Rally Dakar

[miniatura|255px|[Volkswagen de Carlos Sainz no Dakar 2007.]]
O **Rally Dakar** (anteriormente **Rally París-Dakar**) é unha competición anual de rally raid disputada dende 1978. Celébrase habitualmente durante as dúas primeiras semanas de xaneiro e está considerado o rally máis duro do mundo. Nas primeiras edicións partía de París e remataba na cidade de Dakar (Senegal), pero dende 1995 foi cambiando o seu lugar de inicio por outras cidades europeas, fundamentalmente por motivos publicitarios e/ou políticos, xa que a verdadeira competición non comezaba ata que se entraba no continente africano, e máis tarde variou tamén o punto de chegada. En 2008 non se disputou por falta de seguridade, pasando a disputarse entre 2009 e 2019 na América do Sur (a Arxentina, Chile e o Perú), cun percorrido de máis de 9.000 quilómetros, incluíndo o deserto de Atacama. Dende 2020 dispútase en Arabia Saudita.

A pesar do nome, o Dakar é máis unha carreira de resistencia ca un rally convencional. Os vehículos participantes son completamente todo terreo e o terreo varía considerablemente, atravesando zonas de area, rochas, barro ou vexetación.
miniatura|dereita|255px|Un quad no Dakar 2009.
miniatura|dereita|255px|Stéphane Peterhansel campión en doce ocasións.
A inscrición na proba é aberta, o cal a converte na carreira idónea para amantes da aventura. A participación de competidores afeccionados chega con frecuencia ao 80% dos inscritos.

## Historia e trazado 
miniatura|dereita|255px|Thierry Sabine, fundador do Dakar.
A proba foi fundada en 1979, despois de que o piloto Thierry Sabine se perdese no deserto e considerase a súa experiencia digna de ser reproducida nun rally. O que empezou como unha aventura en estado puro, sen apenas organización, evolucionou ata converterse nun gran despregue tecnolóxico, con máis de mil persoas implicadas entre organización, participantes e asistencia.

O trazado da carreira cambiou ao longo dos anos, tanto o inicio como o final, por mor de diversos motivos. Ata 1994, a carreira foi fiel á rota orixinal, sendo París o inicio e Dakar o final. Precisamente en 1994, a carreira variou e, unha vez en Dakar, regresaba de novo a París. Debido a problemas co alcalde de París, o final tivo que ser cambiado, dos Campos Elisios a Eurodisney. A partir de entón, o lugar de inicio da carreira foi cambiando entre distintas cidades europeas, como Granada, Marsella, Barcelona ou Lisboa e ultimamente a Buenos Aires ou Lima.

A ruta no continente africano tamén se viu modificada en multitude de ocasións por problemas políticos, ás veces derivados de accións de guerrilla ou guerras civís.

miniatura|esquerda|300px|2009, primeiro ano no que se disputou na Arxentina e Chile.
### Lista dos trazados 
miniatura|dereita|255px|Mapa do trazado do 2012.
* 1979–1988: París – Alxer – Dakar.
* 1989: París – Tunes – Dakar.
* 1990–1991: París – Trípoli – Dakar.
* 1992: París – Cidade do Cabo.
* 1993: París – Dakar.
* 1994: París – Dakar – París.
* 1995–1996: Granada – Dakar.
* 1997: Dakar – Agadez – Dakar.
* 1998: París – Granada – Dakar.
* 1999: Granada – Dakar.
* 2000: Dakar – O Cairo.
* 2001: París – Dakar.
* 2002: Arras – Madrid – Dakar.
* 2003: Marsella – Sharm el Sheikh.
* 2004: Clermont-Ferrand – Dakar.
* 2005: Barcelona – Dakar.
* 2006-2007: Lisboa – Dakar.
* 2008: Non se disputou.
* 2009: Buenos Aires – Valparaíso – Buenos Aires.
* 2010: Buenos Aires - Antofagasta - Buenos Aires.
* 2011: Buenos Aires - Arica - Buenos Aires.
* 2012: Mar del Plata - Copiapó - Lima.
* 2013: Lima - Santiago de Chile.
* 2014: Rosario - Salta - Valparaíso
* 2015: Buenos Aires - Iquique - Buenos Aires

## Vehículos e clases 
Existen tres categorías principais na competición: motocicletas, coches e camións. Á súa vez cada categoría divídese en subcategorías, segundo sexa o equipo profesional ou privado, e segundo o tipo de vehículo (de serie ou modificado).

### Motocicletas 
Trátase da categoría máis perigosa das tres, por ser a moto un vehículo que deixa desprotexido ao condutor. Tamén é a categoría máis popular, por ser a máis accesible respecto ao custo para competidores privados. Divídese nas seguintes subcategorías:

# **Máis de 450&nbsp;cm³**.
# **Maratón:** motocicletas de serie.
# **Quads**.

### Coches 
[miniatura|dereita|255px|[Mitsubishi de Peterhansel no Lisboa-Dakar 2007.]]
Algunhas grandes marcas compiten nesta categoría con fins publicitarios (equipos oficiais) e para probar novas tecnoloxías que despois se aplican aos coches de rúa.

Divídese nas seguintes subcategorías:
# **T1:** vehículos de serie.
# **T2:** vehículos de serie modificados.
# **T3:** prototipos. Esta categoría eliminouse en 2002.

### Camións 
Considérase a categoría máis espectacular. Non tódolos camións compiten, xa que a maioría só realizan funcións de asistencia. Algúns equipos mesturan as funcións de asistencia coa competición, e uns poucos equipos céntranse exclusivamente na competición. Esta categoría existe como tal dende 1999; nas edicións anteriores, os camións estaban englobados na categoría de coches.

