open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ronsel de condensación

miniatura|Ronsel dun Boeing 747.
miniatura|Contravilo do avión
Os **ronseis de condensación**, tamén chamados *cirrus homogenitus*, son nubes con forma de liña, producidas polos escapes dos motores de aeronaves, especialmente avións a reacción que voan a altitudes de cruceiro a varios quilómetros por encima da superficie terrestre. Os ronseis de condensación están formados principalmente por auga conxelada en forma de cristais de xeo.

## Descrición 
[miniatura|Ronseis de condensación sobre a [Antártida.]]
Os ronseis de condensación son áreas de condensación que se orixinan por detrás dos escapes das turbinas dos avións, que forman cirros artificiais (por veces chamados ronseis de vapor). Tamén poden xerarse nos vórtices das ás destes avións, que precipitan unha corrente de cristais de xeo nunha atmosfera húmida e fría. Aínda que poida parecer o contrario, non provocan contaminación ningunha.

Os ronseis prodúcense cando hai unha presión moi baixa a unha grande altitude. Pero tamén se pode producir nos cazas ou nos avións supersónicos cando voan a pouca altitude, modificando a abertura das tobeiras.

Outros ronseis que se disipan moi axiña prodúcense nos extremos das ás. Debido á diferenza de presión entre a parte superior e a inferior das ás prodúcese unha corrente de ar nos extremos en forma de remuíño. Cando a diferenza de presión entre ambas as partes é maior (ascensos rápidos, bucles) o remuíño é forte abondo para crear un baleiro debido á forza centrífuga. Este baleiro provoca que o ar descenda rapidamente de temperatura e que o vapor se condense.

Os ronseis de condensación poden crearse de dúas maneiras:

# Os escapes do reactor incrementan a cantidade de humidade nesa zona da atmosfera, provocando que o seu contido de auga chegue ao punto de orballo. Iso causa a condensación do vapor producido ao queimar o queroseno, e forma o ronsel.
# As ás do aeroplano causan unha caída na presión do ar que as circunda (o que explica en parte que un obxecto máis pesado ca o propio ar consiga voar). Esta caída de presión provoca unha diminución da temperatura, causando que a condensación da auga do ar e a formación de ronseis, pero só a moita altura

## Notas
Carl Bönner

**Carl Julius Bernhard Börner**, nado o 28 de maio de 1880 en Bremen e finado o 14 de xuño de 1953 en Naumburg (Saxonia-Anhalt), foi un entomólogo, botánico e enólogo alemán.

As súas coleccións de colémbolos están depositadas no Natural History Museum de Londres, e no Deutsches Entomologisches Institut, en Müncheberg (Brandeburgo).

A abreviatura **Bönner** emprégase para recoñecer a  como autoridade na descrición e taxonomía en botánica e en zooloxía.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Börner, C. (1904): "Zur Systematic der Hexapoden". *Zoologischer Anzeiger*, vol. 27, pp.&nbsp;511–533.

### Ligazóns externas 
* Obras de ou sobre Carl Bönner
O Rodo, Baión, Vilanova de Arousa

**O Rodo** é un lugar da parroquia de Baión no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 113 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 53 eran mulleres e 60 homes, o que representa un descenso continuado respecto ós anos 2010, cando tiña 128 veciños, e 2005, cando eran 132.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Baión 
### Parroquias de Vilanova de Arousa
Ponte Arnelas, Baión, Vilanova de Arousa

**Ponte Arnelas** é un lugar da parroquia de Baión no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa, na comarca do Salnés. Segundo o IGE en 2016 tiña 37 habitantes (22 mulleres e 15 homes), once menos que en 2010 e 7 menos que en 2005.

Forma, xunto a Ponte Arnelas, do concello limítrofe de Ribadumia, un mesmo núcleo urbano, dividido polo río Umia. A Ponte dos Padriños, que une os dous lugares, foi unha das pontes senlleiras onde se practicaba o ritual do bautismo anticipado.

## Festas e tradicións 
O 29 de xullo celébranse as festas de Santa Marta (irmá de Lázaro), moi populares no Salnés. A tradición popular considera a esta santa avogosa contra a dos de oídos, polo que os fieis adoitan mollar un pano no aceite bendito da capela para curar as súas doenzas https://www.paxinasgalegas.es/fiestas/santa-marta-de-ponte-arnelas-vilanova-de-arousa-1578.html.

Durante estas festas, que se prolongan durante tres días, é típico comer unha tapa de polbo http://www.xoanarcodavella.com/2012/10/capilla-de-santa-marta-ponte-arnelas.html.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Baión 
### Parroquias de Vilanova de Arousa
Tras do Río, Baión, Vilanova de Arousa

**Tras do Río** é un lugar da parroquia de Baión no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia . Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016 , polo que non se poden achegar datos da súa poboación.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Baión 
### Parroquias de Vilanova de Arousa 
## Notas
Gregorio Dopico Fernández

**Gregorio Dopico Fernández**, **Yoyo** ou **Bolicheiro**, nado no Roxal (Neda) en 1919 e finado en Sillobre (Fene)  o 30 de xullo de 1947, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Traballaba nunha fábrica de gasosas. Militante da CNT. Foi detido polos axentes da Brigada Social na Coruña o 16 de setembro de 1942. Enlace da guerrilla, despois da caída da organización libertaria da zona de Ferrol en febreiro de 1945, uniuse ao grupo de Francisco Gómez Núñez. Despois foi membro do grupo Neira. Logo da morte de José Neira Fernández integrouse na IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia onde foi comandante do destacamento Segundo Vilaboy, que tiña como comisario a Adolfo Allegue Allegue e responsable en Lugo a Gregorio Doñate Martínez. Foi morto pola Garda Civil o 30 de xullo de 1947, no monte Reboredo en Sillobre, que bordea a estrada a Lavandeira, con Nicolás Rodríguez Pereira.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Manuel del Río Botana

**Manuel del Río Botana**, nado en Sar (Ordes) o 20 de outubro de 1918 e finado no mesmo concello o 15 de maio de 1945, foi un enlace da guerrilla antifranquista galega.

