Guerra civil chinesa

A **guerra civil chinesa**, foi unha guerra civil que tivo lugar na China entre as forzas leais ao Kuomintang (ou Partido Nacionalista Chinés) (KMT), que gobernaban na República da China e as forza leais ao Partido Comunista Chinés (PCCh). Este conflito iniciouse en agosto de 1927 despois da Expedición do Norte, dirixida polo xeneralísimo Chiang Kai-shek, e, esencialmente, terminou cando cesaron as grandes hostilidades en 1950. Xeralmente pódese dividir en dúas etapas: a primeira desde 1927 ata 1937 e a segunda desde 1946 ata 1950 coa segunda guerra sino-xaponesa  separándoos. A guerra foi un importante punto de inflexión na historia da China moderna, cun cesamento non oficial das hostilidades entre os bandos, quedando finalmente baixo control dos comunistas a China continental (incluída a illa de Hainan), onde se proclamou o novo réxime da República Popular da China (RPC), mentres os nacionalistas lograban manter o control sobre os territorios insulares de Taiwán, Pescadores e varias illas costeiras da provincia de Fujian, territorios nos que se mantivo ata a actualidade o réxime da República da China (RdC). Tamén causou un enfrontamento político e militar duradeiro entre os dous lados do estreito de Taiwán, coa RdC en Taiwán e a RPC na China continental que declaran oficialmente ser o goberno lexítimo de toda a China.

## Orixes 
### A primeira Fronte Unida 
miniatura|Sun Yat-sen na Academia Militar de Whampoa. 
Sun Yat-sen, líder do Kuomintang (KMT), buscou o auxilio das potencias estranxeiras para vencer aos señores da guerra que se fixeran co control no norte da China por mor da caída da dinastía Qing, tras a abdicación do último emperador, Puyi. As democracias occidentais ignoraron os esforzos do líder nacionalista para atraerse a súa axuda. Con todo, en 1921 Sun Yat-sen recorreu á Unión Soviética. Facendo uso do pragmatismo político, os líderes soviéticos lanzaron unha política ambigua en virtude da cal apoiaban o KMT de Sun ao mesmo tempo que ao recentemente fundado Partido Comunista da China (PCCh). Os soviéticos esperaban a consolidación dos comunistas pero estaban preparados para a vitoria de calquera dos dous bandos. Deste xeito iniciouse a loita polo poder entre os nacionalistas e os comunistas.

En 1923 unha declaración conxunta en Shanghai de Sun e do representante soviético Adolf Iofe comprometeu a Unión Soviética a prestar axuda para a unificación nacional da China. Os asesores soviéticos -o máis prominente dos cales, Mikhail Borodin, era axente da Komintern- empezaron a chegar á China en 1923 para apoiar a reorganización e consolidación do KMT segundo a liña trazada polo Partido Comunista da Unión Soviética. O PCCh recibira da Komintern instrucións de cooperar co KMT e aos seus membros animábaselles a unirse a eles sempre que os partidos mantivesen as súas identidades, formando así a Primeira Fronte Unida entre os dous partidos. Os membros comunistas permitíuselles unirse ao KMT sobre unha base individual. O KMT en 1923 tiña 50.000 membros. para levar a cabo estudos militares e políticos durante varios meses. Chiang fora un dos lugartenentes de Sun Yat-sen desde os días da sociedade secreta Tongmenghui ou *Alianza unida*, o movemento político precursor do KMT. Ao regreso de Chiang Kai-shek, a finais de 1923, este tomou parte na creación da Academia Militar de Whampoa (inaugurada o 1 de maio de 1924) nos arredores de Cantón, cidade sede do goberno durante a alianza KMT-PCCh.

Con todo, despois de que Sun Yat-sen morrese (1 de marzo de 1925), o KMT dividiuse en movementos esquerdistas e dereitistas. Os membros do KMT tiñan medo de que os soviéticos estivesen a tratar de destruír o KMT desde o interior usando o PCCh. O PCCh comezou entón movementos en oposición á Expedición do Norte, e aprobou unha resolución na súa contra nunha reunión do partido.