Durante os anos oitenta, competían tamén prototipos de camións, pero prohibiuse a súa participación debido aos graves accidentes que se producían, ao atinxir estes grandes velocidades.

## Gañadores do Dakar 

miniatura|dereita|255px|Porsche 959 de René Metge, gañador en 1986.
miniatura|dereita|255px|KTM de Cyril Despres, gañadora do 2005.

### Meirande número de vitorias 
Os que obtiveron meirande número de vitorias. Resaltados os que gañaron en máis dunha categoría.

Actualizado a 1 de xaneiro de 2014.

## Galegos no Dakar 
miniatura|dereita|255px|Gañadores do 2009.
Galegos que participaron no Dakar.
* Agustín Fernández. Moto (1987-1994).
* Eugenio Cividanes. Moto (1994).
* Fran Gómez Pallas. Moto (2000, 2003, 2005-2009, 2017).
*Xacob Agra. Moto (2006)
*Antonio Montero. Camión (2006).
*José López Rivas. Coche (2007-2010, 2012, 2013)
*Pablo Malvar. Copiloto de coche (2007).
* Diego Vallejo. Copiloto de coche (2013, 2015-2020).
*Pedro Burgo. Coche (2020).
*Marcos Burgo. Coche (2020).
*Eduardo Iglesias. Moto (2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025).
*Santiago Prado. Vehículo lixeiro (2021).
*Álvaro Rodríguez Sans Moya. Copiloto de vehículo lixeiro (2021).
*Ricardo Ramilo (2021).

## Controversia 
Científicos denunciaron os danos que o rally provoca ao patrimonio arqueolóxico.
### Mortes no Dakar 
miniatura|255px|Restos do camión no que morreu Van Loevezijn.
[miniatura|255px|[Thierry Sabine en 1986, ano no que faleceu.]]
Varios participantes morreron durante a disputa dalgunha das edicións:
* 1979: Patrick Dodin, motorista, por mor dunha caída.
* 1982: Bert Oosterhuis, motorista, por mor dunha caída.
* 1983: Jean Noël Pineau, motorista, por mor dun atropelo.
* 1986: Yasuo Kaneko, motorista, nun accidente.
* 1988:
** Kees Van Loevezijn, copiloto de camión, nun accidente.
** Patrick Canado, copiloto, nun accidente.
* 1991: Charles Cabanne, condutor de camión, por un disparo.
* 1992:
** Jean Marie Sounillac e Laurent Lle Bourgeois, piloto e copiloto de camión, nun accidente.
** Gilles Lalay, motorista, por unha caída.
* 1994: Michel Sansen, motorista, por unha caída.
* 1996: Laurent Gueguen, condutor de camión, por unha explosión.
* 1997: Jean Pierre Leduc, motorista, por unha caída.
* 2003: Bruno Cauvy, copiloto de coche, nun accidente.
* 2005:
** José Manuel Pérez, motorista, por unha caída.
** Fabrizio Meoni, motorista, por unha caída.
* 2006: Andy Caldecott, motorista, por unha caída.
* 2007:
** Elmer Symonds, motorista, por unha caída.
** Eric Aubijoux, motorista, por un paro cardiaco.
* 2009: Pascal Terry, motorista, por edema pulmoar.
* 2012: Jorge Martínez Boero, motorista.
* 2013: Thomas Bourgin, motorista.
* 2014: Eric Palante, motorista belga.
* 2015: Michal Hernik, motorista polaco.
* 2020: 
**Paulo Gonçalves, motorista portugués, por unha caída.
**Edwin Straver, motorista neerlandés, por unha caída.
*2021: Pierre Cherpin, motorista francés, por unha caída.
O número de falecidos elévase por enriba da media centena se se engaden as mortes doutras persoas, dende nenos e mulleres de localidades africanas, a mecánicos ou xornalistas que cubrían o evento.

Thierry Sabine, fundador da proba, faleceu en 1986 durante a disputa do rally, ao estrelarse o helicóptero en que viaxaba, xunto a outros catro pasaxeiros.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Volvo C 303 (1978).JPG|Volvo da 5ª ed. (1983).
Ficheiro:Nissan Navara Lisboa Dakar.jpg|Nissan Navara, 2006.
|Duas Yamaha WR 450.
Ficheiro:Unimog u500 dakar 2006.jpg|Mercedes Unimog, 2006.
Ficheiro:BMW F650 Dakar bike.jpg|BMW F650
|No Lago Rosa no 2006.
Ficheiro:Chabot Ronan Dakar2007.jpg|Toyota, Lisboa - Dakar.
Ficheiro:Hino Ranger Team-Sugawara version2007.jpg|Hino exposto en Tokyo.
Ficheiro:GINAF Rally Power.jpg|Camión.
Ficheiro:BMW X3 Equipo Argentino.JPG|BMW, O. Terranova, 2009.
Ficheiro:Karel Loprais.jpg|Loprais, 6 veces campión.
Ficheiro:Dakar 2009 etapa 4 moto 8.jpg|Cateu na súa KTM, 2009.
Ficheiro:Rally Dakar squad 258 Declerck YAMAHA.JPG|Quad Yamaha, 2009.
Ficheiro:Dakar 2009 motos 30 y 347.jpg|Motocicletas, Dakar 2009.
Ficheiro:Ssangyong Kyron Dakar 2009 Isidre Esteve01.jpg|SsangYong de I. Esteve.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Automobilismo
* Motociclismo
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do Dakar (en francés, inglés e castelán).
* MarathonRally.com .