Carta xeométrica de Galicia

A ***Carta geométrica de Galicia dividida en sus provincias…***, coñecida popularmente como ***Carta xeométrica de Galicia***, é un mapa físico de Galicia, obra de Domingo Fontán, que cobra especial relevancia por ser o primeiro da historia do país realizado con medicións matemáticas.

## Elaboración 
Animado por José Rodríguez González, Domingo Fontán investiu na carta dezasete anos da súa vida, entre 1817 e 1834. Esta obra foi o primeiro mapa topográfico e trigonométrico feito en calquera dos territorios de España con métodos científicos e medicións matemáticas, é dicir, medición de bases, triangulación, altimetría barométrica e outros.

Para cartografar Galicia aproveitou os avances científicos, chegados sobre todo de Francia, e estableceu unha rede xeodésica, establecendo diversos puntos de medición e realizando neles todo tipo de cálculos astronómicos, para o que empregou instrumentos cedidos pola Universidade de Santiago de Compostela e adquiridos en París e Londres.

### Datos e metodoloxía 
Tomou como punto cero a torre da Berenguela, na catedral compostelá. En 1817 iniciou os traballos da carta, realizada a unha escala 1:100&nbsp;000, pero ata 1830 non obtivo o apoio oficial para redactala. Nese momento quedou exento de impartir clases na Universidade de Santiago. Para realizar esta carta tivo que percorrer a pé e de a cabalo toda Galicia. Nela aparecen localizadas as 4&nbsp;000 igrexas das parroquias galegas, que até daquela non foran catalogadas. Amais recóllense tódolos accidentes xeográficos importantes, acadando un nivel de detalle que non foi superado ata a aparición da cartografía por satélite.

### Impresión 
En 1834 rematou os traballos da carta e presentoulla á raíña María Cristina, que deu orde de imprimila. Non obstante, ata 1845 non foi posible a súa impresión no prelo, que ao cabo se houbo de realizar en París, baixo a dirección do propio Fontán, e a cargo do francés L. Boufard. O gravado fíxose en doce pedras calcarias, unha por cada folla. En conxunto o mapa mide 251 × 232&nbsp;cm.

En 1849 ía levarse a cabo unha segunda tiraxe, de 550 exemplares, que custeou o propio Fontán. Porén, o Secretario do Ministerio do Interior, Vicente Vázquez Queipo, ordenou en novembro dese ano a anulación da segunda tiraxe, ao entender que Fontán incumprira o contrato ao non dar a coñecer o traballo de triangulación. Ordenouse que as pedras se depositasen na Embaixada de España en París. Fontán foi a Madrid para solucionar o problema, e en marzo de 1850 Ramón de la Sagra remitiu desde París 200 exemplares, incluíndo un impreso en rústica coas instrucións para o encadernado. Esas 200 copias chegaron á Coruña en xuño de 1850, e en decembro chegaron outros 300 exemplares. Porén, o goberno acaparou case por completo os 1&nbsp;100 exemplares que se chegaron a estampar, se ben Domingo Fontán enviara desde París por Bordeos varias copias para agasallar a amizades.

## Legado 
O escritor Ramón Otero Pedrayo posuía un orixinal do mapa, que se conserva na casa-museo de Trasalba e que menciona na súa novela *Arredor de si*. Amais Otero Pedrayo levou outro exemplar ao Centro Gallego de Buenos Aires en 1947. Tamén hai exemplares no Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense, o Museo Provincial de Pontevedra, o Parlamento de Galicia, a Real Academia Galega, na Casa da Cultura do concello de Neda, o Consello da Cultura Galega, a Fundación Penzol, a Universidade de Santiago de Compostela, a Biblioteca de Galicia, o Pazo de Tor de Monforte de Lemos, o periódico *La Voz de Galicia*, a Real Academia da Historia, o Museo Naval, o mosteiro de Poio a Bibliothèque du Roi (Bibliothèque nationale de France). Outro exemplar, propiedade da Deputación de Lugo, consérvase no IES Lucus Augusti.

A *Carta* aparece nomeada na novela *O trasmundo de Antioquía*, de Rafael Laso Lorenzo, e protagoniza a novela *Fontán* de Marcos Calveiro.

## Galería de imaxes 
## Notas 
[miniatura|Reportaxe sobre o mapa de Fontán en [Nós Televisión|Nós TV.]]

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*  .

### Outros artigos 
* *Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar*
* *Mapa Topográfico Nacional*

### Ligazóns externas 
* 20px *As causas das cousas*, capítulo de *Historias de Galicia*, na TVG.
* Suso de Toro: "Domingo Fontán, matemático sublime" *El País*, 1/4/2011.
* Vitor Hugo Brandalise: *El primer rostro de Galicia*  *La Voz de Galicia*, 2012 .
*Versión dixitalizada en alta resolución da Carta Xeométrica de Galicia (ficheiro ECW (Enhanced Compression Wavelet), formato propietario)
*Copia dixital en Galiciana, Biblioteca Dixital de Galicia