Paco Martín

**Francisco Martín Iglesias**, coñecido como **Paco Martín**, nado no barrio de Recatelo, en Lugo, o 22 de febreiro de 1940, é un escritor en lingua galega e foi mestre de ensino primario durante case catro décadas, até a súa xubilación no ano 2000.

## Traxectoria 
miniatura|A Paco Martín en Lugo.
Dirixiu o suplemento infantil *Axóuxere,* de *La Región* (1974-1975), publicou a súa primeira obra en 1971, a partir dunha escolma de pequenas pezas narrativas que levou por título *Muxicas no espello*. Data de 1976 a súa primeira novela *No cadeixo*, finalista do Premio Galaxia de novela convocado en 1975 co gallo do 25 aniversario da editorial. Un lustro máis tarde, en 1981, publicou a novela *E agora cun ceo de lama*. Foi en 1985, coa publicación do libro *Das cousas de Ramón Lamote* que gañou sona. A obra foi traducida a diversas linguas (cómpre pór de relevo o éxito da tradución española que correu por Hispanoamérica) e converteuse nun referente da literatura infantil e xuvenil, achegando á historia da literatura galega o personaxe Ramón Lamote. Amais, por ela recibiu o Premio Nacional de Literatura infantil e xuvenil de España de 1986. O seguinte título do autor foi *Lembranza nova de vellos mesteres* (1988), ao que seguiron *Servando I rei do mundo enteiro* (1990) e *Tres historias para ler á noite* (1992). No 2006 saíu ao mercado o seu libro "A bisneta lercha", que, baseándose no conto tradicional, procurou dar un novo pulo a escritura de fábulas. En 2008 publicou unha secuela de *Das cousas de Ramón Lamote*, titulada *Das novas cousas de Ramón Lamote*.

Por outra banda, Paco Martín recompilou adiviñas galegas, que publicou baixo os títulos *O libro das adiviñas* (1975) e *¿Que cousa é cousa?... Libro das adiviñas* (1985). Amais, ten sido un dos pioneiros da escrita de libros de texto en galego e da súa autoría son *Lúa Nova 1* e *Lúa Nova 2* (1978) e máis tarde *Galego 1* e * Galego 2* (1985).

Durante sete anos foi director do Departamento de Produción de Material Didáctico para o Ensino en Galego da Consellería de Educación da Xunta de Galicia.

Como columnista ten traballado no Diario de Pontevedra e no diario lugués *El Progreso*, no que segue a colaborar a día de hoxe. É é membro do consello de redacción de *A Trabe de Ouro* e participou en multitude de volumes colectivos, relatorios en Congresos, colaboracións en prensa, radio, TV, pregóns etc.

No 2011 foi nomeado Socio de Honra coa Letra E pola Asociación de Escritores en Lingua Galega. En outubro do mesmo ano foi o encargado de ler o pregón das festas de San Froilán de Lugo.

## Obra 
### Narrativa 
* *Muxicas no espello* (1971). Lugo: Celta. 2ª edición en 1981, Xerais, ilustrado por Balboa, 71 páxs. ISBN 84-7507-045-0. Relatos.
* *No cadeixo* (1976). Vigo: Galaxia, Literaria. 128 páxs. ISBN 978-84-7154-443-8 (2ª). Traducida ao asturiano en 2000.
* *E agora cun ceo de lama* (1981). Vigo: Xerais. 144 páxs. ISBN 9788475070193.
* *Dende a muralla* (1990). Vigo: Xerais, Narrativa. 120 páxs. ISBN 9788475075259

* *A, se cadra, verdadeira historia do Basechs Anxeliño Viltroteira* (1992). Contos do Castromil.
* *Tres historias para ler á noite* (1992). Vigo: Galaxia. Edición aumentada no 2000: *Historias para ler á noite*, 160 páxs. ISBN 978-84-8288-370-0 (7ª).
* *Pierre* (1993). Consorcio de Santiago.
* *Autovía* (1994). Nigra, Relatos dunha hora. 64 páxs. ISBN 9788487709272.
* *A bisneta lercha* (2006). Vigo: Galaxia, Literaria. 128 páxs. ISBN 978-84-8288-908-5.
* *De paraugas* (2016). Vigo: Xerais, Milmanda. Ilustracións DNL. 152 páxs. ISBN 978-84-9121-091-7. ePub: ISBN 978-84-9121-087-0.
* *Mr. Smith e a festa murada* (2023). Vigo: Galaxia, col. Narrativa. 178 páxs. ISBN 978-84-1176-028-7.

