Orquídea do sabugueiro

A **orquídea do sabugueiro**, ***Dactylorhiza sambucina ***, (L.) Soó 1962 é unha especie de orquídea do xénero *Dactylorhiza*, subfamilia Orchidoideae, familia Orchidaceae estreitamente relacionadas co xénero *Orchis*. Distribúese pola Europa do centro e sur até os Pireneos. Son de hábitos terrestres e teñen tubérculos.

## Descrición 
[miniatura|200x200px|*Dactylorhiza sambucina* hábitat, formas púrpura e amarelas crecendo xuntas, [Andorra.]]
Estas orquídeas terrestres desenvólvense en chans básicos e prados húmidos, lindeiros de bosques e en áreas onde o arboredo está clareando. Teñen tubérculos xeófitos. Nestes grosos talos subterráneos poden almacenar gran cantidade de auga, que lles permiten sobrevivir en condicións de seca. 

Posúen de 7 a 12 grandes follas de oblongo-ovoides a elíptico-lanceoladas, moteadas de cor púrpura. Desenvolven un talo longo que alcanza unha altura de 70-90 cm. As follas da parte superior son máis pequenas que as follas máis baixas do talo. 

Florecen na primavera tardía ou a principios de verán. A inflorescencia, cilíndrica, comparada coa lonxitude da planta é máis ben curta. Sendo un acio compacto cunhas 25-50 flores. Estas desenvólvense a partir duns capullos axilares. As cores predominantes son púrpuras fortes, moteados con manchas máis escuras formando o debuxo de ás de bolboreta na parte central superior do labelo, ou amarelos con manchas de púrpura moi pálida case imperceptible. 

O seu sistema de polinización é normalmente entomógamo, pero ao estar desprovistas de néctar teñen que recorrer ao mesmo mecanismo de atracción que presentan outras orquídeas, como é o caso do xénero *Orchis*, que para atraer aos polinizadores as flores teñen que adquirir a aparencia de flores nectaríferas.
miniatura|267x267px|*Dactylorhiza sambucina* variedade amarela, Andorra.

## Etimoloxía 
As orquídeas obteñen o seu nome do grego "orchis", que significa testículo, pola aparencia dos tubérculos subterráneos nalgunhas especies terrestres. A palabra 'orchis' usouna por primeira vez Teofrasto (371/372 - 287/286 A.C.), no seu libro "De historia plantarum" (A historia natural das plantas ). Foi discípulo de Aristóteles e está considerado como o pai da botánica e da ecoloxía.

O nome *Dactylorhiza* procede das palabras gregas "*daktylos*" (dedo) e "*rhiza*" (raíz). Isto é pola forma dos 2 tubérculos subterráneos do xénero. *Dactylorhiza* estivo anteriormente clasificada dentro do xénero *Orchis*.

"*Sambucina*" = "de sáuco".

**Sinónimos:**

* *Orchis sambucina* L. (1755) (Basónimo)
* *Dactylorchis sambucina* (L.) Verm. (1947)

## Hábitat 
Estas orquídeas atópanse distribuídas ao longo da Europa do centro e sur até os Pireneos.

## Híbridos 
Nota: nothosubspecies = unha subespecie híbrida; nothovarietas = subvariedade.

* *Dactylorhiza* × *altobracensis* (*D. maculata* × *D. sambucina*) (Francia, Austria)
* *Dactylorhiza* × *erdingeri* (*D. sambucina* × *D. viridis*) (W. Europa)
* *Dactylorhiza* × *fourkensis* (*D. baumanniana* × *D. sambucina*) (Grecia)
* *Dactylorhiza* × *gabretana* (*D. incarnata* × *D. maculata* × *D. sambucina*) (Europa)
* *Dactylorhiza* × *guillaumeae* (*D. incarnata* × *D. sambucina*) (W. Europa)
* *Dactylorhiza* × *metsowonensis* (*D. kalopissii* × *D. sambucina*) (Grecia)
* *Dactylorhiza* × *rombucina* (*D. romana* × *D. sambucina*) (C. Europa)
* *Dactylorhiza* × *ruppertii* (*D. majalis* × *D. sambucina*) (Europa)
* *Dactylorhiza* × *vitosana* (*D. saccifera* × *D. sambucina*) (SE. Europa)

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Leroy-Terquem, Gerald e Jean Parisot. *Orchids: Care and Cultivation.* Londres: Cassel Publishers Ltd., 1991.
* Schoser, Gustav. *Orchid Growing Basics.* Nova York: Sterling Publishing Co., Inc., 1993.
* White, Judy. *Taylor’s Guide to Orchids.* Frances Tenenbaum, Series Editor. Nova York: Houghton-Mifflin, 1996.
* *The Illustrated Encyclopedia of Orchids* de Alec Pridgeon. Publicado por Timber Press.
* *The Manual Of Cultivated Orchid Species* de Bechtel, Cribb e Launert. Publicado por The MIT Press.
* Williams, N. H. 1972. *A reconsideration of Ada and the glumaceous brassias*. Brittonia 24: 93–110.