open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lingua tucano

A **lingua tucano**, tamén chamada **tukano** ou **tucana**, e cuxo endónimo é **dahseyé** (ou **dasea**), é unha lingua indíxena da familia tucana falada no Amazonas, no Brasil e en Colombia. Moitos membros do pobo tariana, falantes da ameazada lingua tariana, están a mudar a súa lingua polo tucano. O tucano está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*''A Fala Tukano dos Ye'pâ-Masa: Tomo I: Gramática*. Henri Ramirez (1997) · Manaus: Inspetoria Salesiana Missionária da Amazônia, CEDEM.
*Welch, Betty e West, Birdie (2000). *Lenguas indígenas de Colombia: una visión descriptiva* editado por González de Pérez, María Stella e Rodríguez de Montes, María Luisa. Instituto Caro y Cuervo.
*Bibliografía de la familia lingüística Tukano (antes Betoya) ( pp. 79-104 ). Marcelino de Castellvi (1939). In Proceedings of the second convention of the Inter American Bibliographical and Library Association 2:2 Washington, D.C.
* Campbell, Lyle. (1997). *American Indian languages: The historical linguistics of Native America''. Nova York: Oxford University Press. .
*Proto Tucanoan ( pp. 119-149 ). Nathan E. Waltz e Alva Wheeler (1972). In Comparative Studies in Amerindian Languages Mouton de Gruyter.
Särkijärvi (Hervanta, Tampere)

O **Särkijärvi** é un lago situado na cidade de Tampere, Finlandia. O lago está situado a 114,7 msnm, ten unha superficie de 1,45 quilómetros cadrados e unha profundidade máxima de 22 metros.

## Notas
OOIOO

**OOIOO** é unha banda xaponesa de rock experimental. Naceu como un grupo ficticio para unha sesión de fotos para unha revista. O cuarteto foi fundado pola batería de Boredoms e trompetista e vocalista ocasional Yoshimi P-We. Cando lle pediron realizar unha sesión de fotos convidou a unhas amigas a que se unisen a ela e crearon unha banda falsa chamada OOIOO, que posteriormente decidiu facer real. A banda gañou rapidamente atención tras ser abreconcertos para Sonic Youth en 1997 durante a súa xira polo Xapón.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
Ruben Garfias

**Edgar Ruben Garfias**, nado en Memphis, Tennessee, Estados Unidos de América o 23 de xullo 1960, é un actor de televisión e cinema estadounidense.

## Traxectoria 
En 2001, protagonizou o filme *The Barrio Murders* con Noel Guglielmi e Nena Quiroz. Como actor, Garfias desempeñou o papel de Rafa no filme *Ladrón que roba a ladrón*, xunto con Fernando Colunga, Miguel Varoni, Gabriel Soto, Ivonne Montero e Óscar Torre.

En 2008, interpretou ao presidente Klaus no filme ''Get Smart's Bruce and Lloyd: Out of Control*. Máis tarde, apareceu no filme *The Perfect Game*. Tamén participou nunha película de terror *Insidious: Chapter 3*, como Ernesto.

Despois participou en series como *The Good Doctor*, *The Mentalist*, *Criminal Minds*, *The Terror*, *Brooklyn Nine-Nine* e *Rosewood*.

En 2017 apareceu como unha actuación especial da serie *Grey's Anatomy*, tempada 14, episodio 21 como "Bob". En 2019, debutou como a voz de Héctor Casagrande en *The Casagrandes*, unha serie animada de Nickelodeon. En 2021, uniuse ao elenco do filme *Paradise Cove*, interpretando ao sheriff García.

## Filmografía
### Filmes 
### Televisión 
* *The Terror - (2018): Bart Ojeda
* ''Grey's Anatomy - (2017) T14 E21: Bob
* *The Casagrandes - (2016): Héctor Casagrande
* *Broklyn Nine-Nine - (2013): T3 E13: Luis Gotaro

## Notas 
## Véxase tamén: 
### Ligazóns externas 
*
Irene Souto Blázquez

**Irene Souto Blázquez**, nada na Coruña en 1981, é unha enxeñeira de Camiños, Canles e Portos, licenciada en Dereito e máster en Administración Marítima e Xestión Portuaria. Traballa na Autoridade Portuaria da Coruña, onde  é a xefa do Departamento de Desenvolvemento Portuario e Comercial. En 2021 foi elixida como unha das "Top 100 Mujeres Líderes de España".

## Traxectoria 
Irene Souto é enxeñeira de Camiños, Canles e Portos e máster en Administración Marítima e Xestión Portuaria pola Universidade da Coruña e licenciada en Dereito pola UNED.

Ao longo da súa traxectoria recibiu varios premios: "Premio Modesto Vigueras 2015", nomeada "Referente Galega" por Executivas de Galicia e Top 100 Mujeres Líderes de España en 2021.

## Notas
Nxaunxau

**Nxaunxau** é unha vila fronteiriza localizada no Distrito do Noroeste en Botswana. Encóntrase a poucos quilómetros da fronteira entre Namibia e Botswana. 

No ano 2011 tiña unha poboación estimada de  habitantes.

## Lugares próximos á vila
Preto da vila, encontránse outros pequenos núcleos de poboación:  
**Chombona* de 10 habitantes,
**Dikgakana* de 3 habitantes,
**Gonitsuga*,
**Kawaronga*,
**Kiho 85 Vet Camp*,
**Maronga Gate 1*,
**Maronga II*,
**Mogotlho* de 12 habitantes,
**Mokgalo*,
**Motswere* de 5 habitantes,
**Njou* de 20 habitantes,
**Njova* de 13 habitantes,
**Njovo*,
**Nxamazana* de 16 habitantes,
*Nxaunxau de 87 habitantes,
**Palamaokue*,
**Taudumo Gate*,
**Tjaakwe Gate*,
**Tjaakwe Vet Gate* de 21 habitantes,
*Xabache de 85 habitantes

## Notas
Montse Barderi Palau

**Montse Barderi Palau**, nada en Sabadell no ano 1969,  é unha escritora, xornalista e filósofa catalá.

## Traxectoria 
É especialista en estudos de xénero e escritora de libros de literatura e de filosofía práctica. 

Colabora mensualmente na sección Tribuna de *El Punt Avuí* e durante 2020 foi columnista mensual de ''Serra d'Or''.

Foi membro da sección Filosofía e Xénero da Universidade de Barcelona e subdirectora con Fina Birulés do X Simposio Internacional de Filósofas IAPH e patroa fundadora da Fundació Maria-Mercè Marçal. Forma parte do proxecto gañador eTwinning 2015 no ámbito europeo de cidades educadoras e en 2019 foi nomeada comisaria do ano Teresa Pàmies pola Institució de las Lletras Catalanes.

