open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Enxoval funerario

[miniatura|300x300px|Diadema do enxoval funerario do [tesouro de Aliseda (Cáceres), arte tartesa (século -VII).]]
Un **enxoval funerario**, en arqueoloxía e antropoloxía, refírese ós obxectos colocados co corpo dos mortos na súa tumba, xa sexa mediante inhumación ou cremación.

Suxiren a crenza nalgunha forma de vida despois da morte, xa que polo xeral, son bens persoais, provisións para achandar o camiño do defunto na outra vida ou ben, son ofrendas ós deuses. O enxoval funerario é un tipo de ofrenda votiva. A maioría dos enxovais funerarios recuperados polos arqueólogos son obxectos inorgánicos, tales como cerámica e utensilios de pedra e metal, pero existen probas de que tamén se colocaron obxectos orgánicos que se deterioraron dende que se colocaron nas tumbas.

## Evolución 
Existen evidencias desta práctica, polo menos, dende o paleolico Medio. No Paleolítico Superior, atopáronse enxovais funerarios consistentes en cabeiros perforados de cervo, contas de cunchas mariñas ou algúns obxectos líticos con ocre vermello arredor dos ósos.

Foi así en lugares como as covas de Grimaldi (Italia), onde apareceu un raro chapeu parecido a un bonete con 3000 cunchas e de Cavillon (Francia), onde o esqueleto estaba cuberto con máis de 200 cunchas perforadas e 22 dentes de animais perforados arredor do pescozo, ademais de dous coitelos de pedernal e outro utensilio de hasta de cervo.

Foi moi común durante o Neolítico e na Idade de Bronce, onde obxectos como vasos de incenso,  utensilios de sílex, dagas ou colares depositábanse en recipientes de cerámica, que se colocaban nas tumbas.

Algúns dos máis famosos e ben conservados enxovais funerarios son do Antigo Exipto. Alí, que dispuñan até do *Libro dos mortos*, onde se describía o percorrido do morto até a outra vida, o pensamento da época era moi forte na crenza de que a vida no Máis aló transcorría de maneira semellante á vida neste mundo, polo que os bens depositados nas súas tumbas poderían ser usados polo defunto na vida futura. Tamén pintaban imaxes que presentaba o goce da vida terreal do defunto, os seus traballos e a súa estancia en compaña da súa familia; ás veces, incluíanse figuras de serventes, chamados ushebti, coa intención de que os servisen na súa vida futura.  O enxoval funerario do faraón Tutankhamon é famoso porque foi unha das poucas tumbas exipcias que non fora saqueada antes do seu descubrimento por Howard Carter.

## Notas
Universidade Autónoma do Iucatán

A **Universidade Autónoma do Iucatán** (**UADY**) é unha institución pública e autónoma de educación superior que se atopa en Mérida, Iucatán, México. A Universidade Autónoma do Iucatán imparte 45 carreiras a nivel de licenciatura, 17 a nivel diplomado, 28 a nivel especialización, 27 a nivel mestría e 4 a nivel doutoramento nas áreas de: Ciencias Biolóxicas e Agropecuarias; Ciencias Exactas e Enxeñarías; Ciencias da Saúde; Ciencias Sociais, Económico-Administrativas e Humanidades; e Arquitectura, Hábitat, Arte e Deseño. A Universidade conta co *Centro de Investigacións Rexionais Dr. Hideyo Noguchi*, o cal se divide en dúas áreas: Unidades de Ciencias Biomédicas e Unidades de Ciencias Sociais. Salineta por ser a principal universidade pública do sueste de México ademais de contar co máis alto nivel académico da rexión.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Wincenty Kluczyński

**Wincenty Kluczyński**, nado o 30 de setembro de 1847 en Šarkaŭščyna (hoxe en Belarús) e finado o 23 de febreiro de 1917 en Alupka (Crimea), foi un eclesiástico católico latino polaco, arcebispo de Mahilioŭ entre 1910 e 1914.

## Traxectoria 
Naceu o 30 de setembro de 1847 en Šarkaŭščyna, o maior dos tres fillos de Adolf Kluczyński e Franciszka Korsak. Cursou a súa educación en Daugavpils, e en 1865 entrou no seminario de Vilnius. En 1867 pasou á Academia Teolóxica Católica de San Petersburgo, onde se graduou en Teoloxía en 1871 e foi ordenado sacerdote o 30 de setembro do mesmo ano polo bispo de Samoxicia Motiejus Valančius. Posteriormente comezou a exercer de profesor no seminario de Vilnius.

Como confesor de Bronisława Stankowicz, comezou en 1889 co estabelecemento da Congregación das Irmás dos Anxos en Vilnius. O 7 de abril de 1910 foi nomeado arcebispo de Mahilioŭ, recibindo a consagración episcopal o 29 de maio de Gasparas Cirtautas, e tendo como co-consagrantes a Jan Cieplak e Stefan Denisewicz. Como arcebispo dunha diocese que abranguía case a totalidade de Rusia, sufriu o acoso das autoridades tsaristas. Dirixiu a diocese até que o papa Bieito XV aceptou a súa resignación o 22 de setembro de 1914, nomeándolle arcebispo titular de *Philippopolis in Thracia*. Até a súa morte permaneceu principalmente en Crimea, onde finou o 23 de febreiro de 1917. Logo do seu pasamento foi enterrado en San Petersburgo. En 1929 o seu corpo foi trasladado a Vilnius e enterrado na catedral o 17 de abril.

## Veneración 
O bispo de Viciebsk Władysław Blin, por petición das Irmás dos Anxos comezou o proceso de beatificación de Kluczyński, nomeando como postulador ao mariano Adam Sikorski.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Quetzal

Os **quetzais** (*Pharomachrus*) son un xénero de aves da familia dos trogónidos (Trogonidae). Teñen unha dieta variada, que inclúe moitos froitos (sobre todo das árbores lauráceas) e tamén insectos e ras. O seu hábitat é a selva montañosa, en espazos húmidos. Xeralmente poñen dous ovos (cor azul pálida) por niñada no buraco dunha árbore.

Até anos recentes, creuse que o quetzal non podía procrear nin vivir moito tempo en cativerio, polo que é un símbolo tradicional da liberdade. Porén,  no 2004 anunciouse que uns quetzais tiveron crías nun aviario privado de Ixtapaluca (Estado de México), administrado pola Fundación Vida Silvestre Dr. Estudillo López.

O quetzal é a ave nacional de Guatemala e esta ave xoga un papel importante na mitoloxía prehispánica e moderna da rexión. Os reis e sumos sacerdotes anciáns levaban tocados de plumas de quetzal.

