Estadio Municipal de Riazor

O **Estadio Municipal de Riazor** é un estadio público destinado principalmente á práctica de fútbol profesional masculino, situado na cidade da Coruña, inaugurado o 28 de outubro de 1944. Nel, xoga como os seus partidos como local o primeiro equipo masculino do Real Club Deportivo da Coruña.

Ten capacidade para 32.490 espectadores sentados (logo das reformas de 1982, 1998 e 2018) e un terreo de xogo de 105×68 metros. Trátase do estadio con maior capacidade de Galicia. O seu enderezo é Rúa de Manuel Murguía, s/n 15011, A Coruña.

Por motivos de patrocinio, desde 2017 é denominado **Abanca-Riazor**, mais única e exclusivamente nos partidos que xoga o Deportivo.

## Historia 
Desde 1909 o Deportivo xogaba os seus partidos como equipo local no antigo campo de Riazor, situado nos terreos nos que actualmente se ergue o colexio das Escravas, a escasos metros do lugar onde se levantou o actual estadio inaugurado en 1944.

### 1.ª Etapa: Proxecto e construción orixinais 
Aínda que a idea da construción dun estadio na Coruña levaba anos circulando, esta non se materializou ata a chegada ao concello do responsable de obras públicas José Pérez-Ardá, grande impulsor do proxecto. O concello adquiriu os terreos por unhas 300.000 pesetas, facéndose efectiva a compra o 3 de marzo de 1939..

A inauguración do novo terreo de xogo produciuse o 29 de outubro de 1944, cun partido entre o Deportivo e o Valencia, no que realizou o saque de honra o directivo e exfutbolista Virgilio, quen disputara como xogador o primeiro partido do vello campo de Riazor en 1909. O enorme tamaño do novo estadio, con capacidade para máis de 60&nbsp;000 espectadores de pé, permitiu a celebración nas súas instalacións de partidos internacionais, sendo o primeiro deles un España-Portugal celebrado o 6 de maio de 1945, e no que venceu a selección española por 4-2. Do mesmo xeito permitía a celebración de finais de torneos oficiais, sendo a primeira a final da Copa do Xeneralísimo da tempada 1946-47, que enfrontou o Real Madrid e o Espanyol, e que gañaron os primeiros por 2-0.

### 2.ª Etapa: Reforma para o Mundial '82 
[miniatura|160px|Estatua conmemorativa do [Mundial de Fútbol España 1982|Mundial de 1982.]]
No ano 1979 o pleno municipal aprobou o encargo da redacción dun proxecto de remodelación, de xeito que servira para abrigar unha das sedes do campionato mundial de 1982. Aínda que no proxecto orixinal a obra afectaba exclusivamente ás bancadas de Tribuna e Marathon, defectos estruturais graves en Preferencia obrigaron tamén ao seu derrubamento e posterior reconstrución, o cal supuxo a remodelación total do complexo. A execución da nova Tribuna foi efectuada nun tempo récord para ser inaugurada co gallo do Trofeo Teresa Herrera en agosto de 1981, comezando as obras en febreiro do mesmo ano.

A gran capacidade do campo e as pistas de atletismo que o rodeaban facían de Riazor un campo frío, que nunca se enchía. Con motivo da disputa en España do Mundial de fútbol de 1982 estes problemas paliáronse en parte, debido ás remodelacións necesarias para que o campo puidese aloxar partidos de tan alta competición. Así, a capacidade do estadio viuse reducida a 29&nbsp;000 localidades, capacidade coa que albergaría tres partidos do Mundial, todos de primeira rolda.

Con motivo de tal evento o recinto foi tamén protagonista dos décimos da lotaría nacional española do 22 de maio de 1982. Curiosamente, a imaxe que del se amosou foi a previa á reforma e non a que aparecería nas cámaras dos media que cubriron aqueles encontros internacionais.

#### Lume en 1991 
O 9 de xuño de 1991, poucos minutos despois do comezo do partido de promoción no que o Deportivo se xogaba o ascenso a 1ª división contra o Real Murcia, a cuberta da bancada de Preferencia Superior comezou arder, o que provocou a suspensión temporal do encontro e a evacuación dos seareiros que se atopaban nesa bancada cara ao terreo de xogo. Non houbo que lamentar vítimas e o partido puido ser retomado con vitoria final para o conxunto local. Nos días posteriores, as pescudas sobre o suceso foron incapaces de atopar a bengala que -presuntamente- provocara o lume.

