Eusebio Poncela

**Eusebio Poncela Aprea**, nado en Madrid o 15 de setembro de 1947 e finado no Escorial (Madrid) o 27 de agosto de 2025, foi un actor, produtor e guionista español. Forxado no teatro do final do franquismo, o seu traballo en series de éxito e a súa vinculación co cinema de autor convérteno nun dos actores máis representativos da Transición e dos primeiros anos da democracia. En Galiza rodou *Os gozos e as sombras* e *Continental*.
## Traxectoria 
Despois de licenciarse en Arte Dramática, comezou a actuar no teatro a mediados dos anos 60. Debutou coa obra *Mariana Pineda*. Protagonizou *Romeo e Xulieta* xunto a María José Goyanes e un dos seus primeiros éxitos no teatro é *Marat-Sade* en compañía de Adolfo Marsillach. A partir de 1970 compaxinou a súa actividade teatral co cine e televisión; para *Estudio 1* protagonizou, entre outros, *Los bandidos*, de Schiller, xunto con Juan Diego e Marisa Paredes.

Participa en filmes como *Fuenteovejuna* ou *La muerte del escorpión*, alternando papeis protagonistas e secundarios.

Destaca co filme *Arrebato* (1979), unha película innovadora de Iván Zulueta onde o poder absorbente da heroína corre paralelo ao poder hipnótico da imaxe. É unha película de vangarda, tanto na súa forma como no seu contido. Estreouse no contexto do movida madrileña e, a pesar do seu éxito, permaneceu na sombra durante os anos 80 e anos 90, até a súa reestrea en 2002 e a súa reedición en DVD.

Ese mesmo ano protagoniza *Operación Ogro*, dirixida por Gillo Pontecorvo.

O grande éxito de popularidade chega co seu papel de Carlos Deza na serie ambientada en Galiza *Os gozos e as sombras* (1982), adaptación da obra literaria de Gonzalo Torrente Ballester con Charo López, Amparo Rivelles e Carlos Larrañaga nos demais papeis principais. Anteriormente participara en *Curro Jiménez* e máis tarde, tamén para TVE, protagonizou *Las aventuras de Pepe Carvalho,* primeira adaptación como serie das novelas de Manuel Vázquez Montalbán. En Galiza rodou tamén *Continental* de Xavier Villaverde, en 1989, un dos primeiros filmes do cine galego após o franquismo.

Na década de 1980 converteuse nun actor popular no cine español. En 1986 participou na película *Matador* producida por Andrés Vicente Gómez baixo a dirección de Pedro Almodóvar. Ao ano seguinte participa en *La ley del deseo*, que conta a historia de Pablo (E. Poncela), un director de cine homosexual que coñece a Antonio (Antonio Banderas) a noite da estrea dunha das súas obras, que levará a tráxicas consecuencias. 

Traballou con directores españois como Francisco Regueiro, Carlos Saura (*El Dorado*), Imanol Uribe (*El rey pasmado*) e Pilar Miró (*Werther*) entre outros.

Durante un tempo trasladouse a Arxentina, onde recibiu a chamada de Adolfo Aristarain para interpretar a Dante en *Martín (Hache)*, recibindo excelentes críticas. En 1993, participou como protagonista no videoclip *Matador* da banda de rock Los Fabulosos Cadillacs.

En 2001 compartiu o papel protagonista con Ángela Molina en *Sagitario*, a estrea como director de Vicente Molina Foix, e aparece na miniserie *Viento del pueblo*, biografía de Miguel Hernández interpretada por Liberto Rabal. Outros filmes recentes son *Tuno negro*, *Los Borgia* ou *Teresa, el cuerpo de Cristo*.

Seguiu a súa carreira no teatro en coproducións como *Intacto*, xunto con Max von Sydow, pola que foi candidato ao Premio Goya como mellor actor, ou a arxentina *Hermanas*, de Julia Solomonoff, que repasa o antes e despois da ditadura militar.

En 2004 recibiu o Premio Nacional de Cinematografía Nacho Martínez que cada ano concede o Festival Internacional de Cinema de Xixón.

En 2015 na serie *Carlos, Rey Emperador* interpretou ao cardeal Cisneros, papel que xa interpretara anteriormente na serie Isabel. Tamén este ano aparece como Cisneros nun episodio da primeira tempada de *El Ministerio del Tiempo*.

## Filmografía 
* *La corona partida* (2016)
* *Bluu, last days of Ibiza* (2013)
* *Querida, voy a comprar cigarrillos y vuelvo* (2011)
* *La herencia Valdemar* (2010)
* *I Come with the Rain* (2009)
* *Teresa, el cuerpo de Cristo* (2007)
* *Los Borgia* (2006)
* *Remake* (2006)
* *Hermanas* (2005)
* *Occhi di cristallo* (2004)
* *Barbie también puede estar triste* (2003)
* *La agonía* (2003)
* *800 balas* (2002)
* *Intacto* (2001)
* *Vidas privadas* (2001)
* *Cabecita rubia* (2001)
* *Sagitario* (2001)
* *Tuno negro* (2001)
* *Luz de inocencia* (2000)
* *La sombra de Caín* (1999)
* *La sonámbula, recuerdos del futuro* (1998)
* *La casa de Tourneur* (1997)
* *Martín (Hache)* (1997) 
* *La balada de Donna Helena* (1994)
* *Una sombra ya pronto serás* (1994)
* *El beso del sueño* (1992)
* *El laberinto griego* (1992)
* *El juego de los mensajes invisibles* (1991)
* *El rey pasmado* (1991) 
* *El invierno en Lisboa* (1990)
* *Delirios de amor*: Capítol *Párpados* (1989)
* *Continental* (1989)
* *Diario de invierno* (1988) 
* *El Dorado* (1988)
* *La ley del deseo* (1987)
* *Matador* (1986)
* *Werther* (1986)
* *El arreglo* (1983)
* *Valentina* (1982)
* *Entre paréntesis* (1982)
* *Just a film (Una película)* (1981)
* *Sus años dorados* (1980)
* *Arrebato* (1979)
* *Operación Ogro* (1979)
* *Una historia* (1978) 
* *Mi blanca Varsovia* (1978) 
* *In Memoriam* (1977)
* *La muerte del escorpión* (1975)
* *Larga noche de julio* (1974)
* *El asesino está entre los trece* (1973) 
* *Separación matrimonial* (1973) 
* *Zumo* (1972) 
* *La casa sin fronteras* (1972)
* *Fuenteovejuna* (1972)
* *La semana del asesino* (1972)
* *Pastel de sangre* (1971)

## Obras de teatro 
**El beso de la mujer araña* (2022-2023)
**El sirviente* (2019)
* *Esta no es La Casa de Bernarda Alba* (2017)
* *Una Luna Para Los Desdichados* (A Moon For The Misbegotten) (2012)
* *Las estrellas nunca mueren* (2010)
* *Edipo. Una trilogía: Edipo Rey, Edipo en Colono* e *Antígona* (2009)
* *Macbeth* (2004)
* *Diálogo en re mayor* (1996)
* *Los bellos durmientes* (1994)
* *Casi una diosa* (1993)
* *Guerrero en casa* (1992)
* *Catón* (1989)
* *El hombre del destino* (1989)
* *Orquídeas a la luz de la luna* (1988)
* *Locos de amor* (1985)
* *La gata sobre el tejado de zinc* (1984)
* *Cementerio de automóviles* (1977)
* *Chao* (1972)
* *Sabor a miel* (1971)
* *Romeo y Julieta* (1970)
* *Marat-Sade* (1968)
* *Mariana Pineda* (1967)

## Televisión 
* *Matices* (2025)
* Merlí: Sapere aude - Segunda tempada (2021)
* *El accidente* (2017-2018)
* *Águila Roja* (2015-2016)
* *Carlos, Rey Emperador* (2015)
* *El Ministerio del Tiempo* (2015)
* *Isabel* (2013-2014)
* *El pacto* (2011)
* *Hermanos y detectives* (2007)
* *Ausiàs March* (2003)
* *Viento del pueblo: Miguel Hernández* (2002)
* *El secreto de la porcelana* (1998)
* *Un día volveré* (1993)
* *Las aventuras de Pepe Carvalho* (1986)
* *Los gozos y las sombras* (1982)
* *El juglar y la reina* (1978)
* *Padres e hijos* (1978)
* *Curro Jiménez* (1977)
* *El quinto jinete* (1975)
* *El Teatro: Fuenteovejuna* (1975)
* *Estudio 1* - 6 episodios (1974-1981)
* *Los libros* (1974-1977)
* *Novela* (1972-1977)
* *Hora once* (1971-1972)
* *Cuentos y leyendas* (1968-1974)

## Premios e nomeamentos 
;* Premios Iris

;* Premios Cóndor de Prata

;* Premios Goya

;* Premios Sant Jordi 

;* Fotogramas de prata

;* Premios da Unión de Actores

;* Fantasporto : Mellor actor en 1980 por *Arrebato*

* Premios ACE de Nova York: Mellor actor en 1986 por *Werther*

;* Festival Internacional de Cinema de Xixón : *Premio Nacional de Cinematografía Nacho Martínez* (2004)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Novas sobre Eusebio Poncela no xornal ABC
* Novas sobre Eusebio Poncela no xornal El País