open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blanca Chancoso

**María Blanca Chancoso Sánchez**, nada en Cotacachi, 1955, é unha dirixente indíxena ecuatoriana de nacionalidade kichwa-otavalo. Formou parte da fundación da Confederación dos Pobos de Nacionalidade Kichua de Ecuador (Ecuarunari) e da Confederación de Nacionalidades Indíxenas de Ecuador (Conaie). Á súa vez escribiu sobre o Sumak kawsay ou bo vivir, salientando o seu artigo *“Sumak Kawsay desde la visión de la mujer”*.

## Traxectoria 
Blanca Chancosa naceu en Cotacachi, unha cidade da provincia ecuatoriana de Imbabura, no seo dunha familia que proviña do campo. Fixo os seus estudos secundarios nun colexio rural, onde obtivo o seu bacharelato en ciencias da educación. Como educadora dedicouse a organizar ás comunidades da súa rexión.

Obtivo influencia dentro das comunidades indíxenas en 1974, cando organizou a Federación de Indíxenas e Campesiños de Imbabura. En 1980 estivo á fronte das actividades nun momento  onde os indíxenas reivindicaban o estabelecemento da educación bilingüe e o recoñecemento da plurinacionalidade.

## Obra 
* Publicado orixinalmente en 2010 en *América Latina en Movimiento. Alternativas Civilizatorias: los viejos nuevos sentidos de humanidad*, 453:  6-9

## Notas
Diana Atamaint

**Shiram Diana Atamaint Wamputsar**, nada en Sucúa o 12 de maio de 1972, é unha política ecuatoriana e a primeira integrante do pobo shuar en ser lexisladora. É presidenta do Consello Nacional Electoral dende novembro de 2018.

## Traxectoria 
Naceu o 12 de maio de 1972 en Sucúa, provincia de Morona Santiago. O seu cargo permitiulle visitar diversas comunidades da Amazonía ecuatoriana e atender as súas necesidades, con varios grupos pedíndolle que actuase como a súa representante.

Entrou na política en 2005 como deputada alterna de Sandra Palacios. Nas eleccións lexislativas de 2006 foi elixida deputada nacional en representación de Morona Santiago polo Movemento de Unidade Plurinacional Pachakutik, converténdose na primeira lexisladora do pobo shuar.

En novembro de 2007 foi cesada do seu cargo xunto ao resto de deputados pola Asemblea Constituínte de 2007.

En 2009, foi nomeada subsecretaria da Amazonía do ministerio de agricultura, mais renunciou ao cargo para participar como candidata a asembleísta nas eleccións lexislativas do mesmo ano. Nas mesmas gañou un escano en representación de Morona Santiago por Pachakutik.

Durante as protestas da comunidade shuar a finais de 2009 participou como representante dos manifestantes nos diálogos co Goberno central. A Corte Nacional de Xustiza solicitou á Asemblea o levantamento da inmunidade parlamentaria de Atamaint, mais esta rexeitou a petición. A moción para negar o pedido foi presentada por Paco Moncayo e obtivo 66 votos a prol, 36 en contra e 11 abstencións.

O 2 de agosto de 2018 foi nomeada vicepresidenta encargada do Consello Nacional Electoral logo de tomar posesión como voceira do organismo polo Consello de Participación Cidadá e Control Social. Finalmente tomou cargo como presidenta do mesmo organismo cando se definiu o conxunto de conselleiros final.

## Notas
Chocolates Matías López

[miniatura|dereita|Anuncio de Chocolates Matías López na revista "Gran Vida" ([1908), co texto: *"Qué dulce es la vida corriendo en pos del amor y comiendo bombones de Matías López"*.]]
**Chocolates y Dulces Matías López** é unha empresa produtora de chocolate española fundada en 1851 polo empresario galego Matías López López. A empresa instalouse nos seus inicios en Madrid para pasar a finais de século&nbsp;XIX ao Escorial.

## Historia 
### Inicios 
Matías López chegou a Madrid en 1844 con dezanove anos, e traballou nun obradoiro de chocolate desde entón. A súa estratexia era repartir os produtos entre familiares e amigos, e grazas ao *marketing oral* foi incrementando a demanda. Aos poucos foi adquirindo muíños de cacao, algúns propulsados por vapor, que melloraron a produción. A empresa medrou e trasladou a súa fábrica de Madrid ao Escorial, onde en 1871 comprou a Rafael Taboada & Cía. a azucreira Alianza Industrial, SA, que non tiña éxito.

### Mercado 
As campañas de mercadotecnia de Matías foron innovadoras. Contratou ao famoso litógrafo madrileño N. González, para que en colaboración co debuxante Francisco Ortega Vereda deseñaran o primeiro cartel publicitario de España, coñecido popularmente como "El gordo y el flaco". Chegou a editar unha serie de vinte e cinco postais coa súa publicidade en dúas edicións. A publicidade deste chocolate foi moi famosa no século XIX, incluíndo un pasodobre como himno da compañía.

A expansión provocou a venda de chocolates en toda a Península Ibérica. En 1870 elaboraba cerca de 5 toneladas ao día, representando o 80% do consumo de chocolate en España e o Hospital Municipal Campo de Outeiro, inaugurado en 1909.

### Século XX e XXI 
Finado en xuño de 1891, a empresa pasou aos seus fillos, contando naquel momento con 500 traballadores e sendo un dos 3 chocolateiros máis importantes de Europa, despois das suízas Nestlé e Lindt. Cos herdeiros á fronte, a empresa pasou por diversas vicisitudes, pasando de sociedade limitada a sociedade anónima e en 1964 a fábrica pechou, deixando 115 empregados no paro. Aínda que non faltou a demanda, os provedores non seguiron dándolles crédito.

Os terreos da fábrica e do barrio dos chocolateiros están hoxe ocupados pola urbanización Parque Real. Os traballadores que tiñan vivendas no barrio foron desaloxados a cambio de terreos anexos a ese barrio. Alí non se construíron as súas novas vivendas e acabaron constituíndo a cooperativa de vivenda *Virgen de la Herrería*, situada ao outro lado do ferrocarril. Daquela grande industria non queda nada e os obreiros nunca cobraron os últimos días traballados.

A marca volveu ao mercado en 2014 cun produto diferente, xa que ao pechar nos anos 60 os obreiros decidiron queimar a fórmula.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
*
### Ligazóns externas 
* Matías López. *Cando El Escorial cheiraba a chocolate.*
* Páxina web da empresa *Chocolates Matías López* refundada.
Heterocarpus

***Heterocarpus*** é un xénero de camaróns, chamados **camaróns nailon**, de auga profunda, principalmente das augas tropicais.