## Traxectoria 
Domiciliado en Sar. Cando estalou o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 era menor de idade, tomou parte na defensa de Santiago de Compostela e da Coruña armado cunha escopeta e foi detido o 30 de xullo. Foi procesado xunto aos de Ordes e condenado a 12 anos e 1 día de cárcere. Pasou polas cadeas de Ordes, Santiago de Compostela, A Coruña, Vitoria e os Talleres Penitenciarios de Alcalá de Henares. A condena foi conmutada á metade do tempo de reclusión e saíu en liberdade provisional o 20 de xullo de 1941. Foi reclamado para cumprir o servizo militar obrigatorio e estivo destinado nun dos batallóns disciplinarios de soldados traballadores de Bilbao. De regreso a Ordes contactou co grupo de Manuel Ponte Pedreira. Morreu aos 26 anos a mans da Garda Civil o 15 de maio de 1945 no lugar de Queis, parroquia de Santa Cruz de Montaos (Ordes).

Na súa homenaxe, Manuel Ponte Pedreira creou en 1946 o destacamento que leva o seu nome, dentro da IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

*
Sigeberht I de Essex

**Sigeberht o Pequeno** foi rei de Essex de 623 a 653.

## Traxectoria 
Houbo un Sigeberht que era o fillo de Sæward, que morreu loitando contra Wessex en 623(?), e pai dun rei posterior, Sighere, pero Yorke considera que é máis probábel que se trate do seu sucesor, Sigeberht o Bo.  Sigeberht o pequeno foi considerado un pagán e probabelmente foi aliado de Penda de Mercia en 635.

Despois da súa morte,  foi sucedido polo seu parente, Sigeberht o Bo.

## Notas
José Freire Barcia

**José Freire Barcia**, **Pepiño**, nado en Vilar de Mouros (A Capela) o 22 de agosto de 1928 e finado en Neda o 30 de agosto de 1951, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Co seu irmán Juan Freire Barcia uniuse á guerrilla en maio de 1949, logo de ser convencido por Francisco Rey Balbís para non facer o servizo militar. Foi membro da IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia. O 18 de xullo de 1951 salvou a vida ao escapar do cerco de Meá con Julián de la Rosa Zamorano e Josefa Gallego Abeledo. Foi abatido pola Garda Civil no Puntal (Neda) o 30 de agosto de 1951 con outros tres compañeiros: Antonio Veiga Mejuto, José Antonio Castro López e José Sancho Riera.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

*
Pardal do deserto

O **pardal do deserto** (*Passer simplex*) é unha especie de ave paseriforme da familia dos paséridos pertencente ao xénero *Passer*.

## Características 
É un pequeno paseriforme, que habita en zonas desérticas. Está perfectamente adaptado ás condicións do hábitat. Prefire criar en oasis ou en ríos secos con algo de vexetación En lugares habitados polo home sofre a competencia de especies invasoras como a pomba, a rula común ou o pardal común.

En 2009, Kirwan *et al.* consideraron a subespecie *Passer simplex zarudnyi* como especie inependente, *Passer zarudnyi*. O Congreso Ornitolóxico International aceptou este cambio na súa clasificación de referencia, versión 3.5 (2013).

### Subespecies 
Segundo a clasificación de referencia aludida, este paxaro comprende só 2 subespecies:
* *Passer simplex simplex* (Lichtenstein, 1823)
* *Passer simplex saharae* Erlanger, 1899

Porén, o ITIS segue a considerar a día de hoxe as tres subespecies antecitadas:

* *Passer simplex saharae* Erlanger, 1899
* *Passer simplex simplex* (Lichtenstein, 1823)
* *Passer simplex zarudnyi* Pleske, 1896

## Galería 

Desert sparrow pair.jpg|En Benichab, Mauritania
Passer simplex sahara MHNT 225 Oued-Mya Algérie.jpg|Ovos de *Passer simplex sahara*. Museo de Toulouse
PasserSimplexDresser.jpg|Lámina dunha parella, na quew se aprecia o seu dimorfismo sexual
Passer simplex 1838.jpg|Lámina de 1838 de *Passer simplex* macho (arriba) e femia (abaixo)
PasserSimplexSaharaeM.svg|Ilustración dos machos de *Passer simplex saharae* (arriba) e *Passer zarudnyi* (abaixo)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* del Hoyo, J.; Collar, N. J.; Christie, D. A.; Elliott, A.; Fishpool, L. D. C.; Boesman, P. & Kirwan, G. M. (2016): *HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World. Volume 2: Passerines*. Bellaterra (Barcelona): Lynx Edicions / Cambridge, UK: BirdLife International.
* Kirwan, G. M.; M. Schweizer, R. Ayé & A. Grieve (2009): "Taxonomy, identification and status of Desert Sparrows", *Dutch Birding*, **39**: 139-158.
* Sangster, G.; J. M. Collinson, P.-A. Crochet, A. G. Knox, G. T. Parkin & S. C. Votier (2013): "Taxonomic recommendations for Western Palearctic birds: ninth report", *Ibis*, **155** (4): 898-907.

### Outros artigos 
* Paseriformes
* Paséridos
* *Passer*

### Ligazóns externas 
* *Passer simplex* (Lichtenstein, 1823) no ITIS.
* *Passer simplex* na EOL.
* Proyecto gorrión sahariano en Fondo Emberiza .
Lotte Giants

Os **Lotte Giants** (롯데 자이언츠) son un equipo profesional coreano de béisbol con sede en Busan, Yeongnam. O club compite na KBO League como membro da división Dream All-Stars, sendo un dos clubs fundadores da liga. Os Lotte Giants son propiedade do conglomerado coreano-xaponés Lotte, o cal tamén posúe aos Chiba Lotte Marines da Nippon Professional Baseball.

Desde 1982 até 1986 utilizaron como estadio local o Gudeok Baseball Stadium, xogando desde aquela no Sajik Baseball Stadium. Os seus maiores éxitos deportivos son os seus dous títulos da KBO, os cales conseguiron en 1984 e 1992. Durante a temporada 2009 acudiron a ver os partidos dos Giants 1,38 millóns de espectadores, sendo este o maior número de asistentes nunha soa temporada para calquera equipo de todo o deporte coreano. Habitualmente, o equipo recibe o nome Gaivotas de Busan (부산 갈매기), xa que este é o paxaro oficial da cidade. Casualmente, a mascota dos Chiba Lotte Marines é tamén unha gaivota.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Edafón

miniatura|430px|**Composición do edafón**. Tradución da lenda:Bacterias (actinomicetos), algas e fungos, miñocas, outra macrofauna, outra microfauna.
En ecoloxía e pedoloxía (estudo dos solos) chámase **edafón**, ou, máis correcto etimoloxicamente, **édafon**, á biota específica do solo.

## Etimoloxía 
A palabra aplica ao solo (en grego antigo ἔδαφος, *édafos*, 'solo', 'pavimento') o modelo seguido coa palabra plancton.

## Composición e características 
A parte fundamental do édafon consiste en microorganismos procarióticos, fungos e pequenos animais. Como se pode ver no gráfico adxunto, o 80 % do édafon está formado por bacterias e algas e fungos, a partes iguais.

Pola súa actividade biolóxica o solo alcanza moitos dos trazos da súa composición e incluso da súa estrutura; e pola actividade metabólica do édafon o solo é a sede de procesos fundamentais para os ciclos dos elementos, que os mantén a disposición da vida.

É posíbel diferenciar entre a **edafoflora**, formada polos compoñentes vexetales do édafon, e unha **edafofauna**, formada polos organismos animais. Tal distinción é útil na medida en que o é a distinción entre vexetais e animais, amplamente superada no estudo da diversidade biolóxica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bachelier G. (1978): *La faune du sol, son écologie et son action*, IDT N°38. ORSTOM, París.

### Outros artigos 
* Edafoloxía
Polígono industrial do Tambre

O **polígono industrial do Tambre**, situado ó norte da cidade de Santiago de Compostela, é un polígono industrial que acolle a máis de 450 empresas nunha superficie de 1.200.000 metros cadrados. Creado en 1975 e ampliado en 2004, xera uns 6500 postos de traballo directos.

## Descrición
Conta con servizos de transporte público, vixilancia privada, gardería, edificio de usos múltiples, restaurantes, area de servizo e recollida de lixos. A Asociación de Empresarios do Polígono Industrial do Tambre (AEPIT) creada en 1979 encárgase da defensa dos intereses dos asociados.

Anexo ó polígono atópase o cemiterio de Boisaca. Importantes empresas como FINSA ou Castrosua teñen as súas factorías moi preto do polígono, malia que non pertencen a el. Os sectores da automoción, dos servizos, da construción, da distribución ou venda e do transporte son os máis presentes neste parque empresarial. Mercagalicia, URO, Gamelsa e Donuts son algunhas das empresas do Tambre.

## Accesos 
* N-550. P. K. 57 a 58.
* SC-20. "Santiago norte / Polígono industrial".
* Rúa do Tambre - Vial de Marconi - Estrada a Trazo.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Asocicación de Empresario do Polígono Industrial do Tambre
* Polígono industrial del Tambre, en Ingestin.
Gran Premio de Australia de 2017

O **Gran Premio de Australia de 2017** (oficialmente **2017 Fórmula 1 Rolex Australian Grand Prix**) e unha carreira de Fórmula 1 que se celebrou o 26 de marzo de 2017 no Circuíto Albert Park en Melbourne. Foi a 81ª carreira na historia do Gran Premio de Australia, que remontase á 100 Miles Road Race de 1928, e a vixésimo segunda vez que a carreira disputouse no Circuíto Melbourne. Foi a primeira carreira do Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2017 e disputouse sobre cincuenta e oito voltas ao Circuíto de Albert Park.

## Resumo 
### Antecedentes 
Cos regulamentos técnicos sometidos a unha revisión para a tempada , A FIA solicitou que todos os circuítos do calendario fosen revisados para actualizar as características de seguridade. Os organizadores da carreira introduciron as barreiras Techpro nas zonas de escape nos puntos máis rápidos do circuíto, e as barreiras de pneumáticos reperfiladas.

Lance Stroll fará o seu debut nas carreiras de Fórmula Un, pilotando un Williams. é o único novato na pista, con Stoffel Vandoorne en McLaren que comeza a súa primeira tempada completa no deporte logo dunha soa aparición no Gran Premio de Bahrain de 2016.

#### Cambios de pilotos 
Antes do comezo da terceira sesión de adestramentos libres, Sauber anunciou que Pascal Wehrlein non comezaría a carreira. Wehrlein sufriu unha lesión no pescozo nun accidente na carreira de campións durante a pretempada de inverno. Aínda que Wehrlein foi certificado como apto para participar no Gran Premio antes da primeira sesión de práctica, retirouse como medida de precaución, citando as maiores esixencias físicas que requiren as novas  especificacións dos coches de  e a falta dun adestramento sostido durante as probas de pretempada comprometían a súa capacidade para completar a distancia completa da carreira. Substituíuno Antonio Giovinazzi na terceira sesión, na cualificación e na carreira.

### Pneumáticos 
Pirelli proporcionará aos equipos os pneumáticos ultrabrandos, superbrandos e brandos. Habitualmente, os equipos están autorizados a elixir unha selección individual de trece conxuntos diferentes para cada piloto. Con todo, debido á data límite de selección antes da proba de pretemporada cando os equipos puideron conducir cos novos compostos, Pirelli asignou a cada piloto os mesmos sets. Estes foron sete conxuntos de ultrabrandos, catro conxuntos de superbrandos e dous conxuntos de pneumáticos brandos.

## Clasificación
### Cualificación
### Carreira
## Posicións logo da carreira
;Clasificación no campionato de pilotos

;Clasificación do campionato de construtores

* **Nota**: Só están incluídos os cinco primeiros postos en ambos os grupos de clasificación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* http://www.grandprix.com.au/ páxina oficial
A Lagoa, Baión, Vilanova de Arousa

**A Lagoa** é un lugar da parroquia de Baión no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia . Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016 , polo que non se poden achegar datos da súa poboación.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Baión 
### Parroquias de Vilanova de Arousa 
## Notas
Laia Martínez i López

**Laia Martínez i López**, tamén coñecida como **Laia Malo**, nada en Berga en 1984, é unha escritora, tradutora e música catalá.

## Traxectoria 
Licenciada en 2007 en Tradución e Interpretación de inglés e ruso pola Universidade Autónoma de Barcelona. Desde 2011 forma parte do dúo electrónico en verso **Jansky**, cos que publicou, coa discográfica Primeros pasitos, os discos *Un big bang a la gibrella* e *ÈÉ* en 2013 e 2015, respectivamente. Desde 2014 é vogal por Mallorca da Asociación de Escritores en Lingua Catalá (AELC).

Publicou *L’estiu del tonight tonight* en 2011, libro co que gañou o premio de poesía Art Jove de 2010 e que foi traducido ao castelán. En 2015 acabou de escribir a súa terceira obra *Cançó amb esgarrip i dos poemes*. O seu último poemario *Afollada*, publicado en 2016, aborda o tema da maternidade e preséntase como un canto á liberdade.

## Notas
Cerco (artrópodos)

[miniatura|300px|[Cadela de frade (orde dos *Dermaptera*) mostrando os seus cercos en forma de pinza.]]

Os **cercos** son apéndices localizados na extremidade do abdome dalgúns artrópodos, sobre todo nos insectos (aínda que tamén os presentan algúns miriápodos).

