A oliveira na cultura popular galega

A seguir, recóllese a pegada da **oliveira na cultura popular galega** a través de crenzas, refráns e cantigas.

## Refraneiro
* *Aceite, carne, pantrigo e sal, mercadoría real*. 
* *Aceite, no alto; viño, no medio; mel, no baixo*. 
* *Aceite, o de enriba; viño, o do medio; mel, o do fondo*. 
* *Aceite, viño e amigo, millor canto máis antigo*. 
* *Aceitona e fertuna, ás veces moitas e ás veces ningunha*. 
* *Aceitonas acedas, pan con elas*. 
* *Aceitona, unha abonda*. 
* *Aceitona, unha é ouro; dúas, prata; a terceira, mata*. 
* *Aceitona, unha; e se é boa, unha ducia*. 
* *Aceitona, unha por San Xoan, e un cento por Navidá*. 
* *Aceitona, unha soila, dúas millor, e tres pior*. 
* *Aceitonas acedas, pan con elas*. 
* *Bota ben aceite á sartén, e fritirás ben*. 
* *Co aceite non se pode andar sin se lixar*. 
* *Comida a aceitona, bota o óso fóra*. 
* *Con aceitonas e pan quente, mórrese a xente*. 
* *Moito aceite na sartén, se queres fritir ben*. 
* *Non bebas na lagoa, nin cuspas máis dunha aceitona* .
* *O aceite da oliveira, curas as doenzas* .
* *O aceite é armeiro, reloxeiro, cociñeiro e curandeiro*.
* *O aceite, en calando; a manteiga, en ruxindo*. 
* *O día de san Pedro vai ver o teu olivedo, e se ves un gran, espera un cento*. 
* *Polo san Pedro, vai ver o teu olivedo, e se ves un grau, espera un cento*. 
* *Pouco aceite dan por un carto*. 
* *Quen aceite mestura, as mans se unta*.
* *Quen colle a aceitona antes de xaneiro, deixa o aceite no oliveiro*.

## Cantigueiro
* *Á oliveira da serra/ o vento lévalle a flor;/ só a min niguén me leva/ da beira do meu amor* .
* *Á oliveira do adro/ non lle bóte-lo machado,/ que alumea toda a noite/ a Cristo crucificado* . 
* *A oliveira na serra/ ó lonxe mete terror;/ xa te vingaches de min,/ xa non te-lo meu amor* . 
* *Como sei que che gustan/ as aceitunas/ por baixo da porta/ boteiche algunhas* .
* *Debaixo da oliveira/ non vai frío nin orballo./ Meniña, se has de ser miña/ non me deas máis traballo* .
* *Debaixo dunha oliveira/ ten a miña moza a cama/ e cando se vai deitar/ colga o candil dunha rama*  .
* *Do outro lado do río/ ten meu pai un castiñeiro/ que dá castañas e noces/ i aceitunas no xaneiro* .
* *En Valencia me perdín/ no medio dos olivares/ procurando unha morena,/ Rosiña de los rosales* .
* *Eu fun onte de ramboia/ cun pau de oliveira brava;/o que che gasto nas solas/ tamén cho forro nas mantas* . 
* *Eu subín á oliveira/ e corrín de nó en nó/ que tu falas con quen queres/ i eu falo contigo só* .
* *Miña roquiña de cana,/ meu fusiño de oliveira,/ tendes que fia-lo liño/ que me vén mañá da feira* .
* *Miña Virxiña do Viso/ sete anos foi muiñeira,/ tiña a palanquiña de ouro/ i a vasoira de oliveira* .
* *Non quero verzas con unto/ nin nabizas con aceite./ ¡Para min non hai cousa boa!/ ¡Tamén me fai mal o leite!*
* *Nosa Señora da Adina/ ten oliveiras no adro,/ botan piñas no outono,/ cereixas no mes de maio* .
* *Nosa Señora da Adina/ ten un piñeiro no adro,/ bota piñas polo outono,/ cereixas no mes de maio* .
* *O loureiro é florido,/ bota flores ó tellado;/ non te gabes que me deixas,/ que nunca fuches rogado* .
* *O loureiro é unnha pena/ i a penitencia é a rama;/ déronme por penitencia/ amar a quen non me ama* .
* *Oliveira decotada/ atravesada no río;/ para ir á túa casa/ non necesito navío* .
* *Oliveira decotada/ atravesada no río;/ para ir cara a túa casa/ xa non preciso navío* .
* *Pica, pica, picadeira,/ na folliña da oliveira;/ tres no cu e tres no rabo/ á porta do meu cuñado* . 
* *Por baixo da oliveira/ dá gusto parrafear,/ ten a folliña miúda/ e non a fura o luar* .
* *Santa Xusta de Moraña/ foi tres anos muiñeira,/ tiña a escoba de palma,/ trabadoiras de oliveira* .
* *Santa Xusta de Moraña/ tres anos foi muiñeira/ tiña a basoira de palma/ e a escoba de oliveira* .
* *Se tiveras olivares/ como tes de fantasía,/ o río de Carbajales/ por tu puerta pasaría* . 
* *Teño unha rosa encarnada,/ tamén un ramo de oliva;/ hei de casar con túa nai/ e tu serás miña filla* .

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* BOUZA BREY, Fermín: "Cantigas populares da Arousa", en *Arquivos do Seminario de Estudos Galegos* III, 1929, 153-204 [en facsímile II].
* BOUZA BREY, Fermín (colector): "Novas cántigas e triadas da parroquia de Paradela, na terra da Ulla", en "Arquivo Filolóxico e Etnográfico de Galiza", en *Nós*.
* RODRÍGUEZ GONZÁLEZ, Eladio: *Diccionario enciclopédico gallego-castellano*, Galaxia, Vigo 1958-1961.