open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Collège Calvin

miniatura|Ala sur do Collège Calvin
O **Collège Calvin**, ou Instituto ou Colexio Calvino de Xenebra, é unha institución de educación secundaria da cidade de Xenebra, no cantón do mesmo nome. 

Está situado no barrio de Rive, na rúa Théodore-de-Bèze n° 2.

## Historia 
miniatura|Patio do Collège Calvin
O Collège Calvin foi fundado en 1559 por Jean Calvin (Calvino) e o goberno do cantón co nome de Collège de Genève. Erixiuse sobre un antigo convento franciscano e un colexio creado en 1428. O edificio data da época da súa fundación e segue en uso. 

miniatura|esquerda|Gravado do século XIX do Collège Calvin

Trátase dunha das primeiras escolas públicas, gratuítas e obrigatorias fundadas no mundo e que seguen en funcionamento. A Reforma Protestante impuxo en Xenebra a obriga e a gratuidade da ensinanza en 1536, como se menciona no Muro dos Reformadores da cidade de Xenebra. Recibiu o seu nome actual en 1969 en honor de Jean Calvin, o fundador do Calvinismo (e da Escola).

O conxunto de edificios actualmente une ás súas instalacións orixinais, terminadas en 1561, dúas ás construídas no século XIX e en 1987, respectivamente.

## Algúns alumnos célebres
Esta escola, que aínda se continúa a coñecer como **a escola** en Xenebra, contou entre os seus alumnos persoas como o botánico Augustin Pyrame de Candolle, o pedagogo, escritor, pintor e debuxante Rodolphe Töpffer, o lingüista Ferdinand de Saussure, o escritor e poeta arxentino Jorge Luis Borges e Jean Henri Dunant un dos fundadores do Comité Internacional da Cruz Vermella (CICV).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
* Le Collège Calvin
Linguas gur

As **linguas gur**, tamén coñecidas como **gur central** ou **mabia**, son un grupo de linguas que pertencen ás linguas níxer-congo. Hai arredor de 70 linguas que pertencen a este grupo. Son faladas no Sahel e as rexións de sabana do oeste de África, especialmente nas áreas de Burkina Faso, no sur e centro de Malí, o nordeste de Costa do Marfil, as metades norte de Ghana e Togo, noroeste de Benín, e suroeste de Níxer. Ademais, unha única lingua gur, o *baatonum*, é falada no extremo noroeste de Nixeria.

## Características tipolóxicas 
Como a maioría das linguas níxer-congo, o devanceiro das linguas gur probablemente tiña un sistema de clase substantiva; moitas das linguas actuais reduciron isto a un sistema de xéneros ou declinacións nominais ou xa non teñen un sistema de clases. Unha propiedade común das linguas gur é a marcación verbal do aspecto. Case todas as linguas gur son tonais, sendo koromfé unha notable excepción. Os sistemas tonais das linguas gur son bastante diverxentes. A maioría das linguas gur foron descritas seguindo o modelo dun sistema de dous tons, mais as linguas da rama oti-volta e algunhas outras teñen tres tons fonémicos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Manessy, Gabriel (1968/71) 'Langues voltaïques sans classes' in Actes du huitième congres international de linguistique africaine. [Congress was 1968, proceedings published 1971] Abidjan, Université d'Abidjan, 335-346.
* Naden, Anthony J. (1989) 'Gur', in Bendor-Samuel, John & Hartell, Rhonda L. (eds) ''The Niger–Congo languages. A classification and description of Africa's largest language family.* Lanham, Nova York, Londres: University Press of America, 140-168.
* Roncador, Manfred von; Miehe, Gudrun (1998) *Les langues gur (voltaïques). Bibliographie commentée et inventaire des appelations des langues.'' Köln: Rüdiger Köppe Verlag.
*Williamson, Kay & Blench, Roger (2000) 'Niger–Congo', in Heine, Bernd & Nurse, Derek (eds.) *African languages: an introduction*, Cambridge: Cambridge University Press, 11-42.
Casimir de Candolle

**Anne Casimir Pyrame de Candolle**, nado o 20 de febreiro de 1836 en Xenebra, e finado o 3 de outubro de 1918 en Chêne-Bougeries, (Cantón de Xenebra), foi un botánico suízo.

## Traxectoria 
Fillo do botánico Alphonse Pyrame de Candolle, e neto do tamén botánico Augustin Pyrame de Candolle, continuou os traballos científicos botánicos de seu pai (e do seu avó), mantendo unha dinastía de botánicos que se prolongaría durante boa parte dos séculos XIX e XX. 

Casimir de Candolle estudou química, física e matemáticas na Universidade de París, entre 1853 e 1857. Máis tarde pasou un tempo en Inglaterra, onde coñeceu a Miles Berkeley. En 1859 visitou Alxeria e durante o ano seguinte continuou a súa educación na Universidade Humboldt de Berlín.

Despois volveu a Xenebra como axudante e colega do seu pai. Casou con Anna-Mathilde Marcet e tiveron catro fillos: Raymond Charles de Candolle (1864–1935), Florence Pauline Lucienne de Candolle (1865–1943), Richard Émile Augustin de Candolle (1868–1920) e Reyne Marguerite de Candolle (1876–1958).

Traballou extensamente na obra *Monographiae phanerogamarum*, comezada polo seu pai.

No campo da sistemática vexetal utilizou criterios como a estrutura do talo e/ou a disposición das follas como base de criterios anatómicos. Como fisiólogo vexetal, realizou investigacións sobre o movemento das follas, o encrespamento dos gabiáns, o efecto das baixas temperaturas na xerminación das sementes e a influencia da radiación ultravioleta na formación de flores. Estaba especialmente interesado na familia das piperáceas.

## Notas 
## Véxase tamén
Freático

**Freático**, **freática** é un termo usado en hidroloxía para referirse aos acuíferos, en espeleoloxía para referirse aos pasos das covas e en vulcanoloxía para referirse ao tipo de erupción.

## Hidroloxía 
O termo **nivel freático** utilízase en hidroloxía e ciencias da terra para referirse a asuntos relacionados coas augas subterráneas (un acuífero ) por debaixo da capa freática (a palabra provén do grego *φρέαρ, -ατος phréar, -atos e ‒́ico,* que significa "pozo" ou "manancial"). O termo "superficie freática" indica o lugar onde se atopa a presión de poros de auga nas condicións atmosféricas (é dicir, a presión de carga é cero). Esta superficie normalmente coincide co nivel freático. Suponse que a pendente do nivel freático indica a dirección do movemento das augas subterráneas nun acuífero non confinado.

