open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Magia y efectos especiales

***Magia y efectos especiales*** é o primeiro disco de estudio da banda madrileña de indie pop IZAL, lanzado de forma independente o 12 de marzo do 2011. O álbum foi gravado e producido nos Estudios Reno de Madrid.

## Lista de cancións 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio Web Oficial de IZAL
Occipicio

O **occipicio** é o termo anatómico para se referir á parte da cabeza que se sitúa na zona inferior e posterior.

## Importancia clínica 
O traumatismo do occipicio pode ocasionar crebadura da base do cranio. Un occipicio prominente é característico da trisomía 18 (a síndrome de Edwards), asociado a micrognacia (queixada pequena), pavillóns auriculares de implantación baixa e retardo mental.  Asóciase tamén á trisomía 9. A identificación da localización do occipicio fetal é importante no paristallo. Esta rexión emprégase ademais como punto de reparo anatómico durante a medición do perímetro cefálico, empregando unha fita métrica que se estende desde o occipicio até o arco superciliar.miniatura|Occipicio nun rapaz.|centro

## Véxase tamén 
### Notas 
### Outros artigos 
* Óso occipital
* Sincipicio
### Ligazóns externas
Vicente Otero Pérez

**Vicente Otero Pérez**, coñecido como **Terito**, nado en Deiro (Vilanova de Arousa) en 1918 e finado o 20 de xaneiro de 1995, foi un empresario e contrabandista galego.

## Traxectoria 
Fillo de Eleuterio Otero (de onde procede o seu alcume, Terito), que atendía unha tenda de ultramarinos e panadería en Deiro. Dedicouse ao estraperlo durante a ditadura franquista grazas ás relacións con Nicolás Franco na etapa en que era embaixador de España en Lisboa, e amasou unha fortuna. Posteriormente dedicouse ao contrabando ademais de ser dono de varios negocios: era propietario dunha empresa de transporte de líquidos, accionista dunha firma de augas minerais e socio, con José Ramón Barral, dun concesionario de automóbiles.

Foi directivo do Real Club Celta de Vigo, desde decembro de 1958 nunha comisión xestora presidida por Antonio Crusat Pardiñas, e entre xuño de 1959 e xuño de 1962 como vicetesoureiro na directiva presidida polo tamén contrabandista Celso Lorenzo Villa.

Foi un destacado militante de Alianza Popular, da que recibiu a insignia de ouro e diamantes. Semanas antes da redada da Operación Nécora acudiu como compromisario ao congreso provincial de AP na Toxa. Estaba incluído na relación de persoas a deter na redada do 12 de xuño de 1990, pero casualmente non o atoparon na casa. Despois de varias semanas en paradeiro descoñecido, entregouse ao xuíz e foi posto en liberdade sen cargos. Cando volveu a Cambados recibiu unha homenaxe popular. Morreu con 76 anos de idade, a causa dun cancro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Centro de lanzamento de Xichang

O **centro de lanzamento de Xichang** é un centro de lanzamento chinés desde o que se envían satélites principalmente cara a órbita xeosincrónica. Está situado en Xichang, na provincia de Sichuan, no suroeste da China. As oficinas centrais están situadas na cidade de Xichang, a uns 65 km de distancia. O centro de lanzamento dispón dun ferrocarril adicado en exclusiva. A maior parte dos lanzamentos comerciais feitos pola China tiveron lugar desde este centro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Centro de lanzamento de Taiyuan
*Centro de Lanzamento de Satélites de Jiuquan
*Centro de Lanzamento de Satélites de Wenchang
Wresat

**Wresat** foi un satélite artificial de Australia lanzado o 29 de novembro de 1967 mediante un foguete Redstone Sparta desde Woomera.

## Características 
Wresat foi construído pola Weapons Research Establishment australina en 11 meses e foi lanzado para estudar a atmosfera superior. Os instrumentos de a bordo estaban deseñados para estudar os raios ultravioleta e X do Sol e o seu efecto na atmosfera. Por simplicidade o satélite permaneceu acaroado á última etapa do seu foguete lanzador e funcionou durante as dúas semanas que aguantaron as súas baterías. Reentrou na atmosfera terrestre o 10 de xaneiro de 1968.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Redstone Sparta
José Sánchez de Santa María

**José Sánchez de Santa María** foi un tradutor galego, que Ricardo Carballo Calero cita entre os precursores de Rosalía.

## Traxectoria 
miniatura|*El Evangelio segun San Mateo traducido al dialecto gallego*.
Louis Lucien Bonaparte, sobriño de Napoleón, fixo traducir a varios idiomas o Evanxeo de Mateu. En 1861 publicouse en Londres a tradución galega, debida a José Sánchez de Santamaría, de Santiago de Compostela, polo demais descoñecido. 

A versión está feita sobre a tradución castelá de Félix Torres Amat, e non sobre o texto grego. O libro leva un prólogo do príncipe editor titulado *Observaciones comparativas sobre la pronunciación gallega, asturiana, castellana y portuguesa*. Abondan na tradución galega os castelanismos morfolóxicos e sintácticos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Traducións da Biblia ao galego
Juan Montero Telinge

**Juan Montero Telinge**, nado en Santiago de Compostela o 21 de decembro de 1800 e finado na Coruña o 26 de outubro de 1893, foi un político galego.

## Traxectoria 
Pertenceu á Milicia Nacional e acadou o grao de sarxento. Militou no Partido Liberal e estivo exiliado. Foi alcalde da Coruña no Bienio Progresista (1854-1855) e deputado a Cortes (1869-1871). Foi elixido senador pola provincia da Coruña (1872-1873) e senador vitalicio (1884-1885). Era comerciante na Coruña. Foi membro da loxa La Herculina nº 10.

Publicou en 1844 "Rosa y Pascual. Cuento gallego", transcrito como "Rosa e Pascual" por Uxío Carré Aldao en *Literatura gallega* (1911). É un conto en quintillas de literatura popular picaresca inspirada nos mandamentos referentes á libido.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Ficha no Senado
Bigato

[miniatura|250x250px|**Bigato** coa cabeza de [Marte (deus)|Marte no anverso e a Vitoria conducindo a biga no reverso]]
**Bigato** (en latín: *bigatus*) é a denominación dun tipo específico de denario, moeda de prata da Antiga Roma, caracterizado por levar nos seus reversos unha biga ou carruaxe tirada por dous cabalos e conducida por unha divindade romana.

