open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Golfiño de Commerson

O **golfiño de Commerson** (*Cephalorhynchus commersonii*) é unha especie de cetáceo odontoceto da familia dos delfínidos.

A especie foi definida en 1804 por Bernard-Germain de Lacépède na súa obra *Histoire Naturelle des Cétacées*, onde lle deu o nome de *Delphinus commersonii*.

Lacépède dedicou a a nova especie ao naturalista Philibert Commerson, que formaba parte da expedición do barón de Bougainville ao redor do mundo.

Máis tarde, en 1892, foi reclasificada polo perito arxentino Francisco P. Moreno, como *Lagenorhynchs floweri* e, finalmente, en 1948, como *Cephalorhynchus commersonii*, que é o seu nome científico válido na actualidade.

## Características 
Trátase dun animal moi rechamante e relativamente fácil de identificar mesmo no mar. As súas principais características son:
* Corpo pequeno (para un golfiño) e repoludo, de cor negra e branca, e sen bico. O peso dos adultos é de 60 a 60&nbsp;kg, e o das crías, ao nacer, duns 6&nbsp;kg.
* Cabeza coa fronte lixeiramente inclinada cara ao extremo da anterior, o que lle dá a esta unha aparencia cónica.
* Aletas pectorias e dorsal arredondadas, todas elas de cor negra.
* Adoita nadar en pequenos grupos de até 15 individuos, que se aproximan aos barcos. Ocasionalmente xúntanse até 100 espécimes.

## Taxonomía 
Na especie distínguense dúas subespecies, separadas xeograficamente:
* *Cephalorhynchus commersonii commersonii* (Lacépède, 1804)
** *Cephalorhynchus commersonii commersonii* (Lacépède, 1804)
** *Cephalorhynchus commersonii kerguelensis* Robineau, Goodall, Pichler & Baker, 2007
   
## Bioloxía 
Distribúese, segundo parece de forma continua, ao longo da costa suramericana, desde a península Valdés (Arxentina) até a Terra do Fogo, nas de Chile ao sur dos 51º S, e nas das illas Malvinas (a subespecie nominal, *C. c. commersonii*) nome concordante co doutras linguas próximas: alemán, *Commerson-Delfin*; catalán, *dofí de Commerson*; francés, *dauphin de Commeson*; inglés, ''Commerson's dolphin*; portugués, *golfinho-de-Commerson*. En castelán, aínda que tamén é coñecido na bibliografía como *delfín de Commerson*, son máis populares as denomonacións locais suramericanas *defín pío* e *tonina overa*; pola súa parte en italiano é *cefalorinco di Commerson*, porque neste idioma italianízase o nome xenérico en *cefalorinco*. 
 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carwardine, M. (1995): *Ballenas, delfines y marsopas. Guía visual de todos los cetáceos del mundo*. Barcelona: Omega. ISBN 84-282-1037-3.
* Lahuerta Mouriño, Fernando e Francisco X. Vázquez Álvarez (2000): *Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos*. Santiago: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-2913-8.
* Perrin, William F., Bernd Würsig & J. G. M. Thewissen (eds.) (2002): *Encyclopedia of Marine Mammals*. 2ª ed. San Diego: Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Cetáceos
* Odontocetos
* Delfínidos

### Ligazóns externas 
* *Cephalorhynchus commersonii'' en ADW . Contén numerosas informacións e imaxes da especie.
Khilperico de Aquitania

**Khilperico** de Aquitania foi o fillo de Cariberto II, e brevemente foi rei de Aquitania no 632. Foi asasinado pouco despois de seu pai o mesmo ano, probabelmente por ordes do seu tío Dagoberto I. Non chegou a reinar, e, en consecuencia, non o teñen en conta na numeración dos reis dos francos.

Segundo unha lenda antiga baseada nun documento falso, Khilperico tería sobrevivido e seria o antecesor da familia dos Eudes, príncipes de Aquitania. A lenda tén pouca credibilidade á vista de que os nomes dos membros da familia non son merovinxios.
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Dinastía Merovinxia.
## Notas
Mixotricha paradoxa

***Mixotricha paradoxa*** é unha especie de protozoos que vive dento do tubo dixestivo das térmites da especie *Mastotermes darwiniensis* e contén moitas bacterias simbiontes. O protozoo ten forma de pera e unhas dimensións de 500 μm x 150 μm. O nome deullo o biólogo australiano J.L. Sutherland, que foi o primeiro que describiu a *Mixotricha* en 1933, que o consideraba “o ser paradoxal con pelos mesturados”, xa que daquela considerou que tiña á vez cilios e flaxelos.

## Simbiose 
*Mixotricha* establece moitas relacións simbióticas. Igual que os protozoos emparentados, como *Trichonympha*, vive no intestino de térmites e colabora na dixestión da celulosa, un compoñente principal da madeira que estas comen. Sen *Mixotricha*, as súas térmites hóspedes non poderían sobrevivir, polo que hai unha simbiose entre o protozoo e a térmite.

Ademais, *Mixotricha* establece relacións mutualistas con bacterias que viven no seu interior ou na súa superficie. Ten un total de catro especies de simbiontes bacterianos.

*Mixotricha* ten catro flaxelos anteriores, pero non os usa para a locomoción, senón máis ben como un sistema de dirección ou temón. Para a locomoción, ten unhas 250.000 espiroquetas con forma de pelo, (unhas bacterias helicoidais), que están unidas á superficie celular e que funcionan como unha especie de cilios, que permiten que a *Mixotricha* se mova; estas espiroquetas están por toda a superficie excepto na parte posterior inxestiva. *Mixotricha* ten tamén bacterias bacilares dispostas dun modo moi ordenado sobre a superficie celular; que igual que os treponemas son ectosimbiontes. Ademais, ten bacterias esféricas que viven dentro da célula; estes endosimbiontes funcionan como as súas mitocondrias, xa que *Mixotricha* carece de mitocondrias, que perdeu ao longo da súa historia evolutiva.

## Xenoma 
Segundo Margulis e Sagan (2001), *Mixotricha* ten cinco xenomas, xa que estableceu unha estreita relación simbiótica con catro tipos de bacterias. Estes autores consideran que este organismo é un exemplo emblemático de simbioxénese.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Micrografías electrónicas: http://www.pmbio.icbm.de/mikrobiologischer-garten/eng/enmix03.htm http://www.pmbio.icbm.de/mikrobiologischer-garten/eng/enmix04.htm
Cabaret Voltaire (novela)

***Cabaret Voltaire*** é unha novela en lingua galega de Santiago Jaureguizar, publicada en novembro de 2005 por Editorial Galaxia. A obra gañou o Premio García Barros dese mesmo ano.

