open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Futuro Vegetal

**Futuro Vegetal** é un colectivo español de desobediencia civil creado en 2022. 

## Descrición 
Loita contra a crise climática mediante a desobediencia civil, a sabotaxe e a acción directa non violenta. O colectivo non ten líderes, está formado por persoas da avogacía e das ciencias, e os seus membros forman parte doutros colectivos como Rebelión Científica e Extinction Rebellion. 

Tomaron accións como pegarse aos marcos dos museos, interromper os partidos da Copa Davis, tirar pintura contra edificios gobernamentais, partidos políticos como o PP e PSOE, empresas como KFC e megaiates privados e bloquear estradas e accesos ao aeroporto de Eivisa para evitar que os avións privados engalen.  Bilbo Bassaterra, un dos portavoces e cofundador do colectivo, declarou que seguirán realizando as súas actuacións "ata que o Goberno tome as medidas mínimas para facer fronte á crise climática".
As súas accións son cualificadas como vandalismo e foron consideradas unha "organización criminal", algo que rebaten dicindo que a súa finalidade non é cometer delitos e que "permítese destruír sistematicamente ecosistemas, pero parece un escándalo golpear un cadro", algo que tamén é simbólico.  Pola súa banda, Fernando Castro Flórez —filósofo, crítico de arte e membro do Padroado do Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía— declarou o seu apoio á acción do colectivo.

## Notas
Máis Mates

***Máis Mates*** é unha revista dixital estudantil de matemáticas que comezou a publicarse no 2023. Tenta saír bimestralmente e está publicada por un grupo de estudantes da Facultade de Matemáticas da USC.

## Características
*Máis Mates* publica artigos en galego de divulgación matemática, incluíndo unha sección de problemas.

As súas seccións son: Historia, actualidade, sociedade e retos. As persoas autoras dos artigos son estudantes da Universidade de Santiago de Compostela.

En 2024 presentouse no IES Celanova Celso Emilio Ferreiro e na Casa dos Poetas.

## Notas
Houdini (filme de 2014)

***Houdini*** é un filme francés de animación producido polo estudio Dandelooo e dirixido por Cédric Babouche a partir dunha idea de Sydelia Guirao. O filme fala da mocidade ficticia de Harry Houdini. Emitiuse orixinalmente o de 27 de decembro de 2014 en France 3.

Estreouse en galego o 27 de setembro de 2024 na plataforma do Xabarín Club. Traduciuno ao galego María Suárez.

## Sinopse 
Conta a historia dos inicios do mozo Harry, de 10 anos, que se converterá nun mago moi famoso, o gran Houdini. A acción transcorre en Nova York en 1886 nun ambiente steampunk. O pequeno Houdini quere aprender maxia, aínda que para facelo teña que traballar moito e facer sacrificios.

## Personaxes 
* Fanny Bloc como Harry
* Martial Le Minoux como Tesla
* Nathalie Bienaimé
* Marie Facundo
* Jérémy Prévost
* Thierry Kazazian
* Bruno Magne
* Marie Nonnenmacher

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Máster en Formación do Profesorado de Educación Secundaria Obrigatoria e Bacharelato, Formación Profesional e Ensinanzas de Idiomas

O **Máster en Formación do Profesorado**, co título completo **Máster en Formación do Profesorado de Educación Secundaria Obrigatoria e Bacharelato, Formación Profesional e Ensinanzas de Idiomas** é un título universitario de posgrao en educación, que se cursa despois dun título universitario (licenciatura ou grao), e é a Titulación académica básica, requisito en España para a docencia (titulación habilitante) en educación secundaria obrigatoria (ESO), bacharelato, formación profesional e ensinanzas de linguas.

Este máster foi constituído en 2008 en España e é equivalente ao Certificado de Aptitude Pedagóxica (CAP), con diferenzas marcadas pola estrutura académica a partir da aplicación do Plan Boloña.

## Especialidades 
A diferenza do Certificado de Aptitude Pedagóxica (CAP), o MFPR limitou as especialidades segundo a titulación universitaria. Entre as especialidades do MFPR están:

* Física e Química
* Bioloxía e Xeoloxía
* Matemáticas
* Xeografía e Historia
* Lingua e Literatura galegas, castelás, catalás ou vascas (éuscaro)
* Linguas estranxeiras (inglés, francés, alemán ou italiano)
* Economía e Empresa
* Debuxo e Artes Plásticas
* Tecnoloxía e TI
* Orientación Educativa
* Formación e Orientación Laboral
* Procesos Sanitarios
* Filosofía
* Mercadotecnia e Comercio
* Intervención sociocomunitaria
* Turismo e Hostalería
* Procesos e Medios

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Educación secundaria
* Ensino superior
* Adestramento
* Mestrado
Dáme os teus ollos

***Dáme os teus ollos*** (en ) é un filme estadounidense-tailandés de 2016 dirixido por Marc Forster e escrito por Forster e Sean Conway. Está protagonizado por Blake Lively e Jason Clarke.

Estreouse en galego o 2 de outubro de 2024 na TVG.

## Sinopse 
Conta a historia dun matrimonio cuxa dinámica cambia cando a outrora cega Gina comeza a recuperar a vista, cousa que o seu marido James ten dificultades para aceptar.

## Personaxes 
* Blake Lively como Gina
* Jason Clarke como James
* Ahna O'Reilly como Carla
* Yvonne Strahovski como Karen
* Wes Chatham como Daniel
* Danny Huston como doutor Hughes

## Notas
Informer (serie de televisión)

***Informer*** é unha serie de televisión británica creada e escrita por Rory Haines e Sohrab Noshirvani e producida por Neal Street Productions para a BBC. Componse de seis episodios e está protagonizada por Paddy Considine, Bel Powley, Nabhaan Rizwan e Jessica Raine. Emitiuse orixinalmente en BBC One entre o 16 de outubro de 2018 e o 20 de novembro de 2018.

Estreouse en galego o 3 de outubro de 2024 a través da plataforma AGalega.

## Sinopse 
Un mozo británico de orixe paquistaní convértese en informante á forza da policía antiterrorista, infiltrado nunha célula islamista.

