open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Denethor II

**Denethor II** é un personaxe ficticio que aparece na novela *O Señor dos Aneis* de J. R. R. Tolkien. Foi o vixésimo sexto e derradeiro Mordomo Rexente de Gondor. Denethor era un home de aire máis señorial que ningún dos seus devanceiros mordomos. Escoitaba os consellos e logo facía o que lle parecía. Por unha rara casualidade, o sangue de Númenor corría case puro polas súas veas e tiña a antiga habilidade de ler nas mentes e os corazóns dos seus interlocutores.

## Historia 
Sucedeu ó seu pai Ecthelion II trala súa morte no ano 2984 da T. E.. No ano 2976 T. E. Denethor casou con Finduilas de Dol Amroth (2950 - 2988 T. E.), filla do Príncipe Adrahil. Tiveron dous fillos: Boromir (2978 - 26 de febreiro de 3019 T. E.) e Faramir (n. 2983 T. E.). Finduilas languideceu lentamente en Minas Tirith, lonxe do mar e aterrada pola permanente Sombra do leste, e morreu nova. A súa morte volveu aínda máis sombrío e taciturno a Denethor.

Denethor (2930 - 3019 T. E.) empregou a Palantír de Minas Tirith para vixiar as forzas de Sauron. Os esforzos por controlar a Palantir e loitar contra a mente de Sauron avellentárono antes de tempo e o coñecemento do poder abafador de Sauron deprimiuno grandemente. Sauron utilizou a Palantir para infiltrarse en Minas Tirith, arrastrando a Denethor cara á desesperación.

A morte de Boromir, o seu primoxénito e fillo favorito, e o sitio de Minas Tirith, a capital do reino, acabaron por volvelo tolo. Ordenou ós seus homes que o queimaran vivo nunha pira funeraria xunto ó seu fillo agonizante Faramir (que el cría xa morto), pois segundo el xa non había salvación posible para os Homes do Oeste. Porén, Faramir puido ser rescatado grazas á rápida acción de Peregrin Tuc e Beregond. Denethor en troques non puido ser disuadido e morreu entre as chamas, apertando a Palantír contra si.

Trala súa morte, foi sucedido como Mordomo de Gondor por Faramir.

## Adaptacións 
miniatura|dereita|Noble no 2010.
No filme de Peter Jackson *The Lord of the Rings: The Return of the King*, Denethor foi interpretado polo actor John Noble. Nel, Denethor aparece como un home completamente irracional, e ata cruel, enviando ó seu único fillo con vida, Faramir, a unha misión suicida para capturar a cidade de Osgiliath, e rexeita acender as almenaras de axuda para chamar ós seus aliados de Rohan. No libro, o perigo das súas accións contén certa lóxica.
Kuopio

**Kuopio** é unha cidade da rexión de Savonia do Norte (Finlandia). Ten 97.552 habitantes (2012), sendo a cidade máis poboada da provincia de Finlandia Oriental.

Kuopio é coñecida por ser o berce dos pasteis de peixe finlandeses Kalakukko, polo dialecto Savo, polo outeiro de Puijo e pola torre de Puijo, que ofrece ao visitante unha vista magnífica da rexión. O outeiro de Puijo alberga tamén unha competición anual de salto de esquí.

## Topónimo 
Hai diversas hipóteses sobre a orixe do nome Kuopio. A primeira remóntase ao século XVI, cando un persoeiro de grande influencia chamado Kauhanen en Tavinsalmi trocou o seu nome por Skopa e a pronunciación da xente era *Coopia*, derivando despois a *Cuopio*. A segunda explicación afirma que o nome provén do verbo finés *kuopia*, que quere dicir, por exemplo, cando un cabalo raña o chan cos pezuños. A terceira hipótese di que o nome viría dun nome de home propio de Carelia *Prokopij*, de Ruokolahti na Idade Media. Esta última explicación parece ser a máis probable, xa que está documentada polo Instituto de Investigación para as Linguas de Finlandia.

## Historia 
Kuopio foi fundada en 1653 polo gobernador Peter Brahe, mais a data oficial de fundación recoñecida é o 17 de novembro de 1775, cando o rei Gustavo III de Suecia ordenou que fose establecida a cidade de Kuopio. O municipio de Karttula foi anexionado ao de Kuopio en 2011, do mesmo xeito que fixeran anteriormente os de Vehmersalmi (2005), Riistavesi (1973) e Kuopion maalaiskunta (1969).

## Demografía 
Evolución da poboación :

## Xeografía 
A cidade está rodeada polo lago Kallavesi e parte da cidade foi construída en illas, como o proxecto *Saaristokaupunki* (literalmente *Cidade Arquipélago*), a área residencial máis grande que se está a construír na actualidade en Finlandia. O seu relevo é bastante marcado, estando o centro da cidade dominado polo outeiro de Puijo e a súa torre.

Dende a súa fusión con Vehmersalmi en 2005, limita cos concellos de: Siilinjärvi e Nilsiä ao norte, Juankoski e Tuusniemi ao leste, Leppävirta ao sur, Suonenjoki e Kartula ao oeste, e Maaninka ao noroeste.

### Clima 
## Lingua 
A meirande parte da poboación de Kuopio fala finés, habendo unha minoría de falantes de sueco (0,1%). Algunhas das primeiras escolas con estudos en finés foron creadas en Kuopio, como a escola para cegos (1871) e a escola de comercio (1887). A nivel dialectal, a cidade está situada en plena zona dos dialectos da Finlandia oriental, e máis concretamente os que son denominados Savo (de Savonia), os cales ocupan unha extensión moito máis grande do que é, de feito, a rexión histórica de Savonia.

## Educación e cultura 
Kuopio é unha das cidades con maior tradición no campo da educación. A cidade é coñecida como o centro cultural de Finlandia Oriental, oferecendo diversos eventos importantes como o festival de danza de Kuopio e o festival de viño de Kuopio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
* Universidade de Kuopio
* Información adicional sobre Kuopio
Secretaría Xeral Universitaria da Universidade de Santiago de Compostela

A **Secretaria Xeral Universitaria** é unha axencia da Universidade de Santiago de Compostela que exerce a secretaría do Claustro Universitario, e do Consello de Goberno, difunde e da fe de todos os actos e acordos dos órganos colexiados de representación, goberno e administración xerais da Universidade, agás do Consello Social. Outras das súas funcións son: a dirección do Servizo de Xestión Académica, da Oficina de Análise de Reclamacións, da parte administrativa do Arquivo Universitario, do Rexistro Xeral, da Asesoría Xurídica da Universidade e do Servizo de Normalización Lingüística. Así mesmo correspóndelle a custodia e recolección das actas de cualificación dos estudantes e é responsable da xestión electoral, en coordinación coa Comisión Electoral Central da Universidade.
A secretaria xeral é membro nato do Consello Social e preside a Comisión de Normalización Lingüística do Claustro Universitario.

