Sinfonía núm. 3 (Górecki)

A '''*Sinfonía núm. 3*, Op. 36**, tamén coñecida como ***Sinfonía das cancións doentes***, ***Sinfonía das cancións tristes*** ou ***Sinfonía das lamentacións*** (en polaco, ***Symfonia pieśni żałosnych*'*), é unha sinfonía en tres movementos composta polo compositor Henryk Górecki en Katowice (Polonia), entre outubro e decembro de 1976. Esta obra é representativa da transición do compositor entre o seu estilo disonante temperán e o outro máis tonal posterior. Foi estreada o 4 de abril do ano seguinte pola SWR Sinfonieorchester Baden-Baden und Freiburg e a soprano Stefania Woytowicz baixo a batuta de Ernest Bour no *Festival de Royan*.

A sinfonía está escrita para orquestra e soprano. Esta canta un texto polonés distinto en cada un dos tres movementos: no primeiro, un lamento atribuído á Virxe María escrito no século XV; no segundo, unha mensaxe escrita na parede dunha cárcere da Gestapo durante a segunda guerra mundial; no terceiro, unha canción folclórica sobre unha nai que busca ao seu fillo, asasinado durante a insurrección silesiana de 1919. O primeiro e o terceiro movementos están escritos dende a perspectiva dos pais que perden un fillo, e o segundo movemento dende a do fillo que é separado dos seus pais. O tema central da sinfonía é, polo tanto, o da maternidade e a separación dos seres queridos por culpa da guerra.

Ata 1992, Górecki só era coñecido entre entendidos, unicamente como un dos moitos compositores do chamado «Renacemento musical polonés» da posguerra. Finalmente, ese ano, a compañía Elektra Records lanzou unha gravación titulada *Symphony No. 3* (15 anos despois da súa composición) que situouse entre as máis vendidas nas listas de música clásica de Gran Bretaña e os Estados Unidos. superando con creces as vendas estimadas de toda unha vida dunha gravación típica dun compositor do século XX.

Górecki tiña xa que logo dous textos: un dunha nai cara ao seu fillo, e outro dunha filla cara á súa nai. Logo de procurar textos para continuar con este tema, decidiuse por unha canción popular do século XV da cidade de Opole. O seu texto contiña unha pasaxe na que a Virxe María fala con Xesús no momento da crucifixión: «Oh, meu fillo, o Amado e Elixido, comparte as túas feridas coa túa nai...» (*«Synku miły i wybrany, Rozdziel z matką swoje rany...»*). Górecki afirmou que:

Con todo, Górecki finalmente desbotou este formato, porque cría que esa estrutura faría que a sinfonía fora «sobre a guerra». Górecki quería transcender máis aló do específico, polo que estruturou a súa obra como tres lamentos independentes.

## Descrición 
A Sinfonía núm. 3 constrúese arredor de harmonías simples, nun estilo neo-modal que emprega técnicas da música medieval pero que non se adhire por completo ás normas de composición medievais. Unha interpretación habitual dura arredor de 54 minutos. Ronald Blum, pola súa banda, describe a sinfonía como «lúgubre, como Gustav Mahler, mais sen a ampulosidade da percusión, as trompas e o coro, só o lamento das cordas e da soprano solista». A obra consiste en tres movementos en ton de elexía, todos eles marcados como *Lento*. As cordas dominan a textura musical e o volume raramente elévase: a marca de *fortissimo* só aparece nuns poucos compases. Cando a soprano canta as últimas palabras, a tonalidade cambia a un *la maior* diatónico que acompaña á que o escritor David Ellis denominou "a estrofa extática final": A estrea mundial que tivo lugar no *Royan Festival* en abril de 1977, baixo a batuta de Ernest Bour, foi comentada por seis críticos occidentais, todos severamente desdeñosos. Heinz Koch, escribindo para *Musica*, dixo que a sinfonía «alóngase entre tres antigas melodías populares (e nada máis) durante cincuenta e cinco minutos interminables». O propio Górecki lembrou que, na estrea, sentou ao carón dun "prominente músico francés" (Górecki non deu nomes, aínda que probablemente se tratara de Pierre Boulez), quen, logo de escoitar 21 repeticións dun acorde de *la* maior ao final da sinfonía, exclamou en voz alta "Merde!"

A sinfonía foi gravada por primeira vez en Polonia en 1978 coa soprano Stefania Woytowicz. Foi considerada unha obra mestra pola crítica polonesa, a pesar de que finais dos anos 1970 e principios dos 1980, as gravacións e interpretacións da obra foron moi criticadas pola prensa fóra de Polonia. A sinfonía suscitou a hostilidade dalgúns críticos que opinaban que Górecki afastárase demasiado do estilo vangardista establecido e, segundo Dietmar Polaczek (colaborador do *Österreichische Musikzeitschrift*), estaba «simplemente uníndose á decadente escoura que rodea os verdadeiros pináculos do movemento vangardista».

En 1985, o cineasta francés Maurice Pialat presentou unha sección do terceiro movemento nos créditos ao final do seu filme *Police*. Cando a obra foi máis tarde distribuída como «banda sonora», vendeu ben, aínda que as notas da portada do disco proporcionaban escasa información sobre a obra, e o nome de Górecki aparecía con letras máis pequenas que os dos actores principais. A mediados da década de 1980, o grupo británico de música industrial Test Dept empregou a Sinfonía núm. 3 como música de fondo para os *collages* de vídeo durante os concertos, como un vehículo para demostrar a simpatía da banda co movemento polonés Solidarność, o cal Górecki tamén apoiaba (a súa peza de 1981 *Miserere* foi composta en parte como resposta á oposición do goberno polonés aos sindicatos de Solidarność). A finais da década de 1980, a sinfonía foi transmitida en moitas emisoras de radio dos Estados Unidos e o Reino Unido, sobre todo en Classic FM. A caída do bloque soviético axudou á expansión da popularidade da música polonesa en xeral, e a partir de 1990 a sinfonía foi interpretada en grandes cidades como Nova York, Londres e Sidney. e superou o millón de copias vendidas dende aquela. No Reino Unido, chegou ata a sexta posición da lista oficial, e logrou o recoñecemento de disco de ouro, entregado pola BPI o 1 de febreiro de 1993.

O escritor Michael Steinberg describiu o éxito da Sinfonía núm. 3 esencialmente como un fenómeno do disco compacto, e aínda que segue a interpretarse a obra en concertos, non sempre se venden todas as localidades. Algúns críticos, preguntándose sobre o motivo do repentino éxito da peza logo de máis de dúas décadas dende a súa composición, suxiren que resoou cun sentimento particular na cultura popular nesa época. Stephen Johnson, autor de *A guide to the symphony*, preguntábase se o éxito comercial da obra era «un éxito pasaxeiro» ou realmente converteríase nunha obra con suficiente importancia. En 1998, o crítico Michael Steinberg preguntou, «[Está a xente] realmente escoitando a sinfonía? Cantos compradores do disco descobren que cincuenta e cinco minutos dunha música moi lenta cunha cantante nun idioma que non entenden é máis do que desexan? Escoitarana como música de fondo como acompañamento do Chardonnay e o brie?». Steinberg compara o éxito da sinfonía de Górecki co fenómeno do *Doutor Zhivago* de 1958: «todo o mundo corría mercar o libro a toda presa; aínda que moi poucos chegaron lelo. A aparición do filme de 1965 salvou a todos da necesidade de facelo». Górecki estaba máis sorprendido que ninguén polo éxito da gravación e máis tarde especulou con que: «quizais a xente encontra algo que necesitan nesta peza de música[…]. Dalgún xeito acertei a nota correcta, fixen algo que votaban de menos. Algo nalgún lugar perdéraselle. Sentín instintivamente que sabía o que eles querían».

Debido ao éxito da gravación do selo Nonesuch, canto menos unha ducia de gravacións máis saíron á venda e a obra foi obxecto de publicidade nun gran número de publicacións artísticas en todo o mundo. A obra foi empregada en numerosas ocasións polos cineastas na década de 1990 para provocar un sentimento de *pathos* ou pena, como de acompañamento a un accidente de avión en *Fearless* (1993) de Peter Weir e nas bandas sonoras das filmes *Basquiat* (1996), de Julian Schnabel, e *La grande bellezza*  (2013) de Paolo Sorrentino. Unha galería de arte en Santa Fe (Novo México) abriu unha exposición en 1995 adicada por completo á arte visual inspirado pola peza. En 1997, fíxose un *sample* da sinfonía para a canción «Górecki» pola banda inglesa de trip-hop Lamb, que acadou o número 30 nas listas de éxitos do Reino Unido en 1997. En 1999, a sinfonía ocupaba un lugar destacado na canción «Finished Symphony» pola banda inglesa de progressive Hybrid.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Música minimalista
* Arvo Pärt

### Ligazóns externas 
* Edición facsímile da partitura orixinal
* Notas sobre Górecki. La sinfonía de las lamentaciones. Mundo Clásico
* Henryk Górecki en *El poder de la palabra*. Información y archivos musicales
* Música y significado - Tercera Sinfonía de Górecki - 17/06/12 Radio Nacional de España,  Luis Ángel de Benito
* Historia de un ignorante, ma non troppo… Sinfonía núm. 3, de las Lamentaciones, de Górecki. 20-10-2010. Autor: Macluskey. El Cedazo
* Gravación en directo da *Terceira Sinfonía'' de Górecki coa Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach con Zofia Kilanowicz (soprano) e Antoni Wit (director) en YouTube