open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Josep-Lluís Carod-Rovira

**Josep-Lluís Carod-Rovira**, nado en Cambrils, provincia de Tarragona, o 17 de maio de 1952, é un político e filólogo catalán.

## Traxectoria 
Licenciouse en Filoloxía Catalá e exerceu como técnico superior de planificación lingüística da Generalitat de Catalunya entre 1981 e 1988 e xefe dos Servizos Territoriais de Cultura do Goberno autonómico catalán en Tarragona (1982-1984).

Desde moi novo militou en movementos políticos a favor da independencia de Cataluña. En 1970 comezou a súa militancia no Partit Socialista d'Alliberament Nacional. Por mor do seu activismo político, en 1973 foi feito preso, neste caso por pertencer á Assemblea de Catalunya.

Poucos anos despois, en 1977 abandonou o PSAN, e en 1980 encabezou a candidatura dos Nacionalistes d'Esquerres na circunscrición de Tarragona. Porén, en 1986 abandonou esta formación e publicou o seu artigo *Crida Nacional a ERC* (en galego, *Berro Nacional a ERC*), propondo a renovación do histórico partido republicano cara a teses expresamente independentistas.

### Entrada en Esquerra
Comezou a militar en Esquerra Republicana de Catalunya e conseguiu acta de deputado do Parlamento de Cataluña en 1988. No congreso de Lleida (1989), Carod-Rovira presentou a súa candidatura para a Secretaría Xeral do partido, pero retirouna na segunda volta posto que Àngel Colom permitira o triunfo das teses independentistas no partido. Porén, o propio Colom protagonizaría en 1996 unha escisión en Esquerra, creando o Partit per la Independència.

A marcha de Colom producíase pouco antes do Congreso de Vilafranca, co que ficaba vacante o posto de secretario xeral, cargo este para o que Carod-Rovira foi elixido como home de consenso. Xa en 1999 (e posteriormente en 2003), o de Cambrils encabezou a candidatura de Esquerra ao Parlamento de Cataluña. Co triunfo en 2003 da alianza postelectoral entre o Partit dels Socialistes de Catalunya (PSC), Iniciativa per Catalunya-Els Verds (IC-V) e a propia ERC, o líder republicano foi nomeado *Conseller en Cap* (cargo de funcións similares a vicepresidente) da Generalitat de Catalunya.

Porén, apenas un mes despois de ter sido elixido para o cargo, Carod-Rovira viuse na obriga de dimitir, xa que se fixo pública unha reunión que mantivo con dirixentes da banda terrorista ETA, substituíndoo no cargo Josep Bargalló i Valls.

Mesmo así, repetiu candidatura á presidencia da Generalitat para as eleccións que se celebraron o 1 de novembro de 2006. Logo de intensas negociacións postelectorais, reeditouse o chamado tripartito (alianza entre o PSC, ERC e ICV-Els Verds). Con José Montilla na presidencia, Carod-Rovira foi investido vicepresidente da Generalitat, un cargo que até o momento non existía formalmente con esa denominación.

## Obra 
Carod-Rovira tamén é autor de diferentes ensaios sobre a política catalá e a identidade nacional de Cataluña:

* *Rovira i Virgili i la qüestió nacional* (1984).
* ''Marcel·lí Domiingo, de l'escola a la República* (1988).
* *Tornar amb la gent* (1997).
* *Jubilar la transició* (1998).
* *El futur a les mans'' (2003).

## Véxase tamén
Silence

***Silence*** foi o segundo disco lanzado pola banda de heavy metal Sonata Arctica. Foi lanzado no 2001.

## Cancións
*1. ...of Silence*
*2. Weballergy*
*3. False News Travel Fast*
*4. The End of This Chapter*
*5. Black Sheep*
*6. Land of the Free*
*7. Last Drop Falls*
*8. San Sebastian*
*9. Sing In Silence*
*10. Revontulet (Instrumental)*
*11. Tallulah*
*12. Wolf & Raven*
*13. Respect the Wilderness¹*
*14. The Power of One*

¹ Canción bonus xaponesa
Operación Torch

A **Operación Torch** ("Operación facho") foi unha operación levada a cabo o 8 de novembro de 1942  durante a segunda guerra mundial, e que supuxo a invasión angloestadounidense da África do Norte francesa.

## Historia 
A Unión Soviética viña apremando ós Estados Unidos e a Gran Bretaña para comezar as operacións en Europa e abrir unha segunda fronte para reducir a presión do exército alemán sobre as tropas soviéticas. Mentres os xenerais norteamericanos favorecían a Operación Sledgehammer, un desembarco na Europa ocupada o máis axiña posible, os británicos crían que iso podería conducir ó desastre. Entrementres propúxose un ataque á África do norte francesa, o que lle daría o control naval do Mediterráneo ós aliados e prepararía a invasión do sur de Europa que se efectuou en 1943.

A decisión do desembarco tomouse finalmente o 24 de xullo de 1942, escolleuse o nome clave Torch (Facho) e Dwight Eisenhower foi nomeado o 14 de agosto comandante en xefe da operación. Para a posibilidade que España entrase en guerra do lado de Alemaña ou as tropas alemás entrasen en España estaba previsto o Plan Backbone que suporía a ocupación do protectorado español de Marrocos. Os aliados lanzaron unha campaña de desinformación para que o Eixe pensara que a invasión ía ser sobre Dakar.

O mando da frota encargada do desembarco foi encargado a Andrew Cunningham, ó mando das forzas aéreas estaban William Welsh e James Doolite. Finalmente o 8 de novembro produciuse o desembarco en Safi, Casablanca, Port Lyautey, Fedala, Orán, Alxer e Buxía. Supuxo a maior operación anfibia da historia, máis de 500 buques, incluídos 130 de guerra, desembarcaron no Marrocos francés 35.000 homes apoiados por 252 tanques ó mando de George Patton, en Alxeria, 38.500 homes con 300 tanques mando de Kenneth Anderson. Henri Giraud traído desde Francia en submarino púxose á fronte dos soldados da Francia Libre.

As tropas coloniais francesas estaban formadas por 200.000 soldados, con 200 avións e tiñan a orde de resistir. A superioridade aeronaval aliada fixo que os franceses pediran o alto o fogo primeiro en Alxer e logo no resto, algunhas gornicións mantiveron a loita ata o día 11. Morreron 49 militares aliados e 1346 franceses.

A derrota francesa levou á invasión alemá da Francia de Vichy e a que os franceses destruíran a súa frota en Tolón para evitar que caera en mans alemás.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *US 9th Infantry Division actions in North Africa*
Século -VII

Mapa do mundo no século VII adC|alt=Mapa do mundo no século VII adC|miniaturaO **século VII a. C.** comezou o 1 de xaneiro do 700 a. C. e rematou o 31 de decembro do 601 a. C.

