open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Melinde

miniatura|Vista dunha parte da vella cidade de Melinde.
**Melinde** (tamén denominada **Malindi**) é unha cidade Kenyana sita na badía de Melinde, sobre a foz do río Galana, na costa do océano Índico. É a capital do distrito de Melinde e dista 120&nbsp;km de Mombasa. A poboación de Melinde era de 117.735 habitantes (censo de 1999).

## Historia 
Melinde é desde o século XIV un asentamento suahili. De seguido formaría parte dos asentamentos islámicos que dominaban a costa índica de África, entre Mozambique e o mar Vermello. Rivalizou con Mombasa polo dominio nesta parte da África Oriental. Historicamente constituíu un porto de escala e comercial para potencias navais estranxeiras. En 1414, a cidade recibiu a visita da frota do explorador chinés Zheng He. As autoridades de Melinde enviaron unha pequena legación de persoas xunto cunha xirafa como presente para China cando dita frota marchou da cidade.

O explorador portugués Vasco da Gama, na súa primeira expedición ás Indias, encontrouse coas autoridades de Melinde en 1498, coas cales asinou un acordo comercial e pediulles un piloto que os guiase á India. Este piloto foi Malemo Caná, que efectivamente conduciu a frota portuguesa ata Calecut, no Sur indio, saíndo de Melinde o 24 de abril de 1498. Vasco da Gama ergueu un padrón como lembranza do paso dos lusos polo lugar, que aínda subsiste.

En 1500 ou 1502, os portugueses estabeleceron un posto comercial (factoría) en Melinde, que serviría como lugar de repouso na viaxe cara Oriente. Tamén pola mesma época ergueron unha igrexa católica. A factoría caeu en 1630 ante a forza árabe-bantu que se estaba forxando desde finais do século XVI na costa oriental africana, ademais do interese portugués polos territorios máis meridionais na zona do río Zambeze; porén o forte Xesús en Mombasa resistiría aínda ata 1700.

Sobreviven edificios históricos, tales como a mesquita Juma e un pazo sobre a praia, que son puntos de interese turístico.
Marta Ortega

**Marta Ortega Pérez**, nada en Vigo o 10 de xaneiro de 1984, é unha empresaria galega, presidenta do grupo Inditex dende 2022.

## Traxectoria profesional
Filla de Amancio Ortega, estudou Empresariais na Universidade da Coruña e completouno con estudos na European Business School de Londres. En 2006 foi designada vicepresidenta das sociedades Gartler e Partler, que controlan o 50,01% e o 9,3% do grupo téxtil Inditex. O presidente desas dúas firmas é o seu pai.

## Vida persoal
Grande afeccionada á equitación, ten competido en probas de carácter internacional. Estivo casada co tamén xinete internacional español Sergio Álvarez Moya, do que se separou en 2014. Teñen un fillo chamado Amancio, nado na Coruña o 5 de marzo de 2013. Anteriormente fora o seu mozo o tamén xinete Gonzalo Testa.

## Notas
Patrick Süskind

**Patrick Süskind**, nado o 26 de marzo de 1949 en Ambach (Baviera), é un escritor alemán e guionista de cine. Acadou sona internacional co seu libro *O Perfume. Historia dun asasino*.

## Traxectoria 
Realizou estudos de Historia Medieval e Moderna na Universidade de Múnic e en Aix-en-Provence entre 1968 e 1974. Na década de 1980 traballou como un guionista televisivo, para "Kir Royal" e "Monaco Franze" entre outros.

Seu pai, Wilhelm Emanuel Süskind, foi escritor e tradutor, traballou durante longo tempo no periódico alemán Süddeutsche Zeitung. Seu irmán máis vello, Martin E. Süskind é xornalista.

A súa primeira obra foi o monólogo *O contrabaixo*, estreado en Múnic en 1981, que na tempada 1984/85 ofreceu 500 representacións, converténdose así na peza de teatro de idioma alemán con maior duración en cartel e séguese repoñendo habitualmente en teatros alemáns e internacionais. Mais o éxito chegoulle coa novela, *O perfume* (1985) traducido a máis de 40 linguas, entre elas o latín; a obra converteuse rapidamente nun best-séller con aproximadamente 15 millóns de exemplares vendidos; no ano 2006 o director Tom Tyker levouna ao cine. Outras obras súas son: *A Pomba* (1988), *A historia do señor Sommer* (1991)ou *Tres Historias* (1996).

Süskind concede moi poucas entrevistas, non aparece en público e rexeitou varios recoñecementos, como os premios de literatura Gutenberg, Tukan e FAZ. Non asistiu tampouco á estrea internacional da película *O Perfume* en Múnic.

Existen moi poucas fotografías de Süskind, aínda que na película para televisión "Monaco Franze" fai un pequeno papel de figurante no noveno episodio.

## Obra 
### Literatura 
* *Der Kontrabass* ("O contrabaixo", 1981)
* *O perfume* (*Das Parfum*, 1985)
* *Die Taube* ("A pomba", 1987)
* *Die Geschichte von Herrn Sommer* ("A historia do señor Sommer", 1991)
* *Drei Geschichten* ("Tres historias" 1995)
* *Über Liebe und Tod* ("Sobre o amor e a morte", 2006)

### Guións 
* *Der ganz normale Wahnsinn* (A loucura máis normal", 1980, con Helmut Dietl)
* *Monaco Franze* (1982, con Helmut Dietl)
* *Kir Royal* (1986, con Helmut Dietl)
* *Rossini – oder die mörderische Frage, wer mit wem schlief* ("Rossini –ou a pregunta asasina, quen dorme con quen", 1997, con Helmut Dietl)
* *Vom Suchen und Finden der Liebe* ("Da procura e encontro do amor", 2005, con Helmut Dietl)
Xihad

[miniatura|250px|David durante a súa Xihad contra Goliath segundo o [Corán (versos 2:249 A 2:252).]]
A **xihad** (do árabe: جهاد‎ [gihād]) é un concepto esencial da relixión islámica cuxa tradución literal é *exercer esforzo máximo*. Pode tamén ser entendida como unha loita mediante a vontade persoal de se buscar e conquistar a fe perfecta. Ao contrario do que moita xente pensa, *xihad* non significa "Guerra Santa", nome dado polos europeos ás loitas relixiosas na Idade Media (por exemplo: Cruzadas). Aquel que segue a *Xihad* é coñecido como *Muxahid*.

O Corán non describe ningunha das dúas formas de *Xihad*, que son unha invención de Al-Ghazali (1058-1111): Unha, a "*Xihad* Maior", é descrita como unha loita do individuo consigo mesmo polo dominio da alma; e a outra: a "*Xihad* Menor", é descrita como un esforzo que os musulmáns fan para levar a mensaxe do islam aos que non teñen consciencia da mesma (ou sexa, aqueles que non se submeten a Deus e á paz).

Hai opinións diverxentes respecto das formas de acción que son consideradas *Xihad*. A *Xihad* só pode ser trabada para defender o islam. Porén, algúns grupos pensan que isto ten aplicación non só na defensa física dos musulmáns, mais tamén na reclamación de terra que en tempos pertenceu a musulmáns ou a protección do islam contra aquilo que eles ven como influencias que "corrompen" a vida musulmá.  A idea da *Xihad* como unha guerra violenta é unha idea creada por Occidente. De acordo coas formas comúns do islam, se unha persoa morre en Xihad, é enviada directamente para o paraíso, sen punición ningunha polos seus pecados.

De acordo co sociólogo sirio-alemán especialista no islam, el mesmo un musulmán sunita, Basan Tibi, o fenómeno do fundamentalismo islámico é unha forma de oportunismo político dalgúns grupos, que se aproveitan da noción de *Xihad*, desvirtuando o islam para tornalo un factor de acción política en proveito propio.

## Notas
Philippe Pétain

**Henri-Philippe-Omer Pétain**, nado en Cauchy-à-la-Tour o 24 de abril de 1856 e finado en Port-Joinville (Illa de Yeu) o 23 de xullo de 1951, foi un militar e estadista francés, mariscal de Francia en 1918.

Considerado un salvador de Francia durante a primeira guerra mundial, foi o xefe de Estado e do goberno colaboracionista de Vichy de 1940 a 1944, durante a ocupación nazi na segunda guerra mundial. Condenado a morte por traizón, a pena seríalle conmutada pola cadea perpetua por parte do xeneral Charles De Gaulle.

## Véxase tamén
Lope Gómez de Marzoa

**Lope Gómez de Marzoa** natural de San Martiño de Marzoa, no actual concello de Oroso, nado cara a 1440 e finado en 1501, foi o principal precursor do que na actualidade é a Universidade de Santiago de Compostela.

## Traxectoria 
Pouco se sabe da súa vida. Casado con Maior Fernández Varela foi notario, rexedor de Santiago e recadador das rendas reais nos bispados de Lugo, Mondoñedo e Tui. Sábese que rexentaba a súa notaría por medio de excusadores.

No ano de 1495 fundou, xunto co veciño mosteiro de San Martiño Pinario, no Convento de San Paio de Antealtares un Colexio para estudantes pobres, que tivo unha efémera vida, ata mediados do ano 1499.

De novo no ano 1501 fundou xunto con Diego de Muros II e Diego de Muros III un Estudio Xeral, coñecido como Estudio Vello, que tivo continuidade ata que no ano 1542 se refundiu co Colexio Novo ou Colexio de Santiago Alfeo, promovido polo Arcebispo Alonso III de Fonseca.

Descoñécese a data da súa morte, pero debeu ocorrer no ano 1501, data a partir da cal se perden as referencias sobre a súa persoa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , Damián. "Lope Gómez de Marzoa" *Diccionario Biográfico Español*. Real Academia de la Historia.
Squash

250px|dereita|miniatura|Raqueta e bola de **Squash**
O **squash** é un deporte de raqueta que se practica en interiores con 2 ou 4 xogadores e unha pelota de goma que pode ter distintos graos de velocidade ou rebote.

Os xogadores golpean a pelota coas súas raquetas facendo que rebote na parede frontal da cancha. A pelota pode rebotar en todas as paredes cantas veces sexa necesario e en calquera orde, sempre que golpee na parede frontal ou frontis, pero só pode rebotar no chan unha vez antes de que se considere un punto para o contrincante.

Cada xogador ten unha oportunidade para servir antes de que se considere un mal saque. Debe facer o servizo do lado dereito se a súa puntuación é par, e para o do lado esquerdo se a súa puntuación é impar. Para facer un punto é necesario ter a vez ou servizo; en caso contrario, farase un cambio e o xogador contrincante obterá a oportunidade do saque. Xógase a 9 puntos e, de estar empatados a 8, alárgase ata os 10 puntos. Tamén se pode xogar a 15 puntos contando todos os puntos e os cambios, pero é pouco común.

O saque debe facerse por arriba da liña da metade e por debaixo da liña superior marcadas na parede frontal ou frontis e a pelota deberá cruzar o cadrado do lado no que se encontra o contrincante para ser válido.

Tratase dun dos deportes máis rápidos e extenuantes, polo que algunhas compañías aseguradoras o consideran "deporte de alto risco".

As raquetas de squash son un pouco máis pequenas que as de tenis, pero máis resistentes e con cordas máis tensas que as de bádminton.

Este deporte tivo as súas orixes en Inglaterra, segundo algúns comezou a se xogar nos cárceres con pelotas picadas ou desinfladas que tiñan pouco rebote. Actualmente está captando máis adeptos, xa que é un dos deportes que move máis músculos do corpo, xunto coa natación, e tamén é dos que queima, segundo algunhas investigacións, máis calorías.
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Tenis
*Bádminton
Trezenzonio

[dereita|miniatura|220px|Imaxe da [Torre de Hércules, desde onde Trezenzonio divisou a Illa Magna do Solstiticio.]]

**Trezenzonio** foi un monxe galego ao que a tradición atribúe a proeza de poder divisar e ata visitar unha das illas do Paraíso. As súas aventuras foron recollidas no *Trezenzonii de Solistitionis Insula Magna*, un códice medieval redactado en latín no século XI.

## Historia
Tras ser saqueada Galicia por unha das múltiples *razzias* coa que os musulmáns atribularon a rexión no século VIII, Trezenzonio dirixiuse á Torre de Hércules da Coruña. Alí dirixiu a súa mirada cara ao mar, onde con axuda dos primeiros raios do amencer puido divisar a chamada **Grande Illa do Solsticio** (*Magna Insula Solistitionis*), que estaba consagrada a Santa Tegra. Decidiu navegar cara a aquel lugar e tras desembarcar na illa arribou á cidade de **Cesárea**, onde destacaba unha gran basílica adornada con xoias e pedras preciosas. O clima naquela illa era delicioso, e había comida en abundancia. A dor, a fame, o medo e as desgrazas eran inexistentes. Permaneceu nela durante sete anos e, unha vez transcorrido este tempo, un anxo aparecéuselle e encomendoulle navegar de regreso a Galicia.

Por resistirse ás ordes divinas foi castigado coa lepra, e tivo que contemplar impotente como se podrecían durante o traxecto de regreso as probas que sobre a existencia da Grande Illa do Solsticio acumulara na nave. Trezenzonio, arrepentido, dirixiuse tralo seu desembarco á cidade de Tui, onde se atopou con Adelfio, bispo da cidade.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*Díaz y Díaz, M. C. (1985). *Visiones del Más Allá en Galicia durante la Alta Edad Media*, Santiago de Compostela: Bibliófilos Gallegos.
*Azevedo, Pedro de (1918). "Viagem á ilha de Solistitionis (Ms. do século XIV)". *Boletim da Classe de Letras*. 12, 622-629. Academia das Ciências de Lisboa.

