Le Strade Nuove e il sistema dei palazzi dei Rolli di Genova

**Xénova: Le Strade Nuove e o sistema dos Palazzi dei Rolli** é un Patrimonio da Humanidade da UNESCO que inclúe unha serie de rúas e pazos no centro de Xénova, no noroeste de Italia.

* As *Strade Nuove* (italiano para "Rúas Novas") son un grupo de rúas construídas pola aristocracia xenovesa durante a expansión da cidade nun momento no que a República de Xénova estaba no auxe do seu poder financeiro e mariño. Trátase de Via Giuseppe Garibaldi (1558-1583, antigamente *Strada Maggiore ou Strada Nuova*) e Vía Balbi (1602-1620, antigamente *Strada Balbi*), seguida máis tarde de Via Cairoli (1778-1786, antigamente *Strada Nuovissima*).
* Os *Palazzi dei Rolli* (italiano para "Palacios das Listas") son un grupo de pazos, a maioría dos cales tamén datan de finais do século XVI e principios do XVII, que estaban asociados a un sistema particular de "aloxamento público" en residencias privadas, onde os hóspedes destacados en visita de Estado á República eran aloxados nun destes pazos en nome do Estado.

O 13 de xullo de 2006, corenta e dous dos 163 pazos incluídos orixinalmente nunha das cinco listas públicas chamadas "Rolli" (italiano para "listas") foron seleccionados como Patrimonio da Humanidade pola reunión do comité especial da UNESCO en Vilnius (Lituania). O recinto inclúe un conxunto de pazos renacentistas e barrocos ao longo das chamadas *Strade Nuove*), que ofrecen unha extraordinaria variedade de solucións diferentes, acadando un valor universal na adaptación ás características particulares do lugar e ás esixencias dunha organización social e económica específica. Tamén ofrecen un exemplo orixinal de rede pública de residencias privadas designadas para acoller visitas estatais.
[miniatura |Palazzo Balbi Piovera Raggio ([via Balbi (Xénova)).]]

O 20 de xaneiro de 2007, a UNESCO descubriu unha placa na vía Garibaldi, a antiga Strada Nuova, explicando as razóns para a inclusión da Strade Nuove e do sistema dos Palazzi dei Rolli dentro do Patrimonio da Humanidade:
 Algúns dos Palazzi dei Rolli úsanse hoxe en día como edificios públicos, museos, oficinas e residencias privadas. Entre os pazos abertos ao público, Palazzo Rosso, Palazzo Bianco e Palazzo Doria Tursi constitúen conxuntamente os Museos Strada Nuova situados na vía Garibaldi.

## O *Rolli* de Xénova 
Os *Rolli di Genova* - ou, máis precisamente, os *Rolli degli alloggiamenti pubblici di Genova* (en italiano para "Listas dos aloxamentos públicos de Xénova") eran as listas oficiais na época da República de Xénova dos pazos e mansións particulares, pertencentes ás máis distinguidas familias xenoveses, que, en caso de elixirse mediante sorteo público, estaban obrigadas a acoller en nome do Goberno aos visitantes máis destacados durante a súa visita de Estado á República.

Os *Rolli*, ou, máis precisamente, os *Rolli degli alloggiamenti pubblici di Genova* (en italiano para "Listas dos aloxamentos públicos de Xénova") foron listas oficiais establecidas en 1576 polo Senado xenovés, unha institución aristocrática que tomou protagonismo como consecuencia das reformas oligárquicas do Príncipe e do Almirante Andrea Doria, para determinar os pazos dos que dispoñía o Goberno para garantir que a República de Xénova puidese ofrecer un aloxamento axeitado aos hóspedes máis notables que visitaban habitualmente a cidade, como príncipes, reis, diplomáticos ou autoridades relixiosas. O feito de que non se elixise un só palacio, senón moitos, foi un sinal de que as autoridades da República de Xénova consideraban a toda a cidade como un "pazo real republicano".

Os Palazzi dei Rolli subdividíronse en función do seu prestixio en tres categorías, co tamaño, a beleza e a importancia como criterios principais para seleccionar se cada palacio era apto para acoller cardeais, príncipes e vicerreis, señores feudais, embaixadores ou gobernadores. Só tres palacios se consideran axeitados para albergar aos máis altos dignatarios, como papas, emperadores, reis e cardeais e príncipes máis importantes: o Palazzo Doria Spinola en Salita Santa Caterina, o Palazzo Grimaldi Doria Tursi na actualidade, vía Garibaldi e o Palazzo Lercari Parodi, tamén na actual Via Garibaldi.

Os "Rolli" ou "Listas" conservados ata hoxe foron cinco: 1576 (incluíndo 52 pazos); 1588 (111); 1599 (150); 1614 (96); e 1664 (95). En total, houbo 162 pazos incluídos polo menos unha vez nunha destas listas oficiais.

