Xurxo

[dereita|thumb|300px|[Xurxo de Capadocia|San Xurxo e o dragón. Relevo en Salceda de Caselas, Galicia.]]
**Xurxo** é un nome propio masculino galego. Ten a súa orixe no grego *Geṓrgios*, derivado de  geōrgós 'labrego, agricultor', a través do latín tardío Georgius.

En xaneiro de 2023 existían 503 varóns en Galicia co nome Xurxo, cunha media de idade de 23,6 anos.

## Etimoloxía 
O nome deriva da lingua grega coma *γεωργός* (geōrgos), "labrego", "o que traballa a terra", que se converteu no antropónimo grego: Γεώργιος (*Geōrgios*), e o seu correspondente latino: *Georgius*. A palabra "γεωργός" é un composto formado polas verbas, γῆ (*gē*), "terra", "solo" e mais ἔργον (*ergon*), "traballo". Na Grecia actual, a forma Γιώργος (*Yórgos*) é a comunmente empregada de xeito coloquial. 
Do latín *Georgius* ([γeorγius]) pasou ao galego antigo coma *Jorge* e *Jurjo* ([ʒuɾʒo] ou [tsurtso]) evolucionando ao galego como Xurxo.

## Historia 
En Occidente, o nome coñécese a partir do século XI grazas ás cruzadas. O nome espallouse por mor á popularidade de San Xurxo e a súa lenda Áurea, moi estendida nas cortes europeas do século XIII, onde aparecía a coñecida lenda do santo mailo dragón.

O nome fica sorprendentemente popular nos últimos 1500 anos e supera facilmente en número a nomes coma Santiago, Carlos, Henrique, Ricardo, Lois, Paulo ou Miguel. O nome tamén é común no Reino de Galiza, onde xa aparece en documentos medievais coma *Jorje* ou *Jurjo*.
No reino de Aragón San Xurxo equiparouse co de Xacobe ou Santiago: as populares festas de "Mouros e Cristiáns" de Alcoi teñen a súa orixe na tradición que fixo aparecer a San Xurxo durante un asedio; é unha lenda paralela á de Clavijo.
En Alemaña, o nome foi moi popular dende a Idade Media, decaendo o seu uso posteriormente. Na Gran Bretaña, malia ser San Xurxo o padroeiro de Inglaterra dende o século XIV, o nome non se popularizou até o século XVIII a raíz da entronización de Xurxo I de Gran Bretaña. Nos EUA, as estatísticas de metade do século XIX colocábano entre os cinco nomes máis populares dados aos meniños. A tendencia mantívose até os anos 1950, nos que o nome comezou a perda da súa popularidade. A mesma tendencia deuse en Francia: de ser un dos dez nomes máis populares a comezos do século XX, logo pasou á posición 20.
En Galiza, como ocorre coa maioría dos antropónimos, é máis común a versión castelá do nome *Jorge* que a galega Xurxo, que só a levan 390 varóns novos. Moi diferente é o caso de Cataluña, onde en 2001 *Jordi* foi o 10.° nome máis popular para meniños varóns, sendo a frecuencia absoluta de "Jordi" 72.500 persoas. Neste caso semella que o nome se popularizou no século XX. Nos anos 30 e 40 a popularidade era só do 8% aproximadamente.

