open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Literatura copta

A **literatura copta** é unha das literaturas cristiás de Oriente, escrita en copto, lingua que é a fase máis recente do antigo exipcio.

## Características 
A literatura copta desenvolveuse a partir do século II coa expansión do cristianismo nun Exipto cuxa cultura tradicional estaba a esmorecer. Ten trazos comúns, polo tanto, coas literaturas siríaca, etíope, armenia e xeorxiana, xa que todas naceron pola necesidade de traducir tanto a Biblia como a liturxia cristiá, que daquela só eran accesíbeis en grego.

O desenvolvemento desta literatura influíu de xeito decisivo na separación da igrexa exipcia (monofisita) da de Bizancio (ortodoxa), contribuíndo á reacción nacionalista-relixiosa ao dominio político, relixioso e lingüístico do Imperio Romano de Oriente. Nas súas orixes atópanse versións de obras cristiás gregas e, en efecto, moitas destas se coñecen hoxe grazas exclusivamente ás súas traducións ao copto. A literatura copta coñécese aínda mal, debido á pillaxe sufrida polos mosteiros e bibliotecas, e á gran cantidade de material aínda inédito. O que resta son fundamentalmente textos cristiáns, aínda que fican bastantes gnósticos e maniqueos.

O primeiro traballo acometido foi a tradución da Biblia, da que non se conservan versións completas, senón só reconstrucións dalgúns libros e un Novo Testamento. A literatura copta propiamente comeza cos "apócrifos", numerosas adaptacións libres do grego ou textos orixinais, escritos en ton lúdico e esaxerado. A maioría son relatos dos Feitos dos Apóstolos ou Evanxeos novos, cheos de milagres e acontecementos prodixiosos. Hai tamén unha *Apocalipse* imaxinativa (non se pretendía transmitir un dogma exacto), que abunda nas atrocidades infernais e nas delicias paradisíacas. Redactáronse moitas vidas de santos e "apotegmas", episodios moralizantes breves que ilustran unha máxima producida por un santo. Estes textos apócrifos resultan estereotipados e inxenuos.

Descoñécese o nome da maior parte dos escritores coptos. Os de maior relevancia foron Pancomio (292-346), fundador dos mosteiros do Alto Exipto, e Scenutes (-451 aprox.).

Consérvanse fragmentos de dous textos novelescos laicos: unha historia de Alexandre Magno e outra da conquista de Exipto por Cambises, o derradeiro testemuño das pegadas do Exipto faraónico.

Unha característica da literatura copta son os tratados populares, presentes en todo tipo de textos, grazas aos que se coñecen obras do gnosticismo (*Manuscritos de Nag Hammadi*) e do maniqueísmo (homilías, *Kephaliaia*, os *Salmos de Tomé* etc.).
Bahawalpur

**Bahawalpur** é unha cidade de Paquistán, localízase no Panxab ao sur do río Sutlej, foi capital do Principado de Bahawalpur ata a creación de Paquistán en 1947. En 1998 tiña 403&nbsp;408 habitantes
A cidade fundouna Muhammad Bahawal Khan Abbasi I en 1748
Hermann Bahr

**Hermann Bahr**, nado o 19 de xullo de 1863 en Linz e finado en Múnic o 15 de xaneiro de 1934, foi un escritor austríaco.

Bahr foi un membro do grupo literario vangardista Jung Wien, foi o primeiro crítico en aplicar o termo de modernismo a obras literarias.
## Obras 
* *Die gute Schule. Seelenstände*, 1890.
* *Fin de siècle*, 1891.
* *Symbolisten*, 1894.
* *Theater*, 1897. 
* *Die Rahl*, 1908.
* *Drut*, 1909.
* *O Mensch*, 1910.
* *Himmelfahrt*, 1916.
* *Die Rotte Korahs*, 1919.
* *Österreich in Ewigkeit*, 1929.
Baia Mare

**Baia Mare** (húngaro: **Nagybánya**, alemán: **Frauenbach**) é a capital do distrito de Maramureş en Romanía. Localízase na parte oriental do distrito, no curso medio do río Sasar, a unha altitude de 228 m. Ten 137&nbsp;976 habitantes (2002)

## Composición étnica e lingüística 
En 1910 o 65% da poboación era húngara, o 34% romanesa e o 1,2% alemá.
En 2002 o 82,85% era romanesa, 14,79% húngara, 1,5% cíngara, 0,35% alemá e 0,25% ucraína.
Segundo o censo de 2002 o 84,56% (116&nbsp;674) teñen o romanés como lingua materna, húngaro 19&nbsp;792, romí 762, ucraíno 277 e alemán 265
A Barciela

**Santo André da Barciela** é unha parroquia eclesiástica pertencente ao arciprestado de Bama da arquidiocese de Santiago de Compostela cuxo territorio se estende polos concellos de Oroso e Santiago de Compostela. O río Tambre serve de límite natural para a división administrativa, mais o crecemento urbanístico da vila na zona orosá detense na marxe compostelán da parroquia.

## Historia 
A igrexa actual e maila casa reitoral datan de 1917. O templo foi consagrado o 30 de xullo dese ano, nunha celebración presidida polo Bispo Auxiliar da diocese Ramiro Fernández Balbuena, sendo párroco Severino Ramos. Non se conserva a documentación anterior a 1871 por mor dun incendio que devorou a reitoral sita daquela no lugar da Barciela. Desde entón os curas que serviron nesta parroquia foron Juan Otero Martínez, Ramiro Fernández Rodríguez, Severino Ramos Sánchez, Ramón García Noche, Jesús Balo Rodríguez, Juan Calvo Tojo e Manuel Ángel Blanco Vázquez.

Existiron tres confrarías entre finais do século XIX e comezos do XX. Así na documentación antiga consta a Confraría do Santo Rosario (entre 1871 e 1929, aproximadamente), a finalidade da cal era fomenta-lo rezo desa oración entre os fieis. Tamén había unha confraría adicada a honrar a San Brais. Nos libros vellos aparece unha listaxe de membros activos e vocais, con referencia explícita ós cargos directivos de presidente, secretario, mordomo, depositario e recadador. Outras confrarías da parroquia foron as da Doutrina cristiá e maila do Sagrado Corazón. A finais da década de 1940 aínda existía a asociación Fillas de María.

Unha das devocións máis populares na parroquia, a Santa Eufemia, virxe e mártir, aparece documentada nun libro antigo que detalla funcionistas e celebracións entre 1917 e 1934. A función de Santa Eufemia, segundo ese libro, foi inaugurada o 16 de setembro de 1917. A Reliquia, xunto coa de San Ramón Neonato, foi regalo do padre Lorenzo, superior dos Trinitarios de España; o relicario foi regalo de Manuel Batanero Flórez; a imaxe e mailo andar foron construídas nos obradoiros de Rivar de Santiago, costeados os gastos por Josefa Varela Sánchez, natural desta parroquia e veciña da cidade de Santiago e o seu home Prudencio Fernández Léis.

