open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Berilio

miniatura|250px|Berilio
O **berilio** é un elemento químico de símbolo **Be** e número atómico 4. É un elemento alcalinotérreo de valencia 2 (nº ox. +2), tóxico, de cor gris, duro, lixeiro e quebradizo. Emprégase principalmente como endurecedor en aliaxes, especialmente de cobre.

## Historia 
O berilio (do grego *βερυλλoς*, berilo) ou **glucinio** (do inglés *glucinium* e este do grego *γλυκυς*, doce) polo sabor das súas sales, foi descuberto por Vauquelin en 1798 en forma de óxido no berilo e a esmeralda. Friedrich Wöhler e A. A. Bussy de forma independente illaron o metal en 1828 mediante a reacción de potasio con cloruro de berilio.

## Características principais 
O berilio ten un dos puntos de fusión máis altos entre os metais lixeiros. O seu módulo de elasticidade é aproximadamente un 33% maior que o do aceiro. Ten unha condutividade térmica excelente, é non magnético e resiste o ataque con ácido nítrico. É moi permeable aos raios X e, do mesmo xeito que o radio e o polonio, libera neutróns cando é bombardeado con partículas alfa (da orde de 30 neutróns por millón de partículas alfa). En condicións normais de presión e temperatura o berilio resiste a oxidación do aire, aínda que a propiedade de raiar ao cristal débese probablemente á formación dunha delgada capa de óxido.

## Aplicacións 
* Aliaxes cobre-berilio cunha gran variedade de aplicacións.
* No diagnóstico con raios X úsanse delgadas láminas de berilio para filtrar a radiación visible, así como na litografía de raios X para a reprodución de circuítos integrados.
* Moderador de neutróns en reactores nucleares.
* Pola súa rixidez, lixeireza e estabilidade dimensional, emprégase na construción de diversos dispositivos como xiroscopios, equipo informático, e instrumental diverso.
* O óxido de berilio emprégase cando son necesarias elevada condutividade térmica e propiedades mecánicas, punto de fusión elevado e illamento eléctrico.
* Outrora empregáronse compostos de berilio en tubos fluorescentes, uso abandonado pola beriliose.
* Fabricación de altofalantes da clase High-End, debido á súa gran rixidez.

## Precaucións 
O berilio e as súas sales son tóxicas e potencialmente canceríxenas. A beriliose crónica é unha afección pulmonar causada por exposición ao po de berilio catalogada como enfermidade profesional. Os primeiros casos de pneumonite química aguda por exposición ao berilio producíronse en 1933 en Europa e en 1943 nos Estados Unidos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* ATSDR - ToxFAQs™: Berilio 
* WebElements.com - berilio
Lingua aguna

O **aguna** é unha lingua níxer-congo do grupo kwa que se fala en Benín e Togo por arredor de 30 000 persoas. Fálase na vila de Agouna e mais na súa contorna que se localiza na subprefectura de Djidja da provincia de Zou e na zona próxima de Togo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
*O aguna no Ethnologue
Mizrachi

**Mizrachi** (acrónimo de **Merkaz Ruchani** (centro relixioso) foi unha organización do sionismo relixioso, fundouse en 1902 en Vilnius nunha conferencia de sionistas relixiosos patrocidada polo rabino Yitzchak Yaacov Reines. As mocidades, Bnei Akiva fundáronse en 1929.

Mizrachi afirmaba que a Torá debería ser o centro do sionismo e vía ao nacionalismo xudeu como un instrumento para conseguir obxectivos relixiosos. Antes da creación do Estado de Israel centrouse en construír unha rede de escolas relixiosas por todo o país coñecidas como Yeshivat Mercaz Harav). Cando se creou o Estado de Israel converteuse no primeiro partido sionista relixioso, e dende o ministerio de relixión impuxo leis para a observancia do sabbath e do kashrut (comida xudía).

As principais fuguras do movemento foron o rabino Abraham Isaac Kook que se convertera no rabino xefe ashkenazi de Palestina en 1924 que tentou reconciliar o sionismo co xudaísmo ortodoxo, e o seu fillo Zvi Yehuda Kook.

Mizrachi tiña o seu sindicato, Hapoel Hamizrachi,  que se fundara en 1921, e tentaba atraer a laboristas relixiosos. En 1956, Mizrachi, Hapoel Hamizrachi e outros grupos do sionismo relixioso fundaron o Partido Nacional Relixioso (Mafal).
George Back

miniatura|Debuxo de Fort Cipewyan feito por George Back no seu diario.
**George Back**, nado en Stockport o 6 de novembro de 1796 e finado en Londres o 23 de xuño de 1878, foi un navegante e explorador británico.
## Traxectoria 
Embarcouse como voluntario en 1808 no *Arthemisa* durante as guerras napoleónicas, entre 1818 e 1837 explorou os grandes lagos de América do Norte, e confirmou a comunicación entre estes lagos co océano Ártico, en 1834 descubriu o río Back
Leon Uris

**Leon Marcus Uris**, nado en Baltimore en 1924 e finado en 2003, foi un novelista xudeu americano, coñecido pola ampla investigación que realizaba para as súas novelas.

## Traxectoria 
Fillo dun inmigrante xudeu polaco, estudou en Norfolk, Virxinia e en Baltimore pero non conseguiu graduarse, aos dezasete anos entra nos marines, e serviu no Pacífico sur en Guadalcanal, Tarawa e Nova Zelandia entre 1942 e 1945.

En 1950 escribiu a súa primeira novela, *Battle Cry*, que se converteu nun éxito de vendas. Como correspondente de prensa interésase intensamente por Israel, froito dese interese vai ser o seu maior éxito, *Exodus* (1958), sobre a fundación do Estado de Israel.

## Obra 
* *Battle Cry*, 1953.
* *The Angry Hills*, 1955.
* *Exodus*, 1958.
* *Exodus Revisited*, 1960. 
* *Mila 18*, 1961.
* *Armageddon: A Novel of Berlin*, 1963.
* *Topaz*, 1967. 
* *The Third Temple*, 1967. 
* *QB VII*, 1970. 
* *Ireland, A Terrible Beauty*, 1975 (con Jill Uris). 
* *Trinity*, 1976. 
* *Jerusalem: A Song of Songs*, 1981 (con Jill Uris). 
* *The Haj*, 1984. 
* *Mitla Pass*, 1988. 
* *Redemption*, 1995. 
* *A God in Ruins*, 1999. 
* ''O'Hara's Choice'', 2003.
Wilhelm Backhaus

**Wilhelm Backhaus**, nado en Leipzig o 26 de marzo de 1884 e finado en Villach (Austria) o 5 de xullo de 1969, foi un pianista alemán.