## Os *Palazzi dei Rolli* non incluídos na lista da UNESCO 
Aínda se conservan os seguintes Palazzi dei Rolli pero, debido á partición ou ao uso alterado, non foron incluídos no Patrimonio da Humanidade da UNESCO:

## Os días Rolli
En 2009, despois de que os *Palazzi dei Rolli* recoñecéranse como Patrimonio da Humanidade da UNESCO, o Concello de Xénova iniciou os chamados *Rolli Days*, dedicados á visita gratuíta de edificios públicos e privados. Cada vez proponse un itinerario diferente, con estudantes de arte, arquitectos e guías profesionais que ofrecen visitas guiadas, case todas de balde.

Os *Rolli Days* teñen lugar dúas veces ao ano, normalmente durante unha fin de semana de maio e outra en setembro. Unha excepción a esta regra fíxose con motivo do décimo aniversario do recoñecemento da UNESCO en 2016, cando se dedicaron tres fins de semana aos *Rolli Days* en abril, maio e outubro.

O número de edificios salientables abertos ao público durante os *Rolli Days* aumentou co paso do tempo. Máis recentemente, tamén se engadiron á oferta turística pazos non pertencentes orixinalmente ao sistema Rolli (como exemplo, algúns edificios históricos da Universidade de Xénova), vilas suburbanas e igrexas.

## Palazzo Grillo sede da Fundación De André 
Un dos pazos Rolli, o Palazzo Grillo na Piazza delle Vigne, foi destinado pola propiedade para albergar a Fundación leva o nome de Fabrizio De André, famoso compositor de Xénova. A inauguración das instalacións foi en 2019, décimo aniversario da súa morte en 2009.

No interior da vivenda, situada no centro de Xénova, hai unha cafetería e restaurante, un auditorio, salas públicas (aulas e información) dedicadas ao estudo da escola xenovesa de cantautores, a última planta da residencia é un lugar de encontro entre invitados.

FAI está en proceso de completar a rehabilitación e restauración de Villa Saluzzo Bombrini, no barrio de Albaro, coñecido como *Il Paradiso* e habitado na súa mocidade por De André.

## Imaxes 

Ficheiro:Genova-DSCF7464.JPG|Via Garibaldi, Xénova
Ficheiro:Genova-DSCF7471.JPG|Via Garibaldi, Xénova
Ficheiro:Genova-DSCF7410.JPG|Xardín con estatuas e ninfeo Palazzo Podestà     
Ficheiro:Genova-DSCF7395.JPG|Salón do Palazzo Carrega Cataldi, Via Garibaldi, Xénova
Ficheiro:Genoa Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli-113864.jpg
Ficheiro:Genoa Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli-113860.jpg|Galería de espellos no Palacio Real, via Balbi, Xénova
Ficheiro:Via Garibaldi Genova.JPG|via Garibaldi, Xénova
Ficheiro:Genova Via Garibaldi noc.jpg|via Garibaldi, Xénova
Ficheiro:Via Garibaldi di notte (Genova).jpg
Ficheiro:Noack, Alfred (1833-1895) - n. 3026 - Genova Via Nuova.jpg|via Garibaldi, Xénova
Ficheiro:Genova Via Garibaldi.jpg|via Garibaldi, Xénova
Ficheiro:Via balbi 02.jpg|via Balbi, Xénova
Ficheiro:Via balbi 01.jpg|via Balbi, Xénova
Ficheiro:Centre et vieille-ville Gênes 1864 (8195516751).jpg|via Balbi, Xénova

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Bibliografía
* Fiorella Caraceni (1992), *Una strada rinascimentale: via Garibaldi a Genova*, Genova, SAGEP
* Giorgio Doria (1995), *Nobiltà e investimenti a Genova in Età moderna*, Genova
* Gioconda Pomella (2007), *Guida Completa ai Palazzi dei Rolli Genova*, Genova, De Ferrari Editore()
* Mauro Quercioli (2008), *I Palazzi dei Rolli di Genova*, Roma, Libreria dello Stato ()
* Fiorella Caraceni Poleggi (2001), Palazzi Antichi e Moderni di Genova raccolti e disegnati da Pietro Paolo Rubens (1652), Genova, Tormena Editore ()
* Mario Labò (2003), I palazzi di Genova di P.P. Rubens, Genova, Nuova Editrice Genovese

### Outros artigos
*Xénova

### Ligazóns externas
* http://www.rolliestradenuove.it/ Sitio web oficial da Rolli e Nuove Strade de Xénova - Patrimonio da Humanidade    
* http://www.palazzideirolli.it/ Palazzi dei Rolli di Genova UNESCO World Heritage Site 
* http://www.irolli.it/  Rolli de Xénova
* https://web.archive.org/web/20060514231713/http://www.fondazionecarige.it/rivista/2001/2-2001/art2.asp Perspectiva
* http://www.ansa.it/main/notizie/fdg/200607132031249551/200607132031249551.html   Proceso de inclusión entre Patrimonio da Humanidade
* As razóns para conceder o status da UNESCO