open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rosamunde Pilcher

**Rosamunde Pilcher**, nada en Lelant (Cornualla) o 22 de setembro de 1924 e finada en Longforgan (Escocia) o 6 de febreiro de 2019, foi unha escritora británica de novela romántica, literatura popular feminina e relatos, desde 1949 até a súa xubilación en 2000. As súas obras venderon máis de 60 millóns de exemplares. Nos comezos da súa carreira publicou co pseudónimo de **Jane Fraser**.

## Traxectoria
Filla de Helen (nada Harvey) e Charles Scott, un comandante do exército británico. Foi á Escola de St. Clare en Penzance, á Howell's School Llandaff e á Escola de Secretaría de Miss Kerr-Sanders. Comezou a escribir con sete anos, e publicou o seu primeiro relato con quince. Instaláronse en Dundee (Escocia), e tiveron dúas fillas e dous fillos.

En 1949 publicou a súa primeira obra, unha novela romántica editada por Mills and Boon, baixo o pseudónimo de Jane Fraser. En 1955 comezou a publicar co seu nome real coa obra *Secret to Tell*, e en 1965 abandonou de forma definitiva o pseudónimo literario. A protagonista é Penelope Keeling, unha muller maior que a través de analepses rememora a súa vida e a súa relación cos seus fillos xa adultos. A vida de Keeling non foi extraordinaria, pero "esténdese por un tempo de grandes cambios no mundo" A novela describe as rutinas da vida durante a segunda guerra mundial en Gran Bretaña.

Coa novela *Coming Home* gañou en 1196 o Premio á Novela Romántica do ano da Romantic Novelists' Association. A presidenta desta asociación en 2019, Katie Fforde, consideraba Pilcher como "innovadora por ser a primeira que levou as sagas familiares ao público xeral".

## Obras
### Novelas
#### Como Jane Fraser
**Half-Way To The Moon* (1949)
**The Brown Fields* (1951)
**Voices in Summer* (1984)
**The Shell Seekers* (1987)
**September* (1990)

**Winter Solstice* (2000)
**Flowers in the Rain: And Other Stories* (1991)

## Notas
Zoco (calzado rústico)

miniatura|dereita|Zocos galegos de nova creación.
:*Quizais estea buscando **Zoco (mercado árabe)**.*
Un **zoco** é un calzado rústico, semellante a unha zoca, coa sola de pau e a empeña de coiro, que se amalloa e cobre o nocello. Tamén recibe os nomes de **chanca**, **chanco**, **galocha**, **galocho** ou **tamanca**.

## Características 
O zoco evolucionou a partir de padróns de madeira máis sinxelos, con correolas o a partir das simples zocas feitas totalmente en madeira, que polo xeral se usaban por baixo dos zapatos de coiro ou tela para elevar o pé por riba da lameira e o esterco dos camiños. Os máis humildes que non podían se permitir mercar zapatos levaban a madeira directamente contra a pel, deste xeito se desenvolveu o zoco, feito en parte de pau e en parte de coiro. Alternativamente, xa se tiña descrito a zoca na época romana, posibelmente antes, polos pobos celtas.

Durante a Revolución Industrial inglesa usábanse acotío cando os traballadores industriais precisaban calzado forte e barato. Homes e mulleres levaban zocos atados e abrochados respectivamente, os fechos eran de latón gravado ou máis comunmente de aceiro. As zocas usáronse nas cidades industriais  mais tamén nos peiraos do peixe de Londres, as feiras de froita, ou as minas de Kent.

Asócianse moito na mente popular co baile pois con eles bailábase nos muíños de todo o occidente europeo, e de feito son a orixe dos zapatos de claqué. Hoxe en día aínda se usan na industria e son particularmente vantaxosos nas industrias metalúrxicas onde poden se producir labras quentes ou derrames de metal fundido.

O oficio de zoqueiro segue vivo en Galicia con algunha empresa que elabora zocos de vangarda e tradición.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Red Lancashire clogs (side view).jpg|Zoco inglés (*English clog*, moi semellante aos galegos.
Ficheiro:Zoqueiro (8022530518).jpg|Zoqueiro en Pontevedra a facer zocos.
Ficheiro:The Dinner Hour, Wigan - detail.jpg|*Rapazas muiñeiras de Lancashire en 1874 relaxadas no xantar*. Detalle amosando as tamancas típicas que calzaban as raparigas inglesas.
Ficheiro:Camino de la fuente.jpg|Moza con zocas. Pintura de Souto Cuero.
Ficheiro:Weiditz Trachtenbuch 018-019.jpg|Zamancas do século XVI, nos pés dunha fiandeira galega. Trachtenbuch de Christoph Weiditz.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Abarca
*Zoca
### Bibliografía 
* 
*
Penryn, Cornualla

**Penryn** (; ,, 'promontorio') é unha parroquia civil e vila de Cornualla, Inglaterra. Está situada na boca do río Penryn. Segundo o censo en 2001 tiña 7166 habitantes, se ben en 2011 a poboación baixara a 6812.

Se ben agora ten máis importancia a vila veciña de Falmouth, na Idade Media o porto de Penryn tivo grande importancia como punto de embarque de granito e estaño.
## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Roddis, Roland (1964): *Penryn, The History of an Ancient Cornish Borough*.
* Warmington, Ernie (1998): *Penryn: People, Places, Postcards, Photographs*, Publicado polo autor, reimpreso en 2007.
* Warmington, Ernie (2000): *Around Penryn* (Images of England series), Stroud: Tempus Publishing, 
* Warmington, Ernie (2007): *Penryn Revisited*, Stroud: Tempus Publishing, 
* Warmington, Ernie (2010): *Penryn Through Time*, Amberley Publishing, 

### Ligazóns externas
* Cornwall Record Office Online Catalogue for Penryn
Profilaxe post-exposición para o VIH

A **profilaxe post-exposición para o VIH** (**PEP**) é un esquema preventivo para evitar a transmisión do VIH logo dunha posible exposición ó virus. Debe iniciarse canto antes logo da situación de risco, xa que a súa eficacia diminúe drasticamente se se comeza máis de 72 horas despois da exposición ó virus. Consiste na toma de antirretrovirais por un período de 28 días.

## Tipos de exposición 
* Exposición ocupacional: é o acto de exposición dunha persoa traballadora da saúde ó contacto con fluídos potencialmente infectados con VIH ou a través dunha lesión.
* Exposición non ocupacional: é o acto de exposición dunha persoa ó contacto co VIH fóra de situacións ocupacionais. Inclúe por exemplo as relacións sexuais sen protección cunha persoa con VIH (violación, rotura de condón), compartir agullas ou outros equipos para o consumo de drogas, ou outro tipo de contactos cos fluídos que transmiten o VIH.

## Mecanismo 
É un réxime de medicación mediante fármacos antirretrovirais que debe empregarse nas primeiras horas e funciona se se comeza durante as seguintes 72 horas á exposición, aínda que é menos eficaz con cada hora que pasa. Este tratamento prevén a seroconversión da persoa e evita por tanto a infección por VIH.

Existen guías de administración de PEP para grupos específicos, o tratamento debe ser indicado por unha persoa profesional da saúde de acordo ás características da exposición e da persoa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Profilaxis preexposición para o VIH
Xosé Manuel García Crego

**Xosé Manuel García Crego**, nado en Vigo o 9 de xaneiro de 1950, é un editor, tradutor, sindicalista e político galego.

## Traxectoria 
Enxeñeiro Técnico Industrial, traballou en Citroën nos anos 1973 a 1975; foi director de produción e de edición en Edicións Xerais de Galicia desde 1983 até a súa xubilación en 2015.

Militante da UPG e membro dos cumios Executivo e Central, foi secretario de organización nos anos 1971-1976. Logo da caída da organización en agosto de 1975 estivo fuxido en Porto. Foi detido en xuño de 1976, ingresando na cadea da Coruña. Abandonou a UPG en novembro dese ano en desacordo coa expulsión de Xosé González Martínez. 

Integrante do núcleo fundador de Galicia Ceibe (OLN) e do Partido Galego do Proletariado, codirixiu con X. L. Méndez Ferrín os periódicos *Espiral* e *Sempre en Galicia* (do PGP). 

No terreo sindical pertenceu á CSG (Confederación Sindical Galega), á INTG, á CXTG (Confederación Xeral de Traballadores Galegos) -de cuxo periódico *Adiante* foi coordinador-, e á CIG, causando baixa nesta central sindical en 2016 pola súa submisión ao BNG. 

Para a CXTG editou a serie de libros *Sede Central Relatos*. Foi membro do Clube Cultural Adiante, editando o libro do I Congreso da Lingua e a Cultura galegas en Asturias, León e Zamora.  

Militou na FPG até novembro de 2009, abandonando esta organización por causa da indecisión sobre o proceso de confluencia co Encontro Irmandiño e co Movemento pola Base, que daría pé ao Proxecto Común e a Anova, que había abrir un novo xeito de entender a política da esquerda en Galicia, coa creación de AGE e de En Marea.

É membro da Asociación de Amizade Galego-Cubana "Francisco Villamil", da que foi presidente no tempo do período especial cubano, nos primeiros anos da década de 1990.

Alentou e formou parte das Redes Escarlata.

Conformou o núcleo inicial e a xunta directiva da organización de defensa medioambiental Salvemos Monteferro. Foi membro do Instituto de Estudos Miñoráns.

Entre 2010 e 2018 foi presidente do Coro galego Cantares do Brión, con sede no Val Miñor.

## Traducións 
* "Mensaxe ó cumio da Terra", de Fidel Castro.
* *Fuxidos*, de Juan Noya, 1996.
* "Petite Bohême", de Koldo Izagirre, en *Sede Central Relatos*, 1988.
* *Fidel Castro. A miña vida*, de Ignacio Ramonet, 2007.
* *Da vendima á zafra. Crónica dun emigrante galego en Cuba*, de Emilio Comas Paret (en colaboración con Gustavo Luca de Tena), 2008.
* *Presenza galega en Cuba*, de Xosé Neira Vilas, 2010.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Edicións Xerais
Steam Ship Sudan

O ***Steam Ship Sudan***, ou simplemente ***Sudan***, é un barco de cruceiros que opera no río Nilo. Construído en 1921, é o máis antigo e famoso entre os aproximadamente 300 barcos de pasaxeiros que operan no río. 

## Construción e operación 
O *Sudan* foi construído en 1921 na cidade escocesa de Paisley. Foi operado pola compañía entón líder do mercado, Thomas Cook & Son durante a primeira era dourada do turismo en Exipto, cara a 1930, e levaba principalmente a turistas británicos de clase alta. Foi o último barco a vapor que construíu esta compañía, que logo pasounos a fabricar con motores diésel. 

O barco operaba entón entre o Cairo e Wadi Halfa a través das esclusas do antigo encoro de Asuán. Co descenso do turismo a Exipto tras a segunda guerra mundial e a construción da nova presa de Asuán, o barco deixou de operar tras unha última viaxe entre Luxor e Asuán. Estivo parado durante décadas ata que a principios dos anos 90 foi posto en marcha de novo por un armador exipcio. Tras un novo período de abandono e a chegada dunha compañía francesa, o Sudan volve a transportar pasaxeiros no Nilo dende principios dos 2000. 

## Nome 
O nome do barco débese a que o Sudán era naqueles tempos un dominio angloexipcio, e estaba sometido á coroa exipcia. É chamado en países de fala inglesa *PS Sudan* (por *Paddle Ship*, barco de pás). 

## Novelas e filmes 
O *Sudan* xa *estaba* transportando turistas no Nilo cando Agatha Christie estaba alí escribindo *Death on the Nile*. Non obstante, non hai ningunha evidencia de que a escritora realmente viaxase neste barco.  

Mais como o *Sudan* é o único barco de cruceiros histórico do Nilo, serviu como localización para os filmes en ambas películas da novela (a de 1978 dirixida por John Guillermin e protagonizada por Peter Ustinov e a de 2004 dirixida por Andy Wilson e con David Suchet no papel principal). En ambas películas, o barco leva o coñecido nome da novela *SS Karnak*, baseado no templo de Karnak en Luxor.   

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web do barcohttp://www.steam-ship-sudan.com/de/
Fernando Ramos

***Fernando Ramos Cerviño**, avogado e político galego (1884-1973).
***Fernando Ramos Fernández**, xornalista e profesor galego (n. 1948).
Universidade de Tizi Ouzou

dereita|miniatura|Paneis indicativos no campus.

A **Universidade Mouloud Mammeri de Tizi-Ouzou** (, ; ) é a universidade de Tizi Ouzou, Alxeria.

## Historia
En 1977 o Presidente de Alxeria Houari Boumediene inaugurou o Centre Universitaire de Tizi-Ouzou (CUTO) a través do decreto executivo 17-77 do 20 de xuño de 1977. A universidade ten oito facultades e vinte e cinco departamentos.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Mouloud Mammeri University of Tizi-Ouzou
Ano Internacional das Linguas Indíxenas

O **Ano Internacional das Linguas Indíxenas** é un acontecemento celebrado polas Nacións Unidas (ONU) para promover e protexer as linguas indíxenas do mundo.

