open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Atol Ailuk

**Ailuk** é un atol de 57 illas no océano Pacífico, e forma un distrito lexislativo da cadea Ratak nas Illas Marshall. Atópase aproximadamente a 72&nbsp;km. ao norte de Wotje. A súa superficie total é de só 5´4&nbsp;km², pero encerra unha lagoa cunha superficie de 177´45&nbsp;km². Os illotes principais son: Ajelep, Aliej, Ailuk, Alkilwe, Barorkan, Biken, Enejabrok, Enejelar, Kapen e Marib. A maioría dos illotes están no lado oriental do atol. Os lados oeste e sur do atol teñen un continuo arrecife de coral mergullado, con tres pasos principais que conducen á lagoa: a canle Erappu, a canle Marok e a canle Eneneman no lado oeste.

Ailuk tiña unha poboación de 488 habitantes (a principios de 2006) aproximadamente.

## Historia 
Ailuk foi reclamada polo Imperio Alemán xunto co resto das Illas Marshall en 1884, e os alemáns crearon un posto comercial. Despois da primeira guerra mundial, a illa caeu baixo o Mandato do Pacífico Sur do Imperio Xaponés. Tras o final da segunda guerra mundial, quedou baixo o control dos Estados Unidos, como parte do Territorio en Fideicomiso das Illas do Pacífico ata a independencia das Illas Marshall en 1986.

## Ligazóns externas 
* Sitio das Illas Marshall
* Oceandots entry for Ailuk
Atol Ailinglaplap

**Ailinglaplap** é un atol de 56 illas no océano Pacífico, e forma un distrito lexislativo da cadea Ralik nas Illas Marshall. Atópase a 152&nbsp;km. ao noroeste do atol Jaluit. A súa superficie total é de só 14´7&nbsp;km², pero encerra unha lagoa interior de 750&nbsp;km². A economía do atol está dominado polas plantacións de coco. A poboación do atol era de 1.959 habitantes en 1999. A illa Jabat atópase na costa de Ailinglaplap. O expresidente das Illas Marshall, Kessai Note naceu na illa Jeh.

"Ailinglaplap" tradúcese como "atol moi grande" ('aelon' (atol)+'laplap' (sufijo superlativo)), debido ao tamaño das illas. Os tres principais centros de poboación en Ailinglaplap son os asentamentos de Woja, no extremo oeste do atol, Jeh no nordés, e Airok Bouj no sur.

A poboación do atol é de 1.959 persoas (1999). O actual presidente das Illas Marshall, Kessai Note naceu aquí.

## Historia 
Ailinglaplap foi reclamada polo Imperio Alemán xunto co resto das Illas Marshall en 1884. Varias estacións comerciais europeas establecéronse nas illas Ailingkaplap como parte do comercio de copra. Despois da primeira guerra mundial, a illa caeu baixo o Mandato do Pacífico Sur do Imperio xaponés. Tras o final da segunda guerra mundial, quedou baixo o control dos Estados Unidos, como parte do Territorio en Fideicomiso das Illas do Pacífico ata a independencia das Illas Marshall en 1986.

Hai 3 aeroportos no atol, servidos por Air Marshall Islands cando as súas aeronaves están en funcionamento: 
* aeroporto de Ailinglaplap AIP atópase ao sur:  . 
* aeroporto de Jeh JEJ está situado ao nordés:  . 
* aeroporto de Woja WJA atópase a oeste: .

## Ligazóns externas 
* Sitio illas Marshall
* Entry at Oceandots.com
Atol Aur

**Aur** é un atol de 42 illas no océano Pacífico, forman un distrito lexislativo da cadea Ratak pertencente ás Illas Marshall e cunha poboación de 438 persoas.

A súa superficie total é de só 15&nbsp;km², pero encerra unha lagoa cunha superficie de 620&nbsp;km². Está situado ao sur de Maloelap.

## Historia 
Aur foi reclamado polo Imperio Alemán xunto co resto das Illas Marshall en 1884. Despois da primeira guerra mundial, a illa caeu baixo o Mandato do Pacífico Sur do Imperio Xaponés. Tras o final da segunda guerra mundial, Aur quedou baixo o control dos Estados Unidos, como parte do Territorio en Fideicomiso das Illas do Pacífico. En 1986 converteuse en parte da República das Illas Marshall.

## Ligazóns externas 
* Sitio das Illas Marshall
* Entry at Oceandots.com
Atol Arno

**Arno** é un atol de 133 illas no océano Pacífico. É un distrito lexislativo das Illas Marshall na cadea Ratak. O territorio abarca 13 quilómetros cadrados de terra firme. A diferenza da maioría dos outros atois, Arno inclúe tres diferentes lagoas, unha gran lagoa central, e dúas máis pequenas no norte e o leste. A súa lagoa principal inclúe unha superficie de 338´7&nbsp;km². A unha distancia de só 20&nbsp;km, é o atol máis próximo á capital das Illas Marshall, o atol Majuro, e pódese ver mirando cara ao leste desde Majuro nun día claro. Atópase aproximadamente a 47&nbsp;km. ao leste de Ujae.

A poboación do atol Arno era de 2.069 segundo o censo de 1999. Os illotes máis poboados son Ajeltokrok, Kobjeltak, Rearlaplap, Langor e Tutu. O pobo máis grande é Ine, Arno.

Os habitantes de Arno son ben coñecidos pola súa produtividade na fabricación de copra (a carne seca de coco, da que é extraído o aceite de coco). As mulleres de Arno son famosas pola produción da Bolsa de Kili, un popular bolso tecido a man, o nome doutra illa nas Illas Marshall (á que a poboación do atol Bikini foi finalmente trasladada como consecuencia das probas nucleares dos Estados Unidos que se levaron a cabo no seu atol). En Arno supostamente había unha tradicional "escola de amor".

## Historia 
O atol Arno foi reclamado polo Imperio Alemán xunto co resto das Illas Marshall en 1884. Despois da primeira guerra mundial, a illa caeu baixo o Mandato do Pacífico Sur do Imperio do Xapón. Tras o final da segunda guerra mundial, o atol Arno quedou baixo o control dos Estados Unidos, como parte do Territorio en Fideicomiso das Illas do Pacífico. A illa forma parte da República das Illas Marshall desde 1986.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio das Illas Marshall
* Entry at Oceandots.com
Atol Bikar

**Bikar** é un atol que está composto por 7 illas que abarca medio quilómetro cadrado, rodeando unha lagoa central de 37&nbsp;km², nas Illas Marshall. O atol non está habitado. Os seus illotes principais son Bikar, Jabwelo e Almani.

Debido ao seu relativo illamento das illas principais do grupo, Bikar ten unha flora e fauna en gran medida intacta que existe nun estado relativamente primitivo.

