open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mirabilis jalapa

***Mirabilis jalapa*** é unha especie de planta, a máis común das plantas ornamentais do xénero *Mirabilis*, a cal está dispoñible en varias cores. *Mirabilis* en lingua latina quere dicir marabilloso e Jalapa (ou Xalapa) é a capital estatal de Veracruz, en México. *Mirabilis jalapa* foi cultivado polos aztecas con propósitos medicinais e ornamentais.

As flores abren normalmente a partir da tarde ou ao anoitecer (especialmente entre as 4 e as 8 horas), dando lugar a un dos seus nomes comúns. As flores producen entón unha forte fragrancia de cheiro doce durante toda a noite e logo péchanse definitivamente pola mañá. Novas flores abren ao día seguinte. Chegaron a Europa en 1525. Hoxe en día, é común en moitas rexións tropicais e tamén se valora en Europa como unha planta ornamental (non resistente). É a flor estatal infantil de Connecticut co nome de Four O'Clocks de Michaela Petit.

## Notas
Torneo feminino de fútbol nos Xogos Olímpicos de Toquio 2020 - Grupo E

[thumb|upright=1.2|300px|[Kashima Soccer Stadium de Kashima, unha das tres sedes nas que se disputaron os partidos do grupo.]]
O **Grupo E** do torneo feminino de fútbol dos Xogos Olímpicos de 2020 estivo composto por catro equipos que se enfrontaron entre si nun total de seis encontros, do 21 ao 27 de xullo de 2021. Os encontros deste grupo tiveron lugar no Sapporo Dome de Sapporo, Miyagi Stadium de Rifu e no Kashima Stadium de Kashima.

## Participantes 
O Grupo E estivo composto polas seguintes seleccións:

## Clasificación 
## Partidos 
### Gran Bretaña - Chile 
|valign="top"|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

### Xapón - Canadá 
|valign="top"|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

### Chile - Canadá 
|valign="top"|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

### Xapón - Gran Bretaña 
|valign="top"|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

### Chile - Xapón 
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Canadá - Gran Bretaña 
|valign="top"|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## Disciplina
Os puntos de *fair play* ou xogo limpo teríanse empregado como desempate se as estatísticas xerais e os cara a cara dos equipos estivesen empatados. Calculáronse a partir das tarxetas amarelas e vermellas recibidas en todos os partidos do grupo do seguinte xeito:
* primeira tarxeta amarela: -1 punto;
* tarxeta vermella indirecta (segunda tarxeta amarela): -3 puntos;
* tarxeta vermella directa: -4 puntos;
* tarxeta amarela e vermella directa: -5 puntos;

Só se pode aplicar unha das deducións anteriores a cada xogadora por partido.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Torneo feminino de fútbol nos Xogos Olímpicos de Toquio 2020
* Torneo masculino de fútbol nos Xogos Olímpicos de Toquio 2020
* Fútbol nos Xogos Olímpicos de Toquio 2020

### Ligazóns externas 
* Torneo Olímpico Feminino de Toquio 2020, en FIFA.com
Gert Fröbe

**Karl Gerhart "Gert" Fröbe**, nado en Oberplanitz o 25 de febreiro de 1913 e finado en  Múnic o 5 de setembro de 1988, foi un actor alemán.

## Traxectoria 
Fröbe naceu en Oberplanitz, hoxe parte de Zwickau. Inicialmente foi violinista, mais abandonouno polo Kabarett e o teatro.

En 1934 uniuse ao Partido Nazi con 19 anos e deixouno en 1937. En setembro de 1944 os nazis pecharon os teatros de Alemaña e foi alistado no exército, onde Fröbe serviu ata a fin da segunda guerra mundial.

Fröbe gañou sona cun dos primeiros filmes alemáns realizados trala segunda guerra mundial, *Berliner Ballade* (1948). O nome da súa personaxe, "Otto Normalverbraucher" (literalmente, Otto Consumidor Medio), converteuse no epítome alemán do cidadán medio. 

Interpretou o malvado no filme suízo-alemán *Es geschah am hellichten Tag* (1958), con guión orixinal de Friedrich Dürrenmatt. O seu papel como asasino en serie de nenos recibiu a atención dos produtores do filme de James Bond *Goldfinger* (1964) e escollérono para interpretar un dos malvados máis lembrados da serie, o magnate do ouro Auric Goldfinger. Posteriormente indicou: "O ridículo é que dende que interpretei a Goldfinger no filme de James Bond hai algunha xente que aínda insiste en verme como un malvado frío e implacable, un home que non ri". 

Fröbe fixo varias aparicións en elencos de estrelas na década de 1960, como nos filmes *The Longest Day* (1962), *Those Magnificent Men in their Flying Machines* (1965), *Arde París?* (1966),*Triple Cross* (1966) e *Monte Carlo or Bust* (1969).

FAleceu en Múnic en setembro de 1988 aos 75 anos por un ataque cardíaco. Foi enterrado no cemiterio Waldfriedhof de Icking.

## Filmografía 
## Notas
Concepción López Conde

**Concepción López Conde**, mellor coñecida como *Siña Conseusión a Xuliana*, nada en San Martiño de Bueu en 1882 e finada no mesmo lugar en 1969, foi poxadora de peixe do concello de Bueu desde os inicios de 1900 até a década de 1940.

## Traxectoria 
Naceu no lugar da Praia, na parroquia de San Martiño de Bueu en 1882, filla da tamén poxadora Xuliana Conde González e o mariñeiro Antonio López Troncoso. Foi a única filla muller do matrimonio, polo que non só herdou a casa familiar, senón tamén o negocio comezado pola nai, a cambio de coidar os proxenitores até a morte.

Casou con Manuel Dopazo Martínez a principios de 1900. Con el chegou a ter catorce fillas e fillos, das que sobreviviron seis mulleres e dous homes: Concepción, Carme, Manuela, Consuelo, María Amada, Manuel, Santiago e Josefa. Polo tanto, viviu entre o labor doméstico propio das mulleres da súa época e o traballo remunerado. O seu era o único soldo que entraba no fogar, pese a todo, os documentos oficiais estaban a nome do seu home.

Concepción conseguiu profesionalizar o oficio, acadando o recoñecemento dentro deste mundo eminentemente patriarcal, ademais de estabelecer ligazóns coas altas clases sociais do lugar: os salgadores e conserveiros Massó Hermanos, Attilio Gaggero e Juan Alonso, entre outros.

Morreu en 1969 no Ramal dos Galos despois dun longo período con demencia que lle impedía coñecer mesmo as persoas da súa contorna.

