open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ponte Vella Internacional Tui-Valença

A **Ponte Vella Internacional Tui-Valença** sobre o río Miño, entre Galiza, no estado español, e o distrito de Viana do Castelo, en Portugal, está destinada ó tránsito de peóns, vehículos (orixinalmente carruaxes) e ferrocarril.

## Historia
É falsa a lenda de que é obra de Gustave Eiffel ou un dos seus discípulos. Foi deseñada polo enxeñeiro e deputado rioxano Pelayo Mancebo y Agreda. Inaugurouse oficialmente o 25 de marzo de 1886, case ano e medio despois da súa finalización. Custou seis millóns de reais.

Durante máis de cen anos soportou moito tráfico, ao ser a única ponte para salvar o Miño, fronteira natural entre a provincia de Pontevedra e Portugal. Aliviou moito o tránsito a construción das pontes internacionais de Salvaterra de Miño e Monção (15,5 km río arriba), Goián e Vila Nova de Cerveira (14 km río abaixo), e a ponte Tui-Valença (1993) da autovía (670 metros río abaixo).

Durante séculos, as e os peregrinos chegaban a Tui dende Portugal cruzando o río en barcas. A partir de 1884, a ponte pasou a formar parte do Camiño portugués do Camiño de Santiago.

A finais do ano 2000 foi renovada e mellorada. Por ela transitan catro trens diarios e segue a ser a única conexión ferroviaria entre Galiza e Portugal.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Rio Miño y al fondo las murallas de ValenÇa.jpg|Na esquina inferior dereita o Parador de Tui, ó fondo a Fortaleza de Valença.
Ficheiro:Ponteminho1.jpg|Entrada da ponte desde Portugal.
Ficheiro:Camino de Santiago - Camino Portugués.jpg|Peregrinos do Camiño portugués.
Ficheiro:Valença - Ponte Internacional.jpg|Interior da ponte.
Ficheiro:Old international bridge Tuy-Valenca.jpg|Interior da ponte á noite.
Ficheiro:Ponte Vella Internacional Tui-Valença.jpg|Panorámica da ponte
Ficheiro:CP na Ponte Internacional de Tui - Valença do Minho 03-2016-c.jpg|Un CP pasando pola ponte vella
Ficheiro:Ponte Internacional de Tui - Valença do Minho 03-2016-a 01.jpg|Vista das vías do tren da ponte
Ficheiro:Litrografia da Ponte Vella Internacional do Miño.jpg|Litografía da ponte
Ficheiro:Litrografia da Ponte Vella Internacional do Miño II.jpg|Litografía do proxecto da ponte

[alt=Ponte Vella Internacional Tui - Valença|centro|miniatura|557x557px|Ponte Vella Internacional Tui - Valença visto desde a [Fortaleza de Valença]]

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
*Fernández , Xosé. *Historia del puente internacional de Tuy sobre el Miño* . Boletín ETSA., 1994, n.º 18, páx. 62-68. ISSN 0213-3474.
*Gradín, Tere. "Un recorrido histórico por a Linha do Minho" . El Domingo, La Opinión A Coruña, 03/01/2010, n.º 465, páx. 8-9.
* MOPTC-Fomento. *Observatorio transfronterizo España-portugal, Documento n.º 4* . Secretaría General Técnica, marzo de 2006, 66 páx.
### Outros artigos
* Catedral de Tui
* Parador de Tui

### Ligazóns externas
* Mandiá, Diana. *El tren de la frontera* . El País, 15/12/2009.
Ameixenda

O topónimo **Ameixenda** pode referirse a:

;En Galiza
***Ameixenda**, parroquia do concello de Ames;
****Ameixenda**, lugar de dita parroquia;
***Ameixenda**, lugar da parroquia de Pazos, no concello de Ponteceso.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Adolfo Emanuel Guimarães de Azevedo

**Adolfo Emanuel Guimarães de Azevedo**, nado en Rio das Flores o 12 de febreiro de 1871 e finado en Río de Xaneiro o 6 de febreiro de 1907, foi un escritor brasileiro.

## Obras 
* *A Engrenagem*

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* José Lello e Edgar Lello: *Dicionário prático ilustrado Lello* (1964); Lello & Irmãos; p.&nbsp;1426 .
* Galante de Sousa, J.: *O teatro no Brasil* (1960); p.&nbsp;274 .
* Peixoto, A.: *Panorama da literatura brasileira* (1940); p.&nbsp;555 .
O Aprazaduiro, Nande, Laxe

**O Aprazaduiro** é un lugar da parroquia de Nande no concello coruñés de Laxe na Comarca de Bergantiños. Tiña 66 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 35 homes e 31 mulleres.

#### Patrimonio 
* **Pazo do Aprazaduiro**, pazo do século XVI, no lugar do Aprazaduiro, en Nande.
* **Fornela dos Mouros**, dolmen no lugar do Aprazaduiro, en Nande.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Nande
### Parroquias de Laxe
Coéns, Sarces, Laxe

**Coéns** é un lugar da parroquia de Sarces no concello coruñés de Laxe na comarca de Bergantiños. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2018 tiña 52 habitantes (24 homes e 28 mulleres).

## Patrimonio
Lagoa da mina, antiga mina de caolín. Repetidor de Coéns e Pedra do Avión, con vistas panorámicas. Muíño do Salgueiro Bravo.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Sarces
### Parroquias de Laxe
Tiempo de silencio

***Tiempo de silencio*** é unha novela en lingua castelá de Luis Martín-Santos, publicada por Seix Barral en 1961.

A acción transcorre en Madrid en 1949. A partir dun accidente estúpido e das súas consecuencias o autor amosa con ollo irónico o panorama completo dos estratos sociais da cidade. Esta denuncia social vai acompañada dunha renovación estilística que revolucionou o monocorde realismo da novela en lingua castelá da época.

## Asunto e tratamento da obra 
O asunto da obra é unha mestura de relato folletinesco, novela policial e novela social. O que sucede é que o seu tratamento logra conferir á anécdota un amplo alcance existencial. O autor desbota o realismo obxectivista para dar entrada a unha desbordante imaxinación que somete á realidade a unha elaboración metafórica. A ironía e a linguaxe inchada e barroca (cargada, asemade, de intención irónica) son outros trazos relevantes do tratamento.

