open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ilusión da espiral de Fraser

dereita|miniatura|226x226px|**Espiral de Fraser**.
A **ilusión da espiral de Fraser** é unha ilusión óptica que foi descrita por primeira vez polo psicólogo británico Sir James Fraser (1863–1936) en 1908.

A ilusión tamén se coñece como a **falsa espiral**, ou polo seu nome orixinal, a **ilusión de cordón retorcido** (*twisted cord illusion*). Os segmentos de arco negro superpostos parecen formar unha espiral; porén, os arcos son unha serie de círculos concéntricos.

A distorsión visual prodúcese combinando un patrón de liña regular (os círculos) con partes desalineadas (os fíos de cores diferentes). A ilusión de Zöllner e a ilusión da parede do café baséanse nun principio similar, como moitos outros efectos visuais, nos que unha secuencia de elementos inclinados fai que o ollo perciba xiros e desviacións fantasmas. A ilusión é aumentada polos compoñentes en espiral no fondo a cadros. É unha ilusión única, onde o observador pode verificar manualmente as cadeas concéntricas. Cando os fíos se resaltan nunha cor diferente, faise obvio para o observador que non hai espiral.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Constancia subxectiva
* Ilusión óptica
* Matemáticas e arte
* Multiestabilidade
* Op-art

### Ligazóns externas 
* Espiral de Fraser de MathWorld
Teselación

[miniatura|Exemplo de **pavimento teselado** ou [mosaico formado por pezas, baldosas ou **teselas**. Fotografía dunha rúa en Polonia.]]
A **teselación** (do inglés *tesselation*, do latín *tessellare*) é a subdivisión dun plano bidimensional ou dun volume tridimensional en bloques poligonais (ou poliédricos), regulares ou irregulares, que cobren completamente o plano ou o volume.

## Definición 
Expresado doutro xeito, a **teselación** ou **teselaxe** é o recubrimento dunha superficie bidimensional ou un espazo tridimensional, que ten, como unidades básicas, polígonos ou poliedros congruentes ou non congruentes, sen que existan espazos entre eles e así que a superficie total é igual ao espazo dividido. 

## Tipos 
Existen varios tipos de teselación. Abaixo amósanse algúns exemplos:

### Regulares 
Só hai tres patróns de teselación regulares: os que usan triángulos, cadrados e hexágonos, que ás veces son chamados "**teselacións platónicas**".

Ficheiro:Tile_3,6.svg|alt=Triângulos|Triángulos
Ficheiro:Tiling_Regular_4-4_Square.svg|alt=Quadrados|Cadros
Ficheiro:Tiling_Regular_6-3_Hexagonal.svg|Hexágonos
Ficheiro:Buckfast_bee.jpg|alt=Comparando: os favos das abelhas em formato hexágono|Comparando: os favos das abellas en forma de hexágono.

### Semiregulares 
Nota: só hai oito posibilidades.

Ficheiro:Tiling_Semiregular_3-3-3-4-4_Elongated_Triangular.svg|3-3-3-4-4
Ficheiro:Tiling_Semiregular_3-3-4-3-4_Snub_Square.svg|3-3-4-3-4
Ficheiro:Tiling_Semiregular_3-6-3-6_Trihexagonal.svg|3-6-3-6
Ficheiro:Tiling_Semiregular_3-3-3-3-6_Snub_Hexagonal.svg|3-3-3-3-6
Ficheiro:Tiling_Semiregular_3-4-6-4_Small_Rhombitrihexagonal.svg|3-4-6-4
Ficheiro:Tiling_Semiregular_3-12-12_Truncated_Hexagonal.svg|3-12-12
Ficheiro:Tiling_Semiregular_4-8-8_Truncated_Square.svg|4-8-8
Ficheiro:Tiling_Semiregular_4-6-12_Great_Rhombitrihexagonal.svg|4-6-12

### Demiregulares 

Ficheiro:Tile_V33336.svg|Pentágonos
Ficheiro:Tile_V46b.svg|alt=Triângulos|Triángulos
Ficheiro:Tile_V3bb.svg|alt=Triângulos|Triángulos

### Homoxéneas e non homoxéneas 

Ficheiro:Dem3343tbc.gif|alt=Não homogénea|Non homoxénea

### Tridimensionais 

Ficheiro:Hexaederstumpf-Oktaeder-Parkettierung.jpg|Teselación 3D deCubos truncados e octaedros.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Azulexo 
* Baldosa
* Calidoscopio
* Fractal
* Laxe (construción)  
* M. C. Escher
* Mosaico
* Piso
* Origami
Antonio Sánchez Sánchez

**Antonio Sánchez Sánchez**, nado en Don Benito o 23 de abril de 1994, é un árbitro de fútbol español, que milita na Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Debutou na Segunda División B na tempada 2017/18 e militou durante catro tempadas consecutivas na categoría, arbitrando 43 partidos. En 2021 pasou á nova Primeira División RFEF.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do árbitro en BDFutbol .
Auria de Pamplona

**Auria**, tamén coñecida como **Oria**, foi unha das primeiras raíñas consortes de Pamplona. Coñécese por unha única fonte histórica, o Códice de Roda, que só dá o seu nome e non a súa filiación. O historiador e profesor Antonio Rei expuxo a hipótese de que podería ser a neta de Musa ibn Musa al-Qasawi, mentres que o xenealoxista Christian Settipani suxeriu esta e outras dúas alternativas ao abordar a súa posible filiación.

## Familia 
Casou co rei Fortún Garcés de Pamplona, ​​que morreu en 922.

Estes son os fillos de Auria e Fortún:

* Íñigo Fortúnez 
* Aznar Fortúnez 
* Velasco Fortúnez 
* Lope Fortúnez 
* Onneca Fortúnez

## Notas
Einstein (homónimos)

**Albert Einstein** (1879–1955) foi un físico teórico de orixe alemán.

**Einstein** tamén pode referirse a:

* Einstein (apelido), un apelido de orixe alemá.

## Ciencia e Tecnoloxía 
* Observatorio Einstein, o primeiro telescopio de raios X de imaxe totalmente posto en órbita
* Einstein Probe, (en pinyin *Àiyīnsītǎn Tànzhēn)* telescopio de raios X chinés, que se prevé lanzar en 2024
* Telescopio Einstein, un detector de ondas gravitacionais en fase de deseño
* Torre Einstein, un observatorio astrofísico en Potsdam, Alemaña
* Einstein (unidade), unha unidade física definida principalmente como a enerxía nun mol de fotóns e ás veces como un mol de fotóns
* o problema Einstein, un problema matemático sobre mosaicos aperiódicos. O nome é un xogo de palabras en alemán, xa que ***ein Stein*** significa 'unha pedra' (ou unha tesela). A tesela Einstein é unha tesela que pode xerar un teselado infindo cubrindo todo o plano (véxase teselacións aperiódicas únicas). 

## Lugares 
* 2001 Einstein, un asteroide do cinto principal
* Einstein (cráter), un gran cráter lunar
* Monte Einstein en Alaska
* Monte Einstein na cordilleira de Paparoa en Nova Zelandia

## Cans de ficción 
* Einstein (can), mascota canina de Doc Brown na triloxía de filmes de *Back to the Future*
* Einstein, un gran danés na película de 1988 *Oliver & Company*

## Televisión 
* *Einstein* (filme), unha película biográfica para televisión de 2008 sobre Albert Einstein
* *Einstein* (serie de televisión alemá), unha serie alemá
* *Einstein* (serie de televisión suíza), unha serie de información científica de televisión suíza
* *Einstein*, a primeira tempada da serie americana *Genius*

## Música 
* *Einstein*, unha ópera de 1974 de Paul Dessau.
* *Einstein on the Beach,* unha ópera de 1976 de Philip Glass.
* "Einstein on the Beach (For an Eggman)", canción de Counting Crows, inspirada na ópera de Philip Glass.
* "Einstein" (canción) de Kelly Clarkson, do seu álbum *Stronger* de 2011
* Einstein (xogo), un xoguete sonoro semellante ao *Simon* feito en 1979 pola Castle Toy Co.

## Premios 
* Premio Einstein (homónimos), varios premios que levan o nome de Albert Einstein

## Véxase tamén 
* Einsteinio
Crithidia luciliae

***Crithidia luciliae*** é un flaxelado parasito que utiliza a mosca *Musca domestica* como hóspede. Como forma parte da familia Trypanosomatidae, caracterízase pola presenza dun cinetoplasto, unha complexa rede de moléculas circulares de ADN bicatenario (dsDNA) entrelazadas dentro da mitocondria. A posesión do cinetoplasto fai que este organismo sexa importante na diagnose do lupus eritematoso sistémico. Ao usar  *C. luciliae* como substrato para a inmunofluorescencia, este orgánulo serve para detectar anticorpos anti-dsDNA, unha característica común desa enfermidade.

= Taxonomía =
*C. luciliae* é un protozoo unicelular eucariota. A familia Trypanosomatidae pertence á orde Kinetoplastida e caracterízase pola presenza de cinetoplastos, unha rede de moléculas de ADN circulares entrelazadas nunha gran mitocondria. Todos os organismos dentro de Kinetoplastida son parasitos, e o organismo hóspede para *C. luciliae* é *Musca domestica*.

## Papel na diagnose do lupus eritematoso sistémico 
Os cinetoplastos que ten *C. luciliae* permiten usalo para a detección de anticorpos anti-dsDNA, un tipo de anticorpos antinucleares ao poñela en contacto con soro dun paciente. Os anticorpos antinucleares son unha característica común no lupus eritematoso sistémico, e os anticorpos anti-dsDNA son moi específicos da enfermidade. Unha alta concentración de dsDNA e a ausencia de antíxenos nucleares humanos no cinetoplasto supoñen un substrato específico para a detección de anticorpos anti-dsDNA.

## Captación de nucleótidos púricos e nucleobases 
Como é un protozoo parasito, *C. luciliae* carece da capacidade de producir biosinteticamente bases púricas e, por tanto, necesita obtelas do ambiente que o rodea. Utiliza tres sistemas de transporte para a captación de bases nitroxenadas do organismo hóspede: un para a captación de adenosina e os seus análogos; outro para a guanosina, os seus análogos e inosina; e o terceiro para a hipoxantina, adenina e adenosina.

## Notas
Célula LE

[miniatura|250px|Microfotografía dun [macrófago que fagocitou un linfocito (o resultado é a célula LE). Tinguidura de May Grünwald Giemsa.]]
Unha **célula LE** ou **célula de lupus eritematoso**, tamén chamada **célula de Hargraves**, é un neutrófilo ou un macrófago que fagocitou o material nuclear desnaturalizado dutra célula. O material desnaturalizado é un corpo de hematoxilina absorbido (tamén chamado corpo LE).

A presenza destas células é unha característica do lupus eritematoso, pero tamén se encontran en trastornos do tecido conectivo similares ou en doenzas autoinmunes como a artrite reumatoide grave. As células LE poden observarse no lupus inducido por fármacos, por exemplo, despois do tratamento con metildopa.

As células LE descubriunas na medula ósea en 1948 Malcolm McCallum Hargraves (1903&ndash;1982), un médico e histólogo da Clínica Mayo*.* Hargraves puido conseguir a prioridade ao suprimir o borrador dunha publicación de John R. Haserick, ao cal Dorothy Sundberg, xefe de hematoloxía da Universidade dos Hospitais de Minnesota, atribúe a primeira identificación das células LE.

Clasicamente, a célula LE analízase microscopicamente, pero tamén é posible investigar a súa formación por citometría de fluxo.

As células LE non deberían confundirse coas células Tart que teñen material nuclear fagocitado, pero cunha aparencia visible de cromatina en vez de con aparencia homoxénea.

## Notas
Antonio Portela Paradela

**Antonio Portela Paradela**, nado na Coruña o 20 de outubro de 1865 e finado na mesma cidade o 30 de marzo de 1927, foi un fotógrafo e debuxante galego.

## Traxectoria 
Foi fillo de Joaquín Portela Ramos e de Peregrina Paradela Mayo. Estudou na Escola provincial de Belas Artes da Coruña. Estivo desde 1889 vivindo no continente americano, na Habana, en México, en Montevideo e en Buenos Aires. Na Arxentina traballou para o estudio fotográfico de Alejandro Witcomb. Retornou en 1897 para instalarse en Madrid e máis adiante na Coruña e Betanzos. Como fotógrafo foi adscrito ao movemento pictorialista. Portela tamén cultivou a ilustración na prensa periódica, en xornais e revistas como *ABC*, *Blanco y Negro*, *El Teatro* ou *Las Crónicas Gráficas*. Tamén nas revistas taurinas *Pan y Toros*, *Los Toros* e *Sol y Sombra*. E mesmo en *La Ilustración Española y Americana*, *Por Esos Mundos*, *Instantáneas* e *Nuevo Mundo*.

Fotografou a personaxes como Joaquín Vaamonde Cornide, Manuel María Puga Parga "Picadillo", Arturo Fernández Cersa ou Wenceslao Fernández Flórez, inda que o seu traballo máis coñecido é un retrato debuxado de Rosalía de Castro, baseado nunha fotografía de Luis Sellier, popularizado despois polo deseño do billete de 500 pesetas de 1979, de José María Cruz Novillo, baseado no debuxo de Portela.

Ficheiro:Rosalia.jpg|Fotografía de Rosalía (†1885), de Luis Sellier.
Ficheiro:Rosalia de castro.jpg|Debuxo feito en 1902 por Antonio Portela.
Ficheiro:500pelas.JPG|Billete de 1979, deseñado por Cruz Novillo,baseado no debuxo anterior.

Casou coa coruñesa Genoveva Valdomir Seoane e foi pai de seis fillos varóns, entre eles Augusto Portela Valdomir.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* , Moisés (15/9/2006). "Antonio Portela, uno de los primeros profesionales españoles" .
Orquestra París de Noia (Fonoteca 92)

A décimo oitava casete da colección Fonoteca 92 é un EP que recolle unha actuación en directo da orquestra **París de Noia** na festa da Coca de Redondela, foi publicado en 1992 pola Editorial Compostela de *El Correo Gallego*.

## Lista de cancións 
## Notas
Filosofía analítica

[alt=Gottlob Frege (1848-1925), un dos pioneiros da filosofía analítica.|miniatura|[Gottlob Frege (1848-1925), un dos pioneiros da filosofía analítica]]
A **filosofía analítica** é un amplo movemento ou tradición filosófica enfocada na análise, que dominou a filosofía occidental durante a segunda metade do século XX, en especial no mundo anglófono. Esta proliferación da análise en filosofía produciuse a comezos de século en Alemaña, Austria, o Reino Unido, os Estados Unidos, Canadá, Australia, Nova Zelandia e os países escandinavos.

Adoita contrapoñerse á filosofía continental, un termo xenérico cuñado para abranguer unha gran cantidade de metodoloxías diferentes, moi empregadas na Europa continental, entre as que destacan o existencialismo, a fenomenoloxía ou o estruturalismo. Deste xeito, a dicotomía entre filosofía analítica e continental mestura consideracións estritamente metodolóxicas con categorías xeográficas.

A filosofía analítica caracterízase pola claridade da escrita e o rigor da argumentación, empregando ferramentas das matemáticas e da lóxica formal, así como das ciencias naturais, aínda que en menor medida. Foi influenciada polo chamado xiro lingüístico, en especial pola noción de que o pensamento só pode determinarse con precisión apelando á linguaxe, a través do significado, a análise e a lóxica formal. Como tal, a filosofía analítica está na orixe de diversas ramas da filosofía, como a filosofía da linguaxe, a moderna lóxica de predicados, a filosofía das matemáticas e a lóxica matemática, así como a filosofía da ciencia.

Xa que logo, o concepto de filosofía analítica é difícil de definir con precisión, apelando tanto a unha metodoloxía como a un estilo de pensamento e escrita:
[alt=Retrato da filósofa analítica Elizabeth Anscombe (1919-2001)|esquerda|miniatura|Retrato da filósofa analítica [Elizabeth Anscombe (1919-2001)]]

Entre as figuras máis salientables no desenvolvemento da filosofía analítica, destacan Gottlob Frege, Bertrand Russell, G. E. Moore e Ludwig Wittgenstein. Tamén cabe mencionar a Franz Brentano, os positivistas lóxicos (sobre todo, Rudolf Carnap), W. V. O. Quine, Ruth Barcan Marcus, Karl Popper ou os filósofos da linguaxe ordinaria (como Gilbert Ryle ou J. L. Austin). 

Tras o declive do positivismo lóxico, pensadores coma Saul Kripke ou David Lewis promoveron un rexurdimento da metafísica no contexto analítico. Así mesmo, revitalizáronse as aproximacións á filosofía da relixión, como a de Alvin Plantinga ou o neotomismo de autores coma Elizabeth Anscombe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Coral Polifónica Aires de Carral (Fonoteca 92)

A vixésima casete da colección Fonoteca 92 é un EP que recolle sete temas interpretados pola Coral Polifónica Aires de Carral, dirixida por Juan José Gordillo Campelo, publicado en 1992 pola Editorial Compostela de *El Correo Gallego*.

## Lista de cancións 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do grupo
Helen Kalvak

**Helen Kalvak**, nada no ano 1901 en Tahiryuaq e finada o 7 de maio de 1984, foi unha artista gráfica inuit de Ulukhaktok (Territorios do Noroeste, Canadá).

## Traxectoria 
Kalvak naceu en Tahiryuaq, preto do lago homónimo, na illa Victoria, e criouse na zona de Prince Albert Sound. A súa familia tamén pasou algún tempo en Minto Inlet. Viviu seguindo o estilo de vida tradicional inuit durante a maior parte da súa vida. A súa nai era Enataomik. O seu pai Halukhit animou os seus dons espirituais e ensinoulle a ser *angatkuq* (o equivalente a unha curandeira espiritual na cultura inuit). Aínda que máis tarde se converteu ao cristianismo, Kalvak continuou reflectindo a súa relixión tradicional inuit nas súas obras de arte, xunto coas historias que aprendera cando era nena.

En 1960, Kalvak trasladouse a Holman (actual Ulukhaktok) despois da morte repentina do seu marido, Edward Manayok. Alí, en 1961, axudou a un sacerdote católico romano, o reverendo Henri Tardy, a montar a Holman Eskimo Co-op. Foi nese momento cando Kalvak comezou a súa artística. En 1965, a súa obra de arte pasou a imprimirse e venderse por todo o mundo. e vendida en todo o mundo.

Dez anos máis tarde, en recoñecemento ao seu traballo, Kalvak pasou a formar parte da Real Academia Canadense de Artes. Isto foi seguido en 1978 polo seu nomeamento na Orde do Canadá. En 1978, Kalvak producira arredor de 2&nbsp;000 debuxos mais xa non podía usar máis as mans por mor do Párkinson que padecía. Ao ano seguinte, Canada Post utilizou o seu traballo titulado *The Dance* para o selo postal de 17¢. Con 176 copias publicadas, Kalvak é a artista de Ulukhaktok co maior número de obras publicadas.

No momento da súa morte en 1984, Kalvak era unha das poucas mulleres inuit que quedaban en Ulukhaktok que levaban *kakiniit* (tatuaxes faciais tradicionais).

En 1984 celebrouse un concurso para cambiar o nome da Escola Ulukhaktok Elihavik e en 1985 foi renomeada como Helen Kalvak Elihakvik.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Biografía de Helen Kalvak na páxina do Centro Nacional de Arte do Canadá.
Praia de Baldaio

A **praia de Baldaio** é un areal bañado polo océano Atlántico situado na parroquia de San Cristovo de Lema, no concello coruñés de Carballo.

## Características 
Praia aberta de area dourada e gran fino que xunto coa praia de Razo, á que está unida por un cordón de máis de tres quilómetros de dunas

### Espazo protexido 
Esta praia está protexida pola Rede Natura 2000 para a conservación da biodiversidade como LIC e ZEPA.

## Acontecementos 
* 1843 - Naufraxio do RMS Solway. Primeiro gran vapor de pasaxe naufragado en España e primeira gran perda da compañía inglesa Royal Mail Steam Packet Company.
* 1881 - Naufraxio do SS Mennythorpe, un vapor mercante inglés de ferro.
* 1991 - Naufraxio do pesqueiro galego Os Tonechos, nos Baixos de Baldaio, deixa nove falecidos.
* 2002 - A marea negra do Prestige alcanza a costa.
* 2003 - Un avión militar emprega a praia de Razo - Baldaio como pista de aterraxe de emerxencia.

## Notas
Arturo Fernández Cersa

**Arturo Fernández Cersa**, nado na Coruña o 1 de setembro de 1866 e finado na mesma cidade o 27 de agosto de 1937, foi un pintor galego.

## Traxectoria 
Formouse na Real Academia de Belas Artes de San Fernando, onte tivo como mestre a Alejandro Ferrant y Fischermans. Estableceu taller en Madrid. Foi afeccionado ao piano. Percorreu varios países de Europa e foi mestre de pintura de Carlos I de Portugal. Influído por Carlos de Haes, cultivou o retrato e a paisaxe.

## Galería de imaxes 

María Pita. Arturo Fernández Cersa 1866-1937.jpg|*María Pita*, c.&nbsp;1887.
Paisaxe 1900 Arturo Fernández Cersa.jpg|*Paisaxe*, 1900. Colección Afundación.
Confurco 1923 Arturo Fernández Cersa.jpg|*Confurco*, 1923, acuarela. Colección Afundación.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* "Fernández Cersa, Arturo" no Museo de Belas Artes da Coruña.
* Bibliografía en pintoresgallegos.com.
Música Barroca Galega (Fonoteca 92)

***Música Barroca Galega*** é un EP no que se reproduce unha selección de música barroca dos compositores José de Vaquedano, Jerónimo de Carrión e Manuel de Egüés, coa transcrición e reelaboración de José López Calo, interpretada polo Coro Vallicelliano de Roma e a Orquestra de Cámara do Oratorio de Roma, dirixidos por Antonio Sartori, gravada nos estudios da Radio Vaticana en abril de 1964. É a vixésimo primeira casete da colección Fonoteca 92, foi publicado pola Editorial Compostela de *El Correo Gallego* en 1992.

## Lista de cancións 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Helene von Druskowitz

**Helene von Druskowitz**, nada o 2 de maio do 1856 e finada o 31 de maio do 1918, foi unha filósofa, escritora e crítica musical austríaca. Doutorouse pola Universidade de Zürich, sendo a segunda muller en facelo. Publicou a meirande parte dos seus escritos baixo un pseudónimo masculino, debido ao sexismo imperante.

## Traxectoria 
Naceu en Hietzing (Viena) no 1856. O seu nome de nacemento era **Helena Maria Druschkovich**. No 1874, trasladouse a Zürich, completando o seu *abitur* no 1878.

Posteriormente, traballou como profesora de historia da literatura en diferentes universidades (Viena, Zürich, Múnic e Basilea). Tamén viaxou polo norte de África, Francia, Italia e España. No 1881, coñeceu a Marie von Ebner-Eschenbach, quen a introduciu no seu círculo literario. Tres anos máis tarde, entrou en contacto con Lou Andreas-Salomé e Friedrich Nietzsche, a través de Malwida von Meysenbug. Von Druskowitz foi unha das poucas persoas en recibir un exemplar do *Also sprach Zarathustra* (1883-1885), autopublicado por Nietszche. Porén, a súa relación co filósofo non durou moito tempo, xa que este criticou a súa teoría da relixión, exposta en *Moderne Versuche eines Religionsersatzes* ("Intentos modernos de substituír a relixión", 1886). Nesta época, empezou a beber en exceso, e tivo problemas coas drogas. Tras separarse de Malten no 1891, Druskowitz caeu no alcoholismo, polo que foi internada nun hospital psiquiátrico. Porén, continuou a escribir e publicar até o 1905. Tamén contribuíu á fundación das revistas feministas *Der heilige Kampf* ("A santa loita") e *Der Federuf* ("A chamada da pluma"). Druskowitz criticou tanto a relixión coma o sexismo e, tras a súa ruptura con Nietzsche, a filosofía deste.

Faleceu a finais de maio do 1918 en Mauer-Öhling, dunha disentería, tras pasar vinte e sete anos de reclusión en institucións psiquiátricas. A filósofa desexaba que a súa morte pasara desapercibida; no seu testamento, escribiu:

## Obras 
* *Sultan und Prinz* ("O sultán e o príncipe", 1882)
* *Der Präsident vom Zitherclub* ("O presidente do club da cítara", 1883–84)
* *Percy Bysshe Shelley* (1884)
* *Drei englische Dichterinnen* ("Tres poetas inglesas", 1885)
* *Moderne Versuche eines Religionsersatzes* ("Intentos modernos de substituír a relixión", 1886)
* *Wie ist Verantwortung und Zurechnung ohne Annahme der Willensfreiheit möglich? *("Como son posibles a responsabilidade e a culpabilidade sen asumir o libre albedrío?", 1887)
* *Zur neuen Lehre. Betrachtungen* ("O novo ensino: consideracións", 1888)
* *Zur Begründung einer neuen Weltanschauung (Zur neuen Lehre)* ("Sobre as bases dunha nova Weltanschauung (sobre o novo ensino)", 1889)
* *Eugen Dühring. Eine Studie zu seiner Würdigung* ("Eugen Dühring: un estudo na súa honra", 1889)
* *Aspasia* (1889)
* *Die Pädagogin* ("O pedagogo", 1890)
* *Philosophischer Rundfragebogen* ("Cuestionario filosófico", 1903)
* *Pessimistische Kardinalsätze* ("Sentenzas cardinais pesimistas", 1988, co título *Der Mann als logische und sittliche Unmöglichkeit und als Fluch der Welt*, "O home como imposibilidade lóxica e moral, e coma maldición do mundo")

## Notas
STEP 0

**STEP 0**, acrónimo de **Space Test Experiment Platform 0** e tamén coñecido como a súa carga útil, **TAOS** (*Technology for Autonomous Operational Satellite*), foi un satélite artificial da Forza Aérea dos Estados Unidos lanzado o 13 de marzo de 1994 a bordo dun foguete Taurus desde a Base Vandenberg da Forza Aérea.

