Ruínas de Gede

As ruínas de Gede son un sitio Patrimonio da Humanidade da UNESCO preto da costa do océano Índico, no leste de Kenya. O sitio está adxacente á cidade de Gede (tamén coñecida como Gedi) no Distrito de Kilifi e dentro do Bosque de Arabuko-Sokoke.

Gede é un dos moitos asentamentos costeiros medievais swahili que se estenden desde Barawa, Somalia ata o río Zambezi en Mozambique. Hai 116 sitios swahili coñecidos que se estenden desde o sur de Somalia ata Vumba Kuu, na fronteira entre Kenya e Tanzania.

O sitio de Gede inclúe unha cidade amurallada e a súa área periférica. Todos os edificios en pé en Gede, que inclúen mesquitas, un palacio e numerosas casas, están feitos de pedra, teñen un só andar e están distribuídos de forma desigual pola cidade. Tamén hai grandes zonas abertas no asentamento que contiñan casas de terra e palla. As "tumbas de piares" de pedra son un tipo distintivo de arquitectura da costa suahili que tamén se atopa en Gede.

A localización de Gede ao longo da costa e a asociación con sitios similares ao longo da costa suahili convertérona nun importante centro comercial. Aínda que existen poucos documentos históricos que asocien especificamente a Gede co comercio do Océano Índico, pénsase que o sitio foi un dos máis importantes da costa.

## Historia do descubrimento e a escavación
Aínda que Gede permaneceu descoñecido para a maioría dos colonos do África Oriental Británica ata a década de 1920, o sitio era coñecido polos pobos mijikenda locais. Malia os cambios no seu sistema de crenzas e a prominencia do islam na rexión, moitos cren que os espíritos malignos e ancestrais residen en Gede.

As ruínas de Gede foron descubertas por primeira vez polos colonialistas en 1884 despois de que un residente británico de Zanzíbar, Sir John Kirk, visitase o sitio.

### Investigación arqueolóxica temperá
As escavacións comezaron en Gede en 1948 baixo a supervisión de James Kirkman, e duraron ata 1958, con escavacións intermitentes que se produciron desde a década de 1960 ata a de 1980. Kirkman escavou os edificios do centro da cidade, incluíndo o palacio e varias mesquitas e casas, e tamén limpou e reparou as murallas.

Xunto coas escavacións en Gede durante a década de 1950, tamén se realizaron escavacións simultáneas en sitios similares ao longo da costa suahili. O estudo de Wilson de 1982 dos 116 sitios ao longo da costa atopou 34 ruínas illadas, que concluíu que probablemente contiñan posibles asentamentos ou vivendas illadas. Aínda que se estudaron os asentamentos máis pequenos, os sitios máis grandes recibiron a maior atención. Ademais de Gede, o sitio máis intensamente escavado foi Ungwana na desembocadura do río Tana, que era similar en tamaño a Gede. Non obstante, en comparación con sitios de tamaño similar, Gede tiña un dos centros urbanos máis densamente poboados. De 2002 a 2003, a investigación en Gede continuou a centrarse no desenvolvemento urbano anterior ao século XV, centrándose nun grupo de casas de coral construídas polas elites sociais no núcleo urbano do sitio.

A maioría das estruturas de Gede eran residencias domésticas feitas de edificios de barro con teito de palla concentrados entre os muros exteriores e interiores, con todo, os únicos edificios que sobreviviron ata o presente construíronse con pedras de coral extraídas do Océano Índico. Todos os edificios de Gede son estruturas dun só andar. Aínda que a muralla interior ten unha función defensiva máis obvia e a pesar da ausencia de portas de armas e da cuestionable forza da muralla exterior, non obstante recoñeceuse como unha fortificación. Un grupo de casas máis pequenas adxacentes ao palacio ou á residencia dos xeques inclúe a Casa dos Cartos Chinesa, a Casa da Cunca de Porcelana, a Casa da Cisterna, a Casa das Dúas Habitacións, a Casa dos Paredes con Paneis, a Casa das Tesoiras, a Casa da Conta Veneciana, a Casa do patio Afundido, a Casa das Cauris, a Casa da Lámpada de Ferro, a Casa da Caixa de Ferro e a Casa do Pozo.

Aínda que as casas de Gede varían en tamaño, número de habitacións e distribución, a casa básica do lugar é unha estrutura de tres habitacións, que normalmente contiña un patio dianteiro e un patio doméstico. As entradas das casas teñen unha maior variabilidade na configuración das súas pasaxes, xa que moitas das casas estaban moi concentradas e dispostas para maximizar o uso do espazo dispoñible. Os sitios de Shaka e Kilepwa están preto. Kilepwa, situada nunha illa en Mida Creek, está máis preto de Gede e consta de tres casas de pedra.

### Moeda
Espéculase que as cunchas de caurís puideron ser a moeda principal en Gede. Non obstante, hai exemplos de moedas acuñadas localmente en sitios contemporáneos, pero non se recuperou ningunha en Gede.

### Contas
Hai varias clasificacións de contas comúns aos asentamentos costeiros suahili que se atoparon en Gede. No seu exame das contas atopadas en Gede e no Val do Limpopo (Mapungubwe), Schofield clasificou as contas en tres categorías: cilindros vermellos, azuis, verdes e amarelos feitos de vidro de cana, contas bicónicas e lenticulares máis pequenas, negras, vermellas, verdes, amarelas e azuis, feitas de vidro enrolado e esferas de vidro prensado vermello, negro e amarelo. Todas as 558 contas categorizadas como clase 1–3, agás 25, estaban feitas de vidro opaco.

### Cerámica
Durante as escavacións en Gede atopáronse numerosos tipos e estilos de cerámica, incluíndo porcelana chinesa, cerámica vidrada islámica e louza producida localmente. Tamén se atoparon cuncas de cor branca a crema en pequenas cantidades, xunto cun tipo de cerámica illado que ten un brillo marrón dourado. Un fragmento cun patrón de enreixado é unha posible importación do interior africano.

#### Importacións
A cerámica que se importou a Gede representa comercio directo ou indirecto con China, o sur de Asia e o mundo islámico. A cerámica islámica atopada en Gede era fiada, esmaltada e cocida en forno, que inclúe esgrafiados, cerámica negra iemení sobre amarelo e cerámica figurada que representa con frecuencia deseños florais en paneis azuis e brancos. O esgrafiado é unha cerámica de corpo vermello con esmalte amarelo ou verde que era común no Iraq actual desde o século IX ata o XVI. Varios tipos de cerámica chinesa tamén aparecen en Gede, incluíndo celadón e porcelana azul e branca, que se atoparon en volumes o suficientemente grandes como para supoñer que unha parte significativa da poboación tiña acceso a cerámica de maior calidade, mentres que tamén se atoparon fragmentos incrustados nas mesquitas. Antes da diversificación de estilos e tipos locais, a cerámica temperá en Gede era máis uniforme e contiña semellanzas coa cerámica atopada noutros sitios costeiros. Malia o aumento da cerámica importada no século XV, as variedades locais continuaron estando presentes nos niveis posteriores da ocupación dos xacementos. Non obstante, o coñecemento do intercambio directo cos chineses está restrinxido a un único relato dunha frota chinesa albergada fronte a Malindi e Mombasa entre 1417 e 1419. Tamén durante o século XIV, as mercadorías locais comezaron a diversificarse coa expansión da economía de Gedi. Durante o mesmo século, as mercadorías locais comezaron a cambiar coa redución do número de patróns ornamentais incisos e un cambio a potas de pescozo longo, en comparación coas variantes anteriores de pescozo curto. No século seguinte, a porcelana azul e branca e as cerámicas islámicas monocromáticas convertéronse nas importacións dominantes; unha tendencia que comezou a xurdir no século anterior e que continuaría ata o declive de Gedi no século XVII. Ademais, a arquitectura coralina local que usa morteiro de pedra calcaria tamén indica a presenza de comercios locais asociados á construción e á albanelería.

A produción de alimentos en Gede probablemente implicaba unha economía mixta baseada na gandería, así como na produción agrícola e hortícola. Algúns alimentos introducíronse a través do comercio. Entre os cultivos dispoñibles estaban o millo, o arroz africano, o taro, os cocos, as bananas, os cítricos, as granadas, os figos, a cana de azucre, o algodón e varias verduras, mentres que o principal gando era probablemente o gando vacún. As ovellas, as cabras e as galiñas tamén xogaron un papel importante. Non obstante, os asentamentos illados e pequenos foron interpretados como zonas do interior que se desenvolveron arredor e apoiaron as economías dos asentamentos máis grandes.

### Comercio marítimo
A historia do comercio marítimo ao longo da costa de África Oriental remóntase á período clásico. O *Periplus Maris Erthraei*, escrito por un comerciante exipcio-grego arredor dos anos 40–55 d.C., describía os portos comerciais ao longo do Océano Índico, incluíndo Azania, unha designación histórica da costa do leste africano que se estendía cara ao sur ata a actual Tanzania. A evidencia física do comercio é anterior ás primeiras cidades do século IX co descubrimento de catro contas romanas do século IV e cerámica do século V. Os documentos romanos dos séculos I ao V, así como a *Geographia* de Ptolomeo, tamén proporcionan relatos históricos do comercio con África Oriental, seguidos dunha escaseza de documentos históricos ata o século X. Moitos artefactos atopados en Gede, incluíndo gran parte da cerámica, todas as contas e as dúas moedas chinesas, foron resultado do comercio directo ou indirecto co Próximo Oriente, Arabia, China, India e Indochina. Non obstante, a pesar do acceso reducido a bos ancoradoiros, Gede e outros grandes sitios continentais puideron manter un alto grao de éxito económico. O seu éxito no comercio pode estar influenciado polo establecemento temperán de rutas comerciais e o apoio comercial dispoñible das súas terras do interior.

En 1969, a administración de Gede transfeíuse aos Museos Nacionais de Kenya. O sitio administrao actualmente o Departamento de Arqueoloxía Costeira do museo. No ano 2000, concluíuse a construción dun museo financiado pola Unión Europea, que conta cunha exposición permanente sobre a cultura suahili.

## Modelo 3D 
A maioría das ruínas de Gede foron documentadas espacialmente en 2010. Pódese ver un modelo 3D here.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén