open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Djet

[150px|miniatura|Ronsel de Djet. [Museo do Louvre]]

**Djet** ou **Uadye** "serpe", foi o cuarto faraón da dinastía I de Exipto, c. 2927-2914 adC (von Beckerath).

Manetón denomínao **Uenefes** e atribúelle 23 anos (Xulio Africano) ou 42 anos (Eusebio de Cesarea) de reinado. Segundo a versión armenia de Eusebio, **Vavenefis** reinou 42 anos.

En tempos de Djet vivía unha muller, Meritneit, coñecido pola súa tumba en Abidos. Posibelmente Meritneit era a esposa do faraón Djer e a nai de Djet e Den. Así ela sería rexente no primeiro período do reinado de Djet.

Manetón comenta que na súa época unha gran fame negra arrasaría a Exipto.

Fixo expedicións fóra de Exipto e atopáronse pegadas do seu paso polo deserto arábigo, no camiño que conduce ao mar Vermello.

### Construcións 
Manetón (segundo Africano e Eusebio) di que ordenou construír unhas pirámides próximas a *Kokome*, localidade que se identificou con Saqqara.

O lugar da súa sepultura é a tumba Z na necrópole de Umm o-Qaab, en Abidos.

## Testemuños da súa época 
* Tumba Z en Abidos, a tumba do rei e o recinto para o culto do rei
* Impresións de selo da mastaba V en Giza (Petrie)
* Inscricións da tumba 3504 en Saqqara (Emery). A tumba puido ser a do alto oficial Sejemka, que serviu baixo do rei Djet (Emery)
* Ferramentas de cobre da tumba subsidiaria 387 do recinto de Dyet, Abidos.
* O seu nome atopouse impreso na tumba T de *Umm o-Qaab*, Abidos.
Semerkhet

**Semerkhet** foi o sétimo faraón da primeira dinastía de Exipto, c. -2861--2853 (von Beckerath).
## Traxectoria 
Segundo Manetón reinou 18 anos, e denomínao **Semempses** (Xulio Africano e Eusebio de Cesarea), ou **Mempses** (versión armenia de Eusebio).

Na Lista Real de Abidos figura como **Semsu**. O Canon Real de Turín chámao **Semsem** e dá 72 anos.

Manetón comentou que era fillo do anterior rei e que durante o seu reinado ocorreron numerosos prodixios e unha gran calamidade (epidemia) caeu sobre Exipto. Puido ser un fillo de raíña Betrest, esposa de Anedjib, e de pai descoñecido.

O seu sucesor, Qaa, considerouno usurpador do trono, pois ordenou borrar as súas inscricións.

## Testemuños da súa época 
* O lugar da súa sepultura é a tumba U, na necrópole de Umm el-Qaab, en Abidos.
* Inscricións incisas en tarros, e unha cunca de Helwan (Saad).
* Inscrición incisa na tumba U de Abidos, UC 36756 (Museo Petrie).
* Inscrición de selos reais no cemiterio de Umm el-Qaab (Dreyer 1985-95).
Qaa

**Qaa**, ou '''Qa'a**, foi o último faraón da primeira dinastía de Exipto, dende c. 2853 ata 2828 a. C. (von Beckerath).

Segundo Manetón reinou durante 26 anos, e denomínao **Bienekes** (Xulio Africano), **Ubientes** (Eusebio de Cesarea) ou **Vibentis** (versión armenia de Eusebio).

Na Lista Real de Abidos figura como **Qebeh**, e na Lista Real de Saqqara como **Qebehu**.

O Canon de Turín indica que o reinado de **...beh'* durou de 63 anos (fragmento).

A Pedra de Palermo está partida neste período e só mostra o primeiro ano de reinado. Celebrou dúas festas *Heb Sed*, nas que se renovaba o poder real por períodos de trinta anos.

Suprimiu o nome do seu predecesor Semerkhet dos monumentos, ao que considerou usurpador do trono, de igual forma que este o fixo co seu antecesor Anedjib.

## Construcións da súa época 
* O seu complexo fúnebre en Saqqara é o primeiro na historia exipcia que inclúe o *Templo funerario*, chegando a ser parte imprescindible do conxunto sacro dos faraóns posteriores.
* A súa sepultura, a tumba Q, bastante ampla para a súa época, está localizada na necrópole de Umm el-Qaab, en Abidos.

## Testemuños arqueolóxicos 
Atopouse inscrito o seu nome nos seguintes lugares:
* A tumba Q de *Umm o Qaab* en Abidos (a tumba do rei) (Petrie)
* As tumbas 31203, 3121, 3500, 3504 e 3505 en Saqqara (Emery)
* Nun fragmento de pedra en Helwan (Saad)
* Na necrópole de *Umm o Qaab'', Abidos (Dreyer)
Raio atómico

right|miniatura|Raio atómico medio.
O **raio atómico** é a distancia entre o núcleo do átomo e o electrón estable máis afastado do mesmo. Adóitase medir en picómetros (1 pm=10–12 m) ou Ángstroms (1 Å=10–10 m).

Ao ser os núcleos e os electróns partículas cuánticas, sometidas ao principio de indeterminación ou incerteza de Heisenberg, as medidas directas de distancias non poden ter senón un significado estatístico. Convencionalmente, defínese como a metade da distancia existente entre os centros de dous átomos enlazados, e dependendo dese enlace poderemos falar de raios atómicos, iónicos, metálicos ou raios de van der Waals.

En función do tipo de enlace químico defínense tamén outros raios como o covalente (xeralmente para elementos non metálicos) e o iónico (para elementos metálicos).
Situados agora na táboa periódica, unha sinxela regra mnemotécnica para recordar o modo en que aumenta o raio atómico é a seguinte:

O raio atómico dun elemento aumenta de arriba a abaixo e de dereita a esquerda na táboa periódica dos elementos.
Azúmara

Como topónimo **A Azúmara** pode referirse a:

;En Galiza
***A Azúmara**, parroquia do concello de Castro de Rei;
****A Azúmara**, lugar de dita parroquia.

;Río de Galiza
***Río Azúmara**, afluente do río Miño.
Djer

**Dyer** foi o terceiro faraón da dinastía I de Exipto, c. 2974-2927 adC (von Beckerath). Segundo Manetón, **Kenkenes** reinou 31 anos (Xulio Africano) ou 39 (Eusebio de Cesarea).

## Traxectoria 
Djer foi fillo do Aha (Africano e Eusebio) e talvez dunha das súas esposas denominada Jenetap. A esposa de Dyer posiblemente foi Merytneith. Puxo gran empeño en consolidar a unificación de Exipto baixo o seu mando. Estímase que conquistou a terra de *Sejat*, a maior parte do Sinaí e o sur de Canaán.

A análise de dezaoito inscricións anuais na Pedra de Palermo indicaría que **Itet** gobernou de 30 a 54 anos (W. Helck). Os rexistros anuais mencionan algúns dos acontecementos de **Itet**: intervindo en Buto e Dep, importando madeira de Líbano, reunificando a Terra (Exipto), construíndo un palacio, e citando a morte de dúas raíñas.

