open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tinian

miniatura|As illas Saipan, Tinian e Aquijan
**Tinian** é unha das tres illas principais da Mancomunidade das Illas Marianas do Norte, actualmente baixo soberanía estadounidense. Ten unha extensión de 101&nbsp;km² e a súa principal localidade é o pobo de San José. A oito quilómetros en dirección nordés atópase a veciña illa de Saipan, que acolle a capital do arquipélago, e a sete a deshabitada Aguillan.

## Historia
A illa, que sempre estivo moi pouco poboada, foi reclamada por España xunto co resto das Illas Marianas en 1667, chegando a partir de entón algúns misioneiros. En 1741 o almirante británico George Anson recalou en Tinian durante a Guerra da Orella de Jenkins, pero se retirou pouco despois. O dominio español duraría ata 1899, ano en que España, incapaz de manter o control sobre as súas posesións en Oceanía tras a perda de Filipinas durante a Guerra Hispano-Estadounidense accedeu a venderllas ao Imperio Alemán.

Durante o breve período que durou a administración alemá a illa permaneceu practicamente baleira, sendo ocupada polos xaponeses tras a primeira guerra mundial. Estes construíron plantacións de cana de azucre e 3 pequenas pistas para avións, ademais de despregar unha gran guarnición defensiva que perduraría ata a conquista da illa polos Estados Unidos en xullo de 1944. Tras a vitoria os norteamericanos converteron Tinian nunha gran base aérea capaz de acoller bombardeiros, dispoñendo as pistas e instalacións de forma que recordaban o plano urbano da illa de Manhattan e bautizáronas en consecuencia: o hospital militar, por exemplo, foi chamado "Central Park", e a área onde se atopaba a antiga base xaponesa "*The Village*", en referencia a Greenwich Village. Durante o restante ano de guerra Tinian converteuse na base aérea no Pacífico con maior actividade, acollendo a engalaxe da gran maioría de avións destinados a bombardear as principais cidades xaponesas. Entre estes avións atopábanse os que lanzaron as dúas bombas atómicas sobre Hiroshima e Nagasaki, *Fat Man* e *Little Boy*.

## Estado actual
Tras o fin da segunda guerra mundial a illa retornou a un estado de subdesenvolvemento no que aínda se atopa. As vellas instalacións militares permanecen abandonadas á natureza, coa única excepción dun monumento situado no lugar onde estiveron as bombas e un pequeno aeroporto que só ten tráfico con Saipán, un traxecto duns cinco minutos. A viaxe tamén se pode facer en barco, aínda que só hai unha saída e unha chegada por día. Os principais negocios son dúas gasolineiras e un casino, aínda que o goberno local ten a intención de construír catro máis coa intención de atraer máis turismo.

En 2000, o censo de poboación efectuado polo goberno dos Estados Unidos contabilizaba un total de 3.540 habitantes na illa.
Cilindro (motor)

[miniatura|250px|dereita|Bloque motor coa [cabeza do motor|cabeza retirada mostrando os catro cilindros]]
O **cilindro** dun motor é o lugar por onde se despraza un pistón. O seu nome provén da forma que posúe, aproximadamente cilíndrica.

## Constitución e funcionamento
Nos motores de combustión interna é no cilindro onde se desenvolve a deflagración do combustíbel que é a orixe da forza mecánica que posibilita o desprazamento do vehículo.

Debido a ter que soportar ao longo da súa vida útil as deflagracións constantes de combustíbel e as altas temperaturas a que estas se desencadean, o cilindro está fabricado nun metal preparado para soportar estas condicións extremas de funcionamento.

O número de cilindros pode ir desde un único, como nalgunhas motoserras até doce ou mesmo dezaseis cilindros en automóbiles, camións ou avións. Os motores con máis dun cilindro posúen o chamado bloque do motor en que os cilindros están fundidos nun único bloque en aluminio ou ferro fundido.

A potencia dun motor depende da cantidade de mestura que explota no interior do cilindro, polo que cilindros de maior dimensión permiten que os motores atinxan maiores potencias. En motores atmosféricos (sen un turbo, que pode proporcionar unha cantidade maior de mestura no cilindro), hai unha relación directa entre a potencia do motor e a súa cilindrada (medida pola dimensión e cantidade de cilindros). A cilindrada total é o volume desprazado polo pistón en cada cilindro (o produto da área pola carreira) multiplicado polo número de cilindros. Para unha mesma cilindrada, tense máis potencia canto maior é o número de cilindros, razón pola que en alta competición se teñan varios cilindros incluso en cilindradas moi pequenas. Noutros usos o aumento de custo non compensa a potencia.

## Refrixeración
miniatura|Cilindro dunha motocicleta refrixerado a ar
Os cilindros atinxen temperaturas da orde dos 300&nbsp;°C polo que se torna indispensábel un adecuado sistema de arrefecemento. En motores arrefriados con ar cada cilindro encóntrase normalmente separado dos restantes e posúe unhas aletas de refrixeración, en tanto que nos cilindros existentes nun bloque motor, a auga é o refrixerante máis utilizado circulando de forma que absorbe parte da calor producida.

## Desgaste
Co uso, os cilindros están suxeitos a un desgaste derivado da fricción exercida polos segmentos sobre a súa superficie. A pesar de estar minimizado este efecto pola película de aceite que cobre os cilindros durante o seu funcionamento, o uso continuado provoca a súa ovalización, necesitando entón ser sometidos a unha operación chamada "rectificación", na que é aberto no bloque motor un cilindro de diámetro superior (tendo que ser tamén colocados pistóns novos de maior diámetro).

## "Camisa" do cilindro
miniatura|100px|esquerda|"Camisa" dun motor.
Nalgúns motores o cilindro está constituído por unha "camisa" que non é máis que un tubo cilíndrico colocado no bloque do motor e que posibilita a circulación de auga ao redor. Tamén permite unha fácil substitución en caso de desgaste.

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* ARIAS-PAZ, Manuel: *Manual del Automóvil*, 56ª edición.
Nougat

O ***nougat*** é un doce típico francés a base de mel e de améndoa parecido ó turrón español e ó *torrone* italiano.

miniatura|270px|O *nougat* máis grande do mundo.|centro
## Véxase tamén
Ligazóns aos proxectos irmáns da Galipedia:

### Bibliografía
*  Jacques Marseille (sous la direction de), ''Dictionnaire de la Provence et de la Côte d'Azur'', Éd. Larousse, París, 2002. ISBN 2035751055
Monte Medulio

O **monte Medulio** é o lugar da batalla dos galaicos, cántabros e ástures no ano 22 a. C. contra as lexións de Caio Furnio e Publio Carisio, e onde os últimos guerreiros resistentes se suicidaron durante o sitio.

