Conquistadores casteláns

Os **conquistadores** eran soldados e exploradores da Península Ibérica, en particular da Coroa de Castela que desde finais do século XV e durante o século XVI conquistaron e poboaron grandes extensións de territorio en América e Filipinas, incorporándoas aos dominios da monarquía española. 

A Coroa de Aragón non participou da chamada *Conquista*, estando daquela mais envorcada no Mediterráneo. Nesa época o Reino de Portugal suscribiu coa Coroa de Castela o Tratado de Tordesillas. 

O xentilicio *conquistador español* non era referido a actual España, senón que era maiormente unha referencia xeográfica que incluía tódolos reinos peninsulares. Durante a Unión Ibérica as Coroas de Portugal, Castela e Aragón mantiveron os respectivos territorios de influencia. A esas zonas de influencia é que se refire o termo, e non tanto da procedencia dos soldados, que eran de orixes diversas dentro da Coroa de Castela (Reino de Galiza, León, Castela, Andalucía Occidental ou Oriental) ou de fóra da coroa castelá. O exército co que Hernán Cortés chegou a Tenochtitlán estaba integrado por 200 000 soldados dos cales menos do 1% eran *españois*. dos cales menos do 1% eran españois. xa que estas non eran adecuadas para climas tropicais, tanto pola calor que daba aos portadores como pola corrosión que sufrían.

A arma principal dos exércitos andinos era o tirafonda, realizado con tecidos, co que lanzaban pedras quentadas ata ao lume, envoltas en algodón e brea. Utilizando estas armas os quechuas arrasaron Cuzco ocupada polos casteláns en 1536.

A forma de facer guerra dos casteláns, como a da maioría dos europeos era máis sanguenta e involucraba máis guerreiros que os que os indíxenas americanos estaban afeitos utilizar. As armas de ferro e aceiro producían lesións tan evidentes como as das frechas envelenadas. Ademais, algúns pobos orixinarios non tiñan o costume de matar xente no campo de batalla, senón que os capturaban e mantíñanos para ocasións de sacrificios rituais, ou comelos en festivos banquetes. Por iso é polo que as prácticas europeas na guerra adquirisen un carácter máis brutal.

Pero o factor decisivo na derrota das civilizacións americanas foi o colapso demográfico. Entre os investigadores e sectores sociais non hai consenso sobre as causas dese colapso, atribuíndoos uns a un xenocidio, outros á introdución de novas enfermidades e un terceiro grupo a unha combinación de ambas as causas. O investigador norteamericano H. F. Dobyns calculou que un 95% da poboación total de América morreu nos primeiros 130 anos logo da chegada de Colón. Pola súa banda, Cook e Borak, da Universidade de California, Berkeley, estableceron logo de décadas de investigación, que a poboación en México diminuíu de 25,2 millóns en 1518 a 700 mil persoas en 1623, menos do 3% da poboación orixinal. En 1492 o conxunto dos reinos peninsulares non superaban os 10 millóns de persoas.

Hai un certo consenso en considerar que o colapso demográfico da poboación orixinal de América foi a causa principal da súa derrota militar. Steven Katz dixo respecto diso:

O historiador estadounidense Charles Mann di que *España* "*non vencería ao Imperio (Azteca) se, mentres Cortés construía as embarcacións, Tenochtitlán non fose arrasada polas vexigas na mesma pandemia que posteriormente arrasou o Tahuantinsuyu... A gran cidade perdeu polo menos a terceira parte de poboación por mor da epidemia, incluído Caitlahuac"*.

[miniatura|250px|[Francisco Pizarro.]]
Algo similar sucedeu co Imperio Inca, derrotado por Francisco Pizarro en 1531. A primeira epidemia de vexigas foi en 1529 e matou entre outros ao Emperador Huayna Cápac, pai de Atahualpa. Novas epidemias de vexigas declaráronse en 1533, 1535, 1558 e 1565, así como de tifo en 1546, gripe en 1558, difteria en 1614 e sarampelo en 1618. Dobyns estimou que o 90% da poboación do Imperio Inca morreu nesas epidemias.

Autores como Jared Diamond resumen as causas da vitoria de Pizarro (paradigma da conquista castelá) en "*tecnoloxía militar baseada en armas de fogo e aceiro e cabalos, enfermidades infecciosas endémicas en Eurasia, tecnoloxía marítima europea, a organización política centralizada dos Estados europeos, e na escritura*". Neste último sentido, Diamond explica que os erros de xuízo de Atahualpa e Moctezuma II, que lles levaron a ser enganados polos casteláns debíanse a que estes pertencían a unha sociedade alfabetizada que, grazas á escritura, tiña á súa disposición un enorme corpus de coñecemento sobre o comportamento humano e a súa historia, algo do que carecían as nacións americanas. Con respecto ás afirmacións de Jared Diamond, hai que ter en conta que as sociedades mesoamericanas descubriran a escritura varios milenios antes da chegada dos europeos.

## Repartición das Américas 
A colonización europea de América iníciase a finais do século XV logo de que Cristovo Colón chegase en 1492 co mecenado da Coroa de Castela. A partir de aí, o Imperio Español, o Imperio Portugués, o Imperio Británico, Francia e Holanda, conquistaron e colonizaron algúns territorios e poboacións que xa habitaban o continente, sendo o español o imperio máis extenso.

O Imperio Español e o Imperio Portugués foron os primeiros en realizar a conquista, e asentáronse principalmente en Norteamérica, Centroamérica e na área andina de Suramérica (imperios Azteca e Inca, respectivamente).

Castela foi a potencia que maior presenza colonial impuxo en América. Tomou posesión pola forza dos dous grandes imperios existentes en América nese momento: en América do Norte chegou a apropiarse do Imperio Azteca, no actual México, establecéndose nas súas cidades. A partir de aí controlou unha gran parte de América Central: desde a zona andina de América do Sur ata a zona central da actual Chile, incluíndo ao Imperio Incaico no actual Perú. No Caribe, dominou sobre todo Cuba, A Española, Porto Rico, Xamaica, incluíndo á península de Florida dentro das súas posesións caribeñas.

Portugal apropiouse da maior parte da franxa costeira atlántica da parte norte de América do Sur, que máis tarde orixinaría o Estado do Brasil. Inglaterra estableceu trece colonias na franxa costeira atlántica norteamericana, ademais dalgunhas illas caribeñas e parte do Canadá. Francia ocupou a actual Güiana Francesa en Suramérica (aínda baixo o seu dominio), Luisiana no golfo de México, algunhas illas do Caribe, e a rexión canadense do Quebec. Os Países Baixos estabeleceron colonias en Norteamérica (Nova Ámsterdam que logo sería Nova York), norte de América do Sur (Güiana holandesa, hoxe Suriname) e algúns asentamentos en illas caribeñas (Antillas Neerlandesas e Aruba).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  Libro on line
* 
* Innes, Hammond (2002): *The Conquerors*. Penguin.
* 
* Wood, Michael (2000): *Conquerors*. BBC Books.

### Outros artigos 
* Colonización europea de América
* Conquista de Colombia
* Conquista do Imperio Azteca
* Descubrimento de América
* Expedicións castelás
* Reconquista (Hispanoamérica)
* Tratado de Tordesillas
* Junta de Valladolid

### Ligazóns externas 
* Coloquios Históricos de Estremadura 
* *Los conquistadores españoles* (sitio web), por David Nievas.