open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Julio Astray Caneda

**Julio Astray-Caneda Álvarez-Builla**, nado en Santiago de Compostela en 1827 e finado en Ourense o 9 de novembro de 1896, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Neto de Pedro Nicolás Astray Caneda e fillo de Jose Astray-Caneda Calvelo. Rematou a carreira de Dereito en 1847 e colexiouse en Madrid. Avogado de Santiago de Compostela. Foi membro da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago. Colaborou en *El País* e *La Perseverancia*. Militou no Partido Republicano e no Sexenio Democrático foi elixido deputado por Ribadavia nas eleccións de agosto de 1872. Maior contribuinte de Santiago de Compostela  en 1881, na Restauración foi elixido deputado por Verín nas eleccións de 1886, e volveu ser elixido polo mesmo distrito nas eleccións de 1893. Despois foi deputado provincial polo distrito de Ourense. Finou en Ourense o 9 de novembro de 1896.

## Obras 
* *Reflexiones sobre la memoria relativa al proyecto del ferrocarril económico directo de La Coruña a Santiago*, 1882.

* *La trasladación del Apóstol Santiago* (poema relixioso).
## Vida persoal 
Era irmán do alcalde de Vigo Marcelino Astray de Caneda. Casou con Elvira Reguera e foi pai de Margarita Astray Reguera.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* Barreiro Fernández, Xosé Ramón; López Morán, Beatriz; Mínguez Goyanes, Xosé Luís (2003). *Parlamentarios de Galicia : biografías de deputados e senadores (1810-2003)*. Parlamento de Galicia - Real Academia Galega. p. 95. ISBN 84-87987-25-7.

### Ligazóns externas 
* Alfredo Vilas no Lordelo
María Romero

* **María Romero**, soprano mexicana.
* **María Romero Banet**, actriz de dobraxe galega (1929-2015).
* **María Romero Cordero**, periodista chilena pioneira a nivel lationamericano no xornalismo cinematográfico e de espectáculos.
* **María Romero Meneses**, relixiosa salesiana nicaraguana, beatificada por Xoán Paulo II.
Misión do Álamo

thumb|Praza de homenaxe aos heroes do Álamo, xaneiro de 2025
thumb|Entrada principal ao Álamo, noite

A **Misión do Álamo** , comunmente coñecida simplemente como Alamo en inglés, orixinalmente bautizada como a Misión de San Antonio de Valero, é unha misión católica histórica e un complexo de fortaleza fundada por misioneiros no século XVIII no que hoxe é o centro urbano da cidade de San Antonio, Texas, Estados Unidos. Foi o lugar da Batalla do Álamo en 1836, onde morreron os lendarios heroes populares estadounidenses James Bowie e Davy Crockett.. Hoxe, é un museo no distrito histórico de Alamo Plaza e forma parte do Patrimonio da Humanidade das Misións de San Antonio.

## Historia 
San Antonio de Valero foi unha das primeiras misións católicas españolas en Texas, construída para asimilar aos indios locais despois da súa conversión ao cristianismo. A misión foi secularizada en 1793 e logo abandonada. Dez anos despois, converteuse nunha fortaleza, sede dunha unidade de milicia montada española, da que puido proceder o nome posterior da misión, o Álamo. Durante a Revolución de Texas, o xeneral mexicano Martín Perfecto de Cos entregou o forte ao exército texano en decembro de 1835 despois do asedio de Bexar. Un número relativamente pequeno de soldados texanos permaneceu no forte durante varios meses. Os defensores foron destruídos na batalla do Álamo o 6 de marzo de 1836, cando o forte foi capturado polo exército mexicano. Na retirada do exército mexicano de Texas varios meses despois, destruíron o interior do Forte Álamo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *El legado de El Álamo* (en castelán e inglés).
Orizón

Como topónimo **Orizón** pode referirse a:

;En Galiza
***Santa Comba de Orizón**, parroquia do concello de Castro de Rei;
****Orizón**, lugar de dita parroquia.
Avenida do Marqués

O topónimo **Avenida do Marqués** pode referirse a:

;En Galiza
***Avenida do Marqués de Figueroa**, lugar da parroquia de San Sadurniño, no concello de San Sadurniño;
***Avenida do Marqués de San Sadurniño**, lugar da parroquia de San Sadurniño, no concello de San Sadurniño.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Carabias, Segovia

**Carabias** é un concello español da provincia de Segovia, na comunidade autónoma de Castela e León.

## Demografía 
Segundo o INE, no ano 2024 tiña unha poboación de 54 habitantes.

## Véxase tamén
Rexión de Kivalliq

A **rexión de Kivalliq** (en silabario inuktitut: ᑭᕙᓪᓕᖅ, pronuncia en inuktitut: /kɪˈvælɪk/), é unha rexión administrativa de Nunavut, no Canadá.
Abrangue a parte continental ao oeste da baía de Hudson xunto coa illa Southampton e a illa Coats. A capital rexional é a vila de Rankin Inlet. 

## Demografía 
A poboación era de 11&nbsp;045 habitantes no censo canadense de 2021, o que supón un aumento do 6,1% respecto ao censo de 2016.

## Localidades 
;Vilas
*Arviat
*Baker Lake
*Chesterfield Inlet
*Coral Harbour
*Naujaat
*Rankin Inlet
*Whale Cove

;Antigas vilas e aldeas
*Cape Fullerton
*Ennadai
*Maguse River
*Padlei
*Tavani
*Wager Bay

O resto da rexión denomínase "Kivalliq, non organizado" por Statistics Canada.

## Clima 
A rexión de Kivalliq ten un clima subártico (clasificación climática de Köppen Dfc) e un clima de tundra (ET). Non obstante, está case enteiramente por riba do límite arbóreo. As temperaturas mantéñense por debaixo de cero desde finais de setembro ata principios de xuño, e acadan un máximo de 10&nbsp;°C en xullo. Os días son moito máis longos no verán que no inverno.

## Notas
Sanxenxo (homónimos)

Como topónimo **Sanxenxo** pode referirse a:

;En Galiza
***Sanxenxo**, concello de comarca do Salnés;
***Sanxenxo**, lugar da parroquia de Padriñán, no concello de Sanxenxo.
Silleda (homónimos)

Como topónimo **Silleda** pode referirse a:

;En Galiza
***Silleda**, concello da comarca de Deza;
****Silleda**, parroquia de dito concello;
*****Silleda**, lugar de dita parroquia.
Sobrado de Picato

Como topónimo **Sobrado de Picato** pode referirse a:

;En Galiza
***Sobrado de Picato**, parroquia do concello de Baralla;
****Sobrado de Picato**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Praza de abastos

[miniatura|[Mercado de Abastos de Pontevedra|Praza de abastos de Pontevedra.]]
Unha **praza de abastos**, un **mercado de abastos** ou tamén unha **central de abastos** é o nome que reciben as instalacións e dependencias comerciais municipais pechadas e normalmente cubertas, situadas en aglomeracións urbanas, onde diversos comerciantes abastecen aos compradores de todo tipo de mercadorías.

## Descrición 
[miniatura|[Mercado de Abastos de Santiago de Compostela|Praza de abastos de Santiago de Compostela.]]
Nos mercados de abastos, a oferta de abastecemento inclúe produtos perecedoiros como carnes, peixes, froitas e hortalizas. Tamén pode haber outras tendas que vendan pan, produtos lácteos, flores, conservas, produtos de limpeza xeral, así como outros diversos artigos relacionados co consumo xeral e as necesidades básicas definidas por cada nación. Os modernos mercados alimentarios tamén contan con cámaras frigoríficas para conservar alimentos de orixe animal.

En Galicia, as prazas de abastos adoitan ter postos de venda ambulante autorizados e anexos á edificación.

## Notas 
## Véxase tamén
Hirtudiscus boyacensis

***Hirtudiscus boyacensis*** é unha especie de caracol de terra da subfamilia Scolodontinae e da familia Scolodontidae, o cal foi descrito por vez primeira por Bernhard Hausdorf en 2003.

## Etimoloxía e hábitat 
[dereita|190px|miniatura|Paisaxe típica do [Altiplano Cundiboyacense (Arcabuco), hábitat de *Hirtudiscus boyacensis*.]]
*Hirtudiscus boyacensis* recibe o seu nome do departamento colombiano de Boyacá, a rexión onde se descubriu a especie. O holotipo foi descuberta nun bosque seco a 2.170 metros de altitude entre Villa de Leyva e Gachantivá. Os paratipos atopáronse a 2.400 metros cara a Arcabuco nunha carballeira, en Moniquirá a 2.500 metros, 2.400 metros e 2.150 metros e en Barbosa a 1.840 metros.

## Descrición 
A morfoloxía de *Hirtudiscus boyacensis* é descrita por Hausdorf; unha cuncha en forma de disco con verticilos convexos, unha protoconcha con estrías espirais máis ou menos distintas e estrías e pelos densos de crecemento.

Os exemplares dos arredores de Barbosa e Moniquirá diferéncianse dos próximos a Villa de Leyva pola cuncha máis pequena con verticilos máis fortes en arco, unha escultura en espiral máis débil na protoconcha e un umbilicus que é en media máis estreito.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
### Bibliografía 
*
Sandián

O topónimo **Sandián** pode referirse a:

;En Galiza
***Sandián**, lugar da parroquia de Rodís, no concello de Cerceda;
***Sandián**, lugar da parroquia do Rosal, no concello do Rosal.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Sandión**, lugar da parroquia de San Martiño de Oleiros, no concello de Toques;
***Santián**, lugar da parroquia de Amarante, no concello de Maside;
***Sandán**, lugar da parroquia de Tabeirós, no concello da Estrada.
Felús

[miniatura|Felús [Dinastía Omeia|omeia de al-Ma'mun, AH 219 (834-835 d. C.), cuñado en Xerusalén.|260x260px]]
O **felús** (árabe: فلس, romanizado: *fals*, plural *fulus*) foi unha moeda medieval de cobre do mundo musulmán producida por primeira vez polo califato omeia (661-750 d.C.) a finais do século VII. 

## Historia 
A moeda deriva do follis, unha moeda romana de cobre e, máis tarde, tamén moeda bizantina. Orixinalmente, o felús cuñouse seguindo o padrón bizantino, de maneira que 48 feluses equivalían a un dirham de prata.

A existencia desta pequena peza de cobre foi fonte de controversia para os xuristas musulmáns: cabe citar a Al-Maqrîziy, quen no seu *Ighathah* (1405) e sobre todo en *al-Nuqud al-Islamiyyah* («A moeda do islam», 1415), advertía de que «os muslmáns non deberían utilizar máis que o dinar de ouro e o dirham de prata nas súas transaccións».

## Etimoloxía 
O nome procede do árabe marroquí *flus* (pl. *fulus*), e este termo deriva, pola súa vez, do grego antigo *phóllis* (*φόλλις*), que chegou ao árabe a través do arameo. É probable que o termo actual en galego fose tomado da forma plural árabe.

## Moedas modernas 
[miniatura|260x260px|Moeda [Marrocos|marroquí de 4 falús de AH 1290 (1873/4 d.C.), cuñada na ceca de Fez.]]
Na Idade Moderna, o felús deu orixe a outras moedas:

* Fils, a moeda divsionaria dos modernos dinar, dirham ou rial como moeda de diversos países (Bahrain, Iraq, Xordania, Kuwait, Iemen e Emiratos Árabes Unidos).
* Falus, moeda marroquí vixente entre 1672 e 1901.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Abdullah, A. (2020). "The Islamic Monetary System: Dinar and Dirham". En *International Journal of Islamic Economics and Finance Studies*. Vol. 6. Nº 1.
* Alfaro Asins, C. et al. (2009). *Diccionario de numismática*. Ministerio de Cultura, Madrid. ISBN 978-84-8181-405-7
* Rodríguez Lorente, J. J. (1982). *Prontuario de la moneda arábigo-española*. Vico, Madrid. Páxina 12. ISBN 9788485711055
Modesto Álvarez Vázquez

**Modesto Álvarez Vázquez**, finado na Cañiza en abril de 1930, foi un farmacéutico e xornalista galego.

## Traxectoria 
Farmacéutico na Cañiza. Foi un dos promotores con Heriberto Fuertes Gómez, José Benito González Álvarez e Emilio Rodríguez Arias do periódico *Nueva Cañiza*, do que foi o primeiro director. Aspirante a xuíz municipal da Cañiza en abril de 1930, finou na Cañiza a principios de abril dese ano.

