Vuelta a España

A **Volta Ciclista a España** (), comunmente chamada **Volta a España** ou **A Volta** (), é unha competición ciclista anual, que se disputa por etapas ó longo de 3 semanas, principalmente por estradas españolas. A primeira edición tivo lugar no ano 1935, sendo Roberto Heras o ciclista máis laureado, con 4 vitorias na clasificación xeral por tempos, seguido de Tony Rominger e Alberto Contador, con 3.

A Volta a España xunto co Tour de Francia e o Giro de Italia, son as únicas carreiras de tres semanas do calendario da UCI, recibindo o sobrenome de "as tres grandes". Durante moito tempo a carreira española era a primeira das tres en disputarse, pero no ano 1995 cambiou de datas para instalarse entre finais do mes de agosto e comezos de setembro. Este cambio viu acompañado tamén dunhas novas propostas no deseño das etapas, buscando distancias máis curtas e espectaculares. O vixente gañador é o esloveno Primož Roglič.

## Historia 
[miniatura|A Vuelta ó seu paso por [Teo en 2007.]]
A Vuelta Ciclista a España iniciouse no ano 1935 e tivo unha duración de 14 etapas e 3.431&nbsp;km, grazas a Clemente López Doriga (en colaboración con Juan Pujol). Pouco despois, só tras terse disputado dúas Vueltas, houbo de suspenderse pola guerra civil española.

Nun principio, os participantes eran fundamentalmente españois; arredor dos anos 60-80 comezou a adquirir prestixio internacional. Nos últimos anos, a súa importancia diminuíu.

A Vuelta de 2005 viuse afectado polo escándalo da dopaxe. O seu gañador, Roberto Heras, foi desposuído do seu título en favor de Denis Menchov, xa que deu positivo nun control de EPO.

## Organizadores 
A primeira edición foi organizada polo desaparecido xornal Informaciones. A partir de 1945 foi o xornal Ya o que se fixo cargo da organización da carreira. O xornal El Correo tomou o relevo en 1955 até finais dos anos 70. A empresa de publicidade Unipublic é a organizadora da carreira dende 1979.
* Informaciones (1935-1944)
* Ya (1945-1954)
* El Correo (1955-1978)
* Unipublic (1979-...)

## Xerseis 
Para facilitar o recoñecemento dos líderes das diversas clasificacións da carreira dentro do pelotón de ciclistas, estes levan uns xerseis dunhas cores determinadas, do mesmo xeito que nas outras grandes voltas: Tour de Francia (maillot amarelo) e Giro de Italia (maglia rosa).

No caso da Vuelta a España, estes son os xerseis que dende o ano 2010 distinguen ós líderes das distintas clasificacións:
* 30px Xersei vermello: vestido polo líder da clasificación xeral por tempos. 
* 30px Xersei de puntos azuis: vestido polo líder da clasificación de escaladores. 
* 30px Xersei verde: vestido polo líder da clasificación por puntos. 
* 30px Xersei branco: vestido polo líder da clasificación combinada.

## Historial da Vuelta a España 
### Podios 
[miniatura|[Roberto Heras, gañador en 2000, 2003, 2004 e 2005.]]
[miniatura|[Tony Rominger, gañador en 1992, 1993 e 1994.]]

|-
!bgcolor="#efefef" width="80"|Edicións
!bgcolor="#efefef" width="180"|Primeiro
!bgcolor="#efefef" width="180"|Segundo
!bgcolor="#efefef" width="180"|Terceiro
|-
|2024
| Primož Roglič
|Ben O'Connor
| Enric Mas
|-
|2023
| Sepp Kuss
|Jonas Vingegaard
| Primož Roglič
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center|2022
|bgcolor=#ffffa5| Remco Evenepoel
|  Enric Mas 
| Juan Ayuso
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center|2021
|bgcolor=#ffffa5| Primož Roglič
|  Enric Mas 
| Jack Haig
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center|2020
|bgcolor=#ffffa5| Primož Roglič
| Richard Carapaz
| Hugh Carthy
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center|2019
|bgcolor=#ffffa5| Primož Roglič
| Alejandro Valverde
| Tadej Pogačar
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 2018 ||bgcolor=#ffffa5|  Simon Yates ||  Enric Mas ||  Miguel Ángel López 
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 2017 ||bgcolor=#ffffa5|  Chris Froome ||  Vincenzo Nibali ||  Ilnur Zakarin 
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 2016 ||bgcolor=#ffffa5|  Nairo Quintana ||  Chris Froome ||  Esteban Chaves 
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 2015 ||bgcolor=#ffffa5|  Fabio Aru ||  Joaquim Rodríguez ||  Rafal Majka 
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 2014 ||bgcolor=#ffffa5|  Alberto Contador (3)  ||  Chris Froome ||  Alejandro Valverde 
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 2013 ||bgcolor=#ffffa5|  Chris Horner ||  Vincenzo Nibali ||  Alejandro Valverde 
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 2012 ||bgcolor=#ffffa5|  Alberto Contador (2) ||  Alejandro Valverde ||  Joaquim Rodríguez 
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 2011 ||bgcolor=#ffffa5|  Chris Froome||  Bradley Wiggins||  Bauke Mollema
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 2010 ||bgcolor=#ffffa5|  Vincenzo Nibali ||  Ezequiel Mosquera ||  Peter Velits
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 2009 ||bgcolor=#ffffa5|  Alejandro Valverde ||  Samuel Sánchez ||  Cadel Evans
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 2008 ||bgcolor=#ffffa5|  Alberto Contador ||  Levi Leipheimer ||  Carlos Sastre
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 2007 ||bgcolor=#ffffa5|  Denis Menchov ||  Carlos Sastre ||  Samuel Sánchez
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 2006 ||bgcolor=#ffffa5|  Alexander Vinocurov ||  Alejandro Valverde ||  Andrey Kashechkin
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 2005 ||bgcolor=#ffffa5|  Roberto Heras (4) ||  Denis Menchov ||  Carlos Sastre
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 2004 ||bgcolor=#ffffa5|  Roberto Heras (3) ||  Santiago Pérez ||  Francisco Mancebo
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 2003 ||bgcolor=#ffffa5|  Roberto Heras (2) ||  Isidro Nozal ||  Alejandro Valverde
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 2002 ||bgcolor=#ffffa5|  Aitor González ||  Roberto Heras ||  Joseba Beloki
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 2001 ||bgcolor=#ffffa5|  Ángel Casero ||  Óscar Sevilla ||  Roberto Heras
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 2000 ||bgcolor=#ffffa5|  Roberto Heras ||  Ángel Casero ||  Pável Tonkov
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1999 ||bgcolor=#ffffa5|  Jan Ullrich ||  Igor González ||  Roberto Heras
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1998 ||bgcolor=#ffffa5|  Abraham Olano ||  Fernando Escartín ||  José María Jiménez
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1997 ||bgcolor=#ffffa5|  Alex Zülle (2) ||  Fernando Escartín ||  Laurent Dufaux
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1996 ||bgcolor=#ffffa5|  Alex Zülle ||  Laurent Dufaux ||  Tony Rominger
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1995 ||bgcolor=#ffffa5|  Laurent Jalabert ||  Abraham Olano ||  Johan Bruyneel
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1994 ||bgcolor=#ffffa5|  Tony Rominger (3) ||  Mikel Zarrabeitia ||  Pedro Delgado
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1993 ||bgcolor=#ffffa5|  Tony Rominger (2) ||  Alex Zülle ||  Laudelino Cubino
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1992 ||bgcolor=#ffffa5|  Tony Rominger ||  Jesús Montoya ||  Pedro Delgado
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1991 ||bgcolor=#ffffa5|  Melchor Mauri ||  Miguel Indurain ||  Marino Lejarreta
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1990 ||bgcolor=#ffffa5|  Marco Giovannetti ||  Pedro Delgado ||  Anselmo Fuerte
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1989 ||bgcolor=#ffffa5|  Pedro Delgado (2) ||  Fabio Parra ||  Óscar Vargas
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1988 ||bgcolor=#ffffa5|  Sean Kelly ||  Reimund Dietzen ||  Anselmo Fuerte
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1987 ||bgcolor=#ffffa5|  Luis Herrera ||  Reimund Dietzen ||  Laurent Fignon
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1986 ||bgcolor=#ffffa5|  Álvaro Pino ||  Robert Millar ||  Sean Kelly
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1985 ||bgcolor=#ffffa5|  Pedro Delgado ||  Robert Millar ||  Pacho Rodríguez
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1984 ||bgcolor=#ffffa5|  Eric Caritoux ||  Alberto Fernández ||  Reimund Dietzen
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1983 ||bgcolor=#ffffa5|  Bernard Hinault (2) ||  Marino Lejarreta ||  Alberto Fernández
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1982 ||bgcolor=#ffffa5|  Marino Lejarreta ||  Michel Pollentier ||  Sven-Ake Nilsson
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1981 ||bgcolor=#ffffa5|  Giovanni Battaglin ||  Pedro Muñoz ||  Vicente Belda
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1980 ||bgcolor=#ffffa5|  Faustino Rupérez ||  Pedro Torres ||  Claude Criquelion
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1979 ||bgcolor=#ffffa5|  Joop Zoetemelk ||  Francisco Galdós ||  Michel Pollentier
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1978 ||bgcolor=#ffffa5|  Bernard Hinault ||  José Pesarrodona ||  Jean-René Bernaudeau
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1977 ||bgcolor=#ffffa5|  Freddy Maertens ||  Miguel María Lasa ||  Klaus-Peter Thaler
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1976 ||bgcolor=#ffffa5|  José Pesarrodona ||  Luis Ocaña ||  José Nazabal
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1975 ||bgcolor=#ffffa5|  Agustín Tamames ||  Domingo Perurena ||  Miguel María Lasa
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1974 ||bgcolor=#ffffa5|  José Manuel Fuente (2) ||  Joaquim Agostinho ||  Bernard Thévenet
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1973 ||bgcolor=#ffffa5|  Eddy Merckx ||  Luis Ocaña ||  Bernard Thévenet
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1972 ||bgcolor=#ffffa5|  José Manuel Fuente ||  Miguel María Lasa ||  Agustín Tamames
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1971 ||bgcolor=#ffffa5|  Ferdinand Bracke ||  Wilfried David ||  Luis Ocaña
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1970 ||bgcolor=#ffffa5|  Luis Ocaña ||  Agustín Tamames ||  Herman Van Springel
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1969 ||bgcolor=#ffffa5|  Roger Pingeon ||  Luis Ocaña ||  Marinus Wagtmans
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1968 ||bgcolor=#ffffa5|  Felice Gimondi ||  José Pérez Francés ||  Eusebio Vélez
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1967 ||bgcolor=#ffffa5|  Jan Janssen ||  Jean Pierre Ducasse ||  Aurelio González
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1966 ||bgcolor=#ffffa5|  Francisco Gabica ||  Eusebio Vélez ||  Carlos Echeverría
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1965 ||bgcolor=#ffffa5|  Rolf Wolfshohl ||  Raymond Poulidor ||  Rik Van Looy
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1964 ||bgcolor=#ffffa5|  Raymond Poulidor ||  Luis Otaño ||  José Pérez Francés
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1963 ||bgcolor=#ffffa5|  Jacques Anquetil ||  José M. Colmenarejo ||  Miguel Pachecho
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1962 ||bgcolor=#ffffa5|  Rudi Altig ||  José Pérez Francés ||  Seamus Elliott
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1961 ||bgcolor=#ffffa5|  Angelino Soler ||  François Mahé ||  José Pérez Francés
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1960 ||bgcolor=#ffffa5|  Franz De Mulder ||  Armand Desmet ||  Miguel Pachecho
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1959 ||bgcolor=#ffffa5|  Antonio Suárez ||  José Segu ||  Rik Van Looy
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1958 ||bgcolor=#ffffa5|  Jean Stablinski ||  Pasquale Fornara ||  Fernando Manzaneque
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1957 ||bgcolor=#ffffa5|  Jesús Loroño ||  Federico Bahamontes ||  Bernardo Ruiz
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1956 ||bgcolor=#ffffa5|  Angelo Conterno ||  Jesús Loroño ||  Raymond Impanis
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1955 ||bgcolor=#ffffa5|  Jean Dotto ||  Antonio Jiménez Quiles ||  Raphael Geminiani
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1951-1954 || *Non se disputou* || || 
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1950 ||bgcolor=#ffffa5|  Emilio Rodríguez ||  Manuel Rodríguez ||  José Serra
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1949 || *Non se disputou* || || 
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1948 ||bgcolor=#ffffa5|  Bernardo Ruiz ||  Emilio Rodríguez ||  Bernardo Capó
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1958 ||bgcolor=#ffffa5|  Jean Stablinski ||  Pasquale Fornara ||  Fernando Manzaneque
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1947 ||bgcolor=#ffffa5|  Edouard van Dyck ||  Manuel Costa ||  Delio Rodríguez
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1946 ||bgcolor=#ffffa5|  Dalmacio Langarica ||  Julián Berrendero ||  Jan Lambrichs
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1945 ||bgcolor=#ffffa5|  Delio Rodríguez ||  Julián Berrendero ||  Juan Gimeno
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1943-1944 || *Non se disputou* || || 
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1942 ||bgcolor=#ffffa5|  Julián Berrendero (2) ||  Diego Chafer ||  Antonio Sancho
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1941 ||bgcolor=#ffffa5|  Julián Berrendero ||  Fermín Trueba ||  José Jabardo
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1937-1940 || *Non se disputou* || || 
|- bgcolor=#D0E7FF align=left
|align=center| 1936 ||bgcolor=#ffffa5|  Gustaaf Deloor (2) ||  Alfons Deloor ||  Antonio Bertola
|- bgcolor=#F5FAFF align=left
|align=center| 1935 ||bgcolor=#ffffa5|  Gustaaf Deloor ||  Mariano Cañardo ||  Antoine Dignef
|}

### Vitorias de etapa 
* Con 38:  Delio Rodríguez
* Con 20:  Alessandro Petacci
* Con 18:  Laurent Jalabert e  Rik Van Looy
* Con 16:  Sean Kelly
### Días como líder 
* Con 48:  Alex Zülle
* Con 34:  Roberto Heras
* Con 32:  Delio Rodríguez e  Gustaaf Deloor
* Con 31:  Tony Rominger,  Julián Berrendero e  Domingo Perurena

## Galería de imaxes 

Ficheiro:El angliru desde el Monsacro.jpg|L'Angliru.
Ficheiro:EnolLake.jpg|Lagos de Covadonga.
Ficheiro:Navacerrada mountain pass.jpg|Navacerrada.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Galegos na Vuelta a España
### Ligazóns externas 
* Páxina web da Vuelta a España