O liño na cultura popular galega

miniatura|Distintos trebellos para preparar o liño

**O liño na cultura popular galega**.
### Refraneiro 
[miniatura|O liño no [Museo Liste.]]
* *A liñaza por San Marco nin nada, nin no saco*  .
* *A muller de bo aliño, cría, fía, devana e vende o liño* .
* *A que o liño aliña, esa o fía*. 
* *Antes de pan viño, antes de viño touciño, e antes touciño que liño*. 
* *Antes pan que viño, antes viño que touciño, e antes touciño que liño* .
* *Bótamo todo en viño e non en liño* .
* *Díxolle o millo á liñaza: "Ándate tí, espepitada, que ós tres días estás nada". E a liñaza respondeulle: "Seica coma tí, borrón, que tardas sete semanas en salires do torrón"*. 
* *En saco de liño non lévela fariña ó muíño* . 
* *En Santiago e agosto estroupelear, que é tempo do liño mazar*. 
* *"¡Erte, dormiñón, que pasas un mes sen saír a ve-lo sol!", díxolle a liñaza ó millo. "¡Cala trigudilla: pola mañán sementada e pola noite nascida!", díxolle o millo á liñaza* .
* *Febreiro, frebas de frío, e non de liño* .
* *"¡Lavada, aos tres días nada!", díxolle o millo á liñaza. "¡Nugallán" –díxolle ela-, "un mes baixo o torrón e aínda se vou non vou!"* .
* *Liño bo, liño malo, todo frolece en maio*. 
* *Liño de Holanda, pesa e non anda*. 
* *Liño e la non queren ventán* .
* *O liño apurado dá lenzo ben sobrado*. 
* *O liño e a estopa, á sombra*.
* *Polo San Martiño, fabóns ó liño*.
* *Por San Francisco bota o liño mourisco, se o botas en San Simón nin da estopa nin estopón*. 
* *Por San Martiño, nin faba, nin liño*. 
* *Por San Martiño, non sementes fabas nin liño* .
* *Por Santa Erea, toma os bois e semea; por San Martiño, nin fabas nin liño* .
* *Pró liño, sete voltas de rella e a caghalla da ovella*.
* *Santa Vivián, mociñas no liño e vellas na lan* .

### Cantigueiro 
* *A Santa Virxe do Viso/ ten un tendel de meados;/ vente conmigo, meniña,/ ó río ver de lavalos* .
* *Arrigadeiras do liño,/ arrigai o liño ben,/ non mirendes pró portairo/ que a merenda vela eí vén* .
* *Arrigai, arrigadeiras,/ daille liño ós ripadores;/ á moza que ben responde/ nunca lle faltan amores* .
* *Arrigai, arrigadeiras,/ daille liño ós ripadores;/ que xa veu a primaveira/ i hei de tomar dos amores* .

* *As mociñas da espadela/ son poucas, pero son boas,/ cando ven por elí ós mozos/ todas parecen cotorras* .
* *Cálate, porca, cochina,/ non me volvas a falar,/ que tiñas sete camisas/ de tomentos a raiar* .
* *Dónde vés, Carmiña?/ Veño da montaña,/ de ver o meu liño/ se ten a bagaña./ Se ten a bagaña/ déixalla criare/ que ó estar madura/ ímola arrigare* .
* *Ei, señores ripadores,/ chegados á ramallosa,/ polas trazas que vou vendo/ non vai hoxe o liño á poza* .
* *Esta noite hai unha fía,/ tamén hai unha espadela,/ miña nai, sáqueme o caldo/ que eu tamén hei de ir a ela* .
* *Este ano hai moito liño,/ este ano hai moita aresta;/ os mociños que hai agora/ cheiran a mexo que apestan* .
* *Fía, miña roca, fía,/ fía miña fiandeira,/ toda a noite fía, fía,/ o liño que veu da feira* .
* *Fun ao mar e vin do mar/ i o teu liño sen fiar;/ que figueches, calaceiro,/ cada ano seu regueiro* .
* *Hei ir á fía esta noite,/ e hei de matar o candil,/ e heille mazar a cotena/ a un *majo* que campa alí*. 
* *Hoxe arriguei o meu liño,/ hoxe o dei a fiare,/ que pasei onte por il,/ non sei se é liño se é herba* .
* *Iste é o tempo do tróupele, tróupele,/ iste é o tempo do troupelear,/ iste é o tempo de maza-lo liño,/ iste é o tempo do liño mazar* .
* *Maruxa, monda o teu liño,/ non te vaias á taberna:/ pasei onte por alí,/ non sei si é liño si é herba* .
* *Meu chalequiño de liño,/ feito detrás das paredes:/ o que espreita xempre ouve/ falar de si moitas veces* .
* *Meu chalequiño de liño,/ vámonos servir ao rei,/ que os ricos loitan e quedan/ i eu, como son probe, irei* .
* *Miña roquiña de cana,/ meu fusiño de oliveira,/ tendes que fia-lo liño/ que me vén mañá da feira* .
* *Mozos que estás no ripanzo,/ póñanse na ramallosa,/ que co que eí están faguendo/ o liño non vai á poza* .
* *Na corte de Xan Manoel/ hai moitas mozas cantando:/ unhas tascan, outras fían/ i outras están asedando* .
* *O liño queda na poza/ i a bagaña no palleiro;/ agora, miña meniña,/ tocarémo-lo pandeiro* .
* *Qué estriga teño na roca!/ Que mazaroca farei!/ Que lindos mozos eu teño/ no lugar de Recarei* .
* *Teño unha manta de estopa,/ hei faguer unha de liño,/ hei ter todo perparado/ para me casar contigo* .
* *Teño unha roca en Gontán,/ un fuso no Chao da Veiga;/ i o liño por sementar/ cando me has vir, costureira?* .
* *Vale máis unha da Laxe/ cunha chaqueta de liño/ que tódalas de Cornazo/ vestidas de pano fino* .
* *Veño de ver o meu liño/ que me da pol-a cintura:/ non sei se é liño se e herba, / bagaña non ten ningunha* .

## Adiviñas 
* *De verde nace/e de verde se cría/e acaba bailando/coa señora María* .

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* ANÓNIMO: *Saudade. Verba Galega nas Américas*. México 1942-1953. Ed. facsímile do Centro Ramón Piñeiro 2008.
* BOUZA BREY, Fermín: "Cantigas populares da Arousa", en *Arquivos do Seminario de Estudos Galegos* III, 1929, 153-204 [en facsímile II].
* GÁRFER, J.L. e FERNÁNDEZ, C.: *Adivinancero popular gallego*. Taurus Ed., Madrid 1984.
* LORENZO FERNÁNDEZ, Xaquín: *Cantigueiro popular da Limia Baixa*, Galaxia, Vigo 1973.
* MARIÑO FERRO, Xosé Ramón: *La medicina popular interpretada* I. Xerais, Vigo 1985.
* Real Academia Galega: *Diccionario gallego-castellano 1913-1928.
* RODRÍGUEZ GONZÁLEZ, Eladio: *Diccionario enciclopédico gallego-castellano*, Galaxia, Vigo 1958-1961.
### Ligazóns externas 
* Xaquín Lorenzo et al.: *O carro e o home'' en YouTube.