open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Roxo vivo

[dereita|miniatura|A radiación térmica en luz visíbel pode ser vista neste metal [Incandescencia|incandescente.]]
A práctica do uso de cores para determinar a temperatura dunha peza de metal (normalmente) ferroso procede dos ferreiros. Moito antes de que os termómetros estivesen amplamente dispoñíbeis, era necesario na metalurxia saber en que estado se atopaba o metal para o seu tratamento térmico e o único xeito de facelo era quentalo até unha cor que se sabía mellor para o traballo.

O termo ***roxo***, aínda que recentemente variou o seu matiz semántico, tanto en galego como en portugués, en ambos designaba até unha época relativamente recente a cor vermella (como en inglés *red hot* e *red heat,* e en castelán *rojo vivo)* e en particular a cor dos corpos incandescentes.
En galego tamén se emprega a expresión "a lume vivo".
[miniatura| A cor visible dun obxecto quentado até a [incandescencia (de 550&nbsp;°C a 1300&nbsp;°C).]]
[dereita|miniatura|300x300px| A lonxitude de onda máxima e a cantidade total irradiada varían coa temperatura segundo a [Lei de Wien|lei de desprazamento de Wien. Aínda que isto mostra temperaturas relativamente altas, as mesmas relacións valen para calquera temperatura até o cero absoluto. A luz visible está entre 380 e 750 nm.]]

## Chapman 
Segundo o *Workshop Technology* de Chapman, as cores que poden ser observadas no aceiro son:

## Stirling 
En 1905, a Stirling Consolidated Boiler Company publicou un conxunto de valores lixeiramente diferente: 

## Véxase tamén 
* Temperatura de cor
* Temperatura da cor
* Corpo negro

## Notas
Rúa das Casas Reais (Santiago de Compostela)

dereita|miniatura|Pazo de Fondevila a carón da rúa de Casas Reais.
A **rúa das Casas Reais** é unha rúa do centro histórico da cidade de Santiago de Compostela, que vai desde a Porta do Camiño, unha das sete portas da antiga muralla, ao final da rúa de San Pedro, até a confluencia das rúas da Algalia de Arriba e da Algalia de Abaixo, preto da Praza de Cervantes. Por ela subían os peregrinos do Camiño Francés para achegarse á Catedral.
A súa denominación que recorda que nela había un complexo de edificacións que pertencían á Real Audiencia de Galicia en Santiago, institución baixo o poder e o control da Coroa Real. A impresión de nobreza austera que presenta esta rúa, que debe o seu nome aos varios edificios que alí existían, onde residía o alto clero de Santiago. Na actualidade, desas casas de nobres, ademais do barroco pazo de Fondevila, só queda o Palacio Vello do Conde de Aranda, no que funcionou a primeira oficina do notariado de España. Nela, diante do pazo de Fondevila, encóntrase a neoclásica Capela de Ánimas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Juan Carlos Touriño

**Juan Carlos Touriño Cancela**, nado en Buenos Aires o 14 de xuño de 1944 e finado na mesma cidade o 7 de marzo de 2017, foi un futbolista e poeta arxentino de orixe galega. Xogaba como defensa e foi internacional coa selección española.

## Traxectoria 
### Orixe e primeiros anos 
Naceu no barrio bonaerense de Parque Patricios, sendo fillo de dous galegos que fuxiran do seu país durante a Guerra civil instalándose en Nueva Pompeya. Seu pai era natural da Coruña. Estudou para perito mercantil e aspiraba a traballar no negocio de importación de papeis que rexentaba seu pai. Ao ano seguinte reforzou ao Racing Club nunha xira por Europa e África. o que o sumiu nunha depresión que estivo a piques de facerlle abandonar o fútbol. Con todo, foi convencido polos dirixentes do Real Madrid para continuar a súa carreira.

### Como adestrador 
Trala súa retirada traballou no sindicato Futbolistas Argentinos Agremiados.

## Vida persoal 
Casou en Madrid con Graciela Martínez, coa que tivo cinco fillos: Daniel, nado en España; Caterina, nada en Colombia; e Alejandro, Javier e Elián, nados na Arxentina.

## Obra literaria 
* *Trigo y cardos* (1993).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do adestrador en BDFutbol .
Esquí acrobático nos Xogos Olímpicos

O **esquí acrobático** é un deporte que forma parte do programa olímpico oficial dende os Xogos Olímpicos de 1992, os cales foron disputados en Albertville, Francia, se ben anteriormente estivo presente nos Xogos Olímpicos de Inverno de 1988 realizados en Calgary (o Canadá) como deporte de demostración. Os desniveis convertéronse en oficiais nos Xogos de 1992, se ben os saltos acrobáticos permaneceron como deporte de demostración. Posteriormente, os saltos acrobáticos convertéronse en oficiais nos Xogos Olímpicos de Inverno de 1994 realizados en Lillehammer (Noruega) e o ballet foi eliminado. Nos Xogos Olímpicos de Inverno de 2010 realizados en Vancouver (o Canadá) foi introducido o campo a través.

Os grandes dominadores deste deporte son os Estados Unidos, o Canadá, Australia e Belarús.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados do esquí acrobático
Esquí alpino nos Xogos Olímpicos

O **esquí alpino** é un deporte que forma parte do programa olímpico oficial dos Xogos Olímpicos de Inverno, dende a edición de 1936 en Garmisch-Partenkirchen, Alemaña, edición na cal se disputou unha proba de combinada alpina en categoría masculina e feminina. Entre 1948 e 1980, os resultados obtidos nesta proba foron considerados válidos para o Campionato do Mundo de esquí alpino.

Os grandes dominadores deste deporte son Austria, Suíza, Francia e os Estados Unidos de América.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados do esquí alpino
Esquí de fondo nos Xogos Olímpicos

O **esquí de fondo** é un deporte que forma parte do programa olímpico oficial dende os primeiros Xogos Olímpicos de Inverno, celebrados en 1924, celebrados en Chamonix, Francia. As primeiras probas femininas foron introducidas nos Xogos Olímpicos de Inverno de 1952 realizados en Oslo (Noruega).