## Denuncia e sátira social 
O autor sitúa a obra no Madrid dos chamados anos da fame. Describe unha sociedade subdesenvolvida e opresiva, e caracteriza os estratos sociais insistindo no brutal contraste entre elas. Adoptando unha actitude dialéctica, carga contra a burguesía pero sen amosar piedade tampouco cos miserables.

### A clase alta 
Descríbea como unha clase inútil, superficial, satisfeita e que vive de costas á triste realidade da época.

### A clase media 
Presenta unha clase dominada polas arelas de medrar por riba de calquera consideración moral.

### A clase baixa 
Capa ínfima e sufocante onde se dan cita tódalas miserias.

## Significación 
Luis Martín-Santos inicia con esta novela unha nova etapa. Partindo dun monótono realismo social, reivindica cos seus alardes formais os dereitos da literatura como creación e experimentación. Porén, faino ao servizo dunha reflexión existencial, social e histórica ateigada dunha intensa carga crítica. Polos seus procedementos, atópanse nela ecos do *Ulysses* de James Joyce.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Lázaro, F. e Tusón, V. (1982). *Literatura española*. Ed. Anaya.
A-85

A **A-85** é unha autovía española en proxecto, que prevé conectar as localidades de Barreiros e San Cibrao, na provincia de Lugo, discorrendo de forma paralela á costa cantábrica. A autovía será unha conexión da A-8 á altura de Barreiros coas localidades de Foz, Burela e co porto de San Cibrao, onde hai as maiores industrias do norte da provincia.

## Características 
Este proxecto ten como obxectivo a construción dunha autovía que unha as localidades de San Cibrao, no termo municipal de Cervo e Barreiros, o que suporá unha alternativa á estrada nacional N-642, que discorre pola costa. Terá a súa orixe nas proximidades de San Cibrao, onde enlazará coa Vía de Alta Capacidade da Costa Norte, de titularidade autonómica, aínda sen construír na súa maioría (agás a variante de Ortigueira, xa rematada). Enlazará en Barreiros coa autovía A-8.

Segundo a planificación da Xunta de Galicia, esta nova infraestrutura sería a continuación do eixo viario de alta capacidade entre Ferrol e San Cibrao, e pecharía o triángulo formado pola autovía do Cantábrico A-8, no tramo galego entre Ribadeo e Baamonde, e a autovía AG-64.

## Tramos 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*A DIA Aprobada no Boletín Oficial del Estado
Galería de imaxes de Muros, Muros

San Pedro de Muros é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Muros.

## Igrexa parroquial

Ficheiro:Muros.Galiza.04-2008 81.jpg
Ficheiro:Igrexa Parroquial de Muros.jpg
Ficheiro:Pía con serpe (Igrexa Parroquial de Muros).jpg|Pía con serpe

## Outras igrexas

Ficheiro:Capela de San Roque, Muros.jpg|Capela de San Roque
Ficheiro:Capela das Angustias, Muros.jpg|Capela da Nosa Señora das Angustias
Ficheiro:Capela de San Xosé, Muros.jpg|Capela de San Xosé
Ficheiro:Capela do Carme, Muros.jpg|Capela da Virxe do Carme

## Edificios

Ficheiro:Muros.Galiza.04-2008_casa_do_concello_2.jpg|Casa do concello.
Ficheiro:Mercado de Abastos de Muros.jpg|Mercado de Abastos.

## Véxase tamén
*Galería de imaxes de Muros
Salgueirón

O topónimo **Salgueirón** pode referirse a:

;En Galiza
***Salgueirón**, lugar da parroquia de Vilar, no concello de Guitiriz;
***Salgueirón**, lugar da parroquia de Serantes, no concello de Laxe;
***Salgueirón**, lugar da parroquia dos Freires, no concello de Ortigueira;
***O Salgueirón**, lugar da parroquia de Goiáns, no concello de Porto do Son.

;Praia de Galiza
***Praia de Salgueirón**, praia do concello de Cangas.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Salgueiró**, lugar da parroquia de Camposancos do concello da Guarda;
***Salgueirós**, lugar da parroquia de Vilarrubín do concello da Peroxa.
Liga do Noroeste Wáter-polo-ACW

A **Liga Noroeste de Wáter-polo** é unha competición non oficial na que participan equipos de Galicia, Castela e León e Asturias. Xurdiu no ano 2009 por iniciativa da Asociación Galega de Wáter-polo. Non se descarta no futuro que os demais equipos galegos e incluso portugueses se adhiran á competición.

## Equipos participantes 
*  Club Waterpolo Santiago
*  Club Natación Avilés
*  Club Natación Ciudad de Oviedo
*  Club Waterpolo Club Waterpolo Castellae
*  Club Waterpolo Zamora
*  Club Natación Pontevedra
*  Asociación Coruñesa de Waterpolo
*  Club Natación Padrón

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*

### Outros artigos 
* Liga Galega de Wáter-polo

### Ligazóns externas 
* Blog da Liga
Jean-Max Bellerive

**Jean-Max Bellerive**, nado en 1958 en Porto Príncipe, é o actual Primeiro Ministro de Haití. O actual presidente haitiano, en seguimento das ordes da resolución do senado, nomeouse o 30 de outubro de 2009, en substitución da anterior Primeira Ministra Michèle Pierre-Louis.

Foi fillo dun destacado médico, deixou o seu país natal a unha idade temperá para estudar en Suíza, Francia e Bélxica. Cunha licenciatura en Ciencias Políticas e Relacións Internacionais, Bellerive regresou a Haití en 1986, xusto antes do derrocamento de Jean-Claude Duvalier.
Río Om

miniatura|Localización do río Om
O **río Om** (en ruso *Река Омь*) é un longo río siberiano, un afluente á marxe esquerda do río Irtysh. O seu curso ten unha lonxitude de 1.091&nbsp;km e drena unha conca de 52.600&nbsp;km² (maior en extensión que Costa Rica ou Eslovaquia).

Administrativamente, o río discorre polo oblast de Omsk e o oblast de Novosibirsk da Federación Rusa.

## Xeografía 
O río Om nace na rexión dos pantanos de Vasiugán, no límite dos oblast de Novossibirsk e Omsk. Discorre en dirección oeste, desaugando pola dereita no río Irtych, na capital siberiana de Omsk.

Os seus principais afluentes son os ríos Icha (Ича) (240&nbsp;km de lonxitude e unha conca de 3.300&nbsp;km²), Ougourmanka, Ouzakla, Kama (Кама) e o máis largo de todos, o río Tartas (Тартас) (566&nbsp;km de lonxitude e unha conca de 16.200&nbsp;km²).

O río Om baña as localidades de Barabinsk (30.700 hab. en 2007), Kalatchinsk (23.607 hab. en 2008), Kouïbychev (48.200 hab. en 2007) e a capital, Omsk (1.131.100 hab. en 2008).

Ao igual que todos os ríos siberianos, sofre grandes períodos de xeadas (seis meses ao ano, desde finais de outubro-novembro até finais de abril-principios de maio) e amplas extensións de chan permanecen permanentemente conxeladas en profundidade (permafrost). Ao chegar a época do desxeo, inunda amplas zonas que se converten en terreos pantanosos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Gran Enciclopedia Soviética 
* R-Arcticnet - Om' presso Kujbyšev
Castrelo, Soesto, Laxe

**Castrelo** é un lugar da parroquia de Soesto no concello coruñés de Laxe na comarca de Bergantiños. Tiña 76 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 37 homes e 39 mulleres.

Neste lugar está o Castro de Castrelo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Soesto 
### Parroquias de Laxe
Boaño, Traba, Laxe

**Boaño** é un lugar da parroquia de Traba no concello coruñés de Laxe na comarca de Bergantiños. Tiña 103 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 53 homes e 50 mulleres. En Boaño atópase da Praia de Traba.

Por este lugar pasa a 4º etapa da ruta de sendeirismo do camiño dos Faros.
## Lugares e parroquias
### Lugares de Traba
### Parroquias de Laxe
Agrilloi de Abaixo, A Agualada, Coristanco

**Agrilloi de Abaixo** é un lugar da parroquia da Agualada no concello coruñés de Coristanco na comarca de Bergantiños. Tiña 15 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 5 homes e 10 mulleres.

Este lugar dista da capital do concello 7 quilómetros.
## Lugares e parroquias
### Lugares da Agualada
### Parroquias de Coristanco
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Coristanco
Os Seixos

Como topónimo **Os Seixos** pode referirnse a:

;En Galiza
***Seixosmil**, parroquia do concello de Meira;
****Seixosmil**, lugar de dita parroquia;
***Os Seixos**, lugar da parroquia da Regueira, no concello da Pastoriza;
***Os Seixos**, lugar da parroquia de Tella, no concello de Ponteceso;
***Os Seixos**, lugar da parroquia de Oirós, no concello de Vila de Cruces.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Seixós**, lugar da parroquia de San Breixo, no concello de Monterroso.
Geraint fillo de Erbin

***Geraint fillo de Erbin*** é un poema medieval galés que honra ao heroe Geraint e as súas fazañas na **Batalla de Llongborth**. O poema consiste en estanzas tipo *englyn* de tres versos cada unha e persiste en varias versións, todas en galés medio. A versión máis vella das que temos está no Libro Negro de Carmarthen, completado sobre 1250, malia o poema poder ter sido composto no século X ou no XI. o poema é importante pola súa antiga mención do nome do rei Artur.

## Poema e contexto 
O protagonista do poema, Geraint mab Erbin, foi unha figura popular na tradición galesa e é coñecida a través dunha series de fontes subsecuentes. Xenealoxías posteriores asóciano co suroeste da Gran Bretaña e o sur de Gales a finais do século VI. O antigo poema *Y Gododdin* menciona un "Geraint desde o sur", probabelmente unha referencia a Geraint mab Erbin. con todo, Geraint acadou a súa meirande fama como o heroe da novela en prosa *Geraint ac Enid*, un conto que segue a narrativa da obra francesa *Érec et Énide* de Chrétien de Troyes'.

*Geraint fillo de Erbin* fai un grande uso da repetición ao celebrar as fazañas de Geraint en Llongborth, que podería identificarse con Langport, Somerset, aínda que *llongborth* pode referirse a un "porto de barcos", semellante ao *longphort* viquingo en Irlanda. Cada englyn repite a forma dos outros con maior ou menor variación. Unha estanza contén unha mención do rei Artur e refírese a el como *amerauder*, ou emperador. Esta é a primeira referencia coñecida a Artur como emperador, un título usado frecuentemente en obras tardías pero case ausente en material antigo. A asociación con Artur tamén amosa que desde unha tan antiga época Geraint estaba sendo levado á órbita de Artur, un proceso que se repite noutros heroes da tradición galesa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bollard, John K.: *Arthur in the Early Welsh Tradition* The Romance of Arthur: An Anthology of Medieval Texts in Translation. 1994. pp.&nbsp;11–23.
* Bryce, Derek (ed.): *Arthur and the Britons in Wales and Scotland by W. F. Skene*. Llanerch Enterprises. 1988.
* Koch, John T: *Celtic Culture: A Historical Encyclopedia*. CLIO. 2006.
Vilasuso, Tallo, Ponteceso

**Vilasuso** é un lugar da parroquia de Tallo no concello coruñés de Ponteceso na Comarca de Bergantiños. Tiña 33 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 18 eran homes e 15 mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Tallo 
### Parroquias de Ponteceso
Peter Molyneux

[miniatura|Peter Molyneux na universidade de [Southampton.]]
**Peter Molyneux** OBE, nado en Guildford (Surrey) o 5 de maio de 1959, é un deseñador e programador de videoxogos inglés, responsable dos coñecidos "xogos de simulación de deus" como Dungeon Keeper, Populous e Black & White, entre outros. Tamén é o responsable de xogos de estratexia "de negocios" como Theme Park, Theme Hospital, The Movies e xogos de rol como Fable.

En agosto de 1997 Peter deixou a compañía Bullfrog, para establecer un novo equipo de desenvolvemento, Lionhead Studios. Molyneux foi introducido no Vestíbulo da Fama en 2004 e foi feito oficial da coroa británica o 31 de decembro de 2004.

Recentemente recibiu a orde de Cabaleiro das Artes e as Letras, outorgado polo goberno francés. Desta maneira converteuse no cuarto membro da industria dos videoxogos en recibir este galardón, tras Shigeru Miyamoto, Frédérick Raynal e Michel Ancel.

Actualmente é responsable dun proxecto para Xbox 360, Milo un novo concepto de personaxe cunha intelixencia artificial nunca antes vista e un aproveitamento ao máximo deste novo sistema coñecido como Project Natal.
O Batán, Santa Baia de Castro, Coristanco

**O Batán** é un lugar da parroquia de Santa Baia de Castro no concello coruñés de Coristanco na comarca de Bergantiños. Tiña 4 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 2 homes e 2 mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santa Baia de Castro 
### Parroquias de Coristanco
Santa Baia, Santa Baia de Castro, Coristanco

**Santa Baia** é un lugar da parroquia de Santa Baia de Castro no concello coruñés de Coristanco na Comarca de Bergantiños. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2018 tiña doce habitantes (cinco homes e sete mulleres).
## Toponimia
O topónimo **Santa Baia** é un haxiotopónimo referido a Baia de Mérida e débese á presenza no lugar da igrexa de Santa Baia de Castro.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santa Baia de Castro 
### Parroquias de Coristanco
Centiña, Coristanco, Coristanco

**Centiña** é un lugar da parroquia de Coristanco no concello coruñés de Coristanco na Comarca de Bergantiños. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2018 tiña 53 habitantes (26 homes e 27 mulleres).
## Patrimonio
Capela de Santo Antón.

## Notas
## Lugares e parroquias
### Lugares de Coristanco
### Parroquias de Coristanco
James Batcheller Sumner

**James Batcheller Sumner**, nado o 19 de novembro de 1887 en Canton (Estados Unidos) e finado o 12 de agosto de 1955 en Buffalo (USA), foi un químico, bioquímico e profesor universitario estadounidense galardoado co Premio Nobel de Química do ano 1946.

## Traxectoria 
Estudou química na Universidade Harvard, onde se licenciou en 1910. En 1912 iniciou os seus estudos de bioquímica en Harvard, onde se licenciou en 1914. Entre 1914 e 1929 foi profesor de bioquímica en Harvard, e entre 1929 e 1955 foi catedrático na Universidade Cornell.

Summer recibiu un disparo do seu compañeiro estando de caza aos 17 anos e a consecuencia o seu brazo esquerdo tivo que ser amputado debaixo do cóbado.

Sumner faleceu de cancro o 12 de agosto de 1955 na súa residencia de Buffalo, situada no estado de Nova York.

## Investigacións científicas 
Iniciou as súas investigacións no illamento dos encimas na súa forma pura, un feito que nunca se puido conseguir, e que realizou durante as súas estancias en Bruxelas (1921 e 1922), Estocolmo (1929) e Uppsala (1937-1938), nesta última cidade sueca á beira do Premio Nobel Theodor Svedberg. Tras atoparse con moitos fracasos, en 1926 conseguiu illar e cristalizar os encimas grazas á urease.

En 1946 foi galardoado coa metade do Premio Nobel de Química *polo descubrimento da cristalización de encimas*. A outra metade do premio foi compartida polos químicos estado unidenses John Howard Northrop e Wendell Meredith Stanley.

## Véxase tamén 
* Premio Nobel de Química
### Ligazóns externas 
* Páxina web do Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1936 
* Biografía na páxina do Instituto Nobel
Artturi Ilmari Virtanen

**Artturi Ilmari Virtanen**, nado o 15 de xaneiro de 1895 en Helsinqui (Imperio Ruso) e finado o 11 de novembro de 1973 en Helsinqui (Finlandia), foi un químico e profesor universitario finlandés, gañador do Premio Nobel de Química en 1945.

## Biografía 
Virtanen naceu en Helsinqui, naqueles momentos parte do Imperio ruso, e actualmente capital de Finlandia. Estudou no liceo clásico en Viipuri, tras o cal se dedicou ao estudo da química, a bioloxía e a física. En 1939 obtivo o cargo de profesor de bioquímica no Instituto Tecnolóxico de Finlandia en Helsinqui, dependente da Universidade de Helsinqui.

## Investigacións científicas 
As súas investigacións tratan sobre os alimentos parcialmente sintéticos para o gando, as bacterias fixadoras de nitróxeno nos nódulos da raíz e tamén sobre métodos mellorados de preservación da manteiga.

En 1945 Virtanen recibiu o premio Nobel de química, pola súa investigación en química aplicada agrícola e en nutrición, especialmente polo seu método da preservación da forraxe (forraxe de AIV). O método (que publicara en 1943) mellorou a almacenaxe da forraxe verde, que é importante durante os invernos longos. O proceso inclúe a adición do Ácido clorhídrico ou sulfúrico diluído no gran para almacenalo novamente. O incremento de acidez detén a fermentación e non ten ningún efecto nocivo no valor nutritivo da forraxe ou nos animais que a inxiren.

## Recoñecementos 
O asteroide (1449) Virtanen, descuberto polo renomeado astrónomo e físico finlandés Yrjö Väisälä, foi nomeado na súa honra. O cráter lunar Virtanen recibio o nome no seu honor.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Premio Nobel de Química

### Ligazóns externas 
* Páxina web do Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1945 
* Biografía na páxina do Instituto Nobel 
* Perfil de Artturi Ilmari Virtanen en NNDB
Paul Ehrenfest

**Paul Ehrenfest**, nado en Viena o 18 de xaneiro de 1880 e finado en Ámsterdan o 25 de setembro de 1933, foi un físico e matemático austríaco. O 24 de marzo de 1922 obtivo a nacionalidade neerlandesa.

## Traxectoria 
As súas principais contribucións producíronse no eido da Física estatística, e a súa relación coa mecánica cuántica, e tamén se lle debe a teoría de Cambio de estado e o teorema de Ehrenfest.

## Vida persoal
En decembro de 1904, casou coa matemática rusa Tatyana Alexeyevna Afanasyeva (1876–1964), que se converteu nunha das súas colaboradoras. Tiveron dúas fillas e dous fillos: Tatyana (1905-1984), que tamén se converteu en matemática, Galinka (1910-1979) ilustradora de libros para cativos, Paul Jr. (1915-1939) físico e Vassily (1918-1933).
Os Gaios, Caldelas de Tui, Tui

**Os Gaios** é un lugar da parroquia de Caldelas de Tui, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. Segundo o padrón municipal do Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 60 habitantes (29 homes e 31 mulleres), catro menos ca en 2000.

## Aspectos de interese
A mediados do século XX contou coa única sala de cine e de festas da parroquia, ademais de varias tendas, establecementos todos eles hoxe pechados.

O edificio máis significativo é a casona do propietario do cine, José Páramos, que tamén foi promotor doutras empresas no concello.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Caldelas de Tui
### Parroquias de Tui
Otto Paul Hermann Diels

**Otto Paul Hermann Diels**, nado o 23 de xaneiro de 1876 en Hamburgo, finado o 7 de marzo de 1954 en Kiel, Schleswig-Holstein (Alemaña), foi un químico alemán gañador do Premio Nobel de Química en 1950 compartido con Kurt Alder.

