Sirius

**Sirio**, ou **Sirius** na súa denominación latina, é o nome propio da estrela **Alpha Canis Maioris** (α&nbsp;CMa, tamén **Alpha Canis Majoris**), a máis rutilante de todo o ceo nocturno da Terra, situada na constelación do hemisferio celeste sur Canis Maior. Esta estrela tan notable, que é realmente unha estrela binaria, é ben coñecida desde a antigüidade; por exemplo, no antigo Exipto, a saída helíaca de Sirio marcaba a época das inundacións do Nilo, e estivo presente en civilizacións tan dispares como a grega e a polinesia. En ocasións, e coloquialmente, Sirio é chamada «Estrela Can» a raíz da constelación á que pertence.

A compoñente primaria das dúas estrelas que conforman o sistema, Sirio&nbsp;A, é unha estrela branca da secuencia principal de tipo espectral&nbsp;A1V que ten unha temperatura superficial de 10&nbsp;000&nbsp;K e que está a uns 8,6&nbsp;anos luz do Sistema Solar, sendo a quinta estrela máis próxima do Sol. A súa magnitude aparente na banda&nbsp;B (azul) é -1,46, e na banda&nbsp;V é -1,47. Friedrich Bessel, en 1844, deduciu a presenza dunha compañeira, un obxecto celeste moi tenue agora chamado Sirio&nbsp;B ou «o Cachorro», que foi observado casualmente por primeira vez en 1862 polo construtor de obxectivos astronómicos Alvan Graham Clark. Foi unha das primeiras ananas brancas en ser descubertas, a súa magnitude na banda&nbsp;V é 8,44, o seu tipo espectral é DA2 e a súa temperatura superficial é duns 25&nbsp;200&nbsp;K.

Debido a certas irregularidades na órbita do sistema Sirio formado por ambas estrelas, detectouse a posibilidade da presenza dunha terceira estrela, Sirio&nbsp;C, unha presunta anana vermella cun quinto da masa do Sol e tipo espectral M5-9, nunha órbita elíptica de seis anos arredor de Sirio&nbsp;A. aínda que a palabra helena podería ter sido importada doutro lugar con anterioridade á época arcaica da Antiga Grecia, sobre o que algúns suxiren unha conexión co deus exipcio Osiris. O primeiro uso documentado deste nome data do século VII a. C., na obra poética *Os traballos e os días* de Hesíodo, Non obstante, Sirio ten máis de cincuenta designacións distintas.

En árabe coñécese á estrela como الشِّعْرَى (transliterado: *aš-ši‘rā* ou *ash-shira*; o líder), do que deriva a alternativa *Aschere*. En sánscrito dise *Mrgavyadha*, «cazador de cervos», ou *Lubdhaka*, «cazador». Baixo o primeiro destes dous nomes, Sirio representa a Rudra (Shiva). Polo norte, en Escandinavia, a estrela era chamada *Lokabrenna*, algo así como «a tea de Loki». Durante a Idade Media, na astroloxía Sirio era unha das quince estrelas fixas behenias, asociada concretamente co berilo e os xuníperos, e cuxo símbolo astrolóxico foi listado por Agrippa de Nettesheim.

Historicamente, moitas culturas outorgáronlle unha especial transcendencia a Sirio, que en particular foi relacionada frecuentemente cos cánidos, de aí que coloquialmente sexa coñecida como a «Estrela Can» (en todas as súas variantes idiomáticas: *Estrella Perro*, *Dog Star*, *Stella del Cane*, *Hundsstern*, *Köpek-yıldız*, *Hundstjärnan* etc.), o cal ten que ver en parte con que os nomes das constelacións son xa antigos e tamén con que sexa a estrela máis brillante da súa constelación, Canis Maior, o «Gran Can», que tipicamente foi identificado como o can do xigante Orión, aínda que esta non foi a única opción. Incluso Homero, na *Ilíada*, describiu o achegamento de Aquiles a Troia facendo referencia a Sirio como can de Orión, como estrela máis brillante e como malvada.

