open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xosé Duncan

**Xosé Ramón Suárez Ordóñez**, nado en Chorente (Taragoña, Rianxo) o 7 de marzo de 1970, é un escritor galego, coñecido tamén co nome de **Xosé Duncan**.

## Traxectoria 
Reside na Coruña desde os catro anos. Cultiva sobre todo os xéneros literarios de fantasía e terror. Colaborou desde o seu inicio en Contos Estraños e en xaneiro de 2016 creou a páxina web literaria *lermos.gal* xunto con Alex Bayorti e Martinho Terrafría.

## Obra 
### Narrativa 
* *As crónicas de Bran. Vol I. A revolta dos Mestres* (marzo de 2013 - Contos Estraños Editora).
* *As crónicas de Bran. Vol II. A porta de Annwn* (marzo de 2014 - Contos Estraños Editora).
* *Hostal Norte *(novembro de 2014 - Urco Editora).
* *As Crónicas de Bran. Vol III. O solpor dos deuses* (marzo de 2015 - Contos Estraños Editora).
* *Negruña* (2016 - Urco).
* *As lembranzas perdidas no lago Antelväri* (2018 - Galaxia).
* *Mnemea* (2019 - Galaxia).
* *O derradeiro decembro infinito* (2019 - Autoedición).

### Obra colectiva 
* *O ollo do corvo*, Contos Estraños nº 0.
* *As bágoas de Neixón*. Contos Estraños nº 1.
* *Os últimos de Landeiras*, Contos Estraños nº 2.
* *Branco Nadal*, Contos Estraños nº 4.
* *A mensaxe*, Contos Estraños nº 6.
* *A avelaíña azul*, Sombras no berce.
* *O último verán*, 2ª posición no I Certame de Relatos de Verán de Redelibros.
* *Sombras de morte*, Contos no nicho.
* *A última caricia*, Tebras na alma.
* *O pequeno Carlo*, Contos Estraños 'Segunda Era'.
* *O derradeiro encargo do vendedor de denociñas*, Contos Estraños nº 8.
* *A carta do lobo de fume*, Contos do Sacaúntos. Romasanta, o criminal, 2016, Urco.
* *Cando a alma perde o tellado*, 2016, Arquitectura Sen Fronteiras.
* *Relatos da Ulloa*, 2019, Instituto de Estudos Ulloáns/Gadis.

## Premios 
* 1º Premio do certame de relatos Catro Paredes organizado por Arquitectura Sen Fronteiras (2016)
* Finalista no II Premio Antón Risco de Literatura Fantástica coa obra 'Os soños da Deusa Nai e do Deus Tolo' (2017) 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Blog persoal de Xosé Duncan
* Blog oficial da triloxía 'As Crónicas de Bran'
Os músicos de Bremen

***Os músicos de Bremen*** (en alemán: *Die Bremer Stadtmusikanten*) é un conto tradicional recollido e reescrito polos Irmáns Grimm.

## A historia 
Nesta historia, un burro, un can, un gato e un galo, maltratados polos seus donos, abandónanos e deciden ir para Bremen, unha cidade onde coñecerán a liberdade.

No camiño para Bremen, ven luz nunha casa; asexando dentro ollan a catro ladróns gozando do produto do seu roubo. Apoiados nas costas uns dos outros, deciden cantar, coa esperanza de seren alimentados. A súa 'música' ten un efecto inesperado: os homes foxen, non sabendo a orixe de tan estraño son. Os animais quedan na casa, toman un bo xantar, e dormen.

Durante a noite, os ladróns regresan e un deles entra na casa para investigar. Ao ver os ollos do gato brillando na escuridade, pensa que son brasas e inclínase para acender a súa candea. Nunha rápida sucesión de acontecementos, o gato rañoulle a cara, o burro deulle un couce, o can traboulle e o galo escorrentouno porta fóra, cacarexando. O home dixo aos seus compañeiros que fora atacado por monstros: unha bruxa horríbel que o rañou coas súas enormes unllas (o gato), un xigante que lle deu unha malleira (o burro), un ogro que o corta cun coitelo (o can) e, o peor de todo, - un xuíz que lle berrou ao ouvido "Apañen ese traidor" (o galo). Os ladróns abandonan a casa por mor das estrañas criaturas que dela se apoderaran, e os animais viven felices nela até ao final dos seus días.

## Significado 
Esta fábula ten un significado obvio: os catro animais representan as diferentes clases do pobo; os seus donos os rexentes feudais dese tempo. Bremen, unha cidade libre Hanseática onde non existía feudalismo, era o lugar natural para se vivir sen amos.

Bremen recorda esta historia a través dunha estatua de bronce de dous metros de altura par da casa do concello da vila (Rathaus).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Los Trotamúsicos*
Emiliano Taboada Fernández

**Emiliano Taboada Fernández**, nado en Vigo e finado na mesma cidade en abril de 1888, foi un xornalista galego.

## Traxectoria 
Fillo de Nicolás Taboada Leal. Foi fundador e director de *Diario de Vigo* con Federico Rodríguez Arosa.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Federico Rodríguez Arosa

**Federico Rodríguez Arosa**, nado en Vigo e finado na mesma cidade a principios de xaneiro de 1885, foi un xornalista galego.
## Traxectoria 
Estudante de Dereito. Dirixiu *La Verdad* (1881) con Ramón Pimentel Méndez e *El Látigo* (1883), foi redactor de *La Propaganda* e en 1884 fundou con Emiliano Taboada Fernández *Diario de Vigo*, que tamén dirixiu. Finou en Vigo aos 24 anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Interestatal 16

A **Interestatal 16** (abreviada **I-16**) tamén coñecida como "**Jim Gillis Savannah Parkway**" ou **Ruta Estatal 404** ( SR 404 ) é unha autoestrada interestatal dos Estados Unidos situada no estado de Xeorxia. O seu termo oeste está na Interestatal 75 en Macon, GA e o seu extremo leste en Montgomery Street en Savannah, GA.

## Longo da ruta
## Mantemento 
Do mesmo xeito que as estradas estatais e as autoestradas interestatais, a Interestatal 16 é administrada e mantida polo Departamento de Transporte de Xeorxia polas súas siglas en inglés GDOT.

## Cruces principais
A Interestatal 16 é atravesada principalmente por:
*25px 25px US 319/US 441 preto de Dublín
*20px US 1 en Oak Park
*20px I-95 en Pooler
*20px I-516 en Savannah

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Páxina oficial  de GDOT
* Lista de cidades servidas por autoestradas interestatais
* Lonxitude da Interestatal 16
* Lista de Autoestradas por estado en AARoads.com
Joaquín Nogueira Alonso

**Joaquín Nogueira Alonso**, finado en Vigo o 25 de marzo de 1920, foi un xornalista e político galego.

## Traxectoria 
Funcionario de Sanidade Marítima. Foi redactor de *La Propaganda*. Militou no Partido Republicano, foi un dos elementos máis significados do federalismo vigués e participou como orador en numerosos actos políticos. Foi secretario da Unión de Fabricantes de Conservas de Vigo, e presidente do Liceo Recreo e de La Cooperativa. Finou en Vigo como consecuencia do atropelo dun tranvía.