## Biografía 
Foi fillo dun profesor de filoloxía da universidade de Berlín.
Otto Diels estudou química nesa mesma universidade entre 1895 e 1899, conseguindo o doutoramento este último ano. Tras pasar por diferentes posicións ascendeu a profesor e xefe do departamento de química en 1915. Ao ano seguinte, tomou o posto de profesor de Química na Universidade de Kiel, cargo que non deixou até a súa xubilación en 1945.

Dous dos seus fillos morreron na segunda guerra mundial.

Diels faleceu o 7 de marzo de 1954 na súa residencia de Kiel, cidade situada no estado alemán de Schleswig-Holstein.

## Investigacións científicas 
En 1906 descubriu un novo óxido de carbono extremadamente reactivo, o anhídrido malónico.

Tamén cabe destacar a síntese do esteroide, as de reaccións de deshidroxenación con selenio, as de α-Dicetona, así como de uretano. O seu traballo máis famoso fíxoo en colaboración co seu alumno Kurt Alder, sobre a reacción que leva os seus respectivos nomes: a reacción de Diels-Alder. Recibiron o Premio Nobel de química en 1950 polo seu *descubrimento e desenvolvemento da síntese do dieno*. 
## Véxase tamén 
* Premio Nobel de Química
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1950 
* Biografía na páxina do Instituto Nobel
Os Baños, Caldelas de Tui, Tui

**Os Baños** é un lugar da parroquia de Caldelas de Tui, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. Tiña 284 habitantes no ano 2009, segundo o padrón municipal do Instituto Nacional de Estadística, dos que 132 eran homes e 152 mulleres, o que representa unha variación dun 1,4 por cento respecto ao ano 2000.

## Aspectos de interese 
Os Baños é o lugar máis relevante e con máis habitantes de Caldelas de Tui, e nel sitúanse varios dos elementos máis importantes da parroquia, como as augas termais, a estación do tren, o Gran Hotel Balneario, a vella escola unitaria, O Pelouro co seu recoñecido proxecto pedagóxico, o torreiro (denominación habitual na comarca para os campos da festa) e a capela do Carme.

O barrio medrou grazas a dous elementos, a estación do tren, erixida a finais do século XIX, e a sona das súas augas termais, que foron o motivo de que se erixise o Gran Hotel, no mesmo século. Ao seu redor floreceu o sector servizos, principalmente a hostalería, a restauración e o pequeno comercio.

### Hotel balneario 
Situado fisicamente a medio camiño entre a estación do tren e o balneario en si, o hotel foi promovido en 1889 por Antonio Oliver Rubio, quen chegara a xeneral do exército nos tempos de Afonso XIII, e que tamén era propietario dos baños (nome co que se coñecen as augas termais).

O establecemento viviu épocas de esplendor a comezos do século XX, igual que ocorría noutras localidades galegas, como Caldas de Reis, Cuntis, Mondariz-Balneario ou A Toxa. A sona das augas de Caldelas fixo que o hotel tivese moito éxito e propiciase o crecemento ao seu carón, no mesmo barrio, de numerosos aloxamentos. Nos bos tempos, chegaron a contarse ata sete hoteis, á marxe das fondas.

Esta situación mantívose ata a guerra civil. Daquela comezou un declive que se mantivo ata bastante avanzado o século XX e hoxe vive mellores tempos. Foi un dos escenarios do filme *Hotel Danubio* de Antonio Giménez-Rico (2003).

### O Pelouro 
O Pelouro é unha experiencia educativa posta en marcha en 1973 por Teresa Ubeira e Juan Llauder. En 1988 foi declarado pola Xunta "centro singular experimental de innovación psicopedagóxica e integración".

É un proxecto de integración de pequenos normais e outros con discapacidades que ten sido recoñecido con diversos premios e en numerosas investigacións. O seu obxectivo é, segundo contan os responsables, "propiciar a integración saudable de nenos normais con outros con déficits psicosociocognitivos e trastornos xerais do desenvolvemento".

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Caldelas de Tui 
### Parroquias de Tui 
## Notas
São Gonçalo

**São Gonçalo** pódese referir a:

## Lugares 
### Brasil 
* São Gonçalo, municipio no Estado do Río de Xaneiro.
* São Gonçalo do Abaeté, municipio en Minas Xerais.
* São Gonçalo do Amarante, municipio no Río Grande do Norte.
* São Gonçalo do Amarante, municipio no Ceará.
* São Gonçalo dos Campos, municipio na Baía.
* São Gonçalo do Gurguéia, municipio no Piauí.
* São Gonçalo do Pará, municipio en Minas Xerais.
* São Gonçalo do Piauí, municipio no Piauí.
* São Gonçalo do Rio Abaixo, municipio en Minas Xerais.
* São Gonçalo do Rio Preto, municipio en Minas Xerais.
* São Gonçalo do Sapucaí, municipio en Minas Xerais.

### Portugal 
* São Gonçalo - freguesía no concello de Amarante.
* São Gonçalo - freguesía no concello de Funchal, Madeira.

## Outros 
* São Gonçalo, canal fluvial no Río Grande do Sur.
* São Gonçalo, club de fútbol do Río Grande do Norte.
Rolf Sievert

**Rolf Maximilian Sievert**, nado o 6 de maio de 1896 en Estocolmo, finado o 3 de outubro de 1966, foi un médico cuxa maior contribución á ciencia foi o estudo dos efectos biolóxicos da radiación ionizante.

Exerceu a maior parte da súa carreira en Suecia. Inventou varios instrumentos para medir as doses de radiación, sendo a máis coñecida a cámara de Sievert.

