Periferia de Epiro

A **periferia de Epiro** (en , *Periféreia Ipeírou*) é unha das actuais trece periferias de Grecia, que comprende unha rexión xeográfica e tradicional do noroeste do país. Limita ao leste coas actuais periferias de Macedonia Occidental e Tesalia; ao sur, coa periferia de Grecia Occidental; ao oeste, co mar Xónico e a periferia de Illas Xónicas; e ao norte, con Albania. É parte da rexión histórica máis ampla de Epiro, que se estende polas actuais Albania e Grecia, aínda que principalmente dentro de territorio grego. 

A súa capital é a cidade de Ioannina. A periferia ten unha superficie de 9203,22 km² e no censo de 2011 contaba con 336 856 habitantes.  

Desde a reforma administrativa do plan Calícrates de 2011, a rexión é parte da diocese descentralizada de Epiro-Macedonia occidental.

## Organización administrativa 
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Epirus_-_municipalities_and_seats_EN.svg/220px-Epirus_-_municipalities_and_seats_EN.svg.png|esquerda|miniatura|A división administrativa da periferia de Epiro en municipios. En tons de amarelo a unidade rexional de Tesprotia, en vermello Ioannina, en azul Preveza e en verde Arta.
Epiro divídese en catro unidades periféricas (anteriormente prefecturas, *nomoi*), que se subdividen en municipios (*dimoi*). As unidades periféricas, que conservaron os mesmos límites das prefecturas, son: Tesprotia, Ioannina, Arta e Preveza.

Entón, en xaneiro de 2011, de acordo coa reforma introducida polo Plan Calícrates, suprimíronse as prefecturas, que foron substituídas polas unidades periféricas. Os 76 antigos municipios e comunidades reestruturáronse para formar só 18 novos municipios.

Desde o 1 de xaneiro de 2011, o gobernador da periferia é Alexandros Kachrimanis, que foi elixido nas eleccións local de novembro de 2010 polos partidos Nova Democracia e Concentración Popular Ortodoxa.

## Historia 
A pesar de varias revoltas (1854, 1878), a turcocracia en Epiro terminou o 21 de febreiro de 1913 coa toma da cidade de Ioannina e a anexión da rexión por Grecia.

A rexión sufriu, particularmente pola guerra civil entre monárquicos e comunistas que se prolongou até 1949.

## Xeografía 
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/PindusMountain.JPG/220px-PindusMountain.JPG|miniatura|Bosque no monte Pindo, en Epiro.
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Vikos_Gorge_from_Beloe.jpg/220px-Vikos_Gorge_from_Beloe.jpg|miniatura|O barranco Vikos
A periferia de Epiro, como toda a rexión no seu conxunto, é abrupta e montañosa. Comprende a terra dos antigos molosos e tesprotos e unha pequena parte da terra dos caonios, cuxa maior parte hoxe pertence ao sur de Albania. Componse en gran parte das montañas Pindo, que forman a espiña dorsal da parte continental de Grecia e separan o Epiro das rexións tradicionais de Macedonia e Tesalia; o seu punto máis alto é o monte Smolikas (2646 msnm). A maior parte de Epiro atópase no lado de barlovento dos Pindo e os ventos procedentes do mar Xónico fan que a rexión sexa máis chuviosa que calquera outra parte de Grecia.

A rexión é pouco fértil e ten moitos lagos sen emisarios (endorreísmo), como o de Ioannina, unha das principais cidades. A chaira costeira é fértil. O relevo e o clima nevado illan ás veces esta parte de Grecia no inverno. Epiro é coñecida pola beleza da súa paisaxe: os cantís de pedra calcaria de Tymphée, as gargantas profundas de Vikos, os extensos bosques de carballo e coníferas que acompañan a ruta de Ioannina a Metsovo, un val húmido onde se sitúa o santuario de Zeus dodoneano.

Os parques nacionais do Vikos-Aoos e de Pindo están situados na unidade periférica de Ioannina. Ambas as áreas teñen impoñentes paisaxes, así como unha ampla variedade de fauna e flora. O clima de Epiro é principalmente alpino. A vexetación componse principalmente de especies de coníferas. A vida animal é especialmente rica nesta área e inclúe, entre outras especies, osos, lobos, raposos, cervos e linces.

### Cidades 
[ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Old_port_of_Igoumenitsa.JPG/220px-Old_port_of_Igoumenitsa.JPG|miniatura|Vista de [Igoumenitsa]]
[ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Skamneli_village_centre.jpg/220px-Skamneli_village_centre.jpg|miniatura|Vila de Skamneli ([Zagori), exemplo de arquitectura epirótica.]]
As localidades máis poboadas da periferia de Epiro son:

## Economía 
Epiro ten poucos recursos e o seu terreo accidentado fai difícil a agricultura, polo que as ovellas e o pastoreo de cabras sempre foron unha actividade importante na rexión. O tabaco cultívase en toda Ioánnina, e tamén hai algo de agricultura e pesca, pero a maioría dos alimentos da zona téñense que importar de rexións máis fértiles de Grecia. Epiro é o fogar dunha serie de famosas marcas de produtos lácteos do país, que producen queixo feta entre outros. Outra área importante da economía local é o turismo, especialmente o natural. A excepcional beleza natural da zona, así como as súas pintorescas poboacións e o seu estilo de vida tradicional, fixeron de Epiro unha importante atracción turística.

## Demografía 
Preto de 350 000 persoas viven en Epiro. De acordo co censo de 2001, ten a poboación máis baixa das 13 periferias de Grecia. Iso débese en parte ao impacto das repetidas guerras no século XX, así como á emigración en masa debido ás condicións económicas adversas. 

A capital e cidade máis grande da rexión é Ioánnina, onde vive case un terzo da poboación. A gran maioría da poboación son gregos, incluíndo arromaneses. Tamén existe un pequeno número de arbanitas en varios asentamentos das unidades periféricas de Tesprotia, Preveza (Tesprotiko) e Ioannina, que se autoidentifican como gregos, do mesmo xeito que as comunidades arbanitas do sur de Grecia.

A delimitación da fronteira entre Grecia e Albania en 1913 deixou algunhas aldeas de poboación albanesa no lado grego da fronteira, así como aldeas e cidades gregas en Epiro Setentrional, agora na actual Albania. No pasado, a rexión costeira de Tesprotia foi tamén o fogar dunha minoría albanesa, cuxo número non excedía de 25 000 en 1940 (albaneses caonios), xunto cos gregos locais. Despois da guerra, o censo grego de 1951 contabilizou un total de 127 musulmáns albaneses caonios en Epiro, mentres que en 1986 contáronse 44 en Tesprotia.

## Municipios 
Na táboa que segue recóllense os 18 municipios, ordenados de norte a sur.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Epiro, a rexión histórica.
* Epiro Setentrional, a parte do Epiro tradicional agora parte de Albania.
* Cameria

### Ligazóns externas 
*