Normalmente existe un par de cercos laterais, que ás veces van acompañados dun cerco central denominado *paracerco*.

## Etimoloxía 
o Termo cerco deriva da palabra do grego antigo κέρκος *kérkos*, 'cola'.

Porén, moitas veces na bibliografía internacional adoita usarse a súa adaptación ao latín, *cercus* (plural *cerci*).

## Ordes de insectos que teñen cercos en estado adulto 
[miniatura|220px|Cercos dun [saltón da suborde dos *Caelifera*.]]
* *Archaeognatha*
* *Dermaptera*
* *Diplura* 
* *Embioptera*
* *Ephemeroptera*
* *Grylloblattodea*
* *Isoptera*
* *Mecoptera* 
* *Neuroptera*
* *Orthoptera*
* *Phasmatodea*
* *Plecoptera*
* *Zygentoma*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Cerci Universidad de Sydney. Depto. de Bioloxía .
Victòria Peña i Nicolau

**Victòria Peña i Nicolau**, nada en Palma o 28 de marzo de 1827 e finada en Barcelona en 1898, tamén coñecida como **Victòria Penya de Amer**, foi unha poeta mallorquina. Era irmá de Pere de Alcàntara Peña i Nicolau, e estivo casada co poeta Miquel Victorià Amer.

## Traxectoria
Durante a súa mocidade estudou autores relixiosos como santa Teresa, frei Luís de León e frei Luís de Granada. Empezou a escribir de moza cun grupo que editaba a revista *O Cadro de persoal*, onde coñeceu Miquel Amer, con quen casaría e trasladaríase a Barcelona en 1859, posto que o marido foi nomeado administrador do Ferrocarril norteño.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Biografía en catalán
* Biografía en castelán
Automatic

***Automatic*** é o terceiro álbum da banda escocesa de rock alternativo The Jesus and Mary Chain, publicado o 9 de outubro de 1989 a través do selo Blanco y Negro Records. A formación neste disco está formado basicamente polo núcleo composto polos irmáns William e Jim Reid cunha caixa de ritmos proporcionando a percusión e un sintetizador enchendo os ocos do baixo. O único outro músico acreditado no álbum foi Richard Thomas, que se uniu á banda de xira como batería. Thomas toca en "Gimme Hell", foi un antigo membro de Dif Juz e tamén aparece nos discos *Victorialand* de Cocteau Twins e *Filigree & Shadow* de This Mortal Coil.

## Listaxe de cancións 
;Vinilo e casete

;CD
Margalida Caimari Vila

**Margalida Caimari i Vila**, nada en Cuba en 1839 e finada en Palma en 1921, foi unha poetisa da Renaixença e benfeitora social vinculada a Mallorca, Cataluña e Cuba.

## Traxectoria 
Margalida Caimari i Vila naceu en Cuba no seo dunha familia menorquina acomodada que había emigrada ao Caribe por cuestións de negocios e casou cun Miquel Bauló i Oliver, pertencente á burguesía comercial liberal, o que lle axudou a ter máis instrución e liberdade que as mulleres da súa contorna. Amparada polo renacentista Josep Lluís Pons i Gallarza, de moi novo non só escribiu poesía senón que as recitou en público en diferentes momentos e entidades, novo nunha muller cara a 1869. Formou parte dun grupo de novas escritoras que se moveron dentro do Ateneo Balear e o faladoiro de Pons e Gallarza.

A súa poesía máis innovadora é a realista de inspiración popular e a patriótica; na primeira sobresae explicando os sentimentos de soidade e de impotencia da muller que espera o marido emigrado a Cuba. Na segunda, ten moi clara a idea de patria catalá e admira a industrialización. Puido levar unha importante actividade literaria, co propio faladoiro, e de beneficencia social porque só tivo unha filla, ao contrario que outras escritoras, como Manuela dos Ferreiros Sorà, coa que estableceu amizade, que viron a súa obra colapsada por mor da maternidade. Publicou tanto en revistas de Mallorca como de Cataluña.

Abordou a cuestión social desde o catolicismo segundo as directrices de León XIII, coñeceu de primeira man o traballo das obreiras do téxtil pola empresa do seu marido, A Alfombrera, e foi moi activa fundando para os fillos das obreiras os *Bressols do Minyó Jesús*, a imitación dos de Cataluña. Con 71 anos inauguraba dentro do Padroado Obreiro as escolas diúrnas graduadas para nenos obreiros. Reflectiu, no entanto, o seu conservadorismo social nalgúns poemas.

Foi valorada como poeta por Jeroni Rosselló, Miquel dels Sants Oliver, Sanchis Guarner, o Arquiduque Luís Salvador de Austria pero, apremados polo estereotipo, só valoráronlle e reproduciron os poemas maternais. Pola súa banda, ten unha rúa ao seu nome en Palma, cidade onde se educou.

## Notas
Stoned & Dethroned

***Stoned & Dethroned*** é o quinto álbum da banda escocesa de rock alternativo The Jesus and Mary Chain, publicado o 15 de agosto de 1994 a través do selo Blanco y Negro Records. Despois de pasar a meirande parte de 1992 de xira, incluído un paso polo Lollapalooza dese ano, o grupo entrou no estudio no mes de xaneiro de 1993 coa intención de gravar un álbum acústico. Por primeira vez dende *Psychocandy* The Jesus and Mary Chain gravou como unha banda completa con Steve Monti de Curve tocando a batería e Ben Lurie o baixo. A gravación levou máis tempo do planeado, durando a meirande parte do ano. O disco tamén conta con voces de artistas invitados como Shane MacGowan de The Pogues en "God Help Me" e Hope Sandoval de Mazzy Star cantando un dueto con Jim Reid en "Sometimes Always", que foi o primeiro sinxelo do álbum.

## Listaxe de cancións
A Igrexa, Santo Adrao de Lourenzá, Lourenzá

**A Igrexa** é un lugar da parroquia de Santo Adrao de Lourenzá no concello lugués de Lourenzá na comarca da Mariña Central. Segundo o IGE en 2016 tiña 69 habitantes (29 homes e 40 mulleres).
## Toponimia 
O topónimo **A Igrexa** (do latín , o lugar da igrexa) débese á presenza no lugar da igrexa de Santo Adrao de Lourenzá.