## Trama 
Wilhelm Kurtz é un enxeñeiro alemán, que chega a Ribadeo no buque *Martin Lauer* para controlar o porto comercial da vila, en Porcillán, onde chega o tren procedente das minas de Vilaoudriz.

O cónsul ruso en Ribadeo dille que a OGPU quere que consiga o diadema de Ribadeo, un dos tesouros que o réxime nazi está a espoliar dos poboados castrexos cara ao Museum Für Völkerkunde de Berlín. O diadema é especialmente apreciada polos seus gravados bélicos de guerreiros celtas. O cónsul ruso refírese a Kurtz como Borislav Kursk, nome que lle deron de neno en San Petersburgo, se ben é de orixe francesa, e chamábase Guillaume Crôute.

Á súa vez ponse en contacto con el o delegado do partido nazi, Ernst Schäfer, que é tamén propietario do cabaré *Cabaret Voltaire*, de nome igual ao creado en 1916 en Zürich e frecuentado polos dadaístas. A través del, coñece a Nuria, unha serea que nada nun estanque do cabaré. Por outra banda, contacta tamén con el Fermín Bornes, o farmacéutico da vila e cónsul británico, que logo de chamarlle William Curst dálle unha carta do MI5, o servizo de intelixencia británico, para que colla o diadema.

Kurtz muda a xoia por unha falsificación que lle dera o cónsul ruso, pero non lle dá o orixinal, senón que queda con el. Farto das presións a tres bandas, escapa con Nuria a Berlín, a casa do irmán del. Alí viven a segunda guerra mundial, a división da cidade e a posterior caída do Muro de Berlín. Finalmente, xa maiores, despídense da cidade e regresan a Ribadeo, onde Kurtz morre, e Nuria volve ao mar.

## Narración 
A obra está escrita en terceira persoa con narrador omnisciente. A trama desenvólvese principalmente en Ribadeo e Berlín, entre a década de 1930 e o fin de milenio.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na web da editorial.
Festival Sinsal Audio

O **Festival Sin Sal Audio**, coñecido popularmente coma **Sinsal**, é un festival de música celebrado na Illa de San Simón, na parroquia de Cesantes, en Redondela. A súa característica máis peculiar é que non ten programación coñecida de antemán, pois as bandas que actúan no festival non se coñecen por adiantado, senón unha vez os asistentes estean no lugar.
Dende a súa primeira edición reuniu a bandas da talle de Alt-J, Triángulo de Amor Bizarro, Unicornibot, Maïa Vidal, Jane Joyd, Alela Diane, Christian Kjellvander, Nite Jewel, Múm ou Das Kapital, entre outros.

## Historia 
O festival Sinsal celébrase na actualidade na illa de San Simón, un espazo natural na contorna da enseada de San Simón, no fondo da ría de Vigo e coas localidades de Redondela, Soutomaior e Vilaboa nos arredores. Porén, o festival comezou en Vigo no ano 2003, en diversas salas e teatros da cidade. Máis tarde estendeuse tamén a outras cidades galegas como Santiago de Compostela, A Coruña, Ferrol e Pontevedra. A partir do ano 2010 a organización decidiu mudar a lugares máis naturais e recónditos a localización do festival, e bautizaron esa serie de eventos coma Festival AP9, por ser esta a autoestrada que vertebra as tres principais cidades galegas.  No 2011 o festival mudou definitivamente á illa de San Simón.

Na edición do ano 2013 o festival aprazouse por mor da traxedia do Accidente de Angrois en Compostela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Illa de San Simón
* Festas de Redondela
### Ligazóns externas 
* sinsalaudio.es Páxina web do festival.
* "Sinsal San Simón: O festival ao que se acode a cegas", artigo de Javier Becerrá en *La Voz de Galicia*, 3 de agosto de 2013.
Orcaella brevirostris

***Orcaella brevirsotris*** é unha especie xénero de cetáceo odontoceto da familia dos delfínidos, coñecida na bibliografía internacional como *golfiño do río Irrawaddy* ou *golfiño beluga* (isto último debido á súa cor, ás veces moi clara, e ao aspecto xeral do seu corpo), que durante moito tempo foi considerada como monotípica, pero en 2005, a análise xenética demostrou que existe unha segunda especie, *Orcaella heinsohni* estreitamente ligada e ela.

Trátase dun golfiño que habita nas costas e estuarios do sueste asiático.

## Taxonomía 
A especie foi descrita por Richard Owen en 1866. A súa aperencia é similar á da beluga, clasificándose antigamente na familia dos monodóntidos, pero hoxe en día existe un acordo extenso para clasificalo dentro da familia dos delfínidos.

## Descrición 
As características priuncipais deste golfiño son:
* Corpo de forma parecida á da beluga, de até uns 2,3 m de lonxutude e cun peso de máis de 130&nbsp;kg, de coloración clara, especialmente na rexión ventral, que pode variar desde unha tonalidade gris azulada algo escura até a azul clara, pasando por unha gris intermedia. 
* Cabeza arredondada, roma, con melón de gran tamaño e con bico á penas marcado.
* Aleta dorsal, curta, tiangular e co ápice romo. En cambio as aletas pectorais son longas, anchas, espatuladas ou apuntadas, cos bordos anteriores moi curvos. O pedúnculo caudal é estreito, rematando nunha aleta caudal ancha, cunha profunda fendewdura media separando os dous lóbulos, que teñen os bordos posteriores lixeiramente cóncavos. 
* As crías miden 1 m ao nacer, e pesan cerca de 10&nbsp;kg.
* A lonxevidade é de case 30 anos.

## Comportamento 
É un nadador lento. Emerxe cun movemento de xiro suave e lanto, como un balanceo. As inmersióins duran de 30 a 60 seg, e adoitan de ir seguidos de 3 respiracións en rápida sucesión. É capoaz de permanecer mergullado até 12 min. Amosa pouco de si mesmo na superficie, pero ás veces saca a cabeza da auga para vixiar, dá golpes coa cola na auga ou salta. Para facer inmersións profundas levanta a cola da auga arqueando o pedúnculo caudal.

