open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cristina García López

**Cristina García López**, nada en Ourense en 1977, é unha xornalista galega.

## Traxectoria 
Licenciada en Ciencias da Información pola Universidade de Santiago de Compostela, comezou a traballar na TVG no ano 2000, no programa de Ana Kiro. Presentou o espazo *A tarde* na Radio Galega durante oito tempadas. É coordinadora de diferentes espazos da Radio Galega e presentadora, xunto a Kiko Novoa e Marcos Pereiro, do *Galicia por Diante*.

É creadora do podcast *Superando a ficción*.

## Recoñecementos
*2004: Premio ao Mellor Traballo Emitido da Asociación Galega de Radiodifusión.
*2022: II Premio de xornalismo ético no tratamento da violencia machista Sesé Mateo polo episodio "Mentres dormes" do podcast *Superando a ficción*.

## Notas
FANCF

**FANCF** (do inglés *Fanconi anemia complementation group F protein*, **proteína do grupo de complementación F da anemia de Fanconi**) é unha proteína que nos humanos están codificados polo xene *FANCF* do cromosoma 11.

## Interaccións 
FANCF presenta interaccións con FANCC, FANCG, FANCA e FANCE.

## Función 
FANCF é unha proteína adaptadora que desempeña un papel clave na correcta ensamblaxe do núcleo do complexo proteico FA. FANCF estabiliza a interacción entre os subcomplexos FANCC/FANCE e FANCA/FANCG e pecha o núcleo do compleco FA nunha conformación que é esencial para realizar a súa función na reparación do ADN. e as deficiencias na expresión dos xenes de reparación do ADN parecen estar na base de moitas formas de cancro. Se a reparación do ADN é deficiente, tenden a acumularse os danos no ADN. Ese exceso de danos no ADN pode incrementar as mutacións debido á síntese translesión tendente ao erro. O exceso de danos no ADN pode tamén incrementar as alteracións epixenéticas debido a erros durante a reparación do ADN. Tales mutacións ou alteracións epixenéticas poden dar lugar a un cancro.

As reducións na expresión dos xenes de reparación do ADN (xeralmente causados por alteracións epixenéticas) son moi comúns nos cancros, e na maior parte dos casos son moito máis frecuentes que os defectos mutacionais en xenes de reparación do ADN en cancros.

A metilación da rexión promotora do xene *FANCF* causa a redución da expresión da proteína FANCF.

Na seguinte táboa indícanse as frecuencias da metilación do promotor de *FANCF* en varios tipos de cancro.

En cancros de mama invasivos o microARN-210 (miR-210) está incrementado, á vez que a expresión de FANCF diminúe, e FANCF é unha das probables dianas de miR-210.

Aínda que as mutacións en *FANCF* xeralmente non se observan en tumores humanos, viuse que un modelo de ratos deficiente en *FANCF* era propenso ao cancro de ovario.

*FANCF* parece ser un dos aproximadamente 26 xenes de reparación do ADN que son reprimidos epixeneticamente en varios cancros.

## Infertilidade 
As gónadas de ratos mutantes para FANCF funcionan anormalmente, e teñen alterado o desenvolvemento dos folículos e a espermatoxénese, como se observou noutros modelos de ratos para a anemia de Fanconi e en pacientes humanos de anemia de Fanconi. O exame histolólxico dos testículos de ratos deficientes en FANCF mostrou que os túbulos seminíferos estaban desprovistos de células xerminais. Na semana 14 de idade, os ratos femias deficientes en FANCF estaban case ou compeltamente desprovistos de flículos primordiais. Concluíuse que os ratos deficientes en FANCF mostran unha depleción rápida de folículos primordiais a idades novas teñen como resultado o envellecemento do ovario.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Mefistófeles

**Mefistófeles** é un demo do folclore alemán. Aparece na literatura como un demo na lenda de Fausto, e dende entón apareceu en multitude de obras como personaxe tipo.

É unha personaxe satánica da Idade Media, coñecida como unha das encarnacións do mal, aliado de Lucifer e Lucius na captura de almas inocentes a través de roubos de corpos humanos atraentes. Porén, é un dos demos máis crueis e en moitas culturas é interpretado como sinónimo do propio Diabo.

Durante o Renacemento, era coñecido polo nome de **Mefostófiles**, forma da cal deriva unha das súas posibles etimoloxías, segundo a cal o nome procede da combinación da μὴ ("partícula negativa grega"), φῶς ("luz") con φιλής ("o que ama"), ou sexa, "o que non ama a luz". Porén, o significado da palabra non foi estabelecido por completo. Butler menciona que o nome suxire diferentes conxecturas nas linguas grega, persa e hebrea. Entre os nomes suxeridos están *Mefotofiles* (inimigo da luz), *Mefaustofiles* (inimigo de Fausto) ou *Mefiz-Tofel* (destrutor-mentireiro).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Diabo
* Demo
* Demo (xudaísmo)

### Bibliografía 
* 
* 
*
Dashdorjiin Natsagdorj

**Borjgin Dashdorjiin Natsagdorj** (en mongol: Боржгин Дашдоржийн Нацагдорж), nado en Darkhan Chin Wang o 17 de novembro de 1906 e finado en 1937, foi un escritor mongol, considerado un dos fundadores da literatura mongol moderna.

## Traxectoria 
Natsagdorj naceu ás beiras do lago Gün Galuutai nunha familia empobrecida da baixa nobreza (*hohi taiji*). Estudou na casa cun titor como era o común entre as clases educadas da Mongolia na época ao existir poucos centros educativos no país. Desde os once anos traballou no departamento militar como escribán. Logo da revolución de 1921 e da formación da República Popular en 1924 era membro da escasa clase intelectual que podía dirixir un Estado moderno. E Natsagdorj fixo carreira no exército e foi un dos fundadores da Liga Xuvenil Comunista. En 1925 pasou un ano na Academia Militar de Leningrado e entre 1926 e 1929 estudou en Alemaña e Francia e á súa volta a Mongolia traballou como primeiro como intérprete no Instituto de Ciencias e despois como xefe do departamento de historia, e foi un dos fundadores da Unión de Escritores de Mongolia. A partir de 1930, Natsagdorj comezou a diverxer das ideas da Mongolia socialista. En 1932 arrestárono mais quedou libre nese mesmo ano. En 1936 volvérono deter e pasou cinco meses en traballos forzados.

## Obra 
miniatura|Un monumento preto de Baganuur cunha inscrición do poemaМиний нутаг de Natsagdorj
Natsagdorj era coñecedor da tradición literaria mongol, especialmente da poesía popular mais foi o primeiro en inserir a tradición literaria occidental na mongol e converteuse nun pionerio da poesía e a narrativa mongol moderna. Durante a súa etapa alemá comezou a compoñer os seus priemiros poemas. Os seus poemas cobren unha variedade de temas que inclúen patrióticos, revolucionarios, pedagóxicos, cognitivos e amorosos. O poema "Мinii nutag" ("A miña patria"), é o máis famoso dos seus escritos e un dos poemas máis coñecidos da literatura mongol, nel eloxia a fermosa variedade do seu país, e lista aqueles elementos xeográficos máis relevantes do país, incluíndo o territorio próximo ás súas fronteiras administrativas e cunha boa dose dos espereotipos fixados na tradición literaria oral e escrita (ríos cristalinos, montañas eternamente cubertas de neve, ceo azul) salientando a continuidade entre o pobo mongol e a terra. Autor de relatos, estes percorren vieiros novos na prosa mongol, realistas e á vez poéticos mais tamén didácticos e propagandísticos da nova Mongolia socialista. Tamén traduciu a autores como Pushkin, Poe ou Maupassant e escribiu teatro.

## Obras 
* *Алс газар сурахаар явагч* (1927)
* *Миний нутаг (1930—1933)
* *Миний хэнз хурга* (1930)
* *Харанхуй хад* (1930)
* *Шувуун саарал* (1930)
* *Ламбагуайн нулимс* (1931)
* *Нойрын дунд* (1931)
* *Хөдөө талын үзэсгэлэн* (1931)
* *Хуучин хүү* (1934)
* *Соёлыг гайхав* (1934)
* *Монголын үрс олон болтугай* (1934)
* *Адууны манаанд* (1934)
* *Үзэгдээгүй юм* (1935)
* *Хайран охин* (1935)
* *Миний ээж* (1935)
* *Ертөнцийн гурван гайхамшиг* (1935)
* *Өргүй бол баян өвчингүй бол жаргалан* (1935)
* *Эрүүл явбал улсын наадмыг үзнэ'' (1935)
## Notas
José Manuel Rey

**José Manuel Rey** pode referirse a:

***José Manuel Rey Cortegoso** (Caracas 1975), futbolista venezolano.
***José Manuel Rey de Viana** (Ourense 1923-A Coruña 1995), bailarín e coreógrafo.
***José Manuel Rey García**, arqueólogo galego.
***José Manuel Rey González** (Ourense 1960), enxeñeiro, empresario e consultor.
***José Manuel Rey Nóvoa** (Monforte de Lemos 1942), director de *Editorial Compostela*.
***José Manuel Rey Pichel** (Carballo 1943), arquitecto galego.
***José Manuel Rey Varela** (Ferrol 1975), político galego.
***José Manuel Rey-Cabarcos Vázquez** (Ferrol 1957), historiador da arte e xornalista.
Tiberino Silvio

**Tiberino Silvio**, ou simplemente **Tiberino**, foi un rei de Alba Longa, segundo a mitoloxía romana. Sucedeu a Capeto II.

Viviu no século -X. Era fillo de Capeto II e neto de Capis, que á súa vez era fillo de Capeto I, fillo de Alba tataraneto de Eneas.

Morreu combatendo preto dun río, e o seu corpo foi arrastrado por este. O río foi rebautizado como Tíber na súa honra. Tivo un fillo chamado Agripa, que o sucedeu no trono. Agripa foi pai do tirano Rómulo Silvio, pai de Aventino, tataravó de Rómulo e Remo, e epónimo do monte Aventino, segundo o historiadores Tito Livio e Dionisio de Halicarnaso.

Tiberino reinou en Alba Longa durante 8 anos.

## Xenealoxía 
Eneas, fillo de Anquises e Venus, fuxiu xunto á súa familia a Italia. Ascanio, fillo de Eneas, fundou a cidade de Alba Longa. Eneas casa con Lavinia, de quen ten a Silvio, sucesor de Ascanio. A maioría dos descendentes de Silvio serán reis de Alba Longa ou reis latinos. Silvio deixou un fillo, Eneas Silvio, sucedido polo seu fillo Latino Silvio. Este será pai de Alba, que terá un fillo chamado Atis ou Capeto I. Atis foi avó de Capeto II por medio do seu fillo Capis, e Capeto II foi o pai de Tiberino Silvio.

Os descendentes de Tiberino Silvio coñecidos son os seguintes: Tiberino Silvio - Agripa Silvio - Aventino - Procas - Numitor e Amulio - Rea Silvia - Rómulo e Remo.

## Fontes 
Tito Livio.

Dionisio de Halicarnaso.

Virxilio, Eneida.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eneas.
* Reis latinos.
* Agripa.
* Rómulo
* Alba Longa.
Star of Love

***Star of Love*** é o primeiro álbum da banda inglesa Crystal Fighters, publicado o 4 de outubro do 2010 a través do selo Zirkulo. O álbum mestura os xéneros da música vasca coa música electrónica e o dubstep. Tivo dous lanzamentos especiais no 2011: unha edición limitada en Australia, que inclúe un disco bonus con cancións en acústico, e unha edición deluxe internacional, que inclúe as cancións acústicas e unha pista adicional.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Cave Rave

***Cave Rave*** é o segundo álbum da banda inglesa Crystal Fighters, publicado o 24 de maio do 2013 a través do selo Zirkulo. O álbum mestura os xéneros da música vasca coa música electrónica e o dubstep. Foi precedido pola estrea do sinxelo "You & I" así como do lanzamento en liña das primeiras catro pistas.

## Listaxe de cancións 
## Notas
The Drones

**The Drones** é unha banda australiana de rock alternativo orixinalmente procedente de Perth pero agora baseada en Melbourne. En 2014 o grupo estaba composto polo vocalista e guitarrista Gareth Liddiard (o único membro orixinal), a baixista Fiona Kitschin, o teclista e guitarrista Dan Luscombe, o teclista Steve Hesketh e o batería Christian Strybosch. A banda fíxose famosa en Australia cando en 2005 o seu segundo álbum, *Wait Long by the River and the Bodies of Your Enemies Will Float By*, gañou o Australian Music Prize.

## Discografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Blade Runner (homónimos)

***Blade Runner*** pode referirse a:

**Blade Runner*, filme de 1982 dirixido por Ridley Scott.
**Blade Runner*, a banda sonora do filme homónimo.
**Blade Runner 2049*, secuela do filme de 1982 planeada para o seu lanzamento en 2017.
**Blade Runner*, unha edición de 1982 da novela *Soñan os androides con ovellas eléctricas?* de Philip K. Dick
**Blade Runner: A Story of the Future*, unha novelización de 1982 do filme homónimo por Les Martin.
**Blade Runner 2: The Edge of Human*, novela de 1995 de K.W. Jeter
**Blade Runner 3: Replicant Night*, novela de 1996 de K.W. Jeter
**Blade Runner 4: Eye and Talon*, novela do 2000 de K.W. Jeter
**The Bladerunner,* unha novela de Alan E. Nourse
**Blade Runner*, un videoxogo de 1985 para Amstrad CPC, Commodore 64 e ZX Spectrum.
**Blade Runner*, un videoxogo de 1997 para PC.
Miguel Ángel Jusayú

**Miguel Ángel Jusayú**, nado en Wüinpumüin o 20 de agosto de 1933 e finado en Maracaibo o 8 de xuño de 2009, foi un escritor e lingüista wayuu venezolano, docente da cátedra de linguas indíxenas da Escola de Letras da Universidade do Zulia e considerado o construtor da lingua literaria wayuu.

## Traxectoria 
Perdeu a vista aos doce anos de idade a consecuencia dunha enfermidade. Estivo un tempo en Maracaibo vendendo lotería e en 1950 ingresou no Instituto Venezolano de Cegos, en Caracas, para iniciar estudos de educación primaria. En 1956 volveu á Guajira e dedicouse a alfabetizar os nenos da wayuu e tamén foi profesor en varias escolas. Logo estableceuse en Maracaibo e rematou primaria. O seu encontro co sacerdote Jesús Olza Zubiri foi determinante para que se decidise a escribir. A súa obra narrativa ten como finalidade visibilizar a tradición mítica wayuu, os seus son contos folclóricos pero elaborados literariamente.

## Obras 
* *Morfología Guajira* (1975)
* *Jüküjaláirrua wayúu (Relatos Guajiros)* (1975)
* *El Idioma Guajiro. Su Fonética, su Ortografía y su Morfología* (1978)
* *Jüküjaláirrua wayúu II (Relatos Guajiros II)* (1979)
* *Diccionario de la lengua guajira: Castellano-guajiro* (1981)
* *Diccionario Sistemático de la Lengua Guajira* (1988)
* ''Takü'jala. Lo que he contado* (1989)
* *Morfología de la Lengua Guajira*
* *Karra'louta ai'kia jünáin asha'já jümá áshajeerrá waiúnaiki. Método para enseñar a escribir y a leer el waiúnaiki* (2002)
* *Kanewa, el árbol que daba sed* (2005), editado en wayuu e castelán
* *Karra' lóuta nüchi' kimájatü. Autobiografía* (2005)
* *Ni era vaca ni era caballo*, editado en español, sueco, danés e noruegués
* *Gramática de la lengua guajira (Morfosintaxis)''

## Notas
José María Moar

**José María Moar Fandiño**, nado en Santiago de Compostela o 9 de febreiro de 1868 e finado na mesma cidade o 17 de novembro de 1934, foi un avogado, escritor e xornalista galego.

## Traxectoria 
Foi fillo de Santiago Moar Estévez e de Francisca Fandiño de la Iglesia. Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, foi terciario franciscano e carlista. Profesor de historia da Escola Normal de Santiago de Compostela, na República foi retirado do ensino concedéndolle o retiro forzoso. Católico practicante, foi carlista militante do Partido Tradicionalista e membro activo da Liga Gallega que lideraba Alfredo Brañas. Participou na sección de literatura do Ateneo de Santiago e traballou durante un tempo na RAG. Dirixiu o efémero semanario *El Ideal Campesino* e colaborou en  *El Requeté*, *El Compostelano* e *Lealtad*.

Foi membro correspondente da Real Academia Galega.

## Obras 
**El absentismo y la escuela*, 1907.
**El trabajo manual educativo. Medios para implantarlo de un modo eficaz en las escuelas de Primera Enseñanza*, 1907.
**Apuntes biográficos de Don Juan Ignacio de Armada, Marqués de Santa Cruz de Rivadulla*, 1911.
**De pedagogía*, 1912.

## Vida persoal 
Casou con María V. Arias Carvajal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
*Arquivo do Reino de Galicia
Zolle, Zolle, Guntín

**Zolle** é un lugar da parroquia de Zolle, no concello de Guntín, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2020 tiña 23 habitantes (14 homes e 9 mulleres).

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Zolleigrexa1.jpg|Igrexa de Zolle
Ficheiro:Zollecruceiro1.jpg|Cruceiro e caustra no adro
Ficheiro:Virxe pequena de Zolle.jpg|Virxe pequena, conservada na igrexa parroquial
Ficheiro:Igrexa parroquial de Zolle.jpg|Vista norte da igrexa parroquial
Ficheiro:Cartel indicador da localidade.jpg|Cartel indicador da localidade de Zolle

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Zolle 
### Parroquias de Guntín 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Guntín
Vigo, Zolle, Guntín

**Vigo** é un lugar da parroquia de Zolle, no concello de Guntín, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2020 tiña 20 habitantes (10 homes e 10 mulleres).

## Toponimia 
A orixe do topónimo é o latín  (acusativo de *vicus, vici*, "aldea sen murallas"), frecuente para aqueles pequenos poboamentos semiurbanos ou rurais sen fortificar, ou "aldeas".

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Zolle 
### Parroquias de Guntín 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Guntín
José Portal Fradejas

**José Fernández-Portal Fradejas**, nado en Pontevedra e finado en Santiago de Compostela o 13 de maio de 1942, foi un avogado, político e xornalista galego.

## Traxectoria 
Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, foi presidente da Junta Carlista de Santiago de Compostela. Terciario franciscano. Influído por Juan Vázquez de Mella, do que se considera discípulo e continuador. Foi deputado provincial en 1923. Na República foi presidente da Unión Regional de Derechas de Santiago de Compostela e da asociación *Defensores de Santiago*, constituída en 1933. Foi redactor de *El Pensamiento Español* e *Galicia Nueva*, colaborou en *El Debate*, *El Correo de Galicia*, *Vida Gallega*, *El Requeté*, *Alma Galaica* e *El Compostelano*. Recibiu a cruz vermella do Mérito Militar.

## Obras 
miniatura|175px|José Portal Fradejas nun mitin da URD en 1932.
* *Gratitud al Ejército. Discurso pronunciado por Don José Portal Fradejas en "Unión Radio Coruña" el 12 de agosto de 1936*, 1936.
* *Emociones de España. Julio-agosto 1936*, 1936.