A súa obra foi traducida ao italiano, romanés e portugués.

## Obra destacada 
* «L'origen del teixit: Cecília Vicuña i la poètica precària» (Publicacions UB, 2004)
* «La explotación animal en la obra de Marguerite Yourcenar» (Publicacions UB, 2006)
* *Perdre per guanyar* (Ara Llibres, 2007 e en Grijalbo en castelán)
* *Los arcos del agua* (Ediciones B, 2013)
* *Marta, mira’m, t’he de dir tantes coses* (Ediciones Cumbres, 2015)
* *El amor no duele* (Urano, 2016)
* ''Camí d'anada i tornada*, amb Emma Vilarasau (Columna, 2017)
* *Dones Úniques* (Columna, 2018)
* *La memòria de l'aigua* (Columna, setembro 2019)
* *Manual d'amor aristotèlic per a dones del segle XXI'' (Destino Català, 2020)

## Premios 
* 2019, Premio Prudenci Bertrana de novela

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Dialnet
* Sitio oficial
Lingua betoi

A **lingua betoi** (tamén chamada **betoy** ou **betoi-jirara**) é unha lingua indíxena extinta que se falou outrora en Colombia e Venezuela, ao sur do río Apure preto da fronteira entre os dous países. Os nomes betoi e jirara son os nomes dos dous pobos que falaban esta lingua, cada un coa súa propia variedade; o nome propio da lingua é descoñecido.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
*
Lingua cofán

A **lingua cofán** (tamén chamada **kofan** ou **kofane**; autónimo: '''a'ingae''') é unha lingua indíxena falada polo pobo cofán na provincia de Sucumbíos no nordeste de Ecuador e no sur de Colombia (Nariño e Putumayo).

Malia que o cofán é unha lingua ameazada, está clasificada como lingua en desenvolvemento con arredor de 1400 a 2400 falantes. Existen dúas variedades de cofán: o aguarico (falado en Ecuador) e o San Miguel (falado principalmente en Colombia). O cofán está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

O uso do cofán en Ecuador está conectado co uso da lingua en documentos de dereitos de propiedade da terra e ao ensino bilingüe nas escolas. En Colombia, o cofán está máis ameazado por mor da violencia, os desprazamentos e o matrimonio interracial.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*ELAR archive of A'ingae language documentation materials
*Cofán (Intercontinental Dictionary Series)
Lingua tinigua

A **lingua tinigua** (ou **tiniguas**) é unha lingua indíxena seriamente en perigo que se fala en Colombia. No ano 2000, o tinigua só tiña dous falantes nativos, ámbolos dous varóns, no departamento de Meta, entre os ríos Guayabero e Yari. En 2013, o número reduciuse a só un. O tinigua pertence á pequena familia lingüística tinigua-pamigua xunto coa exinta lingua pamigua. O tinigua está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
Lingua pamigua

A **lingua pamigua** é unha lingua indíxena extinta falada outrora en Colombia, e estretamente relacionada coa lingua tinigua. Foi falada na misión de San Concepción de Arauca, en Colombia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* Castellví, Marcelino. 1940. "La lengua Tinigua" *Journal de la Société des Américanistes de Paris* XXII: 93.
* Ernst, A. 1891: "Über einige weniger bekannte Sprchen aus der gegend des Meta und oberen Orinoco"; *Zeitschrift für Ethnologie* XXIII:9. Berlín.
* Franco, Roberto. 1989: "Los tinigua y la colonización de La macarena (Río Guayabero, Meta); *Trianea* 3:129-142; Inderena, Bogotá.
* Rivero, P. Juan de. 1736: *Historia de las misiones de los Llanos del Casanare y los ríos del Orinoco*. Bogotá, 1883.
Lingua cocama

A **lingua cocama** (ou kokáma) é unha lingua indíxena da familia tupí-guaraní falada polo pobo cocama en Colombia, Venezuela, o Perú e o Brasil. O cocama está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

Os falantes de cocama teñen unha taxa de alfabetización do 3% na súa propia lingua, comparado co 50% de alfabetización en lingua castelá. As regras gramaticais foron desenvolvidas usando o alfabeto latino. Algunhas partes da Biblia foron traducidas a esta lingua.

O cocama está estreitamente relacionado coa lingua omagua, unha lingua seriamente ameazada falada no Perú e no Brasil.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Suspensión de bésta

A **suspensión de bésta** é un sistema de amortecemento empregado en vehículos. No presente é empregado eminentemente por vehículos pesados. Poderíase resumir a súa función como a dun resorte plano que permite unha gran variedade de formas de instalación.

## Descrición 
A bésta é un conxunto elástico realizado con láminas de aceiro da mesma composición que o empregado para os resortes helicoidais noutros sistemas de suspensión, é dicir, aleado con silicio e manganeso. Esta composición máis o seu especial forxado e amorne permiten a estas láminas dobrarse baixo a acción dunha forza, retornando á súa posición inicial tras o cesamento da mesma.

As láminas de aceiro que compoñen a bésta reciben o nome de *follas*, e a súa lonxitude sempre é diferente respecto ás contiguas, de maior a menor. As follas mantéñense unidas mediante un orificio central común a todas elas, atravesado por un parafuso chamado *parafuso capuchino*. O conxunto da bésta únese ao bastidor do vehículo mediante a folla máis longa, usualmente situada na posición máis alta. Esta folla recibe o nome de *folla mestra*, e os seus extremos están curvados tomando unha forma cilíndrica para permitir o seu encaixe no bastidor. Estes extremos curvados denomínanse *ollos*, sendo habitual conectar polo menos un deles ao bastidor mediante un arco separador -*shackle*- que absorba as variacións de lonxitude das béstas a medida que as súas follas se comprimen.

Para manter a aliñación das follas, ademais do parafuso capuchino central disponse de varias bridas en U que impiden o desaliñado durante o proceso de absorción de golpes do sistema de suspensión. Estas bridas chámanse abarcóns.

 
Ficheiro: Bladveer.jpg|Béstas rectas nun vagón de tren. Carecen de bridas laterais de aliñación debido a súa curta longura.
Ficheiro: Achslager Blattfeder.jpg|Béstas curvas nun vagón de tren, cunha extensión horizontal mesmo menor que as rectas.
Ficheiro: Leafs1.jpg|Vehículo pesado equipado con béstas, aprécianse as bridas de aliñación e o arco de separación.
Ficheiro: Leaf springs of Cadillac thirty.jpg|Béstas invertidas nun Cadillac Thirty de 1910, coa folla mestra en posición inferior. 
 

### Tipos 
Nas seguintes imaxes amósanse os diferentes tipos de béstas:

 
File:Kutsche aus Holz.JPG|Elíptica
File:Semi elliptic spring and mounting (Manual of Driving and Maintenance).jpg|Semielíptica
File:Quarter elliptic spring mounting (Manual of Driving and Maintenance).jpg|Cuarto de elíptica
File:Transverse leaf spring (Manual of Driving and Maintenance).jpg|Transversal
 

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Tractor eiruga

[thumb|Roda-piñón de transmisión na parte traseira da eiruga dun tanque [AMX-56 Leclerc|Leclerc.]]
[thumb|Rodas de rodamento da eiruga dun [AMX-56 Leclerc.]]
[thumb|Un [M60 Patton con seis rodas de rodaxe por eiruga.]]
Un **tractor eiruga** é un dispositivo de tracción utilizado principalmente en vehículos pesados, como carros de combate e tractores, ou outro tipo de vehículos. Consiste nun conxunto de elos modulares que permiten un desprazamento estábel en terreos irregulares. 

A maioría das eirugas forman parte dun cinto flexíbel cun conxunto de elos ríxidos unidos uns a outros fortemente. Os elos axudan ao vehículo a distribuír o peso nunha superficie maior que a que tivese co emprego de rodas, e isto fai que poida moverse por un número maior de superficies sen afundirse debido ao seu propio peso. Por exemplo, a presión que exerce un automóbil sobre o chan é igual aproximadamente a 207 kPa, namentres que as setenta toneladas que pesa un tanque M1 Abrams exercen unha presión sobre o firme de 103 kPa.

## Historia 
En 1826 o enxeñeiro británico George Cayley patentara unha eiruga mecánica coa denominación de "universal railway" ou ferrocarril universal. No ano 1837 o inventor ruso Dmitry Zagryazhsky deseñou unha especie de vehículo con tramos móbiles e que patentou o mesmo ano. Porén, debido a unha gran falta de fondos non puido elaborar un prototipo. Como resultado a súa patente foi esquecida no ano 1839. En 1846, o enxeñeiro británico James Boydell patentou unha "roda ferroviaria sen fin". Os tractores empurrados a vapor empregaban unha forma de eiruga que foi probada pola alianza occidental durante a Guerra de Crimea na década de 1850. Unha eiruga efectiva foi inventada e construída por Alvin Lombard, que a patentou no ano 1901.

### Hornsby/Holt 
Tras o comezo das operacións de Lombard, Hornsby en Inglaterra manufacturou canto menos dous vehículos "guiados por eirugas", e a súa patente foi posteriormente adquirida por Holt en 1913, permitindo a Holt ser popularmente coñecido como o "*inventor*" dos tractores eiruga. Hornsby fixo unha versión para o exército británico que posteriormente sería a inspiración dun "tanque".

## Construción e operación 
thumb|center|400px|Diagrama dunha suspensión de eirugas. **1**=roda de transmisión traseira, **2**=eiruga, **3**=rodete de retorno, **4**=roda de transmisión dianteira, **5**=rodas de rodadura, **6**=rodete tensor.

## Exemplos 
* O tractor eiruga foi o fundamento do deseño da tracción dos carros de combate. 
* Os tractores cunha pa diante son os denominados bulldozers, e adoitan ser usados na construción para mover terra. 
* A eiruga foi empregada nalgúns dos vehículos do campo como axuda á agricultura. 
** Tractor Marshall 
* O transbordador espacial transportábase á súa base de lanzamento mediante unha gran eiruga transportadora.
* O vehículo con eiruga máis grande do mundo é a escavadora alemá Bagger 288.

## Notas
Francisco Trigo García

**Francisco Trigo García**, nado en Carral o 18 de novembro de 1910, foi un futbolista galego. Xogaba na demarcación de gardameta. Foi pai do tamén futbolista Francisco Trigo Guillemette.

## Traxectoria 
Na tempada 1933–34 xogou no Deportivo da Coruña, en Segunda División, á sombra do porteiro titular Rodrigo García Vizoso. Debutou da man do adestrador Fernando Fariña na xornada 17, nun empate a domicilio fronte ao Deportivo Alavés (2–2), xogando tamén o seguinte partido fronte ao Real Murcia no vello Parque de Riazor, que rematou en vitoria (2–1). Na tempada 1934–35 foi novamente suplente, neste caso do retornado Isidro Rodríguez, aínda que participou en 6 encontros e empezou sendo o porteiro titular do equipo dirixido por Félix Gila.

Na tempada 1935–36 fichou polo Racing de Santander, en Segunda División. No club cántabro permaneceu até a campaña 1939–40, sumando un total de 10 encontros xogados.

## Vida persoal 
Casou en outubro de 1939 na igrexa de San Cristovo das Viñas con Avelina Guillemette Vázquez. Tiveron catro fillos: Francisco, Jorge, Carlos e Fernando Trigo Guillemette.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Datos do xogador en bdfutbol.com
Ramón Rey Garrido

**Ramón Rey Garrido**, nado en Mourente (Pontevedra) en 1899 e finado no mesmo lugar o 14 de abril de 1931, foi un futbolista galego. Xogaba principalmente na demarcación de defensa, aínda que a súa polivalencia permitíalle actuar en calquera posición do campo.

## Traxectoria 
### Pontevedra 
Naceu en 1899 na parroquia pontevedresa de Mourente, sendo un dos 10 fillos do industrial Bernardo Rey Rey e de Consuelo Garrido Gallego. Comezou a xogar ao fútbol en 1918 nas filas do Club Deportivo Pontevedra, equipo capitaneado por seu irmán Celestino, e trala fusión deste club co Pontevedra Sporting Club, pasou a xogar no novo Pontevedra Athletic Club. 

Axiña comezou a destacar, xogando en diferentes posicións como defensa, centrocampista, dianteiro e incluso gardameta. Militou no club pontevedrés ata 1926, participando en seis tempadas do Campionato de Galicia e compartindo equipo con xogadores como Edmundo Nóvoa, Pasarín, José Vega, Solla, ou Redondela, así como o seu irmán Celestino.

### Deportivo da Coruña 
No verán de 1926 fichou xunto a Redondela polo Deportivo da Coruña. No club galego afianzouse na posición de defensa, formando unha das mellores zagas do fútbol español, xunto a Otero e o porteiro Isidro. Tras dous anos disputando o campionato galego (proclamándose dúas veces campión) e a Copa do Rei, na tempada 1928/29 debutou co Deportivo na edición inaugural da Segunda División, xogando 16 dos 18 partidos de liga, case sempre formando parella defensiva xunto a Guerra. O equipo coruñés rematou na oitava posición da táboa, evitando así o descenso. Na seguinte campaña participou só nos partidos do Campionato de Galicia, rematando subcampión por detrás do Celta de Vigo. Pechou o seu paso polo Deportivo cun total de 72 partidos oficiais.

