Jeanine Áñez

**Jeanine Áñez Chávez**, nada en San Joaquín, Beni, 13 de xuño de 1967, é unha avogada, presentadora de televisión e política boliviana, que ocupou o cargo de presidenta de Bolivia de forma interina entre 2019 e 2020, tras a renuncia de Evo Morales.

Antes de asumir a presidencia boliviana, Jeanine Áñez ocupou o cargo de vicepresidenta segunda da Cámara de Senadores de Bolivia. A súa ascensión ao cargo foi formalmente lexitimada polo Tribunal Constitucional Plurinacional horas máis tarde o mesmo día, que declarou que asumira legalmente o cargo "ipso facto", de acordo co precedente establecido pola Declaración Constitucional 0003/01 do 31 de xullo de 2001. Foi a segunda muller da historia de Bolivia en alcanzar a posición de presidenta despois de 40 anos, logo de Lidia Gueiler Tejada (1979-1980).

O 24 de xaneiro de 2020 anunciou a súa candidatura para as eleccións xerais de 2020 pola coalición "Juntos".

## Traxectoria 
Jeanine Áñez naceu o 13 de xuño de 1967 na poboación de San Joaquín no Departamento do Beni. Os seus pais foron profesores, sendo a última filla dun total de sete do matrimonio.

Comezou os seus estudos escolares en 1972, nunha escola rural denominada "21 de agosto" de formación só para nenas. A súa nai chegaría a ser directora desta pequena unidade educativa. Graduouse como bacharel no ano 1984 na súa localidade natal.

### Carreira política 
#### Membro da Asemblea Constituínte (2006-2008) 
A entrada de Jeanine Áñez na política boliviana comezou a partir de 2006 cando en xullo dese mesmo ano participou nas eleccións para os membros da asemblea constituínte cuxo obxectivo sería redactar a nova Constitución Política do Estado de Bolivia. Aínda sendo unha muller de 38 anos de idade, Jeanine Áñez conseguiu ser elixida como membro da asemblea constituínte uninominal pola Circunscrición 61 en representación do partido do Poder Democrático Social (PODEMOS), liderado a nivel nacional Jorge Quiroga Ramirez. Durante o seu tempo como membro da asemblea constituínte (2006 - 2007), Jeanine Anez estaba vivindo na cidade de Sucre, onde formou parte da comisión de organización e estrutura do novo Estado, traballando tamén na parte do poder xudicial. Despois da conclusión da Asemblea Constituínte, volveu ao seu programa de televisión na cidade de Trinidad.

#### Senadora de Bolivia (2010-2015) 
En decembro de 2009, Jeanine Áñez participou nas eleccións nacionais dese ano, onde logrou ser elixida senadora polo Departamento de Beni en representación da alianza Plan Progreso para Bolivia-Converxencia Nacional (PPB-CN), liderada a nivel nacional por Manfred Reyes Villa. Áñez foi senadora na Asemblea Lexislativa Plurinacional entre 2010 e 2015.

#### Senadora de Bolivia (2015-2019) 
[miniatura|270x270px|Áñez falando ante a prensa en [2018. Despois de permanecer como senadora no lexislativo durante case unha década (2010-2019) na cidade da Paz, Jeanine Áñez chegou á Presidencia de Bolivia en novembro de 2019.|alt=]]
 En outubro de 2014, Jeanine Áñez participou de novo nas eleccións nacionais, logrando tamén ser elixida de novo como senadora polo departamento do Beni en nome da alianza política Unidad Democrática (UD), liderada naquela época, a nivel nacional por Samuel Doria Medina. A pesar de que o mandato lexislativo de Jeanine Añez remataba oficialmente en 2020, tivo que renunciar ao seu posto en novembro de 2019 para asumir a presidencia boliviana aos 52 anos. 
Divorciouse do seu primeiro marido, Tadeo Ribera Bruckner, co cal chegara a formar unha familia. Tempo despois coñeceu á súa segunda parella, o colombiano Héctor Hernando Hincapie Carvajal..

