open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Parias

As **parias** (do latín *pariāre*: ‘igualar [unha conta]’, pagar) eran xuros ou tributos que pagaban os reinos de taifas (1031-1492) ós reis cristiáns para que non os atacasen e para que fosen protexidos dos propios enfrontamentos que se producían entre as taifas ou dos ataques doutros reinos cristiáns.

Cando, a partir do ano 1031 tivo lugar a desmembración do califato de Córdoba, comezou a desaparecer a inferioridade militar dos cristiáns ante os musulmáns. Con todo, hai que ter en conta que aínda que ao estar divididos en reinos de taifas o seu poder militar era menor que o dos reinos cristiáns. Naquela época os económica e culturalmente prósperos eran os musulmáns, feito que permitiu que puidesen asistir ás duras peticións cristiás de riquezas. Así, cando as conquistas cristiás se detiveron no século XI debido á escaseza de poboación para asegurar o control das zonas conquistadas, os reis cristiáns prefiren, pois, o diñeiro das parias á ocupación. Este diñeiro foi investido polos cristiáns no seu rearmamento, mentres que os musulmáns foron sufrindo, aos poucos, unha grave desmonetarización.

O diñeiro das parias foi moi importante na activación do Camiño de Santiago e na proliferación de monumentos románicos no norte dos reinos cristiáns. Gran parte dese monto serviu tamén para sufragar as obras da abadía de Cluny.

Os condados cataláns tiñan, ao oeste, o reino taifa de Lleida e, ao sur, o de Tortosa. As relacións con estes pequenos estados islámicos dirixíronos os condados de Barcelona e de Urgell, que eran os que tiñan fronteiras cos dous reinos e xa cobraban parias en 1044.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Faustino Santalices

**Faustino Santalices Pérez**, nado na Granxa (Cadós, Bande) o 16 de novembro de 1877 e finado en Madrid o 6 de decembro de 1960, foi un gaiteiro galego e o investigador máis importante de zanfona na primeira metade do século XX.

## Traxectoria 
### Formación 
Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, onde coñeceu a Ramón Cabanillas. Despois de licenciarse, ingresou no Ministerio da Gobernación e foi destinado a Soria, onde viviu ata 1914 antes de regresar a Ourense. En 1918 casou con Rosa Muñiz, que o acompañou nas súas actuacións e gravacións. En 1924 foi nomeado Secretario do Goberno Civil de Ourense.

Como gaiteiro, el mesmo afirmaba ter sido alumno de Manuel Castro González, *O gaiteiro de Penalta,* inmortalizado por Curros Enríquez. Faustino escoitoulle tocar a zanfona a un cego cando neno e ficou prendado dela. Mais durante o último terzo do século XIX este instrumento estaba en vías de desaparición mesmo no ámbito popular e apenas podía verse nalgunha romaxe. Faustino colaborou co folclorista Casto Sampedro Folgar, apuntándolle os seus coñecementos. En 1922 comezou a colaborar como gaiteiro na Coral de Ruada e logo con Os Enxebres. No 1927 gravou dúas pezas coa zanfona.

### Guerra e posguerra 
Durante os anos da guerra construíu moitas gaitas, que regalou a soldados galegos. Posteriormente foi trasladado a Barcelona e logo a Madrid en 1944, onde colaborou coa agrupación artística Rosalía de Castro e, en 1949, editou en Madrid un disco completo, intitulado *Gravaciones históricas de zanfona*. Tamén escribiu o primeiro libro español sobre este instrumento, *La zanfona* (1956), que está baseado no método francés de Michel Corrette (1738) e mesmo inclúe algunhas das súas ilustracións.

Colaborou tamén en periódicos e revistas como *Finisterre*, *Revista de Galicia*, *Faro de Vigo* etc. Foi importante tamén a conferencia que deu en Santiago en 1952 con motivo da inauguración do Pazo de Xelmírez e no recital-homenaxe a Ramón Menéndez Pidal, en 1954, no que deu a coñecer o *Romance de don Gaiferos de Mormaltán*.

Co apoio da Deputación de Lugo, fundou nesa cidade un Taller-Escola de Instrumentos Galegos en 1951, grazas ao patrocinio do empresario Antonio Fernández López. Nela contou coa axuda do gaiteiro Paulino Pérez e formou artesáns, como o monfortino Amadeo Goyanes, fundamentais para que a tradición da zanfona non se perdese. Ao ano seguinte gravou catro discos, que posteriormente reeditou e refundiu nun único traballo chamado *Faustino Santalices*.

Dende principios dos anos 90 ten unha rúa dedicada en Pontevedra. O grupo Milladoiro reinterpretou o "Alalá das Mariñas" no disco *O niño do Sol*, aparecendo na canción a voz e zanfona de Faustino Santalices.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Averiguaciones sobre la zanfona de Faustino Santalices .
*[Programa Alalá(https://gl.wikipedia.org/wiki/Alal%C3%A1_%28programa_de_televisi%C3%B3n%29) dedicado a Faustino Santalices]
* "Romance de don Gaiferos"
* "Cantar de romaría"
* Alalá das Mariñas, de Milladoiro, coa voz e zanfona de Santalices
Aturuxo

**Aturuxo** pode ser:
* O **aturuxo** é un berro forte, agudo e prolongado que se bota nas festas ou para dar azos aos bailaríns.

## Publicacións 
* ***Aturuxo***, revista editada en Pontevedra en 1935.
* ***Aturuxo***, revista de poesía editada en Ferrol (1952-1960).
* ***Aturuxo***, publicación da Casa Galicia de Valladolid de 1956, despois *Lar* e despois *Abrente*.
* ***Aturuxo***, *Peña Gallega Manuel Murguía*, revista editada en Santa Fe dende 1960.
* ***Aturuxo***, revista portavoz da Casa de Galicia das Palmas de Gran Canaria.
* ***Aturuxo***, revista voceiro da Asociación de Gaiteiros Galegos desde o ano 2005.

## Outros 
* **Aturuxo**, é unha agrupación folclórica formada na Coruña no ano 1955.
* **Aturuxo**, centro social de Boiro.
Anaxénese

Enténdese por **anaxénese** a evolución progresiva das especies que se dá naquelas poboacións que tras experimentaren cambios ó longo do tempo xa non poden considerarse pertencentes á mesma especie da poboación orixinal.

## Características
Cando nunha poboación se fixan mutacións abondas para que haxa unha diferenza significativa con relación á poboación ancestral, pode dicirse que estamos ante unha nova especie. Segundo isto, a poboación enteira sería diferente da poboación ancestral de xeito que a poboación ancestral debería considerarse extinguida.

Posto que a definición de anaxénese inclúe a existencia de "diferenzas significativas" pode entenderse a conseguinte controversia entre taxonomistas acerca de cando as diferenzas son o "suficientemente significativas" como para garantir a existencia dunha nova especie ou unha nova clasificación.

A anaxénese, tamén chamada evolución filética, implica un cambio na frecuencia xenética dunha poboación enteira en oposición a un acontecemento de ramificación cladoxenético.

## Véxase tamén 
* Taxonomía

### Ligazóns externas
* Definición de bioquímica 
* Diagrama das dúas formas de especiación: anaxénese e cladoxénese
Johnny Burnette

thumbtime=3844|miniatura|Johnny Burnette, *Lonesome train*, 1956.
**John Joseph "Johnny" Burnette** (25 de marzo, 1934 – 14 de agosto, 1964), un dos pioneiros do rockabilly. Xunto co seu irmán máis vello, Dorsey Burnette e Paul Burlison, foi membro de The Rock and Roll Trio a comezos dos 50, posteriormente en solitario seguiu unha liña badalista con éxitos como "Dreamin'" e "You're Sixteen". Morreu moi novo ó envorcar a súa embarcación cando pescaba.
Woody Guthrie

**Woodrow Wilson Guthrie**, nado en Okemah, Oklahoma, o 14 de xullo de 1912 e finado en Queens, Nova York, o 3 de outubro de 1967, foi un cantante de folk norteamericano.

## Traxectoria 
Identificado co home corrente, cos pobres e oprimidos en xeral, contrario ó fascismo e ós políticos en xeral e á explotación económica. A súa canción máis coñecida é "This Land Is Your Land". Pai da música country moderna, o músico Arlo Guthrie é seu fillo.

Letrista e compositor prolífico, escribiu máis de 1.000 cancións, percorreu os Estados Unidos en tren actuando en centos de lugares, aínda que nunca cantou para audiencias superiores ás 1.000 persoas pero si deixou unha fonda pegada na América rural e en cantautores posteriores como Bob Dylan.
Pete Seeger

**Peter Seeger**, universalmente coñecido como **Pete Seeger**, nado en Nova York o 3 de maio de 1919 e finado o 27 de xaneiro de 2014 en Beacon, estado de Nova York, foi un musicólogo e cantante folk norteamericano. Considerado un dos pioneiros da música folk e tamén da música de protesta dos cantautores nos anos cincuenta e sesenta, pertenceu ós Almanac Singers e máis tarde ó cuarteto The Weavers, que conseguiu facer popular a música folk nos circuítos comerciais.

## Traxectoria 
### Carreira 
Estudou xornalismo en Harvard e durante anos buscou nos arquivos e bibliotecas dos Estados Unidos cancións tradicionais, rescatándoas e creando novos temas baseados na música tradicional, ademais de seguir o camiño iniciado por xente como Woody Guthrie. Son cancións súas as xa míticas "Where Have All the Flowers Gone?", "If I Had a Hammer" e "Turn, Turn, Turn", que foron gravadas por multitude de artistas, tanto de folk como doutros estilos. 

### Política 
Activista de esquerda durante toda a súa vida e membro do Partido Comunista dos Estados Unidos de América, compareceu diante o Comité de Actividades Antiamericanas e alí defendeuse acompañado polo seu banxo ofrecéndose a cantar para eles dixo *"Teño cantado para moitas audiencias. Teño cantado en xunglas de vagabundos e cantei para os Rockefeller. Nunca me neguei a cantar para ninguén. Esa é a única resposta que podo dar. Estou orgulloso de ter cantado para os estadounidenses de todas as tendencias políticas".*

## Familia 
Era fillo de Constance de Clyver Edson e de Charles Seeger, un coñecido pacifista e musicólogo estadounidense, e sobriño de Alan Seeger, un poeta de guerra estadounidense de ascendencia alemá que loitou contra o Imperio alemán na Primeira guerra mundial e morreu en combate o 4 de xullo de 1916, durante a ofensiva do Somme, servindo na Lexión Estranxeira francesa. Foi pai de Mika Seeger e parella de Toshi Seeger.  **Pete Seeger** era irmán dos tamén músicos folk Peggy Seeger e Mike Seeger.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Macartismo
* Alan Seeger
* Woody Guthrie
* Bob Dylan

### Ligazóns externas 
* Páxina cunha mostra das gravacións orixinais de Seeger, versionadas por Springsteen no seu último disco
Lista de éxitos

A **lista de éxitos** ou ***hit parade*** é unha lista das cancións máis populares nese momento. O termo orixinouse nos Estados Unidos a fins da década dos trinta en programas de radio que emitían cancións exitosas. Nos anos corenta o termo fixouse como unha lista de cancións, non de discos. Nesa época cando unha cancións era un éxito moitos artistas a gravaban. Coa música pop e rock afianzouse e as listas convertéronse en obxecto de culto e moitos grupos e cantantes gravaban pensando en chegar o Top Cinco. A competitividade entre editoras e artistas por chegar a estas listas levou a innovacións pero tamén potenciou o lado máis comercial da música.
Bioloxía evolutiva

[miniatura|[Árbore filoxenética que mostra os distintos dominios da vida, cos eucariotas en vermello, as bacterias en azul e as arqueas en verde.]]
A **bioloxía evolutiva** é o campo da bioloxía que estuda a orixe e a descendencia das especies, ben como as súas mudanzas ao longo do tempo, ou sexa, a súa evolución. Os estudosos da bioloxía evolutiva coñécense como **biólogos evolutivos** ou **evolucionistas**.

Este campo da bioloxía pode ser referido como un *meta* campo, pois abrangue a científicos de varias disciplinas tradicionais, taxonomicamente orientadas. A bioloxía evolutiva xeralmente abarca científicos de áreas especializadas en determinadas categorías de organismos, como mastozooloxía, ornitoloxía ou herpetoloxía, mais que utilizan eses organismos como sistemas para responder cuestións xerais da evolución. Xeralmente, tamén inclúe paleontólogos, que usan fósiles para responder cuestións relacionadas co modo e o tempo da evolución, así como teóricos en áreas como a xenética de poboacións e teoría evolutiva. Na década de 1990 a bioloxía do desenvolvemento xuntouse coa bioloxía evolutiva a través do estudo da bioloxía do desenvolvemento evolutivo.

