Valeriana

:*Este artigo trata sobre o xénero, para a planta chamada comunmente valeriana, véxase artigo **herba benta**.* 

miniatura|right|'Valeriana officinalis
miniatura|right|Diagrama Valeriana
miniatura|right|V*aleriana seca

***Valeriana*** é un xénero de plantas da familia Valerianaceae. Inclúe un número de 200 especies, das cales a máis coñecida é *Valeriana officinalis*, chamada comunmente herba benta ou valeriana menor ou herba dos gatos. Algunha especies son nativas de Europa e outras de América do Norte. Adóitanse usar coma somnífero.
## Descrición 
Son herbas perennes, rizomatosas. Flores hermafroditas, en inflorescencias cimosas simples ou escasamente ramificadas. Cáliz con dentes lineares enrolados durante a antese, acrescente, plumoso e persistente na frutificación en forma de papo. Corola con tubo infundibuliforme, con 5 lóbulos desguais. Androceo con 3 estames. Estigma trífido. Froitos coas dúas cavidades estériles moi pouco desenvolvidas.

A herba benta emprégase en Galiza dende a antigüidade.

A planta chamada valeriana vermella, valeriana roxa ou alfinetes (*Centranthus ruber*), non pertence a este xénero.
 
## Taxonomía 
O xénero foi descrito por Carl von Linné e publicado en *Species Plantarum* 1: 31–34. 1753.
;Etimoloxía:
***Valeriana***: nome xenérico derivado do latín medieval xa sexa en referencia aos nomes de Valerio (que era un nome bastante común en Roma, Publio Valerio Publícola é o nome dun cónsul nos primeiros anos da República), ou ao provincia de Valeria, unha provincia do imperio romano, ou coa verba **valere**, "para estar san e forte" do seu uso coma menciña popular para o tratamento do nerviosismo e a histeria.

## Especies máis importantes 
* *Valeriana acutiloba*
* *Valeriana alliariifolia*
* *Valeriana altaica* orixinaria da rexión de Xinjiang (China e Mongolia)
* *Valeriana apula*
* *Valeriana arburua*
* *Valeriana arizonica*
* *Valeriana californica*
* *Valeriana capitata*
* *Valeriana carnosa*
* *Valeriana celtica*
* *Valeriana columbiana*
* *Valeriana dioica*
* *Valeriana edulis*
* *Valeriana locusta*
* *Valeriana longiflora*
* *Valeriana montana*, valeriana maior.
* *Valeriana occidentalis*
* *Valeriana officinalis*, herba benta, herba dos gatos, valeriana menor.
* *Valeriana panciflora*
* *Valeriana pyrenaica*
* *Valeriana sambucifolia*
* *Valeriana scandens*
* *Valeriana scouleri*
* *Valeriana septentrionalis*
* *Valeriana saxatilis*
* *Valeriana sitchensis*
* *Valeriana sorbifolia*
* *Valeriana supina*
* *Valeriana texana*
* *Valeriana tiliifolia*
* *Valeriana tripteris*
* *Valeriana tuberosa*
* *Valeriana wallichii*
* Lista completa de especies

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Valeriana celtica.jpg|*Valeriana celtica
Ficheiro:Valeriana montana 2006.06.27 09.50.49-p6270075.jpg|*Valeriana montana
Ficheiro:Valeriana saxatilis 2006.06.27 11.17.58-p6270149.jpg|*Valeriana saxatilis
Ficheiro:Valeriana supina01.jpg|*Valeriana supina
Ficheiro:ValerianaTripteris.jpg|*Valeriana tripteris
Ficheiro:Valeriana tuberosa 1.jpg|*Valeriana tuberosa

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Herba benta (*Valeriana officinalis'')

### Bibliografía 
# Barrie, F. R. 2001. Valerianaceae. En: Stevens, W.D., C. Ulloa, A. Pool & O.M. Montiel (eds.). Flora de Nicaragua. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 85(3): 2495–2497.
# Flora of China Editorial Committee. 2011. Fl. China 19: 1–884. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
# Forzza, R. C. & et al. 2010. 2010 Lista de espécies Flora do Brasil. https://web.archive.org/web/20100526002559/http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010/. 
# Idárraga-Piedrahita, A., R. D. C. Ortiz, R. Callejas Posada & M. Merello. (eds.) 2011. Fl. Antioquia: Cat. 2: 9–939. Universidad de Antioquia, Medellín.
# Luteyn, J. L. 1999. Páramos, a checklist of plant diversity, geographical distribution, and botanical literature. Mem. New York Bot. Gard. 84: viii–xv, 1–278.
# Molina Rosito, A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.
# Nash, D. L. 1976. Valerianaceae. In Nash, D.L. (Ed.), Flora of Guatemala - Part XI, Number 4. Fieldiana, Bot. 24(11/4): 296–306.
# Stevens, W. D., C. Ulloa Ulloa, A. Pool & O. M. Montiel Jarquin. 2001. Flora de Nicaragua. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 85: i–xlii,.
## Ligazóns externas 
* USDA records of the distribution of the genus in the United States