En 1979, na Comisión Xeral de Pesos e Medidas decidiuse que a unidade de dose de radiación ionizante levaría o seu nome, o sievert (Sv).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Rolf Sievert, the man and the unit .
Lume de Suso, Santa Baia de Castro, Coristanco

**Lume de Suso** é un lugar da parroquia de Santa Baia de Castro no concello coruñés de Coristanco na Comarca de Bergantiños. Tiña 70 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 37 homes e 33 mulleres.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Santa Baia de Castro
### Parroquias de Coristanco
The Odessa File

***The Odessa File*** é unha novela de intriga escrita por Frederick Forsyth, publicada en 1972, sobre unha loita entre un reporteiro alemán e ODESSA, unha organización secreta para nazis.
## Sinopse 
A historia comeza o 22 de novembro de 1963, o día no que John F. Kennedy foi asasinado. Un reporteiro de 29 anos alemán mira unha ambulancia nunha estrada. Persegue á ambulancia e descobre que leva a un ancián xudeu, sobrevivente do holocausto, que se acababa de suicidar. O reporteiro obtén o diario do home, que contén información sobre a súa vida nos campos de concentración da segunda guerra mundial, e os nomes dos membros das SS que controlaron os campos. Propúxose cazar un nazi mencionado no diario, non só para ter tema para unha portada sensacionalista, senón tamén por unha razón persoal máis seria: seu pai, un capitán sumamente condecorado da Wehrmacht, fora executado a tiros por un oficial das SS durante un altercado de guerra.

Simon Wiesenthal, investigador histórico da vida de criminais nazis de guerra, ten unha breve aparición como personaxe na novela.
Tatyana Alexeyevna Afanasyeva

**Tatyana Alexeyevna Afanasyeva** (en ruso Татьяна Алексеевна Афанасьева) nada en Kíiv o 19 de novembro de 1876 e finada en Leiden o 14 de abril de 1964, foi unha matemática de orixe rusa.

## Traxectoria 
Logo da morte do seu pai, criouse cun tío en San Petersburgo, onde recibiu unha educación en escolas separadas por sexos, trasladándose á Universidade de Göttingen en 1902, onde coñece a Ehrenfest. Casaría con el en 1904 e en 1907 retornaría a San Petersburgo. En 1912 mudouse a Leiden, onde o seu home fora escolleito para suceder a H.A. Lorentz como profesor na Universidade de Leiden.

Tatyana colaborou á par co seu marido, como pode ser na revisión da mecánica estatística de Boltzmann. Publicou moitos documentos de varios temas como a probabilidade ou a entropía. Tamén lle ensinaba xeometría a rapaces.
## Vida persoal
Casou o 21 de decembro de 1904 co físico e matemático austríaco Paul Ehrenfest (1880-1933), con quen tivo dúas fillas e dous fillos. Súa filla Tatyana Pavlovna Ehrenfest tamén se convertería en matemática.

## Notas
Rexións do Xapón

miniatura|300px|
As **rexións do Xapón** non son divisións administrativas oficiais, pero constitúen unha división do país tradicionalmente empregada en varios contextos. Cada unha destas rexións está composta por prefecturas, a excepción da rexión de Hokkaidō que se compón dunha única prefectura. As 8 rexións son:

* Rexión de Hokkaidō - Composta pola illa de Hokkaido e outras illas pequenas. Sapporo é a principal cidade.
* Rexión de Tōhoku - No norte da illa de Honshu. Sendai é a principal cidade.
* Kanto - No leste da illa de Honshu. Tokyo e Iocoama son as principais cidades.
* Rexión de Chūbu - No centro de Honshu. Nagoia é a principal cidade.
* Rexión de Kinki - No sur de Honshu. Osaca, Kobe e Kyoto son as principais cidades.
* Rexión de Chūgoku - No extremo oeste do sur de Honshu. Hiroxima é a principal cidade.
* Shikoku - Composta pola illa de Shikoku. Matsuyama é a principal cidade.
* Kyūshū - Composta pola illa de Kyūshū e polas illas Ryukyu. Fukuoka é a principal cidade.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Prefecturas do Xapón
* Lista de concellos do Xapón
### Ligazóns externas
* Web-Japan.org
Martos

**Martos** é un concello español situado no suroeste da provincia de Xaén, en Andalucía, a 24&nbsp;km da capital provincial. Aséntase entre a Campiña de Xaén e a zona noroccidental das serras Subbéticas.

Ten unha poboación en 2008 segundo o INE de 24.520 habitantes. É considerada unha cidade clave na Comarca Metropolitana de Jaén xa que é a 2ª cidade máis importante de devandita área logo de Xaén capital debido á industria que concentra. Ademais de desenvolver actividades fabrís relacionadas coa agricultura, existen minas de trípoli, que se extrae para usos industriais.

Debido á calidade e a gran cantidade de aceite de oliva que se produce na cidade, Martos é denominado habitualmente *La cuna del olivar*, e é considerado o primeiro produtor de aceite de oliva do mundo, tendo ata unha variedade propia de oliva, chamada *picual* ou *marteña*.

Os límites municipais de Martos son: ao norte cos termos de Torredonjimeno e Jamilena , ao leste cos de Los Villares e Fuensanta de Martos, ao sur cos de Alcaudete e Castillo de Locubín, e ao oeste cos de Santiago de Calatrava e Almedinilla (este último de Córdoba).

## Notas
## Ligazóns externas
*Web oficial do Concello de Martos
Vila-seca

**Vila-seca** é un concello de Cataluña, pertencente á provincia de Tarragona. Está localizado na comarca de Tarragonès. Segundo datos de setembro de 2009 a súa poboación era de 21.550 habitantes. Componse dos núcleos urbanos de la Pineda, na costa, e la Plana, no límite do termo municipal tocando a Reus.

Ata a década de 1980 mantivo o seu nome tradicional de *Vila-seca de Solcina*, tomando logo o nome de *Vila-seca i Salou*. En 1989, Salou segregouse do municipio tras unha longa polémica.

Dentro do termo municipal atópase parte do parque temático de Port Aventura, un dos principais motores económicos do concello, xuntamente co turismo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do concello de Vila-seca
Calafell

**Calafell** é un municipio de Cataluña, España. Pertencente á provincia de Tarragona, na comarca do Baix Penedès, está situado na costa. Segundo datos de 2022, a súa poboación era de 29.102 habitantes. O termo está formado por tres núcleos principais: Calafell, Segur de Calafell e Platja de Calafell, ademais de 28 urbanizacións.

Limita ó leste con Cunit, ó norte con Castellet i la Gornal, ó noroeste con Bellvei, polo oeste con El Vendrell, e polo sur co mar Mediterráneo.

O principal motor económico do concello é o turismo, concentrado principalmente entre Semana Santa e outubro.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial
AVN Awards

miniatura|Cerimonia de apertura dos Premios AVN en 2007
Os **Premios AVN ** (**AVN Awards**) son os premios anuais outorgados pola revista AVN (*Adult Video News*) ás películas pornográficas norteamericanas. Abranguen case un centenar de categorías e están considerados como os "Oscar" do cinema pornográfico.