## Traxectoria 
Estudou no conservatorio de Leipzig con Alois Reckendorf ata 1899 e logo recibiu leccións privadas con Eugen d'Albert en Frankfurt, con dezaseis anos fixo o seu primeiro tour. En 1905 gañou o Premio Rubinstein con Béla Bártok quedando en segundo lugar. En 1930 marchou a vivir a Lugano e converteuse en cidadán suízo.

Backhaus foi particularmente coñecido polas súas interpretacións de Ludwig van Beethoven e da música romántica como a Johannes Brahms. Foi un dos primeiros pianistas en deixar gravacións, gravou case toda a obra de Beethoven e bastante de Brahms e Mozart.
Lista de cidades do mundo por poboación

Esta é unha lista das **maiores cidades do mundo**, por poboación:

## Listaxe segundo a ONU 
Hai 81 cidades cunha poboación superior aos 5 millóns de habitantes segundo as estimacións das Nacións Unidas en 2018. As cifras da ONU son unha mestura de cidade propiamente dita, área metropolitana e área urbana. Varias cidades como Iacarta e Seúl teñen cifras significativamente maiores de poboación urbana e metropolitana que se exclúen nos datos da ONU. 
https://population.un.org/wup/Publications  /Files/WUP2018-Highlights.pdf

## Notas 
;Referencias
Lingua agutaynen

O **agutaynen** é unha lingua malaio-polinesia de Filipinas.

## Falantes
10.384 (1990)

## Distribución xeográfica
Fálase na illa de Agutaya e en cinco pequenas illas que a arrodean, pero a maior concentración sitúase na illa de Palawan, nos concellos de Roxas, San Vicente e Brooke's Point.

## Escrita
Traducíronse partes da Biblia en 1989, e en 2004 editouse a tradución do Novo Testamento.

## Ligazóns externas
O agutaynen no Ethnologue
Cinto de asteroides

alt=Escala relativa de varios asteroides|miniatura|Escala relativa de varios asteroides
O **Cinto de asteroides** é unha zona do espazo entre Marte e Xúpiter onde se localiza un gran número de asteroides. O maior deles é 1 Ceres.

É o **cinto principal** de asteroides, xa que existen concentracións de planetoides en áreas como, por exemplo, o espazo entre Xúpiter e Neptuno, onde se localizan os centaurus.

## Orixe 
Crese que, durante o primeiro millón de anos da historia do sistema solar, os planetas formáronse por agregación de planetésimos. As colisións sucesivas levaron aos típicos planetas rochosos e aos de núcleo gasoso.

No entanto, nesta zona do sistema, a forte gravidade de Xúpiter imposibilitou as últimas fases, e os planetésimos non conseguiron agruparse nun único planeta. Así, continuaron a orbitar o Sol como antes. Neste sentido, o cinto de asteroides pode ser considerado unha reliquia do sistema solar primitivo, aínda que moitas observacións apunten a unha evolución das condicións físicas, polo que os asteroides non poden ser considerados como obxectos estáticos. Pola contra, crese que os obxectos do cinto de Kuiper sufriron poucas alteracións desde a formación do sistema solar.

## Lista de asteroides identificados 
(Lista incompleta)

* 1 Ceres
* 2 Pallas
* 3 Xuno
* 4 Vesta
* 5 Astrea
* 6 Hebe
* 7 Iris
* 8 Flora
* 9 Metis
* 10 Hygiea
* 11 Parténope
* 12 Vitoria
* 45 Euxenia
* 55 Pandora
* 253 Matilde
* 433 Eros
* 1160 Illyria
* 1967 Menzel
* 3899 Wichterle
* 3931 Batten
* 6472 Rosema
* 12252 Gwangju
* 29346 Mariadina

## Outros obxectos no cinto de asteroides 
O cinto de asteroides contén outros corpos, como os cometas de tipo 'Main belt' (Cinto principal).

## Outras características da zona 
Datos do Telescopio Espacial James Webb sobre o Cometa Read, do tipo Main Belt,permitiron determinar en 2023 que os obxectos da zona poden conservar auga en forma de xeo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de asteroides
* Lista de asteroides notables
Bnei Akiva

**Bnei Akiva** (**בני עקיבא**) é un movemento xuvenil do sionismo relixioso. Activo en 30 países, ten uns 50 000 membros. Bnei Akiva cre que é un crucial mitzvah (mandamento) do xudaísmo retornar á terra de Israel e afirma que a mocidade xudía da diáspora debe coñecer que o Estado de Israel precisa deles e eles precisan ao Estado de Israel. Bnei Akiva organiza de Shabbat locais, acampamentos de verán, seminarios e diversas actividades nos cinco continentes, aínda que Israel é o principal centro das súas actividades.

## Historia
Bnei Akiva apareceu como as mocidades de Mizrachi en 1929.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web de Bnei Akiva (en inglés e hebreo)
Ludolf Bakhuizen

**Ludolf Bakhuizen**, nado en Emden o 28 de decembro de 1630 e finado en Ámsterdan o 17 de novembro de 1708, foi un pintor holandés.

## Traxectoria 
Discípulo de Allart van Everdingen e Hendrik Dubbels, axiña gañou recoñecemento polos seus cadros de tema mariño, nos que a natureza leva o control das pinceladas, as súas composicións, moi numerosas, son case todas variacións dun único tema, e nun estilo marcado polo intenso realismo nunha verdadeira imitación da natureza.

## Véxase tamén
Johan Oskar Backlund

**Johan Oskar Backlund**, nado en Länghem o 28 de abril de 1846 e finado o 29 de agosto de 1916, foi un astrónomo ruso-sueco.

## Traxectoria 
Estudou na Universidade de Uppsala, en 1876 emigrou a Rusia, alí traballou no observatorio de Dorpat (hoxe en Tartu, Estonia), en 1879 pasa ao observatorio de Pulkova, que dirixe dende 1895. Especializado en mecánica celeste, traballou no cálculo da órbita do cometa Encke, e utilizou as súas observacións para estimar a masa de Mercurio. Realizou estudos xeodésicos nas Spitzbergen entre 1898 e 1900.
Olga Baclanova

**Olga Vladimirovna Baklanova**, nada en Moscova o 19 de agosto de 1893 e finada en Vevey (Suíza) o 6 de setembro de 1974, foi unha actriz rusa.

