open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Georgetown, Güiana

**Georgetown** é a capital da Güiana e cunha poboación de 213.705 habitantes (2002) é a cidade máis grande da ex-colonia británica. A cidade está situada sobre a costa atlántica, na foz do río Demerara, cerca de 20&nbsp;km a leste do estuario do río Essequibo. É alcumada como “a cidade xardín do Caribe”.

## Historia 
Georgetown foi inicialmente denominada *Stabroek* cando a área estaba aínda controlada polos holandeses. Durante a ocupación francesa Georgetown tivo a súa primeira rúa pavimentada. Cando os británicos conquistaron a colonia en 1812, foi renomeada como Georgetown, en honra do rei Georges III de Gran Bretaña. Obtivo o status oficial de cidade o 24 de agosto de 1842, durante o reinado de Vitoria. En 1945 un vasto incendio provocou graves estragos na cidade.

## Comercio 
Azucre, madeira, bauxita, ouro e diamantes son produtos do país exportados a través do porto de Georgetown.

## Urbanismo 
Georgetown está construída segundo o esquema dunha grella atravesada por canais abertas polos holandeses, que permiten a drenaxe da cidade, que se encontra a máis de 4 metros por baixo do nivel da marea alta. Foi tamén construído un gran muro para evitar as inundacións. As rúas de Georgetown son arboradas, e ao longo das mesmas érguense moitos edificios de estilo colonial, feitos de madeira.

## Sitios de interese 
miniatura|dereita|300px|Pazo do Parlamento
A maior parte das edificacións máis importantes da cidade áchanse na parte occidental. Arredor da área centro-occidental está *Independence Square* e *Promenade Gardens*, o Museo de Antropoloxía "Walter Roth", a *Biblioteca Nacional* (construída con financiamento de Andrew Carnagie), o *Banco da Güiana*, o *Museo da Güiana*, a *State House* ou residencia do presidente do país e mais a catedral anglicana de San Xurxo.

Na parte meridional da mesma zona encóntrase o *Pazo Municipal*, de estilo neogótico (1889), a *Victoria Law Courts* (1887), o *Pazo do Parlamento* (1829-1834), o gran *Mercado Stabroek* (1792) coa torre do reloxo que domina o panorama cidadán, a catedral católica, *City Engineer House*, a *Magistrate Court*, a igrexa de Santo André (1818) e o *Arco da Independencia* (Independence Arch).

Na parte setentrional da cidade, cerca da costa atlántica está situado o forte William Frederick, un parque, o faro e a *Umana Yana*, unha construción cónica dos indíxenas Wai-Wai construída, segundo os métodos tradicionais, en 1972, con ocasión da conferencia dos ministros de asuntos exteriores dos países non aliñados.

## Educación 
Georgetown é sede da Universidade de Georgetown. A Universidade da Güiana está situada en Turkeven na periferia da cidade.

## Comunicacións 
Georgetown está atendida polo Aeoporto Internacional Cheddi Jagan, situado a 41&nbsp;km ao sur da cidade, desde onde hai voos constantes con Nova York, Miami, Toronto, Bridgetown, Port of Spain e Paramaribo. Hai tamén liñas regulares de autobuses entre Georgetown e Boa Vista no Brasil, e servizo diario por ferri con Paramaribo, Suriname que cruza o río Courantyne.
Mocedade Galeguista de Vigo

A **Mocedade Galeguista de Vigo** era a organización xuvenil da agrupación local do Partido Galeguista de Vigo, formouse o 2 de novembro de 1933. Integrouse na Federación de Mocedades Galeguistas cando se formou en 1934. O seu secretario xeral era Xaime Illa Couto.

## Historia
A Mocedade Galeguista de Vigo tiña no momento da súa constitución 60 membros, e desde o comezo deron grande importancia aos aspectos culturais e deportivos, chegando a contar cun equipo de fútbol propio. Foi o seu secretario xeral, Xaime Illa,  de quen partiu a idea para constituíren todas as mocidades das agrupacións locais do PG unha federación que as agrupase.

## Bibliografía 
*
Eau Rouge

miniatura|180px|dereita|Curva de Eau Rouge en 1997. 
miniatura|180px|dereita|Curva de Eau Rouge desde o Raidillon. 
miniatura|180px|dereita|Curva de Eau Rouge no inverno.
miniatura|180px|Auga vermella ("Eau rouge" en francés) nas beiras do río preto do circuíto
A curva de **Eau Rouge** é unha ardua curva de alta velocidade na forma esquerda-dereita-esquerda no Circuíto de Spa-Francorchamps en Bélxica, e é amplamente recoñecida como unha das mellores curvas de calquera circuíto no mundo.

## Características
Situada á altura na que a pista atravesa a corrente do río Eau Rouge por primeira vez, aparece logo dunha baixada que segue ao xiro da primeira curva. Os coches de Fórmula 1 poden chegar a acadar velocidades de ata 320&nbsp;km/h ao pasar o punto máis baixo. Estritamente falando, a curva Eau Rouge é unicamente a curva a esquerdas da parte inferior. A seguinte curva a dereitas que apunta cara á subida foi introducida en 1939 para atallar a curva orixinal "Ancienne Douane", chamada Raidillon (:fr:Raidillon de l'Eau Rouge).

Tal e como a describe Fernando Alonso:

A curva require moita pericia no piloto para negociala correctamente, e a longa recta que a segue a miúdo ofrece boas oportunidades aos mellores pilotos para adiantar na curva de Les Combes.

Eau Rouge cobrouse varias vítimas ao longo dos anos, incluíndo Stefan Bellof nun Porsche, e tamén provocou espectaculares saídas de pista de Alex Zanardi en 1993 e de Jacques Villeneuve, ao que describiu como "o mellor accidente que tivera", e ao que seguiu un accidente similar do seu compañeiro de equipo Ricardo Zonta.

Logo das mortes de Roland Ratzenberger e Ayrton Senna en Imola en 1994, as seguintes carreiras de Fórmula 1 viron como se introducían chicanes feitas con rodas apiladas. A entrada a Eau Rouge foi obstruida dese xeito en 1994, aínda que se recuperou o trazado orixinal ao seguinte ano. A curva foi lixeiramente modificada no ano 2002, aínda que aínda mantén todo o seu carácter.

## Referencias 
## Véxase tamén
* Circuíto de Spa-Francorchamps

### Ligazóns externas
Azaila

**Azaila** (*Zaila* en aragonés) é un concello da provincia de Teruel, situado na comarca de Martín Bajo. A súa poboación era de 192 habitantes (1996). Dista 170&nbsp;km da capital provincial.

