Portomarín

**Portomarín** é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca de Lugo e á Ribeira Sacra. Segundo o padrón municipal (INE&nbsp;2017) ten 1.508 habitantes. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é .

## Xeografía 
### Demografía 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize  = width:500 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:6000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:white

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:4697
  bar:1910 from:0 till:5022
  bar:1920 from:0 till:4132
  bar:1930 from:0 till:3841
  bar:1940 from:0 till:4139
  bar:1950 from:0 till:4079
  bar:1960 from:0 till:3604
  bar:1970 from:0 till:2961
  bar:1981 from:0 till:2499
  bar:1991 from:0 till:2159
  bar:2001 from:0 till:2063
  bar:2009 from:0 till:1796
  bar:2014 from:0 till:1624

PlotData=
  bar:1900 at: 4697 fontsize:S text:4.697 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 5022 fontsize:S text:5.022 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 4132 fontsize:S text:4.132 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 3841 fontsize:S text:3.841 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 4139 fontsize:S text:4.139 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 4079 fontsize:S text:4.079 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 3604 fontsize:S text:3.604 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 2961 fontsize:S text:2.961 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 2499 fontsize:S text:2.499 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 2159 fontsize:S text:2.159 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 2063 fontsize:S text:2.063 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 1796 fontsize:S text:1.796 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 1624 fontsize:S text:1.624 shift:(-10,5)

## Historia 
### Prehistoria 
Hai restos de poboados no concello de Portomarín, como medorras e castros, como o castro de Catromaior, o castro da Vires, o castro de Bedro, Castrolobrixe, castro de Vila ou o castro de Soengas.

### Época romana 
A primeira ponte sobre o río Miño nesta zona foi construída polos romanos no século II. A vila xa aparece citada como *Portumarini* no ano 792. A orixe da vila parece estar ligada ó conde Gutierre e á condesa Ilduara (Aldara de Celanova), pais de San Rosendo, bispo de Mondoñedo e fundador do mosteiro de Celanova no século X. No Códice Calixtino aparece Portomarín denominado coma *Pons Minea* (ponte do Miño).

### Idade Media 
miniatura|esquerda|250px|Inscrición fundacional, en galego, do hospital da orde de San Xoán (1521).
Na idade media foi camiño de paso dos peregrinos cara Santiago de Compostela, sendo unha das maiores vilas tralo paso do Cebreiro. Posiblemente tivo grande importancia neste período, ó contar con tres ordes de cabalaría. Na marxe esquerda estaban os Cabaleiros da Orde de Santiago, nada no mosteiro de Loio, e a Orde do Temple. Na marxe dereita estaba a Orde dos monxes-cabaleiros da Orde de San Xoán de Xerusalén. O carácter guerreiro destes monxes explica o aspecto de fortaleza da igrexa de san Nicolao.

En 1112 a ponte foi destruída por Dona Orraca, raíña de Castela, para frear o paso das tropas do seu marido, Afonso o Batallador. Porén, 8 anos máis tarde a propia raíña ordenou reconstruír a ponte a un tal Pedro o Peregrino.

Posteriormente o arcebispo Pedro Arias entregou o burgo de Portomarín á recentemente creada Orde de Santiago. Baixo o reinado de Afonso IX a vila pasou a depender da orde de San Xoán de Xerusalén.

En 1126 Pedro o Peregrino construíu un hospital, que contiña na súa fachada a inscrición *Domus Dei*. O Hospital, adicado á atención dos peregrinos, foi confiado á Orde de Santiago e logo á Encomenda de San Xoán, á que tamén correspondía o burgo de Portomarín e o coidado da ponte e do Camiño de Santiago. O Hospital foi derrubado en 1944.

A antiga vila estaba constituída por dous barrios, divididos polo río Miño. Na marxe esquerda o de San Pedro, e o de San Xoán na marxe dereita.

### Idade Contemporánea 
O 8 de febreiro de 1946 a vila de Portomarín foi declarada Conxunto Histórico-Artístico. Ó construírse en 1962 o encoro de Belesar, a vila trasladouse ó veciño Monte do Cristo. Alí se reconstruíron algúns dos edificios máis importantes tanto civís como relixiosos.

O patrimonio monumental foi trasladado pedra a pedra ata a súa actual situación. Trasladáronse as igrexas de San Nicolao (as súas pedras foron numeradas e ensambladas de novo na súa actual localización), San Pedro e algúns pazos, como o do Conde da Maza do século XVI e o Pazo dos Pimentales ou de Berbeteros, do século XVII. Nas tempadas en que baixa o nivel do encoro aínda son visibles os restos das antigas edificacións, o peirao e a primitiva ponte.
[miniatura|En Portomarín fanse as [torta de Santiago|tortas de Santiago Ancano.]]
A igrexa de San Xoán, hoxe denominada de San Nicolao, construída nos séculos XII e XIII, é un dos monumentos románicos máis senlleiros do Camiño de Santiago. A igrexa de San Pedro data do século X e forma parte dun conxunto integrado polo Pazo de Berbetoros e o Pazo do Marqués de Paredes.

## Cultura 
### Toponimia 
O nome do concello procede do latín *portumarini*, "porto ou paso fluvial de pouca profundidade".

## Galería de imaxes 
## Parroquias 
## Lugares de Portomarín 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Portomarín vexa: Lugares de Portomarín.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Portomarín

### Ligazóns externas 
* 20px Imaxes en directo da cámara web da CRTVG.