Existe unha nova confraría constituída no ano 2008 na advocación da Virxe das Dores e o Cristo Nazareno que realiza as actividades da Semana Santa.

## División da parroquia 
En 1995 comezaron as reivindicacións dos veciños para integrar toda a parroquia da Barciela no concello de Oroso, o que non conseguen integramente, xa que en febreiro de 2005 o consello da Xunta de Galicia acordou a integración dos lugares de Sigüeiro e A Foca en Oroso, mentres o resto da parroquia permanece no concello de Santiago de Compostela. Logrouse así xuridicamente a constitución dun único núcleo urbano formado polos dous Sigüeiros, o de Oroso e o que antes pertencía a Santiago.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* A Barciela, Santiago de Compostela
* Sigüeiro

### Ligazóns externas 
* Páxina da parroquia de Santo André da Barciela - Sigüeiro
David Grossman (escritor)

**David Grossman**, nado o 25 de xaneiro de 1954 en Xerusalén, é un escritor israelí. Estudou filosofía e teatro na Universidade Hebrea. Foi correspondente e actor de radio de Kol Israel, tamén foi presentador de programas infantís. A súa primeira novela foi* O sorriso do año* (1983), o éxito internacional chegoulle en 1987 con *Zman Hatzaov* ("O vento amarelo").
Estaño

O **estaño**, do latín *stannum*, é un elemento químico de número atómico 50 situado no grupo 14 da táboa periódica dos elementos. O seu símbolo é **Sn**. Coñécenselle 10 isótopos estables, e a súa principal mena é a casiterita.
 
## Características principais 
É un metal prateado, máis brando co zinc e máis duro co chumbo. É moi dúctil e maleable a 100&nbsp;°C, o cal aprovéitase para batelo en follas delgadas (papel de estaño). A 200&nbsp;°C tórnase moi crebadizo, podendo chegar a pulverizarse. Funde a 231,8&nbsp;°C e ferve a 2.270&nbsp;°C. Non se oxida facilmente co aire e é resistente á corrosión. Atópase en moitas aliaxes e úsase para recubrir outros metais protexéndoos da corrosión.

O estaño ten dúas variantes alotrópicas estables: o estaño gris, ou estaño α, e ou estaño branco, ou estaño β. Outros dous alótropos, o estaño γ e o estaño σ, existen a temperaturas superiores a 161&nbsp;°C e baixo certas condicións de presión.

A forma non metálica, o estaño gris, que é estable por debaixo dos 13,2&nbsp;°C, é moi fráxil cun peso específico máis baixo co branco. Ten unha estrutura cristalina cúbica, similar á do diamante, do silicio ou do xermanio, e non ten propiedades metálicas porque os seus átomos forman unha estrutura covalente na que os electróns non se poden mover libremente. É un material poeirento e gris que non ten usos comúns, agás unhas poucas aplicacións especializadas nos semicondutores.

O estaño branco, a forma metálica de estrutura tetragonal, que é estable a temperaturas por encima de 13,2&nbsp;°C, é maleable. Ao dobrar unha barra deste metal prodúcese un son característico chamado "grito do estaño", producido pola fricción e rotura dos cristais que a compoñen. A temperaturas moi baixas, inferiores a -18&nbsp;°C, tende a transformarse espontaneamente en estaño gris, un fenómeno coñecido como a "peste do estaño". Déronse casos deste fenómeno en invernos excepcionalmente fríos. Así, en 1851, o químico alemán Otto Linné Erdmann relatou como os tubos de estaño dun órgano se converteran en po. O mesmo sucedeu en 1868 na alfándega de San Petersburgo cun cargamento de estaño especialmente no estado de Minas Gerais.

|-
| align="center" style="font-size:8pt;" | Fonte: United States Geological Survey (USGS) - 2011 
|}

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* ATSDR en Español - ToxFAQs™: estaño
Conferencia de Madrid de 1991

miniatura|Conferencia de Paz de Madrid 1991
A **conferencia de Madrid**, ideada polo goberno de España e coauspiciada polos Estados Unidos e a URSS, comezou entre 30 de outubro e o 1 de novembro de 1991 e durou tres días. Foi unha tentativa por parte da comunidade internacional de principiar un proceso de paz entre Israel e os palestinos e países árabes como Siria, Líbano, Xordania.

Pouco despois da Guerra do Golfo de 1991, o presidente norteamericano George W. Bush e o seu secretario de estado James Baker formularon os obxectivos e coa Unión Soviética redactaron unha carta de invitación a Israel, Siria, Líbano e os palestinos. Por presión de Israel os palestinos non estiveron representados oficialmente pola OLP senón que se integraron na delegación xordana.
A conferencia pretendía servir como un foro aberto para os participantes e non tiña capacidade para impoñer solucións ou vetar acordos.
Lingua ahom

miniatura|dereita|Alfabeto ahom.
O **ahom** é unha lingua extinta, da familia tai, que falaban os tai ahom no alto Assam, India.

## Características
Actualmente calcúlanse entre 1 e 8 millóns de assameses de orixe tai ahom no Val do Bahmaputra, aínda que non todos se recoñecen como tales.

A lingua extinguíuse entre o século XVIII e comezos do XIX, a fins do século XIX comezou un movemento para a recuperación da lingua e da identidade ahom. A Ban Ok Pup Lik Mioung Tai (Asociación Literaria dos Tai Orientais) é a principal asociación de promoción da lingua coas súas clases e publicacións.

## Escrita e literatura
O alfabeto ahom que deriva do brami, ten 41 letras (18 vogais e 23 consoantes). Os reis ahom estableceron un xénero literario único na India, a crónica en prosa (buranji), ata o século XVII en lingua ahom.

## Historia
A lingua ahom orixinouse no Yunnan, no suroeste da China, dende alí emigraron ata o norte de Birmania. En 1228 os tai ahom invadiron e conquistaron o val baixo do Brahmaputra, gobernando Assam ata o século XVIII dende Sibsagar, a súa capital, o ahom foi a lingua da corte ahom ata o século XVII, logo o assamés ocupou o seu lugar. O ahom só se mantivo para a escrita de textos relixiosos e utilízano uns poucos deodhais para as súas cerimonias relixiosas  pero sen comprenderen gran parte dos textos 

## Estudos 
O primeiro estudo sobre o ahom fíxose para o volume II do *Linguistic Survey of India* (1903), pero o informante  Golap Chandra Barua malia coñecer a escrita ahom era incapaz de descifrala e inventou os rudimentos da lingua que aparecían nese estudo , que serviu de guía para diversos traballos como o *Ahom-Assamese-English Dictionary* publicado polo propio Barua en 1920, tamén el traduciu os buranji ahom ao inglés en 1930, aínda que con todo aprendera léxico do shan, do grupo do ahom, a súa versión está chea de erros produto do descoñecemento da lingua.

