open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gran Conurbación Europea

A **Gran Conurbación Europea** é unha rexión urbanizada do centro de Europa, a maior concentración urbana do continente. Esténdese por catro países dende Lille en Francia ata Colonia e a conca do río Rhur en Alemaña e ata Ámsterdam nos Países Baixos. O centro natural deste vasto triángulo é Bruxelas, a capital de Bélxica e da Unión Europea.

Englobaría un conxunto heteroxéneo de configuracións urbanas: grandes conurbacións coma a citada do Rhin-Rhur e a do Randstad holandés; conurbacións máis pequenas coma a de Lille-Lens-Courtrai, a propia de Bruxelas-Anveres-Gante e a de Aquisgrán-Liexa-Maastricht; continuos urbanos apoiados en cidades medias coma o que vai dende Breda ata Arnhem pasando por Tilburgo, ´s-Hertogenbosh e Nimega na Holanda; ou coma o que abrangue dende Valenciennes en Francia, pasando por Mons, La Louvière e Charleroi ata Namur en Bélxica; áreas metropolitanas tradicionais en torno a centros menores coma a de Eindhoven nos Países Baixos, a de Bruxas e Hasselt en Bélxica ou Dunkerque en Francia; e finalmente, satisfacendo todos os intersticios entre estes grandes e medianos aglomerados urbanos, unha infinidade de pequenas cidades, vilas e aldeas. Na práctica, a metade norte da Bélxica (toda a rexión de Flandres) e o sur dos Países Baixos (as máis poboadas con diferenza) quedarían englobadas na megalópole.
 
As cidades de maior importancia incluídas na rexión representan un extenso conxunto da mellor tradición histórica urbana da vella Europa:
Bruxelas, Ámsterdan (ver historia urbana), Colonia, Anveres, Rotterdam, Düsseldorf, Dortmund, Essen, Lille, Aquisgrán, A Haia, Utrecht, Gante, Duisburgo, Liexa, Bonn, Bruxas...

Algúns estudos inda van máis aló ao incluíren esta gran rexión urbana dentro dunha xigantesca megalópole europea que se ampliaría ao través do Canal da Mancha ata Inglaterra coa Rexión de Londres e a *Conurbación Central*, e polo sur, seguindo o val do Rhin, área de Frankfurt (Conurbación do Main-Rhin), área de Stuttgart, ata Suíza (Basilea, Zürich) e finalmente, atravesar os Alpes ata ao val do Po (Milán, Turín, Venecia, Boloña) ou polo val do Ródano até Lión. Así mesmo inclúen a área de París. Chámana "a Banana Dourada" (the Golden Banana) pola forma e máis o brillo das luminarias nocturnas coa que se percibe dende os avións ou as imaxes de satélite. Trataríase do verdadeiro corazón, músculo e cerebro do continente.

## Cantidade de poboación da Gran Conurbación Europea 
* Bélxica (agás Ardenas): 10&nbsp;070&nbsp;000
* Conca do Rhin-Rhur: 12&nbsp;650&nbsp;000
* Países Baixos (agás metade nordeste): 12&nbsp;000&nbsp;000
* Conca do Randstad: 7&nbsp;500&nbsp;000
* AM de Lille (só parte francesa): 3&nbsp;020&nbsp;000
* AM de Aachen (só parte alemá): 1&nbsp;250&nbsp;000

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Imaxe actualizada do satélite
Reino (bioloxía)

En bioloxía, **reino** é cada unha das grandes subdivisións en que se consideran distribuídos os seres naturais, por razón dos seus caracteres comúns.

Foi Aristóteles quen deu en facer a primeira clasificación en Reinos de tódalas entidades que se manifestan na Natureza. En base ás diferenzas entre estas entidades establécese a clásica distinción entre os reinos *animal*, *vexetal* e *mineral*. Na actualidade, case tódalas clasificacións deixan á parte ós minerais. Isto non simplificou a taxonomía dos entes naturais, senón que propiciou para os virus unha especie de non clasificación, xa que non se consideran seres vivos en sentido estrito, a pesar de que «paradoxalmente, todo o mundo quere matalos». Así pois, a primeira subdivisión dos entes da natureza debe distinguir entre seres vivos, virus e minerais. En bioloxía, a clasificación en reinos céntrase nos seres vivos.

A seguinte é unha comparativa dos sistemas de clasificación en reinos biolóxicos máis salientables:

Debido á enorme variedade da vida establecéronse numerosos niveis de clasificación denominados taxóns. O nivel de **Reino** era ata hai pouco o nivel superior da clasificación biolóxica. Nas clasificacións modernas o nivel superior é o **Dominio**. Cada un dos Dominios subdivídense en **Reinos**; os Reinos, á súa vez, poden organizarse en **Subreinos** etc. Os niveis superiores da clasificación biolóxica amósanse a continuación (de xeral a concreto, os niveis obrigatorios marcáronse con fondo rosa):

As diferenzas básicas dos seres vivos danse a nivel molecular (estrutura dos lípidos, proteínas e xenoma) e permiten distinguir os dominios Archaea, Bacteria e Eukarya (dende este punto de vista, unha planta e un animal son máis semellantes entre si ca unha archaea e unha bacteria). Os dominios Archaea e Bacteria inclúen só organismos unicelulares procariotas (organismos con células sen núcleo). O dominio Eukarya inclúe tódalas eucariotas (organismos con células con núcleo) e comprende numerosos reinos, entre os cales se atopan os protozoos (clasificados en varios reinos), plantas, fungos e animais.

A continuación amósase a clasificación en reinos dos seres vivos segundo os últimos datos moleculares. Os virus clasifícanse á parte.

## Notas
Centro Democrático y Social

O **Centro Democrático y Social** (**CDS**) foi un partido español de centro promovido por Adolfo Suárez trala súa marcha da UCD en xuño de 1982 para concorrer ás eleccións xerais dese mesmo ano, conseguindo só 2 escanos. En 1991 Adolfo Suárez deixou a presidencia do partido e acabou converténdose nun partido residual que entre 1995 e 2002 mudou a súa denominación pola de **Unión Centrista**.

En novembro de 2005 o CDS decidiu integrarse no Partido Popular, un sector descontento con esta decisión constituíu o Centro Democrático Liberal o 14 de febreiro de 2006 e outro sector alegando defectos de forma refundou o partido en febreiro de 2007.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* www.centrodemocraticoysocial.es
Pāṇini

**Pāṇini** (en devanágari पाणिनि), probablemente do século V a.C., foi un gramático da India antiga célebre por  formular os 3&nbsp;959 sūtras ou regras da morfoloxía do sánscrito coñecidas polo nome de *Aṣṭādhyāyī*, tamén chamadas *Pāṇinīya*, e que fican aínda hoxe como a obra máis coñecida sobre a gramática desta lingua. É considerado como o fundador da literatura e da lingua sánscrita.

## Gramática de Pāṇini 
A gramática de Pāṇini é fortemente sistemática e técnica. Os conceptos de fonema, de morfema e de raíz, inherentes á súa concepción analítica non serán tidos en consideración polos lingüistas occidentais ata dous milenios despois. As regras definidas por Pāṇini teñen a reputación de seren perfectas, é dicir que describen perfectamente a morfoloxía do sánscrito, e son consideradas tan claras que os informáticos as utilizaron para aprenderlles aos ordenadores a comprensión do sánscrito. Pāṇini emprega metaregras, transformacións e a recursividade, así como un sistema elaborado de abreviaturas. A forma de Backus-Naur, ou gramática BNF, utilizada para describir as linguaxes de programación modernas ten similitudes importantes coas regras da gramática de Pāṇini que pode ser tamén considerado como un dos pais da informática.

Non se coñece nada consistente a propósito da súa vida, nin sequera o século no que viviu (con certeza despois do século VII a.C. e antes do século III a.C.). Segundo a tradición india, Pāṇini nacería en Shâlâtula, preto do Indo, hoxe no territorio de Paquistán, e viviría do 520 ao 460 a.C., durante o período védico tardío. Pāṇini instituíu algunhas regras especiais, chamadas *chandasi* («nos himnos») para dar conta das formas das escrituras védicas caídas en desuso na lingua falada do seu tempo, indicando que o sánscrito védico era xa un dialecto arcaico, pero aínda comprensíbel. 

O concepto de *dharma* está testemuñado na súa frase de exemplo (4.4.41) *dharmam carati*, « el respecta a lei ». Un indicio importante para a datación de Pāṇini é a ocorrencia do *yavan-*, « xonio, grego » en 4.1.49, onde se discute a formación da palabra *yavanānī* (« muller grega » ou « escritura grega »). Non se sabe se o traballo orixinal de Pāṇini era en forma escrita, algúns pretenden que un traballo de tal complexidade sería imposíbel de compilar sen notas escritas. Outros enxergan a posibilidade de que Pāṇini puidese telo composto coa axuda dun grupo de estudantes cuxos traballos lle serviron de caderno de notas. Non obstante, como a escritura aparece na India baixo a súa forma brahmi no século V a.C., é posíbel que Pāṇini coñecese e utilizase un sistema de escritura.
Madrigal

:*Para a revista de título similar véxase Madrygal. Revista de estudios gallegos*.

miniatura|Palestrina.
O **madrigal** é un xénero vocal propio da Italia renacentista, escrito a catro ou máis voces, baseado nun poema de alta calidade literaria. Cómpre diferencialo do madrigal do Trecento. Baséase nun texto libre que non responde ao esquema tradicional retrouso-estrofa, e empregáronse poemas de autores coma Petrarca, Tasso ou Ariosto e a música trata de adaptarse ao sentido do texto, de ser posible frase por frase e palabra por palabra tratando de poñer en evidencia todo o seu contido descritivo e sentimental.

Dada a liberdade formal da que gozaba, este xénero converteuse nun campo experimental da música do XVI influenciando á chanson francesa. Podemos falar basicamente de tres períodos na evolución do madrigal renacentista:

a) **Etapa primitiva** (1530-1550). É aínda sinxelo, alterna seccións homofónicas e polifónicas, escríbese a catro voces sendo a superior a condutora da melodía. As partes vocais podían ser interpretadas ou dobradas por instrumentos. Salientan as composicións de Jacques Arcadelt e de Philippe Verdelot.

b)** Etapa de esplendor** (1550-1580). Está escrito xeralmente a cinco ou seis voces. Hai un claro predominio da polifonía sobre a homofonía, introdúcese unha maior variedade rítmica e harmónica, así coma elementos descritivos de sons da natureza. É a etapa de Orlando di Lasso, Palestrina ou Adrian Willaert.

c) **Etapa serodia** (1580-1620). De transición cara ao Barroco. Aumenta o virtuosismo e o cromatismo, búscanse efectos dramáticos ou emocionais de grande intensidade. Estes elementos chamaranse “madrigalismos”. Pertencen a este período as obras de Carlo Gesualdo, Claudio Monteverdi ou Luca Marenzio.

O madrigal foi moi imitado noutros países europeos, particularmente na Inglaterra do XVI e do XVII por compositores coma William Byrd ou Thomas Morley.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Música renacentista
* Monodia
* Cum decore
Roy Acuff

**Roy Claxton Acuff** (Maynardville, Tennessee 1903 - 1992) foi un músico americano de *country*.

Roy comezou xogando de forma semiprofesional ao béisbol, pero en 1929 unha insolación impediu que xogara cos New York Yankees. En 1933 forma o grupo **Tennessee Crackerjacks** co que participa en programas de radio de Knoxville. En 1934 o grupo pasouse a denominar **Crazy Tennesseans**, co que en 1936 grava os seus primeiros temas, que axiña se converteron en éxitos, "Great Speckled Bird" e "Wabash Cannonball". En 1938 o grupo cambia de novo o seu nome para se denominar **Smoky Mountain Boys** cos que grava temas como "Night Train to Memphis", "Fire Ball Mail" ou "Wreck on the Highway".

Con Fred Rose funda a súa propia discográfica en 1942, Acuff-Rose Music Publishing Company, que se converteu na primeira discográfica de música *country* do mundo. En 1974 gravou o seu derradeiro sinxelo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do grupo
Alabama (grupo musical)

**Alabama** é un grupo de música country fundado en 1969, aínda que non gravou ata 1977. Foi o primeiro grupo de country de éxito nos tempos modernos e grupo musical que conseguiu colocar máis singles como número un nos Estados Unidos. Na actualidade a banda está formada por Randy Owen (voces, guitarra rítmica), Teddy Gentry (baixo, coros) e Jeff Cook (guitarra solista, fiddle, teclados). Ata a data levan publicados 22 álbums de estudio.

