open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xosé González Martínez

**Xosé González Martínez**, nado en Teis (Vigo) o 13 de xuño de 1950, coñecido na clandestinidade como **Pepiño de Teis**, e logo como **Pepiño de Redondela**, é un administrativo e intelectual galego, promotor do uso da lingua galega na xustiza e na administración. En 2004 recibiu a Medalla Castelao.

## Traxectoria 
Dende os 17 anos militou no nacionalismo galego, foi membro da dirección da UPG, onde era coñecido como *Pepiño de Teis*, e o seu máximo responsábel dende 1971 ata que foi expulsado o 7 de outubro de 1976. Dende 1979 foi funcionario da administración local, primeiro en Redondela, onde estivo 20 anos no Servizo de Normalización Lingüística do concello, e despois na mancomunidade da Área intermunicipal de Vigo onde foi director do Servizo de Normalización Lingüística.

Foi director da *Revista de Administración Galega*, subdirector da revista *Lingua e Dereito* que edita a Universidade de Vigo. É presidente da Fundación dos Premios da Crítica Galicia, secretario da Asociación de Amigos de Couto Mixto, fundador da Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüística e da Asociación de Xuristas en galego. Foi un dos creadores do Premio Blanco Amor. É impulsor da Fundación Galicia Empresa e da Fundación Lois Peña Novo, e presidente do Foro Enrique Peinador. Colaborador en prensa (*Faro de Vigo*) e radio (Radio Galega) e da Enciclopedia Galega Universal. Foi o tradutor ao galego dos Códigos Penal e Civil e de moita outra literatura xurídica.

## Premios 
* En 2002 foi recoñecido como Xuíz Honorario do Couto Mixto.
* En 2004 Medalla Castelao.
* En 2020 foi Premio da Cultura Galega.
* En 2021 foi Premio Alecrín de Ouro, concedido anualmente pola Federación Galega de Entidades Culturais de Cataluña (Fegalcat).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Entrevista a Xosé González en Nós TV
* Ficha en galegos.info
* Biografía
Scribonius Largus

**Scribonius Largus**, foi un médico do século I que serviu na corte do emperador romano Claudio (anos 41-54), e que o acompañou na conquista de Britania.

## Historia e características 
No ano 47, por requirimento de Caius Julius Callistus, o liberto do emperador, compilou unha das primeiras farmacopeias: unha lista de 271 prescricións (*De Compositione Medicamentorum*), a maior parte debidas a el mesmo, aínda que recoñece a súa débeda cos seus titores, amigos e outros escritos de médicos eminentes. Tamén incluíu remedios tradicionais. Dise que as obtiña sen reparar nos medios, incluído o suborno. A obra non ten pretensións de estilo e contén moitos coloquialismos. A súa maior parte foi trasnscrita sen citar a procedencia por Marcellus Empiricus) en *De Medicamentis Empiricis, Physicis, et Rationabilibus* (c. 410), obra de gran valor para a corrección do texto de Largus.

A relación dos médicos coa esposa do emperador, Mesalina, era bastante problemática. Un dos seus colegas, Vecio Valente, foi acusado de adulterio con ela.

Algunhas pasaxes da súa obra fanlle ser considerado un dos precursores do humanismo médico e moi citado en cuestións de ética médica, pois entendía a súa actividade como unha profesión (*professio*, no sentido sacerdotal de "vocación" e no sentido de obrigación moral que esixe un comportamento virtuoso) e establecía como requisito do médico ser "un bo home, experto na arte e a ciencia do medicamento e cheo de misericordia e humanidade

A edición moderna das *Compositiones* por S. Sconocchia (Teubner 1983), substitúe a antiga edición de G. Helmreich (Teubner 1887).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
*
*James Grout: *Scribonius Largus*, parte da *Encyclopædia Romana*
Pedra formosa

miniatura|Tongóbriga (Marco de Canaveses, Portugal).

Unha **pedra formosa** (ás veces galeguizado como **pedra fermosa**) é un monólito de grandes dimensións da arquitectura do período da cultura castrexa. Estaba localizado no interior dos balnearios (saunas castrexas) dos castros, e permitía o acceso dos baños e vapores quentes ao compartimento a través dunha pequena abertura.

## Exemplos 
As saunas castrexas aparecen en toda a zona de cultura castrexa, especialmente no que hoxe é Portugal e no norte de España (norte da Coruña, Lugo e Asturias).

### En Galicia 
miniatura|Pedra Formosa da sauna de Castañoso (A Fonsagrada).
Existe unha sauna castrexa nun souto de difícil acceso no Castelón de Castañoso en Maderne (A Fonsagrada), un dos poucos exemplos desta construción no actual territorio galego. A pedra formosa atopouse fracturada e a construción, cunha gran falsa bóveda, corría perigo de derrubamento. No verán de 2015 comezaron os traballos de restauración da sauna polo Museo da Fonsagrada por mor do seu perigo de derrubamento. A construción consta dunha cámara de combustión (forno), unha sala de vapores e unha vivenda compartimentada, máis alta e complexa do habitual. Ademais da pedra formosa atopáronse unha fíbula de bronce e cerámica. Crese que estas construcións, de orixe prerromana, eran de uso ritual e non lúdico ou hixiénico.

Outra pedra formosa consérvase no castro de Borneiro, en Cabana de Bergantiños, e outra en Campo do Castro, península do Sarridal, Cedeira, a máis antiga de Galicia.

### En Portugal 
miniatura|Citania de Briteiros (Guimarães, Portugal).
A pedra formosa da Citania de Briteiros, localizada na freguesía de Salvador de Briteiros (Guimarães), está exposta na Sociedade Martins Sarmento. É un monólito de granito, traballado hai uns tres mil anos. Mide case tres metros de ancho e máis de dous de altura, con aproximadamente cinco toneladas de peso. É a peza principal dun conxunto arquitectónico prerromano de baños (vapor e auga) construído no período castrexo. Foi referenciado a comezos do século XX polo historiador Martins Sarmento.

miniatura|Castro das Eiras (Vila Nova de Famalicão, Portugal).
A pedra formosa do Castro das Eiras, na freguesía de Pousada de Saramagos (Vila Nova de Famalicão) foi identificada en 1880 por Martins Sarmento. En 1990 o Gabinete de arqueoloxía do concello de Vila Nova de Famalicão retomou as escavacións baixo a dirección do arqueólogo Francisco Queiroga. Pertencía a un complexo de baños.

miniatura|Citania de Sanfins (Paços de Ferreira, Portugal).
Hai outra pedra formosa na Citania de Sanfins, unha das principais estacións arqueolóxicas da Península Ibérica, localizada na freguesía de Sanfins de Ferreira (Paços de Ferreira). Nela destaca o edificio destinado aos baños públicos pola súa técnica e aparato. Os primeiros estudos desta Citania débense a Martins Sarmento e Leite de Vasconcelos.

