Trofim Lysenko

:*Neste nome séguese o costume de nomear eslavo oriental; o patronímico é Denisovich e o nome de familia é Lysenko.*

**Trofim Denisovich Lysenko**, en ; en  (Trokhym Denysovych Lysenko), nado o 29 de setembro (no calendario xuliano 17 de setembro) de 1898 e finado o 20 de novembro de 1976, foi un agrónomo e científico soviético. Foi un firme partidario do lamarckismo e rexeitou a xenética mendeliana en favor das súas propias e idiosincráticas ideas pseudocientíficas, que posteriormente se denominarían lysenkismo.

En 1940 Lysenko converteuse en director do Instituto de Xenética da Academia Soviética de Ciencias, e utilizou a súa influencia política e poder para suprimir as opinións disidentes en ciencia e desacreditar, marxinar e meter en prisión aos seus críticos, elevando as súas propias teorías antimendelianas ao estado de doutrina sancionada politicamente polo estado. Varios foron sentenciados a morte como inimigos do estado, incluíndo o botánico Nikolai Vavilov, cuxa sentenza foi finalmente conmutada por prisión, onde finalmente morreu. Despois a familia tivo outros dous fillos e unha filla. En 1913 despois de graduarse nunha escola rural de dous anos, entrou na escola inferior de horticultura de Poltava. En 1917 entrou na escola secundaria de agricultura de Uman na que se graduou en 1921 (agora chámase Universidade Nacional de Horticultura de Uman).

O período de estudo de Lysenko en Uman coincidiu coa primeira guerra mundial e a Guerra Civil Rusa: a cidade foi capturada polas tropas austro-húngaras, despois pola Rada Central Ucraína. En febreiro de 1918 proclamouse o poder dos soviets en Uman, despois do cal e ata 1920 a cidade pasou periodicamente a mans dos exércitos roxo e branco rusos. Nun artigo, o correspondente de *Pravda* Vitaly Fedorovich describiu a primeira impresión que lle fixo o coñecemento de Lysenko:

Lysenko casou cunha das internas que se adestraba baixo a súa dirección, Alexandra Baskova. Durante o mesmo período, o cultivador Donat Dolgushin, un futuro académico e defensor de Lysenko, empezou a traballar con el. As afirmacións de Lysenko dun incremento do rendemento estaban baseadas en plantacións dunhas poucas hectáreas, e el cría que a transformación vernalizada podería herdarse, de tal xeito que a descendencia dunha planta vernalizada posuiría tamén as capacidades da xeración que a precedeu, e que tamén podería soportar os duros invernos ou condicións climáticas imperfectas.

### Traballo en Odesa 
En outubro de 1929 Lysenko foi invitado polo Comisariado do Pobo de Ucraína de recente creación (despois chamado Instituto de Xenética e Hibridación de Toda a Unión, ou VSGI), onde el dirixiu o laboratorio para a vernalización de plantas. O 17 de abril de 1936, foi nomeado director do VSGI. O 30 de decembro de 1935 Lysenko foi premiado coa Orde de Lenin e elixido membro do Academia V. I. Lenin de Ciencias Agrícolas de Toda a Unión.

A discusión continuou o 23 de decembro de 1936 na 4ª sesión da Academia de Ciencias Agrícolas de Toda Rusia, onde Lysenko fixo un informe "Sobre dúas direccións en xenética" (publicado na colección *Agrobioloxía* por Lysenko). Lysenko, xunto con Isaak Prezent, facían referencia á opinión de Charles Darwin e Kliment Timiryazev sobre o asunto da dexeneración das plantas autopolinizadoras e a inutilidade da polinización cruzada intravariedades de plantas.

Na metade da década de 1940, por orde de Lysenko, o empregado do NKVD S. N. Shundenko foi nomeado director deputado do Instituto de Investigación da Industria das Plantas de Toda a Unión, a pesar da protesta categórica de Vavilov, que escribiu denuncias feitas polos traballadores do instituto. En agosto de 1940 Vavilov foi arrestado; despois fórono os empregados e amigos de  Vavilov, Georgii Karpechenko, Grigory Levitsky, Leonid Govorov e Konstantin Flaksberger, que morreron en custodia.

### Segunda guerra mundial 
Durante a segunda guerra mundial, Lysenko, xunto con moitos biólogos, foi evacuado de Omsk, onde continuaba traballando na tecnoloxía agrícola para os cultivos de cereais e patacas. Desde 1942 Lysenko era membro da Comisión Extraordinaria do Estado para o Establecemento e Investigación das Atrocidades dos Invasores Fascistas Alemáns.

O 22 de marzo de 1943 Lysenko recibiu o Premio Stalin de primeiro grao "polo desenvolvemento científico e introdución na agricultura dun método de plantar patacas con follas de tubérculos comestibles." En 1943 publicouse a primeira edición da colección de Lysenko, titulada *Agrobioloxía: Traballo sobre xenética, cruzamentos e produción de sementes*.

#### Sesión de agosto de 1948 da VASKhNIL 
miniatura|Informe literal da sesión da VASKhNIL de 1948
O 10 de abril de 1948, Yuri Zhdanov, que considerou as queixas dos científicos contra Lysenko, fixo un informe no Museo Politécnico nun seminario de conferenciantes do comité rexional do partido sobre o tema "Asuntos controvertidos  do darwinismo moderno". O propio Lysenko escoitou o discurso crítico de Zhdanov por un altofalante noutra habitación, xa que lle fora negada unha entrada para asistir ao informe.

Do 31 de xullo ao 7 de agosto de 1948, tivo lugar unha sesión da Academia de Ciencias Agrícolas de Toda a Unión (VASKhNIL), na cal a maioría dos interviñentes apoiaban as posicións biolóxicas de Lysenko e sinalaban os "éxitos prácticos" dos especialistas do "movemento michurinista."

## Política 
Durante a primeira metade do século XX a Unión Soviética sufriu unha guerra e unha revolución. A opresión política causou tensións dentro do estado, pero tamén promoveu o florecemento da ciencia: isto foi posible debido ao fluxo de recursos e a demanda de resultados. Lysenko trataba de manipular varias especies de plantas como o trigo e os chícharos para incrementar a súa produción, cualidade e cantidade, mentres que impresionaba os funcionarios políticos co seu éxito en motivar os campesiños a volver a cultivar.

As reformas colectivistas na Unión Soviética forzaron a confiscación de propiedades agrícolas dos campesiños e danaron gravemente a produción de alimentos global do país, e os campesiños desposuídos supoñían novos problemas para o réxime. Moitos abandonaran as granxas por completo; moitos máis presentaban resistencia á colectivización facendo o seu traballo con escasa calidade e roubando. Os campesiños desarraigados e desencantados eran unha importante preocupación política para os líderes da URSS. Lysenko fíxose importante durante este período ao avogar por métodos agrícolas radicais pero non probados, e tamén prometía que os novos métodos proporcionarían maiores oportunidades para un traballo durante todo o ano na agricultura. Demostrou ser moi útil para os líderes soviéticos ao facer que os labregos se comprometesen de novo co seu traballo, axudando a asegurar que eles fixesen unha aposta persoal no éxito global do experimento revolucionario soviético. Debido á súa estreita colaboración con Stalin, Lysenko adquiriu influencia sobre a xenética na URSS durante a primeira metade do século XX. Lysenko converteuse finalmente no director de Xenética da Academia de Ciencias en 1940, o que lle deu máis control sobre a xenética. Permaneceu nese posto durante máis de dúas décadas, durante os mandatos de Stalin e Nikita Khrushchev, ata que foi relevado das súas responsabilidades en 1965.

Fóra da URSS, os científicos falaban criticamente: o biólogo británico S. C. Harland lamentaba que Lysenko "ignoraba completamente os principios elementais da xenética e da fisioloxía das plantas" (Bertram Wolfe, 2017). As críticas procedentes dos estranxeiros non lle gustaban a Lysenko, que odiaba os científicos "burgueses" occidentais e acusábaos de ser ferramentas dos imperialistas opresores. Detestaba especialmente a práctica científica nacida nos Estados Unidos de estudar as moscas do vinagre, o cabalo de batalla da xenética moderna. Chamaba a eses xenetistas "amigos das moscas e odiadores do pobo".

## Represión dos biólogos 
Na primavera de 1937, pouco despois do informe de Stalin no pleno de marzo do Comité Central do Partido Comunista dos Bolxeviques de Toda a Unión titulado "Sobre os defectos do traballo do Partido e medidas para eliminar trotskistas e outros desleais", Lysenko e os seus seguidores, como Isaak Prezent e Alexander Kohl, empezaron a súa campaña contra os xenetistas, acusándoos de estar en connivencia coa oposición anti-stalinista e de sabotaxe reaccionario.

Durante as décadas de 1930 e 1940, A Academia V. I. Lenin de Ciencias Agrícolas (VASKhNIL) serviu como plataforma para o debate entre os lysenkistas e os xenetistas. O 7 de agosto de 1948, ao final dunha sesión dunha semana de duración organizada por Lysenko e aprobada por Stalin, Prezent acusou os xenetistas, a quen Lysenko e os seus seguidores denominaban "weismannistas-mendelistas-morganistas", de falta de confianza ideolóxica. Na sesión de 1948 da VASKhNIL, Prezent dixo: Miles de científicos foron encarcerados ou despedidos dos seus postos.

## Consecuencias das ideas de Lysenko 
Lysenko forzou os agricultores a plantar as sementes moi xuntas, xa que, segundo a súa "lei da vida das especies", as plantas da mesma "clase" nunca compiten unha con outra. As políticas de Lysenko xogaron un papel activo nas fames que mataron millóns de cidadáns soviéticos e as súas prácticas prolongaron e acentuaron as escaseces alimentarias. Aínda que Lysenko permaneceu no seu posto no Instituto de Xenética ata 1965, a súa influencia nas prácticas agrícolas soviéticas declinara despois da morte de Stalin en 1953. Lysenko mantivo o seu posto, co apoio do novo líder Nikita Khrushchev. Porén, os científicos da corrente principal de pensamento rexurdiron e atoparon unha nova boa disposición dentro do goberno soviético a tolerar as críticas a Lysenko, no que era a primeira oportunidade desde finais da década de 1920. En 1962, tres dos máis salientables físicos soviéticos, Yakov Zeldovich, Vitaly Ginzburg e Pyotr Kapitsa, presentaron un caso contra Lysenko, proclamando que o seu traballo era pseudociencia. Tamén denunciaron a aplicación por Lysenko do poder político para silenciar a oposición e eliminar os opoñentes ás súas teorías dentro da comunidade científica. Estas denuncias ocorreron durante un período de axitación estrutural no goberno soviético, durante o cal as principais institucións foron purgadas das maquinacións estritamente ideolóxicas e políticas que controlaran o traballo da comunidade científica da Unión Soviética por varias décadas baixo o poder de Stalin.

En 1964 o físico Andrei Sakharov falou contra Lysenko na Asemblea Xeral da Academia de Ciencias da URSS, onde dixo:

A prensa soviética encheuse rapidamente de artigos antilysenkitas e chamadas á restauración dos métodos científicos en todos os campos da bioloxía e ciencias agrícolas. En 1965, Lysenko foi retirado do seu posto como director do Instituto de Xenética na Academia de Ciencias e quedou restrinxido a unha granxa experimental nas cuíñas Lenin de Moscova (o Instituto axiña foi disolto). Despois da dimisión de Nikita Khrushchev en 1964, o presidente da Academia de Ciencias declarou que a inmunidade de Lysenko ás críticas acabara oficialmente. enviouse unha comisión experta a investigar os rexistros gardados na granxa experimental de Lysenko. Reveláronse os seus métodos secretos e ideas. Uns poucos meses despois, fíxose pública unha devastadora crítica a Lysenko. En consecuencia, Lysenko foi inmediatamente desacreditado na Unión Soviética.

[miniatura|Tumba de Lysenko no [cemiterio de Kuntsevo en Moscova.]]
Despois da fin do monopolio de Lysenko sobre a bioloxía e a agronomía, estas ciencias tardaron moitos anos en recuperarse en Rusia. Lysenko morreu en Moscova en 1976, e finalmente foi enterrado no cemiterio de Kuntsevo, aínda que o goberno soviético non anunciou a morte de Lysenko ata dous días despois de que acontecese e deu a noticia do seu pasamento só cunha pequena nota en *Izvestia*.

## As teorías de Lysenko 
[miniatura|upright=1.5|esquerda|Lysenko propuxo que había unha influencia do corpo sobre a herdanza similar á teoría da [panxénese de Darwin, na que cada parte do corpo emite diminutas xémulas que migran ás gónadas e son transferidas á descendencia. As xémulas críase que se desenvolvían nas partes do corpo asociadasa elas nos descendentes maduros. A teoría implicaba que se herdarían os cambios no corpo acontecidos durante a vida dun organismo, tal como propoñía o lamarckismo.]]

Lysenko rexeitaba a teoría da herdanza xenética mendeliana en favor da súa propia lóxica, que el denominaba "xenética michurinista". Cría que a teoría de Gregor Mendel era demasiado reaccionaria ou idealista. As ideas de Lysenko eran unha mestura de ideas da súa propia colleita, das do agrónomo ruso Ivan Michurin e das doutros científicos soviéticos. Por medio desta mestura de ideas, Lysenko fundou a "doutrina michurinista".]]

Lysenko pensaba que nunha xeración dunha planta agrícola hibridada, podía seleccionarse o individuo desexado, ser fecundado outra vez e continuar producindo o mesmo produto desexado, non tendo que preocuparse pola separación/segregación en futuras reproducións. Por ese traballo, tivo que aceptar que nunha vida desenvolvería (adquiriría) o mellor conxunto de caracteres para sobrevivir, aqueles que eran pasados á seguinte xeración. A maioría dos científicos coidaban que as ideas de Lysenko non eran cribles, porque non explicaban realmente os mecanismos de herdanza. Os biólogos agora consideran que as súas ideas eran pseudocientíficas, con pouca relación coa xenética. Por outro lado, Lysenko afirmaba que o cuco nacía cando paxaros xoves como os sílvidos eran alimentados con eirugas peludas polos seus pais (en vez de polo hóspede); non se decataba que os cucos que describía eran parasitos de posta. Os lysenkitas crían que a fertilización non era aleatoria, pero que había unha selección específica da mellor parella. Por razóns como estas, o lysenkismo pode considerarse pseudocientífico.

Despois de rematada a segunda guerra mundial, Lysenko interesouse polos traballos de Olga Lepeshinskaya, unha *feldsher* (coidadora sanitaria) máis vella e bióloga, que sostiña que podía crear células a partir da xema de ovo e materia non celular. Lepeshinskaya recoñecía que había un terreo común entre as súas ideas e as de Lysenko. Ao combinárense as ideas de ambos era posible proclamar que as células podían crecer a partir de material non celular e que as proporcións preditas da xenéica mendeliana e da meiose eran incorrectas, o que socavaba as bases da citoloxía moderna, así como da xenética.

Traballando na estación de cultivo de Ganja, Lysenko conseguiu tamén acelerar o desenvolvemento das plantas. Baseándose nos seus experimentos, desenvolveu unha técnica para facer xerminar sementes antes de sementalas a temperaturas positivas baixas, o que e denominou vernalización.

Con todo, a introdución masiva da vernalización na agricultura da URSS acabou en fracaso.

As estipulacións da teoría de Lysenko sobre o desenvolvemento por estadios das plantas, segundo os seus críticos, eran ata certo punto consistentes co nivel de coñecementos da década de 1930, mais non todas elas estaban confirmadas experimentalmente.

Porén, igual que coa vernalización, os datos recollíanse usando cuestionarios, facendo que os resultados fosen doados de falsificar, e todos os datos científicos obtidos nunca foron publicados. Cando a plantación en verán non producía ningún resultado positivo, Lysenko suxería enterrar as patacas colleitadas en gavias, estrar unha capa de terra sobre unha capa de patacas, argumentando que isto reduciría as perdas por podremia dos tubérculos. Porén, os tubérculos enterrados en gavias causaron enormes perdas nas colleitas, así como unha intensificación da podremia dos tubérculos.

En 1943, Lysenko afirmou o seguinte:

Sementar sobre restreba, malia as vantaxes do método (retención da neve e mellores condicións de temperatura para as sementes das plantas que pasan o inverno en condicións siberianas), foi criticado por encher os campos de malas herbas, xa que isto exclúe o uso da tecnoloxía agrícola convencional: arado da superficie, que provoca a xerminación das malas herbas, e o posterior arado de primavera. En ausencia naquela época de herbicidas, isto levou ao crecemento de malas herbas nos campos.

Nikolai Tsitsin, nunha carta enviada a Stalin datada o 2 de febreiro de 1948, indica o baixo rendemento en gran en colleitas sobre restreba:

Citando exemplos negativos de colleitas sobre restreba, Tsitsin explicou os exemplos positivos polo feito de que "nas duras condicións de Siberia, hai ocasionalmente anos excepcionalmente favorables". En xeral, considerou que o traballo sobre o uso da restreba non era prometedor, considerando, ao contrario, que estaba máis xustificado o traballo para intentar incrementar a resistencia dos grans ás condicións invernais con híbridos de trigo con *Agropyron*, hibridacións distantes con plantas silvestres e o uso de barbeitos e barbeitos semicultivados.
* Orde de Lenin, oito veces (1935, 1945, 1945, 1948, 1949, 1953, 1958, 1961)
* Medalla "Polo Valor no Traballo" (1959)	
* Medalla do Xubileo "En conmemoración do 100º aniversario do nacemento de Vladimir Ilyich Lenin" (1969)
* Medalla "Pola Valentía no Traballo na Gran Guerra Patriótica 1941–1945" (1945)
* Medalla "En conmemoración do 800º aniversario de Moscova" (1947)
* Premio Stalin, tres veces (1941, 1943, 1949)
* Orde do Estandarte Vermello do Traballo da RSS de Ucraína (1931) 
* Medalla de Ouro I.I. Mechnikov (1950)

## Legado 
Na Unión Soviética existiron rúas que levavaban o nome de Lysenko en varias cidades, como Krasnoturyinsk.

Arkady e Boris Strugatsky citaron a Lysenko como a inspiración do personaxe do profesor Ambrosy Ambruazovich Vybegallo da súa novela de fantasía científica satírica de 1965 *O luns empeza o sábado*:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* deJong-Lambert, William. *The Cold War Politics of Genetic Research* (Springer Science+Business Media B.V. 2012)
* Gardner, Martin: *Fads and Fallacies in the Name of Science* (1957) (edición revisada e ampliada do traballo orixinal publicado en 1952 co título *In the Name of Science*). Dover Publications, Nova York. Ver capítulo 12 (Lysenkoism).
* Graham, Loren (1993). *Science in Russia and the Soviet Union*, (Nova York: Cambridge University Press).
* - (1998). *What Have We Learned About Science and Technology from the Russian Experience?*, (Palo Alto: Stanford University Press).
*  online review
* 
* Lecourt, Dominique, *Proletarian Science ? : The Case of Lysenko*, (Londres: NLB; Atlantic Highlands, N.J. : Humanities Press, 1977). (un pensamento marxista antiestalinista, historia do lysenkismo)
* Lysenko, Trofim, *The Science of Biology Today*, (Nova York: International Publishers, 1948). Texto dun discurso "suscitado pola discusión internacional do tema da herdanza dos caracteres adquiridos," de acordo cunha nota introdutoria. Entregado antes dunha sesión dunha xuntanza do Academia V. I. Lenin de Ciencias Agrícolas o 31 de xullo de 1948, cando Lysenko, o seu presidente, estaba no auxe do seu poder. [Para unha versión on line do texto ver the Lysenko "Report" da sección de Ligazóns externas de máis baixo.]
* 
* Soyfer, Valery N., *Lysenko and the Tragedy of Soviet Science*, New Brunswick: Rutgers University Press, 1994.
*
### Outros artigos 
* Agricultura na Unión Soviética
* Jean-Baptiste Lamarck
* VASKhNIL

### Ligazóns externas 
* Lysenkoism no ''The Sceptic's Dictionary* de Robert Todd Carroll
* Ronald Fisher (1948). What Sort of Man is Lysenko? *Listener'', **40**: 874–75 – comentario contemporáneo dun biólogo evolucionista británico
* Letter from Lysenko's parents to Stalin, *Pravda*, 3 de xaneiro de 1936.
* Lecourt, Dominique, *Proletarian Science? The Case of Lysenko* (1977), Atlantic Highlands, Humanities Press, Londres, esta edición dixital publicouse primeiro en 2003 (Un pensamento marxista anti-Stalin, historia do lysenkismo)
* BBC program (In Our Time) on Lysenko
* Newspaper clippings about Trofim Lysenko nos 20th Century Press Archives do ZBW
*  (pronunciado por Jonathan Brent nunha conferencia de dous días no Bronx Community College e Columbia University)
*  (pronunciado por Nils Roll-Hansen)