A zona freática, debaixo do nivel freático onde a rocha e o chan están saturados de auga, é a contraparte da zona vadosa, ou zona insaturada, por riba. Os acuíferos non confinados tamén son coñecidos como acuíferos freáticos porque o seu límite superior vén proporcionado pola capa freática.

## Espeleoloxía 
Na espeleoxénese, unha división da espeleoloxía, a "**acción freática**" forma pasaxes das covas ao disolver a pedra calcaria en todas as direccións, en oposición á "**acción vadosa**", pola cal un regueiro que corre nun paso da cova erosiona unha foxa no chan. Prodúcese cando o paso está cheo de auga e, polo tanto, normalmente só cando está por debaixo do nivel freático e só se a auga non está saturada de carbonato de calcio ou carbonato de magnesio e calcio (dolomita). Un paso da cova formado deste xeito é de forma característica de sección circular ou ovalada xa que a calcaria se disolve en todas as superficies.

Moitos pasos das covas están formados por unha combinación de acción freática seguida de acción vadose. Estes pasos forman unha sección transversal de burato: unha sección de forma redonda na parte superior e unha gabia rectangular na parte inferior.

## Vulcanoloxía 
Unha **erupción freática** ou erupción de vapor ocorre cando o magma quenta as augas subterráneas ou superficiais.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Zona freática
Chêne-Bougeries

**Chêne-Bougeries** é unha pequena cidade e comuna suíza do cantón de Xenebra.

## Xeografía 
Situada a 420 msnm, o municipio ocupa unha extensión de 4,13 km².

Limita ao norte coas comunas de Cologny e Vandœuvres, ao leste con Chêne-Bourg e Thônex, ao sur con Veyrier, e ao oeste con Xenebra.

Segundo o censo de 2014 contaba con 11 105 habitantes, polo que a súa densidade de poboación, nese ano, era de 2 689 hab./km².

A comuna de Chêne-Bougeries está situada anexa ao leste da cidade de Xenebra.

A maior parte do seu territorio está formado por chalés, e acolle o barrio de clase alta de Conches.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial .
* Chêne-Bougeries en alemán, francés e italiano no ''Dicionario Histórico de Suíza.
Robert W. Julian

**Robert W. Julian**, nado o 8 de decembro de 1938, é un numismático estadounidense.

## Traxectoria 
Julian acadou un mestrado en Historia dos Estados Unidos e posteriormente, en 1963, unha especialización en Matemáticas na Universidade Purdue, en West Lafayette, Indiana. Desenvolveu a súa carreira profesional como profesor de Matemáticas no ensino decundario en Logansport, no mesmo estado, ata 1994. A partir dese ano pasou a exercer a tempo completo como escritor numismático.

## Recoñecementos 
* 1992: Premio Clemy, do *Numismatic Literary Guild* (NLG).
* 2001: Premio Embaixador Numismático, de *Florida United Numismatists* (FUN).
* 2002: Premio Burnett Anderson Memorial, de ANA, ANS e NLG.
* 2012: Numismático do ano, pola *American Numismatic Association*.

## Publicacións 
Ademais dunha importante cantidade de artigos e colaboracións en diversos xornais e revistas especiaclizados, Julian publicou varios traballos monográficos, entre os que cabe salientar os seguintes:

* (1974). *Czarist rule leaves imprint on Polish coins (1815-1841)*. Sidney, Ohio.
* (1977). *Medals of the United State Mint. The First Century 1792-1892* (con N. Neil. Harris). Token and Medal Society. El Cajon, California. ISBN 9780918492012
* (1989). *Medals of the United States Assay Commission, 1860-1977*. Token and Medal Society. Lake Mari, Florida.
* (1993). *Russian Silver Coinage, 1796-1917*. Logansport.
* (1993). *Silver Dollars & Trade Dollars of the United States*. Bowers and Merena Galleries, Wolfeboro. ISBN 0-943161-48-7
* (2013). *The encyclopedia of United States silver dollars 1794-1804* (con Q. David Bowers). Stack's Bowers Galleries. Irvine (CA). ISBN 9780988740303

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Smith, P. (2012). "". En *American Numismatic Biographies*. Páxina 205.
Ftia

**Ftia** ou **Ftía** (en grego, *Φθία* ou *Φθίη* ) é unha antiga rexión de Tesalia, no norte de Grecia. 

## Historia 
É a terra natal dos Mirmidóns, que participaron na guerra de Troia baixo Aquiles. Foi fundada por Éaco, avó de Aquiles, e foi a casa de Peleu e a súa muller Tetis, pais de Aquiles e Artemisa.

Menciónao Platón en *Critón*, quen conta un soño que tivo Sócrates no que unha muller vestida de branco predixo que despois de tres días o vería nos campos de Ftia, o que significa que Sócrates sería executado en dous días (os gregos contaban o día de hoxe como primeiro día, mañá como segundo e o día seguinte como terceiro).

O texto de Platón, á súa vez, é unha referencia ao Canto IX da *Ilíada*, no que Aquiles, irritado por Agamenón, ameaza con abandonar o campo de batalla e regresar á "Ftia fértil" o terceiro día.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Mirmidóns
Leonardo Álvarez Álvarez

**Leonardo Álvarez Álvarez**, nado na Pobra de Trives cara a 1893 e finado en Agro de Sas (Pena Folenche) o 30 de outubro de 1938, foi un canteiro e político galego.

## Traxectoria 
Canteiro, veciño de Pena Folenche. Membro da UGT e vogal da Agrupación Socialista de Trives. Foi elixido concelleiro da Pobra de Trives en 1931 e permaneceu no cargo ata marzo de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. Foi xulgado en Ourense por rebelión militar e declarado en rebeldía. Foi sorprendido nas proximidades da súa aldea por varios gardas civís e soldados pertencentes á liña de Trives o 30 de outubro de 1938. Aplicáronlle a "lei de fugas" en Agro de Sas, Pena Folenche. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas e foi condenado a oito anos e un día de inhabilitación absoluta e desterro a máis de douscentos quilómetros e a 50 pesetas de sanción económica en agosto de 1939.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Silvia Cebolla Civil

**Silvia Cebolla Civil**, nada en Zaragoza en 1985, é unha divulgadora da lingua aragonesa, presentadora do programa de Aragón TV *Charrín Charrán*.

