open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cacaforra dourada

A **cacaforra dourada** (***Amanita gemmata***) é un cogomelo pequeno e de cor amarelenta. Distintos autores considérano comestible, outros non e para outros mesmo é tóxica. En calquera caso, e debido á posible confusión con outras especies tóxicas, desaconséllase a súa recolección.

## Descrición 
Posúen un sombreiro globoso, de 5-10 centímetros de diámetro, que tende a estenderse ó madurar, de cor amarela desde o dourado ata tons moi esvaídos, quedando o centro máis escuro. A cutícula é viscosa, sobre todo nos exemplares novos, e a marxe estriada. Presenta cando nova unhas pequenas placas brancas que desaparecen pronto.

As láminas, desiguais e libres, son brancas e as esporas tamén, dunhas 9-12 por 7-9 micrómetros. Tamén son brancos o pé e o anel, pero este é pouco resistente e desaparece pronto. A base do pé é algo bulbosa, cunha volva branca, adherente e de bordo nítido, pero ás veces queda reducida a copos e fibras soltas na base do pé.

A carne é branca, se ben amarelece baixo a cutícula, de olor imperceptible e sabor agradable.

## Hábitat 
Medra en chans areosos ou calcarios, en bosques de coníferas. Pode presentarse durante todo o ano, en zonas de invernos suaves.

## Diferenciación 
Pode confundirse coa *Amanita citrina*, máis esvelta e coa base en forma de maceta, e con exemplares de *Amanita phalloides* amarelas. Tamén hai rúsulas semellantes, pero estas teñen as láminas iguais e carecen de formacións na base.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Amanita_gemmata 2011.jpg|*Amanita gemmata*
Ficheiro:Amanita_gemmata_II.jpg|*Amanita gemmata*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* GARCÍA ROLLÁN, Mariano (1986): *Manual para buscar setas*. Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación, Madrid. 
* MARCOTE, J. M. C., POSE, M., e TRABA, J. M.: *Cogomelos de Galicia*, Xunta de Galicia, 2009.
* NONIS, Umberto (1981): *Setas. Descrición, localización, toxicidad y valor culinario*. Daimon, Madrid.

### Ligazóns externas 
* Erowid - Amanita gemmata
* Erowid - Psychoactive Amanitas
Terceiro Mundo

[miniatura|310px|Mapa do [Índice de desenvolvemento humano.]]

As expresións **Primeiro Mundo**, **Segundo Mundo** e **Terceiro Mundo**, aínda que subxectivas, utilízanse para dividir as nacións en tres categorías. A expresión **Terceiro Mundo** foi cuñada polo economista francés Alfred Sauvy en 1952, nun artigo da revista ''L'Observateur*, mostrando un paralelismo coa expresión francesa Terceiro Estado (*tiers état*), para designar os países que durante o período da guerra fría, non pertencían nin ao bloque occidental (Estados Unidos, Europa Occidental, Australia etc.), nin ao bloque comunista (Unión Soviética, China, Europa Oriental etc.). Estes países serían tamén coñecidos como o *bloque dos non aliñados,* hoxe constituídos como *Non-Aligment-Movement.''

Non obstante, na actualidade, este termo utilízase para diferenciar os países segundo o seu Índice de desenvolvemento humano (estabelecido polas Nacións Unidas), independentemente do seu status político. Os propios termos First, Second, Third e Fourth World (Primeiro, Segundo, Terceiro Mundo e Cuarto Mundo) foron empregados pola ONU a mediados do século XX. Os estados do terceiro mundo non son estados industrializados nin avanzados tecnoloxicamente en comparación cos estados membros da OCDE; polo tanto, a miúdo se utiliza como sinónimo o termo **países en vías de desenvolvemento** ou **países subdesenvolvidos**. Algúns estados son caracterizados así pola súa alta taxa de analfabetismo e as súas deficiencias económicas e políticas. As características comúns dos países do Terceiro Mundo adoitan ser unha base económica agrícola, unha economía endebedada cos países economicamente máis poderosos e unha escasa infraestrutura.

Dado que a expresión Terceiro Mundo adquiriu un carácter derrogatorio e connotacións pexorativas, as Nacións Unidas e outras institucións internacionais, prefiren outros termos como **Sur global**, países en vías de desenvolvemento e **países menos desenvolvidos**.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* País desenvolvido
* País en desenvolvemento
Cacaforra cincenta

A **cacaforra cincenta** (***Amanita pantherina***) é un cogomelo velenoso bastante común, da orde das Agaricales, de cor parda e con volva e anel.

## Descrición 
O sombreiro é primeiro convexo pero ó madurar adopta unha forma plana, ben aberta, de ata 10–12&nbsp;cm de diámetro, de superficie viscosa e cor parda, con variacións desde o gris ata o café claro ou amarelento, máis escuro no centro. Presenta unhas pequenas manchas brancas (como as que caracterizan á *Amanita muscaria*), caedizas e que poden ser arrastradas pola chuvia. O bordo é claramente estriado desde novas, o que constitúe un trazo característico.

As laminiñas son brancas, libres e moi numerosas. As esporas son tamén brancas, de 9-12 por 7-9 micrómetros, lisas e non amiloides.

O pé é recto e branco, engrosado cara a base, oco no centro e de ata 15&nbsp;cm de altura. Presenta un anel branco e pequeno, que adoita desaparecer, polo que a súa presenza ou ausencia non é significativa. A volva da base é ampla e ben visible, co bordo nítido, e posúe ademais uns engrosamentos como cordóns que parecen subir polo pé.

A carne é branca e de sabor lixeiramente doce, que pasa a acre cando madura. Co tempo vai tornándose cada vez máis parda. O olor é débil ó principio e repugnante ó madurar.

## Hábitat 
Aparece desde fins de verán ata mediados de outono, baixo bosques de coníferas ou, sobre todo, frondosas.

## Diferenciación 
Recoñécese con relativa facilidade pola cor do sombreiro, as manchiñas brancas e a volva do pé. Especies semellantes serían as lepiotas, pero estas son moito máis grandes; con escamas grandes, castañas e non caedizas; e nunca posúen volva. Tamén pode confundirse coa *Amanita spissa*, que ten as taquiñas agrisadas, un anel amplo e estriado e un pé coa superficie escamosa.

