Bell UH-1 Iroquois

O **Bell UH-1 Iroquois** (alcumado "**Huey**") é un helicóptero utilitario militar impulsado por un único motor turboeixo con dúas palas. É o primeiro membro da prolífica familia Huey e foi desenvolvido por Bell Helicopter para cumprir un requirimento, de 1952, do Exército dos Estados Unidos de América para un helicóptero utilitario e de evacuación médica, voando por vez primeira en 1956. O UH-1 foi o primeiro helicóptero de turbina en entrar en produción en 1960 para as forzas armadas estadounidenses, de dende entón fabricáronse máis de 16 000 unidades.

O Iroquois foi orixinalmente designado **HU-1**, e de aí procede o alcume de *Huey* que segue usándose comunmente a pesar da redesignación oficial a UH-1 en 1962. O UH-1 entrou en servizo en operación de combate durante a guerra de Vietnam, despregándose uns 7 000 helicópteros. Os Bell 204 e 205 son versións do Iroquois desenvolvidas para o mercado civil.

## Desenvolvemento 
En 1952 o Exército dos Estados Unidos identificou un requisito para un novo helicóptero que servise para evacuación médica (MEDEVAC), adestrador instrumental, e aeronave utilitaria xeral. O Exército determinou que os helicópteros que xa existían eran demasiado grandes, tiñan pouca potencia ou eran demasiado complexos para un mantemento doado. En novembro de 1953 enviáronse requisitos militares revisados ao Departamento do Exército. 20 compañías presentaron deseños para intentar facerse co contrato, incluído Bell Helicopter co Model 204 e Kaman Aircraft cunha versión do H-43 cun motor de turbina. O 23 de febreiro de 1955 o Exército anunciou a súa decisión, seleccionando a Bell para fabricar tres copias do Model 204 para ser avaliadas coa designación XH-40.

### Model 204 
Impulsado por un prototipo do motor Lycoming YT53-L-1 (LTC1B-1) que producía 700 CV, o XH-40 voou por vez primeira o 20 de outubro de 1956 en Fort Worth, Texas, co xefe dos pilotos de proba de Bell, Floyd Carlson, aos mandos. En 1957 fabricáronse dous prototipos máis, e o Exército pedira anteriormente seis YH-40 para probar en servizo, antes incluso de que voase o primeiro prototipo. En marzo de 1960 o Exército premiou a Bell cun contrato de produción por 100 aeronaves, sendo designado o modelo HU-1A e bautizado como Iroquois pola tribo nativa americana.

O helicóptero desenvolveu rapidamente un alcume derivado da súa designación HU-1, que en inglés viña a pronunciarse como "Huey". A referencia fíxose tan popular que Bell comezou o nome nos pedais do helicóptero. Despois de setembro de 1962 a designación para todos os modelos cambiouse a UH-1 baixo un sistema de designación unificado do Departamento de Defensa, aínda que o alcume quedou.

Ao mesmo tempo que lle chovían os eloxios polos avances do aparello sobre os helicópteros que tiñan motor de pistón, o Exército informaba que nas probas de servizo do YH-40 atoparan que tiña pouca potencia co motor de produción T53-L-1A que producía un máximo continuo de 770 CV. O Exército indicou a necesidade de mellores modelos de seguimento incluso cando se entregaron os primeiros exemplares do UH-1A. En resposta, Bell propuxo o UH-1B, equipado co motor Lycoming T53-L-5 que producía 960 CV e cunha cabina máis grande que podía acomodar ou a sete pasaxeiros ou a catro padiolas cun asistente médico. As probas do Exército co UH-1B comezaron en novembro de 1960, sendo o primeiro exemplar de produción entregado en marzo de 1961. A cabina máis grande tamén podía acomodar seir padiolas e un médico, dúas máis que os modelos anteriores. Sete unidades de preprodución foron entregadas para probas na base aérea de Edwards a partir de marzo de 1961. O 205 equipouse inicialmente cun rotor principal de 13,4 m e un motor Lycoming T53-L-9 de 1 100 CV. O rotor foi alongado ata os 14,6 m cunha corda de 53 cm. A pluma de cola tamén foi alongada co obxectivo de acomodar as palas máis longas. En total, as modificacións aumentaron o peso en bruto ata os 4 309 kg. O Exército ordenou a produción do 205 en 1963, fabricado cun motor T53-L-11. Os prototipos foron designados YUH-1D e a aeronave de produción foi o UH-1D.