## Premios e recoñecementos 
En 2021, a Asociación Club Golfiños-Bueu rendeulle a IV Homenaxe Bueuesa Senlleira xunto coas súas descendentes. Ademais, dedicóuselle o número 3 do fanzine *Aña* en marzo dese mesmo ano. En agosto dese mesmo ano saíu publicada unha pequena recensión na revista *A Trabe de Ouro*.

## Notas
Blood Red Sky

***Blood Red Sky*** (tamén coñecido como ***Transatlantic 473***) é un filme xermano-británico de 2021 dirixido por Peter Thorwarth, quen escribiu o guión xunto con Stefan Holtz. Está protagonizado por Roland Møller, Peri Baumeister, Chidi Ajufo e Alexander Scheer. Estreseouse o 23 de xullo de 2021 a través de Netflix.

## Sinopse 
Nadja, unha viúva alemá, e o seu fillo Elias, prepáranse para tomar un avión a Nova York; Nadja, que parece sufrir unha leucemia, quere acudir ó doutor Brown, que pode ofrecerlle un tratamento médico para recuperar a saúde. No aeroporto, Elias faise amigo dun home chamado Farid, mentres a súa nai toma unha menciña que lle causa incomodidade.

O avión despega, e mentres os pasaxeiros se preparan para pasar a noite a bordo, un grupo de homes, incluíndo o copiloto Bastian, asasina aos tres pilotos e sabotan a caixa negra, impedindo que o avión sexa rastrexado por radar. O seu líder, Berg, anuncia ós pasaxeiros que el e os seus homes tomaron o control e esperan que todo o mundo permaneza nos seus asentos mentres negocian o rescate.

## Personaxes 
* Carl Anton Koch como Elias
* Peri Baumeister como Farid al Adwa
* Nader Ben-Abdallah como Mohammed
* David Hürten como Marvin
* Kai Ivo Baulitz como Bastian Buchner
* Graham McTavish como Coronel Alan Drummond
* Rebecca Dyson-Smith como Sarxento Karen Brown
* Roland Møller como Karl
* Dominic Purcell como Berg
* Jan Loukota como Jurij
* Alexander Scheer como Robert/Eightball
* Chidi Ajufo como Curtiz
* Florian Schmidtke como Michael
* Holger Hage como Holger
* Jacqueline Macaulay como Naomi

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Manuel Fernández-Valdés Costas

**Manuel Fernández-Valdés Costas**, nado en Tui en 1887 e finado no mesmo concello o 24 de setembro de 1962, foi un historiador e escritor galego.

## Traxectoria 
Foi funcionario do Corpo Pericial de Aduanas. Investigador sobre a historia de Tui, foi cronista oficial de Tui. Finou en Tui o 24 de setembro de 1962.

## Obras 
* *Arbitrios, impuestos y recargos que liquidan las aduanas en la importación y exportación de mercancias*, 1948.
* *Familias antiguas de Tuy*, 1958.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Manuel Fernández-Valdés Costas, cronista oficial de Tui
Captain Fantastic (filme)

***Captain Fantastic*** é un filme estadounidense de 2016 dirixido por Matt Ross e protagonizado por Viggo Mortensen, Frank Langella, Kathryn Hahn e Steve Zahn. A historia céntrase nunha familia que viviu en illamento na natureza durante máis dunha década e que se ve forzada a integrarse na sociedade logo da morte da nai.

Estreouse en galego o 27 de marzo de 2024 a través da TVG.

## Personaxes 
* Viggo Mortensen como Ben Cash
* Frank Langella como Jack Bertrang
* Kathryn Hahn como Harper Cash
* Steve Zahn como Dave
* George MacKay como Bodevan Cash
* Samantha Isler como Kielyr Cash
* Annalise Basso como Vespyr Cash
* Nicholas Hamilton como Rellian Cash
* Shree Crooks como Zaja Cash
* Charlie Shotwell como Nai Cash
* Trin Miller como Leslie Abigail Cash
* Elijah Stevenson como Justin
* Teddy Van Ee como Jackson
* Erin Moriarty como Claire McCune
* Missi Pyle como Ellen McCune
* Ann Dowd como Abigail Bertrang

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo
Servando Albuerne Menéndez-Conde

**Servando Albuerne Menéndez-Conde**, nado en Asturias e finado en Tui en 1937, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Sobriño do bispo de Tui Valeriano Menéndez-Conde Álvarez. Avogado e notario maior eclesiástico de Tui. Concelleiro de Tui, foi proclamado concelleiro polo artigo 29 en novembro de 1913, e nomeado alcalde Tui por Real Orde en decembro de 1913. Foi proclamado concelleiro de Tui polo artigo 29 en novembro de 1915. Volveu ser nomeado alcalde de Tui en 1916. Permaneceu no cargo ate 1918. Foi nomeado concelleiro e tenente alcalde de Tui en 1930. Despois foi xuíz municipal de Tui. Finou en Tui a finais de 1937.

## Vida persoal 
Casou Tui con Pilar Castro García en 1901, e foi pai de Luz e Pilar Albuerne Castro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Sabino Jurado

**Sabino Jurado**, finado en Tui o 7 de abril de 1916, foi un comerciante e político galego.

## Traxectoria 
Comerciante de Tui. Foi vicepresidente da delegación da Cámara de Comercio de Vigo en Tui en 1899. Concelleiro de Tui, foi primeiro tenente alcalde en 1907. Nas eleccións municipais de decembro de 1909 foi elixido concelleiro polo artigo 29. Foi alcalde de Tui en 1909. Volveu ser elixido alcalde de Tui en xaneiro de 1912. Permaneceu no posto até 1913. Finou en Tui o 7 de abril de 1916.
## Vida persoal 
Casou con María Romero Vindade e foi pai de Ignacio, Alvaro, Sabino e José Jurado Romero.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
María Amada Dopazo López

**María Amada Dopazo López**, coñecida como *María a Xuliana*, nada en San Martiño de Bueu en 1914 e finada no mesmo lugar en 1994, foi poxadora de peixe do concello de Bueu desde a década de 1940 até 1986.

## Traxectoria 
Naceu no lugar da Praia, na parroquia de San Martiño de Bueu en 1914, quinta filla da tamén poxadora Concepción López Conde e de Manuel Dopazo Martínez. Continuou co legado instaurado pola súa avoa Xuliana Conde González na década de 1860.

Aínda que o seu proxecto laboral de inicio foi a costura, para o que comezou estudos coas costureiras do lugar, a mediados da década de 1940 a nai comezou a solicitar a súa axuda revisando as contas. Deste modo, deixou o labor de costureira e colaborou co negocio familiar vendendo e poxando o peixe. Continuou con este oficio até mediados da década de 1980, cando lle pasou a testemuña á súa sobriña Luísa Agulla Dopazo.

De nova, namorou dun rapaz con ideas progresistas e de esquerdas, mais como o pai non llo quixo como mozo, decidiu non casar. Tivo unha única filla en 1947, con 33 anos, permanecendo solteira toda a vida.

Morreu en novembro de 1994 no Ramal dos Galos aos oitenta anos de idade.

## Premios e recoñecementos 
En 2021, a Asociación Club Golfiños-Bueu rendeulle a IV Homenaxe Bueuesa Senlleira xunto coas súas descendentes. Ademais, dedicóuselle o número 3 do fanzine Aña en marzo dese mesmo ano. E en agosto saíu publicada unha pequena recensión na revista A Trabe de Ouro.

## Notas
Mijaín López

**Mijaín López Núñez**, nado en Consolación del Sur, provincia de Pinar del Río, o 20 de agosto de 1982, é un exloitador cubano especialista en loita grecorromana. Considerado un dos mellores loitadores grecorromanos de todos os tempos, é o único deportista na historia dos Xogos Olímpicos con cinco medallas de ouro na mesma proba (obtívoas en Pequín 2008, Londres 2012, Río 2016, Toquio 2020 e París 2024). Foi ademais cinco veces campión do mundo e cinco veces campión dos Xogos Panamericanos. É o irmán máis novo de Michel López Núñez, boxeador e tamén medallista olímpico.

## Traxectoria 
Naceu en Herradura, no municipio de Consolación del Sur, da provincia cubana de Pinar del Río. Comezou a desenvolver unha gran forza sendo neno, cando cargaba caixas de froitas e tubérculos. Empezou a practicar deporte por influencia dos seus irmáns máis vellos Misael e Michel, que facían remo e boxeo, decantándose Mijaín pola loita grecorromana. Superou unha dobre fractura de tibia e peroné aos 13 anos e aos 17 xa formaba parte da selección cubana.

En 2004 en Atenas representou a Cuba nos seus primeiros Xogos Olímpicos, rematando na quinta posición e volvendo cun diploma olímpico. Ao ano seguinte gañou en Budapest o primeiro dos seus cinco Campionatos do Mundo, despois de derrotar na final ao húngaro Mihály Deák-Bárdos. Logo de conquistar en 2007 contra o ruso Khasan Baroev en Bakú o seu segundo título mundial, gañou en Pequín o seu primeiro ouro olímpico, batendo na final de novo ao ruso.

Disputou os tres seguintes Xogos Olímpicos (Londres 2012, Río 2016 e Toquio 2020), e logrou en todos a medalla de ouro, destacando os seus combates co turco Rıza Kayaalp, ao que derrotou nas tres citas olímpicas. Coa súa cuarta medalla de ouro olímpico, en Toquio, entrou na historia dos Xogos Olímpicos como un dos únicos seis deportistas con catro ouros na mesma proba, xunto a Paul Elvstrøm, Al Oerter, Carl Lewis, Michael Phelps e Kaori Icho, ademais de igualar os catro ouros do esgrimista cubano Ramón Fonst.

Despois de tres anos sen competir oficialmente, participou nos Xogos Olímpicos de 2024 (os seus sextos Xogos) e volveu proclamarse campión, tras vencer sucesivamente ao estadounidense Adam Coon, ao iraniano Amin Mirzazadeh, ao kurdo Sabah Shariati e na final ao cubano-chileno Yasmani Acosta. Deste xeito entrou na historia como o único deportista con cinco ouros olímpicos na mesma proba.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Mijaín López Núñez na United World Wrestling Database .
* Datos do loitador  no sitio web oficial do Comité Olímpico Internacional .
Caldo verde

miniatura
O **caldo verde** é un caldo de verzas, tradicional do norte de Portugal e consumido en todo o país. É característica a súa cor verde, posto que as follas das coles van cortadas en finas tiras e as patacas en puré.

Segundo costume do Miño, a sopa sérvese nun recipiente de barro, cun pouco de aceite de oliva, e acompañada de anacos de chourizo e broa. Como é unha sopa simple e lixeira, cómese como entrante ou como cea.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
**Caldo verde*, soupe traditionnelle portugaise aux choux
José Sarmiento Ozores

**José Sarmiento Ozores**, nado en 1861 e finado en 1937, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
[miniatura|page=41|*Siluetas de las personalidades más salientes de Galicia* de [Ramiro Vieira, 1907.]]
Fillo de José María Sarmiento Zelaya y Sotomayor. Foi nomeado fiscal municipal de Tui en xuño de 1893. Foi elixido concelleiro de Tui en novembro de 1893, e tomou posesión como alcalde de Tui o 1 de xullo de 1895. Volveu ser nomeado alcalde por Real Orde en 1902, cesando o 31 de decembro do ano seguinte. Foi deputado provincial polo distrito de Vigo-Tui (1913-1922). Foi nomeado gobernador civil de Guadalaxara en xuño de 1920. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado xuíz municipal de Tui en febreiro de 1937.

## Vida persoal 
Casou con Concepción Román e foi pai de Pura Sarmiento Román.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Ducado de Puglia e Calabria

[miniatura|270px|O Ducado de Puglia e Calabria no [Reino de Sicilia (1112)]]

O **Ducado de Puglia e Calabria** foi un señorío normando establecido en 1059 co recoñecemento oficial, por parte do papa Nicolao II, do título ducal a Roberto Guiscardo de Hautrville. A súa capital estivo orixinariamente  en Melfi pero, a partir de 1077, pasou a Salerno.

En realidade, xa con anterioridade, en 1043, Guaimario V, príncipe de Salerno, fora aclamado duque de Puglia e Calabria, aínda que a lexitimidade deste título (ao non ser recoñecida oficialmente por ningún poder universal) podería considerarse xuridicamente dubidosa; de feito, en 1047, o emperador Henrique III interveu para reclamar o título ducal para si mesmo. 

O ducado comprendía unha gran parte do sur continental italiano, estendéndose polos territorios das rexións actuais de Puglia, Basilicata, Calabria, o lado adriático da Molise e as franxas orientais e meridionais da Campania. Cando Roxerio II se converteu en rei en 1130, o ducado pasou a formar parte do Reino de Sicilia.

