open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pobo wiwa

O **pobo wiwa**, tamén coñecido como **pobo damana**, é un pobo Indíxena de Colombia que fala a lingua dʉmʉna da familia chibcha e vive na Serra Nevada de Santa Marta.

## Etimoloxía 
O termo *wiwa* provén da lingua dʉmʉna. *Wi* significa zona cálida ou morna e *wa* significa xente, e combinados quere dicir xente de terra cálida. Isto refírese á histórica localización dos wiwa nas partes máis baixas e cálidas das montañas de Serra Nevada. Os wiwa tamén son coñecidos como "sajas", que significa nativo ou indíxena, en oposición a "sintalu", que significa estranxeiro, non indíxena.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua wiwa
* Pobos indíxenas de Colombia
### Bibliografía 
* María Trillos Amaya, Gerardo Reichel-Dolmatoff, Carolina Ortiz Ricaurte: Lengua de los Wiwa (Lenguas aborígenes de Colombia. Descripciones).
* Hoppe, Dorothy 1978: "Malayo"; *Aspectos de la cultura material de grupos étnicos de Colombia* I:307-316. Editorial Townsend, Lomalinda, Meta.
* Trillos Amaya, María 1989: "aspecto, modo y tiempo en Damana"; *Lenguas de la Sierra Nevada de Santa Marta*. CCELA - Universidad de Los Andes, Bogotá.
* Whiton, Louis C. 1962: "Seeking the Sanha of Colombia"; *Explorers Journal* 4194:28-37. New York.
* Whiton, Louis, Joaquín Rojas Parra 1962: *The Sanha Indians of the Sierra Nevada de Santa Marta, Colombia*. The Central Museum, Florida, USA.
Georges Mathieu

**Georges Mathieu**, nado en Boulogne-sur-Mer o 27 de xaneiro de 1921 e finado en Boulogne-Billancourt o 10 de xuño de 2012, foi un pintor, teórico da arte, escritor e deseñador de moedas e de selos francés. 

Mathieu está considerado un dos pais da abstracción lírica europea. 

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Georges Mathieu naceu o 27 de xaneiro de 1912 na localidade francesa de Boulogne-sur-Mer, fillo de Madeleine Durpé e de Adolphe Georges Mathieu, director dunha oficina bancaria, con quen aprendeu os rudimentos do debuxo. 

Cursou os seus primeiros estudos en Boulogne-sur-Mer e o ensino secundario no *Licée Hoche* de Versalles. Posteriormente cursou estudos superiores de Filosofía e Letras e de Dereito na Universidade de Lille, para a promoción de diferentes destinos turísticos.

Un dos traballos que lle proporcionou máis celebridade ante o gran público foi o seu deseño da moeda de 10 francos cuñada pola *Monnaie de Paris* entre 1974 e 1987, Ademais desta moeda, Mathieu é autor de diversas medallas conmemorativas.

## Publicacións 
Esta é unha escolma das publicacións realizadas por Georges Mathieu ao longo da súa traxectoria.

* 1959: *De l’abstrait au possible*. Cercle d’Art Contemporain.
* 1963: *Au-delà du Tachisme*. René Julliard, París.
* 1967: *Le Privilège d’être*. Robert Morel, París.
* 1973: *De la révolte à la renaissance*. Gallimard, París. ISBN 978-2070352791
* 1975: *La Réponse de l’Abstraction lyrique*. La Table Ronde, París. ISBN 978-2710316145
* 1976: *Notice sur la vie et les travaux d’Alfred Giess*. Institut de France, París.
* 1984: *L’Abstraction prophétique*. Gallimard, París. ISBN 978-2070354757.
* 1997: *Le Massacre de la sensibilité*. Odilon Média, Paris. ISBN 978-2842130176
* 1998: *Désormais seul en face de Dieu*. l’Age de l’Homme. ISBN 978-2825111444

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Jaimé, J. (2005). ''L'Aventure prométhéenne de Georges Mathieu.*, Garde-Temps, París. ISBN 978-2-913545-42-7
* Grainville, P.; Xuriguera, G. (1992). *Mathieu*. *Nouvelles éditions françaises*. ISBN 9782707900333
* Harambourg, L. (2002). *Georges Mathieu''. Ides et Calendes. ISBN 978-2825801673

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
* Audio: "Olladas á pintura de Georges Mathieu: entre a brillantez e a intuición"
* Vídeo: "Georges Mathieu, o mestre das poxas: abstracción lírica"
Mathieu

**Mathieu** pode estar referido a:

## Nome 
***Mathieu de Arras** (1290-1352), arquitecto, escultor e mestre de obras francés;
***Mathieu Debuchy** (nado en 1995), futbolista profesional francés;
***Mathieu Giard** (1846-1908), zoólogo francés;
***Mathieu Kamba** (nado en 1995), xogador canadense de baloncesto;
***Mathieu Kassovitz** (nado en 1967), director de cine, produtor, guionista e actor francés;
***Mathieu Kérékou** (1933-2015), militar e político beninés;
***Mathieu Peybernes** (nado en 1990), futbolista profesional francés;
***Mathieu Valbuena** (nado en 1984), futbolista internacional francés;
***Mathieu van der Poel** (nado en 1995), ciclista profesional neerlandés;

## Apelido 
***Georges Mathieu** (1921-2012), pintor e deseñador de moedas e de selos francés.
***Mireille Mathieu** (nada en 1946), cantante francesa;

## Véxase tamén 
* **Moeda de 10 francos Mathieu**
Escola de Sara

A **escola de Sara** foi unha tradición literaria éuscara que floreceu durante o século XVII arredor da localidade vascofrancesa de Sara (en ), na actual Francia. Non foi unha entidade ou escola en sentido estrito, mais un grupo de escritores unidos por uns trazos estilísticos comúns que fundaron unha corrente homoxénea dentro da literatura en lingua vasca.

A meirande parte destes autores cultivaron a poesía, aínda que tamén se conservan textos en prosa. Case todos eles eran eclesiásticos, polo que contaban cunha boa formación humanística e teolóxica e as súas obras eran relixiosas. Nesta época, gran parte da poboación era monolingüe en éuscaro; en consecuencia, para expoñer a doutrina recorrían a un éuscaro popular, evitando os latinismos de autores anteriores, coma Joanes Leizarraga.

