open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Khan (título)

Nas linguas turca e mongol, **khan** ou **can** significa "gobernante" ou "comandante". A orixe do termo pode ser dunha lingua altaica, probabelmente unha lingua mongol. Actualmente, os khans existen principalmente no sur de Asia, Asia central e Irán. Unha muller khan chámase **Khatun** ou **Khanum**.

## Diferenza entre Khagan e Khan 
**Khagan** significa "Khan dos Khans" ou "Gran Khan" pero moitas veces é (incorrectamente) acurtado a Khan. Isto é semellante a como o persa *Shahanshah "*Rei de Reis", adoita chamarse simplemente Shah. Xenxis Khan tamén foi chamado o "Gran Khan" como o otomán Padishah foi chamado o "Gran Sultán". Os **Khans** gobernan sobre os **Khanatos**. Os **khagans** gobernan sobre os **khaganatos**.

## Nome 
Khan do túrquico *khān*, ás veces transcrito *kän*. Khan é un apelido popular do sur de Asia (p. ex Salman Khan). Hoxe en día ten moitos significados equivalentes como comandante, líder ou gobernante. Ás veces tradúcese como rei ou príncipe, aínda que khan é un pouco diferente). Orixinalmente os khans dirixían pequenas tribos.

### Variacións 
Houbo diversas variacións sobre o título usado nos tempos modernos. *Khan Bahadur* ou *Khan Sahib* era un título de honra, concedido pola India aos musulmáns que fixeran grandes actos de valor ou servizo á nación ou ao goberno. A contraparte hindú deste título foi *Rai Bahadur* ou *Rai Sahib*. Este título normalmente outorgábase ademais doutros premios e condecoracións e engadíase antes ou despois do nome real dunha persoa como prefixo ou sufixo.

## Imperio Mongol 
miniatura| Imperio Mongol, gobernado por Xenxis Khan
Foi usado polos mongois no seu Imperio Mongol .

O título "Khan" fíxose ben coñecido cando os mongols Temüjin conquistou a maior parte de Eurasia e formou o Imperio Mongol . Foi o maior imperio terrestre que o mundo viu. A miúdo chámase *Khan* Xenxis Khan, pero o seu verdadeiro título era **khagan**. O imperio mongol ramificouse no Ilkhanato de Persia e no Khaganato Chagatai de Asia Central.

###### Khaganato Köktürk 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Rei
* Tsar
* Kaiser
* Khagan
* Khanato
* Ilkanato

### Bibliografía 
* enciclopedia en liña sobre Bengala, en inglés
* Etimoloxía en liña
* RoyalArk: ver debaixo de cada país actual
* WorldStatesmen - ver debaixo de cada país actual
Kissy Chandiramani

**Kissy Chandiramani Ramesh**, nada o 8 de marzo de 1979 en Ceuta, é unha política española. Membro do goberno autónomo de Ceuta, formou parte brevemente do grupo parlamentario do Partido Popular (PP) no Congreso dos Deputados en 2019.

## Traxectoria 
É membro da comunidade hindú de Ceuta. Obtivo unha licenciatura en Dereito na Universidade San Pablo CEU e licenciouse en dereito da Unión Europea na Sorbona (2001-2002).  Traballou nun bufete de avogacía e nunha oficina do BBVA. Foi nomeada conselleira de Economía, Finanzas e Función Pública do Goberno Autónomo de Ceuta en 2017.

Tras ser Juan Bravo Baena nomeado Conselleiro de Economía da Xunta de Andalucía, Converteuse así na "primeira deputada do Congreso de orixe hindú". Tomou posesión de novo como conselleira de Economía, Finanzas e Función Pública en Ceuta en marzo de 2020.

## Notas
Alfonso Vázquez Monjardín

**Alfonso Vázquez Monjardín**, nado na Coruña o 24 de xullo de 1901 e finado no Carballiño o 7 de setembro de 1960, foi un procurador e político galego.

## Traxectoria 
[miniatura|300px|Asistentes á [IV Asemblea Nacionalista. Entre outros están: Castelao, Casal, Antón Losada, Antón Villar Ponte, Manuel Antonio, Blanco Torres e Otero Pedrayo.]]

Fillo de Luis Vázquez Quirós e Josefa Monjardín Blanco. Traballou en Ourense como procurador e nunha axencia de viaxes e xestoría. Foi o primeiro presidente do Colexio de Xestores de Galicia.
No ano 1926 participou na peregrinación a Santiago de Compostela que Xavier Pardo narrou en *No camiño de San-Yago*. Foi un dos fundadores do Partido Galeguista. Participou nos parladoiros do Hotel Roma con Otero Pedrayo, Vicente Risco, Xocas, Leuter, Blanco Amor e outros.
Finou en Ourense o 7 de setembro de 1960.

## Vida persoal 
Casou no Carballiño con Emilia Blanco R. Maneiro en 1932, e foi pai de Xosé Lino (pai este de Afonso Vázquez-Monxardín), María Emilia, Carmelo, Kika e Alfonso Vázquez-Monjardín Blanco.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Rúa Monxardín
Xiongnu

Os **xiongnu** (chinés tradicional e simplificado: 匈奴; *pinyin*: Xiōngnú; Wade-Giles: Hsiung1-nu2) foron nómades que viviron ao norte de China desde aproximadamente o século III a.C até o 460 d.C. 

## Historia 
### Conflitividade coa China 
As súas terras eran moi infértiles, polo que tentaron atacar a China moitas veces. Como iso era moi irritante para os chineses, o primeiro emperador da China (Qin Shi Huang) construíu a Gran Muralla Chinesa entre 214 e 206 a.C. para mantelos fóra. Algúns emperadores da dinastía Han tentaron deter as guerras e establecer relacións amistosas con eles, pero mesmo así trataron de atacar as fronteiras chinesas.

### Etnia 
Ao principio, críase que estaban relacionados cos hunos, e actualmente moitas persoas aínda cren isto. Antigamente, as tribos nómades viaxaban a miúdo e vivían xuntas, incluso as tribos que falaban idiomas diferentes. Ao redor dos 60&nbsp;a. C., houbo unha loita polo poder e os xiongnu separáronse en cinco tribos máis pequenas.

No 202, o líder dos xiongnu do sur rendeuse ao primeiro ministro Cao Cao da dinastía Han.

Agora forman parte do pobo mongol e algúns deles emigraron a China.

### Alianzas matrimoniais e consecuencias 
A dinastía Han enviou ao longo da historia en varias ocasións mulleres falsamente nomeadas como princesas e como emparentadas coa familia imperial Han cando practicaban alianzas matrimoniais *Heqin* cos xiongnu.

