Saadi Shirazi

miniatura|Abdullah Sa'di
miniatura|Tumba de Saadi dende o ceo (2014)
**Musharrif al-Dīn ibn Muṣlih al-Dīn**, coñecido como '''Sa'dī**, tamén escrito **Saadi''' (en persa سعدی), nado en Xiraz pouco despois de 1200 e finado na mesma cidade entre 1290 e 1294, é un dos principais poetas persas do período medieval, recoñecido non só pola calidade da súa escritura, senón pola profundidade da súa sensibilidade social.

## Traxectoria 
Nativo de Xiraz (Persia), Saadi abandonou a súa cidade natal a temperán idade para estudar literatura árabe e ciencias islámicas en Bagdad, entre 1195 e 1226.

As condicións de inestabilidade que seguiron á invasión mongol levárono a viaxar por Anatolia, Siria, Exipto e Iraq. Tamén refire na súa obra viaxes a India e Asia central. A experiencia de Saadi é similar á de Marco Polo, quen estivo pola rexión entre 1271 e 1294. Hai non obstante unha diferenza entre ambos: mentres que Marco Polo se relacionou especialmente cos poderosos e a "boa vida", Saadi conviviu coa xente ordinaria, sobreviventes do holocausto mongol. Reuniuse a altas horas da noite intercambiando ideas con mercadores, granxeiros, relixiosos, camiñantes, ladróns e mendigos sufís. Durante vinte anos ou máis, continuou a mesma rutina de sermóns, advertencias, aprendizaxe, perfeccionando a súa dialéctica e puíndola en xemas que iluminasen a sabiduría e as debilidades do seu pobo.

Cando reapareceu na súa nativa Xiraz era xa un home vello. A cidade, baixo o goberno de Atabak Abubakr Sa'd ibn Zangy (1231-60) gozaba dun período de relativa tranquilidade. Saadi non só foi benvido, senón que logrou o respecto do gobernante e foi designado entre os grandes da provincia. En resposta, Saadi tomou o seu nome literario do gobernante, Sa'd ibn Zangi, e compuxo algúns dos máis fermosos panexíricos como xesto inicial de gratitude en favor da casa gobernante e situounos ao inicio do seu *Bostan*. Crese que pasou o resto da súa vida en Xiraz.

## Obra 
As súas obras máis coñecidas son *Bostan* (*O xardín das froitas*) (1257), e *Gulistan* (*O xardín das rosas*) (1258). *Bostan* está escrito completamente en verso, de rima épica e consiste en historias que ilustran apropiadamente as virtudes recomendadas aos musulmáns (xustiza, liberalidade, modestia, satisfacción) así como reflexións sobre a conduta dos derviches e as súas prácticas extáticas.

*Gulistan* está maioritariamente escrito en prosa e contén historias e anécdotas persoais. O texto está intercalado cunha variedade de poemas curtos que inclúen aforismos, advertencias e reflexións humorísticas. Saadi demostrou unha fonda conciencia sobre o absurdo da existencia humana, ao falar, por exemplo, do destino daqueles que dependían do humor cambiante dos reis en contraste coa liberdade dos derviches.

Para os estudantes occidentais tanto *Bostan* como *Gulistan* implican unha atracción especial, mais Saadi é lembrado tamén como un gran creador de panexíricos e obras líricas, autor de odas mestras que retratan a experiencia humana, e tamén por odas singulares lamentando a caída de Bagdad despois da invasión mogol de 1258. A súa produción lírica atópase en *Ghazaliyat* ("Lírica") e as súas odas en ''Qasa'id* ("Odas"). Tamén produciu un número de escritos en árabe.

A mestura peculiar de cortesía e cinismo, humor e resignación que amosa a obra de Saadi, xunto a unha tendencia a evitar os dilemas difíciles, convérteo para moitos nuns dos escritores máis encantadores da cultura iraniano.

Unha das súas citas máis célebre é "facer ás présas vira en refugallo". Outro poema atópase na entrada do edificio das Nacións Unidas en Nova York, cun chamado a romper todas as barreiras.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Browne, E.G. (1906, reprinted 1956). *Literary History of Persia'', volume 2: From Firdawsí to Sa'dí. Cambridge University Press.
*Chopra, R.M., "Great Poets of Classical Persian", Sparrow Publication, Kolkata, 2014, ()
*Homerin, Th. Emil (1983). "Sa'di's Somnatiyah". *Iranian Studies*, Vol. 16, No. 1/2 (Winter - Spring, 1983), pp.&nbsp;31–50.
*Katouzian, Homa (2006). ''Sa'di, the Poet of Life, Love and Compassion'' (A comprehensive study of Sa'di and his works). 2006. 
*Southgate, Minoo S. (1984). "Men, Women, and Boys: Love and Sex in the Works of Sa'di". *Iranian Studies*, Vol. 17, No. 4 (Autumn, 1984), pp.&nbsp;413–452.
*Wickens, G.M. (1985), *The Bustan of Sheikh Moslehedin Saadi Shirazi* (English translation and the Persian original). 1985. Iranian National Commission for Unesco, No. 46
*Rypka, Jan (1968). *History of Iranian Literature*. Reidel Publishing Company. . 
*Thackston, W. M. (2008). ''The Gulistan of Sa'di*. (Bilingual. English translation, Persian text on facing page). 
### Ligazóns externas 
* *The Bustan of Saadi'' 1911 English edition by A. Hart Edwards
* The Gulistan of Sa'di 
* *The Bustan of Saadi*, English translation, 74 p., Iran Chamber 
* Pictures of Sa'di's Tomb in Shiraz
* "Verses in Persian and Chaghatay" featuring work by Sa'di, c. 1600  
* Ghazal by Sa'di  
* News story about United Nations "Bani Adam" carpet
* *Bani Adam* recited in Persian by Amir H. Ghaseminejad
* Introduction to the *Golestan* recited in Persian by Hamidreza Mohammadi