## Xeografía 
Atópase a 579&nbsp;km. ao norte do atol de Majuro, a capital das Illas Marshall, 320 quilómetros ó SSE de Bokak, e 115&nbsp;km. ao norte de Utirik, o atol máis próximo habitado. A superficie é de 0´5&nbsp;km², cunha lagoa de ao redor duns 37´4&nbsp;km².
Atol Ebon

**Ebon** é un atol, de 22 illas no océano Pacífico, e forma un distrito lexislativo da cadea Ralik nas Illas Marshall. A súa superficie total é de só 5´75&nbsp;km², pero encerra unha profunda lagoa cunha superficie de 104&nbsp;km², a poboación ascende a 741 persoas. Unha pasaxe conduce á lagoa desde o extremo suroeste do atol. A tortuosa pasaxe chámase "Canle Ebon". Ebon está situado aproximadamente a 155&nbsp;km. ao sur de Jaluit, e é a masa de terra máis ao sur das Illas Marshall, xa que se atopa no extremo meridional da cadea Ralik.

## Historia 
Ebon era un centro de comercio de baleas no século XIX, así como das actividades misioneiras europeas desde 1857. Foi reclamado polo Imperio Alemán xunto co resto das Illas Marshall en 1884, e os alemáns crearon un posto comercial. Despois da primeira guerra mundial, a illa caeu baixo o Mandato do Pacífico Sur do Imperio xaponés. Tras o final da segunda guerra mundial, quedou baixo o control dos Estados Unidos, como parte do Territorio en Fideicomiso das Illas do Pacífico ata a independencia das Illas Marshall en 1986.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Visit of Brig Vision to Ebon in 1874
* Sitio illas Marshall
* Oceandots entry for Ebon
Illa Jabat

**Jabat** (**Jabwot** ou **Jabot**) é unha illa no océano Pacífico dentro da cadea Ralik nas Illas Marshall.
Forma un distrito lexislativo da cadea Ralik nas Illas Marshall. A súa superficie total é de só 0´6&nbsp;km², e ten unha lonxitude de 1´2&nbsp;km. Atópase a 12&nbsp;km. do atol Ailinglaplap. A diferenza da maioría das outras illas das Illas Marshall, Jabat é unha illa rochosa en lugar dun atol de coral, aínda que rodeada dun areccife de coral e dunha franxa de augas pouco profundas que se estenden por varios quilómetros máis aló do arrecife cara ao norte e o sur. A poboación da illa Jabat era de 112 habitantes en 1998.

## Historia 
Jabat foi reclamada polo Imperio Alemán xunto co resto das Illas Marshall en 1884, e os alemáns crearon un posto comercial. Despois da primeira guerra mundial, a illa caeu baixo o Mandato do Pacífico Sur do Imperio xaponés. Tras o final da segunda guerra mundial, quedou baixo o control dos Estados Unidos, como parte do Territorio en Fideicomiso das Illas do Pacífico ata a independencia das Illas Marshall en 1986.

## Ligazóns externas 
* Sitio das illas Marshall
* Entry at Oceandots.com
Atol Jaluit

**Jaluit** é un atol de 91 illas no océano Pacífico. Constitúe un distrito lexislativo da cadea Ralik nas Illas Marshall. A superficie total ascende a 11&nbsp;km², pero encerra unha lagoa de 690&nbsp;km², a maior parte da superficie terrestre está en Jabor, (10´4&nbsp;km²) o maior illote de Jaluit. A poboación, en 1999, ascendía a 1.669 habitantes.

Jaluit está situado aproximadamente a converter 220&nbsp;km. ao suroeste de Majuro.

## Historia 
O atol Jaluit foi reclamada polo Imperio Alemán xunto co resto das Illas Marshall en 1884, e crearon un posto comercial. Despois da primeira guerra mundial, a illa caeu baixo o Mandato do Pacífico Sur do Imperio xaponés, e foi a sede da administración xaponesa sobre as illas Marshall. Chegaron varios centos de inmigrantes do Xapón na década de 1930. A illa foi bombardeada en cinco ocasións, en novembro e decembro de 1943 por bombardeiros Consolidated B-24 Liberator do USAF sétima da Forza Aérea. Tras o final da segunda guerra mundial, Jaluit quedou baixo o control dos Estados Unidos, como parte da Territorio en Fideicomiso das Illas do Pacífico ata a independencia das Illas Marshall en 1986.

## Xeografía 
A illa de Jabor ten a maior poboación ao redor de 1.200 habitantes. A illa conta cun pequeno hotel con catro habitacións, ar acondicionado, auga corrente, electricidade e unha cociña comunal e a ducha. Hai varias pequenas tendas que venden os alimentos básicos como fariña, arroz, atún en conserva e verduras en conserva, e unha estación de gasolina. Jabor é tamén unha base para a pesca comercial e deportiva, onde poden se alugados botes de motor, e existen lugares para facer snorkel.

A illa de Jaluit está conectado a Jabor por unha estrada de 8 millas. Hai cabanas construídas tradicionalmente dispoñibles para alugamento nunha fermosa praia.

Imiej é unha illa a 45 minutos en barco desde Jabor. Adoitaba ser a sede do exército xaponés e pódese facer un percorrido a pé pola selva para ver a antiga central eléctrica, os cuarteis, canóns antiaéreos e o santuario xintoísta xaponés, onde o xeneral se suicidou.

## Educación 
Jabor ten dúas escolas primarias, unha privada católica: San José a veira da Igrexa católica, e unha pública no centro da cidade. Hai unha escola primaria en Jaluit, Jaluit e tamén en Iemej. Jaluit High School é un internado de secundaria que serve a estudantes do atol Jaluit e os atois do sur de Ebon, Ailinglaplap, Namu, Kili, Namorik e Jabat.

## Transporte 
O aeroporto de Jaluit está servido por Air Marshall Islands.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio das illas Marshall 

300px|esquerda|Vista aérea do Atol Jaluit en 1978.
Atol Jemo

**Jemo** é un atol deshabitado no océano Pacífico, da cadea Ratak nas Illas Marshall ao nordés de Likiep. A illa é de forma ovalada, e ocupa o extremo suroeste dunha estreita cordilleira submarina que se estende cara ao nordés por varios quilómetros. A súa superficie total é de só 0´16&nbsp;km². A illa usase tradicionalmente como unha reserva de alimentos para os habitantes de Likiep.

