Tríade escura

En psicoloxía, a **tríade escura da personalidade** refírese á suma de tres trazos de personalidade; o narcisismo, o maquiavelismo e a psicopatía. Este modelo foi formulado por Delroy L. Pauhlus e Kevin M. William en 2002 e as súas tres compoñentes comparten un núcleo de manipulación, inestabilidade e egoísmo. Estes autores, aseguran que estas tres personalidades comparten unha serie de características que simbolizan un carácter malévolo socialmente con tendencias de conduta cara a autopromoción, frialdade emocional, duplicidade e agresividade.

A investigación sobre a tríade escura utilízase na psicoloxía aplicada, especialmente nos ámbitos da psicoloxía criminal, a psicoloxía clínica e a xestión empresarial. As persoas que puntúan alto nestes trazos son máis propensos levar a cabo condutas antisociais ou crear problemas graves para unha organización, sobre todo si atópanse en posicións de liderado. Tamén tenden a ser menos compasivos, agradables, empáticos, e menos propensos a sentirse satisfeitos coas súas vidas e a crer que eles e outros son bos. Nas relacións de parella, as persoas con trazos deste tipo adoitan realizar abusos e malos tratos psicolóxicos (chantaxes, humillacións, ameazas, abusos de superioridade, coaccións) que provocan unha dinámica de dominación-submisión sobre a parella, aínda que poucas veces empregan a forza física, salvo que non teñan outra opción para alcanzar os seus fins. 

## Compoñentes 
dereita|miniatura|300px|Esquema explicativo dos trazos da tríade escura.
O tres trazos da tríade escura son conceptualmente distintos, aínda que a evidencia empírica suxire que están estreitamente relacionados. Están asociados cun estilo interpersoal insensible-manipulador.

### Maquiavelismo 
Foi definido a partir do exposto por Nicolás Maquiavelo na súa obra *O Príncipe* (1513/1991), por parte de Richard Christie e Florence Geis en 1970. O maquiavelismo corresponderíase con persoas que son oportunistas, calculadoras, manipuladoras, emocionalmente insensíbeis, cun certo encanto social e que intentan manter unha boa imaxe da comunidade na que viven. 

### Narcisismo 
O narcisismo foi identificado por Raskin e Hall (1979) baseándose na figura mitolóxica de Narciso. Este é descrito como alguén moi atractivo que levantaba paixóns entre as mulleres e as ninfas, ante as que el mostrábase insensible. Estas pediron a Némesis (a deusa da vinganza) que interviñera e fixo que Narciso se namorara da súa imaxe. Un día caeuse a auga dun lago xa que non se podía deixar de mirarse. 

Este construto acabouse de definir por Morf e Rhodewalt baseándose nos trazos de grandiosidade e vulnerabilidade. 

Posteriormente foron aparecendo outros modelos que interpretan estes trazos a partir da rivalidade e da admiración. Súmanse tamén trazos como o baixo autocontrol, impulsividade, conduta antisocial, ausencia de moralidade, falta de remordemento e alta autoestima que os leva a crerse mellores que os demais. 

### Psicopatía 
Non existe un acordo sobre como definir a psicopatía, pero iso non fai que este concepto sexa relevante, debido a que, seguindo os criterios máis empregados, a porcentaxe de psicópatas na poboación mundial estaría entre o 1 e o 3%. Por outra banda, se falamos de poboación reclusa, a porcentaxe de psicópatas ascende ao 15-20%. Polo tanto, a psicopatía ten gran relevancia respecto a probabilidade de cometer condutas antisociais ou criminais. 

A psicopatía non é un único trazo da personalidade, é un conxunto de trazos da personalidade e un conxunto de estilos cognitivos, polo tanto, a psicopatía e a suma destes trazos e estilos. 

O instrumento para medir a psicopatía no ámbito penitenciario e académico e a PCL-R (Psycopathy Check List – Reviewed). Este instrumento consta de 20 áreas de exploración entre as que destacan a locuacidade e encanto superficial, mentira patolóxica, impulsividade e falta de empatía entre outras. Se a característica aludida en cada unha destas áreas conclúese que está claramente presente, puntúase cun 2; cando está algo presente pero non demasiado puntúase cun 1; mentres que cando non está presente puntúase cun 0. A máxima puntuación que se pode obter e de 40 puntos, pero en termos xerais, a práctica forense máis común e considerar psicópatas a aqueles que alcanzan 30 puntos ou máis, mentres que entre 20 e 30 puntos estamos autorizados a falar de tendencia psicopática. 