A Asemblea Xeral das Nacións Unidas proclamou este ano internacional en decembro de 2016 e encargou á UNESCO a coordinación de todos os proxectos e actividades que se levan a cabo en relación co acontecemento. Bolivia e o Foro Permanente para Cuestións Indíxenas da ONU foron os principais impulsores da proposta.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lingua en perigo de extinción

### Ligazóns externas
*Web oficial
Presidente do Comité Permanente da Asemblea Popular Suprema

O **Presidente do Comité Permanente da Asemblea Popular Suprema da República Popular Democrática de Corea** é o xefe do Comité Permanente da Asemblea Popular Suprema, que é a máis alta institución do poder estatal en Corea do Norte cando a Asemblea Popular Suprema non está en sesión. O Presidente do Comité Permante da Asemblea era considerado o xefe de Estado *de facto* de Corea do Norte, xa que era o responsable de representar o Estado e recibir as credenciais de representantes diplomáticos estranxeiros. Con todo, dende 2019 a Constitución designa como xefe do Estado ao Presidente da Comisión de Asuntos de Estado. Entre 1998 e 2020 o cargo chamouse **Presidente do Presidium da Asemblea Popular Suprema**.

O actual presidente do Comité Permanente da Asemblea Popular Suprema é Choe Ryong-hae, elixido o 11 de abril de 2019.

## Historia 
O cargo creouse o 9 de setembro de 1948 co nome de **Presidente do Comité Permanente da Asemblea Popular Suprema** . O presidente era o xefe do Comité Permanente da Asemblea Popular Suprema, e tiña o poder de ratificar ou anular os tratados con países estranxeiros, nomear ou convocar embaixadores para países estranxeiros, recibir cartas credenciais, ou convocar representantes diplomáticos estranxeiros segundo a Constitución de 1948. Isto facía ao presidente do Comité Permanente da Asemblea o xefe de Estado de Corea do Norte.

Tras a introdución da Constitución Socialista de 1972, o papel de xefe de Estado foi transferido ao presidente de Corea do Norte. Ao Comité Permanente da Asemblea fóronlle eliminados os seus poderes de representar ao Estado e foi limitado ao traballo lexislativo, co presidente exercendo tamén como presidente da Asemblea Popular Suprema.

A revisión da Constitución de 1972 creou en 1998 o cargo de presidente do Presidium da Asemblea Popular Suprema, que no 2020 recuperou o nome de Presidente do Comité Permanente.

## Poderes 
De acordo coa constitución norcoreana, o presidente do Comité Permanente da Asemblea Popular Suprema ten a responsabilidade de representar ao Estado, recibir as cartas de credenciais e convocar os representantes diplomáticos estranxeiros. Tamén é o encargado de ratificar e derogar tratados con outros países.

## Lista 
## Notas 
## Véxase tamén 
* Lista de xefes de Estado de Corea do Norte
* Primeiro ministro de Corea do Norte
* Presidente da Comisión de Asuntos de Estado de Corea do Norte
* Líder Eterno da Corea Juche
* Xefes de Estado e Goberno actuais
*

### Bibliografía 
*
Crónica de Paros

miniatura|Fragmento da parte conservada no Museo Arqueolóxico de Paros.
A ***Crónica de Paros*** (*Χρονικὸν Πάριον*) é un documento epigráfico que contén unha relación cronolóxica de diversos eventos lendarios, políticos e culturais de importancia sucedidos no mundo grego en sincronía cos diversos reis e arcontes atenienses. Abarca unha cronoloxía que vai desde o ano -1581 até o -264/3.

A crónica está tallada no mesmo tipo de mármore que fai honra ao seu nome como mármore de Paros. O fragmento máis importante —que adoita denominarse fragmento A— foi trasladado a Inglaterra en 1627 por un emisario de Thomas Howard. A parte superior do mesmo foi destruída pero coñécese o seu contido porque foi publicado no século XVII antes da súa destrución. A parte inferior consérvase no Museo Ashmolean de Oxford (Reino Unido). Unha terceira parte —que se denomina fragmento B— atopouse en 1897 na illa grega de Paros e consérvase no Museo Arqueolóxico de Paros.

Coñécese tamén como: 

**Chronicon marmoreum*.
**Marmora paria.*
**Marmor parium.*
**Marmora arundeliana.*
**Marmora oxoniensia.*
**Marmorchronik.*

## Contido 
Entre o contido da estela de mármore figura:

; Fragmento perdido

; Fragmento de Oxford

; Fragmento de Paros

Unha das cuestións destacábeis é que a crónica ofrece moitos datos sobre a fundación de diversos Xogos Panhelénicos e outros xogos e festivais helénicos pero con todo, non hai datos sobre os Xogos Olímpicos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*José J. Caerols Pérez, *Helánico de Lesbos: Fragmentos*, pp.&nbsp;287–289, Madrid: CSIC (1991), ISBN 84-00-07160-3. 
*Silke Knippschild, *El prestigio del pasado: la representación de la Antigüedad como signo de poder en la Inglaterra del siglo XVII*, p.&nbsp;290, en Congreso Internacional "Imagines", La Antigüedad en las Artes escénicas y visuales: Universidad de La Rioja, Logroño, 22-24 de octubre de 2007 (pp.&nbsp;283–302). Universidade da Rioxa.
*Felix Jacoby, *Das Marmor Parium*. Weidemann, Berlín 1904.

### Ligazóns externas 
*  en Wikisource.
* IG, XII, 5, 444.
* SEG, 39, 862.
* Texto grego no sitio da *Bibliotheca Augustana* (Augsburgo).
Canadian Target Assembly

**Canadian Target Assembly**, coñecido abreviadamente como **CTA**, foi un satélite artificial da Axencia Espacial Canadense lanzado o 22 de outubro de 1992 a bordo do transbordador espacial Columbia na misión STS 52.

## Características 
CTA foi un satélite que cumplíu as funcións de obxectivo óptico para o experimento CANEX-2, que tivo lugar durante a misión STS-52. O experimento consistía nun sistema de visión por vídeo (SVS, *Space Vision System*) para mellorar as habilidades de manexo, control e solta de satélites polo brazo robótico canadense. CTA tiña unha serie de puntos sobre a súa superficie cun patrón recoñecible polo sistema de vídeo e serviu para avaliar a utilidade do sistema.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-52
Filostorxio

**Filostorxio** (en grego, Φιλοστόργιος en latín, *Philostorgius*), nado en Borissos (Capadocia) c. 368 e finado c. 439, foi un historiador bizantino eclesiástico de tendencia ariana.

