Publio Licinio Craso (xeneral romano)

**Publio Licinio Craso**, orixinalmente **Publius Licinius Crassus**, nado o 86 ou 82 a. C. e falecido o 53 a. C., foi un dos dous fillos de Marco Licinio Craso, o chamado *triumvir,* e Tertulla, filla de Marco Terencio Varrón Lúculo. Pertenceu á última xeración de *nobiles* romanos que chegaron á maioría de idade e comezaron unha carreira política antes do derrube da República. Entre os seus compañeiros figuraban Marco Antonio, Marco Xunio Bruto, Décimo Xunio Bruto Albino, o poeta Caio Valerio Catulo e o historiador Caio Salustio Crispo.

Publio Craso serviu baixo Xulio César na Galia do 58 ao 56 a. C. Demasiado novo para recibir unha comisión formal do Senado, Publio distinguiuse como oficial ao mando nas campañas entre as tribos armoricanas (Bretaña) e en Aquitania. Foi moi apreciado polo César e tamén por Cicerón, que eloxiou a súa capacidade de falar e o seu bo carácter. Ao seu regreso a Roma, Publio casou con Cornelia Metela, a dotada filla intelectual de Metelo Escipión, e comezou a súa activa carreira política como *triunvir monetalis*.

A prometedora carreira de Publio viuse truncada cando morreu xunto co seu pai na batalla de Carras contra o Imperio parto. Cornelia, coa que probablemente non tivo fillos, casou entón co moito máis vello Cneo Pompeio Magno.

## Traxectoria 
Existen dúbidas sobre se Publio ou o seu irmán Marco era o maior, pero coa convención romana de nomes, o fillo maior case sempre leva o nome do seu pai, incluíndo o *praenomen*, ou primeiro nome, mentres que os fillos máis novos reciben o nome do avó ou do tío. Os logros de Publio, que leva o nome do seu avó, Publio Licinio Craso, cónsul no 97 a. C. e do seu tío, eclipsaron os do seu irmán ata tal punto que algúns cuestionaron a orde de nacemento tradicional.

### Familia 
Publio creceu nunha casa tradicional que foi caracterizada por Plutarco na súa *Vida de Craso* como estable e ordenada. O biógrafo adoita criticar duramente ao ancián Craso, particularmente a súa cobiza; pero, a pesar da súa gran riqueza, dise que Craso evitou o exceso de luxo na casa. As comidas familiares eran sinxelas e o entretemento era xeneroso pero non ostentoso. Craso escolleu aos seus compañeiros durante as horas de lecer en base á amizade persoal e á utilidade política. Aínda que os Crassi, como nobres plebeos, terían mostrado imaxes ancestrais no seu atrio, non reclamaron unha xenealoxía ficticia que presumía antepasados divinos ou lendarios, unha práctica non pouco común entre a nobreza romana. O ancián Craso, aínda sendo fillo dun cónsul e censor, crecera nunha casa modestamente mantida e multixeracional; a aprobación de leis suntuarias fora un dos logros políticos do seu pai.

Ao casar coa viúva do seu irmán, pola contra, Pompeio Magno casou cinco veces e Xulio César polo menos tres. Craso seguiu casado con Tertulla "a pesar dos ataques á súa reputación". Corría o rumor de que un amigo da familia, Quinto Axio de *Reate* (Rieti), era o pai biolóxico dun dos seus dous fillos. Plutarco relata unha broma de Cicerón que facía referencia a unha gran semellanza entre Axio e un dos rapaces.

### Educación 
O filósofo peripatético Alexandre estaba unido ao núcleo familiar de Craso e é probable que contribuise á educación dos rapaces. Aínda que a súa escasa remuneración sinala a cobiza de Craso, suxeriuse que ao non enriquecerse a costa de Craso Alexandre afirmou unha postura filosófica positiva sen ter en conta as posesións materiais. Os peripatéticos da época diferían pouco da Antiga Academia representada por Antíoco de Ascalón, quen facía fincapé no coñecemento como valor supremo e na concepción aristotélica do ser humano como político por natureza (un *zōon politikon*, "criatura política"). Esta visión do home como un "animal político" sería axeitada ao dinamismo político familiar dos *Licinii Crassi*.
[miniatura|[Cicerón eloxiou a Publio Craso polo seu carácter e a súa capacidade de falar.]]
Os peripatéticos e os académicos, segundo Cicerón, proporcionaron a mellor formación oratoria; mentres que os académicos practicaban a refutación, os peripatéticos destacaban na teoría retórica e tamén practicaban debatendo os dous lados dunha cuestión. O mozo Craso debeu prosperar con esta formación, pois Cicerón eloxia as súas habilidades como orador e en *Brutus* colócao en compañía de novos oradores talentosos cuxas vidas acabaron antes de que puidesen cumprir o seu potencial:*Fora moi educado e estaba perfectamente versado en todas as ramas da literatura educada: tiña igualmente un xenio penetrante e unha variedade elegante de expresións; e parecía grave e sentencioso sen arrogancia, e modesto e tímido sen abatemento.* despois da asunción da *toga virilis* ao redor dos 15 anos e antes de asumir funcións militares formais. Publio, o seu irmán Marco e Décimo Bruto puideron ter sido *contubernales* durante a propretura de César en Hispania (61 – 60 a. C.). O pai e o avó de Publio tiñan fortes vínculos con Hispania: o seu avó gañara o seu triunfo na mesma provincia de Hispania Ulterior, e despois da Guerra de Octavio do 87 a. C. o seu pai atopara alí refuxio entre amigos, evitando o destino do tío e do avó de Publio. A comisión de campo de César de Publio na Galia indica un alto nivel de confianza, quizais porque el mesmo adestrara o mozo e coñecía as súas habilidades. Na súa amizade con Cicerón, Publio mostrou un certo grao de independencia política. Parece que Cicerón tiña a esperanza de poder afastar ao mozo talentoso do camiño popularista e militarista cara ao exemplo do seu avó consular, cuxa carreira política era tradicional e moderada, ou a seguir o modelo do orador Licinio Craso sobre o que Cicerón tantas veces escribiu. Aqueles que argumentaron que Publio era o fillo maior intentaron defender que era cuestor. "equivale a un termo técnico para un mozo que non ocupa ningún cargo formal". A informalidade da frase vese realzada por un *adulescentulus* descritivo; en contexto, dise que Publio está cos seus homes como un *adulescentulo duce*, Na fase inicial da guerra contra os helvecios, César mantivo unha cadea de mando gala; a falta de coordinación estratéxica levou a un mal rendemento, que César intentou corrixir con un mando máis centralizado. Publio Craso foi o primeiro romano nomeado como comandante de cabalería na guerra, e quizais recibiu a tarefa de reestruturar o mando. César di que despois enviou a Craso cara ao oeste ata Armórica (Bretaña) mentres el mesmo se dirixía ao leste para asediar a fortaleza dos atuátucos.

#### Armórica 
Os estudosos raramente intentaron interpretar a decisión de César de enviar un oficial novo e relativamente inexperto cunha soa lexión para asegurar unha rexión xeográfica importante habitada por múltiples *civitates*, mentres que o propio comandante en xefe asediaba unha única cidade coas restantes sete lexións do seu exército e un completo persoal de altos legados e a maioría dos tribunos. A misión armoricana de Craso aparece descrita de maneira tan concisa que a cronoloxía e veracidade de César foron cuestionadas, sobre todo polo estudoso Michel Rambaud, quen insiste en que a VII Lexión debeu separarse antes da batalla do Sabis.Craso e a VII Lexión invernan entre os andecavos, unha tribo gala cuxo territorio corresponde aproximadamente á diocese de Angers (Anjou) no departamento francés de Maine e Loira. Aínda que César sitúa os andecavos "preto do Atlántico", non tiñan costa e estaban situados no interior ao longo do río Loira. César viuse obrigado a modificar a súa valoración da situación cando escribiu o seu relato do terceiro ano da guerra, no que el mesmo desempeña un papel menor e que é notablemente máis breve que os seus outros seis libros. Pola contra, o libro 3 do *Bellum Gallicum* céntrase nos traballos de Servio Sulpicio Galba nos Alpes e nas campañas dirixidas polos dous oficiais subalternos Publio Craso e Décimo Bruto.

#### Crise de reféns 
Segundo César, o mozo Craso, ante a escaseza de racións, nalgún momento non especificado enviou destacamentos para procurar gran baixo o mando de prefectos e tribunos militares, entre eles catro oficiais de nome ecuestre que son secuestrados como reféns por unha coalición de tres tribos galas. Os catro son T. Terrasidius, en poder dos esuvios; M. Trebius Gallus, polos coriosolitas; e Q. Velanius e T. Silius, ambos dos *venetos*. entre os celtas, porén, os reféns tamén se intercambiaban como promesa de alianza mutua sen perda de status, unha práctica que debería situarse no contexto doutras institucións sociais celtas como o fomento e a alianza política mediante o matrimonio. Entre os pobos celtas e xermánicos, os acordos de reféns parecen ser unha forma de presión diplomática mutua, discernindo da toma de reféns unilateral romana.

Un concepto de dereito internacional, expresado en latín pola frase *ius gentium*, existía por costume e consenso, e non en ningún código escrito ou tratado xurado. Por costume, a seguridade dos reféns estaba garantida a non ser que as partes dun tratado violasen os seus termos, nese caso o sometemento de reféns a accións punitivas como a tortura ou a execución non se consideraba unha violación do *ius gentium*. Se os armoricanos crían ter os catro romanos como reféns no sentido de *congestloi*, non está claro que negociacións emprendera Publio Craso. "A César gustáballe a enerxía e a empresa dos mozos aristócratas", comentou Syme, "unha predilección que non sempre conseguiu resultados felices". A situación á que se enfrontou Publio Craso en Armórica implicaba tanto a cuestión prosaica da loxística (é dicir, alimentar a lexión baixo o seu mando) como a diplomacia entre múltiples tribos, gran parte das cales tiveron que levarse a cabo por iniciativa propia durante a ausencia de César. A construción dunha frota romana no río Loira durante o inverno do 57 - 56 a. C. foi interpretada por varios estudosos modernos como preparación para unha invasión de Britania, á que os armoricanos se opoñerían como unha ameaza para o seu propio comercio e relacións coa illa. César, en calquera caso, é do máis expresivo sobre a emocionante batalla naval que resultou da crise.

Cando recibiu informes da situación dos reféns en Armórica, César aínda non regresara á fronte desde o seu cuartel administrativo de inverno en Rávena, onde se reunira co pai de Publio para facer acordos políticos antes da máis famosa conferencia triunviral en Lucca en abril. César apresúrase e, no verán do 56 a. C., a campaña contra os vénetos e os seus aliados é dirixida por Décimo Bruto como unha operación naval. César non dá explicacións para trasladar a Craso do mando na fronte armoricana, aínda que escribe en *Bellum Gallicum* que el ordenou a Craso que entrase en Aquitania con doce cohortes lexionarias e un gran número de cabalería para evitar que as tribos de Aquitania enviasen “auxiliares” para unirse con tribos da Galia, presumiblemente para explotar o malestar causado pola crise dos reféns. Os romanos finalmente vencen, pero o destino dos reféns non se indica, e rómpense as relacións coa aristocracia gala que se levaban conseguendo durante os dous anos anteriores, César ordena a execución de todo o senado véneto.César considera impresionantes as vitorias de Publio Craso por varias razóns. Craso tiña só 25 anos naquel momento.

