Taxonomía bacteriana

A **taxonomía bacteriana** é a taxonomía utilizada na clasificación bacteriana. É unha taxonomía linneana, é dicir, unha clasificación baseada no rango que se lle dá aos distintos taxons de bacterias.

Na clasificación científica establecida por Carl von Linné, cada especie está asignada a un xénero (nomenclatura binaria), que á súa vez ten unha xerarquía inferior á doutros rangos maiores, que sucesivamente son: familia, suborde, orde, subclase, clase, división/filo, reino e dominio).
Na clasificación biolóxica dos seres vivos aceptada actualmente distínguense tres dominios: (Eukaryota, Bacteria e Archaea), os cales, en termos taxonómicos, a pesar de seguiren os mesmos principios, utilizan diferentes convencións entre eles e entre as súas subdivisións, que son estudadas polas diferentes disciplinas (Botánica, Zooloxía, Micoloxía e Microbioloxía); por exemplo en Zooloxía hai espécimes tipo, en tanto que en Microbioloxía hai cepas tipo.

## Diversidade 
Os procariotas comparten moitas características comúns, como a falta de membrana nuclear, unicelularidade, división por fisión binaria e xeralmente pequeno tamaño. As especies diferéncianse unhas das outras nalgunhas características que permiten a súa clasificación. As características máis importantes son:
* **Filoxenia**: Todas as bacterias derivan dun antepasado común e diversificáronse a partir del, polo que posúen diferentes niveis de parentesco evolutivo.
* **Metabolismo**: As diferentes bacterias teñen distintas capacidades metabólicas.
* **Ambiente**: As distintas especies prosperan en determinados ambientes, como poden ser temperaturas altas ou baixas, concentracións salinas elevadas etc. (ver extremófilos)
* **Morfoloxía**: Hai moitas diferenzas estruturais entre bacterias, como a forma das células, tinguidura de Gram (número de bicapas lipídicas) ou composición das capas.
* **Patoxenicidade**: Algunhas bacterias son patóxenas para plantas e animais.

## Historia da clasificación 
As bacterias foron primeiramente observadas por Antoni van Leeuwenhoek en 1676, utilizando un microscopio simple que el mesmo construíu. Aos microorganismos que observaba chamoulles "animálculos" e publicou as súas observacións nunha serie de cartas enviadas á *Royal Society* de Londres. O nome "bacteria" non foi introducido ata máis tarde por Christian Gottfried Ehrenberg en 1838.

### Clasificación clásica 
#### Situación entre os seres vivos 
[miniatura|Árbore da vida en *Generelle Morphologie der Organismen* (1866) de Haeckel.

[Ernst Haeckel en 1866 situou o grupo no filo *Moneres* (en alemán, procedente do grego μονήρης, simple) pertencente ao reino *Protista* e definiunas como organismos homoxéneos e sen ningunha estrutura, que constaban só dunha porción de plasma.
* *Gymnomoneren* (sen envoltura). Dentro destas os principais grupos que distinguiu foron:
** *Protogenes* &mdash; como *Protogenes primordialis*, agora clasificados como eucariotas e non como bacterias.
** *Protamoeba* &mdash; agora clasificados como eucariotas.
** *Vibrio* &mdash; un xénero de bacterias con forma de coma descrito en 1854.)
** *Bacterium* &mdash; un xénero de bacterias con forma de bastón descrito en 1828, que máis tarde daría o nome a todos os membros das Monera (en alemán Haeckel dicía *Moneren* en singular, e *Moneres* en feminino plural).
** *Bacillus* &mdash; un xénero de bacterias con forma de bastón formadoras de esporas descrito en 1835.
** *Spirochaeta* &mdash; bacterias moi finas e de forma espiral descritas en 1835.
** *Spirillum* &mdash; bacterias espirais descritas en 1832.
* *Lepomoneren* (con envoltura). Entre elas estaban:
** *Protomonas* &mdash; agora clasificado como eucariota. O nome foi reutilizado en 1984 para un xénero non relacionado de Bacteria.
** *Vampyrella* &mdash; agora considerado eucariota.