A secretaria xeral adxunta auxilia á secretaria xeral na súa labor de goberno.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina oficial da USC
Kwahu

miniatura|Kwahu.
**Kwawu** ou **Kwahu** é unha rexión histórica de Ghana habitada polo pobo kwawu da etnia akan que se estableceu na rexión no século XVII  e que formou parte do Imperio Ashanti ata que se rebelou en 1875 logo da Terceira Guerra Anglo-Ashanti, converténdose en protectorado británico en 1888. Corresponde aproximadamente co norte da rexión administrativa Oriental.

## Notas
X&Y

***X&Y*** é o terceiro álbum da banda inglesa de rock alternativo Coldplay, editado o 6 de xuño de 2005 a través do selo Parlophone.

## Lista de cancións 
Todos os temas compostos por Guy Berryman, Jonny Buckland, Will Champion e Chris Martin, agás os indicados.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web Oficial de Coldplay
Sociedade Filatélica, de Arte e Humanidades Eume

A **Sociedade Filatélica, de Arte e Humanidades Eume** é unha asociación cultural da vila de Pontedeume cuxos principais obxectivos son o fomento da filatelia e da vida cultural local. É froito da unión en 2002 das sociedades *Círculo Filatélico Eume*, fundada en 1969, e *Arte e Humanidades Eume*, fundada en 1986. É membro da Federación Galega de Sociedades Filatélicas, e como tal organizou a exposición da Federación, EXFIGALICIA, nos anos 1971 e 1979.

## Historia
A afección á filatelia en Pontedeume tróuxoa un emigrante eumés en Cuba, Ramón Irijoa, quen ao volver a Pontedeume en 1910, abriu un establecemento na rúa Real para a venda e intercambio de material filatélico, e onde se organizaban tertulias sobre o tema.

Froito desta tradición, nace en 1969 o *Círculo Filatélico Eume*, sendo o seu primeiro presidente o polifacético mestre eumés Pablo Díaz Novo. As primeiras actividades do Círculo están relacionadas cos actos do *VII Centenario da Fundación da Vila de Pontedeume*. Foron estas a organización da I Exposición Filatélica adicada ao VII Centenario, a cuñaxe de moedas conmemorativas e un cuño especial.

Durante os anos seguintes continou o seu labor filatélico organizando todo tipo de exposicións (filatélicas, pintura, fotografía,etc.) publicacións de libros e cuños conmemorativos, conferencias, concursos, e mesmo a inauguración de monumentos á Filatelia (1973) e á Heráldica (1976), ambos nos Xardíns de Lombardero. En 1983 nace *Expodeume*, exposición temática de carácter anual. O I Expodeume estaba adicado a *O Periodismo e a Filatelia*.

En 1986 fúndase *Arte e Humanidades Eume* para dinamizar a vida cultural eumesa. Un dos seus primeiros fins foi a organización dun extenso arquivo, dedicando a iso todo o ano 1989.

Tralo pasamento en 2000 do fundador e presidente do Círculo, Pablo Díaz Novo, e despois dunha reestruturación da súa directiva, en 2002 prodúcese a fusión de ambas sociedades, sendo nomeado presidente Antonio Leira Noche. A nova sociedade continúa organizando e promovendo as actividades propias das sociedades fundadoras.
John Roberts

**John Roberts**, nado o 10 de novembro de 1971 en Brooklyn, Nova York, é un actor estadounidense de voz e televisión.

## Filmografía 
* *Good Day New York*
* ''It's on with Alexa Chung*
* *Late Night with Jimmy Fallon*
* *Eugene!*
* *Bob's Burgers* (voz)
* *Archer* (voz)
* *Gravity Falls* (voz)
* *The Awesomes'' (voz)

## Véxase tamén
Dan Mintz

**Daniel Alexander "Dan" Mintz**, nado o 25 de setembro de 1981 en Anchorage (Alasca), é un actor estadounidense.

## Filmografía 
## Véxase tamén
Suck It and See

***Suck It and See*** é o cuarto disco de estudio dos Arctic Monkeys, unha banda de indie rock británica, lanzado o 6 de xuño do 2011 a través da compañía Domino Records.

## Lista de cancións 
Todas as cancións compostas por Alex Turner.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio Web Oficial dos Arctic Monkeys
Kristen Schaal

**Kristen Schaal**, nada o 24 de xaneiro de 1978 en Longmont, Colorado, é unha actriz estadounidense.

## Véxase tamén
Kamehameha II

miniatura|180px|dereita|Escudo de armas do Reino de Hawai
**Kamehameha II**, nado en 1797 en Hilo (Illa de Hawai) e finado o 14 de xullo de 1824, foi o segundo rei do Reino de Hawai. Era coñecido como **Liholiho** pero o seu nome completo era **Kalaninui kua Liholiho i ke kapu ʻIolani**. Cando ascendeu ó trono, o seu nome pasou a ser **Kalani Kaleiʻaimoku o Kaiwikapu o Laʻamea i Kauikawekiu Ahilapalapa Kealiʻi Kauinamoku o Kahekili Kalaninui i Mamao ʻIolani i Ka Liholiho**.

## Traxectoria 
Era o primoxénito de Kamehameha I e da súa esposa de máis alto rango, Keōpūolani. Foi educado como herdeiro ó trono dende os cinco anos.

Kamehameha II subiu ó trono ó morrer Kamehameha I en maio de 1819, pero entre outras condicións, obrigárono a desempeñar un papel exclusivamente cerimonial; deixando o poder administrativo en mans de Ka‘ahumanu, a esposa preferida do seu padre, a quen se lle concedeu o título de *Kuhina Nui*, equivalente aproximado dun primeiro ministro.

Kamehameha II é principalmente coñecido por decretar a abolición do antigo sistema de leis chamado kapu, tan só seis meses despois de comezar o seu reinado. Durante o seu reinado tamén se produciu a chegada dos primeiros misioneiros cristiáns ó arquipélago de Hawai.

En novembro de 1823, viaxou a Londres coa intención de culminar as negociacións dunha alianza entre Hawai e o Reino Unido. Porén, antes de encontrarse co rei Xurxo IV, el e a súa consorte, Kamāmalu, colleron o sarampelo xa que non estaban inmunizados. Kamāmalu faleceu o 4 de xullo de 1824 e Kamehameha II seis días despois. O seu sucesor foi o seu irmán máis novo, Kauikeaouli, que se converteu en Kamehameha III.

