open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ácido aconítico

O **ácido aconítico** é un ácido orgánico de 6 carbonos con tres grupos carboxilo. Presenta dous isómeros *cis-trans* chamadaos ácido *cis*-aconítico e ácido *trans*-aconítico. A base conxugada do ácido *cis*-aconítico é o '''*cis*-aconitato''', que é un intermediato na reacción de isomerización do citrato a isocitrato do ciclo do ácido cítrico catalizada polo encima aconitase.

O ácido aconítico pode sintetizarse por deshidratación do ácido cítrico utilizando ácido sulfúrico: 
:(HO2CCH2)2COH(CO2H) → HO2CCH=C(CO2H)CH2CO2H + H2O

Inicialmente foi preparado por deshidratación térmica.

## Notas
Il Decameron (filme)

***Il Decameron*** é un filme italiano de 1971 dirixido por Pier Paolo Pasolini. Baséase nalgúns contos do *Decamerón*, de Giovanni Boccaccio, e constitúe a primeira parte da *Triloxía da vida* do director.

## Argumento
No primeiro episodio Andreuccio de Perugia é enganado por un home, acabando nun mar de feces. No segundo un mozo é convencido por un grupo de monxas para que manteña relacións sexuais con elas. No terceiro, Peronella está co seu amante cando chega o seu marido.

No seguinte un comerciante dedicado ao pecado é castigado por Deus cunha grave enfermidade. Noutro episodio, dous amantes organízanse para enganar aos seus pais. En Sicilia, unha rapaza namórase de Lorenzo, empregado dos seus irmáns, que conspiran para asasinalo.

Máis adiante, un médico convence a un home de que o pode converter en cabalo. No último episodio, dous homes de Nápoles deciden que o primeiro que morra contará ao outro sobre o Paraíso ou o Inferno.

No final da historia, o pintor Giotto completou un fresco no que aparecen os sucesivos episodios.

## Personaxes
* Franco Citti - Ciappelletto
* Ninetto Davoli - Andreuccio de Perugia
* Vincenzo Amato - Masetto de Lamporecchio
* Angela Luce - Peronella
* Giuseppe Zigaina - Monxe
* Gabriella Frankel
* Vincenzo Cristo
* Pier Paolo Pasolini - Allievo di Giotto 
* Giorgio Iovine
* Salvatore Bilardo
* Vincenzo Ferrigno - Giannello
* Luigi Seraponte
* Antonio Diddio
* Mirella Catanesi

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Ficha na IMDb
Körkarlen (filme)

***Körkarlen*** é un filme mudo sueco de 1921. Foi dirixido por Victor Sjöström, baseado na novela homónima da gañadora do premio Nobel Selma Lagerlöf.

## Argumento 
No día de fin de ano, Edit, unha rapaza moribunda do Exército de Salvación ten un último desexo: falar con David Holm. David, un alcohólico, está nun cemiterio con dous amigos tamén bébedos, falando da lenda do carro da morte, segundo a cal a derradeira persoa que morre nun ano ten que traballar coa Morte carretando as almas dos falecidos no ano seguinte.

Un amigo de Edit atopa a David, pero el négase a acompañalo onda Edit. A situación acaba nunha pelexa na que David é asasinado accidentalmente cando o reloxo dá as doce, momento en que aparece o carro da morte. Mentres a alma de David abandona o seu corpo, o condutor do carro, un antigo amigo de David, lembra a súa vida e a do defunto, antes feliz.

## Personaxes 
* Victor Sjöström como David Holm
* Hilda Borgström como Anna Holm
* Tore Svennberg como Georges
* Astrid Holm como Edit
* Concordia Selander como a nai de Edit
* Lisa Lundholm como Maria
* Einar Axelsson como o irmán de David
* Nils Aréhn
* Olof Ås
* Tor Weijden
* Simon Lindstrand
* Nils Elffors
 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb
Fragilariophyceae

**Fragilariophyceae** é un grupo das diatomeas pennadas sen rafe. Son de células alongadas con, polo común, simétricas en cando menos dous planos, un dos cales é o plano pervalvar. O padrón de estrías é bilateral, orientado ao longo da costa (o esternum), pero sempre sen rafe. Poden ter costas e septas e sempre presentan rimopórtulos.

Moitos xéneros dentro desta clase teñen moitos plastidios pequenos e discoidais por debaixo da cuberta da valva; aínda que algúns teñen só un ou dous ou moi poucos. Algúns xéneros teñen filas de pequenas espiñas na unión da cara da valva e o manto, o que lle permite as células que se emparellan formar colonias filamentosas. Porén algúns taxons tamén forman colonias en zigzag ou colonias estelares ao segregaren mucus a través de poros apicais ou clústers radiais.

## Notas
Citrato sintase

A **citrato sintase** (número EC: 2.3.3.1 [antes 4.1.3.7]) é un encima presente en case todos os seres vivos, que actúa no primeiro paso do ciclo do ácido cítrico ou de Krebs, onde é un encima limitante que controla a velocidade do ciclo. Cataliza a reacción de condensación do residuo acetato de dous carbonos procedente do acetil-CoA e unha molécula de oxalacetato (de 4 carbonos) para formar citrato (de 6 carbonos). Pode atoparse un debuxo e un vídeo do seu mecanismo de acción na sección "Mecanismo" de máis abaixo. 
As imaxes da esquerda mostran a estrutura terciaria do citrato sintase nas súas formas aberta e pechada. O encima cambia da forma aberta á pechada coa adición dun dos seus substratos (como o oxalacetato).

## Mecanismo 
O mecanismo de reacción consta dunha condensación aldólica inicial seguida dunha hidrólise. A citrato sintase ten tres aminoácidos no seu sitio activo que son fundamentais para catalizar a conversión do acetil-CoA (H3CCO-SCoA) e o oxalacetato (COO-CH2COCOO-) en citrato (COO-CH2COHCOOCH2COO-) e H-SCoA nunha reacción de condensación aldólica. Esta conversión empeza cando o oxíxeno cargado negativamente no grupo R do Asp375 desprotona o carbono alfa do acetil-CoA. Isto empuxa o electrón a formar un dobre enlace co carbono do carbonilo, o cal á súa vez forza que o C=O recolla un protón para o oxíxeno procedente dun dos nitróxenos do grupo R da His274. Isto neutraliza o grupo R (ao formarse un par solitario de electróns no nitróxeno) e completa a formación dun intermediato enol (CH2COH-SCoA). Nese momento, o par solitario no grupo amino da His274 formado no último paso ataca o protón que se engadiu ao oxíxeno no último paso. O oxíxeno despois volve a formar o enlace carbonilo, o cal libera a metade do C=C para iniciar un ataque nucleofílico ao carbono do carbonilo do oxalacetato (COO-CH2COCOO-). Isto libera a metade do enlace carbonilo para desprotonar un dos grupos amino da His320, o cal neutraliza un dos nitróxenos no grupo R. Esta adición nucleofílica dá lugar á formación de citroíl-CoA (COOCH2CHCOOCH2COHSCoA2-).

