Isabel Soto

**María Isabel Soto López**, nada en Vigo o 18 de xullo de 1969, é unha crítica literaria e tradutora galega.

## Traxectoria 
Licenciouse en Filoloxía Hispánica en 1992 pola Universidade de Santiago de Compostela. Graduouse coa memoria de licenciatura *Heraclio Pérez Plácer. Obra e narrativa completa en galego. Edición e análise literaria*, publicada anos máis tarde (1998) polo Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades. Así mesmo, comezou a súa tese de doutoramento baixo a dirección de Anxo Tarrío sobre a "*Formación e análise da crítica literaria galega*".

É unha das principais coñecedoras das figuras de Heraclio Pérez Placer e de Agustín Fernández Paz, autor este último sobre o que publicou diversos estudos analíticos, como "Agustín Fernádez Paz: procesos de reescrita", "Encontro con Agustín Fernández Paz", "@afernandezpaz", "Agustín Fernández Paz: un escritor excepcional" ou "A representación da escola e da educación na obra literaria de Agustín Fernández Paz", amais de varias publicacións en formato libro que recompilan a súa obra ensaística, como *O rastro que deixamos* (Xerais, 2012) e *Un mundo de palabras* (Xerais, 2017).

Foi secretaria de redacción da revista *Golfiño* nas súas dúas épocas (Con Xerais entre 1999 e 2001; con *La Voz de Galicia* entre 2002 e 2004). Tamén foi secretaria do *Boletín Galego de Literatura* (1998-2014), primeiro canda Xabier Campos Villar e máis tarde, dende 2006, xunto a Marta Neira Rodríguez. Tamén secretaria de Asociación Galega do Libro Infantil e Xuvenil no período 1995-2005. Foi axudante da comisaria Henrike Fesefeldt na organización do congreso do IBBY en Santiago de Compostela en 2010.

No tocante á faceta de crítica de Soto, foi colaboradora da páxina de cultura LG3 (2003-2012), do programa da Televisión de Galicia *Libro aberto* (2006-2009) e de revistas e xornais como *ProTexta*, *El Correo Gallego*, *Malasartes*, *Lazarillo* ou *CLIJ*. De igual maneira, encargouse das panorámicas anuais de literatura infantil e xuvenil para o *Anuario Grial de Estudos Literarios Galegos*.

### Tradución literaria 
Traballa como tradutora profesional dende 1996. Nunha primeira etapa, principalmente co libro de texto; a partir da década de 2000, sobre todo vertendo literatura estranxeira cara ao galego e ao castelán dende as linguas francesa, portuguesa ou italiana.

No ámbito galego, publicou con Edebé-Rodeira, Kalandraka, Edicións Xerais de Galicia, Editorial Hugin e Munin, El Patito Editorial, Hércules de Edicións, Edelvives-Tambre. No ámbito estatal, con selos como Destino, Alianza Editorial, Bruño, Vicens Vives, Ediciones SM, Akal, Anaya, Ediciones B, Edelvives e Planeta & Oxford.

Cabe sinalar que realizou un importante número de traballos en tándem co tradutor Xavier Senín, entre eles diversos números de *Astérix*, tanto na versión galega coma na castelá, ou obras de relevo de autores como Raymond Roussel, Daniel Pennac, François Bégaudeau, Villiers de L'Isle-Adam, Juan Farias ou Rosa Navarro Durán.

## Obra
### Ensaio
**Do libro impreso á Internet*, 2005, Xunta de Galicia.
* *María Victoria Moreno. Sementadora de futuro*, 2018, Edicións Xerais, con Xavier Senín.

