open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pierre Oriola

**Pierre David Oriola Garriga**, nado o 25 de setembro de 1992 en Tàrrega, é un xogador profesional de baloncesto español. Cunha estatura de 2,08 metros pode xogar nas posicións de ala-pivote e pivote. Actualmente xoga para o Bàsquet Girona da Liga ACB.

## Traxectoria 
O 26 de xullo de 2016, Oriola chegou a un acordo por dúas tempadas co Valencia Basket. Na súa única tempada en Valencia, conseguiu o seu primeiro título da Liga ACB.

O 14 de xullo de 2017, Oriola converteuse en novo xogador do FC Barcelona despois de que o equipo catalán pagase a súa cláusula de saída dun millón de euros. O 7 de xullo de 2020, anunciouse a renovación de Oriola co Barcelona ata 2024. Con todo, non finaliza o contrato co club barcelonés e o 15 de outubro de 2022 anúnciase a súa fichaxe polo Bàsquet Girona.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Perfil en ACB.com
Killing with a Smile

***Killing with a Smile*** é o primeiro álbum da banda de metalcore australiana Parkway Drive. Foi gravado en maio de 2005, durante un período de só dúas semanas co produtor Adam Dutkiewicz. É o seu único álbum co baixista Shaun Cash.

## Estrea 
O álbum foi publicado en setembro de 2005 en Australia co selo discográfico Resist Records, e un ano máis tarde nos Estados Unidos a través de Epitaph Records, incluíndo un videoclip para "Smoke 'Em If Ya Got 'Em".

En outubro e novembro, a banda participou na edición internacional de 2006 do tour Taste of Chaos, visitando Nova Zelandia, Australia, o Xapón e Europa. Tamén participaron na edición de 2007 do Warped Tour entre xullo e agosto.

## Acollida 
### Críticas 
Dende o seu lanzamento, *Killing with a Smile* recibiu unha serie de críticas variadas. *Absolute Punk* valorouno positivamente, describíndoo como un disco que define ben o xénero, eloxiando a estrutura das cancións, a pesar da falta de estrofas ou retrousos ben marcados. O crítico de *About.com*, Chad Bower non foi tan positivo, pero declara que se trata dun primeiro álbum moi sólido que paga a pena para os fans do metalcore. Porén, critica as letras do álbum por ser un pouco "emo", aínda que a voz forte o compensa.

Corey Apar, crítico de *AllMusic*, salienta como as letras tratan sobre corazóns rotos e o anoxados que están, citando "Romance is Dead" como un tesouro no referente a iso. Conclúe a recensión comparando a banda con Bleeding Through.

O crítico Matt Whelihan de *Punknews.org* critica o álbum por ser demasiado xenérico.

## Na cultura popular 
O nome da canción "Guns for Show, Knives for a Pro" é unha cita do filme *Lock and Stock*.

O grupo de surf australiano Bra Boys inclúe catro cancións do álbum no filme documental *Bra Boys: Blood is Thicker than Water*: "Gimme a D", "Anasasis (Xenophontis)", "Mutiny" e "It's Hard to Speak without a Tongue". Todas elas, agás a última, foron incluídas na banda sonora.

## Temas 
Todas as cancións foron escritas por Parkway Drive.

## Créditos 
Os créditos de produción e representación están adaptados das notas do interior do álbum.

#### Parkway Drive 
* Wiston McCall - vocalista.
* Jeff Ling - guitarra.
* Luke Kilpatrick - guitarra.
* Shaun Cash - baixo.

* Ben Gordon - batería.

#### Produción 
* Adam Dutkiewicz - produtor, técnico, mesturas.
* Waynus Krupa - técnico adxunto.
* Steve Smart - masterización.
* *Asterik Studio*  - dirección artística, deseño.
* Jerad Knudsen - fotografía.

## Éxito 
* 39º (posición máis alta) - Australian Albums (ARIA) 2005.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Killing with a Smile en AllMusic.
* Killing with a Smile en Epitaph Records.
* Entrevista con Winston McCall con explicacións sobre as cancións
Xade

O **xade** é unha rocha ornamental. O termo xade é aplicado a dúas rochas metamórficas distintas compostas de diferentes minerais silicatados:

* A nefrita consiste nun agregado de fibras entrelazadas microcristalinas de calcio, mineral anfíbolo rico en magnesio-ferro da serie da tremolita (calcio-magnesio)-ferroactinolita (calcio-magnesio-ferro). O membro medio desta serie cunha composición intermedia é chamado actinolita (a forma mineral fibrosa sedosa é unha das formas do asbesto). O membro superior é máis verdoso polo ferro.
* A xadeíta é un piroxeno rico en aluminio e sodio. O mineral utilizado como xema é a forma microcristalina da matriz de cristais entrelazados.

[miniatura|Máscara en xade do [K'inich Janaab' Pakal|rei Pakal, gobernante de Palenque. Museo Nacional de Antropoloxía e Historia, México.|centro]]
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xadeíta
* Nefrita
* Serpentina
* Xade precolombiano de Costa Rica
* Xade chinés

### Ligazóns externas 
* As culturas do xade .
* Fontes do Xade Maia .
Ubaldo Rueda

**Ubaldo Rueda Soto**, nado na Vide (Monforte) en 1948, é un profesor de bacharelato e dirixente deportivo galego.

## Traxectoria
En 1968 marchou a estudar a París, onde comezou Filosofía e Literatura Francesa na Universidade de París 8 e na Sorbonne. Logo de licenciarse optou a unhas oposicións en España, aprobounas e foi destinado a un instituto de Bacharelato de Santiago de Compostela, o Instituto Rosalía de Castro, onde permaneceu desde 1977 ata a súa xubilación. En 1985 accedeu á súa dirección e mantivo o posto de novo ata o seu retiro en agosto de 2018.

Como director do centro de ensino, foi tamén presidente do club de baloncesto Rosalía de Castro. Tamén formou parte da directiva do Casino de Santiago, unha asociación cultural, da que chegou a ser vicepresidente e en 2018 era o seu presidente.

## Galardóns 
En 2021 foi nomeado fillo adoptivo do concello de Santiago.

## Notas
Saleta Fernández

O nome **Saleta Fernández** pode referirse a:
* **Saleta Fernández López** (Monforte de Lemos), atleta galega especializada en salto de altura.
* **Saleta Fernández Fernández** (Vigo), tradutora galega.
* **Saleta Fernández de la Torre** (Cuntis), actriz galega.
Inés Pérez de Ceta

**Inés Pérez de Ceta** (escrito tamén **Inés Pérez de Çeta** ou **Inés Pérez de Zeta**), nada e finada probablemente no século XVI, foi unha nobre galega, fundadora en 1553 do convento da Nosa Señora dos Remedios, situado no actual barrio vigués do Areal. Cómpre non confundila coa súa neta, Inés Pérez de Ceta Gómez.

## Traxectoria 
Casou con Fernando Fitao Aldao, do que quedou viúva en 1552. Daquela, como era habitual entre a alta nobreza, fundou un convento no Areal, nunha casa que era propiedade da familia. A comunidade inicial estaba formada por mulleres laicas da nobreza local entregadas á vida relixiosa en común: ela, as súas dúas fillas solteiras e mais outras señoras.

A carta fundacional do convento detalla o papel de Inés Pérez de Ceta, normas da comunidade, recursos económicos e reserva o padroado para a Casa de Ceta. A rápida constitución da comunidade demostra a súa influencia, que chega a Bouzas, onde funda a Confraría da Nosa Señora dos Remedios.

En 1589 Francis Drake atacou Vigo e o convento quedou destruído e queimado. Volveuse edificar baixo o padroado dos descendentes da fundadora. Nos séculos seguintes algunhas mulleres da Casa de Ceta asentadas en Bouzas ingresan no convento do Areal. Unha delas foi María Xosefa Teresa de Oia e Miranda (1777-1876) que se converte en abadesa. Por mor das desamortizacións de Mendizábal e Madoz, en 1846 a familia reclamou a propiedade e a comunidade de relixiosas instalouse no convento de franciscanas de Tui.

## Liñaxe 
O seu pai era Rodrigo Pérez de Ceta, a súa nai chamábase Basquida García e o herdeiro da liñaxe foi o seu irmán Esteban. Os seus avós paternos foron Esteban de Ceta, señor da Casa Torre de Baiona, e María Varela de Aldao. Por esta vía descende de Pedro Yáñez de Ceta e Teodosia Silva de Romai. A Casa de Ceta tiña o privilexio de outorgar indulto a un reo, privilexio que lle fora concedido polos Reis Católicos.

O certo é que a zona onde estaba o convento, por costume, deuse en chamar Areal das Monxas ou Areal do Convento ata que no século XIX o edificio se transforma en Hospital Militar, dando nome á rúa Hospital. En 1879 sufriu un incendio e situouse por pouco tempo un comercio. En 1926 demoléronse as derradeiras trazas do edificio conventual. A polémica abundou na falta de méritos da figura histórica, porén, non sen retranca, outras fontes sinalan que o cambio do nome da rúa veu motivado por razóns inmobiliarias, xa que a denominación como rúa Hospital parecía pouco comercial.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Concello de Vigo-Concellería da Muller (2008). *Con nome de muller: unidade didáctica*. Vigo, Concello de Vigo.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* "Familias antigas de Bouzas: Os Ceta". *Vila de Bouzas*. Consultado o 31-8-2018.
*"Convento da Nosa Señora dos Remedios de Vigo (Pontevedra, España)", PARES-Portal de Archivos Españoles. Consultado o 31/8/2018.
Factor XI

O **factor XI** ou **antecedente de tromboplastina plasmática** é o cimóxeno do factor XIa, un dos  encimas da fervenza da coagulación do sangue. Como moitos outros factores de coagulación, é unha serina protease. Nos humanos, o factor XI está codificado no xene *F11* do cromosoma 4.

## Función 
O factor XI (FXI) prodúcese no fígado e circula como homodímero na súa forma inactiva. A vida media no plasma do FXI é de aproximadamente 52 horas. O factor cimóxeno é activado dando o *factor XIa* por acción do factor XIIa (FXIIa), a trombina e o propio FXIa; debido a esta activación polo FXIIa, o FXI é un membro da "vía de contacto" (que inclúe o cininóxeno de alto peso molecular (HWMK), a precalicreína, o factor XII, o factor XI e o factor IX).

O factor XIa activa o factor IX por clivaxe selectiva dos enlaces peptídicos  Arg-Ala e Arg-Val. o factor IXa, á súa vez, forma un complexo co factor VIIIa (FIXa-FVIIIa) e activa o factor X.

Entre os inhibidores do factor XIa están o inhibidor da protease dependente da proteína Z (ZPI, un membro da clase de proteínas do inhibidor da serina protease/serpina), que é independente da proteína Z (porén, a súa acción sobre o factor X é dependente da proteína Z, de aí o seu nome).

## Estrutura 
Aínda que se sintetiza como unha soa cadea polipeptídica, o FXI circula como homodímero. Cada unha das cadeas ten un peso molecular relativo de aproximadamente 80&nbsp;000. A concentración no plasma sanguíneo de FXI é de 5 μg/mL, correspondente a unha concentración de plasma (de dímeros FXI) de aproximadamente 30 nM.
O xene *FXI* ten unha lonxitude de 23 kb, ten 15 exóns, e encóntrase no cromosoma 4 na posición 4q32-35.

## Papel en enfermidades 
A deficiencia de factor XI causa a pouco frecuente hemofilia C; esta doenza dáse sobre todo entre xudeus asquenacís e crese que afecta aproximadamente ao 8% desa poboación. Menos comunmente, a hemofilia C pode encontrarse en xudeus con devanceiros iraquís e nos árabes de Israel. A condición foi descrita noutras poboacións arredor do 1% dos casos. É un  trastorno autosómico recesivo. Presenta poucas hemorraxias espontáneas, pero os procedementos cirúrxicos poden causar unha excesiva perda de sangue, e requírese profilaxia.

Tamén se poden observar baixos niveis de factor XI en moitas outras doenzas, como a síndrome de Noonan.

Altos niveis do factor XI foron implicados na trombose, aínda que non se sabe seguro o que determina estes niveis e o grave que é o estado procoagulante.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Vía de activación por contacto (tamén chamada *vía intrínsica*)
*Vía do factor dos tecidos (tamén chamada *vía extrínsica*)

### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* A base de daton en liña MEROPS para as peptidases e os seus inhibidores: S01.213
Lingua falisca

O **falisco** era a lingua da familia itálica falada polos antigos faliscos, un pobo itálico que habitaba a Tuscia meridional. Estaba relacionada co latín. É materia de debate entre os especialistas se o falisco é unha lingua independente ou debe clasificarse como un dialecto do latín, con todo, é posible que o falisco e o latín foran mutuamente intelixibles no pasado.