‎== Álbums ==
* Wild Country (1976)
* Deuces Wild (1977)
* Alabama Band No. 3 (1979)
* My Home's in Alabama (1980)
* Feels So Right (1981)
* Mountain Music (1982)
* The Closer You Get... (1983)
* Roll On (1984)
* 40-Hour Week (1985)
* The Touch (1986)
* Just Us (1987)
* Southern Star (1989)
* Pass It On Down (1990)
* American Pride (1992)
* Cheap Seats (1993)
* In Pictures (1995)
* Dancin' on the Boulevard (1997)
* Twentieth Century (1999)
* When It All Goes South (2001)
* Songs of Inspiration (2006)
* Songs of Inspiration II (2007)
* Angels Among Us: Hymns and Gospel Favorites (2014)
* Southern Drawl (2015)
Theodor Adorno

250px|miniatura|dereita|Theodor Adorno.

**Theodor Ludwig Wiesengrund Adorno**, nado en Frankfurt o 11 de setembro de 1903 e finado en Visp o 6 de agosto de 1969, foi un sociólogo, filósofo, musicólogo e compositor alemán de orixe xudía-asquenací por liña paterna. Membro da Escola de Frankfurt xunto a Max Horkheimer, Walter Benjamin, Herbert Marcuse, Jürgen Habermas e outros.

## Traxectoria 
Estudou na Universidade de Frankfurt, e 1933 incorporouse ao Instituto de Investigacións Sociais de Frankfurt, de inspiración marxista, aínda que axiña tivo de deixar o país, fuxindo do nazismo. Estabeleceuse en Nova York, onde en colaboración con Max Horkheimer publica *A dialéctica da ilustración* (*Dialektik der Aufklärung*) (1947), no que pon en dúbida a viabilidade de calquera proxecto emancipador, ao describir as contradicións internas da razón.
Wifredo Lam

**Wifredo Óscar de la Concepción Lam y Castilla**, coñecido como **Wilfredo Lam**, nado en Sagua la Grande en 1902 e finado en París en 1982, foi un pintor, escultor e ceramista cubano.

## Traxectoria 
Fillo de chinés e afrocubana, a súa familia mudouse para A Habana en 1916, onde ingresou na Escola de Belas Artes. En 1923 trasládase a Madrid para estudar con Fernando Álvarez de Sotomayor. A partir de 1930 comeza a se notar a influencia do surrealismo na súa obra, así como de Henry Matisse e Joaquín Torres-García. En 1938 marchou a París, onde entrou en contacto con Pablo Picasso.
Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II

O **Fairchild-Republic A-10 Thunderbolt II**, coñecido tamén como ***Warthog***, é o primeiro avión de combate norteamericano construído especialmente para dar soporte aéreo ás forzas terrestres, é un avión sinxelo, sólido e eficaz. O prototipo realizou o primeiro voo o 10 de maio de 1972, os primeiros avións destináronse á base militar aérea de Davis-Monthan en Arizona en outubro de 1975.

As forzas aéreas non acolleron con entusiasmo os A-10 Thunderbolt II, xa que apostaban polos bombardeiros de grande altitude e os F-15 e F-16, e preferían o apoio aéreo de helicópteros. O A-10 Thunderbolt II estaba pensado para misións lentas de baixa altitude as que se poderían dar contra tanques soviéticos na Europa Oriental.

O A-10 está deseñado en torno ao GAU-8 Avenger, un potente canón automático que forma o principal armamento do aparato. O casco do avión incorpora uns 540&nbsp;kg de blindaxe e o seu deseño está pensado para dar prioridade á supervivencia do avión, coas medidas de protección necesarias para permitir á aeronave permanecer no aire incluso despois de sufrir danos significativos.

Participou en operacións de combate na Guerra do Golfo, nos conflitos de Bosnia e Kosovo, na Guerra de Afganistán e na Guerra de Iraq. Despois de ser modernizado en varias ocasións, está previsto que o A-10 non sexa substituído polo novo F-35 Lightning II ata o ano 2028 ou incluso despois.

## Variantes 
;YA-10A : Variante de pre-produción. Fabricáronse 12.
;A-10A : Versión monopraza de ataque a terra e apoio aéreo próximo.
;OA-10A : A-10A usados para control aéreo avanzado.
;YA-10B Night/Adverse Weather: Prototipo experimental de dúas prazas, para traballos nocturnos e en malas condicións meteorolóxicas. O único YA-10B foi convertido a partir dun A-10A.
;A-10C : A-10A actualizados co programa Precision Engagement (PE).
;A-10PCAS: Variante non tripulada proposta para ser desenvolvida por Raytheon e Aurora Flight Sciences como parte do programa DARPA.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Donald, David e Daniel J. March, eds. "A-10 Fighting Warthog". *Modern Battlefield Warplanes*. Norwalk, Connecticut: AIRtime, 2004. .
* Jenkins, Dennis R. *Fairchild-Republic A/OA-10 Warthog*. North Branch, Minnesota: Specialty Press, 1998. .
### Outros artigos 
* Festival Aéreo de Vigo
### Ligazóns externas 
* Warthog Territory (en inglés)
Vlasta Burian

**Josef Vlastimil Burian**, coñecido como **Vlasta Burian**, nado en Liberec o 9 de abril de 1891 e finado en Praga o 31 de xaneiro de 1962, foi un actor e cantante checo.

## Filmografía 
* *C. a K. polní maršálek* (1930)
* *To neznáte Hadimršku* (1931)
* *Lelíček ve službách Sherlocka Holmese* (1932)
* *Anton Špelec ostrostřelec* (1932)
* *Pobočník Jeho Výsosti* (1933)
* *Revizor* (1933)
* *Hrdinný kapitán Korokorán* (1934)
* *Nezlobte dědečka* (1934)
* *Tři vejce do skla* (1937)
* *Ducháček to zařídí* (1938)
* *U pokladny stál* (1939)
* *Katakomby* (1940)
* *Baron Prášil* (1940)
* *Přednosta stanice* (1941)
* *Provdám svoji ženu* (1941)
* *Ryba na suchu* (1942)
* *Zlaté dno* (1943)
* *Nejlepší člověk* (1954)

## Véxase tamén
Helsinqui

**Helsinqui** (en finés: '**, en sueco: **') cuns 628.000 habitantes, é a capital da República de Finlandia e a maior cidade. Está situada na costa sur do mesmo país, á beira do Golfo de Finlandia. Foi fundada no 1550 polos suecos. En 1809 pasou a mans rusas, ata 1917, data da independencia do país.

