open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
RMX Works from Ayu-mi-x 5 Non-Stop Mega Mix

***RMX Works from Ayu-mi-x 5 Non-Stop Mega Mix*** é o quinto álbum do tipo "*Non-Stop Mega Mix*" da cantante xaponesa Ayumi Hamasaki, lanzado ó mercado o 25 de setembro de 2003 baixo o selo avex trax e producido por Max Matsuura. Consiste en remixes das cancións do seu álbum de 2002, "RAINBOW". Este álbum tamén é o décimo cuarto álbum de remixes da carreira da artista, e de lonxe é o de peores vendas de todos eles.

## Lista de temas 
## Posición nas listas 
***Vendas totais:** 44,047 (Xapón)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *RMX Works from Ayu-mi-x 5 Non-Stop Mega Mix* información en Avex Network.
* *RMX Works from Ayu-mi-x 5 Non-Stop Mega Mix* información en Oricon.
Ayu-mi-x 6 -Gold-

***Ayu-mi-x 6 -Gold-*** é un álbum de remixes da cantante xaponesa Ayumi Hamasaki, lanzado o 26 de marzo do ano 2008 (o mesmo día que "Ayu-mi-x 6 -Silver-") baixo o selo avex trax e  producido por Max Matsuura. Este é o sexto título da serie de álbums "*ayu-mi-x*" e o seu primeiro álbum de remixes en catro anos, xa que en 2004 lanzara MY STORY Classical.

## Lista de temas 
## Posición nas listas 
### Xapón 
### Asia 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina Oficial de Ayumi Hamasaki
* TeamAyu - Club oficial de fans
Vitoria de Samotracia

A **Vitoria de Samotracia** (en grego antigo, *Νίκη της Σαμοθράκης* / *Níkê tês Samothrákês*) é unha estatua aproximadamente do ano 190 antes de Cristo, de mármore branco representando a divindade grega *Atenea Nike* (*Atenea que achega a vitoria*). Esta estatua consérvase no museo do Louvre en París (Francia).

## Restauración 
## Galería de imaxes

Ficheiro:Winged Victory of Samothrace.jpg|Vitoria de Samotracia no museo do Louvre.
Ficheiro:MECECarcova046.jpg|Copia da Vitoria de Samotracia no Museo de Escultura Comparada Ernesto de la Cárcova (Museo de calcos), Buenos Aires (Arxentina)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Museo do Louvre

### Ligazóns externas 
* Vista á lupa no sitio do Museo do Louvre
Warcraft: Orcs & Humans

***Warcraft: Orcs & Humans*** é un xogo de estratexia creado por Blizzard Entertainment e inspirado no xogo Warhammer, no que se enfrontan dous bandos, os feros orcos e os nobres humanos. Co tempo, en Warcraft II: Tides of Darkness novas razas uníranse a ambos bandos, o bando dos homes pasaría a ser a Alianza e o bando dos orcos pasou a ser a Horda. En Warcraft III: Reign of Chaos a Alianza e a Horda descubrirían Kalimdor, un novo continente, unha nova raza (e un terceiro bando), os Elfos nocturnos. Deberían loitar todos xuntos contra o novo bando formado por mortos viventes, A Praga, comandado polo Rei Lich e contra o exército de demos que outrora dominara aos orcos, a Lexión Ardente. Actualmente, Horda e Alianza enfróntanse de novo en World of Warcraft un xogo multixogador en liña, que, triunfou grazas ao tirón comercial da saga de Blizzard.

Warcraft suscitaba a posibilidade de xogar en tempo real con dous bandos distintos, os nobres humanos ou os salvaxes orcos. Presentaba unha resolución de 320x200. Aínda que esta entrega posuía gráficos non moi bos, rapidamente conquistábase aos xogadores debido á súa fantasía e orixinalidade.

A historia de Warcraft I dinos que nun mundo chamado Azeroth, onde viven os humanos gobernados polo benévolo rei Llane Wrynn III, certo día ábrese un portal dimensional, aberto polo último gardián de Tirisfal, Medivh, que deixa entrar exércitos de salvaxes orcos. Estes orcos, baixo o tiránico Señor da Guerra Blackhand (controlado secretamente polo meigo Gul'dan), están baixo un terrible feitizo dos demos e impulsados por eles rapidamente conquistan o reino de Stormwind. Con todo, malia os intrépidos esforzos dos nobres humanos, os orcos triunfan, facendo que miles e miles de refuxiados fuxan ao norte, a Lordaeron, abrindo as portas para unha nova entrega de Blizzard e o principio dun gran e caótico conflito.
Locucións galegas sobre o pan

miniatura|250px|*A pan e coitelo*:Ter xente na casa, estar a mesa posta

* *A pan comer*: albergar xenta na casa, a mesa posta . 
* *A pan e auga*: sen comer outra cousa que pan e auga. Aplícase a castigos ou penitencias de xexún .
* *Engana-lo pan*: comer calquera cousa acompañando o pan, aínda que non sexa de moito aprecio . 
* *Estar metido en fariña*: estar gordo . 
* *Facer un pan coma unhas hostias*: expresa o desacerto ou fracaso dunha empresa .
* *Non cocerlle o pan no corpo a un*: estar inquieto, desconfiado .
* *Non estar o forno pra bolos*: dise cando algo non é oportuno, cando non hai disposición para atender ou facer o que se propón 
* *Ser algo pan comido*: dise de algo difícil que se desexa ter, pero que se ten por seguro . Aplícase ás veces ás conquistas amorosas, dándoas por fáciles e seguras .
* *Ser da mesma fariña*: ser dúas persoas da mesma condición, costumes, familia, etc.. 
* *Ter pan pró ano*: ter o suficiente para pasar o ano, aínda que sexa modestamente .

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* PEREDA ÁLVAREZ, José María: "Aportaciones léxicas y folklóricas al estudio de la lengua gallega", en *Douro Litoral* 1953, 5ª série, VII-VIII, pp.&nbsp;19–52.
* RODRÍGUEZ GONZÁLEZ, Eladio: *Diccionario enciclopédico gallego-castellano*, Galaxia, Vigo 1958-1961.
* Frei : *Obra de 660 pliegos* (1762).
Seixas

O topónimo **Seixas** pode referirse a:

;En Galiza
***Seixas**, parroquia do concello de Cospeito;
***Seixas**, parroquia do concello das Somozas;
****Seixas**, lugar de dita parroquia;
***Seixas**, lugar da parroquia de Oíns, no concello de Arzúa;
***Seixas**, lugar da parroquia de Santa María de Arzúa, no concello de Arzúa;
***Seixas**, lugar da parroquia de San Román de Cervantes, no concello de Cervantes;
***Seixas**, lugar da parroquia de Sanguiñedo, no concello de Dozón;
***Seixas**, lugar da parroquia da Cervela, no concello do Incio;
***Seixas**, lugar da parroquia de Malpica de Bergantiños, no concello de Malpica de Bergantiños;
***Seixas**, lugar da parroquia de Dexo, no concello de Oleiros;
***Seixas**, lugar da parroquia de Vila de Rei, no concello de Trasmiras;
***Seixas**, lugar da parroquia de Santa Cristina de Cobres, no concello de Vilaboa;
***Seixas**, lugar da parroquia de Valcarría, no concello de Viveiro.

;Fóra de Galiza

;En Portugal
***Seixas**, freguesía do concello de Caminha;
***Seixas**, freguesía do concello de Vila Nova de Foz Côa.

Amais, como apelido, pode referirse a:

***Carlos Seixas**, compositor e organista portugués (1704 - 1742);
***Xaime Seixas**, crego esquerdista e galeguista (1915-1994);
***João Guisan Seixas**, escritor galego (n. 1957);
***Miguel Anxo Seixas Seoane**, historiador galego (n. 1960);
***Manuel Seixas**, escritor e músico galego (n. 1961);
***Xosé Manoel Núñez Seixas**, historiador galego (n. 1966).

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Seixán**, lugar da parroquia de Cabaleiros, no concello de Tordoia;
***Sixas**, lugar da parroquia de Moreira, no concello de Ponteareas.
Río Krka

Denomínanse **río Krka** os seguintes cursos de auga:
*o río Krka, en Croacia;
*o río Krka, en Eslovenia, afluente do río Sava.
A BEST

***A BEST*** é a primeira compilación de grandes éxitos da cantante xaponesa Ayumi Hamasaki, lanzado orixinalmente o 28 de marzo do ano 2001 baixo o selo avex trax e producido por Max Matsuura.

## Información 
A promoción para a primeira compilación de éxitos de Ayumi Hamasaki (tras só 4 anos dende o seu debut) foi explosiva, e algúns medios especularon que avex trax gastou millóns de yens en aparicións en televisión, revistas, comerciais e demais. O álbum consta de 6 portadas distintas, presente nunha caixa de cartón, en xeral para tódalas copias.

Os comerciais para o álbum fóronse facendo cada vez máis explosivos, comezando cinco días antes do lanzamento, e cada día o comercial ía cambiando, mentres que o esperado día chegaba. Os comerciais están rexistrados dentro das compilacións de Hamasaki "*A clips vol. 2*", así como na compilación de tres DVDs con case todo o material visual da artista "*COMPLETE CLIP BOX*".

As tres primeiras cancións, imaxes do comezo da súa carreira, foron regravadas pola artista. A voz comparada coas versións orixinais é moi distinta, principalmente en que o ton de voz de Ayumi fíxose máis groso co tempo. Outras cancións tamén foron arranxadas nas súas melodías, pero os rexistros de voz son os mesmos das versións orixinais, porén estas versións rearranxadas non están marcadas como tales no álbum (as cancións son "Boys & Girls" e "Seasons")

## Controversia 
Ayumi pensaba retirarse do mundo da música se o lanzamento deste álbum se convertía un fracaso, á parte de que non quería lanzar esta compilación xa que consideraba que estaba comenzando a súa carreira, e o lanzamento dun CD de grandes éxitos era para artistas xa consolidados. Por esa razón é pola que se ve a Ayumi Hamasaki chorando na portada do álbum, e pola que o símbolo principal é unha bágoa. Pero despois do éxito masivo do álbum, que logrou vender máis de catro millóns de copias (ata o momento o álbum con mellores vendas da cantante) decidiu seguir coa súa carreira, así como tamén asumiu que era un dos soportes principais do seu selo.

O álbum lanzouse o mesmo día que o segundo álbum de estudio da coñecida rival de Ayumi, Hikaru Utada, o que causou grande expectación sobre quen sería a gañadora do primeiro lugar. O álbum finalmente quedou no segundo lugar trala competición con Utada dentro da primeira semana nas listas semanais e, na seguinte, Hamasaki fíxose co primeiro lugar.

## Lista de temas 
### Versión xaponesa 
### Versión internacional 
Lanzada posteriormente en Singapur, Filipinas e Corea. As cancións son todas as versións orixinais.

## Posición nas listas 
***Vendas totais:** 4,295,353 (Xapón)
***Vendas totais:** 6,750,000 (Asia)

### Sinxelos incluídos 
**Vendas acumuladas dos sinxelos:** 9,215,020
Nervio estatoacústico

O **nervio estatoacústico**, **nervio auditivo** ou **nervio vestibulococlear** é o oitavo dos doce pares craniais. O seu nome débese á súa dobre función de audición e sensitivo para información nociceptiva. Leva a información dende o aparello auditivo ó cerebro. De camiño de oído ó cerebro atravesa o conduto auditivo interno, que se atopa no óso temporal.

## Composición do nervio 
O **VIII par cranial** está composto por tres feixes:
* **Nervio coclear:** recibe información do órgano de Corti de tipo auditivo. Lévaa ó córtex temporal.
* **Nervio vestibular superior:** recolle información do utrículo e dos condutos semicirculares superior e externo.
* **Nervio vestibular inferior:** recolle información do sáculo e conduto semicircular posterior.

## Funcións 
Dúas funcións:
* **Auditiva**: procede do órgano de Corti, pasa a través do nervio coclear e núcleo coclear, chega ós núcleos auditivos do troncoencéfalo e ó córtex auditivo, xeralmente no córtex temporal.
* **Nociceptiva**: recollida polos nervios vestibulares. Permite obter información da posición da testa.

## Lesións 
Unha lesión no feixe coclear produce xordeira do oído afectado. Nos outros feixes, prodúcense diversos síntomas: vertixe, perda de equilibrio etc.

## Relacións 
Atópase intimamente ligado co óso temporal. No interior do conduto auditivo interno relaciónase tamén co **VII par cranial** (nervio facial e intermediario de Wrisberg).

## Véxase tamén
Nervio facial

O **nervio facial** é o sétimo dos doce pares craniais. Asóciase con outro nervio, o intermediario de Wrisberg. Recolle información sensitiva do terzo anterior da lingua e leva información motora para os músculos da faciana. Tamén emite fibras cara aos ganglios do pescozo.