## Recoñecementos 
Unha rúa en Vigo leva o seu nome.

## Notas
Tsarato ruso

O **Tsarato ruso** ou **Tsarato de Rusia** (en ruso: **Царство Русское**, Tsárstvo rússkoie) é o nome oficial do Estado ruso desde a toma do título de Tsar por Iván IV o Terríbel, en 1547, até a fundación do Imperio ruso por Pedro I o Grande, en 1721.

Foi o sucesor do Principado de Moscova. Con tal nome vinculáronse todos os territorios rusos que nesa época estaban libres da dominación de nacións estranxeiras. Algunhas fontes refírense a este Estado como a **Rusia moscovita**.

## Lista de tsares (1547–1721) 
* Iván IV (Iván o Terríbel) (1547–1584)
* Simeón Bekbulátovich (1575–1576) (co título de *Gran Príncipe de todas as Rusias*, gobernador ficticio designado e dirixido por Iván IV)
* Teodoro I (1584–1598), último da Dinastía Rúrika
* Borís Godunov (1598–1605)
* Teodoro II (1605)
* Dmitri I o Falso (1605–1606)
* Basilio IV (1606–1610)
* Ladislau IV de Polonia (1610–1613; en 1634 oficialmente desistiu nas súas demandas)
* Miguel I (Miguel III de Rusia) (1613–1645), o primeiro Románov
* Alexis I (1645–1676)
* Teodoro III (1676–1682)
* Sofía, rexente (1682–1689)
* Iván V (1682–1696) (soberano mutuo con Pedro I)
* Pedro I o Grande (1682–1721) (soberano mutuo con Iván V)
centro|miniatura|300px|Expansión territorial de Rusia entre 1547 e 1725.

Preset = TimeHorizontal_AutoPlaceBars_UnitYear
ImageSize = width:760

Colors =
  id:offWhite     value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:paleGray     value:rgb(0.86,0.86,0.86)
  id:darkGray     value:gray(0.6)
  id:baroqueBlue  value:rgb(0.6,1,0.6)

BackgroundColors = canvas:offWhite

Period = from:1547 till:1721
ScaleMajor = unit:year increment:20 start:1547 gridcolor:paleGray

LineData =
  at:1547 color:darkGray layer:back
  at:1578 color:darkGray layer:back
  at:1650 color:darkGray layer:back
  at:1699 color:DarkGray layer:back
  at:1721 color:DarkGray layer:back

Define $bold = fontsize:M shift:(10,-7)

BarData=
  barset:Keisarit

PlotData=

# set defaults
  width:15 fontsize:S textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4) color:baroqueBlue

  barset:Keisarit

  from:1547 till:1584 text:"Iván IV"
  from:1584 till:1598 text:"Teodoro I"  
  from:1598 till:1605 text:"Borís I"
  from:1605 till:1605 text:"Teodoro II"
  from:1605 till:1606 text:"Dmitri I"  
  from:1606 till:1610 text:"Basilio IV"  
  from:1610 till:1610 text:"7 boiardos"
  from:1610 till:1612 text:"Vladislao IV"  
  from:1613 till:1645 text:"Miguel I"
  from:1645 till:1676 text:"Alexis I"
  from:1676 till:1682 text:"Teodoro III"  
  from:1682 till:1689 text:"Sofía I"
  from:1682 till:1696 text:"Iván V"  
  from:1682 till:1721 text:"Pedro I"

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Moss, Walter G. (2005): *A History of Russia. Volume I: To 1917*. 2ª ed. Londres: Anthem Press. ISBN 184331 023 6. Ver en liña (incompleto)
* Poe, Marshall (1995): *Foreign Descriptions of Muscovy: An Analytic Bibliography of Primary and Secondary Sources*. Bloomington, IN: Indiana University. Slavica Publishers. ISBN 0-89357-262-4. Resumo 

### Outros artigos 
* Dinastía Rúrika
* Gran Ducado de Moscova
* Imperio Ruso
Galicia Deportiva (1909)

***Galicia Deportiva*** foi un semanario editado en Vigo en 1909.

## Historia e características 
Semanario que pareceu a principios de outubro de 1909. O seu director era Arturo Fariña. Tiña como obxectivo agrupar á xuventude que practicase calquera tipo de deporte.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra
Arturo Fariña

**Arturo Fariña Díaz**, nado en Pontevedra en 1873 e finado na mesma cidade o 18 de maio de 1926, foi un xornalista e político galego.

## Traxectoria 
Tipógrafo, instalou unha imprenta en Vigo. Militou no Partido Republicano. Fundou e dirixiu o periódico *La Lucha* en Vigo en 1898. Foi procesado en febreiro de 1907 a instancias do bispo de Tui. En 1909 iniciou a publicación de *Galicia Deportiva*. Colaborou en *Germinal*.

## Vida persoal 
Casou con Peregrina Barros Martínez, irmá de Benigno e Cándido Barros Martínez e foi pai de Arturo, Antonio e Emma Fariña Barros.
## Notas
Richard Burton

**Richard Walter Jenkins**, coñecido como **Richard Burton**, nado en Pontrhydyfen o 10 de novembro de 1925 e finado en Céligny, Suíza o 5 de agosto de 1984 foi un actor galés.

## Traxectoria 
Naceu en Gales, fillo dun mineiro. De pequeno demostrou unha excelente memoria, ademais de talento para as linguas. Porén, o seu principal interese eran os deportes.

As súas primeiras interpretacións profesionais foron en obras de radio da BBC. Debutou no cinema en 1947. Cinco anos despois marchou a Hollywood. Durante a súa carreira seguiu alternando cinema e teatro, sendo recoñecido polas súas interpretacións en obras de William Shakespeare.

En 1963 protagonizou *Cleopatra*, onde coincidiu con Elizabeth Taylor. Os dous iniciaron unha tempestuosa relación amorosa que os levou a casar en dúas ocasións.

Finou en Suíza vítima dunha hemorraxia cerebral. A pesar do súpeto do seu pasamento, a súa saúde fora decaendo por mor do alcohol.