## Presidencia de Bolivia 
O 11 de novembro de 2019 tras a renuncia do presidente Evo Morales, (cualificada por algúns de golpe de Estado), do vicepresidente Álvaro García Linera, da presidenta do Senado Adriana Salvatierra (renuncia este última obxecto de certa controversia) e do Presidente da Cámara de Deputados Víctor Borda, Jeanine Áñez anunciou que estaría disposta a asumir provisionalmente a presidencia do país, seguindo a orde de sucesión para convocar novas eleccións de acordo coa liña de sucesión constitucional do país.

Asumir oficialmente a presidencia do Senado requiría a maioría dos votos do Senado, maioría en mans do Movemento ao Socialismo, antes de convocar unha sesión bicameral na que xuraría á xefatura interina e de transición do Estado.

Tras o seu xuramento, Áñez dirixiuse ao Palacio de Goberno, acompañada dunha Biblia, e entoando despois o himno nacional. Pouco tempo despois da súa investidura, o Tribunal Constitucional Plurinacional recoñeceu a Áñez como a presidenta constitucional de Bolivia, e sinalou que «o funcionamento do órgano executivo de forma integral non debe verse suspendido, polo que o seguinte na liña sucesoria asume "*ipso facto*" a presidencia». Desta maneira, converteuse na segunda muller xefa de Estado na historia boliviana, logo de Lidia Gueiler Tejada.

O 13 de novembro a expresidenta do Senado boliviano Adriana Salvatierra descoñeceu a proclamación de Áñez como presidenta, e afirmou estar aínda en funcións como presidenta da cámara alta, alegando que a súa dimisión se produciu baixo presións de grupos opositores para facelo, renuncia que non foi tomada polo pleno do Senado para que, segundo ela, se fixese efectiva.

O 20 de novembro a bancada de ambas as cámaras do Movemento ao Socialismo (MAS) recoñeceu a asunción de Jeanine Áñez nun comunicado, afirmando que "a presidencia de Áñez xurdiu da sucesión constitucional" e sinalando que "o Presidente e Vicepresidente presentaron a súa renuncia" e que "cumprían asilo político en México, facendo abandono das súas funcións e provocando a vacante das mesmas".
 

### Política interior e lexislativa 
#### Preparativos electorais 
O 20 de novembro de 2019, o goberno interino presentou un proxecto de lei destinado a forxar un camiño cara a novas eleccións. A lei presentada polo goberno de Áñez di que se celebrarán eleccións 120 días despois do nomeamento das novas autoridades electorais, mesmas que deben ser elixidas nun máximo de 20 días. Unha vez nos seus cargos, os vogais do Tribunal Supremo Electoral terán 48 horas para facer pública a data dos comicios. A lei tamén establece que polo menos dous dos vogais deben ser indíxenas e tres mulleres.

Despois do debate nas dúas cámaras sobre a lei, acordouse por unanimidade a anulación dos comicios do 20 de outubro e o nomeamento dunha nova xunta electoral dentro dos 15 días da súa aprobación, achandando o camiño para unha nova votación.

O proxecto de lei, aprobado conxuntamente polo MAS e os lexisladores anti-Morales, foi aprobado o 23 de novembro. Neste prohibiuse a Morales participar nas novas eleccións. A cambio, o goberno de Áñez acordou retirar as forzas armadas de todas as zonas de protesta (aínda que a algúns militares aínda se lles permitiu permanecer nalgunhas compañías estatais para "evitar o vandalismo"), revogar o seu decreto polo que concedía a inmunidade do exército contra persecución criminal, liberar os manifestantes arrestados pro-Morales, protexer aos lexisladores e aos líderes sociais dos ataques e proporcionar indemnización ás familias dos asasinados durante a crise.

Nunha entrevista publicada polo diario boliviano Página Siete, Áñez rexeitou a posibilidade de presentarse como candidata nas eleccións presidenciais que se celebrarán nos próximos meses. Máis tarde o ministro interino da Presidencia, Yerko Núñez, afirmou de maneira oficial que Áñez rexeitara esa posibilidade. O 20 de decembro, doce vogais, seis titulares e seis suplentes do Tribunal Supremo Electoral xuraron o cargo e días máis tarde o vicepresidente do Tribunal Electoral de Bolivia, Óscar

Hassenteufel, anunciou que as eleccións xerais se celebrarían o próximo 3 de maio. O 24 de xaneiro de 2020 tras non chegar a un consenso entre a oposición para diminuír o número de candidaturas e así evitar a fragmentación do voto anti-Morales e a pesar das promesas de Áñez, esta anunciou a súa candidatura.

