Oleiros

**Oleiros** é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca da Coruña. Segundo o IGE no 2018 tiña 35.559 habitantes (34.963 no 2015, 33.550 no 2010, 31.694 no 2007, 31.264 no 2006, 30.467 no 2005, 29.671 no 2004). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «/oleiresa».

## Xeografía 
[miniatura|esquerda|300px|Unha vista da [A Coruña|Coruña dende Bastiagueiro, en Oleiros.]]
Limita ao norte coa ría de Ares, ao leste cos concellos de Sada e Bergondo, ao sur cos de Cambre e Culleredo e ao oeste co concello da Coruña e coa ría do Burgo, da cal abrangue a costa da marxe dereita oposta á da cidade da Coruña. Está situado no interior da unidade xeográfica chamada *Xistos Cristalinos de Bergondo*, creada no Precámbrico.

## Toponimia 
Segundo o Padre Sarmiento o topónimo Oleiros fai referencia ás olas en que se celebraban antigamente os soterramentos.

## Historia 
Da época da cultura castrexa consérvanse trece castros:
* Castro de Punta Roza
* Castro de Punta Torrella
* Castro de Subiña
* Castro de Morro Canide
* Castro de Xaz
* Castro de Edreira
* Castro de Santa Cristina
* Castro de Montrove
* Castro de Nós
* Castro de Xoez
Da Idade Media consérvanse poucos restos, entre eles atópase a Igrexa Románica de Dexo do século XII consagrada polo arcebispo Xelmirez no ano 1108.

O castelo de Santa Cruz está situado nun illote na enseada do mesmo nome, no Porto de Santa Cruz. Foi mandado construír por Diego das Mariñas no século XVI para completar o sistema defensivo da baía coruñesa, xunto co castelo de Santo Antón, o castelo de San Diego e o castelo de Santo Amaro. No século XIX foi mercado pola familia Quiroga-Pardo Bazán. En 1939 foi doado pola filla de Emilia Pardo Bazán á arma de cabalaría para organizar colonias dos orfos de guerra civil ata 1978. O castelo quedou abandonado ata 1989 cando foi mercado polo concello. O Castelo de Santa cruz está declarado Ben de Interese Cultural. Actualmente é o Centro de Extensión Universitaria e Divulgación Ambiental de Galicia

## Demografía 
É o segundo concello máis poboado da comarca da Coruña e o décimo concello galego en poboación. 

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:1000 height:250
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:40500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:4500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:900 start:0
BackgroundColors = canvas:c

PlotData=
 color:d width:30 align:left

 bar:1857 from:0 till: 5577
 bar:1877 from:0 till: 5821
 bar:1897 from:0 till: 6690
 bar:1910 from:0 till: 7312
 bar:1930 from:0 till: 9115
 bar:1950 from:0 till: 10564
 bar:1970 from:0 till: 10457
 bar:1991 from:0 till: 18727
 bar:2011 from:0 till: 34220
 bar:2012 from:0 till: 34386
 bar:2015 from:0 till: 34693
 bar:2016 from:0 till: 35013
 bar:2017 from:0 till: 35198
 bar:2018 from:0 till: 35559
 bar:2019 from:0 till: 36075
 bar:2020 from:0 till: 36534

PlotData=

 bar:1857 at: 5577 fontsize:s text: 5.577 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 5821 fontsize:s text: 5.821 shift:(-10,5)
 bar:1897 at: 6690 fontsize:s text: 6.690 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 7312 fontsize:s text: 7.312 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 9115 fontsize:s text: 9.115 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 10564 fontsize:s text: 10.564 shift:(-15,5)
 bar:1970 at: 10457 fontsize:s text: 10.457 shift:(-15,5)
 bar:1991 at: 18727 fontsize:S text: 18.727 shift:(-15,5)
 bar:2011 at: 34220 fontsize:S text: 34.220 shift:(-15,5)
 bar:2012 at: 34386 fontsize:S text: 34.386 shift:(-15,5)
 bar:2015 at: 34693 fontsize:S text: 34.693 shift:(-15,5)
 bar:2016 at: 34693 fontsize:S text: 35.013 shift:(-15,5)
 bar:2017 at: 34693 fontsize:S text: 35.198 shift:(-15,5)
 bar:2018 at: 34693 fontsize:S text: 35.559 shift:(-15,5)
 bar:2019 at: 34693 fontsize:S text: 36.075 shift:(-15,5)
 bar:2020 at: 34693 fontsize:S text: 36.534 shift:(-15,5)

## Economía 
miniatura|Urbanización de chalés en Montrove.
A economía de Oleiros estivo durante séculos centrada no sector agrario, gandeiro e pesqueiro. No porto de Lorbé existe unha das depuradoras de mexillóns máis importantes de Galiza.

A proximidade á cidade da Coruña fixo medrar a poboación do concello que pasou dunha etapa de cidade dormitorio, nas zonas máis próximas, e de lecer preto das praias. Oleiros é agora un concello residencial e de alta calidade de vida. O concello ten múltiples urbanizacións, zonas de vivendas e equipamento residencial. Nos últimos anos construíronse zonas verdes, zonas peonís e infraestruturas para mellorar a vida diaria no concello. O novo acceso ao concello é a Vía ártabra (AG-13), estrada de alta capacidade que ligará o concello coa autoestrada AP-9.

## Patrimonio 
O museo dos Oleiros forma parte do Centro Cultural As Torres de Santa Cruz, unha das máis importantes escolas de cerámica popular. Acolle unha colección única en Europa de cerámica popular, e é sede dunha das feiras máis importantes de cerámica tradicional de España, que cada ano acolle centos de ceramistas que expoñen as súas pezas.

## Oleiros na literatura popular 
; Refraneiro
* *O que pasou a Marola, pasou a mar toda*.

; Cantigueiro
* *Ferrolana, por te ver, / pasei o mar da Marola / a pique de me perder*.

## Lugares de interese 
miniatura|Praia de Santa Cristina.
;Praias
* Praia de Santa Cristina (Perillo)
* Praia de Bastiagueiro (Bastiagueiro) Bandeira Azul
* Praia de Portocovo (Porto de Santa Cruz)
* Praia de Mera (Mera)

;Museos
* Castelo de Santa Cruz (Porto de Santa Cruz)
* Museo dos Oleiros (Porto de Santa Cruz)

;Salas de exposicións
* Casa Charry (Oleiros)

;Monumentos
* Estatua de Che Guevara

## Galería de imaxes 
## Parroquias 
[miniatura|As nove [Parroquia eclesiástica galega|parroquias que compoñen o concello de Oleiros.]]

## Lugares 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Oleiros vexa: Lugares de Oleiros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Oleiros
### Ligazóns externas 
* Páxina web do Concello