## Corpus lingüístico 
Estímase que sobreviviron 355 inscricións, na súa maioría curtas e datadas entre os séculos VII e II a.C. Algunhas están escritas de dereita a esquerda nunha variedade do alfabeto itálico antigo, derivado do alfabeto etrusco, pero mostran algúns trazos da influencia do alfabeto latino. Unha inscrición á deusa Ceres do c.&nbsp;600 a.C., atopada en Falerii, normalmente tomada como o exemplo máis antigo, está escrita de esquerda a dereita.

## Características 
Algunhas das principais características fonéticas da lingua faliscana que se poden observar nesta inscrición son:

* O mantemento do son fricativo f, que en latín convértese en b.
* A representación dun proto-indo-europeo inicial gh por f (foied, en latín hodie).
* A palatización da consoante d + i consoante nun son representado simplemente por i- (o son central de foied, xa que morreu).
* A perda do s final en todos os casos antes de certos sons (cra, en latín cras).

Outras características, que aparecen noutros lugares, son:

* O mantemento dos velares (falisco quando, en latín quando, contrasta co umbrio pando). 
* A asimilación dalgunhas consoantes finais co son inicial da seguinte palabra: "pretod de zenatuo, sententiad", en latín " praetor de senatus sententia "(zenatuo por senatuos, un xenitivo arcaico).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Ithkuil

O **ithkuil** é unha lingua construída experimental desenvolvida por John Quijada entre 1978 e 2011. Foi elaborada coa intención de expresar a cognición humana con máis clareza. A súa gramática é extremamente complexa e posúe unha énfase na categorización de elementos. Pode considerarse unha lingua tanto lóxica coma filosófica.

Ó formular unha frase en ithkuil, unha persoa debe considerar factores como que a motivou a formular tal frase, cal é seu obxectivo ó dicila, como se chegou ás afirmacións, entre outras cousas.

Diferente do esperanto, o ithkuil non foi creado para ser unha lingua auxiliar, senón unha lingua de sectores máis profundos tales como a filosofía, as ciencias, as artes e a política.

Ninguén, nin sequera o propio Quijada, é capaz de falar ithkuil.

## Etimoloxía
A palabra *Iţkuîl* en ithkuil pode traducirse como "representación hipotética dunha lingua".

## Notas
;Referencias
Saleta Fernández Fernández

**Saleta Fernández Fernández**, nada en Vigo, é unha tradutora galega.

## Traxectoria 
Entre 1992 e 1996 cursou o grao de tradución e interpretación na Universidade de Vigo. Entre 2000 ao 2003 obtivo na mesma universidade o título de profesora de tradución xeral alemán-galego e alemán-español.

Entre as súas traducións de obras literarias destacan *Novela de xadrez*, do escritor austríaco Stefan Zweig, (traducida ao galego en tándem con Patricia Buxán) e a tradución ao castelán do libro *Contos de ida e volta.*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Saleta Fernández en Linkedin , .
* Lista de profeionais da AGPTI.
* Luna Alonso, Ana: "O papel da tradutora no campo literario galego" *Madrygal. Revista de Estudios Gallegos* 20 (Núm. especial) 2017: 147-156 (ver esp. a páx. 152).
Nick Calathes

**Nicholas William Calathes** (en grego: Νικόλαος "Νίκος" Γουίλλιαμ Καλάθης), nado o 7 de febreiro de 1989 en Casselberry (Florida), é un xogador profesional internacional de baloncesto greco-estadounidense. Cunha altura de 1,98 m xoga na posición de base para o AS Monaco Basket da LNB Pro A francesa. Formouse como xogador na Universidade de Florida. Escollido no quinteto ideal da Euroliga de 2018, Calathes tamén xogou na NBA e na VTB United League. A nivel internacional xoga para a selección de baloncesto helena.

## Traxectoria 
O 9 de xullo de 2020, anunciouse a fichaxe de Calathes polo FC Barcelona da Liga ACB ata 2023.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Estatísticas NBA en Basketball-Reference.com  
* Perfil en Euroleague.net
Armen Sarkissian

**Armen Vardani Sarkissian** (en armenio: Արմեն Վարդանի Սարգսյան), nado en Iereván o 23 de xuño de 1953, é un físico, informático e político armenio. Entre o 9 de abril de 2018 e o 23 de xaneiro de 2022 foi Presidente de Armenia. Tamén foi Primeiro ministro de Armenia dende o 4 de novembro de 1996 até o 20 de marzo de 1997 e anteriormente fora o embaixador do país en Londres dende 1998.

## Traxectoria 
Sarkissian graduouse na Universidade Estatal de Iereván, dentro do departamento de física teórica e matemáticas. Foi membro da Academia Nacional de Ciencias de Armenia. Entre 1976 e 1984, exerceu como profesor de física na Universidade Estatal de Iereván e máis tarde converteuse en investigador visitante e logo profesor da Universidade de Cambridge.

Ademais, foi un dos co-creadores do xogo Wordtris.

## Presidente de Armenia
### Elección 
O 19 de xaneiro de 2018, o Presidente Serzh Sargsyan recomendou a candidatura de Sarkissian para a presidencia co apoio do Partido Republicano de Armenia. Tamén recibiu o apoio adicional do bloque da Federación Revolucionaria Armenia, así como o bloque parlamentario Tsarukian.

Foi elixido presidente por maioría da Asemblea Nacional de Armenia o 2 de marzo de 2018 con 90 votos dos 105 da cámara. Despois do acto visitou o panteón militar Yerablur, e deixou unha ofrenda floral no monumento xunto co ministro de defensa Vigen Sargsyan.

### Presidencia 
[miniatura|Sarkissian reunido co secretario de estado dos [Estados Unidos de América, Mike Pompeo.]]
[miniatura|Con [Sergio Mattarella.]]
O día de inauguración da presidencia, o goberno dirixido por Karen Karapetyan dimitiu e os partidos da Asemblea Nacional tivo unha semana para facer as súas propostas a primeiro ministro. O antigo presidente Serzh Sargsyan foi nomeado de xeito unánime polos membros dos partidos en goberno o 16 de abril, e foi confirmado como primeiro ministro ao día seguinte. Porén, a elección de Sargsyan como primeiro ministro foi recibida con protestas e manifestacións a grande escala, polo que aos seis días da súa toma de posesión dimitiu. Karapetyan foi pouco despois elixido para actuar como primeiro ministro.

Sarkissian visitou Tbilisi o 26 de maio de 2018 na súa primeira visita oficial no estranxeiro para participar no centenario da fundación da República Democrática de Xeorxia. Durante a súa visita, reuniuse co seu homólogo xeorxiano Giorgi Margvelashvili, así como con Bidzina Ivanishvili e Sauli Niinistö.

En xuño de 2018, Sarkissian propuxo cambios na constitución de Armenia para equilibrar o poder do presidente co do primeiro ministro.