Os xiongnu tamén practicaban alianzas matrimoniais con oficiais e funcionarios Han. Por exemplo, a irmá máis vella dos Chanyu (o gobernante xiongnu) estaba casada co xeneral xiongnu Zhao Xin, o marqués de Xi que estaba ao servizo da dinastía Han. A filla do Qiedihou Chanyu estaba casada co xeneral chinés Han Li Ling despois de que este se rendese e desertase.  Os Yenisei Kirghiz Khagan afirmaron descender de Li Ling. Outro xeneral chinés Han que desertou aos Xiongnu foi Li Guangli, que tamén casou cunha filla dos Chanyu. O diplomático chinés Han Su Wu casou cunha muller xiongnu ofrecida por Li Ling cando foi arrestado e levado cativo. O explorador chinés Han Zhang Qian casou cunha muller xiongnu e tivo un fillo con ela cando foi levado cativo polos xiongnu. O emperador Han Wudi enviou ao explorador chinés Han Zhang Qian para explorar os misteriosos reinos do oeste e formar unha alianza co pobo Yuezhi para combater os xiongnu. Durante este tempo Zhang casou cunha muller xiongnu, que lle deu un fillo, e gañou a confianza do líder xiongnu.    

Os khagans quirguisos afirmaban descender do xeneral chinés Li Ling, neto do famoso xeneral da dinastía Han Li Guang.  Li Ling foi capturado polos xiongnu e desertou no século I a.C., e dado que a familia real Tang Li tamén reclamou descendencia de Li Guang, o Kirguiz Khagan foi recoñecido como membro da familia Imperial Tang. Esta relación acougou cando o khagan kirguiz Are (阿熱) invadiu o khaganato uigur e pasou a espada a Kasar Kaghan. A noticia foi levada a Chang'an polo embaixador quirguiso Zhuwu Hesu (註吾合素).

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Hunos
* Khan
* Gran Khan
* Khanato
* Dinastía Han
* Gran Muralla Chinesa
* Kirguizistán
Consubstanciación

A **consubstanciación** é unha doutrina teolóxica que, por oposición á transubstanciación defendida polos católicos, sostén que na eucaristía coexisten as substancias do corpo e o sangue de Cristo coas do pan e o viño. É dicir, esta doutrina considera que na eucaristía atópase de forma real Cristo no seu corpo, o seu sangue, a súa alma e a súa divindade, pero existindo á vez o viño e o pan, por tanto o acto eucarístico non se trataría dunha substitución senón dunha coexistencia.

O monxe Ratramno, no século IX, da abadía Corvey, sostiña na súa *De corpora et sanguine Domini*  que no pan e viño consagrados hai unha substancia invisible (“invisibilis substantia”) que, segundo el, serían o corpo e sangue de Cristo, e as aparencias externas que permanecen igual, pero que tal substancia invisible non era a mesma carne e sangue que naceu de María e que foi crucificada. As ideas de Ratramnus serían retomadas por Berengario de Tours en 1047.

Un dos seus primeiros defensores, Berengario de Tours (1000-1088), sostiña que o pan consagrado retiña a súa substancia anterior, pero ao mesmo tempo adquiría unha nova, o Corpo de Cristo; é dicir, que non perdía nada da súa substancia anterior, representando o corpo e o sangue de Cristo de maneira simbólica (*panis sacratus in altari, salva sua substantia, est corpus Christi, non amittens quod erat sed assumens quod non erat*). As opinións deste teólogo foron condenadas en diversos concilios (Roma 1050, 1059, 1078, 1079; Vercelli 1050; Poitiers 1074).  

Durante os séculos XIV e XV, a idea da consubstanciación foi defendida polos lollards, e un pouco máis tarde, por Martiño Lutero, aínda que el non utilizou este termo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Transubstanciación
Yamal

**Yamal** ou **Iamal** é unha serie de satélites de comunicacións rusos.

## Características 
Os satélites Yamal son unha serie de satélites de comunicacións desenvolvidos inicialmente por RKK Energia para Gazprom. Son lanzados mediante foguetes Proton, ás veces en conxuntos de dous.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Proton K/DM-2M
*Proton M
Aurelio Milani

**Aurelio Milani**, nado en Desio, Milán, o 14 de maio de 1934, e finado en Milán o 25 de novembro de 2014, foi un futbolista italiano que xogaba como dianteiro. Militou en varios equipos da Serie A e da Serie B, gañando o premio ao máximo goleador en ambas as divisións. Disputou un total de 157 partidos na Serie A, marcando 62 goles, e 100 partidos na Serie B, con 54 goles. É lembrado sobre todo polas súas dúas tempadas co *Grande Inter* de Helenio Herrera, co que gañou unha liga, dúas Copas de Europa e unha Copa Intercontinental. Foi internacional coa selección italiana nunha ocasión.

Xogador poderoso, Milani era un dianteiro centro tradicional, rápido, forte e traballador. Destacou no xogo aéreo pola súa precisión de cabeza, e tamén posuía un disparo potente e preciso, o que lle permitiu ser un prolífico goleador ao longo da súa carreira. Tamén era un xogador de equipo xeneroso, capaz de xogar de costas á portería, aguantar o balón e darllo aos compañeiros, repartindo asistencias.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Comezou a súa carreira no equipo xuvenil do Aurora Desio a principios da década de 1950, antes de ser fichado polo Atalanta, que o cedeu ao Fanfulla durante as tempadas 1953/54 e 1954/55. Posteriormente pasou ao Simmenthal-Monza, co que marcou 37 goles en dúas tempadas na Serie B, sendo o máximo goleador da liga na campaña 1955/56. Na tempada 1957/58 xogou co Triestina na Serie B e marcou 17 goles en 30 partidos.

## Morte 
Morreu en Milán o 25 de novembro de 2014, aos 80 anos de idade.

## Palmarés 
;Triestina
* **Serie B (2):** 1957/58.

;Inter de Milán
* **Serie A (2):** 1964/65.
* **Copa de Europa (2):** 1963/64, 1964/65.
* **Copa Intercontinental (1):** 1964.

;Individual
* **Máximo goleador da Serie A (1):** 1961/62.
* **Máximo goleador da Serie B (1):** 1955/56.

## Notas
Alberto González Fernández

O nome **Alberto González Fernández** pode referirse a:

***Alberto González Fernández**, piloto de automobilismo galego;
***Alberto González Fernández**, político e arqueólogo galego (n. 1968).
Peseta peruana

A **peseta peruana** foi unha unidade monetaria da República Peruana emitida entre os anos 1880 e 1882, durante a Guerra do Pacífico. 