Os grandes dominadores deste deporte son Noruega, Suecia, Finlandia e a desaparecida Unión Soviética.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados do esquí de fondo
Salto de esquí nos Xogos Olímpicos

O **salto de esquí** é un deporte que forma parte do programa olímpico oficial dende os primeiros Xogos Olímpicos de Inverno, celebrados en 1924, celebrados en Chamonix, Francia. Nos Xogos Olímpicos de Inverno de 1964 realizados en Innsbruck (Austria) incorporouse unha nova proba (a diferente altura que a anterior) e nos Xogos Olímpicos de Inverno de 1988 realizados en Calgary (o Canadá) incorporouse a proba por equipos.

O Comité Olímpico Internacional (COI) rexeitou no ano 2006 a introdución da competición feminina nos Xogos Olímpicos de Inverno de 2010 realizados en Vancouver (o Canadá) polo baixo nivel da competición mundial feminina. Finalmente foi introducida na competición feminina nos Xogos Olímpicos de Inverno de 2014 realizados en Sochi (Rusia).

Os grandes dominadores deste deporte son Finlandia, Noruega e Austria.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados do salto de esquí
Snowboard nos Xogos Olímpicos

O **snowboard** é un deporte que forma parte do programa olímpico oficial dende os Xogos Olímpicos de Inverno de 1998 realizados en Nagano (o Xapón). Actualmente conta con cinco probas en categoría masculina e cinco máis en categoría feminina.

Os dominadores deste deporte son os Estados Unidos, Suíza, Francia e o Canadá.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados do snowboard
Luge nos Xogos Olímpicos

O **luge** é un deporte que forma parte do programa olímpico oficial dende os Xogos Olímpicos de Inverno de 1964 realizados en Innsbruck (Austria), incluíndo daquela as tres probas vixentes até o momento: individual masculino, individual feminino e unha proba de dobres.

Os grandes dominadores deste deporte son Alemaña, a extinta República Democrática Alemá, Italia e Austria.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados do luge
Patinaxe artística nos Xogos Olímpicos

A **patinaxe artística** é un deporte que forma parte do programa olímpico oficial dende os Xogos Olímpicos de 1908 grazas á súa inclusión nos Xogos de Verán realizados en Londres (no Reino Unido). É, xunto co hóckey sobre xeo, o único deporte que participou nuns Xogos Olímpicos de Verán e nuns Xogos Olímpicos de Inverno. Despois da súa ausencia no programa dos Xogos Olímpicos de 1912 realizados en Estocolmo (Suecia) volveu á competición oficial nos Xogos Olímpicos de 1920 realizados en Anveres (Bélxica). Coa creación oficial dos Xogos Olímpicos de Inverno no ano 1924 en Chamonix (Francia) pasou a disputarse nestes Xogos.

A competición consta dunha proba individual masculina e outra feminina, así como unha proba por parellas dende a súa inclusión no programa olímpico. Nos Xogos Olímpicos de Inverno de 1976, realizados en Innsbruck (Austria) incluíuse a proba por parellas na modalidade de danza. nos Xogos Olímpicos de Verán de 1908, incluíuse unha proba masculina de figuras, sendo esta a única vez que se disputou esta proba. No ano 2014, incluíuse a modalidade de equipos.

Os grandes dominadores deste deporte son os Estados Unidos e Rusia, así como a extinta Unión Soviética.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados da patinaxe artística
Vicealmirante

O **vicealmirante** é un grao militar da xerarquía de oficiais nas armadas. Este grao é equivalente ao de xeneral de división nos exércitos de terra e aire. Normalmente encóntrase inmediatamente enriba do contraalmirante e inmediatamente debaixo do almirante. 

## Variación 
### Iberoámerica 
#### Arxentina 
ligazón=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:VL-ARA.png|250x250px

Na Armada Arxentina o vicealmirante é un grao de oficial superior encontrado por enriba do contraalmirante e por debaixo do almirante.

#### Chile 
O grao de vicealmirante foi creado en 1818 como máximo grao da Armada de Chile, equivalente ao Xeneral de división e o seu primeiro agraciado foi o inglés Thomas Cochrane. O seu distintivo é un galón dourado de 45 mm localizado na bocamanga e sobre o galón unha estrela dourada. Neste grao só se pode permanecer ata cumprir os 41 anos de servizo naval.

#### España 
[miniatura|239px|Divisas de Vicealmirante da [Armada Española.]]
É un grao de oficial xeneral por enriba do contraalmirante e por debaixo do almirante.

Na Armada Española as súas divisas son dous galóns de 14 mm.

#### Estados Unidos 
Na Armada dos Estados Unidos de América o grao de vicealmirante encóntrase precedido polo grao de contraalmirante e sucedido polo grao de almirante.

ligazón=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:US_Navy_O9_insignia.svg|343x343px

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Contraalmirante
* Almirante
* Almirante xeral
* Capitán xeneral da armada
* Xeneral de brigada
Patinaxe de velocidade sobre pista curta nos Xogos Olímpicos

A **patinaxe de velocidade sobre pista curta** é un deporte que forma parte do programa olímpico oficial dende os Xogos Olímpicos de Inverno de 1992 realizados en Albertville (Francia), se ben anteriormente estivera presente como deporte de demostración nos Xogos Olímpicos de Inverno de 1988 realizados en Calgary (no Canadá). No presente, realízanse oito probas, catro en categoría masculina e catro máis en categoría feminina.

Os grandes dominadores deste deporte son Corea do Sur, o Canadá e a China.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados da patinaxe de velocidade sobre pista curta
Anaxiélidos

A dos **anaxiélidos** (*Anaxyelidae*) é unha familia de insectos himenópteros da suborde dos sínfitos, a única comprendida dentro da superfamilia dos anaxiloideos.

## Taonomía 
### Descrición 
Tanto a superfamilia como a familia foron descritas en 1925 polo entomólogo ruso Andrei Vasiliévich Martynov.

### Xéneros 
A familia comprende 13 xéneros, todos eles extinguidos agás *Syntexis*, que só ten unha única especie vivente.

* *Syntexis* Rohwer, 1915
* † *Anasyntexis* Rasnitsyn, 1968
* † *Anaxyela* Martynov, 1925
* † *Brachysyntexis* Rasnitsyn, 1969
* † *Cretosyntexis* Rasnitsyn & Martinez-Delclos, 2000
* † *Dolichostigma* Rasnitsyn, 1968
* † *Eosyntexis* Rasnitsyn, 1990
* † *Kempendaja* Rasnitsyn, 1968
* † *Kulbastavia* Rasnitsyn, 1968
* † *Prosyntexis* Sharkey, 1990
* † *Sphenosyntexis* Rasnitzyn, 1969
* † *Syntexyela* Rasnitsyn, 1968
* † *Urosyntexis* Rasnitzyn, 1969

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Himenópteros
* Sínfitos
Nación (filme)

***Nación*** é un filme galego de 2020 dirixido por Margarita Ledo Andión e rodado en lingua galega. Estreouse no Festival de Cinema Europeo de Sevilla o 9 de novembro de 2020.

