open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tordo de Naumann

[miniatura|Ovo de *Turdus naumanni * - [MHNT.]]
O **tordo de Naumann** (***Turdus naumanni***) é unha especie de ave da familia Turdidae que se reproduce desde o centro de Siberia cara ao leste ata o norte de Manchuria, Manchuria Exterior e Sakhalin. Está moi emparentado coa especie que se reproduce máis ao norte *Turdus eunomus*; ambos foron ás veces considerados conespecíficos.

Esta especie reprodúcese en áreas de bosque aberto; o *T. eunomus*, como se podería esperar por ser máis do norte, é máis tolerante aos hábitats de montaña e de bordo da tundra. Esta especie é fortemente migratoria, pasa o inverno no sur de Asia ata o sueste asiático, principalmente na China, Corea e países veciños. É un vagante raro en Europa occidental.

Nidifica nas árbores, poñendo de 3 a 5 ovos nun niño desordenado pero moi ben forrado. As aves en migración e as que pasan o inverno adoitan formar pequenas bandadas. É omnívoro, comendo unha ampla variedade de insectos, especialmente mosquitos, miñocas de terra e bagas.

É un tordo de medio tamaño, que lembra en estrutura un pequeno tordo real. A parte inferior das ás é marrón avermellada, e ten unha sobrecella clara.

O tordo de Naumann ten un dorso e cabeza marróns claros. A face, peito, manchas dos flancos e sobrecú son avermellados, e a barriga e zona baixo cola son brancos, mentres que no *T. eunomus* ten un dorso e sobrecú marróns máis escuros, e a face, peito e manchas dos flancos e sobrecú son negros. A barriga e zona baixo a cola son brancas.

A femia é bastante similar ao macho, pero os inmaturos teñen un debuxo menos marcado.

A canción do tordo de Naumann pode ser distinta da canción afrautada ou asubiada simple similar á do tordo rubio ou do *T. eunomus*.

O nome do xénero procede do latín *Turdus*, 'tordo', e o seu nome común conmemora ao naturalista alemán Johann Andreas Naumann.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*1905 Imaxe en dominio público dunha guía de campo de aves
A Q zhengzhuan

***A Q zhengzhuan*** (en chinés tradicional: 阿Q正傳; en chinés simplificado: 阿Q正传; en pinyin: *A Q zhèngzhuàn*; en ) é unha novela curta do escritor chinés contemporáneo Lu Xun.

## Historia 
A obra foi escrita entre decembro de 1921 e febreiro de 1922. Unha sección do libro apareceu publicada no xornal *Chenbao fu juan* de Beijing, baixo o pseudónimo de Baren (巴人). O primeiro capítulo saíu na mesma revista o 4 de decembro de 1921, nunha sección titulada "Historias felices"; nun principio, a escritura de Lu Xun empregaba o estilo cómico típico da época. Porén, o seu obxectivo non era "resultar divertido ou causar compaixón", senón describir "o espírito dun compatriota contemporáneo". Así, o segundo capítulo pasou á sección "Nova arte e literatura", onde continuou até o seu remate o 12 de febreiro de 1922. Posteriormente, publicouse na escolma de novelas *Na han* (1923).

## Temas 
*A Q zhengzhuan* manifesta a decepción do autor respecto da revolución Xinhai e o seu fracaso á hora de introducir reformas reais para a poboación do rural. A través do protagonista, A Q, exprésanse as malas raíces da natureza humana, como a covardía, a grandilocuencia ou a egolatría.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
O Outeiro, O Couto, Narón, Narón

**O Outeiro** é un lugar do barrio do Couto, do concello de Narón na provincia da Coruña.

Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2010 (último ano no que se ofrecen datos) tiña 45 habitantes, 19 homes e 26 mulleres.

## Lugares, barrios e parroquias 
### Lugares do Couto 
### Barrios de Narón 
### Parroquias de Narón
## Notas
O Lodairo

O topónimo **O Lodairo** pode referirse a:

;En Galiza
***O Lodairo**, lugar da parroquia de Piñeiro, no concello de Mugardos.
***O Lodairo**, lugar do barrio do Couto, na zona urbana de Narón.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Tmux

**Tmux** é un multiplexor de terminal de código aberto para sistemas operativos Unix-like. Permite acceder a múltiples sesións de terminal simultaneamente nunha única xanela. É útil para executar máis dun programa de liña de comandos ó mesmo tempo. Tamén se pode usar para desanexar procesos dos seus terminais de control, permitindo que as sesións remotas permanezan activas sen ser visibles.

## Características 
tmux inclúe a maioría das características de GNU Screen. Permite aos usuarios iniciar unha sesión de terminal con clientes que non están vinculados a unha consola física ou virtual específica; pódense crear múltiples sesións de terminal dentro dunha única sesión de terminal e despois reanexar libremente dunha consola virtual a outra, e cada sesión pode ter varios clientes conectados.

Algunhas características notables de tmux son:
* Modo de comando semellante a vi ou Emacs (con autocompletado) para xestionar tmux
* Soporte para división de xanelas en vertical e horizontal

tmux carece de soporte integrado para portos serie e telnet. e está dispoñible como paquete para moitos outros sistemas operativos Unix-like.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Twin (sistema de xanelas)
O Roibo

O topónimo **O Roibo** pode facer referencia a:

* **O Roibo**, lugar do barrio do Alto do Castaño, na zona urbana de Narón;
* **O Roibo**, lugar do barrio da Solaina, na zona urbana de Narón.
Ansede

O topónimo **Ansede** pode facer referencia a:

* **Ansede**, lugar da parroquia de Lagostelle, concello de Guitiriz.
* **Ansede**, lugar do barrio de Piñeiros, na zona urbana de Narón.
A Torre, A Solaina, Narón, Narón

**A Torre** ou **As Torres** é un lugar do barrio da Solaina, do concello de Narón na provincia da Coruña. Está situado ao lado da Torre (O Alto do Castaño).

## Lugares, barrios e parroquias 
### Lugares da Solaina 
### Barrios de Narón 
### Parroquias de Narón
## Notas
A Pena, O Alto do Castaño, Narón, Narón

**A Pena** é un lugar do barrio do Alto do Castaño, do concello de Narón na provincia da Coruña. Está situado xunto á Pena (O Couto).

## Lugares, barrios e parroquias 
### Lugares do Alto do Castaño 
### Barrios de Narón 
### Parroquias de Narón
## Notas
O club do crime dos xoves

***O club do crime dos xoves*** (en ) é un filme británico-estadounidense de 2025 dirixido por Chris Columbus a partir dun guión de Katy Brand e Suzanne Heathcote. Baséase na novela de 2020 de Richard Osman. Está protagonizado por Helen Mirren, Pierce Brosnan, Ben Kingsley e Celia Imrie, xunto con David Tennant, Jonathan Pryce, Naomi Ackie, Daniel Mays, Henry Lloyd-Hughes, Richard E. Grant, Tom Ellis, Geoff Bell, Paul Freeman, Sarah Niles e Ingrid Oliver nos papeis secundarios. A súa trama segue a un grupo de detectives afeccionados de idade avanzada que tentan resolver un asasinato.

*O club do crime dos xoves* estreouse o 21 de agosto en Leicester Square, Londres, antes de ter unha estrea limitada en 30 cinemas o 22 de agosto, e de estrearse en liña en Netflix o 28 de agosto de 2025, onde conta con versión dobrada ao galego. Recibiu valoracións positivas por parte da crítica.

## Personaxes 
* Helen Mirren como Elizabeth
* Pierce Brosnan como Ron Ritchie
* Ben Kingsley como Ibrahim Arif
* Celia Imrie como Joyce
* Naomi Ackie como Donna De Freitas
* Daniel Mays como DCI Chris Hudson
* Henry Lloyd-Hughes como Bogdan
* Tom Ellis como Jason
* David Tennant como Ian Ventham
* Jonathan Pryce como Stephen
* Paul Freeman como John
* Geoff Bell como Tony Curran 
* Ingrid Oliver como Joanna
* Joseph Marcell como Padre Mackie
* Ruth Sheen como tía Maud
* Richard E. Grant como Bobby Tanner

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Luis Alonso Freijanes

**Luis Alonso Freijanes**, nado en Arbo o 11 de novembro de 1910 e finado en México o 25 de febreiro de 1981, foi un comerciante e político galego.

## Traxectoria 
Estivo emigrado en Cuba. Detido a principios de 1945, procesado na causa 94/45 acusado de pertencer á Unión Nacional xunto a Jesús Balboa López, Manuel Montero Malvar, Jesús Pérez Bustos, Mariano Otero Castelao, Manuel Álvarez, Cándido Comesaña Fernández, Leandro Aroca González, Xosé Velo Mosquera, Avelino Álvarez Meana, Francisco Rey Drox, Eduardo Malvido Rúa, Eduardo Malvido Rúa, Antonio Soto Magariños, Ernesto Doural Campos, Saturnino Rodríguez Fernández, Aníbal González Fernández e Rosa González Cabo. Pasou a Portugal e o 28 de xaneiro de 1947 e embarcou no Nacala para exiliarse en México, arribando a Veracruz o 1 de febreiro de 1947. Finou en México o 25 de febreiro de 1981.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na Secretaría de Gobernación. Departamento de Migración de México
* Ficha en PARES
Nokian Pyry (hóckey sobre xeo)

O **Nokian Pyry** é un equipo masculino de hóckey sobre xeo da cidade de Nokia, Finlandia. Dende a tempada 2025-26 compite na segunda categoría do hóckey sobre xeo masculino finlandés, a Mestis. Xoga os seus partidos como local no Nokian jäähalli, un pavillón con capacidade para 1&nbsp;000&nbsp;persoas.