## Xeografía 
A localidade está nun cantil que se ergue sobre o río Aguas. O concello esténdese por unha superficie de 81,4 km².

## Monumentos 
Moi preto do lugar atópase a cidadela Cabezo de Alcalá, cuxo asentamento é fundamental para o coñecemento da cultura ibérica e a romanización do Val do Ebro.

Cómpre tamén destacar a igrexa do século XVII.

## Historia 
No Cabezo de Alcalá hai un importante sitio arqueolóxico con tres niveis: Campos de urnas tardíos (Iª Idade de Ferro); asentamento urbano da cultura ibérica (IIª Idade de Ferro); e mais a cidade ibero-romana. Cóidase que o nivel ibero corresponde co topónimo, coñecido por outras fontes (moedas por exemplo), *Sedeis*, *Sedeiskem*, capital dos iberos sedetanos. Miguel Beltrán Lloris cre, no entanto, que corresponde con *Belgion*. Destruída nunha guerra civil romana, a cidade non foi reconstruída, porque non facía falla un lugar fortificado para articular o territorio (na zona creceu a cidade romana de *Lepida Celsa*, localizada nun posto mellor comunicado e máis chairo, onde hoxe se levantan Exelsa e Viliella de Ebro).

Aínda que o nome se cre de orixe árabe, non queda nin se sabe nada da época árabe e si da época cristiá. Ben puido suceder que o topónimo *Sedeis*, pasando polo latín vulgar, evolucionara para *Zaylla*, e no período árabe, por analoxía coa palabra árabe *Zaylla* ("a plana" ou "a chaira"), igual que Zella, que se interpreta a partir da variante *Sahla* da mesma palabra. En textos medievais cristiáns coñécese como *Zaylla*. En 1196 Pedro II de Aragón, cedeu Zaila a Gastón de Castellot. Zaylla foi propiedade da súa familia até 1283. Coñécense restos dunha fortaleza cristiá cunha necrópole datada entre os séculos XIII e XVI.

A comezos do século XVII *Zaylla* estaba case deshabitada por mor da expulsión dos mouriscos. No censo de Campoflorido, en 1713 o lugar aínda se citaba como *Zaylla* ou *Zayllas*, case como o nome que emprega ben de xente vella da comarca e que fica tamén na toponimia do veciño lugar de Xatiel, onde hai un *Val de Zaila*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Comarca de Martín Bajo
Circuíto de Nevers Magny-Cours

O **Circuíto de Nevers Magny-Cours** é un autódromo situado en Francia, nas proximidades das localidades de Magny-Cours e Nevers. É coñecido por albergar o Gran Premio de Francia, que se disputa neste trazado desde 1991.

Coñecido popularmente como *Magny-Cours* a secas, foi construído orixinalmente por Jean Bernigaud e albergaba orixinalmente unha escola de manexo, da cal xurdiron pilotos como François Cévert e Jacques Laffite. Con todo, cara aos anos 1980 a pista atopábase moi deteriorada, e non foi senón ata logo da compra do circuíto por parte do *Conseil da Nièvre* que as competicións internacionais do deporte do motor iniciaron o seu retorno.

Na actualidade, a pista caracterízase polo seu pavimento extremadamente liso e polas comodidades que ofrece aos espectadores.

As poucas oportunidades de adiantamentos que ofrece o trazado fan que a maioría das carreiras disputadas transcorran sen grandes acontecementos, coa excepción daqueles Grandes Premios en que a choiva faise presente. O caso máis notable produciuse en 1999, cando a carreira debeu ser interrompida por mor da choiva torrencial. Tras a continuación da carreira, os principais contendentes polo primeiro lugar tiveron problemas, o cal facilitou o camiño para que Heinz-Harald Frentzen lograse unha sorprendente vitoria no seu Jordan.

## Todos os gañadores de Fórmula 1, no circuíto de Magny-Cours 
miniatura|Máximo recordman da Fórmula 1: Michael Schumacher gañador en Magny-Cours en oito Grand Prix

*Record: M.Schumacher (8 Veces)*
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Dinastía Xia

A , que segundo as crónicas chinesas durou dende o século XXI&nbsp;a.&nbsp;C. ao século XVI&nbsp;a.&nbsp;C., é considerada como a primeira dinastía na historia chinesa. As memorias históricas de Sima Qian recollen os nomes dos 17 reis desta dinastía. Foi seguida pola dinastía Shang e, segundo o relato de Sima Qian, precedida polo período lendario dos tres augustos e cinco emperadores.

O carácter 夏 desta dinastía forma parte do nome da rexión chinesa actual de Ningxia, e aparece tamén no nome poético da China Huáxià (華夏).

## Verosimilitude 
Con anterioridade ás escavacións feitas en 1928 en asentamentos da Idade de Bronce en Anyang, provincia de Henan, non había indicios arqueolóxicos da existencia dos Xia. Daquela, numerosas escavacións confirman a existencia dunha cultura do bronce que pode identificarse cos Xia. En 1959, escaváronse as ruínas de Erlitou, na cidade de Yanshi (Henan), nas que se atoparon dous grandes pazos e que se cre que puido ser a capital da dinastía. Segundo a datación co carbono-14 poden pertencer ao ano 2100 ou 1800 a. C.

miniatura|Extensión territorial da dinastía Xia.
Independentemente da verosimilitude das historias lendarias sobre os reis Xia que aparecen escritas en crónicas moi posteriores, coma a de Sima Qian, pódese considerar á civilización Xia coma un período evolutivo de transición entre as culturas neolíticas, coma a de Longshan, e a sociedade urbana dos Shang. Na interpretación marxista da historia que fora habitual na República Popular Chinesa, a sociedade Xia está considerada unha sociedade escravista.

O territorio controlado polos Xia abarcaría aproximadamente a actual provincia de Henan e parte do oeste de Shandong e do sur de Hebei.

## Historia 
Segundo as crónicas chinesas, antes da dinastía Xia establecérase unha especie de alternancia no poder entre as varias tribos que ocupaban a zona. Á morte de Yu o Grande, primeiro emperador da dinastía, debía sucedelo no poder a tribo Yi, mais foi o seu fillo Qi o que se fixo co poder. As demais tribos declararon a guerra aos Xia que, tras vencelas, instaurou a dinastía. Non obstante, os demais pobos non admitirían este control dos Xia, polo que as guerras serían constantes. O derradeiro rei Xia, Jie (桀, Jié), foi un tirano, cuxo reinado cruel acabou coa derrota militar ante os Shang, pobo procedente do leste, cuxo líder, Tang (湯, Tāng), fundou a nova dinastía.