## Descrición
*Heterocarpus* caracterízase por teren os seus membros un segundo par de pereiópodos moi desiguais, dun lado é fino e longo, e do outro curto e forte, ademais de posuíren na casca unha ou máis carenas lonxitudinais.

## Especies
Describíronse unhas 30 especias neste xénero, sendo *Heterocarpus ensifer* a especie tipo. Estas son:

**Heterocarpus abulbus* Yang, Chan & Chu, 2010
**Heterocarpus affins* Faxon, 1893
**Heterocarpus alexandri* A. Milne-Edwards, 1883
**Heterocarpus amacula* Crosnier, 1988
**Heterocarpus calmani* Crosnier, 1988
**Heterocarpus chani* Li, 2006
**Heterocarpus corona* Yang, Chan & Chu, 2010
**Heterocarpus cutressi* Monterossa, 1988
**Heterocarpus dorsalis* Bate, 1888
**Heterocarpus ensifer* A. Milne-Edwards, 1881
**Heterocarpus inopinatus* Tavares, 1999
**Heterocarpus intermedius* Crosnier, 1999
**Heterocarpus gibbosus* Bate, 1888
**Heterocarpus grimaldii* A. Milne-Edwards & Bouvier, 1900
**Heterocarpus hayashii* Crosnier, 1988
**Heterocarpus hostilis* Faxon, 1893
**Heterocarpus laevigatus* Bate, 1888
**Heterocarpus lepidus* De Man, 1917
**Heterocarpus longirostris* McGilchrist, 1905
**Heterocarpus neisi* Burukovsky, 1986
**Heterocarpus oryx* A. Milne-Edwards, 1881
**Heterocarpus parvispina* Crosnier, 1988
**Heterocarpus reedi* Bahamondi, 1955
**Heterocarpus sibogae* De Man, 1917
**Heterocarpus signatus* Rathbun, 1906
**Heterocarpus tenuidentatus* Crosnier, 2006
**Heterocarpus tricarinatus* Alcock & Anderson, 1894
**Heterocarpus unicarinatus* Borradeile, 1915
**Heterocarpus woodmasoni* Alcock, 1901
**Heterocarpus vicarius* Faxon, 1893

## Ecoloxía
[thumb|*Heterocarpus ensifer* tras cuspir fluído [Bioluminescencia|bioluminescente.]]

Moitos camaróns *Heterocarpus* son coñecidos por empregar bioluminescencia como defensa contra os seus depredadores. Os estudos sobre a súa alimentación, e o feito de que poden ser encontrados no estómago dalgunhas quenllas peláxicas e outros peixes interprétase como que teñen hábitos bentónicos, desprazándose á columna de auga pola noite. Algunhas especies deste xénero teñen alto valor comercial, como *H. reedi*  e *H. laevigatus*.

## Notas
Melicertus

***Melicertus*** é un xénero de decápodos da familia Penaeidae que comprende oito especies:
**Melicertus canaliculatus* (Olivier, 1811)
**Melicertus hathor* (Burkenroad, 1959)
**Melicertus kerathurus* (Forskål, 1775)
**Melicertus latisulcatus* (Kishinouye, 1896)
**Melicertus longistylus* (Kubo, 1943)
**Melicertus marginatus* (Randall, 1840)
**Melicertus plebejus* (Hess, 1865)
**Melicertus similis* Chanda & Bhattacharya, 2002

## Notas
Palio

O termo **palio** (do latín *pallium* "manto grego", en xeral "manto", "toga", "colgadura").

Como topónimo, pode referise a:

;En Galiza
***Palio de Abaixo**, lugar da parroquia de Rodís, no concello de Lalín;
***Palio de Arriba**, lugar da parroquia de Rodís, no concello de Lalín.

;Antigüidade clásica
*Ao  ***pallium*** ou **palio**, (manto grego, manto, toga).

;Cristianismo
*Ao **palio**, un ornamento litúrxico propio do papa, arcebispos e bispos;
*Ao ***Antependium*** ou ***Pedium altaris***, colgadura situada fronte ao altar;
*Ao **palio**, dosel baixo o cal se coloca o Santísimo Sacramento;
:*Ao **paso de palio**, o paso procesional que se cobre cun dosel similar;
:*Ao **palio de autoridades**, que usan o papa, algúns prelados e os reis de España; a Francisco Franco se lle permitiu utilizalo, e Juan Carlos I de España renunciou a el.
    
;Zooloxía e anatomía
*Ao **palio** ou **manto**, unha das partes da anatomía dos moluscos;
*En neuroanatomía, ao palio, forma primitiva do córtex cerebral.

Ademais, nos outros:
*Nalgunhas carreiras hípicas, ao palio, o premio que recibe o vencedor, un "pano de seda ou tea preciosa";
*O Palio de Siena, unha carreira hípica nesa cidade.
Lindt & Sprüngli

[miniatura| Boutique Lindt en [Nova York.]]
**Lindt & Sprüngli** é unha empresa suíza fabricante de chocolate fundada en 1845 por David Sprüngli-Schwarz e o seu fillo Rudolf Sprüngli-Ammann. 

## Historia 
### Século XIX 
En 1845, o pasteleiro David Sprüngli e o seu fillo Rudolf compraron dúas pastelerías na zona vella de Zúrich. Ao xubilar Rudolf en 1892, dividiu o seu negocio entre os seus fillos: o mozo David recibiu as pastelerías e o maior Johann Rudolf a fábrica de chocolate. Este adquiriu unha pequena fábrica de Rodolphe Lindt, o chocolateiro máis famoso da súa época, en Berna. 

En 1879 desenvolveu unha técnica (*"conche"*) coa que elaboraba un chocolate cun aroma e fusión característicos. O seu produto foi un éxito e contribuíu á reputación internacional do "chocolate suízo".

### Século XX 
O proteccionismo global e as depresións na década de 1920 deixaron grandes perdas no mercado exterior, polo que se concentraron no suízo. A Segunda guerra mundial trouxo restricións de azucre e racionamento de cacao en 1943 pero a compañía conseguiu manterse.

Despois da guerra, houbo un crecemento da demanda no estranxeiro e Lindt comezou a súa expansión. En 1947 concedeu licenzas a Italia, en 1950 a Alemaña e Francia en 1954. En 1977 Lindt comezou a formar un grupo internacional de empresas e as vendas alcanzaron os 900 millóns de francos suízos. En 1994 Lindt & Sprüngli Austria foi fundada en Salzburgo e posteriormente trasladouse a Viena cando Lindt adquiriu o grupo vienés Hofbauer. Despois adquiriron o fabricante italiano "Caffarel". En xaneiro de 1998, Lindt & Sprüngli AG Suíza anunciou a adquisición da chocolateira "Ghirardelli Chocolate Company" en San Francisco, Estados Unidos.  
### Século XXI 
[dereita|227x227px|[Trufa de chocolate Lindt.]]
Lindt conta con máis de 300 tendas situadas en todos os continentes. O grupo está composto por fábricas en Suíza, Alemaña, Francia, Italia, Austria e os Estados Unidos, e filiais de vendas e distribución no Reino Unido, Polonia, España e o Canadá, e oficinas de vendas na Arxentina, Hong Kong e Dubai. Lindt tamén ten unha extensa rede de venda de distribuidores no mercado. No Brasil está presente dende 1969; anunciouse unha colaboración (*joint venture*) en marzo de 2014  co Grupo CRM, propietario de Kopenhagen e Brasil Cacau cunha participación do 51% nas accións e inaugurou a primeira tenda Lindt o 25 de xullo de 2014.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Página web oficial
* Confiserie Sprüngli
Frank Edgar Scobey

**Frank Edgar Scobey**, nado en Troy, Ohio, o 27 de febreiro de 1866 e finado en San Antonio, Texas, o 7 de febreiro de 1931, foi un empresario e político estadounidense, director da Casa da Moeda dos Estados Unidos entre 1922 e 1923. 

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Frank Edgar Scobey naceu en Troy, no condado de Miami, Ohio, o 27 de febreiro de 1866, fillo de Martha J. Vandeveer e de  William Scobey. A súa primeira instrución tivo lugar en escolas públicas da súa vila natal.

### Carreira profesional 
Posteriormente, Scobey accedeu a un posto como axente da compañía *Standard Oil* en Troy, mais deixou este labor ao caer enfermo, polo que pasou varios anos viaxando para mellorar a súa saúde, pasando os invernos entre Florida e Texas.

## Vida persoal 
Frank Edgar Scobey casou o 7 de maio de 1889 con Mayme Barrington, de Covington, Texas,

Scobey retirouse en 1923, logo de deixar o seu posto na Casa da Moeda, e pasou a dedicarse aos seus asuntos privados. Morreu en San Antonio, Texas, o 7 de febreiro de 1931, e foi soterrado no cemiterio da súa vila natal de Troy. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Failor, K. M.; Hayden, E. (1972). "Frank Edgar Scobey". En *Medals of the United States Mint*. US Government Printing Office. Páxinas 159.
* Harbaugh, T. C. (1908). ''*. Richmond-Arnwed Publishing, Chicago.
* Mercer, J. K.; Rife, E. K. (1903). "". En *Representative Men of Ohio, 1900-1903*. Ohio. Páxina 146
* Smith, P. (2012). "". En *American Numismatic Biographies''. Páxina 330.

### Outros artigos 
* Director da Casa da Moeda dos Estados Unidos
Raymond T. Baker

**Raymond Thomas Baker**, nado en Eureka, Nevada, o 22 de novembro de 1877 e finado en Washington o 28 de abril de 1935, foi un home de negocios e alto funcionario estadounidense, que ocupou o posto de director da Casa da Moeda dos Estados Unuidos entre 1917 e 1922.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Baker naceu en Eureka, no condado do mesmo nome, en Nevada, o 22 de novembro de 1877, fillo de Mary Agnes Hall e de George Washington Baker, o conselleiro principal da compañía de ferrocarril *Southern Pacific Railroad.* O seu irmán Cleve Baker foi fiscal xeral de Nevada.

Cursou a súa educación secundaria na *Oakland High School* e na ''Anderson's Academy*, ambas en Oakland, California,

Durante moito tempo amosou interese pola reforma penitenciaria e en 1911, un ano despois de que o seu irmán fose nomeado fiscal xeral do Estado, Baker, que fora o director da súa campaña, accedeu ao cargo de alcaide da prisión estatal de Nevada, que ocupou desde o 1 de febreiro dese ano ata o 10 de maio de 1912.

En 1915, Baker trasladouse a Rusia para ocupar durante dous anos o posto de secretario persoal de George T. Marye, o embaixador dos Estados Unidos naquel país. O primeiro ano do seu mandato estivo marcado pola morte do gravador xefe da Casa da Moeda, Charles e Barber, e o nomeamento do seu sucersor, Gerorge T. Morgan. Un dos fitos deste período foi a posta en circulación do coñecido como dólar *Peace*, en 1921.

Logo de deixar o seu posto na Casa da Moeda, Baker retomou os seus negocios relacionados coa minaría e introduciuse tamén no sector bancario.

## Vida persoal 
miniatura|240x240px|Fotografía familiar de Raymond T. Baker (1920).
O 12 de xuño de 1918 casou coa rica herdeira Margaret Emerson Vanderbilt (1886-1960), viúva de Alfred Gwynne Vanderbilten, en Lenox, Massachusetts, con quen tivo unha filla. Coa súa segunda esposa tivo outra filla. Foi incinerado e as súas cinzas foron soterradas no cemiterio de Mountain View, en Oakland, California.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Failor, K. M.; Hayden, E. (1972). "Raymond Thomas Baker". En *Medals of the United States Mint*. US Government Printing Office.  Páxinas 157-158.
* Smith, P. (2012). "". En *American Numismatic Biographies''. Páxina 21.

### Outros artigos 
* Director da Casa da Moeda dos Estados Unidos
Clotoide

miniatura|250x250px| Espiral de Cornu
A **espiral de Cornu**, tamén coñecida como **clotoide** e como **espiral de Euler** e **radioide de arcos**, é unha curva cuxa curvatura varía linealmente ao longo da súa lonxitude. A espiral de Cornu foi creada por Marie Alfred Cornu como un nomograma para os cálculos de difracción en ciencia e enxeñería. Nos proxectos de enxeñería de estradas, esta espiral úsase amplamente como curva de transición co obxectivo principal de conectar xeométricamente unha liña recta e unha curva circular. Esta curva garante unha diminución lineal da curvatura co camiño seguido ao longo do seu desenvolvemento, proporcionando así unha variación gradual do raio de curvatura. Isto resulta entón:

* A súa curvatura comeza en cero no punto de osculación con aliñación recta e aumenta linealmente a medida que se desenvolve a curva.
* Cando a espiral/clotoide se atopa coa curva circular no seu punto de osculación, a súa curvatura é igual á da curva circular.

A espiral de Cornu xérase polo debuxo paramétrico de *S* (*x*) contra *C* (*x*), onde:

: S(x)=\int_0^x \sin(t^2)\,dt=\sum_{n=0}^{\infin}(-1)^n\frac{x^{4n+3}}{(4n+3)(2n+1)!},
: C(x)=\int_0^x \cos(t^2)\,dt=\sum_{n=0}^{\infin}(-1)^n\frac{x^{4n+1}}{(4n+1)(2n)!}.

Ficheiro:Cornu_spiral.png 

{*C* (*x*), *S* (*x*)} (Nótese que a espiral converxe cara ao centro dos *buratos* da imaxe superior cando x tenta a infinito e a menos infinito.)

