open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Taras Schevchenko

[miniatura|Taras Shevchenko, autorretrato [1847]]
**Taras Hryhorovych Shevchenko** (**Тарас Григорович Шевченко**), nado en 1814 e finado en 1861, foi un poeta e pintor ucraíno, fundador da literatura moderna ucraína e dun xeito máis amplo da Ucraína moderna.

## Traxectoria 
Naceu no seo dunha familia de servos da vila de Morynzi, preto de Kíiv (entón parte de Rusia). Shevchenko quedou orfo aos 11 anos, como de neno amosaba talento para a pintura, acompañou ao seu amo, P. Engelhardt, ás viaxes a Vilnius e San Petersburgo, onde Shevchenko recibiu clases de pintura. Algúns pintures rusos recoñeceron o seu talento e tentaron obter a súa liberdade, que conseguiron en 1838 tras pagar 2500 rublos. Nese ano conseguiu ser aceptado na Academia de Artes no estudo de Karl Briullov. En 1840 publicou a súa primeira colección de poesía, *Kobzar*, aínda que viña escribindo dende a súa época de servidume. En 1841 apareceu o poema épico *Haidamaky*. En 1842 publicou unha parte da traxedia *Nykyta Hayday* e en 1843 completa o drama *Nazar Stodolya*. Logo do éxito desas obras Shevchenko viaxou por Ucraína e comprobou as duras condicións nas que vivían os seus compatriotas.

O 22 de marzo de 1845 a Academia de Artes concedeulle o título de artista e viaxou de novo á súa terra, onde entrou en contacto con membros da Irmandade dos Santos Cirilo e Metodio, unha sociedade secreta política que avogaba por amplas reformas no seo do Imperio Ruso. Detívose a Shevchenko con outros membros da irmandade o 5 de abril de 1847 tras a prohibición da sociedade, enviado a San Petersburgo e enviado ao exilio en Orenburg (Siberia) coa prohibición de escribir e pintar, tan só puido regresar en 1857, pero ao non poder asentarse en San Petersburgo estableceuse en Nizhnii Novgorod. En maio de 1859 obtivo permiso para ir a Ucraína, arrestado por blasfemia en xullo, ordenouselle vovear a San Petersburgo.

Taras Sevchenko pasou os útimos anos da súa vida escribindo poesía e pintando, pero tras os anos de exilio a súa saúde resentiuse e Shevchenko morreu o 10 de marzo de 1861.

A súa obra converteuse en cántigas populares que cantaba e canta o pobo ucraíno e deu pulo aos novos escritores en lingua ucraína, ata entón considerada por moitos un dialecto do ruso.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Taras Shevchenko pinturas.
* Taras Shevchenko  Autorretratos.
Joan Maragall

**Joan Maragall i Gorina**, nado en Barcelona en 1860 e finado en 1911, foi un escritor catalán.

## Traxectoria 
Nado no seo da burguesía catalá, logo de rematar o bacharelato vai facer dúas viaxes, unha ao sur de España e outra a Francia que van ser claves para a súa visión do mundo. Enfrontado ao seu pai que quería que seguise a tradición familiar e entrase no negocio familiar, ao que Maragall se negaba para dedicarse á estudar, o que consegue en 1879 cando comeza os estudos de dereito na Universidade de Barcelona. Ao tempo que dedica horas á lectura de libros en catalán e castelán, e apaixonase coa obra de Goethe. En 1881 participa nos seus primeiros Jocs Florals con *Dins sa cambra*, que consegue un dos premios. En 1890 pasa a formar parte da redacción do *Diario de Barcelona* e ao ano seguinte casa con Clara Noble. En 1895 publica un dos seus poemas máis populares *La vaca cega* no libro *Poesies* e neses anos colabora con *La Renaixença* e *La Veu de Catalunya*. *El Cant de la Senyera* composto como himno do Orfeó Catalá en 1896. En 1900 aparece a primeira parte de *El comte Arnau* (a segunda aparecerá en 1906 e a terceira en 1911). En *Visions e Cants* (1900) aparece a ''Oda a l'Espanya''. En 1904 foi proclamado mestre do Gai Saber, por gañar tres premios nos Jocs Florals.

Foi membro fundador da Secció Filològica de l'Institut d'Estudis Catalans. A temática na obra de Maragall é das máis amplas da literatura do século XIX catalá, están presentes o amor, a natureza, o canto á terra e á súa cidade, as lendas, os elementos espirituais.

## Relación con Galicia 
En 1903 visitou a cidade da Coruña e quedou engaiolado de Galicia que xa coñecía polas súas lecturas de Manuel Curros Enríquez. Tamén coñecía as teorías rexionalistas de Alfredo Brañas. Pero non foi ata 1929 que se traduciu o primeiro poema do poeta ao galego, o *Himno da arbre froital*. Ademais realizáronse tres traducións ó galego do coñecido poema *La vaca cega*: a primeira tradución é obra de Xosé Iglesias Roura, publicada por vez primeira o 10 de xuño de 1917 n'*A Nosa Terra*; a segunda, obra de Xesús Alonso Montero publicada o 16 de xuño de 1972; e a derradeira tradución foi a cargo de Manuel Casado Nieto, publicada o 7 de agosto de 1981 no *Faro de Vigo*.

## Notas
Lucy Terry

**Lucy Terry**, nada contra 1730 e finada en 1821, foi unha escritora en lingua inglesa.

## Traxectoria
Foi unha escrava negra, capturada nunha razzia en África cando era un nena para ser vendida como escrava en Massachusetts, entón colonia inglesa. En 1756 Obijah Prince un home negro libre mercou a súa liberdade e casou con ela.

Lucy é a autora do primeiro poema escrito por un negro en América, *Bars Fight*, unha balada que narra un ataque a dúas familias brancas polos amerindios o 25 de agosto de 1746 no que morreron dous brancos, a autora claramente toma partido polos brancos e amosa desprezo para cos indios. O poema, que consta de 28 versos en  transmitiuse como unha cántiga popular e non se recolleu por escrito ata 1855. Lucy, coñecida polas súas habelencias de oradora, defendeu e gañou un caso diante a Corte Suprema de Vermont.
Himno nacional de Colombia

O **himno nacional de Colombia**, chamado oficialmente **Himno Nacional de la República de Colombia**, foi realizado por Rafael Nuñez, expresidente do país, pero con anterioridade o himno era *La Guaneña*, que era unha canción en ritmo de Bambuco, a cal os soldados da época da independencia interpretaban para acompañar os seus períodos de combate e os seus períodos de esparcimento.