## Reis da dinastía Xia 
Segundo *As memorias históricas* de Sima Qian, os dezasete soberanos da dinastía Xia foron os siguintes:

O nome do reinado é ás veces precedido polo da dinastía. Por exemplo: Xia Yu (夏禹).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia da China.

### Ligazóns externas 
* Breve cronoloxía histórica da China
* Outro cadro cronolóxico da historia da China
Circuíto Permanente de Xerez

O **Circuíto Ángel Nieto** é un autódromo de 4,428&nbsp;km (2,752 millas) de lonxitude, situado nos arredores de Xerez da Fronteira (Cádiz), no sur de España.

Construído en 1986 para albergar o Gran Premio de España, a súa localización apartada dificultou o éxito en asistencia do público. A pesar dalgunhas grandes carreiras, como a vitoria de Ayrton Senna por só 14 milésimas de segundo en 1986, un terrible accidente protagonizado por Martin Donnelly a 200&nbsp;km/h durante as cualificacións da carreira de 1990 apartou ao circuíto do calendario oficial.

Con todo, en 1994, Xerez realizou algúns cambios de seguridade no circuíto, incluíndo unha nova *chicane* na *curva Senna*. Debido a iso, Xerez volveu ser sede de Fórmula 1, esta vez do Gran Premio de Europa nos anos 1994 e 1997, carreira esta última na que se viviu un intenso duelo entre Michael Schumacher e Jacques Villeneuve que terminou co abandono e a descualificación do primeiro.

O circuíto atópase na estrada A-382 á altura de Monte Castillo, un lugar con boas infraestruturas coa recente construción da nova autovía.

### Todos os gañadores de Fórmula 1, no circuíto de Xerez 
**Récords**Piloto: Alain Prost/Ayrton Senna (ambos 2)&nbsp;• País: Brasil/Francia (ambos 2)&nbsp;• Construtor: McLaren (3)&nbsp;• Motor: Honda (3)&nbsp;• Pneus: Goodyear (7)

### Campionato do Mundo de Motociclismo 
Resultados das carreiras do Campionato do Mundo de Motociclismo celebradas en Xerez da Fronteira:

----
## Champ Car 
O 8 de xuño de 2008 o circuíto albergou o Primeiro GP de Champ Car de España.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Circuíto de Velocidade de Xerez
Cianuro de sodio

O **cianuro de sodio** ou cianuro sódico (NaCN) é o sal sódico do ácido cianhídrico (HCN). Trátase dun composto sólido e incoloro que hidroliza facilmente en presenza de auga e óxido de carbono (IV) para dar carbonato de sodio e ácido cianhídrico:

2 NaCN + H2O + CO2 -> Na2CO3 + 2 HCN

En auga disólvese cun pH básico.

## Datos fisicoquímicos 
* Fórmula: NaCN
* Masa molecular: 49,01 g/mol
* Punto de fusión: 563,7&nbsp;°C
* Punto de ebulición: 1.496&nbsp;°C
* Densidade: 1,60 g/ml
* Nº CAS: 143-33-9

## Aplicación 
O cianuro de sodio emprégase sobre todo en minaría para extraer o ouro e a prata da rocha nai.

## Analítica 
* Co nitrato de prata fórmase un precipitado de cianuro de prata que se redisolve en presenza de exceso de cianuro.
* Cun defecto de sulfato ferroso (FeSO4) fórmase tras acidular un precipitado de azul de Prusia. Esta reacción libera ácido cianhídrico que é altamente tóxico.
* Con ións de cobre fórmase un precipitado de cianuro de cobre(I) e libérase dician (NC-CN) que é moi tóxico.
* O ión sodio pola cor característica en chama.

## Eliminación 
O cianuro de sodio é posíbel eliminalo con sulfato de ferro formando hexacianoferratos ([Fe(CN)6]3- ou [Fe(CN)6]4-)
Hondutel

miniatura|100px|dereita|Logo de Hondutel
**Hondutel** é a empresa estatal de Telecomunicacións da República de Honduras.

## Historia 
En 1976, mediante decreto Lei No. 431 do 7 de maio dese ano, nace a Empresa Hondureña de Telecomunicacións *Hondutel*, a cal comeza a operar o 1 de xaneiro de 1977, iniciando a historia moderna das telecomunicacións no país. A empresa estatal descentralizada conta con personalidade xurídica, patrimonio propio con duración indefinida e dentro das súas atribucións atópase a de prestar servizos de telecomunicacións e administrar o espectro radioeléctrico.

A pesar de ser unha das empresar de telecomunicacións máis grandes de América Central, polo número de usuarios a empresa tivo problemas financeiros e doutras índoles debido á mala xestión que tivo ao longo dos anos.

Polo cal, a empresa entra nun proceso de depuración e saneamento a partir da toma de posesión na presidencia de Manuel Zelaya.

En xuño do 2007, o presidente da república e o actual Xerente de *Hondutel*, anunciaron o lanzamento dunha serie de redes de telefonía celular de terceira xeración, coñecida como *Honducel*, actualmente o servizo está dispoñíbel na Área Metropolitana de Tegucigalpa e Comayagüela, operando baixo o nome de *Tegucel*.

*Tegucel* converteuse nunha forza competitiva no mercado da telefonía celular en Honduras dado aos prezos dos seus servizos.

O 19 de outubro do 2007, *Hondutel* lanzaba a rede de telefonía móbil para a Zona Metropolitana do Val de Sula, denominada *Sulacel*, que inclúe a San Pedro Sula e cidades veciñas.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Hondutel 
* Páxina oficial do goberno de Honduras
Sinfonía n.º 104 (Haydn)

A **Sinfonía No. 104** en Re maior (Hoboken 1/104) é a sinfonía final de Joseph Haydn. É a derradeira das doce chamadas Sinfonías de Londres, e é coñecida (arbitrariamente, por mor da existencia das outras once) como a **Sinfonía de Londres**.

O traballo foi composto por Haydn mentres vivía en Londres no ano 1795, exposta no King’s Theatre o 4 de maio de 1795, nun concerto formado enteiramente por composicións propias de Haydn e dirixidas polo compositor.

## Anotacións
O traballo é para dúas frautas, dous óboes, dous clarinetes en La, dous fagots, dúas trompas en Re e Sol, dúas trompetas en Re, timbal e cordas.

