Baia

:*Este artigo trata sobre un nome, para o accidente xeográfico véxase **Baía**.*

[miniatura|*Santa Baia*, [John William Waterhouse, 1885]]
**Baia** é un nome propio feminino galego. A súa orixe é o grego Ευλαλια (*Eulalia*) que significa "elocuente, que fala ben". En galego tamén ten as variantes **Eulalia**, **Oalla**, **Balla** e **Alla**. 352 co nome Eulalia, cunha media de idade de 70,6 anos e 21 co nome Alla, cunha media de idade de 47,7 anos.

## Historia do nome 
Baia é a evolución galega do nome culto Eulalia. Este deriva do adxectivo grego *eulalos*, composto de ευ (*eu*, "ben") e λαλεω (*laleo*, "falar"); o significado pode ser interpretado como "o que fala ben", "que fala con dozura", "elocuente". A forma grega do nome sería Ευλαλια (*Eulalia*), aínda que só está documentado o masculino Ευλαλιος (*Eulalios*), latinizado despois tanto ao masculino coma ao feminino.

A difusión do nome débese ao culto ás santas así chamadas, en particular ás dúas mártires españolas, unha de Barcelona e a outra de Mérida. O nome é soado ademais de en España, en Portugal e Francia. En Italia a notoriedade do nome aumentou grazas a unha canción de Quartetto Cetra de 1947, *Eulalia Torricelli da Forlì*. En Inglaterra, en época medieval, *Eulalia* semella confundirse en parte co nome *Ilaria, Hilary*.

En Galicia **Santa Baia** é patroa de multitude de parroquias, polo que debeu ser un nome común na antigüidade. Tamén en Cataluña hai unha gran devoción por Santa Baia ou Eulàlia que é patroa de Barcelona xunto con Nosa Señora da Mercé. Ás veces confúndense as vidas de Santa Baia de Mérida con Santa Baia de Barcelona, nena martirizada a principios do século IV.

O nome Baia/Eulalia foi un nome frecuente na Idade Media en Francia, España e Portugal ("Eulàlia"). Desde os anos 60-70 foi perdendo popularidade, mais os seus hipocorísticos de orixe galega-asturiana: Olaia, Olalla foron gañando popularidade dende aquela en toda España, especialmente no norte (tamén a forma catalá ‘’Laia’’). A forma masculina Eulalio/ Baio está en desuso, tampouco é común a forma galega Baia hoxe en día, sendo a máis común en Galicia a forma Olalla.:
* **Santa Baia de Mérida**, virxe e mártir, 10 de decembro, patroa de multitude de parroquias galegas. Véxase: Parroquias de Galicia baixo a advocación de santa Eulalia.
* **Santa Baia de Barcelona**, virxe e mártir, 12 de febreiro, patroa de Barcelona.

## Variantes noutras linguas 
* Asturiano: Lala, Olalla.
* Aragonés: Olaria
* Castelán: Eulalia, Olalla, Olaya
* Catalán: Eulàlia, Olalla
** Hipocorístico: Laia
* Eslovaco: Eulália
* Esloveno: Evlalija
* Éuscaro: Eulale, Olaia, Eulari.
* Francés: Eulalie
* Galego: Baia, Olalla, Olaia, Alla.
** Variante culta: Eulalia.
* Grego antigo: Ευλαλια (*Eulalia*)
** Masculino: Ευλαλιος (*Eulalios*)
* Húngaro: Eulália
* Inglés: Eulalia
** Hipocorístico: Eula, Lalia
* Latín: Eulalia
** Masculino: Eulalius
* Neerlandés: Eulalia
* Polaco: Eulalia
* Portugués: Eulália
* Ruso: Евлалия (*Evlalija*)

## Persoeiros 
* Baia de Mérida, mártir da época antiga.
* Baia de Barcelona, mártir da época antiga e patroa da cidade.
* Eulalio, 380, antipapa romano.
* Eulalia de Borbón, 1864, infanta de España, filla da Raíña Isabel II. 
* Olaia Fernández Davila, Vigo 1954, política galega do BNG, deputada no congreso de España.
* Eulalia Agrelo Costas, Rianxo 1974, filóloga e ensaísta galega.
* Eulalie Jensen, actriz estadounidense.
* Laia Manetti, actriz italiana.
* Laia Palau, deportista española.
* Eulalio Gutiérrez, político mexicano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes femininos Real Academia Galega
### Outros artigos 
* Santa Baia
* Lista de nomes femininos en galego
* Lista de nomes femininos galegos máis comúns