open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gertrude Elion

miniatura|Gertrude Elion
**Gertrude Belle Elion**, nada en Nova York o 23 de xaneiro de 1918 e finada en Chapel Hill o 21 de febreiro de 1999, foi unha bioquímica estadounidense.

## Traxectoria 
Procedente dunha familia de inmigrantes xudeus, Gertrude B. Elion foi unha bioquímica e farmacóloga norteamericana que recibiu o Premio Nobel de Medicina no 1988, xunto con George H. Hitchings e Sir James Black. Graduouse no Hunter College no 1937 e traballou como asistente de laboratorio, primeiro nun centro de ensino e logo con Hitchings nunha compañía farmacéutica. Nunca obtivo o título universitario.

Soa ou con Hitchings sintetizou moitos novos fármacos, usando novos métodos a partir da diferenciación bioquímica entre células normais e patóxenas para poder matar ou inhibir a reprodución de patóxenos particulares sen prexudicar as células do hóspede, o que a levarían a liderar o equipo que logrou o anti-SIDA AZT.

Os seus inventos inclúen:
* 6-mercaptopurina, o primeiro tratamento para a leucemia.
* azatioprina, o primeiro axente immuno-supresivo, usado para transplante de órganos.
* allopurinol, para o tratamento da gota.
* pirimetamine, para a malaria.
* trimetoprim, para a meninxite, septicemia e infeccións bacterianas dos tractos respiratorios e urinarios.
* aciclovir, para o herpes vírico.

Amais do Nobel, recibiu a Medalla Nacional de Ciencia dos Estados Unidos e o Lemelson-MIT Lifetime Achievement Award, sendo a primeira muller (1991) en entrar no National Inventors Hall of Fame.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Mulleres e Premios Nobel
Catherine Green

**Catherine Green**, nada en Block Island, Rhode Island, o 17 de febreiro de 1755 e finada en Cumberland Island, Xeorxia, o 2 de setembro de 1814, foi unha inventora norteamericana.

## Traxectoria 
Traballou na investigación da produción de algodón, inventando a 'cotton gin', que facilitou o proceso de fiado e aumentou grandemente as cantidades de algodón tratadas. Foi patentada por Eli Withney, a quen se lle asigna na maioría dos casos a autoría.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
Caroline Lucretia Herschel

**Caroline Lucretia Herschel**, nada en Hannover o 16 de marzo de 1750 e finada o 9 de xaneiro de 1848, foi unha famosa astrónoma alemá.

## Traxectoria 
Irmá do famoso William Herschel, tamén astrónomo, compartiu con el unha auto-educación científica. Caroline descubriu varios novos cometas, en particular o de tipo periódico 35P/Herschel-Rigollet, que leva o seu nome. No outono de 1772 reuniuse en Inglaterra co seu irmán, que se establecera como profesor de música en Bath. A partir de aí cooperaron nas investigacións astronómicas e os seus deberes profesionais: ela era a cantante principal nos concertos do oratorio, acadando tanta sona que lle foi ofertada unha invitación para o festival de Birmingham, que declinou.

No 1782 o seu irmán aceptou ser o astrónomo real de Xurxo III de Inglaterra. Carolina foi a súa asistente nas observacións, executando asemade os laboriosos cálculos relacionados con elas. A súa diversión principal era escrutar o ceo cun pequeno telescopio newtoniano. Foi así como detectou no 1783 tres nebulosas, e entre 1786 e 1797 oito cometas, en cinco dos que ten incuestionable prioridade, entre eles o Cometa Encke. O primeiro deles, descuberto o 1 de agosto de 1786, foi tamén o primeiro descuberto por unha muller. O ano seguinte comezou a ser asalariada real polo seu traballo de asistente, o que a converteu na primeira muller recoñecida oficialmente como científica. No 1797 presentou á Royal Society un índice de observacións de John Flamsteed, xunto cun catálogo de 561 estrelas omitidas accidentalmente no British Catalogue, e unha lista de erratas dese catálogo.

Volceu a Hannover no 1822 trala morte do seu irmán, pero xa non abandonou os seus estudos astronómicos, e no 1828 completou a redución comezada en xaneiro de 1800, de 2.500 nebulosas descubertas polo seu irmán. No 1828 a Royal Astronomical Society outorgoulle a medalla de ouro, e no 1835 elixiuna membro honorario. No 1846 recibiu a medalla de ouro do Rei de Prusia.

O asteroide 281 Lucretia foi nomeado polo seu segundo nome, e un cráter lunar no Sinus Iridium foi nomeado Caroline Herschel na súa honra.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Daniel Roberto Altschuler e Fernando J. Ballesteros (2016). *Las mujeres de la Luna. Historias de amor, dolor y valor*. Editorial: Next Door Publishers e Jot Down Books (Colección El café Cajal). ISBN: 978-84-944435-4-1
*Irene Cívico e Sergio Parra (2018). *Las chicas son de ciencias. 25 científicas que cambiaron el mundo* Penguim Random House. ISBN 978-84-9043-882-4.

### Outros artigos 
* E ti, que científicas coñeces?
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
* Mujeres matemáticas. Trece matemáticas, trece espejos
Margaret E. Knight

**Margaret E. Knight**, nada en York, Maine, o 14 de febreiro de 1838 e finada o 12 de outubro de 1914, foi unha inventora estadounidense.

## Traxectoria
Creou uns 90 inventos e 26 patentes, incluída unha máquina para fabricar bolsas de papel. Por este motivo foi chamada a 'raíña das bolsas de papel'. O seu primeiro invento patentouno á idade de 30 anos, aínda que se lle coñecen trebellos caseiros xa na súa xuventude, incluídos xoguetes para os seus irmáns. É considerada a 'Edison' feminina', abarcando o seu campo de invencións temas relacionados coa vestimenta, motores, prevención de accidentes nas fábricas, calzado, e outros.

