Luisa Carnés

**Luisa Genoveva Carnés Caballero** —tamén coñecida polos pseudónimos **de Clarita Montes** e **Natalia Valle—**, nada en Madrid o 3 de xaneiro de 1905 e finada en Cidade de México o 12 de marzo de 1964, foi unha escritora e xornalista española. Militante comunista, exiliouse en México ao final da Guerra Civil Española.

## Traxectoria 
Naceu nunha humilde familia madrileña. O seu pai, Luís Carnés, era barbeiro e practicante, e a súa nai, Rosario Cabaleiro, era xastra, pero abandonou o traballo para coidar de seis fillos dos cales Luisa era a maior, quen abandonou a escola aos once anos e entrou como aprendiza no taller de chapeus da súa tía Petra Caballero Aparicio. Pouco despois deixou este traballo para pasar ao obradoiro dunha pastelaría. Como conta nunha entrevista que lle fixeron en 1930:

Nesas mesmas páxinas confesou que en 1923 colleu a pluma por primeira vez para facer un conto e que, como non se podía gastar un duro nun libro, alimentábase espiritualmente cos folletos publicados nos xornais e coas novelas baratas e así foi ascendendo até Cervantes, Dostoievski, Tolstói... de maneira autodidacta a través de textos que adquiría e intercambiaba en librarías populares, mentres traballaba, tamén desde 1928 como telefonista ou mecanógrafa na casa editorial Compañía Ibero-Americana de Publicacións (CIAP). Alí coñeceu ao seu primeiro marido, o debuxante Ramón Puyol Román (1907-1981), co que tivo ao seu fillo Ramón. Gozou dalgunha notoriedade literaria e tras a quebra da editorial marchou a Alxeciras. Pouco despois volveu a Madrid, onde traballou como camareira nun salón de té que lle inspirou, segundo algunhas persoas, o seu mellor libro, *Tea Rooms*. *Mujeres obreras*.

Gran parte da súa obra está imbuída da súa ideoloxía, pois foi militante do PCE e apoiou a Clara Campoamor na súa defensa do sufraxio feminino. Defensora activa da causa republicana, ao estalar a Guerra Civil escribiu artigos e teatro de combate na súa defensa que estreou con Rafael Alberti ata que pasou a Francia por La Jonquera. Librouse de ir parar a un campo de concentración grazas ao ofrecemento do presidente mexicano Lázaro Cárdenas, e así terminou exiliada en 1939 en México, embarcándose no famoso transatlántico *Veendam*xunto cun puñado de intelectuais republicanos. Alí permaneceu até a súa morte en marzo de 1964 nun accidente de automóbil, no que a súa familia se salvou.

## Obra 
Deixou un corpus literario dunha ducia de novelas, sesenta contos, trescentas obras de teatro e centos de crónicas. O primeiro relato atopado na prensa é *Mar adentro* (1926), publicado en *La Voz* (Madrid), o 22 de outubro de 1926 (páxina 7). Entre esta data e a primavera de 1929 publicou catro relatos na prensa, feito raro para as persoas novas no mundo da cultura.

A súa primeira obra impresa, *Peregrinos del Calvario* (1928), reúne unha serie de novelas curtas con influencias de Dostoievski, Tolstoi, seriadas e novelas populares, nun ton relixioso común aos seus primeiros textos. Con esta obra sorprendeu á crítica pola madurez do seu estilo, a súa forza expresiva e as excelentes habilidades de observación. Así, con só vinte e tres anos, irrompe nos círculos literarios madrileños e axiña se converte nunha das figuras femininas máis destacadas da cultura española dos anos 30 grazas á súa narrativa social. Colaborou activamente nos principais medios da época, especialmente en *La Voz* e nos semanarios *Estampa* e *Crónica*, con contos, relatos e reportaxes.

En 1930 aparece a súa segunda publicación narrativa, ambientada en Madrid e cunha interesante figura como protagonista que dá nome á obra, *Natacha*, ambientada nun taller téxtil onde traballou durante un tempo. Foi aclamada pola crítica como unha obra madura. E en 1934 publicouse *Tea Rooms.* *Mujeres obreras,* a súa novela máis marcadamente social, unha novela-reportaxe con experiencias reais de mulleres traballadoras da época, reeditada en 2016 por Hoja de Lata.