## Vida persoal 
Casou con María Teresa Facorro en 1924.
## Notas
Marquesado de Sarria

dereita|miniatura|Torre do Batallón do castelo de Sarria.
O **marquesado de Sarria** é un título nobiliario concedido o 1 de maio de 1543 polo rei Carlos I de España a favor de Fernando Ruiz de Castro y Portugal, IV conde de Lemos. Fai referencia á vila galega de Sarria, e con anterioridade xa existira o condado de Sarria. Trátase do título que levaban os herdeiros da casa de Lemos.
## Marqueses de Sarria 
*Fernando Ruiz de Castro e Portugal (m. 1575), I marqués de Sarria, IV conde de Sarria y IV conde de Lemos.
:: Casou con Teresa de Andrade y Zúñiga (m. 1528), filla de Fernando de Andrade das Mariñas e mais de Francisca de Zúñiga Ulloa. II conde de Andrade e XII señor de Pontedeume e Ferrol.
:: Casou con Leonor de la Cueva y Girón.
:: Casou con Matilde de Solís y Martínez de Campos, pais de Fernando e de Carlos Fitz-James Stuart y de Solís.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
* 
*
Domenico Laffi

**Domenico Laffi**, nado en Vedegheto (Savigno, provincia de Boloña) o 3 de agosto de 1636 e finado despois de 1683, foi un peregrino, viaxeiro e escritor de viaxes italiano.

## Traxectoria 
Ordenado sacerdote, peregrinou a Santiago de Compostela polo menos en tres ocasións, nos anos 1666, 1670 e 1673, e unha a Xerusalén, nunha viaxe marítima, por Córsega, Sardeña e as costas de África, que comezou en outubro de 1678 e chegou en xaneiro de 1679. Froito desta experiencia foi a publicación en 1683 de *Il Viaggio in Levante al Santo Sepolcro di N.S. G. Christo et altri luoghi di Terra Santa*. Despois das súas peregrinacións a Santiago, viaxou pola Península Ibérica ata cabo Fisterra, Lisboa, Madrid e mesmo Córdoba e Granada . 

## Obra 
* *Viaggio a Ponente a San Giacomo di Galitia e Finisterrae* (1673)
* *Viaggio a Levante al Santo Sepolcro di Nostro Signore Giesù Christo et altri luoghi di Terra Santa* (1683)
* *Dalla tomba alla culla è un lungo passo. Viaggio da Padova ove morse il glorioso S. Antonio a Lisbona ove nacque* (1691)

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
*
Manuel Chicharro

**Manuel Chicharro Bisi**, nado na Coruña o 29 de agosto de 1849 e finado en Santiago de Compostela o 13 de xaneiro de 1924, foi un fotógrafo galego.

## Traxectoria
[miniatura|esquerda|Cicharro colaborou con *[Café con Gotas*.]]
Comezou a súa carreira aos 14 anos no estudio de Luis Sellier, exerceu como operador de Mariano Bordoy e asociouse con Ulisse Ferrant, instalado no Ferrol. En 1877 abriu un estudio en Santiago de Compostela, primeiro no nº 34 da rúa Nova e en 1907 mudouse á rúa do Vilar.

Retratou os fondos artísticos e documentais do Museo Catedralicio de Santiago de Compostela, incluído o *Códice Calixtino*. En 1884 publicou a obra *Compostela monumental*, un porfolio de vinte e catro imaxes da cidade con textos do historiador Bernardo Barreiro. A obra considérase o primeiro libro de fotografías impresas editado por un fotógrafo galego en Galicia. Retratou tamén a chegada á cidade de personalidades e mais a Exposición Rexional de 1909.

Algunhas das súas fotografías foron premiadas en eventos como a Exposición Universal de Filadelfia de 1876, a Exposición Universal de París de 1889 ou a Exposición Mundial Colombiana celebrada en Chicago en 1893. Colaborou con publicacións como a revista pontevedresa *Galicia Moderna* ou *Café con Gotas*. Posuíu o título honorífico de fotógrafo da casa real, outorgado por Afonso XII de España.

Foi membro da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago e interviu de forma activa na vida política municipal compostelá. En 1891 foi elixido concelleiro pola candidatura liberal dinástica de Montero Ríos.

O seu arquivo, que inclúe fotografías realizadas entre 1877 e 1921, consérvase no Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento.

## Distincións
*Cruz da Orde de Isabel a Católica.
## Vida persoal
Casou con Francisca Robelo Vega (1848-1920) e foi pai de seis fillos, entre eles Luis Chicharro Robelo (1886-1962), que continuou co estudio fotográfico e despois pasou a traballar en *El Correo Gallego*.

## Galería de imaxes 
[miniatura|640px|center|*Compostela monumental* (1884), con fotografías de Chicharro e textos de [Bernardo Barreiro|Barreiro, en PDF.]]

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* José Sellier
* Felipe Prósperi
* Andrés Cisneros Pereiro
### Ligazóns externas 
* "Carlos Castelao: "Os Chicharro non querían facer fotografía monumental, senón ser testemuñas da transformación da cidade"" (29/1/2025). g24.gal.
Francisco Pillado Villamil

**Francisco Pillado Villamil**, nado na Coruña o 16 de outubro de 1856 e finado na mesma cidade o 26 de marzo de 1926, foi un compositor e pianista galego.
## Traxectoria
Fillo de nai solteira, o pai foi Francisco Ortega Soler, quen pagou a súa formación musical. Foi alumno de Marcial de Torres Adalid. En 1872 formou con José Courtier, Mariano Alonso e os irmáns Canuto e Manuel Berea un quinteto para actuar no salón da Reunión Recreativa e Instrutiva de Artesáns da Coruña. Actuou en diversas ocasións no Teatro Principal e en diferentes sociedades coruñesas, nas que interpretou obras para piano a catro mans co tamén pianista Fernando Veiga. En 1886 compuxo unha habanera cantada no Entroido polo coro El Eco (dirixido por Pascual Veiga) xunto coa sección de canto da Reunión Recreativa e Instrutiva de Artesáns. Anos despois exerceu como profesor de piano en dita entidade, e formou dúo co violinista Constante Suárez Chané. Colaborou coa Sociedad Filarmónica da Coruña.

O 12 de abril de 1908 participou xunto con Nan de Allariz nunha homenaxe a Curros Enríquez, onde interpretaron as composicións de Chané "Un adiós a Mariquiña" e "Tangaraños". En 1913 estreou a melodía "Doce sono" de José Baldomir. En 1914 a editorial Canuto Berea y Compañía publicou diferentes composicións instrumentais, unha mazurca Toñita e outras seis pezas bailables.

O seu arquivo consérvase no Fondo Canuto Berea da Biblioteca da Deputación da Coruña e mais no Fondo Ramiro Cartelle da Biblioteca Municipal de Estudos Locais da Coruña.