*Lopes Frazão da Silva, Andréia Cristina (2013). "Algumas considerações sobre a obra *De Solistitionis Insula Magna*". XXVII Simpósio Nacional de História. Natal.

### Ligazóns externas
*Viaxeiros peninsulares a Ultratumba
* Texto do *Trezenzonii de Solistitionis Insula Magna*.
Araucóns

Os **araucóns** eran un pobo que vivía entre Galicia e León, nas montañas de Ourense, e estaban dominados polo rei visigodo Leovixildo no ano 575.

Estas rexións estiveron antes baixo dominio do Reino Suevo, pero dacabalo entre os territorios actualmente leoneses e as terras do Reino dos suevos xurdiran señoríos locais de vinculación incerta probablemente iniciados tralo ano 457, e consolidados posteriormente ata conseguir unha independencia efectiva dos suevos.

O pobo dos araucóns ou **aregenses** (que deron nome ás montañas da zona, coñecidas como montañas Aregenses) era un destes principados independentes. Nesta zona Leovixildo fixo prisioneiro ao señor local (*loci senior*) denominado *Aspidius*, xunto coa súa muller e fillos, e apoderouse dos seus dominios. Aspidius gobernaba probablemente sobre os araucóns.
Sabaria

**Sabaria** foi un territorio semiautónomo, entre os reinos Suevo e Visigodo, nos séculos IV e VI que ocuparía a zona que vai de Benavente a Salamanca e de Sayago a Simancas. Esta autonomía reflectiríase na cuñaxe de moeda propia, pero isto parece ser unha confusión coa ceca visigoda de Senimure-Semure (a Zamora actual).

## Historia 
As referencias históricas son escasas, pero cabe destacar a nómina de bispos asistentes ao Concilio de Braga en 408, na que constan os bispos de Asturica Augusta, Legio, Salmántica e Sabaria.

No ano 572, o rei suevo Miro ataca a *sappos* e *runcones*, nun movemento previo ao ataque contra os visigodos. O ano 573, Leovixildo procede contra os *sappos* de Sabaria e conquista a zona, como paso previo á conquista do Reino Suevo.

No ano 576 Leovixildo arrasa a zona (destrución de Sabaria, demolición das fortificacións de Zamora,...) como medida preventiva ante a definitiva conquista do Reino Suevo, aínda que diversos problemas internos aprazan esa intervención ata o ano 585.

A localización do territorio relacionouse con:
* a mansio *Sibarim* na vía XXIV do Itinerario de Antonino, entre Helmántica e Ocelo Durii, que adoita identificarse con Torre de Sabre (Zamora). 
* a zona de Tras-os-Montes e Zamora, ao redor do río Sabor, afluente da dereita do río Douro.

En canto aos seus habitantes, fanse descender de: 
* os vacceos.
* a tribo ástur cismontana dos sappos.
* a tribo ástur cismontana dos superatios, localizados na zona norte da provincia de Zamora.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Sabaria, el reino hispano de población romana olvidado entre suevos y visigodos* (en castelán)
Vlaams Belang

O **Vlaams Belang** (en neerlandés, *Interese Flamengo*) é un partido político flamengo herdeiro do Vlaams Blok (*Bloque Flamengo*), ilegalizado en 2004 acusado de promover o racismo e a xenofobia. O Vlaams Belang defínese como republicano, independentista, de dereitas e defensor dos intereses dos flamengos. O seu bastión principal é Anveres, cidade na cal nas eleccións do 8 de outubro de 2006 obtivo un 33'51% dos votos. Amósase partidario da expulsión dos inmigrantes ilegais e contrario ó fundamentalismo islámico. O seu eslogan é *Eigen volk eerst* (*Primeiro, o propio pobo*). As súas xuventudes son as Vlaams Belang Jongeren.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vlaams Belang, web oficial
Guy Delisle

**Guy Delisle**, nado no Quebec o 19 de xullo de 1966, é un debuxante francófono canadense.

## Traxectoria
Traballou en 1986 para o estudo de cómics Ciné Groupe en Montreal. Este primeiro emprego en animación durou un ano e medio, ata que pecharon o estudo. Emprendeu entón unha longa viaxe a través de Europa: Múnic, Berlín, Valencia, e por fin Montpellier, onde reside desde 1991. Ademais, impartiu clases de animación na illa da Reunión en 1993 e realizou unha curtametraxe para nenos, *Tres pequenos gatos* (1994).

O seu traballo para un estudo de animación francés esíxelle supervisar a produción en varios estudos de países da costa do Pacífico, nas sombrías fronteiras do mercado libre. Por iso, o autor vese obrigado a pasar meses en frías e impersoais habitacións de hotel, onde sofre os males de quen pasa longas tempadas fóra de casa: alienación cultural e lingüística, aburrimento e nostalxia da gastronomía occidental e do auténtico café. Delisle representa estas estancias no máis absoluto illamento en dúas xeniais novelas gráficas: *Pyongyang* e *Shenzhen*.

En canto ao seu estilo, Delisle decántase polo trazado de liñas, en aparencia simples, para representar os estados de ánimo e a realidade.

## Obra
* *Réflexion*, L'Association (1996)
* *Aline et les autres*, L'Association, (1999)
* *Shenzhen*, L'Association, (2000), Drawn & Quarterly (2006), Astiberri Ediciones (2006)
* *Albert et les autres*, L'Association, (2001)
* *Comment ne rien faire*, Pastèque, (2002)
* *Pyongyang*, L'Association (2003),  Rinoceronte (2018)
* *Inspecteur Moroni 1: Premiers pas* Dargaud, (2001)
* *Inspecteur Moroni 2: Avec ou sans sucre* Dargaud, (2002)
* *Inspecteur Moroni 3: Le Syndrome de Stockholm*, Dargaud, (2004)
* *Louis au ski*, Delcourt, (2005)
* *Chroniques birmanes*, Drawn & Quarterly (2008), Astiberri Ediciones (2008)
* *Luis vai á praia*, Editions Delcourt (2008). Publicado en galego por Factoría K (2010)
* *Chroniques de Jérusalem*, Delcourt, collection Shampooing (2011)
* *Le Guide du mauvais père* (2013-2018)
* ''S'enfuir, récit d'un otage*, Dargaud (2016)
* *Ici ou ailleurs'', con Jean Echenoz (prefacio), L'Association « Hors collection », (2019)

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Páxina oficial
Praza de María Pita

A **praza de María Pita** é o centro neurálxico da cidade da Coruña, e nela atópase a casa do concello no palacio de María Pita.

