open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leña

miniatura|Leña.
miniatura|esquerda|Achas amoreadas
A **leña** é a madeira empregada para facer lume en estufas, chemineas ou cociñas. É unha das formas máis simple de biomasa empregada maiormente para calefaccionar e cociñar.

Outros materiais que substitúen o uso da leña son:
* Os *pellets*
* O carbón vexetal ou mineral.
* O Pikillin

Tamén se pode usar outros restos animais ou vexetais para prender lume:
* Restos de podas.
* Os restos da poda da vide.
* Excrementos de animais secados.
* Restrollos, restos da sega.

## Notas
Demotix

**Demotix** foi un portal de xornalismo cidadán e unha axencia de fotografía. Outros portais de xornalismo cidadán son por exemplo Wikinews, I-report da CNN e, entre outros, Merinews. O obxectivo era permitir a xornalistas independentes e afeccionados compartir as súas noticias baseadas en fotoxornalismo, sendo por iso un sistema de contidos xerados polos usuarios. Os dereitos de autor deses contidos fotográficos podían ser vendidos aos demais medios de comunicación. O sitio web foi lanzado en xaneiro de 2009 polo CEO Turi Munthe e o COO Jonathan Tepper e estaba baseado en Londres, Reino Unido. O obxectivo do Demotix era "axudar o xornalismo", conectando xornalistas independentes cos medios de comunicación tradicionais.

O 22 de xaneiro de 2016, tódalas páxinas do sitio web de Demotix foron redirixidas á páxina principal de Corbis Images, onde aparecía un anuncio e algúns FAQs sobre a venda de Corbis Images a Visual China Group. Simultaneamente Visual China Group/Getty anunciaron nos seus sitios web a adquisición de Corbis Images por VCG e o acordo de licenza con Getty.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Demotix.com - sitio oficial
* Demotix no Twitter
* Reuters - Demotix shoots to be Street-Wire
* The Huffington Post - Media Ownership for All: Citizen Journalism Grows Up
* Open Democracy: Street journalists versus 'ailing journalists'?
Cariópside

miniatura|220px|Avea
A **cariópside** é un froito cunha semente presa ao pericarpo en toda a extensión. É típico das gramíneas.

Exemplo: gran de millo, de trigo ou de arroz. A estrutura anatómica é basicamente a mesma.

Algúns tipos de cariópside:
* Cariópside **espida**: froitos que so posúen xerme, endosperma e membrana da semente. Por ex.: millo, trigo e centeo.
* Cariópside **vestida**: froitos que posúen fusión de glumos que forman a casca. Por exemplo: arroz, avea e cebada.

## Notas
Javier Manjarín

**Javier Manjarín Pereda**, nado en Xixón o 31 de decembro de 1969, é un exfutbolista español. Xogaba de dianteiro e foi internacional coa selección española.

## Traxectoria 
Manjarín incorporouse aos 15 anos á Escola de Mareo do Real Sporting de Gijón procedente do Inmaculada, onde destacou desde os seus inicios como futbolista. Pasadas as súas etapas no fútbol base, foi incluído no persoal do Sporting B cando o segundo equipo xogaba en Terceira División. Neste equipo coincidiu con xogadores que logo alcanzarían gran fama, como Juanele e Luis Enrique. Debutou co primeiro equipo do Sporting, en Primeira División, o 8 de outubro de 1989, nun partido fronte ao Athletic Club disputado en El Molinón (0–1), participando en 29 partidos durante esa tempada.

Ao ano seguinte foi titular xogando como dianteiro ás ordes de Ciriaco Cano e clasificando ao Sporting para a Copa da UEFA.

En 1993 fichou polo Deportivo da Coruña, onde permaneceu até 1999, ano no que realizou o seu traspaso ao Real Racing Club de Santander. Tras dúas tempadas no Racing, onde disputou 61 partidos, foise xogar á Primeira División de México, primeiro no Atlético Celaya e posteriormente no Santos Laguna.

Na tempada 2004–05 fichou polo Atlético Arteixo, acabado de ascender a Segunda División B. Xogou 15 partidos sen lograr ningún gol.

### Selección nacional 
Formou parte da selección española sub-21 que conseguiu o ouro nos Xogos Olímpicos de Barcelona 1992.

Tralo éxito na selección olímpica, debutou como internacional absoluto coa Selección de fútbol de España o 6 de setembro de 1995 en Granada, ante a Chipre. Foi internacional en 13 partidos, disputando a Eurocopa de fútbol 1996.

## Palmarés 
### Club 
;Deportivo
* Copa do Rei: 1994–95
* Supercopa de España: 1995

### Selección 
* Xogos Olímpicos: Medalla de ouro 1992

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Datos do xogador en futbol.sportec.es
Jairo Álvarez Gutiérrez

**Jairo Álvarez Gutiérrez**, coñecido deportivamente como **Jairo**, nado en Avilés o 21 de marzo de 1986, é un futbolista español. Xoga de media punta e o seu actual equipo é o Unión Deportiva Melilla.

## Traxectoria 
Formouse nas categorías inferiores do Real Oviedo debutando en Segunda División en 2002. Pasou ao xuvenil División de Honra do Real Sporting de Xixón e debutou co Real Sporting de Xixón B na tempada 2004-2005. Na tempada 2006-2007 debuta co primeiro equipo, e tras un bo ano ficha co Deportivo da Coruña. Alterna o primeiro equipo coruñés co filial e en xaneiro marcha cedido ao Deportivo Alavés. Ao finalizar o ano é cedido novamente, esta vez ao Lorca Deportiva CF.

No verán 2012 fichou pola Unión Deportiva Melilla da Segunda División B de España.

## Notas
Pasto

En agricultura, **pasto** é calquera comestible con base vexetal empregado especificamente no lugar onde se medra a planta para a nutrición de gando, como o caso de vacas, ovellas ou porcos. 
miniatura|250px|dereita|Pasto de cebada 
O pasto por definición é de orixe vexetal, aínda que o produto inxerido polos animais pode ser un derivado procesado ao cal se engadiron minerais ou restos animais. Para acentuar a calidade nutritiva do pasto búscase unha natureza compensada entre leguminosas e gramíneas, de xeito que se produza unha complementación proteica.