## Traxectoria 
Seguidor do arianismo elaborou unha *Historia eclesiástica*, inspiradora do *Epítome* de Focio. Seu pai era un eunomiano que converteu a toda a familia. Aos vinte anos, durante o reinado de Arcadio foi a Constantinopla para completar os seus estudos. Coñeceu a Eunomio en Capadocia, o que lle influíu moito.

Filostorxio é sen dúbida o erudito máis sobresaliente da súa época, como o demostran as numerosas digresións dos seus traballos.
## Historia eclesiástica 
Entre 425 e 433 compilou unha *Historia eclesiástica* en doce libros, ao principio do cisma ariano. A obra de Filostorxio, hoxe desaparecida, parece que incluía múltiples detalles, especialmente curiosidades xeográficas de Asia e África. Contaba de moitos prodixios, monstros, milagres e outras marabillas.
No epítome realizado por Focio, está o detalle particular polo que a visión de Constantino antes da batalla de Ponte Milvio — é dicir, aquela onde lle foi indicado de usar o signo da cruz para vencer a Maxencio — deuse de noite.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Ario.
### Ligazóns externas 
* 
*
La Sidra

***La Sidra*** é unha publicación mensual editada pola asociación cultural Ensame Sidreru dende setembro de 2003. É a primeira revista temática sobre a sidra de Asturias.

## Características
Os seus contidos están en lingua asturiana e lingua castelá, e recolle noticias de actualidade do mundo da sidra en todo o mundo, con artigos de opinión, investigación, etnoloxía, divulgación ou receitas. Ten unha tiraxe de entre 3000 e 5000 exemplares.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*www.lasidra.as
Pasty

O ***pasty*** (en córnico *pasti*) é un pastel enfornado de orixe británica, variedade tradicional dos condados de Cornualla e Devon. Está considerado o alimento máis representativo de Cornualla, e dende 2012 ten o recoñecemento de Indicación Xeográfica Protexida da Unión Europea.

## Características
Prepárase coma unha empanadilla, colocando un recheo cru, xeralmente de carne e verduras, sobre a metade dun círculo de masa lisa, pregándose á metade para envolver o recheo nun semicírculo e ondulando o bordo curvado para formar un selo antes de metelo no forno.

## Notas
Igrexa de Santa Materiana de Tintagel

dereita|miniatura|Pía bautismal.
A **igrexa de Santa Materiana de Tintagel** é un templo relixioso, igrexa parroquial de Tintagel, na diocese de Truro, en Cornualla. Sitúase nos cantís entre Tintagel e o castelo de Tintagel, e está listado como edificio de excepcional interese (*Grade I*).

## Historia
O templo orixinal foi construído posiblemente no século VI, fundado como igrexa dependente da de Minster. Estas dúas son as únicas consagradas a Materiana.

O templo actual foi construído a finais do século XI ou comezos do XII. O historiador da arte Nikolaus Pevsner suxeriu en 1950 que a arquitectura da era normanda inclúe algúns elementos saxóns, mentres que a torre podería ser do século XIII ou XV. En 1870 levouse a cabo unha restauración vitoriana da man de James Piers St Aubyn, na que se construíu un novo tellado. Posteriormente mudouse o órgano en dúas ocasións (orixinalmente situado nun oco no norte do presbiterio; levouse primeiro ao centro da área occidental, e despois á esquina noroeste da nave; desde 2016, non obstante, úsase un órgano electrónico) e instaláronse novas videiras con imaxes de santos, como Materiana, San Xurxo e San Piran. Na igrexa hai un miliario romano datado no ano 324 co nome do emperador Licinio (d. 324). A torre ten seis campás, de entre 1735 e 1945.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Canner, A. C. (1953): *The Ancient Parish Church of Tintagel: a new guide*. Tintagel: [P. C. C.] (There are many later editions.)
Materiana de Gwent

[dereita|miniatura|Imaxe de Materiana na igrexa de [Minster.]]
**Materiana** nada cara ao 440 no Reino de Gwent e finada posiblemente a comezos do século VI en Mister (Cornualla), é unha santa galesa. Hai dúas igrexas en Cornualla e outra en Gales consagradas a ela.

## Orixes
Segundo a lenda, Materiana foi unha princesa do século V, a maior das tres fillas do rei Vortimer, que despois da morte do seu pai reinou en Gwent co seu home, o Príncipe Ynyr.

O seu nome, derivado do latín Matrona, aparece ás veces como Madrun, Madryn e mesmo Mertheriana ou Merthiana, relacionado co galés *merthyr* (mártir). Na Idade Media tamén aparecía escrito como Marcelliana.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Igrexa de Santa Materiana de Tintagel
### Bibliografía
*Canner, A. C. (1982): *The Parish of Tintagel*. Camelford: A. C. Canner; pp.&nbsp;5–6, 94-95

### Ligazóns externas
*Vortigern Studies: Modrun, granddaughter of Vortigern .
*Early British Kingdoms: St. Madrun .
Humberto Busto

**Luís Humberto Busto Abella**, nado en Cariño o 19 de novembro de 1947, é un profesor e sindicalista galego.

## Traxectoria 
Estudou no Seminario de Mondoñedo entre 1958 e 1966. Profesor de Filosofía, drixiu un equipo de profesores que editaron os primeiros manuais de filosofía para o Bacharelato, *Noema* e *Noein*. Foi sindicalista da CXTG, membro da súa comisión permanente e secretario de relacións internacionais. En 1994 integróuse na CIG e foi elixido membro da Executiva confederal no seu Congreso Constituínte o 19 de marzo, e despois foi membro do comité de administración do sindicato.

## Obras 
* *Noema. Iniciación á filosofía. 3º de B.U.P.*, 1983.
* *Noein. Historia da filosofía. C.O.U.*, 1986-1987.
* *Achegas de alén Miño*, 2009.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Cultura Galega
A Handbook of the Cornish Language

***A Handbook of the Cornish Language*** é un libro do autor Henry Jenner, publicado en 1904. Está considerada a primeira obra do rexurdimento córnico.