O equipo forma parte do club polideportivo do mesmo nome fundado en 1905.

## Historia 
En 1952 o Nokian Pyry xogou o seu primeiro partido de hóckey sobre xeo, que acabou desaparecendo da oferta deportiva do club durante varias décadas ata que se retomou a súa práctica na década de 1980.

## Pavillón 
[miniatura|250x|O exterior do [Nokian jäähalli en 2013.]]
O Nokian Pyry xoga os seus partidos como local no Nokian jäähalli, coñecido por motivos de patrocinio como Kattokeskus Areena, un pavillón construído en 1996 e con capacidade para 1&nbsp;000&nbsp;persoas.

## Xogadores 
### Números retirados 
Dende a súa fundación o Pyry retirou os seguintes catro números en honor a outros tantos xogadores:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Brais Lorenzo

**Brais Lorenzo**, nado en Ourense en  1986, é un  fotoxornalista galego.

## Traxectoria 
Compaxina o fotoperiodismo con traballos documentais. É colaborador habitual de medios como a Axencia EFE e medios de comunicación como *elDiario.es*, *El País*,  *Luzes* ou RTVE ademais de realizar diversos traballos institucionais e comerciais.
Colabora co proxecto  *Habitar o baleiro*, iniciativa que busca "documentar as tensións que vive un rural que esmorece entre o depoboamento, a crise ecolóxica e un abandono que condena as formas de vida tradicionais".

## Recoñecementos 
Recibiu o premio Luis Ksado de creación fotográfica pola colección *Lume*, na que aborda  a traxedia dos incendios forestais e as consecuencias do cambio climático. Tamén o premio Ortega y Gasset de Fotografía, coa  imaxe titulada Cumpleaños. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Brais Lorenzo fotógrafo de incendios. Vídeo de RTVE
Futuro imperfecto

***Futuro imperfecto*** é unha novela en lingua galega escrita por Xulia Alonso e publicada por Editorial Galaxia en 2010. Gañou  varios premios entre eles o Premio Antón Losada Diéguez de creación literaria no 2011.

## Trama 
Futuro imperfecto aborda unha historia de amor nos anos da droga, de 1980 e 1990. É un libro autobiográfico no que Alonso relata parte da súa vida,  marcada polas drogas e o amor polo seu compañeiro Nico, que faleceu de SIDA como moitos e moitas mozas desa xeración. 

A obra está traducida ao castelán e o epílogo está escrito por Carla Simón.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na web de Editorial Galaxia.
Teónimo

Un **teónimo** (do grego antigo *theos* Θεός, "deidade", e *onoma* ὄνομα, "nome") é o nome propio dunha divindade.

## Teonímia 
A **teonímia** é a ciencia dos teónimos, unha póla da onomástica (o estudo da etimoloxía, a historia e o uso dos nomes propios). Como tal, axuda a entender a función e a comprensión que os grupos humanos teñen dos seus deuses, e tamén a afondar nas orixes da lingua dunha sociedade concreta.

A análise dos teónimos permite estudar as conexións entre as linguas indoeuropeas e a posible relixión dos pobos que as falaban. En todos os idiomas, o exame da etimoloxía dun teónimo pode servir como base para as teorías sobre a súa orixe histórica.

Por outra banda, os teónimos aparecen tamén en nomes de persoas, animais, plantas, lugares ou cousas.

## Relixión 
Os teónimos teñen tamén importancia en tradicións metafísicas e místicas, como a cábala xudía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Leopoldo Garrido Leirós

**Leopoldo Garrido Leirós**, nado en Santiago de Compostela cara a 1905, foi un obreiro e político galego.

## Traxectoria 
Xornaleiro con veciñanza en Redondela. Foi peón camiñeiro da Deputación de Pontevedra. Procesado en Redondela por lesións xunto con Ángel Durán Velasco, foi condenado pola Audiencia de Pontevedra a dous meses e un día de arresto en abril de 1935. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en Vigo na causa 7597/36 por auxilio á rebelión o 16 de decembro xunto con José Pereira Míguez, Gustavo Otero Sestelo, Manuel Loureiro Pérez, Jesús Olimpio Giráldez Fernández, Francisco Darriba Pérez, Pompeyo Blanco Villar, Manuel Bouzas Puerta, Constante Carballido, Manuel Álvarez Castro, Manuel Martínez Barreiro, Manuel Rodríguez Magariños, Jesús Gómez Casal, Manuel Blanco Camiña e Manuel Barros Montero, foi condenado a 20 anos de prisión e multa mancomunada de 2 millóns de pesetas. Ingresou no Forte de San Cristovo (Pamplona) o 22 de febreiro de 1937, onde permaneceu ata o 16 de setembro de 1938, cando o trasladaron á Colonia Penitenciaria da illa de San Simón. En maio de 1937 foi dado de baixa no servizo como peón camiñeiro pola Deputación de Pontevedra. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas.

Formou parte do comité comarcal de Redondela do PCE a principios dos anos corenta. Detido a principios de 1945, procesado na causa 94/45 acusado de pertencer á Unión Nacional xunto a Jesús Balboa López, Manuel Montero Malvar, Jesús Pérez Bustos, Mariano Otero Castelao, Manuel Álvarez, Cándido Comesaña Fernández, Leandro Aroca González, Xosé Velo Mosquera, Avelino Álvarez Meana, Francisco Rey Drox, Eduardo Malvido Rúa, Antonio Soto Magariños, Luis Alonso Freijanes, Ernesto Doural Campos, Saturnino Rodríguez Fernández, Aníbal González Fernández e Rosa González Cabo. Cumpriu condena na Prisión Provincial de Pontevedra,  de onde saíu en liberdade provisional en febreiro de 1950.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Miguel de la Fuente

**Miguel de la Fuente Escudero**, nado en Tudela de Duero o 3 de setembro de 1999, é un futbolista español que xoga de dianteiro no Leganés, da Segunda División.

## Traxectoria 
Nado en Tudela de Duero, formouse como futbolista na canteira do Real Valladolid. O 26 de marzo de 2017, con 17 anos, debutou co Valladolid Promesas na Segunda División B, nun partido diante do Burgos CF. O 21 de outubro de 2018 debutou co primeiro equipo na Primeira División, entrando como substituto de Enes Ünal no último minuto dun partido contra o Real Betis. Para a tempada 2020/21 foi cedido ao Leganés, da Segunda División.

O 23 de agosto de 2021, tras rematar o seu contrato co Valladolid, asinou co Deportivo Alavés da Primeira División. Marcou o seu primeiro gol na máxima categoría o 11 de maio de 2022, ante o Espanyol.

## Notas
Saturnino Rodríguez Fernández

**Saturnino Rodríguez Fernández**, nado en Lavadores cara a 1902, foi un albanel e político galego.

## Traxectoria 
Albanel de Lavadores. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en setembro de 1941.

Militante do PCE. Foi secretario de Axitación e Propaganda do Comité Provincial de Pontevedra a principios dos anos corenta. Detido en Vigo o 3 de febreiro de 1945, procesado na causa 94/45 acusado de pertencer á Unión Nacional xunto a Jesús Balboa López, Manuel Montero Malvar, Jesús Pérez Bustos, Mariano Otero Castelao, Manuel Álvarez, Cándido Comesaña Fernández, Leandro Aroca González, Xosé Velo Mosquera, Avelino Álvarez Meana, Francisco Rey Drox, Eduardo Malvido Rúa, Antonio Soto Magariños, Luis Alonso Freijanes, Leopoldo Garrido Leirós, Ernesto Doural Campos, Aníbal González Fernández e Rosa González Cabo. Trasladado o 7 de maio á Prisión da Coruña, saíu en liberdade o 29 de novembro.

Volveu ser detido o 6 de marzo de 1946 e trasladado á Prisión da Coruña o 14 de abril. Procesado por "actividades comunistas" foi xulgado e condenado a 10 anos o 5 de agosto de 1946. Cumpriu condena na Prisión de Cuellar, onde ingresou o 4 de outubro, de onde pasou á Prisión da Coruña o 24 de xaneiro de 1947 e de alí á Prisión Central de Burgos o 7 de xuño, de onde saíu en liberdade provisional o 26 de febreiro de 1950.

## Vida persoal 
Casou con Emérita Pereira Fernández.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Registro-Índice de la Población Reclusa (1938-1955). Archivo General de la Administración.
Of Mice and Men (filme de 1992)

***Of Mice and Men*** é un filme estadounidense de 1992 dirixido por Gary Sinise a partir dun guión de Horton Foote. Baséase na novela *De ratos e homes* de John Steinbeck, e está protagonizado por John Malkovich como Lennie e Sinise como George, dous traballadores agrícolas que viaxan xuntos e soñan con posuír algún día as súas propias terras. Do mesmo xeito que a novela curta, explora temas de discriminación, soidade e o soño americano, así como o desexo dun lugar ao que chamar fogar.

*Of Mice and Men* participou no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 1992, onde Sinise foi nomeado á Palma de Ouro, outorgada ao director da mellor longametraxe. Despois da estrea do filme nos Estados Unidos o 2 de outubro de 1992, recibiu eloxios da crítica.

