Homeopatía

[miniatura|[Samuel Hahnemann|Hahnemann, o fundador da homeopatía]]
A **homeopatía** é un sistema pseudocientífico de medicina alternativa. Foi concibida en 1796 polo médico alemán Samuel Hahnemann. Os seus practicantes, chamados **homeópatas**, cren que unha substancia que causa síntomas iguais aos dunha enfermidade en persoas sas pode curar síntomas similares en persoas doentes; esta doutrina, nunca demostrada de modo xeral, denomínase *similia similibus curentur*, ou "o similar cura o similar". Entre cada dilución os homeópatas poden golpear ou sacudir o produto, afirmando que o disolvente lembra a substancia orixinal despois da súa eliminación (ver memoria da auga). Os practicantes desta medicina afirman que ditas preparacións, tomadas por vía oral, poden tratar ou curar doenzas.

Todos os coñecementos científicos relevantes sobre física, química, bioquímica e bioloxía adquiridos desde polo menos a metade do século XIX A teoría da enfermidade de Hahnemann, construída sobre principios que el denominaba *miasmas*, é inconsistente coa identificación en tempos posteriores dos virus e bacterias como frecuente causa das enfermidades. Os ensaios clínicos realizados demostraron de forma xeral que as preparacións homeopáticas non teñen ningún efecto obxectivo.

A homeopatía acadou a súa maior popularidade no século XIX. Ao longo do século XIX, apareceron ducias de institucións homeópatas en Europa e nos Estados Unidos de América. Por exemplo, nos EUA foi introducida en 1825 e a primeira escola homeópata abriu en 1835. Durante este período a homeopatía tiña a aparencia de ter un relativo éxito, xa que outras formas de tratamento podían ser daniñas e ineficaces. Ao final dese século a súa práctica empezou a declinar, e a última escola exclusivamente homeopática dos Estados Unidos pechou en 1920.

Na década de 1970, a homeopatía regresou de forma significativa, e as vendas de produtos homeopáticos multiplicáronse por 10. Esta tendencia correspóndese co movemento da Nova Era, e pode en parte deberse a unha preferencia ás veces pouco crítica polos produtos "naturais", e tamén ao longo tempo de consulta cos pacientes que realizan os médicos homeopáticos, que psicoloxicamente fan sentirse ao paciente mellor atendido e máis escoitado.

No século XXI realizáronse unha serie de metaanálises que indicaban que as afirmacións da homeopatía carecen de xustificación científica. Como resultado, corpos e institucións nacionais e internacionais recomendaron a retirada de financiamento gobernamental para a homeopatía no campo sanitario. Os corpos nacionais de Australia, Reino Unido, Suíza e Francia, e o Consello Asesor Científico das Academias Europeas e a Academia de Ciencias de Rusia chegaron á conclusión de que a homeopatía non é efectiva e fixeron recomendacións en contra de que esta práctica recibise ningún financiamento público futuro. O Servizo Nacional de Saúde de Inglaterra xa non proporciona financiamento para os remedios homeopáticos e pediu ao Departamento e Saúde e Seguridade Social que engada os remedios homeopáticos á lista de medicinas de prescrición prohibida. Francia modificou e retirou o seu anterior financiamento en 2021, mentres que en España anunciáronse iniciativas para prohibir a homeopatía e outras pseudoterapias nos centros de saúde.

## Historia 
A homeopatía, a medicina alternativa establecida por máis longo tempo que apareceu en Europa, foi creada en 1796 por Samuel Hahnemann. Hahnemann rexeitaba a corrente maioritaria que había na medicina do final do século XVIII como irracional e desaconsellable porque era moi pouco efectiva e a miúdo daniña. Avogaba polo uso dunha soa droga a doses moi baixas e promovía unha visión vitalista inmaterial para explicar o funcionamento dos seres vivos. O termo *homeopatía* foi acuñado polo propio Hahnemann e apareceu impreso por primeira vez en 1807. Tamén foi el quen acuñou a expresión "medicina alopática", que era utilizada pexorativamente para referirse á medicina tradicional de Occidente.

### Concepto 
[miniatura|[Monumento a Samuel Hahnemann, Washington, D.C., coa inscrición *Similia Similibus Curentur* – "o similar cura o similar"]]
Hahnemann concibíu os fundamentos da homeopatía cando traducía ao alemán un tratado de Medicina do médico e químico escocés William Cullen. Como era escéptico sobre a doutrina de Cullen de que a planta *Cinchona officinalis* (a quina produtora de quinina) curaba a malaria porque era amarga, Hahnemann inxeriu algo de codia desa planta especificamente para investigar o que ocorrería. Causoulle febre, calafríos e dores articulares: síntomas similares aos da propia malaria. Por esta razón, Hahnemann empezou a crer que todas as drogas que eran efectivas producían síntomas en individuos sans similares aos das doenzas coas que se trataban, de acordo coa "lei dos similares" que fora proposta por algúns médicos antigos. Disto derivou o nome *"homeopatía"*, que vén do grego ὅμοιος *hómoios*, 'similar' e πάθος *páthos*, 'sufrimento'.

A lei dos similares é unha doutrina chamada *similia similibus curentur* ou "o similar cura o similar". Un informe dos efectos de comer codia de quina feito por Oliver Wendell Holmes, publicada en 1861, non conseguiu reproducir os síntomas dos que informaba Hahnemann.

#### Comprobacións 
Hahnemann empezou a testar que efectos producían diversas substancias nos seres humanos, un procedemento que máis tarde se chamaría "comprobación hiomeopática". Estes tests tiñan que facerse en suxeitos para comprobar os efectos de inxerir substancias e rexistrar todos os síntomas e tamén as condicións secundarias nas que aparecían. Publicou unha colección destas comprobacións en 1805 e unha segunda colección de 65 preparacións apareceu no seu libro, *Materia Medica Pura* (1810).

Como Hahnemann cría que as doses grandes das drogas que causaban síntomas similares só podían agravar a enfermidade, defendía o uso de dilucións extremas de ditas drogas. Ideouse unha técnica para facer dilucións que Hahnemann dicía preservaba as propiedades terapéuticas da substancia á vez que evitaba os seus efectos daniños. Hahnemann cría que este proceso potenciaba "os poderes medicinais similares aos espirituais das substancias crúas". Recompilou e publicou un resumo do seu sistema médico no seu libro *O órganon da arte de curar* (1810), cuxa sétima edición publicada en 1921 aínda utilizan os homeópatas hoxe.

#### Miasmas e enfermidades 
No *Órganon*, Hahnemann introduciu o concepto de "miasmas" como os "principios infecciosos" que eran subxacentes nas enfermidades crónicas e un(s) "desarranxo(s) mórbido(s) peculiar(es) da forza vital". Hahnemann asociou cada miasma cunha doenza específica e así a exposición inicial aos miasmas causa os síntomas locais, como nas enfermidades da pel ou as venéreas. Afirmaba que se estes síntomas se suprimían pola medicación, a causa faríase máis profunda e empezaría a manifestarse como enfermidade dos órganos internos. Os miasmas subxacentes imputados aínda permanecerán e as doenzas moi arraigadas só poden corrixirse eliminando o trastorno máis profundo da forza vital.
As hipóteses sobre os miasmas presentaban orixinalmente só tres síntomas locais: psora (o proído), sífilis (enfermidade venérea) ou sycosis (verrugas). Delas a máis importante era a *psora*, descrita como relacionada con calquera doenza que produce proído na pel e considerábase que era a base para o desenvolvemento doutras doenzas. Hahnemann cría que era a causa de enfermidades como a epilepsia, cancro, ictericia, xordeira e as cataratas. Desde os tempos de Hahnemann, propuxéronse outros miasmas, algúns das cales asociáronse a enfermidades previamente atribuídas á psora, como os miasmas da tuberculose e o cancro.

A teoría dos miasmas de Hahnemann segue sendo discutida e controvertida entre os homeópatas incluso nos tempos modernos. A teoría dos miasmas foi criticada por ser unha explicación desenvolvida para protexer o sistema da homeopatía cando se enfrontaba a fallos no tratamento, e por ser inadecuada para abranguer os centenares de tipos de enfermidades que existen, así como por fracasar á hora de explicar as predisposicións a enfermidades, como os factores xenéticos e ambientais e a historia médica específica de cada paciente.

### O século XIX: aumento da popularidade e primeiras críticas 
[miniatura|esquerda|*[A homeopatía mira os horrores da alopatía*, unha pintura de 1857 de Alexander Beydeman, mostrando figuras históricas e personificacións da homeopatía observando a brutalidade da medicina do século XIX]]
A homeopatía chegou á súa máxima popularidade no século XIX. Foi introducida nos Estados Unidos en 1825 por Hans Birch Gram, un estudante de Hahnemann. A primeira escola homeopática nos Estados Unidos abriu en 1835 e o Instituto Americano de Homeopatía creouse en 1844. Ao longo do século XIX, apareceron ducias de organizacións homeopáticas en Europa e os Estados Unidos, e en 1900, había 22 colexios homeopáticos e 15.000 médicos nos Estados Unidos. Aínda que non son efectivas, as preparacións homeopáticas raramente son prexudiciais, así que os que as usaban tiñan unha menor probabilidade de sufrir un dano polo tratamento que se supón que os tiña que axudar. Unha razón para o aumento de popularidade da homeopatía foi o seu aparente éxito ao tratar os pacientes que padecían enfermidades infecciosas epidémicas. Durante as epidemias do século XIX de enfermidades como o cólera, as taxas de mortalidade nos hospitais homeopáticos adoitaban ser menores que nos hospitais convencionais, onde os tratamentos usados naquela época adoitaban ser daniños e facían pouco ou nada por combater as enfermidades.

Incluso durante este aumento de popularidade, a homeopatía era criticada polos científicos e doutores. Sir John Forbes, médico da raíña Vitoria do Reino Unido, dixo en 1843 que as doses extremadamente pequenas usadas pola homeopatía eran habitualmente ridiculizadas como inútiles e consideradas como unha "ultraxe á razón humana". James Young Simpson dixo en 1853 sobre estas drogas altamente diluídas: "De ningún veleno, por forte ou poderoso que sexa, a milmillonésima ou dezmilmillonésima del afectaría nin no menor grao a un home ou danaría unha mosca". O médico americano do século XIX e autor Oliver Wendell Holmes foi tamén un crítico franco da homeopatía e publicou un ensaio en 1842 titulado  *Homœopathy and Its Kindred Delusions* (Homeopatía e os seus enganos similares). A última escola dos Estados Unidos que ensinaba exclusivamente homeopatía pechou en 1920. Unschuld tamén declarou que a homeopatía posteriormente nunca conseguiría enraizar nos Estados Unidos, pero que permaneceu instalada máis profundamente no pensamento europeo. Nos Estados Unidos, a *Lei Federal de Alimentos, Medicinas e Cosmeticos* de 1938 (promovida por Royal Copeland, un senador dos Estados Unidos polo estado de Nova York e médico homeópata) recoñecía as preparacións homeopáticas como medicinas. Na década de 1950, só había 75 médicos que fosen exclusivamente homeopáticos en todos os Estados Unidos. De metade ao final da década de 1970, a homeopatía experimentou un significativo florecemento e as vendas das compañías homeopáticas multiplicáronse por 10.

Algúns homeópatas atribúen este rexurdimento ao homeópata grego George Vithoulkas, que realizou unha "gran cantidade de investigacións para poñer ao día os escenarios e refinar as teorías e práctica da homeopatía" na década de 1970, pero Ernst e Simon Singh consideran que estivo ligado ao auxe do movemento da Nova Era.

Contra o final do século a oposición á homeopatía empezou a incrementarse de novo, e William T. Jarvis, o presidente do Consello Nacional contra a Fraude na Saúde, dixo que "a homeopatía é unha fraude perpetrada ao público coa bendición do goberno, grazas ao abuso político do senador Royal S. Copeland."

### Século XXI 
Desde o inicio do século XXI, unha serie de metaanálises mostraron que as afirmacións terapéuticas da homeopatía carecen de xustificación científica. Isto levou a unha diminución ou suspensión do financiamento por moitos gobernos. Nun informe de 2010, o Comité de Ciencia e Tecnoloxía da Cámara dos Comúns do Reino Unido recomendou que a homeopatía non recibise fondos do Servizo Nacional de Saúde (NHS, *National Health Service*) debido á súa falta de credibilidade científica. O goberno federal acabou aceptando só tres das 45 recomendacións feitas pola revisión de 2018 da Remuneración e Regulación de Farmacia. Ese mesmo ano a FDA (*Food and Drug Administration*, Administración de Alimentos e Medicinas) estadounidense fixo un comentario público de solicitude de audiencia sobre a regulación das drogas homeopáticas. En 2017 a FDA anunciou que reforzaría a regulación de produtos homeopáticos.

O CFI (Center for Inquiry, Centro de Investigacións) americano, unha institución sen ánimo de lucro, presentou unha demanda xudicial en 2018 contra a empresa CVS Pharmacy por fraude ao consumidor pola súa venda de medicinas homeopáticas. Sostiñan que CVS estaba vendendo produtos homeopáticos baseándose en que eran máis fáciles de obter que as medicinas estándar. En 2019, o CFI puxo unha demanda similar contra Walmart por "cometer unha fraude a grande escala ao consumidor e poñer en perigo a saúde dos seus clientes pola súa venda e comercialización de medicinas homeopáticas". Tamén realizaron unha enquisa na cal atoparon que os consumidores se sentían estafados cando eran informados da falta de evidencia dos remedios homeopáticos, como os vendidos por Walmart e CVS.

En 2021, o ministro de sanidade francés reduciu progesivamente as devolucións de pagos da seguridade social para os remedios homeopáticos. España anunciou tamén iniciativas para prohibir a homeopatía e outras pseudoterapias nos centros de saúde. Pouco despois a Universidade de Valencia anunciou a eliminación do seu máster en homeopatía.

## Preparacións homeopáticas e tratamentos 
[miniatura|Repertorio homeopático de [James Tyler Kent]]

As preparacións homeopáticas denomínase "remedios homeopáticos". Os homeópatas utilizan dous tipos de referencias á hora de prescribir: *materia medica* e repertorios. Unha *materia médica* homeopática é unha colección de "descricións de drogas", organizadas alfabeticamente. Un repertorio homeopático é unha versión de referencia rápida da *materia médica* que ten un índice cos síntomas xunto cos remedios asociados con cada un. En ambos os casos os diferentes compiladores poden discutir determinadas inclusións nas referencias. A primeira *materia medica* homeopática sintomática foi elaborada por Hahnemann. O primeiro repertorio homeopático foi o *Symptomenkodex* de Georg Jahr, publicado en alemán en 1835, e despois traducido a outros idiomas. A primeira versión estaba menos enfocada ás clases de enfermidades e foi o antecedente de traballos posteriores como os de James Tyler Kent. Por exemplo, en inglés publicáronse uns 118 repertorios, e o de Kent é un dos máis usados.

### Consultas 
Os homeópatas xeralmente empezan o seu labor cunha consulta ao paciente, que pode ser unha cita de 10 a 15 minutos ou durar unha hora, na cal o paciente describe a súa historia médica. O paciente describe as "modalidades", ou se os seus síntomas cambian dependendo do tempo climatolóxico ou outros factores externos. O practicante da homeopatía tamén solicita información sobre o estado de ánimo, cousas que lle gustan ou desgustan, estado físico, mental e emocional, circunstancias da vida e calquera doenza física ou emocional. Esta información (tamén chamada a "descrición de síntomas") emparéllase coa "descrición de drogas" na *materia médica* ou repertorio e é utilizada para determinar o remedio homeopático máis apropiado que se debe aplicar. Na homeopatía clásica, o homeópata intenta buscar a correspondencia dunha soa preparación coa totalidade de síntomas (o *simlilum*), mentres que a "homeopatía clínica" utiliza combinacións de preparacións baseadas nos síntomas da enfermidade. Exemplos son: *arsenicum album* (óxido de arsénico), *natrum muriaticum* (cloruro de sodio ou sal común de mesa), *Lachesis muta* (o veleno da serpe de dita especie), *opium* (opio) e *thyroidinum* (hormona tiroide). Os homeópatas din que isto asegura unha maior exactitude, e non utilizan os nomes químicos da IUPAC pensados para ser inequívocos. Nalgúns países, como nos Estados Unidos o nome común debe figurar nas preparacións, pero tamén pode estar ademais o nome en latín.

A isopatía é unha terapia derivada da homeopatía na cal as preparacións proceden de produtos orixinados en enfermidades ou patolóxicos, como descargas fecais, urinarias, respiratorias, sangue ou tecidos. A tautopatía é unha forma de isopatía onde as preparacións están compostas de medicinas ou vacinas que unha persoa tomou no pasado, na crenza de que isto pode reverter os supostos danos persistentes causados polo seu uso inicial. Non hai evidencias científicas convincentes de que a isopatía sexa un método efectivo de tratamento.

Algúns homeópatas modernos usan preparacións que eles denominan "imponderables" porque non se orixinan a partir dunha substancia senón dalgún outro fenómeno que se presupón que foi "capturado" polo alcohol ou lactosa (nas seguintes dúas referencias pode consultarse máis información). Exemplos son os raios X e a luz solar. Outra derivación ou póla da homeopatía é a electrohomeopatía, na cal se supón que se extrae das plantas unha hipotética "bioenerxía" de valor terapéutico. A electrohomeopatía foi popular no século XIX e é totalmente pseudocientífica. En 2012, o Tribunal Superior de Allahabad en Uttar Pradesh, India, ditou un fallo no que se declaraba que a electrohomeopatía era curandeirismo e xa non se recoñecía como un sistema de medicina .

Outras prácticas minoritarias inclúen preparacións en papel, nas que a substancia e a dilución son vertidas en cachos de papel e despois colgadas cun alfinete na roupa dos pacientes ou situadas baixo os vasos de auga que se lle dan aos pacientes. A radiónica, o uso de radiación electromagnética como as ondas de radio, pode ser tamén utilizada para elaborar preparacións. Tales prácticas foron fortemente criticadas mesmo polos homeópatas clásicos por consideralas sen fundamento, especulativas e estar lindando coa maxia e a superstición. As preparacións de flores prodúcense poñendo flores en auga e expoñéndoas á luz solar. As máis famosas delas son os remedios de flores de Bach, que foron desenvolvidos por Edward Bach.

### Dilucións 
[miniatura|Frasco de remedio homeopático etiquetado como "Arnica D6", é dicir, *[Arnica montana* D6, o que quere dicir que a dilución nominal é dunha parte por millón (10**-6**).]]
Hahnemann afirmaba que as doses non diluídas de medicamentos causaban reaccións, ás veces perigosas e así as preparacións debían ter a dose máis pequena posible. Unha solución que é máis diluída dise en homeopatía que ten unha maior "potencia" e, por tanto, considérase que vai ter unha acción máis forte e profunda. O método xeral de dilución homeopática é a dilución en serie, na cal ao solvente se lle engade unha parte da mestura previa, pero tamén se pode usar o método "korsakoviano". No método korsakoviano, o recipiente no cal se fabrican as preparacións é baleirado énchese co solvente, co volume de fluído que queda adherido ás paredes do recipiente estimado suficiente para o novo lote. Outro método é a fluxión, na cal se dilúe a substancia facendo pasar continuamente auga a través do vial. Os sólidos insolubles como o granito, diamante e platino, dilúense triturándoos xunto con lactosa. A escala centesimal foi a preferida por Hahnemann durante a maior parte da súa vida, aínda que nos últimos dez anos da súa vida Hahnemann desenvolveu a escala quintamilesimal (Q) que diluía a droga ata 1 parte en 50&nbsp;000. Unha dilución 2C contén unha parte da substancia orixinal en 10&nbsp;000 partes da solución. Unha dilución 6C orixina que a substancia orixinal quede diluída nun factor de 100−6 (unha parte nun billón). O produto final das preparacións adoita quedar tan diluído que é indistinguible do disolvente (auga pura, azucre ou alcohol). A maior dilución na que razoablemente é probable esperar que quede polo menos unha soa molécula da substancia orixinal é de aproximadamente  12C.

Hahnemann avogaba por dilucións de 1 parte en 1060 ou 30C. Hahnemann utilizaba regularmente dilucións de ata 300C pero opinaba que "debe haber un límite na materia". Un exemplo matematicamente correcto é que unha solución 12C é equivalente a botar "unhas areíñas de sal no océano do Atlántico norte e sur" . Máis concretamente, unha solución 12C de cloruro de sodio (é dicir, sal, chamada en homeopatía *natrum muriaticum*) equivale a disolver 0,77&nbsp;g de sal nun volume de auga do tamaño do océano Atlántico, xa que o volme do Atlántico e os seus mares adxacentes é de 3,55×108&nbsp;km3 ou 3,55×1020&nbsp;L. Un terzo dunha pinga dalgunha substancia orixinal diluída en toda a auga da Terra produciría unha preparación cunha concentración de aproximadamente 13C. Unha disolución 200C de fígado de pato, comercializada co nome Oscillococcinum e prescrita frecuentemente en homeopatía contra a gripe, necesitaría o equivalente a 10320 universos de moléculas para poder conter unha soa molécula orixinal na preparación final. Isto tendo en conta que o Universo visible contén en total uns 1080 átomos e que unha disolución dunha soa molécula en todo o Universo sería de arredor de 40C. As altas dilucións usadas caracteristicamente na homeopatía e que son a base da homeopatía de Hahnemann adoitan considerarse o aspecto máis controvertido e inverosímil da homeopatía.

### Comprobacións 
Os homeópatas afirman que poden determinar as propiedades das súas preparacións seguindo un método que eles chaman "comprobación" (na literatura inglesa, *proving*). Tal como as realizaba Hahnemann, as comprobacións consisten en administrar varias preparacións a voluntarios con boa saúde. Despois obsérvase a evolución dos voluntarios a miúdo durante meses. Deben levar un detallado diario onde describan todos os síntomas en momentos específicos do día. Teñen prohibido consumir café, té, especies ou viño en toda a duración do experimento; xogaren ao xadrez tamén o teñen prohibido porque Hahnemann consideraba que era "demasiado excitante", pero permitíaselles beber cervexa e eran animados a facer exercicio moderado. Ao principio Hahnemann usaba doses non diluídas para as comprobacións, pero despois era partidario de facer as comprobacións con dilucións de 30C,

Afírmase que estas comprobacións foron importantes no desenvolvemento do ensaio clínico médico, debido ao seu uso temperán de grupos de control simples, procedementos sistemáticos e cuantitativos e algunhas das primeiras aplicacións da estatística en medicina. Os extensos rexistros de autoexperimentación feitos por homeópatas demostraron ocasionalmente ser útiles no desenvolvemento dalgunhas medicinas modernas: Por exemplo, as evidencias de que a nitroglicerina podería ser útil para o tratamento da anxina de peito descubríronse examinando as comprobacións homeopáticas, aínda que, curiosamente, os homeópatas nunca a utilizaron para tratar esa doenza naquel momento. As primeiras comprobacións rexistradas publicounas Hahnemann na súa obra de 1796 *Essay on a New Principle* (Ensaio sobre un novo principio). A súa obra *Fragmenta de Viribus* (1805) contiña os resultados de 27 comprobacións e a súa *Materia Medica Pura* (1810) incluía 65. No libro de 1905 de James Tyler Kent *Lectures on Homoeopathic Materia Medica* (Conferencias sobre Materia médica homeopática), había 217 preparacións que foran sometidas a comprobacións e engádense continuamente novas sunbstancias nas versións contemporáneas.

