open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Holzminden

**Holzminden** (pronunciación alemá :  ) é unha cidade, capital do distrito rural alemán de Holzminden, no sur do estado federal de Baixa Saxonia. Atópase directamente ás beiras do río Weser, que marca a fronteira con Renania do Norte-Westfalia.

## Historia 
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Holzminden_Herbst_2005.JPG/300px-Holzminden_Herbst_2005.JPG|esquerda|miniatura|300x300px| Vista da cidade no outono.

### Nome 
**Holzminden** mencionouse por primeira vez no século IX como ***Holtesmeni***; porén, o nome non se refería orixinalmente á cidade actual, senón a unha aldea de **Altendorf**, a "cidade vella", que foi incorporada á cidade en 1922.

### Idade Media 
Durante o reinado de Ludovico I, monxes beneditinos da abadía de Corbie en Francia chegaron á zona e fundaron un mosteiro en Hethis no Solling. Cando o lugar deste mosteiro xa non era viable, foi pechado e abriuse outro preto do río: Abadía de Corvey ou *Corbeia nova*. Documentos antigos mostran que houbo moitas doazóns ao *Holtesmeni* (mosteiro).

Presúmese que xurdiu, xunto con outros asentamentos da contorna, no período comprendido entre o 500 e o 800. Algunhas das outras cidades foron abandonadas cando Holzminden recibiu as leis municipais, prometendo así maiores privilexios aos seus cidadáns e exercendo unha maior atracción ao seu redor.

En 1200, a cidade foi transferida baixo a protección do príncipe do castelo de Everstein, e en 1245, o conde de Everstein concedeulle o status de cidade. Por este motivo, o escudo da cidade mostra ao león de Everstein rampante cara á entrada aberta da cidade.

Desde 1408, a cidade pertenceu aos príncipes da Casa de Welf.

### Idade Moderna e Contemporánea 
A partir do século XVI Holzminden pertenceu á Casa de Brunswick e Desde entón até 1942, estivo gobernada polo Ducado de Brunswick . En 1640, durante a Guerra dos Trinta Anos, a cidade foi destruída polas tropas do emperador e só se recuperou lentamente.

Até o século XX, Holzminden foi unha cidade provincial habitada por pequenos agricultores. Durante a Primeira guerra mundial, Holzminden foi o lugar dun campo de prisioneiros de guerra alemáns para oficiais británicos capturados. Na Segunda guerra mundial, o xefe do Departamento de operacións (*Operationsabteilung*) da Wehrmacht de 1940 a 1944 na Alemaña nazi, Adolf Heusinger, era orixinario de Holzminden. 

## Cidades irmás 
Holzminden está irmandado con:

* Leven, Fife, Escocia

## Lugares de interese 

Ficheiro:Weserkai im Winter.jpg|Holzminden no inverno.
Ficheiro:Holzminden weserufer.jpg|Vista da cidade vella de Holzminden.
Ficheiro:Holzminden Reichspräsidentenhaus.jpg|Reichspräsidentenhaus.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial
Francos, Suñide, Samos

**Francos** é un lugar da parroquia de Suñide no concello lugués de Samos na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 9 habitantes (5 homes e 4 mulleres).

## Toponimia 
Segundo Nicandro Ares de *Francos* di J.M. Piel que ten un dobre significado, o de individuos procedentes da Francia ou o de homes libres, alén de descendentes dun home chamado *Franco*.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Suñide 
### Parroquias de Samos 
## Notas
Distrito de Reutlingen

O **distrito de Reutlingen** (en alemán : *Landkreis Reutlingen*) é un distrito alemán do sur de Baden-Württemberg. En total ten unha superficie de 1.094 km² e 281.900 habitantes.

## Cidades e concellos 
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Municipalities_in_RT.svg/220px-Municipalities_in_RT.svg.png|miniatura|esquerda

## Notas 
## Véxase tamén
Galicia (Francisco Fernández del Riego)

***Galicia*** é un libro de viaxes por Galicia, de 158 páxinas, do escritor Francisco Fernández del Riego, publicado en edición non venal, por Xerais para o Concello de Vigo en 1994. Ilustrado con fotografías, debuxos e mapas en cor e branco e negro, anexaba unha carta do, daquela, alcalde de Vigo, Carlos Príncipe.

En 2002 integrouse, co número 91, na Biblioteca Galega 120 de *La Voz de Galicia*, incluíndo unicamente o texto, sen as imaxes que levaba a primeira edición. Reeditouse no ano 2023 co gallo de dedicárselle ao autor o Día das Letras Galegas.

## Contido 
Ramón Sanfiz (álter ego do autor) guía por Galicia ao matrimonio de Jean e Marguerite Mauron e ao historiador Pierre Mansour, os tres procedentes da Bretaña.

### Capítulos  
* "Limiar"
* "Da disposición de Ramón Sanfiz e os seus amigos para percorreren Galicia."
* "De Santo Domingo de Bonaval á ría do Eo: Santiago, Arzúa, Sobrado dos Monxes, Melide, Palas de Rei, Lugo, Meira, Ribadeo."

* "Da cidade mindoniense, pola beiramar, a Ferrol: Lourenzá, Mondoñedo, Ferreira do Valedouro, Viveiro, Santa Marta de Ortigueira, Cariño, Cedeira, San Andrés de Teixido, Ferrol."
* "Da vila dos Andrade a Santa María de Ozón: Pontedeume, Caaveiro, Nosa Señora de Monfero, Betanzos, A Coruña, Carballo, Buño, Malpica, Ponteceso, Corme, Laxe, Baio, Vimianzo, Camariñas, Muxía, San Xiao de Moraime, Santa María de Ozón."
* "Desde o vello cabo do mundo á ría de Arousa: Corcubión, Cee, Fisterra, Carnota, Muros, Noia, Corrubedo, Santa Uxía de Ribeira, Pontecesures, Vilagarcía, Cambados."
* "Viaxe desde Pontevedra a Baiona do Miñor: Pontevedra, San Martiño de Bueu, Cangas de Morrazo, Pontesampaio, Soutomaior, Redondela, Vigo, Baiona do Miñor."
* "Entre Santa María de Oia e a cidade de Ourense: O Tegra, A Guarda, Tui, O Porriño, Ponteareas, Mondariz, Vilasobroso, A Cañiza, Ribadavia, Beade, Leiro, San Clodio, O Carballiño, Cea, Oseira, Ourense."
* "Desde o mosteiro de Ribas do Sil a terras de Monterrei: Nogueira de Ramuín, San Estevo de Ribas de Sil, Maceda, Xunqueira de Ambía, Allariz, Celanova, Bande, Xinzo de Limia, Monterrei, Verín."
* "Saída da Agudiña para Monforte de Lemos: A Agudiña, O Bolo, Viana do Bolo, Santa María das Ermidas, O Barco de Valdeorras, Pobra de Trives, Castro Caldelas, Monforte."
* "Partindo do Incio e Samos ao Lugo murado: Cruz do Incio, Samos, Sarria, Becerreá, Navia de Suarna, Fonsagrada, Castroverde, Lugo."
* "Percorrido de Portomarín a ponte Ulla: Portomarín, Ventas de Narón, Taboada, Chantada, Lalín, A Estrada, Caldas de Reis, Padrón, Ponte Ulla."
* "Remate da peregrinaxe en Santiago de Compostela."
* "Lugares que quedaron por visitar: Vilalba, San Martiño de Mondoñedo, A Toxa, Os Curros, Santa Marta de Ribarteme, Amandi, Os Ancares, O Cebreiro."

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Literatura de viaxes
* *Pelerinaxes I*
* *Galicia vista por un inglés*
* *Uvas e granito*

### Ligazóns externas 
* 
* Ficha da edición do ano 2023 no sitio web da editorial.
* Ficha de *Galicia* nas bibliotecas da Deputación de Pontevedra.
Hans Speidel

**Hans Speidel**, nado o 28 de outubro de 1897 en Metzingen e finado o 28 de novembro de 1984 en Bad Honnef, foi un xeneral alemán.

## Historia 
### Cargos militares 
H. Speidel foi xefe de Estado Maior do mariscal de campo Erwin Rommel na Alemaña nazi e xogou un papel protagonista na creación da Bundeswehr na Alemaña Occidental, despois da segunda guerra mundial. En 1957, acadou o máximo posto de Comandante Supremo da Organización do Tratado do Atlántico Norte (OTAN) en Europa central. Xubilouse en setembro de 1963 e morreu aos 87 anos.

### Conspiración no atentado contra Hitler 
O xeneral Hans Speidel foi detido pola Gestapo por suposta asociación co intento de asasinato de Adolf Hitler o 20 de xullo de 1944 na Operación Valquiria. 

Speidel foi un firme partidario da estratexia de expansión territorial de Alemaña, pero estaba interesado en criticar o seu compoñente racial, cualificándoo publicamente de "vergoñento e insalubre". Esta posición súa acabaría por atraer a atención dos conspiradores, que o recrutaron en 1941, dándolle a misión de atraer a Erwin Rommel á causa. 

Despois da súa detención, foi xulgado e interrogado pola Gestapo. Como non foi expulsado da Wehrmacht, escapou de ser xulgado nun xulgado popular, algo que derivaría na súa condena á pena de morte. Conseguiu escapar en abril de 1945 ante a aproximación das forzas aliadas. Entregouse ás forzas francesas en maio de 1945.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Erwin Rommel 
* Operación Valkiria
* Adolf Heusinger
* Johann von Kielmansegg
Jingle Bells

**Jingle Bells**, orixinalmente coñecida como **One Horse Open Sleigh**, é unha das máis comúns e coñecidas cancións de Nadal do mundo. Escribiuna e compúxoa James Lord Pierpont (1822–1893) e publicouse como *One Horse Open Sleigh* o 16 de setembro de 1857 como unha canción para o Día de Acción de Grazas e que máis tarde pasou a se identificar como unha canción de Nadal. A canción retrata as experiencias do eu lírico ó andar pola neve nunha zorra poxada a cabalo.

## Letra 
## No espazo 
Jingle Bells foi a primeira canción tocada no Espazo.
No día 16 de decembro de 1965 a tripulación do Gemini 6A decidiu entrar no espírito de Nadal e tocar esta clásica canción durante a súa viaxe ao Espazo. “Jingle Bells” entrou así para a lista dos recordes como a primeira canción a ser tocada neste local tan remoto.

## Notas
## Ligazóns externas 
* Jingle Bells Arranxo para guitarra clásica.
Johannes Steinhoff

**Johannes Steinhoff**, nado o 15 de setembro de 1913 e finado o 21 de febreiro de 1994, foi un piloto de caza alemán da *Luftwaffe* na Segunda guerra mundial, e máis tarde, oficial superior da Forza Aérea de Alemaña Occidental (RFA) e comandante militar da OTAN.

Steinhoff foi un dos poucos pilotos da Luftwaffe que sobreviviu voando operativamente entre 1939 e 1945. Derrubou 176 avións dos aliados  e foi un dos primeiros en voar o caza a reacción Me-262 en combate, sendo membro "escuadrón de ases" JV 44, dirixido por Adolf Galland.

## Traxectoria 
Steinhoff naceu en Bottendorf, na provincia de Saxonia, fillo dun leiteiro e dunha ama de casa, tivo dous irmáns, Bernard e Wolf.

Antes da guerra estudou para converterse en profesor na Universidade de Jena, pero non puido atopar traballo. Despois alistouse na *Kriegsmarine*, onde serviu durante un ano como cadete aéreo naval. Steinhoff trasladouse á *Luftwaffe* antes de que Hermann Göring se convertese no seu comandante en xefe en 1935. Participou no motín contra Göring.

### Segunda guerra mundial 
A súa primeira experiencia de combate foi en 1939, cando a súa unidade interceptou bombardeiros Vicker Wellington que atacaron a industria naval na rexión de Wilhelmshaven. Tamén foi nomeado Staffelkapitän do 10. / JG 26 nese período. http://en.wikipedia.org/wiki/Johannes_Steinhoff#cite_ref-0 En febreiro de 1940, foi trasladado a 4. / JG 52, e servindo alí durante a Campaña de Francia e a Batalla de Inglaterra.

Ao final dese período, a puntuación de Steinhoff avanzara a seis abatementos; mostrou capacidade de transmitir os seus coñecementos na formación de novos pilotos. 

En xuño de 1941, o JG 52 participou en operacións ofensivas contra a Unión Soviética, converténdose nunha das unidades da Luftwaffe con maior número de abatemento de avións aliados abatidos. O propio Steinhoff afirmou que, no primeiro mes, 28 avións soviéticos foran derrubados. Permaneceu no JG 52 até marzo de 1943. Foi derrubado, queimándoselle a cara e as pálpebras, polo que tivo que levar lentes escuras desde entón até a súa morte.