## Personaxes 
* Gary Sinise como George Milton
* John Malkovich como Lennie Small
* Ray Walston como Candy
* Casey Siemaszko como Curley
* Sherilyn Fenn como muller de Curley
* Noble Willingham como Boss
* John Terry como Slim
* Richard Riehle as Carlson
* Joe Morton como Crooks 
* Mark Boone Junior como o condutor de autobús
* Moira Harris como a rapaza do vestido vermello
* Alexis Arquette como Whitt

## Estrea 
O 16 de abril de 1992, Gilles Jacob, director do Festival Internacional de Cinema de Cannes, anunciou os 27 filmes que competían na categoría "Competición Oficial", incluíndo "Of Mice and Men". O filme estreouse o mes seguinte e foi o segundo filme de Sinise en competir en Cannes, despois da longametraxe de 1988 *Miles from Home*. Despois de ver *Of Mice and Men*, o crítico Don Marshall sinalou como o público aplaudiu de pé ao elenco. Marshall dixo que estaba "sorprendido" de que a película non gañase ningún premio, aínda que Sinise estivese nomeada á Palma de Ouro, outorgada ao director da mellor longametraxe.

## Notas
Escribidor de capuz

[miniatura|Ovos de *Emberiza caesia* - [MHNT]]
miniatura|Macho.
O **escribidor de capuz** (***Emberiza caesia***) é unha ave paseriforme da familia Emberizidae, un grupo separado actualmente pola maioría dos autores modernos dos Fringillidae.

## Etimoloxía e taxonomía 
Foi descrita polo médico e científico alemán Philipp Jakob Cretzschmar, que fundou o Museo de Historia Natural de Senckenberg. O nome do xénero *Emberiza* vén da palabra do antigo alemán *Embritz*, un escribidor. O termo específico *caesias* vén do latín *caesius*, "gris azulado".

É unha especie monotípica, sen subespecies.

## Descrición 
O escribidor de capuz habita a zona de Grecia, Turquía, Chipre e os países costeiros da marxe oriental do Mediterráneo. É unha ave migratoria que pasa os invernos en Sudán. Moi raramente pode migrar cara a Europa occidental.

Para nidificar elixen zonas de outeiros moi solleiros, con arbustos, situados en illas ou preto das costas. Reprodúcese a menores alturas que o escribidor das hortas, unha ave relacionada que habita nos mesmos sitios. Pon entre catro e seis ovos por posta, nun niño colocado no chan. A súa alimentación natural consiste en insectos cando son crías ou principalmente en sementes cando son adultos. 

Esta especie é de tamaño menor que o escribidor das hortas. O macho reprodutor ten a cabeza cincenta con marcas alaranxadas sobre o bico. A parte superior do seu corpo é marrón e a manchas, agás o sobrecú, e a parte inferior é maiormente laranxa. O bico é de cor rosa. 

As femias e as crías teñen un padrón de cores máis débil na cabeza, e parécense máis aos escribidores da horta. Poden distinguirse polos sobrecús marrón escuros e polo anel branco que rodea os ollos.

## Conservación 
Na Lista Vermella da IUCN esta especie está clasificada como en "preocupación menor" debido á súa ampla área de distribución e gran tamaño de poboación. Aínda que a tendencia da poboación é incerta, non hai probas de que estea sufrindo un rápido declive que cause unha maior preocupación en canto a súa conservación.

Europa alberga unha poboación estimada de 230.000-451.000 individuos maduros, que supoñen o 85 % dos que hai globalmente. Isto indica unha poboación mundial preliminar de 271.000-531.000 individuos maduros, aínda que se necesita afinar as estimacións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Escribidor de capuz de Turquía
* Fotografías de Oiseaux
Amadou Diawara

**Amadou Diawara**, nado en Conakry o 17 de xullo de 1997, é un futbolista guineano que xoga de centrocampista no Leganés, da Segunda División. É internacional coa selección de Guinea.

## Traxectoria 
Xogou no San Marino, o Bologna, o Napoli e a Roma, antes de pasar en 2022 ao Anderlecht, no que xogou ata febreiro de 2025. 

O 11 de marzo de 2025 asinou polo Eldense, da Segunda División española, co que acabou descendendo ao remate da tempada. O 31 de xullo de 2025 asinou un contrato de dous anos co Leganés, tamén da segunda categoría.

## Notas
Anno 1404

***Anno 1404*** é un videoxogo de simulación económica e de construción de cidades con elementos de estratexia en tempo real, que forma parte da serie *Anno*. Lanzado en 2009, foi desenvolvido por Related Designs, producido por Blue Byte e publicado por Ubisoft. *Anno 1404* é a secuela de *Anno 1701* e séguelle a secuela futurista *Anno 2070.* Aínda que o xogo se centra nunha serie de acontecementos ficticios, o concepto xeral da historia baséase en aspectos da historia medieval e renacentista, como as Cruzadas, os avances na arquitectura gótica, a construción de catedrais e o comercio hanseático que inclúe o auxe dos comerciantes patricios e as primeiras formas de capitalismo.

Unha expansión, titulada *Anno 1404: Venice*, que engade multixogador e outras características, foi lanzada o 26 de febreiro de 2010.

O videoxogo recibiu varios premios, incluíndo un Red Dot Design Award e o German Computer Game Award.

## Notas
Jorge Sáenz

**Jorge Sáenz de Miera Colmeiro**, nado en Santa Cruz de Tenerife o 17 de novembro de 1996, é un futbolista español que xoga como defensa central no Leganés, da Segunda División.

## Traxectoria 
Nado en Santa Cruz de Tenerife, comezou a xogar nas categorías inferiores do CD Tenerife. O 4 de xaneiro de 2015 debutou co primeiro equipo na Segunda División, nun partido ante o Sporting de Gijón. 

Para a tempada 2019/20 foi traspasado ao Valencia, saíndo cedido ao Celta de Vigo. En xullo de 2021 foi cedido ao Marítimo da Primeira Liga portuguesa por un ano. Con todo, o 29 de xaneiro seguinte foi cedido ao Mirandés.

Para a tempada 2022/23 saíu cedido ao Leganés, ao que se incorporou definitivamente no verán de 2023.

## Notas
Queixo afumado

[miniatura|250px|[Queixo San Simón da Costa.]]
O **queixo afumado** é calquera queixo que foi especialmente tratado con afumadura. Polo xeral presenta unha película exterior marrón amarelada que é o resultado deste proceso de curado.

## Proceso
O curado en fume realízase normalmente de dúas maneiras: afumado en frío e afumado en quente. O método de afumado en frío (que pode levar ata un mes, dependendo do alimento) afuma o alimento a unha temperatura de entre 20° e 30° C. O afumado en quente cociña parcial ou completamente o alimento tratándoo a temperaturas que oscilan entre os 40° e os 90&nbsp;°C.

Outro método, que se usa normalmente en queixos menos caros, é usar aromatizante de fume artificial para darlle ao queixo un sabor afumado e colorante alimentario para darlle ao exterior a aparencia de que foi afumado do xeito máis tradicional.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Smoked Austrian cheese.jpg|Queixo austríaco afumado.
Ficheiro:Smoked Lincolnshire Poacher Cheese.jpg|Queixo afumado Lincolnshire Poacher.
Ficheiro:Smoked Gruyère cheese.jpg|Queixo Gruyère afumado.
Ficheiro:Smoked cheese in the Netherlands.jpg|Queixo afumado nos Países Baixos.
Ficheiro:Oscypki.jpg|Polaco afumado oscypek.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Afumadura
Duk

**Luís Henriques de Barros Lopes**, coñecido como **Duk**, nado en Lisboa o 16 de febreiro de 2000, é un futbolista que xoga como dianteiro no Leganés, da Segunda División. Nacido en Portugal, representa internacionalmente a Cabo Verde.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista nas canteiras do CF Os Montelavarenses, o Sporting CP, o Oeiras, o Belenenses e o Benfica. En xullo de 2022 fichou polo Aberdeen. En marzo de 2023 foi nomeado xogador do mes da Premiership.

O 3 de febreiro de 2025 asinou un contrato de dous anos e medio co Leganés, da Primeira División.

## Notas
Red Dot Design Award

O **Red Dot Design Award** é un premio internacional anual de deseño de produto e industrial, deseño de marca e comunicación, así como conceptos de deseño, no que se outorga aos gañadores o selo de calidade Red Dot. O Red Dot Design Award, organizado por Red Dot GmbH & Co. KG, remóntase a 1954, cando se fundou a "Verein Industrieform e. V." 

O concurso divídese en tres disciplinas*: Premio Red Dot: Deseño de produto*, *Premio Red Dot: Deseño de marcas e comunicación* e *Premio Red Dot: Concepto de deseño*. A participación no concurso está suxeita a unha taxa e as propostas son posteriormente avaliadas por un xurado internacional. Os produtos, conceptos e obras que recibiron o Red Dot Design Award preséntanse en exposicións (por exemplo, o Museo Red Dot Design de Essen), anuarios e en liña. Ademais, os deseñadores e as empresas gañadoras poden usar o selo de calidade "Red Dot" para a publicidade dos produtos.

## Notas
Spring Boot

**Spring Boot** é un framework de Java de código aberto empregado para programar aplicacións baseadas en Spring independentes e a nivel de produción, cun conxunto de bibliotecas que facilitan o inicio e a xestión de proxectos. Spring Boot é unha extensión de convención sobre configuración para a plataforma Spring Java destinada a axudar a minimizar os problemas de configuración ao crear aplicacións baseadas en Spring. A aplicación aínda se pode axustar para necesidades específicas, pero o proxecto Spring Boot inicial proporciona unha "visión opinativa" preconfigurada da mellor configuración para usar coa plataforma Spring e bibliotecas de terceiros seleccionadas.

Spring Boot pode usarse para construír microservizos, aplicacións web e aplicacións de consola.

## Características 
* Servidor de aplicacións web Tomcat, Jetty ou Undertow integrado.
* Configuración automática da aplicación Spring.

## Arranque de DispatcherServlet 
Spring Boot non require a configuración manual de `DispatcherServlet`, xa que configura automaticamente a aplicación en función da configuración que detecta.