A peseta peruana tiña como moeda divisionaria o real, de maneira que dous reais equivalían a unha peseta. Pola súa banda, cinco pesetas equivalían a un sol, co que coexistiu e que acabou impóndose como un idade monetaria do país.

Pola súa banda, a Casa da Moeda de Ayacucho emitiu moedas de cinco pesetas en 1881 e 1882, e moedas divisionarias de medio real (un cuarto de peseta) datadas en 1882.

### Caracterización 
miniatura|Moedas de 5 pesetas e dunha peseta de 1880, cuñadas en Lima.

As tres moedas emitidas comparten deseño, á marxe de pequenos detalles motivados polo seu tamaño e a disposición dalgúns elementos. O deseño de ambas as súas faces débeselle a Robert Britten.

* **Anverso**: busto feminino a modo de representación alegórica da República Peruana, ollando cara á esquerda, rodeado pola lenda PROSPERIDAD Y PODER POR LA JUSTICIA, coa data no exergo.
* **Reverso**: escudo nacional rodeado pola lenda: REPUBLICA PERUANA / marca de ceca [LIMA ou AYACUCHO] / 9 DECIMOS FINO. Valor facial en letra no exergo [CINCO PESETAS ou UNA PESETA ou  ½ REAL].

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Contreras Carranza, C. (Ed.) (2020). *Historia de la moneda en el Perú*. Banco Central de Reserva del Perú, Lima. ISBN 978-612-326-011-8
* De la Puente, P. (2015) "Lima y las otras cecas en los 450 años de la Moneda Peruana". En *Moneda*, Nº 164 (decembro). Banco Central de Reserva del Perú. Páxinas 41-44.

### Outros artigos 
* Peseta
* Peseta saharahuí
* Peseta de Guinea Ecuatorial
Alberto González Fernández (político)

**Alberto González Fernández**, nado en Ferrol o 7 de abril de 1968, é un político e arqueólogo galego do PSdeG-PSOE.
## Traxectoria 
Arqueólogo, pertence ó Corpo Facultativo Superior da Xunta de Galicia. A finais dos 90 creou a empresa Adóbrica Arqueoloxía. Foi presidente do Consello Reitor da Cooperativa agraria de Lago. Nas eleccións municipais de 2007 foi o candidato do PSdeG-PSOE á alcaldía de Valdoviño, logrando a vitoria por maioría simple. Porén non acadou a alcaldía, que foi para a candidata de Terra Galega que pactou co PPdeG e o concelleiro independente de UIV. En xullo de 2007 foi nomeado delegado territorial da Consellería de Política Territorial na Provincia da Coruña, onde se mantivo ata a vitoria do PPdeG nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2009. Posteriormente, volveu se-lo candidato socialista á alcaldía valdoviñesa nas municipais de 2011, se ben non acadou a alcaldía xa que foi superado polo PPdeG, permanecendo como portavoz na oposición.

Nas municipais de 2015 volveu encabeza-la candidatura do PSdeG-PSOE en Valdoviño e logrou a vitoria con 6 concelleiros, a 1 da maioría absoluta, polo que foi elixido alcalde co apoio do edil de Centristas de Valdoviño e gobernou en minoría. Nas municipais de 2019 foi reelixido alcalde ó lograr unha ampla maioría absoluta (9 concelleiros de 13 e un 61% dos votos), sendo o primeiro alcalde valdoviñés da democracia que logrou tanto ser reelixido como maioría absoluta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Valdoviño

### Ligazóns externas 
*Entrevista en *La Voz de Galicia*
Ostsiedlung

***Ostsiedlung***, tamén coñecida como **a expansión alemá cara ao leste**, designa a colonización alemá de Europa central e oriental que comezou no século XII e rematou no século XV.

## Historia 
### Primeiros movementos no século XII 
A poboación alemá creceu durante a Alta Idade Media estimulando os movementos de poboación de Renania, Flandres e Saxonia, sendo territorios do Sacro Imperio Romano Xermánico, facendo asentamentos entre os ríos Elba e Saale e nas rexións báltica e polaca, entón poboadas por eslavos e - na rexión báltica - pobos bálticos. Estes movementos foron apoiados pola nobreza alemá, os reis polacos, os duques e a Igrexa medieval, e leváronse a cabo sen que os grupos étnicos bálticos o soubesen.

### Baixa Idade Media 
O Reino de Prusia tivo as súas raíces nestes movementos. A finais da Idade Media, os cabaleiros teutóns, que foran enviados ao norte de Polonia por Conrado de Masovia, integraran gran parte das costas bálticas. Foron derrotados polo exército polaco en 1410 e 1466. Convertéronse nun feudo polaco en 1466.

A mediados século XIV, o proceso de colonización foi atrasado pola peste negra, e rematou despois da derrota dos cabaleiros teutóns no século XV. Aínda máis, case todas as terras agrícolas xa foran ocupadas.

### Idade Moderna 
Despois da división de Polonia por Prusia, Austria e o Imperio Ruso en 1772, 1793 e 1795, o Reino de Prusia apoderouse de gran parte do Occidente polaco. Nesta situación, comezou un novo período de colonización, aínda cando non tentaron "xermanizar" os seus novos territorios, que estaban densamente poboados.

### Século XX 
Despois da primeira guerra mundial, Polonia, no período de expansionismo nacionalista de Józef Piłsudski, tivo que emigrar do seu territorio unha poboación alemá bastante numerosa levando a cabo unha política asimiladora.

A expulsión masiva de poboacións de Alemaña Oriental despois da segunda guerra mundial, entre 1945 e 1948 baseouse nas decisións da conferencia de Potsdam, con respecto á Liña Oder-Neisse. A fronteira oriental de Alemaña foi redeseñada como estaba no ano 1181. Aínda que algúns territorios eslavos históricos entre a liña Oder-Neisse e o río Elba permaneceron dentro do territorio alemán, ao redor de 15 millóns de alemáns das históricas provincias do leste foron expulsados e enviados á República Federal de Alemaña ou á República Democrática Alemá, invertíndose case por completo os resultados da antiga colonización alemá.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Yang Liwei

**Yang Liwei** ou **Iang Liwei**, nado en Suizhong o 21 de xuño de 1965, é un astronauta chinés retirado que formou parte da misión Shenzhou 5, converténdose no primeiro astronauta da China.