A pedra formosa de Tongóbriga sitúase nos restos dunha cidade romana situada na freguesía do Freixo (Marco de Canaveses), a carón das antigas termas romanas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sauna castrexa
Complexidade específica

A **complexidade específica** é un argumento proposto por William Dembski e usado por el e outros para promover o deseño intelixente. De acordo con Dembski, o concepto ten a intención de formalizar a propiedade que destaca os padróns que son tanto específicos canto complexos. Dembski defende que a complexidade específica é unha ferramenta confiábel para encontrar sinais de deseño realizado por un deseñador intelixente, un principio central do deseño intelixente que Dembski defende en oposición a teoría da evolución. O concepto de complexidade específica considérase xeralmente matematicamente insalubre e até hoxe non foi utilizado como base para traballos independentes posteriores, sexa nas áreas da teoría da información, da teoría da complexidade, ou na bioloxía. A complexidade específica é un dos dous principais argumentos utilizados polos defensores do deseño intelixente, sendo o outro a complexidade irredutíbel.

De acordo coa terminoloxía de Dembski, un padrón específico é un que admite descricións curtas, e un padrón complexo é un que sexa moi improbábel de que ocorra. Dembski argumenta que é imposíbel para a complexidade específica existir en padróns desenvolvidos por configuracións formadas só por procesos non guiados. Por tanto, afirma Dembski, o feito de que padróns de complexidade específica poidan encontrarse en seres vivos indica algún tipo de orientación na súa formación e, consecuentemente, un indicio de intelixencia. Dembski tamén argumenta que se pode demostrar rigorosamente, aplicando os teoremas "non hai un almorzo gratis" a inhabilidade dos algoritmos evolutivos en seleccionar ou xerar configuracións de gran complexidade específica.

Na literatura do deseño intelixente, un axente intelixente é un que escolle entre posibilidades diferentes e causa, por medios e métodos sobrenaturais, o xurdimento da vida. A complexidade específica é o que Dembski define como un "filtro explicativo" que pode recoñecer o deseño ao detectar informacións complexas específicas (ICE). O filtro baséase na premisa de que as categorías de regularidade son, de acordo con Dembski, "mutuamente exclusivas e exahustivas". A información complexa específica detecta o deseño porque detecta o que caracteriza a unha actividade intelixente; detecta a realización dunha entre varias posibilidades competidoras.

Un estudo realizado por Wesley Elsberry e Jeffrey Shallit afirma que "o traballo de Dembski está cheo de inconsistencias, equivocacións, uso falso da matemática, débil calidade académica, e interpretacións equivocadas dos resultados doutros". Outra obxección menciona os cálculos de probabilidade de Dembski. De acordo con Martin Nowak, un profesor de matemática e bioloxía evolutiva da universidade de Harvard. "Nós non podemos calcular a probabilidade do xurdimento do ollo. Nós non posuímos a información para facer os cálculos". Outros críticos tamén rexeitan a aplicación da complexidade específica para inferir deseño como un argumento da ignorancia.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Deseño intelixente
Francisco García Montes

**Francisco García Montes** é un político e sindicalista galego.
 
## Traxectoria 
Perito. Militante da UPG, foi secretario xeral da ING de 1977 ata 1980. O 3 de outubro de 1980 foi elixido secretario xeral da Intersindical Nacional dos Traballadores Galegos (INTG) nunha Asemblea en Compostela, logo do acordo de setembro que permitiu a unificación da ING e a CTG. Entre abril e maio de 1981 pola crise interna na UPG entre os partidarios de profesionalizar e dar máis peso ao BN-PG, o sector minoritario entre os que se encontraba García Montes, e aqueles que se opuñan, o sector maioritario, foi expulsado da UPG xunto con todo o grupo. En 1988 foi elixido membro do Consello Nacional da CXTG.

## Notas
Pedro Luaces

**Pedro Luaces González-Rosón**, nado en 1947 e finado o 10 de maio de 2010, foi un político e sindicalista galego.
## Traxectoria 
Estudou na Universidade de Deusto. Militante da UPG, na década que vai desde marzo de 1972 (sucesos de Ferrol) ata outubro de 1982 contribúiu de xeito decisivo ao deseño organizativo do nacionalismo galego, planificando a creación de sindicatos obreiros (SOG) labregos (CCLL) estudantís (ERGA) e toda unha serie de asociacións culturais e ecoloxistas, que permitiron o crecemento das formacións nacionalistas de esquerdas.

Nas eleccións xerais de 1977 e 1979 encabezou a lista do BN-PG por Lugo ao Congreso dos Deputados. En xullo de 1978 converteuse en Secretario xeral da Unión do Povo Galego, posto do que dimitiu en xullo de 1981.

As súas diferenzas coa dirección da UPG comezaran a raíz do golpe de estado do 23 de febreiro de 1981. O impacto da acción de Tejero fixo tomar consciencia ao nacionalismo galego de que a perspectiva da ruptura democrática era moito máis remota que o perigo real dunha involución autoritaria. En 1982 abandonou a UPG e a AN-PG, liderando un colectivo formado por dirixentes nacionalistas da provincia de Lugo, que sintonizaba coas teses eurocomunistas en Enrico Berlinguer.

Despois de abandonar o nacionalismo, Luaces presentouse pola UGT ás eleccións sindicais na Deputación de Lugo logrando a presidencia do comité de empresa. Logo pasou a desempeñar as xefaturas de Persoal e Formación do organismo provincial. Actuou como asesor do presidente do organismo Francisco Cacharro Pardo. Coa chegada ao goberno da Deputación do PSdeG e o BNG deixou as funcións de Persoal aínda que conservou as de Formación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obituario Pedro Luaces
Nathan Lee Chasing His Horse

**Nathan Lee Chasing His Horse**, nado na reserva india de Rosebud o 28 de abril de 1976, é un actor da tribo síux dos lakota, tamén coñecido polo nomes **Nathan Chasing Horse** e **Nathan Chases His Horse**. É fillo do xefe Joseph Chasing Horse e de Winifred Chasing Horse. Pasou gran parte da súa vida adulta en California, e vive en Las Vegas, Nevada. En xaneiro de 2023, foi detido por cargos relacionados con múltiples delitos sexuais contra mozas indíxenas.