## Plantas formadoras de pastos 
*Herba (como pasto fresco ou almacenado) 
***Lolium* 
**Grama ou *Cynodon* 
***Phleum pratense* 
**Danthonia 
*Trigo 
*Millo 
*Soia 
miniatura|250px|dereita|Balas con pasto empaquetado 
*Avea 
*Alforfa 
*Sorongo 
**Trifolium* ou trevos 
**T. pratense 
**T. repens 
**T. subterraneum 
*Millo 
**Brassica* 
**Chau moellier 
***B. oleracea* ou col 
***B. napus* ou nabo 
***B. napobrassica* ou nabo 
***B. rapa rapa*
**Lotus corniculatus*

## Importancia ecolóxica 
A especie humana mudou a ecoloxía dos ecosistemas de media e alta montaña para xerar pastos aptos para a gandaría extensiva, sendo especialmente relevante a práctica de pastoreo selectivo para acentuar o crecemento das especies vexetais máis nutritivas; no caso do Pireneo aragonés, o pastoreo tradicional posibilitou a extensión de ricos pastos mixtos entre *Trifolium alpinum* e *Nardus stricta*

## Véxase tamén 
* Palla 
* Forraxe
* Penso
* Bovinocultura
Comuna de Rangiroa

**Rangiroa** é unha comuna da subdivisión Tuamotu-Gambier da Polinesia Francesa. 
 
A capital de Rangiroa, Avatoru, é o centro administrativo da comuna que inclúe, ademais de Rangiroa, as comunas asociadas de Mataiva, Tikehau e Makatea.  O xefe da comuna está en Rangiroa.
Christian Bale

**Christian Charles Philip Bale**, nado o 30 de xaneiro de 1974 en Haverfordwest, é un actor británico nado en Gales de pais surafricanos de orixe inglesa.

## Traxectoria 
Bale deuse a coñecer cando foi elixido para o papel protagonista do filme de Steven Spielberg *O imperio do sol* (1987) á idade de 13 anos, interpretando un neno inglés ó que separan da súa familia e que se atopa perdido nun campo de internamento xaponés durante a segunda guerra mundial. Desde entón foi o protagonista de diversas películas independentes e grandes superproducións que o fixeron moi popular en todo o mundo, entre a súa filmografía destacan *American Psycho*, *O maquinista*, dous filmes do súper-heroe Batman (*Batman empeza* e *O cabaleiro escuro*), *O prestixio* e *Terminator Salvation*, onde interpreta a John Connor. Destaca pola súa versatilidade, o seu dominio de diferentes acentos da lingua inglesa, e os seus duros réximes alimenticios, o que lle permite gañar ou perder moito peso segundo o papel que teña que interpretar.

Gañador dun Globo de Ouro e dun Óscar á mellor interpretación masculina de repartimento pola súa interpretación de Richard "Dicky" Eklund no filme *The Fighter*.

## Filmografía 
## Véxase tamén
Joan Capdevila

**Joan Capdevila Méndez**, nado en Tàrrega (Lleida) o 3 de febreiro de 1978, é un futbolista español. Xoga de lateral esquerdo e o seu actual equipo é o FC Santa Coloma.

En 2010 proclamouse campión da Copa Mundial de Fútbol coa selección española.

## Traxectoria 
Produto da canteira do RCD Espanyol, debutou co RCD Espanyol B na tempada 1997–98. Ao ano seguinte debutou co Espanyol en Primeira División nun partido contra o Athletic Club (2–2). Na tempada 1999–00 foi contratado polo Atlético de Madrid.

Tras o descenso do Atlético de Madrid a Segunda División, Capdevila firmou co Deportivo da Coruña no verán de 2000. No club galego, ademais de ter un xogo regular e perfilarse como unha peza clave no equipo, gañou unha Copa do Rei e dúas Supercopas de España.

Na tempada 2007–08 firmou por tres anos co Villarreal CF, xogando practicamente tódolos partidos.

### Selección nacional 
Capdevila debutou coa selección española o 16 de outubro de 2002, nun partido no que España empatou ante Paraguai (0–0), nun partido amigable disputado en Logroño (A Rioxa). O 17 de novembro de 2007 marcou o seu primeiro gol como internacional absoluto fronte a Suecia no Estadio Santiago Bernabéu.

Foi seleccionado polo técnico Luis Aragonés para disputar a Eurocopa 2008 de Austria e Suíza. O 29 de xuño de 2008, Capdevila proclamouse xunto ao seu equipo, campión da Eurocopa 2008 ante a Selección de fútbol de Alemaña. Capdevila disputou os 90 minutos da final. En xuño de 2009 disputou a Copa Confederacións en Suráfrica.

O 11 de xullo de 2010 proclamouse campión da Copa Mundial de Fútbol coa selección española en Suráfrica. Joan Capdevila, Iker Casillas e Gerard Piqué foron os únicos xogadores da selección española que disputaron todos os minutos do Mundial de Suráfrica 2010.

Tamén xogou oito partidos internacionais amigables coa selección de Cataluña.

## Palmarés 
### Persoal 
;Deportivo
* Copa do Rei: 2001–02
* Supercopa de España: 2000, 2002

;Benfica
* Taça da Liga: 2011–12

### Internacional 
* Mundial de Fútbol: 2010.
* Eurocopa: 2008.
* Copa Confederacións: Terceiro posto en 2009.
* Xogos Olímpicos: Medalla de prata en 2000.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com
William Morris

**William Morris**, nado en Clay Hill Walthamstow, Inglaterra, o 24 de marzo de 1834 e finado o 3 de outubro de 1896, foi un artesán, pintor, poeta, escritor e activista político británico, fundador do movemento *Arts and Crafts*.

## Obra 
* *The Defence of Guinevere, and other Poems*, 1858
* *The Life and Death of Jason*, 1867
* *The Earthly Paradise*, 1868-70
* *Love is Enough, or The Freeing of Pharamond*, 1872
* *The Story of Sigurd the Volsung and the Fall of the Nibelungs*, 1876
* *A Dream of John Ball*, 1886
* *O clan dos Lupercos* (*The House of the Wolfings*, 1888)
* *The Roots of the Mountains*, 1889
* *News from Nowhere or An Epoch of Rest*, 1890,
* *The Story of the Glittering Plain*, 1890
* ''The Well at the World's End*, 1892
* *O bosque de alén do mundo* (*The Wood Beyond the World'', 1892)

## Notas 
## Véxase tamén
Rafael Martín Vázquez

**Rafael Martín Vázquez**, nado en Madrid o 25 de setembro de 1965, e un exfutbolista español. Xogaba de centrocampista e foi internacional coa selección española.

## Traxectoria 
Pertenceu, xunto con Emilio Butragueño, Manuel Sanchís Hontiyuelo, Miguel González "Míchel" e Miguel Pardeza, á xeración de xogadores madridistas procedentes da canteira do "Castilla" popularmente coñecida como *Quinta del Buitre* e, aínda que non foi o máis recoñecido de entre todos eles, si foi talvez o máis dotado tecnicamente.

