Estatuto Real de 1834

[alt=Portada do nº 55 da Gaceta de Madrid (16-abril-1834), onde se publicou o Estatuto Real.|miniatura|Portada do nº 55 da [Gaceta de Madrid (16-abril-1834), onde se publicou o Estatuto Real.]]
O **Estatuto Real** foi promulgado en España o 10 de abril de 1834 pola rexente María Cristina de Borbón a xeito de carta outorgada, como a que rexeu en Francia durante o reinado de Lois XVIII, pola que se creaban unhas novas Cortes a medio camiño entre as Cortes estamentais e as modernas, xa que estaban integradas por un Estamento de Próceres (ou Cámara Alta, a imitación da Cámara dos Lores británica), cuxos membros non eran elixidos senón que eran designados pola Coroa entre a nobreza e os posuidores dunha gran fortuna; e un Estamento de Procuradores (ou Cámara Baixa, a imitación tamén da Cámara dos Comúns británica), cuxos membros eran elixidos mediante un sufraxio moi restrinxido que incluía a pouco máis de 16.000 persoas, sobre unha poboación de 12 millóns de habitantes.

## Contexto histórico 
[miniatura|306x306px|[Pintura ó óleo|Óleo de Francisco Martínez de la Rosa (1787-1862). Se conserva no Ateneo de Madrid.]]
Á morte de Fernando VII en setembro de 1833, a súa esposa, María Cristina de Borbón-Dúas Sicilias accedeu ao trono en calidade de Rexente ante a minoría de idade da futura raíña Isabel II. Atopouse enfrontada ao irmán do rei falecido, Carlos María Isidro de Borbón, que non recoñeceu a derrogación da Lei sálica, que impedía ás mulleres acceder ao trono de España pola Pragmática Sanción de 1789 de Carlos IV e ratificada e promulgada polo propio Fernando VII en marzo de 1830 e que levaría ao enfrontamento bélico entre os pretendentes á Coroa, coñecido como a Primeira guerra carlista.

María Cristina de Borbón confirmou no seu posto á fronte do gabinete ao absolutista "reformista" Cea Bermúdez para que continuase coa política de despotismo ilustrado e así evitar os cambios políticos en profundidade que acabasen cos poderes absolutos do rei e coa "orde tradicional".

Con todo, pronto se fixo evidente que con meras reformas administrativas non se podería facer fronte á ameaza do carlismo (e a dos liberais retornados de exilio), a causa, entre outras razóns, do déficit crecente da Facenda e o consecuente aumento da débeda pública. Así, María Cristina, o 15 de xaneiro de 1834, substituíu a Cea Bermúdez polo liberal "moderado" Francisco Martínez de la Rosa, quen mantivo ao absolutista "reformista" Javier de Burgos á fronte do Ministerio de Fomento.

O proxecto do goberno de Martínez de la Rosa, apoiado por Javier de Burgos, foi iniciar unha controlada transición política que, en palabras do tamén moderado Marqués de Miraflores, consistía en «*seguir o camiño das reformas empezadas, pero sen tratar o máis mínimo de variación das formas de goberno*». Desa forma pretendíase resolver a contradición existente no bando "cristino", que unha monarquía absoluta buscase o apoio dos liberais que pretendían transformala nunha monarquía constitucional. A peza mestra desa estratexia reformista foi a promulgación do "Estatuto Real" en abril de 1834, que pretendía contentar tanto a moderados como a progresistas..

## Orixe da norma 
O artigo primeiro, que trae razón da norma coa que pretende sustanciarse o Estatuto, non fai mención á Constitución de 1812 senón á *Nova Recompilación*, evitando así pronunciarse sobre a validez daquela, e efectúa unha convocatoria das Cortes que se constituirán por Próceres da Nación e Procuradores do Reino. Este é o primeiro dos equilibrios cos que se pretende contentar tanto aos partidarios do absolutismo como aos liberais.