## Historia 
A bioloxía evolucionista, como disciplina académica, xurdiu como resultado da síntese evolutiva moderna nas décadas de 1930 e 1940. Entre tanto, foi só nas décadas de 1970 e 1980 cando un número significativo de universidades pasou a ter departamentos que incluían especificamente o termo *bioloxía evolucionista* nos seus títulos. Nos Estados Unidos de América, como resultado do rápido crecemento da bioloxía molecular e da bioloxía celular, moitas universidades dividiran (ou agregaran) os seus departamentos de bioloxía en departamentos do estilo de *bioloxía celular e molecular* e *bioloxía evolucionista e ecoloxía* (que xeralmente incorporaron antigos departamentos de paleontoloxía, zooloxía e afíns).

A microbioloxía desenvolveuse recentemente nunha disciplina evolutiva. Foi orixinalmente ignorada debido á escaseza de trazos morfolóxicos e á falta dun concepto de especie na microbioloxía. Agora, os investigadores evolucionistas están a explorar a nosa extensa comprensión da fisioloxía microbiana, a facilidade da xenómica microbiana, e o curto tempo de cada xeración dalgúns microbios a fin de responder cuestións evolutivas. Características similares axudaron no progreso do estudo da evolución viral, particularmente con bacteriófagos.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia evolutiva da vida
Mundial de Fútbol Feminino China 1991

A **Copa Mundial de Fútbol Feminino 1991** foi a primeira de todas as edicións do Mundial de Fútbol feminino. Tivo lugar na China e foi gañada polos Estados Unidos.

## Sedes 
* Estadio Tianhe, Cantón
* Estadio Provincial de Guangdong, Cantón
* Estadio New Plaza, Foshan
* Estadio Ying Dong, Panyu 
* Estadio Xiangmen, Xiangmen
* Estadio Zhongshan, Zhongshan
## Equipos 
Clasificáronse unha ducia de seleccións para o torneo final. Cada unha das seis confederacións da FIFA tivo como mínimo un representante.

## Grupos 
### Grupo A 
### Grupo B 
### Grupo C 
## Fase final 
## Premios 
## Véxase tamén 
* Fútbol feminino
Deglutinación

En lingüística histórica, a **deglutinación** é unha mudanza no aspecto fónico dunha palabra resultante dun corte non etimolóxico debido, na maioría das veces, á fusión ou confusión da vogal inicial co artigo definido.

Exemplos en galego inclúen *bispo* < *obispo*, *reloxo* < *(h)orologio* e *botica* < *apot(h)eca*.

## Deglutinación na toponimia 
A deglutinación é un trazo moi característico da evolución da toponimia galega, presente en numerosas formas actuais con artigo procedente dun A ou O que orixinariamente formaba parte da palabra que hoxe anteceden. Por exemplo:

A Baña < *Avania*

A Grela < Agrela (agra pequena)

O Grove < Ogrobe < *Ocobre*

O Incio < *Onitio*

Porto do Son < Porto de+o Son < *Porto Doçon*.

No proceso de estandarización dos topónimos oficiais galegos, a Comisión de Toponimia da Xunta optou por respectar a deglutinación se está consolidada na fala e a escrita. De seguir un criterio etimolóxico, os lugares anteriores denominaríanse Avaña, Agrela, Ogrobe, Oíncio e Porto Dozón.

Preto da metade dos topónimos galegos presentan artigo, mais non todos son resultado da deglutinación da vogal inicial. Nos máis dos casos consisten nun substantivo procedente do léxico común (A Cañiza, A Laxe, A Pastoriza, A Veiga, O Carballiño, O Seixo). Este é tamén o caso, con distintos graos de certeza, doutros topónimos con significado léxico menos aparente: A Fonsagrada (fonte sagrada), A Laracha (leira ancha), O Vicedo (lugar no que abundan as vezas) ou O Valadouro (val do ouro).

## Notas
Céltiga (revista)

***Céltiga*** foi unha revista da emigración galega que se editou en Buenos Aires, Arxentina, entre 1924 e 1932.

## Historia e características 
Subtitulada *Revista Gallega de arte, crítica, literatura y actualidades*, apareceu o 30 de setembro de 1924. Publicación quincenal fundada e dirixida por Ramón Peña, Domingo Rial Seijo era o director-xerente, Eliseo Pulpeiro e Adolfo Vázquez Gómez foron os directores literarios. Entre os redactores figuraron Xulio Sigüenza, Ramón Lorenzo Garrido e Germán Fernández Fraga, que se incorporou en 1927. Despois foron directores literarios Eduardo Blanco Amor e Ramón Suárez Picallo, e a partir do número 119 correspondente ao 15 de decembro de 1929, logo da marcha de Blanco Amor e Suárez Picallo, Eliseo Pulpeiro fíxose cargo da dirección literaria.

Revista cultural ilustrada. As seccións informativas estaban en castelán, pero incluía gran cantidade de textos en galego que procedían dos autores galegos máis coñecidos do momento.

En 1927 chegaron a un acordo con José Ramón Lence, director-propietario de *Correo de Galicia* para mancomunar a súa administración en mans de Rial Seijo e Lence pasou a ocupar o cargo de asesor literario de *Céltiga* e Ramón Suárez Picallo converteuse en redactor xefe de ámbas publicacións. Cesou a súa publicación o 1 de xullo de 1932.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 

### Outros artigos 
* Publicacións impresas da diáspora galega
### Ligazóns externas
Céltiga Fútbol Club

:*Para a revista, véxase:* **Céltiga (revista)**.
O **Céltiga Fútbol Club** é o equipo de fútbol da Illa de Arousa, único de carácter insular de Galicia. Fundado en 1967, xoga na actualidade na Preferente Galicia. O seu campo de fútbol é o Salvador Otero, cunha capacidade para 1.500 espectadores.

Dende 1978 militou sempre entre a Preferente Galicia e a Terceira División, categoría esta última na que xogou 16 tempadas completas, especialmente na década de 1980. O seu mellor resultado foi na tempada 1984-85, cando quedou quinto en Terceira.

## Datos do club
***Tempadas en 1ª:** 0
***Tempadas en 2ª:** 0
***Tempadas en 2ª B:** 0
***Tempadas en 3ª:** 16
***Mellor posto en liga**: 5º (3ª división, tempada 1984-85)
***Peor posto en liga**: 19º (en 2 ocasións, 3ª división, tempadas 1980-81 e 1988-89)

### Historial na liga 
miniatura|185x185px|Campo de fútbol Salvador Otero en Testos, estadio do **Céltiga F.C.**

|valign="top" width=0%|

|valign="top" width=0%|

|}
Período tinita

O **Período Tinita**, **Período Protodinástico** ou **Período Arcaico** da historia antiga de Exipto vai desde o a unificación dos dous reinos, arredor de 3150 a. C., até a creación do Imperio Antigo de Exipto no 2700 a. C. coa terceira dinastía de Exipto.

## Historia e características 
Segundo a lista de reis transmitida por Manetón, o primeiro faraón que unificou Exipto foi Menes. Con anterioridade existira un rei Escorpión (supostamente), que foi seguido por Ka, por Narmer e por Aha. Un destes dous últimos, posibelmente Narmer, é o Menes de que fala Manetón. O feito mítico da unificación está reflectido na paleta de Narmer, atopada en Hieracómpolis, que é probabelmente, o documento histórico máis importante de toda a historia de Exipto. A pose do rei, a punto de partirlle o cranio cunha maza a un inimigo, serviu de modelo para retratar os faraóns dos tres milenios posteriores. A tumba máis antiga de Saqqara é a de Aha. Este período durou uns cinco séculos e durante el reinaron a I e II dinastías. Unha vez establecida a unión do norte e o sur, aínda que precaria, procedeuse a protexer as fronteiras contra os libios, que tentaron continuamente penetrar desde o oeste, subir polo Nilo até á Nubia (Dzer chegou á segunda catarata), e ocupar o Sinaí. A capital trasladouse de Tinis a Menfis e a necrópole de Abidos a Saqqara a partir da II dinastía.

Durante este período consolidouse o poder centralizador do faraón e desenvolveuse unha estrutura burocrática e administrativa. O faraón faise divinizar, proclamándose descendente do deus Horus e establece ritos e cerimonias, como a festa *Sed*, ou xubileu, na que renova os seus poderes. Os faraóns enterrábanse en luxosas construcións funerarias, como a de Abidos. Os *nomos* eran administrados por un gobernador, entre cuxas principais tarefas estaba organizar o sistema de irrigación.

Parece como se o uso da escrita se difundise precisamente a partir do comezo da I dinastía. Usábase principalmente para indicar o nome do ano.

As prácticas funerarias dos campesiños terían sido as mesmas dos tempos predinásticos, Cando a fins do Período Predinástico algunhas das sepulturas se converteron en tumbas máis amplas ese introduciron os ataúdes, a "momificación" natural das areas do deserto non se producía, polo que foi preciso deseñar procedementos específicos de momificación para asegurar a inmortalidade dos faraóns. As tumbas destes chámanse *mastabas* (palabra que provén da palabra exipcia moderna para "banco", porque á distancia asemellan un banco de lama). Nunha tumba en mastaba, escavábase unha cámara profunda que despois se revestía con pedra, ladrillos de lama ou madeira. Na superficie, a lama era empillada e ficaba marcando o local claramente.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Primeira dinastía de Exipto.
* Segunda dinastía de Exipto.
Imperio Antigo de Exipto

O **Imperio Antigo de Exipto**, tamén chamado **Reino Antigo**, é o período da historia do Antigo Exipto que dura dende preto do 2700 ata o 2134 a. C. É o período no que se construíron as grandes pirámides e durante o que reinaron os faraóns da terceira a sexta dinastía.

## Historia 
A cidade máis poderosa deste período foi Menfis, a primeira capital do Exipto unido. Abidos, no norte, foi a primeira cidade funeraria, se ben máis tarde os faraóns preferiron Saqqara, preto da capital.

### Terceira dinastía de Exipto 
O Imperio Antigo iníciase coa terceira dinastía, cuxo segundo faraón, Zoser (2630 - 2611 a. C.), foi inmortalizado grazas ás impresionantes construcións realizadas baixo a dirección do seu primeiro funcionario Imhotep. Especialmente, a pirámide de Zoser de Saqqara, na que substituíu os ladrillos por pedra como elemento construtivo e introduciu as columnas (acaroadas).

### Cuarta dinastía de Exipto 
[esquerda|250px|miniatura|[Pirámide de Queops.]]

A cuarta dinastía (2726 - 2563 a. C.) é a dos grandes construtores de pirámides. Os trazos típicos e esenciais deste tipo de sepultura real ficaron establecidos cunha das dúas que Snefru, o fundador da dinastía, fixo constituír en Dahshur: pirámide con cámara sepulcral escavada debaixo, na rocha; foxo arrodeándoa, templo funerario e templo exterior, unido ao río mediante unha canle pola que chegaba o barco funerario. Tres dos seus sucesores, Khufu (Queops), Quefrén e Menkaure (Micerinos) foron os construtores das grandes pirámides de Giza: Queops ergueu a Gran Pirámide; Quefrén, ademais da súa pirámide mandou esculpir a Esfinxe, e a terceira pirámide do complexo é a de Micerinos, que ficou inacabada debido á decadencia posterior. Queops foi descrito posteriormente como un tirano cruel que escravizou aos seus súbditos.

### Quinta dinastía de Exipto 
Durante a quinta dinastía (2563 - 2423 a. C.) deixouse de construír grandes pirámides. As tumbas señoriais son, pola contra, máis suntuosas que con anterioridade, constrúense en provincias e decóranse con escenas cotiás. Reviviuse o culto a Ra e á súa filla Hator, en honra a quen se ergueron varios templos.

### Sexta dinastía de Exipto 
A economía foise debilitando cos últimos reis da **VI dinastía**, como reflicte o tamaño cada vez menor das últimas pirámides de Saqqara e Abusir. O longo reinado de Pepi II (2278 - 2184 a. C.) contribuíu a agravar a situación provocada por sucesivas más colleitas e a debilidade dos seus últimos anos. Sucedeulle a primeira raíña de Exipto, Nitocris, que nada puido facer para impedir o declive.
Primeiro Período Intermedio

O **Primeiro Período Intermedio** da historia de Exipto foi un século de anarquía que durou entre 2134 e 2040.

Co debilitamento do poder central entrouse nunha época turbulenta que Manetón caracteriza dicendo que en setenta días chegou a haber setenta reis. Os funcionarios foran creando os seus propios reinos, que sostiñan con exércitos privados. A ausencia dun poder unificador é observábel na arte deste período, no que se detectan variacións locais, así como lna literatura. As tentativas de recuperar a monarquía unificada en Heracleópolis mediante alianzas dos reinos meridionais frustrouse ao formar Tebas unha monarquía independente.
Imperio Medio de Exipto

O **Imperio Medio** de Exipto (2040-1640) viu o afianzamento do poder dos faraóns. O Imperio Medio comeza para algúns coa XI dinastía, co poderoso caudillo tebano Mentuhotep II e para outros coa XII dinastía, iniciada por Amenemhat I, cando se consolidou a reunificación de Exipto, logrouse centralizar o poder e se emprendeu a expansión das fronteiras, freando as incursións estranxeiras. A XII dinastía trasladou a capital a Menfis e aumentou a burocracia. Sesostris I (1970-1936) iniciou a irrigación do lago Moeris (al-Fayum) e ampliou as fronteiras na Asia e na Nubia. Sesostris III (1887-1850) suprimiu o cargo de nomarca, ou gobernador dun nomo, e dividiu o país en tres sectores, Baixo, Alto e Medio Exipto. Invadiu o Sinaí, Palestina e Siria e conquistou boa parte da Nubia. Nunca antes Exipto atinxira tanta prosperidade. Quen o seguiu, Amenemhat III, é visto como o maior monarca do Imperio Medio.

Moitas das maiores accións dos reis da XII dinastía tiveron lugar fóra do val do Nilo. Tal como antes, houbo moitas expedicións á Nubia, Siria e ao Deserto do Oriente, en busca de valores a minar e de madeira para transportar para o Exipto. Para alén diso, estableceuse comercio coa Creta minoica.

Durante o Imperio Medio, a fase seguinte en deseño funerario foron as tumbas escavadas na rocha. Os mellores exemplos destas tumbas poden verse no Val dos Reis. Tamén se construían grandes templos en áreas máis visíbeis. O proxecto arquitectónico máis destacado foi o impoñente mausoleo de Mentuhotep en Deir al Bahri, que serviría de prototipo para o templo de Hatshepsut cinco séculos máis tarde. É o período clásico da arte e a literatura exipcias.

O faraón perdeu o carácter divino dos séculos precedentes, pero a autoridade real ficou firmemente establecida. Unha táctica moi utilizada para manter o control era substituír os gobernadores provinciais por funcionarios adeptos, moitos eles inmigrantes da veciña Palestina. Tebas converteuse nunha grande metrópole; os faraóns trasladáronse á antiga capital, Menfis, que estaba máis próxima do centro do país. Sesostris III e Amenemhet II construíron grandes pirámides en Saqqara, Dahshur, Illahun e Hawara.

A XIII dinastía é incluída frecuentemente no Reino Medio, aínda que o período parece ter sido un tempo de confusión e de príncipes estranxeiros provenientes da Asia, coñecidos por hicsos, que se aproveitaron da inestabilidade política no Delta do Nilo para obter o control da área e máis tarde  o seu poder cara ao sur. Os hicsos, que eran eses colonizadores que tanto lles serviran aos faraóns, trouxeron consigo a carruaxe de guerra poxada por cabalos. Os exipcios non botaron moito tempo ata recoñecer o poder desta carruaxe e a comezar, eles mesmos, a usala.

Sexa como for, esta quebra no control central marca o comezo do Segundo Período Intermedio.
Segundo Período Intermedio

O **Segundo Período Intermedio** da historia de Exipto (1640-1550 a.C., aproximadamente) é o período de confusión que viviu Exipto entre o fin do Imperio Medio e o comezo do Imperio Novo.

## Historia 
A brillante dinastía XII foi chegou á súa fin no final do século XIX a.C. e foi substituída pola máis débil dinastía XIII (1803-1649 a.C., aproximadamente), que tivo o primeiro faraón semítico (Khendjer). Esta dinastía non logrou manter o control de todo o imperio, e no leste do delta unha familia de orixe cananeo rompeu co imperio e estableceu a dinastía XIV (1725 ou 1805–1650 a.C.). Finalmente foron derrubadas polos "hicsos" ou "gobernantes de terras estranxeiras".

Os hicsos, de orixe asiática, reinaron (dinastías XV e XVI) primeiro desde Avaris e foron avanzando cara ao sur até tomaren Menfis. O seu primeiro faraón foi Salitis e o seu momento de maior poder corresponde ao reinado de Khian. Introduciron en Exipto os arreos do cabalo, o carro de guerra e o bronce.

A dinastía XVII (1580-1550 a.C.) foi establecida por unha casa real tebana, que xa en tempos da dinastía XIII se recoñecera vasala dos hicsos. Finalmente, acaudillados por Seqenenre Taa II e os seus fillos Kamés e Amosis, lograron unificar todo o Alto Exipto e instauraron o seu poder en tempos do hicso Apofis I.
Terceiro Período Intermedio

O **Terceiro Período Intermedio** do Antigo Exipto foron os séculos de desunión e invasións estranxeiras (1070-664) que seguiron ao Imperio Novo

A dinastía XXI estableceu a capital en Tanis, no delta do Nilo, mentres o val era controlado polos grandes sacerdotes tebanos. Nos últimos anos os "libios" ocupaban xa moitos dos postos de maior poder, e o primeiro faraón da XXI dinastía, Sheshonk I (945-924), tiña esta orixe. Pretendeu reunificar o poder instalando ao seu fillo como Sumo Sacerdote de Amón en Tebas, ao tempo que xeneral en xefe dos exércitos e gobernador do Alto Exipto. Outro tanto tentou Takelot II (860-835), pero o seu fillo, Osorkón, foi rexeitado polos tebanos e orixinou unha longa guerra civil durante a que calquera potentado optaba á realeza, incluído un rei nubio, Kashta (770-750), que gobernou sobre o Alto Exipto desde Napata (Gebel Barkal).

A finais do século VIII enfrontáronse os gobernantes locais de Sais, no delta occidental, e os tebanos. Piye (750-712), irmán e sucesor de Kashta, desenvolveu unha campaña por todo Exipto que o levou até Menfis, onde se lle someteron catro reis - se ben, na verdade, o reino non ficaba unificado. Shabaka (712-698) si se impuxo sobre os demais reis e estableceu a capital en Menfis, malia que os gobernantes locais continuaron sendo bastante independentes.

O medio século de reinado nubio (dinastía XXV) permitiu a mellora económica e un rexurdimento artístico. Este período é fundamental para o estudo da disciplina da escultura en metal.

O único rival era Asiria, que viña expendéndose desde o século IX, e coa que se enfrontaron na Palestina durante os reinados de Sennaquerib (704-681) e Esarhaddón (681-669).
A Baixa Época

Coñécese como **Baixa Época** ao período entre a conquista asiria do Antigo Exipto até a chegada de Alexandre Magno (664-323).

O rei asirio Assurbanipal (660-627) estableceu un maior control (desde o 671 Menfis caíra e o país pagáballe un tributo) apoiando ao gobernador de Sais, Neco I (672-664), quen se enfrontou aos nubios. Pero o fillo deste, Psammético I, aproveitando que Assurbanipal marchara reprimir unha rebelión en Babilonia, liberouse da súa tutela e unificou o reino. Psammético I foi o primeiro faraón que empregou mercenarios gregos e carios.

A prosperidade aumentou, especialmente no delta, e xa na XXVI dinastía tentouse controlar Palestina aproveitándose da decadencia asiria: Neco II combateu en Siria, rexeitou un ataque do rei babilonio Nabucodonosor (604-562) e construíu unha frota no Mediterráneo e outra no Mar Vermello, ao tempo que tentaba enlazar o Nilo e o Mar Vermello mediante un canal. Apries (589-570) apoiou tamén aos pequenos estados palestinos contra Babilonia e aceptou aos exilados xudeus que fuxían da catividade. Tentou reprimir aos colonos gregos de Cirene pero o xeneral que enviara, Amasis (570-526) sublevouse e depúxoo.

Ao ano seguinte da morte deste, os persas invadiron e puxeron no trono a Cambises (525-522), primeiro soberano da XXVII dinastía (persa). Darío I rematou o canal de Neco II. Durante os 80 anos que seguiron á derrota persa contra os gregos en Maratón (ano 490), os exipcios combateron por expulsar aos persas apoiándose nos gregos. En 404 Amirteo de Sais libertou o delta e catro anos máis tarde o resto do país. Os persas volveron dominar Exipto durante dez anos (343-333), no que constituíu a XXXI dinastía.
Primeira Linha

[miniatura|*[Abrente (1996)|Abrente*, voceiro de Primeira Linha.]]
**Primeira Linha** é unha organización política comunista galega integrada no *Movimento de Libertaçom Nacional Galego*. Apoia a independencia de Galicia, considerando esta como a actual comunidade autónoma de Galicia máis as Terras do Eo-Navia, o Val do Íbias e as rexións do Bierzo e A Seabre. Formou parte de Nós-Unidade Popular.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Web oficial da Primeira Linha
Jerry Lee Lewis

[miniatura|dereita|220px|Jerry Lee Lewis en [2009.]]
**Jerry Lee Lewis**, nado en Ferriday (Luisiana) o 29 de setembro de 1935 e finado en DeSoto County (Mississippi) o 28 de outubro de 2022, foi un cantante de rock and roll norteamericano, pioneiro do rock and roll e especificamente do rockabilly, converténdose no prototipo de cantante branco rock.

## Traxectoria 
Comezou como pianista de música relixiosa. Deu o paso ó novo estilo e en 1954 gravou o seu primeiro disco. Contratado pola compañía de Memphis que lanzara a Elvis Presley, a xa célebre Sun Records,  en 1957  gravou os exitosos "Greats balls of fire" e "Whole lot a shakin' going on". Estes singles chegaron ao posto número 2 e o número 3 da *Bilboard Hot 100*. Hoxe son dous clásicos do rock and roll. Compartiu escenario con outros mitos do primeiro rock and roll como Chuck Berry. O seu estilo agresivo (chegou a queimar o seu piano no escenario) valeulle o alcume de *killer* ("asasino").

A súa carreira truncouse en 1958 por mor do escándalo do seu casamento cunha rapaza de 13 anos (en realidade a súa terceira muller).

A finais dos sesenta recobrou certa notoriedade no eido do country con éxitos como *To make love sweeter for you*. En 1972 con *Chantilly Lace* e *Think about it darling* acadou novamente os primeiros postos nese estilo.

Recuperou a fama mundial coa película biográfica *Great Balls of Fire* (1989) protagonizada polo actor Dennis Quaid e baseada no libro da súa ex muller Myra.

## Notas
Partido Galeguista Demócrata

O **Partido Galeguista Demócrata** actual é un partido político galego de centro, constituído no ano 2004 con Manuel Soto como secretario xeral e Xabier González como presidente. Defínese como galeguista, nacionalista, demócrata e europeísta. O PGD presentou candidaturas en 33 concellos nas eleccións municipais de 2007.

## Características 
### Integrantes 
Entre os seus militantes contou con galeguistas históricos como Antón Moreda (cofundador das Mocedades Galeguistas de Bos Aires) ou Lois Taboada, ademais de militantes que participaran na anterior reorganización do Partido Galeguista de 1985. Na homenaxe do PG a Castelao en Rianxo o 7 de xaneiro de 2007, o acto do Partido Galeguista contou coa presenza e a adhesión dos escritores galeguistas Avelino Abuín de Tembra e Manuel Dourado Deira.

Logo do IX Congreso, celebrado en Monforte de Lemos o 26 de xaneiro de 2008 o presidente é Xesús Manuel Suárez e o vicepresidente Antonio Varela Álvarez.

### Formacións 
Desde a súa reorganización en 2004 integráronse dentro do PG formacións políticas como Progresistas Vigueses, Redondeláns Adiante, Galicia Unida, Independientes por Cambados, Agrupación Dependentes de Cuntis, Independentes do Grove, Socialistas por Ourense, Converxencia por Vigo, Progresistas de Narón, Unidade por Narón e Identidade Galega.

O partido Unidade por Narón terminou por non completar a súa integración no PG e iniciou un proxecto político diferente chamado Terra Galega, e o partido Identidade Galega saíu do PG ao pouco da súa integración.
Cadros de xogadores das seleccións no mundial de baloncesto de 2006

A lista de abaixo inclúe os cadros de xogadores dos 24 países participantes, en total 288 xogadores. No apartado "equipo" se recolle o equipo no que militaba o xogador no momento de disputa-lo campionato.

### Grupo A 
#### 20px Arxentina 
:**Seleccionador : ** Sergio Hernández
:**Asistentes : **

#### 20px Francia 
:**Seleccionador : ** Claude Bergeaud
:**Asistentes : ** Yves Baratet, Jacques Commères, Jean-Aimé Toupane

#### 20px Líbano 
:**Seleccionador :** Paul Coughter
:**Asistentes : **

#### 20px Nixeria 
:**Seleccionador : ** Sam Vincent
:**Asistente : **

#### 20px Serbia e Montenegro 
:**Seleccionador : **Dragan Šakota
:**Asistentes : ** Saša Obradović

#### 20px Venezuela 
:**Seleccionador : ** Nestor Salazar
:**Asistentes : **

### Grupo B 
#### 20px Alemaña 
:**Seleccionador :** Dirk Bauermann
:**Asistentes : **

#### 20px Angola 
:**Seleccionador :** Alberto De Carvalho
:**Asistentes : **

#### 20px España 
:**Seleccionador :** Pepu Hernández
:**Asistentes : **

#### 20px Xapón 
:**Seleccionador :** Zeljko Pavlicevic
:**Asistentes : **

#### 20px Nova Zelandia 
:**Seleccionador :** Thomas Anthony Baldwin
:**Asistentes : **

#### 20px Panamá 
:**Seleccionador :** Guillermo Vecchio
:**Asistentes : **

### Grupo C 
#### 20px Australia 
:**Seleccionador : **Brian Goorjian
:**Asistentes : **

#### 20px Brasil 
:**Seleccionador : ** Lula Ferreira
:**Asistentes : **

#### 20px Grecia 
:**Seleccionador : ** Panagiotis Yannakis
:**Asistentes : **

#### 20px Qatar 
:**Seleccionador : ** Joseph Anthony Stiebing III
:**Asistentes : **

#### 20px Lituania 
:**Seleccionador : ** Antanas Sireika
:**Asistentes : **

#### 20px Turquía 
:**Seleccionador : ** Bogdan Tanjevic
:**Asistentes : **

### Grupo D 
#### 20px China 
:**Seleccionador : ** Jonas Kazlauskas
:**Asistentes : **

#### 20px Estados Unidos 
:**Seleccionador : **Mike Krzyzewski
:**Asistentes : ** Mike D'Antoni, Nate McMillan e Jim Boeheim

#### 20px Italia 
:**Seleccionador : ** Carlo Recalcati
:**Asistentes : **

#### 20px Porto Rico 
:**Seleccionador : **Julio Toro
:**Asistentes : **

#### 20px Senegal 
:**Seleccionador : **Moustapha Gaye
:**Asistentes : **

#### 20px Eslovenia 
:**Seleccionador : ** Ales Pipan
:**Asistentes : **
Ecliptica

***Ecliptica*** é o primeiro álbum do grupo Sonata Arctica, lanzado en 1999  través do selo Spinefarm Records en Europa e de Century Media nos Estados Unidos. É o único disco do grupo en contar co baixista Janne Kivilahti. En 2017 *Loudwire* clasificouno como o 16º mellor álbum de power metal de todos os tempos.

## Cancións
## Notas
Quempallou

**Quempallou** foi un grupo musical tradicional de folk galego formado por músicos do Incio e das Rías Baixas fundado na primavera de 1999 e disolto no outono de 2016.

## Traxectoria 
[miniatura|222px|esquerda|Quempallou na [A Estrada|Estrada.]]
Quempallou apareceu na escena musical galega cun proxecto folk que pretende desenvolver os ritmos tradicionais galegos tentando conservar a súa frescura orixinal. Os integrantes de Quempallou, nativos seis deles de Bueu e dous do Incio, teñen dado numerosos concertos en Galiza e Portugal entre os que cómpre salientar algúns no país coma a II Festa Folk de Vilariño (O Hío, Cangas do Morrazo), a Festa do Marisco do Grove, ou o festival organizado pola Amelga (Asociación de Músic@s en Lingua Galega) na compostelá Praza da Quintana a prol da lingua; así coma outros por terras portuguesas, coma a I Xuntança de Gaiteiros de Pinhal Novo, ou o II Festival de Música Tradicional de Macedo de Cavaleiros.

No Outono do 2000 gravaron a súa primeira maqueta, a cal lles permitiría clasificarse para a final do II Certame para Grupos Folk Noveis Radio Obradoiro. Esta final celebrouse o 26 de xaneiro do 2001 no Auditorio de Galicia (Santiago de Compostela), tendo como xurado a figuras tan importantes do folk en Galiza coma Anxo G. Pintos (Berrogüetto), Uxía Pedreira (ex-Chouteira), ou Óscar F. Sanjurjo (Os Cempés), os cales declararon por unanimidade a Quempallou gañadores do debandito certame. Así mesmo, acadan o 2º premio na final do II Concurso de Música Folk Cuartu los Valles celebrado o pasado 28 de xullo en Navelgas, Tinéu (Asturies), no cal participaron grupos de todo o estado español e Portugal.

Outro punto fundamental da súa música é buscar un estilo moi bailábel para goce tanto dos propios músicos coma do público, sexa da idade que sexa. Deste xeito, Quempallou pódese gabar de facer dos seus concertos unha festa rachada, entre pasodobres, rumbas, muiñeiras, polcas etc. O seu instrumental é fundamentalmente tradicional, só abandonado cando o consideran preciso por algún que outro instrumento alleo, como poden ser o mandocello (buzuki), o piano ou as frautas de bico.

O 25 de outubro de 2016 comunican a través da rede social Facebook a súa disolución despois de 18 anos en activo e 4 traballos orixinais.

## Compoñentes 
222px|right
* Roi Maceda: acordeón, coros.
* Guillerme Ignacio: gaitas, frautas, percusións, voz.
* Isaac Millán: buzuki, guitarras. 
* Roi Adrio: tamboril, caixa, percusións, coros. 
* Rubén Troitiño: gaitas, pito galego, percusións, clarinete.