## Toxicidade 
A *Amanita pantherina* é unha especie velenosa, que provoca unha intoxicación grave denominada *Síndrome panteriniano*. O cadro clínico cursa con síntomas gastrointestinais (náuseas, vómitos e diarreas) ó cabo de 1-3 horas despois do consumo. Máis tarde aparecen alteracións visuais e sensoriais, incoordinación motora e mesmo perda de coñecemento. Rara vez provocan a morte.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* GARCÍA ROLLÁN, Mariano (1986): *Manual para buscar setas*. Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación, Madrid.
* NONIS, Umberto (1981): *Setas. Descrición, localización, toxicidad y valor culinario*. Daimon, Madrid.
* VV. AA. (1986): *Setas*. Editorial Blume S. A., Barcelona.

### Outros artigos 
### Ligazóns externas 
* https://web.archive.org/web/20070405071909/http://home.wanadoo.nl/abiemans/e_ama_pant.html
Doutrina Hallstein

A **Doutrina Hallstein**, en honra de Walter Hallstein, era a doutrina que rexía na política exterior da República Federal Alemá, ou RFA, (tamén denominada Alemaña Occidental) entre 1955 e 1969.

Consonte esta doutrina, a RFA tiña o dereito exclusivo de representar internacionalmente a nación alemá, e exceptuando a Unión Soviética, a RFA non estabelecía nin mantiña relacións diplomàticas con ningún estado que recoñecese a soberanía da República Democràtica alemá, RDA, tamén chamada Alemaña Oriental. Tal doutrina é directamente comparábel coa política dunha *soa China* da República Popular da China a respecto de Taiwán.

O primeiro país ao que se aplicou esta medida foi Iugoslavia en 1957.

A Alemaña Oriental tentou evitar estas medidas abrindo relacións diplomáticas cos países da órbita soviètica e cos estados recentemente decolonizados do Terceiro Mundo.

A doutrina non foi nunca demasiado popular, nin sequer entre os aliados occidentais da RFA, sendo finalmente abandonada coa adopción da Ostpolitik polo Chanceler Willy Brandt, que finalmente levou ao mutuo recoñecemento entre ambas dúas Alemañas.
Física clásica

A **física clásica** trátase da parte física construída antes das revolucións científicas de cambio de séculos XIX a XX, polo tanto, a única que existiu antes do século XX e que agora se considera como a física da escala humana, vivindo unha época na que é considerada como aproximación manexable e observable da física moderna. A súa base está na Mecánica newtoniana, aínda que tamén abrangue outros apartados como a óptica ou a electricidade. Normalmente, hoxe esténdese a súa definición a todo o que non sexa mecánica cuántica, aínda que moitas veces se considera asemade a Teoría da Relatividade excluída dela.

## Definición
Denomínase física clásica á física baseada nos principios previos á aparición da física cuántica, incluíndo a Teoría Especial da Relatividade. Non hai restricións da aplicación da física clásica e os seus principios pero, na práctica, a escala de dita física é a dos átomos illados, moléculas e cara a arriba, incluíndo o mundo macroscópico e a astronomía. Dentro do átomo e entre os átomos dunha molécula, as leis da física clásica non poden ser aplicadas correctamente. Ata a teoría clásica da radiación electromagnética é, dalgún xeito, limitada na súa capacidade de prover descricións correctas, dado que a luz é inherentemente un fenómeno cuántico. Ao contrario que a física cuántica, a clásica caracterízase, en xeral, por un principio de completo determinismo.

Dentro a categoría da física clásica inclúense:

* Mecánica clásica.
** Leis do movemento de Newton.
** Os formalismos clásicos Lagranxianos e Hamiltonianos.
* Electrodinámica clásica (ecuacións de Maxwell).
* Termodinámica clásica.
* Teoría Xeral e Especial da Relatividade.
* Teoría do Caos clásica e dinámica non lineal.

Matematicamente, a física clásica é aquela en cuxas ecuacións non aparece a constante de Planck.

Un paradigma actual principal da física é que as leis fundamentais da natureza son as leis da física cuántica e a teoría clásica é a aplicación das leis cuánticas ao mundo macroscópico. Aínda que na actualidade esta teoría é máis asumida que probada, un dos campos de investigación máis activos é a correspondencia clásica-cuántica. Este campo da investigación céntrase en descubrir como as leis da física cuántica producen física clásica no límite do mundo macroscópico.
Conocybe cyanopus

***Conocybe cyanopus*** é unha especie do xénero *Conocybe* que contén o composto psicoactivo psilocibina. Foi escrita orixinalmente coma *Galerula cyanopus* por George Francis Atkinson en 1918, pasou a clasificarse no xénero *Conocybe* por Robert Kühner en 1950.

## Notas
Baltazar Castro

**Baltazar Castro**, nado en Rancagua o 29 de xullo de 1919 e finado nesta mesma cidade o 10 de xaneiro de 1989, foi un político e escritor chileno.

## Traxectoria 
Traballou dende moi novo nas minas de cobre de El Teniente, preto de Rancagua, onde chegou a ser xefe da sección de estatística do camiño de ferro da mina. Deputado socialista por Rancagua durante dúas lexislaturas, entre 1949 e 1957, foi escollido coma o mellor parlamentario polos xornalistas políticos. En 1953, foi elixido presidente da Cámara de Deputados. En 1957 foi escollido senador pola súa circunscrición.

Como escritor, traballou sobre personaxes mineiros nos seus contos e novelas. Foi activo membro do grupo literario Los Inútiles, de Rancagua.

## Obras 
* *Piedra y nieve* (cuentos, 1956)
* *Sewell* (novela, 1946)
* *Un hombre en el camino* (novela, 1950, Premio Municipal de Literatura de Santiago)
* *Mi camarada padre* (novela, 1958)
* *Légamo* (novela, 1965).
* *Me permite una interrupción* (crónicas, 1963)
* *Doña Revolución* (ensaio, 1969).
Gymnopilus luteofolius

***Gymnopilus luteofolius*** é un fungo que medra en grupos densos dentro sobre coníferas. Dáse na tempada de finais de xullo a novembro. Contén a substancia psilocibina.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Gymnopilus luteofolius 
* Mushroom John - Gymnopilus luteofolius 
* Mycologica - Scientific Gymnopilus information
Psilocybe cyanescens

***Psilocybe cyanescens*** é unha especie de cogomelo alucinóxeno. Os compoñentes principais que causan os efectos alúcinóxicos son a psilocibina e a psilocina. Pertence á familia Strophariaceae.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
### En inglés 
* *Psilocybe cyanescens*
* *Psilocybe cyanescens*
Cogomelo da risa

O **cogomelo da risa** (**Gymnopilus junonius** ou **Gymnopilus spectabilis**), é unha especie de fungo basidomicetos do xénero *Gymnopilus*, que pertence á familia Strophariaceae. Ten propiedades psicoactivas, de aí o seu nome.