## Sinopse 
miniatura|250x250px|Fábrica de Pontesa
Conta a loita das operarias da fábrica de cerámica A Pontesa (que pechou en 2001 en Ponte Sampaio, Pontevedra) que mestura arquivo documental con testemuños destas mulleres e escenas ficcionadas. 

## Galardóns e recoñecementos 
O filme conseguiu o Premio Especial á mellor dirección dun filme español que teña a súa estrea nacional ou mundial, no Festival de Cinema Europeo de Sevilla 2020. Tamén conseguiu o distintivo “especialmente recomendado para o fomento da igualdade de xénero” que outorga o Instituto de la Cinematografía y Artes Audiovisuales (ICAA) para os filmes que se distribúen comercialmente en salas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de filmes en galego con maior recadación
Patinaxe de velocidade nos Xogos Olímpicos

A **patinaxe de velocidade** é un deporte que forma parte do programa olímpico oficial dende os primeiros Xogos Olímpicos de Inverno, celebrados en 1924, celebrados en Chamonix, Francia. A inclusión deste deporte fíxose soamente en categoría masculina, xa que a competición feminina non se incorporou até os Xogos Olímpicos de Inverno de 1960 realizados en Squaw Valley (Estados Unidos), se ben na edición de 1932 realizada en Lake Placid (Estados Unidos) xa se realizaran diversas probas de demostración.

Os grandes dominadores deste deporte son os Países Baixos, os Estados Unidos e Noruega.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Kluge, Volker. *Olympische Winterspiele: Die Chronik - Chamonix 1924 - Lillehammer 1994*. Berlín, Alemaña: Sportverlag, 2ª edición revisada e actualizada, 1994. 

### Ligazóns externas 
* Resultados da patinaxe de velocidade
Arquitectura muisca

miniatura|dereita|205px|Réplica de *bohíos* muiscas.
[miniatura|dereita|205px|Os bohíos construíanse lixeiramente elevados sobre a área circundante, como nesta imaxe do [Parque Nacional Natural Tayrona.]]
miniatura|dereita|205px|Estrada no oeste de Cundinamarca.
[thumb|right|205px|[Templo do Sol (Sogamoso)|Templo do Sol en Sogamoso, reconstruído por Eliécer Silva Célis.]]
[miniatura|dereita|205px|[Coxíns do Zaque en Hunza; lugar de peregrinación para os muiscas.]]
Este artigo describe a **arquitectura** desenvolvida polo **pobo muisca**. Os muiscas habitaban as terras altas dos Andes centrais de Colombia (no Altiplano Cundiboyacense e a parte suroeste da sabana de Bogotá), sendo unha das catro civilizacións máis importantes de América. Ao contrario das outras tres civilizacións (os aztecas, os maias e os incas), non construíron arquitectura de materiais sólidos. Aínda que tiñan unha desenvolvida agricultura, ourivaría, teas e cerámica, a súa arquitectura era bastante modesta e feita de materiais non permanentes como madeira e arxila.

A evidencia da arquitectura muisca provén das escavacións arqueolóxicas realizadas a mediados do século XX. Nos últimos anos descubríronse áreas máis grandes que mostran evidencias da arquitectura muisca temperá, sendo a máis grande delas a de Soacha, en Cundinamarca. Todas as casas e templos orixinais foron destruídos polos conquistadores españois e substituídos coa arquitectura colonial. A reconstrución dalgunhas casas (*bohíos*), xunto co máis importante templo na relixión muisca, o Templo do Sol en Sogamoso, foi realizada na segunda metade do século XX.

Entre os estudosos importantes no coñecemento da arquitectura muisca están os arqueólogos modernos Eliécer Silva Celis, Sylvia Broadbent e Carl Henrik Langebaek.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Banco da República de Colombia

O **Banco da República** () é o banco central de Colombia encargado de emitir, manexar e controlar os movementos monetarios do país, así como emitir a moeda de curso legal, o peso.

A entidade foi creada por medio da Lei 25 de 1923. O xerente xeral é Leonardo Villar Gómez dende o 4 de xaneiro de 2021.

## Historia 
### O roubo do Banco da República 
O asalto do Banco da República en Valledupar, tamén coñecido como "O roubo do século en Colombia", ocurreu o 16 e o 17 de outubro de 1994. Os asaltantes roubaron a suma de 24.072 millóns de pesos (33 millóns de dólares estadounidenses en 1994 / 53&nbsp;534&nbsp;465 dólares en 2016). O roubo ao banco da república en Valledupar significou a cantidade máis alta que se roubou na historia de Colombia.

Tralo roubo, o Banco da República identificou os billetes roubados polo seu serial e denominación, os cales non entraran a circular o público previo ao roubo, polo que perderon inmediatamente o seu valor. O banco publicou unha lista dos rangos de series dos billetes roubados e pasaron a ser chamados con obxecto de chacota como *os billetes vallenatos*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Banco da República de Colombia
Herwig Wolfram

**Herwig Wolfram**, nado o 14 de febreiro de 1934, é un historiador austríaco que é Profesor Emeritus de Historia Medieval e Ciencias Auxiliares de Historia na Universidade de Viena e o anterior director do Instituto de Investigación Histórica austríaca. É un importante membro da Escola histórica de Viena, e recoñecido internacionalmente polos seus traballos sobre a historia de Austria, dos godos, e as relacións entre os pobos xermánicos e mailo Imperio romano.

## Traxectoria 
Herwig Wolfram naceu en Viena, Austria o 14 de febreiro de 1934. Estudou historia e latín na Universidade de Viena desde 1952, obtendo un doutoramento alí en 1957. Posteriormente exerceu como asistente universitario no Instituto de Historia da Universidade de Viena (1959-1961) e no Instituto de Investigacións Históricas Austríacas (1962-1969). Wolfram gañou a súa habilitación na Facultade de Filosofía da Universidade de Viena en 1966. 

Wolfram foi profesor visitante na Universidade de California, nos Ánxeles, de 1968 a 1969, e posteriormente realizou moitas visitas aos Estados Unidos. Dende 1969, Wolfram foi profesor de Historia Medieval e Ciencias Auxiliares da Historia na Universidade de Viena. De 1983 a 2002, Wolfram foi tamén director do Instituto de Investigacións Históricas austríacas. Dende entón xubilouse da Universidade de Viena como profesor emérito. 

### Investigacións 
Wolfram é unha figura destacada da Escola histórica de Viena. O seu libro *History of the Goths* (1979) foi traducido a varias linguas e publicado en varias edicións completamente revisadas. É considerado o traballo estándar sobre os godos, e un traballo de grande importancia para o estudo dos pobos xermánicos en xeral. Nas edicións máis recentes deste traballo, Wolfram adoptou algunhas das controvertidas teorías de Walter Goffart. Os libros de Wolfram e Peter Heather sobre os godos son considerados os estudos máis importantes sobre o tema.

## Recoñecementos e premios 
* Membro da Academia de Ciencias de Austria 
* Membro correspondente de Monumenta Historica 
* Membro correspondente da Academia Medieval de América 
* Medalla austríaca pola ciencia e a arte (2000)
* Premio Cardinal Innitzer (2011)
* Membro correspondente da Academia de Ciencias e Artes de Eslovenia (2015)

## Obras 
Unha escolma de obras:

* *Geschichte der Goten: Von d. Anfängen bis zur Mitte d. 6. Jh* (1979). Múnic: Beck.
* *Die Karolingerzeit in Niederösterreich* (1980). St. Pölten: Niederösterreichisches Pressehaus.
* *Das Reich und die Germanen: Zwischen Antike und Mittelalter* (1990). Berlín: Siedler.
* *Österreichische Geschichte* (1994). Viena: Ueberreuter.
* *Grenzen, Raume, Mentalitaten* (1995). Viena: Picus.
* *Gotische Studien: Volk und Herrschaft im frühen Mittelalter.* (2005). Múnic: Beck.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
* 
* 
*
*
*

### Ligazóns externas 
* Obra na Biblioteca Nacional Alemá (en *alemán*).
*Ficha na Universidade de Viena (en *alemán*).
Syntexis libocedrii

***Syntexis libocedrii*** é unha especie de insecto himenóptero da suborde dos sínfitos, a única viva actualmente sa  superfamilia dos anaxieloideos e da súa única familia, a dos anaxiélidos, aínda que a familia ten un extenso rexistro fósil no Mesozoico. Esta especie é, polo tanto, un fósil vivente.

## Taxonomía 
Tanto o xénero como a especie foron descitos en 1915 polo entomólogo estadounidense, especializdo nos himenópteros Sievert Allen Rohwer, como integrante da familia dos céfidos, na súa obra "A remarkable new genus of Cephidae" *Proceedings of the Entomological Society of Washington* **17**: 114-117. (Aída que despois, en 1925, foi reclasificada na familia dos anaxiélidos por Andrei Vasiliévich Martynov).

## Características 
Ten o notábel comportamento de que as femias ovipositan só nas especies dos xéneros *Calocedrus*, *Thuja* e *Juniperus* queimados recentemente, e mesmo a miúdo a madeira aínda está a arder mentres esta avespa pon os ovos, e as larvas desenvólvense na madeira.

## Distribución 
*S. libocedrii* encóntrase desde as montañas do centro de California até o sur da Columbia Británica, pero é moi poucas veces visto, excepto polos bombeiros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Seltmann, Katja Chantre ́(2004): "Building web-based interactive keys to the hymenopteran families and superfamilies" (PDF). College of Agriculture, University of Kentucky. Arquivado do orixinal o 3 de decembro de 2011. Consultado o 6 de xuño de 2021.

### Outros artigos 
* Himenópteros
* Sínfitos
* Anaxiélidos
Arte muisca

[miniatura|dereita|235px|Exemplo da interacción da arte da natureza e a ourivaría muisca, na colección do [Museo do Ouro en Bogotá.]]
[dereita|miniatura|250x250px|Famosa [balsa muisca evidencia das cerimonias sacras que deron orixe á lenda do Dourado.]]
Este artigo describe a **arte** producida polos **muiscas**.  Os muiscas habitaban as terras altas dos Andes centrais de Colombia (no Altiplano Cundiboyacense e a parte suroeste da sabana de Bogotá), sendo unha das catro civilizacións máis importantes de América. As súas diversas formas de arte foron descritas en detalle e inclúen cerámica, téxtiles, arte corporal, xeroglíficos e arte rupestre. Aínda que a súa arquitectura era modesta en comparanza coas outras tres civilizacións americanas (os aztecas, os maias e os incas), os muiscas son coñecidos pola súa habelencia na ourivaría. O Museo do Ouro, en Bogotá, garda a maior colección de obxectos dourados do mundo procedentes de varias culturas colombianas, incluída a muisca.

As primeiras mostras de arte na cordilleira oriental dos Andes colombianos remóntase a varios milenios. Aínda que isto é anterior á civilización muisca, cuxo inicio adoita fixarse no 800 d.C., algúns destes estilos perseveráronse ao longo dos séculos.

Durante a era precerámica, a xente das terras altas produciu petrógrafos e petróglifos que representaban os seus deuses, así como a flora e a fauna da zona, motivos abstractos e elementos antropomorfos ou antropo-zoomorfos. A sociedade muisca era unha sociedade sedentario e agrícola que desenvolveu unha cultura baseada na cerámica e a extracción de sal no período Herrera, polo xeral definido entre os anos -800 a 800. Durante este temo, erixiuse a forma de arte construída máis antiga, o sitio Arqueoastronómico chamado posteriormente *El Infiernito* polos conquistadores españois. O período Herrera tamén marcou o uso de cerámica e téxtiles, e o comezo do cal sería o principal motivo da conquista española, o seu hábil traballo en ouro fino. A época dourada da metalurxia muisca está representada pola balsa muisca, considerada a obra mestra desta tecnoloxía e que representa o ritual de iniciación do novo *zipa* de Bacatá, na parte sur da confederación muisca. Esta cerimonia, realizada por *xeques* (sacerdotes) e *caciques* levando coroas douradas de plumas e acompañado de música e danza, tiña lugar nunha balsa na lagoa de Guatavita, na parte norte da sabana de Bogotá. Os relatos destas cerimonias crearon a lenda de *El Dorado* entre os españois, levándoos a unha procura deste mítico lugar que durou décadas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Arte muisca  - Museo do Ouro, Bogotá  
* Arte muisca - Pobos Orixinarios
Ignacio Ares de Parga

**Ignacio Ares de Parga Conde**, nado en Ourense o 31 de xullo de 1865 e finado en Buenos Aires o 22 de decembro de 1922, foi un pedagogo e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Manuel Ares de Parga Pulleiro e Melchora Conde. Estudou o bacharelato e fixo a carreira de maxisterio en Ourense. Marchou a Madrid a ampliar estudos na Institución Libre de Enseñanza. Emigou a Buenos Aires en 1885 con 20 anos. Alí ensinou matemáticas na Academia Británica de Buenos Aires. Formou parte da Comisión Redencionista de los Foros Gallegos, participou na Asociación Patriótica (1896), Liga Republicana (1903) e Juventud Republicana. En 1904 fundou o Centro Republicano Español e participou no Círculo Español Republicano (1907). Colaborou en *La Voz de Galicia*, *Galicia Nueva* e noutras publicacións da emigración galega. En 1917 participou con Francisco Lamas Salgado na fundación da Asociación Regionalista A Terra, de carácter autonomista. Foi director do boletín da Unión Hispanoamericana pro Valle Miñor, que seguiu os seus postulados pedagóxicos na creación das súas escolas. Vicente Risco dedicoulle o artigo "Plano Pedagógico para a Galeguizazón das nosas escolas" na revista Nós.

## Vida persoal 
Casou en Buenos Aires con Clara Raffo, e foi pai de Manuel S. Ares Raffo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Ares de Parga, pedagogo ourensano

* Ignacio Ares de Parga: pedagogo
Calendario muisca

[dereita|miniatura|250px|Bosquexo do complexo calendario Muisca, de [Alexander von Humboldt.]]
O **calendario muisca** era un calendario lunisolar empregado polos muiscas. O calendario compoñíase dunha complexa combinación de meses e existían tres tipos de anos; os anos rurais (de acordo con Pedro Simón, en muisca: *chocan*), os anos sagrados (Duquesne, en castelán: *acrótomo*), e os anos comúns (Duquesne, en muisca: *zocam*). Cada mes consistía en trinta días, e o ano común de vinte meses, xa que o vinte era o número 'perfecto' para os muiscas, xa que representaba a totalidade dos dedos das mans e dos pés. O ano rural normalmente contiña doce meses, pero engadiuse un mes bisesto. Este mes (chamado "mes xordo") representaba un mes de descanso. O ano sagrado completaba un ciclo completo con 37 meses.

Os muiscas eran unha das catro civilizacións avanzadas de América, (xunto cos aztecas, os maias e os incas), antes da chegada dos europeos, e habitaban as terras centrais dos Andes colombianos (Altiplano Cundiboyacense). Segundo a súa tradición, o seu calendario foilles entregado polo deus Bochica.

Os estudosos máis destacados sobre o calendario muisca e o seu sistema de conta foron Gonzalo Jiménez de Quesada, que conquistou o territorio muisca en 1537, Bernardo de Lugo (1619), Pedro Simón no século XVII e Alexander von Humboldt e José Domingo Duquesne a finais do século XVIII e comezos do XIX. A finais do século XIX, Vicente Restrepo escribiu unha obra crítica sobre o traballo de Duquesne.

Entre os investigadores do século XIX están Javier Ocampo López e Manuel Arturo Izquierdo Peña, antropólogo que publicou a súa tese sobre o calendario muisca.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Sievert Allen Rohwer

**Sievert Allen Rohwer**, nado o 22 de decembro de 1887 en Telluride, Colorado, e finado o 12 de febreiro de 1951 en Washington, DC, foi un entomólogo estadounidense especializado nos himenópteros.

## Traxectoria 
Sievert Allen Rohwer graduouse na Universidade de Colorado. Desde 1909 traballou como coordinador de actividades da Administración de Investigacións Agrícolas no Departamento de Agricultura dos Estados Unidos (USDA), posto que desempeñou até a súa morte.

Rohwer escibiu, entre outros artigos, *Technical papers on miscellaneous forest insects. II. The genotypes of the sawflies or woodwasps, or the superfamily Tenthredinoidea*. Technical series US Department of Agriculture, Bureau of Entomology, Washington, DC **20**: 69–109 (1911), e moitos artigos nos que describiu novas especies de himenópteros, como, por exemplo, *Syntexis libocedrii*.

A súa colección de insectos está na Smithsonian Institution, en Washington DC.

## Algunhas publicacións 
* 2011. *Descriptions of Thirty-One New Species of Hymenopter*. Edición reimpresa de BiblioBazaar. ISBN 1-1751-6692-8.
* 1946. *The relation of airplanes to the national and international dissemination of insect pests*. USDA, Agricultural Res. Adm.
* 1922. *Notes and descriptions of neotropical sawflies of the subfamily Perreyiinae*. 
* 1920. *Hymenoptera: a collection of articles from miscellaneous surces*. Alfred B. Champlain e Pennsylvania Bureau of Plant Industry. (Con Robert Asa Cushman).
* 1917. "A report on a collection of Hymenoptera (mostly from California) made by W. M. Giffard". *Proc. of the United States National Museum* *53*: 2202-2229. 
* 1913. "Studies in the woodwasp super family Oryssoidea: with descriptions of new species".

## Abreviatura 
A abreviatura **Rohwer** emprégase para recoñecer a Sievert Allen Rohwer como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bradley, J. C. (1959): "The influence of the American Entomological Society upon the study of Hymenoptera". *Trans. Amer. Ent. Soc*. **85** (4).
* Mallis, A. (1971): *American Entomologists*. New Brunswick, NJ: Rutgers Univ. Press. ISBN 978-0-8135-0686-9, pp. 494-496.
Santiago Cid Harguindey

**Santiago Cid Harguindey**, nado en Verín en 1944 e finado no mesmo concello o 4 de xuño de 2021, foi un político galego.

## Traxectoria 
Foi un dos fundadores do Verín Club de Fútbol en 1971. En 1978 foi elixido membro da Cámara Agraria Provincial. Durante a transición foi nomeado membro da xestora municipal de Verín presidida por Carmen Lovelle. Militante de UCD, encabezou a candidatura de Verín nas eleccións municipais de 1979, sendo a forza máis votada pero sen lograla alcaldía tras apoiar o PSdeG a Carmen Lovelle (Coalición Democrática). Nese mandato foi deputado provincial e vicepresidente da Deputación provincial de Ourense. 

Nas eleccións municipais de 1983 encabezou a candidatura de Coalición Galega ao concello de Verín e foi elixido alcalde por maioría simple. Nas municipais de 1987 encabezou a coalición de Alianza Popular e Centristas de Galicia e foi reelixido alcalde con maioría absoluta. O 6 de febreiro de 1988, no primeiro congreso no monte Medo (Baños de Molgas), formou parte do comité executivo de Centristas de Galicia encabezado por Xosé Luis Baltar Pumar. En xuño de 1990 foi condenado a dez anos de inhabilitación por prevaricación. Nas municipais de 1991 volveu ser elixido alcalde como candidato de Centristas de Galicia, nesta ocasión con maioría simple. Foi deposto por unha moción de censura encabezada por Emilio González Afonso o 17 de outubro de 1991. En marzo de 1993 o Tribunal Supremo confirmou a súa inhabilitación de 10 anos, polo que abandonou a política. 

Tras cumpri-la condena, nas municipais de 2003 encabezou a formación Verinenses Independentes e logrou 3 concelleiros, sendo chave de goberno. Tras non chegar a un acordo con ningún partido, continuou gobernando o PPdeG da man de Juan Manuel Jiménez Morán. Porén, en abril 2004 apoiou unha moción de censura que fixo alcalde a Emilio González Afonso (agora membro socialista), pasando a formar parte dun goberno tripartito co PSdeG e o BNG. Nas municipais de 2007 pasou de 3 a 1 concelleiro, recuperando o PPdeG a maioría absoluta, polo que renunciou a recolle-la súa acta de concelleiro e abandonou a primeira liña política.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Verín
Boulder, Colorado

A cidade de **Boulder** é un municipio autónomo que é a sede do condado de Boulder, e o municipio máis poboado do condado. Boulder é a principal cidade  da Área Estatística Metropolitana de Boulder, e é unha cidade importante do Corredor Urbano Front Range. 

## Xeografía 
A cidade está situada na base dos contrafortes das Montañas Rochosas a unha altitude de 1 655 msnm.

## Notas
Astronomía muisca

[miniatura|235px|dereita|*[El Infiernito* é un dos poucos sitios de astronomía muisca que sobreviviron.]]
Este artigo describe a **astronomía** dos **muiscas**. Os muiscas, unha das catro civilizacións avanzadas de América antes da conquista española, tiñan un minucioso entendemento de astronomía, o cal está evidenciado pola súa arquitectura e calendario, importante na súa agricultura.

Existiron varios sitios astronómicos construídos no Altiplano Cundiboyacense, nos territorios muiscas dos Andes centrais colombianos, mais poucos perduraron até o presente. Moitos lugares arqueoastronómicos foron destruídos polos conquistadores españois e substituídos polas súas igrexas católicas. *El Infiernito*, preto de Villa de Leyva, é coñecido por ser un dos sitios que permaneceron. O Templo do Sol na cidade sagrada de Sugamuxi foi reconstruído.

Os estudosos máis importantes que contribuíron ao coñecemento sobre a astronomía muisca foron José Domingo Duquesne e Alexander von Humboldt a finais do século XVIII e comezos do XIX e investigadores modernos como Eliécer Silva Celis, Manuel Arturo Izquierdo Peña, Carl Henrik Langebaek e Juan David Morales.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Isabel Rábago

**María Isabel Rábago Ríos**, nada en Ferrol en 1974, é unha xornalista e colaboradora de televisión española. Foi responsable de Comunicación e Medios no Partido Popular de Madrid.

## Traxectoria 
Empezou a súa andaina xornalística na Axencia Korpa, aínda que pouco tempo despois comezou a colaborar e presentar varios programas de corazón e actualidade en diversos medios de comunicación: TVE, Telemadrid, Telecinco ou Antena 3. Traballou para medios de prensa escrita como *¡Qué me dices!* ou *El Mundo*. Publicou os libros  *La Pantoja, Julián & CIA: Asalto a Marbella* (2006) e *Las últimas cortesanas* (2007).

En 2015 participou en *Supervivientes*, onde foi a terceira expulsada tras 28 días na illa. Desde entón, traballou en diversos programas de Mediaset como *Ya es mediodía*, *Viva la vida* ou *La casa fuerte*.

En 2018 incorporouse á política como responsable de Comunicación e Medios no Partido Popular de Madrid, formando parte da Vicesecretaría de Comunicación dirixida por Isabel Díaz Ayuso como encargada de levar a relación cos medios. Mantívose no posto até outubro de 2019.

## Carreira televisiva 
* *A 3 bandas* (2007-2008) en Antena 3 como colaboradora.
* *Tal cual lo contamos* (2010) en Antena 3 como presentadora.
* *Enemigos íntimos* (2010-2011) en Telecinco como colaboradora.
* *Materia reservada* (2011-2013) en Telecinco como colaboradora.
* *Vuélveme loca* (2012) en Telecinco como colaboradora.
* *El programa del verano* (2012-2016) en Telecinco como colaboradora.
* *Abre los ojos y mira* (2013-2014) en Telecinco como colaboradora.
* *Sálvame Deluxe* (2014) en Telecinco como colaboradora.
* *T con T* (2014) en TVE como colaboradora.
* *Espejo público* (2014-2015) en Antena 3 como colaboradora.
* *Supervivientes 2015* en Telecinco como concursante (3ª expulsada).
* *Pasaporte a la isla* (2015) en Telecinco como colaboradora.
* *El debate de Supervivientes* (2016-actualidade) Telecinco como colaboradora.
* *La mañana de La 1* (2016-2019) en TVE como colaboradora.
* *¡Qué tiempo tan feliz!* (2016-2017) Telecinco como colaboradora.
* *Viva la vida* (2017-actualidade) Telecinco como colaboradora.
* *Ya es mediodía* (2018-actualidade) Telecinco como colaboradora.
* *Buenos días, Madrid* (2018-actualidade) Telemadrid como colaboradora.
* *La casa fuerte* (2020) Telecinco como colaboradora.
* *Rocío, contar la verdad para seguir viva* (2021) Telecinco como colaboradora.

## Libros publicados 
* *La Pantoja, Julián & Cía: asalto a Marbella* (Espejo de Tinta, 2006)
* *Las últimas cortesanas* (Espejo de Tinta, 2007)

## Notas
Numeración muisca

miniatura|400px|Numerais muiscas.
A **numeración muisca** foi o sistema de numeración empregado polos muiscas. Ó igual que os maias, os muiscas tiñan un sistema de numeración vixesimal, baseado nos múltiples de vinte (en muisca: *gueta*). Os numerais muiscas baseábanse na conta dos dedos das mans e dos pés. Tiñan números específicos do un ata o dez, e os números entre o once e dezanove usaban o sistema "pé un" (11) a "pé nove" (19). O número 20 era o número 'perfecto' para os muiscas, o cal é visible no seu calendario. Para calcular números maiores de 20 usaban múltiplos do seus número 'perfecto'; *gue-muyhica* sería "20 veces 4", ou 80. Para describir o "50" usaban "20 veces 2 máis 10"; *gue-bosa asaqui ubchihica*, transcrito como *guêboʒhas aſaqɣ hubchìhicâ*. No seu calendario, que era lunisolar, só contaban do un ao dez e vinte. Cada número tiña un significado especial, relacionado cos seus deuses e certos animais, especialmente os abondosos sapos.

Para a representación dos seus números usaron díxitos inspirados no seu contorno natural, especialmente sapos; *ata* ("un") e *aca* ("nove") derivan destes animais tan abondosos na sabana de Bogotá e noutras partes do Altiplano Cundiboyacense onde os muiscas vivían na súa confederación.

Os estudosos máis importantes que achegaron coñecemento sobre os números muiscas foron Bernardo de Lugo (1619),

## Numerais 
Os muiscas usaron un sistema de numeración vixesimal e contaron principalmente cos dedos das súas mans e secundariamente coas dedas dos pés. O seu sistema pasou de 1 a 10 e para numeracións máis altas empregaron o prefixo *quihicha* ou *qhicha*, que significa "pé" na lingua muisca *Muysccubun*. Once converteuse así en "pé un", doce: "pé dous", etc. Ao igual que outras civilizacións precolombianas, o número 20 era especial. Os muiscas tiñan dúas maneiras de expresar o número vinte: "pé dez"; *quihícha ubchihica* ou a palabra exclusiva *gueta*, derivada de *gue*, que quere dicir "casa". Os número entre 20 e 30 cóntanse así *gueta asaqui ata* ("vinte máis un"; 21), *gueta asaqui ubchihica* ("vinte máis dez"; 30). Os números maiores eran contados como múltiplos de vinte; *gue-bosa* ("20 veces 2"; 40), *gue-hisca* ("20 veces 5"; 100).

### Números do 1 até o 10, e o 20 
### Números maiores 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Zoratama

**Zoratama**, tamén soletreado como **Soratama**, foi unha muller muisca e amante do conquistador español Lázaro Fonte. A súa historia lembra a de Pocahontas, que casou con John Rolfe despois de salvar a vida de John Smith.

Xunto con Lázaro Fonte, Zoratama foi forzada ao exilio e asentáronse en Pasca, Cundinamarca, no do sur do territorio muisca. Despois de informar ao conquistador Gonzalo Jiménez de Quesada da chegada de novos conquistadores, regresaron de novo á capital acabada de fundar, Bogotá, do Novo Reino de Granada.

Segundo a lenda, Zoratama suicidouse e afogou xunto co seu fillo na lagoa de Guatavita.

## Traxectoria 
Zoratama naceu na vila de Guatavita da confederación muisca. Trasladouse á capital dos muiscas do sur, Bacatá antes da invasión dos conquistadores españois. Cando os conquistadores españois chegaron a Bacatá, atoparon o lugar practicamente deserto, xa que Tisquesusa fora informado da chegada dos invasores e marchara cos seus guerreiros guechas a Nemocón. Zoratama permaneceu en Bacatá e foi descuberta polas tropas de Gonzalo Jiménez de Quesada, namorándose do capitán Lázaro Fonte.

Os soldados españois de Jiménez de Quesada comezaron a difundir azueiras sobre Fonte, como que lle estaba a agachar esmeraldas. Nun xuízo improvisado, Fonte foi condenado e castigado coa pena de morte, mais grazas ao seu "avogado", o capitán Gonzalo Suárez Rendón, conseguiu librarse dese castigo. No seu canto, foi desterrado no exilio, nos territorios dos panches, ao oeste dos territorios muiscas. En xaneiro de 1539, Fonte logrou mudar o lugar do seu exilio a Pasca, en Cundinamarca, e levou a Zoratama canda el.

O centro de Pasca tamén o atoparon deserto, xa que os habitantes temían os invasores, polo que Fonte e Zoratama quedaron nun dos *bohíos* da vila. Algúns indíxenas quedaron en Pasca e fixéronse cargo de Zoratama e do seu amante. Estando en Pasca, Fonte soubo de novas segundo as cales novos conquistadores españois estaban entrando en terreo muisca; dende a actual Venezuela, Nicolás de Federmann, e dende o sur, Sebastián de Belalcázar.

Zoratama e Fonte tiveron un fillo mestizo xuntos. Fonte foi enviado nunha expedición para atopar *El Dorado* en Putumayo e no Amazonas, no sur da actual Colombia. Formou parte do exército de Hernán Pérez de Quesada, irmán de Gonzalo. Por mor da febre e a fame na inhóspita xungla da zona, Fonte morreu.
* Soratama, un barrio e canteira na localidade de Usaquén, en Bogotá.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Sandra Petrignani

**Sandra Petrignani**, nada en Piacenza (Italia) en 1952, é unha escritora italiana.

## Traxectoria 
É xornalista e publicou libros de moi diversa índole: pezas teatrais, contos, novelas, cadernos de viaxe, radioteatros e textos moi difíciles de clasificar. 

Logo de publicar os soados libros de entrevistas *Le signore della scrittura* e *Fantasia & Fantastico*, algúns poemas e unha obra teatral, deu a coñecer en 1987 a súa primeira novela: *Navigazioni di Circe* (Premio Elsa Morante). Un ano máis tarde, publicou *Il catalogo dei giocattoli* (finalista do Premio Nazionale di Narrativa Bergamo). A esas publicacións seguíronlles *Come cadono i fulmini* (1991), *Poche storie* (1993), *Vecchi* (1994), *Ultima India* (1996), *Care presenze* (2004) e *Dolorose considerazioni del cuore* (2009), entre outras.

A súa obra ten influencias de autores como Georges Perec, Vladimir Nabokov ou Italo Calvino.

