open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Meirás

O topónimo **Meirás** pode referirse a:

;En Galiza
***Meirás**, parroquia do concello de Valdoviño;
***Meirás**, parroquia do concello de Sada.

;Pazo de Galiza
***Pazo de Meirás**, pazo situado na parroquia de San Martiño de Meirás, no concello de Sada.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***As Meiroás**, lugar da parroquia de Esgos, no concello de Esgos.
Mondego

O topónimo **Mondego** pode referirse a:

;En Galiza
***Mondego**, parroquia do concello de Sada.

;Fóra de Galiza

;En Portugal
***Río Mondego**, curso fluvial;
***Cabo Mondego**, accidente xeográfico;
***Baixo Mondego**, subrexión estatística;
***Lajeosa do Mondego**, freguesía do concello de Celorico da Beira;
***Oliveira do Mondego**, freguesía do concello de Penacova;
***São Paio do Mondego**, freguesía do concello de Penacova;
***Torres do Mondego**, freguesía do concello de Coímbra;
***Travanca do Mondego**, freguesía do concello de Penacova;
***Vila Boa do Mondego**, freguesía do concello de Celorico da Beira;
***Vila Cortês do Mondego**, freguesía do concello de Guarda;
***Ribamondego**, freguesía do concello de Gouveia;
***Metro Mondego**, proxecto de transporte metropolitano en Coímbra.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Fernando Mondego**, personaxe da novela *Le Comte de Monte-Cristo* de Alexandre Dumas (1845).

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Mondigo**, lugar da parroquia de Covelas, no concello de Ribadeo.
Bardaos

Como topónimo **Bardaos** pode referirse a:

;En Galiza
***Bardaos**, parroquia do concello do Incio;
***Bardaos**, parroquia do concello de San Sadurniño;
***Bardaos**, parroquia do concello de Tordoia;
***Santalla de Bardaos**, parroquia do concello do Incio.

;Castro de Galiza
***Castro de Bardaos**, poboado castrexo da parroquia de Bardaos, no concello de Tordoia.
Victoriano Guisasola Rodríguez

**Victoriano Guisasola Rodríguez**, nado en Oviedo en 1821 e finado en Santiago o 20 de xaneiro de 1888, foi un prelado español, bispo de Orihuela entre 1882 e 1886, e arcebispo metropolitano de Santiago de Compostela dende 1886 até o seu pasamento.

## Traxectoria 
Tío de Victoriano Guisasola Menéndez (1852 - 1920), prelado e home de letras, foi cóengo penitenciario na catedral de Sevilla. En 1882 foi promovido a bispo de Orihuela (Alacant), desde onde pasou a presidir a arquidiocese de Santiago de Compostela en 1886, falecendo no desempeño do seu ministerio en 1888.
Barazón

Como topónimo **Barazón** pode referirse a:

;En Galiza
***Barazón**, parroquia do concello de Santiso;
****Barazón Grande**, lugar de dita parroquia;
***Barazón Pequeno**, lugar da parroquia de Niñodaguia, no concello de Santiso;
***O Barazón**, lugar da parroquia de Moar, no concello de Frades.
Santa Mariña do Monte

Como topónimo **Santa Mariña do Monte** pode referir a:

;En Galiza
***Santa Mariña do Monte**, parroquia do concello de Monforte de Lemos;
***Santa Mariña do Monte**, parroquia do concello de San Sadurniño;
***Santa Mariña do Monte**, parroquia do concello de Ourense;
****Santa Mariña do Monte**, lugar de dita parroquia;
***Santa Mariña do Monte**, parroquia do concello do Barco de Valdeorras.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Arantón

Como topónimo **Arantón** pode referirse a:

;En Galiza
***Arantón**, parroquia do concello de Santa Comba;
****Arantón**, lugar de dita parroquia;
***Vilarantón**, lugar da parroquia de Muñís, no concello de Navia de Suarna.
Aussurucq

**Aussurucq** (en éuscaro **Altzürükü**) é unha localidade e comuna do departamento de Pireneos Atlánticos, na rexión de Aquitania e o territorio histórico de Zuberoa, no País Vasco francés.
Etcharry

**Etcharry** en francés, **Etxarri** en éuscaro, é unha localidade e comuna francesa situada no departamento de Pireneos Atlánticos, na rexión de Aquitania e no territorio histórico vascofrancés de Zuberoa.
Alonso Berruguete

[miniatura|160px|Alonso Berruguete, representado nunha estatua en [Madrid (José Alcoverro, 1892).]]
**Alonso Berruguete**, nado en Paredes de Nava, Palencia en 1490 e finado en Toledo en 1561, foi un escultor castelán do manierismo, fillo do pintor Pedro Berruguete. Tamén fixo obras pictóricas.

Aprendeu pintura e escultura no taller familiar; as súas obras de entón evidencian o contacto cos escultores activos en Castela, fundamentalmente en Burgos, Ávila, Valladolid e Palencia. Desde 1507 estivo en Italia ampliando os seus coñecementos de pintura, principalmente en Florencia, onde debeu chegar cara a 1512. Alí é citado varias veces por Vasari, quen constata os seus contactos con Bramante, Michelangelo e Leonardo da Vinci. Estivo entre os manieristas toscanos discípulos de Andrea do Sarto e hai quen afirma que participou activamente na xénese do manierismo pictórico florentino. Copiou o Laocoonte recentemente descuberto en Roma por encargo de Bramante, e iso fai supor que se aliñaba no grupo rival de Michelangelo Buonarrotti.

Os longos anos de estancia en Italia permitíronlle coñecer profundamente aos mestres do Quattrocento e os modelos da escultura grecolatina clásica; na súa obra hai unha admiración profunda pola obra de Donatello, quen lle inspira algúns tipos, e, desde logo, Miguel Anxo, polos seus volumes rotundos e a atormentada terribilitá da súa obra final. De Leonardo da Vinci aprendeu a individualizar os rostros, a pesar do cal todas influencias confluíron nun estilo moi persoal e un temperamento fortemente expresivo, que se reflicte nas súas figuras dun contorno llameante e anguloso que revive a estética do Gótico. Vasari considera que en Florencia copiou os cartóns de Michelangelo realizados para a decoración da sala do Gran Consello.

## Galería de obras 

Ficheiro:Alonso González de Berruguete 001.jpg|*Salomé*, Galería Uffizi (Florencia) 
Ficheiro:Matirio de San Sebastian (Alonso Berruguete).jpg|*Martirio de san Sebastián*, Museo Nacional de Escultura
Ficheiro:Sacrificio de Isaac-2 (Alonso Berruguete).jpg|*Sacrificio de Isaac*, escultura de madeira policromada parte do retablo do mosteiro de San Benito, en Valladolid, actualmente no Museo Nacional de Escultura de Valladolid
Ficheiro:Alonso Berruguete, Ecce Homo, 1525.jpg|*Ecce homo*, Museo Nacional de Escultura
Ficheiro:Adoracion de los Magos (Alonso Berruguete).jpg|*Adoración dos Magos*, Museo Nacional de Escultura

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Manierismo
### Bibliografía 
* 
* Ricardo de Orueta, *Berruguete y su obra*, Madrid, 1917. Ed. corrixida e prologada: Madrid, Ministerio de Cultura-Museo Nacional Colexio de San Gregorio, 2011 ISBN 978-84-8181-024-7.
* VV. AA., *Museo Nacional Colegio de San Gregorio. Colección / Collection*, Madrid, Ministerio de Cultura, 2009. (Ed. bilingüe, ''Saint Gregory's College National Museum''), ISBN 978-84-8181-422-4
* 

### Ligazóns externas 
* Páxina de ArteEspaña sobre Alonso Berruguete
* Páxina sobre a exposición que fixo no 2005 o museo de Valladolid.
Pagolle

**Pagolle** () é unha localidade e comuna francesa, situada no departamento de Pireneos Atlánticos, na rexión de Aquitania. Situada no límite entre os territorios históricos vascofranceses de Baixa Navarra e de Soa, considérase pertencente a ambos. 

Administrativamente, tamén depende do Distrito de Baiona e do cantón de Saint-Palais.

## Véxase tamén
Xoán Cuveiro Piñol

**Xoán Cuveiro Piñol**, nado na Coruña o 28 de maio de 1821 e finado en Valladolid o 13 de maio de 1906, foi un militar, funcionario, libreiro e escritor galego.

## Traxectoria 
miniatura|*Diccionario gallego, el más completo en términos y acepciones de todo lo publicado hasta el día, con las voces antiguas....*.
Militou no Partido Progresista e participou na revolución de 1846, polo que recibiu a cruz de Valor e Constancia. Foi funcionario de Facenda en Valladolid e Pontevedra, onde traballou de libreiro, especialmente cando o cesaron os gobernos moderados (1848 e 1867). Integrouse dentro da ideoloxía rexionalista. Emigrou para Cuba, onde estreou a súa obra *Pedro Madruga: drama hestóreco nun auto e tres coadros en verso* (1897). Aínda que polo título semella que a obra xira en torno á figura de Pedro Álvarez Soutomaior (Pedro Madruga), este drama está baseado sobre todo nunha historia de amor, de maneira que a figura de Pedro Madruga perde protagonismo.

Tamén é autor de poemas, do estudo sobre a lingua galega *El Habla Gallega. Observaciones y Datos sobre su Origen y Vicisitudes* (1868), dun *Diccionario gallego* (1876), a versión galega dunha biografía de Calderón de la Barca editada en Granada en 1881 (en colaboración con Vicente Gutiérrez Piñeiro) e *Iberia: protohistoria y rectificaciones de algunos hechos históricos* (1891).

Promoveu e dirixiu as publicacións pontevedresas *Las Musas del Lérez*, *El Libre Pontevedrés* e *El Progreso*, colaborou en *A Monteira* e *Revista Gallega* e nas pontevedresas *El Circulador*, *La Distracción*, *El Vociclero*, *La Opinión* e *La Revista*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Literatura galega do Rexurdimento
* Literatura galega do período intersecular
Codesoso

Como topónimo **Codesoso** é un fitónimo que indica a existencia de codesos. Pode referirse a:

;En Galiza
***Codesoso**, parroquia do concello de Sobrado;
****O Fondo de Codesoso**, lugar de dita parroquia;
***Codesoso do Monte**, lugar da parroquia de Grixalba, no concello de Sobrado.

## Véxase tamén
### Outras páxinas
## Notas
Roade

Como topónimo **Roade** pode referirse a:

;En Galiza
***Roade**, parroquia do concello de Sobrado;
***Roade**, lugar da parroquia de Teixeiro, no concello de Lugo;
***Roade**, lugar da parroquia de Alcabre, no concello de Vigo.
Artea

**Artea** (antes chamado oficialmente **Castillo y Elejabeitia**; usándose en éuscaro os nomes de **Gaztelu-Elexabeitia** e **Arteaga**) é un municipio do val de Arratia, na provincia de Biscaia, País Vasco.

## Patrimonio
En Artea atópase a pequena igrexa parroquial de San Miguel, de planta rectangular simple. Foi edificada a principios do século XVI e completada nos cen anos sucesivos con distintos elementos de carpintería de armar de certo interese: o coro tallado de celosía (1540 ca.), o teitume aparente de pares con almizate plano (1600 ca.) e a torre de campás, armada en 1621, deformada por Basterra en 1923 e completamente restaurada co resto do edificio en 1990. Dispón dun pórtico perimétrico envolvente que inclúe unha capela aberta e zona destinada a cemiterio ao redor da cabeceira.
Mangoeiro

O topónimo **Mangoeiro** pode referirse a:

;En Galiza
***Mangoeiro**, parroquia do concello de Toques;
****Mangoeiro**, lugar de dita parroquia;
***Mangoeiro**, lugar da parroquia de Abelenda, no concello de Avión;
***Mangoeiro**, lugar da parroquia de Candai, no concello de Outeiro de Rei;
***Mangoeiro**, lugar da parroquia de Santa Cristina de Cobres, no concello de Vilaboa.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Mangoeiros**, lugar da parroquia do Ermo, no concello de Ortigueira.
Castelo de Xabier

O **castelo de Xabier** (en ) está situado nunha loma* da localidade navarra de Xabier, a 52&nbsp;km ao leste de Pamplona e 7&nbsp;km ao leste de Sangüesa. Data do século X. Neste castelo naceu e viviu San Francisco Xabier, fillo dos Señores de Xabier, e de aquí tomou o seu apelido. 

## Etimoloxía 
O nome de Xabier provén do éuscaro *etxebarri* (*casa nova*) que na súa evolución transformouse en Xabier.
miniatura|Castelo de Xabier. 

## Descrición 
Consta de tres corpos, sucesivamente graduados en orde de antigüidade. Destacan a "Torre do Santo Cristo", bastión e capela onde se atopa un interesante crucifixo tardogótico e unha serie de pinturas murais representando a danza da morte, única en España. Destacan tamén a torre da homenaxe e o museo dedicado á vida do santo. Nos seus baseamentos hai pegadas e zócolos musulmáns que poderían ser do século X. No XI formouse o primeiro recinto envolvente que acubillou as primeiras habitacións. No século XIII agregáronse, polas catro orientacións, dous corpos poligonais e dúas torres flanqueantes.
miniatura|Castelo de Xabier.
O castelo e a vila de Xabier foron gañados por Sancho VII de Navarra en torno ao ano 1223. Un nobre aragonés deunos como garantía por un préstamo de 9.000 soldos que lle concedeu o monarca navarro, pero ao acabar o prazo e non poder facer fronte ao pago, pasaron á propiedade de Sancho. Este sistema foi común no reinado de Sancho VII, un dos grandes prestamistas da Coroa de Aragón, que mercede* aos préstamos non devoltos, apropiouse dunha serie de vilas e castelos entregados como aval que lle axudaron a reforzar as súas fronteiras con Aragón, como Escó, Pena, Petilla, Gallur, Trasmoz, ou Sádaba.

