Guerra de Vietnam

A **guerra de Vietnam**, chamada tamén **segunda guerra de Indochina**, foi un conflito bélico que enfrontou entre 1958 e 1975 aos Estados de Vietnam do Sur e Vietnam do Norte, apoiados polos seus respectivos aliados e especialmente os Estados Unidos que axudaron directamente aos survietnamitas até a súa retirada en 1973, no contexto xeral da guerra fría.
 
As faccións en conflito foron, por unha banda, a República Democrática de Vietnam co apoio de movementos guerrilleiros survietnamitas como o Vietcong ou a *Fronte de Liberación Nacional* (NLF, polas súas siglas en inglés) e de subministracións soviéticas e chinesas. Polo outro lado, a República de Vietnam co apoio militar e loxístico dos Estados Unidos. En axuda dos estadounidenses tamén participaron, con tropas de combate, Australia, Corea do Sur, Filipinas, Nova Zelandia e Tailandia, mentres que Alemaña, Irán, Marrocos, o Reino Unido e Suíza contribuíron con subministracións materiais e equipamento médico. Outros continxentes testemuñais en apoio dos Estados Unidos foron enviados por Taiwán e tamén España, que mobilizou un reducido grupo de médicos militares en misión sanitaria.

A guerra distinguiuse na súa vertente militar por transcorrer sen a formación das tradicionais liñas de fronte, salvo as que se establecían ao redor dos perímetros das bases ou campos militares, de xeito que as operacións se sucederon en zonas non delimitadas, proliferando as misións de guerra de guerrillas ou de "procura e destrución", xunto con accións de sabotaxe nas retagardas das áreas urbanas, o uso da forza aérea para bombardeos masivos e o emprego extensivo de axentes e armas químicas, constituíndo estas últimas operacións flagrantes violacións a diversas convencións internacionais de guerra que prohiben a utilización de armas químicas e biolóxicas.

A cobertura do conflito realizada polos medios de comunicación permitiu a denuncia dos frecuentes abusos dos dereitos humanos e a brutalidade sobre a poboación civil por parte dos contendentes, alimentando a crecente oposición da opinión pública internacional cara á intervención norteamericana en particular.

Ante a contestación e división da sociedade norteamericana, os acordos de paz de París en 1973 supuxeron a retirada das tropas estadounidenses e o cesamento da súa intervención directa, pero non lograron pór fin ao conflito que proseguiu até que en 1975, tras a toma de Saigón, se forzou a rendición incondicional das tropas survietnamitas e a unificación do país, baixo o control do goberno comunista de Vietnam do Norte, co nome da República Socialista de Vietnam, o 2 de xullo de 1976.

A guerra causou a morte, segundo as distintas fontes, de entre 2 e 5,7 millóns de persoas , a meirande parte delas civís, e graves danos ambientais.

Para os EUA, o conflito resultou ser a confrontación máis longa na que participou o país dende a súa creación e alimentou o sentimento de derrota ou "Síndrome de Vietnam" en moitos cidadáns que se viu reflectido no mundo cultural e a industria cinematográfica, así como un repregamento na política exterior até a chegada de Ronald Reagan en 1980.
## Preliminares
miniatura|Estados Unidos xa estaba en Indochina décadas antes de comezar a súa intervención directa no conflito. Na imaxe, helicópteros UH-1D recollen soldados do 2º batallón do 14º rexemento de infantaría estadounidense durante a operación "Wahiawa", noroeste de Cu Chi, 1966. US Archive.miniatura|Unha base do Vietcong en lapas.

Pese a que coleccións como *Nam, Crónica de la guerra de Vietnam* comezan a tratar o tema en profundidade dende o ano 1965, cando os marines desembarcaron na base Da Nang, outros autores, como Peter Arnett, veñen unila coa guerra de Indochina nun só conflito; este último autor chámao *A guerra dos 10 000 días*.

Na guerra de Indochina os ilegalizados comunistas do Viet Minh loitaron contra o colonialismo francés. Pero non debe considerarse que a metrópole combatía soa contra todo o pobo vietnamita; os nacionalistas apoiaron durante todo o conflito aos franceses, até na angustiosa Batalla de Dien Bien Phu, onde estaban cercadas as mellores tropas francesas e se consideraba case imposible levantar o asedio, sempre saían voluntarios vietnamitas dispostos a saltar en paracaídas sobre a posición .

Ao principio daquel conflito, Estados Unidos axudou a Francia co 20% dos gastos, aproximadamente. Ao terminar xa contribuía co 80% do esforzo bélico e chegou a ofrecer aos franceses dúas armas nucleares (que rexeitaron por non ver a utilidade do seu uso).

Tras a derrota francesa e os acordos obtidos na Conferencia de Xenebra de 1954, o apoio estadounidense ao réxime de Vgo Dinh Diem en Vietnam do Sur continuou, o mesmo que a oposición case total da administración estadounidense á unión das dúas nacións chamadas Vietnam ademais, o Vietcong contaba cun bo número de veteranos do Viet Minh que derrotaran aos franceses unha década antes, aínda que a maioría daqueles veteranos foron repatriados ao Norte tras a guerra de Indochina. O caso indonesio foi un éxito e a posibilidade de repetilo considerábase posible.

Ao principio os asesores estadounidenses estaban alí para instruíren o exército de Vietnam do Sur en tácticas, mantemento de avións e helicópteros, formación dunha defensa irregular nas Terras Altas Centrais e outras funcións auxiliares; pero non tiñan permiso para interviren nos combates e moito menos para prepararen accións contra os guerrilleiros; aínda que se rumorea que máis dunha vez saltaron esta prohibición na que sería, quizais, a primeira dunha longa lista de violacións xurídicas e ilegalidades que farían famosa esta guerra . Os militares chegaban incluso a garantir polo menos unha comida quente ao día para todos os seus homes, levadas en recipientes de aluminio en helicóptero, aínda que ás veces a variedade creaba algo de desorganización e erros na rotación dos inxentes recursos dispoñibles. Un veterano queixábase de que recibían uniformes novos, galletas e outros artigos, pero nin unha soa comida decente en sete días. Tamén comezou a equiparse os helicópteros con mísiles e pronto aparecerían os novos helicópteros artillados.

Con todo este poder nas súas mans organizáronse varias operacións de grande envergadura, sendo a primeira e máis importante a chamada Operación Starlight, contra o Vietcong, e a máis sanguenta, a do val de Ia Drang contra o EVN principalmente.

### Os primeiros enfrontamentos
miniatura|Ao contrario dos franceses, os estadounidenses viron a utilidade do helicóptero naquela guerra e empregárono profusamente. Na imaxe, varios helicópteros das compañías 170ª e 189ª agardando o embarque de tropas en Polei Kleng, Vietnam do Sur, en marzo de 1969. US arcweb archive

Aínda que por veces talvez dependesen demasiado dos helicópteros, resultaron unha arma formidable como quedou perfectamente demostrado no val de Drang, onde estas máquinas realizaron unha fundamental misión para transportar os homes ao centro da batalla, aprovisionalos e extraer os feridos. Máis aínda o foi na Operación Starlight, que foi a primeira proba de fogo para os marines. A principios de 1965 os estadounidenses puxeron en marcha a Starlight e lograron sorprender primeiro e acantoar despois o Vietcong na península de Noh Nang. Unha vez alí puideron destruír os guerrilleiros con todo o armamento ao seu alcance: armas portátiles, artillaría, aviación e artillaría naval dos cruceiros fondeados no golfo de Tonquín. A vitoria estadounidense resultou contundente.

O éxito da Operación Starlight e no val de Drang, xunto ao aprendido en Corea en evacuacións sanitarias (tamén sobre as mesmas selvas de Vietnam cando só eran asesores) foron a proba de fogo para este novo medio de transporte e tamén de guerra, en palabras do propio xeneral William Westmoreland.

Xa en agosto de 1962 o informe Howse cualificou de "necesaria e desexable a adopción do concepto de mobilidade aérea no Exército"; as reticencias que o Pentágono puido ter aos aparellos de á variable quedaron disoltas por completo. Redactáronse planos para formar novas unidades que formarían a Cabalaría Aérea, transportada, apoiada e abastecida por helicóptero. Homes da 2ª División de Infantaría foron transferidos á nova división e o 1 de xullo de 1965 naceu a **1ª División de Cabalaría Aérea**]]Vitorias como as anteriores animaron os estadounidenses a **seguiren as mesmas tácticas**. Estas serían:

:1. **Emprego do helicóptero** para dispoñer de mobilidade necesaria nun país montañoso e selvático e tamén como plataforma de ataque.
  
Deste xeito pronto estiveron dispoñibles batallóns de cabalaría aérea e gran cantidade de helicópteros. Non obstante, autores como os redactores de *Nam, crónica de la guerra de Vietnam* opinan que os vietnamitas aprenderon moito máis do seu opoñente naqueles reveses, o cal esnaquizaba os nervios dos soldados e enfurecíaos enormemente. O resultado era que a emboscada se converteu nunha obsesión e o evitar caer nunha resultaba ser unha das primeiras prioridades dos homes, antes que as ordes ou a obediencia aos seus oficiais. Este tedio na selva e ao mesmo tempo a tensión ante un posible ataque esnaquizou moitos nervios e máis da metade dos soldados norteamericanos terminaban drogadictos. Esta foi outra causa que lles custaría a derrota.

Os guerrilleiros non eran comunistas na súa maioría, nin sequera eran homes na súa totalidade. Cando algunha unidade estaba escasa de efectivos recrutaban mulleres que combatían coa mesma gallardía cós seus compañeiros masculinos. Esta fereza, determinación e renuncias sorprendeu moito aos estadounidenses, a miúdo chegados ao sueste asiático chamados a filas.

#### A moral dos vietnamitas
Aqueles homes e mulleres miúdos e xeralmente magros sorprenderon dende entón a todo o mundo pola súa tenacidade e vontade de vencer a cantos inimigos se lles opuxesen. Esta motivación, nalgunhas ocasións, era confundida polos norteamericanos con fanatismo ou exemplos do desprezo dos líderes comunistas e ditatoriais polo seu pobo. Aínda que é certo que os dous Vietnam eran ditaduras e que foron moi comúns os casos de execucións sumarias por parte dos oficiais do EVN, os vietnamitas tiñan un gran desexo de vencer e unha fe de ferro nos seus sacrificios.

Como exemplo pode servir a testemuña dada por **Duong Thi Xuan Quy** ao cruzar a *Autoestrada 9* ao final da Ruta Ho Chi Minh:

Outro exemplo de laboriosidade sen desesperanza dérono os habitantes de Vietnam do Norte tras os bombardeos. Un membro da comunidade relatábao do seguinte xeito: 
Para os homes provenientes de rexións temperadas, a xungla pódelles resultar un lugar hostil, amiga dos seus inimigos e inimiga súa, como crían os ingleses en Birmania durante a segunda guerra mundial. Os vietnamitas debían alimentarse de serpes, ratos, lagartos e, cando había sorte, arroz; por esta razón cando os alimentos faltaban podían sobrevivir da selva sen que se resistise a súa moral e cando aqueles chegaban, tras o roubo nunha base, vivíanse momentos de euforia e satisfacción. Iso foi algo que experimentaran os franceses da Columna Alessandri na súa penosa marcha cara á China: cando os avións estadounidenses lanzaron racións de comida foi para eles un manxar; cousa que para os membros das unidades estadounidenses perdidas na selva non supoñía ningunha exquisitez e até se chegaba a establecer quendas para que puidesen elixir as que máis lles gustaba, para atraer a poboación coa reconstrución de poboados, sanidade ou entrega de maquinaria agrícola.

Estados Unidos e os seus aliados lanzaron unha misión tras outra e libraron unha batalla tras outra, das que se poden destacar as seguintes (algunhas xa comentadas):
***Operación "Starlight"** para acantoar o Vietcong.
***Batalla do val de Ia Drang** para localizar e destruír os rexementos do EVN que fustrigaban a súa forza na zona montañosa.
***Operación "Rolling Thunder"** para destruír a industria militar norvietnamita e outros obxectivos supostamente militares.
***Operación "Market Time"** para cortar as subministracións chegadas por mar.
***Operación "Prairia"** onde se libraron durísimos combates no chamado *Cerro dos besbellos* co fin de deter a infiltración pola Zona desmilitarizada.
*O emprego do Axente Laranxa para eliminar a cobertura vexetal que protexía as goridas e as posicións desde as que os guerrilleiros atacaban as tropas regulares.

Así mesmo, en decembro de 1965, a Forza Aérea puxo en marcha o *Programa Big Belly* para permitir que os B-52 transportasen case 10 000&nbsp;kg de bombas e en abril do ano seguinte foron desprazados á illa de Guam para poder alcanzar Vietnam do Sur. Dende alí realizábase unha media de 300 saídas ao mes. Con esta nova arma logrouse derrotar en 1966 a novena división do Vietcong, para o que tiveron que realizar 225 saídas.

As operacións, os bombardeos e as vitorias daban unha sensación á opinión pública de pacificar o país, especialmente á dos Estados Unidos; pero a imaxe que se tiña ao chegar a calquera parte de Vietnam do Sur era de inseguridade. Así o comprobaron os soldados españois cando chegaron a Saigón en abril de 1966. Os edificios oficiais víanse protexidos por sacos terreos, o autobús que os transportaba levaba os portelos cubertos por reixas para impedir a entrada de granadas. Até no propio hotel Península, onde se aloxaron, tiveron que interromper a emisión dunha película por explosións próximas e o posterior contraataque con helicópteros. Iso dentro da propia capital do país.

As tropas do Novísimo Continente seguiron ascendendo en número até chegar aos 7 672 soldados e oficiais en 1967, que realizaron principalmente misións de procura e destrución en pequena escala por todo Vietnam, pero principalmente na provincia de Phuoc Tuy.

En 1968, co cambio da situación, fíxose necesaria a realización de misións conxuntas cos norteamericanos para defender as bases de Binh Hoa e Long Binh, pero este incremento na loita non foi nin moito menos apreciado no seu país. En Australia a participación na guerra foi moito menos popular que nos Estados Unidos e provocou gran controversia.

En decembro de 1972 retirouse o último soldado australiano deixando un balance de 46 852 participantes, 492 mortos, 2 398 feridos e 500 millóns de dólares.

Con todo, o continxente máis numeroso enviouno Tailandia cun total de 11 568 soldados. Ademais permitiu aos Estados Unidos empregar o seu territorio para operar os B52, os cazas e avións de recoñecemento e o Centro de Vixilancia da Infiltración. O temor a que Vietnam quixese apropiarse de toda a península de Indochina e estender o comunismo contribuíu moito para enviar unha participación tan numerosa.. A Ofensiva do Tet volvía a ser un fracaso como o foi 14 anos antes.

Moito se discutiu se o resultado era ou non o desexado por Giap e os xerarcas de Hanoi, pero as opinións son case unánimes sobre os efectos carrexados en Estados Unidos.

Unha imaxe para a posteridade da Ofensiva do Tet foi a fotografía do Xeneral Nguyen Ngoc Loan asasinando o membro do Vietcong Nguyễn Văn Lém, en Saigón. A imaxe pode verse aquí.

### O derrubamento da moral
[esquerda|miniatura|Aínda que as manifestacións en contra comezaron case dende o comezo da intervención (como mostra esta fotografía de 1967, Wichita, Kansas, 1967. US arquives), en [1968 foi cando definitivamente os movementos contra a guerra de Vietnam comezaron a ser maioritarios.]]

Paradoxalmente unha vitoria como esta fixo ver aos norteamericanos comúns que os rebeldes non só podían dar un bo susto aos seus soldados senón que podían atacar calquera lugar de Vietnam do Sur, podían entrar na súa embaixada e violar o seu territorio. Resultaran inútiles tantos bombardeos, tres anos de loita con abundantes baixas, a riada de millóns enviados e a multitude de manifestacións e contramanifestacións? Así se produciu o que algúns autores denominaron «O colapso da moral». Tantas mensaxes de vitoria eran pouco menos que un engano.

De pouco serviron os comunicados sobre o altísimo índice de baixas inferido ao Vietcong e ao EVN, a resistencia que demostrou o ARVN ou os achados das matanzas de Hué. As manifestacións de protesta multiplicáronse. Moito máis cando en 1969 se fixeron públicos os feitos acaecidos en My Lai. O descubriren que as atrocidades cometidas polos nazis durante a segunda guerra mundial podían estar repetíndose en Vietnam, era un acicate que deixaba a poucos indiferentes, especialmente cando se constatou que o sistema de medir o cumprimento dos obxectivos podía converter actos como o de My Lai na punta do iceberg.

Esta foi outra das características da guerra de Vietnam: os problemas de integración que sufriron moitos veteranos á súa volta. O arriscar a súa vida nunha xungla indómita, contra unha poboación sempre sospeitosa ou até hostil, esgotándose en extenuantes marchas entre trampas e riscos de ataques, todo por un país que, á súa volta, lonxe de agradecérllelo, desprezábaos ou até os acusaba de asasinatos e atrocidades parecidas (máis aló de se participaran nelas ou non). Certamente non era a totalidade da poboación pero só o feito de que unha parte cada vez máis numerosa da mesma tivese este sentimento afectaba moito aos combatentes que, como todo combatente, volvían pensando que o país polo que se arriscaron os ía consentir e querer.

## A vietnamización
Pese a que este termo e esta idea xa fora suscitada polo presidente John F. Kennedy a principios dos anos 60 do século XX non foi até a vitoria de Richard Nixon cando comezou a levarse á práctica.

Levada á práctica polo famoso analista Henry Kissinger a vietnamización perseguía fortalecer e preparar o ARNV para defender o territorio do Sur que mantiña baixo o seu control (aproximadamente o 94%). Ao mesmo tempo debía crear un contexto para desafogar o réxime do presidente Thieu do acoso constante ao que o sometían os comunistas do Vietcong e de Vietnam do Norte. Deste xeito ofreceríalle unha posición máis forte nas negociacións que debían establecerse para atopar unha saída: xa en febreiro de 1969, Kissinger reuníase secretamente en París con dirixentes comunistas para estudar posibles condicións de paz.

### Nixon di mudar o rumbo
miniatura|Nixon realizou a vietnamización do conflito pero foi implacable cos bombardeos e a extensión da guerra. Imaxe dun acto da campaña presidencial de 1968

Discútese se, tras a Ofensiva do Têt en 1968, o Presidente decidiu a progresiva desvinculación do conflito ou se esta decisión foi uns meses despois, tras a Batalla do Outeiro da Hamburguesa. O que indubidablemente si sucedeu foi a percepción do presidente Johnson de non contar xa coa maioría da cidadanía.

Pese a todo, os envíos de tropas continuaron e en 1969 aumentou o número de norteamericanos a máis de 500 000, pero para entón o Presidente xa sabía que aquela guerra ía custarlle a reelección e non se presentou ás lexislativas.

Johnson deixou a Casa Branca en 1969 e Richard Nixon foi elixido novo presidente. Os eixes sobre os que basearía a súa política sobre Vietnam serían:

*Retirada progresiva de tropas.
*Manter o apoio financeiro ao goberno de Vietnam do Sur.
*Conseguir unha paz con honra levando a Vietnam do Norte e o Vietcong á mesa de negociacións a base de bombas, se for preciso.
*Non estender os bombardeos e as accións bélicas a ningún outro país.

O segundo punto do proxecto foino cumprindo progresivamente. Non se pode dicir o mesmo dos demais. Este feito, o prometer unha cousa dentro dun tema de capital importancia, facer exactamente o contrario e volver gañar as eleccións quedou como exemplo en moitos estadounidenses de como un gran "vendedor de coches" pode arrastrar todo un pobo. Tamén proba a determinación de Nixon para non ser o único presidente dos Estados Unidos en perder unha guerra. Así mesmo o ARVN invadiu parcialmente ese país con pésimos resultados e o mesmo fixeron con Camboxa acompañando os estadounidenses. Isto terminou de estender o conflito a esas zonas, xa en guerra civil contra movementos guerrilleiros.

Outro problema que afrontaron foi a recompilación de abundante información sobre a organización e disposición das forzas inimigas. Por volta de 1969 a CIA, que levaba moito tempo insistindo en que aquela guerra non podía gañarse por medios convencionais, xa tiña listo o seu Programa Phoenix que comezara en 1967 para ser máis selectivos e causar menos carnizarías con bombardeos e granadas de alto explosivo. Mais pese aos esforzos de varios mandos e oficiais no sentido contrario, o Programa Phoenix terminaría sendo máis un terrorismo de Estado que unha fonte de información fidedigna.

Mentres, o Exército dos Estados Unidos levou centos de oficiais de ARNV a cursos de instrución para mandos, pilotos e persoal de mantemento do custoso material que lles regalaría (especialmente medios aéreos). Pero os progresos resultaron moi lentos e víanse entorpecidos pola corrupción crónica (os mandos seguían sendo seleccionados segundo os *compromisos* dos dirixentes políticos e non polas súas calidades militares). Nesta mesma liña os oficiais estadounidenses comezaron a ver que regalarlles helicópteros e substituílos cando fosen derrubados non conducía a nada se os pilotos continuaban tendo unha capacitación como máximo mediocre.

A retirada de tropas comezou en 1970, empezando polo persoal de infantaría para terminar cos pilotos dos que sempre estaba necesitado o ARNV para o seu vital apoio aéreo. Para esta misión o xeneral Westmoreland foi retirado das súas funcións e regresou ao Pentágono.

### A guerra espállase
[miniatura|En [Camboxa os norteamericanos agardaban atopar o Cuartel Xeral do inimigo e a súa ansiada batalla campal. Con todo os pilotos vietnamitas terminaron de demostrar que dispoñían dun aparello totalmente diferente, moito máis manexable e máis certeiro. Aínda máis sofisticados era os mundialmente famosos reactores MIG-21, un aparello concibido en 18 meses e desenvolvido a finais dos 50, pero o certo é que os pilotos vietnamitas derrubaron multitude de cazas e bombardeiros coas dúas máquinas antes mencionadas, pese a contar con menor mantemento e sobre todo menor adestramento que os seus inimigos. Un vietnamita que non desexaba ser identificado describíao do seguinte xeito:
A fiabilidade e resistencia do armamento vietnamita foron superiores ao estadounidense. Tanto é así que moitas desas armas, coma o AK-47, foron posteriormente algúns dos enxeños máis vendidos en todo o mundo, grazas á súa altísima relación calidade-prezo, por riba dos seus homólogos estadounidenses. O MIG-21 resultou un avión tan sobresaínte que nacións como a República Checa nos anos 90 do século XX decidiron dar de baixa modelos máis modernos e modernizar estes aparellos. Para rematar, o MIG-23 fixo render certa preocupación na Forza Aérea dos Estados Unidos e levounos a comezar o desenvolvemento dunha nova xeración de cazas).
*Reducir os cadros de mando dos comunistas polas accións terroristas do Programa Phoenix.
*Resistir o grande ataque que supuxo a Ofensiva de Pascua.

Con todo os vietnamitas lograran pola súa banda:
*Aumentar o territorio baixo o seu poder.
*Causar unha seria derrota ao ARNV en Laos.
*Conservar a súa capacidade de acción e as súas liñas de abastecemento.
*Manter a moral de combate das súas tropas, danada polos bombardeos e a eliminación dos seus membros.

Os logros obtidos polos vietnamitas comunistas coinciden case totalmente co que a Administración Nixon pretendía evitar. Por este motivo o resultado final da vietnamización pode cualificarse de fracaso) facía pensar nunha diminución da axuda militar do xigante asiático a Vietnam do Norte.

Unido a isto a URSS tamén baixou as súas xenerosas achegas de fondos e armas ao ter que preocuparse da seguridade da súa fronteira coa China, na que chegaron a darse enfrontamentos esporádicos.

### As Linebaker: os bombardeos sobre o Norte
esquerda|miniatura|Nixon ordenou a meirande campaña de bombardeos da guerra; pero os resultados foron case nulos.

No 8 de maio de 1972 Richard Nixon suspendeu as negociacións de París polos continuos ataques do EVN e ordenou a campaña de bombardeos **Linebaker** para minar os portos, os obxectivos militares, as vías férreas, as instalacións petrolíferas, os aeródromos e os peiraos de todo Vietnam do Norte. Segundo as fontes estadounidenses, o Presidente estaba indignado polas continuas incursións do Norte sobre o Sur e dixo que aqueles vietnamitas ían sufrir un bombardeo como nunca antes sufriran. El tiña moi presente que a Operación Rolling Thunder desgastara moito ao seu antecesor e unha moito máis dura faría o mesmo con el, pero era home enérxico e non dubidou en ordenar a saída dos B-52.

Nesta ocasión os Phantom e os B-52 (na segunda parte) ían equipados con bombas intelixentes, que tan famosas se farían en conflitos posteriores, e, segundo a Administración Nixon, só atacarían brancos militares ou económicos, nunca zonas habitadas por civís. Desta forma, dicían eles, a ferocidade das bombas veríase compensada coa súa precisión. Con todo os vietnamitas víano dunha forma moi diferente, como comentaba un membro da súa comunidade:

Esta campaña de bombardeos foi aínda máis terrible que a Rolling Thunder da década anterior e a eficacia destas armas superou moitísimo ás anteriores. Nesta ocasión lanzáronse 155 548 toneladas de bombas en 41 000 misións. Así as fábricas foron destruídas case por completo, o mesmo que as vías férreas (incluída a famosa ponte de Thanh Hoa que foi alcanzada por 15 bombas guiadas por láser e derrubouse). As cidades aínda intactas de Hanoi e Haiphong tamén foron atacadas por primeira vez no conflito.

Segundo as fontes occidentais os bombardeos non perseguían levar a Vietnam do Norte de novo á mesa de negociacións, senón demostrar a Vietnam do Sur que os seguirían apoiando pese a retirar os seus soldados. No entanto Nixon desexaba unha saída honrosa da que sería a primeira derrota para o seu país e esta circunstancia tamén influíu en lanzar os bombardeos.

Dende o punto de vista estadounidense as operacións Linebakers minguaron a moral vietnamita e o goberno de Hanoi comezou a pensar en volver á mesa de negociacións. Certamente a situación na que os avións norteamericanos colocaron o pobo vietnamita foi moi dura, un vietnamita relataba:

O 23 de outubro os bombardeos pararon e retomáronse as negociacións.

Con todo, uns meses logo de cesar os bombardeos os xerarcas de Vietnam do Norte non viron satisfeitas as súas demandas para comezar a negociar e retiráronse novamente. Por aquelas datas recibiran da URSS mísiles SAM (terra-aire) e confiaban en presentar resistencia aos novos ataques, pero ademais coñecían a resistencia do seu pobo e a situación nos Estados Unidos polo que a ameaza de novos ataques non os impresionaba demasiado.

Nixon, habitualmente firme nas súas decisións e enérxico na súa aplicación, renovou os bombardeos (o que se coñeceu extraoficialmente como Operación Linebacker II) entre o 18 e o 29 de decembro de 1972 (só pararon o día de Nadal).

Nesta segunda fase da campaña caeron 20 370 toneladas de bombas, matando 1 000 persoas, detendo as comunicacións internas, danando a rede eléctrica e terminando coa totalidade da forza aérea norvietnamita.

Con todo o prezo foi alto. Os norvietnamitas derribaron 26 avións (quince deles B-52) e capturaron varios pilotos, o que aumentaba algo a súa marxe de negociación en París e constituíndo unha das maiores preocupacións que o conflito deixou en anos posteriores: onde estaban todos os pilotos desaparecidos en combate?

Para Nixon lográronse case todos os obxectivos: demostrar ao seu aliado do sur que o seu apoio continuaría pese á retirada e retomar as conversacións. Para moitos vietnamitas a conclusión foi outra:

### O alto o fogo de París
[miniatura|esquerda|En París fixéronse moitos esforzos por demostrar que ningunha parte perdera a guerra. Foron esforzos en van. Na imaxe, varios representantes asinando o acordo de paz o [27 de xaneiro de 1973. US arquivo arcweb.]]

O 27 de xaneiro de 1973 a delegación de Vietnam do Sur, a norvietnamita, a estadounidense e a do Goberno Provisional da República de Vietnam do Sur (o Vietcong) asinan os acordos de paz de París. O documento compoñíase de 23 artigos coas misións de cada bando e foi arduamente preparado até nos máis mínimos detalles, pero Vietnam do Sur quedou excluído. Os estadounidenses desexaban pechar ese capítulo da súa historia canto antes.

Os acordos de paz supoñían o alto o fogo, a retirada dos estadounidenses en 60 días a cambio da celebración de eleccións no Sur e o intercambio de prisioneiros.

Estes acordos supoñían para Estados Unidos un respiro. Co final da súa participación na guerra aforraba uns 8 100 millóns de dólares e especialmente a gran tensión que se vivía no país. Con todo para Vietnam (tanto do Norte como do Sur) non era máis que unha pausa na loita. Unha vietnamita do sur comentou en Saigón:Pola súa banda o goberno do Sur anunciou que non celebraría eleccións no seu territorio.

Ante a chegada do alto o fogo os combates recruaron para gañar o máximo territorio posible. Con todo, o goberno de Saigón acolleu a noticia con indiferenza e decidiu afrontar o ataque do Norte. Estados Unidos prometera continuar axudando economicamente ao Sur, pero moi rapidamente foi reducindo as partidas económicas até practicamente suspendelas en tempos xa do presidente Gerald Ford.

### Hanoi prepárase
Pese a que a vitoria non se vía a curto prazo e os homes de Giap estaban retrocedendo fronte ao ARVN, si había indicios de que o tomado na Ofensiva de Pascua e afianzado cos acordos de paz de París constituía unha base sólida para o ataque final.

*A finais de 1974 Hanoi aumentara os seus combatentes de 150 000 a 300 000 (o dobre).
*Construíra unha rede de estradas dende a provincia de Quang Tri até o Mecong (todo en Vietnam do Sur) para permitir a marcha de homes e máquinas.
*O aeródromo de Khe Sanh estaba novamente operativo e no seu poder.
*O oleoduto até Loc Ninh quedou aberto para mandar combustible cara ao Sur.
*A Ruta Ho Chi Minh, libre xa de bombardeos, era transitada por todo tipo de vehículos, grandes, pequenos e pesados.

A principio de 1974 son atacadas as zonas de Quang Nam e Quang Ngai, en maio rexístranse intensos combates en Ben Cat e Thuong Duc é recuperado polo ARNV con moita dificultade. Pero na primavera de 1974 o EVN recuperara o perdido no delta do Mecong.

### Os preliminares da Ofensiva de Primavera
miniatura|Pese á segunda gran derrota da Ofensiva de Pascua, os guerrilleiros do Vietcong e especialmente o EVN estaban preparados para unha nova ofensiva. Na imaxe, un soldado Vietcong sostén un fusil AK-47 baixo a bandeira norvietnamita mentres participa na cerimonia de intercambio de prisioneiros supervisado pola xunta militar das catro potencias, en 1973.

Inicialmente a seria derrota colleitada na Ofensiva de Pascua facía recear ao politburo dunha rápida vitoria. Máis ben o que trataban de conseguir era unha posición máis forte, se é posible cortando o país en dous, para o ataque final que tería lugar en 1976.

Con todo, dende o Sur, o xeneral norvietnamita Tran Van Tra pedía unha grande acometida a uns 10&nbsp;km da capital. El insistía en que se podía conseguir unha vitoria rápida. O plan consistía en partir das Terras Altas Centrais até a cidade de Pleiku e cortar a súa conexión con Ban Me Thuot. Inicialmente aprazouse a petición, pero finalmente Hanoi decidiu comezar a ofensiva, e o xeneral Van Tieng Dung foi enviado ao Sur para preparar todas as actuacións.

O 1 de marzo de 1975 o EVN cortou os enclaves terrestres con Ban Me Thuot e a cidade caeu o 13 dese mesmo mes. O ataque fixo tomar ao presidente Thieu dúas de tantas decisións trabucadas, pero que naqueles momentos resultaron extraordinariamente tráxicas:

*Sacar as súas forzas de Pleiku e Kontum para concentralas na cidade que acababa de caer.
*Abandonar a zona desmilitarizada, repregando todos os efectivos da cidade de Quang Tri cara a Hué e Da Nang.

A retirada converteuse nunha desbandada. A presión do exército inimigo, o pánico dos civís que fuxiron aterrados e a ineptitude do mando que non puido realizar unha retirada ordenada (unha operación das máis difíciles que se lle poden pedir a un oficial) minaron por completo a cohesión e espírito de loita dos soldados que, no canto de defenderen as cidades citadas, fuxiron entre a multitude que baixaba espavorecida. Nun intento de evitar unha derrota catastrófica, o presidente do Sur decretou en marzo a mobilización xeral para tratar de conter a ofensiva que moi poucos vían irremediable.

A oposición á guerra estendeuse dentro e fóra dos Estados Unidos entre a mocidade, sendo unha das causas dos movementos contra o sistema, como o movemento *hippy*. As universidades estadounidenses foron escenario de manifestacións de protesta contra a implicación dos Estados Unidos nesta guerra non declarada e, en opinión de moitos, inxustificada. Houbo encontros violentos entre os estudantes e a policía con masacres. En outubro de 1967, 200 000 manifestantes marcharon fronte ao Pentágono, en Washington DC, esixindo a paz, sendo un dos puntos máis culminantes do movemento pacifista. Tamén é certo que dita situación coincidiu cun dos momentos de máxima prosperidade económica e cunha gran demanda de emprego, o que confería moita seguridade á mocidade e posibilidades de cambiar modas e costumes.
esquerda|miniatura|Manifestante ofrecendo unha flor a un soldado durante unha protesta anti-Vietnam en Arlington, Virxinia, en 1967. National Archive	
A sinatura dos acordos de paz en París non foi unha saída con honor, como pretendía Nixon, como demostrou despois a sensibilidade da sociedade estadounidense cara aos desaparecidos en combate e, en décadas posteriores, a todos os que evitaron o conflito por un ou outro camiño. Ademais a contenda deixou centenares de miles de soldados cunha ampla adicción ás drogas e afectados polos efectos do axente laranxa usado durante a guerra, que lograron décadas despois a prestación sanitaria gratuíta ou a supresión de barreiras arquitectónicas.

O exército estadounidense afirmou sempre que loitara como debía, e se non logrou a vitoria foi por ter as mans atadas ás costas, tendo que levar os xornalistas á mesma fronte, non podendo empregarse como desexaba etc. Pero o trauma de Vietnam durou moito máis entre os militares que na sociedade en xeral. Así as referencias a esta contenda en calquera guión de cine que requira axuda do Pentágono son discutidas até a saciedade, mesmo con ameaza de rachar a colaboración se non se atende as súas demandas.

### Para Vietnam
A vitoria fronte ao capitalismo non trouxo a paz a Vietnam, como o cambio de nome da súa festa nacional por **Día da Paz** podería facer crer. Poucos anos despois a nación invadía Kampuchea e os homes das balsas (refuxiados) seguiron aumentando sen que ningún país quixese facerse cargo deles. Aínda que a invasión do seu veciño trouxo a liberación dos camboxanos do seu réxime maoísta, un dos máis sanguinarios do planeta se non o que máis, non logrou a paz. As loitas contra o que quedaba dos Khmer vermellos prolongáronse durante máis dunha década, con continuos anuncios de retirada que se aprazaban ou non se cumprían, até que nos anos 90 se celebraron eleccións naquel país (ver Historia de Camboxa).

O antigo Vietnam do Norte perdeu o 70% da súa infraestrutura industrial e de transportes, ademais de 3 000 escolas, 15 centros universitarios e 10 hospitais.]]

A constatación de que un pobo pobre, pero moi motivado podía derrotar a maior potencia mundial empregando a guerra de guerrillas calou moi fondo na maioría dos países, até o punto de considerarse o medio definitivo de loita das nacións pobres contra as ricas, cousa da que se afastaron despois movementos como o dos Sen terra americanos.

Unha nefasta consecuencia daquela guerra foi a falta de atención prestada por Occidente ao xenocidio camboxano por ser un pobo subdesenvolvido que lograra derrotar tamén a un aliado dos Estados Unidos. Polo tanto, na mentalidade esquerdista ou revolucionaria, non podía ser malo, ou se o fose as informacións achegadas por organizacións como Amnistía Internacional cualificábanse de falsas ou manipuladas polos servizos de intelixencia estadounidenses.

Pódese dicir que o Exército dos Estados Unidos aprendeu moitísimo do vivido en Vietnam. Aínda que os políticos daquel país tiveron coidado despois en non facer combater os seus asesores á beira das forzas locais en rexións como Centroamérica, a experiencia obtida no sueste asiático serviu para formar as forzas de países como O Salvador, Guatemala, Honduras etc. e ser unha das causas para lograr deter os movementos guerrilleiros de ideoloxía comunista en Centroamérica que preocupaban aos Estados Unidos nas décadas posteriores. Nesa rexión só Nicaragua venceu na súa revolución.

En Europa, nin ELA en Grecia nin o Dev Sol en Turquía lograron imporse

Ademais esta guerra caracterizouse polas impactantes imaxes que deixou para a posteridade. Entre as que pasaron á historia da fotografía atópanse a imaxe do Xeneral Nguyen Ngoc Loan asasinando o membro do Vietcong Nguyễn Văn Lém, en Saigón (pode verse aquí) e a duns nenos correndo atemorizados fuxindo das bombas de napalm, en Trảng Bàng (pode verse aquí).

## Unha guerra de película
Aínda que inicialmente a guerra de Vietnam non chamou excesivamente a atención da industria cinemetográfica, nos anos oitenta a produción de películas sobre o tema floreceu con títulos moi destacados como *Apocalypse Now*, *Platoon* ou *Full Metal Jacket*.

Ao contrario das análises históricas e até a propia sociedade estadounidense, o cine si soubo asimilar a derrota norteamericana.

Certamente os distintos estudios crearon cintas de todo tipo. Desta forma quizais a visión cinematográfica máis ficticia deste conflito sexa a dada por Rambo.

## Información sobre uniformes
**Estadounidenses**: como roupa de campo ou de faena, o soldado que se acababa de instalar no Exército de EUA recibía 4 pantalóns de algodón de cor verde oliveira ou verde boreal, confeccionados cun peto por cadeira e 2 petos traseiros con solapas abotoadas.

Recibía 4 camisas de faena de algodón de cor verde oliveira, cun só peto colocado na pecheira. As insignias de rango e grao levábanse nestas camisas de faena. Os uniformes do Exército estadounidense posiblemente fosen os máis sofisticados, aínda que ás veces fosen bastante incómodos, debido a que, en parte, estaban feitos de material sintético. Os EUA chegaron a producir preto de 30&nbsp;000&nbsp;000 de pantalóns e camisas, case o triplo que soldados.

Sobra dicir que, malia seren fabricados en cantidades inxentes, os uniformes militares estadounidenses eran de maior calidade cós artesanais do Vietcong. Houbo controversia no debate referente a se a roupa interior debía ser de cor de camuflaxe tamén, no caso de que os soldados estadounidenses destinados a primeira liña de fogo tivesen problemas de camuflaxe ao ter que facer as súas necesidades. A idea rexeitouse e, aos partidarios de que ao final non se pintasen, un feito curioso deulles a razón: un grupo de soldados americanos quedaran perdidos na selva, e, para chamaren a atención dalgún piloto, colocaron no verde chan a roupa interior mostrando as siglas SOS. Ao final, conseguiron salvarse grazas a este ocorrente método.

## Documentación
A guerra de Vietnam foi un dos conflitos máis documentados por non ser unha guerra declarada e, xa que logo, non poder aplicar a censura militar. Con todo, en países como España produciuse un *esquecemento interesado*, segundo palabras de María Teresa Largo Alonso, durante os anos oitenta, sendo moi escasa a produción histórica. Nalgunhas ocasións tense a sensación, comenta a mesma autora, de atoparse ante un conflito moi difícil de analizar pola enorme cantidade de material existente (traducións, reportaxes, crónicas). Fronte a este fenómeno aparece en contraposición o pouco tratada que foi a visión vietnamita para Occidente, creándose así, segundo Tad Szulc, unha visión mitificada ante a falta de análises máis profundas.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Colonialismo
*Forzas Armadas da República Democrática de Vietnam
*Guerra fría
*Historia de Vietnam
*Historia de Laos
*Historia de Camboxa
*Kampuchea Democrática
*República Socialista de Vietnam
*Dólar de prata conmemorativo do monumento aos veteranos de Vietnam
*Phan Thị Kim Phúc 

### Bibliografía 
Boa parte da información para confeccionar este artigo, especialmente as citas textuais, obtíveronse da monografía *Nam, Crónica de la guerra de Vietnam*.

### Ligazóns externas 
*https://web.archive.org/web/20060827110612/http://www.stopusa.be/scripts/texte.php?section=CL&langue3&id=24471 (en inglés)
*The Pacifica Radio/UC Berkeley Social Activism Sound Recording Project: Anti-Vietnam War Protests in the San Francisco Bay Area & Beyond  (en inglés)