## Sinónimos 
250px|thumb|***Gymnopilus spectabilis*** Sinónimo de *Gymnopilus junonius*
* *Agaricus aureus* Sowerby 	
* *Agaricus junonius* Fr. 1821 	
* *Gymnopilus spectabilis* A.H. Smith (1949) 	
* *Gymnopilus spectabilis* var. *junonius* (Fr.) Kühner & Romagn. 1953 	
* *Pholiota grandis* Rea 1903 	
* *Pholiota junonia* (Fr.) P. Karst. 1879
* *Pholiota spectabilis* auct. brit. 
* *Pholiota spectabilis* var. *junonia* (Fr.) J.E. Lange 1940

## Descrición 
O chapeu é convexo e acada os 20 centímetros de diámetro, é de cor arrubiada, cunha superficie escamosa e seca. O pé pode medir até 25 centímetros de longo e acadar 2,5 centímetros de grosor, é de cor do leite, con anel.

A tona do fungo contén psilocibina. Atópase en locais húmidos e sombrizos dos bosques de coníferas.

## Comestibilidade 
Non é un cogomelo comestíbel.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Tom's Fungi of the Month - Gymnopilus spectabilis 
* Mushroom Expert - Gymnopilus junionius 
* Mushroom John - Gymnopilus spectabilis  
* Mycologica - Scientific Gymnopilus information
Psilocybe cubensis

***Psilocybe cubensis*** é o nome científico dunha especie de cogomelo alucinóxeno chamados así debido ás súas propiedades enteóxenas resultado das diferentes substancias químicas que posúen, principalmente a psilocina e a psilocibina.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The Shroomery  
* *Psilocybe cubensis* drawings and information, en Stain Blue 
* Erowid Psilocybin Mushroom Vault 
* PF TEK  
* Psilocybin Awareness
Psilocybe mexicana

**Psilocybe mexicana** é o nome científico dunha das especies de fungos psilocibios nas que Albert Hoffman illou por primeira vez as compoñentes activas psilocibina e psilocina en 1958.

Esta clase de fungos é coñecida polas súas características psicotrópicas, empregándose tradicionalmente de manera ritual en América do Norte dende mais de 2000 anos.
Psilocybe semilanceata

***Psilocybe semilanceata*** é unha especie de fungos coñecida polo seu uso como substancia psicotrópica, e as súas variantes americanas eran comunmente utilizadas polos indíxenas nos seus rituais relixiosos xa no ano 1000 a. C.

O mongui mide entre 2 e 5&nbsp;cm, ten un chapeu acampanulado con forma de teto, carece de anel, e a súa cor varía entre o esbrancuxado cando é pequeno ao marrón cando é grande. Posúe un sabor amargo e, aínda que mentres crece é branco perla, unha vez vaise secando toma unha cor amarelada e posteriormente tinguiduras purpúreos, azuis ou verdosos, indicadores da oxidación do seu principio activo a psilocibina.
Psilocybe tampanensis

***Psilocybe tampanensis*** é un cogomelo alucinóxeno da familia Strophariaceae. Atopouse por primeira vez preto de Tampa, Florida en 1977, por Guzmán & S.H.Pollock mais non se volveu atopar en Florida, aparecendo non obstante no estado de Mississippi. O espécime orixinal atopado en Florida foi posteriormente clonado.

## Notas
Psilocybe australiana

***Psilocybe subaeruginosa*** ou ***Psilocybe australiana*** é un cogomelo alucinóxeno orixinario de Australasia e Nova Zelandia, que contén psilocibina e psilocina coma principais compoñentes activos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* ''The genus Psilocybe (Agaricales) in New Zealand
Psilocybe azurescens

***Psilocybe azurescens*** é un cogomelo alucinóxeno que contén o compoñentes psilocibina e psilocina. É un dos cogomelos que levan triptamina máis potentes, cunha concentración de ata 1.8% de psilocibina, 0.5% de psilocina e 0.4% baeocistina. Isto convérteo nun dos cogomelos máis fortes do xénero psilocybe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
;En inglés
* Psilocybe azurescens taxonomy paper
* Psilocybe azurescens cultivation
Psilocybe bohemica

***Psilocybe bohemica*** ou ***Psilocybe serbica*** é unha especie de cogomelo alucinóxeno da familia Strophariaceae, que contén o composto psilocibina. Ten unha relación directa có *Psilocybe cyanescens* e foi descuberto por Meinhard Moser e Egon Horak en 1969.

## Notas
Psilocybe weilii

***Psilocybe weilii*** é un cogomelo alucinóxeno que contén psilocibina e psilocina entre os seus compoñentes activos principais. Orixinalmente foi confundida coa especie *Psilocybe caerulescens* var. *caerulescens*, e recibe o seu nome de Andrew Weil.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The Shroomery: contains knowledge contributed by individuals in the Hunting Forums.
Psilocybe baeocystis

***Psilocybe baeocystis*** é un cogomélo alucinóxeno pertencente á famila Strophariaceae. Contén os compostos alucinóxenos psilocibina, psilocina e baeocistina.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* http://www.gifte.de/Giftpilze/psilocybin-syndrom.htm 
* *Psilocybe baeocystis*
Panaeolus subbalteatus

O ***Panaeolus cinctulus*** ou ***Panaeolus subbalteatus*** é un cogomelo alucinóxeno común na rexión de California, nos Estados Unidos de América.

Ten un corpo frutífero de cor ocre..

É tóxico e pode ter efectos alucinóxenos.

## Taxonomía 
### Especies similares 
**Panaeolus sphinctrinus*
**Panaeolus acuminatus*
**Panaeolus semiovatus*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* A Worldwide Geographical Distribution of the Neurotropic Fungi
Panaeolus tropicalis

**Panaeolus tropicalis** é unha especie de cogomelo alucinóxeno do xénero *Panaeolus*. Dase principalmente en Hawai, África central e Camboxa, pero tamén se pode atopar en México, Tanzania, Filipinas, Florida e o Xapón.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Photo of *P. tropicalis* 
* A Worldwide Geographical Distribution of the Neurotropic Fungi 
* Vídeo que amosa como cultivar Panaeolus tropicalis na casa. En alemán con subtítulos en inglés.
Inocybe aeruginascens

***Inocybe aeruginascens*** é unha especie do xénero *Inocybe* amplamente distribuído en Europa. Esta especie foi documentada por primeira vez por J. Ferencz en Osca, Hungría o 15 de xuño de 1965.

## Notas
Pastel escocés

[miniatura|200px|Pastel escocés preparado en [Glasgow.]]

Un **pastel escocés** (**scotch pie** en inglés e en escocés) é unha especie de empanadilla de carne de año orixinaria de Escocia. Neste país tamén se lle chama simplemente *pastel* (*pie*), e na cidade de Dundee coñécese co nome de *pastel de carne picada* (*mince pie*). É tamén moi popular en Inglaterra.

## Descrición e receita 
O pastel escocés é unha sorte de empanadilla de carne de año, desfeita e pastosa, a miúdo bastante especiada con pementa negra e algúns outros ingredientes secundarios, que se presenta nunha forma cilíndrica, como de tortiña, de renxente masa de fariña triga. A tortiña ten uns 8 centímetros de diámetro e uns 4 centímetros de altura. Ademais, déixase un cornecho ou corrosco duro polo bordo, dun centímetro de altura, para poderlle engadir ao pastel puré de patacas, fabas cocidas, mollo de vinagre ou mollo de carne.

O pastel escocés sérvese normalmente quente, xusto ao sacalo do forno. Cando se merca en postos ambulantes ou en tendas de fritidos rápidos, pode ser que se elabore mergullándoo en aceite fervendo. 

## Competición 
Todos os anos, o Scotch Pie Club acolle o Campionato Mundial de Pasteis Escoceses. Carniceiros e panadeiros presentan os seus pasteis á testaxe dun xurado. Os campións en 2007 foron Alan e Keith Stuart de Buckhaven.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Unha receita clásica, en inglés
* Información do Campionato Mundial de pasteis escoceses
Roberto Locatelli

**Roberto Locatelli** (nado en Bérgamo, Lombardía) o 5 de xullo de 1974, e un piloto de motociclismo italiano.

## Os comezos 
En 1993, con 19 anos, Locatelli consegue o campionato italiano de motociclismo. En 1994 debuta no Campionato do Mundo de Motociclismo, na categoría de 125cc pola súa conta e obtén sorprendentemente a pole position no Gran Premio de Italia, aínda que na meta só puido ser décimo. En 1995 e 1996 corre sobre unha aprilia de 250cc, pero sen conseguir resultados interesantes.

En 1997 regresa a 125cc, pero neste caso sobre unha honda, se ben é traspasado de novo a Aprilia para a última carreira do campionato. En 1998 comezan a funcionar as cousas pouco e pouco para Locatelli. Con Honda conquistou tres *poles*, aínda que o seu mellor resultado final foi unha terceira praza no Gran Premio de Alemaña.

## Os Grandes Premios 
En 1999 volveu a Aprilia, e conseguiu finalmente os seus primeiros grandes premios, Gran Premio de Francia e Gran Premio de Italia e remata o campionato mundial de cuarto. En 2000 vence nos grandes premios de Malaisia, Italia, República Checa, España, Xapón, e consegue o seu primeiro campionato do mundo con 230 puntos, sempre sobre 125cc.

Acadado xa o éxito, iniciou un período de experimentación, e probou sorte na cilindrada de 250cc, pero en escudarías de terceira fila: primeiro foi coa que promovía o cantante de rock Vasco Rossi, logo co cantante de canción lixeira Eros Ramazzotti e despois de dous anos desastrosos regresou a 125cc con KTM, unha moto que aínda estaba en probas e que lle permitiu colleitar unicamente 18 puntos.

En 2004 Locatelli rexorde coa volta a Aprilia, consegue as vitorias de Italia e Alemaña e leva tamén unha pole. Obtén 192 puntos finais, e queda de terceiro na clasificación xeral dun campionato do mundo que vai parar ás luvas de Andrea Dovizioso. Como os pilotos de máis de 28 anos non poden correr en 125cc, en 2005 tivo que mudarse a 250, pero a unha escudaría menor, a de Lucio Cecchinello, cuns resultados moi discretos. En 2006 ficha por Toth, e malia rodar cunha moto vella, obtén dous podios (segundo en Valencia e terceiro en Qatar), e ademais remata quinto na táboa clasificatoria final.

En 2007 ficha por Gilera. O 24 de marzo sofre unha gravísima caída no Gran Premio de España.

Mide 1,72 metros e pesa 65 quilos.
Fritz Strassmann

**Fritz Strassmann** (Boppard, 22 de febreiro de 1902 - Maguncia, 22 de abril de 1980) foi un químico analítico alemán. 
## Traxectoria
Formouse na Escola Técnica Superior da cidade de Hannover e foi investigador do Instituto Kaiser Wilhelm entre os anos 1929 e 1945. Negouse a unirse ao Partido Nazi ou a calquera organización afín, e pasou a colaborar con Otto Hahn, con quen descubriu en 1938 que cando se bombardeaba con neutróns o núcleo dun átomo este fragmentábase en dous átomos máis pequenos. Este fenómeno, coñecido coma fisión nuclear, foi a base das primeiras bombas atómicas así coma dos reactores nucleares.

Levou a cabo tamén diversos estudos referidos ao grupo de elementos químicos coñecidos como transuránidos. En 1946 foi nomeado profesor de química inorgánica da Universidade de Maguncia e en 1953 director do departamento de química do Instituto Max Planck.
Nicolas Léonard Sadi Carnot

**Nicolas Léonard Sadi Carnot**, nado en París o 1 de xuño de 1796 e finado o 24 de agosto de 1832, correntemente chamado **Sadi Carnot** (Sadi é o seu único nome propio mencionado no rexistro civil, Nicolas Léonard son nomes de bautismo), foi un físico e enxeñeiro francés.