## Personaxes 
* Paddy Considine como Gabe Waters
* Bel Powley como Holly Morten
* Nabhaan Rizwan como Raza Shar
* Jessica Raine como Emily Waters
* Arsher Ali como Imran Aziz
* Sharon D. Clarke como Rose Asante
* Nell Hudson como Charlotte Humphreys
* Roger Nsengiyumva como Dadir Hassan
* Sunetra Sarker como Sadia Shar
* Stanley Townsend como Geoffrey Boyce
* Paul Tylak como Hanif Shar
* Reiss Jeram como Nasir Shar
* Rachel Tucker como Sharon Collins
* Fehinti Balogun como Oficial Cooper
* Arinzé Kene como Sal Brahimi
* Elizabeth Rider como Lady Justice Spencer
* Robert Whitelock como Oficial Worrall
* Emily Taafe como Megan Morten
* Olivia Popica como Roxy Novac

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de series de televisión con versión en galego
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Manuel García Enríquez

**Manuel García Enríquez**, coñecido como **Moreno**, nado en Monforte de Lemos cara a 1905, foi un carpinteiro e sindicalista galego.
miniatura|Expediente procesual de Manuel García.
## Traxectoria 
Carpinteiro en Monforte de Lemos, foi presidente da UGT de Monforte. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido a principios de agosto; foi encarcerado na prisión de Monforte o 31 de agosto. Xulgado na causa 1182/37, o seu proceso foi sobresido. Saíu da prisión de Monforte o 14 de febreiro de 1938.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Expediente procesual de Manuel García Enríquez
* Ficha en Represión franquista en Lugo
Ferenc Snétberger

**Ferenc Snétberger**, nado en Salgótarján o 6 de febreiro de 1957 é un guitarrista húngaro de Jazz con trece discos publicados.

## Traxectoria 
Orixinario dunha familia romaní de Hungría, Snétberger tocaba a guitarra xitana a unha idade temperá, a guitarra clásica durante as prácticas de adolescencia, e a guitarra de jazz durante os estudos na Academia Ferenc Liszt de Budapest onde adaptou técnicas brasileiras e españolas ao seu modo de tocar. Asociado pola prensa especializada ao tango, a música india, Egberto Gismonti e Jim Hall destácaselle como bo improvisador. "Son un guitarrista de jazz, pero tamén un guitarrista clásico", di. «O folclore - foron as miñas raíces na miña infancia e mocidade. O toque é máis clásico, o son é jazz. "Non teño unha receita para esta mestura, xunteina inconscientemente". Asentado en Berlín, Snétberger traballa coa banda "Great Guitars" de Charlie Byrd e foi incluído na Academia de Música de Budapest. Adoita aparecer con frecuencia en contextos musicais de orientación étnica.

En 2002, Ferenc Snétberger converteuse en cidadán de honra da súa cidade natal de Salgótarján e dous anos despois recibiu a Orde do Mérito de Hungría. En 2005 foi galardoado co Premio Franz Liszt en Budapest e en 2014 co Premio Kossuth. En novembro de 2020, o presidente federal Frank-Walter Steinmeier concedeulle a Snétberger a Cruz Federal á Orde do Mérito da República Federal de Alemaña. O seu fillo Toni Snétberger é actor.

Ademais do seu traballo musical, fundou en Hungría unha escola internacional de música (Snétberger Music Talent Center) para nenos e mozos socialmente desfavorecidos, predominantemente da minoría sinti e xitana, que abriu en 2011.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Cou Cou, canción de Snétberger, en youtube
Bernardo Sánchez Quiroga

**Bernardo Sánchez Quiroga**, nado no Saviñao cara a 1911, foi un funcionario e político galego.

## Traxectoria 
Funcionario municipal do Saviñao. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 6 de agosto xunto co seu irmán Antonio. Xulgado en Lugo por rebelión militar na causa 729/36 o 28 de decembro xunto con Manuel Pérez Fernández, Jesús Nieves Sánchez e os seus irmáns Francisco e Antonio, foi condenado a cadea perpetua o 19 de xaneiro de 1937. Cumpriu condena na Prisión Provincial da Coruña, onde ingresou o 20 de marzo de 1937.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha en Represión franquista en Lugo
A sopa de pedras e outros contos do revés

***A sopa de pedras e outros contos do revés*** (en ) é un filme franco-belga de animación de 2016 dirixido por Arnaud Demuynck, Frits Standaert e Pascale Hecquet. Trátase dun conxunto de 5 curtametraxes animadas presentadas por un moucho.

Estreouse en galego o 4 de outubro de 2024 na plataforma do Xabarín Club.

## Curtametraxes 
* A contar ovellas
* A outro choio, furacroios
* A manopla
* A sopa de pedras
* A galleta

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Diagrama causal

miniatura| Exemplo de bucle positivo : *Saldo* e *intereses*
Un **diagrama causal** ou **diagrama de bucle causal** (en inglés *Casual Loop Diagram, CLD*) é a representación gráfica de múltiples relacións causa-efecto entre as distintas variábeis implicadas nun proceso.

Na teoría de sistemas, un diagrama causal é un tipo de diagrama que mostra graficamente as entradas ou *inputs*, o proceso e as saídas ou *outputs* dun **sistema causa-efecto**, coa súa retroalimentación (*feedback*) para o subsistema de control.

## Bucles causais 
* *Bucle causal positivo.* Significa que os cambios en ambos os nodos van na mesma dirección, é dicir, se o nodo no que comeza o bucle diminúe, o outro nodo tamén diminúe. Do mesmo xeito, se se incrementa o nodo no que comeza o bucle, o outro nodo tamén se incrementa.

* *Bucle causal negativo.* Significa que os cambios dos dous nodos van en direccións opostas, é dicir, se o nodo no que comeza o bucle aumenta, entón o outro nodo diminúe, e viceversa.

### Exemplo 
centro|conmarco| Diagrama de bucle causal dinámico con enlaces positivos e negativos

## Notas 
## Véxase tamén 
*Diagrama de árbore
*Diagrama de fluxo
Dora Maar

**Henriette Theodora Markovitch**, nada o 22 de novembro de 1907 e finada o 16 de xullo de 1997, coñecida como **Dora Maar**, foi unha fotógrafa, pintora e poeta francesa. Maar foi á vez unha artista surrealista e unha activista antifascista.

O seu traballo revolucionario abarcou dende tarefas comerciais en moda e publicidade ata documentar as loitas sociais e económicas durante a Gran Depresión. Maar foi unha das poucas fotógrafas que se incluíu en importantes exposicións de traballo surrealista na década de 1930 en París, Nova York e Londres, xunto a Man Ray e Salvador Dalí. As súas técnicas audaces no cuarto escuro exploran a psicoloxía, os soños e os estados interiores.