## Ramos do facial 
#### Ramos intracraniais 
* **Nervio petroso maior**: leva información parasimpática á glándula lacrimal.
* **Corda do tímpano**: recolle información sensitiva para as glándulas submandibular e submaxilar e para os dous terzos anteriores da lingua.
* **Nervio motor para o músculo do estribo**

#### Ramos extracraniais 
* **Nervio auricular posterior**: controla movementos os músculos da orella.
* **Ramo para o ventre posterior do digástrico**
* **Ramos maiores do facial** (divídense na glándula parótide):
** Ramo temporal
** Ramo cigomático
** Ramo mandibular
** Ramo bucal
** Ramo cervical

## Funcións do facial 
* **Motoras**: leva información motora para os músculos da faciana.
* **Sensitivas**: recolle información gustativa do terzo anterior da lingua.
* **Mixta**: leva información cara ás glándulas salivares.
* **Motora**: move o músculo do estribo.

## Núcleos asociados 
* Núcleo facial
* Núcleo gustativo-solitario
* Núcleo salivar superior

## Véxase tamén
Par cranial

Os **pares craniais** ou **nervios craniais** son un conxunto de doce pares de nervios pertencentes ó sistema nervioso central.

## Características 
Diferenciánse doutros nervios en que non saen da medula espiñal. Estes nervios dirixen a información en dous sentidos: do sistema nervioso central a músculos ou glándulas, e dos diversos territorios cara ó sistema nervioso central. Certos autores falan dun décimo terceiro par cranial, pero é moi discutida a súa existencia.

Son os principais responsables das diferentes vías de sensibilidade.

* I par cranial: nervio olfactorio. Responsable da vía olfactiva.
* II par cranial: nervio óptico. Vai da retina ó quiasma e outras estruturas do sistema nervioso central.
* III par cranial: nervio motor ocular común ou oculomotor. Move a maior parte dos músculos do ollo.
* IV par cranial: nervio troclear ou patético. Move o músculo oblicuo maior.
* V par cranial: nervio trixémino. Recolle a información sensitiva da faciana e leva motora para a mastigación.
* VI par cranial: motor ocular externo ou abducente. Leva información motora para o músculo recto externo do ollo.
* VII par cranial: nervio facial e intermediario de Wrisberg. Leva información motora para os músculos da faciana e recolle información sensitiva da lingua.
* VIII par cranial: nervio estatoacústico, auditivo ou vestíbulo-coclear. Recolle información auditiva e nociceptiva.
* IX par cranial: nervio glosofarínxeo.
* X par cranial: nervio vago ou pneumogástrico. Leva información parasimpático ás vísceras torácicas e a case todas as abdominais.
* XI par cranial: nervio accesorio ou accesorio espiñal.
* XII par cranial: nervio hipogloso.
Roland Barthes

**Roland Barthes**, nado en Cherbourg o 12 de novembro de 1915 e finado en París o 25 de marzo de 1980, foi un escritor e semiólogo francés.

## Traxectoria 
A súa infancia transcorreu en Baiona, e á idade de dez anos trasladouse a París. Realizou os seus estudos no Liceo Louis-le-Grand e na Facultade de Letras da Universidade de París. Alí titulouse en Letras Clásicas (1939) e Gramática e Filosofía (1943), mais despois tivo que interromper as súas actividades durante varios anos por mor dunha enfermidade.

Foi lector (profesor nativo) de francés en Alexandría e en Bucarest. Despois da Segunda guerra mundial, entre 1952 e 1959, traballou no Centro Nacional da Investigación Científica (CNRS), en París. Finalmente, foi nomeado xefe de Traballos de Investigación e, en 1962, xefe de estudos da Escola Práctica de Altos Estudos, organismo onde se adicou á investigación acerca da socioloxía dos símbolos, os signos e as representacións.

En 1967 escribiu a súa obra máis coñecida, o ensaio *A morte do autor*, e tres anos máis tarde a que moitos consideran a súa obra máis prodixiosa: *S/Z*. Durante a década de 1970 continuou desenvolvendo a súa crítica literaria, buscando novos ideais de textualidade e neutralidade novelística a través das súas obras.

Barthes morreu en 1980 tras ser atropelado por unha camioneta de lavandería na rúa das Écoles, xusto fronte á Sorbona, mentres regresaba dunha comida que tivera con François Mitterrand, e que a prensa ocultou para evitar que acusasen o político de gafe.

## Pensamento 
É parte da escola estruturalista, influenciado polo lingüista Ferdinand de Saussure, e crítico dos conceptos teóricos complexos que circularon dentro dos centros educativos franceses nos anos 50.

A súa produción literaria experimentou diversas evolucións: dende unhas orixes sartrianas extremas, desenvolveu despois unha investigación propiamente semiolóxica, cun interese especial pola lingüística. Durante un tempo interesouse polo campo chamado "texto": a obra literaria considerada dende diversos puntos de vista, nunca unilateralmente, e que implicaba, ou ben unha filosofía do suxeito de tipo psicanalítica, ou ben unha filosofía da sociedade de tipo marxista ou política.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Las muertes de Roland Barthes por Jacques Derrida 
* Roland Barthes por Philippe Sollers
Pirrón de Elis

miniatura|228px| Petrarcameister "O filósofo Pirrón no mar tormentoso", século XVI.

**Pirrón**, (en grego **Πύρρων ὀ Ἡλείος**), nado en Elis –cidade ó nordeste do Peloponeso– en 360 adc e finado en 270 adc, foi o primeiro filósofo escéptico que fixo da dúbida o problema central de toda a súa filosofía.

Coñécese a súa existencia a través do seu discípulo Timón. Quizais formara parte das tropas na expedición de Alexandre o Grande que chegou ata a India

Segundo Timón, era tan radical nas súas posturas escépticas que negaba que se puidese chegar aos primeiros principios da dedución aristotélica, aínda que sen chegar ás posturas de Antístenes, que renunciou a toda clase de filosofía.

Máis alá da dúbida de pensadores coma Sócrates, dicía que "incluso é imposible saber que non sabemos nada, inmersos en mundos de aparencias contraditorias". Como a maioría dos escépticos adicábase a demoler todos os argumentos utilizados polos que pretendían xustificar calquera dogma.

Por motivos facilmente imaxinables a Idade Media escolástica foi moi hostil cara á filosofía pirroniana, e como consecuencia diso destruíronse gran parte dos contidos escépticos. Posteriormente, no Renacemento volveu estar de actualidade e tivo certo eco en pensadores posteriores coma por exemplo Hume.