Os membros da escola de Sara procedían do triángulo formado polas localidades de Sara, Donibane Lohizune (en ) e Ziburu (en ), na rexión histórica de Lapurdi. Entre os seus membros cabe destacar aos sacerdotes Pedro Axular e Etxeberri Ziburukoa, así como Materre, Klaberia, Hirigoyti ou Guillentena. Outros autores asociados foron Arnaud Oihenart e Juan de Tartas.
Pobo yukpa

O **pobo yukpa** é un pobo indíxena que vive na serra de Perijá, a ambos os dous lados da fronteira entre Colombia e Venezuela e fala unha lingua da rama setentrional da familia lingüística caribe. Os colonos denominábanos motilones 'cabezas rapadas', aínda que devandito nome é ambiguo e foi aplicado tamén a outros pobos, como os barí, de orixe chibcha. Tamén son coñecidos como chaqués, macoitas e irokas.

Segundo Carriage, o étimo da palabra «yukpa» componse de tres morfemas: *y-kʉ-pa*, onde o prefixo y- ("o seu") úsase como posesivo en substantivos íntimos, o morfema kʉ, que indica "macho", e o sufixo -pa, que expresa xénero máis humano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua yukpa
* Sabino Romero
Moeda de 10 francos Xenio da Liberdade

A **moeda de 10 francos Xenio da Liberdade** é unha moeda co valor facial de 10 francos franceses emitida entre 1988 e 2001, caracterizada por amosar no seu anverso unha imaxe do xenio da liberdade, da praza da Bastilla, en París.

### Composición 
A moeda, emitida para a súa posta en circulación ordinaria foi a primeira emitida en Francia cunha composición bimetálica. O seu centro é de níquel, en tanto que o aro que o rodea está cuñado nunha aliaxe composta por cobre (92 %), aluminio (6 %) e níquel (2 %).

### Deseño 
O seu deseño correspóndelle ao gravador Jean Luc Maréchal. O motivo principal do anverso é unha representación do xenio de bronce creado por Auguste Dumont, que coroa a Columna de Xullo, na praza da Bastilla en París, erixida para conmemorar os Tres Días Gloriosos de 1830. Esta imaxe está flanqueada polas iniciais R F (de *République Française*), e o conxunto adórnase polo exterior por uns motivos xeométricos.

|

|}

## Emisións especiais 
Á parte da súa emisión ordinaria, destinada á súa posta en circulación, existe tamén outra de presentación e investimento, con idéntico deseño e dimensións que os da moeda circulante, emitida exclusivamente no primeiro ano de emisión da moeda, 1988. Esta ten unha tiraxe limitada a 5.000 exemplares e componse dun aro exterior de ouro de 750‰ (aliado con prata e cobre) e un centro de ouro de 950 ‰ (aliado con prata e paladio). O seu peso é de 12,00 gramos.

A partir de 1991 comezou a emitirse anualmente unha versión idéntica á ordinaria mais co canto totalmente liso, sen as habituais estrías. Estas emisións teñen tiraxes curtas e están destinadas ao coleccionismo.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Demougin, J. (2003). *Histoire du franc.* Editions du Layeur. ISBN 978-2915118094

### Outros artigos 
* *Monnaie de Paris*
* Franco francés
* Moeda de 10 francos Mathieu
* Moeda de 10 francos Conquista do Espazo
* Moeda de 10 francos Victor Hugo
* Moeda de 10 francos Léon Gambetta
* Moeda de 10 francos Montesquieu

### Ligazóns externas 
* Cotización da moeda no mercado numismático
Pobo chimila

O **pobo chimila** ou *ette ennaka* Nas montañas da serra de Perijá, os yukpas tamén formaban parte da confederación de tribos chimilas.

## Historia 
Arredor de 1720 os chimilas comezaron unha guerra de guerrillas contra o Imperio Español. A violencia continuou ata ben entrado o século XX. En 1990 creouse unha reserva chamada Issa Oristuna.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua chimila
* Pobo tairona
* Pobos indíxenas de Colombia
Pobo barí

O **pobo barí** é un pobo indíxena que vive na conca do río Catatumbo, no departamento de Norte de Santander en Colombia, e tamén en Venezuela. Falan a lingua barí, da familia lingüística chibcha, e son descendentes da cultura tairona.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua barí
* Pobos indíxenas de Colombia

### Bibliografía 
* Beckerman, Stephen 1979: *Datos etnohistóricos acerca de los Barí*. Caracas: Universidad Católica Andrés Bello.
* Jahn, Alfredo 1929: *Los aborígenes del occidente*. Caracas: Litografía y Tipografía del Comercio.
* Jaramillo Gómez, Orlando 1987: "Barí"; *Introducción a la Colombia Amerindia*: 63-74. Bogotá: Instituto Colombiano de Antropología. ISBN 958-612-051-1
* Jaulin, Robert 1966 "La maison Bari"; *Journal de la Société des Américanistes* París, **55** (2): 563-640.
:1970: *La Paz Blanca. Introducción al Etnocidio*. Buenos Aires: Editorial Tiempo Contemporáneo.
:1973: ''Gens du soi, gens de l'autre''. Lamnay: Union générale d'éditions.
* Ministerio de Cultura de Colombia 2010: Barí, hijos de Sabaceba y gente de los ojos limpios". Bogotá.
* Neglia, Angelo y Bruce Olson 1974: *Una raza bravía*. Bogotá: Instituto de Desarrollo de la Comunidad.
* Reichel Dolamtoff, Gerardo 1946: "Informe sobre las investigaciones preliminares de la Comisión Etnológica del Catatumbo"; *Boletín de Arqueología* 4:385. Bogotá.
* Salazar, Carlos Augusto 2005: Ishtana, el Territorio Tradicional Barí. Asocbari, Cecoin, Oxfam.
* Solano Benítez, Guillermo 1970: *50 años de vida nortesantandereana*. Bogotá: Librería Stella.
* Vega Cantor, Renán 1995: *Obreros, Colonos y Motilones*. Bogotá: Fedepetrol - CISF.
Square Enix

**Square Enix Holdings Co., Ltd.** (en ), máis coñecida como **Square Enix**, é unha empresa multinacional e editora de videoxogos nipoa. Posúe varias franquías de RPG, como *Final Fantasy*, *Dragon Quest* e *Kingdom Hearts*, entre outras. Para alén da industria do videoxogo, tamén se desenvolve nos eidos do *merchandising*, o arcade ou a publicación de manga (coa súa marca Gangan Comics).
Jean Luc Maréchal

**Jean Luc Maréchal**, nado en Barcelonnette, Alpes da Alta Provenza, o 15 de novembro de 1946, é un mestre gravador da Casa da Moeda de París, autor de diversas medallas e moedas francesas, entre as que destaca a popular moeda de 10 francos Xenio da Liberdade.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Jean Luc Maréchal naceu na localidade de Barcelonnette en 1946. En 1962 iniciou a súa formación artística na escola *Boulle*, onde se graduou en 1966, na especialidade de gravado en aceiro, con mestres como Eugène Cannée e Pierre Mignot.