#### @SpringBootConfiguration 
A anotación `@SpringBootConfiguration` é unha especialización da anotación `@Configuration` específica de Spring. A clase coa `@SpringBootConfiguration` está marcada como a clase de configuración para a aplicación Spring Boot.

#### @EnableAutoConfiguration 
A anotación `@EnableAutoConfiguration` é unha anotación específica de Spring que permite a configuración automática de Spring Boot.

## Actuador 
O actuador de Spring Boot permite capacidades de monitorización e xestión para a aplicación Spring Boot.  Unha das principais vantaxes de usar o actuador de Spring Boot é que implementa unha serie de funcións listas para a produción sen necesidade de que o desenvolvedor constrúa as súas propias implementacións.

Se se usa Maven como ferramenta de compilación, a dependencia `spring-boot-starter-actuator` pódese especificar no ficheiro de configuración `pom.xml`.

## Integración cos módulos de Spring Framework 
Spring Boot ten varios módulos de Spring Framework existentes.

### Spring Security 
Spring Boot ten integración  co módulo Spring Security. A forma máis sinxela de integrar Spring Boot con Spring Security é declarar a dependencia de inicio no ficheiro de configuración de compilación.

Se se usa Maven como ferramenta de compilación, a dependencia coa dependencia `spring-boot-starter-security` pódese especificar no ficheiro de configuración `pom.xml`.

## Servidores de aplicación 
Por defecto, Spring Boot proporciona servidores web integrados (como Tomcat) listos para usar. Con todo, Spring Boot tamén se pode implementar como un ficheiro WAR nun servidor de aplicacións WildFly independente.

Se se usa Maven como ferramenta de compilación existe un plugin de Maven `wildfly-maven-plugin` que permite a implementación automática do ficheiro WAR xerado.

## Referencias 
* 
* 
* 
* 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
Juan Villaronte

**Juan Villaronte Trapasco**, nado en Ribadeo en 1786 e finado en Madrid en outubro de 1855, foi un militar, avogado e político galego.

## Traxectoria 
Estudou Leis na Universidade de Valladolid onde se graduou de bacherel en 1806. Pasou á Universidade de Santiago de Compostela e xunto co seu amigo Víctor María de Silva foron os organizadores e impulsores do Batallón Literario en 1808. Cando formaba parte do Batallón Literario caeu prisioneiro das tropas francesas en Vilafranca do Bierzo en 1809. Escapou do cárcere e incorporouse ao exército español participando na bataia de San Paio. Disolto o Batallón Literario, foi profesor do Colexio de Cadetes constituído no Colexio de Fonseca de Santiago de Compostela. Concluída a guerra, permaneceu no exército e en 1822 foi habilitado para exercer como avogado pola Audiencia da Coruña. En 1834 era tenente coronel e foi nomeado oficial primeiro da Contadoría da Casa Real. En 1837 foi nomeado contador da fábrica de Madrid e Mordomo da Semana da Raíña.

Gozaba da confianza da Raíña Rexente María Cristina, que o elixiu para formar parte da súa "camarilla". Dende 1844 foi unha peza importante do Partido Moderado. Foi senador pola provincia de Toledo (1844-1845). Foi elixido deputado polo distrito de Vilalba nas eleccións de 1850, e volveu ser elixido deputado polo mesmo distrito nas eleccións de 1851 e 1853.

Católico fervente, investiu cuantiosas cantidades na adquisición de bens desamortizados, sempre actuando a través do seu testaferro o avogado Tomás Fernández.

Finou en Madrid en outubro de 1855.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
Marvelous Antolín Garzón

**Marvelous Antolín Garzón**, coñecido como **Marvel**, nado en Casablanca o 7 de xaneiro de 2003, é un futbolista que xoga de defensa no Leganés, da Segunda División.

## Traxectoria 
Naceu en Casablanca, de nai nixeriana, esta levouno de pequeno a España, onde foi adoptado por unha familia española aos tres anos.

Formouse como futbolista nas canteiras de Real Madrid, Atlético de Madrid, Alcalá e Rayo Vallecano, antes de regresar ao Real Madrid en 2016. 

Marvel xogou tres partidos co Real Madrid Castilla en outubro de 2021 e foi eloxiado persoalmente por Florentino Pérez pola súa actuación no empate sen goles ante o  Barcelona B.

## Notas
Fábrica de Armas da Coruña

A **Fábrica de Armas da Coruña** foi unha fábrica de munición e fusís situada na Coruña. Inaugurada por Francisco Franco en 1958, pechou finalmente o 15 de febreiro de 2013.

## Historia 
[esquerda|miniatura|253x253px|[M43 Coruña, feito en 1949.]]
En setembro de 1938 comezou o proxecto, despois de contemplar varios terreos, en febreiro de 1941, a escollida foi finalmente a zona de Pedralonga por estar preto da autoestrada. Porén, non foi ata xullo de 1947 que se concedeu a autorización de compra de terreos para a construción da fábrica. Posteriormente, inaugurouse o primeiro pavillón do novo complexo en marzo. A inauguración oficial tivo lugar o 7 de setembro de 1958, coa presenza de Francisco Franco. Nese ano o cadro de persoal era de 1 241 persoas.