## Intentos de revitalización 
Na década de 1960 apareceu un movemento que reinvicaba a identidade tai ahom, ata aquel momento considerada só parte do pasado, nun primeiro momento este movemento centrouse en recuperar o seu uso nalgúns rituais dos tai ahom, como o do matrimonio (chaklong), cerimonias relixiosas, a demanda dirixida ao primeiro ministro da India en 1968 de creación dun Estado Ahom que incluiría os distritos de Sibsagar e Lakhimpur, o aumento das relacións culturais con Tailandia. A partir de finais da década de 1980 apareceu o interese por revitalizar a lingua, en 1987 Nomal Chandra Gogoi publicou *The Assamese English Tai Dictionary*, no que o tai aparecía escrito na escrita ahom.. A *Ban Ok Pup Lik Mioung Tai* fundada en 1987 publicou uns poucos libros e folletos nunha versión moderna do ahom como *Kham Seng* (1992) e a primeira obra literaria do ahom moderno *Moang Fi* (1993), que recolle trece cancións.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* O ahom no Ethnologue .
Baikonur

**Baikonur** (en kazako *Байқонгир/Baýqoñır*, e en ruso *Байконур*), anteriormente coñecida como **Leninsk**, é unha cidade de Kazakhstán administrada por Rusia. Localízase ás beiras do río Sir Daria.

Construíuse para servir ao Cosmódromo de Baikonur e foi oficialmente bautizada como Baikonur polo presidente ruso Boris Eltsin o 20 de decembro de 1995. Durante o período soviético ás veces era referida como Звездоград (Zvezdograd), en ruso "Cidade das Estrelas".

A Baikonur orixinal (en kazako "terra fértil con moitas herbas") é unha localidade mineira situada 320&nbsp;km ao nordés do cosmódromo, preto de Dzhezkazgan na exión de Karagandy. Dende o lanzamento do Vostok 1 en abril de 1961, a área de lanzamentos recibiu este nome para causar confusión e manter a súa situación en segredo. Os habitantes da Baikonur orixinal aproveitáronse da confusión para encargar e recibir materiais antes de que as autoridades descubrisen o erro.

## Galería 

Ficheiro:Baikonur CIA U-2.gif|Fotografía U-2 do R-7 Launch Pad en Tyura-Tam
Ficheiro:Baikonur from top 2002.jpg|Baikonur e o río Syrdarya
Ficheiro:Baykonur city entry 2008.jpg|Entrada da cidade
Ficheiro:Kazakh boy with a small camel. Baikonur-city, march 2007.JPG|Neno kazako con camelo en Baikonur

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Baikonur
Río Éufrates

260px|miniatura|Barca no Éufrates en Basra (Iraq)

O **río Éufrates** (nome grego tradicional, en Aramaico *Frot/Frat*, Persa antigo *Ufrat*, en árabe *الفرات*, e en turco *Fırat*) é un dos ríos que forma a Mesopotamia xuntamente co Río Tigris, onde hoxe se atopa o actual Iraq.

O río formase pola unión de dous afluentes: o Kara (Éufrates Occidental), que nace nas montañas orientais da Turquía ao norte de Ercerun e mailo Murat (Éufrates Oriental), que se orixina no lago Van. O río ten aproximadamente 2.780 km de extensión e a súa porción superior escoa por entre *canóns* e gargantas para o suroeste a través da Siria e despois do Iraq. Os ríos Khabur e Balikh, que se orixinan tamén na Turquía, xúntanse ao río Éufrates na porción oriental da Siria. Despois diso, ao longo de todo o seu curso, o río Éufratres non recibe máis contribucións doutros corpos de auga. Abaixo de Basra no Sur do Iraq o río únese ao río Tigris para formaren o río Shatt al-Arab, que vai desaugar no Golfo Pérsico.
## Véxase tamén
Golfo Pérsico

O **Golfo Pérsico** (الخليج الفارسي , خليج فارس) é un golfo localizado no Medio Oriente, como un brazo do Mar de Arabia, entre a Península da Arabia e o Irán.

## Localización e características 
Trátase dun mar interior con preto de 233 000 km2, ligado ao Mar da Arabia ao leste polo Estreito de Ormuz e polo Golfo de Omán, e co seu límite a oeste marcado polo delta de Shatt al-Arab, chamado *Arvand-Rood* polos iranianos, onde desaugan os ríos Éufrates e Tigris.

Países con litoral bañado polo Golfo Pérsico, en orde horaria, son: Irán, Arabia Saudita, Qatar (que ocupa unha península avanzada sobre o golfo), Bahrain (unha illa no golfo), Kuwait, Iraq, e Irán. O Golfo Pérsico e as súas áreas costeiras son a máis rica e máis usada fonte de petróleo; as industrias derivadas da extracción e refino dominan a rexión. Existen diversas illas no golfo, algunhas das cales son contestadas por estados veciños.

## Nomenclatura 
O nome **Golfo Pérsico** foi emprestado de numerosas linguas antigas (inclusive o grego), utilizado amplamente desde a Antigüidade con orixe na nación-estado de Persia (actual Irán). A mediados da década de 1960, co xurdimento do nacionalismo árabe, os países da rexión pasaron a chamalo "Golfo de Persia". Irán, entón, enviou dúas peticións para as Nacións Unidas (en 1971 e 1984) esixindo o recoñecemento oficial da rexión como Golfo Pérsico. A maioría dos países denomina a rexión Golfo Pérsico, pero algúns países árabes usan o nome "Golfo de Persia" ou simplemente "O Golfo".
## Véxase tamén
Historia de Exipto

A **historia de Exipto** abrangue a historia de Exipto e a dos seus estados predecesores, coñécese de maneira practicamente ininterrompida desde hai máis de 5 000 anos, o que fai dela a de maior duración da humanidade.

## Idade Antiga 
### Antigo Exipto 
Os primeiros tempos históricos son os do Exipto faraónico, unha civilización formada a finais do IV milenio a. C., no final do Neolítico, arredor do cultivo que permitían as crecidas periódicas do Nilo. Esta é a civilización que construíu as pirámides.

### Período grecorromano 
O declive deste imperio a partir do I milenio a. C. permitiu que fose conquistado por potencias estranxeiras e, finalmente polos gregos no 332 a.C. e polos romanos no 30 a. C. No Exipto dos primeiros séculos da Era Cristiá fermentaron algúns movementos decisivos no futuro do cristianismo, como o eremitismo, e a súa teoloxía desenvolveuse profundamente desde Alexandría.