## Traxectoria 
Estudou drama no Instituto Cherniavsky e en 1912 entrou no Teatro Artístico Musical de Moscova. Apareceu en diversos filmes rusos e soviéticos. En 1925 durante unha estadía en Nova York desertou e decidiu continuar a súa carreira nos Estados Unidos de América, converténdose nunha actriz popular pola súa actuación en filmes mudos, en especial *The Docks fo New York* (1928). Coa chegada do son ás películas o público non gustou do seu acento ruso, e quedou relegada a papeis secundarios, agás no filme *Freaks* (1932), onde interpreta unha actriz de circo e que moitos anos despois se converteu nun filme de culto. En 1943 realizou o seu último filme.
Asher Ginsberg

**Asher Ginsberg** ou **Akhad Haam**, nado en Skvyra (Ucraína) o 18 de agosto de 1856 e finado en Tel Aviv o 2 de xaneiro de 1927, foi un escritor e pensador xudeu, un dos grandes pensadores do sionismo.

## Traxectoria 
Comezou militando no movemento sionista Hovevei Tsyion do seu amigo Leon Pinsker, pero axiña converteuse nun crítico da súa política de asentamentos en Palestina, preferindo un sionismo cultural. Despois do primeiro congreso sionista (1897) deixou a organización, polo seu desacordo coa chamada ao establecemento dun estado en Palestina, el cría que primeiro había que establecer o sentimento sionista entre os xudeus da diáspora antes de pensar en ter un estado propio. Fundou e dirixiu o movemento Bnai Moshe (Fillos de Moisés) (1890) centrado na difusión da educación e literatura hebrea.
Inuyasha

, tamén coñecido como , é unha serie de manga e anime escrita e ilustrada por Rumiko Takahashi. Inuyasha é unha comedia romántica shōnen (máis centrada na acción que nos sentimentos), con elementos de terror. A historia comeza en Toquio, alí unha rapaza chamada Kagome Higurashi, que de volta á súa casa atópase cun demo, cando desaparece, a rapaza atópase no Xapón feudal (arredor de 1600), onde a maxia é real. Kagome resulta ser a reencarnación dunha sacerdotisa moi poderosa chamada Kikyo que selou ao poderoso hanyô (metade demo, metade persoa) Inuyasha dentro dunha árbore grazas a unha frecha máxica. Kagome perde a Shikon no Tama (alfaia das catro almas), un aparello máxico moi poderoso que estaba oculto dentro do seu corpo, e libera a Inuyasha para que a axude a atopalo de novo.

Comezou a editarse o 13 de novembro de 1996 e ata febreiro de 2005 publicáronse 39 volumes e 408 capítulos (ata maio de 2005) e aínda está en fase de publicación. Para a televisión fixéronse 167 episodios de 25 minutos dende o 2000-2004.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Inuyasha: A Feudal Fairy Tale*
Delia Bacon

**Delia Salter Bacon**, nada en Tallmadge, Ohio, o 2 de febreiro de 1811 e finada o 2 de setembro de 1859, foi unha escritora de obras de teatro e contos norteamericana.

## Traxectoria 
Irmá de Leonard Bacon, foi mestra en Connecticut, Nova Jersey e Nova York e a partir de 1852 comeza a dar clases, en varias cidades do leste, para mulleres sobre historia e literatura. Escribiu *Tales of the Puritans* (1831), *The Bride of Fort Edward* (1839) e *The Philosophy of the Plays of Shakespeare Unfolded* (1857), para escribir esta obra pasou catro anos de esstudo en Inglaterra, Bacon tentaba probar que as obras atribuídas a Shakespeare foran escritas por un grupo formado por Francis Bacon, Walter Raleigh e Edmund Spenser entre outros, co propósito de inculcar o sistema filosófico no pobo, a fixación de Delia Bacon con esta idea levouna á tolemia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras de Delia Bacon no Proxecto Gutenberg
Fado

[miniatura|250px|Cantante interpretando un fado en [Porto, Portugal|Porto, a esquerda pódese ver unha guitarra portuguesa.]]
O **fado** é un estilo musical portugués. Xeralmente é cantado por unha soa persoa (fadista) e acompañado por viola e guitarra portuguesa. Os temas máis cantados no fado son a saudade, a nostalxia, a señardade ou as pequenas historias do cotián dos barrios típicos.

A palabra **fado** vén do latín *fatum*, ou sexa, "destino". De orixe escura, xurdiu probablemente na primeira metade do século XIX. Hai quen sinala na súa xénese unha síntese de xéneros musicais brasileiros, na altura de gran popularidade en Lisboa, como o lundun e a modiña.

A primeira cantadeira de fado da que se ten coñecemento foi Maria Severa.

## O fado de Coímbra 
Fado tradicional de Coímbra, moi ligado ás tradicións académicas da Universidade de Coímbra. É exclusivamente cantado por homes. Tanto os cantores coma os músicos vesten de negro. Os temas respectan os amores estudantís e o amor pola cidade. O máis coñecido dos fados de Coímbra é *Coimbra é unha canción*, que tivo un éxito salientable en toda a Europa coa letra *Avril au Portugal*.

## O fado de Lisboa 
É cantado tipicamente nas "casas de fado" tanto por homes como por mulleres. As mellores casas de fado encóntranse nos barrios típicos de Alfama, Mouraria, Bairro Alto e Madragoa. Ten como característica fundamental o cantar con tristura e con sentimento mágoas pasadas e presentes, mais tamén pode contar unha historia divertida con ironía, malia que son as menos. Tivo o seu expoñente máximo con Amália Rodrigues.

## Fadistas 
* Alfredo Marceneiro
* Amália Rodrigues
* Ana Moura
* Camané
* Carlos do Carmo
* Cristina Branco
* Dulce Pontes
* Fernando Farinha
* Helena Leonor
* Joana Amendoeira
* Kátia Guerreiro
* Lucília do Carmo
* Mafalda Arnault
* Maria da Fé
* Maria Severa
* Maria Teresa de Noronha
* Maria Ana Bobone
* Mariza
* Mísia
* Nuno da Câmara Pereira
* Susana Germade 
* Carminho

## Guitarristas 
* Carlos Paredes
* António Chainho

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Portal do fado 
* Algúns fadistas e lugares
Lingua agwagwune

O **agwagwune** é unha lingua níxer-congo do grupo benue que se fala en Nixeria.

## Distribución xeográfica
Fálase na rexión de Akamkpa, no estado de Cross River

## Dialectos
*Abayong 
*Abini 
*Adim
*Agwagwune propio 
*Erei
*Etono
*Orum

## Escrita
En 1894 traducíronse algúns textos da Biblia á lingua agwagwune.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O Agwagwune no Ethnologue
Martin Buber

miniatura|dereita|Martin Buber.
**Martin Buber**, nado en Viena en 1878 e finado en Xerusalén en 1965, foi un filósofo e escritor xudeu.