Neste momento, entra na reacción unha molécula de auga, que é desprotonada polo grupo amino da His320 e iníciase a hidrólise. Un dos pares solitarios do oxíxeno ataca nucleofilicamente ao carbono carbonilo do citroíl-CoA. Este forma un intermediato tetraédrico e como resultado, cando se volve a formar o carbonilo, sepárase do encima o –SCoA, que é protonado par formar HSCoA. Finalmente, o hidroxilo engadido ao carbonilo no paso previo é desprotonado e fórmase o citrato (-COOCH2COHCOO-CH2COO-).

miniatura|800px|none|Mecanismo da citrato sintase (cos residuos implicados).

Esta ligazón conecta cun vídeo que mostra o mecanismo da citrato sintase da páxina de *Principios de Bioquímica* de Lehninger.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* MeshName Citrate+synthase
SU-100

O **SU-100** foi un cazacarros soviético usado extensivamente durante as últimas etapas da segunda guerra mundial e en servizo moitos anos despois cos exércitos dos aliados soviéticos por todo o mundo.

## Desenvolvemento 
Foi desenvolvido en 1944 como unha mellora do SU-85, fabricado co mesmo chasis do T-34-85. Foi deseñado e construído na UZTM (fábrica de maquinaria pesada dos Urais) en Yekaterinburg. O SU-100 rapidamente demostrou estar entre os mellores canóns autopropulsados da segunda guerra mundial, capaz de penetrar 125&nbsp;mm de blindaxe vertical a unha distancia de 2.000 m e a blindaxe frontal inclinada de 85&nbsp;mm do Panther alemán dende os 1.500 m. O seu desenvolvemento estivo supervisado por L. I. Gorlitskiy, deseñador xefe de todos os canóns autopropulsados medios soviéticos. Os traballos comezaron en febreiro de 1944, e o primeiro prototipo do SU-100, chamado "Object 138", fabricouse en marzo. Tras intensiva probas con diferentes modelos de canóns de 100&nbsp;mm, os enxeñeiros soviéticos aprobaron o canón D-10S para a produción en masa.

O casco do SU-100 tiñan grandes melloras sobre o do SU-85; o espesor da blindaxe frontal aumentouse de 45 a 75&nbsp;mm, e o posto do comandante colocouse nun pequeno espazo no lado dereito do caso; combinada coa súa cúpula este aumentou enormemente a súa efectividade. Tamén instaláronse dúas unidades de ventilación, en vez da única que levaba o seu antecesor. A produción en masa do SU-200 comezaría en setembro de 1944.
José Lorenzo Gil

**José Lorenzo Gil**, finado en Ourense o 30 de setembro de 1912, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Representou a política de Isidoro Bugallal na provincia de Ourense. Foi propietario do periódico *La Verdad*. Fundou a Escola de Artes e Oficios. Foi deputado provincial, presidente da Deputación de Ourense e gobernador civil de Ourense.

## Vida persoal 
Casou con Obdulia Buján (tía de Arturo Noguerol Buján) en 1879.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Os Presidentes da Deputación
Benigno Álvarez Bugallal

**Benigno Álvarez Bugallal**, nado en Areas (Ponteareas) o 5 de setembro de 1837 e finado en Alacant o 1 de xaneiro de 1894, foi un militar e político galego. Irmán de Saturnino Álvarez Bugallal.

## Traxectoria 
Fillo de José Álvarez Covelo e María Bugallal Muñoz. Ingresou no Exército, onde rematou a súa carreira como xeneral de División. En 1892, co ministro Azcárraga, foi nomeado subsecretario do Ministerio da Guerra. Foi elixido deputado polo distrito de Chantada en representación do partido conservador de 1884 a 1893.

## Vida persoal 
Casou coa súa curmá Pilar Roig Bugallal.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Xenealoxía Bugallal
Hyrynsalmi

**Hyrynsalmi** é unha localidade da rexión de Kainuu, Finlandia.

## Xeografía 
Hyrynsalmi está situada no centro-norte de Finlandia, cubrindo unha superficie total de 1.521,37&nbsp;km², dos cales 100,32&nbsp;km² son de auga. O concello é alongado, cuns 65&nbsp;km de longo por 20 a 25&nbsp;km de ancho. Encóntrase no interior de Kainuu, na parte máis montañosa da rexión, e a altitude do territorio varía dende os 156 metros ata unha altitude máxima de 384 metros. O concello é atravesado polo río Emäjoki.

A cidade encóntrase a 69&nbsp;km da capital da rexión, Kajaani, estando unida á mesma pola nacional 5, que tamén a une coa cidade de Kuusamo, situada a 176&nbsp;km da cidade.

Limita cos concellos de Suomussalmi ao norte, Puolanka ao oeste, e con Kuhmo e Ristijärvi ao sur.

## Poboación 
O concello de Hyrynsalmi leva a experimentar un importante descenso de poboación, a seguinte táboa mostra a evolución demográfica da localidade dende 1980:

Colors= 
  id:AO  value:green
  id:AE  value:red
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:700 height:500
PlotArea = width:500 height:400 left:60 bottom:45

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:5000

TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0

TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

PlotData=
  width:30 mark:(line,white) align:left fontsize:12

  bar:1980      from:0 till:4428 color:AO  
  bar:1985      from:0 till:4256 color:AO
  bar:1990      from:0 till:4066 color:AO
  bar:1995      from:0 till:3906 color:AO
  bar:2000      from:0 till:3486 color:AO
  bar:2005      from:0 till:3096 color:AO
  bar:2010      from:0 till:2736 color:AO

PlotData=

  bar:1980 at:4428 fontsize:XM text: 4.428 shift:(-15,5)
  bar:1985 at:4225 fontsize:XM text: 4.225 shift:(-17,5)
  bar:1990 at:4066 fontsize:XM text: 4.066 shift:(-17,5)
  bar:1995 at:3906 fontsize:XM text: 3.906 shift:(-17,5)
  bar:2000 at:3486 fontsize:XM text: 3.486 shift:(-17,5)
  bar:2005 at:3096 fontsize:XM text: 3.096 shift:(-17,5)
  bar:2010 at:2736 fontsize:XL text: 2.736 shift:(-30,5)

TextData=
  pos:(300,400) text: Evolución da poboación de Hyrynsalmi dende o ano 1980

## Lingua 
O concello de Hyrynsalmi é unilingüe en finés. En 2012 a repartición lingüística era a seguinte:

* Lingua finesa: 98,6 %%
* Outras: 1,4 %

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Marina Bay, Singapur

[miniatura|right|280px|Marina Bay, con [Marina Centro no fondo.]]