## Notas
Antístenes

***Antístenes*** (444&nbsp;a.&nbsp;C. — 365&nbsp;a.&nbsp;C.) foi un filósofo grego, o fundador da escola cínica. Nado en Atenas de pais tracios, a súa condición de estranxeiro marcouno durante toda a súa vida. Estímase que gozou de boa posición económica durante a súa xuventude, e estudou retórica baixo Gorxias, Hipias e Pródico.

Desencantado da filosofía existente, perdeu a fe nela. Nesa situación fíxose discípulo de Sócrates. O seu entusiasmo pola disciplina socrática levouno a fundar unha escola no santuario e ximnasio de Cinosargo; o nome do lugar (probablemente de κύων ἀργός, *kýon argós*, "can áxil") é unha das probables orixes para o nome de *cínicos* (no grego κυνικός, *kynikós*, "semellante ao can"). Os seus discípulos contábanse sobre todo entre as clases populares, debido á simplicidade que predicaba. A súa vestimenta —capa e báculo— converteuse no uniforme da escola.

A doutrina de Antístenes é fragmentaria, aínda que Dióxenes Laercio informa que escribiu extensamente. Sábese que, como os eleáticos, negaba a realidade das calidades, posto que implicarían que un determinado ser é e non é o mesmo ó mesmo tempo. De Antístenes é a primeira definición conservada do enunciado como "aquilo que di o que algo é ou era" (Dióxenes Laercio VI, 3). Á súa vez, segundo o *Crátilo* de Platón, pódese apreciar outra ensinanza del, pola que "o que coñece o nome, coñece a cousa".

Escribiu pouco sobre ética, preferindo predicar o ascetismo e a simplicidade co exemplo. Defendeu unha teoloxía negativa, afirmando que o deus non é como as cousas, e nada do que poida dicirse delas pode afirmarse del. Aristóteles e Platón mostran pouco aprecio pola súa filosofía, afirmando que era incapaz de comprender as sutilezas da dialéctica.

Un dos seus discípulos foi Dióxenes.
Nervio troclear

O **nervio troclear** ou **nervio patético** é o cuarto dos doce pares craniais. Trátase dun nervio motor, que innerva o músculo oblicuo superior do ollo. Este leva o globo ocular cara a fóra.

## Orixe real
Atópase a nivel dos colículos inferiores, por diante da substancia gris periacuedutal, por debaixo da orixe do nervio motor ocular común.

## Orixe aparente 
Áchase por debaixo dos colículos. O nervio atravesa o velo medular posterior. Viaxa pola parte lateral do mesencéfalo e chega ó seo venoso cavernoso. Chega á órbita a través da fendidura esfenoidal seguindo ese seo venoso.

## Funcións 
Só ten a de mover o músculo oblicuo maior do ollo.

## Lesións 
As súas lesións ocasionarán problemas visuais. Se son lesións centrais, a afección é contralateral (lesión do nervio dereito afecta ó ollo esquerdo e viceversa).

## Véxase tamén
Rosa Bassave

**Rosa Bassave Roibal**, nada na Coruña o 30 de marzo de 1954 e finada en Santiago de Compostela o 11 de setembro de 2012, foi unha militante anarcosindicalista galega.

## Traxectoria 
Logo de traballar nunha fábrica do sector eléctrico, casou ós dezaoito anos con Alberto de Esteban Gracia, emigrando a Barcelona, Inglaterra (onde traban relación con Miguel García e nacionalistas galegos) e París, onde traballa na hostalería. De regreso a Santiago de Compostela, remata a carreira de Historia na USC e comeza a militar na UPG e no seu sindicato revolucionario de estudantes. Formou parte da executiva de ANPG en 1976 e do BNPG 1977, pero logo de fortes discrepancias integrouse no movemento libertario. En 1979 créase a Federación Anarco-comunista Galega e o Colectivo Libertario Arco da Vella.

Posteriormente participa activamente na refundación do sindicato CNT en Compostela, sendo elixida secretaria xeral en 1990 e 2002 e tesoureira en varias ocasións. Tamén participa no Ateneu Libertário de Compostela e na asociación Mulleres Libres, así como na radio Kalimero. En 2005 foi elixida secretaria xeral da Confederación Rexional Galaica da CNT.

Asidua conferenciante, colaborou en publicacións como *Arco da Vella* (baixo o pseudónimo de María Balteira), *(A)narquista*, *Andaina*, *CNT*, *Festa da Palabra Silenciada*, *Marea Negra*, *A Nosa Terra*, *Outrasvozes*, ou *A Protesta*. Bibliotecaria da USC desde 1986, tamén colaborou en revistas profesionais de bibliotecas.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Íñiguez, Miguel: *Enciclopedia histórica del anarquismo español* (tomo 1); Vitoria, 2008. ISBN 978-84-612-4219-1
### Ligazóns externas 
## Notas
Matilde Ucelay

**Matilde Ucelay Maórtua**, nada en Madrid en 1912 e finada na mesma cidade o 24 de novembro de 2008, foi unha arquitecta española, gañadora do Premio Nacional de Arquitectura de España en 2004.

## Traxectoria 
Filla de Enrique Ucelay e de Purificación Maortua. Titulouse en arquitectura no 1936, sendo a primeira muller en España que acadou tal título. Levou a cabo máis de 120 proxectos malia ser depurada en 1940 e condenada en consello de guerra a inhabilitación perpetua para cargos públicos (fora secretaria do Colexio de Arquitectos) e durante 5 anos para o exercicio profesional privado.

## Recoñecementos 
No 2022 o Ministerio de Ciencia e Innovación publicou as bases da primeira convocatoria dos Premios Nacionales de Investigación para Jóvenes, entre eles o Premio Nacional Matilde Ucelay, na área de enxeñerías e arquitectura, que recibiron Inés Sánchez de Madariaga  e Dolores Hayden.

## Vida persoal 
Casou co editor José Ruiz-Castillo Basala, e a súa irmá Margarita foi a primeira muller de Ernesto Guerra da Cal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* .
### Outros artigos 
* Margarita Ucelay (irmá)
Sutura lambdoide

[miniatura|275px|Articulacións ou suturas óseas dun cranio humano.1 [sutura coronal;2 sutura saxital;3 sutura lambdoide.]]
A **sutura lambdoide** é unha das suturas craniais, que conecta os ósos parietais co occipital, o que implica que é unha articulación inmóbil. Durante os primeiros anos de vida permanece sen osificarse por completo permitindo que o cerebro creza e os ósos se movan. Un peche prematuro podería provocar un perigoso aumento da presión intracranial.