Seguindo a curva, a lonxitude da curva de {*S* (0), *C* (0)} a {*S* (*x*), *C* (*x*)} debe ser igual a *x*, xa que *S* &#x2032; (*x* )² + *C* &#x2032; (*x*)² = 1. A lonxitude total da curva (de *x* = −∞ a ∞) é, polo tanto, infinito.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
**Loopings* das montañas rusas: non son circulares senón clotoides, para evitar que a xente se desmaie polas forzas G de aceleración (microsiervos.com; en castelán e vídeo en inglés)
Palio de Siena

miniatura|300px|Bandiras dos barrios de Siena, que se venden como *souvenir*

O **Palio de Siena** (*Palio di Siena*) é unha carreira de cabalos que enfronta ás *contradas* ou distritos da cidade de Siena, Italia.

De orixe medieval, a competición (*La Corsa*, como se denomina ali), desenvólvese normalmente dúas veces ao ano:
*O 2 de xullo córrese o *Palio di Provenzano* (en honor á Virxe de Provenzano) e
*O 16 de agosto o ''Palio dell'Assunta* (en honor da Asunción da Virxe). 

En ocasións excepcionais, como foi a chegada do home á Lúa, ou aniversarios entendidos como relevantes e pertinentes, como o centenario da Unificación de Italia, a comuna de Siena pode decidir efectuar un Palio *extraordinario*, a celebrar entre maio e setembro.

A carreira ten lugar na céntrica *Piazza del Campo* de Siena.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Mauro Civai e Enrico Toti (1995): *Palio, la corsa dell'anima*. Siena: Edizioni Alsaba. ISBN 978-88-85331-23-5.
* William Heywood (1993): *Nostra donna d'agosto e il Palio di Siena''. Siena: Protagon Editori Toscani. ISBN 978-88-8024-002-0.

### Ligazóns externas 
* Palio di Siena .
Dólar de prata conmemorativo da Casa da Moeda Vella de San Francisco

O **dólar de prata conmemorativo da Casa da Moeda Vella de San Francisco** é unha moeda conmemorativa, non circulante, emitida pola Casa da Moeda dos Estados Unidos en 2006 e cuñada pola Ceca de San Francisco.

Esta moeda dun dólar foi autorizada pola Lei 109-230, do 15 de xuño de 2006, pola que se dispuxo a emisión dunha serie de dúas moedas para honrar a historia e o legado do edificio da antiga sede da Ceca de San Francisco, coñecido como a Dama de Granito, no centenario do terremoto e posterior incendio de San Francisco, na primavera de 1906.

## Deseño 
No anverso da moeda represéntase unha interpretación da esquina esquerda da antiga Casa da Moeda de San Francisco, que estaba inicialmente preparada para unha medalla deseñada por Sherl J. Winter. Completan o anverso as inscricións OLD MINT “THE GRANITE LADY ("Ceca vella "a Dama de Granito") e INSTRUMENTAL IN SAN FRANCISCO’S RECOVERY ("Un instrumento para a recuperación de San Francisco"), xunto cos lemas E PLURIBUS UNUM ("De moitos, un") e LIBERTY ("Liberdade"), tradicionais das moedas estadounidenses, e a dobre data da conmemoración 1906 - 2006.'*

Pola súa banda, o reverso supón unha réplica do reverso do coñecido como dólar Morgan de 1904, deseñado por George T. Morgan e gravado para esta emisión por Joseph Menna, acompañado polo careacterístico lema IN GOD WE TRUST e a as lendas alusivas ao nome do país e ao valor facial da moeda.

A súa produción foi de 65.609 moedas na súa condición estándar e 207.248 en versión con acabamento especial (*proof*) o que fai un total de 272.857 exemplares, pouco máis da metade dos autorizados pola lei.

Este dólar conmemorativo comercializouse aos prezos de 35 dólares en condición estándar e 39 en versión *proof*. Consonte a lei que autorizou a moeda, o beneficio acadado pola súa venda foi destinado ao Museo e Sociedade Histórica de San Francisco, co fin de contribuír ao financiamento da rehabilitación da vella Casa da Moeda de San Francisco como museo da cidade, da moeda estadounidense e da Febre do Ouro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moeda dun dólar estadounidense
* Moedas do dólar estadounidense
* Casa da Moeda dos Estados Unidos

### Ligazóns externas 
* "2006 San Francisco Old Mint Silver Dollar" (*ModernCommemoratives.com*)
* "United States Mint Strikes ‘Granite Lady’ Coins" (*United States Mint'')
Curvatura

**]]

A **curvatura** é a cualidade de aquilo que é **curvo'***.**  

## Terminoloxía 
### Étimo 
Curvatura provén de **curva**, que deriva do latín *curvus*, á súa vez da raíz indoeuropea *sker, (dobrar, encorvar, virar), á que se asocian verbas latinas como *crinis* (crina, pelo ondulado) que da *crista*, *crina* ou *crespo*.

### Eidos 
O termo é de aplicación en diversos campos das matemáticas (xeometría, estatística, etc..

#### Curvatura xeométrica 
En xeometría, é a cualidade dunha curva asociada ao cambio de dirección de varios puntos sucesivos da curva. A curvatura indica o cambio de dirección das tanxentes en relación á lonxitude do arco da curva entre os puntos tanxentes. En xeometría analítica e álxebra, se temos unha función real que representa calquera curva plana, tres puntos infinitamente próximos da curva determinan un círculo cuxo raio se denomina ***raio de curvatura**'' da curva no punto dado. Tamén tres puntos poden indicar o centro de curvatura, un punto e un círculo de centro este punto, os outros dous. Se este punto que tomamos como centro imaxinario dunha curva (cada curva é un arco ou anaco de circunferencia) está lonxe dos outros dous, obtemos un raio de curvatura longo ou ancho, e unha curvatura aberta, é dicir, relativamente aplanado, mentres que se o punto ou centro de curvatura está máis próximo, entón o raio de curvatura é curto e a curva resultante relativamente pechada. 

##### Explicación intuitiva 
Intuitivamente, a curvatura é a cantidade polo cal un obxecto xeométrico dentro dun espazo euclídeo se desvía do seu plano, ou lineal, pero isto defínese de diferentes xeitos dependendo do contexto. Hai unha diferenza clave entre a **curvatura extrínseca**, que é definida polos obxectos incrustados noutro espazo topolóxico (para o espazo euclidiano) dun xeito que está relacionado co raio de curvatura dos círculos que tocan o obxecto, e a curvatura intrínseca, que se define en cada punto dunha variedade de Riemann. 