## Etimoloxía 
Na voz náhuatl, quetzal (que provén, á súa vez, de *quetzalli*) significa *precioso* ou *belo*; noutras voces mesoamericanas significa sacro ou *erixido.* Segundo o *American Heritage Dictionary*, quetzalli pode traducirse como «cola longa de plumas brillantes» e, segundo o *Merriam-Webster Collegiate Dictionary*, como «cola cuberta do *quetzal».* En canto á súa clasificación latina, *Pharomachrus* provén do grego antigo *pharos*, «manta», e *makros*, «longo», en referencia á aleta e cola cuberta da ave.

## Taxonomía 
[dereita|miniatura|*[Pharomachrus auriceps*]]
Aínda que todas as especies do xénero Pharomachrus chámanse *quetzais*, a palabra soa usábase orixinalmente para denominar ó Pharomachrus mocinno, o quetzal centroamericano ou mesoamericano. En total, coñécense cinco especies:

* o quetzal centroamericano, *Pharomachrus mocinno*;
* o quetzal cristado ou de cola branca, *Pharomachrus antisianus*;
* o quetzal de cabeza dourada, *Pharomachrus auriceps*;
* o quetzal fúlxido ou dourado, *Pharomachrus fulgidus*;
* o quetzal pavonino ou de cola negra, *Pharomachrus pavoninus*.

## Notas
Batalla do Pantano de Vargas

A **batalla do Pantano de Vargas** foi un enfrontamento armado que ocorreu no hoxe chamado Pantano de Vargas, no concello colombiano de Paipa, o 25 de xullo de 1819. Enfrontou as tropas patriotas e as tropas realistas na campaña libertadora pola independencia de Nova Granada, hoxe Colombia, Panamá, Venezuela e Ecuador.

Nela, o exército neogranadino-venezolano ó mando de Simón Bolívar pretendía pechar o paso ás forzas de apoio de José María Barreiro  que se dirixía á cidade de Bogotá. Esta batalla resultou moi difícil para os homes ó mando de Bolívar, que estiveron preto da derrota xa que o exército atopábase esgotado e desorganizado tralo difícil ascenso ao páramo de Pisba.

## Monumento 
Para a celebración dos 150 anos da independencia, Rodrigo Arenas Betancourt esculpiu os cabalos e xinetes en bronce, mentres que a estrutura de concreto, aceiro e bronce foi deseñada polo enxeñeiro Guillermo González Zuleta. Mide 100 metros de longo, 30 metros de ancho e 33 metros de alto. Os 15 cabalos son de bronce e pesan cada un case 2 toneladas, sendo o monumento máis grande de Colombia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Independencia de Colombia
Ponte de Boyacá

A **Ponte de Boyacá** é un monumento declarado Patrimonio Cultural da Nación e pertence ó Distrito Histórico e Cultural da cidade de Tunja, no centro de Colombia. Atópase sobre os Andes colombianos a carón da vía Panamericana (segmento viario Bogotá-Caracas) entre Bogotá e Tunja, a 110&nbsp;km ó nordés de Bogotá e 14 km ó suroeste de Tunja, nun val atravesado polo río Teatinos.

Numerosos monumentos erixíronse nos arredores para conmemorar a histórica vitoria dos independentistas o 7 de agosto de 1819, coñecida como batalla de Boyacá, a cal concedeu a independencia de Colombia. A pequena ponte foi construída a comezos do século XVIII e declarado como Monumento Nacional da independencia en 1920.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Universidade do Rosario

A **Universidade do Rosario** (oficialmente **Colexio Maior da nosa Señora do Rosario**), é unha universidade privada que se atopa en Bogotá, Colombia, suxeita a inspección e vixilancia por medio da Lei 1740 de 2014 e a lei 30 de 1992  do Ministerio de Educación de Colombia. Foi fundada en 1653 por Frei Cristóbal de Torres e conta cunha destacada historia dentro do eido político, económico e científico do país.

A Universidade do Rosario conta con acreditación Institucional de alta calidade por 8 anos, outorgada por parte do Ministerio de Educación Nacional e o Consello Nacional de Acreditación. Así mesmo, dende 2018 atópase acreditada institucionalmente, por cinco anos, pola Axencia Europea de Aseguranza da Calidade (EQAA). É unha das mellores universidades de Colombia e Latinoamérica segundo o QS Universities Rankings, que na súa versión rexional de 2017 sitúaa no posto 46, e no top 10 das institucións a nivel nacional. Na máis recente versión do QS Ranking by Subject, a Universidade do Rosario destacou en xurisprudencia e medicina, disciplinas que se sitúan no top cinco a nivel Colombia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Estuco

miniatura|Decoración feita con estuco.
O **estuco** é unha pasta de gran fino composta de cal apagado (normalmente, cales aéreos graxos), mármore pulverizado, xeso, pigmentos naturais, etc. que se endurece por reacción química ó entrar en contacto o hidróxido de calcio do cal co dióxido de carbono (CO2) [Ca(OH)2 + CO2 → CACO3 + H2Ou] e utilízase sobre todo para decorar paredes e teitos.

O estuco admite numerosos tratamentos, entre os que salientan a modelaxe e tallado para obter formas ornamentais, o puído para darlle unha aparencia semellante ó mármore e o pintado polícromo con fins decorativos.

O estuco máis famoso é o veneciano, tamén chamado «lustro veneciano». É un revestimento que se inventou en Venecia (Italia) a comezos do século XV. O seu acabado mostra unha parede plana, lisa e brillante como un mármore puído, con diferentes tonalidades de cor, de gran beleza.

## Emprego histórico 
Durante o Renacemento italiano vólvese a utilizar o estuco como complemento arquitectónico, xunto coa pintura, seguindo a moda orixinada polo descubrimento arqueolóxicos. Perfeccionáronse un gran número de técnicas, que máis tarde se difundiron por toda Europa. O estuco branco utilizouse moito nos muros das igrexas, en ocasións para pintar figuras de anxos. Rafael e outros artistas da época utilizaron frisos de estuco coloreado para decorar palacios e pavillóns. Entre os máis relevantes salientan os relevos de Francesco Primaticcio (1533–1565) para o castelo de Fontainebleau, preto de París.

## Notas
Groove metal

O **groove metal** (tamén coñecido como **post-thrash** ou **neo-thrash**) é un subxénero da música heavy metal. Os xornalistas musicais e seareiros usan o termo para definir a bandas como Pantera, Exhorder e Machine Head. O groove metal colle a intensidade e cualidades sónicas do thrash metal e interprétaas a tempos medios, coa meirande parte das bandas facendo só ocasionais incursións cara tempos rápidos.

## Características e orixe 
[miniatura|250px|Membros de [Pantera (grupo musical)|Pantera]]
Pantera's O álbum *Cowboys from Hell* (1990) de Pantera foi descrito como "innovador" e "definidor dos planos" para o xénero groove metal. A banda King's X foi chamada a proxenitora do xénero e o seu álbum de estrea de 1988 *Out of the Silent Planet* adoita a ser citado como unha das maiores influencias do groove metal. Ian Christe lle atribue ao *Chaos A.D.* de Sepultura e a Pantera o crear a música groove metal derivada do death metal, influenciando a posteriores grupos do xénero durante os anos 90. A estrea de Exhorder, *Slaughter in the Vatican*, tamén está considerado un dos primeiros álbums de groove metal, sendo publicado en 1990. Os grupos de groove metal incorporaron tamén thrash metal e crossover thrash. Tommy Victor de Prong afirma que a actitude do groove metal procede de Bad Brains.

## Grupos 
O estilo asociouse a bandas como Machine Head, Pantera, Exhorder, Sepultura, Soulfly, Cavalera Conspiracy, Gojira, Throwdown, Alien Weaponry, Nevermore, Byzantine, o último período da era Bush de Anthrax, Texas Hippie Coalition e Five Finger Death Punch. A veterana banda de thrash Annihilator deixouse levar por Roadrunner Records en 1993, cando a tendencia groove metal comezou a ser promovida polo selo. Durante os anos 90 o termo foi ocasionalmente usado para describir a bandas de metal alternativo con influencias funk como Primus e Jane's Addiction.

## Influencia noutros xéneros 
Bandas pioneiras do groove metal como Pantera (orixinalmente un grupo de glam metal e speed metal nos 80) que utiliza riffs con afinacións máis baixas, un compás máis influenciado polo hip hop accesible para rapear e facer *turntablism*, e ritmos groove metal, carecendo normalmente de solos de guitarra e arranxos complexos. O metalcore enfatiza as características xerais do heavy metal ademais dos *breakdowns*, que son pasaxes máis lentos e intensos que conducen ao *moshing*.

## Notas
Vera Tiesler

**Vera Ingrid Gudrun Janine Tiesler**, nada en Frankfurt o 2 de setembro de 1965, é unha catedrática da Universidade Autónoma do Iucatán, académica e investigadora de orixe alemá, radicada en México. É especialista en Antropoloxía Esquelética, Particularmente en estudos da cultura maia, actual e ancestral.

Adscrita ó Sistema Nacional de Investigadores, a doutora Tiesler posúe un doutoramento en antropoloxía pola Universidade Nacional Autónoma de México e é unha recoñecida académica no mundo dos estudos da cultura maia. Entre as súas investigacións máis salientables están o realizar estudos bio arqueolóxicos ós restos da chamada Raíña Vermella de Palenque e as súas investigacións sobre as modificacións cefálicas dos antigos maias, o que a converten nunha das autoridades máis recoñecidas neste eido.

## Notas
Verba. Anuario Galego de Filoloxía

***Verba. Anuario Galego de Filoloxía*** é unha revista anual fundada en 1974 pola Universidade de Santiago de Compostela coa intención de difundir os estudos filolóxicos realizados en Galicia coa vocación de dedicar unha atención preferente á lingua galega.

## Características 
A pesar da súa intención inicial, a recepción da revista nos ambientes universitarios españois, europeos e americanos abriu o camiño para que especialistas de distintas procedencias ampliasen o seu catálogo de temas e de linguas de traballo.

A revista abarca campos como: gramática, fonoloxía, léxico, edición de textos, teoría lingüística e pragmática, e admite orixinais en galego, castelán, portugués, catalán, francés, italiano, inglés e alemán.

Ademais do volume anual, a revista edita unha colección de anexos monográficos que, en 2012, chegaban a 70 títulos.

No índice RESH, *Verba* situábase, no período 2004-2008, no posto 6 de 121 entre as revistas españolas de Filoloxía Hispánica de maior impacto. O indicador que mide o impacto é a taxa de citación, calculada en función das citas nas principais revistas científicas españolas e as citas recibidas na *Web of Science*.

*Verba* dispón dun portal dixital que se publíca en galego, español, francés e inglés.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de *Verba* , , .
* A revista Verba. Anuario Galego de Filoloxía acada o Selo de Calidade FECYT, na páxina web da Unión de Editoriales Universitarias Españolas (UNE) .
Tempada 2018-2019 da OK Liga

A **tempada 2018-2019 da OK Liga** foi a 50ª edición da máxima categoría do hóckey a patíns español. Comezou o 22 de setembro de 2018 e rematou o 1 de xuño de 2019 coa disputa da trixésima xornada. Os equipos ascendidos foron o C.P. Calafell (campión), PHC Sant Cugat (subcampión) e o Club Patín Alcobendas (terceiro). A diferenza das edicións anteriores, nesta edición descenderán os catro últimos clasificados pola reestruturación que experimentará a competición na tempada 2019-20, na que pasará de 16 a 14 equipos.
Ao finalizar a liga o Fútbol Club Barcelona alzouse co título de liga por 30ª vez na historia e o sexto título consecutivo. O Barcelona foi ademais o equipo máis goleador cun total de 161 goles e o menos goleado con 48 goles encaixados, mentres que o Club Patí Vic foi o equipo que menos goles anotou con tan só 61, e o Club Patín Alcobendas foi o equipo máis goleado con 129 goles encaixados. O máximo goleador da competición foi Pablo Álvarez, do Barcelona, con 48 goles anotados en 28 partidos.

## Equipos 
## Clasificación 

### Lenda
### Posicións por xornada 
## Máximos goleadores
## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da Real Federación Española de Patinaxe
Mareas en Común

**Mareas en Común** foi un proceso de confluencia política entre candidaturas locais de toda Galicia nacidas antes das eleccións municipais do 2015.

O proceso iniciouse o 16 de xaneiro do 2016, na Estrada, onde se congregaron ata 38 candidaturas de diferentes denominacións e formatos (agrupacións de electores, partidos instrumentais, partidos locais) que se autoreferenciaban como espazos cidadáns abertos diferentes ás alternativas políticas clásicas ata o momento. Durante os meses de xaneiro a xuño do 2016 os encontros das "mareas" sucedéronse ao longo do país (Ourense, Lugo, Marín, Pobra do Caramiñal, Pontevedra, etc.) tentando artellar unha rede de movementos locais que facilitase o nacemento dun espazo común onde tivesen cabida tamén as organizacións políticas que apoiaban en moitos concellos estas candidaturas (Anova, Esquerda Unida e Podemos, principalmente).  