## Movementos 
#Adagio; Allegro
#Andante
#Minuetto: Trío
#Finale: Spiritoso

### Primeiro movemento
A sinfonía abre cunha lenta e grande introdución en Re menor. Esta é unha sonata. O segundo tema e simplemente o primeiro tema trasposto en La maior. A sonata está en Re menor, cas cordas tocando o primeiro tema. O tema vai dereito en La maior cos instrumentos de vento para formar o segundo tema; non hai modulación no troco de tema. O desenvolvemento remata coa orquestra completa. Na sonata o primeiro tema é escoitado de novo en Re Maior. Imita os patróns dos instrumentos de vento no segundo tema. A peza pecha cunha coda en Re Maior

### Segundo movemento
Este movemento, en Sol Maior, abre co tema principal en cordas. Tras isto, un episodio escrito alumeando en La Menor e Re menor leva cara a unha repetición modificada do tema principal en ámbalas cordas e o fagot. Dende aquí, a segunda sección comeza, a cal modula a outras teclas, incluíndo Sol Menor e Si Maior, mais continua a facer a melodía do tema principal. Trala chegada do Sol Maior dominante, volta a música da primeira sección. O resto do movemento é unha modificación da primeira sección da música, mais con moitas mudas no ritmo e moita predominancia dos instrumentos de vento, especialmente da frauta.

### Terceiro movemento
O terceiro movemento é un minueto e trío en Re Maior. Esta sección de minueto consiste nunha sección de apertura destacando o tónico, mentres a segunda sección visita a Si Menor e o dominante La Maior. O trío está en Si Maior, e emprega o óboe e fagot extensamente. Como no minueto, a sección do trío destacando o Sol Menor. O Trío remata cunha transición de volta á primeira tecla dominante, en preparación para a volta do minueto.

### Cuarto movemento
O final, en tempo rápido e en sonata, abre en modo de música folk, empregando un tema reclamado por ser unha peza de folk clásico de Croacia. O desenvolvemento vai tipicamente na tecla dominante, máis atipicamente a recapitulación non ocorre inmediatamente. En lugar diso, o desenvolvemento é estendido cunha sección en Fa Menor sostido, despois do cal ten lugar a recapitulación en Re Maior.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*O Finale pode atoparse en http://www.pointclassics.com/dl/2650902.4.Finale-%20spirituoso.48k.mp3 pra escoitar
*Piano reduction (pdf)
Circuíto do Jarama

O **Circuíto do Jarama** é un autódromo de 3.404 km de lonxitude situado en San Sebastián de los Reyes, nos arredores de Madrid, España.

## Historia 
Deseñado por John Hugenholtz (que tamén deseñou os circuítos de Zandvoort e Suzuka), o circuíto foi construído por Alessandro Rocci en 1967 ao norte de Madrid nunha zona árida de matogueiras.

En 1967 empeza a albergar o Gran Premio de España de Fórmula 1, aínda que nesta ocasión o GP non foi puntuable para o Campionato do Mundo, se o foi o GP de España do ano seguinte (1968). Esta sede alternouse co Circuíto de Montjuïc ata que logo dunha accidentadísima carreira en Montjuïc, o Jarama quedou como sede única do GP de España de Fórmula 1.

Jarama acolleu a súa última carreira de fórmula 1 en 1981, dirixida por Alessandro Rocci cando se considerou demasiado limitada para as carreiras modernas.

Aínda se celebran algunhas carreiras de automóbiles e motocicletas neste circuíto. Dispón dalgunhas pistas auxiliares que o RACE utiliza para realizar cursos de condución.

### Todos os gañadores de Fórmula 1, no circuíto do Jarama 
## Ligazóns externas 
* Web do Circuíto do Jarama  
* Web da Real Federación Española de Automobilismo
Institut d'Estudis Catalans

O '''Institut d'Estudis Catalans'* (en galego, *Instituto de Estudos Cataláns'', IEC) é unha institución cultural de Cataluña, privada, fundada por iniciativa de Enric Prat de la Riba, mediante uns acordos coa Deputación de Barcelona o 18 de xuño de 1907 e o 14 de febreiro de 1911, da cal Prat de la Riba era presidente.
## Historia e características 
Constitúeo unha corporación académica, científica e cultural que ten por obxecto a investigación de tódolos elementos da cultura de Cataluña.

Ditas funcións están recoñecidas polo Real decreto 3118/1976, do 26 de novembro, e a Resolución da Generalitat de Cataluña di 17 de maio do 2001, polo cal se publican os seus estatutos, que recollen a letra e o espírito dos acordos fundacionais. En 1922, foi admitido na Unión Académica Internacional.
 
A corporación ten a súa sede principal na cidade de Barcelona e estabeleceu delegación en todo o seu ámbito xeográfico de actuación (artigo 6 dos seus estatuto). Dito ámbito de actuación son tódolos lugares de lingua e cultura catalás (artigo 1 do Real Decreto 3118/1976).

A sección filolóxica do IEC cumpre a función de academia da lingua catalá. As súas competencias normativizadoras son recoñecidas en Cataluña, as Illas Baleares e Andorra. No Rosellón, en Francia, a pesar do carácter non oficial da lingua, o Consello Xeral do departamento de Pireneos Orientais tamén recoñece a autoridade do IEC].

Na Comunidade Valenciana, seguen as Normas da Academia Valenciana da Lingua, que son, de feito, as mesmas normas que as do IEC, mentres que na Franxa de Aragón, o catalán falado non ten ningún carácter de oficialidade. O IEC está ultimamente o encargo da revisión do Diccionari català-valencià-balear.

## Seccións e sociedades filiais 
### Seccións 
* Histórico-Arqueolóxica.
* Ciencias Biolóxicas.
* Ciencias e Tecnoloxía.
* Filolóxica.
* Filosofía e Ciencias Sociais.

### Sociedades filiais 
O Institut d'Estudis Catalans conta ademais cunha trintena de sociedades filiais que teñen por obxectivo o estudo dunha ou diversas especialidades científicas ou culturais, que son parte integrante da estrutura académica do Instituto como entidades autónimas e están adscritas a unha das súas seccións. Só a modo de exemplo, pódense citar a Sociedade de Amigos da Arte Románica, a Sociedade Catalá de Matemáticas, a Sociedade Catalá de Sociolingüística ou a Sociedade Catalá de Estudos Numismáticos.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Institut d'Estudis Catalans 
*Páxina da Societat Catalana d'Estudis Numismàtics
Elias Lönnrot

**Elias Lönnrot** (pronunciación: [ˈɛlias ˈlœnruːt]), nado o 9 de abril de 1802 e finado o 19 de marzo de 1884), foi un filólogo finlandés, recolledor entusiasta de poesía tradicional oral finlandesa. Coñécese especialmente por compoñer o Kalevala, poema épico finlandés baseado nunha colección de obras poéticas das tradicións orais de Finlandia e de Carelia. Considéraselle un *dos país da lingua finesa*, tras o tradutor da Biblia ao finés, Mikael Agricola.

