Al-Razí

: *Para os historiadores andalusís de igual nome, véxase Al-Razí (historiadores).

**Al-Razí**, de nome completo **Abū Bakr Muhammad ibn Zakarīyā al-Rāzī**) (**ابو بکر محمد بن زكريا الرازی**), coñecido como "Zakariya-ye Razi زكريای رازی" en persa e tamén "Zakariya al-Razi" en árabe, ou como **Rhazes** e **Rasis** en latín, nado en Ray (Irán) en 865 e finado na mesma localidade en 925, foi un sabio persa.

## Vida 
Al-Razí foi un médico, filósofo e académico que realizou achegas fundamentais e duradeiras á medicina, a química a física, a alquimia e á filosofía , escribindo máis de 184 libros e artigos científicos. 
[miniatura|esquerda|200px|*Compendio dos tratados de medicina de Al-Razí*, ou *Liber Continens*, traducido ao latín por [Xerardo de Cremona na segunda metade do século XIII.]]
miniatura|esquerda|200px|Imaxe de **Al-Razí** no *Liber Continens*, 1250-1260.

Home de letras, era persa pero lía e escribía en árabe, e estudou os textos dos médicos da antigüidade (Hipócrates, Galeno), e os hindús, eventualmente traducidos ao siríaco e despois ao árabe. E os escritos de Ali ibn Rabban al-Tabarí (morto contra 870) deberon ter unha notábel influencia nel.

Proseguiu a súa formación viaxando por Siria, Exipt e Al-Ándalus, completando os seus coñecementos librescos coa práctica clínica e experimental.

Al-Razí é recoñecido por descubrir o ácido sulfúrico, verdadeira "locomotora" da química moderna e a química industrial. Tamén descubriu o etanol (alcohol etílico ou, simplemente, alcohol) así como o proceso para o seu refinamento e o seu uso en medicina.
A el atribúese a invención do alambique e a primeira destilación do petróleo para a obtención de queroseno e outros produtos.

Al-Razí era un empirista e racionalista e foi obxecto de numerosas críticas pola súa oposición ao aristotelismo e o seu libre pensamento fronte á relixión, e foi considerado polos seus contemporáneos e biógrafos como un home liberal e libre de todo prexuízo.

Viaxou moito e prestou servizos a varios príncipes e gobernantes, especialmente en Bagdad, onde tiña o seu laboratorio.

Ensinou e investigou na universidade de Bagdad, na *Casa da Sabedoría* (*Bayt al Hikma*), onde atraía a un gran número de estudantes de todas as disciplinas.

Dicíase del que era un home compasivo, amábel, xusto e devoto polo servizo dos seus pacientes, foran ricos ou pobres.

Foi indiscutibelmente un dos grandes pensadores do islam, e a súa influencia na medicina e a ciencia europea foi enorme.

O seu *Kitab al-Hawi fi al-Tibb*, enciclopedia médica en 22 volumes, en parte póstuma, que recolle os coñecementos dos autores máis antigos en forma de longos extractos con referencias precisas e comentarios, ensinanzas e observacións do propio recompilador, foi traducido ao latín no século XIII co título *Liber Continens*, e exerceu unha profunde influencia na medicina occidental, tanto que, ao lado doutras novas obras, constituiría os fondos da biblioteca da facultade de medicina de París en 1395.

