Cesária Évora

[280px|dereita|miniatura|**Cesária Évora** en [Mindelo, Cabo Verde|Mindelo, a súa terra natal.]]
**Cesária Évora**, nada en Mindelo o 27 de agosto e 1941 e finada na mesma vila o 17 de decembro de 2011, foi unha cantante caboverdiana, coñecida como a *raíña da morna*. e tamén como *a diva dos pés descalzos*, e a intérprete máis coñecida do seu país en todo o mundo.

## Traxectoria 
Cesária Évora naceu na illa de San Vicente, cando esta aínda pertencía a Portugal. Filla dun intérprete de cavaquiño, violín e guitarra, e mais dunha cociñeira, tivo catro irmáns e foi educada primeiro coa súa avoa e logo nun orfanato católico. Dende moi nova comezou a cantar de forma afeccionada, tanto na igrexa coma co seu irmán Lela ao saxofón na praza de Mindelo, e a partir de finais da década dos cincuenta, de forma semiprofesional en bares, hoteis e pequenos cabarés, coma o Café Royal. A partir de 1961 foi contratada como cantante pola empresa pesqueira Congelo, de capital mixto colonial-metropolitano.

A mediados dos anos setenta, coincidindo coa independencia de cabo Verde, Cesária Évora abandona a música e dedícase á súa familia. Tamén son os anos onde comeza a sufrir problemas de alcolismo. Eses anos escuros duran por espazo dunha década, ata que a finais dos oitenta Bana, un cantante e empresario caboverdiano radicado en Portugal) a anima a regresar aos escenarios. En 1988 trasládase a París para gravar o seu primeiro disco de carácter internacional, *La diva aux pied nus*, a diva dos pés descalzos, titulado así pois Cesária Évora cantaba cos pés descalzos. O promotor deste disco é un emigrante portugués en Francia, chamado José da Silva, que sería o seu produtor polo resto da súa carreira profesional. O éxito deste primeiro disco da súa segunda etapa é tan grande que o leva a conceder diversas actuacións por toda Europa e a gravar o seu segundo álbum, catro anos máis tarde: *Miss Perfumado*, 1992.

A partir dese ano convértese nun referente internacional da música de Cabo Verde, fundamentalmente en dous xéneros: a *morna*, un xénero vogal propio das illas e semellante ao fado, e a coladera. Cesára Évora cantaba maioritariamente en crioulo caboverdiano, pero tamén en francés, portugués ou italiano. En 1992 instálase en París. En 2004 conquistou un premio Grammy ao mellor álbum de *world music* contemporánea.

A partir do ano 2000 ten diversos problemas de saúde, fundamentalmente de corazón, que a levan a diversas operacións, mais non a deixar o tabaquismo. En setembro de 2011, logo de cancelar un conxunto de concertos por estar moi débil, a súa editora Lusafrica anunciou que a cantante puña o punto e final á súa carreira musical.. Faleceu no Hospital Baptista de Sousa como consecuencia dunha insuficiencia cardiorrespiratoria aguda e hipertensión.

## Discografía 
miniatura|A casa de Cesária Évora
# 1965 - *Mornas de Cabo-Verde & Oriondino* (disco sinxelo, 45 RPM]], C. Évora & Conjunto)
# 1987 - *Cesária*
# 1988 - *Cesária Évora, La Diva aux pieds nus*
# 1990 - *Distino di Belita*
# 1991 - *Mar Azul*
# 1992 - *Miss Perfumado*
# 1994 - *Sodade - Les plus belles mornas de Cesaria* (Best of)
# 1995 - *Cesária*
# 1995 - ''Cesária Évora à L'Olympia*
# 1997 - *Cabo Verde*
# 1998 - *Best of Cesária Évora*
# 1998 - *Nova Sintra*
# 1999 - *Le monde de Cesária Évora*
# 1999 - *Café Atlântico*
# 2001 - *Cesária Évora : L'essentiel*
# 2001 - *São Vicente di Longe*
# 2002 - *Anthology*
# 2002 - *Anthologie: Mornas & Coladeras* (LP dobre)
# 2002 - *The Very Best of Cesária Évora*
# 2003 - *Voz d'Amor*
# 2004 - *Les essentiels*
# 2006 - *Rogamar*
# 2008 - *Rádio Mindelo*
# 2009 - *Nha sentimento*

; DVD
# 2002 - *Live in Paris*

; Dúos
# 1999 - *É doce morrer no mar* (por Dorival Caymmi) cantado con Marisa Monte.
# 2009 - *Capo Verde terra d'amore*, vol. 1 (LP, cantado con Teofilo Chantre en italiano)

; Outras colaboracións
# 1995 - *Sangue de Beirona Remix* (por François K)
# 1999 - *Césaria Evora Remix* (por François K e Joe Claussell)
# 2003 - *Carnaval de São Vivente Remix* (EP)
# 2003 - *Club Sodade Remixes, Cesaria Evora by…* (Carl Craig, Francois Kervorkian, Kerri Chandler, Four Hero, Señor Coconut etc.)*

## Actuacións en Galicia 
Cesária Évora actuou en diversas ocasións en Galicia ao longo da década dos noventa e dos 2000, entre elas en Santiago de Compostela o 10 de novembro de 2005. A súa última actuación foi o 15 de novembro de 2007 na Coruña.

## Galardóns 
* Medalla da Lexión de Honra de Francia, en 2009, outorgada polo presidente da República Francesa, Nicolas Sarkozy, e entregada pola ministra de Cultura Christine Albanel.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial
* web non oficial