Diego Noboa

dereita|miniatura|260x260px| Busto de Diego Noboa na súa tumba no Cemiterio Xeral de Guayaquil.
**Diego María de Noboa y Arteta**, nado en Santiago de Guayaquil o 15 de abril de 1789 e finado na mesma cidade o 3 de novembro de 1870, foi un político e terratenente ecuatoriano, que dirixiu a Revolución Marcista e derrocou ao presidente Juan José Flores, xunto con José Joaquín de Olmedo e Vicente Ramón Roca. Foi presidente de Ecuador desde 1850 ata o seu derrocamento na Revolución do 17 de xullo de 1851.

## Traxectoria 
Naceu na cidade de Santiago de Guayaquil, no seo dunha familia de orixe galega, concretamente de Maceda, sendo fillo de Ramón Ignacio de Noboa e Unzueta e Ana de Arteta e Larrabeytia. Realizou os seus estudos na cidade de Quito e culminounos no Colexio de San Luis, onde obtivo o título de bacharelato.

Participou na Independencia de Guayaquil o 9 de outubro de 1820 e dous anos despois, cando Simón Bolívar ordenou a anexión de Guayaquil á Gran Colombia, foi nomeado Tesoureiro Departamental. En 1827 foi intendente do Departamento de Guayaquil.

Unha vez establecida a República de Ecuador, en 1831 o goberno do presidente Juan José Flores, ante a necesidade de que a soberanía do novo Estado fose recoñecida polos países veciños, nomeouno Enviado Extraordinario e Ministro Plenipotenciario na capital da República do Perú (Lima), conseguindo que o Congreso de dito país recoñecese ao Estado ecuatoriano e asinase o Tratado Pando-Noboa, en base á conveniencia de ambos os países.

En 1839 foi elixido presidente da Cámara de Senadores de Ecuador e en 1845 ingresou no Goberno Provisional (de facto) formado como consecuencia da Revolución Marcista que acabou coa dominación floreana no país. En 1848 volveu ser elixido presidente da Cámara de Senadores.

En 1849 competiu co xeneral Antonio Elizalde pola presidencia do país, o que provocou a non elección de ningún candidato gañador para suceder ao presidente Vicente Ramón Roca.

O Congreso decidiu entregarlle ao vicepresidente Manuel de Ascázubi o cargo do poder executivo. Porén, unha Asemblea popular convocada na cidade de Guayaquil polo xeneral José María Urbina (que exercía de facto a Xefatura Civil e Militar de Guayaquil) elixiu a Diego Noboa como Xefe Supremo da República o 2 de marzo de 1850. O 10 de xuño de 1850, Quito recoñeceuno como Xefe Supremo ao dimitir Ascázubi. As provincias de Azuay, Loja e Manabí proclamaron a Xefatura Suprema do xeneral Antonio Elizalde. Un acordo entre os dous gobernos nacionais de facto levou á convocatoria dunha asemblea constituínte na cidade de Quito.

### Presidencia Constitucional de Ecuador 
O 8 de decembro de 1850, a asemblea constituínte elixiu presidente interino a Diego Noboa por 23 votos fronte aos 2 de Antonio Elizalde. O xeneral Elizalde cos seus partidarios do exército ecuatoriano provocaron varios enfrontamentos nas provincias de Chimborazo e Cotopaxi, sendo derrotados os seus partidarios a principios de 1851. Finalmente a asemblea constituínte promulgou a Quinta Constitución de Ecuador e unha vez sancionada, Diego Noboa foi elixido Presidente Constitucional da República o 26 de febreiro de 1851.

Comezou o seu goberno cunha depuración política no país, temendo unha revolución: ordenou o exilio do ex presidente Vicente Ramón Roca e do xeneral Antonio Elizalde, expulsou aos "elizaldistas" do exército ecuatoriano e substituíunos por soldados "floreanos" caídos en desgraza. Durante o seu goberno presidencial creouse a actual provincia de Cotopaxi.

Neste mandato, o presidente Diego Noboa pretendía vender as Illas Galápagos a Gran Bretaña como pago da débeda da independencia, pero este arranxo nunca se levou a cabo debido ao desinterese da xente da raíña Vitoria.

O presidente Diego Noboa solicitou á asemblea constituínte que autorizase a admisión da Compañía de Xesús. Estes regresaron así ao país 84 anos despois de teren sido expulsados polo rei Carlos III de España. O presidente de Nova Granada (actual República de Colombia) José Hilario López temía que os xesuítas ingresados en Ecuador apoiasen aos conservadores colombianos que conspiraban contra o seu goberno. Ao saber que Noboa axudara a dous deses conspiradores na cidade de Pasto, o 16 de maio de 1851 obtivo a autorización do Congreso Neogranadino para declarar a guerra a Ecuador. En xuño de 1851, o Congreso concedeu ao presidente Diego Noboa poderes extraordinarios co pretexto da ameaza de guerra.

O xeneral José María Urbina, alegando que o presidente Diego Noboa fixera un acordo cos floreanos, conseguindo para eles algúns postos de traballo na administración pública, e que a posibilidade de vender as illas Galápagos comprometera a integridade nacional, preparou un golpe de estado militar empregando a súa influencia. sobre o exército ecuatoriano. Así, o 17 de xullo de 1851 foi proclamado Xefe Supremo da República pola guarnición de Guayaquil.

Diego Noboa foi apresado cando se desprazaba á cidade de Guayaquil. Foi capturado no barco que saíra da cidade de Babahoyo e foi levado sen máis complicacións a un barco norteamericano que o deixou na cidade do Callao. Catro anos máis tarde volveu do exilio e instalouse na súa cidade natal para dedicarse ás súas actividades privadas completamente afastadas da política. Alí morreu en 1870.

## Notas