open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Picasa

**Picasa** foi un programa para visualizar, organizar e editar fotografías dixitais, orixinalmente creado por Idealab, despois, trala súa adquisición en 2004, converteuse en propiedade de Google, quen o distribuía gratuitamente como *freeware*.  O 12 de febreiro de 2016, Google anunciou que interrompía o soporte para **Picasa Desktop** e **Picasa Web Albums**, a partir do 15 de marzo de 2016, e que se centraba no Google Fotos baseado na nube como o seu sucesor.

## Nome e logotipo 
A orixe do nome do programa é un xogo de palabras entre o apelido do pintor malagueño Pablo Picasso, a frase en castelán "*mi casa*" e a palabra inglesa *pic*, de *picture* (debuxo).

A icona e o logotipo teñen a forma dun pentágono formado pola abertura dunha lente fotográfica.

## Dispoñibilidade 
O programa estaba dispoñible en Windows XP, Windows Vista e Windows 7, en Linux (de 2006 a 2012) e para macOS (unha beta en 2009).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Flickr
### Ligazóns externas 
* http://picasa.google.com
Xiga

**Xiga** pode referirse a:

* **Xiga-**, un prefixo do sistema internacional de unidades que equivale a 109.
** **Xigabyte**, unha unidade de almacenamento de información que equivale a 109 bytes.
* **xiga** ou **jig** ou **gigue**, unha danza orixinaria das illas Británicas.
* **GIGA**, industria pornográfica xaponesa.
Hidra

; Astronomía
* A constelación da Hidra, a máis grande en extensión do firmamento nocturno.
* A lúa Hidra do planeta Plutón, a segunda lúa por tamaño de Plutón e a que ten a orbita máis afastada do mesmo.
::Non confundir Hydrus, unha constelación do hemisferio sur, coa constelación da Hydra; a primeira fai referencia a unha serpe de mar (hidra macho ou hidra pequena) e a segunda fai referencia ó mito da Hidra de Lerna. 
; Mitoloxía
* A Hidra de Lerna, a serpe-monstro de auga de varias cabezas da mitoloxía grega.
; Música
* *Hydra*, segundo disco da banda americana Toto.
* *Hydra*, sexto álbum de Within Temptation.
; Videoxogo
* Hydra é un videoxogo para recreativos realizado por Atari en 1990.
; Xeografía
* Hidra, illa grega no mar Exeo, ao sur de Atenas.
; Zooloxía
* *Hydra*, xénero de animais pertencente á clase dos hidrozoos.
Huascarán

O **Huascarán**, con 6768 metros, é a cima máis alta do Perú e a cuarta maior da América do Sur. Está situada na Cordillera Blanca,  nos Andes centrais peruanos, na provincia de Yungay.

É característica a súa dupla cima: a máis elevada, Huascarán Sur (6768 m) está separada polo colado da Garganta do Huascarán Norte, de 6655 metros.

A montaña e o territorio circundante están incluídos no Parque Nacional de Huascarán, declarado Patrimonio da Humanidade en 1985.

## Étimo 
O seu nome procede do quechua *waskha* (cadea) e *ran* (pedras ou montañas rochosas). Huascarán significa, entón, *cadea de montañas*. Hai, ademais, diversas lendas acerca da orixe do nome Huascarán, pero a máis verosímil conta que «o inca Huayna Cápac ao pasar por Yungay deulle o nome do seu fillo primoxénito, Huáscar, á montaña máis alta e fermosa», porque Huascarán tamén se pode interpretar como «A montaña de Huáscar».

## Historia 
A cima norte foi alcanzada en 1908 por unha expedición norteamericana, da que formaba parte Annie Smith Peck.

A primeira ascensión ao Huascarán Sur rexistrada foi realizada o 20 de xullo de 1932, por unha expedición xermano-austríaca, encabezada por H. Bernhard, E. Hein, H. Hoerlin e E. Schneider.

O 10 de xaneiro de 1962 rexistrouse un alude iniciado no pico norte do Huascarán. Desapareceron 4 000  habitantes e varias poboacións foron criticamente danadas: Ranrahirca, Shacsha, Huarascucho, Yanama Chico, Armapampa e Uchucoto., a morte de máis de 20 000 persoas e a desolación de boa parte dos arredores.

Desde xullo ata setembro de 1979, o alpinista e médico Nicolas Jaeger viviu 60 días, só, a 6 700 m de altura, xusto nas proximidades da cima do Huascarán, para estudar os efectos da hipoxia no seu propio organismo. Como resultado da experiencia realizouse a película *Operación Supervivencia*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ascencións ao Huascarán ata 1970
Eco

O **eco** ou **resón** é un fenómeno físico que ten lugar cando un son regresa ao lugar onde foi emitido tras rebotar nalgún obstáculo. Para que se dea este fenómeno, debe existir un obstáculo a máis de 17 metros de distancia do lugar onde se emiten as ondas sonoras; o obstáculo ten que ser feito dun material puído e denso que non absorba o son, por exemplo, metais ou rochas. O verbo é **ecoar** ou **resoar**.

O ser humano detecta dous sons que estean separados por 0,1 segundos, ou sexa, para a velocidade do son no ar (340&nbsp;m/s), ese tempo representa 34 metros. Así, se o obstáculo estiver a menos de 17 metros non detectamos a diferenza entre o son emitido orixinariamente e o son que recibimos e, dese modo, o eco non acontece a pesar da onda ter sido reflectida.

En procesamento de sinal de son e acústica, un eco é unha reflexión de son que chega ao ouvinte pouco tempo despois do son directo. Exemplos típicos son o eco producido no fondo dunha escaleira, por un edificio, ou nunha sala, polas paredes. Un eco verdadeiro é unha única reflexión da fonte de son. O intervalo de tempo é a distancia extra dividida pola velocidade do son.

Chámase reverberación ao feito de chegaren tantas reflexións ao ouvinte que non pode distinguir unhas das outras.

A intensidade dun eco é frecuentemente medida en dB con relación á onda transmitida directamente.

Algúns ecos poden ser desexábeis (como no radar ou sonar) e outros indesexábeis (como sucede ás veces nos sistemas telefónicos).

## Acepcións relacionadas 
En sentido figurado, un eco é un son que se percibe confuso e apagado, como un rumor. Tamén é unha noticia vaga e imprecisa acerca dun suceso ou situación, como "O eco dun accidente". Tamén en sentido figurado, "ter eco" é unha serie de efectos que algo causa sobre unha persoa ou cousa, como ter repercusión.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Reverberación
* Resonancia
Carnívoros

Os **carnívoros** (*Carnivora*) son unha orde dos mamíferos, caracterizados pola forma dos seus molares. Toma o seu nome do feito de que a maioría dos seus membros están adaptados á inxesta e consumo de carne; porén, varios son omnívoros.

## Clasificación 
* **Orde** *Carnivora*
** **Suborde** *Feliformia* 
*** Familia *Viverravidae* (extinta)
*** Familia *Nimravidae* (extinta)
*** Familia *Nandiniidae*
*** **Infraorde** *Feloidea*
**** Familia *Prinonodontidae*
**** Familia *Barbourofelidae* (extinta)
**** Familia *Felidae*
*** **Infraorde** *Viverroidea*
**** Familia *Viverridae*
**** **Superfamilia** *Herpestoidea*
***** Familia *Hyaenidae* 
***** Familia *Eupleridae* 
***** Familia *Herpestidae*
** **Suborde** *Caniformia*
*** Familia *Miacidae* (extinta)
*** Familia *Amphicyonidae* (extinta)
*** Familia *Canidae*
*** **Infraorde** *Arctoidea*
**** Familia *Hemicyonidae* (extinta)
**** Familia *Ursidae*
**** **Superfamilia** *Musteloidea*
***** Familia *Ailuridae*
***** Familia *Mephitidae*
***** Familia *Mustelidae*
***** Familia *Procyonidae* 
**** **Superfamilia** *Pinnipedia*
***** Familia *Enaliarctidae* (extinta)
***** Familia *Odobenidae*
***** Familia *Otariidae*
***** Familia *Phocidae*

### Cladograma
Influencia da nasal trabante

A **influencia da nasal trabante** é un fenómeno fonético propio da lingua galega, que consiste en que unha consoante nasal trabando a sílaba pode alterar o timbre de /'ɛ/ e /'ɔ/ tónicos, pechándoos un grao: 
* latín DĕNTE > dente ['dɛnte] > ['dente] 
* latín PŏNTE > ponte ['pɔnte] > ['ponte]
Este fenómeno dáse nos substantivos e nalgúns adxectivos. Non afecta aos adverbios, pronomes ou verbos: 
* ben ['bɛn]
* cen ['θɛn]
Prodúcese en palabras patrimoniais, xa que os cultismos manteñen a tendencia a realizaren o timbre aberto da vogal tónica
* ciencia ['θjɛnθja]
* frecuencia [fre'kwɛnθja]
Ao igual que a metafonía, é un fenómeno propio da parte occidental de Galiza, aínda que a súa distribución xeográfica depende da vogal afectada. Así, o ['ɔ] etimolóxico só se conserva no galego de Asturias e falares próximos de Lugo, mentres que o ['ɛ] consérvase en todo o galego exterior e en parte das provincias de Lugo e Ourense. 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Vogais da lingua galega
* Metafonía
Antares

**Antares** pode referirse a:

***Antares**, a estrela máis brillante da constelación de Escorpión.
***Antares**, un foguete experimental francés da década dos 1960.
***Antares (foguete espacial)**, un foguete espacial fabricado por Orbital ATK.
Escot

**Escot** é un concello da comarca francesa de Bearn, sito no val de Aspe, administrado polo departamento dos Pireneos Atlánticos, na rexión da Aquitania. En 1999 tiña 105 habitantes, cunha superficie de 22,6&nbsp;km².

Escot está ao pé da Vía Tolosana, un dos ramais do Camiño de Santiago.

## Xeografía 
Escot linda cos municipios de Lurbe Sant Cristau, Asasp Arròs, Sarrança e Bilhèra. Está cerca do coll de Maria Blanca, porto de montaña, que frecuentemente é atravesado polo Tour de Francia.

O concello de Escot está atravesado polo Gave de Aspe, afluente do Gave de Oloron (conca do río Adour).

## Patrimonio
* Casas do século XVII.
* Estación na liña de ferrocarril Pau-Canfranc, pechada ao tráfico desde 1970.
* Epígrafe mencionando a vía romana entre Zaragoza e Aquitania no rochedo ''Pène d'Escot''.
* Igrexa parroquial da Assomption-de-la-Bienheureuse-Vierge-Marie, de fins do século XVII e do XIX.
Ofensiva

**Ofensiva** foi unha banda de hardcore xurdida na cidade de Vigo.

## Características 
Fundados con músicos provenientes de bandas como Skacha e Kalashnikov, esta banda facía un hardcore agresivo que ben se podía encadrar co que practican as bandas do chamado *New York Hardcore* (Terror, Hatebreed).

A banda cantaba as súas cancións en galego e escribían os seus textos na ortografía reintegrada do galego. Após teren dado unha gran cantidade de concertos, deciden separarse a finais de 2007.

Un ano antes da súa separación, o seu vocalista, Flyn, abandona a banda. No 2006, tocan na primeira edición do Viveiro Resurrection Fest compartindo  escenario con bandas como Sick Of It All ou Devil In Me.

O contido das letras era principalmente social, aínda que centrándose na crítica socio-política.

## Discografía 
# *A Última Palavra* (2006)

## Integrantes 
* Anxo (Gelucho) (2006-07) - vocalista
* Jacobe - guitarra
* Gontxu - baixo
* David - batería
* Panzas(2006-07) - guitarra

## Ex-Integrantes 
* Flyn (2004-06) - vocalista

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* MySpace dedicado a Ofensiva
* Site Oficial de Ofensiva
Mustélidos

Os **mustélidos** son unha familia de mamíferos (familia *Mustelidae*), na súa maioría carnívoros ou preeiros, tanto terrestres coma acuáticos e mariños, que habitan en tódolos continentes, que abarca máis de cincuenta especies repartidas en catro subfamilias que son:

## Clasificación 
* **Familia** *Mustelidae* 
** **Subfamilia** *Lutrinae* 
*** Xénero *Amblonyx*
*** Xénero *Aonyx*
*** Xénero *Enhydra* 
*** Xénero *Lontra* 
*** Xénero *Lutra*
*** Xénero *Lutrogale*
*** Xénero *Pteronura*
** **Subfamilia** *Melinae* 
*** Xénero *Arctonyx*
*** Xénero *Meles* 
*** Xénero *Melogale*
** **Subfamilia** *Mellivorinae* 
*** Xénero *Mellivora*
** **Subfamilia** *Taxideinae* 
*** Xénero *Taxidea* 
*** Xénero *Chamitataxus* (extinto)
** **Subfamilia** *Mustelinae*
*** Xénero *Eira*
*** Xénero *Galictis*
*** Xénero *Gulo* 
*** Xénero *Ictonyx*
*** Xénero *Lyncodon*
*** Xénero *Martes* 
*** Xénero *Mustela* 
*** Xénero *Poecilogale*
*** Xénero *Vormela*
*** Xénero *Ekorus* (extinto)

Anteriormente a familia *Mephitidae* era considerada unha subfamilia (*Mephitinae*) dos mustélidos, até que un estudo do seu ADN (Dragoo (http://www.dragoo.org) e Honeycutt, 1997, Journal of Mammalology, 78(2): 426-443), levou a reorganizalas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Deuteróstomos

Os **deuteróstomos**, ou **deuterostomados** (*Deuterostomia*, do grego antigo δεύτερος *deúteros* "segundo, segunda" e στόμα *stóma*, "boca".) son un superfilo de animais nos que a boca do adulto non deriva do blastóporo embrionario, senón que é de neoformación.