O 5 de xullo os alcaldes da Coruña (Xulio Ferreiro), Compostela (Martiño Noriega) e Ferrol (Jorge Suárez) lanzaban un manifesto chamando á confluencia das partes implicadas. Como resultado, o 30 de xullo, no auditorio Mar de Vigo celebrábase o primeiro plenario do que se daría en chamar En Marea, que se constituía desde ese momento como partido instrumental.  

Logo da ruptura de En Marea con Podemos e Esquerda Unida, Mareas en Común é unha marca que emprega a coalición En Común nas súas candidaturas. En Marea pretendeu impedir o emprego desa denominación alegando posible confusión, mais a Xunta Electoral denegou esa pretensión.  
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* En Marea
* Compostela Aberta
Pecarí de barba branca

O **pecarí de barba branca** (*Tayassu pecari*) é unha especie de mamífero artiodáctilo da familia Tayassuidae.

## Descrición 
Caracterízase por ter unha mancha esbrancuxada, a xeito de barba, na base da boca ou arredor dos beizos. Ten unha altura media, na cernella, de 55&nbsp;cm, e unha lonxitude de 90 a 139&nbsp;cm. O adulto rolda entre 25 e 40&nbsp;kg.

## Comportamento 
É un animal diúrno e vive en inmensas mandas, de 50 a 300 individuos. En certas épocas do ano, nalgunhas zonas, as mandas grandes divídense en grupos máis cativos de acordo coa distribución e abundancia dos alimentos ou a presenza de depredadores.

É omnívoro e, aínda que prefire consumir froitas, tamén se alimenta de raíces, tubérculos, noces, herba e invertebrados.

## Notas
Con barqueira e remador

***Con barqueira e remador*** é un obradoiro poético que se organiza anualmente na Illa de San Simón.

En 2018 chegara á súa 7ª edición coordinado por Yolanda Castaño.

En 2020 presentouse a convocatoria en liña para Lara Dopazo (lingua galega), Laia Malo (lingua catalá), Grazyna Wojcieszko (lingua polaca), Laura Accerboni (lingua italiana), Zhou Zan (lingua chinesa) e Barbara Pogačnik (lingua eslovena).

## Notas
Cuchuco

**Cuchuco** é un alimento que consiste en millo, orxo ou trigo en gran pelado e tronzado ou semimoído, que se usa para facer sopas en Colombia, especialmente no altiplano dos departamentos de Boyacá e Cundinamarca.

Por extensión é tamén o nome da sopa preparada co gran: cuchuco de millo ou cuchuco de trigo e cuchuco de orxo.

## Etimoloxía 
A palabra é un americanismo de orixe indíxena muisca.

Pedro José Ramírez Sendoya propón que o termo provén de Kuchuchu,- Raíz comestible (Ts, 175). Kuchuku,- rebanar, cortar (Ts, 130) ou do Kulino : Cuchuco - Millo., ou do matsés Schuki - millo.

## Uso e preparación 
Orixinalmente era un alimento popular pois era o remanente da moenda dos cereais para elaborar as fariñas que eran consumidas polas clases sociais con maiores recursos.

Cocíñase para facer unha sopa mesta, usualmente con carne de porco, chícharos, cenoria, pataca picada e adobos como allo, cebola e coandro, guascas ou loureiro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Gastronomía de Colombia
Louis Pelâtre

**Louis Pelâtre**, nado o 12 de maio de 1940 en Pancé (Ille e Vilaine, Francia), é un relixioso católico latino, vigairo apostólico de Istanbul entre 1992 e 2016.

## Traxectoria 
Foi ordenado sacerdote dos Agostiños da Asunción o 24 de maio de 1969. O papa Xoán Paulo II nomeouno vigairo apostólico de Istanbul e bispo titular de *Sasime* o 9 de xullo de 1992, e recibiu a consagración episcopal o 13 de setembro de mans do cardeal Sergio Sebastiani, nuncio en Turquía; como co-consagrantes principais tivo a Hovhannes Cholakian, arcebispo armenio de Istanbul, e a Antonios Varthalitis, arcebispo latino de Corfú, Zante e Cefalonia. Nun país predominantemente musulmán, foi responsable da pequena comunidade de rito latino, á súa vez unha parte minoritaria dos arredor de 15.000 católicos de Istanbul; porén, a partir de 1999 foi tamén administrador apostólico do exarcado de Constantinopla de rito bizantino. Logo de presentar a súa renuncia por razóns de idade (75 anos), o papa Francisco aceptouna o 16 de abril de 2016 co nomeamento do seu sucesor.
Xan Cejudo

**Xan Cejudo**, nado na Coruña en 1947 e finado o 27 de setembro de 2018, foi un actor e director galego.
## Traxectoria 
Iniciou a súa carreira teatral nos anos sesenta coa compañía O Facho. Foi autor, director, axudante de dirección e actor. Traballou como intérprete nas series da TVG *Pratos combinados*, *Mareas vivas* e *Rías Baixas*, e na película *Quen a ferro mata* no papel do narcotraficante Antonio Padín.

## Premios 
* Premio Maruxa Villanueva, 2005.
* Mellor actor no Festival de Cine Social de Castela-A Mancha por *Dies Dei*, 2010
* Premio de Honra Marisa Soto, 2011.
* Premio Mestre Mateo ao mellor actor secundario por *Quen a ferro mata*, 2020

## Notas 
## Véxase tamén
BMW Park

O **Rudi-Sedlmayer-Halle**, coñecido desde 2023 por motivos de patrocinio como **BMW Park**, é un pavillón multiúsos situado en Múnic, Alemaña. O recinto, con capacidade para 6.700 espectadores, abriu en 1972 para albergar as competicións de baloncesto dos Xogos Olímpicos de 1972. Desde o ano 2011 é utilizado nos seus partidos como local polo FC Bayern München.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bayern München (baloncesto)
Fantasmage

**Fantasmage** foi unha banda galega de garage punk formada en Vigo no ano 2011 e disolta en 2014.

## Historia 
Fantasmage formárona en 2011 o batería e vocalista Daniel Nicolás (Indómitos) e o guitarrista e vocalista Andrés Magán (Anenome). Pouco despois editaron unha demo de catro temas, gravada por Manu G. Sanz (Indómitos) en Tomiño, elixida pola revista *Mondosonoro* como a mellor demo do ano en Galicia-Castela e León.