## Testemuños da súa época 
dereita|miniatura|250px|Coitelo cerimonial co nome do faraón Djer inscrito na empuñadura. Royal Ontario Museum, Toronto, Canadá.

### Construcións 
* A tumba e o recinto funerario en Abidos (a tumba e o complexo funerario do rei). A súa sepultura é a tumba Ou, na necrópole de Umm o-Qaab, en Abidos, considerada en épocas posteriores a tumba de Osiris, chegou a ser centro de culto e destino de peregrinacións, especialmente en tempos do Imperio Novo.
* Dúas sepulturas con forma de grandes mastabas, a S3471 e QS2185 en Saqqara.
* Tamén posiblemente a mastaba S3503 atribuída á raíña Merytneith en Saqqara.

### Inscricións 
* Inscrición da tumba 3035 en Saqqara (Emery). A tumba pertence ao alto oficial *Hemaka*, que serviu baixo Dean.
* Inscrición da tumba 3503 en Saqqara (Emery)
* Inscrición da tumba 3506 en Saqqara (Emery)
* Impresións de selo da tumba 2185 en Saqqara (Quibell)
* Impresións de selo da tumba 3471 en Saqqara (Emery)
* Impresións de selo e inscricións de Helwan (Saad)
* Vasilla de Turah co nome do rei (Kaiser)
* Tablilla de marfil en Abidos UC16182, tumba subsidiaria 612 do recinto de Dyer (Petrie)
* Placa de cobre co nome de Dyer, tumba 461 en Abidos, UC16172 (Museo Petrie)
* O seu nome atopouse impreso na tumba T de Umm o Qaab, Abidos.
Coea

Como topónimo **Coea** pode referirse a:

;En Galiza
***Coea**, parroquia do concello de Castro de Rei;
****Coea**, lugar de dita parroquia;
***Coea**, lugar da parroquia de Castañedo, no concello de Navia de Suarna;
***Coea**, lugar da parroquia de Alba, no concello de Vilalba.

## Véxase tamén
### Outros artigos
400

## Acontecementos 
miniatura|dereita|200px|*Occidente ca. 400*

### Asia 
* Richū tórnase no 17º emperador do Xapón (400–405).

### Imperio Bizantino 
* 12 de xullo: o godo Gainas saquea Constantinopla.
** 23 de decembro : No seu refuxio de alén do Danubio, Gainas e os seus godos son atacados polos hunos, que masacran as súas tropas. A cabeza de Gainas é enviada, como presente do xefe huno Uldin, a Constantinopla.

### Europa Occidental 
* Celébrase o I Concilio de Toledo, que se ocupa dadisciplina eclesiástica, de aprobar unha regra de fe (veracidade de asunto controvertida) e da condena do priscilianismo.
* Estilicón é nomeado cónsul por vez primeira.
* Creación da provincia Baleárica en Hispania.

## Nacementos 
* Flavius Ardabur Aspar, alano, patricio e magister militum do Imperio Romano de Oriente.

## Mortes 
* Lü Guang, fundador da dinastía chinesa Liang Tardía, que dominaba sobre terras do actual Gansu (n. 337).

## Outros 
*

Historia ano a ano
Santa Locaia

O nome **Santa Locaia** é o nome con que se coñece a Locaia de Toledo, considerada santa polo cristianismo.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Santa Locaia**, parroquia do concello de Castro de Rei;
***Santa Locaia de Parga**, parroquia do concello de Guitiriz;
***Santa Locaia**, lugar da parroquia de Loureda, no concello de Arteixo;
***Santa Locaia**, lugar da parroquia de Carballido, no concello de Lugo;
***Santa Locaia**, lugar da parroquia de Guillade, no concello de Ponteareas;
***Santa Locaia**, lugar da parroquia de Amandi, no concello de Sober;
***Santa Locaia**, lugar da parroquia do Mesón de Calvos, no concello de Taboadela.
Premios da Crítica Galicia

miniatura|275px|Gañadores e xurados do Premio da Crítica Galicia 2013.
Os **Premios da Crítica Galicia** foron convocados desde 1978 polo Círculo Orensán Vigués. En 1992 faise cargo deles a Fundación Premios da Crítica Galicia. Concédense en varias modalidades: creación literaria, ensaio e pensamento, investigación, música, ciencias e artes da representación e iniciativas culturais. Dende 1993 outórgase tamén a distinción de *Galego egrexio* a unha personalidade caracterizada por manter ao longo da súa vida un firme compromiso coa cultura galega.

## Premios 
### 1978-1996 (seis categorías)
### 1997-2010 (sete categorías) 
### 2011-2013 (seis categorías) 
### 2014-2015 (sete categorías) 
### 2016-2023 (oito categorías) 
### 2024-actualidade (dez categorías) 
## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* 
*Páxina web da Fundación
693

## Acontecementos 
### Europa 
* Hispania visigoda: celébrase o XVI Concilio de Toledo, no reinado de Éxica.

### Oriente Próximo 
* O califa omeia Abd Al-Malik evía unha expedición contra A Meca, que asedia a cidade por varios meses. Tomada a cidade, Abd Allah ibn Zobair é executado, manténdose a unidade do Imperio árabe.

## Nacementos 
## Mortes 
## Outros 
* 5 de outubro: eclipse solar total nos territorios do que hoxe son Francia, Italia, Balcáns, Asia Menor e Mesopotamia.

Historia ano a ano
589

## Acontecementos 
### Asia 
* Persia - Revolta da nobreza contra Hormizd IV, que é cegado e matado. 
** O xeneral *Bahram Chûbin* faise proclamar rei co nome de Bahram VI (590–591), usurpando os dereitos de Cosroes II, que será coroado tamén en 590.

### Europa 
* Childeberto II, rei franco, asina un tratado de paz cos lombardos, tras ser derrotado por eles o ano anterior, 
* Gontrán, ao mando dos francos tenta apoderarse de novo da Septimania. Os visigodos derótano en Carcasona.
* Celébrase o III Concilio de Toledo: nel o rei visigodo Recaredo convértese ao catolicismo.
* III Concilio de Braga convocado para as dioceses do desaparecido reino suevo.

## Nacementos 
* Li Jiancheng, príncipe herdeiro chinés da dinastía Tang (m. 626).

## Mortes 
* Sushun, emperador do Xapón.

## Outros 
* O letrado chinés Yan Zhitui efectú a primeira referencia do uso de papel hixiénico da historia.

Historia ano a ano
656

## Acontecementos 
### Oriente próximo 
* 17 de xuño - É elixido para o califato Alí, curmán e xenro de Mahoma, despois da morte de Otman.
** 9 de decembro - Primeira Guerra Civil musulmá - Batalla do *Camelo*, preto de Basora: Alí derrota a Aixa, viúva de Mahoma e aos seus seguidores.

### Europa 
* Celébrase o VIII Concilio de Toledo, so o rei visigodo Recesvinto (649 - 672).
*** Promúlgase o *Liber Iudiciorum*: recolle a doutrina dos concilios toledanos; a súa aplicación baséase na territorialidade e non no sangue.

