open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
28 de novembro

O **28 de novembro** é o 332º día do ano do calendario gregoriano e o 333º nos anos bisestos. Quedan 33 días para acabar o ano.

## Acontecementos
*1811 - na sala de concertos Gewandhaus, en Leipzig (Alemaña) estréase o Concerto para piano n.º 5 en mi bemol maior, Op.&nbsp;73, de Ludwig van Beethoven.
*1838 - Promulgación da primeira Lei de educación española coñecida como Lei de Instrución Primaria.
*1912 - Albania declárase independente do Imperio Otomán.
*1922 - Son asasinados por manifestarse en solidariedade cun veciño ao que lle ían embargar as terras ao negarse a pagar o foro, Xoaquín Estévez Besada da aldea de Soutelo e Venancio González Romero da aldea de Budiño, no concello de Salceda de Caselas, e a labrega Cándida Rodríguez do concello de Tui.
*1943 - Conferencia de Teherán, na segunda guerra mundial: Winston Churchill, Franklin Delano Roosevelt e Iosif Stalin encontranse en Teherán, Irán, para discutir estratexias de guerra.
*1960 - Mauritania tórnase independente de Francia.

## Nacementos
miniatura|100px|Friedrich Engels.
*1757 - William Blake, poeta e pintor inglés.
*1820 - Friedrich Engels, autor do *Manifesto Comunista* xunto a Karl Marx (m. 1895).
*1857 - Afonso XII, rei de España (m. 1885).
*1881 - Stefan Zweig, escritor austríaco (m. 1942).
*1887 - Ernst Röhm, militar e político alemán (m. 1934).
*1907 - Alberto Moravia, escritor e xornalista italiano (m. 1990).
*1908 - Claude Lévi-Strauss, antropólogo francés.
*1912 - Eugenio Granell, pintor galego.
*1928 - Xesús Alonso Montero, escritor galego.
*1934 - José María García Leira, político galego.
*1957 - Gaspar Llamazares, político español.
*1961 - Alfonso Cuarón, director de cinema mexicano.
*1969 - Eduardo Estévez, escritor galego.

## Mortes
miniatura|100px|Mary Somerville.
*1290 - Lionor de Castela, raíña consorte de Inglaterra (n. 1241).
*1680 - Gian Lorenzo Bernini, escultor e arquitecto italiano (n. 1598).
*1849 - Evaristo Pérez de Castro Colomera, político español (n. 1778)
*1870 - Frédéric Bazille, pintor impresionista francés (n. 1841).
*1872 - Mary Somerville, matemática escocesa.
*1936 - Pedro Muñoz Seca, escritor e dramaturgo español, fusilado polo bando republicano na Guerra civil española.
*1940 - Manuel Insua Santos, camiñante galego (n. 1850).
*1945 - Melchor Méndez Magariños, pintor e gravadista galego-uruguaio (n. 1885).
*1954 - Enrico Fermi, físico italiano.
*2015 - Xosé Chao Rego, escritor e teólogo galego (n. 1932).
*2015 - José María Mendiluce, escritor e político español (n. 1951).

## Festas e celebracións
## Outros
*Santoral: San Tiago de Marca.

Os 366 días do ano
Fórmula química

[miniatura|Fórmula química do [etano, en expresión condensada (esq.), semidesenvolvida (centro) e desenvolvida (der.).]]

A **fórmula química** ou **fórmula molecular** é un conxunto de símbolos e números que indicar o número real de átomos de cada elemento químico que hai na molécula nunha substancia química.

Nos compostos orgánicos úsanse fórmulas químicas de varios tipos: condensada (empírica), semicondensada (semiempírica) ou semidesenvolvida e desenvolvida, segundo que se especifiquen ou non as unións interatómicas con menor ou maior detalle, se ben acostuma usarse algún tipo de fórmula semidesenvolvida.
New Technology File System

**NTFS** (**New Technology File System**, "Sistema de Ficheiros de Nova Tecnoloxía"); é un sistema de ficheiros utilizado polas versións de Microsoft Windows cun núcleo (kernel) baseado en NT. A versión máis nova é a empregada por Windows XP que é a 3.1 (chamada ás veces 5.1 pola versión do Kernel).

## Características 
NTFS é o sistema ficheiros estándar de Windows NT e dos seus descendentes (as gamas 2000, XP e 2003). As versións 9x (MS-DOS, Windows 95, Windows 98 e Windows ME) non poden ler este sistema de ficheiros de maneira predeterminada, pero existen utilidades para salvar esta carencia.

NTFS substituíu o anterior sistema de ficheiros de Microsoft, chamado FAT común a MS-DOS e ás versións temperás de Windows.

NTFS incorpora moitas melloras sobre o sistema FAT, como compatibilidade mellorada con metadatos, e o uso de estrutura de datos avanzadas (árbores-B) para optimizar o rendemento, estabilidade, e o aproveitamento do espazo no disco, ademais de novas características adicionais, como a seguridade, as listas de control de acceso, o rexistro de transaccións (journaling) e poder asociar uns ficheiros a outros.

Hai tres versións de NTFS: v1.2 en NT 3.51 e NT 4, v3.0 en Windows 2000 e v3.1 en Windows XP e Windows 2003 Server. Estas versións reciben en ocasións as denominacións v4.0, v5.0 e v5.1, en relación coa versión de Windows na que foron incluídas. As versións máis recentes van incluíndo algunhas características novas: en Windows 2000 introducíronse as cotas.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Windows NT
*Sistema de ficheiros
*FAT

### Ligazóns externas 
*Documentación sobre NTFS
Polo

O termo **Polo** pode referirse a:

*'***, contracción da preposición **por** co alomorfo do artigo determinado **lo**;
***Polo**, cría das aves. Particularmente, e na linguaxe común, coñécese co nome de **polo** a cría da galiña (tamén chamada **pito**) e a un galo novo;
***Polo**, un xeado, usualmente a base de auga e colorantes, que ten un pauciño para collelo;
***Polo celeste**, cada un dos dos puntos en que o eixe de rotación da Terra corta a esfera celeste:
****Polo norte celeste**; 
****Polo sur celeste**.
***Polo xeográfico**, o extremo xeográfico dun astro (estrela, planeta ou satélite). No planeta Terra hai:
****Polo Norte**;
****Polo Sur**.
***Polo magnético**, o extremo magnético dun astro (estrela, planeta ou satélite). No planeta Terra hai:
****Polo norte magnético**;
****Polo sur magnético**.
***Polo**, tipo de automóbil do fabricante Volkswagen;
***Polo**, deporte que se practica cos xogadores de dous equipos montados a cabalo;
***Polo magnético** dun imán;
***Polo*', unha das modlidades (*palos*) do cante flamenco;
***Polo tecnolóxico**, lugar onde se concentran industrias e institucións tecnolóxicas; 
***Polo**, unha camisola con colo, similar á que utilizan os xogadores do polo;
***Polo** ou **polos**, gorro ou coroa cilíndrica que tipicamente portaban as deusas mitolóxicas da antiga Grecia.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***O Polo**, lugar da parroquia de Lanzós, no concello de Vilalba.

;Fóra de Galiza

;Na República Dominicana
***Polo**, cidade da República Dominicana.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Poso**, lugar da parroquia do Pando, no concello de Cervantes.
Sistema de ficheiros

En informática, un **sistema de ficheiros** ou **sistema de arquivos** é a forma na que o sistema organiza e distribúe a información ao longo das particións do disco ríxido. 

O sistema de ficheiros é un aspecto crucial de calquera sistema operativo moderno. Determina como se garda, se organiza e se accede aos datos, permitindo o funcionamento eficiente dos ordenadores e outros dispositivos electrónicos.

Un sistema de ficheiros serve como a "estrutura de directorio" que permite aos usuarios e programas localizar e acceder a datos almacenados nunha unidade de almacenamento, como un disco ríxido, unha tarxeta SD ou unha unidade USB.

### Tipos de Sistemas de Ficheiros 
Existen varios tipos de sistemas de ficheiros, cada un con vantaxes e limitacións. Algúns deles son:

* FAT (File Allocation Table)
* NTFS (New Technology File System)
* EXT4 (Fourth Extended Filesystem)
* HFS+ (Hierarchical File System Plus)

### Estrutura 
En xeral, un sistema de ficheiros consta de varios compoñentes como ficheiros, directorios (tamén chamados *carpeta* ou *cartafol*) e metadatos. Os ficheiros conteñen os datos en si, os directorios axudan a organizar os ficheiros, e os metadatos gardan información adicional como o tamaño do ficheiro, a data de creación e permisos de acceso.

### Operacións Básicas 
As operacións básicas que se poden realizar nun sistema de ficheiros inclúen:

* Crear, eliminar e renomear ficheiros e directorios.
* Ler e escribir datos en ficheiros.
* Mover e copiar ficheiros entre diferentes localizacións.

### Seguridade 
Algúns sistemas de ficheiros tamén ofrecen funcionalidades avanzadas como a cifraxe de datos, control de acceso e copias de seguridade automáticas.

## Véxase tamén 
* Arquivo / Ficheiro
* Dato
* Almacén de datos
* Base de datos
* Partición (base de datos)
* Diagrama de fluxo
* Organigrama
* Memoria (informática)
* Memoria de acceso aleatorio
* Acceso directo á memoria
* I/O (Entrada/Saída)
Compilación

En informática, a **compilación** é o proceso polo que o código funcional (código fonte dun programa) pasa a ser convertido en código máquina. Este proceso pode pasar por unha ou dúas fases dependendo do tipo de linguaxe que esteamos a empregar (java,C,C++,C#,pascal,python,perl etc.) antes de que o programa sexa executable:

**Directamente traducibles a linguaxe máquina**: estas linguaxes son por exemplo C, e pascal; o programa compilador pode xerar as súas funcións en linguaxe máquina directamente.

**Linguaxes non directamente traducibles a liguaxe máquina**: este tipo de linguaxes de programación precisan ser traducidas previamente a outra linguaxe ou a linguaxe ensambladora; este é o caso de C++ e C#, que precisan ser traducidos a C antes de ser compilados.

**Linguaxes interpretativas**: son linguaxes que precisan doutros programas despois de ser compilados para que se poidan executar (facilita a portabilidade dos programas a outras arquitecturas), crean do código fonte unha estrutura específica que non é executable máis que por unha máquina virtual; exemplos destas linguaxes son java, phyton e perl.
29 de xaneiro

O **29 de xaneiro** é o 29º día do ano do calendario gregoriano. Quedan 336 días para finalizar o ano, 337 nos anos bisestos.

## Acontecementos 
* 904 - en Roma, o papa Serxio III sae do seu retiro para desposuír do papado ao papa Cristovo (denominado desde entón «antipapa»).
* 1595 - Probable estrea de *Romeu e Xulieta* de William Shakespeare.
* 1916 - París é bombardeada por dirixibles alemáns proxectados polo conde Ferdinand von Zeppelin.
* 1933 - Adolf Hitler é indicado chanceler de Alemaña.
* 1937 - Executados en Santiago de Compostela os republicanos de Ribeira Manuel Fernández Sendón, Julio Silva Vilas, Eugenio Rodríguez Bilbao, José Sieira González e José Lijó Louro.
* 2006 - VII Foro de Oenegués. Preto de 25 ONGs participarán no VII Foro das ONGs en Santiago de Compostela.

## Nacementos 
miniatura|125px|Castelao.
* 1737 - Thomas Paine, patriota estadounidense.
* 1843 - William McKinley, presidente dos Estados Unidos (m. 1901).
* 1860 - Anton Chekhov, escritor ruso.
* 1866 - Romain Rolland, escritor francés, Premio Nobel de Literatura en 1915.
* 1867 - Vicente Blasco Ibáñez, escritor español.
* 1877 - Hugo Obermaier, paleontólogo e prehistoriador alemán (m. 1946).
* 1886 - Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, pai do nacionalismo galego (m. 1950).
* 1893 - Xesús Calviño de Castro, escritor e xornalista galego (m. 1972).
* 1899 - Rafael Dieste, escritor natural de Rianxo. Autor de *Dos arquivos do trasno* e *A fiestra valdeira*.
* 1920 - José Luis de Vilallonga, escritor español (m. 2007).
* 1924 - Luigi Nono, compositor italiano (m. 1990).
* 1931 - Xosé Fernández Ferreiro, escritor galego.
* 1933 - Sacha Distel, cantante e músico francés (m. 2004).
* 1939 - Germaine Greer, académica e escritora australiana.
* 1947 - Linda B. Buck, premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina en 2004
* 1954 - María Francisca Lage de la Fuente, arquitecta. Autora do libro *Valoración de la Construcción*.
* 1954 - Oprah Winfrey, presentadora de televisión, actriz, produtora e filántropa estadounidense.
* 1955 - Jesús Otero Varela, político galego.
* 1959 - Antonio Carracedo Sacedón, político galego.
* 1974 - Xabier López López, escritor galego.
* 1975 - Olga Novo, poeta e ensaísta galega.
* 1981 - Álex Ubago, cantautor vasco de música pop.

## Mortes 
miniatura|125px|Willie Dixon.
* 1676 - Alexis I, tsar de Rusia.
* 1695 - Diego Sarmiento Valladares, relixioso galego, bispo e inquisidor xeral.
* 1820 - Xurxo III, rei de Gran Bretaña.

* 1870 - Antonia Vila, impresora e editora galega (n. 1815).

* 1888 - Edward Lear, escritor, ilustrador e artista inglés (n. 1812).

* 1899 - Alfred Sisley, pintor franco-británico.

* 1938 - Fernando Barcia Veiras, mestre e político galego (n. 1885).
* 1941 - Ioannis Metaxás, xeneral e político grego (n. 1871).
* 1964 - Alan Ladd, actor estadounidense (n. 1913).
* 1969 - José García Vidal, avogado e político galego (n. 1885).
* 1992 - Willie Dixon, músico de blues estadounidense.
* 2006 - Nam June Paik, vídeo-artista nado en Seúl (Corea) o 20 de xuño de 1932.
* 2015 - Battista Mondin, teólogo e filósofo italiano.

## Festas e celebracións 
## Outros 
Os 366 días do ano
15 de abril

O **15 de abril** é o 105º día do ano do calendario gregoriano (106º nos anos bisestos). Quedan 260 días para finalizar o ano.

## Acontecementos 
* 1846 - Constitución en Compostela da Xunta Superior do Reino de Galiza (no seo do Provincialismo).
* 1912 - Afundimento do *RMS Titanic*.
* 2013 - Un atentado terrorista deixa 3 mortos e 282 feridos durante unha maratón en Boston.
* 2019 - Un incendio arrasa gran parte da Catedral de Notre-Dame de París.

## Nacementos 
miniatura|100px|Leonhard Euler.
miniatura|100px|Samantha Fox.
miniatura|100px|Emma Watson.
* 1452 - Leonardo da Vinci, inventor italiano (m.1519).
* 1707 - Leonhard Euler, matemático e físico suízo.
* 1858 - Émile Durkheim, sociólogo francés.
* 1891 - Serguei Prokofiev, compositor ruso.
* 1892 - Manuel Quiroga Losada, violinista e compositor galego.
* 1894 - Nikita Khrushchev político de Unión Soviética (m. 1971).
* 1921 - Carmen Arias, artista e empresaria galega.
* 1931 - Tomas Tranströmer, escritor sueco.
* 1938 - Claudia Cardinale, actriz de cine italiana.
* 1942 - Xosé Luís Bernal, humorista e actor galego.
* 1943 - Manuel Lourenzo, actor e dramaturgo galego (m. 2025),
* 1947 - Lois Chiles, actriz estadounidense.
* 1947 - Enrique Curiel, político galego (m. 2011).
* 1953 - Fiz Vergara Vilariño, poeta galego (m. 1997).
* 1959 - Emma Thompson, actriz británica.
* 1964 - Marga do Val, escritora e tradutora galega.
* 1966 - Samantha Fox, modelo e cantante británica.
* 1990 - Emma Watson, actriz británica.

## Mortes 
miniatura|100px|Abraham Lincoln.
* 1446 - Filippo Brunelleschi, arquitecto florentino.
* 1865 - Abraham Lincoln presidente de Estados Unidos, asasinado.
* 1889 - Justo Pelayo de la Cuesta Núñez, avogado e político galego.
* 1896 - Xoán Manuel Pereira de Castro, político e diplomático galego (n. 1820).
* 1938 - César Vallejo, poeta, dramaturgo e novelista peruano.
* 1942 - Robert Musil, escritor austríaco.
* 1971 - Jesusa Prado, política e revolucionaria galega (n. 1897).
* 1980 - Jean-Paul Sartre, filósofo francés.
* 1986 - Jean Genet, poeta, dramaturgo e novelista francés.

## Festas e celebracións 
* Día Mundial da Arte, en lembranza de que tal día como hoxe, de 1452, naceu Leonardo da Vinci 

## Outros 
* Santoral: Anastasia, Aníbal, Siro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Os 366 días do ano
Abra, Filipinas

**Abra** é unha provincia de Filipinas na Rexión Administrativa de Cordillera, na illa de Luzón. A súa capital é Bangued.

Nos seus 3&nbsp;975,6&nbsp;km², viven 209 491 habitantes (censo de 2000), o que representa 53 h/km².

A provincia está dividida en 27 municipalidades e 303 *barangays* (aldeas).

## Linguas 
Ilocano, itneg, kalinga e tagalo.

## Relixión 
Os ilocanos son católicos, os itneg e os kalinga manteñen as súas relixións tradicionais.

## Historia 
En 1599, os agostiños foron os primeiros occidentais en se estableceren no territorio.

Na Revolta de Silang 1762 - 1763, Abra xogou un importante papel como o último lugar de resistencia da heroína ilocana, Gabriela Silang, ata a súa captura polos españois.
 
En 1846 Abra separóuse da provincia de Ilocos Sur.

En 1905 Abra foi anexionada de novo á provincia de Ilocos Sur, pero en marzo de 1917 converteuse definitivamente nunha provincia independente.

Entre 1985 e 1987 Abra converteuse no acubillo da guerrilla dirixida polo sacerdote revolucionario Conrado Balueg.
Peter Abrahams

**Peter Abrahams**, nado en 1919 en Vrededorp, suburbio de Xohanesburgo, é un escritor surafricano en lingua inglesa.

## Traxectoria 
De pai etíope e nai mestiza franco-africana a súa infancia estivo marcada pola morte de seu pai, tivo que se poñer a traballar nos máis diversos oficios ao tempo que estudaba. Comezou a publicar versos en *Bantu World* de moi novo. Deixou Suráfrica en 1939, traballando primeiro como mariñeiro e logo como xornalista en Londres, antes de se asentar en Xamaica en 1956.

Actualmente reside en Cape Cod, Massachusetts, Estados Unidos.

A súa obra está marcada pola situación política e social de Suráfrica, en especial pola situación xerada polo apartheid.

## Obra 
1940 *Here, Friend*, poesía
1941 *A Blackman Speaks of Freedom*, poesía
1942 *Dark Testament*, colección de historias curtas
1945 *Song of the City*, novela
1946 *Mine Boy*, novela
1948 *The Path of Thunder* 
1950 *Wild Conquest*, novela histórica.
1953 *Return to Goli*, ensaio
1954 *Tell Freedom*, autobiografía
1956 *A Wreath for Udomo*, novela
1965 *A Night of Their Own*, novela
1966 *This Island Now*, novela
1985 *The View from Coyoba*, novela
Blog

Un **blog** ou **bitácora** é unha páxina web onde hai mensaxes ou publicacións ordenadas cronoloxicamente escritas por unha ou varias persoas, chamados bloggers, sobre un tema en particular a modo de diario on-line.

Hai algunhas características que son comúns á maioría dos blogs, como que os lectores poidan deixar comentarios, unha lista con ligazóns a outros blogs, chamada blogroll, un arquivo coas publicacións anteriores etc. Outras características non tan comúns, pero que están presentes na maioría dos blogs, son a de permitir trackbacks, que serve para saber quen liga á publicación, e a de permitir a subscrición, xeralmente mediante RSS, XML ou Atom, que serve para poder ler os blogs dende un programa á parte.

