Ácido 1,3-difosfoglicérico

O **ácido 1,3-difosfoglicérico** (1,3-DPG) ou **ácido 1,3-bisfosfoglicérico** (1,3-BPG) é unha molécula moi importante no metabolismo, que intervén na súa forma desprotonada como **1,3-difosfoglicerato** na glicólise e no ciclo de Calvin da fotosíntese.

É un ácido carboxílico de 3 carbonos, que leva dous grupos fosfato, un esterificado no carbono 3 e o outro unido ao grupo carboxilo do carbono 1, e un grupo OH no carbono 2 en posición D. O fosfato unido ao carboxilo forma un enlace de alta enerxía.

## Na glicólise e gliconeoxénese
O 1,3-difosfoglicerato (1,3-DPG) fórmase na glicólise pola fosforilación (por adición dun fosfato inorgánico) do D-gliceraldehido 3-fosfato (G3P), en reacción catalizada pola gliceraldehido 3-fosfato deshidroxenase, na que se produce a redución dunha molécula do coencima NAD+ a NADH + H+. É a única reacción da glicólise na que se forma poder redutor (o NADH) .

75pxG3P + NAD+ + Pi &nbsp;50px|⇌&nbsp; NADH + H+ + 75px1,3-DPG
Gliceraldehido 3-fosfato deshidroxenase

Seguidamente, o 1,3-difosfoglicerato formado vaise transformar en 3-fosfoglicerato (3PG). O grupo fosfato unido ao carboxilo de alta enerxía permite que na reacción se desprenda e fosforile a unha molécula de ADP, orixinando ATP, o que é unha fosforilación a nivel de substrato na que se produce enerxía na glicólise. A reacción está catalizada pola fosfoglicerato quinase.

75px1,3-DPG + ADP &nbsp;50px|⇌&nbsp; ATP + 75px3PG
Fosfoglicerato quinase

O 1,3-difosfoglicerato tamén intervén na gliconeoxénese realizando reaccións inversas ás da glicólise .

## No ciclo de Calvin 
As reaccións que sofre o 1,3-difosfoglicerato no ciclo de Calvin da fase escura da fotosíntese son inversas ás que realiza na glicólise, coa diferenza que o coencima que intervén agora é o  NADPH + H+ en vez do NAD+.

O 3-fosfoglicerato foi o primeiro composto estable que se formou no ciclo despois da fixación do CO2. A partir del orixínase o 1,3-difosfoglicerato, que inicia a ruta para formar as triosas-fosfato do ciclo, orixinando primeiro gliceraldehido 3-fosfato .

;Formación
75px3PG + ATP&ensp;50px|⇌&ensp;ADP + 75px1,3-DPG

;Transformación
75px1,3-DPG + NADPH + H+&ensp;50px|⇌&ensp;NADP+ + Pi + 75pxG3P

## No transporte de osíxeno polo sangue 
No metabolismo humano aproximadamente unha molécula de 1,3-difosfoglicerato de cada cinco é desviada da glicólise nos eritrocitos pola difosfoglicerato mutase (ou bisfosfoglicerato mutase), que cataliza a súa isomerización a 2,3-difosfo-D-glicerato (2,3-DPG) :

75px1,3-difosfo-D-glicerato&ensp;50px|⇌&ensp;175px2,3-difosfo-D-glicerato
Difosfoglicerato mutase

O 2,3-difosfoglicerato actúa estabilizando a forma *desoxi* da hemoglobina, o que favorece a liberación do osíxeno, facendo o transporte deste polo sangue máis eficaz. Na medida en que a taxa de 1,3-difosfoglicerato tende globalmente a aumentar cando os niveis de osíxeno atmosférico diminúen, a taxa de 2,3-difosfoglicerato crece proporcionalmente, de maneira que a curva de afinidade da hemoglobina polo osíxeno se axusta a fin de optimizar o transporte deste gas polo sangue cando a presión parcial de dito gas tende a baixar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Glicólise
* Ciclo de Calvin
* Ácido glicérico

### Bibliografía 
*  Bruce Alberts *et al*. *Molecular Biology of the Cell*, *Garland Science*, Nova York, 2001. ISBN 978-0-8153-4072-0.  
*  William J. Germann, Cindy L. Stanfield, *Principles of Human Physiology,*, *Benjamin Cummings*, San Francisco, 2002. ISBN 978-0-8053-6056-1.  
*  Lubert Stryer *et al*. *Biochemistry*. *W. H. Freeman*, quinta  edition, Nova York, 2002. ISBN 978-0-7167-4684-3.