Berdillo, Carballo

**San Lourenzo de Berdillo** (á espera da oficialización da forma **Verdillo (San Lourenzo)**) é unha parroquia que se localiza no leste do concello coruñés de Carballo, na comarca de Bergantiños. 

## Toponimia 
A grafía do topónimo **Berdillo** flutuou ao longo da historia debido a que é de etimoloxía e significado escuros. Nos textos máis antigos, do mosteiro de Soandres (A Laracha), de principios do século XV, aparece como *Uerdillo* (1410) ou indistintamente como *Verdillo* ou *Berdillo* (1419). Nestes documentos móstrase a confusión no uso destas letras, o que demostra que está a cambiar o sistema fonolóxico: na Idade Media as dúas letras distinguían fonemas diferentes, pero a estas alturas xa se estaban a confundir as pronuncias de [b] (bilabial) e [v] (labiodental), o que se denomina betacismo. Daquela, os escribas pasan a grafar con *B* palabras que etimoloxicamente debían ter *V*, pero non á inversa

Nos séculos seguintes houbo vacilacións entre *B* e *V* (sobre todo no XVI e no XVII), dependendo moito dos cregos ou dos escribáns que redactaban. Así e todo, a escolla do *V* empezou a ser maioritaria no século XVIII (posiblemente, pola asociación semántica coa palabra verde). No entanto, esta relación non está demostrada, dado que non é clara a orixe etimolóxica da última parte do topónimo, *-illo*.

No século XIX virouse un pouco, tanto no mundo eclesiástico como nos nomenclátores oficiais da segunda metade, a favor do *B*. No entanto, malia que oficialmente se escribise con *B*, dende o último terzo do XIX, a única forma rexistrada nos libros e asociacións parroquiais foi *Verdillo*.

A Real Academia Galega elaborou un informe onde se analiza a presenza do topónimo en textos notariais medievais, libros pertencentes ao arquivo da parroquia, cartografía histórica e outros documentos. Neste informe, presentado en maio de 2022, propónselle á Xunta de Galicia o cambio do topónimo oficial á forma *Verdillo* debido ás atestacións gráficas históricas e do uso común da grafía con *V* entre a veciñanza. Este cambio formalizarase na vindeira revisión do Nomenclátor de Galicia.

## Historia 
A parroquia de Berdillo esténdese ao longo da estrada que a cruza (DP-1904) e que, en tempos pasados, foi o camiño real que unía A Coruña con Fisterra. Era a principal vía de comunicación coa cidade herculina até que a vila de Carballo comezou a medrar en sona debido ao seu balneario de augas termais, e se construíu unha nova estrada, a actual AC-552, que se fixo pasar polo centro da vila.

Durante séculos, celebrouse nesta parroquia e na veciña de Artes, ao pé do camiño real, a que chegou ser a feira máis importante da antiga provincia da Coruña. Na estrada entre Carballo e Ordes (AC-413) atópase a aldea da Feira de Berdillo, que se refire aos tempos nos que se celebrou a feira. Pese á oposición do barrio e dos párrocos de Sofán, Artes e Berdillo, a feira trasladouse en 1941 a Carballo.

Diante da igrexa existe un cruceiro obra dun santeiro (canteiro de santos).

A parroquia conta cun centro social que se atopa preto da igrexa de San Lourenzo (cuxa construción se estendeu dende o ano 1989 até o 2007) e que é empregado polas asociacións da parroquia.

## Demografía 
Segundo o IGE, Berdillo contaba con 998 habitantes (480 homes e 518 mulleres) no ano 2022, distribuídos en 27 entidades de poboación. É unha parroquia densamente poboada (a 5º do municipio), debido a súa proximidade a Carballo.

## Asociacións 
A parroquia de Berdillo destaca pola forza do seu amplo movemento veciñal, cultural e deportivo. Compre salientar as seguintes asociacións:

* **Agrupación Cultural Arume**: Creada en 1982, desenvolve actividades culturais como o baile e a música tradicional. Neste eido, ten grupos de baile, cantareiras e gaiteiros cos que realiza diversas actuacións. Ten como obxectivo contribuír á promoción e difusión da animación socio cultural, salvagardar o patrimonio tradicional galego e favorecer a cooperación entre distintas entidades culturais.
* **Asociación Xuvenil Arume**: Fundada en 1985, ten o obxectivo de promover o asociacionismo xuvenil no medio rural, fomentando o desenvolvemento comunitario e a participación da xuventude na vida social, política e cultural e contribuíndo á formación integral da mocidade.
* **Asociación de Veciños San Lorenzo de Verdillo**: É un ente que agrupa dende o ano 2006 a unha meirande parte dos berdilleses coa finalidade principal de mellora da parroquia e organización de actividades de interese xeral.
* **Consello Parroquial de Berdillo**: Constituído no 2016, é unha ferramenta posta en marcha polo Concello de Carballo que fomenta a participación dos veciños e veciñas nos asuntos da parroquia.
* **Sociedad Deportiva San Lorenzo de Verdillo**: Equipo de fútbol fundado no ano 1978 que conta con equipo de veteranos e sénior (o cal compite no grupo 2 da Segunda Autonómica). 
***Unión Democrática de Pensionistas de Verdillo**: Naceu no 2002 e está dirixida a pensionistas e xubilados desta parroquia. A entidade dedícase á organización de viaxes culturais, cursos de ximnasia ou clases de bailes de salón para dinamizar o tempo de lecer dos seus socios. 

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Berdillo 
### Parroquias de Carballo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Carballo

### Ligazóns externas 
* Berdillo na web do concello de Carballo