A tipoloxía dunha moeda de prata caracterizada pola imaxe dunha carruaxe pon o bigato en relación tipolóxica co cuadrigato, emitido tamén en tempos da República, que toma o seu nome pola presenza dunha cuadriga nos seus reversos.

## Historia 
miniatura|esquerda|Debuxo do reverso dun **bigato**
Os bigatos comezaron a cuñarse na primeira década do século II a. C. como unha alternativa ao vitoriato, e algúns investigadores numismáticos consideran que non circulou máis alá do 190 a. C. Estas emisións foron tan numerosas que, nalgunhas fontes de época imperial, este termo chegou a utilizarse para designar, en xeral, a todos os denarios republicanos.

Os primeiros bigatos levaban unha representación da deusa Luna na súa carruaxe de dous cabalos, e mantivéronse en uso en paralelo aos cuadrigatos ata 170 a. C., cando os denarios foron temporalmente suprimidos. Unha segunda serie de bigatos representaba a Vitoria na súa biga, probabelmente para conmemorar o dominio de Roma logo da batalla de Pidna, en Tesalónica. Tácito e Plutarco mencionan unha estatua de Vitoria nunha biga.
[miniatura|**Bigato** *serratus* con [Diana no anverso e a Vitoria guiando a biga no reverso]]
O establecemento da data de cuñaxe dos primeiros bigatos é complicado por mor do uso impreciso da palabra *bigatus *(e o plurar *bigati*) por historiadores e literatos latinos como Tito Livio, quen ao escribir acerca dos acontecementos de 216 a. C. (antes de que se coñeza que estas moedas existisen), utiliza a palabra para se referir xenericamente ás moedas de prata espoliadas na Gallia Cisalpina e en Hispania. O termo *bigati* era utilizado adoito nos estudos desta época no sentido de *denarii*, e non referíndose ao tipo específico.

Na súa obra etnográfica *Germania*, Tácito (56 a. C. - 117 a. C.) sinala que, malia que a maioría dos pobos xermánicos dependesen aínda nese tempo do troco, os que se asentaban ao longo das fronteiras do Imperio mantiñan relacións comerciais e utilizaban a moeda, aínda que só confiaban no valor das "antigas e ben coñecidas" como os *bigati* e os *serrati *(como se denominaba aos denarios con bordos dentados):

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moeda da Antiga Roma

### Bibliografía 
*Crawford, M. H. *Roman Republican Coinage.* Cambridge University Press, 1974. ISBN 9780521074926
*Greg Deane, J. *A History of the Roman denarius: The bigatus denarius and the commercialisation of the Roman economy, to the time of the Social War*. 2017. ISBN 978-1973163060
Piero Dusio

**Piero Dusio**, nado en Scurzolengo (provincia de Asti) o 13 de outubro de 1899 e finado en Buenos Aires o 7 de novembro de 1975, foi un futbolista, empresario e piloto italiano.

## Traxectoria
A súa carreira futbolística activa (tres partidos coa Juventus 1921-22) terminou cunha lesión no xeonllo, despois comezou un negocio téxtil (hule), que se converteu en material deportivo e en provedor de uniformes militares. Dirixiu a *Juventus Organizzazione Sportiva Anonima* (O.S.A.) entre 1941 e 1943, que pasou a formar parte da firma Cisitalia en 1944 e ata foi presidente da Juventus de 1942 a 1948.

 D46 foi chamado posteriormente de Piero Dusio (o Dusio 46). O piloto de carreiras é Ilario Bandini.]]

Participou na Mille Miglia (1929-38), foi o sexto no Gran Premio de Italia de 1936, logrou unha vitoria de clase (50º na xeral) na Mille Miglia nun Siata 500cc (1937) e formou a Scuderia Torino (1939).
Encomendou a Dante Giacosa de Fiat desenvolver un automóbil de carreiras (1944) e formou o "Consorzio Industriale Sportiva Italia" (1944). A empresa converteuse en Cisitalia e involucrou a Carlo Abarth, Rudolf Hruska e Ferry Porsche. Tres D46 encabezaron a local Coppa Brezzi (calebrada co Gran Premio de Turín de 1946, Dusio terminou 1º.

Dusio continuou financiando proxectos de automobilismo, pero os gastos en enxeñería do complexo 202MM case arruinan a Cisitalia (1947), ademais de involucrar a corporación Juventus. En consecuencia, Dusio emigrou a Arxentina e fundou Autoar (Automotores Arxentinos) S.A.I.C. (22 de marzo de 1949), financieiramente apoiado por Juan Peron. O seu fillo, Carlo Dusio, continuou dirixindo a refinanciada compañía Cisitalia Torino (1948-1964).

Dusio intentou, pero non puido, clasificarse para un Gran Premio do Campionato do Mundo de Fórmula Un o Gran Premio de Italia de 1952 cun Cisitalia (D46), pero non conseguiu establecer un tempo na práctica debido a problemas do motor. Correu no Gran Premio de Buenos Aires en 1954 e tamén fundou *Cisitalia Argentina Industrial y Comercial SA*, deseñando automóbiles como o Cisitalia 750 (1960).

Morreu en Buenos Aires en 1975.

## Rexistro de carreiras 
### Resultados completos no Campionato de Europa
(clave) (Carreiras en letra **grosa** indican pole position) (Carreiras en *italica* indican volta rápida)

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén
Alaine Agirre

**Alaine Agirre Garmendia**, nada en Bermeo no ano 1990, é unha escritora vasca en lingua éuscara. Comezou na literatura despois de facer física e estudos vascos. Publicou o seu primeiro traballo en 2013.

## Obra 
### Infantil e xuvenil 
*2013, *Nire potxolina maitea*, Eider Eibar Zugazabeitia il. Elkar.
*2014, *Nora joan da aitona?*, Elkar, 2014, Maite Gurrutxaga il. Elkar.
*2014, *Letra txarra daukat, eta zer?*, Jokin Mitxelena il. Elkar.
*2015, *Hau ez da zoo bat!*, Iratxe López de Munain il. Elkar.
*2016, *Txokolatezkoa izan nahi nuke*,  Leire Salaberria il. Elkar.
*2016, *Bihotza lo daukat, eta zer?*, Jokin Mitxelena il. Elkar. 
*2016, *Martin*, Maite Gurrutxaga il. Elkar.

### Novela 
*2014, *Odol mamituak*, Elkar.
*2015, * X hil da*, Elkar.
*2017, *Bi aldiz erditu zinen nitaz, ama*, Elkar.
*2017, *Libe*, Erein.
*2017, *Maren*, Elkar.

## Premios e recoñecemento 
* 2015, Premio Lazarillo, pola obra *Nora joan da aitona?*
* 2016, Premio Euskadi de Prata, pola obra *X hil da*.
* 2016, Premio Lizardi, pola obra *Hau ez da zoo bat!*
* 2016, Bolsa Joseba Jaka, pola obra *Bi aldiz erditu zinen nitaz, ama*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Alaine Agirre en idazleak.eus 
* Alaine Agirre en haurliteraturaretoa.eus
Lingua pirahã

A **lingua pirahã** é unha lingua indíxena falada polo pobo pirahã que habita no estado brasileiro do Amazonas. Os pirahã viven ó longo do río Maici, un tributario do río Amazonas. Segundo datos de 2009 tiña entre 250 e 380 falantes. O pirahã está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

Pirahã é a única variedade sobrevivente da lingua mura, xa que as outras linguas foron extinguíndose co paso dos séculos porque os membros do pobo mura adoptaron o portugués. Entre os seus parentes máis achegados está a matanawi, tamén extinta. Estímase que ten entre 250 e 380 falantes. A controversia está agravada pola gran dificultade de aprender a lingua e que o número de lingüistas de pirahã é moi pequeno.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Amazonia (ecorrexión)
* Daniel Everett 
* Estado do Amazonas
* Hipótese de Sapir-Whorf 
* Linguas illadas  
* Lingua mura  
* Pobo mura  
* Selva amazónica
Philippine Airlines

**Philippine Airlines (PAL)**, tamén coñecida historicamente como **Philippine Air Lines**, é a aeroliña nacional de Filipinas. Ten a súa sede no PNB Financial Center na cidade de Pásay. A compañía fundouse en 1941 e é a primeira e máis vella aeroliña comercial de Asia operando co seu nome orixinal. Dende os seus centros de conexión no aeroporto Ninoy Aquino, no aeroporto de Clark e no aeroporto de Mactan-Cebú, Philippine Airlines serve a 33 destinos domésticos e 42 internacionais en Asia, Oriente Medio, Oceanía, Norteamérica e Europa.

Foi unha das maiores aeroliñas asiáticas, pero viuse gravemente afectada pola crise financeira de 1997 en Asia. Nun dos maiores fracasos corporativos do país, PAL viuse na obriga de reducir as súas operacións internacionais eliminando completamente os voos a Europa e Oriente Medio, cortando virtualmente todos os voos domésticos agás as rutas operadas dende Manila, tivo que reducir tamén o tamaño da súa frota e despedir a milleiros de empregados. A compañía pasou a a ser administrada xudicialmente en 1998 e gradualmente foi recuperando operacións a máis destinos ata saír desa situación en 2007 e saír da administración xudicial, iniciando a renovación dos seus xestores.

## Frota 
A frota de Philippine Airlines está formada por avión de fuselaxe ancha e estreita de catro familias (agás a frota de PAL Express): Airbus A320, Airbus A330, Airbus A340 e Boeing 777. En febreiro de 2018 a súa frota estaba composta por 64 avións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da aeroliña
Jogyesa

miniatura|Interior do templo de Jogyesa, abril de 2016

O templo de **Jogyesa** é considerado o núcleo do budismo zen en Corea. O templo é sede da oficina principal da administración do budismo coreano e a sala onde se realiza a asemblea xeral, entre outras instalacións. Jogyesa asenta sobre unha das principais arterias do centro da cidade de Seúl, a rúa de Insa-dong, pertencente ao distrito da cidade, ou gu, de Jongno. Preto do palacio de Gyeongbokgung e do Museo Nacional de Corea. 

## O templo 
O nome deriva da montaña Jogyesan, lugar asociado pola cultura budista ás meditacións do monxe Hyeneungdaesa. Segundo a lenda, dentro do pagode atópanse soterradas as cinzas de Buda, traídas no ano 1914 por un monxe cingalés.

O patio do templo é presidido por un piñeiro, que segundo os rexistros conta con máis de 500 anos de idade. Posúe unha altura de 12 m, cun diámetro de 1,67 m. Na saída lateral do templo atópase unha acacia de 400 anos de idade, cunha altura de 24 m.

## Recentralización durante a ocupación xaponesa 
No ano 1920, baixo orde dos colonos xaponeses na illa de Corea revisouse a administración dos 31 templos budistas do país para recentralizala dende unha soa oficina, aberta no templo de Kakwangsa (antigo nome de Jogyesa) O que facilitou o control do goberno xaponés sobre os templos. 

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Jogyesa entrada.jpg|Entrada dende a Insa-dong.
Ficheiro:Jogyesa estatua budista.jpg|Estatua budista en Jogyesa.
Ficheiro:Jogyesa Lanterns.jpg|Jogyesa decorado cun teito de lanternas, abril de 2016.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial do templo de Jogyesa
Novair

**Novair Airlines AB**, operando como **Novair**, é unha aeroliña sueca coa súa sede en Estocolmo. Opera principalmente voos chárter cara ao Mediterráneo e as illas Canarias. No pasado tamén operou voos de longo alcance con destinos como Tailandia, India e Indonesia. A súa base principal e centro de conexións está no aeroporto de Estocolmo-Arlanda, aínda que a compañía tamén opera dende o aeroporto de Oslo-Gardermoen.

## Historia 
Novair naceu e comezou a operar en novembro de 1997, con servizos dende Estocolmo a Phuket, Tailandia e as illas Canarias no nome de Apollo, unha axencia de viaxes sueca. Dende a súa fundación a aeroliña operou distintos tipos de avións, como Boeing 737-300, Boeing 737-800, Airbus A330 e Lockheed L-1011 TriStar. Entre 2007 e 2011 a aeroliña alugou un A330 de Orbest e Air Europa. En 2013 e 2014 alugou un A330 de Aer Lingus, operado con tripulantes de voo de Aer Lingus e tripulantes de cabina de Novair, antes de que a aeroliña deixase de realizar voo de longo alcance.