## Nacementos 
* Zhongzong, emperador da dinastía Tang, da China.

## Mortes 
* 17 de xuño - Otman (Uthman ibn Affan), 3º califa elixido despois da morte de Mahoma, asasinado.

## Outros 
*

Historia ano a ano
Ernesto Augusto I de Hannover

**Ernesto Augusto de Hannover**, nado en Londres o 5 de xuño de 1771 e finado en Herrenhausen Gardens, Hannover o 18 de novembro de 1851, foi rei de Hannover, Duque de Brunswick-Lüneburgo, Duque de Cumberland e de Teviotdale e conde de Armagh, sendo o oitavo dos 15 fillos do rei Xurxo III do Reino Unido, e de Carlota de Mecklenburgo-Strelitz. Era tio da raíña Vitoria I do Reino Unido, converténdose en rei de Hannover sucedendo a seu irmán, Guillerme IV de Inglaterra. Foi sucedido por seu fillo, Xurxo V de Hannover.
430

## Acontecementos 
### Asia 
* Budagosa introduce en Sri Lanka, desde a India, o budismo theravada (data aproximada).

### Europa 
* Os vándalos asedian Hippo Regius (Hipona), morrendo santo Agostiño durante o sitio.
* Os visigodos fracasan no seu intento de tomar Arles, no sur da Galia.
* Construción da igrexa de San Lourenzo de Milán

## Nacementos 
* Xulio Nepote, emperador romano occidental (m. 480).
* Anastasio I, emperador bizantino (m. 518).
* Zenón, emperador bizantino en Rosumblada no Sueste de Asia Menor.
* Xiaowu, emperador da dinastía Liu Song, na China do Sur (m. 464).

## Mortes 
* Agostiño de Hipona (n. 354), teólogo e filósofo norteafricano; santo católico e Padre da Igrexa.
* 27 de xullo - Celestino I, papa da Igrexa católica.

## Outros 
*
Historia ano a ano
590

## Acontecementos 
### Asia 
* 6 de xaneiro — Hormizd IV é derrocado do trono de Persia.
** 15 de febreiro — Cosroes II é coroado como novo rei dos persas.

### Europa 
* 3 de setembro - Gregorio I é elixido novo papa (até 604).
* Axilulfo é elixido novo rei dos longobardos (até 615).

## Nacementos 
*
## Mortes 
* 7 de febreiro - Paio II, papa.
* 5 de setembro - Autario, rei dos longobardos.

## Outros 
*

Historia ano a ano
Barredo

O topónimo **Barredo** pode referirse a:

;En Galiza
***San Xoán de Barredo**, parroquia do concello de Castroverde;
***Santo André de Barredo**, parroquia do concello de Castroverde;
****Barredo**, lugar de dita parroquia;
***Barredo**, lugar da parroquia de Bascós no concello de Monforte de Lemos.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Hetepsekhemui

**Hetepsekhemui** foi o primeiro faraón da segunda dinastía de Exipto; reinou c. -2828 - -2800 (von Beckerath)

O seu nome significa "*Os dous poderes está en paz*", o que parece aludir ao remate das loitas entre o Baixo Exipto e o Alto Exipto.

Manetón denomínao **Boetos**, segundo Xulio Africano, ou **Bocos**, na versión armenia de Eusebio de Cesarea, e asígnalle 38 anos de reinado.

O Canon Real de Turín indica 95 anos para **Bau**... (fragmento).

Considéraselle o iniciador da dinastía II, pero non se sabe con certeza que relación existiu entre el e a dinastía anterior, pois se cre que non foi fillo de Qaa. É posible que Hetepsekhemui chegase ao trono casando cunha princesa.

A partir do seu reinado deixan de usarse as tablillas epónimas da Primeira dinastía e substitúeas por impresións de selos cilíndricos. Isto proporcionaranos os nomes dos funcionarios, pero non información sobre sucesos políticos ou relixiosos.

Segundo Manetón na súa época abriuse unha greta no chan de Bubastis na que pereceron numerosas persoas.

Crese que Hetepsekhemui foi apartado do trono mediante un complot organizado polo seu propio irmán.

## Testemuños da súa época 
* A súa tumba identificouse en Saqqara; a estrutura enterrada perdurou pero non quedan restos da cubrición.
* Impresións de selo nunha galería baixo a pirámide de rei Unis en Saqqara; quizais a tumba de Hetepsekhemui (Maspero)
* Fragmento do recipiente de Qau (Brunton)
Ninetjer

**Ninetjer** foi o terceiro faraón da segunda dinastía de Exipto; reinou c. 2785-2742 adC (von Beckerath).

Manetón denomínao **Binotris** (Xulio Africano) ou **Biofis** (Eusebio de Cesarea) e atribúelle 47 anos de reinado.

A Pedra de Palermo menciona a celebración de numerosas festas relixiosas, a realización do empadroamento e dun censo de gando (cada dous anos).

Continúa a política de desprazamentos cara ao norte do país, iniciada polos seus antecesores, como forma de consolidar a unificación emprendida polo primeiro faraón Menes.

Manetón comenta que durante este reinado lexislouse que as mulleres podían exercer o poder real.

## Testemuños da súa época 
* Impresións de selo nunha galería preto da pirámide de Unis en Saqqara; quizais o lugar do enterro de Ninetjer (Hassan) (Wilkinson).
* Impresións de selo nunha gran tumba de Giza (Petrie).
* Impresións de selo, tumbas 2171 e 2302 en Saqqara (Quibell).
* Inscricións de Helwan (Saad).
Elect the Dead

***Elect the Dead*** é o primeiro álbum en solitario de Serj Tankian, cantante de System of a Down, dispoñible dende o 23 de outubro de 2007.

O primeiro single titúlase *Empty Walls*. As cancións "Empty Walls", "The Unthinking Majority", "Saving Us" "Feed Us" e "Lie Lie Lie" xa se publicaron en Internet.

## Lista de cancións do álbum

1. "Empty Walls" - 3:50 
2. "The Unthinking Majority" - 3:49
3. "Money" - 3:53
4. "Feed Us" - 4:34
5. "Saving Us" - 4:45
6. "Sky is Over" - 2:58
7. "Baby" - 3:33
8. "Honking Antelope" - 3:53
9. "Lie, Lie, Lie" - 3:35
10. "Praise the Lord and Pass the Ammunition" - 4:24
11. "Beethoven's Cunt" - 3:14
12. "Elect the Dead" - 2:50

### Lista das cancións bonus que figuran na edición coleccionista

13. "Blue"
14. "Empty Walls" (Acoustique)
15. "Feed Us" (Acoustique)
16. "Falling Stars"

### Lista de cancións da edición especial iTunes

17. "The Reverend King" - 2:49
18. "Blue" - 2:45 
19. "Falling Stars" - 3:05

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Sitio Oficial (en)
*MySpace Oficial de Serj Tankian (en)
642

## Acontecementos 
### Asia oriental 
* India: vitoria do rei Narasimha-varman, da dinastía Pallava sobre os Châlukya de Bâdâmi, que é saqueada.