## Historia 
miniatura|Paulo Orosio, representado nunha miniatura pertencente ó códice de Saint-Epure.
A súa situación xeográfica hoxe en día é aínda controvertida. Segundo algúns sitúase nas montañas do concello de Ḷḷena, outros sitúano no Picu Cervera, no *Castro Meduales*, en Miranda. Aduciuse que fontes clásicas o sitúan preto do Bierzo, preto das minas romanas das Médulas, o cal explicaría a toponimia do lugar. Con todo, Paulo Orosio situábao nas partes máis afastadas da Gallaecia (*Praeterea ulteriores Gallaeciae partes, quae montibus siluisque consitae Oceano terminantur*) preto do río Miño (*Minium flumine inminentem*), o que leva a Vicente Risco a descartar esta localización, que considera unha xustificación previa á teoría de Sarmiento relativa a que o antigo Miño era o río Sil, o cal considera pouco probable en favor doutras posibles localizacións como o Monte Medelo, en Santa Cruz de Arrabaldo (sostido por Boán e que tamén conta co argumento da toponimia ao seu favor); Cabeza de Meda (na Baixa Limia, e sostido por Cortés, Cornide e Murguía), os montes Aloia (en Tui) ou Santa Trega, na Guarda (sostido por Adolf Schulten).

Modernos estudos establecen unha hipótese que o situaría nun dos montes da Serra do Courel, o Monte Cido, cuxo topónimo podería provir da voz latina Occidio, (*matanza, carnizaría*), e no que se poden apreciar os restos dun foxo como o que, segundo os datos de que se dispón, se fixo para cercar o monte e no que se descubriron vestixios romanos como unha aguia imperial de bronce procedente dun estandarte. Segundo André Pena Graña o monte Medulio estaría na xuntanza dos ríos Miño e Sil, nos Peares.

A principal referencia á batalla da que dispoñemos é a de Paulo Orosio:

Segundo cita o historiador romano Floro sobre a batalla:

Segundo o padre Sarmiento e Vicente Risco, uns inxeriron o veleno do teixo, mentres que outros se botaron ao lume dunha inmensa fogueira e outros se deron morte coas súas espadas. Ramón Cabanillas escribiría no seu poema "¡En pé!", pertencente ao seu poemario de 1917 *Da terra asoballada*:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  (2001): *El Reino de Asturias. Origenes de la nación española*. Oviedo.

*  (2000): *Los Cántabros y Astures y su guerra con Roma*. Santander.

### Ligazóns externas 
* o Monte Medulio.
* Defensa da teoría de que estivo no Caurel
Curuxa

miniatura|250 px|Curuxa común (*Tyto alba*)
**Curuxa** é o nome vulgar xenérico de diversas especies de aves da orde das Estrixiformes que non comparten un mesmo xénero zoolóxico. Entre as especies ás que se aplica este nome están a curuxa común (*Tyto alba*), a curuxa gabián (*Surnia ulula*), a curuxa das xunqueiras (*Asio flammeus*) e a curuxa moura (*Asio capensis*). En Galicia o xenérico *curuxa* é sinónimo en moitos casos de curuxa común.

## Notas
Illas da Lealdade

miniatura|dereita|300px|Illas Loyauté en Nova Caledonia. 
As **illas da Lealdade** son un arquipélago situado a 100&nbsp;km ao leste de Nova Caledonia. Administrativamente é unha das tres provincias que forman a colectividade francesa de Nova Caledonia, chamada simplemente provincia das illas en contraposición a Grande Terre (terra grande). As illas principals son: Lifou, Maré, Ouvéa e Tiga.

## Historia 
Foron descubertas en 1793 polo inglés Raven, capitán dun barco mercante de Sydney, que as chamou *Loyalty Islands* (illas da Lealdade) destacando o trato amigable dos habitantes. Poboadas por melanesios desde hai máis de 3.000 anos, as illas foron colonizadas máis tarde, entre os séculos XVI a XVIII, por inmigrantes polinesios de Tonga, Samoa e Wallis. No século XIX, logo das revoltas indíxenas en Grande Terre, foron deportados ás illas moitos kanakas (melanesios de Nova Caledonia). Ao quedar á marxe da colonización europea, as illas son hoxe en día un centro de cultura kanaka que coexiste á vez cunha poboación polinesia periférica. En Ouvéa as linguas vernáculas son faga-uvea, de orixe polinesio, e ïaaï de orixe melanesio. En Maré e Lifou fálase nengone, iwateno e drehu, de orixe melanesio.

A poboación era de 22.080 habitantes no censo do 2004, o 10% do total de Nova Caledonia. A actividade principal é a agricultura, a exportación de copra e o turismo.
Galería de imaxes de Abadín

**Galería de imaxes** do concello de Abadín na provincia de Lugo.

## Abadín 
 

Ficheiro:Casa do concello de Abadín.jpg|Casa do concello.
Ficheiro:Abadín Casa Concello.jpg|Antiga casa do concello.
Ficheiro:PzaConcelloAbadin.jpg|CPI Aquilino Iglesia Alvariño.

Ficheiro:Solpor e parque eólico no horizonte, Abadín, Galiza.jpg|Solpor e parque eólico no horizonte.

Ficheiro:Antiguo polideportivo de Abadín (248262278).jpg|Antigo polideportivo.

### Traza da autovía 

Ficheiro:Cruce de la traza de la Autovía en el final del tramo con la Carretera CP- 11-01-panoramio.jpg|Cruzamento da traza da autovía coa estrada CP- 11-01, 2010
Ficheiro:Paso de la traza de la Autovía por la Carretera CP-01-03. - panoramio.jpg|Paso da traza da autovía pola estrada CP-01-03, 2010
Ficheiro:Carretera local en el cruce con la traza de la Autovía. - panoramio.jpg|Estrada local no cruzamento coa traza da autovía, 2010
Ficheiro:Paso de la traza de la Autovía junto al cementerio de Fontepresa. - panoramio.jpg|Paso da traza da autovía xunto o cemiterio de Fontepresa, 2010
Ficheiro:Paso de la traza de la Autovía sobre el Rego da Xesta (Río Gesta). - panoramio.jpg|Paso da traza da autovía sobre o rego da Xesta, 2010
Ficheiro:Camino rural que cruza la traza de la futura Autovía. - panoramio.jpg|Camiño rural que cruza a traza da futura autovía, 2010
Ficheiro:Zona de inicio de la actuación en el paraje de Coto Careira. - panoramio.jpg|Zona de inicio da actuación da autovía, 2010
Ficheiro:Vial de Abadín atravesado por la traza. - panoramio.jpg|Vía de Abadín atravesada pola traza da autovía, 2010
Ficheiro:Camino rural atravesado por la traza de la Autovía. - panoramio.jpg|Camiño rural atravesado pola traza da autovía, 2010

## Parroquias 
### Abadín 

Ficheiro:Gontán, Abadín. Vista xeral.jpg|Gontán
Ficheiro:Gontan Abadin.jpg|Vista de Gontán, a principal poboación de Abadín
Ficheiro:4 Abadín (1).JPG|Igrexa na Torre

### Candia 

Ficheiro:Igrexa de San Pedro en Candia, Abadín.jpg|Igrexa de San Pedro en Candia

### Labrada 

Ficheiro:Labrada, Abadín, Galiza.jpg|Labrada

### Montouto 
 

Ficheiro:Serra do Xistral, Montouto, Abadín.jpg|Serra do Xistral

### Quende 

Ficheiro:Iglesia y cementerio de Santiago de Quende. - panoramio.jpg|Igrexa e cemiterio

### Romariz 

Ficheiro:Romariz, Abadín, Galiza.jpg|Muíños en Romariz

## Comarca da Terra Chá 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Galería de imaxes de Galicia
*Galería de imaxes da comarca da Terra Chá
*Lugares de Abadín
*Eleccións municipais en Abadín
Idade do Cobre

A **Idade do Cobre** ou **Calcolítico** é un dos períodos da prehistoria. Sucede ao Neolítico e precede á Idade de Bronce. Tamén se acostuma utilizar este nome para denominar algunhas culturas que presentan formas culturais diferenciadas entre o 2500 e 1800 a.C.

## Características 
O historiador Felipe Senén fai a seguinte periodización para o Calcolítico (ou Idade de Cobre) e a Idade de Bronce, referidos ao noroeste peninsular:
* Calcolíto: 2000 - 1800 a.C.
* Idade de Bronce:
** Inicial: ensaios (1700 - 1200 a.C.)
** Medio: eclosión (1200 - 1000 a.C.)
** Final: difusión (1000 - 500 a.C.)

O bronce é unha aliaxe metálica composta de cobre e estaño e foi o primeiro metal que utilizou o ser humano, dando así comezo á Idade dos Metais. Nesta etapa histórica aparece, pois, a metalurxia, o que provocou unha serie de trocos sociais e culturais.

Durante o calcolítico inicial e medio en Galiza (2500 a.C. — 2200 a.C.) desenvolveuse a etapa precampaniforme. A etapa campaniforme representa o calcolítico final (2200 a.C. — 1800 a.C.).

## Notas
Termistor

[miniatura|dereita|250px|Termistor do tipo [NTC.]]
Un **termistor** é un semicondutor sensíbel á temperatura. Existen basicamente dous tipos de termistores:

* NTC (do inglés *Negative Temperature Coefficient*) - termistores cuxo coeficiente de variación de resistencia coa temperatura é negativo: a resistencia diminúe co aumento da temperatura.
* PTC (do inglés *Positive Temperature Coefficient*) - termistores cuxo coeficiente de variación de resistencia coa temperatura é positivo: a resistencia aumenta co aumento da temperatura.

Conforme a curva característica do termistor, o seu valor de resistencia pode diminuír ou aumentar en maior ou menor grao nunha determinada franxa de temperatura.

Así algúns poden servir de protección contra o sobrequecemento, limitando a corrente eléctrica cando determinada temperatura é superada. Outra aplicación corrente, neste caso a nivel industrial, é a medición de temperatura (en motores por exemplo), pois podemos co termistor obter unha variación dunha grandeza eléctrica en función da temperatura á que este se encontra.

## Notas
PTC

O **PTC** (do inglés **Positive Temperature Coefficient**) é un *termistor* ou compoñente electrónico semicondutor sensíbel á temperatura. Utilizado para control, medición ou polarización de circuítos electrónicos. Posúe un coeficiente de variación de resistencia que varía positivamente conforme a temperatura aumenta, é dicir: a súa resistencia eléctrica aumenta co aumento da temperatura.

## Véxase tamén
*NTC
*Termistor
LDR

miniatura|LDR.

**LDR** (do inglés ***L**ight **D**ependent **R**esistor* ou en galego *Resistor Variábel Conforme a Incidencia da Luz*) é un tipo de resistor cuxa resistencia varía conforme a intensidade da radiación eletromagnética do espectro visíbel que incide sobre el.

Un LDR é un transdutor de entrada (sensor) que converte a (luz) en valores de resistencia. Está feito de sulfato de cadmio (CdS) ou selenito de cadmio (CdSe). A súa resistencia diminúe cando a luz é moi alta, e cando a luz é baixa, a resistencia no LDR aumenta. 
Un multímetro pode ser usado para atopar a resistencia na escuridade ou na presenza de luz intensa. Estes son os resultados típicos para un LDR padrón:

* Escuridade : resistencia máxima, xeralmente por riba de 1 M ohms.
* Luz moi brillante : resistencia mínima, aproximadamente 100 ohms.

Por moitos anos o LDR máis común foi o ORP12, mais nos últimos anos, o modelo NORP12 tornouse común. O NORP12 posúe un diámetro de aproximadamente 13&nbsp;mm. Tamén hai LDRs menores dispoñíbeis no mercado, existen tipos onde o diámetro é de aproximadamente 5&nbsp;mm. 
Un LDR é sensibel das faixas: Infravermello (IR), Luz visíbel e Ultravioleta (UV) 
Un LDR pode ser soldado de maneira simple xa que non se require ningunha precaución especial para facelo. Simplemente débese estar atento co quecemento excesivo, como con calquera outro compoñente.

O LDR é frecuentemente utilizado nas chamadas fotocélulas que controlan o acendemento de postes de iluminación e luces en vivendas. Tamén é utilizado en sensores fotoeléctricos así como fotodiodos.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* LED
* Resistor
Tropo (música)

O **tropo** era unha altura musical usada na música grega. Baseábase na oitava media das voces, e conformaba o elemento principal da estrutura musical.

Na música medieval, denominábanse **tropos** ás ampliacións do canto litúrxico mediante textos breves, que terminaron dando orixe ó drama musical. A inclusión de textos silábicos (como no *Aleluia*) facilitaban a memorización da música. Pouco a pouco, os tropos foron desarrollándose e, a base de interpolacións, a melodía orixinal chegou a desaparecer (tropos de substitución).

Os **tropos** tiveron un papel relevante na historia musical e literaria, nun momento no que o canto gregoriano decaía. Estimulou a creación tanto na lírica relixiosa latina como nos trobadores ou nos cantares de xesta.

Podían ser de tres tipos:
*Textual: Engadir texto a unha melodía
*Melódico: Engadir melodía a un texto
*Melódico-textual: Engadir texto e melodía

O concilio de Trento suprimiu o seu uso.
Galería de imaxes de Barreiros

**Galería de imaxes** de Barreiros na provincia de Lugo.

## Barreiros 

Ficheiro:Casa do concello en Barreiros.jpg|Concello de Barreiros
Ficheiro:EsculturaareaReinante.JPG|Escultura na area na praia de Arealonga (Reinante).
Ficheiro:EsculturaareaReinante2.JPG|Escultura na area na praia de Arealonga.
Ficheiro:EsculturaareaReinante3.JPG|Escultura na area na praia de Arealonga.
Ficheiro:Hórreo de tres andares en Barreiros.jpg|Hórreo de tres andares.
Ficheiro:Hórreo tipo Ribadeo en Barreiros.jpg|Hórreo.

## Parroquias 
### Cabarcos 

Ficheiro:A Insua, Barreiros.jpg|Vista do núcleo de Insua
Ficheiro:Ermida do Carme en Vilamartín Grande, Cabarcos, Barreiros.jpg|Ermida do Carme en Vilamartín Grande
Ficheiro:Val de Cabarcos.jpg|Val de Cabarcos, formado polo río Pusigo e os seus afluentes. Á esquerda e a zona próxima, San Xulián de Cabarcos, e á dereita, máis lonxe, San Xusto de Cabarcos.

### Reinante 

Ficheiro:Casa de indianos na costa lucense 3.jpg|Casa de indianos na costa lucense, Santiago de Reinante
Ficheiro:Casa de indianos na costa lucense 2.jpg|Casa de indianos na costa lucense, Santiago de Reinante

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Galería de imaxes de Galicia
*Galería de imaxes da comarca da Mariña Oriental
*Lugares de Barreiros
Lingua moldova

A **lingua moldova** (*limba moldovenească*, ou лимба молдовеняскэ) é un dos nomes da lingua romanesa na República Moldova, e segundo o Artigo 13 da constitución; o outro nome, recoñecido pola Declaración de Independencia de Moldova e o Tribunal constitución é "romanés".

A nivel oficial, o Tribunal Constitucional interpretou no 2013 que o Artigo 13 da constitución foi substituído pola Declaración de Independencia, dando así un estatuto oficial á lingua nomeado como 'romanés'.

## Ortografía 
[miniatura|dereita|Un sinal de "Benvidos!" en cirílico moldovo en [Tiráspol, Transnistria, 2012. A frase en alfabeto latino sería: ""]]
A lingua foi escrita, xeralmente, en alfabeto romanés cirílico (baseado no alfabeto do antigo eslavo eclesiástico) antes do século XIX. Dende aí até a primeira guerra mundial, foron usados o antigo cirílico e o latino, até que o antigo cirílico caeu en desuso. No período de entreguerras, as autoridades soviéticas da República Socialista Soviética Autónoma de Moldova usaron o latino e o cirílico para escribir a lingua, debido ás metas políticas dese tempo. Entre 1940 e 1989, durante o dominio soviético do país, o novo alfabeto cirílico moldovo substituíu o alfabeto latino como o alfabeto oficial de Moldova. En 1989, o alfabeto latino foi, de novo, adoptado en Moldova, xunto coas regras ortográficas usadas en Romanía nese tempo. Porén, en Transnistria seguese usando o alfabeto cirílico.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  – About the identity of the contemporary Moldovans in the context of debates about their language.
Illa Norte

400px|miniatura|dereita|Vista de **Napier** desde Sugar Loaf Hill
A **Illa Norte** ou **Illa do Norte** ('North Island' en Inglés, ou 'Te Ika ā Maui', 'O Peixe de Maui', en Maori) é unha das dúas illas principais de Nova Zelandia, separada da Illa Sur, polo Estreito de Cook.

A illa ten unha rexión montañosa (máis baixa que a da Illa Sur), que consta de montes boscosos, unha meseta central volcánica e outeiros.

Os vales de Rotorua e Taupo, situados preto da Baía de Plenty, teñen algúns dos mananciais termais máis grandes de Nova Zelandia. Prodúcense cando a auga subterránea sobrecalentada xorde á superficie a través das rocas. O **lago Taupo**, situado no centro da illa, é o maior de Nova Zelandia e ocupa o cráter dun volcán extinto.

Cara ao suroeste da illa atópase un volcán extinto, o **monte Taranaki**, de 2518 metros.

O clima e a topografía da illa son máis favorables para a agricultura. Ovinos e bovinos poden alimentarse no verán e inverno nos ricos pastos que rodean Auckland e Christchurch. Unha ampla gama de cultivos, que inclúen hortalizas, cereal e froitas como a uva e o kiwi, prodúcense na parte norte de Nova Zelandia. As ricas zonas pesquerías do océano Pacífico teñen unha crecente importancia económica.

## Nome e uso 
Aínda que a illa coñeceuse como a "Illa Norte" durante moitos anos, en 2009 a Xunta Xeográfica de Nova Zelandia atopou que, xunto coa Illa do Sur, a Illa Norte non tiña nome oficial. Logo dunha consulta pública, a xunta nomeou oficialmente á illa Illa Norte como Te Ika-a-Maui en outubro de 2013.

## Mitoloxía maorí 
Segundo a mitoloxía de maorí, as illas do norte e do sur de Nova Zelandia xurdiron pola acción do semideus Māui. Māui e os seus irmáns pescaban desde a súa canoa (a Illa Sur) cando pescou un gran peixe e sacouno do mar. Mentres non miraba aos seus irmáns estes loitaron polo peixe e cortárono. Este gran peixe converteuse na Illa Norte e, polo tanto, o nome maorí para a Illa Norte é Te Ika-a-Māui (O Peixe de Māui). Crese que as montañas e os vales formáronse como resultado de queos irmáns de Māui cortaran o peixe. Ata principios do século XX, un nome alternativo dos maorís para a Illa Norte foi Aotearoa. No uso actual, Aotearoa é o nome colectivo para Nova Zelandia como un todo.

## Principais cidades 
A illa do norte ten unha poboación máis grande que a illa do sur coa cidade máis grande do país, Auckland así como a capital, Wellington en ambos extremos da illa:
* Auckland, con 1&nbsp;495&nbsp;000 habitantes (zona metropolitana) e situada no golfo de Huaraki, no nordés da illa. 
* Wellington, (zona metropolitana) (capital de Nova Zelandia), con 405.000 habitantes e situada no extremo sur da illa.

## Picos maiores 
* Monte Ruapehu (2797 m) 
* Monte Taranaki (2518 m) 
* Mangaweka (1733 m) 
* Hikurangi (1440 m) 
* Raukumara (1413 m) 
* Monte Tarawera (1111 m)

## Principais lagos 
* Rotoiti 
* Rotorua 
* Tarawera 
* Taupo 
* Waikare 
* Waikaremoana 
* Wairarapa

## Notas
Castro do Monte das Ermidas

O **Castro do Monte das Ermidas**, tamén coñecido como **Castelo das Ermidas** é castro, un poboado fortificado da Idade de Ferro, quizais fundado no século IV a.C., pertencente á parroquia de Jesufrei do concello de Vila Nova de Famalicão.