**Marina Bay** é unha baía próxima á zona central de Singapur. É unha baía artificial, e formouse cun recheo de terra que creou o Marina Centro e a área Marina Sur; durante o proceso de recuperación, a dársena Telok Ayer foi eliminada do mapa, e o río de Singapur desemboca agora na baía, en vez do facelo directamente ó mar. En 2008 rematouse unha barreira que fixo de Marina Bay unha reserva de auga potable (o Singapur Marina Reservoir).

## Plan Director 
O Plan Director URA para Marina Bay ten como obxectivo fomentar a mestura de usos comercial, residencial, hoteleiro e de lecer para esta zona.

O goberno de Singapur tamén gastou 35 millóns de dólares para completar os 3,5 quilómetros de paseo marítimo fronte ao mar ao redor de Marina Bay. Inclúese un novo centro de visitantes ecolóxico e a "Helix" que une o paseo co Marina Center onde se atopa o Parque Olímpico da Mocidade. O Promontory @ Marina Bay (antes Central Promontory Site) utilizarase como un espazo provisional para eventos e como espazo público utilizado para actividades teatrais e espectáculos.

miniatura|centre|800px|Vista aérea de Marina Bay no serán
miniatura|centre|800px|Vista de Marina Bay pola noite

## Historia 
En 1970, levouse a cabo o recheo de terras en Marina Bay, formando o que hoxe en día son as áreas de Marina Centro e Marina Sur. No proceso de recuperación, Telok Ayer Basin e Inner Roads elimináronse do mapa co recheo de terras, mentres que a boca do río Singapur agora desemboca na baía no canto de directamente no mar. En 2008, foi construída a Marina Barrage, unha barreira para facer no centro da cidade unha reserva de auga doce, para o abastecemento de auga, control de inundacións e un novo e atractivo estilo de vida.

## Eventos 
miniatura|300px | Marina Bay vista desde o Flyer Singapur á tardiña
A presentación do Gran Premio de Singapur levouse a cabo o 28 de setembro de 2008 sobre un circuíto urbano a través de Marina Bay. Foi a primeira vez que un Gran Premio de Fórmula Un se disputou de noite, coa pista totalmente iluminada. Desde a súa creación, The Float@Marina Bay foi sede de eventos como o Desfile do Día Nacional, despedidas de ano, e tamén serviu como bancada de pé para a primeira edición do Gran Premio de Singapur de Fórmula 1. O estadio flotante máis grande do mundo foi a sede da apertura e clausura da primeira edición dos Xogos Olímpicos da Mocidade de 2010.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Marina Bay Official Website 
* Marina Bay Facebook Page
* Urban Redevelopment Authority Official Website
* Marina Bay Photo Gallery
M18 Hellcat

O **M18 Hellcat** foi un cazacarros estadounidense da segunda guerra mundial. Armado cun canón de 76&nbsp;mm, foi o vehículo blindado de combate con cadeas máis rápido da guerra, cunha velocidade máxima de 92 quilómetros por hora. kph). Esta velocidade logrouse equipándoo cunha blindaxe mínima, de non máis dunha polgada de espesor. As tripulacións do Hellcat aproveitáronse da súa velocidade para minimizar a habilidade do inimigo para perforar a súa delgada blindaxe.

## Historia 
En decembro de 1941 o Corpo de Artillaría emitiu un requirimento para o deseño dun cazacarros rápido que usase unha suspensión Christie, o motor Wright/Continental R-975 e un canón de 37&nbsp;mm.

O M18 orixinouse a partir do estudo de deseño de Harley Earl, da compañía Buick, unha división de General Motors. O seu equipo tamén traballou extensamente nas primeiras pinturas de camuflaxe, e incluso o logo do frontal do M18 e as insignias que vestían os seus tripulantes foron froito do seu traballo. Flanqueado polas palabras "Seek, Strike, Destroy" (busca, golpea, destrúe), representa a un gato salvaxe mordendo as cadeas dun carro de combate.

Os enxeñeiros de Buick iniciaron os traballos do Hellcat a partir dos bosquexos do equipo de deseño e desenvolveron unha innovadora suspensión de barra de torsión que lle proporcionaba unha condución estable. Aínda que pesaba ao redor de 20 toneladas, o Hellcat foi deseñado para ser un dos carros máis rápidos do campo de batalla, e foi capaz de acadar os 92 Km/h. A súa potencia proporcionáballa un motor radial de nove cilindros, con 450 cabalos, semellante ao dos avións, cunha transmisión Hydramatic de tres velocidades.

"O Hellcat foi considerado o coche de carreiras da Segunda Guerra Mundial", dixo Bill Gross, un historiador que restaurou un M18 que agora está exposto no Sloan Museum en Flint, Míchigan. "Para dar unha perspectiva, a meirande parte dos carros alemáns do momento eran capaces de moverse tan só a 32 Km/h, e incluso hoxe en día o M1 Abrams é superado polo Hellcat".

Durante os combates no Norte de África, o canón orixinal de 37&nbsp;mm demostrou ser pouco axeitado e o deseño foi mellorado un canón británico de 57&nbsp;mm. Durante o proceso de desenvolvemento, o deseño foi mellorado aínda máis cun canón de 75&nbsp;mm, e finalmente cun de 76&nbsp;mm. O requirimento dunha suspensión Christie tamén foi desbotado, e esta foi substituída por unha de barra de torsión. O deseño estandarizouse en febreiro de 1943 e a fabricación comezou en xullo de 1943, rematando en outubro de 1944.

