Emilio Mola

**Emilio Mola Vidal**, nado en Placetas (Villa Clara, Cuba) o 9 de xullo de 1887 e finado en Alcocero de Mola (provincia de Burgos) o 3 de xuño de 1937, foi un militar español e un dos líderes da rebelión militar de 1936 coa que deu comezo a guerra civil española.

## Traxectoria 
Mola naceu en Cuba, daquela aínda colonia española, onde seu pai, capitán da Garda Civil destinado alí, estaba destacado e onde casou cunha muller cubana. Tras o desastre español na guerra hispano-estadounidense de 1898, a familia regresou a España. O 28 de agosto de 1904, Emilio ingresou na Academia de Infantería de Toledo. Tras a súa formación e a súa graduación como tenente en 1907, época na que dirixía a devandita Academia o coronel José Villalba Riquelme, foi destinado ao Rexemento de Infantaría de Bailén, e despois serviu na guerra colonial española de Marrocos, no Rexemento de Infantaría de Melilla, onde recibiu a Medalla Militar Individual pola campaña de 1909 e onde se converteu nunha autoridade en asuntos militares. O 1 de agosto de 1911 entrou de oficial nas Fuerzas Regulares Indígenas, coas que participou nas operacións da chaira do Zaio. En maio de 1912 foi ferido de gravidade na coxa dereita, o que lle supuxo o seu primeiro ascenso por méritos de guerra a capitán.

Ao repoñerse, enviárono ao Rexemento de Infantaría de Ceriñola, co que volvería a Izhafen, Imarufen e Talusit, e loitaría tamén na zona de Tetuán, na que conseguiu o seu segundo ascenso, agora a comandante, por méritos de guerra.

En 1915 destinárono ao Batallón de Cazadores *Alba de Tormes* en Barcelona, e dous anos e medio despois pasaría por Madrid e logo a Ceuta como *Xuíz de Causas* da súa Comandancia Xeral. Ao mando do Grupo de Regulares de Ceuta nº 3 participou nas diversas batallas en outubro de 1919 e en 1920: Malalien, Wad Ra, Alcázar Seguer, Kudia Tahar, Alad Lau, Kobba d'Arsa etc.

En xuño de 1921 ascendeu a tenente coronel e destinárono ao Rexemento de Infantaría de Andalucía en Santander. Tres meses despois, chamárono a cubrir a vacante á fronte dos Regulares de Melilla, volvendo participar en importantes operacións militares, como a de Dar Accoba. Grazas á evacuación da zona de Larache, Mola ascendeu por méritos de guerra a coronel e alcanzou o mando do Rexemento de Infantaría de Melilla, co que participou no desembarco de Alhucemas. En 1927, con corenta anos, ascendeu a xeneral de brigada e fíxose cargo da Comandancia Xeral de Larache.

Mola foi tamén director de Seguridade en 1930, un posto político onde as súas ideas conservadoras lle fixeron moi impopular entre a oposición socialista e liberal; un dos seus labores máis relevantes no cargo foi a reorganización do Corpo de Policía, entre os que se incluía a creación da denominada Garda de Asalto.

Durante a República, Mola é encarcerado e separado do servizo activo tras asocialo á sublevación do xeneral Sanjurjo en 1932, pasando á segunda reserva. Os problemas económicos que se derivaron da suspensión de soldo, levárono a facer xoguetes e a escribir en distintos medios para conseguir algo de diñeiro.

En 1933, Mola é amnistiado e regresa ao exército, colaborando no Estado Maior Central con Franco e outros. En 1935 accede ao mando da Comandancia Militar de Melilla e logo é nomeado xefe superior das Forzas de Marrocos.

Trala súa chegada ao poder, en febreiro de 1936, o goberno da Fronte Popular trasladou varios mandos militares para tratar de desmontar a conspiración militar en pendes. Mola foi nomeado gobernador militar en Pamplona, por considerarse esta un lugar afastado onde permanecería á marxe dos asuntos políticos.

Mola uniríase cedo ao grupo de oficiais que planeaban un golpe para derrocar o réxime republicano. Así, o cambio de destino fixo que varios militares de alta graduación coincidisen en Madrid a primeiros de marzo e alí designarán o xeneral Mola como cabeza para preparar a insurrección militar, cando este se dirixía ao novo destino en Pamplona. O xeneral Mola chegou a Navarra o 14 de marzo de 1936. Por mediación de Raimundo García García "Garcilaso", director do *Diario de Navarra*, os carlistas puxéronse en contacto con Mola en maio. Tras varias reunións produciuse un acordo, coa disposición a secundar a rebelión militar por parte dos requetés. Foi Mola quen, baixo o pseudónimo de "Director", enviou as instrucións secretas ás unidades militares comprometidas no levantamento. Logo de varios atrasos, elixiuse o 18 de xullo de 1936 como data para comezar o golpe. A pesar do éxito da rebelión no protectorado de Marrocos, Mola esperou ata o 19 de xullo para levantarse en Navarra.

A súa planificación para comezar o golpe de Estado e unha vez iniciado queda reflectido nas súas instrucións reservadas. Así consta na instrución reservada nº 1, asinada por Mola en Madrid o 25 de maio de 1936 que dicía: 

O 19 de xullo de 1936, iniciado o golpe, dicía tamén Mola:

Na noite do 18 ao 19 de xullo mantivo unha conversación telefónica con Diego Martínez Barrio (Presidente do Goberno por unhas horas), na que este lle pediu que se ativese á máis estrita disciplina para evitar os horrores dunha guerra que estaba comezando a desencadearse. Mola non accedeu argumentando que era demasiado tarde e non podía volver atrás.

O golpe fracasou no seu obxectivo de controlar a maior parte de España, pero boa parte do exército apoiouno e a situación evolucionou rapidamente cara a unha guerra civil. Trala morte de Sanjurjo en Portugal, nun accidente aéreo, o 20 de xullo, Francisco Franco foi elixido comandante do exército sublevado, así como xefe do Estado na zona controlada por este. Mola foi nomeado máximo responsable do Exército do Norte.

Mola morreu o 3 de xuño de 1937 cando o seu avión se estrelou en Alcocero (actualmente chamado Alcocero de Mola), durante un temporal regresando a Vitoria. As mortes de Sanjurjo e Mola deixaron a Franco como único líder indiscutible do bando nacional. Isto levantou rumores que apuntaban a Franco como instigador das mortes dos seus dous rivais, pero non se descubriu evidencia ningunha respecto diso.

O poeta chileno Pablo Neruda dedicoulle ao xeneral uns dos seus máis feroces versos no poema "Mola en los infiernos", do libro *Residencia en la Tierra*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Guerra civil española