## Servizos
Ademais da igrexa parroquial, do século XVI, neste lugar sitúase o antigo colexio, o local da asociación de veciños, o campo da festa e un polideportivo. No núcleo están os barrios da Valiña, Vilar, Penelas e Canedo de Santo Adrao.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santo Adrao de Lourenzá 
### Parroquias de Lourenzá 
## Notas
Munki

***Munki*** é o sexto álbum da banda escocesa de rock alternativo The Jesus and Mary Chain, publicado o 1 de xuño de 1998 a través dos selos Creation Records e Sub Pop Records. Despois de deixar Blanco y Negro Records, os irmáns Reid asinaron con Sub Pop nos Estados Unidos e con Creation, que xa publicara o seu sinxelo de estrea, "Upside Down", en 1984, no Reino Unido.

## Listaxe de cancións 
;Dobre vinilo
*Disco 1 - Cara A*
#"I Love Rock 'n' Roll" (Jim Reid) - 2:37
#"Birthday" (William Reid) - 3:57
#"Stardust Remedy" (J. Reid) - 2:26
#"Fizzy" (W. Reid) - 3:39
*Disco 1 - Cara B*
#"Moe Tucker" (J. Reid) - 3:19
#"Perfume" (W. Reid) - 4:39
#"Virtually Unreal" (J. Reid) - 3:38
#"Degenerate" (W. Reid) - 5:29
*Disco 2 - Cara A*
#"Cracking Up" (W. Reid) - 4:40
#"Commercial" (W. Reid) - 7:02
#"Supertramp" (J. Reid) - 3:37
#"Never Understood" (W. Reid) - 4:14
*Disco 2 - Cara B*
#"I Can't Find the Time for Times" (W. Reid) - 4:17
#"Man on the Moon" (J. Reid) - 3:41
#"Black" (W. Reid) - 5:18
#"Dream Lover" (J. Reid) - 3:05
#"I Hate Rock 'n' Roll" (W. Reid) - 3:42

;CD
#"I Love Rock 'n' Roll" (J. Reid) - 2:37
#"Birthday" (W. Reid) - 3:57
#"Stardust Remedy" (J. Reid) - 2:26
#"Fizzy" (W. Reid) - 3:39
#"Moe Tucker" (J. Reid) - 3:19
#"Perfume" (W. Reid) - 4:39
#"Virtually Unreal" (J. Reid) - 3:38
#"Degenerate" (W. Reid) - 5:29
#"Cracking Up" (W. Reid) - 4:40
#"Commercial" (W. Reid) - 7:02
#"Supertramp" (J. Reid) - 3:37
#"Never Understood" (W. Reid) - 4:14
#"I Can't Find the Time for Times" (W. Reid) - 4:17
#"Man on the Moon" (J. Reid) - 3:41
#"Black" (W. Reid) - 5:18
#"Dream Lover" (J. Reid) - 3:05
#"I Hate Rock 'n' Roll" (W. Reid) - 3:42
Damage and Joy

***Damage and Joy*** é o sétimo álbum da banda escocesa de rock alternativo The Jesus and Mary Chain, publicado o 24 de marzo de 2017 a través dos selos ADA e Warner Music Group. Trátase do primeiro disco do grupo en 19 anos, despois de editar *Munki* en 1998, e trátase da súa primeira colaboración co produtor Youth.

## Listaxe de cancións
Honey's Dead

'''''Honey's Dead'''* é o cuarto álbum da banda escocesa de rock alternativo The Jesus and Mary Chain, publicado o 22 de marzo de 1992 a través do selo Blanco y Negro Records. O título fai referencia a un dos primeiros éxitos do grupo, "Just Like Honey", e intenta amosar un completo afastamento do seu son inicial.

O seu primeiro sinxelo, "Reverence", tivo certa controversia polos versos "I want to die just like Jesus Christ", e "I want to die just like JFK". Prohibida por *Top of the Pops*, a canción chegou ao número 10 das listas británicas e foi emitida en radios alternativas estadounidenses.

*Honey's Dead* foi gravado no estudio da banda en Londres, bautizado co nome de "Drugstore", co enxeñeiro Flood e o futuro produtor da banda Alan Moulder entre o persoal.

## Listaxe de cancións 
;Vinilo e casete

;CD

### Notas 
* Tema 6: contén un sample do tema de Einstürzende Neubauten "Tanz Debil" (*Kollaps*, 1981) que comeza no 1:25 e dura uns 18 segundos.
* Tema 9: está listada como "copyright 1990" (mentres que o resto do álbum ten "copyright 1992"), pero esta versión non é a orixinal  do EP *Rollercoaster'' de 1990. Esta versión conta con batería real e non ten eco na voz de William Reid.
Neomudéxar

[miniatura|250px|Interior da Igrexa de San Pedro de [Teruel, Patrimonio da Humanidade e de estilo neomudéxar.]]
O **neomudéxar** é un estilo artístico e arquitectónico que se desenvolveu principalmente na Península Ibérica a finais do século XIX e principios do XX. Enmárcase dentro das correntes orientalistas da arquitectura historicista imperante en Europa por aquela época. O novo estilo asociouse especialmente a construcións de carácter festivo e de lecer, como salóns de fumar, casinos, estacións de tren, prazas de touros ou saunas.

En España o estilo neomudéxar foi reivindicado como estilo nacional, por estar baseado nun estilo propiamente hispánico. Arquitectos como Emilio Rodríguez Ayuso ou Agustín Ortiz de Villajos viron na arte mudéxar algo unicamente español e empezaron a deseñar edificios utilizando trazos do antigo estilo, entre eles as formas abstractas de ladrillo e os arcos de ferradura.

Con todo, o que a historiografía considerou tradicionalmente como neomudéxar, son en moitos casos obras de estilo neoárabe, posto que utilizan elementos califales, almohades e nazaríes, sendo o único aspecto mudéxar o uso do ladrillo visto.

Frecuentemente considerouse á praza de touros de Madrid de Rodríguez Ayuso e Álvarez Capra de 1874 como o inicio do neomudéxar, que sería seguido por outros arquitectos como Enrique María Repullés y Vargas, Joaquín Rucoba, Augusto Font Carreras, José Espelius Anduaga, Felipe Arbazuza ou Aníbal González.

## Véxase tamén
O Pereiro, Baión, Vilanova de Arousa

**O Pereiro** é un lugar da parroquia de Baión no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 40 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 18 eran mulleres e 22 homes, o que representa un descenso continuado respecto ós anos 2010, cando tiña 47 veciños, e 2005, cando eran 46.