## Historia 
A praza foi proxectada polo arquitecto Juan de Ciórraga en 1877 tralo derrubamento da muralla, a fin de resolver o paso da cidade vella para a Pescadería. O recinto foi pavimentado en 1936 e asfaltado na década de 1950 durante o mandato como alcalde de Alfonso Molina. Na década seguinte permitiuse o estacionamento, que non se suprimiu ata 1987, coa construción do aparcadoiro subterráneo e o túnel que implicou a peonalización.

Inicialmente a praza recibiu o nome de xeneral Alesón, capitán xeneral de Galicia cando se creou o espazo.

## Descrición 
A praza forma un gran rectángulo de máis de 10&nbsp;000 m². Nunha das súas frontes atópase o palacio do concello, rodeado polas outras tres partes por edificios porticados e culminados nunhas espléndidas galerías, típicas da arquitectura galega.

A contorna complétase coa estatua de María Pita, que preside a praza mirando para a casa do concello. A súa realización e colocación na praza tivo lugar en 1998.

Baixo os soportais dos edificios atópanse diferentes locais de hostalería como bares, cafeterías e restaurantes. No exterior destes soportais existen dende 2002 unhas terrazas pechadas e envidradas para a utilización destes locais, que suscitaron moita polémica na súa colocación, polo impacto estético que supón a súa presenza para a contorna monumental da praza.

## Galería 

Ficheiro:Plaza de María Pita (A Coruña) - panoramio.jpg
Ficheiro:Plaza de María Pita, La Coruña, España, 2015-09-25, DD 91.jpg|Soportais da praza
Ficheiro:Plaza de María Pita - panoramio.jpg|Estatua de María Pita
Ficheiro:Indicador do meridiano que pasa pola Coruña, no chan da Praza de María Pita.jpg|Indicador do meridiano no chan da praza

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Praza de Azcárraga
* Praza das Bárbaras
### Ligazóns externas 
* Información ao portal oficial de Turismo da Coruña
Auguste Rodin

[miniatura|Auguste Rodin fotografado por 
[Edward Steichen en 1902.]]
**François-Auguste-René Rodin** foi un escultor francés, nado o 12 de novembro de 1840 en París (Francia) e morto en Meudon (Illa-de-Francia, Francia) o 17 de novembro de 1917.

## Traxectoria 
## Obra 
Rodin sacou a escultura do academismo e falouse del como "o primeiro moderno" na historia da arte.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
### Outros artigos 
* Camille Claudel
### Ligazóns externas 
* Páxina de Arteespaña .
* Rodin en MSN Encarta.
Aglutinación (medicina)

A **aglutinación** é un proceso natural de determinados compoñentes do sangue.

A aglutinación afecta a glóbulos vermellos, glóbulos brancos e plaquetas. Prodúcese cando os anticorpos presentes no plasma se unen a antíxenos transportados por estas células sanguíneas, aínda que tamén se pode producir con bacterias sometidas á acción de anticorpos. Trátase, pois, dun proceso asemade inmunolóxico (reacción antíxeno-anticorpo), e físico (modificación do medio).

A aglutinación pode verse a simple vista no caso dos glóbulos vermellos. Nos centros de transfusión e de extracción de sangue a aglutinación emprégase para determinar os grupos sanguíneos nos sistemas AB0 e Rh.Foi precisamente a aglutinación de glóbulos vermellos a que lle permitou a Karl Landsteiner en 1900 determinar os tres primeiros grupos sanguíneos, o A, o B e o 0. En 1958 foi Jean Dausset quen sobre a base da aglutinación de glóbulos brancos descubriu o primeiro antíxeno HLA, que recibiu a denominación Hu 1.
Cardeal europeo

O **cardeal europeo**, tamén coñecido como **paporroibo real** (*Pyrrhula pyrrhula*) é un pequeno paxaro da familia dos frinxílidos.

## Características 
É un pequeno paxaro, duns 10 centímetros de longo, cun gran dimorfismo sexual: o macho ten a cabeza negra, o lombo gris e un rechamante peito dun vermello intenso. Porén, a femia ten o peito algo claro, cun lombo e unha cabeza grises. Tanto o macho como a femia teñen unha fita branca nas ás.

## Hábitat 
É un paxaro común en Europa e nas zonas tépedas de Asia. É fundamentalmente unha ave estábel, pero os exemplares que viven nas rexións máis setentrionais realizan migracións cara ao sur no verán. Vive tamén en parques e xardíns, e prefire os bosques de coníferas.

## Comportamento 
esquerda|miniatura|250px|Femia (esquerda) e macho (dereita) de cardeal
miniatura|*Pyrrhula pyrrhula europoea*

Fai o niño en árbores e arbustos, con postas de entre catro e sete ovos. Aliméntase sobre todo de sementes e de abrochos de froiteiras.

Viven en parella ou en familias reducidas, e non forman grandes comunidades nin bandadas. Como dato curioso, os espermatozoides do cardeal son redondeados e cun acrosoma romo, feito non frecuente entre os paseriformes.

O Cardeal dos Azores, que nun comezo se crera unha subespecie deste cardeal, agora tense por unha especie de seu.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vídeos de cardeal en Internet Bird Collection
Par ordenado

[miniatura|Exemplos de oito [punto (xeometría)|puntos situados no plano cartesiano mediante pares ordenados.]]
En matemáticas, un **par ordenado** é unha colección de dous elementos tal que un dos elementos pode ser distinguido como o *primeiro* e o outro como o *segundo*, aínda que o primeiro e o segundo elemento sexan o mesmo. Un par ordenado con primeiro elemento *a* e segundo *b* é usualmente escrito como (*a*, *b*). Dous pares ordenados cumpren: 
:(a, b) = (c, d) \iff a = c \land b = d

O conxunto de todos os pares ordenados nos cales o primeiro elemento vén dun conxunto *X* determinado e o segundo dun conxunto *Y* é chamado **produto cartesiano ** de *X* e *Y*, escrito X \times Y.

## Listas ordenadas
Tríos ordenados e listas ordenadas son definidos recursivamente a partir da definición de par ordenado: un trío ordenado (a,b,c) pode ser definido como (a, (b,c)) ou como ((a, b), c); ou sexa, un par ordenado que contén outro par ordenado como elemento.

Esta abordaxe é espellada en linguaxes de programación: É posíbel representar unha lista de elementos como unha construción de pares ordenados aniñados. Por exemplo, a lista (1 2 3 4 5) tórnase (1, (2, (3, (4, (5, {})))) ). 
A linguaxe de programación Lisp usa estas listas como a súa estrutura de datos primaria.