## Traxectoria 
Non publicou máis que un único libro: *Réflexions sur la puissance motrice du feu et sur les machines propres à développer cette puissance* ("Reflexións sobre a forza motriz do lume e sobre as máquinas apropiadas para desenvolver esta forza"; París, 1824), no que explica o que sería a obra da súa vida. Nela puxo as bases dunha disciplina enteiramente novidosa, a termodinámica. Naquela altura, o termo non existía, aínda que sería William Thomson, *Lord Kelvin*, quen o cuñase a mediados do século XIX.

Porén, é Sadi Carnot, quen, a pesar da imprecisión dalgúns dos conceptos que empregou, como a teoría do calórico e o axioma da conservación da calor, creou esta ciencia tan fundamental tanto desde a perspectiva teórica como pola súa fecundidade de aplicacións prácticas. Carnot formulou a exposición razoada do motor térmico e máis os principios básicos segundo os cales calquera central enerxética, calquera automóbil, calquera motor a reacción, é concibido hoxe. Salientabelmente, esta xénese elaborouse cando ningún predecesor definira aínda a natureza e extensión do asunto. Apoiándose en preocupacións puramente técnicas, como o melloramento dos rendementos da máquina de vapor, a evolución intelectual de Sadi Carnot foi orixinal e anunciou evolucións importantes que xurdirían nunha época crucial para a ciencia moderna.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Baleiro
* Ciclo de Carnot
* Conservación da enerxía
* Primeira lei da termodinámica
* Segunda lei da termodinámica
* Terceira lei da termodinámica
* Eficiencia enerxética
* Entropía
* James Clerk Maxwell
* Lord Kelvin
* Termodinámica
París-Roubaix

miniatura|Imaxe do velódromo de Roubaix.
A **París-Roubaix** é unha das máis antigas carreiras de ciclismo en estrada. Esta famosa proba tamén é coñecida como *A clásica das clásicas* ou polo nome do *Inferno do norte*. Este último nome utilízase actualmente para facer referencia á extrema dureza da carreira, aínda que este alcume en realidade provenlle da desoladora paisaxe de Arenberg resultado dos combates da primeira guerra mundial.

Foi creada en 1896 trala inauguración do velódromo de Roubaix. A proba ten lugar o segundo domingo de abril e o seu percorrido caracterízase polos duros treitos de lastro, entre os que destacan o bosque de Arenberg e o Carrefour De l'Arbre. A chegada ten lugar no velódromo de Roubaix, ó que terán que dar unha volta completa para remata-la carreira.

En 1968, o lugar de comezo da carreira pasou de París a Compiègne.

Formou parte da extinta Copa do Mundo de ciclismo dende a súa creación en 1989 e tamén do UCI ProTour. Actualmente forma parte do calendario do UCI WorldTour. É unha das cinco clásicas que se catalogan como Monumentos do ciclismo.

A edición de 2020 foi adiada por causa da COVID-19. En abril do mesmo ano a UCI anunciou a intención de disputar a proba en outubro e de incluír por vez primeira a edición feminina da proba.

## Palmarés 
[miniatura|Podio da [París-Roubaix 2015: Zdeněk Štybar (2º), John Degenkolb (1º) e Greg Van Avermaet (3º).]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
William Thomson

**William Thomson, 1º Barón Kelvin**, coñecido tamén como **Lord Kelvin**, nado o 26 de xuño de 1824 en Belfast (Irlanda do Norte) e finado o 17 de decembro de 1907 en Largs (Escocia), foi un físico, matemático, enxeñeiro e unha personalidade sobresaliente das ciencias físicas do século XIX. Realizou importantes traballos de análise matemática da electricidade e de termodinámica. Contribuíu a unificar a aínda emerxente disciplina da física na súa caracterización moderna.

É amplamente coñecido por desenvolver a escala termométrica de medición da temperatura absoluta que leva o seu nome. Thomson estabeleceu a noción de cero absoluto, correspondente á ausencia absoluta de calor e presión dun gas. A partir de aí desenvolveu a nova escala, que se mide en graos Kelvin, utilizada no Sistema Internacional de unidades. Estabeleceu tamén a variación do punto de fusión do xeo en función da presión, e descubriu ademais o arrefriamento debido á expansión dos gases.

O título de Barón Kelvin foille concedido en honra aos seus traballos. Toma esa denominación do río Kelvin, que flúe a través da universidade de Glasgow, na que exerceu.

Thomson tivo unha segunda carreira como enxeñeiro de telégrafos e inventor, a cal lle deu sona entre o grande público.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Termodinámica
Uxío Romero Pose

**Uxío Romero Pose**, nado en Baio (Zas) o 15 de marzo de 1949 e finado en Madrid o 25 de marzo de 2007, foi un crego católico galego, escritor e bispo auxiliar de Madrid.

## Traxectoria 
### Carreira sacerdotal 
Romero Pose cursou os estudos eclesiásticos no Seminario de Santiago de Compostela desde 1959 ata 1969, e foi ordenado sacerdote católico na igrexa parroquial de Santa María de Baio polo daquela arcebispo de Santiago de Compostela, Ángel Suquía Goicoechea, o 27 de xullo de 1974.

Licenciado en teoloxía pola Pontificia Universidade Gregoriana de Roma (1972), obtivo o doutoramento en Patrística en 1978 nesa mesma Universidade. Posteriormente, foi director do Instituto Teolóxico Compostelán entre 1981 e 1989, e reitor do Seminario Maior de Santiago de Compostela desde 1991 ata 1997. .

Nese momento, 7 de marzo de 1997 foi ordenado bispo auxiliar de Madrid, sendo arcebispo da capital Rouco Varela e ao mesmo tempo bispo titular da diocese africana de Turuda. Romero Pose encargouse de coordinar as delegacións de catequese, liturxia, pastoral educativa escolar, misións e relacións Interconfesionales. Ademais, foi membro do Consello Episcopal e do Consello Presbiteral, e en 2005, tamén formou parte do Consello de Presidencia da Comisión Central do III Sínodo Diocesano.

### Campos de estudo 
Foi profesor de Patrística na Universidade de Santiago de Compostela e o 25 de novembro de 2005 foi nomeado vicegran chanceler da Universidade Pontificia de Salamanca. Era un grande especialista no Camiño de Santiago, e tamén en Prisciliano e en Exeria, e escribiu diversos artigos sobre patrística e sobre estas dúas figuras do cristianismo antigo en revistas como *Encrucillada*, *Compostelanum* ou *A Trabe de Ouro*.

