open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Téxtil

[miniatura|Mercado dominical de teas nas proximidades de [Karachi, Paquistán.]]
O **téxtil** (que provén do latín "textilis" que, á súa vez provén de "texere", tecer) é aquilo relacionado coas telas fabricadas por medio de tramas e tecidos. Trátase dun material flexible que consiste nunha rede de fibras, tanto naturais coma artificiais, chamadas fíos. Até o século XX había catro tipos de fibras empregadas, o algodón e o liño, que proveñen de fibras vexetais, e a la e a seda, que son fibras animais. No presente, a maioría de telas fanse con fibras artificiais.

## Historia 
As primeiras roupas apareceron hai uns 70&nbsp;000 anos, e se cadra mesmo antes, e estaban feitas de peles de animais que axudaron a protexer ós humanos do frío da glaciación. Nalgún punto da historia, os humanos aprenderon a tecer fibras de plantas para fabricar téxtiles.

O descubrimento de fibras de liño tinguidas nunha cova de Xeorxia, datadas do -34&nbsp;000, suxire que o emprego de materiais téxtiles é propio tamén dos tempos prehistóricos.
[miniatura|Maquinaria téxtil en [Llanwrtyd, Gales, na década de 1940.]]

A produción de produtos téxtiles sufriu unha constante evolución cuxa velocidade e escala de produción foi alterada pola industrialización e pola introdución das modernas técnicas de fabricación. Porén, os principais tipos de tecido, como o ligamento tafetán, ligamento sarga ou o raso sufriron poucas diferenzas entre a antigüidade e a era moderna.

Ó longo do século XX as fibras plásticas fixéronse cunha parte importante no uso. No século XXI as fibras feitas a partir de reciclados e a madeira están probando o seu uso.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Industria téxtil
* Roupa
Nach

**Ignacio Fornés Olmo**, anteriormente coñecido como **Nach Scratch** e actualmente coñecido como **Nach**, nado en Albacete o 1 de outubro de 1976, é un Mc alacantino, un dos rapeiros máis veteranos da escena española.

## Estilo 
As súas letras son coñecidas polo seu gran sentido e porque parecen sacadas de situacións da vida real, o cal se demostra no seu disco, *Poesía Difusa*. Ademais caracterízase por ter un estilo de seu moi expresivo, xogando con enxeños estruturais e tamén empregando moitos recursos literarios. O seu estilo caracterízase pola maior sentimentalidade (por así decilo) que outros Mc's de España que non se dedican soamente a expresa-los seus sentimentos, tales como o amor.

## Discografía 
* *D.E.P.* (Maqueta, 1995)
* *Trucos* (Maqueta, 1997)
* *En la brevedad de los días* (LP, Revelde, 1999)
* *Poesía Difusa* (LP, BoaCor, 2003)
* *Poesía Difusa (concierto)* (DVD, BoaCor, 2003)
* *Juega* (BoaCor, 2005)
* *Ars Magna - Miradas* (LP, BoaCor, 2005)
D12

**D12** (tamén coñecido como **The Dirty Dozen** e **D-Twizzy**) é un grupo de hip hop orixinario de Detroit, Míchigan. Cos seus álbums ''Devil's Night* en 2001 e *D12 World'' en 2004 alcanzou o posto máis alto na lista de álbums dos Estados Unidos, Reino Unido e Australia. D12 foi formado en 1990, pero só atinxiron o éxito no mundo do rap cando Eminem, líder do grupo, acadou a fama internacional a principios de século, aínda que D12 tivese éxito no terreo underground uns anos atrás.

## Membros 
### Membros actuais 
D12 actualmente está composto por cinco membros: 
* **Eminem** (Marshall Mathers) coñecido como **Slim Shady**
* **Swift** (Ondre Moore) coñecido como **Swifty McVay**
* **Kon Artis** (Denaun Porter) coñecido como **Mr. Porter**
* **Kuniva** (Von Carlisle) coñecido como **Rondell Beene**
* **Bizarre** (Rufus Johnson) coñecido como **Peter S. Bizarre**

### Membros finados 
* **Proof** (DeShaun Holton) coñecido como **Derty Harry**; morto o 11 de abril de 2006.
* **Bugz** (Karnail Pitts); morto o 21 de maio de 1999.

### Membros antigos 
* **Charging Soldier**; abandonou o grupo.
* **Eye-Kyu**; abandonou o grupo.
* **Fuzz Scoota**; abandonou o grupo.
* **Killa Hawk**; abandonou o grupo.

## Inicios 
Proof formou D12 como un colectivo de rap de MC's de Detroit, entre os que se incluían a Bizarre, Eminem, Eye Kyu, Killa Hawk e Fuzz Scoota. Charging Soldier estivo no grupo brevemente, xa que o botaron por diferenzas con outros membros de D12. Varios membros comezaron a facerse un nome no hip hop a finais dos 90. Bizarre gañou o premio Inner City Entertainment's Flava of the Year, sacaría un álbum chamado *Attack Of The Weirdos* e converteríase nun membro de Tha Outsidaz con Eminem e Rah Digga. Proof gañou unha competicíón de freestyle da revista The Source en 1998.

## Discografía 
### Álbums 
* *The Underground EP* (1997)
* ''Devil's Night* (2001) #1 US (**2x Platino**), #1 UK (4 millóns de vendas en todo o mundo)
* *D12 World'' (2004) #1 US (**2x Platino**), #1 AUS (**Platino**), #1 UK (4 millóns de vendas en todo o mundo)

### Singles 
* 2001 "Shit on You" #10 UK
* 2001 "Purple Pills" #19 US, #2 UK
* 2001 "Fight Music" #11 UK
* 2004 "My Band" #6 US, #2 UK, #1 AUS
* 2004 "How Come" #27 US, #4 UK, #4 AUS
* 2004 "40 OZ."

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* D12 Web Oficial
* D12 Web
* D12 WORLD DIRTY DOZEN D-12 WORLD
* D12 Letras
* Shady Records Web
Radián

O **radián** é a unidade do ángulo plano no Sistema Internacional de Unidades. 
Enténdese por radián o ángulo no que a medida do arco é igual á medida do raio nunha circunferencia, situando o ángulo no centro. O Seu símbolo é **rad**.

Até 1995 tivo a categoría de unidade suplementaria no Sistema Internacional de Unidades, como o estereorradián. A partir dese ano, e até o presente, ambas unidades figuran na categoría de unidades derivadas.