A historia da 'raíña' é sinxela: despois comezar a traballar dende nena nunha fábrica de algodón, inventou o aparello para pregar, pegar e facer fondos cadrados para as bolsas, que anteriormente parecíanse ós sobres actuais, cun baixo aproveitamento do espazo interior. Fixo un modelo de madeira, pero necesitaba un en ferro para a patente. Un traballador na compañía que lle facía o modelo en ferro patentou a máquina e ella tivo que loitar legalmente ata consguir a patente en 1870. Ese mesmo ano fundou a súa propia e exitosa compañía, asociada cun home de negocios. A máquina orixinal inventada por ela para as bolsas está no Museo Smithsoniano en Washington.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Uve, Sandra (2018). *Supermujeres, superinventoras: Ideas brillantes que transformaron nuestra vida*. Madrid: Planeta S.A. .
*Palacios, Mercedes (2020). *Visionarias. Inventoras desconocidas.* Ed. Bridge. ISBN: 9788416670888.

### Outros artigos
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)

### Ligazóns externas 
*Margaret Ellen Knight (1838-1914) no blog Mujeres con ciencia
Sofia Kovalewska

**Sofia Vasilyevna Krukovsky Kovalewska**, nada en Moscova o 15 de xaneiro de 1850 (3 de xaneiro no calendario ruso) e finada en Estocolmo o 10 de febreiro de 1891, foi unha matemática rusa.

## Familia 
Pola súa parte materna, era descendente do rei de Hungría, Matías Corvino. Porén, o seu avó casou cunha xitana, en contra das normas reais. Como resultado, denegóuselle o título de príncipe ao que tiña dereito. Por parte do seu pai, tivo varios parentes famosos entre os seus antepasados ​​polacos, como o cartógrafo Friedrich Schubert e o astrónomo Theodor von Schubert.

## Traxectoria 
Sofía Kovalewska está considerada a matemática europea máis prestixiosa, o que compatibilizou coa escritura e a reivindicación dos dereitos femininos, loitando por abrir ás portas da universidade ás mulleres. Os seus profundos traballos en matemáticas fixeron reconsiderar ós seus coetáneos as arcaicas nocións da inferioridade da muller na ciencia. Realizou traballos sobre ecuacións diferenciais, teoría de funcións e cinemática. No 1874 recibiu o doutoramento da Universidade de Gotinga. Apareceron selos coa súa efixie en 1951 e 1996.

Nada nunha familia nobre, foi educada na propia casa, e así o seu carácter nervioso e retraído crese que foi debido á acción dunha estrita gobernanta que tivo de pequena. Sentiuse cedo atraída polas matemáticas: cóntase que a idade de once anos, as paredes da súa habitación estaban recubertas de papeis co traballo do matemático ruso Ostrogradski, e ós 14 anos aprendeu polos seus propios medios trigonometría para comprender a sección de óptica dun libro de física que estaba a ler por aquel entón. Diversas persoas convenceron ó pai para que ela asistira á escola para continuar os seus estudos. No 1869 intentou estudar matemáticas e ciencias na universidade de Heidelberg, persuadindo ás autoridades universitarias para que lle deixaran ir á clase de Gustave R. Kirchhoff. A súa tese doutoral, “Sobre a teoría de ecuacións diferenciais parciais” trataba sobre un sistema abondo xeral de ecuacións diferenciais de primeira orde e calquera número de variables, estendendo un traballo previo de Karl Weierstrass con condicións de contorno.

Grazas ao apoio de Gösta Mittag-Leffler conseguiu entrar como profesora da universidade de Estocolmo, ao principio sen soldo, e coa cátedra de matemáticas a partir de 1883, sendo a primeira muller en Europa en conseguilo. Promocionouna tamén na revista *Acta Mathematica,* fundada por el, sendo tamén a primeira muller editora dunha revista científica.

Residiu en Estocolmo dende o ano 1884.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
* Mujeres matemáticas. Trece matemáticas, trece espejos
Mary Leakey

**Mary Leakey** ou **Mary Douglas Nicol** cando solteira, nada o 6 de febreiro de 1913 e finada o 9 de decembro de 1996, foi unha antropóloga británica que, xunto con outros investigadores, descubriu na illa de Rusinga, o primeiro resto fósil, un cranio, dun antepasado do simio (un exemplar de Procónsul, extinguido no Mioceno).

## Traxectoria 
Filla dun pintor paisaxista, pasou a súa mocidade en Francia, en 1926 volveu a Londres e en 1930 realizou un curso universitario de arqueoloxía e xeoloxía. Coñeceu a Louis Leakey en 1933 en Cambridge, e casou con el en 1936. Traballou en colaboración co seu home na garganta de Olduvai gran parte da súa carreira, descubrindo ferramentas e fósiles de antigos homínidos. Famosa tamén por descubrir en 1978 as pegadas de dous *Australopithecus afarensis*, fosilizadas en Laetoli, Tanzania.
O seu fillo, Richard Leakey, é igualmente un paleontologo brillante.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
Lefebre

Marie(?) **Lefebre**, inventora francesa que en 1859 descubriu o uso dos nitratos para a conservación da carne, recibindo a patente da produción de nitratos. Traballou no campo da combinación entre N2 e O2, seguindo os traballos de Cavendish

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Hidden Giants, 2nd Edition*
* ''Chronology of Women's History*
### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller'' (en Wikibooks)
Nicole-Reine Lepaute

**Nicole-Reine Etable de la Briere Hortense Lepaute**, nada en París o 5 de xaneiro de 1723 e finada en Vanikoro o 6 de decembro de 1788, foi unha astrónoma francesa.

## Traxectoria 
Traballou nas predicións do regreso do cometa Halley en 1759. Tal traballo requiriu gran cantidade de cálculo, especialmente para determinar o efecto gravitatorio de Xúpiter e Saturno na órbita do cometa. No 1762 fixo os cálculos para a eclipse de Sol de 1764, visible en Francia, así como produciu unha táboa que amosaba o tempo e porcentaxe da eclipse (visible en toda España), traballo no que axudou o astrónomo francés Joseph Lalande. Escribiu un artigo (publicado en *Connaissance des temps*) sobre el, dando un mapa da extensión da eclipse de 15 en 15 minutos a través de Europa.

O seu marido era reloxeiro real de Francia, e na súa axuda fixo unha táboa co número de oscilacións por unidade de tempo dos péndulos de distintas lonxitudes para o libro que se publicaría co nome do seu home, *Traité d`horloguerie*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)

### Ligazóns externas 
* Nicole-Reine Etable Lepaute, matemática y astrónoma no blog Mujeres con ciencia
Modelo atómico

Un **modelo atómico** é a representación da estrutura interna dun átomo.