Os deuteróstomos posúen outras características propias, como unha segmentación radial e un desenvolvemento no cal se forman máis estruturas das previstas polo mapa de destinos celulares. ou protóstomos por outros (como Hickman).

Tanto en deuteróstomos coma en protóstomos, o cigoto desenvólvese nunha masa celular afundida, chamada blástula (proceso coñecido coma segmentación). 

Nos deuteróstomos, as primeiras divisións ocorren de forma paralela ou perpendicular ao eixo que aparece entre os extremos (segmentación radial) e cando o embrión está no estadio de 4 células, se se elimina unha é quen de compensar a perda. De feito a célula illada pode formar un individuo (segmentación indeterminada ou clonación embrionaria).

En deuteróstomos, o mesoderma, fórmase como invaxinacións do arquéntero, proceso coñecido coma enterocelia, mentres que o protóstomos orixínase por esquizocelia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* UCMP-Deuterostomes (en inglés).
Mbabane

**Mbabane** (), cunha poboación estimada de 70.000 habitantes (2003), é a capital de Eswatini. É tamén a capital do distrito de Hhohho.

## Xeografía 
A cidade está situada nun planalto a uns 1150 m de altitude, no val do río Mbabane, tributario do Polinjane River, e cerca dos montes Mdimba. O posto fronteirizo máis próximo con Suráfrica é Ngwenya-Oshoek.

### Clima 
miniatura|dereita|250px|Rúa en Mbabane
A relativamente elevada altura na que se localiza Mbabane mitiga o clima tropical que lle corresponde pola súa latitude; con todo as temperaturas medias son altas, con 15&nbsp;°C de media en xullo (o centro do inverno austral) e 22&nbsp;°C en xaneiro (verán austral).

## Breve Historia 
Mbabane comezou a medrar a partir de 1902, cando o centro administrativo da colonia foi trasladado desde Manzini. Na actualidade é o corazón comercial das terras da veciñanza, nas que se explotan minas de estaño e ferro. A minería, a exportación de azucre e o turismo, son os rubros que dinamizan a economía de Mababane e de toda Eswatini.

miniatura|esquerda|300px|Cabana-tenda portátil en Mbabane.

## Educación 
Mbabane é sede do Waterford-KaMhlaba United World College de África do Sur.

## Cidades irmandadas 
*  Fort Worth
*  Taipei

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Mbabane
Mustelinos

Os **mustelinos** (nome científico *Mustelinae*) constitúen unha subfamilia da familia *Mustelidae* que inclúe mustelas, furóns (*Mustela putorius furo*), martas (*Martes martes*) e outros mamíferos carnívoros.

## Xéneros e especies actuais de *Mustelinae* 
* *Tayra* = *Eira*: furón maior (*Eira barbara*). 
* *Galictis*: grisón.
* *Gulo gulo*: glutón.
* *Ictonyx striatus*: raposiño.
* *Lyncodon patagonicus*: donicela da Patagonia.
* *Martes*: marta cibelina (*Martes zibellina*), marta de pescozo amarelo (*Martes flavigula*), marta pétrea (*Martes foina*). 
* *Mustela*: furón (*Mustela putorius furo*), visón (*Mustela lutreola*), armiño.
* *Poecilogale albinucha*: donicela de pescozo branco.
* *Vormela peregusa*: tourón xaspeado.

## Ligazóns externas 
* Mustelinae (en inglés)
* Características dos Mustelinae (en inglés)
Aimerico Picaud

**Aimerico Picaud** foi un monxe poitevin de Parthenay-le-Vieux, que viviu durante o século XII. Tradicionalmente foi considerado o autor da *Guía do Peregrino*, primeira obra dedicada á romaxe de Santiago de Compostela.
## Traxectoria 
miniatura|Ilustración do *Codex Calixtinus*.
Realizou a romaxe a Santiago a cabalo, e visitou polo camiño un bo número de santuarios da cristiandade. Foi o primeiro que propuxo substituír a competencia entre os diversos santuarios por unha complementariedade: para chegar a Compostela, visitar de paso todos os santuarios que están na ruta. Existe un gran número de itinerarios posibles, mais os catro principais son denominados *rutas compostelás* e son rexistrados na guía baixo o nome de «camiños de Santiago».

A *Guía do Peregrino* ou *Iter pro peregrinis ad Compostellam*, antecesora da guía turística actual, foi orixinariamente escrita en latín e constitúe o quinto e derradeiro libro do *Liber Sancti Jacobi* ou *Codex Calixtinus*, conxunto de textos conformado por pezas litúrxicas e redactado entre os anos 1135 e 1140. Os catro camiños de Santiago que o autor describe son, de norte a sur, a *vía turonensis*, a *vía lemovicensis*, a *vía podiensis* e a *vía tolosana*.

Detállanse as etapas, as reliquias que se debe venerar, os santuarios a visitar antes de chegar até a catedral elevada á gloria de Santiago, así mesmo da informacións e consellos prácticos sobre as rexións que atravesan os camiños e maila súa opinión, pintoresca e por veces subxectiva, sobre os seus habitantes. A obra serviu de referencia durante os séculos seguintes.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Codex Calixtinus
* Camiño de Santiago

### Bibliografía 
* López Pereira, X. Eduardo: *Guía medieval do peregrino. Códice Calixtino, libro V*. Edicións Xerais de Galicia, Vigo 1993.

### Ligazóns externas 
* *Guía do peregrino* publicada en 1882, no portal da BNF
Galería de mapas das rías de Galicia

Galería de mapas das **rías de Galicia**

## Rías Altas

Ficheiro:Rias altas Galicia.jpg|Rías Altas
Ficheiro:Rías altas GL.svg|Rías Altas
Ficheiro:Localizacion Ria da Coruña.Galicia.png|Ría da Coruña
Ficheiro:Localizacion Ria de Ares e Betanzos.Galiza.png|Ría de Ares e Betanzos
Ficheiro:Localizacion Ria de Camariñas.Galiza.png|Ría de Camariñas
Ficheiro:Localizacion Ria de Cedeira.Galiza.png|Ría de Cedeira
Ficheiro:Localizacion Ria de Corcubión e Cee.Galiza.png|Ría de Corcubión e Cee
Ficheiro:Localizacion Ria de Corme e Laxe.Galicia.png|Ría de Corme e Laxe
Ficheiro:Localizacion Ria de Ferrol.Galiza.png|Ría de Ferrol
Ficheiro:Localizacion Ria de Foz.Galiza.png|Ría de Foz
Ficheiro:Localizacion Ria de Ortigueira.Galicia.png|Ría de Ortigueira
Ficheiro:Localizacion Ria de Ribadeo.Galiza.png|Ría de Ribadeo
Ficheiro:Localizacion Ria de Viveiro.Galicia.png|Ría de Viveiro
Ficheiro:Localizacion Ria do Barqueiro.Galicia.png|Ría do Barqueiro
Ficheiro:Rias Altas-mapa.png|Rías Altas

## Rías Baixas

Ficheiro:Rias Baixas.Galicia.jpg|Rías Baixas
Ficheiro:Rias Baixas.Galicia.png|Rías Baixas
Ficheiro:Localizacion Ria de Arousa.Galicia.png|Ría de Arousa
Ficheiro:Localizacion Ria de Muros e Noia.Galicia.png|Ría de Muros e Noia
Ficheiro:Localizacion Ria de Pontevedra.Galiza.png|Ría de Pontevedra
Ficheiro:Localizacion Ria de Vigo.Galiza.png|Ría de Vigo
Elvira Bao

**Elvira Bao Maceiras**, nada na Coruña en 1890 e finada na mesma cidade o 26 de abril de 1971, foi unha mestra galega e militante do nacionalismo e republicanismo.

## Traxectoria 
En 1906 obtivo o título de Mestra Elemental na Escola Normal da Coruña. Desenvolveu a súa actividade docente na Escola de Redes e nas Colonias Escolares do Sanatorio Marítimo de Oza desde 1920 até 1936, ano en que foi nomeada directora. 

No ámbito político, foi unha activa militante do galeguismo e do republicanismo. Militou nas Irmandades da Fala da Coruña, sendo Secretaria da súa Xunta Directiva en 1918 e colaborou tamén no seu Cadro de Declamación como actriz. Foi proposta como mestra da escola feminina das Escolas de Ensino Galego creadas polas Irmandades na Coruña. Porén, non puido exercer o cargo pola falta de solicitudes e a repentina enfermidade dos seus pais. Foi membro da Agrupación Republicana Femenina da Coruña desde a súa constitución en 1933 e foi presidenta da primeira Xunta Directiva, integrada por outras destacadas republicanas como Amparo López Jeán. Como consecuencia do seu activismo político, logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 pasou uns meses no cárcere e foi separada definitivamente do ensino público. En 1945 puxo escola privada na súa casa do barrio coruñés de San Roque de Fóra até que un desprendemento de retina lle impediu o exercicio da profesión.

## Recoñecementos 
dereita|miniatura|Praza Elvira Bao Maceiras na Coruña.

O 8 de marzo de 2017 inaugurouse na Coruña unha praza co seu nome e ao ano seguinte unha residencia universitaria.

## Vida persoal 
miniatura|Bernardino Varela do Campo, Elvira Bao Maceiras e os fillos Elvira e Bernardino Varela Bao paseando pola Coruña.
Casou con Bernardino Varela do Campo en 1923, e foi nai de Elvira e de Bernardino Varela Bao.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Outros artigos 
* Depuración franquista do maxisterio
### Ligazóns externas 
* Elvira Varela Bao  (2013). Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña.
* Obelleiro, María (16/5/2016). "Elvira Varela, testemuña viva das Irmandades: «O que hai agora, todo o que hai, é por elas»"  *Sermos Galiza*.
Bodegas Martín Códax

**Bodegas Martín Códax** é unha adega fundada no 1985 en Vilariño, Cambados, adicada á elaboración de viño albariño. Xunto con Condes de Albarei é a adega de maior volume de produción da comarca do Salnés.

## Estrutura 
A empresa constituíuse baixo a forma dunha sociedade anónima. A uva que adquire a adega procede de dúas fontes:
* Os socios, que posúen a adega e participan na toma de decisións.
* Particulares aos que se lles merca uva durante a vendima, máis que non participan na vida orgánica da empresa

No ano 2003 comezou a restauración dun edificio en Cacabelos, no Bierzo, coa intención de espallar o negocio á uva mencía.

[miniatura|Tractor agardando por entrar na adega, en plena [vendima.]]
## Nome 
O nome foi tomado do trobador medieval, e en concordancia coa súa denominación, a empresa patrocinou durante varios anos o Premio de poesía Martín Codax, así coma ao Grupo de Música Antiga Martín Códax.

## Premios 
No 2008 recibiu o medalla de ouro no *Concurso Internacional de Viños e Espirituosos* CINVE, que tivo lugar na cidade española de Sevilla. O viño gañador foi Martín Códax Lías 2006, que resultou elixido entre candidatos dos cinco continentes .

2025: Premio da Cultura Galega de Música

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Vendima
### Ligazóns externas 
* Páxina da empresa
Condes de Albarei

**Adega Condes de Albarei** é unha cooperativa galega adicada á produción de viño albariño.

## Historia e características 
A adega foi fundada no 1988 coa unión de 375 viticultores do Salnés , e ten a súa sede no lugar da Bouza, na parroquia de Castrelo (concello de Cambados). Actualmente conta con 600 socios e colaboradores e unha extensión conxunta de 400 hectáreas. Xunto coas Bodegas Martín Códax é a maior produtora da comarca do Salnés.

No ano 1991 obtivo a medalla de ouro no *Challange International du Vin* de Bordeos, a primeira vez que se lle concedeu a un viño branco español. Este recoñecemento foi clave para o comezo da internacionalización do viño albariño.

Recentemente adquiriu o Pazo Baión, logo de que a leira fose administrada durante anos pola empresa catalá Freixenet, tras a súa incautación pola Audiencia Nacional a Laureano Oubiña.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da adega
Álvaro Porto Dapena

**José Álvaro Porto Dapena**, nado en San Xiao de Narón (Narón) en 1940 e finado en Cedeira o 6 de outubro de 2018, foi un filólogo e profesor universitario galego, membro correspondente da Real Academia Española de la Lengua.

## Traxectoria 
Licenciouse en 1967 en Filoloxía románica, acadando o doutoramento na Universidade Complutense de Madrid en 1972, onde traballa como docente ata 1997, ano no que se traslada a Galicia para facerse cargo da cátedra de Lengua Española da Universidade da Coruña. Tamén traballou no Seminario de Lexicografía da Real Academia Española colaborando na elaboración do seu *Diccionario Histórico* e no *Diccionario de construcción y régimen de R. J. Cuervo*, onde redactou a meirande parte do tomo III. Participou con outros autores no *Diccionario "Coruña" de la lengua española actual: planta y muestra*, ó tempo que o dirixiu.

Colaborou no *Diario de Ferrol*, onde escribe todos os domingos un espazo titulado "Con nome propio" no que trata, preferentemente, a toponimia da comarca de Ferrol.

