Mordélidos

Os **mordélidos** (**Mordellidae**) son unha familia de escaravellos polífagos. Realizan movementos irregulares típicos cando escapan dos seus predadores e teñen un extremo do abdome estreito moi característico. Están estendidos por todo o mundo e hai unhas 1500 especies.

## Anatomía 
Os movementos aparentemente de pinchacarneiros están compostos dunha serie de saltos separados moi rápidos (cada salto dura aproximadamente 80 ms). Son o resultado dos esforzos do escaravello de volverse a colocar en posición de engalar para botarse a voar cando estaba en posición lateral ou dorsal. Cada un dos saltos individuais debería considerarse como unha rotación estendida, realizada por unha pata do terceiro par de patas (metapodio). Dependendo de se usan o metapodio esquerdo ou o dereito como a perna que está funcionando como panca para engalar, o cambio prodúcese na dirección do salto. A enerxía para a propulsión varía co traballo do músculo inmediato do escaravello, de modo que a lonxitude e altura dos saltos varía, e rexistráronse frecuencias de rotación de ata 48 por segundo (en *Mordellochroa abdominalis*) arredor do centro de gravidade do eixe lonxitudinal do corpo. Xiros adicionais arredor do eixe transversal (a frecuencias máis baixas) efectúan pinchacarneiros en espiral que se perciben como acrobacias. O extremo fino do abdome (pixidio) non é significativo no salto, pero o metacoxa-trocánter-fémur (do terceiro par de patas) ten unha gran capacidade de rotación libre (ata 270 graos, só a un nivel). Esta capacidade débese a unha articulación de parafuso que conecta a base da metacoxa coa cabeza do trocánter. O gradiente de porca é de 21 graos (observado con microscopio electrónico de varrido en 1985). Tecnicamente, saltos similares, pero menos potentes, poden observarse na familia Melandryidae (=Serropalpidae) (xénero *Orchesia*) e na familia Scraptiidae (xénero *Anaspis*). As súas articulacións coxa-trocánter teñen unha estrutura similar. Pode asumirse que a capacidade desta forma de locomoción dando pinchacarneiros ten a súa raíz nunha filoxenia común e, por tanto, non debe ser adscrita especificamente aos Mordellidae.
Por outra parte, outros autores sinalaron a natureza especial da articulación de parafuso real (2011).
Insectos doutras familias, como por exemplo o gurgullo do xénero *Trigonopterus*, un Curculionidae das selvas tropicais de Asia, teñen unha construción conectiva máis apertada na articulación coxa-trocánter da que se encontra en Mordellidae. Esta construción, non obstante, non facilita unha velocidade angular igual de alta do torque. A articulación aquí serve para proporcionar un mellor agarre sobre as plantas e para gabear máis doadamente.

## Sistemática 
[miniatura|Adulto de *[Tomoxia lineella* (Mordellinae: Mordellini)]]
[miniatura|[Larva de *Mordellistena* sp. (Mordellinae: Mordellistenini) larva dentro dun bugallo de *Solidago* feito pola mosca *Eurosta solidaginis*]]
[miniatura|Femia adulta de *[Tolidopalpus nitidicoma* (Mordellinae: Mordellistenini) vista de lado]]
Esta familia ten dúas subfamilias vivas &ndash; Mordellinae e Ctenidiinae &ndash; e unha prehistórica coñecida por fósiles (Praemordellinae). Outro xénero fósil, *Liaoximordella*, foi previamente identificado tratado como unha familia monotípica distinta, **Liaoximordellidae**, pero agora considérase moi primitiva e probablemente un membro basal dos Mordellidae.