#### Ampliación de Preferencia Superior en 1994 
Co ascenso do Deportivo aos primeiros postos da 1ª División a partir do ano 1992 a asistencia de público ao campo aumentou e se fixo necesaria unha urxente ampliación que finalmente se fixo na bancada de Preferencia Superior, foi o que se deu en chamar a bancada dos "exipcios". Esta bancada sería rapidamente derrubada para acometer as obras de ampliación e peche perimetral das bancadas que se acometerían pouco tempo despois.

### 3ª Etapa: Reforma e ampliación de 1995 
miniatura|250px|Vista exterior do estadio.
Na tempada 1995-96, Riazor sofre unha nova remodelación coa finalidade de pechar o recinto polos seus catro costados, pois ata entón tiña forma de ferradura. Primeiramente o terreo de xogo foi recuado ata a bancada de Xeral, a fin de gañar espazo entre o mesmo e o Palacio dos Deportes para poder erguer a bancada que logo se habería chamar de "Pavillón". Unha vez rematado este fondo, procedeuse a derrubar as bancadas de Xeral e Marathon para erguer outra practicamente idéntica en canto estética e dimensións á acabada de construír. Riazor pasaba así a ter todas as súas localidades de asento. Unha vez concluída a obra, o estadio perdería as pistas de atletismo nos fondos, ficando así as dos laterais inutilizadas a pesar de que anos despois as liñas divisorias volverían ser pintadas. Acadáronse 34&nbsp;600 localidades, todas de asento e foron instalados tamén dous novos e modernos videomarcadores nas cubertas das novas bancadas. Esta obra foi proxectada polo Grupo TAU e executada pola empresa Dragados. Tras o remate desta, do estadio orixinal, conservaríase unicamente a Torre de Maratón.

#### Novo convenio e melloras a comezos do século XXI 
O Concello e o Deportivo asinaron no ano 2000 un novo convenio de concesión das instalacións axustado á nova realidade xurídica do club, convertido desde había uns anos en Sociedade Anónima Deportiva. Nel, reflectiuse a posibilidade de que dito acordo podería ser rescindido se o club pasaba a ser controlado por un accionista ou grupo de accionistas maioritarios. Adicionalmente, incluíuse a responsabilidade por parte do RC Deportivo da organización do Trofeo Teresa Herrera, até entón xestionado polo Concello. Os asinantes foron o entón alcalde, Francisco Vázquez, por parte da corporación municipal e Augusto César Lendoiro como máximo responsábel da entidade deportivista.
esquerda|miniatura|290x290px|DeporTienda.
Coa primeira participación do Deportivo na Liga de Campións da UEFA, chegan tamén as primeiras e (algunhas) obrigadas actualizacións da recente reforma. Ese mesmo ano, nos novos locais comerciais resultantes das obras de ampliación na bancada de Tribuna, inaugurouse o 7 de agosto a primeira Deportienda (onde se venden produtos oficiais do conxunto herculino) na esquina máis próxima á praia, e a partir de 2003 un ximnasio coñecido como ZonaFit (xestionado por unha empresa externa, allea a Concello e Deportivo) na esquina oposta da mesma Rúa de Manuel Murguía. Baixo as bancadas de Preferencia Superior e con acceso desde a Avenida da Habana, foron habilitadas oficinas de atención ao socio e de venda de entradas, feito que provocou o abandono das históricas instalacións que para ese fin tiña até entón o club herculino na Avenida da Mariña.