Sitúase nun outeiro xunto ao lugar de Palhares, a carón do río Guizando. Pode que fose habitado até a Idade Media.

Estaría rodeado por unha muralla de paredes compostas de perpiaños graníticos asentados en seco, en aparello poligonal, constituída por dous paramentos paralelos enchidos con pedra miúda que, nalgúns lugares, chegaría aos 4 metros de altura e de espesor. No lado mais exposto, a muralla estaba reforzada por dous fosos. Apesares de non se atopar vestixios visíbeis, foran atopadas na zona interior da muralla, construcións cun núcleo de casas predominantemente de planta circular, con indicios de que os arruamentos e, especialmente un patio central, estarían pavimentados con laxas de granito.

O Castro foi obxecto de varias campañas arqueolóxicas nas que se recolleron gran cantidade de fragmentos de cerámica indíxena datada na Idade de Ferro ademais de cerámica de"importación", (grega e campaniense) e que chegaría ao castro na época da romanización, como as *imbrices* e *tegulae* (tipos de tellas) que testemuñan a importancia da romanización na historia deste castro.

Nos últimos anos o castro foise deteriorando de forma significativa pola erosión e polo abandono.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Matos, Fernando Mota de *et al* (2007). "Castro do Monte das Ermidas", en *Portugal - Património, Guia - Inventário*, Volume I. 1.ª ed. Rio de Mouro: Círculo de Leitores, ISBN 978-972-42-3917-0. 
* 

### Outros artigos 
* Castros de Portugal
* Castros de Galicia
* Cultura castrexa
Galería de imaxes de Foz

**Galería de imaxes** do concello de Foz na provincia de Lugo.

## Foz 

Ficheiro:Entrada.001 - Foz.jpg|Letreiro á entrada
Ficheiro:Foz, Galicia (Spain).jpg|Foz.
Ficheiro:Foz, Galiza.jpg|Foz.
Ficheiro:Fozcentro.jpg|Rúa comercial no centro de Foz.
Ficheiro:Fozpeonil.jpg|Rúa peonil e praza no centro de Foz.
Ficheiro:Castro de Fazouro.JPG|Castro de Fazouro.
Ficheiro:Foz, Galiza (Spain).jpg
Ficheiro:Foz. Galiza.jpg
Ficheiro:Hórreo, Foz.jpg|Hórreo.
Ficheiro:Hórreo en Foz.jpg|Hórreo.
Ficheiro:Paisaxe con faro e luz peneirada por nubes. Foz.jpg|Faro.
Ficheiro:Mar Cantábrico. Foz. Barco pesqueiro.jpg|Barco pesqueiro.
Ficheiro:Porto de Foz.jpg|Porto de Foz.

## Parroquias 
### Cangas 

Ficheiro:Fotos Galicia II 057.jpg|Vista da costa de Foz.
Ficheiro:Fotos Galicia II 046.jpg|Cemiterio.
Ficheiro:Portiño de San Pedro (Cangas-Foz).jpg|Portiño de San Pedro.
Ficheiro:Praia das Polas.JPG|Praia das Polas.
Ficheiro:Pena Orxal.JPG|Pena Orxal.
Ficheiro:Cangas-Foz.jpg|Cangas desde o Coto do Faro.

### Nois 

Ficheiro:Igrexa parroquial (Nois, Foz).JPG|Igrexa parroquial (Nois, Foz)
Ficheiro:Porto de Nois.JPG|Porto de Nois
Ficheiro:Salgadeira de Nois.JPG|Salgadeira de Nois
Ficheiro:Pazo de Covas.JPG|Pazo de Covas
Ficheiro:Praia da Arealonga.JPG|Praia da Arealonga

### Cordido 

Ficheiro::Vista_de_Cordido-Foz_(1).JPG|Barrio do Sisto, en Cordido (Foz).
Ficheiro:Vista_de_Cordido-Foz_(2).JPG|Barrio do Sisto, en Cordido (Foz).
Ficheiro:Vista_de_Cordido-Foz_(3).JPG|Barrio do Sisto, en Cordido (Foz).

## Basílica de San Martiño de Mondoñedo 

Ficheiro:San Martiño de Mondoñedo, Foz.jpg
Ficheiro:CatedralSanMartinho.JPG|Basílica de San Martiño de Mondoñedo.
Ficheiro:San Martiño de Mondoñedo exterior.JPG|San Martiño de Mondoñedo.
Ficheiro:Basílica de San Martiño de Mondoñedo 01.jpg

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Galería de imaxes de Galicia
* Galería de imaxes da comarca da Mariña Central
* Lugares de Foz
Carpetbagger

[miniatura|dereita|Caricatura onde o KKK ameaza con linchar aos Carpetbaggers, en Tuscaloosa, [Alabama, *Independent Monitor*, 1868]]
O termo **carpetbagger** naceu nos Estados Unidos no século XIX, como unha denominación política pexorativa. Aplicouse orixinalmente logo da guerra de Secesión, aos norteños que se mudaban aos estados do Sur, entre 1865 e 1877.

A denominación derivaba do termo *bolsa de alfombra*, ou *carpet bag*, que era un xeito barato de construír unha maleta a partir dunha alfombra vella. Inicialmente, o termo levaba a connotación de alguén que soamente está interesado en explotar un territorio, sen a intención última de establecerse definitivamente nel. Os carpetbaggers eran brancos das tácticas intimidatorias do primeiro Ku Klux Klan, entre 1865 e 1871.

A partir de 1900, o termo utilizouse para denominar aos políticos que buscan sacar vantaxes en territorios alleos.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*Imaxes de "Bolsas de alfombra" (Carpet Bags)
Estreito de Cook

miniatura|dereita|Nova Zelandia.
O **estreito de Cook** é un paso marítimo que separa o mar de Tasmania (ao oeste) do océano Pacífico sur (ao leste). Ademais divide as dúas principais illas de Nova Zelandia, denominadas segundo a súa localización xeográfica como Illa Norte e Illa Sur.

## Características
O estreito de Cook oriéntase en dirección noroeste-sueste, e ten unha distancia de 22 quilómetros no seu punto máis estreito. Está considerado un dos lugares máis perigosos e de augas máis impredicibles do mundo, con fortes ventos e correntes e mareas cambiantes.

Recibe o seu nome polo mariño inglés James Cook, primeiro europeo en comandar a súa nave polo estreito,en 1770. En lingua maorí é coñecido como *Raukawa* ou *Te Moana-o-Raukawa* ("O mar de Raukawa"),, significando *Raukawa* "follas amargas".

Na beira norte do estreito está a capital de Nova Zelandia, Wellington.
## Notas
Illa Gran Barreira

A **illa Gran Barreira** (*Great Barrier Island*) atópase situada a 88&nbsp;km ao nordés de Nova Zelandia, fronte ao Golfo de Hauraki. O seu nome en maorí é *Aotea*, que significa *nube branca*.