## Premios 
* Gran Premio de San Gregorio (1997) - outorgado polo papa Xoán Paulo II.
* Medalla de San Gregorio (2008) - a maior horna da Igrexa apostólica armenia - outorgado por Karekin II, patriarca católico de tódolos armenios.
* Orde do Mérito pola Patria en 1º grao - (15 de setembro de 2017).
* Orde do Mérito da República Italiana (2018).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial
Catarina de Valois-Courtenay

**Catalina de Valois**, nada en Siena en 1303 e finada en Nápoles en 1346, foi emperatriz titular de Constantinopla desde 1308 até a súa morte, princesa rexente de Acaia desde 1332 a 1341, e gobernadora de Cefalonia de 1341 até o seu último día de vida.

## Traxectoria 
Naceu como a segunda filla e primeira muller do matrimonio formado por Carlos de Francia, conde de Valois e a súa segunda esposa, a Titular do Imperio Latino de Constantinopla, Catarina de Courtenay. Entre os seus numerosos medios-irmáns figuran o rei de Francia, Filipe VI, o conde Carlos II de Alençon, Isabel, duquesa de Borbón e Branca, quen foi esposa do emperador Carlos IV.

A pesar do título que posuía tras a morte da súa nai, a cidade fora conquistada en 1261 polo Imperio de Nicea. Desde o deceso da súa nai, o seu pai, Carlos de Valois, encargouse de reclamar os títulos da súa filla.

En 1313 contraeu matrimonio con Filipe I de Tarento, Rei de Albania e príncipe de Tarento, o cal é asociado aos dereitos ao trono imperial, e retén o título até a súa morte acaecida en 1332. Morto este, o maior dos fillos do matrimonio, Roberto de Tarento, herdou Tarento sumado ao ano seguinte a Acaia. A idade de Roberto (tiña 13 anos) elevou á súa nai a rexencia, polo que 'Catarina de Valois seria rexente destas terras o resto dos seus días.

En 1339, ela e o seu fillo chegaron a Acaia, tomando inmediatamente parte esencial no goberno desta zona en constante conflito. Catalina deu refuxio a Nicéforo II Orsini, rexente do Epiro e concedeulle todo o apoio que puido na súa guerra contra Andrónico II Paleólogo, inimigo da dinastía Courtenay, a quen desposuíu de Constantinopla. En 1341 o seu fillo foi declarado maior de idade, polo que se afastou da rexencia, malia manter o título até a súa morte. No seu retiro o seu fillo nomeouna gobernadora de Cefalonia, cargo que había exercer os cinco anos que lle restaban de vida.

Catarina de Valois e o seu esposo tiveron cinco fillos:

*Roberto de Tarento (1319–1364), Príncipe de Tarento e Acaia, e Emperador Titular de Constantinopla (como Roberto II).
*Lois de Tarento (1320–1362), Príncipe de Tarento e Rei de Nápoles pola súa esposa Xoana I
* Margarita (1325–1380), casada co Rei de Escocia Eduardo Balliol e máis tarde con Francisco de Baux, Duque de Andria. Dela descende a Casa de Baux que reclama o trono imperial, extintos os Anjou-Tarento.
* María (1327).
*Filipe II de Tarento (1329–1374), rei de Albania, príncipe de Tarento e Acaia, e emperador titular de Constantinopla.
Lípido A

[miniatura|250px|Estrutura química do lípido A de *[Escherichia coli*]]
O **lípido A** é un compoñente lipídico dunha endotoxina responsable da toxicidade das bacterias gramnegativas. Forma a parte máis interna das tres partes das que consta o lipopolisacárido (LPS) da parede bacteriana, tamén chamado molécula de endotoxina e a súa natureza hidrófoba facilita que o LPS se ancore na membrana externa bacteriana. Aínda que os seus efectos tóxicos poden ser nocivos, a detección do lípido A polo sistema inmunitario humano pode tamén ser esencial para o comezo de respostas inmunes a infeccións gramnegativas, e a loita exitosa posterior contra a infección.

## Composición química 
O lípido A consta de dúas unidades do azucre glicosamina con enlace β(1→6), con cadeas acilo unidas (acidos graxos) e normalmente contén un grupo fosfato en cada un dos azucres.]]
[center|miniatura|700px|Síntese do lípido IVa

Por outra parte, as versións modificadas do lípido A poden usarse como compoñentes de [vacinas (adxuvantes) para mellorar os efectos destas. O lípido A monofosforilado (MPL) é un adxuvante aprobado pola FDA que consta dunha mestura heteroxénea de lípido A de *Salmonella minnesota* R595. A maior especie de lípido A presente nos MPL carece dun dos dous grupos fosfato e cinco cadeas acilo. Algúns traballos mostraron que a eliminación dunha ou dúas cadeas acilo do lípido A nativo pode reducir significativamente a activación das respostas inflamatorias.

A actividade biolóxica do LPS depende da estrutura química do seu lípido A. Principalmente,é necesario o TLR4 para a activación da inmunidade innata despois do recoñecemento do LPS de bacterias gramnegativas. A capacidade do sistema TLR4/MD-2 de responder a unha especie de lípido A distinta é clinicamente importante. As bacterias patóxenas poden empregar un LPS cunha baixa actividade do seu lípido A para evadirse do correcto recoñecemento polo complexo TLR4/MD-2, diminuíndo a resposta inmune do hóspede e incrementando o risco de diseminación bacteriana. Por outra parte, dito lípido A non podería inducir un shock séptico en pacientes susceptibles, o que fai que as complicacións sépticas sexan máis manexables. Con todo, definir e comprender como incluso as diferenzas estruturais máis pequenas entre as moi similares especies de lípido A poden afectar á activación da resposta inmune pode proporcionar os mecanismos para o afinado desta última e novas percepcións dos procesos inmunomodulatorios.

## Mecanismo de activación de células 
O lípido A (e o LPS) demostaron que activan as células por medio do receptor de tipo Toll 4 (TLR4), MD-2 e CD14 na superficie celular. En consecuencia, os análogos do lípido A, como Eritoran poden actuar como antagonistas de TLR4. Foron desenvolvidos como fármacos para o tratamento das respostas inflamatorias excesivas a infeccións por bacterias gramnegativas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* The Lipid Library - Resumo sobre o lípido A e os polisacáridos bacterianos
Ramón Torralbo

**Ramón Torrabo Lanza**, nado en Cantabria en 1945, é un deportista español que practicou o voleibol e o atletismo (nas especialidades de triplo salto e salto de altura), e despois foi adestrador de atletas, Ao rematar a liga de voleibol, contra o mes de abril, empezaba na pista, pero ao final decidiuse polo atletismo, no que continúa na actualidade como adestrador. Como atleta practicou sobre todo os saltos, conseguindo unhas marcas de 14,45 m en triplo salto e de 2,01 m en salto de altura.