Na astronomía chinesa, é coñecida como a estrela do «lobo celestial» (en chinés e xaponés: 天狼; pinyin: *Tiānláng*; rōmaji: *Tenrō*) na Mansión de Jǐng (井宿). Por outro lado, en Norteamérica, moitos pobos indíxenas relacionaron tamén Sirio cos cánidos; os seri e os tohono O'odham tomaron a estrela como un can que perseguía ovellas polas montañas, mentres que os pés negros chamárona «Cara-can». O pobo cherokee emparellou Sirio con Antares como parella de cans gardiáns que custodiaban cada lado do «Camiño das almas»; os pawnee de Nebraska realizaron varias asociacións, a tribo skidi chamouna «Estrela Lobo», e outras usaban a variante «Estrela Coiote». En Alasca, os inuit do estreito de Bering coñecían Sirio como «Can Lúa».

Polo contrario, varias culturas vincularon a Sirio con arcos e frechas. Os antigos chineses visualizaron un grande arco e unha frecha formados por Puppis e Canis Maior, de maneira que o extremo da frecha apunta ao lobo Sirio. Unha conexión similar atópase no templo de Hator en Dendera, onde a deusa Satis lle dispara a súa seta a Hator. Co nome de *Tir* era retratada como a frecha en si na cultura persa posterior.

Igualmente, mencionase a Sirio no capítulo 53 do Corán, titulado *An-Najm*, «A estrela», do seguinte xeito: وأنَّهُ هُوَ رَبُّ الشِّعْرَى, *«Que El é o Señor de Sirio (a Poderosa Estrela)»* (53:49).

Se ben é certo que Sirio é designada por moi diferentes nomes científicos, a gran maioría deles están constituídos por unhas siglas e un número. A clásica denominación de Bayer, do século XVII, baseada en ordenar as estrelas de cada constelación por brillo aparente mediante o alfabeto grego seguido do nome latino da constelación en xenitivo, asignaba a esta estrela o nome Alpha Canis Maioris ou α Canis Maioris, abreviado como α&nbsp;CMa. O inconveniente deste sistema radicaba no feito de que hai moitas máis estrelas por constelación que letras no alfabeto, por isto John Flamsteed propuxo un novo método consistente en dar a cada estrela dunha constelación un número e non unha letra, seguindo a ascensión recta crecente en lugar do brillo. Así, e engadindo tamén o xenitivo latino, Sirio quedaba como 9&nbsp;Canis Maioris, abreviado 9&nbsp;CMa. Posteriormente creáronse máis catálogos estelares de maior envergadura e precisión. No Bonner Durchmusterung, tras as correspondentes siglas do catálogo (hai varias debido ás súas ampliacións) vai a declinación da estrela e un número, Sirio é BD&nbsp;−16°&nbsp;1591. No de Henry Draper, que ten en conta a orde de ascensión recta para a época 1900.0 e que foi o primeiro intento de clasificación por tipo espectral, a Sirio adxudicóuselle HD&nbsp;48915; pero no Bright Star Catalogue, que inclúe aproximadamente as estrelas visibles a simple vista, Sirio pasa a ser HR&nbsp;2491. Outros moitos son PPM&nbsp;217626, do Positions and Proper Motions Catalogue, SAO&nbsp;151881, do Smithsonian Astrophysical Observatory, GC&nbsp;8833, do Boss General Catalogue, WDS 06451-1643A, ADS&nbsp;5423, GL&nbsp;244, FK5&nbsp;257, LHS&nbsp;219, NSV 17173 e o do recente, preciso e completo catálogo Hipparcos: HIP&nbsp;32349.

## Observación histórica e cultural 
Dada a súa calidade de estrela excepcionalmente vistosa, Sirio está presente desde tempos prehistóricos na mitoloxía, nas relixións e nos costumes de numerosas culturas.

Sirio, estrela coñecida no antigo Exipto como *Sopdet*, *Sothis* ou *Sethis* (en grego: Σῶθις, *Sothis*), aparece xa nos primeiros rexistros astronómicos, simbolizada xa por un can, orixe do ulterior nome de Can Maior. Durante a época do Imperio Medio de Exipto, o pobo exipcio baseaba o seu calendario no orto helíaco de Sirio, isto é, o primeiro día no que se fai visible por occidente de madrugada xusto antes da saída do Sol, despois de terse apartado suficientemente do brillo do Sol. despois dunha ausencia de setenta días nos ceos nocturnos. O xeroglífico de Sothis representa unha estrela de cinco puntas e un triángulo. Sothis era identificado coa gran deusa Isis, que formaba parte, xunto co seu esposo Osiris e co seu fillo Horus, dun triteísmo, mentres que ese período de setenta días nos que Sirio non se vía no ceo simbolizaba o paso de Isis e Osiris polo duat, o inframundo exipcio.

A ineludible relación entre Sirio e o calendario exipcio ocasionou que, co tempo, Sirio e o coñecido como ciclo sotíaco (tamén sotiaco, sothiaco ou sótico) se convertesen nun importante elemento para determinar con maior exactitude a cronoloxía do antigo Exipto, posto que os antigos exipcios non utilizaron un único sistema de datación. Por outra parte, este método non está exento de inconvenientes, o que levou á aparición dalgúns detractores que prefiren tirar doutros sistemas. O ciclo sotiaco é o período de 1461&nbsp;anos de 365&nbsp;días exactos (do calendario exipcio, no xuliano son 1460&nbsp;anos de 365,25&nbsp;días) que tarda a saída helíaca de Sirio en volver coincidir co comezo dun ano novo, o primeiro día do mes Thoth,

En Sumeria, arredor do terceiro milenio antes de Cristo, Sirio adoptou xa papeis centrais na relixión sumeria. Como estrela de referencia para o calendario, e baixo a denominación *MULKAK.SI.SÁ*, cumpría unha importante función no ciclo agrícola; e co nome de *MULKAK.TAG.GA* (frecha do ceo), Sirio era considerada como unha divindade principal pero subordinada á «estrela dominante de Deus sobre o resto de obxectos celestes», Venus, que era adorada como a deusa Inanna. Na procesión de Akitu (aninovo), Sirio recibía as súas correspondentes ofrendas. Máis tarde, e practicamente sen cambios no que representaba, para os asirios e os babilonios, Sirio supoñía ademais, segundo as táboas de arxila *MUL.APIN*, o sinal para especificar os anos bisestos.

A civilización da Antiga Grecia observou que a aparición de Sirio anunciaba os cálidos e secos veráns mediterráneos, e polo tanto temían malas colleitas, ademais de que debilitara os homes e que excitara as mulleres. Debido ao seu brillo, a titilación de Sirio era máis apreciable nas condicións atmosféricas variables de principios do verán, o cal indicaba, para os observadores gregos, certas emanacións que provocaban a súa influencia maligna. As persoas que sufrían os seus efectos eran denominadas *αστροβόλητος* (*astrobólētos*, «golpeados pola estrela»). Na literatura descríbese a estrela como «ardente» ou «chameante». A temporada posterior á aparición de Sirio pasou a ser coñecida como os «días do can». Os habitantes de Ceos, illa do arquipélago das Cícladas, no mar Exeo, ofrecían sacrificios a Sirio e a Zeus para que levasen brisas frescas, e que volvese a reaparición da estrela para o verán. Se se elevaba clara, presaxiaba boa fortuna, e se saía brumosa ou borrosa, vaticinaba (ou máis ben emanaba) pestilencia. Algunhas moedas do século III&nbsp;a.&nbsp;C. recuperadas da illa, presentan cans ou estrelas dos que saen raios, o que destaca a relevancia de Sirio. Así mesmo, os romanos denominaron «canicŭla» (canícula) aos «días do can» gregos, cultismo latino que se conserva e que retén o seu significado, que se refire aos días de maior calor, aínda que esta época de altas temperaturas antes tiña lugar tras o orto helíaco de Sirio; As outras cinco estrelas vermellas son de clase M e K, como por exemplo Artur, na constelación do Boieiro, e Betelgeuse, en Orión.

Na Polinesia, as estrelas máis brillantes eran importantes para a navegación entre os miles de illas e atois do océano Pacífico. Baixas, xunto ao horizonte, servían como compases estelares que axudaban aos mariñeiros a trazar os seus camiños. Adicionalmente, funcionaban como marcadores de latitude; no caso de Sirio, coincide coa latitude do arquipélago de Fiji, en 17º&nbsp;S, de maneira que superaba as illas cada noite. Para os polinesios o mapa dos ceos nocturnos non era o mesmo que o dos romanos e gregos. No seu firmamento, Sirio pertencía a unha constelación chamada *Manu*, na que facía ás veces de corpo dun gran paxaro, formando as puntas das ás Canopus, ao sur, e Procion, ao norte, outras dúas estrelas notables que dividían a noite polinesia en dous hemisferios. atribúelles ademais o coñecemento do sistema xoviano descuberto por Galileo Galilei, das catro maiores lúas de Xúpiter, e tamén o coñecemento dos aneis de Saturno. Tales nocións astronómicas non pasaron desapercibidas e xeraron polémica e especulación. Partindo dun artigo do ano 1978 da publicación *Skeptical Inquirer*, é posible que este extraordinario entendemento do sistema Sirio fora consecuencia de contaminación cultural, algo do que máis recentemente se acusou aos propios etnógrafos, explicación que polo contrario parece demasiado simplista para outros. Noah Brosch, no seu libro *Sirius Matters*, propuxo que dita transferencia cultural astronómica ao pobo dogón tivo lugar en 1893, cando unha expedición francesa que pretendía contemplar unha eclipse visitou a súa rexión. Outros posibles culpables desa suposta contaminación cultural poderían ter sido misioneiros no ano 1930, antes das primeiras investigacións de Marcel Griaule cos dogóns.

## Sistema Sirio 
miniatura|230px|esquerda|Órbita de Sirio&nbsp;B arredor de Sirio&nbsp;A.
Sirio é unha estrela binaria composta de dúas estrelas brancas orbitando entre si a unha distancia dunhas 20&nbsp;ua (uns 3·109&nbsp;km), aproximadamente a distancia entre o Sol e Urano, e cun período de cincuenta anos. A compoñente máis brillante, Sirio&nbsp;A, é unha estrela branca da secuencia principal de tipo espectral A1V, cunha temperatura superficial estimada en 9940&nbsp;K. A súa compañeira, Sirio&nbsp;B, é unha estrela que xa evolucionou da secuencia principal e converteuse en anana branca sendo dez mil veces menos luminosa no espectro visual, pero nun tempo foi a máis masiva das dúas. A idade do sistema calculouse en arredor de 230&nbsp;millóns de anos. Crese que nun momento máis temperán da súa existencia eran dúas estrelas brancas azuladas viaxando cada unha nunha órbita elíptica cada 9,1&nbsp;anos. A imaxe do observatorio de raios X Chandra amosa a Sirio&nbsp;B eclipsando a súa, en teoría, máis brillante compañeira, posto que Sirio&nbsp;B é unha fonte máis potente de raios X.

### Sirio A 
miniatura|250px|Comparación entre Sirio&nbsp;A e o Sol.
Sirio&nbsp;A ten unha masa aproximada de 2,02 veces a do Sol, que é de 1,9891·1030&nbsp;kg. O radio de Sirio&nbsp;A, 5,936±0,016&nbsp;mas, foi medido con interferómetro astronómico. A súa velocidade de rotación é relativamente baixa, de 16&nbsp;km/s, a causa do cal non se produce un achatamento significativo do disco, ao contrario do que lle sucede a unha estrela de tamaño parecido, Vega, que debido á súa alta velocidade de rotación de 274&nbsp;km/s presenta un diámetro ecuatorial moito máis prominente que o polar. Mentres que a magnitude aparente de Sirio é a maior do ceo nocturno no que a estrelas se refire, con -1,46,

O espectro de Sirio&nbsp;A desvela liñas fortemente metálicas, é dicir, é unha estrela rica en elementos máis pesados que o helio, como por exemplo o ferro. equivalente a 100,5, o que quere dicir que Sirio&nbsp;A ten un 316% da proporción de ferro-hidróxeno existente na atmosfera do Sol. Por outra parte, é improbable que esa porcentaxe de elementos metálicos sexa o mesmo na totalidade da estrela; podería estar suspendido nunha fina capa convectiva na superficie. o que a sitúa como unha das ananas brancas máis masivas das que se ten noticia, pois de media adoitan ter a metade da masa solar, só que a isto hai que sumarlle que, tendo a mesma masa que o Sol, o seu tamaño é máis ben o da Terra, A magnitude aparente de Sirio&nbsp;B é de 8,30,

Unha anana branca só se forma despois de que unha estrela se desenvolva a partir da secuencia principal e pase por unha etapa de xigante vermella. No caso de Sirio&nbsp;B, isto sucedeu cando a estrela contaba só coa metade da súa idade actual, hai uns 120 millóns de anos. Durante a súa época na secuencia principal a estrela inicial, de tipo B (ou B4-5), tería unha masa aproximada de 5&nbsp;M☉. de aí que a atmosfera exterior de Sirio&nbsp;B sexa de hidróxeno practicamente puro (o elemento máis lixeiro) e non se aprecien outros elementos no espectro desta estrela.

### Especulación sobre Sirio C 
[miniatura|230px|Imaxe de [raios X do Chandra, na que Sirio&nbsp;B é máis visible que Sirio&nbsp;A.]]
Desde 1894, algunhas irregularidades visibles na órbita do sistema Sirio fixeron pensar nunha terceira compoñente aínda máis pequena, algo que nunca chegou a confirmarse. O mellor axuste aos datos indica que tería unha órbita arredor de Sirio&nbsp;A duns seis anos e unha masa de tan só 0,06&nbsp;M☉ e sería até dez veces máis débil que Sirio&nbsp;B, o que complicaría tremendamente a súa visualización. Nos anos vinte do século XX varios astrónomos observaron repetidamente unha pequena estrela nas inmediacións de Sirio&nbsp;A, mais perdérona de vista despois. Estudos posteriores puideron confirmar que se trataba dun obxecto de fondo; en 1999, un equipo de astrónomos franceses examinou a contorna de Sirio&nbsp;A en busca dun astro tenue e encontrou, de fondo, unha estrela de brillo similar que na primeira metade dos anos vinte debía situarse na zona visual que ocupaba Sirio&nbsp;A. As tomas máis recentes non deron fichado ningunha estrela compañeira de Sirio&nbsp;A dentro dun campo de 30&nbsp;arcsec. No 2008 publicáronse outras observacións que foron incapaces de detectar nin unha terceira estrela nin tampouco un planeta. deduciu en 1844, a partir das oscilacións no movemento propio de Sirio, que tiña unha compañeira invisible, o que desconcertou a toda a comunidade astronómica. Grazas á análise da traxectoria puidéronse calcular algunhas características do sistema Sirio. foi o primeiro en avistar a débil estrela compañeira de Sirio, agora denominada Sirio&nbsp;B e tamén, coloquialmente, «o Cachorro». Curiosamente, non buscaba distinguir a nova estrela, senón probar as lentes do seu novo telescopio refractor —o maior do mundo da súa clase naquelas, de 480&nbsp;mm de apertura, destinado ao Observatorio Dearborn— e descubrir imperfeccións grazas ao brillo de Sirio. A partir de entón, Sirio deixaba de ser unha estrela binaria astrométrica, isto é, binaria pero aparentemente solitaria a simple vista ou con telescopio, para entrar na categoría de estrelas binarias orbitais visuais.

En 1915, Walter Sydney Adams, utilizando un telescopio reflector de 1,5&nbsp;m desde o Observatorio Monte Wilson, observou o espectro de Sirio&nbsp;B e determinou que era unha tenue estrela esbrancuxada, o que levou aos astrónomos a pensar que era unha anana branca, a segunda na historia en ser descuberta, ou incluso a primeira segundo outras fontes. Cos anos pasou a ser unha das tres ananas brancas «clásicas», xunto a 40 Eridani e a Estrela de Van Maanen.

A primeira medición do diámetro de Sirio&nbsp;A foi levada a cabo por Robert Hanbury Brown e Richard Q. Twiss en 1959 en Jodrell Bank, coa axuda dos seus interferómetros de intensidade estelar, pero non foi senón até 2005 cando, co telescopio espacial Hubble, se puido definir o tamaño de Sirio&nbsp;B: aproximadamente ten o mesmo diámetro que a Terra, uns 12&nbsp;000&nbsp;km, pero cunha masa lixeiramente inferior á da do Sol.

## Visibilidade e observación 
[miniatura|300px|[Triángulo invernal formado por Proción á esquerda, Betelgeuse, rubia, á dereita (como o resto de Orión) e Sirio debaixo no centro.]]
Cunha magnitude aparente de -1,46, Sirio é a estrela máis brillante do ceo nocturno, case dúas veces máis brillante que a segunda estrela por brillo, Canopus, Sirio pode observarse case desde calquera lugar habitado da Terra. Unicamente aqueles que viven máis alá do paralelo 73º&nbsp;N, varios graos por encima do círculo polar ártico, non poden observala; e desde algunhas poboacións de altas latitudes, aínda que pode albiscarse, elévase moi pouco sobre o horizonte, por exemplo na cidade rusa de San Petersburgo, onde só alcanza 13º sobre o mesmo. Forma, xunto a Proción e Betelgeuse, o triángulo de inverno para os observadores do hemisferio norte. Debido á súa declinación de apenas −17°,

Coas condicións adecuadas, Sirio pide albiscarse á luz do día a simple vista. É necesario que, con Sirio no cénit e o Sol baixo xunto ao horizonte, o ceo estea claro e que o lugar de observación se ache a grande altitude; a reunión destes requisitos cúmprese con maior facilidade no hemisferio austral a causa da declinación de Sirio. Durante a noite, unha das aliñacións estelares máis populares é a prolongación da liña imaxinaria creada polas tres estrelas principais do cinto de Orión —Alnitak, Alnilam e Mintaka— que pasa por Sirio polo sueste, a uns 20º,

O movemento orbital do sistema binario de Sirio fai que a mínima separación angular entre ambas as estrelas sexa de menos de tres segundos de arco e que a máxima sexa de doce segundos de arco. Desde o ano 1994, cando ocorreu o último periastro do sistema Sirio, a parella foise distanciando entre si, o que facilita a súa visión por separado. Así mesmo, para diferenciar ambas as estrelas pode ser de utilidade un diafragma poligonal, ideado por Alexander Aitken, que modifique a luz proveniente de Sirio&nbsp;A para que Sirio&nbsp;B deixe de ser imperceptible. O próximo apoastro terá lugar no ano 2018, cando o sistema estará separado 12&nbsp;arcsec cun ángulo de posición de 66º; o anterior sucedeu en 1966. É esta proximidade, e non a luminosidade real de Sirio, a principal razón de que a súa magnitude aparente siga na lista á Lúa, Xúpiter e Venus, identicamente ao que sucede con outras estrelas próximas como Alpha Centauri e en claro contraste ao que sucede con estrelas superxigantes e extremadamente luminosas como Canopus, Rigel ou Betelgeuse, que a pesar de encontrarse moito máis lonxe son das máis brillantes do firmamento. A pesar de todo, non hai que esquecer que Sirio é arredor de vinte e cinco veces máis luminosa que o Sol.

### Comparación de brillo 
Sirio é a estrela máis brillante do firmamento, mais segundo cálculos, arredor do ano 235000&nbsp;d.&nbsp;C. Vega trocará con Sirio esa primeira posición cunha magnitude de -0,7, e antes do ano 260000&nbsp;d.&nbsp;C., cunha magnitude de -0,46, Canopus podería recuperar o seu segundo posto en detrimento de Sirio, que caería na lista para pasar a ser a terceira estrela por brillo desde a Terra. pois a pesar de que se sabe con certeza que é de cor branca azulada, os documentos históricos denotaban que a estrela era vermella. O primeiro en discrepar de maneira oficial foi o astrónomo afeccionado Thomas Barker, terratenente de Lyndon Hall en Rutland, quen falou do tema durante unha reunión da Royal Society en Londres en 1760. A existencia de estrelas que variaban o seu brillo deu pé á idea de que tamén podería haber outras que o que cambiaran fora a súa cor; Sir John Herschel fixo este apuntamento en 1839, posiblemente influído polo seu estudo sobre Eta Carinae dous anos atrás. Thomas Jefferson Jackson See reabriu o debate acerca da cor vermella de Sirio mediante a publicación de diversos documentos no ano 1892 e un sumario en 1926, nos que non só recorría a Tolomeo, senón que tamén citaba ao poeta Arato, a Marco Tulio Cicerón e a Xulio César Xermánico como persoas que cualificaron a estrela de vermella, admitindo por outro lado que ningún dos tres eran astrónomos. O filósofo romano Lucio Anneo Séneca tamén describira no seu momento a Sirio de cor vermella máis escura que a de Marte, declarando ademais «Sirio é rubia». Hai que sinalar que, aínda que foi a idea máis xeneralizada, non todos os observadores antigos viron Sirio vermella. De feito, na antiga China Sirio era a referencia de estrela branca, e en múltiples rexistros desde o século II&nbsp;a.&nbsp;C. até o século VII&nbsp;d.&nbsp;C. describiuse Sirio con tons brancos. Por Europa, xa no século I o poeta Manilio definiuna de «azul de mar», imaxe repetida no século IV por Avieno.