En xaneiro de 2001 a compañía pertencía totalmente ao grupo suízo Kuoni Travel Group e tiña ao redor de 330 empregados. En xuño de 2005 Kuoni Travel vendeu Novair e outros departamentos da súa compañía a DER Touristik, a división de viaxes do grupo alemán Rewe Group. Independentemente a esta venda, a compañía decidiu pechar a súa base en Gotemburgo en marzo de 2016 e devolver dous dos tres Airbus A321 que tiña alugados o mes seguinte.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da aeroliña
Aeroporto internacional das Seychelles

O **aeroporto internacional das Seychelles** , tamén coñecido como **aeroporto da Pointe Larue**, é un aeroporto situado na illa de Mahé, a 11 quilómetros ao sueste da cidade de Victoria, a capital das Seychelles. O aeroporto é base e sede de Air Seychelles e conta con voos rexionais e de longo alcance a máis de 20 destinos debido á súa importancia como destino de vacacións internacional.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
María Pilar Alén

**María Pilar Alén Garabato**, nada en Oza (Teo) o 24 de xullo de 1961, é unha historiadora, musicóloga e profesora galega. É irmá da filóloga María del Carmen Alén Garabato.

## Traxectoria 
En 1984 licenciouse en Historia da Arte moderna e contemporánea pola Universidade de Santiago de Compostela, e en 1989 licenciouse en Musicoloxía pola Universidade de Oviedo. Doutorouse en 1992 pola Universidade de La Laguna coa tese *El compositor italiano Buono Chiodi y su magisterio en Santiago de Compostela*.

É profesora na Facultade de Xeografía e Historia da USC. O seu labor investigador céntrase na capela de música da catedral de Santiago de Compostela, as relacións musicais hispano-italianas e a música da Península Ibérica na segunda metade do século XVIII.

## Obras
**La capilla de música de la catedral de Santiago de Compostela. Renovación y apogeo de una etapa provilegiada (1770-1808)* (Ediciós do Castro, 1995)
**Historia da música galega. Cantos, cantigas e cánticos* (A Nosa Terra Edicións, 1997)
Albert Scherrer

**Albert Scherrer**, nado en Riehen o 28 de febreiro de 1908 e finado en Basilea o 5 de xullo de 1986, foi un piloto de carreiras de Suíza.

## Traxectoria
Participou nun Gran Premio do Campionato do Mundo de Fórmula 1, o Gran Premio de Suíza de 1953. Terminou a 16 voltas e non clasificou, non logrou 
puntos de campionato.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén
Ian Stewart (piloto)

: *Para outras persoas tamén chamadas Ian Stewart, véxase a páxina de homónimos **Ian Stewart***

**Ian Macpherson M. Stewart**, nado en Edimburgo o 15 de xullo de 1929 e finado en Crieff o 19 de marzo de 2017 foi un piloto de automobilismo escocés.

## Traxectoria 
Stewart era considerado por Jim Clark como un individuo moi nervioso que "ao volante estaba tan relaxado como calquera". A súa única aparición nun Gran Premio do Campionato do Mundo foi no Gran Premio do Reino Unido de 1953, no cal, debido a un fallo de ignición, non conseguiu terminar no seu Connaught-Lea Francis A da Ecurie Ecosse. A participación principal de Stewart foi como parte do equipo da Ecurie Ecosse correndo con coches Jaguar.

Stewart fíxose un nome nas carreiras cun Jaguar XK120 en eventos nacionais británicos, gañando 23 carreiras en só tres tempadas, incluíndo o Jersey International e o Wakefield Trophy. Foi membro fundador da Ecurie Ecosse quen adoptou a cor que levaba no seu XK120 como cor do equipo. Tamén foi responsable do seu escudo distintivo. Durante este período, foi un dos tres pilotos da Ecurie Ecosse na carreira de debut do equipo en Charterhall, que resultou nun segundo lugar para Stewart. Foi co equipo de Merchiston que Stewart gañou a maior parte das súas carreiras. Este éxito permitiulle participar co equipo oficial da marca Jaguar en Le Mans.

Irmán máis vello de Jackie. Ian retirouse das carreiras tras un accidente na carreira dos 1000&nbsp;km da Arxentina de 1954 de automóbiles deportivos para atender os negocios agrícolas e públicos da súa familia en Perth e Kinross.

## Rexistro de carreiras 
### Mellores resultados 
### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

### Resultados completos nas 24 Horas de Le Mans 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Profile at grandprix.com
* Profile at Old Racing Cars
Justo González Ballesta

**Justo José González Ballesta**, nado en Lugo o 9 de outubro de 1951, é un médico e político galego do PPdeG

## Traxectoria 
Licenciado en Medicina e Cirurxía pola Universidade de Santiago de Compostela e especializado en Medicina de Empresa, Familiar e Comunitaria e Xestión e Administración Sanitaria. Foi elixido concelleiro de Mos por AP nas municipais de 1983 e nomeado primeiro tenente de alcalde. Trala morte do alcalde Olegario Rodríguez Pérez en outubro de 1986 foi elixido novo rexedor. Nas municipais de 1987 encabezou a candidatura de Alianza Popular e foi elixido alcalde por maioría simple e posteriormente estableceu un pacto de goberno co PNG de Ramón Alonso Fernández. Nese mandato foi designado deputado provincial. Porén, trala ruptura do acordo de goberno foi despoxado da alcaldía en maio de 1989 mediante unha moción de censura encabezada por Ramón Alonso. Este remataría por achegarse de novo ós populares e nas municipais de 1991 foi o número 2 da candidatura do PPdeG encabezada por Ballesta, o cal recuperou a alcaldía con maioría absoluta. En 1995 revalidou a alcaldía, de novo con maioría absoluta. Era o home de Xosé Cuíña na zona. Foi director provincial do Sergas en Pontevedra de 1991 a 1993, e delegado da Consellería de Política Territorial entre 1993 e 1995. Foi secretario provincial de Organización e secretario xeral do PPdeG da provincia de Pontevedra entre 1990 e 1999. Foi elixido deputado no Parlamento de Galicia nas eleccións autonómicas de 1997, polo cal renunciou á alcaldía no mes de setembro. É presidente do Club Náutico de Vigo dende 2016.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Eleccións municipais en Mos