## Historia
Ao longo da historia, a constitución da materia tivo varios modelos. En particular, o modelo atómico naceu na antiga Grecia, na que Demócrito razoou que a materia estaba constituída por pequenas partículas indestrutibles ou indivisibles (que iso é o que significa átomo) de varios tipos, que asociou cos poliedros regulares. Na Grecia antiga razoouse, segundo as épocas, a existencia de átomos de ar, auga, lume, terra...

A teoría atómica ficou posteriormente no esquecemento até que, a comezos do século XIX, John Dalton estableceu os principios que rexen no fundamental hoxe en día. Porén, non foi ata o aumento da capacidade experimental que tivo lugar nese século cando se descubriu o electrón, que como partícula sub-atómica pasou a ser considerado como parte da estrutura dos átomos dando, polo tanto, lugar á existencia de modelos atómicos.

O primeiro foi debido ó descubridor do electrón, Thomson, que concibiu o átomo a modo de pudin ou pastel de pasas, no que o átomo estaría constituído por unha masa positiva na que estarían fixados os electróns como pasas no pastel. A experiencia de Rutherford, que manifestou que os átomos eran facilmente traspasables por cargas eléctricas, fixo posible o seu propio modelo, que concibeu como un núcleo positivo pesado e electróns ó seu arredor dando voltas.

Posteriormente, Niels Bohr concibiu o seu propio modelo que substituíu o de Rutherford. As cargas eléctricas (como os electróns) aceleradas (por exemplo, obrigadas por unha forza centrípeta a dar voltas arredor dun núcleo atómico) tiñan que emitir radiación, e polo tanto enerxía, co que indefectiblemente caerían ó núcleo e os átomos terían deixado de existir vai moito tempo. Bohr solucionou o problema expoñendo os seus célebres tres postulados, que facían un átomo estable e en consoancia en parte cos espectros atómicos de emisión e adsorción descontinua, pero que en certa forma eran contraditorios entre si. O descubrimento do protón e logo do neutrón, así como a introdución da Mecánica Cuántica, máis as adaptacións necesarias para unha adaptación máis fina ós espectros atómicos, fixeron posible un desenvolvemento da idea de átomo que culminou co actual modelo atómico Mecánico-Cuántico.

## Modelos atómicos famosos
***Modelo atómico de John Dalton**; modelo nacido no contexto da química, sendo o primeiro con bases científicas.
***Modelo atómico de Rutherford** (Ernest Rutherford);
***Modelo atómico de Bohr**; modelo cuantizado do átomo proposto en 1913 por Niels Bohr;
***Modelo atómico de Thomson** (Joseph John Thomson);
***Modelo atómico de Sommerfeld** (Arnold Sommerfeld).
***Modelo atómico de Schrödinger**; modelo cuántico non-relativista baseado na solución da ecuación de Schrödinger.
Mileva Marić

**Mileva Marić** (Милева Марић), tamén chamada **Mileva Marić-Einstein** e **Mileva Marić-Ajnštajn**, nada en Titel o 19 de decembro de 1875 e finada en Zürich o 4 de agosto de 1948, foi unha matemática serbia, primeira muller de Albert Einstein. Ás veces suxírese que contribuíu no aspecto matemático nas teorías deste.

## Traxectoria 
Naceu en Titel, Voivodina, pertencente naquel momento ao Imperio Austrohúngaro (hoxe en Serbia), a primeira filla do matrimonio de Milos Marić (1846-1922) e de Marija Ruzić-Marić (1847-1935). Pertencente a unha acomodada familia serbia, o seu pai rematou a súa carreira militar pouco despois do seu nacemento e conseguiu un traballo na capital do Condado de Sirmia, Ruma, onde viviu a familia entre 1877 e 1892. Máis tarde, trasladáronse a Zagreb. A familia tivo outros dous fillos: Zorka (1883-1938) e Miloš (1885-?).

Foi discípula de Nikola Tesla e en 1896 foi a quinta muller que entrou no Instituto Federal Politécnico de Zürich. Alí coñeceu a Einstein, con quen casou en 1903.

Tras o casamento, Mileva sacrificou a súa profesión, axudando a Einstein nun período crucial dos descubrimentos científicos daquel. Tiveron unha filla, Lieserl, nada antes da voda, e dous fillos, Hans Albert, profesor de enxeñería hidráulica en Berkeley e outro, perturbado, do que coidou ata a morte.

No inverno entre 1897 e 1898, en Heidelberg (Alemaña), Mileva quedou cativada polo estudo sobre a relación entre a velocidade dunha molécula e a distancia atravesada entre colisións, escribindo sobre as súas ideas a Einstein. O tema é un elemento relevante no estudo einsteniano sobre o movemento browniano, polo que recibiría o Nobel. Einstein admiraba a independencia intelectual e ambicións de Mileva, da que dixo ser “unha criatura igual a min e tan independente coma min”. A participación que corresponde a Mileva no traballo que se lle asigna a Einstein é fortemente discutida con diversa documentación, onde ás veces Einstein fala de “os nosos traballos" e “a nosa teoría".

A vida de Einstein e a de Mileva, como home e muller, e como científicos, foi desigual: Einstein deixou a Mileva por outra muller e ela pasou o resto da súa vida coidando do seu fillo.

## Notas 
## Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*
*Rubio, Esther (2006) *¿Por qué en la sombra?* Editorial: Eneida (colección Biblioteca Ensayo) ISBN: 978-84 95427-81-6.

## Véxase tamén 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
Trol (Terra Media)

Un **trol** é un ser xigantesco e malvado que aparece nas novelas de J. R. R. Tolkien. Moitos troles eran servidores de **Sauron** e medían cinco metros.

## Características 
Os troles foron creados por Melkor na Primeira Idade do mundo, aínda que a súa orixe verdadeira non se coñece. ***Bárbore*** conta que os troles creáronse a partir de Ents, corrompidos polos orcos, que son á súa vez elfos torturados e corrompidos tamén por *Melkor*. Tamén se di que os troles creáronse como burla dos *Ents*.

No **"Hobbit"**, os troles descríbense como seres enormes (disque ó redor de 10 pés de alto), poderosos, feos e particularmente estúpidos. A súa grosa pel protéxeos dos golpes, pero a maioría deles transfórmanse porén en pedra cando se ven expostos ós raios do sol. É por iso que viven en cavernas, onde acumulan grandes tesouros. Ós troles gústalles matar polo pracer de matar, e comen carne de Home, Hobbit, Anano ou Elfo en canto se lles presenta a ocasión.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Ent

Un **ent** é un membro dunha raza de seres fantásticos que forman parte do universo mitolóxico das obras de J. R. R. Tolkien.