## Traxectoria 
Chasing His Horse actuou no papel de Sorrí Moito (en lingua lakota: Iȟá s’a) na película de Kevin Costner *Dances with Wolves*.

Chasing Horse conseguiu unha reputación entre tribos indíxenas dos Estados Unidos e do Canadá como curandeiro. Asegurou que realizaba cerimonias de curación e, segundo a policía, usou a súa posición para abusar de mozas nativas americanas.

### Cuestións legais 
O 6 de xullo de 2015, despois de tentar realizar unha cerimonia de Danza do Sol na zona, Chasing His Horse foi expulsado da reserva india de Fort Peck en Montana como unha "ameaza á seguridade" por mor de cargos de "tráfico humano, abuso sexual, tráfico de drogas e intimidación de membros da tribo".

Chasing Horse foi detido o 31 de xaneiro de 2023 por axentes do Departamento de Policía de North Las Vegas e do Departamento de Policía Metropolitana de Las Vegas. Os axentes realizaron unha redada do equipo SWAT na casa que compartía coas súas cinco esposas, situada no norte de Las Vegas. A súa detención foi a culminación dunha investigación de meses de duración que comezou despois de que a policía recibise un aviso en outubro de 2022. Segundo unha orde de busca de 50 páxinas obtida por AP, crese que Chasing Horse é o líder dun culto coñecido como The Circle. A policía informa que se incautaron de armas de fogo e que Chasing Horse instruía aos seus seguidores que as "disparasen" contra as forzas da orde e que, se non, tomasen "pílulas suicidas". 

A policía de Las Vegas, segundo consta na orde de busca, atopou probas de polo menos seis denuncias de abusos sexuais, e unha vítima denunciou ser agredida aos 13 anos. As acusacións contra Chasing Horse abranguen varios estados, incluíndo Montana, Dacota do Sur e Nevada, onde viviu durante os últimos 10 anos, e remóntanse a principios dos anos 2000.

## Filmografía 
* *Dances with Wolves* (1990; como Sorrí Moito)
* *The Broken Chain* (1993, TV; como Xove Joseph Brandt)
* *Dreamkeeper* (2003, TV; como Verdel)
* *Into the West* (2005, miniserie de TV; como Oso durmiñón)
* *Enterrádeme o corazón en Wounded Knee* (2007; como Touro)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
There's No Home for You Here

"'''There's No Home for You Here'*" é unha canción da banda estadounidense de garage rock The White Stripes, editada como cuarto sinxelo do seu álbum *Elephant* o 15 de marzo do 2004 no Reino Unido. A cara-b do vinilo de 7" é un *medley'' de "I Fought Piranhas" e "Let's Build a Home" (dos álbums *The White Stripes* e *De Stijl* respectivamente). Foi gravada nos Electric Lady Studios o 16 de novembro de 2003 e non conseguiu entrar nas listas.

## Listaxe de cancións 
;Cara A
# "There's No Home for You Here" (Jack White) - 3:43
;Cara B
# "I Fought Piranhas"/"Let's Build a Home" (live at Electric Lady Studios) (The White Stripes) - 5:14
Blue Orchid

"**Blue Orchid**" é unha canción da banda estadounidense de garage rock The White Stripes, editada como primeiro sinxelo do seu álbum *Get Behind Me Satan* o 30 de maio do 2005.

O sinxelo apareceu en tres versións, cada unha delas con distintas cancións adicionais. Nas tres portadas aparecen dúas persoas vestidas como os membros da banda igual que na capa do álbum, pero se nota que son persoas distintas.

## Listaxe de cancións 
### CD 
# "Blue Orchid
# "Who's a Big Baby?"
# "Though I Hear You Calling, I Will Not Answer"
# "You've Got Her In Your Pocket" (live)

### CD1 Reino Unido
# "Blue Orchid
# "Though I Hear You Calling, I Will Not Answer"

### CD2 Reino Unido
# "Blue Orchid
# "Who's A Big Baby?"
# "You've Got Her In Your Pocket" (live)

### 7" 
# "Blue Orchid"
# "The Nurse"
O Regueiro, Barbos, Ortigueira

**O Regueiro** é un lugar da parroquia de Barbos no concello coruñés de Ortigueira na comarca do Ortegal. Tiña 5 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 1 era home e 4 eran mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Barbos 
### Parroquias de Ortigueira
My Doorbell

"**My Doorbell**" é unha canción da banda estadounidense de garage rock The White Stripes, editada como segundo sinxelo do álbum *Get Behind Me Satan* o 3 de setembro do 2005.

## Listaxe de cancións 
### CD 
#"My Doorbell"
#"Screwdriver" (Live)
### 7" 
#"My Doorbell"
#"Same Boy You've Always Known" (Live)
### 12" 
#"My Doorbell"
#"Blue Orchid" (High Contrast Remix)
The Denial Twist

"**The Denial Twist**" é unha canción da banda estadounidense de garage rock The White Stripes, editada como terceiro sinxelo do seu álbum *Get Behind Me Satan* o 7 de novembro do 2005.

## Listaxe de cancións 
;CD 
# "The Denial Twist" – 2:35
# "Shelter of Your Arms" (versión de The Greenhornes) – 3:30

;7" versión 1
# "The Denial Twist" (album version)
# "Shelter of Your Arms" (versión de The Greenhornes) (album version)

;7" versión 2
# "The Denial Twist" (Live on KCRW)
# "As Ugly as I Seem" (Live on KCRW)
Icky Thump (sinxelo)

"**Icky Thump**" é unha canción da banda estadounidense de garage rock The White Stripes, editada como primeiro sinxelo do seu álbum *Icky Thump* o 26 de abril do 2007,

## Listaxe de cancións 
**7" vinilo branco**
# "Icky Thump" 
# "Etching" (no audio)

**7" normal**
# "Icky Thump"
# "Baby Brother"

**CD promocional**
# "Icky Thump" (Radio edit)
# "Icky Thump" (Versión de álbum)

**CD **
#"Icky Thump" - 4:18
#"Catch Hell Blues" - 4:16
Rag and Bone

"**Rag and Bone**" é unha canción da banda estadounidense de garage rock The White Stripes, editada como sinxelo do seu álbum *Icky Thump* o 6 de xuño do 2007. Foi lanzado gratuitamente coa revista *NME*, cunha tiraxe de 120&nbsp;000 exemplares, na que aparecía Meg White na portada.
-442