## Notas
Nefrose

A **nefrose** é unha nefropatía non inflamatoria. Foi un termo descrito por vez primeira por Friedrich von Müller no ano 1905, co propósito de establecer un termo que designase ás lesións dexenarativas do ril que non tivesen compoñente inflamatorio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Nefrite
* Síndrome nefrótica
* Ril
### Ligazóns externas 
* Sociedade Española de Nefroloxía .
A7V

O **A7V** foi un carro de combate introducido por Alemaña en 1918, preto do final da primeira guerra mundial. Foron pedidos un cento de vehículos a principios dese ano, pero só 20 serían entregados. Usáronse en combate dende marzo ata outubro e foron os únicos carros de combate alemáns utilizados durante o conflito.
Robert Towne

**Robert Bertram Schwartz**, nado nos Ánxeles o 23 de novembro de 1934 e finado nos Ánxeles o 1 de xullo de 2024, foi un guionista estadounidense.

## Traxectoria 
Towne foi coñecido pola realización de numerosos guións para filmes como *Chinatown*, pola que gañou o Oscar. Foi ademais candidato noutras dúas ocasións, polos guións de*The Last Detail* e *Shampoo*. Tras varios anos de traballo no guión de *Greystoke: a lenda de Tarzán, o rei dos monos*, quedou descontento co resultado, ao que o levou a decidir non aparecer nos créditos do filme. No seu lugar utilizou o nome do seu can, P.H. Vazak, que acabou sendo candidato ao oscar.

Tamén dirixiu algúns filmes, como *Tequila Sunrise* e *Pregúntalle ao vento* e escribiu guións para a televisión.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Parque Natural das Serras de Cazorla, Segura e Las Villas

O **Parque Natural das Serras de Cazorla, Segura e Las Villas** atópase ao nordés da provincia de Xaén, en Andalucía, España. Está declarado coma reserva da biosfera pola UNESCO dende 1983, coma parque natural dende 1986 e coma zona de especial protección para as aves (ZEPA) desde 1987.

Conta cunha superficie de 214 300 ha, sendo o maior parque natural de España e o segundo de Europa.

## Flora
A formación forestal máis estendida é o bosque mediterráneo, dominado polo piñeiro negral e os xenebreiros. Existen interesantes endemismos coma o Xeranio de Cazorla (*Geranium Cazorlense*) e o *Erodium Cazorlanum*.

## Fauna
O mamífero máis común e salientable é a cabra montesa. Entre as aves, nomear o quebraosos. Actualmente é obxecto dun proxecto de reintrodución. Esta especie desapareceu do parque no 1986, tralas campañas de envelenamento promovidas pola Administración franquista dende as décadas 50 e 60 do século XX.
Entre os réptiles existe o endemismo da lagarta de Valverde (*Algyroides Marchi*).

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Web Oficial do parque
Universidade do Sur de Florida

A **Universidade do Sur de Florida**, tamén coñecida como **USF**, é unha universidade pública localizada en Tampa, Florida. Fundada en 1956, forma parte do Sistema Universitario Estatal de Florida, sendo a cuarta universidade pública dese estado, con 47.646 estudantes matriculados no ano académico 2012–2013. A USF conta con tres institucións independentes: USF Tampa, USF San Petersburgo e USF Sarasota-Manatee. Cada institución está acreditada separadamente pola comisión universitaria da Asociación do sur de escolas e universidades.

A USF aparece clasificada pola Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching no nivel superior de universidades en canto á investigación, e é unha das catro únicas universidades en Florida que obtén esta clasificación. Na clasificación do ano 2011, a Intellectual Property Owners Association clasificou á USF na décima posición a nivel mundial en canto ao número de patentes rexistradas. Segundo unha clasificación realizada pola National Science Foundation, a USF atópase entre as 50 universidades dos Estados Unidos que adican un gasto maior á investigación, sendo só superada en Florida pola Universidade de Florida.

A USF aparece no top 100 das mellores universidades públicas do ano 2012 segundo *U.S. News & World Report*. Nese mesmo ano, foi considerada como a oitava universidade con maior progresión por esa mesma revista. A universidade foi nomeada líder na educación en liña pola *Guía de Universidades en liña*.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina web oficial
Ácido oxalosuccínico

O **ácido oxalosuccínico** é un substrato intermediario do ciclo do ácido cítrico, que se orixina durante a reacción catalizada polo encima isocitrato deshidroxenase. Trátase dun ácido tricarboxílico de 6 carbonos cun grupo cetona, polo que é un cetoácido. Os sales e ésteres do ácido oxalosuccínico denomínanse **oxalosuccinatos**.

O oxalosuccinato é un intermediato inestable de do ciclo do ácido cítrico. É un composto alfa-ceto que se forma durante a descarboxilación oxidativa do isocitrato a alfa-cetoglutarato, catalizada pola isocitrato deshidroxenase. En realidade, o oxalosuccinato nunca abandona o centro activo do encima, e como é inestable, sofre inmediatamente unha descarboxilación para producir o alfa cetoglutarato e CO2.

## Notas
Mandioca

miniatura|*Manihot esculenta*

A **mandioca** (***Manihot esculenta***), ás veces tamén chamada *iuca* (cómpre non confundir co xénero *Yucca sp),* é unha planta tropical euforbiácea (da familia Euphorbiaceae), arbustiva ou arbórea, de até 3 m de altura. Ten raíces tuberosas, follas grandes moi divididas, flores amarelas en acio e froito en cápsula alada.

A raíz posúe unha fécula alimentaria, velenosa acabada de extraer, mais comestíbel a xeito de tapioca, obtida despois de someter a fécula verde a unha lixeira cocedura. A tapioca é un alimento rico en glícidos como o amidón.

## Descrición 
É un arbusto perennifolio, monoico, con raíces tuberosas engrosadas, fusiformes e fibrosas. As follas son alternas, palmadas e estipuladas.

## Usos 
Cultívase coma alimento básico en moitos países tropicais. A mandioca é a terceira fonte de glícidos da humanidade. A mandioca clasifícase como "doce" ou "amarga" dependendo do nivel da substancia tóxica (glicósidos cianoxénicos) que contén. Unha preparación pouco coidadosa da mandioca causa unha doenza chamada konzo. No entanto os agricultores prefiren cultivar variedades "amargas" xa que son máis resistentes ás pragas.

left|miniatura|Raíz de mandioca sen procesar
A raizame da mandioca ten de 5 a 10&nbsp;cm de diámetro e chega até os 50 a 80&nbsp;cm de longo. O interior da raíz pode ser branco ou amarelento. É rica en amidón, calcio , fósforo e vitamina C (25&nbsp;mg/100 g) porén pobre en proteínas e outros nutrientes.

## Notas 
### Ligazóns externas 
*
*Linamarin - The Toxic Compound of Cassava *(en inglés)*
*Cassava - Purdue University Horticulture
* Cassave Research at the International Institute of Tropical Agriculture (IITA)
* Cassava Biz  - information service provided by the Integrated Cassava Project (ICP) of the International Institute of Tropical Agriculture (IITA), to encourage, promote, and expand agribusiness development in the cassava subsector in Nigeria. 
* 
* GE cassava plants that have reduced cyanogens
* GE cassava plants whose roots are over 2.5 times normal size
* The Inoculated Mind - Interview with Dr. Richard Sayre, credited with lowering cyanogen content and engineering giant cassava
* Global Cassava Development Strategy 
* The Case for Cassava 
* Mayans grew Manioc
Azo

**Azo** ou **AZO** pode referirse a:
* Composto azo, compostos químicos do tipo R-N=N-R', que levan o grupo funcional azo.
* Algún dos nomes comerciais dun analxésico do tracto urinario chamado fenazopiridina.
* Óxido de cinc dopado con aluminio (*Aluminum-doped zinc-oxide*, AZO), un filme condutor transparente.
* Azo de Boloña, un xurista italiano medieval.
* Azo (historia de Xeorxia), un heroe da cultura de Xeorxia.
Pavo (xénero)

[miniatura|240px|*[Pavo muticus*, macho.]]
***Pavo*** é un xénero de aves da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos fasianinos, que inclúe dúas especies,  denomonadas pavóns.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito por Linneo na 10ª edición do seu *Systema Naturae*.

* *Pavo cristatus* Linnaeus, 1758 - o pavón común 
* *Pavo muticus* Linnaeus, 1766 - o pavón verde

### Notas taxonómicas 
Outra especie emparentada, o pavón do Congo (*Afropavo congensis*), propio da África central, foi clasificado nun xénero diferenciado, *Afropavo*, a principios do século XX, e carece da ampla cola característica que locen as especies asiáticas.

Os chamados pavos en galego pertencen, porén, ao xénero *Meleagris* (concretamente a *Meleagris gallopavo*).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* del Hoyo, J., Collar, N. J., Christie, D. A., Elliott, A. e Fishpool, L. D. C. (2014): *HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World. Volume 1: Non-passerines*. Barcelona, España e Cambridge, Reino Unido: Lynx Edicions BirdLife International. ISBN 978-84-9655-394-1.

### Outros artigos 
* Galiformes
* Fasiánidos
* Fasianinos

### Ligazóns externas 
* *Pavo* na ADW.
* *Pavo* na EOL.
* Vídeos de *Pavo* en Internet Bird Collection.
Térmite

Os **térmites** son un grupo de insectos eusociais que foron clasificados ata moi recentemente na orde taxonómica **Isoptera**, pero agora son aceptados como a infraorde **Isoptera**, da orde das cascudas Blattodea. Malia que os térmites son coñecidos, especialmente en Australia, como "**formigas brancas**", non están relacionados coas formigas.

Un dos científicos que se dedicou en profundidade ao estudo dos térmites foi o entomólogo belga Jules Desneux (1885-1962).

## Notas
A boa persoa de Sezuán

***A boa persoa de Sezuán*** (título orixinal en alemán *Der gute Mensch Sezuan*) é unha obra de teatro de Bertold Brecht escrita entre 1938 e 1943 durante o seu exilio nos Estados Unidos, e coa colaboración de Ruth Berlaus e Margarete Steffins . A estrea foi en Suíza o 4 de febreiro de 1943 no Schauspielhaus Zürich dirixida por Leonard Steckel con música e cancións compostas polo suízo Huldreich Georg Früh, aínda que a partir de 1947-48 substituíuse pola música composta por Paul Dessau. Considerada unha das grandes obras do teatro épico, en 1953 publicouse por primeira vez en forma de libro e no ano 2008 realizouse a primeira versión en galego .

## Trama 
A acción transcorre na provincia chinesa de Sichuan, e segue a Xen Te, unha pobre prostituta nova que é a única que acolle a tres deuses que tras unha longa xira na procura de boas persoas só atoparan xente sen principios. Como recoñecemento os deuses danlle cartos coa que ela monta unha tenda de tabaco pero os clientes escasean, aparecendo pola contra abondos pedichóns, esmoleiros e comerciantes pouco escrupulosos, polo que por mor da súa xenerosidade axiña volve estar nunha situación necesitada polo que se fai pasar por un seu pretendido curmán, Xui Ta, home desapiadado co que consegue manter a rendibilidade do establecemento. Os temas da obra é o conflito entre a moralidade e o altruísmo co capitalismo e a súa explotación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Caderno Pedagóxico A boa persoa de Sezuán do CDG
Darío Bugallal Araújo

**Darío Bugallal Araújo**, nado en Ponteareas o 23 de xullo de 1863 e finado en Madrid o 29 de novembro de 1948, foi un notario e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de José Ramón Bugallal Muñoz. Avogado e notario. Foi elixido deputado polo distrito de Ponteareas nas eleccións de 1896 e nas de 1907 e polo distrito de Bande nas eleccións de 1910. Foi senador pola provincia de Ourense (1899, 1900, 1907, 1908, 1909) e senador vitalicio dende 1914. Foi membro da Real Academia de Xurisprudencia e Lexislación. Foi conselleiro do Banco Hipotecario de España. Finou en Madrid o 29 de novembro de 1948.

## Vida persoal 
Casou o 15 de xullo de 1897 con María del Carmen Yravedra Pérez de la Reguera, e foi pai de María Ana, Luis e Carmen Bugallal Yravedra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
### Ligazóns externas 
* Ficha no Senado
* Xenealoxía Bugallal
Man (tipografía)

A **man** ( ☞ ) é un signo tipográfico consistente nunha pequena man cun dedo apuntando.

## Historia 
[miniatura|esquerda|150px|Cartel de busca do asasino de [Abraham Lincoln no que se usa unha man (1865).]]
As primeiras mans empregadas como signo apareceron en textos manuscritos en España no século XII. Nos séculos seguintes converteuse nun signo habitual, especialmente en Italia.

Trala invención da imprenta, o signo seguiu sendo utilizado para sinalar partes importantes dos textos, utilizándose en ocasións debuxos moi elaborados. Nos séculos XIX e XX fíxose común o uso da man en carteis e anuncios.

A dificultade de representar o signo e mesmo de recoñecelo segundo o tamaño fixo que diminuíse a súa popularidade, non sendo incluído no código ASCII, aínda que si no Unicode.