### Ligazóns externas 
*Biografía
Jesús María Fernández Rosende

**Jesús María Fernández Rosende**, nado en Oleiros o 25 de xuño de 1960, é un empresario e político galego do PPdeG

## Traxectoria 
Cursou estudos de Dereito. Foi director xerente e secretario do Padroado da Fundación para a Investigación e Desenvolvemento de Recursos Mariños, secretario do Consello Regulador Denominación de Calidade Mexillón de Galicia e secretario do Consello Económico da Universidade da Coruña. Militante do PPdeG dende 1989, foi elixido concelleiro de Oleiros nas municipais de 1987. Foi deputado no Parlamento de Galicia dende o 26 de setembro de 1989 en substitución de Manuel Iglesias Corral, volveu ser deputado dende o 20 de xuño de 1991, substituíndo a José Luis Torres Colomer. Foi elixido deputado no Parlamento de Galicia nas eleccións autonómicas de 1993 e volveu ser elixido en 1997 e 2001.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Eleccións municipais en Oleiros

### Ligazóns externas 
*Biografía
Lois González López

**Lois González López**, nado en Madrid en 1866, foi un poeta en galego que Ricardo Carballo Calero encadra nos Epígonos.

## Traxectoria 
A súa familia tiña casa en Pumarín (Montecubeiro, Castroverde). Viviu entre 1869 e 1878 en Montecubeiro e Neira de Rei. Trasladouse a Madrid e cambiou o segundo apelido de López a Cando, nome dunha casa grande de Vilar en Montecubeiro.

A máis coñecida das súas poesías é *A víspera de San Xoán en Montecubeiro* que foi premiada cun accésit nun certame celebrado en Lugo en 1891. O poema representa con realismo ameno e ponderado un anaco da vida da aldea e ten o valor do directamente coñecido e exposto con simpatía e fluidez*. . *

Outras composicións súas son as tituladas *A miña sorte, O bico, Parrafeo con San Pedro*, publicadas na revista *Galicia* de Andrés Martínez Salazar.

Tanto a lingua usada como o ambiente campesiño representado están moi logrados nestes poemas.

## Obra 
Ademais dos poemas citados é autor dalgunhas obras en castelán escritas en colaboración con A. López Álvarez ou Perosterena.:

* *De visita*, 1898
* *El suicidio de anoche*, 1899
* *La leva*, 1900

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Leslie Thorne

**Leslie Thorne**, nado en Greenock (Inverclyde) o 23 de xuño de 1916 e finado en Troon (South Ayrshire) o 13 de xullo de 1993, foi un piloto de carreiras escocés.

## Traxectoria
Participou nun Gran Premio do Campionato do Mundo de Fórmula Un, o Gran Premio do Reino Unido de 1954, onde terminou 14º e non obtivo puntos de campionato. Thorne tamén competiu en varias carreiras fóra do campionato de Fórmula Un. Despois da súa andaina nas carreiras, estableceuse como contable diplomado.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén
Leslie Marr

**Sir Leslie Lynn Marr, 2º Baronet**, nado en Durham o 14 de agosto de 1922 e finado en Gimingham o 4 de maio de 2021, foi un artista inglés e expiloto de carreiras.

## Traxectoria
Fillo de John Lynn Marr (1877-1931) e Amelia Rachel, orixinalmente Thompson (1884-1971). Educouse na Shrewsbury School e no Pembroke College, Cambridge. Herdou a súa baronía en 1932 coa morte do seu avó, o armador Sir James Marr, 1º Baronet, aínda que non usa o título. Durante a segunda guerra mundial, serviu coa Royal Air Force.

Marr participou en dous Grandes Premios do Campionato Mundial de Fórmula 1, debutando o 17 de xullo de 1954 no Gran Premio do Reino Unido de 1954. Competindo no seu Connaught privado, terminou no décimo terceiro lugar, pero retirouse da súa última carreira de campionato mundial en , despois de que un tubo de freo danado causoulle un trompo. Marr competiu en varias carreiras fóra do campionato, cos seus mellores resultados, incluíndo a vitoria na Cornwall MRC Formula 1 Race de 1955 e terminar cuarto no Gran Premio de Nova Zelandia ao ano seguinte. estudando no Borough Polytechnic (máis tarde London South Bank University) con David Bomberg como mestre e é membro do Borough Group.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén
Verlan

[miniatura|[Ambigrama de verlan.]]
O **verlan** é unha forma de xerga do francés que consiste en inverter as sílabas dunha palabra, ás veces acompañado por unha elisión, un tipo de apócope a fin de evitar certas imposibilidades fonolóxicas. De feito, o propio nome verlan provén da inversión da locución adverbial francesa ''à l'envers'', que significa ao inverso.

## Orixe 
Sen ser coñecidas baixo o nome de verlan, as formas de metátese en francés máis antigas remóntanse á Idade Media, e comezaron a ser utilizadas pola poboación do século XVI. Porén, o uso do verlan desenvolveuse especialmente a partir da Segunda guerra mundial. Inicialmente usada como unha linguaxe críptica nos barrios obreiros e de inmigrantes de París, foise espallando axiña en tódolos estratos sociais, particularmente grazas ao seu emprego e popularización no cinema e na música.

## Exemplos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Le Dictionnaire de la Zone tout l'argot des banlieues
José W. Fernández

**José W. Fernández**, nado en 1955 en Cienfuegos, é un político e avogado estadounidense de orixe cubana. Ocupou o posto de Secretario de Estado Adxunto de Enerxía e Asuntos Económicos e Empresariais dos Estados Unidos de América, durante os anos 2009 a 2013, no goberno do Presidente Barack Obama, sendo Secretaria de Estado Hillary Clinton.