A pesar de que os porcentaxes anteriormente detallados parecen pequenos, seguen sendo moitos. Isto precisa a inclusión co termo psicópata integrado, que son aqueles psicópatas que non teñen problemas coa lei, é dicir, a gran maioría de psicópatas non chegan a ter rexistros delituosos. Por outra banda, a verdade complementaria a isto é que a maioría dos individuos que levan a cabo condutas antisociais ou delituosas non son psicópatas.

## Instrumentos e modelos empregados para estudar a tríade Escura 
Dende a súa aparición, a tríade foi moi debatida e criticada. Por iso, é crucial coñecer os principais modelos e instrumentos que colaboran na comprensión dimensional dos trazos que compoñen a tríade escura da personalidade e que son o sustento para elaborar este termo. Estes instrumentos principalmente son o Five Factor Model, o HEXACO e o Supernumerary Personality Inventory. 

### Five Factor Model 
Ao estudar a relación entre a tríade e o coñecido modelo dimensional dos cinco factores da personalidade ou os cinco grandes; composto por neuroticismo, extraversión, apertura a experiencia, amabilidade e responsabilidade, encontrouse que a tríade está asociada negativamente á amabilidade e á responsabilidade. 

As asociacións entre os trazos da tríade e os cinco grandes foron para o narcisismo con baixa modestia e sinceridade, mentres que na psicopatía resultou ser baixa deliberación e baixo sentido do deber. En relación coa conciencia, o narcisismo asóciase co logro-esforzo e competencia, mentres que na psicopatía foron baixo sentido do deber e deliberación. 

### HEXACO 
A introdución da tríade produciuse pouco despois da construción dun modelo de seis dimensións de trazos da personalidade, o HEXACO. Este engade ao modelo dos cinco grandes o trazo de honestidade/humildade, que é esencial para a tríade xa que contrasta explicitamente as condutas prosociais e antisociais. 

Proponse que unha óptima predición e compresión dos criterios variables pódese lograr empregando os factores do HEXACO, cousa que non sucede se empregamos os factores do modelo dos cinco grandes. 

### Short Dark Triad (SD3) 
Tendo en conta a lonxitude dos instrumentos que se empregan para medir a tríade, é comprensible por que algúns investigadores poden ser rexeitar incluír os tres trazos nun só estudo. Incluso ao empregar as versións máis curtas para avaliar cada trazo, o número de elementos a avaliar é alto, facendo máis difícil a investigación en situacións nas que o tempo e o espazo son un ben moi escaso. 

Neste contexto, Jones & Paulhus manifestan que para un uso práctico é necesario un instrumento curto, válido e fiable da tríade, necesidade que motivou o desenvolvemento da escala Short Dark Triad (SD3). Estes autores afirman que os tres estudos que realizaron indican que o SD3 proporciona medidas eficaces, fiables e válidas da tríade.

## Tétrade Escura da Personalidade 
A última aportación neste eido é a tétrade escura da personalidade, que consiste en sumarlle á tríade escura o sadismo, xa que inclúese o desfrute. Isto se debe a que algunhas investigacións concluíron que os trazos típicos da tríade escura poden ser adaptativos nalgúns ambientes. 

O cuarto trazo sumado a tríade é o sadismo cotián. pode analizarse eficazmente dende a perspectiva da tríade escura da personalidade, composta pola psicopatía, o narcisismo, o maquiavelismo. Nogueira amosou unha frialdade extrema e ausencia de empatía ao asasinar e despezar ao seu tío, tía e aos seus dous curmáns pequenos, permanecendo incluso na casa xunto aos cadáveres durante horas. Estas condutas son indicativas de psicopatía, xa que implican insensibilidade emocional, impulsividade e unha total falta de remordemento. No que respecta ao narcisismo, está documentado que o mozo presentaba unha percepción de superioridade e unha necesidade de recoñecemento, aspectos propios do narcisismo vulnerable. Tamén se relaciona co maquiavelismo, debido á planificación meticulosa do crime, ao uso de mensaxes para manter unha coartada, e á manipulación do seu contorno, como se viu na confesión a un amigo no Brasil a través de fotos dos corpos.
miniatura|Imaxe de Patrick Nogueira
Ademais, este caso pode cumprir co modelo da tétrade escura que inclúe o sadismo. Nogueira non só cometeu os crimes con extrema violencia, senón que amosou signos de gozo no acto, como indica a súa permanencia na casa tras os asasinatos, vendo a televisión e comendo xunto aos cadáveres. Se analizamos o caso, Patrick buscaba desfrutar co que facía (sadismo) pero non o conseguiu tal e como lle contou a través de mensaxes polo seu teléfono móbil a un amigo. Polo tanto, estamos ante un suxeito que podería encaixar na tétrade pero rematou encaixando na tríade debido á ausencia de sadismo. 

## Notas