### Enfermidade e morte 
A continuación regresou a Pontevedra, onde pasou brevemente polo Eiriña, pouco antes de caer gravemente enfermo. Encamado, a súa familia estaba a pasar dificultades económicas, polo que en agosto de 1930 varios seareiros e xogadores organizaron no pontevedrés campo do Progreso un partido no seu beneficio, enfrontándose dous equipos con figuras como Edelmiro, Losada, Fariña, Guevara, Chaco ou Eloy. Uns días despois disputouse na Coruña outro partido con igual finalidade, enfrontándose no campo de Riazor o Deportivo da Coruña e unha selección de xogadores pontevedreses.

Faleceu en Mourente o 14 de abril de 1931, con só 32 anos.

## Vida persoal 
Casou en agosto de 1924 con Dolores Villaverde Quinteiro, coa que tivo tres fillas: Consuelo, Dolores e Eudosia.

## Palmarés 
;Deportivo da Coruña
* **Campionato de Galicia (2):** 1926/27, 1927/28.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Datos do xogador en bdfutbol.com
Erasístrato

**Erasístrato** (en grego antigo Ἐρασίστρατος; *c*. 304 – 250&nbsp;a.&nbsp;C.) foi un médico e anatomista da Grecia Antiga, nado na illa de Ceos. Foi con Herófilo o fundador da Escola de Alexandría. Curou a Antíoco, fillo do sirio Seleuco I, escena que pintou Jacques Louis David no s. XVIII, polo que recibiu o *Prix de Rome*. 

É considerado precursor da neuroloxía e tamén é chamado fundador da fisioloxía experimental, realizando experimentos con animais.

## Descubrimentos sobre o sistema nervioso 
Pioneiro xunto a Herófilo na neuroanatomía, foron dos primeiros en practicar diseccións de cadáveres. Erasístrato distinguíu as principais estruturas do cerebro: hemisferios e cerebelo. Tamén observou que os nervios converxen cara ao sistema nervioso central. Resaltou o papel na sensibilidade e a motricidade das raíces posteriores e anteriores dos nervios raquídeos. Pioneiro do método comparativo, foi o primeiro en establecer un vínculo entre as circunvolucións do cerebro (é dicir, o grao de «pregamento») das distintas especies animais e a súa intelixencia. 

Na liña de Anaxágoras e Alcmeón de Crotona fixo ao cortex cerebral a sede do pensamento, ao contrario que Aristóteles, que a situaba no corazón.

## Descubrimentos sobre o sistema circulatorio 
Erasístrato sinalou a importancia do sangue e estivo moi próximo de facer o descubrimento da circulación sanguínea ao recoñecer que o corazón estaba no centro da rede de arterias e veas. Deu as primeiras descricións da vea cava, as válvulas venosas e as arterias pulmonar e renal.

Foi autor dunha teoría contraposta á dos humores. Defendeu a idea de que o sistema de veas transportaba sangue e non o pneuma imaxinado por Hipócrates. Este sangue contendo o espírito vital era transportado do corazón ao cerebro, onde era transformado e distribuído polo corpo vía os nervios (dos que demostrou que non eran ocos senón formados por unha estrutura tubular sólida). Con todo, o papel das arterias na súa teoría era o de transportar o aire, o que explicaba, segundo el, o pulso. Interpretaba algunhas desordes fisiolóxicas como un exceso de sangue nas arterias. Esta teoría da plétora sanguínea expúxose en oposición á práctica de sangrías defendida por outros médicos da época, como Herófilo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Breve biografía de Erasístrato
Ricardo Bértola

**Ricardo Bértola** foi un político e escritor galego.

## Traxectoria 
Participou en Pontevedra en actos obreiros dende 1916. Foi elixido presidente da sociedade deportiva España C. F. para 1917. Participou na velada organizada pola Juventud Socialista en agosto de 1918 para conmemorar o primeiro aniversario da folga xeral de agosto de 1917, xunto a Valeriano Barros Iglesias, Dionisio Quintillán Cardesín, Francisco Otero Juncal e José Gómez Osorio. Foi elixido presidente da Juventud Socialista de Pontevedra en 1918. Cesou no cargo ao marchar a Barcelona en 1920. En Barcelona traballou como empregado dos tranvías. Integrouse na Casa de Galicia de Barcelona, da que foi elixido secretario en 1930. En 1931 estreouse na Casa de Galicia a súa comedia *Nobleza gallega*.

## Vida persoal 
Casou con Peregrina Cabaleiro e foi pai de Pilar Bértola Cabaleiro.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Pilarcita Bértola, poetisa y rapsoda
Guillermo Alonso Barcia

:*Non confundir con Guillermo Alonso (Mondoñedo 1836-1865), avogado e deputado provincial*.

**Guillermo Alonso Barcia**, nado en Pontevedra en 1982, é un xornalista e escritor galego.

## Traxectoria
Estudou no IES Sánchez Cantón. Traballou en Madrid, como xornalista para televisión en Telecinco, para prensa na publicación LGTB+ *Shangay* e en web dirixindo a edición dixital española de *Vanity Fair* e traballando na edición web do suplemento de tendencias Icon para *El País*.

O seu podcast *Arsénico Caviar* gañou o Ondas Global do Podcast 2023 a mellor conversacional.

## Obra
### Narrativa
* *Vivan los hombres cabales* (2019). Niños gratis. 112 páxs. ISBN 978-8494933318.
* *Muestras privadas de afecto* (2021). Papire Books. 310 páxs. ISBN 9788494845772. Novela.
* *La lengua entre los dientes* (2023). Círculo de tiza. 316 páxs. ISBN 978-8412627282.
* *El efecto deseado* (2025). Seix Barral. 380 páxs. ISBN 9788432248771.

### Ensaio
* *Michael Jackson: música de luz, vida de sombras* (2020). Random Cómic. 144 páxs. ISBN 978-8417247478. Novela gráfica con debuxos de Carla Fuentes.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Tampereen Kaupunkiliikenne

A **Tampereen Kaupunkiliikenne Liikelaitos** ou **TKL** (anteriormente chamada *Tampereen Kaupungin Liikennelaitos*) é un operador de transporte urbano propiedade da cidade de Tampere, Finlandia. Foi fundada o 20 de outubro de 1948.

## Historia 
[miniatura|Antigo trolebús de Tampere en [Museokeskus Vapriikki|Vapriikki.]]
Fundada o 20 de outubro de 1948, o 8 de decembro dese mesmo ano puxo en funcionamento a primeira liña regular de trolebuses de Finlandia entre Hämeenkatu e Härmälä. Con todo, o servizo de trolebuses finalizaría 15 de maio de 1976.