Crese que se produciu unha redución de polo menos un 30 % no tamaño da poboación durante un período de tres xeracións (45-48 anos), baseándse no aumento dos niveis de captura incidental e a degradación do hábitat nos últimos anos. Polo tanto a especie foi cualificada en 2008 pola UICN "CD", *vulnerábel.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carwardine, M. (1995): *Ballenas, delfines y marsopas. Guía visual de todos los cetáceos del mundo*. Barcelona: Omega. ISBN 84-282-1037-3.
* Perrin, William F., Bernd Würsig & J. G. M. Thewissen (eds.) (2002): *Encyclopedia of Marine Mammals*. 2ª ed. San Diego: Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. 3ª ed. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Cetáceos
* Odontocetos
* Delfínidos

### Ligazóns externas 
* *Orcaella brevirostris* en ADW . Contén abundante información sobre a especie. 
* *Orcaella brevirostris'' en Arkive . Contén imaxes.
Oswald Zappelli

**Oswald Zappelli**, nado en Lausana o 27 de outubro de 1913 e finado na mesma cidade o 3 de abril de 1968, foi un tirador de esgrima suízo, gañador de tres medallas olímpicas.

## Traxectoria 
Zappelli gañou a medalla de prata nos Xogos Olímpicos de 1948 en espada. Integrou o equipo espada suízo nos Xogos Olímpicos de 1952 xunto con Mario Valota, Paul Barth, Paul Meister, Otto Rüfenacht e Willy Fitting que logrou a medalla de bronce, metal que gañou tamén en espada individual.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en sports-reference.com
Sotalia

***Sotalia*** é un xénero de cetáceos odontocetos da familia dos delfínidos que comprende tan só dúas especies que viven nas costas do Atlántico e do mar Caribe de América Central e Suramérica, así como no río Amazonas e a maioría dos seus grandes afluentes.

## Taxonomía 
O xénero *Sotalia* considerábase monotípico até que e 2007 separouse *Sotalia guianensis*  como especie distinta da única até entón adimitida, *Sotalia fluviatilis*.

Isto foi o resulado de recentes análises morfométricos, así como de ADN mitocondrial.

Polo tanto na actualidade conta con dúas especiers válidas:
* *Sotalia fluviatilis* (Gervais & Deville, 1853)
* *Sotalia guianensis* (van Bénéden, 1864)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carwardine, M. (1995): *Ballenas, delfines y marsopas. Guía visual de todos los cetáceos del mundo*. Barcelona: Omega. ISBN 84-282-1037-3.
* Perrin, William F., Bernd Würsig & J. G. M. Thewissen (eds.) (2002): *Encyclopedia of Marine Mammals*. 2ª ed. San Diego: Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Cetáceos
* Odontocetos
* Delfínidos

### Ligazóns externas 
* *Sotalia* en ADW.
Carlomán, fillo de Carlos Martel

**Carlomán**, nado en 707 e finado o 17 de agosto de 754, foi un mordomo de palacio (soberano) do reino de Austrasia entre 741 e 747. Retirado, fíxose monxe bieito. É venerado como santo pola Igrexa católica.
## Biografía 
Era o fillo máis vello do mordomo de Neustria e Austrasia, Carlos Martel, e de Rotruda (695-724). No 741, á morte do seu pai, herdou Austrasia, Suabia e Turinxia, onde gobernou como mordomo (ou xefe do goberno), sen querer tomar o título de rei. Loitou contra o ducado de Aquitania, os alamáns, os bávaros e os saxóns, aos que derrotou.

Promoveu, influído por San Bonifacio de Fulda, que se puxo baixo a súa protección, entre 742 e 744, unha política de reforma moral dos costumes do clero e de respecto polo patrimonio da Igrexa e as sés episcopais.

En 747, renunciou ao poder e fíxose relixioso. Reuniuse co papa Zacarías I e pediulle poder pasar no estado clerical, e retirouse á abadía beneditina de Montecasino, deixando o poder ao seu irmán Pipino o Breve, cos seus títulos e posesións.

En 751 quixo intervir para impedir a coroación do seu irmán como rei dos francos, pero o papa conseguiu detelo na Provenza e obrigouno a volver a Montecasino. O 753 foi enviado a Francia a unha misión de paz e morreu en Viena do Delfinado o 754. Foi sepultado na abadía de Montecasino.

## Descendencia 
Carlomán tivo un fillo:
* Drogón (? - can.753), mordomo de palacio de Austrasia, asociado ao seu pai; logo de 747 foi enviado a un mosteiro polo seu tío Pipino o Breve.
## Veneración 
Foi venerado pola Igrexa, e figura como santo en varios martiroloxios antigos. Non tivo un proceso de canonización formal, e outros santorais lístano como beato ou venerábel.
## Notas
Waldrada

**Waldrada** foi o nome de dúas damas francas:
*Waldrada - raíña de Austrasia.
*Waldrada - concubina de Lotario II.
*Waldrada - irmá de Odón de Orleáns.
Lucky Number Slevin

***Lucky Number Slevin*** é un filme dirixido por Paul McGuigan que se estreou no 2006.

## Sinopse 
A Slevin a vida non lle vai moi ben: despois de que a súa casa fose declarada en ruínas, atopa á súa moza con outro na cama. Decide saír dos Ánxeles unha tempada e aloxarse no apartamento dun amigo en Nova York. Pero o pesadelo de Slevin empezará realmente cando se vexa mesturado no escuro mundo da mafia neoiorquina. Os dous gángsters máis respectados e temidos da cidade, o Rabino e o Xefe, outrora socios e agora inimigos declarados, viven atrincheirados nas súas fortalezas e levan 20 anos sen saír delas. Para vingar o asasinato do seu fillo, o Xefe ordena matar ó fillo do Rabino, pero sen deixar pegadas, pois, en caso contrario, comezaría unha sanguenta guerra entre os dous clans. O plan consiste en buscar un xogador que lle deba moitos cartos ó Xefe e encargarlle o asunto.