Está situado xunto ao Pereiro (Solobeira, Vilagarcía de Arousa).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Baión 
### Parroquias de Vilanova de Arousa
Groufa

O topónimo galego **Groufa** pode referirse a:

***Groufa**, lugar da parroquia de Baión, no concello de Vilanova de Arousa;
***A Groufa**, lugar da parroquia de Arteixo, no concello de Arteixo.
Mozorín, Baión, Vilanova de Arousa

**Mozorín** é un lugar da parroquia de Baión no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa, na comarca do Salnés. Segundo o IGE en 2016 tiña 17 habitantes (seis mulleres e once homes), 3 menos ca en 2010 e oito menos ca en 2005.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Baión 
### Parroquias de Vilanova de Arousa
Home on the Range (filme de 2004)

***Home on the Range*** é un filme musical de animación producido por Walt Disney Feature Animation e estreado por Walt Disney Pictures. É o 45º filme de animación de Disney é foi titulada como a popular canción country do mesmo nome. Conta coas voces de Roseanne Barr, Judi Dench, Jennifer Tilly, Cuba Gooding, Jr., Randy Quaid e Steve Buscemi.
## Personaxes 
* Roseanne Barr como Maggie
* Judi Dench como Mrs. Caloway
* Jennifer Tilly como Grace
* Cuba Gooding, Jr. como Buck
* Randy Quaid como Alameda Slim
* Charles Dennis como Rico
* Charles Haid como Lucky Jack
* Carole Cook como Pearl
* Joe Flaherty como Jeb a cabra
* Steve Buscemi como Wesley
* Richard Riehle como Sam o Sheriff
* Lance LeGault como Junior o búfalo
* G.W. Bailey como Rusty
* Patrick Warburton como Patrick
* Estelle Harris como Audrey a galiña
* Sam J. Levine como os irmáns Willie
* Ann Richards como Annie

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en Metacritic 
* Ficha en BoxOfficeMojo
Pereiriña, San Vicente do Grove, O Grove

**Pereiriña** é un lugar da parroquia de San Vicente do Grove no concello pontevedrés do Grove, na comarca do Salnés, segundo consta no Nomenclátor de Galicia . Non obstante, o IGE non rexistra habitantes neste lugar no censo de 2016 , polo que non se poden achegar datos da súa poboación.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Vicente do Grove 
### Parroquias do Grove 
## Notas
Le Concert

***Le Concert*** é un filme francés dirixido por Radu Mihăileanu que se estreou no 2009. Está protagonizado por Aleksei Guskov, Mélanie Laurent e Miou-Miou. Gañou dous premios César, á mellor banda sonora e ó mellor son. Foi nomeado a dous Premios Magritte nas categorías de mellor filme en coprodución e mellor montaxe para Ludo Troch no 2011, e tamén a mellor filme estranxeiro na 68ª edición dos Globos de Ouro.

## Personaxes 
* Aleksei Guskov como Andreï Filipov
* Mélanie Laurent como Anne-Marie Jacquet e Lea Strum (a súa nai)
* Dmitry Nazarov como Sacha Grossman
* Valeri Barinov como Ivan Gavrilov
* François Berléand como Olivier Morne Duplessis
* Miou-Miou como Guylène de La Rivière
* Lionel Abelanski como Jean-Paul Carrère
* Laurent Bateau como Bertrand
* Vlad Ivanov como Pyotr Tretyakin
* Guillaume Gallienne como crítico
* Ramzy Bedia como Ahmed
* Anghel Gheorghe como Vassili (Taraf de Haïdouks)
* Anna Kamenkova como Irina Filipova

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
A Aduana de Corón, Caleiro, Vilanova de Arousa

**A Aduana de Corón** é un lugar da parroquia de Caleiro no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa, na comarca do Salnés. Tiña 368 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 191 eran mulleres e 177 homes, o que representa un descenso respecto ó ano 2010, cando tiña 379 veciños, pero un aumento respecto a 2005, cando eran 350.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Caleiro 
### Parroquias de Vilanova de Arousa
Simplesiomorfía

miniatura|Cinco dedos na extremidade anterior dun lagarto. 
En cladística, unha **simplesiomorfía** (algúns escriben **sinapomorfia**) ou **estado de carácter simplesiomórfico**, é un trazo ou carácter compartido por dous taxons emparentados, cando este coincide co carácter presente no antepasado común de ambos. É dicir, cando o carácter representa o estado ancestral.

## Etimoloxía 
O termo simplesiomorfía foi introducido en 1950 polo entomologo alemán Willi Hennig.

Está formado polos elementos *sim-*, *-plesio-* e *-morfía*, tirados das voces do grego antigo σύν, *sýn*, 'xuntos'; πλησίος, *plēsíos*, 'veciño', e μορφή *morphḗ*, 'forma'.

## Exemplo 
Un exemplo de simplesiomorfía é a posesión de cinco dedos por moitos vertebrados tetrápodos (pentadactilia), para os que representa o estado ancestral. En moitos grupos adaptacións específicas reduciron o seu número, pero a man humana comparte este carácter con, por exemplo, os lagartos.

## Simplesiomorfía e monofiletismo 
Porén, as simplesiomorfías non son unha indicación de que os taxons sexan considerados máis estreitamente relacionados entre si que cos taxons máis distantes, aínda que todos compartan o estado do carácter máis ancestral.

Na sistemática cladística deféndese que os grupos ou taxons non poden basearse en simplesiomorfías, senón que deben facelo en sinapomorfías. Pero na sistemática evolutiva clásica admítense tamén grupos parafiléticos, que non cumpren estritamente esta condición.

Polo tanto, a presenza de cinco dedos nas extremidades non permite funbdamentar a monofilia dun grupo constituído, por exemplo, polos primates e os crocodilos, por tratarse dunha mera simplesiomorfía, igual que a posesión dunha epiderme ciliada en  todos os platihelmintos de vida libre, non fundamenta a monofilia do taxon dos turbelarios cos platihelmintos parasitos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Tudge, Colin (2000): *The Variety of Life*. Oxford (UK): Oxford University Press. ISBN 0-19-860426-2.

### Outros artigos 
* Cladística
* Apomorfía
* Monofilético
* Parafilético
* Polifilético
* Plesiomorfía
* Sinapomorfia

### Ligazóns externas 
* Funk, D. J. & Omland, K. E. (2003): "Species-level paraphyly and polyphyly: Frequency, cause and consequences, with insights from animal mitochondrial DNA". *Annu. Rev. Ecol. Evol. Syst.* **34**: 397–423. Artigo en PDF Consultado o 25/03/2017.
Corón, Caleiro, Vilanova de Arousa

**Corón** é un lugar da parroquia de Caleiro no concello pontevedrés de Vilanova de Arousa, na comarca do Salnés. Segundo o IGE en 2016 tiña 341 habitantes (175 mulleres e 166 homes), mentres que en 2010 tiña 380 e en 2005 389.