## Obra
* *El gallego hablado en la comarca ferrolana*. USC, 1977. ISBN 84-7191-018-7
* *Los pronombres*. Edi-6, 1986. ISBN 84-85786-95-5
* *El verbo y su conjugación*. Arco/Libros, 1987. ISBN 84-7635-031-7
* *Tiempos y formas no personales del verbo*. Arco/Libros, 1988. ISBN 84-7635-052-X
* *Del indicativo al subjuntivo. Valores y usos de los modos del verbo*. Arco/Libros, 1991. ISBN 84-7635-093-7
* *Complementos argumentales del verbo: directo, indirecto y suplemento y agente*. Arco/Libros, 1992, reimpr. 1994. ISBN 84-7635-112-7
* *El complemento circunstancial*. Arco/Libros, 1993 (xa na 3ª edición). ISBN 84-7635-119-4
* *Oraciones de relativo*. Arco/Libros, 1997. ISBN 84-7635-262-X
* *Relativos e interrogativos*. Arco/Libros, 1997. ISBN 84-7635-263-8
* *Manual de técnica lexicográfica*. Arco/Libros, 1997. ISBN 84-7635-508-4
* *Diccionario toponímico do concello e ría de Cedeira*. Universidade da Coruña, 2014. ISBN 978-84-9749-607-0

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
*Páxina da Universidade da Coruña .
* El español en contacto con otras lenguas , artigo, Instituto Cervantes.
Praia de Carnota

miniatura|Praia de Carnota.|250px
A **praia de Carnota** é un areal localizado no litoral do concello coruñés de Carnota. Cos seus máis de sete quilómetros de lonxitude, está considerada como a máis grande de Galicia. Con baixamar o areal supera os 500 metros de longo nalgúns tramos.

A súa lagoa interior e zona de marismas e dunas dálle acubillo a unha gran variedade de aves migratorias, o que fai especialmente perigoso a deterioración ecolóxica á que vén sendo sometida nos últimos anos -foi unha das afectadas pola marea negra do *Prestige*-.

A praia de Carnota forma un espazo natural xunto co Monte Pindo o espazo natural **Carnota - Monte Pindo** catalogado como zona especial de conservación (ZEC) da Rede Natura 2000. O espazo ten unha superficie de 4.629 ha. e abrangue aos concellos de Carnota, Mazaricos, Cee e Dumbría, entre as rías de Corcubión e a de Muros e Noia.

Pola súa riqueza e variedade de ecosistemas, así como pola súa inestimable beleza, a praia de Carnota foi considerada pola revista xermana *Traum Sträde* unha das cen mellores do mundo. Así mesmo algunhas sondaxes sitúana entre as tres mellores praias de Galicia.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Carnota 003eue.jpg
File:Boca do río da praia de Carnota.jpg|Boca do río da praia de Carnota.
File:Carnota, Galiza. Praia.jpg
File:Boca do río, Praia de Carnota, Galicia (Spain).jpg

## Notas
Imperativo

O **imperativo** é un modo gramatical do verbo, co cal a persoa emisora procura determinada reacción no receptor. Enúnciase no tempo presente, mais refírese a unha acción que se ha desenvolver no futuro. Ao implicar o receptor, o paradigma deste modo simplifícase sensibelmente, nas persoas de 2ª do singular e plural e no tratamento de cortesía empréganse as formas de presente de subxuntivo: *Fagan o favor de seguir as indicacións*

## Valores 
*De mandato: *Fai o que che digo*
*Súplica: *Escóitame un momento*
*Consello: *Conduce a modo*
*Invitación: *Venme visitar nas próximas vacacións*

## Formas
Galería de imaxes de cunchas de Galicia

**Imaxes de cunchas de Galicia (moluscos)**

Ficheiro:Cuncha GFDL Galicia1.jpg|Muricidae
Ficheiro:Cuncha GFDL Galicia2.jpg|Calyptraeidae
Ficheiro:Cuncha GFDL Galicia3.jpg|Pectinidae
Ficheiro:Cuncha GFDL Galicia4.jpg|Gastropoda
Ficheiro:Cuncha GFDL Galicia5.jpg|Trochidae
Ficheiro:Cuncha GFDL Galicia6.jpg|Coral
Ficheiro:Cuncha GFDL Galicia7.jpg|*Anomia ephippium*
Ficheiro:Cuncha GFDL Galicia8.jpg|Triviidae
Ficheiro:Cuncha lutraria lutraria 1eue.jpg|*Lutraria lutraria*
Ficheiro:Cuncha033eue.jpg|Patellidae
Ficheiro:Cuncha037eue.jpg|Gastropoda
Formas infinitas do verbo

As **formas infinitas**, tamén denominadas **impersoais** ou **amodotemporais**, caracterízanse pola ausencia de sufixo de modo e tempo e de sufixo de número e persoa (a excepción do infinitivo conxugado), presentando só morfema de aspecto. O Participio presenta flexión de xénero e número. Sintacticamente non poden ser nunca verbo principal.

## Valores 
As formas infinitas poden expresar calquera valor de modo ou tempo. Segundo o contexto poden expresar unha acción:
*Anterior á enunciación: *Rematado o traballo, podemos descansar*
*Simultánea á enunciación: *Para de chorar*
*Posterior á enunciación: *Agardo ter vacacións este verán*

Estas formas opoñeránse polo aspecto: 
*O **Infinitivo**: é aspectualmente neutra. 
*O **Xerundio**: presenta a acción na súa fase central, xeralmente no seu desenvolvemento.
*O **Participio**: presenta o resultado da acción, xeralmente no seu termo.
Participio

O **Participio** é unha forma infinita do verbo. É a forma verbal menos marcada e comparte co adxectivo as seguintes características: 
*Non admite clíticos. 
*Ten flexión de xénero e número: *rematado,-a,-os*
*Admite superlativos (Fiquei sorprendidísima) e diminutivo(Está acabadiño)
*Pode ir acompañado por adverbios: *Bastante avanzado*
*Pode ser pronominalizado: *Se ela é castigada, ti tamén o serás*
*Combínase con adxectivos e substantivos: *Está alegre e decidida*
*Forma adverbios en -mente: *caladamente*
*Pode substantivarse: *Os vencidos*

## Funcións 
Sintacticamente pode ter as seguintes funcións:
*Modificador: *Os traballadores despedidos manifestáronse na rúa*
*Predicativo: *Marchou anoxado*
*Atributo: *Está satisfeita*

## Formas 
Os participios regulares presentan o seguinte paradigma:
Reboredo, Régoa, Cedeira

**Reboredo** é un lugar da parroquia de Régoa no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Tiña 4 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 1 home e 3 mulleres, o que non supón ningún cambio con relación ao ano 2003 .

## Lugares e parroquias 
### Lugares da parroquia de Régoa 
### Parroquias de Cedeira
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cedeira
A Casanova, Régoa, Cedeira

**A Casanova** é un lugar da parroquia de Régoa no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2007 tiña dez habitantes (cinco homes e cinco mulleres), a mesma cantidade ca en 2003. Sitúase xunto á Casanova (Piñeiro).

## Toponimia 
Segundo Nicandro Ares *Casanova* coincide co latín: *casa nova*.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da parroquia de Régoa 
### Parroquias de Cedeira
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cedeira
Mustela

***Mustela*** é un xénero da familia *Mustelidae*, subfamilia *Mustelinae*. Pertencen a este xénero o armiño, furón, o visón europeo e a donicela. O termo donicela pode referirse ao menor membro do xénero (*Mustela nivalis*), que se coñece simplemente como donicela, donicela común ou denosiña. O xénero posúe 16 especies existentes hoxe en día e 10 delas posúen a palabra *donicela* no seu nome común. Por outra banda, outros mustelinos (pertencentes tamén á subfamilia *Mustelinae* mais non ao xénero *Mustela*) teñen un nome común composto coa palabra *donicela*: donicela da Patagonia (*Lyncodon patagonicus*), donicela raiada do Sáhara (*Poecilictis lybica*) e a donicela de pescozo branco (*Poecilogale albinucha*).

Os compoñentes do xénero *Mustela* varían en lonxitude desde os 13&nbsp;cm, no caso da donicela común ou donicela menor (*Mustela nivalis*), a uns 55&nbsp;cm no caso do visón americano (*Mustela vison*). Algunhas especies de altas latitudes, coma o armiño (*Mustela erminea*) cambian no inverno a pelaxe a branca. Teñen corpos alongados, útiles para cazar as súas presas nos seus tobos. Usualmente, as súas colas son case tan longas coma o seu corpo. Como é habitual en pequenos carnívoros, as *Mustela* teñen reputación de intelixencia e astucia.

## Especies 
* *Mustela africana*
* *Mustela altaica* 
* *Mustela erminea*
* *Mustela eversmannii*
* *Mustela felipei*
* *Mustela frenata*
* *Mustela kathiah*
* *Mustela lutreola*
* *Mustela lutreolina*
* *Mustela nigripes*
* *Mustela nivalis*
* *Mustela nudipes*
* *Mustela putorius*
* *Mustela sibirica*
* *Mustela strigidorsa*
* *Mustela vison*
* *Mustela macrodon* (extinto).

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Nowak, Ronald M. e Walker, Ernest P., ''Walker's carnivores of the world'', Johns Hopkins University Press, 2005.
O Adro, Régoa, Cedeira

**O Adro** é un lugar da parroquia de Régoa no concello coruñés de Cedeira. Segundo o IGE no ano 2007 tiña 16 habitantes (8 homes e 8 mulleres), dous máis ca no 2003.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Régoa 
### Parroquias de Cedeira 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cedeira
Jebel Shams

miniatura|dereita|250px|O Jebel Shams
miniatura|dereita|265px|O Jebel Shams localízase ao oeste de Mascate

**Jebel Shams** ou **Jebel as-Shams** (en árabe: جبل شمس , *Monte do Sol*) é un montala localizada no nordeste de Omán , que con 2.980 m de altitude constitúe a maior elevación do país, e tamén da parte oriental da Península Arábiga.

## Descrición 
O Jebel Shams forma parte da cadea dos Montes Al-Hajar, un cordal montañoso que se estende polo interior do país, no nordeste, a unha distancia da costa que oscila entre os 50&nbsp;km e os 250&nbsp;km. O material montañoso está constituído por rochas ígneas e consiste en serpentina, diorita e basalto, rochas típicas das rexión do sueste da Península Arábiga.

O clima da zona é bastante extremado, aínda que o país está atravesado polo Trópico de Cáncer, de modo que a temperatura media no verán é duns 20&nbsp;°C, pero no inverno as medias caen até baixo 0&nbsp;°C.

O teito da cadea, o Jebel Shams, está incluído nun macizo menor da cadea, o Jebel Akhdar, ou *Montaña Verde*. Neste macizo as precipitacións son algo maiores, duns 300&nbsp;mm anuais, o que permite o mantemento de horticultura, principalmente árbores froiteiras (milgrandas, pexegos, noces), no fondo dos vales, que xustifican a denominación de *verde*.

O Jebel Shams érguese a uns 150&nbsp;km ao oeste da capital, Mascate, pero só dista uns cantos quilómetros da cidade de Nizwa.

## Véxase tamén
* Montes Al-Hajar
* Jebel Akhdar
* Nizwa
miniatura|esquerda|250px|Vista desde a cima do Jebel Shams

## Notas 
## Ligazóns externas
Lamelas, Teixido, Cedeira

**Lamelas** é un lugar da parroquia de Teixido no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2022  tiña dous habitantes (dous homes), dous menos ca en 2002. Sitúase xunto a Lamelas (Veiga, Ortigueira).

## Toponimia 
O orónimo Lamelas é un topónimo que provén do latín , e indica un lugar con lama ou lodo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Teixido 
### Parroquias de Cedeira
## Notas
Caniformes

Os **caniformes** (*Caniformia*) son unha suborde da orde dos carnívoros. Típicalmente posúen un longo fociño e unllas non retráctiles (en contraste cos outros carnívoros coma os feliformes). Os pinípedes (focas, leóns mariños e morsas) evolucionaron cos devanceiros caniformes e por conseguinte están asignados a este grupo.

## Clasificación 
**Árbore filoxenética**

## Historial evolutivo 
Os primeiros caniformes aparecen coma trepadores de árbores, os gatos carnívoros do Paleoceno (65-55 millóns de anos). *Miacis* é probabelmente un caniforme primitivo.
Meizoso, Teixido, Cedeira

**Meizoso** é un lugar da parroquia de Teixido no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Tiña 8 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 6 homes e 2 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2003 cando tiña 11 habitantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Teixido 
### Parroquias de Cedeira
Campolongo, San Román de Montoxo, Cedeira

**Campolongo** é un lugar da parroquia de San Román de Montoxo no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Non ten habitantes desde hai máis dunha década segundo datos do Instituto Galego de Estatística.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Román de Montoxo 
### Parroquias de Cedeira
Proceso isobárico

[miniatura|A transformación que leva o [sistema termodinámico do estado *A* até o estado *B* é isobárica.]]

Un **proceso isobárico** é unha transformación termodinámica na cal a presión permanece constante. O termo deriva da lingua grega *iso*, "igual" e *baros*. "presión".

Cando un gas perfecto evolúe isobaricamente dun estado *A* para un estado *B*, a temperatura e o volume evolúen conforme á lei de Charles:
:\frac{V_A}{T_A}=\frac{V_B}{T_B}\,
onde T_A\, e V_A\, representan a temperatura e o volume do estado *A* e T_B\, e V_B\, representan a temperatura e o volume do estado *B*.