## Traxectoria
Yang Liwei entrou no Exército Popular de Liberación en 1983, graduándose en 1987 na Facultade de Aviación número 8 do Exército Popular. Levaba acumuladas 1350 horas de voo como piloto de combate cando foi seleccionado como candidato na primeira promoción de astronautas da China en xaneiro de 1998. Tras cinco anos de adestramento foi elixido como un dos tres candidatos finais a voar na misión Shenzhou 5, a primeira misión tripulada lanzada pola China. Liwei acabou facendo un voo de 21 horas e 23 minutos na cápsula espacial, volvendo a terra sen problemas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Shenzhou 5
Peseta de 1937

A **peseta de 1937** é a primeira moeda española co valor facial dunha peseta emitida con carácter fiduciario,​ é dicir, cuxo valor non se apoia no valor dun metal precioso, xa que as anteriores foran cuñadas en prata. 

A produción desta moeda, emitida unicamente en 1937, foi de 50 millóns de exemplares. senón de Hispania. Á súa esquerda lese a lenda REPVBLICA ESPAÑOLA. Tamén se dixo ironicamente que esta moeda representaba "os tres motivos de perdición do home": o diñeiro, as mulleres e o viño.

O inicio da guerra civil levou consigo o acaparamento das moedas de prata en circulación por parte da poboación, debido a que o seu valor intrínseco superaba o seu valor nominal.​ Por outra banda, o níquel e o cobre eran necesarios como materia prima nas fábricas de munición, o que levou as autoridades republicanas a cuñar novas moedas de valores inferiores ou iguais a peseta nunha aliaxe ata daquela inédita: o latón.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Aceña, P. M. (2006). *La economía de la guerra civil*. Marcial Pons Historia. ISBN 9788496467330
* Corporales Leal, C. (2011). "Moneda y Guerra Civil española: delitos monetarios ". En *Ab Initio*. Nº Extr. 1. Páxina 169-202.
* De Santiago Fernández, J. (2000). *La Peseta. 130 años de la Historia de España*. Madrid.
* Feria, R. (2013). "1937-2002: principio y fin de la peseta fiduciaria". En *VII Jornadas Científicas sobre Documentación Contemporánea (1868-2008)*. Páxina 73. ISBN 978-84-691-7549-1
* Moreno Vega, A.; Jiménez Álvarez, L. (2011). "La peseta del vino". En *La Corredera.* Nº 65. Páxina 19. ISSN 1575-3255.

### Outros artigos 
* Peseta
* Lista das moedas de peseta de España
* Selo-moeda da segunda República Española
Fernando Castro Villar

**Víctor Fernando Castro Villar**, nado en Niñóns (Ponteceso) en 1948 e finado en Tallo (Ponteceso) o 1 de setembro de 2001, foi un político galego do PSdeG-PSOE.

## Traxectoria
Presidente da Asociación de Veciños de San Blas de Tallo. Foi elixido concelleiro en Ponteceso nas eleccións municipais de 1991 como número 3 da candidatura do PSdeG-PSOE, a cal foi a máis votada e formou goberno en minoría. Trala dimisión de Ramón Saleta Neira foi elixido alcalde de Ponteceso en novembro de 1992, formando un goberno de coalición co PSG-EG. Porén, a ruptura do acordo de goberno en marzo de 1993 supuxo a presentación por parte do PPdeG e do PSG-EG en maio dunha moción de censura que fixo alcalde ó conservador José Luis Fondo Aguiar. Volveu ser concelleiro tralas municipais de 1995 como número 3 da candidatura socialista, logrando maioría absoluta o PPdeG e permanecendo como concelleiro da oposición ata 1999.

## Vida persoal
Estaba casado e tiña 1 filla. Faleceu dun infarto mentres paseaba en bicicleta pola parroquia de Tallo o 1 de setembro de 2001

## Notas
## Véxase tamén
### Outras páxinas
*Eleccións municipais en Ponteceso
Man Jiang Hong

[miniatura|200x200px| Estatua de [Yue Fei no Mausoleo de Yue Fei en Hangzhou. Os catro personaxes da pancarta sobre a súa cabeza reza: "Devolve os meus ríos e montañas", un dos temas que se expón no seu poema.]]
***Man Jiang Hong*** (chinés tradicional: 滿江紅; chinés simplificado: 满江红; *pinyin*: *Mǎn jiāng hóng*; Wade-Giles: *Man3 chiang1-hung2; lit.* "Un río de flores") é o título dun conxunto de poemas líricos chineses (*ci*) que comparten o mesmo patrón. Se non se especifica, a maioría das veces atribúense ao xeneral Yue Fei da dinastía Song.

## Poema e significado 
## Controversia de autoría 
A crenza común é que Yue Fei escribiu o poema en 1133 aos 30 anos durante as Guerras Jin-Song. En 1127, os emperadores Song Qinzong e Huizong foron capturados polas forzas da dinastía Jin dirixida polos Jurchen (este incidente coñécese como a "Humillación de Jingkang", como se menciona no poema). O emperador Gaozong retirouse á actual Hangzhou en 1127 e estableceu a dinastía Song do Sur.

Non obstante, James TC Liu, profesor de historia da Universidade de Princeton, afirma que a versión de Yue Fei foi escrita por unha persoa diferente a principios do século XVI. 

## Música 
O poema foi musicado varias veces, incluíndo unha canción mandarín da década de 1930 interpretada despois polo barítono operístico Yi-Kwei Sze na década de 1950. Outros cantantes como Shi Hong'e, Yang Hongji e Zhang Mingmin tamén realizaron esta interpretación.

O cantante de Hong Kong Roman Tam cantou a canción cantonesa "Moon Kong Hung" ("Man Jiang Hong" en cantonés), composta por Joseph Koo, para a serie de televisión de 1983 *The Legend of the Condor Heroes*.

Outra canción en cantonés co mesmo título foi composta por Kwan Shing-yau e interpretada por Deric Wan para a serie de televisión de Hong Kong de 1984 *By Royal Decree*.

## Notas 
### Aclaracións
## Véxase tamén 
* Dinastía Song
* Guerras Jin-Song
* Cronoloxía das guerras entre os Jin e os Song

### Ligazóns externas 
* Tradución ao inglés *de Man Jiang Hong*
Boeing XB-38 Flying Fortress

O **Boeing XB-38 Flying Fortress** foi un único exemplar dunha conversión dun B-17E Flying Fortress de produción para probar se o motor V12 Allison V-1710 podería substituír o motor radial estándar Wright R-1820 a principios da segunda guerra mundial.

## Deseño e desenvolvemento 
O XB-38 foi o resultado dun proxecto de modificación realizado por Vega (unha filial de Lockheed) nun Boeing B-17 Flying Fortress para equipalo co motor V12 de refrixeración por líquido Allison V-1710-89. Foi pensado como unha versión mellorada do B-17, e como unha variante que podería usarse se os motores radiais refrixerados por aire Wright R-1820 escaseaban. Completar as modificacións levou menos dun ano, e o XB-38 realizou o seu primeiro voo o 19 de maio de 1943. Só se fabricou un prototipo, desenvolvido a partir dun B-17 existente.

