Sergei Witte

**Sergei Iulievich Witte** (en  nado o  e finado o , foi un estadista ruso que ocupou o cargo de primeiro primeiro ministro do Imperio Ruso, substituíndo ao emperador como xefe de goberno. Nin liberal nin conservador, atraeu capital estranxeiro para impulsar a industrialización de Rusia. A estratexia de Witte foi evitar o perigo de guerras.

Witte serviu baixo os dous últimos emperadores de Rusia, Alexandre III  e Nicolao II. Durante a Guerra Ruso-Turca (1877–1878), ascendeu a unha posición na que controlaba todo o tráfico que pasaba fronte ao ferrocarril de Odesa. Como ministro de Facenda entre 1892 e 1903, Witte supervisou unha extensa industrialización e logrou que o goberno monopolizase o control sobre un sistema ampliado de liñas ferroviarias.

Tras meses de inquietude civil e brotes de violencia no que se coñeceu como a Revolución Rusa de 1905, Witte redactou o Manifesto de Outubro do 17 de outubro e a comunicación gobernamental asociada para establecer un goberno constitucional. Con todo, non estaba convencido de que resolvería os problemas de Rusia coa autocracia tsarista. O 20 de outubro de 1905, Witte foi nomeado como o primeiro presidente do Consello de Ministros do Imperio Ruso (efectivamente primeiro ministro). Co apoio do seu Consello, deseñou a primeira constitución de Rusia. Porén, en poucos meses, Witte caeu en desgraza como reformista debido á continua oposición da corte a estes cambios. Renunciou antes de que se reunise a Primeira Duma o . Witte estaba plenamente convencido de que resolvera o problema principal: proporcionar estabilidade política ao réxime, pero, segundo el, o "problema campesiño" determinaría o carácter das actividades da Duma.

É amplamente considerado como unha das figuras clave da política rusa a finais do século XIX e principios do século XX. Orlando Figes describiu a Witte como o "gran ministro de Facenda reformista da década de 1890", "un dos ministros máis ilustrados de Nicolao", e o arquitecto da nova orde parlamentaria de Rusia en 1905.

## Familia e primeiros anos 
O pai de Sergei Witte, Julius Christoph Heinrich Georg Witte, procedía dunha familia luterana de alemáns bálticos. Converteuse á Igrexa Ortodoxa Rusa ao casar con Yekaterina Fadeyeva. Julius foi incluído na nobreza en Pskov, pero trasladouse como funcionario civil a Saratov e Tiflis (a actual Tbilisi, Xeorxia). Sergei foi criado na facenda dos pais da súa nai. O seu avó materno era Andrei Mikhailovich Fadeyev, gobernador de Saratov e conselleiro privado no Cáucaso, e a súa avoa era a Princesa Helene Dolgoruki. Sergei tiña dous irmáns (Alexander e Boris) e dúas irmás (Olga e Sophia). A mística Helena Blavatsky era a súa prima.

Witte estudou nun ximnasio en Tiflis, pero interesouse máis pola música, a esgrima e a equitación que polo estudo. Completou os estudos no Ximnasio I en Kishinev e comezou a estudar Ciencias Físico-Matemáticas na Universidade de Novorossiisk en Odesa en 1866, graduándose como o mellor da súa clase en 1870. Tras completar os estudos, dedicou un tempo ao xornalismo, mantendo relacións próximas cos eslavófilos e con Mikhail Katkov.

Despois dun accidente nas vías do ferrocarril de Odesa a finais de 1875, no que morreron moitas persoas, Sergei Witte foi arrestado e condenado a catro meses de prisión. Porén, mentres recorría a sentenza nos tribunais, Witte dirixiu os ferrocarrís de Odesa, logrando un esforzo extraordinario no transporte de tropas e materiais de guerra durante a guerra ruso-turca (1877-1878). Esta acción chamou a atención do Gran Duque Nicolao Nikolaevich, quen reduciu a súa condena a dúas semanas. Witte desenvolveu un innovador sistema de operacións en dobre quenda para superar os atrasos nos ferrocarrís.

En 1879, Witte aceptou un posto en San Petersburgo, onde coñeceu á súa futura esposa. En 1880 mudouse a Kíiv. En 1883 publicou un traballo titulado Principios das tarifas ferroviarias para o transporte de carga, no que tamén tratou cuestións sociais e o papel da monarquía. Este traballo incrementou a súa popularidade no goberno. En 1886, foi nomeado xestor dos ferrocarrís do Suroeste, unha empresa privada con sede en Kíiv, destacando pola súa eficiencia e rendibilidade. Por esa época, coñeceu ao tsar Alexandre III, pero entrou en conflito cos seus asesores ao advertir do perigo de empregar dúas potentes locomotoras de mercancías para lograr altas velocidades no tren real. As súas advertencias confirmáronse co desastre ferroviario de Borki en outubro de 1888, tras o cal Witte foi nomeado director dos ferrocarrís estatais.

## Carreira política 
thumb|Witte nos anos 1880 [thumb|Mathilda Witte, retrato de [Karl Bulla]]

### Ferrocarrís 
Witte traballou na xestión ferroviaria durante 20 anos, tras comezar como vendedor de billetes.

O tsar Alexandre III nomeou a Witte ministro en funcións de Camiños e Comunicacións en 1892. Os beneficios eran elevados: máis de 100 millóns de rublos de ouro ao ano para o goberno (a cantidade exacta é descoñecida debido a defectos na contabilidade).

En 1892, Witte coñeceu a Matilda Ivanovna (Isaakovna) Lisanevich nun teatro. Witte empezou a cortejala, animándoa a divorciarse do seu marido xogador e casar con el. O matrimonio foi un escándalo, non só porque Matilda era unha divorciada, senón tamén porque era unha xudía convertida. Isto custoulle a Witte moitas das súas conexións coa alta nobreza, pero o tsar protexeuno.

### Ministro de Finanzas 
En agosto de 1892, Sergei Witte foi nomeado Ministro de Finanzas, cargo que ocupou durante once anos, logrando case dobrar os ingresos do imperio. Por iniciativa súa, fundouse en 1899 o Instituto Politécnico de Petrogrado.

No verán de 1898, Witte presentou un memorando ao tsar propoñendo a convocatoria dunha conferencia agrícola para reformar a comunidade campesiña. Este esforzo deu lugar a tres anos de debates sobre leis destinadas a abolir a responsabilidade colectiva e facilitar o asentamento dos campesiños en terras situadas nas rexións periféricas do imperio. Moitas das súas ideas serían adoptadas máis tarde por Piotr Stolypin.

En 1902, o seu aliado, o ministro do Interior Dmitrii Sipyagin, foi asasinado. A fin de continuar coa modernización da economía rusa, Witte convocou e dirixiu a Conferencia Especial sobre as Necesidades da Industria Rural. Este encontro tiña como obxectivo elaborar recomendacións para futuras reformas e recompilar datos que as xustificasen. Cara a 1900, o crecemento da industria manufacturera fora catro veces máis rápido que no período anterior de cinco anos e seis veces máis rápido que na década previa. O comercio exterior de bens industriais de Rusia era equiparable ao de Bélxica. En 1904, formouse a Unión de Liberación, que demandaba reformas económicas e políticas.

#### Empeoramento das relacións co Xapón nos anos 1890 
Nos anos 1890, Sergei Witte controlou a política de Asia Oriental. O seu obxectivo era a expansión pacífica do comercio con Xapón e a China. No entanto, Xapón, cunha forza militar modernizada e ampliada, derrotou facilmente as anticuadas tropas chinesas na Primeira Guerra Sino-Xaponesa (1894–1895). Rusia viuse na tesitura de colaborar co Xapón, co que mantiña boas relacións dende había anos, ou de actuar como protectora da China fronte ao Xapón. Witte escolleu a segunda opción, e en 1894, Rusia, Alemaña e a Francia forzaron a Xapón a suavizar os termos do tratado de paz imposto a China. Como resultado, Xapón tivo que devolver a Península de Liaodong e Port Arthur a China, ambas as dúas situadas no suroeste de Manchuria, unha provincia chinesa.