## Pares ordenados na teoría dos conxuntos
Na teoría dos conxuntos pura, onde existen soamente conxuntos, pares ordenados (*a*, *b*) poden ser definidos como o conxunto 
: ~(a, b) = \{\{a\}, \{a, b\}\} 
Esa definición ten o nome de *par de Kuratowski*, e é ben básica, porque require apenas poucos axiomas para poder ser formulada (o axioma da extensión, o axioma da separación e o axioma do par ). A afirmación de que *x* sexa o primeiro elemento dun par ordenado *p* pode entón ser formulada como 
: &forall; *Y* &isin; *p* : *x* &isin;*Y*
e que *x* sexa o segundo elemento de *p* como 
: (&exist; *Y* &isin; *p* : *x* &isin; *Y*) &and; (&forall; *Y*1 &isin; *p*, &forall; *Y*2 &isin; *p* : *Y*1 &ne; *Y*2 &rarr; (*x* &notin; *Y*1 &or; *x* &notin; *Y*2)).

Note que esa definición aínda é válida para o par ordenado *p* = (*x*,*x*) = { {*x*}, {*x*,*x*} } = { {*x*}, {*x*} } = { {*x*} }; neste caso a declaración (&forall; *Y*1 &isin; *p*, &forall; *Y*2 &isin; *p* : *Y*1 &ne; *Y*2 &rarr; (*x* &notin; *Y*1 &or; *x* &notin; *Y*2)) é trivialmente verdadeira, dado que nunca acontece que *Y*1 &ne; *Y*2.

Na formulación usual ZF da teoría dos conxuntos incluíndo o axioma da regularidade, un par ordenado (*a*, *b*) pode tamén ser definido como o conxunto {*a*, {*a*, *b*}}. De todas as formas, axioma da regularidade é necesario, dado que sen el, é posíbel considerar conxuntos *x* e *z* tales que *x* = {*z*}, *z* = {*x*}, e *x* &ne; *z*. Entón temos que

:(*x*, *x*) = {*x*, {*x*, *x*}} = {*x*,{*x*}} = {*x*, *z*} = {*z*, *x*} = {*z*, {*z*}} = {*z*, {*z*, *z*}} = (*z*, *z*)

malia querermos (*x*,*x*) &ne; (*z*,*z*).
Cardeal (homónimos)

O termo **Cardeal** pode referirse a:

*Un **cardeal** pode ser:
**Unha figura da xerarquía da Igrexa católica: cardeal;
**Un pequeno paxaro da orde dos frinxílidos: cardeal.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Cardenal**, lugar da parroquia de Vilameá de Ramirás, no concello de Ramirás.
Á

miniatura|Animación do movemento das ás dun insecto. 
**Lenda**
a:ás
b:unións
c:músculos dorsoventrais
d:músculos lonxitudinais
Unha **á** ou **ala** é un órgano superior ou apéndice de determinados animais morfoloxicamente adaptado para o voo independente. Téñenas as aves, os insectos e os quirópteros e tivéronas os xa extintos pterosauros.

Algunhas aves, como os pingüíns e as avestruces, teñen as ás pouco desenvolvidas e non son capaces de se manter no aire. Algúns insectos perden as ás no transcurso da metamorfose, carecendo delas en estado adulto, coma os piollos.

[miniatura|[Gaivota chorona|Gaivotas choronas utilizando as súas ás]]

## Notas 
## Véxase tamén
ATC Código A04

Unha sección do Sistema de Clasificación Química Anatómico-Terapéutica.

A SISTEMA DIXESTIVO E METABOLISMO

## A04A Antieméticos e antinauseosos
### A04AA Serotonina (5-HT3) antagonistas
:A04AA01 Ondansetrona
:A04AA02 Granisetrona
:A04AA03 Tropisetrona
:A04AA04 Dolasetrona
### A04AD Outros antieméticos
:A04AD01 Escopolamina
:A04AD02 Oxalato de cerio
:A04AD04 Clorobutanol
:A04AD05 Metopimazina
:A04AD10 Dronabinol
:A04AD11 Nabilona
:A04AD12 Aprepitante
:A04AD51 Escopolamina, combinacións
:A04AD54 Clorobutanol, combinacións
ATC Código A05

Unha sección do Sistema de Clasificación Química Anatómico-Terapéutica.

A SISTEMA DIXESTIVO E METABOLISMO

## A05A Terapia biliar 
### A05AA Preparados con ácidos biliares
:A05AA01 Ácido chenodeoxicólico
:A05AA02 Ácido ursodeoxicólico

### A05AB Preparados para a terapia do tracto biliar
:A05AB01 Nicotinil metilamida
### A05AX Outras drogas para terapia biliar
:A05AX01 Piprozolin
:A05AX02 Himecromona
:A05AX03 Ciclobutirol
## A05B Terapia hepática, lipotrópicos
### A05BA Terapia hepática
:A05BA01 Arginina glutamato
:A05BA03 Silimarina
:A05BA04 Citiolona
:A05BA05 Epomediol
:A05BA06 Ornitina oxoglurato
:A05BA07 Arginina tidiacica
## A05C Drogas para terapia biliar e lipotrópicos en combinación
Anagrama

Un **anagrama** é unha palabra ou frase que resulta de traspoñer as letras doutra palabra ou frase; por exemplo, amor e Roma. É dicir, as dúas palabras teñen as mesmas letras, coa mesma cantidade de aparicións, pero nunha orde diferente. Na lingua galega os anagramas non teñen relación gramátical ningunha (a non ser algunha coincidencia). É un procedemento que se emprega con frecuencia en adiviñas, xogos de palabras e formación de pseudónimos.
## Anagramas máis coñecidos 
*Valentín Paz-Andrade fixo un anagrama co nome de Afonso Daniel Rodríguez Castelao: "Estrela zodiacal guiador noso na fe".
*O título do libro *Seraogna*, de Alfonso Pexegueiro, é o nome da parroquia de Angoares (Ponteareas) ao revés.
* En *The Simpsons*, Homer ten un amigo chamado Ray Magini. Lisa logo descobre que ese nome é un anagrama para "Imaginary" (que quere dicir "Imaxinario" en galego).
* Na serie de libros de Harry Potter, o nome real de Milord Voldemort é *Tom Morlov Riddle*.
* No libro *Lolita* aparece un personaxe chamado Vivian Darkbloom, anagrama do autor do libro de Vladimir Nabokov.
* Na novela de ficción *O código Da Vinci*, de Dan Brown aparece no chan da gran galería do Museo do Louvre a mensaxe : "Diavole in Dracon! Límala, Asno", o cal significa "Leonardo Da Vinci", "La Mona Lisa". Tamén no cadro da Mona Lisa se atopa a frase : "No Verdad Lacra Iglesias" (La Virgen de las Rocas).
* O título do disco de Marilyn Manson, *Mechanical Animals* é un anagrama que significa "is an alchemical man".
* O poeta André Breton quixo criticar a afección polos cartos de Salvador Dalí co anagrama do seu nome "Ávida Dollar".
Batalla de Espinosa de los Monteros

