Amy (documental)

***Amy*** é un documental británico de 2015 sobre a vida e morte da cantante e compositora inglesa Amy Winehouse, dirixido por Asif Kapadia e producido por James Gay-Rees, George Pank e Paul Bell, coproducido por Krishwerkz Entertainment, On The Corner Films, Playmaker Films e Universal Music, en asociación con Film4 Productions. A película cobre a vida de Winehouse e a súa loita contra o abuso de substancias, tanto antes como despois de alcanzar o éxito, e que finalmente provocaron a súa morte .

En febreiro de 2015 un avance do documental, titulado simplemente *Amy*, presentouse no acto previo á cerimonia de entrega dos premios Grammy 2015. David Joseph, director executivo de Universal Music no Reino Unido, anunciou que o documental se estrearía ese ano. Dixo ademais: "Fai un par de anos decidimos facer unha película sobre ela, a súa carreira e a súa vida. É unha película moi complicada e agarimosa. Aborda moitas cousas sobre a familia e os medios de comunicación, a fama, a adicción, pero o máis importante, captura o corazón mesmo do que ela era, que é unha persoa asombrosa e un verdadeiro xenio da música". O documental fixo a súa estrea no Festival Internacional de Cinema de Cannes do ano 2015 e presentouse no Reino Unido no Festival Internacional de Cinema de Edimburgo.

O documental foi distribuído por Altitude Film Distribution e A24, estreouse nas salas de cine o 3 de xullo de 2015 e recibiu críticas positivas. O documental obtivo 33 candidaturas e conseguiu un total de 30 premios, incluíndo o mellor documental da Academia de Cine Europea na 28ª edición dos Premios do Cinema Europeo, o premio BAFTA ó mellor documental na 69ª ceriminia dos premios BAFTA, o premio Grammy ó mellor vídeo musical de formato longo na 58ª edición dos premios Grammy, o premio Óscar ó mellor documental na 88ª edición dos Óscar e o mellor documental na cerimonia dos MTV Movie Awards de 2016. O éxito do documental e a música da banda sonora orixinal proporcionáronlle a Winehouse unha segunda candidatura na cerimonia dos Brit Awards do ano 2016 na categoría de "mellor solista británica".

## Argumento 
A narrativa céntrase na vida da cantante e compositora Amy Winehouse, que foi atopada morta o 23 de xullo de 2011 a consecuencia dunha intoxicación etílica, á idade de 27 anos na súa casa en Camden, ó norte de Londres.

[miniatura|210px|dereita|[Amy Winehouse, a personalidade obxecto do documental, nunha actuación durante o Virgin Festival, Pinlico, Baltimore no ano 2007.]]
O documental comeza cun vídeo doméstico mostrando a Amy Winehouse con 14 anos cantando coa súa amiga da infancia, Juliette Ashby, na festa de aniversario dunha amiga común, Lauren Gilbert, nunha casa en Southgate, Londres. O resto do documental amosa a vida da compositora, en orde cronolóxica dende a infancia, a súa carreira musical, acadando o éxito comercial co seu álbum debut, *Frank* (2003), e o segundo álbum e definitivo, *Back to Black* (2006), as súas problemáticas relacións, autolesións, bulimia, a polémica atención por parte dos medios de comunicación, e a súa caída causada pola adicción ás drogas e ó alcol, ata a súa morte no ano 2011. Winehouse aparece ó longo da película falando acerca das súas influencias iniciais e o que sentía sobre a fama, o amor, a depresión, a familia e a súa carreira musical.

Kapadia realizou máis de 100 entrevistas cos amigos e a familia de Winehouse que se combinan para proporcionar unha narrativa sobre a vida da intérprete e define "a cantante segundo as súas propias palabras". A película mostra unha extensa metraxe e cancións inéditas que a cantante inglesa gravara nos anos previos á súa morte. As cancións inéditas presentadas na película son 8 versións raras gravadas en vivo, como *Stronger Than Me*, *In My Bed*, *What Is It About Men?* e as cancións ''We're Still Friends* de Donny Hathaway e *Moon River* de Johnny Mercer, de cando Winehouse participou na National Youth Jazz Orchestra con 16 anos no ano 2000 ou as cancións nunca antes escoitadas que a compositora escribiu, como *Detachment* e *You Always Hurt The Ones You Love*.