## Acontecementos 
## Personaxes 
* Anaximandro de Mileto (610 a. C. — 546 a. C.), filósofo presocrático.
-610

## Acontecementos 
### Oriente Próximo 
* Ciaxares, rei de Media, incorpora o reino de Urartu.
** Ciaxares toma a rexión de Harrán, última zona de Asiria que lle ficaba por ocupar.
* Necao II, faraón de Exipto, ocupa Palestina e Siria, aproveitando a descomposición de Asiria.

### Mundo Mediterráneo 
* Fundación da colonia ateniense de Segesta no Ponto Euxino.

## Nacementos 
* Anaximandro de Mileto (610 a.C. — 546 a.C.), filósofo presocrático. (ou en -611).

## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
Século -VI

O **século VI a. C.** comezou o 1 de xaneiro do 600 a. C. e rematou o 31 de decembro do 501 a. C.
miniatura|Hemisferio Oriental a finais do século VI a.C.
miniatura|mapa do mundo no século VI a.c.
## Acontecementos 
* Século VI a. C. a século I d. C., Castro de Borneiro pertencente á coñecida como cultura castrexa
* Fundación do Imperio Persa coa dinastía aqueménida (559 a. C.).

## Personaxes 
* Anaximandro de Mileto (610 a. C. - 546 a. C.), filósofo presocrático.
* Ciro II O Grande (600 a. C. - 529 a. C.), fundador do Imperio Persa.
* Pitágoras (582 a. C. - 496 a. C.), filósofo e matemático grego.
* Tales de Mileto (625 a. C. - 547 a. C.), primeiro dos filósofos presocráticos.
-546

## Acontecementos 
* En Atenas, Pisístrato, apoiado por Tebas e Argos, arríncalle definitivamente o poder ao partido aristocrático e impón unha tiranía moderada, respectando e mesmo impoñéndolle á oligarquía as leis de Solón e deixando ficar as maxistraturas.
: Unifica a Ática, estende a influencia de Atenas, retoma o control dos Dardanelos e faise co Quersoneso táurico (actual Crimea).
* A Frixia, debilitada polas invasións cimerias, é anexada pola Persia após a vitoria de Ciro II sobre Creso.
* Ciro o Grande conquista a Lidia, a Xonia e a Eólide. Destrúen Magnesia, Colofón e Esmirna. Os foceos, cuxa cidade tamén é destruída, refúxianse nas súas colonias do Mediterráneo occidental (Alalia). Mileto sálvase ao declararse aliada dos persas.

## Nacementos 
## Mortes 
* Anaximandro de Mileto (n. 610 a.C.), filósofo presocrático.

## Outros 
* Historia ano a ano
Interferencia lingüística

A **interferencia lingüística** acontece, segundo a definición clásica de Uriel Weinreich, en individuos bilingües cando se desvían da norma dunha das linguas por influencia da outra. É polo tanto un fenómeno de contacto lingüístico dentro dun individuo e non dentro dunha comunidade.
Eugenio Coseriu estableceu dous tipos de interferencia lingüística negativa: cando un falante non realiza algunhas posibilidades dunha lingua para darlle preferencia a formas comúns coa outra lingua  e cando un falante dá preferencia nunha lingua a formas distintas á da outra lingua e non realiza as formas comúns.

A interferencia lingüística negativa pódea utilizar o falante como un recurso para evitar interferencias.

A ultracorrección é un caso especial de interferencia lingüística, consiste na creación de formas nunha lingua baseados supostas correspondencias regulares entre elementos desa lingua e da outra coa cal está en contacto.
Idiolecto

Un **idiolecto** é a variedade lingüística utilizada por un individuo concreto. O termo introduciuno Bernard Bloch en 1948 nun artigo da revista *Language*, "*A set of postulates for phonemic analysis*", ao observar que ningún individuo fala exactamente como outro e que na fala de cada individuo particular existe un sistema lingüístico homoxéneo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Dialecto
Hansel Luis Díez

**Hansel Luis Diez** é un trompetista de jazz, profesor da Escola de Música da Coruña. Comezou os seus estudos na Habana e licenciouse no conservatorio da Coruña. Tocou na orquestra Los Satélites. Fai parte do grupo Jazz skills.
Juan Bravo Murillo

[miniatura|dereita|200px|Busto de Bravo Murillo en [Las Palmas de Gran Canaria.]]
**Juan Bravo Murillo**, nado en Fregenal de la Sierra o 24 de xuño de 1803 e finado en Madrid o 11 de febreiro de 1873, foi un político, xurista e economista español.

## Traxectoria 
Estudou leis nas Universidades de Salamanca e Sevilla onde se licenciou en 1825. Tras a morte de Fernando VII foi nomeado fiscal da Audiencia Provincial de Cádiz. Foi elixido para Deputado en 1837 e 1840 militando nas filas do Partido Moderado. Até ese momento a súa actividade política foi escasa debido a que as súas ideas reacionarias chocaran co espírito liberal do xeneral Espartero, Rexente durante a minoría de idade da Isabel II.

En 1847, durante a Década Moderada é nomeado Ministro de Xustiza por Carlos Martínez de Irujo, uníndose a Narváez que o nomeará máis tarde para a carteira de Facenda por primeira vez. Dende estes momentos asumirá diversos ministerios até que en 1850 é nomeado Presidente do Consello de Ministros, posto que volveu ocupar de 1851 a 1852.

Os sucesos da revolución de 1848 levárono a redactar un proxecto de constitución de corte absolutista para eliminar o carácter liberal que, segundo o seu xuízo, tiña a constitución de 1845; pero é rexeitada e á chegada do Bienio Progresista vese obrigado a abandonar a política, aínda que ocasionalmente será Presidente do Congreso dos Deputados.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de presidentes de España
*Lista de presidentes do Congreso dos Deputados de España
Hyper Sports

**Hyper Sports** é un videoxogo realizado por Konami para recreativos en 1984, fixéronse versións para Amstrad CPC, Commodore 64, MSX e ZX Spectrum

O videoxogo inclúe competición de natación, tiro ó prato, salto de poldro, tiro con arco, triplo salto, levantamento de pesas e salto con pértega.
Nación Andaluza

**Nación Andaluza** é un partido independentista andaluz fundado en 1991. O seu órgano de expresión é a revista *Independencia*. Membro fundador da coalición Asamblea de Andalucía, abandonouna no 2004.
## Eleccións
*Eleccións autonómicas 1994: 9.690 votos (0.27%)
*Eleccións autonómicas 1996: 5.846 votos (0.14%)
*Eleccións Congreso 1996:    3.505 votos (0.08%)
Praia de Paxariñas

**Paxariñas** é unha praia da ría de Pontevedra, próxima á vila de Portonovo, parroquia de Adina, situada entre as praias de Canelas e Montalbo no concello pontevedrés de Sanxenxo. É unha praia pequena e recollida á beira da punta de Cabicastro, con area branca e moi fina, de acceso peonil.
Sabre Wulf

***Sabre Wulf*** é un videoxogo desenvolvido para ZX Spectrum por Ultimate Play The Game en 1984, foi o primeiro da serie Sabreman, programado por Tim Stamper e Chris Stamper, fixéronse versións para Commodore 64, BBC Micro, Amstrad CPC, no ano 2004 fíxose unha versión actualizada para Game Boy Advance.