O 10 de outubro de 1995 introduciu as novas tarxetas de viaxe electrónicas.

En 2016 TKL recibiu catro autobuses eléctricos por un período de alugueiro de cinco anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*

### Ligazóns externas 
*Sitio web da Tampereen Kaupunkiliikenne
Lingua yurí

A **lingua yurí** (ou **jurí**) foi unha lingua indíxena falada outrora na rexión do río Caquetá, no Amazonas brasilieiro, estendéndose lixeiramente a Colombia. Foi falado no río Puré, en Colombia, e nos ríos Içá e Japurá, no Brasil.

Unha pequena cantidade de datos sobre a lingua foi recolectada en dúas ocasións no século XIX, en 1853 e 1867. Kaufman (1994:62, por Nimuendajú 1977:62) declara que hai boas evidencias léxicas que apian a conexión coa lingua ticuna e a familia ticuna–yurí, aínda que os datos non foron comparados explicitamente (Hammarström 2010).

Crese que o pobo yurí e a súa lingua sobreviven entre os pobos non contactados da rexión do río Puré, no Parque Nacional Natural Río Puré. Ademais, "yurí" é empregado a miúdo como sinónimo do único pobo nomeado da área, os carabayo. Unha lista de palabras recollidas en 1969 dos carabayo, recuperadas en 2013, suxire que a lingua esta estreitamente relacionada co yurí, aínda que quizais non sexa un descendente directo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*Harald Hammarström, 2010, 'The status of the least documented language families in the world'. In *Language Documentation & Conservation*, v 4, p 183 http://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/handle/10125/4478/hammarstrom.pdf
Myke Towers

**Michael Anthony Torres Monge**, nado en Río Piedras, Porto Rico, o 15 de xaneiro de 1994, máis coñecido como **Myke Towers**, é un cantante, rapeiro e compositor portorriqueño.

## Traxectoria 
Naceu o 15 de xaneiro de 1994 en Porto Rico, e dende moi pequeno demostrou interese pola música. En 2013, comezou a publicar os seus primeiros sinxelos na plataforma dixital SoundCloud, onde logrou ter aceptación polo público oínte da música urbana. O ano seguinte, participou nun documental sobre a escena musical urbana en Porto Rico titulado *Trilligans Island.* 

En 2016 publicou o seu mixtape debut *El final del principio*, debutando no primeiro lugar da lista iTunes e alcanzou o posto 12 en Latin Rhythm Albums. O disco estivo producido pola discográfica G Starr Entertainment da cal se desprenden sinxelos como «Dinero en mano», «Déjate ver», «No sabe nada» ou «Alternativas».

En 2019, estreou o sinxelo «Si se da», xunto a Farruko, tema que lle deu recoñecemento a nivel internacional. Despois lanzou a versión remix en compañía de Farruko, Sech, Arcángel e Zion. Piso 21 lanzou o sinxelo «Una vida para recordar» con Towers. Ese mesmo mes Towers realizou outra colaboración, esta vez con Bad Bunny, na canción «Estamos arriba». En maio de 2019, o seu éxito «La playa» situouse no top 20 como canción máis vendida en España, e na versión remix colabora con Maluma e Farruko. Tamén colaborou ​​con Becky G na canción «Dollar»; que se lanzou cun vídeo musical o 12 de xullo. O 20 de decembro de 2019, lanzou «Perriandote» xunto aos artistas Luigi 21 Plus e Ñengo Flow.

O 24 de xaneiro de 2020, publica o seu álbum de estudio debut, titulado *Easy Money Baby*, en honra ao seu fillo Shawn Torres. No mes de febreiro o tema «Diosa» situouse no posto N.º 1 da lista de Éxitos España de Spotify.

Ao longo do 2020, sacou varios sinxelos como La Playa Remix, Michael Myers, Michael X, Chegará, Maior en colaboración con Yandel e *Diosa Remix* con Anuel AA e Natti Natasha ou *Sigo Fresh Remix*, un tema co rapeiro arxentino Duki, Da Ghetto, Lume e Juicy J.

Coa súa participación con Wisin en "Los Legendarios 001" na canción «Mi niña», logrou o primeiro lugar na lista Latin Airplay de Billboard, á súa vez, certificación Platino pola RIAA e posteriormente, colaborou para a remestura xunto a Anitta e Maluma.

## Discografía 
; Álbums de estudio
* 2020: *Easy Money Baby*
* 2021: *Lyke Myke* 
* 2023: *La vida es una*
* 2023: *LVEU: Vive La Tuya...No La Mia*
* 2024: *La Pantera Negra*

;Mixtapes
* 2016: *El final del principio*

;EP's
* 2020: *Para Mi Ex*

### Sinxelos 
## Vídeos musicais 
## Notas
Museo do Precinema

thumb|O palacio Angeli en cuxo último andar se atopa o Museo do Precinema.
O **Museo do Precinema** (en italiano **Museo del Precinema**) é un museo sobre a historia da precinematografía, situado en Prato della Valle, Padua, Italia. Foi creado en 1998 para acoller a colección Minici Zotti, en colaboración co concello de Padua.

## Sede do museo 
A sede do museo atópase no último andar do Palacio Angeli, construído a finais do século XV. No século XVIII o palacio foi a residencia de Andrea Memmo, procurador de San Marco, quen foi o benfeitor da cidade de Padua e responsábel da transformación dun enorme escampado no que hoxe en día se coñece como Prato della Valle, a maior praza monumental de Italia e segunda de Europa. A mediados do XVIII a través dos ventais deste palacio e coa axuda dunha cámara escura Giovanni Antonio Canal, máis coñecido como Canaletto, deseñou a panorámica que hoxe en día é a delicia de quen visita esta cidade.

## A colección Minici Zotti 
thumb|Interior do Museo do Precinema.
A colección Minici Zotti é unha colección privada sobre a historia do precine pertencente á experta lanternista Laura Minici Zotti, a directora do museo. As súas representacións coa lanterna máxica son auténticos espectáculos inspirados naqueles de época vitoriana. Este antigo proxector é o tema principal da colección. Iñantes da invención do proxector cinematográfico, era usado para o entretemento e a educación do público.

A colección inclúe os cristais para a proxección coa lanterna máxica, orixinais pintados a man, e tantas outras antigas lanternas de diverso tipo e procedencia; a fantasmagórica lanterna máxica, a lanterna dobre de W. Tyler, a lanterna tripla en caoba (1880 aprox.) inventada por James Henry Steward, considerado o mellor fabricante de lanternas máxicas. A colección inclúe tamén outras antigas lanternas parellas, diversas lanternas dunha soa lente, a lanterna científica de P. Harris & Co, a lanterna americana " The Pettibone", e por último, a lanterna-cinema de Walter Gibbons.