Ficheiro:Gray190.png|Cranio humano, v. frontal.
Ficheiro:Gray188.png|Lateral. A unión parieto-occipital é a sutura lambdoide.
Dionisia López Amado

**Dionisia López Amado**, nada en Cedeira en febreiro de 1928 e finada o 29 de novembro de 2008 en Buenos Aires, foi unha activista política galega, membro do grupo de Nais de Praza de Maio.

## Traxectoria política 
Dionisia López Amado emigrou a Arxentina en 1952 canda o seu home e mais o seu fillo, naquela altura de cinco meses. O fillo, Antonio Adolfo Díaz López, fotógrafo, e mais a súa nora, enfermeira, eran militantes do Partido Revolucionario de los Trabajadores e foron presuntamente secuestrados durante a guerra sucia arxentina, o 15 de maio de 1976, e permaneceron desaparecidos ata a actualidade.

A finais dos anos setenta, Dionisia López pasou a integrar o colectivo de Nais de Praza de Maio, que reivindicaba información sobre o estado e situación dos asasinados e desaparecidos na Arxentina. Posteriormente fundou a Comisión de Familiares de Desaparecidos Españois, e era a presidenta da Comisión por la Memoria, la Verdad y la Justicia de Zona Norte, unha plataforma de reivindicación histórica do distrito de Tigre, localidade onde vivía.

## Vida persoal 
Faleceu a causa dunha peritonite.

## Galardóns 
Distinción Rosalía, entregada polo colectivo Herbas de prata, 2007.

## Notas
Alberte de Esteban

**Alberto de Esteban Gracia**, máis coñecido como **Alberte o Roxo**, nado en Ribadeo o 1 de outubro de 1949, é un militante anarcosindicalista e mestre de lingua e literatura galego.

## Traxectoria 
Fillo de anarcosindicalistas aragoneses, logo de estudar náutica na Coruña traballou como oficial de máquinas entre 1968 e 1980. Se ben xa desde novo tiña crenzas anarquistas, en 1973 uniuse á UPG. Foi membro dun comando propagandístico colaborador da fronte militar, sendo preso un mes en 1976, mentres estudaba Historia na Universidade de Santiago de Compostela. Expulsado do comité do BNPG en 1978, tras rematar a carreira en 1980 traballou nunha cooperativa tipográfica, como actor coa cooperativa teatral Antroido, e desde 1984 é mestre de secundaria de lingua e literatura galega.

Integrado en 1979 na Federación Anarcocomunista Galega, colaborou na publicación *Arco da Vella* e interveu na reconstitución do sindicato da CNT na cidade compostelá, sendo elixido secretario xeral en 1989 e secretario de prensa en diversas ocasións. Colabora co Ateneu Libertário de Compostela.

Ademais de traducir a Ángel Cappelletti ó galego, escribiu no *CNT*, *A Nosa Terra*, *Outrasvozes* e *A Protesta*.

Estivo casado con Rosa Bassave.

## Notas 
*Íñiguez, Miguel: *Enciclopedia histórica del anarquismo español* (tomo 1); Vitoria, 2008. ISBN 978-84-612-4219-1
Lentemil, Santa Mariña de Lagostelle, Guitiriz

**Lentemil** é un lugar da parroquia de Santa Mariña de Lagostelle no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 25 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 13 homes e 12 mulleres, o que non supón ningún cambio con relación ao ano 2000.
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santa Mariña de Lagostelle 
### Parroquias de Guitiriz
O Mesón da Cabra, Trasparga, Guitiriz

**O Mesón da Cabra** é un lugar da parroquia de Trasparga no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2007 tiña 38 habitantes  (20 homes e 18 mulleres), tres máis ca en 2000.

## Toponimia 
O topónimo "Mesón" pode facer referencia a un establecemento público onde se serve comida, ou tamén pode estar vinculado cun orónimo que fai referencia a unha zona chá e elevada, nunha relación figurada co termo *meso* semellante á existente entre *meseta* e *mesa*. O lugar está situado ao pé da estrada N-VI.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Trasparga 
### Parroquias de Guitiriz 
## Notas
Vilanova, Trasparga, Guitiriz

**Vilanova** é un lugar da parroquia de Trasparga no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá. Tiña 30 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 16 homes e 14 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 22 habitantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Trasparga 
### Parroquias de Guitiriz
Santa Cristina, Cospeito

**San Xiao de Santa Cristina** é unha parroquia do concello lugués de Cospeito na comarca da Terra Chá. Tiña 298 habitantes en 2016, segundo datos do Instituto Galego de Estatística, 141 homes e 157 mulleres distribuídos en 16 entidades de poboación. O que supón unha diminución de 62 habitantes respecto ao ano 2007 cando tiña 360 habitantes (172 homes e 188 mulleres) e 102 menos que en 2000.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santa Cristina 
### Parroquias de Cospeito 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cospeito
### Ligazóns externas 
* A parroquia de Santa Cristina na web do concello de Cospeito
Deriva xenética

A **deriva xenética** ou **deriva xénica** é unha forza evolutiva que actúa xunto coa selección natural mudando as características das especies no tempo. É un efecto estocástico que emerxe do rol do mostraxe aleatorio na reprodución. Trátase dun cambio aleatorio na frecuencia de alelos dunha xeración a outra. Normalmente dáse unha perda dos alelos menos frecuentes e unha fixación (frecuencia próxima ao 100%) dos máis frecuentes, resultando unha diminución na diversidade xenotípica da poboación.

Como a selección, actúa sobre as poboacións, alterando a frecuencia dos alelos (frecuencia alélica) e a predominancia dos caracteres sobre os membros dunha poboación, e cambiando a diversidad xenética do grupo. Os efectos da deriva acentúanse en poboacións de tamaño pequeno (como pode ocorrer no efecto de pescozo de botella ou o efecto fundador), e resultan en cambios que non son necesariamente adaptativos.

A deriva xenetica tende a formar unha poboación homocigótica, é dicir tende a eliminar os xenotipos heterocigóticos. Ademais, xa que en cada poboación poden ser distintos os alelos que se perden e fíxanse, a deriva fai que dous ou máis poboacións da mesma especie tendan a diferenciarse xeneticamente.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Motoo Kimura 
* Teoría neutralista da evolución molecular
Plistoceno superior

Na escala de tempo xeolóxico, o **Plistoceno superior** é a idade da época do Plistoceno do período Neoxeno da era Cenozoica do eón Fanerozoico que está comprendida entre 126 mil e 11 mil e 500 anos atrás, aproximadamente. A idade plistocena superior sucede á idade plistocena media da súa época e precede á época holocena do seu período. 

## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Megafauna do Plistoceno
*Xeoloxía
*Paleontoloxía
Mártires de Arad

miniatura|250 px|Memorial dedicado aos mártires de Arad en Komárno (Eslovaquia)Os **mártires de Arad** foron os 13 xenerais húngaros do exército revolucionario de Lajos Kossuth  executados o 6 de outubro de 1849 na cidade de Arad en Transilvania,  actualmente pertencente a Romanía, despois que as tropas do Imperio Austríaco e o Ruso esmagaran a Revolución Húngara (1848-1849) restablecendo o goberno dos Habsburgo na zona.

## Antecedentes 
Nun discurso pronunciado o 3 de marzo de 1848, pouco despois que chegaran ao país noticias sobre a revolución en París, Lajos Kossuth demandou un goberno parlamentario para Hungría e un goberno constitucional para o resto do Imperio. O movemento revolucionario comezou o 15 de marzo de 1848 e despois dunha exitosa campaña na primavera de 1849 declarou a independencia de Hungría o 19 de abril de 1849, en maio as forzas revolucionarias controlaban todo o país agás Buda, á que logo dun asedio de tres semanas conseguiron conquistar. Con todo as esperanzas dunha vitoria definitiva víronse frustradas pola intervención de Rusia e Kossuth tivo que dimitir o 11 de agosto de 1849 en favor de  Artúr Görgey, pensando que era o único xeneral capaz de salvar Hungría. Pero o 13 de agosto Görgey capitulou en Világos aos rusos. Julius Jacob von Haynau, gobernador de Hungría ordenou a execución de treces líderes militares do exército húngaro en Arad e do primeiro ministro, conde Lajos Batthyány en Pest. Eses treces xenerais recibiron a consideración de mártires e heroes nacionais tras a independencia de Hungría en 1918 por promoveren as ideas da liberdade e a independencia do pobo húngaro

## Xenerais 
# Arisztid Dessewffy (1802 – 1849)
# Ernő Kiss (1799 – 1849)
# Ernő Poeltenberg (1814- 1849)
# György Lahner (1795 – 1849)
# Ignác Török (1795 – 1849)
# János Damjanich (1804 – 1849)
# József Nagysándor (1804 - 1849)
# József Schweidel (1796- 1849)
# Károly Knezić (1808- 1849) 
# Károly Leiningen-Westerburg (1819- 1849)
# Károly Vécsey (1807- 1849)
# Lajos Aulich (1793 – 1849)
# Vilmos Lázár (1815- 1849)
Superdepredador

Nas ciencias naturais (bioloxía, zooloxía, ecoloxía) e na antropoloxía denomínase **superpredador** a aquela especie animal carnívora que prevalece sobre as outras especies nun bioma, ou ecosistema. Deste xeito, en África o superpredador típico é o león e o crocodilo, en gran parte de Asia o é o tigre, en gran parte de América o é o xaguar ou yaguareté, e nos lugares en que o yaguareté é infrecuente -por exemplo montañas áridas- adoita ocupar o rango de superpredador o puma.

Con todo, cabe considerar que o ser humano, aínda que orixinalmente herbívoro e preeiro, chegou a ser o superpredador máis poderoso do planeta. Esta consideración, pode ser discutible dende o momento no que o home é omnívoro e non exclusivamente carnívoro, e ademais a súa natureza, papel e comportamento difiere dos do resto de especies: grazas á súa liberdade de elección e a súa capacidade para transformar e recrear a contorna, non ocupa un nicho especializado dentro de ningún ecosistema concreto, como si acontece con tódalas demais especies, sexan superpredadores ou non.miniatura|O león é un dos superdepredadores de África.|centro
Nervio óptico

O **nervio óptico** é o segundo dos doce pares craniais. Leva información visual da retina a outras partes do sistema nervioso central.

## Características 
Puramente sensitivo, este nervio fórmase a partir dos axóns das células nerviosas da retina. A continuación diríxese cara ao fondo da órbita. Atravésaa servíndose das canles ópticas do esfenoide. Ata este punto, cada nervio óptico porta dous conxuntos de febras. Cada conxunto está formado por unhas febras nasais (procedentes da parte medial do ollo) e por unhas febras temporais (da parte lateral do ollo). O nervio continúa cara a atrás ata chegar ó quiasma óptico, onde as febras nasais de cada nervio cambian de lado. A información recollida polo nervio óptico chegará a diversas estruturas:
* Córtex occipital, a ambos lados da cisura calcarina.
* Corpos xeniculados laterais
* Tálamo e glándula pineal

Tamén hai conexións con outras áreas do sistema nervioso central.

## Lesións do nervio óptico 
Unha lesión de todo o nervio dun lado por diante do quiasma produce a perda de visión total do ollo dese lado. Por detrás do quiasma, pérdese o campo nasal dun ollo e o campo temporal do outro.
Certos tumores cerebrais comprimen o nervio óptico e dificultan e/ou impiden a visión do ollo dese lado.

## Véxase tamén
Articulación temporomandibular

A **articulación temporomandibular** humana é unha articulación entre o maxilar inferior e o temporal, na que se artellan:
* **Cóndilo da mandíbula**.
* **Cavidade articular do temporal**.

Esta articulación é fundamental para a mastigación, xa que permite mover a mandíbula.

## Movementos da articulación 
* Elevación e descenso.
* Proxección cara a adiante e cara a atrás.
* Lateralización.

## Ligamentos articulares 
* **Cápsula articular**: contornea as superficies óseas.
* **Ligamento temporomandibular**: é o ligamento de maior entidade.
* **Ligamento estilomaxilar**: forma parte do Ramallete de Riolano. Provén da apófise estiloide e chega ó maxilar inferior.
* **Ligamento esfenomaxilar**: provén da espiña do esfenoide.

## Músculos da articulación 
* **Depresores**: ventre anterior do digástrico, milohioide. Accesoriamente tamén o xenihioide.
* **Elevadores**: temporal, maseter, pterigoide interno.
* **Proxectores cara a adiante**: os dous pterigoides externos contraéndose simultaneamente.
* **Proxectores cara a atrás**: digástrico, fibras horizontais do temporal.
* **Lateralizadores**: os pterigoides internos e, sobre todo, os externos, contraéndose alternativamente dun só lado.
Guilty

***Guilty*** é o noveno álbum de estudio da cantante xaponesa Ayumi Hamasaki, publicado o 1 de xaneiro do ano 2008 baixo o selo da discográfica avex trax e producido por Max Matsuura. A propia cantante escribiu tódalas letras do álbum, que chegou a vender máis de 400.000 copias nas súas dúas primeiras semanas. Alcanzou a sétima posición na United World Chart na súa primeira semana e se mantivo na terceira posición durante a segunda. Dúas semanas despois do seu lanzamento, avex anunciou que se enviaran 750.000 copias do álbum as tendas.