Emprégase primordialmente na Física, no cálculo infinitesimal, na trigonometría, na goniometría etc. 
[miniatura|300px|dereita|Ángulos dos [polígonos máis comúns medidos en radiáns, expresados como fraccións de π.]]
É unha medida moi útil para medir ángulos, posto que pode simplificar os cálculos, xa que os ángulos máis comúns exprésanse mediante múltiplos de π.
Outras unidades de medida de ángulos convencionais son o grao sesaxesimal, o grao centesimal e, na astronomía, a hora.

## Definición 
150px|miniatura|esquerda|Un radian é igual ao ángulo que forman dous raios dunha circunferencia cando abranguen un arco da mesma medida que o raio.
O ángulo formado por dous raios dunha circunferencia, medido en radiáns, é igual á lonxitude do arco que abranguen os raios; é dicir, *θ* = *a* /*r*, sendo *θ* o ángulo, *a* a lonxitude do arco, e *r* o raio. Entón, o ángulo completo, \scriptstyle{\theta}_\text{circunferencia}, que ten unha circunferencia de radio ***r***, en radiáns, é:

:\theta_\text{circunferencia}=\frac {L_\text{circunferencia}}{r} =\frac {2 \pi r}{r}=2 \pi\ \text{rad}\, 

## Equivalencias 
* A equivalencia entre graos sesaxesimais e radiáns é: π rad = 180°
* A equivalencia entre graos centesimais e radiáns é: π rad = 200g

A táboa amosa a conversión dos ángulos máis comúns.

miniatura|300px|Táboa de conversión entre graos sesaxesimais e radiáns.
O radián ten unha unidade derivada chamada radián por segundo (rad/s). Esta ten unha equivalencia coas rpm (revolucións por minuto). As equivalencias pódense calcular rapidamente coa fórmula que segue:
De rpm a rad/s:

 \frac{rpm} {60} \cdot 2 = \pi rad/s  que simplificando: \frac{rpm} {30} = \pi rad/s 

De rad/s a rpm:
 \frac{\pi rad/s} {2} \cdot 60 = rpm  que simplificando: \pi rad/s \cdot 30 = rpm
Abu Ghraib

**Abu Ghraib** (**أبو غريب** en árabe) é unha cidade de Iraq, localizada a 20&nbsp;km ao oeste de Bagdad. Ten entre 750&nbsp;000 e 1&nbsp;500&nbsp;000 habitantes. En 1944 creouse o distrito de Abu Ghraid.

Na cidade está o Presidio de Abu Ghraib, tristemente famoso polas torturas e vexacións aí perpetradas, primeiro polo réxime de Saddam Hussein e logo polo exército americano, denunciadas en primeiro lugar por Joseph Darby.
Joseph Darby

**Joseph M. Darby**, nado en Corriganville (Maryland) c. 1979, é un militar estadounidense.

## Traxectoria 
O 13 de xaneiro de 2004 denunciou as torturas e vexacións en Abu Ghraib (Iraq) perpetradas polo Exército dos Estados Unidos de América tras a invasión dese país.

## Recoñecemento
O 7 de maio de 2004 Darby foi proclamado "Persoa da semana" por Peter Jennings no ''ABC's World News Tonight'', e en decembro foi elixido como unha das tres 'Persoas do ano' por ABC News. Foi entrevistado por Anderson Cooper o 10 de decembro de 2006, en *60 Minutes* (o segmento foi redifundido o 24 de xuño de 2007).

Recibiu o premio John F. Kennedy á coraxe o 16 de maio de 2005, en recoñecemento pola coraxe amosada na exposición dos abusos en Abu Ghraib.
Recibiu unha carta persoal de Donald Rumsfeld, requiríndolle que non falase sobre como fora desvelada a súa identidade por Rumsfeld a pesar de asegurarlle o anonimato aos militares.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Tortura e abuso de prisioneiros en Abu Ghraib

### Ligazóns externas 
*discurso de aceptación do sarxento Joseph Darby.  2005 Perfil en Courage Award, John F. Kennedy Library Foundation. 
*Beliefnet.com – Persoa máis inspiradora do 2004
*fotos e cartas de apoio para Joseph Darby (inclúe respostas)
Protón

O **protón** é unha partícula, con carga eléctrica positiva de valor 1,6*10−19C, que pode atoparse nos  núcleos atómicos. O número de protóns dun núcleo atómico determina o número atómico Z deste, e a suma de número de protóns máis número de neutróns, a súa masa atómica A (ó ter os neutróns unha masa só lixeiramente superior, e poder desprezar a masa dos electróns). Protóns e neutróns son chamados nucleóns.

Os núcleos atómicos teñen un ou máis protóns, sendo unha parte necesaria dos mesmos. Pola definición de elemento, o número de protóns no núcleo, chamado número atómico, é a propiedade característica das propiedades dun elemento. Como cada ten fixado por definición o número de protóns, ten un único número atómico.

*Proton* é o vocablo grego para "primeiro", quedándolle o nome da asignación que fixo Ernest Rutherford para o núcleo de hidróxeno no 1920. En anos anteriores (1917), Rutherford descubrira que o núcleo do hidróxeno, o núcleo máis lixeiro, podía obterse  do núcleo do nitróxeno por colisións atómicas. Os protóns foron polo tanto candidatos a partícula fundamental, bloque constituínte do nitróxeno e calquera outro núcleo máis pesado.

No moderno Modelo estándar da física de partículas, os protóns son hadróns, e, como os neutróns, os outros nucleóns, están compostos de tres quarks. Despois da consideración orixinal de partícula elemental, hoxe recoñécense como estruturados de  tres quarks: dous quark arriba, de carga +*e* e un quark abaixo de carga –*e*. A masa en repouso dos quarks constituíntes contribúe só nun 1% da masa do protón. O resto da masa do protón é debida á enerxía da estrutura entre quarks, incluíndo a enerxía cinética dos quarks e a enerxía dos gluóns do campo que manteñen xuntos os quarks. como so protóns non son partículas fundamentais, teñen un tamaño físico, aínda que non totalmente definido; a raíz cuadrática media (raio de carga) dun protón está entre 0,84–0,87 fm (0,84*10−15 a 0,87*10−15 m).

En 2020, subsiste o enigma da masa do protón, pois a masa dos quark constituíntes e a subministrada polo bosón de Higgs só supón da orde do 1% da masa observada.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Estrutura interna da materia
Columnas de Hércules

**Columnas de Hércules** é o nome dado na antigüidade ás costas que bordean o estreito de Xibraltar por ambas as dúas beiras. O nome fai referencia a Xibraltar (*Calpe* en latín) ao norte, na costa europea, e ao monte Abila (*mons Abila*), hoxe *Djebel Musa*, ao sur, ao lado de Ceuta, na costa africana. As columnas recibiron o seu nome do heroe mitolóxico grego Heracles *(en galego, por vía latina: Hércules)*. Segundo a cronoloxía xeográfica dos gregos, as columnas de Hércules constituían o comezo do mundo e foran derrubadas polo semi-deus.

