Ramiro Ledesma Ramos

**Ramiro Ledesma Ramos,** nado en Alfaraz de Sayago, provincia de Zamora, o 23 de maio de 1905, e finado en Aravaca, provincia de Madrid, o 29 de outubro de 1936, foi un ensaísta, filósofo e político español. Director do semanario *La Conquista del Estado*, foi unha figura clave na articulación intelectual do fascismo español; en opinión de autores como González Cuevas, foi o "máximo teorizante do fascismo español".

Aliado con Onésimo Redondo, ambos fundarían en 1931 as Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista (JONS), que se fusionaron en 1934 coa Falange Española de José Antonio Primo de Rivera e Julio Ruiz de Alda para dar lugar a Falange Española de las JONS (FE de las JONS). Enfrontado con Primo de Rivera, foi expulsado da organización en 1935, volvendo, tras fracasar na reactivación das antigas JONS, para dedicarse á actividade intelectual. Despois do inicio da guerra civil, que o sorprendeu no Madrid leal á Segunda República, foi detido por milicianos e finalmente fusilado durante unha saca de presos.

## Traxectoria 
### Orixes e anos de formación 
Naceu o 23 de maio de 1905 en Alfaraz de Sayago, unha pequena localidade da provincia de Zamora que apenas chegaba aos cincocentos habitantes. Aos poucos anos trasladouse coa súa familia a Torrefrades, onde o seu pai exercía a profesión de mestre.

Ingresou moi novo no corpo de Correos e Telégrafos, e despois de varios destinos chegou a Madrid, onde rematou o bacharelato. Frecuentou o Ateneo e conseguiu darse unha ampla e sólida cultura, en boa medida autodidacta. En 1926 matriculouse na Facultade de Ciencias e na de Filosofía da Universidade de Madrid, na que coincidiu con docentes como José Ortega y Gasset, Julián Besteiro, Xavier Zubiri, Manuel García Morente, Manuel B. Cossío e Fernando de los Ríos, mostrando Ledesma particular predilección polo primeiro, de quen se acabou convertendo nun dos seus máis asiduos seguidores. Profundou no estudo do filósofo Martin Heidegger e colaborou, desde moi novo, en *La Gaceta Literaria*, revista literaria fundada e dirixida por Ernesto Giménez Caballero, onde se expresaba a xeración do 27, e na que a partir de 1929-1930 empezarían a cobrar eco —por influencia do seu director— posicións de inspiración fascista.

En 1929 a súa colaboración alcanzaba a máis selecta das publicacións culturais españolas: a *Revista de Occidente*, fundada e dirixida por Ortega. Sufría dun defecto na pronuncia do *erre* o que limitou o seu potencial como orador e do cal se mofaría en última instancia José Antonio Primo de Rivera.

### Participación política 
Contra 1930, despois de acumular unha inxente cantidade de lecturas filosóficas (de autores españois, alemáns, franceses e italianos), «o novo concepto máis importante para el foi o *Angst* heideggeriano», en opinión de Payne. Así, «a angustia e a ameaza da nada —conclúe o historiador estadounidense— só podían ser superadas pola vontade e o logro, por unha acción que se fose convertendo cada vez máis en acción directa».

Foi a comezos de 1931, en febreiro, cando dá o paso de intelectual a activista político dando a coñecer o manifesto titulado *La conquista del Estado* que será a orixe do movemento que, posteriormente, se denominou como nacionalsindicalista. Este movemento é unha doutrina de «terceira posición» partidaria da planificación económica cualificada como sindicalismo nacional ou fascismo á española. Para a súa difusión, de marzo a outubro de 1931 serviuse dos vinte e tres números do semanario *A Conquista do Estado* —refllexo do xornal italiano *La conquista dello Stato*, dirixido por Curzio Malaparte— na que «propugnaba unha política parecida á dos nazis».

O 10 de outubro de 1931, produciuse a creacións das JONS (Juntas de Ofensiva Nacional–Sindicalista) a partir da fusión do grupo que estaba ao redor do semanario, dirixido por Ledesma, coa Junta Castellana de Actuación Hispánica de Onésimo Redondo. Nos seguintes tres anos, téntase aumenta-la presenza da nova organización, creando unha nova revista denominada *JONS*, mais apenas chegou a ter certa influencia entre os universitarios en Madrid e os agricultores en Valladolid até que, paseniñamente, Ledesma Ramos comezou un achegamento a Falange Española, que conduciu ao triunvirato, por fusión de ámbalas dúas formacións políticas, en FE de las JONS xunto a Julio Ruiz de Alda e José Antonio Primo de Rivera en febreiro de 1934. A unificación entre as devanditas organizacións xurdiu da iniciativa do propio Ledesma Ramos, asistente ao acto fundacional de Falange Española.

#### Expulsión de FE de las JONS 
Con todo, Ledesma Ramos foi expulsado da formación en xaneiro de 1935, interpretándose a súa saída polos antigos jonsistas como froito da súa desconformidade coa evolución de FE das JONS, próxima ao reformismo burgués e afastado da vía revolucionaria proletaria que dicían defender os seus partidarios. «A literatura falanxista, ao interpretar estas querelas, deu énfases ás diferenzas teóricas e políticas; pero fundamentalmente foron o resultado das ambicións persoais de ámbolos dous lados». En calquera caso, trala súa saída levou a cabo un intento errado de reactivación das JONS como grupo independente e mantívose claramente afastado da Falanxe, a pesar de que presentaría de novo a súa axuda a título persoal a José Antonio Primo de Rivera en 1936.

En 1935, publicou o libro *Fascismo en España?* (co pseudónimo de «Roberto Lanzas»), no que incluía fortes descualificacións contra Primo de Rivera e Falange. Do mesmo ano foi tamén o seu *Discurso a las juventudes de España*, que pode considerarse como a obra doctrinal máis consistente do fascismo español.

### Guerra civil española 
Nada máis producirse o abandono de Falange, o 16 de febreiro de 1935 editou o primeiro número do semanario *La Patria Libre* (do que só saíron sete números, o derradeiro o 30 de marzo de 1935). E unha semana antes da sublevación militar, o 11 de xullo de 1936, publicou o primeiro e único número da revista *Nuestra Revolución*, onde pedía aos seus lectores «apoios, adhesións, ombreiros que se xunten cos nosos para levar ao triunfo a bandeira social, nacional e revolucionaria que hoxe necesitan de modo urxente os españois».

Poucos días despois do golpe militar contra a República que ao fracasar daría paso á guerra civil española, foi detido na rúa Santa Juliana, no barrio de Cuatro Caminos de Madrid, preto do seu domicilio, por milicianos socialistas e internado na prisión de Ventas. De alí foi «sacado», xunto a outros presos, entre os que se atopaba o destacado intelectual contrarrevolucionario Ramiro de Maeztu e o xefe da Falange Española de Villaverde Albino Hernández Lázaro, para ser fusilado nas tapias do cemiterio de Aravaca o 29 de outubro de 1936.

## Ideoloxía 
Na súa ideoloxía, tense sinalado a influencia de Nietzsche, que para Simancas e Moraleja é a máis relevante. Ademais tamén lle influíron outros autores como Fichte (Borrás afirma que o *Discurso a las juventudes de España* de Ledesma tiña a pretensión de cumpri-la mesma función que o *Discurso á nación alemana* de Fichte), Hegel, Heidegger, Unamuno (a quen adicou a súa novela *El sello de la muerte)*, Ortega e Gasset, Giovanni Gentile, Georges Sorel, Valois, Joaquín Costa, Oswald Spengler e Nicolai Hartmann.

Foi admirador do nacionalsocialismo e de Adolf Hitler, até o punto de imitar o peiteado deste último. De acordo con Stanley G. Payne, foi «o primeiro intelectual que definiu un fascismo español relativamente claro e preciso». A súa mensaxe era accidentalista na cuestión da forma de Estado. Ledesma, que desprezaba a José María Albiñana —ao que adscribiu unha «xesticulación reaccionaria»—, foi cualificado en 2004 polo escritor falanxista Gustavo Morales como «o máis claro engarce co fascismo orixinal». Chegou a expor a posibilidade de articular unha alianza coa CNT fronte ao marxismo —proposición cualificada como «ilusión sen porvir» por Ferran Gallego—.

Ledesma opinaba que rematara o tempo do terrorismo secreto e que se abría unha nova etapa na que serían milicias uniformadas e perfectamente disciplinadas as que exercesen a violencia que os seus obxectivos políticos precisaban, ao estilo das camisas negras italianas ou as camisas pardas de Hitler. Aínda que Ramiro Ledesma xogou en ocasións á confusión e chegou a publicar «A Ramiro Ledesma e aos seus camaradas —escribiu co pseudónimo de Roberto Lanzas en *Fascismo en España?—* vanlles mellor as camisas vermellas de Garibaldi cás negras de Mussolini».

A violencia destes grupos, especialmente contra grupos de esquerda, non tardou en ser frecuente. Un forte antiliberalismo e antimarxismo (incluíndo neste a todas as correntes obreristas) impregnaba a súa propaganda, así como un rexeitamento ao sistema parlamentario e democrático. Aínda que en *La Conquista del Estado* esixía a extirpación do marxismo por ser «materialista, antiespañol e subversivo», daba a benvida a tódolos réximes revolucionarios do estranxeiro, incluíndo a Unión Soviética, e mesmo declarou que prefería un sistema económico de tipo soviético en España sempre que este fora puramente español antes có dominio da «burguesía estranxeira».

O número catro da publicación (4 de abril) pedía a inmediata revogación de tódalas concesións ao capital estranxeiro. Esa edición foi retirada pola policía, pois no número anterior insistírase na intención do grupo de «impor violentamente a súa política». No número do 4 de xuño, a mesma publicación sostiña:

Trala súa saída de FE das JONS, Ledesma chegou a esbozar no *Discurso ás mocidades de España* (1935) un proxecto imperial que consideraba imprescindible para a realización nacional plena, detallando unha serie de reivindicacións, que, comezando por «recuperar» Xibraltar pasaría pola unión co «gran pobo portugués», abríndose como marco de expansión unha liña norteafricana «dende o Atlántico a Tunes» con «moitas ilusións» enterradas e «moito sangue español», apostando tamén polo afondamento de vínculos «con todo o gran bloque hispano da nosa América».

Fundamentalmente agnóstico, non se mostra nos seus escritos unha marcada inquietude de signo relixioso marcada e, mesmo, chegou a se mofar da relixiosidade de Redondo. Con todo, o seu agnosticismo entraría en crise, ao parecer, pouco antes da súa execución.

## Obras 
### Obra literaria 
**El sello de la muerte* (1924). Novela con prólogo de A. Vidal y Planas. Madrid: Ed. Reus.

### Obra ensaística 
**El Quijote y nuestro tiempo* (1924). Texto inédito con prólogo de Tomás Borrás. Editado postumamente en 1971. Madrid: Ed. Vassallo de Mumbert.

### Obra política 
**Escritos políticos. La conquista del Estado* (1931). Reeditado en 1986. Madrid: Edición de Trinidad Ledesma Ramos.
**Escritos políticos - JONS.* (1933-1934). Reeditado en 1985. Madrid: Edición de Trinidad Ledesma Ramos.
**Discurso a las juventudes de España* (1935). Madrid: Ediciones «La Conquista del Estado» Reeditado en 2003, 8ª edición, con estudo preliminar de Pedro Carlos González Cuevas. Madrid: Biblioteca Nueva.
**¿Fascismo en España?* (1935). Madrid: Publicaciones «La Conquista del Estado». (co pseudónimo Roberto Lanzas).
**Escritos filosóficos* (1941). Madrid. Reeditado en 1983 por Tecnos como *La filosofía, disciplina imperial*; con estudo preliminar de Santiago Montero Díaz.
**¿Fascismo en España? La patria libre, nuestra revolución*. Reeditado en 1988. Madrid: Edición de Trinidad Ledesma Ramos
**Obras completas (2004).* Madrid/Barcelona: Fundación Ramiro Ledesma - Círculo Cultural «La Conquista del Estado». 4 vols.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### Outros artigos 
* La Conquista del Estado
* Onésimo Redondo
* José Antonio Primo de Rivera

### Ligazóns externas 
* Juan C. García, «Las obras completas de Ramiro Ledesma Ramos».