## Recoñecementos 
* Cruz Vermella do Mérito Militar.
## Vida persoal 
Casou en Santiago de Compostela con Luisa Ladrón de Guevara Enríquez, filla de Manuel Ladrón de Guevara Saavedra, en 1922, e foi pai de José Portal Ladrón de Guevara.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ars dedicandi: Victoriano Taibo
El Ideal Campesino

***El Ideal Campesino*** foi un semanario editado en Santiago de Compostela en 1919.

## Historia e características 
Semanario católico-social, apareceu en decembro de 1919. Foi o seu responsable José María Moar. Cualificado como semanario antimonterista, din que vai ser o seu director Manuel Rey Gacio. Cesou a súa publicación co segundo número a finais dese mes de decembro e foi continuado por *Redención Campesina*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
Santo Sepulcro

A **igrexa do Santo Sepulcro** (en ; tamén chamada **igrexa da Resurrección** ou '*igrexa da *Anastase'''* pola Igrexa ortodoxa; en , *Kaneesat al-Qeyaamah*; en , *Knesiyat ha-Kever*; en , *Naos tes Anastaseos*; en , *Surb Harut’ian Tachar*), é unha igrexa dentro do barrio cristián da cidade vella de Xerusalén, preto de Muristan. A igrexa contén, de acordo coas tradicións máis antigas do século IV, os dous lugares máis sagrados da cristiandade: o lugar onde Xesús de Nazaret foi crucificado, coñecido como "**Calvario**" (*Calvāria*) en latín e "**Golgotha**" (*Γολγοθᾶ'', "Golgothâ") en grego, e a **tumba baleira de Xesús**, onde se di que foi enterrado e onde resucitou. A tumba está rodeada polo santuario do século XVIII, chamado Edículo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
La Renovación

***La Renovación*** foi un semanario editado en Santiago de Compostela entre 1921 e 1922.

## Historia e características 
Subtitulado *Semanario social católico*, apareceu o 3 de febreiro de 1921. Órgano da Juventud Antoniana de Santiago. O seu redactor xefe era Tomás Pedret Casado, e entre os seus colaboradores figuraron Paulino Pedret Casado, Juan José Barcia Goyanes, Emilio Villelga Rodríguez e José de la Fuente. O último número conservado é o 53, que corresponde ao 2/16 de febreiro de 1922, pero aínda se publicaba en outubro de 1922.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
Deneb

[dereita|miniatura|Comparación do tamaño de Deneb e o [Sol.]]
**Deneb** (α Cygni, Alpha Cygni) é unha estrela superxigante branca variable, a estrela máis brillante da constelación do Cisne e a décimo novena estrela máis brillante do ceo (magnitude aparente 1.25). Con Vega e Altair, Deneb forma o triángulo de verán, unha formación de estrelas moi brillante, ben visibles no verán no ceo nocturno. A nebulosa da América do Norte sitúase nas proximidades.
## Propiedades físicas 
Deneb é unha superxigante branca, de tipo espectral , a súa temperatura na superficie é de 8 400 K, ten 20 masas solares e preto de 200 radios solares, unha das meirandes estrelas coñecidas.

A distancia de Deneb ao Sol segundo a análise dos datos recollidos na década de 1990 polo satélite europeo Hipparcos 1 340 e 1 840 al (410 e 565 pc}} realizado por dous traballos publicados en 2008. A súa magnitude absoluta estímase en entre -7,2 e -8,75, o que a converte nunha das estrelas máis brillantes coñecidas, case 60 000 veces máis que o Sol para unha distancia de 1 550 al. O vento solar de Deneb fai que cada ano perda unha masa de 0.8 millonésima de masa solar. Deneb é o prototipo de estrelas variables de tipo .

## Notas
Victoriano Fernández Asís

**Victoriano Fernández Asís**, tamén coñecido polo pseudónimo **Luis de Salazar**, nado na Coruña en xullo de 1906 e finado en Madrid o 14 de maio de 1991, foi un xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Fixo os estudos de bacharelato na Coruña e colaborou no periódico *El Orzán*. Licenciado en Dereito pola Universidade de Salamanca. Colaborou en *Galicia Nueva* e dirixiu os diarios *El Orzán* e *El Día*. A finais de 1933 instalouse en Madrid e ao ano seguinte comezou a colaborar no diario *El Sol*.

Despois da guerra civil traballou no *Diario Pueblo*, primeiro escribindo sobre cuestións navais e finalmente facendo crítica literaria. Despois pasou a Radio Nacional de España, da que foi xefe da Programación Cultural, colaborando durante moito tempo no programa *España a las ocho*. Foi director da revista mensual *Vía Libre* e secretario da *Revista General de Marina*.

Ingresou en TVE en 1956, o ano da súa inauguración, para moderar un debate sobre a rebelión de Hungría, da que fora testemuña. Continuou participando en programas de debate e entrevistas, como *La hora Philips*. En 1959 foi nomeado Xefe de Programas, incluídos os informativos, cargo que desempeñou até 1962. Puxo en marcha varios programas de entrevistas, debate e información política, como *La figura de la semana*, dentro do programa *Festival Marconi* (1956-1957), *Imagen de una vida* (1956), *Foro TV* (1963-1964), *Rueda de prensa* (1965-1966), *Llamada al diálogo* (1966), *Tribuna TV* (1967-1968), *Hora punta* (1969) e *...Y siete* (1971). Posteriormente dirixiu o *Telediario* a principios dos anos setenta. En 1974 presentou brevemente o *Telediario*, pero tralo cesamento de Pío Cabanillas, ese mesmo ano, abandonou o medio. Foi director do Instituto Oficial de Radio y Televisión (1978-1980).

Impartiu clases de xornalismo na Escola Oficial Xornalismo e na Escola de Radio e Televisión e na Facultade de Ciencias da Información, da que foi nomeado vicedecano en 1972.

## Obras 
**La dragoneta*.
**Tiempo nuevo*.
**Doces meses y un día* (con Cipriano Torre Enciso).
**El Madrid de los Austrias* (1965).
**Las incógnitas de los medios electrónicos*.
**Los medios audiovisuales en el desarrollo cultural* (1968).
**Radio-televisión, información y programas las incógnitas de los medios electrónicos* (1986).
**Epistolario de Felipe II sobre asuntos de mar* (1986).

## Recoñecementos 
*Premio Ondas (Nacionais de Televisión) en 1963, como *Mellor Director*.
*Premio Rodríguez Santamaría, 1981.
*Premio Luca de Tena.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Fernández-Asis, un escéptico ante el futuro de la televisión
*En la muerte de Victoriano Fernández Asís
Estatua ecuestre de Marco Aurelio

A **estatua ecuestre de Marco Aurelio** é unha estatua que representa o emperador romano romano Marco Aurelio a cabalo. Está realizada en bronce dourado e ten uns 4 metros de altura. Está datada no 176, e foi colocada na Praza de San Xoán de Letrán, a carón do palacio onde nacera o futuro emperador. En 1538, a petición de Miguel Anxo, o papa Paulo III accede a trasladala á Praza de Campidoglio, onde permanece. Hoxe mantense alí unha copia, estando a estatua orixinal no Palacio dos Conservadores.

## Descrición 
Aínda que é unha estatua de tipoloxía ecuestre, que ten unha función propagandística e de exaltación do poder imperial. A estatua presenta semellanzas coas estatuas de Augusto. O tema central  segue a ser o poder e a grandeza,  co emperador agrandado respecto do seu tamaño real e estendendo o brazo, nun xesto moi característico dos retratos de Augusto. A diferenza deste, non leva nin armadura nin armas e ergue a man nun xesto de saúdo ou para outros autores de clemencia perante un hipotético inimigo morto aos seus pés, que xa non existe. Trátase de que sexa recordado coma un cabaleiro vitorioso.

Esta pose denomínase *adventus imperatoris* que representa unha entrada triunfal en Roma dun xeneral vitorioso. O que se sabe certamente é que no século VIII a estatua foi trasladada a Praza de San Xoán de Letrán, a carón do palacio onde nacera o futuro emperador. Decidiuse levar a cabo unha restauración que comezou en xaneiro de 1981 no Istituto Centrale di Restauro. A estatua orixinal gárdase no Palacio dos Conservadores, que forma parte do Museo Capitolino, sendo substituída no lugar cunha reprodución realizada a láser.

Tamén existe outra réplica no campus da Universidade Brown nos Estados Unidos desde 1908.

## Modelos e influencias 
A estatua ecuestre, na que a figura humana se realza e domina sobre a besta, é un motivo temático moi recorrente en varias culturas. Do século VI a.C., consérvase o fragmento titulado o Cabaleiro Rampín, que representa un home a cabalo. Mais será na arte romana cando se consolida como vehículo de enaltecemento do poder. De todas as estatuas ecuestres tan só permanece a de Marco Aurelio, que servirá de modelo de inspiración, durante o Renacemento, a Donatello para crear o seu Gattamelata ou a Verrocchio para o seu Colleone..

## Notas 
## Véxase tamén
Hipótese de Knudson

A **hipótese de Knudson** (ou hipótese dos dous impactos ou *hits* ou dos múltiples impactos) é unha hipótese sobre a orixe do cancro que afirma que o cancro é o resultado dunha acumulación de mutacións no ADN das células. Formulouna por primeira vez Alfred G. Knudson en 1971, e serviu indirectamente para a identificación dos xenes supresores de tumores, relacionados coa progresión tumoral. Knudson recibiu o premio á investigación médica Albert Lasker polo seu traballo.

## Desenvolvemento da hipótese 
Knudson realizou unha análise estatística dos casos de retinoblastoma para explicar o mecanismo hereditario dese tumor, que é unha doenza xenética autosómica dominante. O retinoblastoma é un tumor da retina que afecta a nenos e adultos; en nenos como enfermidade xenética e en adultos de forma esporádica. Os nenos frecuentemente desenvolven o tumor en ambos os ollos, o que suxire unha base hereditaria predispoñente.

Como conclusión deste estudo, Knudson propuxo que, nas familias afectadas pola forma hereditaria de retinoblastoma, se produce un primeiro evento (primeiro *impacto* ou *hit*) na liña xerminal que inactiva un dos dous alelos do xene RB1 (o xene que orixina a predisposición ao retinoblastoma). Como o outro alelo permanecería activo, isto só produciría unha diminución do 50% na cantidade de proteína activa, o cal ten un efecto desprezable. Knudson propuxo entón que debe producirse a perda do segundo alelo de RB1 (segundo *impacto* ou *hit*) nun tecido somático para que se desenvolva un tumor no mesmo. Isto leva a un paradoxo: aínda que a transmisión da predisposición a desenvolver un tumor é *dominante* (porque abonda un alelo mutado para transmitir a predisposición), o desenvolvemento do tumor é *recesivo* (porque cómpren dous alelos mutados para producir o tumor). Descoñécese por que se produce cancro sobre todo na retina como resultado dunha mutación nun xene que é importante en todas as células do organismo.

Pódense considerar, por tanto, dúas formas de retinoblastoma: unha forma bilateral (na que aparecen tumores independentes nos dous ollos), chamada familiar, e unha forma unilateral (na que aparece un só tumor nun dos ollos), chamada esporádica. Os afectados do primeiro tipo teñen unha probabilidade 6 veces maior de desenvolver outros tipos de cancro durante a súa vida, sobre todo osteosarcoma. Isto débese a que nas formas familiares, todos os tecidos somáticos presentan un alelo mutado, polo que só necesitan unha segunda mutación para que se provoque a perda de función, mentres que nos casos esporádicos fan falta dous eventos en cada tecido, o cal ocorre con menor frecuencia. A perda dun alelo pódese producir de diversas maneiras: Porén, outros tipos de xenes tamén poden participar na malignidade, facilitando a capacidade invasiva do tumor (por exemplo, mutacións nas proteínas do citoesqueleto que favorecen a motilidade celular).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cancro
* Xene supresor de tumores
* Oncoxene
Agripa (rei)

**Agripa** ou **Agripa Silvio** (en latín *Agrippa* ou *Agrippa Silvius*) é un rei mítico de Alba Longa, citado por Tito Livio.

Era fillo de Tiberino Silvio, rei que deu nome ao río Tíber, e ao que, segundo Tito Livio, sucedeu tras a súa morte (-916). Despois dun reinado de 41 anos, foi sucedido polo seu fillo, chamado Rómulo Silvio, segundo Livio, ou Aladio, segundo Dionisio de Halicarnaso.

## Véxase tamén 
### Bibliografía
* Tito Livio, *Historia de Roma desde a súa fundación*.

### Outros artigos
* Reis latinos.
Aventino (rei)

**Aventino** (en latín *Aventinus*), fillo de Hércules e Rea, foi un dos reis míticos de Alba Longa. Segundo a tradición, foi enterrado no monte que máis tarde levaría o seu nome (Monte Aventino). Dise que sucedeu a Rómulo Silvio. Reinou durante trinta e sete anos, e foi sucedido por Procas, o pai de Amulio e Numitor.

