Marco Polo

**Marco Polo**, nado en Venecia c. 15 de setembro de 1254 e finado tamén en Venecia o 9 de xaneiro de 1324, foi un comerciante, explorador e escritor italiano da República de Venecia. que viaxou por Asia ao longo da ruta da seda entre 1271 e 1295. As súas viaxes recóllense no libro *As viaxes de Marco Polo* (tamén coñecido como *Libro das Marabillas do Mundo* ou *Il Milione* en italiano, c. 1300), que describía aos europeos a entón misteriosa cultura e o funcionamento interno do mundo oriental, incluídas a riqueza e o gran tamaño do Imperio Mongol e a China da dinastía Yuan, ofrecéndolles a primeira visión completa da China, Persia, India, Xapón e outras cidades e países asiáticos.

Nado en Venecia, Marco aprendeu o comercio grazas ao seu pai e ao seu tío, Niccolò e Maffeo, que viaxaron por Asia e coñeceron a Khublai Khan. En 1269, regresaron a Venecia para atoparse por primeira vez con Marco. Os tres emprenderon unha viaxe épica a Asia, explorando moitos lugares ao longo da ruta da seda ata chegar a Catai (China). Foron recibidos pola corte real de Khublai Khan, que quedou impresionado pola intelixencia e humildade de Marco. Marco foi nomeado emisario de Khan no estranxeiro, e foi enviado en numerosas misións diplomáticas por todo o imperio e o sueste asiático, como nas actuais Myanmar, India, Indonesia, Sri Lanka e Vietnam. Como parte deste nomeamento, Marco tamén viaxou cumpridamente polo interior da China, vivindo nas terras do emperador durante 17 anos e vendo moitas cousas que ata entón eran descoñecidas para os europeos. Cara a 1291, os Polos tamén se ofreceron a acompañar á princesa mongol Kököchin a Persia; chegaron cara a 1293. Tras deixar á princesa, viaxaron por terra a Constantinopla e logo a Venecia, regresando a casa ao cabo de 24 anos. O seu libro de viaxes inspirou a Cristovo Colón e a moitos outros viaxeiros. Tamén influíu na cartografía europea, dando lugar á introdución do Atlas Catalán e do mapamundi de Fra Mauro.

## Traxectoria 
### Orixe familiar 
Marco Polo naceu en 1254 en Venecia.  O seu primeiro antepasado coñecido foi un tío avó, Marco Polo (o maior) de Venecia, pediu diñeiro prestado e comandou un barco en Constantinopla. O seu avó, Andrea Polo, da parroquia de San Felice, tivo tres fillos: Marco "o maior", Maffeo e Niccolò (pai de Marco). Esta xenealoxía, descrita por Ramusio, non goza de aceptación universal, xa que non existen probas adicionais que a apoien.
[miniatura|upright|esquerda|Mosaico de Marco Polo exposto no Palacio Doria-Tursi, [Xénova, Italia]]

Algunhas fontes croatas afirman que os antepasados de Polo eran de orixe dálmata, pero a maioría dos historiadores considérano infundado, xa que a familia Polo vivía en Venecia desde o ano 971.

### Alcume '** 
miniatura|upright|, Venecia, xunto á casa de Polo, debe o seu nome ao alcume de Polo,
[miniatura|upright|Placa conmemorativa no sitio da casa Polo en Venecia, parte do [Teatro Malibran que se construíu sobre a casa de Polo]].
Marco Polo aparece mencionado nos arquivos da República de Venecia como ,
 que significa Marco Polo da  (distrito) da igrexa San Giovanni Grisostomo.

Con todo, tamén foi alcumado en vida **' (que en italiano significa literalmente "Millón"). De feito, o título italiano do seu libro era '''', que significa "O libro de Marco Polo, alcumado '{'"}}. Segundo o humanista do século XV Giovanni Battista Ramusio, os seus concidadáns adxudicáronlle este alcume cando regresou a Venecia porque non paraba de dicir que as riquezas de Khublai Khan contábanse por millóns. Máis concretamente, alcumarono . (Señor Marco Millóns).

Con todo, como tamén o seu pai Niccolò era alcumado , o filólogo do século XIX Luigi Foscolo Benedetto estaba convencido de que  era unha versión abreviada de , e que este alcume utilizábase para distinguir a rama de Niccolò e Marco doutras familias Polo.