A creencia de que máis aló delas non había nada provocou a creación do lema Non Plus Ultra, que co descubrimento de América derivaría en Plus Ultra.[miniatura|Monumento ás Columnas de Hércules, no [Territorio Británico de Ultramar de Xibraltar.|centro]]
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Columnario
Programa

O termo **programa** pode referirse a:
*en xeral, é unha declaración de actividades temporais relacionadas, destinadas á consecución dun determinado fin.
*un **programa informático**.
*en xestión de proxectos, aplícase a palabra programa a un conxunto de proxectos.
*un programa de radio ou de televisión: serie de unidades temáticas que constitúen unha emisión de radio ou televisión.
Provincia de Cádiz

miniatura|200px|dereita|Baelo Claudia
A **provincia de Cádiz** está situada ao sur de España, na comunidade autónoma de Andalucía. Posúe un dos climas máis benignos da Península Ibérica durante boa parte do ano.

## Características 
Nomear a Serra de Grazalema, na que se atopa "El Pinsapar" (Parque Natural e Reserva da Biosfera) e, en contraste co resto da provincia, a zona co índice de pluviosidade máis alto de España. Tamén é de salientar o Parque Natural de Los Alcornocales. Salientar as súas praias longas e de area fina, moitas delas aínda non urbanizadas nin extremadamente explotadas polo turismo.

Ao sur atópase o Campo de Xibraltar, unha comarca na que principalmente se atopan:
La Línea de la Concepción e Alxeciras. A Rocha de Xibraltar é unha colonia do Reino Unido e non pertence administrativamente á provincia de Cádiz.

A capital da provincia é a cidade de Cádiz.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de concellos de Cádiz
* Provincias de España
Alxeciras

miniatura|Porto de Alxeciras.
**Alxeciras** (en ) é unha cidade e municipio do sur de España, situado no Campo de Xibraltar, provincia de Cádiz, Andalucía.

Está situada na baía de Alxeciras, un enclave xeográfico estratéxico por acharse no estreito de Xibraltar, lugar de contacto entre o mar Mediterráneo e o océano Atlántico. Esta situación fixo que posea o porto marítimo con maior tránsito de persoas e mercancías entre Europa e África, concretamente entre España e Marrocos.

Alxeciras con 121.414 habitantes é o décimo municipio de Andalucía e o segundo da provincia en termos de poboación, tras Xerez da Fronteira e por diante da capital provincial, Cádiz.

## Toponimia 
miniatura|Imaxe satélite da Cidade de Alxeciras.
O nome *Algeciras* procede do árabe الجزيرة الخضراء *Al-Yazira al-Jadrā*, "a illa verde", pola illa que se encontraba na súa costa antes de ser anexionada polo porto. Tamén podería proceder de الجزائر *Al-Yazāir* ("as illas"). Este nome naceu no ano 711 cos primeiros musulmáns que chegaron á Península Ibérica. Anteriormente, na época romana a cidade situada no que actualmente é o centro da cidade denominouse Iulia Traducta, nome que fai referencia a que foi poboada por disidentes ao Imperio Romano procedentes de Tánxer. Aparece designada tamén como Tingentera, interpretada como *Tingis altera* ou "a outra Tingis", e como *Iulia Ioza* en púnico.

O xentilicio é *"alxecireño-a"*. Como outras cidades da zona (La Línea, Xibraltar, Ceuta etc.) os seus cidadáns teñen un xentilicio particular popular, así aos alxecireños chámanselle *"especiales"*, segundo pode ser, porque na zona dábase no pasado un viño chamado Especial.

## Demografía 
## Economía 
Alxeciras é o motor comercial da comarca. As súas industrias principais son a petroquímica e a pesca. O porto de Alxeciras é o máis importante de España en tráfico total de mercadorías, cun movemento total de 74,8 millóns de toneladas en 2008.

## Lugares de interese 
miniatura|Praza Alta de Alxeciras e igrexa da Palma
### Arqueoloxía 
* Fornos Romanos de El Rinconcillo
* Factoría de salgaduras da rúa San Nicolás (s.I)
* Restos da Mesquita Aljama (s.VIII)
* Parque Arqueolóxico das Murallas Meriníes (s.XIII)

### Arquitectura civil 
* Praza Alta de Alxeciras
* Praza Juan de Lima
* Vila Vella de Alxeciras
* Acueduto de Alxeciras
* Mercado de abastos de Alxeciras
* Escola de arte

### Arquitectura relixiosa 
* Capela de Nosa Señora de Europa
* Igrexa de Nosa Señora da Palma
* Capela da Caridade
* Capela do Santo Cristo da Alameda

### Zonas verdes 
* Parque María Cristina
* Parque das Acacias
* Parque do Saladillo
* Parque do Centenario

### Cultura 
* Museo municipal de Alxeciras
* Museo de Arte Sacra
* Teatro Florida
* Fundación Municipal de Cultura José Luis Cano

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Concello de Alxeciras .
* Arquivo Municipal de Alxxeciras .
* Autoridade Portuaria da Baía de Alxeciras  .
Eduardo Chillida

**Eduardo Chillida Juantegui**, nado en Donostia o 10 de xaneiro de 1924 e finado na mesma cidade o 19 de agosto de 2002, foi un escultor vasco.

## Traxectoria 
Primeiro foi futbolista na Real Sociedad de Fútbol de Donostia, pero tivo que deixalo por unha lesión. Estudou arquitectura en San Sebastián e Madrid, e abandonou a carreira comezando a estudar debuxo no Círculo de Belas Artes de Madrid. Trasládase a París e casa ó ano seguinte con Pilar Belzunce, comezando o mesmo ano a súa longa carreira na que destacaría o *Peite do Vento*, escultura en aceiro que se instalou en Donostia en 1971. No ano 1975 deseñou o logotipo da Universidade do País Vasco. Recibiu diversos premios, entre eles o Princesa de Asturias das Artes en 1987.

Na última parte da súa vida, Chillida constituíu o museo Chillida-Leku, inaugurado en 2000 no casarío de Zabalaga (no concello de Hernani, xunto a San Sebastián) unha fermosa construción tradicional vasca remodelada polo escultor e rodeada dun grande espazo de xardíns coa maior colección da obra do artista.

Un dos seus proxectos máis afamados e polémicos, aínda que inconcluso, foi o baleirado da montaña Tindaya, na illa canaria de Fuerteventura, co obxectivo de crear no seu interior un inmenso cubo no que se simbolizaba a lúa e o sol.

