open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Michael Collins (astronauta)

**Michael Collins**, nado en Roma o 31 de outubro de 1930 e finado en Marco Island, Florida, o 28 de abril de 2021, foi un astronauta norteamericano.

## Traxectoria 
Collins estudou na escola Saint Albans en Washington, D.C., e no ano 1952 graduouse en ciencias na academia militar de West Point. Traballou como piloto de probas no Centro de Voos de Proba da Forza Aérea na Base Edwards da Forza Aérea, acumulando 5000 horas de voo. Collins formou parte do terceiro grupo de astronautas seleccionados pola NASA en outubro de 1963. Foi astronauta substituto para a misión Gemini 7 e foi piloto na misión Gemini 10 en 1966. Foi piloto do módulo de mando da misión Apollo 11 en 1969. Deixou a NASA en xaneiro de 1970, pasando a traballar como director do Museo Nacional do Aire e do Espazo en Washington.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Gemini 7
*Gemini 10
*Apollo 11
*6471 Collins
Litoria spenceri

***Litoria spenceri*** é unha especie de ra australiana da familia Hylidae. 

## Descrición 
O macho adulto ten uns 50 mm de longo; a femia 60 e o cágado (antes da metamorfose) 40. Os cágados son de cor marrón escura con manchas negras e aletas salpicadas de marrón. Os adultos teñen un dorso verrugoso, son verdes ou marróns. O ventre é de cor branca ou amarela clara. Os dedos das extremidades anteriores están lixeiramente palmedos, e os das inferiores estano totalmente. 

## Reprodución 
A femia pon entre 200 e 1 000 ovos adheridos á parte inferior de pedras e rochas na auga a finais da primavera ou principios de verán. Os cágados chegan á metamorfose a finais do verán ou principios do outono. 

## Alimentación 
Os adultos aliméntanse dunha ampla gama de insectos voadores, mentres que os cágados comen algas filamentosas e detritos bentónicos.

## Hábitat 
Vive nunha ampla variedade de comunidades vexetais de bosques de montaña, secos ou húmidos, entre 200 e 1 100 m de altitude, e inclúen regatos, ríos, pantanos e fervenzas.

## Distribución xeográfica 
Atópase en Australia: desde o lago Eildon (Victoria) ata o Monte Kosciuszko (Nova Gales do Sur).

## Costumes 
É moi sedentaria e non acostuma a afastarse do lugar onde vive: a maioría dos adultos non se aventuran alén de 80&nbsp;m do seu lugar habitual.

## Estado de conservación 
Está ameazada de extinción pola perda do seu hábitat natural (dragados de ríos onde vive, construción de camiños forestais, perturbacións humanas etc.), a fragmentación da súa poboación, as infeccións por fungos, o escaso territorio que ocupa (menos de 15 000 km²) e a introdución de especies exóticas (como o peixe Gambusia,

## Notas
Hoplobatrachus rugulosus

***Hoplobatrachus rugulosus*** é unha especie asiática de ra da familia Dicroglossidae. Encóntrase en Camboxa, a China, Hong Kong, Laos, Macau, Malaisia, Myanmar, Filipinas, Taiwán, Tailandia e Vietnam. Os seus hábitats naturais son os pantanos de auga doce, pantanos de auga doce intermitentes, terras cultivables, pasteiros, xardíns rurais, áreas urbanas, lagoas, estanques de acuicultura, escavacións abertas, terras regadas, terras agrícolas inundadas estacionalmente, canles e regos. Yu et al. (2015) suxiren que *H. rugulosus* podería en realidade ser un complexo de especies crípticas. As femias son meirandes que os machos. Son principalmente insectívoras.

## Uso 
Estas ras cómense en Asia, malia seren moito máis pequenas que as que se adoitan comer en Occidente, e na China cómense as ancas e en Filipinas cómense adobadas. Na China as patas posteriores e anteriores da ra frítense en aceite, mentres que no método do adobo (no cal se utiliza a ra enteira) son cociñadas en prebe de soia e vinagre.

As ras encóntranse comunmente en mercados e tendas de animais. Nos mercados véndense por pezas ou por quilo. As ras de mediano tamaño véndense como animal de compaña en tendas de animais e as variantes máis pequenas véndense vivas como alimento para os peixes arowanas de acuario. Son criadas en grandes cantidades en Sichuan, outras partes da China, Malaisia e Tailandia.

## Notas
Jordi Sebastià

**Jordi Sebastià i Talavera**, nado en Burjassot o 23 de novembro de 1966, é un político, escritor, xornalista e profesor universitario valenciano. 

## Traxectoria 
Licenciouse en filoloxía. Elixido concelleiro da súa cidade natal en 1999 polo Bloc Nacionalista Valencià, dende 2003 exerceu como o seu voceiro na corporación municipal e asemade dende 2004 é profesor de xornalismo na Universidade de Valencia. 

Logo dos resultados das eleccións municipais de 2011 que deron unha maioría de esquerdas, converteuse en alcalde o 11 de xuño de 2011 co apoio do PSPV - PSOE e mais de Equerra Unida.

O 21 de marzo de 2014 Compromís elixiuno o seu candidato ás eleccións ao Parlamento Europeo en 2014 nunhas primarias abertas nas que logrou o 48,6% dos votos contra outros catro candidatos. Encabezou logo a coalición Primavera Europea, que logrou un deputado, converténdose Sebastià no primeiro eurodeputado de Compromís .

## Obra 
Como escritor publicou a novela *Un assumpte de perifèria* en 1999, que xira en torno ao xornalismo  e o libro de relatos *Atzucacs* en 2009. No campo do ensaio publicou *El parany cosmopolita.* *Una mirada a les arrels ideològiques de la globalizació* ( 2004 ), sobre o proceso de globalización afirmando que o cosmopolitismo é un concepto exclusivo de Occidente que se está a empregar actualmente "como unha coartada para a uniformidade planetaria que Occidente puxo en marcha e que neste momento recibe o nome de globalización"   

Escribiu tamén libros xornalísticos como *La conquesta del vent* (2004), *La bellesa industrial* (2007) e ''La dignidat i l'aixada* (2010). Como xornalista, especializouse en reportaxes sociais e gañou o premio Laia González con *Murir al carrer*, unha reportaxe sobre os meniños da rúa brasileiros e o Ramon Barnils con *El president, la fallera, l'horta i la carretera*, denunciando o tráfico de influencias e a súa relación co urbanismo valenciano, concretamente sobre a horta de Burjassot. En 2013 escribiu para a ONG Fundació Fontilles o libro-reportaxe *Llàgrimes de cotó, de pols i de silenci*, sobre as mulleres con lepra na India . . 

En 2008 gañou o premio de narrativa curta Josep Pasqual Tirado da Deputación de Castellón pola obra *Atzucacs''  .

## Notas
Bibi Andersson

**Bibi Andersson**, cuxo nome completo era **Berit Elisabeth Andersson** nada en Estocolmo o 11 de novembro de 1935 e finada na mesma cidade o 14 de abril de 2019, foi unha actriz e directora sueca de cine, teatro e televisión.

Participou en varias películas suecas como *Amorodos salvaxes*, *Persona*, *Scener ur ett äktenskap* ou *O sétimo selo*, dirixidas polo seu compatriota Ingmar Bergman.

Bibi Andersson faleceu aos 83 anos.

## Traxectoria 
esquerda|miniatura|Bibi Andersson en 1957
En 1951, iniciou a súa carreira cinematográfica co realizador Ingmar Bergman, na produción dunha curta publicitario para un deterxente. O seu primeiro papel cinematográfico interpretouno en 1953 xunto ao actor Nils Poppe na cinta *Dumbon*.

Realizou estudos de actuación no Terserus teaterskola, para logo, entre 1954 e 1956, estudar no Real Teatro Dramático de Estocolmo (Dramaten), participando posteriormente como actriz no Teatro de Malmö (Malmö stadsteatern), baixo a dirección de Ingmar Bergman até 1959. Simultaneamente, participou nos fílmes *Amorodos salvaxes* (1956) e *O sétimo selo* (1957) do mesmo director, filmes que a lanzaron á fama. En 1962, incorporouse por un ano ao elenco do Teatro de Uppsala (Uppsala stadsteatern), regresando ao Real Teatro Dramático de Estocolmo ao ano seguinte. En 1966, actuou na cinta *Persona* e en *Paixón* en 1970.

Traballou tamén con outros directores de renome, como John Huston e Robert Altman (*Quintet*, 1979). A partir da década de 1980, dedicouse á interpretación e á dirección teatral. Apareceu na obra ''Long Day's Journey into Night* (1988) e nos filmes *Una estación de paso* (1992), *Il sogno della farfalla* (1994), *Drømpsel* (1994) e *Det blir aldrig som man tökt sig'' (1999).

## Notas
Serliana

[miniatura|*Galleria Vittorio Emanuele III*, en [Messina.]]
[miniatura|Vista do xardín da [Villa Medici|Vila Médici en Roma, por Diego Velázquez.]]
**Serliana** é o nome dun recurso arquitectónico moi utilizado no Renacemento e posteriormente no período neoclásico, que consiste en combinar arcos de medio punto con vans alintelados. O seu nome provén do arquitecto manierista italiano Sebastiano Serlio, que foi o primeiro en teorizar sobre esta forma arquitectónica.

A *serliana* utilizouse, xeralmente, en portadas e *loggias* a xeito de arco de triunfo no que os laterais están alintelados e son máis baixos. Un exemplo desta forma pode verse sobre a portada do Palacio de Carlos V en Granada, realizada por Pedro Machuca en 1527. Tamén foi moi utilizada por Andrea Palladio.

## Orixe 
O arco flanqueado polos dous vans alintelados apareceu orixinalmente na época imperial en Roma. Utilizouse na Vila Hadriana (125-134), en Tívoli, e no Templo de Hadriano (cara ao 130) en Éfeso, Turquía, e foi coñecido como "arco siriaco".

Recuperouno Bramante en Santa María do Popolo (1507-09) en Roma, aínda que foi Palladio (1508-80) quen máis o utilizou, polo que en Inglaterra, onde a arquitectura paladiana foi difundida por Inigo Jones (1573-1652) coñeceuse como arcada paladiana. No século XVIII, lord Burlington engadiulle un arco exterior para recoller o tres ocos.

En España, a primeira serliana aparece datada en 1510, cando artistas xenoveses o introducen no palacio valenciano de Jeromi Vich, daquela embaixador en Roma de Fernando o Católico.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sebastiano Serlio
Rana chensinensis

***Rana chensinensis*** é unha especie de ra da familia Ranidae, que vive na China e Mongolia.

## Hábitat 
O seu hábitat natural son os bosques temperados, ríos intermitentes, pantanos, lagos de auga doce, pantanos de auga doce intermitentes, terras cultivables, pasteiros e terra regada. Está ameazada pola perda de hábitat.

## Usos 
Esta ra é notable na agricultura chinesa porque é un forte predador de organismos que causan pragas. Un estudo realizado en condado de Qingyuan durante os anos 1982 e 1983 atopou que criar estas ras para o control de pragas diminúe o uso de pesticidas e a contaminación do ambiente.

Na China, os tecidos graxos que se encontran preto das tompas de Falopio da ra utilízanse como un ingrediente da medicina tradicional.

## Notas
José Barro (automoción)

**José Barro** foi unha fábrica de automóbiles galega, creada en 1905 polo empresario galego José Barro González en Chavín (Viveiro). Foi a primeira fábrica de automóbiles de Galicia. Construíu carrozarías que logo montaba en chasis que importaba de Francia. 

Este empresario de Viloalle (Mondoñedo) era un apaixonado por todo o que levase algún tipo de motor, hélice ou turbina. Chegou a Chavin en 1895 con 22 anos de idade e comezou a súa carreira empresarial coa construción dunha pequena central eléctrica. Ao mesmo tempo, adquiriu un antigo taller de teares, que pouco a pouco se converteu nunha das fábricas de automóbiles máis avanzadas do seu tempo.

## Historia 
En 1904 José Barro viaxou a París decidido a mercar dous autobuses coa idea de crear un servizo de transporte entre Viveiro e Baamonde. Non obstante, regresou cunha licenza exclusiva para a venda de vehículos, autobuses e camións da marca De Dion-Bouton para Galicia e Asturias. Un ano despois comezaron a chegar os primeiros chasis De Dion Bouton de París, famosos pola súa fiabilidade e dureza. Barro, ademais da venda, ofrece servizos de reparación para todo tipo de vehículos. Coches de Valladolid, León ou mesmo Madrid comezaron a estar entre os seus clientes.

