Arandeira rubia

* *Para as especies americanas de bagas encarnadas véxase: **Arandeira vermella**.*

O **arandeira rubia **ou** arandeira vermella** (***Vaccinium vitis-idaea***) é unha planta perenne da familia das ericáceas, nativa de Eurasia e América do Norte.
miniatura|294x294px|Vista do froito
miniatura|360x360px|Flores

## Distribución e hábitat 
Atópase nas zonas setentrionais de Europa, Asia e América do Norte. Na Península Ibérica aparece nos Pireneos, chegando algúns exemplares a Asturias e o leste de Galicia. Espállase polos bosques de montaña, as turbeiras e landas.

## Descrición 
Subarbusto perenne de porte rastreiro cuxas poliñas acadan unha altura máxima de 20&nbsp;cm, confúndese coa amora ou uva de oso (*Arctostaphylos uva-ursi*). Ten as follas ovais con bordos enrolados. Flores brancas ou rosadas en acio. O froito é unha baga de cor vermella.

## Propiedades 
* Rico en vitamina C e B (B1, B2, B3), e en potasio, calcio, fósforo e magnesio.
* As sementes conteñen ácidos Omega 3.
* As follas utilízanse (do mesmo xeito que a amoroa de oso) en caso de afeccións renais.
* Antidiarreico e hipoglucemiante.
* As súas bagas (arandos rubios) son comestíbeis.

## Usos 
miniatura|240x240px|Marmelada de arando rubio
Os arandos rubios son unha froita do bosque moi popular en Europa Central, Norte e Oriental. Pódense comer directamente bravos, mais, polo seu sabor algo agre, adóitanse consumir xa preparados, en doces, xeleas, marmeladas etc.

A marmelada de arando vermello é moi habitual en Escandinavia e Europa do Leste. Tanto en marmelada como en mollo ou compota, son un elemento tradicional da cociña escandinava, principalmente coma gornición de carnes de caza.

En Rusia tómase *auga de arandos* (ruso: брусничная вода [brusnichnaya voda]) como refrixerante.

Tamén se obteñen bebidas alcólicas por fermentación, coma vodka en países do Leste, ou licor (*Lillehammer*) en Noruega.

As follas serven para facer unha infusión.

## Taxonomía 
*Vaccinium vitis-idaea* foi descrita por Carl von Linné e publicado en *Species Plantarum* 1: 351. 1753.
; Etimoloxía
***Vaccinium***: nome xenérico que se utilizou en latín clásico para un tipo de baga (probabelmente o arando bravo *Vaccinium myrtillus*), mais a súa última derivación é escura, (non é a mesma palabra que vaccinum = "de ou pertencente ás vacas").

***vitis-idaea***: epíteto latíno que significa "uvas do Monte Ida".
; Sinonimia
* *Vaccinium ellipticum* F.Gérard 1890
* *Vitis-Idaea punctifolia* Gray 1821
* *Vaccinium vitis-idaea var. major* Lodd.
* *Vaccinium punctifolium* Stokes 1812
* *Vaccinium punctatum var. ellipticum* F.Gérard
* *Vaccinium jesoense* Miq. 1863
* *Vitis-Idaea punctata* Moench 1794
* *Vaccinium rubrum* Dulac 1867
* *Vaccinium punctatum* Lam. 1779
* *Vaccinium nemorosum* Salisb. 1796
* *Rhodococcum vitis-idaea* (L.) Avrorin

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Arandeira vermella
* Características das ericáceas
### Bibliografía 
# Böcher, T. W. 1978. Greenlands Flora 326 pp.
# Cody, W. J. 1996. Fl. Yukon Terr. i–xvii, 1–669. NRC Research Press, Ottawa.
# Fernald, M. 1950. Manual (ed. 8) i–lxiv, 1–1632. American Book Co., Nova York.
# Flora of Chinesa Editorial Committee. 1988-2013. Flora of China (Checklist & Addendum). Unpaginated. In C. E. Wu, P. H. Raven & D. E. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
# Flora of Chinesa Editorial Committee. 2005. Flora of China (Apiaceae through Ericaceae). 14: 1–581. In C. E. Wu, P. H. Raven & D. E. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
# Gleason, H. A. 1968. The Sympetalous Dicotyledoneae. vol. 3. 596 pp.&nbsp;In H. A. Gleason Ill. Fl. N. Ou.S. (ed. 3). New York Botanical Garden, Nova York.
# Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1991. Man. Vasc. Pl. N.E. Ou.S. (ed. 2) i–910. New York Botanical Garden, Bronx.
# Hultén, E. 1968. Fl. Alaska i–xxi, 1–1008. Stanford University Press, Stanford.
# Moss, E. H. 1983. Fl. Alberta (ed. 2) i–xii, 1–687. University of Toronto Press, Toronto.
# Scoggan, H. J. 1979. Dicotyledoneae (Loasaceae to Compositae). Part 4. 1117–1711 pp.&nbsp;In Fl. Canada. National Museums of Canada, Ottawa.