## Datos xerais 
En 1952 foi sede olímpica dos Xogos de verán, dos que saíu reforzada no panorama deportivo mundial. No agosto de 2005 acolleu o Campionato Mundial de Atletismo. Como atracción turística atópase a catedral de Uspenski (1868), deseñada por Alexander Gornostayev, de grande valor artístico. Tamén é digna de ver o conxunto neoclásico da Praza do Senado, na parte antiga da cidade.

En 2000 foi elixida Cidade Europea da Cultura, e celebrou o seu 450º aniversario.

## Xeografía 
### Clima 
## Demografía 
A seguinte táboa mostra a evolución da poboación da capital finlandesa dende 1980.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Metro de Helsinqui
* Lista de municipios de Finlandia nos que o finés non é a única lingua oficial

### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial da cidade .
* Páxina web de Helsinqui .
Ideograma

Un **ideograma** é un símbolo gráfico que representa unha palabra ou unha idea utilizado nalgunhas linguas vivas (como o chinés e o xaponés) ou antigas (como os xeroglíficos do antigo Exipto). Opóñense aos pictogramas. Ver o artigo sobre os logogramas.

## Sinogramas 
Contrariamente á idea xeral, non todos os sinogramas son ideogramas, nada máis incerto: os ideogramas só representan unha pequena parte dos sinogramas, sendo a categoría máis numerosa a representada polos ideo-fonogramas, especie de xeroglífico que leva unha indicación fonética e outra semántica.

Por exemplo, na seguinte palabra, que significa China, ou sexa *zhōng guó*&nbsp;,
Ficheiro:Zhongguo.gif
o primeiro sinograma (*zhōng*) é un ideograma que simboliza o medio (cf. O Imperio do Medio) mentres que o segundo (*guó*, « país ») é un ideo-fonograma composto dun radical fonético, 或 (para o final *-uo*), e un *índice* visual para o senso, 囗 (para a idea de zona limitada no espazo).

## Xeróglifos 
Aínda que os xeroglíficos teñan case todos unha orixe pictográfica, algúns son ideogramas. Sexa como for, a maioría se empregaba como carácter fonético ou simbólico. Coa simplificación dos xeroglíficos lineais, e sobre todo, o paso ao hierático, os caracteres perden definitivamente o seu valor figurativo.
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* xeroglífico, sinograma;
* logograma, pictograma.
* Ideografía
Guillaume Apollinaire

**Wilhelm Albert Vladimir Apollinaris de Kostrowitzky**, coñecido como **Guillaume Apollinaire**, nado en Roma o 26 de agosto de 1880 e finado en París o 9 de novembro de 1918, foi un escritor e crítico de arte francés.

## Traxectoria 
Fillo dunha condesa polaca, dende 1902 foi un dos membros máis populares do barrio artístico parisiense de Montparnasse, tivo por amigos e colaboradores a Pablo Picasso, Max Jacob, André Salmon, Marie Laurencin, André Derain, Blaise Cendrars, Pierre Reverdy, Jean Cocteau, Erik Satie, Ossip Zadkine e Marcel Duchamp.

En 1909 publicou o seu primeiro libro *O encantador en putrefacción*, baseado na lenda de Merlín e Viviana. Os seus poemarios, *O bestiario ou o cortexo de Orfeo* (1911) e *Alcoois* (1913) reflicten a influencia do simbolismo, con importantes innovacións formais; nese mesmo ano apareceu o ensaio crítico *Os pintores cubistas*, defensa do novo movemento como superación do realismo. No 1916 publicou o libro de relatos *O poeta asasinado*.

Alistouse como voluntario en 1914 no exército francés, combatendo na Primeira guerra mundial. Foi ferido de gravidade na cabeza en 1916, morrendo dous anos despois, vítima da gripe española.

## Obra 
## Traducida ao galego 
* *O bestiario ou cortexo de Orfeo* (''Le Bestiaire ou Cortège d'Orphée*), trad. Pablo Seoane (Positivas, 2016)
* *O poeta asasinado* (*Le poète assassiné*), trad. Alberte Allegue Leira (Laiovento, 1999)
* *As Mameiras de Tiresias* (*Les Mamelles de Tirésias*), trad. Xesús González Gómez (Laiovento, col. Teatro, 2007)
* *As once mil vergas* (*Les onze milles verges ou les amours d'un hospodar*), trad. Ana Castiñeira Real e Xosé Antón López Dobao (Positivas, col. Popular, 1992)
* *Apollinaire: poesías* (*Oeuvres poétiques''), trad. José Antonio Loira Nieto e Santiago Martínez García (Editorial Tris Tram, col. Poesía de peto, 2002)

## Notas 
## Véxase tamén 
* Caligrama - composición poética coas palabras compoñendo debuxos, da que Apollinaire foi un pioneiro.
Aeróbic

miniatura|Exercicio de aeróbic.

O **aeróbic** é unha modalidade ximnástica con acompañamento musical que consiste nunha serie de exercicios que facilitan a osixenación dos pulmóns e o funcionamento do sistema cardiovascular, logo do libro *Aerobics* do oficial das forzas aéreas Kenneth H. Cooper(1968) o aeróbic fíxose popular entre as mulleres, e máis aínda despois da publicación dun vídeo de exercicios producido por Jane Fonda, que se converteu nun dos máis vendidos da historia. Existe tamén unha modalidade de competición denominada oficialmente ximnasia aeróbica.

## Notas
Harald Bohr

**Harald Bohr**, nado en Copenhague en 1887 e finado en 1951, foi un matemático danés, irmán do físico Niels Bohr.

## Traxectoria 
Harald Bohr traballou na análise matemática, principiando o campo funcións case periódicas. Ademais foi un xogador de fútbol e nos Xogos Olímpicos de 1908 gañou a medalla de prata coa selección danesa de fútbol.
Lesotho

**Lesotho**, cuxo nome oficial é **Reino de Lesotho** (en sesotho **Muso oa Lesotho**, "O País dos que falan Sesotho"), é un estado situado no sur de África e encravado dentro de Suráfrica, membro da mancomunidade de nacións británica, este país era coñecido antes como Basutolandia.

## Historia 
A terra de Basutolandia foi renomeada como *reino de Lesotho* despois da súa independencia do Reino Unido no 1966. O rei Moshoeshoe exiliouse no 1990. No 1993, o goberno constitucional foi restaurado despois un período de espera de 23 anos durante os que o dirixiron os militares. No 1998, protestas violentas asociadas provocaron a intervención breve, mais sanguenta, do exército surafricano no momento das eleccións. Outra reforma constitucional restableceu a estabilidade do país.

## Política 
Dende o 7 de febreiro do 1996, o rei Letsie III reina sobre o Lesotho sucedendo ao seu pai.

## Subdivisións 
O reino de Lesotho atópase dividido en 10 distritos:

## Xeografía 
O relevo do Lesotho é moi montañoso, e o país é chamado «Un reino no ceo», o que o describe moito, xa que todo o país está a máis de 1400m de alto. O seu punto cumio é o Tabana Ntlenyana de 3482m de alto.

O inverno é de xuño a agosto, con temperaturas preto dos 0&nbsp;°C. Entón podes ver a neve sobre das montañas. A estación das choivas comeza en outubro e remata en abril.

## Economía 
## Demografía 
[miniatura|550px|centro|Evolución da demografía entre 1961 e 2003 (cifra da [FAO, 2005). Poboación en milleiros de habitantes.]]
Máis do 99% da poboación de Lesotho son etnicamente basotho; outros grupos étnicos inclúen europeos e asiáticos. A poboación do país é 80% cristiá, a maioría deles católicos romanos. Outras relixións son o islam, o hinduísmo e varias crenzas indíxenas. O sesotho e o inglés son os idiomas oficiais, outros idiomas inclúen o zulú e xhosa.

### O problema da SIDA 
Do mesmo xeito que en moitos outros países da África subsahariana, a SIDA converteuse nun auténtico problema. A data de hoxe, o 29% da poboación é portadora do virus ou desenvolveu a enfermidade, e os datos de organismos internacionais estiman que a porcentaxe subirá ata o 35% nos próximos anos. A consecuencia máis palpable deste fenómeno é a espectacular caída da esperanza de vida ata os 37 anos.

O goberno nacional tardou en recoñecer a gravidade do problema, e as súas medidas para frear as consecuencias de devandita enfermidade non comezaron a levarse a cabo ata 1999. En devandito ano, organismos gobernamentais finalizaron o seu plan estratéxico contra a SIDA, reforzado nos vindeiros anos con novas propostas tanto no ámbito da educación, a prevención ou o tratamento. A este problema, debe sumarse a falta de persoal médico especializado no país.

## Notas
Thor

O nome **Thor** pode facer referencia a:
* **Thor**, o deus nórdico da tormenta.
* **Thor**, un personaxe de Marvel Comics.
* ***Thor***, un filme estreado no ano 2011.
* **Thor**, un mísil balístico estadounidense.
* **Thor**, un morteiro pesado alemán.
* **Thor**, BattleMech do universo BattleTech.
* **Thor**, un personaxe da serie Stargate SG-1.
* **Thor** ou **Tór** - antropónimo islandés.
Raion

Un **raion** (distrito) (ruso e ucraíno: район; belaruso: раён), é unha entidade subnacional de Azerbaidján, Belarús, Letonia, Moldova, Rusia, Ucraína e anteriormente da URSS.Pode ser unha subdivisión:
* dun voblast (en Belarús);
* dun óblast, krai, república autónoma, distrito autónomo ou grande cidade (Rusia);
* dunha pequena Repúblida Soviética; dun óblast, krai, república ou grande cidade dunha grande R.S.S. (República Socialista Soviética, na antiga Unión Soviética)
* dun óblast, unha grande cidade ou da República Autónoma de Crimea (en Ucraína).
Ronquillo

[dereita|miniatura|300px|Gaita con ronquillo fabricada por [Xosé Manuel Seivane Rivas|Seivane]]
O **ronquillo**, **chión** ou **pión** é un tubo sonoro que se pode atopar na gaita galega e que emite un son constante ou nota pedal. Serve para dar a dominante da escala en que está afinado o punteiro (Sol, para un punteiro en Do, por exemplo). Foi introducido na segunda metade do século XIX e é exclusivo das gaitas galegas.

O ronquillo consta de dúas partes: a prima e a copa. Pode levar un pallón (como o roncón), e nese caso emite un son constante á altura da tónica do punteiro; se se emprega unha palleta (como o punteiro), emitirá unha quinta sobre a tónica do punteiro. O furado interior ten forma cónica, aínda que ultimamente estanse a fabricar cilíndricos cun pallón pequeno.

É posíbel ver gaitas con ronco e ronquillo, sen ronqueta, pero esta peza non ten moi estendido o seu uso debido á dificultade de tirarlle rendemento a pesar das súas posibilidades harmónicas. De feito, hai artesáns que non a fabrican.

O ronquillo desempeñou tradicionalmente a función de pedal continuo sobre a dominante da escala do punteiro, pero hoxe en día téndese a desfigurar e faise soar na mesma nota da tónica do punteiro, pero unha oitava máis aguda.
Pictograma

[miniatura|275x275px|Táboa escrita en [Escrita cuneiforme|cuneiforme que rexistra as racións diarias de cervexa para os traballadores, c. 3300-3000 a. C., British Museum.]]
miniatura|140x140px|Pictograma indicador da saída de emerxencia.
Un **pictograma** é un signo visual que representa esquematicamente un obxecto, acción ou concepto mediante unha imaxe simplificada. Son amplamente utilizados en instrucións de seguridade, interfaces dixitais etc. 

## Áreas de uso 
[miniatura|202x202px|Pictogramas no [tranvía de Liberec.]]
[miniatura|140x140px|Pictograma de [reciclaxe.]]
Os **pictogramas** son ferramentas clave na comunicación visual, proporcionando unha forma rápida e intuitiva de transmitir información sen a barreira da linguaxe oral. Son deseñados para seren entendidos universalmente, reducindo detalles innecesarios para enfocar na mensaxe esencial. A súa capacidade para transcender as limitacións lingüísticas e culturais fainos especialmente valiosos en contextos internacionais e multilingües.
[miniatura|187x187px|Pictogramas no [MACBA.]]

### En arquitectura, enxeñaría e construción 
Os pictogramas nestes eidos son usados para representar elementos ou procesos de xeito esquemático, facilitando a comunicación técnica en planos ou documentos relacionados. Nas infraestruturas de transporte, como estradas, son empregados nos sinais de tráfico, mapas etc. 

### Psicoloxía e educación 
Neste ámbito, os pictogramas axudan a facilitar a comunicación e o aprendizaxe, especialmente en contextos onde a lingua pode ser unha barreira, como no traballo con nenos pequenos ou persoas con dificultades de aprendizaxe, por exemplo con trastornos por déficit de atención ou do espectro autista.