Co fin de perfeccionar os seus coñecementos, logo da súa graduación traballou en diferentes empresas en Lión e en Bourg-en-Bresse, e en 1972 asociouse cun antigo compañeiro de estudos, Georges Bergevin, como artesán gravador ata 1977.

Ao longo das case tres décadas de traballo na *Monnaie de Paris*, Maréchal foi autor dun bo número de medallas e de moedas conmemorativas, tanto do sistema do franco como do do euro, aínda que as dúas pezas que lle reportaron máis popularidade foron dúas de circulación ordinaria que resultaron moi habituais nos petos dos franceses antes da introdución do euro: a moeda de 10 francos Xenio da Liberdade, que se cuñou entre 1988 e 2001, e a de 20 francos Monte Saint-Michel, producida entre 1992 e 2001.

Ficheiro:20franctrimetalobv.jpg|20 francos Monte Saint-Michel (1992-2001). 

Ademais, Jean Luc Maréchal interésase pola historia local, no marco do Centro de Estudos Cluniacenses, da cidade de Cluny, ao que pertence. En 2023 publicou un libro titulado *De Saint-Paul-sur-Ubaye à Cluny*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bahamon, F. D. (2022). "Entrevista al maestro grabador Jean Luc Maréchal". En *Revista El Tinto Numismático*. Fundación Museo Internacional de la Moneda. Vol. II. Nº 1. Páxinas 4-13.

### Ligazóns externas 
* Perfil en Facebook de Jean Luc Maréchal 
* Grupo en Facebook: "Les méconnus de la numismatique"
Kernascléden

**Kernascléden** (en ) é un concello do departamento de Morbihan, na rexión administrativa da Bretaña, no noroeste de Francia.

## Demografía 
## Notas
Sabino Romero

**Sabino Romero Izarra**, nado no século XX e finado en Tokuko, no concello de Machiques de Perijá, Venezuela o 3 de marzo de 2013, foi un líder indíxena venezolano pertencente ao pobo yukpa e loitador polos dereitos indíxenas, asasinado en marzo de 2013.

## Traxectoria 
Sabino Romero era cacique da comunidade de Chaktapa, fundada nos anos 1970 en terras contiguas a facendas gandeiras por indíxenas da conca alta do río Yaza da serra de Perijá, no estado Zulia e que anteriormente era a facenda Tizina, a cal ocuparon e recuperaron, alegando que estas terras lles pertencen ao pobo yukpa dende tempos ancestrais. Crese que dende entón, o conflito entre gandeiros e indíxenas foi *in crescendo*.

No ano 2009, o goberno de Venezuela fixo entrega de títulos de propiedade de terras aos indíxenas, por considerar que "os pobos yukpa da Serra de Perijá estivéronos esperando por moito tempo". Porén, moitas das terras outorgadas en termos de propiedade colectiva ao pobo yukpa atópanse ocupadas por facendas de gando e o goberno non honrou oportunamente a indemnización de terceiros contemplada pola Lei Orgánica de Pobos e Comunidades Indíxenas, co que o conflito entre gandeiros e indíxenas se agudizou. Existen acusacións de parte e parte en relación con roubo de gando, ameazas de morte e ocupación de terras.

Ademais da presenza de leiras gandeiras nestas terras, nelas déronse concesións mineiras para a explotación de carbón e outros minerais. Estas concesións a empresas transnacionais e a consorcios mixtos non se anularon como solicitaron os indíxenas e diversas organizacións ambientalistas. Sabino Romero foi un cuestionador da política mineira do estado venezolano nas súas terras ancestrais.

### Morte 
Na noite do 3 de marzo de 2013, Romero foi asasinado ao saír dunha actividade na comunidade do Tokuko, na Serra de Perijá, municipio Machiques de Perijá do estado Zulia. A súa esposa, Lucía Martínez e un bebé recentemente nado foron feridos no incidente.

## Notas
Inxustiza epistémica

miniatura|Miranda Fricker
A **inxustiza epistémica** refírese ás inxustizas relacionadas con aspectos do coñecemento (epistemoloxía), como se comunica e como se entende. O termo foi acuñado pola filósofa Miranda Fricker en 2007, pero o seu significado evolucionou desde entón, e as orixes do concepto atópanse en debates sobre a opresión, o poder e o coñecemento que son anteriores á cuñaxe do termo.

No libro *Epistemic Injustice: Power and the Ethics of Knowing* (Inxustiza epistémica: poder e ética do saber) publicado en 2007, Fricker define dous tipos de inxustiza epistémica: a inxustiza testemuñal e a inxustiza hermenéutica. Segundo Fricker, a inxustiza testemuñal prodúcese cando se ignora o coñecemento dunha persoa ou se cuestiona a súa credibilidade debido a prexuízos derivados da súa pertenza a un determinado grupo social (como ser muller ou persoa de cor). A inxustiza hermenéutica, pola contra, prodúcese cando a experiencia dunha persoa non é comprendida (por ela mesma ou por outros) porque non hai ningún concepto dispoñible que poida identificar ou explicar adecuadamente esa experiencia.

## Notas
Moeda de 10 francos Léon Gambetta

A **moeda de 10 francos Léon Gambetta** é unha moeda co valor facial de 10 francos franceses emitida en 1982 pola *Monnaie de Paris* para conmemorar o centenario do pasamento do ex-primeiro ministro francés Léon Gambetta.

Trátase dunha emisión conmemorativa mais con carácter circulante, e comparte a súa métrica coa moeda de 10 francos Mathieu, producida entre 1974 e 1987 para a circulación ordinaria.

É a primeiora moeda conmemorativa francesa emitida desde a introdución do "franco novo" o 1 de xaneiro de 1960.

## Caracterización 
A composición, as características métricas e os deseños veñen fixados por un decreto do 13 de setembro de 1982.

Cuñáronse 3.044.511 exemplares desta moeda para a súa posta en circulación e, Así mesmo, levouse a cabo unha emisión especial da mesma moeda denominada *piéfort*, coas mesmas características mais co dobre de peso (20 gramos) e con maior grosor, cunha exigua tiraxe de 326 exemplares.

### Composición 
Do mesmo xeito que os 10 francos Mathieu, esta moeda cuñouse nunha aliaxe composta por cobre nun 920‰, níquel nun 60‰ e aluminio nun 20‰.

miniatura|283x283px|Léon Gambetta, cuxo busto se reproducena moeda.

### Deseño 
O seu deseño correspóndelle ao daquela gravador xeral de moeda de Francia Émile Rousseau. O motivo principal do anverso é unha escena do globo aerostático de Gambetta emprendendo o voo sobre un conxunto de bandeiras francesas o 7 de outubro de 1870 durante o asedio de París, todo rodeado polo lema nacional de Francia, LIBERTÉ, ÉGALITÉ, FRATERNITÉ, e a lenda REPUBLIQUE FRANÇAISE, coa expresión do valor facial no centro e a data, 1982, no exergo.

