open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lola Herrera

**Lola Herrera**, nada en Valladolid o 30 de xuño de 1935, é unha actriz de teatro e cine española.

## Traxectoria 
Os seus inicios son musicais pero a mediados dos cincuenta viaxa a Madrid e comeza a súa andaina como actriz. Participa en *El pórtico de la gloria* a súa primeira película no ano 1953. Intervén en multitude de obras de teatro filmadas para RTVE durante toda a súa carreira. En 1978 realiza *Arriba Azaña*, onde comparte protagonismo con Fernando Fernán Gómez e Héctor Alterio entre outros. En 1981 protagoniza *Función de noche* unha innovadora proposta da directora Josefina Molina e que narra as desventuras dun matrimonio de actores na vida real, Herrera e Daniel Dicenta, e as relacións cos seus fillos. Lola Herrera sempre se sentiu orgullosa deste papel e denomina o filme como "unha terapia". En 1982 coprotagoniza xunto a Alfredo Landa *La próxima estación* de Antonio Mercero e que narra a problemática xuvenil.

En 1996 participa en *El amor perjudica seriamente la salud* onde dá vida á suegra de Juanjo Puigcorbé. Nestes últimos anos participou en numerosas series de televisión, entre as que destacan *La casa de los líos* xunto a Arturo Fernández, *El grupo* na cal interpretaba á nai dunha das pacientes do grupo levado polo psicólogo Héctor Alterio e *Un paso adelante* onde daba vida á directora da academia de baile e interpretación onde transcorría a acción.

Moito máis vencellada ó teatro que ó cine ou á televisión, está considerada unha das grandes damas da escena española por crítica e público. Entre as súas interpretacións teatrais máis lembradas cómpre salientar as de *Las amarga lágrimas de Petra von Kant* ou *Cinco horas con Mario*, monólogo desenvolvido a partir da obra de Miguel Delibes e que leva representando máis de 25 anos. Entre os seus últimos éxitos esta *Solas* adaptación teatral da película do mesmo nome.

## Premios 
Lola Herrera recibiu entre outros premios, o Max das artes escénicas por *Solas* en 2006, Fotogramas de Prata en 2005 e 2006 por *Cinco horas con Mario* e *Solas* respectivamente e o Premio Ercilla de Teatro a toda unha vida dedicada ó teatro.

## Vida persoal 
Casada co actor Daniel Dicenta, divorciouse, tendo dous fillos en común, Natalia e Daniel. Natalia Dicenta, compartiu cartel coa súa nai en varias ocasións, entre elas en "Eva al desnudo", e a última ocasión en *Solas* onde interpretaba a súa filla na ficción. Por este papel foi candidata ós Fotogramas de Prata e ós Premios Max.
Sonia Castelo

**Sonia Castelo Pérez**, nada en Ferrol en 1968, é unha actriz galega.

## Traxectoria 
Comezou como presentadora de informativos na TVG entre 1989 e 1991. A súa carreira como intérprete e directora de dobraxe iniciouse en 1992, pero o seu rostro comezou a ser familiar para o público galego a raíz do éxito da serie *Mareas vivas*, da que foi unha das protagonistas durante as primeiras tempadas.

Tras participar noutra serie autonómica, *Rías Baixas*, deu o salto á ficción no eido nacional, participando en numerosas producións televisivas con papeis protagonistas nalgúns casos (*Policías, en el corazón de la calle* ou *Motivos personales* entre outras).

Tamén fixo incursións no cine, especialmente nos últimos anos, e como actriz de dobraxe puxo voz a personaxes como Vilma na serie *Os Picapedra* ou C.C. Babcock na *Nanny*.

## Películas 
* *Tanto ten* (Pedro C. Solla, 2000). Curtametraxe.
* *Divertimento* (José García Hernández, 2000). Como Alicia.
* *Condenado a vivir* (Roberto Bodegas 2001). Como Nuria.
* *Un asunto pendiente* (José Manuel Quiroga, 2001; voz). Como Clara.
* *Onán* (Abraham López Feria e Pablo Tébar, 2002). Como Anael.
* *Sara* (Silvia Quer, 2003).
* *O xogo da verdade* (Álvaro Fernández Armero, 2004). Como Mónica.
* *El precio de una Miss* (Carles Vila, 2005; TV).
* *Amor en defensa propia* (Rafa Russo, 2006).
* *Hotel Tívoli* (Antón Reixa, 2006). Como Raquel.
* *O club da calceta* (Antón Dobao, 2009).

## Televisión 
### Personaxes fixos 
* *Mareas vivas* (1998-1999). Como Berta. TVG.
* *Nada es para siempre* (1999-2000). Como Olga. Antena 3.
* *Os vixilantes do camiño* (2000)(voz). TVG.
* *Rías Baixas* (2000). Como Gloria. TVG.
* *Policías, en el corazón de la calle* (2002-2003). Como Eva Berlanga. Antena 3.
* *Tres son multitud* (2003). Como Lola Márquez. Telecinco.
* *Motivos personales* (2005). Como Isabel Tejero. Telecinco.
* *Hay alguien ahí* (2009). Como Clara Simón. Cuatro.
* *Hospital Real* (2015).
* *A lei de Santos* (2020-). Como Antonia. TVG.

### Personaxes episódicos 
* *El Comisario* (2000). Telecinco.
* *Dime que me quieres* (2001). Antena 3.
* *Javier ya no vive solo* (2002). Como Noemí. Telecinco.
* *Hospital Central* (2003). Telecinco.
* *Un paso adelante* (2004). Como Paloma. Antena 3.
* *Los simuladores* (2006). Como Alicia. Cuatro.
* *Los hombres de Paco* (2007). Telecinco.
* *El comisario* (2007). Como Julie. Telecinco.
* *Amar en tiempos revueltos* (2008). TVE.
* *LEX* (2008). (Antena 3)

## Premios e nomeamentos 
* 2001, nomeada á Mellor interpretación feminina protagonista nos Premios Chano Piñeiro por *Rías Baixas*.
* 2009, nomeada nos I Premios del Público TV como Mellor actriz protagonista de drama por *Hay alguien ahí*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consello da Cultura Galega
Diego Martínez Barrio

**Diego Martínez Barrio**, nado en Sevilla o 25 de novembro de 1883 e finado en París o 1 de xaneiro de 1962, foi un político español.