## Traxectoria 
Licenciada en Dereito e cun máster en relacións de xénero, comezou a estudar aragonés aos 18 anos no colexio de Nogará. A súa carreira na comunicación comezou cando creou unha canle de YouTube, *A Escuchetes*, como material didáctico para os seus alumnos aragoneses. A canle, dedicada á cociña vexetariana, transcendeu a audiencia da clase e á lingua aragonesa, superando os mil seguidores e publicouse un libro no ano 2018.

En 2019, converteuse na presentadora do primeiro programa de televisión en aragonés, *Charrín Charrán*.

## Obras 
* *A escuchetes: O libro, recetas veganas en aragonés*, Edicions Transiberiano, 2018, ISBN 978-84-16825-67-7.

## Notas
Linguas filipinas

As **linguas filipinas** é un grupo de linguas proposto por R. David Paul Zorc (1986) e Robert Blust (1991; 2005; 2019) que inclúe todas as linguas de Filipinas e do norte de Sulawesi, agás sama–bajaw (linguas dos "xitanos do mar") e unhas poucas linguas de Palawan. As linguas filipinas forma unha subfamilia das linguas austronesias. Aínda que Filipinas está preto do centro da expansión austronesia dende Taiwán, hai pouca diversidade lingüística entre as aproximadamente 150 linguas filipinas, o que suxire que a diversidade anterior foi borrada pola difusión do antepasado das linguas filipinas modernas.

## Notas
Linguas nilóticas

As **linguas nilóticas** son un grupo das linguas relacionadas que son faladas a través dunha área ancha entre Tanzania e o Sudán do Sur polos pobos nilóticos.

## Etimoloxía 
A palabra nilótica fai referencia ao río Nilo ou á rexión do Nilo.

## Demográfica 
Os pobos nilóticos, quen son os falantes nativos das linguas, orixinalmente migraron dende a área de Gezira no Sudán. Os falantes de linguas nilóticas viven en partes da República Democrática do Congo, Etiopía, Kenya, o Sudán, Sudán do Sur, Tanzania e Uganda.

## Subdivisións 
Segundo o lingüista Joseph Greenberg, a familia lingüística divídese en tres subgrupos:

* Linguas nilóticas orientais como o turkana e o masai
* Linguas nilóticas meridionais como o kalenjin e o datooga
* Linguas nilóticas occidentais como o luo, nuer e dinka

Antes da reclasificación de Greenberg, o termo nilótico utilizouse para se referir só ao nilótico occidental, e os outros dous agrupáronse como linguas relacionadas "nilo-hamíticas".

Blench (2012) considera as linguas burun como o cuarto subgrupo das linguas nilóticas. Nas clasificacións anteriores, as linguas estaban incluídas dentro das linguas luo. Starostin (2015) trata as linguas mabaan-burun como "nilóticas occidentais", mais fóra do nivel luo.

## Notas
Linguas micronesias

As **linguas micronesias** son unha familia lingüística das linguas oceánicas. As linguas micronesias son coñecidas pola súa falta de consoantes labiais simples; teñen en troques dúas series, labiais palatalizadas e labio-velarizadas.

## Linguas 
De acordo con Jackson (1983, 1986) as linguas deste grupo son:

*Nauruano
*Familia nuclear micronesia
**Kosraeano
**Familia central micronesia
***Kiribatiano
***Familia occidental micronesia
****Marshalés
****Familia Chúukica-pohnpeica
*****Chúukica
*****Pohnpeica

Semella que a familia se orixinou no leste, probablemente en Kosrae, e se estendeu cara ao oeste. Kosrae parece foi colonizada dende o sur, na rexión do norte de Vanuatu.

Kevin Hughes (2020) revispou a clasificación de Jackson, especialmente no que se refire á posición do nauruano, quen afirma que non hai ningún argumento convincente para clasificar o nauruano ademais doutras linguas micronesias. El propón tres hipóteses: (1) o nauruano é unha rama primaria xunto ao kosraeano, (2) o kosraeano e o nauruano forman un subgrupo e (3) o nauruano é unha rama primaria da familia micronesia central.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Mocidade pola Independencia

A **Mocidade pola Independencia (MpI)** é unha organización política da mocidade galega que se definiu como independentista, anticapitalista, ecoloxista e feminista.

## Organización interna 
Mocidade pola Independencia foi fundada no ano 2018, e componse dunha rede de asembleas comarcais, as cales contan con autonomía á hora de levar a cabo accións e campañas.

## Campañas 
A Mocidade pola Independencia ten realizado campañas a prol dun futuro digno para a mocidade, protestas contra o encarecemento da vida e a defensa dos dereitos da clase obreira ou co gallo do Día da Patria Galega. Tamén ten participado de diferentes axitacións e campañas en defensa do monte galego e contra os lumes nos montes de Ourense.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*
Víctor Arteaga

**Víctor Arteaga González**, nado o 26 de maio de 1992 en Cuenca, é un xogador español de baloncesto profesional internacional. Formado nas categorías inferiores do Real Madrid, actualmente xoga para o Río Breogán da Liga ACB. Cunha altura de 2,13 m, xoga na posición de pivote.

## Traxectoria 
Nado en Cuenca, Arteaga formouse nas categorías inferiores do Real Madrid. No ano 2010 comezou a xogar co filial do equipo madrileño en Liga EBA, chegando a debutar co primeiro equipo nun xogo de Euroliga ante o Spirou Charleroi. Neste encontro disputou os tres últimos minutos, anotando unha canastra para a vitoria do seu equipo por 94−45. En febreiro de 2012 vaise cedido ao Blancos de Rueda Valladolid da Liga ACB, onde disputa os seus primeiros partidos na máxima categoría. Após finalizar a temporada, deixa o Real Madrid e asina polo CEBA Guadalajara, club de nova creación na LEB Prata. 

O seu bo rendemento chamou a atención do UCAM Murcia da ACB, que o asinou e o cedeu ao Força Lleida de LEB Ouro. Na segunda categoría chega ser MVP da xornada en dúas ocasións, o que fai que o equipo murciano o incorpore ao seu elenco ACB en febreiro. Alí xoga as dúas seguintes temporadas, asinando posteriormente en 2016 polo Movistar Estudiantes. No equipo madrileño permanece até 2021. Mentres formaba parte do Estudiantes, Arteaga é convocado coa selección española, onde xoga nas fases de clasificación para o Eurobasket e o Mundial. Após o descenso do Estudiantes á Liga LEB, Artega fai a pretemporada co Club Baloncesto Breogán, onde consegue gañar a Copa Galiza. Con todo, non acaba por formar parte do elenco final do club e asina co MoraBanc Andorra, onde xoga en ACB e na Eurocup. Após o descenso do club andorrano, Arteaga regresa ao Breogán, esta vez para disputar a temporada completa.

### Clubs 
Ao longo da súa carreira, Arteaga ten xogado para os seguintes equipos profesionais:
*  Real Madrid B (EBA, 2010–2012)
*  Real Madrid (Euroliga, 2010)
*  Blancos de Rueda Valladolid (ACB, 2012)
*  CEBA Guadalajara (LEB Prata, 2012−2013)
*  Força Lleida (LEB Ouro, 2013–2014)
*  UCAM Murcia (ACB, 2014–2016)
*  Movistar Estudiantes (ACB / Champions League, 2016−2021)
*  MoraBanc Andorra (ACB / Eurocup, 2021−2022)
*  Río Breogán (ACB / Champions League, 2022−presente)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en Euroliga 
* Perfil en ACB 
* Perfil en Proballers
Cónsul (servizo exterior)

[miniatura|Antigo consulado de [España en Taganrog, Rusia]]

**Cónsul**, ou **consulesa,** é un cargo que recibe un funcionario ou titular dunha oficina consular por parte do Estado para exercer unha función consular no estranxeiro.

O cónsul é un funcionario do servizo exterior dun país, de carácter non político, que dá información e propaganda administrada, alfándegas, notarial e rexistro político.

É o Ministerio de Exteriores, de Relacións Exteriores ou de Asuntos Exteriores quen lle encarga ao cónsul a tarefa de asistir aos cidadáns do país de orixe en certas tarefas, como a tramitación dos documentos que necesite para diversos fins, orientalo para a súa defensa, en caso de necesitalo, legalización de documentos oficiais (cando existe esa posibilidade), poderes, fes de vida, certificados acreditativos de nacionalidade, outorgamento e renovación de pasaportes, tramitación de documentos de identidade nacionais do seu país, promoción económica, cultural e turística etc.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Consulado
* Misión diplomática
* Embaixador
Mario Kart 8

***Mario Kart 8*** (en ; *Mario Kāto Eito*) é un videoxogo de carreiras desenvolvido e publicado por Nintendo, e estreado orixinalmente para a consola Wii U en maio de 2014. Conta coas mecánicas e modo de xogo da serie *Mario Kart*, onde os xogadores controlan personaxes da franquía *Mario* nunha carreira de karts, recollendo obxectos para obstaculizar adversarios ou obter vantaxes na carreira. *Mario Kart 8* introduce a condución antigravidade en paredes e teitos, e permite que os xogadores choquen entre eles para obter un pequeno pulo. Ten modo de un xogador e multixogador, incluíndo a posibilidade de conectarse en liña a través de Nintendo Network.

*Mario Kart 8* foi un éxito comercial e da crítica. Os críticos eloxiaron as súas novas incorporacións, pistas, gráficos, xogo e banda sonora orquestrada, mais criticaron o seu modo de batalla limitado. É o xogo de Wii U máis vendido, con máis de oito millóns de copias vendidas en todo o mundo. Nintendo continuou lanzando parches e contido descargable, incluídos personaxes, vehículos e pistas adicionais, e soporte para as figuras Amiibo de Nintendo.

, unha versión mellorada do videoxogo para a consola Nintendo Switch, foi lanzada en abril de 2017. Tamén foi un éxito comercial e da crítica, e os críticos enxalzaron a expansión do modo batalla, e converteuse no xogo de Switch máis vendido. Ámbalas dúas versións venderon un total combinado de máis de 53 millóns de copias, o que o converte nun dos videoxogos máis vendidos de todos os tempos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Benvidos ao sur

***Benvidos ao sur*** (en ) é un filme cómico italiano de 2010 dirixido por Luca Miniero, un remake do filme francés ''Bienvenue chez les Ch'tis*. O filme ten unha continuación chamada *Benvenuti al Nord''. O filme foi adicado a Angelo Vassallo, un alcalde italiano asasinado pola súa campaña contra o crime.

Estreouse en galego o 28 de xullo de 2022 a través da TVG.

## Personaxes 
* Claudio Bisio como Alberto Colombo
* Angela Finocchiaro como Silvia Colombo
* Alessandro Siani como Mattia Volpe
* Valentina Lodovini como Maria
* Nando Paone como Costabile Piccolo
* Giacomo Rizzo como Costabile Grande 
* Teco Celio como Grand Maître
* Fulvio Falzarano como Mario
* Nunzia Schiano como Signora Volpe
* Alessandro Vighi como Chicco Colombo
* Salvatore Misticone como Signor Scapece
* Riccardo Zinna como Vigile
* Naike Rivelli como Policía
* Dany Boon como turista francés (cameo)

## Notas
Richard Émile Augustin de Candolle

thumb|upright=0.5|Escudo da familia de Candolle
**Richard Émile Augustin de Candolle**, tamén coñecido como **Augustin de Candolle**, nado o 29 de marzo 1868  
en Walton-on-Thames, condado de Surrey, Inglaterra e finado o 4 de maio de 1920 en Vallon, cantón de Friburgo, Suíza, foi un botánico suízo.  

Ademais, entre 1910 e 1918, foi tamén cónsul do Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda en Xenebra.

## Traxectoria 
Augustin de Candolle era neto do botánico Alphonse Louis Pierre Pyrame de Candolle, e fillo do tamén botánico Casimir de Candolle e da súa esposa Anna-Mathilde Marcet Tivo tres irmáns: Raymond Charles de Candolle (1864-1935), Florence Pauline Lucienne de Candolle (1865-1943) e Reyne Marguerite de Candolle (1876-1958).

Inicialmente estudou en Xenebra, e foi enviado a Inglaterra polos vínculos familiares maternos e, en 1883, foi enviado á 
Rugby School, situada na cidade de Rugby, unha das institucións educativas privadas máis antigas de Inglaterra e dos internados mixtos máis grandes do Reino Unido, onde permaneceu até 1887.

Despois pasou un tempo en Frankfurt para mellorar os seus coñecementos da lingua alemá antes de regresar a Londres para estudar para dedicarse ao servizo público, coa intención de ingresar no servizo diplomático. Porén, viuse obrigado a abandonar esta ambición e, en cambio, estudou a carreira de Dereito na Universidade de Leipzig e na de Heidelberg de 1890 a 1893.

A pesar diso sempre estivo orientado cara á botánica e, ao regresar a Xenebra, prometeu continuar a senda botánica da súa familia, comezando polo bisavó Augustin Pyrame de Candolle. Non estando especialmente preparado para unha carreira en botánica recibiu clases de botánica do seu pai.

Augustin de Candolle fixo un estudo sobre a colección de especies vexetais de Madagascar de Emile Mocquerys, publicando varias descricións de novas especies en colaboración cos seus colegas. Interesouse polas plantas tropicais de Indochina e Filipinas, así como pola bioloxía das cápsulas monospermas.

## Honores 
Membro de:
* Sociedade helvética de Ciencias Naturais
* Sociedade botánica de Xenebra
* Sociedade botánica de Suíza
* Sociedade física de Historia Natural, da que foi o seu presidente en 1914

## Algúns taxons descritos por Augustin de Candolle 
**Glinus oppositifolius*
**Ouratea integrifolia*

## Abreviatura 
A abreviatura **Aug.DC.** emprégase para indicar a Augustin de Candolle como autoridade na descrición e clasificación científica en botánica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Chodat, Robert H. (1920): ·Richard-Emile-Augustin de Candolle (1868-1920)". *Rédaction des Archives des Sciences physiques et naturelles*. 4 pp.
*
Máquina meteorolóxica

[miniatura|**Máquina meteorolóxica** na casa de [Prokop Diviš ]]
A **máquina meteorolóxica**, en checo ***Meteorologický stroj**,* foi o nome do primeiro pararraios conectado a terra, deseñada por Prokop Diviš. Consistía en 400 puntas metálicas unidas na parte superior dun piar de apoio de 42 m de altura, unidas de forma condutora aos conos de terra de ferro enterrados no chan. 

## Historia 
Diviš describiu a súa máquina no tratado *"Descriptio machinae meteorologicae".* Supoñíase que debía "chupar" os raios do aire, pero despois de ficar exposta, o 15 de xullo de 1754 no xardín da súa casa en Přímětice u Znojma, pero ese verán prevaleceu un tempo moi cálido. Os veciños creron que a culpa era da máquina e por tal motivo derrubárona. 

Anos máis tarde, en 1760 as treboadas provocaron moitos estragos nos campos e viñedos, e os veciños pedíronlle a Diviš que reconstruíse a máquina, cousa que fixo no recinto do mosteiro de Loucky e no alto da torre da igrexa.

### Concepto 
A idea orixinal era eliminar continuamente a electricidade das nubes e evitar así os raios e as tormentas, só en caso de fallar, a máquina tamén debería ser capaz de atraer directamente o lóstregro e canalizalo cara ao chan. Propuxo a súa máquina para ser usada en torres de igrexas e barcos. Enviou as súas observacións sobre o funcionamento da máquina a Jan Antonín Scrinci, profesor de física da Universidade Carolina de Praga, quen as publicou en *Prager Postzeitungen*, *Brünner Intelligenz-Zettel* e no *Stuttgartisches Journal*. A máquina tamén é mencionada por Leonhard Euler en ''Lettres à une Princesse d'Allemagne''.

En 1755 Diviš pediulle ao emperador Fernando I de Austria que lle permitise construír máis máquinas en varios lugares para o benestar do pobo. O emperador deixou que os matemáticos de Viena valorasen a proposta, pero rexeitárona. 

## Notas 
## Véxase tamén 
* Pararraios
* Prokop Diviš
* Pedra do raio

### Ligazóns externas 
* O que ver na República Checa: Máquina meteorolóxica de Diviš
* Prokop Diviš: máquina meteorolóxica contra o raio
Johann Zahn

**Johann Zahn**, tamén **Joanne Zahn,** nado en Karlstadt am Main o 29 de marzo de 1641 e finado o 27 de xuño de 1707, foi un premonstratense, escritor, inventor e matemático alemán. Formouse en Würzburg, sendo alumno de Caspar Schott, despois foi profesor da Universidade de Würzburg.

## Inventos 
### Lanterna máxica 
Autor de *Oculus Artificialis Teledioptricus Sive Telescopium* (Würzburg, 1685). Esta obra contén moitas descricións, diagramas, ilustracións e esbozos tanto da cámara escura como da lanterna máxica, e diversas caixas e dispositivos de proxección. Como estudante de óptica, Zahn é considerado o escritor e ilustrador máis prolífico sobre a cámara escura máis prolífico. 

Zahn usou a lanterna máxica, cuxa invención atribuíu a Athanasius Kircher, para as lecturas de anatómica (véxase tamén anfiteatro anatómico). Tamén ilustrou un gran obradoiro de cámara escura para observacións solares usando o telescopio. Zahn fixo unha cámara escura duns 60 cm de longo. Demostrou o uso de espellos e lentes para levantar a imaxe, ampliala e enfocala. Tamén deseñou varias cámaras escuras portátiles, unha delas levada por J. W. von Goethe nas súas viaxes. Ademais, Zahn incluíu unha ilustración dunha cámara escura en forma de cáliz, baseada nun deseño descrito (ilustrado) por Pierre Hérigone.

### Cámara fotográfica portátil 
A primeira cámara fotográfica, que era o suficientemente pequena e portátil como para ser práctica para a fotografía e que podía capturar a imaxe nalgún tipo de soporte, foi creada por Zahn en 1685, aínda que foi case 150 anos antes de que a tecnoloxía chegase a un punto no que fose posible construíla.miniatura|*Oculus artificialis teledioptricus*, 1685

En *Oculus Artificialis*, a extensa descrición de Zahn da lanterna máxica, xunto con outras doce lanternas diferentes, inclúe algunhas destas lanternas que mostras por primeira vez cubertas con lentes. Esta foi unha evolución moi importante na historia da cámara fotográfica, porque significaba que a pantalla podía permanecer escura mentres o operador cambiaba a diapositiva.