## Personaxes 
* Josh Hartnett como Slevin Kelevra
* Bruce Willis como Mr. Goodkat/Smith
* Lucy Liu como Lindsey
* Morgan Freeman como O Xefe
* Ben Kingsley como O Rabino
* Michael Rubenfeld como Yitzchok The Fairy
* Peter Outerbridge como Detective Dumbrowski
* Stanley Tucci como Detective Brikowski
* Kevin Chamberlin como Marty
* Dorian Missick como Elvis
* Mykelti Williamson como Sloe
* Scott Gibson como Max
* Daniel Kash como Gardacostas #1
* Dmitry Chepovetsky como Gardacostas #2
* Sam Jaeger como Nick Fisher
* Danny Aiello como Roth
* Oliver Davis como Henry
* Corey Stoll como Saul
* Howard Jerome como Abe
* J. D. Jackson como Mugger
* Sebastien Roberts como Man
* Robert Forster como Murphy
* Shira Leigh como Hottie
* Janet Lane como Gloria
* Nicholas Rice como Doc
* Bernard Kay como Morty
* Sam Stone como Old Waiter
* Darren Marsman como Slim Hopkins
* Gerry Mendicino como Benny Begin
* Diego Klattenhoff como Ginger
* Rick Bramucci como Soldado
* Victoria Fodor como Helen

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en RottenTomatoes
Juan Armada Valdés

**Juan Bautista Vicente María de Ávila Armada Valdés**, **marqués de Figueroa**, nado na parroquia xixonesa de San Salvador de Deva o 27 de outubro de 1823 e finado en Figueroa (Abegondo) o 27 de febreiro de 1910, foi un militar e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Juan Antonio Armada Mondragón Guerra (marqués de Santa Cruz de Ribadulla) e María del Rosario Benita Fernanda Valdés Ramírez de Jove (condesa de Canalejas). Coronel de artillaría. Foi deputado no Congreso polo distrito de Santiago de Compostela (1857-1865), A Estrada (1864-1865), e novamente Santiago de Compostela (1865-1871).

## Vida persoal 
Casou con Ramona Losada Miranda (marquesa de Figueroa) e foi pai de Juan Armada Losada Concepción Armada Losada e Joaquina Armada Losada, que casou con Miguel Gil Casares.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Xenealoxía Armada
Waldrada, filla de Wacho

**Waldrada** ou **Vuldetrada**, nada en 531 e finada en 572, foi unha dama franca filla de Wacho, rei dos longobardos (que gobernou *sobre* 510-539) e da súa segunda muller chamada Austrigusa ou Ostrogota, unha muller xépida.
## Traxectoria 
Foi a esposa de Teodebaldo, rei de Austrasia (que gobernou entre 548 e 555), do que quedou viúva; despois foi a amante repudiada de Clotario I, rei dos francos (que gobernou ata 561) que a entregou como muller a Garibaldo I de Baviera.

A *Origo gentis Langobardorum* denomina *nomen unae Wisigarda…nomen secundæ Walderada* como as dúas fillas de Wacho e a súa segunda muller, especificando que Waldrada estaba casaba con *Scusuald rex Francorum* e máis tarde con "*Garipald*".

A *Historia Langobardorum* fala de Walderada como a segunda filla de Wacho da súa segunda muller, especificando que casou con *Francorum rex Chusubald*. Paulo Diácono denomina *Wisigarda…[et] secunda Walderada* como as dúas fillas do Rei Wacho e a súa segunda muller, especificando que Walderada estaba casada con * Cusupald, alio regi Francorum* e máis tarde con *Garipald*.

Hermann de Reichenau (Herimannus) denomina *Wanderadam* á esposa de *Theodpaldus rex Francorum* cando menciona o segundo matrimonio do rei Lotario: *Lotharius rex patris eius Theodeberti patruus*.

Gregorio de Tours denomina a Vuldetrada como a muller do rei Teodebaldo. Segundo Gregorio de Tours, o rei Clotario empezou a ter relacións coa viúva do rei Teodebaldo, ata que *os bispos se queixaron e entregouna ao duque Garibaldo de Baviera*, que aparentemente implica que o rei Clotario non chegou a casar con Waldrada.

## Referencias 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Medieval Lands Project: Duques Bávaros
Juan Gil Armada

**Juan Gil-de Araujo Armada**, **marqués de Figueroa**, nado en 1900 e finado en Abegondo o 12 de febreiro de 1981, foi un político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Joaquina Armada Losada e Miguel Gil de Araujo Casares e sobriño de Juan Armada Losada, logo da súa morte en 1932 sucedeuno no Marquesado de Figueroa. Foi alcalde de Santiago de Compostela do 18 de novembro de 1938 ao 29 de novembro de 1941. Despois foi presidente de Cantigas e Agarimos, da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago, do Padroado Rosalía de Castro e da Arquiconfraría do Apóstolo Santiago.

## Vida persoal 
Casou con Pilar González de Careaga Fontecha.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Historia de la ciudad de Santiago de Compostela
Augamariña (cor)

*Este artigo trata sobre a cor, para o mineral véxase o artigo **augamariña**.*

miniatura|Augamariña tallada

A **augamariña** é unha cor azulina averdada, semellante á cor da auga da beiramar. Colle o nome da augamariña, xema variedade do mineral berilo, nome derivado do latín, *aqua marinā*, auga do mar, por referencia á cor.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Jaguar xj sport 1995 aquamarine.jpg|Augamariña é a cor deste Jaguar xj sport 1995.
Ficheiro:Tuke, Henry Scott (1858–1929) - 1928 - Figure study for "Aquamarine".jpg|Scott (1858–1929) - 1928 - Figure study for "Aquamarine"
Ficheiro:Tuke, Henry Scott (1858–1929) - 1928-29 - Aquamarine.jpg|Scott - 1928-29 - Aquamarine

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de cores
Pavillón Municipal de Chapela

O **Pavillón Municipal de Chapela** é un recinto deportivo cuberto da parroquia de Chapela, no concello pontevedrés de Redondela. É usado como feudo local polos equipos do **Club Balonmano Chapela**, así coma equipos locais de fútbol sala e baloncesto. Foi inaugurado no ano 1989.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Lista dos pavillóns de Galicia de maior capacidade
Cebú (homónimos)

**Cebú** pode designar:

* ao **cebú** (*Bos taurus indicus*), subespecie de boi doméstico orixinaria de Asia;
* á cidade de **Cebú**, en Filipinas;
* á provincia de **Cebú**, en Filipinas;
* ao **Gran Cebú**, principal área metropolitana da provincia anterior;
* á **illa de Cebú**, en Filipinas;
* ao idioma **cebú** ou **cebuano**, lingua pertencente ao filo austronesio, oficial en Filipinas;
* á etnia **cebú**.
Eredivisie 2012-2013

A tempada **2012–13** da **Eredivisie** foi a 57ª edición da máxima competición ligueira de fútbol dos Países Baixos. O torneo comezou o 10 de agosto de 2012 e finalizou o 26 de maio de 2013. O defensor do título era o AFC Ajax, que resultou novamente campión, logrando o seu 32º título.

