Analxésico

miniatura|250px|Caixas do analxésico Tilidin.
[miniatura|250px|Dúas cápsulas de liberación retardada de [sulfato de morfina, de 5 e 10 mg, respectivamente.]]
Un **analxésico** é un medicamento que produce analxesia, é dicir, que se utiliza para eliminar ou calmar a dor, ben sexa de cabeza, muscular, artrítica ou outras. 

Existen diferentes tipos de analxésicos e cada un deles ten as súas vantaxes e os seus riscos ou inconvenientes. 

Aínda que o termo *analxésico* pódese usar para calquera substancia, é dicir, para calquera medio que reduza a dor, xeralmente refírese a un elemento dun conxunto de fármacos, de familias químicas diferentes, que eliminan ou calman a dor por diferentes mecanismos.

## Etimoloxía 
O termo *analxésico*, usado como adxectivo ("relativo ou pertencente á analxesia", e "que suprime ou diminúe a sensibilidade á dor"), e como substantivo ("medicameento que suprime ou calma a dor"), formouse, como é habitual en galego para moitos adxectivos e susbtantivos derivados, a partir da raíz do substantivo *analxesia*, coa adición do elemento *´-ico*. 

En canto a *analxesia* é un termo que se adoptou contra 1700 no latín dos médicos, calco do grego antigo ἀναλγησία  *analgēsia*, "insensibilidade" (de ἀν- *an-*, "partícula privativa", "non",  e ἀλγείν *algeín* ou ἀλγέω *algeō*, "sentir dor", "ter dor".

## Clasificación 
### Antiinflamatorios non esteroideos 
Os antiinflamatorios non esteroideos (**AINE**) son un grupo heteroxéneo de fármacos, cuxo representante máis coñecido é o ácido acetilsalicílico (coñecido co nome comercial rexistrado de aspirina®. 

Estes analxésicos actúan sobre todo inhibindo ás enzimas chamadas ciclooxixenases, cruciais para a produción de prostaglandinas, substancias mediadoras da dor. Corresponden ao chamado pola Organización Mundial da Saúde (OMS) *primeiro chanzo analxésico*, canda o paracetamol (AINE carente de efectos antiinflamatorios). 

Ademais da súas propiedades analxésicas, os AINE son antipiréticos, antiinflamatorios e, algúns, antiagregantes plaquetarios. 

Porén, teñen o inconveniente de que non se pode superar unha dose de tolerancia ou teito terapéutico debido aos graves efectos adversos, como poden ser as hemorraxias.

[miniatura|200px|A [durmideira subministra produtos para os analxésicos chamados opiáceos.]]

### Opiáceos menores 
Son un grupo de substancias, a maioría sintéticas, que imitan, con menor poder analxésico, a acción dos opioides. Corresponden ao *segundo chanzo analxésico da OMS.

### Opiáceos maiores 
Son un grupo de fármacos, uns naturais (opiáceos), como a morfina, e outros artificiais (opioides), como o fentanilo, que actúan sobre os receptores opioides das neuronas do sistema nervioso, imitando o poder analxésico dos opiáceos endóxenos.

Son os fármacos analxésicos máis potentes coñecidos e corresponden ao *terceiro chanzo analxésico* da OMS. Pódense asociar e potencian a súa acción cos AINE, pero non é bioloxicamente correcto asocialos a opiáceos menores.

Os opiáceos maiores non presentan teito terapéutico, polo que se pode aumentar a dose segundo a presenza de dor e a tolerancia do paciente. Presentan o inconveniente de que son substancias estupefacientes, e deprimen o sistema nervioso central nas primeiras doses.

### Outros 
O ziconotide é un fármaco que non é nin opioide, nin un AINE, e tampuoco un anestésico local. Úsase no tratamento das dores crónicas.

### Fármacos coadxuvantes 
Son fármacos que, aínda que non son analxésicos cando se administran illadamente, potencian a acción de calquera analxésico en asociación. Entre os fármacos coadxuvantes analxésicos encóntranse os:
* Corticoides.
* Antidepresivos, sobre todo os antidepresivos tricíclicos.
* Anticonvulsivantes, sobre todo na dor neuropática.

## O efecto placebo 
Aínda que non se poden incluír dentro do grupo dos analxésicos, o placebo, é dicir, o efecto placebo ou alivio da dor en ausencia dun tratamento coñecido bioloxicamente como activo, é capaz de activar áreas cerebrais implicadas no alivio da dor, provocando cambios físicos na maneira na que o cerebro responde á dor, visíbel en resonancia magnética funcional, polo que está demostrado que a confianza que deposita o doente nun tratamento, mellora os resultados do mesmo. Pese a todo, ningunha fase do tratamento da dor pasa pola utilización de placebos, porque non é ético.

## Efectos adversos 
Os analxésicos son medicamentos que poden causar dependencia física e mesmo poden, posibelmente, levar á morte se son administrados en exceso. O seu uso abusivo tamén pode provocar efectos colaterais, como hipertensión, gastrite e hepatite.

Non é recomendabel o uso destas drogas por conta propia (compo tampouco o é a de calquera outro medicamento. Outras clases de drogas, que normalmente non son consideradas analxésicos, úsanse para tratar síndromes de dor neuropáticas. Estas inclúen antidepresivos tricíclicos e anticonvulsantes.

A aspirina pode inhibir a produción de prostaglandinas, substancias que protexen a mucosa gástrica (do estómago) e os riles, favorecendo así a produción de hemorraxias e úlceras gástricas.

O paracetamol en doses maiores de 10 g/día pode causar hepatite medicamentosa.

Moitos analxésicos conteñen altas cantidades de cafeína. Por iso, a súa falta pode causar a "cefalea de retirada" e, así, é necesario o consello médico para a retirada desas drogas.

## Lista dos principais analxésicos 
 

 

 

|}

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Fitzal, S. (1994): "Medikamentöse Therapie, Inhalationstherapie". En: J. Kilian, H. Benzer & F. W. Ahnefeld (Editores): *Grundzüge der Beatmung*, 2ª ed. Berlin: Springer. ISBN 3-5405-7904-4.
* Leone, Salvino (2007): *Nati per soffrire? Per un'etica del dolore*. Roma: Città Nuova Editrice. ISBN 978-88-3112-672-4.
* Melchert, H. U.; H. Knopf, E. Pabel, M. Braemer-Hauth & Y. Du (2001): "Co- and multimedication in users of ASA and vitamin E drugs in the Federal Republic of Germany. Results of the Federal Health Surveys 1984–1999". *Int. J. Clin. Pharmacol. Ther*. **39** (11), pp. 488–491. Resume.
* Sarganas, G.; A. K. Buttery, W. Zhuang, I. K. Wolf, D. Grams, A. S. Rosario, C. Scheidt-Nave & H. Knopf (2015): "Prevalence, trends, patterns and associations of analgesic use in Germany". *BMC Pharmacol Toxicol''. **16** (28).

### Outros artigos 
* Analxesia
* Antiinflamatorio
* Antipirético

### Ligazóns externas 
* Analgésicos. Principios activos , información sobre medicamentos para profesionais da saúde, no sitio web Farmanuario .
* Medicamentos esenciales. 14ª edición (marzo de 2005). Lista Modelo de la OMS Ver: 2. ANALGÉSICOS, ANTIPIRÉTICOS, ANTIINFLAMATORIOS NO ESTEROIDEOS (AINE) .