Crear e manter un blog non é difícil, posto que hoxe en día existe unha gran cantidade de ferramentas gratuítas para levar blogs. Moitas permiten, sen ter coñecementos técnicos, administrar todo o blog, escribir, editar e borrar as publicacións, moderar os comentarios dos lectores etc. As ferramentas máis coñecidas deste tipo son Movable Type, Textpattern e Greymatter. Tamén hai páxinas on-line que permiten facer todo isto sen necesidade de baixar nada. As ferramentas on-line máis coñecidas son WordPress, Blogger, ou Tumblr, tendo quedado polo camiño plataformas como Pitas ou TypePad .

Unha das primeiras páxinas web foi un blog onde Tim Berners-Lee, un dos pais de Internet, publicaba un pequeno comentario das novas páxinas webs que ían aparecendo. Porén, non se pode falar de blogs até o ano 1997, que foi cando Jorn Barger inventou o termo *weblog*. Coa saída dos novos servizos como Blogger ou Pitas, o número de blogs aumentou moito. Non se sabe con certeza cal é o número total de blogs existentes, sobre todo a partir dos anos 2002, 2003 e 2004 que foron os anos onde houbo un "estoupido" de blogs. A comezo do ano 2004 calculábanse o seu número en máis de 8 millóns, 50 millóns a mediados de 2006, e no 2022 estimouse que superaban os 600 millóns. No 2006, dos principais 90 medios de noticias, 11 eran blogs.

Algunhas variantes de blogs son os fotoblogs, onde os bloggers publican imaxes, os vlogs ou videoblogs, onde os bloggers publican vídeos, os audioblogs, onde os bloggers publican gravacións sonoras, e os moblogs, onde os bloggers publican dende un teléfono móbil. O autor dun blog pode inclinarse por máis dunha destas variantes.

Os blogs en galego tiveron o seu auxe no 2004 de onde pasaron de ter só uns 20 blogs aproximadamente a principios de ano, a ter 300 blogs aproximadamente a finais de ano. O blogomillo é o termo que engloba ao colectivo de todos os blogs en galego.

O 31 de agosto celébrase o Día Internacional do Blog.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Blogomillo
* Ping
* Wordpress

### Ligazóns externas 
* Blogalego Buscador de artigos de blogs galegos.
* Roteiros Blog da revista "Roteiros. Arumes de pensamento crítico.
Corto Maltés

**Corto Maltés** é un personaxe de banda deseñada creado en 1967 para a revista *Sarxento Kirk* polo debuxante italiano Hugo Pratt.

As súas aventuras fálannos dunha personaxe case real, cunha biografía detallada e unha complexidade humana moi elaborada polo seu autor. Á hora de escoller escenarios para as aventuras do Corto Maltés, Hugo Pratt seguía o costume de elixir paisaxes abertas en lugares que evocasen antigos mitos, lendas ou batallas.

O Corto Maltés é un aventureiro que naceu en Malta a finais do século XIX, fillo dunha xitana de Xibraltar e dun mariñeiro de Cornualla. Se se tivese que relatar un feito que definise a súa rebeldía sería o de facerse sendo neno cunha navalla, unha nova liña da vida mais longa porque a orixinal non lle satisfacía.

É protagonista das seguintes obras: *A Balada do Mar Salgado* (1967), *Baixo o signo de Capricornio* (1970), *Sempre un pouco máis lonxe* (1970), *As célticas* (1971), *As etiópicas* (1972), *Corto Maltés en Siberia* (1974), *Fábula de Venecia* (1977), *A casa dourada de Samarcanda* (1980), *A mocidade* (1981), *Tango* (1985), *As helvéticas* (1987), *Mú* (1988).

## Véxase tamén
### Outros artigos
**Xabarín Club*
Abxalom

[miniatura|*A morte de Abxalom*, ilustración de [Gustave Doré]]
**Abxalom** (**אבשלום**), na Biblia, é o terceiro fillo e favorito de David. A súa historia está contada no Libro de Samuel.

## Historia 
Mandou aos seus criados matar a seu medio irmán, Amnón, que forzara a súa irmá Tamar, fuxindo a continuación onda o rei de Guexur. Despois duns anos o rei David perdoouno e regresou a Xerusalén, pero rebelouse en Hebrón, a antiga capital, co apoio da maioría da poboación de Israel, David tivo que fuxir de Xerusalén e refuxiarse na beira do río Xordán.

O exército de Abxalom foi derrotado na batalla librada nos bosques de Efraím. O xeneral de David, Ioab, aproveita un accidente sufrido por Abxalom para o matar.
Blogroll

Un ***blogroll*** é unha colección de ligazóns de blogs para atopar máis blogs. Os bloggers (autores dos blog) poden ter diferentes criterios á hora de engadir blogs ao seu blogroll, xeralmente engaden os blogs que visitan a miúdo. Os blogrolls tamén poden estar sindicados.

Os autores de *blogs* poden definir diferentes e variados criterios para incluír outros *blogs* nos seus *blogrolls*. Acotío, a lista doutros enderezos de *blogs* componse de enderezos que os propios autores visitan a miúdo ou, ás veces, sinxelamente de páxinas de *blogs* de amigos ou achegados.

Dende un punto de vista puramente intuitivo, *blogroll* pode ser un acrónimo resultante de dúas verbas de orixe, *blog* e *roll* (ou listaxe); entendéndose como "lista de *blog*".

Os blogrolls existiron bastante antes de que alguén decidise asignarlles un alcume ou nome, e os primeiros dos que se ten constancia datan de 1997, da man do pioneiro do blogging, Chris Gulker.

No tocante á orixe da expresión, existen dúas posibles derivacións:
* os *bloggers* dos Estados Unidos sosteñen que o termo provén de *logroll*, que está relacionado co intercambio de información entre distintas persoas para acadar un obxectivo común;
* os *bloggers* do Reino Unido relacionan a palabra *blogroll* con *bog roll* (papel hixiénico), baseados na longa lista de enderezos e a dubidosa calidade de moitos blogrolls.

Grazas a formatos como OPML o autor dun *blog* pode permitir ós visitantes engadir o seu *blogroll* enteiro.

## Notas
Trackback

O **trackBack** é un sistema implementado en moitos blogs que permite saber se un blog ligou o artigo doutro. O sistema traballa enviando un *ping* entre os dous blogs. Basicamente, se un blog admite *trackbacks* quer dicir que é capaz de recibir un aviso doutro blog, de forma que os dous artigos fican relacionados entre si.

O *trackBack* é un novo termo aplicado só ao mundo dos blogs.
27 de novembro

O **27 de novembro** é o 331º día do ano do calendario gregoriano e o 332º nos anos bisestos. Quedan 34 días para acabar o ano.

## Acontecementos 
* 176 - o emperador Marco Aurelio concede ao seu fillo Cómodo o rango de *Imperator* e comandante supremo das lexións romanas. 
* 1806 - Napoleón Bonaparte decreta o Bloqueo Continental de Gran Bretaña.
* 1868 - O historiador galego Manuel Murguía é nomeado xefe do Arquivo Nacional de Simancas.
* 1894 - Alfred Nobel asina o seu testamento no que institúe o fondo que fornecerá os famosos premios Nobel.
* 1941 - Entrevista entre Adolf Hitler e Ramón Serrano Suñer, ministro de Asuntos Exteriores de Francisco Franco.
* 1965 - 35&nbsp;000 manifestantes mostran en Washington a súa oposición á guerra de Vietnam e rodean a Casa Branca.