## Uso 
Igual ca outros signos, como o antilambda o seu primeiro uso foi o de indicar algunha liña importante dun texto.

Actualmente é utilizado por enciclopedias e libros de consulta para suxerir a lectura doutros artigos, mesmo uso que a frecha ou a abreviatura *vid*.

### Literatura 
* O escritor Kurt Vonnegut emprega a man na primeira liña de cada parágrafo da novela *Breakfast Of Champions*. 
* Thomas Pynchon parodia este signo na novela ''Gravity's Rainbow'', cunha man co dedo medio apuntando a unha liña.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Frecha
### Ligazóns externas 
* Sherman, William. Toward a History of the Manicule, 2005. 
* Colección de fotografías en Flickr
Carmela Figueiró

**María del Carmen Figueiró Freiría**, chamada **Avoa Carmela**, nada no Carballal, na parroquia de Camos (Nigrán) o 28 de outubro de 1883 e finada na mesma aldea o 25 de maio de 1997, foi unha labrega galega, e persoa máis lonxeva de España.

## Traxectoria 
Labrega de profesión, quedou orfa con doce anos e ao coidado dos seus irmáns. En 1914 casou e tivo cinco fillos. Con máis de 89 anos recuperouse dunha operación da matriz que os médicos consideraban unha operación de alto risco. Mantivo unha vida activa no campo ata facer os 105 anos, e posteriormente o resto dos seus días na súa casa ao coidado da súas fillas e netas ata o seu falecemento. Fontes da familia indicaban que a morte dos seus descendentes máis próximos (fillos, fillos políticos, ...) influíu no seu estado de saúde antes da súa morte. "Deus olvidouse de min" comentaba en numerosas ocasións en cada paso de ano.

En 1996 o concello de Nigrán dedicoulle a rúa onde estaba situada a casa familiar de Carmela na parroquia de Santa Baia de Camos. 

Foi a galega máis lonxeva desde que se gardan rexistros, ao falecer con 113 anos e 209 días. Ademais, no momento do seu falecemento era a española máis vella de nome coñecido.

## Notas
Francisca Barracel

**Francisca Barracel Fernández**, nada na Torre (na parroquia de Seoane, Allariz), o 18 de xuño de 1902 e finada en Ourense o 18 de xullo de 2013, foi unha labrega, hostaleira, comerciante e supercentenaria galega.

## Traxectoria 
Francisca Barracel, que tivo catro irmáns, casou e en 1946 tivo un fillo, José. Durante esas primeiras décadas da súa vida traballou como labrega, ata que en 1956 se trasladou coa familia á vila de Allariz para abrir unha tenda de ultramarinos onde tamén daban comidas e pousada. Xubilada en 1967, enviuvou con 90 anos. En 1996 marchou a vivir co fillo a Ourense. Nos últimos anos da súa vida perdeu a fala.

No seu momento foi a galega máis vella e, historicamente, é unha das supercentenarias galegas.

Faleceu en Ourense o 18 de xullo de 2013.

## Notas
Il ladro di merendine

***Il ladro di merendine*** é unha novela policial en lingua italiana de Andrea Camilleri, publicada en 1996, pola editorial Sellerio. É a terceira entrega da saga protagonizada polo Comisario Montalbano.

## Trama 
O barco pesqueiro *Santopadre*, de Mazara del Vallo, na costa de Sicilia, é interceptado e ametrallado en augas internacionais por unha patrulla tunisiana, causando a morte dun mariñeiro tunisiano. No mesmo día, na vila imaxinaria de Vigata o comerciante Aurelio Lapecora aparece acoitelado no ascensor do seu edificio, e desaparece Karima Moussa, unha muller tunisiana.

Montalbano descobre que a muller traballa limpando a oficina do comerciante morto e que eran amantes. Amais, o fillo dela, François, tamén desaparece. Aisha, a nai de Karima, dálle a Montalbano a cartilla de aforros da filla, que ten depositatas cincocentos millóns de liras, unha suma demasiado alta para unha moza inmigrante que traballa na limpeza.

Ao regresar á comisaría logo de visitar a casa de Karima, Montalbano ve diante dunha escola un grupo de nais que protestan por un rapaz estranxeiro ao que acusan de ser un ladrón de merendas. Montalbano sospeita que pode ser François, e coa axuda da súa parella, Livia, e dos seus policías, recollen o rapaz, que se refuxiaba nunha casa abandonada.

Livia tranquiliza o rapaz levándoo a casa de Montalbano, aparecendo nela o istinto maternal e o desexo de formar unha familia con Salvo adoptando o neno. Ao tempo, Montalbano é informado da man dun socio do seu pai de que este está a morrer por mor dun cancro de pulmón.

O comisario descobre que o mariñeiro morto é Ahmed, un terrorista tunisiano, irmán de Karima, ao que mataron os servizos seretos italianos.

## Adaptacións 
A novela foi adaptada a un filme para televisión en 1999, con Luca Zingaretti interpretando a Montalbano.
A noite dos xigantes

***A noite dos xigantes***, tamén coñecido como ***O asexar da lúa*** (en ) é un filme dirixido por Robert Mulligan que se estreou en 1968. Está protagonizado por Gregory Peck e Eva Marie Saint.

## Sinopse 
Sam Varner (Gregory Peck), un explorador do exército, axuda unha muller branca (Eva Marie Saint) e o seu fillo mestizo que conseguiron escapar dun campamento apache. Sam alóxaos no seu rancho, pero o pai do neno perségueos implacablemente.

## Personaxes 
* Gregory Peck como Sam Varner
* Eva Marie Saint como Sarah Carver
* Robert Forster como Nick Tana
* Noland Clay como Boy
* Russell Thorson como Ned
* Frank Silvera como Alcalde
* Lonny Chapman como Purdue
* Lou Frizzell como Xefe de estación
* Henry Beckman como Sarxento Rudabaugh
* Charles Tyner como Dace
* Richard Bull como Doutor
* Sandy Brown Wyeth como Rachel
* Joaquín Martinez como Julio
* Boyd Morgan como Shelby
* Nathaniel Narcisco como Salvaje

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en TCM 
* Ficha en AllMovie
Orcómeno

**Orcómeno** pode referirse a:
## Mitoloxía grega 
Na mitoloxía grega atribúenlle o nome de Orcómeno (grego antigo Ὀρχομενός *Orkhomenós*), aos seguintes personaxes:
***Orcómeno**, un rei, o pai de Elara.
***Orcómeno**, un fillo de Licaón.
***Orcómeno**, o pai de Minias.
***Orcómeno**, un fillo asasinado de Tiestes.
***Orcómeno**, o fillo de Atamante e Temisto.
***Orcómeno**, fillo de Minias, cando reinou mudou o nome de Flexias polo de Orcómeno.
## Cidades 
***Orcómeno**, antiga cidade grega de Arcadia.
***Orcómeno**, antiga cidade grega de Beocia.
Aubusson

