Éire

[miniatura|333x333px|Imaxe de satélite en cor natural de Irlanda, coñecida en [Irlanda|irlandés como .]]
 é o nome irlandés para denominar a illa de Irlanda e o país soberano con ese mesmo nome.

## Etimoloxía 
A palabra do irlandés moderno *Éire* evolúe da palabra *Ériu* do irlandés antigo e dá nome a unha deusa gaélica. Segundo a crenza xeral, *Ériu* foi a deusa patroa de Irlanda, deusa da soberanía ou da terra. A orixe de Ériu remóntase á reconstrución do protocéltico **Φīwerjon-* (nominativo singular *Φīwerjū* < preprotocéltico *-jō*)., o que suxire que provén da reconstrución do protoindoeuropeo **piHwerjon-*, relacionada probabelmente coa raíz adxectival **piHwer-* (cf. Sánscrito *pīvan, pīvarī* e *pīvara,* que significan 'gordo', 'cheo' e 'abundante'). Esta etimoloxía suxire o significado de 'terra abundante'.

A protocéltica pasou a ser *Īweriū* ou *Īveriū* en protogoidélico. É moi probábel que os exploradores tomasen este termo e o modificasen. Piteas, durante a exploración do noroeste de Europa (c. 320 a. C.), denominou a illa *Ierne* (escrito ). Por outra banda, Tolomeo referiuse á illa como *Iouernia* (escrito ) no seu libro *Geographia* (c. 150). Baseándose neses testemuños históricos, o Imperio Romano denominou a illa *Hibernia*.

Deste xeito, a evolución da palabra pode representarse da seguinte maneira:

* Protocéltico  **Φīwerjon-* (nominativo singular **Φīwerjū*)
** Protogoidélico  *Īweriū ou **Īveriū*
*** Irlandés antigo  *Ériu*
**** Irlandés moderno  *Éire*

Outra posíbel etimoloxía provén do gaélico:

* *ì* (‘illa’) + *thairr* (‘oeste’) + *fónn* (‘terra’), cuxa unión forma *ì-iar-fhónn* ou 'illa da terra do oeste'

Este significado é parecido ao do nome nórdico "homes do oeste" que denomina o pobo irlandés, e que posteriormente deu nome ás Illas Vestman, un grupo de illas de Islandia.

### Diferenzas entre *Éire* e *Erin* 
*Éire* é simplemente o nome en lingua irlandesa para Irlanda, e ás veces utilízase en inglés. Erin, en cambio, é un nome poético común para referirse a Irlanda, como na frase *Erin go bragh* ('Irlanda por sempre'). A distinción entre os dous termos baséase nunha das diferenzas entre os casos dos substantivos en irlandés. *Éire* é o caso nominativo: o caso que, nas linguas gaélicas modernas, se utiliza para os substantivos que constitúen o suxeito dunha oración, é dicir, o nome que está a levar a cabo a acción, así como o complemento directo dunha oración. *Erin* deriva de *Éirinn*, o caso dativo irlandés de *Éire*, que substituíu o caso nominativo irlandés en déise (e nalgúns subdialectos non estandarizados doutros lugares), en gaélico escocés (onde a palabra utilizada habitualmente para Irlanda é ) e en manés (un tipo de gaélico), onde a palabra se escribe *Nerin*. Probablemente a *n-* inicial era, na súa orixe, unha fosilización da preposición *in/an* "en" (cf. irlandés *in Éirinn*, escocés *an Èirinn/ann* *an Èirinn* 'en Irlanda'). O caso xenitivo *Éireann* utilízase nas formas gaélicas dos nomes das empresas e institucións de Irlanda, por exemplo, en *Iarnród Éireann* (sistema ferroviario irlandés), *Dáil Éireann* (Parlamento irlandés) ou *Poblacht na hÉireann* (a República de Irlanda).

## *Éire* como nome de Estado 
[miniatura|O *Irish Oak* torpedeado no Atlántico Central coas letras "EIRE" (pintura de [Kenneth King)]]
O Artigo 4 da Constitución de Irlanda aprobada en 1937 establece que *Éire* é o nome do Estado, excepto en lingua inglesa, que é *Ireland*. O preámbulo da constitución en lingua inglesa tamén describiu á poboación como "Nós, o pobo de Éire". Aínda que o Artigo 8 estableceu que o irlandés era a lingua nacional e a primeira lingua oficial, na práctica era o inglés a lingua primeira de uso oficial e social, e a forma irlandesa *Éire* desapareceu, en boa medida, das conversacións cotiás e da literatura en inglés.

O nome *Éire* utilizouse nos selos postais irlandeses desde 1922, en todas as moedas irlandesas (incluídas as moedas de euro de Irlanda) e xunto con *Ireland* nos pasaportes e outros documentos oficiais do estado publicados desde 1937. Éire tamén se utiliza no selo do presidente de Irlanda. Antes da Constitución de 1937, usábase de maneira xeneralizada *Saorstát Éireann* (o nome irlandés para referirse ao Estado Libre Irlandés).