## Traxectoria 
De procedencia humilde, pois era fillo dun albanel e unha vendedora de mercado, comezou a súa vida política no anarquismo. Despois moderou as súas ideas, ao converterse nun dos animadores do republicanismo local, concelleiro en Sevilla e membro do Partido Republicano Radical. Participou no Comité Revolucionario (1930) e foi ministro de comunicacións no goberno provisorio tras proclamarse a II República española (14 de abril - 15 de decembro de 1931), e voceiro da minoría radical no Congreso dos Deputados. Tras entrar en crise o goberno Azaña, foi ministro de Gobernación no primeiro goberno de Alejandro Lerroux, apenas un mes, xa que o 9 de outubro de 1933 foi nomeado presidente do Consello de Ministros coa única intención de convocar eleccións, que lle deron a vitoria ao centro dereita e Martínez Barrio pasou a ocuparse do Ministerio da Guerra (16 de decembro de 1933 - 28 de abril de 1934). Enfrontado coa política reaccionaria de Lerroux, abandonou o partido, fundando Unión Republicana, da que foi o seu líder.

Posteriormente, integrada a Unión Republicana na Fronte Popular, Martínez Barrio foi elixido presidente das Cortes e exerceu de forma interina como presidente da Segunda República Española, no período comprendido entre o 7 de abril e o 10 de maio de 1936, con motivo da destitución de Niceto Alcalá-Zamora.

Na noite do 18 ao 19 de xullo de 1936, Manuel Azaña, trala dimisión de Santiago Casares Quiroga, encargoulle formar goberno para intentar deter a sublevación que daría orixe á guerra civil española pero, fracasado o seu intento, presentou a dimisión, durando o seu goberno só 3 horas. Foi entón substituído por José Giral.

Tras a caída da República exiliouse, primeiro a Francia. Foi presidente interino da República tras a renuncia de Azaña o 27 de febreiro de 1939, e despois a Cuba. Posteriormente pasou a México, onde en 1945 foi designado presidente da República no exilio ata a súa morte. Finalmente volveu a París, onde morreu en 1962. Trinta e oito anos máis tarde, no 2000, os seus restos foron trasladados a Sevilla, a súa cidade natal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Deep Purple

**Deep Purple** é un grupo de rock inglés xurdido en Hertfordshire en 1968. Está considerado un dos pioneiros do heavy metal e do  hard rock moderno, aínda que o seu estilo musical ten variado cos anos.

## Traxectoria 
Nos seus primeiros tempos integrábano músicos de rhythm and blues como John Lord, Nicky Simper ou o solista Rod Evans, un guitarrista tan duro como Ritchie Blackmore, e un batería tan caracterizado, enerxético e repetitivo coma Ian Paice. Os seus primeiros temas son versións e dan lugar a unha primeira época onde Lord imprime un carácter sintético entre o blues, o rock sinfónico máis denso e algunhas resonancias tomadas de The Beatles, con álbums como *Book of Taliesyn* e o que leva o nome do grupo e sérvelles de tarxeta de presentación. O teclista Jon Lord sendo un fanático da música clásica compón en 1970 o Concerto for Group and Orquestra en colaboración có trompetista e compositor británico Malcolm Arnold). Peza que o grupo grava ese mesmo ano no Royal Albert Hall de Londres coa colaboración da Real Orquestra Filharmónica de Inglaterra.

A segunda época, que arranca de 1970, relacionará ós incorporados Ian Gillan (voz) e Roger Glover (produción e baixo), que tomarían partido pola liña propugnada por Blackmore: In Rock (1970) será unha contundente mostra desta etapa, á que seguiron Fireball (1971), Machine Head (1972) e o mítico dobre Made in Japan (1972), que define o seu retrato máis difundido e aceptado, pero á custa de prexudicar o futuro da banda, xa que sendo un dos grupos que máis discos en directo sacaron, todos estes se basean nas mesmas 7 cancións.

O disco single *Smoke On The Water* está considerado un clásico no seu xénero polo seu atronador arranxo e a súa repetitiva liña guitarrística.

A banda disgrégase en 1973 coa marcha de Gillan que é substituído por David Coverdale, e a saída de Roger Glover que cambia o seu posto con Glen Hughes. Finalmente en 1975 gravan o Made in Europe durante a última xira do grupo por Europa, nesa época Ritchie Blackmore xa formará a súa propia banda (Ritchie Blackmore´s Rainbow).

A mediados dos anos oitenta a banda recomponse en parte xa que os cambios na guitarra (Ritchie Blackmore, Tommy Bolin...) e no cantante (Ian Gillan, David Coverdale...) son constantes.

## Discografía 
### Álbums de estudio 
### En vivo 
* *Concerto for Group and Orchestra*
* *Deep Purple In Concert*
* *Space Vols 1 & 2*
* *Gemini Suite Live*
* *Scandinavian Nights (Live & Rare)*
* *Made in Japan*'*
* *Live in Japan'''*
* *California Jamming (Live in the California Jam)*
* *Live in London*
* *Made in Europe*
* *The final Concerts*
* *Days May Come & Days May Go (Rehearsal Tapes)*
* *Last concert in Japan*
* *This time around*
* *On the Wings of a Russian Foxbat*
* *In the Absence of Pink (Knebworth 85)*
* *Nobody's Perfect*
* *Come Hell or High Water*
* *Live At NEC*
* *Live in the Olympia*
* *Total Abandon*
* *Live in the Royal Albert Hall*
* *Live at the Rotterdam Ahoy''

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* www.deeppurple.org
* Foro Internacional de Deep Purple e relativos en castelán
Cuarto milenio

***Cuarto milenio*** é un programa de televisión emitido pola canle televisiva española Cuatro. Está presentado e dirixido polo xornalista alavés Iker Jiménez.

## Historia e características 
A súa primeira emisión realizouse o 13 de novembro de 2005. Neste programa analízanse supostos fenómenos paranormais e misterios sen resolver. Iker Jiménez, que tamén conduce un programa de radio na Cadena SER chamado Milenio 3, denomina o seu traballo xornalismo de investigación. En ámbolos dous espazos conta coa colaboración da xornalista Carmen Porter (quen é ademais a súa muller) e un equipo de investigadores.

O programa é así mesmo un perfecto instrumento de autopromoción, xa que nel se publicitan os libros da colección de Iker Jiménez, publicados pola editorial Edaf. Este programa foi un dos éxitos da primeira tempada de Cuatro, chegando a triplica-la media de audiencia da cadea.
Peter Tosh

**Winston Hubert McIntosh**, nado en Westmoreland, Xamaica o 19 de outubro de 1944 e finado o 11 de setembro de 1987 en Kingston, máis coñecido polo seu nome artístico **Peter Tosh**, foi un músico xamaicano de reggae que formou parte nos seus principios do grupo *The Wailers* para logo ter unha exitosa carreira como solista, ademais de ser un dos pioneiros do movemento rastafari.

## Traxectoria 
Peter Tosh naceu en Westmoreland, Xamaica cuns pais demasiado novos como para facerse cargo del. Non coñeceu ó seu pai (James McIntosh) até os dez anos.

Foi criado pola súa tía desde os tres até os quince anos. Pero esta non tivo influencia na súa vida, como asegurou el mesmo a Roger Steffens nunha entrevista: "Eu tiña tres anos fisicamente, pero cincuenta anos de mentalidade". Músico, cantante, compositor, rebelde e ávido promotor da legalización da marihuana, Tosh marcou a escena musical xamaicana, tanto coma membro fundador dos *Wailers*, banda que acompañaba a Bob Marley, coma coa súa carreira solista. O seu talento non se limitaba ás súas habilidades vocais xa que tamén foi un excelente guitarrista.

Alcumado *Stepping Razor*, iniciou a súa carreira como músico durante a década dos 60 tocando coa súa banda ou para outros artistas pop do momento como Johnny Nash. Despois dunha ilustre carreira con *The Wailers* e como músico solista, foi asasinado na súa casa durante un roubo.

## Notas
The Selecter

**The Selecter** é unha banda ska inglesa. Nace coma unha banda rocksteady/ska, cunha forte influencia do estilo xamaicano dos 60.

## Traxectoria 
En 1977 a banda creou a súa primeira canción, composta polo guitarrista Neol Davis e o batería Rimshot Bradburry. Esta canción chamouse *The Selecter*. Nesa época comezaba a xurdir o movemento ska en Inglaterra, creándose bandas coma The Specials, que comezou un selo chamado 2-Tone. En 1979, cando The Specials necesitaba unha banda que lles fixera o lado B do seu primeiro sinxelo, chamado *Gangsters*, The Selecter aproveitou e participou coa súa única canción. No verán de 1979 constituíuse a banda, composta por:

* Neol Davies: primeira guitarra
* Compton Amanor: segunda guitarra
* Desmond Brown: teclados
* Arthur "gaps" Hendrikson: vocalista
* Pauline Black: vocalista

A resposta do público foi moi masiva, polo que este ritmo comezou a facerse moito máis popular. The Selecter comezou ensaiando no Golden Cup e outras tabernas de Coventry. As cancións escritas foron arranxadas para obter un estilo ska. O seu primeiro concerto foi en Gloucester, e aínda que foi case un desastre, serviulles para facerse aínda máis populares. Pouco despois comezaron unha xira por toda Inglaterra. En 1979 gravaron o seu primeiro disco sós. Este tiña tres cancións, entre as cales sobresaía *On my radio*. Có tempo, este disco alcanzou lugares elevados nas clasificacións.

As temáticas das cancións expresaban unidade e harmonía, cousa que non abondaba dentro do grupo, a causa dunha mala racha provocada por unha forte crise dentro do selo 2-tone, que abandonaron a mediados dos 80. Na mesma época deixaron a banda o tecladista e o baixista, que foron substituídos por James Mackie e Adan Williams, respectivamente. Con esta nova formación, The Selecter gravou o seu segundo álbum, que se chamou *Celebrate the bullet*. Este álbum tivo moitos problemas, debido a que o sinxelo do mesmo nome foi prohibido en case tódalas radios, a causa do intento de asasinato de Ronald Reagan e do asasinato de John Lennon. Isto significou un quebro na banda, da que non se soubo nada ata dez anos despois, en 1990.

## Discografía 
* *Too Much Pressure* - 1980 
* *Celebrate the Bullet* - 1981
* *The Happy Album* - 1994
* *Pucker!* - 1995
* *Cruel Britannia* - 1998
* *The Trojan Songbook* - 1999
* *The Trojan Songbook&nbsp;— Vol 2* - 2000
* *The Trojan Songbook&nbsp;— Vol 3* - 2001
* *Real to Reel* - 2003
* *Made in Britain* - 2011
* *String Theory* - 2013
* *Subculture* - 2015
Janis Joplin

**Janis Lyn Joplin**, nada en Port Arthur (Texas) o 19 de xaneiro de 1943 e finada nos Ánxeles (California) o 4 de outubro de 1970, foi unha cantante estadounidense.

## Traxectoria 
Cantante de coro dende nena, comezou a súa carreira musical na Universidade de Texas, onde colaborou cunha banda chamada 'Waller Creek Boys', na que se mesturaba o blues co rock. As súas influencias polo blues viñeron da man de Leadbelly e Bessie Smith, as cales transmitiu ó seu propio rock, xunto coa influencia de Otis Redding.

En 1963 marchou a San Francisco, onde cantaba en locais nocturnos. Alí afeccionouse ás anfetaminas e os seus amigos devolverona á súa casa dous anos máis tarde. En 1966 regresou a San Francisco e uniuse á banda Big Brother And The Holding Company. Fixéronse moi coñecidos na cidade. O prestixio de Janis Joplin creceu, e chegaron a tocar no Monterrey Pop Festival, o que lles valeu que unha importante discográfica se fixara neles e lles propuxera publicar un disco. Pronto sacaron á luz o segundo traballo da banda, que se converteu nun grande éxito: "Cheap Thrills".

En 1968 Janis abandonou o grupo por discrepancias co resto dos membros. O éxito non lles sentou demasiado ben. En 1969, a cantante deu un paso adiante creando un grupo chamado Janis and the Joplianaires, xunto ao Big Brother Sam Andrew e outros músicos. Posteriormente cambiarían o nome da banda polo de Kozmic Blues Band.

Coa Kozmic Blues Band gravou un novo álbum: ''I Got Dem Ol'Kozmic Blues Again, Mama!*, o cal foi recibido con frialdade polo público. Ademais, os concertos en directo eran un desastre. A pesar de que no disco se notaba o mal estado de Janis, vítima do seu consumo desmedido de alcohol, o disco tiña algunha boa interpretación da vocalista.

A súa fama foise deteriorando pouco a pouco, mentres que a súa adicción á heroína aumentaba. Morreu por mor dunha sobredose de dita droga. A título póstumo publicouse o último disco no que traballaba, *Pearl'', que contaba con colaboracións de Kris Kristofferson e de Bobby McGee, ademais dunha renovada Kozmic Blues Band.
Marko Mihevc

**Marko Mihevc**, nado o 30 de abril de 1957 en Liubliana, é un compositor esloveno.

## Traxectoria 
Estudou na Academia de Música de Liubliana, foi discípulo de Alojz Srebotnjak e Anton Nanut e el mesmo profesor de composición nesa institución desde 1995. A súa música é de orientación tradicional con poucas concesións ao modernismo.