### Oriente Próximo 
* Os árabes toman Alexandría. Os bizantinos abandonan a cidade. Nominalmente Exipto cae no poder do islam. Fúndase a cidade de Fustat (O Cairo), nova capital de Exipto.
* O xeneral árabe Amr apodérase de Barga, Cirenaica.
* Batalla de Nahavand: os musulmáns vencen os persas de Yazdgard III: fin do Imperio sasánida. O monarca sasánida refúxiase en Merv.
* Os árabes, baixo o mando do xeneral *Abd-ar-Rahman* forzan a Armenia a capitular, e pasa a formar parte do Imperio islámico.

### Europa 
* 5 de agosto - Batalla de Maserfield: O rei de Northumbria, Oswald, é vencido é morto por Penda de Mercia.
* Oswy, novo rei de Northumbria (642 -670).
* 24 de novembro - É elixido papa Teodoro I.
* Triunfante a sublevación de Khindasvinto, o rei dos visigodos Tulga é deposto e recluído nun mosteiro. Khindasvinto pasa a ser o novo monarca (até 653).

## Nacementos 
* Al-Hasan Al-Basri - teólogo musulmán († 728).

## Mortes 
* Tulga - rei dos visigodos.
* 5 de agosto - Oswald, rei de Northumbria, canonizado pola Igrexa (n. ca. 604).
* 12 de outubro - Xoán IV, papa.

## Outros 
*

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
A Frairía

O topónimo **A Frairía** pode referirse a:

;En Galiza
***A Frairía**, parroquia do concello de Castroverde;
****A Frairía**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***A Fraira**, lugar da parroquia de Santa María de Traseirexa, no concello de Vilardevós.
-24

## Acontecementos 
* Novo levantamento conxunto de cántabros e ástures, que é sufocado con rapidez. Os vencidos son sometidos a escravitude.
** Lucio Sestio levanta, en honra a Augusto, as Aras Sestianas.
** Erguemento dun trophaeum, tamén en honra a Augusto, na costa, non lonxe da foz do río Ulla, para conmemorar a vitoria sobre os galaicos.
** Os romanos fundan Zaragoza co nome de *Colonia Caesaraugusta*, con veteranos das Guerras Cántabras.
* Fundación de Augusta Pretoria (Aosta), en Italia.
* Octavio funda a cidade de Nicópolis en Exipto, para conmemorar a súa vitoria sobre Marco Antonio.
* Amentarit, raíña de Meroe, invade Exipto e pasa a coitelo as gornicións romanas de Filé e Siena.

## Nacementos 
*
## Mortes 
*
## Outros 
*

Historia ano a ano
Voltampere

miniatura|right|280px|A potencia aparente (S) é a suma vectoriar da compoñente real (P) e a reactiva (*j*Q), vectores da corrente alterna.

O **voltampere** (símbolo VA) é a unidade utilizada na medida de potencia aparente en sistemas eléctricos de corrente alterna. En inglés chámase *root-mean-square* (RMS).
Un circuíto de corrente alterna dise que transporta unha potencia aparente (S) de 1 VA cando nel circula unha corrente eficaz de 1 Ampere cunha diferenza de potencial eficaz de 1 Volt.

1 VA = 1 V \cdot 1 A

En sistemas de corrente continua e en sistemas de corrente alterna en fase, a potencia aparente é igual á potencia activa. Nestes casos, o voltampere pode tamén ser aplicado para potencia activa (P), como equivalente ao watt.

O voltampere reactivo (símbolo VAr) é a unidade utilizada na medida de potencia reactiva (Q) en sistemas eléctricos de corrente alterna.
Raneb

**Raneb** ou Nebré foi o segundo faraón da Segunda Dinastía de Exipto. Reinou, segundo von Beckerath, aproximadamente c. 2800-2785 a. C.. 
## Traxectoria
Manetón comenta que reinou en Exipto 39 anos, e denomínao **kaiekos**, segundo Xulio Africano, ou **Kaicoos**, segundo Eusebio de Cesarea, na versión de Sincelo, ou **Cecous**, na versión armenia de Eusebio. Engade ademais que durante o seu goberno considerouse que os bois Apis en Menfis, Mnevis en Heliópole e o carneiro en Mendes, eran deuses.

Actualmente sábese que o culto aos bois Apis procede, polo menos, de inicios da primeira dinastía.

## Testemuños da súa época 
Atopáronse numerosas impresións de selo do faraón baixo a pirámide de Unis en Saqqara (Maspero), na súa posíbel tumba; tamén un ronsel, co seu nome, procedente de Saqqara ou Menfis (MMNY).

## Outras hipóteses 
P. Munro suxire que a galería-tumba B en Saqqara meridional pertenceu a Raneb e non a Hetepsekhemui.
-23

## Acontecementos 
* Roma - Augusto vóltalle ao Senado dúas provincias pacificadas: Galia Narbonense e Chipre.
* Augusto renuncia ao consulado, asumindo o podere tribunicio e o título de *Princeps* ("Primeiro Cidadán").

### Economía 
* Reorganización monetaria de Augusto, con catro moedas con valores fixos entre si: áureo (ouro) = 25 denarios (prata); denario = 4 sestercios (oricalco); sestercio = 4 ases (cobre). O sistema perdura durante case dous séculos.

## Nacementos 
*
## Mortes 
* Marco Claudio Marcelo, fillo de Octavia e sobriño de Augusto.

## Outros 
* Por iniciativa do Senado romano o oitavo mese do ano, denominado *sextilis*, é dedicado a Augusto e toma o nome de agosto.

Historia ano a ano
-28

## Acontecementos 
* Valerio Mesala couta unha rebelión de aquitanos.
* Caio Sabino celebra o seu triunfo sobre cántabros e ástures en Hispania.

### Ciencia e cultura 
* Astrónomos chineses efectúan a primeira anotación de manchas solares.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Filodemo de Gádara, filósofo grego epicúreo, en Italia (nado en Gádara en Cele-Siria ca. -110).

## Outros 
*

Historia ano a ano
-22

## Acontecementos 
* Nova sublevación de ástures e cántabros contra os romanos, que combaten Publio Carisio e Caio Furnio.
* O gobernador romano de Exipto, Gaio Petronio Pontio Nigrino, remonta o curso do río Nilo coas lexións *XXII Deiotariana* e *III Cyrenaica*, e destrúe Napata, capital de Nubia.
* Augusto envíalle unha embaixada ao rei Pandion, no sur da India.

## Nacementos 
*
## Mortes 
*
## Outros 
*

Historia ano a ano
615

## Acontecementos 
### África 
* Otman, xenro de Mahoma, e outros musulmáns refúxianse en Etiopía.

### América 
* 29 de xullo - inicio do reinado de Pacal II o Grande, rei maia de Palenque (até 683).
miniatura|dereita|200px|Pazo de Palenque, residencia de Pacal II

### Asia 
* Na China, o emperador Jangdi é cercado durante un mes polos turcos no curso dunha xira de inspección ao longo da gran muralla.

### Oriente Próximo 
* Cosroes II, emperador sasánida de Persia, saquea Xerusalén.

### Europa 
* O rei visigodo Sisebuto conquista e destrúe Cartagena, centro dos dominios bizantinos en Hispania (data aproximada).
* Adeodato é elixido novo papa.