## Letra do himno de Colombia 
*¡Oh gloria inmarcesible!
*¡Oh júbilo inmortal!
*En surcos de dolores
*El bien germina ya

**I**

*Cesó la horrible noche
*La libertad sublime 
*Derrama las auroras 
*De su invencible luz. 
*La humanidad entera, 
*Que entre cadenas gime, 
*Comprende las palabras 
*Del que murió en la cruz

**II**

*"Independencia" grita
*el mundo americano;
*se baña en sangre de héroes
*la tierra de Colón.
*Pero este gran principio:
*"el Rey no se soberano"
*resuena y los que sufren
*bendicen su pasión.

**III**

*Del Orinoco el cauce
*se colma de despojos;
*de sangre y llanto un río
*se mira allí correr.
*En Bárbula no saben
*las almas ni los ojos
*si admiración o espanto
*sentir o padecer.

**IV**

*A orillas del Caribe
*hambriento un pueblo lucha
*Horrores prefiriendo
*a pérfida salud.
*¡Oh, sí! de Cartagena
*la abnegación es mucha,
*y escombros de la muerte
*desprecia su virtud.

**V**

*De Boyacá en los campos
*el genio de la gloria
*con cada espiga un héroe
*invicto coronó.
*Soldados sin coraza
*ganaron la victoria;
*su varonil aliento
*de escudo les sirvió.

**VI**

*Bolívar cruza el Ande
*que riegan dos océanos,
*espadas cual centellas
*fulguran en Junín.
*Centauros indomables
*descienden a los llanos,
*y empieza a presentirse
*de la epopeya el fin.

**VII**

*La trompa victoriosa
*en Ayacucho truena,
*que en cada triunfo crece
*su formidable són.
*En su expansivo empuje
*la libertad se estrena,
*del cielo americano
*formando un pabellón.

**VIII**

*La virgen sus cabellos
*arranca en agonía
*y de su amor viuda
*los cuelga del ciprés.
*Lamenta su esperanza
*que cubre loza fría,
*pero glorioso orgullo
*circunda su alba tez.

**IX**

*La patria así se forma
*termópilas brotando;
*constelación de cíclopes
*su noche iluminó.
*La flor estremecida
*mortal el viento hallando,
*debajo los laureles
*seguridad buscó.

**X**

*Mas no es completa gloria
*vencer en la batalla,
*que el brazo que combate
*lo anima la verdad.
*La independencia sola
*el gran clamor no acalla;
*si el sol alumbra a todos,
*justicia es libertad.

**XI**

*Del hombre los derechos
*Nariño predicando,
*el alma de la lucha
*profético enseñó.
*Ricaurte en San Mateo
*en átomos volando,
*"deber antes que vida"
*con llamas escribió.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*

### Ligazóns externas 
* Partitura do Himno Nacional de Colombia
* Partitura Himno Nacional de Colombia (Partitura para Piano)
* Letra do himno na páxina da Presidencia da República
* Vocal
Gabriel Aresti

**Gabriel Aresti Segurola**, nado en Bilbao o 14 de outubro de 1933 e finado na mesma cidade o 5 de xuño de 1975, foi un escritor vasco en lingua éuscara que renovou e modernizou a poesía vasca.
## Traxectoria
Aos 14 anos aprendeu a lingua vasca e a súa primeira obra *Maldan Behera* (Costa abaixo), amosa un forte carácter simbolista. As súas obras máis coñecidas son a chamada "**Triloxía da pedra**": *Harri eta herri* (Pedra e pobo, 1964), *Euskal harria* (Pedra vasca, 1968) e *Harrizko herri hau* (Este pobo de pedra, 1971) están xa vencelladas á poesía social, escritas nunha linguaxe coloquial, claramente relacionadas coa obra de Blas de Otero, Gabriel Celaya ou Antonio Machado. Defendeu a creación dun éuscaro unificado (éuscaro batua) e fundou a editorial Lur, que acolleu os novos escritores en lingua vasca. Tamén escribiu novela e teatro.

### Relación con Galicia 
A pesar de que nunca visitou Galicia, Aresti mantivo unha relación de amizade con intelectuais galegos como Xesús Alonso Montero e Xosé Luís Méndez Ferrín, que influíron no gran número de traducións que Aresti fixo dende o galego. Con quen máis relación mantivo foi con Manuel María, a quen lle encarga, nunha das moitas cartas que lle escribiu, que lle faga escolma da poesía galega para facer unha antoloxía das catro nacionalidades que compoñen o estado español. "*Usted sería la persona indicada para el gallego*" (dille nunha carta datada o 7 de maio de 1969). Traduciu ao éuscaro os *Seis poemas galegos* de Federico García Lorca, o álbum *Nós* de Castelao, o *Catecismo do labrego* de Valentín Lamas Carvajal , *O divino sainete* de Curros Enríquez, *Pranto matricial* de Valentín Paz-Andrade e *Divinas palabras* de Valle-Inclán. Foi xurado no concurso de contos "*Breogan*" do Centro Galego de Barakaldo e tiña unha relación moi fonda cos galegos emigrados no País Vasco. Cando en 1969 había un certo enfrontamento entre vascos e galegos, Aresti escribe tres sonetos contra este enfrontamento: No primeiro diríxese ós galegos para que traten ben a Euskadi, no segundo ós vascos para que traten ben ós galegos e no terceiro a Manuel María para que se dirixa tamén nese senso ós galegos emigrados, pois, segundo el, son os intelectuais os que teñen que rematar con esta xenreira. Manuel María contesta con tres cantigas no mesmo senso e cun envío final encomendándolle a Gabriel Aresti o pobo galego alí emigrado.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía de Gabriel Aresti
Goberno enclaustrado

O **Goberno Enclaustrado**, coñecido tamén como **sistema Insei**, é unha característica da historia do Xapón, da súa política e ás veces dos negocios. En case todos os gobernos e unidades administrativas o gobernante nominal non ten un poder práctico, senón que simplemente rexenta e son os conselleiros os que teñen o poder real.

## Características 
Os títulos utilizados para exercer o goberno enclaustrado son:
* Sodanyaku - conselleiros nos bancos,
* Sessho and Kampaku - rexentes na Corte Imperial de Kyoto,
* Shikken - no shogunato Kamakura
* Kanrei - no shogunato Ashikaga
* Tairo e Karo - no shogunato Tokugawa

O goberno enclaustrado foi un procedemento utilizado por diversos emperadores xaponeses mediante o cal se retiraban a un mosteiro e entregaban o poder a un sucesor mais continuaban a exercer o seu poder e influencia por detrás. Os emperadores retirados reciben o nome de *Jōkō* (上皇). O primeiro emperador retirado que exerceu este tipo de goberno no Xapón foi a emperatriz Jito.