## Obra 
### Poemas sinfónicos 
* Equi (1990)
* In signo tauri (1992)
* Miracula (1993)
* Alibaba (1996)
* Jamal (2004)

### Concertos 
* Concerto para violín e orquestra (1981) 
* Biocentus (1999)
* Tadu (2001)
Fedora

## Informática 
* **Fedora**, unha distribución Linux e a súa comunidade de desenvolvemento e apoio.
* **Fedora Commons**, é un sistema de xestión de activos dixitais: como bibliotecas dixitais ou catálogos dixitais de institucións.

## Miscelánea 
* **Fedora**, unha película de 1978.
* **Fedora**, un tipo de sombreiro.
* **Fedora**, unha torta típica de Sicilia.
Home de Xava

O **Home de Xava**, *Homo erectus erectus*, foi un dos primeiros restos fósiles humanos, e de *H. erectus*, en ser descuberto. Fíxoo Eugène Dubois en 1891 en Xava. Non é un espécime completo, senón unha bóveda cranial, un fémur e tres dentes e non está claro que pertenzan ao mesmo individuo.

miniatura|dereita
miniatura|dereita
Dubois pensou nun primeiro momento que estaba diante os restos dun primate e denominouno *Anthropopitecus erectus*, axiña desbotou esta idea xa que a capacidade da bóveda cranial era maior que o de calquera simio coñecido, entre 800 e 1000&nbsp;cm³, e o fémur era case humano polo que pensou que atopara a criatura que Ernst Haeckel denominaba *Pithecanthropus alalus* e que el denominou *Pithecanthropus erectus*, atribuíndoo a un home-mono de idade pliocénica. O que causou sensación no mundo científico xa que deixaba sen saída ao Home de Neanderthal, considerado antecesor do *Homo sapiens* nese momento, e foi rexeitado por gran parte da comunidade científica.
La Oreja de Van Gogh

**La Oreja de Van Gogh** é un grupo vasco orixinal de Donostia que comezou a súa carreira musical cun enorme éxito no ano 1996, e que levan vendido máis de 6 millóns de discos.

## Historia 
Estaba formado na súa orixe por cinco compoñentes: a vocalista Amaia Montero (1976) e os músicos Pablo Benegas (1976) á guitarra, Álvaro Fuentes (1975) ó baixo, Xabi San Martín (1977) ó teclado e Haritz Garde (1976) á batería.

En novembro de 2007 Amaia Montero anunciou a súa saída da banda donostiarra e a súa intención de comezar unha carreira en solitario. O resto dos compoñentes confirmaron que o grupo continúa traballando nun novo disco que sairía ó mercado en setembro de 2008. Neste novo traballo, a nova vocalista do grupo é a cantante Leire Martínez.

## Discografía 
### Con Amaia Montero 
* *Dile al Sol* (1998) Foi o seu primeiro álbum, producido por Sony-Epic. Vendeu, aproximadamente, 900.000 copias. Os singles de maior éxito foron Soñaré e Cuéntame al oído entre outros.
* *El viaje de Copperpot* (2000) O seu segundo traballo. Vendeu máis de 1&nbsp;200&nbsp;000 copias en España. Os temas máis soados foron La playa e Cuídate.
* *Lo que te conté mientras te hacías la dormida* (2003) Foi o seu terceiro traballo discográfico, do que venderon máis de 600.000 copias en España. Con este álbum déronse a coñecer en varios países, visitando mesmo Xapón para a Exposición Mundial de Aichi.
* *Gira 2003* (2004) Recompilatorio sobre a súa xira por toda España, vendeu preto de 200.000 copias só en España e incluíndo un DVD da xira.
* *Guapa* (2006) Guapa é o cuarto álbum do grupo, cuxo lanzamento coincidiu co 10º aniversario da banda. O seu primeiro single foi "Muñeca de trapo" e o segundo "Dulce locura", ambos con grande éxito.

### Con Leire Martínez 
* *A las cinco en el Astoria* (2 de setembro de 2008)
* *Cometas por el cielo* (13 de setembro de 2011)
* *El planeta imaginario* (4 de novembro 2016)
Amaia Montero

**Amaia Montero Saldías**, nada en Irún (Guipúscoa) o 26 de agosto de 1976, é unha cantante española de pop e baladas. Deuse a coñecer como vocalista do grupo donostiarra La Oreja de Van Gogh en decembro de 1996. O 19 de novembro de 2007 anunciou a súa retirada do grupo para iniciar unha carreira en solitario.

## Discografía 
### Con La Oreja de Van Gogh
**Dile al Sol* (1998)
**El viaje de Copperpot* (2000)
**Lo que te conté mientras te hacías la dormida* (2003)
**Guapa* (2006)
**Más Guapa* (2006)
**LOVG 1996-2006: Grandes Éxitos* (2008)

### En solitario
**Amaia Montero* (2008)
**Amaia Montero 2* (2011)
**Si Dios Quiere Yo También* (2014)

## Colaboracións 
*Álex Ubago - *Sin miedo a nada*
*El canto del loco - *Puede ser*
*José Luis Perales - *¿Por qué te vas?*
*Ramsey Ferrero - *Me quedas tú*
*Mikel Erentxun - *Ahora sé que estás*
*José Alfonso Lorca - *El último Quijote*
*Eros Ramazzotti - *Está pasando noviembre*
*Miguel Bosé - *Sevilla* 
*Pablo Villafranca - Paris (Dernier rendez-vous)
*Mikel Erentxun - Lau Teilatu
*Luis Miguel - No se tú
*Alejandro Fernández - Me dedique a perderte (México Madrid)
*Presuntos implicados - Samurai
*Álex Ubago - Vestido azul

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Facebook Oficial
Gustav Heinrich Ralph von Koenigswald

**Gustav Heinrich Ralph von Koenigswald**, nado en 1902 e finado en 1982, foi un paleontólogo e xeólogo que investigou sobre os homínidos, incluíndo o *Homo erectus*. Descubriu e estudou fósiles de homínido en Xava e estudou outros importantes fósiles no sueste de Asia.

## Traxectoria
Natural de Berlín, paleontólogo por vocación, grazas aos contactos do seu mestre consegue entrar no Servizo Xeolóxico das Indias Orientais Holandesas e de 1931 a 1933 traballou no mesmo sitio, Trinil, que Eugène Dubois descubrira o Home de Xava e alí exhumou restos de 11 cranios diferentes que atribuíu a un tipo neandertaloide. Subvencionado pola Fundación Carnegie trasladouse a 75 km de Trinil, en Sangiran, o seu primeiro descubrimento foi unha mandívula inferior con catro dentes intactos e en 1937 atopou un cranio humano, dun Pitecántropo, entre 1939 e 1941 atopou máis restos, os restos foron atribuídos a un *Pithecanthropus erectus* e hoxe clasificados como *Homo erectus*.
Blanca Madison

***Blanca Madison*** é unha produción cinematográfica dirixida polo galego Carlos Amil. Estreouse no ano 2000, aínda que a súa rodaxe tivo lugar na Coruña dous anos antes. Recadou 7.994,80 €.

