Campionatos rexionais de fútbol en España

Os **campionatos rexionais de fútbol** foron unha serie de competicións futbolísticas disputadas nos diferentes territorios de España durante a primeira parte do século XX. Algúns comezaron a organizarse de xeito non oficial ou por federacións territoriais primixenias. Coa creación da Real Federación Española de Fútbol, as federacións territoriais afiliadas foron as encargadas de organizar os respectivos campionatos rexionais, que se converteron na vía de clasificación para o Campionato de España. Desapareceron en 1940 converténdose nas divisións rexionais da Liga española (agás nas Canarias, onde non sucedeu ata 1949).

## Historia 
Os primeiros campionatos rexionais comezaron a organizarse antes da existencia dunha federación estatal e mesmo antes da existencia de federacións territoriais. En Cataluña, a *Copa Macaya* (1901 a 1903) e a *Copa F.C. Barcelona* (1903) darían paso ao campionato catalán organizado pola Asociación de Clubs de Foot-ball de Barcelona. Tamén en 1903, constitúese en Madrid a súa primixenia federación territorial que comeza a organizar un campionato naquela área. En 1905, comeza a disputarse o Campionato de Galicia organizado polo Vigo Foot-ball Club.

Coa creación da Real Federación Española de Fútbol en 1913, os campionatos rexionais organizados polas respectivas federacións territoriais afiliadas convertéronse na vía de acceso ao Campionato de España.

A medida que os campionatos foron crecendo, establecéronse novas categorías dentro dos mesmos, producíndose ascensos e descensos entre elas tal e como aconteceu despois na competición de Liga. Entre 1923 e 1926 os gañadores dos campionatos de segunda categoría disputaron o Campionato de España do grupo B.

Entre 1931 e 1934 aparecen os campionatos mancomunados, que son organizados por varias federacións territoriais agrupadas, fusionando os seus respectivos campionatos rexionais nun só. Este sistema tamén será aplicado na tempada 1939/40 de xeito excepcional para Guipúscoa, Navarra e Aragón.

En 1934 a asemblea da Real Federación Española de Fútbol aprobou unha reestruturación das competicións futbolísticas, mediante a cal se crearon unha serie de Campionatos Superrexionais situados xerarquicamente por riba dos campionatos rexionais organizados polas federacións territoriais que se tiñan disputado tradicionalmente ata aquel momento.

En xullo de 1936 estala a Guerra Civil e en outubro a FEF suspende as competicións a nivel estatal, pero permitindo ás federacións territoriais organizar as súas propias competicións oficiais se a situación así o permite. Ao finalizar a guerra, os campionatos disputados durante a mesma en ambas as zonas (sublevada e gobernamental) non foron anulados, aínda que non se tiveron en conta para os efectos de ascensos e descensos de categoría (Circular nº 3 de 12 de agosto de 1939), do mesmo xeito que a situación legal das licenzas de xogadores retrotraeu á existente ao fin da tempada 1935/36 (Asemblea de FEF do 22, 23 e 24 de xullo de 1939).

Tralo fin da guerra, os campionatos superrexionais non foron recuperados, xogándose no seu lugar os tradicionais campionatos rexionais durante a tempada 1939/40. e modificando o sistema de clasificación para o Campionato de España, que sería outorgada segundo a posición final acadada na propia Liga. Deste xeito, os campionatos rexionais convertéronse nas división rexionais da Liga española.

Finalmente, a Asemblea da Real Federación Española de Fútbol aceptou o ingreso das Canarias na competición de Liga en xuño de 1949, permitindo o ascenso dende os campionatos tinerfeño e das Palmas á Segunda División.

## Listaxe de campionatos 
### Campionatos rexionais 
#### Campionato de Aragón 
Dende 1916 se disputaron edicións non oficiais, ata que en 1922 foi fundada a Federación Aragonesa e empezou a organizalo de xeito oficial.

#### Campionato de Asturias 
Dende 1916 foi organizado pola Federación Asturiana.

#### Campionato de Baleares 
A Federación Balear organizou o campionato a partir de 1926.

#### Campionato de Biscaia 
A Federación Biscaína formouse en 1918 coas provincias de Biscaia, Santander e Áraba, trala división da Federación Norte. En 1923 os clubs da provincia de Santander formaron a Federación Cantabra, mentres que Áraba pasou a formar parte da Federación Guipuscoana en 1938.

#### Campionato das Canarias 
En 1926 creáse a Federación Canaria, que organizou o torneo ata 1931, cando se divide en dous, formándose a Federación Tinerfeña e a Federación das Palmas. Dende entón ambas as dúas federacións organizan o seu respectivo campionato rexional, correspondendo inicialmente a representación das Canarias no Campionato de España nos anos pares ao campión tinerfeño e nos impares ao campión das Palmas. 
A diferenza do resto de campionatos rexionais, que foron convertidos en divisións rexionais da Liga española en 1940, os campionatos rexionais tinerfeño e das Palmas aínda perviviron como campionatos de máxima categoría ata que a Asemblea da Real Federación Española de Fútbol aceptou o ingreso das Canarias na competición de Liga en xuño de 1949, permitindo o ascenso dende os devanditos campionatos á Segunda División.

#### Campionato de Cantabria 
Inicialmente os clubs cántabros formaron parte da Federación Norte (entre 1913 e 1917) e logo da Federación Biscaína (entre 1917 e 1922), ata que foi fundada Federación Cántabra e comezou a organizar o campionato.

#### Campionato de Castela-León 
Organizado pola Federación Castelá-Leonesa entre 1923 e 1931. A Federación Castelá-Leonesa chegou a abarcar as provincias de Burgos, Palencia, Valladolid, Salamanca, Zamora, León, Ávila e Segovia. En 1932, as provincias de Zamora, Valladolid, Ávila, Salamanca e Segovia uníronse á Federación Centro, que trocou o seu nome polo de Federación Castelá, mentres que Palencia e Burgos pasaron a formar parte da Federación Cantabra e León incorporouse á Federación Asturiana.

#### Campionato de Cataluña 
As primeiras edicións disputáronse de maneira non oficial: a Copa Macaya entre 1901 e 1903, e a Copa F.C. Barcelona en 1903. conducen a un escenario semellante en Cataluña, onde coexisten dúas federacións catalanas e cada unha delas organiza o seu propio campionato territorial. Durante as tempadas 1934-36 o torneo adquiriu a nivel oficial o rango de Campionato Superrexional, malia que só participaban nel equipos de Cataluña.  Porén na tempada 1935-36 organízase un Campionato Rexional de Cataluña de primeira categoría por debaixo do Superrexional que gaña o Granollers S.C., permitíndolle disputar o Campionato de España.

#### Campionato do Centro 
O campionato empezou a disputarse en 1903 baixo os auspicios da Federación Madrileña de Foot-ball, sendo disputado por equipos madrileños e denominado **Campionato de Madrid**.

#### Campionato de Galicia 
O primeiro Campionato de Galicia organizouno de xeito non oficial o Vigo Foot-ball Club entre 1905 e 1912. A partir de 1913 organizouno oficialmente a Federación Galega de Fútbol.

#### Campionato de Guipúscoa 
A Federación Guipuscoana formouse en 1918 trala división da Federación Norte. O seu ámbito territorial abranguía as provincias de Guipúscoa, Navarra e Logroño. En 1928 fundouse a Federación Navarra cos clubs do devandito territorio, mentres que a provincia de Áraba entrou a formar parte da Federación Guipuscoana en 1938.

#### Campionato de Murcia 
A Federación Murciana foi creada en 1924 e organizou o seu campionato dende 1925. Pertenceron a esta federación os clubs da antiga rexión de Murcia e a maior parte da provincia de Alacant.

#### Campionato de Navarra 
Inicialmente os clubs navarros formaron parte da Federación Norte (entre 1913 e 1918) e logo da Federación Guipuscoana (entre 1917 e 1928). En 1928 fundouse a Federación Navarra que organizou o campionato dende ese mesmo ano.

#### Campionato de Valencia 
Comezou a celebrarse como **Campionato de Levante** organizado pola Federación de Levante, ata que en 1924 os equipos da antiga rexión de Murcia e da maior parte da provincia de Alacant pasaron a formar a Federación Murciana, mundando entón o nome do torneo a Campionato de Valencia e o da federación a Federación Valenciana.
* Os equipos mellor clasificados na Liga Mediterránea xogaron a *Copa España Libre*, na que obtivo a vitoria o Levante FC.
* A Federación Guipuscoana organizou en 1938 a *Copa das Brigadas de Navarra*, na que participaron equipos das federacións Guipuscoana, Biscaína e Navarra. O gañador foi o Deportivo Alavés.

## Palmarés 
A seguinte táboa proporciona unha lista de gañadores segundo o tipo de campionato disputado:

## Cronoloxía 
* **Nota:** *Só se amosan os campionatos rexionais, mancomunados e superrexionais ata 1940. Non se amosan outro tipo de competicións rexionais ou interrexionais, nin as de Canarias dende 1940 a 1949.*

 Campionato rexional.  Campionato rexional (xerarquicamente inferior ao superrexional).  Campionato non oficial.  Oficialidade dubidosa.  Campionato mancomunado.  Campionato superrexional.

## Notas