Proposta de Estatuto Político da Comunidade de Euskadi de 2004

A **Proposta de Estatuto Político da Comunidade de Euskadi** presentada polo Goberno Vasco e aprobada polo Parlamento Vasco; tamén chamada **Proposta do Parlamento Vasco para a convivencia en Euskadi**, **Novo Estatuto Político de Euskadi** ou popularmente como **Plan Ibarretxe** foi anunciada polo lehendakari (presidente da Comunidade Autónoma Vasca) Juan José Ibarretxe no pleno de política xeral do Parlamento Vasco en setembro de 2001, presentado o 25 de outubro de 2003. O pleno do Parlamento vasco aprobouno o xoves 30 de decembro de 2004 e decidiu o seu envío ó Congreso dos Deputados por maioría absoluta, con 39 votos a favor e 35 en contra.
En xaneiro de 2005, o presidente do Parlamento Vasco entregou a proposta de Estatuto ó presidente do Congreso, para o seu debate e votación, sendo rexeitado o 1 de febreiro por 313 votos en contra (PSOE, PP, IU, CC e CHA), 29 a favor (PNV, ERC, CiU, EA, Na-Bai e BNG) e 2 abstencións (ICV).

## Características 
O Plan propón un novo estatuto de autonomía, baseándose en tres piares:
* O pobo vasco é un pobo de Europa con identidade propia.
* O dereito do pobo vasco a decidir o seu futuro, é dicir, o dereito de autodeterminación.
* As decisións dos cidadáns de cada rexión de Euskal Herria (País Vasco, Navarra e Iparralde) deben respectarse polas demais e polo resto de pobos de Europa.

Ademais a proposta supón unha serie de reformas: 
* Liberdade de relacións con Navarra e País Vasco francés, baseada no respecto ás decisións que tomen cada unha das rexións.
* Un poder xudicial autónomo.
* Que España garanta unha representación directa en Europa tal e como ocorre nos Países Baixos, Bélxica e os *länder* alemáns.
* Garantías de que o novo estatuto non poida ser restrinxido ou anulado unilateralmente. Para iso, se adaptaría o Tribunal Constitucional, se crearía unha comisión bilateral para solucionar conflitos, e os tratados e acordos internacionais que afecten ás competencias do País Vasco deberán ser aprobados polas súas institucións para que lle afecte.
* Recoñecemento de cidadanía e nacionalidade vasca a tódolos habitantes da Comunidade, permitíndolles o desfrute ou acreditación da dobre nacionalidade vasca e española. O ostentar unha ou outra nacionalidade non suporía mingua ou incremento de dereitos e obrigacións, por canto que estas cuestións estarían aparelladas á cidadanía e non á nacionalidade.
* Seleccións deportivas nacionais vascas oficiais.
* Competencias exclusivas en administracións públicas, educación, cultura, deporte, política lingüística, asuntos sociais, sanidade, economía, facenda, vivenda, medio ambiente, infraestruturas, transportes, seguridade pública, traballo e seguridade social.
Quedarían fóra a defensa; lexislación civil, mercantil e penal (sen prexuízo do dereito foral, substantivo e dos contratos de administracións públicas); Mariña mercante; nacionalidade española (inmigración estranxeira, dereito a asilo,...); produción, comercio, tenza e uso de armas e explosivos; control do espazo aéreo e política exterior.

O plan tramitouse como unha reforma do estatuto de autonomía vasco, en varias etapas:
# Presentación extraparlamentaria da proposta do lehendakari.
# Debate aberto ó diálogo e a tódalas achegas.
# Presentación e debate no Parlamento Vasco.
# Aprobación polo parlamento vasco.
# Remisión ás Cortes Xerais e negociación co estado.
# Ratificación en referendo pola sociedade vasca.

## Polémica 
O apoio principal á Proposta do novo Estatuto veu dos grupos que compoñen o goberno vasco (Partido Nacionalista Vasco, Eusko Alkartasuna e Ezker Batua). A pesar disto, os tres grupos do tripartito gobernante expuxeron emendas propias. EB realizou emendas parciais a tódolos artigos.

