Teodolito

thumb|250px|Teodolito (Rusia, 1958)
250px|miniatura|Versión antiga do teodolito
Un **teodolito** é un instrumento de medida mecánico-óptico que se emprega para obter ángulos verticais e horizontais, na maioría dos casos, ámbito en que ten unha precisión elevada. Con outras ferramentas auxiliares pode medir distancias e desniveis. É portátil e manual; está construído con fins topográficos e de enxeñaría, sobre todo para as triangulacións. Con axuda dunha mira e mediante a taquimetría, pode medir distancias. Un equipo máis moderno e sofisticado é o teodolito electrónico, e outro instrumento máis sofisticado é coñecido como estación total. 

Basicamente, o teodolito actual é un telescopio montado sobre un trípode e con dous círculos graduados, un vertical e outro horizontal, cos que se miden os ángulos con axuda de lentes.

## Clasificación 
250px|miniatura|Teodolito moderno.
Os teodolitos clasifícanse en teodolitos repetidores, reiteradores, compás e electrónicos.

### Teodolitos repetidores 
Estes foron fabricados para a acumulación de medidas sucesivas dun mesmo ángulo horizontal no limbo, podendo así dividir o ángulo acumulado e o número de medicións vistas.

### Teodolitos reiteradores 
Chamados tamén direccionais, os teodolitos reiteradores teñen a particularidade de posuír un limbo fixo e só se pode mover a alidada.

### Teodolito-compás 
Ten incorporado un compás de características especiais. Este ten un compás imantado coa mesmo dirección ao círculo horizontal sobre o diámetro de 0 a 180 graos de gran precisión.

### Teodolito electrónico 
É a versión do teodolito óptico, coa incorporación de electrónica para facer as lecturas do círculo vertical e horizontal, mostrando os ángulos nunha pantalla eliminando erros de apreciación. É de uso máis simple e por requirir menos pezas é máis simple de fabricar e nalgúns casos tamén a súa calibración.

As principais características que se deben observar para comparar estes equipos son a precisión, o número de aumentos na lente do obxectivo e se ten ou non compensador electrónico.

## Eixes
miniatura|250px|Eixes principais dun teodolito.
O teodolito ten tres eixes principais e dous eixes secundarios.

### Eixes principais 
* Eixe vertical de rotación instrumental *S - S* (EVRI): é o eixe que segue a traxectoria do cénit-nadir, tamén coñecido como a liña da chumbada, e que marca a vertical do lugar.
* Eixe horizontal de rotación do anteollo *K - K* (EHRA): é o eixe en que se move o visor. Neste eixe hai que medir cando se empregan métodos directos como unha cinta métrica, e así obtense a distancia xeométrica.
* Eixe óptico *Z - Z* (EO): é o eixe onde se enfoca aos puntos.

O plano de colimación é un plano vertical que pasa polo eixe de colimación, que está no centro do visor do aparece; xérase ao xirar o obxectivo.

### Eixes secundarios 
* Liña de fe
* Liña de índice

## Características construtivas fundamentais 
Para realizar un bo levantamento topográfico débense considerar as seguintes condicións:
* Cando o teodolito se acha perfectamente instalado nunha estación, o eixe vertical (ou eixe principal) *(S-S)* queda perfectamente vertical
* O eixe de colimación *(Z-Z)* debe ser perpendicular ao eixe horizontal *(K-K)*
* O eixe horizontal *(K-K)* debe ser perpendicular ao eixe vertical *(S-S)*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Daumas, Maurice, *Scientific Instruments of the Seventeenth and Eighteenth Centuries and Their Makers*, Portman Books, Londres, 1989, ISBN 978-0713407273
* Mills, John FitzMaurice, *Encyclopedia of Antique Scientific Instruments*, Aurum Press, Londres, 1983, ISBN 0-906053-40-4
* Turner, Gerard L'E., *Elizabethan Instrument Makers: The Origins of the London Trade in Precision Instrument Making*, Oxford University Press, 2000, ISBN 978-0198565666
* Turner, Gerard L'E., *Nineteenth Century Scientific Instruments*, Sotheby Publications, 1983, ISBN 0-85667-170-3