## Lista de condes e duques 
; Condes de Puglia (1043-1059)
* 1043 - 1046: Guillerme Brazo de Ferro
* 1046- 1051: Drogo de Hauteville
* 1051- 1057: Hunifredo de Hauteville
* 1057- 1059: Robert Guiscard

; Duques de Puglia e Calabria (1059-1127)
* 1059 - 1085: Robert Guiscard
* 1085- 1111: Roxerio Borsa, fillo do anterior
* 1111- 1127: Guillerme II, fillo do anterior

; Condes de Sicília (1071-1130)
* 1071 - 1101: Roxerio I, irmán de Robert Guiscard
* 1101- 1105: Simón de Sicília, fillo do anterior
* 1105- 1127: Roxerio II, irmán do anterior

; Duques de Puglia, Calabria e Sicília
* 1127 - 1130: Roxerio II, quen creou o Reino de Sicília no 1130

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Franco Cardini e Marina Montesano (2006): *Storia medievale*. Firenze: Le Monnier. Col. Università/Storia. ISBN 88-00-20474-0.
* Norwich, John Julius (1967): *The Normans in the South 1016-1130*. Longmans: Londres.
* Tommaso Indelli (2015): *Il tramonto della Langobardia minor. Longobardi, Saraceni e Normanni nel Mezzogiorno (X-XI sec.)*. Angri, Salerno: Editrice Gaia. ISBN 88-5525-014-0.

### Outros artigos 
* Casa de Hauteville
* Normandos
* Ducado de Calabria
BG Göttingen

O **Basketballgemeinschaft Göttingen** (do alemán: *Club de Baloncesto de Gotinga*), máis coñecido como **BG Göttingen**, é un equipo profesional de baloncesto alemán con sede na cidade de Gotinga, Baixa Saxonia. Fundado en 1974, actualmente compite na Basketball Bundesliga, máxima categoría do baloncesto xermano. O seu maior éxito foi a consecución do EuroChallenge 2010, torneo no que gañaron na final ao Krasnye Krylia ruso. O equipo xoga os seus partidos como local no Sparkassen-Arena, pavillón con capacidade para 3&nbsp;447 espectadores.

## Historia 
Cando o BG 74 Göttingen ascendeu á  Basketball Bundesliga en 2007, o equipo profesional excindiuse do club. Na súa primeira temporada na Bundesliga, o Göttingen conseguiu acadar a permanencia. Nas seguintes temporadas o equipo conseguiu algunhas actuacións destacábeis. Na temporada 2009–10 o club debutou en Europa ao competir no EuroChallenge, conseguindo gañar o torneo na súa primeira participación despois de 13 vitorias por tan só 3 derrotas. Na Final Four, que foi celebrada en Gotinga, o equipo venceu ao Chorale Roanne francés por 77−67 en semifinais e ao Krasnye Krylia ruso por 83−75 na final. Nas seguintes dúas temporadas o club continuou xogando competicións europeas, mais sen tanto éxito. Na temporada 2011–12 o Göttingen descende á segunda división, a ProA, conseguindo regresar á máxima categoría en 2014 após venceren ao Crailsheim Merlins nas finais da competición.

## Títulos 
**Segunda división de Alemaña**
***Campión** (2): 2007, 2014

**EuroChallenge**
***Campión** (1): 2010

## Xogadores 
[thumb|180px|[Taylor Rochestie.]]
### Destacados 
* Sullivan Phillips
* Kyle Bailey
* Louis Dale III
* Jeb Ivey
* Brian Jackson
* Trenton Meacham
* Taylor Rochestie
*   Nicholas Livas

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
* Páxina do equipo en Eurobasket.com
Provincia de Bocas del Toro

**Bocas do Toro** é unha provincia de Panamá e a súa capital é a cidade homónima de Bocas del Toro Ten unha extensión de 4657,2 km², unha poboación de 170 320 habitantes (2018) e os seus límites: ao norte co mar Caribe, ao sur coa provincia de Chiriquí, ao leste e sueste coa comarca Ngäbe-Buglé, ao oeste coa comarca Naso Tjër Di, ao noroeste coa provincia de Limón de Costa Rica e ao suroeste coa provincia de Puntarenas de Costa Rica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio Web de Bocas del Toro Interbocas.com 
* - Sitio Web de Bastimentos
* - Portal del Turismo de Bocas del Toro, bocas.com
Jesús Bernárdez Gómez

**Jesús Bernárdez Gómez**, nado en Redondela o 24 de agosto de 1915 e finado en Cidade de México o 15 de outubro de 2009, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Telmo Bernárdez Santomé e Isabel Gómez. Cando rematou o bacharelato ingresou na Escola Normal de Maxisterio de Pontevedra en 1931, igual que os seus irmáns Isabel e Telmo. Cando estudante militou na Federación Universitaria Escolar, da que foi secretario en 1933. Aos 18 anos integróuse na Organización Republicana Gallega Autónoma (ORGA), pasando despois a militar en Izquierda Republicana, organización da que foi presidente de Redondela. Foi mestre no Pósito de mariñeiros de Cangas. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido co seu pai e o seu irmán Telmo e estiveron presos na Illa de San Simón. Escapou do cárcre de Redondela e refuxiouse en Porto grazas á axuda do socialista portugués Mario Cal Brandao. Logo dunhas semanas marchou a Francia nun mercante noruegués, e regresou á zona leal. Foi soldado e oficial de Enxeñeiros, combateu na Batalla do Ebro, e conseguiu o grao de tenente na Escola Popular de Guerra de Barcelona. Ao rematar da guerra pasou a Francia e estivo no campo nº 5 bis de Argelès-sur-Mer. De alí marchou a México chegando a Veracruz a bordo do Buque Ipanema. Recibiu ayuda do JARE e SERE. En México foi presidente do Centro Republicano Español de México e da Comisión Pro-monumento da emigración republicana española a Lázaro Cárdenas. Asinou o manifesto "A la emigración republicana española y a los republicanos gallegos" xunto cos galegos de Izquierda Republicana Laureano Poza Juncal, Elías Arias Parga e Ramón Padín, no folleto "Conducta seguida a causa de la representación gallega en el Gobierno". Formou parte do cadro de profesores do Colegio Madrid, do Instituto Hispano-Mexicano Ruiz de Alarcón e foi catedrático de Análise Alxebraica na Escuela Normal Superior. En 1976 regresou a España onde pasou tempadas durante os últimos anos da súa vida e foi un dos fundadores do Centro de Investigaciones y Estudios Republicanos (CIERE).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía en Cátedra del Exilio.
* Ficha no Repertorio biobibliográfico do exilio galego,
Basket Torino

O **Basket Torino**, coñecido por motivos de patrocinio como **Reale Mutua Torino**, é un equipo de baloncesto profesional italiano da localidade de Turín, Piemonte. Foi fundado o 31 de maio de 2020 como sucesor do Auxilium Pallacanestro Torino. Desde a temporada 2019−20, o equipo compite na Serie A2 Basket, segunda categoría do baloncesto transalpino.

## Historia 
A cidade de Turín contaba cun equipo profesional na Serie A, máxima categoría do baloncento italiano. Entre os logros deste equipo estaban o chegar á final da Copa Korać en 1976 e unha Copa de Italia en 2018. Con todo, despois de meses de dificultades financeiras, o equipo perdeu a categoría, declarouse en quebra e anunciou a súa disolución. Como resultado, foi fundado o Reale Mutua Basket Torino despois de que Stefano Sardara trasladase o seu club, Dinamo Academy Cagliari, desde Cagliari a Turín. O equipo debutou na tempada 2019−20 na Serie A2 Basket, a segunda división de Italia. O 5 de xullo de 2019, presentouse o logotipo do equipo cun touro de Turín.

No debut do club na tempada 2019−20, Torino foi o primeiro na División Oeste cun rexistro de 18−8 antes de que se cancelase a temporada debido á pandemia de COVID-19. En xullo de 2020, un grupo de investidores turcos liderado polo adestrador de baloncesto Ergin Ataman converteuse en propietario do club. Na seguinte temporada, o equipo competiu no Grupo Verde da Serie A2, unha campaña sen o apoio en vivo dos seareiros debido á situación sanitaria. O equipo acabou a temporada regular cunha marca de 18−7, ocupando así o primeiro lugar. Na segunda fase da liga o Torino acanda o segundo lugar cun rexistro de 6−4, o que lle outorgaba o factor cancha nas primeiras eliminatorias polo ascenso. Nos cuartos de final o equipo conseguiu vencer por 3−0 contra a Mantovana, en tamén venceu por 3−0 contra o Scaligera Verona, mais nas finais saíron derrotados por 2−3 contra o Derthona Basket, equipo que finalmente conseguiu o ascenso á Serie A.

### Patrocinadores 
Ao longo dos anos, debido a motivos de patrocinio, o equipo foi coñecido como:

* **Reale Mutua Torino** (2020–presente)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Auxilium Pallacanestro Torino

### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
Project Lap Lap Pen Tai

***Project Lap Lap Pen Tai*** (en ) é un filme tailandés de 2021 producido por Transformation Films e distribuído por Netflix. O filme foi escrito e dirixido por un equipo de estudantes da Universidade de Bangkok, con Transformation Films como apoio.

O filme foi dirixido por Sita Likitvanichkul, Jetarin Ratanaserikiat, Apirak Samudkidpisan, Thanabodee Uawithya e Adirek Wattaleela, e escrito por Sita Likitvanichkul, Kittitat Nokngam, Jetarin Ratanaserikiat, Apirak Samudkidpisan, Wisit Sasanatieng e Thanabodee Uawithya. Está protagonizado por Krit Jeerapattananuwong, Warisara Jitpreedasakul e Philaiwan Khamphirathat.

## Personaxes 
* Panisara Rikulsurakan como Jane
* Kay Lertsittichai como Win
* Supanaree Sutavijitvong como Cin
* Krit Jeerapattananuwong como Peach
* Warisara Jitpreedasakul como June
* Dujdao Vadhanapakorn como profesora Nichcha
* Wongsakorn Rassamitat como pai de Win
* Bhumibhat Thavornsiri como Jed
* Philaiwan Khamphirathat
* Kim Waddoup

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Campionato Europeo de Tríatlon de Velocidade

O **Campionato Europeo de Tríatlon de Velocidade** é a máxima competición a nivel europeo de tríatlon de velocidade. É organizado desde 2016 pola Unión Europea de Tríatlon.

## Palmarés 
### Masculino 
### Feminino 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Campionato Mundial de Tríatlon de Velocidade
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da Unión Europea de Tríatlon .
First Cow

***First Cow*** é un filme estadounidense de 2019 dirixido por Kelly Reichardt. O guión é obra de Reichardt e Jonathan Raymond, e baséase na novela de Raymond *The Half Life*. Está protagonizado por John Magaro, Orion Lee, Toby Jones, Ewen Bremner, Scott Shepherd, Gary Farmer e Lily Gladstone. Tamén conta coa interpretación de René Auberjonois, nun dos seus últimos papeis no cinema.

Estreouse subtitulado en galego o 21 de maio de 2021 nos cinemas NUMAX. Foi traducido por Samuel Solleiro.

## Personaxes 
* John Magaro como Otis "Cookie" Figowitz
* Orion Lee como King-Lu
* René Auberjonois como Man with Raven
* Toby Jones como Chief Factor
* Ewen Bremner como Lloyd
* Scott Shepherd como Captain
* Gary Farmer como Totillicum
* Lily Gladstone como esposa de Chief Factor
* Alia Shawkat como Woman with Dog
* Dylan Smith como Jack
* Stephen Malkmus como Fiddler
* Mitchell Saddleback como servo de Chief Factor
* Jared Kasowski como Thomas

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Muller branca solteira

***Muller branca solteira*** (en ) é un filme estadounidense de 1992 dirixido por Barbet Schroeder. Baséase na novela de 1990 *SWF Seeks Same* de John Lutz. Está protagonizado por Bridget Fonda e Jennifer Jason Leigh.

Estreouse en galego o 17 de xuño de 1995 a través da TVG.

## Personaxes 
* Bridget Fonda como Allison "Allie" Jones
* Jennifer Jason Leigh como Hedra "Hedy" Carlson / Ellen Besch
* Steven Weber como Sam Rawson
* Peter Friedman como Graham Knox
* Stephen Tobolowsky como Mitchell Myerson
* Frances Bay como veciña maior
* Jessica Lundy como solicitante falangueira
* Ken Tobey como secretario

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en BoxOfficeMojo
Apis andreniformis

***Apis andreniformis*** é unha especie relativamente rara de abella do mel cuxo hábitat nativo é a rexión tropical e subtropical do sueste de Asia.

## Notas
Apis cerana

***Apis cerana*** é unha especie de abella do mel orixinaria do sur, sueste e leste de Asia. Esta especie é a especie irmá de *Apis koschevnikovi*, e ámbalas dúas forman parte do mesmo subxénero que a abella do mel europea, *Apis mellifera*.

## Notas
Apis dorsata

***Apis dorsata*** é unha abella do mel orixinaria do sur e sueste de Asia, a cal habita principalmente en áreas boscosas como Terai, no Nepal. Mide polo xeral entre 17 e 20 mm de longo. Os niños constrúense principalmente en lugares expostos afastados do chan, como nas extremidades das árbores, baixo os saíntes dos cantís e ás veces nos edificios. Estas abellas sociais son coñecidas polas súas estratexias de defensa agresivas e comportamento cruel cando son perturbadas. Aínda que non foron domesticadas, os pobos locais usaron a especie como fonte de mel e cera, unha práctica coñecida como caza de mel.

## Notas
Apis nigrocincta

***Apis nigrocincta*** é unha especie de abella do mel que habita na illa filipina de Mindanao, así como nas illas indonesias de Sangihe e Célebes. A especie é coñecida por ter as raíñas con máis alta frecuencia de apareamento de calquera especie da tribo Apini.

É unha especie de tamaño mediano da tribo *Apini*, comparada coa meirande *A. dorsata* ou a máis pequena *A. florea*.

## Notas
Apis florea

***Apis florea*** é unha das dúas especies de abella do mel pequenas, unha especie salvaxe que habita no sur e sueste de Asia. Ten unha distribución máis ampla que a súa especie irmá, *Apis andreniformis*.

É a especie máis pequena de abellas do xénero *Apis*, en canto a tamaño do seu corpo. Unha obreira mide tipicamente de 7–10&nbsp;mm de lonxitude corporal, e a súa plena coloración é parda avermellada. Unha colonia de *Apis florea* consiste nun só favo, que na súa parte superior rodea unha póla ou obxecto do cal se sostén.

## Notas
Apis koschevnikovi

***Apis koschevnikovi*** é unha especie de abella do mel que habita en Malaisia e na illa indonesia de Borneo, onde vive simpaticamente con outra especie de abella do mel, *Apis cerana* (especificamente *A. c. nuluensis*).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Asian Apicultural Association, Mitsuo Matsuka, and International Centre for Integrated Mountain Development, eds. *Asian Bees and Beekeeping: Progress of Research and Development*. New Delhi: Oxford & IBH Publishing Co, 2008.
* Roubik, David W. "Honeybees in Borneo" in *Pollination Ecology and the Rain Forest*, edited by David W. Roubik, Shoko Sakai, and Abang A. Hamid Karim, 174:89–103. Nova York: Springer-Verlag, 2005.
* Maa T. C. (1953) "An inquiry into the systematics of the tribus Apidini or honeybees (Hym)". *Treubia* 21, 525–640.
* Tingek S., Mardan M., Rinderer G., Koeniger N., Koeniger G. (1988) "Rediscovery of *Apis vechti* (Maa, 1953): the Sabah honey bee". *Apidologie*, 19, 97–102.
* Rinderer, T. E.; Stelzer, J. A.; Oldroyd, B. P.; Tingek, S.. "Levels of polyandry and intercolonial genetic relationships in *Apis koschevnikovi*". *Journal of Apicultural Research*, 1998 37 (4): 281-288.
* Guzmán, L. I. DE Y M. Delfinado Baker. "A new species of *Varroa* (Acari: Varroidae) associated with *Apis koschevnikovi* (Hymenoptera: Apidae) in Borneo". Int. J. Acarol., 22: 23-27, 1997.
Apis laboriosa

***Apis laboriosa*** é a especie de abella do mel máis grande do mundo; os adultos poden medir até 3.0 cm de lonxitude. Antes de 1980, *Apis laboriosa* foi considerada unha subespecie de *Apis dorsata*, pero case 20 anos despois foi elevada ao rango dunha especie separada. Foi clasificado unha vez máis como subespecie de Apis dorsata por Engel en 1999, mais foi confirmado como especie en 2020. É unha especie altamente adaptada ao seu hábitat nas terras altas.

## Notas
Acanthochitona crinita

***Acanthochitona crinita*** é unha especie de poliplacóforo mariño da familia *Acanthochitonidae*. Habita nas costas rochosas no nordeste do océano Atlántico, no mar do Norte e no mar Mediterráneo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de poliplacóforos de Galicia
Callochiton septemvalvis

***Callochiton septemvalvis*** é unha especie de molusco. Foi descrito por primeira vez por Montagu en 1803.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de poliplacóforos de Galicia
Ardón, rei

**Ardón** (ou ***Ardonus**,* posiblemente abreviatura *de Ardabastus)* foi o derradeiro rei dos visigodos en Hispania que, segundo algunhas fontes, reinou na Septimania entre 713 e 720.

## Contexto histórico 
A *Chronica regum Visigothorum* rexistra os nomes dos reis visigodos e os anos do seu reinado. Despois da entronización de Ervixio, as diferentes versións das Crónica, difiren en canto á continuación dos seguintes reis. A *Continuatio codicis C Parisini*, que consiste nun manuscrito do século XII, non menciona a Rodrigo e indica que Vitiza sucedeu a Akhila II e que despois de tres anos sucederáo Ardán. Tampouco na *Crónica Mozárabe* nin nas crónicas asturianas posteriores, a *Crónica Albeldense* e a *Crónica de Afonso III,* hai ningunha mención a Akhila II nin a Ardón, nin nas crónicas árabes. 

Sucede que as crónicas escritas na área de influencia e control de Akhila II -Narbonense e Tarraconense, segundo a distribución das moedas acuñadas no seu nome- ignoraron a existencia de Rodrigo, até despois de mediados do século XIII cando foron traducidos os traballos do bispo Rodrigo Ximénez de Rada. Segundo isto, despois do desastre do exército visigótico do rei Rodrigo, e a morte do propio monarca na batalla de Guadalete, os musulmáns emprenderon a conquista do reino visigótico. O final do reinado de Akhila II foi coetáneo coas vitorias musulmás no val do Ebro e en Zaragoza, de xeito que pode deducirse que a súa morte, no 713, foi coma consecuencia da loita contra os novos conquistadores na que despois da conquista de Narbona, pretendeu defender o resto do territorio, sen éxito.

## Reinado de Ardón 
Despois da súa morte de Akhila II, Ardón, foi elixido rei, séndolle atribuído pola crónica un reinado de sete anos, dende o 713 até o 721. No 716, os musulmáns comandados polo valí Al-Hurr ibn Abd al-Rahman al-Thaqafi, cruzaron os Pireneos e invadiron a Narbonense polo que Ardón houbo defender a derradeira provincia do reino visigodo. A campaña foi continuada polo seu sucesor Al-Samh ibn Malik al-Khawlani, o cal finalmente completou a conquista do territorio no 720. Ardón finou no 721, presumiblemente, loitando contra os invasores.

A desaparición total do reino visigodo, produciuse cinco anos máis tarde, coa toma de Carcasona e, pouco despois, de todo o territorio até Nimes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
*

### Outros artigos 
* Conquista omeia de Hispania
* Conquista carolínxia de Hispania

### Ligazóns externas 
* Carlos Ivorra: el fin de los visigodos
TotalEnergies

**TotalEnergies SE** (anteriormente chamada **Total**) é unha compañía francesa dedicada á produción e subministración de enerxía. A súa sede atópase no distrito parisiense de La Défense.
## Características
É unha das sete maiores empresas produtoras de gas e petróleo no mundo (grupo coñecido co nome en inglés de *supermajors*), xunto con ExxonMobil, Eni, Shell, BP, Chevron e ConocoPhillips. É a primeira empresa francesa por facturación en 2015, a 5ª empresa de Europa e a 24ª do mundo, así como a 4ª por capitalización de mercado da zona do euro en 2015. As súas actividades abarcan toda a cadea de produción, desde a extracción de cru e gas natural a enerxía, incluíndo refino especial e distribución comercial.

Total é unha empresa que tamén actúa nos sectores de produción de enerxía e baixo consumo de carbono.

O Grupo Total está presente en máis de 130 países e conta con máis de 100.000 empregados, dos cales case o 25% están en Francia. Total tamén é unha grande empresa química.

En decembro de 2022, as ONG Friends of the Earth, Survie e outras catro ONG ugandesas enviaron ao grupo petroleiro Total aos tribunais e acusárono de violar a lei sobre o deber de vixilancia das grandes empresas francesas en materia de dereitos humanos e medio ambiente.
## Notas
Beleza oculta

***Beleza oculta*** (en ) é un filme estadounidense de 2016 dirixido por David Frankel e escrito por Allan Loeb. Está protagonizado por Will Smith, Edward Norton, Keira Knightley, Michael Peña, Naomie Harris, Jacob Latimore, Kate Winslet e Helen Mirren.

Estreouse en galego o 14 de setembro de 2019 a través da TVG. A directora de dobraxe é Charo Pena.

## Personaxes 
* Will Smith como Howard Inlet
* Edward Norton como Whit Yardsham
* Keira Knightley como Amy Moore / "Love"
* Michael Peña como Simon Scott
* Naomie Harris como Madeleine 
* Jacob Latimore como Raffi / "Time"
* Kate Winslet como Claire Wilson
* Helen Mirren como Brigitte / "Death"
* Ann Dowd como Sally Price
* Mary Beth Peil como Mrs. Yardsham
* Raymond Greene-Joyner como Mr. Yardsham
* Shirley Rumierk como Mrs. Scott

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Cometa Hyakutake

O **Cometa Hyakutake** (, **C/1996&nbsp;B2**) és un cometa, descuberto o 31 de xaneiro de 1996, que pasou moi preto da Terra en marzo dese ano. Foi denominado o **Gran cometa de 1996**; o seu paso pola veciñanza terrestre foi un dos encontros máis próximos dos últimos dous séculos. Hyakutake foi moi brillante nos ceos nocturnos e amplamente contemplado en toda a Terra, superando en popularidade temporal ó moito máis anticipado Cometa Hale-Bopp, que estaba aproximándose ó Sistema solar interior naquelas datas.

As observacións científicas do cometa levaron a varios descubrimentos. Moitos, sorprenderon ós científicos cometarios, como a primeira emisión observada de Raios X por cometa, o que se cre que foi causado por partículas ionizadas de vento solar interactuando con átomos neutros da cola do cometa. A nave Ulises cruzou de xeito inesperado a cola do cometa a unha distancia de máis 500 UA do núcleo cometario, amosando que Hyakutake tiña a cola máis longa coñecida a un cometa.

Hyakutake é un cometa de período longo. Antes do seu recente paso a través do Sistema Solar, o seu período era duns 17 000 anos, pero as perturbacións gravitatorias dos planetas xigantes incrementou ese período a 70 000 anos.alt=Hyakutake en raios X.|miniatura|Hyakutake en raios X.|centro
Enrique Fernández Castiñeiras

**Enrique Fernández Castiñeiras**, nado en Santiago de Compostela en 1950, é un historiador da arte e profesor universitario galego.
## Traxectoria 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Grupo de investigación Iacobus  (USC).
Acanthocardia paucicostata

***Acanthocardia paucicostata*** é unha especie de bivalvo da familia dos cárdidos e do xénero *Acanthocardia*. Foi descrita por primeira vez por GB Sowerby II en 1834.

Vive nos fondos lamacentos na rexión infralitoral.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de bivalvos de Galicia
### Bibliografía
* *Guía ecolóxica das cunchas e moluscos de Galicia*, Emilio Rolán, Edicións Xerais de Galicia, 1993.
* *Guía dos moluscos de Galicia*, Emilio Rolán e Jorge Otero-Schmitt, Editorial Galaxia, 1996. (Previsualización en Google Books)
Aftonbladet

miniatura|Sede do xornal en Estocolmo
**Aftonbladet** (en galego: *A Folla da Tarde*) é un xornal vespertino sueco, de tendencia socialdemócrata e sensacionalista, con sede en Estocolmo.

## Historia 
esquerda|miniatura|205x205px|Lars Johan Hierta, fundador do Aftonbladet
Fundado en 1830, por Lars Johan Hierta, un influente político sueco e empresario, pronto destacou polas súas críticas ao rei Carlos XIV Xoán. Foi así que o *Aftonbladet* foi censurado en numerosas ocasións, circulando ás veces co nome de "*Det Andra Aftonbladet*" (A segunda folla da Tarde) mais mantendo o mesmo estilo, ata ser finalmente autorizado polo rei. 

O longo dos seus case douscentos anos de historia, o xornal mantivo diferentes liñas editoriais. Comezou sendo unha cabeceira liberal, para ser logo conservador entre 1890 e 1921.

En 1929, o xornal foi adquirido pola familia Kreuger, vencellada á produción de tabaco.  Favorable ao goberno de Per Albin Hanson, primeiro ministro socialdemócrata, en 1932, logo retomou os postulados liberais e durante a segunda guerra mundial, simpatizou co exército alemán ata 1943 por influencia dos intereses nazis. 

En 8 de outubro de 1956, a familia Kreuger vendeu o xornal a Confederación Sueca de Sindicatos asumindo unha liña editorial progresista favorable aos socialdemócratas. Logo dunha redución nos números da súa circulación, na década de 1960 ascendería ata unha tiraxe de 507.000 exemplares. 

Na década de 1990 o xornal atravesou unha situación de crise que levou a que a Confederación Sueca de Sindicatos vendera o 49.9% do capital social ao grupo de medios de comunicación noruegués Schibsted en 1996, conservando, a central sindical, o control da liña editorial como accionista maioritario. Un ano máis tarde logrou ser o xornal sueco máis vendido polo de superar ao conservador Expressen e a principios do século XXI era o líder de toda a prensa escrita escandinava. É considerado un xornal sensacionalista polos enfoques que fai de determinadas noticias e polo seu énfase nas cuestións deportivas e a prensa do corazón. En 2009, Schibsted mercou o 91% do accionariado, conservando a Confederación Sueca de Sindicatos o 9%. 