Ten unha lonxitude de 35&nbsp;km de norte a sur. A entrada ao golfo realízase por dúas canles, situados un a cada lado da illa: ao sur, a canle Colville sepáraa do cabo Colville, situado no extremo norte da península de Coromandel, e a canle Cradock separa esta illa doutra menor chamada illa Barreira Cativa, situada ao oeste.

Ocupa unha área de 285&nbsp;km², sendo a cuarta de maior superficie en Nova Zelandia, logo da illa Sur, a Norte e illa Stewart. Ten unha poboación permanente de aproximadamente 850 habitantes, a maioría en zonas costeiras como Porto Fitzroy e Okupu. O maior asentamento desta illa atópase no porto Tryphena, ao sur da illa. A poboación aumentou nos últimos anos xunto co valor das propiedades.

Hai 3 escolas primarias na illa, aínda que non existen colexios secundarios, polo que os estudantes deben cursar os seus estudos secundarios nas illas principais ou facelo por correspondencia.

A pesar de que a illa tecnicamente forma parte de Auckland, ten en común con outras das illas certa flexibilidade nas normas que regulan as actividades cotiás. Por exemplo, os servizos de transporte público das illas Gran Barreira, Chatham e Stewart están exentos das regulacións na sección 70C do Acta de Transporte de 1962 (que estipula que os choferes deben levar un rexistro das súas horas de traballo). Os condutores suxeitos á sección 70B deben, no entanto, levar algún tipo de rexistro das súas horas de traballo.
Lőrinc Wathay

**Lőrinc Wathay**, finado en 1573, foi un nobre húngaro de Csesznek.

## Traxectoria 
Serviu como oficial militar en Kassa e Transilvania e despois de que Bálint Török fose capturado polos Otománs, o rei Fernando I designouno castelán de Csesznek. Wathay fortificou o castelo e consolidou a defensa, así puido resistir o sitio turco en 1561. Morreu nun accidente en 1573, cando un vello canón estoupou no castelo.

A súa esposa era Klára Csabi, e o seu fillo Ferenc Wathay foi tamén un comandante famoso, e autor do *Libro de cantos de Ferenc Wathay*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The statue of Lőrinc Wathay
* History of Csesznek
Corvelle, Bande

**Santa María de Corvelle** é unha parroquia do concello de Bande. En 2011 tiña 164 habitantes (87 homes e 77 mulleres). Ten dúas entidades de poboación: Pereira e Corvelle. 

**Pereira** atópase a 810 metros de altitude e **Corvelle** a 930 metros. Pereira acolle como patroa a Santa María Magdalena, que ten unha capela no centro da aldea. Pereira conserva o forno tradicional de cocer pan no centro da aldea, numerosas fontes e ruta de sendeirismo ata Castro Laboreiro, así como a pesca da troita do río Cadós que se estende dende a Ponte Pereira ata o encoro das Conchas.

## Xeografía 
O río Cadós nace no monte comunal da aldea de Corvelle, transcorre á beira de propiedades privadas de veciños de Pereira así como por parte de monte comunal (como testemuñan antigos escritos que se atopan en propiedade e poder da pedanía e comunidade de veciños da aldea xa citada); o río Cadós segue o seu transcurso pola ponte Pereira, chamada así a zona onde se sitúa o límite superior do coto de pesca do río Cadós, segue o río por Cadós e Buxán, ata morrer no encoro das Conchas.

## Festas 
Pereira celebra as súas festas a primeira semana de agosto ó pé da capela de Santa María Magdalena e da casa do pobo. Ademais Pereira ten santo Antón e santa Bárbara como patróns (consérvase a festa de santa Bárbara na ponte da Constitución). Tamén é sede da Festa do pan da Baixa Lima que se celebra no seu forno comunal.

Corvelle celebra as súas festas de santa María (patroa da parroquia) os días 15 e 16 de agosto así como as de santo Isidro (15 de maio) e santo Antón (primeiros de febreiro).

## Corvelle na literatura popular 
* *Adios, Calvos e Corvelle,/ adios, Taboazas i a Fraga,/ adios, Quintas de Lubeira,/ adios, demos de Parada* .
* *As mociñas de Corvelle/ son pequenas e redondas;/ que vivan as de Facós,/ que son longuiñas e longas!* .
* *Viva Calvos e Corvelle,/ viva Parada i a Fraga,/ viva Quintas de Lubeira,/ mozas, as de Santa Baia* .

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Corvelle 
### Parroquias de Bande 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Bande
Jakab Cseszneky

O **Barón Jakab Cseszneky** era un aristócrata húngaro no século XIII.

Jakab era o fillo de Mihály, membro do clan Bána, e cabaleiro do rei André II de Hungría. Converteuse en portaespadas do rei Béla IV e tamén tiña o título Conde de Trencsén. Preto de 1263 el construíu o castelo gótico famoso de Csesznek nas montañas de Bakony e el e os seus descendentes chamaron por castelo: Cseszneky. A súa esposa era a filla de Márk Trencséni, membro do poderoso clan Csák. Os seus fillos, Miklós, Lőrinc, Szomor e Mihály eran partidarios importantes dos reis Ladislau IV de Hungría e Carlos I de Hungría e loitaron con bravura contra Máté Csák, gobernador de facto da Eslovaquia occidental actual.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Györffy György: Az Árpád-kori Magyarország történeti földrajza
* The castle of Csesznek
* Szilágyi Sándor: A Magyar Nemzet Története
* Buskó András: Lengyel emlékhelyek
Apoderamento

A estratexia do **apoderamento** xorde das organizacións de mulleres dos países en desenvolvemento e consiste nun proceso mediante o cal as mulleres, individual e colectivamente, toman conciencia sobre a discriminación de xénero e gañan capacidade para participar e decidir en maior medida sobre as súas posibilidades vitais e as das súas comunidades.

O apoderamento non supón un proceso polo cal unhas persoas gañan poder exclusivamente en detrimento do poder doutras. Existen diferentes dimensións do apoderamento:

***Cognitiva**: a comprensión de que as condicións de subordinación das mulleres non son naturais, o coñecemento das súas causas e alternativas. Inclúe o coñecemento sobre a sexualidade.
***Psicolóxica**: a superación das propias autolimitacións que se impoñen as mulleres (opresión internalizada), a través do desenvolvemento da autoestima e a autoconfianza.
***Económica**: o acceso ao traballo remunerado, aos ingresos e á independencia económica en xeral.
***Política**: a capacidade de analizar a realidade en termos políticos e sociais, organizarse e promover cambios sociais.

## Notas
Xénero e Cooperación Internacional

A perspectiva ou **enfoque de xénero no desenvolvemento** é o resultado dos cambios na percepción do papel e a forma de comprender os problemas das mulleres en relación ao desenvolvemento.