A primeira cerimonia celebrouse no ano 1984. Habitualmente a gala celébrase durante o *AVN Adult Entertainment Expo* que ten lugar en Las Vegas, Nevada, no primeiro trimestre do ano.

## Principais premios 
As seguintes listas recollen os galardoados de cada ano nas categorías máis relevantes.

### Premiados 1984-1989 
### Premiados 1995-1999 
*  Desde 1999, existen os GayVN Awards para premiar as películas de temática gai.

### Premiados 2000 - 2004 
### Premiados 2005-2009 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial dos Premios AVN
Plácido Castro Rivas

**Plácido Castro Rivas**, nado en Fisterra e finado en Montevideo en 1945, foi un banqueiro, empresario e político galego, coñecido principalmente polo seu labor de filantropía e por ser o pai do escritor Plácido Castro.

## Traxectoria
Estableceuse en Corcubión. Foi o fundador da Compañía General de Carbones e creou os depósitos flotantes de carbón. Mellorou o porto e construíu a torreta do Carromeiro Chico e outras sinalizacións. Tamén construíu a estrada de Cee ao Ézaro. En 1911 estaba establecido, coa familia, en Cardiff (Gales). Exerceu de vicecónsul de Suecia e Noruega en Corcubión, porto de grande importancia na súa época. Foi elixido deputado provincial polo distrito da Coruña-Carballo en 1905 como liberal-demócrata. Apoiou a candidatura de Anselmo Villar para deputado polo distrito de Corcubión nas eleccións de deputado a Cortes de 1905, que foi vencido por Ramón Sanjurjo Neira. Presentouse como independente ás eleccións de deputado a Cortes de 1910 polo distrito de Corcubión, pero foi derrotado por José del Moral Sanjurjo por escasa diferenza. Despois de residir en Corcubión máis de trinta anos, en 1917 traspasou a industria á Compañía General de Carbones, dirixiu un manifesto ao pobo xustificándose, pediu á Corporación que o dese de baixa no padrón municipal e marchou da vila. En 1927 instalouse en Donosti, onde o acusaron de masón e marchou a Niza. Ao estalar a segunda guerra mundial exiliouse no Uruguai.

## Filantropía
No ano 1928 efectuou á *Asociación de Periodistas de Madrid* unha doazón que incluía varios inmóbeis, entre os que se atopaba o castelo do Príncipe, unha fortificación do século XVII localizada na parroquia da Ameixenda (Cee).

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina de Corcubión Amistad
Almassora

**Almassora** (en valenciano: *Almassora*, en castelán: *Almazora*, as dúas denominacións cooficiais) é un municipio da Comunidade Valenciana, pertencente á provincia de Castelló. Forma parte da comarca da Plana Alta. En 2009 contaba cunha poboación de 24.963 habitantes segundo o INE.

O concello, situado a beiras do río Millars, está a carón da costa mediterránea. Limita cos concellos de Castelló de la Plana, Vila-real, Onda e Borriana.

A principal actividade económica está relacionada coa industria cerámica de pavimentos e revestimentos cerámicos e un amplo sector de servizos para a cerámica; séguelle o sector da construción e a agricultura de cítricos en plena transformación varietal.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Almassora
Pájara

**Pájara** é un municipio canario pertencente á provincia das Palmas. Situado en parte do centro da illa de Fuerteventura, abarca tamén todo o sur da illa, que forma a chamada península de Jandía.

## Xeografía 
miniatura|esquerda|250px|Porto da Peña, Ajuí
É o maior municipio de Fuerteventura cunha extensión de 383,52&nbsp;km². A súa altitude é de 196 metros sobre o nivel do mar, contando cun litoral de 150 quilómetros. O punto máis elevado da illa é o Pico da Zarza (807 m) situado en Jandía. Esta península é unha zona protexida por un Parque natural.

## Demografía 
Os seus núcleos máis importantes son Morro Jable, Costa Calma e Solana Matorral. Morro Jable, de tradición pesqueira, é sede de importantes campionatos internacionais de wíndsurf. Na localidade de Pájara pódese visitar a igrexa da nosa Señora da Régoa, inicialmente construída en 1687 e posteriormente ampliada.

## Economía 
A economía de Pájara está centrada no turismo, ofertando máis de 18.000 prazas hostaleiras e extrahoteleiras. O municipio dispón da maior extensión de praias das Canarias. Destacan as de Sotavento, as de Cofete e Morro Jable.

## Espazos naturais protexidos
*Monumento natural Ajuí: alberga sedimentos oceánicos e fósiles de animais mariños xa desaparecidos, de grande interese científico. 
*Parque natural de Jandía: abarca case a totalidade da península do mesmo nome. Contan con abundantes endemismos, especies ameazadas e especies protexidas en flora e fauna. 
*Monumento natural Montaña Cardón: de interese científico pola súa riqueza florística. 
*Parque rural de Betancuria: esténdese polos municipios de Betancuria, Puerto del Rosario, Antigua, Tuineje e Pájara. O seu ecosistema favorece a existencia de aves acuáticas. 
*Paraxe natural Praia do Matorral: con só 115 hectáreas é un sitio de alto interese científico. Zona de recalada de aves mariñas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do concello 
* Oasis Park La Lajita 
* UD Pájara-Playas de Jandía
Congreso de Nacionalidades Europeas

miniatura|O secretario xeral do CNE, Ewald Ammende durante un discurso no Aberri Eguna de 1933 en Donostia
O **Congreso de Nacionalidades Europeas** foi unha organización con status de observadora na Sociedade de Nacións, constituída en Europa despois da primeira guerra mundial co obxecto de analizar os problemas nacionais pendentes de resolución. Defendía ante estados e organismos internacionais o respecto dos dereitos elementais das minorías nacionais.

## Historia 
O Congreso foi creado por grupos alemáns e maxiares. Foi elixido presidente Josip Wilfan, deputado esloveno no Parlamento de Italia, e secretario xeral o estoniano Ewald Ammende.

O CNE reivindicaba o dereito á autoorganización política e á administración nacional de seu, con sistemas electorais que permitisen ás minorías contar cunha representación proporcional á súa significación demográfica. Rexeitaba a modificación das fronteiras políticas existentes nese momento. Defendía tamén a garantía de igualdade económica e a non discriminación, así como o libre desenvolvemento cultural.

