Cardiotoxicidade

A **cardiotoxicidade** é a toxicidade que afecta ao corazón. Dende un punto de vista estritamente toxicolóxico, o corazón é afectado especialmente polas substancias vasoconstritoras, vasodilatadoras e vasopermeabilizantes. Os trastornos da función cardíaca provocados polos axentes químicos consisten en alteracións da frecuencia cardíaca (cronotropismo), a contractilidade (inotropismo), a condución (dromotropismo) e a excitabilidade (batmotropismo).

## Mecanismos xerais de cardiotoxicidade
Algúns dos mecanismos polos que se produce a toxicidade cardíaca son:

### Interferencia da homeostase iónica
A función cardíaca depende dunha estrita regulación do funcionamento das canles iónicas e da homeostase dos ións. Por conseguinte, calquera xenobiótico que altere os movementos ou a homeostase dos ións provoca unha reacción cardiotóxica que se manifesta principalmente por trastornos do ritmo cardíaco. Certos xenobióticos como a doxorrubicina e o etanol desenvolven os seus efectos cardiotóxicos a través da formación destes radicais.

#### Catecolaminas e simpaticomiméticos
A cardiotoxicidade inducida polas catecolaminas maniféstase por aumentos da frecuencia cardíaca, da demanda de osíxeno polo miocardio e da presión arterial sistólica. Estes efectos poden ir seguidos de hipoxia miocárdica e, se son o bastante graves, poden provocar lesións necróticas no corazón.

#### Antidepresivos tricíclicos
A acción cardiotóxica dos antidepresivos tricíclicos estándar é considerable, sobre todo en casos de sobredose, pois producen alteracións do electrocardiograma e morte súbita de orixe cardíaco. Debido ao bloqueo α-adrenérxico periférico, o efecto cardiovascular máis destacado é a hipotensión postural. Moitos efectos secundarios destes fármacos atribuíronse as súas accións anticolinérxicas e adrenérxicas, pero os tricíclicos tamén exercen accións tóxicas directas sobre o corazón, concretamente sobre os miocitos e sobre as células de Purkinje, onde deprimen as correntes de entrada do Na+ e de saída do K+. No ser humano, o consumo prolongado de etanol asociouse a alteracións miocárdicas, arritmias e a un proceso coñecido como miocardiopatía alcohólica, cuxos síntomas poden ser análogos aos da insuficiencia cardíaca conxestiva. Os metabolitos do alcohol poden producir peroxidación dos lípidos dos miocitos cardíacos ou oxidación dos tioles das proteínas do citosol e da membrana. Porén, a OMS admite hoxe que a relación entre a inxesta de alcohol e as enfermidades cardiovasculares adopta forma de J, é dicir, que o risco para os abstemios é lixeiramente superior que para os bebedores moderados, e considerablemente inferior ao dos grandes bebedores.

#### Cocaína e anfetaminas
Aumentan a carga de traballo do corazón, o aumentar o ritmo cardíaco e a presión sanguínea. Son especialmente perigosos para persoas con anxina, hipertensión, arterioesclerose coronaria e enfermidades cerebrovasculares. A cocaína, ademais compórtase como un anestésico local, e enlentece a condución do impulso ao bloquear de xeito reversible as canles de Na+.

### Substancias naturais
#### Toxinas de animais e plantas
Entre as toxinas que afectan ao corazón figuran as dos celentéreos, anémonas, actinias e corais, moluscos (conteñen un endecapéptido denominado eledoisina que por inxección produce depresión da contractilidade do miocardio), abellas (conteñen substancias proteicas que son potentes despolarizantes das membranas celulares do miocardio), e serpes (as toxinas son complexas mesturas de proteínas que provocan cardiotoxicidade por despolarización irreversible das membranas celulares).

#### Esteroides e hormonas afíns
No miocardio existen receptores para os esteroides, e o corazón é órgano diana para os efectos desas hormonas. Inclúen estróxenos (alteran a proliferación dos fibroblastos cardíacos), andróxenos (a doses altas provocan hipertrofia cardíaca e infarto de miocardio), e glicocorticoides (estimulan directamente a fibrose cardíaca, favorecen o crecemento hipertrófico e alteran a expresión de varios transportadores de íons).

Hormonas tiroides como a triiodotironina e a tiroxina tamén actúan intensamente sobre o sistema cardiovascular. O hipotiroidismo asóciase a diminución da frecuencia cardíaca e do gasto cardíaco, mentres que o hipertiroidismo produce aumento da frecuencia, da contractilidade e do gasto cardíaco. As hormonas tiroides favorecen o crecemento hipertrófico dos miocitos, alteran a expresión das proteínas cardíacas que regulan o Ca2+ do retículo sarcoplásmico e poden estimular a aparición de arritmias.

### Produtos industriais
#### Disolventes
Os disolventes industriais actúan a través do sistema nervioso, que é o responsable de regular a actividade eléctrica do corazón. Debido a súa elevada liposolubilidade, os disolventes poden atravesar as membranas celulares e alterar a súa fluidez, a transmisión de sinais e a fosforilación oxidativa. A súa influencia sobre a función cardíaca pode consistir tamén na liberación de certas hormonas circulantes, como as catecolaminas, vasopresina e serotonina. Dende un punto de vista xeral, os disolventes industriais teñen normalmente unha acción depresora sobre o sistema nervioso central e producen diminución da contractilidade miocárdica.

#### Alcanos haloxenados
Entre os alcanos haloxenados hai moitos axentes industriais e farmacolóxicos. As súas propiedades intensamente lipófilas permítenlles atravesar facilmente a barreira hematoencefálica, onde producen depresión do sistema nervioso central. Os hidrocarburos haloxenados reducen a frecuencia e a contractilidade cardíacas, e atrasan a condución dos impulsos.

#### Metais pesados
O cadmio, o chumbo e o cobalto teñen efectos inotrópicos e dromotrópicos negativos e tamén poden producir hipertrofia cardíaca. Os efectos cardiotóxicos dos metais pesados atribúense a súa capacidade para formar complexos coas macromoléculas intracelulares e exercer efectos antagónicos sobre o Ca+2.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Toxicidade
* Estrés oxidativo