Rodas, Rodas

**Rodas** (, *Ródos*) é a cidade principal e un antigo municipio na illa de Rodas no Dodecaneso, Grecia. Desde a reforma do goberno local de 2011 forma parte do municipio de Rodas, do que é a sede e unha unidade municipal. Ten unha poboación aproximada de 50.000 habitantes (preto de 90.000 na súa área metropolitana). Rodas é famosa desde a antigüidade como o lugar do Coloso de Rodas, unha das sete marabillas do mundo antigo. A cidadela de Rodas, construída polos Hospitaleiros, é unha das cidades medievais mellor conservadas de Europa, que en 1988 designouse como Patrimonio da Humanidade da UNESCO.

Hoxe, a cidade de Rodas é un importante centro urbano grego e un popular destino turístico internacional.

## Xeografía
A cidade de Rodas está situada no extremo nordés da illa e forma un triángulo de norte a sur. A unidade municipal ten unha superficie de 19´481 km². É a unidade municipal máis pequena da illa en canto á superficie terrestre e o maior en poboación. Limita co mar Exeo ao norte, ao leste e ao oeste e cos concellos de Ialysos e Kallithea ao sur.

## Historia
[thumb|Templo de Apolo na [Acrópole de Rodas.]]
thumb|Cidade de Rodas, arredor de 1490.
thumb|right|Porta de Amboise á cidade medieval.
[thumb|[Palacio do Gran Mestre dos Cabaleiros de Rodas.]]
thumb|Vista en primeiro plano do palacio.
[thumb|Porta da Virxe, parte das [Fortificacións de Rodas.]]

A illa de Rodas está nunha encrucillada entre Europa, o Oriente Medio e África. Isto deu á cidade e á illa moitas identidades, culturas, arquitecturas e linguas diferentes ao longo da súa longa historia. A súa posición nas principais rutas marítimas deu a Rodas unha historia moi rica. A illa estivo habitada desde aproximadamente o 4000 a. C. (Período Neolítico).

### Período clásico
A cidade de Rodas foi formada polas cidades de Ialyssos, Kamiros e Lindos no 408 a.C., 
Foi capaz de manter a súa beleza e converterse nun centro líder de aprendizaxe para as artes e as ciencias. Os romanos copiaron aos rodios a súa lei marítima e aplicárono ao seu transporte marítimo. Moitos vestixios do período romano aínda existen en toda a cidade e dan unha idea do nivel de civilización da época. despois da persecución dos Cabaleiros Templarios en 1307. O Papa Clemente V confirmou a posesión da Illa por parte dos Hospitalarios en 1309. Os Cabaleiros permaneceron na Illa durante os dous séculos seguintes.

En 1444, a frota mameluca do Exipto puxo un asedio a Rodas, pero os cabaleiros axudados polo comandante naval de Borgoña Geoffroy de Thoisy venceu ao ataque musulmán.

Despois da Caída de Constantinopla en 1453 o Imperio Otomán comezou unha rápida expansión e en 1480 o sultán Mehmet lanzou unha invasión de Rodas comandada por Mesic Pasha. Os defensores rexeitaron os ataques turcos tanto desde terra como do mar e os invasores abandonaron a Illa derrotados. A derrota detivo unha invasión concorrente da península italiana por parte das forzas otomás e impediu a posible incursión musulmá e o control de Europa Occidental.

Despois da derrota otomá en 1480, o Gran Mestre dos Cabaleiros, Pierre d'Aubusson, supervisou o fortalecemento das cidades durante as seguintes décadas. No momento da súa morte en 1521, Rodas posuía as fortificacións máis fortes de calquera bastión cristián do mundo. Os Cabaleiros continuaron os ataques navais lanzados desde Rodas contra os comerciantes musulmáns ata 1522, cando o recentemente entronizado sultán Suleiman o Magnífico dirixiu un segundo Asedio de Rodas en 1522.

