Zürich

**Zürich**, ou **Zúric**, (en alemán: *Zürich*, en latín *Turicum*) é unha cidade suíza de 402.762 habitantes, segundo datos de decembro de 2016 (1,3 millóns no contorno urbano). É a cidade máis grande do país, e é a capital do cantón homónimo. Está dividida en 12 distritos (*Kreise* en alemán).

## Xeografía 
Zürich sitúase no límite setentrional do lago de Zürich, onde o río Limmat abandona o lago. Un pouco máis ao norte, no maior parque da cidade, o Platzspitz, o río Sihl, procedente do suroeste, desauga no Limmat.

No oeste da cidade esténdese o val do Limmat. Ao norte, Zürich crece sobre os montes Zürichberg e Käferberg, até chegar ao val do Glatt. No límite oriental encóntranse os montes Adlisberg e Uetliberg.
A superficie do municipio é de 91,9&nbsp;km².

Os concellos que limitan con Zürich son: Kilchberg, Adliswil, Stallikon, Birmensdorf, Uitikon, Schlieren, Oberengstringen, Regensdorf, Rümlang, Opfikon, Wallisellen, Dübendorf, Fällanden, Maur e Zollikon.

## Historia 
A cidade ten 7.000 anos de historia de asentamentos ininterrompidos documentados. Como cidade foi fundada polos romanos no ano 15 a.C., co nome de *Turicum*. Na Idade Media gañou o privilexiado status feudal de inmediación imperial, co cal o Sacro Imperio Romano Xermánico distinguía a certas cidades ou entidades baixo o seu dominio.

Zürich xogou un papel clave na Reforma protestante, ao ser a orixe e centro da mesma na Suíza xermanofalante baixo o liderado de Ulrich Zwingli, quen viviu na cidade dende 1484 ata o seu pasamento, acontecido en 1531 e que foi o autor da versión da Biblia coñecida co nome de *Biblia de Zúric*. A reforma deu lugar a profundas mudanzas civís en todo o cantón.

Chegou a ser a capital do Estado no bienio 1839-40 e foi accidentalmente bombardeada durante a segunda guerra mundial.

## Economía 
miniatura|esquerda|Centro da cidade
Zürich é o centro comercial, económico e financeiro do país helvético. Compañías como USB, Credit Suisse, Swiss Re e moitas outras institucións financeiras (sobre todo bancos e aseguradoras) teñen as sedes centrais nesta cidade. O sector financeiro achega máis da cuarta parte da actividade económica da cidade, favorecida pola lexislación nacional de secreto bancario. A Bolsa de Suíza (SWX Swiss Stock Exchange) tamén está localizada en Zúric.

A cidade é un centro financeiro de primeiro nivel mundial e repetidas veces foi proclamada cidade con mellor calidade de vida no mundo.

Por outra banda, o nivel de desemprego en Zürich era do 3,4% (en 2013). Ao redor dun 4% da poboación (15.500 persoas) vivían directa ou indirectamente do subsidio do estado (abril de 2005).

## Demografía 
Segundo datos recentes, 32% dos habitantes da cidade non posúen a cidadanía suíza. Os cidadáns alemáns constitúen o grupo estranxeiro máis numeroso de Zürich con 33.579 habitantes, seguido por italianos con 15.080 habitantes e portugueses con 7.826 habitantes.. Con todo, a área metropolitana (incluídas as cidades de Winterthur, Baden, Brügg, Schaffhausen, Frauenfeld, Uster/Wetzikon, Rapperswil-Jona e Zug) teñen unha poboación conxunta de ao redor de 1,68 millóns de habitantes.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)

ImageSize = width:800 height:350
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:450000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1850 text:1850
  bar:1860 text:1860
  bar:1870 text:1870
  bar:1880 text:1880
  bar:1888 text:1888
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1941 text:1941
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2000 text:2000
  bar:2007 text:2007

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1850 from:0 till: 41585
  bar:1860 from:0 till: 51616
  bar:1870 from:0 till: 65668
  bar:1880 from:0 till: 86890
  bar:1888 from:0 till: 103862
  bar:1900 from:0 till: 168021
  bar:1910 from:0 till: 215488
  bar:1920 from:0 till: 234808
  bar:1930 from:0 till: 290837
  bar:1941 from:0 till: 336395
  bar:1950 from:0 till: 390020
  bar:1960 from:0 till: 440170
  bar:1970 from:0 till: 422640
  bar:1980 from:0 till: 369522
  bar:1990 from:0 till: 365043
  bar:2000 from:0 till: 363273
  bar:2007 from:0 till: 376453

PlotData=
  bar:1850 at: 41585 fontsize:S text: 41585 shift:(-14,5)
  bar:1860 at: 51616 fontsize:S text: 51616 shift:(-14,5)
  bar:1870 at: 65668 fontsize:S text: 65668 shift:(-14,5)
  bar:1880 at: 86890 fontsize:S text: 86890 shift:(-14,5) 
  bar:1888 at: 103862 fontsize:S text: 103862 shift:(-14,5)
  bar:1900 at: 168021 fontsize:S text: 168021 shift:(-14,5)
  bar:1910 at: 215488 fontsize:S text: 215488 shift:(-14,5)
  bar:1920 at: 234808 fontsize:S text: 234808 shift:(-14,5)
  bar:1930 at: 290837 fontsize:S text: 290837 shift:(-14,5)
  bar:1941 at: 336395 fontsize:S text: 336395 shift:(-14,5)
  bar:1950 at: 390020 fontsize:S text: 390020 shift:(-14,5)
  bar:1960 at: 440170 fontsize:S text: 440170 shift:(-14,5)
  bar:1970 at: 422640 fontsize:S text: 422640 shift:(-14,5)
  bar:1980 at: 369522 fontsize:S text: 369522 shift:(-14,5)
  bar:1990 at: 365043 fontsize:S text: 365043 shift:(-14,5)
  bar:2000 at: 363273 fontsize:S text: 363273 shift:(-14,5)
  bar:2007 at: 376453 fontsize:S text: 376453 shift:(-14,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(30,20)
  text:Fonte Oficina Federal de Estatística

## Cultura 
[miniatura|180px|[Reverso (moedas)|Reverso dunha moeda conmemorativa do festival de tiro de **Zürich** de 1859]]
O idioma oficial empregado polo goberno e a maior parte da prensa é o alemán, mentres que o dialecto máis comunmente falado en Zürich é o Zürichdeutsch (alemán de Zúric), que é un dialecto do alemán de Suíza. O alemán é a lingua materna do 77% da poboación. O italiano é a segunda lingua nativa máis común, representando o 4,7% da poboación. Outras linguas con presenza relevante son o albanés (3,6%), linguas da antiga Iugoslavia 2,4% (inclúe serbio, croata, macedonio e esloveno), español (2,2%), francés (2,1%), inglés (1,8%) e portugués (1,6%)

No tocante á relixión, dende a reforma de Ulrich Zwingli, Zürich permaneceu como centro do Protestantismo en Suíza. Porén, no século XX os católicos consagráronse coma o meirande grupo relixioso da cidade, cun 33,3%, mentres que o número de habitantes que se declaran non relixiosos non para de medrar (un 16,8% en 2000).

### Lugares de interese 
miniatura|Igrexa de Grossmünster.
* Igrexa de Grossmünster. É o principal templo protestante da cidade. Xogou un papel moi importante na Reforma Protestante, ao ser a igrexa da que Zwingli foi pastor e na que se xestou a ruptura da Igrexa do norte de Suíza. Está construída á beira do río Limmat sobre a base dun templo carolinxio erguido cara ao ano 820. O actual é de estilo románico e a súa construción foi iniciada no século XII, sendo inaugurada en 1220. Recentes escavacións confirmaron que onde hoxe se levanta a Grossmünster houbo un cemiterio romano. Os seus dous campanarios xemelgos son, posiblemente, o monumento máis coñecido de Zúric.
* Igrexa de Fraumünster. O primeiro templo data do ano 874, sendo posteriormente reformada con elementos románicos no século XIII. Inicialmente tratábase dunha abadía, mais o claustro e os edificios abaciais foron derrubados a finais do século XIX. Destacan os vidros das cinco fiestras do coro cuxa decoración foi deseñada polo pintor Marc Chagall.
* Igrexa de San Pedro. Posúe o reloxo de parede de igrexa máis grande do mundo, cun diámetro de 8,7 metros e construído en 1534. A igrexa actual é de 1460 e de estilo gótico, permanecendo aínda elementos románicos levantados cara a 1230. Escavacións arqueolóxicas evidenciaron a existencia dun primeiro templo erguido no século VIII.
* Kunsthaus Zürich, o Museo de Arte de Zúric. Trátase dun dos museos de arte máis significativos de Europa. Acolle unha das máis grandes coleccións de arte moderna do mundo, con obras de Edvard Munch, Pablo Picasso, Alberto Giacometti ou Georges Braque.
* Landesmuseum, o Museo Nacional Suízo. Ofrece un percorrido da historia do país helvético dende a Prehistoria ata o século XX.
* Centre Le Corbusier ou *Heidi Weber Museum*. Localizado á beira do lago de Zürich, está dedicado ao traballo do arquitecto suízo Le Corbusier, na derradeira casa que el deseñou.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do concello de Zúric