### Ciencias da saúde e veterinaria 
Os pictogramas son empregados para indicar procedementos, advertencias, e instrucións de maneira clara e rápida en ambientes médicos e veterinarios, onde a precisión e a rapidez na comunicación son fundamentais. Tamén son usados dentro de disciplinas como a logopedia e a audioloxía, xa que facilitan a comunicación e a terapia con pacientes que teñen dificultades de fala ou audición.

## Importancia nos medios modernos 
Na era dixital, os **pictogramas** son fundamentais para a navegación web e as interfaces gráficas de usuario, onde a claridade e a eficiencia son prioritarias. A súa aplicación vai desde iconas en software até símbolos en dispositivos móbeis e taboleiros de mandos.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Código
* Comunicación
* Comunicación visual
* Deseño gráfico
* Graffiti
* Ideograma
* Ideografía
* Icona (comunicación) 
* Ilustración (deseño gráfico)
* Logotipo
* Semiótica
* Signo
* Sinal
* Sinal de tráfico
* Símbolo
* Visión
* Visualización dos datos
* Petróglifo

### Ligazóns externas
* ISO/IEC 18035:2003 Iconas e símbolos para internet e interface usuario (en inglés)
* Portal Aragonés de Comunicación Aumentativa e Alternativa (versións en galego e outras)
Lugares de Begonte

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Begonte.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Begonte**

## Lugares de Begonte
### Baamonde
### Baldomar
### Begonte
### Bóveda
### Carral
### O Castro
### Damil
### Donalbai
### Felmil
### Gaibor
### Illán
### Saavedra
### San Fiz de Cerdeiras
### San Martiño de Pacios
### San Vicente de Pena
### Santalla de Pena
### Trobo
### Uriz
### Virís
## Parroquias de Begonte
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos
*Eleccións municipais en Begonte
*Galería de imaxes de Begonte
*Galería de imaxes da comarca da Terra Chá
Lugares de Bóveda

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Bóveda.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Bóveda**

## Lugares
### Bóveda
### Freituxe
### Guntín
### Martín
### Mosteiro
### Remesar
### Ribas Pequenas
### Rubián
### San Fiz de Rubián
### Teilán
### Tuimil
### Ver
### Vilalpape
### Vilarbuxán
## Parroquias de Bóveda
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Bóveda
*Galería de imaxes de Bóveda
*Galería de imaxes da comarca de Terra de Lemos
Lugares de Burela

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Burela.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Burela**

## Lugares de Burela
### Burela
## Parroquias de Burela
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Burela
*Galería de imaxes de Burela
*Galería de imaxes da comarca da Mariña Central
Lugares de Carballedo

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Carballedo.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Carballedo**

## Lugares de Carballedo
### Aguada
### Buciños
### Carballedo
### Cartelos
### Castro
### Chouzán
### A Cova
### Erbedeiro
### Furco
### Lobelle
### Lousada
### Marzás
### Milleirós
### Oleiros
### Pradeda
### San Mamede de Lousada
### San Romao de Campos
### San Salvador de Búbal
### Santa Baia de Búbal
### Santa Cristina de Asma
### Santa Mariña do Castro
### Temes
### Veascós
### Vilaquinte
## Parroquias de Carballedo
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Carballedo
*Galería de imaxes de Carballedo
*Galería de imaxes da comarca de Chantada
Lugares de Castroverde

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Castroverde.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Castroverde**

## Lugares de Castroverde
### Agustín
### Arcos
### Barredo (San Xoán)
### Barredo (Santo André)
### Barreiros
### Bolaño
### Cellán de Calvos
### Cellán de Mosteiro
### Covelas
### Espasande
### A Frairía
### Furís
### Goi
### Masoucos
### A Meda
### Miranda
### Mirandela
### Monte
### Montecubeiro
### Moreira
### Paderne
### Páramo
### Pena
### Pereiramá
### A Pumarega
### Rebordaos
### Recesende
### Riomol
### San Miguel do Camiño
### Serés
### Souto de Torres
### Soutomerille
### Tórdea
### Uriz
### Vilabade
### Vilalle
### Vilariño
## Parroquias de Castroverde
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Castroverde
*Galería de imaxes de Castroverde
*Galería de imaxes da comarca de Lugo
Lugares de Becerreá

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Becerreá.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Becerreá**

## Lugares de Becerreá
### Agüeira
### Armesto
### Becerreá
### Cadoalla
### Cascallá
### O Cereixal
### Cruzul
### Ferreirós de Valboa
### Fontarón
### Furco
### Guilfrei
### Guillén
### Liber
### Morcelle
### Ouselle
### Ousón
### Pando
### Penamaior
### Quintá de Cancelada
### Sevane
### Tortes
### Veiga
### Vilachá
### Vilaíz
### Vilamane
### Vilouta
## Parroquias de Becerreá
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Becerreá
*Galería de imaxes de Becerreá
*Galería de imaxes da comarca dos Ancares
Lugares de Cervantes

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Cervantes.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Cervantes**

## Lugares de Cervantes
### Ambasvías
### Castelo
### O Castro
### Cereixedo
### Donís
### Dorna
### Lamas
### O Mosteiro
### Noceda
### O Pando
### Quindous
### A Ribeira
### San Pedro de Cervantes
### San Román de Cervantes
### San Tomé de Cancelada
### Vilapún
### Vilaquinte
### Vilarello
### Vilasante
### Vilaspasantes
### Vilaver
## Parroquias de Cervantes
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Cervantes
*Galería de imaxes de Cervantes
*Galería de imaxes da comarca dos Ancares
Lugares do Corgo

[miniatura|dereita|[Casa do concello do Corgo.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares do Corgo**

## Lugares do Corgo
### Abragán
### Adai
### O Alto
### Anseán
### Arxemil
### Bergazo
### Cabreiros
### Campelo
### Camposo
### Castrillón
### Cela
### Cerceda
### Chamoso
### O Corgo
### Escoureda
### Farnadeiros
### Folgosa
### Fonteita
### Franqueán
### Gomeán
### Lapío
### Laxosa
### Maceda
### Marei
### Paradela
### Pedrafita
### Piñeiro
### Queizán
### Quinte
### Sabarei
### San Bartolomeu de Chamoso
### San Cosme de Manán
### Santa María de Manán
### Santo André de Chamoso
### Santo Estevo de Farnadeiros
### Santo Estevo de Folgosa
### Segovia
### Vilachá
## Parroquias do Corgo
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais no Corgo
*Galería de imaxes do Corgo
*Galería de imaxes da comarca de Lugo
San Xurxo, San Xoán de Río

**Santa María da O de San Xurxo** é unha parroquia do concello ourensán de San Xoán de Río.

## Lugares e parroquias
### Lugares de San Xurxo
### Parroquias de San Xoán de Río
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de San Xoán de Río
Acne

A **acne** é unha dermatose producida pola retención da secreción das glándulas sebáceas, o que causa inflamacións e infeccións no rostro, lombo, peito e ombreiros, máis frecuente na adolescencia, a forma máis común é a *acne vulgaris*.