## Vida persoal
Casou con Manuela González, de Vilalba. O matrimonio tivo sete fillos, dous varóns e cinco mulleres, entre eles e foi pai do contable e fotógrafo e Francisco (1891), Ramona (1894), Julia (1896) e Carmen Pillado González (1898). Foi tamén avó do xornalista Francisco Pillado Rivadulla e bisavó do editor Francisco Pillado Mayor.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*
Batalla do Campo da Matanza

A **batalla do Campo da Matanza** foi un enfrontamento lendario ocorrido durante o reinado de Afonso II (791 - 842). Segundo a tradición oral e o folclore local, esta batalla tivo lugar no ano 813 nas proximidades da vila do Cádavo (concello de Baleira, Lugo), nun tramo do antigo Camiño Primitivo. Inda que carece de confirmación documental directa, a lenda relata unha vitoria cristiá contra as tropas musulmás do Emirato de Córdoba, vinculada a restos arqueolóxicos e símbolos heráldicos da zona.  

Inda que as fontes históricas non mencionan ningunha batalla en 813, estudosos propoñen que a data real puido ser 795, axustando un erro de 18 anos por diferenzas entre os calendarios xuliano e gregoriano. Isto relacionaría o evento coa campaña de Abd al-Karim e a desaparición dun corpo secundario do exército andalusí en Galicia. aparece en varias zonas da península asociado a batallas lendarias entre mouros e cristiáns, e a táctica de emboscada en retiradas era habitual en Afonso II, como se demostra na batalla de Lutos (794). Segundo esta hipótese, as tropas musulmás estarían a retirarse cara a Oviedo, para reunirse co continxente principal, cando foron emboscadas no Campo da Matanza. Afonso II, coñecedor do terreo polos seus anos en Samos, lanzou un ataque sorpresa. A carga cristiá, combinada cun posible cerco posterior, explicaría a alta mortalidade andalusí.

As aparicións esporádicas de restos humanos e armas na zona non foron estudadas metodicamente, o que mantén o evento no ámbito da hipótese.

Ademais non é probable que os restos atopados na zona sexan do século IX, pois debido ás condicións climáticas, situación e o tipo de solos ácidos, desintégranse en poucos anos. Os restos aparecidos no século XX, poden ser de batallas máis recentes, pois o Campo da Matanza éstá nunha vía de paso entre Lugo e Asturias.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Batalla de Lutos  
* Batalla do río Nalón  
* Batalla das Babias  
* Afonso II  
* Camiño Primitivo
Batalla de Lutos

A **batalla de Lutos** produciuse en 794 cando o emir de Córdoba, Hixam I, enviou incursións militares contra o Reino de Galicia baixo o mando dos irmáns Abd al-Karim ibn Abd al-Walid e Abd al-Malik ibn Abd al-Walid.

## Batalla 
Abd al-Karim levou a cabo unha campaña de razzias contra as terras de Áraba, mentres que o seu irmán Abd al-Malik dirixiu as súas forzas ao corazón do reino sen atopar unha resistencia importante á marxe da cidade de Oviedo. Arrasou gran parte do campo, incluídas as igrexas construídas por Fruela I. Ao seu regreso a Al-Andalus, no val do Camiño Real do Porto da Mesa, foron atacados polo rei Afonso II e as forzas ao seu mando. As forzas cristiás emboscaron ao exército musulmán nunha parte do val preto de Grau, Asturias, que foi considerada polos historiadores como a zona dos Lodos. A batalla resultou nunha vitoria cristiá e a maioría do exército musulmán invasor foi aniquilado. Abd al-Malik, un dos irmáns, morreu na acción.

## Consecuencias 
Despois da derrota, Hixam enviou ao ano seguinte unha expedición punitiva encabezada polo outro irmán Abd al-Karim ibn Abd al-Walid ibn Mugaith, quen derrotou ao exército cristián na batalla das Babias e noutros enfrontamentos, e finalmente conquistou Oviedo. Co inverno de 795 - 796 as tropas musulmás retiráronse.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Batalla do río Nalón
* Batalla das Babias
* Batalla do Campo da Matanza
* Afonso II
Meteorus boyacensis

***Meteorus boyacensis*** é un insecto pertencente á orde dos himenópteros e á familia dos bracónidos. O nome científico da especie foi publicado por primeira vez validamente por Aguirre & Shaw en 2011.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
Isoetes boyacensis

***Isoetes boyacensis*** é unha especie de planta pertencente ao filo *Tracheophyta*, e foi descrito por primeira vez por Hans Peter Fuchs. *Isoetes boyacensis* pertence ao xénero *Isoetes*, e á familia *Isoetaceae*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
Agrostis boyacensis

***Agrostis boyacensis*** é un xénero de gramíneas. Foi descrito por primeira vez por Jason Richard Swallen e García-Barr. *Agrostis boyacensis* pertence ao xénero *Agrostis* e á familia *Poaceae*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
### Bibliografia 
* Barrie, F. R. 2006. Report of the General Committee: 9. Taxon 55:796.
* Brummitt, R. K. 1995. Report of the Committee for Spermatophyta: 43. Taxon 44:611–612.
* Jarvis, C. E. 1991. Seventy-two proposals for the conservation of types of selected Linnaean generic names, the report of Subcommittee 3C on the lectotypification of Linnaean generic names. Taxon 41:552–583.
* Leena Hämet-Ahti et al.: Retkeilykasvio. Helsinqui: Luonnontieteellinen keskusmuseo, Kasvimuseo, 1998. ISBN 951-45-8167-9
* Nicolson, D. H. 1999. Report of the General Committee: 8. Taxon 48:373–374
Lepanthes boyacensis

***Lepanthes boyacensis*** é unha especie de planta da orde das asparagales. Foi descrita por primeira vez por Carlyle August Luer e Rodrigo Escobar en 1984. *Lepanthes boyacensis* pertence ao xénero *Lepanthes* e á familia *Orchidaceae*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
Papuxa do Atlas

[miniatura|Ovo de *Cuculus canorus bangsi* nun niño de *Curuca deserticola* - [MHNT]]
A **papuxa do Atlas** (***Curruca deserticola***, antes *Sylvia deserticola*) é unha especie de ave paseriforme da familia Sylviidae que vive no noroeste de África.

