Nespereira (árbore)

*Para a árbore tamén chamada nespereira nativa de Europa ver o artigo: Nespereira europea.

A **nespereira do Xapón** ou simplemente **nespereira** (***Eriobotrya japonica***), é unha árbore froiteira pertencente á familia das rosáceas, nativa do centro da China (Chongqing e provincia de Hubei ). Pensouse nun principio que estaba moi emparentada co xénero *Mespilus*, e por iso en Galicia se lle coñece co nome de nespereira, que veu, aos poucos, a substituír o cultivo e mesmo o nome da auténtica nespereira autóctona, a nespereira europea. En inglés tamén lle chaman ameixa do Xapón. e na China coñécese coma "pipa" (枇杷). Foi introducido no Xapón onde se naturalizou e leva cultivándose máis de 1000 anos. Tamén se naturalizou na India, na Conca mediterránea, no Paquistán e moitas outras áreas. Menciónase a miúdo na antiga literatura chinesa, por exemplo, nos poemas de Li Bai e na literatura portuguesa é coñecida dende a época de colonización. Probabelmente chegou dende o norte de Portugal a Galicia, onde hoxe é unha especie común nos pomares, especialmente nas Rías Baixas.

## Taxonomía 
*Eriobotrya japonica* foi descrita por (Thunb.) Lindl. e publicado en *Transactions of the Linnean Society of London 13(1): 102*, no ano 1821.
;Sinonimia:
* *Crataegus bibas* Lour.
* *Mespilus japonica* Thunb.	basónimo
* *Photinia japonica* (Thunb.) Benth. & Hook. f. ex Asch. & Schweinf.

## Etimoloxía 
miniatura|Cultivar destinada a uso doméstico, na que as flores abren gradualmente, tamén a froita madura de xeito gradual, a diferenza das cultivares empregadas para uso comercial, que florean á vez e os froitos chegan ao mesmo tempo.
O nome común chinés que tomou o inglés *loquat* deriva de *lou4 gwat1*, a pronuncia en cantonés do seu vello nome chinés clásico (芦橘, 蘆橘, literalmente "cana laranxa"). En chinés moderno, é máis comunmente coñecido coma *pipa*(枇杷, *pípá*), pola súa semellanza na forma ao instrumento musical chinés *pipa* (琵琶). E así, en xaponés é *biwa*, polo correspondente instrumento musical, a *biwa*.

En galego o froito chámase néspera, igualmente que en portugués: *nêspera* ou *magnório*; *níspero* en castelán, *nespola* en italiano, *naspla* en maltés, naspolya en húngaro, *nespra* en catalán, nèfle du Japon ou *bibasse* en francés; *sheseq* en hebreo, *askidinya*, *akkidinya*, *igadinya* ou *bashmala* en árabe, *akkadeneh* ou *akka dhuniya* en libanés, *zger* ou *nor ashkhar* en arménico, *mushmala* en xeorxiano, *mousmoula* ou *mespilia* en grego, *musmula*, *yeni dunya*, *yedi dunya*, ou *Malta erigi* en turco. Tanto en arménico coma en turco literalmente significa "novo mundo."

## Descrición 
É un arbustoou arboriña perennifolia, cunha copa arredondada, toro corto e casca cinsenta e fendada. Pode ter unha altura de 5 a 10 m, mais frecuentemente é moito máis baixo, arredor dos 3 ou 4 m.

As follas, de 10 a 25&nbsp;cm de lonxitude, curtamente pecioladas e coas marxes aserradas, son simples, de forma oblonga elípticas co ápice acuminado e nerviación prominente; dispóñense de forma alterna ao longo do talo. Textura coriácea e de cor verde escura na face superior, mentres que cubertas cunha mesta pubescencia aveludada na face inferior, pubescencia que tamén se presentan a face das follas novas.

A diferenza das demais árbores froiteiras, esta especie florece no outono ou comezos do inverno, e os froitos maduran a finais do inverno ou comezos da primavera.  As flores, de 2&nbsp;cm de diámetro, son brancas, con 5 pétalos, en panículas de tres a dez flores. Pedúnculos tomentosos e cáliz que persiste no froito.

Os froitos, as nésperas, son tipo pomo, xeralmente agrupados en gran número, ovais, arredondados ou en forma de pero, de 3 a 5&nbsp;cm de lonxitude. Presentan unha cutícula lisa ou pilosa, amarela ou alaranxada, ás vecesencarnada. A polpa é suculenta; aceda, doce ou subaceda, dependendo da cultivar; branca, amarela ou laranxa. Cada froito contén cinco óvulos, dos cales de tres a cinco maduran dando grandes sementes pardas. A pel, malia ser dura, pódese deluvar de xeito doado cando a froita está ben madura.