Aínda que o proceso das comprobacións ten uns parecidos superficiais cos ensaios clínicos da medicina científica, é fundamentalmente diferente porque é subxectivo, non é un test de dobre cego e as comprobacións modernas é improbable que estean usando niveis farmacoloxicamente activos da substancia que se quere comprobar. Xa en 1842, Oliver Holmes fixo notar que as comprobacións eran enormemente vagas, e o presunto efecto non era repetible en diferentes suxeitos. ou unha pseudosciencia, e a comunidade médica considéraa curandeirismo. e o seu uso de preparacións sen ingredientes activos levou a que se cualificase a homeopatía como unha pseudociencia e curandeirismo, ou, en palabras dunha revisión médica de 1998, unha  "terapia de placebo no mellor dos casos e curandeirismo no peor". A Academia de Ciencias de Rusia considera a homeopatía "unha 'pseudociencia' perigosa que non funciona" e "insta á xente a tratar a homeopatía á par da maxia' ". En 2013, Mark Walport, o Conselleiro Científico Xefe do Goberno do Reino Unido que encabeza a Oficina Gobernamental para a Ciencia dixo que "a homeopatía é unha parvada, non é ciencia". O seu predecesor, John Beddington, tamén dixo que a homeopatía "non ten o fundamento dunha base científica" e é "basicamente ignorada" polo goberno.

Jack Killen, actuando como director do Centro Nacional para a Medicina Complementaria e Alternativa, dixo que a homeopatía "vai alén do coñecemento actual da química e a física". Engadiu: "Non hai, que eu coñeza, ningunha condición para a cal se probase que a homeopatía sexa un tratamento efectivo." Os homeópatas a miúdo prefiren ignorar as metaanálises en favor de resultados aparentemente positivos seleccionados por conveniencia, tal como promover un estudo observacional particular (o cal Goldacre describe como "pouco máis que unha enquisa sobre a satisfacción dos clientes") como se fose máis informativa que unha serie de ensaios controlados aleatorizados. publicado no *American Journal of Medicine*, Michael Baum e Edzard Ernst (escribindo a outros médicos) escribiron que a "homeopatía está entre os peores exemplos de medicina baseada na fe... Estes axiomas [da homeopatía] non só non se ateñen aos feitos científicos senón que directamente se opoñen a eles. Se a homeopatía é correcta, gran parte da física, química e farmacoloxía debe ser incorrecta...".

### Verosimilitude das dilucións 
[miniatura|Unha preparación homeopática feita da planta *Ledum palustre* (hoxe chamada *[Rhododendron tomentosum*): a dilución "15C" que se mostra aquí significa que a solución orixinal foi diluída a 1/1030 da súa forza orixinal.]]
As concentracións excesivamente baixas das preparacións homeopáticas, que a miúdo non teñen nin unha soa molécula da substancia diluída, foron a base do cuestionamento dos efectos das preparacións desde o século XIX. James Randi e os grupos da campaña 10:23 salientaron a falta de ingrediente activo ao tomaren grandes 'sobredoses'. Ningún dos centos de persoas participantes no Reino Unido, Australia, Nova Zealandia, Canadá e os EUA sufriron danos nin tampouco se curaron de nada. A existencia dun efecto farmacolóxico en ausencia de calquera ingrediente verdadeiramente activo é inconsistente coa lei de acción de masas e as relacións dose-resposta observadas características das drogas terapéuticas. Os homeópatas sosteñen que os seus métodos producen unha preparación activa terapeuticamente, incluíndo selectivamente só a substancia pretendida, aínda que os críticos sinalan que calquera molécula de auga estivo en contacto con millóns de diferentes substancias ao longo da súa historia, e os homeópatas non son quen de explicar unha razón de por que só a substancia homeopática seleccionada tería que ser un caso especial no proceso. pero as relacións dose-resposta fóra da zona da hormese declinan coa dilución como é normal, e os efectos farmacolóxicos non lineares non proporcionan ningún apoio crible para a homeopatía.

### Eficacia 
Ningunha preparación homeopática concreta demostrou nunca de forma non ambigua en investigacións que sexa diferente a un placebo. Unha revisión realizada en 2010 de todos os estudos relevantes das "mellores evidencias" producida pola Cochrane Collaboration chegou á conclusión que "as evidencias máis fiables (producidas por revisións Cochrane) non demostran que as medicinas homeopáticas teñan efectos máis alá do placebo".

En 2009 o Comité de Ciencia e Tecnoloxía da Cámara dos Comúns do Reino Unido concluíu que non había probas convincentes doutros efectos que non fosen o placebo. O Consello Asesor de Ciencias das Academias Europeas (EASAC) publicou a súa análise oficial en 2017 na que atopou unha falta de evidencias de que os produtos homeopáticos sexan efectivos e expresou a súa preocupación sobre o seu control de calidade. Aínda que foi recibido polos partidarios como proba de que a homeopatía funciona, atopouse que era defectuoso desde un punto de vista científico, lóxico e ético, e a maioría dos seus autores tiñan un conflito de intereses.

As metaanálises son ferramentas esenciais para resumir as probas existentes sobre eficacia terapéutica, e as revisións sistemáticas encontraron que a calidade metodolóxica na maioría dos ensaios aleatorizados en homeopatía tiñan defectos e que tales ensaios eran xeralmente de menor calidade que os ensaios da medicina convencional. Un problema importante é o nesgo de publicación, na que é máis probable que se publiquen os resultados positivos nas revistas que os negativos. Isto obsérvase de modo máis acusado en revistas de medicina alternativa, onde poucos dos artigos publicados (só o 5% durante o ano 2000) informan de resultados nulos.

As organizacións sanitarias, como o Servizo Sanitario Nacional do Reino Unido, a Asociación Médica Americana, a FASEB, e o Consello de Investigación Médica e Sanidade Nacional de Australia, Advertiron contra o uso da homeopatía para tratar condicións graves como a depresión, VIH/SIDA e malaria. O Colexio Americano de Toxicoloxía Médica e a Academia Americana de Toxicoloxía Clínica recomendan que ninguén use tratamentos homeopáticos para as enfermidades ou como medida sanitaria preventiva. Estas organizacións informan que non existen probas de que o tratamento homeopático sexa efectivo, pero que si hai probas de que usar estes tratamentos produce danos e pode carrexar riscos indirectos para a saúde ao atrasar o comezo do tratamento convencional. e reaccións enzimáticas, tales evidencias son moi discutidas dado que os intentos de replicalas fracasaron. En 2001 e 2004, Madeleine Ennis publicou varios estudos que informaban que as dilucións homeopáticas de histamina exercían un efecto sobre a actividade dos basófilos. En resposta ao primeiro destes estudos, a serie de TV *Horizon* emitiu un programa no cal científicos británicos intentaban replicar os resultados de Ennis e non foron quen de conseguilo. Unha revisión sistemática de  2007 de experimentos con altas dilucións atoparon que ningún dos experimentos con resultados informados como positivos puido ser reproducido por todos os investigadores.