Un exemplo claro de curvatura extrínseca é a da circunferencia, que sempre tén unha curvatura igual ao reciprocal do seu raio. Nos círculos máis pequenos, a curva é máis pronunciada, e polo tanto teñen unha maior curvatura. A curvatura dunha **curva** suave defínese como a curvatura do seu círculo osculador en cada punto.

Nun plano, esta é unha magnitude escalar, pero en tres ou máis dimensións pódese definir un vector de curvatura que teña en conta a dirección da curva en ademais o pronunciado que é. A curvatura de obxectos máis complexos (como superficies ou espazos ndimensionais, incluso curvas) descríbese por obxectos máis complexos de álxebra lineal, como o tensor de curvatura de Riemann normalmente.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Sólido de revolución

* Superficie de revolución
* Superficie de Riemann
* Banda de Möbius
Tetróxido de dinitróxeno

O **tetróxido de dinitróxeno**, referido tamén como **tetróxido de nitróxeno**, é un composto químico de fórmula N2O4. É un axente reactivo útil en síntese química. Forma un equilibrio de mestura co dióxido de nitróxeno. A súa masa molar é de 92,011 g/mol.

O tetróxido de dinitróxeno é un oxidante moi potente. É hipergólico (reacciona espontaneamente) en contacto con varias formas de hidracina, formando xuntos unha combinación de propelente para foguetes.

## Estrutura e propiedades
O tetróxido de dinitróxeno pode considerarse como a unión de dous grupos nitro (-NO2). Mantensen en equilibrio de mestura co dióxido de nitróxeno. A molécula é plana cunha distancia de ligazón entre nitróxenos de 1,78 Å e entre nitróxenos e osíxenos de 1,19 Å. A distancia entre N-N correspóndese cunha ligazón débil ao ser significativamente maior que a ligazón media entre nitróxenos soltos, de 1,45 Å. Isto resulta na deslocalización simultánea do par de electróns de ligazón ó longo de toda a molécula e unha repulsión electrostática considerable dos orbitais moleculares doblemente ocupados de cada NO2.

A diferenza do NO2, o N2O4 é diamagnético ao non ter electróns desaparellados. O líquido é incoloro pero podo adquirir tons marróns e amarelos debido á presenza de NO2.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Foguete
*Propelente hipergólico
Metapenaeus

***Metapenaeus*** é un xénero de gambas ou camaróns que contén as seguintes especies:

**Metapenaeus affinis* (H. Milne-Edwards, 1837)
**Metapenaeus alcocki* M. J. George & Rao, 1968
**Metapenaeus anchistus* (de Man, 1920)
**Metapenaeus arabicus* Hassan, 1978
**Metapenaeus barbata* (De Haan, 1844)
**Metapenaeus bennettae* Racek & Dall, 1965
**Metapenaeus brevicornis* (H. Milne-Edwards, 1837)
**Metapenaeus conjunctus* Racek & Dall, 1965
**Metapenaeus dalli* Racek, 1957
**Metapenaeus demani* (Roux, 1921)
**Metapenaeus dobsoni* (Miers, 1878)
**Metapenaeus eboracensis* Dall, 1957
**Metapenaeus elegans* de Man, 1907
**Metapenaeus endeavouri* (Schmitt, 1926)
**Metapenaeus ensis* (De Haan, 1844)
**Metapenaeus insolitus* Racek & Dall, 1965
**Metapenaeus intermedius* (Kishinouye, 1900)
**Metapenaeus joyneri* (Miers, 1880)
**Metapenaeus krishnatrii* Silas & Muthu, 1976
**Metapenaeus kutchensis* P. C. George, M. J. George & Rao, 1963
**Metapenaeus lysianassa* (de Man, 1888)
**Metapenaeus macleayi* (Haswell, 1879)
**Metapenaeus monoceros* (Fabricius, 1798)
**Metapenaeus motohi* Shinomiya & Sakai, 2009
**Metapenaeus moyebi* (Kishinouye, 1896)
**Metapenaeus papuensis* Racek & Dall, 1965
**Metapenaeus stebbingi* Nobili, 1904
**Metapenaeus suluensis* Racek & Dall, 1965
**Metapenaeus tenuipes* Kubo, 1949

## Notas
Dead Boys

**Dead Boys** é unha banda estadounidense de punk rock de Cleveland, Ohio. O grupo estivo na primeira onda do punk, e é considerado por moitos unha das bandas máis cruas e violentas da época. Foi fundada en 1975 formada polo vocalista Stiv Bators, o guitarrista rítmico Jimmy Zero, o baixista Jeff Magnum, o guitarrista principal Cheetah Chrome, e o batería Johnny Blitz, estes dous últimos procedentes da banda Rocket from the Tombs. Os Dead Boys orixinais publicaron dous álbums de estudio, *Young Loud and Snotty*, e *We Have Come for Your Children*.

Dead Boys estiveron activos inicialmente dende 1975 ata 1980, reuníndose brevemente varias veces a mediados dos 80, e despois en 2004 e 2005 por vez primeira sen Bators, que morrera en 1990. En setembro de 2017 Chrome e Blitz reuniron a banda cunha nova formación para unha xira de 40 aniversario xunto cun novo álbum, *Still Snotty: Young, Loud and Snotty at 40*, unha regravación do seu álbum de estrea. A nova formación inclue ao vocalista Jake Hout, o guitarrista Jason "Ginchy" Kottwitz e o baixista Ricky Rat, xunto con Chrome e Blitz.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
Pobo otavalo

Os **otavalos** (en ) son un pobo indíxena das montañas andinas da provincia de Imbabura, no norte de Ecuador. Os otavalos tamén habita a cidade de Otavalo, nesa mesma provincia. O comercio e a artesanía atópanse entre as principais actividades económicas dos otavalos, que gozan dun maior nivel de vida que a maioría dos pobos indíxenas de Ecuador e de moitos mestizos desa área.

Os otavalos viven zonas altas e frescas dos Andes ecuatorianos. A cidade de Otavalo está situada a unha altitude de 2532 m.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Collier, John, Jr., and Buitrón, Aníbal. *The Awakening Valley.* University of Chicago Press, Chicago, 1949
* Meisch, Lynn. *Otavalo: Weaving, Costume and the Market.* Ediciones Libri Mundi, Quito, 1987.
The Bluetones

**The Bluetones** é unha banda inglesa de indie rock formada en Hounslow no ano 1993. Os membros do grupo son Mark Morriss (voz), Adam Devlin (guitarra), Scott Morriss (baixo), e Eds Chesters (batería). Un quinto membro, Richard Payne, estivo no grupo entre 1998 e 2002. Orixinalmente a banda chamouse "The Bottlegarden".