Unha adquisición particularmente rara por parte do museo foi unha lanterna máxica datada a finais de 1700, proveniente da Vila medicea de Poggio a  Caiano, unha residencia estival onde residían os Lorean, Grandes Duques da Toscana.

A lanterna máxica está completa coa súa caixa orixinal e os 108 cristais panorámicos orixinais que contan as historias da mitoloxía da Antiga Grecia e a historia de Roma.

Están tamén expostas no museo as miras ópticas para O Novo Mundo datadas no século XVIII; un megaletoscopio de 1864 ideado por Carlo Ponti, un fotógrafo suízo; unha sección adicada á estereoscopía e á técnica do anaglifo e antigas máquinas fotográficas, unha cámara escura; xogos ópticos como o zoetropio, o praxinoscopio, o taumátropo e o fenaquistoscopio que pertencen á historia da animación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia do cinema
* Lanterna máxica
Anne Carson

**Anne Patricia Carson**, nada en Toronto o 21 de xuño de 1950, é unha poeta canadense en lingua inglesa, ensaísta, tradutora e profesora de literatura clásica e comparada na Universidade de Míchigan. Está considerada pola crítica literaria como a poeta viva máis importante das letras anglosaxoas. En 2020 foi galardoada co Premio Princesa de Asturias das Letras. Está estabelecida en Nova York.

En lingua galega está publicado o seu poemario *Antropoloxía da auga* (Chan da Pólvora Editora, 2023), traducido por Jesús Castro Yáñez.

## Traxectoria 
Era filla dun empregado de banca que ocupou diversos postos en diferentes poboacións da rexión de Ontario. Tiña 15 anos cando bateu cunha edición bilingüe dos poemas da poeta grega Safo nunha libraría local, o que, segundo a autora, marcaría a súa vida. 

Tras a escola secundaria matriculouse en linguas no St. Michael's College da Universidade de Toronto. Abandonou dúas veces os estudos, ao final do primeiro e do segundo curso.

Pasou durante un período curto de tempo ao mundo das artes gráficas. Finalmente regresou á Universidade de Toronto, onde completou a súa licenciatura en 1974, e o seu mestrado en 1975. Doutorouse en 1981 cunha tese sobre Safo, *Odi et Amo Ergo Sum*, publicada en 1986. Estudou durante un ano métrica grega e crítica textual grega na Universidade de St Andrews.

Durante algúns anos residiu en Montreal, onde ensinou na Universidade McGill e na Universidade de Míchigan. Reticente a que falen sobre a súa vida, as biografías que aparecen nos seus primeiros libros sinalan unicamente que Anne Carson vive no Canadá. 

No seu primeiro libro *Eros* (1986) desenvolve unha meditación sobre o amor romántico e o desexo erótico.

*“O libro* -explica- *é unha aproximación á natureza primixenia do desexo, que sempre se configura como unha triangulación cuxa consecuencia é a imposibilidade de alcanzar o que se anhela.* *Non en balde o significado da palabra eros en grego é carencia”*.

En 2015, a súa tradución da traxedia de Antígona de Sófocles foi interpretada en teatro por Juliette Binoche no West End de Londres, posteriormente representouse en Anveres e Ámsterdam,  Nova York (Brooklyn Academy of Arts), e no Festival de Edimburgo.

Ao longo da súa traxectoria concedeu poucas entrevistas, nunha delas aseguraba que "*Se soubese que é a poesía non tería necesidade de escribir.* *É algo que busco ás apalpadelas na escuridade*", e tamén que "*escribes sobre o que queres escribir da maneira que teñas que facelo*".
* Premio Pushcart 1997.
* Bolsa Guggenheim 1998.
* Bolsa MacArthur 2000.
* Premio de Poesía Griffin 2001 por *Men in the Off Hours*.
* Premio T.S. Eliot 2001 por *The Beauty of the Husband*.
* Membro da Orde do Canadá, 2005.
* Premio 2010 PEN Award for Poetry in Translation.
* Premio 2012 doutor honoris causa pola Universidade de Toronto.
* Premio 2014 Folio Prize por *Red Doc*
* Premio 2014 Griffin Poetry Prize gañadora canadense por *Red Doc*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Ian Rae, Universidade de Columbia Británica. *Carson, Anne*. The Literary Encyclopedia. 27 de decembro de 2001. The Literary Dictionary Company. 8 de decembro de 2005.
The Reluctant Dragon

***The Reluctant Dragon*** é un filme estadounidense de animación producido por Walt Disney e estreado en 1941. Dirixido por Alfred Werker, foi estreado por RKO Radio Pictures o 27 de xuño de 1941. É unha guía das instalacións de Walt Disney Studios en Burbank, California, e está protagonizado por Robert Benchley, Ward Kimball, Fred Moore, Norman Ferguson, Clarence Nash e o propio Walt Disney.

Os primeiros vinte minutos do filme están en branco e negro, e o resto en Technicolor. A maioría do filme é de acción en vivo, con catro segmentos de curtametraxes animadas. A duración total das partes animadas é de 40 minutos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie
Torre de observación de Pyynikki

A **torre de observación de Pyynikki** (en finés *Pyynikin näkötorni*) é unha torre de observación de 26 metros de altura situada en Pyynikinharju, na cidade de Tampere (Finlandia). Foi deseñada por Vilho Kolhon e está situada a 152 metros de altura. A torre foi construída en granito vermello procedente de Åland. Ao seu pé encóntrase a Pyynikin Munkkikahvila, unha cafetería famosa polas súas rosquillas.

## Notas
Quinto Aurelio Símaco (cónsul 446)

**Quinto Aurelio Símaco** (en latín: *Quintus Aurelius Symmachus*), foi un senador romano do século V, pertencente á familia dos Símaco.

## Traxectoria 
No  446, foi nomeado cónsul para a corte occidental, xunto con Aecio. 

Probablemente era fillo de Quinto Fabio Memio Símaco (*Quintus Fabianus Memmius Symmachus*) e, polo tanto, neto do orador Quinto Aurelio Símaco). Casou con Rusticiana, e foi pai de Quinto Aurelio Memio Símaco, que tamén foi cónsul no 485.

Quizais debería identificarse co Símaco a quen Macrobio Ambrosio Theodosio dedicou o tratado *De differentis vel societatibus graeci latinique verbi*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Antonio Bouza

**Antonio Bouza Pazos**, nado en Carballo o 3 de agosto de 1935, é un exfutbolista galego, que xogaba de extremo esquerdo.