## Traxectoria 
É descendente do militar galego Ramón Pumpido Puga. O seu pai, o avogado Jose Rigoberto Fernández Pumpido, chegou a ser asesor do Presidente da República de Cuba Osvaldo Dorticós, tamén natural de Cienfuegos. Ante a evolución da Revolución cubana a familia trasladouse en 1968 aos Estados Unidos, instalándose en Nova Jersey. Fernández estudou historia na Universidade de Dartmouth, (Nova Hampshire), doutorándose en Dereito na Escola de Leis de Columbia. 

Con posterioridade á súa gradación trasladouse uns anos a España, onde traballou como avogado. En 1985 regresou aos Estados Unidos sendo socio dun bufete de avogados na Cidade de Nova York, até o seu nomeamento como Secretario de Estado Adxunto polo Presidente Barack Obama en agosto de 2009. Está casado coa xornalista e escritora Andrea Gador.

## Función política 
Fernández foi Secretario de Estado Adxunto de Enerxía, Asuntos Económicos e Empresariais dos Estados Unidos de América, durante os anos 2009 a 2013, no primeiro mandato presidencial de Obama. Dirixiu a Axencia responsable de supervisar a política internacional norteamericana en materia de investimento e comercio; as finanzas internacionais, o desenvolvemento, e a política sobre a débeda; incluíndo as sancións económicas e a loita contra o financiamento do terrorismo; a política de seguridade en materia de enerxía internacional; o transporte e telecomunicacións internacionais; e o soporte para os negocios realizados polo sector privado dos Estados Unidos no estranxeiro. 

Nomeado polo Presidente Obama o 6 de agosto de 2009, Fernández prestou xuramento o 1 de decembro de 2009, cesando en outubro de 2013, cando Hillary Clinton deixou a Secretaria de Estado, e regresando ao traballo privado como avogado.

## Notas
Natividad González Laso

**Natividad González Laso**, nada en Xinzo de Limia o 24 de decembro de 1953, é unha política galega.

## Traxectoria 
[miniatura|Papeleta das [Xerais de abril de 2019.]]
Licenciada en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela, máster en Desenvolvemento Territorial pola Universidade Autónoma de Madrid e posgrao en Planificación e Desenvolvemento Local pola Universidade da Coruña. Traballou como coordinadora técnico-didáctica de programas de inserción e emprego no Centro de Formación en Novas Tecnologías de Ferrol e foi xerente do Grupo de Desenvolvemento Rural Costa Noroeste nos concellos da comarca de Ferrol e Ortegal. Militante do PSdeG-PSOE dende 1989, formou parte das executivas locais de Narón e Ferrol, da Executiva Nacional Galega, do Comité Nacional Galego e da Executiva Provincial da Coruña. Nas eleccións autonómicas de 2001 foi elixida deputada do Parlamento de Galicia. Incorporouse ao gabinete da Consellería de Sanidade en 2005 e en 2008 foi nomeada comisionada para a Seguridade Vial de Galicia. Foi concelleira e portavoz do Grupo Municipal do PSdeG no Concello de Ferrol en 2011. Dende setembro de 2017 é asesora do alcalde de Ortigueira.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Lista de deputados galegos no Congreso desde a Transición
### Ligazóns externas 
* Biografía
Manuel López Casas

**Manuel López Casas**, nado en San Pedro de Laroá (Xinzo de Limia) o 9 de marzo de 1948, é un mestre e político galego do PPdeG

## Traxectoria 
Diplomouse en Maxisterio e exerceu como mestre dende 1969 en centros de Xinzo de Limia e Pontevedra; especialista en Lingua Galega. Foi elixido concelleiro nas municipais de 1979, inicialmente pola UCD, pasando posteriormente por Coalición Galega, Centristas de Galicia e PPdeG, sendo o primeiro tenente de alcalde de Isaac Vila. Foi elixido deputado no Parlamento de Galicia nas eleccións autonómicas de 1997. Nas municipais de 1999 encabezou a candidatura do PPdeG en Xinzo de Limia e foi a forza máis votada, sen maioría absoluta, polo que non logrou a alcaldía tras un pacto entre o PSdeG, BNG e Coalición Galega. O 23 de xaneiro de 2001 foi nomeado director xeral de Desenvolvemento Rural da Consellería de Agricultura. En 2002 pasou a ser delegado da Consellería de Política Agroalimentaria e Desenvolvemento Rural en Ourense. Volveu ser elixido concelleiro de Xinzo de Limia nas municipais de 2011 e foi primeiro tenente alcalde. O 21 de marzo de 2018 o alcalde Antonio Pérez Rodríguez presentou a súa dimisión como concelleiro e rexedor do concello tras ser condenado por prevaricación, e foi elixido alcalde de Xinzo de Limia o 6 de abril.. Porén, presentou a súa dimisión en agosto dese mesmo ano, sendo substituído polo seu compañeiro Manuel Cabas López.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Eleccións municipais en Xinzo de Limia

### Ligazóns externas 
*Biografía
Luís Rei

Co nome de **Luís Rei** podemos referirnos a:

***Luís Rei Núñez**, escritor, xornalista e político galego (n. 1958).
***Xosé Luís Rei Núñez**, bibliotecario e escritor galego (1960-2015).
Paula Janza Muñiz

**Paula Janza Muñiz**, nada no Grove o 12 de maio de 1975, é unha avogada e política galega.

## Traxectoria 
Licenciada en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi presidenta de Novas Xeracións do Grove, presidenta local do PPdeG, vicesecretaria xeral de Organización de Novas Xeracións de Galicia e membro do Comité Executivo Rexional do Partido Popular de Galicia. Nas eleccións municipais de 1999 foi elixida concelleira do Grove, e ocupou o cargo de tenente de alcalde. Foi deputada do Parlamento de Galicia dende o 18 de xuño de 2002, substituíndo a María Martín Alonso. Traballou para conseguir compromisarios para Xosé Cuíña. A principios de 2006 anunciou o seu abandono da política.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía
Antonio Antelo García

**Antonio Antelo García**, finado en Vilaño (A Laracha) o 5 de maio de 1983, foi un perito agrícola e político galego.

## Traxectoria 
Perito agrícola. A principios de xullo de 1932 foi elixido vicepresidente do Comité Rexional do Partido Agrario Radical Gallego. Foi fiscal municipal da Laracha en 1935 e 1936. Finou en Vilaño aos 90 anos.