## Nacementos 
* Fátima, filla de Mahoma, fundador do islam (data discutida), (m. 632).

## Mortes 
* 8 de maio - Bonifacio IV, papa (desde 608).
* 21 de novembro - Columbano de Luxeuil, monxe itinereante e misioneiro (n. 543).
* Axilulfo - rei dos longobardos.

## Outros 
*

Historia ano a ano
Palenque, Chiapas

miniatura|dereita|220px|Localización de Chiapas en México.
**Palenque** é unha cidade maia situada no estado mexicano de Chiapas, preto do río Usumacinta. É un dos lugares máis importantes desa civilización. En comparación con outras cidades maias, Palenque ten un tamaño mediano: ben menor que Tikal ou Copán, distínguese porén pola súa arquitectura e escultura.

A zona descuberta até 2005 equivale a uns 2,5&nbsp;km², mais cóidase que non se explorou nin un 10% da superficie total da cidade, ficando aínda máis de mil construcións cubertas pola selva. En 1981, o lugar de Palenque foi designado parque nacional. A Unesco declarouna Patrimonio da Humanidade en 1987.

## Monumentos máis importantes 
Palenque é un dos sitios arqueolóxicos máis ricos do sur de México, nos límites da península do Iucatán. Entre as construcións accesibles, figuran as seguintes:

* a Pirámide das inscricións;
* o Palacio;
* o Templo da Cruz;
* o Templo da Cruz foliada;
* o Templo do sol;
* a cancha do xogo de pelota;
* o grupo norte.

As construcións están encadradas nun estilo occidental da arquitectura maia.

## Gobernantes 
Os gobernantes ou régulos de Palenque que nos son coñecidos son os seguintes:

* K'uk' Bahlam I - 11 de marzo de 431, 435
* Casper (é un alcume; o nome antigo non se puidera descifrar, descubriuse posteriormente que era Ch'aaj K'ik') - 10 de agosto de 435, 487
* B'utz Aj Sak Chiik - 29 de xuño de 487, 501 
* Ahkal Mo' Nahb I - 5 de xuño de 501, 524
* K'an Joy Chitam I - 25 de febreiro de 529, 8 de febreiro de 565
* Ahkal Mo' Nahb II - 4 de maio de 565, 23 de xuño dd 570
* K'an B'ahlam I - 8 de abril de 572, 3 de febreiro de 583
* Yohl Ik'nal (unha muller) - 583, 604
* Aj Ne' Ohl Mat - 605, 612
* Sak K'uk' (unha muller) - 612, 615
* K'inich Janaab' Pakal (chamado Pacal II ou Pacal o Grande) - 615, 683
* K'inich Kan Bahlam II (Chan Bahlam II) - 683, 702
* K'inich K'an Joy Chitam II - 702, 711
* K'inich Ahkal Mo' Naahb III (Chaacal III) - 3 de xaneiro de 722, despois de 729
* K'inich Janaab' Pakal II (Pacal III) - até 742
* K'inich Kan Bahlam III (c. 751)
* K'inich K'uk' Bahlam II - 8 de marzo de 765, data ignota
* Wak Kimi Janaab' Pakal (Pacal IV) - 13 de novembro de 799, data ignota

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Civilización maia
* Historia de México
Francisco Sampedro

**Francisco Antonio Sampedro Ojeda**, nado na Coruña en 1956, é un filósofo galego.

## Traxectoria 
Doutor en Filosofía e catedrático de Ensino Medio, e autor de ensaio filosófico e crítica literaria e política. A súa tese de doutoramento *O imaxinario ideolóxico* (1995) parte da ambigüidade e equivocidade do termo *ideoloxía*, para analizar os dous usos teóricos que comunmente se recoñecen: uso descritivo ou euloxístico, e uso pexorativo, como falsa conciencia. Mostra a pertinencia deste último uso para a análise do estatuto filosófico que a ideoloxía posúe no que varios autores recoñecen como a episteme do século XX, constituída polos discursos de Nietzsche, Marx e Freud. Pescuda o concepto de ideoloxía en Bacon e na Ilustración, e o nacemento da ideoloxía como ciencia das ideas en Desttut de Tracy, a teoría conservadora (Pareto, Sorel, Nietzsche...), o fenómeno da inversión ideolóxica en Marx e a teoría da ideoloxía de Althusser.

Á análise do concepto de ideoloxía dedicou os seus traballos *Alain Badiou: filosofía, ideoloxía e suxeito*, *A tinta da xibia* (sobre Barthes e a teoría marxista da ideoloxía) e *Gianni Vattimo: debilidade e ideoloxía*.

Traduciu e introduciu as edicións galegas de ''D'un désastre obscur* de Alain Badiou; *L'existencialisme est un humanisme* de Jean-Paul Sartre, e *Robespierre: une politique de la philosophie* de Georges Labica. Ténse ocupado tamén da análise cultural e filosófica da obra de Vicente Risco (*O nihilismo do inadaptado*) e Rafael Dieste (*Sobre a vella pel do mundo*).

É correspondente en Galicia da revista francesa *Multitudes'' e membro do consello de redacción d' *A Trabe de Ouro*.

## Obras 
### Ensaio 
* *Ideoloxía e distorsión*, 1997, Xerais.
* *A aristocracia imposíbel: O discurso político de Nietzsche*, 2001, Laiovento.
* *Louis Althusser*, 2004, Baía Edicións.
* *A violencia excedente*, 2006, Laiovento.
* *Figuras da finitude*, 2015, Laiovento.

### Traducións 
* *O existencialismo é un humanismo*, de Jean-Paul Sartre, 1990, Sotelo Blanco.
* *Robespierre: unha política da filosofía*, de Georges Labica, 1994, Laiovento.
* *Dun desastre escuro e outros textos*, de Alain Badiou, 1995, Laiovento.
* *¿Hay que quemar a Sade?*, de Simone de Beauvoir, 2000 (ao castelán).
* *O espectro segue a roldar: (Actualidade do Manifesto comunista)*, de Slavoj Žižek, 2004, Laiovento.
* *Pequeno panteón portátil*, de Alain Badiou, 2009, Laiovento.

### Obras colectivas 
* *Magritte x 3* con Xosé María Álvarez Cáccamo e Alberto González-Alegre, 1993, Laiovento.
* *15-M: O pobo indignado*, 2011, Laiovento.
* *Por uma democracia radical. Vozes subalternas contra o estado de exceção*, 2012, Estaleiro.

## Premios 
* Premio da Crítica de Ensaio e Pensamento no 1998, por *Ideoloxía e distorsión*.
* Premio da Crítica de Ensaio e Pensamento no 2007, por *A violencia excedente*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Plaza das Letras
* Afinidades selectivas, artigo na Revista das Letras
Friedrich Fröbel

miniatura|Casa natal de Fröbel.

**Friedrich Wilhelm August Fröbel**, nado en Oberweissbach (Turinxia) o 21 de abril de 1782 e finado en Marientha o 21 de xuño de 1852, foi un pedagogo alemán. Foi o creador da educación preescolar e do concepto de xardín de infancia. É coñecido como o "pedagogo do Romanticismo".

## Traxectoria 
Froebel pasou a infancia xunto ao seu pai e a súa pouco benévola madrasta. Ao cabo dunha estanza de cinco anos na casa dun tío, empezou aos quince a traballar cun inspector forestal e dedicouse, como autodidacta e de xeito desordeado, ao cultivo de varias ciencias: cartografía, matemáticas, botánica, arquitectura, contabilidade e agrimensura.

Descubriu a súa vocación polo maxisterio en 1805, nunha escola secundaria de Frankfurt onde se decatou das novidosas ideas pedagóxicas de Pestalozzi. Máis tarde traballou con el en Suíza, onde desenvolveu a súa teoría educativa. Dende 1806 Fröbel foi o mestre e preceptor dos tres fillos dunha familia nobre de Frankfurt.

Creou o termo «xardín de infancia» (en alemán, *Kindergarten*), centrando a súa actividade en animar o crecemento mental natural dos pequenos a través da actividade e o xogo. Para isto, creou material didáctico específico para nenos, ós que chamou "dones", e se preocupou da formación das nais, convencido da grande importancia destas no crecemento dos suxeitos. O neno é considerado o principal protagonista da súa propia educación. Estableceu o seu primeiro xardín en Bad Blankenburg en 1837. Pretendía que nestes xardíns de infancia o neno:
* xogase ó aire libre en contacto permanente coa natureza.
* rexeitase todo tipo de coacción e autoritarismo por parte do educador.
* busque unha educación integral entre a da escola e a familia.

Cando xa publicara sete libros, en 1826 resumiu as súas ideas no libro *Die erziehenden Familien*.

## Legado 
* Frank Lloyd Wright declarou estar influenciado por Fröbel.
* En Pontevedra hai un colexio de ensino primario que leva o seu nome.
Premio de poesía Eusebio Lorenzo Baleirón

O **Premio de poesía Eusebio Lorenzo Baleirón** é un galardón literario instaurado no ano 1988 polo concello de Dodro coa finalidade de honrar o poeta Eusebio Lorenzo Baleirón e co obxectivo de contribuír ao enaltecemento da poesía galega.

## Historia
[miniatura|250px|Graffiti de [Eusebio Lorenzo Baleirón co poemario *Gramática do Silencio. Obra poética* (1996, Espiral Maior) no CPI de Dodro, que leva o seu nome.]]
O Premio de Poesía Eusebio Lorenzo Baleirón foi instituído polo concello de Dodro no ano 1988, contando coa implicación de Avelino Abuín de Tembra, Helena Villar Janeiro ou Anxo Angueira, co propósito de conmemorar a figura do poeta Eusebio Lorenzo Baleirón, morto prematuramente no ano 1986 aos 24 anos de idade, e para contribuír a reafirmar a poesía galega. Un xurado seleccionado anualmente polo concello e constituído por personalidades relacionadas coa poesía e a crítica literaria galegas elixe a obra gañadora de entre as que participan no certame. O premio contou inicialmente cunha modesta dotación económica A obra gañadora comezou a publicarse en formato libro a partir da IV edición.

## Bases do concurso
A bases reguladoras e a convocatoria de participación ao concurso publícanse anualmente no Boletín Oficial da Provincia da Coruña. Pode concorrer ao certame calquera persoa maior de 18 anos. As obras deben ser orixinais e inéditas e estar escritas en lingua galega, admítense poemarios de tema e forma libres que teñan unha extensión de entre 500 e 800 versos. Non poden concorrer textos premiados, presentados simultaneamente a outros certames ou que manteñan compromisos de publicación con algunha editorial. Os traballos deben ser enviados por correo postal, non se admiten traballos entregados presencialmente, nin fóra de prazo. Os poemarios deben presentarse en formato dixital (por medio dun lapis de memoria ou disco compacto) acompañados dunha plica ou sobre pechado, no exterior debe figurar o título e o lema.

## Gañadores
Concluído o prazo de presentación, o concello de Dodro nomea un xurado formado por distintas personalidades relacionadas coa poesía e a crítica literaria galegas. que culmina coa deliberación do mesmo para determinar a obra gañadora e deseguido procédese á apertura da plica para desvelar o nome do autor. O fallo dáse a coñecer mediante a celebración dun acto público. Así mesmo, faise unha ofrenda floral en memoria de Eusebio Lorenzo Baleirón no cemiterio parroquial de San Xulián de Laíño, onde repousan os seus restos, nunha homenaxe á que asisten os membros do xurado acompañados por persoeiros do concello. Días despois celébrase o acto de entrega do premio, que ten lugar tódolos anos no CPI Eusebio Lorenzo Baleirón.  Os primeiros poemarios foron publicados a partir da IV edición á que se sumaron en posteriores edicións Sotelo Blanco (colección de poesía Eusebio Lorenzo Baleirón) e Chan da Pólvora (colección ELBa).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*

### Outros artigos 
*Coleccións de poesía Eusebio Lorenzo Baleirón.
459

## Acontecementos 
### Asia 
* Dathusena sobe ao trono de Sri Lanka.

### Europa 
* Os suevos saquean a cidade de Lugo.
** Bandas de hérulos desembarcan na costa norte de *Gallaecia*.

## Nacementos 
*
## Mortes 
* Hormizd III, monarca de Persia.
* Maldras, rei dos suevos.
* Vandalario, xeneral ostrogodo.

## Outros 
*

Historia ano a ano
Rebecca Latimer Felton

250px|dereita|miniatura|Rebecca L. Felton, 18 de novembro de 1922.

**Rebecca Ann Latimer Felton**, nada en Decatur, condado de DeKalb (Xeorxia) o 10 de xuño de 1835 e finada o 24 de xaneiro de 1930, foi unha escritora, profesora, reformista estadounidense, e durante pouco tempo, unha política que se converteu na primeira muller en ser membro do Senado dos Estados Unidos, nomeada o 21 de novembro de 1922, e ocupando o cargo ata o día seguinte. Aos 87 anos de idade, foi tamén a senadora novata máis vella en acceder ao Senado. Ata o 2010, segue sendo a única muller que serviu como senadora de Xeorxia.

## Traxectoria 
Felton asistiu a escolas públicas e graduouse en 1852 na Universidade (College) Feminina Madison. Trasladouse ao condado de Bartow, Xeorxia en 1854 onde deu clases nunha escola.

Foi unha escritora, lectora e reformista cun interese especial pola agricultura, o dereito ao voto das mulleres, a liga contra o alcol e a segregación racial, da que era unha firme partidaria.

O marido de Felton, William Harrel Felton, foi un ministro Metodista cun interese similar pola agricultura. Serviu como secretaria ao seu marido cando foi elixido como Demócrata Independente para a Cámara de Representantes dos Estados Unidos, desempeñando o cargo desde 1884 ata 1890, e como fideicomisario da Universidade de Xeorxia desde 1886 ata 1892. Morreu o 24 de setembro de 1909 aos 86 anos, cando Rebecca Felton tiña 64.

### Senadora 
En 1922, o gobernador Thomas W. Hardwick foi un candidato para a seguinte elección xeral ao Senado, cando o Senador Thomas E. Watson morreu prematuramente. Buscaba designar a unha persoa que non fose un competidor nas próximas eleccións especiais para cubrir o posto vacante, e un xeito de asegurarse o novo voto feminino descontento pola súa oposición á décimo novena emenda, Hardwick elixiu a Felton para servir como Senadora o 3 de outubro de 1922.

O Congreso non contaba reunirse de novo ata logo da elección, por iso había poucas posibilidades de que Felton puidese ser nomeada formalmente como Senadora. Con todo Walter F. George gañou a elección especial a pesar da estrataxema de Hardwick. No canto de tomar posesión do seu escano inmediatamente, cando o Senado convocouse de novo o 21 de novembro de 1922, George permitiu a Felton ser oficialmente investida no cargo. Felton converteuse así na primeira muller en ocupar un escano no Senado, e serviu ata que George deixou o cargo o 22 de novembro de 1922, un día despois.

### Últimos anos 
Felton foi contratada como escritora e conferenciante e residiu en Cartersville, Xeorxia, ata a súa morte en Atlanta, Xeorxia. Foi enterrada no cemiterio Oak Hill en Cartersville.

## Citas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* First woman senator appointed. Consultado o 5 de outubro de 2007.
*  
* Felton's memoirs online
* Uncorrected transcript of interview Richard Baker, Historiador do Senado, en C-SPAN programa de televisión de Q&A, 12 de xuño de 2005
Carlomán

**Carlomán** é o nome de varios reis francos e xermánicos.
*Carlomán, fillo primoxénito de Carlos Martel, tras un curto goberno (741 o 747) abdicou no seu irmán Pipino o Breve;
*Carlomán I, rei dos francos asociado co seu irmán Carlomagno.
*Carlomán de Baviera, rei de Baviera e Italia (fillo de Lois o Xermánico).
*Carlomán II, rei de Francia Occidental.
584

## Acontecementos 
### Asia 
* O khan des T’ou-kiu (Turcos), Tardu, ataca Persia (584, 588, 590) e ocupa a Tocaria.

### Europa 
* Kubrat accede ao trono dos búlgaros.
* O rei visigodo, Leovixildo, conquista Córdoba, pondo fin á rebelión do seu fillo Hermenexildo.

## Nacementos 
* Clotario II, fillo de Khilperico I de Neustria.
* Edwin de Northumbria.

## Mortes 
* Khilperico I de Neustria.

## Outros 
*

Historia ano a ano
Premio de poesía Johán Carballeira

miniatura|Entrega dos premios en 2021 en Bueu.
O **Premio de poesía Johán Carballeira** é un certame literario instaurado en 1996 polo concello de Bueu para recuperar do esquecemento a figura do político e escritor Johán Carballeira. Desde o ano 2003 úneselle o Premio de xornalismo Johán Carballeira para traballos de temática libre pertencentes a calquera xénero periodístico.

## Obras gañadoras
*1996 (I edición): *A valga do triste amor* de Xosé Carlos Caneiro
*1997 (II edición): *Vivimos no ciclo das erofanías* de Yolanda Castaño
*1998 (III edición): *Diário bautismal dunha anarquista mora* de Emma Pedreira
*1999 (IV edición): *Poemario irlandés* de Adolfo Caamaño
*2000 (V edición): *Velenarias* de Emma Pedreira
*2001 (VI edición): *Onde viven os saqueadores de naufraxios* de Xurxo Alonso
*2002 (VII edición): *Héleris* de Carlos Negro  e *Vogar de couse* de Alexandre Nerium (*ex aequo*)
*2003 (VIII edición): *O útero dos cabalos* de Lupe Gómez
*2005 (IX edición): *Faltas de ortografía* de Diego Cousillas Novo
*2006 (X edición): *As horas de María* de Francisco Souto
*2007 (XI edición): *O xeito de Freud. Transferencias da realidade* de Carlos Lema
*2008 (XII edición): *Blues da Crecente* de Mario Regueira
*2009 (XIII edición): *Neve* de Lucía Novas
*2011 (XIV edición): *MazinGZ* de Calros Solla
*2012 (XV edición): *Raíz da fenda* de Berta Dávila
*2013 (XVI edición): *Dun lago escuro* de Marta Dacosta
*2014 (XVII edición): *Dos días escuros* de María Carmen Caramés Gorgal
*2015 (XVIII edición): *Os fillos da fame* de Ismael Ramos
*2016 (XIX edición): *A elegancia do século* de Pura Tejelo
*2017 (XX edición): *Galicia en bus* de María Reimóndez
*2018 (XXI edición): *Transmatria* de Daniel Asorey
*2019 (XXII edición): *O silencio das gaivotas* de Arancha Nogueira
*2020 (XXIII edición): *Alcatrán* de Marcos Abalde
*2021 (XXIV edición): *Dou aulas de ioga por videoconferencia* de Xandra Táboas e Adrián Mosquera
*2022 (XXV edición): *Brinde e desespero* de Miguel Sande
*2023 (XXVI edición): *831-Urb* de Manuel López Rodríguez
*2024 (XXVII edición): *Trece maneiras de mirar un almanaque* de Xosé Luís Mosquera Camba
*2025 (XXVIII edición): *Réquiem* de Eugenio Outeiro Lojo.

## Notas
Apotema

[miniatura|Apotema dun [hexágono.]]
A **apotema** dun polígono regular é a liña que partindo do centro xeométrico da figura é perpendicular a un dos seus lados. No caso dos triángulos, é máis habitual chamala altura.

## Explicación 
Dadas as propiedades xeométricas dun polígono regular, a apotema pode tamén ser definida como o segmento de recta que une o centro do polígono co punto central dun dos seus lados. A lonxitude da apotema é tamén o raio do círculo que pode ser inscrito no polígono. Pola mesma lóxica, para un círculo dado e unha corda, a apotema é o segmento de recta ao longo do cal se mide a distancia entre o punto medio da corda e o centro do círculo.

## Fórmula 
Nun n-polígono regular con apotema *r*, raio do círculo circunscrito *R* e lonxitude dun dos lados *z*:
:r=\frac{z}{2\tan(\pi/n)}=R\cos(\pi/n)

A fórmula da área  dun polígono regular de perímetro  sería:
:A=\frac{pr}{2}.

## Etimoloxía 
A palabra *apotema* deriva do francés *apothème* (1751), neoloxismo creado a partir do radical *apoth-* de *apóthesis*, que significa *acción de colocar ao lado, de depositar*, con influencia do grego *hypóthema*, *base*, para o sufixo *-ema* (f. hist. 1789 apotema).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Polígono.
* Circunferencia inscrita e exinscrita.
### Ligazóns externas 
* Apothem of a regular polygon interactiva
* Apotema dunha pirámide ou pirámide truncada 
*
441

## Acontecementos 
* Bleda e Atila, irmáns, e reis dos hunos, dirixen un ataque conxunto contra os bizantinos, invadindo os Balcáns (**441**-442).
* O emperador Valentiniano envía unha frota para tentar reducir os vándalos asentados no Norte de África. A expedición fracasa.
* Gallaecia: O suevo Requila comeza a reinar en solitario, tras a morte de Hermerico.
** O rei suevo, Requila, toma Sevilla, e saquea a Bética e a Cartaxinense.