## Obras 
 * 
 * 
 * 
 * 
 * 
 * 
### Ilustracións fantásticas 
Figuras en *Specula physico – mathematico – historica notabilium*:
Ficheiro:Libr0080.jpg|alt=Monstro marinho|Monstro mariño
Ficheiro:Merman.jpg|alt=Bispo de mar|Bispo de mar (véxase tamén Serea)
Ficheiro:Zahn, Johann - Mythical Satyrus marinus - 1696.jpg|alt=Sátiro marinho|Sátiro do mar
Ficheiro:Zahn - Globus Veneris.png|alt=Globo de Vênus|Globo de Venus
Ficheiro:Vegetable lamb (Lee, 1887).jpg|alt=Gemüselamm|*Gemüselamm* (año das verduras; véxase tamén árbore dos gansos)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Burns, Paul A historia do descubrimento da cinematografía  Unha cronoloxía ilustrada
*de Luikerwaal: Oculus artificialis teledioptricus
*Prehistoria da fotografía

* Kurze Vorstellung (PDF), S. 32 (2,66 MB)
Monospermo

[miniatura|O [pexego é un froito monospermo]]
En botánica, o adxectivo **monospermo**, feminino **monosperma**, refírese especificamente a que un froito ou froita dunha  planta espermatófita (fanerógama), tanto anxiosperma como ximnosperma, só contén unha soa semente dentro da súa estrutura, sen ter en conta a súa denominación taxonómica ou a forma. Por exemplo, un legume *monospermo*, unha drupa *monosperma*.

Este neoloxismo cuñouse a finais do século XVIII, e aparece documentado po primeira vez en 1798 en francés. 

## Etimoloxía 
Este termo está formado pola unión dos elementos *mono*- e -*spermo, -a*, tirados do grego antigo μóνος *mónos*, "só", "único", e σπερμά *spermá*, "semente".

## Monospermia 
Relacionado con este termo está o substantivo **monospermia**, co que se denomina:
* a calquera fenómeno relativo ás plantas ou aos froitos monospermos, e
* a fecundación dun óvulo mediante un só espermatozoide, o que constitúe a regra.

O seu antónimo é polispermia que entrou na linguaxe científica moito antes que monospermo, xa que aparece en inglés a finais do século XVII (*monosperm* non entrou no inglés até 1879).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Font Quer, P. (1993): *Diccionario de botánica. Tomo II*. Barcelona: Editorial Labor, S. A. ISBN 84-3350-076-7.

### Ligazóns externas 
* monospermo en *definiciona.com*,
* monospermo en *etimologías.dechile.net*.
Premonstratenses

A **Cándida e Canónica Orde Premonstratense** (oficialmente en latín: *Candidus et Canonicus Ordo Praemonstratensis*), ou tamén **Orde de cóengos premonstratenses**, é unha orde relixiosa católica de cóengos regulares de dereito pontificio, fundada por Norberto de Xanten en 1120. A súa vida baséase na Regra de San Agustín. 

## Nome 
O seu nome débese ao lugar de orixe, na abadía de Prémontré (Francia). Os relixiosos deste instituto son coñecidos co nome de **cóengos brancos**, pola cor do seu hábito, ou **norbertinos**, derivados do seu fundador. En francés os monxes son chamados **prémontrés**. En castelán coñécense como **mostenses**, aínda que tamén se adoitan empregar outros nomes como **premonstratenses** ou **norbertinos**, en portugués **premonstratenses**, en alemán **Prämonstratenser**, en inglés británico **Premonstratensians** e **Norbertines** e en Irlanda **White Canons**.
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Marten_Pepijn_-_Norbert.jpg/210px-Marten_Pepijn_-_Norbert.jpg|miniatura|286x286px| O fundador da Orde, Norberto de Xanten (ca. 1080-1134) en reintepretación pictórica posterior.
ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Praemonstratenser_Hollar_1661.JPG/180px-Praemonstratenser_Hollar_1661.JPG|miniatura|297x297px| **Monxe premonstratense**|esquerda

## Premonstratenses célebres 
* Norberto de Xanten (ca. 1080-1134), *santo*, fundador da orde. Foi canonizado polo Papa Gregorio XIII en 1572. 
* Hugo de Fosses (* 1093 - † 1164), *beato*, segundo abade de Prémontré e superior xeral que deu forma definitiva aos *Estatutos*. Foi beatificado por Pío XI o 13 de xullo de 1927.
* Xilberto de Arvernia (m. 1152), *santo,* fundador e abade do mosteiro de Neufontaines, marido de santa Petronila e pais de santa Ponce (ambas abadesas de Aubeterre, século XII). Foi canonizado polo Papa Bieito XIII en 1725.
* Johann Zahn, monxe, científico, inventor e escritor do século XVII inventor dunha cámara escura, unha lanterna máxica e unha cámara fotográfica portátil.
* Václav Prokop Diviš, monxe, científico e inventor de varios artiluxios relacionados coa electricidade, como a máquina meteorolóxica (o primeiro pararraios), o  *elektrum* (unha máquina que produce enerxía estática por fricción) ou o instrumento de corda eléctrica Zlatý Diviš.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

## Ligazóns externas 
* https://www.premontre.org
* https://www.premontresisters.com
Burdigaliano

thumb|Térmite en ámbar dominicano.
O **Burdigaliano** é, na escala temporal xeolóxica, unha idade ou piso do Mioceno. Comprende o tempo entre 20,43&nbsp;±&nbsp;0,05&nbsp;Ma e 15,97&nbsp;±&nbsp;0,05&nbsp;Ma. Precedido polo Aquitaniano, o Burdigaliense foi a segunda e máis longa idade do Mioceno, e está sucedido polo Langhiano.

## Definición estratigráfica 
O nome «burdigaliano» provén de *Burdigala*, o nome latino da cidade de Bordeos, Francia. O piso burdigaliano foi presentado na literatura científica por Charles Depéret en 1892.

A base do Burdigaliano establécese na primeira aparición do foraminífero *Globigerinoides altiaperturus* e o teito da cronozona magnética C6An. O estratotipo do límite inferior deste piso está aínda pendente de asignar.

O teito do Burdigaliano (a base do Langhiano) está definido pola primeira aparición do foraminífero *Praeorbulina glomerosa* e é tamén coetánea co teito da cronozona magnética C5Cn.1n.

## Paleontoloxía 
Entre as máis famosas localidades paleontolóxicas burdigalianas están o Turritellenplatte de Ermingen en Alemaña e os depósitos de ámbar dominicano da Española.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Burdigalian ICS Stage en GeoWhen Database (en inglés).
* Neogene-Late Oligocene (0-33&nbsp;Ma time-slice) na Facultade de Enxeñaría da Universidade Purdue (en inglés).
Iñaki Artola

**Iñaki Artola Izagirre**, nado en Alegia, Guipúscoa o 28 de xullo de 1994, é un xogador profesional de pelota vasca. Xogou como dianteiro co Baiko Pilota. Debutou profesionalmente o 28 de xuño de 2014 no estadio Beotibar de Tolosa (Gipúscoa). Salienta polo seu potente golpe; ata ser cadete, xogou como defensa. Na actualidade é o que representa unha maior diferenza á hora de rematar un punto.