## Equipos 
## Clasificación 
## Resultados 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da Eredivisie
Batalla de Little Bighorn

A **Batalla de Little Bighorn**, foi un enfrontamento armado entre as forzas combinadas das tribos lakota, cheyenne e arapaho e o 7º Rexemento de Cabalería do Exército dos Estados Unidos. A batalla, que ocorreu o 25 e 26 de xuño de 1876 preto do río Little Bighorn no leste de Montana, foi o acontecemento máis importante da Guerra de Black Hills. O resultado foi unha vitoria dos nativos americanos, que estaban liderados por varios grandes líderes, como Cabalo Tolo e Gall, inspirados polas visións de Touro Sentado (Tȟatȟáŋka Íyotake). O 7º Rexemento de Cabalería, composto por unha forza de 700 homes liderados por George Armstrong Custer, sufriu unha seria derrota. Cinco das compañías foron aniquiladas; Custer morreu, así como dous dos seus irmáns, un sobriño, e un cuñado. As baixas estadounidenses totais no enfrontamento, incluíndo exploradores, foron de 268 mortos e 55 feridos.

A resposta pública da Guerra de Black Hills mudou co tempo. A batalla e as accións de Custer en particular, foron amplamente estudadas polos historiadores.

## Notas
Ponte do Eume

**Ponte do Eume**, tamén chamada **ponte de Pedra**, é unha construción que comunica os concellos de Cabanas e Pontedeume, a través do río Eume.

## Historia 
A primeira referencia escrita é de 1162 e refírese a unha ponte de madeira. Porén xa debía existir desde tempo inmemorial para comunicar ambas marxes do río, habitadas desde tempos remotos.
A finais do século XIV, Fernán Peres de Andrade, O Boo, mandou construír unha ponte de cantería. Dita ponte tiña 78 arcos e dúas torres, sendo unha das máis longas de Europa: entre os arcos 8º e 9º a Torre da Ponte, e entre os arcos 40º e 41º a Torre do Risco. Entre os arcos 2º e 3º estaban, sobre unhas peañas, os símbolos de Fernán Peres: o oso e o xabarín. Ao final da ponte había un cruceiro. Tamén había un hospital de peregrinos entre os arcos 19º e 20º. A ponte foi reparada en varias ocasións dos estragos que ocasionaban as crecidas do río, mais non puideron evitar a deterioración progresiva da ponte. Así, desaparece o hospital entre 1791 e 1820 e en 1843 desaparecen as torres e os símbolos dos Andrade. 

Finalmente, derrúbase a ponte e constrúese unha nova entre 1863 e 1873, inicialmente con 11 arcos que se amplían progresivamente ata os 15 actuais. O oso e o xabarín da ponte de Fernán Peres están hoxe en día no claustro do convento de Santo Agostiño (actual casa da cultura de Pontedeume).

Ata a inauguración da AP-9 Guísamo-Ferrol en 2003 foi a ponte o principal acceso pola costa a As Pontes e Ferrol dende A Coruña e Betanzos.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ponte de pedra de Pontedeume 004.JPG|Vista da ponte.

## Notas
Gary Schroen

**Gary C. Schroen**, nado o 6 de novembro de 1941 e finado o 1 de agosto de 2022, foi un oficial da CIA que estivo a cargo da incursión inicial da CIA en Afganistán en setembro de 2001 para derrubar o réxime talibán e destruír Al Qaeda.

## Traxectoria 
Entrou na Axencia na década de 1970 e traballou como espía en Teherán. De 1978-1979 estivo destinado en Islamabad. Na década de 1980 foi xefe do grupo de axentes en Dubai , cidade cunha forte comunidade iraniana, era importante para se manter informado do que acontecía no réxime iraniano e Schroen falaba perfectamente persa. Entre 1988 e 1990 foi xefe dos axentes da CIA en Afganistán aínda que con base en Islamabad, polo peche da embaixada norteamericana. Entre 1990 e 1992 foi xefe de estación adxunto en Riad. De 1992 a 1994 traballou na sede central en Langley controlando as operacións iranianas e logo foi xefe das operacións iranianas en Europa (1994-1995) e como xefe da estación en Islamabad (1996-1999), participou na renovación das relacións con Ahmad Shah Massoud, no arresto de Mir Aimal Kasi e nos plans para capturar a Osama bin Laden en Afganistán. De 1999 a 2001 foi xefe adxunto da división do Próximo Oriente na Dirección de Operacións. Tras os atentados do 11 de setembro de 2001 dirixiu un equipo da CIA en Afganistán, chamado *Jawbreaker*, nunha misión secreta  para contactar e apoiar aos líderes da Alianza do Norte na súa loita contra os Talibán. No seu libro ''First In: An Insider's Account of How the CIA Spearheaded the War on Terror in Afghanistan'' publicado en 2005, ilustra as súas experiencias afgás. En 2013 o grupo Al Shabaab informou da súa morte a consecuencia das feridas sufridas nun atentado o 12 de xullo en Mogadixo afirmando que el era o director de operacións da CIA para África Oriental, información que ningunha outra fonte puido verificar.

## Notas
Bágoas do sol

***Bágoas do sol*** (en ) é un filme estadounidense dirixido por Antoine Fuqua que se estreou no 2003. Estreouse en galego na TVG o 15 de outubro de 2011.

## Sinopse 
O tenente das Forzas Especiais dos Navy e o seu escuadrón de elite vense obrigados a elixir entre o deber e o sentido humanitario para protexer un grupo de refuxiados inocentes. Cando o goberno democrático de Nixeria é derrotado e o país cae nas mans dun cruel ditador, Waters e o seu equipo son asignados a unha misión rutineira para rescatar a doutora Lena Kendricks, unha cidadá americana que traballa nunha misión católica dun poboado afastado. Lena négase a marchar a menos que Waters se comprometa a trasladar os aldeáns á fronteira, onde poidan solicitar asilo político. De abandonalos, quedarían á mercé do exército rebelde. Waters ten ordes estritas do xefe, o capitán Bill Rhodes, de manterse á marxe do conflito.

