open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mark N. Brown

**Mark Neil Brown** é un astronauta estadounidense retirado que participou nas misións STS-28 e STS-48. Pasou un total de 10,39 días no espazo.

## Traxectoria
Brown naceu o 18 de novembro de 1951 en Valparaiso, Indiana. É graduado en enxeñería aeronáutica e astronáutica pola Universidade Purdue en 1973, e graduado en enxeñería astronáutica polo Instituto Tecnolóxico da Forza Aérea en 1980. Está casado con Lynne A. Anderson e ten dúas fillas.

Foi seleccionado pola NASA en maio de 1984 e tras un ano de adestramento e avaliación pasou a ser astronauta oficialmente en xuño de 1985. Formou parte da tripulación das misións STS-28 e STS-48.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-28
*STS-48
Padre Rubinos

**Padre Rubinos** pode referirse a:
* **José Rubinos Ramos** (A Coruña 1898 - Miami 1963), xesuíta e escritor galego, dá nome a unha rúa da Coruña, irmán do seguinte.
* **Antonio Rubinos Ramos** (A Coruña 1899 - A Coruña 1983), xesuíta galego, fundador da residencia de anciáns que leva o seu nome.
Jody Williams

**Jody Williams**, nada en Battleboro (Vermont) o 9 de outubro de 1950, é unha profesora e activista polos dereitos humanos estadounidense, gañadora do Premio Nobel da Paz en 1997 polo seu traballo a favor da prohibición internacional do uso das minas antipersoa e das bombas de acio, así como a retirada de todas as minas e restos deles en todos os territorios do mundo.

Unha visita á Fundación Americana de Veteranos de Vietnam en Washington supuxo un xiro radical na súa vida e nos seus compromisos profesionais. Coñeceu de primeira man as devastadoras consecuencias do uso das minas antipersoa nos enfrontamentos bélicos e, a partir dese momento iniciou a loita para logra a súa erradicación.

## Traxectoria 
Williams traballaba como profesora de inglés como segunda lingua. En 1972 obtivo o seu grao académico na Universidade de Vermont e en 1974 realizou o mestrado en ensinanza do castelán na *School for International Training*. En 1984 obtivo un segundo posgrao, un mestrado en relacións internacionais na *School of Advanced International Studies* da  Universidade Johns Hopkins. Exerceu como profesora de inglés en México, Londres e finalmente en Washington, D.C., xusto antes de dedicarse plenamente ao traballo humanitario en organizacións de axuda e cooperación internacional.

A súa primeira responsabilidade no campo da cooperación foi a de coordinadora do Nicaragua-Honduras Education Project ("Proxecto Educación de Nicaragua-Honduras"), cargo que desempeñou ata 1986. Deseguida, foi nomeada subxefa de Medical Aid for El Salvador ("Axuda Médica para O Salvador"), organización con sede nos Ánxeles, onde permaneceu ata 1992, en que comezou o seu labor como activista na nova Campaña Internacional para a Prohibición das Minas Antipersoa (International Campaign to Ban Landmines - ICBL).

Un momento culminante para os obxectivos desta organización constituíuno a formulación da Convención Internacional pola Prohibición de Minas Antipersoais, tratado que foi asinado en Ottawa en 1997.

Williams continuou a servir na ICBL como embaixadora da campaña e directora do capítulo de minas terrestres. Foi ademais profesora visitante de traballo social na Universidade de Houston no curso académico 2003-2004.

## Recoñecementos 
Ademais de recibir en 1997 o Premio Nobel da Paz, Williams foi merecedora de quince graos honoríficos entre outros recoñecementos. En 2004 foi nomeada pola revista *Forbes* unha das cen mulleres máis poderosas do mundo. Foi recoñecida en dúas ocasións como "Muller do Ano" pola revista *Glamour* xunto con outras personalidades como Hillary Clinton, Katie Couric ou Barbara Walters.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*"An Individual's Impact on Social and Political Change"
**One on One – Jody Williams*, entrevista de Riz Khan en Al Jazeera English, marzo de 2011 (vídeo, 25 mins).
Sistema de combate Aegis

miniatura|dereita|Tripulación controlando pantallas de rádar en sistemas de información para o guiado de mísiles no USS VINCENNES (CG-49).
O **Sistema de combate Aegis** (en inglés: *Aegis Combat System* ou ACS) é un equipamento informático naval de armamento integrado da Armada dos Estados Unidos creado pola División de Mísiles e Radares de Superficie da RCA Corporation, e na actualidade está producido por Lockheed Martin. O sistema informático emprega potentes sensores, computadoras e armamento para guiar mísiles e proxectís contra obxectivos navais, terrestres e aéreos.

O sistema é empregado en máis de douscentos buques dos Estados Unidos e por outras armadas como as de España, Noruega, Xapón, Corea e Australia.

## Notas
Santos Salvado

**Miguel de los Santos Salvado Rotea**, nado en Tui o 5 de xullo de 1811 e finado na Guarda o 17 de abril de 1894, foi un fotógrafo, frade e misioneiro bieito galego.
## Traxectoria 
Fillo de Pedro Salvado e Francisca Rotea, e irmán Rosendo Salvado. Ingresou no mosteiro bieito de San Martiño Pinario en Santiago de Compostela e ordenouse sacerdote en 1835 e nese ano volveu a Tui debido á Real Orde de Exclaustración Eclesiástica de Mendizábal, regresando á súa cidade natal de Tui. Instalouse despois en Madrid e foi capelán da raíña Isabel II. En 1869 decidiu marchar a New Norcia, Australia Occidental, onde seu irmán levaba o labor misioneiro. En 1870 converteuse no prior da misión. En 1879 enfermo da vista regresou ao seu antigo posto de capelán real na corte real e logo volveu a Galicia. Durante a súa estadía en New Norcia realizou numerosas fotografías que constitúen un arquivo da vida na misión e á súa volta tamén continuou a tirar fotografías na súa localidade natal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Rosendo Salvado Rotea (irmán)
Pilar Escudero Ferro

**Pilar Escudero Ferro** nada en 1904 na Coruña e finada o 4 de abril de 2009. Nada nunha familia de artistas e de escultores. O seu fillo é o pintor Alfonso Abelenda.

## Biografía
Estaba casada co médico Alfonso Abelenda. Nai de dous fillos: o pintor Alfonso e Pedro, músico e artista.
Familia de artistas, os Escudero, oriundos de Pontevedra estaban ligados ao negocio da construción. A familia tiña obradoiros de mármore e carpintaría na praia do Orzán, na rúa Socorro. O seu pai, Saturnino Escudero Monteagudo, e o seu tío José foron enviados polo avó de Pilar a Carrara, Italia, para formarse na escultura e arquitectura. Polo seu obradoiro pasaría a intelectualidade republicana da cidade e persoeiros locais. Do seu obradoiro son traballos como o Obelisco dos Cantóns, o Kiosco Alfonso ou boa parte dos mausoleos do cemiterio de Santo Amaro da Coruña.

## Notas
Beatriz Cortázar

**Beatriz Cortázar** é unha xornalista nada o 7 de marzo de 1963 en Santiago de Compostela. Colaboradora de programas do corazón ten diversas seccións en xornais como ABC e programas de televisión.

## Notas
AFG

**AFG** pode referise a:

* **AFG**, código ISO 3166-1 de Afganistán;
* **Real Academia de Farmacia de Galicia**.
* **Asociación de Fútbol do Guayas**, da provincia do Guayas (Ecuador).
Kepler-90i

**Kepler-90i** (tamén coñecido pola súa designación de obxecto de interese Kepler KOI-351 i) é un exoplaneta do tipo super-Terra, cun 1,32 raios terrestres, Está situado a preto de 2.545 anos luz (780 parsecs), ou case 2,4078 × 1016 km) da Terra, na constelación de Draco. O exoplaneta é o oitavo no sistema multiplanetario da estrela. A partir de decembro de 2017, Kepler-90 é a estrela que alberga máis exoplanetas coñecidos. Atopouse a Kepler-90i co método de tránsito, no que se mide o efecto atenuante que provoca un planeta mentres cruza por diante da súa estrela, e cunha ferramenta informática acabada de utilizar, a aprendizaxe profunda, unha clase de algoritmos de aprendizaxe automática.

## Características 
### Masa, raio e temperatura
Kepler-90i é un exoplaneta do tipo super-Terra cun raio de 1,32 R⊕, e ten unha temperatura superficial de 5.778 K.

A magnitude aparente da estrela, ou o brillante que aparece dende a perspectiva da Terra, é de 14. É moi feble para ser vista a simple vista.

### Características orbitais 
Kepler-90i orbita a súa estrela nai cada 14,45 días, cun eixe semimaior de 0,1234 UAs.

Debido á súa distancia moi próxima á súa estrela nai, é probable que estea ancorada orbitalmente, o que significa que un lado está mirando permanentemente cara a súa estrela nai, co cal esa cara vive nun día eterno, e pola contra, a cara oposta nunca ve á súa estrela nai e vive baixo unha noite eterna.

## Descubrimento
No 2009, o telescopio Kepler da NASA estaba observando estrelas co seu fotómetro, o instrumento que usa para detectar eventos de tránsito nos que un planeta atravesa por diante da súa estrela nai, reducindo un pouquiño o seu brillo durante un período breve de tempo e relativamente regular. No seu último test, o telescopio Kepler xa levaba observadas unhas 50.000 estrelas no seu catálogo de entradas, incluíndo a Kepler-90; as curvas de luz preliminares foron enviadas ó equipo científico do "Kepler" para a súa análise, que elixiu ás que tiñan obvios compañeiros planetarios para o seu seguimento nos observatorios. O descubrimento do exoplaneta foi axudado por unha ferramenta informática acabada de utilizar, a aprendizaxe profunda, unha clase de algoritmos de aprendizaxe automática.

miniatura|center|600px|O sistema multiplanetario de Kepler-90 en comparación co noso Sistema Solar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Kepler-80g
* Kepler-90
Kepler-90e

**Kepler-90e** é un exoplaneta que orbita ó redor da estrela Kepler-90, situada na constelación Draco. Foi descuberto polo telescopio Kepler en outubro do 2013. Orbita a súa estrela nai a tan só 0,42 UAs e a esa distancia, completa unha órbita cada 91,94 días.

miniatura|center|600px|O sistema multiplanetario de Kepler-90 en comparación co noso Sistema Solar.
## Notas
Asociación de Fútbol do Guayas

A **Asociación de Fútbol do Guayas**, **AFG**, (en español, *Asociación de Fútbol del Guayas*), tamén coñecida polo acrónimo **AsoGuayas**, é unha asociación deportiva de fútbol provincial, a máis antiga creada no Ecuador. Actualmente forma parte da Federación Deportiva do Guayas como subdivisión, e está afiliada á Federación Ecuatoriana de Fútbol.

A AFG é a encargada de representar aos clubs guayasenses afilados, así como de organizar torneos provinciais profesionais de segunda categoría, sendo o seu ámbito de actuación a provincia do Guayas.

## Historia 
### Inicios do fútbol no Guayas 
A práctica do deporte era moi limitada en Guayaquil até finais do século XIX e, particularmente o fútbol era practicamente descoñecido en todo o Ecuador. O guayaquileño Juan Alfredo Wright, e o seu irmán Roberto Wright, que residían en Inglaterra e que máis tarde formaron parte do club peruano Unión Cricket de Lima, volveron a Guayaquil a mediados de 1899, o que motivou a varios mozos afeccionados á práctica do fútbol no país. O 23 de abril de 1899 fundouse oficialmente o Guayaquil Sport Club, que foi o primeiro club de fútbol de Ecuador. Os campionatos afeccionados non oficiais ían en aumento e, no ano 1908, entre os máis relevantes que se xogaron estaban a "Copa Chile" e a "Copa Municipal".

### Amateurismo 
Despois de varios anos nos que os equipos de fútbol xogaban campionatos organizados por diversas institucións, en 1922, a Federación Deportiva do Guayas creou o primeiro torneo oficial de fútbol de maneira afeccionado. Na primeira edición do torneo competiron 14 equipos e o campión foi o Racing Club.

Este torneo disputouse ininterrompidamente durante 28 anos, sendo o General Córdova o club con maior cantidade de títulos ganados (catro edicións). A última edición deste torneo afeccionado disputouse en 1950, sendo o último campión o Barcelona Sporting Club.

Finalmente, varios clubs tiveron diferenzas coa Federación Deportiva do Guayas e o malestar supuxo a finalización da era do amateurismo no fútbol na provincia do Guayas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Serie A de Ecuador

### Ligazóns externas 
* Acta de fundación de la Asociación de Fútbol del Guayas .
#### Sitios web 
* Sitio web oficial de la Asociación de Fútbol del Guayas
* Sitio web oficial de la Federación Ecuatoriana de Fútbol
* Sitio web oficial de la Federación Deportiva del Guayas

#### Canles oficiais da Asociación de Fútbol do Guayas en diferentes portais 
* Asociación de Fútbol del Guayas en Facebook
* Asociación de Fútbol del Guayas en Twitter
Benito Regueiro Varela

**Benito Regueiro Varela**, nado na Coruña o 23 de outubro de 1917, e finado en Santiago de Compostela o 13 de novembro de 2001, foi un farmacéutico, investigador especializado en Microbioloxía e catedrático de Universidade galego.

## Traxectoria 
### Primeiros estudos 
Despois de quedar orfo aos dez anos, pasou ao coidado da súa avoa e, sobre todo, do seu tío Gregorio Varela, farmacéutico que tiña botica aberta en Madrid e fora axudante da cátedra de Microbioloxía da Universidade Central (1924-1926). Alí cursou os estudos de ensino secundario. Tras finalizar o bacharelato, empezou a prepararse para presentarse ás oposicións de Aduanas, pero os seus estudos víronse interrompidos co inicio da Guerra Civil. A educación recibida nun ambiente aberto ás diferentes correntes políticas do momento, así como a súa estreita relación familiar e de amizade co seu curmán Gregorio Varela, fomentou en Benito un espírito liberal e inquedo que influiría, con seguridade, na súa traxectoria profesional. En canto á súa relación con Galicia, nunca a perdeu, pois todos os veráns viña coa familia a veranear á Coruña.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* http://www.usc.es/microbio/gl/index.html  , , .
Ó leste do Edén

*** Ó leste do Edén *** (en ) é un filme estadounidense de 1955 dirixido por Elia Kazan, baseado vagamente na novela homónima de John Steinbeck de 1952. Está protagonizado por Julie Harris, James Dean e Raymond Massey.

O filme, xunto con *Rebel Without a Cause* e *Xigante*, foi declarado polo American Film Institute como un dos 400 filmes estadounidenses de todos os tempos. En 2016 o filme foi considerado "cultural, histórica e esteticamente significativo" pola Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos de América e seleccionado para a súa preservación no National Film Registry.

Foi emitido na TVG o 23 de agosto de 2002.

## Argumento 
En Salinas (California) vive un taciturno agricultor de leitugas, Adam Trask cos seud dous fillos, Cal e Aron. Cal é rebelde, problemático e falcatrueiro, mentres que Aron é tranquilo e traballador. Porén, a moza de Aron, Abra, e o vello shériff local, Sam, saben que Cal ten bo fondo. Entre os irmáns existe unha rivalidade pola atención e o afecto do pai. Un día, o destino leva a Cal a descubrir que a súa nai, Kate, que el e o seu irmán crían morta, realmente vive administrando un bordel en Monterrey.

O pai decide investir todo o seu capital no arriscado negocio de transportar a súa produción de leitugas a Nova York por ferrocarril, nun vagón refrixerado, mais o plan fracasa e queda na ruína económica. Nun intento de axudar o seu pai e gañar a súa atención, Cal decide investir nunha sementeira de feixóns pedindo axuda financeira á súa nai. Aproveitando a alza do prezo dos feixóns debido ao inicio da primeira guerra mundial, o seu negocio ten éxito. Cal ofrece os cartos gañados ao seu pai, que o rexeita debido a que o considera aproveitamento da guerra.

## Elenco 
* Julie Harris como Abra Bacon
* James Dean como Caleb Trask
* Raymond Massey como Adam Trask
* Richard Davalos como Aron Trask
* Burl Ives como Sam (o shériff)
* Jo Van Fleet como Cathy Ames/Kate Trask
* Albert Dekker como Will Hamilton
* Nick Dennis como Rantani
* Lois Smith como Anne, servente de Kate
* Timothy Carey como Joe, secuaz de Kate (sen acreditar)
* Barbara Baxley como enfermeira de Adam (sen acreditar)
* Richard Garrick como Dr. Edwards (sen acreditar) 
* Lonny Chapman como Roy Turner, mecánico de automóbiles (sen acreditar)
* Lester Dorr como oficial da cidade (sen acreditar)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *East of Eden* resource guide by Automation Librarian Terry Ballard
María Barral Varela

**María Barral Varela**, nada en Betanzos en 1973, é unha política galega do PSdeG-PSOE.
## Traxectoria 
Licenciada en matemáticas pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi número 8 do PSdeG-PSOE en Betanzos nas municipais de 2003, se ben nun primeiro momento non foi elixida, ata que en xaneiro de 2004 tomou posesión e dende entón ocupou diversos cargos políticos no concello de Betanzos. Nun primeiro momento asumiu as áreas de servizos sociais, emigración e turismo ata as municipais de 2007, tralas cales pasou á oposición. Nas municipais de 2011 o PSdeG-PSOE recupera a alcaldía da man de Ramón García Vázquez, pasando a ocupala primeira tenencia de alcaldía e as áreas de servizos sociais, sanidade e turismo. Nas municipais de 2015 os socialistas revalidaron a alcaldía e mantívose á fronte das súas responsabilidades. Durante este tempo compaxinou o seu traballo no concello co de mestra nunha academia. 

Trala dimisión de Ramón García Vázquez en xullo de 2018, pasou a ser alcaldesa de Betanzos tomando posesión o día 6 de agosto. Nas eleccións municipais de 2019 revalidou a alcaldía con maioría absoluta, sendo a primeira vez dende 1999 que os socialistas a lograban en Betanzos. Nas eleccións de 2023, malia quedar en segunda posición tras o PP, renovou a alcaldía mediante un pacto co BNG. 

## Notas
James Buchli

**James Frederick Buchli** é un astronauta estadounidense que participou nas misións STS-51-C, STS-61-A, STS-29 e STS-48. Pasou un total de 20,43 días no espazo.

## Traxectoria
Buchli naceu o 20 de xuño de 1945 en New Rockford, Dakota do Norte. É graduado en enxeñería aeronáutica pola Academia Naval dos Estados Unidos en 1967, e graduado en enxeñería astronáutica polo Instituto Tecnolóxico da Forza Aérea e en enxeñería de sistemas aeronáuticos pola Universidade de Florida Oeste en 1975. Está casado con Jean Oliver e ten dous nenos.

Pasou a ser astronauta oficialmente en agosto de 1979. Formou parte da tripulación das misións STS-51-C, STS-61-A, STS-29 e STS-48.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-51-C
*STS-61-A
*STS-29
*STS-48
Jay Buckey

**Jay Clark Buckey Jr.**, nado en Nova York o 6 de xuño de 1956 é un astronauta e político estadounidense que participou na misión STS-90. Pasou un total de 15,91 días no espazo.

## Traxectoria
É graduado en enxeñería eléctrica pola Universidade Cornell en 1977, e doutorado en medicina pola mesma universidade. Está casado con Sarah Woodroffe e ten un fillo e dúas fillas.

Formou parte da tripulación do voo STS-90 como especialista de carga para a misión Neurolab, unha misión de 16 días do Spacelab adicada a investigar os efectos da microgravedade no sistema nervioso.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-90
Akhaltsikhe

**Akhaltsikhe** (en ; en ; en ; en ) é unha pequena cidade do suroeste de Xeorxia, capital da rexión de Samtskhe-Javakheti e do distrito homónimo. O nome da cidade significa "nova fortaleza". A poboación era de 17.903 habitantes en 2014, a maioría deles xeorxianos (72%) cunha minoría importante de armenios (27%).

## Historia 
miniatura|left|A cidade arredor do ano 1887.
A cidade foi mencionada por vez primeira nas crónicas do século XII. Nos séculos XII e XIII foi a sede dos *Akhaltsikheli*, duques de Meskheti. Dende o século XIII até o século XVII, a cidade e Meskheti foron gobernados pola familia feudal de Jaq'eli.

En 1576 os otománs conquistaron a cidade, e en 1628 pasou a ser o centro do eyalet de Çıldır, co nome de "Ahıska".

En 1828, durante a guerra ruso-turca (1828-1829), as tropas rusas baixo o mando do xeneral Paskevich tomaron a cidade, e como consecuencia do Tratado de Adrianópole de 1829, foi cedida ao Imperio ruso como parte da gobernación de Tiflis.
David M. Brown

**David McDowell Brown** foi un astronauta estadounidense que participou na misión STS-107, na que faleceu ao desintegrarse o transbordador espacial Columbia durante a reentrada atmosférica. Pasou un total de 15,93 días no espazo.

## Traxectoria
Brown naceu o 16 de abril de 1956 en Arlington, Virxinia. Estaba solteiro e era graduado en bioloxía pola Facultade de William e Mary en 1978 e en medicina pola Escola de Medicina de Virginia Este en 1982.

Foi seleccionado pola NASA en abril de 1996 e tras dous anos de adestramento e avaliación pasou a ser especialista de misión. Faleceu xunto co resto da tripulación durante a súa primeira e única misión, a STS-107 do transbordador Columbia, cando o vehículo se destruíu durante a reentrada atmosférica, o 1 de febreiro de 2003.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-107
Vicente Gómez Umpiérrez

**Vicente Gómez Umpiérrez**, nado nas Palmas de Gran Canaria o 31 de agosto de 1988, é un exfutbolista español, que xogaba de centrocampista defensivo. Desenvolveu a maior parte da súa carreira na UD Las Palmas, coa que disputou un total de 242 partidos en oito tempadas.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista na canteira do Huracán, da súa cidade natal, As Palmas. Na tempada 2007/08 debutou co primeiro equipo na Rexional Preferente, logrando ese mesmo ano o ascenso á Terceira División. En 2009 ingresou na UD Las Palmas, e aínda que inicialmente contaba con ficha do equipo C, disputou a tempada 2009/10 co Las Palmas Atlético en Terceira, compartindo equipo con Jonathan Viera, Juanpe ou Vitolo entre outros. Xogou un total de oito tempadas no primeiro equipo amarelo, conseguindo o ascenso á Primeira División na 2014/15. Debutou na máxima categoría na xornada inaugural da tempada 2015/16, nunha derrota pola mínima ante o Atlético de Madrid no antigo Vicente Calderón, saltando ao terreo de xogo na segunda parte no lugar de Hernán.

En agosto de 2018, despois do descenso a Segunda, deixou a UD Las Palmas e fichou polo Deportivo da Coruña, que tamén acababa de baixar á división de prata. O seu balance no club canario foi de 242 partidos oficiais e 15 goles. 

O seu traspaso pechouse nunha cantidade superior ao medio millón de euros e asinou un contrato por tres tempadas. O seu debut produciuse na segunda xornada da tempada 2018/19, xogando como titular nunha vitoria a domicilio fronte o Extremadura UD (0-1). Disputou un total de 34 partidos durante a campaña, 24 deles como titular, e participou nos catro encontros da promoción de ascenso, onde o seu equipo acabou caendo na final ante o Mallorca. A súa participación diminuíu na seguinte campaña, disputando 26 partidos, con 15 titularidades, nunha nefasta tempada do Deportivo, que consumou o descenso á Segunda División B por segunda vez na súa historia.

En setembro de 2020 mudouse á India, onde asinou como novo xogador do Kerala Blasters, da Superliga do país asiático. No club de Kochi coincidiu con outros xogadores estranxeiros como Bakary Koné, Gary Hooper ou os españois Juande e Sergio Cidoncha, rematando a liga na penúltima posición. Para a seguinte tempada regresou a Europa, fichando polo Xanthi, da segunda división grega, co que disputou 31 partidos, marcando 4 goles.

En xaneiro de 2023, despois de varios meses sen equipo, anunciou a súa retirada definitiva dos campos de fútbol, incorporándose como observador ao Las Palmas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en BDFutbol.com
Termais Santa Rosa de Cabal

Os **Termais de Santa Rosa de Cabal** son unha fonte de augas termais situadas a 10 quilómetros de Santa Rosa de Cabal, en Risaralda, Colombia. É o complexo termal máis concorrido da rexión, así como un dos seus principais atractivos turísticos.

As augas termais ricas en minerais son produto do influxo do sistema volcánico do Parque Nacional Natural Os Nevados, provenientes de augas meteóricas que ingresan até o profundo de terra e son expulsadas cara ó exterior nesta zona, contando con numerosos abrochos que son aproveitadas polas infraestruturas do complexo. Nacen da terra a unha temperatura de 70&nbsp;°C e baixan polas fervenzas até as piscinas termais a 40&nbsp;°C.

O complexo termal ten zona de spa e masaxes, hotel, restaurante, e conta con rutas ecolóxicas e outras actividades como descenso en cordas pola fervenza.

A uns 26&nbsp;km desde os Termais de Santa Rosa de Cabal atópase outro coñecido complexo termal, os Termais de San Vicente.

## Notas
Contos de Toquio

, tamén coñecido como ***Viaxe a Toquio***, é un filme dramático xaponés dirixido por Yasujirō Ozu que se estreou en 1953. Está protagonizado por Chishū Ryū e Chieko Higashiyama.