## Árbore xenealóxica 

## Liña de tempo 

ImageSize = width:1200 height:auto barincrement:14
PlotArea = top:10 bottom:30 right:130 left:20
AlignBars = justify

DateFormat = yyyy
Period = from:1795 till:1893
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1795 
ScaleMinor = unit:year increment:5 start:1893

Colors =
  id:canvas value:rgb(1,1,1)
  id:kam     value:orange
  id:kai     value:green
  id:kal     value:rgb(0.75,0.25,0.25)
  id:eon    value:Black

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers
  bar:eon

PlotData=
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:20 shift:(0,-5)
  bar:eon color:eon

  from: 1795   till:    1872   color: kam text:Dinastía Kamehameha
  from: 1872   till:    1874   color: kai text:Dinastía Keōua
  from: 1874   till:    1893   color: kal text:Dinastía Kalākaua

  width:15 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: 1795 till: 1819 color:kam text:"Kamehameha I"
  from: 1819 till: 1824 color:kam text:"Kamehameha II"
  from: 1824 till: 1854 color:kam text:"Kamehameha III"
  from: 1854 till: 1863 color:kam text:"Kamehameha IV"
  from: 1863 till: 1872 color:kam text:"Kamehameha V"
  from: 1872 till: 1874 color:kai text:"Lunalilo"
  from: 1874 till: 1891 color:kal text:"Kalākaua"
  from: 1891 till: 1893 color:kal text:"Liliʻuokalani"
  barset:skip

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía de Kamehameha II  
* Kamehameha II
Will Sasso

**William** "**Will**" **Sasso**, nado o 1975 en Ladner, British Columbia, é un actor estadounidense.
Participou en series e películas, destaca *The Three Stooges* estreada no ano 2012.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb
Loren Bouchard

**Loren Hal Bouchard**, nado o 1969 en Nova York, é un actor estadounidense.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb
Jim Dauterive

**James Thomas** "**Jim**" **Dauterive** é un actor estadounidense.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb
Debra Wilson

**Debra Wilson Skelton** é unha actriz estadounidense.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb
Nathan Lane

**Joseph Nathan Lane**, nado o 3 de febreiro de 1956 en Jersey City, Nova Jersey, é un actor estadounidense.

## Véxase tamén
Xesús Antonio Gulías Lamas

**Xesús Antonio Gulías Lamas**, nado en Beariz o 29 de maio de 1948, é un escritor e antropólogo galego.

## Traxectoria 
Naceu no seo dunha familia de labregos e canteiros que o marcaron profundamente cunha pescuda da súa identidade como investigador e terramontés. Estudou no Seminario de Ourense e no Instituto Nacional de Misións Estranxeiras (IEME) en Madrid, onde tamén cursou antropoloxía.

O seu interese pola cantaría e pola arquitectura medieval levouno a recoller de viva voz entre os canteiros, sobre todo de Montes, o material que daría lugar ao *Diccionario do Verbo dos canteiros*.

O seu compromiso con Beariz e coa Terra de Montes guiárono sempre na investigación da súa historia e na recollida das súas lendas e tradicións.

Foi presidente da Asociación de Amigos da Terra de Montes dende o ano 2003 ata o 2005 e recibiu a medalla de ouro da mesma asociación no ano 2009.

## Obra 
miniatura|225px|Poema de Xesús Antonio Gulías no verbo dos arxinas.
* *Beariz de Montes, aspecto antropolóxico, histórico e cultural dun pobo*.
* *O Castelo do Castro do Castro de Montes*.
* *Evolución socio-económica das parroquias de Lebozán, Beariz e Xirazga*.
* *Polos camiños de Beariz de Montes*.
* *Do castro de Magros a San Pedro*.
* *Nas ribeiras do Lérez*.
* *A parroquia de Beariz no Tumbo Grande de Acibeiro*.
* *Xuíces meiriños inéditos da Terra de Montes*.
* *Historia para unha romanza de cego*.
* *Un nome para a eternidade*.
* *Os ronseis da pedra*.
* *Un sol de eternidade*.
* *Xotitle e o indiano*.
* *Polos vieiros da Pedra*.
* *O románico e as marcas dos canteiros no cuadrante noroccidental de Galicia*.
* *A lenda do Churruchao*.
* *Lenda da Serpe da fonte de Ricobanco*.
* *O Castelo de Outes e os monumentos medievais do Barbanza*.
* *A fortaleza da Barreira*.
* *Hórreos de Galicia*.
* *Diccionario do Verbo dos canteiros*, (Editorial Ir Indo; 2000 e 2009).

### Obras colectivas 
* *Poesía contemporánea. Tabeirós-Terra de Montes*, 2005, Fervenza.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Blog Cruceiros de Galiza
* Blog Castro de Montes
* Blog Castelo de Outes
Christopher Knights

**Christopher Knights** é un actor de voz, operador de cámara e editor de cinema inglés.

## Véxase tamén
Greg Baldwin

**Gregory D.** "**Greg**" **Baldwin**, nado en Grants (Novo México) o 13 de setembro de 1960, é un actor estadounidense.
Claudia Moro

**Claudia Moro Fernández**, nada en Santiago de Compostela o 10 de novembro de 1985, é unha modelo galega.
## Traxectoria 
Foi Miss España representando a Madrid, e competiu polo Miss Universo no ano 2008, acadando o sétimo lugar.

## Notas
Vicerreitoría de Estudantes, Cultura e Formación Continua da Universidade de Santiago de Compostela

A **Vicerreitoría de Estudantes e Formación Continua** é a encargada de levar á práctica os sinais de identidade que dirixen as accións da Universidade de Santiago de Compostela como ‘a universidade das persoas’. Esta encomenda lévase a cabo a través de varios servizos que asisten a todos os membros da comunidade universitaria dende unha perspectiva social.
Vicerreitoría de Responsabilidade Social e Calidade da Universidade de Santiago de Compostela

O titular da **Vicerreitoría de Responsabilidade Social e Calidade** é a persoa responsábel de coordinar as accións de mellora da calidade dos servizos que presta a Universidade de Santiago de Compostela. Dentro dos seus obxectivos están os de deseñar e realizar procedementos de avaliación da docencia, investigación e servizos, mellorar a calidade de vida nos Campus, crear unha Oficina de Igualdade de Xénero e crear e apoiar figuras de excelencia docente no profesorado.
Vicerreitoría de Investigación e Innovación da Universidade de Santiago de Compostela

A **Vicerreitoría de Investigación e Innovación** foi un organismo encargado de coordinar todas as accións de investigación e innovación da Universidade de Santiago de Compostela. Os seus cometidos principais son elaborar un plan de I+D+i da USC, divulgar na sociedade os progresos no coñecemento científico feitos pola USC e velar pola transferencia dos resultados de investigación aos sectores público e privado.
José de Santiago y Gómez

**José de Santiago y Gómez**, nado en Vigo o 2 de xaneiro de 1858 e finado en Castelló de la Plana en 1922, foi un historiador, avogado e escritor galego.

