densidade media de poboación no 2015, de 23,69 hab/km².

As entidades co seu respectivo número de habitantes no 2006 son as seguintes: A Abelleira (12), O Asperón (27), Augalevada (26), A Casavella (15), O Castiñeiro (11), O Fondo (5), A Fonte do Mouro (9), Golpilleiras (4), A Uceira Grande (26), Vacaferreira (9), O Valado (3) e Vilatán (11).

Outros lugares (que xeralmente forman parte dalgunhas das entidades) son: Os Barreiros, Os Caseiros, Cornello, A Fraga, O Lodeiro, Piñeiro, Porto do Río, Ríos, Seminaus e A Uceira Pequena.

## Patrimonio 
Aparece documentado o arciprestado de Baroncelle nunha doazón de Afonso VII, do "Castrum Baroncelli" do ano 1132.

A antiga igrexa parroquial de Santiago de Baroncelle, na Casavella, data do século XVII. Actualmente atópase en estado ruinoso e pechada ao culto. Ten unha soa nave de planta rectangular con capela maior cuadrangular e sancristía acaroada. Sobre a fachada, pequena espadana dun so van. No seu interior un arco triunfal semicircular, retablo maior neoclásico, e dous retablos barrocos dos que destaca o retablo de San Rosendo, procedente da catedral de Mondoñedo.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Lateral da igrexa vella de Baroncelle.jpg|Lateral da igrexa vella.
Ficheiro:Detalle frontal da igrexa vella de Baroncelle.jpg|Detalle frontal da igrexa vella.
Ficheiro:Igrexa nova de Baroncelle.jpg|Igrexa nova.
Ficheiro:Cemiterio de Baroncelle.jpg|Cemiterio.
Ficheiro:Porta do cemiterio de Baroncelle.jpg|Porta do cemiterio.
Ficheiro:Detalle do cemiterio de Baroncelle.jpg|Detalle do cemiterio.
Ficheiro:Adro diante da igrexa vella de Baroncelle.jpg|Adro diante da igrexa.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Baroncelle 
### Parroquias de Abadín 
miniatura|dereita|As dezanove parroquias que conforman o concello de Abadín.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Abadín

## Notas
Sealab

250px|dereita|miniatura|SEALAB 1

Das voces inglesas *sea*, mar, e *laboratory*, laboratorio.

Estación fixa oceanográfica submarina, destinada a estudar as posibilidades de vida submarina prolongada e os traballos fóra de dita estación. Baixo este nome, construíronse tres estacións:

Sealab I, entrou en servizo en xullo de 1964.

Sealab II, entrou en servizo o 28 de agosto de 1965.

Sealab III, entrou en servizo en 1968. A causa da morte dun dos acuanautas por razóns inexplicabeis, adiouse o proxecto de forma indefinida.

En certo xeito, podemos consideralas como antepasadas da Skylab
1721

## Acontecementos 
### América 
* Fundación da cidade de *San José de los Amoles*, actualmente Cortázar, en México.
* 3 de maio: Hans Egede, un misioneiro luterano noruegués, chamado o **Apóstolo de Groenlandia**, parte de Bergen (Noruega) para unha misión evanxelizadora nesta illa.
### Europa 
* 4 de abril - Robert Walpole tornase o primeiro primeiro ministro do Reino Unido.
* 10 de setembro - Termina a Grande Guerra do Norte co Tratado de Nystad.
* 2 de novembro - Pedro I é proclamado *Tsar de todas as Rusias*.

### Arte e cultura 
* O francés Montesquieu publica a sátira "Cartas persas".

## Nacementos 
* 21 de febreiro - John McKinly, médico estadounidense, presidente de Delaware (m. 1796).
* 25 de febreiro - Juan Francisco de Castro Fernández, sacerdote e avogado ilustrado galego (m. 1790).
* 9 de novembro, Mark Akenside, poeta inglés.

## Mortes 
* 19 de marzo - Clemente XI, papa (n. 1649)
* 18 de xullo - Antoine Watteau, pintor rococó francés (n. 1684)

## Outros 
*

Historia ano a ano
Monocasco

Denomínase coma **monocasco** o buque (ou en xeral, depósito de materiais) que ten un único casco, en troques de telo duplicado (un externo e outro de xeito máis interno) para proporcionar máis protección. Algúns tipos de buques monocasco están prohibidos, como o caso dos petroleiros desde 2003, a raíz da catástrofe do *Prestige*.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Casco
* Enxeñaría naval
* Nunca Máis
* *Prestige*
Hidrocarburo

En química orgánica, un **hidrocarburo** é un composto orgánico formado na súa totalidade por átomos de carbono e hidróxeno.

A meirande parte dos hidrocarburos atópanse naturalmente no petróleo, onde a materia orgánica descomposta proporciona abundancia de carbono e hidróxeno, os cales, ao unírense, poden formar cadeas aparentemente ilimitadas.