Pola súa banda, o reverso está protagonizado por un retrato de perfil de Gambetta ollando cara á esquerda, xunto co seu nome, LÉON GAMBETTA, e as súas datas de nacemento e de defunción: 1838-1882. Á dereita do busto apréciase o monograma ER, a modo de marca de gravador, correspondente a Émile Rousseau. 

O canto da moeda é liso.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Demougin, J. (2003). *Histoire du franc.* Editions du Layeur. ISBN 978-2915118094

### Outros artigos 
* *Monnaie de Paris*
* Franco francés
* Moeda de 10 francos Victor Hugo
* Moeda de 10 francos Mathieu
* Moeda de 10 francos Xenio da Liberdade
* Moeda de 10 francos Conquista do Espazo
* Moeda de 10 francos Montesquieu

### Ligazóns externas 
* Cotización da moeda no mercado numismático
Epitafio de Séikilos

O **epitafio de Séikilos** ou **Sícilo** é famoso por ser o exemplo máis antigo coñecido dunha composición musical completa, incluíndo a notación musical e a letra, no mundo occidental. 

## Características 
Trátase dunha melodía da música grega que se atopou gravada nunha lápida preto de Aidin en Turquía (preto de Éfeso). A inscrición tamén indica que foi composta por un tal Sícilo para a súa esposa, probabelmente enterrada no lugar. Ademais da composición, atopáronse estas inscricións:

Sobre a letra, transcrita na figura seguinte usando o alfabeto grego moderno, hai unha liña con letras e símbolos que indican as notas :
centro|miniatura|500x500px|A *partitura de Sícilo*
Traducida á notación musical moderna, a canción soaría así:
centro|miniatura|628x628px|A melodía do epitafio de Sícilo
[miniatura|300x300px| Melodía cantada segundo a pronuncia aproximada do [Koiné|grego koiné.|centro]]

A continuación móstrase unha transliteración das palabras cantadas na melodía e unha tradución ao galego:

: *Hoson zés, pháinu*
: *Medén holos sý lýpu*
: *Pros olígon estí to zén*
: *To télos ho khrónos apaitéi*

: Mentres vivas, brilla.
: Non te preocupes en absoluto,
: Porque a vida é curta.
: E o tempo reclama o seu tributo.

Existe controversia sobre a datación desta lápida, que vai dende o -200 ata arredor do 100. Malia que existen exemplos máis antigos de notación musical (por exemplo, os himnos de Delfos), todos son só fragmentos. O epitafio de Sícilo é único porque é unha *partitura* completa dunha composición, mesmo sendo bastante curto..
## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* *Harvard Anthology of Music.* Dous volumes. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1949. ISBN 0674393007
### Ligazóns externas 
* Ficheiro:Seikilos.mid, Mostra de audio da melodía en formato .mid.
Miranda Fricker

**Miranda Fricker**, nada o 12 de marzo de 1966, é unha filósofa inglesa feminista, dedicada a cuestións de ética, filosofía política e epistemoloxía social, doutora pola Universidade de Oxford.

No seu libro *Epistemic Injustice: Power and the Ethics of Knowing*, a autora procura, atendendo a algunhas prácticas humanas a través das cales se gaña ou se perde coñecemento, desentrañar os inextricables vínculos existentes entre coñecemento e poder.

## Obras 
* *The Epistemic Life of Groups: Essays in the Epistemology of Collectives*, eds. Brady & Fricker (Oxford University Press, 2016). ISBN 978-0191077746
* *Epistemic Injustice: Power and the Ethics of Knowing* (Oxford University Press, 2007) ISBN 9780198237907
* *The Cambridge Companion to Feminism in Philosophy*, co-edited with Jennifer Hornsby (Cambridge University Press, 2000) ISBN 9781139000307

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Inxustiza epistémica
Cochise (homónimos)

**Cochise**, pode referirse a:

* **Cochise**, xefe dos apaches chiricahua.
* **Cultura de Cochise**, unha cultura arqueolóxica da rexión noroeste de México e suroeste dos Estados Unidos.
* **Cochise**, un tipo de puntas líticas relacionadas coa cultura do mesmo nome.
* **Cochise**, unha localidade de Arizona (Estados Unidos).
* **Condado de Cochise**, en Arizona (Estados Unidos).
* **Cochise**, alcume de Martín Emilio Rodríguez, ciclista e político colombiano.
* **Cochise**, un rapeiro coñecido pola canción "Tell Em".
* **Cochise**, título dun sinxelo do grupo musical Audioslave.
Tripanotión

miniatura|Tripanotión reducido (C27H49N9O10S2, masa 723,86 g/mol, )
miniatura|Tripanotión oxidado (C27H47N9O10S2, masa 721,84 g/mol,)
O **tripanotión** é unha forma pouco común do glutatión que contén dúas moléculas de glutatión unidos por unha espermidina (poliamina) enlazadora. Atópase en protozoos parasitos como leishmania e tripanosomas.Estes parasitos protozoarios son a causa da leishmaníase, a enfermidade do sono e a enfermidade de Chagas. O tripanotión descubriuno Alan Fairlamb. A súa estrutura foi comprobada por síntese química. Atópase principalmente nos Kinetoplastida pero pode atoparse noutros protozoos parasitos como *Entamoeba histolytica*. Como este tiol está ausente do organismo humano e é esencial para a supervivencia dos parasitos, os encimas que usan esta molécula son dianas para o desenvolvemento de novos fármacos para tratar estas doenzas.

Os encimas dependentes do tripanotión son redutases, peroxidases, glioxalases e transferases. A tripanotión-disulfuro redutase (TryR) foi o primeiro encima dependente de tripanotión que se descubriu (EC 1.8.1.12). É un flavoencima dependente do NADPH que reduce o disulfuro de tripanotión. A TryR é esencial para a supervivencia destes parasitos tanto in vitro coma no hóspede humano.

Unha importante función do tripanotión é a defensa contra o estrés oxidativo. Aquí, os encimas dependentes do tripanotión como a triparredoxina peroxidase (TryP) reducen peróxidos usando electróns doados directamente desde o tripanotión ou a través do intermediario redox triparredoxina (TryX). O metabolismo do peróxido de hidróxeno dependente de tripanotión é especialmente importante nestes organismos porque carecen de catalase. Como os tripanosomátidos tamén carecen dun equivalente da tiorredoxina redutase, a tripanotión redutase é a única vía que teñen para que os electróns poidan pasar desde o NADPH a estes encimas antioxidantes.