## Características
Trátase dunha proposta que xorde da crítica académica e dos movementos da mulleres dos países menos desenvolvidos e se instala nas políticas de desenvolvemento a partir da década de 1980. Na década de 1990 todas as axencias de desenvolvemento incorporan este enfoque como parte dos seus obxectivos, especialmente tras a Conferencia de Beijing de 1995.

Pódese falar de tres grandes enfoques dende os que se ten afrontado a cuestión da muller:
* **enfoque do benestar**: foi o que se empregou nas primeiras décadas da cooperación internacional. Caracterízase por non identificar a causa xeradora da situación que sofren as mulleres, falando de circunstancias que se atopan fóra de control. O seu obxectivo é reforzar activamente as funcións tradicionais das mulleres, satisfacendo as súas necesidades no seu labor reprodutivo (programas de axuda alimentaria, de planificación familiar ou nutricionais).
* **mulleres no desenvolvemento** ou perspectiva MED: comeza a empregarse na década de 1970. Nel englóbanse, á súa vez, tres aproximacións diferentes: a *Anti-pobreza*, a *Eficiencia* e, por último, a *Equidade*.
* **apoderamento**: xorde a mediados dos anos 70, pero comeza a ser empregada na década dos 80. Caracterízase por unha loita por un cambio estrutural. Ten por obxectivos principais o dar poder ás mulleres a través dunha maior autosuficiencia, a construción de novas estruturas económicas, políticas e sociais e, tamén, superar as estruturas de dominación existentes.

Esta perspectiva do apoderamento é o xerme do coñecido como *enfoque de xénero no desenvolvemento* (ou perspectiva GED) do que comeza a falarse dende 1995, a partir da Cuarta Conferencia Mundial sobre a Muller.

O enfoque de xénero e desenvolvemento traballa dende unha concepción de sistema, entendendo que as relacións de xénero só se poderán modificar se transformamos o sistema coma un todo, non unicamente algún dos seus elementos. Este enfoque entende os roles de xénero como construcións culturais, polo tanto susceptibles de cambio. Critica ao modelo anterior sinalando que a mellora no nivel de ingresos das mulleres non asegura que xa non sigan marcadas por situacións de violencia, de poder ou de dominación.

Neste senso, consideran 3 elementos claves a transformar: 
* A división sexual do traballo.
* O acceso e o control dos recursos e dos beneficios.
* A participación no poder político e na toma de decisións.
Vilasobroso

Como topónimo **Vilasobroso** pode referirse a:

;En Galiza
***Vilasobroso**, parroquia do concello de Mondariz;
****Vilasobroso**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Sabaxáns

Como topónimo **Sabaxáns** pode referirse a:

;En Galiza
***Sabaxáns**, parroquia do concello de Mondariz.
***Sabaxáns**, lugar da parroquia de Bastavales, no concello de Brión;
***Sabaxáns**, lugar da parroquia de Lavadores, no concello de Vigo;
***Sabaxáns**, lugar da parroquia de Santa Comba de Bértola, no concello de Vilaboa.
Riofrío

Como topónimo de **Riofrío** pode referirse a:

;En Galiza
***Riofrío**, parroquia do concello de Mondariz.

;Fóra de Galiza

;En Asturias
***Riofrío**, río da Terra Eo-Navia.

;En Castela e León
***Riofrío**, concello da provincia de Ávila;
***Linares de Riofrío**, concello da provincia de Salamanca;
***Navas de Riofrío**, concello da provincia de Segovia;
***Riofrío de Aliste**, concello da provincia de Zamora;
***Riofrío de Riaza**, concello da provincia de Segovia;
***Vallejera de Riofrío**, concello da provincia de Salamanca.

;En Castela-A Mancha
***Riofrío del Llano**, concello da provincia de Guadalajara.

;En Colombia
***Riofrío**, concello do departamento de Valle del Cauca.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Rebón

Como topónimo **Rebón** pode referirse a:

;En Galiza
***Rebón**, parroquia do concello de Moraña;
****Rebón de Abaixo**, lugares de dita parroquia;
****Rebón de Arriba**, lugares de dita parroquia;
***Rebón**, lugar da parroquia de Verís do concello de Irixoa.
Galería de imaxes de Lourenzá

**Galería de imaxes** do concello de Lourenzá na provincia de Lugo.

## Lourenzá 

Ficheiro:Situacion Lourenzá.PNG|Situacion de Lourenzá
Ficheiro:Lourenzaconcello.jpg|Casa do Concello no parque de Vilanova de Lourenzá, antigo mosteiro
Ficheiro:Lourenzatemplete.jpg|Templete da música no parque de Vilanova de Lourenzá
Ficheiro:Albergue en Vilanova de Lourenzá, Galiza.jpg|Albergue en Vilanova de Lourenzá

### Mosteiro de San Salvador de Lourenzá 

Ficheiro:Monasterio de San Salvador de Lourenzá.jpg
Ficheiro:Lorenzana Lugo monasterio e iglesia lou.JPG|Igrexa.
Ficheiro:Lorenzana Lugo fachada iglesia lou.JPG|Fachada da igrexa.
Ficheiro:Lourenzaconcello.jpg|Casa do Concello no parque de Vilanova de Lourenzá, antigo mosteiro
Ficheiro:Lorenzana Lugo monasterio ni.JPG|Casa do Concello
Ficheiro:Lourenzapombal.jpg|Torre-pombal en Vilanova de Lourenzá
Ficheiro:San Salvador de Lourenza 1.jpg

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Galería de imaxes de Galicia
*Galería de imaxes da comarca da Mariña Central
*Lugares de Lourenzá
Galería de imaxes de Meira

**Galería de imaxes** do concello de Meira na provincia de Lugo.

## Meira 

Ficheiro:Meira1.jpg|A alameda de Meira, no centro da vila
Ficheiro:Meira2.jpg|Parte traseira da actual casa do Concello de Meira
Ficheiro:PedregalIrimia1.jpg|Pedregal de Irimia
Ficheiro:PedregalIrimia2.jpg|Pedregal de Irimia
Ficheiro:PedregalIrimia3.jpg|Placa Avelino Díaz
Ficheiro:Estrada de Meira - panoramio.jpg

## Mosteiro de Meira 

Ficheiro:Iglesia de Santa María de Meira.jpg
Ficheiro:Iglesia de Santa María de Meira cabecera.jpg
Ficheiro:Meira0.jpg|Mosteiro de Santa María de Meira e concello de Meira
Ficheiro:Meira4.jpg|Lateral da Igrexa de Sta. María en Meira

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Galería de imaxes de Galicia
*Galería de imaxes da comarca de Meira
*Lugares de Meira
Razón (homónimos)

**Razón** pode referirse a:

### Filosofía
*O concepto filosófico de **razón**.

### Matemáticas
*Os conceptos de **razón aritmética** e **razón xeométrica**.

### Prensa
****Razón***, periódico quincenal editado en Lalín entre 1933 e 1934.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*La Razón
Rihanna

**Robyn Rihanna Fenty**, máis coñecida como **Rihanna**, nada o 20 de febreiro de 1988, é unha cantante, actriz, modelo e deseñadora barbadense. Nada en Barbados, a súa carreira comezou despois de coñecer ó produtor musical Evan Rogers a finais de 2003. Canda el gravou cancións demo, e o seu traballo foi enviado a varios selos musicais. Debido a isto asinou con Def Jam Recordings despois dunha audición co seu presidente, produtor e rapeiro Jay-Z. Tanto o seu primeiro álbum *Music of the Sun* (2005) como o seguinte *A Girl Like Me* (2006) acadaron o top 10 nas listas musicais de *Billboard* 200.