## Ligazóns externas 
* Sitio das illas Marshall
* Oceandots entry for Jemo Island
Telégrafo

O termo **telégrafo** pode referirse a:

* **Telégrafo óptico**, un dispositivo para enviar sinais de forma visual.
* **Telégrafo eléctrico**, un dispositivo de telecomunicación para a transmisión de sinais a distancia.
* **Telégrafo náutico**, un dispositivo para transmitir ordes da ponte á sala de máquinas.
Ponte Vasco da Gama

A **Ponte Vasco da Gama** é unha ponte pénsil de tirantes sobre o río Texo, na área da Grande Lisboa, ligando o Montixo e Alcochete a Sacavém, moi próximo do Parque das Nacións, onde se realizou a Expo 98. Inaugurada a 4 de abril de 1998, a ponte é a máis longa de Europa e a cuarta máis extensa do mundo, cos seus 17,2&nbsp;km de lonxitude, dos cales 10 están sobre as augas do esteiro do Texo. O van (lonxitude do taboleiro) do taboleiro central é de 420 metros. Foi construída a fin de constituír unha alternativa á ponte 25 de Abril para o tránsito que circula entre o norte e o sur do país na zona da capital portuguesa.

Durante a súa construción foi necesario tomar especiais coidados co impacto ambiental, visto que atravesa o Parque Natural do Esteiro do Texo, unha importante área a escala europea de alimentación e aniñadoiro de aves acuáticas. Foi tamén necesario proceder ao realoxamento de 300 familias.

O nome da ponte conmemora os 500 anos da chegada de Vasco da Gama á India, en 1498.

É unha das máis altas construcións de Portugal, con 148 metros de altura.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Rio Tejo e Parque das Nações.JPG|Dende a ponte.
Ficheiro:Vasco da Gama Bridge 03.JPG
Ficheiro:Vasco da Gama Bridge 01.JPG
Ficheiro:Ponte Vasco da Gama.jpg

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Lusoponte .
* Nicolas Janberg's Structurae .
Independentistes dels Països Catalans

**Independentistes dels Països Catalans** (IPC) foi unha agrupación política independentista catalá. 
## Historia 
Os Independentistes dels Països Catalans nacen no ano 1979 a raíz da fusión entre dúas formacións políticas: o PSAN-Provisional e a Organització Socialista d'Alliberament Nacional (OSAN), unha formación que consideraba a Cataluña do Norte o seu ámbito principal de acción. Carles Castellanos foi o dirixente máis destacable.

Vai manter unhas estreitas relacións con outras formacións independentistas, moi especialmente vascas (Herri Batasuna) e galegas (Unión do Povo Galego). O seu órgano foi *Lluita* (diferente do órgano homónimo editado polo PSAN-oficial). Promove a fomación, ben en solitario, ben con outras organizacións independentistas, dunha serie de plataformas sectoriais de base ampla, como  por exemplo os Comitès de Solidaritat amb els Patriotes Catalans (CSPC), o Col·lectiu d'Obrers en Lluita (COLL), os Grups de Defensa de la Llengua, Dones Independentistes.

A partir de 1983 participa no proceso de formación dunha organización independentista de masas, materializada en 1985 no Moviment de Defensa de la Terra (MDT). As tensions entre IPC e o PSAN provocarán a ruptura do MDT en 1988, escindido en dúas plataformas do mesmo nome (MDT-PSAN e MDT-PIC). Posteriormente, vaise diluír no Moviment de Defensa de la Terra.
Grande Porto

O **Grande Porto** é unha subrexión estatística portuguesa, parte da rexión Norte. Espinho pertence ao distrito de Aveiro, mais os restantes municipios pertencen ao distrito do Porto. Limita ao norte co Cávado, ao leste co Ave e o Tâmega, ao sur co Entre Douro e Vouga e o Baixo Vouga e ao oeste co océano Atlántico. Área: 817 km². Poboación (INE 31/12/2004): 1&nbsp;472&nbsp;176. Comprende 9 concellos:

* Espinho
* Gondomar
* Maia
* Matosinhos
* Porto
* Póvoa de Varzim
* Valongo, Portugal
* Vila do Conde
* Vila Nova de Gaia

A rexión NUTS III Grande Porto é distinta da Área Metropolitana do Porto, que conten estes e outros concellos, tales como Trofa, Santo Tirso e São João da Madeira, pertencentes a rexións estatísticas distintas.
Fogo

O termo **fogo** pódese referir a:

* **Lume**, luz e calor producidas pola combustión.
* **Foguete**, artificio de pólvora, bomba.
** **Fogos de artificio**, conxunto de pezas explosivas que se queiman nun festexo e que producen efectos luminosos e estoupidos, fogos artificiais.
* **Disparo** producido por unha arma de fogo.
## Outros 
* **Arma de fogo**, a que dispara un proxectil por medio da explosión da pólvora.
* **Fogo ardente**, doenza que produce ardor intenso e dores moi fortes.
* **Fogo salvaxe**, infección cutánea caracterizada por unha erupción avermellada que afecta a face e ao coiro cabeludo, comunmente acompañada de febre, erisipela.
* **Fogo cruzado**, o que se realiza con armas de fogo desde dous ángulos distintos contra un mesmo obxectivo.
* **Fogo de santelmo**, meteoro luminoso que se produce sobre obxectos metálicos, especialmente nos mastros das embarcacións ou nos pararraios, nas noites de tempestade, debido á electrización da atmosfera, santelmo.
* **Fogo fatuo**, luz emitida polas substancias que emana un corpo en descomposición.
* **Formiga de fogo**, especie de formiga do xénero *Solenopsis sp.*.
* **Sañazo de fogo**, especie de paxaro da especie *Piranga flava*.
* **Herba do fogo**, a especie vexetal *Fumaria officinalis*, herba fumaria, pé de galiña, herba dona.
* **Fogo morto**, dereito adquirido polo colono que roturaba un terreo, do que non podía ser expulsado polo señor.
* **Fogo de Santo Antón**, intoxicación producida pola ergotina.
* **Fogo de zázaro**, herpes.

## Toponimia 
* **Fogo**, (Dja r’ Fogu en crioulo caboverdiano), illa do arquipélago do Cabo Verde.
* **Fogo**,  illa de Terra Nova, no Canadá.
Melgaço

**Melgaço** ou **Melgazo** é un concello portugués no distrito de Viana do Castelo, rexión Norte e subrexión do Minho-Lima, fronteirizo con Galiza. En 2004 tiña 9.739 habitantes, 1.300 dos cales viven na vila que dá nome ao municipio.

O presidente da Cámara é, desde 2013, Manoel Batista.

## Xeografía 
Ten 239,04&nbsp;km², e está subdividido en 18 freguesías. Limitado ao norte e leste con Galiza, ao suroeste polo municipio de Arcos de Valdevez, e ao oeste por Monção. É o municipio máis setentrional de Portugal.

O punto máis elevado do concello é o Giestoso, de 1.335 metros de altitude, na freguesía de Castro Laboreiro.

## Evolución demográfica 
## Freguesías 
300px|miniatura|Freguesías de Melgaço. O verde claro representa freguesías de ribeira, e o escuro freguesías de montaña.