O termo *emperador retirado* emprégase principalmente ao tratar un período da historia xaponesa na que esta era unha práctica común: un emperador retirado podía ter máis influencia que cando estaba no trono porque retiña o prestixio do título e tiña máis liberdade para falar en público.

Aínda que a influencia real do goberno enclaustrado pode ter sido esaxerada por algúns historiadores, haina que ver no contexto do dominio progresivo que a clase dos guerreiros exercía sobre a aristocracia. En épocas posteriores, o emperador caía na sombra do seu shogun, tal e como se realmente houbese aínda un emperador enclaustrado presente.

### Emperadores 
Entre os emperadores famosos que adoptaron o goberno enclaustrado destacan:

*Shirakawa (1053-1129, r. 1073-1087 e goberno enclaustrado de 1087 a 1129).
*Toba (1103-1156, r. 1107-1123 e goberno enclaustrado de 1129 a 1156).
*Go-Shirakawa (1127-1192, r. 1155-1158 e goberno enclaustrado de 1158 a 1192).
Espazo

O **espazo** concíbese comunmente como o escenario onde se sitúan os obxectos físicos, e onde transcorre a realidade.

## Física 
Na física, o espazo está constituído por variábeis matemáticas que caracterizan a posición de calquera obxecto nun sistema de coordenadas, baixo un principio de relatividade dado. 

Deste xeito, o concepto de espazo vai presentar diferenzas clave en función da teoría na que se defina, sexa na física aristotélica, na física newtoniana ou tamén chamada física clásica, na física relativista ou noutras teorías recentes e aínda en discusión.

En calquera caso, a concepción actual do espazo na física confórmase con base á teoría da Relatividade e á mecánica cuántica; e neste contexto resulta máis adecuado falar de espazo-tempo que de espazo e tempo de xeito separado, como resultaba natural facer na física clásica.

## Matemática 
Na matemática o espazo é un conxunto, xeralmente con algunha estrutura adicional.

Na xeometría euclidiana e na física clásica, o Espazo euclidiano defínese como o conxunto de posicións que se pode describir atribuíndo a cada posición tres coordenadas, respectadas dúas condicións: i) valla o teorema de Pitágoras e ii) respecte a norma euclidiana. A física relativista considera o espazo cuatridimensional (pois considera tamén o tempo).

## Astronomía 
Decorrente da definición matemática, a astronomía usa a palabra espazo para se referir á porción baleira do universo (espazo sideral) onde existe apenas o vacuo, alén das atmosferas dos planetas. (Úsase o termo "espazo exterior", "espazo externo" ou "espazo sideral" para distinguilo do espazo con ar e o espazo na Terra).

## Filosofía 
Entre as cuestións filosóficas relacionadas co espazo inclúense: é o espazo absoluto ou relativo? O espazo ten unha xeometría correcta, ou a xeometría espacial é puramente convencional? Algúns teóricos posicionáronse a respecto desas cuestións: para Isaac Newton o espazo é absoluto, en canto que para Gottfried Leibniz o espazo é relativo; Henri Poincaré considera que a xeometría espacial sexa apenas unha convención.

## Informática 
Nos computadores o espazo de memoria defínese como a cantidade de células de memoria dispoñíbeis para rexistro de dados.

## Tipografía 
Na tipografía e na ortografía o espazo é unha área en branco que separa dúas palabras.

## Notas
Eddie Van Halen

**Eddie Van Halen**, nado en Ámsterdan, o 26 de xaneiro de 1955 e finado en Santa Monica o 6 de outubro de 2020, foi un guitarrista, compositor, produtor e inventor neerlandés.

Mudouse a California a mediados dos anos sesenta. Comezou como batería xunto co seu irmán Alex e uns amigos da escola, formando o grupo *Broken Combs*, en 1973. Logo de tres anos o nome do grupo mudou a Van Halen, sendo xa considerado como un dos mellores grupos da costa oeste de Estados Unidos. As características máis salientables do grupo eran os solos de Eddie coa técnica de *finger tapping* (ou *fret tapping* e a presenza de David Lee Roth.

En 1978 publícouse *Van Halen*, do que se venderon dous millóns de copias. Logo deste éxito, o solo en *Beat It* de Michael Jackson o *finger tapping* convértese nun dos recursos técnicos máis prolíficos para os guitarristas modernos.

No ano 2012, nunha enquisa realizada entre os lectores da revista, *Guitar World*, quedou no número 1 dos "100 mellores guitarristas da historia". A revista *Rolling Stone* situouno no número 8 da súa lista dos "100 mellores guitarristas".

## Notas
Cantidade de movemento

dereita|200px|miniatura|Dispositivo que comproba a teoría da inercia.

A **cantidade de movemento linear** ou **momento linear**, é unha magnitude física de carácter vectorial que tivo a súa primeira definición na física clásica, coma o produto da masa pola velocidade:

:\vec{P}_{} = m.\vec{v}

O momento dun sistema é igual á suma dos momentos dos seus compoñentes.

:\vec\mathbf{p}= \sum_{i = 1}^n m_i \vec\mathbf{v}_i = m_1 \vec\mathbf{v}_1 + m_2 \vec\mathbf{v}_2 + m_3 \vec\mathbf{v}_3 + ... + m_n \vec\mathbf{v}_n 
onde
:\vec\mathbf{p} é o momento
: m_i  é a masa do elemento i
:\vec\mathbf{v}_i a velocidade de i
: n\  número de elementos no sistema

A forza é igual á variación da cantidade de movemento:
: \mathbf{F} = {\mathrm{d}\mathbf{p} \over \mathrm{d}t}.

Se a masa e constante e a velocidade pequena comparada coa da luz, isto equivale á coñecida formulación da segunda lei de Newton \vec F = {\mathrm{d} {\vec p} \over \mathrm{d}t} = {\mathrm{d}m \over \mathrm{d}t} {\vec v}+ {\mathrm{d} {\vec v} \over \mathrm{d}t}m=0+ {\mathrm{d} {\vec v} \over \mathrm{d}t}m = m{\vec a} .

Se un sistema está en equilibrio o seu momento linear é constante:

: \mathbf{F} = {\mathrm{d}\mathbf{p} \over \mathrm{d}t}=\ m\mathbf{a}= 0

Na teoría da relatividade, como consecuencia da reconfiguración das relacións entre as magnitudes fundamentais que o definen, toma unha nova forma matemática na que aparecen a enerxía, a masa e mais a velocidade da luz:

:p = {1 \over c} \sqrt{E^2 - m^2c^2}.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Momento
* Momento angular
Escalar

En matemáticas un escalar designa un número, sexa real ou complexo, que é un elemento dun corpo (ás veces tamén é un elemento dun anel). Pódese considerar tamén coma un vector dunha única dimensión, mais sen dirección nin sentido. Formalmente é un tensor de rango cero.

Unha operación chamada produto escalar (non debe confundirse coa multiplicación escalar) pódese definir nun espazo vectorial, o que permite multiplicar dous vectores da forma definida para producir un escalar. Un espazo vectorial equipado cun produto escalar chámase espazo produto interno.

O termo matriz escalar úsase para indicar unha matriz da forma kI onde k é un escalar e I é a matriz identidade.

### Exemplo de cálculo de produto escalar 
O produto escalar dos dous vectores
:\vec a = \begin{pmatrix}1 \\ 2 \\ 3\end{pmatrix}&nbsp;&nbsp;e&nbsp;&nbsp;\vec b = \begin{pmatrix}-7 \\ 8 \\ 9 \end{pmatrix}
calcúlase como
:\vec a \cdot \vec b = 1 \cdot (-7) + 2 \cdot 8 + 3 \cdot 9 = 36.

### Exemplo de cálculo de multiplicación escalar 
: \lambda = 2, \quad \mathbf{A} =\begin{pmatrix}
a & b \\
c & d \\
\end{pmatrix} 

: 2 \mathbf{A} = 2 \begin{pmatrix}
a & b \\
c & d \\
\end{pmatrix} = \begin{pmatrix}
2 \!\cdot\! a & 2 \!\cdot\! b \\
2 \!\cdot\! c & 2 \!\cdot\! d \\
\end{pmatrix}.

## Escalares de espazos vectoriais
 usados ​​na álxebra linear, en oposición aos vectores. Esta imaxe mostra un **vector euclidiano**. As súas coordenadas *x* e *y* son escalares, como a súa lonxitude, pero **v** non é un escalar.]]
Un espazo vectorial defínese como un conxunto de vectores (grupo abeliano aditivo), un conxunto de escalares (corpo) e unha operación de multiplicación escalar que mediante un escalar *k* e un vector **v** forma outro vector *k***v**. 

Por exemplo, nun espazo de coordenadas, a multiplicación escalar k(v_1, v_2, \dots, v_n) produce  (k v_1, k v_2, \dots, k v_n). Nun espazo de funcións (linear),  é a función .

Os escalares pódense tomar de calquera corpo, incluíndo o racional, o alxébrico, os números reais e complexos, así como os corpos finitos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Produto interno
* Espazo vectorial
* Matriz (matemáticas)
### Ligazóns externas 
*
*
*Mathwords.com – Scalar
Humphry Davy

**Humphry Davy**, nado en Penzance en 1778 e finado en Xenebra en 1829, foi un químico córnico. Foi profesor da Royal Institution of Great Britain dende 1801, foi tamén presidente da Royal Society (1820-1827).

## Traxectoria 
En 1800 Alessandro Volta presentou a primeira batería eléctrica e Davy empregouna para separar sales nun proceso coñecido hoxe como electrólise, con varias baterías en serie conseguiu separar o potasio e o sodio en 1807 e calcio, estroncio, bario e magnesio en 1808. Davy tamén estudou as enerxías envolvidas na separación destes sales, o que hoxe se coñece como electroquímica.

En 1812 casou cunha viúva rica, logo dunha viaxe por varios países europeos, inventou a lámpada que leva o seu nome, empregada para evitar as explosións de grisú nas minas. En 1813 publica *Elements of agricultural chemistry in a course of lectures for the board of agriculture*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia da electricidade
John Franklin

miniatura|John Franklin.
**John Franklin** (1786 – 1847) foi un explorador británico.

Naceu en Spilsby, Lincolnshire no seo dunha familia numerosa que prosperara grazas ao comercio.

Aínda que ao primeiro o seu pai opúñase aos desexos de Franklin de se facer mariño, finalmente permitiulle embarcar nun mercante nunha viaxe de proba que chegou ata Lisboa, a viaxe confirmou os desexos do rapaz e o seu pai conseguiu que formase parte da tripulación do HMS Polyphemus, e estivo presente na batalla de Copenhaguen en 1801.

Xa no HMS Investigator participou nunha expedición de exploración da costa de Australia co seu tío, o capitán Matthew Flinders. De volta en Europa participou na batalla de Trafalgar en 1805 a bordo do HMS Bellerophon. En 1815 estivo na batalla de Nova Orleáns.

En 1818 viaxou pola primeira vez ao Ártico, como tenente, ás ordes de John Ross, e a pesar do fracaso da expedición quedou fascinado con el. Entre 1819 e 1822 participou nunha expedición para descubrir o Paso do Noroeste polo norte do actual Canadá, que foi un fracaso e na expedición morreron 11 dos 20 homes que participaron.

En 1823 regresou a Inglaterra e casou coa poeta, Eleanor Anne Porden, que morreu de tuberculose en 1825. En 1828 casou con Jane Griffin.

Entre 1836 e 1843 foi gobernador da Terra de Van Diemen (a actual Tasmania).

Obsesionado coa busca do Paso do Noroeste, en maio de 1845 partiu con 128 homes e dous navíos (HMS Erebus e HMS Terror) e nunca regresou.

A súa muller organizou varias partidas de rescate e debido á publicidade que xerou organizáronse outras partidas na busca do explorador. En 1850 atopáronse os primeiros restos da expedición, as tumbas de tres homes que morreran por causas naturais en 1846.

En 1854 John Rae, que non procuraba a Franklin, atopou un inuit que lle falou dunha partida de 35-40 homes que morreran de inanición preto da foz do Black River. En 1859 a súa viúva armou unha última expedición baixo o mando de Francis Leopold McClintock para investigar os descubrimentos de Rae e atopou un documento que deixara o segundo da expedición na Illa do Rei Guillerme, a mensaxe datada o 28 de abril de 1847 informaba que os barcos quedaran atrapados polo xeo durante dous invernos, moito máis tempo do que agardaban, suxeriuse que morreron por escorbuto, e existen evidencias que practicaron o canibalismo.
Falacia patética

En crítica literaria denomínase **falacia patética** ou **falacia antropomórfica** á adscrición de sentimentos humanos ao inanimado.