## Discografía 
* Maqueta (2000)
* *Quempallou* (2002)
* *Estremonias* (2004)
* *Polo aire* (2007)
* *Once anos mallando* (2010)
* *Vellas novas* (2012)
* Quarteirón 1 (2015)
* Quarteirón 2 (2016)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial do grupo
* Youtube oficial do grupo
* Audición: Que chova
* Vídeo: Coa lingua de fóra
* [Vídeo: Dios ke te crew(https://gl.wikipedia.org/wiki/Dios_ke_te_crew) e Quempallou: *Ninguén*]
Spencer Tracy

miniatura|dereita|250px|Spencer Tracy.
**Spencer Tracy**, nado o 5 de abril de 1900 e finado o 10 de xuño de 1967, foi un actor estadounidense de cinema que apareceu en 74 filmes entre 1930 e 1967, gañador dos Premios Óscar e Globo de Ouro. El é a miúdo descrito como un dos mellores actores da historia do cine.

## Filmografía 
## Notas
Portos de Galicia

miniatura|Logotipo institucional.|239x239px
**Portos de Galicia** é un ente público adscrito á Consellería do Mar que administra os portos dependentes da Xunta de Galicia.

## Historia e estrutura 
A institución foi creada a raíz da Lei 5/1994 do Parlamento Galego. Comezou as súas actividades en 1996 e xestiona, conserva e explota o desenvolvemento dos 122 portos e instalacións portuarias de Galicia, nos que se desenvolven actividades pesqueiras, marisqueiras, comerciais e náutico-deportivas. O presidente do consello de administración de Portos de Galicia é José Antonio Álvarez Vidal.

## Portos xestionados 
[miniatura|239x239px|[Porto (comunicacións)|Porto de Portosín, Porto do Son.]]
[miniatura|239x239px|Porto de [Muros.]]
Portos de Galicia xestiona todos os portos galegos que dependen da Xunta de Galicia. Son todos agás os seis portos de interese xeral que son xestionados polas súas respectivas autoridades portuarias dependentes de Portos do Estado: Ferrol-San Cibrao, A Coruña, Vilagarcía, Marín e Vigo. 
[miniatura|239x239px|Porto de [Sada.]]
Os 122 portos e instalacións portuarias xestionados por Portos de Galicia son:

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina web de Portos de Galicia
Centro Arqueolóxico do Barbanza

O **Centro Arqueolóxico do Barbanza** é un centro de interpretación da Prehistoria da Península do Barbanza. Foi creado en 2002, e está situado no istmo de Punta Neixón, en Nine (Cespón, Boiro), a carón dos castros grande e pequeno de Neixón.

No seu interior, que está estruturado en tres andares, móstranse reproducións das principais evidencias das ocupacións prehistóricas que transformaron a paisaxe desde o Neolítico até a Idade de Ferro: unha vivenda castrexa, petróglifos e copias dalgúns dos restos atopados durante as escavacións. Tamén organiza conferencias, proxeccións e rotas arqueolóxicas, históricas, ambientais e etnográficas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
Festa da Guadalupe

A **festa da Guadalupe** é unha festa que se celebra en Rianxo durante a segunda semana de setembro na honra da súa Virxe, *Moreniña*. Está declarada Festa de interese turístico de Galicia.

## Características
Destaca a procesión marítima, na que a imaxe da Virxe se pasea pola ría de Arousa acompañada por unha comitiva de barcos engalanados. As festas da vila duran unha semana, o venres, coincidindo co último día das festas, cántase "A Rianxeira", canción dedicada a esta Virxe.

O 8 de setembro de 2012, durante os festexos da Guadalupe, inaugurouse a nova imaxe da *Moreniña* na praia de Quenxo, obra do escultor alemán Bert Gerresheim. A imaxe anterior, obra de Asorey, desaparecera e por mor disto a Asociación A Moreniña coa colaboración do Concello de Rianxo buscou a maneira de pór unha nova no lugar onde estivera tantos anos a estatua anterior.
Castelo de Urquhart

[miniatura|dereita|O castelo e o [lago Ness.]]
O **castelo de Urquhart** é un castelo situado no lago Ness, en Escocia, entre Fort William e Inverness, próximo á vila de Drumnadrochit.

## Historia e características 
A primeira referencia histórica data de tempos de San Columba, na segunda metade do século VI, cunha probábel mención no *Vida de Columba* de Adamnan. Trátase, posibelmente, do lugar chamado *Airchartdan* polo que San Columba pasou durante unha das súas visitas ao rei Bridei I dos pictos do norte. Columba aproveitou para converter ao cristianismo ao seu anfitrión Emchath e ao seu fillo Virolec. Porén, a referencia que fai Adamnan non é realmente ao castelo senón a "terras de Airchartdan", que indicarían un territorio, non unha localidade; ademais, non se menciona ningunha fortificación. Porén, hai estruturas datadas por radiocarbono entre os anos 460 e 660, polo que resulta posíbel que si existise, aínda que non se sabe cando se construíu.

Si se rexistra a súa existencia a comezos do século XIII. A zona fóraselle concedida á familia Durward en 1229 e estes foron, probabelmente, quen construíron o castelo que coñecemos. En 1296 foi capturado por Eduardo I de Inglaterra. Sir Robert Lauder era o castelán en 1329 e o seu neto Robert (do clan Chisholm) sucedeuno en 1359. O Conde de Ross capturouno para a Coroa inglesa a mediados do século XV pero foi recuperado pouco despois. En 1509 foilles concedido aos Grant, que o conservaron até 1912. Durante este período, os MacDonalds capturáronno en 1545 e tamén foi capturado por unha tropa de Covenantes en 1644. O castelo foi parcialmente destruído en 1692 polos ingleses para evitar que fose capturado polos xacobitas e nunca foi reconstruído.

Na actualidade é propiedade do Patrimonio Nacional Escocés e constitúe o terceiro sitio máis visitado de Escocia. Desde 2001 conta cun centro de visitantes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Chatelaine - Urquhart Castle 
* aboutScotland - Urquhart Castle
Nota

**Nota** pódese referir a:

* nota musical, o elemento constituínte menor da música
* nota académica, a graduación atribuída a un alumno cando se avalía