Buenos Aires

**Buenos Aires**, ás veces escrito en galego **Bos Aires**, é a capital da Arxentina. Os seus habitantes denomínanse *porteños*. A cidade atópase situada na beira dereita do esteiro do río da Prata, fronte á cidade uruguaia de Colonia del Sacramento. É, principalmente, unha cidade de servizos.

## Toponimia 
Na primeira fundación, o 2 ou 3 de febreiro de 1536, Pedro de Mendoza chamou ao lugar *Real de Nuestra Señora Santa María del Buen Ayre* para cumprir a promesa que fixera á Padroa dos Navegantes, que se achaba na Confraría dos Mareantes de Triana e da que el era membro. En efecto, “Buen Ayre”, a castelanización do nome da Virxe de Bonaria, é dicir da Virxe da Candeloria, a quen os pais mercedarios levantaran un santuario para os navegantes en Cagliari, Sardeña, e que era venerada tamén polos navegantes de Cádiz.

Juan de Garay refundou a cidade o 11 de xuño de 1580 e deulle ao novo asentamento o nome de *Ciudad de la Santísima Trinidad*. A razón sería que a festividade importante máis próxima á data sería á da Trindade ou, segundo algúns historiadores, porque a nave ancorou o día de dita festividade. Pero ao porto deulle o nome de *Puerto de Santa María de los Buenos Ayres*. Porén, os designios de Garay non tiveron éxito xa que, a pesar de que xamais houbo disposición oficial algunha que cambiase o nome, o uso inapelable desde o primeiro momento do nome de Buenos Aires para nomear a cidade consagrouno como tal.

Na Arxentina acostuman referirse a ela con distintas denominacións. O nome de *Capital Federal* é un dos máis utilizados, en alusión á condición de distrito independente que adquiriu coa lei de federalización que promulgara Julio Argentino Roca. Moitas veces tamén se usa a expresión "Ciudad de Buenos Aires", ou sinxelamente "Buenos Aires", aínda que esta última préstase a confusión coa provincia homónima.

*Ciudad Autónoma de Buenos Aires* é unha das denominacións que oficialmente lle deu a Constitución da cidade, sancionada en 1996. É por iso que tamén se adoita empregar a abreviatura CABA para mencionala, xunto coa clásica BBAA. Informalmente é habitual chamarlle *Baires*, apócope da forma orixinal, común dentro da cidade mais pouco usada no resto do país. Poeticamente atribuíronselle numerosos nomes, coma *a París do sur* pola súa beleza arquitectónica e o seu carácter cultural, ou a *Cabeza de Goliat*, segundo un ensaio de Ezequiel Martínez Estrada, en alusión ao seu tamaño e influencia desproporcionada sobre o resto do país, ou, en razón da súa localización e prestixio, *a Raíña do Prata*.

## Historia 
A primeira incursión no río da Prata fíxoa o 2 de febreiro de 1516 Juan Díaz de Solís con resultados catastróficos, pois foron atacados polos habitantes do lugar causándolles moitas mortes, entre elas a do propio Solís., tanto para as parellas homosexuais como para as heterosexuais, converténdose na primeira cidade en América Latina en oficializar devanditas unións.

### Galegos en Buenos Aires 
Buenos Aires foi cidade de acollida para numerosos galegos na emigración ou o desterro a partir do desenvolvemento que levou a cidade de ter uns 55 000 habitantes en 1855 a millón e medio en 1885. Na realidade, é a cidade do planeta con máis habitantes galegos. É coñecido o seu Centro Gallego pola súa enorme influencia e instalacións (editorial, centro cultural, hospital,...) que tivo unha importancia básica na sociedade arxentina do século XX (máis aínda cando foi o corralito no 2001).
[miniatura|[Gran Buenos Aires.]]

## Xeografía 
A cidade de Buenos Aires atópase no hemisferio sur a 34º 36' de latitude e 58º 26' de lonxitude. A cidade autónoma (tamén coñecida como Capital Federal) esténdese sobre un terreo chairo con 19,4&nbsp;km de norte a sur e 17,9&nbsp;km de leste a oeste. Na súa superficie de 202&nbsp;km² vivían, en 2009, 3&nbsp;120&nbsp;435 habitantes. No entanto, cando se examina súa rexión metropolitana (a chamada *Gran Buenos Aires*), a superficie atinxe 3880&nbsp;km² e a poboación chega aos 13 millóns de habitantes, converténdoa nunha das cidades máis populosas do mundo e a segunda na América do Sur, despois de São Paulo, no Brasil.