Neste lugar está o Centro de Investigacións Mariñas de Corón, parte do Centro de Investigacións Mariñas dependente da Consellería do Mar.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Caleiro 
### Parroquias de Vilanova de Arousa
Teodoro Franco Lamela

**Teodoro Franco Lamela**, nado en San Pantaleón de Cabanas (Ourol) e finado en Insua (Ortigueira) o 8 de agosto de 1948, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Veciño de Insua (Ortigueira). Actuou como enlace xunto cos seus irmáns Alberto, Manuel e Remigio Franco Lamela antes de unirse á guerrilla en febreiro de 1944. A principios de 1945, logo da morte de José Neira Fernández tomou o mando do grupo do grupo Neira. O grupo estaba formado por quince homes, entre eles os seus tres irmáns Alberto, Manuel e Remigio, e actuaba na zona de Ortigueira. Participou no asalto a Manuel Pajón Prieto o 27 de decembro de 1947. Foi morto pola Garda civil o 8 de agosto de 1948 durante un enfrontamento coa Garda Civil en Insua (Ortigueira).

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

*
Francisco Gómez Núñez

**Francisco Gómez Núñez**, **Trotsky** ou **Penabad**, nado en Celeiro (Viveiro) o 13 de marzo de 1912 e finado no mesmo concello en 1995, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Mariñeiro. Na II República foi membro do Sindicato Único de Oficios Varios de Viveiro, afecto á CNT. Cando aconteceu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou nos intentos de resistencia ao golpe, marchou a Coruña, e despois botouse ao monte con José Neira Fernández. Foi xulgado en Ferrol por rebelión militar e declarado en rebeldía. Afiliouse ao PCE en 1942. Logo da morte de Neira pertenceu á III Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia, onde estivo destinado á partida que operou na Terra de Melide e a Ulloa comandada por Ramón Rodríguez Varela "Curuxás", e despois á IV Agrupación no grupo de Leonardo Gómez Pérez. O 13 de decembro de 1946 logrou marchar rumbo a Francia xunto a outros 21 guerrilleiros na evasión do *Santa Teresa*. Instalouse en Grenoble. Finou en Viveiro en 1995.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha en Represión franquista en Lugo
Entognatos

A dos **entognatos** ou entógnatos (*Entognatha*) é unha pequena e antiga clase de artrópodos ametábolos (é dicir, que non presentan metamorfose) que, xunto cos insectos, constitúen o taxon dos hexápodos.

O taxon, probabelmente parafilético ou polifilético, contén soamente tres ordes (hoxe clases): colémbolos, dipluros e proturos.

Estes animais están caracterizados por teren as súas pezas bucais pechadas dentro dunha bolsa situada debaixo da cabeza, ao que alude o seu nome, e o que os diferenza da outra clase, a dos insectos, nas que as pezas bucais son externas (exognatos).

Son ápteros (é dicir, non teñen ás), e algúns non teñen ollos nin antenas.

Estes tres grupos foron historicamente unidos na orde dos tisanuros para formaren a clase dos apterigotos, pero comprobouse máis tarde que as características parecidas destes evolucionaran independentemente a partir das dos insectos.

## Taxonomía 
### Descrición 
A orde foi descrita en 1891 polo zoólogo austríaco Rudolf Ritter von Stummer-Traunfels, no seu traballo *Vergleichende Untersuchungen über die Mundwerkzeuge der Thysanura und Collembolen*, publicado pola Sitzungsberichte der Kaiserliche Akademie der Wissenschaften in Wien, pp. 216-234.

### Etimoloxía 
O nome científico *Entognatha* está  pormado polo elemento *ento-*, derivado do adverbio do grego antigo ἐντός *entós*, 'dentro' e o substantivo do grego antigo γνάθος *gnáthos*, 'mandíbula'. Literalmente: 'os que teñen as mandíbulas pechadas'.

### Antiga clasificación 
Esta clase xa non se utiliza, e cada unha das súas ordes foi elevada ao rango de clase:

* *Collembola* Lubbock, 1870
* *Diplura* Börner, 1904
* *Protura* Silvestri, 1907

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Averof M. & Akam M. (1995): "Insect-crustacean relationships: insights from comparative developmental and molecular studies. *Philos. Trans. R. Soc. Lond.* B, **347**: 293-303.
* Börner, C. (1904): "Zur Systematic der Hexapoden". *Zoologischer Anzeiger*, vol. 27, pp.&nbsp;511–533.
* Brusca, Richard C., & Gary J. Brusca (2005): *Invertebrados*. 2ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana de España. ISBN 978-84-486-0246-8.
* Cameron S. L., Miller K. B., D'Haese C. A., Whiting M. F. & Barker S.C. (2004): "Mitochondrial genome data alone are not enough to unambiguously resolve the relationships of Entognatha, Insecta and Crustacea sensu lato (Arthropoda)". *Cladistics*, **20**: 534-557.
* 
* Rupppert, E. E.; R. S. Fox & R. D. Barnes (2004): *Invertebrate Zoology* 7ª ed. Stamford, Connecticut (EE.UU.): Brooks/Cole. ISBN 0-03-025982-7.
* Stummer-Traunfels, R. (1891): *Vergleichende Untersuchungen über die Mundwerkzeuge der Thysanura und Collembolen*. Sitzungsberichte der Kaiserliche Akademie der Wissenschaften in Wien.

### Outros artigos 
* Apterigotos
* Colémbolos
* Dipluros
* Proturos
* Hexápodos

### Ligazóns externas 
* Entognatha no ITIS.
Túpac Katari

**Julián Apaza Nina**, máis coñecido como **Túpac Catari**, **Túpaj Katari**, ou simplemente **Katari**, nado en Ayo Ayo, provincia de Sica Sica, Vicerreinado do Perú, 1750, e finado na Paz o 15 de novembro de 1781, foi un indíxena aimará, líder das actividades independentistas de Bolivia e dunha rebelión indíxena contra o Imperio español a comezos da década de 1780. A súa irmá Gregoria Apaza, e a súa muller Bartolina Sisa, participaron na rebelión ó seu carón.

Polos seus esforzos, a súa derrota, tortura e brutal execución, (estirado polas extremidades até ser desmembrado), Túpac Katari é lembrado  como un heroe polos movementos indíxenas da Bolivia moderna, que chaman á súa filosofía política *Katarismo*. Un grupo guerrilleiro boliviano, o Exército Guerrilleiro Túpac Katari, leva ese nome na súa honra.