O grupo conseguiu 13 sinxelos top 40 e tres álbums top 10 nas listas británicas. Aínda que o seu éxito comercial desapareceu na era  posbritpop, The Bluetones continuou xirando e publicando discos. O seu álbum máis recente, *A New Athens*, foi editado en maio de 2010.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
Scyllarus

***Scyllarus*** é un xénero de crustáceos decápodos da familia Scyllaridae.

## Especies 
Recoñécense as seguintes especies:
* *Scyllarus americanus*
* *Scyllarus arctus*
* *Scyllarus caparti*
* *Scyllarus chacei*
* *Scyllarus depressus*
* *Scyllarus paradoxus*
* *Scyllarus planorbis*
* *Scyllarus pygmaeus*
* *Scyllarus subarctus*

## Notas 
## Véxase tamén
Asha Bhosle

**Asha Bhosle** nada co nome **Mangeshkar** o 8 de setembro de 1933 é unha cantante e empresaria india. É coñecida polos seus cantos en películas hindi, maiormente dobrando a outras actrices que non podían cantar tan ben. Asha tamén é actriz de voz; a súa carreira comezou en 1943. É irmá da cantante de *playback* Lata Mangeshkar.

## Recoñecementos 
En 2011, foi honrada polo *Libro Guinness dos Récords* como a artista máis gravada da historia da música, bastante por diante (a pesar da controversia) do cantante de *playback* Mohammed Rafi.

Entre outros, foi honrada con varios Premios Filmfare, cos Premios Nacionais da India en 1981 e 1986, co Nightingale Of Asia, cos premios Screen Videocon, MTV e Channel V en 1997 (polo álbum *Jaanam Samjha Karo*), en 1998 Premio Dayawati Modi coa colaboración da UNESCO, en 1999 o Premio Lata Mangeshkar, o premio Dadasaheb Phalke e Cantante do Milenio (en Dubai) en 2000, e co Padma Vibhushan en 2008, premio Freddie Mercury e en 2005 premio ás persoas máis elegantes da música

Doutora honoris causa nas universidades de Amravati e Jalgaon. 

O grupo Cornershop acadou o nº1 nas listas do Reino Unido coa canción Brimful of Asha, co remix de Norman Cook en 1997.

## Vida persoal 
Asha vive en Bombai e tivo tres fillos e 5 netos. O maior Hemant Bhosle (máis tarde Hemant Kumar), abandonou rapidamente a súa carreira musical para converterse en piloto. A filla máis vella, Varsha, é columnista de *The Sunday Observer e Rediff *e o pequeno Anand Bhosle, estudou cinematografía e economía. O seu neto Chaitanya (Chintu) Bhosle (fillo de Hemant) tamén se adentrou no mundo da música co grupo *Band of Boys.*

As súas irmás Lata e Usha Mangeshkar tamén fan sincronizacións de beizos para películas e a súa irmá Meena Mangeshkar e o seu irmán Hridayanath Mangeshkar son ​​directores musicais. Asha tamén é cociñeira e posúe o 20% dun restaurante en Dubai, ''Asha's'', que serve cociña tradicional india. Ela encárgase da cociña e da decoración e ofrece un curso de seis meses a cociñeiros.

## Notas 
## Véxase tamén
Santiaguiño do Mediterráneo

miniatura|Santiaguiño mediterráneo na costa de Malta.
O **santiaguiño do Mediterráneo** (***Scyllarides latus***) é unha especie de santiaguiño da familia Scyllaridae que habita no mar Mediterráneo e na costa leste do océano Atlántico. É unha especie comestible moi valorada, pero escasea na maior parte da súa área de distribución pola sobrepesca. Os adultos chegan a medir uns 30 cm, están ben camuflados e carecen de pinzas. Teñen hábitos nocturnos, emerxendo de covas e outros refuxios durante a noite para alimentarse de moluscos. Son depredados por numerosas especies de peixes óseos.

## Distribución 
*Scyllarides latus* atópase na maior parte das costas do mar Mediterráneo (cunha excepción notable no Adriático setentrional)

## Descrición 
*S*. *latus* pode crecer até unha lonxitude de 45 cm, aínda que xeralmente non supera os 30 cm, o que supón unha carapa duns 12 cm. Un exemplar pode pesar até 1,5 kg. A pesar de estar emparentados coas lagostas, *Scyllarides latus*, como o resto de especies da súa familia, carece de pinzas, e tampouco presenta defensas espiñentas. A cambio, o seu exoesqueleto, en particular a súa carapa, é máis groso e funciona como armadura. Os adultos camúflanse grazas á súa coloración críptica, ao que contribúe a presenza de protuberancias na súa carapa.

## Notas
Cistatina B

thumb|300 px|Cistatina B humana.

A **cistatina B** é unha proteína que nos humanos está codificada no xene ***CSTB*** do cromosoma 21.

A superfamilia da cistatina comprende proteínas que conteñen múltiples secuencias de tipo cistatina. Algúns dos membros son activos inhibidores de cisteína proteases, mentres que outros perderon ou talvez nunca adquiriron esta actividade inhibitoria. Hai tres familias inhibidoras nesta superfamilia, incluíndo as cistatinas de tipo 1 (stefinas), as cistatinas de tipo 2 e os cininóxenos. Este xene codifica unha stefina que funciona como un inhibidor de cisteína protease intracelular. A proteína pode formar un dímero estabilizado por forzas non covalentes, inhibindo a papaína e as catepsinas L, H e B. Pénsase que esta proteína ten unha función na protección contra proteases que saen dos lisosomas. As evidencias indican que as mutacións neste xene son responsables dos defectos primarios en pacientes con epilepsia mioclónica progresiva (EPM1).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### Ligazóns externas 
* GeneReviews/NCBI/NIH/UW entrada sobre a enfermidade de Unverricht-Lundborg ou EPM1 
* A base de datos MEROPS para peptidases e os seus inhibidores: I25.003
* PDBe-KB proporciona un resumo de toda a información dispoñible en PDB para a cistatina B humana.
Ana Legido

**Ana  Legido Soto**, nada en Ourense  o 21 de marzo de 1939 e finada en Sabarís o 9 de xullo de 2012, foi unha pintora galega.

## Traxectoria 
Filla de Alfonso Legido e Eva Soto, estudou no Colexio Cisneros e máis tarde Maxisterio en Ourense, logo de non ser posible o ingreso na Academia de Belas Artes de San Fernando por cuestións económicas. Casou en 1960 con Fernando Quesada e a partir de aí trasladouse con el primeiro a Zamora e en 1961 a Vigo. O fogar do matrimonio en Vigo  (primeiro en Mantelas, logo en Pizarro, máis tarde na avenida das Camelias) deu acubillo a un variado grupo de artistas ourensáns.