En 1966 Bell instalou o motor de 1 400 CV Lycoming T53-L-13 para proporcionar máis potencia á aeronave. O tubo pitot foi recolocado dende o nariz ao teito da cabina de mando, para evitar danos durante as aterraxes. Os modelos de produción con esta configuración foron designados UH-1H.

### Corpo de Marines 
En 1962 o Corpo de Marines dos Estados Unidos realizou unha competición para elixir un helicóptero de poio de asalto para substituír o Cessna O-1 de á fixa e ao helicóptero Kaman OH-43D. O gañador foi o UH-1B, que xa estaba en servizo co Exército. O helicóptero foi designado UH-1E e modificado para cumprir os requisitos dos Marines. Os principais cambios eran o uso dunha construción toda de aluminio para ter resistencia á corrosión, radios compatibles coas frecuencias de terra do Corpo de Marines, un freo de rotor para usar a bordo dos barcos e frenalo ou paralo rapidamente, e un elevador de rescate montado no teito.

O UH-1E voou por vez primeira o 7 de outubro de 1963, e as entregas comezaron o 21 de febreiro de 1964, con 192 aeronaves completadas. Debido ás realidades na liña de produción de Bell, o UH-1E foi fabricado en dúas versións distintas, as dúas coa mesma designación UH-1E. O primeiros 34 construídos eran esencialmente células de UH-1B co motor Lycoming T53-L-11 producindo 1 100 CV. Cando Bell cambiou a produción ao UH-1C, o UH-1E beneficiouse dos mesmos cambios. O Corpo de Marines posteriormente actualizou os motores do UH-1E ao Lycoming T53-L-13, que producía 1 400 shp, despois de que o Exército introducise o UH-1M e actualizara os seus helicópteros UH-1C co mesmo motor.

### Forza Aérea 
A competición da Forza Aérea dos Estados Unidos (USAF) para un helicóptero usado como apoio nas bases de mísiles incluíndo un requisito específico obrigando o uso do motor turboeixo General Electric T58. A Forza Aérea tiña un gran inventario deses motores para a súa frota dos helicópteros de rescate HH-3 Jolly Green Giant e usar o mesmo motor para ámbolos dous aparellos aforraría custos. Como resposta, Bell propuxo unha versión actualizada do 204B co motor T58.

### Variantes con dous motores 
As versións dun motor do UH-1 foron seguidas polo bimotor UH-1N Twin Huey e anos máis tarde polo UH-1Y Venom. Bell comezou a desenvolver o UH-1N para Canadá en 1968. Este tiña os máis potentes motores Pratt & Whitney Canada PT6T. Os Estados Unidos tamén ordenou o helicóptero, recibíndoos a USAF en 1970. Os militares canadenses, o Corpo de Marines e a Armada dos Estados Unidos recibiron o modelo en 1971.

En 1996 o Corpo de Marines comezou un programa de actualización do H-1 dándolle un contrato a Bell Helicopter para desenvolver as variantes melloradas UH-1Y e AH-1Z. O UH-1Y ten unha cabina máis grande, un rotor de catro palas e dous motores GE T700 máis potentes. O UH-1Y entrou en servizo no ano 2008.

## Notas 
## Bibliografía 
* Apostolo, Giorgio. "Bell 204", "Bell 205". *The Illustrated Encyclopedia of Helicopters*. Nova York: Bonanza Books, 1984. .

* Donald, David, ed. "Bell Model 212 Twin Two-Twelve". *The Complete Encyclopedia of World Aircraft*. Nova York: Barnes & Noble Books, 1997. .

*Drendel, Lou. *Huey*. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 1983. .

* McGowen, Stanley S. *Helicopters: An Illustrated History of Their Impact*. Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2005. .

* Mutza, Wayne. *UH-1 Huey In Action*. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 1986. .

* Pattillo, Donald M. *Pushing the Envelope: The American Aircraft Industry*. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press, 2001. .