## Información 
Guilty vendeu máis de 202.000 copias durante a súa primeira semana, e combinando as vendas totais da primeira e da segunda, situaron o álbum na segunda posición con 432.113 copias vendidas. Esta foi a primeira vez que Ayumi Hamasaki ten vendas tan baixas nas súas primeiras semanas cun álbum de estudio, xa que sempre debutou na primeira posición. Kobukuro superou así á cantante en 22.488 vendas. Aínda que só chegou a ser segundo, Guilty conseguiu debutar en primeira posición nas listas de Taiwán cun 39,78% do total das vendas de J-Pop e 6,7% do total da música na súa primeira semana. Foi editado en dúas versións, unha versión CD+DVD e outra con unicamente un CD. Ademais, as copias iniciais puxéronse á venda cun álbum de fotos limitado. A versión CD+DVD inclúe os vídeos dende "*Glitter*" ata "*Together when...*", así como os “makink of”. Aínda que a data de saída do disco era o 1 de xaneiro de 2008, comezou a venderse unha semana antes (o 25 de decembro).

## Promoción 
En decembro de 2007, Hamasaki actuou en directo dez veces en programas xaponeses. A canción que se promoveu foi "*Together When...*". Por outra parte, Ayumi Hamasaki apareceu en portada oito veces en diversas revistas: "*Sweet*", "*Voce*", "*Bea’s Up*", "*Vivi*", "*Popteen*", "*Cawaii*", "*S Cawaii*" e "*Tokyo Headline*". Así mesmo, a finais de decembro colocáronse bastante carteis e pósteres en Shibuya (Tokyo) promovendo Guilty.

## Lista de temas 
### CD 
### DVD 
## Posición nas listas 
### Vendas en formato físico e posición 
### Singles 
**Vendas acumuladas dos singles:** 276,831

**Vendas acumuladas dos singles e do álbum: ** 845,119

**Descargas totais:** 4,452,541

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* http://www.g-music.com.tw/GMusicBillboard0.aspx
* https://web.archive.org/web/20090629125506/http://www.g-music.com.tw/GMusicBillboard3.aspx
Quid pro quo

**Quid pro quo** (en latín "algo por algo"), tamén **quiproquo**, refírese á acción de substituír algún ben con outro ou realizar un intercambio de favores. En inglés adóitase chamar "a favor for a favor", ou tamén "what for what", "give and take" e "tit for Tat", expresións que teñen significados similares.

## Notas
Xornal de Galicia

***Xornal de Galicia*** foi un xornal de comunicación xeral e de ámbito galego, fundado o 9 de decembro de 2008, aínda que a súa edición dixital, xornal.com, levaba nove anos activa en Internet. A edición en papel deixou de publicarse o 4 de agosto de 2011 e a páxina web pechou o 19 de outubro do mesmo ano. As súas linguas de edición foron o galego e o castelán.

## Características 
O director e impulsor foi o xornalista de Brión José Luis Gómez Gómez, e a primeira subdirección ocupouna María Martínez Val. A súa sede principal estivo situada na Coruña, se ben contou orixinalmente con redaccións tamén en Vigo e Santiago de Compostela. Entre os membros da redacción orixinal atopáronse Alberto Ramos, Iago Martínez, ou sinaturas como as de Carme Adán, Rafael Cuíña ou Xesús Palmou.

O accionista principal foi Udramedios, a filial de comunicación do grupo de construción San José. Co seu lanzamento absorbeu o medio electrónico Xornal.com.

O presidente do consello de administración da empresa foi Domingos Docampo, ex reitor da Universidade de Vigo. O conselleiro delegado da empresa e xerente do xornal foi Miguel Barros Puente.

En marzo de 2011 o director José Luis Gómez Gómez foi destituído dous días despois da publicación dunha fotografía de Mariano Rajoy, daquela líder do PP, a bordo dun barco vencellado ao narcotráfico. A nova directora pasou a ser María Martínez Val. A edición en papel deixou de publicarse o 4 de agosto de 2011, sendo presidente do Consello de Administración Alfonso Paz-Andrade, continuando só a dixital. O 19 de outubro de 2011 pechou tamén esta edición, terminando completamente coa existencia do xornal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Web do xornal en Internet Archive.
Xornal.com

**Xornal.com** foi un medio de comunicación electrónico galego, que xurdiu no 1999 e desapareceu en 2011.

## Historia e características 
Fundado en 1999, reivindicou ser o primeiro xornal electrónico de Galicia, se ben Vieiros entrou en funcionamento como web e portal de servizos en 1996.

Foi fundado por cinco socios xornalistas: José Luis Gómez Gómez, Antonio Sangiao, Bieito Rubido, Enrique García e Vicente Martín. No ano 2000, Udramedios, a división de comunicación do Grupo San José, mercou as accións dos últimos catro e conformou un consello de administración compartido con José Luis Gómez, que exerceu o posto de editor.

En decembro de 2008 un periódico de nova edición, *Xornal de Galicia*, participado maioritariamente por Udramedios e dirixido polo propio José Luis Gómez, absorbeu Xornal.com como web do medio de comunicación en papel. Posteriormente integrouse en *Xornal de Galicia*, tamén dixital. Aínda que tamén a edición dixital acabou pechando.

Tivo a súa sede na cidade da Coruña. Editouse en lingua galega e lingua castelá, maiormente nesta última.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do medio (baleira)
Órbita (anatomía)

As **órbitas** son as dúas cavidades situadas a ambos os lados da liña media da faciana destinadas a acoller os ollos e os anexos.

## Características xerais
miniatura|esquerda|200px|Vista anterior dunha órbita e o globo ocular.

O volume contido no interior é de aproximadamente 30 ml, estando formado polo globo ocular, o nervio óptico, a musculatura extraocular, o paquete vasculonervioso (arteria, vea e nervio), a glándula lacrimal e a graxa periorbitaria.

As catro paredes son a superior, a inferior, a interna ou medial e a externa ou lateral.
A superficie interna está tapizada por unha membrana fibromuscular denominada periórbita, que a nivel da canle óptica se continúa coa duramáter.

Denomínase rebordo orbitario ó bordo óseo que dá entrada á cavidade orbitaria, estando formado por arriba polo arco orbitario do frontal, por dentro e por debaixo pola apófise ascendente do maxilar superior, e por fóra e por abaixo, polo bordo anterosuperior do malar.