500px

## Notas
Tripanotión-disulfuro redutase

En encimoloxía, unha **tripanotión-disulfuro redutase** () é un encima que cataliza a reacción química

:tripanotión + NADP+ \rightleftharpoons tripanotión disulfuro + NADPH + H+

Os dous substratos deste encima son o tripanotión e o NADP+, mentres que os seus tres produtos son o tripanotión disulfuro, o NADPH, e o H+.

Este encima pertence á familia das oxidorredutases, especificamente as que actúan sobre un grupo de xofre de doantes con NAD+ ou NADP+ como aceptor. O nome sistemático desta clase de encimas é **tripanotión:NADP+ oxidorredutase**. Outros nomes de uso común son **tripanotión redutase** e **NADPH2:tripanotión oxidorredutase**. Utiliza un cofactor, o FAD.

Resolvéronse as estruturas cristalinas de raios X dos encimas tripanotión redutase de varias especies de parasitos tripanosomátidos, incluíndo os de *Crithidia fasciculata*, *Leishmania infantum*, *Trypanosoma brucei* e *Trypanosoma cruzi*. As estruturas revelan que a tripanotión redutase forma homodímeros en solución con cada unha das subunidades individuais que comprenden un dominio de unión ao FAD, un dominio de unión ao NADPH e un dominio de interface. Exemplos de inhibidores da tripanotión redutase son o 5-nitro-imidazol, febrifuxina, imipramina  e benzoxaborole.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Locqueltas

**Locqueltas** é un concello do departamento de Morbihan, na rexión administrativa da Bretaña, no noroeste de Francia.

## Demografía 
## Notas
Códice Hagenes

O **códice Hagenes** é un manuscrito medieval noruegués en lingua latina. Datado de comezos do século XIII, contén cancións relixiosas coñecidas como *secuencias* (en ), destinadas a homenaxear santos ou celebrar festividades. Dende o 2025, consérvase na Biblioteca Nacional de Noruega.

## Historia 
Os estudos realizados sobre os materiais datan a súa creación a principios do século XIII, xa dentro do período cristián escandinavo. Xa que logo, trátase dun dos libros máis antigos da nación nórdica, xunto co *Kvikne Psalter*, da mesma época.

Conservouse na granxa dos Hagenes (de onde procede o seu nome), situada en Bergen, até o 2025, cando foi doado á Biblioteca Nacional de Noruega. Segundo a tradición oral familiar, a obra chegou á granxa dende un mosteiro localizado no oeste do país.

## Descrición física 
O códice Hagenes consta de tan só oito páxinas, malia que a evidencia indica que posuía máis na súa forma orixinal. As páxinas son de pergameo realizado de becerro. Destaca pola súa cuberta de pel de foca, o que o converte nunha peza singular na tradición amanuense europea.

En mal estado de conservación, foi dixitalizado para facilitar a súa consulta por especialistas. O seu desgaste é mostra dun uso frecuente.

## Contidos 
O texto, en latín medieval, correspóndese con *sequentiae* medievais, un tipo de himno musical típico de festividades en honra dalgún santo cristián. Destacan unha peza dedicada á virxe María e outra para o Día de Todos os Santos.

Polas súas peculiaridades lingüísticas, o seu autor foi un eclesiástico de probable orixe norueguesa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* The Hagenes codex and the conservation of medieval manuscripts (Biblioteca Nacional de Noruega)
Ahmed Malek

**Ahmed Malek** (en ), nado o 6 de marzo de 1931 en Bordj El Kiffan, Alxer e falecido o 24 de xullo do 2008 en El Mouradia, Alxer, foi un músico e compositor alxeriano.

## Traxectoria 
Ahmed Malek naceu o 6 de marzo de 1931 en Bordj El Kiffan, nos suburbios orientais de Alxer.

Deixou a súa familia aos 16 anos para estudar música. Despois de independizarse, converteuse en director de orquestra da RTA (Radio e Televisión Alxeriana). Músico versátil, tocaba o piano e o acordeón, mais o seu instrumento predilecto era a frauta. Compoñía para programas de televisión, documentais e, especialmente, bandas sonoras para películas. Tamén estaba interesado no uso das novas tecnoloxías na música (música asistida por ordenador, sintetizador, etc.), creando así unha conexión entre a música tradicional alxeriana e un estilo máis modernista. Ahmed Malek tamén participaba anualmente en festivais en Cuba e no festival Printemps de Bourges.

Morreu o 24 de xullo do 2008 na súa casa nas alturas de Alxer, en El Mouradia. Está enterrado no cemiterio de Sidi-M'hamed en Bordj El Kiffan.

En 2016, o selo Habibi Funk lanzou unha recompilación da súa obra para o cine.

Do 22 de xuño ao 31 de xullo de 2019, dedícaselle unha exposición homenaxe, *Planète Malek retrospective*, no MAMA de Alxer.

Do 18 ó 22 de xullo do 2021 é realizada unha homenaxe na cinemateca de Alxer que leva por nome *Ahmed Malek, l’Ennio Morricone algérien*.

## Discografía 
* 1972 : ''Les vacances de l'inspecteur Tahar*, Disques Z
* 1976 : *Aziza'', Unité De Disques Du Ministère De L'Information Et De La Culture
* 1978 : *Musique Originale de Films*, Ministère De L'information Et De La Culture
* 1995 : *Musique De Films en Algérie*,  Les artistes arabes associés, Club du disque arabe, AAA 126
* 2016 : *Musique Originale de Films*, Habibi Funk
* 2017 : *The Electronic Tapes*, Habibi Funk

## Filmografía 
* 1972 : ''Les Vacances de l'inspecteur Tahar* de Moussa Haddad
* 1972 : *Le Charbonnier* de Mohamed Bouamari
* 1974 : *Massinissa* - documental
* 1974 : *Zone interdite* de Ahmed Lallem
* 1974 : *El Massoul*
* 1974 : *L'Héritage* de Mohamed Bouamari
* 1975 : *Les Enfants de novembre* de Moussa Haddad
* 1977 : *Omar Gatlato* de Merzak Allouache
* 1977 : *Les Déracinés* de Lamine Merbah
* 1977 : *Algérie*
* 1977 : *Leïla et les autres* de Sid Ali Mazif
* 1977 : *Barrières* de Ahmed Lallem
* 1978 : *Autopsie d'un complot* de Mohamed Slimane Riad
* 1979 : *Les Aventures d'un héros* de Merzak Allouache
* 1980 : *Aziza* de Abdellatif Ben Ammar
* 1980 : *Le Mariage de Moussa* de Mefti Tayeb
* 1982 : *Un toit, une famille* de Rabah Laradji
* 1985 : *Combien je vous aime* de Azzedine Meddour
* 1986 : *L'Homme qui regardait les fenêtres'' de Merzak Allouache

## Notas
Glicoalcaloide

[450px|miniatura|Estrutura química da α-[solanina distinguindo as porcións correspondentes ao azucre (resto de solatriosa) e ao alcaloide (resto de solanidina).]]
Os **glicoalcaloides** son unha familia de compostos químicos derivados de alcaloides aos cales están enlazados residuos de azucres. A maioría teñen un sabor amargo e dan certa protección contra os patóxenos das plantas e os herbívoros. Varios son potencialmente tóxicos para os humanos, como o veleno que se atopa na especie de planta *Solanum dulcamara* (dulcamara) e outras plantas do xénero *Solanum*, incluíndo as patacas. Algúns son factores antinutrientes. Son un exemplo de defensa química nas plantas.