En abril de 2012 a banda publicou a través de Discos Humeantes o seu primeiro álbum, *Fantasmage LP*. Os seus temas foron gravados novamente por Manu G. Sanz entre decembro de 2011 e xaneiro de 2012. Nese ano tamén colaboraron coa canción "Cambia de ciudad" no recompilatorio *Galician Bizarre II*.

No mes de agosto de 2013 editaron un EP compartido de catro temas coa banda alicantina Futuro Terror. As dúas cancións dos galegos foron gravadas polos membros de Triángulo de Amor Bizarro Rodrigo Caamaño e Roberto Mallo en Abanqueiro, Boiro. Ao mes seguinte publicaron outro EP compartido, desta vez cos madrileños Biznaga.

O 1 de abril de 2014 a banda anunciou a súa disolución a través dunha mensaxe no seu perfil de Facebook.

## Discografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Bandcamp da banda
Bojan Dubljević

**Bojan Dubljević**, nado o 24 de outubro de 1991 en Nikšić, é un xogador profesional de baloncesto montenegrino que xoga para o Valencia Basket da Liga ACB. Cunha altura de 2,05 metros pode xogar nas posicións de ala-pivote e pivote.

## Traxectoria 
O 20 de xuño de 2012, Dubljević asinou un contrato por tres anos co Valencia Basket da Liga ACB. Na tempada 2016-17, conseguiu o título da ACB co Valencia e foi nomeado mellor xogador das Finais da ACB.

O 27 de xuño de 2013, foi elixido na 59ª posición do Draft da NBA de 2013 polos Minnesota Timberwolves.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en ACB.es 
* Perfil en Eurobasket.com
Antoine Diot

**Antoine Camille Diot**, nado o 17 de xaneiro de 1989 en Bourg-en-Bresse, é un xogador profesional de baloncesto francés que xoga para o ASVEL Basket da LNB Pro A. Cunha altura de 1,93 metros pode xogar nas posicións de base e escolta.

## Traxectoria profesional 
O 10 de xuño de 2015, Diot asinou un contrato por dous anos co Valencia Basket da Liga ACB. Na tempada 2016-17, conseguiu o título da ACB co Valencia. O 5 de xullo de 2017, Diot e o Valencia chegaron a un acordo para renovar o seu contrato outros dous anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en ACB.es 
* Perfil en Eurobasket.com
Brian Roberts

**Brian Lloyd Roberts**, nado o 3 de decembro de 1985 en Toledo, Ohio, é un xogador profesional de baloncesto estadounidense. Cunha altura de 1,88 metros xoga na posición de base.

## Traxectoria profesional 
O 16 de agosto de 2012, Roberts asinou cos New Orleans Hornets da NBA. En abril de 2013, os Hornets cambiaron o seu nome a New Orleans Pelicans.

O 23 de xullo de 2014, Roberts asinou cos Charlotte Hornets.

O 16 de febreiro de 2016, Charlotte traspasou a Roberts ós Miami Heat, nun traspaso entre tres equipos que tamén incluía ós Memphis Grizzlies. Dous días máis tarde, o 18 de febreiro, foi traspasado de novo, desta vez ós Portland Trail Blazers.

O 7 de xullo de 2016, Roberts asinou de novo cos Charlotte Hornets.

O 23 de xullo de 2017, Roberts asinou un contrato de dous anos co Olympiacos BC grego.

O 13 de xullo de 2018, Roberts asinou un contrato dunha tempada polo Unicaja Málaga da Liga ACB.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en NBA.com 
* Estatísticas en BasketballReference.com  
* Perfil en ACB.es 
* Perfil en Eurobasket.com
Luis Yebra-Pimentel Vidal

**Javier Luis Yebra-Pimentel Vidal**, nado en Ventosa (Agolada) en 1928 e finado na Barrela o 16 de xaneiro de 2009, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Julio Yebra-Pimentel Besteiro e Manuela Vidal Otero. Avogado e industrial de Agolada. Militante de FET y de las JONS, foi nomeado alcalde de Agolada en marzo de 1966. Permaneceu na alcaldía até as primeiras eleccións democráticas ás que se presentou encabezando unha candidatura independente que obtivo seis concelleiros; pero un pacto entre UCD (5 concelleiros), Unidade Galega (1 concelleiro) e PSOE (1 concelleiro) permitiu que fose nomeado alcalde o cabeza de lista de UCD Manuel Costa Casares. Nas municipais de 1983 encabezou a candidatura da Coalición Popular que obtivo 4 concelleiros, mentres que a da CIG que encabezaba o alcalde Costa Casares obtivo 7 concelleiros. Finou na Barrela o 16 de xaneiro de 2009.

## Recoñecementos 
Foi condecorado coa Cruz da Orde de Cisneros en 1969.
## Vida persoal 
Casou con Luz Divina Blanco Guerra e foi pai de Julio e Mari-Luz Yebra-Pimentel Blanco.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Agolada
CPI

A sigla **CPI** pode referirse a:
* Centro público integrado.
* Comité Paralímpico Internacional
* Corte Penal Internacional. 
* Partido Comunista da India (en inglés, *Communist Party of India*).
* Índice de Percepción de Corrupción (en inglés, *Corruption Perceptions Index*).
Carmiña Correa

**Carmen Correa Castedo**, de nome artístico **Carmiña Correa**, nada no Queirogal, Baleira, o 21 de xuño de 1933, é unha actriz de repartición galega.

## Filmografía 

* *Historia de la feria*, 1957
* *El ángel está en la cumbre*, 1958
* *El emigrante*, 1958
* *El traje de oro*, 1959
* *Altas variedades*, 1960
* *El inocente*, 1960
* *La rosa roja*, 1960
* *Regresa un desconocido*, 1961
* *La cuarta ventana*, 1961
* *Carta a una mujer*, 1961
* *El último verano*, 1961
* *La boda era a las doce*, 1962
* *Trampa mortal*, 1962
* *Senda torcida*, 1962
* *El mujeriego*, 1963
* *Isidro el labrador*, 1963
* *Vida de familia*, 1963
* *La barca sin pescador*, 1963
* *Una madeja de lana azul celeste*, 1964
* *Arriba las mujeres*, 1964

## Vida persoal 
Casou con Carlos Boué Pedregal, produtor cinematográfico.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* "Carmen Correa Castedo" en galegos.galiciadigital.com
Icterus chrysater

***Icterus chrysater*** é unha especie de ave paseriforme da familia Icteridae. É orixinario de  México, América Central e Colombia. O seu hábitat natural componse de bosque e sabana. Distínguense catro subespecies que se distribúen en 3 poboacións alopátricas.