Ao rematar o bacharelato estudou na Escola Superior de Educación Física (ESEF), precedente do actual Instituto Nacional de Educación Física (INEF), e aprobou o "curso ponte" para licenciarse polo INEF.

### Traxectoria académica 
Torralbo desenvolveu un labor docente na Facultade de Educación da Universidade de Cantabria (UC), vinculado á área de Educación Física. A súa actuación foi moi importante na formación de mestres especialistas nesta disciplina.

### Outras actividades 
Fóra do ámbito académico Ramón Torralbo dirixiu a Escola Municipal de Atletismo do Concello de Santander, e é membro do comité técnico da Real Federación Española de Atletismo. Deportista e formador de deportistas, é adestrador nacional de voleibol e de atletismo. Director deportivo de atletas de primeiro nivel, destaca a atleta cántabra Ruth Beitia. Tamén dirixe deportistas como David Bolado, campión de España absoluto de salto de altura e a atleta galega Saleta Fernández, campioa júnior de salto de altura en 2016.
 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ramón Torralbo, el entrenador orgulloso de Ruth Beitia *ABC*, 21-08-2016.
* Ramón Torralbo: «Es muy difícil que vuelva a salir una atleta como ella». Ruth Beitia era solo una niña cuando empezó en el atletismo de la mano del que sería su entrenador durante toda su carrera. *El Diario Montañés*, 19-10-2017.   
* [Ramón Torralba: «El talento del atleta a la larga siempre va a salir». El entrenador de Ruth Beitia ha explicado en la UPSA(https://gl.wikipedia.org/wiki/UPSA) la técnica e iniciación del salto de altura] en Sallamancartvaldia. 18-04-2018.
* Ramón Torralbo, Medalla de Plata UC: la importancia del deporte frente al sedentarismo Vídeo da Universidade de Cantabria (UC) en Youtube.
Dominio kringle

miniatura|150px|Un pasteliño kringle
Os **dominios kringle** son dominios proteicos autónomos que se dobran formando grandes bucles estabilizados por tres pontes disulfuro. Son importantes nas interaccións proteína-proteína con factores de coagulación. A denominación kringle procede do nome dun pastel tipo rosquilla escandinavo cuxa forma lembra á deste dominio.

Os dominios kringle atopáronse no plasminóxeno, factores de crecemento de hepatocitos, protrombina e apolipoproteína(a).

Os dominios kringle encóntranse nas proteínas de coagulación sanguínea e fibrinolíticas. Crese que estes dominios xogan un papel na unión de mediadores (por exemplo, membranas, outras proteínas ou fosfolípidos) e na regulación da actividade proteolítica. Os dominios kringle caracterízanse por ter unha estrutura en triplo bucle con tres pontes disulfuro, cuxa conformación é definida por varios enlaces de hidróxeno e pequenos fragmentos de folla beta antiparalela. Atópanse en diverso número de copias nalgunhas proteínas plasmáticas como a protrombina e activador do plasminóxeno de tipo uroquinase, que son serina proteases que pertencen á familia de peptidases S1A de MEROPS.

## Proteínas humanas que conteñen este dominio 
ATF; F12; F2; HABP2; HGF; HGFAC; KREMEN1; KREMEN2;
LPA; LPAL2; MST1; PIK3IP1; PLAT; PLAU; PLG; PRSS12; ROR1; ROR2;

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O dominio kringle  en PROSITE
* Entrada sobre o dominio KR na base de datos SMART
* Imaxe do dominio kringle, en Estrutura da protrombina
Usaquén

**Usaquén** é a localidade número un do Distrito Capital de Bogotá. Atópase no norte da cidade. Entre os seus residentes atópanse todas as clases sociais aínda que predomina a clase media alta e a clase alta, o estrato socioeconómico 4, 5 e 6. Até 1777 albergou un poboado indíxena, cuxos habitantes foron desprazados cara ó sur por un decreto real. Foi asento de extensas facendas, hoxe convertidas en urbanizacións e centros comerciais. Na súa zona leste atópase un sector dos cerros Orientais da cidade, que colindan co concello cundinamarqués de La Calera.

## Historia 
miniatura|230px|Localidade de Usaquén
O seu nome vén do vocábulo muisca *Usaque.* Foi un poboado muisca en época prehispánica e fundouse como poboado indíxena en 1539. Durante a Colonia foi en todo caso unha poboación de reducidas proporcións, cuxos tributos eclesiásticos se atopaban entre os máis baixos da Sabana.

As súas condicións xeográficas eran desfavorables, e o camiño que a comunicaba con Santa Fe (Bogotá) estaba en moi malas condicións, en parte polos pantanos que se formaba nalgúns treitos. O poboado indíxena abandonouse por decreto español en 1777, entre outras cousas debido á baixa calidade agrícola das súas terras e á extensión dos zonas húmidas.

### Século XIX 
A principios do  século xix o lugar contaba apenas cunhas 120 casas, a maioría de palla, das cales só 100 conformaba a vila propiamente devandita. Foi asento de facendas famosas da sabana como Santa Ana, Santa Bárbara e o Cedro, hoxe convertidas case totalmente en barrios, urbanizacións e locais e inmobles comerciais.

O sector erixiuse como municipio en 1852 e en 1860, deuse unha batalla entre as tropas gobernamentais e as de Tomás Cipriano de Mosquera, quen saíu vencedor e tomou o poder do país.
esquerda|miniatura|240x240px|Templo do centro de Usaquén.

### Século XX 
En 1905 construíuse a Estrada Central do Norte, que mellorou notablemente as comunicacións con Chapinero e Bogotá. Até 1954, formaba parte do departamento de Cundinamarca, contaba con 71&nbsp;km² e a súa cabeceira situábase a 12&nbsp;km do centro de Bogotá, o que facía o seu territorio agradable para as familias adiñeiradas da cidade.