#### Melloras de 2015 e 2016 e futuro museo 
No verán 2015, a directiva acomete melloras parciais das instalacións:
[miniatura|270px|Nova faciana após as reformas de [2015.]]
* Eliminación das pingueiras nas bancadas que debido a sucesivos temporais danaran a cuberta.
* Os asentos de Pavillón e Preferencia Inferior foron tratados e repintados «para se amosar como novos» e permitiren a configuración da palabra Dépor e a data 1906, visíbeis co estadio baleiro.
* Os chanzos de ambas as bancadas foron pintados de gris para mellorar a estética e tratados cun produto antiescorregante para evitar o perigo cando estean mollados.
* O espazo para discapacitados foi trasladado a Preferencia Inferior, xusto na entrada da porta 27, á que se chega directamente pola rampla da Deportienda.
* Substitución dos videomarcadores dos fondos por outros máis modernos e de maior tamaño.
* Instalación de céspede artifical no perímetro do terreo de xogo a fin de ocultar os antiestéticos restos das vellas pistas de atletismo.
O 2 de xullo, pouco despois de ser elixido, o alcalde da Coruña, Xulio Ferreiro, manifestou tras unha reunión co presidente deportivista Tino Fernández, a súa predisposición a aprobar un hipotético cambio no nome do estadio baixo o patrocinio dunha empresa privada sempre que se respectase ao mesmo tempo o nome orixinal e oficial.

O 31 de decembro dese mesmo ano o Deportivo anunciou o peche definitivo do ximnasio ZonaFit (do que asumira tempo atrás a súa xestión) para dedicalo a un futuro museo relacionado coa historia do club.

Xa en 2016, foron substituídos todos os asentos das bancadas superiores que formaban franxas brancas e azuis por outros novos, todos eles azuis á semellanza dos das bancadas inferiores. Posteriormente, xa no outono dese ano, foi tamén anovado o sistema de rego e a capa de céspede, obra que non se acometía desde había vinte anos. Unha das razóns que motivou esta obra foi o cumprimento da nova normativa da LFP cara mellorar a calidade das retransmisións televisivas.

#### Proxecto de 2017 para anovar as cubertas das bancadas 
O 3 de xuño de 2017 os concelleiros José Manuel Sande e Xiao Varela presentaron o proxecto de substitución da totalidade das cubertas, logo de que estas padeceran anos de escaso ou nulo mantemento, circunstancia que chegou a provocar o adiamento dun encontro de 1ª División entre o Deportivo e o Real Betis debido a un temporal. O comezo das obras está previsto para maio de 2018.

A anterior corporación local, liderada por Carlos Negreira, xa adxudicara unha obra para unha nova cuberta a Dragados por valor de 2,5 millóns de euros, porén a empresa construtora decidiu renunciar ao contrato por considerar dita cantidade insuficiente.

## Eventos futbolísticos 
### Final da Copa do Xeneralísimo de 1947 
En 1947 xogouse a segunda e ata o momento última final da Copa do Rei disputada en Galicia. Os finalistas foron o Real Madrid e o Espanyol, sendo o resultado favorable ao conxunto branco (2-0), que gañou na prórroga.

### Mundial de Fútbol de 1982 
Con ocasión do Mundial de Fútbol de 1982 organizado en España, Riazor acolleu tres partidos de primeira rolda, especificamente do Grupo A do mundial, a saber: Polonia-Perú, Polonia-Camerún e Perú-Camerún.

### Partidos da selección galega 
Co renacer da Selección galega de fútbol a comezos do século XXI, o estadio de Riazor converteuse tamén en escenario dalgún dos enfrontamentos da *Irmandiña*, acollendo os partidos de 2006 e 2008 contra Ecuador e Irán respectivamente. En abril de 2016 o presidente da Federación Galega de Fútbol, Rafael Louzán, anunciou que a selección había volver aos terreos de xogo cun amigábel fronte a selección de Venezuela en Riazor o 20 de maio dese mesmo ano.

### Partidos da selección española 
### Finais da Copa da Raíña de 1984 e 1985 
En 1984 xogouse o partido de ida da final a dobre partido da Copa da Raíña. Gañou o Karbo Deportivo fronte ao Añorga Ikastola Amasorrain. O Karbo acabaría gañando o torneo malia ser derrotado no partido de volta por 2-1, grazas á vantaxe do partido de ida.

O Deportivo non puido xogar como local en competición oficial en Riazor en febreiro de 1997, despois de que un seareiro lanzara desde a bancada de Pavillón unha moeda que foi impactar na cabeza do árbitro, no final do partido de 1ª división contra o Rayo Vallecano. Este feito provocou que o comité sancionador castigase o Deportivo a celebrar o seu encontro como anfitrión fronte o Club Atlético de Madrid fóra da Coruña. O campo escollido foi o Estadio Multiúsos de San Lázaro.

### Presentacións, partidos e torneos amigábeis 
Ademais de partidos oficiais, Riazor tamén acolle partidos amigábeis do Deportivo e torneos estivais, como os extintos Conde de Fenosa e Juan Acuña ou o veterano Trofeo Teresa Herrera. Nesa mesma época son tamén habituais as presentacións ante socios e seareiros de novas fichaxes, así como a estrea do primeiro equipo para a tempada entrante.

### Sede da Copa Mundial de Clubs da FIFA 2001 (cancelada) 
A Copa Mundial de Clubs 2001 foi un intento de segunda edición do torneo organizado pola FIFA que foi cancelado. Estaba planeado que se celebrase en España e o Deportivo, como campión da primeira categoría do país organizador sería o equipo convidado e Riazor, por tanto, unha das sedes. O problema foi que se xa na primeira edición o torneo fora acollido con desagrado por un bo número de clubs, o intento de realizar un novo torneo o ano seguinte por parte da FIFA supuxo o golpe definitivo debido á negativa dos clubs a participaren neste campionato. Tras esta cancelación, o 18 de maio de 2001 planeouse pospoñelo para 2003, idea que tamén se desbotou rapidamente.

## Outros eventos 
### Atletismo 
#### Campionatos galegos 
En 1947 disputáronse por primeira vez os campionatos galegos ao aire libre neste recinto. Esta competición volveu en 1948, 1949, 1951, 1952, 1954, 1955, 1957, 1958, 1960 (compartindo sede con Balaídos), 1970, 1973, 1976 e 1978.

#### Campionatos de España 
No ano 1946, os campionatos de España de atletismo na categoría xuvenil, entón chamado "Campeonato nacional de atletismo del Frente de Juventudes", foron presididas polo entón xefe do Estado Español, Francisco Franco e celebradas en Riazor. Outros campionatos de España que haberían repetir nestas instalacións, xa en categoría absoluta, serían o de combinadas de 1948 e ao aire libre en 1957, 1958 (sede compartida coas pistas de Anoeta), 1960 (compartidos co Estadi Olímpic Lluís Companys.

#### Competicións Internacionais 
En 1964, do 6 ao 9 de agosto, celebráronse os XIX Campionatos Mundiais Militares de Atletismo.

O 6 de agosto de 1986, nunha Reunión Internacional celebrada nas pistas coruñesas, o marroquí Said Aouita quedou a 47 centésimas de segundo do récord mundial de 5 000 metros que el mesmo ostentaba.

De 1987 a 1991 disputáronse cinco edicións do Trofeo Internacional Teresa Herrera, organizado polo Concello coruñés.

### Concertos e actos culturais 
Do 20 de xullo ao 10 de agosto de 1967 Riazor foi sede do auditorio itinerante de "Festivales de España", no que se celebrou a "Festa da Cantiga" en lingua galega, correndo o pregón a cargo do entón presidente da Real Academia Galega, Sebastián Martínez-Risco. Tamén se fixeron nese mesmo festival representacións teatrais en castelán, houbo ballet, e interpretouse música folclórica e popular e zarzuelas.

O 24 de agosto de 1983, o concerto "El rock de una noche de verano" de Miguel Ríos conseguiu xuntar máis de 18&nbsp;000 asistentes malia as condicións meteorolóxicas adversas, Leño e Luz Casal foran daquela os abreconcertos. Na seguinte semana, o 28 de agosto, un concerto de Julio Iglesias congregaría unhas 15&nbsp;000 persoas.

Os días 9, 10 e 11 de xullo de 1993 tiveron lugar os últimos concertos musicais no estadio. O fondo, que naquel tempo aínda non dispoñía de bancadas para o público, foi ocupado polo escenario no que artistas como Bob Dylan, Neil Young, Sting, Wilson Picket, Robert Plant, Bo Diddley ou The Kinks, entre outros, representaron os seus temas dentro dos actos organizados pola Xunta de Galicia co gallo do Xacobeo, que se estaba a celebrar ese mesmo ano.

## Afluencia 
O Deportivo tivo dúas épocas na súa historia recente de grande afluencia ao estadio de Riazor. A primeira delas, entre os anos 1992–93 e 1996–97, onde a media de entrada se situaba en 25&nbsp;000 espectadores, para un estadio con capacidade para 29&nbsp;000. Na segunda etapa, xa cunha capacidade para 35&nbsp;000 espectadores, o número de socios e de afluencia situábase arredor dos 30&nbsp;000 espectadores, entre as tempadas 2000–01 e 2003–04.