Esta nova posición de Rusia enfureceu a Tokio, que decidiu que Rusia era o principal inimigo na súa procura por controlar Manchuria, Corea e China. Witte subestimou o crecemento económico e militar do Xapón e sobrestimou a forza militar de Rusia. En 1896, Rusia asinou unha alianza coa China a través do Tratado Li-Lobanov, o que levou en 1898 á ocupación e administración rusa (con persoal e policía propios) de toda a península de Liaodong. Rusia tamén fortificou Port Arthur, que permanecía libre de xeo, e completou o Ferrocarril Oriental Chinés, unha infraestrutura propiedade rusa que cruzaba o norte de Manchuria de oeste a leste, ligando Siberia con Vladivostok.

En 1899, estalou a Revolta dos Boxers na China, durante a cal os chineses atacaron a estranxeiros. Unha ampla coalición de potencias occidentais e o Xapón enviaron forzas armadas para rescatar as súas misións diplomáticas en Pequín. O goberno ruso aproveitou a oportunidade para enviar un exército substancial a Manchuria, e en 1900, Manchuria convertérase nunha base completamente incorporada ao Imperio Ruso. Isto provocou que Xapón se preparase para enfrontarse militarmente a Rusia.

### Perda de poder 
Nun memorando, Sergei Witte tentou utilizar os informes dos presidentes dos zemstvo como unha condena cara ao Ministerio do Interior. Durante un conflito político relacionado coa reforma agraria, Vyacheslav von Plehve acusouno de formar parte dunha conspiración xudeu-masónica. Segundo Vasily Gurko, Witte dominaba ao irresoluto tsar, e os seus opositores consideraron que era o momento axeitado para desfacerse del.

O , Witte foi nomeado presidente do Comité de Ministros do Imperio Ruso, cargo que ocupou ata outubro de 1905.

### Carreira diplomática 
[thumb|upright=1.3|Negociación do [Tratado de Portsmouth (1905). Á esquerda da mesa están os negociadores rusos: Korostovetz, Nabokov, Witte, Rosen e Plancon; á dereita, os xaponeses: Adachi, Ochiai, Komura, Takahira e Satō. A gran mesa de conferencias consérvase hoxe no museo Meiji Mura, na prefectura de Inuyama, Aichi, Xapón.]]

Sergei Witte foi chamado novamente ao proceso de toma de decisións gobernamentais para tratar a crecente axitación civil. Confrontado cunha oposición cada vez maior e, tras consultar con Witte e o príncipe Sviatopolk-Mirsky, o tsar emitiu un *ukase* de reforma o 25 de decembro de 1904, con vagas promesas. Tras os disturbios do Domingo Sanguento de 1905, Witte proporcionou 500 rublos (equivalentes a 250 dólares) a Padre Gapon para que o líder da manifestación abandonase o país. Witte recomendou que o goberno emitise un manifesto en relación coas demandas da poboación. Unha das propostas de reforma foi elaborada por Ivan Goremykin e un comité composto por representantes elixidos dos zemstvo e dos consellos municipais, baixo a presidencia de Witte. O 3 de marzo, o tsar condenou aos revolucionarios e o goberno emitiu unha prohibición estrita contra calquera nova axitación a favor dunha constitución.

O tsar chamou a Witte para negociar o fin da Guerra ruso-xaponesa. As negociacións de paz leváronse a cabo en Portsmouth, Nova Hampshire.

A Witte recoñécenselle as súas brillantes habilidades negociadoras durante as discusións do Tratado de Portsmouth, que resultaron nun acordo final no que Rusia perdeu pouco.

Logo deste éxito diplomático, Witte escribiu ao tsar para destacar a urxencia de implementar reformas políticas no país. Estaba insatisfeito coas propostas de Alexander Bulygin, o sucesor de Sviatopolk-Mirsky. O manifesto do  creou unha Duma como un corpo consultivo, cuxos representantes non serían elixidos de maneira directa e cun sistema de cualificación baseado en clase e propiedade que excluía á maior parte da intelixentsia e das clases traballadoras do sufraxio. Estas propostas provocaron numerosas protestas e folgas en todo o país, que culminaron na Revolución rusa de 1905.