## Filmografía 
* 1947 - *The Last Days of Dolwyn*
* 1950 - *Waterfront* 
* 1951 - *The Woman with No Name* 
* 1952 - *My Cousin Rachel* 
* 1953 - *The Desert Rats*
* 1954 - *The Robe* 
* 1956 - *Alexander the Great* 
* 1957 - *The Rains of Ranchipur*
* 1959 - *Mirando cara a atrás con ira*
* 1963 - *Cleopatra* 
* 1964 - *The Night of the Iguana* 
* 1964 - *Becket*
* 1965 - *The Spy Who Came in from the Cold*
* 1965 - *The Sandpiper*
* 1966 - *¿Quen teme a Virginia Woolf?*
* 1967 - *The Taming of the Shrew* 
* 1967 - *The Comedians* 
* 1967 - *Doctor Faustus*
* 1968 - *Boom!*
* 1969 - *Staircase*, 
* 1968 - *Where Eagles Dare*
* 1969 - *Ana dos mil días* 
* 1972 - *Bluebeard* 
* 1972 - *Hammersmith Is Out* 
* 1972 - *O asasinato de Trotsky*
* 1974 - *The Klansman*
* 1974 - *A viaxe*
* 1977 - *Exorcist II: The Heretic* 
* 1977 - *Equus*
* 1978 - *The Wild Geese*
* 1978 - *The Medusa Touch* 
* 1980 - *Circle of Two* 
* 1983 - *Wagner*
* 1984 - *1984*

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
*
Rapunzel

***Rapunzel*** (tamén coñecida en galego coma ***Raponcio***) é un conto de fadas da colección dos Irmáns Grimm.

Na colección de contos dos Irmáns Grimm, *Rapunzel* é o n.º 12. Corresponde ao tipo 310 da clasificación de Aarne-Thompson: *A doncela da torre*.

## Enredo 
Unha parella que arelaba un fillo, moraban á beira dun xardín arrodeado de paredes que pertencía a unha feiticeira. A dona finalmente grávida, ve uns raponcios plantados no xardín, e cobízaas até a morte. O seu home decide ir apañar algúns para ela e remata enfrontándose coa meiga, a **Dama Gothel**, que o acusa do roubo. El prégalle piedade, entón a feiticeira dálle algúns raponcios para que os leve para a casa coa condición de que o fillo que está a esperar a súa dona lle sexa entregado no intre do seu nacemento. El concorda. Nado o meniño, a meiga aparece, dálle o nome de Rapunzel e lévaa. Cando cumpre doce anos e se converte nunha mociña, a feiticeira encérraa nunha torre no medio da fraga. A Dama Gothel ía visitala todos os días e pedíalle que deixase caer os seus longos cabelos dourados, para despois gabear até a torre. («Rapunzel, Rapunzel, deixa o teu pelo caer, así podo rubir a escada dourada»).

Un día, o fillo do Rei ouve a Rapunzel cantando na torre, procura unha porta mais non atopa ningún xeito de entrar; despois de escoitala cantar outras veces, decide agardar. Un día olla á feiticeira visitando a Rapunzel, e deste xeito aprende como chegar até a rapariga. Pediulle que deixase caer os seus cabelos e rubiu onda ela. Daquela comezou a frecuentala, namorouse e propúxolle matrimonio. Ela aceptou.

Xuntos planean un xeito de sacala da torre: el acudirá todas as noites, evitando á meiga que vai polo día, e levaralle seda, coa que Rapunzel ha tecer até formar unha escada. A feiticeira descobre que o fillo do rei está a visitar a moza, polo que lle corta o pelo e déixaa no medio dun campo ermo.

Á noite seguinte, cando o fillo do Rei chega á torre, a meiga deixa caer as súas trincas até o chan. Logo de gabear até o alto da torre e se decatar que era a meiga a dona das trincas, esta promételle que endexamais volverá ver a Rapunzel. El, desesperado, cae da torre sobre duns espiños que había abaixo, quedando cego e resignándose a non ver máis á moza. Rapunzel, que quedara grávida do Príncipe, dá á luz un fillo soa no deserto. Ao pouco tempo, vagando o Príncipe cego polo deserto, atopa a Rapunzel e seu fillo, que ao encontralo en tal estado decide levalo á súa casa. Rapunzel chora de dor pola situación, caendo as bágoas nos ollos do garrido príncipe que, de súpeto, recupera a vista. Despois marchan ao reino cos seus dous fillos e son felices para sempre.

## Versións 
Das innumerábeis versións literarias e cinematográficas quizais a máis soada sexa o filme da Disney de 2010: *Tangled* (en Galicia estreada en castelán coma *Enredados*), unha versión soamente inspirada no conto orixinal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Texto bilingüe castelá - alemán.
* Textos alemáns en Wikisource.
Germinal

**Germinal** pode referirse a:

### Prensa
****Germinal***, periódico bimensual editado na Coruña entre 1904 e 1905, voceiro do Centro de Estudios Sociales Germinal.
****Germinal***, periódico editado en Viveiro entre 1906 e 1907.
****Germinal***, periódico anarquista editado en Vigo entre 1909 e 1912.
****Germinal***, periódico ácrata editado na Coruña en 1936.

### Sociedades
*O **Centro de Estudios Sociales Germinal** da Coruña.

### Literatura
****Germinal***, novela de Émile Zola.

### Películas
****Germinal***, película italo-francesa de 1963.
****Germinal***, película francesa de 1993.
La Vanguardia (Vigo)

***La Vanguardia*** foi un semanario publicado en Vigo entre 1891 e 1896.

## Características 
Subtitulado *Semanario federal*, apareceu o 19 de abril de 1891. Voceiro dos republicanos federais de Vigo, publicábase os domingos. Estivo dirixido por Ángel Bernárdez Rodríguez, e dende 1894 por Enrique Pereira Borrajo. Entre os seus redactores figurou Luís A. Mestre. Cesou a súa publicación en 1896.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra
Interestatal 95

A **Interestatal 95** (abreviada **I-95**) é unha autoestrada das máis transitadas da Rede de Autoestradas Interestatais dos Estados Unidos. Cunha lonxitude de 1.927 millas (3.101 quilómetros), discorre pola costa leste dos Estados Unidos, entre o seu extremo setentrional na fronteira canadense en Houlton, Maine, onde se converte na Ruta de Novo Brunswick 95, e o seu extremo meridional na cidade de Miami, Florida nun empalme coa ruta 1, e é a estrada norte-sur máis longa da costa leste, conectando as Provincias Marítimas do Canadá con Boston, a Cidade de Nova York e Florida. O seu centro aproximado está a 83 millas ao norte de Richmond, Virginia, cerca do cruzamento coa Interestatal 295. Como a maioría das Estradas Interestatais, I-95 proporciona unha alternativa de alta velocidade nos Estados Unidos. O trazado da estrada reflicte polo xeral o da ruta U.S. Route 1.