O grupo foi máis tarde reclasificado como *Procariotas* por Chatton.

Cómpre salientar que na clasificación das *Cyanobacteria* (vulgarmente coñecidas por "algas verde-azuladas") houbo unha pugna entre consideralas algas ou bacterias (por exemplo, Haeckel clasificou *Nostoc* no filo Archephyta das Algae. e en 1913 Vuillemin nun estudo concluíu que todas as especies de bacterias poderían distribuírse nos xéneros seguintes: *Planococcus*, *Streptococcus*, *Klebsiella*, *Merista*, *Planomerista*, *Neisseria*, *Sarcina*, *Planosarcina*, *Metabacterium*, *Clostridium*, *Serratia*, *Bacterium* e *Spirillum*.

Porén, diferentes autores con frecuencia reclasificaban os xéneros debido á falta de caracteres visibles polos que guiarse, o que orixinou unha situación caótica que foi resumida en 1915 por Robert Earle Buchanan  Naquela época, todo o grupo recibiu diferentes rangos e nomes segundo o autor, principalmente os seguintes:
* *Schizomycetes* (Naegeli 1857)
* *Bacteria* (Cohn 1872b,)
* *Schizomycetaceae* (DeToni e Trevisan 1889,)
Ademais, as familias nas que se dividían as clases foron subdivididas, e cambiaban dun autor a outro e algúns utilizaban nomes en alemán e non en latín. A primeira edición do Código Bacteriolóxico de 1947 resolveu algúns destes problemas.

#### Subdivisións baseadas na tinguidura de Gram 
A pesar de que hai pouco acordo sobre a subdivisión de *Bacteria* en subgrupos, a tinguidura de Gram utilizouse moito como unha ferramenta de clasificación, e en consecuencia, ata que apareceu a filoxenia molecular, o reino *Prokaryotae* foi dividido en catro divisións, Un esquema de clasificación aínda seguido formalmente polo Manual de bacterioloxía sistemática de Bergey para a orde dos tomos.
* ***Gracilicutes*** (gramnegativas)
** *Photobacteria* (fotosintéticas): clase *Oxyphotobacteriae* (usan auga como doante de electróns, inclúe a orde *Cyanobacteriales*=algas verde-azuladas, agora filo *Cyanobacteria*) e clase *Anoxyphotobacteriae* (fotótrofos anaeróbicos, ordes: *Rhodospirillales* e *Chlorobiales*)
** *Scotobacteria* (non fotosintéticas, agora denominadas *Proteobacteria* e outros filos non fotosintéticos gramnegativos)
* ***Firmacutes*** [sic] (grampositivos, despois denominados *Firmicutes*)
** outros ordes como *Bacillales* e *Actinomycetales* (agora no filo *Actinobacteria*)
* **Mollicutes** (as Mollicutes non captan ben a tinguidura de Gram, por exemplo, *Mycoplasma*)
* ***Mendocutes*** (tinguidura de Gram desigual, "bacterias metanóxenas" agora coñecidas como *Archaea*)

### Era molecular 
#### "Bacterias arcaicas" e reclasificación de Woese 
Woese coidaba que as bacterias, arqueas, e eucariotas representaban liñas separadas de descendencia, que diverxeron cedo dunha colonia de organismos ancestrais. Porén, uns poucos biólogos argumentan que Archaea e Eukaryota xurdiron dun grupo de bacterias. En calquera caso, pénsase que os virus e as arqueas empezaron a relacionarse aproximadamente hai dous mil millóns de anos, e que puido haber coevolución entre membros destes grupos. É posible que o último antepasado común de bacterias e arqueas fose un termófilo, o que abre a posibilidade de que as baixas temperaturas fosen "ambientes extremos" para as arqueas naqueles tempos, e os organismos que vivían en ambientes máis fríos aparecesen só máis tarde. Como Archaea e Bacteria non están máis relacionadas entre si que cos eucariotas, ao termo *procariota* só lle queda o significado válido de "non eucariota", o que limita a súa utilidade.