## Obra en botánica 
Na botánica, Lönnrot escribiría o primeiro texto científico en finés *Flora Fennica – Suomen Kasvisto* en 1860, ampliada en 1866 coa axuda de Th. Saelan. *Flora Fennica* era unha obra moi detallada onde se recollían os usos dos vexetais e descricións de flores e folla, máis a súa gran innovación foi a do non usar o latín. Este libro fíxose famoso por Escandinavia

## Obras 
* *Kalevala*, 1836
* *Kantelatar*, 1840
* *Loitsurunoja*, 1829 e 1880

Tamén publicou coleccións de proverbios, adiviñas e poemas populares finlandeses. 
O seu dicionario finlandés-sueco (1866-1880) serviu para a normalización da lingua literaria.

## Véxase tamén 
* Kalevala.
* Lingua finesa.
* Literatura de Finlandia.
A Pléiade

**A Pléiade** (que nun primeiro momento foi chamado «A Brigada») é un grupo de sete poetas franceses do século XVI reunidos ó redor de Pierre de Ronsard e Joachim du Bellay.

## Orixes do grupo 
Despois da desaparición de Clément Marot, a gran figura da poesía francesa no Século XVI moitos foron os que trataron de imitar ao gran mestre, formando o que se chamou a *Escola Marótica*, epígonos carentes de orixinalidade entre os que destacou a figura de Mellin de Saint-Gelais. Esta escola sería o branco dos ataques dos renovadores de *A Pléiade*.

Con todo, e antes de que este grupo brillara no ceo poético francés, o eixo desprazouse á cidade de Lión, onde xurdiu un interesante grupo de poetas, agrupados na chamada Escola Lionesa. Unha das características deste grupo é que había poetas (Maurice Scève) e poetisas (Pernette du Guillet, Louise Labé).

A partir de 1547 e ao longo de cinco anos, unha serie de xoves admiradores da cultura greco-latina acudiron aos cursos do célebre humanista Dorat, no colexio de Coqueret, en París. Entre eles ficaban Ronsard, du Bellay e Baïf. Estudaban ós grandes mestres clásicos baixo o recente prisma do humanismo. A petición de Francisco I, traballaron tamén pola estandarización e o enriquecemento da lingua francesa, engadindo cultismos e neoloxismos que serviron para enriquecela.

## A Defensa e ilustración da lingua francesa 
Esta obra publicouse, coa sinatura de Joachim du Bellay no 1549. Trátase dun manifesto que dalgún xeito resume a doutrina do grupo. O grupo nega a poesía como exercicio de enxeño: a misión do poeta é servir á Beleza e facer que a xenialidade francesa se manifeste. Como para facer prosperar as súas teorías era preciso ser máis belixerantes ao comezo, adoptaron o nome de *A brigada*. Con todo, máis adiante transformáronse en *A Pléiade* e, aínda que con baixas e altas máis adiante, foron (como as estrelas da constelación) sete:

* Joachim Du Bellay
* Pierre de Ronsard
* Antoine de Baïf
* Rémy Belleau
* Étienne Jodelle
* Pontus de Tyard
* Jean Dorat

Tamén se consideran membros do grupo nalgún momento Guillaume des Autels, Jacques Pelletier du Mans e Jean de la Péruse.

Defenden á vez a imitación dos autores greco-latinos e o valor cultural da lingua francesa. Manifestan o alexandrino e o soneto como formas poéticas maiores.
Índice de Desenvolvemento Humano

(**Mapa para daltónicos**) Problemas de visión co verde e vermello.
O **Índice de Desenvolvemento Humano** ou **IDH** é un índice estatístico composto que vén sendo empregado polo Programa das Nacións Unidas para o Desenvolvemento (PNUD) dende 1993, avaliando o desenvolvemento humano dos estados do mundo.

O índice foi desenvolvido en 1990 polo economista paquistanés Mahbub ul Haq e o economista indio Amartya Sen.

## Criterios de avaliación 
* **Educación:** para avaliar a dimensión da educación o cálculo do IDH considera dous indicadores. O primeiro é a taxa de alfabetización, considerando a porcentaxe de persoas maiores de 15 anos de idade. O segundo é a taxa bruta de escolarización, combinando as medidas das taxas para a educación primaria, secundaria e superior.
* **Lonxevidade:** a lonxevidade é avalidada considerando a esperanza de vida ó nacer, que permite a medición indirecta da satisfacción de bens materiais esenciais tales como o acceso a unha alimentación sa, á auga potable, a unha vivenda digna, a unha boa hixiene e a coidados médicos.
* **Nivel de vida/renda:** calcúlase mediante o logaritmo do Produto Interior Bruto por habitante en paridade de poder adquisitivo, en dólares. Engloba os elementos da calidade de vida que non son descritos polos dous  índices anteriores, como a mobilidade ou o acceso á cultura.

## Cálculo do IDH 
O IDH calcúlase como a media aritmética dos índices de lonxevidade, nivel de educación e nivel de vida ou renda.
* \mathrm{IDH} = \frac{\mathrm{L}+\mathrm{E}+\mathrm{R}}{3} (onde \mathrm{L} = Lonxevidade, \mathrm{E} = Educación e \mathrm{R} = Renda)

O cálculo destes índices vén dado no seguinte cadro:

## Clasificación do IDH 
No informe publicado en 2007 o Índice de Desenvolvemento Humano oscila entre Islandia cun índice de 0,968 na primeira posición ó 0,336 de Serra Leoa no posto 177.

Os estados clasifícanse en 3 grandes grupos_
* Estado con desenvolvemento humano **alto** (IDH ≥ 0,8): 70.
* Estado con desenvolvemento humano **medio** (0,5 ≤ IDH baixo** (IDH < 0,5): 22.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de países por Índice de Desenvolvemento Humano

### Ligazóns externas 
* 2007 UN Human Development Index Report (PDF).
* 2006 UN Human Development Index Report (PDF). 
* 2005 UN Human Development Index Report (PDF). 
* 2004 UN Human Development Index Report (PDF).
* 2020 INFORME SOBRE DESARROLLO HUMANO (PDF) https://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020_es.pdf
* CONSULTA DE DATOS ONLINE ACTUALIZADOS
Mocedade Galeguista de Celanova

A **Mocedade Galeguista de Celanova** foi a organización xuvenil da agrupación local do Partido Galeguista de Celanova.