## Traducións 
* Albanés: Gjergj
* Alemán: Jörg, Georg, Jürgen, Jorn, Jurgen, Gorgel, Görries (s. XVI), Görris (s. XVI), Jeorg, Jorg, Gorg, Gerg,
** dialecto suavo: Schorsch, Jörg
** dialecto austríaco: Girgel
** baixo alemán: Gorch
** dialecto silesio: George, Georgius, Jorge, Jörg, Jurg, Jürge, Jurge, Jörgl, Gurge
* Árabe:  (*Jirjis*),  (*Jirjís*),  (*Jurj*)
* Aragonés: Chorche, Chorchi
* Armenio: Գէորգ
* Asturiano: Xurde
* Búlgaro: Георги, Джордж
* Castelán: Jorge
* Catalán: Jordi
* Checo: Jiří; *diminutivos:* Jíra, Jirka, Jiřík, Jiříček, Jiroušek, Jiran, Jiránek
* Chinés simplificado: 乔治 (George ing.), 佐殊 (Georges fr.), 豪尔赫 (Jorge es.)
* Chinés tradicional: 喬治 (George ing.), 豪爾赫 (Jorge es.).
* Coreano: 영국왕의 이름, 조지상, 갈색 토기의 큰 물주전자, 성 조지, 자동 조종 장치, 근사한 것], 근사한 사람, 뛰어난 것, 뛰어난 사람
* Córnico: Jory; *diminutivos:* Jord, Jorj, Joran
* Corso: Ghjorghju; *diminutivos:* Giogi, Giorgetti
* Copto: Γεώργιος
* Croata: Goran, Georgije
* Danés: Jørgen, Georg, Jørn, Jörn, Jorck, Jorre, Jory, Joris
* Escocés: Seòras, Seòrsa, Deòrsa, Dod
* Eslovaco: Džordž, Juraj
* Esloveno: Jure, Georgius, Jurij, Juraj
* Esperanto: Georgo
* Estoniano: Jüri
* Éuscaro: Gorka (forma inventada por Sabino Arana), Jurgi, Jurtzi (formas medievais)
* Feroés: Jorgen
* Finés: Yrjö, Jorre, Jyrki, Jori, Yjo, Yrjänä
* Francés: Georges, Jorioz (en Savoia), Jore (en Normandía); *diminutivos:* Jojo, Zizi
* Frisón: Jörn, Joren, Jurg; *diminutivo:* Joris
* Friulano: Zorç
* Galego: Xurxo, Jurjo (reintegracionista), Xurdo, Xorxe.
* Galés: Siôrs, Siôr, Siors, Siorys
* Grego: Γεώργιος, Γιώργος
* Hawaiano: Keoki
* Hebreo: בוסתנאי (Bustenai, equivalente arameo que significa xardineiro ou granxeiro)
* Húngaro: György, Gyuri, Gyurika
* Inglés: George, Jorin, Yorick; *diminutivos:* Geordie, Geordi, Georgie
* irlandés: Seoirse
* Islandés: Jörgen, Georg
* Italiano: Giorgio, Iorio; *diminutivos:* Gino, Giorgino
* Latín: Georgius
* Letón: Juris, Jurģis, Georgs, Jorens
* Lituano: Jurgis
* Maltés: Ġorġ
* Manx: Shorys
* Maorí: Hori
* Neerlandés: Joris, Joren, Sjors, Jorre, Goris, Ioris, Jurg, Youri, Joeri
* Noruegués: Georg, Jörgen
* Occitano: Jòrdi, Jordi (antic), Jòrgi, Jòrli, Jòri
* Persa: ﺟﻮﺭﺝ
* Polonés: Jerzy,; *diminutiu:* Jurek
* Portugués: Jorge
* Romanés: Gheorghe, Iorghu, Iorgu; *diminutivos:* Gheorgan, Gheorghian, Ganea, Ghica, Gorghie, Gorghe, Gog, Goga, Gogan, Gogancea, Gogea, Gogotă, Gogu, Giura, Giurău, Giurcan, Iorga, Iordache, Iorgan, Iorgu, Iorgache, Iuca, Iorda, Giurgiu, Giurgică, Giurgilă, Jurj, Jury, Jurg, Jurga, Jurja, Jura, Iurg, Iurga, Iuga, Gociu, Gorea, Gaţa, Goţi, Gotea, Gheţea, Zorez, George, Gică, Egor, Ghera, Gherea
* Ruso: Юрий, Георгий, Егор, Егорий, Джордж; *diminutivos:* Гога, Гора, Гоша, Юра, Жора, Жорочка, Гошенька, Жорка, Гошка
* Serbio: Ђорђе
* Serbocroata: Džordž
* Sorbio: Jurij
* Sueco: Göran, Örjan, Jörgen, Jöran, Georg, Goran
* Sundanés: Jurgis
* Turcomán: Jorj
* Turco: Jorj
* Ucraíno: Георгій, Георгіие, Юра, Джордж
* Xaponés: ジョージ (George ing.), ジョルジョ (Giorgio it.), ゲオルギオス (Γεώργιος gri.), ヨルゴス (Γιώργος gri.), イェーオリ (Georg sue.), ホルヘ (Jorge esp.), イジー (Jiří che.), ギオルグ i ギオル (Georg dan.), ヨーウエン (Jørgen dan.), ヨーアン (Jorn dan.), ジェルジ (György hun.), ジョルジュ (Georges fra. i George neerlandés), ジョルジェ (Jorge por.), ゲオルギウス (Georgius lat.), ゲオルギイ (Георгий rus.), ユーリイ(Юрий rus.), ゲオルク (Georg ale.).
* Xeorxiano: გიორგი
* Yiddish: Georg

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xurxo de Capadocia
* Lista de nomes masculinos en galego
* Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega