Guerra de independencia de Estonia

A **guerra de independencia de Estonia**, tamén coñecida como a **guerra de liberación estoniana**, foi unha campaña defensiva do Exército de Estonia e os seus aliados, especialmente o Reino Unido, contra a ofensiva da Rusia soviética cara ao oeste de 1918-1919 e a agresión en 1919 da *Baltische Landeswehr* proalemá. A campaña foi a loita do novo estado democrático de Estonia pola independencia despois da primeira guerra mundial. Resultou nunha vitoria para Estonia e concluíu co Tratado de Tartu de 1920.
## Prefacio 
Durante a Revolución Rusa de 1917, a lexislatura provincial recentemente elixida (Dieta Estatal ou *Maapäev*) da Gobernación Autónoma de Estonia proclamouse a máxima autoridade soberana de Estonia, en lugar do novo goberno bolxevique de Rusia. Como resultado, os bolxeviques locais disolveron rapidamente o *Maapäev* e obrigaron temporalmente aos líderes estonianos democraticamente elixidos a permanecer na clandestinidade na capital, Talín. Uns poucos meses despois, en febreiro de 1918, aproveitando o intervalo entre a retirada do Exército Vermello e a chegada do Exército Imperial Alemán, o Comité de Salvación formado polo *Maapäev* emitiu a Declaración de Independencia de Estonia en Talín o 24 de febreiro de 1918 e formou o Goberno Provisional de Estonia. Este primeiro período de independencia foi extremadamente curto, xa que as tropas alemás entraron en Talín ao día seguinte. As autoridades alemás non recoñeceron nin o goberno provisional nin a súa reclamación de independencia de Estonia.

Despois da Revolución Alemá coa capitulación da Alemaña Imperial ao final da primeira guerra mundial, entre o 11 e o 14 de novembro de 1918, os representantes de Alemaña entregaron formalmente o poder político ao Goberno Provisional Estoniano. O 16 de novembro de 1918, o goberno provisional convocou a mobilización voluntaria e comezou a organizar as forzas armadas estonianas, con Konstantin Päts como ministro de Guerra, o maior xeneral Andres Larka como xefe de Estado Maior e o maior xeneral Aleksander Tõnisson como comandante do exército estoniano, que inicialmente consistía nunha soa división.

## Curso da guerra 
### Ofensiva soviética cara ao oeste 
A finais de novembro de 1918 as forzas armadas bolxeviques avanzaron contra Estonia. O 28 de novembro de 1918 a 6ª División de Fusileros Vermellos soviética atacou a cidade fronteiriza de Narva, marcando o comezo da guerra de independencia de Estonia.

A 6ª División de Fusileros Vermellos soviética atacou con 7 000 soldados de infantería, 22 canóns de campaña, 111 metralladoras, un tren blindado, dous vehículos blindados, dous avións e o cruceiro da clase Bogatyr *Oleg*, apoiados por dous destrutores. A cidade foi defendida por homes da Liga de Defensa Estoniana, composta en parte por estudantes de secundaria, e o Rexemento de Infantería Nº 405 do Exército Alemán. Os Vermellos capturaron Narva o 29 de novembro e o Rexemento de Infantería Nº 405 retirouse cara ao oeste.

A 2ª División soviética de Nóvgorod abriu unha segunda fronte ao sur do lago Peipus, con 7 000 soldados de infantería, 12 canóns de campaña, 50 metralladoras, dous trens blindados e tres vehículos blindados.

As forzas militares estonianas daquela época consistían en 2 000 homes con armas lixeiras e uns 14 500 homes mal armados na Liga de Defensa de Estonia. A finais de novembro de 1918 formouse o Batallón Báltico, principalmente unha compañía de metralladoras montadas e infantería. A minoría alemá báltica de Estonia proporcionou unha tropa considerable de milicias voluntarias para o Batallón, que foi unha das primeiras unidades de combate do Exército de Estonia e mantivo unha firme lealdade á autoridade da República.
miniatura|Johan Laidoner, comandante en xefe das forzas armadas de Estonia|374x374px
O 49º Rexemento de Fusileiros Vermellos Letóns tomou o nó ferroviario de Valga o 18 de decembro e a cidade de Tartu na Noiteboa. Tamén na Noiteboa, a 6ª División de Fusileiros Vermellos capturou o nó ferroviario de Tapa, avanzando ata 34 quilómetros de Talín. Os bolxeviques estonianos declararon a Comuna Obreira de Estonia en Narva.

A finais de ano o 7.º Exército Vermello controlaba Estonia ao longo da liña da fronte a 34 quilómetros ao leste de Talín, ao oeste de Tartu e ao sur de Ainaži. O reforzado exército estoniano detivo o avance do 7.º Exército Vermello entre o 2 e o 5 de xaneiro de 1919 e pasou á contraofensiva o 7 de xaneiro.
miniatura|251x251px|Tren blindado en Valga en febreiro de 1919
Tapa foi liberada dous días despois nunha campaña que destacou pola posta en marcha dos exitosos *soomusrongid* (trens blindados). Este xiro dos acontecementos foi seguido rapidamente pola liberación da importante cidade de Rakvere o 12 de xaneiro.

Durante a liberación de Narva, unha forza finesa-estoniana de 1 000 homes desembarcou en Utria na parte traseira da 6.ª División de Fusileros soviética o 17 de xaneiro. Ao facelo, impediuse a retirada cara ao leste das forzas soviéticas. Ao día seguinte, Narva foi liberada. Como consecuencia disto, a fronte nordeste estabilizouse ao longo do río Narva. En 11 días, a 1.ª División avanzara 200 km.

Na fronte sur, Tartu foi liberada mediante a rápida despregadura de trens blindados e do Batallón Partisano de Tartumaa. A 2ª División continuou avanzando cara ao sur enfrontándose á crecente resistencia soviética. Na batalla de Paju, o Batallón Partisano de Tartumaa e os voluntarios fineses expulsaron aos Fusileiros Vermellos Letóns de Valga o 31 de xaneiro.

O 7º Exército Vermello foi derrotado fóra das fronteiras da Estonia contemporánea e a fronte de batalla continuou cara fóra, na antiga e histórica zona de asentamento estoniana. Na segunda metade de febreiro o avance estoniano cara ao sur capturou Salacgrīva e Alūksne. Este avance foi axiña detido por unha acumulación de tropas soviética, aparentemente para unha nova ofensiva expansionista cara a Estonia. O primeiro Día da Independencia, o 24 de febreiro de 1919, as forzas estonianas proindependentes na fronte constaban de 19 000 homes, 70 canóns de campaña e 230 metralladoras. Estonia converteuse no primeiro país en repeler a ofensiva soviética cara ao oeste.

Na segunda metade de febreiro os exércitos vermellos comezaron unha nova ofensiva para capturar Estonia. Con este fin, os soviéticos estableceron o que se coñeceu como o novo Exército Vermello "estoniano". Esta considerable forza contaba con máis de 80 000 recrutas.

En posicións ao longo do río Narva, a 1ª División estoniana e o seu Corpo do Norte aliado, o Corpo Branco Ruso, rexeitaron os ataques do 7º Exército Vermello. O Exército Vermello bombardeou duramente Narva, deixando unhas 2 000 persoas sen fogar, pero finalmente non conseguiu capturar a cidade. A maioría das forzas soviéticas concentráronse na fronte sur. O chamado Exército Vermello "estoniano" capturou as vilas de Alūksne, Setomaa, Vastseliina e Räpina o 15 de marzo.

Tras recibir reforzos, a 2.ª División estoniana contraatacou e recuperou Petseri o 29 de marzo. Posteriormente, o Exército Vermello "estoniano" foi empurrado detrás do río Optjok.

O 27 de marzo a 3.ª División estoniana despregouse ao longo do flanco occidental da fronte sur baixo o mando do maior xeneral Ernst Põdder. En Võru a situación volveuse crítica o 22 de abril cando o Exército Vermello se achegou a 1,5 km da cidade. Os combates intensos continuaron na fronte sueste ata a primeira metade de maio.

O 25 de abril, os fusileiros vermellos letóns capturaron Rūjiena, pero foron axiña rexeitados pola 3.ª División ata a liña Salacgrīva-Seda-Gauja.

### Eleccións estonianas e formación de unidades estranxeiras 
Entre o 5 e o 7 de abril de 1919 elixiuse a Asemblea Constituínte de Estonia. As eleccións foron gañadas polos partidos de esquerda e centro. Os 120 membros da Asemblea Constituínte reuníronse na sesión de apertura o 23 de abril e elixiron ao socialdemócrata August Rei como presidente. O goberno provisional retirouse e formouse un novo goberno encabezado por Otto Strandman. O 4 de xuño a asemblea adoptou unha Constitución provisional de Estonia. O 10 de outubro aprobouse a Lei de Reforma Agraria, que confiscou e redistribuíu as grandes propiedades dos alemáns do Báltico que abarcaban máis da metade do territorio de Estonia.

Estonia axudou activamente a organizar as forzas rusas brancas, letoas e ingrias no territorio da República. O Corpo do Norte da Rusia Branca levaba organizándose en Estonia desde decembro de 1918. O 18 de febreiro asinouse un acordo entre Estonia e Letonia, que permitía a formación de forzas letoas baixo o mando estoniano, pero usándoas só na fronte sur. A Brigada Norte de Letonia, baixo o mando de Jorģis Zemitāns, formouse cos cidadáns de Letonia que fuxiran a Estonia. En marzo de 1919 asinouse un acordo co Comité Popular Nacional de Ingria para a formación dun batallón ingrio. En maio de 1919 había 6 000 rusos, 4 000 letóns e 700 ingrios nas súas respectivas unidades nacionais.

### Ofensivas en Rusia e Letonia 
miniatura|244x244px|Soldados estonianos preto de Ārciems, Letonia
Aínda que o Exército de Estonia acadara o control do seu país, os exércitos vermellos opositores seguían activos. O Alto Mando Estoniano decidiu estender as súas liñas de defensa a través da fronteira cara Rusia en apoio do Corpo do Norte de Rusia Branca. O 13 de maio o Corpo do Norte pasou á ofensiva en Narva, collendo por sorpresa aos soviéticos e destruíndo a súa 6ª División. A ofensiva contou co apoio da armada e os marines británicos e estonianos ao longo da costa do golfo de Finlandia. Coa chegada da fronte, a guarnición do forte de Krasnaya Gorka amotinouse. Pero o 7º Exército Vermello recibiu reforzos e contraatacou, facendo retroceder aos rusos brancos, ata que a fronte se estabilizou co apoio da 1ª División estoniana nos ríos Luga e Saba.

A ofensiva do Grupo de Batalla Petseri de Estonia comezou o 24 de maio. Os 600 soldados do 1º Rexemento de Fusileros Estoniano do Exército Vermello xunto con Leonhard Ritt, comandante da 1ª División de Fusileros Estoniana, cambiaron de bando ese mesmo mesmo día. Unha ofensiva destruíu o Exército Vermello estoniano, capturou Pskov o 25 de maio e limpou o territorio entre Estonia e o río Velikaya de forzas soviéticas. Unha rápida ofensiva da 2ª División, encabezada polo seu rexemento de cabalaría, continuou e o 6 de xuño cruzou o río Daugava e capturou Jēkabpils, pero a 3ª División xa non puido apoiar o avance da 2ª, xa que agora se enfrontaba a un novo inimigo, a *Baltische Landeswehr*. Isto foi posible porque os termos do seu armisticio cos aliados occidentais obrigaban aos alemáns a manter os seus exércitos no leste para contrarrestar a ameaza bolxevique. O VI Corpo de Reserva tamén incluía o 1º Batallón Independente Letón, liderado por Oskars Kalpaks, que estaba formado por letóns étnicos leais ao Goberno Provisional de Letonia.

Os alemáns interromperon a organización das forzas nacionais letoas e, o 16 de abril de 1919, o Goberno Provisional foi derrocado e substituído polo Goberno Provisional de Letonia, un estado monicreque proalemán, liderado por Andrievs Niedra. Ulmanis refuxiouse a bordo do barco de vapor *Saratow* baixo a protección da Entente. O VI Corpo de Reserva repeleu aos soviéticos, capturando Riga o 23 de maio, continuou avanzando cara ao norte e esixiu que o exército estoniano puxese fin á súa ocupación de partes do norte de Letonia. A verdadeira intención do VI Corpo de Reserva era anexar Estonia a un estado monicreque dominado polos alemáns.
miniatura|Avión da *Landeswehr* derrubado polos estonianos
O 3 de xuño o xeneral estoniano Laidoner emitiu un ultimato esixindo que as forzas alemás se retirasen cara ao sur, deixando o ferrocarril de vía ancha entre Ieriķi e Gulbene baixo control estoniano. Cando os trens blindados estonianos se puxeron en marcha o 5 de xuño para comprobar o cumprimento desta esixencia, a *Baltische Landeswehr* atacounos sen éxito. Ao día seguinte a *Baltische Landeswehr* capturou Cēsis. O 8 de xuño un contraataque estoniano foi rexeitado. Os primeiros enfrontamentos demostraron que o VI Corpo de Reserva era máis forte e estaba mellor equipado que os soviéticos. O 10 de xuño, coa mediación da Entente, fixouse un alto o fogo. A pesar da esixencia da Entente de que as forzas alemás se retirasen detrás da liña esixida polos estonianos, von der Goltz negouse e esixiu a retirada estoniana de Letonia, ameazando con continuar a loita. O 19 de xuño os combates reanudáronse cun asalto da División de Ferro ás posicións da 3ª División estoniana preto de Limbaži e Straupe, dando comezo á batalla de Cēsis. Nese momento, a 3ª División estoniana, incluído o 2º rexemento letón de Cēsis ao mando do coronel Krišjānis Berķis, contaba con 5 990 soldados de infantería e 125 de cabalaría. Os intensos ataques alemáns ás posicións estonianas continuaron ata o 22 de xuño sen lograr ningún avance. O 23 de xuño a 3ª División estoniana contraatacou e recuperou Cēsis. O aniversario da batalla de Cēsis (*Võnnu* *lahing* en estoniano) celébrase en Estonia como o Día da Vitoria.

A 3ª División estoniana continuou o seu avance cara a Riga. O 3 de xullo, cando as forzas estonianas estaban nos arredores da cidade, fíxose un alto o fogo por esixencia da Entente e o goberno de Ulmanis foi restablecido en Riga. 

As forzas alemás recibiron a orde de abandonar Letonia, a *Baltische Landeswehr* foi posta baixo o mando do Goberno Provisional letón e enviada a loitar contra o Exército Vermello. Porén, para burlar as ordes da Entente, as tropas do disolto VI Corpo de Reserva, en lugar de marchar, foron incorporadas ao Exército Voluntario de Rusia Occidental, contratado oficialmente polo Goberno monicreque alemán de Letonia e liderado por Pavel Bermondt-Avalov.