Sabre Wulf foi o videoxogo que converteu a Ultimate nunha compañía coñecida. Sabreman atopa unha antiga lenda escrita nunha lousa e resólvese a atopar o amuleto do que fala a lenda, para iso terá que dirixirse á selva, coa axuda do seu machado terá que ter coidado cos animais que habitan a selva. As orquídeas tanto nos poden axudar como pornos en perigo. Unha vez recollidas as catro partes do talismán deberemos ir ata a cova do feiticeiro e desvelar o seu segredo. O videoxogo ten 256 pantallas.
Bensheim

**Bensheim** é unha cidade de Hessen (Alemaña).

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Bensheim von Norden.jpg|Bensheim
Ficheiro:Rathaus Bensheim 2.jpg|Rathaus
Ficheiro:Rodensteiner Hof.jpg|Rodensteiner Hof

Ficheiro:Schloss Auerbach.jpg|Schloss Auerbach
Ficheiro:St-Georg Bensheim Tuerme.jpg|St. Georg
Ficheiro:Haus Fleck Bensheim.jpg|Haus Fleck

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* http://www.bensheim.de/
* https://web.archive.org/web/20081007220933/http://www.schloesser-hessen.de/schloesser/bensheim/bensheim.htm 
* https://web.archive.org/web/20081010014807/http://www.ushmm.org/museum/exhibit/online/dp/camp12.htm 
* Goethe-Gymnasium
José María García Leira

**José María García Leira**, nado en Vilalba o 28 de novembro de 1934, é un político galego.

## Traxectoria 
Cursou os seus primeiros estudos en Vilalba. Fixo o bacharelato no Colexio dos Xesuítas de Vigo. O primeiro curso de Dereito fíxoo na Universidade de Santiago de Compostela en 1952, e os restantes na Universidade Complutense de Madrid. Xestor administrativo por oposición, en 1963 abriu un despacho profesional en Vilalba. Por esta mesma época obtivo os títulos de Axente de Propiedade Inmobiliaria, Corredor de Seguros e Administrador de Leiras. Obtivo o título de profesor e director de autoescola e complementou a súa actividade empresarial dirixindo escolas de ensinanza de condutores en Vilalba e Muimenta - Cospeito.  Foi presidente e cofundador da Masa Coral Vilalbesa, cofundador e membro redactor do regulamento do Centro Cultural Recreativo; socio fundador da Sociedade Deportiva A Conexeira; cofundador dos Pepes de Vilalba; membro do Padroado Hospital Asilo. Exerceu como xuíz municipal de Vilalba de 1968 a 1978.

### Carreira política 
A súa carreira política iniciouse nas primeiras eleccións municipais de 1979, foi candidato á alcaldía por Alianza Popular e saíu elixido por maioría absoluta. Ao cargo de alcalde presentouse novamente entre 1983 e 1987, obtendo sempre maioría absoluta. Ao longo do seu período na alcaldía, destacan como actuacións máis sobresaíntes: a construción da praia fluvial e do polígono industrial, a Casa da Cultura, o Centro da Terceira Idade, o Centro Social, a Praza da Constitución, a Praza do Mercado, tres grupos escolares en parroquias de Vilalba, posta en marcha do Conservatorio de Música de Vilalba, creación da Banda Municipal de Música, creación da posta da Cruz Vermella de Vilalba e máis de trinta pontes e trescentos quilómetros de pistas, entre outras actuacións.

Simultaneamente co cargo de Alcalde, formou parte da Deputación Provincial de Lugo, representando ao Partido Xudicial de Vilalba, sendo vicepresidente 1º desa Corporación Provincial de 1983 a 1990. Nese ano cesou como alcalde e como vicepresidente da Deputación, ao ser elixido deputado do Parlamento de Galicia e vicepresidente 1º da institución. Volveu saír reelixido en 1993. En 1997 foi elixido presidente do Parlamento de Galicia. En 1999 foi elixido presidente da Conferencia de Presidentes das Asembleas Lexislativas das Rexións de Europa. Presidiu este órgano durante o ano 2000, momento no que se celebrou en Santiago de Compostela a IV Conferencia de Presidentes. No ano 2001 foi reelixido presidente do Parlamento de Galicia, cargo que exerceu ata 2005.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Vilalba
### Ligazóns externas 
* Seguros de dar mucha confianza
Usipetes

Os **Usipetes** (do latín, *Usipetes*; tamén aparecen como *Usipi*, **usipos**) foron unha tribo xermánica da que temos noticia no século I. Estaba relacionada cos téncteros, cos que viviron durante un certo tempo, ata que cruzaron xuntos o Rin e foron atacados e derrotados por Xulio César.

## Historia 
Tácito conta que unha cohorte de *Usipi* formou parte como auxiliares nas campañas militares do xeneral Agrícola na Britannia. Os Usipetes non aparecen mencionados na *Germania* de Tácito pero aparecen en César nas súas *Guerra das Galias* (IV,1; 4; 16; 18; VI,35) como un pobo que invadiu a Galia no -55.
Serafín María de Sotto

**Serafín María de Sotto**, nado en Barcelona o 12 de outubro de 1793 e finado en Madrid o 23 de febreiro de 1862, foi un político, militar e historiador catalán.

## Traxectoria 
Formado como cadete, participou na Guerra da Independencia española e nas tropas cristiás na guerra carlista, chegando ao grao de Mariscal de Campo. En 1840 foi Ministro de Guerra durante a minoría de idade de Isabel II. A caída de Espartero obrigouno a emigrar en 1843. Membro do Partido Progresista, foi brevemente -dous días- Presidente do Consello de Ministros en 1849, sendo relevado por Ramón María Narváez.

Tras o Bienio Progresista recuperou funcións activas dentro do organigrama administrativo-militar, sendo membro do Consello Real e do Consello de Estado.
Giuseppe Piazzi

miniatura|Giuseppe Piazzi
**Giuseppe Piazzi**, nado en Ponte in Valtellina o 7 de xullo de 1746 e finado en Nápoles o 22 de xullo de 1826, foi un astrónomo e sacerdote italiano. Fundou o observatorio astronómico de Palermo.