## Lenda 
Servio, na súa análise da Eneida de Virxilio (Libro VII, 656), fala dun personaxe chamado Aventino, un rei dos primeiros habitantes de Roma, que foi asasinado e enterrado nun monte chamado máis tarde o Monte Aventino. O rei Aventino de Alba Longa podería identificarse con este personaxe da Eneida.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Tito Livio, *Historia de Roma desde a súa fundación*, I, 3. 
* Dionisio de Halicarnaso, *Antigüidades romanas*, I, 71.
* Ovidio, *Fastos*, IV, 51.
* Smith, Biographical Dictionary.
### Outros artigos
* Reis latinos.
Agripa (astrónomo)

: *Para outras persoas chamadas Agripa, ver Agripa.*

**Agrippa** foi un astrónomo grego do século I. No ano 92 realizou unha observación astronómica citada por Claudio Tolomeo.

## Traxectoria 
Segundo sinala Claudio Tolomeo no *Almaxesto* VII, 3, no doudécimo ano do reinado de Tito Flavio Domiciano, no sétimo día do mes bitinio de *Metrous*, Agripa observou a ocultación dunha parte das Pléiades pola parte máis setentrional da Lúa. O propósito da observación de Agripa foi probabelmente verificar a precesión dos equinoccios, que foi descuberta por Hiparco de Nicea.
## Recoñecementos
En 1935 decidiuse na súa honra chamarlle «Agrippa» a un cráter de impacto lunar situado no bordo sueste do *Mare Vaporum*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Imago Mundi: Agrippa  
* Crater Agripa
Herodes Agripa II

**Agripa II**, nado en 27 e finado en 100, chamado orixinalmente **Marco Xulio Agripa** (en latín **Marcus Iulius Agrippa**) foi un antigo gobernante de Xudea durante a época do dominio romano.
[miniatura|[Moeda da Antiga Roma|Moeda romana de bronce de Herodes Agripa II.]]
## Traxectoria 
Bisneto de Herodes o Grande, e fillo de Herodes Agripa I que fora rei de Xudea até a súa morte no 44 (mencionada no Novo Testamento) Agripa II criouse na corte do emperador Claudio, pero debido a que tiña só dezasete anos cando morreu o seu pai, non lle deron o reino que este tiña. Máis tarde, cando morreu o seu tío, o rei Herodes de Calcis, déronlle o seu principado. O rei Herodes de Calcis casou coa irmá de Agripa II, Berenice. Máis tarde Claudio deulle a Agripa II a responsabilidade de nomear ao sumo sacerdote dos xudeus, e cambiou Calcis por algúns principados na Palestina do norte. Agripa II tamén recibiu o título de rei.

Para os lectores do Novo Testamento este rei é máis coñecido polo seu encontro con Paulo, a quen recoñeceu estar a piques de facelo cristián, de non ser polas presións políticas e familiares.

En escavacións recentes nos cimentos do Muro das Lamentacións atopáronse moedas acuñadas por Agripa II. Os arqueólogos Ronni Reich e Eli Shukrun conclúen que o muro foi construído por Agripa II, non polo seu avó Herodes o Grande como se cría até o momento.

## Notas 
## Véxase tamén
Agripa (homónimos)

O nome **Agripa** ou **Agrippa** pode referirse:

## Personalidades 
:***Agripa**, rei de Alba Longa.
:* O cónsul romano **Menenio Agripa** no ano -503.
:* O xeneral romano **Marco Vipsanio Agripa** (-63 - -12) home de confianza de Octavio Augusto.
:* Algún dos tres fillos do anterior:
:** **Caio Vipsanio Agripa** (-20 - 4); tamén chamado *Caio César*.
:** **Lucio Vipsanio Agripa** (-17 - 2), tamén chamado *Lucio César*.
:** **Marco Vipsanio Agripa Póstumo** (-12 - 14), tamén chamado ***Agripa Póstumo***.
:***Décimo Haterio Agripa**, cónsul en 22.
:* Dous reis da provincia romana de Xudea:
:** **Herodes Agripa I** (-10 - 44), neto de Herodes I o Grande.
:** **Herodes Agripa II** (27 - 100), fillo do anterior.
:* O astrónomo **Agripa** da Grecia antiga.
:* O filósofo **Agripa o escéptico** de finais do século I.
:* O alquimista, mago e cabalista **Enrique Cornelio Agripa** (1486 - 1535).
:* O arquitecto e mestre de esgrima **Camillo Agrippa** ou *Agripa*, do século XVI.
:* O poeta, soldado e cronista francés '''Agrippa d'Aubigné** (1552 - 1630).
:*O astrónomo, alquimista e ocultista **Heinrich Cornelius Agrippa** (1486-1535).
**Outros**

:* O cráter lunar **Agrippa**, chamado así en honra a Agripa o astrónomo.
:* O poema ***Agrippa*''' do novelista estadounidense William Gibson.
Watch Out!

***Watch Out!*** é o segundo álbum da banda canadense de post-hardcore Alexisonfire, publicado o 8 de xuño de 2004. O disco estreouse no número 6 da lista canadense de álbums, vendendo 6.580 copias na súa primeira semana. Foi certificado platino no Canadá en abril de 2007.

## Listaxe de cancións 
## Notas
No Life for Me

***No Life for Me*** é un álbum colaborativo das bandas Cloud Nothings e Wavves, publicado o 28 de xuño de 2015 a través do selo Ghost Ramp.

## Listaxe de cancións
Sonderkommando

miniatura|250px|Sonderkommandos xudeus ó carón dunha máquina trituradora de ósos.
Os ***Sonderkommandos*** foron unidades de traballo formadas polos prisioneiros dos campos de exterminio da Alemaña nazi. Estaban compostas por prisioneiros, polo xeral xudeus, que foron forzados baixo ameaza de morte, a axudar na eliminación das vítimas das cámaras de gas durante o Holocausto. Os *Sonderkommandos* dos campos de exterminio, que foron sempre reclusos, non deben ser confundidos cos *SS-Sonderkommandos* que foron unidades *ad hoc* formadas por membros das SS entre 1938 e 1945.

O termo en alemán quere dicir "unidade especial", e forma parte da vaga e eufemista linguaxe que os nazis empregaron para facer referencia ós aspectos da Solución final.