## Características 
Consiste en 50 artigos agrupados en 5 títulos, nos que non hai referencia a unha declaración de dereitos, nin á soberanía nacional nin á división de poderes. Aprobado por Real Decreto, no Estatuto Real, o rei facendo uso dun poder absoluto delega funcións noutros órganos do Estado. Por iso o conxunto de poderes (poder lexislativo e poder executivo) están en mans do soberano que tamén ten dereito de veto. Desde algunhas posicións quíxose sustentar a característica de que o Estatuto de 1834 avanzaba un paso ao compartir a soberanía nacional entre o Rei e as Cortes, aínda que o artigo 24 e o 30 deixan claro que a convocatoria e disolución corresponde ao Monarca, non poden deliberar sobre asunto algún que o Rei non lles someteu a xuízo (artigo 31) e a aprobación das leis sempre requirirá a sanción real sen que deba xustificar as razóns para non facelo (artigo 33).
# Tratábase dunha "constitución flexible", na medida en que non se regulamenta a súa reforma por unha cláusula específica, polo que se pode levar a cabo mediante un procedemento lexislativo ordinario.
# Non establece a separación de poderes e non menciona o poder xudicial. O poder lexislativo está nunha posición de dependencia do poder executivo, encarnado polo Rei,  que está nunha posición de supremacía e pouco interfere na actividade das Cortes. En calquera caso, prevese a colaboración entre os poderes executivo e lexislativo, como o demostran os poderes do Rei sobre as Cortes (convocatoria, suspensión, disolución) que quedan cunha mera función consultiva, e o feito de que o cargo de ministro non era incompatible co de parlamentario

## Órganos institucionais 
### As Cortes 
As Cortes establécense por un sistema bicameral formadas polos Estamentos de Próceres, como cámara alta, formado por Grandes de España e electos do Rei, de carácter vitalicio, e o de Procuradores (cámara baixa), elixidos por un número reducido de posuidores de rendas altas.

O Estatuto non contemplaba o sistema electoral e remitíase a leis posteriores de diverso signo: a primeira (de 1834) estableceu o sufraxio indirecto e censitario e a segunda (de 1836) regula un sistema de elección directa e sufraxio censitario e capacitario.

As **Cortes** estaban a medio camiño entres unha asemblea consultiva e unha lexislativa. Non tiñan capacidade normativa, pois o Regulamento de ámbalas dúas Cámaras debía ser aprobado pola Raíña Gobernadora previo ditame do Consello do Reino e do Consello de Ministros. Ademais, prevíanse constantes interferencias do Rei no funcionamento das Cortes, o que impedía o principio de autonomía parlamentaria.

### O Rei 
Ao **Rei** concedíaselle un conxunto desorbitado de facultades:

1) Monopolio da iniciativa lexislativa.

2) Convocaba, suspendía ou disolvía as Cortes.

3) Sancionaba leis con posibilidade última de exercer o dereito de veto.

4) Nomeaba Próceres de modo ilimitado.

5) Elixía Presidente e Vicepresidente do Estamento.

6) Nomeaba e cesaba ao Presidente do Consello de Ministros e aos membros do gabinete.

### O goberno 
Configúrase o **poder executivo** delegado polo monarca no Presidente do Consello de Ministros, o Goberno e os Ministros. Aparece un incipiente proto-sistema de parlamentarismo ao necesitar a dobre confianza, do Rei e as Cortes, para gobernar e a aparición da chamada cuestión de confianza.

## A conveniencia da norma 
O **Estatuto Real** é considerado por algúns como unha norma necesaria nun período de convulsión e transición onde se precisaba un acordo entre as distintas faccións políticas presentes en España, sobre todo *apostólicos* e liberais. Pero esas mesmas tensións convertérono nun texto de breve aplicación por mor da chegada da Constitución de 1837 cando, no Palacio da Granxa de San Ildefonso, se produciu a sublevación dos Sarxentos o 13 de agosto de 1836 e a norma foi derrogada e se restaurou a Constitución de 1812.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Fuentes, Juan Francisco (2007).&nbsp;*El fin del Antiguo Régimen (1808-1868). Política y sociedad*. Madrid: Síntesis.&nbsp;ISBN 978-84-975651-5-8.
* Villaroya, J. Tomás (1968). *O sistema político do Estatuto Real* (1834-1836). Madrid: Instituto de Estudios Políticos. ISBN:&nbsp;9788425903090
### Ligazóns externas 
* O Estatuto Real na colección histórica da Gazeta de Madrid.
*Texto íntegro do Estatuto Real de 1834 en filosofía.org