## Traxectoria 
Rihanna comezou a súa carreira musical no ano 2005 co disco *"Music Of The Sun"*. A súa música ten influencias Pop, R&B, Reggae, Dancehall, e Dance. Fíxose coñecida arredor do mundo grazas a éxitos como *"S.O.S. (Rescue Me)"*, e especialmente, *"Umbrella"*, que a levou ao estrelato intenacional no ano 2007. Dende ese momento a súa carreira non deixou de medrar, tendo acadado actualmente un dos máis prestixiosos postos no panorama musical e social do momento (posúe a conta de Facebook co número máis alto de seguidores, a súa conta de Instagram tamén é a máis seguida, e Skype outorgoulle o recoñecemento de ser a artista feminina máis escoitada na plataforma ao redor do mundo ). Actualmente reside en San Diego (California).

## Cine 
Pasou pola gran pantalla en contadas ocasións. O seu papel máis remunerado foi o de Cora Raikes en *"Battleship"*, co que foi premiada co * Teen Choice Awards á actriz revelación*. Tamén fixo un cameo na película de James Franco, *"This is the end"*, e porá voz á co-protagonista do filme de animación *"Happy Smekday!"*.

## Outros 
Rihanna actualmente é un dos personaxes máis famosos internacionalmente. Á parte da súa traxectoria musical, Rihanna é coñecida pola súa actividade en Internet, medio no que expresa a súa ideoloxía tanto política coma persoal. Este instrumento foi un dos máis favorecedores no crecemento da súa fama por acontecementos coma o dos maltratos sufridos no ano 2009 de mans da súa parella do momento, Chris Brown, co que volveu en 2012 por un curto período de tempo, ou o escándalo que provocaron as fotos íntimas da artista que se divulgaron na rede.

Amais disto, Rihanna é defensora da legalización da marihuana, modelo (para revistas como *Vogue* ou *The Rolling Stone*, ou firmas de moda como *Armani*), deseñadora de moda (fai coleccións para a firma de moda americana *River Island* ou para a marca deportiva *Puma*) e de perfumes (ten tres no mercado).

## Discografía 
### Álbums de estudio 
*2005: *Music Of The Sun*
*2006: *A Girl Like Me*
*2007: *Good Girl Gone Bad*
*2009: *Rated R*
*2010: *Loud*
*2011: *Talk That Talk*
*2012: *Unapologetic*
*2016: *Anti*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial de Rihanna 
* FanSite de Rihanna
John Cena

**John Felix Anthony Cena** (23 de abril de 1977), é un actor, cantante de hip hop e loitador profesional estadounidense. Está traballando actualmente coa World Wrestling Entertainment ou WWE, na RAW. Antes de loitar na WWE, estivo en Ultimate Pro Wrestling e Ohio Valley Wrestling.
Entre os seus logros como loitador destacan catorce Campionatos Mundiais: once veces como Campión da WWE (converténdose no loitador que máis veces obtivo o título) e tres veces como Campión Mundial Peso Pesado, sendo así o loitador con máis títulos mundiais na WWE. Tamén son de destacar os seus tres reinados como Campión dos Estados Unidos da WWE, dous como Campión Mundial por Parellas, e dous reinados como Campión por Parellas da WWE. Tamén foi o gañador das edicións vixésima primeira e vixésima sexta de Royal Rumble e do WWE Championship Money in the Bank en 2012.

## Carreira na WWE 
### 2002-2003 
A Primeira loita televisada de Cena na WWE foi a resposta nun reto a calquera persoa de Kurt Angle no 27 de xullo do 2002. Cena loitou contra Kurt Angle, salvándose de "Angle Slam" e soportando a "Angle Lock", pero igualmente perdeu a loita, cun paquetiño de loita afeccionadA. Despois da derrota de Cena, entrou nun pequeno feudo con Chris Jericho. En outubro Cena e Billy Kidman uníronse para participar nun torneo para coroar aos primeiros Campións en Parellas da WWE, pero perderon na primeira rolda. Na seguinte semana Cena traicionou a Kidman, culpándoo pola derrota sufrida.

### Actualidade 
Despois de dunha lesión muscular que o tivo apartado dos cuadriláteros varios meses, John Cena volveu a RAW en outono do 2008 conquistando o World Heavyweigth Championship que estaba en mans de Chris Jericho. Actualmente é o campión mundial dos pesos pesados (World Heavyweight Champion).
Magreb

O **Magreb**, identificado xeralmente coa **África do Norte**, engloba a rexión deste continente por riba do deserto do Sáhara. Na época do Imperio Romano, era coñecido como **África menor**. A palabra provén do vocábulo árabe **Mahrib** que significa "lugar do pór do sol" ou sexa, a rexión que, na altura en que o vocábulo terá nacido, estaba máis a occidente do mundo islámico, opóndose ao **Iemen**, que significa "dereita".

Ao longo do mar Mediterráneo, inclúe, hoxe en día, Marrocos, Alxeria, Sáhara Occidental e Tunicia. Algunhas veces, ao incluírse Mauritania e mais Libia, tamén se chama Maghreb ao que, para ser máis específico, se designa por Grande Magreb.

## Xeografía física 
O Magreb está limitado polo mar Mediterráneo ao norte, polo océano Atlántico ao oeste, polo Golfo de Gabes ao leste e polo deserto do Sáhara ao sur. A gran cordilleira do Atlas, coas súas ramificacións separadas por planaltos con preto de 1000 metros de altitude, esténdese na súa parte occidental. É unha zona de clima mediterráneo, con precipitacións escasas, salvo en zonas montañosas viradas para a zona litoral. Aliás, sen as condicións proporcionadas polo mediterráneo (clima, agricultura, transportes) dificilmente se imaxinarían as zonas máis poboadas: Orán, Bona, Alxer e as planicies do Gharb e do Sahel.

## Xeografía humana 
Os habitantes do Magreb son basicamente, árabes e bérberes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Praza de soberanía