Citrus maxima

A ***Citrus maxima*** é unha árbore perennifolia da familia das Rutaceae orixinaria do sueste asiático e cultivada polo seu froito. É unha das tres especies, xunto coa cidreira e a mandarineira, da que se derivan todos os cítricos coñecidos. 

## Nome 
O nome galego e portugués é **zamboa**. En xaponés o seu nome é **zamboa** ou **zambón** (ザンボア,  en kanji 朱欒), unha das palabras xaponesas de orixe galego-portuguesa.

O froito ás veces é confundido coa lumia, e é coñecido ás veces como pomelo; con todo, cómpre non confundir co verdadeiro pomelo (*Citrus × paradisi*).

## Morfoloxía 
esquerda|miniatura|Interior do froito da Citrus maxima

A *C. maxima* é unha árbore de 5 a 15 m de altura, co fuste retorcido e ramaxe irregular e densa. Ás veces espiñento nos rebentos novos, e mostra unha pilosidade distintiva. As follas son simples, alternadas, de oblongas a ovaladas, de até 20&nbsp;cm de longo, de superficie coriácea e cor verde escura pola face e máis clara e pilosa polo envés. Produce flores hermafroditas, fragrantes, solitarias ou en acios terminais de até 10 flores, de 4 a 5 pétalos, cos estames brancos moi visíbeis e anteras de cor laranxa.

A *Citrus maxima* é o membro da familia *Citrus* co froito máis grande, xa que este pode medrar ata 30&nbsp;cm de diámetro e pesar ata 10&nbsp;kg. Ao contrario dos outros cítricos, o seu froito non é esférico ou lixeiramente aplanado, senón que presenta un aspecto piriforme, oblongo ou globoso. A casca é suave e grosa, de cor amarela ou verdella, ás veces, rosada; con glándulas oleosas pequenas pero ben visíbeis e lixeiramente pubescente. Típico do froito desta especie é abundante presenza baixo da pel dunha materia branca esponxosa  (chamada o *albedo*), que, como na maioría dos cítricos non é comestible; de feito, de albedo está formada toda a parte superior do froito, é dicir, a parte estreita da "pera". A polpa pode ir dunha cor amarela pálida a rosa e mesmo chegar ao vermello. Ten de 11 a 18 dentes, moi grandes, zumarentos, doces ou acedos segundo a variedade, lixeiramente amargos. Cada dente contén sementes, normalmente pequenas e escasas.

## Usos 
O froito, moi común na China, onde se consome ao natural ou confeitado, utilízase tamén para a produción de zume (en Israel) e para condimentar ensaladas de froita ou verduras. A casca, pola súa parte, é empregada na industria para a obtención de aceites esenciais. Ademais, coas follas faise en Asia unha decocción curativa para úlcera e as feridas.

## Historia 
A *Citrus maxima* é nativa do sur de Asia e Malaisia, onde é coñecida desde hai máis de catro mil anos. Foi introducida ao redor do 100 a.C. na China, onde se estendeu e continúa a crecer, mesmo espontaneamente ás beiras dos ríos. Cultívase nas rexións do sur (Jiangsu, Jiangxi, Fujian) e, maiormente, en Tailandia. Tamén hai plantacións en Taiwán e no Xapón, no sur da India, Malaisia, Indonesia, Nova Guinea e Tahití.

Alén de en Asia, é cultivada en California, en Israel e América do Sur.

A *Citrus maxima* foi introducida en Xamaica no século XVIII polo capitán inglés Shaddock, que ademais deu localmente o seu nome á froita.

## Valores nutricionais 
O froito da *Citrus maxima* ten cerca de 30-40 Kcal por cada 100g. Ten un baixo contido de proteínas e lípidos, as calorías proveñen sobre todo dos glícidos simples, en particular, da frutosa. Ten un alto contido de vitamina C, ao redor de 60&nbsp;mg, un bo contido de vitamina A e trazos de B1, B2, B3 e B6. A vitamina C axuda na asimilación e a absorción de ferro.

Entre os sales minerais destaca o potasio. Contén ademais ácido fólico e betacaroteno.

## Galería de imaxes 

File:Pummelos.jpg|Froitos da *Citrus maxima*
File:Pummelo_sectioned.jpg|Froito seccionado
File:Pomelo flesh.jpg|A polpa do froito
File:Pomelo flower.jpg|Flores da *Citrus maxima*
File:Citrus maxima0.jpg|Froito na árbore
File:Pomelo3.jpg|Froito na árbore, Illas Filipinas
File:Xiancun - pomelo orchards - DSCF4064.JPG|Plantacións en Fujian, China

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Pomelo Nutrition Information from USDA SR 22 database
* Pomelo: The "lucky" giant citrus