Na marxe oposta do Río da Prata, atópase a cidade uruguaia de Colonia del Sacramento. Buenos Aires lígase a Colonia e a Montevideo por barco (que cobre a ruta Buenos Aires-Montevideo en pouco máis de tres horas, e Buenos Aires-Colonia en cerca dunha hora). O Río da Prata (*Río de la Plata*) e mailo Riachuelo forman os límites naturais da Cidade Autónoma de Buenos Aires ao leste e ao sur. O resto do seu perímetro está demarcado pola Avenida General Paz, que circunvala a cidade de norte a oeste. Esta avenida liga de forma rápida a cidade coa Gran Buenos Aires, unha rexión de alta concentración de habitantes e forte actividade comercial e industrial.

### Clima 
O clima da cidade é temperado oceánico (ameno durante todo o ano). As temperaturas medias anuais son de 18 °C. No inverno a temperatura pode caer a 3&nbsp;°C, en canto no verán, húmido, a temperatura media é de 28&nbsp;°C. Só unha vez na súa historia, en 1918, rexistrouse caída de neve.

## Demografía 
Os habitantes de Buenos Aires son coñecidos como ''* (xente do porto), isto é debido á grande importancia que tivo o porto da cidade no desenvolvemento da cidade e da nación. Os habitantes da provincia de Buenos Aires (ás veces excluíndo os arrabaldes da cidade) son coñecidos como *bonaerenses*.

### Censo de poboación 
miniatura|Crecemento de poboación dende 1740.

Segundo o censo do 2002, a cidade ten unha poboación de 2&nbsp;768&nbsp;772, mentres que a área metropolitana do Gran Buenos Aires ten unha poboación de 13 millóns de habitantes (censo do 2001). A poboación da cidade atópase estancada dende 1960, debido as baixas taxas de natalidade e á pouca emigración á cidade.

### Orixe 
A maioría dos *porteños* teñen orixe europea, sendo maioría os descendentes de españois e italianos, destacando os descendentes dos galegos, asturianos, e vascos entre os españois, e os calabreses, lingurianos, piemonteses, lombardos e napolitanos entre os italianos.

Entre as outras orixes europeas destacan os alemáns, portugueses, polacos, irlandeses, rusos, franceses, croatas, ingleses e galeses. Dende a década dos anos 90 produciuse unha pequena onda migratoria proveniente da Ucraína e da Romanía.

Na cidade existe unha pequena minoría de orixe crioulla, orixinaria do período imperial español. A poboación crioula e mestiza incrementouse nas últimas décadas grazas á emigración, principalmente das provincias e dos países veciños (Bolivia, o Perú e Paraguai).

Dende comezos do século XX, estableceuse na cidade unha importante comunidade árabe, formada principalmente por sirios, libaneses e armenios.

A comunidade xudía do Gran Buenos Aires está formada por uns 250.000 membros, e constitúe a maior da Latinoamérica. A maioría son de orixe Asquenací, provenientes de Alemaña e Rusia. Destaca tamén a pequena comunidade xudía de orixe sefardí, formada principalmente por xudeus de orixe siria.

A comunidade asiática de Buenos Aires ten a súa orixe no Xapón, destacando a rexión de Okinawa como emisora de emigrantes. Dende a década dos 70 produciuse un importante fluxo migratorio dende China e Corea.

### Relixión 
A maioría dos habitantes de Buenos Aires son católicos. Destacan tamén as comunidades ortodoxas e anglicanas. A partir da década dos 80 produciuse un importante crecemento da Igrexa Evanxélica.

A cidade tamén ten importantes comunidades xudías e islámicas dende hai máis dun século.

## Economía 
[miniatura|180px|A Torre [BankBoston, inaugurada no 2001.]]
No 2004 o Produto Interior Bruto (PIB) da cidade de Buenos Aires foi de aproximadamente $100.455 billóns, o que equivale a $36.185 per cápita. Os ingresos superiores aos 10.000 dólares *per cápita* triplica a media nacional, o que converte á cidade nunha das de maiores ingresos *per cápita* da América Latina.

O principal sector económico de Buenos Aires é o sector Servizos, o cal representa o 73% do PIB da cidade, superando o 66% da media nacional. Dentro do sector servizos o sector de maior importancia é o de *servizos inmobiliarios, empresariais e de alugueiro*, sector que xera 17.195 billóns de pesos.

Dentro do sector servizos, o segundo maior sector en importancia son os servizos financeiros, xerando 12.622 billóns de pesos. A cidade xera o 67% do valor engadido deste sector a nivel nacional, concentrando o 53% dos depósitos e o 68% dos emprestamos.

A industria representa o 20% do PIB, xerando 20.308 billóns de pesos. O desenvolvemento dos sectores produtores de bens é elevado dende a saída da convertibilidade. No 2004 o sector tivo un crecemento do 21%, mentres o sector servizos medrou un 19%.