Coa aplicación de metodoloxías melloradas quedou claro que as bacterias metanóxenas eran moi diferentes e críase (erradamente) que eran reliquias de antigas bacterias  e así Carl Woese, considerado o precursor da revolución da filoxenia molecular, identificou tres liñas primarias de descendentes, as *Archaebacteria*, as *Eubacteria* e os *Urkaryotes*, estes últimos agora representados polo compoñente nucleocitoplasmático dos *Eukaryotes*. Estas liñaxes foron formalizadas no rango Dominio (*regio* en latín), e dividíronse os seres vivos en 3 dominios: os *Eukaryota*, as *Archaea* e as *Bacteria*

#### Oposición 
Algúns autores opuxéronse á división en tres dominios debido a varias razóns, a miúdo en favor de clasificacións máis tradicionais e antropocéntricas.

Un prominente científico que se opuxo ao sistema de tres dominios é Thomas Cavalier-Smith, que propuxo que as *Archaea* e os *Eukaryotes* (os *Neomura*) derivaron de bacterias grampositivas (*Posibacteria*), que á súa vez derivaban de bacterias gramnegativas (*Negibacteria*) baseándose en varios argumentos lóxicos, que son moi controvertidos e en xeral non tidos en conta pola comunidade de biólogos moleculares (*c.f.* os comentarios dos que publican *revisións*,), debido á subxectiva natureza das asuncións nas argumentacións.
Porén, a pesar de haber unha gran cantidade de estudos que apoian o enraizamento da árbore da vida entre *Bacteria* e *Neomura* por medio de diversos métodos,

## Autoridades 
A clasificación é a agrupación de organismos en grupos progresivamente máis inclusivos baseados na filoxenia e no fenotipo, e a nomenclatura é a aplicación de regras formais para nomear aos organismos. de xeito similar a como fan os códigos de nomenclatura doutros grupos de seres vivos.

### Autoridades para a clasificación 
Os taxons que foron descritos correctamente son revisados no *Manual de bacterioloxía sistemática de Bergey*, que ten como obxectivo axudar á identificación de especies e considérase a máxima autoridade.

### Descrición de novas especies 
O *International Journal of Systematic Bacteriology/International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology* (IJSB/IJSEM) é unha publicación revisada por expertos que actúa como o foro oficial internacional para a publicación de novos taxons procarióticos. Se se publica unha especie noutra revista científica revisada por expertos, o autor pode facer unha petición ao IJSEM coa apropiada descrición, e, se é correcta, a nova especie será incluída na Lista de Validación do IJSEM.

### Distribución 
As coleccións de cultivos bacterianos son depositorios de cepas co obxectivo de preservalas e de distribuílas. As principais son: Recentemente, co advimento da filoxenia molecular, utilízanse diversos xenes para identificar as especies, o máis importante dos cales é o xene do ARNr de 16 S, seguido do de 23 S, a rexión ITS, o gyrB e outros para confirmar unha mellor resolución. O xeito máis rápido hoxe de identificar unha cepa illada como pertencente a unha determinada especie ou xénero é amplificar o seu xene do ARNr de 16 S, secuencialo e sometelo a unha base de datos de identificación especializada, principalmente a do Ribosomal Database Projecthttp://rdp.cme.msu.edu/   ou o ARB SILVA. http://www.arb-silva.de/documentation/background/.

Existen varios métodos de identificación:

## Candidato 
Un candidato (*candidatus*) é un compoñente do nome taxonómico dunha bacteria, a cal non se pode manter nunha Colección de Cultivos Bacteriolóxicos. É un status taxonómico provisorio para organismos non cultivables. Adoita usarse cando a especie ou xénero está ben caracterizada pero non é cultivable. Exemplos son: "*Candidatus* Phytoplasma" ou "*Candidatus* Pelagibacter ubique".