## Argumento 
Bocanegra rexenta un club nunha cidade atlántica, axudado por Nonó, coa que mantén unha complexa relación, na que Nonó exerce unha actitude protectora, maternal, e de amante non correspondida, que a leva mesmo a descoidar os seus deberes para con Urbano, un fillo ao que case non coñece. Este, que vén de saír do cárcere, entra ao servizo de Bocanegra como taxista.

Urbano recolle co seu taxi unhas prostitutas, coas que tamén viaxa unha meniña. Sen que el o saiba, é seguido por Blanca Madison, cantante de boleros, muller ferida física e psiquicamente na súa puberdade. Blanca volve á cidade onde sufriu con Bocanegra, para organizar, con desesperada frialdade matemática, unha quente vinganza que arrastrará tódolos personaxes do relato.
Bocanegra vive nun delicado equilibrio entre o mundo da familia que forma coa súa muller e a filla de doce anos, e o mundo da noite polo que se move como peixe na auga. A chegada de Blanca Madison altera a súa vida familiar e revive o monstro que leva dentro. 
Blanca Madison utiliza a Urbano como levaetrae das súas mensaxes a Bocanegra. Pero o taxista non se conforma co papel de mensaxeiro e converte á cantante no seu obxecto de desexo. Os acontecementos precipítanse cando Urbano se decata de que só é un pelello utilizado por Blanca Madison ao seu antollo e como medio para achegarse a Bocanegra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de filmes en galego con maior recadación
### Ligazóns externas 
* IMDb
* Consello da Cultura Galega
Sei quen es

:*Non confundir coa serie de televisión **Sé quién eres**, emitida por Telecinco no ano 2017.*

***Sei quen es*** (en ) é un filme hispano-arxentino dirixido por Patricia Ferreira Mañá, e producido por Continental Producciones, Tornasol Films e Zarlek Producciones. A película estreouse en España o 7 de abril de 2000 e está protagonizada por Ana Fernández e Miguel Ángel Solá xunto con Roberto Enríquez, Ingrid Rubio e Manuel Manquiña.

## Sinopse 
*Sei quen es* narra a historia de Paloma, unha psiquiatra nova e namorada do seu traballo que se incorpora a un hospital remoto en Galicia, onde coñece a Mario, un paciente moi especial. Inquietante e sedutor, padece unha estraña enfermidade: a síndrome de Korsakov -unha alteración da memoria-. Descubrir as lembranzas perdidas de Mario levará a Paloma a unha perigosa aventura na que os dous se enfrontarán a secretos aínda ocultos da recente historia de España.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consello da cultura Galega
Nada es para siempre

***Nada es para siempre*** foi unha serie xuvenil diaria emitida en Antena 3 entre 1999 e 2000 á estela do éxito de *Al salir de clase* e que constaba de 375 capítulos.

A serie rodábase na Coruña e contou coa participación de multitude de actores galegos. A súa banda sonora orixinal tamén estaba interpretaba polo grupo galego Cómplices.

## Actores
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Consello da Cultura Galega
*IMDb
Denominación de Orixe Rías Baixas

A **Denominación de Orixe Rías Baixas** é unha das cinco zonas con denominación de orixe para os seus viños existentes en Galiza. Creouse en 1980, e foi recoñecida como Denominación de Orixe en 1988.

## Descrición 
Divídese nas seguintes subzonas: Val do Salnés, Condado do Tea, O Rosal, Soutomaior e Ribeira do Ulla. A uva albariño é a súa produción monovarietal de máis éxito, aínda que se pode combinar coas uvas brancas loureira branca ou marqués, treixadura, caíño branco, torrontés e godello e as tintas caíño tinto, espadeiro, loureira tinta, sousón, mencía, pedral e brancellao. A produción é de baixa graduación, de viño branco e sen crianza, e expórtase cada vez máis a mercados españois (especialmente Barcelona e Madrid) e exteriores (Alemaña, Estados Unidos, Reino Unido, Francia, Suíza, Xapón e Suecia).

Os viñedos ocupan unha superficie de preto de 4.027 hectáreas, que pertencen a 179 adegas. Esta denominación é a maior produtora galega, xa que 55 das súas adegas producen máis de 25.000 litros e unhas vinte superan os 75.000. A produción total supera os 19 millóns de litros.

## Xeografía 
A Denominación de Orixe está dividida en 5 sub-zonas. Estas son, de norte a sur:

***Ribeira do Ulla**: a subzona máis recente, incorporada no 2000. Inclúe concellos tanto da provincia de Pontevedra como da provincia da Coruña.
***Val do Salnés**: localizado na comarca homónima. As viñas son cultivadas no fondo dos vales e en pequenos outeiros, que non superan os 100 metros de altura.

***Soutomaior**: cobre o territorio do mesmo nome, é a única subzona da ría de Vigo.

***O Rosal**: cobre a maioría da comarca do Baixo Miño, así coma parte de Gondomar.

***Condado do Tea**: cobre parte da comarca do Condado, o sur da Paradanta e parte do concello de Tui.

## Galería de imaxes 
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Pazo Baión
### Ligazóns externas 
*Páxina web oficial
O bosque animado (filme)

***O bosque animado*** (en ) é unha película de animación estreada en 2001. Baseada na novela *O bosque animado* de Wenceslao Fernández Flórez, foi a primeira película de animación 3D realizada en Europa. A novela xa fora adaptada ao cinema por José Luis Cuerda en 1987.

## Actores de dobraxe 
## Características 
Producida por Dygra Films e dirixida por Ángel de la Cruz e Manolo Gómez, realizouse en 3D tras un traballo de 4 anos no que participaron máis de 400 profesionais. Contou cun orzamento de 550 millóns de pesetas.

## Galardóns e nomeamentos 
A película gañou os premios ao mellor filme de animación e á mellor canción nos Premios Goya 2002. Ademais, conseguiu os seguintes galardóns: mellor longametraxe de animación no Chicago International Children´s Film Festival en 2002, Premio da Crític no Fantasporto en 2002, mellor Película no Carrousel International du Film de Rimousky en 2002 (Québec), mellor película segundo o xurado infantil do festival de ZLIN en 2002 (República Checa), sete premios Chano Piñeiro do audiovisual galego (mellor película, mellor dirección, mellor guión, mellor Banda Sonora Orixinal, mellor iluminación, mellor dirección artística e mellor dirección de produción), Premio Galicia de Comunicación da Xunta de Galicia en 2001, Premio AGAPI 2000 á mellor multimedia pola web do filme e Premio Rosa do Deserto no I Festival Internacional de Cine do Sáhara, Tinduf, Alxeria, 2003.