## Descrición 
miniatura|Papuxa do Atlas.
Cunha lonxitude de 11,5 a 12,5 cm, a papuxa do Atlas é unha das papuxas máis pequenas. A cola é relativamente longa, pero máis curta que a da papuxa do mato e ten cobertoiras caudais superiores grises. As patas son de cor area. A coloración da plumaxe é moi similar á papuxa tomiñeira. As ás son de cor marrón enferruxado, o anel ocular é branco. Os flancos son de cor vermello ladrillo. A cabeza é gris azulada.

Nos machos en plumaxe reprodutora a gorxa e peito tamén son vermellos ladrillo e o gris da cabeza esténdese ata as ás, o dorso e a cola. Na plumaxe non reprodutora a gorxa e o peito son claros. As femias en plumaxe non reprodutora son de cor similar ao dos machos, mais teñen un iris escuro e os machos vermello.

Os xoves teñen unha gorxa monocromática beixe claro e son de cor marrón beixe na cabeza e dorso, que difire do marrón agrisado oliva da papuxa tomiñeira. As súas cobertoiras caudais superiores son beixes-marróns.

## Distribución e hábitat 
Como o seu nome indica cría na cordilleira do Atlas, ata os 1600&nbsp;m de altura e pasa o inverno algo máis ao sur, en rexións de mato semiárido ata a beira do deserto. Está distribuída por Marrocos, Alxeria, Tunisia, leste de Libia, Mauritania e o Sáhara Occidental.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Punto a punto

En matemáticas, o cualificativo **punto a punto** (en ) indica que certa propiedade considera cada valor f(x) dalgunha función f.  Un exemplo importante son as operacións punto a punto, que son operacións en funcións onde se aplica a operación separadamente para o valor de cada punto  no dominio de definición. 

## Operacións punto a punto 
[miniatura|Suma punto a punto (gráfico superior, violeta) e produto (verde) das funcións [seno   (gráfico inferior azul) e ln (vermello). A liña vertical destacada mostra o valor no punto x=2π.]]

### Definición formal 
Unha operación binaria  nun conxunto  pode ser levada punto a punto a unha operación   no conxunto X → Y  de todas as funcións desde X a Y como segue: 

Dadas dúas funcións f1: X → Y e f2: X → Y, definimos a función O(f1, f2): X → Y por:
 
Xeralmente, o e *O* denótanse polo mesmo símbolo.

### Exemplos 
A suma punto a punto de dúas funcións f+g  co mesmo dominio e codominio está definida por:

O produto punto a punto é:

O  produto por un escalar \lambda:

Un exemplo dunha operación de funcións que *non* é punto a punto é a convolución.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* T. S. Blyth, *Lattices and Ordered Algebraic Structures*, Springer, 2005, .
* G. Gierz, K. H. Hofmann, K. Keimel, J. D. Lawson, M. Mislove, D. S. Scott: *Continuous Lattices and Domains*, Cambridge University Press, 2003.

### Outros artigos 
* Convolución.
Val de Miotos

Como topónimo **Val de Miotos** pode referirse a:

;En Galiza
***Val de Miotos**, lugar da parroquia de Vilalpape, no concello de Bóveda;
***Val de Miotos**, lugar da parroquia de Castrelo, no concello de San Xoán de Río;
***Valdemiotos**, lugar da parroquia da Hedrada, no concello de Parada de Sil.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Val do Bolo

Como topónimo **Val do Bolo** pode referirse a:

;En Galiza
***Val do Bolo**, lugar da parroquia de Vilamarín, no concello de Monforte de Lemos;
***O Val do Bolo**, lugar da parroquia de Marcelle, no concello de Monforte de Lemos.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Batalla das Babias

A **batalla das Babias** produciuse no ano 795 cando o emir de Córdoba, Hixam I, intentou vingar as súas anteriores incursións militares en 794 contra os reinos cristiáns baixo o mando dos irmáns Abd al-Karim ibn Abd al-Walid e Abd al-Malik ibn Abd al-Walid. As batallas anteriores resultaron en perdas devastadoras para o emirato, a máis importante na batalla de Lutos, onde un dos irmáns caeu. A batalla resultou en vitoria musulmá.

## Antecedentes 
O emir cordobés Hirxam I buscou vinganza pola derrota do seu exército en 794 na batalla de Lutos, na que o xeneral cordobés Abd al-Malik ibn Abd al-Walid morreu en combate. Con este fin, enviou ao seu irmán, Abd al-Karim ibn Abd al-Walid á fronte dun exército de 10 000 homes en armas contra os cristiáns de Asturias.

O emir tamén organizou outro exército que marchou contra Galicia, esta segunda columna entrou no territorio arrasando ao seu paso. Tras a súa retirada, entrou en conflito separado coas forzas galegas e asturianas e foi derrotado. Nesta acción, os musulmáns sufriron grandes perdas e moitas das forzas foron capturadas, pero finalmente lograron escapar.

Afonso II, que reforzara o seu exército con *machus* locais fixo o seu campamento preto de Astorga. A zona fora unha base de operacións para os ataques musulmáns a través do Porto de Mesa. Dende alí, o rei cristián enviou aos habitantes locais ás montañas circundantes e agardou a que as forzas cordobesas se enfrontasen a el, tendo a retirada garantida por Porto de Mesa.

## Batalla 
Abd al-Karim enviou a súa vangarda de 4 000 homes contra a forza principal de Afonso II baixo o mando de Farach ibn Kinanah, o comandante da División Sidoniyya. Pouco despois, o propio Abd al-Karim avanzou coa retagarda e as reservas, as súas forzas combinadas lograron derrotar con éxito aos cristiáns. Tal e como estaba previsto, os cristiáns retiráronse polo camiño de Porto de Mesta mentres loitaban nunha acción de retagarda contra a cabalería cordobesa.

## Consecuencias 
Abd al-Karim e Farach ibn Kinanah procederon a derrotar as forzas cristiás na batalla do río Quirós, de novo na batalla de río Nalón e culminando coa captura de Oviedo. Co inicio do inverno, as forzas cordobesas retiráronse ás súas terras sen dar o golpe definitivo a Afonso II.

A morte de Hixam I de Córdoba e as posteriores disputas entre os seus herdeiros aseguraron que os reinos cristiáns puidesen recuperarse destas derrotas no transcurso duns anos. O tempo permitiu que Afonso II consolidase unha alianza con Carlomagno, rei dos francos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Batalla de Lutos
* Batalla do río Nalón
* Batalla do Campo da Matanza
* Afonso II
Valenza

O topónimo **Valenza** pode referirse a:

;En Galiza
***Valenza**, parroquia do concello de Coristanco;
****Valenza**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Valdería

Como topónimo **Valdería** pode referirse a:

;En Galiza
***Valdería**, lugar da parroquia da Esperela, no concello de Baleira;
***O Castro de Valdería**, lugar da parroquia da Esperela, no concello de Baleira.

;Fóra de Galiza

;En Castela e León
***Valdería**, comarca da provincia de León.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Valbón

Como topónimo **Valbón** pode referirse a:

;En Galiza
***Valbón**, lugar da parroquia de Agudelo, no concello de Barro;
***Valbón**, lugar da parroquia de San Salvador do Mao, no concello do Incio;
***Valbón**, lugar da parroquia de Doroña, no concello de Vilarmaior.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Dubra (homónimos)

Como topónimo **Dubra** pode referirse a:

;En Galiza
***Val do Dubra**, concello da comarca de Santiago.

;Río de Galiza
***Río Dubra**, afluente do Tambre pola súa banda dereita.

Como nome, pode referirse a:

***Dubra**, nome femenino;
***Dubravka Ugrešić** (1949-2023), escritora croata.
Valdoviño (homónimos)

Como topónimo **Valdoviño** pode referirse a:

;En Galiza
***Valdoviño**, concello da comarca de Ferrol;
****Valdoviño**, parroquia de dito concello.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Valouta

O topónimo **Valouta** pode referirse a:

;En Galiza
***Valouta**, lugar da parroquia de Perdecanai, no concello de Barro;
***A Valouta**, lugar da parroquia de Mourentán, no concello de Arbo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Balouta**, aldea do concello leonés de Val de Ancares, na comarca do Bierzo, en Castela e León.
Valín

Como topónimo **Valín** pode referirse a:

;En Galiza
***Valín**, lugar da parroquia da Esperela, no concello de Baleira;
***Valín**, lugar da parroquia de Santalla de Bóveda de Mera, no concello de Lugo;
***Valín**, lugar da parroquia de Seteventos, no concello de Sarria;
***O Valín**, lugar da parroquia de Ove, no concello de Ribadeo;
***Valín das Trabas**, lugar da parroquia de Valonga, no concello de Pol.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Os Gozos

Como topónimo **Os Gozos** pode referirse a:

;En Galiza
***Os Gozos**, lugar da parroquia de Santa Marta de Moreiras, no concello do Pereiro de Aguiar;
***Val dos Gozos**, lugar da parroquia de Cudeiro, no concello de Ourense.
Godos (homónimos)

O termo **Godos** pode referirse a:

***Godos**, pobo xermánico que, procedente da rexión costeira báltica, emigrou ós territorios limítrofes e á provincia romana de Dacia no século III.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Godos**, parroquia do concello de Caldas de Reis;
***Valdegodos**, lugar da parroquia de Vilamartín de Valdeorras, no concello de Vilamartín de Valdeorras.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Rede punto a punto

En telecomunicacións, unha **rede punto a punto** refírese a unha conexión de comunicacións entre dous puntos ou nós de comunicación. Un exemplo é unha chamada telefónica, na que os teléfonos están conectados entre si e o que di un interlocutor só o pode escoitar o outro. Isto contrasta cunha conexión de *rede multipunto* ou de *broadcast*, na que moitos nós poden recibir información transmitida por un só nó. Outro exemplo de ligazón de comunicación punto a punto son as liñas dedicadas.

O termo tamén se usa nas redes de ordenadores e na arquitectura de ordenadores para referirse a un fío ou outra conexión que liga só dous ordenadores ou circuítos, a diferenza doutras topoloxías de rede como  os buses que poden conectar moitos dispositivos de comunicación.

*A expresión Punto a punto* ás veces abreviase como *P2P*. Este uso de *P2P* é conflitivo porque o significado máis frecuente é *"peer-to-peer"* no contexto de redes de intercambio de ficheiros ou outros protocolos de troco de datos entre pares.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* PPP.
### Ligazóns externas 
* Ligazóns entre Entenda o que é topologia de rede ponto a ponto, seus prós e contras e como montá-la.
Francisco Mascarenhas

**Francisco Fumaça de Mascarenhas da Costa Pessoa**, coñecido como **Francisco Mascarenhas** ou simplemente **Masca**, nado en Cascais o 15 de maio de 2000, é un futbolista portugués que xoga como dianteiro no Eldense, da Segunda División.

## Traxectoria 
Nacido en Cascais, formouse nas canteiras de varios clubs portugueses como o Estoril Praia, o GDS Cascais, o Belenenses e o Portimonense.

En agosto de 2022 trasladouse a Asturias, onde ingresou no Real Oviedo-Vetusta, da Segunda Federación. O 26 de febreiro de 2023 debutou co primeiro equipo do Real Oviedo na Segunda División, substituíndo a Sergi Enrich na segunda metade dun empate 1-1 ante o Albacete. Subiu definitivamente ao primeiro conxunto na tempada 2023/24, na que disputou un total de 39 encontros, anotando 7 goles.

Sen apenas protagonismo na primeira metade da seguinte campaña, o 2 de xaneiro de 2025 fichou polo Eldense, da mesma categoría.

## Notas
Valdés (homónimos)

Como topónimo **Valdés** pode referirse a:

;En Galiza
***Vila Valdés**, lugar da parroquia de Ordes, no concello de Ordes.

;Fóra de Galiza

;En Asturias
***Valdés**, concello asturiano co capital de Luarca.

Como apelido, pode referirse a:

***Valdés**, apelido de orixe asturiana.
Javier Llabrés

**Javier Llabrés Expósito**, nado en Inca o 11 de setembro de 2002, é un futbolista español que xoga como extremo esquerdo no Eldense, da Segunda División, cedido polo  Mallorca.

## Traxectoria 
Formado como futbolista na canteira do Mallorca, debutou co filial o 29 de novembro de 2020, nun partido da Terceira División ante o CF Sant Rafel.

Tras facerse coa titularidade no Mallorca B, o 1 de decembro de 2021 debutou co primeiro equipo nun partido da Copa do Rei ante a Gimnástica Segoviana. 

O seu debut na Primeira División produciuse o 2 de xaneiro de 2022, substituíndo a Lee Kang-in nunha derrota por 0-1 na casa ante o FC Barcelona. Tres días despois repartiu dúas asistencias na vitoria por 2-1 ante o Eibar que clasificou ao Mallorca para os oitavos de final da Copa do Rei.