**Aubusson** pode referirse a:
***Aubusson**, unha comuna francesa no departamento de Creuse.
***Aubusson**, unha comuna francesa no departamento de Orne.
*'''Aubusson-d'Auvergne''', unha comuna francesa no departamento de Puy-de-Dôme.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Vicecondado de Aubusson.
Elisabeth Hauptmann

miniatura|Tumba de Elisabeth Hauptmann
**Elisabeth Hauptmann**, nada en Peckelsheim o 20 de xuño de 1897 e finada en Berlín Oriental o 20 de abril de 1973, foi unha escritora alemá que traballou con Bertolt Brecht.

## Traxectoria 
Elisabeth coñeceu a Brecht en 1922, ao pouco de chegar a Berlín, e comezou a colaborar con el en 1924, realizou un traballo fundamental para *A ópera dos tres reás* (1928) traducindo The Beggar's Opera e colaborando decisivamente no texto definitivo da obra de Brecht
. Tamén foi a autora principal do texto da comedia musical *Happy End* (1929) co pseudónimo de Dorothy Lane. Viviu no exilio nos Estados Unidos entre 1934 e 1949. Alí casou con Paul Dessau en 1943. Logo da morte de Brecht en 1956, colaborou coa Suhrkamp Verlag para a publicación das súas obras e traballou como dramaturga para a Berliner Ensemble. En 1977 publicou unha colección das súas propias obras co título de *Julia ohne Romeo* (Xulia sen Romeo).

## Notas
O sarxento negro

***O sarxento negro*** (en ) é un filme de 1960 dirixido por John Ford. Está protagonizado por Woody Strode e Jeffrey Hunter. A rodaxe realizouse en Monument Valley, Utah.

Estreouse en galego na Televisión de Galicia o 25 de xullo de 1986.

## Sinopse 
En Arizona, no Forte Linton, celébrase un consello de guerra para xulgar un sarxento negro acusado da violación e o asasinato dunha moza branca. O sarxento Rutledge, foi sempre un militar valente e exemplar, un modelo para tódolos seus soldados, pero agora o exército crelle culpable.

## Personaxes 
*Jeffrey Hunter como Tenente Tom Cantrell
*Constance Towers como Mary Beecher
*Billie Burke como Cordelia Fosgate
*Woody Strode como Sarxento Braxton Rutledge
*Juano Hernández como Sarxento Matthew Luke Skidmore
*Willis Bouchey como Tenente Coronel Otis Fosgate
*Carleton Young como Capitán Shattuck
*Judson Pratt como Tenente Mulqueen

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
*Ficha en AllMovie 
*Ficha en RottenTomatoes
Aurelio López Fernández

**Aurelio López Fernández**, nado en Nogueiró (O Mundil, Cartelle) o 23 de decembro de 1932, e finado en Outomuro o 8 de outubro de 2018, foi un veterinario e político galego.

## Traxectoria
Estudou o Bacharelato no actual IES Otero Pedrayo de Ourense e a licenciatura de Veterinaria na facultade de Veterinaria de León, pertencente na altura á Universidade de Oviedo que rematou en 1956. Posteriormente, na década dos 60 foi fundador da Cooperativa de Productores de Huevos, encadrada en UTECO, embrionaria da actual cooperativa agroalimentaria, COREN. 
Converteuse, deste xeito, en cooperativista a través da granxa de galiñas para pór ovos primeiro e de poñedoras, despois, construída no seu concello, preto do campo de fútbol do Outeiro do Cuco.

No plano político, foi alcalde de Cartelle pola UCD nas primeiras eleccións municipais de 1979 e por Coalición Galega en 1983 e 1987.

Persoa de fondas conviccións relixiosas, foi un fregués activo na súa parroquia do Mundil. Como veciño, destacou seu compromiso ao longo da súa vida co Outomuro CF, a comisión de festas ou o proceso de concentración parcelaria.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Cartelle
Alfons Paquet

right|miniatura|200px|Placa dedicada a Paquet na Academia das Artes
**Alfons Paquet**, nado en Wiesbaden o 26 de xaneiro de 1881 e finado en Frankfurt o 8 de febreiro de 1944, foi un xornalista e escritor alemán.

## Traxectoria 
No ano 1900 estableceu en Berlín, traballando como xornalista e publicando o seu primeiro libro, unha colección de relatos, ao ano seguinte. Foi editor xefe da revista cultural de Düsseldorf *Die Rheinlande* e desde 1904 traballou para o *Frankfurter Zeitung* realizando asemade estudos de economía na Universidade de Jena que rematou en 1907. A partir de 1910 traballou no Desde 1903 realizou extensas viaxes por Asia, Europa e os Estados Unidos que lle serviron para escribir libros sobre a situación política e social de numerosos destes países cun estilo vívido, entre eles *Anatolien und eine deutschen Bahnen* (1906), *Asiatiche Reibungen*(1910), *Im kommunistischen Russland* (1919), *Der Geist der russischen Revolution* (1919), *Der Rhein als Schicksal oder das Problem der Völker* (1920), *Rom oder Moskau* (1923) ou *Städte, Landschaften und ewige Bewegungen* (1927). Paquet escribiu as novelas *Konrad Fleming* (1911-26) e *Die Prophezeiungen* (1922), e as obras teatrais *Fahnen* (1922), *Sturmflut* (1926) e *Eleonora Duse* (1929). Partidario dunha política pacifista, el mesmo fíxose cuáquero en 1933, e favorecedor dunha Alemaña que liderara un movemento de colaboración entre o leste e o oeste do continente, apoiou a República de Weimar e tras a chegada ao poder do nazismo renunciou ao seu asento na Academia Prusiana das Artes para non colaborar coas novas autoridades e en 1935 foi brevemente arrestado por comunista. Morreu dun ataque ao corazón durante un bombardeo aliado en Frankfurt.
André (homónimos)

**André** pódese referir a:
* **André**, nome propio de varón da onomástica galego-portuguesa e francesa, de orixe grega que significa "o home bonito", feminino: **Andrea**. Tamén é un apelido francés e galego.
* **André Apóstolo**, un dos doce apóstolos de Xesús Cristo, coñecido como Santo André.