## Longo da ruta
## Cruces principais
* 20px Interestatal 4 preto de Daytona Beach, Florida
* 20px Interestatal 10 en Jacksonville, Florida
* 20px Interestatal 16 preto de Savannah, Xeorxia
* 20px Interestatal 26 preto de Charleston, Carolina do Sur
* 20px Interestatal 20 en Florence, Carolina do Sur
* 20px Interestatal 40 preto de Rocky Mount, Carolina do Norte
* 20px Interestatal 85 en Petersburg , Virxinia
* 20px Interestatal 64 en Richmond, Virxinia
* 20px Interestatal 76 en Filadelfia
* 20px Interestatal 78 en Newark, Nova Jersey
* 20px Interestatal 80 en Fort Lee, Nova Jersey
* 20px Interestatal 87 en Nova York
* 20px Interestatal 91 en New Haven, Connecticut
* 20px Interestatal 93 preto de Boston

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
**I-95: The Road Most Traveled* (special series). NPR, 2010.
Pero-Grullo (Vigo)

***Pero-Grullo*** foi un semanario editado en Vigo en 1881.

## Historia e características 
Subtitulado *Periódico joco-serio*, apareceu en xullo de 1881. O seu promotor era Luis A. Mestre Hernández. Entre os seus colaboradores estaba Indalecio Armesto. Destacou polos contidos políticos e polas caricaturas de Verísimo Vázquez. Durou pouco tempo.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra
Avenida de Enrique Salgado Torres

A **avenida de Enrique Salgado Torres** é un dos principais accesos viarios á Coruña. Dende 1971 leva o nome de Enrique Salgado Torres, antigo director xeral de Vivenda do Ministerio de Vivenda de España nos anos 60, principal impulsor desta vía e dos barrios que a arrodean.

Orixinariamente púxose en servizo como vía de alta capacidade para conectar o porto da Coruña e a N-VI co florecente polígono industrial A Grela - Bens e a AC-552. O seu firme caracterízase por ser de placas de formigón, habitual nese tipo de vías construídas por esa época.

Coa posta en servizo da AC-10, a avenida de Salgado Torres foi perdendo tráfico, especialmente pesado, até que en 2015 abriu o enlace da avenida coa AC-14 que a converteu nunha vía de entrada á cidade.

O 15 de xuño de 2016 púxose en funcionamento unha rotonda entre o túnel e a conexión coa AC-14 que permite liberdade de xiros para os vehículos con orixe ou destino na 2ª fase do polígono de Elviña e a estación de tren de San Cristovo.

## Notas 
## Véxase tamén
Germinal (Vigo)

***Germinal*** foi un semanario publicado en Vigo entre 1909 e 1912.

## Historia e características 
Periódico de inspiración anarquista, apareceu o 4 de decembro de 1909. Dirixido por Manuel Hidalgo, entre os seus colaboradores figuraron Jaime Quintanilla, Arturo Fariña e Ricardo Trillo Couce. Sufriu constantes denuncias da prensa clerical e varios procesos. Cesou a súa publicación en 1912.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra
Estación de Cerceda-Meirama

**Cerceda-Meirama** é unha estación de tren de Adif situada en Meirama, no concello de Cerceda, provincia da Coruña. Ten servizos de Media Distancia operados por Renfe.

## Situación ferroviaria
A estación atópase no punto quilométrico 431,1 da liña férrea que une Zamora e A Coruña a 256 metros de altitude,, entre as estacións de Uxes e Ordes. Atópase nunha variante do trazado orixinal froito das obras do eixe atlántico de alta velocidade entre A Coruña e Santiago de Compostela.

## Historia 
A estación foi inaugurada en 2009 substituíndo á antiga estación de Cerceda e ao resto de estacións do concello que se construíron en 1943 no trazado orixinal da liña Zamora-A Coruña entre Santiago de Compostela e A Coruña.

Entre 2011 e 2017 a estación acusou descenso dun 51% no número de viaxeiros.
centro|miniatura|300x300px|Obras de construción da estación, co desvío cara á antiga liña Zamora - A Coruña e primeiro plano.

## Servizos ferroviarios 
### Media distancia 
*Actualizado a 23 de xuño de 2016.*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eixe atlántico de alta velocidade
### Ligazóns externas 
*Información de saídas e chegadas na web de Adif
Ángel Campos Varela

**Ángel Campos Varela**, nado en Cerdedo o 20 de xaneiro de 1891 e finado en Vigo o 20 de xuño de 1954, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Nado en Cerdedo. Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela (1918). Foi Xuíz municipal de Cerdedo (1922) e ocupou interinamente o cargo de secretario da Audiencia de Pontevedra (1925). Foi concelleiro de Vigo na ditadura de Primo de Rivera. Presidente da Sociedade de Agricultores de Coruxo, nas eleccións do 12 de abril de 1931 foi proclamado concelleiro como candidato monárquico, aínda que despois figurou como agrario independente. Apoiou a elección do socialista Emilio Martínez Garrido como alcalde e foi elixido primeiro tenente de alcalde. Logo da suspensión de Martínez Garrido polo Gobernador civil, o 9 de marzo de 1934 foi nomeado alcalde, e permaneceu na presidencia da corporación ata a folga xeral revolucionaria de 1934. Volveu ser alcalde de Vigo a finais de decembro de 1935, cando o Gobernador civil destituíu a Emilio Salgado Urtiaga.

## Vida persoal 
Casou en Vigo con Rosa Cerqueira Domínguez en 1923.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
* .
*
Manuel Hidalgo Rodríguez

**Manuel Hidalgo Rodríguez**, finado en Vigo o 15 de outubro de 1962, foi un político galego.

## Traxectoria 
Afiliado ao Partido Republicano de Vigo, foi un dos candidatos elixidos na antevotación do 1 de abril para presentarse a concelleiro de Vigo. Nas eleccións do 12 de abril de 1931 foi proclamado concelleiro polo distrito 4º. En xullo de 1931 foi elixido presidente do Partido Republicano Vigués. Integrouse no Partido Radical. Logo da folga xeral revolucionaria de 1934 presentou a súa dimisión como concelleiro pero non lle foi aceptada. Enfrontado co alcalde Emilio Salgado Urtiaga finalmente dimitiu o 8 de marzo de 1935. Reposto no cargo a principios de 1936, o 8 de xaneiro foi elixido alcalde de Vigo, permanecendo no cargo até as eleccións de febreiro de 1936.

## Vida persoal 
Casou con Pilar Caufapé Llena, que finou en Barcelona en 1942, e foi pai de María del Pilar Hidalgo Caufapé.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* .
Hetmanato cosaco

:*Para o efémero estado homónimo do século XX, ver Hetmanato (1918)*

O **Hetmanato cosaco** ou **Atamanato cosaco** (en ucraíno **Гетьманщина**, *Het’manshchina*) foi un estado cosaco localizado nas rexións centrais e noroccidentais da actual Ucraína entre 1649 e 1775. Á súa frote estaba un atamán ou **hetman**.