A frase creouna John Ruskin en *Modern Painters* ('''Pintores modernos','' 1856), quen a utilizou para describir negativamente a quen non mostraba "a verdadeira aparencia das cousas para nós", senón o "extraordinario, ou falsas aparencias, cando estamos baixo a influencia ou emoción da fantasía contemplativa".

Trátase dunha forma de personificación moi frecuente en toda a historia da literatura, xa desde Homero. Hoxe en día carece dese valor pexorativo e utilízase para describir a actuación das forzas da natureza como suxeitos pensantes e sensíbeis. Era moi frecuente no Romanticismo, cando, por exemplo, os ceos se cubrían traxicamente intensificando a dor do protagonista.

## Véxase tamén 
* Falacia
* Falacia afectiva
* Prosopopea
Variedade diafásica

Chámanse **variedades diafásicas** as diferentes formas de falar que ten unha mesma persoa en función do contexto da comunicación.

## Concepto 
Catro factores básicos
:* o tema (xeral ou especializado),
:* a canle (oral ou escrita),
:* a intención (informar, divertir, convencer etc.)
:* e o nivel de formalidade (grao de relación entre o emisor e o receptor).
provocan que nas situacións comunicativas se distingan dúas variedades básicas (aínda que pode haber mais) de carácter diafásico: o rexistro formal e o rexistro informal, ou, dito doutro xeito, o código elaborado e o código restrinxido.

A variedade ou **rexistro formal** utilizase en xeral na escrita e en contextos orais formais. Presenta as seguintes características:
:* Presenta un código elaborado (como sucede no nivel culto).
:* Sintaxe variada e organizada.
:* riqueza e precisión léxica.
:* Adecuación á norma estándar.
:* O tema adoita ser especializado.
:* A intención da comunicación impersoal e obxectiva.
:* O nivel de formalidade alto ou neutro.
:* Procúrase unha lingua expresiva, aínda que non resulte económico.

É de uso minoritario. É o rexistro propio da administración, da ensinanza, dos medios de comunicación de masas,...

A variedade ou **rexistro informal** representa aqueles actos de fala espontáneos que tratan temas cotiáns, con intención persoal ou subxectiva e cun nivel baixo de formalidade; é a lingua oral coloquial ou familiar. Entre as características lingüísticas deste rexistro podemos sinalar as seguintes:
:* grande riqueza de entoacións, uso de exclamacións e interrogacións retóricas.
:* emprego de elipses e presuposicións, pois o emisor e o receptor dan por suposto parte da mensaxe á que se refiren implicitamente.
:* abundancia de pronomes persoais tónicos.
:* a sintaxe é desordenada: anacolutos, reiteracións, rupturas na mensaxe etc.
:* o seu léxico é restrinxido, abundan as frases feitas e tics ou comodíns: *non sei, eee, cousa, chisme, tío,* etc.
:* uso de castelanismos e de dialectalismos.
:* predominan as funcións da linguaxe expresiva e apelativa.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Variedades diacrónicas ou históricas.
* Variedades diatópicas: falares ou dialectos xeográficos.
* Variedades diastráticas: variacións na lingua segundo a clase social.
Variedades diatópicas

## Concepto
Os habitantes dunha mesma localidade ou rexión poden desenvolver ó longo do tempo modos lingüísticos particulares, que son resultado de distintos factores. Eses modos lingüísticos particulares conforman unha variante diatópica da lingua.

Entre os factores que poden provocar a aparición de variedades diatópicas nunha lingua achamos:
:*a influencia das linguas de substrato (prerromanas, célticas,...).
:*as linguas de superestrato(suevo, árabe).
:*os adstratos.
:*a evolución do propio sistema ó haber unha ausencia de contacto con outras comunidades que empreguen a mesma lingua por mor de dificultades xeográficas, migracións de variado tipo,...

## Véxase tamén
*Variedade lingüística
*Dialecto
*Áreas lingüísticas do galego
Castelanismo

Un **castelanismo** é un vocábulo ou construción da lingua castelá adoptada por outra lingua.

## Castelanismos no galego 
Particularmente, e ao referirse á lingua galega, a palabra *castelanismo* é empregada como un hipónimo de barbarismo. O termo castelanismo non fai referencia á corrección ou incorrección dun vocábulo, senón a un tipo concreto de empréstito. É polo tanto, un termo do campo da etimoloxía. A norma, ou no seu defecto o estándar, define o que é incorrecto e o que non, independentemente da súa orixe ou procedencia. Por iso hai na lingua galega castelanismos admitidos como *lunar*, *tortilla*, *bocadillo*, pacotilla, serranilla, pandilla, pastilla, perilla, xustillo, boquilla, cartilla, gatillo, guerrilla, guerrilleiro etc.

Por mor do contacto lingüístico, a presenza de castelanismos na fala do galego é importante. Os castelanismos que encontremos poden ser dos seguintes tipos:
:* Castelanismos fonéticos.
:* Castelanismos ortográficos.
:* Castelanismos morfosintácticos.
:* Castelanismos léxicos.
:* Castelanismos semánticos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Exercicios sobre castelanismos en Galilibros (wikibooks)
* Lista de castelanismos usuais e a súa corrección, no Galizionario
Castelanismos fonéticos

Como **castelanismo fonético** defínese a influencia do español sobre outra lingua no eido da fonética, é dicir, na articulación de sons.

## Castelanismos fonéticos no galego
Os castelanismos, como calquera outro empréstito, pode ser aceptado pola norma da lingua ou rexeitado. Dado que a norma escrita non comenta apenas nada sobre a correcta pronuncia dos sons do galego, non se pode dicir que os castelanismos fonéticos sexan incorreccións contra a norma, aínda que si contra o estándar.

Enuméranse a continuación algúns exemplos de castelanismos fonéticos que se poden atopar no galego:

### Consonánticos
#Pronunciar o "xe" (ʃ) coma o "s" apicoalveolar. Este fenómeno pode considerarse castelanismo na maior parte do territorio galego, se ben hai zonas específicas da área occidental onde existen modelos de seseo, en que esa realización apicoalveolar pode ser o estándar patrimonial.
#Alveolarización da nasal velar: **una* no canto de *unha*.

### Vocálicos
#Alteracións dos timbres, suprimindo a oposición entre vogais abertas (**o** e **e**) e vogais pechadas (**o**, **u**, **i** e **e**), e optando por unha realización común medial. Isto pode suceder en posición tónica e átona.
#Alteración da pronuncia do "-a" final (*a polítika* no canto de *ɘ pulítekɘ*).
#Monotongación de ditongos (*otro* en vez de *outro*).

