Gondomar

miniatura|dereita|Igrexa parroquial de San Vicente de Mañufe.
**Gondomar** é un concello da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca histórica do Val Miñor (Baiona, Gondomar e Nigrán). Dende o ano 1992 está administrativamente ligada á Mancomunidade da Área Intermunicipal de Vigo , á comarca de Vigo e integra a Área Metropolitana de Vigo. Segundo o IGE, en 2021 tiña 14&nbsp;920 habitantes. O xentilicio é  ou .

## Toponimia 
O topónimo Gondomar é unha evolución do antigo *Gundemari*, xenitivo relacionado co nome persoal de orixe xermánico *Gundemarus* ou *Gundemaro*. Sustenta esta tese de xeito indirecto a Carta de demarcación do couto de Vilaza (1106), que menciona o lugar de *Sancto Salvatorem de Gandari* situado nas proximidades da actual vila de Gondomar. Pode interpretarse *Gandari* como un erro do copista ou escribán, no canto de *Gondomari* ou *Gundemari*. Hipótese vixente para varios investigadores mais posta en dúbida por Gonzalo Navaza, quen concorda coa orixe do nome nun xenitivo de Gundemaro ou Gondemarus, mais sinala que non existe documentación que permita unha asociación definitiva co monarca suevo. Inda que afirma que será no século VII cando o nome Gundemaro ou Gundemarus se rexistre por primeira vez na Península Ibérica, matiza que entre os séculos IX e XI tamén tivo lugar un rexurdir ou moda de nomes xermánicos vinculados ao antigo reino visigodo de Toledo. O que si está claro para Navaza é que o actual topónimo Gondomar ten orixe nun antigo señor ou&nbsp;propietario chamado Gundemaro que puido vivir no século VII..

Hai restos da calzada romana *Per loca maritima*, mencionada no itinerario de Antonino. Na idade Antiga estableceuse o poboado de Gundemaro, que segundo o Padre Sarmiento e outros autores, deulle nome ao concello. En 1149 Áurea Bellida doou unhas terras nas que Afonso VII autorizou a construción do mosteiro de Santa Baia das Donas, convento feminino da orde de San Bieito.

En 1616 Diego Sarmiento de Acuña comandou a defensa de Baiona e do Val Miñor ante os ataques do pirata Drake, polo que Filipe III lle concedeu o título de conde de Gondomar. En 1623 intercedeu, xunto con outros nobres, na adxudicación por parte do rei do voto do reino de Galicia nas Cortes de Castela. Así mesmo, axudou a lograr a concesión da Escuadra de Galicia, que defendía a costa do ataque de piratas e apoiaba a frota do Cantábrico.

Na guerra contra Portugal durante o reinado dos Austrias a vila de Gondomar foi arrasada polos exércitos vecinos. Durante a guerra da Independencia española os habitantes de Gondomar colaboraron na reconquista de Vigo.

## Patrimonio 
**A Ponte de Mañufe**

A ponte de Mañufe é a máis antiga das existentes na comarca do Val Miñor. A obra ten unha probable orixe romana e unha posterior reconstrución datada no ano 1140 segundo inscrición existente nun dos perpiaños dun chantón. Sitúase na actual estrada provincial PO-2035 ao seu paso polo río Miñor, e segue a ser a principal porta de entrada e saída á parroquia de Mañufe tanto do tráfico peonil como vehicular no século XXI. Une os lugares da Texosa (norte) e A Ponte (sur), na devandita parroquia situada no concello de Gondomar. Está catalogada como Ben de Interese Cultural dentro do espazo de protección delimitado no decreto 48/1999 do 18 de febreiro da Xunta de Galicia.

**Cruceiro do Acordo**

Coñecido como do Acordo ou de Mañufe, este cruceiro salienta polo seu peto de ánimas policromado e unha alegoría do pecado orixinal representada por unha serpe que gabea polo fuste. Non hai data acreditada da súa construción, pero sábese que entre os séculos XVI e XVIII ao pé deste monumento relixioso tiveron lugar as reunións do Partido do Miñor integrante da antiga provincia de Tui, durante o Antigo Réxime. A peza tivo varias reconstrucións &nbsp;a última en 2017, quedando da orixinal só a base e parte do peto de ánimas. Trátase dun ben de interese patrimonial protexido polo decreto 48/1999 do 18 de febreiro da Xunta de Galicia.

**Igrexario de San Vicente de Mañufe**

A igrexa de San Vicente de Mañufe é un templo cristián situado no lugar da Moreira. Data do século XII, pero a maior parte da obra actual é barroca, consecuencia dunha gran reforma no século XVIII. Ten como celebración principal a do santo patrón da parroquia, san Vicente, o día 22 de xaneiro. Forma parte da diocese católica romana de Tui-Vigo.

**Pazo do Conde de Gondomar**

O pazo do Conde de Gondoma**r**, tamén chamado fortaleza de Gondomar, é unha fortificación de orixe medieval situada ao sur da vila de Gondomar. Está declarado Ben de Interese Cultural, e sitúase nunha fraga de árbores centenarias, rodeado por unha leira de 30 ha.

Outras casas grandes son o pazo de Pampillón e o de Villarés, na parroquia de Vilaza.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Borreiros, Gondomar.jpg|Borreiros.
Ficheiro:Igrexa de Santa Baia de Donas, Gondomar.jpg|Santa Baia de Donas.
Ficheiro:Iglesia de San Miguel de Peitieiros - Gondomar (Pontevedra).jpg|San Miguel de Peitieiros.
Ficheiro:Ermida de Santa Lucía, Vincios, Gondomar.jpg|Ermida de Santa Lucía, en Víncios.
Ficheiro:Nivel del mar-Gondomar.jpg|Placa altimétrica do concello.
Ficheiro:Camiño de Fontán 01.jpg|alt=Entrada ao Pazo de Fontán|Pazo de Fontán na parroquia de San Vicente de Mañufe

## Parroquias 
## Lugares de Gondomar 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Gondomar vexa: Lugares de Gondomar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
*