Joan Solà Cortassa

**Joan Solà Cortassa**, tamén coñecido como **Joan Solà,** nado en Bell-lloc d'Urgell o 10 de xaneiro de 1940 e finado en Barcelona o 27 de outubro de 2010, foi un lingüista e filólogo catalán. Desde 1984 foi profesor de lingua e literatura catalás na Universidade de Barcelona e desde 2009, vicepresidente do Institut d'Estudis Catalans (IEC).

## Traxectoria 
En 1965 licenciouse en filoloxía clásica na Universidade de Barcelona e en 1970 doutorouse en filoloxía catalá coa tese *Problemes actuals de la gramàtica catalana*. En 1977 obtivo un mestrado en lingüística na Universidade de Reading (Inglaterra).

Foi profesor en varios centros docentes (como a Universidade Autónoma de Barcelona ) desde 1965 e desde 1984 foi profesor de lingua e literatura catalás na Universidade de Barcelona. Foi membro da Asociación Internacional de Lingua e Literatura Catalás. Foi codirector, con Jordi Mir, das *Obras Completas* de Pompeu Fabra e director da *Gramàtica del català contemporani*, e cando morreu traballaba como relator na nova gramática normativa do Instituto de Estudos Catalans, do que era Socio dende 1999. Publicou numerosos estudos e case mil artigos en xornais, especialmente sobre temas de sintaxe e historia da lingua catalá.

Como lingüista defendeu que hai que distinguir o que é interno á lingua do que é externo (unha cousa é o que di a gramática e outra é o uso real ou non desa estrutura ou oración); hai que afondar na integración dos grandes dialectos (todos os dialectos deben ser respectados pola gramática e os falantes, xa que forman parte dos nosos territorios. Todos son correctos. Todo o mundo fala ben e non hai que esconderse porque empregan un ou outro dialecto polos territorios cataláns); a información acumulada debe ser revisada coidadosamente (hai moitos estudos e gramáticas. Debes seguir a normativa que establece o IEC e se necesitas buscar máis dunha gramática); hai que ser realistas (foi moita inmigración, represión do catalán, malas actitudes cara á lingua, que trouxeron dificultades pero é necesario xerar interese pola lingua. Hoxe temos que adaptarnos aos novos tempos). Deben crearse o menor número de dificultades posible (estimular en termos positivos e non razoamentos únicos e forzados. Non centrarse tanto no aspecto normativo das faltas); e non debemos perder de vista que traballamos especialmente para as xeracións en ascenso (a lingua hai que transmitila de xeración en xeración e de falantes nativos aos acabados de chegar para que perdure e non se perda, forma parte da riqueza cultural dun país).

O 1 de xullo de 2009 pronunciou un discurso ante o Parlamento de Cataluña, en aplicación por primeira vez do artigo 178 do regulamento, segundo o cal unha "personalidade relevante pola súa transcendencia institucional, política, social, científica ou cultural" pode ser convidado a intervir no pleno. Co seu discurso *A palabra*, Solà presentou aos parlamentarios a súa análise da mala saúde -política, social e filolóxica- da lingua e instou os deputados a faceren unha defensa decidida da mesma. O seu último artigo, que foi publicado uns días antes da súa morte, no suplemento de cultura do xornal *Avui*, foi unha despedida dirixida aos lectores: "¡Adeus e grazas!".

Faleceu o 27 de outubro de 2010 en Barcelona, aos 70 anos. A capela ardente de Solà abriuse ao día seguinte no Paraninfo da Universidade de Barcelona para todos os que a quixesen ver. En maio de 2011 saíu á venda ''L'ultima líçó'', o libro póstumo de Joan Solà, que recolle os seus discursos de 2009, ano no que recibiu todos os grandes recoñecementos, e outros textos.

A familia Solà doou a súa biblioteca privada ao CRAI Biblioteca de Letras da Universidade de Barcelona, e o seu arquivo persoal á Biblioteca de Cataluña .

## Premios 
Entre os galardóns que se lle concederon hai que destacar o Premio de Investigación Lingüística da Fundación Enciclopèdia Catalana (1991 ) e o Premio de Investigación Crítica Serra d'Or pola obra *Història de la lingüística catalana, 1775-1900. Repertori crític* ( 1999, escrito xunto con Pere Marcet), o Premio Sanchis Guarner da Fundación Jaume I pola *Gramàtica del català contemporani* ( 2002, dirixido xunto con Maria-Rosa Lloret, Joan Mascaró e Manuel Pérez-Saldanya) ou a medalla Narcís Monturiol por mérito científico e tecnolóxico, polo seu labor de investigación sincrónico e diacrónico na lingua catalá, así como polo persistente labor social de divulgación do coñecemento desta lingua.

En 2005 recibiu a Creu de Sant Jordi. En 2009 foi investido doutor honoris causa pola Universidade de Lleida e recibiu o premio de Honra das Letras Catalás, galardón que outorga a asociación Òmnium Cultural en recoñecemento á traxectoria cívica e ao prestixio da obra publicada. En 2010, foi homenaxeado en recoñecemento á súa traxectoria en defensa da lingua e da cultura catalás durante os premios Joan Coromines, que outorga a Coordinadora de Asociacións para a Lingua Catalana . 

Tamén en 2010 publicouse o libro ''Joan Solà. 10 textos d'homenatge*, editados por compañeiros do Departamento de Filoloxía Catalá da Universidade de Barcelona, nos que varios dos seus colaboradores fan achegas relacionadas coa súa figura e a súa obra.

En 2015, coincidindo co quinto aniversario da súa morte, o Departamento de Filoloxía Catalá da Universidade de Barcelona organizou as I Xornadas Joan Solà, nas que se trataron diversos aspectos da súa obra e da súa contribución á lingüística catalá. As palestras que conformaron esta xornada foron recollidas no volume *Joan Solà, memòria viva*, publicado en 2018 por Edicions da Universidade de Barcelona.

## Obras destacadas 
* *Estudis de sintaxi catalana* (1972-1973)
* *A l'entorn de la llengua* (1977)
* *Del català incorrecte al català correcte* (1977)
* *"Ser" i "estar" en el català d'avui* (1981)
* *Sintaxi generativa catalana* (1986), con Sebastià Bonet
* *Qüestions controvertides de sintaxi catalana* (1987)
* *L'obra de Pompeu Fabra* (1987)
* *Bibliografia lingüística catalana del segle XIX* (1989), con Pere Marcet
* *Lingüística i Normativa* (1990)
* *La llengua, una convenció dialèctica* (1993)
* *Sintaxi normativa: estat de la qüestió* (1994)
* *Llibre d'estil de l'Ajuntament de Barcelona* (1995), .
* *Ortotipografia. Manual de l'autor, l'autoeditor i el dissenyador gràfic* [con Josep M. Pujol]. Barcelona: Columna, 1995. (2.ª ed., 1995; 3ª ed., 2000)
* *Història de la lingüística catalana, 1775-1900* (1998), con Pere Marcet
* *Parlem-ne* (1999)
* *Gramàtica del català contemporani* (2002), dirixida con Maria-Rosa Lloret, Joan Mascaró i Manuel Pérez-Saldanya
* *Ensenyar la llengua* (2003)
* *Pompeu Fabra: vida i obra* (2007), con Jordi Ginebra
* *Plantem cara. Defensa de la llengua, defensa de la terra* (2009)
* *L'última lliçó* (2011)
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "Qui és Joan Solà?", dins *Festes de setembre 1988''. Bell-lloc d'Urgell, 1988, p. 2.
* BRANCHADELL, Albert: "La gramática de Solà", *La Vanguardia*, 26 de xuño de 2002, p. 5-6.
* PLA NUALART, Albert: "Doctor 'Laboris Causa'", *Avui*, 10 de maio de 2009, p. 49.
* RIERA, Carles: "Joan Solà, lingüista", ''Serra d'Or*, núm. 517, 2003, p. 23-24.
* SÀNCHEZ, Àngel: "Joan Solà", *El Periódico*, 8 de xullo de 2002.
* NOGUÉ, Neus ... [et al.] ed. *Joan Solà: 10 textos d'homenatge*. Barcelona: Empúries, 2010
* OLIVA, Salvador (ed.). *Joan Solà, in memoriam*. Girona: Universitat de Girona. Servei de Publicacions, 2012. Diversitas; 77
* ADALIL SESPLUGUES, Xavier. Bibliografia sobre Joan Solà. UOC, 2014
* MARÍ I MAYANS, Isidor, "Joan Solà i Cortassa (1940-2010)" en *Estudis Romànics'' 34 (2012), p. 751-755