## Notas
Flegón de Trales

**Flegón** (en grego Φλέγων *Phlégōn*) foi un historiador grego do século II, nado en Trales (Lidia).

## Traxectoria 
Liberto do emperador Hadriano, a súa principal obra é *Olimpíadas*, un compendio histórico en 16 volumes, que abarca a historia dos Xogos Olímpicos desde a súa orixe até o ano 137. Outras obras son os tratados *Das cousas marabillosas* (Περὶ θαυμασίων), colección dos milagres antigos, e *Dos casos de lonxevidade* (Περὶ μακροβίων), no que enumera os centenarios por el coñecidos, dando, ademais, un extracto de oráculos sibilinos.
Gratio

**Gratio**, **Grattius**, **Gratius** ou **Gracio Falisco** (*Gratius Faliscus* en latín orixinal), nado no século -I e finado no ano 14, foi un poeta latino da época de Augusto mencionado por Ovidio.
## Traxectoria 
Del só se sabe que naceu en Falisco e foi amigo de Ovidio. Pode ser que fose liberto do primeiro marido da emperatriz Livia, un tal Tiberio Claudio Gracio. Polo demais, foi un poeta de escaso relevo, aínda que deixou un poema didáctico sobre a caza con cans, de título *Cinexética* ou *Cynegeticon liber*, que foi, a xuízo de Nemesiano, poeta do século III, o primeiro en tratar esta materia en verso latino; del soamente conserváronse os primeiros cincocentos corenta e sete hexámetros que descubriu o coñecido Jacopo Sannazaro en 1504 nunha biblioteca de Francia. A súa métrica lembra máis a Virxilio que a Ovidio, de forma que hai motivos para pensar que foi composto non antes do ano -19.
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Hédile

**Hédile** ( ,  ‘suaviña’), século -IV, foi unha poetisa grega.

## Traxectoria 
Coñecémola só por unha cita na obra de Ateneo *Banquete dos eruditos*. Segundo Ateneo, Hédile era filla dunha poetisa ática chamada Mosquine, que polo demais é descoñecida, e nai de Hédilo, outro poeta.

## Notas
Nadiem Amiri

**Nadiem Amiri**, nado o 27 de outubro de 1996 en Ludwigshafen am Rhein, é un futbolista alemán que xoga no Bayer 04 Leverkusen.

## Traxectoria 
Seus pais fuxiron de Afganistán cara a Alemaña na década de 1980, é primo de Zubayr Amiri xogador do Hessenligisten SC Hessen Dreieich dende 2014 e mais da selección afgá.

Amiri comezou a súa carreira no equipo xuvenil do Ludwigshafener SC, e tras pasar polo do FC Kaiserslautern pasou ao do SV Waldhof Mannheim. En 2012 entrou no equipo sub-17 do TSG 1899 Hoffenheim, marcando dous goles en 25 aparicións. Un ano despois pasou ao sub-19, logrando tres goles en 21 participacións. Para a tempada 2014/15 asinou unha extensión de contrato ata o verán de 2018 e ao mesmo tempo un contrato profesional para o equipo da Bundesliga do TSG Hoffenheim. Non obstante, primeiro xogou no segundo equipo na Regionalliga Südwest antes de debutar o 7 de febreiro de 2015, con 20 anos, co primeiro equipo na Bundesliga nunha derrota 0-3 contra o VfL Wolfsburg . Na tempada seguinte, o 28 de novembro de 2015, correspondente á xornada catorce, anotou o seu primeiro gol nun empate 3: 3 contra o Borussia Mönchengladbach, participando tamén nos outros dous goles do seu equipo no partido.

O 12 de xuño de 2017 prolongou o seu contrato co TSG ata o 2020 .

### Selección nacional 
Entre 2013 e 2014 completou oito partidos coa selección alemá sub-18, logrando dous goles. Na selección sub-19 en 13 participacións marcou tres goles. No Campionato europeo sub-21 de 2017 en Polonia, Amiri xogou catro dos cinco partidos e finalmente logrou o campionato coa súa selección.

## Notas
Enrique Eymar Fernández

**Enrique Eymar Fernández**, nado en Toledo o 14 de maio de 1885 e finado en Madrid o 21 de agosto de 1967, foi un militar español. Exerceu de xuíz militar no xulgado Militar Especial para os Delitos de Espionaxe, Masonería e Comunismo durante a ditadura de Francisco Franco. Encargado dos interrogatorios, e das sentenzas a morte de diferentes militantes antifranquistas., en aplicación entre outras da Lei de Responsabilidades Políticas de 1939 e a Lei de Represión da Masonería e o Comunismo, de 1940.

## Traxectoria 
En 1936 era tenente coronel do corpo de Inválidos a causa dunha ferida de guerra en Marrocos en 1929, pasou o período de guerra a cargo do Museo do Exército en Madrid como subdirector. En 1939 adheriuse ao Movimiento e foi ascendido a coronel, pasando a ser Cabaleiro Mutilado de Guerra pola Patria. Inicialmente participou como xuíz en diversos xuízos a prisioneiros de guerra. O 12 de decembro de 1947 foi o encargado de instruír a causa 140.109 do Consello de Guerra que condenou a catorce membros destacados da FUE a penas de entre un e oito anos de reclusión. Entre os acusados estaba Nicolás Sánchez Albornoz, fillo de Claudio Sánchez Albornoz. En 1958 fíxose cargo do Xulgado Militar Especial Nacional de Actividades Extremistas onde permaneceu ata 1964 cando se creou o Tribunal de Orde Pública (TOP).

## Notas
Rubén Martínez Alonso

**Rubén Martínez Alonso**, nado en Vigo en 1980, é un profesor e escritor galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Historia da Arte pola Universidade de Santiago de Compostela, despois cursou o programa de doutoramento en Linguaxe, Ciencia e Antropoloxía na Universidade da Coruña. Iniciou a súa tese de doutoramento, *Las sociedades recreativas en la Galicia urbana (1850-1936)*, ao tempo que foi docente na Facultade de Xeografía e Historia da USC.

Profesor de Secundaria e Bacharelato, na actualidade é comisario no MARCO de Vigo do ciclo *METRÓPOLE. Perspectiva urbana da arte galega*.

Como creador literario, publicou as súas primeiras composicións poéticas ao longo da primeira década do século XXI na revista  *Dorna*. En 2011 publicou a súa primeira novela, *1980 (ano cero)*, na Editorial Toxosoutos.

En 2012, publicou a súa segunda novela, *A saudade do caracol*, tamén na editorial Toxosoutos. En 2013 publicou *As escaleiras do Gran Hotel*, gañadora da XIV Edición do Premio Vicente Risco de Creación Literaria convocado polo Concello de Ourense e editado por Sotelo Blanco Edicións na súa colección Medusa.

En 2019 regresou á narrativa de ficción coa novela *Vila Suárez*, un texto ambientado nas primeiras décadas do franquismo e ateigado dunha aristocracia somerxida nas cloacas da capital.