O concello ten 18 freguesías, repartidas en dúas grandes áreas: 11 delas á beira do río Miño (Alvaredo, Chaviães, Cristóval, Paços, Paderne, Penso, Prado, Remoães, Roussas, São Paio e Vila) e 7 de montaña (Castro Laboreiro, Cousso, Cubalhão, Fiães, Gave, Lamas de Mouro e Parada do Monte).

## Patrimonio 
En Melgaço existe toda unha tradición de contos e fábulas con criaturas fantásticas como *Arganões* e outros seres con poderes máxicos. Esta cultura popular foi transmitida oralmente ao longo de xeracións, estando actualmente en declive.

Hai uns 10 anos foi descuberta no monte de Prado, proxectadas cara á encosta ribeireña (e case desapercibidas pola vexetación da zona) unha serie aínda non cuantificada de esculturas de monstros, similares ás proas dos barcos viquingos, que fixeron numerosas incursións na zona na Idade Media.

Entre as súas construcións destacan:
* Castelo de Melgaço: Mandado construír polo primeiro rei de Portugal, Don Henriques, en 1170 cun foro semellante ao de Ribadavia, sendo atacado no século XIII polas tropas do Reino de León.
* Igrexa Matriz de Melgaço. As súas últimas murallas datan da Guerra de restauración, foi declarado Monumento nacional en 1910.
* Castelo de Castro Laboreiro: Coñecido nos cronicóns como a fortaleza de San Rosendo de Celanova.
* Igrexa de Paderne
* Parque Termal do Peso: Predio e palacete modernista con augas mineromedicinais que competiu co veciño balneario de Cortegada(Ourense).
* Solar de Galvão
* Fonte de São João
* Igrexa da Misericórdia
* Igrexa de Fiães
* Museo do Cinema de Melgaço
* Igreja romãnica de Chaviães
* Cividade de Paderne: É un castro romanizado situado no monte "coto Grande", na freguesía de Paderne, concello de Melgaço. Atópase situado entre dous regatos, o Martingo e o Porto do Río. Malia os traballos agrícolas aínda son visibles valos e restos de muralla. Atopado por Leite de vasconcelos en 1903, descubriu tégulas, muíños romanos, ánforas, cerámica castrexa con decoración incisa e diversas pedras decoradas, entre as que destaca un zoomorfo de características semellantes a outro zoomorfo castrexo do castro da Ameixeira, (Crecente).

## Cultura 
Está situado na fronteira entre Galiza e Portugal, polo que sempre tivo unha relación cultural intensa.
Landulfo V de Benevento

**Landulfo V** (morreu en setembro de 1033) foi príncipe de Benevento desde maio de 987, cando foi asociado ao trono por primeira vez polo seu pai Pandulfo II, ata a súa morte. Foi príncipe principal desde a morte do seu pai en 1014. 
## Traxectoria
En 999, Odón III visitou o Santuario de Monte Sant'Angelo en Monte Gargano. Á súa volta por Benevento asinou un diploma en favor do mosteiro de S. Sofia o 11 de marzo. S. Sofia era unha fundación familiar da familia de Pandulfo e probabelmente funcionaba como unha especie de mausoleo dinástico. Por razóns descoñecidas, Odón e Pandulfo tiveron as súas diferenzas no ano 1000, posibelmente sobre as reliquias de San Bertomeu, santo patrón de Benevento, ao que Odón construíra unha nova igrexa na Isola Tiberina-San Bartolomeo all'Isola- había pouco tempo. Segundo os *Annales Beneventani*, *Otto rex cum magno exercitu obsedit Benevento*: "O rei Odón cun grande exercito cercou Benevento." Non pasou nada, con todo, agás quizais a cesión de certas reliquias (posibelmente a pel de Bertomeu).

En 1003, unha rebelión liderada por Adelfero, conde de Avellino, depuxo a Pandulfo e ao seu fillo en Benevento. Os príncipes non estiveron no exilio moito tempo, con todo. En 1005 atopámolos outra vez gobernando desde a súa capital. A revolta foi un mal sinal: o malestar civil medraba no principado. 

Asociou ao seu fillo Pandulfo III ao goberno de Benevento en 1012 aproximadamente. Dous anos despois, morreu o Pandulfo máis vello, deixando a Landulfo como único príncipe co seu fillo. Inmediatamente tras a súa morte, os cidadáns de Benevento fixeron unha revolta contra Landulfo e Pandulfo III. A rebelión, a diferenza da de Adelfero, non deu desaloxado aos príncipes do poder. Con todo, os cidadáns forzaron certas concesións de autoridade no seu favor e no da aristocracia da cidade. Os *Annales* din *facta est communitas prima*: "foi feita a primeira comuna." 

Landulfo viuse forzado a se someter ao Imperio Bizantino, cuxo catapán italiano Boiannes construíran a cidade fortificada de Troia nas inmediacións. En 1022, o emperador Henrique II uniu o seu exército con outros dous ás ordes de Poppo de Aquileia e Pilgrim de Colonia en Benevento, que someteron tras un rápido cerco. Desde aquí marcharon a Troia, pero non a deron tomado. Tras facer sometemento ao Emperador de Occidente, non se volveu falar de Landulfo nas páxinas da historia ata a súa morte. Sucedeuno o seu fillo Pandulfo. O seu outro fillo, Daufero, ascendeu ao Papado como Vítor III. 

Moito máis que durante o reinado do seu pai, o de Landulfo viu o declive do principado. Forzado a se someter primeiro aos bizantinos e despois a Henrique II, Benevento non podía proclamar a súa independencia mesmo *de facto* por moito tempo. Ademais, o longo período do seu reinado (47 anos) viu o principio do rexurdir bizantino en Apulia e a resposta longobarda. Benevento fixo o que puido por estar no bando gañador. Á súa morte, o outrora gran principado viu reducido o seu territorio a pouco máis que a cidade e a bisbarra próxima.

## Fontes 
* Caravale, Mario (ed). *Dizionario Biografico degli Italiani: LXIII Labroca – Laterza*. Roma, 2004.
Monção

**Monção** ou **Monzón** é unha vila raiana portuguesa no Distrito de Viana do Castelo, rexión Norte e subrexión do Minho-Lima, con cerca de 2 600 habitantes.

## Xeografía 
esquerda|250px|miniatura|Praza Deu-La-Deu.
esquerda|250px|miniatura|Freguesías do concello de Monção.

Monção é a sede dun municipio que ten unha superficie de 211,51&nbsp;km², e unha poboación, no ano 2001, de 19 957 habitantes.

Limita ao norte con Galiza (Salvaterra de Miño), ao leste co municipio de Melgaço, ao sur con Arcos de Valdevez, ao suroeste con Paredes de Coura e ao oeste con Valença.

O concello está subdividido en 33 freguesías:

O punto máis alto é o Alto de Santo António, a 1 114 metros sobre o nivel do mar, na freguesía de Riba de Mouro.

### Evolución da poboación 

## Historia 
Monção recibiu un foro do rei Afonso III o 12 de marzo de 1261.

A vila fíxose célebre no curso das guerras fernandinas debido á enérxica acción de Deu-la-Deu Martins, esposa do alcalde local, que atacou ás tropas castelás que asediaban a vila *bombardeándoas* cos últimos víveres que lles quedaban.

Iso é o motivo polo cal, aínda hoxe, aparece no escudo de armas desta vila unha muller sobre unha torre sostendo un pan en cada man. Ao seu redor obsérvase, nunha bordadura, a divisa da vila, facendo referencia ao nome daquela heroína: *Deus o deu. Deus o há dado*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Castelo de Monção
* Guerras fernandinas
* Viana do Castelo
* Pazo da Brejoeira
* Eurocidade Salvaterra de Miño-Monção

### Ligazóns externas 
* Câmara Municipal de Monção .
Francisco Martínez Bouzas

**Francisco Martínez Bouzas**, nado en Arnuíde (Vilar de Barrio) o 4 de marzo de 1945, é un profesor e crítico literario galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Filosofía e Letras (Sección Filosofía) pola Universidade de Barcelona e en Filosofía na Universidade Pontificia San Tomé de Aquino de Roma. Realizou así mesmo estudos de grao na Universidade de Comillas de Madrid e na Universidade Gregoriana de Roma. Traballou como catedrático de Filosofía no IES Ramón Cabanillas de Cambados. Desenvolve asemade un amplo labor como crítico literario.

Como docente dirixiu distintos cursos e proxectos de formación organizados pola Consellería de Educación da Xunta de Galicia. Ten colaborado así mesmo como profesor titor coa Facultade de Ciencias da Educación da Universidade de Santiago de Compostela.

O seu labor como crítico literario exérceo en revistas especializadas como *A Trabe de Ouro*, *Anuario de Estudios Literarios Galegos*, *Festa da Palabra Silenciada*, *Papeles de la FIM*, *Guía dos Libros Novos*. Colabora asiduamente na prensa diaria como columnista e crítico literario. Teno feito nos seguintes xornais: *Diario 16 de Galicia*, *O Correo Galego*, *Faro de Vigo*, *El Correo Gallego*, *La Voz de Galicia* e *El País* de Cali (Colombia).

Membro dos xurados de distintos premios literarios de ámbito galego. No ano 2004 recibiu o Premio Xerais á cooperación editorial como crítico literario.

## Obra 
### Ensaio 
* *En sociedade. Cavilemos e fagamos. Materiais didácticos de Filosofía* (Toxosoutos, 1994).

### Obras colectivas 
* *A ética na que vives* (Baía Edicións, 1995, en colaboración).
* *Reflexións sobre a vida moral* (Baía Edicións, 1995, en colaboración).
* *Filosofía* (Baía Edicións, 2000, en colaboración con Susana Abuín Chaves e Henrique Tello León).
* *Espirales de Letras, I: Literatura Latinoamerican* (Editorial Digital LetrasKiltras, Santiago de Chile, 2015)

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
*Blog do autor
Lib

**Lib** (tamén chamada **Ellep**) é unha illa coralina do océano Pacífico. Pertence á cadea Ralik das Illas Marshall. Comprende unha área de 0,93 km² está rodeado por un arrecife de coral e posúe unha poboación de 115 persoas. A illa atópase entre as máis pequenas das Illas Marshall e a altura máxima é de tan só 8 m.s.m.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial das Illas Marshall
Atol Lae

**Lae** é un atol de 20 illas, forma un distrito lexislativo da cadea Ralik nas Illas Marshall, no océano Pacífico. A superficie total é de 1´4&nbsp;km² e a lagoa interior abarca 17´7&nbsp;km². Atópase aproximadamente a converter 47&nbsp;km. ao leste de Ujae. A poboación do atol ascende a 319 persoas aproximadamente.

## Historia 
Lae foi reclamada polo Imperio Alemán xunto co resto das Illas Marshall en 1884, os alemáns crearon un posto comercial. Despois da primeira guerra mundial, a illa caeu baixo o Mandato do Pacífico Sur do Imperio xaponés. Tras o final da segunda guerra mundial, Lae quedou baixo o control dos Estados Unidos, como parte do Territorio en Fideicomiso das Illas do Pacífico. Forma parte da República independente das Illas Marshall desde 1986.

## Ligazóns externas 
* Sitio das illas Marshall
* Entry at Oceandots.com
Xosé Quintas Canella

**José Veloso Quintas**, nado en Ourense en decembro de 1947, é un músico e cantante galego, máis coñecido co pseudónimo de **Xosé Quintas Canella**.
## Traxectoria 
En 1966 comezou a preparar os seus temas con axuda e harmonización do seu amigo Eloy Vázquez, actuando xuntos por aquel entón en diversos locais e emisoras da Coruña. Ampliaron as súas actuacións percorrendo toda Galicia e con posterioridade incorporouse ao grupo Ánxel Barbadillo, seguindo as súas actuacións durante doce anos polo territorio galego, na TVG, no programa *Xente* de TVE, e como invitados a un festival rexional en Barcelona. Así mesmo, e ante máis de cinco mil persoas, participaron no primeiro festival folk galego que se celebrou no pavillón polideportivo de Santiago de Compostela. O macrofestival gravouse en vídeo e foi enviado a varios centros galegos de fóra do país.

### Estilo 
O seu estilo musical diferenciouse claramente do de Voces Ceibes, xa que se decantaba polas cantigas medievais e galaico-portuguesas, en gran parte pola especialización de Eloy (zanfona, rabel, cítola, laúde, guitarra, contrabaixo, guitarra acústica e percusión) en instrumentos medievais, así como Ánxel Barbadillo (laúde e guitarra). Posteriormente incorporouse de forma eventual ao grupo Ánxel Salgado (guitarra).

No ano 1978 Xosé, Eloy e Ánxel gravaron en Madrid o disco titulado *Porque no mundo mengou a verdade* coa participación de Bernardo Martínez López nas frautas máis Enrique Fenández Ferreira no cello e percusión. O disco, con deseño de Bernardo e Enrique, inclúe doce pezas co estilo das cantigas medievais e galaico-portuguesas, con temas como "A miña amiga", "Sedíame eu na ermida de San Simón" ou "Ai frores do verde pino".

## Discografía
**Porque no mundo mengou a verdade* (1978)

## Notas
Omagh

**Omagh** (An Ómaigh en irlandés: "Chaira sagrada") é unha cidade de Irlanda do Norte, que contaba, segundo estimacións de 2006, con 21.708 habitantes, 49.560 habitantes no distrito, que inclúe zonas rurais dos arredores. Omagh é a capital do condado de Tyrone e a urbe máis  importante do Oeste de Irlanda do Norte.

O 15 de agosto de 1998 un atentado con coche-bomba, logo dunha alerta non abondo precisa, ocasionou 29 mortes e 220 feridos na rúa comercial  de Market Street. Este atentado foi revindicado por unha rama disidente do IRA, o IRA verdadeiro, que se opuña ao acordo de paz do 10 de abril de 1998. O atentado de Omagh foi un dos máis mortíferos do conflito norteirlandés.
Xornadas de Teatro de Pontevedra

As **Xornadas de Teatro de Pontevedra** tiveron lugar en Pontevedra en 1970, co nome oficial de **Jornadas de Teatro de Pontevedra**.

Nun primeiro momento, os grupos que ían participar nelas eran Tespis da Coruña, Valle Inclán de Ourense, Cope de Vigo, Teatro Popular de Pontevedra, Ditea de Santiago de Compostela e Cantigas e Agarimos de Santiago de Compostela.

Destes grupos dramáticos, os catro primeiros realizaban representacións en lingua española, mentres que as postas en escena dos dous últimos eran en lingua galega. Mais a falta de medios económicos, alén das dificultades administrativas, reduciron o cartel, de xeito que finalmente participaron Cope, Teatro Popular, Tespis e mais o Grupo Teatro Circo, cuxa participación non estaba prevista *a priori*. Este último grupo, dirixido por Manuel Lourenzo, levou á escena *Romería ás Covas do Demo* e *Tres Irmáns Parvas*, ambas as dúas da autoría do director do grupo. O Teatro Circo foi a grande sensación das Xornadas, as cales supuxeron un golpe case definitivo para o teatro de cámara e o afianzamento do teatro independente en Galicia.
Nouvelle Droite

**Nouvelle Droite** ou *Nova Dereita* é unha escola de pensamento político baseada na súa maior parte nas obras de Alain de Benoist e no seu desenvolvemento polo Groupement de Recherche et d'Études pour la Civilisation Européene (GRECE). O termo empregouse por vez primeira en 1979 nunha campaña dos medios contra GRECE.

## Historia e características 
Consiste nunha síntese das ideas da dereita revolucionaria de Weimar (como Carl Schmitt, Oswald Spengler e Ernst Jünger) e da Nova Esquerda. Busca a fin da tradicional contraposición entre a dereita e a esquerda na procura dun novo paradigma político mais tamén se viu como unha nova forma de neofascismo. As súas orixes están na publicacion teórica francesa *Europe Action*, órgano de reflexión da estrema dereita francesa, creada tras o fracaso da OAS, o seu discurso exaltaba o nacionalismo e a loita da raza occidental contra o bolxevismo e o liberalismo.

Os eixos temáticos da ND proceden do neofascismo pero cunha formulación nova e cunha elaboración máis coidada, cun forte antiamericanismo considerando aos Estados Unidos como un colonizador cultural e económico de Europa, ve ao Terceiro Mundo como un aliado na loita contra o imperialismo. Oponse ao igualitarismo e aos principios democráticos e enfatiza o papel das elites. Contrario á desigualdade racial considera non obstante que as razas non se deben mesturar.

Rexeita a herdanza xudeu-cristiá e o cristianismo como unha ideoloxía foránea aos pobos indoeuropeos, posicionándose pagá, crenza de debe adoptar unha elite para conectar coas raíces europeas, en especial as greco-romanas.

As posicións da Nouvelle Droite atópanse na retórica de partidos da dereita radical e estrema europea, principalmente na Fronte Nacional francesa, a pesar de Alain de Benoist publicamente rexeitar calquera vincallo co FN ao que acusa de apoiar o sistema occidental americanocéntrico ademais de considerla liberal, moralista, integrista e racista.

Ten relacións con outras correntes semellantes como a Neue Rechte en Alemaña, a New Right do Reino Unido e a Nova Destra en Italia.
Gaspar Becerra

**Gaspar Becerra**, tamén chamado **Gaspar de Becerra**, nado en Baeza (Xaén) en 1520 e finado en Madrid en 1570, foi un pintor, escultor e arquitecto andaluz, un dos máis notábeis do século XVI.

## Traxectoria 
De novo marchou a Roma, onde estudou a obra de Rafael e Miguelanxo, co que traballou, e colaborou tamén con Giorgio Vasari nos frescos das salas da Chancelaría, e máis cos pintores Il Bergamasco e Romulo Cincinnato. Becerra contribuíu así mesmo nos gravados anatómicos publicados por Juan Valverde de Amusco, *Historia de la composición del cuerpo humano* (Roma, 1556).

En 1556, volveu á península e estabeleceuse por un tempo en Zaragoza. Na década seguinte pasou a Madrid, onde foi acollido ao servizo do rei Filipe II, para quen traballou no Palacio do Pardo e mais no Pazo Real do Alcázar. En 1562 tiña a categoría de escultor real e, no ano seguinte, de pintor real.

Por esa época, Becerra trasladouse a Astorga onde realizou o retablo principal da catedral. En 1562, o andaluz contratou tamén os retablos das igrexas parroquiais de Casaio e Casoio, na comarca ourensán de Valdeorras, pertencentes á diocese de Astorga. Por motivos, seguramente de imposibilidade física para atender os numerosos encargos que lle xurdían, tales retablos foron rematados por artistas como Pedro de Bilbao, Pedro de Arbulo e outros. Porén, os retablos reflicten as trazas de Becerra para o retablo maior da sé astorgana, e forman parte dos mellores exemplos manieristas en Galiza.

## Obra 
### Pintura 
* *Frescos*, Palacio do Pardo, Madrid.
* *Magdalena penitente*, Museo do Prado, Madrid (atribuído).

### Escultura 
* *Retablo maior*, catedral de Astorga.
* *Retablo maior*, igrexa de Santa María de Casaio.
* Cristo das Inxurias, catedral de Zamora.
* *Retablo maior*, igrexa do mosteiro das Descalzas Reais, Madrid (1565).
Atol Likiep

**Likiep** é un atol de 65 illas no océano Pacífico, e forma un distrito lexislativo da cadea Ratak nas Illas Marshall. Atópase aproximadamente a 55&nbsp;km. ao noroeste de Wotje. A súa superficie total é de só 10´26&nbsp;km², pero que encerra unha profunda lagoa central de 424&nbsp;km². Likiep tamén posúe o punto máis alto Illas Marshall, un promontorio sen nome de 10 m. sobre o nivel do mar. A poboación de Likiep era de 482 habitantes en 1998.

## Historia 
En 1877, Likiep foi comprado por Anton De Brum, un comerciante portugués e socio de Adolph Capelle na empresa de comercio Capelle e Brum, que comerciaban principalmente con copra e os produtos do mar ao longo de Micronesia. Likiep foi reclamada polo Imperio Alemán xunto co resto das Illas Marshall en 1884, os alemáns crearon un posto comercial. Despois da primeira guerra mundial, a illa caeu baixo o Mandato do Pacífico Sur do Imperio xaponés. Tras o final da segunda guerra mundial, quedou baixo o control dos Estados Unidos, como parte doa Territorio en Fideicomiso das Illas do Pacífico ata a independencia das Illas Marshall en 1986.

O Distrito Histórico de Likiep, con 15 estruturas historicamente significativas construídas entre 1880 e 1937, está sendo considerado como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.

## Ligazóns externas 
* Sitio das illas Marshall
* Oceandots entry for Ebon
Antonio Murado

**Antonio Xosé Murado López**, nado en Lugo en 1964, é un pintor galego.

## Traxectoria profesional
Licenciouse en Belas Artes na Universidade de Salamanca en 1988. Comezou a expor en mostras colectivas en 1985, e realizou a súa primeira exposición individual en 1987 en Santiago de Compostela. Consegue unha bolsa para o taller de arte actual Juan Navarro Baldeweg, do Círculo de Belas Artes de Madrid , e a bolsa premio Manuel Colmeiro, instituída pola Xunta de Galicia, ao facer os vinte anos.

Participa en bienais provinciais e en certames nos que logra galardóns, como o *primeiro premio no V Concurso de pintura de Outono* L'Oreal, na Casa de Velázquez madrileña; *premio adquisición en Murcia*; *accésit* no de Caixa Postal en Madrid e *premio Constitución en Mérida*, no frutífero ano de 1989. En 1995 foi bolseiro de Unión Fenosa. A súa obra mostrouse en galerías e certames en Viena. O seu prestixio confirmouse na exposición individual que realiza na Casa da Parra, de Santiago, auspiciada pola Xunta.

As súas figuras ou escenas en siluetas son por completo neutras, ante unha paisaxe no ámbito da Galicia rural. Ás veces acode a inscricións sobre fondos. Na súa faceta escultórica abondan obxectos de base estritamente xeométrica con armazóns do que constituiría material de refugallo, acadando o cotián expresión plástica.

## Vida persoal
Vive e traballa en Nova York. É irmán do escritor e xornalista Miguel Anxo Murado e ilustrou os seus libros *Bestiario dos descontentos* e *De soños e derribos*.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* VV.AA. (1990): *Antonio Murado*. Santiago de Compostela, Xunta de Galicia.
*González-Alegre, A. (1994): *Áreas de silencio*. Deputación de Pontevedra.

### Ligazóns externas
Paredes de Coura

**Paredes de Coura** é unha vila portuguesa no Distrito de Viana do Castelo, rexión Norte e subrexión do Minho-Lima, con cerca de 1 500 habitantes.

É sede dun municipio con 138,02&nbsp;km² de área e 9 571 habitantes (2001), subdividido en 16 freguesías. O municipio está limitado ao norte polos municipios de Valença e Monção, ao leste por Arcos de Valdevez, ao sur por Ponte de Lima e ao oeste por Vila Nova de Cerveira.

O punto máis elevado do municipio sitúase no Corno do Bico, con 883 metros de altitude, na área protexida do mesmo nome.

## Freguesías 
Dende a reorganización administrativa de 2012/2013, o municipio de Paredes de Coura está composto por 16 freguesías:
* Aqualonga
* Bico e Cristelo
* Castanheira
* Cossourado e Linhares
* Coura
* Cunha
* Formariz e Ferreira
* Infesta
* Insalde e Porreiras
* Mozelos
* Padornelo
* Parada
* Paredes de Coura e Resende
* Romarigães
* Rubiães
* Vascões

## Demografía 
## Cultura 
### Festival de Paredes de Coura 
Dende 1993, organízase anualmente o Festival de Paredes de Coura, un dos festivais musicais máis importantes do norte de Portugal. Celébrase cada agosto na praia fluvial do río Taboão. Sitúase na antiga Quinta da Veiga, unha casa señorial que data do século XVIII. A súa colección céntrase na arqueoloxía e a etnografía do lugar, incluíndo pezas téxtiles, apeiros agrícolas ou achados do próximo Povoado Fortificado de Cossourado.

## Notas
Atol Wotje

**Wotje** é un atol de 75 illas no océano Pacífico. Forma parte das Illas Marshall. Ocupa unha área de 8&nbsp;km² cunha lagoa de 624&nbsp;km². a poboación do atol en 1999 ascendía a 846.
Arno

**Arno** pode referirse a:

Como topónimo, dá nome a:
*O **río Arno**, en Italia;
*A **baía de Arno**, en Australia;
*O **atol Arno**, nas Illas Marshall;

Como nome ou apelido pode referirse a:
***Arno de Salzburgo**, bispo de Salzburgo (c. 750 - 821);
***Arno Breker**, escultor alemán (1900 - 1991);
***Peter Arno**, debuxante de banda deseñada dos Estados Unidos (1904 - 1968);
***Arno Hintjens**, cantante belga (n. 1949);
Atol Ujelang

**Ujelang** é un atol, de 30 illas no océano Pacífico, na cadea Ralik nas Illas Marshall. A súa superficie total é de só 1,86&nbsp;km², pero que encerra un lagoa de 185,94&nbsp;km². É a illa máis occidental das Illas Marshall, situado a uns 217&nbsp;km ao sueste de Enewetak, e aproximadamente 600&nbsp;km ao oeste da principal Cadea Ralik.

## Historia 
Ujelang foi reclamado polo Imperio Alemán xunto co resto das Illas Marshall en 1884. Era a propiedade privada de empresas comerciais alemás desde 1880, que tiñan plantacións de copra, na illa máis grande, tamén chamada Ujelang. Despois da primeira guerra mundial, a illa caeu baixo o Mandato do Pacífico Sur do Imperio Xaponés. En 1935 había só uns 40 habitantes. Durante a segunda guerra mundial, a illa foi ocupada pola 28a División de Infantaría dos Estados Unidos, que aterrou o 22 de abril de 1944 e que utilizou a illa como unha área de adestramento antes da reubicación en Peleliu o 1 de febreiro de 1945. Tras o final da segunda guerra mundial, a illa quedou baixo o control dos Estados Unidos, como parte do Territorio en Fideicomiso das Illas do Pacífico ata a independencia das Illas Marshall en 1986. A illa converteuse nun centro de recolocación para os habitantes do atol Eniwetok en 1947 (debido ás probas atómicas na illa desde 1948 ata 1958). A poboación de Ujelang creceu de 145 en 1947 a 342 en 1973, a pesar da fame negra e as epidemias, sobre todo nos anos cincuenta, debido á escasa oferta de peixe e verduras. Logo da limpeza de Eniwetok todos os habitantes regresaron á illa en 1980. Un centenar de súpeto regresou de novo a Ujelang porque Eniwetok non os podía sostelos, pero a súa estancia en Ujelang foi de curta duración. Desde 1989 Ujelang esta permanentemente deshabitado. Agora é moi pouco visitado.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*Sitio das illas Marshall
*Entry at Oceandots.com
Central, Illas Salomón

A provincia **Central** é unha das nove provincias das Illas Salomón, no océano Pacífico. Comprende as illas Florida, as Illas Russell e a Illa de Savo. A capital da provincia é a poboación de Tulagi, situada na illa do mesmo nome, no grupo das illas Florida. A provincia ten unha extensión de 615&nbsp;km², sendo a menor das nove que forman o país. A poboación en 2009 era de 26.051 habitantes, o que facía unha densidade de poboación de 42 habitantes/km², sendo a provincia máis densamente poboada do país.

## Divisións administrativas
A provincia Central está subdividida nos seguintes barrios:

* **Provincia Central (26.051)**
**Sandfly/Buenavista (3.226)
**Gela Occidental (2.220)
**Gela Oriental (2.026)
**Tulagi (1.251)
**Gela suroeste (2.586)
**Sueste Gela (1.662)
**Gela Nordeste (2.118)
**Noroeste de Gela (1.722)
**Banika (2.019)
**Pavuvu (1.956)
**Lovukol (2.128)
**Savo Norte (1.520)
**Savo Sur (1.617)

## Illas e asentamentos
***Aeaun**
***Mbanika** - Yandina
***Illas Nggela**
***Illas Russell**
***Savo** - Kusini, Reko
***Tulagi** - Tulagi

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Bibliografía
### Outros artigos
### Ligazóns externas
Atol Utirik

**Utirik** é un atol de 10 illas no océano Pacífico. Forma parte das Illas Marshall. Ocupa unha área de 0,94 mill² e encerra unha lagoa de 22,29 mill². A poboación ascende a 409 habitantes.
Choiseul

miniatura|250px|A illa de Choiseul vista desde o espazo.
**Choiseul**, nome nativo **Lauru**, é a illa máis grande 2.971&nbsp;km² da provincia de Choiseul nas Illas Salomón.

En Choiseul vivían uns 20.000 habitantes en 1999. Polo xeral, viven en pequenas aldeas nas costas oeste e este, a capital Malevangga está no norte.

## Historia
### Descubrimento e nome
Cando o explorador español Álvaro de Mendaña e Neira, Pedro de Ortega e Pedro Sarmiento de Gamboa descubriron a illa en 1568, chamarona "San Marcos".

Foi esquecida durante 200 anos ata que o explorador francés Louis Antoine de Bougainville descubriuna de novo e chamouna Choiseul na horna do navegante francés Étienne François, duque de Choiseul.

### Era colonial
Igual que Buka, Bougainville (agora parte de Papúa-Nova Guinea), Illa de Santa Isabel e Illas Ontong, formou parte das Illas Salomón Alemás ata 1899, cando Alemaña cedeunas para que pasasen a formar parte das Illas Salomón Británicas, que lograron a súa independencia do Reino Unido desde xullo de 1977.

Durante a segunda guerra mundial, parte de Choiseul foi ocupada por forzas xaponesas, cuxa guarnición foi invadida pola mariña estadounidense en outubro e novembro de 1943.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Illas Salomón

### Ligazóns externas 
* Kurz-Infos mit Karte
* Informationen (engl.) und Bilder
* [Ausführliche Informationen (pdf/engl.)](https://web.archive.org/web/20120204185925/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B3A7E37C01827904802570B70059F750/$file/Choiseul_profile.pdf) (159 kB)
Atol Wotho

**Wotho** é un atol das Illas Marshall. Forma parte do grupo occidental de atois da cadea de Ralik, no océano Pacífico. Residen nel 145 persoas. O atol componse de 18 illotes cunha área total de 4,33&nbsp;km e unha lagoa interior de 94,92&nbsp;km². Segundo distintas fontes o nome significa "entrada a través do arrecife" ou "illa afastada".
Illa de Santa Cruz

**Illa de Santa Cruz** (*Illa do Castelo*) é unha illa galega da provincia da Coruña, situada fronte á vila do Porto de Santa Cruz (na parroquia de Liáns, concello de Oleiros). Ten 1,9 hectáreas de superficie. É redonda e lixeiramente montuosa, cuberta de arboredo e xardíns, é unha illa de marea aínda que agora está unida á terra por unha ponte de madeira.

## Historia e características 
Na illa levántase un castelo, o Castelo de Santa Cruz, mandado construír polo capitán xeneral Diego das Mariñas no ano 1594. O porto coruñés estaba ben defendido polos de Santo Antón e San Diego, pero no ano 1589 a Armada inglesa, mandada por Francis Drake, puido chegar tranquilamente ata o fondo da baía e desembarcar en Oza para iniciar o asalto da Coruña. Isto puxo en claro a necesidade de completar a defensa da baía e de construír unha nova fortaleza na illa de Santa Cruz.

En 1640 termináronse as defensas do castelo, que foi dotado con boas pezas de artillaría. Unha delas, chamada o canón Barranco, alcanzaba os 10 quilómetros (a distancia en liña recta do castelo de Santa Cruz ao de Santo Antón é de catro quilómetros). No século XIX, perdido o seu valor estratéxico, foi adquirido polo xeneral Cavalcanti, quen estaba casado cunha filla de Emilia Pardo Bazán. Levantou no corpo central un pazo para vivenda, pero, ao non ter descendencia, legou a fortaleza en 1938 á Arma de Cabalaría, que o utilizou como residencia estival de orfos de militares.

Hoxe está dedicado á investigación e divulgación científica: é sede do *Centro de Extensión Universitaria e Divulgación Ambiental de Galicia* (CEIDA). A illa conta cun paseo costeiro ao seu redor desde o que se goza de magníficas e inmellorables vistas da cidade herculina, así como de Santa Cruz e o seu pequeno porto,

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Castelo Santa Cruz.Oleiros.Galicia.jpg|O Castelo de Santa Cruz, xunto co castelo de Santo Antón e o de San Diego, foi construído para protexer a ría da Coruña dos ataques marítimos.
Ficheiro:Castillo de Santa Cruz2.jpg|Fachada traseira do edificio principal do castelo de Santa Cruz.
Ficheiro:Castillo de Santa Cruz.jpg|Fachada traseira do edificio principal do castelo de Santa Cruz.
Ficheiro:Praia de Portocovo e castelo de Santa Cruz.JPG|Praia de Portocovo e castelo de Santa Cruz.
Ficheiro:Porto de Santa Cruz coa marea baixa.JPG|Porto de Santa Cruz coa marea baixa.