A asistencia media a Riazor desde 1999 (sen estimacións anteriores) é:

[miniatura|240px|Partido Deportivo-[Real Jaén Club de Fútbol|Real Jaén da tempada 2013/14 no que o Deportivo acadou o ascenso á Primeira División.]]

A asistencia a Riazor, xa con datos oficiais facilitados polo club ao remate de cada partido e sobre unha capacidade real de 33.639 espectadores é:

## Proxectos desbotados de novos estadios 
### Proxecto de Peter Eisenman 
En 2003 o presidente Augusto César Lendoiro presentou unha maqueta dun novo estadio de Riazor deseñado polo arquitecto norteamericano Peter Eisenman. O presidente declarou que sería o estadio máis bonito do mundo, de cinco estrelas e que tería unha capacidade de 36&nbsp;000 espectadores. O proxecto prevía a súa construción enriba do actual estadio, porén as non demasiado boas relacións entre o club e o Concello, así como o alto custo económico fixeron que o proxecto fose deixado de lado.

### Proxecto para a candidatura do Mundial de Fútbol de 2018 
En 2008, a raíz da candidatura conxunta das federacións española e portuguesa de fútbol para se converteren en sede oficial do mundial de fútbol de 2018, as reivindicacións para a construción dun novo estadio na Coruña víronse avivadas. Deportivo e o Concello presentaron toda a documentación necesaria para postularen A Coruña como unha das sedes do campionato (de feito foi a primeira cidade en facelo) e amosaron o apoio non só do propio Concello senón tamén doutras institucións como a Deputación Provincial e a Xunta de Galicia. Esta candidatura levaba consigo o problema de que Riazor non cumpre os requisitos (por exemplo ter unha capacidade superior aos 40&nbsp;000 espectadores), o que compromete as institucións a realizaren ben unha remodelación do estadio actual, ou ben a construír un novo estadio, tal e como levaba reivindicando Lendoiro nos últimos anos.

O 18 de marzo de 2010, desde o Concello da Coruña presentábase o proxecto de reforma, no suposto de que a cidade fose elixida como sede para o Mundial de fútbol de 2018 ou 2022. O novo estadio tería unha capacidade de 45&nbsp;000 espectadores e remodelaríase a zona próxima, incluíndo o soterramento das rúas próximas, para crear así unha nova área de lecer na cidade. O custo do proxecto estímase en 170 millóns de euros e o prazo de execución sería dun ano. Finalmente, o fracaso da candidatura e os tempos de crise económica, tanto do país como do propio club, fixeron que esta idea tivese que ser desbotada.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Riazor.JPG|Interior do estadio
Ficheiro:Estadio de Riazor - 2.jpg|Interior do estadio
Ficheiro:Estadio de Riazor. (A Coruña).jpg|Bancadas baleiras
Ficheiro:Estadio de riazor.jpg|Vista do estadio
Ficheiro:Estadio de Riazor.jpg|Exterior
Ficheiro:RiazorDepor.jpg|Vista das bancadas de Preferencia na temporada 20015-2016
Ficheiro:TrofeosDeportivo.jpg|Banco
Ficheiro:Jimmy Riazor Blues.jpg|Mural dedicado ao seareiro Jimmy na Torre de Maratón
Ficheiro:EstadioRiazor.jpg|Deportivo vs Lugo (tempada 2018/19).
Ficheiro:Placa no estadio de Riazor.jpg|Placa
Ficheiro:Partido España - Bélxica en Riazor, clasificatorio Eurocopa 2025 108.jpg|Encontro España - Bélxica clasificatorio para a Eurocopa feminina 2025

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Deportivo da Coruña
* Cidade Deportiva de Abegondo

### Ligazóns externas 
* Estadio de Riazor en Google Maps
* Programa oficial de visitas ó estadio
* Panorámica do estadio no Teresa Herrera 1981. Proxecto *Recordos en Branco e Azul* en Phottic.
* Inauguración da nova Tribuna en 1981. Proxecto *Recordos en Branco e Azul* en Phottic.