## Traxectoria 
Pasou boa parte da infancia co seu avó, un erudito na tradición e literatura xudía, en Lviv (Ucraína), tras unha crise relixiosa comezou a ler a Kant e Nietzsche. En 1896 marchou a estudar a Viena e en 1898 uniuse ao movemento sionista. En 1902 converteuse no editor do semanario *Die Welt*, o órgano oficial do sionismo e a partir de 1903 comezou a interesarse polo hasidismo. O ano seguinte, Buber deixou o traballo na organización sionista para se dedicar a estudar e escribir.

En 1906 publicou *Die Geschichten des Rabbi Nachman*, unha colección dos contos do rabino hasidí Nachman de Breslau, pero interpretados e reescritos para unha especie de neohasidismo. En 1908 publicou *Die Legende des Baalschem*, historias Baal Shem Tov, o fundador do hasidismo.

Entre 1910 e 1914 Buber estudou mitos e publicou edicións de textos míticos. Durante a primeira guerra mundial axudou a establecer a Comisión Nacional Xudía para mellorar as condicións dos xudeus de Europa oriental, e foi o editor da revista *Der Jude* ata 1924. En 1922 Buber e Franz Rosenzweig abriron a Freies Jüdisches Lehrhaus.

En 1923 escribiu a súa obra máis coñecida *Ich und Du* (Eu e máis ti), e en 1925 con Rosenzweig comezou a traducir a Biblia hebrea ao alemán.

En 1930 Buber converteuse en profesor honorario da Universidade de Frankfurt, pero á chegada dos nazis ao poder prohibíronlle dar leccións nela. En resposta á prohibición para os xudeus de acudir á educación pública fundou a Oficina central para a educación dos xudeus adultos.

En 1938 deixou Alemaña e asentouse en Xerusalén, onde entrou na Universidade Hebrea de Xerusalén e participou na discusión dos problemas dos xudeus en Palestina e na cuestión árabe. Militou no grupo moderado Ichud, que reclamaba un estado binacional para árabes e xudeus en Palestina.

En 1963 foi galardoado co Premio Erasmus.

## Notas
La Comarca del Eo

***La Comarca del Eo*** é unha publicación semanal carácter informativo e cultural de Ribadeo.

## Historia e características 
Fundada por Francisco Lanza co nome de ***La Comarca**. Semanario Popular Independiente*, o primeiro número foi editado o 5 de outubro de 1919 reivindicando o obxectivo de 'defender con absoluta independencia de criterio os intereses da comarca astur-galaica". Cando Lanza emigrou a Arxentina en 1929 fixéronse cargo da publicación Ramón Fernández de Soto (director 1929-1959) e Juan Agustín Mejeras (director 1959-1991), quedando desde 1959 este último coa propiedade. En 1989 mercouno *El Progreso* de Lugo, pasando a imprimirse nos seus talleres e depender totalmente da infraestrutura da empresa 'El Progreso de Lugo S.L.'. Tras ser director Juan Soto Rodríguez (1991-2008), na actualidade (2019) ten como director a Javier Rivera Ponte e unha difusión arredor do milleiro de exemplares.

Entre outras cousas, no semanario publicouse o primeiro eloxio público a Castelao en Galicia tras o estoupido da guerra civil española, nun artigo de Dionisio Gamallo, ou se mantivo a publicación semanal dos datos meteorolóxicos da estación situada na actual 'Granxa-Escola Pedro Murias'

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
### Outros artigos 
* Grupo El Progreso
* Lista de publicacións impresas da provincia de Lugo
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha de La Comarca del Eo na hemeroteca dixital da biblioteca Nacional de España 
* Ficha (e acceso a algúns números) en Galiciana
Gandhi (homónimos)

O termo **Gandhi** pódese referir a varias persoas, feitos e lugares:

***Mahatma Gandhi**, líder pacifista hindú.
****Gandhi Jayanti**, festa en honra a Mahatma Gandhi, que se celebra na India.
**'**Gandhi***, película de 1982, do director británico Richard Attenborough, onde Ben Kingsley interpreta a Gandhi.
****Gandhi**, grupo costarriqueño de rock.
***Indira Gāndhi**, primeira ministra da India en dúas ocasións. Filla de Nehru.
***Rajiv Gandhi**, fillo de  Indira  Gandhi.
***Sonia Gandhi*', política india de orixe italiana, esposa de Rajiv Gandhi.
* Librerías Gandhi, librerías en México.
Cabeza

[miniatura|250px|Debuxo dunha cabeza humana por [Leonardo da Vinci]]

En anatomía, a **cabeza** dun animal é a parte superior ou anterior, onde se localizan os órganos dos sentidos (visión, oído, olfacto e gusto). Os animais máis simples non teñen cabeza, pero a maioría dos que teñen formas bilateralmente simétricas si. A cabeza do home tamén recibe o nome de **testa**.

Nos vertebrados, o cranio, conxunto de ósos unidos entre si, protexe o encéfalo.
Nanjing

ou **Nanking** é unha cidade da China, capital da provincia de Xiangsu. Ten preto de 10 millóns de habitantes e é un grande centro industrial, comercial e cultural. Ten universidade, academia militar, instituto superior e unha importante biblioteca. Foi por diversas veces capital da China: do século III ao VI, de 1368 a 1421 e de 1928 a 1937. Foi ocupada polos xaponeses entre 1937 e 1945.

## Vista panorámica 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia urbana de Nanjing
* Masacre de Nanjing

### Ligazóns externas 
*Páxina web de Nanjing
Max Nordau

**Simon Maximilian Südfeld**, coñecido como **Max Nordau**, nado en Pest o 29 de xullo de 1849 e finado en París o 23 de xaneiro de 1923, foi un escritor e un dos líderes do sionismo.

## Traxectoria
Foi un dos fundadores da Organización Sionista Mundial con Theodor Herzl e presidente ou vicepresidente de varios congresos sionistas. Foi tamén un crítico social, en especial no seu libro *Dexeneración* (1892) no que ataca ao que chama arte dexenerada. Os seus argumentos recolleunos o antisemítico Partido Nazi en Alemaña para o seu ataque á arte das vangardas.
Maastricht

**Maastricht** (en limburgués: *Mestreech*), é unha cidade neerlandesa con 118.355 habitantes en 2008. É a máis antiga das cidades neerlandesas e hoxe en día é capital da provincia de Limburgo. Espállase por ambas as dúas marxes do río Mosa (*Maas* en neerlandés), na extremidade suroeste dos Países Baixos, un territorio estreito, encravado entre a Bélxica e a Alemaña.

O nome da cidade deriva do seu nome latino, *Traiectum ad Mosam* e *Mosae Traiectum* (Travesía do Mosa), que se refire á ponte construída polos romanos durante o reinado de César Augusto.

Ao sur da cidade sitúase o St. Pietersberg ("*Monte San Pedro*"), onde se ergue unha antiga fortaleza e que ten unha rede de grutas, que manteñen unha temperatura constante de 10&nbsp;°C e serven de local de hibernación a morcegos. En certas épocas do ano, pódese visitar as grutas en visitas guiadas.

Hai varias institucións que se localizan na cidade, entre as cales a Universidade de Maastricht (*Universiteit van Maastricht*) e o Museo Bonnefanten, de arte. Maastricht ten ligazón por camiño de ferro a Liexa, na Bélxica, a Eindhoven e a outros locais. Maastricht ten un aeroporto partillado coa cidade veciña de Aquisgrán, na Alemaña.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial
Río Mosa

[260px|miniatura|Vista do río ao seu paso por [Maastricht]]
O **Mosa** (en francés, *Meuse*; en alemán e neerlandés, *Maas*; en valón, Moûze) é un río europeo de 950&nbsp;km de longo que ten o seu nacemento na Francia, no planalto de Langres, en Bassigny. Dá o seu nome ao departamento francés de Meuse e tamén a cidades neerlandesas como Maastricht.

O Mosa baña Neufchateau, Commercy, Verdun, Sedan, Charleville-Mézières, despois atravesa a Bélxica (Dinant, Namur, Huy, Liexa) e mailos Países Baixos (Maastricht, Ruremonde, Venlo) en dirección do mar do Norte.

Os seus principais afluentes son o Vair, o Chiers, o Semois, o Lese, o Hoyoux, o Ourthe e o Roer na marxe dereita, o Viroin, o Sambre, o Mehaigne e o Xeer na marxe esquerda. Os seus diversos meandros a través das Ardenas constitúen importantes puntos turísticos. Nos Países Baixos, mestúrase co Rhin para formar un longo delta común.

## Véxase tamén
Yehoshafat Harkabi

**Yehoshafat Harkabi**, en hebreo: יהושפט הרכבי, nado en Haifa en 1921 e finado en Xerusalén en 1994, foi un escritor e militar israelí.

## Traxectoria 
Foi o xefe da A'man (intelixencia militar) israelí entre 1955 e 1959. Coñecido polo seu cambio de postura ata chegar a avogar pola creación dun estado palestino. Logo da súa carreira militar foi profesor visitante da Universidade de Princeton e director do Instituto Leonard Davis de Relacións Internacionais e Estudos de Medio Oriente na Universidade Hebrea de Xerusalén.
Roger Bacon

**Roger Bacon**, tamén coñecido como **Doctor Mirabilis**, nado en Ilchester contra o 1214 e finado en Oxford en 1294, foi un filósofo inglés, un dos máis coñecidos franciscanos do seu tempo e un dos máis antigos avogados do moderno método científico. Tamén foi un dos primeiros europeos en ensinar a Aristóteles grazas á influencia árabe.

## Traxectoria 
Estudou en Oxford e trasladouse a París en 1236. De novo en Oxford (1251), escribiu *Speculum astronomiae* (no que corrixiu o sistema astronómico de Tolomeo), e unha *Metafísica*, malia iso en 1257, foille prohibido ensinar e volveu a París. Reformou o calendario xuliano en 1263.

A instancias do seu protector (Clemente IV), comezou os *Communia naturalium* (un compendio da ciencia da súa época), que deixou para escribir *Opus maius* (1267-1268), obra que enviou ao Papa xunto coa anterior e outras dúas (*Opus minus* e *Opus tertium*), escribiu tamén un *Compendium studii philosophiae*. Bacon sempre defendeu que a autoridade relixiosa non debía ser seguida acriticamente.

En 1277 o xeneral dos franciscanos atopou sospeitosas as súas obras (sobre todo polos ataques a Santo Alberte Magno e a San Tomé). Condenadas as súas teses, estivo na cadea ata 1292.
Os Vingadores

**Os Vingadores** é un grupo de superheroes do Universo Marvel, creado por Stan Lee, formado por Iron Man (Home de Ferro), Thor (fillo de Odín), O Home Formiga, A Avespa (noiva do Home Formiga) e mailo Capitán América.

Sendo este o grupo orixinal, **os Vingadores** son un escaparate dos superheroes máis populares do Universo Marvel. Continuamente hai novas incorporacións o grupo. Ademais, non é un grupo estable, como os 4 fantásticos, senón que só se une ante unha ameaza para a humanidade que non poida ser resolta por un superheroe en solitario. Teñen o seu centro de operacións na cidade de Nova York.
Mineralnie Vody

**Mineralnie Vody** (en ruso: Минера́льные Во́ды) é unha cidade rusa do Cáucaso, do Krai de Stavropol.
Está situada na rexión rusa do Cáucaso Norte, entre o Mar Negro e o mar Caspio. Atópase preto do monte Elbrus, e mais da cidade spa de Kislovodsk.
miniatura|esquerda|Mineralnie Vody, panorama.

Conta cun aeroporto propio, o único ruso da rexión.
Kislovodsk

**Kislovodsk** (*Кислово́дск*) é unha cidade de arredor de 160.000 habitantes do Krai de Stavropol), Rusia. Está situada na rexión rusa do Cáucaso Norte, entre o Mar Negro e o Mar Caspio.

Kislovodsk significa en ruso *auga amarga*, debido a que hai moitas fontes naturais arredor da cidade. A finais do século XIX e comezos do XX, Kislovodsk foi fogar para músicos, artistas, e membros da aristocracia rusa, incluíndo o premio Nobel Aleksandr Solzhenitsyn.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* www.kislovodsk-kurort.org  
* www.kisl.ru  
* www.kmvtur.ru
Spa

[thumbnail|Spa de [Salsomaggiore Terme en Italia]]
Un ***spa*** (do latín *Sanus Per Aquam*, i.e., "en boa saúde a través da auga") é unha designación técnica para un complexo turístico que fornece actividades de lecer saudábeis, xeralmente en contacto coa natureza. Aínda que afirmación de que a palabra "spa" sexa un acrónimo da expresión latina *sanus per aquam* ou "sanitas per aquam" ("saúde pola auga") parece carecer de fundamento. O termo *spa* posiblemente proveña da vila de Spa que xa na Idade Media, no século XIV os seus mananciais gañaron fama polas súas propiedades medicinais, e o manancial era coñecido como *Espa* ("fonte", en lingua valoa). A denominación posiblemente estea relacionada con *spargere* (en latín, 'lanzar aquí e acolá, espallar' (pingas).

Algunhas desas actividades son natación, sauna etc.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Balneario
*Sauna castrexa
*Augas termais
Francis Bacon

Por **Francis Bacon** pode estar á busca de:
*Francis Bacon (filósofo) - filósofo e ensaísta británico do século XVI.
*Francis Bacon (artista) - artista plástico británico do século XX.
Fantastic Four

**Fantastic Four** (*Os Catro Fantásticos*) son un grupo de superheroes que obteñen os seus poderes ó sufrir un baño de raios cósmicos nun viaxe a Marte. Pertencen ó Universo Marvel de Marvel Comics, e a súa aparición significa o relanzamento do mundo dos cómics de superheroes que tivera o seu precedente nos anos trinta.