En 1988, o inmunólogo francés Jacques Benveniste publicou un artigo na revista *Nature* cando traballaba no INSERM. No artigo afirmaba ter descuberto que os basófilos liberaban histamina cando se expoñían a unha dilución homeopática do anticorpo anti-inmunoglobulina E. A revista *Nature*, escéptica con este descubrimento, reuniu un equipo de investigadores independentes para determinar a exactitude desa investigación. Despois de investigar, o equipo atopou que os experimentos estaban "estatisticamente mal controlados", "a interpretación fora enturbada pola exclusión das medicións en conflito coa afirmación", e concluíu dicindo: "Cremos que eses datos experimentais foron avaliados acriticamente e as súas imperfeccións inadecuadamente informadas."

## Ética e seguridade 
[miniatura|Preparación homeopática de *Rhus toxicodendron*, derivada da planta velenosa *[Toxicodendron radicans*.]]

A provisión de preparacións homeopáticas foi descrita como non ética. Michael Baum, profesor emérito de Cirurxía e profesor invitado de Humanidades médicas no University College London (UCL), describiu a homeopatía como un "cruel engano". Edzard Ernst, o primeiro profesor de Medicina complementaria no Reino Unido e un anterior practicante da homeopatía, expresou a súa preocupación sobre os farmacéuticos que violan o seu código ético ao non proporcionar aos seus clientes a "información necesaria e relevante" sobre a verdadeira natureza dos produtos homeopáticos que anuncian e venden. En 2013 a Autoridade de Estándares dos Anuncios do Reino Unido concluíu que a Sociedade de Homeópatas estaba dirixíndose a persoas enfermas vulnerables e desaconsellando o uso de tratamentos médicos esenciais á vez que facían afirmacións enganosas sobre a eficacia dos produtos homeopáticos. En 2015 a Corte Federal de Australia impuxo sancións a unha compañía homeopática por facer afirmacións falsas ou enganosas sobre a eficacia da vacina da tose ferina e recomendar remedios homeopáticos como alternativa.[miniatura|Preparación antiga homeopática de [Atropa belladonna|beladona.|esquerda]]

Unha revisión de 2000 feita por homeópatas informaba que as preparacións é "improbable que provoquen graves reaccións adversas". En 2012, unha revisión sistemática que avaliaba as probas dos posibles efectos adversos da homeopatía concluíu que a "homeopatía ten o potencial de facer dano aos pacientes e consumidores tanto de forma directa coma indirecta". Unha revisión sistemática de 2016 e unha metaanálise atopou que, en ensaios clínicos homeopáticos, informáronse efectos adversos en pacientes aos que se lles administrou homeopatía aproximadamente na mesma proporción que entre os pacientes aos que lles administrou placebo ou medicina convencional.

Algunhas preparacións homeopáticas implican velenos como a beladona, arsénico e *Toxicodendron radicans*. En raros casos, os ingredientes orixinais están presentes a niveis detectables. Isto pode deberse a unha preparación inadecuada que contén máis dose da que se pretendía ou a unha dilución baixa deliberada. Informouse dalgúns efectos adversos e convulsións e mesmo mortes asociadas coas preparacións homeopáticas. En 2016 a FDA emitiu unha alerta de seguridade aos consumidores advertindo contra o uso de tabletas e xeles homeopáticos para a saída da dentición despois dos informes de eventos adversos despois do seu uso. Unha investigación da FDA anterior atopara que estes produtos foran diluídos inadecuadamente e contiñan "niveis inseguros de beladona" e que os informes de eventos adversos graves en nenos que usaron este produto eran "consistentes coa toxicidade da beladona".

Os pacientes que elixen usar a homeopatía en vez da medicina baseada nas evidencias arríscanse a non ser diagnosticados no seu debido momento e a non ter un tratamento efectivo, polo que empeoran os resultados de doenzas graves como o cancro. Os críticos citaron casos de pacientes que deixaron de recibir un tratamento axeitado para doenzas que poderían ser manexadas doadamente coa medicina convencional e que morreron como resultado. Tamén condenaron a "práctica da comercialización" que critica e resta importancia á efectividade da medicina. e causa condicións máis graves, un proceso denominado "supresión". En 1978, Anthony Campbell, un médico consultor do Royal London Homeopathic Hospital, criticou as afirmacións de George Vithoulkas que sostiña que tratar a sífilis con antibióticos faría que se desenvolvese en forma de sífilis secundaria e terciaria afectando ao sistema nervioso central. As afirmacións de Vithoulkas fanse eco da idea de que tratar unha enfermidade con medicación externa usada para tratar os síntomas só fará que se faga máis profunda no corpo e entra en conflito cos estudos científicos, os cales indican que o tratamento con penicilina produce unha cura completa da sífilis en máis do 90% dos casos.

O uso da homeopatía como preventiva para enfermidades infecciosas graves, chamada homeoprofilaxe, é especialmente polémica. Algúns homeópatas (especialmente os que non son médicos) aconsellan aos seus pacientes en contra da inmunización. Outros suxeriron que as vacinas sexan substituídas por "nosodes" homeopáticos. Aínda que Hahnemann se opoñía a tales preparacións, os homeópatas modernos úsanas con frecuencia aínda que non haxa probas que indiquen que teñan algún efecto beneficioso. A promoción de alternativas homeopáticas ás vacinas foi cualificado como perigoso, inapropiado e irresponsable. En decembro de 2014, viuse que o provedor de homeopatía australiano Homeopathy Plus! actuara enganosamente promovendo alternativas homeopáticas ás vacinas. En 2019, un traballo xornalístico de investigación de The Daily Telegraph revelou que os profesionais practicantes da homeopatía estaban desanimando activamente aos seus pacientes de que vacinasen aos seus fillos. Tamén se identificaron casos de homeópatas que daban consellos en contra do uso de medicinas antimalaria

Unha revisión de 2006 recomenda que os colexios de farmacia inclúan un curso obrigatorio sobre os dilemas éticos implicados na recomendación de produtos que carecen dunha seguridade probada e datos de eficacia e que se debería ensinar aos estudantes onde se separan da medicina baseada nas evidencias sistemas non probados como a homeopatía.

## Regulación e prevalencia 
[miniatura|Hampton House, a antiga sede do [hospital homeopático de Bristol.]]

A homeopatía é bastante común nalgúns países e rara noutros; está moi regulada nalgúns e case non regulada noutros. Practícase en todo o mundo e nalgunhas nacións son necesarias cualificacións profesionais e licenzas. Un informe de 2019 da OMS encontrou que 100 dos 133 estados membros avaliados en 2012 recoñeceron que a súa poboación utilizaba a homeopatía, e 22 deles dixeron que a práctica estaba regulada e 13 proporcionábanlle unha cobertura na seguridade social. Nalgúns estados non hai regulacións legais específicas sobre o uso da homeopatía, mentres que noutros, cómpre ter licenzas ou graos en medicina convencional de universidades acreditadas. En 2001 a homeopatía estaba integrada nos sistemas sanitarios nacionais de moitos países, como a India, México, Paquistán, Sri Lanka e o Reino Unido. e Luxemburgo. Estiveron cubertos en Francia ata 2021. En Austria, o sistema sanitario público require probas científicas para reembolsar o custo de tratamentos médicos e a a homeopatía está na lista dos non reembolsables, pero poden facerse excepcións; as pólizas de seguros sanitarios privadas ás veces inclúen os tratamentos homeopáticos. O goberno suízo retirou a cobertura da homeopatía e doutros catro tratamentos complementarios en 2005, declarando que non cumprían os criterios de eficacia e de custo-efectividade, pero a constitución suíza permite facer referendos con gran facilidade e con frecuencia fanse varios ao ano, e nun referendo realizado en 2009 os votantes decidiron que se reinstaurasen as cinco terapias anuladas, polo que foron restauradas por un período de 6 anos de proba.

Os estados membros da Unión Europea deben asegurar que os produtos homeopáticos están rexistrados, aínda que as directivas comunitarias non esixen que estea probada a eficacia do produto. Isto contrasta cos medicamentos da medicina convencional vendidos en farmacias aos que se lles esixe a demostración en ensaios científicos completos da súa eficacia para as indicacións terapéuticas que indiquen e a seguridade, efectos adversos, contraindicacións, etc. No caso de España, aos medicamentos homeopáticos rexistrados vendidos en farmacias, regulados pola Axencia Española do Medicamento, só se lles fai un control de calidade e seguridade e poden ser vendidos aínda que non teñan indicacións terapéuticas probadas, pero nese caso debe constar na etiqueta "sen indicacións terapéuticas" ; no caso que un fabricante manifeste que o seu medicamento homeopático ten indicacións terapéuticas debe probalo como se fai con calquera outro medicamento convencional. A lista de medicamentos homeopáticos que foron retirados do mercado farmacéutico español por non presentarse a rexistro poden verse na lista da Axencia Española do Medicamento que figura na seguinte referencia. Os medicamentos homeopáticos que solicitaron o seu rexistro sinalando "sen indicacións terapéuticas" foron 1996, e os que sinalaron "indicacións terapéuticas" foron 12 e posteriormente terán que ser avaliados para a súa aprobación ou non. En España a Asociación para a protección dos pacientes das terapias pseudocientíficas está promovendo eliminar este procedemento de fácil rexistro que teñen os remedios homeopáticos.

En Bulgaria, Hungría, Letonia, Romanía e Eslovenia a homeopatía, por lei, só pode ser practicada por doutores en medicina. Porén, en Eslovenia se un doutor practica a homeopatía a súa licenza médica é revocada.

En Inglaterra o NHS (Sistema Nacional de Saúde) fixo unha recomendación contraria a prescribir preparacións homeopáticas en 2017. En 2016 o equipo de cumprimento das normas do Comité de Prácticas de Anuncios publicitarios do Reino Unido escribiu aos homeópatas do Reino Unido para "lembrarlles as normas que regulan o que se pode dicir e o que non nos seus materiais de márketing" . A carta dicíalle aos homeópatas que "se asegurasen que non fan ningunha afirmación directa ou implícita de que a homeopatía pode tratar trastornos médicos" e pídelles que revisen as súas comunicacións de márketing "incluíndo sitios web e páxinas nas redes sociais" para asegurarse do cumprimento das normas. Os servizos homeopáticos ofrecidos no Hospital Homeopático de Bristol, Reino Unido, cesaron en outubro de 2015.

Nos Estados Unidos cada estado é responsable das leis e esixencia de licenzas para practicar a homeopatía. En 2015, a FDA celebrou unha audiencia sobre a regulación dos produtos homeopáticos. Os representantes do Centro para a Investigación e o Comité para a Investigación Escéptica prestaron testemuña resumindo o dano que os produtos homeopáticos fan ao público xeral e propuxeron accións reguladoras: En 2016 a Comisión de Comercio Federal (FTC) dos Estados Unidos emitiu unha declaración de política de aplicación para as afirmacións que se poden facer no márketing das drogas homeopáticas, no que se especificaba que a FTC aplicará o mesmo estándar ás drogas homeopáticas que se aplica a outros produtos que afirmen ter os mesmos beneficios para a saúde. Así, os produtos homeopáticos non poden incluír afirmacións de efectividade sen "evidencias científicas competentes e fiables." Se non existen evidencias dese tipo, deben indicar este feito claramente no seu etiquetado, e indicar que as afirmacións sobre o produto están só baseadas en teorías do século XVIII que foron desbotadas pola ciencia moderna. Un informe relacionado concluíu que as afirmacións da homeopatía sobre a súa efectividade "non son aceptadas pola maioría dos expertos médicos modernos e non constitúen evidencias científicas competentes e fiables de que eses produtos teñen os efectos no tratamento que se afirman." En 2019 a FDA eliminou unha política de aplicación que permitía que produtos homeopáticos non aprobados se puidesen vender.