### Carrocerías viveirenses 
Durante a primeira guerra mundial o fabricante francés non pode fornecer as pezas necesarias á fábrica de Chavín, polo que o empresario vese obrigado a carrozar e construír pezas. Deste xeito, convértese nunha fábrica para a construción de carrozarías e montaxe de vehículos, autobuses e camións ata o final dos seus días. Nos anos 30, esta empresa ocupa unha das posicións máis altas da clasificación nacional en termos de produción de material automotriz, con sinais de identidade como a solidez e acabado dos seus autobuses e camións.

Unha característica única destes modelos carrozados en Chavín é a súa estrutura de madeira feita por carpinteiros de ribeira. Os artesáns expertos en embarcacións aplicaron os seus coñecementos en estruturas mariñas ás carrozarías de automóbiles, o que elevou a calidade en termos de resistencia e finura dos acabados.

Durante a guerra civil española construíu equipos militares, retomou as súas anteriores funcións ao final da guerra ata a súa morte en 1943. Os seus herdeiros dividiron a compañía en dúas liñas de negocio e a mantiveron ata que a crise económica de finais da década de 1970 obrigounos a pechar definitivamente no ano 1981.

## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos
*Uro (automoción)
Penedo dos Mouros

miniatura|Estado actual da caseta e dos penedos.
O **penedo** ou **caseta dos mouros** é unha peculiar formación situada na estrada que, no concello de Ponteareas, une os barrios da Lomba (Areas) e o Viveiro (Ribadetea). Trátase dunha construción artificial localizada entre uns penedos de grandes dimensións, moi comúns en todo o municipio.

A construción foi obra do primeiro gardamontes da Serra do Galleiro, que vivía na casa do Viveiro (agora en ruínas), empregando este lugar para gardar ferramenta de traballo.
miniatura|Casa do Viveiro, antigo fogar do gardamontes da Serra do Galleiro.
## Lenda 
Conta a lenda que Amador, o “canteiro de San Blas”, barrio da veciña parroquia de Areas, non cría na lenda da caseta e no seu poder máxico, así como tampouco na existencia de ouro no seu interior. Decidiu facela voar polos aires como acostumaba co resto de pedras e penedos. Dise que cando se dispuña a introducir a dinamita na pedra, esta estourou, ferindo de gravidade ao canteiro, o cal perdeu un brazo e a visión dun ollo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*https://www.galiciamaxica.eu/galicia/pontevedra/chozo/
*A lenda do Penedo dos Mouros, Ribadetea (Ponteareas)
Feira do viño do Ribeiro

A **feira do viño do Ribeiro** é unha festa gastronómica centrada no viño do Ribeiro que se celebra en Ribadavia, declarada de Interese Turístico Nacional. Celébrase desde 1963, e ten lugar no recinto da Alameda, fronte ó castelo de Ribadavia.

## Características 
miniatura|Bus turístico Feira do viño do Ribeiro.
miniatura|Cartel 56 edición Feira do Viño de Ribadavia, 2019.
O 15 de setembro de 1963 celebrouse en Leiro a I *Fiesta de la Vendimia en el Ribero del Avia*, con cartel deseñado por Pedro Ruiz Bofill.

A feira consiste nunha exposición das diferentes adegas e empresas agrícolas. Xunto a estas celébranse concursos, catas, degustacións, actividades musicais e folclóricas. Ademais en Ribadavia, no instituto Abrente, cúrsase o ciclo de aceites e viños, participativos nesta actividade. No 2017 participaron con viño e aceite propio. A etiqueta foi realizada polos alumnos e alumnas de secundaria do instituto IES o Ribeiro e escollida polo claustro do profesorado.

Cada ano faise un concurso de carteis para elixir a imaxe de representación para a edición. Para levar a cabo iso establécese un tema para inspirar á participación de deseñadores e artistas coa condición de que a obra sexa inédita. O gañador ou gañadora recibe un premio económico e a obra pasa a ser propiedade do consello regulador da denominación de orixe. Os carteis finalistas son expostos posteriormente no local social da Madalena en Ribadavia. O xurado son persoas dentro do mundo da arte e do deseño, o Presidente do Consello Regulador e o alcalde de Ribadavia, ou a persoa na que delegue.

## Notas 
## Véxase tamén 
* "Feira do viño do Ribeiro". *Vino D.O. Ribeiro* *(en castelán)*. Consultado o 2019-04-22.
* Redacción (2013-06-01). "Ribadavia, una lección de historia". *Cepas y Vinos* *(en castelán)*. Consultado o 2019-04-22.
* "LII Feira do Viño do Ribeiro y su Historia". *La Galleta Molona* *(en castelán)*. 2015-04-28. Consultado o 2019-04-22.
* "Paxina web da Feira do viño do Ribeiro | 2017 - 56ª Edición". *Feira do viño do Ribeiro* *(en castelán)*. Consultado o 2019-04-22.
* "LVI Feira do Viño do Ribeiro en Ribadavia". *www.paxinasgalegas.es*. Consultado o 2019-04-22.
* vinetur.com. "Vinetur - La revista digital del vino". *www.vinetur.com* *(en castelán)*. Consultado o 2019-04-22.
Lingua tamasheq

O **tamasheq** (en alfabeto tifinagh: ⵜⴰⵎⴰⵌⴰⵆ) é unha variedade das linguas tuaregs falada polo pobo tuareg, principalmente na área de Tombouctou. Existen dous dialectos diferenciados: *Timbuktu* (Tombouctou, Tanaslamt) e *Tadghaq* (Kidal), en Malí.

Tamasheq falado no nordeste de Burkina Faso é moi semellante. O nome *tamasheq* é ás veces aplicado ás linguas tuareg en xeral.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Sudlow, David. *The Tamasheq of North-East Burkina Faso: notes on grammar and syntax including a key vocabulary*. Vol. 1. R. Köppe Verlag, 2001.
Porno for Pyros (álbum)

***Porno for Pyros*** é o álbum de estrea da banda estadounidense de rock alternativo Porno for Pyros, publicado o 27 de abril de 1993 a través do selo Warner Bros. Records. O guitarrista de Jane's Addiction Dave Navarro e o baixista Eric Avery, loitando contra problemas de abuso de drogas, deixaran a banda en 1991 nun intento de rehabilitarse, aínda que a outra metade do grupo continuou crenado música. Os outros dous membros de Jane's Addiction, Perry Farrell e Stephen Perkins, uníronse ao guitarrista Peter DiStefano e ao futuro baixista de Jane's Addiction Martyn LeNoble, e continuaron tocando baixo o nome da nova banda Porno for Pyros. O nome do grupo (e do álbum) é unha referencia aos disturbios dos Ánxeles de 1992, que son mencionados nas cancións do disco como tema recorrente.