Os partidos maioritarios españois (pero non no País Vasco), o Partido Popular e o Partido Socialista Obrero Español, así como o partido rexional Unidad Alavesa acúsano de:
* Ser un plan encubertamente secesionista, que busca a independencia do País Vasco a medio prazo.
* Ser inconstitucional, e fóra do marco da Unión Europea. A pesar disto na consulta que se lle fixo ó Parlamento Europeo este declarou que era un asunto interno de España.
* Compartir obxectivos co proxecto político do nacionalismo radical e, polo tanto, "dar ás" a ETA.
* Unilateralidade, ó ter sido redactado sen un debate previo cos non nacionalistas.
* Un plan que levaría á quebra económica a Euskadi.

Algúns destes razoamentos son cuestionados polo goberno vasco: PSOE, PP e Unidad Alavesa autoexcluíronse da comisión do parlamento que redactou o proxecto de novo Estatuto (a diferenza do proceso que se seguiu en Cataluña); o mesmo argumento de quebra económica usouse fronte ó Estatuto de Gernika (que posibilitou a engalaxe económica de Euskadi); e a banda terrorista ETA condenou a proposta.

O goberno do PP realizou un recurso de inconstitucionalidade ante o Tribunal Constitucional, que non foi admitido a trámite. Algúns dos seus compoñentes manifestaron dúbidas sobre a posible constitucionalidade do seu contido. Ademais, o PP modificou o Código Penal para impor penas de cárcere a quen convoque referendos sen a aprobación do goberno, como sería o caso do goberno vasco se o fixese sen o apoio do goberno español. Esta reforma do código penal foi eliminada polo goberno do PSOE dado que foi promesa nas eleccións que gañou o actual presidente. Recentemente o célebre pai da Constitución Herrero de Miñón non dubidaba sobre a lexitimidade da proposta, aínda que suxería unha serie de cambios (apenas 10 artigos) para aclarar as dúbidas sobre a suposta inconstitucionalidade do texto.

Batasuna tamén o rexeita, acusándoo de consolidar a unión co Estado español, por permitir a coexistencia da nacionalidade vasca e a española no País Vasco e por limitarse a un plan que abrangue tan só tres das orixinarias sete provincias do histórico País Vasco. Porén, durante a votación da proposta no parlamento vasco, Arnaldo Otegi, portavoz do grupo Sozialista Abertzaleak leu unha carta do parlamentario e membro de ETA fuxido Jose Luis Urrutikoetxea (*Josu Ternera*), xustificando o seu apoio ó plan, tralo cal tres membros deste grupo votaron a favor da proposta e outros tres en contra. Sen estes votos a proposta non tería saído adiante no parlamento vasco, polo que finalmente o apoio de Batasuna, condicionado por ETA, foi determinante para aprobación do plan, e a futura discusión no parlamento español.

A enquisa de novembro de 2004 realizada polo Departamento de Ciencia Política da Universidade do País Vasco (Euskobarómetro) indica que a maior parte dos vascos estarían dispostos a votar nun eventual referendo, aínda que este non cumprise cos requisitos constitucionais. Entre os que irían votar, a opción maioritaria é o "Si", cun 30% dos votos, fronte ó 21% de apoios que recibe o "Non". O 33% das persoas que irían votar non decidira aínda o seu voto. Así a todo, o punto máis destacable da enquisa é que, ó igual ca na enquisa realizada en maio de 2004, a maioría dos vascos (60%) segue considerándose pouco ou nada informado sobre o contido e as consecuencias da proposta.

O lehendakari Ibarretxe declarouse disposto a someter a proposta a unha consulta na súa comunidade "nun escenario ausente de violencia", sexa cal sexa o resultado da votación no Congreso (no que as forzas contrarias á proposta contan cunha ampla maioría), a pesar de que se lle ten advertido de que a convocatoria dun referendo sen a autorización das Cortes españolas sería ilegal (o actual parlamento non derrogou a lexislación creada polo PP na pasada lexislatura que castigaba a convocatoria ilegal de referendos con penas de cárcere).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Novo estatuto de Euskadi en castelán
* Euskobarometro Enquisa movembro 2004
* Euskobarometro Enquisa maio 2004