## Obras  
### Narrativa 
* *1980 (ano cero)* (2011). Noia: Toxosoutos. ISBN 9788492792887
* *A saudade do caracol* (2012), Noia: Toxosoutos. ISBN 9788415400752
* *As escaleiras do Gran Hotel* (2013) Sotelo Blanco Edicións. ISBN 9788478246410 Texto gañador da XIV Edición do Premio Risco de Creación Literaria.
**Vila Suárez* (2019). Noia: Toxosoutos. ISBN 978-84-948966-7-5
**Moscas* (2024). Noia: Toxosoutos. 162 páxs. ISBN 978-84-128122-7-5.

### Poesía 
* *Camiño de ningures*, 2017. Noia: Toxosoutos. ISBN 978-84-946001-7-3
### Ensaio 
* «Imaginería lígnea de la iglesia parroquial de Ntra. Sra. del Carmen de Ferrol» en "Papeis Ártabros", 2006. Neste traballo cataloga as pezas máis importantes deste templo.
* *El Casino de Vigo:* *crónica ilustrada de la histórica sociedad de recreo (1847-1936)*. 2013. Santiago de Compostela: Alvarellos Editora.  ISBN 978-84-89323-77-3

## Notas
Marta López Luaces

**Marta López Luaces**, nada na Coruña en 1964, é unha profesora e escritora galega.

## Traxectoria 
Doutora pola New York University (1999). É profesora de estudos de xénero e literatura española e latinoamericana na Montclair State University (New Jersey). En 2012 publicou *New Poetry from Spain*, unha antoloxía bilingüe de poesía española contemporánea.

## Obras 
### Poesía 
* *Distancias y destierros*, 1998.
* *Memorias de un vacío*, 2002.
* *Las lenguas del viajero*, 2005.
* *Los arquitectos de lo imaginario*, 2010.
* *Después de la oscuridad*, 2016.
* *Antología poética*, 2017.
* *Talar un nogal*, 2023
### Narrativa 
* *La virgen de la noche*, 2009.
* *Los traductores del viento*, 2014
* *El placer de matar a una madre*, 2019.
### Ensaio 
* *That strange territory. The representation of childhood in texts of three Latin American women writers*, 2004.
* *La poesía y sus máscaras. Una aproximación a las obras de Diego Jesús Jiménez, Raúl Zurita, Mercedes Roffé y María Antonia Ortega*, 2008.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Ficha en Tigres de papel

### Ligazóns externas 
* Marta López Luaces: «Durante el franquismo, si molestabas te mandaban al manicomio y punto», entrevista en *La Voz de Galicia*.
Mirai (filme)

, tamén titulado ***Mirai, a miña irmá pequena*** na versión subtitulada ao galego, é un filme xaponés de 2018 de animación e fantasía escrito e dirixido por Mamoru Hosoda e producido por Studio Chizu. Estreouse o 16 de maio de 2018 no Directors' Fortnight e estreouse no Xapón o 20 de xullo de 2018. Conta coas voces orixinais de Moka Kamishiraishi, Haru Kuroki, Gen Hoshino, Kumiko Aso, Mitsuo Yoshihara, Yoshiko Miyazaki, Koji Yakusho e Masaharu Fukuyama. Foi subtitulado ao galego coa colaboración da Secretaría Xeral de Política Lingüística da Xunta de Galicia. Estreouse dobrado en galego na plataforma do Xabarín o 2 de febreiro de 2024.

## Sinopse 
Kun, de catro anos, deixa de ser o centro de atención dos pais cando nace a súa irmá Mirai. Frustrado e medio molesto, empeza a experimentar situacións na casa que nunca antes vivira. De súpeto, as cousas mudan como por cousa de maxia cando a versión adolescente da súa irmá viaxa no tempo desde o futuro para vivir xunto a Kun unha aventura extraordinaria alén do imaxinable. 
* 
: Voz de Haru Kuroki; Kaede Hondo (bebé)
* 
: Voz de Gen Hoshino
* 
: Voz de Kumiko Aso
* 
: Voz de Mitsuo Yoshihara
* 
: Voz de Masaharu Fukuyama

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en BoxOfficeMojo
A Eirexa, Tamallancos, Vilamarín

**A Eirexa** é un lugar da parroquia de Tamallancos, no concello ourensán de Vilamarín, na comarca de Ourense. Segundo o IGE, en 2023 tiña 15 habitantes (6 homes e 9 mulleres).

## Toponimia 
O topónimo **A Eirexa** (do latín , o lugar da igrexa) débese á presenza no lugar da igrexa vella de Santa María de Tamallancos.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Tamallancos 
### Parroquias de Vilamarín
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Vilamarín
Althea Gibson

**Althea Gibson**, nada en Silver (Carolina do Norte) o 25 de agosto de 1927 e finada en East Orange (Nova Jersey) o 28 de setembro de 2003, foi unha tenista e golfista estadounidense, e a primeira deportista de raza negra en cruzar a liña da cor no tenis internacional. En 1956 converteuse na primeira afroamericana que gañou un torneo de Grand Slam (o Torneo de Roland Garros). O ano seguinte gañou tanto Wimbledon como o US Nationals (precursor do aberto dos Estados Uniods), o que repetiu en 1958, e foi votada como a Deportista Feminina do Ano pola Associated Press os dous anos. En total, gañou once torneos de Grand Slam, incluíndo cinco títulos individuais, cinco de dobres e un de dobres mixtos. Gibson foi incluída no International Tennis Hall of Fame e no International Women's Sports Hall of Fame. "Ela é unha das grandes xogadoras que xamais existiu", dixo Bob Ryland, contemporáneo dela e antigo adestrador de Venus e Serena Williams. "[Martina Navrátilová] non podería tocala. Penso que batería as irmás Williams". A principios da década de 1960 tamén se converteu na primeira xogadora negra que participou no Women's Professional Golf Tour.

Nun momento en que o racismo e os prexuízos estaban estendidos no deporte e na sociedade, Gibson foi comparada con Jackie Robinson. "O seu camiño ao éxito foi un desafío, dixo Billie Jean King, "mais nunca a vin dar marcha atrás" "Para calquera era unha inspiración, polo que podía facer nese momento en que era enormemente difícil xogar ao tenis se eras negro", dixo o exalcalde de Nova York David Dinkins. "Estou orgullosa de seguir as súas grandes pegadas", escribiu Venus Williams. "Os seus logros estableceron o escenario para o meu éxito, e a través de xogadoras como eu mesma e Serana e outras moitas por chegar, o seu legado seguirá vivo".

## Finais de Grand Slam 
### Individuais: 7 (5 titles, 2 segundos postos) 
Clave: (#) denota o número de títulos individuais no torneo ata ese momento.

### Dobres: 7 (5 títulos, 2 segundos postos) 
Clave: (#) denota o número de títulos de dobres no torneo ata ese momento.

### Dobres mixtos: 4 (1 título, 3 segundos postos) 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* Lansbury, Jennifer. *A spectacular leap: black women athletes in twentieth-century America*. University of Arkansas Press, 2014, Fayetteville. 
*
Alxán, Soutomaior, Soutomaior

**Alxán** é un lugar da parroquia de Soutomaior, no concello pontevedrés de Soutomaior, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 252 habitantes (131 homes e 121 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Soutomaior 
### Parroquias de Soutomaior
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Soutomaior
Julio Sabio Sanmartín

**Julio Sabio Sanmartín**, nado na Coruña cara a 1895 ou 1896 e finado na mesma cidade o 9 de agosto de 1936, foi un sindicalista e político galego.

## Traxectoria 
Tesoureiro do Sindicato de Traballadores de Oficinas da UGT, exerceu como apoderado da candidatura da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido canda outros dirixentes sindicais pola continuación da folga xeral. Acusado dos delitos de desobediencia e incumprimento dos bandos de guerra, foi executado no Campo da Rata da Coruña o 9 de agosto canda Cipriano Alvite Alonso, Jaime Rodríguez García, Francisco Ballón Pequeño, Venancio Seoane García e José Quintas Pena.

## Vida persoal 
Casado con Teresa Fernández Rodríguez, tiña catro fillos.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Cipriano Alvite Alonso

**Cipriano Alvite Alonso**, nado en Porto do Son cara a 1907 e finado na Coruña o 9 de agosto de 1936, foi un carpinteiro e sindicalista galego.

## Traxectoria 
Carpinteiro. Socio do Centro de Estudios Sociales Germinal. Secretario do Sindicato Único da Construción da CNT. Foi delegado do Comité da Federación Local Obreira da CNT. Representou o Sindicato da Construción da Coruña no Congreso da CNT en Zaragoza en maio de 1936.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido canda outros dirixentes sindicais pola continuación da folga xeral. Aparece como un dos asinantes dun panfleto falso difundido polas autoridades desconvocando a folga xeral. Acusado dos delitos de desobediencia e incumprimento dos bandos de guerra, foi executado no Campo da Rata da Coruña o 9 de agosto canda Jaime Rodríguez García, Francisco Ballón Pequeño, Venancio Seoane García, Julio Sabio Sanmartín e José Quintas Pena.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Sebastiana Vitales

**Sebastiana Vitales Gascón**, nada en Ansó (Huesca) o 21 de marzo de 1902 e finada en Venezuela o 19 de novembro de 2000, foi unha militante libertaria española.

## Traxectoria 
En novembro de 1920 emigrou aos Estados Unidos con 18 anos. Participou como oradora en varios mitins obreiros e a finais de 1935 na xira propagandística galega de Federica Montseny. En Venezuela mantivo contactos co profesor Ángel Rama, co círculo anarquista de Tomás Germinal Gracia Ibars (Víctor García) e co grupo editor da revista anarquista *Ruta*.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Sebastiana Vitales Gastón (1902-2000)
Juan Díaz Lobelos

**Juan Díaz Lobelos**, coñecido como **Juan de Xan de Siso**, nado en Fisterra e finado en Porto Rico en 1997, foi un sindicalista e político galego.

## Traxectoria 
Emigrou con 17 anos aos Estados Unidos de América, onde traballou de chofer, albanel, mineiro, fogueiro e mariñeiro. En 1932 foi detido e procesado por motivos político-sindicais, e regresou a Galicia. Instalouse na Coruña, traballou como mariñeiro e foi membro da Sociedade de Oficios Varios da UGT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e torturado, conseguindo fugarse. Regresou a Fisterra buscando protección na familia. Fuxiu co seu irmán José no pesqueiro *Cabo Finisterre* o 18 de decembro de 1936 logrando chegar a Asturias, desembarcando en San Esteban de Pravia. Combateu no exército leal. Foi xulgado en Ferrol e declarado en rebeldía. Logrou exiliarse en Francia. Residiu en Alxer até 1951, cando o seu irmán José o reclamou e puido marchar a Arxentina. Embarcou na mariña mercante arxentina e abandonou o buque en Nova York onde quedou a vivir. En Nova York casou cunha portorriqueña, e ao xubilarse trasladáronse a Porto Rico, onde morreu.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Ficha no Repertorio biobibliográfico do exilio galego

### Outros artigos 
* José Díaz Lobelos
### Ligazóns externas 
* Juan y José Lobelos, los dos escapados de Fisterra en el 36
* Y al regresar de viejo a Fisterra dijo: «Pepe, tú para España ya no eres nadie»
José Díaz Lobelos

**José Díaz Lobelos**, coñecido como **José de Xan de Siso**, nado en Fisterra o 19 de maio de 1911, e finado na Arxentina en 2002, foi un sindicalista e político galego.

## Traxectoria 
Mecánico naval, navegou na mariña mercante como primeiro maquinista. Membro do Sindicato de Oficios Varios da UGT, en 1936 foi nomeado concelleiro de Fisterra. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e estivo preso en Corcubión. Foi multado con 250 ptas en agosto de 1936. Fuxiu co seu irmán Juan no pesqueiro *Cabo Finisterre* o 18 de decembro de 1936 logrando chegar a Asturias, desembarcando en San Esteban de Pravia. Alí combateu no exército leal. Foi xulgado en Ferrol e declarado en rebeldía. Exiliouse en Francia. Por medio da Cruz Vermella Internacional puido trasladarse coa súa familia á Arxentina como refuxiado en 1950. Un ano despois reclamou o seu irmán Juan.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Ficha no Repertorio biobibliográfico do exilio galego

### Outros artigos 
* Juan Díaz Lobelos
### Ligazóns externas 
* Juan y José Lobelos, los dos escapados de Fisterra en el 36
* Y al regresar de viejo a Fisterra dijo: «Pepe, tú para España ya no eres nadie»
Beunans Meriasek

**Beunans Meriasek** (**Bywnans Meryasek** en córnico moderno -*Kernewek Kemmyn*-) ou *Ordinale de Sancti Mereadoci Episcopi et Confessoris* en latín), *Vida de Meriadeg*, é unha obra teatral medieval en córnico, que se acabou de escribir en 1504. O autor foi *Dominus Rad(ulphus) Ton*, ou *Dominus Hadton*, polo que se pode ler no texto.

Está redactado en córnico agás algunhas frases en latín, inglés e francés.

O texto estivo perdido pero foi redescuberto en 1869 en Peniarth, en Meirionydd (Gales) por W. W. E. Wynne.
## Véxase tamén 
### Bibliografía
* Doble, G. H. (1960) ''The Saints of Cornwall; part 1: Saints of the Land's End district*. Truro: Dean & Chapter; pp.&nbsp;111–45.
* Koch, John T. *Celtic Culture*. ; p.&nbsp;205.

### Outros artigos 
* *Ordinalia*.
* *Beunans Ke''.
### Ligazóns externas 
* Texto do Beunans Meriasek
Odontodactylus scyllarus

miniatura
***Odontodactylus scyllarus*** é unha especie de crustáceo estomatópodo nativo da zona do Indopacífico desde a illa de Guam a África oriental.

É apreciado no comercio de acuarios de auga salgada polo seu atractivo, pero é considerado por outros como unha praga perigosa.

## Descrición 
*O. scyllarus* é un dos máis grandes e coloridos estomatópodos que se ven comunmente no mar, que mide de 3 a 18&nbsp;cm.

## Ecoloxía 
*Odontodactylus scyllarus* é un animal escavador que constrúe buratos con forma de U no substrato solto preto da base dos arrecifes de coral a profundidades de entre 3 e 40&nbsp;m. en cada pancada. Ademais, a superficie dos seus apéndices está feita de hidroxiapatito extremadamente denso, con capas dispostas dun xeito que o fai moi resistente á fracturación. Os acuarios de cristal poden romper cun golpe dado por estes animais. A composición e estrutura destas capas está sendo estudada para o seu uso en posibles sínteses ou en enxeñaría.

## Acuarios 
Algúns afeccionados aos acuarios de auga doce teñen esta especie en catividade.

Algúns acuaristas valoran esta colorida especie, pero outros considérana unha nociva praga porque son voraces predadores que comen outros habitantes desexables do acuario. Algúns dos espécimes máis grandes poden mesmo romper o cristal do acuario golpeándoo, e poden causar danos ao facer escavacións en rochas vivas incluídas nos acuarios (que son de coral ou teñen incrustados seres vivos). Estas rochas "vivas" son consideradas por algúns útiles no comercio dos acuarios e ás veces colecciónanse. Non é raro que ao meter unha rocha viva no acuario se introduza nel inadvertidamente un destes crustáceos agochado nela. Unha vez dentro do acuario, o animal pode comer peixes e outros habitantes. Son difíciles de capturar cando se establecen nun acuario ben fornecido.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Mantis shrimps could show us the way to a better DVD
Ordinalia

Os ***Ordinalia*** son tres obras teatrais medievais en lingua córnica escritas sobre finais do século XIV.

## As tres obras
Son:
* ***Origo Mundi*** ("Orixe do mundo"; *Gwryans an Bys* en córnico). 
* ***Passio Christi*** ("Paixón de Cristo"; *Passhyon Krist*). 
* ***Resurrectio Domini*** ("Resurrección do señor"; *Dasserghyans agan Arloedh*).

## Véxase tamén 
### Bibliografía
*Graham Sandercock: *A Very Brief History of the Cornish Language*, Hayle: Kesva an Taves Kernewek, 1996.
### Outros artigos
Outras obras córnicas.
**Beunans Meriasek*.
**Beunans Ke*.
### Ligazóns externas
* Origo Mundi en wikisource.
* Passio Christi en wikisource.
* Resurrectio Domini en wikisource.
Pascon agan Arluth

miniatura|As liñas iniciais de *Pascon agan Arluth* na edición de 1826.
O poema anónimo ***Pascon agan Arluth*** é a obra literaria completa máis antiga en córnico. data do século XIV.  O título moderno (carece del no manuscrito máis antigo) significa "A Paixón do noso Señor", pero o poema tamén foi publicado como *Monte Calvario*.
## Data, manuscritos e autoría 
*Pascon agan Arluth* data de principios do século XIV . É anterior ao *Ordinalia*, un ciclo de tres pezas de teatro en verso sobre temas bíblicos, e é por tanto a obra literaria completa máis antiga en córnico que deu sobrevivido.  O nome do autor non é coñecido, pero pode estar conectado con Glasney College, en Penryn . Téñense atopado máis dunha ducia de manuscritos do poema, pero todos derivan de BL Harleian 1782, un manuscrito de mediados do século XV.

## Análise 
O *Pascon* trata dos últimos días de Xesucristo, empezando coa tentación no deserto. Aínda que é en forma narrativa tamén incorpora comentario na historia para explicar o seu significado.  A fonte principal do poema é o Evanxeo, pero tamén extrae cousas de material lendario máis tardío como pode atoparse na *Historia scholastica* de Petrus Comestor e a *Lenda de ouro* de Jacobus de Voragine. Consiste en 259 stanzas, cada unha de catro dísticos con rima, de sete sílabas cada un, acentuado nas sílabas primeira, terceira, quinta e sétima.

## Influencia 
*Pascon agan Arluth* era certamente coñecida polo autor da *Passio Christi*, un dos misterios en córnico medio que comprende os *Ordinalia*, pois algunhas dos versos deste poema aparecen incorporados nel.  O moderno poeta córnico Ken George inspirouse no *Pascon* para escribir *Devedhyans Sen Pawl yn Bro Leon* ("San Paulo vén a Leon") un poema sobre as viaxes de san Paulo Aureliano, utilizando o mesmo metro que o poema antigo.

## Edicións e traducións 
O *Pascon* foi editado en primeiro lugar por Davies Gilbert en 1826 baixo o título de *Monte Calvario; ou a Historia da Paixón, Morte, e Resurrección, do noso Señor e Salvador Xesucristo*; incluíu unha tradución inglesa por John Keigwin, datando de 1682.  Unha edición mellor por Whitley Stokes apareceu en 1860–1861, e outra por Robert Morton Nance en 1934–1936, ambos con novas traducións inglesas.  Máis recentemente houbo  edicións por E. G. R. Hooper, por Goulven Pennaod (con traducións inglesas e bretoas), e por Ray Edwards (con tradución inglesa).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* A edición de 1826 por Davies Gilbert, con tradución por John Keigwin, en Google Books.
* A edición de 1826 en Internet Archive.
Carisio

**Carisio** pode referirse a:
*Persoas:
**Publio Carisio, legado romano do século -I.
** Flavio Sosípater Carisio, gramático romano do século IV autor dunha *Arte Gramática*.
*Personaxes míticas:
** Carisio, príncipe arcadio na mitoloxía grega.
*Topónimos:
** Carisio, localidade e *comune* italiana.