A pintura de Ana Legido ten un estilo particular que se achega e ás veces mesmo se categoriza como arte naïf. Participou en exposicións individuais e colectivas en Galicia, resto de España, Italia, Francia e Portugal. Algunhas das súas obras forman parte das coleccións e museos de España, Italia, Portugal e Francia.

E nai dos artistas Fernando, Marieta, Bibi, Poti, David e Yayo Quesada Legido.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
*Xaime Quessada
*Fernando Quesada
### Ligazóns externas 
* Listaxe de bibliografía relacionada pintoresgallegos.com
Harriet Brooks

**Harriet Brooks**, nada en  Exeter o 2 de xullo de 1876 e finada o 17 de abril de 1933, foi a primeira muller física nuclear nada no Canadá. É coñecida polas súas investigacións sobre transmutacións nucleares e radioactividade . 

## Traxectoria 
Harriet Brooks licenciouse en matemáticas e filosofía natural pola Universidade McGill en 1898. Foi a primeira estudante de posgrao de Ernest Rutherford (daquela profesora na Universidade McGill), con quen traballou inmediatamente despois de graduarse. Con el traballou en electricidade e magnetismo para obter o seu mestrado en 1901. Foi a primeira muller da Universidade McGill en recibir un máster.

Despois de obter este título e de novo baixo a dirección de Rutherford, fixo unha serie de experimentos para determinar a natureza das emisións radioactivas do torio.

Durante un curto período tamén traballou baixo a supervisión de Marie Curie. En 1904, Brooks foi nomeada para a facultade do Barnard College . En 1907 casou con Frank Pitcher e abandonou o campo da física, xa que naqueles tempos era obrigatorio que calquera muller da universidade renunciase ao seu traballo despois de casar.

Brooks é considerada unha das mulleres máis importantes da súa época.

## Notas
Cistatina

As **cistatinas** son unha familia de proteínas que funcionan como inhibidores de cisteína proteases que comparten unha homoloxía de secuencias e unha estrutura terciaria común cunha hélice alfa situada por riba dunha folla beta antiparalela. A familia subdivídese como se indica máis abaixo.

As cistatinas mostran unha semellanza coas fetuínas, cininóxenos, glicoproteínas ricas en histidina e proteínas relacionadas coa cistatina. 
As cistatinas inhiben principalmente encimas peptidases (ou  proteases) que pertencen ás familias de peptidases C1 (familia da papaína) e C13 (familia da legumaína). Sábese que poden sufrir un mal pregamento e formar depósitos amiloides e están implicadas en varias doenzas.

## Tipos 
A familia da cistatina comprende:).
* Cistatinas de tipo 2, que son principalmente polipéptidos extracelulares segregados e son bastante ácidas, conteñen catro residuos de cisteína conservados que forman dúas pontes disulfuro, poden estar glicosiladas e/ou fosforiladas. Son sintetizadas cun péptido sinal de a 19 a 28 residuos. Están amplamente distribuídas e encóntranse na maioría dos fluídos corporais. Entre elas está a cistatina C humana.
* Cistatinas de tipo 3, que son proteínas multidominio. Os representantes de mamíferos deste grupo son os cininóxenos. Hai tres tipos de cininóxenos en mamíferos: cininóxeno H (de alto -*high*- peso molecular, ) e L (de baixo -*low*- peso molecular), que se encontran en varias especies e cininóxeno T, que se encontra soamente en ratas.
* Cistatinas non clasificadas. Son proteínas similares ás cistatinas que se encontran en diversos organismos: fitocistatinas de plantas, fetuínas de mamíferos, cistatinas de insectos e a cistatina do veleno da víbora bufadora *Bitis arietans*, que inhibe metaloproteases da familia de peptidases M12 de MEROPS (astacina/adamalisina). Ademais, varias das proteínas similares a cistatinas sábese que carecen de actividade inhibidora.

### Cistatinas humanas 
* CST1, CST2, CST3 (cistatina C, un marcador da función renal), CST4, CST5, CST6, CST7, CST8, CST9, CST11, CSTA (cistatina A), CSTB (cistatina B).

### Cistatinas de plantas 
As cistatinas de plantas teñen características especiais que fan que se clasifiquen nun grupo especial, as fitocistatinas. Unha característica é a presenza dunha hélice alfa N-terminal, presente só en cistatinas de plantas. As fitocistatinas están implicadas en varios procesos, como a xerminación da planta e a defensa. O grupo de van Wyk atopou unhas 19 cistatinas similares á orizacistatina-I na soia xunto con cisteína proteases relacionadas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Afímero, un tipo de proteína de enxeñaría que está baseada no andamio da cistatina

### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Cystatin: a protein that flips out! Interesante artigo de estrutura PDB en PDBe
*
Lenin Moreda Vázquez

**Lenin Moreda Vázquez**, nado no barrio de Cabral-Sello (naquel entón concello de Lavadores) cara a 1920 e finado en Vigo o 20 de xullo de 1936, foi un político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Manuel Moreda Outeiral. Militante das Juventudes Socialistas Unificadas. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi asasinado na Porta do Sol de Vigo logo da proclamación do bando de guerra.
GEO (homónimos)

* **GEO** Grupo Especial de Operacións, coñecido popularmente como o GEO ou GEOs.
* **GEO** órbita xeoestacionaria (ou **GEO** polas súas siglas en inglés)
Astacus astacus

O **cangrexo nobre**, ***Astacus astacus***, é un cangrexo de río da familia Astacidae. Habita os ríos de Europa, se ben hai países onde foi introducido, como Reino Unido, Luxemburgo, Ucraína, Chipre, Liechtenstein e posiblemente en Italia e Montenegro. Fóra de Europa introduciuse en Marrocos. A cor da súa parte dorsal varía entre a marrón verdosa e a marrón escura, sendo a súa cara ventral máis clara, de cor arroibada-alaranxada. Os exemplares adultos poden superar os 10 cm de lonxitude.

Esta especie encóntrase ameazada pola afanomicose, o dragado de cursos de auga e pola choiva ácida.

## Notas 
## Véxase tamén
Palio de autoridades

O chamado **palio de autoridades** é un dosel portátil sostido por catro ou máis varas longas, baixo o cal vai o sacerdote coa custodia, unha imaxe relixiosa ou certas autoridades nas procesións ou cortexos.

Na Igrexa Católica tradicionalmente utilízase o palio para protexer ás súas autoridades, do mesmo modo que se utiliza para resgardar as imaxes sagradas e ao Santísimo Sacramento. A Igrexa ao longo do tempo, amiga dos poderosos, extendeu o uso do palio ás autoridades non eclesiásticas. Así, desde antigo, os soberanos de calquera territorio da cristiandade, usaron o palio para cubrir a súa entrada no ámbito eclesiástico. Por iso todos os reis de España, ao acudiren institucionalmente a calquera recinto sagrado de certa entidade, eran recibidos na súa entrada en sagrado, *cubertos baixo palio*. Dita práctica continou na ditadura de Francisco Franco, equiparando ao ditador cos reis. O rei Juan Carlos I, nun dos seus primeiros anos de reinado, percorreu o recinto sagrado da basílica de El Escorial baixo un palio eclesiástico sostido por xenerais, almirantes e coroneis. Posteriormente renunciou a este privilexio. 

