Ascaridíase

miniatura|300px|*Ascaris lumbricoides*, especie parasita do home
A **ascaridíase** é unha enfermidade parasitaria provocada polas ascárides, vermes redondos que parasitan o intestino delgado do home e diferentes animais. As ascárides pertencen ó Filo *Nematoda*, que inclúe distintas familias de vermes parasitos do tracto intestinal, do sistema linfático ou das vísceras. Popularmente coñécense polos nomes de *lombrigas* ou, simplemente, *vermes*.

Trátase dunha parasitose moi común (estímase que afecta ó 20% da poboación mundial http://www.cdc.gov/parasites/ascariasis/index.html), especialmente nos países ou rexións subdesenvolvidas e durante a infancia. Debe diferenciarse da oxiuríase, outra parasitose intestinal, producida polo nematodo *Enterobius vermicularis*, menor de 1&nbsp;cm de lonxitude; e das helmintíases ou teníases, provocadas por vermes planos (tenias).

## Etioloxía
As diferentes especies da familia *Ascarididae* (xéneros *Ascaris*, *Baylisascaris*, *Crossophorus*, *Ophidascaris*, *Parascaris*, *Toxascaris*, *Toxocara* etc.) parasitan diferentes especies animais, mostrando especificidade polo vertebrado hospedador. Aínda así son posibles contaxios cruzados entre animais domésticos e o home, o que converte a enfermidade, nalgúns casos, nunha zoonose.

miniatura|300px|Ciclo biolóxico das ascárides
A especie tipo é o *Ascaris lumbricoides*, que afecta o home. En estado adulto poden chegar a medir 15–25&nbsp;cm de lonxitude, os machos, e 25–35&nbsp;cm as femias, alcanzando o grosor dun lapis, e vivir ata dous anos. Alcanzan a madurez ós 2-3 meses da inxestión dos ovos.

O contaxio prodúcese por vía fecal-oral, por tocar a boca ou os alimentos despois de tocar feces contaminadas. Pode producirse tamén por vía alimentaria, ó inxerir alimentos regados con augas fecais humanas ou lavados con augas contaminadas. En calquera caso, asóciase a unhas condicións hixiénicas deficientes ou a unha hixiene descoidada (razón pola que é unha enfermidade máis frecuente na infancia).

Xa no intestino, os ovos eclosionan e liberan as larvas, que atravesan a parede intestinal e, a través do torrente circulatorio, chegan ó fígado e ós pulmóns. As larvas soben pola árbore bronquial ata a farinxe e son deglutidas, para regresar ó aparato dixestivo. De novo no intestino, maduran, reprodúcense e comezan a poñer ovos, ata 200.000 ovos diarios. Os ovos son expulsados coas feces e son inxeridos polo mesmo ou por un novo hospedador. Fóra do corpo, son infecciosos ó cabo dos 18 días e durante varias semanas.

## Patoxenia
Trátase dunha enfermidade normalmente leve que frecuentemente non produce síntomas ou estes son inespecíficos. Só cando a parasitación é intensa pode ter consecuencias graves como, por exemplo, unha obstrución intestinal. O cadro clínico varía de forma gradual, segundo medra e se multiplica o parasito.

Os síntomas iniciais adoitan consistir nunha inflamación intestinal, con dor difusa. Ó avanza-lo proceso aparece perda de apetito, tose, anemia, palidez, febre e un cadro de malestar xeral. Se o número de lombrices é alto ou o proceso é longo, poden expulsarse lombrigas coas feces ou ó tusir, aparecendo vómitos, dificultade para respirar, dor abdominal, perda de peso e atraso no crecemento. Se os vermes migran cara a vesícula do fel poden producirse cálculos biliares e ictericia.

## Tratamento e prevención
Os medicamentos antiparasitarios habituais son eficaces contra a enfermidade, pero cómpre simultanealos cunhas medidas hixiénicas que aseguren corta-la posibilidade dunha reinfestación: lavar ben as mans, esteriliza-la roupa interior, extrema-la hixiene tralo contacto con cans e gatos etc.

### Tratamentos populares
miniatura|300px|Abrótano macho, *herba lombrigueira*
O abrótano macho (*Artemisia abrotanum*) chámase *herba lombrigueira* porque se usa, en infusión feita con viño, para curalas. Con menos frecuencia danlle tamén este nome de *herba lombrigueira* ou *herba das lombrigas*, polas mesmas propiedades medicinais, ó asente (*Artemisia ansinthium*) ou ao *Tanacetum vulgare*.

Mariño Ferro recolle outros remedios para expulsa-las lombrigas dos meniños: poñerlles ó colo unha bolsiña cos *evanxeos*; unha infusión de incenso, ruda e romeu (en Nigrán); obrigarlle a cheirar unha bóla feita con allo e ruda esmagados, refregando logo con esa pasta a fronte do rapaz (en Sanxenxo); facerlle cruces na tripa cun anaco de unto enfariñado (Marcón, Pontevedra); ou cun hisopo feito con la dos testículos dun carneiro, unto de porco e feluxe da lareira (Narla, Friol).

Ángel García Sanz, veterinario, conta que os peregrinos do camiño de Santiago comían agróns (*Rorippa nasturtium-aquaticum* ) como vermicida.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* GARCÍA SANZ, Ángel: *Plantas medicinales en el Camino de Santiago comunes al hombre y ganado*. Deputación Provincial, Lugo 1993.
* Gran Enciclopedia Galega, tomo I, s. v. *abrótano*.
* MARIÑO FERRO, Xosé Ramón: *La medicina popular interpretada* I. Xerais, Vigo 1985.
* SANTAMARINA, Antón (ed. e dir.): *Diccionario de diccionarios*. Fundación Pedro Barrié de la Maza, Instituto da Lingua Galega, 3ª ed. 2003.
* VARIOS: *Diccionario galego de termos médicos*. Consellería de Educación e Ordenación Universitaria, Santiago de Compostela, 2002.

### Ligazóns externas
* *Nueva vacuna contra las lombrices intestinales* (Consumer.es, 1.02.2009) 
* Ascaridíase (CDC)