## Traballo, condicións de vida e morte 
[miniatura|200px|esquerda|Crematorio de [Campo de concentración de Dachau|Dachau, o primeiro campo de concentración creado en 1933, Alemaña.]]
Os membros do *Sonderkommando* non participaron directamente no asasinato de prisioneiros, esa responsabilidade estaba reservada ós gardas. A principal responsabilidade dos *Sonderkommandos* era facerse cargo dos corpos. Na maioría dos casos foron escollidos inmediatamente despois de chegar ó campamento e foron forzados baixo ameaza de morte. Non se lles daba aviso previo das tarefas que terían que realizar. Para o seu horror, ás veces os *Sonderkommando * descubrían membros da súa propia familia no medio dos corpos. Non tiñan xeito de negarse ou rexeitar o traballo a non ser co suicidio. Nalgúns lugares e ambientes, os *Sonderkommandos* poden ser chamados eufemisticamente como *Arbeitsjuden* (xudeus de traballo). Noutros tempos, Sonderkommandos foron chamados *Hilflinge* (axudantes). En Birkenau, os Sonderkommandos acadaron as 400 persoas polo ano 1943, e cando os xudeus húngaros foron deportados alí en 1944, o seu número medrou até as 900 persons para dar acollida ás crecentes roldas de asasinato e exterminio.

Por mor de que os alemáns precisaban que mantivesen a súa capacidade física para o traballo, outorgáronselles condicións de vida moito menos sórdidas que outros reclusos: durmían no seus propios cuarteis e permitíaselles conservar e usar diversos bens como comida, menciñas e tabaco traídos ó campamento polos que eran enviados ás cámaras de gas. A diferenza dos reclusos ordinarios, non eran normalmente sometidos a matanzas arbitrarias e aleatorias polos gardas. O seu sustento e utilidade viñan determinados pola eficiencia coa que podían manter en funcionamento a fábrica da morte nazi. As a result, *Sonderkommando* members tended to survive longer than other inmates of the death camps — but few survived the war.

## Notas
Alfonso Couce Doce

**José Alfonso Couce Doce**, nado en Ferrol en 1928 e finado na mesma cidade o 1 de setembro de 2015, foi un forense e político galego.

## Traxectoria 
Médico forense de profesión, xa durante a ditadura franquista foi concelleiro do Concello de Ferrol. Nas eleccións municipais de 1987 foi cabeza de lista de Alianza Popular en Ferrol e fíxose coa alcaldía, con Arsenio Fernández de Mesa como primeiro tenente de alcalde. Porén, o 8 de setembro de 1989 unha moción de censura apoiada polo PSOE, Izquierda Unida, un concelleiro do CDS e outro concelleiro tránsfuga popular arrebatoulle o cargo e pasou a ser alcalde o seu curmán, o socialista Manuel Couce Pereiro. O 18 de abril de 2000 recibiu unha encomenda de prata da Orden Civil de Sanidad. Faleceu en Ferrol o 1 de setembro de 2015 aos 87 anos.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Ferrol
In Keeping Secrets of Silent Earth: 3

***In Keeping Secrets of Silent Earth: 3*** é o segundo álbum da banda estadounidense de rock progresivo Coheed and Cambria, publicado o 7 de outubro de 2003 a través do selo Equal Vision Records. Foi gravado en Applehead Recording, en Woodstock, Nova York e foi producido por Michael Birnbaum e Chris Bittner.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Mama, I'm Swollen

'''''Mama, I'm Swollen''''' é o sexto álbum da banda estadounidense de indie rock Cursive, publicado dixitalmente o 1 de marzo de 2009 a través do selo Saddle Creek Records. Editouse en CD o día 10 de marzo e en vinilo o 19 de maio dese mesmo ano. O álbum foi tocado na súa totalidade nunha estrea no Subterranean de Chicago o 27 de xuño de 2008.

## Listaxe de cancións
Solución final

miniatura|250px|Carta do SS-Obergruppenführer Reinhard Heydrich ó Ministerialdirektor Martin Luther pedindo asistencia administrativa para poñer en funcionamento a Solución final da cuestión xudía, 26 de febreiro de 1942.
A **Solución final** (en ) ou a **Solución final da cuestión xudía** (en ), foi un plan do Terceiro Reich para a exterminación do pobo xudeu durante a segunda guerra mundial. O procedemento deste xenocidio sistemático ó longo da Europa ocupada pola Alemaña nazi foi formulado pola cúpula nazi en xaneiro de 1942 na Conferencia de Wannsee, preto de Berlín, e culminou co Holocausto que acabou co 90% da poboación xudía de Polonia, e con dous terzos da poboación xudía de Europa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
Géza Röhrig

**Géza Röhrig**, nado en Budapest o 11 de maio de 1967, é un actor e poeta húngaro. É coñecido polo seu papel no filme de 2015 *Saul fia*, o cal gañou o Gran Premio no Festival de Cannes de 2015, the Globo de Ouro ó mellor filme en lingua non inglesa e Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa.

## Obra 
### Prosa 
*

### Poesía 
*
*
*
*
*
*
*

## Filmografía 
### Cine 
*2015: *Saul fia* de László Nemes: Saul

### Televisión
*1989: *Közjáték*, episodio *Mrożek: Levélkék* (director)
*1989: *Eszmélet* de József Madaras, episodios 1 e 2: Attila József
*1990: *Armelle* de Jacek Lenczowski: Piotr

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Thuggee

**Thuggee** ou **tuggee** (; ; ; ; ) refírese ós actos dunha sociedade secreta da India que se adicaba profesionalmente ó roubo e ó asasinato.

Os thugs viaxaron en grupos a través do subcontinente indio durante seis séculos. Malia que eles sinalaron a súa orixe en sete tribos musulmás, os hindús semellan estar asociados a eles nun período máis antigo. Foron mencionados por vez primeira por Ẓiyā-ud-Dīn Baranī en *Historia de Fīrūz Shāh*, datado do ano 1356. Durante a década de 1830, os thugs foron sinalados para a súa erradicación polo Gobernador Xeral da India, William Bentinck e o seu capitán, William Henry Sleeman. Os thugs foron aparentemente destruídos.
[miniatura|280px|Os thugs foron unha [seita secreta de asasinos que adoraban á deusa hindú Kali.|esquerda]]
Para tomar vantaxe das súas vítimas, os thugs uníanse ós viaxeiros e gañaban a súa confianza. Isto permitíalles sorprender e esganar ós viaxeiros cun pano ou cunha soga. Despois roubábanos e enterraban as súas vítimas. Esta forma de actuar fixo que fosen chamados *Phansigar* ("que usan unha soga"), un termo máis común no sur da India. A verba "Thuggee" deriva do hindi ठग, que significa "mentirán".

## Notas
Juan José Barcia Goyanes

**Juan José Barcia Goyanes**, nado en Santiago de Compostela o 26 de decembro de 1901 e finado en Valencia o 13 de xullo de 2003, foi un médico e escritor galego.