O álbum foi certificado ouro nos Estados Unidos pola RIAA e tiña o sinxelo número 1 na lista *Modern Rock* "Pets".

## Listaxe de cancións 
## Notas
The Silence (filme de 2019)

***The Silence*** é un filme estadounidense-alemán de 2019 dirixido por John R. Leonetti. Está protagonizado por Kiernan Shipka e Stanley Tucci. O guión foi creado por Carey Van Dyke e Shane Van Dyke e baséase na novela homónima de Tim Lebbon.

## Sinopse 
O filme amosa un mundo baixo o ataque duns monstros que cazan polo son. Shipka fai o papel dunha moza xorda na procura de refuxio a carón da súa familia.

## Personaxes 
* Stanley Tucci como Hugh Andrews
* Kiernan Shipka como Ally Andrews
* Miranda Otto como Kelly Andrews
* Kate Trotter como Lynn
* John Corbett como Glenn
* Kyle Harrison Breitkopf como Jude Andrews
* Dempsey Bryk como Rob
* Billy MacLellan como o reverendo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes
Peaky Blinders

***Peaky Blinders*** é unha serie de televisión británica emitida na canle BBC Two. O seu creador é o escritor británico Steven Knight e está protagonizada polo actor Cillian Murphy*. *A trama principal da serie é a vida dunha familia de gánsters de orixe xitana de Birmingham na década de 1920. 

Os creadores da serie inspiráronse nos Peaky Blinders, unha banda criminal do Birmingham de finais do século XIX, que se di que levaban cosidas navallas nas súas boinas que logo utilizaban como armas.

## Historia 
O nome de Peaky Blinders non ten unha tradución exacta, pero a que máis se lle asemella é *Os cegadores con boina.* Esta banda criminal existiu na realidade a finais do século XIX. A serie relata a súa historia de forma anecdótica e ficticia, aínda que tamén mestura feitos históricos. 

De cara finais do século XIX, Birmingham pasaba por un momento de crise e pobreza. Debido a esta desesperada situación, o crime semellaba a única saída para os máis novos da época; polo que se crearon diversas bandas criminais. 

Na serie o líder é Thomas Shelby, pero na realidade a banda non estaba liderada por unha única familia e non hai constancia do apelido da familia Shelby como xefes dos Peaky Blinders.

## Elenco 
* Cillian Murphy é Thomas Shelby; o xefe da banda. Heroe de guerra, ambicioso, e líder nato.
* Sam Neill é o inspector xefe Chester Campbell. Policía que chega a Birmingham co fin de cumprir unha misión.
* Helen McCrory é a tía Polly Gray. A líder feminina da familia Shelby.
* Annabelle Wallis &nbsp;interpreta a Grace Burgess, unha moza irlandesa que chega á vila cun pasado misterioso e escuro.
* Paul Anderson é Arthur Shelby. O irmán máis vello da familia. É impredicible, apaixonado e unha bomba de reloxería.
* Sophie Rundle &nbsp;é Ada Shelby, a irmá máis nova da familia. Mantén un romance secreto cun inimigo da familia, Freddie Thorne.
* Joe Cole interpreta a Jonh Shelby. É o irmán máis novo da familia.
* Tom Hardy é Alfie Solomons. Chega a serie misteriosamente como líder dunha banda criminal xudía.

## Notas
Don Rosa

**Keno Don Hugo Rosa**, coñecido polo nome artístico **Don Rosa**, nado en Louisville o 29 de xuño de 1951, é un guionista e deseñador estadounidense de historias en banda deseñada, considerado o sucesor artístico de Carl Barks.

En 1987, comezou a escribir as historias de banda deseñada de Disney do Pato Donald para as editoras Gladstone e Egmont, con énfase no Scrooge McDuck.

Entre as obras de maior importancia está *The Life and Times of Scrooge McDuck*, que mostra, segundo os feitos e os datos presentados durante toda a obra de Carl Barks, como conseguiu facer a personaxe a súa fortuna.

É considerado o herdeiro artístico de Carl Barks, e acostuma facer continuacións directas de historias do mesmo.

## Notas
The Life and Times of Scrooge McDuck

***The Life and Times of Scrooge McDuck*** (***Lo$***) é unha serie de banda deseñada de 12 historias escritas e debuxadas por Don Rosa, publicada por vez primeira pola editorial dinamarquesa Egmont na revista *Anders And & Co.* dende 1992 até 1994, e posteriormente en inglés en *Uncle Scrooge* #285 e #296 (1994–96). As historias contan a biografía do personaxe Scrooge McDuck antes da súa introdución en 1947. As historias foron recollidas e publicadas conxuntamente nun único volume. Posteriormente, Rosa publicou historias adicionais que expandiron a biografía de Scrooge. Estas historias estreáronse en *The Life and Times of Scrooge McDuck Companion*.

As historias contan os principais na vida de Scrooge entre 1877 e 1947, incluíndo case tódalas referencias que tiñan as historias anteriores de Carl Barks, mais deixando a Rosa e a outros creadores engadir máis detalles. A banda deseñada tamén achega información sobre a orixe e o contexto de moitos personaxes relacionados con Scrooge.

Don Rosa gañou o premio Will Eisner en 1997 pola súa obra.

## Notas
Esmutelín

A **Esmutelín**, acrónimo de **Escola Municipal de Teatro de Lalín**, é unha escola de teatro de Lalín, creada no ano 1998.

## Descrición 
En 2018 contaba con 80 alumnos con idades comprendidas entre os 2 e os 25 anos, repartidos en 8 grupos de teatro en parroquias coma Prado e Vilatuxe, centros escolares e extraescolares, e centralizados na Casa da Xuventude de Lalín. Os ensaios das obras realízanse durante o curso escolar, dende outubro ata xuño, con paradas en datas sinaladas como Nadal ou Semana Santa. Teñen feito representacións das obras en maio coa celebración do Día das Letras Galegas, en xuño coincidindo co fin de curso, en residencias de anciáns, ou colaborando coa asociación O Mencer para recadar artigos de hixiene persoal e alimentos para as persoas con poucos recursos. Tamén teñen realizadas curtametraxes.

Os grupos de teatro da Esmutelín son *Aicilag Teatro* de Lalín, *Xoves Teatro* de Prado, *Lalinland Teatro* de Lalín, *Vagalume Teatro* de Vilatuxe, *Ortae TeatrO* de Lalín e *Cazaplausos Teatro* de Lalín.

## Obras máis destacadas 
* *O que hai que ver!*
* *A temida pirata Mogurata.*
* *Lalinbank.*
* *De domingo a domingo.*
* *Todo, todo e todo!*
* *A Maldición de Caronciño do Lago.*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Festival Internacional de Xardíns de Allariz

miniatura|Festival Internacional de Xardíns
miniatura|
miniatura|
O **Festival Internacional de Xardíns de Allariz** (**FIXA**), inaugurado no 2010, é un festival que se celebra anualmente na vila de Allariz onde, en cada edición, se expoñen ideas e deseños de xardinería ao redor dunha temática central.

Estes proxectos escóllense por un xurado experto entre unha multitude de propostas chegadas dende diferentes lugares da xeografía mundial. Na edición de 2019 reuníronse un total de 37 propostas de lugares como Ourense, Madrid, Barcelona, Arxentina, Chile, Italia, Estados Unidos ou Edimburgo, entre outros.

O Festival Internacional de Xardíns é pioneiro na Península Ibérica, xunto co portugués de Ponte de Lima. Conta con case 38&nbsp;000 m² divididos en 12 parcelas para a mostra dos deseños temporais, os 10 finalistas, o gañador do ano anterior e unha parcela para o proxecto dos escolares.

## Edicións e temas dos xardíns 
* I Edición – 2010
* II Edición – 2011 «A moda no xardín»
* III Edición – 2012 «Galicia, o País da auga»
* IV Edición – 2013 «Allariz, a beleza que inspira»
* V Edición – 2014 «Os xardíns da abundancia»
* VI Edición – 2015 «Música no xardín»
* VII Edición – 2016  «Os xardíns do futuro»
* VIII Edición – 2017  «Os xardíns da memoria»
* IX Edición – 2018  «O erotismo no xardín»
* X Edición – 2019  «Xardíns de cine»
* XI Edición – 2020 «Xardíns dos Poetas»

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do Festival Internacional de Xardíns de Allariz
* Facebook do Festival
* Libro da Edición Inaugural 2010
* Libro da Edición 2014
5-MeO-DMT

miniatura|Nome IUPAC: 2-(5-metoxi-1*H*-indol-3-il)-*N*,*N*-dimetiletanamina
**5-MeO-DMT** ('*5-metoxi-*N*,*N*-dimetiltriptamina*') é unha droga psicodélica da clase das triptaminas. Encóntrase nunha ampla variedade de especies de plantas e polo menos nunha especie de sapos, o *Incilius alvarius* do deserto de Sonora. Igual que os compostos relacionados DMT e bufotenina (5-HO-DMT), foi utilizada como enteóxeno en Suramérica desde hai séculos.

## Química 
A 5-MeO-DMT foi sintetizada por primeira vez en 1936 e en 1959 foi illada como un dos ingredientes psicoactivos das sementes de *Anadenanthera peregrina* utilizadas para preparar o rapé Yopo. Antes pensábase que era un compoñente principal dos efectos psicoactivos deste "esnifado", aínda que recentemente se atopou que isto é improbable, debido á limitada ou ás veces mesmo inexistente cantidade que conteñen as sementes, que, ao contrario, adquiren a súa psicoactividade polo metabolito *O*-desmetilado do 5-MeO-DMT, que é a bufotenina.

## Uso relixioso 
O 5-MeO-DMT é un sacramento da Igrexa da Árbore da Vida. Desde aproximadamente 1971 ata finais da década de 1980, o 5-MeO-DMT era discretamente proporcionado aos seus membros. Entre 1970 e 1990 fumar 5-MeO-DMT contido no perexil era probablemente unha das dúas formas máis comúns de administración deste produto nos Estados Unidos. Mecanismos de acción adicionais como a inhibidor da recaptación de monoaminas poderían estar implicados tamén.

## Situación legal 
Este composto considérase substancia controlada ou ilegal en diversos países, como a China, Australia, Suecia, Turquía ou os Estados Unidos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* 4-MeO-DMT
* 5-MeO-AMT
* 5-MeO-DIPT
* 5-EtO-DMT

### Ligazóns externas 
* TiHKAL #38 en Erowid e 5-MeO-DMT en Erowid
* Entrada sobre 5-MeO-DMT Entry en TiHKAL • info
Ilse Losa

**Ilse Lieblich Losa**, nada en Melle-Buer (Alemaña) o 20 de marzo de 1913 e finada no Porto (Portugal) o 6 de xaneiro de 2006, foi unha escritora e tradutora portuguesa de orixe xudía.

## Traxectoria
Naceu preto de Hannover filla de Artur Lieblich e de Hedwig Hirsch. Cursou os seus estudos en Osnabrück, Hildesheim e Hannover. e desde entón dedicou a súa vida á tradución e á literatura infantil e xuvenil. En 1984 recibiu o Grande Prémio Gulbenkian polo conxunto da súa obra dirixida a este público.

Traducido ao galego: *Río sen ponte* (2019), Hécules Ed. Tradución de Anxo Tarrío. ISBN 978-84-18966-12-5.

## Notas
Commercial Titan III

**Commercial Titan III** foi o nome dun foguete espacial derivado do foguete militar Titan 34D.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Titan
María Teresa Mallada

**María Teresa Mallada de Castro**, nada en Ayer o 14 de xaneiro de 1973, é unha enxeñeira de minas e política asturiana do Partido Popular. Foi presidenta da empresa pública estatal Hunosa entre os anos 2012 ao 2018 e é profesora asociada da Universidade de Oviedo. É a candidata á presidencia do Principado polo seu partido nas eleccións autonómicas de 2019.

## Traxectoria 
Licenciouse en enxeñería de minas e obtivo o doutoramento pola Universidade de Oviedo. Traballou en Hunosa, onde exerceu nos departamentos de medio ambiente e de enxeñería e proxectos, e mais tamén foi enxeñeira auxiliar dos pozos Carrio e María Luisa, desempeñando a máxima responsabilidade na organización do traballo de ambas as dúas explotacións mineiras. Dende febreiro de 2012 ata xullo de 2018 foi presidenta de Hunosa, converténdose na persoa máis nova e primeira muller en ocupar o posto. Tamén é membro do consello de administración de Hunosa en representación da Xunta Xeral.

Alén do seu traballo en Hunosa, exerce como profesora asociada do departamento de administración de empresas da Universidade de Oviedo, é conselleira xeral de Liberbank, presidenta da Sociedad Asturiana de Diversificación Minera (Sadim) e  mais da Sociedad para el Desarrollo de las Comarcas Mineras (Sodeco).

## Política 
Foi unha das fundadoras de Nuevas Generaciones no seu concello natal de Ayer, a súa presidenta e mais tamén exerceu concelleira de Ayer. Nas eleccións á Xunta Xeral do Principado de Asturias de 2011 ocupou o noveno posto na lista do Partido Popular pola circunscrición central. En xaneiro de 2019 o seu partido designouna como a candidata á presidencia de Asturias. 

## Notas
Óscar González

O nome **Oscar González** pode referirse a:

* **Óscar González**, piloto de automovilismo uruguaio.
* **Oscar González Álvarez**, político galego de En Común-Unidas Podemos.
Lorena Gil

**Lorena Gil Álvarez**, nada en Xixón en 1975, é unha política asturiana.

## Traxectoria 
Licenciouse en filoloxía inglesa na Universidade de Oviedo en 1997 e logo realizou a licenciatura ciencias políticas na UNED que completou en 2011. Traballou na Oficina Económica e Comercial de España en Düsseldorf e no Instituto de Comercio Exterior en Madrid para pasar despois á empresa privada, salientando o seu traballo na área de recursos humanos en DuPont. Militante de Podemos, foi na candidatura desa formación nas eleccións autonómicas de Asturias de 2015 e logrou un escano na Xunta Xeral. Nas eleccións autonómicas de 2019 foi a candidata á presidencia do Principado de Asturias.
## Notas
Daniel Lago

O nome **Daniel Lago** pode referirse a:

* **Daniel Lago Barreiro**, actor galego.
* **Daniel Lago Leirós**, político galego de Compromiso por Galicia.
Charles Conrad

**Charles "Pete" Conrad Jr.**, nado en Filadelfia, Pensilvania, o 2 de xuño de 1930 e finado o 8 de xullo de 1999 a consecuencia das feridas nun accidente de ciclomotor, foi un astronauta norteamericano.

## Traxectoria 
Conrad estudou na escola Haverford, en Haverford, Pensilvania, e na escola Darrow en Nova Lebanon (Nova York). Graduouse en enxeñería aeronáutica pola Universidade de Princeton en 1953 e era máster por Princeton en 1966. Recibiu un doutoramento honorario en dereito pola Universidade Lincoln-Weslyan en 1970 e outro en ciencias polo Kings College de Wilkes-Barre, en Pensilvania, en 1971.

Despois da súa graduación en 1953, Conrad entrou na armada e converteuse en aviador naval. Máis tarde fíxose piloto de probas en Patuxent River, Maryland, traballando tamén como instrutor de voo e enxeñeiro na escola de pilotos de proba. Foi seleccionado como astronauta da NASA en setembro de 1962. Voou por primeira vez na misión Gemini 5, establecendo un récord de duración de permanencia no espazo. Comandou a misión Gemini 11, establecendo un récord de altitude, e foi comandante da misión Apollo 12, a segunda aluaxe da historia. A última misión na que participou foi, tamén como comandante, a Skylab 2. Conrad retirouse da NASA en decembro de 1973.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Gemini 5
*Gemini 11
*Apollo 12
Amable Durán Bergueiro

[dereita|miniatura|Necrolóxica en *[El Pueblo Gallego*.]]
**Amable Durán Bergueiro**, nado na Estrada cara a 1908 e finado no mesmo concello o 13 de novembro de 1965, foi un político galego.
## Traxectoria 
Foi axente recadador de contribucións no concello de Cerdedo en 1934. Falanxista. Foi nomeado alcalde de Vila de Cruces en 1952. Volveu ser alcalde en 1962 e foi nomeado conselleiro provincial do Movimiento en representación do partido xudicial de Lalín en marzo dese ano. Finou na Estrada a consecuencia dun accidente doméstico o 13 de novembro de 1965 aos 57 anos.

## Vida persoal 
Casou en Pontevedra con María Martínez Torres en xaneiro de 1947.

## Recoñecementos 
Unha rúa en Vila de Cruces leva o seu nome.
## Notas
Time to Go Home

***Time to Go Home*** é o segundo álbum de estudio da banda estadounidense de indie rock Chastity Belt, publicado o 23 de marzo de 2015 a través do selo Hardly Art.

## Listaxe de cancións
CONTOUR

**CONTOUR** foi unha sonda espacial do programa Discovery da NASA lanzada o 3 de xullo de 2002 mediante un foguete Delta 7425 desde o centro espacial de Cabo Cañaveral para estudar dous cometas. Perdeuse contacto con ela despois do acendido do motor de inxección interplanetaria, aos 45 días de inserirse en órbita terrestre.

## Características 
CONTOUR (acrónimo de *Comet Nucleus Tour*) foi lanzada para sobrevoar polo menos dous cometas, o cometa Encke en novembro de 2003 e o Schwassmann-Wachmann-3 en xuño de 2006. Foi enviada a órbita terrestre sen problemas mediante un foguete Delta 7425 o 3 de xullo de 2002 e permanaceu nesa órbita ata que as condicións foron adecuadas para ser inxectada nunha órbita interplanetaria, 45 días despois. O 16 de agosto acendeuse o motor da sonda, perdéndose o contacto coa mesma. En imaxes tomadas desde terra víronse tres obxectos onde debería estar CONTOUR, e o sistema de detección de mísiles norteamericano detectou un flash tres segundos antes do momento no que debería ter terminado a ignición do motor. A conclusión é que o motor estoupou mentres estaba acendido, destruíndo a sonda.

CONTOUR levaba a bordo catro instrumentos científicos que deberían ter servido para estudar os cometas, a súa orixe e a súa evolución.