En 1236 o castelo foi entregado polo rei Teobaldo I a don Adán de Sada. O Cardeal Cisneros ordenou a demolición dos muros do Castelo, pero foi posteriormente restaurado en parte.

A finais do século XIX o Castelo estaba practicamente en ruínas, pero grazas á intervención da súa propietaria, Carmen Aragón Azlor e Idiáquez, duquesa de Villahermosa, e da familia Goyeneche restaurouse todo o Castelo e edificouse unha fabulosa Basílica encostada* a el.

A duquesa de Villahermosa doou o Castelo e a Basílica á Compañía de Xesús coa condición de que o mantivese tal e como se lle entregou. Na Cripta da Basílica descansan os restos de quen contribuíron á reconstrución do Castelo e erección da Basílica: a duquesa de Villahermosa, o seu marido José Manuel de Goyeneche (conde de Guaqui) e os irmáns María Josefa (duquesa de Goyeneche), Carmen (duquesa de Gamio) e José Sebastián de Goyeneche e Gamio (fundador da Fundación Goyeneche).

O Castelo de Xabier é sede dunha multitudinaria peregrinación a principios de marzo, en honra do santo patrón de Navarra, chamada popularmente **Xabierada**.

## Notas
Vilouriz

O topónimo **Vilouriz** pode referirse a:

;En Galiza
***Vilouriz**, parroquia do concello de Toques;
****Vilouriz**, lugar de dita parroquia;
***Vilouriz**, lugar da parroquia de Seixas, no concello de Cospeito;
***Vilouriz**, lugar da parroquia de Zas de Rei, no concello de Melide;
***Vilouriz**, lugar da parroquia de Loña do Monte, no concello de Nogueira de Ramuín.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Vilourís**, lugar da parroquia de Vilarraso, no concello de Aranga;
***Viloriz**, lugar da parroquia de Bolmente, no concello de Sober.
Rafael de Vélez

**Manuel Anguita Téllez**, coñecido como **Rafael de Vélez**, nado en Vélez-Málaga o 15 de outubro de 1777 e finado no mosteiro de Herbón o 3 de agosto de 1850, foi un frade e prelado español, que se distinguiu como un dos máis conspicuos representantes do ideario do absolutismo español do século XIX.

## Traxectoria 
A súa oposición ao liberalismo manifestouse polos anos da Guerra da Independencia, publicando en 1812 o famosísimo "Preservativo contra la irreligión", no que expuña, en boa medida, os principios do que se ten chamado a "teoloxía da guerra", seguida ao longo da contenda peninsular contra o dominio napoleónico, na que se expuña que os designios revolucionarios franceses buscaban descristianizar os pobos subxugados a eles.

Anos logo da volta do rei Fernando VII, sendo xa bispo de Ceuta desde 1817, Vélez publica a "Apología del Altar y del Trono", en 1818, obra na que expón o ideario dunha monarquía española confesional, tan querido polo absolutismo e a súa secuela, o tradicionalismo, idea que remontaba as súas raíces, polo menos, até o século XV final. Nomeado arcebispo de Santiago de Compostela en 1825. Durante o período subseguinte, Vélez reorganiza o realismo galego en conivencia co Capitán xeneral de Galiza, Nazario Eguía.
 
A morte do rei Fernando VII, supón a reorganización da Rexencia, para evitar agora a conspiración carlista, nomeándose novo Capitán xeneral de Galiza a Pablo Morillo, conde de Cartagena. Morillo toma medidas adecuadas para evitar un futuro levantamento xeral. Porén, Vélez convertera o cabido santiagués nun dos núcleos finanzadores e amparadores do carlismo galego e español, que fican demostradas en declaracións perante a xustiza. Vélez é nomeado, polo mesmo pretendente don Carlos, presidente da Xunta Carlista Superior Gobernativa de Galiza o 26 de marzo de 1835, mais estaría pouco tempo á cabeza da mesma, pois o 21 de abril do mesmo ano, foi desterrado, xunto co seu secretario Castañeda, para Maó, na illa de Menorca, onde pasaría varias anos (1835 - 1844).

Vélez creou en Santiago o Seminario Conciliar Diocesano (1829), que localizou no colexio de San Clemente. Faleceu no convento de Santo Antonio de Herbón, preto de Santiago, en 1850.

Xoán Manuel Pintos dedicoulle os versos: "Á entrada do Señor Arsibispo cando viña do seu desterro de Mahón" (1844).

## Notas
Guillar

Como topónimo **Guillar** pode referirse a:

;En Galiza
***Guillar**, parroquia do concello de Outeiro de Rei;
****Guillar**, lugar de dita parroquia;
***Guillar**, parroquia do concello de Rodeiro;
****Guillar**, lugar de dita parroquia;
***Guillarei**, parroquia do concello de Tui;
***Guillar**, lugar da parroquia de Abeancos, no concello de Melide;
***Guillareo**, lugar da parroquia de San Vicenzo de Curtis, no concello de Vilasantar.
Francisco Herrera el Viejo

miniatura|350px|*La curación de San Buenaventura niño por San Francisco* (1628).
**Francisco Herrera, o Vello**, nado en Sevilla c. 1590 e finado en Madrid c. 1656, foi un pintor e gravador español do Século de Ouro.

## Traxectoria 
Examínase de pintor en 1619, trasladándose a Madrid onde morre en 1656. Discípulo quizais de Antonio Pacheco, mostra nas súas obras pegadas do seu estilo e aínda de Juan de Roelas. Acusa no seu labor o coñecemento doutros artistas como Francisco de Zurbarán e Velázquez. Foi pai doutro gran pintor e arquitecto, Francisco de Herrera o Mozo.

Considérase, xunto con Roelas, un pintor de transición desde o Manierismo ata o Barroco.

## Notas
Juan y Junior

**Juan y Junior**, foi un dúo musical español. Os seus integrantes son Juan Pardo Suárez, máis coñecido como Juan Pardo (Palma de Mallorca, 1942) e Antonio Morales Barretto, máis coñecido como "Junior" (Filipinas, 1943-2014).

## Traxectoria 
Xuntos comezaron a súa carreira primeiro en Los Pekenikes e posteriormente en Los Brincos nos anos 60. Dous anos máis tarde deciden comezar a súa carreira como dúo. En outubro de 1967 formaron o dúo Juan y Junior. A súa discografía é breve (tan só seis sinxelos) pero chea de éxitos.

