Ómica

miniatura|upright=1.5|Diagrama que ilustra a xenómica

O neoloxismo **ómica** refírese informalmente aos campos da bioloxía que se denominan terminando en *-ómica*, como xenómica, proteómica ou metabolómica. A ómica trata da caracterización colectiva e cuantificación de conxuntos de moléculas biolóxicas que determinan a estrutura, función e dinámica dun organismo ou organismos.

O sufixo relacionado **-oma** utilízase para indicar os obxectos de estudo en ditos campos, como o xenoma, proteoma ou metaboloma, respectivamente. O sufixo *-oma*, cando se utiliza en bioloxía molecular, refírese á *totalidade* dalgunha clase de cousas; é un exemplo de "neo-sufixo" formado por abstracción de varios termos gregos acabados en , unha secuencia que en grego non formaba ningún sufixo (o verdadeiro sufixo era -μα).

A xenómica funcional ten como obxectivo identificar as funcións de tantos xenes como sexa posible dun organismo dado. Combina diferentes técnicas ómicas, como a transcritómica e a proteómica con coleccións de mutantes saturadas.

## Orixe 
[miniatura|"Omicum": edificio do [Biocentro estoniano, que alberga o Centro do Xenoma Estoniano e o Instituto de Bioloxía Celular e Molecular da Universidade de Tartu en Tartu, Estonia.]]
Hai tres grandes campos nos que se aplica o sufixo *-oma*:
#En medicina, formando nomes co sentido de "inchazo, tumor" (sarcoma, anxioma).
#En botánica ou zooloxía, formando nomes co sentido de "unha parte dun animal ou planta cunha estrutura especificada" (rizoma, rabdoma).
#En bioloxía celular e molecular, formando nomes co sentido de "todos os constituíntes considerados en conxunto" (proteoma, epixenoma).

O sufixo *-oma* orixinouse no século XIX en palabras como *escleroma* ou *rizoma*. Todas estes termos derivan de palabras gregas que remataban en -ωμα (-oma), secuencia que contén o verdadeiro sufixo  grego -μα (-ma), e un -ω- (-o-) que pertence á palabra raíz (xeralmente un verbo) e non ao propio sufixo.

Suxeriuse que a súa terceira definición se orixinou a partir de palabras como *mitoma*. Entre os primeiros rexistros están *bioma* (1916) e  *xenoma* (acuñada a partir do alemán *Genom* en 1920). Como *xenoma* se refire á constitución xenética *completa* dun organismo, o neosufixo  *-oma* pasou a facer referencia a "totalidade" ou "completo".

Este prefixo non ten nada que ver con termos como cromosoma ou cromosómico, que acaban en soma (σωμ(ατ)-, 'corpo') e non no sufixo oma.

## Tipos de estudos ómicos 
### Xenómica 
* Xenómica: estudo dos xenomas de organismos.
**Xenómica cognitiva: estudo dos cambios en procesos cognitivos asociados con perfís xenéticos.
**Xenómica comparada: estudo das relacións da estrutura do xenoma e a función entre diferentes especies biolóxicas ou cepas.
**Xenómica funcional: describe as funcións e interaccións de xenes e proteínas (a miúdo usa a transcritómica).
**Metaxenómica: estudo de metaxenomas, é dicir, material xenético recuperado directamente de mostras ambientais.
**Neuroxenómica: estudo das influencias xenéticas no desenvolvemento e función do sistema nervioso.
**Panxenómica: estudo dunha colección completa de familias xénicas atopadas dentro dunha especie dada.
**Xenómica persoal: rama da xenómica que trata da secuenciación e análise do xenoma dun individuo. Unha vez que se coñecen os xenotipos, o xenotipo dos individuos pode ser comparado coa literatura publicada para determinar a probabilidade da expresión de caracteres e risco de enfermidade. É útil na medicina personalizada.

### Epixenómica 
O epixenoma é estrutura de sostén do xenoma, incluíndo proteínas e ARN que se unen a el, estruturas alternativas do ADN e modificacións químicas do ADN.

* Epixenómica: as tecnoloxías modernas que utiliza son a conformación cromosómica por Hi-C, varias ChIP-seq e outros métodos de secuenciación combinados con fraccionamentos proteómicos e métodos de secuenciación que encontran modificacións químicas nas citosinas, como a secuenciación de bisulfito. 
* Nucleómica: estudo do conxunto completo de compoñentes xenómicos, que forma "o núcleo celular como un complexo, sistema biolóxico dinámico, referido como nucleoma". O Consorcio Nucleoma 4D uniuse oficialmente ao Consorcio Internacional do Epixenoma Humano (IHEC, *International Human Epigenome Consortium*) en 2017.

### Lipidómica 
O lipidoma é o complemento completo de lípidos celulares, incluíndo as modificacións feitas sobre determinados conxuntos de lípidos, producidos por un organismo ou sistema.
*Lipidómica: estudo a grande escala de vías e redes de lípidos. Utilízanse técnicas de espectroscopia de masas.

