Xosé María Lema Suárez

**Xosé María Lema Suárez**, nado en Bamiro (Vimianzo) o 30 de setembro de 1950, é un escritor, historiador e etnógrafo galego.

## Traxectoria 
Catedrático de Xeografía e Historia de ensino secundario desde 1992, exerce de profesor no IES Antón Losada Diéguez, da Estrada. Membro correspondente da Real Academia Galega (2002) e numerario (patrón) do Museo do Pobo Galego (2005), é o primeiro presidente do *Seminario de Estudos Comarcais para a Promoción do Patrimonio Cultural da Costa da Morte* (SECCOM). É un dos membros fundadores da asociación en favor da lingua galega ProLingua.

## Obras 
### Ensaio
**Bamiro. Un estudio do hábitat rural galego*, 1977, Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia.
**Arte Relixiosa no Arciprestado de Soneira (desde o 1500)*, 1992.
**A arte relixiosa na Terra de Soneira*, 1993, Fundación Universitaria de Cultura.
**Os mellores pazos da Costa da Morte*, 2001, Asociación Neria.
**Onomástica histórica dunha parroquia galega: Berdoias (1607-2000). I, Os nomes masculinos*, 2006, Asociación Galega de Onomástica.
**Batáns e muíños do Mosquetín (Vimianzo): guía breve*, 2007, Seminario de Estudos Comarcais para a Promoción do Patrimonio da Costa da Morte.
**Pola nosa lingua. Unha década de artigos en defensa do galego (2009-2019)* (2021). Autoedición. ISBN 9788409304257. Ilustracións de Heitor Picallo.

### Narrativa
**Costa do Solpor*, 2013, Xerais.

### Tradución
**O pirata Kernok*, de Eugène Sue, 1988, Edicións do Cumio.

### Edicións
*''Un novo documento de D. Juan Antonio Posse: a 'Plática Tercera' (1838)*, 1998, Instituto de Estudios Gallegos Padre Sarmiento.

### Obras colectivas
**Vocabulario Galego-Castelán*, 1984.
**Dicionario Xerais da Lingua*, 1985, Xerais.
**Edigal-Galego. Método audiovisual para a aprendizaxe da lingua galega*, 1985.
**O enigma da herdanza Hertz*, de Pierre Gripari, 1989, Edicións do Cumio. Tradución con Carme Ruibal.
**Historia do C. D. Baio e da Liga da Costa*, 1989, Concello de Zas. Con Alfonso Villar López.
**Pequeno dicionario Xerais da Lingua*, 1989, Xerais.
**Dicionario Castelán-Galego de usos, frases e sinónimos*, 1990, Xerais.
**A chamada do muecín*, de Helen Keiser. 1991, S. M. Tradución con Carme Ruibal.
*
**O teu nome*, 1994.
**Contos*, de Enrique Labarta Pose, 1996, Galaxia. Coeditor con Xosé Manuel Varela.
**O castelo de Vimianzo e os Moscoso de Altamira*, 1998, Deputación da Coruña. Con Roberto Mouzo Lavandeira.
**Arquitectura megalítica da Costa da Morte [antas e mámoas]*, 1999, Asociación Neira. Con Manuel Suárez Suárez.
**Os faros da Costa da Morte*, 2001, Asociación Neria. Con Manuel Vilar Álvarez.
**Nas orixes da nosa identidade. II Simposio de Historia da Costa da Morte, (Carnota, 16, 17 e 18 de xuño de 2000)*, 2001, Asociación Neria. Con Manuel Suárez Suárez e Manuel Vilar Álvarez.
**A Feira de Baio: o mercado máis antigo da Terra de Soneira*, 2007, Amigos de Monte Torán. Con Xosé María Rei Lema.
**Actas da I xornada histórica sobre a figura de Juan Antonio Posse, o crego liberal, con motivo do 240 aniversario do seu nacemento: (Laxe, 21 de abril de 2007)*, 2008, Toxosoutos.
**Gran dicionario Xerais da Lingua*, 2009, Xerais.
**55 mentiras sobre a lingua galega*, 2009, Laiovento.
**O hórreo atlántico ou fisterrán: cabazos e cabaceiras da Costa da Morte e Barbanza*, 2010, Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte. Con Carlos Fernández Concheiro.
**A Terra de Soneira no corazón da Costa da Morte*, 2010, Xerais.
**O hórreo atlántico ou fisterrán. Cabazos e cabaceiras da Costa da Morte e Barbanza (Galicia)*, 2011, Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte. Con Carlos F. Concheiro.
**Iconografía xacobea nas igrexas e santuarios da Costa da Morte*, 2011, Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte. Con Eva López Añón.
**Os cruceiros máis sobranceiros da Costa da Morte*, 2012, Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte. Con José María Laredo Cordonié.
**50 anos da Historia do Fútbol da Costa (1964-2014)*, 2015, Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte. Con Xosé María Rei Lema.

## Premios
*Premios *Pedrón de Ouro de Etnografía* en 1976.
**Antón Losada Diéguez de Investigación* en 1994.
*Premio xornalístico Manuel Raimóndez Portela (2010) no Concello da Estrada
*Finalista dos Premios Xerais no 2011, por *Costa do Solpor*.
*Premio da Crítica Galicia de Creación Literaria no 2014, por *Costa do Solpor''.

## Notas