Familia Mordellidae Latreille, 1802
* Subfamilia **Ctenidiinae** Franciscolo, 1951
** *Ctenidia* Laporte de Castelnau en Brullé, 1840
* Subfamilia **Mordellinae** Latreille, 1802
** †*Angimordella* Bao et al. 2019, ámbar birmano, Myanmar, Cenomaniano
**Tribo Conaliini Ermisch, 1956
*** *Conalia* Mulsant & Rey, 1858
*** *Conaliamorpha* Ermisch, 1968
*** *Glipodes* LeConte, 1862
*** *Isotrilophus* Liljeblad, 1945
*** *Ophthalmoconalia* Ermisch, 1968
*** *Paraconalia* Ermisch, 1968
*** *Pseudoconalia* Ermisch, 1950
*** *Stenoconalia* Ermisch, 1967
*** *Xanthoconalia* Franciscolo, 1942
** Tribo Mordellini Siedlitz, 1875
*** *Adelptes* Franciscolo, 1965
*** *†Asiamordella* Hong, 2002 ámbar de Fushun, China, Ypresiano
*** *Austromordella* Ermisch, 1950
*** *Binaghia* Franciscolo, 1943
*** *Boatia* Franciscolo, 1985
*** *Caffromorda* Franciscolo, 1952
*** *Calycina* Blair, 1922
*** *Cephaloglipa* Franciscolo, 1952
*** *Congomorda* Ermisch, 1955
*** *Cothurus* Champion, 1891
*** *Curtimorda* Méquignon, 1946
*** *Glipa* LeConte, 1859
*** *Glipidiomorpha* Franciscolo, 1952
*** *Hoshihananomia* Kônô, 1935
*** *Iberomorda* Méquignon, 1946
*** *Ideorhipistena* Franciscolo, 2000
*** *Klapperichimorda* Ermisch, 1968
*** *Larinomorda* Ermisch, 1968
*** *Machairophora* Franciscolo, 1943
*** *Macrotomoxia* Píc, 1922
*** *Mordella* Linnaeus, 1758
*** *Mordellina* Schilsky, 1908
*** *Mordellapygium* Ray, 1930
*** *Mordellaria* Ermisch, 1950
*** *Mordelloides* Ray, 1939
*** *Mordellopalpus* Franciscolo, 1955
*** *Neocurtimorda* Franciscolo, 1950
*** *Neotomoxia* Ermisch, 1950
*** *Ophthalmoglipa* Franciscolo, 1952
*** *Paramordella* Píc, 1936
*** *Paramordellana* Ermisch, 1968
*** *Paramordellaria* Ermisch, 1968
*** *Paraphungia* Ermisch, 1969
*** *Parastenomordella* Ermisch, 1950
*** *Paratomoxia* Ermisch, 1950
*** *Paratomoxioda* Ermisch, 1954
*** *Phungia* Píc, 1922
*** *Plesitomoxia* Ermisch, 1955
*** *Praemordella* Shchegoleva-Barovskaya, 1929
*** *Pseudomordellaria* Ermisch, 1950
*** *Pseudotomoxia* Ermisch, 1950
*** *Sphaeromorda* Franciscolo, 1950
*** *Stenaliamorda* Ermisch & Chûjô, 1968
*** *Stenomorda* Ermisch, 1950
*** *Stenomordella* Ermisch, 1941
*** *Stenomordellaria* Ermisch, 1950
*** *Stenomordellariodes* Ermisch, 1954
*** *†Succimorda* Kubisz, 2001 ámbar báltico, Eoceno
*** *Tolidomordella* Ermisch, 1950
*** *Tolidomoxia* Ermisch, 1950
*** *Tomoxia* Costa, 1854
*** *Tomoxioda* Ermisch, 1950
*** *Trichotomoxia* Franciscolo, 1950
*** *Variimorda* Méquignon, 1946
*** *Wittmerimorda* Franciscolo, 1952
*** *Yakuhananomia* Kônô, 1935
*** *Zeamordella* Broun, 1886
** Tribo Mordellistenini Ermisch, 1941
*** *Asiatolida* Shiyake, 2000
*** *Calyce* Champion, 1891
*** *Calycemorda* Ermisch, 1969
*** *Calyceoidea* Ermisch, 1969
*** *Dellamora* Normand, 1916
*** *Diversimorda* Ermisch, 1969
*** *Ermischiella* Franciscolo, 1950
*** *Fahraeusiella* Ermisch, 1953
*** *Falsomordellina* Nomura, 1966
*** *Falsomordellistena* Ermisch, 1941
*** *Falsopseudomoxia* Franciscolo, 1965
*** *Glipostena* Ermisch, 1941
*** *Glipostenoda* Ermisch, 1950
*** *Gymnostena* Franciscolo, 1950
*** *Mordellina* Schilsky, 1908
*** *Mordellistena* Costa, 1854
*** *Mordellistenalia* Ermisch, 1958
*** *Mordellistenochroa* Horák, 1982
*** *Mordellistenoda* Ermisch, 1941
*** *Mordellistenula* Stchegoleva-Barowskaja, 1930
*** *Mordellochroa* Emery, 1876
*** *Mordellochroidea* Ermisch, 1969
*** *Mordelloxena* Franciscolo, 1950
*** *Morphomordellochroa* Ermisch, 1969
*** *Neomordellistena* Ermisch, 1950
*** *Palmorda* Ermisch, 1969
*** *Palpomorda* Ermisch, 1969
*** *Paramordellistena* Ermisch, 1950
*** *Phunginus* Píc, 1922
*** *Pselaphokentron* Franciscolo, 1955
*** *Pseudodellamora* Ermisch, 1942
*** *Pseudotolida* Ermisch, 1950
*** *Raymordella* Franciscolo, 1956
*** *Tolida* Mulsant, 1856
*** *Tolidopalpus* Ermisch, 1951
*** *Tolidostena* Ermisch, 1942
*** *Uhligia* Horák, 1990
*** *Xanthomorda* Ermisch, 1968
** Tribo Reynoldsiellini Franciscolo, 1957
*** *Reynoldsiella* Ray, 1930
** Tribo Stenaliini Franciscolo, 1956
*** *Brodskyella* Horák, 1989
*** *Pselaphostena* Franciscolo, 1950
*** *Stenalia* Mulsant, 1856
*** *Stenaliodes* Franciscolo, 1956
*†Subfamilia **Praemordellinae** Shchegoleva-Barovskaya 1929
**†*Bellimordella* Liu et al. 2008, formación Yixian, China, Aptiano
**†*Cretanaspis* Huang e Yang 1999, formación Lushangfen, China, Aptiano
**†*Mirimordella* Liu et al. 2007, formación Yixian, China, Aptiano
**†*Praemordella* Shchegoleva-Barovskaya 1929, formación Karabastau, Kazakhstán, Oxfordiano
**†*Wuhua* Wang e Zhang 2011, Daohugou, China, Calloviano

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Nomen.at