En termos demográficos, en 1938 a poboación de Usaquén era de 4.617 persoas, e máis da metade das súas vivendas carecía de servizos. Nos anos 1940, porén, o sector experimentou un marcado crecemento demográfico, común ó resto da actual Bogotá, alcanzando en 1951 unha poboación de 11.207 habitantes, dos cales só 2.469 naceran en Usaquén. Durante este período, ademais do centro urbano, existían fitos como os cuarteis de Santa Ana, o Country Club, a Colonia Vacacional, e a estación do cable aéreo da empresa Cementos Samper.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* VV. AA., director Fabio Puyo Vasco, *Historia de Bogotá* 3 tomos: Tomo I - Conquista y Colonia, Tomo II - Siglo XIX, Tomo III - Siglo XX, Bogotá, 2007. ISBN 978-958-8293-31-8.
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Filipe II de Tarento

**Filipe II de Anjou-Sicilia** ou **Filipe II de Tarento** (en italiano: *Filippo II dei Taranto*, francés: *Philippe II de Tarente*, grego: Φίλιππος Β΄ του Τάραντα), nado en 1329 e finado en Tarento o 25 de decembro de 1374, foi príncipe de Acaia e Tarento, e emperador titular de Constantinopla (como **Filipe III**), fillo de Filipe I de Tarento e Catarina de Valois-Courtenay.

## Traxectoria
Foi fillo do príncipe Filipe I de Tarento e da emperatriz Catarina II de Valois. Os seus avós paternos eran o rei Carlos II de Nápoles e María de Hungría. Os seus avós maternos eran o conde Carlos de Valois e a súa segunda esposa, a emperatriz Catarina de Courtenay.

Foi levado como prisioneiro a Hungría en 1332 polo rei Lois I de Hungría. Foi Vigairo xeral da Provenza en decembro de 1355. O seu irmán Roberto nomeouno sucesor dos seus dereitos en Grecia, e á súa morte en 1364 asumiu os títulos de emperador de Constantinopla e príncipe de Acaia. Desafiado en Acaia pola viúva do seu irmán, que estaba na efectiva posesión da maior parte do país, estalou a guerra civil que só se resolveu en 1370, cando María de Borbón lle vendeu os seus dereitos por 6.000 floríns, malia que Filipe era aínda capaz de tomar posesión física de só unha pequena parte do principado. Reclamou os principados de Salerno e Bari, e o condado de L'Aquila en 1371.

Tras a execución do seu primo Carlos de Durazzo, en 1348, sucedeuno como rei de Albania. En abril de 1355 casou con María de Calabria, filla de Carlos de Calabria, e de María de Valois. Isto fíxoo cuñado da raíña Xoana I de Nápoles.

En 1364, sucedeu como emperador titular de Constantinopla, e príncipe de Acaia e Tarento á morte do seu irmán máis vello, Roberto.

A súa esposa María morreu en 1366. O 20 de outubro de 1370 Filipe tomou como segunda esposa a Isabel de Eslavonia, filla de Estevo de Hungría, antigo herdeiro presunto ao trono de Hungría. En 1373, renunciou aos seus dereitos sobre o Principado de Acaia á raíña Xoana I de Nápoles. Morreu o 25 de novembro de 1374 en Tarento.

Todos os seus fillos morreran novos. O seu herdeiro era o fillo da súa irmá Xaime de Baux, duque de Andría.

## Matrimonios 
Coa súa primeira esposa, María de Calabria, Filipe tivo cinco fillos:

* Filipe (1356).
* Carlos (1358).
* Filipe (1360).
* Un neno (1362).
* Un neno (1366).

Coa súa segunda esposa, Isabel de Eslavonia, Filipe tivo:

* Filipe (1371)

## Devanceiros 

**Devanceiros de Filipe II de Tarento**

## Véxase tamén
### Bibliografía
* 
* 
## Ligazóns externas 
*
Xaime des Baux

**Xaime des Baux** (en francés: *Jacques des Baux*; italiano: *Giacomo Del Balzo*), finado o 7 de xullo de 1383, duque de Andría, foi o último emperador latino titular de Constantinopla desde 1374 até 1383 e príncipe de Acaia desde 1382 até 1383.

## Traxectoria 
Xaime era o fillo de Francisco des Baux, duque de Andría (que morreu en 1353) con Margarida de Tarento (aprox. 1325-1380), a filla do príncipe Filipe I de Tarento e a súa segunda esposa, Catarina de Valois-Courtenay. Margarida era a irmá de Roberto de Tarento e Filipe II de Tarento os cales reinaron como príncipes de Acaia e emperadores titulares de Constantinopla (Roberto II e Filipe III).

Á morte sen fillos de Filipe II de Tarento, Xaime sucedeu ao seu tío como emperador titular. O principado de Acaia fora entregado á raíña Xoana I de Nápoles, e Xaime tratou de recuperalo como a súa herdanza. Entrevistouse con certo éxito en 1380, pero non tivo o control completo até a morte de Xoana en 1382, cando se converteu no único reclamante lexítimo para Acaia. Non viviu para gozar do seu arelado principado, xa que morreu o 7 de xullo de 1383. No seu intento de recuperar a súa herdanza en Grecia, Xaime contratara os servizos da Compañía navarra, que se fixo cargo de Acaia durante un curto período despois da morte de Xaime. En 1382, Xaime casou con Inés de Durazzo, a filla de Carlos de Durazzo e María de Calabria, a irmá da raíña Xoana I de Nápoles. O matrimonio non tivo fillos.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Lock, Peter. *The Franks in the Aegean 1204-1500.* Nova York, 1995.
Roberto de Tarento

**Roberto de Tarento**, nado en 1319 e finado o 10 de outubro de 1364, membro da Casa de Anjou, foi príncipe de Tarento (1332-1346), rei de Albania (1332-1364), príncipe de Acaia (1333-1346), conde de Cefalonia e Zante (1336-1357) e emperador titular de Constantinopla (como **Roberto II**, 1343/1346-1364).

## Traxectoria 
Foi o fillo máis vello sobrevivente do príncipe Filipe I de Tarento e da emperatriz Catarina II de Valois. Os seus avós paternos eran o rei Carlos II de Nápoles e María de Hungría. Os seus avós maternos eran o conde Carlos de Valois e a súa segunda esposa, a emperatriz Catarina de Courtenay.

En 1332, como resultado dun intercambio co seu tío Xoán de Gravina, Roberto converteuse en príncipe de Acaia. Debido á súa mocidade, a autoridade foi exercida eficazmente pola súa nai Catarina de Valois até a súa morte en 1346. Nese momento Roberto herdou o trono do Imperio latino, e foi recoñecido como emperador polos estados latinos de Grecia. O seu poder real, tal como era, mantívose sobre a base da súa autoridade como príncipe de Acaia. En Nápoles, o 9 de setembro de 1347 casou con María de Borbón (1315-1387), a filla de Lois I de Borbón, pero o matrimonio non tivo fillos. Cando morreu o 10 de outubro de 1364, a súa viúva tratou de manter o principado para ela e o seu fillo do seu matrimonio anterior. Porén, o irmán máis novo de Roberto Filipe II de Tarento sucedeuno como herdeiro lexítimo. Roberto morreu en Nápoles e foi enterrado alí.