## Traxectoria 
Fillo de Juan Barcia Eleicegui (1877-1946) e neto de Juan Barcia Caballero (1852-1926). Estudou o Bacharelato en Compostela e licenciouse en Medicina pola Universidade de Santiago de Compostela en 1922, recibindo o «premio Rodríguez Abaytúa» da Real Academia de Medicina ao mellor expediente do país.. En 1925 leu a súa tese de doutoramento titulada *Variedades atávicas y las detenciones en el desarrollo, estudiadas en el maxilar superior de los locos*. Acompañou en varias ocasións ao seu pai, médico militar no norte de África, onde iniciou o seu interese pola cultura árabe. Obtivo por oposición a praza de profesor auxiliar temporal de Anatomía sendo alumno e colaborador do profesor Rodríguez Cadalso. Foi médico do sanatorio de Ángel Baltar Cortés, que o iniciou na Cirurxía. En 1926 obtivo a cátedra de Anatomía da Universidade de Salamanca. e a *Revista Española de Neurooftalmología y Neurocirugía*. Tamén foi un dos fundadores da Sociedad Luso-Española de Neurocirugía.

Foi presidente da Sociedad Española de Neurología e da Sociedad Española de Anatomía e membro de honra de varias sociedades europeas e americanas.

Foi decano da Facultade de Medicina de Valencia (1945-1964), logrou a creación da nova Facultade de Medicina, inaugurou o novo hospital Clínico, rescatou a biblioteca histórica e, coa colaboración do profesor López Piñero, creou a nova biblioteca e Hemeroteca. Foi reitor da Universidade de Valencia (1965-1971).

Organizou Congresos e Reunións, como o controvertido Primeiro Congreso de Historia do País Valenciano.

## Vida persoal 
En 1927 casou con María de la Encina Salorio Suárez, irmá do que sería alcalde da Coruña Demetrio Salorio Suárez e tía do oftalmólogo Manuel Sánchez Salorio. O matrimonio tivo catro fillos: María de la Encina, nai do bailarín Nacho Duato, Juan Luis, Demetrio e María de los Ángeles.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Presidentes da deputación da Coruña
Adolfo Gómez Portela

**Adolfo Gómez Portela**, finado en Santiago de Compostela en novembro de 1936, foi un avogado e xornalista galego.

## Traxectoria 
Procurador dos tribunais. Foi instrumentista da Facultade de Medicina da Universidade de Santiago de Compostela dende 1912. Dirixiu o periódico *Redención Campesina*.

## Notas
Espérance-François Bulayumi

**Espérance-François Ngayibata Bulayumi** , nado en Kinshasa o 12 de novembro de 1959, é un escritor austríaco-congolés.

## Traxectoria 
Estudou na súa cidade natal e realizou historia da arte no Instituto Nacional das Artes e logo foi a Austria para estudar filosofía na Universidade de Viena(1983-1988), doutorándose en filosofía. Formouse tamén en teoloxía no Centro Metodista de Formación Teolóxica de Lausana. Deu clases na Universidade de Viene e no Instituto Pedagóxico Superior de Viena. Autor de varios libros en lingua, alemán e francés. A súa obra máis emblemática é *Mosuni*, unha novela monumental e épica sobre a identidade congolesa e o seu encontro cos europeos, novela complexa inclúe poesía, contos populares, notas de arquivos, cartas, cancións de igrexa, oracións ou conceptos teoréticos para alén da propia prosa narrativa.

## Obras 
*  *Das Beichten eines Afro-Wieners* 2012 (en alemán)
*  *Ebembe ya Thomson*, 2011, Kiamvu (en lingala)
*  *Dealer wider Willen? Wege afrikanischer Migrantinnen und Migranten nach / in Österreich* 2009 (en alemán)
*  *Mosuni*, 2006, Adinkra (en lingala)
*  *LISAPO: Ein Tor zu afrikanischen Märchen* 2002 (en alemán)
*  *Sterbebegleitung als Lebensbegleitung: Eine imperative ethische Notwendigkeit* 2001 (en alemán)
*  *Congo 2000 : Fin du temps ou nouvelle naissance?*, 2000, Plöchl (en francés)
*  *Esakoli.Großvater erzählt: Geschichten und Fabeln aus dem Kongo* 1999 (en alemán)
## Notas
Eduardo Álvarez

Co nome de **Eduardo Álvarez** podemos referirnos a:

* **Eduardo Álvarez Carballido**, historiador galego (1843-1913).
* **Eduardo Álvarez Pertierra**, médico e poeta galego (1850-1878).
* **Eduardo Álvarez Puga**, xornalista galego (1930-2021).
* **Eduardo Álvarez Ortega**, violinista e director de orquestra mexicano (n. 1954).
* **Eduardo Alvarez González**, profesor e sindicalista galego da CIG.
* **Eduardo Álvarez Tuñón**, escritor arxentino (n. 1957).
Mohamed Ahmed-Chamanga

**Mohamed Ahmed-Chamanga**, nado en Ouani na illa de Anjouan en 1952, é un lingüista, profesor, investigador e escritor comoriano. Traballou para o desenvolvemento e recoñecemento da cultura comoriana, en particular a través de contos. En 2006 foi candidato independente nas eleccións presidenciais da Unión das Comores.

## Traxectoria 
Realizou estudos secundarios como interno no colexio de Mutsamudu e logo diplomouse en suahili e árabe, viaxou por Madagascar e a continuación foi a Francia para realizar estudos de lingüística. En 1976 propuxo un método para a transcrición do comoriano, e escribiu artigos sobre el, máis tarde, realizou a súa tese sobre esta lingua *Le Shindzuani (Comores) : Phonologie, morphologie, lexique * (1991) e escribiu outros libros sobre a materia. Ensinou en Francia no Institut national des langues et civilisations orientales. Tras a creación da Universidade das Comores, Ahmed Mohamed-Chamanga visítaa regularmente para impartir cursos alí. En 2000 foi un dos creadores da primeira editorial comoriana, Komedit e en 2007 asumiu a coordinación técnica da introdución do comoriano no ensino.

## Notas
## Obras 
* *Contes comoriens*, 1980
* ''Rois, femmes et djinns (Contes de l'ìle d'Anjouan - Comores)*, 1988 (bilingüe comoriano-francés)
* *Lexique comorien (shindzuani)-français*, 1992 
* *Dictionnaire français-comorien*, 1997 
* *Contes comoriens de Ngazidja*, 1999 (bilingüe comoriano-francés) 
* *Introduction à la grammaire structurale du comorien'', 2010