## Características 
STEP 0 foi un satélite de demostración tecnolóxica baixo o programa STP (*Space Test Program*) para facer diversos experimentos no espazo. Construído co bus LEOStar, con 502 kg de masa e alimentado por dous paneis solares, levaba a bordo a carga TAOS para facer experimentos de voo autónomo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Taurus
Mozi

**Mozi** (chinés tradicional e simplificado: 墨子; *pinyin*: Mòzǐ; Wade-Giles: Mo4-tzu3; xaponés: *Bokushi*; lit. "Mestre Mo"), nome de nacemento **Mo Di** 墨翟, nado cara o -470 e finado arredor do -391, foi un filósofo e lóxico chinés do período dos Reinos Combatentes, fundador do Moísmo, unha das Cen Escolas de Pensamento. O texto antigo titulado *Mozi* 墨子 ("Mestre Mo") contén materiais atribuídos a Mozi e os seus discípulos. Mozi é mencionado no *Qianzi wen* 千字文 ("Clásico dos mil caracteres"), que o describe a súa tristeza ao contemplar a tinguidura dunha tea de seda branca, simbolizando a súa concepción da austeridade como simplicidade e castidade.

O seu concepto de amor ou *ai* 愛 foi desenvolvido en aberta oposición á idea confuciana do amor benevolente. Mozi intentou superar o que el consideraba un excesivo apego ás estruturas familiares e aos clans, propio da sociedade chinesa, cunha noción de amor universal ou ''jian'ai* 兼愛. Neste sentido, polemizou cos confucianos, para os que preocuparse de distinta maneira polas persoas segundo o seu grao de parentesco, amor ou amizade era o comportamento natural dos seres humanos. Mozi, pola contra, pensaba que deberiamos preocuparnos de todo o mundo por igual, mais que adoptar diferentes actitudes segundo a persoa. O amor debe ser incondicional, outorgado sen agardar reciprocidade, con independencia da nosa relación cos individuos, pois todos somos iguais a ollos do ceo. Xa que logo, o poder debería asignarse segundo un sistema meritocrático, sen importar o parentesco; teñen que gobernar os que son dignos de facelo, a imitación dos reis sabios da antigüidade. Esta noción de amor sería retomada polo budismo chinés, que empregaría o termo *ai* 愛 para referirse a un dos desexos fundamentais.

## Traxectoria 
[alt=Mapa da China dos Reinos Combatentes|miniatura|Mapa da [República Popular da China|China dos Reinos Combatentes]]
É moi probable que Mozi fose un membro da clase dos artesáns, que logrou ascender a un posto oficial. Naceu no reino de Lu (actual Tengzhou, provincia de Shandong), aínda que durante un tempo desempeñouse como ministro do reino de Song. Do mesmo xeito ca Confucio, Mozi mantivo unha escola para aqueles que desexaban converterse en oficiais de corte dalgún dos Reinos Combatentes.
* *Contra el arte de la guerra* (2012). Tradución directa de Fan Yiming. Proteus.

### En inglés 
* *The Mozi: A Complete Translation* (2010). Tradución directa de Ian Johnston. Columbia University Press.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Mozi 墨子 (La literatura china traducida en España)
* *Mozi'' 墨子 - Texto completo en chinés clásico e inglés (Chinese Text Project)
Agrupación Coral Endesa (Fonoteca 92)

A décimo terceira casete da colección Fonoteca 92 é un EP que recolle oito temas interpretados pola Agrupación Coral Endesa, dirixida por Alfonso de la Torre Piñeiro, gravados en directo na igrexa parroquial das Pontes de García Rodríguez o día 26 de marzo de 1992, foi publicado en 1992 pola Editorial Compostela de *El Correo Gallego*.

## Lista de cancións 
## Notas
Rōdosu-tō senki

***Rōdosu-tō senki*** (xaponés: ロードス島戦記; inglés: *Record of Lodoss War*; lit. "Crónica da guerra de Lodoss") é unha franquía de novelas de fantasía creada por Ryō Mizuno. Baséase nun mundo chamado *Forcelia*, creado para xogos de rol. Existen múltiples adaptacións de manga, anime e videoxogos. As súas tramas adoitan seguir as convencións e a estrutura dos sistemas de RPG, coma os de Dungeons & Dragons ("Alxubes e dragóns"), nos que un grupo de personaxes de distinto tipo realizan unha determinada misión.

## Trama 
[alt=Cosplayer caracterizada como a elfa Deed (Animethon 2007)|esquerda|miniatura|Cosplayer caracterizada como a [Elfo|elfa Deed (Animethon 2007)]]
*Rōdosu-tō senki* narra as aventuras dun mozo, Parn, fillo dun cabaleiro caído en desgraza. Parn abandona a súa vila natal para descubrir que ocorreu realmente con seu pai, e así restaurar a honra da súa familia. Malia a súa inexperiencia, ten aptitudes de líder, e pronto logra reunir un grupo que o acompañe: Etoh, o seu mellor amigo da infancia, o mago Slayn e o antigo compañeiro deste, un anano chamado Ghim, que se converterá no seu mentor. Tamén os acompañan a elfa Deed, quen abandonou a Fraga de Non Volverás para coñecer as razóns do illamento da súa raza, e o ladrón Wood. Ao longo da historia, Parn atopará tanto amigos coma inimigos, e participará no conflito bélico entre os reis Fahn e Beld.

## Recepción 
As novelas foron un éxito de vendas no Xapón, onde levan vendidos máis de 10 millóns de exemplares, a data de 2017.

## Notas
Juan Bautista Barthe

**Juan Bautista Barthe**, nado probablemente en Guadix, Granada, ca. 1790 e finado o 4 de setembro de 1853, foi un historiador, numismático e anticuario español, membro da Real Academia da Historia.

## Traxectoria 
Coñécense poucos datos sobre os primeiros anos de Barthe. O seu expediente na Real Academia da Historia indica que naceu a finais do século XVIII, cara a 1790 ou algo antes, e probablemente na vila de Guadix, na provincia de Granada.

Do mesmo xeito, non hai dato ningún acerca da súa formación académica, aínda que no citado expediente e noutros informes da Academia se dá conta do seu interese pola numismática e pola epigrafía, xa antes de 1827.

No ámbito profesional desenvolveu varios traballos na Administración local, como funcionario das Policías de Sevilla e de Xaén, e chegou a ocupar o cargo de concelleiro en Guadix en 1829. En 1843 sábese que estaba en Madrid, desempeñando o posto de conselleiro na Deputación da capital do reino, e a partir de 1850 foi administrador principal de Correos en Toledo.

Na Academia pretendeu continuar o proxecto de reunir tamén unha colección litolóxica, unha idea xa iniciada a mediados do século anterior, mais que non chegou a saír adiante. sinaladamente naqueles momentos posteriores á desamortización de Mendizábal.   

Juan Bautista Barthe finou o 4 de setembro de 1853.  Aínda que se descoñece o lugar do falecemento, suponse que debeu ser a cidade de Toledo, na que se instalou en 1850 para asumir o cargo de administrador principal de Correos, que foi o seu derradeiro destino coñecido.  