A lei de Charles é un caso particular da lei dos gases perfectos:
:PV=nRT \Longrightarrow T = \frac{P}{nRT} V\,

## Véxase tamén 
* Gas perfecto
* Cámara isobárica
* Isóbaro
* Lei de Charles
Proceso isocórico

Un **Proceso isocórico** é unha transformación termodinámica que preserva o volume. O termo deriva da lingua grega, *iso*, "igual" e *Khora*, "lugar".

Cando un gas sofre unha transformación isocórica, levándoo dun estado *A* para un estado *B*, a temperatura e a presión evolúen conforme á Lei de Gay-Lussac:
:\frac{P_A}{T_A}=\frac{P_B}{T_B}\,
onde T_A\, e P_A\, representan a temperatura e a presión do estado *A* e T_B\, e P_B\, representan a temperatura e a presión do estado *B*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lei de Gay-Lussac
* Transformación adiabática
* Transformación isotérmica
* Transformación politrópica
Xerundio

O **xerundio** é unha forma infinita do verbo, que ten un valor aspectual imperfectivo, isto é, presenta a acción na súa fase central, no seu desenvolvemento. Aínda que só presenta morfema de aspecto, dialectalmente (en dúas parroquias do concello de Rianxo) e na linguaxe literaria pode presentar morfema de persoa e número na 1ª e 2ª persoa de plural.
## Valores 
Modalmente, a acción expresada pode ser real ou irreal: 
**Tendo esa sorte, eu estaría contentísima*
**Apurando moito, chegou á estación a tempo*
Temporalmente a acción expresada pode ser: 
*Anterior ao do verbo principal: *Pensándoo antes, agora non terías que lamentarte*
*Simultánea ao do verbo principal. É o máis frecuente: *Chegaron cantando*
*Posterior ao do verbo principal: É o caso máis raro e nestes casos a acción é inmeditamente posterior e coincidirán o suxeito dos dous verbos: *En chegando á casa, atopeime con Ana*
Por outra banda, as construcións de participio poden expresar os seguintes valores:

Anteposto ao verbo principal:
*Temporal: *Chegando á casa, comezou a chover*
*Condicional: *Contándollo nós antes, non se decataría por terceiras persoas*
*Causal: *Nevando como neva, ninguén se vai arriscar a saír*  
*Concesivo: *Aínda sendo unha muller tan ocupada, ten tempo para as súas amizades*
Posposto ao verbo principal: 
*Consecutivo: *Houbo un accidente na entrada da cidade, provocando grandes retencións de tráfico*

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
Proceso isoentrópico

En termodinámica, un **proceso isoentrópico** (combinación da palabra grega "iso" - igual - e "entropía") é aquel no que a entropía do sistema permanece constante.

De acordo coa Segunda Lei da Termodinámica:

:\delta Q \le TdS

onde \delta Q é a cantidade de enerxía que o sistema gaña por quecemento, T a temperatura do sistema, e dS o cambio na entropía. O símbolo de igualdade implicaría un proceso reversíbel. Nun *proceso isentrópico reversíbel* non hai transferencia de enerxía calorífica, e polo tanto o proceso é tamén adiabático. Nun proceso adiabático irreversíbel, a entropía aumentará, de modo que é necesario eliminar a calor do sistema (mediante refrixeración) para manter unha entropía constante. Polo tanto, un proceso isentrópico irreversíbel non pode ser adiabático.
Proceso termodinámico

Na física, un **proceso termodinámico** é unha transformación pola cal un sistema termodinámico evolúe entre dous estados de equilibrio.

## Procesos notábeis
* O proceso isobárico acontece a presión constante.
* O proceso isocórico acontece a volume constante.
* O proceso isotérmico acontece a temperatura constante.
* O proceso adiabático non envolve troca de calor co medio exterior. 
* O proceso isentrópico non envolve mudanza da entropía do sistema.

## Véxase tamén
* Transformación politrópica
* Ciclo de Carnot
Proceso adiabático

Un **proceso adiabático** é un proceso de transformación termodinámica, é dicir, entre dous estados termodinaḿicos, no cal non hai trocos de calor co ambiente, a pesar de haber variación térmica. A enerxía interna transfórmase en traballo directamente. Coa perda de enerxía interna, hai diminución da temperatura e realización de traballo (aumento de volume). Co gaño de enerxía interna, hai aumento de temperatura e absorción de traballo (diminución de volume). O seu nome ven do grego ἀ-διὰ-βαῖνειν (sen paso a través).

## Gases ideais (procesos reversíbeis) 
miniatura|341px|Para unha substancia simple, nun proceso adiabático con aumento de volume, a enerxía interna da substancia diminúe.
A ecuación que pode ser utilizada no estudo básico de transformacións adiabáticas é a *Lei de Laplace Poisson*:
:  P V^{\gamma} = \operatorname{constante} \qquad 
onde*P* é a presión, *V* o volume, e
:  \gamma = {C_{P} \over C_{V}} = \frac{\alpha + 1}{\alpha}, 
Tendo  C_{P}  como **calor específica a presión constante** e 
 C_{V}  como **calor específica a volume constante**.
 \alpha  é o número de graos de liberdade dividido por 2 (3/2 para gases monoatómicos gas, 5/2 para diatómicos).
Para un gas ideal monoatómico,  \gamma = 5/3 , e para un diatómico (como o nitróxeno ou osíxeno),  \gamma = 7/5 .

Para procesos adiabáticos reversíbeis, é tamén certo que:

:  P^{\gamma-1}T^{-\gamma}= \operatorname{constante}

:  VT^\alpha = \operatorname{constante} 

onde *T* é temperatura absoluta.

Isto pódese por como:

:  TV^{\gamma - 1} = \operatorname{constante} 

Pola contra nun proceso adiabático irreversible prodúcese un aumento de entropía específica

## Notas
Terios

Os **terios** (**Theria**) constitúen unha subclase de mamíferos que se caracterizan porque o embrión dos mesmos se alimenta a través dunha placenta. Apareceron durante o Cretáceo, hai uns 120 millóns de anos.

## Infraclases 
* Metatheria.
* Eutheria.
* Trituberculata †.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mamíferos
* Terioloxía

## Véxase tamén
Placentarios

Os **placentarios** (**Placentalia**) ou **euterios** (**Eutheria**) son unha infraclase dos mamíferos.

## Características 
Son mamíferos vivíparos placentarios, nos que o embrión se desenvolve dentro do útero materno, adheríndose a el mediante a placenta.

Outra característica común a todas as especies é que presentan dous denticións distintas ao longo da súa vida, unha na fase infantil e outra na adulta.