## Clasificación 
[miniatura|Algúns hidrocarburos. De arriba a abaixo: [etano, tolueno, metano, eteno, benceno, ciclohexano e decano.|esquerda|370x370px]]
Segundo a estrutura das ligazóns entre átomos de carbono, clasifícanse en:
* **Hidrocarburos acíclicos**, alifáticos, unalifáticos, ou de cadea aberta. Estes á súa vez dividense en:
** **Hidrocarburos saturados** (alcanos o parafinas), que non teñen enlaces dobres, triplos, nin aromáticos, só múltiples enlaces individuais.
** **Hidrocarburos non saturados**, que teñen un ou máis enlaces dobres (alquenos u olefinas) ou triplos (alquinos ou acetilénicos) entre os seus átomos de carbono.
* **Hidrocarburos cíclicos**, hidrocarburos de cadea pechada que á súa vez subdividense en:
** **Cicloalcanicos**, que teñen cadeas pechadas de 3, 4, 5, 6, 7 e 8 moléculas de carbono saturados ou non saturados.
** **Hidrocarburos aromáticos**, non saturados, que posúen polo menos un anel aromático ademais doutros tipos de enlaces.

## Intoxicacións por Hidrocarburos 
As intoxicacións por hidrocarburos tenden a causar cadros respiratorios relativamente severos. A gasolina, o queroseno e os aceites para puír mobles, que conteñen hidrocarburos, son os axentes máis comunmente usados nas intoxicacións. O tratamento a miúdo require intubación e ventilación mecánica. Induci-lo vómito nestes casos está contraindicado porque pode causar máis dano esofáxico.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Química orgánica
* Química do carbono
* Grupo funcional
* Destilación fraccionada
Eslovaquia

**Eslovaquia** () (en eslovaco, *Slovensko* ), oficialmente **República Eslovaca** () (en eslovaco, *Slovenská republika* ), é un país do centro de Europa, resultado da división de Checoslovaquia en 1993, que orixinou o novo estado e tamén a Chequia. Ten fronteira ó norte con Chequia e Polonia; ó leste con Ucraína; ó sur con Hungría e ó oeste con Austria. A súa capital é Bratislava.

## Xeografía 
300px|miniatura|Mapa de Eslovaquia
A paisaxe eslovaca componse de natureza montañosa. Os montes Cárpatos atópanse ao longo da maior parte da metade norte do país. É nos Cárpatos onde se sitúan os elevados picos dos montes Tatra, un destino popular para a práctica do esquí e tamén zona de moitos lagos e vales, ademais de albergaren o punto máis alto da Eslovaquia: o Gerlachovský štít, con 2.655 metros.

Hai tamén terras baixas nas extremidades suroeste (nas marxes do río Danubio) e sueste de Eslovaquia. Os ríos principais, ademais do Danubio, son o Váh e o Hron.

### Clima 
O clima é temperado, con veráns relativamente frescos e invernos fríos, nevados e húmidos.

### Organización territorial 
### Demografía 
## Historia 
miniatura|esquerda|Á esquerda: A moeda celta BiatecÁ dereita: Cinco coroas Eslovacas
A poboación eslava orixinal formouse no século V na área onde hoxe fica Eslovaquia. Eslovaquia formaba parte do centro do imperio de Samo no século VII. O punto máis alto do estado proto-eslovaco do século IX, coñecido como Gran Moravia, deuse coa chegada de Cirilo e de Methodius e coa expansión do reinado do rei Svatopluk. Eslovaquia acabou por se tornar parte do reino da Hungría entre os séculos XI e XIV e foi, máis tarde, parte da Austria-Hungría ata 1918. Nese ano, Eslovaquia xuntouse coas rexións da Bohemia e da veciña Moravia para formar Checoslovaquia. Coa separación do país que seguiu ao Acordo de Múnic de 1938, Eslovaquia transformouse nunha república separada, mais baixo un control firme por parte da Alemaña nazi.

Despois da segunda guerra mundial, Checoslovaquia foi reconstituída e pasou a estar baixo a influencia da Unión Soviética e do Pacto de Varsovia, de 1945 en diante.

A fin da Checoslovaquia comunista en 1989 durante a pacífica Revolución de Veludo tamén significou a fin para Checoslovaquia e a creación de dous estados sucesores: Eslovaquia e a República Checa que seguiron camiños separados a partir do 1 de xaneiro de 1993.

Eslovaquia adheriuse á Unión Europea o 1 de maio de 2004. Pasou a formar parte da eurozona o 1 de xaneiro de 2009, abandonando a coroa eslovaca e adoptando o euro como moeda.

## Cultura 
### Patrimonio 
### Etnografía 
#### Gastronomía 
### Símbolos 
## Economía 
### Infraestruturas 
#### Enerxía 
#### Transportes 
## Medios de comunicación 
## Deporte 
## Política e goberno 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do goberno eslovaco
* Slovakia. *The World Factbook*. Central Intelligence Agency.