Didunculus strigirostris

***Didunculus strigirostris***, coñecida na bibliografía internacional como **pomba naumeana** ou, simplemente, como **naumeana**, é unha especie de ave a orde das columbiformes e familia dos colúmbidos, endémica das illas de Savaii e Upolu (Samoa), que está considerada como especie en perigo de extinción pola UICN. e non se lle recoñecen subespecies.

Unha especie extinta relacionada, *Didunculus placopedetes*, só se coñece a partir de restos subfósiles en varios sitios arqueolóxicos en Tonga.

É a ave nacional de Samoa, e aparece nos billetes de 20 tālā e nas moedas de 50 sene (céntimos) das series 2008/2011 do país.

## Características 
É unha pomba de tamaño medio, que mide ao redor de 31&nbsp;cm de longo, co peteiro grande e curvado en forma de gancho, de cor vermella intensa, coa mandíbula inferior serrada. A plumaxe é de tons escuros, aínda que as patas e a carúncula que ten ao redor dos ollos son vermellas. A cabeza, o pescozo e as partes inferiores son de cor agrisada escura, cunha lixera iridiscencia verde azulada, e a cola e as plumas coberteiras das ás e as terciarias son de cor parda avermellada, mentres que o resto das remeiras son mouras. Ambos os sexos teñen un aspecto similar, pero os xuvenís son de tons máis discretos, coa cabeza apardazada e o peteiro negro, con algo de cor alaranxada na base.

## Taxonomía e sistemática 
[miniatura|240px|Ilustración no seu [hábitat, de Gustav Mützel, 31 de decembro de 1881.]]
miniatura|240px|*Didunculus strigirostris* taxidermizado.

A especie probabelmente foi encontrada en outubro ou novembro de 1839, pola expedición de exploración dos Estados Unidos ao mando do comandante Wilkes. O descubrimento da ave foi anunciado por Hugh Edwin Strickland en setembro de 1844, como unha das rarezas obtidas por Titian Peale, o naturalista da expedición. A descrición formal foi feita por William Jardine en *Ann. Nat. Hist. Xvi.* páx. 175, lámina 9, baixo o nome de *Gnathodon strigirostris*, pero o nome do xénero xa estaba en uso para un molusco.
[miniatura|esquerda|220px|Ilustración de [John Gould, baseada en espécimes taxidermizados.]]
A especie non ten parentes próximos vivos, pero se demostrou que é xeneticamente achegado ao dodo. e o nome no xénero, *Didunculus*, quere dicir "pequeno dodo".

A estrutura da mandíbula e da lingua, e o peteiro superficialmente similar ao dun papagaio suxeriron unha relación cos psitácidos, pero estas características xurdiron da súa dieta especializada, pero sen ningunha relación real con estes.

O seguinte cladograma, de Shapiro e os seus colaboradores (2002), mostra as relacións máis achegadas destas pombas con *dentes facturados* dentro dos colúmbidos, un clado formado por especies endémicas de iilas que xeralmente habitan no solo.

Un cladograma similar publicouse en 2007, diferenciándose só na colocación invertida de *Goura* e *Dicunculus*, así como na inclusión da pomba faisán (*Otidiphaps nobilis*) e da pomba terrestre de peteiro groso (*Trugon terrestris*) na base do clado.

## Distribución e hábitat 
A pomba naumeana está confinada nos bosques primarios de Samoa no Pacífico, onde viven desde o nivel do mar até os 1 600 m de altitude, e tamén de ven nos bordos dos bosques, ao longo de camiños forestais e ás veces visitando claros onde permanecen árbores nativas. Os seus hábitats naturais inclúen a selva tropical de Savaii Central, a reserva Tafua, a baía de Fagaloa - zona de conservación de Tafia Uafato na illa de Upolu e a illa de Nuulua.

## Bioloxía 
Pouco se sabe sobre a bioloxía e a ecoloxía da especie, pero crese que se alimenta das sementes de *Dysoxylum* ssp. (árbores da familia da caoba) usando a para a factura dos froitos o seu pouco usual peteiro para accederen a elas a través do pericarpo duro e fibroso, alimentándose tamén doutros froitos carnosos.

## Status 
Debido á perda do seu hábitat nos últimos tempos, a súa área de dispersión limitada, o pequeno tamaño da poboación, a caza e os ciclóns ocasionais, así como o probábel impacto das especies introducidas como porcos, cans, ratos e gatos, a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) avalía á especie como *EN* (en perigo crítico de extinción) no seu *Libro vermello*. As enquisas suxiren que o número dos seus efectivos é crítico, e que de 70 a 380 individuos sobreviven na natureza e actualmente non hai poboacións en catividade.

Non se avistaron espécimes xuvenís durante as enquisas recentes até o avistamento dun só xuvenil nas terras baixas de Savaii durante unha enquisa realizada polo Ministerio de Recursos Naturais e Medio Ambiente de Samoa. É moi probábel que a mortalidade dos polos sexa alta, e que a poboación observada sexa unha poboación envellecida de aves adultas. As accións para salvar esta especie probabelmente requiran programas de educación para a conservación para reducir o risco de caza, e o coñecemento da bioloxía da poboación e as razóns do descenso actual. É probábel que o control da poboación por ratas e gatos sexa crítico, así como a continua deforestación e desaparición dos bosques primarios.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hume, J. P. & Walters, M. (2012): *Extinct Birds*. Londres: T & AD Poyser. ISBN 978-1-4081-5725-1.
* Newton, Alfred (1893–1896): *A Dictionary of Birds*. Londres: Adam & Charles Black. 
* Tyrberg, T. (2009): "Holocene avian extinctions". En Turvey, S. T., (ed.) *Holocene extinctions*. Oxford, UK: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-953509-5.

### Outros artigos 
* Colúmbidos
* Rafinos

### Ligazóns externas 
* Jeremy Hance (4 de marzo de 2013): Extinction warning: racing to save the little dodo from its cousin’s fate . 
* *Didunculus strigirostris* na ADW.
* *Didunculus strigirostris* (Jardine 1845) na EOL. 
* Tooth-billed Pigeon *Didunculus strigirostris*  en Birdlife International. Data Zone.