## Publicacións 
* (1841). *Medallas de proclamación de S.M. la Reina Doña Isabel II*. Fuentenebro, Madrid.
* (1843). *Colección de documentos para la historia monetaria de España**.* De la Peña, Madrid.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Abascal, J. M.; Cebrián, R. (). "Barthe, Juan Bautista". En *Manuscritos sobre antigüedades de la Real Academia de la Historia*. Real Academia de la Historia. Páxnas 97-98. ISBN 9788495983732
* Almagro Gorbea, A. (1999). *El Gabinete de Antiguedades de la Real Academia de la Historia*. Real Academia de la Historia, Madrid. Páxinas 138-139. ISBN 84-89512-47-7
* Delgado y Hernández, A. (atrib.) (1854). *Catálogo de las monedas y medallas que pertenecieron a Don Juan Bautista Barthe*. Imprenta de la calle San Vicente, Madrid. 
* López García, A.; Reyes Martínez, A. (2018). "Apuntes para una historiografía de la arqueología en la ciudad de Guadix (Granada). Entre los mitos y la realidad". En España-Chamorro, S. et al (eds.) *Colecciones, arqueólogos, instituciones y yacimientos en la España de los siglos XVIII al XX*. Archaeopress. ISBN 9781784918644
* Reyes Martínez, A. (2016). "Barthe, un accitano en la Real Academia de la Historia". En *Ideal*, 30 de abril.
Ryō Mizuno

**Ryō Mizuno** (xaponés: 良水野), pseudónimo de **Takeshi Enomoto** (xaponés: 武士榎本), nado o 13 de xullo do 1963, é un escritor e deseñador de xogos xaponés. É recoñecido como creador da franquía ''Rōdosu-tō senki. Conta cun gran seguimento no Xapón, onde as novelas da saga levan vendidos máis de 10 millóns de exemplares, a data de 2017.

## Notas
Piaggio

**Piaggio & C. SpA** é un fabricante italiano de vehículos a motor, que produce unha gama de vehículos de dúas rodas e vehículos comerciais compactos baixo catro marcas: Piaggio, Vespa, Aprilia, Moto Guzzi e Derbi. A súa sede corporativa está situada en Pontedera, Italia. A empresa foi fundada por Rinaldo Piaggio en 1884, producindo inicialmente locomotoras e vagóns de ferrocarril.

As filiais de Piaggio empregaban un total de 7.053 empregados e produciron un total de 519.700 vehículos en 2014. O fabricante ten seis centros de investigación e desenvolvemento e opera en máis de 50 países.

## Notas
Vespa (empresa)

**Vespa** é unha marca italiana de luxo de *scooters* e ciclomotores fabricados por Piaggio. O nome significa avespa ou vespa en italiano. A Vespa pasou de ser un modelo de *scooter* fabricado en 1946 por Piaggio & C. SpA de Pontedera, Italia, cunha liña completa de *scooters* e unha das sete empresas propiedade de Piaggio.

Desde os seus inicios, as Vespa foron coñecidas pola súa carrozaría de aceiro prensado pintada que combina, nunha unidade estrutural, unha capota completa para o motor (que encerra o mecanismo do motor e oculta a sucidade ou a graxa), un piso plano (que proporciona protección para os pés) e un carenado frontal prominente (que proporciona protección contra o vento).

## Notas
STEP 1

**STEP 1**, acrónimo de **Space Test Experiment Platform 1**, foi un satélite artificial da Forza Aérea dos Estados Unidos lanzado o 28 de xuño de 1994 a bordo dun foguete Pegasus XL desde a Base Vandenberg da Forza Aérea. O satélite non chegou a órbita ao destruirse o foguete lanzador durante a viaxe a órbita.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Pegasus XL
*STEP 0
STEP 2

**STEP 2**, acrónimo de **Space Test Experiment Platform 2** e tamén coñecido como a súa carga útil, **SIDEX** (*Signal Identification Experiment*), foi un satélite artificial da Forza Aérea dos Estados Unidos lanzado o 19 de maio de 1994 a bordo dun foguete Pegasus HAPS desde a Base Edwards da Forza Aérea.

## Características 
STEP 2 foi un satélite de demostración tecnolóxica baixo o programa STP (*Space Test Program*) para facer diversos experimentos no espazo. Construído co bus LEOStar e con 180 kg de masa, levaba a bordo o experimento SIDEX para avaliar diferentes métodos de detección e modulación de sinais. O satélite foi inxectado nunha órbita inferior á planeada por un problema co lanzador, pero aínda así recolleu datos útiles.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Pegasus HAPS
Adolfo Dobaño Otero

**Adolfo Dobaño Otero**, nado en 1926 e finado en Bande o 16 de agosto de 2023, foi un político galego.

## Traxectoria
Encabezou a candidatura da UCD en Bande nas primeiras eleccións democráticas e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Abandonou a alcaldía en 1983, tras non ser incluído na candidatura da Coalición Galega. Nas municipais de 1987 encabezou a candidatura da CPG mais non logrou recupera-la alcaldía.

## Vida persoal
Casou con Carmen Álvarez e tivo 2 fillas.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Bande
Lisardo Quintas Graña

**Lisardo Quintas Graña**, nado en Porqueirós (Muíños) e finado en Muíños o 8 de xuño de 2014, foi un político e mestre galego.

## Traxectoria
Mestre. Foi nomeado alcalde de Muíños en febreiro de 1971. Nas primeiras eleccións democráticas encabezou a candidatura da UCD e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Nese mandato foi designado deputado provincial. Nas municipais de 1983 encabezou a candidatura de Coalición Galega e foi a forza máis votada sen maioría absoluta, perdendo finalmente a alcaldía en favor do socialista Rafael Pérez Martínez tras ser apoiado polos concelleiros de AP. 

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Muíños
Consolidated B-32 Dominator

O **Consolidated B-32 Dominator** (**Consolidated Model 34**) foi un bombardeiro estratéxico pesado estadounidense fabricado para as Forzas Aéreas do Exército dos Estados Unidos (USAAF) durante a segunda guerra mundial, que tivo a distinción de ser o último avión aliado en combate durante o conflito; nese enfrontamento produciuse tamén a última morte estadounidense en combate aéreo da guerra. Foi desenvolvido por Consolidated Aircraft en paralelo co Boeing B-29 Superfortress como un deseño alternativo no caso de que o B-29 non tivese éxito. O B-32 chegou a unidades no Pacífico a mediados de maio de 1945, e polo tanto só combatiu de xeito limitado contra os xaponeses antes do final formal da guerra o 2 de setembro dese ano. A meirande parte dos pedidos do B-32 canceláronse pouco despois e tan só 118 B-32 unidades foron construídas.

