Casa de Riobóo

A **familia Riobóo**, **Riobó** ou **Riobo**, é unha estirpe da nobreza galega con máis de 500 anos de historia, estreitamente ligada á construción e posesión das Torres do Allo en Zas, considerado un dos pazos máis antigos de Galicia. A familia consolidou o seu poder na Baixa Idade Media e no Renacemento, sendo Gomes de Riobóo Vilardefrancos quen mandou construír a primeira das dúas torres no século XVI.

miniatura|Escudo dos Riobóo (cuadrante abaixo á dereita), unha torre entrelazada cunha silveira, na torre Norte das Torres do Allo.

## Historia 
### Século XV 
A historia da familia Riobóo como casa nobiliaria comezou no Allo en 1456, cando Berenguela Sánchez de Moscoso, da familia Moscoso (Casa de Altamira), casou con Gómes de Riobóo Vilardefrancos, vasalo ("ayo") da familia Moscoso. Gómes naceu arredor de 1430 en San Martiño de Riobóo, fillo da familia Pardiñas Vilardefrancos, unha familia nobre da comarca de Bergantiños. Tras a desaparición da fortaleza do Allo, o matrimonio Riobóo trasladouse a un terreo máis baixo e comezou a construción do que se convertería no primeiro pazo galego no lugar onde xa se atopaba a "casa vella" ou "casa do Allo".

O herdeiro do matrimonio, Alonso Gómes de Riobóo e Vilardefrancos, nado en 1460, converteríase oficialmente no primeiro Señor do Allo. Baixo a dirección deste Riobóo, e do seu fillo homónimo, completaríanse as obras da casa do Allo e construiríase a Torre Norte, obras que rematarían arredor de 1512.

### Século XVI 
Fillo de Alonso Gómes de Riobóo e Vilardefrancos, casado con Inés Mosqueira, Gómes de Riobóo e Vilardefrancos o Vello naceu na década de 1520. Este Riobóo foi o impulsor da construción da igrexa de San Pedro do Allo, que substituiría a capela parroquial de Santa María de Lamas, na comarca de Soneira. Porén, non viviu para ver a súa finalización, xa que faleceu en 1578. Gómes "o Viexo" estableceu a herdanza primoxénita de Allo dentro da familia Riobóo.

Fillo do anterior, Gómes de Riobóo e Vilardefrancos o Mozo, casado con Leonor Varela de Dubra, da Casa de Arixón, naceu arredor de 1540 e foi vítima da peste, tan estendida en Europa durante ese século. "O Moço" foi aparentemente un dos Riobóos máis belixerantes, xa que participou en guerras e batallas defendendo a coroa contra os mouriscos de Granada. Os arquivos privados da familia tamén rexistran un preito co seu cuñado, procurador na Corte do Conde de Altamira, por atacar uns serventes "cunha lanza". Debido a este incidente, Gómes de Riobóo foi encarcerado no cárcere principal do Condado de Altamira, probablemente no castelo de Vimianzo. Gómes de Riobóo o Mozo tamén participou na defensa da Coruña, que foi atacada en 1589 polo inglés Francis Drake. Débeselle o remate das obras de San Pedro de Allo, onde foi enterrado no ano 1600.

### Século XVII 
En 1644, Antonio Gómes de Riobóo Vilardefrancos casou con María das Seixas e Losada, herdeira da rica Casa de Cabanas. A liñaxe dos Seixas posuía terras que se estendían dende a ría de Betanzos ata o condado de Vilalba. Ademais, o irmán de María era Francisco das Seixas e Losada, o primeiro bispo de Salamanca, posteriormente nomeado por Carlos II arcebispo de Santiago de Compostela. Este matrimonio elevou os títulos da familia Riobóo e incrementou a súa riqueza. Con este novo status, Antonio de Riobóo comezou a renovación da Torre Vella e a ampliación da casa e comezou a construción da súa residencia urbana en Santiago de Compostela, que hoxe podemos atopar no número 6 no Toural.

### Século XVIII 
O seu fillo, Gómes de Riobóo e Seixas, continuou a obra de remodelación do seu pai e emprendeu a construción da Torre Nueba, modelada segundo o modelo da outra torre. Durante a longa vida deste Riobóo, falecido en 1732, construíronse tamén en Allo moitos edificios auxiliares. Esta importante expansión demostra claramente a fortaleza financeira que adquiriu a familia Riobóo tras a súa alianza cos Seixas de Cabanas.

O importante escritor e biógrafo Antonio de Riobóo Seixas Vilardefrancos era irmán deste Gómes. Antonio, coñecido como "o historiador", converteuse en membro honorario da Real Academia da Historia, á que se incorporou en 1748. Tamén é coñecido como o autor do poema sagrado sobre o Santuario de Nosa Señora da Barca, chamado "A Barca Máis Prodixiosa ". É tamén o autor dunha gran parte dos escritos conservados relacionados coa Casa de Riobóo.

En 1775, a propiedade das Torres do Allo foi herdada por Nicolás María Riobóo, Becerra, Varela e Seixas, quen era aínda menor de idade naquel momento. Mariñeiro de profesión e, posteriormente, cabaleiro da Real Orde de Cabalería de Ronda, foi un dos membros máis activos culturalmente da familia Riobóo. Influído polos movementos de renovación intelectual da Ilustración francesa, participou como membro fundador da Sociedade Económica de Amigos do País do Reino de Galicia en 1784 en Santiago de Compostela. Esta institución filantrópica estableceu escolas de artes e oficios, escolas de letras, academias de debuxo e modelaxe, escolas de francés, comercio e administración, un conservatorio de música e mesmo unha cátedra de agricultura.

### Século XXI 
En 1868, a herdanza por liña masculina rompeu cando Francisco de Riobóo legou a propiedade á súa única filla, Francisca. Polo tanto, ela foi a primeira muller en herdar a propiedade do Allo. Aínda que casou primeiro co seu primo Nicolás, da Orde de San Xoán, fillo do Marqués de San Isidro, para manter a liñaxe dos Riobóo, este morreu en 1869 sen descendencia. Francisca de Riobóo Álvarez casou entón co recoñecido naturalista Víctor López Seoane.

### Século XX 
Tras a morte de Francisca de Riobóo no século XX, rompeuse a tradición da primoxenitura, que estipulaba que todas as propiedades debían pasar ao descendente de maior idade para manter unido o patrimonio familiar. Así, en 1920, as terras de Allo foron divididas entre os seus descendentes Francisco, Sara e Luís López Riobóo, xunto con propiedades en Cabana e Bidueiro, que comprendían terras e propiedades esparexidas por 48 concellos.

### Século XXI 
En xullo de 2025, os descendentes da familia participaron na inauguración da exposición *"Riobóo, a Saga do Allo"*, que conmemora medio milenio de historia familiar no pazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Riobó (apelido)
* Rioboo (apelido)