En 1968 encargaríanse de compor toda a banda sonora e temas musicais da película *Solos los dos*, dirixida por Luís Lucía Mingarro e protagonizada por Marisol e Sebastián Palomo Linares. O último éxito foi *Anduriña*, balada que emocionou o pintor Pablo Picasso ata o punto de ofrecer un dos seus gravados para ilustrar a súa funda.

Un incidente ocorrido cando Juan, en ausencia de Junior, trata de corrixir unha gravación coa súa voz en lugar da do seu compañeiro, foi o desecandenante da súa extinción como dúo, tomando cada un deles carreiras en solitario: breve a de Junior e máis larga a de Juan Pardo, con éxitos como "A Charanga", "A miña Guitarra", "María Magdalena" etc.

Cabe apuntar que a canción "A dos niñas" foi creada pensando en Rocío Dúrcal e Marisol.
Junior casou con Rocío Dúrcal, sendo esta unha parella moi sólida, tivo tres fillos.

## Cancións 
* "La caza"
* "Nada" 
* "Tiempo de amor"
* "A dos niñas"
* "Nos falta fe" 
* "Anduriña"
* "Bajo el sol" 
* "Tres días"
* "Para verte reír"
* "Lo que el viento se llevó"
* "En San Juan"
* "Tus ojos"

## Discografía 
### Álbums 
* *Juan y Junior* (1969)

### Sinxelos 
* *La caza/Nada* (1967)
* *Nos falta fe/Bajo el sol* (1967)
* *A dos niñas/Tres días* (1967)
* *A dues nenes/Tres días* (1967)
* *Anduriña/Para verte reír* (1968)
* *Tiempo de amor/En San Juan* (1968)
* *Lo que el viento se llevó/Tus ojos* (1969)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 20px "Anduriña", *No bico un cantar*, TVG, 26/02/2013.
* «Juan y Junior. Dúo de carrera efímera pero con gran calidad en las distancias cortas» en lafonoteca.net .
* «Brincos 67: refundación del grupo» en Pop Thing .
Montory

**Montory** en francés, **Montori** en éuscaro, é unha localidade e comuna francesa situada no departamento de Pireneos Atlánticos, na rexión de Aquitania e no territorio histórico vascofrancés de Zuberoa.
Espiñeiros

Como topónimo **Espiñeiros** pode referirse a:

;En Galiza
***Os Espiñeiros**, parroquia do concello de Allariz;
****Os Espiñeiros**, lugar de dita parroquia;
***Espiñeiros**, lugar da parroquia de Luaña, no concello de Brión;
***Espiñeiros**, lugar da parroquia de Meavía, no concello de Forcarei;
***Espiñeiros**, lugar da parroquia do Regueiro, no concello do Irixo;
***Espiñeiros**, lugar da parroquia de Louredo, no concello de Maside.
***Os Espiñeiros**, lugar da parroquia de Mazaira, no concello de Castro Caldelas;
***Os Espiñeiros**, lugar da parroquia de Duancos, no concello de Castro de Rei.

## Véxase tamén
### Outras páxinas
Mauléon-Licharre

**Mauleón** (oficialmente, en francés *Mauléon-Licharre*; en éuscaro *Maule-Lextarre*) é unha localidade e comuna francesa do departamento dos Pireneos Atlánticos, capital da provincia histórica de Zuberoa, unha das tres provincias do País Vasco francés e dos sete territorios que fan parte do histórico País Vasco*.

Licharre foi un municipio independente, pero se integrou no municipio de Mauleón para formar o actual Mauléon-Licharre.

## Organización administrativa 
Mauleón é cabeceira do *cantón de Mauléon-Licharre'' que agrupa ás seguintes comunas:

* Ainharp 
* Arrast-Larrebieu 
* Aussurucq 
* Barcus 
* Berrogain-Laruns 
* Charritte-de-Bas 
* Chéraute 
* Espès-Undurein 
* Garindein 
* Gotein-Libarrenx 
* L'Hôpital-Saint-Blaise 
* Idaux-Mendy 
* Mauléon-Licharre 
* Menditte 
* Moncayolle-Larrory-Mendibieu 
* Musculdy 
* Ordiarp 
* Roquiague 
* Viodos-Abense-de-Bas
Marià Fortuny

[miniatura|Monumento adicado a Fortuny no barrio do mesmo nome en [Reus]]
[miniatura|300px|*A batalla de Tetuán*, por Marià Fortuny, 1863-73 ([Museo Nacional de Arte de Cataluña|MNAC), mide 3×9'72 metros.]]
**Marià (Mariano) Fortuny i Marsal**, de nome completo **Marià Josep Maria Bernat Fortuny i Marsal** (Reus, 11 de xuño de 1838 — Roma, 21 de novembro de 1874). Pintor e gravador catalán do século XIX.

Orfo desde moi neno, o seu avó foi o seu titor e o seu mellor valedor nos seus primeiros anos e na súa mocidade temperá, favorecendo a súa formación artística co pintor reusense Domènec Soberano. Tamén traballou co prateiro e ourive miniaturista reusense Antoni Bassa, quen influirá na minuciosidade que caracterizará no futuro a súa pintura.

En 1852 trasladouse a Barcelona en compañía do seu avó. Alí entrou a traballar no taller do escultor Domènech Tallarn, quen, satisfeito cos avances do seu novo alumno, xestionoulle unha pequena pensión da Obra Pía e a matrícula gratuíta na Escola de Belas Artes da Llotja, onde recibirá por primeira vez formación oficial. Os seus mestres na Escola serán Pau Milà i Fontanals, Lluís Rigalt e Claudi Lorenzale, membros do chamado *Nazarenismo* Catalán.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Abelenda

Como topónimo **Abelenda** é un fitónimo relacionado coa abeleira, un arbusto caducifolio. Pode referirse a:

;En Galiza
***Abelenda**, parroquia do concello de Avión;
****Abelenda**, lugar de dita parroquia;
***Abelenda das Penas**, parroquia do concello de Carballeda de Avia;
****Abelenda**, lugar de dita parroquia;
***Abelenda**, lugar da parroquia de Valongo, no concello de Cortegada;
***Abelenda**, lugar da parroquia de Leiro, no concello de Ribadumia;
***Abelenda**, lugar da parroquia de San Fiz de Quión, no concello de Touro;
***Abelenda**, lugar da parroquia de Erviñou, no concello de Val do Dubra;
***A Abelenda**, lugar da parroquia de Petán, no concello da Cañiza;
***A Abelenda**, lugar da parroquia de Erbecedo, no concello de Coristanco;
***A Abelenda**, lugar da parroquia de Pontellas, no concello do Porriño;
***A Abelenda**, lugar da parroquia de Soutolobre, no concello de Salvaterra de Miño;
***A Abelenda do Cuarto**, lugar da parroquia de Mourentán, no concello de Arbo;
***O Outeiro de Abelenda**, lugar da parroquia de Mourentán, no concello de Arbo.

Amais, como apelido, **Abelenda** pode referirse a:

***Manuel Abelenda Zapata**, pintor coruñés (1889-1957);
***Alfonso Abelenda**, pintor coruñés (1931-2019);
***Víctor Javier Abelenda Rodríguez**, futbolista uruguaio.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
Alixo

O termo **Alixo** pode referirse a:

*Unha partida de mercadoría introducida de contrabando.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Alixo**, parroquia do concello do Barco de Valdeorras;
****Alixo**, lugar de dita parroquia.

## Notas
Ainharp

**Ainharp** en francés, **Ainharbe** en éuscaro, é unha localidade e comuna francesa do departamento de Pireneos Atlánticos, na rexión de Aquitania e o territorio histórico de Zuberoa, no País Vasco francés.
Barco (homónimos)

O termo **Barco** pode referirse a:

***Barco**, embarcación que percorre os océanos do mundo e outras vías navegables, transportando carga ou pasaxeiros, ou en apoio a misións especializadas, como defensa, investigación e pesca.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***O Barco de Valdeorras**, concello da comarca de Valdeorras;
****O Barco**, parroquia de dito concello;
*****O Barco**, lugar de dita parroquia;
***Barco**, lugar da parroquia de Couso, no concello da Estrada;
***Barco**, lugar da parroquia de Visantoña, no concello de Santiso;
***O Barco**, lugar da parroquia de Mañufe, no concello de Gondomar;
***O Barco**, lugar da parroquia de Matasueiro, no concello de Outes;
***O Barco**, lugar da parroquia de Iria Flavia, no concello de Padrón;
***O Barco**, lugar da parroquia de San Nicolao de Portomarín, no concello de Portomarín;
***O Barco**, lugar da parroquia de Vilouchada, no concello de Trazo;
***Porto do Barco**, lugar da parroquia do Castro, no concello de Begonte;
***Río do Barco**, lugar da parroquia do Ézaro, no concello de Dumbría;
***O Cabarco**, lugar da parroquia de Anllo, no concello de Sober.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Cesures

Como topónimo **Cesures** pode referirse a:

;En Galiza
***Pontecesures**, concello da comarca de Caldas;
****Pontecesures**, parroquia de dito concello.
***Cesures**, parroquia do concello do Barco de Valdeorras;
****Cesures**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Barcus

**Barcus** en francés, **Barkoxe** en éuscaro, é unha localidade e comuna francesa, situada no departamento de Pireneos Atlánticos, na rexión de Aquitania e no territorio histórico vascofrancés de Zuberoa.

É a localidade natal de Pierre Topet, chamado *Etxahun* (1786-1862), un dos máis destacados poetas vascos.
Santigoso

Como topónimo **Santigoso** pode referirse a:

;En Galiza
***Santigoso**, parroquia do concello do Barco de Valdeorras;
****Santigoso**, lugar de dita parroquia;
***Santigoso** do concello da Mezquita;
****Santigoso**, lugar de dita parroquia;
***Santigoso**, lugar da parroquia de Chorente, no concello de Sarria;
***Mazo Santigoso**, lugar da parroquia de Vilamor, no concello de Folgoso do Courel.
Cambela

Como topónimo **Cambela** pode referirse a:

;En Galiza
***Cambela**, parroquia do concello do Bolo;
****Cambela**, lugar de dita parroquia;
***Cambela**, lugar da parroquia de Tabeaio, no concello de Carral;
***Cambela**, lugar da parroquia de Vilardá, no concello de San Xoán de Río.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Cambelas**, lugar da parroquia de Iria Flavia, no concello de Padrón.
Vilaseco

O topónimo **Vilaseco** pode referirse a:

;En Galiza
***Vilaseco**, parroquia do concello do Bolo;
****Vilaseco**, lugar de dita parroquia;
***Vilaseco**, parroquia do concello de San Cristovo de Cea;
****Vilaseco**, lugar de dita parroquia;
***Vilaseco da Serra**, parroquia do concello de Viana do Bolo;
****Vilaseco da Serra**, lugar de dita parroquia;
***Vilaseco**, lugar da parroquia de Borneiro, no concello de Cabana de Bergantiños;
***Vilaseco**, lugar da parroquia da Laxe, no concello de Chantada;
***Vilaseco**, lugar da parroquia de Lardeiros, no concello do Pino;
***Vilaseco**, lugar da parroquia de Marrube, no concello do Saviñao;
***Vilaseco**, lugar da parroquia de Vilelos, no concello do Saviñao;
*** Vilaseco**, lugar da parroquia de Castrelo, no concello de Vimianzo.

Amais, como apelido, pode referirse a:

***José Luis Vázquez Vázquez**, chamado **Vilaseco**, pintor.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Casoio

Como topónimo **Casoio** pode referirse a:

;En Galiza
***Casoio**, parroquia do concello de Carballeda de Valdeorras;
****Casoio**, lugar de dita parroquia.

;Río de Galiza
***Río Casoio**, afluente do Sil.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Casoiro**, lugar da parroquia de San Martín de Neira de Rei, no concello de Baralla.
Xandrianismo

O **Xandrianismo** ou **Alexandrianismo** é unha tradición (ou "denominación") da relixión neopagá da Wicca, fundada por Alex Sanders quen, coa súa esposa, Maxine Sanders, estableceu a tradición nos anos 1960. A relixión xandriana é similar en moitos xeitos á gardneriana.

## Orixes e Historia
O Xandrianismo é baseado grandemente no Gardnerianismo, na cal Sanders foi adestrado no primeiro grao de iniciación, tamén contén elementos de maxia cerimonial e Qabalah, a cal Sanders estudou de xeito independente.

O nome da tradición é unha referencia tanto ao nome do seu fundador, Alex Sanders, como á antiga biblioteca de Alexandría, a cal foi unha das primeiras no mundo. A elección do nome foi inspirada pola visión da biblioteca de intentar xuntar o coñecemento e a sabedoría do mundo en só un lugar.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Gardnerianismo
* Wicca
R (homónimos)

**R** pode referirse a:

***R**, décimo sétima letra do alfabeto galego;
***R**, empresa galega de telecomunicacións;
****R***, publicación mensual editada por dita empresa;
***R**, linguaxe de programación.
Teixido

O topónimo **Teixido** pode referirse a:

;En Galiza
***Teixido**, parroquia do concello do Bolo;
****Teixido**, lugar de dita parroquia;
***Teixido**, parroquia do concello de Cedeira;
***Teixido**, lugar da parroquia da Capela, no concello da Capela;
***Teixido**, lugar da parroquia de As Grañas do Sor, no concello de Mañón;
***Teixido**, lugar da parroquia de Cedofeita, no concello de Ribadeo;
***Teixido**, lugar da parroquia de Lousada, no concello de Xermade.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Os Teixidos**, lugar da parroquia de San Salvador de Parga, no concello de Guitiriz;
***Teixide**, lugar da parroquia de Buazo, no concello de Boimorto;
***Teixidelo**, lugar da parroquia de Teixido, no concello de Cedeira;
***Teixidón**, lugar da parroquia de Mira, no concello de Zas;
***Santuario de Santo André de Teixido**, capela situada na parroquia de Teixido, no leste do concello de Cedeira, e preto de cabo Ortegal.
Nocedo do Val

Como topónimo **Nocedo do Val** está composto polo fitónimo **Nocedo**, derivado do latín , que indica á presenza de nogueiras, máis **Val**, referido á conca do río Támega. Pode referirse a:

;En Galiza
***Nocedo do Val**, parroquia do concello de Castrelo do Val;
****Nocedo do Val**, lugar de dita parroquia.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
Piornedo

Como topónimo **Piornedo** pode referirse a:

;En Galiza
***Piornedo**, parroquia do concello de Castrelo do Val;
****Piornedo**, lugar de dita parroquia;
***Piornedo**, lugar da parroquia de Donís, no concello de Cervantes;
***Piornedo**, lugar da parroquia de San Salvador do Mao, no concello do Incio.
Vilanova dos Infantes

Como topónimo **Vilanova dos Infantes** pode referirse a:

;En Galiza
***Vilanova dos Infantes**, parroquia do concello de Celanova, que até 1927 constituíu o **Concello de Vilanova dos Infantes**;
****Vilanova dos Infantes** lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Pumares

Como topónimo **Pumares** pode referirse a:

;En Galiza
***Pumares**, parroquia do concello de Carballeda de Valdeorras;
****Pumares**, lugar de dita parroquia;
***Pumares**, lugar da parroquia de Seoane, no concello de Allariz;
***Pumares**, lugar da parroquia de Cadós, no concello de Bande;
***Pumares**, lugar da parroquia de Ponte Ambía, no concello de Baños de Molgas;
***Pumares**, lugar da parroquia de Sergude, no concello de Boqueixón;
***Pumares**, lugar da parroquia de Arcillá, no concello de Cospeito;
***Pumares**, lugar da parroquia de Ribela, no concello da Estrada;
***Pumares**, lugar da parroquia de Belmil, no concello de Santiso;
***Pumares**, lugar da parroquia de Brosmos, no concello de Sober;
***Pumares**, lugar da parroquia de Taboada dos Freires, no concello de Taboada;
***Os Pumares**, lugar da parroquia de Espiñoso, no concello de Cartelle;
***Os Pumares**, lugar da parroquia de Céltigos, no concello de Ortigueira.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Baldriz

O topónimo **Baldriz** ten a súa orixe como nome de posuidor, do xermánico *Baldericus*. Pode referirse a:

***Baldriz**, parroquia do concello de Cualedro;
****Baldriz**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Baldrís**, lugar da parroquia de Mandaio, no concello de Oza-Cesuras.
A Illa

**San Lourenzo da Illa** é unha parroquia eclesiástica galega que se localiza no arciprestado da Baixa Limia da diocese de Ourense, e que ten as súas terras e os seus lugares repartidos entre dous concellos, o de Entrimo e o de Lobios. No ano 2014 tiña 288 habitantes dos que 140 eran homes e 148 mulleres.

As aldeas de Olelas, A Illa, Lantemil e a despoboada Reloeira pertencen ao concello de Entrimo; e Quintela e a tamén despoboada Buscalque pertencen ao concello de Lobios.

A aldea de Olelas está dentro do Parque Natural de Baixa Limia-Serra do Xurés, e cómpre destacar tamén que de Olelas son orixinarias as vacas cachenas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* A Illa, Entrimo
* A Illa, Lobios
Parada da Serra

**San Lucas de Parada da Serra** é unha parroquia eclesiástica galega do arciprestado de Verín da diocese de Ourense, que ten as súas terras e os seus lugares repartidos entre dous concellos, o da Gudiña e o de Castrelo do Val. No ano 2015 tiña 71 habitantes (41 homes e 30 mulleres) distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha perda do 50% da súa poboación en relación ao ano 2000.

As aldeas de Parada da Serra e A Venda da Capela pertencen ao concello da Gudiña; e a de Veiga de Nostre ao concello de Castrelo do Val.

A parroquia ten paraxes propias do interior de Galicia modificadas polo seu clima mediterráneo de montaña. O seu territorio está atravesado polo río Parada. Hai un muíño de auga fóra de servizo. Como unha gran parte da comarca e das aldeas dos arredores, sofre as consecuencias dunha forte inmigración cara ao estranxeiro e outros lugares de España.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Parada da Serra, Castrelo do Val
* Parada da Serra, A Gudiña
Escudo de Guipúscoa

miniatura|dereita|180px|Versión esquemática do escudo de Guipúscoa, usado como emblema da Deputación Foral.

A versión actual do **escudo de Guipúscoa** foi aprobada pola Norma Foral 6/1990, de 27 de marzo de 1990 , sobre signos de identidade do Territorio Histórico de Guipúscoa.

## Descrición
Nun campo de ouro, tres árbores de sinople (verde), colocados en faixa sobre ondas de auga de prata e azur (azul). Sosteñen o escudo dous salvaxes, en pé, ao natural, vestidos cun pano de prata. Debaixo da punta do escudo aparece escrita nunha cinta de prata a lenda: "*FIDELISSIMA BARDULIA NUNQUAM SUPERATA*" ("*Bardulia a máis fiel, nunca conquistada*"), escrita en letras de sabre (negro). Ao timbre coroa ducal, que é un círculo de ouro engastado de pedras preciosas, composto de oito floróns, visibles cinco, interpoladas de perlas.

As árbores representadas no escudo son teixos.

## Uso
Emprégase con moita frecuencia unha versión simplificada do escudo, sen os adornos exteriores e cos elementos do brasón representados esquematicamente.

