Satyajit Ray

**Satyajit Ray** (en  ou *সত্যজিৎ রায়*; ), nado en Calcuta o 2 de maio de 1921 e finado na mesma cidade o 23 de abril de 1992, foi un director de cinema indio, así mesmo tamén desempeñou a función de ilustrador, editor, escritor, deseñador gráfico e crítico de cinema. É coñecido por obras como: *The Apu Trilogy* (en bengalí: অপু ত্রয়ী) (1955–1959), *The Music Room* (1958), *Mahanagar* (1963)*, Charulata* (bengalí: চারুলতা) (1964), e a triloxía *Goopy–Bagha* (1969–1992).

Ray era fillo do autor Sukumar Ray e de Suprabha Ray. Comezou a súa carreira como artista comercial e entrou no mundo do cine independente despois de coñecer ao cineasta francés Jean Renoir e ver a película neorrealista italiana Ladrón de bicicletas (en italiano: Ladri di biciclette) (1948) de Vittorio De Sica durante unha visita a Londres.

A primeira película de Ray,  (bengalí:: পথের পাঁচালী Pôther Pãchali) (1955), gañou once premios internacionais, incluído o primeiro premio ao Mellor Documento Humano no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 1956. Esta película, xunto con *Aparajito* (en bengalí: অপরাজিত; Ôporajito) (1956) e  (“'O mundo de Apu”') (1959), forman “'A triloxía de Apu”'. Ray encargouse do guión, o casting, a banda sonora e a edición da película, e deseñou os seus propios títulos de crédito e material publicitario. Tamén é autor de varios relatos curtos e novelas, principalmente para nenos e adolescentes. Entre os personaxes populares creados por Ray atópanse o detective Feluda, o científico Profesor Shonku, a narradora Tarini Khuro e o novelista Lalmohan Ganguly.

É recoñecido como un dos grandes creadores de cinema do século XX. Ray dirixiu 36 filmes, incluíndo longametraxes, documentais e curtametraxes.  

Ray recibiu numerosos premios durante a súa carreira, incluídos trinta e dous premios nacionais da India, un León de Ouro, un Oso de Ouro, dous Osos de Prata e un Óscar honorífico en 1992. O goberno da India outorgoulle o Bharat Ratna, a súa máis alta condecoración para un civil, en 1992. En 2024, Forbes clasificou a Ray como o oitavo mellor director de cine (a nivel mundial) de todos os tempos na súa lista de "Os 30 mellores directores de cine de todos os tempos".

## Traxectoria 
### Liñaxe 
Satyajit Ray proviña dunha familia hindú bengalí (en) de Mymensingh, Bengala, actualmente Bangladesh (Bengala Oriental). A súa familia adoptara o apelido "Ray". Aínda que eran kayasthas bengalíes (en), os Ray eran "visnuistas" (adoradores de Vishnu),

A liña xenealóxica de Satyajit Ray pode seguirse durante polo menos dez xeracións. O seu avó, Upendrakishore Raychowdhury, foi ilustrador, escritor, editor, filósofo, astrónomo afeccionado e tamén líder do Brahmo Samaj, movemento social e relixioso da Bengala do século XIX. Sukumar Ray, fillo de Upendrakishore, foi un escritor bengalí de literatura infantil e pioneiro do verso absurdo, ademais de ilustrador e crítico.

### Infancia 
Satyajit naceu de Sukumar e Suprabha Ray en Calcuta, mais Sukumar faleceu cando o neno apenas tiña tres anos de idade e a familia tivo que sobrevivir grazas aos precarios ingresos de Suprabha. 
miniatura|esquerda|upright|Satyajit Ray de neno|220px
Ray estudou economía no Presidency College de Calcuta, aínda que sempre amosara interese polas belas artes. En 1940 a súa nai insistiu en que fose estudar á Universidade Visva-Bharati de Santiniketan, fundada por Rabindranath Tagore e, aínda que Ray se amosou reticente debido ao seu amor por Calcula e á mala impresión que tiña da vida intelectual en Santiniketan, a persuasión da súa nai e o seu respecto por Tagore acabaron por convencelo. Alí, Ray comezou a apreciar a arte oriental. Máis adiante admitiu canto aprendera dos coñecidos pintores Nandalal Bose e Benode Behari Mukherjee, sobre os que chegou a producir un filme documental, *The Inner Eye*. Polas súas visitas a Ajantā, Ellora e Elephanta, Ray desenvolveu a súa admiración pola arte hindú.