## Traxectoria 
Logo de prematuro falecemento do pai, a súa nai, Pastora Gómez, casou con José María Posada, ao que debe a súa formación literaria. Fixo o bacharelato no Instituto de Pontevedra, que rematou en 1875. Estudou Dereito en Santiago de Compostela e en Madrid, onde traballou moitos anos como avogado. Compaxinou o traballo cunha meticulosa pescuda en bibliotecas e arquivos de todo o relacionado coa súa cidade natal e comarca. Foi autor de varios libros, na súa maioría estudos históricos sobre a lingua e a literatura galegas. Deixou á súa morte gran cantidade de obras inacabadas.

## Obra 
* *Historia de Vigo y su comarca* (1896).
* *Bayona antigua y moderna* (con Ulpiano Nogueira, 1902).
* *Filología de la lengua gallega* (1918).
* *Metafísica del individualismo* (1920).

### Estudos inacabados 
* *Historia de los reyes suevos*.
* *Crítica del valor de los ideales*.
* *Historia de la literatura gallega*.
* *Prehistoria de Galicia*.

## Vida persoal 
Casou con María Polo de Bernabé.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Ficha na Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes .
Jyväskylä

**Jyväskylä** é unha cidade finlandesa, é a capital e a cidade máis poboada da rexión de Finlandia Central. A cidade é coñecida como a "Atenas de Finlandia" polos numerosos centros educativos que ten. A cidade tamén é famosa polos edificios deseñados por Alvar Aalto, e por ser a sede do Rally de Finlandia e do Festival de Jyväskylä.

## Demografía 
### Poboación 
Jyväskylä foi a cidade finlandesa que maior crecemento experimentou no século XX. A poboación continuou a medrar no século XXI.

### Linguas 
A lingua predominante entre os habitantes de Jyväskylä e o finés, falado polo 96,7% da poboación como lingua materna en 2010. A porcentaxe de falantes de sueco é dun 0,2%, mentres que os falantes doutras linguas son un 3% da poboación.

### Inmigración 
A finais do ano 2010 a cidade tiña arredor de 3.100 estranxeiros. A meirande parte dos inmigrantes da cidade proceden de Afganistán, Rusia, Estonia e Irán.

## Historia 
Jyväskylä foi fundada o 22 de marzo de 1837 polo tsar Nicolao I de Rusia e construída do nada. A vila orixinal estaba situada entre o lago Jyväsjärvi (que está conectado ao lago Päijänne) e Harju, o monte de Jyväskylä, e consistía na meirande parte do centro urbano actual. A principios do século XX a cidade experimentou un notable crecemento. A meirande ampliación tivo lugar logo da Guerra de Continuación (segunda guerra mundial), cando acolleu aos refuxiados de Carelia e doutros puntos do país. Hoxe en día Jyväskylä ten un crecemento duns 1.000 habitantes por ano.

## Xeografía 
Jyväskylä está situada na Järvi-Suomi (Finlandia Lacustre), habendo ata 328 lagos na cidade. Os lagos e ríos constitúen un 20,1% (295&nbsp;km2) da superficie total da cidade. Os lagos máis grandes son o Päijänne, o Leppävesi, o Tuomiojärvi, o Palokkajärvi, o Luonetjärvi e o Alvajärvi-Korttajärvi. O centro da cidade está situado á beira do pequeno Jyväsjärvi.

A paisaxe de Jyväskylä é montañosa, boscosa e chea de auga. O arquitecto Alvar Aalto comparou a paisaxe montañosa de Jyväskylä coa Toscana italiana: *"A pendente de Jyväskylä é case coma as montañas de viñedos de Fiesole"*.

### Clima 
A latitude é o factor que máis condiciona o clima de Jyväskylä. Debido á súa situación setentrional, o inverto é longo, con neve, frío e escuro. Durante os meses centrais do inverno a cidade ten unicamente cinco horas de luz. Os veráns son suaves e cunha temperatura diaria media máxima de 22&nbsp;°C en xullo. Durante o verán Jyväskylä experimenta longos días e noites luminosas coma o sol da media noite.

## Deportes 
O principal deporte da cidade é o hóckey sobre xeo, o seu principal equipo, o JYP, compite na máxima categoría deste deporte no país, a SM-liiga, competición que gañou en 2009 e 2012. O seu equipo de fútbol xoga na terceira división.

A cidade tamén é coñecida por ser a sede do Rally de Finlandia, que xeralmente se disputa na rexión a primeira fin de semana de agosto, atraendo a gran cantidade de público.

Jyväskylä é un dos catro principais centros do salto de ski do país, sendo a cidade natal do gran campión finlandés desta modalidade, Matti Nykänen.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Národní divadlo

O **Národní divadlo** (en galego **Teatro Nacional**) é unha das institucións culturais máis importantes da República Checa, localizado na cidade de Praga. Este teatro é coñecido como a alma máter da ópera checa e como o monumento nacional á historia e arte checos.

## Véxase tamén
Antonio de Cora Sabater

**Antonio de Cora Sabater**, nado en Lugo o 18 de outubro de 1889 e finado en Madrid o 6 de xuño de 1943, foi un avogado e xornalista galego.

## Traxectoria 
miniatura|dereita|Escultura en Lugo de Pelúdez e familia.
Fillo de Purificación de Cora Más-Villafuerte e mais Teresa Sabater Becerra, e irmán de Purificación de Cora Sabater. Estudou Dereito nas universidades de Madrid e Santiago de Compostela. Trasladouse a Lugo para formar parte da redacción de *El Progreso*, do que foi director entre 1914 e 1927 e no que escribiu numerosos artigos utilizando o pseudónimo de D’Orca. Foi o creador do personaxe Pelúdez, presente nas páxinas do xornal dende a súa fundación.

Baixo o pseudónimo de Roberto Caín de Santaoya escribe revistas ou apropósitos en galego e castelán que se estrean no Círculo das Artes, como El Parque da Fala, en marzo de 1917.