## Historia e características
[miniatura|300px|Cabeceira de *Adiante*, semanario dirixido por [Celso Emilio Ferreiro|Emilio Ferreiro Míguez.]]
Foi fundada no 15 de xullo de 1932, sendo Xosé Velo o seu primeiro presidente e Celso Emilio Ferreiro o vicepresidente. Así figura na súa acta fundacional, que foi descuberta polo Comité de Memoria Histórica de Comarca de Celanova no ano 2020, na casa familiar do mestre Odilo Pérez Fernández. Neste documento a Mocedade comprometíase a traballar pola implantación dun "réxime autónomo" en Galiza e por todos e cada un dos puntos contidos no programa do Partido Galeguista. 

En xaneiro de 1933 a organización editou o periódico **Adiante** (do que só saíu un número). Integrouse na Federación de Mocedades Galeguistas cando se formou en 1934.

A Mocedade Galeguista de Celanova tivo grande influencia no seo da Federación de Mocedades Galeguistas, boa parte dos seus dirixentes tiñan tamén postos de responsabilidade na organización nacional. En xaneiro de 1934 contaba con 50 membros, ademais dunha sección infantil composta por 40 nenos.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
*
### Ligazóns externas 
* Descobren a acta fundacional da mocedade galeguista de Celanova -  HistoriadeGalicia.gal 16/10/2020.
Filloi, Aciveiro, Forcarei

**Filloi** é un lugar da parroquia de Aciveiro no concello pontevedrés de Forcarei. No ano 2007 contaba cunha poboación de 69 habitantes. Este lugar conta cunha importante cabaña gandeira e unha queixería asentada tamén na vila.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Aciveiro 
### Parroquias de Forcarei
Leonardo

**Leonardo** é o nome propio de varios personaxes:

* Leonardo Arguello Barreto, presidente de Nicaragua;
* Leonardo Boff, sacerdote brasileiro e líder da Teoloxía da Liberación;
* Leonardo Bruni, humanista italiano;
* Leonardo Ciampa, compositor estadounidense;
* Leonardo da Vinci, artista, inventor e polímata florentino do Renacemento;
* Leonardo de Lozanne, cantante e compositor mexicano;
* Leonardo de Pisa, matemático italiano, tamén coñecido como *Fibonacci*;
* Leonardo DiCaprio, actor estadounidense;
* Leonardo Jaramillo, pintor barroco español;
* Leonardo Noeren Franco, futbolista arxentino;
* Leonardo Nicolás Pisculichi, futbolista arxentino;
* Leonardo Polo, filósofo español;
* Leonardo Sbaraglia, actor arxentino;
* Leonardo Torres-Quevedo, enxeñeiro e matemático español;
* Leonardo Vinci, compositor de música barroco italiano.

Topónimos:

* Leonardo, nos EUA, no estado de Niuchese.
* San Leonardo, en Italia.
Esplús

**Esplús** é un concello da provincia de Huesca, sito na comarca de La Litera. A súa poboación en 2005 era de 733 habitantes.

## Xeografía 
Localizado no leste da provincia, o seu termo ten unha área superficial de 68,36 km². Dista 88 km da cidade de Huesca.

## Nome 
Aparece documentado na Idade Media como *Esplués* ou *Splués*. A primeira mención está datada no ano 1092.

## Festas 
* 22 de xaneiro, San Vicente.
* 15 de agosto, a Asunción da Virxe María.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* La Litera
Barbuñales

**Barbuñales** (*Barbuñals* en aragonés) é un concello español da provincia de Huesca, situado na comarca do Somontano de Barbastro. A súa poboación era de 116 habitantes en 2005, sobre unha área superficial de 18,75 km², o que lle confería unha densidade de 6,19 hab/km². Dista 42&nbsp;km da cidade de Huesca.

## Xeografía 
Dentro do termo municipal está comprendido o lugar despoboado de Lizana, orixe probábel dun apelido común no Bajo Aragón e Matarraña, ás veces tido por navarro.

## Sitios de interese 
* Igrexa parroquial de San Lourenzo, de estilo barroco, datada en 1666.
** capela da familia Azara, co sepulcro neoclásico de José Nicolás de Azara.
* Ermida de Santa Bárbara (restaurada hai pouco).
* Fonte das Calzadas (1571).
* Casa dos Azara, con pedra de armas.

## Festas 
*20 de xaneiro
*10 de agosto
*4 de decembro
Golfo de Fonseca

O **golfo de Fonseca**, é un entrante protexido do océano Pacífico, ao oeste de América Central, que limita ao noroeste co Salvador, ao nordeste e ao leste, por Honduras, e ao sur por Nicaragua.

Un dos mellores portos naturais do mundo, cunha extensión duns 3.200&nbsp;km². Entre os portos importantes atópanse La Unión, no Salvador; San Lorenzo, en Honduras; e Puerto Morazán, en Nicaragua.

### Historia 
O conquistador español Gil González Dávila encontrouno mentres procuraba unha rota marítima que comunicara o Atlántico co Pacífico. Un tratado asinado no 1916 concedeulle aos EUA a opción de construír unha canle interoceánica e unha base naval na zona do golfo.

En 1849, Ephraim Squier negociou un tratado cos Estados Unidos para construír un canal a través de Honduras, para que atravesar dende o mar Caribe ao golfo. Frederick Chatfield, británico comandante en América Central, atemorizado por que a presenza norteamericana en Honduras desestabilizase aos británicos, envía a súa frota para ocupar a Illa do Tigre, na entrado do golfo.

Os tres países -Honduras, O Salvador e Nicaragua- coa liña de costa ao longo do golfo rematan nun conflito sobre os dereito do golfo e das illas localizadas dentro del. En 1992, unha resolución do Tribunal Internacional de Xustiza (ICJ) decidía sobre a terra, as illas e o conflito marítimo nas fronteiras; facía unha partición. O ICJ determina que O Salvador, Honduras e Nicaragua compartan o control do golfo de Fonseca, posuíndo O Salvador as illas de Meanguera e de Meanguerita, e Honduras, a illa do Tigre.