Logo, en marzo de 1927, o KMT celebrou a súa segunda reunión de partido onde os soviéticos axudaron a aprobar resolucións contra a Expedición e frear o poder de Chiang. Pronto, o KMT estaría claramente dividido.

### Expedición do Norte (1926-1928) e cisma no KMT 
A principios de 1927, a rivalidade entre o KMT e o PCCh levounos a unha división nas filas revolucionarias. O PCCh e os membros á esquerda do KMT decidiran trasladar a sede do goberno do KMT de Guangzhou a Wuhan, onde a influencia comunista era máis forte. O PCCh referiuse a isto como o Incidente do 12 de abril ou o Masacre de Xangai. Este incidente ampliou a brecha entre Chiang Kai-shek e Wang Jingwei, outro señor da guerra que controlaba a cidade de Wuhan.

Eventualmente, a á esquerda do KMT tamén expulsou membros do PCCh do goberno de Wuhan, que á súa vez foi derrubado por Chiang Kai-shek. Chiang Kai-shek, na súa calidade de comandante en xefe do Exército Nacional Revolucionario (ENR), iniciou a Expedición do Norte que levaba tempo postergada. Era unha acción en contra dos señores da guerra e pretendía a unificación da China baixo o mando do KMT. O KMT renovou a súa campaña contra os señores da guerra e capturou Pequín en xuño de 1928. Pronto, a maior parte da China do Leste estivo baixo control do goberno central de Nanjing, que pronto recibiu o recoñecemento internacional como único goberno lexítimo da China. O goberno do KMT anunciou, de acordo con Sun Yat-sen, a fórmula para as tres etapas da revolución: unificación militar, tutela política e democracia constitucional.
## Insurxencia comunista (1927-1937) 
miniatura|Tropas do ENR disparando artillaría contra as forzas comunistas
Durante a década de 1920, os activistas do PCCh refuxiáronse na clandestinidade ou fuxirón o campo, onde fomentaron unha rebelión armada. A rebelión do PCCh contra o goberno nacionalista comezou o 1 de agosto de 1927 en Nanchang, Jiangxi. Do levantamento de Nanchang xurdiu a formación dun exército rebelde comunista, o Exército Vermello dos Traballadores e Campesiños Chineses, que máis tarde se convertería no Exército Popular de Liberación. O 4 de agosto, as forzas do Exército Vermello abandonaron Nanchang e dirixíronse cara ao sur nun ataque contra Guangdong. As forzas gobernamentais rapidamente recuperaron Nanchang mentres as forzas rebeldes escapaban ao campo. Mikhail Borodin volveu en outubro, outra vez, á Unión Soviética vía Mongolia. En novembro, Chiang Kai-shek foi a Shanghai e invitou a Wang a unirse a el. O 11 de decembro, o PCCh comezou o levantamento de Cantón, establecendo un soviet alí ao día seguinte, pero o 13 de decembro perdeu a cidade tras un contraataque baixo as ordes do xeneral Zhang Fakui. O 16 de decembro, Wang Jin fuxiu a Francia. Agora había tres capitais na China: Pequín que era a capital da república internacionalmente recoñecida, outra en Wuhan gobernada polo PCCh e o KMT de esquerdas e outra en Nanjing rexida polo réxime de dereitas do KMT e que seguiría sendo a capital do KMT durante a próxima década.

Isto marcou o comezo dunha loita armada que durou dez anos, coñecida na China continental como a "guerra civil dos dez anos" (十年内战) que terminou co incidente de Xi'an cando Chiang Kai-shek foi forzado a formar a Segunda Fronte Unida contra as forzas invasoras do Xapón. En 1930 a guerra das Chairas Centrais estalou como un conflito interno do KMT, conflito que foi levado a cavo por Feng Yuxiang, Yan Xishan e Wang Jingwei que buscaban eliminar os focos restantes da actividade comunista mediante unha serie de cinco campañas de cerco. A primeira e segunda campaña fallaron e a terceira foi abortada debido ao incidente de Mukden. A cuarta campaña (1932-1933) logrou algúns éxitos temperáns, pero os exércitos de Chiang foron maltratados cando tentaron penetrar no corazón da República Popular da China de Mao. Durante estas campañas, as columnas do KMT penetraron rapidamente nas zonas comunistas, pero foron facilmente absorbidas pola grandeza do campo e non puideron consolidarse.

