GSM

[miniatura|180px|Transmisores GSM [Nokia.]]
**GSM** ou **Groupe Spécial Mobile** en francés e actualmente chamado en inglés **Global System for Mobile Communications** é un estándar europeo de telefonía móbil dixital creado polo European Telecommunications Standards Institute (ETSI). Tecnoloxía celular de segunda xeración (2G) desenvolvida para substituír a analóxica de primeira xeración (1G). O GSM son redes dixitais para transmisión de datos cos seus engadidos mellorados, GPRS (General Packet Radio Services). A transmisión de datos foi incrementada empregando tecnoloxía EDGE (Enhanced Data rates for GSM Evolution) chamada EGPRS. O estándar GSM foi posteriormente ampliado empregando a tecnoloxía (3G) chamada UMTS desenvolvido polo 3GPP. A evolución das redes GSM incorporará a cuarta xeración (4G) chamada LTE (Long Term Evolution). En febreiro de 2013 a Comunidade Europea destinou 50 millóns de euros para iniciar as investigacións no estándar 5G.

"GSM" é unha marca rexistrada propiedade da *GSM Association*.
A tecnoloxía GSM emprégase actualmente en 800 operadores de 220 países o que ven a ser unha porcentaxe do 82 por cento aproximadamente de tódolos clientes de telefonía móbil do mundo.

## Tecnoloxías de telefonía móbil 

## Frecuencias 

## O GSM en España 
miniatura|Teléfonos móbiles GSM de 1991.
A tecnoloxía móbil en España iniciouse en 1976 cun servizo para coches limitado a Madrid e Barcelona chamado *Teléfono automático en vehículo*, entón un teléfono cas baterías podía chegar a pesar máis de oito kg. O servizo mellorouse con tecnoloxías TMA-450 e posteriormente TMA-900, chegando a ter 900.000 clientes en 1996. Para entón os teléfonos pasaron do tamaño chamado *tixolo* ao dun paquete de tabaco.

O límite técnico teórico do servizo analóxico era dun millón de clientes. En 1995 Telefónica creou a empresa Movistar que empregaba tecnoloxía GSM e que competía coa outra empresa creada por Telefónica en tecnoloxía analóxica chamada MoviLine. Durante un tempo as dúas tecnoloxías competiron no mercado ata que as frecuencias da tecnoloxía analóxica pasaron a empregarse para GSM. Para evitar este monopolio no mercado do GSM fíxose un concurso público co cal creouse Airtel. Co apoio financeiro do Banco Santander. Airtel creou unha rede propia sendo posteriormente vendida a Vodafone. En 1999 xa co mercado moi definido fíxose outro concurso público e creouse Amena, posteriormente vendida a Orange. Amena empregaba GSM1800 MHz polo que necesitaba máis estacións base para dar cobertura. Xa en 2005 o goberno asignoulle máis frecuencias na banda de GSM 900 pero a vantaxe no mercado o seguiron a ter Movistar e Vodafone.

Unha oferta comercial deu grande difusión á telefonía móbil: as tarxetas prepago. Xa non era necesario ter un contrato e pagar unha cota mensual. Podíase gastar en teléfono en función do orzamento dispoñible.

A principios dos anos 2000 pechan as operadoras de telefonía analóxica e repártese o espectro asignando novas frecuencias. Nese mesmo ano concédese unha nova licenza a Xfera en UMTS. Xfera comezou a crear localizacións propias mais o atraso da tecnoloxía e as dificultades financeiras fixeron que a empresa fose vendida e saíse ao mercado en 2006 co nome de Yoigo.

[miniatura|[R (telecomunicacións)|Cable R móbiles.]]
En 2006 o goberno acorda crear un novo tipo de empresa de telecomunicacións móbiles: os operadores virtuais. Operadores de telefonía móbil sen rede propia. Esta nova normativa obriga a Telefónica, Vodafone, Orange e Yoigo (operadores con rede propia) a alugar as súas infraestruturas. En 2009 a Audiencia Nacional confirma a resolución da Comisión do Mercado das Telecomunicacións de España (CMT) e a legalidade dos operadores virtuais rexeitando a denuncia de Telefónica contra os operadores virtuais. En 2007 a cableira galega R pasa a ser operador móbil virtual.