Na primeira metade da tempada 2022/23 só dispuxo de 16 minutos de xogo, polo que en xaneiro de 2023 saíu cedido ao Mirandés, da Segunda División. O 17 de xaneiro de 2025 saíu cedido de novo a Segunda, desta vez ao Eldense.
## Notas
Nuevo Pepico Amat

O **Estadio Municipal Nuevo Pepico Amat** é un estadio multiusos situado en Elda, na provincia de Alacant. Cunha capacidade para 3.025 espectadores, úsase principalmente para partidos de fútbol, xogando nel como local o CD Eldense.

## Historia 
esquerda|miniatura|180x180px| A entrada do estadio en febreiro de 2011
No ano 2011 o Concello de Elda iniciou as obras de construción dun novo estadio a 300 metros do Estadio Municipal Pepico Amat, coa intención de converter o recinto do antigo estadio nun centro comercial. O custo do novo estadio alcanzou os 4,5 millóns de euros, e foi bautizado como "Nuevo Pepico Amat". O CD Eldense, xogou o seu último partido no "vello" Pepico Amat o 29 de agosto de 2012, nun empate sen goles contra o Orihuela CF.

O novo estadio inaugurouse o 30 de setembro de 2012, cun partido entre o Eldense e o CF Borriol, correspondente á Terceira División. Construído inicialmente con céspede artificial e clasificado como estadio de 2 estrelas pola UEFA, o campo pasou a ser de herba natural en agosto de 2021.

O estadio leva o nome de Pepico Amat, antigo futbolista e adestrador nacido na cidade, que ademais de xogar e adestrar no Eldense, militou na Primeira División nas filas do Espanyol.

## Notas
Ennin

**Ennin** (en ), máis coñecido no Xapón polo seu nome póstumo **Jikaku Daishi** (en ), nado en Mibu (prefectura de Tochigi) contra o 793 e finado en 864, foi un monxe budista da escola tendai, así como o seu terceiro *zasu* (en ; "Xefe da orde tendai"). Ennin contribuíu de maneira decisiva á expansión da rama tendai. Tamén importou novos recursos e prácticas de ensino da China, en especial os adestramentos do budismo esotérico e as ensinanzas da terra pura.

## Traxectoria 
Ennin naceu en Mibu, na actual prefectura de Tochigi. Aos 14 anos, ingresou no templo Enryaku-ji do monte Hiei, preto de Kyoto.

### Viaxe á China 
En 838, formou parte da misión diplomática de Fujiwara no Tsunetsugu á corte imperial da dinastía Tang. A viaxe á China foi o comezo dunha serie de problemas e aventuras que Ennin describiu no seu diario. Nel detállase o funcionamento do goberno chinés, que mantiña un control férreo e eficaz do estado e das súas provincias, malia atoparse a dinastía nun período de declive. O texto fala tamén de asuntos relixiosos e comerciais. Ennin permaneceu en Xi'an durante un lustro.

Nun primeiro momento, estudou con dous mestres e pasou algún tempo no Wutaishan, unha cordilleira situada en Shanxi famosa pola gran cantidade de templos que alberga. Alí aprendeu o *go-e nembutsu* e outras prácticas budistas. Posteriormente viaxou a Chang'an, a capital dos Tang, onde foi iniciado en varias correntes. Tamén viaxou en barco polo Gran Canal da China.

A estancia de Ennin na China coincidiu co reinado do emperador Wuzong, contrario ao budismo, que ascendeu ao trono en 840. Xa que logo, debido á gran persecución contra os budistas ocorrida entre 842 e 846, foi deportado do país. Regresou ao Xapón en 847.

### Regreso ao Xapón 
En 847 volveu ao Xapón. En 854, converteuse no terceiro líder da seita tendai do templo Enryakuji. Ennin construíu varios edificios para gardar os sutras e outros obxectos relixiosos traídos da China. A súa dedicación á ampliación do complexo monástico de Enryakuji contribuíu á preeminencia da escola tendai no Xapón. Malia os seus esforzos para reforzar a tradición tántrica dentro do tendai, tamén introduciu as prácticas de recitación ou *nembutsu*, abrindo o camiño para a fundación dos movementos da terra pura durante o período Kamakura (1185-1333).

## Obra 
Ennin escribiu máis de cen libros. O diario das súas viaxes pola China é a súa obra máis coñecida. Trátase dun dos textos máis representativos da literatura de viaxes, e constitúe unha importante fonte de información sobre a vida na China dos Tang e no reino coreano de Silla. Así mesmo, contén descricións da personalidade de Jang Bogo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
A Valenzá

O topónimo **A Valenzá** pode referirse a:

;En Galiza
***A Valenzá**, parroquia do concello de Barbadás;
****A Valenzá**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Ducado de Brunswick

O **Ducado de Brunswick** (alemán: *Herzogtum Braunschweig* ) foi un estado contemporáneo alemán que deixou de existir en 1918. A súa capital era a cidade de Brunswick (Braunschweig). Foi establecido como estado sucesor do Principado de Brunswick-Wolfenbüttel polo Congreso de Viena en 1815. No transcurso da historia de Alemaña no século XIX, o ducado formou parte da Confederación Alemá, da Confederación Alemá do Norte e desde 1871 do Imperio Alemán. Foi desfeito despois do final da Primeira Guerra Mundial, o seu territorio incorporouse á República de Weimar como Estado Libre de Brunswick.
Roncesvales (homónimos)

Como topónimo **Roncesvales** pode referirse a:

;En Galiza
***Roncesvales**, lugar da parroquia de Brexo, no concello de Cambre;

;Fóra de Galiza

;En Navarra
***Roncesvales**, concello de Navarra.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Pajarejos

**Pajarejos** é un concello español da provincia de Segovia, na comunidade autónoma de Castela e León.

## Demografía 
Segundo o INE, no ano 2024 tiña unha poboación de 24 habitantes.

## Notas 
## Véxase tamén
O Caínzo

Como topónimo **O Caínzo** pode referirse a:

;En Galiza
***O Caínzo**, lugar da parroquia de Lamas, no concello de Lugo;
***O Val do Caínzo**, lugar da parroquia de San Xusto de Cabarcos, no concello de Barreiros.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Racing de Castrelos

dereita|miniatura|Campo de Monte da Mina.

O **Club Racing de Castrelos** é un equipo de fútbol galego da parroquia de Castrelos, pertencente ao concello de Vigo. Fundado en 1923, xoga no grupo II da Primeira Galicia. O seu campo de fútbol é o campo do Monte da Mina, de herba sintética, cunha capacidade para uns 200 espectadores.