## Usos e cultivo 
### Culinario 
[right|200px|Dúas nésperas, a primeira enteira e a segunda [epicarpio|depelicada, con carabuña e sen pecúndulo.]]
A froita é comparábel á mazá en moitos aspectos, con altos contidos de azucre, ácido e pectina. Consómese fresca, e mesturada con outras froitas en ensaladas ou copas frutais. A froita lixeiramente inmatura, firme, é mellor para facer tortas e pudins. Tamén se elaboran xeleas, doces e almibres ou caldos de azucre. Pódese empregar tamén para facer viño.

### Usos medicinais 
Un tipo de xarope de néspera úsase na medicina chinesa para temperar a gorxa. Combinado con outros ingredientes e coñecido coma 枇杷膏 (*nin jiom pei pa koa*: *pípágāo*, pasta de néspera), actúa coma demulcente e expectorante, tamén é beneficiosa para o aparello dixestivo e o sistema respiratorio.

Como outras plantas emparentadas, as sementes e follas novas son tóxicas, polo seu pequeno contido de glicócidos cianoxenéticos liberadores de cianuro cando son dixeridas, aínda que a súa baixa concentración e amargor normalmente preveñen a inxesta accidental.

Dende a década de 2000 achouse no extracto das follas un principio activo que estimula o crecemento do folículo piloso, polo que se utiliza en locións antialopecia rexeneradoras e para o crecemento do cabelo.

En investigacións obtidas en laboratorio dos callus a partir das follas, achouse unha substancia triterpénica capaz de inhibir o desenvolvemento das células cancerosas da pel en ratos de investigación.

### Cultivo 
É unha árbore doada de cultivar, e frecuente coma árbore ornamental; foi plantada na California dende a década de 1870 e no clima húmido do sueste de Texas (Houston), así como en todo Israel. En México é moi común. En Galicia abunda nos xardíns e pomares das Rías baixas. A textura da súa follaxe dá un toque tropical aos xardíns, contrastando ben con moitas outras plantas. A súa grande vantaxe é a sombra permanente.

A multiplicación faise por sementes, porén algunhas variedades o proceso lévase a cabo por enxerto do tipo chamado *enxerto en T*. É unha especie moi adaptábel, tolerando ben o frío, a seca e diversos tipos de substrato. A utilización dos froitos desta árbore para fins comerciais require fertilización e acernaduras periódicas.