En 1985, os astrónomos alemáns Wolfhard Schlosser e Werner Bergmann publicaron un informe dun manuscrito lombardo do século VIII que contén *De cursu stellarum ratio*, escrito por san Gregorio de Tours. O texto, en latín, ensináballe aos lectores como determinar a hora da oración nocturna grazas ás posicións dos astros no ceo, adxectivando Sirio coa palabra *rubeola*. Baseáronse neste feito para xustificar que Sirio&nbsp;B foi unha xigante vermella naquel entón. Non obstante, outros replicáronlles que probablemente san Gregorio de Tours se estivera referindo a Artur en vez de a Sirio.

A posibilidade de que estas posturas encontradas foran causadas pola evolución estelar ou ben de Sirio&nbsp;A ou ben de Sirio&nbsp;B foi descartada polos astrónomos, pois o tempo transcorrido foi demasiado escaso para unha estrela e porque ademais non hai signos da nebulosidade que cabería esperar no sistema se un cambio de tal envergadura tivese lugar. Outras explicacións alternativas argumentaron que ou se denominaba a estrela de vermella como metáfora de mal sino, ou que a titilación de Sirio daba a impresión de matices colorados.

A explicación final que resolveu o misterio é bastante simple: igual que sucede co Sol cando se encontra baixo no horizonte, ao amencer e ao atardecer, Sirio vísase arroibada nesa mesma posición, como consecuencia da dispersión da luz a través da atmosfera. De aí que Sirio fora vermella para os exipcios, por exemplo, xa que no seu orto helíaco situábase baixa no ceo.]]
Á hora de observar o ceo nocturno, Sirio é unha boa referencia para situarse no ceo. Nas inmediacións de Sirio encóntrase un obxecto pertencente ao catálogo Messier, M41, un cúmulo aberto no que se poden apreciar decenas de estrelas, predominantemente amarelas, de magnitudes da 8 á 10, aproximadamente, o que dota ao conxunto dunha magnitude de 5,0. e cara ao norte, na constelación de Monoceros, está o cúmulo aberto M50. Ao oeste de Sirio, e lixeiramente cara ao sur, atópase Beta Canis Maioris, que a pesar do seu nome non é a segunda estrela máis brillante da constelación, senón a cuarta; é unha xigante azul levemente variable cuxa magnitude absoluta supera amplamente a Sirio, pero atópase moito máis afastada do Sistema Solar. A segunda estrela máis luminosa en aparencia de Canis Maior é en realidade Adhara, Épsilon Canis Maioris, outra xigante azul que xa se localiza moito máis ao sur na constelación. Cabe mentar tamén a presenza de cúmulos como o NGC&nbsp;2345, o NGC&nbsp;2204 ou o NGC&nbsp;2360. tras comparar as medidas astrométricas da súa época coas dadas por Tolomeo no seu *Almaxesto*. Decatouse de que as estrelas Aldebarán, Artur e Sirio se desprazaran significativamente, no caso de Sirio até 30&nbsp;arcmin en sentido sur —o que supón unha distancia similar ao diámetro lunar aparente— nuns 1800 anos.

Século e medio máis tarde, en 1868, Sirio converteuse na primeira estrela á que se lle mediu a súa velocidade. Sir William Huggins analizou o espectro da estrela e notou un achegamento ao rubio, polo que concluíu que Sirio se apartaba do Sistema Solar a unha velocidade duns 40&nbsp;km/s. Non obstante, esta medida de Huggins era esaxerada en canto a magnitude e era errónea no seu signo, dadas as medicións actuais, que sinalan que Sirio se despraza a −7,6&nbsp;km/s, Este grupo estelar da Osa Maior é un conxunto de 220 estrelas que comparten o seu movemento a través da galaxia e que nun principio xurdiron nun cúmulo aberto que desde entón foi perdendo a súa forza gravitacional. Porén, estudos realizados en 2003 e 2005 cuestionan dita pertenza de Sirio á corrente, porque o Grupo da Osa Maior ten unha idade estimada de 500±100&nbsp;millóns de anos, mentres que Sirio, cunha metalicidade parecida á do Sol, só ten a metade de tempo, é dicir, que é demasiado nova para pertencer ao grupo. En lugar diso, Sirio podería pertencer a un proposto supercúmulo estelar de Sirio, no que estarían incluídas outras estrelas dispersas, entre as que están Beta Aurigae, Alpha Coronae Borealis, Beta Crateris, Beta Eridani e Beta Serpentis. Este cúmulo sería un dos tres localizados a menos de 150&nbsp;pc (500&nbsp;anos-luz) do Sol, xunto ao cúmulo das Híades e ao cúmulo das Pléiades, cada un deles formados por centos de estrelas. Unha interpretación alternativa é que a corrente das Híades e a de Sirio non se compón, respectivamente, de estrelas da mesma orixe, senón de estrelas sen afinidade entre elas ás que as irregularidades do campo gravitacional da Vía Láctea lles imprimiu un patrón común de movemento. Polo tanto, non se debería falar de supercúmulo, senón máis ben dunha «corrente dinámica».