## Nacementos 
miniatura|100px|dereita|Jimi Hendrix.
* 1701 - Anders Celsius, astrónomo sueco creador da escala de temperatura Celsius.
* 1867 - Grigore Antipa, naturalista romanés (m. 1944).
* 1874 - Chaim Weizmann, químico e político israelí (m. 1952).
* 1940 - Bruce Lee, artista marcial e actor chinés-estadounidense.
* 1942 - Jimi Hendrix, guitarrista de rock and roll.
* 1951 - Kathryn Bigelow, directora de cine estadounidense.
* 1965 - Xabier Cordal, escritor galego.
* 1965 - Rachida Dati, política francesa.

## Mortes 
miniatura|100px|dereita|Alexandre Dumas.
* 511 - Clodoveo I, rei dos francos.
* 1811 - Gaspar Melchor de Jovellanos, político e escritor español (n. 1744).
* 1895 - Alexandre Dumas, novelista e dramaturgo francés. (n. 1824).
* 1938 - Roque Pesqueira Crespo, escritor galego (n. 1865).
* 1953 - Eugene O'Neill, dramaturgo norteamericano (n. 1888).
* 1955 - Arthur Honegger, compositor suízo (n. 1892).
* 1971 - Francisco Javier Sánchez Cantón, historiador galego (n. 1891).
* 1976 - Xesús Taboada Chivite, arqueólogo e etnógrafo (n. 1907).
* 1978 - Harvey Milk, político e activista norteamericano (n. 1930).
* 2014 - P. D. James, escritora inglesa (n. 1920).
* 2015 - Xosé Neira Vilas, escritor galego (n. 1928).
*2021 - Almudena Grandes, escritora española (n. 1960).
*2023 - Miguel López (Hematocrítico), mestre, humorista e escritor galego (n. 1976).

## Festas e celebracións 
* Día do Mestre 
* Día das Persoas sen Fogar

### Calendario litúrxico 
;Na Igrexa católica:
* Nosa Señora da Medalla Milagrosa (advocación da Virxe María).
* Santo Acario de Noyon, bispo.
* Santo Apolinario, abade de Montecassino.
* Santos Facundo e Primitivo, mártires.
* Beato Bartholomaeus Seki, mártir.
* Beato Bronisław Kostkowski, mártir.

## Outros 
Os 366 días do ano

## Notas
Aberystwyth

**Aberystwyth** é unha cidade situada na confluencia dos ríos Ystwyth e Rheidol, no condado de Ceredigion, Gales.
A cidade ten 12.000 habitantes, pero hai que lle engadir 7.000 estudantes universitarios.
A Universidade e a Biblioteca Nacional de Gales teñen a súa sede na cidade, e gran parte da economía local depende da Universidade, ademais é o segundo porto comercial galés.
Na cidade ten a súa sede a Cymdeithas yr Iaith (Sociedade da Lingua galesa) e aquí realizou en febreiro de 1962 a súa primeira acción de protesta pacífica.
O 35% da poboación local pode falar galés.

## Historia 
Habitado cando menos dende a Idade de Ferro, a construción dunha fortaleza normanda en 1109 deu orixe á cidade, **Llandabarn Gaerog** (Llanbadarn fortificado) foi o seu primeiro nome.
En 1277 Eduardo I de Inglaterra reconstruíu o castelo, despois de ser destruído polos galeses.
Entre 1404 e 1408 o castelo estivo nas mans de Owain Glyndŵr, quen finalmente se rendeu ao príncipe Henrique.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial de Aberystwyth
Abu Bakr

**Abu Bakr** (en ), nado no ano 573 na Meca e morto no ano 634 en Medina, foi o primeiro califa tras a morte de Mahoma.

## Traxectoria 
Orixinariamente chamado **Abd-el-Kaba** (servo do templo) recibiu o nome de Abu Bakr (O home dos camelos) pola súa actividade comercial.
Naceu no seo do clan de **Banu Taim** e gañou gran reputación nas súas actividades comerciais, chegando a ser recoñecido como xuíz, intérprete de soños e depositario das tradicións do seu pobo.

Foi un dos primeiros homes adultos convertidos ao islam (o primeiro foi Ali ibn Abi Talib), asumiu o nome de **Abd-Allah** (servo de Deus), e tivo grande éxito en captar novos adeptos.
Na héxira (622) foi el o único que acompañou a Mahoma. Cando volveu a Medina casou súa filla Aixa con Mahoma.

Segundo a tradición sunnita, durante a última enfermidade de Mahoma, este permitiulle dirixir as oracións na súa ausencia, a maioría dos seus seguidores tomaron este feito como o desexo que fora el quen o sucedese, polo que cando morreu Mahoma o 8 de xuño do 632, o pobo aclamouno primeiro califa. A tradición xiíta afirma, pola contra, que Mahoma designara a Alí, seu xenro, como sucesor. Abu Bakr e Uthman intrigaron para impedilo. Esta disputa aínda divide aos chiítas e aos sunnitas.

Abu Bakr asumiu o seu novo cargo baixo o título de **Khalifet-Rasul-Allah** ("sucesor do profeta de Deus"). Tivo que facer fronte con éxito á revolta dalgunhas tribos do Hejaz e Nejd e loitar contra Ibn Habib al-Hanefi, autoproclamado profeta e sucesor de Mahoma, vencéndoo na batalla de Akraba. Unha vez pacificada Arabia dirixiu os seus xenerais cara ao exterior, conquistando Iraq e Persia nunha soa campaña, proseguindo axiña coa conquista de Siria.

Algunhas tradicións sobre da orixe do Corán afirman que Abu Bakr foi fundamental na preservación das revelacións de Mahoma. Outras afirman que despois da vitoria sobre al-Hanefi, Omar ibn al-Khattab viu que a maior parte dos musulmáns que memorizaran o Corán dos labios do profeta morreran na batalla, e pediu a Abu Bakr que as recollese por escrito.
O sartego de Abu Bakr está na mesquita de Masjid al Nabawi en Medina, a carón de Mahoma e Omar ibn al-Khattab.
5 de novembro

O **5 de novembro** é o 309º día do ano do calendario gregoriano (310º nos anos bisestos). Quedan 56 días para finalizar o ano.

## Acontecementos
*1605 - En Inglaterra, Guy Fawkes é arrestado por participar na conspiración da pólvora.
*1854 - Batalla de Inkerman durante a guerra da Crimea.
*1876 - Publícase no ''Tio Marcos d'a Portela* o primeiro anuncio publicitario en lingua galega, de *Máquinas pra coser d'a compañía fabril Singer'' .
* 1910 - en Polonia fundase o club de fútbol polaco Widzew Łódź.
* 1914 - o Reino Unido anexa Chipre e, xunto con Francia, declara a guerra ó Imperio Otomán.
* 1920 - Atopan na cidade galega de Santiago de Compostela un retrato de Carlos IV pintado por Goya.

