Límites de Atterberg

Os **límites de Atterberg** ou **límites de consistencia** utilízanse para caracterizar o comportamento dos solos finos. O seu nome vén dado polo científico sueco Albert Mauritz Atterberg. (1846-1916).

Os límites baséanse no concepto de que nun solo de grao fino só poden existir catro estados de consistencia segundo a súa humidade. Así, un solo atópase en estado sólido, cando está seco. Ao engadirlle auga pouco a pouco vai pasando sucesivamente aos estados de semisólido, plástico, e finalmente líquido. Os contidos de humidade nos puntos de transición dun estado a outro son os denominados límites de Atterberg.

Os ensaios realízanse no laboratorio e miden a cohesión do terreo e o seu contido de humidade, para iso fórmanse pequenos cilindros de 3mm de espesor co solo. Seguindo estes procedementos defínense tres límites:
  
# **Límite líquido**: Cando o solo pasa dun estado semilíquido a un estado plástico e pode moldearse. Para a determinación deste límite emprégase a culler de Casagrande.
# **Límite plástico**: Cando o solo pasa dun estado plástico a un estado semisólido e faise crebadizo.
# **Límite de retracción** ou **contracción**: Cando o solo pasa dun estado semisólido a un estado sólido e deixa de contraerse ao perder humidade.

Relacionados con estes límites, defínense os seguintes índices:
* **Índice de plasticidade**: **Ip** ou **IP** = **wl - wp**
* **Índice de fluidez**: **If** = Pendente da curva de fluidez 
* **Índice de tenacidade**: **It** = **Ip/If**
* **Índice de liquidez** (**IL** ou **IL**), tamén coñecida como **Relación humidade-plasticidade** (**B**): 
:::**IL** = **(Wn - Wp) / (Wl-Wp)** (Wn = humidade natural)

## Límite Líquido 
Esta propiedade mídese en laboratorio mediante un procedemento normalizado no que unha mestura de solo e auga, capaz de ser moldeada, se deposita na culler de Casagrande, e se golpea consecutivamente contra a base da máquina, facendo xirar a manivela, até que a rego que previamente se recortou, se cerra nunha lonxitude de 12&nbsp;mm (1/2"). Se o número de golpes para que o rego se peche é 25, a humidade do solo (razón peso de auga/peso de solo seco) corresponde ao límite líquido. Dado que non sempre é posible que a rego se peche na lonxitude de 12&nbsp;mm exactamente con 25 golpes, existen dous métodos para determinar o límite líquido:
- graficar o número de golpes en coordenadas logarítmicas, contra o contido de humidade correspondente, en coordenadas normais, e intrapolar para a humidade correspondente a 25 golpes. A humidade obtida é o Límite Líquido.
- segundo o método puntual, multiplicar por un factor (que depende do número de golpes) a humidade obtida e obter o límite líquido como resultado de tal multiplicación

## Límite Plástico 
Esta propiedade mídese en laboratorio mediante un procedemento normalizado pero sinxelo consistente en medir o contido de humidade para o cal non é posible moldear un cilindro de solo, cun diámetro de 3&nbsp;mm. Para isto, realízase unha mestura de auga e solo, que se amasa entre os dedos ou entre o dedo índice e unha superficie inerte (vidro), até conseguir un cilindro de 3&nbsp;mm de diámetro. Ao chegar a este diámetro, desármase o cilindro, e volve amasarse até lograr novamente un cilindro de 3&nbsp;mm. Isto realízase consecutivamente até que non é posible obter o cilindro da dimensión desexada. Con ese contido de humidade, o solo vólvese quebradizo (por perda de humidade) ou vólvese pulverulento. Mídese o contido de humidade, o cal corresponde ao Límite Plástico. Recoméndase realizar este procedemento polo menos 3 veces para diminuír os erros de interpretación ou medición.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* T.William Lambe, Mecánica de Suelos. Impreso en México,1999. ISBN 968-18-1894-6
* ASTM D4318-05 Standard Test Method for Liquid Limit, Plastic Limit and Plasticity Index of soils.