## Notas 
## Véxase tamén
Soft Sounds from Another Planet

***Soft Sounds from Another Planet*** é o segundo álbum de estudio do proxecto musical estadounidense de indie rock Japanese Breakfast, publicado o 14 de xullo de 2017 a través do selo Dead Oceans.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Thema de Sicilia

miniatura|Mapa do Thema de Sicilia.
O **Thema de Sicilia** (en grego: θέμα Σικελίας-*Théma* Sikelías) era unha provincia bizantina civil-militar (θέμα *théma*) existente desde finais do século VII até o século X, que abarcaba a illa de Sicilia e a rexión de Calabria na Italia continental. Tras a conquista musulmá de Sicilia, desde 902 o *thema* quedou limitado a Calabria, pero mantivo o seu nome orixinal até mediados do século X.

## Historia 
Desde a súa reconquista dos ostrogodos por Belisario en 535-536, Sicilia converteuse nunha provincia gobernada por un pretor, mentres que o exército foi posto baixo un *dux*. A presenza dun *strategos* (gobernador militar) na illa é rexistrado nas fontes árabes entre 687 e 695, e probabelmente sexa nese momento cando a illa se converteu en *thema*.

O *thema* foi dirixido desde Siracusa, tradicionalmente a principal cidade de Sicilia. Formou parte non só da illa, que foi dividida en distritos chamados *turmai*, senón tamén do ducado continental de Calabria (grego: δουκᾶτον Καλαυρίας, Doukáto Calavrías). que se estendía aproximadamente até o río Crati. Ademais, o *strategos* de Sicilia exerceu certa autoridade —que variou de acordo coa facción política vixente— sobre os ducados autónomos de Nápoles, Gaeta e Amalfi.

A conquista musulmá da illa comezou en 826. Tras a caída de Siracusa en 878 e a conquista de Taormina, en 902, o *strategos* trasladouse a Rhegion, a capital de Calabria. Durante a primeira metade do século X, os bizantinos lanzaron unha serie de expedicións que non acadaron os seus obxectivos para recuperar a illa e mantiveron uns bastións illados preto de Mesina até 965, cando Rametta, o último reduto bizantino, caeu. O cargo de «strategos de Sicilia», foi mantido como título oficial até mediados do século X, cando o rango de «strategos de Calabria» comezou a aparecer nos rexistros.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
*
*
Esqueno (unidade de lonxitude)

:*Para a antiga cidade de Beocia, ver Esqueno*.

Un **esqueno** (do grego antigo σχοῖνος ‘xunco, corda de xuncos’) era unha medida de lonxitude usada no antigo Exipto e na antiga Grecia. Valía por dúas parasangas, uns 10,8 km. 

Heródoto di que un esqueno equivalía a 60 estadios (*Historias*, II 6). Pero Estrabón precisa que o esqueno variaba dependendo do lugar e do período histórico, e que nalgúns lugares podía valer tamén 40 estadios. Di este autor que, segundo Artemidoro, entre Menfis e Tebas un esqueno equivalía a 120 estadios, entre Tebas e Siena a 60 estadios, e navegando de Pelusio ao vértice do Delta do Nilo a distancia era de 25 esquenos, ou sexa de 750 estadios (*Xeografía*, 2, 24).
Las chicas del cable

***Las chicas del cable*** é o título dunha serie de televisión, producida pola galega Bambú Producciones. Foi a primeira serie de Netflix producida en España. As personaxes protagonistas están representadas por Blanca Suárez, Nadia de Santiago, Ana Fernández García e Maggie Civantos. A historia ambiéntase en Madrid entre os anos 1920 e 1930. A súa estrea foi o 28 de abril de 2017. O 31 de maio dese ano confirmouse unha segunda temporada que saíu o 25 de decembro de 2017 e unha terceira, estreada o 7 de setembro de 2018.

## Produción 
A produtora foi a galega Bambú Producciones, de Teresa Fernández-Valdés e Ramón Campos. O guión é da ferrolá Gema Neira.

## Sinopse 
A trama xira en torno ás relacións persoais e profesionais de catro rapazas. Lidia, que é unha estafadora, oculta a súa identidade para escapar do seu pasado, o que a leva a traballar na compañía telefónica nacional co obxectivo de roubar os planos do edificio. Será na compañía onde coñeza as súas compañeiras; Carlota, filla dun coronel, quere acabar coas normas impostas polos seus pais; Marga, a quen a avoa a mandou a Madrid para sañir da aldea; e Ángeles, a máis veterana da empresa, que quere conseguir un ascenso, pero a quem o home lle porá difícil tomar certas decisións.

## Personaxes 
* Blanca Suárez é Lidia Aguilar Dávila (naceu como Alba Romero Méndez).
* Maggie Civantos é Ángeles Vidal.
* Ana Fernández García é Carlota Rodríguez de Senillosa.
* Nadia de Santiago é María Inmaculada “Marga” Suárez.
* Yon González é Francisco Gómez.
* Martiño Rivas é Carlos Cifuentes.
* Ana Polvorosa é Sara Millán.
* Sergio Mur é Mario Pérez.
* Borja Luna é Miguel Pascual.
* Nico Romero é Pablo Santos Villanueva.
* Iria del Río é Carolina Moreno.
* Ángela Cremonte é Elisa Cifuentes.

## Primeira temporada 
A trama vira arredor das relacións amorosas e profesionais. Lidia sincérase coas  amigas e explica a súa delicada situación persoal. As amiga deciden axudala para acabar coa extorsión. Ao final, a falsa identidade de Lidia acaba sendo descuberta por todos, mentres que os planos que roubaron están con Carlota. 

A nivel amoroso, Lidia acepta a petición de matrimonio de Carlos. Carlota, Sara e Miguel teñen problemas na súa relación poliamorosa. Por último, Ángeles dubida se darlle unha nova oportunidade ao seu home.

## Premios 
Os premios que gañou a serie foron os seguintes: un Premio Ondas á mellor webserie de ficción ou programa de emisión online en 2017, un Premio Platino entregado a Blanca Suárez á Mellor interpretación feminina en miniserie de televisión en 2018 e un Premio da Unión de Actores entregado a Ana Polvorosa pola Mellor actriz secundaria de televisión en 2018.