A cantante Luz Casal interpretou dúas das cancións da Banda Sonora da cinta.

Os actores de dobraxe en castelán que participaron na película foron: Mar Bordallo, Claudio Rodríguez, Juan Miguel Cuesta, Nacho Aldeguer, Héctor Cantolla, Javier Franquello, María Romero, María Teresa Neila, Lucía Esteban, Roberto Cuenca, Rafael Azcárraga, Pilar Martín, José Padilla, Miguel Zúñiga, Pablo Sevilla, Ricardo Escobar e Anabel Alborg entre outros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *O soño dunha noite de San Xoán*
* *O espírito do bosque*
* *El bosque animado*, filme de 1987 de José Luis Cuerda.

### Ligazóns externas 
* Zinema
* IMDb
* El doblaje.com
* Consello da Cultura Galega
Denominación de Orixe Ribeira Sacra

A **Denominación de Orixe Ribeira Sacra** é unha das cinco cinco zonas con denominación de orixe para os seus viños existentes en Galiza. Os viñedos, cultivados en socalcos nas pendentes ladeiras dos ríos Miño e Sil, constitúen xa elas soas un atractivo turístico.

A D.O. Ribeira Sacra está dividida en 5 subzonas: Amandi, Chantada, Quiroga-Bibei, Ribeiras do Sil-Ourense e Ribeiras do Miño. As variedades de uva usadas son:
* Brancas preferentes: Albariño, Loureira, Treixadura, Godello, Dona Branca e Torrontés.
* Tintas preferentes: Mencía, Brancellao, Merenzao, Tempranillo, Sousón e Caíño tinto.
* Tintas autorizadas: Garnacha Tintorera e Mouratón.

Os viñedos ocupan 1.242 hectáreas. As 95 adegas, que ocupan algo menos de 3.000 traballadores, producen máis de 2 millóns de litros anuais.

O amparo dos ríos achega un microclima á zona, que coa orientación sur das pronunciadas ladeiras favorecen a correcta maduración que as uvas necesitan para a elaboración duns caldos que en xa en época dos romanos eran descritos como *Ouro líquido do Sil*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do consello regulador
Denominación de Orixe Monterrei

A **Denominación de Orixe Monterrei** é unha das cinco zonas con denominación de orixe para os seus viños existentes en Galiza.

Esténdese polo val do río Támega, ocupando algo menos de 500 hectáreas dos concellos de Castrelo do Val, Monterrei, Oímbra, Riós, Vilardevós e Verín; outras 13.000 tamén están dedicadas a viñedos, mais fora da denominación de orixe. As 24 adegas e 380 viticultores producen dous millóns de litros anuais de viño cualificado.

*Uva branca: verdello, dona branca, verdello louro
*Uva tinta: mencía, bastardo, araúxa

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina web do consello regulador
Luz Casal

**María Luz Casal Paz**, coñecida como **Luz Casal**, nada en Andavao (Boimorto) o 11 de novembro de 1958, aínda que viviu en Asturias xa dende a súa infancia, é unha cantante galega de pop-rock.

Durante a súa carreira discográfica vendeu xa máis de 5 millóns de discos. Recibiu a Medalla Castelao en 2010 e a Medalla de Galicia en 2023.

## Traxectoria 
Estudou piano e solfexo, ademais de recibir cursos de ballet. Fixo coros para diversos artistas, entre eles Juan Pardo, e entrou a formar parte de 'Los Fannys', un grupo de rock que interpretaba versións de temas coñecidos. Cando deixa o grupo, interésase pola ópera e comeza a estudar bel canto.

En 1982 ve a luz o seu primeiro álbum, co que comezou unha carreira de éxitos. Ten cantado maioritariamente en castelán, se ben ten feito incursións noutras linguas, entre elas o galego, co que interpretou o tema *Negra sombra* para un disco de Carlos Núñez. Entre as súas cancións máis coñecidas destacan temas como *No me importa nada*, *Entre mis recuerdos*, *Negra Sombra* ou *Piensa en mí* ou *Un año de amor*, entre outras.

Estivo retirada da música entre 1995 e 1999.

En xaneiro de 2007 diagnosticóuselle cancro de mama, do que foi operada en Madrid nese mesmo mes. En novembro de 2007, recuperada da doenza, presentou un novo traballo, titulado *Vida tóxica*, e onde fai referencia, entre outros temas, ao proceso da quimioterapia.

O 17 de maio de 2010 publica na súa páxina: 

O 23 e 24 de setembro de 2012 organizou en Boimorto un festival solidario chamado *Festival de la Luz* para recadar cartos para a Asociación Española contra o Cancro. A seguinte edición foi nas datas 14 e 15 de setembro de 2013.

## Discografía 
miniatura|180px|Luz Casal en setembro de 2014, Festival de la Luz.
Luz Casal vendeu en total máis de 5 millóns de discos.
* *El ascensor* (1980), single
* *Luz* (1982), tamén chamado *No aguanto más*.
* *Los ojos del gato* (1984)
* *Luz III* (1985)
* *Quiéreme aunque te duela* (1987)
* *Luz V* (1989)
* *A contraluz* (1991), onde están incluídos os temas que formaron parte da banda sonora de *Tacones Lejanos*, o filme de Pedro Almodóvar.
* *Como la flor prometida* (1995)
* *Pequeños y grandes éxitos* (1996)
* *Best of Luz Casal* (1998). Presentouse unicamente no mercado francés, con cancións tamén nese idioma.
* *Un mar de confianza* (1999). Disco de platino.
* *Con otra mirada* (2002). Disco de platino.
* *Sencilla alegría* (2004). Disco de platino.
* *Pequeños, medianos y grandes* (2006), recompilatorio. Disco de platino.
* *Vida tóxica* (2007). Disco de ouro.
* *La pasión* (2009)
* *Almas gemelas* (2013)

Participou nas bandas sonoras de filmes como *Tacones Lejanos*, *Solo Mía* ou *O bosque animado*.

## Recoñecementos 
* 2010: Medalla Castelao.
* 2013: Premio Nacional das Músicas Actuais, do Ministerio de Educación e Cultura.
* 2018: Grelo de Ouro da Fundación Amigos de Galicia.
* 2023: galardón honorífico dos Premios Martín Códax da Música.
* 2023: Medalla de Galicia.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial da cantante
Theo Jörgensmann

**Theo Jörgensmann**, nado en Bottrop o 29 de setembro de 1948 e finado en Brüel o 6 de outubro de 2025, foi un clarinetista e compositor alemán de jazz.