## Vida persoal 
Casou con Encarnación Cotelo Caamaño.

## Notas
Pascual Zaera Rojo

**Pascual Zaera Rojo**, nado o 9 de xuño de 1901 e finado en Ferrol o 3 de marzo de 1956, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Pascual Zaera Taboada. Estudou maxisterio na Escola Normal de Santiago de Compostela. Foi mestre de Carantoña. En 1931 presidía a Sociedad Agraria Republicana de Castro, Leiro y Carantoña e foi membro do comité organizador do Partido Agrario Radical Gallego. No franquismo afiliouse a FET y de las JONS e foi xefe local do Movimiento de Miño. Foi cesado como xefe local en xaneiro de 1942. É autor da obra teatral *La estrella de Perico*.. Morreu en Ferrol con 54 anos.

## Notas
Maltodextrina

A **maltodextrina** é un oligosacárido ou polisacárido pequeno (segundo a lonxitude variable da súa cadea) que se utiliza como aditivo alimentario. Prodúcese a partir do amidón por hidrólise parcial e atópase xeralmente en forma de po secado por atomización branco higroscópico. A maltodextrina derivada do trigo non é obrigatorio etiquetala como tal, como establece o Anexo II da directriz da UE No 1169/2011. Porén, é obrigatorio que a maltodextrina derivada do trigo especifique unha declaración de alérxeno segundo a FALCPA nos Estados Unidos, e  nunha alegación voluntaria na etiqueta como alimento libre de glute os seus efectos deben ser avaliados caso por caso segundo a política seguida pola FDA nos Estados Unidos.

## Usos alimentarios 
A maltodextrina utilízase ás veces na fabricación de cervexa para incrementar a gravidade específica do produto final.

A maltodextrina utilízase como aditivo barato para espesar produtos alimenticios como as fórmulas infantís lácteas. Tamén se usa como recheo en substitutos do azucre e outros produtos.

A maltodextrina ten un índice glicémico que vai do 85 ao 105.

## Outros usos 
A maltodextrina é utilizada como insecticida agrícola usado nos campos e en invernadiros. Non ten acción fisiolóxica ou bioquímica. A súa eficacia está baseada en que ao asperxer unha solución ao 50% sobre os insectos praga, cando esta seca, bloquea os espiráculos do insecto, que morren por asfixia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Icodextrina
* Maltosa
* Maltotriosa

### Ligazóns externas 
* Entrada da maltodextrina en Grokfood.com
Vicente Feixoo

**Vicente María Feijoo-Montenegro y Arias**, nado en Allariz o 19 de febreiro de 1813 e finado en Baiona o 14 de outubro de 1854, foi un médico e poeta galego, que Ricardo Carballo Calero sitúa entre os precursores de Rosalía.

## Traxectoria 
Vicente María Feijoo-Montenegro y Arias foi o cuarto neto do señor da Granxa do Mato, don Antonio Feixoo-Montenegro, pai de Frei Bieito Feixoo. Licenciouse en Medicina en 1837.

Foi amigo de Neira de Mosquera e tamén de Saco e Arce, quen o fixo figurar na pequena antoloxía da súa *Gramática* unha composición de Vicente Feijoo: *Á boa memoria de Azara*. Con motivo da publicación das obras completas de Azara (1771-1804) preparouse unha “corona poética” con poemas nas diferentes linguas do estado. A composición é un himno escrito en 1851 e composto en hendecasílabos formados por tres anapestos e unha sílaba final. Comeza e remata con serventesios, o resto consta de nove oitavas italianas, cos versos 1º e 5º non libres. O vocabulario é enxebre. Vicente Feijoo tamén é autor de lendas en verso e algunha novela histórica en castelán .

Morreu en Baiona, vítima do cólera

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
John Riseley-Prichard

**John Henry Augustin Prichard**, máis tarde **Riseley-Prichard**, nado en Hereford o 17 de xaneiro de 1924 e finado en Tailandia o 8 de xullo de 1993, foi un corretor de seguros británico e piloto de carreiras.

## Traxectoria
Logo de coller o gusto polas carreiras nun Riley de estrada, comprou un Connaught Type A  de segunda man ao Rob Walker Racing Team. Usando este vehículo, participou nun Gran Premio do Campionato do Mundo de Fórmula Un, o Gran Premio do Reino Unido de 1954 o 17 de xullo de 1954. Trompeou e retirouse da carreira, sen lograr puntos de campionato. Ademais disto, compitiu nunha serie de carreiras de Fórmula Un fora do campionato e carreiras de Fórmula Libre, incluíndo unha vitoria na I Cornwall MRC Formula 1 Race de 1954.

Riseley-Prichard compartiu un Aston Martin na famosa carreira das 24 Horas de Le Mans de 1955 cun novo Tony Brooks, pero despois do trauma deste evento retirouse da carreira. Máis tarde, ese mesmo ano, deixou que Brooks tomara o volante do seu Connaught, dando á futura estrela de Vanwall e Ferrari a súa primeira grande oportunidade.

Máis tarde na vida, John Riseley-Prichard converteuse no centro dun escándalo de pornografía infantil e emigrou a Tailandia. Logo dunha longa enfermidade, morreu en Baan Kai Thuan, unha aldea interior remota aproximadamente a 200 km de Bangkok.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*
*
Aeroporto Internacional Ahmed Sékou Touré

O **aeroporto internacional Ahmed Sékou Touré** , tamén coñecido como '''aeroporto internacional de G'Bessia''', é un aeroporto situado en Conakry, a capital de Guinea. Está situado en G'Bessia, a uns 13 quilómetros do centro da cidade.

## Aeroliñas e destinos
esquerda|miniatura|Trans Air a Conakry

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Air Seychelles

**Air Seychelles** é a aeroliña nacional da República das Seychelles. A súa sede atópase no aeroporto internacional das Seychelles na illa de Mahé e opera voos regulares internacionais e entre as illas do país e tamén voos chárter. A aeroliña pertence ao goberno do país, que ten o 60% das súas accións, estando o 40% restante nas mans de Etihad Airways.