Un glicoalcaloide prototípico é a solanina (composta do azucre solanosa e do alcaloide solanidina), que se encontra nas patacas. A porción alcaloide dun glicoalcaloide denomínase xenericamente aglicona. O glicoalcaloide intacto absórbese mal no tracto gastrointestinal humano, o que causa irritación gastrointestinal. A aglicona é absorbida e crese que é responsable dalgúns signos ou síntomas nerviosos que se observaron.

## Tipos 
Os glicoalcaloides atopados en *Solanum* poden dividirse en dous tipos pola estrutura da parte alcaloide (a aglicona, é dicir, sen o azucre): o tipo espirosolana menos tóxico representado pola tomatina dos tomates e o tipo solanidana máis tóxico representado pola solanina e a chaconina das patacas. O esqueleto molecular da solanidana orixínase a partir do esqueleto da espirosolana por acción dun encima chamado *DPS*, que non se atopa en tomates nin berenxenas.

## Función 
### Toxicidade 
Unha clase de glicoalcaloides tipo solanidana chamados leptininas protexen a especie de pataca silvestre *Solanum chacoense* contra o escaravello da pataca. Non o produce a pataca cultivada porque carece do xene *GAME32*.

## Agricultura 
Cando os humanos domesticaron os tomates, seleccionaron os froitos menos amargos. Isto correspondía cun incremento da actividade da dioxixenase dependente de 2-oxoglutarato chamada *23DOX* (sinónimo *GAME31*)

## Como medicamentos 
A venda do medicamento baseado en glicoalcaloides comercializado por Lane Labs USA Inc. para a prevención do cancro de pel foi prohibido pola FDA estadounidense en 2004 ao considerarse un fármaco non aprobado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Visor

**Visor** é unha editorial española dedicada fundamentalmente á publicación de libros de poesía; a súa sede atópase na rúa Isaac Peral de Madrid, nunha librería homónima rexentada pola mesma editorial. No ano 2018, tras medio século de existencia, o selo chegou ao millar de títulos editados co volume *Estos días azules y este sol de la infancia*, unha homenaxe a Antonio Machado na que participaron 85 escritores españois e hispanoamericanos.

## Historia 
Fundada en 1968 por Jesús García Sánchez, a editorial inaugurou a súa traxectoria coa publicación de *Unha tempada no inferno*, de Arthur Rimbaud; o libro, que fora traducido ao castelán polo poeta español Gabriel Celaya, incluía unha introdución do mesmo Celaya e un prólogo de Jacques Rivière, e foi o primeiro volume da Colección Visor de Poesía. Desde entón incorporáronse ao seu catálogo multitude de autores de épocas e tradicións literarias heteroxéneas.

A Colección Visor de Poesía, que nacía coa portada negra, deseño e logotipo do entón novo deseñador gráfico Alberto Corazón, acolleu ademais as obras gañadoras de prestixiosos certames, como o extinto Premio Rei Xoán Carlos de Poesía, convocado por primeira vez en 1983, e o Premio Fundación Loewe, cuxa primeira edición data de 1988. Nos anos seguintes a editorial prodigaríase nesta tarefa, asumindo a publicación das obras galardoadas co Premio Casa de América de Poesía Americana, o Premio Internacional de Poesía Xeración do 27, o Premio Irmáns Argensola, o Premio de Poesía Jaime Gil de Biedma, o Premio Claudio Rodríguez e o Premio Cidade de Burgos, entre outros. e, en 2024, o Premio Zenda á mellor tarefa literaria, editorial e de fomento da lectura que concede a plataforma Zenda Libros.

## Notas
Moeda de 10 francos Conquista do Espazo

A **moeda de 10 francos Conquista do Espazo** é unha moeda co valor facial de 10 francos franceses emitida en 1983 pola *Monnaie de Paris* para conmemorar o bicentenario dos primeiros voos en globo, que tiveron lugar en 1783, inaugurando así a conquista do espazo.

Trátase dunha emisión conmemorativa mais con carácter circulante, e comparte a súa métrica coa moeda de 10 francos Mathieu, producida entre 1974 e 1987 para a circulación ordinaria.

## Caracterización 
A composición, as características métricas e os deseños veñen fixados por un decreto do 12 de novembro de 1985.

Cuñáronse 3.000.972 exemplares desta moeda para a súa posta en circulación e, 

### Composición 
Do mesmo xeito que os 10 francos Mathieu, esta moeda cuñouse nunha aliaxe composta por cobre nun 920‰, níquel nun 60‰ e aluminio nun 20‰. como en prata (1.000 ex.), en ouro (34 ex.) e en platino (13 ex.).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Demougin, J. (2003). *Histoire du franc.* Editions du Layeur. ISBN 978-2915118094

### Outros artigos 
* *Monnaie de Paris*
* Franco francés
* Moeda de 10 francos Mathieu
* Moeda de 10 francos Léon Gambetta
* Moeda de 10 francos Xenio da Liberdade
* Moeda de 10 francos Victor Hugo
* Moeda de 10 francos Montesquieu

### Ligazóns externas 
* Cotización da moeda no mercado numismático
Congreso Internacional sobre Estudos de Xénero na Era Dixital

O **Congreso Internacional sobre Estudos de Xénero na Era Dixital** é un encontro para o debate intelectual, a investigación innovadora e a colaboración sobre as tecnoloxías dixitais e os modos en que estas, coa súa rápida evolución, poden influír nas relacións de xénero. A primeira edición foi organizada polo Centro Interdisciplinario de Investigacións Feministas e de Estudos de Xénero da USC e o Centro de Estudos Sociais (Universidade de Coimbra en Portugal).