## Nacementos
miniatura|100px|Alessandro Malaspina.
*1548 - Philippe de Mornay, escritor francés.
*1754 - Alessandro Malaspina, nobre e mariño italiano (m. 1809).
*1830 - Ramón García Vicetto, xornalista e escritor galego (m. 1907).
*1859 - Uxío Carré Aldao, libreiro e escritor (m. 1932).
*1859 - Manuel García Prieto, político español (m. 1938).
*1887 - Elpidio Villaverde, político galego.
*1892 - J. B. S. Haldane, xenetista e biólogo evolutivo inglés (m. 1964).
*1926 - John Berger, escritor inglés (m. 2017).
*1927 - José Manuel González Páramo, sociólogo e político galego.
*1927 - Emilio Lledó, filósofo español.
*1943 - Sam Shepard, actor e dramaturgo estadounidense.
*1952 - Teresa Rabal, cantante e actriz española.
*1963 - Tatum O'Neal, actriz estadounidense.
*1968 - Aitana Sánchez-Gijón, actriz española.
*1976 - Diego Ameixeiras, xornalista e escritor galego.

## Mortes
miniatura|100px|James Clerk Maxwell.
*1559 - Kanō Motonobu, pintor xaponés.
*1867 - Leopoldo O'Donnell, militar e político español, presidente do Goberno de España.
*1879 - James Clerk Maxwell, físico escocés (n. 1831).
*1887 - Camilo Placer Bouzo, xornalista e escritor galego (n. 1854).
*1936 - Cipriano Fernández Brage, político galego.
*1944 - Alexis Carrel, biólogo, médico e investigador francés (n. 1873).
*1955 - Maurice Utrillo, pintor francés.
*1963 - Luis Cernuda, poeta español.
*1977 - René Goscinny, debuxante de banda deseñada francés.
*1982 - Jacques Tati, cineasta francés (n. 1907).
*1984 - Manuel Rodríguez Saa, Conde de Waldemar, ilusionista galego.
*1999 - Antón Fraguas, historiador e antropólogo galego (n. 1905).
*2010 - Jutta Burggraf, teóloga católica alemá (n. 1952).

## Festas e celebracións
* Día Internacional da Lingua Romaní 
* Día Mundial de Concienciación sobre os Tsunamis 

## Outros
*Santoral: Santa Silvia.

## Notas
Os 366 días do ano
8 de novembro

O **8 de novembro** é o 312º día do ano do calendario gregoriano e 313º nos anos bisestos. Quedan 53 días para rematar o ano.

## Acontecementos 
* 1620: Guerra dos Trinta Anos - Batalla da Montaña Branca: o exército da Liga católica derrota os checos, e o seu rei Frederico V do Palatinado foxe aos Países Baixos.
* 1793: en París abre o público o Museo do Louvre.
* 1968: lanzamento da sonda Pioneer 9 para o estudo do espazo interplanetario.
* 1975: accidente ferroviario entre a estación de Laza e a estación de Vilar de Barrio. O expreso Rías Baixas da liña Madrid-Pontevedra descarrilou no interior dun túnel. Morreron cinco persoas e 9 resultaron feridas.

## Nacementos 
miniatura|100px|dereita|Edmund Halley.
* 1656 - Edmund Halley, matemático e astrónomo inglés (m. 1742).
* 1824 - Manuel Estévez Caneda, político galego da Arxentina (m. 1893).
* 1847 - Bram Stoker, escritor irlandés, autor de *Drácula*.
* 1854 - Johannes Robert Rydberg, físico sueco (m. 1919).
* 1866 - Heraclio Pérez Placer, escritor galego (m. 1926).
* 1883 - Heriberto Pérez Proenza, político, sindicalista e xornalista galego.

* 1884 - Hermann Rorschach, psiquiatra e psicanalista suízo (m. 1922).

* 1900 - Margaret Mitchell, escritora estadounidense (m. 1949).
* 1908 - Agustí Bartra i Lleonart, escritor catalán (m. 1982).
* 1916 - Peter Weiss, escritor alemán nacionalizado sueco (m. 1982).
* 1940 - Enrique Raviña Rubira, farmacéutico galego.
* 1954 - Xosé Lorenzo Tomé, escritor e filósofo galego.
* 1974 - Masashi Kishimoto, debuxante de manga xaponés.

## Mortes 
miniatura|100px|dereita|Duns Scoto.
* 1308 - Duns Scoto, filósofo e teólogo escocés (n. 1266).
* 1674 - John Milton, poeta inglés (n. 1608).
* 1931 - Manuel Brea Abades, xornalista e escritor galego.
* 1940 - Francisco Salgado López, avogado, xornalista e escritor galego (n. 1859).
* 1953 - Ivan Bunin, escritor ruso (n. 1870).

* 1976 - Imeldo Corral, pintor galego (n. 1889).
* 1986 - Viacheslav Molotov, político e diplomático ruso (n. 1890).
* 2002 - Zoé Oldenbourg, escritora rusa (n. 1916).
* 2009 - Vitali Ginzburg, físico teórico e astrofísico ruso (n. 1916).
* 2010 - Emilio Eduardo Massera, militar arxentino (n. 1925).
* 2022 - Llorenç Soler, director de cinema (n. 1936).

## Festas e celebracións 
* Día Europeo da Alimentación e a Cociña Sans
* Día Mundial da Radioloxía

## Notas
## Outros 
Os 366 días do ano
7 de novembro

O **7 de novembro** é o 311º día do ano do calendario gregoriano e 312º nos anos bisestos. Quedan 54 días para rematar o ano.

## Acontecementos
*1659 - Asínase o Tratado dos Pireneos entre o cardeal Mazarino, en representación francesa, e don Luís de Haro, en representación española.
*1665 - A London Gazette, o máis antigo xornal aínda publicado, sae por vez primeira á rúa. 
*1917 - Revolución de Outubro (segundo o calendario ortodoxo) en Rusia.
*1921 - Fundación do Partido Nacional Fascista en Italia
*1938 - As forzas aéreas do Exército Popular da República española realizan, sen previo aviso, o bombardeo de Cabra, causando 109 mortos e máis de 200 feridos. 
*1969 - Unha orde ministerial crea o Arquivo Histórico da Universidade de Santiago de Compostela.
*1996 - A NASA lanza a Mars Global Surveyor.
* 2006: primeira intervención en galego no Consello de Ministros da Unión Europea, honra que lle correspondeu a Ricardo Varela Sánchez, conselleiro de Traballo da Xunta de Galicia.

## Nacementos
miniatura|100px|Marie Curie.
*1598 - Francisco de Zurbarán, pintor español
* 1838 - Auguste Villiers de l'Isle-Adam, escritor francés.
*1867 - Marie Curie, química e física francesa de orixe polaca (m. 1934).
*1878 - Lise Meitner, física austríaca (m. 1968).
*1879 - Lev Trotski, político e revolucionario ruso (m. 1940)
*1894 - Julio Rodríguez Yordi, escritor e xornalista galego (m. 1967).
*1896 - David Díaz Rodríguez, sindicalista, xornalista e político galego (m. 1936).

*1903 - Ary Barroso, compositor da Música Popular Brasileira (m. 1964).
*1903 - Konrad Lorenz, naturalista e zoólogo austríaco (m. 1989).

*1913 - Albert Camus, escritor e filósofo francés (m. 1960).
*1929 - Jesús de Polanco, empresario español do sector da comunicación (m. 2007).
*1940 - Antonio Skármeta, escritor chileno.
*1957 - Roberto Blanco Valdés, escritor e xornalista galego.
*1967 - David Guetta, DJ de música electrónica e produtor discográfico francés.
*1973 - Yunjin Kim, actriz surcoreana.

## Mortes
100px|miniatura|Alfred Russel Wallace en 1895.
*1713 - Elizabeth Barry, actriz inglesa.
*1913 - Alfred Russel Wallace, xeógrafo e naturalista inglés (n. 1823).
*1923 - José Millán Astray, avogado, escritor e xornalista galego.
*1924 - Alfredo Álvarez Pérez, arquitecto e filántropo galego (n. 1868).
*1948 - Roxelio Rodríguez Díaz, escritor galego (n. 1888).
*1962 - Eleanor Roosevelt, Primeira Dama estadounidense (n. 1884).
*1980 - Steve McQueen, actor estadounidense (n. 1930).
*2005 - John Fowles, escritor inglés (n. 1926).
*2007 - Ramón Ferreira López, escritor galego (n. 1921)
*2016 - Leonard Cohen, poeta e cantante canadense (n. 1934).

## Festas e celebracións
## Outros
*Santoral: San Amaranto de Albi, mártir; Santa Carina, mártir; San Florencio de Estrasburgo, bispo.

Os 366 días do ano
## Notas
Fundación Wikimedia

A **Wikimedia Foundation, Inc.** (en galego: **Fundación Wikimedia**) é a organización matriz da Galipedia (Wikipedia), Galizionario (Wiktionary), Galicitas (Wikiquote), Galilibros (Wikibooks), Galifontes (Wikisource), [//sep11.wikipedia.org/ In Memoriam 9/11], Wikimedia Commons, Wikidata, Wikispecies, Wikinews, Wikiversity, Wikivoyage e a abandonada Nupedia. É unha fundación sen fins lucrativos que obedece ás leis do estado da Florida nos Estados Unidos. A súa existencia foi anunciada polo antigo director xeral de Bomis e cofundador da Wikipedia, Jimbo Wales, o 20 de xuño do 2003. A coordinación de todos os proxectos Wikimedia, incluído MediaWiki, está en Meta-Wiki e nas distintas listas de discusións.

## Etimoloxía 
O nome da *Wikimedia* é unha mestura entre *wiki* e *multimedia*, este nome foi acuñado por Sheldon Rampton nunha [//lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/ lista de correo] en marzo do 2003. Os nomes de dominio https://www.wikimedia.org/ e http://wikimediafoundation.org foron adquiridos para a fundación por Daniel Mayer. Os nomes e marcas dos servidores da Wikimedia son de propiedade dos propios proxectos da Wikimedia e MediaWiki. Os colaboradores posúen os contidos baixo a licenza GNU FDL previndo que calquera persoa controle os contidos.

## Servidores 
Nun principio, a organización contaba con 15 servidores. Co paso do tempo, fixeron falta máis servidores debido ao crecente tráfico diario. Isto provocou que nun período de 18 meses se pasase desa cantidade a 200 servidores. Actualmente o número está en 400.

Nos primeiros anos, os servidores de Wikimedia utilizaron como software unha mestura de distintas versións das distribucións Red Hat e Fedora. En outubro do 2008 comezou a mudar os seus 400 servidores a Ubuntu, coa finalidade de simplificar a administración dos mesmos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Recursos educativos abertos
* Wikimedia Commons
* Wikipedia

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da Fundación Wikimedia 
* Portada galega da Fundación Wikimedia
Marqués de la Ensenada

**Zenón de Somodevilla y Bengoechea**, nado en Hervías (A Rioxa), probablemente o 20 de abril (día de san Zenón) de 1702 e finado en Medina del Campo o 2 de decembro de 1781, máis coñecido co nome de **marqués de la Ensenada**, foi un político e ilustrado castelán.

Foi Conselleiro de Estado, sucesivamente, nos reinados de Filipe V, Fernando VI e Carlos III. Tamén ostentou moitos outros cargos como secretario de Facenda, de Guerra e Mariña e de Indias. Igualmente, foi nomeado sucesivamente superintendente xeral de Rendas, lugartenente xeral do Almirantado, secretario de Estado, notario dos reinos de España e Cabaleiro do Vélaro de Ouro e da Orde de Malta.

Foi o encargado de executar a denominada Gran Redada.

## Traxectoria 
Foi o primeiro artífice dun programa de despotismo ilustrado e o paradigma dos políticos que ían dirixir España polos seus méritos e non polos seus títulos. De orixe humilde, fillo dun fidalgo pobre rioxano, chegaría ser ministro de Facenda, Guerra e Indias co rei Fernando VI. Político fundamental na historia do século XVIII, serviu a tres reis: Filipe V, Fernando VI e Carlos III.

Hai que destacar del a reforma que tentou levar adiante sobre o sistema fiscal imperante, a magna pescuda catastral coñecida polo nome de Catastro de Ensenada, de maneira que os diferentes tributos que percibía o Estado se unificaran nun único imposto, proxecto saldado cun gran fracaso. A maior obra de Ensenada foi a a súa espectacular reorganización dos estaleiros e a construción de potentes buques de guerra. Tamén como político ilustrado destacou no impulso das obras públicas, como a construción de canais —coma o de Castela— e a mellora de camiños (como o de Madrid ó Guadarrama e de Burgos a Santander).

### A Gran Redada 
En 1749 executou, xunto co bispo de Oviedo Gaspar José Vázquez Tablada, un plan denominado Gran Redada que pretendía o exterminio biolóxico do pobo xitano en España e que, naquela altura, foi tamén coñecido como Prisión Xeral de ciganos. Tralo arresto, e decretado que debían de permanecer cativos até a morte, os ciganos foran separados en dous grupos: os nenos maiores de sete anos e os homes foron escravizados nos arsenais da Mariña española, como foi o caso do arsenal da Graña en Ferrol, e as mulleres e os meniños menores de sete anos foron escravizadas en fábricas ou ingresadas na cadea. A separación das familias tiña o obxectivo de evitar novos nacementos. Esta práctica xenocida durou até o ano 1765, mais sempre contando coa forte resistencia das mulleres e mais dos homes, como foi no caso das revoltas e fuxidas na Casa de Misericordia en Zaragoza. Calcúlase que entre 9&nbsp;000 e 12&nbsp;000 ciganos sofreron persecución, cadea ou escravitude neste período.