Colaborou noutros medios informativos e dende a Librería Religiosa editou publicacións e postais de Lugo. Foi presidente do Orfeón Gallego e do Círculo das Artes. Foi primeiro tenente de alcalde do concello de Lugo. Foi designado maxistrado suplente na Audiencia de Lugo e apoderado dos exportadores de gando da provincia. En 1927 trasladou a súa residencia a Madrid, onde continuou exercendo a avogacía, actuou como correspondente político de *El Progreso* e presidiu a Casa de Galicia.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Río Bann

O **río Bann** (**River Bann** en inglés, en gaélico irlandés **an Bhanna**, posiblemente proveniente de *an bhan-abha*, "o río branco") é o maior río de Irlanda do Norte, cunha lonxitude total de 129&nbsp;km. O río nace na esquina sueste de Irlanda do Norte fluíndo cara á costa noroeste, deténdose no medio do camiño para formar o gran lago Neagh. Segundo C.Michael Hogan, o val do río Bann é a área de asentamento dos primeiros humanos tras a fin da última glaciación. O río xogou un papel importante na industrialización do norte de Irlanda, especialmente coa industria do liño. Hoxe en día, a pesca do salmón e a anguía é a principal atracción económica do río. O río é a miúdo empregado para dividir Irlanda do Norte nunha zona oeste e leste. As poboacións, concellos e empresas do "oeste do Bann" son vistos a miúdo como que teñen menos investimento por parte do goberno que os outros do leste. Tamén se pode ver como unha división política e relixiosa, alén da económica, con católicos, nacionalistas e republicanos sendo maioría no oeste, e protestantes e unionistas sendo maioría no leste, sendo o oeste máis rural que o leste, onde se atopa o Gran Belfast, capital industrial e financeira, ademais da da propia Irlanda do Norte.

A área de captación do lago Neagh ocupa o 43% do terreo de Irlanda do Norte, así como algunhas áreas limítrofes da República de Irlanda. A Rivers Agency controla o nivel da auga do lago empregando unha presa en Toome. O actual plan de drenaxe foi enxeñado por Percy Shepherd e foi permitido pola Acta de Navegación e Drenaxe no lago Neagh e o Bann Baixo de Irlanda do Norte de 1955.. O nivel das augas anda entre os 12,45 metros e 12,6 metros sobre a Ordnance Datum, como define o plan de 1955 (como tamén a emenda de 2004)..

## Bann alto 
O Bann superior esténdese desde as Montañas Mourne, no Condado de Down, até o Lough Neagh en Bannfoot, Condado de Armagh. Este treito é moi propicio para á pesca. Preto de Portadown, conéctase co agora en desuso Canal de Newry, que antano vertía as súas augas cara ao sur no Mar de Irlanda.

## Bann baixo 
[miniatura|Vista do Río Bann en [Coleraine]]
O Bann inferior vai desde o Lough Neagh en Toome até o océano Atlántico en Portstewart. Posúe 51&nbsp;km de lonxitude e é unha canle con cinco esclusas, en Toome, Portna, Movanagher, Carnroe e Castleroe. No río é habitual ver deportistas, pescadores e barcos, cun tráfico comercial escaso. Actúa facendo fronteira entre os condados de Antrim e Londonderry. O único porto comercial do río é o de Coleraine.

O nivel da auga do Bann baixo está controlado pola Rivers Agency, que emprega as comportas situadas en Portna (preto de Kilrea) e The Cutts en Coleraine.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* River Bann, Northern Ireland - River Bann user and visitor information
* Discover Northern Ireland - Upper Bann
* Discover Northern Ireland - Lower Bann
* Waterways Ireland - Lower Bann information page.
* Salmon fishing on the Lower Bann, from Salmon Ireland
* Rivers Agency website
* Bann Rowing Club
Pedro de Silva

**Pedro de Silva Cienfuegos-Jovellanos**, nado en Xixón o 18 de agosto de 1945, é un político socialista español. Foi presidente do Principado de Asturias entre 1983 e 1991.

Na súa xuventude, estudou no Colexio da Inmaculada de Xixón (promoción de 1962), da Compañía de Xesús. Coa chegada da democracia a España en 1975 funda o partido Democracia Socialista Asturiana (DSA), que máis tarde se integraría no PSP para acabar formando parte do PSOE en 1978. Nas xerais de 1982 foi cabeza de lista para o Congreso dos Deputados por Asturias, resultando elixido deputado e renunciando ao escano, meses despois, para encabezar a candidatura do PSOE á Xunta Xeral do Principado de Asturias nas eleccións autonómicas de maio de 1983.

O PSOE resultou vencedor nos comicios e Pedro de Silva foi investido Presidente do Principado de Asturias, cargo que revalidaría tras as eleccións de 1987. Non repetiu candidatura nas de 1991 e retirouse da política activa.

Tras a súa retirada da política, centrouse na política e na creación literaria, con habituais colaboracións en diversas publicacións periódicas e revistas.

## Obras 
### Ensaios 
* *El regionalismo asturiano*
* *Asturias, realidad y proyecto*
* *El druida del bosque*
* *Miseria de la novedad*
* *Las fuerzas del cambio*

### Novela 
* Proyecto Venus letal
* Kurt (XX Premio La Sonrisa Vertical)
* Dona y Deva
* Una semana muy negra
* El tranvía
* La mosca, una historia de amor
* El rector

### Poesía 
* La ciudad
* La Luna es un instrumento de trabajo
* Los gestos de la tarde
* Las horas grises: tres miradas
Emilio Duro Peña

**Emilio Duro Peña**, nado en Froufe (O Irixo) o 6 de xuño de 1919 e finado en Ourense en 1995, foi un sacerdote e investigador galego.

## Traxectoria 
Cursou a carreira eclesiástica no seminario de San Francisco de Ourense e ampliou estudos de teoloxía na Universidade Pontificia de Comillas pensionado pola diocese. Desenvolveu o seu labor sacerdotal nas parroquias de Santa Mariña da Cidá (O Irixo) e Santa María de Melias (O Pereiro de Aguiar). Foi profesor das cátedras de Filosofía e Teoloxía no Seminario Maior de Ourense, secretario de estudos e bibliotecario. Durante o seu período de docencia escribiu *Adnotationes Criticae* (1948). En 1951 foi nomeado cóengo arquiveiro da catedral de Ourense. En 1972 foi o primeiro director do Instituto de Estudios Orensanos Padre Feijoo. Colaborou, entre outras publicacións, en *Anuario de Estudios Medievales*, *Archivos Leoneses*, *Compostellanum*, *Cuadernos de Estudios Gallegos* e *Hispania Sacra*.

