Agustina Bessa-Luís

**Maria Agustina Ferreira Teixeira Bessa**, máis coñecida como **Agustina Bessa-Luís**, nada en Vila Meâ (Amarante) o 15 de outubro de 1922 e finada en Porto o 3 de xuño de 2019, foi unha escritora portuguesa.

Está considerada unha das figuras máis importantes, e se cadra a máis orixinal, das letras portuguesas do século XX. En 2006 o Centro PEN Galicia outorgoulle o premio Rosalía de Castro.

## Traxectoria 
A familia paterna procedía da zona de Amarante, a súa avoa materna era de Zamora e Agustina falaba español con soltura.

En 1932 a familia se trasladouse a Porto. Agustina casou en 1945 e foi vivir a Coímbra. Desde 1950 residiu en Porto co seu marido,  con estadías breves fóra de Portugal.

Algúns dos seus libros teñen versión cinematográfica ao cargo de Manoel de Oliveira, como por exemplo *Fanny Owen* que deu en  *Francisca* (1981). Foi escritora do guión da película *Party* (1996), do mesmo director.

Foi membro do Conselho Directivo da Comunitá Europea degli Scrittori, de Roma, en 1961 e 1962 e tamén membro da Académie Européenne des Sciences, des Arts et des Lettres, de París, da Academia Brasileira de Letras e da Academia das Ciências de Lisboa, onde foi nomeada sócia-emérita, en 2013. Colaborou en varias publicacións periódicas, foi directora do xornal *O Primeiro de Janeiro* (1986 e 1987). Dirixiu o Teatro Nacional de D. Maria II.

En 2005 participou no programa da RTP *Ela por Ela*, serie de 13 episodios sobre proverbios e aforismos, en conversa con Maria João Seixas, dirixido por Fernando Lopes.

En xullo de 2006, pouco despois de terminar *A Ronda da Noite*, deixou de escribir e retirouse da vida pública, `por motivos de saúde.

Á súa morte o goberno portugués decretou un día de loito nacional.

## Obra 
### Narrativa 
* 1948: *Mundo Fechado* (reeditado en 2004, con prólogo novo)
* 1950: *Os Super-Homens*
* 1951-1953: *Contos Impopulares.* En español: *Cuentos impopulares,* Madrid, Alianza, 1982.
* 1954: *A Sibila.* En español: *La sibila,* Madrid, Alfaguara, 2005. 
* 1956: *Os Incuráveis*
* 1957: *A Muralha*
* 1958: *O Susto*
* 1960: *Ternos Guerreiros*
* 1961. *O Manto*
* 1962: *O Sermão do Fogo.* En español*: Sermón de fuego,* Madrid, Texto, 2007*.*
* 1964: *As Relações Humanas: I* - *Os Quatro Rios*
* 1965: *As Relações Humanas: II* - *A Dança das Espadas*
* 1966: *As Relações Humanas: III* - *Canção Diante de uma Porta Fechada* (reeditados xuntos en Século XXI)
* 1967: *A Bíblia dos Pobres: I* - *Homens e Mulheres*
* 1970: *A Bíblia dos Pobres: II* - *As Categorias*
* 1971: *A Brusca* (relatos)
* 1975: *As Pessoas Felizes*
* 1976: *Crónica do Cruzado Osb*
* 1977: *As Fúrias*
* 1979: *Fanny Owen.* En español: *Fanny Owen,* Barcelona, Crítica, 1988
* 1980: *O Mosteiro*
* 1983: *Os Meninos de Ouro*
* 1983: *Adivinhas de Pedro e Inês*
* 1984: *Um Bicho da Terra* (novela sobre Uriel da Costa)
* 1984: *Um Presépio Aberto*
* 1985: *A Monja de Lisboa* (novela sobre Maria da Visitação)
* 1987: *A Corte do Norte* (novela histórica)
* 1988: *Prazer e Glória*
* 1988: *A Torre* (relato)
* 1989: *Eugénia e Silvina*
* 1991: *Vale Abraão*
* 1992: *Ordens Menores*
* 1994: *As Terras do Risco*
* 1994: *O Concerto dos Flamengos*
* 1995: *Aquário e Sagitário*
* 1996: *Memórias Laurentinas*
* 1997: *Um Cão que Sonha*
* 1998: *O Comum dos Mortais*
* 1999: *A Quinta Essência*
* 1999: *A Bela Adormecida* (relato)
* 1999: *Dominga* (relato)
* 2001: *O Princípio da Incerteza*: I — *Jóia de Família*
* 2002: *O Princípio da Incerteza*: II — *A Alma dos Ricos*
* 2003: *O Princípio da Incerteza*: III — *Os Espaços em Branco*
* 2004: *Antes do Degelo*
* 2005: *Doidos e Amantes*
* 2006: *A ronda da noite*
* 2012: *Cividade* (relato de 1951)
* 2018: *Deuses de Barro* (novela de 1942)

### Literatura infantil 
* 1983: *A Memória do Giz* (ilustrado por Teresa Dias Coelho)
* 1987: *Contos Amarantinos* (ilustrado por  Manuela Bacelar)
* 1987: *Dentes de Rato* (ilustrado por  Martim Lapa). En español: *Dientes de ratón*, Madrid, Alfaguara, 1990.
* 1990: *Vento, Areia e Amoras Bravas* (ilustrado por Mónica Baldaque)
* 2004: *O soldado romano* (ilustracións de Chico)
* 2007: *O Dourado* (ilustrado por Helena Simas)