Durante a 'Emerxencia' (nome utilizado para referirse á segunda guerra mundial), os barcos irlandeses tiñan a palabra *EIRE* (e a bandeira de Irlanda) pintada nos dous lados e na cuberta de maneira moi visible, para seren identificados como "neutrais".

Entre 1922 e 1938, a placa internacional dos coches irlandeses era SE. Desde 1938 até 1962 foi *EIR*, as tres primeiras letras de *Éire*. En 1961, o instrumento lexislativo núm. 269 permitiu o uso de "IRL", e cara ao 1962 adoptouse "IRL". O político irlandés TD Bernard Commons suxeriu ao Dáil Éireann en 1950 que o goberno examinase "a placa identificadora de turistas coas letras *EIR* (...) con vistas á adopción de letras identificadoras que puidesen ser asociadas máis facilmente a este país polos estranxeiros". *EIR* tamén se mostra noutras leis, como o instrumento lexislativo do seguro do coche nº 383 de 1952 e nº 82 de 1958.

Baseándose no Convenio sobre Aviación Civil Internacional de 1947, as aeronaves matriculadas irlandesas levaron unha marca de matrícula que empezaba por *EI*, de *Éire*.

Desde xaneiro de 2007, nas reunións da Unión Europea, as placas indicadoras do goberno irlandés teñen amosado tanto *Éire* como *Irlanda*, a consecuencia da adopción do idioma irlandés como lingua de traballo da Unión Europea.

miniatura|Constitución de 1937

## Uso de *Eire* en Gran Bretaña e nos Estados Unidos 
En 1938, na lei do parlamento *Eire (Confirmation of Agreements) Act 1938*, o goberno británico contemplou que, desde ese momento, a lexislación británica puidese referirse ao Estado Libre Irlandés, como *Eire* (pero non como *Éire*). A lei de 1938 foi revogada en 1981, e hoxe este termo apenas se utiliza en inglés británico moderno. En 2011, aínda podía verse nalgunha sinalización de aeroporto, por exemplo o Aeroporto John Lennon de Liverpool dispón dunha zona de chegadas para "Eire and Channel Islands".

En xeral, aos falantes de irlandés non lles gusta o termo Eire, en parte porque contén unha falta de ortografía e porque *eire* tamén pode significar ‘carga’, ‘peso’ ou ‘estorbo’, o que lle achega un matiz un tanto pexorativo ao nome da illa e/ou ao estado.

En 1937, fundouse a "Eire Society of Boston", un influente grupo irlandés estadounidense.

## Outros usos 
Éire tamén se introduciu nos nomes de entidades comerciais e sociais irlandesas, como Eircom Group plc (anteriormente chamada "Telecom Éireann") e a súa antiga rede de telefonía móbil, Eircell. En 2006 a rede eléctrica irlandesa delegouse a EirGrid. A compañía "BetEire Flow" (eFlow), cuxo nome é un calembur de *better* (‘mellor’), é un consorcio francés que xestiona un sistema de peaxe electrónica na ponte de West-Link, no oeste de Dublín. Segundo o rexistro de empresas irlandés (Irish Companies Registration Office) de Dublín, en 2008, uns 500 nomes de compañías incluían a palabra Éire dun modo ou outro.

En ocasións, estas incorporacións queren dar un toque humorístico ou irónico, como a banda de pop chamada ScaryÉire, ou "Éirvana", un artigo de Cormac Ó Gráda do 2007 acerca da economía do Tigre Celta

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Noel Browne, *Against the Tide*
* Constitution of Ireland (1937)
* Stephen Collins, *The Cosgrave Legacy*
* Tim Pat Coogan, *De Valera* (Hutchinson, 1993)
* F.S.L. Lyons, *Ireland since the Famine*
* David Gwynn Morgan, *Constitutional Law of Ireland*
* Tim Murphy and Patrick Twomey (eds.) ''Ireland's Evolving Constitution: 1937–1997 Collected Essays* (Hart, 1998) ISBN 1-901362-17-5
* Alan J. Ward, *The Irish Constitutional Tradition: Responsible Government and Modern Ireland 1782–1992* (Irish Academic Press, 1994) ISBN 0-7165-2528-3

### Outros artigos 
* Illa de Irlanda
* República de Irlanda
* Irlanda do Norte
* Ulster
* Subdivisións de Irlanda do Norte
* Illas británicas
* Gran Bretaña
* Britania
* Bretaña (rexión do Edo. francés)
* Bretaña (rexión histórica)
* Reino de Irlanda
* Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda
* Reino Unido (Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte, en inglés: *United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'')
* Escocia
* Gales
* Cornualla
* Illa de Man
* Brexit