### Illas 
Entre as illas máis importantes destacan: Meanguera do Golfo e Zacatillo (O Salvador); Zacate Grande e O Tigre (Honduras), e os Illotes de Consiguina (pertencentes a Nicaragua).

O Tigre, a pesar do seu pequeno tamaño, ten un quilómetro aproximado de diámetro, consta dunha elevación central que supera aos 780 msnm.

### Ríos 
Ao golfo de Fonseca desembocan varios ríos, entre os máis importantes están o río Amatillo, na bocana coñecida como Bocana *El Pecho*, que entra na Baía *La Unión*, a máis occidental das baías nas que se divide o golfo; o río Goascorán, que serve de límite entre O Salvador e Honduras tamén desemboca na Baía A Unión; o río Nacaome desemboca na Baía de Chismuyo; o río Choluteca, que pasa próximo á cidade do mesmo nome; e, o río Sumpile, tamén. A terceira baía, dende occidente, é a de San Lourenzo, ao fondo da cal atópase o porto El Henecan, pertencente a Honduras.

### Zona húmida de importancia internacional 
[miniatura|Golfo de Fonseca, foto da [NASA.]]

O 10 de xullo de 1999, un complexo de sete áreas costeiras con aproximadamente 69,700 ha de superficie, entra a formar parte do Convención de Ramsar, elixido pola UNESCO, ao longo da porción hondureña do chamado Corredor Biolóxico Mesoamericano do Pacífico.

Estas sete zonas húmidas son: Baía de Chismuyo, Baía de San Lorenzo, Los Delgaditos, Las Iguanas e Punta Condega; Jicarito, San Bernardo e La Berbería.

### Economía 
A súa economía baséase na pesca, no traballo portuario e no turismo local e rexional.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Convención de Ramsar
José Ignacio Lapido

**José Ignacio García Lapido**, artisticamente coñecido como** José Ignacio Lapido**, nado en Granada o 26 de xuño de 1962, é un guitarrista español, escritor de cancións, cantante, columnista en prensa e escritor de guións para televisión. É coñecido por ser o guitarrista do grupo 091 antes de comezar a súa etapa en solitario.

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira musical alternando a batería e a guitarra en varias bandas no ano 1979. Coa última delas, Al-Dar, gravou o seu primeiro sinxelo en 1981: *Somos nuevos*. Aínda así, Lapido é coñecido sobre todo por ser o guitarrista e compositor das cancións da banda de rock granadina 091, formada no 1982. A partir de 1996 (ano da disolución dos Cero) iniciou a súa carreira en solitario.

Realizou colaboracións con outros grupos e músicos como Christiania, o pianista Sergio de la Puente e Eskorzo, e produciu discos para Contrabando e Dorian Gray. Escribiu cancións para bandas como M-Clan, Amparanoia, Babylon Chat ou Los Hermanos Dalton. Tamén compuxo música para curtas e teatro.

Un dos recoñecementos máis importantes foi o ser elixido (mediante votación dos lectores) como un dos "100 granadinos do século XX" polo diario *Ideal* e ademais, froito do seu excelente traballo, foi galardoado ao mellor disco de rock nos primeiros Premios da Música de Andalucía.

No 2005 faise empresario e crea o seu propio selo discográfico: Pentatonia Records.

*Ladridos del perro mágico* foi o seu primeiro traballo en solitario despois da separación de 091. Promoveu o disco en programas como "Crónicas marcianas" e tamén na televisión andaluza. A xira deste primeiro disco deixou un bo sabor de boca.

É destro e inseparable da súa Gibson SG, coa que conseguiu crear un son propio.

## Discografía 
### Álbums 
### EPs 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
* Biografía nas páxinas do diario *Ideal*
Félix de Azara

**Félix Manuel de Azara y Perea**, nado en Barbuñales (daquela no Reino de Aragón) o 18 de maio de 1742 e finado na mesma vila o 20 de outubro de 1821, foi un militar, naturalista e enxeñeiro español.

## Traxectoria 
Ingresou na carreira militar no corpo de artilleiros, primeiro, e logo no de enxeñeiros. Distinguiuse en varias expedicións, e alcanzou o grao de xeneral de brigada.

Foi enviado a América do Sur en 1781, nunha expedición encargada de resolver o conflito dos límites entre as colonias de España e Portugal. Permaneceu alí até 1801. Antes de deixar Suramérica, enviou ó seu irmán, José Nicolás de Azara (entón embaixador de España en París), anotacións e observacións sobre zooloxía, que Moreau de Saint-Méry publicou en París en 1801, co título de *Essais sur l´histoire naturelle des Quadrupèdes*, traducido ao castelán en 1802 como *Apuntamientos para la Historia natural de los quadrúpedos del Paraguay y Río de la Plata*. Á volta de América redactou *Voyages dans l’Amérique méridionale, par don Félix de Azara*, publicado en 1809.

En 1805, retirouse para a súa localidade natal, dende onde escribiu numerosos informes, e onde faleceu en 1821.

## Homenaxes 
Durante a súa viaxe por Suramérica describiu máis de 200 novas especies animais. Certo número de animais levan na súa honra o seu apelido: *Aotus azarae* (mico nocturno de Azara), *Dasyprocta azarae* (agutía de Azara), *Akodon azarae* (rato das herbas de Azara) ou o
*Synallaxis azarae*. Unha crista da Lúa, Dorsum Azara, débelle tamén o seu nome.

Adiantou a posibilidade da evolución das especies que máis tarde desenvolvería Charles Darwin. Este tiña en grande estima a obra de Azara (a pesar de que el non fose un naturalista profesional) e en varias das súas obras citouno como autoridade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía en Educa.aragob.es
Eyak

**Eyak** pode referirse a:
* A **lingua eyak**, lingua na-dené falada na rexión da desembocadura do río Copper, en Alasca..
* O **pobo eyak**, tribo amerindia do grupo na-dené.
Linguas na-dené

250px|miniatura|dereita|Distribución das linguas na-dene
As linguas **na-dené**, ou tamén **na-dene**, **nadene** ou **atapascano-eyak-tlingit**, é unha familia de linguas do noroeste do Norte de América.

## Características 
Está conformada polas linguas tlingit, haida, eyak e o conxunto de linguas atapascanas, como o apache, o navagho e o chippewa, entre outras, aínda que non exista unanimidade entre os lingüistas; así, por exemplo, o haida hai quen non o considera dentro desta familia. En febreiro de 2008 publicouse un estudo que unía a familia na-dené coa lingua ket, pertencente ás linguas ieniseianashttps://web.archive.org/web/20090526221250/http://www.uaf.edu/anlc/dy2008.html. Son linguas tonais.