Estableceuse como resultado da rebelión de Khmelintski dirixindo aos rexementos cosacos do Sich de Zaporozhia e a tropas compostas por poboación ucraína contra a Polonia-Lituania. O primeiro *atamán* foi Bohdán Khmelnitski, que gobernou entre 1648 e 1657.

O Hetmanato como estado estendeuse pola maior parte de Ucraína central  e unha pequena parte de Rusia, incluíndo as actuais óblast ucraínas de Chernihiv, Poltava e Sumi (sen a porción sueste), os territorios da beira oriental das óblast de Kíiv e Cherkasy, así como as partes occidentais da óblast rusa Briansk.

En 1654 pasou á soberanía dos tsares de Rusia, como resultado do tratado de Pereiáslav (*Pereiaslavska Rada*) e, polo tratado de Andrúsovo (*Andrúsiv*) en 1667, en que se divide o territorio entre Rusia e Polonia. Esta división causou a guerra civil en Ucraína, entre os distintos partidos cosacos, que termina ao final do século XVII.

No século XVIII o territorio do Hetmanato estaba limitado á marxe esquerda de Ucraína. En 1764 a autonomía do estado cosaco e mais o cargo de *atamán* foron abolidos por Catarina a Grande.

A capital do Hetmanato foi Chihirin, logo Baturin e finalmente Hluiiv.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cosacos de Zaporozhia
* Zaporozhia
Morihei Ueshiba

, nado o 14 de decembro de 1883 en Tanabe e finado o 26 de abril de 1969, foi un artista marcial e fundador do aikido, coñecido tamén neste ámbito como "O Fundador"   ou , "Gran Profesor".

## Traxectoria 
Ueshiba estudou varias artes marciais na súa xuventude e serviu no exército xaponés durantea a guerra ruso-xaponesa. Tras licenciarse en 1907 trasladouse a Hokkaido encabezando un asentamento pioneiro. Alí coñeceu e estudou con Takeda Sōkaku, fundador do Daitō-ryū Aiki-jūjutsu. Tras marchar de Hokkaido en 1919 Ueshiba uniuse ó movemento Ōmoto-kyō, unha seita xintoísta en Ayabe, facendo de instrutor de artes marciais e abrindo o seu primeiro dojo. Acompañou ó líder do grupo Ōmoto-kyō, Onisaburo Deguchi, nunha expedición á Mongolia en 1924, onde foron capturados por tropas chinesas e posteriormente retornados ó Xapón.

Ueshiba trasladouse a Tokyo en 1926, establecendo alí o Dojo Aikikai Hombu. Naquel entón xa era comparativamente famoso nos círculos das artes marciais. Trala segunda guerra mundial marchou de retirouse a Iwama, onde continou adestrando. Traballou na promoción do aikido por todo o Xapón e no estranxeiro. Faleceu debido a un cancro de fígado en 1969.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
Maruxa

**Maruxa** pode referirse a:

* **Muruxa**, nome vulgar da herba *Stellaria media*.
* ***Maruxa***, semanario fundado en Santiago de Compostela en 1917;
* ***Maruxa***, revista editada en Ferrol entre 1925 e 1926;
* ***Maruxa***, obra lírica de Amadeo Vives (1914);
* ***Maruxa***, filme dirixido por Henry Vorins baseado en dita obra lírica (1923);
* ***Maruxa***, filme dirixido por Juan de Orduña baseado en dita obra lírica (1969);

## Antropónimo 
**Maruxa** é o hipocorístico do antropónimo feminino María. Pode referirse a:

***Maruxa Mallo**, pseudónimo de Ana María Gómez González, pintora galega (1902-1995);
***Maruxa Fandiño Ricart**, muller compostelá, irmá de Coralia, coñecidas como "**As dúas Marías**" (f. 1980);
***Maruxa Boga**, actriz e xornalista galega (1915-2010);
***Maruxa Méndez**, costureira e bailadora galega (f. 2005);
***Maruxa Barrio Val**, mestra e escritora galega (1949-2023).

## Véxase tamén 
* **Premio Maruxa Villanueva**, outorgado a actrices ou actores de teatro.
Krai

Un **Krai** (en , a miúdo traducido como "rexión" ou "territorio" ) é un termo usado para referirse a varias das 83 rexións administrativas de Rusia. O seu plural en ruso é **края**, *kraia*.

A palabra *krai* (que tamén significa *fronteira* ou *final*), utilízase sobre todo para rexións situadas na periferia económica e xeográfica. Nos idiomas romances usouse a palabra "marca" (e equivalentes) co mesmo significado durante séculos.

Os *krais*, *óblasts* e *repúblicas* teñen o mesmo status constitucional en Rusia. Algúns dos *krais* rusos son maiores que moitos países de Europa.

Un krai divídese en distritos (en ruso: *районы*, pronunciado: *raioni*).

Exemplos de *krais* son o krai de Krasnodar, o krai de Khabarovsk ou o krai de Stávropol.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Kraj
* Subdivisións de Rusia
Krais de Rusia

A Federación Rusa está dividida actualmente en 83 suxeitos federais (*subiekti*), dos cales nove son ***krais*** (en ruso **края**, sing.: **край**).

Hoxe non hai diferenzas xurídicas entre un *krai* e unha *óblast*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Subdivisións de Rusia
* Xeografía de Rusia
Kraj

Un **kraj** (, plural: **kraje** ) é a subdivisión administrativa de maior nivel en Eslovaquia, a República Checa e antigamente en Checoslovaquia.

Traducido, ese termo viría a significar *rexión*, *territorio* ou *provincia*, pero aproximadamente significa "parte dun país", "parte dunha rexión", "condado".

Un *kraj* está subdivido en *okresy* (distritos).

Os primeiros *krajs* creáronse en 1949 en Checoslovaquia e aínda existen hoxe.

## Krajs de Eslovaquia 
## Krajs da República Checa 
Desde o ano 2000 a República Checa está dividida en trece krajs ou rexións (en checo: *kraje*, singular *kraj*) e a capital Praga. Cada rexión ten a súa propia Asemblea Rexional (*krajské zastupitelstvo*) e *hejtman* (ou "presidente"). En Praga, as súas competencias son executadas polo Concello e o Alcalde.