## Traxectoria 
O 1 de xaneiro de 1801, descubriu un obxecto estelar que se desprazaba polo fondo de estrelas: o seu movemento era retrógrado primeiro e directo despois, de modo que pensou que era un novo planeta; na carta remitida ao seu amigo Barnaba Oriano, de Milán, así o indicaba aínda que cando escribiu a Joseph Lalande (en París) e a Johann Elert Bode (en Berlín) non quixo arriscarse: anuncioulles o descubrimento dun novo "cometa".

Piazzi bautizouno co nome de *Ceres Ferdinandea*, pola deusa grega e siciliana, e polo rei Fernando IV de Nápoles e Sicilia. Máis adiante, o *Ferdinandea* eliminouse por razóns políticas. Ceres resulou ser o primeiro asteroide que se observaba do cinto de asteroides e, ata agora, o de maior tamaño coñecido.

Poucas semanas despois perdeuse no resplandor solar de ocaso. Baseándose nas poucas observacións dispoñibles, Gauss creou unha ferramenta matemática nova, coa cal puido predicir a posición do asteroide. Meses máis tarde recuperábase novamente Ceres.

Aos poucos días William Herschel, co seu gran reflector utilizando elevados aumentos, determinaba o diámetro micrométrico do corpo e, baseándose na distancia (determinada polo cálculo orbital de Gauss), o tamaño real do mesmo: en torno a 260&nbsp;km. Se era un planeta era demasiado pequeno. En marzo de 1803 un novo "planeta" (máis tarde asteroide, nome suxerido por Herschel) sumábase á lista ao descubrir Heinrich Olbers o diminuto Palas.

Piazzi adicouse durante moito tempo a elaborar un catálogo de estrelas, hoxe en desuso, que presentaba a posición exacta dalgúns miles delas. Este sería superado polo de Friedrich Bessel primeiro (uns 75 000 estrelas) e Friedrich Argelander despois (máis de 259 000).
Arquitectura da Grecia antiga

[miniatura|300px|[Partenón de Atenas]]A **arquitectura da Grecia antiga** é unha parte fundamental da cultura grega. A vida urbana grega e a súa organización democrática posibilitou a construción de edificios públicos. O centro da cidade grega era a praza pública, a ágora, nun lugar próximo, elevado sobre un outeiro levantábase a acrópole, recinto no que estaban os templos das principais deidades e en orixe tamén a morada dos gobernantes; a parte máis baixa da cidade estaba destinada ás clases populares. O templo, que tiña como función albergar a imaxe antropomórfica da divindade, participaba tamén do carácter público e democrático da sociedade. O edificio, sobre bancadas, era de planta rectangular cunha sala central, naos, onde se situaba a figura do deus, un pórtico dianteiro, pronao, onde se colocaba a ara, para a celebración dos ritos. Arredor do templo desenvolveuse axiña un pórtico columnado, perístilo. Tamén se construíron, aínda que eran menos frecuentes, templos circulares chamados tholos. Os teatros son o segundo tipo de edificio da Grecia antiga.
A arquitectura da Grecia antiga ocupa unha praza maior na historia da arquitectura europea occidental, e logo esta arquitectura tivo influencia sobre arquitecturas en varias outras partes do mundo. 
## Características 
A columna era o elemento protagonista da arquitectura grega, mesmo ata chegar a ser determinante das tipoloxías arquitectónicas, toda orde grega consta de dúas partes esenciais, unha sustentante, constituída pola columna, e outra sustentada, o entaboamento, entre as dúas partes gárdase unha estreita relación proporcional. A columna artéllase en tres elementos, a base, o fuste e o capitel e o entaboamento consta de arquitrabe, friso e cornixa.

A orde máis antiga é a orde dórica, xorde xa na arquitectura prehelénica en madeira. A columna sen base descansa sobre o estilóbata, o fuste é estriado con éntase e o capital consta dun equino e un ábaco; o entaboamento fórmano unha arquitrabe lisa, un friso de tríglifos e métopas con relevos e unha cornixa.

A orde xónica formouse no século VI a.c. en Xonia como resultado da fusión de elementos da tradición exea e asiáticos. A columna é máis esvelta ca dórica, ten base, o fuste é acanalado e o capitel ten volutas baixo o ábaco. O entaboamento está formado por unha arquitrabe con bandas horizontais, friso con relevos e cornixa con dentículos.

A orde corintia xurdiu no último cuarto do século V a.c. como variante da orde xónica. O capitel está máis ornamentado e consta de varias ringleiras superpostas de follas de acanto.

## Áreas 
## Períodos 
### Período arcaico 
séculos VIII a VI (a.d.C.)

### Período clásico 
séculos V a IV (a.d.C.)
* O Partenón, templo dórico.
* O Erecteion, templo xónico.

### Período helenístico 
séculos III a II (a.d.C.)

## Influencias posteriores 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Grecia antiga.
* Orde arquitectónica.
Heinrich Olbers

**Heinrich Wilhelm Matthäus Olbers**, nado en Arbergen o 11 de outubro de 1758 e finado en Brema o 2 de marzo de 1840, foi un astrónomo, físico e médico alemán, principalmente coñecido polo paradoxo de Olbers.

## Traxectoria 
Estudou medicina en Göttingen. Tras graduarse en 1780, empezou a practicala en Brema, traballo que continuou realizando ata 1823. Polas noites, dedicaba o seu tempo á astronomía, observando o ceo nocturno dende o piso superior da súa casa, que tiña habilitado como observatorio.

En 1797 descubriu un método para determinar as órbitas dos cometas que aínda se utiliza hoxe en día. En 1802 localizou o asteroide 1 Ceres, que fora descuberto, e acto seguido perdido, por Giuseppe Piazzi o ano anterior. Atopouno na posición predita polo matemático Carl Friedrich Gauss.

O 28 de marzo de 1802 descubriu e bautizou o segundo asteroide 2 Pallas. Pensou que os dous corpos tiñas que estar relacionados e púxose a buscar máis. O 29 de marzo de 1807 descubriu 4 Vesta e deixou que fose Gauss quen lle puxese o nome. Formulou a hipótese de que os asteroides eran fragmentos dun antigo planeta que estoupou. Actualmente, esta teoría non se considera moi probable.

En 1811 formulou a hipótese de que a cola dos cometas estaría formada por partículas expulsadas do núcleo por algunha clase de forza e que a cola debía de estar sempre na dirección oposta ao Sol. Actualmente, sábese que isto é así debido á presión de radiación da luz solar, un efecto que neses momentos aínda non se coñecía.

O 6 de marzo de 1815 descubriu un cometa periódico bautizado na súa honra (formalmente designado 13P/Olbers). En total, descubriu 5 cometas e calculou a órbita de 18.

En 1826 formulou o seu famoso paradoxo (denominado paradoxo de Olbers na súa honra) onde se pregunta: *Por que o ceo nocturno é escuro se existen infinitas estrelas que terían que iluminalo coma se fose de día?*. Actualmente, é posible dar unha resposta razoada a esta pregunta en termos dos valores finitos da velocidade da luz e a idade do Universo e do desprazamento cara ao vermello da radiación do big-bang.
Amstrad CPC 6128

O **Amstrad CPC 6128** foi un ordenador persoal de 8-bit da liña de Amstrad CPC. O equipo estaba formado por un monitor, un teclado no que integraba unha unidade de disco de formato Hitachi (3 polgadas) e sistema operativo CP/M 3+, 128 K de RAM, microprocesador Z80. Compatible cos modelos anteriores Amstrad CPC 464 e Amstrad CPC 664
Joan-Geraud Dastròs

**Joan-Geraud Dastròs**, nado en Jandordís (preto de Sant Clar de Lomanha, en Gascuña) no ano 1594 e finado en 1648, foi un poeta occitano.

## A súa obra
Dastròs é o autor de *Trimfe de la lengua gascoa* ("Triunfo da lingua gascona", 1642), un poema escrito en versos octosílabos e publicado en Tolosa por J. Bondò. É unha escola de dúas obras en verso. En primeiro lugar, o «Trimfe», que é un debate entre as estacións do ano, no que cada unha defende o seu valor sobre as demais. En segundo lugar, o «Plaidejat deus elements», onde lles toca a vez do debate ao lume, ao aire, á auga e á terra.

O poeta sempre se considerou defensor da lingua gascoa (dialecto do occitano, lingua naquela altura fragmentada e sen que os seus falantes tivesen clara conciencia de unidade). Dastròs deféndea vigorosamente contra aqueles que senten vergoña dela: «''Torna, torna, fray, e demòra; / N'ajas honta d'augir ton fray / Parlar la lengua de ta may*» (*Regresa, regresa, irmán, e detente; / Non teñas vergoña de ouvir o teu irmán / Falar a lingua da túa mai'').

## Fragmentos
Que la Terra non m'faiche tròp,

Ja l'ai negada un aute còp.Que lo Hoèc tròp non m'arrodòle,Jo m'estoni qu'eth non tremòle,E non se bremba pas benlèuDeus destuperis que j'òu heu.Mes parle Hoèc, e parle Terra,Me hassa l'Aire mala guerra,Jo vòli que lor libertatLor hassa veser la vertat,E voi sur eths, l'ora presenta,Trimfar per rason non per crenta.

«Plaidejat de l'Aiga», dentro do «Plaidejat deus Elements»

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Thiolier-Méjean, S. *Lou Trimfe de la lengouo gascouo* (1980).
* Michelet, J.; Bouquet, T. ''Poètes gascons du Gers depuis le XVIe siècle jusqu'à nos jours'' (1904).
Fly (canción)

"**Fly**" é unha canción que dá nome a un sinxelo de Blind Guardian correspondente ó álbum *A Twist in the Myth* lanzado en febreiro de 2006. O segundo tema é unha versión acústica só dispoñible no sinxelo, e o terceiro é unha reedición do tema "In-A-Gadda-Da-Vida" de Iron Butterfly que tamén só está dispoñible no sinxelo.

O vocalista Hansi Kürsch ten dito que namentres que "Fly" é un título sorprendente para unha canción de Blind Guardian, encaixa moi ben coas letras. Tamén engade *Esta canción versa sobor das inspiracións, e como elas poden influenciar o teu arte, a túa vida e as vidas doutra xente. Eu mesmo fun inspirado pola película *Finding Neverland* cando facía os textos.*

## Contido
### Lista de cancións
Cherusci

[miniatura|dereita|250px|O [Imperio Romano baixo o mandato de Hadriano. Os Cherusci atópanse no noroeste da Alemaña actual.]]
Os **queruscos** (latín *Cherusci*) foron unha poderosa nación xermánica da época da Roma antiga, establecida na rexión Weser (entre o Elba e o bosque de Teutoburgo). Mencionados por César e sometidos aos romanos no ano 12 a.C., subleváronse seguindo a chamada de Arminio e destruíron tres lexións romanas, tomaron unha parte importante na loita contra a dominación romana, participaron no levantamento contra Varo no ano 9 e contra Xermánico no 15 e 16. Reconquistaron a súa independencia antes de emigraren cara á Saxe. As escavacións arqueolóxicas desvelan un alto nivel de civilización entre eles.
Chauci

[miniatura|dereita|220px|Mapa dos [pobos xermánicos no ano 150.]]
Os **caucos** (en latín, ***Chauci***) son unha tribo xermánica do tempo da Roma antiga que ocupaba un vasto territorio costeiro que se estendía desde Frisia polo oeste ata o Elba polo leste. Na época de Tácito, están instalados máis ao sur, na desembocadura do Weser. Foron vítimas da conquista romana no -47 e pouco e pouco fóronse integrando aos saxóns. Plinio o Vello contou o seu período de servizo militar combatendo contra os caucos. Durante o reinado de Marco Aurelio, lanzaron unha ofensiva en dirección á Galia, bordeando o litoral e foron rexeitados polo futuro emperador Didio Xuliano.
Federico Roncali

**Federico Roncali Ceruti** (Cádiz, 1809 — 3 de abril de 1857). Conde de Alcoy. Político e militar español.

Chegou ao grao de xeneral da man de Espartero. En 1846 incorporouse como senador vitalicio durante un ano. Foi Capitán Xeneral de Cuba e Presidente do Consello de Ministros do 14 de decembro de 1852 até o 14 de abril de 1853.
Francisco Lersundi y Hormaechea

**Francisco Lersundi y Hormaechea**, nado en València en 1817 e finado en Baiona (Francia) en 1874, foi un militar e político español.

