Solenoideos

A dos **solenoideos** (*Solenoidea*) é unha superfamilia de moluscos bivalvos da orde dos veneroides, coñecidos popularmente como **navallas** e **longueiróns**.

Son mariscos moi apreciados gastronomicamente en Asia e en Europa, e tamén se utilizan como carnada para a pesca de certas especies de peixes.

## Características 
Os solenoideos ou navallas son bivalvos coa cuncha de forma alongada e simétrica. As valvas son lisas e articuladas entre elas en toda a súa lonxitude. Nun dos extremos da cuncha encóntrase a cabeza atrofiada e, no outro, o pé en forma de machada.

## Taxonomía 
Para a maioría dos autores a superfamilia comprende dúas familias:
miniatura|250px|Vista por un extremo.
* '*Superfamilia *Solenoidea'''*
** Familia *Pharidae* H. Adams & A. Adams, 1856
** Familia *Solenidae* Lamarck, 1809

Porén, o *National Center for Biotechnology Information* (NCBI) estadounidense considera tres:

* *'Superfamilia *Solenoidea*'*
** Familia *Cultellidae* Davies, 1935 
** Familia *Pharidae* H. Adams & A. Adams, 1856
** Familia *Solenidae* Lamarck, 1809

Para os máis dos autores, as especies da familia dos *Cultellidae* estarían integradas na familia dos *Pharidae*. só recolle tres:
:* *Ensis ensis*, á que lle dá o nome de **navalla**, admitindo como sinónimos numerosos nomes recollidos da *Nomenclatura* de Ríos Panisse para *Solen vagina*, entre eles **longueirón**.
:* *Ensis siliqua*, á que adxudica o nome de **longueirón**, admitindo como sinónimos *carabela* e *linqueirón*, pero tamén **navalla**, e
:* *Solen marginatus*, para o que escolle dous nomes, **longueirón** e **longueirón vello** (este último non recollido por Ríos Panisse), ademais de moitos outros, entre eles **navalla**.
: É dicir que, para esta autora, son aplicábeis os nomes de **navalla** e **longueirón** para as tres especies por ela recollidas, aínda que sexan de dous xéneros diferentes. (Pola contra, a RAG distingue entre **navalla**, nome que dá a *Ensis ensis*, e **longueirón**, que reserva para *Ensis siliqua*, aínda que sexan especies do mesmo xénero).

* Na máis moderna *Guía dos moluscos de Galicia*, de Emilio Rolán e Jorge Otero-Schmitt, estes autores recollen as seguintes especies, para as que dan os nomes que se indican:

::* *Ensis arcuatus* (os mesmos nomes que para *Solen marginatus* e, ademais, o de *caramela*) 
::* *Ensis ensis* (no se indica nome)
::* *Ensis minor* (non se indica nome)
::* *Ensis siliqua* (os mesmos nomes que para *Solen marginatus* e, ademais, o de *caramela*)
::* *Pharus legumen* (non se indica nome)
::* *Solen marginatus* (*carallote*, *carallete*, **navalla** e **longueirón**)

* O *Vocabulario multilingüe* dos profesores Lahuerta e Vázquez, que non recolle só as especies propias das nosas augas, senón moitas outras de distribución mundial que son de interese pesqueiro, e que conta coa colaboración do Termigal para o tratamento lingüístico e terminolóxico, podemos ver:
: – Xénero *Cultellus*
::* *Cultellus tenuis* – **longueirón africano**
: – Xénero *Ensis*
::* *Ensis directus* – **navalla de América do Norte** 
::* *Ensis ensis* – **navalla**
::* *Ensis gorensis* – **navalla de Gorea**
::* *Ensis siliqua* – **longueirón**
: – Xénero *Pharus*
::* *Pharus legumen* – **navallón**
: – Xénero *Siliqua*
::* *Siliqua patula* – **longueirón de Alasca**
: – Xénero *Solecurtus*
::* *Solecurtus strigilatus* – **navallón curto raspado**
: – Xénero *Solen*
::* *Solen capensis* – **longueirón do Cabo**
::* *Solen guineensis* – **longueirón de Guinea** 
::* *Solen margiunatus* – **longueirón vello**
::* *Solen oblicuus* – **longueirón antillano**
: – Xénero *Tagelus* 
::* *Tagelus adansonii* – **navallón de Adanson**
::* *Tagelus plebeius* – **navallón macizo**

Estes autores parecen decantarse por reservar o termo común **navalla** para o xénero *Ensis* (e especies similares doutros xéneros), e o de **longueirón** para *Solen* (e especies similares doutros xéneros); iso si, coa contradición de que *Ensis siliqua* é o longueirón propiamente dito
 
* Por último, no *Dicionario de alimentación e restauración*, coordinado por Manuel González González e editado pola Xunta de Galicia en 2012 se lle dan ás especies galegas os nomes:

::* *Ensis ensis* – navalla
::* *Ensis siliqua* – longueirón
::* *Solen marginata* – longueirón vello 
 
## Marisqueo 
As navallas viven en praias de area grosa nas zonas infrealitoral e mediolitoral, onde están enterrados até os 40 ou 50&nbsp;cm de profundidade. Son fáciles de encontrar na marea baixa pola presenza de pequenos orificios en forma de oito.

En Galicia o marisqueo pode realizarse ben mediante unha arte de tracción mecánica que se serve dun angazo denominado rastro da navalla, ben botando sal nos buratos que quedan ao descuberto coa marea baixa, facendo que a concentración de sal sexa demasiado elevada e que o animal saia do seu agocho para escapar a este medio hostil, ou ben metendo un ferro nos buratos.

Este último procedemento precisa certa destreza, pois, unha vez descuberto o burato, crávase de súpeto un peculiar pau denominado fisga ou gancha introducíndoo entre as valvas, de xeito que a navalla, ao sentir a presión e pechalas, se aferra a ela, podendo así o mariscador tirar da fisga e deixar o bivalvo ao descuberto.

Hoxe en día tamén é habitual a súa captura por mergullo a pulmón, método máis selectivo e que non dana o medio ambiente mariño.

## Usos 
### Cociña 
[miniatura|200px|***Navajas*** da especie *[Solen marginatus* no mercado deLa Boqueria, Barcelona.]]

As navallas cocíñanse amplamente en Asia e Europa, aínda que nesta última rexión o seu consumo fíxose bastante raro nos últimos anos debido a un cambio nas actitudes dos consumidores, excepto en España e singularmente en Galicia, onde cada vez son máis apreciadas.

Cocíñanse de forma moi directa, asadas á grella ou á prancha, a miúdo salteadas con aceite, allo, herbas aromáticas, e chiles ou con salsa de soia, dependendo do país. En Galicia adoitan facerse grellados ou abertos á prancha, adobados con aceite, allo e zume de limón.

Poden conxelarse, e a súa carne segue sendo firme despois de desconxelalas.

Segundo Cunqueiro, falando dos bivalvos,

E que 

### Carnada para a a pesca 
As navallas tamén se empregan como carnada para a pesca de, entre outros peixes, a dourada (*Sparis aurata*) e outros espáridos ou a robaliza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Cunqueiro, Á. (1973): *A cociña galega*. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-7154-181-5.
* González González, M., coord. (2012): *Dicionario de alimentación e restauración.* Santiago de Compostela: Xunta de Galicia. Termigal. ISBN 978-84-453-5056-0.
* Lahuerta Mouriño, Fernando e Francisco X. Vázquez Álvarez (2000): *Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos*. Santiago: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-2913-8.
* Ramonell, R. (1986): *Guía dos mariscos de Galicia*. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-7154-506-3. 
* Ríos Panisse, Mª del Carmen (1977): *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia. I. Invertebrados y peces.* Verba, Anejo 7. Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela. ISBN 84-7191-008-X.
* Rolán, R. e Jorge Otero-Schmitt (1996): *Guía dos moluscos de Galicia*. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-072-1.

### Outros artigos 
* Bivalvos
* Veneroides
* Lista de bivalvos de Galicia

### Ligazóns externas 
* Pescadegalicia.com Xunta de Galicia. 
* *Solenoidea'' en ADW.