A **batalla de Espinosa de los Monteros** foi librada entre o 10 e 11 de novembro de 1808, nas proximidades da localidade homónima burgalesa nos montes Cantábricos, na que as tropas napoleónicas ao mando do xeneral Victor obtiveron a vitoria contra o tenente xeneral Joaquín Blake, xefe do Exército de Galiza.
## Desenvolvemento da batalla 
No primeiro día de combate, Victor, buscando unha vitoria fácil que borrase a súa humillación en Valmaseda, lanzou unha serie de ataques sen sentido que foron repelidos con fortes perdas polos disciplinados soldados regulares do xeneral marqués de la Romana. No serán, as posición de Blake aínda se mantiñan. Na mañá do 11 de novembro, Victor retomou as súas posicións e coordinou un ataque francés masivo que furou á esquerda de Blake e varreu as tropas galegas fóra do campo de batalla. Os españois perderon 3.000 soldados e os franceses capturaron un total de 30 canóns e outras trinta bandeiras.

Aínda que non foi, en si, unha derrota decisiva, para a desesperanzada confusión do esfarrapado exército español, que carecía dun goberno e unha estrutura de mando coordinada, a batalla de Espinosa marcou o golpe de morte para o Exército da Galiza que mandaba Blake. Aínda con todo foi capaz de retirar cara ao oeste, con orde, o que quedaba das súas tropas a través das montañas, escapando da persecución napoleónica do mariscal Soult. Cando chegou a León, o 23 de novembro de 1808, aínda contaba con 10&nbsp;000 homes baixo o seu mando. Tres días despois, Blake traspasou o mando das súas tropas ao marqués de la Romana.

## Notas
Osetia

**Osetia** (tamén coñecida como **Ossetia** ou **Iristán**, nome orixinal, xa que oset- ven do xeorxiano, e é así coma os xeorxianos denominan aos alanos ou ironís) é unha rexión do Norte do Cáucaso habitada polos osetos, que falan oseto. O actual territorio de Osetia atópase dividido entre Osetia do Norte-Alania (Rusia) e Osetia do Sur (Xeorxia). Os osetos son un pobo diferente do ruso e do xeorxiano.

En 1989, tras a caída da Unión Soviética, Osetia do Sur autodeclarouse unida a Osetia do Norte. O goberno de Xeorxia non estivo de acordo e comezou unha guerra civil. Calcúlase que arredor de 100.000 osetos do sur (a metade da poboación antes da guerra) ten emigrado á parte norte. No conflito, Xeorxia ten recibido o apoio dos Estados Unidos mentres que Osetia do Sur recibiu o de Rusia. Actualmente Osetia do Sur é un estado independente *de facto*.

## Notas e referencias 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wasterzhi
Grovios

Os **grovios** (en ) eran unha antiga tribo celta de Gallaecia, un pobo galaico bracarense.

## Historia 
Ocupaban a zona do val e desembocadura do río Miño, illas Cíes, Baiona e a ría de Vigo, ata a serra da Groba, entre Galicia e Portugal, con capital nun principio en Abóbriga (castro de Santa Trega) e con posterioridade en Castellum Tyde, no Conventus Bracarensis, na Gallaecia, desde a Idade de Bronce.

Existen restos castrexos na cima do monte Aloia, A Guía (Randufe), Cabeza de Francos (Pazos de Reis) e en Tui. Tradicionalmente vense relacionando o seu nome co da vila do Grove, se ben isto está hoxe descartado.

As fontes antigas (Pomponio Mela, Plinio o Vello, Silio Itálico , Tolomeo,...), seguindo a tradición historiográfica de época romana, considéraos como de orixe troiana, con orixe en Diomedes, fillo de Tideo. Mela na súa obra *Coreografía* sitúaos nos terreos bañados polos ríos *Avo* (Avia), *Celadus, Nebis, Minius* e *Oblivio* (Limia), recibindo as augas do Laeros (o Lérez) e do Ulla no seu límite norte, ademais de citar a cidade de *Lambriaca*.

Un dos deuses coñecidos dos grovios era Turiaco, cuxo significado relaciónao con rei ou señor, en función da raíz "tor-" (relacionable cunha inscrición irlandesa que alude a "Tor í rí non tighearna").

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Lista de tribos celtas
### Ligazóns externas 
* Mapa dos Pobos Pre-romanos de Iberia (século II)
Condutividade eléctrica

A **condutividade eléctrica** é a capacidade dun corpo de permitir o paso da corrente eléctrica a través de si. Tamén é definida como a propiedade natural característica de cada corpo que representa a facilidade coa que os electróns poden pasar por el. Varía coa temperatura. É unha das características máis importantes de Non confundir coa condutancia, que é G = {1 \over R} (a inversa da resistencia). A **condutividade** é a inversa da resistividade, xa que logo  \sigma = {1 \over \rho} , e a súa unidade é o **S/m** (siemens por metro).
Izquierda Castellana

miniatura|Bandeira empregada por Izquierda Castellana
**Izquierda Castellana** (IzCa) é un movemento político radical nacionalista de esquerdas de Castela, constituído definitivamente en 2002 en Madrid, coa incorporación de Izquierda Comunera a unha organización na que se atopaban Unidad Popular Castellana, Yesca, Mujeres Castellanas e o Círculo Castellano de Toledo. O *Partido Comunista del Pueblo Castellano* (sección do Partido Comunista de los Pueblos de España na comunidade autónoma de Castela e León) entrou en Izquierda Castellana, pero despois abandonou a organización.

Izquierda Castellana é internacionalista, razón pola cal apoia diversos movementos de construción nacional no País Vasco, Palestina ou Irlanda. Tal apoio faise sempre dende unha perspectiva democrática e de soberanía das clases traballadoras.

O obxectivo de Izquierda Castellana é conseguir unha Castela unida, superando a división da nación castelá entre cinco comunidades autónomas (consideran que Castela está formada por Cantabria, Castela e León, Madrid, A Rioxa e Castela-A Mancha), socialista, soberana e republicana, facendo propia a tradición comunera, que reivindica anualmente, cada 23 de abril, nas concentracións de Villalar de los Comuneros. Este día é considerado por organizacións nacionalistas castelás, como Izquierda Castellana e Tierra Comunera como o *Día Nacional de Castela*, pero oficialmente é o día da comunidade de Castela e León.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Nacionalismo castelán
* Yesca

### Ligazóns externas
*Izquierda Castellana
*Izquierda Comunera
Pancorbo

**Pancorbo** é un concello español, no nordeste da provincia de Burgos, na comunidade autónoma de Castela e León. Ocupa unha superficie de 58,45&nbsp;km², cunha poboación de 493 habitantes (2013). Dista 63&nbsp;km da capital provincial, e só 17&nbsp;km de Miranda de Ebro. O xentilicio que designa aos seus poboadores é *pancorbino*.