## Obras 
* *El monasterio de San Pedro de Rocas y su colección documental*, 1972.
* *Catálogo dos documentos privados en pergamino del archivo de la catedral de Orense (888-1554)*, 1973.
* *El monasterio de San Esteban de Rivas de Sil*, 1977.
* *La música en la catedral de Santiago*, 1996 (Premio Otero Pedrayo 1988).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Publicacións de Emilio Duro
Lousa

A **lousa** é unha rocha metamórfica formada pola compactación de arxilas, aparece en cor escura dividida en xistos, moi empregada nos tellados da provincia de Lugo. Está considerado como un dos materiais máis sostibles para as cubertas de edificios debido á súa mínima emisión de CO2 e consome menos auga que unha de cerámica.

España é o primeiro exportador do mundo desta pedra, obtidas nos xacementos do  Bierzo, Valdeorras, Zamora e Badaxoz. Aínda que é Gales o país que máis exporta, competindo con Portugal, Italia, Estados Unidos e Alemaña. Brasil exporta unha rocha similar (a metalutita) de peor calidade ao exfoliar trala súa colocación.

## Morfoloxía
miniatura|Fragmentos de lousa.|esquerda|267x267px
Trátase dunha rocha homoxénea de gran fino formada no Carbonífero a partir de terras arxilosas que sufriron un proceso  mixto de compresión litostática e logo unha compresión tectónica, isto fixo que sexan fáciles de dividir en láminas ou capas. Atópase formada á súa vez por varios minerais entre os que destacan o cuarzo e a moscovita, sendo de cor azulada ou negra agrisada, aínda que existen outros tons (verde, vermello etc) a súa brillantez débese á cantidade de cuarzo e mica, así como do nivel de puído, polo que é usada en decoración aínda que o seu uso mais prolongado foi no tellado das casas e menor no de paredes.[miniatura|Edificios construídos con lousa. É característica principal da [arquitectura negra.]]

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Sector da lousa en Valdeorras
### Ligazóns externas 
* Canteira Penrhyn
Kamehameha III

miniatura|180px|dereita|Escudo de armas do Reino de Hawai
**Kamehameha III**, nado o 11 de agosto de 1813 en Kona (Illa de Hawai) e finado o 15 de decembro de 1854 en Honolulu (Oahu), foi o Rei de Hawai entre os anos 1825 e 1854. Era coñecido como **Kauikeaouli** pero o seu nome completo era **Keaweaweʻula Kīwalaʻō Kauikeaouli Kaleiopapa**. Cando ascendeu ó trono, o seu nome pasou a ser **Keaweaweʻula Kīwalaʻō Kauikeaouli Kaleiopapa Kalani Waiakua Kalanikau Iokikilo Kīwalaʻō i ke kapu Kamehameha**.

## Traxectoria 
Baixo o seu reinado, Hawai evolucionou a partir dunha monarquía absoluta a unha monarquía constitucional cristiá, coa firma tanto da Constitución de 1840 como da Constitución de 1852. Foi o monarca reinante máis duradeiro na historia do Reino, gobernando durante 29 anos e 192 días, aínda que na primeira parte do seu reinado estaba baixo a rexencia da raíña Ka‘ahumanu e máis tarde por Ka‘ahumanu II. Os seus obxectivos como rei foron acadar un equilibrio na modernización a través da adopción dos costumes occidentais e manter intacta a súa nación.

## Árbore xenealóxica 

## Liña de tempo 

ImageSize = width:1200 height:auto barincrement:14
PlotArea = top:10 bottom:30 right:130 left:20
AlignBars = justify

DateFormat = yyyy
Period = from:1795 till:1893
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1795 
ScaleMinor = unit:year increment:5 start:1893

Colors =
  id:canvas value:rgb(1,1,1)
  id:kam     value:orange
  id:kai     value:green
  id:kal     value:rgb(0.75,0.25,0.25)
  id:eon    value:Black

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers
  bar:eon

PlotData=
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:20 shift:(0,-5)
  bar:eon color:eon

  from: 1795   till:    1872   color: kam text:Dinastía Kamehameha
  from: 1872   till:    1874   color: kai text:Dinastía Keōua
  from: 1874   till:    1893   color: kal text:Dinastía Kalākaua

  width:15 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: 1795 till: 1819 color:kam text:"Kamehameha I"
  from: 1819 till: 1824 color:kam text:"Kamehameha II"
  from: 1824 till: 1854 color:kam text:"Kamehameha III"
  from: 1854 till: 1863 color:kam text:"Kamehameha IV"
  from: 1863 till: 1872 color:kam text:"Kamehameha V"
  from: 1872 till: 1874 color:kai text:"Lunalilo"
  from: 1874 till: 1891 color:kal text:"Kalākaua"
  from: 1891 till: 1893 color:kal text:"Liliʻuokalani"
  barset:skip

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *The reign of Kamehameha III*
Edoras

[miniatura|300px|Monte Sunday (o menor pola dereita), lugar onde se situou Edoras para a adaptación cinemotográfica de *[The Lord of the Rings: The Two Towers|The Two Towers*.]]
**Edoras** é un lugar ficticio que pertence ó legendarium creado polo escritor británico J. R. R. Tolkien e que aparece na súa novela *O Señor dos Aneis*. Edoras significa "As Cortes", na linguaxe de Rohan.

## Localización 
É a cidade capital de Rohan. Está situada sobre un monte, ós pés das Montañas Brancas (Ered Nimrais), país de homes.

## Historia 
Foi fundada por Brego, o segundo rei de Rohan, sobre o 2560 da Terceira Idade, sendo anteriormente Aldburg a capital baixo o reinado de Eorl.

No centro de Edoras elévase Meduseld, o pazo real recuberto de ouro, que podía observarse a grandes distancias polo xeito no que escintilaba.

A cidade estaba protexida soamente por un alto valado de madeira e tiña unha soa vía de acceso. Xusto antes das portas está o cemiterio formado por nichos cubertos de herba verde e flores brancas coñecidas como Simbelmynë. Alí xacen os restos dos reis da Casa de Eorl. Ó final da Terceira Idade existían nove tumbas no lado oeste para os reis da primeira liñaxe: Eorl, Brego, Aldor, Fréa, Fréawine, Goldwine, Déor, Gram e Helmo, e oito do lado leste, para os da segunda liñaxe: Fréaláf, Brytta, Walda, Folca, Folcwine, Fengel, Thengel e, o último de todos, Theoden, morto na Batalla dos Campos de Pelennor.

## Adaptacións 
Para a adaptación do libro realizada por Peter Jackson, construíse un set a escala real da cidade no monte Sunday, na parte alta do val Rangigata preto a Erewhon. Toda a rodaxe se realizou con tomas reais, incluíndo as paisaxes e a cidade, sen uso de gráficos por ordenador.
James D. Davidson

**James D. Davidson**, nado en 1942 e finado o 22 de maio de 2022, é un sociólogo estadounidense especializado en socioloxía da relixión, gran parte do seu traballo abrangue a identificación relixiosa das elites, a estratificación e tendencias entre os católicos estadounidenses.