### Traducións
[miniatura|Os tradutores Isabel Soto e [Xavier Senín, xunto co editor Alejandro Tobar, durante a presentación da tradución de *Locus Solus* en Cambados (2012).]]
**O outro río: a emigración galega a Río de Xaneiro*, de Érica Sarmiento da Silva, 2006, 3C3 Editores.
**Coida o teu planeta*, de Jean-Michel Billioud, 2007, S. M. Xerme (Vigo).
**Cordelúa*, de Elia Barceló, 2007, Rodeira.
**Os corvos do xardín*, de Aldous Huxley, 2007, S. M. Xerme.
**As desgrazas de Sophie*, de Valérie Dayre, 2007, S. M. Xerme.
**A sopeira e o cazo*, de Michael Ende, 2007, S. M. Xerme.
**Agardarei por ti en África*, de Blanca Álvarez, 2008, Planeta-Oxford.
**Home, Sweet Home*, de Dudi, 2008, El Patito (Biblioteca Clásicos da Historieta Galega nº 2).
**De profundis*, de Miguelanxo Prado, 2008, El Patito.
**Fuxida cara ao sur*, de Juan Madrid, 2008, Rodeira.
**Flanagan Flash-Back*, de Andreu Martín e Jaume Ribera, 2009, Xerais.
**Geronimo Stilton. O meu nome é Geronimo Stilton*, 2009, Destino (Barcelona).
**Geronimo Stilton. O misterioso manuscrito de Nostrarratus*, 2009, Destino.
**Geronimo Stilton. Na procura da marabilla perdida*, 2009, Destino.
**Geronimo Stilton. A carreira máis desatinada do mundo*, 2010, Destino.
**Geronimo Stilton. O galeón dos gatos piratas*, 2010, Destino.
**Geronimo Stilton. Unha aloucada viaxe a Ratiquistán*, 2010, Destino.
**Isto é París*, de Miroslav Sasek, 2010, El Patito.
**Lóbrego romance, pálido pantasma: as lendas espectraies de Malvadia*, de Jack Mircala, 2010, El Patito.
**Geronimo Stilton. O misterio do tesouro desaparecido*. 2011, Destino.
**Geronimo Stilton. O sorriso da Mona Ratisa*. 2011, Destino.
**Geronimo Stilton. Vaite de aí, cara de queixo!*. 2011, Destino.
**Os catro grandes*, de Alain Paillou, 2011, El Patito Editorial.
**Elias Portolu*, de Grazia Deledda, 2012, Hugin e Munin.
**Engurras*, de Paco Roca, 2012, El Patito Editorial.
**Ninfas e Caveiras e outras elucubracións de Ramón Gómez de la Serna*, de Ramón Gómez de la Serna (ilustr. e selección, David Vela), 2013, El Patito Editorial.
**Morte no Nilo*, de Agatha Christie, 2021, El Patito Editorial.
**Gretchen, miña nena*, Christine Nöstlinger, 2012, Oxford University Press.
**Contos do día e da noite*, Guy de Maupassant, 2013, BIVIR.
**María e mais eu*, de Miguel Gallardo, 2013, El Patito Editorial.
**Un matrimonio provinciano*, de Marquesa Colombi, 2014, Hugin e Munin.
**Isto non é un conto*, de Denis Diderot, 2015, BIVIR..
**Fosca*, de Igino Ugo Tarchetti, 2016, Hugin e Munin.
**Últimas cartas de Jacopo Ortis*, de Ugo Foscolo, 2016, Hugin e Munin.
**A contrafío*, de Joris-Karl Huysmans, 2016, Hugin e Munin.
**Thérèse Raquin*, de Émile Zola, 2017, Hugin e Munin.
**A obra*, de Bruno Sperani, 2017, Hugin e Munin.
**Filibuth ou o reloxo de ouro*, de Max Jacob, 2018, Hugin e Munin.
**Pinturas de guerra*, de Ángel de la Calle, 2019, Retranca editora.
**A morte da Terra*, de J.-H. Rosny aîné, 2019, Hugin e Munin.
**A virtude de Checchina*, de Matilde Serao, 2019, Hugin e Munin.
**As confesións dunha filla do século*, de Donna Paola, 2019, Hugin e Munin.
**Era dúas veces o barón Lamberto*, de Gianni Rodari, 2020, Kalandraka.
**A escritora,* de Madame de Genlis, 2020, Hugin e Munin.
**Sete chaves para abrir os soños*, de Alfredo Gómez Cerdá (ilustr. David Pintor), 2020, Kalandraka.
**Dúas moedas*, de Nuria Tamarit, 2020, Retranca editora.
**Gesolmino no país dos mentiráns*, de Gianni Rodari, 2020, Kalandraka.
**Gallaecia, un pouco ao norte*, de João Pedro Messeder, 2020, Poética Ediçoes.
**Filipo e Leo. Un pícnic tranquilo*, de Adolfo Serra e Ester García, 2020, Edelvives-Tambre.
**Filipo e Leo. Unha tarde de chuvia*, de Adolfo Serra e Ester García, 2020, Edelvives-Tambre.
**Plot Point*, de Fernando Llor e Esteban Hernández, 2021, Retranca editora.
**Subnormal*, de Fernando Llor e Miguel Porto, 2021, Retranda editora. 
**Axente X.99*, de Gianni Rodari, 2021, Kalandraka.
**Máis alá e máis arriba*, de José Antonio Vázquez Taín, 2021, Teófilo Edicións.
**A lectora de mentes*, de César Mallorquí, 2021, Edebé-Rodeira.
**Astro-rato e Lampadiña 4. O planeta Peperete*, de Fermín Solís, 2021, El Patito.
**Gobseck*, de Honoré de Balzac, 2021, Hugin e Munin.
**Gatlock. A desaparición dos ratos*, de Sébastien Perez (ilustr. Benjamin Lacombe), 2021, Edelvives-Tambre.
**Gatlock. As croquetas envelenadas*, de Sébastien Perez (ilustr. Benjamin Lacombe), 2021, Edelvives-Tambre.
**A historia do bondadoso vello e da fermosa moza*, de Italo Svevo, 2021, Hugin e Munin.
**O regreso do meu pobre tío*, de Jacques-Antoine Dulaure, 2021, Hugin e Munin.
**Astro-rato e Lampadiña 5. Retorno a unha terra descoñecida*, de Fermín Solís, 2021, El Patito.
**Gatlock. O roubo do colar da raíña,* de Sébastien Perez (ilustr. Benjamin Lacombe), 2022, Edelvives-Tambre.
**A educación sentimental*, de Gustave Flaubert, 2022, Hugin e Munin.
**Mulleres imprescindibles. Educadoras na vangarda do século XX*, VV. AA., 2022, Kalandraka.
**A única, Maria Casarès*, de Anne Plantagenet, 2022, Kalandraka.  
**Rei*, de Mónica Rodríguez, 2022, Rodeira.  
**O equipo das rapazas*, Pasqual Alapont, 2023, Tambre.  
**Sé tartaruga*, Agustín Sánchez Aguilar (ilustr. Anna Baquero), 2023, Edebé-Rodeira.  
**Os cotrosos atacan de novo*, de Patricia García-Rojo (ilustr. Alejandro Villén), 2023, SM Xerme.  
**Un roubo moi esvaradío*, de Patricia García-Rojo (ilstr. Alejandro Villén), 2023, SM Xerme.  
**Os forasteiros do tempo. A aventura dos Balbuena e o último cabaleiro*, de Roberto Santiago, 2023, SM Xerme.  
**Comezar polo neno*, de Mario Lodi, 2023, Kalandraka.  
**Luceiro da mañá*, de Ada Negri, 2023, Hugin e Munin.  
**No camiño*, de Paco Hernández e José Ángel Ares (ilustr.), 2023, Editorial Galaxia.  
**El*, de Louise Colet, 2023, Hugin e Munin.  
**Os libros e a beleza. Somos animais poéticos*, de Michèle Petit, 2024, Kalandraka.  
**O faro da muller ausente*, David Fernández Sifres, 2024, Tambre.  
**Filipo e Leo. O enfado*, de Adolfo Serra e Ester García, 2024, Tambre.  
**Filipo e Leo. Unha estraña visita*, de Adolfo Serra e Ester García, 2024, Tambre.  
**Astro-rato 6. Novas do espazo*, de Fermín Solís, 2023, El Patito.
**Astérix en Lusitania* de René Goscinny, Fabcaro (2025). Xerais.