O 31 de decembro de 2019, o seu goberno emitiu á Asemblea Lexislativa Plurinacional do país para a súa aprobación, un proxecto que establecía o debate público e obrigatorio entre os candidatos á presidencia e vicepresidencia no marco do proceso preelectoral. O proxecto, que modificaba a Lei 026 do Réxime Electoral boliviano, tamén prevía que os debates foran emitidos de xeito obrigatorio e en directo polos medios estatais.[dereita|miniatura|250x250px|Áñez coa banda presidencial logo de prestar xuramento o 12 de novembro. De esquerda a dereita están o seu fillo José Armando Ribera Áñez, Jeanine Áñez, a súa filla Carolina Ribera Áñez e o cívico [Marco Pumari|Marco Antonio Pumari.]]

#### Contra os feminicidios 
A presidenta Áñez declarou o 13 de xaneiro de 2020 que ese ano sería o ano da loita contra o feminicidio e o infanticidio, co fin de deter a onda deses actos ilícitos que golpeaban Bolivia. Desde xaneiro, as autoridades rexistraron 73 feminicidios, o que o converteu no número máis alto desde 2013.

Neste contexto, o presidente anunciou un seguimento exhaustivo da creación de tribunais especiais para estes casos e criticou á xustiza polo lento avance dos procesos. Asegurou que o Estado boliviano ten a obriga de deter a violencia e evitar máis mortes de mulleres e nenos bolivianos e por iso declarou o ano da loita contra o feminicidio e o infanticidio.

Áñez tamén anticipou un incremento da consignación do orzamento da Tesouraría Xeral da Nación para combater estes delitos e pediu aos ministros que implementasen políticas eficaces, xa que considerou "inconcibible" que a pesar das leis que garanten ás mulleres unha vida libre de violencia, seguen sendo asasinadas.

#### Emerxencia sanitaria ante a COVID-19 
Na etapa presidencial de Jeanine Áñez, tivo que enfrontarse á pandemia da COVID-19, onde o 10 de marzo de 2020 o seu goberno oficializou os primeiros dous infectados con coronavirus en Bolivia. Días despois, a cifra aumentaría progresivamente e Jeanine Áñez, xunto co seu gabinete presidencial, tomou decisións moi difíciles, que se aplicaron de inmediato en todo o país.

### Política exterior 
#### FARC 
O goberno interino da presidenta Jeanine Áñez denunciou a "influencia estranxeira" no país desde que asumiu o poder, acusando a colombianos, peruanos, cubanos e venezolanos en diferentes momentos. O seu goberno culpou aos estranxeiros de provocar enfrontamentos violentos durante máis dun mes de violencia postelectoral en Bolivia que deixou decenas de mortos. A policía arrestou a un cidadán arxentino na provincia oriental de Santa Cruz de la Sierra, exmembro das Forzas Armadas Revolucionarias de Colombia (FARC).

#### Médicos cubanos 
Veciños da cidade de El Alto, detiveron a catro cubanos e entregáronos á policía baixo a acusación de que estaban a pagar a partidarios do Movemento ao Socialismo (MAS) para protestar violentamente nas rúas contra o goberno interino. Segundo a policía, os dous homes e unha muller viaxaban nun vehículo onde a policía atopou unha mochila con 90.000 bolivianos (algo máis de 13.000 dólares). Os sospeitosos dixeron que levaban ese diñeiro para pagar aos médicos cubanos de misión en Bolivia. Horas despois, a xefa da brigada médica cubana en Bolivia, Yoandra Muro, foi arrestada e liberada máis tarde.

En consecuencia, o presidente de Cuba, Miguel Díaz-Canel, anunciou a saída inmediata dos 725 membros da Brigada Médica Cubana destinados en Bolivia e xustificou a decisión por motivos de seguridade. Díaz-Canel denunciou o "acoso, as expresións anticubanas, o odio e o maltrato" aos que se estaba sometendo aos médicos cubanos que prestaban servizo en Bolivia e o ministro de Asuntos Exteriores cubano, Bruno Rodríguez, informou de que a embaixada dos Estados Unidos "participa na instigación da violencia contra os médicos cubanos". Despois da saída dos médicos cubanos, a ministra de Asuntos Exteriores, Karen Longaric, afirmou que a marcha era oportuna e necesaria, e que iso tamén permitiría "un trato respectuoso como sempre houbo entre Cuba e Bolivia".

O ministro de Sanidade do país andino, Aníbal Cruz, declarou que só 205 dos 702 cubanos que estaban na misión médica en Bolivia tiñan o título de doutor e que despois de revisar os documentos, o goberno determinou que eran na súa maioría técnicos ou condutores. Ata outubro de 2019, o goberno de Evo Morales gastou uns 7,7 millóns de dólares para manter a misión médica cubana, segundo datos facilitados polo goberno de Áñez. O goberno interino encargou unha auditoría co fin de coñecer con máis detalle como se utilizou o diñeiro que Bolivia pagaba a profesionais cubanos. O ministro de sanidade cubano, José Ángel Portal, cualificou ás autoridades bolivianas de "golpistas" e asegurou que mentían sobre os títulos dos cubanos. Pola súa banda, o viceministro de Asuntos Exteriores de Cuba, Rogelio Sierra Díaz, dixo que "a contribución da illa" á saúde en Bolivia "non é medible en termos financeiros".

Bolivia cortou relacións con Cuba o 24 de xaneiro de 2020, despois de acusar á illa de afectar sistematicamente a relación bilateral baseada no respecto mutuo, nos principios de non interferencia nos asuntos internos, na autodeterminación dos pobos e na igualdade soberana dos Estados, pero, con todo, o goberno de Áñez reiterou a vontade do Goberno de Bolivia de manter relacións cordiais.

#### Venezuela 
Áñez recoñeceu a Juan Guaidó como presidente interino de Venezuela 24 horas despois de tomar posesión do cargo. O seu goberno interino tamén cortou as relacións diplomáticas co goberno venezolano de Maduro, dándolle aos seus diplomáticos 72 horas para saír do país. Áñez tamén lle pediu a Guaidó que designase ao novo embaixador venezolano en Bolivia, "que será recoñecido inmediatamente polo noso goberno".

Un mes despois, o seu goberno anunciou a entrada de Bolivia no Grupo de Lima. O ministro de Exteriores boliviano dixo nun comunicado que esperaba "contribuír a unha solución pacífica, democrática e constitucional á crise en Venezuela, que debe ser guiada polo pobo venezolano". O mesmo mes, o goberno interino anunciou que darían refuxio a 200 venezolanos "que fuxiron do seu país por motivos de persecución política promovidos polo goberno de Nicolás Maduro".

#### Conflito con México 
En novembro de 2019 o Goberno de México concedeu asilo político a Evo Morales. Despois de obter o permiso das autoridades bolivianas para a entrada do avión mexicano de salvoconduto e tras voar a través de varios países latinoamericanos, que cederon o seu espazo aéreo por obrigacións derivadas do dereito internacional, o expresidente Evo Morales tocou chan mexicano a mañá do 12 de novembro.

O 14 de novembro de 2019, Áñez indicou que Morales se adicara a facer "descualificacións" desde a súa chegada a territorio mexicano. O goberno de Bolivia, amparado no tratado internacional de Montevideo, acusou ao expresidente Morales de avivar as protestas do seu exilio en México contra o goberno interino, que anticipou que faría unha reclamación á administración de Andrés Manuel López Obrador. En resposta, a Secretaría de Relacións Exteriores aclarou que México non é parte do devandito tratado e subliñou que a liberdade de expresión está garantida no artigo 6 da súa Carta Magna.

 O 27 de decembro de 2019 diplomáticos de España realizaron unha visita de cortesía á embaixada mexicana na Paz e demoraron a súa saída debido á detención de vehículos que tiñan que recollelos naquel lugar. Segundo o Ministerio de Asuntos Exteriores boliviano, diplomáticos españois chegaron á residencia mexicana con "persoas coa cara cuberta", que "tentaron entrar no complexo de forma subrepticia e clandestina". Despois afirmouse que eran membros do Grupo Español de Operacións Especiais (GEO). O embaixador de México acusou ao goberno de Jeanine Áñez de violar a Convención de Viena sobre Relacións Diplomáticas. Longaric respondeu dicindo que a presenza de gardas enmascarados e armados levantou a sospeita dos residentes de que habería un intento de sacar a Quintana desde a embaixada ata outro lugar. "Ningún país do mundo podería tolerar o ocorrido o venres pasado. Nese caso, a Convención de Viena habilita o Estado anfitrión para declarar aos diplomáticos que violan as regras das convencións *personae non gratae*", dixo Longaric. En rolda de prensa, Áñez proclamou formalmente o embaixador mexicano *persona non grata* e deulle 72 horas para saír do país, e México retirou oficialmente o seu embaixador.