En 1936, xa iniciada a Guerra Civil, irrompeu na escena española con *Así empezó*..., estreada o 22 de outubro no Teatro Lara de Madrid (rebautizado como Teatro da Guerra, sección teatral do Altofalante do Fronte), un drama de agitprop (propaganda de axitación) nun acto que recibiu excelentes críticas pola súa «orixinalidade e interese».

Os seus últimos meses en España, así como a súa saída en 1939 e a súa chegada a México, foron narrados en *De Barcelona a la Bretaña francesa*. *Episodios de heroísmo y martirio de la evacuación española*, que permaneceu inédita en mans do seu fillo até 2014 en que foi publicada por Renacimiento.

Tamén escribiu outras dúas obras dramáticas publicadas en México, sen que quede constancia da súa estrea: *Aniversarios* (1966) e *Los vendedores de miedo* (1966).

## Labor como xornalista 
A súa vida como xornalista en España foi curta, xa que se viu interrompida pola guerra civil. Durante a República formou parte do grupo de xornalistas que destacou na prensa madrileña. Practicou un xornalismo de inmersión en aspectos pouco coñecidos da realidade, buscando o lado humano e trasladando aos seus escritos a resposta a cuestións que preocupaban ao pobo.

Incorporouse ao diario *Ahora* en 1934, destacando o seu artigo «Pensión completa. Memorias de un sirviente» (1934), e xa durante a guerra civil: «Las monjas luchan por la República. Una de ellas se hace comunista» (1936); e en *Estampa*: «El mono proletario, uniforme de honor» (1936), «Carteles antifascistas» (1936), «Un nuevo arte de la guerra en las calles de Valencia» (1937) e «Un día en las trincheras» (1937), nos que se achegou á fronte e á vida en retagarda. Durante estes anos colaborou tamén en *Mundo Obrero* e *Altavoz del Frente*, *Frente Rojo*, e co pseudónimo de Natalia Valle no diario da Xuventude comunista *La Hora* (1938).

* *Trece cuentos.* Hoja de Lata Editorial, 2017.
* *Rosalía.* Hoja de Lata Editorial, 2017.
* *De Barcelona a la Bretaña francesa*. Editorial Renacimiento, 2014.
* *El eslabón perdido*. Editorial Renacimiento, 2017.
* *Rojo y gris. Cuentos completos I*, Ediciones Espuela de Plata, 2018.
* *Donde brotó el laurel, Cuentos completos II*. Ediciones Espuela de Plata, 2018.
* *Natacha*, Ediciones Espuela de Plata, 2019.

## Recoñecementos 
O 7 de marzo de 2019 inaugurouse na Cidade dos Poetas, distrito Moncloa-Aravaca de Madrid, un parque dedicado a Luisa Carnés. Foi un acto sinxelo, ao que asistiu a concelleira do distrito, Montserrat Galcerán, e algúns dos seus familiares. Os seus netos leron textos *ad hoc*.alt=Familiares, autoridades y allegados posan ante la placa del parque recién inaugurado.|miniatura|Inauguración do parque Luisa Carnés en Madrid, 7 de marzo de 2019.

En 2021, o seu neto Juan Ramón Puyol iniciou un proxecto para «recuperar» o Madrid da época de Carnés a través das testemuñas biográficas deixadas na súa obra.

En 2022, a dramaturga Laia Ripoll adaptou e levou ao teatro *Tea rooms*, que se estreou no Teatro Fernán Gómez de Madrid.​ En maio de 2023, representouse no teatro Teatro Lope de Vega de Sevilla.

O  31 de outubro de 2022, o primeiro Día de recordo e homenaxe ás vítimas do golpe militar, a Guerra Civil e a ditadura, foi unha das persoas homenaxeadas, entre a vintena de vítimas e familiares de vítimas que sufriron a morte, a represión e o exilio, ás que se lles fixo entrega dun  diploma de reparación, baixo o lema: Memoria é democracia.

En abril de 2023, Televisión Española decidiu gravar a serie *La Moderna*, baseada na súa obra *Tea Rooms*.

En marzo de 2023, a Biblioteca Central de Coslada (municipio de Madrid) pasou a chamarse Luisa Carnés, en recoñecemento a esta autora. 

En maio de 2024, Correos editou un selo dedicado a Luisa Carnés, que se presentou na Feira Nacional do Selo na Praza Maior de Madrid.​ 

## Notas 
## Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*