## Concepto de especie 
As bacterias divídense asexualmente e na maior parte dos casos non presentan variedades rexionais, polo que o concepto de especie que mellor cadra para os animais, non é útil para as bacterias.

O número de especies de bacterias e arqueas (aproximadamente 5000) é sorprendentemente pequeno considerando a súa longa evolución, diversidade xenética e presenza en todo tipo de ecosistemas. A razón que explica isto son as diferenzas no concepto de especie entre as *Bacteria* e os macroorganismos, as dificultades para cultivalas e caracterizalas en cultivos puros (un prerrequisito para nomear novas especies, que xa se comentou) e a extensa transferencia horizontal de xenes que esvae a distinción entre as especies.

A definición máis comunmente aceptada é a definición de especie polifásica, que ten en conta tanto o fenotipo coma as diferenzas xenéticas.
Porén, un valor que sirva de límite ou limiar para o diagnóstico rápido *ad hoc* que separe unha especie doutra é que teñan menos do 70% de hibridación ADN-ADN, o cal corresponde a unha identidade de menos do 97% na secuencia do ADN de 16S. Sinalouse que se ese mesmo criterio se aplicase á clasificación animal, todas as especies da orde Primates, por exemplo, deberían considerarse como unha soa especie.

## Patoloxía e filoxenia 
Idealmente, a clasificación taxonómica debería reflectir a historia evolutiva dos taxons, é dicir, a filoxenia. Aínda que hai algunhas excepcións cando o fenotipo difire nun mesmo grupo, especialmente desde un punto de vista médico. Algúns exemplos de clasificacións problemáticas son as seguintes:

### *Escherichia coli*: unha especie demasiado grande e polifilética 
Na familia das Enterobacteriaceae da clase Gammaproteobacteria, as especies do xénero *Shigella* (*S. dysenteriae*, *S. flexneri*, *S. boydii*, *S. sonnei*) desde un punto de vista evolutivo son todas cepas da especie *Escherichia coli* (polifilética), pero debido ás diferenzas xenéticas que teñen causan cadros médicos distintos (no caso das cepas patóxenas). Ademais, debería indicarse que *Escherichia coli* é unha especie mal clasificada, xa que varias das súas cepas comparten só o 20% do seu xenoma. Como son tan diversas debería reclasificarse dándolle un maior rango taxonómico. Porén, debido ás patoloxías médicas asociadas coas especies, non se cambiarán para evitar confusións nos contextos médicos.

### Grupo do *Bacillus cereus*: próximo e polifilético 
De xeito similar, as especies de *Bacillus* (=filo *Firmicutes*) pertencentes ao "grupo do *B. cereus*" (*B. anthracis*, *B. cereus*, *B . thuringiensis*, *B. mycoides*, *B. pseudomycoides*, *B. weihenstephanensis* e *B. medusa*) teñen unhas secuencias de ARNr similares nun 99-100% (un 97% é o que comunmente se considera un límite adecuado para separar especies) e son polifiléticas, pero permanecen separadas por razóns médicas (carbuncho causado por *B. anthracis*, que noutros países chaman ántrax etc.).

### *Yersinia pestis*: especie moi recente 
*Yersinia pestis* é en realidade unha cepa de *Yersinia pseudotuberculosis*, pero cunha patoxenicidade específica que lle confire unha patoloxía totalmente diferente (peste negra no primeiro caso, e síntomas parecidos aos da tuberculose no segundo), e que se orixinou hai só entre 15.000 e 20.000 anos.

### Xéneros incrustados en *Pseudomonas* 
Nas gammaproteobacterias da orde *Pseudomonadales*, o xénero *Azotobacter* e a especie *Azomonas macrocytogenes* deberían ser en realidade membros do xénero *Pseudomonas*, pero foron mal clasificadas debido ás capacidades de fixación do nitróxeno e o gran tamaño do xénero *Psuedomonas*, o cal fai esta clasificación problemática. Neste caso a clasificación probablemente será rectificada no futuro, xa que aquí non inflúen as consideracións médicas.