Aínda que o XB-38 entregaba unha velocidade máxima substancialmente maior, o seu teito de servizo era máis baixo. Tras un feixe de voos quedou en terra por un problema coas xuntas do colector do motor que tiñan fugas de gases de escape. Tras arranxar o problema as probas continuaron ata o noveno voo o 16 de xuño de 1943. Ese día o motor número tres (o interior dereito) incendiouse e a tripulación viuse obrigada a saltar do avión. O XB-38 quedou esnaquizado e o proxecto cancelouse, en parte debido a que os motores V-1710 eran necesarios para outros proxectos como os cazas Lockheed P-38 Lightning, Bell P-39 Airacobra, Curtiss P-40 Warhawk, North American P-51A Mustang, e Bell P-63 Kingcobra.

## Notas
Bristol Beaufort

O **Bristol Beaufort** (designación do fabricante **Type 152**) era un bombardeiro británico bimotor deseñado por Bristol Aeroplane Company, e foi desenvolvido a partir da experiencia gañada deseñando e construíndo o anterior bombardeiro lixeiro Blenheim. Bristol e outros construtores británicos construíron polo menos 1 180 Beaufort.

O Departamento de Produción de Aeronaves (DAP) do goberno australiano tamén fabricou variantes do Beaufort. Estes normalmente son coñecido como **DAP Beaufort**. Máis de 700 Beaufort fabricados en Australia operaron coa Real Forza Aérea de Australia no teatro do suroeste do Pacífico, onde foron usados ata o final da guerra.

Os Beaufort operaron primeiro co Mando Costeiro da Royal Air Force e despois coa Fleet Air Arm da Royal Navy a partir de 1940. Usáronse como torpedeiros, bombardeiros convencionais e minadores ata 1942, cando foron retirados do servizo activo e usáronse como adestradores ata que se declararon obsoletos en 1945. Os Beaufort tamén viron considerable acción no Mediterráneo; escuadróns de Beaufort baseados en Exipto e Malta axudaron a interceptar buque do Eixo con subministracións para o *Deutsches Afrikakorps* de Rommel no Norte de África.

Aínda que foi deseñado como torpedeiro, o Beaufort foi máis usado como bombardeiro medio diúrno. O Beaufort tamén voou máis horas como adestrador que en misións operacionais e perdéronse máis en accidentes ou por fallos mecánicos que polo fogo inimigo. O Beaufort adaptouse como un caza pesado de longo alcance nunha variante chamada Beaufighter, que demostrou ser moi exitoso e moitas unidades de Beaufort pasáronse finalmente ao Beaufighter.

## Notas 
## Bibliografía 
* Barnes, C.H. *Bristol Aircraft Since 1910*. London: Putnam Aeronautical, 1988 (3rd revised edition). .

* Robertson, Bruce. *Beaufort Special*. Shepperton, Surrey, UK: Ian Allan Ltd., 1976. .
Hemigaleidos

A dos **hemigaleidos** (*Hemigaleidae*) é unha familia de peixes condrictios da subclase dos elasmobranquios, superorde dos  selaquimorfos e orde dos carcarriniformes.

O seu xénero tipo é  *Hemigaleus*.

## Taxonomía 
### Descrición 
A familia foi descrita, segundo o WoRMS e a BioLib, en 1879 polo ictiólogo e botánico estadounidense Hermann Edward Hasse.

### Xéneros 
A familia comprende os seguintes catro xéneros: 
* *Chaenogaleus* Gill, 1862
* *Hemigaleus* Bleeker, 1852
* *Hemipristis* Agassiz, 1843
* *Paragaleus* Budker, 1935

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Compagno, Dando & Fowler (2005): *Sharks of the World*, Princeton, Nova Jersey: Princeton University Press. ISBN 0-6911-2072-2.

### Outros artigos 
*Tiburóns
*Carcarriniformes

### Ligazóns externas 
*Hemigaleidae  en FishBase. 
*Hemigaleidae na EOL.
Hermann Edward Hasse

**Hermann Edward Hasse**, nado o 12 de xaneiro de 1836, e finado o 29 de outubro de 1915, foi un ictiólogo e botánico, especialista en liques, estadounidense.

## Traxectoria 
Hasse escribiu dous textos importantes e numerosos artigos no campo da liquenoloxía. 

Principalmente fixo as súas investigacións, como liquenólogo, no sur de California. Entre os seus correspondentes figuran o botánico especialista en criptógamas William Gilson Farlow e o liquenólogo George Knox Merrill.

## Algunhas publicacións 
En 1913 Hasse publicou *The Lichen Flora Of Southern California*, unha flora dos liques do sur de California no que describe uns 400 taxons.

## Honores 
### Epónimos 
*Hassea*, un xénero de fungos da clase dos dotideomicetos, e *Lecidea hassei*, un lique que crece dentro das rochas (lique endolítico), foron ambos os dous nomeados na súa honra. 

A abreviatura **Hasse** enmprégase para reoñecer a Hermann Edward Hasse como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

## Notas
Hemigaleus

[miniatura|260px|*[Hemigaleus microstoma*]]

***Hemigaleus*** é un xénero de peixes condrictios da subclase dos elasmobranquios, superorde dos  selaquimorfos e orde dos carcarriniformes, que o tipo da familia dos hemigaleidos.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1852 polo ictiólogo neerlandés Pieter Bleeker. (tiburóns da familia dos esciliorrínidos).
  

### Sinónimo 
Ademais de polo seu nome actualmente válido, o xénero coñeceuse tamén polo sinónimo:
**Negogaleus* Whitley, 1931 

### Especies 
No xénero recoñécense tan só dúas especies:
* *Hemigaleus australiensis* White, Last & Compagno, 2005
* *Hemigaleus microstoma* Bleeker, 1852

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Compagno, Dando, & Fowler (2005): *Sharks of the World*. Princeton, Nova Jersey: Princeton University Press. ISBN 0-6911-2072-2.

### Outros artigos 
*Carcarriniformes
*Hemigaleidos

### Ligazóns externas 
**Hemigaleus australiensis* White, Last & Compagno, 2005  en FishBase.
**Hemigaleus microstoma* Bleeker, 1852  en FishBase.
Mateo Sánchez

O nome **Mateo Sánchez** pode referise a:

***Mateo Sánchez López**, químico galego especializado en bioenxeñaría (n. 1985);

***Mateo Sánchez Pérez**, xogador profesional de baloncesto galego (n. 1999).
Telescopio Hale

dereita|miniatura|300x300px|O telescopio Hale.
O **telescopio Hale** é un telescopio de 200 polgadas (508 cm) de diámetro instalado no Observatorio Palomar, Estados Unidos; entrou en funcionamento en 1947 e comezou observacións regulares en 1949. Foi financiado grazas ao esforzo de George Hale.