## Traxectoria 
Davidson estudou na Universidade de Notre Dame e comezou a dar clases na Universidade Purdue en 1968. Foi editor de *Review of Religious Research* (1977-1980) e foi presidente da Association for the Sociology of Religion de 2006 a 2007.

## Obra 
* *Mobilizing Social Movement Organizations: The Formation Institutionalization and Effectiveness of Economical Urban Ministries* (1985)
* *Laity: American and Catholic. Transforming the Church*con William D'Antonio, Dean R Hoge e Ruth A Wallace (1989)
* *Faith and social ministry: ten Christian perspectives*, con C. Lincoln Johnson e Alan K. Mock (1990)
* *The Search for Common Ground* (1997)
* *American Catholics: Gender, Generation, and Commitment*, con William D'Antonio, Dean R. Hoge e Katherine Meyer (2001)
* *Lay Ministers and Their Spiritual Practices*, con Thomas P. Walters, Bede Cisco (2003)
* *Catholicism in Motion* (2005)
* *Ranking Faiths: Religious Stratification in America*, con Ralph E. Pyle (2011)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na Universidade Purdue
Palantír

Unha **palantír**, en plural **palantiri** (en quenya (a lingua dos noldor) que significa ‘visión afastada’), é un obxecto ficticio do *legendarium* creado polo escritor británico J. R. R. Tolkien. Trátase dunha pedra vidente, con forma esférica, que serve para ver acontecementos ou lugares arredados, ou, máis frecuentemente, para comunicarse co usuario doutra delas. Aparecen por primeira vez en *A Irmandade do Anel*, primeiro tomo de *O Señor dos Aneis* e trala morte de Tolkien publicouse un ensaio chamado «The palantíri» dentro da obra *Unfinished Tales of Númenor and Middle-earth* no que se afonda en detalles da súa orixe, natureza e funcionamento. A miúdo tamén son chamadas «pedras videntes».

## Etimoloxía 
En sindarin Palantir tradúcese como "as que ven dende lonxe" (debido a que na obra original de Tolkien as Palantir son femininas), nome que deriva de *palan-* = «amplo e afastado» + *-tir* = «vixilancia ou gardián».

## Descrición 
Trátanse de rochas negras puídas e esféricas. No seu interior podían verse escenas de cousas que estaban ocorrendo en sitios afastados e mesmo doutros tempos. O posuidor podía, se a súa vontade era forte, dirixir a *visión* cara algo da súa preferencia, pero o máis habitual era que cada pedra establecese contacto con algunha outra, e con iso podía manterse comunicación mental cos demais custodios.

## Historia 
As Palantíri foron fabricadas polos Noldor en Eldamar, que regalaron sete á Casa de Elendil, en Númenor. Sábese que en Tol Eressëa conservábase unha oitava pedra vidente (a *pedra mestra*) coa que Elendil mantiña comunicación cos elfos das Terras Imperecedoiras a través da Palantír que se mantiña nos Outeiros das Torres, ó oeste da Comarca, que só servía para este propósito.

Coa caída de Númenor, Elendil levounas á Terra Media e repartiunas por todo o seu reino. A principal delas foi colocada na Cúpula das Estrelas de Osgiliath. As outras foron distribuídas en Minas Ithil, Minas Anor, Orthanc, Annúminas, Elostirion e na Torre de Amon Sûl.

## Notas
Harad

miniatura|dereita|250px|Bandeira de Harad
No legendarium de J. R. R. Tolkien, **Harad** (Sindarin: «Sur»; en Quenya: *Hyarmen*) é o nome dado ás grandes terras ó sur de Gondor e Mordor. Ó leste de Harad está situada a terra de Khand. Os homes de **Harad** eran chamados Haradrim, «multitude do sur».

As tribos de Harad estaban divididas, polo menos para os homes do noroeste da Terra Media, no **Harad próximo** e **Harad distante**, aínda que en realidade había moitas tribo haradrim, moitas veces hostís entre si. Os habitantes do Harad próximo eran de pel morena, con pelo negro e ollos escuros, mentres que os poboadores do Harad distante eran de pel negra. 

A partir de finais da Segunda Idade, moitos dos homes de Harad estaban dominados polos homes de Númenor, como moitos pobos ó longo da costa. Pouco despois da Guerra da Última Alianza, dous señores de Númenor, chamados Herumor e Fuinur, conseguiron gran poder entre os haradrim, pero a súa sorte non quedou rexistrada.

Durante moitos séculos da Terceira Idade do Sol, moitos dos haradrim aínda estaban gobernados polos númenóreanos negros, ou máis ó norte polos reis de Gondor, pero finalmente Harad caeu baixo a influencia de Mordor durante a maior parte da idade.

A maioría do Harad distante era selva, pero tamén había un deserto. No Harad distante vivían animais xigantescos semellantes ós mamuts, coñecidos como olifantes, os cales eran empregados polos haradrim como torres de combate.

O Harad próximo formou unha alianza cos corsarios de Umbar, e víronse envoltos nunha serie de batallas continuas contra Gondor pola posesión do sur do reino, Harondor. Antigamente a súa fronteira setentrional atopábase no río Harnen, pero na época da Guerra do Anel, toda a terra ó sur do río Poros estaba baixo o dominio dos haradrim.
Xerencia da Universidade de Santiago de Compostela

A **Xerente** da Universidade de Santiago de Compostela exerce, baixo a dependencia do reitor a xestión dos servizos administrativos e económicos da universidade, coordina a administración dos demais servizos da mesma establecidos nos estatutos e aqueloutras que o reitor lle encomende.

A resolución reitoral do 01/08/2011 de delegación de competencias en determinados órganos universitarios, recolle que se delegan na xerencia competencias en materias económicas e orzamentarias, contratación administrativa, patrimonio, na área de tecnoloxías da información e comunicación, en prevención de risco e nas unidades de apoio á xestión de centros e departamentos, asó* como a xefatura do persoal de administración e servizos.

É membro nato dos seguintes órganos colexiados: Claustro Universitario, Consello de Goberno e Consello Social

Tamén forma parte dos seguintes órganos: Comisión de Administración Electrónica, Comisión de Calidade e Planificación, Comisión Reitora CiMUS, Comisión Reitora CIQUS, Comité de Dirección do Sistema de Xestión de Calidade da Área Académica, Comité de Seguridade e Saúde, Comité de Seguridade da Información, Comisión do Plan de Pensións, Consello de Administración de UNINOVA, Consello de Administración de UNIXEST, Consello de Administración de Cursos Internacionais da USC, Vogal Padroado Fundación USC-Deportiva, Comisión Sectorial CRUE de Tecnoloxía da Información e Comunicacións.