De acordo cunha controvertida hipótese do lingüista ruso Sergei Starostin, a familia na-dené é parte da macrofamilia dené-caucásica, que incluiría ademais ás linguas sino-tibetanas, ás norcaucásicas, ás linguas ieniseianas e ao éuscaro. 
Esta idea xa fora considerada un século antes por Edward Sapir. O profesor Edward Vajda, da Western Washington University, pensa que as linguas na-dené si están relacionadas coas linguas ieniseianas de Siberiahttps://web.archive.org/web/20090419084351/http://www.uaf.edu/anlc/docs/vajda-2008.pdf. Joseph Greenberg dicía que as linguas na-dené orixináronse nunha migración específica de Asia a América fai oito ou seis mil anos, diferenciada da migración esquimó-aleutiana e do resto dos amerindios.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Familia Na-dené
* Na-Dené
Perixeo

miniatura|300px
O **perixeo** (do grego *peri* = arredor de, e *gaia* = Terra) é o punto da órbita elíptica que percorre un corpo *(natural ou artificial)* arredor da Terra, cando dito corpo se encontra máis preto do centro da mesma. O punto oposto, o máis afastado ó centro da Terra, chámase apoxeo. No caso dun planeta orbitando ó Sol, empréganse os termos análogos afelio e perihelio.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Apoxeo
*Inclinación orbital
Magnetopausa

A **magnetopausa** é a fronteira magnética entre o campo magnético ou magnetosfera e o vento solar, feito de plasma. É a rexión en torno da magnetosfera, na cal o vento fica detido. Esta rexión presenta unha variación de dimensión que depende da posición relativa da Terra e do Sol. Na zona iluminada polo Sol atópase a sesenta mil quilómetros de distancia da superficie da Terra. Na rexións afastadas da incidencia directa do Sol, esa distancia aumenta progresivamente, até a orde de decenas de millóns de quilómetros.
Cesarea

O topónimo **Cesarea** fai referencia a varias cidades romanas, que recibiron ese nome do César:

***Cesarea Marítima** ou Cesarea de Palestina, situada na provincia de Xudea, na ribeira mediterránea, ao sur da cidade actual de Haifa;
***Cesarea de Filipo**, situada sobre o río Xordán;
***Iol Caesarea**, a antiga capital do reino de Mauritania, foi rebautizada como Cesarea por Xuba II;
***Cesarea**, cidade costeira da actual Israel entre Haifa e Tel Aviv;
***Cesarea Macaza** ou Mazaca, ou da Capadocia, en Turquía; 
***Cesarea de Bitina**, en Turquía;
***Cesarea de Cilicia** (Anazarbos ou Anazarbe), en Turquía.

## Véxase tamén
***Eusebio de Cesarea**, bispo e escritor grego;
***Basilio de Cesarea** ou Basilio o Grande;
***Cesárea**.
Ilche

**Ilche** é un concello situado na provincia de Huesca (Aragón), cunha poboación de 273 habitantes. Forma parte da comarca do Somontano de Barbastro. A súa área é de 63,7&nbsp;km2.

## Localidades 
Ademais de Ilche conta o municipio con outras catro entidades de poboación: Morilla, Forniellos, Monesma de San Juan e máis Permisán.

## Monumentos 
*Igrexa de Santo André* S. XVI; *castelo-fortaleza* de Morilla; igrexa de Monesma de San Juan; pazo renacentista e igrexa de Permisán; igrexas de Ilche e de Forniellos.
Edward Vajda

**Edward Vajda**, nado o 10 de setembro de 1958, é un lingüista especializado en lingüística comparativa e lingüística histórica que traballa na Western Washington University, no estado norteamericano de Washington.

## Traxectoria 
Acadou notoriedade por un seu traballo no que propón unha nova familia de linguas dené-ieniseianas, ao tentar estabelecer que a lingua ket de Siberia ten un antecesor lingüístico común coas linguas na-dené de América do Norte. Comezou a estudar o idioma ket nos anos 1990, logo da desaparición da Unión Soviética; entrevistouse con falantes de ket en Alemaña e, posteriormente, viaxou até Tomsk no suroeste de Siberia para realizar recollida de datos en traballo de campo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina persoal de Vajda na Western Washington University
Manuel Roxas

**Manuel Acuña Roxas**, nado en Roxas City (daquela Capiz) o 1 de xaneiro de 1892 e finado en Pampanga o 15 de abril de 1948, foi un avogado e político filipino, primeiro presidente da República de Filipinas, despois que o país se tornase independente dos Estados Unidos. Gobernou entre o 4 de xullo de 1946 ata a súa morte por ataque cardíaco, o 15 de abril de 1948.

## Traxectoria 
Descendente de mexicanos, sino-filipinos e biscaíños, estudou Dereito na Universidade de Manila, graduándose na primeira promoción de 1913. Inmediatamente ingresou na política, converténdose en fiscal provincial. O 1921 foi elixido para a Casa dos Representantes.

miniatura|esquerda|Tumba de Manuel Roxas

Despois do establecemento da Mancomunidade de Filipinas (en inglés, *Commonwealth of the Philippines*), Roxas foi nomeado membro da Asemblea unicameral, e serviu no gabinete do presidente Manuel L. Quezon. Despois que as emendas á constitución de 1935 fosen aprobadas, foi elixido para o Senado, pero a invasión xaponesa durante a segunda guerra mundial impediu que asumise o cargo.

En 1942, Roxas foi capturado polas forzas de invasión xaponesas. Cando as tropas americanas reocuparon Filipinas, foi apresado como colaborador dos xaponeses, pero o xeneral Douglas MacArthur rehabilitouno. Nas eleccións de 1946 Roxas presentouse como candidato e foi elixido, converténdose en presidente o 4 de xullo dese mesmo ano. Morreu dun ataque do corazón na Base Aérea Clark, dos Estados Unidos, cando daba un discurso.
Mocedade Galeguista de Santiago

A **Mocedade Galeguista de Santiago** era a organización xuvenil da agrupación local do Partido Galeguista de Santiago de Compostela. Integrouse na Federación de Mocedades Galeguistas cando se formou en 1934. Domingo Fernández del Riego era o seu secretario xeral.
A MG de Santiago formábana principalmente estudantes da Universidade e a súa principal reivindicación foi a da súa galeguización, realizando moitas das súas actividades a través da Federación Universitaria Escolar (FUE) que contaba cun importante sector galeguista.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*