### Obra 
Estas son algunhas das súas obras máis extensas e importantes, ademais de multitude de artigos.

* *El Camino de Santiago*, 1989, Ediciones Encuentro, Madrid
* *Cristianismo e priscilianismo*, 1990, en "O Pensamento galego na historia: aproximación crítica", (coord. X.L. Barreiro. Santiago de Compostela, Universidade
* *El Espíritu Santo en los orígenes de la Iglesia*, 1998, Universidade de Deusto, Bilbao, en colaboración con Santiago Guijarro Oporto e Xabier Pikaza.
* *Raíces Cristianas de Europa. Del camino de Santiago a Benedicto XVI*, 2006, Ediciones San Pablo, Madrid, 2006
* Edición da *Demostración de la predicación apostólica* de Santo Ireneo de Lión.
* Edición do *Beato de Liébana* (*Sancti Beati a Liebana Commentarius in Apocalypsin*), Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato, Roma, 1985
Illa de Io To

**Iō Tō** (en xaponés 硫黄島 *Iō-tō*, «illa do xofre»), coñecida popularmente como **Iwo Jima**, é unha illa xaponesa de orixe volcánica, que forma parte das Illas Ogasawara. Está situada 1040 quilómetros ao sur da costa de Tokyo, de 7,2&nbsp;km de lonxitude por 4 quilómetros de ancho, e 21&nbsp;km². Nela atópase o volcán Suribachi.

Administrativamente está pertencente ó concello de Ogasawara (小笠原村) na subprefectura de Ogasawara (小笠原支庁) da prefectura de Tokyo no Xapón. Actualmente na illa están bases da Forza Marítima de Autodefensa do Xapón e da Forza Aérea de Autodefensa do Xapón.

## Historia 
A illa foi descuberta en 1543 por Bernardo de la Torre a bordo da nave San Juan de Letrán. Cara a 1887, Xapón fai unha viaxe de investigación e non é até 1889 cando chegan os primeiros habitantes a ocupala, formalmente uníndoa á prefectura de Tokyo en 1891. Para 1943 xa existían cerca de 1.100 civís xaponeses establecidos na illa. A maioría deles eran tamén empregados da cana de azucre localizada na parte nordeste da illa, ou da mina de sulfuro e refinaría localizada na mesma área. Os habitantes de Iwo Jima vivían nun dos cinco establecementos, distribuídos na metade norte da illa. O establecemento que se encontraba máis ao norte era Kita (literalmente "Norte"), localizado na parte norte central de Iwo. A aldea de Nishi ("Oeste") estaba situada na parte noroeste da illa, mentres que Motoyama, a área urbanizada máis grande en Iwo, estaba situada cerca das proximidades da mina e refinaría de sulfuro. As dúas aldeas restantes, Higashi ("Leste") e Minami ("Sur"), estaban achantadas na parte nordeste da illa.

Na segunda guerra mundial foi o escenario dunha das batallas mais sanguentas da guerra entre febreiro e marzo de 1945, a chamada Batalla de Iwo Jima, ao existir nela dous aeródromos que foron un importante obxectivo para o exército estadounidense na guerra contra o Xapón. En xuño de 2007 os seus habitantes decidiron recuperar a pronuncia tradicional da illa, Io To, que ten o mesmo significado ca Iwo Jima, mudando a súa forma  kana de *「いおうじま」* a *「いおうとう*.
miniatura|250px|esquerda|Vídeo da colocación da bandeira.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Life is Peachy

***Life is Peachy*** é o segundo álbum da banda de nu metal KoЯn. Foi editado en 1996 por Immortal/Epic Records e saíu á venda en Estados Unidos o 15 de outubro dese ano.

## Lista de temas
Allobarbital

O **allobarbital** é unha droga derivada dos barbitúricos creada en 1910 por Ernst Preiswerk e Ernst Grether traballando para a empresa CIBA. Foi usada primeiramente como anticonvulsionante aínda que foi substituída por novas drogas máis seguras no seu emprego.

Outros usos do allobarbital son como analxésico ou no tratamento do insomnio ou da ansiedade.
A Burla Negra

**A Burla Negra**, tamén coñecido na historiografía e na literatura pola súa tradución inglesa de **Black Joke**, foi un bergantín pirata capitaneado polo galego Benito Soto a principios do século XIX.

## Historia 
O buque era un bergantín escravista, de bandeira brasileira, de principios do século XIX, con base en Río de Xaneiro. O seu nome era **O Defensor de Pedro**, en referencia a Pedro I, o primeiro emperador do Brasil, e pertencía á Armada brasileira. Logo foi vendido a mans privadas, que o dedicaron ao tráfico de escravos entre Suramérica e África.

A finais de novembro de 1827 produciuse a bordo do barco un motín, liderado polo galego Benito Soto, que se fixo co mando da nave. Unhas fontes din que o capitán foi asasinado e outras que o ceibaron nas costas de Guinea. A partir dese momento, o barco mudou o seu nome polo de *A Burla Negra*. *A Burla Negra* embarrancou nas augas da Baía de Cádiz entre decembro de 1829 e marzo de 1832.

Moitos anos despois, en 2002, a Plataforma contra a Burla Negra, unha asociación de artistas en protesta pola catástrofe de Prestige, recollería o seu nome.

## Notas
Penedo dos Tres Reinos

O **Penedo dos Tres Reinos** (ou **Fragua dos Tres Reinos**) é unha elevación de 1025 metros de altitude, integrada no sistema montañoso da serra de Marabón. Toma o seu nome por ser na Idade Media fronteira entre os reinos de Portugal, León, e Galiza.

O Penedo sitúase na fronteira entre a freguesía de Moimenta e Montouto, no concello portugués de Vinhais, a parroquia de Cádavos, do concello galego da Mezquita e a localidade de Castromil no concello zamorano de Hermisende. Hai lobos ibéricos na área.

A pesar de que hoxe en día os tres reinos a que o nome da fraga alude xa non existan (Portugal tornouse unha república, e Galiza e León foron integrados no reino de España), a súa vella e secular designación mantívose inalterada. Coa aprobación do Tratado de Lisboa en 1864 estableceuse a fronteira actual entre Portugal e España (A Raia), que mantivo a fronteira de séculos nesta rexión.