## Devanceiros 

**Devanceiros de Roberto de Tarento**

## Véxase tamén
### Bibliografía
* 

### Ligazóns externas 
*
Armen Dzhigarkhanyan

**Armen Dzhigarkhanyan** (en ; en ), nado o 3 de outubro de 1935 en Iereván, e finado o 14 de novembro de 2020, foi un actor armenio e ruso (anteriormente soviético), tamén nacionalizado estadounidense.

## Traxectoria 
### Teatro 
#### Actor 
En 1955, Dzhigarkhanyan foi admitido no Teatro académico estatal Sundukyan de Iereván. Estudou co director Armen Gulakyan até 1958. Antes de acabar o seu primeiro ano de formación académica xa comezou a actuar no Teatro ruso Stanislavski de Iereván, onde traballou durante dez anos, até 1967. A súa primeira aparición foi como Levinson en *Razgrom* de Alexander Fadeyev. Destacan papeis posteriores como o de Stanley Kowalski na obra de Tennessee Williams *A Streetcar Named Desire*. Aínda que a maioría dos seus papeis eran de protagonista, tamén interpretou papeis antagónicos.

Seguiu participando en filmes icónicos, entre os que se inclúen o filme de Edmond Keosayan *Новые приключения неуловимых* (*Novye prikluchenya Neulovimykh*, 1968), no que interpretaba ao capitán Ovechkin, e o filme *Корона Российской империи, или Снова неуловимые* (*Korona Rossiyskoy Imperii, ili Snova Neulovimye*, 1971). En 1973, a comedia *Мужчины*, tamén de Edmond Keosayan, converteuse nun dos filmes armenios máis icónicos e hoxe en día hai unha estatua lembrando os personaxes protagonistas no centro de Iereván. A comezos da década de 1970, Dzhigarkhanyan xa se convertera nun dos actores máis populares nos filmes soviéticos e apareceu en máis de 200 producións, e abranguindo tódolos xéneros: comedia, aventura, drama, adaptacións literarias... Tamén foi actor protagonista do filme franco-soviético *Тегеран 43* (*Teherán 43*, 1981).

## Filmografía selecta 
; Dobraxe
* *Жил-был пёс*, 1982 — Lobo
* *Формула любви*, 1984 — Conde Cagliostro
* *Остров сокровищ*, 1988 — John Silver
* *Алиса знает, что делать!*, 2013-2016

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Dominio PAN

O **dominio PAN** é un tipo de dominio proteico. Ten unha significativa verstilidade funcional realizando diversas tarefas biolóxicas ao mediar en interaccións proteína-proteína e interaccións proteína-carbohidrato. Estes dominios conteñen unha estrutura de bucle de forquita, similar á que se encontra nas knottinas (do inglés *knot* = nó) pero cun padrón diferente de pontes disulfuro.

Pertencen á mesma superfamilia de módulo PAN os dominios N-terminais de membros da familia do plasminóxeno/factor de crecemento de hepatocitos, os dominios mazá da familia da precalicreína/factor de coagulación XI do plasma, e os dominios de varias proteínas de nematodos.

No plasminóxeno nativo o dominio PAN está asociado a cinco dominios kringle. As interaccións entre o dominio PAN e os kringles xogan un papel fundamental na estabilización do complexo cuaternario do plasminóxeno nativo.

## Notas
Odón I do Sacro Imperio Romano Xermánico

**Odón I de Alemaña**, tamén coñecido como **Odón o Grande** (en ), nado probablemente en Wallhausen, preto de Sangerhausen, o 23 de novembro de 912 e finado en Memleben o 7 de maio de 973, foi rei de Xermania de 936 a 973 e emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico en 936 co título carolinxio de *Rex et sacerdos* ("Rei e sacerdote"). De feito, tivo a vocación de restaurar o imperio carolinxio

Con esta vitoria puxo fin á ameaza maxiar, o que lle deu unha gran reputación e lle valeu o título de "o Grande". Isto volveu resucitar o Imperio Romano de Occidente, por ese tempo o maior estado territorial de Europa. Adoptou o nome de Sacro para subliñar a súa estreita relación coa Igrexa. Odón marchou entón sobre Roma e depúxoo, mais os romanos non cederon nin aceptaron o novo papa, León VIII, imposto por Odón.

## Renacemento odoniano 
miniatura|Odón I o Grande
Baixo o padroado de Odón I e os seus inmediatos sucesores produciuse o chamado renacemento odoniano, un limitado renacemento das artes e a arquitectura. O renacemento odoniano maniféstase nalgunhas escolas catedralicias revividas, como a de Bruno I, arcebispo de Colonia, e na produción de manuscritos iluminados, a principal forma artística da época, dun feixe de *scriptoria* de elite, como Quedlinburg, fundado por Odón en 936.

As abadías imperiais e a corte imperial convertéronse en centros da vida relixiosa e espiritual, guiados polo exemplo de mulleres da familia real. Odón quedou escandalizado polo estado da liturxia en Roma, así que encargou o primeiro *Libro Pontifical*, un libro litúrxico que contiña tanto oracións como instrucións sobre o rito. A compilación do *Pontifical romano-xermánico* foi supervisada polo arcebispo Guillerme de Mainz.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Maksym Hermaniuk

**Maksym Hermaniuk** (en ), nado o 30 de outubro de 1911 en Nove Selo (Reino de Galicia e Lodomeria, hoxe Ucraína) e finado o 3 de maio de 1996 en Winnipeg (Canadá), foi un relixioso redentorista católico ucraíno, arcebispo de Winnipeg entre 1956 e 1992.
## Traxectoria 
Naceu nunha familia de granxeiros grecocatólica o 30 de outubro de 1911. O 29 de setembro de 1933 profesou como membro da Congregación do Santísimo Redentor, facendo os votos solemnes o 16 de agosto de 1936.

O 4 de setembro de 1938 foi ordenado sacerdote polo tamén redentorista Mykolai Charnetskyi, entón exarca apostólico de Volinia, Polesia e Podlasia.

O 13 de xaneiro de 1951 foi nomeado bispo auxiliar do exarcado apostólico de Manitoba e bispo titular de *Sinna*. Recibiu a consagración episcopal o 29 de xuño de mans do exarca Vasyl Ladyka. O 13 de marzo de 1955 foi nomeado coadxutor, e o 1 de setembro de 1956 sucedeu a Ladyka como exarca apostólico. Coa elevación da sé o 3 de novembro de 1956 pasou a ser arcebispo metropolita de Winnipeg.

