Hexámetro

O **hexámetro** é un verso da poesía grega e latina que consta de seis pés formados por dáctilos e espondeos, ou troqueo se é o sexto pé, sendo obrigatorio que o quinto sexa un dáctilo. Pode presentarse en series de só hexámetros ou ben en parellas constituídas por un hexámetro e un pentámetro; neste caso trátase da estrofa denominada dístico elexíaco.
[miniatura|250x250px|*[Homero.* Óleo de Auguste Leloir. 1841. Museo do Louvre.]]
## Estrutura e cesuras 
Un dáctilo está formado por unha sílaba longa e dúas breves ( _ U U ), un espondeo por dúas sílabas longas ( _ _ ).

A cesura máis corrente é a **penthemíheres** ou **penthemímera**, chamada así porque vai tras a quinta unidade de medida (entendendo por tal unha longa ou dúas breves); con ela soa xa é correcto é hexámetro:
::::::::: __ UU / __ __ / __ || __ / __ UU / __UU / __ U

::::::::: *Nos patriae fines* || *et dulcia linquimus arva*.
A seguinte é a **hepthemímeres** ou **hepthemímera**, que vén tras a sétima unidade de medida, e debe presentarse sempre coa trihemímeres ou trihemímera para que sexa correcto o hexámetro; esta última vai tras a terceira unidade de medida. Hai outras combinacións de cesuras, pero son moi raras. Os seis acentos ou *ictus* do hexámetro van colocados sempre na primeira sílaba de cada pé, que é longa.
:::::: _ U U ou ben _ _ / _U U ou ben _ _ / _ U U ou ben _ _ / _ U U ou ben _ _ / _ U U / _ U 
Cantos máis dáctilos conteña un hexámetro, mellor, e cada hexámetro debe conter polo menos un dáctilo puro. A única excepción na poesía clásica é Catulo, 116, 3. En Homero é moi frecuente a cesura feminina.

O hexámetro holodactílico consta só de dáctilos, salvo o pé final; o holoespondaico só de espondeos salvo a cláusula final de dous pés; o hexámetro latino baséase na alternancia de pés dáctilos e espondeos, aínda que a cláusula final é sempre a mesma: __UU / __U. O ideal para o poeta é incluír o máximo número de dáctilos e o mínimo de espondeos, pero como é practicamente imposíbel soster un ritmo continuo de hexámetros holodactílicos e o ritmo sería moi monótono, a convención admite a substitución de dúas breves por unha longa para formar un espondeo salvo na cláusula final.

Os gramáticos antigos como Servio no seu *De centum metris* clasificaban tamén outras formas de hexámetro que non se tratan de métrica como se entende agora. Por exemplo, os seguintes versos *rhopalicos* de Ausonio:

En cada verso, cada palabra crécese dunha sílaba. Na mesma maneira, o verso áureo (vide. *golden line*) trátase das partes da oración, especificamente como os adxectivos, nomes, e verbos atópanse dentro do hexámetro.

## Licenzas métricas do hexámetro 
O hexámetro recorre frecuentemente, para lograr a correcta medida cuantitativa do verso, a diversas licenzas como a sinalefa ou elisión, o hiato, a aférese, a sinérese, a diérese, a sinícese, a abreviación iámbica ou o ceugma de Hermann, entre outras.

## Hexámetro na literatura clásica 
O **hexámetro** é o verso comunmente usado na poesía épica e na poesía didáctica grega e latina. Empregouse nas principais epopeas gregas: A *Ilíada* e a *Odisea* de Homero; nas epopeas latinas, como a *Eneida* de Virxilio, a *Farsalia* de Lucano e a *Tebaida* de Estacio; na poesía didáctica grega e na latina de Lucrecio (*De rerum natura*) e Ovidio (*As metamorfoses*).
## O hexámetro noutras literaturas 
A métrica das distintas literaturas europeas tentou imitar a andaina do hexámetro grecolatino con desigual sorte; tentárono sobre todo os poetas alemáns.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Crusius, Federico (1987). *Iniciación en la métrica latina.* España: Bosch.* Pé (métrica)
* Acento (métrica).
* Dáctilo.
* Dialecto grego homérico.
* Métrica grecolatina.
* Dístico elexíaco.
### Ligazóns externas 
* Métrica cuantitativa e métrica e licenzas do hexámetro latino
* Orixe e estrutura do hexámetro dactílico. Revisión crítica