Carmen Baroja

**Carmen Baroja y Nessi**, nada en Pamplona en 1883 e finada en Madrid o 4 de xuño de 1950, foi unha escritora e etnóloga española.

## Traxectoria
Filla dun enxeñeiro de minas, foi irmá dos tamén escritores Pío e Ricardo Baroja, e nai do antropólogo Julio Caro Baroja e do director de cine e escritor Pío Caro Baroja. Tras residir en Pamplona, Valencia, Burjasot, Cestona e Donostia, trasladouse a vivir coa súa familia a Madrid.

Dedicouse á orfebrería, a etnografía e o folclore, e escribiu artigos sobre estas materias -moitos deles baixo o pseudónimo de «Vera de Alzate»-, catálogos e varios libros. Co seu irmán Pío emprendeu, polo menos, dúas viaxes de estudos por Inglaterra e Francia, antes de casar co editor Rafael Caro Raggio; das viaxes volvía con bosquexos e instrumentos de traballo comprados en París. En Madrid, compartiu obradoiro co seu irmán Ricardo, con quen tamén estudaba e discutía as diferentes técnicas de traballo para os seus deseños de orfebrería.

En 1926 puxo en marcha o teatro de cámara *El mirlo blanco* no salón da casa familiar. Compartiu este proxecto cos seus irmáns e amigos Valle Inclán, Azorín e Manuel Azaña. As súas amigas Isabel Oyarzábal e Magda Donato estrearon alí *El amor de D. Perlimplím* nunha adaptación que fixo Federico García Lorca da súa obra para o teatro de cámara.

Participou de forma activa na fundación dun club de señoras, o Lyceum Club Femenino, presidido por María de Maeztu, ao que acudían, entre outras, Zenobia Camprubí, Elena Fortún, Concha Méndez, María Teresa León e Victoria Kent. A guerra civil española separouna do seu marido, que quedou illado en Madrid na súa imprenta, pero perdeuno todo e tivo que ingresar no seu antigo emprego en Correos para sobrevivir, se ben morrei en 1943. Dos catro fillos do matrimonio sobreviviron Julio e Pío. Os outros dos, Ricardo e Carmen, nados despois de Julio, faleceron de pequenos; Carmen morreu en 1950 tras dúas operacións de cancro intestinal.

Algúns dos seus versos foron publicados no libro *Tres Barojas. Poemas* (Pamplona, Pamiela, 1995). Foi autora tamén de contos infantís como o titulado *Martinito el de la casa grande* (1942; reeditado en Madrid, Castalia, 1999).  Entre os seus libros etnográficos destacan *El encaje en España* (Barcelona: Lábor, 1933) e *Joyas populares y amuletos* (1949), que quedou inédito. Tamén acadou sona o libro de memorias *Recuerdos de una mujer de la generación del 98* (Barcelona: Tusquets, 1998) editado por Amparo Hurtado Díaz, no que se fala da xeración do 98 e outros personaxes da cultura e a arte.

## Obra
**El encaje en España* (Barcelona: Labor, 1933)
**Martinito el de la casa grande* (1942)
**Joyas populares y amuletos* (1949)
**Tres Barojas. Poemas* (Pamplona: Pamiela, 1995)
**Recuerdos de una mujer de la generación del 98* (Barcelona: Tusquets, 1998)

## Véxase tamén
### Bibliografía
* Baroja y Nessi, C. (1998): *Recuerdos de una mujer de la generación del 98*; prólogo, edición e notas de Amparo Hurtado. Barcelona: Tusquets.
* Varela Fernández, Julia: *La larga lucha por la emancipación de las mujeres. Carmen Baroja y Nessi, Zenobia Camprubí Aymar y María Teresa León Goyri*. Universidad Complutense de Madrid.
* González-Allende, Iker: *Los espacios ideológicos en Carmen Baroja Nessi, escritora del 98*.  Universidade de Illinois
* Escobar, Julia: *Carmen Baroja, una mujer del 98*. La Ilustración Liberal.
* Bados Ciria, Concepción: *Intelectuales de la Edad de Plata (17). Carmen Baroja y Nessi*. Centro Virtual Cervantes.

### Ligazóns externas
* «Las memorias de Carmen Baroja Nessi ven la luz tras medio siglo de anonimato» — *El Mundo*.
* Julia Escobar: «Carmen Baroja, una mujer del 98» — *La Ilustración Liberal*.
* Concepción Bados Ciria: «Intelectuales de la Edad de Plata (17). Carmen Baroja y Nessi» — Centro Virtual Cervantes.