Os seus traballos foron incluídos e citados en moitas antoloxías e outórgaselle un destacadísimo lugar en traballos críticos sobre a literatura italiana contemporánea.

## Obra 
* *Le signore della scrittura*

* *Fantasia & Fantastico*

* *Navigazioni di Circe*

* *Il catalogo dei giocattoli*

* *Come cadono i fulmini*

* *Poche storie*

* *Vecchi*

* *Ultima India*

* *Come fratello e sorella*

* *La scrittrice abita qui*

* *Care presenze*

* *Cani e Gatti: Storia di un matrimonio*

* *Dolorose considerazioni del cuore*
Güecha

miniatura|dereita|230px|Os guerreiros güechas dos muiscas tiñan permitido levar coroas de plumas e xoias douradas.
Os **güechas** eran os guerreiros da confederación muisca, a cal dominou o Altiplano Cundiboyacense na era precolombiana. Os guerreiros güecha eran escollidos polos seus méritos en canto a condición física e actitude, e non era tan importante a súa clase dentro da sociedade para elixilos. Tiñan un status único dentro da sociedade muisca e adornábanse con ouro, plumas e pintura.

## Etimoloxía 
Na lingua falada polos muiscas, a palabra *guechá* ten varios posibles significados. A sílaba *güe* pode significar "xente", "eu matei", "casa" ou "lugar". A sílaba *chá* pode significar "home" ou "varón". Por iso, *güechá* pode significar "home da casa", "home do pobo" ou "home que causa a morte". *Güechá* tamén podería significar "o irmán doutra nai" ou "tío".

## Proceso de escolla 
Os guerreiros güechas eran os soldados de elite dos muiscas, e eran elixidos como soldados do *zipa* (gobernador do territorio sur da confederación muisca). Non era precisa unha liñaxe nobre para a selección. Máis ben, o servizo exemplar como guerreiro podía proporcionar a entrada ás clases nobres como un * cacique*. Os güechas tiñan que ser valentes e debían traballar seguindo as estritas normas sociais baixo un réxime de monarquía absoluta. A posición do güecha non era hereditaria e a escolla definíase soamente polo mérito.

## Aparencia 
miniatura|240px|Os guerreiros muiscas levaban brazaletes de ouro.
O freire franciscano, Pedro Simón (1578 - 1620) describiu estes guerreiros como "homes de gran físico, atrevidos, resoltos, decididos e vixilantes". Lucas Fernández de Piedrahita (1624 - 1688) un prelado católico, describiu os guerreiros como "homes valentes e decididos, con grandes e fermosos físicos, lixeireza e habelencia". A diferenza dos homes comúns, os guerreiros levaban o cabelo moi curto. e permitíaselles empregar contas de ouro e adornos nas orellas, nariz e beizos perforados.

Os guerreiros levaban mazas, dardos, lanzas, arcos e frechas e tiracoios. Ademais levaban escravos panches e calimas con eles á guerra. Entraban en combate con plumas de papagaios, e anchas cintas de ouro fino con incrustacións de esmeraldas. Tamén levaban brazaletes e finas contas de coral e ouro e decoraban o seu corpo con tintas e tatuaxes feitas con pigmentos da froita da especie *Genipa americana*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Militarismo muisca
Estampa Popular Galega

**Estampa Popular Galega** (EPG) foi un grupo de artistas gravadores galegos antifranquistas creado en 1968 e activo até 1970. Os seus principais organizadores foron Reimundo Patiño, Xavier Pousa e Elvira Martínez, colaborando tamén habitualmente Xaime Quessada e Enrique Ortiz. Outros dos máis de vinte artistas que participaron nas súas exposicións foron Bea Rey, Tino Grandío, Laxeiro, Rivas Briones e Xulio Maside. 

A obra de EPG foi fundamentalmente de compromiso político, e buscaba democratizar a arte e establecer novos vínculos artísticos e políticos co pobo galego. Debido a isto, expuxeron en espazos non convencionais como bares e tabernas, itineraron polo país e na súa obra denunciaron repetidamente a situación das clases obreiras e campesiñas e a represión do réxime. A rede contou con grupos autónomos en Sevilla, Córdoba, Biscaia, a Comunidade Valenciana, Cataluña e Galiza.​ A súa obra centrouse no ámbito do gravado para facilitar a súa produción e divulgación na clandestinidade, no contexto represivo do franquismo. A agrupación tamén distibuíu os custos de produción ao modo dunha cooperativa, e recibiu influencias da obra gráfica de Castelao. En 1968 expuxeron en Santiago de Compostela, Vigo, A Coruña, as festas de Parga e Monforte de Lemos. Continúan expoñendo en A Guarda e Tui, pero esta última exposición, do ano 1969, rematou coa clausura obrigada por “injurias a la Nación, al Ejército y a la Guardia Civil” e a detención de Martínez e Pousa. Posteriormente leváronse a cabo outras retrospectivas.

## No século XXI 
Actualmente parte da obra de Estampa atópase no Museo Raíña Sofía e o Museo Galego de Arte Contemporánea Carlos Maside. 

A exposición "Estampa Popular Galega" volveu a Tui cincuenta e seis anos despois do secuestro da mesma pola policía franquista. O 27 de setembro de 2024 foi inaugurada na Sala Municipal de Exposicións tudense e comisariada por Xosé Enrique Acuña. A mostra recupera os gravados que foron parte deste movemento artístico e regresa como un acto de memoria histórica, mostrando as obras sen ocultar os danos sufridos ao longo dos anos. Estará aberta até o 26 de outubro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* De Haro García, N. (2011). La breve, pero intensa, actividad de Estampa Popular Galega. *Goya: Revista de arte*, 337, pp. 342-357.
* De Haro García, N. (2010). *Grabadores contra el franquismo,* CSIC.
* De Haro García, N. (2009). *Estampa popular: un arte crítico y social en la España de los años sesenta*, Universidad Complutense de Madrid (tese doutoral).

### Outros artigos 
* Arte galega
* Gravado
* Linóleo
* Os renovadores
* Xilografía

### Ligazóns externas 
* Vídeo de debate entre diferentes membros de Estampa Popular, incluída a cofundadora de Estampa Popular Galega Elvira Martínez, celebrado no Museo Raíña Sofía en 2016.
* Obras de Bea Rey, Lodeiro e outros gravadores da Estampa Popular Galega, no Museo Raíña Sofía.