## Condecoracións 
* Cruz de ferro (1939)  (Alemaña nazi)
** 2ª clase
** 1ª clase
* Trofeo de Honra da Luftwaffe (18 de agosto de 1941) 
* Insignia de voo frontal da Luftwaffe en dourada con bandeira "900"
* Insignia de piloto/observador  (Alemaña nazi)
* Distintivo de Ferido en ouro (Alemaña nazi)
* Cruz de Cabaleiro da Cruz de Ferro (30 de agosto de 1941)
** Follas de carballo (2 de setembro de 1942)
** Espadas (28 de xullo de 1944)
* Medalla Anschluss  (Alemaña nazi)
* Medalla de Sudetes (Alemaña nazi)
* Medalla Oriental (Alemaña nazi)
* Medalla Militar de Longo Servizo (Alemaña nazi)
* Orde do Mérito da República Federal de Alemaña (4 de xullo de 1972)
* Lexión do Mérito dos EEUU (1970)
* Lexión de Honra de Francia (marzo de 1972)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Operación Valkiria
* Johann von Kielmansegg
* Adolf Heusinger
Johann von Kielmansegg

O conde **Johann Adolf Graf von Kielmansegg** nado o 30 de decembro de 1906 e finado o 26 de maio de 2006, foi un xeneral alemán que serviu na *Wehrmacht* da Alemaña nazi durante a Segunda guerra mundial, na *Bundeswehr* da República Federal Alemá) e foi Comandante supremo da Organización do Tratado do Atlántico Norte (OTAN). 

## Biografía 
### Traxectoria militar 
Recibiu formación na Academia de Guerra Prusiana, serviu co exército alemán en Polonia, Francia e Rusia. Foi detido pola Gestapo como co-conspirador Como co-conspirador do golpe do 20 de xullo de 1944, pero foi liberado e reintegrado ao *Heer* para dirixir as tropas durante a Batalla das Ardenas e dirixiu o 111º Rexemento de Granadeiros Panzer até o final da guerra, cando se rendeu ao exército estadounidense e británico. 

En 1955, Kielmansegg uniuse á *Bundeswehr*, as novas forzas armadas da RFA, como xeneral de brigada. Comandou divisións blindadas e máis tarde recibiu o rango de Comandante Supremo das forzas terrestres da OTAN en Europa Central. Xubilouse en 1968. Morreu aos 99 anos en Bonn en maio de 2006.

### Obra escrita 
Escribiu o libro *The Fritsch Affair* de 1938, onde pretendía defender ao seu tío, o xeneral Werner von Fritsch, das acusacións de Himmler e Göring de "actividades homosexuais". Grazas ao libro e a outras presións, Hitler reincorporou a W. von Fritsch ao exército.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Operación Valkiria
* Adolf Heusinger
* Johannes Steinhoff
* Karl Schnell (xeneral)
* Franz-Joseph Schulze
* Ferdinand Maria von Senger und Etterlin
### Ligazóns externas 
* "Xeneral Johann Adolf Graf von Kielmansegg",  *Times*
Concello de Estocolmo

**Estocolmo** é un municipio sueco (*kommun*) do condado de Estocolmo. A súa capital é a cidade de Estocolmo, que tamén é a capital do país.

A meirande parte do municipio está urbanizada, pero as áreas sen edificar teñen unha natureza variada con moitas illas e zonas verdes. O antigo gran sector industrial reduciuse xa que moitas das industrias manufactureiras abandonaron o municipio. Porén, moitas empresas optaron por manter as súas sedes na capital. Unha gran maioría dos empregos no municipio atópanse na administración e no sector servizos.

Ata a década de 1960 a poboación aumentou, e nos 20 anos seguintes o concello perdeu un 25% dos seus habitantes. Posteriormente a poboación volveu medrar ata principios da década de 2020. 

## Xeografía 
O concello está situado nas partes meridionais da provincia histórica de Uppland e nas meridionais da de Södermanland. Ao leste atópase o mar Báltico co arquipélago de Estocolmo, e ao oeste está o lago Mälar. Ao sueste limita co municipio de Tyresö, ao sur co de Huddinge, ao oeste co de Ekerö, ao norte cos de Järfälla, Sollentuna, Danderyd, Sundbyberg e Solna, e ao leste cos de Lidingö e Nacka, todos no condado de Estocolmo. 

## Notas
Luisa de Medrano

**Luisa de Medrano Bravo de Lagunas Cienfuegos**, chamada en fontes primarias **Lucía de Medrano**, nada en Atienza o 9 de agosto de 1484 e finada en 1527 ?, foi unha latinista española. Foi quen de ditar unha lección de canons na Universidade de Salamanca, desenvolvendo actividades das que as mulleres estaban excluídas na Europa renacentista.

## Traxectoria 
Luisa de Medrano era filla de Diego López de Medrano, señor de San Gregorio, e de Magdalena Bravo de Lagunas, da liñaxe dos Salvadores de Berlanga de Duero. O seu avó apoiou a raíña Isabel contra Henrique IV, conquistando con traizón o inexpugnable castelo de Atienza onde se estableceu como alcaide.

Luisa de Medrano foi contemporánea doutras mulleres cultas como Beatriz Galindo la Latina e Beatriz de Bobadilla.

Segundo Jacinto Chicharro, Luisa de Medrano sería retratada como *Sibyl Samia* nun dos catro paneis de profetas e sibilas da igrexa da Trindade en Atienza atribuído a Juan Soreda, conservado no museo de San Gil da mesma localidade.

Luisa de Medrano aparece citada en diversas obras ao longo dos séculos: Gil González Dávila (1650), Nicolás Antonio (París, 1672 - Madrid, 1778), Bernardo Dorado (1776), Diego Clemencín (1821), Manuel Hermenegildo Dávila (1849), Marcelino Menéndez Pelayo (1896), etc.

Na actualidade é coñecida polos salmantinos por darlle nome ao Instituto Lucía de Medrano. O esquecemento no que caeu esta muller chega mesmo ao punto de que, durante a inauguración do actual edificio do Instituto, ningunha das autoridades presentes soubo explicar quen era Lucía de Medrano.

Outros artigos, como o realizado por Carabias Torres a petición de Adolfo Domínguez Perrino, defenden que, aínda que destacou no dominio da lingua latina e no coñecemento da cultura clásica, Luisa de Medrano nunca foi, *stricto sensu*, profesora da Universidade de Salamanca.

En 2015 creouse o Premio Internacional Castela-A Mancha para a Igualdade de Xénero "Luisa de Medrano", concedido a Soledad Cazorla, Marcela Lagarde, Miguel Lorente, Amelia Valcárcel e Bernaldo de Quirós e, en 2020, a Carlota Bustelo García del Real.

A editorial Espasa publicou en 2018 a novela de ficción histórica *La catedrática*, obra de María López Villarquide, que recrea a súa biografía a través dos puntos de vista de diferentes personaxes coetáneos de Luisa de Medrano. A novela foi traducida ao chinés e publicouse en 2022.

## Notas
Carlota Bustelo

**Carlota Bustelo García del Real**, nada en Madrid o 1 de novembro de 1939  e finada o 16 de outubro de 2025, foi unha política española.

## Traxectoria 
Licenciada en Ciencias Políticas. Pertence ao PSOE desde 1974 e en 1976 participou na creación da Fronte de Liberación das Mulleres. Foi deputada por Madrid polo PSOE na lexislatura constituínte (1977-1979). Defendeu a legalización dos anticonceptivos e a igualdade constitucional. Foi a primeira directora do Instituto da Muller en España (1983-1988).

### Dereitos das mulleres 
Bustelo formou parte dos inicios do movemento feminista en España. Segundo o investigador Francisco Arriero Ranz, a finais dos anos 60 e principios dos 70 formou parte do Movemento Democrático das Mulleres xunto con outras mulleres de orixe socialista como Helga Soto ou Graciela Uñá.

En 1975 foi unha das principais impulsoras do grupo Muller e Socialismo:

Defensora das cotas e da paridade nos partidos, rexeitou ser incluída nas listas do PSOE nas eleccións lexislativas de marzo de 1979 por considerar que o número de mulleres incluídas era insuficiente.

Defensora dos dereitos sexuais e reprodutivos, comprometida coa loita polo dereito ao aborto, mostrouse partidaria de que o PSOE desenvolvese unha "lei de prazos" "que permitise ás mulleres decidir libremente durante os tres primeiros meses coa máxima información posible" contando co apoio de Esquerda Unida.

De 1994 a 1999, Bustelo foi a presidenta fundadora da Fundación Mujeres, organización na que seguiu traballando na defensa dos dereitos das mulleres e da que, denden 2020, é presidenta de honra.

En maio de 2020 renunciou á dotación económica (15.000 euros) que estaba asociada ao Premio Internacional Luisa de Medrano á Igualdade, para destinala a recursos, a favor das mulleres vítimas de violencia de xénero e creada no contexto da COVID-19.

## Premios e honras 
* Premio anual 2022 na súa XXV edición da asociación feminista El Club de las 25. Ano que coincide cos 25 anos de existencia.

* Premio Internacional da Igualdade Luisa de Medrano (2020), outorgado pola Xunta de Castela-A Mancha.

* Premio Muller Progresista (1995).

## Obra 
* *Reflexiones sobre mujer y feminismo* (1977).
**Una alternativa feminista* (1979).
* Prólogo no libro: *Las Mujeres de los 90: El largo trayecto de las jóvenes hacia su emancipación* (1991) Autoría: Josep María Riera, Josep María Riera Mercader e Elena Valenciano. Ediciones Morata

## Notas
Burlöv

**Burlöv** é un municipio sueco (*kommun*) do condado de Escania, situado entre Malmö e Lund. A súa capital é Arlöv, sendo un dos 42 concellos suecos que teñen como capital unha antiga localidade municipal (*municipalsamhälle*).

Unha gran parte do concello está consiste en áreas suburbanas ata Malmö, pero o terreo ten tamén condicións favorables para o cultivo. O municipio ten unha longa tradición industrial e a principios da década de 2020 a actividade económica local estaba en expansión.

Dende a formación do concello en 1971 a poboación medrou, especialmente a finais dos anos 90, e en decembro de 2024 vivian no municipio 20 101 persoas.

## Historia administrativa 
A área do concello correspóndese coa da parroquia de Burlöv, onde coa reforma municipal de 1862 creouse o concello municipal do mesmo nome.

O 17 de marzo de 1899 estableceuse no concello a localidade municipal de Arlöv e o 21 de novembro de 1913 a de Åkarp. As dúas serían disoltas ao finais de 1958.

A reforma municipal de 1952 non afectou ás divisións da zona, pero co paso do tempo fóronse incorporando áreas máis pequenas das parroquias circundantes como as parroquias e concellos de Görslöv e Tottarp. En relación coa disolución da localidade municipal de Åkarp, a zona de Kabbarp na actual parte sur da área urbana de Åkarp foi transferida do municipio de Staffanstorp e da parroquia de Tottarp a Burlöv en 1959. O 1 de xaneiro de 1972 realizáronse revisións fronteirizas co municipio de Lomma e a zona de Svanetorp, ao norte de Åkarp, pasou a Burlöv e o municipio de Staffanstorp, na zona de Helenelund xunto á fábrica de Kronetorp, pasou a Burlöv. En 1992 realizouse unha revisión coa cidade de Malmö onde se colocou toda a zona da fábrica de pintura de Nordsjö en Burlöv.

O actual municipio de Burlöv naceu coa reforma municipal de 1971 a partir do concello rural de Burlöv.

## Xeografía 
O concello é o segundo máis pequeno do país en termos de superficie (tras o de Sundbyberg) e ten unha extensión que con algúns axustes aseméllase ao seu antecesor formado coa reforma municipal de 1862.

### Topografía e hidrografía 
A zona que constitúe o concello ten un leito rochoso rico en calcaria. A parte sur do municipio é máis montañoso que a norte, o que pode deberse a como se erosionou o leito rochoso. A erosión é tamén a explicación da formación dos lagos pequenos, e aparentemente sen drenaxe, da zona. O leito rochoso está principalmente cuberto de area e arxila de morenas fértiles. Hai condicións favorables para o cultivo e partes de Burlöv tamén se utilizan como zonas de proba pola universidade de ciencias agrarias de  Alnarpt. Unha gran parte do concello atópase na área urbanizada da cidade de Malmö.

## Notas
GAP (homónimos)

**Gap** pode referirse a:  

* **Gap**, unha cidade francesa.
* **Gap**, unha empresa téxtil estadounidense.
* **Gap**, o creador do cómic peruano *Ume*.
* O xene **gap**, un xene de mantemento.

O acrónimo **GAP** pode referirse a: 

* **Grupo de Amigos Persoais** (**GAP**): escolta armada do expresidente de Chile, Salvador Allende. 
* **Grupos de Acción Popular** (**GAP**): movemento de extrema esquerda en Chile.
* **GAP**, acrónimo de *Groups, Algorithms and Programming* (en galego, *Grupos, Algoritmos e Programación*); refírese a un CAS (Computational Algebraic System; Sistema Alxebraico Computacional) orientado á teoría de grupos.
* **Grupo Aeroportuario del Pacífico (GAP)**, o conxunto de aeroportos mexicanos situados no norte e oeste do país.
* **Proteína activadora da GTPase** (do inglés **GAP**), tamén chamada proteína aceleradora da GTPase.
Domingo Tabuyo

O nome **Domingo Tabuyo** pode referirse a:

***Domingo Tabuyo Domínguez**, arquitecto galego (f. 1988);

***Domingo Tabuyo Romero**, escritor e político galego (n. 1959).
Karl Schnell

**Karl Schnell** pode referirse a:

* **Karl Schnell (alimentación)** empresa alemá de enxañería para a industria alimenticia (karlschnell.de )
** **Karl Schnell Inc** filial estadounidense da anterior
* **Karl Schnell** comandante da *Wehrmacht* na Alemaña nazi, xeneral da *Bundeswerhr* da RFA e Comandante en xefe da OTAN en Europa central.
* **Karl-Heinz Schnell** piloto da *Luftwaffe* na Segunda guerra mundial
Las constituyentes

***Las constituyentes*** é un documental dirixido en 2011 por Oliva Acosta sobre as 27 mulleres, deputadas e senadoras, que participaron na lexislatura constituínte. Un documento que recupera a voz das primeiras mulleres que entraron no Parlamento tras a ditadura de Francisco Franco Bahamonde e que recolle a historia e a participación política das mulleres en España. O documental está subtitulado en español, inglés e francés.

## Sinopse 
O documental conta co testemuño de 14 das 27 parlamentarias que participaron na lexislatura constituínte, porque algunhas delas non puideron participar e xa faleceran sete deles, entre elas Dolores Ibarruri. Nas súas intervencións lembran os motivos polos que entraron en política e analizan a evolución da situación da muller en España.

Segundo os críticos, "un dos momentos máis fortes do documental é un encontro entre estas veteranas e un grupo de políticas en activo de diferentes partidos políticos como as exministras Carmen Alborch, Carmen Calvo, Bibiana Aído, a deputada da Coalición Canaria, Ana Oramas, a deputada do PP Sara Dueñas, a deputada e vogal do CXPX Margarita Uria, Montserrat Surroca de CiU ou Inés Sabanés de IU".

## Participantes 
* Asunción Cruanes Molina
* Belén Landaburu González
* Soledad Becerril Bustamante
* María Dolores Calvet Puig
* Ana María Ruiz-Tagle
* Esther Tellado Alfonso
* Nona Inés Vilariño Salgado
* María Dolores Pelayo Duque
* Carlota Bustelo García del Leal
* Virtudes Castro García
* María Izquierdo Rojo
* Rosina Lajo Pérez
* Amalia Miranzo Martínez
* Mercedes Moll de Miguel

### Non puideron participar 
* Gloria Begué Cantón
* María Teresa Revilla López
* Inmaculada Sabater Llorens
* Juana Arce Molina
* Elena María Moreno González

### As que xa non están 
* Dolores Blanca Morenas Aydillo (1937-1998)
* Palmira Pla Castiñeiro (1914-2007)
* Dolores Ibarruri Gómez (1895-1989)
* Marta Ángela Mata Garriga (1926-2006)
* Pilar Brabo Castells (1943-1993)
* María Victoria Fernández-España y Fernández-Latorre (1925-1999)
* Carmen García Bloise (1937-1994)
* María Rubies i Garrofe (1932-1993)

## Premios e mencións 
* Mención especial na sección Eurodoc do Festival de Cine Europeo de Sevilla (2011).
* Premio Meridiana 2012 á defensa da igualdade da Xunta de Andalucía .

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial
Pacios, Albán, Sarria

**Pacios** é un lugar da parroquia de Albán no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Albán 
### Parroquias de Sarria
Heinrich Trettner

**Heinrich Trettner**, coñecido como **"Heinz" Trettner**, nado o 19 de setembro de 1907 e finado o 18 de setembro de 2006, foi un xeneral alemán que serviu na *Luftwaffe* e na *Bundeswehr* e foi xefe do Departamento de Loxística da OTAN.

## Traxectoria 
Trettner foi oficial do Estado Maior da Lexión Cóndor, participou na Guerra civil española e na Segunda guerra mundial. Recibiu a Cruz de Cabaleiro da Cruz de Ferro con Follas de carballo na Alemaña nazi.   

Segundo o historiador Hans-Adolf Jacobsenn en 1962 Trettner afirmou que Hitler fora dos poucos en avaliar correctamente o perigo do bolxevismo e actuara en consecuencia. A RDA compilou en 1964 un libro branco con información dos crimes de guerra de Trettner, entre eles a súa participación no bombardeo de Gernika, que a RFA cualificou de *Kommunistische Verleumdung* ("difamación comunista").

De 1964 a 1966 foi inspector xeral da *Bundeswehr* na RFA. O ex-comandante da Forza Aérea da República Española (FARE), Ignacio Hidalgo de Cisneros, fixo unha declaración pública criticando o nomeamento.

Nos anos 70 publicou na revista *Vaticana Communio*, fundada por Joseph Ratzinger, dous artigos sobre o Vaticano e o desarme.

Trettner morreu un día antes do seu 99º aniversario. Foi o derradeiro xeneral vivo da *Wehrmacht*.

## Premios 
* *Cruz de Guerra Española* (30 de setembro de 1938) 
* *Medalla de la Campaña de España* (1 de decembro de 1938)
* Cruz de España de Ouro (6 de xuño de 1939) (España franquista)
* Insignia de Ferido (1939) D. Negro (3 de marzo de 1944)
* Cruz de Ferro (1939) 2a clase (12 de maio de 1940) e 1a clase (12 de maio de 1940)
* Insignia de piloto/observador en ouro e con diamantes
* Cruz de Cabaleiro da Cruz de Ferro con follas de carballo
** Cruz de Cabaleiro o 24 de maio de 1940, ás 7. División Flieger
** 586 Follas de carballo, 17 de setembro de 1944, como Xeneral *Maior* e comandante da 4ª. División Fallschirmjäger (Alemaña nazi)
* Legion of Merit (Estados Unidos) (1 de novembro de 1964)
* Cabaleiro Comandante da Real Orde Vitoriana (Gran Bretaña) (18 de maio de 1965)
* Gran Cruz da Orde de Xurxo I (Grecia ) (16 de xullo de 1965)
* Grande Oficial da Orde do Mérito da República Italiana (*Grand Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana*) (Italia) (8 de agosto de 1965)
* Gran Cruz coa estrela e a faixa da Orde do Mérito da República Federal de Alemaña (18 de xaneiro de 1967) (RFA)
* Grande Oficial da Légion d'honneur (Francia) (31 de decembro de 1969)

## Notas 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Adolf Heusinger
* Johannes Steinhoff
* Johann von Kielmansegg
* Franz-Joseph Schulze
* Karl Schnell
* Ernst Ferber
* Hans Speidel
* Ferdinand Maria von Senger und Etterlin
Francisco Bellot Rodríguez

**Francisco Bellot Rodríguez**, nado o 20 de xuño de 1911 en Madrid, e finado o 1 de xullo de 1983 en Santiago de Compostela, foi un botánico e catedrático de Universidade español.

Foi o introdutor da socioloxía vexetal en Galicia.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Fillo dun farmacéutico, pasou a súa nenez na capital española e estudou o bacharelato no Instituto de San Isidro de Madrid. En 1931 comezou a carreira de Ciencias Naturais pero, por problemas económicos da familia, tivo que reorientar os seus estudos cara á de Farmacia, que cursou na Universidade Complutense e na que se licenciou en 1933. A súa temperá afección pola botánica, que cultivou inicialmente de mans do seu pai, orientouno cara á cátedra do profesor Cuatrecasas, quen o nomeou en 1934 profesor auxiliar da Facultade de Farmacia da UCM.

A Guerra Civil pasouna no bando republicano no Exército de Levante, no Hospital de Cañizar (Cuenca), en diferentes farmacias militares e, finalmente, no Parque de Medicamentos. Rematada a guerra foi recluído no campo de concentración da Praza de Touros de Valencia, de onde saíu grazas ao apoio de dúas influentes familias valencianas de tradición farmacéutica e botánica: os Salvador e os Gamir. Despois do correspondente expediente de depuración foi rehabilitado como auxiliar temporal da cátedra de Botánica descritiva na Facultade de Farmacia. En 1941 leu a tese de doutoramento e foi nomeado profesor adxunto e, posteriormente, en 1943, obtivo por oposición as cátedras de Botánica Descritiva das Facultades de Farmacia de Santiago e de Granada, elixindo a primeira delas. 

Nestes primeiros anos publicou traballos de taxonomía vexetal e flora, como os que realizou xunto con Salvador Rivas sobre a flora da provincia de Madrid. Tamén amosou xa o seu interese pola historia da botánica española, coas biografías de Gómez Ortega e Carles Pau. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Bellot Rodríguez, Francisco. En Real Academia Nacional de Farmacia. 
* [Santiago Castroviejo(https://gl.wikipedia.org/wiki/Santiago_Castroviejo) (1983): "Francisco Bellot Rodríguez (20-VI-1911 - 1-VII-1983)". *Anales del Jardín Botánico de Madrid* **40** (1): 3-4].
Fidel Dávila Arrondo

**Fidel Dávila Arrondo**, primeiro marqués de Dávila, grande de España, nado en Barcelona o 24 de abril de 1878 e finado en Madrid o 22 de marzo de 1962, foi un militar español.

## Traxectoria 
Loitou na guerra hispanoamericana e na guerra do Rif. Participou na conspiración contra a Segunda República Española o no golpe de Estado do 18 de xullo de 1936  que provocou a Guerra civil española. Trala morte do xeneral Mola, foi nomeado Comandante en Xefe do Exército do Norte, ao mando do cal participaría nalgunhas actuacións destacadas da guerra, como a toma de Bilbao, a ofensiva de Aragón, a batalla do Ebro ou a ofensiva de Cataluña.

Foi membro da Junta de Defensa Nacional e posteriormente presidente da Junta Técnica del Estado (de orixe da administración pública na zona sublevada) e Ministro do Exército nos primeiros gobernos do xeneral Franco. Estivo casado coa burgalesa Teresa Jalón.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Junta de Defensa Nacional
* Junta Técnica Estatal
* Batalla do Ebro
Ángeles López de Ayala

**Ángeles López de Ayala y Molero**, nada en Sevilla o 21 de setembro de 1858 e finada en Barcelona o 29 de xaneiro de 1926, foi unha dramaturga, narradora, xornalista e activista política española. É considerada a principal intelectual feminista no país de finais do século XIX e comezos do século XX. Republicana, feminista e afiliada á francmasonería, impulsou a creación da Sociedad Autónoma de Mujeres de Barcelona en 1892, considerada a primeira organización feminista de España, coa anarquista Teresa Claramunt i Creus e a espiritista Amalia Domingo Soler. Tamén fundou a Sociedad Progresiva Femenina en 1898. Férrea defensora dos dereitos da muller, afirmaba que estas habían emanciparse tanto da Igrexa (que temía que liberasen a consciencia), como da supremacía masculina.
[ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Manifestaci%C3%B3n_mujeres_de_Barcelona.png/266px-Manifestaci%C3%B3n_mujeres_de_Barcelona.png|miniatura|266x266px|Manifestación de mulleres de Barcelona a prol do [ensino laico, convocada por Ángeles López de Ayala o 10 de xullo de 1910]]

## Traxectoria 
Era filla de Gonzalo López de Ayala e de Asunción Molero e Valdivia e sobriña do escritor e político Adelardo López de Ayala.

En 1887 publicou a obra *Los terremotos de Andalucía o Justicia de Dios*. Ao mesmo tempo iniciou unha campaña pública en contra da institución monárquica, pola que foi arrestada durante un breve período. En 1889, cando residía en Santander, o seu fogar sufriu un atentado.

Debido ás persecucións das autoridades, pasou longas tempadas no cárcere polas súas actividades políticas e xornalísticas. Creou, amais, un orfeón e unha compañía de teatro. o seu obxectivo era expresar simpatía ante unha proposta do político español José Canalejas. Amais da propia manifestación, logrouse entregarlle ao gobernador civil unha mensaxe cunhas 22 000 sinaturas que declaraba que todas as españolas eran católicas, mais non clericais.

## Obras (incompleta) 
* *Lo que conviene a un marido*, 1880. Teatro.
* *Don Gonzalo de Córdoba*, 1880. Teatro.
* *Absurdos sociales*, Barcelona, 1899. Novela.
* *Primitivo*, 1900. Libro de lectura.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mercedes Fórmica Corsi
José Pelisio

**José Pelisio González**, nado en Ourense cara a 1866, foi un xornalista, escritor e comerciante galego.

## Traxectoria 
Fillo de Lisardo Pelisio e Vicenta González. Emigrou a Cuba. Instalouse en Cienfuegos onde rexentou a xastrería e camisería El Gran Oriente. Por conflitos cos dirixentes da colonia española de Cienfuegos, marchou a México en 1900. Instalouse en Mérida do Iucatán. Visitou Galicia en 1902 para asistir á coroación do rei representando aos periódicos *El Hogar* da Habana e *El Eco del Comercio* de Mérida. En Mérida fundou e dirixiu o periódico *El Español* durante dous anos. En 1906 volveu visitar España e Galicia. De Mérida marchou a Cidade de México e dedicouse ao comercio e a industria, rexentando a xastrería Champion Peliso, e fundou o periódico *El Eco* que foi suspendido pola ditadura de Porfirio Díaz obrigándoo a saír do país en marzo de 1911. Marchou a Cuba, desde onde embarcou para pasar unha temporada en Galicia antes de partir á Arxentina en xullo, onde se radicou. En Buenos Aires foi redactor de *Nova Galicia* e do *Boletín Oficial del Centro Gallego de Avellaneda* onde publicou o "A primeira liomosna. Un recuerdo de México", e colaborou en *La Iberia*. Traballou como xastre e foi representante de *Galicia* e correspondente en Buenos Aires de *La Prensa* da Habana.

## Obras 
* *Males que aquejan a la Colonia Española en América. Su remedio*.
* *Homenaje al príncipe de los Ingenios Españoles*.

## Vida persoal 
Casou con Presentación de Lema Fallón, de Lugo, coa que tivo dúas fillas, María del Rosario e Guadalupe Pelisio de Lema; volveu casar en Buenos Aires con Edelmira Carreras en novembro de 1912.
## Notas
Bertrand de Orléans e Bragança

**Bertrand, príncipe do Brasil**, nado o 2 de febreiro de 1941, en Mandelieu, Francia, é o xefe da rama de Vassouras da Casa de Orleans-Braganza e reclamante ao trono brasileiro como **Bertrand I**, tataraneto do emperador Pedro II do Brasil, da Casa de Braganza, disputaron o liderado sobre a familia imperial brasileira, debido a unha disputa dinástica sobre os seus pais, que eran curmáns.

## Traxectoria
É bisneto da princesa Isabel do Brasil e tataraneto do emperador Don Pedro II Está relacionado coa Casa de Bragança e a Casa de Orleáns a través do seu pai, e coa Casa de Wittelsbach a través da súa nai.

Como Beltrán nunca estivo casado e nunca tivo un fillo, o seu herdeiro é o seu irmán, o actual Príncipe Imperial do Brasil Antônio do Brasil.

## Títulos e honras 
* En representación: *A súa Alteza Imperial e Real o* Príncipe Beltrán de Orleans-Bragança.

## Notas
La Iberia (Buenos Aires)

***La Iberia*** foi unha revista editada en Buenos Aires entre 1908 e 1914.

## Historia e características 
Subtitulada *Revista española de interés general*, apareceu en outubro de 1908. Proclamábase defensora dos intereses españois na Arxentina e estaba dirixido por Julio de la Cuesta. Tivo como xefe de redacción a Joaquín Pesqueira, e como redactor a Francisco S. Martínez; o seu redactor artístico foi Alfredo de Treviño. Ramón Zarauza foi o administrador. Publicou por entregas a novela *Flor de maldad* de Joaquín Pesqueira, e a novela *La demonia* de Francisco Porto Rey. Suspendeu a súa publicación durante dous meses para volver reaparecer en novembro de 1909. En xaneiro de 1911 converteuse en quincenal. En xullo de 1914 anunciou o cambio de nome por outro "xenuinamente galego".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Publicacións impresas da diáspora galega
Forza Aérea da República Española

As **Forzas Aéreas** ou **Forza Aérea da República Española** (**FARE**) foron o brazo aéreo das Forzas Armadas da Segunda República Española, o goberno legalmente establecido en España entre 1931 e 1939. 

## Estrutura 
Inicialmente dividido en dous segmentos: *Aeronáutica Militar* e *Aeronautica Naval*, a *Forza Aérea da República Española*, ou **Fuerzas Aéreas de la República Española** (FARE), tamén coñecida como ***Arma de Aviación***, foi o resultado da reorganización das forzas armadas que tomaron lugar en setembro de 1936, nos primeiros meses da guerra civil española.

Na imaxe, un avión Polikarpov I-16 coas cores do **Exército do Aire da República Española**. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Antonio Camacho Benítez
* *Aviazione Legionaria*
* Forza Aérea Española 
* Guerra civil española
* Ignacio Hidalgo de Cisneros
* Lexión Cóndor
* Polikarpov I-15
* Polikarpov I-16

### Ligazóns externas 
*  (en inglés e castelán)
* (en castelán)
*  (en castelán)
*  (en castelán)
*   (en castelán)
*  (en castelán)
*  (en inglés)
*  (en castelán)
* (en inglés)
* (en inglés)
*  (en inglés)
*  (en inglés)
*  (en inglés)
*  (en inglés)
Antonio Camacho Benítez

**Antonio Camacho Benítez**, nado en Málaga o 24 de maio de 1892 e finado en México en 1974 foi un militar español que loitou na Guerra civil española en defensa da II República Española, encadrado nas Forzas Aéreas da República Española (FARE).

## Traxectoria 
Camacho Berítez procedía da Arma de intendencia cando asistiu a un curso de piloto no aeródromo de Cuatro Vientos e licenciouse na Arma de aviación. Realizou servizos durante a Guerra do Rif, con saídas para abastecer posicións, ametrallamento de columnas inimigas, voos de recoñecemento, etc. En outubro de 1924, durante unha misión o seu avión foi derrubado e resultou ferido, pero durante semanas mantivo a defensa da súa posición, o que lle valeu a concesión dunha Medalla Militar Individual e o ascenso a comandante por méritos bélicos. Durante a guerra ocupou importantes cargos militares, sendo nomeado subsecretario en 1936, de Aire durante o ministerio de Indalecio Prieto.  Nesta etapa reorganizou profundamente as Forzas Aéreas Republicanas, organizando a defensa aérea da retagarda republicana, etc.  Tamén foi xefe do 1. ª Rexión Aérea,  con base en Alcalá de Henares, e en 1938 foi nomeado xefe das Forzas Aéreas da zona centro-sur  Nas últimas semanas da guerra, amosouse partidario do Consello de Defensa Nacional e da negociación da paz con Franco, en lugar de continuar coa resistencia e prolongar o conflito. 
O fracaso das negociacións levouno a abandonar a España republicana, dirixíndose primeiro a Londres e despois a México, onde morreu en 1974.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Forza Aérea Española
* Ignacio Hidalgo de Cisneros
### Ligazóns externas 
* SBHAC, *Galería Militar Republicana*
* Pilotos republicanos en México
O Pedroso, Corvelle, Sarria

**O Pedroso** é un lugar da parroquia de Corvelle no concello lugués de Sarria na comarca de Sarria.

Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 14 habitantes (7 homes e 7 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Corvelle 
### Parroquias de Sarria 
## Notas
Concello de Jokkmokk

**Jokkmokk** é un municipio sueco (*kommun*) do condado de Norrbotten. Atópase no landskap de Lappland e a súa capital é a localidade de Jokkmokk.

O terreo montañoso cobre unha parte significativa da superficie do municipio e o Parque Nacional Sarek, un dos catro parques nacionais do concello, está considerado no presente a derradeira terra virxe de Europa. Tamén é a natureza, a través dos bosques, a auga, o turismo e a cría de renos, a que forma a base da economía de Jokkmokk.

Dende a fundación do municipio na década de 1970 a tendencia de poboación ten sido negativa. En decembro de 2024 o concello tiña unha poboación de 4 701 habitantes.

## Administración histórica 
Cando se levou a cabo a reforma municipal de 1862 en Laponia en 1874, formouse o municipio rural de Jokkmokk na parroquia do mesmo nome.

A reforma municipal de 1952 non afectou ás divisións da zona, afectando tampouco aos condados de Västerbotten e Norrbotten. Coa reforma municipal de 1971 fundouse o concello de Jokkmokk tras a reorganización do concello rural de Jokkmokk.

Dende o seu nacemento ata o 28 de xaneiro de 2002 o concello pertenceu ao partido xudicial de Boden e dende entón forma parte do de Gällivare.

## Xeografía 
O concello limita ao oeste cos municipios noruegueses de Tysfjord, Hamarøy, Sørfold e Fauske, e cos suecos de Gällivare ao norte, de Boden ao leste, de Älvsbyn ao sueste, e de Arvidsjaur e Arjeplog ao sur. O concello de Jokkmokk é  segundo máis grande de Suecia en superficie, sendo un pouco máis grande que o landskap de Värmland, un pouco máis pequeno que o de Ångermanland e o dobre de grande que o de Escania.

### Topografía e hidrografía 
O terreo montañoso cobre unha parte importante do municipio de Jokkmokk, e nel atópase por exemplo o macizo Áhkká, situado no sueste do parque nacional de Stora Sjöfallet. Porén a zona montañosa máis coñecida de Jokkmokk é o parque nacional de Sarek. No presente Sarek é considerado un dos últimas áreas de natureza salvaxe de Europa, con espectaculares vales e maxestosas montañas de ata 2 000 metros sobre o nivel do mar. 

Hai grandes masas de auga dentro dos límites do concello, os dous ríos Lule atravesan o municipio e reúnense en Vuollerim para formar o Stora Lule. No municipio existen varias plantas hidroeléctricas entre as que destaca a de Harsprånget, a máis grande de Suecia en termos de produción.

### Conservación da natureza 
No concello de Jokkmokk hai catro parques nacionais: Sarek, Muddus, Padjelanta e Stora Sjöfallet.

A reserva natural de Jelka-Rimåkåbbå, que pertence á Rede Natura 2000, foi creada en 2019 e con ela a metade da superficie do concello é espazo natural protexido. Ademais de Jelka-Rimåkåbbå, había 64 reservas naturais no municipio en 2022.

## Notas
Dobrón Brasher

O **dobrón Brasher** (en inglés: *Brasher Doubloon*) é unha moeda de ouro estadounidense datada en 1787, emitida de xeito privado por Ephraim Brasher en Nova York co valor de 8 escudos españois ou 16 reais de oito.

## Historia 
En 1787 Ephraim Brasher (1744-1828), un reputado ourive e prateiro que tiña amizade con George Washington e que traballara como ensaiador para a Casa da Moeda de Filadelfia,

O dobrón Brasher está considerada como unha das moedas máis raras e caras do mundo. Cando o comerciante de mondas B. Max Mehl a ofreceu no seu catálogo de venda da colección James Ten Eyck en 1922, sinalou:

## Deseño 
[miniatura|249x249px|Exemplar do Dobrón Brasher da [Colección Numismática Nacional dos Estados Unidos, exposto no Museo Nacional de Historia Americana, en Washington.]]
Brasher creou o seu dobrón cunhas especificacións métricas idénticas ás das moedas de oito escudos colonaiis españois da ceca de Lima, mais cun deseño totalmente novo:
* **Reverso**: nesta face, inspirada no Gran selo dos Estados Unidos, amósase, no interior dunha coroa vexetal, unha aguia coas súas ás despregadas que sostén na súa gadoupa esquerda un feixe de frechas e na dereita unha póla de oliveira. Hai trece estrelas que rodean a cabeza da aguia, que representan as Trece Colonias. Rodea este conxunto a lenda UNUM E PLURIBUS ("Un entre moitos") e no exergo vese a data entre rosetas. A marca distintiva de Brasher, as letras EB no interior dun óvalo, pódese ver en ocasións na á dereita da aguila e noutros exemplares no seu peito. e as outras dúas co deseño propio de Brasher, unha coas iniciais AB na á dereita (2.415.000 dólares) e outra con esta inscrición sobre o peito da aguia (2.990.000 dólares) da que se coñece un único exemplar.

Este último exemplar, coas iniciais no peito, foi vendido novamente en 2011 pola casa *Blanchard & Co*., de Baton Rouge, Luisiana, a un comprador anónimo pola cantidade de 7.395.000 dólares, o que supuxo daquela o récord para unha moeda dos Estados Unidos. Mais esta cantidade viuse superada en xaneiro de 2021 nunha nova poxa pública realizada por *Heritage Auctions*, na que un exemplar coas iniciais AB na á dereita acadou un novo récord: 9.360.000 dólares.

## O dobrón Brasher na cultura 
Esta moeda constituíu o tema central da novela de misterio de Raymond Chandler titulada *The High Window* (1942), do detective Philip Marlowe, que foi levada ao cine en dúas ocasións, unha baixo o título de *Time to Kill*, en 1942, e outra como *The Brasher Doubloon*, en 1947. e na de John Bellairs *The Mansion in the Mist* (1992).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Escudo español (moeda)

### Ligazóns externas 
* "The Brasher Doubloon". *American Numismatic Society*