## Traxectoria 
Aínda que naceu en Carballo, sendo neno instalouse con súa nai no barrio de Monte Alto da Coruña, despois de que seu pai, un antigo xogador do Deportivo da Coruña, marchase á guerra civil. 

Comezou a xogar ao fútbol con varios rapaces do seu barrio, entre eles Luis Suárez, cos que formou o equipo Perseverancia. A chegada de Alejandro Scopelli ao banco do Deportivo da Coruña fixo que o club potenciase a súa canteira, ingresando nese momento no club branquiazul tanto Bouza como Suárez. Posteriormente pasou ao Fabril, co que gañou o Campionato Galego de Afeccionados en 1953.

O 30 de outubro de 1954 debutou na Primeira División co Deportivo da Coruña, da man do adestrador Eduardo Toba, nun encontro contra o Las Palmas no Estadio Insular. Xogou só outro encontro co Deportivo, fronte á Real Sociedad en Riazor. Na tempada seguinte militou no Racing de Ferrol, na Segunda División, e a continuación volveu ao Fabril.

Fóra do fútbol tivo numerosos empregos e en 1954 fíxose profesor mercantil.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en BDFutbol .
Héctor Núñez

**Héctor Núñez Bello**, alcumado '''*Pichón* Núñez**, nado en Montevideo o 8 de maio de 1936 e finado en Madrid o 19 de decembro de 2011, foi un futbolista e adestrador uruguaio de orixe galega.

## Traxectoria 
### Orixes 
Naceu en Montevideo, sendo fillo de dous emigrantes galegos. Seu pai, Héctor Núñez, era de Meicende, e súa nai da Pastoriza (Arteixo). Súa nai era madriña de Ramón Alberto Villaverde, outro histórico futbolista uruguaio, tamén fillo de arteixáns.

### Como futbolista 
Comezou a xogar ao fútbol no Liverpool da capital uruguaia, no equipo da quinta división. Alí chamou a atención do Club Nacional, que o fichou para as súas categorías inferiores.

No verán de 1965 fichou polo Mallorca, onde xogou unha tempada, non podendo evitar o descenso á Segunda División. A continuación xogou no Levante durante dúas tempadas, ao mesmo tempo que rexentaba un restaurante en Valencia xunto ao seu ex compañeiro Roberto Gil.

Despois regresou ao Rayo Vallecano e de novo ao Atlético, onde traballou como secretario técnico. Exercendo dito cargo no club madrileño, foi o artífice da chegada do mexicano Hugo Sánchez a España en 1981. Ese mesmo ano instalouse el mesmo en México, onde adestrou durante dúas tempadas ao Tecos FC, ata 1983.

De volta en España, dirixiu a UD As Palmas e, por cuarta vez, ao Rayo Vallecano. En 1989 adestrou por primeira vez no seu Uruguai natal, e fíxoo no mesmo club no que debutara como futbolista anos atrás, o Nacional de Montevideo. Conquistou co club de Montevideo a Copa Suramericana e a Copa Interamericana.

En 1992 dirixiu a Selección de Costa Rica e, despois dunha tempada de novo en España como adestrador do Valencia CF en Primeira, regresou a Uruguai como seleccionador nacional. Á fronte da selección uruguaia gañou a Copa América de 1995 en Montevideo e foi elixido adestrador do ano en América do Sur.

Posteriormente trasladouse a Arabia Saudita, onde estivo a cargo do Al-Nassr, e pechou a súa carreira en 2007, adestrando no seu país ao Tacuarembó FC.

Foi tamén profesor da Escola Nacional de Adestradores de España e secretario técnico do Valencia CF. Faleceu en Madrid o 19 de decembro de 2011, aos 75 anos de idade.

## Palmarés 
### Como futbolista 
**Club Nacional**
* **Primeira división do Uruguai (1):** 1957.
**Valencia CF**

* **Copa de Feiras (2):** 1961/62 e 1962/63.

### Como adestrador 
**Club Nacional**
* **Recopa Suramericana (1):** 1989.
***Copa Interamericana (1):** 1989.
**Selección uruguaia**

* **Copa América (1):** 1995.

**Distincións individuais**
* **Futbolista uruguaio do ano (1):** 1957.
***Adestrador do ano en América do Sur (1):''' 1995.

## Notas
Megaletoscopio

miniatura|Descrición do megaletoscopio.
O **megaletoscopio** é un mecanismo óptico xurdido a partir da evolución do aletoscopio (patentado en 1861), deseñados ambos aparellos polo fotógrafo suízo Carlo Ponti.​ Este aparello foi deseñado nos anos 1860.

En máis dunha ocasión confundiuse o megaletoscopio co estereoscopio, pero o deseño e o efecto deste segundo aparello son completamente distintos. Porén, o megaletoscopio garda certas similitudes co aletoscopio, pois ambos son capaces de ofrecer unha certa ilusión de relevo utilizando a cromoestereopsis.

## Historia 
En 1860, Carlo Ponti, óptico do rei Vittorio Emanuele II dei Savoia, creou un aparello denominado aletoscopio, para a visualización de tanto pinturas como fotografías. A idea principal deste mecanismo era a visualización de vistas opacas e transparentes de grandes dimensións para impresionar aos usuarios. As edicións máis especiais e mellor deseñadas deste aparello eran o que se coñecía como megaletoscopios. en cada lado da «impresión». Estes son case invisíbeis dende a parte frontal, e hai certas seccións que foron recortadas para que o papel que se introducise na máquina puidese ser máis fino. 

Nas primeiras probas con este mecanismo, preparouse unha serie de fotografías específicas para utilizar co megaletoscopio. Estas imaxes eran translúcidas e coloridas, a fin de crear uns efectos visuais máis dramáticos. Un destes efectos era alumar as imaxes a partir de luz escura para ofrecer a sensación de que a luz era nocturna. Cando a parte superior do aparello se abría e a luz chegaba directa á parte frontal da imaxe víase unha escena con «luz de día». Cando esta parte superior se pechaba e a luz viña de atrás, a escena convertíase en nocturna.

## Onde atopalos 
miniatura|Un megaletoscopio na biblioteca da Universidade de Princeton.
* * Graphic Arts Collection*: *Rare Books and Special Collections*, Biblioteca Firestone na Universidade de Princeton. 
* A casa de George Eastman. Nela atópanse cada ano centos de persoas interesadas na fotografía. Nesta casa atópase unha das máis grandes coleccións de megaletoscopios do mundo. 
* Museo do Romanticismo, Madrid. Nesta exposición, que durou do 24 de xaneiro ao 13 de maio de 2018, «Vese a miña sombra, pero eu quédome» vese unha serie de imaxes e aparellos (entre eles, o megaletoscopio) que levan ao espectador ao século XIX.
* « L'experiència màgica del cinema», no vestíbulo do edificio histórico da Universidade de Barcelona.​
* Museo do Precinema, en Italia.

## Notas
Shi Jian 10

**Shi Jian 10** ou **SJ 10** foi un satélite artificial da China lanzado o 5 de abril de 2016 a bordo dun foguete CZ-2D desde o Centro de Lanzamento de Satélites de Jiuquan.

## Características 
SJ 10 foi un satélite deseñado pola Comisión de Ciencia, Tecnoloxía e Industria para a Defensa Nacional da China (COSTIND) similar ao satélite Shi Jian 8. Tamén estaba baseado nos satélites de recoñecemento Fanhui Shi Weixing. Levaba a bordo 215 kg de sementes de plantas e fungos que foron expostos á contorna espacial. A masa total do satélite era de 3600 kg e estaba deseñado para devolver a terra a súa carga de experimentos. Estivo en órbita dúas semanas e regresou o 18 de abril de 2016.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*CZ-2D
*Shi Jian 1
*Shi Jian 2
*Shi Jian 2A
*Shi Jian 2B
*Shi Jian 4
*Shi Jian 5
*Shi Jian 6
*Shi Jian 7
*Shi Jian 8
*Shi Jian 9A
*Shi Jian 9B
*Shi Jian 11
*Shi Jian 12
*Shi Jian 13
*Centro de Lanzamento de Satélites de Jiuquan
Shi Jian 11

**Shi Jian 11** ou **SJ 11** foi unha serie de oito satélites artificiais da China lanzados entre 2009 e 2014, todos mediante foguetes CZ-2C desde o Centro de Lanzamento de Satélites de Jiuquan.

## Características 
Dos oito satélite SJ 11 un (o cuarto) fallou en chegar a órbita por problemas no seu foguete lanzador. A finalidade dos satélites no se fixo pública, pero especulouse que foran satélites de proba para seguimento e aviso cedo de lanzamento de mísiles ou satélites de intelixencia para a detección de sinais.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Centro de Lanzamento de Satélites de Jiuquan
*CZ-2C
*Shi Jian 1
*Shi Jian 2
*Shi Jian 2A
*Shi Jian 2B
*Shi Jian 4
*Shi Jian 5
*Shi Jian 6
*Shi Jian 7
*Shi Jian 8
*Shi Jian 9A
*Shi Jian 9B
*Shi Jian 10
*Shi Jian 12
*Shi Jian 13
Cath Wallace

**Catherine C. "Cath" Wallace**, nada Hamilton en 1952, é unha ecoloxista de Nova Zelandia e académica. Dá conferencias de economía e política pública na Universidade Vitoria de Wellington, e forma parte de organizacións vinculadas co medio ambiente en Nova Zelandia. Outorgóuselle o Premio Ambiental Goldman en 1991 grazas ás súas contribucións para a protección do medio ambiente na Antártida.

## Activismo e traballo político 
Desde 1987 Cath Wallace deu conferencias na Universidade Vitoria de Wellington sobre economía e política pública, centrándose no medio ambiente. 

Durante unha década foi a presidenta das Organizacións de Conservación do Medio Ambiente de Nova Zelandia, (*Environment and Conservation Organizations of New Zealand*, ECO). Cath Wallace segue formando parte de ECO. 

Wallace formou parte do Consello da IUCN, a Unión Internacional para a Conservación da Natureza, durante dous mandatos. O seu principal foco foi conseguir que se mantivesen en mente os custos ambientais cando se tomasen decisións nacionais. Ela impulsou reformas a nivel ambiental e de políticas enerxéticas. 

Como parte do seu activismo, dirixiu un movemento de resistencia, xunto con outros activistas, contra intereses empresariais que tentaban restrinxir a Acta de Administración de Recursos (*Resource Management Act*). Esta acta é importante para a protección dos recursos naturais.

## Notas
John Sinclair (ambientalista)

**John Sinclair** AO, nado o 13 de xullo de 1939 e finado o 3 de febreiro de 2019, foi un activista australiano que recibiu o premio Global 500 Roll of Honor en 1990 e tamén o Premio Medioambiental Goldman en 1993. 

Sinclair foi nomeado Oficial da Orde de Australia (AO) nas Honras do Día de Australia de 2014 por "servizos diferenciados para a conservación e o medio ambiente, a través de papeis de defensa e liderado nunha serie de organizacións e para a xestión e protección de recursos naturais".

Sinclair morreu o 3 de febreiro de 2019 no Hospital Wesley en Auchenflower, Brisbane, de cancro da próstata. El deixou a súa compañeira, catro fillos e nove netos. 

## Notas
Pterelao

Na mitoloxía grega, **Pterelao** era fillo de Tafio  e neto de Poseidón e Hipótoe (polo tanto, descendente de Perseo, avó de Hipótoe). Segundo outras tradicións, era fillo de Poseidón e Hipótoe, e Tafio sería fillo seu. O seu avó Poseidón concedéralle o don da inmortalidade, sempre que conservara unha guedella de pelo de ouro que puxo na súa cabeleira; segundo Pseudo-Apolodoro, toda a súa cabeleira era de ouro .

Un día, os fillos de Pterelao presentáronse ante Electrión, rei de Micenas para reclamar o reino, do que se consideraban herdeiros por liña do seu bisavó, Méstor, irmán de Electrión. Este negouse e entón aqueles decidiron roubar os rabaños do rei. Os fillos de Electrión  saíron en defensa do gando e, no enfrontamento cos agresores, matáronse uns ós outros, sobrevivindo tan só Licimnio e Everes (este, un dos sete fillos de Pterelao).

Electrión ordenou vingar a morte dos seus fillos e foi Anfitrión, sobriño e xenro seu, quen organizou a expedición contra Tafos, a patria de Pterelao . 

Pero o oráculo augurara que Tafos nunca sería conquistada mentres vivise Pterelao. O problema foi que a filla deste, Cometo, namorouse de Anfitrión e, para demostrarlle o seu amor, cortoulle a guedella de ouro ó pai, provocando así a súa morte, a caída da cidade e a súa propia ruína, pois Anfitrion matouna por parricida .

Parte do botín capturado por Anfitrión a Pterelao foi un amplo escudo de bronce, sobre o que dormían Heracles e o seu irmán Ificles, aínda meniños, no episodio no que o primeiro mata sen maior esforzo ás dúas serpes que Hera enviou para acabar con el .

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*  
*
Drunk Tank Pink

***Drunk Tank Pink*** é o segundo álbum de estudio da banda inglesa de post-punk Shame, publicado o 15 de xaneiro de 2021 a través do selo Dead Oceans. 

## Listaxe de cancións 
## Notas