Reserva da biosfera Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo

As **Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo** é unha reserva da biosfera declarada o 28 de maio de 2013, que abrangue 17 concellos das comarcas da Coruña, Betanzos e Terra de Melide. A reserva ten unha superficie de 113.970 hectáreas e nela vive unha poboación dunhas 190.000 persoas.

Dentro da reserva inclúense varias zonas de especial conservación da Rede Natura 2000 e un monumento natural.

## Xeografía 
[miniatura|dereita|A bacía do río Mero (azul escuro) no conxunto das bacías do [Arco Ártabro]]A reserva da biosfera está formada esencialmente polas bacías de dous ríos principais, o Mero e o Mandeo e mais polo litoral das rías de Betanzos e A Coruña (coa excepción do propio termo municipal da Coruña). Así, abrangue áreas costeiras e de montaña; a súa altitude máxima está no monte da Cova da Serpe (841 m).

A extensión da reserva supón un 3,85% da Comunidade Autónoma de Galicia. Administrativamente, o territorio pertence a un total de 176 parroquias dos seguintes concellos:

*Na comarca da Coruña: Abegondo, Arteixo, Bergondo, Cambre, Carral, Culleredo, Oleiros e Sada.
*Na comarca de Betanzos: Aranga, Betanzos, Coirós, Curtis, Irixoa, Miño, Oza-Cesuras e Paderne.
*Na comarca da Terra de Melide: Sobrado.

## Demografía 
Segundo o IGE, en 2011 a poboación da reserva era de 189.902 habitantes, cunha densidade media de 167 hab/km². Isto supón unha densidade maior á media galega, o que se explica polo feito da reserva estar na área de influencia da cidade da Coruña. Porén, hai que reparar nas grandes diferenzas na densidade dos diversos concellos segundo a súa proximidade á Coruña, cunha densidade máxima en Oleiros (780,1 hab/km²) e mínima en Sobrado (17,3 hab/km²). Tendo en conta estes datos, pódense distinguir tres áreas:
*Área suburbana, conformada polo primeiro anel metropolitano da Coruña. Trátase dos concellos de Arteixo, Cambre, Culleredo e Oleiros.
*Área rururbana, conformada polos concellos de Sada, Bergondo, Betanzos, Abegondo e Carral.
*Área rural, conformada polos concellos de Aranga, Coirós, Curtis, Irixoa, Miño, Oza-Cesuras, Paderne e Sobrado.

## Espazos protexidos
Dentro da reserva inclúense varias zonas de especial conservación da Rede Natura 2000. Conta cos ZECs de Betanzos - Mandeo, o Encoro de Abegondo - Cecebre, a Costa de Dexo (tamén declarada monumento natural) e tamén o tramo arteixán da Costa da Morte. Ademais, conta coas novas propostas LIC na rede do esteiro do río Baxoi, as brañas do Deo a Serra da Cova da Serpe.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Rio_Mandeo_por_Chelo.jpg|Río Mandeo en Chelo, Coirós
Ficheiro:Lago_de_Sobrado_dos_Monxes_(254924170).jpg|Lagoa de Sobrado
Ficheiro:San_Xián_de_Barrañán,_Arteixo.jpg|Praia de Barrañán, en Arteixo
Ficheiro:Praia_de_Naval_(Dorneda-Oleiros).JPG|Praia de Naval, en Dorneda, Oleiros
Ficheiro:Praia_de_Santa_Cristina._Oleiros_e_A_Coruña_2.jpg|Praia de Santa Cristina e litoral da ría da Coruña no concello de Oleiros
Ficheiro:Bajo_el_Puente_del_Pedrido.jpg|A ría de Betanzos desde O Pedrido. Ao fondo, a vila de Sada e o porto de Fontán.
Ficheiro:Amanece_en_Sada_-_A_Coruña.jpg|A ría de Betanzos desde Sada
Ficheiro:FERVENZA_MENDO.JPG|Fervenza no río Mendo, en Oza-Cesuras
Ficheiro:Égoas_en_Monte_Xalo.jpg|Eguas no monte Xalo, Culleredo
Ficheiro:Esteiro_do_río_Baxoi.JPG|Esteiro do río Baxoi, en Miño
Ficheiro:Paisaxe_Irixoa.jpg|Paisaxe da parroquia de Verís, en Irixoa
Ficheiro:Costa Artabra, Preto de Punta de Sumiño.JPG|Preto da Punta de Sumiño.
Ficheiro:Costa Artabra.JPG|Desembocadura do río Lambre.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
* Centro de Documentación Ambiental Domingo Quiroga (2014): *Reserva da Biosfera Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo. Guía de recursos para o profesorado* . Oleiros: CEIDA. Centro de Extensión Universitaria e Divulgación Ambiental de Galicia. Consultado o 16 de maio de 2014.

### Outros artigos
*Reserva da biosfera Área de Allariz

### Ligazóns externas 
* *Reserva de Biosfera "Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo"*. Blog oficial da reserva.
* *Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo* na web da UNESCO (en inglés)
* *Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo*. Ficha da reserva na web da Red Española de Reservas de la Biosfera (en castelán).
* *Propuesta de Reserva de Biosfera Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo* Documento oficial da candidatura (en castelán)
* *Candidatura a reserva de biosfera "Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo". Documentos para debate*. Documento da proposta oficial da candidatura (en castelán)
* Expediente sobre a designación como reserva da biosfera (PDF)
* Vídeo da candidatura
* Vídeo: reportaxe da TVG sobre a candidatura da reserva
* Vídeos das reservas da biosfera designadas en 2013, na páxina web da UNESCO