Tradicionalmente formou parte da comarca da Bureba, pero as reorganizacións recentes asígnano á comarca do Ebro.

## Etimoloxía
O nome de Pancorbo procede do latín *ponte curvu*: *ponte curva*.

## Historia
No ano 883 a crónica de Albelda indica que o conde alavés Vela Ximénez tomou o castro "cui Pontecorbum nomen est" (que ten por nome  Pontecorbum), pasando a formar parte das terras castelás. Durante parte do século XI formou parte do reino de Navarra, pasando a Castela de xeito definitivo en 1076, so o rei Afonso VI. En 1147, Pancorbo recibiu carta foral do rei Afonso VII. Posteriormente outorgóuselle a capitalidade da merindade da Bureba, dada a súa prosperidade. Tivo barrio xudeu e foi un dos lugares de paso do Camiño de Santiago.

Ao pasar a ser Briviesca a capital da Bureba, Pancorbo perdeu a súa importancia, entrando en decadencia.

A finais do XVIII contaba cunha fortaleza, que sería ocupada polas tropas napoleónicas ata 1813. O Exército de Galicia, ao mando do xeneral Blake, enfrontaríase na batalla de Pancorbo aos franceses.

En 1862 chegou o ferrocarril Madrid-Irún a Pancorbo, pero non significou ningún pulo para a poboación, dada a proximidade do nó ferroviario de Miranda de Ebro.
Olga Viza

**Olga Viza**, nada en Barcelona o 18 de agosto de 1958, é unha xornalista española.

## Traxectoria
Debutou en Televisión Española en xaneiro de 1978, cando aínda non finalizara os seus estudos de xornalismo, concretamente no espazo *Polideportivo*. Nos seguintes anos, alternaría a información deportiva con incursións esporádicas noutros xéneros televisivos, coma o programa musical *Exterior día* (1981).

Desde o programa deportivo *Estadio 2*, durante a segunda metade dos anos oitenta e principios dos noventa, tivo ocasión de narrar os acontecementos deportivos máis importantes, desde o Mundial de Fútbol de España ata os Xogos Olímpicos de Barcelona. Todo isto compatibilizado coa información deportiva en *Telediario* entre 1987 e 1992.

En setembro deste último ano, fichou por Antena 3. Ata 2003 presentou os informativos de mediodía e de tarde (*Antena 3 Noticias*), ademais dun magazín de actualidade para Antena 3 Televisión Internacional. Nese ano foi despedida pola canle nun proceso de reestruturación de persoal.

Tras un breve paso por Telecinco no programa semanal *No es lo mismo* (2004), recalou en La Sexta, que lle asignou a presentación do programa de entrevistas *Habitación 623* a principios de 2006.

Entre 2004 e 2006 presentou *El Tranvía*, magazín vespertino de RNE. Desde 2006 está á fronte de *Las Mañanas de Radio 1* de RNE.

Na súa carreira destaca a especialidade en deportes: seis Xogos Olímpicos, tres Mundiais, probas do Campionato Mundial de Motociclismo e do Campionato Mundial de Fórmula 1, e tamén torneos de ximnasia, tenis e golf.

## Recoñecementos
Recibiu polo seu traballo en *Antena 3 Noticias* o Premio ATV 2002 á *Mellor Comunicadora de Programas Informativos*, ademais dun Ondas en 1995. Tamén  estivo nomeada en 1993 e 1995 como *Mellor presentadora* ó TP de Ouro.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Entrevista de Nacho Corredor a Olga Viza
Icíar Bollaín

**Icíar Bollaín Pérez-Mínguez**, nada en Madrid o 12 de xuño de 1967, é unha directora e actriz española.

## Traxectoria 
Filla dun enxeñeiro aeronáutico e unha profesora de música, debutou como actriz ós 15 anos. Foi elixida Mellor Actriz Española de 1992 pola revista *Cartelera Turia* e recibiu o Premio Ollo Crítico II Milenio de Radio Nacional de España en 1993.

É membro da Academia Española de Cinematografía.

## Filmografía 
### Actriz 
#### Longametraxes 
* *El Sur* (Víctor Erice, 1983)
* *Las dos orillas* (Juan Sebastián Bollaín, 1986)
* *Al acecho* (Gerardo Herrero, 1987)
* *Mientras haya luz* (Felipe Vega, 1987)
* *Malaventura* (Manuel Gutiérrez Aragón, 1989)
* *Venecias* (Pablo Llorca, 1989)
* *El mejor de los tiempos* (Felipe Vega, 1990)
* *Doblones de a ocho* (Andrés Linares, 1990)
* *Sublet* (Chus Gutiérrez, 1991)
* *Un paraguas para tres* (Felipe Vega, 1992)
* *Entretiempo* (Santiago García de Leániz, 1992)
* *Dime una mentira* (Juan Sebastián Bollaín, 1993)
* *Tocando fondo* (José Luis Cuerda, 1993)
* *Jardines colgantes* (Pablo Llorca, 1993)
* *Tierra y libertad* (Ken Loach, 1994)
* *El techo del mundo* (Felipe Vega, 1995)
* *Menos de cero* (Ernesto Tellería, 1996)
* *Niño nadie* (José Luis Borau, 1997)
* *Subjudice* (Josep María Forn, 1997)
* *Leo* (José Luis Borau, 2000)
* *Sara, una estrella* (José Briz Méndez, 2002)
* *Nos miran* (Norberto Pérez Amado, 2002)
* *La balsa de piedra* (George Sluizer, 2003)
* *La noche del hermano* (Santiago García de Leániz, 2005)
* *Soy Nevenka* (2024)

#### Curtametraxes 
* *Polvo enamorado* (Javier López Izquierdo, 1990)

### Directora 
#### Longametraxes 
* *Hola, ¿estás sola?* (1995)
* *Flores de otro mundo* (1999). Mellor Película da Semana da Crítica no Festival de Cannes
* *Te doy mis ojos* (2003). Goya á Mellor Película nos Premios da Academia del Cine.
* *Mataharis* (2007).
* *También la lluvia* (2010).
* *Katmandú, un espejo en el cielo* (2011).
* *La boda de Rosa* (2020).
* *Maixabel* (2021)

#### Curtametraxes 
* *Baja, corazón* (1993)
* *Los amigos del muerto* (1994)
* *Amores que matan* (2000): xerme da súa película *Te doy mis ojos*
* *Viajes con mi abuela* (2002)
* *Por tu bien* (2004)

## Escritos 
* *Ken Loach, un observador solitario*. Madrid, El País-Aguilar, 1996.

## Premios 
### Premios Goya 
## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha
Provincia de Tarragona

A **provincia de Tarragona** é a provincia máis meridional das catro con que conta a Comunidade Autónoma de Cataluña. A súa capital é a cidade homónima de Tarragona. Ten unha superficie de 6.283,8&nbsp;km² e a súa poboación era de 704.907 habitantes (2005), dos cales case o 20 % vivían na capital provincial.