Os remedios homeopáticos están regulados como produtos sanitarios naturais no Canadá. Health Canada esixe que todos os produtos teñan unha licenza antes de ser vendidos e os solicitantes da licenza deben enviar as probas que teñan sobre "a seguridade, eficacia e calidade da medicina homeopática". En 2015 a Canadian Broadcasting Corporation puxo a proba o sistema ao solicitar a licenza para unha droga non real inventada pensada para ser aplicable a nenos, e a licenza recibiu a aprobación gobernamental.

En Australia, a venda de produtos homeopáticos está regulada pola Administración de Produtos Terapéuticos (*Therapeutic Goods Administration*). En 2015, o Consello de Investigación Médica e Sanidade Nacional de Australia concluíu que "non hai evidencias fiables de que a homeopatía é efectiva e non debería usarse para tratar trastornos de saúde que sexan crónicas, graves ou puidesen chegar a ser graves". Recomendan a todos os que estean pensando en usar a homeopatía que primeiro busquen o consello dun médico rexistrado. e expresa a preocupación de que o goberno non adoptase a recomendación. En Nova Zelandia non hai regulacións específicas para a homeopatía e a Asociación Médica de Nova Zelandia non se opón ao uso da homeopatía, unha posición que foi cualificada de non ética por algúns doutores.

[esquerda|miniatura|Remedios homeopáticos nunha farmacia homeopática en [Varanasi, India]]
O goberno indio recoñece a homeopatía como un dos seus sistemas nacionais de medicina e véndense os produtos podendo facer sobre eles afirmacións médicas. O estado do sur da India de Kerala tamén ten un departamento de AYUSH con nivel ministerial. En 1973 creouse o Consello Central de Homeopatía para monitorizar a educación superior en homeopatía e o en 1975 creouse o Instituto Nacional de Homeopatía. Os principios e estándares dos produtos homeopáticos están na *Farmacopea homeopática da India*.

Algunhas escolas de medicina de Paquistán, a India, e Bangladesh, ofrecen un programa de pregrao en homeopatía. Unha vez completado o college outorga un título de "Licenciado en Medicina e Cirurxía Homeopática" (en inglés *Bachelor of Homoeopathy Medicine and Surgery*, *B.H.M.S.*).

### Prevalencia 
A homeopatía é unha das formas máis comunmente usadas de medicina alternativa e ten un amplo mercado en todo o mundo. O maior produtor, a empresa Boiron, tivo vendas en 2015 de máis de 600 millóns de euros, con grandes beneficios, pero en 2019 tivo perdas ao retirarse gran parte do financiamento público dos produtos homeopáticos en Francia. Boiron financia cursos e másteres de homeopatía, aínda que algúns foron finalmente retirados polas Universidades, e a empresa e os foros que financia son uns grandes defensores públicos da homeopatía e da súa calidade científica. En España 13 empresas repártense o mercado da homeopatía.

En 1999, uns mil doutores no Reino Unido practicaban a homeopatía, a maioría dos cales eran médicos de familia que, en realidade, só prescribían un limitado número de remedios. Ademais, estímase que outros 1500 homeópatas sen formación médica oficial tamén a practican. En Alemaña e Francia uns dez mil médicos practican a homeopatía. Os grandes vendedores detallistas como Walmart, CVS e Walgreens venden produtos homeopáticos que son empaquetados de maneira que lembren as medicinas convencionais. e en 2007 gastou 2,9 miles de millóns. A homeopatía utilízase tamén na China, aínda que chegou alí moito máis tarde que a moitos outros países, parcialmente debido á restrición da chegada de estranxeiros que persistiu ata finais do séclo XIX. En África hai unha gran confianza nas medicinas trradicionais, o cal se pode atribuír en boa parte ao custo elevado das medicinas modernas e á relativa abundancia de profesionais practicantes. Moitos países africanos non teñen ningunha instalación oficial para o seu adestramento. O uso da homeopatía na industria da agricultura ecolóxica foi moi promovido. Dado que os efectos da homeopatía en humanos eran debidos ao efecto placebo e aos consellos de vida saudable que se dan nas consultas, tales tratamentos son incluso menos efectivos en animais. Os estudos realizados atoparon tamén que dar un placebo aos animais sen sabelo os amos dos animais podía xogar un papel activo en influenciar aos amos a crer na efectividade do tratamento cando non existía ningún.

Existen poucas investigacións sobre o asunto que teñan un estándar científico suficientemente alto como para proporcionar datos fiables sobre a eficacia. Unha revisión de 2016 de artigos revisados por pares publicados desde 1981 a 2014 por científicos da Universidade de Kassel, Alemaña, concluíron que non hai evidencias suficientes que permitan apoiar que a homeopatía é un tratamento efectivo para enfermidades infecciosas no gando. No Reino Unido o Departamento de Medio Ambiente, Alimentos e Asuntos Rurais (DEFRA) adoptou unha posición sólida contra o uso de preparacións para animais domésticos "alternativas" incluíndo a homeopatía. A declaración de posición feita pola Asociación Veterinaria Británica sobre as medicinas alternativas di que "non pode apoiar" a homeopatía, e a Asociación Veterinaria Australiana incluíuna na lista de "terapias ineficaces".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Memoria da auga
* Pseudociencia
### Ligazóns externas 
* Informe do Comité de Ciencia e Tecnoloxía da Cámara dos Comúns británica. Evidence Check 2: Homeopathy Fourth Report of Session 2009–10. . 8 de febreiro de 2010. 
* La Homeopatía. Posición del Consejo nacional en contra de los fraudes a la salud (1994) de Chile. 
* Documental sobre a historia da homeopatía en España. 
* Homeopathy (NHS Choices, UK)