O espectro redioléctrico GSM e 3G está repartido entre os catro operadores con rede propia que hai en España.

Colors= 
  id:AA  value:blue
  id:AE  value:red
  id:AI  value:yellow
  id:AO  value:orange
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(0.95,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:560 height:300
PlotArea = width:400 height:250 left:60 bottom:45

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:120

TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:0

TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:20 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

PlotData=
  width:50 align:left fontsize:14

  bar:Movistar      from:0  till:29 color:AA  
  bar:Movistar      from:29 till:34 color:AE 
  bar:Movistar      from:34 till:84 color:AI  
  bar:Movistar      from:84 till:116 color:AO

  bar:Vodafone      from:0  till:29 color:AA  
  bar:Vodafone      from:29 till:34 color:AE 
  bar:Vodafone      from:34 till:84 color:AI  
  bar:Vodafone      from:84 till:108 color:AO

  bar:Orange        from:0  till:29 color:AA 
  bar:Orange        from:29 till:34 color:AE 
  bar:Orange        from:34 till:84 color:AI 
  bar:Orange        from:84 till:96 color:AO

  bar:Yoigo         from:0  till:29 color:AA 
  bar:Yoigo         from:29 till:34 color:AE

  bar:Freq.          from:50 till:55 color:AA 
  bar:Freq.          from:70 till:65 color:AE 
  bar:Freq.          from:78 till:82 color:AI 
  bar:Freq.          from:93 till:98 color:AO

PlotData=

  bar:Movistar at:13 fontsize:XM text:29,6 shift:(-13,5)
  bar:Movistar at:26 fontsize:XM text:5    shift:(-4,5)
  bar:Movistar at:50 fontsize:XM text:49,6 shift:(-13,5)
  bar:Movistar at:95 fontsize:XM text:32   shift:(-4,5)

  bar:Vodafone at:13 fontsize:XM text:29,6 shift:(-13,5)
  bar:Vodafone at:26 fontsize:XM text:5    shift:(-4,5)
  bar:Vodafone at:50 fontsize:XM text:49,6 shift:(-13,5)
  bar:Vodafone at:95 fontsize:XM text:24   shift:(-4,5)

  bar:Orange   at:13 fontsize:XM text:29,6 shift:(-13,5)
  bar:Orange   at:26 fontsize:XM text:5    shift:(-4,5)
  bar:Orange   at:50 fontsize:XM text:49,6 shift:(-13,5)
  bar:Orange   at:85 fontsize:XM text:12   shift:(-4,5)

  bar:Yoigo   at:13 fontsize:XM text:29,6 shift:(-13,5)
  bar:Yoigo   at:26 fontsize:XM text:5    shift:(-4,5)

TextData=
  pos:(460,240) text:900 MHz (GSM)
  pos:(460,210) text:1800 MHz (GSM)
  pos:(460,180) text:2100 MHz TDD (3G)
  pos:(460,150) text:2100 MHz FDD (3G)
  pos:(460,100) text:Espectro GSM e 3G
  pos:(460,80) text:Fonte CMT

O mercado das telecomunicacións está dividido entre catro grandes grupos. Os catro operadores con rede propia, que manteñen o 90% dos clientes, e os operadores virtuais que están a medrar a conta deles o 10% .

Colors= 
  id:AA  value:blue
  id:AE  value:red
  id:AI  value:orange
  id:AO  value:purple
  id:AU  value:yellow
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(0.95,0.95,0.95)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:400 height:300
PlotArea = width:350 height:250 left:30 bottom:20

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:40

TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:0

TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

PlotData=
  width:50 mark:(line,white) align:left fontsize:12

  bar:Movistar     from:0 till:36 color:AA  
  bar:Vodafone   from:0 till:26 color:AE
  bar:Orange      from:0 till:22 color:AI
  bar:Yoigo         from:0 till:7  color:AO
  bar:Virtuais      from:0 till:10 color:AU

PlotData=

  bar:Movistar at:36 fontsize:XM text: 35,64% shift:(-17,5)
  bar:Vodafone at:26 fontsize:XM text: 25,73% shift:(-17,5) 
  bar:Orange at:22 fontsize:XM text: 21,80% shift:(-17,5)
  bar:Yoigo at:7 fontsize:XM text: 6,71% shift:(-17,5) 
  bar:Virtuais at:10 fontsize:XM text: 10,12% shift:(-17,5)

TextData=
  pos:(120,250) text: Porcentaxe do mercado por operador en marzo de 2013.