A **acne vulgar** ou *acne polimorfo xuvenil*, vulgarmente coñecida como *espiñas*, é a enfermidade cutánea máis frecuente pois afecta ó 80% dos individuos entre os 13 e 19 anos e pode persistir durante a terceira e cuarta década.

Medicamente é unha enfermidade do folículo pilosebáceo, a súa patoxenia implica: aumento da secreción sebácea, dependente dos andróxenos; isto favorece a proliferación da microflora folicular e trastornos da queratinización folicular. Habitualmente está constituído por diversos elementos como son as propias espiñas, pápulas inflamatorias foliculares que poden estar infectadas (formando pústulas e incluso quistes epidérmicos) e deixar cicatrices de pequeno tamaño que quedarán como lesións permanentes cando a doenza desapareza.
As localizacións preferentes das lesións son:
* Cara.
* Caluga.
* Lombos.
* Costas.
* Peito.

A inflamación e infección pode levar á formación de abscesos dermo-epidérmicos constituíndo unha forma grave da enfermidade, o *acne abscesiforme*. Así e todo o habitual é que esta enfermidade curse por gromos sucesivos durante meses ou anos, que no verán mellore de forma espontánea e que desapareza entre os 25 e mailos 30 anos de idade.

É máis frecuente no sexo masculino, mais son as mulleres as que máis consultan sobre o problema.

Existen outros tipos de acne:
* **Acne Rosácea**: en mulleres preferentemente despois dos 40 anos. Sobre o nariz e as rexión malares e pode chegar a afectar os ollos (conxuntivite e queratite rosácea).
* **Rinofima**: en homes adultos, repetición do cadro de foliculite con seborrea abundante que leva a un aumento do volume do nariz.
* **Outras acnes menos frecuentes**: 
** *Acne necrótica*: en adultos de ambos sexos, localizado no bordo de implantación do pelo.
** *Acne nodular*: deixan moitas cicatrices.
** *Acne queloidiana*: Foliculite crónica na caluga, deixando unha cicatriz antiestética.
** *Acnes profesionais*: En traballadores expostos ó cloro, alcatrán e aceites. Afecta ás áreas en contacto coas substancias.
** *Acnes iatorxénicas*: Producidos por medicamentos como anticonceptivos, barbitúricos etc.

## Notas
Noz (froito da nogueira)

miniatura|dereita|Noz da nogueira común
miniatura

A **noz** é o froito da nogueira común. Froito seco con alto valor nutritivo, é rico en proteínas, vitaminas do grupo B, oligoelementos, aceites, lecitina e ácidos graxos omega 3 (poliinsaturados). Atribúeselle a capacidade de reducir o colesterol.

Consómese fresco ou cociñado, así como en sobremesas, pódese almacenar durante meses despois de quitarlle a pela exterior e telas un tempo secando ao sol para que non collan mofo.

Tamén recibe os nomes galegos dialectais de concho, coucho, croucho, cuncho, noza, noga, corolo, carolo, carola ou carrola.

## Notas
Klemens Wenzel von Metternich

miniatura|Klemens Wenzel von Metternich.

**Klemens Wenzel Nepomuk Lothar Fürst von Metternich-Winneberg-Beilstein**, nado en Coblenza en 1773 e finado en 1858, foi un político e diplomático austríaco.

## Traxectoria 
Nado no seo da nobreza menor de Westfalia, estudo dereito na Universidade de Estrasburgo en 1790 entrou no corpo diplomático, casou en 1795 coa filla pequena do antigo chanceler austríaco Wenzel Anton Graf Kaunitz, nomeado embaixador en Berlín (1803), en París (1806), chanceler dende 1809, tentou unha política de aproximación a Napoleón Bonaparte para mudar despois a unha política de confrontación que acabou coa derrota de Napoleón. Presidiu o Congreso de Viena e dirixiu a vida política europea da primeira metade do século XIX, considerado un dos iniciadores da diplomacia europea.
Aksai Chin

miniatura|Localización de Aksai Chin
miniatura|O mapa mostra as reivindicacións indias e chinesas da fronteira na rexión de Aksai Chin, a liña Macartney-MacDonald, a Liña de Asuntos Exteriores, así como o progreso das forzas chinesas ao ocupar áreas durante a guerra entre a China e a India.
**Aksai Chin** (en hindi अक्साई चिन; en chinés simplificado 阿克赛钦, *pinyin*: *Ākèsàiqīn*) é unha rexión localizada na unión da República Popular da China, Paquistán e a India. Administrada pola China, pero reclamada pola India. Aksai Chin é unha das dúas áreas fronteirizas disputadas entre a India e a China, a outra é Arunachal Pradesh. A rexión é case completamente desértica, malia iso ten unha importante posición estratéxica, xa que é vital para a comunicación terrestre do Tíbet con Xinkiang, logo da guerra sino-india de 1962 a China ocupou o territorio. Os dous adversarios aceptaron respectar a liña de control e o conflito considérase de baixa intensidade.

Aksai Chin forma parte administrativamente do condado de Hotan, na rexión autónoma de Xinjiang, a India reclama o territorio como parte de Caxemira. A principal vila é Tianshuihai, que ten 1.600 habitantes.
Abeona

**Abeona** é unha deidade da mitoloxía romana que protexía aos meniños a primeira vez que deixaban a casa dos seus pais, ao tempo que lles ensina a andar. Está relacionada con Adeona, que conducía aos nenos na volta a casa dos seus pais.
Snow White and the Seven Dwarfs

:*Este artigo trata sobre o filme de animación, para o conto véxase **Brancaneves**.*

***Snow White and the Seven Dwarfs*** é o primeiro filme de animación producido por Walt Disney Pictures, estreado o 21 de decembro de 1937, e distribuído por RKO Radio Pictures, co que a empresa Disney tiña asinado un acordo de distribución, dende o 8 de febreiro de 1938 nos cines dos Estados Unidos. O guión do filme baséase na famoso conto de fadas *Brancaneves* dos irmáns Grimm. Como no conto orixinal, unha malvada raíña, ao ter envexa da beleza da princesa, ordena o seu asasinato; porén, a princesa consegue escapar e atopar refuxio no bosque con sete ananos.