Ozu e o guionista Kōgo Noda escribiu o guión en 103 días e está baseado vagamente no filme estadounidense de 1937 *Make Way for Tomorrow*, dirixido por Leo McCarey. Noda primeiro suxeriu adaptar o filme, que Ozu non vira. Ozu empregou moitos membros dos elencos e técnicos cos que traballara durante anos. Estreado no Xapón en 1953, non tivo recoñecemento internacional inmedianto e foi considerado "demasiado xaponés" para os exportadores. Estreouse en Londres en 1957 e gañou o trofeo Sutherland o ano seguinte, recibindo eloxios dos críticos estadounidenses trala súa estrea en Nova York en 1972.

*Contos de Tokio* está recoñecida como a obra mestra de Ozu e adoita ser citada como un dos mellores filmes da historia. En 2012, foi votado como o mellor filme de todos os tempos nunha enquisa entre directores realizada pola revista *Sight & Sound*.

Estreouse en galego o 6 de marzo de 2004 a través da TVG.

## Argumento 
Uns pais anciáns, orixinarios de Onomichi, no Xapón rural, visitan os seus fillos residentes en Toquio, mais son rexeitados en certa maneira polos seus fillos, que están moi ocupados para prestarlles atención. Con todo, a actitude contrasta co comportamento da súa nora viúva, que os trata con afecto. A humanidade evoluciona tan rapidamente que entre as xeracións se orixina un abismo que as mantén incomunicadas entre si.

## Personaxes 
* Chishū Ryū como 
* Chieko Higashiyama como 
* Setsuko Hara como 
* Haruko Sugimura como 
* So Yamamura como 
* Kuniko Miyake como 
* Kyōko Kagawa como 
* Eijirō Tōno como 
* Nobuo Nakamura como 
* Shirō Ōsaka como 
* Hisao Toake como 
* Teruko Nagaoka como 
* Mutsuko Sakura como patrón do restaurante Oden
* Toyo Takahashi como veciño de Shūkichi Hirayama
* Tōru Abe como empregado de ferrocarrís

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Estudo do filme en miradas.net
Panadería Da Cunha

**Panadería Da Cunha** é unha empresa galega adicada á produción e comercialización de derivados da fariña e con sede en Carral.

As orixes da empresa están en Manuel da Cunha, un emigrante portugués de Chaves que chegou a Carral. Empezou traballando cargando sacos de fariña. Comezou a fabricar pan que vendía polas portas. O pan de Carral xa é coñecido dende o século XVIII. A empresa ten 14 tendas propias e fabrica para outras marcas.

En 2015, iniciou a produción de xeados.

## Notas
Henk Wolf

**Hendrikus Abraham Ytsen (Henk) Wolf**, nado en Utrecht o 25 de febreiro de 1973, é un lingüista, tradutor e escritor frisón.

## Traxectoria 
É profesor de lingüística e frisón na Universidade NHL. As súas publicacións lingüísticas tratan principalmente das relacións entre sintaxe e sociolingüística, a orde dos constituíntes en frisón, cambio lingüístico. Tamén publica columnas de divulgación lingüística en  *Frysk Deiblêd*, *Pompeblêden* e *Doar* e presentou en Omrop Fryslân os programas *Praat mar Frysk* e *Skriuw mar Frysk* . Wolf escribe tamén sobre e en frisón setentrional, participou no método de aprendizaxe *Snååk Frasch* realizado pola Fryske Akademy e Afûk e que inclúe un libro mais un vocabulario frisón occidental/frisón setentrional. En 2006 publicou unha colleita de relatos humorísticos,  *Wûnderaardichheden* e unha novela, tamén de ton humorístico, *Youmir, Soan fan in Túnslang*.

O 5 de abril de 2015 sufriu un accidente de tránsito no seu jeep mentres conducía entre Aldegea e Garyp cando unha galiñola negra pasou voando e feriuno co peteiro no pé e no ollo dereito. Tras unha operación os médicos dixéronlle que ía quedar cego do seu ollo dereito, pero ao cabo dun mes comezou a ver zonas de luz. A súa experiencia neste accidente e na súa rehabilitación contouna no libro en neerlandés *Een meerkoet in mijn oog*.

## Obra 
* 2005 – *De Fizioenen fan Mary* (tradución da novela de Dean Koontz, *The Vision*)
* 2006 – *Youmir, Soan fan in Túnslang*
* 2006 – *Wûnderaardichheden*
* 2016 - *Een meerkoet in mijn oog*
* 2018 - *Basisboek syntaxis*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Web oficial
*"Is it Frysk âlder as it Nederlânsk?" Vídeo divulgativo realizado por Henk Wolf para a súa canle de Youtube (en frisón)
## Notas
Carlos Rovés

**Carlos Álvarez-Rovés Pérez-Santamarina**, tamén chamado **Carlos Robés**, nado en 1816 no Carril (Vilagarcía de Arousa) e finado en Santiago de Compostela o 5 de outubro de 1854, foi un xurista e político galego.

## Traxectoria 
Fillo do comerciante avilesino Simón Álvarez Rovés e da compostelá María del Carmen Pérez-Santamarina Flórez-Villaamil, foi sobriño de Luís López Ballesteros e de Pedro Méndez-de Vigo. Estudou Leis na Universidade de Santiago de Compostela, licenciándose en Xurisprudencia.

Afincouse en Santiago de Compostela como avogado. Durante a alcaldía do Marqués de Bóveda de Limia foi o 2º tenente de alcalde e, tras a Vicalvarada, foi elixido alcalde de Santiago de Compostela o 23 de xullo de 1854, presidindo a Xunta de Goberno. A Xunta estivo composta por progresistas de corte *esparterista*. Porén, tras o Decreto do 1 de agosto de Espartero polo que se minguaba o poder das xuntas locais, deixándoas como simples órganos consultivos, Rovés presentou a súa dimisión o día 4, quedando co posto de primeiro tenente de alcalde. Desde esta data ata o mes de outubro, a cidade continuou sen alcalde, ocupando de xeito provisional a alcaldía Cándido Valdés. Finalmente, o 2 de outubro volveu a presidir a corporación o Marqués de Bóveda, pero Rovés non entrou a formar parte da nova corporación por estar enfermo do cólera, que neste ano afectou profundamente a Galicia. Finalmente, tres días despois Carlos Rovés faleceu no seu domicilio, no número 3 da rúa do Preguntoiro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Revolución de 1854 en España
* Partido Progresista
* Bienio Progresista
* Alcaldes de Santiago de Compostela
Fanny Blankers-Koen

**Francina "Fanny" Elsje Blankers-Koen**, nada en Baarn o 26 de abril de 1918 e finada en Hoofddorp o 25 de xaneiro de 2004, foi unha atleta e campioa olímpica neerlandesa, vencedora, aos 30 anos de idade, de catro probas de atletismo nos Xogos Olímpicos de 1948 en Londres, cando xa era nai de dous fillos. Foi considerada a "Atleta Feminina do Século", pola Associación Internacional de Federacións de Atletismo (IAAF). En 2012, foi inmortalizada no Salón da Fama do atletismo, creado no mesmo ano como parte das celebracións polo centenario da IAAF.

Durante a súa vida deportiva, Fanny bateu vinte marcas mundiais en probas de velocidade, obstáculos, saltos de altura, saltos de lonxitude e héptatlon.

## Traxectoria 
miniatura|esquerda|170px|Estatua en Rotterdam
Francina Elsje Koen, naceu en Lage Vuursche, preto de Baarn, cidade do centro dos Países Baixos. Iniciouse nos deportes practicando natación e aos 17 anos comezou a practicar o atletismo. Un ano despois, o seu adestrador Jan Blankers convenceuna para entrar no equipo olímpico neerlandés, que participaría nos Xogos Olímpicos de Berlín de 1936. Blankers-Koen obtivo dous quintos lugares, un en salto de altura e outro nos 4×100 metros lisos. Tamén conseguiu un autógrafo do atleta Jesse Owens, que se converteu na posesión máis valorada.

En 1938 conquistou o seu primeiro resultado significativo ao levar a medalla de bronce nos 100 metros lisos do Campionato Europeo de atletismo. Co estalido da segunda guerra mundial, os Xogos Olímpicos de 1940 e 1944 foron cancelados, mais Koen continuou a dedicarse ao atletismo durante o período da guerra. En 1946, poucas semanas despois de dar a luz a súa segunda filla, gañou a medalla de ouro nos 80 metros con obstáculos do Campionato Europeo de Atletismo.

O seu feito máis notábel foi nos Xogos de Londres de 1948, cando gañou catro medallas de ouro en nove das probas femininas do acontecemento (100 e 200 metros lisos, 80 metros con obstáculos e 4×100 metros), converténdose no gran nome daqueles xogos. Competiu en once series e finais en oito días. Alcumada "a ama de casa voadora", e "a asombrosa Fanny" pola prensa internacional, foi recibida na súa chegada a Ámsterdam por unha gran multitude.

Aos 34 anos, tomou parte nos seus terceiros Xogos Olímpicos, que tiveron lugar en Helsinqui. A pesar de que estaba en boa forma física, sufriu graves bochas. Cualificouse para as semifinais dos 100 metros lisos, pero retirouse para asegurar a carreira de valados. Alcanzou a final nesa proba, pero tras golpear o segundo valado, abandonou a carreira. O 7 de agosto de 1955, venceu por última vez, gañando o título nacional de lanzamento de peso, o seu 58.º título neerlandés.

Fanny Blankers-Koen faleceu aos 85 anos a causa do alzhéimer na súa casa de Hoofddorp.

## Resultados deportivos 
### Competicións internacionais 
### Títulos nacionais 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
### Outros artigos 
* Fanny Blankers-Koen Games
### Ligazóns externas 
* Fanny Blankers-Koen Games
* Fanny Blankers-Koen na páxina do movemento olímpico
Nikolai Budarin

**Nikolai Mikhailovich Budarin** é un astronauta ruso retirado que participou nas misións STS-71, Soiuz TM-27, STS-113, Soiuz TMA-1 e Soiuz TMA-21. Pasou un total de 444,06 días no espazo.

## Traxectoria
Budarin naceu o 29 de abril de 1953 en Kirya (República dos Chuvaxos). É graduado en enxeñaría mecánica polo Instituto de Aviación S. Ordzhonikidze de Moscova en 1979. Está casado con Marina Lvovna Budarina e ten dous fillos.

En 1976 comezou a ocupar os postos de enxeñeiro e enxeñeiro xefe en RSC Energia. Foi seleccionado en 1989 como candidato a cosmonauta e en xaneiro de 1991 pasou a ser cosmonauta de probas. Formou parte da tripulación das misións STS-71, Soiuz TM-27, STS-113, Soiuz TMA-1 e Soiuz TMA-21.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-71
*Soiuz TM-27
*STS-113
*Soiuz TMA-1
*Soiuz TMA-21
Psiconautas, los niños olvidados

***Psiconautas, los niños olvidados*** é un filme galego de animación de 2015, dirixido por Alberto Vázquez e Pedro Rivero.

É a adaptación da novela gráfica *Psiconautas*, do propio Alberto Vázquez. Gañou o Goya á mellor película de animación do 2016 e foi preseleccionada para os Oscar.

## Argumento 
Birdboy e Dinki son dous adolescentes que decidiron escapar dunha illa asolagada por unha catástrofe ecolóxica: Birdboy illándose do mundo, Dinki emprendendo unha arriscada viaxe coa esperanza de que Birdboy a acompañe.

## Produción 
É unha coprodución entre a galega ZircoZine, de Luís Tosar e Farruco Castromán, e a vasca Basque Films. Trátase da segunda adaptación da novela de Alberto Vázquez, despois da curta *Birdboy*, que tamén gañou un Goya e foi preseleccionada para os Oscar.

A pesar de ser proxectada en diversos festivais dende o 2015, non se estreou nos cines até o 2017.

## Recepción e premios 
O filme foi ben recibido pola crítica e acumulou premios dende a súa mesma estrea no Festival de Donostia, no que gañou o premio Lurra ("Terra" en éuscaro), entregado por Greenpeace. Cando o filme se estreou nos cines, xa levaba gañados numerosos premios como o Goya á mellor película de animación, o Premio Platino á mellor película de animación ou os premios a mellor película de animación dos festivais de Stuttgart e Sofía. Ademais foi preseleccionado para os Oscar. Con todo, fóra de España o filme logrou unha recadación unhas seis veces maior.

### Lista de premios 
* Premio Goya á mellor película de animación de 2016.
* Premio Platino á mellor longametraxe de animación de 2017.
* Mellor longametraxe de animación do Festival de Stuttgart de 2016.
* Mellor longametraxe de animación do Festival de Sofía de 2016.
* Mellor longametraxe do Festival Internacional de Animación Anilogue de Budapest de 2016.
* Premio do público no Festival Internacional de Cine Fantástico de Lund de 2016.
* Mellor longametraxe e mellor longametraxe conceptual no festival Reanimania de Ereván de 2016.
* Mellor longametraxe no Expotoons de Buenos Aires de 2016. 
* Premio do público e premio á mellor longametraxe no Festival de Cine TOHORROR de Turín de 2016.
* Mellor longametraxe no Festival Internacional de Cine de Terror MACABRO de Monterrey de 2016.
* Mellor longametraxe internacional de animación no Festival Internacional de Cine de Monterrey de 2016.
* Mellor longametraxe de animación no Festival de Cine Imaginaria de Conversano (Italia) de 2016.
* Mellor longametraxe de animación no Festival Internacional de Cine Fantasía de Montreal de 2016.
* Premio do público no Festival Internacional de Cine de Animación Animator de Poznań de 2016.
* Mellor longametraxe de animación no Festival Internacional de Cine de Animación Golden Kuker-Sofía de Sofía de 2016.
* Mellor longametraxe de animación no Festival de Cine de Animación de Stuttgart de 2016.
* Premio Lurra no Festival Internacional de Cine de Donostia de 2016.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do filme (en castelán).
* Ficha do filme en IMDb (en inglés).
* Ficha do filme en Filmaffinity (en castelán).
Ramón Pardiñas

**Ramón Pardiñas Villardefrancos y Taboada**, nado en Santiago de Compostela o 27 de maio de 1802 e finado en Maella o 1 de outubro de 1838, foi un destacado militar e político galego, falecido en combate na primeira guerra carlista.
## Traxectoria 
Fillo de José Rafael Pardiñas Villardefrancos y Varela, tamén militar, e de Ana María Taboada y Moscoso, Pardiñas ingresou no exército español en 1816, como subtenente no Rexemento Provincial de Santiago de Compostela. Falecido Fernando VII, combateu na primeira guerra carlista, tomando partido polo bando cristino. Foi elixido deputado a Cortes en 1834 e en 1837. Ese mesmo ano alcanzaría o rango de brigadier, e ao ano seguinte o de Mestre de Campo. Faleceu na Batalla de Maella, na que foi derrotado por Ramón Cabrera.
Héctor de Saavedra

**Héctor (de)** **Saavedra** **y** **Rovira**, nado en Santiago de Cuba en 1862 e finado en 1922, foi un escritor e xornalista cubano-español.

## Traxectoria 
De antepasados galegos, foi fillo de Juan de Saavedra e Sánchez, natural da Habana, e Numa Rovira e Valeriano. Casou con María Luisa Sarachaga e Molina, que faleceu só algúns anos despois, e volveu a casar. Foi redactor de *El Fígaro* (1892-1918), de *La Habana Elegante* (1894), de *La Discusión* (1903-1904) e de *Diario de la Marina* (1913-1922) tamén da Habana, e fíxose famoso como cronista de sociedade. As súas ofensas de palabra e de obra valéronlle máis dun duelo a pistola, por exemplo contra o señor Francisco Romero, a quen alcanzou no peito, sendo el ferido na cabeza. Formou parte do faladoiro habaneiro de *El Fígaro*, onde coñeceu o famoso poeta Julián del Casal e colaborou na revista pedagóxica *La Escuela Cubana* (1912) e en *Cuba y América* (1889-1917).

Viaxou a España polo menos entre 1893 e 1895 e en Madrid, o sete de maio de 1895, presidiu o duelo do cabaleiro Athos de San Malatto contra Felix Lyon por mor dunha inxuria que este creu ter recibido por escrito do primeiro, levantando acta do mesmo. Logo viaxou a París, onde colaborou en *La República Cubana* (1896).

Usou os pseudónimos de "Fleur de Elegante", "María Vitoria" e "Héctor" en *El Fígaro* e *La Habana Elegante*, "A. Yax" en *La República Cubana*, "Fieramosca" en *La Discusión* e "Segismundo Krasinki" en *El Diario de la Marina*.

## Notas
Tiro deportivo

[miniatura|200px|[Hattie Johnson tiradora estadounidense.]]
O **tiro deportivo** é un deporte que implica poñer a proba a precisión e concentración no manexo dunha arma de fogo ou de aire comprimido.

Todas as súas normas réxense de acordo coa Federación Internacional de Tiro Deportivo, (en inglés, *International Shooting Sport Federation*, ISSF), organismo internacional con sede en Alemaña, que é a organización que dirixe o tiro deportivo a nivel internacional, e é a encargada de celebrar periodicamente competicións e eventos en cada unha das súas disciplinas.

A práctica deste deporte require formación e disciplina, sendo esencial o uso dun equipo de protección persoal (PPE) (lentes protectoras e protector auditivo).

## Tiro olímpico 
O programa olímpico de tiro deportivo consta de 15 competicións diferentes: 9 para homes (M = masculino) e 6 para mulleres (F = feminino), en tres disciplinas diferentes, son cinco eventos de tiro con carabinas, cinco con pistolas e cinco para tiro ao prato con escopeta.

O programa olímpico cambiou para os Xogos Olímpicos de Pekín 2008, e o número de eventos de tiro pasou de 17 a 15. A pesar da redución, houbo maior participación, 390 tiradores procedentes de máis de 100 países participaron nesa edición dos XX.OO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Pierre Lagrue (2013): ''Le Siècle olympique. Les Jeux et l'Histoire (Athènes, 1896-Londres, 2012)''. París: Encyclopaedia Universalis.  ISBN 978-2-8522-9117-1. (Ler en liña).
 
### Outros artigos 
* Tiro olímpico
* Tiro con arco
* Tiro ao prato
*Tálero de tiro

### Ligazóns externas 
* Real Federación Española de Tiro Olímpico
* International Shooting Sport Federation (ISSF)
* International Practical Shooting Confederation
* http://www.mlaic.org/
* Web oficial de Jorge Llames , campión español na modalidade olímpica de pistola de velocidade.
Donato Fuejo

**Donato Fuejo Lago**, nado en Vigo o 27 de outubro de 1926, é un médico e político galego.

## Traxectoria 
Cursou os estudos de Medicina nas universidades de Cádiz e Sevilla, licenciándose con Premio Extraordinario e doutorándose como especialista en pulmón e corazón. O seu pai foi un dos primeiros médicos españois que estudaron na Universidade Harvard cunha bolsa da Fundación Rockefeller.

Foi Xefe clínico do Hospital Universitario de la Paz e participou no primeiro transplante de corazón que se realizou en España xunto a Cristóbal Martínez Bordiú e Vital Aza.

Tivo os seus primeiros contactos coa actividade política durante a década de 1950 ao coñecer a Enrique Tierno Galván, integrándose no Partido Socialista Popular (PSP) (denominado entón *Partido Socialista do Interior*) e sendo un dos fundadores da Xunta Democrática. Precisamente, a convocatoria dunha rolda de prensa da Plataforma levouno a Carabanchel durante un tempo.

Nas primeiras eleccións democráticas celebradas en 1977 foi un dos tres deputados elixidos pola circunscrición electoral de Madrid na candidatura do PSP-Unidade Socialista, xunto a Tierno Galván e Raúl Morodo. Membro do Grupo Mixto do Congreso, participou de forma moi activa nas reunións e negociacións para a elaboración da Constitución Española de 1978. Despois da fusión entre o PSP e o Partido Socialista Obreiro Español, volveu ser elixido deputado, agora nas listas do PSOE pola circunscrición de Madrid na primeira e II lexislatura. Foi membro da Executiva Federal do PSOE. Foi nomeado Vicepresidente da Organización Mundial da Saúde, cargo do que dimitiu pouco tempo despois. Ocupou a presidencia da Comisión do Defensor do Pobo no Congreso dos Deputados e foi elixido vogal do Consello de Seguridade Nuclear, onde pasou a ser o seu presidente desde 1987 a 1994.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Donato Fuejo: "Tengo la garantía de que me controla el Parlamento", *Diario ABC*, 21 de maio de 1988, pp.&nbsp;22. (en castelán).
* Entrevista con Donato Fuejo, *El País*, 18 de xaneiro de 2008 (en castelán).
* Ficha no Congreso dos Deputados .
* Ficha no Consello de Seguridade Nuclear.
Daniel C. Burbank

**Daniel Christopher Burbank**, nado en Manchester, Connecticut o 27 de xullo de 1961, é un astronauta estadounidense que participou nas misións STS-115, STS-106 e Soiuz TMA-22. Pasou un total de 188,91 días no espazo.

## Traxectoria
É graduado en enxeñería eléctrica pola Academia de Gardacostas dos Estados Unidos en 1985, e graduado en ciencia aeronáutica pola Universidade Aeronáutica Embry Riddle en 1990. Está casado e ten dous nenos.

Foi seleccionado como candidato a astronauta pola NASA en abril de 1996. Formou parte da tripulación das misións STS-115, STS-106 e Soiuz TMA-22.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-115
*STS-106
*Soiuz TMA-22
Daniel W. Bursch

**Daniel Wheeler Bursch**nado en Bristol, Pensilvania o 27 de xullo de 1957, é un astronauta estadounidense que participou nas misións STS-51, STS-68, STS-77, STS-108 e STS-111. Pasou un total de 226,93 días no espazo.

## Traxectoria
É graduado en física pola Academia Naval dos Estados Unidos en 1979, e graduado en enxeñería pola Escola Naval de Posgraduados en 1991. Está casado con Roni J. Patterson e ten tres nenos.

Foi seleccionado como candidato pola NASA en xaneiro de 1990 e pasou a ser astronauta oficialmente en xullo de 1991. Formou parte da tripulación das misións STS-51, STS-68, STS-77, STS-108 e STS-111.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-51
*STS-68
*STS-77
*STS-108
*STS-111
Osman Aqçoqraqlı

**Osman Nuri-Asan oğlu Aqçoqraqlı**, nado en Bağçasaray o 3 de xaneiro de 1878 e finado o 17 de abril de 1938, foi un escritor, arqueólogo e etnólogo tártaro de Crimea.

## Traxectoria 
Fillo dun calígrafo, viviu na súa cidade natal ata que fixo os quince anos, cando foi a Simferópol para realizar estudos secundarios. No cambio de século traballou en San Petersburgo e alí fixo tamén o servizo militar. En 1906 traballou primeiro xornal en tártaro de Crimea, *Terciman*. Entre 1907 e 1909 viviu en Istanbul e O Cairo. Á volta traballou de novo en *Terciman* (1910-1916). Delegado do Qurultay (Asemblea dos tártaros de Crimea) en 1917, daquela tamén comezou a dar clases, fíxoo na madrasa de Zıncırlıde e na Universidade de Crimea, deu clases primeiro de otomán e caligrafía árabe e máis tarde de etnografía dos tártaros de Crimea no Instituto Pedagóxico de Crimea. A finais da década de 1920 entrou na Academia de Ciencias de Ucraína e en 1921 pola súa iniciativa abriu o museo dedicado a Ismail Gasprinski. In 1937 durante a Gran Purga a NKVD detívoo en Bacú acusado de participar nunha organización nacionalista contrarrevolucionaria.  O 17 de abril de 1938 fusilárono canda outros recoñecidos representantes da cultura tártara de Crimea: Asan Sabri Aivazov, Yakub Ablyamitov, Yakub Azizov, Ramazan Alexandrovich, Yagya Bayrashevsky, Usein Bodaninsky, Jafar Gafarov, Kerim Dzhemaledinov, Suleiman Idrisov, Ibraim Ismailov, Abdullah Latif-zade, Fevzi Musanif, Mamut Nedim, Abduraim Samedinov, Ilyas Tarkhan, Server Trupchu, Seitjilil Khattatov e mais Bilyal Chagar.

### Actividade literaria e científica 
Comezou a escribir mentres estaba no exército. En 1899 publicou en San Petersburgo en forma de libro o relato “Nenekecan hanım dürbesi”. Os libros “Krılovdan on qısse” (1900) e “Qırım gönceleri” (1906) inclúen traducións de clásicos rusos. En 1927 estreou a peza teatral “Bağçasaray közyaş çeşmesi”, que representou o Teatro Estatal de Crimea. 

Influenciado pola obra do intelectual crimeano Ismail Gasprinski realizou abonda actividade científica. En 1925 descubriu en Qapsihor con Usein Bodaninsky o manuscrito do poema do século XVII *Toğay bey* de Mehmed Efendi. Publicou entre outros os traballos  “Qırımnı küçük bir dolaşuv” (1924), “Qart muallim ve yazıcılarımızdan İ. Gasprinskiy” (1925), “Qırımda tatar tamğaları” (1926) ou “Canmuhammedniñ ‘Toğay bey’ poeması” (1930). Como arqueólogo descubriu en Sulkhat, entre 1925 e 1928, 320 lápidas islámicas con inscricións en árabe e turco e 1 xudía.

## Notas