#### Traducións colectivas
**A rosa*, de Camilo José Cela, 2002, Dirección Xeral de Promoción Cultural. Con Alexandra Cabaleiro
**O tolo da ría*, de Juan Farias, 2005, Luis Vives. Con Xavier Senín.
**Algúns nenos, tres cans e máis cousas*, de Juan Farias, 2006, Planeta. Con Xavier Senín.
**A Odisea contada aos nenos*, de Rosa Navarro Durán, 2007, Rodeira. Con Xavier Senín.
**A clase*, de François Bégaudeau, 2008, Xerais. Con Xavier Senín.
**A fabulosa lenda do Rei Artur*, de Jordi Sierra i Fabra, 2008, Rodeira. Con Xavier Senín.
**Mal de escola*, de Daniel Pennac, 2008, Xerais. Con Xavier Senín.
**Galego á beira do mar*, de Juan Farias, 2008, Kalandraka. Con Xavier Senín.
**O aniversario de Astérix e Obélix. O libro de ouro*, Albert Uderzo, 2009, Salvat. Con Valentín Arias e Xavier Senín.
**Como caeu Obélix na marmita do druída cando era cativo*, Albert Uderzo, 2009. Salvat. Con Xavier Senín.
**Locus Solus*, de Raymond Roussel, 2012, Hugin e Munin. Con Xavier Senín.
**Astérix e os pictos*, de Didier Conrad e Jean-Yves Ferri, 2013, Xerais. Con Xavier Senín.
**A Eva futura*, de Auguste Villiers de L'Isle-Adam, 2014, Hugin e Munin. Con Xavier Senín.
**Astérix e os godos*, de René Goscinny e Albert Uderzo, 2015, Xerais. Con Xavier Senín.
**Astérix gladiador*, de René Goscinny e Albert Uderzo, 2015, Xerais. Con Xavier Senín.
**O papiro do César*, de Didier Conrad e Jean-Yves Ferri, 2015, Xerais. Con Xavier Senín.
**A volta á Galia de Astérix*, de René Goscinny e Albert Uderzo, 2016, Xerais. Con Xavier Senín.
**Astérix en Italia*, de René Goscinny e Albert Uderzo, 2017, Xerais. Con Xavier Senín.
**A peste*, de Albert Camus, 2018, Hugin e Munin. Con Xavier Senín.
**A filla de Vercinxetórix*, de Jean-Yves Ferri e Didier Conrad, 2019 Xerais. Con Xavier Senín e Alejandro Tobar.
**Morrerei outro día*, de Isabelle Alonso, 2020, Hugin e Munin. Con Xabier Ron.

* *Astérix e os normandos*, de Jean-Yves Ferri e Didier Conrad, 2020, Xerais. Con Xavier Senín e Alejandro Tobar.
* *O Menhir de Ouro*, de Jean-Yves Ferri e Didier Conrad, 2020, Xerais. Con Xavier Senín e Alejandro Tobar.
* *Astérix nos xogos olímpicos*, de René Goscinny e Albert Uderzo, 2021, Xerais. Con Xavier Senín e Alejandro Tobar.
**Astérix e o grifón*, de Jean-Yves Ferri e Didier Conrad, 2021, Xerais. Con Xavier Senín e Alejandro Tobar.
**Astérix lexionario*, de René Goscinny e Albert Uderzo, 2022, Xerais. Con Xavier Senín e Alejandro Tobar.
**Astérix. O lirio branco*, de Fabcaro e Didier Conrad, 2023, Xerais. Con Xavier Senín e Alejandro Tobar.
**Ideafix e os irredutibles, vol. 1. En loita contra os romanos*, VV.AA., 2024, Xerais. Con Xavier Senín e Alejandro Tobar.

#### Traducións de literatura galega ao castelán 
* *Querido enemigo* (orix. *Querido inimigo*), de Agustín Fernández Paz, 2006, Edebé.
* *Corredores de sombra* (orix. *Corredores de sombra*), de Agustín Fernández Paz, 2006, SM.
* *Un fantasma en el colegio* (orix. *Unha pantasma no colexio*), de Manuel Lourenzo González, 2006, Edebé.
* *Lo único que queda es el amor* (orix. *O único que queda é o amor*), de Agustín Fernández Paz, 2007, Anaya.
**El Rayo Veloz* (orix. *O Raio Veloz*), de Agustín Fernández Paz, 2007, Planeta & Oxford.
* *La pastelería de doña Remedios* (orix. *A pastelaría de dona Remedios*), de Agustín Fernández Paz, 2008, Edebé.
* *La noche de los animales* (orix. *A noite dos animais*), de Agustín Fernández Paz, 2009, Algar.
* *Luna de Senegal* (orix. *Lúa do Senegal*), de Agustín Fernández Paz, 2009, Anaya.
* *Muros* (orix. *Valados*), de Agustín Fernández Paz, 2010, SM.
* *Corazón de piedra* (orix. *Corazón de pedra*), de Agustín Fernández Paz, 2011, Oxford.
**Fantasmas de luz* (orix. *Fantasmas de luz*), de Agustín Fernández Paz, 2011, Anaya.
* *Sari, soñador de mares* (orix. *Sari, soñador de mares*), de Marcos Calveiro, 2012, Edelvives.
* *Las fronteras del miedo* (orix. *As fronteiras do medo*), de Agustín Fernández Paz, 2012, Edebé.
* *Extraño* (orix. *Raro*), de Marcos Calveiro, 2013, Edelvives.
* *Soy un perro* (orix. *Son un can*), de Xabier López López, 2013, Edebé.
* *El niño perro* (orix. *O neno can*), de Fina Casalderrey e Francisco Castro, 2013, Pearson.
* *Las flores radiactivas* (orix. *As flores radiactivas*), de Agustín Fernández Paz, 2013, Anaya.
* *Desde una estrella distante* (orix. *Desde unha estrela distante*), de Agustín Fernández Paz, 2013, Edebé.
* *Matarte lentamente* (orix. *Matarte lentamente*), de Diego Ameixeiras, 2015, Akal.
**Amistades secretas* (orix. *Amizades secretas*), de Agustín Fernández Paz, 2015, Edebé.
* *La casa del miedo* (orix. *A casa do medo*), de Agustín Fernández Paz, 2016, Edebé.
* *La nieve interminable* (orix. *A neve interminable*), de Agustín Fernández Paz, 2016, Edebé.
* *La casa del nazi* (orix. *Izan o da saca*), de Xabier Quiroga, 2017, Ediciones B.
* *Conduce rápido* (orix. *Conduce rápido*), de Diego Ameixeiras, 2017, Akal.
* *El secreto de Isla Negra* (orix. *O segredo da Illa Negra*), 2017, Anaya.
* *Pablo y las palomas* (orix. *Pablo e as pombas*), de Marcos Calveiro, 2019, Edelvives.
* *La noche del Caimán* (orix. *A noite enriba*), de Diego Ameixeiras, 2020, Fondo de Cultura Económica.
**El viaje de Gagarin* (orix. *A viaxe de Gagarin*), de Agustín Fernández Paz, 2021, Kalandraka.

### Edicións 
**Obra narrativa en galego de Heraclio Pérez Placer*, 1998, Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades.
**O rastro que deixamos*, de Agustín Fernández Paz, Xerais, 2012.
**Un mundo de palabras*, de Agustín Fernández Paz, Xerais, 2017.

### Obras colectivas
[miniatura|300px|Na imaxe (2016), de esquerda a dereita, as filólogas [Isabel Mociño, Carmen Ferreira Boo, Mar Fernández Vázquez, Blanca-Ana Roig Rechou (coordinadora), Eulalia Agrelo Costas, Isabel Soto e Marta Neira, redactoras da obra *Historia da Literatura Infantil e Xuvenil Galega*, publicada en 2015 por Xerais.]]
**A nosa literatura infantil e xuvenil 2000*, 2002, Gálix/Xunta de Galicia.
**Multiculturalismo e identidades permeábeis na literatura infantil e xuvenil*, 2006, Xerais. Con Blanca-Ana Roig e Pedro Lucas.
**Teatro infantil. Do texto á representación*, 2007, Xerais. Con Pedro Lucas e Blanca-Ana Roig.
**A Guerra Civil española na narrativa infantil e xuvenil*, 2008, Xerais. Con Blanca-Ana Roig e Pedro Lucas.
**A poesía infantil no século XXI (2000-2008)*. 2009, Xerais. Con Blanca-Ana Roig e Marta Neira Rodríguez.
**Reescrituras do conto popular (2000-2009)*, 2010, Xerais. Con Marta Neira Rodríguez e Blanca-Ana Roig.
**O Álbum na Literatura Infantil e Xuvenil (2000-2010)*, 2011, Xerais. Con Marta Neira Rodríguez e Blanca-Ana Roig.
**A narrativa xuvenil a debate (2000-2011)*, 2012, Xerais. Con Blanca-Ana Roig e Marta Neira.
**Premios Literarios e de ilustración na LIX*, 2013, Xerais. Con Blanca-Ana Roig e Marta Neira.
**Inmigración/Emigración na LIX*, 2014, Xerais. Con Blanca-Ana Roig e Marta Neira.
**Historia da Literatura Infantil e Xuvenil Galega*, 2015, Xerais.
**Reflexos das dúas guerras mundiais na LIX*, 2016, Xerais. Con Blanca-Ana Roig e Marta Neira.
**As mulleres como axentes literarios na LIX do século XXI* (2018), Xerais. Coord. con Blanca-Ana Roig e Marta Neira Rodríguez.
**Imaxes nenez-vellez na LIX* (2019), Xerais. Coord. con Blanca-Ana Roig e Marta Neira Rodríguez.
**Camiño e peregrinacións na LIX (Compostela no horizonte)* (2018), Xerais. Coord. con Blanca-Ana Roig e Marta Neira Rodríguez.
**A morte e as súas representacións na LIX ibérica e hispanoamericana* (2021), Xerais. Coord. con Blanca-Ana Roig e Marta Neira Rodríguez.

## Premios
* A tradución da obra *A odisea contada aos nenos* foi distinguida co Premio Lois Tobío da Asociación Galega de Editores de 2008.
* Premio Fervenzas Literarias ao mellor libro traducido de Literatura infantil e xuvenil de 2015, por *O papiro do César*.
* Premio Plácido Castro de Tradución na súa XVI edición (2016) por *Fosca*.
* Premio Fervenzas Literarias ao mellor libro traducido para público adulto de 2017, por *Thérèse Raquin*, de Émile Zola.
* 2024: XXXIII Premio de Tradución Plácido Castro. por *A herdanza Ferramonti*, de Gaetano Carlo Chelli

## Notas