### Prosódicos
#Empregar a entoación castelá, con final elevado.
#Apoiar as palabras átonas sobre o acento posterior, fronte ao modelo tradicional de apoialas sobre o anterior.
Castelanismos ortográficos

Denomínase **castelanismo ortográfico** ao emprego dunha ortografía incorrecta na lingua galega por interferencia da lingua castelá. Coñécense tamén co nome de préstamos innecesarios, xa que a lingua galega ten palabras propias para referirse ao mesmo concepto. Diferéncianse así dos préstamos necesarios, que incorporan ao seu léxico termos procedentes doutras linguas cando non existe termo para a mesma no idioma propio. Os castelanismos ortográficos son as interferencias máis habituais na lingua galega. Outros intrusismos ortográficos poden ser os anglicismos e os lusismos.

En 1982 a Real Academia Galega creou unhas normas ortográficas acorde coa etimoloxía dos vocábulos. Porén, pola interferencia co castelán.

## Exemplos de castelanismos ortográficos
### Por substitución *v/b*
**barrer* (varrer)
**maravilla* (marabilla)
**cobarde* (covarde)
**boda* (voda)
**abogado* (avogado)
**móvil* (móbil)
**automóvil* (automóbil)
**inmóvil* (inmóbil)
**abó* (avó)

### Por adición/supresión do *h*
**húmero* (úmero)
**armonía* (harmonía)
**hirmán* (irmán)
**hola* (ola)
**hombro* (ombro)
**hinchazón* (inchazón)

### Por substitución *y/i*
**Tuy* (Tui)
**yoga* (ioga)

### Por adición de acento gráfico (e cambio da posición do acento tónico)
**parásito* (parasito)
**atmósfera* (atmosfera)
**acné* (acne)
*albúmina (albumina)

### Outros
**kilómetro* (quilómetro)

### Préstamos innecesarios
**altavoz* (altofalante)
**corbata* (gravata)
**chicle* (goma de mascar)
**camilla* (padiola)

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Anglicismo
Juanillo Esteban

**Juan José Esteban Gómez**, máis coñecido como **Juanillo Esteban**, nado na Coruña o 12 de abril de 1968, é un actor, cantante, contacontos, clown e guionista galego. É tamén a voz do Xabarín da TVG.

## Traxectoria 
Estudou produción e realización de vídeo-TV na CAI (A Coruña), interpretación, guión, produción de espectáculos en vivo e talleres de clown con Jango Edvards e Leo Bassi.

Deuse a coñecer en 1993 no papel de Rufo Machado na comedia gore de culto *A matanza caníbal dos garrulos lisérxicos*, dirixida por Antonio Blanco, quen, un ano despois, foi un dos creadores do xa mítico e revolucionario programa infantil da TVG *Xabarín Club*. Neste programa Juanillo é a voz do Xabarín, o personaxe principal e presentador, dende 1994, co que tamén participou na serie *Os Vixilantes do Camiño*.

Outra faceta pola que é coñecido é polo seu traballo de monologuista, sendo o creador e intérprete do personaxe "Yoni Mediogramo".

Participou en varias series da TVG como *Avenida de América*, *Fíos*, ademais de intervencións en seis capítulos de *Pratos combinados*.

No 2004 volveu ó cinema de culto coa curtametraxe *A Consulta do Dr. Natalio*, de Javi Camino, na que interpreta o sinistro doutor, un científico tolo, papel que o actor volveu repetir na longametraxe *¡Maldito Bastardo!*.

Tamén interveu no programa *Fatal, fatal, fatal* baixo o nome **Juanillo Calamidad**.

En 2019 dirixiu a Gala dos Premios María Casares xunto a Carlos Sante.

## Películas 
* A matanza caníbal dos garrulos lisérxicos (1993)
* ¡Maldito bastardo! (2007) 
* Padre Casares (2008)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* IMDb
Helloween

**Helloween** é unha banda alemá de speed metal nada en 1984 en Hamburgo coa publicación dun EP homónimo, e que se converteu nun dos primeiros e maiores expoñentes dese subxénero. Os discos de 1987 e 1988 *Keeper of the seven keys, part I* e *Keeper of the seven keys, part II* convetíronse en clásicos e referencias dentro do panorama do Heavy Metal.

Da formación orixinal, só persisten Michael Weikath e Markus Großkopf.

Dende o seu nacemento, Helloween publicou 16 álbums de estudio, catro álbums ao vivo, tres EPs e 30 sinxelos, foi galardoada con 14 premios de ouro e seis de platino e vendeu máis de oito millóns de discos en todo o mundo. Helloween teñen sido chamados "os pais do power metal", así como un dos chamados "catro grandes" da primeira escena alemá do xénero, xunto con Grave Digger, Rage e Running Wild.

## Membros actuais 
* Andi Deris: vocais.
* Michael Weikath: guitarra.
* Sascha Gerstner: guitarra.
* Markus Großkopf: baixo.
* Dani Löble: batería.

## Discografía 
* *Helloween* - 1985
* *Walls Of Jericho* - 1985 (Noise Records)
* *Keeper Of The Seven Keys Part I* - 1987 (Noise Records)
* *Keeper Of The Seven Keys Part II* - 1988 (Noise Records)
* *Pink Bubles Go Ape* - 1991
* *Chameleon* - 1993
* *Master Of The Rings* - 1994
* *The Time Of The Oath* - 1996
* *Better Than Raw* - 1998
* *The Dark Ride* - 2000
* ''Rabbit Don't Come Easy* - 2003
* *Keeper Of The Seven Keys - The Legacy* - 2005
* *7 Sinners* - 2010
* *Straight Out of Hell* - 2013
* *My God-Given Right'' - 2015 (Nuclear Blast)

## Notas
Castelanismos semánticos

As interferencias semánticas co español son pouco frecuentes. Velaquí algunhas:

*almorzar por xantar: Almorzar é en galego a realización da primeira comida do día. En castelán significa xantar (ó mediodía).
*escaleira por escada: En castelán non existe esta diferenciación. É frecuente o castelanismo semántico que substitúe o vocábulo escaleira por escada. En galego a escada é a transportábel, e as escaleiras están fixadas no chan.
*axuntamento (acción e efecto de xuntar) por concello (corporación, termo, xurisdición municipal).
*grado (*de bo grado* equivale a *voluntariamente, gustosamente*) por grao.
*quentamento por quecemento.
*recorrer/recorrido por percorrer/percorrido.
*roxo por vermello: *Vermello* é encarnado ou colorado, e *roxo* é unha cor que vai entre o amarelo dourado e o acastañado, mais non coinciden.
*rubio por louro: A cor rubia ou ruba coincide co vermello (ex. *O pícaro tiña os ollos rubios* quere dicir *encarnados*), e o louro vén sendo o dourado, aplicado á cor do cabelo moitas veces).
*solo por chan: O solo é a superficie terrestre ou un terreo delimitado, e está a ceo aberto; o chan é a superficie pola cal se camiña, adoita estar construído e pode estar baixo teito.
*sono por soño: O sono pode ser a gana ou desexo de durmir, e tamén o estado de repouso durante o cal durmimos; polo contrario, o soño son as imaxes oníricas.
Hipergaleguismo

miniatura|Cartel co hipergaleguismo **pubrico*.
Os **hipergaleguismos** ou **hiperenxebrismos** son vocábulos creados en galego como consecuencia da aplicación inaxeitada de regras de analoxía co castelán. Este tipo de creacións,  que nacen do afán diferencialista con respecto ó castelán, son rexeitadas pola norma. Por exemplo, se o habitual é que as palabras rematadas en -ina do castelán en galego rematen en -iña, aplícaselle a regra a palabras que, por razóns de historia da lingua galega, non se forman dese xeito (*gasoliña*). 

Afectan case exclusivamente á lingua escrita, e de forma moi especial aos rexistros cultos. Porén, tamén abundan nos rexistros informais e de nivel vulgar (mais a maioría son raros en falantes que teñen o galego por lingua materna):

Son hipergaleguismos e, por tanto, incorrectos, os seguintes exemplos:
Castelanismos léxicos

Os **castelanimos léxicos** son aqueles que se deixan sentir no apartado léxico dentro da lingua galega.

## Graos
Pódense establecer varios grupos de castelanismos léxicos:
### Castelanismo adaptado á fonética galega
Influencias léxicas do castelán son as que consisten na introdución de formas castelás aínda que disfrazadas baixo a aparencia de formas galegas:
* *conexo (coello), *parexa (parella), *antoxo (antollo), *baraxa (baralla, adaptación do castelanismo), *lentexa (lentella), *almexa (ameixa), *burbuxa (burbulla), *concexal (concelleiro), *partixa (partilla), *pegaxoso (pegañoso/pegañento), *rodaxa (toro), *xaula (gaiola), *desaiuno (almorzo), *ventaxa (vantaxe), *proiecto (proxecto), *zanxa (gabia) e outros.

### Castelanismo pleno
A substitución directa e errónea da forma galega pola castelá:
* *salud (saúde), *iglesia (igrexa), *pueblo (vila, aldea; pobo: nación), *persona (persoa), *barniz (verniz), *embudo (embude, funil), *cacerola (cazarola), *abuelo/abuela (avó/avoa), *adiós (adeus), *ballena (balea), *bellota (belota, landra), *mesilla (mesa de noite), *peine (peite), *polvo (po), *viúdo (viúvo), *ardilla (esquío), *salir (saír), *helado (xeado), *acera (beirarrúa), *arcén (beiravía), *asco (noxo), *autopista (autoestrada), *ayer (onte), *calle (rúa),  *carreteira (estrada), *cerveza (cervexa), *colilla (cabicha), *cucaracha (cascuda), *cuchara (culler), *cuchillo (coitelo), *cuna (berce), *dios (deus), *encía (enxiva), *escoba (vasoira), *gafas (lentes), *granizo (sarabia), *grifo (billa), *grúa (guindastre), *gusano (verme), *laguna (lagoa), *lexía (lixivia), *lexos (lonxe), *relámpago (lóstrego), *riñón (ril), *rodilla (xeonllo), *sartén (tixola), *tenedor (garfo), *testigo (a testemuña invar. : persoa; testemuño: abstracto), *tixeira (tesoira), *tobillo (nocello), *tornillo (parafuso), *muñeca (pulso), e outros.

### Castelanismos aceptados ou préstamos
Prestamismo son os castelanismos considerados correctos na norma estándar, algúns dos cales son internacionais:
*tortilla, guerrilla, bocadillo, e outros.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* 
*
Virginia C. Andrews

**Cleo Virginia Andrews**, nada en 1923 en Portsmouth, Virxinia e finada en 1986 en Virginia Beach, Virxinia, foi unha escritora norteamericana.

## Traxectoria 
A maior parte da súas obras son novelas de terror góticas e sagas de familia, xeralmente constan de cinco libros, no último explica gran parte da trama da serie.
As súas novelas tiveron tanto éxito que tras a súa morte, os seus herdeiros, contrataron un escritor, Andrew Neiderman, para que escribise historias que se publicaron baixo o nome da escritora, aínda que baseadas en ideas orixinais dela.

## Obra 
### Dollanger 
* *Flowers in the Attic* (1979)
* *Petals on the Wind* (1980)
* *If There Be Thorns* (1981)
* *Seeds of Yesterday* (1984)

### Casteel 
* *Heaven* (1985)
* *Dark Angel* (1986)
Poeta maldito

Chámaselle **poeta maldito** (**poète maudit** en francés) a un poeta que vive fóra ou contra a sociedade. Son elementos típicos da biografía dun poeta maldito o abuso das drogas e o alcol, a loucura, a violencia e calquera pecado considerado así pola sociedade, que ocasionan en xeral unha morte na xuventude.

A frase popularizouse a raíz da colección de ensaios *Les Poètes maudits* (1884, 1888) de Verlaine. Estes eran estudos críticos e biográficos breves de seis poetas franceses que foran, na súa opinión, insuficientemente apreciados e comprendidos. Estes eran:
* Marceline Desbordes-Valmore (1786-1859
* Villiers de l'Isle-Adam (1838-1889)
* Stéphane Mallarmé (1842-1898)
* Tristan Corbière (1845-1875)
* Arthur Rimbaud (1854-1891)
* e Pauvre Lelian (anagrama do nome do propio Verlaine)

A frase pode ser unha referencia a "Bénédiction" ("Benzón"), primeiro poema d*As Flores do mal* (*Les Fleurs du mal*, 1857), de Baudelaire. Nos seus ensaios, Verlaine rende homenaxe ao Parnaso francés "decadente" que marcou a fin do Segundo Imperio Francés e os comezos da Terceira República Francesa. Os comentarios de Paul Verlaine, que coñecía persoalmente estes autores, puntuábanse con anécdotas de primeira man.