Grazas ao seu enorme tamaño e potencia, puidéronse medir os espectros e velocidades radiais de gran cantidade de galaxias: grazas a eles Milton Humason e Edwin Hubble puideron determinar a lei que rexe o desprazamento destes corpos celestes, medindo de modo aproximado o valor da constante de Hubble.

## Historia 
O espello de 200 polgadas (5,1 m) de diámetro do telescopio reflector foi realizado por Corning Inc. entre 1934 e 1936, utilizando vidro de borosilicato de baixa expansión.

Tras un intento errado de fabricar o espello con cuarzo fundido, George Ellery Hale expuxo a Corning Inc. o reto de fabricar o espello do telescopio de 200 polgadas. No seu primeiro intento tamén fracasou, porque a peza de vidro presentaba burbullas. Con todo, o segundo intento foi un éxito grazas a que para a súa fabricación tomáronse todo tipo de precaucións, incluíndo un ano de lento arrefriado controlado da colosal peza. O espello estivo terminado en 1935.

Os seus cinco metros de diámetro significaron un fito na historia da Astronomía, sendo o telescopio de maior tamaño até que, anos despois, os soviéticos lograron construír un cun espello de seis metros de diámetro (telescopio de Zelenchúkskaia). Porén, as dificultades para construír espellos macizos de maior tamaño forzaron a desenvolver outras tecnoloxías distintas: os telescopios de espellos segmentados, boa mostra dos cales é o Telescopio de Monte Hopkins. Hai uns anos denominábase Telescopios de Nova Xeración (Next Generation Telescopes, NGT) aos telescopios reflectores cuxos espellos primarios serían de máis de seis metros de diámetro O primeiro telescopio desta xeración foi o Keck I, de dez metros de diámetro, situado en Mauna Kea, Hawai, que empezou a funcionar a finais de 1990. 

Entre os seus moitos logros cabe destacar, como anécdota, que en 1982 foi o primeiro telescopio do mundo en localizar o aínda inerte cometa 1P/Halley nese ciclo, bastantes meses antes de que comezase a activarse e a brillar ao emitir gas e po: isto puido conseguirse tanto polo diámetro do seu enorme espello primario como por usar unha cámara CCD.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Observatorio Palomar
* Telescopio
* Telescopio reflector
* Telescopio de Horizonte de Eventos 
* Telescopio BTA-6
* Telescopio espacial CHEOPS
* Telescopio espacial Herschel
* Telescopio espacial Hubble
* Telescopio espacial Spitzer
* Telescopio espacial James Web
* Coronógrafo
Mauro Varela

O nome **Mauro Varela** pode referirse a:

***Mauro Varela Fernández**, avogado galego (f. 1986);
***Mauro Varela Pérez**, avogado, político e economista galego, fillo do anterior (1941-2020).
Solo: A Star Wars Story

***Solo: A Star Wars Story*** (tamén coñecido sinxelamente como ***Solo***) é un filme estadounidense de 2018 dirixido por Ron Howard. É un filme do xénero wéstern espacial que se centra no personaxe de Han Solo da saga *Star Wars*. Foi producido por Lucasfilm e distribuído por Walt Disney Studios Motion Pictures, sendo o segundo dos filmes antolóxicos de *Star Wars* logo de *Rogue One* (2016). Alden Ehrenreich interpreta a Solo, e o resto do elenco está composto por Woody Harrelson, Emilia Clarke, Donald Glover, Thandiwe Newton, Phoebe Waller-Bridge, Joonas Suotamo e Paul Bettany.

## Personaxes 
* Alden Ehrenreich como Han Solo
* Woody Harrelson como Tobias Beckett
* Emilia Clarke como Qi'ra
* Donald Glover como Lando Calrissian
* Thandiwe Newton como Val
* Phoebe Waller-Bridge como L3-37
* Joonas Suotamo como Chewbacca
* Paul Bettany como Dryden Vos

## Notas
Juan Parcero

**Juan Manuel Parcero Martínez**, coñecido como **Juan Parcero**, nado o 27 de maio de 1977 en Moaña, é un escritor e cineasta galego.

## Traxectoria 
Traballador do mar, o naval e a industria, estudou na UNED. Foi concelleiro do BNG en Moaña, ocupando o nº 2 da canditatura en 2019 e dimitiu en 2021. 

Dirixiu 10 curtametraxes con Moaña de fondo.

Despois de tres novelas psicolóxicas (*Sangue no ollo*, *A fiestra aberta* e *Vento na cara*), con *A soidade selénica*, inaugurou a colección Ficción científica da Editorial Galaxia.

Dende o ano 2022 presenta xunto con Rubén Rey, en Onda Cero Vigo, unha sección dedicada á ciencia ficción en calquera das súas expresións chamada Crónicas selénicas e que a piques está de chegar aos 100 espazos.

En marzo de 2024 e retomando a colección Ronsel da Editorial Galaxia publica *Na canella infinita,* onde retoma temas recorrentes na súa obra e que ata a data é o seu maior éxito literario.

## Obra literaria 
* *Sangue no ollo* (2011). Ed. Morgante. 110 páxs. ISBN 9788415166313.
* *A fiestra aberta* (2017). Noia: Toxosoutos. 157 páxs. ISBN 9788494683732.
* *Vento na cara* (2018). Noia: Toxosoutos. ISBN 978-84-948341-0-3.
* *A soidade selénica* (2022). Vigo: Galaxia. 168 páxs. ISBN 978-84-9151-829-7.
* *Na canella infinita* (2024). Vigo: Galaxia. 140 páxs. ISBN 978-84-1176-181-9.

## Cine. Curtametraxes 
* *Idea olvidada* (2009)
* *Tempófagos* (2009)
* *Círculo vicioso* (2010)
* *Culpables* (2011)
* *Non tocar* (2012)
* *A promesa* (2013)
* *Ao mesmo tempo* (2014)
* *Paranoia* (2015).
* *Area nas mans* (2016)
* *María de Almas* (2018)

## Notas
Dornier Do J Wal

O '*Dornier Do J *Wal*** ("balea") era un hidroavión alemán bimotor dos anos 20 deseñado por Dornier Flugzeugwerke. O Do J foi designado **Do 16*' polo Ministerio do Aire do Reich (RLM) segundo o seu sistema de designación de avións de 1933.