Hai numerosas imaxes de arquivo inéditas de Winehouse, como a gravación co seu amigo Tyler James nun taxi en xaneiro de 2001, indo de xira no coche e o vídeo da súa amiga Lauren Gilbert, durante unhas vacacións en Mallorca, en agosto de 2005. O documental tamén amosa varias entrevistas, como con Jonathan Ross, Tim Kash, e un divertida entrevista onde Winehouse fala sobre Dido no 2004, durante a promoción do seu álbum debut. O documental tamén inclúe unha actuación de Winehouse en directo dende Londres para a 50ª edición dos premios Grammy no ano 2008, na que conseguiu o premio ó disco do ano.

A cinta mostra tamén imaxes de cando foi gravada co seu mozo Blake Fielder-Civil, cando realizou a audición para Island Records, en febreiro de 2003, cantando *I Heard Love Is Blind* e algunhas actuacións. Ademais inclúe imaxes de cando gravou o seu segundo álbum en marzo de 2006 e o dueto con Tony Bennett interpretando *Body and Soul* en marzo de 2011, a súa última gravación antes de falecer. Tamén se amosan algunhas tomas da súa desastrosa actuación en Belgrado (Serbia) un mes antes de morrer. A película acaba coas palabras da súa vella amiga Juliette Ashby falando sobre a última conversa telefónica que mantivo con Amy Winehouse, imaxes de cando sacaron o corpo sen vida de Winehouse da súa casa en Camden e deseguido escoitase a Tony Bennett dicindo: "a vida ensínache verdadeiramente como vivila, se vives o tempo suficiente". A continuación móstranse imaxes de tres días despois, durante o seu funeral, no cemiterio de Edgwarebury e no crematorio de Golders Green ó norte de Londres. Nos créditos do final vense vídeos de Winehouse dende a infancia ata a súa morte e escoitase *Amy Forever'', do compositor Antônio Pinto.

## Intervencións 
Contribuíron de xeito destacado no documental, mediante material de arquivo e a través de entrevistas gravadas, as seguintes persoas:

* Amy Winehouse
* Mitchell Winehouse, seu pai
* Janis Winehouse, súa nai
* Raye Cosbert, representante e promotor
* Nick Shymanksy, exrepresentante e amigo
* Blake Fielder-Civil (como Blake Fielder), exmarido
* Tyler James, amigo e compañeiro de piso
* Juliette Ashby, amiga e compañeira de piso
* Lauren Gilbert, amiga
* Blake Wood, amigo
* Mos Def (como Yasiin Bey), músico
* Pete Doherty, músico 
* Tony Bennett, músico
* Mark Ronson, produtor
* Salaam Remi, produtor
* Andrew Morris, gardacostas
* Cristina Romete, doutora
* Chip Somers, orientador sobre drogas
* Sam Beste, pianista
* Dale Davis, director musical e baixo 
* Shomari Dilon, enxeñeiro de son 
* 'Spiky' Phil Meynell, promotor do Trash Club
* Monte Lipman, conselleiro de administración e director executivo de Republic Records
* Lucian Grainge, xefe de Universal Music Group
* Guy Moot, presidente de Sony/ATV Music Publishing no Reino Unido
* Nick Gatfield, presidente de Island Records
* Darcus Beese, descubridor de talentos de Island Records

## Produción 
No ano 2012, Universal Music contactou por primeira vez co produtor cinematográfico James Gay-Rees para saber se o equipo que levara a cabo o filme documental sobre Ayrton Senna estaría interesado en crear un proxecto sobre Amy Winehouse.

O 25 de abril de 2013, anunciouse que o equipo responsable de realizar o filme documental *Senna* (2010), incluído o seu director Asif Kapadia, e mais Universal Music estaban facendo unha película sobre a cantante e compositora Amy Winehouse. Desvelouse que o filme se faría de xeito similar ó doccumental sobre Ayrton Senna e que se mostrarían imaxes nunca antes vistas sobre Winehouse. Kapadia e Gay-Rees declararon: "todos caeron baixo o seu feitizo. Mais traxicamente, Amy semellou derrubarse baixo a implacable atención dos medios de comunicación, as súas problemáticas relacións, o éxito internacional e o precario estilo de vida". O proxecto presentouse no Festival Internacional de Cannes do ano 2013 e informouse de que o documental se estrearía no ano 2015.

## Música 
O documental presenta varias cancións inéditas que Winehouse rematara entre os inicios da súa carreira no ano 2003 e a súa morte. A película inclúe gravacións en vivo como *There Is No Greater Love*, *Stronger Than Me*, *In My Bed*, *Rehab* e *What Is It About Men*, un cover de *Moon River* de Johnny Mercer do ano 2000, de cando Winehouse tiña 16 anos para a National Youth Jazz Orchestra, ''We're Still Friends* de Donny Hathaway, e cancións nunca escoitadas antes escritas pola cantante, como *Detachment* e a letra de *You Always Hurt The Ones You Love*, en combinación coas composicións de Pinto. As gravacións de Winehouse son de marzo de 2006 de cando estaba gravando o sinxelo *Back to Black* e tamén hai cortes e gravacións editadas das súas cancións máis coñecidas, que axudan a revelar cada unha das secuencias do filme.

### Banda sonora 
O 8 de outubro do ano 2015, Island Records anunciou que a banda sonora da película se lanzaría o 30 de outubro dese mesmo ano. A banda sonora recolle varias cancións que aparecen no documental; incluíndo as clásicas cancións de Winehouse e mais as composicións presentadas para a película polo compositor Antônio Pinto. A banda sonora lanzouse de segundas en formato vinilo no Reino Unido e Irlanda o 1 de abril de 2016.

O álbum de vinte e tres temas inclúe cancións coñecidas de Winehouse, como *Stronger Than Me*, *Tears Dry on Their Own* e *Back to Black*, gravacións en vivo de *What Is It About Men*, *Rehab*, *We're Still Friends* e *Love Is a Losing Game*, demos como *Some Unholy War* e *Like Smoke*; un cover de *Valerie* de The Zutons interpretado por Winehouse e Mark Ronson e unha versión do ano 2011 de *Body and Soul* interpretada por Winehouse e Tony Bennett. A banda sonora é o segundo álbum póstumo da intérprete británica.

O éxito comercial e a música que acompaña o documental proporcionáronlle a Winehouse a súa segunda candidatura póstuma nos premios BRIT 2016 a "mellor solista británica", galardón que finalmente conseguiu Adele. Non obstante, o documentan obtivo un premio Grammy ó "mellor filme musical" na cerimonia dos premios Grammy do ano 2016.

## Lanzamento 
Amy estreouse o 3 de xullo de 2015 no Reino Unido, en Nova York e Os Ánxeles e mundialmente o 10 de xullo.

O documental celebrou a súa estrea o 16 de maio de 2015 na sección proxeccións de medianoite no Festival Internacional de Cinema de Cannes 2015.

### Promoción 
A campaña de prelanzamento iniciouse o 8 de febreiro de 2015 durante o evento previo á cerimonia dos premios Grammy 2015. Como parte da campaña de prelanzamento presentouse para a ocasión en Twitter un cartel cinematográfico do filme documental o 18 de marzo de 2015 e o primeiro avance saíu o 2 de abril de 2015 e tivo máis de 2 millóns de visualizacións na canle de YouTube de Altitude Film. A metraxe da campaña de prelanzamento mostra a Winehouse como unha moza ó principio da súa carreira musical respondendo cuestións acerca de como se vía a si mesma como artista e que sintía sobre a fama.

Saíron varios vídeos sobre o documental en YouTube pertencentes á campaña de prelanzamento oficial e durante toda a campaña de lanzamento en xullo, presentados por Altitude Film e A24, incluíndo vídeos sobre Winehouse falando do que sentía sobre a depresión, como tería manexado a fama nos inicios da súa carreira, cando estaba gravando con Mark Ronson como produtor o álbum *Back to Black* no ano 2006 e de cando foi gravada cantándolle "Parabéns para ti!" á súa amiga Lauren Gilbert no seu décimo cuarto aniversario en 1998, que recibiu máis dun millón de visualizacións en 48 horas. O primeiro vídeo da campaña de prelanzamento saíu en maio de 2015, o breve vídeo amosa un instante no que Winehouse xoga coa cámara inocentemente e canta, mentres Nick Shymanksy, membro do seu equipo de representación, recorda o inicio do proceso de composición; o vídeo conclúe cunha canción nunca antes escoitada que gravara Winehouse, *Detachment*, e que arranxara para o álbum *Back To Black* (2006).

O cartel cinematográfico oficial saíu o 18 de maio de 2015 na páxina de Twitter da película. O 20 de maio de 2015, o primeiro avance oficial completo foi presentado por Altitude Film. O avance inclúe a canción *Back to Black*, lanzada no ano 2007. Durante o vídeo aparecen imaxes dende a infancia ata as entrevistas máis recentes de Winehouse, a rigorosa atención por parte dos medios de comunicación sensacionalistas, actuacións, a entrega de diferentes premios, a problemática relación co seu marido Blake Fielder-Civil, tamén aparece ela dicindo o que sentía por el: "namoreime de alguén por quen morrería". O avance conten palabras de persoas que coñecían a Winehouse dicindo o que sentían por ela, como Tony Bennett e Mos Def. O vídeo conclúe con *Love Is a Losing Game* con imaxes de Winehouse, o parecer dalgunhas estrelas acerca dela, e Winehouse manifestando: "non creo que vaia a ser famosa en absoluto", e mais: "non son unha moza intentando ser unha estrela ... son só unha moza que canta". O avance obtivo máis dun millón de visualizacións en 24 horas na canle de Youtube de A24. Tras estrearse o documental nas salas de cine, saíu un segundo avance oficial que capta o polémico estilo de vida dunha Winehouse famosa e como se enfrontou con iso ó longo da súa carreira. O 16 de setembro de 2015 lanzouse outro vídeo inédito de Winehouse rebrincando co seu amigo Nicky Shymansky en Nova York no ano 2004, tralo lanzamento do seu álbum *Frank* (2003).

### DVD e outros formatos 
Universal Music anunciou o 16 de setembro de 2015 que *Amy* estaría dispoñible en DVD/Blu-ray e en descarga dixital o 2 de novembro de 2015 no Reino Unido e Irlanda. Nos Estados Unidos saíu o 1 de decembro de 2015. O paquete de dous discos inclúe ademais do documental outros contidos adicionais; como unha selección de imaxes inéditas de Winehouse, actuacións da intérprete nos Metropolis Studios, os avances do documental e o making-of da película. En novembro de 2015 lanzouse unicamente en Francia unha edición especial limitada de *Amy*, nunha caixa que contiña o DVD do documental, un folleto especial, un póster da película, unha selección de fotografías de Amy Winehouse e unha camiseta baseada na temática da película.

## Recepción 
### Recadación 
*Amy* bateu o récord de recadación dun documental británico no Reino Unido na fin de semana da súa estrea nas salas de cine, recadando 519&nbsp;000 GDP en 133 cines tres días despois do seu lanzamento o 3 de xullo de 2015. Tamén tivo éxito nos Estados Unidos, conseguindo 222&nbsp;015 USD en só seis cines, antes de ampliase a súa exhibición a outras salas de cine nas seguintes semanas. O documental obtivo unha media de 37&nbsp;002 USD nos Estados Unidos en tres días, 10&nbsp;000 USD máis que *Fahrenheit 9/11* (2004) na súa primeira fin de semana, e superou tamén os 34&nbsp;373 USD recadados por *A viaxe do Emperador* (2005), incrementando o pico de recadación tras estrearse en todo o país o 10 de xullo de 2015.

### Crítica 
*Amy* recibiu críticas positivas. En Rotten Tomatoes a película ten unha cualificación do 95% baseada en 222 valoracións, cunha cualificación media de 87/100, como conclusión crítica o sitio web indica: "tan fascinante como triste, *Amy* é unha mirada poderosamente honesta sobre a retorcida relación entre a arte e a celebridade e mais a espiral de adicción letal". Metacritic establece unha cualificación de 85/100 baseada en 41 valoracións, especificando: "universalmente aclamada".

Robbie Collin de *The Telegraph* cualificou a película con catro estrelas sobre cinco e sinalou que "o glorioso ascenso e a desoladora caída de Amy Winehouse están documentados conmovedoramente polo director de *Senna''". Guy  Lodge da revista Variety declarou que "o ascenso e a devastadora caída da talentosa cantante de soul británica están narrados neste documental profundamente sentido do director de 'Senna' Asif  Kapadia". As revistas *Heat* e *Stylist* cualificaron o documental con cinco estrelas sobre cinco, describindo a película como "brillante" e "ineludible". Peter Bradshaw de *The Guardian* concedeulle ó documental cinco esrelas sobre cinco, describiuna como "unha tráxica obra mestra" e engadiu que "este documental sobre a defunta cantante de soul británica é un estudo abafantemente triste, íntimo —e desalentador— dunha muller cun talento e carisma que propiciaron que se convertera nun obxectivo". Geoffrey Macnab de *The Independent* tamén cualificou o documental con cinco estrelas sobre cinco, cualificouno como "brillante" e "indecritiblemente triste", e declarou: "houbo moitos, moitos factores que contribuíron a que Amy Winehouse descarreirase, que se exploran de xeito efectivo en *Amy*". De acordo con *The Guardian*, *Amy* situouse ó final do ano no terceiro posto "das 50 mellores películas en Australia de 2015" e colocouse no sexto posto "das 50 mellores películas no Reino Unido de 2015".

### Reacción da familia 
O documental foi duramente criticado polo pai da cantante británica, Mitch Winehouse, quen se distanciou da película e afirmou, de acordo co seu voceiro, que o documental é "enganoso" e "en esencia contén algúns falseamentos".

O pai de Amy Winehouse apareceu o 7 de maio de 2015 no programa de televisión *This Morning*, emitido na ITV, onde describiu a película como "absurda", e ademais declarou: "a película represéntame a min dun xeito non moi bo [...] A imaxe coa que nos retrata a Amy e a min non é moi boa". Non obstante, tamén dixo que o documental contiña imaxes "magníficas" e "fermosas" de Amy Winehouse mais engadiu: "o problema está na narrativa".

Universal Music impulsou a realización do documental, mais só conseguiron a colaboración dos pais, Janis e Mitch, cando contrataron a Kapadia como director. Mitch Winehouse admiraba o anterior traballo do director, *Senna* (2010), e quería que se lle dera o mesmo tratamento á súa filla no documental. Non obstante, cando Mitch viu a cinta completa non quedou contento coa maneira en que a película o representaba. Sentiu que o retrataran coma o vilán. Mitch ameazou con emprender accións legais mentres non se fixeran pequenos cambios na película, de tódolos xeitos, condenou publicamente a montaxe final do documental, aducindo que Kapadia tiña premeditado convertelo no antiheroe dende o principio.

O 24 de febreiro de 2016, Mitch Winehouse apareceu de novo no programa *This Morning* e declarou que preferiría que Adele gañase o premio a mellor solista británica, ó que fora nomeada postumamente a súa filla nos BRIT Awards do ano 2016, como consecuencia do éxito acadado polo documental de Kapadia, co que se mostraba desconforme.

## Premios e candidaturas 
## Notas 
:*Todas as referencias en inglés agás cando se indique o contrario*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*  (Reino Unido)
*  (Estados Unidos)
* 
* *Amy* en Box Office Mojo
* *Amy* en Rotten Tomatoes
* *Amy* en Metacritic