## Outras obras sinaladas 
[300px|miniatura|esquerda|O *[Peite do Vento* en Donostia.]]
miniatura|250px|*Eloxio ó horizonte* (Xixón).
* *Torso* (París, 1948)
* Portas da basílica de Arantzazu (Oñati, Guipúscoa, 1954)
* *Eloxio da luz* (1963)
* *A serea varada* (Madrid, 1972)
* *Eloxio ó horizonte* (Xixón, 1990)
* *Monumento á tolerancia* (Sevilla, 1992)
* *Porta da Música* (Parque de Bonaval, Santiago de Compostela, 1994)
* *Berlín* (Berlín, 2000)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "Muere Chillida, el escultor español más universal", en *El País*, 20.08.2002.

### Ligazóns externas 
* Museo Chillida-Leku
Efeméride

**Efeméride** significa, en latín, "memorial diario", "calendario" (*ephemeris*, *ìdis*) ou, en grego, "de cada día" (*ephémerís*, *îdos*). A palabra *efémero/a* ("que dura un día") ten a mesma etimoloxía.

## Efemérides cronolóxicas
Unha **efeméride** é un feito relevante escrito para ser lembrado ou conmemorado nun certo día, ou unha sucesión cronolóxica de datas e os seus respectivos acontecementos. Así, na prensa escrita resulta xa habitual incluír unha sección que, baixo o título *efemérides*, recolle distintos acontecementos importantes ocorridos nesa mesma data ó longo da historia.

## Efemérides astrolóxicas e astronómicas
Na forma plural, *efemérides*, é o termo usado por magos, astrólogos e monarcas para anunciaren tanto as ocorrencias dalgúns acontecementos celestiais, como as eclipses e cometas, como para como escoller a posición dos astros para sinaturas e tratados imperiais segundo a posición dos astros de cada día, normalmente encontrados nun conxunto de táboas denominadas hoxe *efemérides astronómicas*, e que indican a posición dos astros para cada día do ano.

En astronomía, unha **efeméride** é un suceso astronómico puntual no tempo: poden ser eclipses, aliñamentos, oposicións planetarias, equinoccios ou solsticios, apoxeos e perixeos, impactos, etc.
Tránsito de Venus

miniatura|300px|Tránsito de Venus o 8 de xuño de 2004.
O **tránsito de Venus** é un raro fenómeno astronómico que consiste no paso do planeta Venus por diante do Sol.

## Características 
A diferenza doutros tránsitos máis frecuentes, como os de Mercurio por diante do Sol, o de Venus prodúcese cunha frecuencia duns 120 anos, 6 anos, 120 anos etc. Estes ciclos débense á inclinación relativa das órbitas da Terra e Venus e os seus períodos de revolución.

A última vez que se puido apreciar en Galicia foi visible dende a Mariña de Lugo o 8 de xuño do 2004, cando Venus fixo aparición ás sete e vinte da mañá e saíu do disco á unha e vinte e cinco. O fenómeno volveu facerse visible desde gran parte da Terra, pero non desde Galicia, o 5-6 de xuño de 2012.
Tiananmen

**Tiananmen** pódese referir a:
*Praza Tian'anmen, en Pequín.
*Porta de Tian'anmen, porta de entrada sur á Cidade Prohibida, en Pequín.
*Protestas de Tian'anmen de 1976.
*Protestas da Praza Tian'anmen, ocorridas no ano 1989.
Tránsito astronómico

[miniatura|180px|dereita|Tránsito de Venus, [6 de decembro de 1882]]
Un **tránsito astronómico** é un suceso que ocorre cando un corpo celeste aparenta moverse sobre a superficie doutro, visto por un observador dende un punto particular. De xeito usual, refírese a casos nos que o corpo que atravesa por diante é significativamente máis pequeno que o máis distante; doutro xeito, referirémonos ó evento como eclipse (total ou parcial) ou ocultación.

Un exemplo dun tránsito envolve o movemento dun planeta entre un observador terrestre e o Sol. Isto pode suceder só cos planetas interiores, ou sexa Mercurio e Venus. Porén, visto dende os planetas exteriores, como Marte, a Terra transita ocasionalmente o Sol.

O termo pode ser usado tamén para describir o movemento dun satélite ó longo do seu planeta de referencia, por exemplo un dos satélites galileanos (Ío, Europa, Ganímedes, Calisto) ó longo de Xúpiter, como pode verse dende a Terra.

En anos recentes, o descubrimento de planetas extra solares aumentou o interese sobre a posibilidade de detectar os seus tránsitos sobre a súa propia estrela primaria. HD 209458b é o primeiro descuberto de tales planetas transitorios.

## Contactos
Durante un tránsito hai 4 "contactos", cando a circunferencia do círculo pequeno (disco do corpo pequeno) toca a circunferencia do círculo maior (disco do corpo maior) nun punto.  Os contactos suceden na seguinte orde:
***Primeiro contacto**: O corpo pequeno está por enteiro fóra do grande, movéndose cara ó interior
***Segundo contacto**: O corpo pequeno está por enteiro dentro do grande, movéndose cara ó interior
***Terceiro contacto**: O corpo pequeno está por enteiro dentro do grande, movéndose cara ó exterior
***Cuarto contacto**: O corpo pequeno está por enteiro fóra do grande, movéndose cara ó exterior

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Tránsito de Mercurio
*Tránsito de Venus
*Tránsito de Venus o 8 de xuño de 2004
4 de xuño

O **4 de xuño** é o 155º día do ano do calendario gregoriano e o 156º nos anos bisestos. Quedan 210 días para finalizar o ano.

## Acontecementos 
* 1878 - O sultán de Turquía cede a posesión da illa de Chipre ó Reino Unido.
* 1937 - Picasso remata de pintar o *Guernica*.
* 1937 - Fusilados en Santiago de Compostela os republicanos de Negreira e Ames Jesús Lens Patiño, Benjamín Troitiño Beiro, Ramón Pose Suárez, Juan Barros Manteiga, Manuel Fagín Páramos, José María Nieto Crego e Alfredo Paz Lemus.

* 1940 - segunda guerra mundial: forzas alemás entran en París.

* 1944 - Tropas aliadas entran en Roma, primeira capital do Eixe en ser tomada.
* 1982 - Tropas israelís invaden O Líbano, e chegan até Beirut.
* 1989 - Masacre da praza de Tiananmen, Pequín (China).