### Literatura infanto-xuvenil 
* *Das cousas de Ramón Lamote* (1985). S. M. Traducida ao castelán en dúas ocasións, ao catalán, ao asturiano e ao éuscaro. En Galaxia, col. Árbore, 126 páxs. ISBN 978-84-9865-056-3 (2ª).
* *Lembranza nova de vellos mesteres* (1988). Vigo: Galaxia, Sete Mares. 108 páxs. ISBN 978-84-8288-361-8 Traducida ao castelán e ao catalán.
* *Servando I rei do mundo enteiro* (1990). Vigo: Xerais, Merlín. Ilustracións de Xan Balboa. 56 páxs. ISBN 9788475074771.
* *Un robot pequeno* (1991). Vigo: Xerais, Merlín. 48 páxs.. Traducida ao éuscaro en 1999. Ed. de 2005 con ilustracións de Manolo Uhía en Xerais.
* *O vagón que perdeu o tren. O xardín* (1991). Vigo: Xerais, Vouche contar un conto. 20 páxs. Ilustracións de Manolo Uhía. ISBN 978-84-7507-594-5.
* *Dous homes ou tres* (1993). Madrid: S. M. 128 páxs. ISBN 9788434841062. Traducida ao castelán en 1995.
* *Andanzas e amizades dun robot pequeno* (1994). Vigo: Xerais, Merlín. Ilustracións de Manolo Huía. 64 páxs. ISBN 9788475077819.
* *Somos galegos porque...* (1996). A Coruña: Xunta de Galicia. 33 páxs. ISBN 9788445317808.
* *O paporrubio que tiña sede* (1998). Santiago: Xunta de Galicia. 22 páxs.
* *Medio burato* (2000). Madrid: S. M., O Barco de Vapor. 160 páxs. ISBN 9788434870734.
* *Auga para encher un cesto* (2002). Santiago: Tambre, Catavento. 96 paxs. ISBN 9788426348913.
* *Das novas cousas de Ramón Lamote* (2008). Vigo: Galaxia, Árbore. 188 páxs. ISBN 978-84-9865-044-0.
* *Sabeliña e os ratos* (2008). Vigo: Galaxia, col. Os duros. Ilustracións de Xosé Tomás. 32 páxs. ISBN 978-84-9865-020-4.
* *A rula, o peluche e a nena* (2015). Vigo: Xerais, Merlín. Ilustracións de Belén Martín Franco. 104 páxs. ISBN 978-84-9914-822-9.
**O home que mercou un libro* (2019). Vigo: Galaxia, Costa Oeste. 104 páxs. ISBN 978-84-9151-407-7. Lista de honra OEPLI 2020.
**A ponte que non tiña río* (2020). Vigo: Galaxia, Árbore. 52 páxs. Ilustracións de Xosé Cobas. ISBN 978-84-9151-473-2.

### Etnografía 
* *O libro das adiviñas* (1975). Madrid: Akal. ISBN 978-8473390552.
* *¿Que cousa é cousa?... Libro das adiviñas* (1985). Vigo: Galaxia. 416 páxs. ISBN 9788471545183 (2ª).
* *Un reguiño na Terra Cha: mapa do mundo* (1995). Monforte: Xistral (edición non venal).

### Didáctica 
* *Lúa Nova 1 e 2* (1978).
* *Galego 1 e 2* (1985).
* *Unidade didáctica Álvaro Cunqueiro* (1991).

miniatura|Paco Martín en 2011.

### Obras colectivas 
* *Contos pra nenos* (1979). Vigo: Galaxia.
* *Coa xente miúda I* (1985). Colectivo Esteo. Vía Láctea. Ciclo inicial.
* *Coa xente miúda II* (1985). Colectivo Esteo. Vía Láctea.
* *Os escritores lucenses arredor de Ánxel Fole* (1986). Concello de Lugo.
* *8 contos* (1989). Xunta de Galicia.
* *Sede Central. Relatos 2* (1990). Clube Cultural Adiante.
* *Contos da xustiza* (1991). Ir Indo.
* *Lerias* (1991). Xunta de Galicia.
* *Contos de hogano* (1992). El Correo Gallego.
* *Berra liberdade (Escritores galegos por Amnistía Internacional)*(1996). Vigo: Galaxia.
* *Unha liña no ceo (58 narradores galegos 1979-1996)* (1996). Xerais.
* *E dixo o corvo...* (1997). Xunta de Galicia.
* *Novo do trinque* (1997). BNG.
* *Na boca do lobo* (1998). Tris Tram.
* *Imos xuntos camiñar* (1999). Xunta de Galicia.
* *Contos de ler e contar* (2001). Xunta de Galicia.
* *Ninguén está só* (2001). Tris Tram.
* *Poemas e contos da muralla* (2001). A Nosa Terra.
* *Poetas e Narradores nas súas voces (Vol. I)*, 2001, Consello da Cultura Galega.
* *Contos do museo* (2003). Deputación de Lugo.
* *Narradio. 56 historias no ar* (2003). Vigo: Xerais.
* *Catro pallasos*, en *Crispín do Mao, ¡Adeus, pés!, O enigma do menhir e Catro pallasos* (2004). Xunta de Galicia.
* *Contos de máscaras, rúas, perdicións e caníbales* (2004), Xunta de Galicia.
* *Postais do Camiño* (2004). Vigo: Galaxia.
* *Xela Arias, quedas en nós* (2004). Vigo: Xerais.
* *Volverlles a palabra. Homenaxe aos represaliados do franquismo* (2006). Difusora.

## Premios 
* 1º Premio do Concurso nacional de contos infantís O Facho no 1973, por *Sabeliña e os ratos*.
* Premio O Barco de Vapor no 1984, por *Das cousas de Ramón Lamote*.
* Premio *Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil* no 1986, por *Das cousas de Ramón Lamote*.
* Premio Losada Diéguez de creación, 1985, por *Das cousas de Ramón Lamote*.
* Lista de honor da IBBY no 1986, por *Das cousas de Ramón Lamote*.
* Mención na lista de White Ravens, por *Das cousas de Ramón Lamote*.
* Premio *Santiago de T.V.E.*, 1987.
* Premio *Puro Cora* de xornalismo, 1994.
* Premio Otero Pedrayo 2019.
Asemade, foille adicado un Hectómetro no Paseo dos Soños vilalbés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* [Vídeo de Paco Martín lendo un texto de Álvaro Cunqueiro(https://gl.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Cunqueiro)]
* Entrevista de Literatura Galega do S.XX do alumnado do IES Manuel García Barros