Os cabaleiros, moi superados en número, fixeron unha enérxica defensa da cidade e causaron grandes baixas aos sitiadores otománs. En decembro de 1522, os Cabaleiros e Solimán chegaron a un acordo e permitíuselles abandonar a cidade con toda a riqueza que puidesen levar, a cambio non habería represalias contra os habitantes da cidade e permitiríanlles seguir practicando libremente o cristianismo. O 1 de xaneiro de 1523 os cabaleiros partiron da illa, deixándoa baixo control otomán.

### Período otomán
[miniatura|Vista da [Mesquita de Suleiman I (Rodas)|Mesquita de Suleiman I.]]
[thumb|Vista do Mercado (*Nea Agora*) de Mandraki, construído durante o período italiano por [Florestano Di Fausto.]]
thumb|Igrexa de Evangelismos no porto (antigo San Giovanni), de Florestano Di Fausto.
thumb|*Palazzo del Governo*, outra obra de Di Fausto, agora a Prefectura do Dodecaneso.

Na época otomá, construíronse novos edificios: mesquitas, baños públicos e mansións para os novos mecenas. Os gregos víronse obrigados a abandonar a cidade fortificada e trasladarse a novos suburbios fóra das súas murallas. A cidade mantivo a súa principal función económica como mercado dos produtos agrícolas do interior da illa e das pequenas illas circundantes.

Tras o establecemento da súa soberanía na illa, os turcos otománs converteron a maioría das igrexas en mesquitas e transformaron as casas principais en mansións privadas ou edificios públicos. Esta transformación foi un proceso a longo prazo que pretendía adaptar os edificios ao modo de vida otomán. As fachadas da época dos Cabaleiros coas súas decoracións esculpidas, as portas en arco e os muros de pedra labrada enriquecéronse co carácter aleatorio da arquitectura otomá adaptada ao clima e á cultura local. Neste proceso conserváronse a maioría das características arquitectónicas dos edificios existentes. Os engadidos máis característicos foron os baños (normalmente na parte traseira dos edificios) e os balcóns de madeira pechados nas fachadas sobre as rúas estreitas. Deste xeito conserváronse ben a maioría dos edificios da época hospitalaria da Cidade Medieval. O resultado foi unha mestura de arquitectura oriental con impoñentes vestixios arquitectónicos occidentais e edificios máis recentes, característicos da arquitectura local da época.

Un exemplo interesante da arquitectura otomá é o edificio da Biblioteca Hafiz Ahmed Agha.

No século XIX, a cidade era a capital do Eialato do Arquipélago, pero o declive do Imperio Otomán provocou o abandono xeral da cidade e dos seus edificios, que se deterioraron aínda máis debido aos fortes terremotos que a miúdo asolan a zona.

### Período italiano
En 1912 as tropas italianas tomaron a illa co resto das illas do Dodecaneso, e estableceron unha posesión italiana coñecida como Illas italianas do Exeo en 1923.
O arquitecto Florestano Di Fausto pódese considerar o pai da Rodas italiana. El, de acordo co gobernador Mario Lago, foi o autor do plano da cidade de 1923, optando por respectar case totalmente a vila amurallada, só demolindo as casas que se construían sobre e arredor das murallas da cidade durante a era Otomá. Tamén converteu os cemiterios xudeus e otománs nunha *zona verde* que rodea a Cidade Medieval.

En 1957 aprobouse mediante decreto un novo plan urbano e en 1960 toda a vila medieval foi designada como monumento protexido polo Ministerio de Cultura. En 1961 e 1963 dítanse novos decretos relativos ao novo plan urbano. Prevían a ampliación das rúas existentes e a apertura de novas. Non obstante, estes non foron implantados na cidade vella debido á resistencia do Servizo Arqueolóxico. En 1988, a cidade vella de Rodas foi designada como Cidade Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.