## Cladograma
Proceso isotérmico

[miniatura|A curva que liga os puntos *A* e *B* representa unha transformación isotérmica nun [gas perfecto.]]
Un **proceso isotérmico** é unha transformación termodinámica onde a temperatura é mantida constante.

Cando un gas perfecto evolúe isotermicamente dun estado *A* até un estado *B*, a presión e o volume varían conforme a Lei de Boyle-Mariotte:
:P_AV_A=P_BV_B\,
onde P_A\, e V_A\, representan a presión e o volume do estado *A* e T_B\, e V_B\, representan a presión e o volume do estado *B*.

A expansión isoterma dun gas ideal pódese levar a cabo colocando o gas en contacto térmico con outro sistema de capacidade calorífica moi grande e á mesma temperatura que o gas; estoutro sistema coñécese como foco quente. Deste xeito, a calor transfírese moi lentamente, permitindo que o gas se expanda realizando traballo. Como a enerxía interna dun gas ideal só depende da temperatura e esta permanece constante na expansión isoterma:
:  \Delta U = n R \Delta T = 0 \,

pero de acordo coa lei dos gases ideais:
:  \Delta (P V) = 0 \,
polo que
:  P_i V_i = P V = P_f V_f \,
[miniatura|dereita|Several [isotermas dun gas ideal nun diagrama p-v]]

Unha curva isoterma é unha liña que sobre un diagrama representa os valores sucesivos das diversas variables dun sistema nun proceso isotermo. As isotermas dun gas ideal nun diagrama P-V, chamado diagrama de Clapeyron, son hipérboles equiláteras, cuxa ecuación é P*V = constante. Se n é u número de moles e R a constante dos gases:

:  P = {n R T \over V} \, 

pero pola Primeira Lei da Termodinámica, a calor tomada do foco é igual ao traballo realizado polo gas:

:  Q = W \,

Nunha evolución infinitesimal:

:dW=Fdx=PSdx=PdV

Polo que o traballo total é a integración desta ecuación:

:W_{A\to B}=\int_{V_A}^{V_B}dW=\int_{V_A}^{V_B}PdV

e pola ecuación do gas ideal:

:W_{A\to B}=\int_{V_A}^{V_B}PdV=\int_{V_A}^{V_B}\frac{nRT}{V}dV=nRT\ln{\frac{V_B}{V_A}}

Polo que, en procesos isotérmicos:

:W_{A\to B}=Q=nRT\ln{\frac{V_B}{V_A}}

## Véxase tamén 
* Gas perfecto
* Lei de Boyle-Mariotte
Bacan

**Bacan** (pronunciado "bachán") é unha illa da provincia indonesia das Molucas do Norte. Está separada da península suroeste de Halmahera polo estreito de Patinti. Ó norte sitúanse as illas de Kayoa, Makian, Ternate e Tidore.

Ten cerca de 1&nbsp;900&nbsp;km² de superficie e 13&nbsp;000 habitantes. A principal cidade de Bacan é Labuha, na parte occidental. O sur da illa é montañoso e o punto máis elevado ten 2&nbsp;111 m de altitude. A súa forma é moi irregular, a semellanza doutras illas próximas.

Bacan forma, en conxunto cas illas de Kasiruta ao noroeste, Mandioli ao oeste, e outras 80, o arquipélago de Bacan.

O interior de Bacan está pouco poboado. Os habitantes do litoral son indíxenas. Os *Sirani* (de *nasrani*, "cristiá" en lingua malaia, din ser descendentes de portugueses), malaios, papúas e inmigrantes doutras illas.

A illa ten un grande interese para a zooloxía debido á gran biodiversidade.

## Historia 
Bacan foi un sultanato. O interese dos europeos por Bacan era debido á súa posición estratéxica, que permitía o control do comercio de especias que florecía en Ternate, Tidore e Halmahera. A illa en si non dispón de moitos recursos naturais interesantes.

En 1558, os portugueses construíron un forte. En 1609, a VOC (Compañía Holandesa das Indias Orientais) tomouno.

En 1882, os neerlandeses comezaron a explorar a illa, sen éxito, debido á pobreza do solo e da falta de man de obra.

En 1889, foi substituída a monarquía por un consello de xefes tradicionais.

O Sultán de Bacán perdeu moito do seu poder coa chegada dos colonizadores europeos, e a que mantivo perdeuse coa independencia de Indonesia logo da segunda guerra mundial.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
### Ligazóns externas
Montemeao, San Román de Montoxo, Cedeira

**Montemeao** é un lugar da parroquia de San Román de Montoxo no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Tiña 8 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 2 homes e 6 mulleres, o que non supón ningún cambio con relación ao ano 2003.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Román de Montoxo 
### Parroquias de Cedeira
Río Chari

O **Chari** (en árabe نهر شاري Bahr Xari, valendo *bahr* por "río") é un río da África Central, que verte as súas augas no lago Chad, despois de percorrer 1.200&nbsp;km.

## Descrición 
O Chari nace na República Centroafricana, cerca da localidade de Mbala, e logo de atravesar o Chad, con percorrido sinuoso, desemboca no lago Chad. O caudal que o Chari desauga representa o 90 % das contribucións hídricas do lago. Na última parte do seu curso, desde a cidade de Ndjamena, o Chari marca a fronteira entre o Chad e o Camerún. A súa conca cobre unha área de 548.747 km².

O Chari é a fonte dunha importante actividade pesqueira. O peixe máis abundante é a perca do Nilo.

### Afluentes 
Os tributarios principais do Chari son:
* Pola marxe dereita:
** Bangoran.
** Bahr Aouk.
** Bahr Keita.
** Bahr Salamat.
* Pola beira esquerda:
** Gribingui.
** Bamingui.
** Ouham ou Bahr Sara.
** Logone.
### Brazos 
No seu curso, o río crea varias correntes secundarias ou brazos, dos que cómpre destacar os seguintes:
* Bahr Erguig.
* Bahr Gatamaro.
* Bahr Ligna.
* Batha du Lairi.
* Bahr Biher.
* Serbeouel.
* Taf-Taf.
* Eredir.
### Localidades que atravesa 
Ás beiras do Chari fican as seguintes localidades a destacar:
* Sarh.
* Guelendeng.
* Ndjamena.
Silo

**Silo** pode referirse a:
* **Silo**, rei que tivo corte en Pravia desde 774 a 783;
* **Silo**, almacén para conservar gran ou outros materiais a granel;
* **SILO**, o cargador de arranque estándar para máquinas SPARC que corren Linux.
O Formigueiro, Régoa, Cedeira

**O Formigueiro** é un lugar da parroquia de Régoa no concello de Cedeira na provincia da Coruña. Tiña 17 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Galego de Estatística dos cales eran 9 homes e 8 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2003 cando tiña 16 habitantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Régoa 
### Parroquias de Cedeira
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cedeira