## Historia 
O Racing de Castrelos fundouse o 5 de outubro de 1923, malia non ser rexistrado oficialmente até o 18 de marzo de 1924. Na tempada 1936/1937 o club deixou de competir por mor da guerra civil española, e retomou a actividade en 1953. 

## Datos do club 
* Tempadas en 1ª: 0
* Tempadas en 2ª: 0
* Tempadas en 2ª RFEF: 0
* Tempadas en 3ª: 
* Tempadas en Preferente Galicia: 1

## Escudo e cores
As cores históricas do equipo vigués son o vermello, o branco e o negro, e así se reflicte no seu escudo e no seu equipamento. O uniforme está formado por unha camisola con raias ou bandas brancas e vermellas, e un pantalón negro ou branco.

O escudo ten o corpo dividido en tres partes: na inferior, unha paisaxe montañosa en branco e negro; na parte central, e tamén en cores branco e negro, a silueta dunha lúa minguante e catro estrelas en forma de asterisco; e a parte superior, finalmente, está constituída por bandas brancas e vermellas. Ao timbre, unha coroa en branco e negro e as cores, en vermello, coas siglas CRC por Club Racing Castrelos.

## Notas
Korrontzi

**Korrontzi** é un grupo folk formado en Biscaia en 2004. Os fundadores do grupo foron Agus Barandiaran e Mikel Romero. O obxectivo do grupo era darlle unha perspectiva contemporánea á música tradicional vasca.

En 2006 publicaron o seu primeiro disco co selo madrileño Nubenegra. Co lanzamento do álbum, recibieron boas críticas e loanzas do mundo da música, así como algúns premios. 

## Compoñentes do grupo 
* Agus Barandiaran: trikitixa e voz.
* Alberto Rodriguez: guitarra e mandolina.
* Kike Mora: baixo e contrabaixo.
* Ander Hurtado de Saratxo: batería e percusión.
* Cesar Ibarretxe: técnico de son.

## Discografía 
* *Korrontzi* (2006, Nubenegra). CD.
* *Getxo* (2008, Baga-Biga). CD e DVD.
* *Infernuko Hauspoa* (2010, Baga-Biga). DVD e libro.
* *Tradition 2.1* (2013, Baga-Biga). CD, DVD e libro.
* *Symphonic Bilbon* (2014, Baga-Biga). Coa Orquestra Sinfónica de Bilbao. CD, DVD e libro.
* *Korrontzi dantzan* (2015, Baga-Biga)
* *Korrontzi Benefic* (2016, Baga-Biga)
**Koplariak* (2020, Elkar)
**Aita Mari: Bidaia musikala urrutiko uretara* (2021, Elkar)

## Notas
Serra de Pàndols

A **serra de Pàndols** é unha serra que forma parte da cordilleira Prelitoral catalá. Repártese entre os concellos da Terra Alta de Gandesa e el Pinell de Brai. O seu punto máis alto é a Punta Alta, a 705 metros de altitude. A serra de Pàndols é empinada e labrada por profundos barrancos, afluentes do río Canaletes, que discorre entre Bot e Prat de Comte ata o paso de Barrufemes. Ao sur da Serra de Pàndols atópanse a serra de Paüls e a serra de l'Espina, seguindo a mesma aliñación e conectando coa comarca valenciana dos Ports, no extremo nordés do Sistema Ibérico. A serra de Pàndols está incluída no Pla d'Espais d'Interès Natural serras de Pàndols-Cavalls.

## Historia 
Na época da guerra civil española, a serra de Pàndols e a serra de Cavalls foron escenario de violentos combates entre varias unidades leais da República, como a 11ª División do Exército Popular da República, xunto con algunhas unidades das Brigadas Internacionais, e as tropas sublevadas do xeneral Franco.

Durante a batalla do Ebro, a Punta Alta, coñecida como a marca 705, foi unha posición clave para dominar toda a serra de Pàndols. Esta elevación sitúase no termo municipal de el Pinell de Brai. Hoxe en día hai un monumento no lugar que foi escenario da "carnicería de Pàndols" e a visita ao miradoiro da serra de Pàndols a 705 de altitude forma parte das rutas turísticas históricas da zona.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Batalla do río Orbieu

A **batalla do río Orbieu** foi un enfrontamento militar entre os omeias da Península Ibérica e o exército franco dirixido por Guillerme de Gellone, duque de Tolosa. Os omeias derrotaron aos francos e regresaron cun gran botín.

## Antecedentes 
En 785, os habitantes de Xirona subleváronse contra o dominio omeia e puxéronse baixo o dominio dos francos. Septimania e o sur dos Pireneos pasaran ao dominio dos francos. Ameazado o seu dominio no norte, Hixam I, decidiu lanzar unha expedición militar en 793 con múltiples obxectivos: consistía en castigar aos que escapaban do dominio omeia, levar botín e recoñecer o terreo para comprobar a posibilidade de reconquista. No momento da expedición, o rei franco, Carlomagno, estaba ocupado loitando contra os saxóns e o seu fillo, Lois, en Italia. Os francos deixaron o control da rexión baixo Guillerme de Gellone.

## Batalla 
Hixam enviou ao seu príncipe, Abdul Malik, cun grande exército para devastar a Galia. Os omeias chegaron ás murallas de Narbona, onde queimaron os arrabaldes, capturaron a moita xente e conseguiron un rico botín. Despois diso, dirixíronse cara Carcasona. Ao saber isto, o duque Guillerme marchou cos seus exércitos francos e aquitanos ao encontro dos omeias. Ámbolos bandos atopáronse no río Orbieu. A batalla foi mal para os cristiáns e moitos deles morreron; con todo, o duque Guillermo loitou con valentía, moitos dos nobres xa se retiraran e William viuse obrigado a retirarse. Os musulmáns vencedores, con todo, non continuaron a súa marcha. Satisfeitos co botín que capturaron, regresaron á península. A batalla ocorreu o 28 de marzo ou no verán.

## Consecuencias 
Os árabes capturaran grandes riquezas e escravos. Dise que conseguiron 45 000 dinares, que se utilizaron para construír a Mesquita de Córdoba. Carlomagno viuse profundamente afectado por esta derrota; con todo, non organizou unha expedición militar de represalia contra Hixam xa que estaba ocupado loitando contra os saxóns. Unha serie de campañas militares de 798 a 803 estableceron a Marca Hispánica como barreira contra as incursións dos omeias.

## Notas