## Na cultura popular 
miniatura|230px|Lockheed 8 Sirius.
As referencias a Sirio en historias de ciencia ficción, así como na cultura popular, son bastante correntes, incluso serviu como tema poético.

No eido audiovisual, a empresa de cadeas de radio por satélite norteamericana Satellite CD Radio cambiou o seu nome a Sirius Satellite Radio en novembro de 1999, pola razón de chamarse como «a estrela máis brillante do ceo nocturno». Anteriormente, na serie de televisión *V*, os extraterrestres que chegan á Tierra partiron dun suposto planeta arredor de Sirio.

Na música, ao compositor alemán Karlheinz Stockhausen atribúeselle ter afirmado en diferentes ocasións que chegou dun planeta situado no sistema Sirio. Por outro lado, cabe destacar o breve tema instrumental «Sirius» do álbum *Eye in the Sky* do grupo de proxección internacional The Alan Parsons Project. Dita canción, foi popularizada en parte polo seu uso en acontecementos deportivos, especialmente na NBA e máis exactamente polos Chicago Bulls na época de Michael Jordan. Outros álbums que se poden citar son *Lemuria Sirius B* da banda sueca Therion, ou o álbum conceptual *From Mars to Sirius* dos franceses Gojira.

O astrónomo Noah Brosch realizou conxecturas acerca do nome do personaxe Sirius Black da serie de novelas *Harry Potter* de J. K. Rowling, xa que segundo el a autora podería terse inspirado en Sirio&nbsp;B (*Sirius*&nbsp;B en inglés), e recalca a súa relación cos cans, pois é un personaxe que pode transformarse en can.

En canto a institucións e os seus símbolos, na bandeira do Brasil atópase presente Sirio, sendo unha das vinte e sete estrelas debuxadas nela, onde representa ao estado brasileiro de Mato Grosso, ao oeste do país e un dos máis grandes. Particularmente, na bandeira é unha das estrelas dispostas no lado esquerdo do círculo central. Sirio aparece no escudo de armas da Universidade de Macquarie (Sidney) e é ademais o nome da súa publicación estudantil.

En teosofía, crese que as *Sete estrelas das Pléiades* transmiten a enerxía espiritual dos sete raios do *logos galáctico* ás *sete estrelas da Osa Maior*, para logo pasar a Sirio. Desde alí envíanse a través do Sol ao deus da Terra, Sanat Kumara, e finalmente mediante os sete Mestres dos sete raios á raza humana.

No ámbito naval militar, Sirio está bastante presente. Sete barcos da Mariña Real Británica bautizáronse HMS&nbsp;*Sirius* desde o século XVIII. O primeiro deles, fretado orixinalmente en 1786, era o buque insignia da Primeira Frota que navegou cara a Australia en 1788. A Mariña Real Australiana nomeou despois a un navío seu HMAS&nbsp;*Sirius* (O&nbsp;226) na honra do antigo buque insignia británico. Entre os barcos estadounidenses existe un USNS&nbsp;*Sirius* (T-AFS-8). En navegación civil, o transatlántico italiano *Sirio*, dedicado ao transporte de emigrantes europeos cara a Suramérica, naufragou fronte ás costas de cabo de Palos en Cartaxena en 1906, grave incidente no que morreron máis de duascentas persoas. En aeronáutica, en Estados Unidos construíuse un avión relacionado con Sirio, o Lockheed Model 8 Sirius, o primeiro dos cales foi pilotado por Charles Lindbergh, afamado aviador que foi o primeiro en cruzar o océano Atlántico sen escalas en solitario. Continuando no mundo dos transportes, a compañía Mitsubishi Motors deseñou o motor Mitsubishi Sirius en 1980.

## Notas 
## Véxase tamén 
125px|dereita
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Lista das estrelas máis brillantes

### Ligazóns externas 
* 
* 
* 
*