## Discografía
* Contact 4tett *Loud Enough To Rock The Kraut* (2015)
* Oles Jörgensmann Oles *Live in Poznan 2006* (2007)
* Theo Jörgensmann *Fellowship* (2005)
* Theo Jörgensmann Quartet *Hybrid Identity* (2002)
* Theo Jörgensmann Eckard Koltermann *Pagine Gialle* (2001)
* Theo Jörgensmann Quartet *Snijbloemen* (2000)

## Literatura
* Dita von Szadkowski *Grenzüberschreitungen* Jazz und sein musikalisches Umfeld in den 80er Jahren ISBN 3-596-22977-4

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Theo Jörgensmann Quartet
Manuel Lozano

**Manuel Lozano**, nado en Santiago de Compostela en 1990, é un actor galego.

## Traxectoria 
Con nove anos de idade foi escollido para protagonizar a película *A lingua das bolboretas*, de José Luis Cuerda, adaptación ó cine dun relato de Manuel Rivas.

Desde entón participou en longametraxes, varias delas baixo a dirección de José Luis Garci, e colaborado en distintas series de televisión, incluíndo un papel fixo en Nada es para siempre.

Realizou un anuncio publicitario para a casa "ARTHUR" de roupa para rapaces.

## Filmografía 
* *A lingua das bolboretas* (1999), de José Luis Cuerda. Como Moncho.
* ''You're the One (una historia de entonces)* (2000), como José Luis Garci. Como Juanito.
* *Lázaro de Tormes* (2001), de Fernando Fernán Gómez e José Luis García Sánchez. Como Lazarillo.
* *Más pena que gloria* (2001), de Víctor García León. Como Lucas.
* *Nos miran* (2002), de Norberto López Amado. Como Álex García.
* *Historia de un beso* (2002), de José Luis Garci.
* *Eres mi héroe* (2003), de Antonio Cuadri. Como Ramón.
* *Tiovivo c. 1950* (2004), de José Luis Garci. Como Quique.
* *A Atlántida* (2005) (TV), de Belén Macías. Como Mario Salinas fillo.
* *Mia Sarah* (2006), de Gustavo Ron. Como Samuel.
* *Sinbad* (2011), de Antón Dobao.
* *Somos xente honrada* (2013), de Alejandro Marzoa.

## Televisión 
### Personaxes fixos 
* *Nada es para siempre* (1999-2000). Como Dani. Antena 3.
* *Códice* (2014). Como Manolo de mozo. TVG

### Personaxes episódicos 
* *Paraíso (serie de televisión)* (2001). Como Héctor Aníbal. La 1.
* *Hospital Central*. Telecinco.

## Premios e nomeamentos 
### 2000 
* Nomeado ó Premio Goya ó Mellor Actor Revelación por *A lingua das bolboretas*.
* Nomeado ós Young Artist Awards (California) como Mellor Actor nun Filme Estranxeiro por *A lingua das bolboretas*.

### 2003 
* Premio do Xurado ó Mellor Actor no Fort Lauderdale International Film Festival por *Eres mi héroe''.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consello da Cultura Galega
*
O ano da carracha

***O ano da carracha*** (en ) é unha coprodución galega do ano 2004 dirixida por Jorge Coira e protagonizada por Verónica Sánchez, Félix Gómez e Javier Veiga.

Con guión de Carlos Portela, trátase dunha comedia xuvenil caracterizada polo sarcasmo e as referencias xeracionais á cultura alimentada de televisión, cine e rock. Estreouse o 20 de agosto de 2004 e gañou 8 Premios Mestre Mateo 2004 incluíndo mellor película e director.

## Sinopse 
Fran (Félix Gómez) chega ó inevitable momento de acabala carreira. A partir de aí, xorden un chea de dilemas dos que vai depender o seu futuro. O seu primeira traballo, os problemas coa súa moza provocados pola crise poslicenciatura e a lotaría das oposicións van a traer de cabeza ó protagonista. Cada decisión será vital, aínda que Fran terá a guía de Morgan, fillo de ricos e fachendoso teórico do "carrachatismo", do que aprenderá moito sobre como chegar á doe vida da dependencia paterna.

## Personaxes 
* Félix Gómez como Fran
* Javier Veiga como Morgan
* Verónica Sánchez como Ana
* María Vázquez como Patricia
* Víctor Clavijo como Lito
* Camila Bossa como Rosa
* Mela Casal como Nai de Fran
* Celso Parada como Pai de Fran
* Josefina Gómez como Avoa de Fran
* Rosa Álvarez como Amiga de Morgan
* Elina Luaces como Nai de Morgan
* Manuel Millán Vázquez como Home 1
* Mariana Carballal como Muller 1
* Ernesto Ferro como Home 2
* Marta Pazos como Laura
* Xosé Manuel Olveira "Pico" como Director da iogurteira
* Luis Zahera como Encargado da motivación dos empregados
* Xulio Abonjo
* César Goldi
* Alberto Mourelos
* Avelina Vázquez

## Premios 
* 3ª edición dos Premios Mestre Mateo
** Mellor filme
** Mellor dirección (Jorge Coira)
** Mellor interpretación masculina protagonista (Javier Veiga)
** Mellor interpretación feminina secundaria (Camila Bossa)
** Mellor interpretación masculina secundaria (Luis Zahera)
** Mellor dirección de produción (Xabier Eirís)
** Mellor montaxe (Guillermo Represa)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Consello da Cultura Galega
Robert Delaunay

**Robert Delaunay**, nado en París o 12 de abril de 1885 e finado en Montpellier o 25 de outubro de 1941, foi un pintor francés que utilizou o cubismo e a abstracción nos seus traballos.

## Traxectoria 
Nos seus comezos Delaunay concentrouse no impresionismo, mentres que máis adiante as súas obras foron evolucionando cara ó abstracto, reminiscencia de Paul Klee.

Cando era un neno, os pais de Delauney divorciáronse e foi criado polo seu tío, en La Ronchère (preto de Bourges). Comezou a pintar dende moi pequeno: no ano 1903 xa producía as súas obras de arte impresionista.

En 1908, despois do servizo militar, coñeceu a Sonia Delaunay, coa que máis tarde casou aínda que nesa época estaba casada cun alemán.

En 1909, Delaunay comezou a pintar unha serie sobre a cidade de París e a Torre Eiffel. Ó ano seguinte casou con Terk e instaláronse nun estudio na cidade de París, onde máis tarde tiveron un fillo.

Como invitación de Wassily Kandinsky, Delaunay uniuse en 1911 ó *Der Blaue Reiter*, un grupo de arte abstracta situado na cidade de Muníc, e os seus traballos evolucionaron cara ao abstracto.