### Teatro 
* 1958: *Inseparável ou o Amigo por Testamento*
* 1961: *As Etruscas*
* 1986: *A Bela Portuguesa*
* 1992: *Estados Eróticos Imediatos de Soren Kierkegaard*
* 1996: *Party: Garden-Party dos Açores*, diálogos
* 1998: *Garret: O Eremita do Chiado*

### Biografías 
* 1979: *Santo António*
* 1979: *A Vida e a Obra de Florbela Espanca*
* 1979: *Florbela Espanca*
* 1981: *Sebastião José*
* 1982: *Longos Dias Têm Cem Anos — Presença de Vieira da Silva*
* 1986: *Martha Telles: o Castelo Onde Irás e Não Voltarás*

### Crónicas, memorias, textos variados 
* 1961: *Embaixada a Calígula* (relato de viaxe)
* 1979: *Conversações com Dimitri e Outras Fantasias* (ensaios)
* 1980: *Arnaldo Gama. "Gente de Bem"*
* 1981: *A Mãe de um Rio* (texto con fotografía)
* 1981: *Dostovievski e a Peste emocional*
* 1981: *Camilo e as circunstâncias*
* 1982: *Antonio Cruz, o Pintor e a Cidade*
* 1982: *D.Sebastião: o Pícaro e o Heroíco*
* 1982: *O Artista e o Pensador como Minoria Social*
* 1984: *"Menina e Moça" e a teoria do inacabado*
* 1986: *Apocalipse de Albrecht Dürer* (interpretación de Douro)
* 1987: *Introdução à lieitura da* Sibila
* 1988: *Aforismos*
* 1991: *Breviário do Brasil* (diario de viaxe)
* 1994: *Camilo: Génio e Figura*
* 1995: *Um Outro Olhar sobre Portugal* (relato de viaje), con fot. de Pierre Rossollini, e ilustracións de Maluda
* 1996: *Alegria do Mundo I: escritos dos anos de 1965 a 1969*
* 1997: *Douro* (texto e fotografía), coa súa filla Mónica Baldaque
* 1998: *Alegria do Mundo II: escritos dos anos de 1970 a 1974*
* 1998: *Os Dezassete Brasões* (texto e fotografía)
* 2000: *O Presépio: Escultura de Graça Costa Cabral* (texto e fotografía). Con Pedro Vaz
* 2000: *Contemplação Carinhosa da Angústia* (ensaios). En español: *Contemplación cariñosa de la angustia*, Valladolid, Cuatro.ediciones, 2004
* 2001: *As Meninas* (texto e pintura)
* 2002: *O Livro de Agustina* (autobiografía)
* 2002: *Azul* (divulgación). Con Luísa Ferreira
* 2002: *As Estações da Vida* (texto con fotografía de Jorge Correia Santos)
* 2004: *O Soldado Romano* ( ilustrado por Chico)
* 2012: *Civilidade* (ensaios)
* 2012: *Kafkiana* (ensaios)
* 2013: *Caderno de significados*
* 2017: *Ensaios e Artigos (1951-2007)*, Fundação Calouste Gulbenkian, 2793 pp., 3 vols., recompilación final dos seus ensaios

== Adaptacións cinematográficas da súa obra
* 2005: Doutora Honoris Causa pola Universidade do Porto / Facultade de Letras
*2006: Premio Rosalía de Castro do Centro PEN Galicia

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Bulger, Laura Fernanda (199o). *A Sibila: Uma superação inconclusa.* Lisboa.
* Castelo Branco, Maria do Carmo (1990). *A fala da Sibila: nótulas para a leitura de “A Sibila” de Agustina Bessa Luís.* Porto
* Costa, Maria Moreira da (1990). *A Sibila de Agustina Bessa Luís.* Mem Martins.
* Dumas, Catherine (2002). *Estética e personagens no romance de Agustina Bessa Luís.* Porto.
* Leão, Isabel Vaz Ponce de; Olímpio Pinheiro (1999). *Agustina 1948-1998. Bodas escritas de oiro.* Porto.
* Lemos, Filomena Maria; Laura Maria Pereira (2000). *Ler, reler, criar, produzir… a obra literária “Dentes de Rato”.*
* Lima, Isabel Pires de (2001). *Vozes e olhares no feminino.* Porto.
* Lopes, Silvina Rodrigues (1989.). *A alegria da comunicação.* Lisboa-
* Lopes, Silvina Rodrigues (1992). *Agustina Bessa Luís: As hipóteses do romance*. Porto.
* Machado, Álvaro Manuel (1983). *Agustina Bessa Luís: O Imaginário Total*. Lisboa.
* Manuel, Maria Antónia Câmara; João Manuel Morais (1987). *Análise de “A Sibila” de Agustina Bessa Luís*. Lisboa.
* Marinho, Maria de Fátima (1999). *O romance histórico em Portugal*. Porto
* Padrão, Maria Glória; Maria Helena Padrao (1987). *A Sibila de Agustina Bessa Luís: o romance e a crítica*. 3a ed.
* Padrão, Maria Helena (1998). *Os Sentidos da Paixão.* Edições da Universidade Fernando Pessoa, Porto.
* Portela Filho, Artur (1986). *Agustina por Agustina*. Entrevista conduzida por Artur Portela Fº, Lisboa.
* Saraiva, Antonio José; Lopes, Óscar (1978): *História da literatura portuguesa*. Porto.

### Ligazóns externas
* Entrevista  na Nosa Terra