Logo da institución da Pontificia Comisión para a Revisión do Código de Dereito Canónico Oriental (*Pontificia Commissio Codici Iuris Canonici Orientalis Recognoscendo*) por Paulo VI, foi nomeado membro da mesma.

Retirouse o 16 de decembro de 1992, e finou en Winnipeg o 3 de maio de 1996.

## Notas
Vassilis Spanoulis

**Vassilis Spanoulis** (en grego: Βασίλης Σπανούλης), nado o 7 de agosto de 1982 en Lárisa (Tesalia), é un antigo xogador e adestrador profesional internacional de baloncesto grego. Cunha altura de 1,93 m xogaba nas posicións de base e escolta. Formado como xogador no Gymnastikos S. Larissas, chegou a gañar tres títulos da Euroliga co Olympiacos, sendo nomeado MVP da competición en 2013 e das finais en 2009, 2012 e 2013. Tamén participou un ano na NBA cos Houston Rockets. Foi internacional coa selección de Grecia. Dende 2022 traballa como adestrador do Peristeri da A1 Ethniki, a máxima categoría do baloncesto grego.
1936 Fraude y violencia en las elecciones del Frente Popular

***1936 Fraude y violencia en las elecciones del Frente Popular*** é un libro histórico adicado a analizar os datos que levaron ao triunfo da Fronte Popular nas eleccións da Segunda República Española en 1936.

## Descrición
No libro os autores tentan demostrar que nas eleccións de 1936 houbo fraude e que beneficiou á Fronte Popular.

## Notas
Horst Wessel Lied

[thumb|250px|[Horst Wessel dirixindo as SA.]]
***Horst Wessel Lied*** (en galego: "Canción de Horst Wessel"), tamén coñecido como ***Die Fahne Hoch!*** (literalmente: "A bandeira no alto"), foi o himno do Partido Nazi entre 1930 e 1945. Tras o ascenso ao poder de Adolf Hitler en 1933, os nazis acabaron elevándoo á categoría de himno de Alemaña *de facto*, xunto coa primeira estrofa do *Deutschlandlied*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Horst Wessel
Charles Camarda

**Charles Joseph Camarda** é un astronauta estadounidense que participou na misión STS-114. Pasou un total de 13,90 días no espazo.

## Traxectoria
Camarda naceu o 8 de maio de 1952 en Queens, Nova York. É graduado en enxeñería aeroespacial polo Instituto Politécnico de Brooklyn en 1974, tendo un máster en enxeñería Universidade George Washington en 1980 e un doutoramento en enxeñería aeroespacial pola Universidade do Estado e Instituto Politécnico de Virxinia en 1990. Entre as súas afeccións está a práctica do raquetbol, correr e facer pesas.

Foi seleccionado como candidato pola NASA en abril de 1996 e tras dous anos de adestramento pasou a ser astronauta oficialmente. Formou parte da tripulación da misión STS-114.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-114
Sándwich beta

[miniatura|Ilustración do sándwich β da [tenascina C (entrada de PDB: ).]]
O **sándwich β** é un tipo de dominio proteico que consta de 80 a 350 aminoácidos que é común nas proteínas. Estes dominios están caracterizados por ter dúas follas β opostas antiparalelas. O número de febras que se encontra neses dominios pode diferir dunha proteína a outra. Os dominios de sándwich β son subdivididos en diferentes pregamentos. O pregamento de tipo inmunoglobulina que se encontra en anticorpos (pregamento Ig) consta dun sándwich de 7 e 9 febras β antiparalelas dispostas formando dúas follas β cunha topoloxía de motivo greca. A topoloxía de greca tamén se encontra na transtiretina humana. A topoloxía pregamento *jelly roll* (~biscoito enrolado) encóntrase en proteínas que se unen a carbohidratos como a concanavalina A e varias lectinas, no dominio de unión ao coláxeno da adhesina de *Staphylococcus aureus* e en módulos que se unen á fibronectina, como se encontran na tenascina (terceira repetición de fibronectina tipo III). 
O dominio de lectina de tipo L é unha variación do pregamento *jelly roll*. O dominio C2 na súa versión típica (PKC-C2) é un sándwich β composto por 8 febras β.

## Notas
Luci Tapahonso

**Luci Tapahonso**, nada en Shiprock, Novo México o 8 de novembro de 1953, é unha poetisa navagho e profesora de estudos amerindios. É a primeira poeta laureada da Nación Navagho, sendo sucedida por Laura Tohe.

## Traxectoria 
Nada na reserva Navagho en Shiprock, Novo México filla de Eugene Tapahonso Sr. (*Tódichʼíinii* ou clan Auga Amarga) e Lucille Deschenne Tapahonso (Áshįįhí ou clan Auga Salgada), Estudou na Escola Metodista Navagho en Farmington, Novo México, e despois na Shiprock High School e graduouse en 1971. Embarcouse nunha carreira como xornalista e reporteira de investigación antes de comezar os seus estudos na Universidade de Novo México en 1976. En 1983, Tapahonso obtivo o seu máster en escritura creativa, e ensinou en Novo México, máis tarde na Universidade de Kansas e na Universidade de Arizona.

## Escritos 
Silko axudou a Tapahonso a publicar a súa primeira historia, "The Snake Man", en 1978. A súa primeira colección de poesía, *One More Shiprock Night* (escrita cando aínda estana en pregrao), foi publicada en 1981, pero non tivo demasiado impacto. Seguindo o exemplo de Silko, o primeiro traballo de Tapahonso é místico e pon moita importancia na idea da feminidade como fonte de poder e equilibrio no mundo. Tamén emprega con frecuencia os seus familiares e amigos da infancia na súa poesía. Publicou diversas coleccións máis como *One more Shiprock night* (1981), *Seasonal woman* (1982), *A breeze swept through* (1989) e *Navajo ABC: a Dine alphabet book* (1995), así como moitos poemas individuais foron recollidos en antoloxías, noutras coleccións, literatura activista e en revistas como *Diné Be Iina*.

A súa colección de 1993 *Saánii Dahataal (the women are singing)*, escrita en navagho e inglés, foi a primeira en conseguir repercusión internacional, unha reputación consolidada posteriormente con *Blue horses in rush* (1997).

Os escritos de Tapahonso, a diferenza dos da maioría dos escritores amerindios, son unha tradución da obra orixinal que creou na súa lingua nativa. O seu traballo navagho inclúe cancións orixinais e cantos deseñados para exhibición. Por este motivo, o seu traballo inglés é fortemente rítmico e emprega estruturas sintácticas habituais na poesía en inglés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía en ipl.org