## Obra 
### Principais libros de medicina 
* *al-Hawi* (الحاوي), *al-Hawi al-Kabir* (الحاوي الكبير). Tamén coñecido como *A vida virtuosa*. Extensa enciclopedia médica que contén numerosas receitas e comentarios de Al-Razí.
* *Isbateh Elmeh Pezeshki* (en persa اثبات علم پزشكى), (*Mostrando a ciencia da medicina*)
* *Dar Amadi bar Elmeh Pezeshki* (en persa درآمدى بر علم پزشكى) (*O éxito da ciencia da medicna*)
miniatura|Capa do famoso *Libro de Medicina* de Razí.
miniatura|Epidemias como as da varíola e o sarampelo foron estudadas con detalle por Al-Razí.
* *Rade Manaategha 'tibb jahez*
* *Rade Naghzotibbeh Nashi*
* *A experimentación na ciencia médica e a súa aplicación*
* *Guidance*
* *Kenash*
* *Clasificación das enfermidades*
* *Medicine real*
* *Para os que non teñen médico* (من لايحضره الطبيب)
* *O libro da medicina simple*
* *O gran libro da Krabadin*
* *O pequeno libro da Krabadin*
* *O libro dos desastres*
* *A comida e o nocivo*
* *al-Judari wa al-Hasbah*, Tradución: *Tratado da varíola e o sarampelo* 
* *Ketab dar Padid Amadaneh Sangrizeh* (en persa كتاب در پديدآمدن سنگريزه) (*O libro sobre a formación de cálculos* (pedras no ril e na vesícula).
* *Ketabeh Dardeh Roodeha* (en persa كتاب درد روده‌ها) (*O libro das dores no intestino*)
* *Ketab dar Dard Paay va Dardeh Peyvandhayyeh Andam* (en persa كتاب در درد پاى و درد پيوندهاى اندام) (*O libro das dores en pernas e pés*)
* *Ketab dar Falej*
* *O libro das dores das moas*
* *Dar Hey'ateh Kabed* (en persa در هيأت كبد) (*Sobre o fígado*)
* *Dar Hey'ateh Ghalb* (*Sobre a angustia) (en persa در هيأت قلب) (*Sobre o corazón*)
* *Sobre a natureza dos médicos*
* *Dar Rag Zadan* (en persa در رگ زدن) (*Sobre a manipulación dos vasos [sanguíneos]*)
* *Ketabeh Ibdal*
* *Comida para doentes*
* *Soodhayeh Serkangabin* (en persa سودهاى سركنگبين) (*Beneficios da mestura de mel e vinagre*)
* *Darmanhayeh Abneh*
* *O libro dos insdrumentos cirúrxicos*
* *O libro do aceite*
* *As froitas antes e despois de comer*
* *Libro sobre as discusións médicas* (con Jarir Tabib)
* *Libro sobre as discusións médicas II* (con Abu Feiz)
* *Sobre o ciclo menstrual*
* *Ghi Kardan* ou *vomitando* (en persa قى كردن)
* *Neve e medicina*
* *Neve e sede*
* *O pé*
* *Doenzas fatais*
* *Sobre os velenos*
* *A fame*
* *O sono suoroso*
* *A primavera e a enfermidade*
* *Conceptos equivocados sobre as capacidades dos médicos*
* *O papel social dos médicos*

### Principais libros de filosofía 
* *O pequeno libro sobre o teísmo*
* ''Resposta a bu'al'Qasem*
* *O gran libro sobre o teísmo*
* *Filosofía moderna*
* *Delsoozi Bar Motekaleman*
* *Meydaneh Kherad*
* *Khasel*
* *Resaaleyeh Rahnamayeh Fehrest*
* *Ghasideyeh Ilaahi*
* *Shakkook*
* *Naghseh Ketabe Tadbir*
* *Naghsnamehyeh Ferforius*

## Honras 
O moderno *Instituto Razí*, preto de Teherán, foi denominado así por el.

Así mesmo en Irán conmemórase o *Día de Razí*, como o *Día da Farmacopea*, cada 27 de agosto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
#### Obras de Al-Razí 
* Al-Rāzī (2004): *La conducta virtuosa del filósofo*. Tradución, introdución e notas de Emilio Tornero Poveda. Madrid: Trotta. ISBN 84-8164-659-8.
* Al-Razi (1950): *The spiritual Physik of Rhazes* Tradución de A. J. Arberry. Londres: John Murray.
* Kraus, Paul (1939): *Abi Bakr Mohammadi Filii Zachariae Raghensis: Opera Philosophica, fragmentaque quae superssunt*. *Pars Prior''. Cairo: Institut Francais d'Archeologie Orientale.

#### Obras sobre Al-Razí 
* Al-Baihaqí (1932): *Tatimmah Siwan al-Hikma*, (Ed. M. Ghafi), Lahore.
* Al-Biruní (1936): *Epitre de Beruni, contenant le repertoire des ouvres de Muhammad* 
* Ibn Juljul (1936): *Tabaqat al-Atibba w-al-Hukama*. (Ed. Fu'ad Sayyid) Cairo.
* Ibn Khallikan (1948): ''Wafayat al-A'yan'', (Ed. Muhyi al-Din 'Abd al-Hamid), Cairo.

#### Bibliografía secundaria 
* Badawi, Abdurraman (1945): "Min Tarlkh al-Ilhad fi al-Islam" *Islamica*, Vol. II, Cairo, 1945, páxs. 198–228.
* Browne, E. G. (1921): *Arabian Medicine*. Cambridge, páxs. 44–53.
* Browne, E. G. (2001): *Islamic Medicine*. Goodword Books Pvt. Ltd. ISBN 81-87570-19-9
* Leelerc, L. (1876): *Histoire de la medicine arabe*. París, Vol. I, pásx. 337–54.
* Mieli, Aldo (1938): *La science arabe*. Leiden, páxs. 8, 16.
* Ranking, G. S. A. (1913): "The Life and Works of Rhazes", in *Proceedings of the Seventeenth International Congress of Medicine*, Londres, 1913, páxs. 237–68.
* Renaud, H. P. J. (1931): "A propos du millenaire de Razes", in ''Bulletin de la Societé Irançaise d'Histoire de la Medicine'', marzo-abril, páxs. 203 e seg.
* Walker, P. (1992): "The Political Implications of al-Razi's Philosophy", in C. Butterworth (ed.) *The Political Aspects of Islamic Philosophy*. Cambridge, MA: Harvard University Press.

### Ligazóns externas 
* A medicina no islam .