Sobrado

miniatura|dereita|Mapa de Sobrado coas súas parroquias.
[miniatura|Sobrado no *[Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* de Pascual Madoz (1849).]]

**Sobrado** ou **Sobrado dos Monxes** é un concello situado no sueste da provincia da Coruña, pertencente á comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE no 2015 tiña 1911 habitantes (2139 no 2010, 2289 no 2006, 2316 no 2005, 2360 no 2004, 2400 en 2003). O xentilicio (véxase no Galizionario) é «».

## Xeografía 
Limita ó sur cos concellos de Melide e Toques, ó leste con Friol e Guitiriz (provincia de Lugo), ó norte con Curtis e ó oeste con Boimorto e Vilasantar. Pertence á comarca da Terra de Melide ó partido xudicial de Betanzos e á diocese de Santiago de Santiago de Compostela. As dez parroquias do concello distribúense nun territorio de 120,6&nbsp;km².

O termo municipal localízase nunha área montañosa pertencente á Dorsal Galega. Atópase en Sobrado o monte Campelo, da serra da Cova da Serpe, que con 811 m de altitude é o máis alto da provincia.

Sobrado ten un réxime térmico e pluviométrico característico do clima oceánico hiperhúmido, cunha temperatura media anual de 8,4&nbsp;°C, sufrindo importantes variacións, con máximas en xullo de 22&nbsp;°C e mínimas en decembro de 2,3&nbsp;°C. É moi importante a cantidade de precipitacións anuais nesta comarca, cunha media superior ós 1.200&nbsp;mm. A rede fluvial caracterízase por cursos pequenos e de pouco caudal.

En Sobrado nacen o Mandeo, que desemboca na ría de Betanzos, e o Tambre, que forma a ría de Muros e Noia.

## Clima 
O seu clima é oceánico húmido e fresco, con importantes precipitacións.

## Patrimonio histórico e artístico 
Da era castrexa consérvanse varios castros:
* Castro do Cruceiro (Carelle)
* Roda da Froxa (Carelle)
* As Castronelas (Carelle)
* Castro de Revillón (Carelle)
* Castro de Roda de Socastro (Cumbraos)
* Castro de Cumbraos (Cumbraos)
* Castro de Grixalva (Grixalva)
* Castro de Vilanova (A Porta)
* Castro de Seixo (Codesoso)
* Castro das Lagoas (Roade)

Na parroquia da Ciadella atópase o importante campamento romano da Ciadella, o máis importante dos escavados en Galicia (xunto con Aquis Querquennis en Bande). Nel apareceron gran cantidade de tégulas, lápidas, moedas e outras pezas romanas. Probablemente estaría á beira da vía romana entre Brigantium e Lugo. Estivo activo entre os séculos II e IV.

Unha *pressura* romana deu orixe ao condado de Présaras, que comprendía ademais do concello de Sobrado as terras dos concellos actuais de Vilasantar e Curtis e estendía os seus dominios sobre varias vilas, portos de mar, igrexas e outros mosteiros do norte de Galicia. O derradeiro dos condes de Présaras, *Hermenexildo*, fundou no ano 952 o mosteiro de Sobrado dos Monxes e nel foi frade logo de quedar viúvo da súa esposa Paterna Gundesíndez. Desta forma, todos os bens do condado pasaron a formar parte das que foron as posesións do cenobio. Refundado no ano 1142, fábrica da que se conservan a capela funeraria da Magdalena, a sala capitular e algunhas partes soltas. No século XVI foi cando se comezou a levantar a igrexa e o mosteiro actuais.

No lugar de Santiago do Campo hai vestixios dunha igrexa prerrománica.

## Poboación 
A poboación de Sobrado variou, coma moitos concellos do interior de Galicia, pola emigración do agro ás cidades. Así dende os anos 1950 diminuíu a poboación ata uns estables dous mil habitantes que mantén. Sobrado é un concello da Galicia rural. A súa economía está moi ligada á explotación da terra, a gandería e a explotación forestal. O concello matén unha importante fonte de ingresos no turismo e a hostalería ao ser un dos concellos polos que pasa o Camiño de Santiago.

## Etnografía 
### Sobrado na cultura popular 
* *Home de Melide, muller de Sobrado e vaca de Furelos, que os leven os demos*.

Aparece tamén Sobrado na terceira estrofa da «Cantiga da montaña» de Aurelio Ribalta: *De Trasanquelos á Curtis, / dende Vilacoba a Aranga, / dende Monfero a Sobrado, / dende Libureiro a Caldas, dende Santiago a Millide*…

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Laguna de sobrado.jpg|Lagoa de Sobrado.
Ficheiro:Sobradodosmonxes.jpg|
Ficheiro:Iglesia de Santa María de Sobrado dos Monxes.jpg|Mosteiro de Santa María de Sobrado dos Monxes.
Ficheiro:Monasterio de Santa María de Sobrado dos Monxes.jpg|
Ficheiro:Casa do Concello de Sobrado.JPG|Casa do concello.
Ficheiro:Baliza kilométrica, AC-934, Sobrado (6).jpg|Antiga baliza quilométrica na AC-934.

## Parroquias 
## Lugares de Sobrado 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Sobrado vexa: Lugares de Sobrado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Eleccións municipais de Sobrado

### Ligazóns externas 
* Páxina do concello
* Club Atlético Sobrado Xuventude