Dionisio de Halicarnaso

O grego **Dionisio de Halicarnaso** (Διονύσιος Ἀλεξάνδρου Ἁλικαρνᾱσσεύς: Dionisio fillo de Alexandre de Halicarnaso), nado *ca.* -60 e finado *ca.* -7, foi un historiador, crítico literario e profesor de retórica. Viviu en Roma na época de César Augusto.
## Traxectoria 
Viaxou a Roma logo de finalizada a guerra civil, pasou vinte e dous anos estudando latín e literatura e preparando materiais para a súa historia. Durante ese período impartiu leccións de retórica e gozou da sociedade de personaxes moi distinguidos da época. A data da súa morte é descoñecida.

O seu gran traballo, titulado *Ῥωμαική ἀρχαιολογία* (*Rhōmaikē arkhaiologia*, *Antigüidades romanas*), abarca a historia de Roma desde o período mítico ata o comezo da Primeira guerra púnica.

A obra foi dividida en 20 libros, dos cales os primeiros nove permanecen enteiros, o décimo e undécimo están case completos, e os restantes están incompletos nos extractos de Constantino Porfiroxéneta e un epítome descuberto por Angelo Mai nun manuscrito de Milán. Os tres primeiros libros de Apiano e Plutarco *Vida de Camilo* abarcan moito da vida de Dionisio.

O seu principal obxectivo foi reconciliar aos gregos co goberno do imperio romano, resaltando as cualidades dos seus conquistadores. De acordo con el, a historia é filosofía que se ensina con exemplos, esta idea tomouna seguindo o punto de vista dos retóricos gregos. Coidadosamente consultou as mellores fontes e o seu traballo e o de Tito Livio son os únicos que detallan a historia romana temperá.

O libro I ten un extenso prólogo onde expón a xustificación e o obxectivo da obra: cobre un baleiro, é de carácter didáctico, polémico e de agradecemento. É o propósito de Dionisio ensinar aos seus compatriotas gregos o carácter da fundación de Roma e os motivos da súa grande expansión. O noso autor considera que as etapas de fundación e de realeza son claves, e que estas non foron suficientemente desenvolvidas por outros historiadores, de feito o título da obra *Romaniké Archaiología* fainos pensar nos textos gregos que trataban sobre as fundacións dos pobos. Dionisio fai énfase nas orixes gregas de Roma e en que é o mérito -e non a Fortuna- o que lles conseguiu a hexemonía aos romanos. O historiador explica o éxito dos romanos polo feito de que eles perfeccionaran a herdanza grega no militar, o político e o cívico.

As fontes de Dionisio son a analística romana (sobre todo a do s. I a.C.), Xerónimo de Cardia, Polibio, Timeo e Varrón, entre outros.

Dionisio é tamén o autor de varios tratados retóricos, nos cales demostra estudar a fondo os mellores modelos áticos:
* A *Arte da Retórica* (que é máis ben unha colección de ensaios de teoría retórica), incompleto, e certamente non todo o seu traballo.
* O *Arranxo das palabras* (Περὶ Συνθήσεως Ὀνομάτων), que trata sobre a combinación das palabras de acordo cos diferentes estilos de oratoria.
* *Sobre a imitación* (Περὶ Μιμήσεως, *Peri Mimeseos*), un traballo fragmentado que trata sobre os mellores modelos nos diferentes tipos de literatura e as maneiras pertinentes de imitalos.
* *Comentarios sobre os oradores áticos* (Περὶ τῶν Ἀττικῶν Ρητόρων), no cal unicamente trata de Lisias, Iseo, Isócrates e Dinarco.
* *O estilo admirable de Demóstenes* (Περὶ λεκτικῆς Δημοσθένους δεινοτῆτος, *Perì lektikês Demosthenous deinotetos*).
* *Sobre o carácter de Tucídides* (Περὶ Θουκιδίδου χαρακτῆρος), unha detallada pero, en conxunto, inxusta descrición.
Os dous últimos tratados son suplementados polas cartas a Cneo Pompeio Magno e Ameo (dúas).
## Estilo 
A súa prosa é aticista, tinguida de clasicismo, os preceptos retóricos que el mesmo expón pretende levalos ao acto na súa *Arqueología* por medio da imitación dos modelos preferidos (Lisias, Isócrates e Demóstenes). Como Isócrates, evita o hiato e compón unha prosa periódica, de Demóstenes toma as metáforas atrevidas. Confire á historia o ton retórico e pracenteiro que desprezaba Polibio (o seu antimodelo).

Utiliza o presente histórico e abunda no uso do optativo e na atracción do relativo, tamén fai un uso clasicista dos modos e os tempos. O léxico, como é corrente no helenismo, combina palabras da linguaxe corrente coas da lingua poética. Como carecía de vocabulario técnico, na súa obra retórica, utiliza 'nomes metafóricos'; finalmente, distíngueo a amplificación adxectival (o que lle confire un ton ampuloso e perifrástico).
## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
*  
#  
#  
#  
#  
*  
*  
### Ligazóns externas 
* Alexander Adam: *Antigüidades romanas* (*Roman Antiquities*, 1791).
** Sobre Dionisio de Halicarnaso: texto español; vista previa en Google Books.
* Dionisio de Halicarnaso: textos en grego e en francés, con introdución neste idioma, no sitio de Philippe Remacle (1944 - 2011). París, 1836. Nos textos de Dionisio que en lugar de mostrarse bilingües aparecen por separado en grego e en francés, os números en azul son rótulos activos que serven para cambiar dun idioma a outro.
* Dionisio de Halicarnaso no Proxecto Perseus.
* Dionisio de Halicarnaso na Biblioteca Virtual del Patrimonio Bibliográfico