En outubro de 1925 celebrouse en Xenebra o congreso fundacional, con 50 delegados de 27 grupos nacionais pertencentes a dez estados, representando dez millóns de persoas. No IV Congreso, celebrado en agosto de 1928, aprobouse un regulamento sobre a admisión de novos grupos.

No IX Congreso de Nacionalidades Europeas, celebrado en Berna do 16 ao 18 de setembro do 1933, Galiza acadou o recoñecemento internacional coma nación. A declaración institucional, lida por Plácido Castro, presentouse en galego e en inglés, e nela declarouse:

Días despois, Castro escribía en *El Pueblo Gallego*: "*por primeira vez na súa historia, Galiza concorreu con personalidade propia a un Congreso internacional*".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Coín

**Coín** é un municipio do sur de España, pertencente á provincia de Málaga, Andalucía. Está situado na comarca do Valle del Guadalhorce, a uns 33 km ao oeste de Málaga e a uns 30&nbsp;km ao norte de Marbella. Coín é a cabeza do partido xudicial do mesmo nome.

O seu termo municipal ten unha superficie de 127&nbsp;km² e limita cos municipios de Monda, Guaro, Alozaina, Pizarra, Cártama, Alhaurín el Grande, Ojén e Mijas. Segundo o censo de 2008, contaba cunha poboación de 21.484 habitantes e unha densidade de 169,17 hab/km².

A economía do municipio estivo baseada tradicionalmente na agricultura, coexistiendo coa minería do mármore existente desde os tempos romanos e a cerámica. No entanto, o turismo, a construción e a hostalería substituíron a antiga industria ceramista, aínda que aínda quedan varias canteiras de onde se extrae mármore, dolomita e area para construción basicamente.

## Ligazóns externas
*Páxina oficial de Coín
*Portal de novas e información xeral
*Arquivo fotográfico López Duerto, fotografías antigas de Coín
Alcalá la Real

**Alcalá la Real** é un municipio do sur de España, pertencente á provincia de Xaén, Andalucía. Está situado a 71 quilómetros de Xaén e a 53&nbsp;km da cidade de Granada. A súa poboación é de 22.783 habitantes, segundo os datos do INE para o ano 2009. É cabeceira da comarca da *Sierra Sur* e sitúase no extremo suroeste da provincia, limitando coas provincias de Granada e Córdoba; e cunha superficie de 262,9 quilómetros cadrados.

## Historia 
Alcalá la Real sitúase nunha zona estratéxica que comunica o val do Guadalquivir (a través do río Guadajoz) coas áreas de vega granadinas, a través dos ríos Frailes e Velillos. A súa posición estratéxica, non só sobre o territorio, senón na mesma localización da cidade (sobre o Cerro de la Mota), confírelle unha importancia fundamental en canto ás vías de comunicación ó longo da historia, o cal vén a confirmar a súa importancia cando esta área se converte en zona de fronteira durante a Idade Media co Reino de Granada.

Advírtese ocupación humana en distintos xacementos do termo municipal desde o Paleolítico e nas fases prehistóricas seguintes coma o Neolítico, o Calcolítico e a Idade de Bronce. Como curiosidade, é probable que esta cidade fora unha das últimas localizacións onde habitaron os Neanderthais. Desde o Bronce Final, nas fases ibéricas antigas, aprécianse asentamentos ibéricos de pequeno rango, coma os núcleos de La Gineta y La Mesa de la Ribera Alta. En época romana advírtense as primeiras evidencias de ocupación do Cerro de La Mota, que poden identificarse coma os primeiros restos da propia Alcalá, se ben pode darse o caso de que estas edificacións romanas puideron arrasar os anteriores estratos ibéricos.

En 713, coa conquista musulmá, a cidade pasa a denominarse **Qal`at Bani Zayd**, isto é, "fortaleza dos Beni Zayd ou fillos de Zayd", ou, abreviadamente, Al-Qal`a, "a fortaleza", do que procede o seu nome actual. Tamén de época musulmá, concretamente do reinado de al-Hakam II (961-976), data a importante rede de atalaias que se erixiron para defender o territorio das devastacións dos normandos que incluso deixaron sentir os seus efectos nesta zona. Hoxe en día aínda subsisten 12 das 15 atalaias orixinais, que establecían un cinto defensivo en torno á atalaia principal de La Mota.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sierra Sur de Jaén

### Ligazóns externas 
* Guía de Alcalá la Real 
* Páxina de Novas de Alcalá la Real
Priego de Córdoba

**Priego de Córdoba** é un municipio do sur de España, pertencente á provincia de Córdoba. Pertence á comarca de Subbética e é chamada "*a cidade da auga*", polos numerosos mananciais do termo municipal. Segundo o padrón de 2009, conta con 23.513 habitantes, repartidos entre a capital, 8 aldeas e 17 diseminados.

O termo municipal de Priego de Córdoba está dedicado case na súa totalidade á agricultura do oliveiral para a elaboración do aceite, do que obtivo a denominación de orixe, en parte debido á climatoloxía e xeoloxía da contorna, cun relevo moi accidentado, non moi propicio debido ao alto índice de pendentes existentes, e un clima que propiciaron o seu desenvolvemento, aínda que tamén dedicado ao cultivo do cereal, legumes e outros cultivos.

Debido á súa historia, cun rico patrimonio histórico que data desde a época romana, e á súa localización, situado dentro do parque natural da cordilleira Subbética en pleno centro de Andalucía, estase explotando o desenvolvemento do turismo.

## Ligazóns externas
* Portal do Concello de Priego de Córdoba
* Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
Llíria

**Llíria** é un concello do leste de España, pertencente á provincia de Valencia, na Comunidade Valenciana. Forma parte da comarca do Camp de Túria. Segundo os datos do INE en 2022 tiña 24.036 habitantes en 228 km² de superficie. O termo municipal esténdese desde as montañas de Alcublas e Marines ata o val do río Turia. O 30 de outubro de 2019, Llíria foi declarada Cidade Creativa na categoría de Música pola UNESCO.

Na economía do concello ten grande importancia a agricultura debido ó tipo de terreo e ó clima mediterráneo.

## Notas
Os Ramos, Loiba, Ortigueira

**Os Ramos** é un lugar da parroquia de Loiba, no concello coruñés de Ortigueira, na comarca do Ortegal. Tiña 7 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 3 homes e 4 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 9 habitantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Loiba 
### Parroquias de Ortigueira