## Toponimia
Como corresponde aos dialectos galego-surorientais o vocábulo *fraga* é un equivalente de *penedo*, *rocha*, con correlatos no trasmontano fraga. *Fragua* semella unha deformación popular.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
*
Efedrina

A **efedrina** é unha amina simpaticomimética de orixe vexetal, principio activo illado orixinalmente de *Ephedra vulgaris*, coñecida en extremo oriente como *Ma huang*, herba amplamente empregada na medicina tradicional chinesa. Este alcaloide tamén pode atoparse en *Sida cordifolia*, pero en menor concentración.

## Véxase tamén 
* Estimulantes.
* Drogas.

### Bibliografía 
* Bicopoulos, D (Ed.) (2002). *AusDI. Drug Information for the Healthcare Professional* (2 ed.). Castle Hill: Pharmaceutical Care Information Services
* Budavari, S (Ed.) (1996). *The Merck Index. An encyclopedia of chemicals, drugs, and biologicals* (12 ed.). Whitehouse Station: Merck Research Laboratories ISBN 0-911910-12-3
* Ford MD, Delaney KA, Ling LJ, Erickson T (Eds.) (2001). *Clinical Toxicology*. Philadelphia: WB Saunders. ISBN 0-7216-5485-1
* Joint Formulary Committee (2004). *British National Formulary* (47 ed.). Londres: British Medical Association and Royal Pharmaceutical Society of Great Britain. ISBN 0-85369-854-9
* Reynolds, JEF (Ed.) (1989). *Martindale. The Extra Pharmacopoeia* (29 ed.). Londres: The Pharmaceutical Press. ISBN 0-85369-210-6

### Ligazóns externas 
* ¿Que é a efedrina? Efedrina como dopante no deporte.
Cadete

Co termo **cadete** podemos estar a referirnos a:

*a categoría militar do cadete, que varía na súa significación entre os diferentes exércitos;
*a categoría de idade nalgúns deportes, normalmente situada no comezo da adolescencia. Véxase cadete.
Táboas de barro de Astorga

As **Táboas de barro de Astorga**, tamén denominadas **Itinerario de Astorga** ou, simplemente, **Itinerario de barro**, son catro placas de barro cocido, conservadas actualmente no Museo Arqueolóxico de Asturias, que conteñen itinerarios de vías romanas de Hispania, nas que se sinalan mansións de diversas etapas das mesmas. A súa datación é insegura; mentres Antonio García Bellido as asigna ao século I, Tranoy indica unha posíbel redacción no século II.

As placas, encontradas na cidade leonesa de Astorga, pertenceron a Sebastián Soto Cortés, veciño de Cangas de Onís, Asturias, quen as vendeu ao Museo de Oviedo. Foron atopadas en anacos fragmentados que deberon ser reconstruídas. En total conteñen cinco itinerarios moi resumidos. Cada unha das placas, numeradas polos investigadores, informa das seguintes rutas:

* Táboa I: de Legio a Portus Blendium, na actual Cantabria;
* Táboa II: de Lucus a Iria e de Lucus a Dactonium (o actual Monforte de Lemos). Son pois dous itinerarios;
* Táboa III: de Asturica (Astorga) a Emerita (Mérida);
* Táboa IV: de Asturica a Bracara (Braga).

As placas van asinadas polo duumviro C(aius) Lep(idus) M(arci) filius: Caio Lépido fillo de Marco, aínda que só nunha das táboas se conserva completo, actualmente, o seu nome. García Bellido indicou que as placas serían para ser penduradas, posibelmente, da parede dunha mansión viaria, a fin de poder ser consultadas publicamente (unha das placas conserva un buraco para pasar algún tipo de colgadura), mentres Tranoy defende un uso privado do propio Caio Lépido.

## Controversia sobre a súa autenticidade 
As táboas deunas a coñecer por vez primeira Antonio Blázquez en 1920, no *Boletín da Real Academia da Historia*, e xa entón mostrou dúbidas sobre a autenticidade das placas. A mesma postura mantívoa, seguidamente, o francés Besnier. Porén, José Manuel Roldán Hervás, en 1971, foi máis preciso, pois sostivo que só unha das táboas, a IIª, sería auténtica.

Os argumentos utilizados polos que reputaban a súa falsidade, son de dous tipos: paleográficos (certas rarezas no trazado dalgunhas letras) e erros groseiros nas asignación de distancias nalgunhas etapas.

Estes argumentos foron combatidos por Claudio Sánchez Albornoz, primeiro, e máis demoradamente, por Antonio García Bellido, nun artigo de 1975. Este autor mostrou que as variantes paleográficas eran correntes e normais. A respecto dos erros en distancias, indicou que, a única un tanto chocante, proviña da identificación gratuíta, por parte dos investigadores, de Legio, con León, cando na súa opinión, na altura que el supón que foran redactados os documentos, debe ser reducido a Segisamo (hoxe Sasamón), onde estivera acampada a Lexión IV. Uns anos despois Joaquín González Echegaray negou tamén que fosen falsas.

En anos posteriores o investigador francés Alain Tranoy defendeu, con argumentos similares, a autenticidade das táboas astorganas. Porén Tranoy discrepa un tanto na datación das mesmas.
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
Vía romana

### Bibliografía 
* 
*
Saturday Night Wrist

***Saturday Night Wrist*** é o quinto álbum da banda estadounidense de nu metal Deftones, lanzado á venda o 31 de outubro de 2006 a través do selo Maverick Records.

## Historia 
A banda comezou a compoñer novos riffs logo de terminar á súa xira de 2003 e logo de intentar traballar no seu estudo durante un tempo, alugaron a casa de Malibú onde Incubus gravara o disco Morning View. Alí gravaron varias demos e, tras entrevistarse con varios produtores, optaron por gravar con Bob Ezrin en Connecticut no canto de traballar co seu produtor de tantos anos Terry Date.

Finalmente en abril a banda terminou a gravación do disco, esta vez con Shaun Lopez como produtor e participacións de Annie Hardy de Giant Drag na canción 'Pink Cell Phone' e Serj Tankian de System of a Down na canción 'Mein.'

O primeiro single do álbum foi "Hole in the Earth" e o seu vídeo dirixido por Brian Lazzaro.