## Composición 
* **Reed Richards**, científico, converteuse en **Míster Fantástico**. É un dos homes máis intelixentes do mundo, o seu antagonista e antigo compañeiro da universidade é **Víctor Von Morte** (ou Doutor Morte). A parte da súa intelixencia, ten o poder de cambia-la forma do seu corpo, estirándose ou recolléndose como pelota de goma.
* **Ben Grimm**, astronauta e piloto, converteuse en **A Cousa**. É o maior do grupo, ten unha personalidade violenta e iracunda. O seu corpo de pedra é indestructible, ten unha forza sobrehumana.
* **Sue Storm**, científica, noiva de Reed, é a **Chica Invisible**. A cotía é secuestrada polos malvados. deseñou os traxes do grupo.
* **Johnny Storm**, irmán de Sue, é **A Tea Humana**. fanático dos coches, ten vida social máis aló do grupo, acostuma saír cos seus amigos.

Todos eles son celebridades e doadamente recoñecidos polos cidadáns de Nova York. Utilizan diversos vehículos deseñados polo doutor Reeds, o máis famoso é o **Fantasticar**, que se pode dividir en seccións individuais para cada membro do grupo.

## Historia 
Creados en 1961 por Stan Lee e Jack Kirby, ó tempo que Spiderman. Afastándose da concepción tradicional dos superheroes clásicos (tipo Flash Gordon ou Buck Rogers), estes novos superheroes tiñan relacións de parentesco e mesmo amorosas entre eles, o que fixo fidelizar ó público ás súas historias.

Os **4 fantásticos** (*Fantastic Four*, no orixinal), vivían as súas aventuras no espazo exterior, tomando contacto con razas alieníxenas e enfrontándose a malvados míticos como o Doutor Morte ou Galactus. De cando en vez, outros superheroes os axudaban nas súas misións, tal é o caso de Pantera Negra, Estela Prateada ou Alicia Masters. A aparición de moitos secundarios, a incorporación doutras personaxes nas coleccións, enriqueceron o que remataría por chamarse Universo Marvel.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
**Fantastic Four*
**Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer*
Lingua agwamin

O **agwamin** (tamén chamado *wamin* ou *ewamin*) é unha lingua aborixe australiana extinta que foi falada polo pobo agwamin do norte de Queensland. O agwamin foi falado tradicionalmente na rexión de Etheridge, nas áreas arredor de Einasliegh, Georgetown e Mount Surprise. En 1981 quedaba un único falante.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Aborixes australianos
*Lista de linguas aborixes de Australia
*Lista dos pobos indíxenas de Australia

### Ligazóns externas 
* O agwamin no Ethnologue
Gaston Bachelard

**Gaston Bachelard**, nado en Bar-sur-Aube o 27 de xuño de 1884 e finado en París o 16 de outubro de 1962, foi un filósofo da ciencia e da poesía francés.

## Traxectoria 
Bachelard traballou en correos en París antes de estudar física e interesarse pola filosofía. Entre 1930 e 1940 foi profesor en Dijon.

Os estudos de Bachelard na historia e filosofía da ciencia como *Le nouvel esprit scientifique* e ''La formation de l'esprit scientifique'' baseáronse na súa visión da epistemoloxía histórica como unha clase de psicanálise da mente científica. Opúxose ao positivismo e ao neokantismo cun racionalismo no senso cartesiano, a ciencia constrúese contra a evidencia, contra as ilusión do coñecemento inmediato, é nese senso que fala dunha filosofía do non.
Dolores Villarino

**María Dolores Villarino Santiago**, nada en Xinzo de Limia o 9 de febreiro de 1945, é unha política galega membro do Partido Socialista de Galicia-PSOE.
## Traxectoria 
Estudou económicas na Universidade de Santiago de Compostela e alí comezou a súa militancia política no Partido Comunista de Galicia, xa no PSdeG foi concelleira no concello de Vigo (1991-2002), primeira tenente de alcalde (1991-1995) e dende 1997 deputada no Parlamento de Galicia, do cal foi a primeira muller presidenta, dende o 18 de xullo de 2005 até o final da lexislatura.

Está casada e ten dous fillos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### ligazóns externas 
* Dolores Villarino en *El País*
Robert Baden-Powell

miniatura|dereita|Robert Baden-Powell (terceiro pola esquerda, apoiado nun caxato.

**Robert Stephenson Smyth Baden-Powell**, nado en Paddington (Londres) o 22 de febreiro de 1857 e finado en Nyeri o 8 de xaneiro de 1941, foi un militar e escritor británico, coñecido por ser o fundador do movemento scout mundial.

## Traxectoria 
O seu pai, o matemático e teólogo anglicano Harry Baden-Powell, morreu cando Robert tiña tres anos e este foi educado pola súa nai xunto aos seus sete irmáns. En 1876 entrou no exército británico e foi destinado á India, prestando servizo tamén en África. En 1903 volveu a Inglaterra e escribiu o manual de adestramento militar *Aids to Scouting*, pero tras coñecer ao fundador da Boys' Brigade, William Alexander Smith decidiu rescribilo para os lectores máis novos e en 1907 estableceu un acampamento na illa de Brownsea para 22 nenos de diversa procedencia social para pór en práctica algunha das súas ideas. En 1908 publicou *Scouting for Boys*, e espontaneamente nenos e nenas organizaron grupos scout. En 1910 Baden-Powell e a súa irmá Agnes Baden-Powell organizaron as Girls Scout.

## Véxase tamén
Cybertron

No mundo de ficción dos Transformers, **Cybertron** é o planeta que constitúe o seu fogar. Nas series xaponesas é chamado **Seibertron**.

Comparativamente sería do tamaño de Saturno, aínda que en *Transformers:The Movie* **Cybertron** semella do tamaño da nosa Lúa.

O planeta consta de dúas lúas, as cales tamén teñen composición metálica. Nalgúns episodios dos cómics xaponeses, algúns transformers intérnanse por covas ata chegaren a zonas rochosas. Durante a guerra civil, as lúas quedaron como únicos refuxios dos Autobots (agás os que se perderon no Arca e chegaron á Terra).
## Orixe
No principio dos tempos, no transcurso da loita primixénea entre Primus e Unicron. Chegan a saltar á nosa realidade e ó estaren moi igualados, Primus usa toda a súa enerxía para atraparse con Unicron en pequenos asteroides. Os dous deuses, ó seren consciencias vivas, desenvólvense neses asteroides que fican afastados todo o Universo un doutro. Unicron tórnase nun planeta máquina, un comedor de mundos. Ten a capacidade de transformarse nun ser antropomórfico de tamaño planetario.

