Helena de Constantinopla

**Helena de Constantinopla** (ca. 250- ca. 330), canonizada pola Igrexa católica como **Santa Helena**, foi a nai do emperador Constantino I. A tradición atribúelle a conversión do seu fillo ao cristianismo, así como o achado das reliquias da Santa Cruz.  

## Vida 
Non se coñece con seguridade a data e lugar exactos do seu nacemento. Con todo, é moi posible que nacese en Drepanon, na provincia de Bitinia, en Asia Menor, posto que á súa morte a cidade foi renomeada como Helenópole polo seu fillo. En canto á data, Eusebio de Cesárea indica que andaba polos oitenta anos cando regresou da súa viaxe a Terra Santa, o que situaría o seu nacemento algo antes do 250.

As súas orixes familiares son escuras. Segundo a tradición iniciada por Santo Ambrosio, era filla de pousadeiros. Con todo, dado que era habitual recalcar a orixe humilde das principais figuras do cristianismo, é posible que se trate dunha invención sen demasiado fundamento.

Tampouco se sabe con seguridade se estaba casada co pai de Constantino, Constancio, nin a a data de nacemento do neno, aínda que a maior parte da historiografía sinala o 272 como a data máis probable.

En calquera caso, Helena foi repudiada por Constancio cando este casou coa filla do emperador Maximiano, Teodora. O matrimonio teríase celebrado nunha data descoñecida, que oscila entre os anos 289 e 293. O matrimonio supuxo a confirmación da carreira de Constancio, que acabaría por recibir o nomeamento de César, como membro da Tetrarquía, no ano 293.

Helena gañou gran relevancia pública trala crise da familia de Constantino no 326. Nese ano, Constantino, que era xa o único emperador, mandou asasinar o seu fillo primoxénito, Crispo, e á súa muller, Fausta. Pouco despois, Helena iniciou unha viaxe por Terra Santa. A historiografía considerou tradicionalmente que esta viaxe obedecía a un desexo de expiar as culpas —tanto as de Helena como as de Constantino— tralos asasinatos.

Porén, a viaxe debeu de ter un claro carácter político. Constantino derrotara o seu colega Licinio, que gobernaba a parte oriental do imperio, no 324. Ademais de reforzar a autoridade do seu fillo sobre esta parte do imperio, a viaxe aseguraba a alianza entre Constantino e a Igrexa. Segundo Eusebio de Cesárea, Helena mandou edificar a igrexa da Natividade en Belén e o santuario do Monte das Oliveiras, que serían dotados con abundantes riquezas.

Após a viaxe, Helena regresou a Roma, onde morreu arredor do ano 329. Foi soterrada no que estaba destinado a ser o mausoleo da familia, situado a carón da Via Labicana. Os restos do edificios son aínda visibles na área de Torpignattara (Roma). Así mesmo, pódese contemplar nos Museos Vaticanos o sarcófago de pórfiro que, segundo o consenso dos especialistas, serviu para sepultar os seus restos.

## Achado das reliquias da Santa Cruz 
[miniatura|*A descoberta dos restos da Santa Cruz*. [Piero della Francesca, frescos da Capela Bacci, Arezzo (ca.&nbsp;1465)]]
[miniatura|[Sarcófagos de Helena e Constantina|Sarcófago de Helena no Museo Pio-Clementino, Museos Vaticanos, Roma]]
Segundo unha tradición moi popular, Helena atopou os restos da Cruz da Paixón de Xesucristo durante a súa viaxe a Terra Santa. De feito, Santa Helena aparece en numerosas obras de arte portando a Cruz.

Emporiso a historiografía dubida de que este relato sexa verídico. A primeira fonte conservada a informar do achado é do ano 351, uns vinte e cinco anos despois da viaxe de Helena. Trátase dunha carta do bispo de Xerusalén, Cirilo, a Constancio II, que rememora o achado en tempos de Constantino, pai de Constancio. Nesa carta non se relaciona a Santa Helena co achado da Cruz, unha historia que non se comezará popularizar até finais do século IV.

Por tanto, a maior parte dos estudosos pensan que o relato está relacionado coa propaganda cristiá, interesada en suliñar a estreita relación entre os emperadores –Constantino en particular– e a Igrexa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Barnes, Timothy D. *Constantine and Eusebius* (*CE* in citations). Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1981. 
* Drijvers, Jan Willem. "Evelyn Waugh, Helena and the True Cross ." *Classics Ireland* 7 (2000)
* Elliott, T. G. *The Christianity of Constantine the Great* . Scranton, PA: University of Scranton Press, 1996. 
* Harbus, Antonia. *Helena of Britain in Medieval Legend*. Rochester, NY: D.S. Brewer, 2002
* Odahl, Charles Matson. *Constantine and the Christian Empire*. New York: Routledge, 2004
* Pohlsander, Hans. *The Emperor Constantine*. Londres e Nova York: Routledge, 2004. Hardcover  Paperback 

### Ligazóns externas 
* Santa Helena en Catholic Online