Xun (instrumento)

[dereita|miniatura|187x187px| A parte frontal dun *xun* de [cerámica esmaltada, que mostra un burato de vento e seis buratos para os dedos]]
dereita|miniatura|187x187px| A parte traseira dun *xun* mostrando un burato de vento e dous buratos para o polgar

O **xun** (en chinés simplificado: 埙; en chinés tradicional: 塤; pinyin: *xūn*; Cantonés= hyun); en Cantonés = hyun1) é unha frauta  de vaso procedente da China. É un dos instrumentos musicais máis antigos da China e estivo en uso durante aproximadamente sete mil anos.  

O xun estaba feito inicialmente de pedra, barro cocido ou óso,  e máis tarde de barro ou cerámica; ás veces o instrumento está feito con bambú. É o único exemplo que se conserva dun instrumento de terra ou "de arxila" das clasificacións tradicionais chineses de "oito tons" (*bayin*). 
[esquerda|miniatura|227x227px|Un xun de cerámica moderna decorado cun gravado dun [dragón.]]
miniatura|Gravación dunha escala ascendente tocada con Xun.

## Compoñentes 
O xun é un aerófono en forma de ovo, que contén polo menos tres orificios para os dedos diante e dous orificios para o polgar detrás. 

Ten un burato de soplado na parte superior e pode ter até dez buratos máis pequenos para os dedos, un para cada dedo. 

É semellante a unha ocarina pero non contén unha peza de boca, a diferenza doutros instrumentos chinés parecidos a frautas, como o Wudu e o Taodi. 

O xun pode vir nunha variedade de tamaños.

A entrada para o Xun na enciclopedia chinesa máis antiga que se conserva, *Erya* (c. século III a. C.), descríbeo como de dous tipos:

# grande, con forma de ovo de ganso, co fondo aplanado e seis buratos (abaixo);
# pequeno, con forma de ovo de galiña (ton máis alto).

## Historia e desenvolvemento 
A orixe deste único instrumento de vento remóntase á Idade de Pedra e, segundo unha teoría, ten que ver coas prácticas de caza do Paleolítico, sendo que algunhas das pedras para as tirafondas eran ocas e facían un son parecido.

Os arqueólogos descubriron frautas de vaso como o xun en fosas comúns da dinastía Xia. Aquelas tiñan tres buratos para os dedos e podían producir as notas do, mi, so, la e fa. A forma do instrumento e o número de orificios para os dedos do xun tal e como o coñecemos hoxe foron estandarizados durante a dinastía Shang. A maioría dos **xun** daquela época tiñan cinco buratos para os dedos e producían un son de boa calidade, sendo capaces de producir todos os tons e medios tons nunha oitava.

Na dinastía Zhou, era un instrumento común e era tocado nas cortes imperiais. O deseño variaba segundo se tocase para gozar ou para celebracións.

## Importancia cultural 
O uso de xun na historia chinesa atopouse principalmente na interpretación da música de palacio. Porén, o son do xun tamén se asocia como símbolo dos eremitas, de damas entristecidas ou dos heroes ao final das súas forzas, e considérase o mellor instrumento para interpretar un ton desgarrador ou para facer música solemne dentro da corte real.

* Clásico da poesía (詩經): *"O irmán maior toca xun, o irmán menor toca chi [tipo de frauta]"* 

## Véxase tamén 
* Ocarina
* Frautas chinesas
* Instrumentos musicais tradicionais chineses
* Música da China