## Frota 
miniatura|DHC-6 Twin Otter de Air Seychelles
En abril de 2019 a frota de Air Seychelles estaba formada polos seguintes avións:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da aeroliña
Aeroporto de Pristina

O **aeroporto internacional de Pristina "Adem Jashari"**  é un aeroporto situado a 15 quilómetros ao suroeste de Pristina. É o único porto de entrada por aire de Kosovo. No ano 2016 pasaron polo aeroporto 1 744 202 pasaxeiros. Foi bautizado na honra de Adem Jashari, o fundador do Exército de Liberación de Kosovo, que loitou pola secesión do país de Iugoslavia durante os anos 90. O aeroporto serve como centro de conexións secundario para a aeroliña eslovena Adria Airways.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Desmond Titterington

**Desmond Titterington**, nado en Cultra (Condado de Down) o 1 de maio de 1928 e finado en Dundee (Escocia) o 13 de abril de 2002, foi un piloto de automobilismo de Irlanda do Norte.

## Traxectoria
Participou nun Gran Premio do Campionato do Mundo de Fórmula Un, o 14 de xullo de 1956. Non logrou puntos de campionato. Tamén competiu en varios Grandes Premios fora do Campionato.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Profile on F1 Rejects
Ted Whiteaway

**Edward N. "Ted" Whiteaway**, nado en Feltham (Middlesex) o 1 de novembro de 1928 e finado o 18 de outubro de 1995, foi un piloto de automobilismo inglés.

## Traxectoria
Competiu entre 1951 e 1963. A súa única participación no Campionato Mundial de Fórmula 1 foi no Gran Premio de Mónaco de 1955 no seu HWM privado, pero non conseguiu cualificar. Tamén competiu nalgunhas carreiras fora do campionato da Fórmula Un.

En Le Mans en 1959, uniuse a John Turner no ACE Bristol da señora Waugh. Gañaron na clase de 2 litros e chegaron no sexto lugar na xeral.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Todos os resultados da carreira do Campionato do Mundo de Fórmula Un son tomados de *
Mike Sparken

**Michel Poberejsky**, nado en Neuilly-sur-Seine (Hauts-de-Seine) o 16 de xuño de 1930 e finado en Beaulieu-sur-Mer o 21 de setembro de 2012, foi un piloto de automobilismo francés, máis coñecido co pseudónimo de **Mike Sparken**.

## Traxectoria
Participou nun Gran Premio do Campionato do Mundo de Fórmula 1, o Gran Premio do Reino Unido de 1955 o 16 de xullo. Terminou sétimo aínda que a nove voltas do gañador

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Profile at grandprix.com
Inversión magnética

dereita|miniatura|768x768px|Recentes reversións xeomagneticas.
Unha **inversión magnética**, **xeomagnética** ou **de polaridade** é un cambio no fluxo e polos magnéticos terrestres, que ten como resultado un cambio na orientación do campo magnético terrestre tal que as posicións do polo norte e sur magnético intercámbianse. Estes eventos, os cales duran de centos a miles de anos a miúdo implican un descenso prolongado da forza do campo magnético seguida por unha recuperación rápida despois de que a nova orientación estableceuse.

## Historia 
Por longos períodos, as inversións magnéticas parecen ocorrer cunha frecuencia de 1 a 5 eventos por millón de anos. Non obstante esta duración é altamente variable. Durante algúns períodos de tempo xeolóxicos, (ex. o *Cretácio Longo Normal* comprendido entre o Aptiano até o Santoniano), obsérvase que o campo magnético terrestre mantívose estable durante decenas de millóns de anos. Outros eventos semella que foron máis variables con non máis que unha inversión en 50 000 anos. A última inversión da que se ten dato foi o inversión magnética de Brunhes-Matuyama, aproximadamente fai 780 000 anos.

## Causas 
Os xeólogos decatáronse , xa nos primeiros anos do século XX, de que algunhas rochas volcánicas tiñan unha polaridade magnética oposta á actual. Hoxe en día existe acordo na comunidade científica en que o magnetismo das rochas é indicador fiable do campo magnético terrestre no pasado e das súas modificación.

Moitos científicos cren que a inversión é un aspecto inherente da hipótese da dínamo, de como se xera o campo geomagnético. En simulacións por computador, obsérvase que as liñas do campo magnético poden algunhas veces entrelazarse e mesmo desorganizarse polos movementos caóticos do metal líquido do núcleo externo.

## Observando o campo magnético no pasado 
As inversións pasadas do campo xeomagnético foron rexistradas en minerais ferromagnéticos e en depósitos de fluxos volcánicos. No entanto, o rexistro de pasadas inversións xeomagnéticas foi advertido primeiro ao observar as «anomalías» das bandas magnéticas no fondo do océano. Dado que o fondo do mar esténdese cunha taxa máis ou menos constante, isto ten como resultado a aparición de anchas franxas, polo que os pasados cambios de polaridade do campo magnético poden ser evidentes ao observar os datos reunidos polo simple arrastre dun magnetómetro polo leito mariño. Con todo, debido á acción da tectónica de placas, o fondo mariño actual non ten máis de 180 millóns de anos de antigüidade, polo que é necesario o uso doutros métodos para detectar inversións máis antigas. A gran maioría das rochas sedimentarias incorporan pequenas cantidades de minerais enriquecidos con ferro, cuxa orientación é influída polo ambiente magnético baixo o cal se formaron. Baixo condicións favorables, é así posible extraer información das variacións do campo magnético en moitas rochas sedimentarias. Con todo, os procesos diagenéticos -ao quedar sepultas- poden borrar a evidencia do campo magnético orixinal.

## Notas 
== Véxase tamén ===
* Campo magnético terrestre

### Bibliografía
Víctor del Río Amado

**Víctor del Río Amado**, nado o 20 de abril de 1911 e finado na Coruña en xaneiro de 1991, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Estudou maxisterio na Escola Normal de Santiago de Compostela. Foi mestre de Callobre (Miño), Vilarmaior, e novamente dende 1933 de Callobre. En 1931 foi un dos membros do comité organizador do Partido Agrario Radical Gallego. Foi secretario do Grupo Galeguista de Callobre. No franquismo foi alcalde de Miño entre 1954 e 1955. Finou na Coruña aos 79 anos.

## Vida persoal 
Casou con Remedios López Domínguez. 

## Notas