No ano 2004, o PIB da cidade medrou un 8,5% en relación ao ano 2003, sendo a construción o sector de maior crecemento (un 50%), seguido da Electricidade, o Gas e a Auga (25,7%) e os Servizos de Transporte (18,7%). Con todo, o sector dos servizos financeiros caeu un 8%, acumulando unha caída do 44% dende o 2001.

Nos últimos anos, Buenos Aires vén de converterse nun polo turístico, en especial grazas á desvalorización do peso o cal orixinou unha acentuada baixada dos custos para os visitantes estranxeiros. Entre o ano 2002 e 2004, a cantidade de establecementos hoteleiros medrou un 10,7%, mentres que a taxa de habitacións ocupadas sufriu un crecemento do 42,9%.

## Turismo 
A cidade conta co Aeroporto Internacional de Ezeiza (situado a 35 km da cidade) e cun aeroporto doméstico, o Aeroparque Jorge Newbery. Conta co terminal viario de Retiro, de onde parten e chegan liñas de autobús para todas as rexións do país e para cidades de Chile, o Perú, Bolivia, Paraguai, o Uruguai e o Brasil. Conta tamén con *ferry-boats* que a conectan coas cidades de Colonia del Sacramento, Montevideo e Piriápolis, no veciño Uruguai.
Fica a 1630&nbsp;km ao norte doutro importante destino turístico arxentino, a cidade de Bariloche.

## Monumentos e lugares de interese
[miniatura|[Casa Rosada.]]
[miniatura|[Teatro Colón de Buenos Aires.]]
miniatura|Congreso da Nación.
* Centro
** Cabido Histórico
** Casa Rosada
** Catedral Metropolitana
** Congreso Nacional
** Palacio Municipal
** Plaza de Mayo (onde fica a Casa Rosada e maila Catedral)
** Puente de la Mujer (ponte móbel situada en Puerto Madero)
** Puerto Madero (e os seus cafés e restaurantes)
** Manzana de las Luces
** Obelisco 
** Reserva Ecolóxica Costanera Sur (próxima a Puerto Madero)
** Teatro Colón
* Barrio Norte
** Biblioteca Nacional
** Cemiterio da Recoleta
** MALBA (Museo de Arte Latinoamericano de Buenos Aires)
** Museo Nacional de Bellas Artes
** Praza Francia
* Barrio de Palermo 
** Parque Tres de Febrero
** Jardín Japonés
** Planetario
** Jardín Botánico
** Barrio de La Boca
** Caminito
** Estadio de fútbol do Boca Juniors
** Museo Histórico Nacional
* Barrio de Mataderos
** Feira de artesanía e tradicións arxentinas
* Barrio de San Telmo
** La Casa Mínima
** Praza Dorrego
** Museo Nacional de Arte Decorativa

## Cidades irmás 
A Cidade de Buenos Aires ao longo da súa historia irmandouse con cidades de varios continentes, ademais dalgunhas comunidades autónomas e rexións.

;Cidades irmás de Buenos Aires:

;Rexións, estados e comunidades autónomas irmandadas coa cidade de Buenos Aires

*  Andalucía (2001)
*  Galiza (1998)
* 20px Calabria (1987)
* 20px Basilicata
* 20px Nova Jersey
* 20px Ohio

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Ciudad de Buenos Aires: de la fundación a la participación ciudadana* (en castelán). Subsecretaría de Comunicación Social. 2004, Buenos Aires, Arxentina.
* *Nuevo Atlas de la Argentina* (en castelán). Arte Gráfico Editorial Argentino. 1994, Buenos Aires, Arxentina. ISBN 84-605-1115-4
* *Temas de Patrimonio Cultural, Volume 2: Patrimonio e Identidad Cultural*,(castelán). Comisión para la Preservación del Patrimonio Histórico Cultural de la Ciudad de Buenos Aires. 2000, Buenos Aires, Arxentina. ISBN 987-97845-8-8
* Félix Luna, *Breve historia de los argentinos* (en castelán). 1997. Ed. Planeta, ISBN 950-742-811-9
* *Anuario Estadístico 2004* (en castelán). Goberno da Cidade de Buenos Aires. 2005. Versión en liña
* Cerruti, Marcela. *La migración peruana a la Ciudad de Buenos Aires: su evolución y características'' (en castelán). Revista Semestral de Datos y Estudios Demográficos (Ano 2, Número 2), Secretaría de Hacienda y Finanzas. 2005, Buenos Aires, Arxentina. ISSN 1668-5458

### Outros artigos 
* Tango

### Ligazóns externas 
* Goberno da Cidade de Buenos Aires .
*  en Wikivoyage .