### Parede superior 
Está constituída polo óso frontal e pola cara inferior da á menor do esfenoide. Nesta parede atópase a glándula lacrimal na parte máis lateral e a tróclea do músculo oblicuo maior na parte medial.

### Parede inferior 
Formada pola cara superior da pirámide do maxilar superior, pola cara superior do malar e pola cara superior da apófise orbitaria do óso palatino. Na unión deses tres ósos fórmase un suco óseo denominado canle suborbitario.

### Parede interna (medial) 
Formada polo lacrimal, a lámina papirácea do etmoide, as ás maiores do esfenoide e a apófise ascendente do maxilar superior. A lámina papirácea do etmoide é unha zona con pouco espesor óseo e sofre frecuentes afectacións por afundimentos en traumatismos graves.

### Parede externa (lateral) 
Correspóndese coa poza temporal. Está formada polo óso malar (apófise orbitaria), pola á maior do esfenoide (cara anterior) e pola parte máis externa da bóveda orbitaria do frontal. Limita coa fendedura esfenomaxilar, que comunica a fosa orbitaria coa fosa pterigomaxilar.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Gray787.png|
Ficheiro:Gray859.png|
Ficheiro:Lateral orbit nerves.jpg|
Ficheiro:Eye orbit anatomy superior.jpg|
Ficheiro:Eye orbit anatomy anterior2.jpg|
Ficheiro:Eye orbit anterior.jpg|
Ficheiro:Gray192.png|

## Véxase tamén
### Bibliografía 
**Estructura del cuerpo humano*. Sobotta. Posel P. y Schulte, E. Ed. Marbán (2000). ISBN 84-7101-294-4
**Anatomía del aparato locomotor*. Tomo III (*Cabeza y Tronco*). Michel Dufour. Ed. Masson (2004). ISBN : 84-458-1282-3
**Atlas de Anatomía Humana* Sobotta. Volumen I. Ferner, H. y Staubesand, J. Ed. Médica Panamericana. (1982) ISBN 84-85320-25-5
**Anatomía Humana*. Testut, L. y Latarjet, A. Salvat Editores (1986) ISBN 84-345-1144-4
Cánidos

Os **cánidos** (**Canidae**) son unha familia de mamíferos da orde Carnivora, de réxime carnívoro ou omnívoro. Inclúe a cans, lobos, raposos, coiotes, e chacais. Estes animais son todos dixitígrados.

## Clasificación 
'*Familia *Canidae***
* **Subfamilia *Borophaginae*** †
* **Subfamilia*' *Caninae*
** **Xénero** *Canis*
*** *Canis adustus* chacal riscado
*** *Canis aureus* chacal dourado
*** *Canis latrans* coiote 
*** *Canis lupus* lobo común
*** *Canis mesomelas* chacal de lombo negro
*** *Canis rufus* lobo vermello
*** *Canis simensis* chacal do Semién ou lobo etíope 
*** *Canis dirus*, lobo xigante †
** **Xénero** *Cynotherium* (extinto)
*** *Cynotherium sardous* 
** **Xénero** *Cuon*
*** *Cuon alpinus* cuón o can xaro
** **Xénero** *Lycaon*
*** *Lycaon pictus* licaon ou can cazador africano
** **Xénero** *Atelocynus*
*** *Atelocynus microtis* raposo de orellas pequenas
** **Xénero** *Cerdocyon*
*** *Cerdocyon thous* raposo cangrexeiro
** **Xénero** *Dasycyon* (extinto)
*** *Dasycyon hagenbecki* 
** **Xénero** *Dusicyon* (extinto)
*** *Dusicyon australis* raposo-lobo das Malvinas
** **Xénero** *Pseudalopex*
*** *Pseudalopex culpaeus* raposo culpeo
*** *Pseudalopex fulvipes* raposo de Darwin
*** *Pseudalopex griseus* raposo gris arxentino o patagón
*** *Pseudalopex gymnocercus* raposo de Azara ou das pampas
*** *Pseudalopex sechurae* raposo sechurano 
*** *Pseudalopex vetulus* raposo Hoary ou de dentes pequenos
** **Xénero** *Chrysocyon*
*** *Chrysocyon brachyurus* lobo de crina, lobo aguará ou boroche
** **Xénero** *Speothos*
*** *Speothos venaticus* cadelo vinagre ou das matas
** **Xénero** *Alopex*
*** *Alopex lagopus* raposo ártico
** **Xénero** *Vulpes*
*** *Vulpes vulpes* raposo vermello ou golpe
*** *Vulpes velox* raposo veloz ou cometa
*** *Vulpes macrotis* raposo kit
*** *Vulpes corsac* raposo mongol
*** *Vulpes chama* raposo do Cabo
*** *Vulpes pallida*
*** *Vulpes bengalensis*
*** *Vulpes ferrilata*
*** *Vulpes cana* raposo de Blanford ou de Beluchistán
*** *Vulpes ruppelli* raposo de Rupell ou da area
*** *Vulpes zerda* fenec ou raposo do deserto
** **Xénero** *Urocyon* 
*** *Urocyon cinereoargenteus* raposo gris arborícola
*** *Urocyon littoralis* raposo gris insular
** **Xénero** *Otocyon*
*** *Otocyon megalotis* otocion o raposo orelludo
** **Xénero** *Nyctereutes* 
*** *Nyctereutes procyonoides* can mapache ou tanuki
* '*Subfamilia *Hesperocyoninae''''' †

## Ligazóns externas
Músculo maseter

O **músculo maseter** é un músculo da faciana, que se atopa na superficie externa no óso maxilar inferior. Trátase dun músculo curto, con tres planos: superficial, medio e profundo.
## Insercións do maseter
A nivel superior, este músculo insírese no arco cigomático. 

A nivel inferior, insírese na mandíbula, na súa superficie externa.

## Relacións
A superficie interna deste músculo relaciónase cun paquete vasculonervioso, o maseterino. Tamén está en contacto coa apófise coronoide do maxilar inferior e co músculo buccinador e coa bolsa adiposa de Bichat.

A superficie externa relaciónase cos vasos que percorren a faciana: arteria transversa da faciana. Tamén cos músculos cutáneos da faciana e co conduto de Stenon, procedente da glándula parótide.

## Innervación e vascularización
É innervado por unha rama colateral do nervio mandibular ou terceira rama do trixémino (V3), e vascularizado pola arteria masetérica, rama da maxilar interna.miniatura|350px|esquerda|Esquema mostrando o músculo maseter e demais músculos do cranio (en latín)
## Función 
É un dos músculos mastigadores, cuxa acción é a de elevar a mandíbula e levala cara a atrás.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Dicionario galego de termos médicos