#### Matrimonio 
Durante o seu tempo en Roma, Publio casou coa generosamente eloxiada e altamente educada Cornelia, que probablemente tiña ao redor de dezaseis ou dezasete anos. Como filla de Metelo Escipión, era "a herdeira da última rama superviviente dos Escipión". Publio estaría nos seus vinte longos. O seu servizo militar no estranxeiro aprazara o matrimonio a unha idade posterior á que un nobre romano adoita ter esposa. A data do seu compromiso non se rexistra, pero se Cornelia fora durante moito tempo a noiva desexada, sería demasiado nova para casar antes de que Publio marchase para as Galias, e a súa valía como marido quizais non fose tan evidente. O valor político do matrimonio para Publio residía nos vínculos familiares cos chamados *optimates*, unha facción de senadores conservadores en continua realiñación que buscaba preservar as tradicionais prerrogativas da oligarquía aristocrática e evitar que individuos excepcionais dominasen mediante un recurso directo ao pobo ou a acumulación de poder militar.

### Preparativos para Oriente 
[miniatura|[Marco Licinio Craso]]
Nunha carta de febreiro do 55 a. C., Cicerón menciona a presenza de Publio Craso nunha reunión celebrada na casa do seu pai. Durante estas negociacións políticas, acordouse que Cicerón non se oporía a unha *legatio* (viaxe diplomática) cara ao leste co seu antigo inimigo Publio Clodio Pulcro, a cambio de que Marco Craso apoiase un favor non identificado. Aínda que Clodio ás veces foi considerado como un axente ou aliado de Craso, non está claro se a súa viaxe, probablemente para visitar Bizancio ou Galacia, estivo relacionada coas intencións de Craso en Oriente.

As negociacións triunvirais en Rávena e Lucca resultaran na prolongación do mando galo de César e na concesión dunha provincia proconsular de cinco anos para cada un dos cónsules do 55 a.C. As provincias hispanas foron para Pompeio; Craso conseguiu ter Siria, coa intención transparente de lanzar unha guerra contra Partia. Algúns romanos opuxéronse á guerra, Cicerón chamouna guerra *nulla causa* ("sen xustificación"), ao considerar que Partia tiña un tratado con Roma;

#### Batalla de Carras 
esquerda|miniatura|Relevo dun catafracto parto atacando a un león usando kontos
Marco Craso comandaba sete lexións, cuxa forza foi estimada entre 28.000 e 40.000, xunto con 4.000 de cabalaría e un número comparable de infantaría lixeira. O exército romano superaba en gran medida a forza á que se enfrontaba. Aínda que a paisaxe desértica e areosa favorecía a cabalería fronte á infantaría, o principal valor da cabalería galorromana era a mobilidade, non a forza, xa que estaba lixeiramente armada e protexida. Pola contra, os mil catafractos partos fortemente blindados montaban cabalos bardados e portaban longas lanzas pesadas (*kontos*), cuxo alcance e dano superaba á lanza gala, mentres que os 9.000 arqueiros partos estaban equipados cun arco composto moi superior ao utilizado en Europa, con frechas continuamente  reabastecidas por soldados e un tren de camelos. A reputación dos lexionarios de excelencia no combate a corta distancia fora anticipada polo xeneral parto Surena, e respondeu con cabalaría pesada e armamento de longo alcance.

Marco Craso respondeu movilizando aos lexionarios en cadrado defensivo, o muro de escudos ofreceu algo de protección pero dentro do cal non podían moverse, para evitar o cerco, ou quizais nun intento desesperado de desviar a fronte,
miniatura|Arqueiro a cabalo parto
Co aumento das baixas, Publio decidiu que unha carga era a súa única opción, pero a maioría dos seus homes, ateigados de frechas, non podían responder á chamada. Só a cabalería gala seguía ao seu novo xefe. Os catafractos devolveron o esforzo cunha contracarga na que mantiveron a clara vantaxe en número e equipamento. As lanzas galas máis lixeiras e curtas terían un efecto limitado contra a pesada armadura dos catafractos. Pero cando as dúas forzas se xuntaron, a armadura gala aínda que máis lixeira, deixandoos máis vulnerables, tamén os facía máis áxiles; agarraron as lanzas partas para tirar aos xinetes inimigos. Outros galos, desmontados ou escollendo desmontar, apuñalaron os cabalos partos no ventre, unha táctica que fora empregada contra a cabalaría de César polos xermanos superados en número o ano anterior na Galia. Foi un dos peores desastres militares da historia romana.

## Notas