## Nacementos 
miniatura|100px|Alexandre Bóveda.
* 1806 - Agustín María Acevedo Rodríguez, médico e escritor galego (m. 1874).
* 1877 - Heinrich Otto Wieland, químico alemán.
* 1894 - Manuel Cao Turnes, dirixente societario e xornalista galego (m. 1952).
* 1903 - Alexandre Bóveda, intelectual galeguista.
* 1911 - Antonio Paz Míguez, escritor galego.
* 1916 - Antonio Gil Merino, historiador, arquiveiro e escritor galego.
* 1927 - Robert L. Carneiro, antropólogo estadounidense.
* 1929 - Karolos Papoulias, político grego.
* 1936 - Isaac Vila, político galego.
* 1962 - Trinidad Jiménez, política española.
* 1965 - Michael Doohan, piloto de motociclismo australiano.
* 1971 - Joseph Kabila, presidente da República Democrática do Congo.
* 1975 - Angelina Jolie, actriz estadounidense.

## Mortes 
miniatura|100px|Giacomo Casanova.
* 1798 - Giacomo Casanova, aventureiro e escritor italiano.
* 1919 - Augusto González Besada, avogado e político galego.
* 1941 - Guillerme II, derradeiro emperador de Alemaña.
* 1962 - William Beebe, naturalista, explorador e escritor estadounidense.
* 1971 - Gyorgy Lukács, filósofo marxista e crítico literario húngaro.
* 1972 - Ulpiano Piña, farmacéutico e político galego (n. 1885).
* 1987 - José María Suárez Núñez, médico e político galego (n. 1932).
* 1991 - José María Acuña López, escultor galego.
* 2012 - Eduard Khil, barítono ruso (n. 1934).
* 2017 - Juan Goytisolo, escritor catalán (n. 1931).
* 2018 - Benedicto García Villar, cantante galego (n. 1947).
* 2025 - Marc Garneau, astronauta canadense.

## Festas e celebracións 
*Día Internacional dos Nenos Vítimas Inocentes de Agresión

## Outros 
* Santoral: Santos Francisco Caracciolo e Noemí.

Os 366 días do ano
Neutrón

O **neutrón** é unha partícula subatómica sen carga neta, presente no núcleo atómico de practicamente todos os átomos, excepto o protio. Aínda que se di que o neutrón non ten carga, en realidade está composto por tres partículas fundamentais cargadas, chamadas quarks, cuxas cargas sumadas son cero.

Un neutrón é un barión neutro formado por dous quarks *down* e un quark *up*. Forma, xunto cos protóns os núcleos atómicos. Fóra do núcleo atómico é inestable e ten unha vida media duns 14 minutos emitindo un electrón e un antineutrino para converterse nun protón. A súa masa é moi similar á do protón.

Algunhas das súas propiedades:
* Masa: mn = 1.672x10−24g
* Vida media: tn = 886.7 ± 1.9 s
* Momento magnético: mn = -1.9130427 ± 0.0000005 mN
* Carga eléctrica: qn = (-0.4 ± 1.1) x 10−21 e

O neutrón é necesario para a estabilidade de case tódolos núcleos atómicos (a única excepción é o hidróxeno), xa que interactúa fortemente atraéndose con neutróns e protóns, pero non se repele con ningún, como si o fan os protóns, que se atraen nuclearmente pero repélense electrostaticamente.

## Notas
Anano (Terra Media)

Os **ananos** da Terra Media son seres que aparecen nas novelas de J. R. R. Tolkien. Trátase dunha raza de seres que se caracteriza principalmente por medir arredor dun metro e ser grandes canteiros, así como valorosos guerreiros.

Os ananos ou **Khazâd**, como se denominaban a si mesmos, tamén eran chamados **Naugrim** (*O pobo Minguado*) ou incluso **Gonnhirrim** (*Mestres da pedra*) en *Sindarin*, a lingua dos Elfos Grises.

## Características 
Como o seu nome indica, son máis baixos que os humanos, cunha altura de entre 120 e 150 centímetros. Pese a iso, son robustos e máis fortes e recios que o resto das razas. Todos teñen barba, tanto homes como mulleres, e cortárllela é a maior vergonza e ofensa que se lles pode facer.

O seu carácter é teimudo e persistente e son ademais a raza máis traballadora da obra de Tolkien. Son valentes no combate e a súa vontade e orgullo fan que rara vez sexan enganados ou corrompidos polo mal, nin sequera mediante os Aneis de Poder. Se ben é certo que nalgún momento o seu orgullo se volveu contra eles, isto é algo que lles sucedeu a tódalas razas nun momento ou outro.

As súas habilidades baséanse no dominio dos metais e das xemas, que non foron superadas por ninguén que non fose Aulë e os seus máis achegados alumnos. Asemade, a súa capacidade mineira e na arquitectura non teñen igual na Terra Media.
Troll (homónimos)

Co termo nórdico **troll** podemos facer referencia a:

* o *trol*, unha criatura da mitoloxía nórdica;
* en informática, coñécese como trol un tipo de comportamento das comunidades virtuais, caracterizado pola edición vandálica.

## Música
* o troll metal, xénero musical específico de metal;
* o grupo noruegués Troll, de black metal;
* o grupo sueco Troll, de pop;
* o disco *Troll*, da banda norueguesa de folk metal Lumsk;
* a banda de rock and roll The Trolls, encabezada por Iggy Pop.
Hipotenusa

miniatura|dereita|A hipotenusa, *h*, e os catetos, *c1* e *c2*, dun triángulo rectángulo.
A **hipotenusa** é o lado maior dun triángulo rectángulo, e tamén o lado oposto ao ángulo recto. É posible descubrir a medida da hipotenusa mediante o teorema de Pitágoras, que a relacona cos dous catetos.

## Orixe do termo
A palabra ***hipotenusa*** deriva, de acordo con algunhas fontes, do grego antigo ὑποτείνουσα, unha combinación de *hipo* ("embaixo") e *teinein* ("alongar"). Outros autores suxiren que o significado orixinal en grego foi debido a un obxecto que soporta algo, ou da combinación de *hipo* ("embaixo") e *tenuse* ("lado").

## Propiedades
### Teorema de Pitágoras
O teorema de Pitágoras relaciona a lonxitude da hipotenusa coa dos catetos, e di o seguinte:

:: h^2 = a^2 + b^2 \, 
:*"A hipotenusa ao cadrado é igual á suma dos cadrados dos catetos."*
*Que é o mesmo que dicir:
::h = \sqrt{a^2 + b^2} 
:*"A hipotenusa é igual á raíz cadrada da suma dos cadrados dos catetos."*

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Teorema de Pitágoras
*Cateto
*Triángulo
*Triángulo rectángulo
*Trigonometría
Cateto

200px|right

Os **catetos** son os dous lados menores dun triángulo rectángulo, que conforman o ángulo recto característico de dito triángulo. O lado oposto ao ángulo recto, de maior lonxitude, chámase hipotenusa. A denominación de catetos e hipotenusa aplícase só aos lados dos triángulos rectángulos exclusivamente.