## Notas 
## Véxase tamén 
#### Ligazóns externas 
* Programa
Paladas

**Paladas** (en latín *Palladas*, en grego antigo *Παλλαδάς*), foi un poeta grego que escribiu un gran número de epigramas que aparecen na *Antoloxía grega*, que algúns estudosos consideran o mellor da colección, pero outros non comparten esta postura e os cren inútiles. En realidade, son dunha elegante mediocridade. Uns poucos epigramas máis, case cen, recólleos a *Antoloxía palatina*.

## Traxectoria 
Todo o que se sabe do poeta provén dos propios epigramas. Segundo os manuscritos conservados no Vaticano, era natural de Alexandría. O gramático romano de oriente Xoán Tzetzes sitúao entre Proclo e Agatías, e polo tanto viviría entre os séculos IV e V. Nun dos seus epigramas fala da filósofa Hipatia, filla de Teón, que aínda vivía cando escribiu o poema e que morreu no ano 415. Paladas formouse como gramático e mestre de escola, unha profesión que, segundo di, profesou debido á súa pobreza e á que debía renunciar, ao parecer, nalgún momento. Outros poemas aluden á súa esposa, da que se queixa amargamente nos seus versos e di que era unha rosmona.

Tense debatido se Paladas era cristián ou pagán, xa que os seus epigramas non son totalmente claros sobre o tema. Ten un dístico sobre os mosteiros de monxes nun ton moi cáustico, pero que podería ter sido escrito por un cristián. Hai outro epigrama irónico onde explica que as estatuas das deidades pagás se converten en santos cristiáns, un testemuño importante desta práctica. Pero o epigrama 70 dá a información máis clara de que era pagán, xa que fala amargamente do Edicto de Teodosio que ordenaba a destrución de templos e ídolos pagáns.

## Notas
Antímaco

O antropónimo **Antímaco** levárono as seguintes persoas da Antigüidade:
* Antímaco de Claros, poeta grego.
* Antímaco de Teos, poeta épico.
* Antímaco de Heliópole, poeta grecoexipcio.
* Antímaco I, rei de Bactriana.
* Antímaco II, rei de Bactriana.
Skate Canada

**Skate Canada** é unha competición anual de patinaxe artística sancionada polo International Skating Union (ISU), organizada polo Skate Canada (en francés: Patinage Canada) . A primeira competición de Skate Canada celebrouse en 1973 en Calgary, Alberta. Cando o ISU lanzou o Champions Series (despois renomeado como Grand Prix Series) en 1995, Skate Canada International foi un dos cinco eventos de clasificación.  Foi un evento de Grand Prix cada ano, excepto polo 2020, que foi cancelado pola pandemia do COVID-19. As medallas poden ser premiadas en individual de homes, individual de mulleres, patinaxe en parella, e danza sobre xeo. Os patinadores gañan puntos baseados nos seus resultados nas competicións de clasificación cada tempada, e os mellores patinadores e equipos de cada disciplina son invitados a competir na Final do Grand Prix de patinaxe artística.

## Medallistas 
### Individuais masculinos
### Individuais femininos 
### Patinaxe en parella
### Danza sobre xeo 
## Notas 
## Véxase tamén
Aeródromo de Sarria

O **aeródromo de Sarria**, tamén chamado **aeródromo de Chá de Santa Marta**, foi un aeródromo de uso militar situado na Chá de Santa Marta , no concello de Láncara. A estrada LU-620, de pouco máis de 1 km de lonxitude conecta o aeródromo coa estrada LU-636 que vai de Sarria a Becerreá.

En 1932 o concello de Sarria pagou o acondicionamento do campo de voo, que tiña unha lonxitude de 1 km e entre 700  m e 500 m de largo.

Produciuse alí un accidente mortal o 25 de setembro de 1934.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aeroportos de Galicia
* Accidentes aéreos en Galicia
Daniel Ponce

**Daniel Ponce**, nado en París o 31 de xaneiro de 1933 e finado en Talence, Xironda, o 30 de setembro de 2017, foi un medallista e deseñador e gravador de moedas francés. 

## Traxectoria 
Daniel Ponce naceu en París en 1933. Cursou a súa educación artística na *École Estienne* desa cidade, onde se graduou en gravado en aceiro. En 1952, recibiu o premio Cortot. Posteriormente completou a súa formación con cursos de música e debuxo.

Ficheiro:PièceFrançaise10Francs1983-ConquèteEspace-Revers.png|10 francos Conquista do Espazo (1983).
Ficheiro:PièceFrançaise10Francs1983-ConquèteEspace-Avers.png|Reverso da anterior.

Foi mestre gravador na sección de medallas da *Monnaie de Paris*, á que se incorporou en 1962. e a de 20 francos dos Xogos Mediterráneos (1993), 

Daniel Ponce finou o 30 de setembro de 2017 en Gradignan, Xironda, aos 84 anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* «Daniel Ponce». En ''Les Graveurs d'acier et la médaille: de l'Antiquité à nos jours''. Vol. 1. Musée de la Monnaie. 1971. Páxinas 591-592
Jaime Vázquez Estévez

**Jaime Vázquez Estévez**, nado en Bouzadrago (Entrimo) o 14 de outubro de 1905 e finado o 14 de maio de 1983 en Entrimo, foi un exiliado galego deportado aos campos de concentración nazis.

## Traxectoria 
A primeira refererencia a Jaime Vázquez atopámola na publicación *El Miliciano Gallego*, onde se recolle que entregou un donativo para o Socorro Rojo Internacional, unha organización creada pola Internacional Comunista como alternativa humanitaria á Cruz Vermella.

Saíu de España polos Pireneos, cara a Francia, en febreiro de 1939. Despois de pasar polos campos de refuxiados ingresou na Compañía de Traballadores Estranxeiros número 34, sendo considerado traballador de 2ª clase. A Compagnie 34 formouse no campo da praia de Saint Cyprien, en abril de 1939. Estaba ao servizo do exército francés. Estivo destinado en: La Palud (Savoie), Col de la Madeleine, Saint Remy e Langres (departamento Haute-Marne). Na CTE Jaime rexistrouse coa profesión de *tailleur de pierre*, canteiro.

Capturado polos alemáns o 6 de xuño de 1940, pasou polo Frontstalag 123 en Langres (Francia), e o Stalag X-B Sandbostel, en Alemaña.

O 3 de marzo de 1942 ingresou en Mauthausen como *Rotspanier*, co número 3756. O 11 de marzo de 1944 trasladárono a Gusen, co número 15735, ao Kommando Desf. Gusen.

Liberado en maio de 1945, viviu en Francia ata o seu regreso a súa aldea natal nos anos 60 do século XX, falecendo o 14 de maio de 1983. Está enterrado no cemiterio de Entrimo.

