Romancero gitano

O ***Romancero gitano*** é unha obra poética de Federico García Lorca, publicada en 1928. Está composta por dezaoito romances co nexo común da cultura xitana, pero abarcando temas como a noite, a morte ou a paixón.

A obra presenta unha gran síntese entre a poesía popular e a alta poesía, tratando a cultura popular andaluza e xitana de xeito mítico e metafórico e cunha gran sensualidade. Tamén reflicte as penas dun pobo perseguido que vive á marxe da sociedade e que se ve perseguido polos representantes da autoridade, e pola súa loita contra esa autoridade represiva.

Lorca cualificouna como: .

## Análise 
**Espazo da obra:** Ambientado en Andalucía, nos barrios xitanos.

**Recursos:** Metáforas, personificacións, comparacións, repeticións.

### Contido e estrutura 
Lorca estiliza o mundo xitano, alongado do costumismo e tipismo folclórico.

O Romancero pódese estruturar en dúas partes: unha primeira que comprende desde o poema 1 ata o 15, que poden ser cualificados como os Romances propiamente xitanos, e unha segunda que comprende do poemas 16 ao 18, que adoitan ser coñecidos como os Romances históricos.

#### Romances propiamente xitanos 
O xitano, polas súas crenzas e códigos, choca con dúas realidades: o amor e os "outros". Estes invaden os seus dereitos ou prestixio, e poden ser xente da súa propia raza ou a sociedade que os marxina e oprime e conta co brazo armado da Garda Civil, o que adoita desembocar en sangue e morte. O amor, o dereito persoal, as crenzas, levan á morte ou ferida moral de difícil curación.

O Romancero comeza co ***Romance de la luna, luna***, unha especie de "romance prólogo", que xa anuncia o mundo tráxico no que se moven os xitanos narrando a historia dun neno que morre en ausencia dos seus pais. Foi publicado por primeira vez en *El Norte de Castilla* o 9 de abril de 1926.

Esta parte do Romancero pódese subdividir, deixando á beira os romances dedicados aos tres arcanxos que simbolizan a Córdoba (***San Rafael***) , Granada (***San Miguel***) e Sevilla (***San Gabriel***), en dúas series:

* A primeira serie é máis lírica, con presenza predominante feminina. Comprende os romances:

# ***Preciosa y el aire***: No que unha nena xitana é perseguida polo ar —símbolo que representa ao masculino—. Foi publicado por primeira vez na revista de poesía *Litoral*, Málaga, nº 1 en novembro de 1926.
# ***Romance sonámbulo***: Reflicte a frustración dun xitano ferido que regresa á casa onde a súa moza está morta. Deste poema dixo o autor: “El misterio poético es también misterio para el poeta” e “siempre tendrá luces cambiantes, aun para el hombre que lo ha comunicado, que soy yo”.
# ***La monja gitana***: Unha monxa encerrada nun convento que soña co amor. Sobre as monxas, Lorca escribiu en *Impresiones y paisajes*: “Case sempre o que induce ás devanditas santas mulleres a se encerraren nesas solemnidades mortas é un conflito sentimental que elas non puideron resistir coas súas almas sen forza”.
# ***La casada infiel***: Alude ao amor adúltero. Foi publicado por primeira vez conxuntamente co *Martirio de Santa Olalla* na Revista de Occidente, vol. XIX, nº LV, xaneiro de 1928, páxs. 40 a 46.
# ***Romance de la pena negra***: Na pena de Soledad Montoya reflíctese a pena do pobo xitano.

* A segunda serie é máis épica e masculina. Comprende os romances:
# ***Reyerta***: Fala da violencia e á loita entre os xitanos. Foi publicado por primeira vez en ''L'amic de les Arts*.
# ***Prendimiento de Antoñito el Camborio en el camino a Sevilla***: Antoñito representa a dignidade xitana ferida polo tempo, as circunstancias e a historia.
# ***Muerte de Antoñito el Camborio***: O destino fatal do xitano nacido para a perdición ou para a gloria, que pertence á chamada aristocracia xitana, segundo o propio Lorca.
# ***Muerto de amor***: Un enfermo a piques de morrer, trata da inminente fatalidade.
# ***Romance del emplazado***: Igual que no anterior, o tema principal é a fatalidade, a morte.
# ***Romance de la Guardia Civil española***: A Garda Civil representa a represión contra o mundo xitano, polo que aparece representada coa cor negra.

#### Romances históricos 
A segunda parte do Romancero consta tan só de tres poemas, referidos a personaxes históricos que sofren un proceso de xitanización:
# ***Martirio de Santa Olalla***: Baseado na vida de Santa Eulalia de Mérida. Lorca pretende facer un romance sobre a Andalucía romana (segundo as súas propias palabras). Foi publicado por primeira vez conxuntamente co poema *La casada infiel* na Revista de Occidente, vol. XIX, nº lv, xaneiro de 1928, páxs. 40 a 46.
# ***Burla de don Pedro a caballo***: Centrado na Idade Media. Os temas son a soidade, a ausencia de amor, o esquecemento.
# ***Thamar y Amnón***: Baseado nos amores recollidos no Libro de Samuel na Biblia entre a filla do rei David, Thamar e o seu irmán, Amnón.

### Estilo 
Lorca pretende fundir a linguaxe narrativa coa lírica, sen que ningunha delas perda a súa calidade. Recolle así a tradición do romanceiro: historias que comezan *in media res* e cun final inacabado, descricións, narrador e diálogos en estilo directo entre os personaxes. En ocasións este diálogo amplíase ó narrador.

### Os personaxes 
* O home; mantén unha actitude case sempre pasiva, porque os que se lamentan ou queixan na obra son as mulleres. Os homes representan trazos de madurez, sensatez e capacidade de reacción. Destaca a ausencia case total de descricións físicas dos homes.
* A muller; aparece descrita detalladamente tanto física como psiquicamente. Na obra son personaxes débiles perante as dificultades, facendo así que o personaxe masculino cobre máis forza. Lorca descríbeas con melena de pelo negro, tratándoas como algo moi sensual e erótico. "Soledad Montoya" ou "a monxa xitana" son representacións do que significa a muller para os xitanos.

### Simbolismo da obra 
O *Romancero gitano* contén gran cantidade de símbolos. Os principais, xunto co seu significado, son:

* Metais: coitelos, bigornias, aneis etc. Fan referencia á vida dos xitanos.
* Aire: o erotismo masculino.
* Espello: o fogar e a vida sedentaria. 
* Auga: en movemento representa a vida, e en repouso, a paixón estancada.
* Cabalo: a paixón desenfreada que conduce á morte.
* Lúa: aparece 218 veces, simboliza a morte.
* Cor negra: a morte.
* Cor branca: aparece 78 veces; significa a vida, a luz.
* Cor verde: aparece 98 veces, significa vida, amor e morte, pero coa imposibilidade de dicir que significa unha única cousa.
* Cor azul: aparece 70 veces.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Federico García Lorca
* La Barraca
* Xeración do 27

### Ligazóns externas 
* *Romancero gitano* en pdf.
* *Romance de La luna, luna'' cantado por Paco Ibáñez.
* Romancero gitano en Wikilibros en castelán.