## Idade Media 
### Conquista árabe 
Coa conquista de Exipto polos árabes en 641, deuse outra mudanza substancial, xa que pasou a facer integral parte do mundo árabe. Pertenceu a sucesivos califatos e dinastías de diversas orixes até ser conquistado polos otománs en 1517.

## Idade Moderna 
### Imperio Otomán 
Exipto resultou sempre unha provincia difícil de controlar e estivo baixo o control dos semi-autónomos mamelucos até ser conquistada polos franceses en 1798.

### Muhammad Alí e os seus sucesores 
Muhammad Alí modernizou Exipto e elevouno á categoría de potencia rexional, o que lle permitiu funcionar de maneira moi autónoma dentro do Imperio Otomán. Os gobernantes que o seguiron avanzaron na modernización mais levaron o país á bancarrota, permitindo así a intervención do Reino Unido.

## Idade Contemporánea 
Entre 1882 e 1992, Exipto foi unha colonia do Imperio Británico. Nesta data concedéuselle a independencia, que non foi efectiva (coa retirada das tropas británicas) até 1952, cando os "oficiais libres", liderados por Gamal Abdel Nasser, destronaron o rei Farouk.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de faraóns
* Mitoloxía Exípcia

### Ligazóns externas 
* A Civilización Exipcia - O Exipto Antigo
Jan Mayen

miniatura|300px|Mapa de Jan Mayen. 
miniatura|Foto satélite de Jan Mayen. 
A illa de **Jan Mayen**, parte do Reino de Noruega, é unha illa volcánica de 373&nbsp;km² situada no ártico, parcialmente cuberta por glaciar e dividida en dúas partes por un estreito istmo. Atópase no mar noruegués e marca o seu límite co mar de Groenlandia; ao norte de Islandia entre Groenlandia e Noruega a 71º N e 8º O. A illa é montañosa debido á súa orixe volcánica e o seu pico máis alto é o volcán Beerenberg (2.277 m) ao norte da illa.

Esta illa non posúe recursos naturais explotables. A súa actividade económica limítase a prover servizos aos empregados das estacións de radio e meteorolóxicas norueguesas situadas na illa. Ten unha pista aérea sen pavimentar de aproximadamente 1.585 m de longo e os seus 124,1 quilómetros de costa carecen de portos ou peiraos, tendo unicamente ancoradoiras fóra da costa.

Jan Mayen é parte xeograficamente integrada de Noruega. Desde 1995 foi administrada polo gobernador (*fylkesmann*) do condado (*fylker*) de Nordland, no entanto, parte da autoridade foi delegada a un comandante de estación do Servizo Noruegués de Comunicación de Defensa.

Henry Hudson descubriu esta illa en 1607 e chamouna '''Hudson's Tutches** ou **Touches**. A partir de entón foi observada varias veces por navegantes que exitosamente se aduciron o seu descubrimento e a renomearon. Así, en 1611 ou un ano despois baleeiros de Hull chamárona **Illa Trindade**; en 1612 Jean Vrolicq, un baleeiro francés, chamouna **Île de Richelieu** (Illa de Richelieu); en 1814 Joris Carolus nomeou un dos seus promontorios **Jan Meys Hoeck'* (Outeiro de Jan Mey) en honra do capitán dun dos seus barcos. O nome actual da illa provén disto último xa que a afirmación do descubrimento en 1611 por un navegante holandés de nome Jan Mayen non ten fundamento.

A illa está habitada por persoal que opera unha base de navegación de alto alcance (Loran-C) cun total de 14 empregados e unha estación de servizos climatolóxicos con persoal de 4. Os membros do persoal de ambas viven no centro de aloxamento da base de Loran-C chamado Olonkinbyen (Cidade de Olonkin).

A illa non ten habitantes nativos ou aborixes pero se lle asignou o ISO 3166-1 código do País SJ, o dominio de Internet de máis alto nivel (ccTLD) é .no (.sj está asignado pero non se utiliza) e o código de datos é JN. O prefixo de radio é JX. 

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Bibliografía
### Outros artigos
### Ligazóns externas
* Jan Mayen. *The World Factbook''. Central Intelligence Agency.
* 
* www.jan-mayen.no 
* Jan.Mayen.no
* Jan Mayen year round webcam 
* Jan Mayen at Norwegian Polar Institute
* TopoJanMayen – Interactive map of Jan Mayen by the Norwegian Polar Institute
* Photographs and information on Jan Mayen
* Satellite Radar image of Jan Mayen
* Glaciers of Jan Mayen
* www.janmayen2011.org - a site about JX5O - international ham radio expedition to Jan Mayen island in 2011
* Weather forecasts for Jan Mayen at yr.no (Norwegian Meteorological institute and NRK)
* USCG Spar 403 1966
Lingua ahirani

O **ahirani** é unha lingua indoirania que se fala na India, xeralmente considerada un dialecto do marathi.

## Falantes
779.000 (1997)

## Distribución xeográfica
Fálase nos distritos de Dhule e Jalgaon (Maharashtra) e Guxarat.

## Usos sociais
Existen algunhas publicacións periódicas, entre os escritores en ahirani destaca o poeta Bahinabai Chaudhari

## Ligazóns externas
O ahirani no Ethnologue
Liberty Hyde Bailey

miniatura|Liberty Hyde Bailey.
**Liberty Hyde Bailey**, nado en South Haven (Míchigan) o 15 de marzo de 1858 e finado en Ithaca (Estado de Nova York) o 25 de decembro de 1954, foi un botánico estadounidense.

## Traxectoria 
Estudou na Michigan Agricultural College e alí tamén deu clases ata que marchou en 1888 á Universidade Cornell en Ithaca, Nova York, onde foi director da escola de agricultura. Está considerado o pai da socioloxía e xornalismo rural. En 1903 foi un dos fundadores da Sociedade Americana de Horticultura. Bailey foi un dos primeiros especialistas do xénero *Carex*, sobre o que publica numerosos artigos científicos.
Foi o editor da *The Standard Cyclopedia of Horticulture* (6 volumes, 1914-1917)
Coromoro

**Coromoro** é un concello colombiano, situado na provincia de Guanentá, no departamento de Santander. Entre os seus correxementos está o de Cincelada. No ano 2015 tiña 7&nbsp;558 habitantes. Ten unha superficie de 247 km².

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Pobo copto

O termo **copto** designa á vez unha lingua (tamén coñecida como *copta*), un pobo, un rito e unha igrexa. Procede da palabra grega Αίγύπτιος (*Aigyptios*, *exipcio*), deformada (con síncope fonética) polos coptos en *Kuptios* e, após a invasión árabe de 641, en قُبْط *Qubṭ* (ou قِبط *Qibṭ*). É esta última forma a que se adoptou nas linguas occidentais como etnónimo e tamén para a lingua.

**Copto**, (en ) refírese aos cristiáns orixinarios de Exipto, en concreto aos membros da Igrexa Ortodoxa Copta. Porén, algúns historiadores árabes usan esta palabra para designar todos os habitantes de Exipto con anterioridade á chegada do islam. Os cristiáns exipcios non usan esta palabra; chámanse simplemente "cristiáns". O termo resulta problemático tamén porque algúns úsanno para se referiren aos supostos descendentes auténticos dos antigos exipcios, que equiparan aos non musulmáns.

## Etimoloxía 
O termo grego para **copto** (Αίγύπτιος, Aigyptios) atópase en Lineal B (micénico, unha forma antiga do grego) como *a3-ku-pi-ti-jo*, como nome propio masculino xa co sentido de "exipcio". Esta forma micénica provén do exipcio *ḥwt-k3-ptḥ* ("Hut-ka-Ptah"), que significa "Casa (ou "Mansión") de Ptah" (cf. acadio *āluḫi-ku-up-ta-aḫ*), e era o nome do complexo de templos dedicados ao deus Ptah en Menfis. Sendo o nome do recinto de templos máis importante da capital de Exipto, o nome aplicouse primeiro á cidade e posteriormente a todo o país (situación parella á do nome de Menfis, que provén do nome exipcio do complexo de pirámides do faraón Pepi II).

Xa non se acepta unha teoría segundo a cal a palabra árabe *qubṭ* resultaba dunha arabización do nome grego da cidade de Κόπτος, Coptos (actual قفط, Qifṭ; Kebt e Keft en copta).

As referencias aos coptos en copta son tanto gregos como coptas en orixe. Coñecense as palabras *kuptaion* (no dialecto saídico) e *kubti* (no dialecto boárico) pero nos textos que posuímos refírense á lingua, non ao pobo. Ambas as dúas derivan do termo grego Αἴγύπτιος, Aigyptios. O termo copto "nativo" para referirse aos coptos era *rem en kēme* (en saídico), *lem en kēmi* (en faiúnico), *rem en khēmi* (en boárico) etc., isto é "xentes de Exipto" (cf. exipcio *rmṯ n kmt*, demótico *rmt n kmỉ*).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua copta
* Igrexa Ortodoxa Copta
Bailleul

**Bailleul** (**Belle** en holandés) é unha comuna do departamento do Norte, Francia, localízase preto de Lille, unha rexión de lingua tradicional flamenga. Ten 17&nbsp;191 habitantes. Na cidade localízase La Maison du Néerlandais, centro para a promoción do holandés no departamento do Norte.

## Historia 
O castelo de Bailleul data de 1177 e ao seu redor xurdiu a vila, a maioría dos edificios histórico son de estilo flamengo, reconstruídos logo da primeira guerra mundial, no que a vila quedou destruída nun 98%.
Francis Baily

**Francis Baily**, nado en Newbury, Berkshire, o 28 de abril de 1774 e finado en Londres o 30 de agosto de 1844, foi un astrónomo inglés.

## Traxectoria 
Entre 1796 e 1797 viaxou por América do Norte, en 1799 entrou na Bolsa de Londres e escribiu libros de economía como *Tables for the Purchasing and Renewing of Leases* (1802), *The Doctrine of Interest and Annuities* (1808) e *The Doctrine of Life-Annuities and Assurances* (1810). Fíxose rico e dende 1825 dedicouse á astronomía; xa en 1820 fora un dos fundadores da Real Sociedade Astronómica e preparou o *Catalogue of 2881 stars* en 1827. A el debéuselle a reforma do *Nautical Almanach* en 1839 e o comezo das expedicións para observar eclipses solares.
Praga (homónimos)

O termo **Praga** ou **Praha** pode referirse a:

*En agricultura, **praga**, especie nociva ao desenvolvemento das colleitas;
*En medicina, **praga**, equivale a unha **epidemia**;
*A **Sinfonía nº 38**, de Mozart.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Praga**, lugar da parroquia de Sobrán, no concello de Vilagarcía de Arousa;
***A Praga**, lugar da parroquia de Barro, no concello de Noia;
***Pragais**, lugar da parroquia da Pereira, no concello de Santa Comba.

;Fóra de Galiza

;En Eslovaquia
***Praha**, concello de Eslovaquia.

;Nos Estados Unidos de América
***Praha**, área de Texas;
***Prague**, cidade de Oklahoma;
***Prague**, vila de Nebraska;
***New Prague**, cidade de Minnesota.

;Na República Checa
***Praga**, cidade e capital da República Checa.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Demótico

O termo **demótico** pódese referir a:

*A escrita demótica, usada no exipcio, así como esa etapa da lingua;
*O dialecto demótico do grego moderno.
Jean Sylvain Bailly

miniatura|dereita|Jean Sylvain Bailly

**Jean-Sylvain Bailly**, nado en París o 15 de setembro de 1736 e finado na mesma cidade o 12 de novembro de  1793, foi un político e astrónomo francés, un dos líderes da Revolución francesa, foi guillotinado durante o reino do terror.

## Traxectoria
Fillo dun pintor do rei, debido á influencia de Nicolas de Lacaille interésase pola astronomía, calcula a órbita do cometa Halley cando apareceu en 1759, en 1763 foi elixido membro da Academia Francesa de Ciencias. Escribiu ''Histoire de l'astronomie ancienne* en 1775 e *Histoire de l'astronomie moderne'' (1779-1782).
Elixido deputado para os Estados Xerais de 1789, foi o presidente do Terceiro Estado e dende o 17 de xuño presidente da Asemblea Nacional, alcalde de París durante a Comuna (1789-1791), a orde de dispersar aos manifestantes do Champ-de-Mars 17 de xullo de 1791 que provocou 50 mortos, fíxoo impopular e en novembro dimitiu e retirouse en Nantes, arrestado en Melun, rexeita testemuñar no proceso contra María Antonieta, xulgado en París foi condenado á guillotina.
Acordos de Oslo

[200px|miniatura|right|Short video about Oslo Accords from the [Israeli News Company]]
Os **Acordos de Oslo**, oficialmente chamada **Declaración de Principios**, acadáronse en Oslo o 20 de agosto de 1993 e asinárono oficialmente, en Washington o 13 de setembro de 1993, Mahmoud Abbas en representación da Organización de Liberación de Palestina, Shimon Peres por Israel, Warren Christopher polos Estados Unidos e Andrei Kozyrev por Rusia e coa presenza do presidente dos Estados Unidos Bill Clinton, o primeiro ministro israelí Yitzhak Rabin e o líder da OLP Yasser Arafat.

Os acordos de Oslo culminaron unha serie de acordos secretos e públicos celebrados dende a Conferencia de Madrid de 1991 e negociación entre o goberno israelí e a OLP en 1993 como parte dun proceso de paz que intentaba resolver o conflito palestino-israelí.
O Acordo de Cisxordania e Gaza, coñecido como de Oslo 2 ou de Taba asinouse o 28 de setembro de 1995 e outorgaba aos palestinos o autogoberno sobre 450 vilas.

A pesar das esperanzas postas nos acordos e na promesa da normalización das relacións entre o mundo árabe, o conflito non se resolveu.

## Véxase tamén
Demótico exipcio

[miniatura|Texto en demótico nunha [réplica da Pedra de Rosetta.]]
O termo **demótico** (do grego *demotika*, "popular", acuñado por Heródoto) designa unha escrita usada para a lingua exipcia, así como o estado desta lingua durante o tempo en que se utilizou.

A **escrita demótica** constituíuse durante a época saíta do Antigo Exipto e impúxose durante a época tolemaica. O seu testemuño máis antigo é contemporáneo de Psammético I (664-610 a.C.). O demótico é unha simplificación da escrita hierática, ela mesma unha simplificación da escrita xeroglífica, creada posibelmente no marco das reformas administrativas afrontadas durante a XXVI dinastía. A multiplicación dos documentos producidos polos escribas esixía unha escrita aínda máis cursiva e rápida. Nacido en Sais, o demótico estendeuse a todo o Exipto para a burocracia e a literatura e o hierático ficou reducido aos documentos relixiosos, de onde lle ven o nome. Ao contrario que o hierático, o demótico si que se gravaba en pedra e madeira. A comezos do século IV, o demótico foi definitivamente substituído polo grego e o seu último uso data de 451, sobre os muros do templo de File.

Como lingua, o **demótico** caracterízase pola abundancia de formas verbais analíticas e de sufixos e substantivos compostos.

O demótico foi unha das tres escritas empregadas na Pedra de Rosetta, conxuntamente coa grega e a xeroglífica, o que lle permitiu a Jean-François Champollion descifrar esta última.

O alfabeto copto, creado a partir do grego uncial, tomou varios signos demóticos para representar sons non presentes no grego.

## Véxase tamén 
* Lingua exipcia
* Xeróglifo exipcio
* Hierático
* Alfabeto copto
Hierático

[dereita|miniatura|400px|Desenvolvemento da escrita hierática a partir dos [Xeróglifo exipcio|xeróglifos segundo Champollion]]
O **hierático** (do grego ἱερατικός, "sagrado") é unha forma cursiva dos xeróglifos exipcios usada por primeira vez durante a I dinastía (2995-2775 a.C). A escrita hierática realizouse sempre con tinta e xunco, normalmente sobre papiro ou óstraca. Desde o 660 a.C. o demótico substituíu o hierático para os usos laicos, ficando este relegado aos usos relixiosos.

Realmente, a escrita hierática é un segundo nivel de simplificacion dos xeróglifos. O primeiro serían os xeróglifos lineares, que son versións simplificadas dos xeróglifos que gardan o seu valor representativo. Os caracteres hieráticos xa non representan obxectos, senón que son signos arbitrarios, parecidos ás letras dun alfabeto.

## Véxase tamén 
* Lingua exipcia.
* Xeróglifo exipcio.
* Demótico exipcio.
* alfabeto copto.
Bangja

**Bangja** de Corea, nada en Tokyo o 4 de novembro de 1901 e finada en Seúl o 30 de abril de 1989, foi unha princesa xaponesa, casada co xefe da casa real de Corea, Lee Eun.

## Traxectoria 
Naceu como princesa **Nashimoto Masako** do Xapón, filla do príncipe Morimasa Nashimoto. En 1920 casou co herdeiro á coroa coreana en Tokyo. Dende 1963 vivía en Corea do Sur. Tivo dous fillos o príncipe Jin, envelenado durante unha visita a Corea cos seus pais en 1922 e o príncipe Gu, que se converteu en 29º xefe da casa real coreana á morte do seu pai en 1970.
Alexander Bain

**Alexander Bain**, nado en Aberdeen o 11 de xuño de 1818 e finado na mesma cidade o 18 de setembro de 1903, foi un educador e filósofo escocés. Destacou pola aplicación da filosofía á psicoloxía.

## Traxectoria 
miniatura|*James Mill. A biography*, 1882

En 1840 comezou a colaborar na *Westminster Review* e coñece a John Stuart Mill, con quen mantivo unha longa amizade. Profesor da Universidade de Glasgow en 1845, ao ano seguinte deixouno para dedicarse a escribir. En 1848 trasládase a Londres onde publicou *The Senses and the Intellect* (1855) e *The Emotions and the Will* (1859). En 1860 foi nomeado pola coroa catedrático de lóxica e literatura inglesa na Universidade de Aberdeen.
Terauchi Masateke

**Terauchi Masatake** (en kanji **寺内 正毅**, Terauchi é apelido e Masatake é nome), nado en Yamaguchi o 5 de febreiro de en 1852 e finado en Tokyo o 3 de novembro de 1919, foi un militar e político xaponés, primeiro ministro entre o 9 de outubro de 1916 e o 29 de setembro de 1918.

## Traxectoria 
Loitou, como soldado, nas guerras civís xaponesas contra o goberno do shogún, perdeu a mobilidade na man dereita durante a campaña contra dos rebeldes de 1877. Destinado en Francia para ampliar a súa formación militar, en 1901 foi nomeado ministro do exército, contribuíndo á vitoria na Guerra Ruso-Xaponesa (1904-1905).

Como o terceiro Xeneral-Residente de Corea, el executou a anexión de Corea en 1910 e converteuse no seu primeiro Gobernador Xeral. Durante a primeira guerra mundial, foi nomeado primeiro ministro e enviou tropas xaponeses a Siberia para coutar a expansión da Revolución rusa á rexión.
Gripe aviaria

A **gripe aviaria** ou **influenza aviaria** é unha enfermidade viral das aves causada por cepas A de virus influenza que se pode transmitir ao ser humano e a outros animais (pero sobre todo ao porco). Identificouse pola primeira volta en Italia a comezos do século XX e hoxe coñécese a súa existencia en todo o mundo. Desde 1950 houbo quince epidemias de gripe aviaria, delas cinco graves. En 1997 coñeceuse o primeiro caso de transmisión da enfermidade a un humano, en Hong Kong. Na epidemia de 2004 morreron 30 persoas, sobre todo en Vietnam e en Tailandia.

miniatura|dereita|Microfotografía de virus A H5N1 da gripe aviaria.

A gripe aviaria describe a infección debida a un subtipo concreto do virus A de influenza, H5N1, que pode causar doenzas graves nos humanos infectados. Transmítese por contacto con aves infectadas e o contaxio entre persoas é, de momento, raro. A gripe H5N1 non constitúe unha pandemia e non ten capacidade de ocasionala. Isto pode acontecer se H5N1 mutar nunha forma que lle permita pasar dunha persoa a outra.

Ata novembro de 2007 diagnosticouse a gripe aviaria en humanos H5N1 nun total de 12 países, con 355 casos e 206 mortes, o que representa unha mortalidade do 61,5%.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Gripe de 1918
### Ligazóns externas 
* Informe anual 2006 sobre a gripe aviaria nos países membros da Unión Europea
* Ministerio de Sanidad y Política Social
Río, Piñeira, Ribadeo

**Río** é un lugar da parroquia de Piñeira, no concello lugués de Ribadeo. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 23 habitantes (11 homes e 12 mulleres).

No lugar atópase o castro de Fornelo.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Piñeira
### Parroquias de Ribadeo
## Notas
Matt LeBlanc

**Matt LeBlanc**, nado o 25 de xullo de 1967 en Newton, Massachusetts, é un actor estadounidense. Recoñecido mundialmente pola súa interpretación de Joey Tribbiani na comedia da NBC *Friends* (1994 - 2004) e na súa serie derivada *Joey* (2004 - 2006). Polo seu traballo en *Friends* , LeBlanc recibiu tres nomeamentos aos premios Primetime Emmy. Tamén protagonizou unha versión ficticia de si mesmo en *Episodes* (2011 - 2017), pola que gañou un Globo de Ouro e recibiu catro nomeamentos adicionais aos premios Emmy. Foi copresentador de *Top Gear* de 2016 a 2019. De 2016 a 2020, interpretou ao patriarca Adam Burns na comedia da CBS *Man with a Plan*.

## Traxectoria 
LeBlanc apareceu por primeira vez nun anuncio de ketchup de Heinz en 1987. En 1988, protagonizou o drama de televisión *TV 101* durante unha tempada. En 1991, tivo un papel recorrente na exitosa comedia da Fox *Married... with Children*. Interpretou a Vinnie Verducci, un amigo da familia do protagonista Al Bundy (Ed O'Neill) que sae brevemente coa súa filla, Kelly (Christina Applegate). Tamén foi estrela convidada na primeira tempada de *Red Shoe Diaries*. LeBlanc protagonizou dúas series derivadas de curta duración *de Married... with Children : Top of the Heap* (1991) e *Vinnie & Bobby* (1992).

Apareceu en dous vídeos musicais de Bon Jovi : "Miracle", da banda sonora de *Young Guns II* en 1990, e "Say It Isn't So" no 2000. Tamén apareceu nos vídeos do sinxelo "Walk Away" de Alanis Morissette, "Into The Great Wide Open" de Tom Petty & The Heartbreakers e "Night Moves" de Bob Seger.

LeBlanc conseguiu o éxito como o parvo pero adorable Joey Tribbiani en *Friends* ; interpretou a este personaxe durante 12 anos: 10 tempadas de *Friends* e dúas tempadas de *Joey*. *Friends* tivo un éxito rotundo e LeBlanc (xunto cos seus coprotagonistas Jennifer Aniston, Courteney Cox, Lisa Kudrow, Matthew Perry e David Schwimmer) gañou un amplo recoñecemento entre os espectadores. Esta comedia converteuse nun grande éxito para a NBC, emitíndose os xoves pola noite durante dez anos.

Pola súa actuación, LeBlanc recibiu tres nomeamentos aos premios Primetime Emmy, tres aos Globos de Ouro e unha nomeamento aos premios Screen Actors Guild. Durante este tempo tamén apareceu nos filmes ''Lookin' Italian* (1994), *Ed* (1996), *Lost in Space* (1998), *Charlie's Angels* (2000) e a súa secuela, *Charlie's Angels: Full Throttle* (2003).

Tras a cancelación de *Joey'', LeBlanc anunciou que deixaría de actuar en televisión durante un ano, que finalmente se acabou convertendo en cinco anos.

## Filmografía 
### Filmes 
### Series 
### Vídeos musicais 
## Notas 
## Véxase tamén
Touro, Touro

**San Xoán de Touro** é unha parroquia pertencente ó concello de Touro. Situada aproximadamente no centro do concello, alberga a capital, Fonte Díaz. Segundo o IGE en 2012 tiña 631 habitantes (315 homes e 316 mulleres) distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 655 habitantes.

## Xeografía
Limita ó norte coa parroquia de San Xiao de Cebreiro do concello do Pino, ó oeste con Santa María de Loxo, ó suroeste con San Pedro de Ribeira, ó sur con Santa Uxía de Fao, ó sueste con Santiago de Andeade e ó leste con San Fiz de Quión.

A parroquia é atravesada pola estrada comarcal AC-240, que cruza o concello de Touro de suroeste a nordeste.

Nesta parroquia están situados edificios coma a casa do concello, o CPI Fonte Díaz, a piscina municipal, o cuartel da Garda Civil, a área recreativa da Santaia, unha residencia da terceira idade, e outros edificios de interese. Ademais no norte da parroquia aséntase parte dunha escombreira dunha antiga mina de cobre.

A igrexa parroquial está situada na aldea do Barral, aínda que hai outra construída na vila de Fonte Díaz máis recentemente e que se usa con moita máis frecuencia.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Touro
### Parroquias de Touro
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Touro
Fonte Díaz, Touro, Touro

**Fonte Díaz** é un lugar da parroquia de Touro, capital do concello de Touro. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 482 habitantes (232 homes e 250 mulleres) (415 en 2010, 430 en 2015 e 446 en 2020).

## Servizos
Neste lugar están situados a casa do concello, o centro de saúde, a casa cuartel da Garda Civil, as piscinas municipais, o polideportivo municipal, o CPI Fonte Díaz, unha residencia da terceira idade e as dúas farmacias do concello.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Touro 
### Parroquias de Touro 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Touro
Turismo

miniatura|150px
O **turismo** é o acto de viaxar por pracer e as actividades que se realizan durante as viaxes e nun lugar de permanencia distinto do que se vive. Un turista é alguén que viaxa cando menos oitenta quilómetros dende a súa residencia por lecer por un período superior a 24 horas e inferior a un ano, tal como o define a Organización Mundial do Turismo.

O turismo deu nacemento a unha verdadeira industria para a provisión do turista, dende o sistema de transportes ata hostaleiros, tanto de provisión e restauración como de aloxamento.

## Historia 
Xa no tempo da República romana existían cidades destinadas ao pracer dos máis ricos como Baiae. A clase alta británica adoitaba facer viaxes de pracer por Europa dende o século XVIII para completar a súa educación, principalmente a Francia e Italia, que se chamaban *Grand Tour*. 

O termo turismo foi empregado oficialmente por primeira vez en 1937 pola Liga de Nacións. 

O día 27 de setembro celébrase o *Día Mundial do Turismo* , co obxectivo de concienciar a comunidade internacional sobre o valor social, cultural, político e económico do turismo.

## Notas 
## Véxase tamén
Presidio de Abu Ghraib

miniatura|dereita
O **presidio de Abu Ghraib** é unha prisión localizada en Abu Ghraib, unha cidade iraquí a 32&nbsp;km ao leste de Bagdad. No presidio, Saddam Hussein torturou e executou a disidentes e, máis tarde, o exército norteamericano converteuno nun lugar de tortura e interrogatorio de sospeitosos de actuar contra das forzas americanas.

O presidio coñeceuse internacionalmente cando a canle americana de televisión CBS publicou en abril de 2004 numerosas fotografías de torturas, abusos e humillacións contra prisioneiros iraquís por un grupo de soldados estadounidenses. Posteriormente apareceron máis probas.

Actualmente nela están encarcerados 7.000 prisioneiros custodiados por un batallón norteamericano.
Selangor

**Selangor** é un estado de Malaisia, localízase na costa oeste da península de Malaisia. Nos seus 7.956&nbsp;km² viven 4.100.000 persoas, 44% malaios, 35% chineses e 18% indios. A capital é Shah Alam, unha cidade satélite de Kuala Lumpur. Selangor é unha monarquía herditaria rexida por un sultán, actualmente Sharafuddin Idris Shah que reside na cidade de Klang. Datuk Seri é o primeiro ministro (Menteri Besar)

## Historia 
No século XV Selangor estivo gobernado por Malaca, despois da conquista de Malaca polos portugueses en 1511 Selangor os portugueses, Johor, Aceh e Siam disputáronse o territorio. No século XIX os chineses chegaron ao sultanato. En 1874 o sultán viuse obrigado a aceptar a un conselleiro británico na súa capital. En 1896 con Negri Sembilan, Perak e Pahang formou a Estados Federados Malaios, con capital en Kuala Lumpur, cidade de Selangor, que deixou de pertencer a Selangor en 1974 ao se converter en territorio federal.

## Ligazóns externas 
Web oficial (en malaio)
Johor

**Johor** (antes **Johore**) é un estado de Malaisia, a capital é Johor Bahru (antes Tanjung Puteri), Johor Lama é a antiga capital. Nos seus 19.984&nbsp;km² viven 2&nbsp;800&nbsp;000 habitantes. Johor é unha monarquía herditaria, rexida por un sultán, Iskandar Al-Haj é o sultán actual e Abdul Ghani Othman o primeiro ministro.

## Distritos 
* Johor Bahru 1817,8&nbsp;km², 1&nbsp;064&nbsp;881 habitantes
* Pontian 919,5&nbsp;km², 143 729 habitantes
* Kota Tinggi 3488,7&nbsp;km², 192 220 habitantes
* Kluang 2851,8&nbsp;km², 254 631 habitantes
* Segamat 2851,26&nbsp;km², 178 620 habitantes 
* Muar 2346,12&nbsp;km², 328 695 habitantes
* Batu Pahat 1878&nbsp;km², 335 368 habitantes
* Mersing 2838,6&nbsp;km², 67 557 habitantes
### Outros artigos 
* Bandar Maharani
Perak

**Perak** é un estado de Malaisia, nos seus 21.006&nbsp;km² viven 2.030.000 habitantes, o 45% malaios, 41% chinés e 14% indio. É unha monarquía herditaria rexida por un sultán, Azlan Muhibbuddin Shah é o actual sultán e Dato' Seri Diraja Tajol Rosli bin Mohd Ghazali o primeiro ministro. A capital é Ipoh e a capital real Kuala Kangsar

## Divisións 
# Kinta 
# Larut, Matang e Selama 
# Hilir Perak 
# Manjung 
# Batang Padang 
# Kerian 
# Kuala Kangsar 
# Hulu Perak 
# Perak Tengah
Kelantan

**Kelantan** é un estado de Malaisia, a capital é Kota Bharu. Nos seus 14.922&nbsp;km² viven 1&nbsp;400&nbsp;000 habitantes, o 95% malaios, 3% tais e 2% chineses. É o estado socialmente máis conservador de Malaisia. Kelatan é unha monarquía herditaria rexida por un sultán, Tuanku Ismail ibni al-Marhum Sultan Yahya Petra é o actual sultán e Tuan Guru Dato' Haji Nik Aziz Nik Mat o primeiro ministro.

## Distritos (Jajahan) 
* 1.Jajahan Kota Bharu (425,294)
* 2.Jajahan Pasir Mas (172,692) 
* 3.Jajahan Tumpat (140,989)
* 4.Jajahan Pasir Puteh (111,001)
* 5.Jajahan Bachok (116,128)
* 6.Jajahan Kuala Krai (97,836)
* 7.Jajahan Machang (82,653)
* 8.Jajahan Tanah Merah (108,228)
* 9.Jajahan Jeli (38,185) 
* 10.Jajahan Gua Musang (80,167)
Kedah

**Kedah** é un estado de Malaisia, localízase no noroeste do país, nos seus 9.425&nbsp;km² viven 1&nbsp;400&nbsp;000 habitantes, o 72% malaios, 19% chineses e 8% indios. A capital é Alor Star. Kedah é unha monarquía herditaria rexida por un sultán, Tuanku Abdul Halim Muadzam Shah é o actual sultán e Syed Razak Syed Zain Barakbah o primeiro ministro.

As figuras notables inclúen Mahathir bin Mohamad.

## Divisións 
* Baling 
* Bandar Bahru 
* Kota Setar 
* Kuala Muda 
* Kubang Pasu 
* Kulim 
* Langkawi 
* Padang Terap 
* Pendang 
* Sik 
* Yan
Malaca

**Malaca** (**Melaka** en malaio) é un estado de Malaisia, localízase no sur da península Malaia, nos seus 1.650&nbsp;km² viven 648.500 habitantes, 50% malaios, 40% chineses; hai unha minoría de eurasiáticos portugueses que falan un crioulo portugués, o cristão. O Yang di-Pertuan Agong (rei de Malaisia) nomea o gobernador de Malaca, actualmente Tun Datuk Seri Utama Mohd. Khalil b. Yaakob que reside na capital do estado, Malaca

## Divisións 
* Melaka Tengah 
* Alor Gajah
* Jasin

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* A Famosa