## Acontecementos 
* Sófocles escribe a súa obra teatral Antígona.
* Tucídides é condenado ao ostracismo por dez anos.

## Arte e cultura 
## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
Carlos García Martínez

**Manuel Carlos García Martínez**, nado en Santiago de Compostela o 25 de abril de 1945 e finado na mesma cidade o 17 de marzo de 2018, foi un historiador e dinamizador cultural galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Dereito en 1968, asumiu a dirección do Museo do Pobo Galego despois da morte de Antón Fraguas, entidade na que xa fora previamente patrono mentor e fundador, asumindo despois labores de secretario e de subdirector. Foi tamén membro do Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento, académico correspondente da Real Academia Galega, integrante da Comisión Xestora do novo Seminario de Estudos Galegos, patrón fundador da Fundación Castelao, da Fundación Pedrón de Ouro, socio fundador da Asociación de Amigos do Museo do Castro de Viladonga, presidente do Consello Galego de Museos e socio da Asociación de Escritores en Lingua Galega.

Foi galardoado co Premio Trasalba, outorgado pola Fundación Otero Pedrayo, no ano 1999.

## Obras 
### Ensaio 
* *Arte rupestre en Campo Lameiro* (1973). Concello de Campo Lameiro.
* *Morfoloxía castrexa das Terras de Compostela* (1971). Compostellanum 16, 213-258.
* *Tipoloxía da vivenda popular galega* (1975-1978). Colexio de Arquitectos de Galicia.
* *De alicerces e devocións: unha ollada arredor das orixes* (1999). Fundación Otero Pedrayo.
**Antonio Rodríguez Fraiz, abade de Campañó, 1912-1995* (2012). Museo do Pobo Galego.
**Carlos García Martínez. Obra completa* (2020). Museo do Pobo Galego. 1066 páxs. ISBN 978-84-88508-67-6. Edición: Justo Beramendi González, Manuel Vilar Álvarez, María Xosé Fernández Cerviño, Rosa Mª Méndez García.
**Crónica inacabada dunha terra* (2020) (ed. de J. Beramendi). En *Obra completa* (pp. 935-1066).

### Edicións 
* *De varia etnográfica*, de Xaquín Lorenzo, (2004). La Voz de Galicia.

## Obra en castelán 
### Ensaio 
* *Cista y ajuar funerario de Atios*.

### Obras colectivas 
* *Galicia eterna* (I), 1980, Nauta (Barcelona). Con Francisco Fariña Busto e Ana María Romero Masiá.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*Homenaxe a Carlos García Martínez (2018) *Adra, revista dos socios e socias do Museo do Pobo Galego*, 13.

### Ligazóns externas
Robert Huber

**Robert Huber**, nado o 20 de febreiro de 1937 en Múnic (Alemaña) é un químico, bioquímico e profesor universitario alemán e gañador do Premio Nobel de Química de 1988.

## Traxectoria 
Naceu en Múnic onde o seu pai, Sebastian, foi un caixeiro de banco. Foi educado no Humanistische Karls-Gymnasium desde 1947 ata 1956 e logo estudou química na Universidade Técnica de Múnic, recibindo a súa licenciatura en 1960.
Posteriormente ampliou os seus estudos realizando o doutoramento en bioquímica no mesmo centro en 1972. Aquel mesmo ano foi nomeado director da Sección Bioquímica do Instituto Max Planck da cidade de Martinsried, onde o seu equipo desenvolveu métodos para a cristalografía de proteínas. Entre 1976 e 1987 foi profesor de bioquímica na Universidade Técnica de Múnic.

Está casado e ten catro fillos.

## Investigacións científicas 
En 1988 recibiu o Premio Nobel xunto con Johann Deisenhofer e Hartmut Michel. O trío foi recoñecido por cristalizar, por vez primeira, unha proteína importante para a fotosíntese das cianobacterias e por determinar a estrutura de devandita proteína mediante cristalografía de raios X. Este descubrimento foi moi importante para entender o proceso da fotosíntese, a cal é capaz de converter a enerxía luminosa en enerxía química.

Mediante o uso de métodos cristalográficos a través de raios X determinaron a posición exacta dos máis de 10.000 átomos que compón o complexo desta proteína, conseguindo crear así a súa imaxe tridimensional. A súa investigación aumentou a comprensión xeral dos mecanismos da fotosíntese e revelou parecidos entre os procesos fotosintéticos das plantas e as bacterias.
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1988 
* Autobiografía na páxina do Instituto Nobel 1988 
* Robert Huber en Biografías y vidas 
* Perfil de Robert Huber en NNDB
Gabriel G. Esteves

**Gabriel Gómez Estévez (Gabriel G. Esteves)**, nado en París o 9 de abril de 1980, é un escritor galego.
## Traxectoria 
Fillo de emigrantes, naceu en París pero pasou a súa infancia e adolescencia en Vigo. En 1998 trasladouse a Santiago de Compostela para cursar a carreira de Filoloxía Galega na Universidade de Santiago de Compostela. Actualmente segue a vivir na mesma cidade.

Ten traballado como profesor, asesor lingüístico, corrector, tradutor, monitor cultural e camareiro.

Escritor en lingua galega, leva escribindo desde cativo.  Na carreira dá algún recital de poesía, colabora coa revista *A Caramuxa*, voceiro do grupo literario Colectivo Sacou, e gaña o seu primeiro premio no campo da narrativa, grazas a unha serie de relatos reunidos baixo o título *O amor a través dos tempos*. Unha vez acabada a carreira, en 2005 gaña o premio Na Vangarda, que promove a novos creadores (actual Xuventude Crea) co relato *Moçalomihi*, onde traslada o conflito árabe-israelí a un mundo alternativo. En 2018 ve publicada a súa primeira obra, *Matrioskas*, unha novela coral coa cidade de Santiago de Compostela como pano de fondo. En 2020 gaña o premio Selic coa súa obra *Baleiro*, novela futurista distópica ambientada tamén na capital de Galiza. En 2021 leva o segundo premio do Manuel Murguia grazas ao relato *A caverna de Lara*, onde se contan os efectos da pandemia de COVID-19 nunha adolescente. Nese mesmo ano, queda finalista nos premios Bellvei Negre e Sed de Mal con outra novela distópica, esta volta de xénero negro, titulada *Os fillos de Crono*. A finais de 2021 sae publicada en castelán.

## Obra 
* *Matrioskas*, Ed. Do Peirao, 2018.
**Baleiro*, Ed. Positivas/Concello de Santiago de Compostela, 2021.
**Los hijos de Crono*, Ed. Atlantis, 2021.
## Obra colectiva 
* *Na vangarda*, 2005, Xunta de Galicia, co relato *Moçalomihi*. 

## Premios 
* Primeiro premio do certame literario Voces da Terra en 2000, convocado polos CAF de Filoloxía da USC, por *O amor a través dos tempos*.
* Primeiro premio do certame *Na vangarda* no 2005, organizado pola Dirección Xeral de Xuventude e Solidariedade da Xunta de Galicia, na categoría de relato longo, co relato *Moçalomihi*.
*Premio Selic de novela en 2020, organizado polo Concello de Santiago de Compostela, coa obra *Baleiro*.
*Segundo premio do certame Manuel Murguia de narracións breves en 2021, organizado polo Concello de Arteixo, co relato *A caverna de Lara*.
*Finalista no premio Bellvei Negre de novela en 2021, promovido desde o Concello de Bellvei e organizado pola emisora Bellvei Radio, coa novela *Los hijos de Crono*.
*Finalista no premio Sed de Mal de novela en 2021, convocado polo Festival Octubre Negro en Madrid, Ediciones Atlantis e o Colectivo de Escritores Lee o Muere, coa novela *Los hijos de Crono*.

## Notas
Luís González Blasco

**Luís González Blasco** ou **Luís Gonçales Blasco**, tamén coñecido como **Foz**, nado en Foz o 18 de agosto de 1941, é un profesor e político galego.

## Traxectoria 
Formou parte do Consello da Mocedade (1962-1963) do que foi expulsado xunto cun grupo de mozos acusados de comunistas, que fundan ao ano seguinte a Unión do Pobo Galego (UPG). A estadía en Madrid e o contacto co grupo Brais Pinto déronlle á súa personalidade os trazos nacionalistas e marxistas. En 1968 tivo que exiliarse en Francia onde se licenciou e Lingüística Xeral na Universidade de París VIII. Ata 1974 foi o promotor principal da organización de núcleos da UPG en Francia, Holanda, Reino Unido, Italia, Suíza e Alemaña e participou na redacción da Carta de Brest. Viaxou a Portugal en 1975 para conectar coas forzas revolucionarias, os refuxiados galegos e a súa familia. Abandonou a UPG en 1978 integrándose no Partido Galego do Proletariado; despois militou noutras organizacións independentistas como Galiza Ceive, a primeira Frente Popular Galega (1987) e a Assembleia do Povo Unido. Despois integrouse en Cerna. 

A comezos dos anos oitenta, adoptou o reintegracionismo lingüístico. É membro da AGAL e académico da AGLP.

Traballou como copropietario en Livraria Páxina, como Auxiliar administrativo en Éditions Ruedo iberico. Tamén como profesor de lingua e literatura galegas no ensino secundario ata a súa xubilación no IES Arcebispo Xelmírez de Santiago.

Publicou en revistas e obras colectivas algúns traballos sobre lingua e literatura galegas e sobre a historia do nacionalismo galego contemporáneo.

## Obra escrita 
### Ensaio 
**A política e a organizaçom exterior da UPG (1964-1986)* (2012). Santiago: Laiovento. 922 páxs. ISBN 978-84-8487-224-5.
**A UPG em Portugal e alguma coisa mais* (2022). Através Editora. 144 páxs. ISBN 978-84-16545-75-9.
**Celso Emilio Ferreiro, nacionalista galego* (2023). Vigo: Xerais. 192 páxs. ISBN 978-84-1110-262-9. ePub: ISBN 978-84-1110-275-9.

### Obras colectivas 
**Estudo crítico das "Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego (ILG-RAG) 1982* (1983). AGAL. 2ª edición en 1989.
**Prontuário ortográfico galego (*1985). AGAL.
**Actas do I Congresso Internacional da Língua Galego-Portuguesa na Galiza, 1984* (1986). AGAL.
**A semente da nación soñada. Homenaxe a Xosé Luís Méndez Ferrín* (2008). Sotelo Blanco/Xerais.
**Por um galego extenso e útil* (2010). Através Editora.
**A ollada exterior do nacionalismo galego* (2011). Fundación Galiza Sempre.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha do autor en Xerais
Camilo Franco

**Camilo Franco Iglesias**, nado en Ourense o 10 de marzo de 1963, é un escritor, crítico teatral e xornalista galego. É o director de Culturgal dende 2023. 

## Traxectoria 
dereita|miniatura|Culturgal 2010.
Ten colaborado con numerosos medios de comunicación, entre eles *La Voz de Galicia* e a Radio Galega.

## Obras 
### Narrativa 
* *A lúa no cénit e outros textos*, 1988, Ediciós do Castro.
* *En malos pasos*, 1995, Xerais.
* *Por conto alleo*, 2003, Galaxia.
* *Palabras contadas*, 2006, Xerais.
* *Balada triste de moqueta*, 2011, NóComún.

### Ensaio 
* *Ribadavia*, 1993, Ir Indo. Edición trilingüe en galego, castelán e francés.
* *Crítica e autores: artigos e entrevistas publicados en La Voz de Galicia*, 2002, La Voz de Galicia.
* *Dez obras na vida de Roberto Vidal Bolaño*, 2012, Biblos Clube de Lectores.

### Obras colectivas 
* *Narradores de cine*, 1996, Xerais.
* *Unha liña no ceo*, 1996, Xerais.
* *Alguén agarda que volva alí*, 1998.
* *Alma de beiramar*, 2003, Asociación de Escritores en Lingua Galega.
* *Narradio: 56 historias no ar*, 2003, Xerais.
* *Marcos Valcárcel. O valor da xenerosidade*, 2009, Difusora.
* *Níxer*, 2010, Xerais.
## Notas 
## Véxase tamén
Os Casás, Andavao, Boimorto

**Os Casás** é un lugar da parroquia de Andavao no concello coruñés de Boimorto na comarca de Arzúa. Tiña 11 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 5 eran homes e 6 eran mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Andavao 
### Parroquias de Boimorto 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Boimorto
Orros

O topónimo **Orros** pode referirse a:

;En Galiza
***Orros**, lugar da parroquia de Andavao, no concello de Boimorto;
***Orros**, lugar da parroquia da Cidá, no concello do Irixo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Xan Fraga

**Xan M. Fraga Rodríguez**, nado en Carballo en 1958, é un historiador galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Xeografía e Historia, Especialidade de Historia Contemporánea, pola Universidade Central de Barcelona, e Diploma de Estudos Avanzados en Ciencias Políticas pola Universidade Complutense de Madrid. Exerceu de profesor de Historia no IES Alfredo Brañas de Carballo ata o 13 de xuño de 2025, ano no que se xubilou.

Fundador da Agrupación Cultural Lumieira de Carballo, é articulista, conferenciante, relator e coordinador de diversos cursos de Historia, así como membro do Instituto de Estudios Bergantiñáns.

## Obras 
### Ensaio 
* *Emigración e História Contemporánea. Galiza-Cuba*, 1994, Asociación Socio-Pedagóxica Galega.
* *Carballo 1900-1979. Crónica fotobiográfica*, 1996, Espiral Maior.
* *Tranvías e Trolebuses. A Coruña-Sada-Carballo*, 1997, Espiral Maior.
* *Bergantiños F. C. 75 anos de historia*, 1998, Bergantiños F. C.
* *Crónicas de Carballo I, II, III, IV*, 1999, 2004, 2006, 2012, Agrupación Cultural Lumieira.
* *Tranvías e Trolebuses. Pontevedra-Vigo*, 2000, Espiral Maior.
* *Tranvías de Ferrol*, 2002, Espiral Maior.
* *Alfredo Brañas, carballés ilustre*, 2005, AS-PG.
* *Miro Casabella e a Nova Canción Galega*, 2008, Galaxia.
* *Luis Suárez. Fútbol de seda*, 2010, Baía Edicións.
* *De Arsenio a Arsenio. Vintedous anos de historia deportivista [1951-52, 1972-73]*, 2017, Phottic.

### Obras colectivas 
* *Malpica. Crónica do século XX en imaxes*, 2001, Espiral Maior. Con Héctor Pose Porto.
* *Trolebús*, 2001, Agrupación Cultural Lumieira.
* *¡Mal Ollo!... Comedia de ambente mariñeiro*, de Cándido A. González 2004, Universidade da Coruña. Estudo, edición e notas con Manuel Ferreiro e Laura Tato Fontaíña.
* *Manuel María. Fotobiografía sonora*, 2005, Ouvirmos.
* *A memoria de Carballo*, 2005, Xerais. Con Carlos Díaz Martínez.
* *En defensa do Poleiro. A voz dos escritores galegos en Celanova*, 2010, Toxosoutos.
* *Follas de Carballo*, 2011, Asociación Cultural Lumieira.
Hospital (homónimos)

O termo **Hospital** pode referirse a:

*Un **hospital** é unha instalación destinada ao diagnóstico, tratamento e curación de doenzas. 

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Hospital**, parroquia do concello de Pedrafita do Cebreiro;
****Hospital**, lugar de dita parroquia;
***O Hospital**, parroquia do concello do Incio;
****O Hospital**, lugar de dita parroquia;
***O Hospital**, parroquia do concello de Quiroga;
****O Hospital**, lugar de dita parroquia;
****Carballo do Hospital**, lugar de dita parroquia;
***Tras do Hospital**, parroquia do concello de Ourense;
***Hospital**, lugar da parroquia de Dumbría no concello de Dumbría;
***Hospital**, lugar da parroquia de Bruma no concello de Mesía;
***O Hospital**, lugar da parroquia de Andavao no concello de Boimorto;
***O Hospital**, lugar da parroquia de Santo André de Chamoso no concello do Corgo;
***O Hospital**, lugar da parroquia de San Pedro de Mera no concello de Lugo;
***O Hospital**, lugar da parroquia de San Claudio no concello de Ortigueira;
***O Hospital**, lugar da parroquia de San Mamede do Río no concello de Portomarín;
***O Hospital**, lugar da parroquia de Xallas de Castriz no concello de Santa Comba;
***O Hospital**, lugar da parroquia de Tomiño no concello de Tomiño;
***O Hospital**, lugar da parroquia de Osoño no concello de Vilardevós;
***O Hospital das Seixas**, lugar da parroquia de Merlán no concello de Palas de Rei;
***O Alto do Hospital**, lugar da parroquia de Nespereira no concello de Portomarín;
***O Campo do Hospital**, lugar da parroquia de Montoxo no concello de Cedeira.

;Serra de Galiza
***Serra do Hospital**, formación montañosa nos denominados montes da Fonsagrada.

;Fóra de Galiza

;En Castela e León
***Hospital de Órbigo**, concello da provincia de León.

## Véxase tamén
### Outros artigos
****O Hospital***, curtametraxe de Iván Seoane.
Josep Maria Roca Bigas

'''Josep Maria 'Titi' Roca i Bigas**, nado en Vic o 12 de maio de 1981 é un xogador de hóckey a patíns catalán que actualmente xoga na posición de dianteiro no Club Patí Vic, club no que debutou no seu primeiro equipo na tempada 1998-99 e do cal actualmente é capitán.

## Equipos
* CP Vic: 1998-

## Palmarés
### CP Vic
* **1 Copa CERS** (2000-01)
* **3 Copas do Rei** (1999, 2009 e 2010)
* **1 Supercopa de España** (2009)

### Selección catalá
* **1 Golden Cup** (2010) 
* **1 Copa América** (2010)

### Selección española
* **2 Campionatos de Europa** (2006 e 2008)
* **2 Campionat del Món "A"'* (2007 e 2009)

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* *Titi'' Roca en hoqueipatins.cat
RCA

**RCA** pódese referir a:
* ***Radio Corporation of America**,* antiga compañía de radio estadounidense.
* ***RCA Records***, discográfica estadounidense.
* **Conector RCA**, conector eléctrico usado para o son e o vídeo.
Conector RCA

O **RCA** é un tipo de conector eléctrico común no mercado audiovisual. O nome "RCA" deriva de Radio Corporation of America, que deseñou o conector nos anos 1940.

O conector macho ten un polo no centro (+) rodeado por un pequeno anel metálico (-) (ás veces con marcas). O RCA femia hai como polo central un burato cuberto por outro anel metálico, este máis pequeno que o do macho para que se xunten sen problemas.
Ambos conectores (macho e femia) teñen unha parte intermedia de plástico, que funciona de illante eléctrico.

O seu nome técnico é **CINCH**.

## Cores dos conectores 
Nota: a cor negra pode substituír a branca ou a púrpura.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cable coaxial
* DVI
* Euroconector
* HDMI
Xosé Antón Fraga

**Xosé Antón Fraga Vázquez**, nado na Coruña o 18 de setembro de 1950, é un experto en cultura científica (ensino, historia e divulgación da ciencia). Tamén é coñecido como Tino Fraga.

## Traxectoria 
### Formación académica 
Acadou en 1973, na Universidade de Santiago de Compostela, a Licenciatura en Ciencias, sección Biolóxicas, e no ano 1992 o doutoramento en Bioloxía. Posteriormente realizou o Posgrao en Historia das Ciencias e das Técnicas no curso 1997-1998, na Universidade de Zaragoza. 

### Activismo 
Nos anos setenta do século XX participou activamente nas loitas do profesorado non numerario (PNNs) pola estabilidade no emprego e democratización do ensino. Foi fundador, e vicepresidente inicial, do Ateneo Ferrolán (1976), así como fundador do Sindicato Galego de Traballadores do Ensino en 1977. Vicepresidente de ADEGA.

### Carreira profesional 
Exerceu a docencia como catedrático de Bioloxía e Xeoloxía no IES Monelos da Coruña onde tamén foi director. Durante o trienio 2008-2011, levou a dirección dos Museos Científicos Coruñeses. Desde 2013 é  académico correspondente da Real Academia Galega. No período 2016-2020, dirixiu o Instituto José Cornide de Estudos Coruñeses.

### Actividade no eido  da Historia das Ciencias 
Ata o ano 2020, formou parte do Consello de Dirección de *Llull*, revista de Historia das Ciencias da Sociedad Española de Historia de las Ciencias y de las Técnicas. Na Área do Seminario de Estudos Galegos, exerceu como Coordinador do Grupo de Traballo Interdisciplinar Ramón María Aller de Historia das Ciencias e das Técnicas. No Consello da Cultura Galega, entre os anos 2008 e 2020, formou parte da Sección de Ciencia, promovendo e dirixindo o *Álbum da Ciencia* desde a súa creación en 2011. 

Autor de máis de cen publicacións en revistas especializadas sobre diversos aspectos da cultura científica, ensino, historia e divulgación da ciencia. Desde 2014 ven publicando no xornal *La Opinión A Coruña* os “episodios da cultura científica”.

É promotor do Foro Humboldt Coruña, creado en 2017, e no que participan o Concello da Coruña, o Centro de Extensión Universitaria y Divulgación Ambiental de Galicia (Ceida), a Universidade da Coruña, o Instituto José Cornide de Estudos Coruñeses e a Reserva da biosfera Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo. En 2020 actuou de moderador nas II Xornadas Mulleres relevantes da Reserva da Biosfera MCeTM, dedicadas a María Wonenburger, matemática galega con dimensión internacional.

## Obras 
### Ensaio 
* *Bioloxía na Galiza na segunda metade do século XIX (1868-1903): ensino, divulgación, debates, produción, institucionalización e recepción de novidades,* 1992, USC.

### Biografías 
**Xenio indomable. Roberto Nóvoa Santos*, 2018, Espacio Cultura.

## Notas 
## Véxase tamén
Suarriba, O Ermo, Ortigueira

**Suarriba** é un lugar da parroquia do Ermo, no concello coruñés de Ortigueira, na comarca de Ortegal. Segundo o INE, en 2025 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres), o que supón unha diminución con respecto a 2011, cando tiña 6 habitantes.

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares da parroquia do Ermo 
### Parroquias de Ortigueira
A Arentía, Andavao, Boimorto

miniatura|Capela da Arentía
**A Arentía** é un lugar da parroquia de Andavao no concello coruñés de Boimorto na comarca de Arzúa. Tiña 106 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 56 eran homes e 50 eran mulleres.

Este dista 4,5 quilómetros da capital do concello.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Andavao
### Parroquias de Boimorto
Hartmut Michel

**Hartmut Michel**, nado o 18 de xullo de 1948 en Ludwigsburg (Alemaña) é un bioquímico e profesor universitario alemán galardoado co Premio Nobel de Química do ano 1988.

## Traxectoria 
Estudou bioquímica na Universidade de Tubinga, ampliando os seus estudos na Universidade de Würzburg, onde se doutorou en 1977. En 1979 integrouse no equipo investigador do Departamento de Bioquímica do Instituto Max Planck de Martinsried e desde 1987 é profesor de bioquímica na Universidade Johann Wolfgang Goethe

## Investigacións científicas 
En 1985, en colaboración con Johann Deisenhofer e Robert Huber, descubriu a estrutura completa da proteína que se atopa na base do proceso de fotosíntese, a cal é capaz de converter a enerxía luminosa en enerxía química e que denominaron centro de reacción fotosintético. Mediante o uso da cristalografía de raios X conseguiron determinar a estrutura química dos máis de 10.000 átomos que compón o complexo desta proteína, conseguindo recrear a súa imaxe tridimensional. A súa investigación aumentou a comprensión xeral dos mecanismos da fotosíntese e revelaron parecidos entre os procesos fotosintéticos das plantas e das bacterias.

En 1988 foi galardoado, xunto aos seus compatriotas Deisenhofer e Huber, co Premio Nobel de Química *pola determinación da estrutura tridimensional do centro da reacción fotosintética*.

En 1986, recibiu o Premio Gottfried Wilhelm Leibniz do *Deutsce Forschungsgemeinschaft* (Consello de Investigación Alemán), o maior galardón da investigación alemá.
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1988 
* Autobiografía na páxina do Instituto Nobel 1988 
* Hartmut Michel en Biografías y vidas 
* Perfil de Hartmut Michel en NNDB
Sidney Altman

**Sidney Altman**, nado en Montreal, Quebec (Canadá) o 7 de maio de 1939 e finado en Rockleigh, Nova Jersey, o 5 de abril de 2022, foi un biólogo molecular canadense-estadounidense, gañador do premio Nobel de Química de 1989.

## Traxectoria 
Obtivo a súa licenciatura en física no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT) en 1960, pasou 18 meses como estudante de gradación en física na Universidade de Columbia e despois obtivo o doutoramento en bioquímica da Universidade de Colorado en 1967.

Xunto a Thomas Cech recibiu o premio Nobel de Química polo descubrimento das propiedades catalíticas do ácido ribonucleico (ARN). Ambos os investigadores da Universidade Yale demostraron que o ARN é o soporte químico da herdanza, intervindo nas reaccións químicas que posibilitaron a aparición da vida na terra.