O filme foi o maior éxito do ano 1938 e, tendo en conta a inflación, unha das longametraxes que máis billetes vendeu en toda a historia do cine.

## Sinopse 
*Snow White and the Seven Dwarfs* é a historia dunha bela princesa chamada Brancaneves. A raíña do lugar, aínda que é bela, segundo o seu espello máxico non o é tanto como a princesa Brancaneves. A súa envexa e maldade fan que queira asasinar a princesa Brancaneves. Esta consegue fuxir, e dá coa cabana dos sete ananos, traballadores dunha mina, que deciden protexela.

Tempo despois, a raíña descobre que Brancaneves continúa con vida, e entón disfrázase para matala cunha mazá envelenada, que lle causa un sono profundo a Brancaneves. Finalmente, o príncipe salva a Brancaneves, que a esperta cun bico de amor.

## Voces 
* Adriana Caselotti como Brancaneves
* Lucille La Verne como a Raíña
* Pinto Colvig como Grumpy
* Roy Atwell como Doc
* Billy Gilbert como Sneezy
* Scotty Mattraw como Bashful
* Otis Harlan como Feliz
* Eddie Collins como Dopey
* Harry Stockwell como o Príncipe
* Moroni Olsen como o espello máxico
* Stuart Buchanan como o cazador
* Marion Darlington como as aves

## Galardóns e nomeamentos 
* 1937: Nomeada ó Óscar: Mellor banda sonora orixinal.

## Guión e dirección 
O guión do filme foi adaptado por Dorothy Ann Blank, Richard Creedon, Merrill De Maris, Otto England, Earl Hurd, Dick Rickard, Ted Sears e Webb Smith. David Hand serviu como supervisor-xefe, e William Cottrell, Wilfred Jackson Larry Morey, Perca Pearce e Ben Sharpsteen foron responsables da dirección das secuencias.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en Filmaffinity
As leis de Celavella

***As leis de Celavella*** é unha serie de televisión de suspense e misterio emitida pola Televisión de Galicia e producida por Voz Audiovisual dende o 19 de xaneiro do 2004 até o 2006. 

## Sinopse 
Ambientada entre 1925 e 1928, a serie conta a historia dun avogado que volve á súa vila logo de estudar en Santiago de Compostela para dirixir o despacho de seu pai.

## Elenco 
* Manuel Cortés - Pablo Veiga
* Eva Fernández - Matilde
* Antonio Mourelos - Feliciano Pombo
* Camila Bossa - Inés Pombo
* Monti Castiñeiras - Vicente Rego 
* Salvador del Río - Tomás Veiga
* Nuncy Valcárcel - Dora
* Marcos Viéitez - Wenceslao Ribas
* Avelino González - Blas
* Fernando Morán - Laureano Moure
* Margarida Fernández - Dona Elvira
* Rodrigo Roel - Indalecio
* Ana Santos - Leocadia
* Carlos Fernández - Paquiño Moure
* Tuto Vázquez - Don Dionisio
* Gonzalo Uriarte - Don Crisanto
* Víctor Mosqueira - Belisario
* Federico Pérez - Florencio da Riba García

## Premios 
A serie gañou nove estatuíñas do premio Mestre Mateo en 2004, e 10 no 2005.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* As Leis de Celavella en AVG de Culturagalega.org
Apalala

miniatura|dereita|220px|Apalala.
**Apalala**, na mitoloxía budista da India, é un dragón mariño que vivía preto do Río Swat, sempre triste ata que coñeceu a Buda, converténdose ao budismo. É unha das lendas budistas máis populares, cóntase tradicionalmente aos nenos para que aprendan que a súa felicidade está ligada á súa fe.
Hendrik Petrus Berlage

**Hendrik Petrus Berlage**, nado en Ámsterdan en 1856 e finado na Haia en 1934, foi un arquitecto holandés.

## Traxectoria 
Estudou no Instituto de Tecnoloxía de Zürich con Gottfried Semper. A súa obra máis importante é a Bolsa de Ámsterdan (1903), frecuentemente considerado o comezo da arquitectura moderna nos Países Baixos; a súa obra aproxímase á Art Nouveau pola utilización de novos materiais, como o ferro, nos edificios, pero esteticamente achégase ao Jugendstil.miniatura|Antiga Bolsa de Ámsterdan,|centro
Aspirina

A **Aspirina**, nome comercial rexistrado pola casa Bayer ao **ácido acetilsalicílico (AAS)** é un medicamento da familia dos salicilatos. É un fármaco antiinflamatorio non esteroide (AINE) e funciona de forma similar a outros AINE pero tamén suprime o funcionamento normal das plaquetas.

## Usos 
Emprégase como un analxésico, antipirético e antiinflamatorio. As enfermidades inflamatorias específicas que se usan para tratar a aspirina inclúen a enfermidade de Kawasaki, a pericardite e a febre reumática.. 

### Século XIX 
En 1853, o químico Charles Frédéric Gerhardt tratou o medicamento salicilato de sodio con cloruro de acetilo para producir ácido acetilsalicílico por primeira vez. Durante os seguintes 50 anos, outros químicos estableceron a estrutura química e idearon métodos de produción máis eficientes. 

Coñecido e fabricado xa en Alemaña e outros países, foi sintetizado de forma máis pura en 1897 polo farmacéutico alemán Felix Hoffman, da casa Bayer. As súas propiedades terapéuticas foron descritas en 1899 polo farmacólogo Heinrich Dreser.
### Século XX 
**Aspirina®**  é o nome comercial acuñado polos laboratorios Bayer; en moitos países segue a ser unha marca rexistrada, noutros, como os Estados Unidos, Inglaterra, Francia, Canadá e Australia, **aspirin** converteuse no nome xenérico da substancia, trala expropiación da marca pola entrada do país en 1917 na primeira guerra mundial. 

### Século XXI 
É un dos medicamentos máis coñecidos e consumidos en todo o mundo e está incluído na lista da Organización Mundial da Saúde dos fármacos esenciais que todo sistema de saúde debería ter. Está dispoñible como medicamento xenérico. En 2019, foi o nº 38 dos medicamentos máis prescrito nos Estados Unidos, con máis máis de 18millóns de receitas. A aspirina é un dos medicamentos máis utilizados a nivel mundial, cunha estimación de 40000 toneladas (50 a 120 mil millóns de pílulas) consumidas cada ano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Aspirina.com, de Bayer
* Aspirina  como prevención primaria en diabéticos