Mentres que Primus converte o seu asteroide nun planeta mecánico vivo, pero no que non ten control. Do chan do planeta, Primus crea os Transformers, quen teñen a obriga de defenderen **Cybertron** do definitivo ataque de Unicron.

## Segunda orixe
Nos cómics americanos da Marvel, tras o combate de todos os Transformers unidos contra Unicron. Cybertron comeza un proceso autodestrutivo con tormentas eléctricas e a vida faise imposible no planeta. Os Decepticons rompen a alianza de posguerra cos Autobots e foxen. Nunha hábil estrataxema, os dinobots conseguen naves para perseguiren os Decepticons. Logo de loitar e de revelarse o Derradeiro Autobot. Volven a Cybertron que non se estaba a autodestruír, senón que pasaba un proceso de metamorfose e autocuración.
Pascua

O termo **Pascua** pode estar referido a:

* O **Pessach** ou pascua xudía;
* A **Pascua cristiá**;
* A **illa de Pascua**;

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Os ovos de Pascua;
***Alzamento de Pascua**, rebelión irlandesa de 1916
Dinobots

Os **dinobots** son un grupo dentro dos Autobots, nos cómics e nas series de televisión de Transformers.

Son o grupo máis novo e naceron na Terra, non en Cybertron.

## Orixe 
Logo de estrelárense a Arca na Terra e de durmiren durante milleiros de anos. A computadora da Arca comeza a reactiva-los autobots. Estes con pouca enerxía, necesitan máis robots para atopa-lo seu combustible básico: o energón. Así, co oficial médico á cabeza (Ratchet), comezan a construír robots segundo os datos que a computadora rexistrara durante eses milleiros de anos. Polo que os robots terán a propiedade de transformárense en dinosauros.

## Composición 
O seu líder é Grimlock, un dos transformers máis fortes de tódolos tempos. Con mala capacidade de falar, autoproclamarase *Rei Autobot* nos cómics, na ausencia de Optimus Prime. Equilibrará entre o ben autobot e o mal decepticon, ata que trala destrución da matriz autobot do liderado e a morte de Unicron e Optimus Prime, será formalmente o novo líder Autobot (ata a chegada do Derradeiro Autobot, que volve unir a tódolos Transformers).
Jodocus Badius

**Jodocus Badius** ou **Josse Badius**, nado en 1462 e finado en 1535, foi un pioneiro da imprenta.

## Traxectoria 
Orixinario da vila de Asche, preto de Bruxelas, ensinou durante moitos anos grego en Lión, en 1495 instalouse en París e en 1500 abriu o seu propio prelo, coñecido como Prelum Ascensianum, no que deu a coñecer obras latinas e fixo edicións de Erasmo Escribiu unha biografía Kempis.
Karl Baedeker

**Karl Baedeker**, nado en Essen o 3 de novembro de 1801 e finado en Coblenza o 4 de outubro de 1859, foi un editor alemán.

## Traxectoria 
Fillo dun impresor, en 1827 funda a súa propia editora en Coblenza, fíxose famoso a partir de 1832 por editar guías para viaxar polos principais países de Europa, América do Norte e Oriente, esas guías coñécense como Baedeker e nos países de lingua alemá o termo mesmo se emprega para referirse a obras semellantes doutros editores. As guías conteñen valiosas introducións, descricións de edificios, coleccións de museos... escritos polos mellores especialistas.
San Martiño de Mondoñedo, Foz

**San Martiño de Mondoñedo** é unha parroquia do concello de Foz na comarca da Mariña Central. Ten unha superficie de 5&nbsp;km², e 19 entidades de poboación. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2016 tiña 599 habitantes (296 homes e 303 mulleres), 63 menos ca en 2007 (326 homes e 336 mulleres) e 109 menos que en 1999.

## Patrimonio
miniatura|esquerda|Entrada principal da antiga Catedral

A basílica de San Martiño de Mondoñedo foi fundada polo bispo de Dume no século IX, ao se refuxiaren en Bretoña a nobreza e o clero por medo ao perigo musulmán. Destruída a capital de Bretoña polos normandos nas invasións de 966 - 971, o rei Afonso III estableceu en Mondoñedo a nova sé, da cal o primeiro bispo foi Sabarico. Mondoñedo foi capital até 1112 da terra dos bretoñeses.

Nas obras de restauración realizadas nesta basílica nos primeiros meses de 2008 puxéronse ao descuberto unhas pinturas murais, moi deterioradas, que foron catalogadas como os frescos románicos máis antigos de Galicia, datados no século XII . Durante a Idade Media, estas pinturas foron cubertas por sucesivas capas de cal, práctica habitual no mantemento das igrexas da época. 

## Galería de imaxes
## Lugares e parroquias
### Lugares de San Martiño de Mondoñedo
### Parroquias de Foz
## Notas
Lingua ahanta

O **ahanta** é unha lingua níxer-congo do grupo kwa que se fala en Ghana.

## Distribución xeográfica
Fálase na costa suroeste de Ghana, entre Cape Three Points e o río Pra,  Takoradi é a principal vila da área lingüística e aínda que na actualidade é de lingua fante ata aproximadamente 1920 era de lingua ahanta

## Uso social
A lingua fálaa toda a comunidade, pero non se usa nas escolas ou igrexas, si se usa en programas de radio. En 12 vilas ahante danse clases de lingua aos adultos. En 2002 publicouse unha tradución do Evanxeo de San Marcos

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O ahanta no Ethnologue
Leo Baekeland

**Leo Hendrik Baekeland**, nado en Gante o 14 de novembro de 1863 e finado en Nova York o 23 de febreiro de 1944, foi un químico norteamericano de orixe belga.

## Traxectoria 
Inventou o papel fotográfico Velox (1893) e a baquelita (1907), unha resina sintética, quimicamente estable e resistente á calor, que foi o primeiro produto plástico.

Logo de estudar na Universidade de Gante, emigrou aos Estados Unidos en 1889, onde vendeu a súa patente do papel velox a George Eastman, presidente de Kodak, por 750.000 dólares. O invento da baquelita considérase o comezo da idade do plástico, e converteu a Baekeland en multimillonario.
Abba Eban

**Abba Eban** (**אבא אבן**), nado como **Aubrey Solomon Eban** en Cidade do Cabo o 2 de febreiro de 1915 e finado o 17 de novembro do 2002, foi un político e diplomático israelí.

Eban residiu en Inglaterra dende a infancia, estudou en Cambridge, e serviu co exército británico durante a segunda guerra mundial, realizando misións de enlace entre os aliados e os Yishuv de Palestina, onde se estableceu despois da guerra.

Logo da creación do Estado de Israel foi o primeiro representante israelí na ONU e embaixador israelí nos Estados Unidos. Entre 1966 e 1974 foi o ministro de exteriores de Israel, defendendo o país durante a Guerra dos seis días, malia iso foi un dos valedores da devolución de territorios a cambio de paz.

En 1988, despois de tres décadas na Knesset, perdeu o seu escano a causa das divisións internas no Partido Laborista
Deserto de Atacama

O **deserto de Atacama** é o maior deserto de Suramérica. Con preto de 200 km² de extensión, está situado ao norte de Chile, na rexión de Atacama. Está considerado o deserto máis alto e máis seco do mundo, pois chega a botar décadas sen recibir choiva.

As temperaturas varían entre os 0&nbsp;°C á noite e 40&nbsp;°C durante o día. En función destas condicións existen poucas cidades e vilas nel. A máis importante é San Pedro de Atacama, que ten pouco máis de 3.000 habitantes e está a 2.400 metros de altitude. Moi illada, é o principal punto de encontro de viaxeiros do mundo enteiro, mochileiros, fotógrafos, astrónomos, científicos, investigadores ou aventureiros.

## Historia 
300px|miniatura|Deserto de Atacama
Estivo primeiramente habitada polos atacameños, pobo da rexión que lle deu nome ao deserto, e mais polos aimarás. Ambos deixaron un legado arqueolóxico inestimábel, gardado en importantes museos, salientando o Museo de San Miguel de Azapa, localizado no Val de Azapa a case 12&nbsp;km de Aripa, e o Museo del Padre Le Paige, en San Pedro de Atacama.

Hai importantes manifestacións de arte rupestre precolombiana, na rexión e é o berce dunha das maiores esculturas de figura humana feita na prehistoria, o Xigante de Atacama. Ao facermos incursións polas entrañas do deserto tamén podemos descubrir ruínas intactas como as vivendas circulares de Tulor que datan do 800 a.C, e as pukaras, fortalezas de defensa en Quitor e Lasana, alén do centro administrativo inca en Catarpe e Aripa.

## Puntos turísticos 
O deserto componse de diferentes paisaxes, que son tamén os principais atractivos turísticos: o Valle de La Luna, o Valle de la Muerte, os géyseres, o Gran Salar, as termas de Puritama, as ruínas de Tulor, e os volcáns Licancabour e Lascar entre os máis coñecidos. Outro atractivo do deserto son as enigmáticas figuras marcadas no chan, algunhas delas con case 200 m de longo, que só poden ser identificadas a través de vista aérea. Son de orixe descoñecida.

## Véxase tamén
A Veiga, Asturias

**A Veiga** (en castelán: **Vegadeo**) é un concello situado na costa do Principado de Asturias, limítrofe con Galicia, no fondo da ría de Ribadeo. O seu nome orixinal é *A Veiga de Ribadeo* como aínda aparece na actualidade nunha inscrición no templete da música do parque d'El Medal, no centro da capital municipal.

## Lingua 
Este concello maiormente galegofalante é considerado tradicionalmente como un dos 48 concellos da Galicia estremeira. En xaneiro de 2016 converteuse no primeiro municipio da comarca do Eo-Navia en situar o galego ao mesmo nivel có castelán. Na vila naceu Armando Cotarelo Valledor, escritor homenaxeado no Día das Letras Galegas de 1984.

## Parroquias 
O concello divídese en 6 parroquias:
miniatura|220px|esquerda|Mapa parroquial da Veiga.

## Camiño de Santiago 
Coa entrada en servizo en 1987 da ponte dos Santos, os peregrinos que se dirixían á ponte do Fornacho (Santiago de Abres) para evitar cruzar a ría de Ribadeo en barca, comezaron a facelo polo novo paso, dirixíndose a Ribadeo, e desde aquí a Lourenzá e Mondoñedo. A Veiga foi tendo menos tránsito de peregrinos e só algúns seguían a antiga ruta, dirixíndose a Trabada. A Asociación Asturgalaica de Amigos do Camiño comezou a reivindicar a construción dun albergue en Santiago de Abres, paso fundamental para recuperar a vía histórica. En 2017 instalouse provisionalmente un albergue no Polideportivo da Veiga ao tempo que na Trapa (Trabada) comezaba a ofrecer os seus servizos outro albergue. Isto, unido aos labores de mellora, poza e sinalización emprendidos polo Goberno do Principado de Asturias, fixo que a ruta histórica estea a recuperar peregrinos. Para o Goberno do Principado, este foi sempre o Camiño Oficial e a única ruta do Camiño do Norte sinalada con pedras e vieiras.

## Galería 

File:Vegadeo_(Asturias).jpg
File:Suarón river, Vegadeo.JPG 
File:Capilla_de_miou.jpg  
File:Casona_trabadelo_miou.jpg
File:Guiar_(Vegadeo,_Asturias).jpg
File:Piantón (Vegadeo, Asturias).jpg

## Notas 
## Véxase tamén 
*Concello da Veiga

### Bibliografía 
*
Interferometría

A **interferometría** é unha póla da óptica que aproveita o carácter ondulatorio das ondas electromagnéticas para, combinando dúas ondas e observando o seu patrón de interferencia realizar medidas de moi diverso tipo. Esta van desde a obtención de imaxes melloradas (con maior aumento), ata medidas de temperaturas, distancias, presión, detección de ondas acústicas etc.
miniatura|Interferómetro de Michelson
Na astronomía (tal como se fai cos telescopios de Keck), emprégase unha téncica interferométrica para combinar os sinais procedentes de dous ou máis telescopios e acadar unha mellor resolución nas medidas realizadas que a que pode obter un telescopio individual.

Esta técnica é a base para os conxuntos (arrays) de radiotelescopios, que espallados sobre superficies de centos de km cadrados poden producir entre todos unha imaxe equivalente á dun telescopio que tivese un diámetro semellante ao da área na que se distribúen.

Emprégase tamén para medir desprazamentos da orde de e distancias inferiores á longura de onda da luz empregada. Un exemplo histórico sonbranceiro do seu uso atópase no interferómetro de Michelson, que permitiu afirmar que a luz na terra posúe a mesma velocidade independentemente da dirección de propagación, coa conseguinte desautorización da teoría do éter; e fornecendo unha proba clave para a invarianza da velocidade da luz, pedra angular da teoría da relatividade.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Interferómetro
* Holografía
* Óptica
* Electromagnetismo
* Astronomía

### Ligazóns externas 
* Coda-wave interferometry using seismic waves.
* Description of astronomical interferometry.