## Traxectoria 
Distinguido combatente contra os carlistas, entre outros moitos cargos foi Ministro da Guerra en diversas ocasións, e Presidente do Consello de Ministros en 1853, Ministro da Mariña (1856-1857) e Capitán Xeneral de Cuba (1866-1869).
Enerxía do punto cero

En física, a **enerxía do punto cero** é a enerxía posible máis baixa que un sistema físico mecánico cuántico pode posuír. É a enerxía base do sistema. Preséntase en relación ó estado máis básico do oscilador harmónico cuántico, aquel no que ten oscilacións mínimas (pola imposibilidade que ten de ter oscilacións nulas debido ó principio de indeterminación).
Quique Alvarado

**Quique Alvarado** é un baixista de jazz.

## Traxectoria 
Comezou os seus estudos en Buenos Aires. Afincouse na Coruña en 1986, e desde ese momento foi un membro activo da escena jazzistica galega, ademais de tocar en Os Satélites, Los Tamara e outras bandas de diversos estilos. É líder do Anacaona Latin Jazz Quartet, e tamén toca no trío de Xavier Constenla.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* MySpace de Quique Alvarado
Luis José Sartorius

**Luís José Sartorius Tapia**, nado en Sevilla o 1 de febreiro de 1820 e finado en Madrid o 22 de febreiro de 1871, foi Conde de San Luís, xornalista e político español.
## Traxectoria 
De familia de orixe polaca, Sartorius formouse como autodidacta do periodismo, fundando *El Heraldo*, xornal que se converteu nun dos esteos do Partido Moderado durante o reinado de Isabel II. Dende as súas páxinas combateu a rexencia de Espartero, o que lle permitiu en recompensa ser elixido Deputado en 1843. Foi Ministro de Gobernación con Ramón María Narváez. Dende este posto controlou os procesos electorais e atribúeselle falsificar moitos dos resultados en distintas eleccións mentres que ocupou o cargo, o que lle obrigou a dimitir en 1851.

Foi nomeado Presidente do Consello de Ministros en 1853, en plena crise dos gobernos moderados dende a caída de Juan Bravo Murillo. Tras perder varias votacións no Congreso dos Deputados e no Senado, o 9 de decembro decidiu disolver as Cámaras e gobernar mediante decreto, vulnerando a Constitución de 1845. Neste período iniciou a persecución dos moderados adictos a Leopoldo O'Donnell, así como aos progresistas até a *Vicalvarada* e con ela, o fin da Década Moderada e o paso ao Bienio Progresista

## Véxase tamén
Xavier Constenla

**Xavier Constenla** é un pianista ourensán de jazz.

Adoita tocar en formato trío, acompañado de Quique Alvarado ao baixo e Miguel Cabana á batería.

## Discos
* *A miña maneira* - 2006
Joey Castillo

**Joey Castillo**, nado en Gardena (California) o 30 de marzo de 1966, é o actual batería de Queens of the Stone Age. Uniuse á banda en 2002 despois da saída de Dave Grohl.

Nado no sur de California, Joey comezou a tocar a batería aos quince anos, influenciado por War, Al Green, Led Zeppelin e Black Flag.

### Bandas Anteriores
*Zilch
*Wasted Youth
*Danzig
*Goatsnake
*Sugartooth

## Discografía
### Danzig
**Blackacidevil* (1996)
*''6:66 Satan's Child* (1999)
**Live on the Black Hand Side* (2001)
**I Luciferi* (2002)
**The Lost Tracks of Danzig* (select tracks) (2007)

### Queens of the Stone Age
**Lullabies to Paralyze* (2005)
**Over The Years And Through The Woods* (2006)
**Era Vulgaris* (2007)

### Sugartooth
**Sugartooth* (1994)
**The Sounds of Solid* (1997)

### Wasted Youth
**Get Out of My Yard* (1986)
**Black Daze* (1988)

### Zilch
**3.2.1.* (1998)
**Bastard Eyes* (1999)
**Skyjin'' (2001)
Elementos químicos con nome de persoa

Esta é unha lista de elementos químicos cuxo nome procede dunha persoa. O símbolo químico e o número atómico danse entre parénteses.

* Bohrio (Bh, 107) &ndash; Niels Bohr
* Curio (Cm, 96) &ndash; Pierre e Marie Curie
* Einsteinio (Es, 99) &ndash; Albert Einstein
* Fermio (Fm, 100) &ndash; Enrico Fermi
* Galio (Ga, 31) &ndash; aínda que en principio bautizado polo nome da *Gallia* (a palabra latina para Francia), o descubridor do metal Lecoq de Boisbaudran sutilmente inseriu unha asociación co seu propio nome, pois *Lecoq* ("galo") en latín dicíase *gallus*.
* Gadolinio (Gd, 64) &ndash; Johan Gadolin
* Laurencio (Lr, 103) &ndash; Ernest Lawrence
* Meitnerio (Mt, 109) &ndash; Lise Meitner
* Mendelevio (Md, 101) &ndash; Dmitri Mendeleev
* Nobelio (No, 102) &ndash; Alfred Nobel
* Oganesson (Og, 118) &ndash; Yuri Oganessian
* Roentgenio (Rg, 111) &ndash; Wilhelm Roentgen
* Rutherfordio (Rf, 104) &ndash; Ernest Rutherford
* Seaborgio (Sg, 106) &ndash; Glenn T. Seaborg

**Con nome de personalidades míticas**
* Niobio (Nb, 41) &ndash; Níobe, unha muller mortal na mitoloxía grega
* Promecio (Pm, 61) &ndash; Prometeo, un titán na mitoloxía grega
* Tántalo (Ta, 73) &ndash; Tántalo, da mitoloxía grega
* Torio (Th, 90) &ndash; Thor, o deus grego do raio
* Titanio (Ti, 22) &ndash; polos titáns na mitoloxía grega
* Vanadio (V, 23) &ndash; deusa escandinava Vanadis (Freyja)

Moitos elementos químicos nomeáronse por corpos celestes que procenden de deuses da mitoloxía grega ou romana.

**Nota** :
* Gadolinio (Gd, 64) nomeouse segundo o mineral gadolinita, que á súa vez tiña o seu nome en honor ó químico e xeólogo finlandés Johan Gadolin.
* Samario (Sm, 62) nomeouse segundo o mineral samarskite, que á súa vez tiña o seu nome en honor a Vasili Samarsky-Bykhovets, un oficial ruso.
The Jimmy Chamberlin Complex

**The Jimmy Chamberlin Complex** é unha banda alternativa que fusiona rock alternativo e jazz, fundada por Jimmy Chamberlin e Billy Mohler. O seu álbum de estrea, editado en 2005, foi titulado *Life Begins Again*. No álbum colaboran poñendo voces Rob Dickinson, da banda alternativa británica Catherine Wheel, Billy Corgan de The Smashing Pumpkins, banda na que tocaba Jimmy Chamberlin, Bill Medley de The Righteous Brothers, e a vocalista Linda Strawberry. Despois da saída de Chamberlin de The Smashing Pumpkins en marzo do 2009, dixo que continuaría gravando baixo o nome de Jimmy Chamberlin Complex.

## Discografía 
* *Life Begins Again* - 2005 (Sanctuary)
Tony Hajjar

**Tony Hajjar**, nado en Beirut o 17 de agosto de 1974, é un batería libanés, que tocou na banda de rock At the Drive-In e actualmente faino en Sparta.
Elementos químicos con nome de lugar

Certos elementos químicos teñen un nome que procede dun lugar ou territorio. Normalmente débese a que é o sitio onde se descubriu, se atopa en abundancia, se investigou ou onde naceu algún químico famoso.

## En honor a vilas 
* Berkelio (97), na honra de Berkeley (California), vila universitaria en EEUU
* Darmstadtio (110), en honor á vila alemá de Darmstadt
* Dubnio (105), en honor á vila de Dubna, preto de Moscova, onde hai un importante centro de investigación en física e química atómica
* Estroncio (38), en honor á vila de Strontian (Escocia)
* Hafnio (72), en honor a *Hafnia*, o nome latino de Copenhague
* Holmio (67), en honor a *Holmia*, o nome latino de Estocolmo (cf. o nome sueco, *Stockholm*)
* Moscovio (115), en honor a Moscova

Os catro seguintes están todos nomeados en relación á vila de Ytterby, preto de Estocolmo
* Erbio (68)
* Iterbio (70)
* Itrio (39)
* Terbio (65)

## En honor a territorios 
* Americio (95), en honor a América
* Californio (98), en honor a California
* Escandio (21), en honor a *Escania* (Escandinavia)
* Europio (63), en honor a Europa
* Francio (87), en honor a Francia
* Galio (31), en honor á Gallia, o nome latino de Francia
* Lutecio (71), en honor a *Lutecia*, o nome latino de París
* Magnesio (12), polo nomo de Magnesia en Tesalia, en Grecia
* Nihonio (113), en honor ao Xapón (*Nihon*)
* Polonio (84), en honor a Polonia
* Renio (75), en honor a *Renia* ou Renania, as terras do Rhin
* Rutenio (44), en honor a *Rutenia*, o nome latino de Rusia
* Samario (62), en honor a *Samaria*, en Oriente Medio
* Ténnesso (117), en honor ao estado de Tennessee, nos Estados Unidos
* Tulio (69), en honor a *Escania* (Escandinavia)
* Xermanio (32), en honor a *Germania*, o nome latino de Alemaña
Xa na época dos gregos se utilizaría o nome para o cobre (29) que probablemente procede do nome da illa de Chipre
Lista de escuderías campioas do mundo de Fórmula 1

O **Campionato do Mundo de Construtores de Fórmula 1** é outorgado pola Federación Internacional do Automóbil (FIA) á escudería de Fórmula 1 con máis éxito, que é determinada por un sistema de puntuación baseado no posto final dos seus pilotos nos Grandes Premios durante a tempada. O primeiro Campionato de Construtores foi disputado en 1958, e foi para Vanwall.

As diferentes combinacións de monopraza/motor son consideradas para competir no Campionato. Os puntos son calculados pola suma de tódolos pilotos dese construtor en tódalas carreiras. Até o Campionato de 1979 a meirande parte das tempadas viron como só contribuía o piloto con máis puntos en cada carreira. 

O Campionato de Construtores concedeuse por primeira vez, como a Copa Internacional para Fabricantes de F1, en  a Vanwall. Dos 170 construtores que entraron nun Gran Premio de F1, un total de 15 gañaron o Campionato nas súas 62 tempadas. Ferrari ten o récord de maior número de vitorias no Campionato do Mundo de Construtores, gañando o título en 16 ocasións. Williams está na segunda posición con nove campionatos de construtores e McLaren e Mercedes están na terceira posición con oito títulos. Mercedes ten o récord de títulos de construtores consecutivos con sete entre as tempadas  e .

Só cinco países teñen construtores gañadores: Reino Unido (33 campionatos con 10 construtores diferentes), Italia (16 con Ferrari), Alemaña (8 con Mercedes), Austria (4 con Red Bull) e Francia (3 con dous construtores). Con todo, todos os títulos austríacos, franceses e alemáns viron os coches gañadores deseñados e fabricados (agás Matra en  e dirixidos por equipos con sede no Reino Unido.  

Todos os títulos agás 17 gañárose por chasis deseñados e construídos no Reino Unido. Só en dez ocasións un piloto da escudería gañadora non acadou o Campionato de Pilotos nesa tempada.  Entre os pilotos que contribuíron con polo menos un único punto ao título de construtores, Lewis Hamilton contribuíu ao máximo con oito títulos de construtores, consecutivamente con Mercedes, que é o actual campión. 

## Por tempada
### Notas 
:* - Indica que o piloto gañou o Campionato de Pilotos.

## Por escuderías
### Notas 
*As escuderías en letra grosa compiten no Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2016.

## Por nacionalidade
## Récords
***Máis Campionatos de Construtores:** Ferrari - 16 (, , -, , -, -, -)
***Máis Campionatos de Construtores consecutivos:** Mercedes - 8 (-)
***Máis Campionatos de Construtores para un fabricante de motores:** Ferrari - 16 
(, , -, , -, -, -)

***Máis Campionatos de Construtores para un fabricante de pneumáticos:** Goodyear - 26 (-, , -, -, -)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de pilotos campións do mundo de Fórmula 1
* Sistemas de puntuación da Fórmula 1
* Lista de escuderías de Fórmula 1

### Ligazóns externas 
* Arquivo de resultados de Formula1.com  
* ChicaneF1.com - Campionatos de Construtores 
* GrandPrixStats.com - Campionatos de Construtores
Angrivarii

Os **angrivarios** (latín *angrivarii*) foron unha tribo xermánica da rexión entre o Weser e o Elba que tiñan ao sur aos queruscos e ao nordeste aos longobardos.

Foron xeralmente un pobo en boas relacións con Roma, menos durante a rebelión do ano 16 en que se uniron aos queruscos e foron derrotados nunha primeira batalla en Istavisos e despois noutra batalla un pouco máis ao sur. Despois foron aliados de Roma (19). A liga dos queruscos rómpese sobre o ano 100 e os angrivarios, aliados cos camavos atacaron aos brúcteros, e ocuparon o seu territorio, que a partir do seu nome se pasa a denominar Angaria (a moderna Engern) e o pobo pasa a se integrar na nación saxoa.
Gustei, Coles

**Santiago de Gustei** é unha parroquia situada no concello de Coles na provincia de Ourense. Segundo o padrón municipal de 2005 tiña 875 habitantes (461 homes e 414 mulleres), distribuídos en oito entidades de poboación: Gustei, Pobadura, Seara Vella, Sequeiros, Sobral, Vilarnaz, Boncomezo e Soutullo de Arriba.

Durante o antigo réxime a parroquia pertenceu á xurisdición de Gustei, dependente da diocese de Ourense. En 1812 e 1820 constituíuse como concello de seu, integrándose en 1835 no de Coles.

## Patrimonio
A igrexa parroquial é de orixe románica, construída na segunda metade do século XII. Desa época consérvase a fachada, a porta do muro sur, e un tramo da ábsida. En 1979 foi declarada patrimonio arquitectónico de interese histórico-artístico. No altar maior hai unha figura en pedra policromada de Santiago o Maior en postura sedente de mediados do século XIII.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Gustei
### Parroquias de Coles
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Coles
Dynamite Dan

***Dynamite Dan*** é un videoxogo programado por Rob Bowkett para Mirrorsoft en 1985 orixinalmente para o ZX Spectrum, realizáronse versións para Commodore 64 e CPC Amstrad. En 1986 lanzouse unha secuela, Dynamite Dan II.
Os servizos de espionaxe dos Estados Unidos descubriron un plan para realizar unha arma terrorífica que poría en perigo a paz mundial, o seu nome Lóstrego Devastador e o seu inventor, o Dr. Blitzen que vende os documentos ao leste. A señora da limpeza, seguindo as instrucións dos servizos de intelixencia occidentais, escondeu na mansión do doutor 8 cartuchos de dinamita pero por desgraza para o axente Dan, encargado de impedir a entrega dos documentos, esqueceu a súa situación, ademais os 48 cuartos da mansión están infestados de monstros.
Mercs

***Mercs*** (**戦場の狼 2**, Senjō no ōkami 2) é un videoxogo creado por Capcom para recreativos e para Sega Mega Drive en 1990, continuación de Commando Senjō no ōkami en xaponés, aínda que nas versións dos países occidentais se omitía calquera referencia a este dato. Fixéronse versións para o Amiga, Amstrad CPC, Atari ST, Commodore 64 e Genesis.
Típico xogo de correr e disparar, combina acción brutal e técnica brillante con xogabilidade. Un comando terrorista secuestrou ó presidente dos Estados Unidos e agachouno na selva, ó longo de oito niveis guiando a un soldado antiterrorista deberás rescatalo disparando a todo o que se mova.
Terminoloxía da heráldica

Preséntanse a seguir os termos relacionados coa disciplina heráldica fornecendo a súa forma en galego e en moitas outras linguas románicas (portugués, castelán, catalán, francés e italiano), así coma tamén en inglés. A intención é servir coma inicio para unha futura normativización terminolóxica e permitirlle ós galegofalantes coñecer tanto as palabras da súa lingua para poder falar deste tema con propiedade coma os seus equivalentes noutras linguas. Para todas as formas nas que foi posible dáse a súa ligazón coas súas wikipedias, ademais de proporcionar tamén outras referencias documentais de carácter terminolóxico ou lexicográfico baseándose en fontes de recoñecido prestixio en cadansúa lingua.

Debe terse en conta que algúns conceptos poden ser diferentes nas distintas tradicións heráldicas, por iso se axunta o significado asumido para o caso galego (e panibérico).

## Conceptos xerais: partes do campo
## En normalización terminolóxica
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Buscar nun glosario multilingüe
* Explicacións
*
Lagranxiana

Defínese a **Lagranxiana** dun sistema, normalmente denotada cá letra *L*, como a diferenza entre a súa enerxía cinética, *T*,  e a súa enerxía potencial, *V*:

: *L* = *T* - *V*

A lagranxiana é unha cantidade fundamental na mecánica lagranxiana, unha formulación da mecánica clásica inicialmente demostrada por Lagrange en 1788. Na lagrangiana está expresado o estado dinámico dun sistema.
Téncteros

Os **téncteros** (latín *Tencteri*) foron un pobo xermánico citado por primeira vez por César, que xunto cos usipetes ocupaban un distrito do interior de Xermania ata que foron expulsados de alí polos suevos  se estableceron despois de tres anos no baixo Rin expulsando da ribeira leste aos menapios (que han conservar só a ribeira oeste). Máis tarde os téncteros cruzarán o Rin e establécense tamén na ribeira occidental, entrando nos territorios dos menapios, eburóns e condrusos que pediran a súa axuda contra Roma (-56). Este pobos han pedir establecérense na Galia pero César rexéitao e suxírelles que o fagan no territorio dos ubios, que estableceran unha alianza con Roma. Os téncteros e os seus aliados piden tres días para responder pero César, sospeitando unha traizón, avanza e é derrotado: o seu exército sufriu numerosas baixas. Ao día seguinte os xefes xermánicos comparecen ante César e alegan lexítima defensa e piden outra vez unha tregua temporal, pero César aprésaos e ataca aos xermanos, que faltos de xefes, foron derrotados, e unha parte retirouse ata o Rin onde foren atrapados, moitos mortos en combate e outros afogados. Os que deron cruzado o río foron acollidos polos sigambros.
 
Establecidos con estes últimos, tiveron a súa capital na cidade de *Budaros* (preto de Düsseldorf) e na fortaleza de *Divítia* (Deutz).

En tempos de Augusto integráronse na confederación dos queruscos, e despois noutras confederacións en guerra contra Roma, ata que se uniron aos francos.
Hamiltoniana

**Hamiltoniana** pode referirse a:
* Hamilton, cidade do Canadá;
* algo relativo a William Hamilton;
* mecánica hamiltoniana, concepto da Física;
William Hamilton

**William Hamilton** pode referirse a:
*William Thomas Hamilton (1820-1888), gobernador de Maryland (1880-1884).
*William F. Hamilton (nado en 1884), medallista olímpico en 1908.
*William Hamilton (barón) (-1922), comerciante e político do Canadá.
*Billy Hamilton (xogador) (1866-1940), xogador de béisbol americano na Major League.
*William Hamilton, duque de Hamilton (1616-1651), nobre escocés.
*William Hamilton (médico) (falecido en 1717), cirurxián da British East India Company.
*William Hamilton (educador) (?-1730?), reitor da Universidade de Edimburgo.
*William Hamilton of Gilbertfield (1665-1751), poeta escocés.
*William Hamilton (poeta) (1704-1754), poeta escocés.
*Sir William Hamilton (diplomático) (1730-1803), diplomático escocés e marido de Emma Hamilton.
*William Hamilton (pintor) (1751 - 1801), pintor inglés.
*Sir William Hamilton (baronet) (1788 - 1856), metafísico escocés.
*Sir William Rowan Hamilton (1805 - 1865), matemático irlandés.
*William Hamilton (xogador), de tenis, gañador do torneo de Wimbledon en 1890.
*William Hamilton, un irlandés que atacou á raíña Vitoria en 1849.
*Willie Hamilton (1917-2000), antimonárquico británico.
*W. D. Hamilton (1936-2000), biólogo británico.
*Billy Hamilton (futbolista) (nado en 1957), futbolista de Irlanda do Norte.
*Sir Bill Hamilton (enxeñeiro) (1899-1978), inventor de Nova Zelandia.
*William Hamilton, (1924-?), autor da Teoloxía Radical e a Morte de Deus.
*William Rowan Hamilton, (1805-1865), matemático, físico e astrónomo irlandés.