### Xéneros incrustados en *Bacillus* 
Outro exemplo dun xénero amplo con outros xéneros incrustados nel é *Bacillus*, no cal os xéneros *Paenibacillus* e *Brevibacillus* son clados incrustados. Actualmente non hai datos xenómicos dabondo como para corrixir os erros taxonómicos en *Bacillus* de forma completa e efectiva.

### *Agrobacterium*: resistencia a cambiarlle o nome 
Baseándonos en datos moleculares sabemos que o xénero *Agrobacterium* está incrustado en *Rhizobium* e as especies de *Agrobacterium* foron transferidas a *Rhizobium* (orixinando os seguintes comp. nov.: *Rhizobium radiobacter* á súa vez antes coñecida como *A. tumefaciens*, *R. rhizogenes*, *R. rubi*, *R. undicola* e *R. vitis*) Dada a natureza patoxénica para as plantas das especies de *Agrobacterium*, propúxose que se mantivese o xénero *Agrobacterium* , o cal tamén foi criticado.

## Nomenclatura 
Os nomes taxonómicos escríbense en cursiva (ou subliñados ao escribirmos a man) con maiúscula a primeira palabra (que indica o xénero) e en minúscula a segunda (que indica a especie) ou seguintes (se indicamos a subespecie). Non se aceptan nomes con dúas palabras iguais (tautónimos), a pesar de que son comúns en Zooloxía (por exemplo, *Bison bison*), nin tampouco se aceptan nomes xa usados en taxons zoolóxicos, botánicos ou micolóxicos (pero entre a Botánica e a Zooloxía si se comparten nomes).

A nomenclatura é o conxunto de regras e convencións utilizados para nomear os taxons. As diferenzas na nomenclatura entre os distintos reinos/dominios está resumida en .

Para as bacterias os nomes válidos deben ter un nome en latín ou neolatín e poden só usar as letras básicas do alfabeto latino coa engádega de w e j, polo que signos como o hifen, acentos e outras letras especiais (ñ, ç, l·, š, ß etc.) non se aceptan e deberían ser transliteradas correctamente (por exemplo, a transliteración do ñ é n e a do beta do idioma alemán sería ß=ss). As palabras de orixe grega deben ser transliteradas do alfabeto grego ao latino.

Cando se crean palabras compostas, pode necesitarse unha vogal de conexión segundo cal sexa a orixe da palabra precedente, independentemente de cal sexa a palabra que segue, a non ser que esta última empece por vogal, xa que nese caso non sería necesario engadir unha vogal de conexión. Se o primeiro composto é latino a vogal de conexión é -i-, e se é grego, a vogal de conexión é -o-. (aínda que algúns autores refírense aos filos como reinos )

Se unha especie nova ou emendada se sitúa nun novo rango, de acordo coa regra 9 do Código Bacteriolóxico, o nome estará formado pola adición dun prefixo adecuado á raíz do nome do xénero tipo., utilizando un plural neutro, pero uns poucos nomes non respectan isto e no seu lugar teñen en conta a gramática grega/latina (por exemplo, os nomes en feminino plural *Thermotogae*, *Aquificae* e *Chlamydiae*, ou en masculino plural *Chloroflexi*, *Bacilli* e *Deinococci* e os plurais gregos *Spirochaetes*, *Gemmatimonadetes* e *Chrysiogenetes*).

### Terminacións dos filos 
Os filos non están cubertos polo Código Bacteriolóxico, Para os filos bacterianos propúxose que se usase o sufixo -bacteria.

En consecuencia, para os principais filos o nome é o mesmo que se usa para a primeira clase descrita. Na lista na primeira columna está o nome do filo e da clase, que coinciden, e entre parénteses o xénero do que proceden:
* *Acidobacteria* (de *Acidobacterium*)
* *Actinobacteria* (de *Actinomyces*)
* *Caldiserica* (de *Caldisericum*)
* *Elusimicrobia* (de *Elusimicrobium*)
* *Fusobacteria* (de *Fusobacterium*)
* *Thermodesulfobacteria* (de *Thermodesulfobacterium*)
* *Thermotogae* (de *Thermotoga*)
* *Aquificae* (de *Aquifex*)
* *Chlamydiae* (de *Chlamydia*)
* *Chloroflexi* (de *Chloroflexus*)
* *Chrysiogenetes* (de *Chrysiogenes*)
* *Gemmatimonadetes* (de *Gemmatimonas*)
* *Deferribacteres* (de *Deferribacter*)
Pero para outros nos que se usa o sufixo -ia para a clase sen ter en conta a gramática, ambos os nomes difiren:
* filo *Bacteroidetes*, clase *Bacteroidia* (de *Bacteroides*)
* filo *Chlorobi*, clase *Chlorobia* (de *Chlorobium*)
* filo *Verrucomicrobia*, clase *Verrucomicrobiae* (de *Verrucomicrobium*, unha clase con nome anómalo)
* filo *Dictyoglomi*, clase *Dictyoglomia* (de *Dictyoglomus*)
* filo *Fibrobacteres*, clase *Fibrobacteria* (de *Fibrobacter*, compárese co sufixo -bacter, e repárese na diferenza con *Deferribacteres*)
* filo *Lentisphaerae*, clase *Lentisphaeria* (de *Lentisphaera*)
* filo *Nitrospira* ou *Nitrospirae*, clase *Nitrospira* (de *Nitrospira*)
* filo *Spirochaetes*, clase *Spirochaetae* ou *Spirochaetes* (de *Spirochaeta*)
* filo *Synergistetes*, clase *Synergistetia* (de *Synergistes*)
* filo *Planctomycetes*, clase *Planctomycea* (de *Planctomyces*)
Unha excepción é o filo *Deinococcus-Thermus*, que leva un hifen unindo dous xéneros. De ser aceptada os nomes quedarían así:

**Acidobacteria* → *Acidobacteraeota*
**Actinobacteria* → *Actinobacteraeota*
**Proteobacteria* → *Alphaproteobacteraeota*
**Aquificae* → *Aquificaeota*
**Armatimonadetes* → *Armatimonadaeota*
**Firmicutes* → *Bacillaeota*
**Bacteroidetes* → *Bacteroidaeota*
**Caldiserica* → *Caldisericaeota*
**Chlamydiae* → *Chlamydaeota*
**Chlorobi* → *Chlorobaeota*
**Chloroflexi* → *Chloroflexaeota*
**Chrysiogenetes* → *Chrysiogenaeota*
**Deferribacteres* → *Deferribacteraeota*
**Deinococcus-Thermus* → *Deinococcaeota*
**Dictyoglomi* → *Dictyoglomaeota*
**Elusimicrobia* → *Elusimicrobaeota*
**Fibrobacteres* → *Fibrobacteraeota*
**Fusobacteria* → *Fusobacteraeota*
**Gemmatimonadetes* → *Gemmatimonadaeota*
**Ignavibacteriae* → *Ignavibacteraeota*
**Lentisphaerae* → *Lentisphaeraeota*
**Euryarchaeota* → *Methanobacteraeota*
**Tenericutes* → *Mollicutaeota*
**Thaumarchaeota* → *Nitrososphaeraeota*
**Nitrospira* → *Nitrospiraeota*
**Planctomycetes* → *Planctomycetaeota*
**Spirochaetes* → *Spirochaetaeota*
**Synergistetes* → *Synergistaeota*
**Thermodesulfobacteria* → *Thermodesulfobacteraeota*
**Thermomicrobia* → *Thermomicrobaeota*
**Crenarchaeota* → *Thermoproteaeota*
**Thermotogae* → *Thermotogaeota*
**Verrucomicrobia* → *Verrucomicrobaeota*

### Nomes procedentes de persoas 
Algunhas especies denomínanse a partir de nomes de persoas, que descubriron a especie ou eran microbiólogos de gran sona ou personaxes mitolóxicos. Por exemplo *Salmonella* foi nomeada así en honor de D.E. Salmon, que a descubriu (aínda que co nome de "Bacillus typhi" ) ).

Na palabra que indica o xénero, todos os nomes de bacterias que proceden de nomes de persoas deben estar en caso nominativo feminino, cambiándolle a terminación a -a ou ao diminutivo -ella, dependendo do nome. Exemplos son: *Beggiatoa* (do italiano F. S. Beggiato), *Pasteurella* (do francés Louis Pasteur), *Rickettsia* (do norteamericano H. T. Ricketts).

Na palabra que indica a especie, os nomes poden converterse nun adxectivo poñéndoos na súa forma adxectival (engadindo a terminación -nus (masculino), -na (feminino) ou -num (neutro) segundo o xénero que teña a palabra coa que se indica o xénero taxonómico da bacteria) ou ben poñendo en xenitivo o nome latinizado (por exemplo, *Borrelia burgdorferi* de W. Burgdorfer)..

## Nomes vernáculos 
As bacterias adoitan ter poucos nomes vernáculos tradicionais nos distintos idiomas, xa que son microscópicas e só se poden ver as súas colonias ou floracións (de cianobacterias, por exemplo). Moitos dos nomes vernáculos que se utilizan foron pasados directamente desde o nome científico en tempos modernos (por exemplo *Streptococcus* > estreptococo). É máis frecuente pasar ao galego o nome de grandes taxons (proteobacterias, cianobacterias, arqueas), pero as especies rara vez teñen un nome vernáculo e adoita utilizarse o nome científico, a non ser que sexa moi coñecida, xeralmente por producir algunha enfermidade común ou importante, por exemplo, "salmonela" ou "bacilo de Koch".

Algúns nomes vernáculos de grandes taxons ou grupos que son moi usados son:
* Algas verde-azuladas (as do filo *Cyanobacteria*).
* Bacterias verdes non do xofre (membros do filo *Chloroflexi*)
* Bacterias verdes do xofre (membros de *Chlorobi*)
* Bacterias púrpuras (son un grupo pertencente ao filo *Proteobacteria*)
* Bacterias púrpuras do xofre (membros da orde *Chromatiales*)
* Rizobios (a maioría membros da orde *Rhizobiales*)
* Bacterias escorregantes frutificantes ou mixobacterias (membros da orde *Myxococcales*)
* Bacterias entéricas (usado para membros da orde *Enterobacteriales* que viven no intestino, que non son todas as da orde)
* Bacterias do ácido acético (membros da familia *Acetobacteraceae*).

## Terminoloxía 
* A abreviatura de especie é **sp.** (plural **spp.**) e utilízase despois do nome dun xénero para indicar unha especie non concretada dese xénero. A miúdo utilízase para indicar unha estirpe (*strain*) dese xénero da cal a especie non se coñece ou porque o microorganismo non foi descrito aínda como especie ou porque se realizaron probas insuficientes como para poder identificalo. Por exemplo *Halomonas* sp. GFAJ-1, onde GFAJ-1 indica a cepa.
* Se unha bacteria é ben coñecida e estudada pero non é cultivable, utilízase o termo *Candidatus* no seu nome (véxase máis arriba).
* Cando un taxon é transferido de grupo convértese nunha nova combinación (comb. nov.) ou *nomina nova* (nom. nov.).
* Un basónimo é o nome orixinal que tiña unha nova combinación, principalmente o primeiro nome dado ao taxon antes de que fose reclasificado.
* Un sinónimo é un nome alternativo dun taxon, é dicir, un taxon que foi descrito erradamente.
* Hai que ter en conta tamén o carácter parafilético, monofilético e polifilético dos taxons.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista das bacterias clinicamente importantes
* O problema da especie
* Taxonomía
* LPSN, lista de nomes aceptados de bacterias e arqueas
* Bacterias