## Lista de temas 
# "Hole in the Earth" (Deftones) - 4:09
# "Rapture" (Deftones) - 3:25
# "Beware" (Deftones) - 6:00
# "Cherry Waves" (Deftones) - 5:17
# "Mein" (con Serj Tankian) (Deftones/Serj Tankian/Shaun Lopez) - 3:59
# "U,U,D,D,L,R,L,R,A,B,Select,Start" (Deftones) - 4:12 
# "Xerces" (Deftones/Rick Verrett) - 3:42
# "Rats!Rats!Rats!" (Deftones) - 4:00
# "Pink Cellphone" (con Annie Hardy) (Deftones/Annie Hardy) - 5:04
# "Combat" (Deftones) - 4:46
# "Kimdracula" (Deftones) - 3:15
# "Rivière" (Deftones) - 3:45
Chino Moreno

**Chino Moreno**, nado como **Camilo Wong Moreno** o 20 de xuño de 1973 en Sacramento (California), é o cantante do grupo estadounidense Deftones. Ten ascendencia ecuatoriana e mexicana. Tamén é membro dos proxectos paralelos Team Sleep, Crosses e Palms.
Antonio García Bellido

**Antonio García Bellido**, nado en Villanueva de los Infantes (Cidade Real) o 10 de febreiro de 1903 e finado en Madrid o 26 de setembro de 1972, foi un arqueólogo español. García Bellido está considerado un dos grandes impulsores dos estudos de arqueoloxía clásica en España e creador de frutíferas liñas de investigación na arqueoloxía hispanorromana.

## Traxectoria 
Estudou Filosofía e Letras en Madrid, onde tivo como mestres, entre outros, a José Ramón Mélida, Manuel Gómez Moreno, Hugo Obermaier e Elías Tormo, quen dirixiu a súa tese doutoral sobre os Churriguera e que foi mentor seu para o ingreso na Real Academia da Historia. Esta formación inicial en Historia da Arte tivo a súa importancia metodolóxica para posteriores traballos sobre o urbanismo e a arquitectura do mundo antigo, a cerámica grega ou a escultura romana.

En 1931 obtivo a cátedra de Arqueoloxía Clásica na Universidade de Madrid, e tras a guerra civil iniciou dous novos campos de investigación: a colonización grega, fenicia e púnica en Occidente, e a arqueoloxía dos pobos prerromanos do Norte peninsular, neste caso participando nas escavacións que Juan Uría Riu, da Universidade de Oviedo, promovera no castro de Coaña.

En 1949 sae a súa obra *Esculturas romanas de España y Portugal*, publicada polo Consello Superior de Investigacións Científicas, institución na que fundaría, dous anos despois, o Instituto de Arqueoloxía Rodrigo Caro, onde sairía, á súa vez, a revista *Archivo Español de Arqueología*, converténdose, desde entón, ambas as dúas, institución e publicación, no duplo núcleo de toda a actividade de García Bellido, centrada xa fundamentalmente en todos os aspectos do mundo hispanorromano.

Paralelamente producirase o seu recoñecemento internacional polo seu labor como arqueólogo e historiador: doutor *honoris causa* pola Universidade de Bordeos, ingreso na Academie de Inscriptions et Belles Letres, membro da Hispanic Society of New York e da Comisión histórica da UNESCO, entre outras moitas distincións.
Castro de Coaña

O **castro de Coaña**, tamén chamado **El Castrillon** ou **Castilón**, é un castro sito na freguesía de Villacondide, preto do lugar de Porto, no concello de Coaña, na zona occidental do Asturias, en España. Atópase na beira esquerda do río Navia, nun pequeno outeiro sobre o rego Xarriou.

O castro data do século I, perdendo importancia a partir do século III. Foi o primeiro castro que se estudou. É actualmente Monumento Histórico Artístico e conta desde 1993 cunha Aula Didáctica.

## Morfoloxía 
O castro consta dunha acrópole rodeada dunha muralla, que só se conserva na súa parte oeste, un poboado defendido cunha muralla máis débil e cun baixo nivel de urbanización, pola desorde construtiva que amosan as vivendas, exentas e, na maioría, de planta circular. Fóra das fortificacións hai un terceiro espazo que é coñecido como o *recinto sacro*, onde destaca a existencia de estanques.

## Arqueoloxía 
O castro foi escavado por José María Flórez en 1877; por Antonio García Bellido e Juan Uría Riu en 1940; e por Francisco Jordá Cerdá en 1958.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Cervantes Virtual. García Bellido, Antonio. *El Castro de Coaña (Asturias). Nuevas aportaciones*
Ángel López Ruano

**Ángel Domingo López Ruano**, coñecido como **Ángel**, nado nas Palmas de Gran Canaria o 10 de marzo de 1981, é un exfutbolista español, que xogaba de defensa ou centrocampista. Foi internacional coa selección española.

## Traxectoria 
Logo de xogar nas categorías inferiores e nos equipos B e A do UD Las Palmas, Ángel chega ao Celta no mercado de inverno da tempada 2002-03, con Miguel Ángel Lotina no banquiño celeste. Esa tempada acabou disputando 15 partidos. O seu debut produciuse un 9 de febreiro de 2003, contra o Mallorca, nun encontro que o Celta gañou 0-2. Ángel xogara de titular como interior dereito.

Custoulle ter un sitio no equipo e convencer a afección. Foi con Fernando Vázquez en Segunda División cando se fixo un imprescindible no once titular. O adestrador xa o coñecía do seu paso polo Las Palmas. Tiña contrato co Celta ata o ano 2012, pero no 2007 marchou ao Villarreal.

O adestrador da selección española Luis Aragonés cconvocouno por primeira vez o 10 de novembro de 2006. O seu debut como internacional tivo lugar o 16 de novembro de 2006 no amigábel España-Romanía (0-1), onde xogou de titular durante 73 minutos. Repetiu o 7 de febreiro de 2007 ante Inglaterra, onde xogou 45 minutos. O seu debut en partido oficial foi o 24 de marzo de 2007, cando foi titular no España-Dinamarca (2-1), nun partido de clasificación para a Eurocopa de fútbol 2008, e onde recibiu un cartón amarelo.

### Características 
Aínda que comezou como mediocentro, reconverteuse a lateral dereito (con Fernando Vázquez), posición na que xogou varias tempadas. Tecnicamente bo, posuía unha boa condición física.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com
* Datos do xogador en futbol.sportec.es