## Atraccións principais
thumb|Vista do foso
thumb|Interior do palacio
A cidade alberga numerosos puntos de referencia. Algunhas delas remóntanse á antigüidade e a maioría das outras permanecen da época dos cabaleiros.
*Palacio do Gran Mestre (século XV)
*Rúa dos Cabaleiros
*A Xuderia, incluída a Sinagoga Kahal Shalom
*Acrópole de Rodas
*Mesquita de Solimán o Magnífico
*Murallas medievais, creadas a mediados do século XIV sobre unha liña anterior e reconstruídas despois do asedio otomán de 1480 e do terremoto do ano seguinte. En 1522 Solimán entrou na cidade pola porta de San Anastasio
*Edificios góticos no centro histórico da cidade alta.
*Recentemente escavouse o porto bizantino, descubrindo naufraxios medievais únicos.
*Catedral de San Francisco de Asís, Rodas

## Demografía
Tanto a poboación da cidade como da illa seguen crecendo en contra dos niveis nacionais; a cidade ten unha poboación permanente oficial de 49.541 no censo de 2011, pero calcúlase que entre 65 e 70.000 residen permanentemente dentro dos límites da cidade. Durante o verán, a poboación alcanza os 100.000 debido a que unhas 25-30.000 camas de hoteis funcionan dentro dos límites da cidade, así como a numerosos traballadores estacionais que emigran do resto de Grecia debido ao alto desemprego, principalmente nas partes peninsulares do país.

## Educación
Instalacións estatais por categoría:
* Educación Primaria: 21 centros de primaria
* Educación Secundaria: 7 institutos e 7 liceos
* Educación superior: algúns departamentos da Universidade do Exeo, escolas superiores e inferiores de turismo e algúns institutos privados
Nos últimos anos tamén se crearon dous colexios privados que ofrecen clases desde o ensino primario ata o liceo, un situado dentro dos límites da cidade, Rodion Paideia.
A Escola de Música de Rodas (Grecia) está situada nas aforas de Rodas, na aldea de Koskinou.

## Saúde
O hospital xeral estatal de Rodas está situado no distrito suroeste de Agioi Apostoloi. Erixido hai menos de 20 anos, é unha instalación moderna con moitos departamentos, así como a base para as ambulancias EKAV que serven a cidade e a parte norte da illa. O hospital tamén está equipado cunha zona de aterraxe de helicópteros que pode aceptar casos urxentes a través de pontes aéreos desde o resto das illas do Dodecaneso.

Un hospital privado, Euromedica, tamén opera fóra dos límites da cidade, no bordo occidental de Koskinou. Numerosas instalacións médicas privadas tamén operan dentro da cidade, mentres que moitos médicos privados manteñen as súas clínicas no centro e arredores da cidade.

## Transporte
### Aire
Tanto a cidade como a illa de Rodas están servidas polo Aeroporto Internacional Diagoras, situado a 14 km. ao suroeste da cidade. Está conectado con todos os demais aeroportos gregos importantes e con Chipre durante todo o ano. Durante a tempada turística, os voos internacionais conectan a illa con numerosas cidades europeas e con Israel, Exipto e Líbano.

### Mar
A cidade alberga 3 portos principais que teñen cada un un propósito diferente. Kolona serve para o tráfico intra-Dodecaneso, Central serve para cruceiros e tráfico internacional e Akandia para o tráfico doméstico e de carga.

Os transbordadores conectan diariamente a illa con varias illas próximas dentro das illas do Dodecaneso, así como coas illas Cícladas e o continente grego (Pireo), mentres que dúas veces á semana un transbordador vai a Heraklion, Creta. Tamén hai frecuentemente rutas a cidades fronteiras da costa turca, como Marmaris e Fethiye. Rodas tamén é un porto de escala popular para os itinerarios de cruceiros, especialmente nos meses de verán.

A cidade tamén alberga dous portos deportivos, un municipal no centro de Mandraki e outro privado xunto ao porto de Akandia.

### Superficie
O sistema de transporte público da cidade está servido pola empresa municipal de autobuses RODA (buses azuis e/ou brancos) e consiste nunha rede de autobuses que conecta o centro da cidade cos distritos, pero tamén conecta a cidade con centros turísticos e cidades periféricas (Faliraki no leste e Ixia, Ialysos, Tholos no oeste) así como o aeroporto internacional de Rodas. O centro da cidade tamén é o punto de partida dos autobuses KTEL (autobuses laranxa) que serven as rutas suburbanas da costa leste da illa. Hai unha proposta para que os autobuses de KTEL se trasladen no espazo dispoñible xunto ao porto de Akandia, pero aínda se descoñece se e cando isto ocorrerá.

