Santa Cristina de Ḷḷena

**Santa Cristina de Ḷḷena** é unha igrexa prerrománica asturiana, construída a mediados do século IX e situada no concello de Ḷḷena, en Asturias.

## Situación 
300px|miniatura|esquerda|Vista exterior de Santa Cristina.
miniatura|esquerda|Planta da igrexa.
[miniatura|Panorámica da [nave (arquitectura)|nave e o iconostasio.]]
O templo atópase situado nun outeiro da parroquia de Felgueras preto do lugar de La Vega'l Rei, que domina o val do río Ḷḷena e a unha distancia 3,5 quilómetros de La Pola, a capital do concello. 

Pódese acceder por medio da autovía Ruta da Prata, tomando a saída a Campumanes por La Vega'l Rei e existe tamén un apeadoiro de ferrocarril pertencente á rede de proximidades de Asturias, moi preto de Santa Cristina, a estación de La Cobertoria que se usa como centro de estudos do estilo Prerrománico Asturiano. 

O acceso peonil máis cómodo é un carreiro cuxo tránsito se atopa restrinxido a vehículos de rodas, agás residentes, propietarios de leiras e servizos.

## Historia 
Pode corresponder probabelmente á antiga fundación do San Pedro e San Paulo de Felgueras do século VII, sendo de orixe visigoda. A estrutura actual construíuse no século IX, no ano de 852, baixo o reinado de Ramiro I, polo que se clasifica como ramirense ao igual que os monumentos do monte Naranco.

O 28 de novembro de 1793 Gaspar Melchor de Jovellanos chega á igrexa de a cabalo, "descóbrea" extasiado e realiza sobre o terreo uns debuxos. Foi catalogada como Ben de Interese Cultural en 1885. A Academia da Historia pedira "co maior interese ao Goberno a declaración de monumento nacional, como único medio de salvar a ermida do deplorábel estado en que se atopa". Dous anos despois, en 1887, aprobaríase o proxecto das obras a cargo do arquitecto Ricardo Velázquez, por importe de 15&nbsp;334,5 pesetas. En 1919 fixéronse novas obras, ao parecer de pouca importancia.

Máis importantes foron as actuacións de mediados do século XX. En novembro de 1950 aprobaríanse obras de urxencia por importe de 5&nbsp;000 pesetas e a cargo do arquitecto Luis Menéndez Pidal. O mesmo titulado realizaría, por importe de 20&nbsp;000 pesetas, as obras definitivas. Consistirían fundamentalmente nunha escavación á entrada do monumento para rebaixar o terreo e impedir a entrada de auga no interior do mesmo, terminar a espadana do campanario.

A tradición oral di que durante a revolución de Asturias de 1934 os mineiros utilizaron a igrexa de parapeto para defenderse das forzas gobernamentais. Un proxectil afectaría a esquina suroeste, a porta do recinto e parte da bóveda. De ser así, é probable que as obras de 1950 acometeran as reparacións pendentes.

A comunidade Asturias delimitaría a contorna de protección da igrexa en 2009. O Goberno de Asturias realizaría novas obras en 2012. Consistiron na mellora do teito e o reforzo e restauración das paredes do templo. Ademais, cambiáronse as cristaleiras da igrexa e mellorouse a contorna.

A UNESCO declarou a igrexa de Santa Cristina de Ḷḷena Patrimonio da Humanidade en decembro de 1985.

## Arquitectura 
[miniatura|esquerda|Santa Cristina de Ḷḷena - [fachada principal.]]
miniatura|Interior da igrexa prerrománica de Santa Cristina.
Este edificio con planta de cruz grega, infrecuente na arquitectura asturiana, segue os parámetros tradicionais: consta de cinco segmentos en forma cuadrangular, definidos polos arcos que se apoian nunha arcada cega que recorre os muros laterais, sendo un deles, o máis grande, o que conforma a nave principal do templo. O chan atópase a dúas alturas coa entrada máis baixa respecto ao altar. O tipo de bóveda usada é a bóveda de canón que descansa sobre arcos reforzados no exterior por contrafortes.

Está dotada de nártice e de iconostasio, formado por tres arcos de pedra que descansan sobre catro capiteis coas súas respectivas catro columnas de mármore pechadas por celosías caladas en forma rectangular, que separa o presbiterio da nave principal. No fondo pódese ver o iconostasio que segue as pautas da arte de Ramiro I aínda que se poden contemplar motivos visigodos na decoración.

## Festa 
Celébrase unha romaría tradicional con misa na honra a Santa Cristina no exterior do templo todos os anos o último domingo de xullo ás 12:30. Acoden a ela os habitantes das vilas e os casaríos próximos. Ao finalizar a misa realízase a tradicional poxa asturiana da puxa do ramo, que se ofrece á santa.

## Visitas 
A igrexa pódese visitar de martes a domingos. Os luns está pechada. Os meses de novembro e setembro está pechada por vacacións. 

Os horarios de visita son:
* entre decembro e marzo, de 11:00 a 13:00
* entre abril e outubro, de 11:00 a 13:00 e de 16:30 a 18:30

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Igrexa de Santa María do Naranco
*San Miguel de Lillo