Tamén coñecidos coma *"Pastores de árbores"* por seren gardiáns das árbores e dos bosques, os *ents* acabaron adoptando un aspecto que se asemella moito as árbores, tanto, que cando permanecen inmóbiles e en silencio, a maioría das criaturas da **Terra Media** non poden distinguilos. O seu fogar é o *Bosque de *'Fangorn*, aínda que o hobbit Merri afirma ter oído pola *Marca'' historias sobre criaturas similares no Bosque Vello.[miniatura|Figura dun ent no Desfile do [Solsticio de 2007 en Fremont (Seattle).|centro]]
Sybilla Masters

**Sybilla Masters**, finada en 1720, foi a primeira muller que coñecemos como inventora (adiantándose oitenta anos á segunda inventora norteamericana), así como a primeira persoa das colonias inglesas en norteamérica en patentar. O seu nacemento, data e lugar, son descoñecidos.

## Traxectoria
Nas colonias norteamericanas comíase fariña de millo, que as mulleres moían entre dúas pedras grandes, levando unha gran cantidade de traballo. Sybilla observou ás mulleres nativas, que machacaban o millo con paus cun bo rendemento, a raíz do que inventou un muíño que usaba martelos e do que se obtiña fariña limpa, o que permitiu ver o resultado dende unha nova perspectiva, ó que chamou “Arroz Tuscarora”. Partiu da colonia a Inglaterra en 1712 para patentar o invento, pero tivo que esperar ó 1715 para que o rei lle concedera a patente para ó nome do seu marido Thomas Masters, que, legalmente pasou a ser o inventor, pero sempre mantivo a autoría da súa muller. Sybilla volveu a América no 1716, despois dunha segunda patente: era hábil coas súas mans; traballaba con follas de palma e palla, e discorreu un xeito de entretecelas, o que usou para facer sombreiros, poñendo unha tenda en Londres para a venda de sombreiros e bonetes feitos dese xeito mentres esperaba a concesión de patentes (que daquela non seguía unhas normas burocráticas como na actualidade). Á volta a América, Thomas Masters construíu un muíño coa súa idea para exportar a Inglaterra a nova fariña, pero así como o muíño traballou ben, o novo sabor non tivo mercado.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Uve, Sandra (2018). *Supermujeres, superinventoras: Ideas brillantes que transformaron nuestra vida*. Madrid: Planeta S.A. .
*Palacios, Mercedes (2020). *Visionarias. Inventoras desconocidas.* Ed. Bridge. ISBN: 9788416670888.

### Outros artigos
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
Sarah Mather

**Sarah Mather** nada en 1796 e finada o 21 de xuño de   1868, foi unha inventora. En 1845 obtivo a patente para un modelo de periscopio submarino dotado dunha lámpada. Perfeccionou o seu invento e en 1864 obtivo unha nova patente para a mellora.

Pouco se sabe da vida de Sarah Mather, nin cando naceu nin cando morreu, na entrada en *The Biographical Dictionary of Women in Science* sinalan que casou e, polo menos, tivo unha filla.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Uve, Sandra (2018). *Supermujeres, superinventoras: Ideas brillantes que transformaron nuestra vida*. Madrid: Planeta S.A. .
*Palacios, Mercedes (2020). *Visionarias. Inventoras desconocidas.* Ed. Bridge. ISBN: 9788416670888.

### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
Periscopio

miniatura|Principio de funcionamento dun periscopio. 
Un **periscopio** (etim. do grego *peri*- e -*scopio*, περισκοπεῖν, "mirar arredor") é un aparello que serve para ver arredor, en particular de xeito elevado á liña de visión dende a situación dos ollos. Usa espellos ou prismas para a redirección dos raios luminosos.

Na súa forma sinxela é un tubo cun xogo de espellos nos extremos, paralelos e nun ángulo de 45º respecto da liña que os une. Pódese usar para ver sobre a cabeza da xente nunha multitude. Esta forma de periscopio, coa adición de simples lentes, foi usado para propósitos de observación en trincheiras durante a primeira guerra mundial.

Os periscopios máis complexos usan prismas no canto de espellos, e dispón de aumentos, como os usados nos submarinos.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Periscopecx.png|Planos dun periscopio sinxelo.
Ficheiro:US Navy 990331-N-1556A-006 performs a visual inspection through the boats periscope of the surface area around the boat.jpg|Periscopio nun submarino.
Barbara McClintock

**Barbara McClintock**, nada en Hartford (Connecticut) o 16 de xuño de 1902 e finada en Huntington (Nova York) o 2 de setembro de 1992, foi unha xenetista estadounidense, que obtivo o Premio Nobel de Medicina no 1983, a terceira muller pero a primeira en conseguilo de xeito individual.
## Traxectoria
Estudou na Universidade Cornell, acadando o doutoramento no 1927. Descubriu os transposóns mentres traballaba para explicar os patróns de cor das sementes do millo. O seu traballo foi pasado por alto moitos anos, ó non estar conforme cos entón vixentes modelos de xenética.

Os seus descubrimentos non se recoñeceron até que Jacob e Monod chegaron ás mesmas conclusións.

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* E  ti, que científicas coñeces?
* Mulleres e Premios Nobel
Lise Meitner

**Lise Meitner**, nada en Viena o 7 de novembro de 1878 e finada en Cambridge o 27 de outubro de 1968, foi unha física austríaca que investigou a radioactividade e física nuclear..

## Traxectoria 
Foi a terceira de oito fillos dunha familia xudía. Estudou física na Universidade de Viena (na que entrou no 1901) con Ludwig Boltzmann. Despois de doutorarse, mudouse a Berlín en 1907 para estudar con Max Planck e Otto Hahn na Universidade Friederich Wilhelm. Nesta institución traballou durante 30 anos liderando unha sección no Instituto Kaiser Wilhem (na actualide, *Max Planck Institut*). Ambos investigaron a radioactividade, un dende a perspectiva química e a outra dende a física. No ano 1918 descubriu o Protactinio. No 1923 descubriu a transición non radioactiva denominada Efecto Auger.

