Proxección de Fischer

[miniatura|120px|Proxección de Fischer do D-[gliceraldehido.]]
miniatura|200px|Proxección dunha molñécula tetraédrica na superficie dun plano.
miniatura|200px|Visualización dunha proxección de Fischer.

En química, a **proxección de Fischer**, ideada por Emil Fischer en 1891, é unha representación tridimensional dunha molécula orgánica por proxección. As proxeccións de Fischer foron propostas orixinalmente para representar carbohidratos e son utilizadas especialmente en química orgánica e bioquímica. O uso das proxeccións de Fischer en moléculas que non son carbohidratos é desaconsellada, porque neses casos as representacións son ambiguas e fáciles de confundir con outras. O principal propósito das proxeccións de Fischer é mostar a quiralidade dunha molécula e distinguir entre un par de enantiómeros. Algúns usos notables son a representqación de azucres e de isómeros.

## Convencións 
Todos os enlaces son representados como liñas horizontai ou verticais. A cadea de carbonos represéntase verticalmente, e ás veces os átomos de carbono non se mostran e considérase que están no centro das liñas que se cruzan (ver a figura máis abaixo). A orientación da cadea carbonada ten o primeiro carbono (C1) na parte superior. Nunha aldosa, C1 é o carbono do grupo aldehido; pero nunha cetosa, o C1 é o carbono máis próximo ao grupo cetona, que se atopa tipicamente en C2.

A forma correcta de ollar unha proxección de Fischer é orientar verticalmente a molécula en relación coa cadea carbonada, ter todos os enlaces horizontais apuntando cara ao observador, e orientar todos os enlaces verticais para que apunten afastándose do observador. As moléculas cunha xeometría tetraédrica simple poden ser rotadas doadamente no espazo para que se cumpran estas condicións (ver figuras). As proxeccións de Fischer constrúense normalmente empezando cunha representación de cabalete. Para facelo, todos os enlaces coa cadea de carbonos principal deben rotarse para que a proxección de Newman resultante mostre unha configuración eclipsada. A este respecto, a proxección de Fischer é diferente das fórmulas esqueléticas.

## Quiralidade 
As moléculas quirais poden describirse como un conxunto de  estereoisómeros ou enantiómeros esquerdos e dereitos. Como definiu Lord Kelvin, unha molécula ten quiralidade “se a súa imaxe nun espello plano, realizada idealmente, non se pode facer que coincida consigo mesma.” Noutras palabras, unha molécula quiral é asimétrica no sentido que a súa imaxe especular non será unha copia exacta de si mesma. A quiralidade é fundamental para comprender en campos como o desenolvemento de fármacos como un enantiómero dun fármaco pode causar efectos adversos, mentres que outro proporciona alivio a unha doenza. Isto é significativo en canto ás proxeccións de Fischer, xa que a qauiralidade é un factor importante a considerar cando as debuxamos ou lemos. Unha grande vantaxe do modelo é a capacidade de interpretar a quiralidade con facilidade baseándose na orientación dos substituíntes. Lixeiros cambios no formato destes modelos poden causar que a estereoquímica se interprete de forma diferente, o que significa que as moléculas foron debuxadas incorrectamente. As proxeccións de Fischer proporcionan axuda para visualizar a quiralidade, así como onde están orientados os substituíntes no espazo, que é o que fai esta aplicación útil.

### A quiralidade na proxección 
Determinar a quiralidade baseándose nas proxeccións de Fischer é igual que no método estándar. A principal diferenza é a vantaxe de que as proxeccións de Fischer proporcionan ao representar a orientación dos substituíntes coas liñas verticais e horizontais. Considerando que a orientación destas moléculas xa se coñece, estas poden representarse axeitadamente con cuñas e liñas descontinuas se cómpre. Despois disto, establécese a prioridade de cada un dos grupos enlazados co carbono e determínase a quiralidade da maneira estándar. Aínda que non hai diferenzas significativas no proceso de determinar a quiralidade, as proxeccións de Fischer permiten que se visualice mellor onde están os substituíntes no espazo. En certos casos, pode ser de axuda debuxar a proxección de Fischer dunha molécula máis grande para visualizar e determinar a quiralidade dun carbono específico.

## Outros modelos 
As proxeccións de Haworth son unha notación química relacionada usada para representar azucres que forman ciclos. Os grupos á dereita na proxección de Fischer equivalen aos que están por debaixo do plano do anel da molécula nas proxeccións de Haworth. As proxecións de Fischer non deberían confundirse coas estruturas de Lewis, que non conteñen ningunha información sobre a xeometría tridimensional. A proxeción de Newman é outro sistma que se pode utilizar como representación da estrutura dunha molécula nos estados de conformación cambaleante ou eclipsada. A notación de cuña e trazo descontinuo axuda a mostrar a estereoquímica dunha molécula específica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fórmula estrutural
* Fórmula esquelética
* Proxección de Haworth
* Proxección de Newman
* Proxección de Natta