Os antigos setenta e seis distritos, (*okresy*, singular *okres*) entre eles tres "cidades estatutarias" (sen contar Praga, que tiña un status especial), perderon gran parte da súa importancia en 1999 coa reforma administrativa; agora permanecen como divisións territoriais e como asentos dalgunhas ramas da administración estatal.
miniatura|dereita|210px|Mapa das rexións (krajs).
miniatura|dereita|210px|Mapa dos distritos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Krai
* Eslovaquia
* República Checa
Óblast de Astrakán

A **óblast de Astrakán** ou **Astracán** () é unha óblast de Rusia que ten unha superficie de 44.100&nbsp;km² e unha poboación de 1.005.276 habitantes (censo de 2002). A súa capital é a cidade de Astrakán.

En 1717 o Imperio ruso creou a *gubérnii* (gobernatura) de Astrakán, que chegaba até os límites do suroeste do Imperio, coñecidos como o Krai (territorio) de Astrakán.

O ano 1917, antes da Revolución rusa, limitaba coas gobernaturas de Saratov, Samara e Stavropol, a óblast de Terek, os cosacos do Don e os Urais e o mar Caspio.

A partir de 1919, finalizada a Revolución, cambiáronse os límites da óblast en numerosas ocasións, adquirindo en 1957 a súa forma e configuración actuais.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Krai
* Subdivisións de Rusia
Art Carney

**Arthur William Matthew Carney**, nado en Mount Vernon, Nova York o 4 de novembro de 1918 e finado en Chester, Connecticut o 9 de novembro de 2003 foi un actor estadounidense.

## Traxectoria 
As súas primeiras interpretacións foron como cantante cómico na radio durante a década de 1930, especialmente no programa ''Pot o' Gold*, levado ao cinema en 1941, tendo nela Carney un pequeno papel sen acreditar.

Triunfou na televisión como protagonista da serie *The Honeymooners*. En 1974 gañou o Oscar ao mellor actor por *Harry and Tonto''.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Ceftriaxona

A **ceftriaxona** é un antibiótico do grupo das cefalosporinas, activo fronte a unha gran cantidade de bacterias, tanto grampositivas coma gramnegativas. Pódese administrar por vía intravenosa e intramuscular.

## Mecanismo de acción 
A ceftriaxona é un antibiótico beta-lactámico, polo que altera a produción da parede bacteriana, uníndose ás proteínas ligandos da penicilina ou PBPs.

## Usos 
Emprégase habitualmente en diversos tipos de infección: pneumonía, infección do tracto urinario, meninxite, endocardite (por patóxenos do grupo HACEK), peritonite bacteriana espontánea e outros.

## Dosificación 
A dose máis habitual é de 2 gramos diarios, agás na meninxite, onde se administran 2 gramos cada 12 horas. Nos casos de insuficiencia renal moi grave (taxa de filtrado glomerular inferior a 10), a dose debe reducirse a 1 gramo diario.

## Véxase tamén
### Bibliografía 
* *Guía de terapéutica antimicrobiana 2008*. Mensa J., Gatell J. Mª, Azanza J. R,, et al. Elsevier Doyma, 2008. ISBN 978-84-458-1813-8.
Espeleo Club Aradelas

O **Espeleo Club Aradelas** é un club de montaña de Vigo, fundado en xuño de 1985, que ten como propósito a práctica e difusión da espeleoloxía. Forma parte da Federación Galega de Espeleoloxía.
Formárono varios membros das seccións de espeleoloxía dos clubs de montaña de Vigo. O club toma o seu nome da sima de Aradelas (Campelo, na serra do Courel), a máis fonda de Galicia, explorada poucos anos antes por varios dos socios fundadores.
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*https://espeleoclubaradelas.com/(https://espeleoclubaradelas.com/)
Cliff Robertson

**Clifford Parker Robertson III**, nado en La Jolla, California o 9 de setembro de 1923 e finado en Stony Brook, Nova York o 10 de setembro de 2011 foi un actor estadounidense.

## Traxectoria 
O seu primeiro traballo no mundo da interpretación foi como locutor de radio, pasando logo a actuar en Broadway. Debutou no cinema a mediados dos anos cincuenta. En 1963 interpretou o presidente Kennedy en *PT 109* e en 1968 gañou o Oscar ao mellor actor por *Charly*.

Nos últimos anos da súa vida interpretou o tío Ben Parker en *Spider-Man*.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
* 
* Entrevista
Cervexa de banana

250px|miniatura|Cervexa de banana.
A **cervexa de banana** é unha bebida alcohólica feita coa fermentación da banana.

## Etimoloxía
En Kenya, o nome é *urwaga*, na República Democrática do Congo é coñecida como *Kasiksi*, en Uganda é coñecida como *lubisi* e en Ruanda e Burundi como *urwagwa*.
Crimea (homónimos)

**Crimea** pode referirse a:

* **Península de Crimea**, península situada no leste de Europa, entre o mar Negro e o mar de Azov.
* **República Autónoma de Crimea**, república autónoma de Ucraína, situada na península homónima.
* **República de Crimea**, estado soberano constituído en república parlamentaria desde o 11 de marzo de 2014, non recoñecido como tal pola comunidade internacional.
#### Entidades territoriais desaparecidas 
* **Crimea romana**, zona da península crimea baixo o control do Imperio romano e, posteriormente, de Bizancio.
* **Khanato de Crimea**, khanato vasalo do Imperio Otomán entre 1478 e 1774.
* **Gubernia de Tavria**, gubernia do Imperio ruso constituída nos territorios da actual península de Crimea entre 1802 e 1917, cuxa capital era Simferópol.
* **República Popular de Crimea**, república popular soberana declarada independente en decembro de 1917 e disolta en xaneiro de 1918.
* **República Socialista Soviética da Táurida**, república socialista soviética constituída e disolta en 1918.
* **Goberno Rexional de Crimea**, goberno rexional iniciado en 1918 e finalizado en 1919.
* **República Autónoma Socialista Soviética de Crimea**, república autónoma da República Socialista Soviética de Rusia entre 1921 e 1945.
* **Óblast de Crimea**, óblast da Unión Soviética entre 1945 e 1991.
Ama de leite

[miniatura|[Lois XVI de Francia|Lois XVI coa súa ama de leite.]]
Unha **ama de leite**, **ama de cría** ou **nutriz** é unha muller que aleita a un lactante que non é o seu fillo. Hoxe en desuso na meirande parte de Occidente, o emprego de amas de cría foi común ata o século XIX para alimentar a nenos cuxas nais non podían ou non desexaban facelo.

## Servizos 
O recurso dunha ama de leite podía estar motivado por razóns físicas, coma no caso de produción insuficiente de leite, en partos múltiples nos que unha soa persoa non pode satisfacer os requisitos da lactación, ou sociais; a profesionalización da lactación permitía á nai dedicarse a outras ocupacións, como era o caso, por exemplo, das elites romanas. Por outra banda, permitía acurtar o período entre embarazos, xa que o sistema endócrino inhibe normalmente a concepción mentres a nai está aleitando. Ademais, tamén permitía librarse dunha tarefa socialmente percibida como pouco axeitada polas clases superiores.