## Traxectoria 
[miniatura|100px|[Wiphala de Túpac Katari.]]
Fillo dun mineiro que morreu nas minas de Potosí. Logo de quedar orfo na súa adolescencia, comezou a servir como axudante de cura, converténdose en campaneiro grazas ó seu tío Manuel, curaca dunha comunidade veciña a Ayo Ayo, chegando a ser campaneiro oficial da igrexa do poboado. Logo traballou dous anos como peón na mina de San Cristóbal, de Oruro, ó principio como barreteiro e logo carrexando anacos de mineral. Alí coñeceu o sufrimento doutros indíxenas e comezou a proclamar a necesidade de rebelarse.

Trasladouse a Sica Sica onde traballou como panadeiro e onde coñeceu á súa compañeira Bartolina Sisa. Máis tarde foi comerciante ambulante até A Paz, estudando a forma de pensar dos indíxenas, mestizos e cholos, observando especialmente o seu descontento crecente ante a explotación colonial.

Foi secundado na súa loita pola súa esposa, Bartolina Sisa, e a súa irmá máis nova Gregoria Apaza. Adoptou o pseudónimo de *Túpac Katari* en homenaxe ao cacique-Inca rebelde Túpac Amaru II (1738-1781) que se levantou en Cuzco; e Tomás Catari (1740-1781), cacique de Chayanta.

## Notas
Leonardo Gómez Pérez

**Leonardo Gómez Pérez**, coñecido polo alcume de **Trancas**, nado en Ferrol o 22 de abril de 1914 e finado no Rego (Bravos, Ourol) o 16 de setembro de 1949, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Electricista de Viveiro. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 pasou a Asturias e ingresou nas Milicias Populares en Sograndio (Oviedo) o 17 de novembro. Coa caída de Asturias regresou á súa terra e incorporouse ao grupo Neira. O 17 de febreiro de 1943 escapou con Antonio Molins Valls a unha redada da policía en Ferrol na que foi detido o seu curmán Eugenio Bernal Pérez.

En 1945 era membro da III Agrupación da Federación de Guerrillas de León-Galicia, comandada por Manuel Castro Tellado, que actuaba na zona sueste da provincia de Lugo. Foi un dos xefes militares da III Agrupación e participou en varias accións na área de Viveiro, entre elas o axustizamento do xefe da Falange de Viveiro, Manuel Trobo Rivera, con Evaristo Candelas Pérez o 13 de xaneiro de 1946. Non tomou parte na evasión do *Santa Teresa*.

O 8 de setembro de 1948, a Garda Civil de Ortigueira cercou unha casa de Ambosores na que se refuxiaba Leonardo Gómez con Vicente Peña Tarrasa e outros tres guerrilleiros; no tiroteo mataron o propietario Jesús López Bouza e o seu criado José Durán Souto, logrando fuxir os guerrilleiros. Foi abatido nunha emboscada no Rego (Bravos, Ourol) o 16 de setembro de 1949. A súa parella foi apresada ese mesmo día en Vilabuín (Miñotos). Os seus compañeiros fusilaron o falanxista e alguacil de Ourol, Eugenio Arias Casal, acusado de colaborar na morte de Leonardo.
## Vida persoal 
Coa súa primeira parella, tivo un fillo, José López Varela, nado na Redonda (Mugardos) en marzo de 1935.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Linguas witoto

As **linguas witoto** (ou uitoto) son unha familia de linguas indíxenas americanas que se falan en Colombia e no Perú. Está formada por 7 linguas, das cales 4 están mortas. O witoto está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Linguas da familia 
A familia witoto está formada polas seguintes linguas:
* Ocaina (okaina) *Departamento de Loreto, Perú; Amazonas, Colombia*
* Witoto
** Nipode (nüpode, nüpode witoto) *Perú*
** Meneca-murui
*** Meneca (meneka, witoto muinane, minica witoto, mɨnɨca) *Amazonas, Colombia; Perú* 2&nbsp;500 falantes (1997) 
*** Murui (bue, mɨca, witoto murui) *Perú; Putumayo e Amazonas, Colombia* 2&nbsp;000-2&nbsp;800 (1997)
* Nonuya (nonuña, nyonuhu, achiote, achote) *Amazonas, Colombia; Departamento de Loreto, Perú* **??**
* Andoquero (andokero) *Amazonas, Colombia* lingua morta **??** *(†)*
* Coeruna (koeruna) *Amazonas, Brasil* **??** *(†)*
* Coixoma (koihoma, koto, coto, orejón) *Departamento de Loreto, Perú* **??** *(†)*
(†) = lingua morta

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
* Campbell, Lyle. (1997). *American Indian languages: The historical linguistics of Native America*. Nova York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-509427-5.
* Kaufman, Terrence. (1994). The native languages of South America. In C. Mosley & R. E. Asher (Eds.), ''Atlas of the world's languages'' (pp.&nbsp;46–76). Londres: Routledge.
* Fichas de lengua Uitoto. Lenguas de Colombia Fev. 2015
Cefalocáridos

A dos **cefalocáridos** (*Cephalocarida*) é unha pequena clase de crustáceos que comprende tan só 10 especies bentónicas. que comprende cinco xéneros.

*'*Clase *Cephalocarida'''* Sanders, 1955
:* Orde *Brachypoda* Birshteyn, 1960
:** Familia *Hutchinsoniellidae* Sanders, 1955 
:*** Xénero *Chiltoniella* Knox & Fenwick, 1977
:*** Xénero *Hampsonellus* Hessler & Wakabara, 2000
:*** Xénero *Hutchinsoniella* Sanders, 1955
:*** Xénero *Lightiella* Jones, 1961
:*** Xénero *Sandersiella* Shiino, 1965

### Filoxenia 
Os *Remipedia* e os *Cephalocarida* forman parte dun clado denominado *Xenocarida*. Os xenocáridos propuxéronse como o clado irmán dos *Hexapoda*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Brusca, R. C. & Brusca, G. J. (2005): *Invertebrados'', 2ª edición. Madrid: McGraw-Hill-Interamericana. ISBN 0-87893-097-3.

### Outros artigos 
* Crustáceos
* Etomostráceos

### Ligazóns externas 
* Cephalocarida no WoRMS.
* Cephalocarida Sanders, 1955 no ITIS.
* Cephalocarida no Tree of Life. 
* Class Cephalocarida Sanders 1955  en Fossilworks.
* Cephalocarida na ADW.
* Cephalocarida na EOL.
* Cephalocarida no NCBI.