Ó ser anexionada Austria por Alemaña no 1938, pola súa condición de xudía, Lise viuse forzada a trasladarse a Suecia, pasando a traballar en malas condicións no *Instituto Manne Siegbahn* de Estocolmo. Reuniuse de xeito clandestino con Otto Hahn en Copenhaguen (Dinamarca) para programar unha nova rolda de experiencias, que proporcionaron a evidencia da fisión nuclear e foron publicados en xaneiro de 1939, dando Lise a explicación física das observacións e ao proceso de fisión nuclear o mes seguinte.

Ó longo da súa vida publicou numerosos artigos en revistas científicas, recibiu cinco doutorados e outros recoñecementos, coma a medalla de Ouro Max Planck no 1949​ O cráter de  Venus  Meitner tamén conmemora o seu nome. Así mesmo, o asteroide (6999)  Meitner recibiu este nome na súa honra. En 1997 o elemento químico 109 recibiu o nome de meitnerio como recoñecemento a Meitner.

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Daniel Roberto Altschuler e Fernando J. Ballesteros (2016). *Las mujeres de la Luna. Historias de amor, dolor y valor*. Editorial: Next Door Publishers e Jot Down Books (Colección El café Cajal). ISBN: 978-84-944435-4-1
* Ignotofsky, Rachel (2017). *Mujeres de ciencia : 50 intrépidas pioneras que cambiaron el mundo* (1ªed.). Madrid. ISBN 978-84-16830-80-0

*Tsjeng, Zing (2020). *Mujeres olvidadas : las científicas*. Madrid. ISBN 978-84-415-4214-3,

### Outros artigos 
* E ti, que científicas coñeces?

* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
*Efecto Matilda
*Mulleres en física
Maria Mitchell

**Maria Mitchell**, nada en Nantucket (Massachusetts) o 1 de agosto de 1818 e finada en Lynn o 28 de xuño de 1889, foi a primeira muller dedicada a astronomía nos Estados Unidos e a primeira muller que formou parte da Academia Estadounidense de Artes e Ciencias.

## Traxectoria 
Terceira nunha familia con dez fillos, asistiu a un centro de ensino para señoritas, tendo ademais autoeducación.

Foi profesora de astronomía para mulleres no Vassar College e chegou a ser a directora do seu observatorio. O primeiro de outubro de 1847 converteuse na terceira muller en descubrir un cometa co telescopio (''Miss Mitchell's Comet*) polo que recibiu unha medalla de ouro do rei Federico de Dinamarca. Calculou táboas de posicións astronómicas de Venus, tomou fotografías dos planeta Xúpiter e Saturno e das súas lúas, estudou nebulosas, estrelas dobres e eclipses solares. Desenvolveu teorías sobre as súas observacións como a revolución dunha estrela arredor doutra nas estrelas dobres en formación e a influencia da distancia e da composición química na variación da cor da estrela. Estudou a eclipse solar total. Tomou as primeiras fotografías ordinarias do Sol e elaborou unha hipótese sobre as manchas solares que, no canto de ser nubes serían cavidades na superficie solar.

Foi a primeira muller elixida para ocupar un posto en diversas institucións científicas americanas, como a AAAS (Asociación Americana para o Avance da Ciencia).

## Recoñecemento 
Pola súa figura reciben o seu nome: o observatorio de Nantucket, un barco da segunda guerra mundial, un cráter lunar, un asteroide e foi incluída na galería da fama dos Estados Unidos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Claramunt Vallespí, Rosa; Claramunt Vallespí, Teresa (2012). *MUJERES EN CIENCIA Y TECNOLOGIA*. UNED. ISBN 9788436264210.
* Daniel Roberto Altschuler e Fernando J. Ballesteros (2016). *Las mujeres de la Luna. Historias de amor, dolor y valor''. Editorial: Next Door Publishers e Jot Down Books (Colección El café Cajal). ISBN: 978-84-944435-4-1.

### Outros artigos 
* Astronomía

### Ligazóns externas 
* Maria Mitchell, la profesora de astronomía que con 14 años guiaba a los barcos balleneros no blog Mujeres con Ciencia.
Papaventos

miniatura|Papaventos.
miniatura|"Empinando" un papaventos.
Un **papaventos** é un aparello voante que se move coa forza do vento, dirixido desde terra por medio de cables que o suxeitan e transmiten a forza de quen o está guiando, forza que se opón a unha compoñente do vento que trata de arrastralo.

## Historia 
[miniatura|esquerda|Deseño en madeira dun papaventos, do libro de John Bate *[The Mysteryes of Nature and Art*  (1635) na sección 'Como facer un dragón de fogo' (ver pé de ilustración).]]
 
Foron inventados na China, onde os materiais ideais para a súa construción eran doados de conseguir: seda para a vela e para facer fío fino e soporte de alta tensión, e bambú para unha estrutura resistente e lixeira.

A súa invención é reclamada polos filósofos chineses do s. V Mozi (Mo Di) e Lu Ban (Gongshu Ban). Cara a 549, é seguro que se facían papaventos de papel, pois en dito ano un deles foi empregado nunha mensaxe para unha misión de rescate. Fontes antigas e medievais chinesas describen papaventos usados para medir distancias, vento, elevar xente, sinalización e comunicación para operacións militares. Da China pasaron a Camboxa, Tailandia, India, Xapón, Corea e o mundo occidental.

Nas illas do Pacífico son usados papaventos antropomórficos en cerimonias relixiosas, para enviar pregarias ós deuses. As tradicións de papaventos na Polinesia úsanse polos antropólogos para aproximarse ás tradicións primitivas en Asia.

[miniatura|upright=1.4|Nenos voando un papaventos. Gravado publicado en Alemaña no 1828 por [Johann Michael Voltz]]

Os papaventos arribaron tarde a Europa, aínda que xa os romanos usaban bandeiríns voantes. O coñecemento da existencia dos papaventos chegou a Europa a traverso de Marco Polo cara a finais do século XIII, e mariñeiros trouxeron papaventos do Xapón e Malaisia nos séculos XVI e XVII. Aínda que de xeito inicial foron contemplados como curiosidade, nos sécuolos XVII e XVIII foron usadas para a investigación científica. pero o 10 de maio de 1752, o francés Thomas-François Dalibard levou a cabo unha experiencia semellante usando unha barra de ferro de 12 m e obtendo chispas dunha nube. De feito, entre 1860 e 1910 houbo unha idade de ouro dos papaventos. Foron usados como medio científico, en meteoroloxía, aeronáutica, comunicacións sen fíos e fotografía, así como para elevación de xente ou con fins enerxéticos.

O desenvolvemento dos aeroplanos mecánicos diminuíu o interese polos papaventos. Xa na II Guerra mundial o seu uso foi limitado. Dende entón, son usados sobre todo como recreo.

## Notas
Christiane Nüsslein-Volhard

**Christiane Nüsslein-Volhard**, nada en Magdeburg o 20 de outubro de 1942, é unha bióloga alemá, xunto con Eric Wieschaus, conduciu un espectacular e exitoso proxecto de mutaxénese a grande escala que iluminou o programa de desenvolvemento embriónico da mosca da froita (*Drosophila melanogaster*).

## Traxectoria 
A bioloxía molecular é tradicionalmente feudo de pequenos laboratorios e experimentos que amosan principios ou exemplos de posible significación xeral. A norma son experimentos que mostran a actividade dun xene ou a acción dunha proteína. Por outra parte, a vixilancia de complexos biolóxicos son relativamente raros. Pero xenetistas como Nüsslein-Volhard foron máis ambiciosos, desenvolvendo coleccións de organismos mutantes que serven para fundamentar a investigación de procesos completos e ás veces, o traballo de moitos investigadores.

As moscas da froita foron longo tempo o cabalo de batalla da xenética polo seu pequeno tamaño, pequeno tempo de crecemento e complexidade vital. O rico conxunto de ferramentas e coñecemento preexistente continúa a fertilizar traballos posteriores. O que Nüsslein-Volhard e Wieschaus fixeron foi xerar mutacións aleatorias en xenes individuais e coller os representativos con descendentes amosando efectos letais durante o desenvolvemento embriónico (por exemplo, defectos de nacemento en moscas).

Desenvolveron unha vasta colección mutantes malformados, moitos con nomes descritivos como *ourizo, aleixado* e *cogombro*. O estudo deses mutantes e as súas interaccións levou a importantes novas percepcións do desenvolvemento temperá da Drosophila, de xeito especial os mecanismos que subxacen ós segmentos corporais, o que influenciou directamente estudos sobre segmentación en mamíferos, o que (de xeito menos obvio) é central no noso desenvolvemento e é aínda evidente na nosa columna vertebral.

## Recoñecementos 
En 1995 recibiu o Nobel de Fisioloxía ou Medicina xunto a Edward B. Lewis e Eric Wieschaus. 

En 2022, foi nomeada doutora honoris causa pola Universidade Pompeu Fabra de Barcelona.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de mulleres gañadoras do Premio Nobel
Malén Ruiz de Elvira

**Magdalena Ruiz de Elvira Zubizarreta** é unha xornalista dedicada ao ámbito da ciencia.

## Traxectoria 
Despois de estudar Enxeñería Superior de Telecomunicacións e Xornalismo, profesionalmente dedicouse ó xornalismo de tipo científico, difundindo en importante diarios de España artigos sobre ciencia e tecnoloxía en xeral, medio ambiente ou medicina, e escribindo sobre temas concretos como a catástrofe de Chernóbil, a SIDA, ou a clonación da ovella Dolly.

Ten obtido diversos premios no seu labor.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
Margarita Salas

**Margarita Salas Falgueras**, nada en Caneiru (Valdés) o 30 de novembro de 1938 e finada en Madrid o 7 de novembro de 2019, foi unha bioquímica asturiana.

## Traxectoria 
Licenciada en Ciencias Químicas pola Universidade Complutense de Madrid, publicou máis de 200 traballos científicos. Foi discípula de Severo Ochoa, co que traballou nos Estados Unidos, despois de facelo con Alberto Sols en Madrid. Casada co tamén científico Eladio Viñuela, xuntos encargáronse de impulsar a investigación española no campo da bioquímica e da bioloxía molecular.

Pertenceu a varias das máis prestixiosas sociedades e institutos científicos nacionais e internacionais, colaborando e sendo membro do consello editorial de importantes publicacións científicas. Obtivo diferentes galardóns, sendo nomeada "Investigadora Europea" en 1999 pola UNESCO, e recibiu o premio Xaime I de investigación en 1994. Foi directora do Instituto de España (1995-2003), organismo que agrupa á totalidade das Reais Academias Españolas.

Investigou no Centro de Bioloxía Molecular "Severo Ochoa", centro de investigación mixto do CSIC e da Universidade Autónoma de Madrid, traballou dende finais dos 1960 co virus bacteriófago *Phi29*, que infecta unha bacteria non patóxena, Bacillus subtilis, de grande utilidade na investigación en biotecnoloxía.

Foi membro da Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais (dende 1988) e presidenta da Fundación Severo Ochoa. O 4 de xuño de 2003 tomou posesión da cadeira **i** da Real Academia Española, sendo a primeira muller científica en ingresar nesta institución.

En maio de 2007 foi nomeada membro da Academia Nacional de Ciencias dos Estados Unidos, sendo a primeira muller española da institución.

En xullo de 2008, polo Real Decreto 1175/2008, BOE do 12 de xullo, o rei Xoán Carlos I nomeouna Marquesa de Canero.

No 2019, con máis de 80 anos, seguía a traballar diariamente como investigadora no laboratorio.

No 2022 o Ministerio de Ciencia e Innovación publicou as bases da primeira convocatoria dos Premios Nacionales de Investigación para Jóvenes, entre eles o Premio Nacional Margarita Salas, na área de bioloxía.

## Premios destacados 
* 1994 Premio Rey Jaime I de Investigación.
* 1999 Premio Nacional de Investigación Santiago Ramón y Cajal.
* 2000 Premio L'Oréal-UNESCO a Mulleres en Ciencia
* 2005 Medalla de Ouro ó Mérito no Traballo.
*2016 Medalla Echegaray (Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais) Foi a primeira muller en recibila.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* De Marchi, Vichi,. (2020). *Ellas son de ciencias : Historias, pasiones y sueños de 15 científicas*. Madrid: Ediciones del Laberinto. ISBN&nbsp;978-84-1330-038-2
*Palacios, Mercedes (2020). *Visionarias. Inventoras desconocidas.* Ed. Bridge. ISBN: 9788416670888.

* 
### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)

### Ligazóns externas 
* Margarita Salas na exposición virtual Mulleres na Ciencia

* ¿Por qué tan pocas? Margarita Salas
Caterina Scarpellini

**Caterina Scarpellini Fabri**, nada en Foligno o 29 de outubro de 1808 e finada no mesmo lugar o 28 de novembro de 1873, foi unha meteoróloga, astrónoma e matemática italiana.

## Traxectoria 
Fundou co seu marido a revista *La Corrispondenza scientifica in Roma. Bullettino universale* na que publicou algúns dos seus traballos. Estudou o ozono, mediu as concentracións de ozono no aire e determinou unha relación inversamente proporcional entre a concentración deste gas no aire e a propagación da epidemia de cólera en Roma en 1867. Estudou as eclipses solares, os terremotos, as choivas de meteoros. Documentou a observación dun gran cometa (*C/1854 F1*). Mediu condicións hidrométricas e hidrotermais do Tíber da súa época. Entre outros.

Organizou a estación meteorolóxica ozonométrica en Roma e descubriu un cometa no ano 1854.

## Recoñecementos 
En 1872, Italia concedeulle unha medalla de ouro polo traballo que realizou en estatística.

Un cráter venusiano leva o seu apelido.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
Mary Somerville

**Mary Somerville**, nada o 26 de decembro de 1780 en Escocia e finada o 28 de novembro de 1872 en Nápoles, foi unha matemática e científica escocesa.

## Traxectoria 
Mary era filla de William George  Fairfax, un oficial naval, que chegou a ser  vicealmirante, e da súa segunda esposa. O fogar da familia estaba en  Burntisland, no condado de  Fife (Escocia). Foi a quinta de sete fillos, pero tres deles morreron moi novos. Aos seus dous irmáns homes déuselles unha boa educación, pero ás mozas apenas se lles ensinou a ler. Con todo, con dez anos acudiu durante un ano ao colexio, e cando retornou á súa casa, espertóuselle a paixón pola lectura. A pesar do empeño dos seus pais para que se adestrase nas tarefas domésticas nunha escola de señoritas, contou co apoio dun dos seus tíos que a animou para que aprendese latín.

Cando tiña uns trece anos, a familia trasladouse a Edimburgo, onde continuou coas súas clases para completar a súa formación como dama de clase alta, incluíndo costura, leccións de piano e pintura. Foi o seu profesor de pintura, Alexander  Nasmyth, quen a iniciou no estudo das matemáticas, ao darse conta do interese da moza polos elementos de  Euclides cando explicaba un problema de perspectiva a un dos seus alumnos. 

A partir de 1838, os problemas de saúde de William  Somerville levaron ao matrimonio para trasladarse a vivir no sur de Italia, en busca dun clima mellor. O seu marido falecería en 1860. Durante os 34 anos que residiu en Italia,  Mary publicou obras matemáticas, que influíron nos traballos de James  Clerk  Maxwell, así como en 1848, o seu " Physical  Geography" (Xeografía física), tratado que continuou vixente ata ben entrado o século  XX. O asteroide (5771)  Somerville tamén conmemora o seu nome.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Somerville, Martha. *Personal Recollections, From Early Life to Old Age, of Mary Somerville*. Boston: Roberts Brothers, 1874. (escrito pola súa filla) Reprinted by AMS Press (xaneiro de 1996), ISBN 0-404-56837-8.
* Neeley, Kathryn A. *Mary Somerville: Science, Illumination, and the Female Mind*, Cambridge e Nova York: Cambridge University Press, 2001.
*Daniel Roberto Altschuler e Fernando J. Ballesteros (2016). *Las mujeres de la Luna. Historias de amor, dolor y valor*. Editorial: Next Door Publishers e Jot Down Books (Colección El café Cajal). ISBN: 978-84-944435-4-1
*Verdejo Rodríguez, Amelia (2017). *Mujeres matemáticas : las grandes desconocidas*. Vigo: Universidade de Vigo. Servizo de Publicacións. ISBN&nbsp;978-84-8158-733-3.

### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
Nettie Stevens

**Nettie Maria Stevens**, nada en Cavendish (Vermont) o 7 de xullo de 1861 e finada en Baltimore (Maryland) o 4 de maio de 1912, foi unha bióloga xenetista estadounidense.

## Traxectoria 
En 1905, descubriu os cromosomas X e Y que determinan o xénero traballando con moscas da froita (*Drosophila melanogaster*), dando así a proba á hipótese de Calvin Bridges de que os xenes estaban contidos nos cromosomas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
*Efecto Matilda
Rosalyn Sussman Yalow

**Rosalyn Sussman Yalow**, nada o 19 de xullo de 1921 e finada o 30 de maio de 2011, foi unha investigadora en física médica norteamericana gañadora do Premio Nobel de Medicina.

## Traxectoria 
Nada en Nova York o 19 de xullo de 1921, graduouse no 1941 no Hunter College, onde desenvolveu o seu interese na física. Á vista das dificultades de ser muller (e xudía), colleu un traballo como secretaria dun bioquímico, pero pronto recibiu unha oferta como profesor asistente de física na Universidade de Illinois, pasando a ser a única muller entre 400 membros. Casou no 1943 con Aaron Yalow e acadou o doutoramento en 1945.

Con posterioridade, o seu marido traballou no Hospital de Veteranos da Administración do Bronx, poñendo a punto o servizo de radioisótopos, pasando Rosalyn a desenvolver xunto con Solomon Berson o RIA, unha técnica de trazado de radioisótopos que permite a medida de cantidades moi pequenas de varias substancias biolóxicas no sangue. De xeito orixinal foi usada para estudar os niveis de insulina na diabete, pero logo foi usada en centenas doutras substancias, incluídas hormonas, vitaminas e enzimas, todas elas demasiado pequenas para ser detectadas. A pesar do seu alto potencial comercial, ambos refusaron patentar o método. No 1976, converteuse na primeira muller que recibiu o Albert Lasker Award for Basic Medical Research. O ano seguinte foi o Premio Nobel de Medicina, xunto con Roger Guillemin e Andrew V. Schally. Berson morrera con anterioridade, polo que non foi considerado para recibilo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mulleres e Premios Nobel
Jeanne Villepreux-Power

**Marina Jeanne Villepreux-Power**, nada en Juillac en 1794 e finada en 1871, foi unha bióloga francesa.

## Traxectoria 
Filla dun zapateiro, emigrou a París, onde chegou a ser unha brillante axudante de costureira e fíxose afamada pola creación do traxe de voda dunha princesa. Tras coñecer un rico comerciante e nobre inglés en Sicilia, James Power, casou en 1818 en Mesina, pasando a vivir en Sicilia durante 20 anos.