## Traxectoria 
Cinco meses despois do seu debut, gañou o seu primeiro título profesional: o Campionato de Catro e Medio de Segunda División, vencendo na final a Jokin Altuna por 22-8.

En 2021, clasificouse para a final do torneo cara a cara da primeira división, xunto con Jokin Altuna, mais por mor dunha lesión non puido xogar a final e no seu lugar xogou Beñat Rezusta.

En 2022, foi campión do Torneo San Fermín xunto con Mariezkurrena, derrotando a Altuna e Rezusta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha do pelotari , na páxina web de Baiko Pilota.
Žamberk

**Žamberk** é unha cidade do distrito de Ústí nad Orlicí na rexión de Pardubice, República Checa.

## Demografía 
Ten cunha poboación estimada a principios do ano 2018 de 6066 habitantes.

## Xeografía 
Atópase no nordeste da rexión, na parte sur dos Sudetes centrais, preto do río Orlice —afluente esquerdo do alto río Elba—, e da fronteira con Polonia e as rexións de Hradec Králové e Olomouc. 

## Cultura 
**Žamberk** ten unha rede de museos municipais, entre eles a casa museo de Václav Prokop Diviš, creador da máquina meteorolóxica, que se pode considerar o primeiro pararraios.

## Notas
Parque Nacional dos Sundarbans

O **Parque Nacional dos Sundarbans** é un parque nacional, reserva de tigres e reserva da biosfera que se atopa en Bengala Occidental, na India. Forma parte dos Sundarbans no delta do Ganxes e é adxacente á Reserva Forestal dos Sundarbans en Bangladesh. Atópase ao suroeste de Bangladesh. O delta está densamente cuberto por bosque de mangleiral, e é unha das meirandes reservas de tigre de Bengala. Tamén alberga unha variedade de especies de aves, réptiles e invertebrados, incluíndo o *Crocodylus porosus*. O actual Parque Nacional dos Sundarbans foi declarado como a área central da Reserva de Tigres de Sundarban en 1973 e un santuario de vida salvaxe en 1977. O 4 de maio de 1984 foi declarado parque nacional. É Patrimonio da Humanidade pola UNESCO dende 1987, e foi designado sitio Ramsar dende 2019. Está considerada como unha Rede Mundial de Reservas da Biosfera (Reserva do Home e da Biosfera) dende 1989.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* How to reach Sundarban West Bengal, India
* Sundarbans National Park  Bangladesh
* Official UNESCO website entry
Parque Nacional de Kaziranga

O **Parque Nacional de Kaziranga** é un parque nacional que se atopa nos distritos de Golaghat e Nagaon do estado de Assam, na India. O parque, que alberga dous terzos da poboación mundial de rinoceronte da India, é Patrimonio da Humanidade dende 1985. Segundo o censo realizado en marzo de 2018, que foi realizado conxuntamente polo Departamento Forestal do Goberno de Assam e algunhas ONG recoñecidas de vida salvaxe, a poboación de rinocerontes no Parque Nacional de Kaziranga é de 2&nbsp;413 exemplares. Conta con 1&nbsp;641 rinocerontes adultos (642 machos, 793 femias, 206 sen sexo identificado); 387 subadultos (116 machos, 149 femias, 122 sen sexo identificado); e 385 crías.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *Jaws of Death*—a 2005 documentary by Gautam Saikia about Kaziranga animals being hit by vehicular traffic while crossing National Highway 37, winner of the Vatavaran Award.
* 
* 
*
Parque Nacional de Lorentz

O **Parque Nacional de Lorentz** é un parque nacional que se atopa na provincia de Papúa, en Indonesia, no suroeste de Nova Guinea Occidental. Cunha área de 25&nbsp;056 km², é o meirande parque nacional do sueste asiático. En 1999, Lorentz foi declarado un Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.

Un exemplo destacado da biodiversidade de Nova Guinea, Lorentz é un dos parques nacionais con máis diversidade ecolóxica do mundo. É a única reserva natural da rexión de Asia-Pacífico que contén unha gama altitudinal completa de ecosistemas que se estenden por áreas mariñas, de mangleiral, de mareas e selva inundable, selva tropical de terra baixa e montaña, tundra alpina e glaciares ecuatoriais. Con 4884 metros, Puncak Jaya (anteriormente coñecida como Carstensz Pyramid) é a montaña máis alta entre o Himalaia e os Andes.

Birdlife International considerou o Parque de Lorentz como “probablemente a máis importante reserva en Nova Guinea”. Contén cinco ecorrexións das "Global 200" do Fondo Mundial para a Natureza: bosques de terras baixas do sur de Nova Guinea; bosques montañosos de Nova Guinea; pasteiros subalpinos da cordilleira central de Nova Guinea; mangleirais de Nova Guinea; e ríos e regatos de Nova Guinea.

O parque de Lorentz contén moitas áreas sen cartografar e inexploradas, e seguramente contén moitas especies de plantas e animais aínda descoñecidos para a ciencia occidental. O coñecemento etnobotánico e etnozoolóxico das comunidades locais sobre a biota de Lorentz tamén está moi pouco documentado.

O parque recibe o nome de Hendrikus Albertus Lorentz, un explorador neerlandés que pasou pola zona na súa expedición de 1909-1910.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Petocz, Ronald G. (1989). *Conservation and Development in Irian Jaya*. Leiden: E.J. Brill.
Kluane/Wrangell-St Elias/Baía dos Glaciares/Tatshenshini-Alsek

**Kluane/Wrangell-St Elias/Baía dos Glaciares/Tatshenshini-Alsek** é un sistema de parque internacional que se atopa no Canadá e nos Estados Unidos, na fronteira de Yukón, Alasca e a Columbia Británica. Foi declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1979 polas espectaculares paisaxes de glaciares e campos de xeo, así como pola importancia da fauna de oso grizzly, caribú e *Ovis dalli*. A área total do sitio é de 98&nbsp;391,21 km².

É o fogar dunha serie de formas de relevo notables, incluíndo: o campo de xeo non polar máis grande do mundo; o glaciar de piemonte máis grande do mundo, o glaciar Malaspina; o glaciar do val interior máis longo do mundo, o glaciar Nabesna; así como o pico máis alto do Canadá e o segundo pico máis alto de América do Norte, o Monte Logan, con 5.959 m.