## Personaxes 
* Bruce Willis como Tenente A.K. Waters
* Monica Bellucci como Dr. Lena Kendricks
* Cole Hauser como MM1(SEAL/SW/AW) James "Red" Atkins
* Eamonn Walker como ITCS(SEAL) Ellis "Zee" Pettigrew
* Johnny Messner como GMC(SEAL/SW) Kelly Lake
* Nick Chinlund como OS1(SEAL) Michael "Slo" Slowenski
* Charles Ingram como MA2(SEAL) Demetrius "Silk" Owens
* Paul Francis como HM2(SEAL/FMF) Danny "Doc" Kelley
* Chad Smith como STG2(SEAL) Jason "Flea" Mabry
* Tom Skerritt como Capitán Bill Rhodes
* Malick Bowens como Coronel Idris Sadick
* Akosua Busia como Paciente
* Sammi Rotibi como Arthur Azuka
* Peter Mensah como Terwase

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en AllMovie
Peponocephala electra

***Peponocephala electra*** é unha especie de cetáceo odontoceto da familia dos delfínidos, a única do xénero ***Peponocephala***.

Está estreitamente relacionada con *Feresa attenuata* e cos caldeiróns.

## Taxonomía 
Debido á dificultade para estudala (a maioría dos datos científicos chegaron a partir de varamentos), a posición taxonómica desta especie está pouco clara. Foi definida en 1846 por John Edward Gray, co nome de *Lagenorhynchus electra*, e até 1966 clasificouse no xénero *Lagenorhynchus*, data en que se reclasificou no novo xénero, propio, *Peponocephala* (literalmente, "a de cabeza de melón"), creado por Nishiwaki e Norris, e situada dentro da subfamilia dos globicefalinos en 1973 por Kasuya e, posteriormente, por moitos outros autores.

## Descrición 
As principais características de *Peponocephala electra* son:
 
* Corpo en forma que recorda á dun torpedo, de coloración gris máis ou menos escura.
* Cabeza delgada, estreita, que se vai adelgazando cara á punta, roma, e cunha *máscara* escura que chega até detrás do ollo.
* Aletas pectorais longas e rematadas en punta, e aleta dorsal alta, falciforme.
* Cando se ve de perfil, a cabeza non é tan arredondada como a de *Feressa attenuata*, e isto pode ser de axuda para a identificación.

## Comportamento 
É capaz de nadar moi rápido, especialmente cando se asusta. Realiza saltos fóra da auga cando viaxa a gran velocidade, producindo moita escuma ao caer. Os individuos que nadan lentamente poden ás veces sacar a cabeza fóra da auga. Polo xeral desconfía dos barcos. Moi gregaria, reúnese en grupos de gran número de individuos (de 100 a 1 000).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carwardine, Mark (1995): *Ballenas, delfines y marsopas*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-1037-3.
* Perrin, William F., Bernd Würsig & J. G. M. Thewissen (eds.) (2002): *Encyclopedia of Marine Mammals*. 2ª ed. San Diego: Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Cetáceos
* Odontocetos
* Delfínidos

### Ligazóns externas 
* Whale and Dolphin Conservation Society
Cebú (boi)

O **cebú**, *Bos taurus indicus* (ás veces denominado *Bos primigenius indicus*), é unha subespecie de bovino doméstico orixinaria de Asia.

## Taxonomía 
No pasado discutiuse moito a identidade deste animal, chegando a ser considerado como unha especie independente (*Bos indicus*), así como a súa orixe. Tras suxerirse a súa descendencia d gauro (*Bos gaurus*) e do banteng (*Bos javanicus*), demostrouse hoxe en día que o cebú é en realidade un descendente da subespecie de uro que habitaba antigamente na India, *Bos primigenius namadicus*, e que foi domesticada contra 8000&nbsp;a.&nbsp;C. En consecuencia, o cebú pertence á mesma especie *Bos primigenius* que calquera das outras subespecies e razas de gando vacún que existen, aínda que seguen sen descartarse posíbeis cruzamentos no pasado coas outras dúas especies de bois salvaxes asiáticos citadas.

## Características 
Os cebús caracterízanse pola presenza de cornos normalmente curtos, orellas caídas, xiba pronunciada sobre os ombros e ampla papada. A pelaxe é curto e de cor clara, frecuentemente branca, e uniforme, aínda que nalgúns individuos pode estar salpicada de manchas pequenas escuras.

## Utilidade 
[miniatura|240px|Cebús usados como animais de tiro na [India.]]
[miniatura|240px|Semental de cebú da raza *nelore* no [Brasil.]]
A súa utilidade como animal doméstico está fóra de dúbida, pois podemos dicir que serve para case todo. Utilízase como animal de carga e tiro, tanto nos carros como nos arados. E tamén se aproveita o seu leite, a pel e a carne, aínda que esta só é consumida polos practicantes do hinduísmo cando o animal morreu previamente de vello.

A grande utilidade deste animal desde hai tanto tempo acabou por convertelo na tradición brahmánica nunha reencarnación da fertilidade da terra. Darlle a morte, ou o simple feito de molestalo por nada, é considerado un sacrilexio. Como consecuencia disto, a India é actualmente o país coa maior cabana bovina do mundo, e os cebús pasean con total tranquilidade incluso por rúas atestadas de tráfico.

Os cebús tamén están presentes no sur da China, Indochina, Malaisia, Indonesia e Filipinas, así como no Oriente Medio e na península Arábiga. A súa resistencia á calor e ás enfermidades tropicais fixeron que xa na época do Imperio Novo fora introducido en Exipto, e posteriormente en toda a África oriental e en Madagascar.

Durante os séculos XIX e XX leváronse exemplares a Australia, os Estados Unidos e América Latina, en especial ao Brasil, Colombia e Centroamérica onde se cruzou coas razas locais.

En 2011 no Brasil descifrouse o xenoma da subespecie *Bos taurus indicus* coa finalidade de mellorar a calidade da súa carne, que representa a maior parte das exportacións deste tipo do país.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Chenost, M. e C. Kayouli (1997): *Utilisation des fourrages grossiers en régions chaudes*. Roma: FAO.
Ligue 1 2013-2014

A tempada **2013–14** da **Ligue 1** foi a 76º edición da máxima competición ligueira de fútbol en Francia. A tempada iniciouse o 9 de agosto de 2013 e finalizou o 17 de maio de 2014. O campión foi o Paris-Saint Germain, que logrou o seu cuarto título (segundo consecutivo). Descenderon á Ligue 2 o Valenciennes, Ajaccio e Sochaux.