Os taxis están amplamente dispoñibles na cidade e normalmente pódense atopar nas paradas de taxis designadas ou a través dunha chamada telefónica. Durante as horas punta da tempada alta é normal facer cola nas filas debido ao aumento da demanda.

Hai anos presentáronse os plans dunha rede de tranvía de 16&nbsp;km formada por 2 liñas e 13 estacións, pero desde entón non xurdiu nada máis probablemente por falta de fondos.

A rede de estradas da cidade é maioritariamente antiga e consiste principalmente en rúas estreitas e de sentido único e as arterias principais non poden facer fronte ao aumento do tráfico facendo que a conxestión sexa inevitable, especialmente as horas punta. O aparcamento, especialmente no centro da cidade e en horario de mercado, así como en época estival, é extremadamente difícil debido á falta de prazas libres aínda que está vixiado polo concello que impón unha taxa. O municipio está a urbanizar nestes momentos determinadas zonas libres próximas ao centro como aparcadoiros que se prevé que reduzan a carga de tráfico. Tamén existe unha estrada de circunvalación pero está inacabada que conecta actualmente o porto de Rodas coa Rhodes-Kallithea Avenue. A cidade tamén é o punto de partida de 3 das 5 principais avenidas da illa que a conectan con Faliraki a través da Rhodes-Kallithea Avenue, Lindos a través da Rhodes-Lindos Avenue e o oeste. costa (Ialysos, Aeroporto, Tholos, Kamiros) a través da Rhodes-Kamiros Avenue.

## Clima
Na clasificación climática de Köppen, clasifícase como clima mediterráneo de verán quente. A temperatura rexistrada máis baixa -4&nbsp;°C e a temperatura máis alta rexistrada foi de 41,2&nbsp;°C.

## Relacións internacionais
thumb|A *Avenida dos Cabaleiros*.

### Consulados
A cidade de Rodas tamén alberga moitos consulados.

### Cidades xemelgas — cidades irmás
Rodas está irmandadas con:

* Ávila, España
* New Braunfels, Estados Unidos
* Conches-en-Ouche, Francia
* Gotland, Suecia
* Limassol, Chipre
* Perth, Australia
* Pisa, Italia
* Puebla, México
* Rhode Island, Estados Unidos
* Roses, España
* A Valeta, Malta
* Ialta, Ucraína

## Galería

Ficheiro:Rhodes Acropolis1 tango7174.jpg|O teatro antigo, Acrópole de Rodas
Ficheiro:Temple of Aphrodite, Rhodes 2010 2.jpg|Restos do templo de Afrodita, século III a.C.
Ficheiro:Rodi porta dell'arsenale 03.JPG|Porta do arsenal
Ficheiro:3Mulini.jpg|Muíños de vento
Ficheiro:Laokoon1.jpg|*Laocoonte e os seus fillos*; copia no Pazo do Gran Mestre
Ficheiro:Agios Georgios Church (Rhodes) 01.jpg|Igrexa bizantina de Agios Georgios
Ficheiro:Church of the Virgin of the Burgh 2010.jpg|Igrexa medieval da Virxe
Ficheiro:Francis of Assisi in Rhodes P8220652.JPG|Estatua de Francisco de Asís diante da Catedral de San Francisco de Asís, Rodas
Ficheiro:Bronze deer, Rhodes 01.jpg|Cervo de bronce no porto
Ficheiro:Fort Saint Nicolas Rhodes.jpg|Forte San Nicolas

Ficheiro:Main Post office in Rhodes.jpg|Oficina de correos principal, de Di Fausto
Ficheiro:Rhodes clock tower 03.jpg|Torre do reloxo
Ficheiro:Pitaroudia.jpg|*Pitaroudia*, comida tradicional de Rodas e do Dodecaneso

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Patrimonio da Humanidade en Grecia