## Produción 
Xapón lidera a produción, seguido por Israel e o Brasil. Nas Bermudas, é unha froita moi popular, normalmente dispoñíbel de febreiro até abril, e comunmente consumida coma marmelada. Tamén en Turquía, Siria, Líbano, Grecia, Xeorxia, Armenia, sur de Italia, Malta, Portugal, España, sur de Francia, Nova Zelandia, norte de África, o Uruguai, Chile e a Arxentina.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Gu Cuizhi, Stephen A. Spongberg: Eriobotrya. In: Wu Zhengyi, Peter H. Raven (Hrsg.): Flora of China. 9, Missouri Botanical Garden Press, St. Louis 1994+, S. 138 (eFloras.org; Stand: 17. März 2009). 
* Potter, D.; Eriksson, T.; Evans, R.C.; Oh, S.H.; Smedmark, J.E.E.; Morgan, D.R.; Kerr, M.; Robertson, K.R.; Arsenault, M.P.; Dickinson, T.A.; Campbell, C.S. (2007). Phylogeny and classification of Rosaceae. Plant Systematics and Evolution. 266(1–2): 5–43.
* Butterfield, Harry M. A History of Subtropical Fruits and Nuts in California. University of California, Agricultural Experiment Station. 1963. 
* Facciola, Stephen. Cornucopia: a Source Book of Edible Plants. Kampong Publications, 1990. p.&nbsp;380. 
* Johns, Leslie e Violet Stevenson, Fruit for the Home and Garden. Angus and Robertson, 1985. pp.&nbsp;159–161. 
* Morton, Julia F. Fruits of Warm Climates. Creative Resources Systems, Inc. 1987. pp.&nbsp;103–108. 
* Ortho Books. All About Citrus and Subtropical Fruits. Chevron Chemical Co. 1985. pp.&nbsp;57–58. 
* Fujie T., Katoh S., Oura M., Urano Y., e Arase S. The chemotactic effect of a dermal papilla cell-derived factor on outer root sheath cells. J Dermatol. Sci. 25: 206-212, 2001. 
* Seok-Seon Rho, Su-Jin Park, Seong-Lok Hwang, Min-Ho Lee, Chang Deok Kim, In-Ho Lee, Sun-Youn Chang, e Moon-Jeong Rang. The hair growth promoting effect of Asiasari radix extract and its molecular regulation. J Dermatol. Sci. 38: 89-97, 2005. 
* Seok-Seon Rho, Chang Deok Kim, Min-Ho Lee, Seong-Lok Hwang, Moon-Jeong Rang e Yeo-Kyeong Yoon. The hair growth promoting effect of Sophora flavescens extract and its molecular regulation. J Dermatol. Sci. 30: 43-49, 2002. 
* Kawano M., Komi-Kuramochi A., Asada M., Suzuki M., Oki J., Jiang J. e Imamura T. Comprehensive analysis of FGF and FGFR expression in skin: FGF18 is highly expressed in hair follicles and capable of inducing anagen from telogen stage hair follicles. J Invest. Dermatol. 124: 877-85, 2005. 
* Ito C., Saitoh Y., Fujita Y., Yamazaki Y., Imamura T., Oka S. e Suzuki S. Decapeptide with fibroblast growth factor (FGF)-5 partial sequence inhibits hair growth suppressing activity of FGF-5. J Cell Physiol. 197: 272-283, 2003. 
* Inui S., Fukuzato Y., Nakajima T., Yoshikawa K. e Itami S: Androgen-inducible TGF-ß1 from balding dermal papilla cells inhibits epithelial cell growth: a clue to understanding paradoxical effect of androgen on human hair growth. FASEB J. publicado en liña o 18 de outubro de 2002. 
* Hibino T., Nishiyama T. Role of TGF-ß2 in human hair cycle. J Dermatol. Sci. 35: 9-18, 2004. 
* Murakami C., Hyoga K., Kasai R., Ohtani K., Kurokawa T., Ishibashi S., Dayrit F., Padolina W.G. e Yamasaki K. Screening of plant constituents for effect on glucose transport activity in Ehrlich ascites tumour cells. Chem. Pharm. Bull. 41: 2129-2131, 1993. 
* Shimaoka S., Imai R. e Ogawa H. Dermal papilla cells express hepatocyte growth factor. J Dermatol. Sci 7 suppl.: S79-83, 1994 
* Shimokawa T., Furukawa Y., Sakai M., Li M., Miwa N., Lin Y.M. e Nakamura Y. Involvement of the FGF18 gene in colorectal carcinogenesis, as a novel downstream target of the betacatenin/ T-cell factor complex. Cancer Res. 63: 6116-6120, 2003. 
* Brogi E., Winkles J.A., Underwood R., Clinton S.K., Alberts G.F. e Libby P. Distinct patterns of expression of fibroblast growth factors and their receptors in human atheroma and nonatherosclerotic arteries. Association of acidic FGF with plaque microvessels and macrophages. J Clin Invest. 92: 2408-2418, 1993. 
* Nakade O., Takahashi K., Takuma T., Aoki T. e Kaku T: Effect of extracellular calcium on the gene expression of bone morphogenetic protein-2 and -4 of normal human bone cells. J bone Miner. Metab. 19: 13-19, 2001. 
* Banno N, Akihisa T, Tokuda H, Yasukawa K, Taguchi Y, Akazawa H, Ukita M, Kimura Y, Suzuki T e Nishino H. Anti-inflammatory and antitumor- promoting effect of the triterpene acid from the leaves of Eriobotrya japonica. Biol. Pharm. Bull. 28: 1995-1999, 2005. 
* Ji Hyun Han, Oh Sang Kwon, Jin Ho Chung, Kwang Hyun Cho, Hee Chul Eun e Kyu Han Kim. Effect of minoxidil on proliferation and apoptosis in dermal papilla cells of human hair follicle. J Dermatol. Sci. 34: 91-98, 2004. 
* Harris G., Azzolina B., Baginsky W., Cimis G., Rasmusson G.H., Tolman R.L., Raetz C.R.H. e Ellsworth K. Identification and selective inhibition of an isozyme of steroid 5•-reductase in human scalp. Proc. Natl. Acad. Sci. 89: 10787-10791, 1992. 
* Lachgar S., Charveron M., Gall Y., Bonafe J.L. Minoxidil upregulates the expression of vascular endothelial growth factor in human hair dermal papilla cells. Br J Dermatol. 138: 407-411, 1998.

### Outros artigos 
* Nespereira europea

### Ligazóns externas 
* Froitos da nespereira do Xapón  do *California Rare Fruit Growers* .
* A especie "nespereira do Xapón" .
* Sitio da Nespereira do Xapón da *Purdue University Center for New Crops & Plant Products'' .