## Propiedades dos catetos 
### Teorema de Pitágoras 
O cadrado da lonxitude da hipotenusa é igual á suma do cadrado das lonxitudes dos catetos.

300px|right

::**c² = b² + a²**

Na figura, os lados 'a' e 'b' son os catetos e 'c' a hipotenusa.

### Proxeccións ortogonais 
* A lonxitude da hipotenusa é igual á suma das proxeccións ortogonais de ambos catetos.
* O cadrado da lonxitude dun cateto é igual ao produto da súa proxección ortogonal sobre a hipotenusa pola lonxitude desta.

::**a² = c · n**
::**b² = c · m**

É dicir, o volume dun cateto **a** é media proporcional entre as lonxitudes da súa proxección **n** e a da hipotenusa **c**.

::**c/a = a/n**
::**c/b = b/m**

Na figura, a hipotenusa é o lado **c** e os catetos son os lados **a** e **b**. A proxección ortogonal de **a** é **n**, e a de **b** é **m**.

## Razóns trigonométricas 
Mediante razóns trigonométricas pódese obter o valor dos ángulos agudos do triángulo rectángulo. Respecto dun ángulo, un cateto denomínase adxacente ou contiguo, se conforma o ángulo xunto coa hipotenusa, e oposto se non forma parte deste ángulo a razoar.
 
350px|right

Coñecida a lonxitude dos catetos  b\, e  a\,, a razón entre ambos é: 
::: \frac{b}{a} = \tan(\beta)\,

a tanxente do ángulo. Polo tanto, a función trigonométrica inversa é:

::: \beta\ = \arctan\left(\frac {b}{a} \right)\,

sendo \beta\, o valor do ángulo oposto ao cateto  b\,.

O ángulo oposto ao cateto  a\,, denominado \alpha\,, por tratarse dun triángulo rectángulo, terá o valor:

:::\alpha\, = 90º – \beta\,

pois a suma dos ángulos de calquera triángulo plano é sempre de 180º.
Anatexia

A **anatexia** é o proceso mediante o cal unha rocha metamórfica pasa a transformarse en magma por influencia da temperatura e da presión.

## Proceso 
As rochas metamórficas poden estar soterradas baixo condicións de temperatura e presión abondas para provocar a fusión dunha parte dos minerais que as constitúen.

Se esta fusión é parcial, a rocha transfórmase en anatexita ou en migmatita. Se é moi importante ou incluso total, os produtos da fusión parcial poden xuntarse para formar un magma e, se este é de natureza granítica (por exemplo, se a rocha parcialmente fundida é un sedimento pelítico) obterase despois do arrefriamento un granito de anatexia.

O comezo da fusión depende de numerosos factores, especialmente do quimismo das rochas presentes, da presión total e da presenza e a cantidade de vapor de auga.

A orde da fusión das rochas é, en principio, inversa á orde da cristalización fraccionada e das series de reacción.

O destino do líquido que se forma pode ser diverso:
* pode permanecer canda os residuos sólidos (sen fundir), formando migmatitas ou anatexitas;
* pode, nalgúns casos, separarse do residuo sen fundir, pero cómpre unha gran cantidade relativa de magma (1/3);
* pode separarse completamente dos residuos e migrar cara á superficie, inxectarse en "diápiros" nas rochas encaixantes máis densas, pero non é quen de "dixerilas" nese traxecto, polo que a súa química non se modifica.

## Anatexitas 
A anatexita está formada por dúas partes:
* o paleosoma: parte antiga non afectada pola anatexia (normalmente de material gnéisico)
* o neosoma: a parte nova, total ou parcialmente afectada pola fusión, que se divide en:
** leucosoma: rexión de grans grosos de cor clara (cuarzo, feldespato) illados do líquido recristalizado
** melanosoma: rexión de grans pequenos e escuros de minerais refractarios (biotita, cordierita, sillimanita) que non se fundiron. A pesar disto, o melanosoma conserva moi pouca da estrutura metamórfica da rocha inicial, ao revés do que lle ocorre ao paleosoma.

## Notas
Diaxénese

En xeoloxía e oceanografía, a **diaxénese** refírese a calquera mudanza e alteración do sedimento após a súa deposición inicial, durante e despois da litificación, excluíndo alteración superficial (desgaste) e metamorfismo. Estas mudanzas acontecen en temperatura e presión relativamente baixas e resultan en alteracións mineralóxicas que orixinan rochas. Non hai ningunha fronteira nidia entre diaxénese e metamorfismo, mais o último ocorre en temperaturas e presión máis elevadas.

Após a deposición, os sedimentos son compactados e son enterrados baixo capas sucesivas de sedimentos e cimentados por minerais que se precipitan da solución. Os grans de sedimentos, rochas e fósiles poden ser substituídos por outros minerais durante a diaxénese. A porosidade xeralmente diminúe durante a diaxénese, agás en casos raros, como a disolución de minerais e dolomitización.

O estudo da diaxénese en rochas é usado para entender a historia tectónica a que foron sometidos e os tipos de fluídos que circularon a través deles. Dende o punto de vista comercial, tales estudos axudan a avaliar a probabilidade de atopar mineral economicamente viábel e varios depósitos de hidrocarburos.

O proceso de diaxénese tamén é importante na determinación da decomposición de tecido óseo.

## Notas
Cunca sedimentaria

[thumb|350px|[Deserto de Taklamakan, baixo a superficie do cal xace a cunca sedimentaria do Tarim, unha acumulación de varios quilómetros de espesor de sedimentos traídos desde a meseta tibetana (ao sur) e da cordilleira do Tian Shan (ao norte) pola rede fluvial. A lonxitude da cunca é duns 1000 km.]]
En xeoloxía e xeografía física, unha **cunca sedimentaria**, **conca sedimentaria** ou **bacía sedimentaria** é unha zona onde se depositan os sedimentos produto da erosión da superficie da Terra mediante, normalmente, acción fluvial.

Adóitase falar de cunca sedimentaria cando o espesor dos sedimentos é duns centos de metros e ten unha extensión de decenas de quilómetros cadrados, sendo habituais grosores de varios km e extensións de decenas de miles de km².

Exemplos de cuncas sedimentarias son: a conca do Ebro, a conca de Molasse (flanco norte dos Alpes), conca do Guadalquivir, conca do Ganxes (flanco sur do Himalaia), a bacía do Paraná.

A formación dunha cunca sedimentaria require unha achega de sedimentos e un lugar que favoreza a deposición dos mesmos.