## Nacementos 
*
## Mortes 
* Hermerico, rei do reino suevo (n. ca. 360).

Historia ano a ano
Ary Barroso

**Ary de Resende Barroso**, nado en Ubá o 7 de novembro de 1903 e finado no Río de Xaneiro o 9 de febreiro de 1964, foi un compositor brasileiro.

## Traxectoria
A súa obra máis coñecida é *Aquarela do Brasil*, que iniciou o xénero samba-exaltação. Gañou o diploma da Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas de Hollywood pola banda sonora (*Você já foi à Bahia?*) do filme *The Three Caballeros* (1944), de Walt Disney.
335

## Acontecementos 
### África 
* Ezana, rei de Axum, invade o reino de Kush, e destrúe a súa capital Meroé, acabando cun estado secular. Parte dos dirixentes kushitas, escapan para o Sur do país chamado Sudán, onde transmitirán as tradicións do seu antigo país.

### Asia 
* India: Samudragupta sucede a Chandragupta I como rei do Imperio Gupta, que se estende por un amplo territorio da conca do río Ganxes.
* China: Shi Hu traslada a capital Imperio Zhao Tardío para Yecheng.

### Arte e cultura 
* 13 de setembro : consagración da basílica do Santo Sepulcro en Xerusalén.
## Nacementos 
* Chandragupta I soberano do Imperio Gupta, na India.
* Gregorio de Nisa, santo, padre da Igrexa.

## Mortes 
* 31 de decembro - Silvestre I, papa da Igrexa católica.

## Outros 
Historia ano a ano
Aguia rapaz

A **aguia rapaz** *(Aquila rapax)*, é unha ave de rapina de tamaño grande, de aspecto externo moi semellante ó da *Aquila nipalensis*.

## Descrición 
Miden entre 62 e 72&nbsp;cm de lonxitude, cunha envergadura de ás de entre 165 e 185&nbsp;cm. A súa cor varía entre diversos matices do castaño, máis leonado na parte inferior e con plumas anegradas na cola e as ás. A parte inferior do lombo é moi pálida. Son algo máis pequenas e pálidas cá *Aquila nipalensis* da que se diferencian ademais por carecer de tons pálidos na gorxa.
As aves inmaturas teñen a plumaxe menos contrastada cós adultos, aínda que amosan unha gran variedade de tons.

A súa chamada característica recorda algo a do corvo, pero son en xeral aves silenciosas, agás durante o cortexo.

## Clasificación 
A aguia rapaz foi considerada coma a unha especie única coa *Aquila nipalensis*. Foron separadas en especies distintas a raíz de estudos que amosaron claras diferenzas anatómicas e morfolóxicas (Clark, 1992; Olson, 1994; Sangster*et al.*, 2002) e grazas ás análises moleculares amosan que non son mesmo parentes moi próximos.

## Distribución e hábitat 
Crían na maior parte de África, ó norte e ó sur do Sáhara, e no suroeste tropical de Asia ata á India. 
Ö longo de toda a súa distribución prefiren biótopos secos e abertos coma estepas, sabanas, desertos e semidesertos

## Bioloxía 
Poñen dun a tres ovos nun niño de cotelos feito nas árbores, nun acantilado ou no chan. A súa dieta componse basicamente de calaza, por ben que tamén cazan mamíferos de ata o talle dun coello, réptiles e aves da ata o talle dunha galiña de Guinea. Ocasionalmente rouban as presas doutras aves de rapina.

## Galería 

Ficheiro:Aquila_rapax_rapax1.jpg|Masai Mara, Kenya
Ficheiro:Steppe Eagle, Pokaran, district Jaisalmer, Rajasthan, India.jpg|Jaisalmer, India
Ficheiro:AB078_Tawny_Eagle.JPG|Jaisalmer, India
Ficheiro:AB080_Tawny_Eagle.JPG|Jaisalmer, India
Ficheiro:AB081_Tawny_Eagle.JPG|Jaisalmer, India
Aquila rapax MHNT.ZOO.2010.11.91.1.jpg |Museum specimen 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Clark, W. S. (1992): "The taxonomy of Steppe and Tawny Eagles, with criteria for separation of museum specimens and live eagles". *Bulletin of the British Ornithologists* **112**: 150–157.
* Olson, Storrs L. (1994): "Cranial osteology of Tawny and Steppe Eagles *Aquila rapax* and *A. nipalensis*". ''Bulletin of the British Ornithologists' Club* **114**: 264–267.
* Sangster, George; Knox, Alan G.; Helbig, Andreas J. & Parkin, David T. (2002): "Taxonomic recommendations for European birds". *Ibis* **144**(1): 153–159. PDF fulltext
* Aguia rapaz na *Lista vermella de especies ameazadas'' da IUCN
Ruslana Lyzhychko

**Ruslana Stepanivna Lyzhychko**, nada en Lviv o 24 de maio de 1973, é unha cantante, compositora produtora e bailarina ucraína, gañadora do Festival de Eurovisión 2004. Escribe, compón e produce as súas propias cancións e videoclips. Ademais é pianista, directora de Orquestra Sinfónica, Embaixadora de Boa Vontade de UNICEF e membro do parlamento ucraíno.

## Traxectoria 
O seu primeiro éxito en Ucraína foi en 1998 coa canción "Sunrise" e o álbum *A Moment of Spring*. En 1999 traballou no musical do Nadal *The Final Christmas of the 1990s*, que gañou o premio á película do ano de Ucraína. O seu álbum *Dyki Tantsi* (ou *Wild dances* na súa versión inglesa), que foi lanzado en 2003, foi disco de platino en Ucraína, vendendo máis de 100.000 copias.

Gañou o Festival de Eurovisión 2004 interpretando "Wild dances". A súa actuación reportoulle 280 puntos.

## Discografía 
### Singles 
* *Ty*
* *Balada pro princessu*
* *Svitanok*
* *Ostannya Poema*
* *Kolyskova*
* ''Myt' Vesny*
* *Prochannya z Disko*
* *Znaju Ja*
* *Oy, Zaghray My, Muzychenku*
* *Kolomyjka*
* *Wild Dances* (2004)
* *Dance with the Wolves* (2004)
* *The Same Star* (2005) 
* *Dika Enerihya/Wild Energy* (2006)
* *Moon Of Dreams* (2008)

### Álbums 
* *Myt' Vesny - Dzvinkyj Viter* (Мить весни. Дзвінкий вітер) (1998)
* *Ostannye risdvo 90* (Останнє різдво 90-x) (1999)
* *Naykrashche* (Найкраще) (2001)
* *Dobriy vechir, tobi ...* (Добрий вечір, тобі ...) (2002)
* *Dyki Tantsi* (Дикі Танці) (2003)
* *Diki Tantsi (Eurobonus)* (2004)
* *Wild Dances* (2004)
* *Wild Dances (New Year/Christmas Edition)* (2005)
* *Club'in* (2005)
* *Amazonka'' (2008)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina de Ruslana
* RuslanaTube (YouTube)