Desde 1971, foi profesor de bioloxía na Universidade Yale.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1989 
* Autobiografía na páxina do Instituto Nobel 1989 
* Sidney Altman en Biografías y vidas 
* Perfil de Sidney Altmanl en NNDB
Estación de San Xoán de Vilanova

**Vilanova** é un apeadoiro de Adif, situado no lugar do Barreiro, parroquia de Vilanova, no concello de Lalín, provincia de Pontevedra. Está situada na liña A Coruña-Madrid e actualmente non presta servizos de pasaxeiros.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lista de estacións de tren de Galicia
*Renfe
Rigueira

Como topónimo **Rigueira** pode referirse a:

;En Galiza
***A Rigueira**, parroquia do concello de Xove;
***A Rigueira**, lugar da parroquia de Tuxe no concello do Bolo;
***Lamarrigueira**, lugar da parroquia de Farbán no concello de Sarria;
***A Pantrigueira**, lugar da parroquia de Caleiro no concello de Vilanova de Arousa.

Amais, como apelido pode referirse a:

***José María Riguera Montero**, escritor e xornalista galego (1844-1922);
***Antonio Gómez Rigueira**, político galego (n. 1937).

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Rigueiro**, lugar da parroquia do Piñeiro no concello de Covelo.
Tuxe, Tuxe, O Bolo

**Tuxe** é un lugar da parroquia de Tuxe no concello ourensán do Bolo na comarca de Valdeorras. 
Tiña 28 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 10 eran homes e 18 mulleres. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2010, cando tiña 28 habitantes (11 homes e 18 mulleres).

No ano 2009 tiña 29 habitantes, segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 11 eran homes e 18 eran mulleres.
## Lugares e parroquias
### Lugares de Tuxe
### Parroquias do Bolo
## Notas
O Vao, Tuxe, O Bolo

**O Vao** é un lugar da parroquia de Tuxe no concello ourensán do Bolo na comarca de Valdeorras. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2024 estaba deshabitado, se ben en 2011 tiña cinco habitantes.
## Historia
O lugar dálle nome ao encoro do Vao, construído a mediados do século XX no río Bibei pola empresa Saltos del Sil. Do outro lado do río está o poboado do Vao (na parroquia de Reigada, no concello de Manzaneda), creado para acoller traballadores da empresa.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Tuxe 
### Parroquias do Bolo 
## Notas
Ramón Muñiz

**Ramón Muñiz de las Cuevas**, nado en Ourense o 6 de agosto de 1942 e finado o 30 de novembro de 2018, foi un sociólogo e político galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Ciencias Políticas e Socioloxía, funcionario estatal, traballou como sociólogo rural no Servizo de Extensión Agraria, despois foi transferido á Xunta de Galicia no ámbito dos servizos sociais, exercendo no goberno tripartito de xefe de servizo de planificación. Experto en temas sociais, promoveu varias ONG como a Asociación de Traballo Social Comunitario da que foi presidente e a Rede Galega de Loita contra a Pobreza e a Exclusión Social, actuando como vicepresidente.

Foi membro da dirección nacional da UPG na época da clandestinidade. Fundador dos CALL (Comités de Axuda á Loita Labrega) e promotor das Comisións Labregas e da ANPG na clandestinidade. Tamén foi un dos promotores e fundadores do BNG e membro da súa primeira Dirección Nacional como independente.

Foi presidente da "Irmandade Moncho Valcarce". Tamén articulista do xornal galego de información xeral *A Peneira* e da súa edición dixital.

## Obras 
### Ensaio 
* *Os labregos diante da loita de Liberación Nacional*, 1979.
* *Aspectos sociolóxicos da montaña galega, a familia, a comunidade e a ideoloxía*.
* *Estudio sobre a muller na sociedade agraria galega*.
* *Alternativas estructurais e produccións agrícola-ganadeiras*, 1988.
* *A muller na agricultura*, 1988.
* *O pobo oculto: pobreza e acción social en Galicia*, 1996, A Nosa Terra.
* *Guía das fervenzas da Coruña*, 2001, Edicións do Cumio.
* *Benvida maldita vellez*, 2004, Laiovento.
* *Guía das fervenzas de Pontevedra*, 2006, Edicións do Cumio.
* *Guía das fervenzas de Lugo e Ourense*, 2009, Edicións do Cumio.

### Obras colectivas 
* *Fouce: voceiro das Comisións Labregas de Galicia. Etapa da clandestinidade : (1973-1977)*, 1995, Espiral Maior.
* *O Tratado da Constitución Europea. Visións desde Galiza*, 2005, Baía Edicións.
* *Moncho Reboiras. O nacionalismo galego nos anos 70*, 2009, Fundación Bautista Álvarez.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Miguel Muñiz de las Cuevas
### Ligazóns externas 
* Ficha en galegos.info
Manuela Fraguela

**Manuela Fraguela Seoane**, nada en Ferrol en 1944, é unha economista e política galega. Foi profesora na facultade de economía e tenente alcaldesa de Santiago de Compostela. Posteriormente foi directora de Facenda da Xunta de Galicia.

## Traxectoria 
Filla de militar, estudou Económicas en Madrid. Trasladouse a Santiago de Compostela en 1970 e incorporouse como profesora non numeraria á Facultade de Económicas en 1971, na que foi profesora contratada até 1984. En Compostela entrou en contacto coa UTEG e a ANPG. Opositou a secretaria da administración local conseguindo praza nun concello da provincia de Zamora, e trasladouse ao ano seguinte ao de Negreira e despois ao de Narón. Entrou como funcionaria da Xunta e dende 1988 traballou no Instituto Galego de Estatística.

Militante da UPG e da AN-PG, foi cabeza de lista do BNPG pola provincia da Coruña nas primeiras eleccións xerais. Nas primeiras eleccións municipais da democracia foi elixida concelleira no concello de Santiago pola mesma fronte. En maio de 1981 foi expulsada da UPG. En outubro de 1981 dimitiu xunto con outros concelleiros (Xulio Rodríguez López e Teresa Conde-Pumpido) a raíz dun conflito interno no BNPG que acabou coa súa expulsión xunto a dun bo número de militantes e dirixentes. Logo militou no colectivo Asemblea de Nacionalistas Galegos (formado por ex militantes da UPG e a ANPG como Francisco García Montes) que participou nas reunións previas á creación do BNG, aínda que se retirou en xullo de 1982 acusando á fronte de indefinición ideolóxica.

Foi Subdirectora xeral de Promoción Industrial e Comercio Exterior entre 2006 e 2009. É portavoz da Plataforma de Pensionistas de Compostela.

## Vida persoal 
Casou con Ramón López-Suevos e é nai da xuíza Ana López-Suevos Fraguela.
## Notas