## Clasificación 
1Ao Monaco descontáronselle 2 puntos debido á mala conduta duns afeccionados a tempada anterior. Porén, isto foi anulado o 13 de agosto de 2013. 

### Posicións por xornada 
## Resultados 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da Ligue 1
Álvaro Armada Valdés

**Álvaro José María Benito Mamerto Cleto Marcelino Pedro Armada Valdés**, **marqués de Santa Cruz de Ribadulla**, nado en Oviedo o 11 de maio de 1817 e finado en Xixón o 23 de xuño de 1899, foi un escritor e político asturiano.

## Traxectoria 
Fillo de Juan Antonio Armada Mondragón Guerra (marqués de Santa Cruz de Ribadulla) e María del Rosario Benita Fernanda Valdés Ramírez de Jove. IV Marqués de Santa Cruz de Ribadulla, Marqués de Canillejas, Marqués de San Esteban del Mar de Natahoyo, XI Conde de Canalejas, Conde de Güemes Vizconde de San Julián, Vizconde de Peña de Francia, Vizconde de Gigedo, Grande de España. Foi embaixador de España en París, rexedor de Oviedo, gobernador civil de Madrid, deputado provincial, deputado en Cortes e senador vitalicio (1860-1868).

## Vida persoal 
Casou en Madrid o 16 de xullo de 1838 con María Manuela Fernández de Córdoba Güemes, condesa de Revilla Gigedo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha no Congreso dos Deputados
* Ficha no Senado
* Xenealoxía Armada
Leaf Daniell

**Leaf Daniell**, nado en Londres en 1877 e finado en Eddleston o 28 de febreiro de 1913, foi un tirador de esgrima inglés, gañador dunha medalla olímpica.
## Traxectoria 
Daniell participou nos Xogos Olímpicos de 1908 xunto con Edgar Amphlett, Cecil Haig, Martin Holt e Robert Montgomerie no equipo de espada que logrou a medalla de prata.

## Notas
Stenella

***Stenella*** é un xénero de cetáceos odontocetos da familia dos delfínidos que reúne cinco especies que se encontran en mares temperados e tropicais de todo o mundo.

Son dos golfiños oceánicos máis coñecidos e máis difundidos, xunto coa especie *Tursiops truncatus*, en particular porque adoitan nadar axilmente diante da proa das embarcacións.

## Taxonomía 
O nome deste xénero foi creado por John Edward Gray en 1866, que o tomou do diminutivo latinizado da palabra do grego antigo στενός *stenós*, "estreito", en alusión ao bico e a que inicialmente se pensou que era un subxénero do xénero *Steno*.

O xénero comprende cinco especies:
* Corpo parecido ao do arroaz, do que se distinguen porque non presenta manchas no corpo, ou ás veces só unhas poucas.
* Coloración gris, máis ou menos escura, na rexión dorsal, máis clara na ventral que, nalgunhas especies, chega a ser branca ou case branca.
* Case todas as especies presentan manchas escuras, tanto no dorso como no ventre, cando son adultos. 
* Bico estreito e acabado en punta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carwardine, Mark (1995): *Ballenas, delfines y marsopas*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-1037-3.
* Perrin, William F., Bernd Würsig & J. G. M. Thewissen (eds.) (2002): *Encyclopedia of Marine Mammals*. 2ª ed. San Diego: Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Cetáceos
* Odontocetos
* Delfínidos

### Ligazóns externas 
* *Stenella* en ADW.
Edgar Amphlett

**Edgar Montague Amphlett**, nado en Dochester o 1 de setembro de 1867 e finado en Londres o 9 de xaneiro de 1931, foi un xornalista e tirador de esgrima inglés, gañador dunha medalla olímpica.

## Traxectoria 
Edgar Montague estudou en Hull e con dezasete anos entrou a traballar nun xornal e máis tarde traballou durante dezaseis anos na sala de prensa do Palacio de Westminster. En 1899 uniuse á sección parlamentaria de *The Times*.
Durante a primeira guerra mundial foi correspondente de guerra en Francia., gañando o campionato británico de espada en 1910 e o de florete ao ano seguinte. Participou nos Xogos Olímpicos de 1908, logrando a medalla de prata co equipo británico de espada e nos Xogos Olímpicos de 1912.

## Notas
Rombencéfalo

lang=gl|miniatura|dereita|Cerebro embrionario de 4 semanas.
miniatura|dereita|As tres partes derivadas do rombencéfalo: cerebelo, ponte e bulbo.
O **rombencéfalo** (ou **cerebro posterior**) é unha porción do encéfalo embrionario que forma a parte do encéfalo que rodea o cuarto ventrículo e conecta coa medula espiñal, e está formado polo metencéfalo e o mielencéfalo. Comprende o bulbo raquídeo, a ponte de Varolio, e o cerebelo. O rombencéfalo mantén procesos corporais vitais como a respiración, sistema cardíaco, coordinación muscular, entre outros.
miniatura|dereita|300px|Rombencéfalo.
O rombencéfalo pode subdividirse nun número variable de avultamentos transversais chamados rombómeros. No embrión humano poden distinguirse oito rombómeros, que desde o caudal ao rostral son: Rh8-Rh1. Rostralmente, o istmo marca os límites co cerebro medio ou mesencéfalo.

Existe unha rara enfermidade do rombencéfalo chamada "rombencefalosinapse", que se caracteriza pola ausencia de vermis, o que orixina un cerebelo fusionado. Os pacientes xeralmente presentan ataxia cerebelar (falta de coordinación muscular).

O rombencéfalo caudal foi xeralmente considerado o sitio de iniciación do peche do tubo neural.

## Mielencéfalo 
Os rombómeros Rh8-Rh4 formam o mielencéfalo.

O mielencéfalo forma o bulbo raquídeo no cerebro adulto, e contén:
* unha porción do cuarto ventrículo, 
* o nervio glosofarínxeo (par cranial IX), 
* o nervio vago (X), 
* o nervio accesorio (XI), 
* o nervio hipogloso (XII), 
* e unha porción do nervio vestíbulo-coclear (VIII).

## Metencéfalo 
Os rombómeros Rh3-Rh1 forman o metencéfalo.

O metencéfalo está composto pola ponte de Varolio e o cerebelo, e contén:
* unha porción do cuarto ventrículo, 
* o nervio trixémino (V), 
* o nervio abducens (VI), 
* o nervio facial (VII), 
* e unha porción do nervio vestíbulo-coclear (VIII).

## Evolución 
O cerebro posterior é homólogo dunha parte do cerebro dos artrópodos chamada ganglio subesofáxico, en canto aos xenes que se expresan e a súa posición entre o cerebro e o cordón nervioso. Baseándose nisto suxeriuse que o cerebro posterior evolucionou primeiro nos Urbilaterianos, que son os últimos antepasados comúns de cordados e artrópodos, hai entre 570 e 555 millóns de anos.

## Outras imaxes 

 Image:Gray18.png|Embrión de polo de 33 horas de incubación, en visita dorsal. X 30.
 Image:Gray40.png|Embrión de entre 18 e 21 días.
 File:Human embryo 8 weeks 9.JPG|Rombencéfalo dun embrión humano.

## Notas 
* 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* NIF Search - Rhombencephalon  via the Neuroscience Information Framework
Gran Premio da Arxentina de 1974

O **Gran Premio da Arxentina de 1974** foi unha carreira de automobilismo de Fórmula 1, celebrada o 13 de xaneiro de 1974 no Autódromo Oscar Alfredo Gálvez de Buenos Aires. Foi a primeira carreira da tempada de .

## Preliminares inicio de tempada 
Foi unha pretempada frenética, só Ronnie Peterson, Denny Hulme, Carlos Reutemann e James Hunt permaneceron cos seus equipos. Emerson Fittipaldi pasou de Lotus de McLaren para ser substituído por Jacky Ickx. O posto de Mike Hailwood en Surtees foi ocupado por Jochen Mass, mentres que Peter Revson marchou de McLaren a Shadow .

Niki Lauda e Clay Regazzoni seguiron como compañeiros de equipo, pero pilotando para Ferrari en lugar de BRM que os substituíu por Henri Pescarolo e François Migault. Coa morte de François Cevert e a retirada de Jackie Stewart, Tyrrell tivo un novo equipo con Jody Scheckter e Patrick Depailler.

## Resumo da carreira 
Por primeira vez, a visita da Fórmula Un no circuíto de Bos Aires viu a utilización da longa e rápida configuración Nº 15. Peterson logrou a pole pero Hunt liderou desde o principio. Revson e Jean-Pierre Jarier chocaron e Reutemann tomou a dianteira na volta 3. Peterson tivo problemas cos pneumáticos, mentres que Fittipaldi danou as engrenaxes. Hulme marchaba no segundo lugar e na volta 52 tomou a dianteira cando Reutemann quedou sen combustible. O angustiado arxentino estaba só a unha volta da liña de meta e unha vitoria na casa. Sería a última vitoria de Hulme nun Gran Premio, Ferrari firmou a segunda e terceira praza para completar o podio.

## Clasificación 
## Notes 
* Pole position: Ronnie Peterson - 1:50.78
* Volta rápida: Clay Regazzoni - 1:52.10 on lap 38
* Os dous anteriores Grandes Premios da Arxentina disputáronse a cabo en Bos Aires, pero na configuración "N º 9". A partir deste ano e ata , o Gran Premio da Arxentina disputouse na configuración "Nº 15" máis longo e máis rápido.

## Posicións logo da carreira 
;Clasificación no campionato de pilotos

;Clasificación do campionato de construtores

* **Nota**: Só están incluídos os cinco primeiros postos en ambos os grupos de clasificación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
''A menos que se indique o contrario, todos os resultados da carreira tómanse de
Tursiops

[miniatura|230px|*[Tursiops aduncus*]] 
[miniatura|230px|*[Tursiops australis*]]
***Tursiops*** é un xénero de cetáceos odontocetos da familia dos delfínidos que reúne tres especies coñecidas como **arroaces**, que se encontran amplamente difundidas en todos os mares do mundo.

## Etimoloxía 
O nome latino *Tursiops* deriva do grego antigo θύρσος *týrsos*, "tirso", o báculo enramado que levaba o deus Baco e as bacantes que participaban no seu culto, e o elemento do latín científico *-ops*, que deriva do grego ώψ *óps*, "vista", "aparencia", e que quizais fose o nome dunha especie de golfiño, ou talvez do feito que os arroaces se denominen en inglés *bottlenose dolphins*, é dicir, "golfiños con fociño de botella".

## Taxonomía 
Durante moito tempo os científicos pensaron que o xénero *Tursiops* era monoespecífico, coa única especie *Tursiops truncatus*, aínda que moitos pensaban en que podería haber máis dunha.

Desde que en 1998 Rice recoñeceu como válida a especie *Tursiops aduncus* (que fora descrita por Ehrenberg en 1833) houbo un crecente consenso de que o xénero estaba formado por estas dúas especies.

Pero recentes estudos de xenética molecular permitiron un mellor coñecemento deste problema, anteriormente insuperábel, e unha terceira especie, *Tursiops australis* foi descrita en 2011.

Polo tanto, na actualidade están recoñecidas tres especies dentro do xénero:

* '*Xénero *Tursiops'''*
** *Tursiops aduncus* (Ehrenberg, 1833) — dos océanos Índico e Pacífico
** *Tursiops truncatus* (Montagu, 1821) — o noso arroaz, de distribución mundial
** *Tursiops australis* (Charlton-Robb *et al.*, 2011) — das costas do sur de Australia

## Características 
As principais características das especies do xénero *Tursiops* son as seguintes:

* Corpo fusiforme, robusto, de 1,9 a 3,9 m de lonxitude nos adultos.
* Coloración variábel, en xeral gis azulada polo dorso e máis clara no ventre.
* Cabeza grande, coa fronte máis ou menos arredondada, debido ao melón
* Fociño rematado nun bico relativamente curto (en ralación co doutros golfiños), de lonxitude e grosor variábeis.
* Pedúnculo caudal groso.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carwardine, Mark (1995): *Ballenas, delfines y marsopas*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-1037-3.
* Perrin, William F., Bernd Würsig & J. G. M. Thewissen (eds.) (2002): *Encyclopedia of Marine Mammals*. 2ª ed. San Diego: Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Cetáceos
* Odontocetos
* Delfínidos

### Ligazóns externas 
* *Tursiops'' en ADW.