## Distribución e hábitat 
É nativo de México, Belize, Guatemala, O Salvador, Honduras, Nicaragua, Panamá e Colombia.

O seu hábitat natural componse de bosque subtropical e tropical e sabana, dende o nivel do mar até 2500 msnm, aínda que foi observado até unha altitude de 2900 msnm. Prefire bosques abertos e matogueiras. É unha especie común en bosques de piñeiro-encino, aínda que ocorre tamén en bosque nubrado e plantacións de plátano.

## Subespecies 
Distínguense as seguintes subespecies:

* *Icterus chrysater chrysater* (Lesson, 1844)
* *Icterus chrysater giraudii* Cassin, 1848
* *Icterus chrysater hondae* Chapman, 1914
* *Icterus chrysater mayensis* Van Rossem, 1938

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* American Ornithologists' Union. 1998. *Check-list of North American Birds*. 7th edition. American Ornithologists’ Union, Washington D. C.
*
Mar de Mirtoon

O **mar de Mirtoon** (, *Myrtoo Pelagos*), é unha subdivisión do mar Mediterráneo que se atopa entre as Cícladas e o Peloponeso. É descrito como a parte do mar Exeo ao sur de Eubea, Ática e Argólida. parte da masa de auga do Mar Negro chega ao mar de Mirtoon, transportada a través do mar Exeo.(Saundry, Hogan & Baum. 2011)

O Golfo Sarónico, o golfo de Atenas, sitúase entre a Canle de Corinto e o Mar de Mirtoon.

Dise que foi nomeado despois de que o mítico heroe Mirtilo, que fora lanzado a este mar por un enfurecido Pélope. O nome tamén estivo relacionado co da doncela Mirto. Tamén se di que deriva o seu nome dunha pequena illa chamada Mirtus. 

## Notas
## Véxase tamén
### Referencias
* Horacio fai referencia ao *Mare Myrtoum* no Liber I, Carmen I, liña 14 ("Ad Maecenatem").
* Plinio o Vello (IV, 11. s. 18) considera que  Mirtoon é unha parte do Eceo.
* Estrabón distingue entre o Mirtoon e o Exeo; Estrabón escribíu que o Exeo termina no promontorio de Sunio, na Ática.

### Outros artigos
* Illas do Exeo
### Ligazóns externas
Golfo de Sidra

O **Golfo de Sidra** (, *Khalij Surt*), ou **Gulf of Sirte** (, *Khalij as-Sidra*) polo porto de Sidra, é un corpo de auga no mar Mediterráneo na costa norte de Libia. Historicamente tamén coñeceuse como o *Gran Sirte* ou *Greater Syrtis* (Latín: *Syrtis Major*, Grego: , que contrasta con *Syrtis Minor* en Tunicia). e ocupa unha superficie de 57.000 quilómetros cadrados.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
### Outros artigos
* Mar de Libia
### Ligazóns externas
Andrew Albicy

**Andrew Albicy**, nado o 21 de marzo de 1990 en Sèvres, é un xogador profesional de baloncesto francés que xoga no Dreamland Gran Canaria da Liga ACB. Cunha altura de 1,78 metros xoga na posición de base.

## Traxectoria profesional 
En xuño de 2016, Albicy asinou co MoraBanc Andorra da Liga ACB. O 24 de agosto de 2017, Albicy e o Andorra chegaron a un acordo para ampliar o seu contrato dous anos máis.

O 17 de xuño de 2019, asinou co BC Zenit San Petersburgo da VTB United League.

O 25 de xullo de 2020, anunciouse a fichaxe de Albicy por unha tempada polo CB Gran Canaria da Liga ACB.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en ACB.es
LU-546

A **LU-546** (na provincia de Lugo), é unha estrada da Rede Primaria Básica da Xunta de Galicia que une as localidades de Nadela (Lugo) e Monforte de Lemos. Corresponde a un tramo da antiga C-546.

## Percorrido
Atravesa os concellos de Lugo, O Corgo, Láncara, O Páramo, Sarria, O Incio, Bóveda e Monforte de Lemos. Ten unha lonxitude de 55,56 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa N-6 en Nadela (Lugo) e finaliza nun cruzamento coa LU-664 en Monforte de Lemos.
## Notas
Evanxelización

Coñécese como **evanxelización** o acto de predicar o evanxeo de Xesús, é dicir, de espallar o cristianismo. A evanxelización é unha función propia dos crentes de Cristo , e do resto de confesións cristiás. Isto, en ocasións, considérase como un tipo de proselitismo.

A palabra *evanxelista* vén do grego koiné εὐαγγέλιον (*euangelos*, εὔ = "bo, boa", ἀγγέλλω = nova, mensaxe), que quere dicir *aportador de boas novas*, *fundador de boas novas.* A expresión en supresiónkoiné para *boas noticias*, ευάνγελιον (*eu-angelion*) é usado para referirse ós catro Evanxeos no Novo Testamento; así *os Evanxelistas* son tamén os autores dos catro evanxeos, tradicionalmente coñecidos como Mateu, Marcos, Lucas e Xoán.
[dereita|miniatura|229x229px|*Os Catro Evanxelistas*, por [Jacob Jordaens.]]

## Orixes 
A misión da Evanxelización, comezou con Xesús mesmo, e o cumprimento desta foi a súa razón de ser en canto Cristo. Segundo as súas palabras, o mesmo que el fora enviado polo Pai, el envía ós seus discípulos e a toda a Igrexa, comprometéndoos no movemento mesmo desa misión, para que continúe o ofrecemento da Boa Nova no corazón dos homes e de cara á edificación progresiva do Reino de Deus. A evanxelización é levada a cabo pola obediencia ó mandato de Xesús ós seus discípulos que aparece no Novo Testamento.

## Notas
Sergio González Paz

**Sergio González Paz**, nado en Cuntis cara a 1890 e finado en Pazos (Silleda) o 16 de setembro de 1936, foi un político galego.

## Traxectoria 
Veciño de Arcos. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi membro do Comité de Resistencia da Fronte Popular de Cuntis. Falanxistas armados foron buscalos á pensión na que se hospedaba con Manuel Rodríguez Sangiao, para levalos a Costa Carballo (Pazos), onde os asasinaron o 16 de setembro e 1936. Sergio González Paz foi soterrado alí.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Cuntis homenaxea a derradeira corporación republicana e o seu alcalde, asasinado en 1936
Bernardo de Lugo

Frei **Bernardo de Lugo**, nado a finais do século XVI no Novo Reino de Granada, foi un lingüista, frade e escritor neogranadino. Foi un importante colaborador do coñecemento sobre a lingua chibcha (tamén chamada "muisca" ou na súa lingua propia "muysccubun") e do pobo muisca, publicando o traballo sobrevivente máis antigo sobre lingua en 1619.