Tras ser formado nas categorías inferiores do Real Madrid e ser escollido mellor xogador do Mundial Xuvenil de 1981 debutou en partido oficial con 17 anos nun Murcia-Real Madrid. Co Real Madrid gañou seis trofeos de Liga e dúas Copas da UEFA.

A técnica individual de Rafael Martín Vázquez fixo del un dos mellores centrocampistas ofensivos do mundo no seu momento, aínda que o seu carácter reservado, o seu xogo excesivamente cerebral e a súa escasa brega sobre o terreo de xogo convertérono nun dos chibos expiatorios da esixente, e con frecuencia inxusta, afección madridista. Logo de protagonizar a mellor tempada da súa carreira co Real Madrid, a 1989/90 ás ordes do adestrador galés John Benjamin Toshack, Rafael Martín Vázquez converteuse nun dos xogadores máis codiciados do momento pero Ramón Mendoza, entón presidente do Real Madrid, negouse a relizar unha renovación ao alza do xogador, polo que este terminou aceptando a oferta do Torino italiano, no cal, malia ser o estranxeiro mellor pago do Calcio, nunca chegou a mostrar o sobresaínte nivel de xogo alcanzado na súa primeira traxectoria madridista.

Tralo seu errado paso polo equipo turinés, a carreira futbolística de Martín Vázquez foise diluíndo nun longo peregrinar de equipo en equipo (incluíndo o regreso ao equipo madridista entre 1992 e 1995) e de lesión en lesión, ata a súa retirada definitiva do fútbol activo no ano 1998.

Coa selección española xogou un total de 38 partidos e disputou o Mundial de Italia´90.

Actualmente, Rafael Martín Vázquez forma parte do persoal técnico do Real Madrid e colabora con diferentes programas de radio como comentarista.

### Selección nacional 
Martín Vázquez xogou 34 partidos coa selección española, incluíndo a Eurocopa 1988 e o Mundial de Fútbol Italia 1990. O seu debut produciuse o 23 de setembro de 1987, nun partido amigable contra Luxemburgo.

#### Goles internacionais 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Datos do xogador en national-football-teams.com 
* Datos do xogador en fifa.com
Adaptación biolóxica

miniatura|100px|O ollo é unha adaptación.

Unha **adaptación biolóxica** é unha estrutura anatómica, é un proceso fisiolóxico ou un trazo do comportamento dun organismo que evolucionou durante un período de tempo mediante selección natural de tal maneira que incrementa as súas expectativas a longo prazo para reproducirse con éxito. O termo *adaptación* tamén se utiliza ocasionalmente como sinónimo de selección natural, aínda que a maioría dos biólogos non está de acordo con este uso. É importante ter presente que as variacións adaptativas non xorden como respostas á contorna senón como resultado da deriva xenética.

## Selección natural 
O concepto foi introducido por Charles Darwin a través da súa teoría de selección natural, que describe o desenvolvemento das especies como produto da interacción coa contorna ecolóxica. Como resultado desta interacción, tenden a persistir os patróns xenéticos que proporcionan aos individuos as características máis adecuadas para a supervivencia nos hábitats nos cales habitan.

As adaptacións son mecanismos mediante os cales os organismos non fan fronte ás tensións e presións de moitas cousas. As especies que se adaptan ao seu ambiente son capaces de:

* Obter aire, auga, comida e nutrientes. 
* Facer fronte ás condicións físicas como a temperatura, clima e a luz. 
* Defenderse dos seus inimigos naturais e predadores. 
* Reproducirse. 
* Responder os cambios na súa contorna. 
* Seguir transmitindo a característica adquirida dos seus proxenitores para que a adaptación sexa cada vez máis constante.

Todo o explicado anteriormente é especificamente aplicado á bioloxía funcional.

## Tipos de adaptación 
Hai 3 tipos de adaptación ao medio: 
* **Morfolóxica ou estrutural:** Como a substitución de follas por espiñas nos cactos para evitar a perda de auga. 
* **Fisiolóxica ou funcional:** Como as glándulas de sal nas iguanas mariñas para eliminar o exceso de sal no seu corpo. 
* **Etolóxica ou de comportamento:** Como a danza de cortexo de moitas aves, para atraer á femia e reproducirse.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Exaptación
José Ramón González Pérez

**José Ramón González Pérez**, coñecido deportivamente como **José Ramón**, nado en Carreira (Ribeira) o 20 de maio de 1968 é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol galego. Xogou no Deportivo da Coruña e na SD Compostela.

## Traxectoria 
A súa carreira comeza no equipo da súa vila natal, o Carreira CF, ata o ano 1986 no cal pasa ao Fabril Deportivo, e posteriormente ao Deportivo da Coruña. Durante a tempada 1993–94 sufriu unha lesión de pube que o mantivo afastado dos terreos de xogo durante case toda a campaña. Ao ano seguinte abandonou o equipo tras gañar a Copa do Rei e fichou pola SD Compostela, onde xogou durante tres tempadas. Na campaña 1998–99 regresou ao Deportivo, retirándose no 2000 trala consecución do título de Liga.

### Como adestrador 
Na tempada 2008–09 firmou como adestrador do Montañeros CF, equipo da Terceira División que conseguiu meter nos postos de ascenso, conseguindo unha praza en Segunda División B tras o descenso do Ciudad de Santiago ao final da campaña. O 13 de maio de 2010 anunciou que non continuaría no club coruñés, tras posicionalo no décimo posto da categoría de bronce.

En xaneiro de 2011 fíxose cargo novamente do Montañeros, tras o cesamento de Abraham García, que á súa vez fora o seu substituto cando abandonara o club o ano anterior. En xaneiro de 2012 foi cesado debido aos malos resultados.

## Persoal 
É irmán de Fran, tamén exfutbolista. Participou cantando con el no disco *Selección Xa!* da revista *Bravú* a favor da recuperación da Selección de fútbol de Galicia.

## Palmarés 
* Liga de España: 1999–00
* Copa do Rei: 1994–95

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Datos do adestrador en bdfutbol.com
Gustavo Santaolalla

**Gustavo Santaolalla**, nado en El Palomar, Gran Buenos Aires, o 19 de agosto de 1951, é un compositor, músico e produtor musical arxentino gañador dúas veces do Premio Óscar.

Santaolalla con frecuencia combina elementos de música rock, soul, ritmos africanos e música popular latinoamericana. Na década do 70 liderou a banda Arco Iris, unha das fundadoras do «rock nacional arxentino». Hoxe en día é un dos músicos máis populares na escena latinoamericana.

## Filmografía 
* *She Dances Alone* (1981).
* *The Insider (1999) - con su canción, «Iguazú».*
* *Amores perros* (2000).
* *21 gramos* (2003).
* *Salinas grandes* (2004) (TV).
* *Rendezvous* (2004).
* *Diarios de motocicleta* (2004).
* *Brokeback Mountain* (2005).
* *North Country* (2005).
* *Babel* (2007).
* *El búfalo en la noche* (2007).
* *Linha de Passe* (2008).
* *My Blueberry Nights* (2008).
* *I Come with the Rain* (2009).
* ''The Sun Behind the Clouds: Tibet's Struggle for Freedom* (2010) (Documental).
* *Nanga Parbat* (2010).
* *Rolling with Stone* (2010) (Documental).
* *Biutiful* (2010).
* *Dhobi Ghat (Mumbai Diaries)* (2010).
* *Les yeux de sa mère* (2011).
* *Eva de la Argentina* (2011).
* *On the Road* (2012).
* *Néstor Kirchner, la película* (2012).
* *August: Osage County* (2013).
* *Relatos salvajes* (2014).
* *El Libro de la Vida* (2014).
* *Making a Murderer* (2015)
* *Borrowed Time* (2015)
* *Before the Flood* (2016)
* *Narcos: Mexico* (2018)

## Discografía 
# *Arco Iris* (1969), con Arco Iris
# *Blues de Dana* (1970), con Arco Iris
# *Sudamérica o el regreso a la Aurora* (1972), con Arco Iris
# *Suite Nº1* (1972) con Arco Iris
# *Tiempo de resurrección* (1972), con Arco Iris
# *Inti-Raymi* (1973), con Arco Iris
# *Agitor Lucens V* (1974), con Arco Iris
# *Energia natural* (1977), con Soluna
# *Santaolalla*, 1982
# *GAS*, 1995
# *Ronrocco*, 1998
# *Diarios de motocicleta*, 2003
# *Cuatro Caminos* produción musical,2004
# *Brokeback Mountain*, 2005
# *Bajo fondo tango club''
#Nanga Parbal, 2010
#The Last of Us, 2013
#Camino, 2014
#The Last of Us, Part 2, 2019
Timbal

O **timbal** é un instrumento de percusión consistente nun tambor cilíndrico dun só parche empregado decote nas músicas orixinarias de América Latina.

## Uso
Canto ao seu uso, o executante, coñecido como timbaleiro bate cunhas de golpes dados cuns paus que sontén nunha man, nos aros e redobres dos parches, para producir un amplo rango de expresión percusiva. Polo xeral, toca a armazón dos timbais, coñecida como *casca* ou percusión auxiliar como a campá ou o prato para manter o tempo noutras parte do tema musical.
Paco Jémez

**Francisco Jémez Martín**, nado nas Palmas de Gran Canaria o 18 de abril de 1970, é un exfutbolista español e actual adestrador de fútbol. Xogaba de defensa e foi internacional coa selección española. Dende 2021 adestra a UD Ibiza, da Segunda División.

## Traxectoria 
### Como xogador 
A súa posición natural de xogo era a de defensa central. Xogou no Córdoba CF durante unha tempada, trala cal fichou polo Real Murcia, onde estivo unha tempada. Foi fichado polo Rayo Vallecano onde xogou unha tempada para ser traspasado ao Deportivo da Coruña, onde estivo durante cinco tempadas. No ano 1998 abandonou o club deportivista para pasar ao Real Zaragoza, onde estivo outras cinco tempadas. Foi internacional absoluto en 21 ocasións.

### Como adestrador 
O 28 de xuño de 2007, tras unha tempada adestrando á RSD Alcalá, o Córdoba CF anuncia a súa contratación como técnico en substitución de José Tomás Escalante para a tempada 2007–08. Tempada que non chega a concluír xa que é destituído o 30 de marzo a falta de 11 xornadas para a conclusión do campionato.

O 3 de febreiro de 2009, o FC Cartagena anuncia a súa contratación como técnico en substitución de Fabriciano González co que conseguiu o ascenso á Liga Adelante, pero non seguirá no club albinegro para a tempada 2009-2010.

O 26 de febreiro de 2011 foi destituído como adestrador da UD Las Palmas. En xuño anunciouse a súa volta ao Córdoba CF.

O 22 de xuño de 2012, anunciouse oficialmente a súa fichaxe polo Rayo Vallecano.

O 21 de decembro de 2017 firmou polo UD Las Palmas.

## Palmarés 
;Deportivo
* Copa do Rei: 1994–95
* Supercopa de España: 1995

;Zaragoza
* Copa do Rei: 2000–01

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com
Cary Grant

miniatura|dereita|Cary Grant
**Archibald Alexander Leach**, coñecido como **Cary Grant**, nado en Bristol o 18 de xaneiro de 1904 e finado en Davenport o 29 de novembro de 1986, foi un actor estadounidense de orixe inglesa. Chegou a ser un dos actores de Hollywood máis populares durante décadas, non só polo seu atractivo físico, senón tamén pola súa elegancia, o seu encanto e a súa agudeza. Del dicíase que actuaba ben ata de costas. Traballou con moitas grandes divas do cinema de Hollywood da súa época: Marlene Dietrich, Mae West, Grace Kelly,  Marilyn Monroe, Rita Hayworth,  Katharine Hepburn, Sophia Loren, Joan Fontaine, Ingrid Bergman, Ginger Rogers, Doris Day, Deborah Kerr e Audrey Hepburn entre outras. O personaxe de James  Bond inspírase parcialmente nel. Segundo a lista do American Film Institute, está considerado a segunda estrela masculina máis importante dos primeiros cen anos do cine estadounidense.

Adoitaba desempeñar papeis de galán, simbolizando a elegancia.

## Filmografía 
* *A grande aventura de Silvia* (1935)
* *Domando a fera* (1938)
* *Sospeita* (1941)
* *Coa morte nos talóns* (1959)
* *Charada* (1963)

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Filmografía e fotos 
* "The Man From Dream City"  de Pauline Kael, publicado en *The New Yorker*, o 14 de xullo de 1975.
Gary Cooper

[miniatura|esquerda|Gary Cooper canda a [Ingrid Bergman.]]
**Frank James Cooper**, coñecido como **Gary Cooper**, nado o 7 de maio de 1901 e finado o 13 de maio de 1961 nos Ánxeles, foi un actor estadounidense de ascendencia inglesa gañador do premio Óscar en dúas ocasións.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Gary Cooper
Cheap Monday

**Cheap Monday** é unha marca de roupa sueca. Foi fundada no ano 2000 por Örjan Andersson, inicialmente como tenda de roupa de segunda man, nun suburbio de Estocolmo. O nome da marca ten a súa orixe no feito de que a tenda orixinal só estaba aberta os domingos. A marca é coñecida polos seus deseños idiosincrásicos, centrándose nos seus inicios nos pantalóns vaqueiros, para irse expandindo e incluír tenis, flanela e camisas.

Cheap Monday é coñecido por ofrecer prezos considerabelmente máis económicos que outras marcas de calidade.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Páxina oficial
Comuna de Manihi

**Manihi** é unha comuna da subdivisión Tuamotu-Gambier da Polinesia Francesa.

## Localización e características
Manihi pertence ao área cultural de Vahitu, que inclúe Ahe e as Illas do Rei Xurxo (îles du Roi Georges): Takaroa, Takapoto e Tikei. Todas elas comparten o dialecto vahitu do paumotu. Administrativamente están divididas en dúas comunas: Manihi, que inclúe Ahe; e Takaroa, que inclúe as illas do Rei Jorge.
Atol Ahe

**Ahe** é un atol situado nas Tuamotu na Polinesia Francesa no subgrupo de Illas do Rei Xurxo.

## Xeografía 
O atol Ahe ten 23,5&nbsp;km de longo e 12,2&nbsp;km de ancho máximo cunha superficie de 12&nbsp;km². A súa lagoa ten unha superficie de 138&nbsp;km². É administrativamente depende da Comuna de Manihi situada a 12&nbsp;km.

## Historia 
miniatura|200px | left | Paso de entrada do atol 
A primeira mención do atol foi feita polos exploradores Holandeses Willem Schouten e Jacob Le Maire en 1616. Ahe foi o último atol das Tuamotu en ser descuberto por Charles Wilkes o 6 de setembro de 1839 que a bautiza como illa Peacock.

O motu de Poro-Poro, no atol de Ahe, foi habitado varios anos por Bernard Moitessier que construíu un faré. Deixouno en 1978 para vivir en Moorea.

Os 500 habitantes, aproximadamente, viven principalmente do cultivo de perlas.

O exército francés contruiu unha pista de aterraxe en 1997.
Triple H

miniatura|200px|Triple H en 2007
**Paul Michael Levesque**, nado o 27 de xullo de 1969 en Nashua, Nova Hampshire, é un loitador profesional da World Wrestling Entertainment (WWE), desde o 13 de abril de 2009 loita no programa Raw, máis coñecido como **Triple H**, unha abreviatura do seu antigo sobrenome, **Hunter Hearst Helmsley** (HHH).
## Traxectoria 
Levesque comezou como culturista ós catorce anos, despois de graduarse no instituto en 1987 participou en diversas competicións culturistas, foi campión xuvenil de Nova Hampshire en 1988, nesa época coñeceu ó loitador profesional Ted Arcidia, quen o animou a ingresar en 1992 na escola de Killer Kowalski, uníndose á Independent Wrestling Federation. Iniciou a súa traxectoria como loitador profesional en 1994 na World Championship Wrestling co nome de **Terra Ryzing** e máis tarde como **Jean-Paul Lévesque**. Uniuse á WWF en 1995 e comezou a utilizar o nome de Hunter Hearst Helmsley, cambiándoo a Triple H en 1997 cando conformou o grupo D-Generation X con Shawn Michaels. Despois da súa disolución loitou en solitario, gañando varios compionatos e conformando parella ficticia con Stephanie McMahon, filla de Vince McMahon accionista maioritario da WWE, coa que máis tarde casou na vida real. En 2003 formou outro equipo estable con Ric Flair, Randy Orton e Batista coñecido como Evolution. En 2006 e 2009 loitou esporadicamente con Michaels revivindo brevemente D-Generation X.

Triple H foi 13 veces campión do mundo, gañou oito veces o Campionato da WWE e a World Heavyweight Championship cinco veces. Ademais en 1997 gañou o torneo King of the Ring, en 2002 o Royal Rumble, e foi o segundo gañador do Grand Slam.
The Office (serie de televisión estadounidense)

***The Office*** é unha serie de televisión estadounidense, unha comedia satírica rodada como se fose un documental que conta as xornadas de traballo dos empregados dunha oficina en Scranton, Pennsylvania da compañía ficticia Dunder Mifflin Paper Company. Emitiuse orixinalmente na NBC dende o 24 de marzo de 2005 até o 16 de maio de 2013 comprendendo nove tempadas.

Está baseada na serie *The Office* da BBC (2001–2003) creada por Ricky Gervais e Stephen Merchant, e foi adaptada para a televisión estadounidense por Greg Daniels, guionista de *Saturday Night Live*, *King of the Hill* e *The Simpsons*. Foi coproducida entre Deedle-Dee Productions e Reveille Productions (posteriormente Shine America), en asociación con Universal Television. Os produtores executivos orixinais foron Daniels, Gervais, Merchant, Howard Klein e Ben Silverman, con moitos outros produtores en tempadas posteriores.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Griffin, Jeffrey. "The Americanization of *The Office*: A Comparison of the Offbeat NBC Sitcom and its British Predecessor.” *Journal of Popular Film and Television* 35 (2008): 154–16.
* Schwind, Kai Hanno. "Chilled-out Entertainers: Multi-layered Sitcom Performances in the British and American Version of *The Office*." *Comedy Studies* 5.1 (2014): 20–32.
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Samuel Morse

**Samuel Finley Breese Morse**, nado en Charlestown, Boston, o 27 de abril de 1791 e finado en Nova York o 2 de abril de 1872, foi un pintor e inventor estadounidense, desenvolveu o telégrafo eléctrico e perfeccionou o Código Morse.

## Traxectoria 
Fillo do reverendo e xeógrafo Jedidiah Morse, comezou os seus estudos na Academia Phillips de Andover, de onde vai pasar a Yale. Durante os seus anos de estudantes descubriu unha certa vocación pola pintura, dedicándose a ela, pero tamén se sentía atraído polos descubrimentos e os experimentos recentes sobre a electricidade. Despois de licenciarse viaxou a Inglaterra para estudar pintura na Royal Academy de Londres, converténdose en pintor de escenas históricas. De volta ós Estados Unidos especializouse no retrato, cara 1825 era un dos retratistas máis importantes do país. Foi un dos fundadores e primeiro presidente da Academia Nacional de Deseño.

Obsesionado cos usos da electricidade, de 1832 consérvanse notas súas dun sistema de telegrafía e comeza a desenvolver a idea dun sistema telegráfico de fíos de ferro cun electroimán incorporado. En 1835 construíu o primeiro telégrafo e fixo unha primeira demostración para os seus alumnos, pretendía construír un telégrafo práctico e espertar o interese do público e do goberno no aparello. Xunto con Afred Vail dedicouse a desenvolver ese telégrafo e un alfabeto para ser utilizado por el, o primeiro telegrama enviouno en 1838 e a partir de 1844 comezou a estar operativo.

## Notas
José Emilio Amavisca

**José Emilio Amavisca Gárate**, nado en Laredo (Cantabria) o 19 de xuño de 1971, é un exfutbolista español. Xogaba de interior esquerdo e foi internacional coa selección española. É fillo de Emilio Amavisca Albo, que xogou no Pontevedra Club de Fútbol.

## Traxectoria 
Debutou na Primeira División de España co Real Valladolid en Balaídos, contra o Celta (0–0) na tempada 1989–90.

Na tempada 1991–92 foi cedido polo Real Valladolid ao Lleida en segunda, o seu excelente rendemento aquel ano, xogou 36 partidos e marcou 14 goles, permitiu a súa volta ao Real Valladolid onde xogou ata 1994.

En 1993 o Goberno de Cantabria concedeulle a Medalla de Ouro ao Mérito do Deporte Cántabro que comparte coa recibida do mesmo rango da Xunta de Castela e León.

Na tempada 1994–95 foi fichado sen moito ruído polo Real Madrid, aínda que era un de descártelos iniciais do seu adestrador Jorge Valdano, o seu bo rendemento na pretemporada fixo que se quedase no club branco, ese ano marcou dez goles, formou unha parella letal en ataque co chileno Iván Zamorano e foi un dos xogadores clave na conquista do título de liga.

As tempadas seguintes xogou con regularidade no Real Madrid gañando outra liga e a Champions League 1997–98, pero a chegada de Guus Hiddink ao ano seguinte forzou a súa marcha ao Racing de Santander.

Co club cántabro foi titular as tres tempadas seguintes e o seu destacado rendemento permitiu que o Deportivo da Coruña o fichara no verán de 2001, cos galegos permaneceu ata finalizar a tempada 2003–04 e gañou a Copa do Rei 2001–02. Na tempada 2004–05 xogou no RCD Espanyol, a súa derradeira campaña como profesional.

### Selección nacional 
Foi un dos integrantes da selección olímpica que conseguiu o ouro contra Polonia nos Xogos Olímpicos de 1992.

Coa selección española debutou en 1994, nun Chipre-España (1–2) valedeiro para a Eurocopa de 1996, disputou dita Eurocopa con España; en total xogou quince partidos coa selección e marcou un gol.

## Palmarés 
### Club 
;Laredo
* Terceira División: 1988–89

;Real Madrid
* Liga de España: 1994–95, 1996–97
* Supercopa de España: 1997
* UEFA Champions League: 1997–98
* Copa Intercontinental: 1998

;Deportivo
* Copa do Rei: 2001–02
* Supercopa de España: 2002

### Selección 
* Xogos Olímpicos: Medalla de ouro 1992

### Individual 
* Premio Don Balón: 1995

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com
Jérôme Bonnissel

**Jérôme Bonnissel**, nado en Montpellier o 16 de abril de 1973, é un exfutbolista francés. Xogaba de defensa.

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira en 1992 no equipo da súa cidade natal, o Montpellier HSC. Neste club estivo 4 campañas, nas que participou en 119 encontros e anotou 1 gol.

Na tempada 1996–97 fichou polo Deportivo da Coruña, onde estivo tres campañas. Debutou na primeira xornada, nun encontro contra o Real Madrid en Riazor que rematou con empate (1–1). No Dépor permaneceu 3 campañas.

En 1999 retornou ao fútbol francés para militar no FC Girondins de Bordeaux, club que o fichou en xullo de 1999 ao Deportivo por 7,5 millóns de euros. En xaneiro de 2003 firmou até final da tempada co Rangers FC escocés.

Posteriormente xogou no Fulham FC e no Olympique de Marsella.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com
Familia de colisión

En astronomía, unha **familia de colisión** ou **familia colisional** é un grupo de obxectos que se pensa que teñen unha orixe común froito dun evento de colisión. Teñen polo tanto semellantes composicións, albedos, órbitas e outras características físicas e orbitais.

Están entre as familias colisionais ou sospeitosas de selo, numerosas familias de asteroides, a meirande parte das lúas irregulares dos planetas exteriores, a Terra e a súa lúa, e os planetas ananos Plutón, Eris, Haumea e as súas lúas.
Pedro Riesco

**Pedro Riesco Herrera**, nado en Madrid o 25 de outubro de 1969, é un exfutbolista español. Xogaba de dianteiro.

## Traxectoria 
Pedro Riesco comezou a destacar xogando no Rayo Vallecano, a tempada 1991–92, en Segunda División. Os oito goles que conseguiu esa campaña contribuíron a que o seu equipo lograse o ascenso. Debutou en Primeira División o 5 de setembro de 1992, ante o Valencia CF. O seu rendemento esa tempada, o mellor da súa carreira deportiva na máxima categoría –35 partidos e seis goles– espertou o interese de clubs como o Real Madrid ou o Atlético de Madrid, pero finalmente foi o Deportivo da Coruña quien se fixo cos seus servizos, a cambio de 100 millóns de pesetas e un contrato de tres anos.

O equipo galego estaba construíndo un cadro de xogadores mítico, o *Súper Dépor*, e Riesco atopouse cun técnico, Arsenio Iglesias, que tiña plenamente cuberta a dianteira do equipo con Bebeto, Claudio Barragán e Javier Manjarín. Ese ano o Deportivo perdeu a liga na última xornada, pero Pedro Riesco pouco puido contribuír no subcampionato: xogou 18 partidos, só un como titular, e conseguiu un gol.

Na seguinte tempada o Deportivo reforzou a súa dianteira con Emil Kostadinov e Julio Salinas, co que Riesco quedou relegado ao ostracismo. Tras negociarse infrutuosamente a súa marcha ao Racing de Santander e ao SD Compostela, finalmente foi cedido ao Real Valladolid durante o mercado de inverno. No equipo castelán xogou até xuño de 1995, participando en 15 partidos, nos que marcou un tanto. Na tempada 1995–96 afrontou unha nova cesión, esta vez ao Albacete Balompié –tamén en Primeira División–, onde xogou 25 partidos e anotou catro dianas.

No verán de 1996 abandonou definitivamente a disciplina do Deportivo e firmou polo Deportivo Alavés, daquela en Segunda División. No club vitoriano xogou con regularidade –64 partidos e cinco goles– durante dúas tempadas, logrando o ascenso a Primeira en 1998. Esa mesma campaña o equipo alcanzou as semifinais da Copa do Rei tras apear ao Real Madrid, nun histórico partido no estadio Santiago Bernabéu, cun gol de Riesco.

Coa carta de liberdade na man, tras finalizar o seu contrato de dous anos co Alavés en xullo de 1998, Pedro Riesco foi contratado polo CD Ourense co que xogou un ano en Segunda División. Descartado ó termo desa campaña, chegou a un acordo co Terrassa FC, que daquela militaba en Segunda División B. Co equipo catalán logrou o ascenso a Segunda División en 2002 e o seu regreso á categoría de prata estivo marcado polas lesións, e só xogou 88 minutos, polo que ao finalizar a tempada 2002–03 colgou as botas. Máis tarde aceptou o cargo de responsable do fútbol base do club egarense, que desempeñou durante a tempada 2003–04.

## Palmarés 
* **Deportivo**
** Copa do Rei: 1994–95
* **Alavés**
** Segunda División: 1997–98.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com
Manuel Rivera Martorell

**Manuel Rivera Martorell**, máis coñecido como **Rivera**, nado na Graña (Ferrol) o 3 de outubro de 1904 e finado o en decembro de 1952, foi un futbolista galego que xogaba na demarcación de centrocampista.

## Traxectoria 
Rivera, formado no equipo da Escola Noctura Obreira do Club Deportivo Ferrol, estivo vinculado case durante toda a súa carreira deportiva ao Racing de Ferrol, exceptuando media tempada que militou no Deportivo da Coruña, en 1933/34. Foi un dos grandes nomes da historia do Racing por talento deportivo e liderado no vestiario, e auténtico ídolo e referencia de varias xeracións de racinguistas. Estivo a piques de ser convocado pola selección española e foi pretendido por diversos clubs importantes do fútbol español, pero el sempre elixiu quedar en Ferrol e defender a camiseta verde agás o curto paso polo gran rival dos racinguistas. Considerado un dos mellores medios centros do fútbol galego de antes da Guerra Civil, abandonou o fútbol en 1938 por unha doenza do corazón. Co Racing foi tres veces campión de Galicia e formou parte do equipo que debutou na 2ª División en 1934/35. Tras a súa retirada como futbolista exerceu de delegado do club verde e tamén foi adestrador, tanto do cadro "reserva" como do primeiro equipo, neste último caso nas campañas 1943/44 e 1948/49.

Rivera faleceu en decembro de 1952 e, na súa memoria, o Estadio do Inferniño (construído en 1921 e remodelado entre 1949 e 1951) pasou a chamarse Estadio Manuel Rivera dende xaneiro de 1954.

## Clubs
Benito Rubiñán

**Benito Rubiñán Soutullo**, nado en Redondela o 11 de setembro de 1949, é un exfutbolista galego. Xogaba de defensa.

## Traxectoria 
Rubiñán comezou a súa carreira deportiva xogando nos xuvenís do Club Deportivo Choco, pasando posteriormente ao CD Ourense.

En xuño de 1970 firmou co Deportivo da Coruña, onde xogou en postos de defensa e ataque, destacando pola súa combatividade e velocidade. En xuño de 1973 o Deportivo descendeu a Segunda División e Rubiñán foi traspasado ao Real Madrid CF por seis millóns de pesetas e un partido do Real Madrid en Riazor, equipo no que militou até 1977.

## Palmarés 
;Real Madrid
* Copa do Rei: 1973–74, 1974–75
* Liga de España: 1974–75, 1975–76

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* "El Dépor no tiene que venir a Madrid con la cabeza baja" Entrevista a Rubiñán en *La Opinión* da Coruña
Illote Motu

[thumb | Motu á coroa do atol [Tikehau, nas Tuamotu.]] 
[thumb | Motu do arrecife coralino de [Bora Bora, nas illas da Sociedade.]]

Un **motu** é un illote coralino da coroa dun atol ou do arrecife de coral dunha illa volcánica.

A palabra é de orixe tahitiano, aínda que se atopa na maioría de linguas polinesias (*moku* en hawaiano). A primeira acepción é 'rachado' ou 'cortado'. En sentido figurado e máis corrente é 'illote', 'atol' ou 'illa' en xeral. Dicionario tahitiano-francés, da Academia Tahitiana.

A escola xeográfica francesa adoptou a palabra como termo científico específico para os bancos de orixe detrítico que se atopan nas coroas de arrecifes dos atolis ou nas barreiras de coral das illas altas.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Motu Iti, 'illa pequena'. 
* Motu Motiro Hiva, a illa cara ao continente ', hoxe illa Sala e Gómez. 
* Motu Nao, 'illa afundida'. 
* Motu One, a illa de area '. 
* Motutunga. 
* Te Motu-ngaongao, 'a illa deserta', hoxe Nassau.
Tiple

O **tiple** é un instrumento cordófono de pequeno tamaño pertencente á familia da guitarra. Ten 10 ou 12 cordas de aceiro, en catro cursos. Considérase o instrumento nacional de Colombia. Os seus inicios déronse nos límites dos departamentos de Santander e Boyacá. Utilízase no acompañamento de ritmos típicos do interior do país como o bambuco e o corredor. Tamén se emprega como acompañante da tradicional troba antioqueña, un canto improvisado.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
*Puerta Zuluaga, David, (1988) *Los caminos del tiple *. Ediciones Amp, Damel. 
### Ligazóns externas
*AIRES DE MI TIERRA - Jesús Alejandro Sánchez Peña (tiple, tiple-requinto y bajo eléctrico; Pasillo de Gustavo Gómez Ardila).
Comuna de Arutua

Arutua é a capital de comuna das **illas Palliser** formadas, ademais, por Kaukura e Apataki. En total tiñan 1.436 habitantes no censo de 2002. O nome de Palliser é de James Cook, do 1774, que honoraba así ao seu protector sir Hugh Palliser.

**Arutua** é unha comuna da subdivisión Tuamotu-Gambier da Polinesia Francesa.
Atol Kaukura

**Kaukura** é un atol na Tuamotu no grupo Polinesia Francesa de 48&nbsp;km de longo e 15&nbsp;km de ancho. Atópase na zona occidental do arquipélago, a 58&nbsp;km ao suroeste de Rangiroa. A terra máis próxima é o atol de Arutua, só a 16&nbsp;km ó Leste.

O atol Kaukura é alargado, cunha lonxitude de 46&nbsp;km e un ancho máximo de 14&nbsp;km. O bordo norte dos arrecifes é estreito, mentres que o sur é amplo. Hai dous grupos de 65 illotes. A superficie da lagoa de Kaukura é de 436&nbsp;km². Só ten un paso navegable a través dos arrecifes.

A illa máis importante é Motu Panao, situada no noroeste do atol. Kaukura ten 542 habitantes, o pobo principal é Raitahiti. Os habitantes viven principalmente da pesca e provén o mercado de Tahití.

Xeograficamente Kaukura pertence ás Illas Palliser (Îles Palliser) subgrupo das Tuamotu.

## Historia 
O primeiro europeo en chegar a Kaukura foi navegante neerlandés Jakob Roggeveen na súa expedición para a neerlandés West India Company para buscar Terra Australis en 1722.

Antigamente a pesca era a principal ocupación dos habitantes de Kaukura. Pero actualmente o turismo substituíu as actividades tradicionais como fonte de ingresos.

Hai un pequeno Aeroporto en Kaukura que se abriu en 1994.

== == Administración 
Kaukura pertence á comuna de Arutua. A cidade de **Arutua** consiste en Arutua, así como os atois de Apataki e **Kaukura**.
Atol Apataki

**Apataki** é un atol de Tuamotu, na Polinesia Francesa. Administrativamente é unha comuna asociada á comuna de Arutua. Xeograficamente forma parte das illas Palliser. Está situado a 19&nbsp;km ao leste de Arutua e a 370&nbsp;km ao nordés de Tahití.

## Xeografía 
Ten unhas dimensións de 64&nbsp;km de longo e 47&nbsp;km de ancho, cunha superficie total, incluída a lagoa, de 703&nbsp;km². O atol dispón de dous pasos ao interior da lagoa: Aimonu ao noroeste e Haniuru ao suroeste.

A vila principal é Niutahi situada no noroeste xunto ao paso de Aimonu e cun aeródromo preto da vila. Os 429 habitantes (censo de 2002) viven da produción de perlas, da pesca e o cultivo de copra e nono (froito tropical de nome científico*Morinda citrifolia*).

## Historia 
Foi descuberto a noite do 21 de maio de 1722 por Jacob Roggeveen que a chamou *Avondstond* ('noite'). Outro nome histórico do atol é *Hagenmeister*.
Atol Takaroa

**Takaroa** é un atol de Tuamotu, na Polinesia Francesa. É a capital da comuna de Takaroa e forma parte do grupo das illas do Rei Xurxo. Está situado ao norte do arquipélago, a 9&nbsp;km ao nordés de Takapoto e a 575&nbsp;km ao nordés de Tahití.

## Xeografía 
É un atol ovalado de 24&nbsp;km de longo e 8 de ancho, cunha superficie total de 113&nbsp;km². A lagoa interior comunícase co océano por un paso de 3 m de profundidade.

A vila principal é Teavaroa que ocupa todo un illote. Dispón dun aeródromo situado a 2&nbsp;km. A poboación total era de 1.003 habitantes no censo do 2002. Un 90% dos habitantes son mormóns e contan cun templo construído en 1891. Tamén se atopan restos de varios templos polinesios (maraes). A actividade principal é o comercio de nácar e perlas negras.

## Historia 
O nome Takaroa quere dicir «queixo longo». Outros nomes históricos son *Taka-Pua*, *Tioka* e *Taaroa*. O inglés John Byron, en 1765, chamouno *Coral Island*.
Resident Evil 5

***Resident Evil 5***, coñecido no Xapón como *Biohazard 5* (*バイオハザード5*), é un videoxogo de survival horror, o sétimo da serie *Resident Evil* desenvolvido e publicado por Capcom o 5 de marzo de 2009 no Xapón e o 13 de marzo en Europa e Norteamérica para PlayStation 3 e Xbox 360. O 15 de setembro foi lanzada unha versión para Microsoft Windows. As primeiras tres semanas o xogo vendeu máis de 2 millóns de unidades en todo o mundo e ata xuño máis de 5 millóns, o que o converte no título máis vendido da serie. Para marzo do 2010 vendeu 2,96 millóns de unidades para PS3  e 2,60 millóns para Xbox 360.

## Historia 
*Resident Evil 5* céntrase nas investigacións contraterroristas de Chris Redfield e Sheva Alomar en Kijuju, unha cidade ficticia de África. Ambos forman parte dun corpo antiterrorista denominado BSAA, que enviou aos dous axentes para investigaren a presenza en África de restos da organización Umbrella, empresa responsable dos feitos acontecidos nas anteriores entregas da serie. Durante as súas investigacións descobren un gromo de enfermidade derivado dunha serie de experimentos que a compañía Tricell realizou nesta rexión. Nos laboratorios africanos desta corporación crearon un novo patóxeno, un híbrido do virus T e das pragas que debutaron na serie en Resident Evil 4. Ao longo da misión, Chris Redfield atopa á súa antiga compañeira e anterior protagonista de Resident Evil 3: Nemesis, Jill Valentine.

## Edicións especiais 
O mesmo día da posta á venda da edición normal, puxéronse á venda varias edicións limitadas. No Xapón, a edición especial incorporaba, ademais do disco do xogo, unha bolsa, un libro de ilustracións e un pen-drive decorado co emblema de Tricell. En Europa a edición especial consistía nunha caixa metálica.

En marzo de 2010 foi lanzada unha nova edición, denominada *Gold Edition* (edición ouro), que contén o xogo e dous episodios novos, Desperate Escape e Lost in nightmares, unha serie de personaxes novas e un novo modo de xogo chamado *The mercenaries reunion*.

## Contido descargable 
Ás poucas semanas da saída do xogo en marzo de 2009 foi colgado o modo multixogador, denominado modo Versus. Está dispoñible tanto para Xbox 360 a través de Xbox Live como para Playstation 3, por medio de Playstation Network.

En febreiro de 2010 foi lanzado Lost in Nightmares en PSN e Xbox Live e en marzo, Desperate escape para as mesmas redes.

## Crítica 
A versión de Xbox 360 acadou un 85 , mentres que a de PS3 acadou un 86 .

## Notas
Sacha Baron Cohen

**Sacha Noam Baron Cohen**, nado o 13 de outubro de 1971 en Londres, é un humorista e actor inglés.

## Traxectoria 
Nado nunha familia xudía, Sacha é o cativo dos tres fillos de Gerald Baron Cohen e Daniella Weiser; o pai, galés, é descendente de xudeus lituanos, e a nai é de Israel. Estudou historia na Universidade de Cambridge, a súa tese versou sobre a participación dos xudeus no Movemento polos dereitos civís nos Estados Unidos.

Sacha é un coñecido cómicos británico que interpreta personaxes ficticios, no programa de televisión *Da Ali G Show*, que efectúan falsas entrevistas a personalidades que cren que a entrevista é real. Os seus personaxes cómicos, satíricos e populares son Ali G (unha parodia dun branco de clase media que actúa como un negro dos arrabaldes), Borat (un reporteiro antisemita de Kazakhstán) e Brüno (un reporteiro homosexual austríaco de moda). Gañou un Globo de Ouro ó mellor actor pola súa actuación en *Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan*, película co que se fixo coñecido internacionalmente.

## Filmografía 
## Véxase tamén