Atol Orona

O atol **Orona**, tamén coñecido como **Illa Hull**, é unha das Illas Fénix na República de Kiribati. Mide aproximadamente 8,8 km. por 4 km. e, como Kanton, é unha estreita franxa de terra que rodea unha lagoa de tamaño considerable con profundidades de 15 - 20 m.. Numerosas pasaxes conectan a lagoa co océano circundante, das cales un par admiten incluso unha pequena embarcación. A superficie total de terra é de 3,9 km² e a elevación máxima é de nove metros.

Kiribati declarou a Área Protexida das Illas Fénix en 2006, e o parque ampliouse en 2008. A reserva mariña, de 425 300 quilómetros cadrados, contén oito atois de coral, incluído Orano.

Aínda que ocupada en varias ocasións durante o pasado, incluíndo ata 2004, Orona está deshabitada na actualidade.

## Historia 
Do mesmo xeito que Manra, Orona contén probas prehistóricas da Polinesia habitada. Unha antiga pedra marae está no extremo oriental da illa, xunto coas ruínas dos refuxios, as tumbas e doutras plataformas. Seguiu sendo coñecida con este nome ata que a República de Kiribati acadou a independencia en 1979, cando o seu nome cambiouse polo de I-Kiribati Onora.

A diferenza de Manra, Orona non parece que fose explotada para a obtención de guano, e aparentemente non foi reclamada (a diferenza das outras illas Fénix) por escavadores de guano estadounidenses. A bandeira británica izouse alí o 11 de xullo de 1889 e a illa pasou a formar parte da colonia das Illas Gilbert e Ellice. Orona foi arrendada en 1916 a un tal capitán Allen, da "Samoan Shipping and Trading Company", e converteuse nunha plantación de copra. O arrendamento de Allen foi comprado polo goberno británico en 1938.

Foi unha das illas implicadas no Esquema de Asentamento das Illas Fénix, a expansión colonial final do Imperio Británico. Os residentes foron evacuados en 1963 debido á seca persistente e ao declive do mercado da copra. Aquí pódense ver fotos do asentamento abandonado, Arariki, arredor de 1967. A oficina de correos da illa de Hull abriu o 1 de xaneiro de 1939 e pechou arredor de xaneiro de 1964. Despois de ser abandonada, a illa foi reocupada polas autoridades americanas en 1970 e administrada desde o Condominio das Illas Canton and Enderbury. As reivindicacións británicas e americanas sobre a illa remataron en 1979 coa independencia de Kiribati de Gran Bretaña e a sinatura do Tratado de Tarawa no que os Estados Unidos conservan o dereito de restablecer unha base militar. A administración foi transferida á autoridade de Kiribati en 1981.

A illa volveuse a ocupar brevemente entre 2001 e 2004 por pescadores das Illas Gilbert co apoio dunha lancha patrulleira da Armada de Kiribati.

Orona, xunto co resto das Illas Phoenix, foi declarada en 2008 a ser parte da Zona Protexida das Illas Fénix, a máis grande do mundo, das zonas mariñas protexidas.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Orona from sea AKK.jpg|Orona vista desde o mar
Ficheiro:Orona Lagoon Shore 2000 AKK.jpg|A lagoa interior
Ficheiro:Orona Post Office AKK.jpg|Antiga oficina de correos
Ficheiro:Orona Sunset AKK.jpg|Atardecer na illa de Orona
Ficheiro:Orona Landing Beach AKK.jpg|Praia preto do embarcadoiro na Illa de Orona
Ficheiro:Orona Lagoon Shore 2000 AKK.jpg|Ribeira da lagoa na illa de Orona
Ficheiro:Orona Post Office AKK.jpg|Restos da oficina de correos de Orona, de cando Orona estaba habitada

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Illas Fénix

### Ligazóns externas 
*
*US-Kiribati Treaty of Friendship