### Batallas finais e negociacións de paz 
A Rusia soviética levaba intentando concluír unha paz desde a primavera de 1919. O 25 de abril de 1919 os comunistas húngaros ofreceron mediar nun acordo entre os bolxeviques e os estonianos, pero o almirante da Royal Navy Walter Cowan ameazou con retirar o apoio aos estonianos a menos que rexeitasen a oferta húngara. Os rusos abordaron entón publicamente o tema das conversas de paz nunha emisión de radio os días 27 e 28 de abril. O 5 de xuño a Comuna estoniana foi abolida. Unha emisión posterior dos rusos o 21 de xullo levou ao xornalista británico Arthur Ransome a sondar o comisario de Relacións Exteriores Georgy Chicherin sobre o tema das conversas de paz. Como resultado, o goberno soviético fixo unha oferta formal para negociar o 31 de agosto de 1919. Os estonianos aceptaron o 4 de setembro e as delegacións iniciaron as conversas o 16 de setembro.

Entre o 16 e o 18 de setembro de 1919 celebrouse en Pskov a Conferencia de Paz de Pskov para negociar un armisticio entre representantes da República de Estonia e a SFNR rusa para poñer fin á guerra de independencia de Estonia.

As negociacións de armisticio foron interrompidas porque a delegación estoniana esixiu que se concluíse un acordo de armisticio conxuntamente cos gobernos de Letonia, Lituania e Finlandia. A Rusia soviética propuxera a Finlandia, Letonia e Lituania iniciar negociacións para chegar á paz, pero como aínda non se recibira resposta, as negociacións de armisticio entre Estonia e a Rusia soviética foron interrompidas o 18 de setembro.

No outono, o Exército Noroeste lanzou a Operación Espada Branca, un importante esforzo para capturar Petrogrado. Coas armas proporcionadas por Reino Unido e Francia, e o apoio operativo do Exército Estoniano, a Armada Estoniana e a Armada Real Británica, o Exército Noroeste comezou a ofensiva o 28 de setembro de 1919. Estonia apoiou o Exército Noroeste debido ás esixencias da Entente. As forzas estonianas realizaron ataques navais e terrestres conxuntos contra o forte de Krasnaya Gorka, mentres que a 2ª División Estoniana intentou destruír pontes sobre o río Velikaya e a 3ª División Estoniana atacou cara a Pytalovo. O Exército Noroeste achegouse a 16 quilómetros de Petrogrado, pero o Exército Vermello repeleu as tropas rusas brancas ata o río Narva. Desconfiado dos rusos brancos, o Alto Mando Estoniano desarmou e internou os restos do Exército Noroeste que se retirou detrás da fronteira estatal.
miniatura|Batería estoniana en Narva
Os exércitos soviéticos 7º e 15º, avanzando detrás das forzas rusas brancas que colapsaban, continuaron atacando as posicións fortificadas na fronteira estatal preto de Narva. Os primeiros enfrontamentos tiveron lugar no río Luga o 16 de novembro, dando comezo ás batallas concluíntes con 120 000 soviéticos enfrontados a 40 000 estonianos. Tras repetidos ataques, o 7º Exército Vermello conseguiu un éxito limitado. A finais de novembro a situación na fronte calmouse, xa que os soviéticos necesitaban repoñer as súas forzas. Para premer a Estonia nas conversas de paz, os intensos ataques soviéticos reiniciáronse o 7 de decembro. O 16 de decembro a situación tornouse crítica cando as unidades avanzadas do 15º Exército Vermello cruzaron o río Narva. Ao día seguinte, un contraataque estoniano fixo retroceder aos soviéticos. O alto mando estoniano reforzou activamente a 1ª División en Narva durante as batallas, enviando o cuartel xeral da 3ª División. O xeneral Tõnisson converteuse no comandante da fronte de Viru. ​​Despois de sufrir 35 000 baixas en duras batallas, o Exército Vermello estaba completamente esgotado a finais de decembro. As negociacións comezaron o 5 de decembro, sendo o principal punto de disputa as cuestións territoriais. As conversas continuaron ata decembro, con ámbalas dúas partes presionando polas súas demandas territoriais, mentres que continuaban os intensos combates en Narva. O tratado de paz asinouse finalmente o 31 de decembro de 1919 e o cesamento do fogo entrou en vigor o 3 de xaneiro de 1920.

## Asistencia estranxeira 
miniatura|Escuadrón británico na baía de Koporye en outubro de 1919
A axuda estranxeira, principalmente do Reino Unido e Finlandia, xogou un papel moi importante durante as primeiras etapas da guerra.

As forzas navais e aéreas británicas chegaron en decembro de 1918, despois de que políticos estonianos exercesen presión en Londres. Nese momento, o novo goberno estoniano estaba débil e desesperado, e o primeiro ministro estoniano incluso pediu que o seu estado fose declarado protectorado británico, pero Reino Unido non aceptou esta petición. Porén, o escuadrón británico entregou 6 500 fusís, 200 metralladoras e dous canóns de campaña. Ademais, dous destrutores soviéticos foron capturados preto de Talín e entregados a Estonia. Un escuadrón da Royal Navy continuou a proporcionar apoio de artillería na costa e tamén protexeu o flanco estoniano contra a Frota Báltica rusa. O Reino Unido seguiu sendo o principal provedor de armas e equipamento de Estonia durante toda a guerra.

Aínda que a armada británica proporcionou un apoio considerable, o historiador William Fletcher conclúe que "a forza naval británica tería tido pouco efecto no resultado dos asuntos bálticos se os estonianos e os letóns non tivesen proporcionado unha forza terrestre e marítima vibrante e disciplinada".

Preocupada por manter o dominio bolxevique no sur, Finlandia entregou fondos e armas. Finlandia proporcionou 5 000 fusís e 20 canóns de campaña antes do 12 de decembro. Finlandia tamén enviou 3 500 voluntarios. A brigada Pohjan Pojat, liderada por Hans Kalm, loitou na fronte sur, incluíndo a batalla de Paju, mentres que a I Suomalainen Vapaajoukko, liderada por Martin Ekström, loitou na fronte de Viru, incluíndo a batalla de Utria. Os voluntarios fineses regresaron a Finlandia entre marzo e abril de 1919, despois de perder 150 homes.

O Corpo Auxiliar Dinamarqués-Báltico, con aproximadamente 200 homes, formouse baixo o mando do capitán Richard Gustav Borgelin en marzo de 1919. A compañía participou en batallas contra os bolxeviques en Letonia e preto de Pskov, e 19 homes morreran cando o seu contrato rematou en setembro. R. G. Borgelin foi ascendido a tenente coronel e recibiu a mansión de Maidla en agradecemento polos seus servizos.
miniatura|Parte da delegación estoniana nas negociacións do Tratado de Tartu
A unidade de voluntarios suecos baixo o mando de Carl Mothander formouse en Suecia a principios de 1919. En marzo dese ano 178 voluntarios participaron en misións de exploración en Virumaa. En abril a compañía foi enviada á fronte sur e participou nas batallas preto de Pechory. A compañía disolveuse en maio, algúns voluntarios uníronse a outras unidades e o resto regresou a Suecia.

## Tratado de Paz de Tartu 
O 2 de febreiro de 1920, a República de Estonia e a RSFSR asinaron o Tratado de paz de Tartu. Nese momento, o réxime bolxevique non fora recoñecido por ningunha potencia occidental. Os termos do tratado establecían que Rusia renunciaba a perpetuidade a todos os dereitos sobre o territorio de Estonia. A fronteira acordada correspondía aproximadamente coa posición da liña da fronte no momento do cesamento das hostilidades. En particular, Estonia conservaba unha franxa estratéxica ao leste do río Narva e Setumaa no sueste.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Kinvig, Clifford, ''Churchill's Crusade: The British Invasion of Russia 1918-1920'', Londres 2006, ISBN 1-85285-477-4
* 

*