As cidades de Tarragona (121.076 habs.), e Reus (94.407 habs.), son as únicas da provincia que superan os 50.000 habitantes.

## División comarcal 
Está composta polas comarcas seguintes:
* Alt Camp
* Baix Camp
* Baix Ebre
* Baix Penedès
* Conca de Barberà
* Ribera d'Ebre
* Montsià
* Priorat
* Tarragonès
* Terra Alta

## Cidades máis poboadas (2008) 
* Tarragona (137.536 hab.)
* Reus (107.770 hab.)
* Tortosa (35.734 hab.)
* El Vendrell (34.931 hab.)
* Cambrils (30.956 hab.)
* Salou (25.754 hab.)
* Valls (24.710 hab.)
* Calafell (22.939 hab.)
* Amposta (20.652 hab.)
* Vila-seca (20.039 hab.)
* Sant Carles de la Ràpita (15.307 hab.)
* Torredembarra (15.056 hab.)
* Cunit (11.730 hab.)
* Deltebre (11.445 hab.)
* Mont-roig del Camp (11.131 hab.)
* Alcanar (10.510 hab.)

## Véxase tamén 
* Lista de concellos de Tarragona
Nadar

**Gaspard-Félix Tournachon**, máis coñecido polo pseudónimo **Nadar**, nado o 6 de abril 1820 en París e finado o 21 de marzo 1910 na mesma cidade, foi un xornalista, ilustrador, caricaturista e tamén condutor de aeróstato pero sobre todo fotógrafo francés.

## Traxectoria 
Publicou a partir do ano 1854 unha serie de retratos fotográficos das celebridades contemporáneas, como Franz Liszt, Charles Baudelaire, Hector Berlioz, Gioachino Rossini, Jacques Offenbach, George Sand, Gérard de Nerval, Édouard Manet, Gustave Doré, Gustave Courbet, Jean-Baptiste Camille Corot e algún máis.

Moi curioso das novidades técnicas do seu tempo, lanzouse con paixón no mundo dos primeiros globos dirixibles. No ano 1858, realiza a primeira fotografía aérea de París, desde un globo a 80 metros de altitude. As aventuras de Nadar inspirarán a Jules Verne en *Cinco semanas en globo* escrita polo ano 1862. Un dos heroes de dúas novelas de Jules Verne, Michel Ardan, é o anagrama de Nadar.

## Retratos 

Ficheiro:Charles Baudelaire.jpg|Charles Baudelaire
Ficheiro:Henry Becque by Nadar.jpg|Henry Becque
Ficheiro:Hector Berlioz (1857).gif|Hector Berlioz
Ficheiro:Camille_Corot-Nadar_corrected.jpg|Camille Corot
Ficheiro:Gustave Courbet.jpg|Gustave Courbet
Ficheiro:Victorcousin.JPG|Victor Cousin
Ficheiro:Charles francois daubigny.jpg|Charles-François Daubigny
Ficheiro:Félix_Nadar_1820-1910_portraits_Eugène_Delacroix.jpg|Eugène Delacroix
Ficheiro:Paul Gustave Dore by Felix Nadar 1855-1859.jpg|Gustave Doré (1859)
Ficheiro:Alexandre Dumas Nadar.jpg|Alexandre Dumas
Ficheiro:Franz Liszt photo.jpg|Franz Liszt
Ficheiro:Édouard Manet.jpg|Édouard Manet
Ficheiro:Félix Nadar 1820-1910 portraits Gérard de Nerval.jpg|Gérard de Nerval
Ficheiro:George_Sand_by_Nadar,_1864.jpg|George Sand (1864)
Ficheiro:Jules Verne.jpg|Jules Verne
Ficheiro:EliseeReclusNadar.jpg|Élisée Reclus
Ficheiro:ElieReclusNadar.jpg|Élie Reclus

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Artigo sobre Nadar, de Bruce Sterling.
Provincia de Lleida

A **provincia de Lleida** (en aranés: *Lhèida*; en castelán: *Lérida*) é unha das catro provincias de Cataluña. A a súa capital é a cidade homónima de Lleida.
A provincia ten 399.439 habitantes, dos que aproximadamente un 30% vive na capital provincial. A superficie da provincia acada 12.150&nbsp;km2.

## Comarcas de Lleida 
* Alta Ribagorça
* Alt Urgell
* Cerdanya
* Garrigues
* Noguera
* Pallars Jussà
* Pallars Sobirà
* Pla d'Urgell
* Segarra
* Segrià
* Solsonès
* Urgell
* Val d'Aran

Tamén inclúe Gósol, municipio da comarca do Berguedà (o resto da comarca é da provincia de Barcelona).

## Partidos xudiciais 
* Tremp
* Balaguer
* Cervera
* Lleida
* La Seu d'Urgell
* Vielha e Mijaran
* Solsona

## Localidades importantes 
* Lleida (119.935 hab.)
* Balaguer (14.540 hab.)
* Tàrrega (13.999 hab.)
* La Seu d'Urgell (11.921 hab.)
* Mollerussa	(11.087 hab.)
* Cervera (8.564 hab.)
* Solsona (8.127 hab.)
* Almacelles (5.819 hab.)
* Tremp (5.570 hab.)
* Les Borges Blanques (5.425 hab.)

*Datos de 2004.*
Pseudónimo

Un **pseudónimo** (do grego "seudonemos", falso nome; de "seudos", mentira, falsidade e "onoma", nome ) é un nome que alguén escolle para substituír o seu propio. É moi común entre escritores, e mais tamén entre outros artistas.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lista de pseudónimos e sobrenomes galegos
*Heterónimo
### Ligazóns externas 
* Pseudónimos galegos en ogalego.gal
Juan Salcedo y Mantilla

**Juan Salcedo y Mantilla de los Ríos**, nado en Madrid en 1834 e finado en A Coruña en 1907, foi militar español que desempeñou o cargo de Capitán Xeneral de Galicia.

## Traxectoria 
Salcedo participou co exército español na Guerra de Independencia de Cuba, ostentando a graduación de tenente xeneral con mando na zona de Camagüey e Oriente.

Ao regreso a España sería nomeado Capitán Xeneral de Galicia, carga que desempeñou entre o 29 de setembro de 1906 e 31 de xaneiro de 1907, falecendo mentres estaba en funcións na Coruña. Ao final do seu mandato por Decreto de 17 de xaneiro de 1907 a Capitanía Xeneral de Galicia pasou a constituír a VIIIª Rexión militar de España.