Tipúlidos

Os **tipúlidos** (**Tipulidae**) son unha familia de insectos dípteros. Os grupos Cylindrotominae, Limoniinae e Pediciinae foron considerados subfamilias de Tipulidae pola maioría dos autores, aínda que ocasionalmente foron elevados á categoría de familia. Nas clasificacións máis recentes, só os Pediciidae son tratados como unha familia separada, debido a consideracións sobre a parafilia.

Os tipúlidos poden encontrarse en todo o mundo, aínda que cada especie adoita ter unha área de distribución limitada. Son máis diversas nos trópicos, e son tamén comúns en latitudes bastante septentrionais e elevadas altitudes.

Tipulidae é un dos maiores grupos de dípteros, e comprenden unhas 15&nbsp;000 especies e subespecies distribuídas en 525 xéneros e subxéneros. A maioría dos tipúlidos foron descritos polo entomólogo Charles Paul Alexander, especialista en dípteros, nunhas 1&nbsp;000 publicacións académicas.

## Descrición 
miniatura|Cabeza de *Tipula* sp.

Os tipúlidos adultos lembran un mosquito de gran tamaño, teñen un corpo delgado e patas longas que se desprenden facilmente do corpo. A envergadura alar é xeralmente duns 1,0 a 6,5&nbsp;cm. As antenas teñen ata 39 segmentos. Tamén se caracterizan por ter unha sutura con forma de V no tórax e pola súa característica venación alar. As femias ovipositan inmediatamente, usualmente en solos húmidos ou sobre algas. Algúns poñen ovos na superficie de corpos de auga ou en solos secos, e algúns simplemente os deixan caer en voo. A maioría dos ovos de tipúlidos son de cor negra. Adoitan ter un filamento, que pode axudar a ancorar o ovo en ambientes húmidos ou acuáticos.

## Ecoloxía 
miniatura|esquerda|Tórax dun tipúlido
Os hábitats larvais son todo tipo de augas doces ou ambientes semiacuáticos. Algúns Tipulinae, incluíndo *Dolichopeza* (Curtis), encóntranse en coxíns de musgos e hepáticas húmidas ou molladas. Especies de *Ctenophora*(Meigen) encóntranse en madeira en putrefacción ou troncos enchoupados de auga. As larvas de *Nephrotoma* (Meigen) e *Tipula* (Linnaeus) encóntranse en solos secos de pasteiros, céspedes e estepas. As larvas de Tipulidae tamén se encontran en terra rica en materia orgánica e barro, en lugares húmidos en bosques nos que o humus está saturado, entre as follas caídas ou barro, materiais vexetais en descomposición ou froitas en varios estados de descomposición.

As larvas poden ser importantes nos ecosistemas do solo, porque procesan a materia orgánica e incrementan a actividade microbiana. que podería potencialmente incluír larvas de mosquito.

Malia que é unha crenza moi estendida que os tipúlidos adultos comen mosquitos, en realidade son anatomicamente incapaces de matar ou comer outros insectos.

## Pragas 
As especies europeas *Tipula paludosa* e *T. oleracea* son pragas agrícolas en Europa. As larvas dos tipúlidos de importancia económica viven nas capas superiores do solo no que se alimentan de raíces, pelos radiculares,  e ás veces follas das plantas cultivadas, dificultando o seu crecemento ou matando as plantas. Desde finais da década de 1900, *T. paludosa* e *T. oleracea* convertéronse en especies invasoras nos Estados Unidos de América. As larvas foron observadas en moitos cultivos, como produtos de horta, froitas, cereais, pastos, céspedes de parques e plantas ornamentais.

## Xéneros 
miniatura|230px|Diversidade global dos Tipulidae

* Subfamilia Ctenophorinae
** *Ctenophora* Meigen, 1803
** *Dictenidia* Brulle, 1833
** *Phoroctenia* Coquillett, 1910
** *Pselliophora* Osten Sacken, 1887
** *Tanyptera* Latreille, 1804
* Subfamilia Cylindrotominae
** *Cylindrotoma* Macquart, 1834
** *Diogma* Edwards, 1938
** *Liogma* Osten Sacken, 1869
** *Phalacrocera* Schiner, 1863
** *Stibadocera* Enderlein, 1912
** *Stibadocerella* Brunetti, 1918
** *Stibadocerina* Alexander, 1929
** *Stibadocerodes* Alexander, 1928
** *Triogma* Schiner, 1863
* Subfamilia Dolichopezinae
** *Dolichopeza* Curtis, 1825
* Subfamilia Tipulinae
** *Acracantha* Skuse, 1890
** *Angarotipula* Savchenko, 1961
** *Austrotipula* Alexander, 1920
** *Brachypremna* Osten Sacken, 1887
** *Brithura* Edwards, 1916
** *Clytocosmus* Skuse, 1890
** *Elnoretta* Alexander, 1929
** *Euvaldiviana* Alexander, 1981
** *Goniotipula* Alexander, 1921
** *Holorusia* Loew, 1863
** *Hovapeza* Alexander, 1951
** *Hovatipula* Alexander, 1955
** *Idiotipula* Alexander, 1921
** *Indotipula* Edwards, 1931
** *Ischnotoma* Skuse, 1890
** *Keiseromyia* Alexander, 1963
** *Leptotarsus* Guerin-Meneville, 1831
** *Macgregoromyia* Alexander, 1929
** *Megistocera* Wiedemann, 1828
** *Nephrotoma* Meigen, 1803
** *Nigrotipula* Hudson & Vane-Wright, 1969
** *Ozodicera* Macquart, 1834
** *Platyphasia* Skuse, 1890
** *Prionocera* Loew, 1844
** *Prionota* van der Wulp, 1885
** *Ptilogyna* Westwood, 1835
** *Scamboneura* Osten Sacken, 1882
** *Sphaerionotus* de Meijere, 1919
** *Tipula* Linnaeus, 1758
** *Tipulodina* Enderlein, 1912
** *Valdiviana* Alexander, 1929
** *Zelandotipula* Alexander, 1922

## Filoxenética 
A posición filoxenética de Tipulidae non está clara. O punto de vista clásico de que son unha rama temperá dos Diptera, (e quizais, cos Trichoceridae, son o grupo irmán dos demais Diptera) está dando paso a unha visión máis moderna na que se considera que son un grupo máis derivado. Isto débese ás probas obtidas nos estudos moleculares, que son consistentes cos caracteres larvais máis derivados similares aos dos dípteros 'superiores'. Os Pediciidae e Tipulidae son grupos irmáns (os "limónidos" son un clado parafilético) Os Tipulidae probablemente evolucionaron a partir de antepasados no Xurásico Superior chamados Architipulidae.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
; Identificación
* Pierre C.,1924, Diptères: Tipulidae *Faune de France* n° 8 Bibliotheque Virtuelle Numerique Gratis, pero non actualizado.
* R. L. Coe, Paul Freeman & P. F. Mattingly Nematocera: families Tipulidae to Chironomidae (Tipulidae). *Handbooks for the Identification of British Insects* Vol 9 Part 2 i. pdf manual descargado, gratis, pero non actualizado
* J.F. McAlpine, B.V. Petersen, G.E. Shewell, H.J. Teskey, J.R. Vockeroth, D.M. Wood. Eds. 1987 Manual of Nearctic Diptera Volume 1 Research Branch Agriculture Canada, 1987 clave en pdf dos xéenros neárticos
* E. N. Savchenko  Family Tipulidae  en  Bei-Bienko, G. Ya, 1988 *Keys to the insects of the European Part of the USSR* Volume 5 (Diptera) Part 2 English edition. Clave de especies paleárticas, pero agora necesita revisión.

### Ligazóns externas 
* Ohioline.osu.edu, Universidade do estado de Ohio 
* Familia Tipulidae en EOL
* IZ.carnegiemnh.org, Tipúlidos de Pennsilvania, ampla colección de espécimes, Museo Carnegie de Historia Natural
* NLBIF.eti.uva.nl, Catalogo de tipúlidos do mundo
* Diptera.info, Galería de imaxes
* BugGuide.net, fotogalería de moitas especies
* Gaga.jes.mlc.edu.tw, Tipúlidos de Taiwan}, con imaxes e nomes científicos
* Insects.tamu.edu, Guía de campo de entomoloxía de Texas A&M

; Lista de especies
* Paleártio occidental, incluíndo Rusia 
* Australasia/Oceanía
* Neárctico 
* [https://web.archive.org/web/20190527005729/http://konchudb.agr.agr.kyushu-u.ac.jp/mokuroku/ Xapón