No ano 1979 as Xuntas Xerais de Irmandade, antecedentes das actuais Xuntas Xerais de Guipúscoa, modificaron as armas tradicionais de Guipúscoa, empregadas desde 1466, ao retirar dúas divisións nas que figuraban un monarca coroado sentado nun trono, que podería tratarse de Afonso VIII de Castela ou Henrique IV, e doce canóns. En 1513 a raíña Xoana de Castela ordenou que se incorporase nas armas de Guipúscoa unha nova división na que aparecían representados doce canóns que simbolizaron os que foron capturados por tropas guipuscoanas nas batallas de Belate e Elizondo en 1512.
Jacob Gaón

**Jacob Gaón**, falecido en Tolosa en 1463, foi un recadador vitoriano de impostos.

Procedía dunha familia xudía da cidade de Vitoria. No século XV varios membros da familia dedicáronse a recadar impostos para os reis de Castela. En 1463, Jacob Gaón dirixiuse a Guipúscoa a cobrar o imposto chamado *pedido* e reclamouno aos habitantes da vila de Tolosa. Estes contestáronlle que estaban exentos de pagalo, polas disposicións aprobadas polo rei. Gaón ameazounos, e varios deles matárono, decapitaron e expuxeron a súa cabeza no alto dunha picota, como el puxera a Tolosa no alto da súa lista de recadacións. O rei Henrique IV dirixiuse a Tolosa a vingar a súa morte, pero os autores fuxiron da vila. O rei mandou derrubar a casa na que se cometeu o crime. Non chegou a executar aos autores, xa que antes de atrapalos chegoulle unha petición das xuntas de Guipúscoa que lle rogaba perdón para os tolosanos, e expúñalle os argumentos destes, recoñecendo Henrique IV que estaban exentos do pago.
Arrankudiaga

**Arrankudiaga** é un concello vasco da provincia de Biscaia. A súa poboación é de 933 habitantes (2011).
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina de Arrankudiaga
Cabeza de Vaca, Ourense

**San Bieito de Cabeza de Vaca** é unha parroquia do concello de Ourense.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cabeza de Vaca 
### Parroquias de Ourense
Ereño

**Ereño** é un concello da provincia de Biscaia, no País Vasco. A súa poboación é de 263 habitantes (2011).
Gomariz

O topónimo **Gomariz** pode referirse a:

;En Galiza
***Gomariz**, parroquia do concello de Leiro;
****Gomariz**, lugar de dita parroquia;
***Gomariz**, lugar da parroquia de Baltar, no concello de Baltar;
***Gomariz**, lugar da parroquia de Loña do Monte, no concello de Esgos;
***Gomariz**, lugar da parroquia de Goiriz, no concello de Vilalba.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Golariz**, lugar da parroquia de San Simón da Costa, no concello de Vilalba;
***Gomarís**, lugar da parroquia de Lamas, no concello de Zas.
Vilariño Frío

Como topónimo **Vilariño Frío** pode referirse a:

;En Galiza
***Vilariño Frío**, parroquia do concello de Montederramo;
****Vilariño Frío**, lugar de dita parroquia;
***Vilariño Frío**, lugar da parroquia de Oseira, no concello de San Cristovo de Cea;
***Vilariño Frío**, lugar da parroquia de Paradiña, no concello de Sarreaus.

## Véxase tamén
### Outros artigos
San Clodio

O termo **San Clodio** refírese ao mártir cristián Claudio de León.

Como topónimo estendeuse por Galicia grazas a monxes chegados do mosteiro de San Claudio de León, pode referirse a: 

;En Galiza
***San Clodio**, parroquia do concello de Leiro;
****San Clodio**, lugar de dita parroquia;
***San Clodio de Aguiar**, parroquia do concello de Outeiro de Rei;
****San Clodio**, lugar de dita parroquia;
***Pazos de San Clodio**, parroquia do concello de San Cibrao das Viñas;
****Pazos de San Clodio**, lugar de dita parroquia;
***San Clodio**, lugar da parroquia de Noceda, no concello das Nogais;
***San Clodio**, lugar da parroquia de Fiz de Rozas, no concello de Portomarín;
***San Clodio**, lugar da parroquia de Ribas de Sil, no concello de Ribas de Sil.

;Mosteiro de Galiza
***Mosteiro de San Clodio de Leiro**, mosteiro medieval situado na parroquia de San Clodio, no concello de Leiro (Comarca do Ribeiro).

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Parroquias de Galicia baixo a advocación de san Clodio
Bruno Mauricio de Zabala

miniatura|Casa natal de Zabala 
**Bruno Mauricio de Zabala**, nado en 1682 e finado en 1736, foi un militar e administrador colonial vasco.

## Traxectoria
Naceu no arrabalde de Zabala (entón extramuros a vila de Durango, hoxe integrado no centro urbano), na provincia de Biscaia que integra a comunidade autónoma do País Vasco. A súa casa natal consérvase na actualidade e sobre un dos seus muros poden apreciarse dúas placas conmemorativas do seu labor fundacional alén dos mares.

Foi nomeado capitán xeneral do Río da Prata (1717), onde reprimiu a pirataría e enfrontouse aos portugueses, que se querían apropiar da ribeira da Prata; contra estes ergueu un fortín (1726), que daría orixe a Montevideo, a futura capital do Uruguai. En 1725 e 1735 enfrontouse ao movemento comuneiro de Paraguai.
Cabeza de Vaca

Como topónimo **Cabeza de Vaca** pode referirse a:

;En Galiza
***Cabeza de Vaca**, parroquia do concello de Ourense;
****Cabeza de Vaca**, lugar de dita parroquia;
***A Cabeza da Vaca**, lugar da parroquia do Freixo, no concello das Pontes de García Rodríguez;
***Cabeza de Vaca**, lugar da parroquia de Piñor, no concello de Barbadás;
***Cabeza de Vaca**, lugar da parroquia de Narla, no concello de Friol.

Amais, como apelido pode referirse a:

***Álvar Núñez Cabeza de Vaca**, descubridor andaluz do século XVI.

## Véxase tamén
### Outros artigos
****Cabeza de Vaca***, filme sobre a vida de Álvar Núñez.
Montealegre

Como topónimo **Montealegre** pode referirse a:

;En Galiza
***Montealegre**, parroquia do concello de Ourense;
***Monte Alegre**, lugar da parroquia de Xián, no concello de Taboada.

;Fóra de Galiza

;En Castela-A Mancha
***Montealegre del Castillo**, concello da provincia de Albacete.

;Castro de Galiza
***Castro de Montealegre**, sitio arqueolóxico na parroquia de Domaio, concello de Moaña.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Seixalbo

Como topónimo **Seixalbo** é de orixe latina, e refírese a un lugar de pedras de cor branca. Pode referirse a:

;En Galiza
***Seixalbo**, parroquia do concello de Ourense;
****Seixalbo**, lugar de dita parroquia;
***Seixalbo**, lugar da parroquia de Guldriz, no concello de Friol;
***Seixalbo**, lugar da parroquia de Padriñán, no concello de Sanxenxo.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
***Seixalbos**, lugar da parroquia de Vilamaior de Negral, no concello de Guntín.
Rairo

Como topónimo **Rairo** pode referirse a:

;En Galiza
***Rairo**, parroquia do concello de Ourense;
****Rairo**, lugar de dita parroquia;
***Campo Rairo**, lugar da parroquia de Refoxo, no concello de Sober;
***O Padrairo**, lugar da parroquia de San Salvador de Asma, no concello de Chantada;
***Vilarrairo**, lugar da parroquia de Vilar de Sarria, no concello de Sarria.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Cnidarios

Os **cnidarios** (**Cnidaria**, do grego antigo κνίδη *knídē*, 'ortiga') son un filo que agrupa arredor de 10.000 especies de animais relativamente simples, que viven exclusivamente en ambientes acuáticos, maioritariamente mariños. O nome deste filo é debido a unha característica diagnóstica que presentan estes animais: a existencia dunhas células chamadas cnidocitos, presentes nos tentáculos de todos os membros do filo e é inxectada ás presas cando rozan o cnidocilio do cnidocito. Durante un tempo chamáronse tamén celentéreos.