## Recoñecementos 
O Concello de Entrimo e a Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica, organizaron un acto na praza do concello o 8 de maio de 2021 en memoria de Abilio Álvarez Bernardo, Avelino Pérez Rodríguez, Higinio Rodríguez Domínguez e Jaime Vázquez Estévez, no que se inaugurou un monólito no seu honor.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Deportación. *El horror de los campos de concentración* (1969). Barcelona: Federación Nacional de Deportados e Internados, Resistentes y patriotas.
* VV AA (2024). *Livre-mémorial des déportés de France arrêtés par mesure de répression et dans certains cas per mesure de persécution 1940-1945.* París, Éditions Tirésias.
* Bermejo, Benito; Checa, Sandra (2006): *Libro memorial: españoles deportados a los campos nazis* (1940-1945). Madrid, Ministerio de Cultura.
* Amat-Piniella, Joaquín (2014): *K. L. Reich*. Barcelona: Libros del Asteroide.
* Hernández De Miguel, Carlos (2015): *Los últimos españoles de Mauthausen*. Barcelona: Ediciones B
Aeródromo de Guitiriz

O **aeródromo de Guitiriz** foi un aeródromo situado ao sur da vila de Guitiriz. Construíuse nunhas terras expropiadas ao comezo da guerra civil. En 1942, fíxose unha nova explanación mais foi abandonado na década de 1960, desafectándose definitivamente en 1967. Sospéitase que avións da Luftwaffe procedentes deste aeródromo atacaron avións dos aliados que estaban atacando submarinos alemáns durante a Segunda Guerra Mundial. Durante a súa existencia foi un aeródromo militar e chegou a ser aeroporto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aeroportos de Galicia
Diego Sánchez Rull

**Diego Sánchez Rull**, nado en Alxeciras en 1964, é un político español do PSOE.

## Traxectoria 
Rull comezou a súa carreira política compartindo poder con Tomás Pérez Hormigo, que foi alcalde da cidade de 2007 a 2015. Tamén foi concelleiro de urbanismo de 2003 a 2011 e alcalde de Alxeciras de 2010 a 2011, onde tamén ocupou cargos como deputado provincial por Cádiz e tenente de alcalde, así como delegado de urbanismo e persoal. Foi o portavoz do Grupo Socialista ata 2014.

## Controversia 
Foi implicado no caso Maneja, polo que foi condenado a dous anos de prisión.

## Vida persoal 
A súa nai era Victoria Rull Pérez.

## Notas
Moeda de 20 francos Xogos Mediterráneos

A **moeda de 20 francos Xogos Mediterráneos** é unha moeda co valor facial de 20 francos franceses emitida en 1993 en conmemoración dos Xogos Mediterráneos, celebrados ese ano en Languedoc-Rosellón entre o 16 e o 27 de xuño.

## Caracterización 
### Composición 
A moeda, emitida para a súa posta en circulación ordinaria, ten unha composición trimetálica. O seu centro e o aro exterior compóñense dunha aliaxe de cobre, aluminio e níquel, en tanto que o aro intermedio é de níquel. A composición total da moeda é: 920 ‰ de cobre, 60 ‰ de  aluminio e 20 ‰ de níquel.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Demougin, J. (2003). *Histoire du franc.* Editions du Layeur. ISBN 978-2915118094

### Outros artigos 
* *Monnaie de Paris*
* Franco francés
* Moeda de 20 francos Monte Saint-Michel
* Moeda de 20 francos Galo

### Ligazóns externas 
* Cotización da moeda no mercado numismático
Patch (informática)

[miniatura|250px|Unha captura de pantalla do *patch* que se usa nun *[kernel* de Linux.]]
Un **patch** ou **parche**, son datos para modificar un recurso de *software* existente, como un programa ou un ficheiro, a miúdo para corrixir erros e vulnerabilidades de seguridade, engadir funcionalidades, actualizalas, etc. Aplicar un *patch* é tamén o proceso de aplicar os datos ao recurso existente. Un *patch* pode crearse para mellorar a funcionalidade, a usabilidade ou o rendemento. Un *patch* pode crearse manualmente, pero normalmente créase mediante unha ferramenta que compara dúas versións do recurso e xera datos que se poden usar para transformar unha na outra.

A orixe do nome probablemente se deba á utilidade de Unix chamada *patch* creada por Larry Wall.

## Xestión de patches de seguridade 
A "xestión de patches de seguridade" ten como obxectivo equilibrar os intereses da institución que mantén o funcionamento dun software coas súas actualizacións de seguridade. Neste sentido, a xestión de patches prioriza as vulnerabilidades críticas do servidor e busca resolvelas, xa que, para as empresas tecnolóxicas, non é eficiente resolver todos os problemas do sistema ao mesmo tempo. Polo tanto, as actualizacións arranxan problemas graves e monitorizan a seguridade do programa en cuestión, mesmo se o patch non resolve completamente todos os erros.

Ademais, é interesante que, neste proceso de xestión, a automatización sexa unha ferramenta empregada para mellorar a produtividade da empresa á hora de aplicar patches aos ordenadores dos usuarios.

## Notas
New Model Army

**New Model Army** é unha banda inglesa de rock formada en Bradford, West Yorkshire, en 1980 polo vocalista, guitarrista e principal compositor Justin Sullivan, o baixista Stuart Morrow e o batería Phil Tompkins. Sullivan foi o único membro continuo da banda, que experimentou numerosos cambios na formación nas súas catro décadas de historia. A súa música baséase en influencias de todo o espectro musical, dende o punk e o folk ata o soul, o metal e a música clásica. As letras de Sullivan, que abarcan dende temas directamente políticos ata temas espirituais e persoais, sempre foron consideradas unha parte fundamental do atractivo da banda.

Aínda que as súas raíces están no punk rock, a banda sempre foi difícil de categorizar. En 1999, cando lle preguntaron sobre isto, Sullivan dixo: "Etiquetáronnos como punks, post-punks, góticos, metal, folk... todo iso, pero sempre estivemos máis alá deses límites de estilo". Tras unha gran rotación de persoal, tanto membros permanentes como de xira, a partir de 2024 New Model Army está formado por Sullivan, Dean White (teclados e guitarra), Michael Dean (batería) e Ceri Monger (baixo).

## Discografía 
## Notas
Viagra Boys

**Viagra Boys** é unha banda sueca de post-punk formada en Estocolmo en 2015. O grupo está formado no presente polo cantante principal Sebastian Murphy xunto cos músicos Linus Hillborg (guitarra), Elias Jungqvist (teclados), Henrik "Benke" Höckert (baixo), Tor Sjödén (batería) e Oskar Carls (saxofón). As letras da banda son coñecidas por usar a sátira e o humor negro para criticar a hipermasculinidade e as teorías da conspiración da extrema dereita.

## Discografía 
### Álbums de estudio 
## Notas