### Vida temperá e viaxes por Asia 
O seu pai, Niccolò Polo, comerciante, comerciaba co Próximo Oriente, enriquecéndose e alcanzou gran prestixio. Niccolò e o seu irmán Maffeo emprenderon unha viaxe comercial antes do nacemento de Marco. Segundo *As viaxes de Marco Polo*, atravesaron gran parte de Asia e reuníronse con Khublai Khan, gobernante mongol e fundador da dinastía Yuan. A súa decisión de abandonar Constantinopla resultou oportuna. En 1261, Miguel VIII Paleólogo, gobernante do Imperio de Nicea, tomou Constantinopla, queimou o barrio veneciano e restableceu o Imperio Bizantino. Os cidadáns venecianos capturados foron cegados, mentres que moitos dos que lograron escapar pereceron a bordo de barcos de refuxiados sobrecargados que fuxían cara a outras colonias venecianas no mar Exeo.

Non se sabe case nada da infancia de Marco Polo ata os quince anos, salvo que probablemente pasou parte da súa nenez en Venecia.

Continuaron por terra ata chegar ao lugar do Khublai Khan en Shangdu, China (entón coñecida como Catai). Para entón, Marco tiña 21 anos. Impresionado pola intelixencia e humildade de Marco, Khan nomeouno o seu emisario estranxeiro na India e Myanmar. Foi enviado en numerosas misións diplomáticas por todo o seu imperio e no sueste asiático, (como nas actuais Indonesia, Sri Lanka e Vietnam), Con todo, cara a 1291, finalmente concedeulles o permiso, confiando aos Polos o seu último deber: acompañar á princesa mongol Kököchin, que se convertería na consorte de Arghun Khan, en Persia (véxase a sección *Narrativa*). Tras deixar á princesa, os Polos viaxaron por terra a Constantinopla. Máis tarde decidiron regresar ao seu fogar. Polo armou unha galera equipada cun trabuquete para unirse á guerra. Probablemente foi capturado polos xenoveses nunha escaramuza en 1296, fronte á costa de Anatolia entre Adana e o golfo de Alexandreta. (e non durante a batalla de Curzola (setembro de 1298), fronte á costa dálmata, unha afirmación que se debe a unha tradición posterior (século XVI) recollida por Giovanni Battista Ramusio).

Pasou varios meses do seu encarceramento ditando un relato detallado das súas viaxes a un compañeiro de prisión, Rustichello da Pisa, O orixinal perdeuse e consérvanse varias versións, con frecuencia contraditorias, das traducións. O libro converteuse de inmediato nun éxito. As historias do libro foron consideradas fantasiosas polos seus contemporáneos.

Polo foi finalmente liberado do seu cativerio en agosto de 1299,

Pietro d'Abano filósofo, médico e astrólogo afincado en Padua, relata falar con Marco Polo sobre o que observara na bóveda celeste durante as súas viaxes. Marco contoulle que durante a súa viaxe de regreso ao Mar da China Meridional, divisara o que describe nun debuxo como unha estrela "con forma de saco" (en latín: *ut sacco*) cunha gran cola (*magna habens caudam*), moi probablemente un cometa. Os astrónomos coinciden en que non se avistaron cometas en Europa a finais do século XIII, pero existen rexistros sobre un cometa avistado na China e Indonesia en 1293. Curiosamente, esta circunstancia non aparece en Libro de viaxes de Polo. Pedro D'Abano conservou o debuxo no seu volume "Conciliator Differentiarum, quæ inter Philosophos et Medicos Versantur". Marco Polo entregou a Pietro outras observacións astronómicas que realizou no hemisferio sur, así como unha descrición do rinoceronte de Sumatra, que se recollen no *Conciliator*. e a quen Polo legou 100 liras de denarios venecianos.

Repartiu o resto do seu patrimonio, incluídas varias propiedades, entre particulares, institucións relixiosas e todas as confrarías e irmandades ás que pertencía. Tamén condonou múltiples débedas, entre elas 300&nbsp;liras que lle debía a súa cuñada, e outras polo convento de San Giovanni, San Paolo da Orde de Predicadores, e un clérigo chamado freire. Benvenuto. Ordenou pagar 220&nbsp;sólidos a Giovanni Giustiniani polo seu traballo como notario e as súas oracións.

O testamento non foi asinado por Polo, senón que foi validado pola entón pertinente regula "signum manus", pola que o testador só tiña que tocar o documento para que fose legalmente válido. Debido á lei veneciana que establece que o día termina á tardiña, non se pode determinar a data exacta da morte de Marco Polo, pero segundo algúns estudosos foi entre os atardeceres do 8 e 9 de xaneiro de 1324. A Biblioteca Marciana, que conserva a copia orixinal do seu testamento, dátao o 9 de xaneiro de 1323 e dá como data da súa morte xuño de 1324.

Polo relatou as súas memorias oralmente a Rustichello de Pisa mentres ambos eran prisioneiros da República de Xénova. Rustichello escribiu *Le Divisament dou monde* en francoveneciano. Probablemente, a idea era crear un manual para comerciantes, esencialmente un texto sobre pesos, medidas e distancias.

O manuscrito máis antigo que se conserva está redactado en francés antigo fortemente aderezado con italiano; Segundo o erudito italiano Luigi Foscolo Benedetto, este texto "F" é o texto orixinal básico, que corrixiu comparándoo co italiano algo máis detallado de Giovanni Battista Ramusio, xunto cun manuscrito latino da Biblioteca Ambrosiana.  Outras fontes temperás importantes son R (a tradución italiana de Ramusio, impresa por primeira vez en 1559) e Z (un manuscrito latino do século XV conservado en Toledo, España). A Biblioteca Nacional de Suecia conserva outro manuscrito de Polo en francés antigo, datado cara a 1350.

Un dos primeiros manuscritos ''* foi unha tradución ao latín realizada polo frade dominico Francesco Pipino|it en 1302, poucos anos despois do regreso de Marco a Venecia. Dado que o latín era entón a lingua cultural máis estendida e autorizada, suxírese que o texto de Rustichello foi traducido ao latín por vontade expresa da Orde Dominicana, o que contribuíu á difusión do libro a escala europea.

As edicións publicadas do libro de Polo baséanse en manuscritos individuais, mesturan varias versións ou engaden notas para aclarar, por exemplo na tradución ao inglés de Henry Yule. A tradución ao inglés de 1938 de A. C. Moule e Paul Pelliot baséase nun manuscrito latino atopado na biblioteca da Catedral de Toledo en 1932 e é un 50 % máis longa que outras versións. A popular tradución publicada por *Penguin Books* en 1958 por R. E. Latham combina varios textos para crear un conxunto lexible. A versión de 2016 de Sharon Kinoshita (en) toma como fonte o manuscrito franco-italiano "F", e convida os lectores a "centrarse no texto como produto dunha cultura literaria e comercial europea (e eurasiática) máis ampla", en lugar de en cuestións relacionadas coa veracidade do relato.

## A veracidade da viaxe 
No seu leito de morte, a súa familia pediulle a Marco que confesase o que había de mentiras nas súas historias. Marco negouse, insistindo, *«Só contei a metade do que vin!»*.

Mentres a maioría dos historiadores cren que Marco Polo efectivamente chegou á China, recentemente algúns propoñen que non chegou tan lonxe, e que simplemente contou a información que lles ouvía a outros. Estes escépticos sinalan que, entre outras omisións, o seu relato falla ao non mencionar a escritura chinesa, os palillos, o té, a vendaxe de pés nin a Gran Muralla. Ademais, os arquivos chineses da época non o mencionan, a pesar de que afirmaba ter servido como emisario especial de Kublai Khan, o que resulta insólito, dado o coidado co que se levaban os arquivos na China naquel tempo.

Por outra parte, Marco describe outros aspectos da vida no Afastado Oriente con moito detalle: o papel moeda, o Gran Canal, a estrutura do exército mongol, os tigres e o sistema postal imperial. Tamén se refire ao Xapón polo seu nome chinés, *Zipang* ou Cipango. Isto está considerado normalmente a primeira mención do Xapón na literatura occidental.

## Impacto histórico 
Aínda que os Polo non foron os primeiros europeos en chegar a China por terra, grazas ao libro de Marco a súa viaxe foi a primeira en ser coñecida amplamente e a mellor documentada ata entón.

A lenda conta que Marco Polo introduciu en Italia algúns produtos da China, entre eles os xeados, a piñata e a pasta, especialmente os espaguetes. Porén, esta lenda está moi cuestionada. Por exemplo, hai probas de que a pasta xa se coñecía en Grecia e Italia dende a antigüidade.

O libro escrito por Marco Polo, a pesar de que moitas das súas aseveracións se puxeron en dúbida naquela época, inspirou a moitos viaxeiros e exploradores.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*  (Article republished in 2006 World Almanac Books, available online from History.com)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### Outros artigos 
* Rabban Bar Sauma
* Ruta da seda

### Ligazóns externas 
* Categoría en Open Directory *(en inglés)*
* As viaxes de Marco Polo *(en inglés)*
* A casa de Marko Polo en Korčula *(en inglés)*
* Selos de Marco Polo *(en inglés)*
* A *Descrición do Mundo* de Marco Polo, do libro de Frances Wood *¿Foi Marco Polo á China?* *(en inglés)*
*  *(en inglés)''