Gaián (peixe)

***Labrus mixtus***, coñecido como **gaián** ou como **rei**, é un peixe osteíctio mariño da orde dos perciformes, suborde dos percoideos, superfamilia dos perocideos e familia dos lábridos, unha das 4 especies integradas no xénero *Labrus*, segundo o WoRMS, e a FishBase, ou as 17, segundo o ITIS.

É a especie tipo do xénero *Labrus*.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1758 no Tomo I da súa obra [*Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Holmiae(https://gl.wikipedia.org/wiki/Estocolmo): Impensis Direct. Laurentii Salvii*].

### Sinónimos 
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:

* *Labrus bimaculatus* Linnaeus, 1758
* *Labrus carneus* Ascanius, 1772
* *Labrus coeruleus* Ascanius, 1772
* *Labrus coquus* J. F. Gmelin, 1789
* *Labrus larvatus* Lowe, 1852
* *Labrus lineatus* Bonnaterre, 1788
* *Labrus luvarus* Rafinesque, 1810
* *Labrus ossifagus* Linnaeus, 1758
* *Labrus quadrimaculatus* A. Risso, 1827
* *Labrus trimaculatus* Bonnaterre, 1788
* *Labrus variegatus* J. F. Gmelin, 1789
* *Labrus varius* Linnaeus, 1758
* *Labrus vetula* Bloch, 1792
* *Sparus formosus* Shaw, 1790

### Nota taxonómica 
Durante moitos anos a especie coñeceuse co nome de *Labrus bimaculatus*, un dos sinónimos do nome válido, e así aparece en numerosas obras, entre elas algunhas das citadas na bibliografía deste artigo, 

## Hábitat e distribución 
### Hábitat 
*Labrus bimaculatus*  é unha especie litoral que se encontra onde hai rochas e outros substratos duros en zonas con algas, a profundidades de entre os 2 e os 200 m, pero principalmente entre os 20 e os 80 m.

## Características 
As principais características morfolóxicas do gaián son:
* Corpo delgado e alongado, máis do que o seu conxénere *Labrus bergylta* (a maragota), co que é simpátrico no Atlántico nororiental, cuberto de escamas relativamente pequenas, con máis d5 50 na liña lateral.
* A súa coloracion é moi variada, amosando gran dimorfismo sexual. Os individuos novos e as femias son de cor alaranxada con dúas manchas negras na base da aleta dorsal e outra na parte alta do pedúnculo caudal. Nos machos a cor e parda verdosa, sen as manchas negras mencionadas, e con 4 ou 5 bandas lonxitudinais de cor violeta. Pero tamén os machos maduros podr presentar a cabeza azul e o resto do corpo alaranxado, con bandass azuis e patróns con pintas que se estenden ao longo do corpo e nos bordos das aletas.
* Cabeza co fociño rematado en punta. Ollos grandes. Boca pequena, algo protráctil, con labios grosos, e con catro dentes bastante robustos e outros máis pequenos, finos e agudos, en cada maxilar. Ademais destes dentes bucais dispoñen doutros dentes, planos, na farinxe. 
* O perfil superior da aleta dorsal segue unha liña regular que pode ser ascendente, pro sen que a porción branda forme un lóbulo prolongado, como ocorre noutras especies da familia.
* A aleta caudal é ampla, e co perfil posterior algo arredondado pero case vertical. 

## Bioloxía 
### Costumes 
É o labriodo que máis se afasta da costa, e os adultos son solitarios, ou viven emparellados con xuvenís. Os adultos encóntranse en zonas con algas nas costas rochosas., publicada en 1788, onde aparece citada como *Labrus livens*, pero xa desde 1952, con De Buen, figura como *Labrus mixtus*. 

### Nomes galegos 
Ademais dos consagrados pola Real Academia Galega, que Ríos Panisse recolleu en doce localidades como **gaián** (nalgunhas referido este nome so ás femias), e en cinco como **rei**, esta investigadora da lingua recolleu tamén, entre outros, o nome de **taberneiro** en dez localidades.

## Uso e ameazas 
O gaián comese ocasionalmente, aínda que a súa carne non é apreciada en moitos lugares, por exemplo, na Gran Bretaña, polo que non ten moita demanda na pesca comercial. Porén, é capturado por pescadores deportivos. A pesar di reducido das capturas, estas poden representar unha ameaza no futuro dados os factores intrínsecos, como a baixa densidade da poboación e a sexualidade da especie.

## Estado de conservación 
Segundo a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UINC), esta especie está presente na maior parte do Mediterráneo e no Atlántico oriental. Nas zonas menos profundas da súa área de distribución, a degradación do seu hábitat é preocupante. Aínda que non hai información da súa poboación, crese que é estábel, polo que cualifica á especie como *LC* (pouco preocupante).

## Galería de imaxes 

Cuckoo wrasse.JPG|Macho
Cuckoo wrasse male 3.jpg|Macho
Gayano (Labrus mixtus), Parque natural de la Arrábida, Portugal, 2021-09-10, DD 06.jpg|Femia
Labrus bimaculatus.jpg|Macho

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bauchot, M.-L. (1987): "Poissons osseux", p.&nbsp;891-1421. in A. W. Fischer, M. L. Bauchot e M. Schneider, eds. ''Fiches FAO d'identification pour les besoins de la pêche. (rev. 1). Méditerranée et mer Noire. Zone de pêche 37. Vol. II*. Commission des Communautés Européennes and FAO, Roma: Italia. 
* Bauchot, M. K. e Pras, A. (1982): *Guía de los peces de mar de España y Europa*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0685-6.  
* Burton, Maurice & Robert Burton (1984): *Encyclopedia of Fish*. Saint Louis, Missouri, USA: BPC Publishing. ISBN 0-7064-0393-2.
* Helfman, G.; B. Collette e D. Facey (1997): *The diversity of fishes*. Malden, Massachusetts, USA: Blackwell Science Inc. ISBN  978-0-8654-2256-8.
* Nelson, J. S. (2006): *Fishes of the World*, 4th Edition. Hoboken, New Jersey, USA: John Wiley & Sons Inc. ISBN 0-471-25031-7.
* Parenti, P. & J. E. Randall (2000): "An annotated checklist of the species of the Labroid fish families *Labridae* and *Scaridae*". *Ichthyological Bulletin of the J. L. B. Smith Institute of Ichthyology*, **68**: 1-97. 
* Paxton, J. R. & Eschmeyer, W. N., eds. (1988): *Encyclopedia of Fishes*. San Diego: Academic Press. ISBN 0-12-547665-5.
* Ríos Panisse, M. C. (1977): *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia. I, Invertebrados y peces*. Verba. Anuario gallego de filología. Anexo 7. Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela. ISBN 84-7191-008-X.
* Rodríguez Villanueva, X. L. e Xavier Vázquez (1994): *Peixes do mar de Galicia (II). Peixes óseos: xeneralidades e orde perciformes*. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. ISBN 84-7507-784-6.

### Outros artigos 
* Lábridos
* *Labrus*

### Ligazóns externas 
* *Labrus mixtus* en monaconatureencyclopedia.com . Consultado o 13 de agosto de 2020.
* Gallito de rey (*Labrus mixtus*)  en vivelanaturaleza.com . Consultado o 13 de agosto de 2020.
* Gallano. *Labrus bimaculatus* en masmar.com . Consultado o 13 de agosto de 2020.
* Cuckoo Wrasse. *Labrus mixtus* Linnaeus 1758 na EOL.
* Coquette. *Labrus mixtus* Linnaeus 1758 en DORIS.
* *Labrus mixtus'' Linnaeus, 1758 no GBIF.