O 30 de decembro, a ministra do Interior, Olga Sánchez Cordero, dixo que México non tiña intención de romper as relacións diplomáticas con Bolivia.

#### Unión Europea 
O 2 de xaneiro representantes da Unión Europea reuníronse coa ministra de Asuntos Exteriores, Karen Longaric. O xefe adxunto da delegación da Unión Europea, Jörg Schreiber, cualificou as súas conversacións con Longaric de "abertas e construtivas" e a relación co goberno interino de "moi boa". Longaric dixo que tiña a comprensión e o apoio dos embaixadores da UE sobre os acontecementos na embaixada e mostrou o seu apoio á misión do goberno interino cara a novas eleccións.

#### Arxentina 
As tensións nas relacións bilaterais entre Bolivia e a Arxentina comezaron pouco despois da toma de posesión de Jeanine Áñez como xefa do poder executivo. Un grupo de xornalistas arxentinos pertencentes a A24, Crónica TV, Telefé Noticias e TN foron a Bolivia para exercer as súas funcións profesionais. En diferentes situacións, os xornalistas foron ameazados, agredidos e perseguidos. Roxana Lizárraga, nomeada responsable do Ministerio de Comunicación, acusou aos xornalistas de sedición e afirmou que xa estaban identificados. Unha vez publicada a situación, o Ministerio de Asuntos Exteriores arxentino pediu ás autoridades no poder en Bolivia "que *garantisen a seguridade e a integridade física dos medios arxentinos* ". Os equipos de traballadores de prensa buscaron refuxio na embaixada arxentina. O entón embaixador mostrou a súa preocupación pola súa seguridade e finalmente foron evacuados poucas horas despois. Como resultado destes episodios, a Asociación Internacional de Radiodifusión (AIR), a organización Reporteiros sen Fronteiras (RSF), a Asociación Interamericana de Prensa (SIP) e a Asociación de Entidades Xornalísticas Arxentinas (ADEPA) manifestaron a súa preocupación e rexeitamento.

A chegada de Evo Morales a territorio arxentino produciuse dous días despois de que Alberto Fernández tomase posesión como presidente da Arxentina. Fernández convidara a Morales ao país e segundo o ministro de Asuntos Exteriores, Felipe Solá, pedíuselle ao expresidente que se compromete a non facer declaracións políticas durante a súa estadía na Arxentina como refuxiado político. Pouco despois, esa restrición foi levantada. Santiago Cafiero, Xefe de Gabinete de Ministros da Arxentina, expresou que un refuxiado político ten "*os mesmos dereitos que un cidadán arxentino, co que ten liberdade de expresión, para declarar, para pensar e dicir o que quere.* *Non imos restrinxir as súas liberdades*". As autoridades arxentinas expresaron o seu apoio ás reunións con simpatizantes e outras actividades políticas que Morales decidiu realizar na Arxentina.

Ante as declaracións políticas feitas por Evo Morales, o goberno de Áñez cualificou a relación coa Arxentina como "moi delicada" e anunciou a través da ministra de Asuntos Exteriores boliviana, Karen Longaric, que "*imos consultar a Organización das Nacións Unidas (ONU): se se lles permite aos refuxiados expresar opinións de carácter político ou realizar actos que poñan en perigo a estabilidade do país que os persegue*". En caso de recibir unha resposta convincente da oficina do Alto Comisionado das Nacións Unidas para os Refuxiados (ACNUR), ameazaron con enviar unha "queixa formal" ao goberno arxentino.

### Gabinete de goberno 
O 13 de novembro nomeou a once dos vinte ministros que compoñen o gabinete de goberno do Estado plurinacional de Bolivia. Áñez, que ten o control sobre a policía e as forzas armadas como presidenta, tamén modificou a dirección militar do país. Os seus principais ministros incluían prominentes empresarios de Santa Cruz de la Sierra.