Teñen simetría radial e o seu plan corporal é en forma de saco. Son os animais máis simples que presentan células nerviosas e órganos dos sentidos (estatocistos, ocelos). Son un grupo antigo, cunha larga historia fósil que se remonta, probablemente, á fauna de Ediacara, arredor duns 600 millóns de anos atrás. Dentro deste grupo están animais como os pólipos, as medusas ou os corais.

## Características 
Os cnidarios son animais diblásticos con simetría radial primaria. As súas células se organizan en dúas capas que actúan como unidades funcionais (tecidos), aínda que moitas células inda gardan certa independencia e totipotencia.

Teñen só dúas follas embrionarias, ectoderma e endoderma, carecendo por tanto de mesoderma, aínda que ás veces existe un tecido análogo (ectomesoderma) de orixe ectodérmica, non de orixe endodérmica como o auténtico mesoderma dos triblásticos, e do cal nunca derivan órganos internos complexos.

A súa organización corporal é en forma de saco; o aparato dixestivo ten un só orificio que actúa como boca e ano ao mesmo tempo, e unha cavidade gastrovascular en forma de saco onde se realiza a dixestión e que se utiliza tamén como sistema de distribución dos nutrientes e do osíxeno, e como sistema excretor.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* D'Ancona, Humberto (1972): *Tratado de Zoología*. Tomo II. Zoología especial. 4ª ed. Barcelona: Editorial Labor, S. A.
* Hickman, C. P., Ober, W. C. & Garrison, C. W. (2006): *Principios integrales de zoología*. 13ª edición. Madrid: McGraw-Hill-Interamericana. ISBN 84-481-4528-3.
* Knoll, A. H. (2003): *Life on a Young Planet. The First Three Billion Years of Evolution on Earth* Princeton, New Jersey, USA: Princeton University Press. ISBN 0-691-00978-3
* Ruppert, Edward E., Fox, Richard S. e BARNES, Robert D. (2005):*Zoologia dos invertebrados: uma abordagem funcional-evolutiva*. 7º ed. São Paulo: Roca. ISBN 85-7241-571-8.

### Outros artigos 
* Radiata

### Ligazóns externas 
* Páxina sobre os Cnidarios da University of California  
* Cnidarios páxina de *Tree of Life*  
* Garería de cnidarios fósiles  
* Wonders of the Seas: Cnidarians 
* Sobre os hidrozoos 
*
Ventosela

O topónimo **Ventosela** pode referirse a:

;En Galiza
***Ventosela**, parroquia do concello de Redondela;
***Ventosela**, parroquia do concello de Ribadavia;
****Ventosela**, lugar de dita parroquia;
***Ventosela**, lugar da parroquia de San Pedro de Ancorados, no concello da Estrada;
***Ventosela**, lugar da parroquia da Madanela de Montes, no concello de Forcarei;
***Ventosela**, lugar da parroquia de Melias, no concello do Pereiro de Aguiar;
***Ventosela**, lugar da parroquia de Ourantes, no concello de Punxín.

Amais, como personalidade, pode referirse a:

***Xan Míguez González, "**Ventosela**"**, (Ribadavia 1847-1912), gaiteiro.

## Véxase tamén
### Outras páxinas
O Navallo

Como topónimo **O Navallo** pode referirse a:

;En Galiza
***O Navallo**, parroquia do concello de Riós;
****O Navallo**, lugar de dita parroquia;
***O Navallo**, lugar da parroquia do Castro, no concello de Begonte;
***O Navallo**, lugar da parroquia de Nogueira de Miño, no concello de Chantada;
***O Navallo**, lugar da parroquia de Monteseiro, no concello da Fonsagrada;
***O Navallo**, lugar da parroquia de Becín, no concello de Guitiriz;
***O Navallo**, lugar da parroquia de Pedrafita, no concello de Guitiriz;
***O Navallo**, lugar da parroquia da Xesta, no concello de Lalín;
***O Navallo**, lugar da parroquia do Castro de Laza, no concello de Laza;
***O Navallo**, lugar da parroquia de Silán, no concello de Muras;
***O Navallo**, lugar da parroquia de Reboredo, no concello de Oza-Cesuras;
***O Navallo**, lugar da parroquia de Vilarmide, no concello da Pontenova;
***O Navallo**, lugar da parroquia de Santiago de Acevo, no concello de Ribeira de Piquín;
***O Navallo**, lugar da parroquia de Espasande de Baixo, no concello de Riotorto;
***O Navallo**, lugar da parroquia de Igrexafeita, no concello de San Sadurniño;
***O Navallo**, lugar da parroquia de San Tomé de Recaré, no concello do Valadouro;
***O Navallo de Abaixo**, lugar da parroquia de Senra, no concello de Ortigueira;
***O Navallo de Arriba**, lugar da parroquia de Senra, no concello de Ortigueira.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Painavalla**, lugar da parroquia de Valdín, no concello da Veiga.
San Xulián

O nome **San Xulián** é unha variante de San Xián. 

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***San Xulián**, parroquia do concello da Rúa;
****San Xulián**, lugar de dita parroquia;
***San Xulián da Veiga**, parroquia do concello de Sarria;
****San Xulián**, lugar de dita parroquia;
***San Xulián de Vigo**, parroquia do concello de Paderne;
***San Xulián**, lugar da parroquia de Camba, concello de Castro Caldelas;
***San Xulián**, lugar da parroquia de Eiré, concello de Pantón;
***San Xulián**, lugar da parroquia de Vilarmosteiro, concello do Páramo;
***San Xulián**, lugar da parroquia de Pontecesures, concello de Pontecesures;
***San Xulián**, lugar da parroquia de Caborrecelle, concello de Portomarín;
***San Xulián**, lugar da parroquia de Cerdeira, concello de San Xoán de Río;
***San Xulián**, lugar da parroquia de Vilacaíz, concello do Saviñao;
***San Xulián de Abaixo**, lugar da parroquia do Hospital, concello de Quiroga;
***San Xulián de Arriba**, lugar da parroquia do Hospital, concello de Quiroga.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Parroquias de Galicia baixo a advocación de san Xulián
Noalla

Como topónimo **Noalla** pode referirse a:

;En Galiza
***Noalla**, parroquia do concello de San Cibrao das Viñas;
****Noalla**, lugar de dita parroquia;
****A Ponte Noalla**, lugar de dita parroquia;
***Noalla**, parroquia do concello de Sanxenxo.

## Outros artigos
### Véxase tamén