A expresión "poeta maldito" tivo tanto éxito que hoxe se pode utilizar para describir outros autores. Designa en xeral un poeta de talento que, sendo incomprendido desde a súa xuventude, rexeita os valores da sociedade, condúcese de maneira provocativa, perigosa, asocial ou autodestrutiva (en particular, co consumo de alcol e drogas), redacta textos de lectura difícil e, en xeral, morre antes de que se recoñeza e poña en valor o seu xenio. O prototipo puido ser François Villon (1431-1474) e outros como Baudelaire, Lautréamont, Antonin Artaud, Armand Robin ou mesmo Jim Morrison.

A imaxe do poeta maldito é a dunha figura tráxica empurrada ao extremo que bordea a demencia. Constitúe en certa maneira o cumio do pensamento romántico e domina unha concepción da poesía característica da segunda metade do século XIX.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Escola Tel Quel
Evaporación

[miniatura|A [auga condénsase en gotas visibles despois de evaporarse fóra dunha cunca de té quente.]]
A **evaporación** é un proceso físico que consiste no paso lento e gradual dun estado líquido cara a un estado *gasoso*, tras adquirir suficiente enerxía para vencer a tensión superficial. A diferenza da ebulición, a evaporación pódese producir a calquera temperatura, sendo máis rápida canto máis elevada sexa esta. Non é necesario que toda a masa alcance o punto de ebulición. Cando existe un espazo libre encima dun líquido, unha parte das súas moléculas está en forma gasosa, ao equilibrarse, a cantidade de materia gasosa defínese   como  a presión de vapor saturante, a cal **non** depende do volume, pero varía segundo a natureza do líquido e a temperatura. Se a cantidade de gas é inferior á presión do vapor saturante, unha parte das moléculas pasan da fase líquida á gasosa: iso é a evaporación. Cando a presión de vapor iguala á atmosférica, prodúcese a ebulición. 
En hidroloxía, a evaporación é unha das variables hidrolóxicas importantes ao momento de establecer o balance hídrico dunha determinada conca hidrográfica ou parte desta. Neste caso, débese distinguir entre a evaporación desde superficies libres e a evaporación desde o chan. A evaporación de auga é importante e indispensable na vida, xa que o vapor de auga, ao condensarse transfórmase en nubes e volve en forma de chuvia, neve, néboa ou resío.

Vista como unha operación unitaria, a evaporación é utilizada para eliminar o vapor formado por ebulición dunha solución ou suspensión líquida.
## Notas
Hidrófono

miniatura|100px|Exemplo de modelo de hidrófono.
Ao igual que o micrófono, o **hidrófono** é un transdutor acusto-eléctrico que transforma ondas sonoras en sinais eléctricos, isto é, funciona coma un receptor de ondas sonoras, aínda que ás veces serve tamén de emisor, ao xeito dun altofalante. A diferenza áchase no contorno no que traballa: auga ou outros líquidos, de aí o seu nome.
## Historia
O primeiro sonar operativo foi construído por Reginald Fessenden nos Estados Unidos en 1914. Este dispositivo empregaba un oscilador de cobre electromagnético que emitía un ruído de baixa frecuencia, a continuación conmutaba a un modo de escoita para recibir o eco. Debido a este rudo modo de operación non era demasiado preciso na determinación da dirección do branco.

O primeiro dispositivo denominado hidrófono foi desenvolvido cando a tecnoloxía madurou e empregáronse ondas ultrasónicas que melloraban a capacidade de detección. Os ultrasóns xéranse mediante un mosaico de cristais de cuarzo delgados pegados entre eles por láminas de aceiro de forma que se obteñen frecuencias de resonancia por encima de 150 KHz.

Os hidrófonos son unha parte importante do sonar usado para detectar submarinos tanto por barcos de superficie como por outros submarinos.

## Aplicacións
Unha das aplicacións máis habituais consiste na detección de ultrasóns, en situacións que van desde a detección de descargas eléctricas (por exemplo en transformadores) ata a detección de ultrasóns para a obtención de imaxes (esp. na biomedicina). 
Pero tamén se emprega na detección de infrasóns en aplicacións no eido da xeofísica, para a observación da actividade sísmica.
Heinrich Böll

**Heinrich Theodor Böll**, nado en Colonia o 21 de decembro de 1917 e finado en Langenbroich o 16 de xullo de 1985, foi un escritor alemán, Premio Nobel de Literatura en 1972.

## Traxectoria 
Böll naceu no seo dunha familia católica liberal e pacifista. Foi educado nun colexio católico e conseguiu eludir a entrada nas Mocidades Hitlerianas na década de 1930. Traballou como axudante de libreiro e en 1939 matriculouse en filoloxía alemá na Universidade de Colonia. O comezo da segunda guerra mundial impediu a realización os seus estudos ao ter que servir coa Wehrmacht. Participou en accións militares en Francia, Romanía, Hungría e a Unión Soviética. Foi ferido catro veces antes de ser capturado polos americanos en abril de 1945 e enviado a un campo de internamento.

Publicou a súa primeira novela, *Der Zug war pünktlich*, en 1949. Böll forma parte do Grupo 47, no que tamén están Günter Grass ou Ingeborg Bachmann. As súas primeiras novelas tratan da consecuencia da guerra e dos seus efectos materiais e psicolóxicos para o alemán corrente.

Unha das súas obras máis coñecidas é *Ansichten eines Clowns*. Foi traducido do alemán ó galego por Laureano Xoaquín Araujo Cardalda co título *Opinións dun pallaso*, e publicado en 1994 por Editorial Tambre. Foi publicado de novo en galego en 2018 por Rinoceronte editora.

Foi traducido a máis de 30 linguas e é un dos autores alemáns máis lidos internacionalmente.

## Obras 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Escola Tel Quel

Denomínase **Escola Tel Quel** a un grupo de críticos literarios franceses relacionados coa publicación literaria *Tel Quel*. O líder desta corrente crítica é Phillipe Sollers, quen expuxo os seus obxectivos no seu discurso *Lóxicas* (*Logiques*, 1968).

Os propósitos destes críticos son tanto ideolóxicos como estéticos. Un dos seus obxectivos é devolverlle á lingua o seu poder revolucionario orixinal. Phillipe Sollers mantén que "a literatura é lingua feita con lingua". A escola, influenciada entre outros por Roland Barthes e polas teorías da semiótica, pretendeu promover o interese e a comprensión cara autores franceses como o Marqués de Sade, Stéphane Mallarmé, Lautréamont ou Antonin Artaud.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Poeta maldito