### Recoñecemento internacional 
Os Estados Unidos recoñeceron a presidencia de Áñez o 13 de novembro de 2019, mostrando o seu interese en traballar co seu goberno para organizar eleccións no país. Tamén o fixo o Brasil, onde o seu presidente Jair Bolsonaro felicitou a Áñez pola súa asunción, que cualificou de constitucional, facendo fincapé na necesidade de celebrar eleccións en Bolivia. Do mesmo xeito, o Reino Unido afirmou: *"Damos a benvida ao nomeamento da Sra* *Áñez e a súa declaración para convocar eleccións pronto"*, e instando aos partidos políticos a apoiar os esforzos para manter a calma en Bolivia e celebrar eleccións presidenciais. Así mesmo, Colombia, a través da súa chancelería, recoñeceu a Áñez como presidente o mesmo día 13 de novembro. O embaixador mexicano en Bolivia afirmou que o seu país, que deu asilo a Evo Morales e ex-funcionarios do goberno, non recoñece a Áñez como presidente boliviana. Pola súa banda, Rusia, a pesar de recoñecer a presidencia provisional de Áñez, indicou que isto non debería considerarse necesariamente un proceso lexítimo, senón que asegurou que o único poder con lexitimidade sería o que se produciría despois de que se convocasen novas eleccións. Arxentina decidiu agardar a que a Asemblea Lexislativa dese país (con maioría do Movemento ao Socialismo, de Morales) lle conceda esa investidura, aínda que expresou que toma a Áñez como *"autoridade de referencia"*.

## Posicións políticas 
Áñez tense descrito a si mesma como unha conservadora relixiosa de dereitas e foi crítica con Evo Morales.

### Servizos penitenciarios 
A principios de 2019, Áñez pediu unha investigación sobre os gardas da prisión de Beni despois de falar con vítimas de violación e abuso por parte dos gardas. O seu obxectivo era establecer un precedente para a introdución de nova lexislación á espera de aprobación.

### Relixión 
Descríbese a si mesma como cristiá e levantou unha gran Biblia mentres se declaraba presidenta interina. The Guardian describiu isto como unha "reprimenda explícita" a Morales, que tiña unha historia tensa coa Igrexa católica e amosara o seu apoio ás tradicións relixiosas indíxenas. Durante o goberno de Morales, aprobouse por referendo unha nova Constitución que daba ao cristianismo o mesmo status que outras relixións.

### Polémicas 
Ao redor do 41% da poboación boliviana identifícase a si mesma como indíxena e a poboación adoita atopar discriminación con respecto á súa condición social en Bolivia, relacionada principalmente relacionada coa pobreza e a orixe étnica. Despois da elección en 2006 de Evo Morales, o primeiro presidente indíxena de Bolivia, a polarización entre os indíxenas e outros aumentou a medida que o sistema político boliviano pasou da política de esquerda-dereita á política urbana- indíxena.

A través das redes sociais, Áñez emitiu comentarios sobre os pobos indíxenas que foron cualificados de "racistas" por The Guardian, "anti-indíxenas" por Agence France-Press, e "provocadores" por The New York Times. Os chíos foron borrados e Áñez afirmou que ela nunca fixera tales comentarios, pero estes quedaron arquivados na web Archive.org.

Como presidenta en funcións, Áñez declarou que mantería a wiphala, a bandeira das comunidades indíxenas bolivianas, como bandeira cooficial de Bolivia, como estaba na era Morales, e declarou que estaba comprometida coa tarefa fundamental de "resaltar a unidade da "plural e diversa" nación de Bolivia. Ademais da whipala, o patujú móstrase de xeito destacado. O patujú é un símbolo dos pobos indíxenas do leste de Bolivia e de Santa Cruz, a cidade máis grande de Bolivia. Esta bandeira tamén foi adoptada pola oposición indíxena a Morales durante as protestas do TIPNIS. O 26 de novembro de 2019, representantes da comunidade indíxena concedéronlle un poncho vermello (unha prenda tradicional andina que levaban os líderes da comunidade) na investidura de Rafael Quispe como director do Fondo para o Desenvolvemento Indíxena.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Jeanine Áñez Chávez