### Revolución de 1905 e Presidente do Consello de Ministros 
thumb|Príncipe Aleksei D. Obolenskii
Witte describiu a resposta habitual do réxime á crise de 1904–1905 como unha "mestura de covardía, cegueira e estupidez".

O 8 de xaneiro de 1905, Witte e Sviatopolk-Mirskii foron abordados por unha delegación de intelectuais liderada por Maxim Gorki, que lles rogaba que negociasen cos manifestantes. Despois de que o goberno publicase advertencias sobre "medidas resoltas" contra as reunións nas rúas encabezadas polo pai Gapon, temían un enfrontamento violento, que finalmente tivo lugar. Non tiveron éxito nas súas xestións, xa que o goberno cría que podería controlar o Padre Gapon. Gorki, tras deixar as súas tarxetas de visita con Witte e Mirskii, foi arrestado xunto cos demais membros das deputacións.

A finais de 1905, Witte foi abordado polos asesores do tsar, nun esforzo por salvar o país do colapso total. O 9 de outubro de 1905, acudiu ao Palacio de Inverno para unha reunión na que lle advertiu ao tsar, "con brutal franqueza", de que o país estaba á beira dunha revolución catastrófica que, segundo el, "borraría mil anos de historia". Witte presentoulle ao tsar dúas opcións: ou nomear un ditador militar ou aceptar reformas amplas e profundas. Nun memorando argumentando a favor dun manifesto, Witte expuxo as reformas necesarias para tranquilizar ás masas.

Argumentou a favor das seguintes reformas: a creación dun parlamento lexislativo (Duma Imperial) elixido mediante sufraxio democrático; o outorgamento de liberdades civís; o establecemento dun goberno de gabinete e unha "orde constitucional". Estas demandas, que basicamente comprendían o programa político do Movemento de Liberación, eran un intento de illar á esquerda política mediante a pacificación dos liberais.

En outubro, Witte foi encargado de formar o primeiro goberno de gabinete do país, e ofreceu aos liberais varios ministerios: o Ministerio de Agricultura a Ivan Shipov, o Ministerio de Comercio e Industria a Aleksandr Guchkov, o Ministerio de Xustiza a Anatolii Koni e o Ministerio de Educación a Evgenii Troubetzkoi. Tamén se lles ofreceron cargos ministeriais a Pavel Milyukov e ao príncipe Georgii Lvov. Con todo, ningún destes liberais aceptou unirse ao goberno. Witte tivo que formar o seu gabinete con "burócratas tsaristas e nomeados sen confianza pública". O Partido Democrático Constitucional dubidaba de que Witte fose capaz de cumprir as promesas feitas polo tsar en outubro, coñecendo a forte oposición do tsar ás reformas.

Witte argumentou que o réxime tsarista só podía salvarse dunha revolución mediante a transformación de Rusia nunha "sociedade industrial moderna", onde se fomentasen as "iniciativas persoais e públicas" e onde un Rechtsstaat garantise as liberdades civís. Witte consideraba que o antisemitismo era "considerado de moda" entre a elite. Tras o pogrom de Kishinev de 1903, Witte declarara que se os xudeus "compoñen arredor do cincuenta por cento dos membros dos partidos revolucionarios", era "culpa do noso goberno. Os xudeus están demasiado oprimidos".

Nunha ocasión, Pavel Milyukov enfrontouse a Witte para preguntarlle por que non se comprometía cunha constitución. Witte respondeu que non podía "porque o tsar non o desexa". Witte estaba preocupado de que a corte só estivese a utilizalo, como xurdiu nas conversas con membros do Partido Kadet. Foi substituído polo príncipe Aleksei D. Obolenskii. Trepov e Aleksandr Bulygin foron destituídos e, tras moitas discusións, Piotr Nikolaevich Durnovo foi nomeado ministro do Interior o 1 de xaneiro de 1906; este nomeamento considérase un dos maiores erros da administración de Witte.