## Véxase tamén 
*Santo André
*Andrés
Partido Comunista de Chile

O **Partido Comunista de Chile**, o **PCCh**, é un partido político chileno de esquerdas. O partido adopta a estrutura e ideoloxía marxista-leninista e é membro do Foro de São Paulo. O PCCh é liderado actualmente por Guillermo Teillier.

As súas orixes comezan coa fundación do partido no ano 1912 por Luis Emilio Recabarren co nome de Partido Obrero Socialista, e no ano 1922 foi fundado co nome actual. O partido foi parte da Unidade Popular en 1970 e apoiou a candidatura de Salvador Allende. Despois foi prohibido baixo o goberno militar da ditadura de Augusto Pinochet entre os anos 1973 e 1990.

Entre os seus militantes máis destacados e coñecidos tamén se encontran: Luis Emilio Recabarren, Elías Lafferte, Pablo Neruda, Violeta Parra, Víctor Jara, Gladys Marín, Volodia Teitelboim e Camila Vallejo. A súa organización xuvenil son as Xuventudes Comunistas de Chile.

Nas eleccións parlamentarias do ano 2009, consegue 3 deputados: Hugo Gutiérrez, Guillermo Teillier e Lautaro Carmona, logo de 37 anos sen representación no parlamento chileno.

Na actualidade, o partido protesta contra o goberno do presidente da república Sebastián Piñera tendo os mesmos tres deputados e tamén publica un xornal chamado *El Siglo*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Angell, Alan. 1974. *Partidos políticos y movimiento obrero en Chile*. Ediciones Era. México, D.F.
* Cifuentes, Luis. 1997. *La izquierda ante el cambio de siglo*. Cuarto Propio. Santiago
* Corvalán, Luis. 1971. *Ricardo Fonseca, combatiente ejemplar*. Editora. Austral. Santiago
* González Díaz, Galo. 1958. *La lucha por la formación del Partido Comunista de Chile*. Santiago
* Lefertte Gaviño, Elías. 1971. *Vida de un comunista: (páginas autobiográficas)*. Empresa Editora Austral, 1971. Santiago.
* Loyola, Manuel y Jorge Rojas. 2000. *Por un rojo amanecer. Hacia una historia de los comunistas chilenos*. Impresora Vals. Santiago.
* Orellana Díaz, Andrea. 2000. *El derrumbe de un proyecto: Partido Comunista chileno 1973-1977*. Santiago, Chile
* Miranda, Nicolás. *Historia marxista del Partido Comunista de Chile (1922-1973)*. S.f. Ediciones Clase Contra Clase. Santiago copia do libro.
* Ramírez Necochea, Hernán. 1965. *Origen y formación del Partido Comunista de Chile: ensayo de historia política y social de Chile*. Editora Austral. Santiago.
* Ulianova, Olga y Eugenia Fediakova. 1988. *Algunos aspectos de la ayuda financiera del PC al comunismo chileno durante la guerra fría*. En Estudios Públicos, (72): 113-148, primavera, 1988.
* Varas Morel, José Miguel. 1985. *Chacón*. LOM Ediciones. Santiago.
* Varas, Augusto (compilador). 1988. *El Partido Comunista en Chile: estudio multidisciplinario*. CESOC. Santiago
* Whelan, James. Desde las cenizas. Vida, muerte y transfiguración de la democracia en Chile 1833-1988. Santiago, Zig-Zag, 1993.

### Outros artigos 
* Comunismo
* Marxismo-leninismo

### Ligazóns externas 
* A páxina web do partido
Arquidiocese ortodoxa grega de América

A **Arquidiocese de América** é unha xurisdición ortodoxa nos Estados Unidos, parte da Igrexa ortodoxa de Constantinopla.

## Historia 
Antes do estabelecemento dunha arquidiocese ortodoxa grega no hemisferio occidental, había numerosas comunidades de cristiáns ortodoxos gregos, sen organización eclesiástica propia; a primeira destas comunidades localizouse en Nem Smyrna. A primeira igrexa e comunidade eclesiástica deles nas Américas foi estabelecida en 1864, en Nova Orleáns, Luisiana, por unha pequena colonia de comerciantes gregos. A primeira comunidade permanente foi fundada na cidade de Nova York en 1892, onde hoxe está a catedral arquidiocesana e a sé do arcebispado. A arquidiocese ortodoxa grega de América do Norte e do Sur foi estabelecida en 1921, e oficialmente recoñecida polo Estado de Nova York en 1922.

En 1908 a Igrexa de Grecia recibira autoridade sobre os gregos ortodoxos en América, mais en 1922 o patriarca Melecio IV de Constantinopla transferiu a arquidiocese novamente á xurisdición da Igrexa de Constantinopla. En 1996 a arquidiocese foi dividida polo Patriarcado Ecuménico, dividindo a administración dos dous continentes en catro partes (América, Canadá, América Central e América do Sur), deixando só o territorio dos Estados Unidos para a Arquidiocese de América.

## Organización 
A arquidiocese de América está composta por un distrito arquidiocesano (a cidade de Nova York) e oito metrópoles: Nova Jersey, Chicago, Atlanta, Detroit, San Francisco, Pittsburgh, Boston e Denver. Está gobernada polo Arcebispo e polo Sínodo Eparquial de Metropolitanos. O Sínodo está dirixido polo Arcebispo (como primeiro entre iguais) e comprende aos Metropolitas das diferentes metrópoles.

Ten mais de 500 parroquias, 800 sacerdotes e entre 400.000 e 2 millóns de fieis, dependendo das fontes. Os estados co maior número de fieis son Massachusetts, New Hampshire, Rhode Island e Nova York. Porén, tamén hai un gran número de fieis en Florida e California. A arquidiocese tamén inclúe 21 comunidades monásticas. Ademais, a arquidiocese dirixe un seminario, a *Holy Cross Greek Orthodox School of Theology* en Brookline, Massachusetts, que atende non só aos seminaristas ortodoxos gregos, senón tamén aos seminaristas doutras xurisdicións.

## Episcopoloxio 
* Alexander Demoglou (1922 - 1930)
* Aristocles Spyrou (1931 - 1948)
* Michael Konstantinides (1948 - 1958)
* Iakovos Koukouzis (1959 - 1996)
* Spryridon Papageorge (1996 - 1999)
* Dimitrios Trakatellis (1999 - actualidade)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*

### Ligazóns externas 
* Greek Orthodox Archdiocese of America - Páxina web oficial .