Ademais do xornal impreso, conta con sitio web do Aftonbladet dende 1994, sendo unha das páxinas máis visitadas de Suecia e ten unha canle de televisión, *Aftonbladet TV7*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas: 
* Sitio web do xornal Aftonbladet (en sueco)
Susana Rodríguez Barcia

**Susana Rodríguez Barcia**, nada en Vigo o 23 de outubro de 1977, é unha filóloga hispánica, tradutora e profesora galega.

## Traxectoria
Exerce como profesora titular no departamento de Lingua Española da Facultade de Filoloxía e Tradución da Universidade de Vigo. Foi profesora axudante e bolseira de investigación dende 1998. Dende 1999 traballa en áreas como a análise do discurso, a historiografía lingüística ou a lexicografía, en particular na presenza de ideoloxía nos dicionarios monolingües en español. Así mesmo, tamén é especialista na construción discursiva de estereotipos.

Doutorouse en 2005 pola Universidade de Vigo cunha tese sobre a ideoloxía na historia da lexicografía española entre 1611 e 1899, dirixida por Miguel Ángel Esparza Torres.

Entre os anos 2005 e 2006 traballou no grupo de Terminoloxía Científico-Técnica de Galicia (Termigal), no Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades.

Entre outras obras, traduciu ao galego *O escaravello de ouro* de Edgar Allan Poe. É, ademais, directora da revista *Hesperia. Anuario de Filología Hispánica*, da Universidade de Vigo.

No eido da lexicografía, é coautora do *Gran dicionario século 21 Galego/Castelán*. Entre outras achegas, destaca a *Introducción a la Lexicografía* publicada en 2016 pola Editorial Síntesis.

## Obra 
* *La Realidad Relativa. Evolución ideológica en el trabajo lexicográfico de la Real Academia Española (1726-2006)* (2008). Universidade de Vigo, Servizo de Publicacións. ISBN 978-84-8158-368-7.
* *Introducción a la lexicografía* (2016). Madrid: Síntesis. ISBN 978-84-9077-384-0
* *Poética del Rock. Imaginario lírico de la cultura popular* (2023). Con Bosco Gil de Gárate Hernández.  Universidade de Vigo, Servizo de Publicacións. 743 páxs. ISBN 9788481589603.
* *Cantos do mar* (2024). Con Bosco Gil de Gárate Hernández. Morgante. 356 páxinas. ISBN 978-84-19040-43-5

## Galardóns 
* En 2005 obtivo o Premio extraordinario de Doutoramento.

* En 2007 gañou o Premio á Investigación da Deputación de Pontevedra (categoría Provincia de Pontevedra) polo estudo realizado xunto con Rubén Suárez Sousa *Después de la movida. La música pop y rock en Pontevedra entre 1990 y 2007.*

## Notas
Emilio García Bengoechea

**Emilio García Bengoechea**, nado en Vigo o 24 de novembro de 1938, é un ex-remeiro galego. Competiu nos Xogos Olímpicos de 1960 en Roma, na proba de catro con temoneiro.

## Traxectoria 
miniatura|240px|A cidade de Vigo ós seus atletas.
Foi remeiro do Real Club Náutico de Vigo e en 1960, despois de proclamarse campión de España no Lago de Banyoles, foi seleccionado para disputar os Xogos Olímpicos de Roma. Participou na proba de catro con temoneiro, celebrada no Lago Albano, xunto aos seus compañeiros do Náutico Franco Cobas, José Luis Méndez e Alberto Valtierra, con Armando González como temoneiro. Remataron de últimos tanto na súa manga dos cuartos de final, como na da repesca, sendo o ouro para o Equipo Alemán Unificado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do remeiro no sitio web oficial do Comité Olímpico Internacional .
*Datos do remeiroen sports-reference.com. Arquivado dende o orixinal .
*Datos do remeiro  no sitio web oficial da Federación Internacional de Sociedades de Remo .
Arca do diluvio

**Arca do diluvio** (*Anadara diluvii*) é unha especie extinta de bivalvos mariños da familia *Arcidae*.

## Distribución 
Atopáronse fósiles do Cuaternario en España, do Plioceno en Alxeria, Chipre, Grecia, Italia, España, do Mioceno en Bélxica, Bulgaria, Chipre, Alemaña, Grecia, Italia, Polonia, Romanía, Eslovaquia e España, e do Oligoceno en Austria e Hungría.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de bivalvos de Galicia
### Bibliografía
* *Guía ecolóxica das cunchas e moluscos de Galicia*, Emilio Rolán, Edicións Xerais de Galicia, 1993.
* *Guía dos moluscos de Galicia*, Emilio Rolán e Jorge Otero-Schmitt, Editorial Galaxia, 1996. (Previsualización en Google Books)
Celia Fernández Figueroa

**María Celia Fernández Figueroa**, nada en Merlán (Chantada) o 17 de xullo de  1896 e finada no mesmo lugar en xuño de 1962, foi unha avogada e mestra galega.

## Traxectoria 
Naceu na casa de Pumar, parroquia de Merlán, no seo dunha familia de labregos medianos. Estudou no Colexo das Josefinas de Madrid. Despois comezou os estudos de Maxisterio abandonando ao pouco para matricularse en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela no curso 1923-24. Tamén estudou na Universidade de Murcia. Rematou Maxisterio e obtivo o título de mestra na Escola Normal de Santiago de Compostela en 1930. Licenciouse en Dereito en 1932, sendo a primeira muller en facelo na Universidade de Santiago de Compostela (USC) e probablemente a primeira muller galega en facelo en Galicia. Foi mestra en Lugo, nos anos corenta na Fonsagrada, e finalmente en Nogueira de Miño ata a súa morte.

Deixou inédita a novela *La huérfana de Sevilla “La Quijotesca”*, na que aborda a problemática da muller.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Celia Fernández Figueroa en Mulleres de Sil e Minho.
Ameixa de río

A **ameixa de río** (*Anodonta cygnea*) é unha especie grande de ameixa de auga doce, un molusco bivalvo da familia *Unionidae*. Debido á súa variabilidade morfolóxica e ao seu amplo rango de distribución, existen máis de 500 sinónimos desta especie.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de bivalvos de Galicia
* Catálogo galego de especies ameazadas
### Bibliografía
* *Guía ecolóxica das cunchas e moluscos de Galicia*, Emilio Rolán, Edicións Xerais de Galicia, 1993.
* *Guía dos moluscos de Galicia*, Emilio Rolán e Jorge Otero-Schmitt, Editorial Galaxia, 1996. (Previsualización en Google Books)