Segundo Harold Williams: "Ese goberno estaba case paralizado desde o comezo. Witte actuou inmediatamente instando á liberación de presos políticos e á eliminación das leis de censura." Aleksandr Guchkov e Dmitrii Shipov negáronse a traballar co reaccionario Durnovo e a apoiar o goberno. O , o tsar nomeou a Trepov Mestre do Palacio sen consultar a Witte, manténdose en contacto diario co emperador; a súa influencia na corte era primordial.

"Ademais, estalou unha violencia masiva nos días posteriores á publicación do Manifesto de Outubro. A principal fonte do malestar non estaba relacionada co Manifesto, senón que tomaba forma de ataques por parte de bandas nas cidades contra os xudeus. En xeral, as autoridades ignoraron os ataques. Witte prometeu unha xornada laboral de oito horas e tratou de garantir préstamos vitais de Francia para evitar a bancarrota do goberno.
O 24 de novembro, por decreto imperial, publicáronse regulamentos provisionais sobre a censura de revistas e xornais.

[thumb|A mansión de Witte no [Kamennoostrovskii Prospekt en San Petersburgo entre 1903-1915]]

O 16 de decembro, Lev Trotski e o resto do comité executivo do soviet de San Petersburgo foron arrestados.

En 1906, o Padre Gapon regresou a Rusia tras o exilio e declarou o seu apoio ao goberno de Witte. O 30 de abril de 1905, Witte propuxo a Lei de Tolerancia Relixiosa, seguida polo edicto do 30 de outubro de 1906, que outorgaba status legal aos cismáticos e sectarios da Igrexa Ortodoxa Rusa, a igrexa estatal establecida.

Witte argumentou que poñer fin á discriminación contra os rivais relixiosos da Igrexa Ortodoxa "non prexudicaría a igrexa, sempre que esta adoptase as reformas necesarias para revivir a súa vida relixiosa". Aínda que os "xerarcas superiores" da Igrexa consideraron durante un tempo a idea de autogoberno, a esixencia de Witte de que esta viñese acompañada de tolerancia relixiosa "garantiu que regresasen aos brazos da reacción". Witte fixo esta demanda (autogoberno a cambio de tolerancia relixiosa) coa esperanza de "cativar" aos importantes grupos comerciais das minorías étnicas das comunidades xudías e dos Antigos Crentes. Durante a tempada de inverno, Witte viviu en Biarritz e comezou a escribir as súas *Memorias*, pero regresou a San Petersburgo en 1908.

Durante a Crise de Xullo en 1914, tanto Grigorii Rasputin como Witte instaron desesperadamente ao tsar a evitar o conflito e advertiron que Europa se enfrontaba a unha calamidade se Rusia participaba. Porén, os seus consellos foron ignorados. O embaixador francés Maurice Paléologue queixouse ao Ministro de Asuntos Exteriores Sergei Sazonov.

### Morte 
thumb|A tumba de Witte no Cemiterio Lazarev, San Petersburgo

Sergei Witte faleceu en febreiro de 1915 na súa casa de San Petersburgo. A súa morte repentina foi atribuída a meninxite ou a un tumor cerebral. O seu funeral, de terceira clase, celebrouse no Mosteiro Aleksander Nevskii. Na lápida de granito negro, ademais das datas habituais de nacemento e morte, gravouse outra data: o 17 de outubro de 1905, en referencia á presentación do Manifesto de Outubro. Witte non tivo fillos biolóxicos, pero adoptou os fillos do primeiro matrimonio da súa esposa. Segundo Edvard Radzinskii, Witte solicitou sen éxito que o título de conde fose outorgado ao seu neto, L. K. Naryshkin (1905-1963).

A reputación de Witte foi revalorizada en Occidente despois de que as súas memorias secretas se publicasen en tradución en 1921. Estas memorias foran completadas en 1912 e gardadas nun banco en Baiona, Francia. Witte deixara instrucións de que non poderían publicarse durante as vidas del e dos seus contemporáneos. O embaixador ruso en Francia, Vasilii Maklakov, recibiu o manuscrito da viúva de Witte. O manuscrito orixinal das súas memorias consérvase agora no Arquivo Bakhmeteff de Historia e Cultura de Rusia e Europa do Leste da Universidade Columbia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*