En España había en 2011 un total de 98.533 estacións base de telefonía móbil: GSM900, GSM1800 e UMTS os operadores de telecomunicacións están a empregar varias tecnoloxías simultaneamente: 2G/3G/3.5G. O 3.5G é moi superior tecnolóxicamente pero a maioría das estacións base son 2G conmutando dunha tecnoloxía a outra segundo sexa o nivel de cobertura. O 3.5G emprégase en zonas con moita densidade de poboación e para datos.

### Clientes de telefonía móbil en España 

Colors= 
  id:AO  value:blue
  id:AE  value:red
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,0.95,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:850 height:500
PlotArea = width:800 height:400 left:40 bottom:40

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:60

TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:0

TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

PlotData=
  width:40 mark:(line,white) align:left fontsize:12

  bar:1997      from:0 till:4 color:AO  
  bar:1998      from:0 till:6 color:AO
  bar:1999      from:0 till:15 color:AO
  bar:2000      from:0 till:24 color:AO
  bar:2001      from:0 till:30 color:AO
  bar:2002      from:0 till:33 color:AO
  bar:2003      from:0 till:37 color:AO
  bar:2004      from:0 till:38 color:AO
  bar:2005      from:0 till:43 color:AO
  bar:2006      from:0 till:46 color:AO
  bar:2007      from:0 till:48 color:AO
  bar:2008      from:0 till:49 color:AO
  bar:2009      from:0 till:51 color:AO 
  bar:2010      from:0 till:52 color:AO
  bar:2011      from:0 till:56 color:AE

PlotData=

  bar:1997 at:4 fontsize:XS text: 4.041.000 shift:(-13,5)
  bar:1998 at:6 fontsize:XS text: 6.437.000 shift:(-17,5) 
  bar:1999 at:15 fontsize:XS text: 15.004.000 shift:(-20,5)
  bar:2000 at:24 fontsize:XS text: 24.265.000 shift:(-20,5) 
  bar:2001 at:30 fontsize:XS text: 29.656.000 shift:(-20,5)
  bar:2002 at:33 fontsize:XS text: 33.531.000 shift:(-20,5) 
  bar:2003 at:37 fontsize:XS text: 37.220.000 shift:(-20,5)
  bar:2004 at:38 fontsize:XS text: 38.623.000 shift:(-20,5) 
  bar:2005 at:43 fontsize:XS text: 42.694.000 shift:(-20,5)
  bar:2006 at:46 fontsize:XS text: 45.676.000 shift:(-20,5) 
  bar:2007 at:48 fontsize:XS text: 48.422.000 shift:(-20,5)
  bar:2008 at:49 fontsize:XS text: 49.623.000 shift:(-20,5) 
  bar:2009 at:51 fontsize:XS text: 51.084.000 shift:(-20,5) 
  bar:2010 at:52 fontsize:XS text: 51.601.000 shift:(-20,5) 
  bar:2011 at:56 fontsize:XM text: 56.189.000 shift:(-35,5)

TextData=
  pos:(150,400) text:Número de clientes de telefonía móbil en España de 1997 a 2011 (en millóns)

Fonte: Observatorio nacional de telecomuniacións e da SI

## GSM e software libre 
Aínda que o estándar GSM é público os desenvolvementos feitos con esa tecnoloxía están patentados e non son de uso libre. De feito é imposible fabricar teléfonos móbiles ou equipamento sen empregar patentes.
Existen varios proxectos para aplicacións GSM libres:
* **GSMD** de Openmoko. É un proxecto para crear software libre para teléfonos móbiles, incluíndo as especificacións do hardware e o sistema operativo. Baséase en Linux.
* **OpenBTS** (Open Base Transceiver Station) é un software GSM compatible para estacións de telefonía móbil.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* GSM Association