Noutras sociedades, a tarefa non estaba restrinxida ás profesionais, senón que era parte do coidado dos meniños compartido entre tódalas nais do grupo. A profesionalización da cría, en termos sociolóxicos, foi un dos medios que permitiu ás mulleres adiñeiradas liberarse do rol de coidado doméstico que caracteriza ó sexo feminino nas sociedades patriarcais.

A creación de fórmulas máis completas de leite en po, adaptado ó aparello dixestivo do neno, levou á desaparición da figura da ama de leite nos países desenvolvidos.

## Notas
Sarrio

thumb|Sarrio dental nun ser humano
miniatura|Radiografía que mostra (frechas) calcificacións do sarrio.
O **sarrio** ou **cálculo dental**, é a acumulación de sales de calcio e fósforo sobre a superficie dental. Tamén recibe os nomes vulgares galegos de **pedra**, **charrizo** e **tártaro**.

Trátase do resultado da mineralización da placa bacteriana, isto é, do conxunto de microorganismos, saliva e restos alimentarios que se van depositando sobre das pezas dentais.

O sarrio componse dunha parte orgánica e outra inorgánica, onde predominan o calcio e o fósforo.

## Tipos 
Segundo a súa localización, distínguese entre o **sarrio** *supraxinxival* (amarelo), cando se atopa por riba da liña da enxiva, e o *infraxinxival* ou *subxinxival* (marrón), cando se atopa por baixo desa liña.

## Tratamento 
Unha vez detectado o sarrio nos dentes o único xeito de tiralo é mediante un proceso chamado tartrectomía realizado por un odontólogo (dentista).

## Notas
Plátano fritido

O **plátano fritido** ou **chips de plátano** é unha sobremesa orixinaria de Cuba, moi estendida por toda América do Sur e Asia. Poden ser doces ou salgadas, dependendo de se o plátano está maduro (doce) ou verde (salgado) e a adición de sal, azucre, mel ou especias.

## Variacións
### Cuba
En Cuba, onde tamén se chama *mariquitas* ou *chicharritas* o uso do plátano fritido non só é doce, senón que tamén se utiliza como acompañamento en pratos de arroz, carnes e ensaladas.
### Resto de América
No resto de América, en países como Colombia, Venezuela ou Perú, os plátanos fritidos véndense como petiscos en bolsas, como se fosen patacas fritidas, recibindo o nome de *Platanitos*, vendéndose comunmente en Europa como produto de exportación.

### India
Na India, no estado de Kerala, o prato é coñecido co nome de *upperi*. Frítese o plátano en aceite de coco, podendo usar o plátano verde ou maduro. Ás veces cóbrense con masala ou jaggery para obter variantes picantes ou doces. É unha parte integral da comida tradicional de Kerala chamada *sadya*, servida en vodas e festas tradicionais como o Onam.

## Elaboración
Pela-los plátanos e cortalos en cinco anacos cada un. Bate-lo ovo, mesturalo coa fariña e un pouco de auga. Deseguido, utilizar esta mestura para reboza-los anacos de plátano e despois, pasalos á tixola, onde se friten ata que estean dourados. Unha vez retirados os anacos de plátano a un prato, botar unha cullerada de aceite e o azucre con dúas culleradas de auga nunha tixola e cocelo ata que estea ao punto de caramelo. Verter o caramelo quente sobre os anacos de plátanos fritos e servir.
Gokyo no waza

**Gokyo no waza** (en , *Gokyō no waza*, técnicas dos cinco postulados) é a principal listaxe de técnicas do Judo, que foi creada por Jigoro Kano ao redor de 1893, ou 1895, e finalizada en 1920. Está dividida en cinco grupos de oito técnicas, 40 técnicas en total, que pretenden demostrar un postulado lóxico. A súa creación débese ás reflexións do mestre respecto a como a súa arte marcial debería ser ensinada, tendo en conta non soamente o aspecto marcial, senón principalmente a finalidade de utilizar o judo como un medio de perfeccionamento completo da persoa. Unha das ideas é aumentar o grao de dificultade das técnicas.

Antes de 1895, o formato era diverso e os grupos tiñan números variados de golpes.

## Notas
Batido

miniatura|dereita

O **batido** é unha bebida a base de leite e zume, froitas, turrón, chocolate ou xeado.
## Características
Existen máquinas deseñadas especificamente para realizar batidos. A miúdo, estas máquinas mesturan os ingredientes e insiren aire na mestura, e fan que teña unha consistencia suave, mentres que as sacudidas fan que se espese durante o proceso da mestura. Algúns establecementos utilizan máquinas onde o leite e a mestura se conxelan e únense nun envase situado dentro da máquina, mentres que outras preparan e mesturan o batido a man dentro dunha cunca especial de aceiro inoxidable.

Os sabores máis comúns do batido son vainilla, chocolate, e amorodo, aínda que tamén se empregan outros doces e froitas como plátano, goiaba, manga etcétera.

## Historia 
A primeira referencia que se coñece do termo batido aparece imprimida en 1607, aínda que o termo se refería a ovos batidos aos que se engadía algún outro ingrediente, principalmente fariña para formar o que en realidade sería unha masa ou un rebozo. O batido de leite actual non parece popularizarse ata finais do século XIX, cando as máquinas frigoríficas e os batedores eléctricos empezan a introducirse en establecementos de Europa e Angloamérica.
Viño de plátano

O **Viño de plátano** é un viño de froita feito exclusivamente de bananas. É moi común en Filipinas, India, Francia (Caribe) e África.

Dende o ano 2000, O goberno de Filipinas pretende expandir a industria de viño de plátanos local a todo o país. A illa francesa de Guadalupe tamén produce viño de plátanos.

## Elaboración 
# Plátanos maduros son pelados e postos en barrís plásticos enchidos de auga.
# Os contidos do barril son entón triturados e o puré de plátanos trasládase a potes de metal grandes e férvense durante varias horas, formando unha base de zume e polpa.
# O puré de plátanos fervido é filtrado e o azucre engádese sobre o zume e férvese outra vez.
# O zume fervido é deixado para arrefriarse.
# Un fermento de viño engádese arrefriado e é posto en depósitos de fermentación plásticos entre 15 e 20 días, dependendo do produto.
# O líquido fermentado é diluído con auga esterilizada, embotellada e entón transportada para a súa distribución.

## Véxase tamén
Pedro (nome)

**Pedro** é un nome propio masculino galego. Esta forma escrita tamén é común co castelán, co aragonés e co portugués. Deriva, a través do latín *petra*, da palabra grega *πέτρος  (petros)*, co significado de "pedra" ou "rocha". En galego tamén conta cos hipocorísticos **Perico**, **Perucho** ou **Peruco**.

