Hexosa

En bioquímica unha **hexosa** é un monosacárido de seis átomos de carbono, coa fórmula xeral C6H12O6. As hexosas clasifícanse segundo o grupo funcional que presenten en **aldohexosas**, que levan o grupo aldehido no carbono 1, e **cetohexosas**, que levan o grupo cetona no carbono 2.

## Aldohexosas
As aldohexosas teñen catro centros quirais, polo que poden orixinar ata 16 estereoisómeros (24). A configuración D/L depende da orientación do grupo hidroxilo unido ao carbono 5, que está á dereita nas formas D, e non ten que ver coa súa actividade óptica (desviación do plano da luz polarizada en dislución). Nos isómeros L o OH dese carbono (e os de todos os demais carbonos asimétricos) están orientados de maneira contraria aos D. 
As oito D-aldohexosas son:

File:DAllose Fischer.svg | D-Alosa 
File:DAltrose Fischer.svg | D-Altrosa 
File:DGlucose Fischer.svg | D-Glicosa 
File:Mannose.svg | D-Manosa
File:DGulose Fischer.svg | D-Gulosa 
File:DIdose Fischer.svg | D-Idosa 
File:DGalactose Fischer.svg | D-Galactosa
File:DTalose Fischer.svg | D-Talosa

Destes isómeros D, todos excepto a D-altrosa aparecen na natureza, a pesar de que o isómero L, a L-altrosa, si foi atopado en estirpes da bacteria *Butyrivibrio fibrisolvens*.

Se as colocamos na orde alosa, altrosa, glicosa, manosa, gulosa, idosa, galactosa, talosa, as proxeccións de Fischer das D-aldohexosas seguen un patrón. A alosa ten os seus catro grupos OH á dereita. No carbono 2 os grupos hidroxilo alternan a dereita e esquerda. No carbono 3, nas dúas primeiras están á dereita, nas dúas seguintes á esquerda, nas dúas seguintes á dereita outra vez e nas dúas últimas á esquerda. No carbono 4, as catro primeiras téñeno á dereita e as outras catro á esquerda. No carbono 5, todas o teñen á dereita (por iso son isómeros D).

### Hemiacetais cíclicos
Sábese desde 1926 que as aldosas de 6 carbonos forman en disolución hemiacetais cíclicos. O diagrama inferior mostra as formas hemiacetal da D-glicosa e D-manosa.

:500px|centro

Os carbonos numerados na forma lineal (cadea aberta) corresponden aos mesmos carbonos numerados nas formas hemiacetálicas. A formación do hemiacetal causa que o carbono 1, que non era asimétrico na forma aberta, se converta en asimétrico na forma cíclica. Isto significa que tanto a glicosa coma a manosa (e as demais hexosas) poden ter dúas formas cíclicas isómeras dependendo da posición do OH nese carbono, chamadas anómeros alfa e beta. En disolución, existe un equilibrio entre as dúas formas. Como a forma de cadea aberta non cristaliza, as dúas formas cíclicas poden separarse cando están cristalizadas. Por exemplo, a D-glicosa pode formar un cristal alfa que ten unha rotación específica de +112° (desvía o plano da luz polarizada 112º á dereita) e un punto de fusión de 146&nbsp;°C, e forma tamén un cristal beta que ten unha rotación específica de +19° e un punto de fusión de 150&nbsp;°C.

## Cetohexosas
As cetohexosas teñen 3 centros quirais e, por tanto, oito posibles estereoisómeros (23). Destes, só os catro isómeros D se atopan na natureza. Poden formar hemicetais cíclicos.

File:DPsicose Fischer.svg | D-psicosa
File:D-Fructose.svg | D-frutosa
File:DSorbose Fischer.svg | D-sorbosa
File:DTagatose Fischer.svg | D-tagatosa

Só as hexosas que aparecen na natureza son fermentables polos lévedos.

## Notas
## Véxase tamén
*Triosa
*Pentosa
*Glicosa