Ischigualasto

**Parque Provincial Ischigualasto**, tamén chamado ***Valle de la Luna*** ("Val da Lúa"), debido ao seu aspecto de lúa, é unha área protexida no nordés da Provincia de San Juan, noroeste da Arxentina, limitando ao norte co Parque Nacional Talampaya, na Provincia da Rioxa. Ambas áreas pertencen á mesma formación xeolóxica, a Formación Ischigualasto (ás veces chamada Formación Ischigualasto-Talampaya).
Creado o 3 de novembro de 1971, o parque ten unha superficie de .

En 2000, a UNESCO incluíu Ischigualasto e o Parque Nacional Talampaya entre os seus Patrimonio da Humanidade.

## Historia 
O nome Ischigualasto deriva da extinta lingua cacán, falada por un grupo indíxena denominado Diaguita polos conquistadores españois e significa "lugar onde se pon a lúa". Outra hipótese dá ao nome "Ischigualasto" unha orixe quechua, que significa "terra morta", aínda que algúns estudosos propuxeron raíces Huarpe.

A primeira descrición paleontolóxica de Ischigualasto data de 1930. En 1941 a zona estudiouse con máis detalle, o que levou ao descubrimento de 70 especies de plantas fósiles. A rexión recibiu por primeira vez o nome de *Valle de la Luna* en 1943, nunha publicación editada polo Automobil Club Argentino. Ese ano, o doutor Ángel Cabrera da Universidade Nacional de La Plata describiu o traversodontidae *Exaeretodon*, o primeiro Cynodontia atopado en Ischigualasto, tras mostras enviadas por un xeólogo de prospección de carbón por conta dunha empresa mineira arxentina.

Os traballos académicos e a prospección xeolóxica continuaron lentamente ata 1958, cando o doutor Alfred Sherwood Romer, un experto da Universidade de Harvard en antigos mamíferos, descubriu varios ricos leitos de fósiles que describiu como "extraordinarios".

## Descrición 
A maior parte do parque atópase dentro do Departamento do Valle Fértil, cunha pequena parte no Departamento de Jachal de San Juan, a unha altitude duns 1300 m. asnm. O parque forma parte do límite occidental das Serras Centrais, e conta cunha vexetación típica desértica (arbustos, cactos e algunhas árbores) que abarca entre o 10 e o 20% da superficie. O clima é moi seco, con precipitacións principalmente durante o verán, e temperaturas extremas (mínimas -10&nbsp;°C, máximas 45&nbsp;°C). Hai un vento constante do sur cunha velocidade de 20-40 km/h despois do mediodía e ata a noite, ás veces acompañado do vento de zonda.

Las Coloradas.JPG|Risco *Las Coloradas* 
P1010357 1.JPG|Terras baldías erosionadas pola auga
Ischigualasto02.jpg|*The Sphynx*, formación rochosa erosionada polo vento
A - Valle de la Luna, el hongo, San Juan, Argentina.jpg|*O Cogomelo*, formación rochosa erosionada polo vento

## Paleontoloxía 
thumb|left|Fauna da Formación Ischigualasto
A Formación Ischigualasto contén depósitos do Triásico (carnio) tardío (231,4 -225,9 millóns de anos antes do presente), con algúns dos máis antigos restos de dinosauros coñecidos, que son os máis importantes do mundo en canto a calidade, número e importancia.

No Carnián esta zona era unha chaira inundable volcanicamente activa dominada por ríos e tiña fortes precipitacións estacionais. Os troncos de árbores petrificadas de *Protojuniperoxylon ischigualastianus* de máis de 40 m. de altura dan fe dunha rica vexetación nesa época. Tamén atopáronse fósiles de fentos e herba estañeira.

Os Rhinchosauros e cynodonts (especialmente rhinchosauro *Hiperodapedon* e cinodont *Exaeretodon*) son os achados predominantes entre os fósiles de tetrápodos do parque. Un estudo de 1993 descubriu que os especímes de dinosauros comprenden só o 6% da mostra total de tetrápodos, descubrimentos posteriores aumentaron este número ata aproximadamente o 11% de todos os achados.  Os dinosauros carnívoros son os carnívoros terrestres máis comúns da Formación Ischigualasto, e os herrerasáuridos comprenden o 72% de todos os carnívoros terrestres recuperados. Os dinosauros da formación Ischigualasto inclúen mostras temperás das dúas grandes liñaxes de dinosauros (Ornithischias e Saurischias). O carnívoro arcosauros *Herrerasaurus* é o máis numeroso destes fósiles de dinosauro. Outro dinosauro putativo importante con características primitivas é o *Eoraptor lunensis*, atopado en Ischigualasto a principios da década de 1990.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Patrimonio da Humanidade na Arxentina
### Ligazóns externas
* Ischigualasto at Ente Autárquico Ischigualasto 
* UNESCO World Heritage Centre – Description of the Ischigualasto-Talampaya site at UNESCO
* Localities of the Triassic: Ischigualasto Formation, Argentina at University of California Museum of Paleontology
* Parque Provincial Ischigualasto at La HueYa 
* Valle de la Luna – Ischigualasto at ArgentinaXplora 
* Pictures from Valle de la Luna  at http://podrozniccy.com/en