## Historia 
Segundo o Novo Testamento, Xesús deu a San Pedro o nome de *Kephas* ou *Cephas*, co significado de "pedra" en lingua aramea.
* Bretón: Perig / Per
* Castelán: Pedro
* Catalán: Pere
* Éuscaro: Petiri / 	Petri / Peru / Pello / Kepa / Betiri
* Francés: Pierre
* Inglés: Peter
* Italiano: Piero / Pietro
* Neerlandés: Pieter / Piet
* Noruegués: Peter / Peder / Peer / Per
* Polaco: Peter / Piotr
* Portugués: Pêro / Pedro
* Romanés: Petru
* Ruso: Petia / Piotr
* Sueco: Peder / Pär

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes masculinos en galego
* Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega
Banana Q

**Banana cue** ou **Banana Q** (en tagala: Banana kyu) é un snack moi popular nas Illas Filipinas baseado en bananas fritidas bañadas en azucre moreno caramelizado. O banana cue está feito con banana de Saba. É moi común que se sirva en pinchos de bambú, e vendidos na rúa.

## Etimoloxía
A palabra ven de *Banana* e *barbacue* (que no inglés de Filipinas refírese ao estilo de cociñar carne como o Kebab)
Península de Crimea

A **península de Crimea** é unha importante masa de terra situada no norte do mar Negro, que está case completamente rodeada pola auga.

Os seus nomes oficiais son:
* **півострів Кримський**, en ucraíno
* **полуостров Крымский**, en ruso
* **Qırım Yarimadasi**, en tártaro

A península pertence a Ucraína, desde que en 1954 foi trasferida polo presidente da URSS Nikita Khrushchev, desde a República Socialista Soviética de Rusia, cando ambas as repúblicas formaban parte da Unión Soviética aínda que de feito, e sen recoñecemento internacional, está controlada por Rusia desde marzo de 2014.

Encóntrase xusto ao sur do resto da costa de Ucraína e ao oeste da rexión rusa de Kuban.

Está rodeada por dous mares, o mar de Azov e o mar Negro, e só se conecta coa parte continental de Ucraína a través do istmo de Perekop de 8&nbsp;km de ancho.

Crimea formou parte do Khanato de Crimea e do Imperio Otomán. O 8 de abril de 1783, Catarina II de Rusia anexionou *de facto* ao Imperio ruso a península integrándoa na gobernatura de Táuride.

Na actualidade, a República Autónoma de Crimea compón a maior parte da península.

## Clima 
miniatura|250px|Foros, estación balnearia.|esquerdaA maior parte de Crimea ten un clima continental temperado, con excepción da costa sur (onde se hai un clima subtropical húmido, debido á influencia cálida do mar Negro) e as terras altas das montañas de Crimea (que teñen un clima continental húmido).

Os veráns poden ser quentes (28&nbsp;°C en xullo, de media) e os invernos son frescos (–0.3&nbsp;°C en xaneiro, de media) no interior. Os invernos na costa sur son máis suaves (4&nbsp;°C en xaneiro, media) e as temperaturas baixoo cero son moi excepcionais. Na zona alta, en inverno é común que existan xeadas. As precipitacións en toda Crimea son baixas, cunha media de só 400&nbsp;mm) ao ano.

Debido ao seu clima, as praias da costa sur son un destino popular para os turistas de Ucraína e Rusia.

## Véxase tamén 
* Península de Kerch
* Montes de Crimea
Fernando M. Cimadevila

**Fernando M. Cimadevila Botana**, nado en Santiago de Compostela o 6 de abril de 1977, é un escritor, editor e músico galego.

## Traxectoria 
En novembro de 2011 uniuse a Tomás González Ahola, editor de Urco editora, para crear Contos Estraños, a primeira editora galega especializada en Fantasía, Terror e Ciencia ficción de autores galegos.

## Obras 
### Narrativa 
* *O mundo secreto de Basilius Hoffman. A batalla por Avalon*, 2015, Urco Editora. Ilustracións de Jara Zambrano
**Acariciando el cielo*, 2014, Ediciones Desnivel
* *As aventuras do Apalpador. A carballeira dos druidas*. 2013. Contos Estraños. Ilustracións de Jose Angel Ares
* *O mundo secreto de Basilius Hoffman. Un faro na escuridade*, 2013, Urco Editora. Foi traducida ao castelán.
* *As aventuras do Apalpador. O tesouro dos mouros*. 2012. Contos Estraños. Ilustracións de Jose Angel Ares
* *As aventuras do Apalpador. Apalpador vs Papá Noel*. 2011. Contos Estraños. Ilustracións de Jose Angel Ares
* *O mundo secreto de Basilius Hoffman. O ladrón de soños*, 2011, Urco editora. Foi traducida ao castelán.
* Segunda mellor novela xuvenil Fervenzas literarias 2011
*Finalista do Premio Desnivel de literatura de viaxes e montaña 2013 por *Acariciando el cielo*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do autor 
* Blog oficial da serie "El mundo secreto de Basilius Hoffman"
Levofloxacina

A **levofloxacina** (nome comercial **Tavanic**) é un antibiótico da clase quinolona, cuxa diana é a enzima ADN xirasa bacteriana. Ten actividade fronte a bacteria grampositivas e bacteria gramnegativas. Ten unha actividade fronte a grampositivos moi superior ca ciprofloxacina, pero menor actividade para gramnegativos.

## Usos 
A levofloxacino é un antibiótico moi empregado para pneumonía, con cobertura de Streptococcus pneumoniae e outros patóxenos menos frecuentes (Legionella pneumophila e Mycoplasma pneumoniae). Tamén se emprega en bacteriemias por Staphylococcus aureus (aínda que non son activos fronte a Staphylococcus aureus resistente á meticilina. Actualmente, non son axeitados para o tratamento empírico de infección do tracto urinario pola elevada taxa de resistencias entre bacterias gramnegativas, especialmente en Escherichia coli.

## Dose 
A dosificación máis habitual é de 500 miligramos diarios, agás na pneumonía, onde se adoitan escoller doses de 500&nbsp;mg cada 12 horas, polo menos nas primeiras 24 ou 48 horas.

## Efectos secundarios 
A levofloxacina non se pode empregar en mulleres embarazadas porque incrementa o risco de malformacións fetais. Nos nenos e adolescentes non se pode empregar porque se asocia a lesións nos tendóns e alteracións no crecemento.

A nivel cardiaco, pode inducir arritmias, sobre todo síndrome de QT largo. Interacciona con medicamentos antiarrítmicos coma amiodarona.

## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Guía de terapéutica antimicrobiana 2008. Mensa J, Gatell J Mª, Azanza J R, et al. Elsevier Doyma. 2008. ISBN 978-84-458-1813-8.