## Ligazóns externas
Páxina oficial da USC
Osgiliath

**Osgiliath** é unha cidade fortaleza ficticia creada polo escritor británico J. R. R. Tolkien para ambientar parte das historias do seu *legendarium* que se desenvolven na Terra Media. Osgiliath é a antiga capital do reino de Gondor.

## Etimoloxía 
*Osgiliath* significa en sindarin ‘fortaleza das estrelas’, pois fórmase coas raíces *os-* ou *ost-*, que significa ‘fortaleza’ e *giliath*, o plural de ‘estrela’.

## Localización 
Osgiliath atópase ó leste de Minas Tirith, ó oeste de Minas Morgul, ó sur da illa fluvial de Cair Andros e ó norte dos outeiros de Emyn Arnen. Estaba dividida polo río Anduin e as dúas partes da cidade estaban unidas por unha ponte de pedra cuberta de casas. Por el pasaba a calzada de Osgiliath, que a comunicaba con Minas Tirith e con Minas Morgul. Como cidade fluvial dispoñía de varios portos.

## Historia 
Osgiliath foi fundada entre o ano 3320 e 3429 da Segunda Idade do Sol segundo o calendario da Terra Media polos homes de Númenor, habitantes dunha lendaria illa afundida.

Era un punto central entre Minas Anor, - que acabaría sendo capital de Gondor co nome de Minas Tirith - e Minas Ithil, que sería conquistada por Sauron e rebautizada como Minas Morgul.

En Osgiliath atopábase o trono compartido polos reis Isildur e Anárion, no pazo coñecido como **Torre da Bóveda**, situado no centro da cidade. En dito recinto gardábase a Árbore Branca de Númenor, símbolo sagrado para o reino de Gondor, e a principal das pedras videntes Palantír.

Foi atacada varias veces no transcurso da Terceira Idade. A ponte sobre o río foi destruída e reconstruída en varias ocasións, ata que no ano 2984, o mordomo Denethor II reconquista a praza, estabelecendo unha forte gornición que reconstrúe a ponte.

Na época da Guerra do Anel, Gondor conservaba un posto nas ruínas de Osgiliath para defendela como posición estratéxica que era. Boromir e Faramir loitaron na súa defensa. Trala incorporación de Boromir á Irmandade do Anel, Faramir foi o encargado de defender Osgiliath. Aínda despois dun longo período de defensa exitosa contra as incursións de orcos que atacaban dende Minas Morgul, unha emboscada por parte das forzas de Mordor varreu case por completo ós soldados de Gondor que defendían a cidade.

Un infrutuoso intento de retomar a cidade foi levado a cabo por Faramir, capitaneando unha escuadra de soldados. Esta acción, froito da tolemia de Denethor II, custou a vida de toda a forza de ataque que levou a cabo a acción e case lle custa tamén a do seu fillo Faramir.

As hostes de Sauron cruzan o Anduin durante tres días con dirección a Minas Tirith, dando lugar á coñecida como Batalla dos Campos de Pelennor. Os exércitos da sombra, capitaneados polo Rei Bruxo de Angmar, son derrotados finalmente, sendo Osgiliath paso para as tropas derrotadas de Mordor que esnaquizan as pontes na súa retirada. O 18 de marzo, unha vez reconstruídos os pasos, os exércitos de Gondor, Rohan e os pobos libres da Terra Media cruzan Osgiliath con destino á Porta Negra de Mordor.

Trala coroación de Aragorn en maio de 3019, a cidade é repoboada de novo.
Minas Morgul

miniatura|Minas Ithil, por Matěj Čadil.
miniatura|180px|O emblema de Minas Morgul.
**Minas Ithil** (‘torre da Lúa’ en sindarin) é unha cidade-fortaleza ficticia creada polo escritor británico J. R. R. Tolkien para o seu *legendarium*. Tras caer baixo o influxo de Sauron, comezou a ser coñecida como **Minas Morgul** (‘torre da feiticería’).

## Historia 
### Como Minas Ithil 
No ano 3320 da S. E., Isildur, fillo de Elendil, fundou a cidade de Minas Ithil na rexión de Ithilien, sobre un contraforte das Montañas da Sombra, na fronteira con Mordor, co obxectivo de controlar esa entrada a Mordor. A cidade converteuse na capital da rexión, e foi gobernada polo mesmo Isildur.

No ano 3429 S. E. Sauron realiza un ataque definitivo á cidade, no cal logrou capturala. Isildur escapou, reuníndose co seu pai en Eriador. Trala Guerra da Última Alianza na que Sauron foi derrotado a mans de Isildur, os numenoréanos volven a ocupar Minas Ithil por moitos séculos máis.

Porén, no ano 1636 da T. E. a peste deixou a cidade practicamente despoboada.

### Como Minas Morgul 
Aproveitándose da circunstancia anterior, no ano 2000 T. E., o Señor dos Nazgûl liderou un exército que atacou a cidade, que é finalmente capturada e rebautizada como Minas Morgul (que significa ‘torre da feiticería’). Dende entón, Sauron pasou a controlar a Palantír que alí se conservaba.

A partir desa data, Minas Morgul convértese na fortaleza do Rei Bruxo e un lugar de horror. Dende alí, décadas despois, atacou repetidamente a capital de Gondor, Osgiliath, á que foi debilitando pouco a pouco, o que obrigou a Gondor a cambiar de capital, nomeando a Minas Anor como capital do reino e rebautizándoa como Minas Tirith. Dende entón, ambas cidades, antes irmás, estiveron enfrontándose permanentemente. Cara a alí cabalgou Eärnur, derradeiro rei de Gondor, a contestar o desafío do Rei Bruxo, e nunca se lle volveu ver.

Séculos máis tarde, Frodo Bulseiro describiría Minas Morgul como unha cidade fantasmal, que causaba terror só con ollar para ela, iluminada cun resplandor espectral.

É durante a Guerra do Anel, no ano 3019 T. E., cando dende Minas Morgul se inicia o ataque contra a cidade de Minas Tirith. Frodo ve a saída do exército de orcos, liderado polo mesmo Señor dos Nazgûl, pero el e o seu exército caen derrotados na Batalla dos Campos de Pelennor.

Trala derrota de Sauron, Minas Morgul foi completamente destruída por orde do rei Elessar.

## Notas