A serie tamén estivo nomeada aos Premios Feroz e noutras categorías dos Premios Platino, pero non conseguiu gañalos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "‘Las chicas del cable’: resumen y lo que debes saber antes de ver la 3ª temporada" *As* .
Girlpool

**Girlpool** é unha banda de indie rock estadounidense procedente dos Ánxeles, California. Os seus membros son Cleo Tucker (guitarra, voces) e Harmony Tividad (baixo, voces). O grupo orixinalmente non contaba cun batería. O seu EP de estrea autotitulado foi subido ao seu Bandcamp o día 14 de febreiro de 2014, e foi reeditado por Wichita Recordings o 17 de novembro dese mesmo ano. A banda publicou o seu álbum de estrea, *Before the World Was Big*, o 2 de xuño de 2015, tamén a través de Wichita Recordings. O seu segundo álbum, *Powerplant*, foi editado o 12 de maio de 2017, a través do selo Anti-. Nese álbum engadiron ao batería Miles Wintner. O seu terceiro disco, *What Chaos Is Imaginary*, apareceu o 1 de febreiro de 2019 tamén a través de Anti-. O seu derradeiro traballo ata a data, *Forgiveness*, foi editado por Anti- en abril de 2022.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
Game of Thrones (tempada 8)

A oitava e derradeira tempada da serie de televisión de drama e fantasía *Game of Thrones* estreouse en HBO o 14 de abril de 2019. A rodaxe da mesma comezou oficialmente o 23 de outubro&nbsp;de 2017 e rematou en xullo de 2018.

Ó contrario que as primeiras seis tempadas, que tiñan dez episodios cada unha, e da sétima tempada que tiña sete episodios, a oitava só ten seis. Ó igual que a tempada anterior, gran parte do contido orixinal non se atopa na saga *A Song of Ice and Fire* de George R. R. Martin e é unha adaptación das revelacións de Martin ó equipo de rodaxe de da serie sobre o contido das seguintes novela de Martin, *The Winds of Winter* e *A Dream of Spring*. A tempada foi adaptada para a televisión por David Benioff e D. B. Weiss.

## Episodios 
## Notas
Lingua bamum

O **bamum** (ou *Shü Pamom* "lingua dos Bamum", ou *Shümom* "lingua Mum"), é unha lingua benue-congo falada no Camerún e Nixeria por arredor de 420&nbsp;000 falantes do pobo bamum. A lingua é coñecida pola súa propia escrita, o silabario bamum, que foi desenvolvido polo rei Njoya arredor do ano 1895. O músico camerunés Claude Ndam é un falante nativo desta lingua e utilízaa na súa música.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Silabario bamum
The World's Best American Band

'''''The World's Best American Band''''' é o terceiro álbum de estudio da banda estadounidense de garage punk White Reaper, publicado o 7 de abril de 2017 a través do selo Polyvinyl Record Co..

## Listaxe de cancións
Silabario bamum

O **silabario bamum** é unha forma de escrita orixinaria de África que foi desenvolvida polo rei Njoya para a escritura da lingua bamum arredor do ano 1896. Salienta por evolucionar dende un sistema de pictogramas a un silabario parcialmente alfabético en tan só 14 anos, dende 1896 até 1910. A tipografía bamum lanzouse en 1918, mais a escrita caeu en desuso arredor do ano 1931. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Bamum Scripts and Archives Project
Thema de Colonea

miniatura|*Themata* da Península de Anatolia.
O **thema de Colonea ou Coloneia** (grego: θέμα Κολωνείας, *théma Kolonéias*) foi unha provincia civil-militar (thema) do Imperio bizantino localizada no norte de Capadocia e o sur do Ponto, na actual Turquía.  

Foi creado nalgún momento de mediados do século IX e sobreviviu até a súa conquista polos turcos selxúcidas despois da batalla de Manzikert en 1071.

## Historia 
Orixinalmente formaba parte do thema de Armenia, sendo formado a partir do núcleo da cidade de Colonea no río Lykos (actual Şebinkarahisar). O *thema* está testemuñado por primeira vez en 863, pero aparentemente existira como distrito separado en datas anteriores. Nikolaos Oikonomides interpreta unha referencia do xeógrafo árabe al-Masudi, que afirma que foi inicialmente unha *kleisura* (un distrito de fronteira fortificado). Ademais, unha versión da *Vida* dos *42 Mártires de Amorium* menciona que o emperador Teófilo (r. 829-842) nomeou a certo *spatharios* chamado Kallistos como o seu *dux* sobre 842, facéndoo a data probábel da conversión en *thema* (xunto á veciña Caldia).

A súa localización remota preservouna das incursións árabes, excepto unha por parte de Sayf al-Dawla en 939/940. En 1057, o rexemento local, baixo Katakalon Kekaumenos, apoiou a revolta de Isaac I Comneno. En 1069, o *thema* foi ocupado polo mercenario normando sublevado Robert Crispin. A rexión caeu ante os turcos selxúcidas pronto despois da batalla de Manzikert en 1071.

### Localización 
No *De Thematibus*, o emperador Constantino VII (r. 913–959) describe o *thema* como unha pequena circunscrición que abarcaba á parte de Colonea, Neocaesarea no leste, Arabraca, Monte Phalakros (probabelmente o actual Karaçam Dáğı), Nicopolis e Tephrike. Tamén comprendía dezaseis fortalezas que non se nomeaban. Finalmente rexístrase que o seu pai, León VI o Sabio (r. 886–912), separou a *turma* de Kamacha de Colonea para formar (xunto con Keltzene) o novo thema de Mesopotamia.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Lingua musgu

O **musgu** é unha lingua do subgrupo biu–mandara das linguas chadianas faladas no Camerún e o Chad polo pobo musgum. O endónimo é *Mulwi*. Blench (2006) clasifica as súas tres variedades como linguas separadas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Castros da provincia de León

Esta é unha listaxe non exhaustiva de castros existentes na provincia de León por comarcas agrarias:

## Castros da Comarca La Montaña de Luna ()
## Castros da Comarca La Montaña de Riaño ()
## Castros da Comarca La Cabrera ()
## Castros da Comarca de Astorga ()
## Castros da Comarca de El Bierzo ()
## Castros da Comarca Tierras de León ()
## Castros da Comarca La Bañeza ()
## Castros da Comarca El Páramo ()
## Castros da Comarca Esla-Campos ()
## Castros da Comarca de Sahagún ()
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* , Julio Manuel. "Los castros de La Cabrera y la Valdería, no estaban todos los que eran" *Argutorio*, , Ano 17, Nº. 33, 2015, páxs. 34-38 .

### Outros artigos 
* Castros da provincia da Coruña
* Castros da provincia de Lugo
* Castros da provincia de Ourense
* Castros da provincia de Pontevedra
* Galería de imaxes de castros galegos
* Castros da provincia de Zamora
* Castros de Asturias
* Castros do norte de Portugal