Cronistas e lingüistas posteriores, como Ezequiel Uricoechea, basearon o seu traballo en textos de Bernardo de Lugo. Outros estudosos modernos reimprimiron o seu traballo e crearon publicacións e recensións sobre el, entre outros Jorge Gamboa Mendoza (2010), Nicholas Ostler (1995) e Manuel Alvar (1977).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
La Toja

**La Toja** é unha marca de produtos de cosmética e beleza de orixe galega fundada en 1907. A marca foi vendida polo Banco Pastor en 1986. En 1992 Henkel comprou a marca La Toja a Nobel Consumer Goods.

## Historia
As orixes da marca están a finais do século XIX co aproveitamento das augas da illa da Toxa, ricas en sodio, calcio, ferro e magnesio. En 1899 inaugurouse o balneario da Toxa. En 1907 inaugurouse o Gran Hotel que acadou sona entre a xente de cartos de Galicia e Madrid. O seu propietario, José Riestra López, creou a fábrica de sales e xabóns. Sales de La Toja S.A., como marca foi rexistrada en 1907 para aproveitamento comercial dos sales minerais do manancial para produtos cosméticos. Xa en 1905 se fabricaba na illa xabón La Toja.

Antes da Guerra Civil a illa e a marca pasou a mans do banqueiro Pedro Barrié de la Maza e do Banco Pastor. O hotel foi hospital de sangue durante a Guerra Civil e na posguerra pasou a ser un sanatorio. A produción da marca La Toja trasladouse á Pasaxe nas aforas da Coruña. Posteriormente a produción sería levada a Culleredo. A auga chegaba en cisternas dende a illa e en Culleredo facíase a extracción dos minerais que se engadían ao xabón. En 1955 saca ao mercado o xabón Magno, o primeiro xabón negro con espuma branca. En 1979 aparece o primeiro xel de ducha Magno. A finais dos anos 90 faise cargo da marca Schwarzkopf & Henkel. En 2007 S&H pecha a súa fábrica en Culleredo trasladando a produción a outras fábricas do grupo fóra de España.

## Produtos
*Xabón
*Xel de baño
*Pasta de dentes (Licor del Polo)
*Crema de barbear
*Loción de afeitado
*Po de talco

## Notas
Carmen Pomar

**Carmen María Pomar Tojo**, nada en Santiago de Compostela en 1970, é unha psicóloga, especialista en nenos superdotados, e política galega, ex-conselleira de Educación, Universidade e Formación Profesional da Xunta de Galicia.

## Traxectoria 
É licenciada en psicoloxía pola Universidade de Santiago de Compostela.

Nas eleccións ao Parlamento galego de 2024, saíu elixida deputada pola Coruña.

## Obra publicada 
Publicou varios artigos, a maioría en *Faisca: revista de altas capacidades* (UCM), e os seguintes libros:
* *Atención á diversidade: a superdotación*, Xunta de Galicia, 2000. ISBN 84-453-2716-X
* *La motivación de los superdotados en el contexto escolar*, USC, 2001. ISBN 84-8121-867-7
* Guía para profesores: *O triángulo máxico das altas capacidades*, CSI-F Ensino, 2014

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web persoal 
* Catálogo Iacobus
Mar das Hébridas

O **Mar das Hébridas** () é unha porción do océano Atlántico do norte, situada ao longo da costa oeste de Escocia, entre o sur do arquipélago das Hébridas Exteriores e o norte do arquipélago das Hébridas Interiores. Ao norte, o Mar das Hébridas únese a O Minch.

O Mar das Hébridas forma parte dos Mares internos da costa oeste de Escocia, tal como a define a Organización Hidrográfica Internacional, e parte dos mares do oeste de Escocia en canto á xestión pesqueira.

## Xeografía 
[miniatura|250px|left|Panorama de [Sanday (desde o outeiro da Boussole, na illa de Canna). Ao fondo, a illa de Rùm. Todas estas illas están bañadas polo mar das Hebridas.]]

O mar das Hébridas comunica directamente co océano Atlántico polo sur, e, indirectamente, tamén o fai polo oeste a través dos diferentes estreitos existentes entre as distintas illas do grupo sur das Hébridas Exteriores. Polo norte, a través do estreito chamado O pequeno Minch conecta con outro mar epicontinental do océano Atlántico, O Minch.

Os límites do mar das Hébridas non están claramente definidos, pero habitualmente adóitase considerar como límite suroccidental a liña que une o illote de Solan, no oeste, e a illa de Tiree, no sueste; como límite oriental, a costa occidental da illa de Mull, unha pequena parte da costa noroccidental da illa de Gran Bretaña e a costa suroccidental da illa de Skye; como límite occidental, o grupo de illas meridionais das Hébridas Exteriores, Barra, South Uist e Benbecula; e, o límite norte, é o inicio da canle do pequeno Minch, entre a illa de Grimsay e a punta oriental da illa de Skye.

No interior do mar das Hébridas están localizadas varias illas importantes, como Rum (104´62&nbsp;km²), Eigg (30´49&nbsp;km²), Tiree (78´2&nbsp;km²), Coll (76´92&nbsp;km²), Canna (11´30&nbsp;km²), Muck (5´59&nbsp;km²).

No mar das Hébridas prestan servizo varias compañías de transbordadores que comunican as illas, con liñas como Castlebay-Oban, Bag a Chaisteil-Maillag, Eigg-Maillag ou Lochboisdale-Oban.

## Extensión 
A máxima autoridade internacional en materia de delimitación de mares, a Organización Hidrográfica Internacional («International Hydrographic Organization, IHO), non considera o mar das Hébridas como un mar independente, senón formando parte dos «mares interiores da costa oeste de Escocia» (*Inner Sexas off the West Coast of Scotland*) ao que, na súa publicación de referencia mundial, «Limits of oceans and seas» (Límites de océanos e mares, 3ª edición de 1953), asigna o número de identificación 18 e defíneo da forma seguinte:

:: *No Oeste e Norte.* Unha liña que vai desde Bloody Foreland (55º10'N, 8º17'W) en Irlanda, ata o oeste da illa Tory, a Barra Head, ao punto suroeste das illas Hébridas, e desde alí a través destas illas, de tal xeito que as costas occidentais das principais illas pertencen ao océano Atlántico (23) e todas as augas do estreito pertencen aos Mares Interiores, ata Butt of Lewis (North Point), e desde alí ata o cabo da Ira (*Cape Wrath*) (58º37'N) en Escocia. 
:: *No Sur.* Unha liña que une o extremo sur de Mull of Galloway (54º38'N) en Escocia e punta Ballyquintin (54º20'N), en Irlanda.
## Notas
## Véxase tamén
O Oural, Chorente, Sarria

**O Oural** é un lugar da parroquia de Chorente, no concello lugués de Sarria, na comarca de Sarria. Atópase a 600 metros de altitude. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 319 habitantes (155 homes e 164 mulleres).

## Economía 
O núcleo do Oural naceu a consecuencia da apertura da factoría de Cementos Cosmos, xa que antes non existían casas na zona.

## Comunicacións 
Polo Oural pasa a estrada LU-546 que une Lugo e Monforte de Lemos. Tamén rodea a localidade polo oeste o corredor CG-2.2 que realiza o mesmo percorrido que a estrada anterior sen pasar polas localidades. A estrada secundaria LU-642 une O Oural co concello do Incio. Tamén pasa polo Oural a liña ferroviaria León-A Coruña, que tiña unha estación na localidade, aínda que actualmente non ten servizo de pasaxeiros.

## Patrimonio
Igrexa de San Xosé.
## Lugares e parroquias
### Parroquias de Sarria
## Notas
Golfo de Campeche

O **golfo de Campeche** (tamén chamado ás veces indebidamente *Sonda de Campeche*), é un amplo golfo interior que forma parte do golfo de México, situado dentro do mar territorial mexicano.

## Xeografía 
O golfo de Campeche atópase bordeando o litoral sur poñente da península do Iucatán e inclúe, desde o seu extremo occidental, unha parte do litoral do estado de Veracruz, todo o litoral dos estados de Tabasco e Campeche, e, no seu extremo oriental, unha pequena parte do litoral do estado do Iucatán. Hai certa confusión, por unha tradución indebida do termo en inglés, coa baía de Campeche, tal como no mapa errado que se mostra aquí á dereita, que nos mostra abaixo o golfo de Campeche, pero se rotula como baía, cando esta última é só unha enseada menor, en comparación coa conca denominada golfo de Campeche.

As costas baixas e areosas do golfo de Campeche non permiten a existencia de portos marítimos de gran calado nin grandes portos naturais. Con todo, as súas lagoas costeiras, entre as que sobresaen La Machona e Mecocán, en Tabasco, e a de Términos, en Campeche, son as que determinan o gran potencial camaroneiro deste golfo. Por isto, tamén deriva a abundante pesca que se desenvolve na rexión e pola cal son explotadas especies locais como o huachinango, mero, o boquinete, o esmedregal, o cangrexo mouro, o polbo e o cazón entre outros. Polas mesmas condicións favorables, a piscicultura é unha actividade en pleno desenvolvemento a nivel rexional.

Na extensión mariña do golfo atópanse xacementos petrolíferos, sendo os máis importantes os do Complexo Cantarell, que explótanse mediante bo número de plataformas marítimas por Petróleos Mexicanos e que contribuíron de xeito importante á produción e exportación de petróleo e derivados desde México.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Golfo de México

### Ligazóns externas
A Ferrería, Trascastro, O Incio

**A Ferrería**, tamén coñecido como **A Ferrería do Incio**, é un lugar da parroquia de Trascastro no concello do Incio, na comarca de Sarria.

Atópase a 653 metros de altitude nun val no que conflúen o rego do Lameiro co río Antiga. Segundo o IGE a súa poboación no ano 2017 era de 32 persoas (19 mulleres e 13 homes).

## Balneario 
A abundancia de ferro e a súa extracción na zona propiciou a apertura dunha gran ferrería que lle deu nome á localidade. Ese mesmo ferro, xunto ao desnivel dos vales, propicia que as augas filtradas polas montañas teñan un alto contido en ferro. Hai constancia deste manancial desde o século XVI, cando pertencía á Orde de San Xoán de Xerusalén.Campomanes.

En 1892, en pleno auxe do termalismo en Galicia, A Ferrería foi elixida para a construción do Gran Balneario por iniciativa de Álvaro de Figueroa Torres-Mendieta. El mesmo habilitou un pazo da súa propiedade, do que se ten constancia desde 1630, e que conta ten apela barroca. Con todo, tras a guerra civil, como a maioría de balnearios galegos, pasou á ruína e ao abandono.

A finais do século XX empezou a reconstruírse o edificio. Con todo, unha mala xestión das obras propiciou a súa paralización en 2005.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Trascastro
### Parroquias do Incio
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares do Incio
Vaca e polo

***Vaca e polo*** (en ) é unha serie de animación estadounidense de comedia creada por David Feiss para Cartoon Network, sendo a terceira das producións de Cartoon Cartoons. Conta as aventuras surrealistas de dous animais irmáns, unha vaca e un polo. A miúdo lidian co seu antagonista, Red Guy, unha caricatura do Demo que trata de enganar ás dúas personaxes.

O piloto orixinal da serie estreouse como parte de *What a Cartoon!*. A popularidade da curta permitiu a Hanna-Barbera dar luz verde para a creación dunha serie completa, que se estreou o 15 de xullo de 1997. Orixinalmente, *Vaca e polo* estaba unido a outro segmento chamado *Mandril e donicela*, que máis tarde se convertería na súa propia serie, o 10 de xuño de 1999. A serie foi producida por Hanna-Barbera Cartoons. Foi nomeada a dous Premios Emmy.

Estreouse en galego a través da TVG no espazo infantil e xuvenil *Xabarín Club*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Xabarín Club*

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Mandril e donicela

***Mandril e donicela*** (en ) é unha serie de televisión estadounidense creada por David Feiss para Cartoon Network, no estudio de Hanna-Barbera, sendo o cuarto dos Cartoon Cartoons. A serie céntrase na personaxe de I. M. Weasel, un intelixente, adorada e exitosa donicela, e I. R. Baboon, un parvo e perdedor mandril que sente envexa do éxito de donicela e constantemente tenta amolalo, mais sen conseguilo.

Orixinalmente formou parte da serie *Vaca e polo* entre 1997 e 1999, sendo estreado normalmnete como o terceiro segmento dun episodio (agás nunha ocasión na que foi emitido entre os dous segmentos de *Vaca e polo*). Eventualmente, *Mandril e donicela* converteuse nunha serie de seu, que se emitiu entre o 10 de xuño de 1999 e comezos de 2000. Conta cun total de 79 episodios producidos, incluíndo aqueles creados como parte de *Vaca e polo*.

Estreouse en galego a través da TVG no espazo infantil e xuvenil *Xabarín Club*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Xabarín Club*

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*