Mariano Guadalupe Vallejo

**Mariano Guadalupe Vallejo Lugo**, nado en Monterey o 4 de xullo de 1807, e finado en Sonoma o 18 de xaneiro de 1890, foi un político, militar e terratenente californiano. Naceu cando California era parte integrante do Vicerreinado de Nova España, chegou ó rango de comandante do exército mexicano e foi o baluarte da independencia de California respecto de México e da posterior anexión desta ós Estados Unidos de América.

## Biografía 
Oitavo fillo dunha rica familia de crioulos españois estabelecidos en California, Mariano Vallejo era secretario persoal do Gobernador de California, Luís Argüello, cando en 1821 chégalle a noticia dos Tratados de Córdoba e a concesión da Independencia de México por parte de Fernando VII, acto que Vallejo viu como unha traizón. Vallejo iría ascendendo de rango militar e encabezando varios corpos que se rebelarían fronte ó novo Estado mexicano.

En 1832, co prestixio gañado nas súas fazañas militares, casou con Francisca Benicia Carrillo, filla dunha das familias máis ricas de San Diego. En 1833, Vallejo asumiu a comandancia do Presidio de San Francisco e en 1835 foi nomeado Comandante do Cuarto Distrito Militar e Director da Colonización da Fronteira Norte, o máis alto rango militar da California Norte.

Coa morte do Gobernador Figueroa en setembro de 1835, toma o seu lugar o impopular Nicolás Gutiérrez, o que provoca o levantamento de Juan Bautista Alvarado, sobriño de Mariano Vallejo. Alvarado tenta persuadir a Mariano Vallejo para que se unise á sublevación, pero este négase a participar nun primeiro momento. Coa entrada en Monterey do exército californiano sublevado dirixido por José Castro e dun corpo de estadounidenses encabezado por Isaac Graham, o Gobernador Gutiérrez entrégase o 5 de novembro de 1836 e Juan Alvarado proclámase Gobernador do Estado Libre de Alta California. O 7 de novembro Alvarado escribe a Vallejo para pedirlle que forme parte do Goberno de California. O 29 de novembro chega Vallejo a Monterey e é proclamado Comandante Xeral do Estado Libre de Alta California. O novo Goberno de California implantaría a Constitución liberal española de 1812 en contraposición ao Goberno mexicano e proclamaría a República de California.
miniatura|Vallejo na súa mocidade. Fotografía de 1841 (trátase dunha das 10 fotografías máis antigas en Commons).
En 1842, o Goberno Federal mexicano, decatado do feito e temendo unha revolta independentista en California, empregando a forza militar derrocou a Alvarado e a Vallejo, substituíndoos por Manuel Micheltorena, dándolle poderes tanto civís como militares.

Na mañá do 14 de xuño de 1846, Mariano Vallejo foi feito prisioneiro, xunto co seu irmán Salvador e o seu cuñado Jacob Leese, tras encabezar o que se chamou a Rebelión da Bandeira do Oso, que tentou emular á xurdida en Texas dez anos antes, tras a que Texas conseguiu a súa independencia respecto de México.

Tras sufrir de malaria na súa estancia no presidio, foi posto en liberdade o 1 de agosto ó aceptar manterse neutral na Guerra de Intervención estadounidense ocorrida entre os Estados Unidos e México (1846-1848).

Trala derrota de México fronte ós Estados Unidos e a sinatura do Tratado de Guadalupe Hidalgo en 1848, Mariano Vallejo amosa a súa lealdade á Constitución dos Estados Unidos e persuade ós californios a facer o mesmo. Así, convértese no principal influente da Convención Constitucional do Estado de California e en 1850 é elixido Senador por California.

O 13 de abril de 1851, unha das súas fillas, Epifania "Fannie" Vallejo (1835-1905), casou co xeneral John B. Frisbie (1823-1909) quen pouco despois sería enviado a México polo goberno dos Estados Unidos para establecer boas relacións e dar recoñecemento o goberno de Porfirio Díaz. A familia Frisbie Vallejo estableceuse en México. Tiveron tres fillos e catro fillas, todos eles casaron e quedaron residindo en México.

Ó longo da súa vida, Mariano Vallejo foi adquirindo unha gran cantidade de terras, converténdose no maior produtor vinícola de California, centrado sobre todo no Val de Napa, dando lugar así a uns dos máis afamados viños de California.

Tamén foi autor dunha extensa historia de California que titulou *Recuerdos históricos y personales tocantes a la Alta California*, 1769-1849 e que non chegou a publicarse, pero cuxo manuscrito se conserva no Arquivo do Estado de California.

## Notas