## Sistema de parques 
O sistema internacional comprende parques situados en dous países e tres rexións administrativas:
* Parque Nacional e Reserva de Kluane (Canadá)
* Parque Nacional e Reserva de  Wrangell–St. Elias (Estados Unidos)
* Parque Nacional e Reserva da Baía dos Glaciares (Estados Unidos)
* Parque Provincial de Tatshenshini-Alsek (parque provincial, Columbia Británica, Canadá)

## Notas
Parque Histórico Nacional da Cultura Chaco

O **Parque Histórico Nacional da Cultura Chaco** é un parque nacional histórico dos Estados Unidos de América que se atopa no suroeste do país e acolle unha concentración de "pueblos". O parque está situado no noroeste de Novo México, entre Albuquerque e Farmington, nun remoto canón cortado polo Chaco Wash. Contén a colección máis ampla de ruínas antigas ao norte de México, e o parque conserva unha das máis importantes áreas culturais e históricas precolombianas nos Estados Unidos.

Entre os anos 900 e 1150, o Canón do Chaco foi un gran centro cultural para os pobos anasazi. Os chacoanos extraeron bloques de gres e transportaron madeira a grandes distancias, montando quince grandes complexos que foron os edificios máis grandes xamais construídos en América do Norte até o século XIX. Propuxéronse probas de arqueoastronomía no Chaco, sendo o petróglifo "Sun Dagger" en Fajada Butte un exemplo popular. Moitos edificios chacoanos poden estar aliñados para capturar os ciclos solar e lunar, requirindo xeracións de observacións astronómicas e séculos de construción habilmente coordinada. Pénsase que o cambio climático provocou a emigración dos chacoanos e o eventual abandono do canón, comezando cunha seca de cincuenta anos que comezou en 1130.

Compón un lugar Patrimonio da Humanidade da UNESCO que se atopa na rexión árida e escasamente poboada de Four Corners. Os sitios culturais chacoanos son fráxiles: as preocupacións pola erosión causada polos turistas provocaron o peche de Fajada Butte ao público. Os lugares son considerados terras ancestrais sagradas polos hopi e os pueblo, que manteñen relatos orais da súa migración histórica do Chaco e da súa relación espiritual coa terra. Aínda que os esforzos de preservación do parque poden entrar en conflito coas crenzas relixiosas nativas, os representantes tribais traballan en estreita colaboración co Servizo de Parques Nacionais para compartir o seu coñecemento e respectar o patrimonio da cultura chacoana.

O parque atópase nas rutas dos Ancients Byway, unha das designadas New Mexico Scenic Byways.

## Notas 
### Referencias 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Xia Peisu

**Xia Peisu** ou **Pei-su Hsia** (en chinés simplificado: 夏培肃; en pinyin: *Xià Péisù*), nada en Chongqing o 28 de xullo de 1923 e finada en Pequín o 27 de agosto de 2014, foi unha científica e docente informática chinesa coñecida por ser unha pioneira en informática e tecnoloxía. Foi a principal desenvolvedora do Modelo 107, a primeira computadora electrónica multiúsos da China, e é coñecida como a "Nai da Informática na China". Ela e o seu marido Yang Liming foron elixidos membros da Academia Chinesa de Ciencias en 1991. En 2010, foi honrada co premio inaugural da China Computer Federation Lifetime Achievement Award.

Desde 2015, esa mesma entidade, en lembranza de Xia, a predecesora da informática na China, outorga anualmente o Premio Xia-Piesu a enxeñeiras e científicas recoñecidas polas súas "sobresalientes contribucións e logros en informática, enxeñaría, educación e industria".

## Traxectoria 
Xia naceu no seo dunha familia de académicos. onde obtivo o seu doutoramento en 1950. Foi aclamada como a "nai da informática na China".

Xia fixo numerosas contribucións á investigación e deseño informáticos de alta velocidade na China. Tamén participou no deseño dun procesador vectorial de alta velocidade e dunha gama de múltiples ordenadores paralelos. Axudou a establecer o *Chinese Journal of Computers* en 1978 e o *Journal of Computer Science and Technology*, a única revista en inglés no campo da computación publicada na China, en 1986.

En 1991, Xia Peisu e o seu marido Yang Liming foron elixidos membros académicos da Academia Chinesa de Ciencias. En recoñecemento ás súas contribucións á industria informática da China, a China Computer Federation homenaxeou a Xia co seu primeiro Premio á Tramitación en 2010, xunto con Zhang Xiaoxiang.

## Notas
Vieiras e vieiros, historias de peregrinos

***Vieiras e vieiros, historias de peregrinos*** é o 19.º álbum do grupo de folk galego Luar na Lubre. Foi publicado o 26 de xuño de 2020, baixo o selo Warner Music. Foi producido por Bieito Romero e Xabier Ferreiro e gravado nos estudios Bruar (Oleiros) entre xaneiro e frebreiro de 2020.

Trátase dun dobre disco, cun total de 27 cancións orixinais e 14 temas recompilados de anteriores discos, coa temática do Camiño de Santiago. O tema "Dum Pater familias", cantado en latín, foi o primeiro sinxelo do álbum.

O deseño gráfico e as ilustracións son obra de Alfredo Erias.

## Lista de cancións 
;CD 1

;CD 2

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do grupo
* *Vieiras e vieiros, historias de peregrinos* en Discogs 
* *Vieiras e vieiros, historias de peregrinos* en Apple Music
Parque Internacional La Amistad

O **Parque Internacional La Amistad**, anteriormente o **Parque Nacional La Amistad**, é unha área protexida transfronteiriza en Latinoamérica, cuxa administré compartida por Costa Rica e Panamá, seguindo unha recomendación da UNESCO após a inclusión do parque na lista de Patrimonio da Humanidade en 1983. O parque e a Reserva da Biosfera circundante é unha das áreas de conservación máis destacadas de Centroamérica, conservando unha importante extensión de bosque tropical. É mundialmente coñecida pola súa extraordinaria biodiversidade e endemismos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* C.Michael Hogan. 2008. *Isthmian-Atlantic_moist_forests*. Encyclopedia of Earth. National Council of Science and the Environment, ed. Cutler Cleveland
### Ligazóns externas 
* Visión xeral do Parque Internacional La Amistad da UNESCO (arquivo PDF)