## Notas 
## Bibliografía 
* Jones, Lloyd S. *U.S. Bombers: B-1 1928 to B-1 1980s*. Fallbrook, California: Aero Publishers, Inc., 1974. .
STEP 4

**STEP 4**, acrónimo de **Space Test Experiment Platform 4**, foi un satélite artificial da Forza Aérea dos Estados Unidos lanzado o 22 de outubro de 1997 a bordo dun foguete Pegasus XL desde Wallops Island.

## Características 
STEP 4 foi un satélite de demostración tecnolóxica baixo o programa STP (*Space Test Program*) para facer diversos experimentos no espazo. Construído co bus LEOStar e con 403 kg de masa, levaba a bordo os seguintes experimentos:

**Digital Ion Drift Meter* (DIDM) para medir a deriva dos ións en órbita.
**Electromagnetic Propagation Experiment* (EMPE), para estudar a propagación das ondas de radio na ionosfera.
**Orbiting Ozone and Aerosol Measurement* (OOAM), para estudar o ozono e o vapor de auga na atmosfera media.

Tras entrar en órbita o satélite tivo problemas coa despregadura dos seus paneis solares e apenas se conseguiu contactar con el, e de alí a pouco a misión declarouse como fracaso. STEP 4 volveu entrar na atmosfera terrestre o 31 de marzo de 2001.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Pegasus XL
*STEP 0
*STEP 1
*STEP 2
*STEP 3
Potamón de Mitilene

**Potamón de Mitilene** (en ), fillo do retórico Lesbonax, foi un retórico grego da época do emperador Tiberio, do que era amigo.

## Traxectoria 
Plutarco di que era unha autoridade sobre Alexandre Magno. Probabelmente sexa este Potamón do que Luciano di que viviu uns 90 anos. *Suídas* di que ademais de escribir unha vida de Alexandre Magno deixou outras obras:

*  *Anais dos Samios.*
*  *Encomio de Bruto.*
*  *A retórica definitiva.*
*, mencionado por Amonio na obra .

## Notas
Sanirión

**Sanirión** (en latín *Sannyrion*, en grego antigo Σαννυρίων) foi un poeta cómico ateniense dos últimos anos da comedia antiga e do inicio da comedia media. Foi contemporáneo de Diocles de Fliúnte e Fililio, segundo *Suídas*.
## Traxectoria 
Foi un dos que ridiculizou a pronuncia do actor Hexeloco nunha representación do *Orestes* de Eurípides, obra publicada no -408, e debía estar a comezar a súa carreira teatral cara ese ano. Algúns autores propoñen que viviu ata --370.

Sanirión tamén foi ridiculizado por Estratis na súa obra Κινησίας ("Kinesías"), e por Aristófanes no Γηρυτάδης (*Gerytades*), onde el, Meleto e Cinesias son enviados como embaixadores dos poetas ao Hades polo seu escaso peso, xa que os tres estaban moi delgados.

*Suídas* dá algúns títulos das súas comedias:

* Τέλως (*Telos* "propósito").
* Δαναη (*Danae*).
* Ἰώ (Í*o*).
* Ψυχασταί *Psychastai.*

Eudocia Makrembolitissa engade Σαρδανάπαλλος (*Sardanàpalus*).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Public and performance in the Greek Theatre* de Peter D. Arnott
Día Internacional do Libro Infantil

O **Día Internacional do Libro Infantil** ou **Día Internacional do Libro Infantil e Xuvenil** (''International Children's Book Day* **ICBD**) é un evento anual patrocinado pola International Board on Books for Young People (IBBY), unha organización internacional sen ánimo de lucro. Fundado en 1967, o día celébrase no día do aniversario de Hans Christian Andersen, o 2 de abril. As actividades inclúen concursos de redacción, anuncios de premios de libros e actos con autores de literatura infantil.

## Historia 
En 1966, a escritora alemá, fundadora do IBBY, Jella Lepman, propuxo o 2 de abril para a celebración anual dun día internacional que conmemorase a literatura infantil e xuvenil, coincidindo coa da de nacemento do escritor danés de literatura para nenos, Hans Christian Andersen. A primeira celebración foi no 2 de abril de 1967 e Lepman pronunciou o discurso inaugural.

Cada ano, unha sección nacional diferente do IBBY ten a oportunidade de ser o patrocinador internacional do ICBD. Decide sobre un tema e convida a un autor destacado do país anfitrión a escribir unha mensaxe para os nenos do mundo e a un ilustrador coñecido para que deseñe un póster ou cartel. Estes materiais utilízanse de diferentes xeitos para promover os libros e a lectura. Moitas seccións do IBBY promoven o ICBD a través dos medios de comunicación e organizan actividades en escolas e bibliotecas públicas. 

### Actividades 
[miniatura|Tere Marichal, narradora oral de [Porto Rico, recitando o conto da tradición afro-caribeña *Anansi'', na Biblioteca Juvenil de Mayagüez durante unha actividade do International Children's Book Day.]]
Moitas veces, o ICBD está ligado a celebracións arredor dos libros infantís e outros eventos especiais que poden incluír encontros con autores e ilustradores, concursos de redacción ou anuncios de premios de libros.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Asociación Galega de Profesionais da Ilustración
* Banda deseñada
* Bululú
* Conto de fadas
* Día do Libro
* Asociación Galega do Libro Infantil e Xuvenil
* IBBY
* Premio Hans Christian Andersen
* Premio Jules Verne
* Premio Memorial Astrid Lindgren
* Premio Merlín
Calendario de Coligny

O **calendario de Coligny** é un tipo de calendario lunisolar galo atopado en Coligny (Ain, Francia) en 1897, xunto coa cabeza dunha estatua de bronce dunha figura masculina xuvenil.
## Características
Consérvanse 73 fragmentos dunha placa de bronce de 1,48 m de ancho e 0,9 m de alto. A súa datación probable é de finais do século II. Inclúe inscricións capitais en lingua latina e en lingua gala. Contén dezaseis columnas verticais, con 62 meses distribuídos sobre cinco anos.

O arqueólogo francés J. Monard especulou sobre os druídas estiveron envoltos no seu gravado dado que desexaban conservar o seu calendario tradicional debido á inposición do calendario xuliano ao longo do Imperio Romano. Con todo, a forma xeral do calendario fai pensar nos calendarios públicos (ou *parapegmata*) atopados en distintas partes do mundo grego e romano.

Atopouse un calendario similar preto de Villards d'Heriad, do cal só se conservan oito fragmentos pequenos. Actualmente está preservado no Musée d'Archéologie du Xura en Lons-le-Saunier.

## Notas
Castrelo de Abaixo, Castrelo de Abaixo, Riós

**Castrelo de Abaixo** (á espera da oficialización da forma **Castrelos de Abaixo**) é un lugar da parroquia de Castrelo de Abaixo, do concello ourensán de Riós, na comarca de Verín. Segundo o IGE, en 2023 tiña 46 habitantes (22 homes e 24 mulleres).

## Demografía 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Castrelo de Abaixo 
### Parroquias de Riós 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Riós
Douglas B-18 Bolo

O **Douglas B-18 Bolo** é un bombardeiro pesado estadounidense que operou co Corpo Aéreo do Exército dos Estados Unidos e coa Real Forza Aérea do Canadáa (como o **Digby**) a finais dos anos 30 e principios dos 40. O Bolo foi desenvolvido pola Douglas Aircraft Company a partir do seu DC-2 como un substituto para o Martin B-10.

Para os estándares de 1940 era lento, tiña un armamento defensivo pouco axeitado, e tiña unha carga de bombas demasiado pequena. En 1942, os B-18 superviventes foron relegados a tarefas antisubmarinas, de transporte e de adestramento. Un B-18 foi un dos primeiros avións da USAAF en afundir un submarino alemán, o *U-654* o 22 de agosto de 1942 no Caribe.

## Notas
Fase G1

[miniatura|350px|Mitose en [célula animal (as fases están ordenadas en contra do sentido das agullas do reloxo), coa fase G1 indicada á esquerda.]]
A **fase G1** (onde G é a inicial da palabra inglesa *gap*, 'intervalo', ou *growth*, 'crecemento') é a primeira das catro fases do ciclo celular que ten lugar durante a división da célula eucariota. É o primeiro período da interfase, no cal a célula sintetiza ARN mensaxeiro e proteínas para funcionar e prepararse para a seguinte fase da mitose. A fase G1 remata cando a célula pasa á fase S da interfase. A célula pasa aproximadamente o 30-40 % do tempo do ciclo celular na fase G1.

## Introdución 
[miniatura|250px|[Cariograma esquemático dos cromosomas humanos. No centro arriba tamén se mostra o par cromosómico 3 en metafase (indicada como "Meta."), que ten lugar despois de realizar a síntese de ADN, que ocorre na fase S (indicada como S) do ciclo celular.(Ver cariotipo).]]

A fase G1 xunto coa fase S e a G2 comprende o longo período de crecemento do ciclo celular chamado interfase que ten lugar antes da división celular mitótica (fase M).

Durante a fase G1 a célula crece en tamaño e sintetiza ARNm e proteínas que se necesitarán para a síntese de ADN. Unha vez que as proteínas necesarias e o crecemento están completas, a célula entra na seguinte fase do ciclo celular, a fase S. A duración de cada fase, incluída a G1, é diferente en distintos tipos de células. En células somáticas humanas típicas, o ciclo celular dura unhas 10 horas, e a G1 dura varias horas. Porén, en embrións de *Xenopus*, ourizo de mar e *Drosophila*, a G1 apenas existe e defínese como o intervalo de separación, se hai algún, entre o final da mitose e a fase S.

Este punto de restrición divide en dúas metades a fase G1; as fases posmitótica e premitótica. Entre o principio de G1 (que é despois de que ocorreu a mitose anterior) e R, a célula dise que está na subfase G1-pm, ou fase posmitótica. Despois de R e antes de S, a célula dise que está na subfase G1-ps, ou o intervalo pre-S da fase G1.

Para que a célula continúe á G1-pm debe haber unha alta cantidade de factores de crecemento e unha taxa estable de síntese de proteínas; doutro modo, a célula pasa á fase G0. e o de pel, facendo que as células tumorais deteñan do ciclo celular en G1, o que impide que as células se dividan e espallen.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fase G0
* Transición G1/S
* Fase G2
Martin B-10

O **Martin B-10** foi o primeiro bombardeiro monoplano de metal en ser usado regularmente polo Corpo Aéreo do Exército dos Estados Unidos, entrando en servizo en xuño de 1934. Tamén foi o primeiro bombardeiro producido en serie cun rendemento superior ao dos avións de caza do Exército da época.

O B-10 serviu como fuselaxe para as designacións B-12, B-13, B-14, A-15 e O-45 que usaban motores Pratt & Whitney en vez de Wright Cyclones. Fabricáronse un total de 348 unidades de todas as versións. Os principais usuarios foron os Estados Unidos, con 166, e os Países Baixos, con 121.

## Notas
2040

**2040** (**MMXL**) será un ano bisesto do calendario gregoriano dentro do século XXI, comezado en domingo.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
Manuel Rivero Pérez

[alt=Manuel Rivero Pérez nunha conferencia sobre Aurora Sampedro no Canteiro, escola onde comezou a frmarse Aurora.|miniatura|Manuel Rivero Pérez nunha conferencia sobre [Aurora Sampedro Piñeiro|Aurora Sampedro no Canteiro, escola onde comezou a formarse Aurora.]]
**Manuel Rivero Pérez**, nado en Vilela (Os Baños, Bande) o 11 de decembro de 1953, é un escritor galego.

## Traxectoria 
A súa formación académica abrangue a licenciatura en Socioloxía, en Antropoloxía, en Ciencias Políticas e experto sociolaboral, como alumno da Universidade Nacional de Educación a Distancia. Graduado Social pola Universidade de Santiago de Compostela, doutorouse en Humanidades pola Universidade da Coruña. Ademais, cursou un mestrado en Recursos Humanos (CEREM) e é European Financial Advisor pola EFPA, pasando tamén polo Instituto de Estudios Financieros, Instituto de Empresa e o IESE.
Comezou a súa vida laboral como funcionario de correos, pasando logo ó BBVA e chegando a ocuparse da área de formación da zona noroeste, onde rematou a súa vida laboral.

Ten colaborado, entre outros, con *Revista de Folklore, Piedras con Raíces, Argutorio, Astórica, Agália, Lethes, Arraianos, Arquiverna, Porto dos Cavaleiros, Auria, El Faro, El Pensamiento Astorgano, Astorgaredacción* ou *Galicia Dixital*.

## Obra 
* *De Roncesvalles a Compostela: un recorrido por valores, habilidades, recursos y actitudes*, 2006. ISBN 978-84-611-3947-7.
* *Las claves del autodesarrollo, del desempeño eficaz y del liderazgo*, 2008. ISBN 978-84-612-1802-8.
* *El ilímite del potencial humano* (en colaboración con Iago Santalla), 2011. ISBN 978-84-614-6518-7.
* *Universo Aurora Sampedro Piñeiro*, 2023. ISBN 978-84-125561-8-6.
* *Eugenio Montes. O intelectual silenciado*, 2024. ISBN 978-84-16643-60-8.
## Notas