## Notas
Oxíxeno líquido

thumb|Oxíxeno líquido nun matraz.
thumb|Cando oxíxeno líquido desborda dun matraz sobre un imán intenso o oxíxeno queda suspendido momentaneamente entre os polos magnéticos debido ao seu paramagnetismo.
O **oxíxeno ou osíxeno líquido**, abreviado a miúdo como **LOX**, **LOx** ou **Lox**, é a forma líquida do oxíxeno molecular. Foi usado como oxidante no primeiro foguete propulsado por propelente líquido en 1926, inventado por Robert H. Goddard.

## Propiedades físicas
O oxíxeno líquido ten unha cor azul clara e é moi paramagnético: pode quedar suspendido entre os polos dun imán o suficientemente intenso. O oxíxeno líquido ten unha densidade de 1,141 kg/l, un pouco máis denso que a auga, e é crioxénico, cun punto de conxelación de 54,36 K (-182,96 °C) a unha presión de 1 bar. Ten unha taxa de expansión de 1:861 baixo unha presión de 1 atmosfera e 20 °C, polo que se usa nalgunhas aeronaves comerciais e militares como fonte transportable de oxíxeno respirable.

Dada a súa natureza crioxénica, o oxíxeno líquido pode debilitar os materias que toca. Tamén é un axente moi oxidante: a materia orgánica arde rápida e enerxeticamente en oxíxeno líquido. Ademais, materiais como o carbón, completamente submerxidos en LOX, poden detonar de maneira impredecible.

## Usos
Comercialmente o oxíxeno líquido clasifícase como un gas industrial e úsase en multitude de aplicacións industriais e médicas. Obtense do oxíxeno que se atopa no aire mediante destilación fraccionada en plantas de separación crioxénica de aire.

### Propelente para foguetes
O oxíxeno líquido é o oxidante líquido crioxénico máis común para uso en foguetes espaciais, usado normalmente en combinación con hidróxeno líquido, queroseno ou metano.

O oxíxeno líquido foi usado no primeiro foguete propulsado por propelentes líquidos, así como nos mísiles V-2 alemás usados na segunda guerra mundial. Nos anos 1950, durante a Guerra fría tanto os Estados Unidos como a Unión Soviética usárono nos seus foguetes Atlas, Redstone e R-7. Posteriormente, nos anos 1960 e 1970, seguiuse usando nos foguetes Saturno V do programa Apollo e nos transbordadores espaciais, ata hoxe en día.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Foguete
Burrn!

é unha revista mensual xaponesa para os fans de música heavy metal.

## Historia 
Publicada desde setembro de 1984. É a principal publicación sobre música heavy metal do país. A partir de 2013, é publicada por Shinko Music Entertainment en Tokyo. O contido da revista está en xaponés e céntrase principalmente en artistas occidentais, mentres que as portadas están predominantemente en inglés. A *Burn!* menciónase constantemente en sitios web de bandas de metal famosas de todo o mundo.

A pesar de ser unha revista xaponesa, ningún músico xaponés apareceu na portada de *Burrn!* até que o número de xaneiro de 2016, cando apareceu Akira Takasaki na súa portada. Iso non inclúe o separado *Burrn! Xapón*, que se publicou en seis volumes entre 1987 e 1990 para centrarse nos artistas xaponeses, antes de ser revivida en 2016.

A *Metallion* como números especiais da *Burrn!* é publicada desde 1999.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *BURRN!* Online
* Shinko Music
Palio (dosel)

[miniatura|280px|Procesión co [Santísimo Sacramento baixo palio no Congreso Eucarístico de Charlotte, Carolina do Norte, Estados Unidos (2005)]]
Chámase **palio**, ou **baldaquino**, a un dosel (especie de toldo) que, sostido por varais, utilízase nas procesións para resgardar ao sacerdote que leva ao Santísimo Sacramento, reliquias ou imaxes. Adoita estar bordado ricamente. 

Para o mesmo efecto usábano tamén os reis, o papa e outros prelados en certas funcións e na súa entrada pública nas cidades. É costume que o arcebispo arquidiocesano e o bispo diocesano, ao tomaren posesión das súas catedrais, fagan o seu primeiro ingreso solemne baixo palio.

O palio, tal como se coñece na Igrexa católica, é un pano rectangular, sostido por catro ou máis varais, sempre en número par, que van unidas aos lados máis longos daquel. Distínguense o sinxelo e o armado nun bastidor rectangular.

## Orixe 
A orixe do palio puido ser o dosel que quizais debeu gorecer antes o trono dos reis e a cadeira papal.

Non falta quen crea que ese modo de expresión dun respecto relixioso ten a súa orixe nos pobos asiáticos, polo seguinte:
*Estes acostumaban colocar ás súas divindades baixo palios, a falta de templos, que a súa vida errante non lles permitía ter, até que construíron casas e cidades.
*A forma primitiva do palio é a tenda, cuxo recordo tardou moito tempo en desaparecer, pois o hombre opulento rodeou de cortinas seu leito.

Recorda en certo modo a tenda na que repousaba a Arca da Alianza, que contiña as Táboas da Lei durante o éxodo do pobo de Israel no deserto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
**Diccionario Enciclopédico Hispano-Americano de Literatura, Ciencias y Artes. Tomo décimocuarto*. Barcelona: Montaner y Simón Editores, 1894.
Brutus (grupo musical belga)

**Brutus** é unha banda de post-hardcore belga do Brabante Flamengo. O grupo fundouse no ano 2013 e está formado por Stefanie Mannaerts (batería e voz), Peter Mulders (baixo) e Stijn Vanhoegaerden (guitarra).

Os seus membros coñecíanse de tocar noutras bandas. Stefanie e Peter tocaban en Refused Party Program, unha banda tributo a Refused, mentres que Stijn e Stefanie estaban na banda Starfucker.

En 2014 e 2015, Brutus tocou en varios festivais, como o Pukkelpop, o Rock Herk e o Dour Festival. En 2016 a banda viaxou a Vancouver para gravar o seu álbum de estrea coa axuda de Jesse Gander. *Burst* foi editado por Hassle Records (Europa) e Sargent House (no resto do mundo). O seu segundo álbum, *Nest*, apareceu no ano 2019. O 20 de outubro de 2020 Brutus lanzou o álbum ao vivo *Live in Ghent*, gravado o 29 de maio de 2019.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda