Kátorga

[dereita|miniatura|366x366px|Prisioneiros na kátorga de Sakhalín. Foto da *Illa de Sakhalín* de [Anton Chekhov.]]A **Kátorga** (ка́торга, do grego: *katergon*, galera, ou do tártaro: *katargá*, morrerse) era un sistema penal na Rusia Imperial, instaurado no século XVII. Os prisioneiros eran enviados a campos nas vastas áreas deshabitadas de Siberia e sometidos a un réxime de traballos forzados. Tras a caída do tsarismo e a Revolución de Outubro de 1917, o sistema foi mantivo polos bolxeviques co Gulag até a súa abolición en 1960.

A diferenza dos campos de concentración, a kátorga formaba parte do poder xudicial do Imperio Ruso. Con todo, ambos compartían os mesmos trazos principais: confinamento, instalacións moi simples (no que difiren das prisións) e traballos forzados, usualmente traballos pesados que requiren pouca ou moi pouca habilidade.

## Historia 
[dereita|miniatura|366x366px|*Adeus a Europa*, de Aleksander Sochaczewski. Prisioneiros do [levantamento dos exiliados políticos polacos en Siberia]]
As kátorgas foron estabelecidas en áreas practicamente despoboadas de Siberia e o Extremo Oriente ruso, onde había poucas poboacións e escaseaba a comida. Con todo, houbo algúns prisioneiros que lograron escapar. Desde entón, Siberia adquiriu a súa temíbel connotación do castigo. Esta foi reforzada posteriormente co sistema do Gulag na Unión Soviética, inspirado na kátorga e estendido ao Extremo Norte ruso. A vida nos campos desenvolvíase en condicións de extrema precariedade. Os prisioneiros traballaban en xornadas extenuantes de máis de 19 horas diarias, sen bebida, calefacción nin alimento por días, e moitos deles morrían en poucos meses. O réxime tsarista condenaba á kátorga a intelectuais de esquerda e comunistas, e chegou a contar con 280 000 prisioneiros en 1905. En vésperas da Revolución Rusa de 1917, este sistema albergaba aproximadamente 150 000 recluídos.

As ocupacións máis comúns eran traballos de minaría e construción. Un exemplo notable é o Camiño de carros do Amur ().

Anton Chekhov, escritor e dramaturgo ruso, visitou as instalacións dunha kátorga en 1891 na illa de Sakhalin, no Extremo Oriente ruso, e escribiu acerca dela no seu libro *Illa de Sakhalin*. Criticaba a incompetencia dos oficiais, que orixinara un baixo nivel de vida dos presos, ademais do desperdicio dos fondos do goberno e a pobre produtividade.

Piotr Kropotkin, mentres foi axudante de campo do gobernador de Transbaikalia, estivo a cargo de inspeccionar o estado das prisións da área. Posteriormente describiu os seus descubrimentos no libro *En prisións rusas e francesas*.

## Influencias 
* En 1901, seguindo o sistema ruso, o Reino Unido copiou o sistema de traballos forzados, e cuñou o termo «campo de concentración» durante a guerra anglo-bóer en Suráfrica. A alimentación insuficiente e a hixiene deplorábel favoreceron a aparición de enfermidades contaxiosas, como xarampón, tifo ou disentería. Isto, unido á falta de atención médica adecuada, causou unha gran mortalidade. Creáronse 45 campos para bóeres e 64 para africanos negros, onde eran enviados anciáns, mulleres e nenos.
* Prusia adoptou unha política idéntica fronte unha insurrección local na África suroccidental alemá en 1904, os *Konzentrationslagern*, que tamén incluían traballos forzosos.

## Cativos famosos en kátorgas 
* Fiódor Dostoievski, desde 1849 até 1854, por actividade antigubernamental contra o tsar Nicolao I. O escritor abandonou a súa actividade de esquerda nese período e volveuse profundamente conservador e extremadamente relixioso. Deixou testemuño da experiencia na obra *Записки из Мёртвого дома* ("Lembranzas da casa dos mortos").
* Piotr Kropotkin, científico e anarquista ruso
* Iosif Stalin escapou dúas veces, en 1902 e 1908
* Decembristas (revolucionarios do Levantamento Decembrista en decembro de 1825)
* Nikolai Chernyshevskii, revolucionario e filósofo ruso, líder da revolución narodnik
* Taras Schevchenko, poeta e pintor ucraíno
* Fanni Kaplán, anarquista rusa, autora do atentado contra Lenin o 30 de agosto de 1918

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Gulag
* NKVD