### Proteómica 
O proteoma é o complemento completo de proteínas, incluíndo as modificacións feitas a un conxunto determinado de proteínas, producidas por un organismo ou sistema. 
*Proteómica: estudo a grande escala de proteínas, especialmente as súas estruturas e funcións. Utilízanse técnicas de espectrometría de masas.
**Inmunoproteómica: estudo de grandes conxuntos de proteínas (proteómica) implicadas na resposta inmune.
**Nutriproteómica: identificación de dianas moleculares de compoñentes nutritivos e non nutritivos da dieta. Usa datos de espectroscopia de masas proteómica para estudos de expresión proteica.
**Proteoxenómica: un campo emerxente de investigación biolóxica onde se solapan a proteómica e a xenómica. Os datos proteómicos son usados para anotacións de xenes.
**Xenómica estrutural: estudo da estrutura tridimensional de todas as proteínas codificadas nun xenoma dado utilizando unha combinación de enfoques experimentais e de modelos.

### Glicómica 
A glicómica é o estudo completo do glicoma, é dicir, de azucres ou carbohidratos.

### Alimentómica 
A alimentómica ou foodómica (*foodomics*) foi definida en 2009 como "unha disciplina que estuda os dominios dos Alimentos e Nutrición por medio da aplicación e integración de tecnoloxías -ómicas avanzadas para mellorar o benestar, saúde e coñecemento do consumidor".

### Transcritómica 
O transcritoma é o conxunto de todas as moléculas de ARN, incluíndo o ARNm, ARNr, ARNt e outros ARN non codificantes, producidos nunha célula ou nunha poboación de células.
*Transcritómica: estudo de transcritomas, as súas estruturas e funcións.

### Metabolismo 
*Metabolómica: estudo científico de procesos químicos nos que están implicados os metabolitos. É un "estudo sistemático das pegadas dactilares químicas únicas que os procesos celulares específicos deixan tras de si", o estudo dos perfís de pequenas moléculas metabolitos.
*Metabonómica: medición cuantitativa da resposta metabólica multiparamétrica dinámica de sistemas vivos a estímulos fisiopatolóxicos ou modificacións xenéticas.

### Nutrición, farmacoloxía e toxicoloxía 
*Xenómica nutricional: ciencia que estuda as relacións entre o xenoma humano, a nutrición e a saúde.
**Nutrixenética: estuda o efecto de variacións xenéticas na interacción entre dieta e saúde con implicacións a subgrupos susceptibles.
**Nutrixenómica: estudo dos efectos dos alimentos e constituíntes de alimentos na expresión xénica. Estudos dos efectos dos nutrientes no xenoma, proteoma e metaboloma.
*Farmacoxenómica: investiga o efecto da suma das variacións no xenoma humano sobre os fármacos.
*Farmacomicrobiómica: investiga o efecto de variacións no microbioma humano sobre fármacos e viceversa.
*Toxicoxenómica: un campo da ciencia que trata da recolección, interpretación e almacenaxe de información sobre actividade de xenes e proteínas nunha determinada célula ou tecido dun organismo en resposta a substancias tóxicas.

### Cultura 
Fóra da bioloxía molecular e inspirada por esta, un equipo de Harvard liderado por Jean-Baptiste Michel e Erez Lieberman Aiden crearon o neoloxismo culturómica, que aplicaron á recolección de grandes datos e análises de estudos culturais.

### Miscelánea 
*Mitointeractoma: interactoma das proteínas mitocondriais.
*Psicoxenómica: proceso de aplicar as poderosas ferramentas da xenómica e proteómica para conseguir unha mellor comprensión dos substratos biolóxicos do comportamento normal e de doenzas do cerebro que se manifestan como anormalidades do comportamento. Ao aplicar a psicoxenómica ao estudo da adicción ás drogas, o obxectivo final é desenvolver tratamentos máis efectivos para estas desordes así como ferramentas de diagnóstico obxectivo, medidas preventivas e finalmente formas de curación.
*Xenómica de células nai: útil na bioloxía das células troncais ou nais. Pretende establecer as células nai como un sistema modelo importante para a comprensión da bioloxía humana e estados de enfermidade e finalmente para acelerar o progreso cara á unha aplicación clínica.
*Conectómica: o estudo do conectoma, a totalidade das conexións neurais do cerebro.
*Microbiómica: o estudo dos xenomas das comunidade de microorganismos que viven nos tractos dixestivos de animais.
*Celómica: é a análise celular cuantitativa e estudo usando métodos de bioimaxes e bioinformática.
*Tomómica: unha combinación de tomografía e métodos ómicos para comprender a bioquímica de células e tecidos a unha alta resolución espacial, normalmente usando datos de espectroscopia de masas de imaxes.
*Etómica: é a medición con máquina de alto rendemento do comportamento animal.
*Videómica: un paradigma de análise de vídeo inspirado por principios xenómicos, onde unha secuencia de imaxes continua (ou vídeo) pode ser interpretado como a captura dunha soa imaxe que evoluciona no tempo por medio de mutacións revelando ‘unha escena’.
*Multiómica: a integración de diferentes ómicas nun só estudo ou análise de *pipeline*.
*Interactoma: análise a grande escala das interaccións xene-xene, proteína-proteína, ou proteína-ligando.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Bioloxía dos sistemas
*Panómica

### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns extrernas 
* Lista de ómicas , incluíndo referencias/orixes, do (CHI) Cambridge Health Institute.