Por último, a finais de 1934, Chiang lanzou unha quinta campaña que implicou o cerco sistemático da rexión soviética de Jiangxi con fortíns militares. A diferenza de campañas anteriores en que penetrarón profundamente nun único golpe, esta vez as tropas do KMT pacientemente construen fortificacións, separadas unhas cinco millas, para cercar os ámbitos comunistas e cortar as subministracións de materiais e fontes de alimentos. A longa marcha foi unha retirada militar asumida polo Partido Comunista da China, liderada por Mao Zedong para fuxir da persecución ou ataque do exército do Kuomintang. Esta consistío nunha serie de marchas, durante as cal numerosos exércitos comunistas que estaban no sur se retirarón cara ao norte e oeste. Durante a marcha sobre Jiangxi a fronte do primeiro exército, liderado por unha comisión militar inexperta, estaba á beira da aniquilación polas tropas de Chiang Kai Shek cuxas tropas atopabanse en Jiangxi. Os comunistas, baixo o mando de Mao Zedong e Zhou Enlai, "escaparón na súa fuxida retirandose cara ao oeste e norte, polo que terían percorrido máis de 9.000 km en 370 días". A ruta pasou por algúns dos terreos máis difíciles do oeste da China fuxindo cara ao oeste, e logo cara ao norte en dirección Shaanxi. En novembro de 1935, pouco despois de establecerse no norte de Shaanxi, Mao fíxose cargo oficialmente da posición de liderado que ostentaba Zhou Enlai no Exército Vermello. Despois dunha importante reorganización dos papeis oficiais, Mao converteuse no presidente da Comisión Militar, con Zhou e Deng Xiaoping como vicepresidentes. Isto marcou a posición de Mao como o líder preeminente do partido, con Zhou nunha segunda posición respecto del.

A marcha terminou cando o  PCCh chegou ao interior de  Shaanxi. O exército de Zhang  Guotao, que tomou unha ruta diferente a través do noroeste da China, foi en gran parte destruído polas forzas de  Chiang  Kai-shek e os seus aliados: os hui, grupo étnico que se compón principalmente por musulmáns da fe sunní e da   camarilla  Ma (coñecida como a familia de señores da guerra  Ma). Ao longo do camiño, o exército comunista confiscou bens e armas dos señores da guerra e señoríos locais, mentres recrutaba campesiños e pobres, solidificando o seu chamamento ás masas. Das 90.000 a 100.000 persoas que iniciaron a longa marcha desde a República China Soviética, só preto de 7.000-8.000 chegaron a Shaanxi. Os restos das forzas de Zhang finalmente uníronse a Mao en Shaanxi, pero co seu exército practicamente destruído, Zhang, mesmo como membro fundador do PCCh, nunca puido desafiar a autoridade de Mao. Esencialmente, esta gran fuxida fixo de  Mao o líder indiscutible do Partido Comunista da China.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Zhu, Zongzhen e Wang, Chaoguang, *Liberation War History*, 1st Edition, Social Scientific Literary Publishing House en Beijing, 2000, ISBN 7-80149-207-2 (set)
* Zhang, Ping, *History of the Liberation War*, 1st Edition, Chinese Youth Publishing House en Beijing, 1987, ISBN 7-5006-0081-X (pbk.)

### Ligazóns externas 
* "Armored Car Like Oil Tanker Used by Chinese" *Popular Mechanics*, marzo de 1930, artigo e foto dun tren armado da Guerra civil chinesa
* THE CONCEPT OF OPERATIONS FOR THE HUAI-HAI CAMPAIGN
* Topographic maps of China Series L500, U.S. Army Map Service, 1954–