O estoupido da primeira guerra mundial colleu a Delaunay e a súa dona de vacacións en España, o que fixo que, xunto cuns amigos, instaláranse en Portugal durante a guerra. Neste período, a parella fixo varios traballos como os deseños dos traxes da Ópera de Madrid, e Sonia Delaunay comezou o seu negocio de deseño.

Despois da guerra, en 1921, volveron a París. Delaunay continuou traballando no seu estilo abstracto. Durante a Exposition Internationale des Arts et Techniques dans la Vie Moderne (1937), en París, Delaunay participou no deseño das liñas do tren e dos pavillóns do aire.

Cando estourou a segunda guerra mundial, a familia Delaunay mudouse á Auverña, intentando evita-las invasións das tropas alemás. Sufrindo de cancro, a saúde de Delaunay deteriorouse morrendo o 25 de outubro de 1941, en Montpellier.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Quotes and images at artchive.com 
* Entry at artcyclopedia.com 
* Brief overview at the Peggy Guggenheim Collection site
Sonia Delaunay

thumb|250px|Placa posta onde viviron Sonia e Robert Delaunay.

**Sonia Delaunay**, nada en Odesa (Ucraína) o 14 de novembro de 1885 e finada en París o 5 de decembro de 1979, foi unha pintora ucraína,  como *Sonia Terk* no seo dunha familia xudía asquenací.
## Traxectoria 
En 1890 Delaunay mudouse a San Petersburgo para vivir co seu tío. Entre os anos 1904 e 1905 Sonia fixo varios cursos de pintura en Karlsruhe Alemaña. No ano 1906 Sonia Terk mudouse a París. En 1910 casou co artista francés Robert Delaunay, co cal fundou o movemento de Orfismo en 1912, caracterizado polo uso de cores fortes e formas xeométricas. En 1914 participou con *Prismes Electrique* no *Salon des Independants*, xunto con Alexander Archipenko, Kasimir Malevitch, Vadym Meller, Aleksandra Ekster entre outros. Nese mesmo ano mudouse a Madrid. Entre os anos 1915 e 1916 viaxou xunto co seu marido a Portugal. Pintou acuarelas e desenvolveu as súas cerámicas. En 1920 Sonia Terk volveu a París. En 1924 montou o seu estudo de deseño de roupa xunto con Jacques Heim. Ó ano seguinte participou na *Exposition Interationale des Arts Decoratifs et Industriels Modernes* en París xunto con Nathan Altman, A. Ekster, V. Meller, A. Petritsky e David Shterenberg. Os seus traballos consistían en pinturas, deseño téxtil e de vestiario. Foi a primeira muller viva que tivo unha exposición introspetiva no Louvre en 1964, e en 1975 foi nomeada oficial da Lexión Francesa do Honor. Sonia Delaunay-Terk morreu en 1979 na cidade de París.

Traballou no deseño moderno incluíndo os conceptos de deseño abstracto, integración dos mobles, fábricas, murais e roupa.

Era amiga do poeta Blaise Cendrars e creou, innovando unha vez máis, un mural cunha representación da obra do poeta.

A súa contribución artística máis importante foi o deseño "simultáneo". Isto inclúe o concepto do *Orfismo*. Foi a inventora do punto polca, xunto co uso de zig-zags e outros deseños innovadores en fábricas, vestiario e mobles.
Cubismo órfico

**Orfismo** ou **cubismo órfico**, foi un termo creado polo poeta francés Guillaume Apollinaire en 1912 para referirse ás pinturas de Robert Delaunay , relacionándoas con Orfeo, o poeta e símbolo das artes, da canción e da lira na mitoloxía grega. O termo tamén facía referencia á Sonia Terk, coñecida como Sonia Delaunay, e ó pintor checo Frantisek Kupka xunto con outros membros do Puteaux Group.

Fundado por Jacques Villon, o orfismo estaba relacionado co cubismo pero diferenciábase na súa lírica abstracción, vendo as pinturas como unha sensación de cores rechamantes. O movemento influenciou a artistas como Patrick Henry Bruce e Andrew Dasburg xunto ós membros do grupo alemán Blaue Reiter e ó movemento americano e do Synchromist. O movemento é a chave da evolución do cubismo cara á abstracción.

O Orfismo tamén está relacionado cunha antiga relixión grega nada no século 6 a. C.
Orfismo

**Orfismo** pode facer referencia a:
* Orfismo, un culto mistérico da Grecia antiga
* Cubismo órfico, un movemento artístico de comezos do século XX.
Condenado a vivir

***Condenado a vivir*** é un telefilme realizado para a TVG en 1999. Supuxo o primeiro proxecto para levar á ficción a historia de Ramón Sampedro, malia que o máis coñecido sexa a posterior e oscarizada película de Alejandro Amenábar, *Mar Adentro*.

Realizouse cun equipo integramente galego, e o actor encargado de dar vida ó tetrapléxico coruñés foi o actor Ernesto Chao.

## Premios 
Cabe salientar que esta produción foi candidata ós premios da ATV no 2002. Ernesto Chao acadou o Premio Chano Piñeiro ó mellor actor pola súa interpretación de Ramón Sampedro.
 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* ficha na páxina do Consello da Cultura Galega
Patricia Vázquez

**Patricia Vázquez García**, nada no barrio de Vista Alegre de Santiago de Compostela en 1962, é unha actriz galega 

## Traxectoria 
Ten máis de dúas décadas de experiencia no mundo do teatro profesional, tendo representado con compañías dramáticas como o Centro Dramático Galego, Escola Dramática Galega, Ollomol Tranvía ou Teatro da Lúa, sen esquecer a súa faceta de contacontos, que comezou realizando en parella con Carlos Blanco para logo continuar en solitario.

No ano 2005 funda a compañía teatral Sapristi, xunto con Nuria Sanz.

Ten realizado multitude de traballos na TVG, destacando o seu papel da xuíza Sabela Muíños nas últimas temporadas de *Mareas vivas*. Participou tamén nos programas *Luar*, *Apaga a luz*, *O rei da comedia*, *O show dos Tonechos*, *Zaping Comando*, *Land Rober Tunai Show* e *Air Galicia* da mesma canle, e colaborou nun episodio das series *Hospital Central* e *M.I.R.* de Telecinco.

Dende 2008 ata 2015 dou vida á personaxe de *Lidia* en *Padre Casares* e dende 2011 a *Elvira* en *Era visto!*

En cine traballou en *Blanca Madison*, na curtametraxe *Aínda máis difícil* e n´*Os fenómenos*.

Foi portavoz da Burla Negra, colectivo integrado na plataforma Nunca Máis, e en 2003 foi nas listas do BNG ao concello de Santiago.

## Galardóns e nomeamentos 
* XXII Premio Maruxa Villanueva de 2023

### Premios Mestre Mateo 
## Notas