## Recoñecemento
En Ferrol hai dúas estatuas adicadas á súa figura. Unha, nos xardíns de San Francisco, feita por César Lombera. Outra, un busto, no parque Raíña Sofía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Filipe V
* Fernando VI
* Carlos III
25 de febreiro

O **25 de febreiro** é o 56º día do ano do calendario gregoriano. Quedan 309 días para finalizar o ano, 310 nos anos bisestos.

## Acontecementos 
* 1554 - En Chile, o líder mapuche Lautaro ataca a cidade de Concepción.
* 1977 - En Alxeria celébranse as primeiras eleccións ao parlamento.
* 2005 - Os mergulladores localizan seis cadáveres dos mariñeiros do *Siempre Casina* na ría de Viveiro
* 2005 - O goberno sirio iniciou a retirada dos soldados que mantiña en posicións estratéxicas dentro do territorio libanés
* 2023 - Eleccións presidenciais en Nixeria.

## Nacementos 
miniatura|100px|Carlo Goldoni.
* 1670 - Maria Margaret Kirch, astrónoma alemá (m. 1720).
* 1707 - Carlo Goldoni, dramaturgo italiano.
* 1721 - Juan Francisco de Castro Fernández, sacerdote e avogado ilustrado galego (m. 1790).
* 1778 - José de San Martín, líder da independencia da Arxentina, Chile e o Perú.
* 1790 - Juan Álvarez Mendizábal, político e economista español (m. 1853).
* 1841 - Pierre-Auguste Renoir, pintor francés.
* 1866 - Benedetto Croce, escritor e político italiano.
* 1873 - Enrico Caruso, tenor italiano.
* 1891 - Elena Estévez, propagandista agraria galega (m. 1933).
* 1917 - Anthony Burgess, novelista británico.
* 1942 - Consuelo Rodríguez Álvarez, actriz e modelo venezolana de ascendencia galega.
* 1943 - George Harrison, guitarrista dos Beatles.
* 1949 - Amin Maalouf, escritor libanés.
* 1950 - Xosé Cuíña Crespo, político galego.
* 1950 - Neil Jordan, director de cine irlandés.
* 1953 - José María Aznar, político español.
* 1953 - Martin Kippenberger, pintor, escultor e artista alemán (m. 1997).
* 1959 - Anxo Quintana, político galego.
* 1967 - Silvia Bardelás, escritora galega.

## Mortes 
miniatura|100px|Tennessee Williams.
* 1882 - Ignacio Vieitez Tapia, xuíz e político galego (n. 1817).
* 1925 - Rudolf Steiner, filósofo austríaco.
* 1934 - Elisabeth Knight Britton, botánica e escritora estadounidense (n. 1858).
* 1983 - Tennessee Williams, dramaturgo estadounidense.
* 1990 - Antonio Pedrosa Latas, militar e político falanxista galego (n. 1916)
* 1994 - Xosé Bar Boo, arquitecto galego.
* 1999 - Glenn Theodore Seaborg, químico estadounidense.
* 2005 - *Pappo* Napolitano, guitarrista arxentino de rock e blues (n. 1950).
* 2005 - Peter Benenson, fundador de Amnistía Internacional (n. 1921).
* 2009 - Philip José Farmer, escritor estadounidense de ficción científica (n. 1918).
* 2011 - José Conde, actor galego.

* 2020 - Mario Bunge, físico e filósofo arxentino (n. 1919).
*2021 - Elena Colmeiro, escultora galega (n. 1932).

## Festas e celebracións 
## Outros 
* Santoral:

Os 366 días do ano

## Notas
Materia prima

Unha **materia prima** ou **primeira materia** é unha materia utilizada pola industria para crear un produto que o ser humano desexa. Frecuentemente o termo é usado para denotar materiais que veñen da natureza e aínda están nun estado de transformación mínima.

Debido á división do traballo e á crecente especialización das diferentes industrias, frecuentemente os produtos dunhas serven de materia prima a outras, de modo que o habitual é que antes de construír ou fabricar definitivamente un ben de consumo, as materias primas transfórmanse nun primeiro paso en produtos semielaborados ou semiacabados.

## Clasificación 
* De orixe **vexetal**: madeira, celulosa, algodón, liño, gomas vexetais etc.
* De orixe **animal**: la, pel, seda, coiros, graxas.
* De orixe **mineral**:
** minerais de: ferro, aluminio, cobre, silicio, níquel, cobalto, vanadio etc.
** rochas: carbóns, calcarias, granitos, cuarcitas, lousas, arxilas etc.
** de orixe fósil: petróleo, rochas betuminosas, ámbar etc.
## Véxase tamén
Lingua aari

O **aari** ou **ari** é lingua afroasiática do grupo omótico falada no sur de Etiopía, na rexión das montes Jinka.

## Falantes 
Un total de 158.857 persoas teñen o aari como lingua materna, deles 129.350 son monolingües, e para 13.319 persoas é unha segunda lingua (censo 1998).

## Dialectos 
Aínda que non hai ningún estudo en profundidade sobre a lingua crese que está dividido en cando menos dez dialectos, que se corresponde con cada unha das tribos:
Gozza, Baci, Bio, Galila, Laydo, Seyki, Shangama, Sido, Wubahamer e Zeddo.
O Sido é o dialecto central.

## Produción editorial 
A produción de libros en aari limítase a traducións de carácter relixioso feito por misioneiros protestantes (1997 tradución do Novo Testamento) e libros para a aprendizaxe da lectoescritura.

## Historia e crenzas 
Os aaris, un pobo agrícola, vivían en tribos estruturados en clans ata que en 1897 foron reducidos por Menelik II á servidume. Houbo que agardar ata 1974 para que a terra volvera ao pobo aari.
Aínda que hai unha igrexa copta en case todas as aldeas aari, a maioría dos aari mantén as crenzas tradicionais. Dende 1950 arredor dun 15% dos aari converteuse ao protestantismo.

## Bibliografía 
* "Notes on the Aari Language", Richard Hayward. Capítulo 8 de *Omotic Language Studies*, ed. Richard Hayward. SOAS: Londres 1990 (traballo realizado analizando a lingua dun estudante aari da Universidade de Adís Abeba, foi o primeiro estudo da lingua).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Aari no Ethnologue
San Paulo

**San Paulo** pode referirse á:

***Paulo de Tarso**, apóstolo cristián (s. I);
***Paulo I**, papa da igrexa católica (s. VIII);

## Véxase tamén
***São Paulo**, cidade brasileira, capital do estado de São Paulo