República Catalá

A **República Catalá** (en ) é unha das denominacións que ao longo da historia tomou Cataluña cando se dotou dos mecanismos de decisión da súa forma política. Así mesmo, é o obxectivo simbólico da loita política dunha parte do movemento independentista catalán.

A República Catalá ou outras varias formas políticas de segregación respecto a España foron proclamadas, polo menos, en seis ocasións: no século XVII polos Brazos Xerais presididos por Pau Claris o ano 1641, no século XIX por Napoleón Bonaparte no ano 1810 e tamén no ano 1873 liderado por Baldomero Lostau, no século XX por Francesc Macià no ano 1931, por Lluís Companys, quen en 1934 proclamou o Estado Catalán, e polo Parlamento de Cataluña, presidido por Carles Puigdemont, en 2017.

## Intentos de independencia ou segregación de España ou Francia 
* 988: Borrell II nega a vasalaxe dos Condados cataláns ao rei francés Hugo Capeto.
* 1641: Os Brazos Xerais presididos por Pau Claris proclamaron a República Catalá o 17 de xaneiro.
* 1641-1652: O 23 de xaneiro de 1641 os Brazos Xerais presididos por Pau Claris proclaman a Lois XIII de Francia como Conde de Barcelona, pasando o principado de Cataluña a estar baixo soberanía francesa. Trala morte de Lois XIII en 1643, Lois XIV mantivo o título ata 1652, cando Cataluña foi reincorporada a España
* 1712: Proposta de creación dunha República Catalá baixo a protección do Reino Unido.
* 1793: Durante a Guerra do Rosellón entre España e a República Francesa, sectores dirixentes desta idearon a creación dunha República Catalá irmandada á francesa, ao estilo das outras repúblicas clientes que xorden co avance do exército revolucionario. 
* 1810-1812: Napoleón concede a independencia a Cataluña baixo a tutela de Francia.
* 1812-1814: Cataluña é anexionada a Francia por Napoleón.
* 1814: Cataluña reincorporase ao Reino de España de Fernando VII.
* 1873: Proclámase o Estado Catalán dentro da República federal española.
* 14-17 de abril de 1931: Francesc Macià proclama a República Catalá.
* 6 de outubro de 1934: Lluís Companys proclama o Estado Catalán dentro da República federal española.
* O 10 de outubro de 2017: declarada por Carles Puigdemont e suspendida aos poucos segundos á espera de diálogo co goberno español.
* O 27 de outubro de 2017: declarada polo Parlamento de Cataluña, presidido por Carles Puigdemont.

## Século XVII - Proclamación de Pau Claris 
A proclamación da República Catalá produciuse o 17 de xaneiro de 1641. Porén, unha semana despois, ante a chegada do exército de Filipe IV, o presidente da Generalitat, Pau Claris, decidiu proclamar a Lois XIII de Francia como Conde de Barcelona (sucedido por Lois XIV de Francia ata 1652), poñendo así ao Principado de Cataluña baixo soberanía francesa.

### A batalla de Montjuic 
miniatura|Pau Claris|219x219px
O 26 de xaneiro de 1641 librouse a batalla de Montjuic contra o exército de Filipe IV, o cal, derrotado, viuse forzado á retirada. Un mes máis tarde morría Pau Claris.

A destitución do conde-duque de Olivares, a presenza da fame negra e a peste e a promesa de Filipe IV de respectar as institucións catalás puxeron fin á guerra en 1652. Pero iso non significaba a paz total.

Aínda que a Guerra dos Trinta Anos pechouse co Tratado de Westfalia de 1648, polo cal España perdía parte dos seus dominios no centro de Europa, continuaba a guerra entre Francia e a monarquía hispánica, na que se vían especialmente envolvidos os territorios de Cataluña alén dos Pireneos. Cando en 1659 Lois XIV e Filipe IV asinan a Paz dos Pireneos, este último cede a Francia os territorios pertencentes ao condado do Rosellón e parte norte do de Cerdaña, invalidando así as demarcacións establecidas polas Constitucións de Cataluña.

## Século XIX 
### 1810 - 1812: A tutela do Imperio Napoleónico 
Durante a Guerra do Rosellón entre España e a República Francesa, en 1793, sectores dirixentes desta propuxeron a creación dunha República Catalá irmandada coa francesa, ao estilo das outras repúblicas clientes que se crearon co avance do exército revolucionario.

O 10 de febreiro de 1808 deu comezo a Guerra da Independencia española, cando as tropas francesas invadiron por sorpresa Cataluña, tomando rapidamente Barcelona. Porén, a conquista territorial do Principado foi lenta, non completándose ata finais de 1811. A principios de 1810, Napoleón concedeu a independencia a Cataluña baixo a tutela francesa, nomeando como o seu primeiro Gobernador Xeral ao xeneral Pierre François Charles Auguereau. Auguereau iniciou unha ampla batería de medidas reformadoras, entre as que destacaba a defensa do idioma catalán e a loita contra a corrupción. Pero, algúns reveses militares, provocaron a súa destitución o 26 de maio e a súa substitución no Goberno polo mariscal Étienne-Jacques-Joseph-Alexandre Macdonald, que centrouse en cuestións bélicas, esquecéndose das reformas do seu antecesor. Durante o seu mandato completouse a conquista de Cataluña, e, finalmente, o 26 de xaneiro de 1812, o emperador francés decretou a súa anexión ao Imperio. Vanse crear catro departamentos: *Ter*, con capital en Xirona; *Segre*, con capital en Puigcerdà; *Montserrat*, con capital en Barcelona; e *Bocas do Ebro*, con capital en Lleida. A administración da rexión integrada no Imperio dependía de dous intendentes e catro prefectos ou xefes de departamento. Cataluña pasou a ser así unha provincia francesa de facto, aínda que non de dereito, no entanto a precariedade do asentamento francés impediría a consolidación do sistema. Finalmente, Cataluña foi reincorporada ao Reino de España de Fernando VII en 1814.

### 1873: O pacto federal de Tortosa 
O 18 de maio de 1869 os representantes dos comités republicano-federais de Aragón, Cataluña, Valencia e Baleares, asinan o Pacto Federal de Tortosa para traballar conxuntamente para establecer a República federal Española, deixando claro que defendían a unidade de España.

Doutra banda, en febreiro de 1873 proclamouse Primeira República Española de carácter unitario e non federal, sendo o primeiro presidente Estanislao Figueras, no mes de marzo tivo lugar a Proclamación do Estado Catalán do que Baldomer Lostau i Prats seria o presidente provisional designado polas catro deputacións catalás para formar un goberno provisional. Poucos meses máis tarde, en xuño de 1873, tivo que dimitir debido á crise económica e da división interna no seu propio partido provocada pola Proclamación do Estado Catalán dentro a Federación Española; esta crise interna só puido ser sufocada logo de prometer a disolución do exército a Cataluña; dimitido Estanislao Figueras, foi substituído por Pi i Margall, e tivo que fuxir a Francia, de onde volveu a final de ano para intentar, sen éxito, recompoñer o fragmentado Partido Federal.

## Século XX 
### 1931: Macià 
miniatura|180px|Francesc Macià
O 14 de abril de 1931, despois das eleccións municipais que dan a maioría ao seu partido ERC, Lluís Companys proclamou a República dende o concello de Barcelona e izou a bandeira tricolor. A seguir, Francesc Macià, presidente de Estat Català, dende a Deputación de Barcelona, se pronunciou a prol da República Catalá, dentro da Federación española. Como consecuencia disto, o Goberno de España declarou ás poucas horas o cesamento do Goberno catalán, a asunción das súas competencias e a convocatoria de novas eleccións autonómicas para o 21 de decembro. Porén, Puigdemon non aceptou o devandito cesamento e fixo un chamamento a opoñerse pacificamente ás decisións gobernamentais, declaración que apenas deu resultados. Tres días despois, vía Marsella, o *president* Puigdemont e cinco *consellers* (un día despois, serían seis) viaxaron a Bélxica coa aparente intención de mellorar a imaxe internacional do *Procés*, mentres en Barcelona ficaban o vicepresidente Oriol Junqueras e o resto dos conselleiros. Secasí, o control das institucións públicas catalás pasou ao Goberno español. Paralelamente, deu comezo unha xudicialización das actuacións relacionadas coa declaración de independencia desde a Audiencia Nacional pola instrución da xuíza Carmen Lamela, quen ordenou o encarceramento dos conselleiros en territorio español, incluído o vice-presidente Junqueras, mentres Puigdemont e o resto do goberno catalán deposto encaraban a súa defensa desde Bélxica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Lois XIII de Francia
* Pau Claris
* Primeira República Española
* Segunda República Española
* Francesc Macià
* Lluís Companys