Vasos coronarios

miniatura| Esquema dos vasos coronarios (vistos desde o ombreiro esquerdo): en primeiro plano a arteria coronaria esquerda, detrás dela (mostrada máis débil) a arteria coronaria dereita.
O termo **vaso coronario**, (do , 'como unha coroa') describe un vaso sanguíneo que subministra sangue ao músculo cardíaco como arteria ou que o drena como unha vea. Todo o miocardio recibe sangue a través das arterias coronarias. As dúas arterias coronarias emerxen cada unha do inicio da aorta e inicialmente discorren en forma de anel na base do corazón. Case todas as veas coronarias flúen á aurícula dereita a través do seo coronario (*sinus coronarius*).

## Arterias coronarias 
As **arterias coronarias** (*Arteriae coronariae*) xorden dunha indentación na aorta xusto por riba da válvula aórtica no plano valvular. Hai unha arteria coronaria esquerda ( *Arteria coronaria sinistra* ) e outra arteria coronaria dereita ( *Arteria coronaria dextra* ). Chámanse esquerda-dereita despois da metade do corazón que se subministra principalmente con sangue.

A arteria coronaria esquerda (LCA) adoita dividirse despois de aproximadamente 1&nbsp;cm en dúas ramas principais: o *ramus circunflexo* (RCX; en latín *ramus* 'rama'), que está dobrado na base do corazón, e o *ramus interventricularis anterior* (RIVA, LAD polas siglas en inglés - *left anterior descending*). A sección ata esta bifurcación chámase tronco principal ( *Truncus communis*). Ás veces, o tronco principal tamén se divide en tres vasos, con outra rama principal coñecida como *ramus intermedius* (RIM) que atravesa a parede libre do ventrículo esquerdo até o vértice do corazón. A arteria coronaria esquerda normalmente irriga a parede anterior do corazón, a parede lateral, a parede lateral posterior e o tabique (parede entre as cámaras principais).

A arteria coronaria dereita (RCA) adoita ter unha rama principal, a *arteria interventricular posterior* (RIVP, PDA polas siglas en inglés: *posterior descendent artery*). A parede posterior e os nódulos sinusal e AV adoitan ser abastecidos pola arteria coronaria dereita, ao igual que o ventrículo dereito e a aurícula dereita e, nalgúns casos, tamén partes do ventrículo esquerdo.

Ambas arterias coronarias (*Arteriae coronariae*) tamén desprenden ramas máis pequenas no seu curso, que adoitan sufrir variacións segundo o tipo de abastecemento. As designacións anatómicas están listadas a continuación (denominacións clinicamente usadas e áreas de subministración entre corchetes):

Ramas do *ramus circunflexo* (RCX):

* *Ramus marginalis sinister* (rama marxinal M; parede lateral/parede lateral)
* *Ramus atrialis* (Rama auricular)
* *Rami posteriores ventriculi sinistri; Ramus posterolateralis sinister* (RPLS); parede posterolateral/parede lateral posterior)

Ramas do *Ramus interventricularis anterior* (RIVA, en inglés  (LAD); parede anterior até o ápice do corazón):

* *Rami laterales* (ramas diagonais D; parede anterolateral/parede lateral frontal)
* *Rami interventriculares septales* (ramas septais; partes do tabique)

Ramas da *arteria coronaria dextra* ou *dereita* (RCA):

* *Ramus nodi sinuatrialis* (arteria sinoauricular)
* *Ramus coni arteriosi*
* *Ramus atrialis* (rama auricular)
* *Ramus marginalis dexter* (rama marxinal M)
* *Ramus nodi atrioventricularis* (arteria nodal AV)
* División (bifurcación) do RCA na zona do *crux cordis* en
** *Ramus* *interventricularis posterior* (RIVP, moitas veces anastomose coa RIVA) coas súas *rami interventriculares septales* (a miúdo forman colaterais ás ramas septais da RIVA)
** *Ramus posterolateralis dexter* (RPLD)

## Tipos de subministración 
[miniatura|374x374px| **Representación gráfica do [corazón humano que mostra a vista anterior ( ventral ).** **Amósanse:**- **Ventrículos e aurículas (brancas):** *ventrículo dereito* (RV), *aurícula dereita* (RA) e *ventrículo esquerdo* (LV).A aurícula esquerda está cuberta polo ventrículo esquerdo.

- **Arterias** (vermello) e **veas** (letra azul) da circulación grande e pequena: *arco aórtico* da aorta (A), *tronco pulmonar* (TP) con *arteria pulmonar esquerda e dereita* (RPA e LPA) así como *vea cava* *superior* e *vea cava* *inferior* (VCS e VCI) e as *veas pulmonares esquerdas* (PV).As veas pulmonares dereitas están escurecidas polo ventrículo dereito.

- **Arterias coronarias** (laranxa): tronco principal da *arteria coronaria esquerda* (LCA) coas ramas principais *circunflexas* (RCX) e *rama interventricular anterior* (RIVA) e tronco principal da *arteria coronaria dereita* (RCA) coas ramas principais *interventricular posterior* (RIP) e *rama posterolateral* (RPL).

* **Neste debuxo, a orixe das arterias coronarias está debuxada incorrectamente na raíz das arterias pulmonares e non na área da raíz aórtica.**

- Non se mostran as **veas coronarias**.]]
Se a arteria coronaria esquerda tamén irriga a parede posterior e os ganglios, fálase dun tipo de irrigación *esquerda*, se a parede anterior é (tamén) irrigada pola arteria coronaria *dereita* dun tipo de irrigación dereita; o caso normal chámase tipo *intermedio*.

O caso normal (ao redor dos 80 % da poboación) representa o *tipo equilibrado* .

A *arteria* *coronaria sinistra* (arteria coronaria esquerda) proporciona:

* aurícula esquerda,
* os músculos do ventrículo esquerdo,
* a maior parte do tabique interventricular,
* unha porción da parede anterior do ventrículo dereito.

A arteria *coronaria dextra* (arteria coronaria dereita) prové:

* a aurícula dereita,
* os músculos do ventrículo dereito,
* parte posterior do tabique interventricular,
* nodo sinusal,
* o nodo AV,
* unha porción da parede posterior do ventrículo esquerdo.

## Enfermidade cardíaca coronaria 
As arterias coronarias son arterias *terminais*, non hai circuítos de derivación que poidan asumir o abastecemento da mesma zona en caso de emerxencia. En caso de oclusión, a zona muscular que non está abastecida morre (infarto cardíaco infarto agudo de miocardio). Se as arterias coronarias están danadas, isto denomínase *enfermidade das arterias coronarias*. Un ataque cardíaco é un trastorno circulatorio persistente (isquemia) en partes do músculo cardíaco (miocardio), que é causado na maioría dos casos por coágulos de sangue nunha zona estreita dunha arteria coronaria. Fálase dunha alteración da constrición arteriosclerótica do vaso.

## Veas coronarias 
As grandes veas coronarias (*Venae cordis*) discorren paralelas ás arterias coronarias durante longas distancias e desembocan na aurícula dereita a través do *Sinus coronarius* transversal. As veas coronarias máis pequenas drenan directamente na aurícula dereita ou noutros espazos cardíacos, como o Vv. ventriculi dextri (ventrículo dereito) e o *Vv. cardiacae minimae* ou Veas tebesianas (interiores do corazón).

As grandes veas coronarias (*Venae cordis*) son:

* *Vena cordis magna*
* *Vena cordis mediana*
* *Vena cordis parva*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aterosclerose 
* Dicionario galego de termos médicos 

### Bibliografía 
* Helmut Roskamm, F.-J. Neumann, u.&nbsp;a. (Ed. ): *enfermidades cardíacas.* *Fisiopatoloxía Diagnóstico Terapia.* 5. edición. Springer, Berlín a.&nbsp;a. 2004, ISBN 3-642-18649-1 ( índice dos 76 capítulos ).

### Ligazóns externas 
* Detección, cuantificación e caracterización morfolóxica de lesións ateroscleróticas dos vasos coronarios (*en aléman*; consultado o 15 de febreiro de 2016)