A análise de cuncas é a parte da estratigrafía que se ocupa do estudo das cuncas sedimentarias. De feito, a análise das cuncas sedimentarias é o fin último dos estudos estratigráficos, integrando os datos estratigráficos dos materiais de recheo xunto a outros tectónicos, petrolóxicos, xeoquímicos etc.

A principal importancia social das cuncas sedimentarias é que nelas danse as condicións ideais para a maduración de hidrocarburos.

A principal relevancia desde o punto de vista científico é que a estrutura e idade do recheo sedimentario das cuncas constitúen o mellor rexistro de eventos de deformación tectónica e doutros procesos xeolóxicos.

## Tipos de cuncas 
### Cuncas sedimentarias de antepaís 
Formadas xunto a oróxenos compresivos debido á flexión da litosfera terrestre baixo o peso das rochas apiladas durante a colisión tectónica. Ex.: Cunca do Ganxes, xunto ao Himalaia.

### Cuncas sedimentarias marxinais 
Formadas nas marxes dos continentes, xeralmente fronte ás desembocaduras de ríos de importancia. Ex.: Delta do Nilo.

### Cuncas sedimentarias extensivas 
Formadas en zonas onde a codia terrestre foi estendida e adelgazada. Ex.: *Graben* do Rin.

### Cuncas sedimentarias de *pull-apart* 
Formadas en zonas de desgarre tectónico. Ex.: Mar Morto.

### Cuncas sedimentarias carbonatadas 
Formadas por acumulación de carbonato cálcico biótico. Ex.: Cunca do mar Caribe.

## Notas
Mineraloxía

A **mineraloxía** é a ciencia que estuda os minerais e as súas propiedades físicas e químicas. Por mineral entendemos unha materia de orixe inorgánica, que presenta unha composición homoxénea e que acostuma presentarse en estado sólido e cristalino á temperatura media da terra. Así e todo, hai minerais, como a auga e o mercurio, en estado líquido. En contraste, a petroloxía estuda as pedras e as rochas, que teñen composición química tamén inorgánica pero heteroxénea.

Un mineral defínese pola súa composición e pola súa cristalografía. Por exemplo, se o carbono cristaliza no sistema cúbico recibe o nome de diamante; en cambio, se cristaliza no sistema hexagonal, coñécese como grafito. Só pola súa aparencia xa se recoñece que son dous minerais diferentes, pero en realidade teñen mesma composición química.
  
* Cristalografía.
* Mineraloxía física.
* Mineraloxía química.
* Mineraloxía descritiva.
* Mineraloxía determinativa.
* Mineraloxía óptica.
[miniatura|Detalle da colección de rochas de Galicia, de [Guillermo Schulz (1832-1834), conservada no Museo Xeomineiro (do Instituto Xeolóxico e Mineiro de España, en Madrid).|centro]]
## Véxase tamén 
* Petroloxía e petrografía
* Xeognosia
* Cristaloquímica
* Cristal
* Rocha
* Xema
* Xemoloxía
* Asociación Mineralóxica Internacional
Hábito

*Hábito cristalino: En Xeoloxía: É a forma e o tamaño habituais que presentan os cristais ou conxuntos de cristais.
*En comportamento: Costume
*Hábito: Vestido propio dos relixiosos.
*Hábito en Bioloxía é o aspecto xeral, arquitectura e forma de crecemento dun ser vivo.
Macla

miniatura|dereita|250px|Macla de Cuarzo
[miniatura|dereita|250px|Macla de [Calcita.]]
Unha **macla** é un tipo de mineral formado por dous ou máis tipos de cristais. Os cristais únense segundo un plano ou están interpenetrados un no outro.

Unha **macla** é a agrupación simétrica de cristais idénticos. A simetría pode ser especular respecto do *plano de macla* ou polo xiro dos seus elementos ao redor do *eixo de macla* en 60°, 90°, 120° ou 180°.

* Macla "de contacto": cando os elementos se unen nun plano
* Macla "de compenetración": se están cruzados e compenetrados entre si. En xeral presentan diedros entrantes; en caso contrario fálase de *mimesia* dun cristal individual.

## Exemplos 
* Macla de calcita
* Macla de fluorita, de contacto ou compenetración
* Macla de xeso, en "punta de lanza"
* Maclas por deformación típicas dos metais bcc e hcp.
* Maclas de recocido formadas despois de tratamentos térmicos de recocido típicas en fcc.
Evanescence

**Evanescence** é un grupo musical estadounidense que se formou en Little Rock (Arcansas) en 1994. O seu estilo musical é rock-metal alternativo e metal gótico.

## Historia 
A andaina deste grupo comezou nun campamento xuvenil cando se atoparon Ben Moody (guitarra) e Amy Lee (voz) hai varios anos, mentres ela estaba cantando. Ben e Amy comezaron a gravar cancións baixo o nome de Evanescence, con sons de metal e música electrónica que pouco a pouco comezaron a soar na radio. Despois disto David Hodges (teclados) únese á banda.

En 1999 gravan *Sound asleep*, que é só unha edición limitada de 50 copias. No 2000 gravan o seu primeiro álbum, *Origin*, como edición limitada e vendéronse todas as copias. Para as escenificacións en vivo uníanse Will Boyd (baixo), John Lecomp (guitarra) e Rock Gray (batería). Ese mesmo ano Hodges deixa a banda e Lecompt e Gray quedan como membros permanentes do grupo.

A súa música medraba en popularidade nos Estados Unidos de América e iso levou a que a súa canción *Bring me to life*, xunto co tema "My inmortal", fosen agregados á banda sonora da película *Daredevil*.

O 4 de marzo do 2003 edítase *Fallen*, a obra cumio do grupo ata o momento, onde demostran por que chegaron a onde están. Da voz de **Amy** díxose que é capaz de crear noites enteiras de insomnio a quen a escoite. A finais do ano 2004 publican un disco do seu directo en París, *Anywhere but home*.

## Discografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do grupo
Idiófono

miniatura|300px|Triángulo ou ferriños
Un **idiófono** é un conxunto de instrumentos que producen sons por si mesmos ó seren tocados de moitos xeitos: raspados, pulsados, sacudidos, golpeados...

Hai dúas clases de idiófonos: os que teñen unha altura determinada e os que teñen altura indeterminada. Entre os primeiros encóntrase o glockenspiel, o xilófono, a marimba e o vibráfono. Entre os idiófonos de son indeterminado encóntranse as maracas, as castañolas, o triángulo, os axóuxeres, as claves etc.
Instrumento de percusión

[miniatura|Un par de [castañolas.]]
[miniatura|Unha [Caixa (instrumento musical)|caixa.]]

Un **instrumento de percusión** é un instrumento musical que produce son mediante golpes contra unha superficie ou impactando unha peza contra outra, así mesmo como tamén por axitación ou raspado, con ou sen o auxilio de baquetas. Das formas de clasificación de instrumentos musicais, esta é a menos precisa e a que posúe a maior variedade de instrumentos, a maior parte dos cales posúen altura indeterminada (ou sexa, non poden ser precisamente afinados), que son utilizados primordialmente con función rítmica, como é o caso da maior parte dos tambores, os ferriños e os pratos. Os instrumentos de percusión de altura definida, como son os xilófonos, poden ser empregados con función melódica e harmónica.

## Historia 
Os instrumentos de percusión son os máis antigos que existen. En moitos sitios arqueolóxicos encontráronse representacións de persoas danzando arredor dun tambor. Tamén se encontraron moitos obxectos musicais como toros de árbores fosilizadas, posiblemente usados como tambores primitivos, ou diversas versións de litófonos, rochas de diversos tamaños que eran dispostas sobre un tronco ou buraco no chan, usadas para producir música melódica por percusión.

## Clasificación 
Aínda colectivamente chamados instrumentos de percusión, esta categoría pode ser subdividida por diversos criterios. As formas máis comúns de clasificación dividen os instrumentos de percusión por definición do son (se poden producir notas afinadas ou non), polo método de execución (percusión, axitación ou raspado) ou polo elemento produtor do son (idiófonos, membranófonos e cordas percutidas). Mais ningunha destas formas de clasificación é cerrada, e en xeral, combínanse entre elas. Así podemos dicir que un xilófono é un idiófono percutido de altura definida e que un taiko é un membranófono percutido de altura indefinida.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Instrumento de vento
*Instrumento de corda
Membranófono

Nos **membranófonos** o son é producido polo golpe ou fricción de membranas en tensión. Neste tipo de instrumentos atópanse os tambores , os timbais e a caixa, algúns instrumentos de percusión latina e percusión africana, como é o caso do bongó e a conga (tumbadora), e na música tradicional galega e na doutras rexións: o tamboril.miniatura|Exemplo de membranófono.|centro
Orlando Bloom

**Orlando Jonathan Blanchard Bloom** é un actor inglés nado o 13 de xaneiro de 1977 na vila de Canterbury.

## Biografía 
miniatura|200px|Orlando Bloom no 2005
Orlando Jonathan Blanchard Bloom naceu en Canterbury, Inglaterra. Podería dicirse que Orlando Bloom é actor grazas á súa nai: foi ela quen lles inculcou a el e á súa irmá a paixón polas artes cando eran pequenos. Animado por ela, Orlando empezou recitando poesía en festivais da súa localidade. E pouco despois, estando aínda no colexio, decidiu que quería dedicarse á interpretación.

Ós 16 anos trasladouse a Londres e uniuse ao National Youth Theatre, onde actuou durante dúas tempadas. Máis tarde conseguiu unha bolsa para estudar na British American Drama Academy. Durante aquel tempo acudiu a multitude de castings; iso permitiulle facerse con pequenos traballos na televisión británica e cun breve papel secundario en Wilde, película sobre a vida de Oscar Wilde coa que debutou na gran pantalla en 1997.

A súa carreira cinematográfica xa comezara, pero aínda así Bloom preferiu tomarse un tempo para ampliar a súa educación. Así que se inscribiu na Guildhall School of Music and Drama de Londres, unha prestixiosa escola pola que tamén pasou xente como Ewan McGregor ou Ben Chaplin.

Aínda estaba na escola cando lle xurdiu a posibilidade de presentarse ó casting de The lord of the rings, a triloxía que preparaba Peter Jackson sobre a obra de Tolkien. Bloom presentouse nun principio para o papel de Faramir, pero Jackson decidiu ficharlle finalmente para interpretar a Legolas.

Deste xeito, Orlando converteuse nun dos principais protagonistas das tres películas: *A comunidade do Anel*, *As dúas torres* e *O retorno do rei*. O grande éxito do proxecto logrou que o seu nome fixésese popular rapidamente e convertésese nunha das novas estrelas de Hollywood.

Tras participar no Señor dos Aneis, Orlando Bloom traballou noutros tres proxectos destacados: o aclamado filme bélico *Black Hawk Down*, de Ridley Scott; a película de aventuras *Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl*, un éxito de portelo que protagonizou xunto a Johnny Depp; e a superprodución épica *Troia*, xunto a Brad Pitt e Eric Bana.

Recentemente estreou *Kingdom of Heaven*, un filme épico que protagonizaba xunto a Liam Neeson e Eva Green, e *Elizabethtown*, unha comedia romántica na que compartiu cartel con Kirsten Dunst. Tras iso volveu envorcarse no proxecto de Piratas do Caribe, e nas súas dúas secuelas: ''Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest* e a recentemente estreada *Pirates of the Caribbean: At World's End''.

Actualmente lígaselle amorosamente coa cantante estadounidense Katy Perry.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb
Glockenspiel

O **glockenspiel** ou **lira** é un instrumento de percusión, idiófono que consiste nunha serie de lamelas metálicas dispostas cromaticamente que producen son ó ser golpeadas cunhas baquetas (normalmente de metacrilato, de metal ou doutro material duro que produza un son limpo). O son producido é parecido ao dunha campá.
Xilófono

O **xilófono** é un instrumento de percusión, idiófono, formado por láminas de madeira, normalmente de palisandro (madeiras moi apreciadas e custosas) ou de materiais sintéticos. Estas láminas están dispostas de maneira cromática e soan ao ser golpeadas por baquetas. Os xilófonos caracterízanse por seren de tamaño pequeno. Existe unha variedade de xilófono chamada xilo-marimba, con características que se atopan entre as dos dous instrumentos.

## Notas
Basalto

O **basalto** é unha rocha volcánica, a máis abundante no planeta Terra.

## Características
Son rochas escuras, case negras, pesadas e moi duras. Os seus minerais esenciais son a olivina, os plaxioclasios, e os piroxenos, e non conteñen cuarzo ou contéñeno en volumes miúdos. Pola súa resistencia á compresión é unha rocha moi empregada na construción civil.

Forma a codia oceánica cando a lava basáltica sae polas dorsais submarinas. Un dos maiores depósitos do mundo atópase en Bacia do río Paraná no sur do Brasil, en Siberia e tamén, aínda que en menor volume pero moi evidentes, en Hawai. En España hai basaltos en Olot (provincia de Xirona), Campos de Calatrava (provincia de Cidade Real), Cartagena e nas Illas Canarias.

Basalt breccia.jpg|Basalto
Basalt-Face.JPG|Preparación microscópica de basalto na que se observan fenocristais
Reynisfjara-18-Basalt-2018-gje.jpg|Reynisfjara, Islandia