O activismo político e o estilo fotográfico de Maar son amplamente recoñecidos por influír na obra de Pablo Picasso durante o período da súa relación sentimental. En particular, a influencia de Maar pódese ver no poderoso cadro de Picasso *Guernica* (1937). "Ela influíu en Picasso para pintar *Guernica*, nunca antes entrara na pintura política", di Amar Singh, representante da Amar Gallery de Londres.

Maar foi representada en varias pinturas de Picasso, incluíndo o seu *Retrato de Dora Maar* e *Dora Maar au Chat*. Non obstante, Maar dixo das obras: "Todos os seus retratos de min son mentiras. Todos son Picassos. Ningunha é Dora Maar".

## Notas
Preferente (homónimos)

**Preferido** pode referirse a:

* **Accións preferentes**, en economía, accións que confiren un dereito especial ao seu titular.
* **Fraude das preferentes en Galicia**, unha fraude bancaria efectuada desde os anos 90 e intensificada entre 2009 e 2011, coincidindo coa burbulla inmobiliaria e a crise hipotecaria subprime nos EUA.
* **División rexional preferente**, en varias comunidades autónomas de España, a división de fútbol inmediatamente por debaixo da Terceira División.
* **Grupo Preferente**, conglomerado empresarial español de prensa turística.
Hedonismo

[miniatura|dereita|O filósofo [Aristipo de Cirene foi un dos primeiros defensores do hedonismo ético.]]
O termo **hedonismo** procede etimolóxicamente dunha palabra grega que ten por significado “pracer”.

O hedonismo é unha postura que defende o benestar positivo e baséase en posuír experiencias positivas, e o benestar negativo baséase en posuír certas experiencias negativas. Esta postura é unha teoría recollida dentro das teorías centradas nas experiencias. Entre elas, o hedonismo é a máis difundida.

Para facer referencia ás experiencias positivas emprégase comunmente o termo “desfrute” e para ás experiencias negativas emprégase o termo “sufrimento”, entendiendo este último coml algo que lle causa certo prexuízo ao individuo. A pesar de que ás veces o sufrimento poida ter consecuencias positivas e o desfrute consecuencias negativas, sempre vai ser o sufrimento malo e o desfrute bo en si mesmos. Segundo a intensidade ou a duración o nivel positivo ou negativo que son as experiencias pode variar.

Segundo esta postura, o que é bo en si mesmo é ter experiencias positivas e o malo é ter experiencias negativas. A partir disto, podemos falar de varias posturas hedonistas, unha delas é:

- O hedonismo negativo. Esta posición considera que non existe o benestar positivo, e que o benestar negativo baséase na posesión de experiencias negativas, po lo que desde esta postura o que se busca e ó que se lle da prioridade é evitar e reducir o sofremento e as experiencias negativas, en lugar de buscar experiencias positivas debido á premisa da inexistencia do benestar positivo, sendo o máis semellante a este a ausencia de sofremento (experiencias negativas fronte ás neutras, que manteñen a estabilidade).

Por "hedonismo" enténdese erroneamente en diversas ocasións coma un modo de vida no que se buscan os praceres corporais (como é o caso de Aristipo de Cirene), mais existen filósofos como Epicuro que propoñen unha visión racional a busca de pracer espiritual, comprendendo a finitude e efimeridade dos praceres corporais e buscando unha vida feliz por medio da moderación sen excesos.

Realízanse críticas ao hedonismo dende a chamada “moral dos valores”, xa que o pracer aínda que non sexa eliminado totalmente, pode e debe subordinarse a outros valores na súa mesma liña, atopándose nos que se distinguen entre as facultades xerarquizadas do desexo, da interior e da superior.

Esta postura pode parecer unha mala teoría porque estamos reducindo todas as cousas que valoramos a unha cousa única. Pero se hai unha increíbel variedade de praceres e non hai unha relación clara entre eles ou incluso regras de como funciona cada unha internamente. O hedonismo non parece comparar moito en termos de economía ética. 

Kant considera que o hedonismo como unha das morales “materiais”, e como tal non sería capaz de proporcionar completa seguridade sobre os valores fundamentais, tal e como se os fixera unha moral “formal”.
Nó (informática)

miniatura| Nó (ou nodo) de rede representado esquemáticamente.
Nas redes de comunicación, un **nó** ou **nodo** (do latín *nodus*) é un punto de conexión, xa sexa un punto de redistribución ou un terminal de comunicación. A definición dun nó depende da rede e da capa de protocolo a que se refire. Un nó físico de rede é un dispositivo electrónico activo que está conectado a unha rede, e é capaz de enviar, recibir ou transmitir información a través dunha canle de comunicación.  Polo tanto, un punto de distribución pasivo, como un cadro de distribución ou *un panel de conexión*, non é un nó.

## Nós en redes computacionais 
Nas comunicacións de datos, un nó físico de rede pode ser un equipo de circuíto de terminación de datos (DCE), como un *módem*, *un hub*, unha ponte ou *un conmutador*, ou un equipo terminal de datos (DTE), como un teléfono dixital, unha impresora ou un ordenador *host*, por exemplo un router, unha estación de traballo ou un servidor.

Un nó representa cada punto de interconexión cunha estrutura ou rede, independentemente da función do equipo representado por esta.

En informática, nó  tamén pode representar un elemento dunha árbore de busca binaria ou un vértice dun grafo.

## Notas 
## Véxase tamén
Vértice (teoría de grafos)

miniatura| Neste grafo, os vértices 4 e 5 son veciños mentres que os vértices 3 e 5 son independentes. O grao do vértice 4 é igual a 3. O vértice 6 é unha folla.

Na teoría de grafos, un **vértice**, tamén chamado **nó** e máis raramente **nodo**, é a unidade fundamental dun grafo.

Dous vértices son veciños se están unidos por unha aresta. Dous vértices son independentes se non son veciños.

## Tipos de vértices 
alt=A small example network with 8 vertices and 10 edges.|miniatura| Rede de oito vértices (incluíndo un illado) e 10 arestas.
O grao dun vértice v, denotado 𝛿(v) (ou deg(v)), é o número de arestas incidentes a este vértice ou o número de veciños de v.

Un vértice illado é un vértice cuxo grao é cero, é dicir, un vértice que non está ligado a ningún outro vértice. Chamámoslle unha folla a un vértice cuxo grao é un.

Nun grafo orientado, distinguimos o grao entrante, denotado 𝛿− (v) (ou deg− (v)), do grao saínte, denotado 𝛿 + (v) (ou deg+ (v)). Un vértice de orixe é un vértice cuxo grao de entrada é cero mentres que un vértice de fluxo é un vértice con grao exterior cero.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Uma Introdução Sucinta à Teoria dos Grafos
### Outros artigos 
* Léxico da teoría de grafos
* Teoría de grafos
* Aresta
### Ligazóns externas 
*  Dr. Milton Teoría dos grafos.
*  Graph Theory (LibreTexts).
Bojan Kovačević

**Bojan Kovačević** (en cirílico serbio: ***Бојан Ковачевић***), nado en Užice (Serbia e Montenegro) o 22 de maio de 2004, é un futbolista serbio que xoga como defensa no Cádiz, cedido polo Partizan.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista nas canteiras do Partizan e o Čukarički, debutando co primeiro equipo deste último en 2021, nun partido contra o Spartak Subotica. 

A comezos de 2024 regresou ao Partizan, co que xogou durante os seguintes seis meses, antes de saír cedido en agosto ao Cádiz, da Segunda División española.

## Notas
Encyclopedia Titanica

A **Encyclopedia Titanica** é unha páxina web en liña que contén extensa información -e constantemente actualizada- sobre o transatlántico británico RMS *Titanic* e o seu afundimento en 1912. O sitio web, unha organización sen ánimo de lucro, é unha base de datos de pasaxeiros e biografías da tripulación, planos de cuberta, e outros artigos entregados por historiadores ou entusiastas sobre o *Titanic.* En 1999, o xornal *The New York Times* notou que o sitio "pode ser o sitio web máis extenso sobre o *Titanic*", baseado no seu contido. O *Chicago Tribune* chamouno "un sitio de Internet marabillosamente detallado."

## Historia 
A Encyclopedia Titanica foi fundada por Philip Hind. O sitio web púxose en liña en setembro de 1996. En marzo de 1999, o sitio web recibira máis de 600.000 visitas. É actualmente o recurso máis renomeado e vasto con información sobre o *Titanic*.

## Contido 
Encyclopedia Titanica contén unha elevada gama de información sobre o barco, os seus pasaxeiros e unha variedade de temas relacionados. Cada pasaxeiro e membro da tripulación ten unha páxina separada que contén polo menos unha base acerca dos seus datos biográficos, e moitos deles conteñen detalladas biografías, fotografías e artigos contemporáneos. O sitio tamén contén investigacións orixinais a cargo de profesionais e historiadores afeccionados entusiastas do *Titanic*, de todas as partes do mundo.
Encyclopedia Titanica tamén contén un foro de debate activo con máis de 11.700 membros (en novembro de 2012) e 300.000 mensaxes. Entre os temas de discusión no foro de debate atópanse os seguintes:

*Investigacións sobre os pasaxeiros
*Asignación dos camarotes
*Teorías acerca da colisión e o afundimento
*Investigacións acerca da tripulación
*Descubrimento, rescate de restos e exploración do barco
*A época eduardiana
*Vida a bordo
*Vítimas e sobreviventes
*Barcos que puideron estar nas proximidades do naufraxio
*Construción e deseño
*O Titanic na arte, fotografía e música
*O Titanic en libros
*O Titanic en películas
*O Titanic na televisión
*Outros barcos e naufraxios

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Encyclopedia Titanica .
Xeranilxeranilación

A **xeranilxeranilación** é unha forma de prenilación, que é unha modificación postraducional de proteínas que implica a unión dunha ou dúas unidades do isoprenoide de 20 carbonos lipófilo xeranilxeranilo procedentes do xeranilxeranil difosfato que pasan a un ou dous residuos de cisteína no C-terminal dunha determinada proteína. A prenilación (incluída a xeranilxeranilación) pénsase que funciona, polo menos en parte, como unha áncora nas membranas para as proteínas.     

O proceso da xeranilxeranilación pode ser catalizado pola xeranilxeranil transferase I (GGTase I) ou pola GGTase Rab (tamén chamada GGTase II).  A GGTase I cataliza a adición dun grupo xeranilxeranilo á secuencia consenso C-terminal CAAL (bastante similar ás reaccións da farnesiltransferase), onde C=cisteína, A=calquera aminoácido alifático, e L=leucina. A GGTase Rab engade un total de dous grupos xeranilxeranilo a dous residuos de cisteína na secuencia consenso C-terminal CXC ou XXCC. A fonte do grupo xeranilxeranilo é o xeranilxeranil difosfato, o cal é sintetizado pola GGPS1 dentro da vía biosintética isoprenoide.

Un exemplo disto pode verse na ancoraxe lipídica da familia GTPase Rho de moléculas de sinalización e a subunidade gamma de proteínas G heterotriméricas. 

## Notas
Benito Loigorri

**Benito Loigorri ou Benito Loygorri Pimentel**, nado en Biarritz, Francia, o 4 de setembro de 1885 e finado en Madrid, o 1 de febreiro de 1976,

## Traxectoria 
Aos 18 anos viu voar aos Irmáns Wright en Pau e Le Mans. a bordo dun biplano modelo Henri Farman con motor Gnome 50CV, na escola Voisin da localidade francesa de Mourmelon-le-Grand, preto de Reims. Cando o exército creou o primeiro aeródromo militar, o de Cuatro Vientos, el realizou a primeira proba oficial o 13 de marzo de 1911, a bordo do seu Farman e acompañado de Emilio Herrera.

En xuño de 1911, contratado pola Liga de Amigos de Lugo, fixo unha exhibición en Lugo, no barrio de Montirón, que acabou en desfeita pois se estrellou co aparato a poucos de comezar o voo. En 1912, foi contratado para facer demostracións de voo na Feira de Llerena, provincia de Badaxoz.

A finais da década de 1910, sufriu un grave accidente en Bridgeport cando, ao probar un avión, se lle rompeu o mando de profundidade e se estrellou, sufrindo graves feridas que o levaron a abandona-la práctica catro anos despois.

## Notas
Eliyahu Landa

**Eliyahu Landa**, nado en Xerusalén o 19 de xullo de 1873 e finado en Tel Aviv o 23 de xullo de 1946, foi un rabino, escritor e editor xudeu, coñecido por preparar a primeira biblia hebraica en Terra Santa e por ser pai da xenealoxía xudía.

## Traxectoria 
esquerda|miniatura|Mapa da Terra Santa realizado por Eliyahu Landa en 1938
Descedente de Gaon de Vilna, seu pai era o rabino Elazar de Slonim (1818-1874) que emigrara a Terra Santa en 1868 e súa nai Batia Breina, filla do rabino Zeev Wolfinsohn. Cando tiña seis meses morreu seu pai, e Eliyahu medrou na casa do seu avó materno. Estudou en escolas rabínicas, en especial na Etz Chaim Yeshiva. En 1897 coincidindo co centenario do nacemento de Gaon de Vilna estableceu unha Bet Midrash (sala de estudos) onde recolleu os libros e manuscritos, que estaban en posesión da súa familia, sobre Gaon, os seus descendentes espirituais; así como moitos outros que foi recolectando ao longo dos anos. E mesmo viaxou por Europa e os Estados Unidos para incrementar o volume de libros e documentos que mantiña alí. Ao desmantelarse a Bet Midrash por dificultados económicas doou a súa colección ao seu amigo, o rabino Abraham Isaac Kook para que permaneceran no Mercaz HaRav nunha colección separada. En 1904 viaxou á Vilna para se prostar na sepultura de Gaon.

En Palestina publicou e imprimiu máis de 50 libros, entre os que salientan os de Gaon, seu fillo Abraham ben HaGaon e dos seus discípulos, mais tamén os seus propios libros, para a impresión contou coa axuda de seu fillo e sucesor Yaakov Elazar Landau. Nunha época en que eran as misións cristiás as que imprimían as biblias en hebreo foi el quen publicou a primeira Biblia en lingua hebrea en Terra Santa enteiramente realizada por xudeus.

Entre as súas propias obras publicadas salienta, "Divrei Yemi Olam", unha cronoloxía de personalidades e eventos dende a creación do mundo ata o período romano, pero que non puido completar.

Residiu nos Estados Unidos entre 1924 e 1934, e alí exerceu como rabino, fundou unha sala de estudos e traballou tamén como profesor de hebreo. De volta á Terra Santa fundou en 1934 con Yosef Zvi HaLevy a Sinagoga Gra, a primeira sinagoga lituana de Tel Aviv.
## Notas
Referendo de independencia de Osetia do Sur de 2006

O 12 de novembro de 2006 celebrouse un **referendo de independencia** na república non recoñecida de Osetia do Sur, anteriormente óblast autónomo dentro da República Socialista Soviética de Xeorxia, coa súa capital en Tskhinvali.

## Referendo 
Os votantes no referendo de independencia organizado por Tskhinvali responderon á pregunta: "Debería a República de Osetia do Sur manter o seu status actual de Estado Independente e ser recoñecida pola comunidade internacional?"

Paralelamente ao referendo e ás eleccións, o movemento de oposición de Osetia, apoiado por Xeorxia]], organizou as súas propias eleccións en Eredvi, habitada por xeorxianos étnicos, nas que participaron cinco candidatos presidenciais osetios contrarios a Eduard Kokoity. No referendo alternativo, os votantes responderon á seguinte pregunta: "Debería Osetia do Sur comezar discusións con Tbilisi sobre un estado federal que a unifique con Xeorxia?" Segundo a Comisión Electoral das Eleccións Alternativas, 42.000 votantes acudiron ás eleccións celebradas nos territorios baixo control xeorxiano, pero Tskhinvali afirmou que os electores eran só 14.000. Dmitry Sanakoyev foi elixido polo 88% dos votantes como presidente alternativo de Osetia do Sur. cunha participación electoral do 95%.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Referendo de independencia
Argumento da superposición de especies

miniatura|Segundo o argumento, un dos resultados de aceptar estes criterios sería a privación de plena consideración moral aos bebés.
O **argumento da superposición de especies**, tamén coñecido como **argumento de casos marxinais**, é un argumento en contra do especismo. Segundo quen o defende, os criterios empregados para outorgar consideración moral só aos seres humanos, como a posesión de capacidades cognitivas complexas ou de relacións especiais, sempre deixan fora a certos seres humanos, como é o caso dos bebés (é dicir, todos os seres humanos no comezo da súa vida) ou persoas con diversidade funcional, o que tería a consecuencia de ou ben aceptar non outorgar consideración moral a estas persoas ou ben empregar outros criterios para a consideración moral, como a sintiencia, os cales incluirían tamén aos animais non humanos.

Unha versión do argumento foi presentado por Peter Singer na súa obra *Animal Liberation.* A denominación "argumento de casos marxinais" é de Jan Narveson, defensor do especismo, mentres que a denominación "argumento da superposición de especies" foi proposta por Óscar Horta, quen considera que a primeira non é axeitada.

O argumento considérase unha das mellores defensas do antiespecismo pola dificultade de rebatelo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Municipio de Krāslava

O **municipio de Krāslava** (en letón, *Krāslavas novads*) é un dos 36 municipios de Letonia. Os 36 municipios son resultado da última reorganización do territorio aprobada o 1 de xuño de 2021 pola Saeima,  que fusionou o antigo municipio de Krāslava e o municipio de Dagda, así como tres parroquias do distrito de Aglona. Limita ao oeste co municipio de Augšdaugava, ao norte cos municipios de Preiļu, Rēzekne e Ludza, así como ao leste e ao sur coa rexión de Vitebsk en Belarús. O centro do condado está situado na propia cidade de Krāslava.

O territorio do condado se solapa por completo co territorio do distrito de Krāslava que existía antes da reforma administrativa-territorial anterior.. 

O municipio forma parte da nación histórica, recoñecida pola Constitución letoa, de Latgale.

## Historia 
Hai rexistros de habitantes no territorio desde o III milenio a.C. As tribos bálticas viviron alí no Neolítico, deixando vestixios desde o II milenio a.C. Ao redor do século XII, o condado foi incluído no estado latgaliá do Principato de Jersika, polo que pasaba a importante vía fluvial de Daugava. No século XIII, o territorio foi incluído na Comendatura de Daugavpils de Livonia. Despois do colapso de Livonia na década de 1560, quedou baixo o ducado de Pārdaugava, máis tarde baixo a administración polaca directa. En 1772, debido á partición de Polonia, o territorio do condado pasou baixo o control do Imperio ruso e foi incluído primeiro na gobernación de Pskov, despois en 1778 no vicerreinato de Polotsk, desde 1796 na gobernación de Belarús e desde 1802 na gobernación de Vitebsk.

Na semana da entrada alemá en Krāslava, os xudeus de Krāslava, Griva, Preili, Vishki, Livani, Dagda e shtetles menores recibiron a orde de recoller en tres sinagogas de Krāslava para ser deportados o 28 de xullo de 1941. As vítimas foron custodiadas durante a noite nas ateigadas sinagogas pola policía auxiliar de Letonia e ao día seguinte foron escoltados pola policía en carros e a pé 40 km ata o recentemente establecido gueto en Daugavpils..

## Xeografía e Clima 
A maior parte do condado está situado na parte sur das terras altas de Latgale (Karaļi kalns 272 m, Līpkolns 264 m), no sur das terras baixas de Polotsk. Acolle chans principalmente podzólicos. Os bosques ocupaban arredor do 30% do territorio en 1982. Hai altos rexistros de minerais útiles como a grava, arxila e a turba.

Temperatura media: -7 °C en xaneiro, +17,5 °C en xullo. A cantidade de precipitación é de 600-650 mm ao ano.

Todo o concello forma parte da conca de Daugava. Os ríos máis grandes: Daugava, Sarjanka, Dubna, Indrica, Asūnīca.

Conta con 273 lagos de máis de 1 ha. Os máis grandes, en orde : Sievers 17,6 km², Ežezers 10,6 km², Drīdzis 7,5 km².

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Organización territorial de Letonia
*Rexións de Letonia
Arturo Vázquez Fernández

**Arturo Vázquez Fernández**, nado na provincia de Ourense o 6 de xaneiro de 1907, foi un mestre galego.

## Traxectoria 
Estudou Maxisterio na Escola Normal de Pontevedra. En novembro de 1932 foi nomeado mestre interino de Soutelo (Manzaneda). En novembro de 1934 foi destinado a San Lourenzo de Trives. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido en Trives polas súas "ideas e actuacións marxistas" a mediados de agosto. Foi destituído como mestre o 27 de agosto. Logo do proceso de depuración foi sancionado con suspensión de emprego e soldo por dous anos e traslado forzoso fora da provincia en maio de 1940. Foi destinado a Soto de San Esteban (San Esteban de Gormaz, Soria), de onde se trasladou a Loñoá do Camiño (O Pereiro de Aguiar) en 1946.

## Notas
Missale Auriense

O ***Missale Auriense*** ou **Misal Auriense** é un libro litúrxico rematado o 3 de febreiro de 1494 por Gonzalo Rodríguez de la Passera e Xoán de Porras na vila de Monterrei. Contén os textos necesarios para a celebración dunha misa segundo o rito romano. É un dos libros impresos máis antigos de Galicia.

Consérvanse dous exemplares, un deles, en pergameo, no Museo Catedralicio de Ourense e o outro, en papel, na Biblioteca Nacional de España.

## Notas
Álex Fernández Iglesias

**Alejandro "Álex" Fernández Iglesias**, nado en Madrid o 15 de outubro de 1992, é un futbolista español que xoga como centrocampista no Cádiz, da Segunda División. É irmán do tamén futbolista Nacho, que desenvolveu a maior parte da súa carreira no Real Madrid.

## Traxectoria 
### Real Madrid 
Formouse nas canteiras da RSD Alcalá e do Real Madrid, club este último no que ingresou con 12 anos. En xullo de 2010 foi convocado polo adestrador do primeiro equipo José Mourinho, para unha xira de pretemporada polos Estados Unidos. Disputou o seu primeiro partido non oficial co primeiro equipo branco o 5 de agosto, nun encontro amigable contra o Club América mexicano no que debutou tamén o seu irmán Nacho, futuro capitán do club.

O 29 de agosto de 2010 debutou co Castilla na Segunda División B, nun partido contra o Coruxo. Rematou súa primeira tempada con 32 partidos e dous goles.

O 6 de marzo de 2011 debutou co Real Madrid na Primeira División, xogando o último minuto dunha derrota por 3-1 ante o Racing de Santander.  Disputou 35 partidos co filial na campaña 2011/12, contribuíndo así no ascenso á Segunda División.

### Espanyol 
En agosto de 2013 deixou a estrutura do Real Madrid e pouco despois asinou co RCD Espanyol. Na súa primeira tempada en Barcelona disputou 30 partidos, aínda que só cinco deles como titular.

O 28 de xaneiro de 2015, o Espanyol cedeuno ao HNK Rijeka ata o final da tempada. Para a tempada 2015/16 volveu saír cedido, desta vez ao Reading, club do Championship inglés. 

### Elche 
O 31 de agosto de 2016, pouco despois de rescindir o seu contrato co Espanyol, fichou polo Elche CF, co que acabou descendendo ao remate da tempada. A continuación fichou polo Cádiz, no que xoga dende entón.

### Cádiz 
Cun total de 11 goles, foi o máximo goleador do seu equipo en 2019. Anotou 13 durante a tempada 2019/20, ascendendo o equipo a Primeira como subcampión.

## Notas
Vasquida García

**Vasquida García**, nada en Galicia no século XVI e finada cara 1579, foi unha sanadora galega vítima de caza de bruxas e condenada á fogueira pola Inquisición.

## Traxectoria 
García viviu nas proximidades de Pontevedra. Coñecedora das propiedades curativas das herbas medicinais, exercía como *menciñeira* e sanadora.

A Inquisición promoveu a caza de bruxas contra ela, sendo detida no cárcere de Santiago de Compostela acusada de practicar maxia e bruxaría. Na primeira detención autoinculpouse como feiticeira afirmando que tiña pactos co diaño, coa promesa de perdón se así o facía.

García non se detivo. Volveu ser denunciada por numerosas testemuñas por manter relacións demoniacas. En 1579 foi levada ante o Tribunal da Inquisición, negando as acusacións nesta ocasión.

A súa biografía foi recollida, xunto ás doutras mulleres vinculadas con Pontevedra, como María Vinyals, Virxinia Pereira Renda, Herminia Fariña Cobián, Josefina Arruti, Amalia Álvarez Gallego, Dores Calviño, Pilar Bértola, María Vitoria Moreno, Ernestina Otero ou Dores Trabado, na iniciativa impulsada polo concello *A memoria das mulleres*. En 2022 foi novamente homenaxeada dentro desta iniciativa durante o evento *A pegada da memoria das mulleres no espazo público*.

## Notas
Benigno Benavides Álvarez

**Benigno Benavides Álvarez**, nado en Nigrán cara a 1913, foi un mariñeiro e político galego.

## Traxectoria 
Mariñeiro veciño de Priegue. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. O xuíz militar emitiu unha requisitoria para a súa presentación e a de Francisco Misa Aballe, José Misa Rodríguez, Juan Manuel Salgueiro Rial, José Fernández Fernández, Maximiliano Comesaña Pérez, Victorino Hermida Misa e Enrique Giráldez Piña o 24 de agosto. Volveu ser reclamado polo xuíz militar de Vigo o 7 de novembro con Maximiliano Comesaña Pérez e José Puentes Méndez. Foi xulgado en tres causas militares e declarado en rebeldía. Cando rematou a guerra entregouse, foi xulgado en consello de guerra en Vigo por auxilio á rebelión e condenado a 12 anos de prisión. Posteriormente a condena foi conmutada a 3 anos. Cumpriu condena na Prisión de Partido de Vigo da que saíu en liberdade condicional en febreiro de 1942. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en maio de 1943.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Maximino “O Sapo”
Robustiano Collazo Álvarez

**Robustiano Collazo Álvarez**, nado en Vigo cara a 1900 e finado na mesma cidade o 23 de xuño de 1937, foi un sindicalista e político galego.

## Traxectoria 
Veciño de Ceboleira Teis. Militante da CNT, era directivo do Sindicato de Industria Pesquera de Bouzas. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. O xuíz militar emitiu unha requisitoria para a súa presentación e a de Manuel Fandiño Ricart, José Santiago Torres, José Paz Freiría, Ezequiel Collazo Ferreira, Germán Rodríguez, Mariano Pintos Diéz, Andrés Cordero Berastegui e Indalecio Rodríguez o 26 de agosto.
Capturado, foi asasinado no Toural o 23 de xuño de 1937.

## Notas
Álex González (programador)

**Álex González**, nado en Ourense no ano 1960, é un programador e mestre galego. Segundo o Museo do Videoxogo de Cangas, foi o desenvolvedor do primeiro videoxogo galego en ser comercializado, en decembro de 1986, titulado *The Wall*.

## Traxectoria 
Fillo de pai emigrado en Francia, pasou a infancia entre Ourense e París, en visitas familiares. Aos 12 anos mudouse a Madrid para completar estudos ata o bacharelato. Con 18 anos retornou a Ourense e comezou a traballar no sector da moda mentres continuou cos seus estudos técnicos superiores: primeiro electrónica industrial, e despois enxeñaría informática..

Adquiriu en 1986 un microordenador doméstico de 8 bits MSX co obxectivo de desenvolver, de forma autodidacta, un programa de cálculo de estruturas para unha empresa familiar. Durante o proceso de aprendizaxe da linguaxe de programación coa axuda de libros especializados e recorrendo á axuda doutros afeccionados cos que se comunicaba por vía postal, decidiu abandonar o proxecto do programa empresarial para centrarse nunha primeira versión do videoxogo *The Wall*. A primeira versión presentoulla ese ano á empresa comercializadora española Erbe Software, con sede en Madrid. Tras unha primeira solicitude de mellora técnica do código, que lle levou a González seis meses, o ourensán rematou a nova versión: *The Wall* foi comercializado a finais do ano 1986, e converteuse no primeiro videoxogo de Erbe Software creado por unha soa persoa. En tres anos, e segundo os datos oficiais, vendéronse máis de 7000 unidades en España.

Xubilouse tras traballar na Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia.

## Notas
Wilma Archer

**William Archer **, nado en Newcastle upon Tyne (Inglaterra) en 1991, é un músico alternativo e produtor británico.

## Traxectoria
Lanzou o seu EP de debut *Increases* en 2011. O seu primeiro disco *Company* seguiu en 2015, asinado internacionalmente baixo o pseudónimo Slime, se ben en Alemaña -por risco de confusión coa banda de punk de Hamburgo do mesmo nome- saíu co nome de Will Archer. 
Archer é competente en varios instrumentos que se usan a miúdo nos seus ritmos (catalogados pola Pitchfork Media como skate-punk, vaporwave, rock , lounge e hip-hop) incluíndo piano, guitarra, saxofón e batería. É o propio responsable da composición, arranxos e produción. As voces veñen de convidados como a cantante de soul belga Selah Sue e o rapeiro estadounidense Jeremiah Jae. Archer tamén traballa como compositor e produtor para outros músicos. Traballou en sete cancións do álbum debut de Nilüfer Yanya *Miss Universe*, colaborou con Celeste e escribiu e produciu o seu sinxelo "Confessions" do seu álbum debut *Athena* con Sudan Archives.

No álbum *A Western Circular* de 2020 abandonou o nome artístico de Slime e comezou a usar a alteración do seu nome propio Wilma Archer. NO disco reuniu convidados destacados, entre eles Sudan Archives, Samuel T. Herring de Future Islands e MF Doom..

## Discografía 
### Álbums de estudio
* *Company* (2015)
* *Burd* (2019)
**A Western Circular* (2020)
* *Grotto* (2022) 

### Mixtapes
* *In the Brick House* (2014) 

### EPs
* *Increases* (2011) 
* *Increases II* (2012) 

### Singles
* "My Company" b/w "In One Year" (2015) 
* "Like a Hunger" (2017) 
* "Scarecrow" b/w "Cures and Wounds" (2018) 

### Como Produtor
* Jessie Ware - "Something Inside" (2012)
* George Maple - "Began to Say" (2014)
* Celeste - "Ugly Thoughts" from *Lately* (2019)
* Nilüfer Yanya - "WWAY Health™", “Paralysed", "Experience?", "Warning", "'Sparkle' God Help Me", "The Unordained", e "Give Up Function" (2019)
* Sudan Archives - "Confessions" e "Glorious"  (2019)
* Bullion - "Loving Furlong"  (2020)
* Nilüfer Yanya - "Same Damn Luck"  (2020)
* Nilüfer Yanya - "The Dealer", "Shameless", "Stabilise", "Chase Me", "Midnight Sun", "Trouble", "Try" e "Company" (2022)
* Nilüfer Yanya - *My Method Actor* (2024)

### Remixes
* Lianne La Havas - "Lost & Found (Slime Remix)" (2012)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Last Sniff de Wilma Archer e MF DOOM en youtube
José Pontes Méndez

**Casimiro José Pontes Méndez**, nado en Portugal cara a 1907, foi un albanel e político galego.

## Traxectoria 
Albanel en Vigo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. O xuíz militar emitiu unha requisitoria para a súa presentación o 28 de agosto. Volveu ser reclamado polo xuíz militar de Vigo o 7 de novembro con Benigno Benavides Álvarez e Maximiliano Comesaña Pérez. Foi xulgado por rebelión militar e declarado en rebeldía. Ao rematar a guerra presentouse as autoridades. Xulgado en 1941, foi condenado a 12 anos de prisión.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Maximino “O Sapo”
Aresta (teoría de grafos)

miniatura| Un grafo con seis vértices e sete arestas.
En teoría de grafos, unha **aresta**, tamén chamada **ligazón** ou **liña**, é unha conexión entre dous vértices dun grafo. Estes dous vértices son os *extremos* da aresta. Un vértice que ten unha orientación (vértice orientado) chámase máis frecuentemente **arco** ou **frecha**. Na teoría de autómatas, as arestas chámanse **transicións**.

Un grafo cuxos vértices son todos non dirixidos dise que son non orientados, e un grafo cuxos vértices están todos dirixidos dise que está orientado ou dirixido; se só se orientan certas arestas, dise que o grafo é mixto.
miniatura| Un grafo dirixido con tres vértices e catro frechas (dúas delas representadas sobre a mesma liña).
O conxunto de arestas dun grafo chámase comunmente , ás veces sendo frechas chámase . O conxunto de vértices chámase :

* un grafo non dirixido é unha parella G = (V, E);
* un grafo dirixido é unha parella G = (V, A);
* un grafo mixto é unha terna G = (V, E, A).

Unha aresta desígnase a miúdo polos dous vértices  e  que conecta, en forma de par {u, v} (ou un conxunto unitario {u} no caso dun bucle) se non está dirixido, ou un par (u, v) se está dirixido (ou orientado). Así, a aresta {1, 2} liga os vértices 1 e 2, e o arco (ou frecha) (7, 9) leva do vértice 7 ao vértice 9.

## Representacións 
En informática, os vértices dos grafos están codificados máis frecuentemente polas matrices de adxacencia dos vértices (é dicir, para cada vértice, a fila con un 1 dos seus veciños e un 0 dos que non o son).

## Grafo adxunto 
A partir dun grafo dado pódese deducir o grafo das súas arestas, chamado grafo adxunto ou *grafo de liñas*. Esquécense os vértices do grafo orixinal (chamado grafo *raíz*) e os seus vértices convértense nos vértices do novo grafo, conservando as súas adxacencias anteriores.
Ficheiro:Line_graph_construction_1.svg|ligazón=Fichier:Line_graph_construction_1.svg|alt=Graphe G| Grafo 
Ficheiro:Line_graph_construction_4.svg|ligazón=Fichier:Line_graph_construction_4.svg|alt=Le graphe adjoint L(G)| O grafo adxunto L (G)
No caso de grafos simples non dirixidos, o grafo raíz sempre se pode atopar, a non ser que sexa un grafo triángulos ou un grafo de garfo, que ambos os dous  teñen un grafo triángulo como grafo adxunto. No entanto, non todos os grafos son grafcos adxuntos: o grafo raíz L^{-1}(G) pode non existir. Os grafos adxuntos son xeralmente moi densos, porque todas as arestas incidentes no mesmo vértice forman unha clique no grafo adxunto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Uma Introdução Sucinta à Teoria dos Grafos
### Outros artigos 
* Léxico da teoría de grafos
* Teoría de grafos
* Aresta
### Ligazóns externas 
*  Graph Theory (LibreTexts).
Magisterio Católico Español

***Magisterio Católico Español*** foi un periódico editado en Ourense entre 1937 e 1940.

## Historia e características 
Órgano da Asociación Provincial de los Maestros Católicos Españoles, apareceu en 1937 como folla de encarte do periódico *La Región*. A partir de setembro de 1938 apareceu como edición independente, de 12 páxinas e cunha tirada de 4 000 exemplares. Entre os seus colaboradores figurou Vicente Risco. Cesou a súa publicación en novembro de 1940.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Ourense
Kemi Badenoch

**Olukemi Olufunto Badenoch**, nada en Wimbledon o 2 de xaneiro de 1980, é unha política británica que foi secretaria de Estado de Comercio Internacional desde 2022 e membro do Parlamento por Saffron Walden desde 2017. En 2024, foi elixida como líder do Partido Conservador tras suceder a Rishi Sunak no cargo.

## Traxectoria 
Badenoch, de ascendencia nixeriana, pasou parte da súa infancia en Lagos e Estados Unidos antes de regresar ao Reino Unido aos 16 anos. Despois de graduarse na Universidade de Sussex como enxeñeira informática, estudou dereito en Birkbeck, Universidade de Londres. Máis tarde traballou para o Royal Bank of Scotland Group e Coutts.

### Carreira política 
En 2012, Badenoch disputou sen éxito un escano na Asemblea de Londres, pero foi nomeada despois de que Victoria Borwick dimitise en 2015. Partidaria do Brexit no referendo de 2016, Badenoch foi elixida para a Cámara dos Comúns en 2017. Despois de que Boris Johnson fose elixido primeiro ministro en xullo de 2019, ocupou distintos cargos. En setembro de 2021, foi ascendida a ministra de Estado de Igualdade e nomeada ministra de Estado de Goberno local, Fe e Comunidades. En xullo de 2022, Badenoch dimitiu do goberno e presentouse para substituír a Johnson nas eleccións de liderado do Partido Conservador de 2022. Badenoch quedou en cuarto lugar e foi eliminada na cuarta votación. En outubro de 2022, Sunak nomeouna ministra de Muller e Igualdade.

Pertencente a dereita política do Partido Conservador, caracterizouse polas súas posturas socialmente conservadoras e "anti-Woke".

## Notas
Esperta do teu sono

***Esperta do teu sono*** é unha obra literaria de Lola Rontano, publicada en  2024.  

## Sinopse 
A novela céntrase no conflito da mina de Corcoesto, en Cabana de Bergantiños, e presenta en clave de intriga unha ficción onde se mesturan ecoloxía, desobediencia civil, loita pola terra e solidariedade entre comunidades rurais e urbanas. Como di a autora "Todo comezou coa mina de Corcoesto. Tratei de dar forma novelada aos acontecementos". 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Xerais