Eduardo Pondal

**Eduardo María González-Pondal Abente**, nado en Ponteceso o 6 de febreiro de 1835 e finado na Coruña o 8 de marzo de 1917, foi un poeta rexionalista galego, en lingua castelá e lingua galega. Un fragmento do seu poema "Os Pinos" constitúe a letra do Himno de Galicia. Foi unha das tres grandes voces líricas do Rexurdimento, xunto con Rosalía de Castro e Manuel Curros Enríquez. En 1965 dedicóuselle o Día das Letras Galegas.

## Traxectoria 
[miniatura|esquerda|Casa natal de Pondal, en [Ponteceso]]

Foi o derradeiro irmán de entre sete fillos nunha familia de orixe fidalga enriquecida coa emigración a América. Eduardo quedou orfo de nai, Ángela Abente Chans, ao ano de nacer. Seu pai, Juan González Pondal, era comerciante. Estudou dende 1844 gramática latina na escola que tiña un parente seu crego (Cristóbal de Lago) en Vilela de Nemiña. En 1848 instalouse en Santiago de Compostela para cursar o bacharelato en Filosofía e, a seguir, a carreira de Medicina. De estudante frecuentou o Liceo de Santo Agostiño, onde había faladoiros literarios, e revelouse como poeta, co seu íntimo amigo Aurelio Aguirre, nunha ocasión que se fixo célebre: o banquete de Conxo. Foi un acto organizado en 1856 por estudantes liberais en homenaxe ao terceiro estado, no que estes fraternizaron con obreiros. Os brindes de Aguirre e de Pondal, cun sentido político moi avanzado, leváronos á Audiencia da Coruña que chegou a considerar a deportación destes ás Illas Marianas. Desta época datan os seus textos manuscritos máis antigos, atopados no arquivo do arcebispado de Santiago Compostela.

Ao rematar a carreira en 1860, exerce como médico militar da Armada Española en Ferrol. En 1861 obtivo praza no Corpo de Sanidade Militar ao aprobar a oposición en Madrid. Porén, tras conseguir un posto na fábrica de armas de Trubia (Asturias), abandonou de maneira definitiva a profesión médica e retornou á casa paterna. O 2 de xullo de 1861 celebráronse na Coruña os primeiros Xogos florais de Galicia, no que Pondal participou con ''A campana d'Anllóns*, o seu primeiro poema en galego, que se publicou ao ano seguinte no *Álbum de la Caridad*.

Pondal apenas exerceu a medicina. Retirouse axiña á súa casa paterna e alí viviu, con frecuentes viaxes a Santiago de Compostela e á Coruña. Nesta última cidade visitaba habitualmente a imprenta-libraría de Uxío Carré Aldao, bautizada por Celso García de la Riega como "Cova Céltica". Alí mantiñan un parladoiro, entre outros, Andrés Martínez Salazar, Manuel Murguía, Florencio Vaamonde Lores, Evaristo Martelo Paumán e Manuel Lugrís Freire. Alí accedeu a través de Murguía aos poemas ossiánicos de James Macpherson. Será entón cando Pondal asuma o papel de "bardo" da nación galega.
200px|esquerda
No ano 1877 saíu do prelo *Rumores de los pinos*, un conxunto de vinte e un poemas en galego e castelán que serviu de base a *Queixumes dos pinos'' (1886). Esta obra recuperou da versión bilingüe as composicións en galego, incluíu aínda algúns dos poemas en español agora traducidos e tivo ampliacións nas edicións posteriores. Un fragmento d' "Os Pinos", poema xurdido das sucesivas reelaboracións de "Rumores de los pinos", constituíu o himno galego, ao que Pascual Veiga lle puxo música.
miniatura|Placa no lugar onde morou os derradeiros anos na Coruña
A saudade de Pondal, poeta da liberdade, que ansiaba levantar un pobo, orientouse cara a un pasado que el imaxinaba libre e independente, e que o seu impulso lírico ansiaba reconquistar. A poesía de Pondal propoñíase, entón, renovar a historia. Como do pasado céltico non quedaban máis que vagos vestixios, Pondal esforzouse en adiviñalo, guiándose polos poemas de Ossian, por algunhas citas do *Lebor Gabála Érenn* e polas investigacións de Murguía. Creou así un mito fragmentario, distante da historia, indeterminado, arredor de dous arquetipos: o Heroe e o Bardo. Trátase dun pasado de gran beleza e dunha forza de suxestión extraordinaria.

Eduardo Pondal finou no hostal "La Luguesa", na rúa Juana de Vega da Coruña, no mediodía do 8 de marzo de 1917. Sufría unha cegueira moi avanzada e crises mentais cada vez maiores.

### Obra póstuma 
* *Pondal. Versos iñorados ou esquecidos*, reunidos, prologados e anotados por Carballo Calero, Centro de estudos Fingoy, 1961, Galaxia.
* *Os Eoas: unha aproximación*, 1992, A Coruña: Real Academia Galega.
* *Poesía galega completa I. Queixumes dos pinos*, 1995, Santiago de Compostela: Sotelo Blanco. Edición de Manuel Ferreiro.
* *Poesía galega completa II. Poemas impresos*, 2001, Santiago de Compostela. Sotelo Blanco. Edición de Manuel Ferreiro.
* *Poesía galega completa III. Poemas manuscritos*, 2002, Santiago de Compostela: Sotelo Blanco. Edición de Manuel Ferreiro.
* *Poesía galega completa IV. Os Eoas*, 2005, Santiago de Compostela: Sotelo Blanco. Edición de Manuel Ferreiro.

### Significado 
O significado político da obra de Pondal foi obxecto de moitas teorías e discusións. Por unha banda, é indiscutíbel que apela a conceptos raciais para devolverlle o orgullo ao pobo galego e para menosprezar Castela, á que considera invasora do país. Porén, o seu ideario político sempre estivo máis próximo a un socialismo emerxente, como demostra a súa participación no banquete de Conxo e o seu compromiso estético coa idea da liberdade. No momento histórico en que se desenvolveu a súa obra, as teorías raciais non só non foron desacreditadas, senón que eran profusamente empregadas polo romanticismo europeo como unha expresión do *Volksgeist* ("o espírito do pobo" en lingua alemá), especialmente nos países que vivían un conflito nacional.

Por outra banda, o seu ideario en relación coa cuestión territorial semellaba máis próxima a un iberismo federal ca a un nacionalismo galego aínda emerxente. Pondal expresa repetidamente o seu sentimento de irmandade con Portugal e a súa simpatía polo catalanismo. De feito, "Os Eoas" fala dunha xesta, o descubrimento do mundo, que incumbe todos os pobos ibéricos.

No que atinxe á crítica da misoxinia na súa obra, María Xosé Queizán publicou o ensaio *Misoxinia e racismo na poesía de Pondal* en 1998. A autora conclúe que, alén do formalismo da súa obra, da creación mitolóxica e da exaltación da terra galega, os textos de Pondal transmiten, en efecto, unha ideoloxía sexista e racista fortemente polémica.

## Recoñecementos 
En 1965, a Real Academia Galega dedicoulle o terceiro Día das Letras Galegas, tras Rosalía de Castro (1963) e Castelao (1964).

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*  Prólogo de Fernández del Riego.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* https://pictures.abebooks.com/isbn/9788478244782-es.jpg
* http://www.xerais.es/libro.php?id=3159725
* 
* 
* http://pictures.abebooks.com/CENTRALLIBRERA/md/md15891042613.jpg
* 

### Outros artigos 
* Precursores
* Os Pinos
* Banquete de Conxo
### Ligazóns externas 
* Pondal na páxina da Rel Academia Galega 
* 20px Méndez Ferrín: Pondal en *Galicia letra a letra*
* Pondal na páxina da Asociación Socio-Pedagóxica Galega.
* Pondal  na Biblioteca Virtual Galega.