Converteuse en naturalista, a primeira (1832) que creou e usou acuarios para experimentacións no medio acuático, polo que é recoñecida como a nai da acuariofilia. De 1832 a 1842 foi a única muller na Academia Catania e membro correspondente da Sociedade Zoolóxica de Londres (máis outras 16 academias). Escribiu varios libros, publicando a Sociedade Histórica de Mesina *Guida per la Sicilia*, un brillante e erudito inventario da contorna da illa. Foi famosa en toda Europa polo seu traballo sobre a cuncha do argonauta. É mencionada nun libro francés de 1899, *Les femmes dans la science*, de Alphonse Rebiere.

O seu apelido, “Villepreux-Power”, lévao tamén un importante cráter de Venus.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
Mary Walker

miniatura|dereita|Mary Walker
**Mary Walker**, nada en 1832 e finada en 1919, foi unha personalidade estadounidense da medicina.

## Traxectoria 
Nada no estado de Nova York, graduouse no Colexio Médico de Siracusa no 1855. Estableceuse e casou con Albert Miller, non adoptando a apelido do seu marido en contra do costume. Déronlle unha medalla ó honor do Congreso en 1866 pola súa actividade prestando servizos de cirurxía durante a guerra civil estadounidense, sendo a única muller e único civil en recoñecérselle e debido ó seu arriscado comportamento, atendendo a feridos de ambos bandos. Con posterioridade, en 1917, foille retirada ó converterse en sufraxista e defender os dereitos das mulleres. Nun xesto en liña coas súas ideas, negouse a devolvela, levándoa consigo ata a súa morte e séndolle con posterioridade devolto o honor polo Presidente Jimmy Carter.
 
Durante a súa vida loitou contra as malas influencias do tabaco e o alcohol. Foi autora de diversos escritos, incluído un traballo semi-autobiográfico. A súa efixie aparece en diversos selos do *US postal Service*.

Non fixo descubrimentos nin investigación recoñecida, pero a súa actuación como médico marcou un fito dentro dos servizos prestados polas mulleres nesta ciencia.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
Janet Taylor

**Janet Taylor**, nada en 1804 e finada en 1870, foi unha matemática, astrónoma e fabricante de aparellos británica para a navegación, exerceu nun campo totalmente dominado polos homes e vedado ás mulleres naquela época.

## Traxectoria 
Jane Ann Ion asistiu en principio a unha escola onde o seu pai era o único profesor, e logo ganou un premio que lle permitiu asistir a clases en Londres. Nun tempo na que as Universidades estaban vedadas ás mulleres, completou a súa formación de xeito autodidacta. Para poder dedicarse ó seu traballo, casou en 1821 con George Taylor. Oito fillos non impediron a súa dedicación, que lle proporcionou independencia aínda que nominalmente fora o seu marido quen figurara.

Escribiu 14 textos sobre navegación e astronomía, como o “Tablas Luni-Solares e Horarias” e “Principios de navegación simplificada” en 1837, e fabricou o chamado “Cálculo marino”, no que combinaba un sextante e un preciso calculador analóxico para resolver problemas astronómicos de triangulación e obter a lonxitude xeográfica dun barco. Asemade, incorporou en 1856 un horizonte artificial ó sextante, obtendo diversas patentes. Entrou no negocio dos compases ó comezar a construírse barcos de ferro, que trastocaban as medidas, aumentando así o seu negocio de ensino e fabricación de instrumentos. Morreu de bronquite en 1870.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
Lidia White

**Lydia White Shattuck**, nada en East Landoff, Nova Hampshire, o 10 de xuño de 1822 e finada en South Hadley, Massachusetts, en 1889, foi unha botánica estadounidense.

## Traxectoria 
Graduouse no Mount Holyoke no ano 1851. Un ano despois da súa graduación volveu a este centro como mestra de Botánica. Chegou a ser unha eminente botánica, coñecida de xeito internacional. A súa actividade levouna a traballar con botánicos europeos, e foi unha das artífices para conseguir que o seu centro pasara de seminario a facultade, retirándose en 1889, pouco antes de logralo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
Mary Walton

**Mary Walton,** nada en Nova York en 1827,  foi unha enxeñeira e inventora estadounidense, que desenvolveu o seu traballo a finais do século XIX. Foi unha pioneira na loita contra a contaminación atmosférica e acústica provocada pola revolución industrial.

## Traxectoria 
En 1879 desenvolveu un método para deflectar as emisións de fume a través de tanques de auga, adaptándoo despois ás locomotoras. Esta inventora neoiorquina patentou asemade un aparello para atallar o intolerable ruído do traqueteo producido polos novos trens elevados que estaban a ser instalados nas grandes cidades estadounidenses, vendendo despois os dereitos ao metro de Nova York. Consistía nun sistema de rebaixe sonoro que apoiaba os raís nunha caixa de madeira con algodón e rechea despois de area.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Claramunt Vallespí, R. M., Portela Peñas, I., e Claramunt Vallespí, T. (2003). *Las mujeres en las ciencias experimentales* (2ª ed.). Madrid: Universidad Nacional de Educación a Distancia.
* 2020, *Damas de Manhattan*, Pilar Tejera, Editorial Casiopea. 

* Uve, Sandra (2018). *Supermujeres, superinventoras: Ideas brillantes que transformaron nuestra vida*. Madrid: Planeta S.A. .

### Outros artigos 
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
Seo

O termo **Seo** pode referirse a

***Seo**, cada unha das glándulas mamarias da muller; 
***Seo materno**, sinónimo de útero;
***Seo**;
***Seo**;
***Seo do óso**, cavidade dentro do espesor dun óso ou entre as articulaciones dos ósos;
***Seo-BirdLife**, colectivo ecoloxista dedicada ó estudo das aves.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***O Seo**, lugar da parroquia de Cazás, no concello de Xermade;
***Viseo**, lugar da parroquia de Morquintián, no concello de Muxía.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Seón**, lugar da parroquia de Freixís, no concello de Navia de Suarna.