Humanae Vitae

[180px|miniatura|dereita|[Paulo VI publicou a *Humanae Vitae* o 25 de xullo de 1968.]]

A ***Humanae Vitae*** (en galego: *Da vida humana*) é unha encíclica escrita polo papa Paulo VI e publicada o 25 de xullo de 1968. Co subtítulo de *Sobre a regulación da natalidade*, reafirmou a doutrina tradicional da Igrexa no tocante ao amor matrimonial, á paternidade responsable e ao rexeitamento do control artificial da natalidade co emprego de métodos anticonceptivos.

A encíclica foi moi controvertida pola súa prohibición de calquera forma de anticoncepción no matrimonio, e Paulo VI non publicou ningunha outra encíclica nos dez anos restantes do seu pontificado. En 2008, Bieito XVI dixo sobre esta materia "tan controvertida e, con todo, tan decisiva para o futuro da humanidade", que a *Humanae Vitae* se converteu en "sinal de contradición [...] un significativo xesto de coraxe ao reafirmar a continuidade da doutrina da Igrexa. [...] O que era verdade onte, permanece verdadeiro tamén hoxe."

## Antecedentes 
O tema xa viña sendo tratado polos papas anteriores a Paulo VI, e introducírase na doutrina da Igrexa a medida que xurdían os diferentes métodos anticonceptivos e se estendía a despenalización do aborto.

Certamente a cuestión non era nova, xa que sobre ela xa publicara Pío XI a encíclica *Casti Connubii*, na que referíndose ao maxisterio da Igrexa afirmaba:

O mesmo fixo o papa Pío XII en diferentes pronunciamentos en 1944, 1951 e 1958, e o papa Xoán XXIII afirmaba na súa encíclica *Mater et Magistra*:

Tamén no Concilio Vaticano II abordou o tema na constitución *Gaudium et Spes*, gabando as parellas que, de xeito responsábel e prudente, formaban familias numerosas. Nesta constitución remarcouse expresamente que, no tocante á regución da natalidade, habería que recorrer á castidade conxugal e que non é lícito adoptar medios que a lei divina reproba.

Mais na *Humanae Vitae* a materia foi tratada por vez primeira na súa totalidade e de xeito ordenado. A encíclica foi promulgada poucos anos despois da constitución pastoral *Gaudium et Spes* do Concilio Vaticano II, e dentro do seu contexto.

Este documento é hoxe considerado un marco sobre a visión da familia na doutrina social da Igrexa e serviu de base para outros documentos sobre bioética e moral reprodutiva da Igrexa, como as instrucións *Donum vitae* e *Dignitas personae*, publicadas nos pontificados de Xoán Paulo II e Bieito XVI respectivamente.

## Contidos 
O texto da encíclica comeza cunha introdución na que xustifica a pertinencia da mesma polos aspectos novos neste eido, en particular o aumento da poboación global, os cambios no lugar da muller na sociedade e os diferentes desenvolvementos técnicos no campo médico. Partindo disto, a encíclica lembra a competencia do Maxisterio da Igrexa neste ámbito e os principios que guían a súa doutrina nel, a lei natural e a revelación divina.

O texto continúa lembrando as ensinanzas da Igrexa no tocante á paternidade responsable e ao amor conxugal, con referencias ás encíclicas *Casti connubii* e *Mater et Magistra* e á constitución *Gaudium et Spes* anteriormente mencionadas. No apartado de *"Características do amor conxugal"*, o papa di que é *humano* (espiritual e sensible), *total* (os cónxuxes deben compartir todo), *fiel e exclusivo* e *fecundo*. O documento continúa repasando a noción de "paternidade responsable" que ten a Igrexa, e finaliza na análise da natureza das relacións sexuais no matrimonio e na súa valoración moral. Isto leva xa á valoración moral dos métodos anticonceptivos.
### Aborto 
Ao non tratarse dun método anticonceptivo, as referencias ao aborto inducido na encíclica son poucas, e redúcense a unha lembranza da doutrina da Igrexa sobre o tema, que o considera un pecado grave.

### Métodos anticonceptivos 
En canto ao uso dos métodos anticonceptivos nas relacións matrimoniais, Paulo VI sostén a súa ilicitude. Ademais, sostén que estes métodos poden ter graves consecuencias na sociedade, e di que a súa normalización pode facer que o home vexa na muller un instrumento de pracer:

Tamén sostén que os homes precisan de estímulos para actuar conforme á moral e que, por tanto, non se lles deben proporcionar medios que eludan as consecuencias dos seus actos. Inclúe nesta análise dos métodos anticonceptivos á esterilización directa, tanto permanente como temporal.

### Recurso aos períodos infecundos 
Pola contra, o pontífice sostén que é lexítimo para os matrimonios recorrer aos períodos infecundos, xa que dese xeito se respecta a orde estabelecida por Deus. A licitude deste recurso depende tamén de que os motivos que leven a espazar os embarazos sexan graves.

Segundo Paulo VI, a diferenza entre os métodos anticonceptivos e a planificación familiar natural é que estes se serven da propia natureza humana e non impiden o desenvolvemento dos procesos naturais. Outra diferenza consiste en que se precisa a abstinencia sexual temporal e isto evita que os cónxuxes caian no egoísmo e na instrumentalización do outro, favorecendo o seu desenvolvemento espiritual.

### Esterilización terapéutica 
Porén, o papa sostén que é lexítima a esterilización cando é unha consecuencia de diferentes métodos terapéuticos sempre e cando a devandita esterilización non sexa nin querida nin buscada por calquera motivo.

## Reaccións 
### Reaccións dentro da Igrexa Católica 
* Dous meses logo da publicación da encíclica, a Conferencia de Bispos Católicos do Canadá publicou a polémica *Declaración de Winnipeg*, que afirmaba que aqueles que non puidesen aceptar as ensinanzas da *Humanae Vitae* non debían considerarse excluídos da Igrexa Católica e que as persoas, seguindo á súa conciencia, poderían empregar anticonceptivos.
* Tamén dous meses logo da súa publicación, en outubro de 1968, a Conferencia dos Bispos Austríacos publicou a chamada *Mariatroster Erklärung*, apoiando os contidos da encíclica de Paulo VI mais remarcando que a encíclica non gozaba de infalibilidade e que aqueles católicos que, en conciencia, non compartiran as ensinanzas do texto, non pecaban. Corenta anos despois, en 2008, o presidente da devandita conferencia episcopal Christoph Schönborn (arcebispo de Viena), criticou a actitude dos bispos europeos ante a publicación da encíclica, cualificando de covardía a falta de apoio dos mesmos ao papa Paulo VI.

### Reaccións doutros grupos cristiáns 
* O patriarca de Constantinopla Atenágoras I escribiu en agosto de 1968 un telegrama a Paulo VI manifestándolle o seu completo acordo co contido da encíclica.

## Actualidade 
A doutrina da encíclica segue vixente na Igrexa Católica, malia as dúbidas que espertou nalgúns bispos no momento da súa publicación. Nos diferentes documentos eclesiásticos a postura consonte o aborto, a esterilización e os métodos anticonceptivos non ten variado.

O Catecismo da Igrexa Católica, no seu apartado *"A fecundidade do matrimonio"* (puntos 2366 a 2372), fai varias mencións aos contidos da encíclica, citándoa ás veces textualmente:

O papa Xoán Paulo II confirmou as ensinanzas da *Humanae Vitae* na súa exhortación apostólica *Familiaris consortio* de 1981:

En 1995 reiterou e profundou nesta doutrina na encíclica *Evangelium Vitae*, na que reafirmou as ensinanzas da Igrexa sobre o valor da vida humana e a sacralidade da concepción.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Humanae Vitae*, texto oficial en latín e traducións oficiais ao portugués e ao castelán