## Deseño e desenvolvemento 
O Do J tiña unha á alta de parasol con puntais con dous motores de pistón montados en tándem nunha góndola central sobre a á; os motores tiñan unha configuración *push-pull*, apuntando unha hélice cara a diante e a outra cara a atrás. O casco facía uso dos contrafeitos  patentados por Claudius Dornier nos seus lateriais, usados por primeira vez no anterior hidroavión deseñado por Dornier Zeppelin-Lindau Rs.IV do final da primeira guerra mundial. O Do J realizou o seu primeiro voo o 6 de novembro de 1922. O voo, ademais da meirande parte da produción ata 1932, tivo lugar en Italia debido ás restricións da aviación alemá tras a primeira guerra mundial segundo os termos do Tratado de Versalles. Dornier comezou a fabricar o *Wal* en Alemaña en 1931, e aprodución rematou en 1936.

Na versión militar (*Militärwal*) unha tripulación de dous a catro viaxaba nunha cabina aberta preto do morro do casco. Tiña unha metralladora na proa fronta a cabina, e unha ou dúas no medio do casco. Comezando por España, as versións militares entregáronse a Arxentina, Chile e os Países Baixos para ser usados nas súas colonias; tamén enviáronse exemplares a Iugoslavia, a Unión Soviética e, ao final da súa fabricación, a Italia e Alemaña. Os principais usuarios militares, España e os Países Baixos, fabricaron as súas propias versións baixo licenza. Varios países, destacando Italia, Noruega, Portugal, Uruguai e Alemaña, empregaron o *Wal* para tarefas militares.

A versión civil (*Kabinenwal* ou *Verkehrswal*)  tiña unha cabina de pasaxe no morro con espazo para 12 pasaxeiros, mentres que a cabina aberta de mando moveuse cara a atrás. Os principais usuarios desta versión foron Alemaña, Italia, Brasil e Colombia.

O Do J estivo nun principio impulsado por dous motores Rolls-Royce Eagle IX de 355 cabalos. Versións posteriores usaron case cada motor dispoñible no mercado de fabricantes como Hispano-Suiza, Napier & Son, Lorraine-Dietrich, BMW, e incluso o motor estadounidense Liberty V-12. O *10 to-Wal* usado por *Deutsche Lufthansa* para o seu servizo de correo no Atlántico Sur de 1934 ata 1938 tiña un alcance de 3 600 km e un teito de servizo de 3 500 m.

Máis de 250 *Wals* foron construídos por CMASA e Piaggio en Italia, CASA en España, Kawasaki no Xapón, Aviolanda nos Países Baixos e Dornier en Alemaña.

## Notas
Santuario da Virxe dos Milagres

A **Virxe dos Milagres** é unha advocación mariana. Hai varios santuarios dedicados a ela:

***Santuario da Nosa Señora dos Milagres do Medo**, en Vide (Baños de Molgas);
***Santuario da Virxe dos Milagres de Amil**, en Amil (Moraña);
***Santuario da Virxe dos Milagres de Saavedra**, en Saavedra (Begonte);
***Santuario da Virxe dos Milagres de Caión**, en Caión (A Laracha);
***Santuario dos Milagres de Couso de Salas**, en Couso de Salas (Muíños).
José Luis Suárez Cotelo

**José Luis Suárez Cotelo**, nado en Ponteceso en 1945, é un político e profesor galego do PSdeG-PSOE.

## Traxectoria 
Licenciado en Filosofía e Letras, foi profesor de Filosofía no IES Eusebio da Guarda da Coruña. Nas eleccións municipais de 1979 foi elixido concelleiro en Ponteceso como número 2 da Candidatura Democrática Independente, que encabezaba Manuel Jesús Vázquez Barca e que obtivo a maioría absoluta, pasando a ser primeiro tenente de alcalde. Nas municipais de 1983 encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE e foi elixido alcalde con maioría absoluta, sendo reelixido nas municipais de 1987, tamén con maioría absoluta. Formou parte da candidatura do PSdeG nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 1985, se ben nun primeiro momento non resultou elixido, trala dimisión de Manuel Couce Pereiro en setembro de 1989 asumiu a acta de deputado por uns meses ata as Eleccións ao Parlamento de Galicia de 1989, nas que volveu formar parte da candidatura socialista pero sen lograr escano. Ó acceder ao Parlamento de Galicia presentou a súa renuncia á alcaldía, debido á incompatibilidade que supón este cargo co de deputado autonómico, sendo substituído polo seu número 2 Ramón Saleta Neira e permanecendo como concelleiro con responsabilidades de goberno na corporación. Mantívose como concelleiro tralas municipais de 1991, nas que foi o número 4 da candidatura socialista, logrando de novo a vitoria e mantendo responsabilidades de goberno baixo os mandatos de Saleta e Fernando Castro Villar ata maio de 1993, cando foron apartados do poder por unha moción de censura do PPdeG e o PSG-EG. Retirouse da política á fin dese mandato en 1995.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Eleccións municipais en Ponteceso
Beatriz Dourado

**Beatriz López Dourado**, coñecida como **Beatriz Dourado**, nada en Barcelona o 25 de novembro de 1985, é unha escritora galega.

## Traxectoria 
Filla e neta de emigrantes galegos, retornou de nova a Galicia e vive en Lugo. A terra familiar é Navia de Suarna, de onde é seu pai; de onde son os avós -el de Silvouta, e ela de Cerredo-, e de onde é tamén o seu home, de Virigo.

Estudou na Universidade de Santiago de Compostela, mestra de profesión, en 2020 exerceu na EEI Fingoi de Lugo. Dende 2022 é profesora de educación secundaria.

Ten colaborado en *Nós Diario*.

## Obra 
* *intraguerras* (2022). Urutau. 32 páxs. .
## Premios 
* 2014: 2º premio Contos de verán El Progreso por *Lesión de menisco*.
* 2014: 2º premio de relato Terras de Chamoso por *Bicos Carmiña.*
* 2017: 1º accésit no Certame de Relatos Curtos Os Viadutos de Redondela por *As vacas non usan stilettos*.

* 2018: Certame Vilariñas de Guitiriz, organizado por Nova Poesía Guitirica. 
* 2019: VII Premio de Poesía María Mariño.
* 2021: Certame de Poesía Avelino Díaz, por *Custodia da fenda*.
* 2022: IV Premio de Poesía Florencio Delgado Gurriarán por *Ancorar toda esta auga*.
* 2024: Premio Arume de Poesía infantil por *Latexos*.

## Notas
César Souto Vilanova

**César Souto Vilanova**, nado en Noia en 1975, é un xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Xornalismo pola Universidade de Santiago de Compostela. Xornalista da Televisión de Galicia dende 1998. Colaborou en *Dorna*. Os seus poemas figuran en *A Different Eden / Un Edén diferente* (Dedalus Press, 2021), antoloxía de ecopoesía de Irlanda e Galicia. Codirixiu as longametraxes documentais *Os días afogados* (2015) e *Interregno* (2020).

## Obras 
* *Sucesos*, 2004. Colección Tambo.
* *Campo aberto*, 2018. Galaxia.
* *A herdade*, 2021. Galaxia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Editorial Galaxia 
* Ficha en filmin
* Ficha en DOCMA
Ramón Saleta Neira

**Ramón Saleta Neira**, nado en Donostia en 1952, é un político galego do PSdeG-PSOE

## Traxectoria 
Nado na emigración cunha familia con raíces en Corme, regresaron á súa vila natal sendo moi neno. Licenciado en Xeografía e Historia, foi secretario da asociación de veciños de Corme. Nas eleccións municipais de 1983 foi elixido concelleiro en Ponteceso como número 2 do PSdeG-PSOE, logrando maioría absoluta e sendo nomeado primeiro tenente de alcalde. Nas municipais de 1987 volveu concorrer como número 2 socialista revalidando o partido a maioría absoluta, polo que continuou como primeiro tenente de alcalde. Trala dimisión de José Luis Suárez Cotelo en setembro de 1989 para ser deputado autonómico foi elixido novo alcalde de Ponteceso. Encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE nas municipais de 1991 e conseguiu volver a ser elixido alcalde, pero perdeu a maioría absoluta e pasou a gobernar en minoría. En outubro de 1992 presentou a súa dimisión ante e situación de inestabilidade que vivía o concello e foi substituído polo número 3 socialista Fernando Castro Villar.

En xullo de 1993 foi nomeado responsable de organización e administración de Unións Agrarias en Carballo. Debido ó seu matrimonio pasou a residir en Malpica de Bergantiños en 1994, onde foi secretario xeral da agrupación local socialista ata decembro de 1999, formando parte da candidatura socialista como número 3 nas municipais de xuño dese mesmo ano. Se ben non foi elixido concelleiro, o seu candidato José Ramón Varela Rey logrou a alcaldía grazas a un pacto co BNG e os independentes de AEMU. En febreiro de 2018 volveu ser secretario xeral do PSdeG en Malpica, recuperando o partido a alcaldía nas municipais de 2019 na persoa de Walter Pardo Añón. Porén, presentou a súa renuncia como secretario xeral en xullo de 2019. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Eleccións municipais en Ponteceso

### Ligazóns externas 
*Entrevista en *La Voz de Galicia*
Forzamento radiativo

dereita|miniatura|300x300px| A Terra recibe unha radiación solar incidente case constante duns 340 W por metro cadrado.
O **forzamento radiativo** é a diferenza entre a radiación solar absorbida pola Terra e a enerxía irradiada de retorno. É unha perturbación do equilibrio da enerxía incidente e emerxente no planeta Terra. Mídese en vatios /m²/período. Pode ser positivo, facendo que a troposfera e a superficie terrestre se quenten, ou negativo, facendo que a troposfera e a superficie da Terra se arrefríen. É, por tanto, a base científica do efecto invernadoiro verificado nos planetas, e ten un papel importante nos modelos informáticos do balance enerxético da Terra, e nos modelos climáticos.

## Notas
Aamir Khan

**Mohammed Aamir Hussain Khan** (|ˈaːmɪr xaːn|), nado en Bombai o 14 de marzo de 1965, é un actor, director e produtor cinematográfico indio que traballa en filmes en hindi. Durante a súa carreira, Khan estableceuse como un dos actores indios máis populares e influentes.

Khan recibiu numerosos premios, incluídos nove Filmfare Awards, catro National Film Awards e un AACTA Award, e unha das súas producións tamén recibiu unha candidatura ao Óscar. O goberno da India outorgoulle o Padma Shri en 2003 e o Padma Bhushan en 2010, e recibiu un título honorífico do goberno da China en 2017.

## Traxectoria 
Khan apareceu por primeira vez na pantalla como actor infantil no filme do seu tío Nasir Hussain *Yaadon Ki Baaraat* (1973). Como adulto, a súa primeira longametraxe foi *Holi* (1984). Pasou a dedicarse á interpretación a tempo completo cun papel protagonista en *Qayamat Se Qayamat Tak* (1988). A súa interpretación en *Raakh* valeulle un National Film Award na categoría de mención especial. Converteuse nun actor destacado na década de 1990 ao aparecer en varios filmes de éxito comercial, incluídos *Dil*, *Raja Hindustani* e *Sarfarosh*.

En 1999 fundou Aamir Khan Productions e a súa primeira produción, *Lagaan* (2001), foi candidata ao Óscar ao mellor filme en lingua non inglesa e recibiu para el o National Film Award ao mellor filme popular e dous premios Filmfare, mellor filme e mellor actor. Tras unha pausa de catro anos volveu a interpretar protagonistas, en particular en *Fanaa* e *Rang De Basanti*. Debutou como director con *Taare Zameen Par* (2007), polo que gañou os Filmfare Awards ao mellor filme e mellor director. Os maiores éxitos comerciais de Khan foron *Ghajini*, *3 Idiots*, *Dhoom 3*, *PK* e *Dangal*, todos eles na listaxe dos filmes indios con maior éxito de público. Khan gañou o seu terceiro Filmfare ao mellor actor por *Dangal*.

Ten un gran seguimento global, especialmente na India e na China, e foi descrito por *Newsweek* como "a máis grande estrela do cinema" do mundo. Foi listado regularmente entre os *500 musulmáns máis influentes* do mundo. Khan é activista e cooperante, e foi voceiro de varias causas sociais, algunhas das cales provocaron controversia política. Tamén creou e presentou o programa de televisión *Satyamev Jayate*. O seu traballo como reformista social fíxoo aparecer na listaxe da revista *Time* das persoas máis influentes do mundo en 2013.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Bernard Arnault

**Bernard Jean Étienne Arnault** (pronunciado en ); nado o 5 de marzo de 1949, é un empresario, investidor e coleccionista de arte francés.  

Arnault é o presidente e director executivo (CEO) de LVMH, a maior empresa de artigos de luxo do mundo. 

En abril de 2018, converteuse na persoa máis rica do mundo da moda, superando a Amancio Ortega de Inditex.

É a persoa máis rica do mundo segundo a revista *Forbes*, cun patrimonio neto de 192.100 millóns de dólares, en maio de 2021. Perdeu esta honra da revista de economía e finanzas, superado por Elon Musk meses despois, e volveuna recuperar a finais do ano 2022.

## Notas 
## Véxase tamén