### Comezos 
Ray abandonou Santiniketan en 1943, sen rematar a carreira de cinco anos, por causas amorosas e volveu a Calcuta, onde conseguiu un emprego na axencia de publicidade británica D. J. Keymer. Foi contratado como «aprendiz de visualizador», gañando tan só oito rupias mensuais. Aínda que por unha banda o deseño visual era algo achegado ao espírito de Ray e polo xeral era ben tratado, notábase unha gran tensión entre os empregados británicos e os indios da compañía (os primeiros estaban moito mellor pagados), á parte de que Ray pensaba que «os clientes eran xeralmente estúpidos», o que lle causou problemas. Arredor de 1943 Ray colaborou con Signet Press, unha nova firma publicitaria iniciada por D. K. Gupta. Gupta encargou a Ray a creación de deseños de portadas para libros e concedeulle plena liberdade artística. Ray deseñou as portadas de moitos libros, incluído *Man-eaters from Kumaon*, de Jim Corbett, e *The discovery of India* de Jawaharlal Nehru. Tamén traballou nunha versión infantil de *Pather Panchali*, un clásico bengalí de Bibhutibhushan Bandopadhyay, renomeado como *Am Antir Bhepu*. Este traballo influíu profundamente en Ray e converteuse no tema do seu primeiro filme. Ademais de deseñar a portada, tamén ilustrou o libro, e moitas desas ilustracións atoparon finalmente un lugar na súa primeira longametraxe.
[miniatura|Ray, con 22 anos, en [Santiniketan|200px]]
Xunto con Chidananda Dasgupta e outros, Ray fundou Calcutta Film Society en 1947, mediante a que puido ver moitos filmes estranxeiros. Trabou amizade con algúns soldados norteamericanos estacionados en Calcuta durante a segunda guerra mundial e estes informábano dos últimos filmes estadounidenses que proxectaban na cidade. Durante ese período tamén coñeceu un empregado da RAF, Norman Clare, con quen compartiu a mesma paixón polo cinema, o xadrez e a música clásica occidental.

En 1949 Ray contraeu matrimonio de forma pouco ortodoxa (e ilegal) con Bijoya Das, a súa curmá e grande amor. A parella tivo un fillo, Sandip, que tamén foi director de cinema. Ese mesmo ano chegou a Calcuta Jean Renoir para rodar a súa película *Le Fleuve*, para a que Ray axuda a atopar localizacións. Así establece relación co director francés, quen o anima a comezar a rodaxe de *Pather Panchali*.

A determinación de converterse en cineasta tomouna en 1950 durante unha estancia de tres meses en Londres durante os que traballou na oficina principal de D. J. Keymer, e nos que visionou 99 películas unha delas, *Ladrón de bicicletas*, obra clave do neorrealismo italiano do director italiano Vittorio De Sica.

### Como cineasta 
miniatura|200px|Satyajit Ray en Nova York en 1981.
Estreouse no cine co filme *Pather Panchali* (*A canción do camiño*), que gañou once premios internacionais, incluíndo o de *Mellor documento humano* no Festival Internacional de Cine de Cannes. Pather Panchali era unha obra clásica da literatura bengalí en cuxa edición infantil traballara coma debuxante e deseñador, que describe o crecemento dun xove, Apu, dunha pequena poboación de Bengala. Este traballo forma, xunto a *Aparajito* e *Apur Sansar* a Triloxía de Apu, a obra mestra de Ray.

Pese ao carácter humanista universal dos traballos de Ray, a realidade socioeconómica de Bengala márcao profundamente. A vida das diversas clases sociais de Bengala, o conflito dos novos e antigos valores e os efectos das cambiantes condicións económicas e políticas da India son temas recorrentes na súa obra.

### Cambios de rumbo e anos finais 
Ray dende 1965 dirixiu filmes de detectives, de ficción científica e dramas históricos. A esta variedade de temas uniuse unha considerábel experimentación formal. Manifestou así, en paralelo, os cambios de rumbo na vida da India contemporánea. Considérase que o seu mellor filme deste período é *Nayak* (1966), onde narrou como un coñecido actor falaba nun tren cunha xornalista durante vinte e catro horas seguidas. Traballou de novo con Sharmila Tagore e tivo éxito no festival de Berlín, mais non comercial.

En 1967, escribiu o guión do filme *The Alien*, baseado nol relato *Bankubabur Bandhu*, que escribira en 1962 para a revista *Sandesh*, da súa propia familia. Finalmente o proxecto tratou de producilo Columbia Pictures con Peter Sellers e Marlon Brando; Ray non foi pagado por el. Logo, Ray proxectou outros filmes que tampouco levou a cabo, como adaptacións do relato épico *Mahābhārata*, e da novela de E. M. Forster, *A Passage to India*. Non obstante, en 1969 realizou o seu filme máis comercial, mais tamén con dificultades financeiras. Estaba baseado nun relato para nenos escrito polo seu avó, *Goopy Gyne Bagha Byne*, e era un filme musical e de fantasía.

Posteriormente, levou ao cinema unha novela no poeta e narrador Sunil Gangopadhyay, *Aranyer Din Ratri*, en que un mozo da cidade vai ao bosque de vacacións. Sobre o filme dixo Robin Wood, "unha simple secuencia [do filme]... ofrecería material para un curto ensaio". *Pratidwandi* trata dun novo licenciado que é un idealista, e que se vai desilusionando, mais sen chegar a corromperse; Ray introduciu un estilo elíptico, ás veces con soños e miradas cara a atrás no relato.

En 1977, Ray completou *Shatranj Ke Khiladi*, filme de grande orzamento, que rodou en hindi e que estaba baseado nun relato de Munshi Premchand. Lembra a rebelión india de 1857 a través de dous xogadores. Sempre lle fascinara o xadrez.

En 1980, rodou a continuación de *Goopy Gyne Bagha Byne*, con *Hirak Rajar Deshe*, de intención política. O reinado do rei de diamantes, ou *Hirok Raj*, constitúe unha alusión á India con Indira Gandhi no momento de emerxencia nacional (1975-1977). A continuación, coa súa curtametraxe *Pikoor Diary* e co seu filme *Sadgati*, en hindi, rematou a etapa tardía de madureza.

En 1983, Ray sufriu un grave ataque ao corazón e tivo que limitar fortemente o seu traballo nos seguintes anos. Por iso *Ghare Baire* tivo que ser completada en 1984 coa axuda do seu fillo, que era o cámara; tratábase dun relato de Tagore que narraba os perigos do fervente nacionalismo. En 1987 realizou o  documental *Sukumar Ray* sobre o seu pai.

Nos tres últimos filmes de Ray hai máis diálogo. Son *Ganashatru*, que adapta unha peza de Henrik Ibsen; *Shakha Proshakha*, de 1990, onde retomou a súa forma particular de expresarse; e *Agantuk*, de aparencia liviá, onde mostra as lacras da civilización a través do relato da visita dun tío á súa sobriña en Calcuta.

## Legado 
Ray dirixiu 37 filmes, incluíndo longametraxes, documentais e curtametraxes. Tamén foi escritor de ficción, editor, ilustrador, deseñador gráfico e crítico de cine. Esta versatilidade expresábase no feito de ue Ray realizaba o guión, o casting, a composición da música, a dirección artística, a edición e deseño dos créditos e o material publicitario da maior parte da súa obra.

Ray recibiu moitos premios importantes na súa carreira, incluíndo 32 premios nacionais indios de Cine, varios premios en festivais e certames internacionais sendo o principal deles un Oscar Honorífico pouco antes da súa morte, en 1992. A súa obra tamén foi obxecto dunha retrospectiva no Museo de Arte Moderna de Nova York no ano 1981.

## Filmografía 
## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Neorrealismo
* Bengala
* Humanismo
* Rabindranath Tagore

### Ligazóns externas 
* Fichan a IMDb 
* satyajitray.org 
* Fundación Satyajit Ray 
* Satyajit Ray Film and Study Center  
* Artigo 
* Biografía en biografiasyvidas.com