O peche da fábrica anunciouse o 14 de febreiro de 2013. Este peche produciuse tras un declive que comezara xa na década de 1980, tras diversas crises durante as cales a fábrica incluso chegara a fabricar armas lixeiras para civís, e mesmo se considerou a posibilidade de fabricar pezas para outras industrias. Non obstante, un dos maiores reveses produciuse coa privatización en 2001 e a venda da fábrica á empresa estadounidense General Dynamics. Non obstante, os continuos recortes na carga de traballo e as crises do sector impediron que a fábrica se recuperase, o que levou ao seu peche definitivo en 2013, había 172 traballadores. Este novo lanzamento fixo pouco por mellorar a viabilidade da fábrica. En 2020, o Ministerio de Defensa obtivo a aprobación xudicial para que a empresa abandonase Pedralonga. a Xunta de Galicia e o goberno central. O espazo busca converterse nun polo de innovación en I+D que dará cabida a grandes e pequenas empresas do sector tecnolóxico a nivel nacional e internacional.

## Notas
Le Pin, Loira Atlántico

**Le Pin** (en ; en galó: *Le Pein* ou ''L'Piñ'') é un concello do departamento do Loira Atlántico, na rexión administrativa dos Países do Loira e na Bretaña histórica, no noroeste de Francia.

## Demografía
Xabier Vázquez Pumariño

**Xabier Vázquez Pumariño**, nado en  Lugo en 1969, é un ecoloxista e biólogo ambiental galego.

## Traxectoria 
Está vencellado ao movemento ecoloxista dende principios da década de 1980 e traballa como consultor ambiental en Santiago de Compostela. O seu traballo abrangue diferentes eidos: a ornitoloxía, o desenvolvemento sostible e a cooperación ao desenvolvemento en diferentes países latinoamericanos. Colabora con distintos medios de comunicación, sendo unha das voces críticas na xestión dos incendios forestais.  

## Notas
Chipileño

O **chipileño**, tamén denominado **véneto chipileño**; é unha variedade lingüística do véneto, lingua galoitálica orixinaria da rexión noritaliana de Véneto, que se fala en Chipilo, unha localidade do estado mexicano de Puebla.

É unha das linguas alóctonas mexicanas que carecen de status oficial, do mesmo xeito que o baixo alemán menonita, o romaní valaco, o éuscaro, o galego e o catalán, entre outras non recoñecidas que son faladas por uns 6.7 millóns de mexicanos.

## Descrición lingüística 
### Clasificación 
O chipileño pertence á familia indoeuropea, dentro da rama románica, subgrupo italorrománico; e clasifícase especificamente como unha variedade do véneto. Non constitúe unha «lingua independente» desde o punto de vista filoxenético, pero si unha variedade claramente diferenciada do véneto europeo contemporáneo.

## Notas
Miradoiro de Cabezoás

O **miradoiro de Cabezoás** é un punto de observación localizado na Ribeira Sacra, no concello ourensán de Parada de Sil. É un dos principais miradoiros do canón do Sil.

## Descrición 
O miradoiro localízase a carón da estrada, e oferta unha visión panorámica do meandro coñecido coma Coto das Boedas, un dos puntos máis profundos do canón. Aséntase sobre unha rocha de seixo de máis de 700 metros de altitude.

Conta cunha pasarela de madeira que termina nunha plataforma con vistas ao río, arrodeada da vexetación propia da zona como castiñeiros, carballos e uceiras.

## Notas
Kaouther Ben Hania

**Kaouther Ben Hania** (en ), nada en Sidi Bouzid o 27 de agosto de 1977, é unha directora e guionista de cine tunisiana.

## Traxectoria 
En 2021, o seu filme  (2020) ''L'Homme qui a vendu sa peau* converteuse no primeiro filme tunisiano da historia nomeado aos premios Óscar á mellor película internacional. Dous anos antes, en 2019 outro dos seus filmess, *ʿAlā kaff ʿifrīt* (2017), fora xa preseleccionado na 91 edición dos premios.

O seu documental *Banāt Olfa'' participou en 2023 no Festival de Cannes, gañando L'Œil d'or e o François Chalais Prize. Foi ademais candidato ao Óscar ao mellor documental.

En 2025, o seu fime *The Voice of Hind Rajab*, unha reconstrución do asasinato real dunha nena gazana de seis anos a mans de Israel, obtivo o Gran Premio do Xurado no Festival de Venecia.

## Notas
Joshua Tree (homónimos)

A ***Joshua tree*** ou **árbore de Xosué** é un nome común da *Yucca brevifolia*, unha especie de planta monocotiledónea de porte arbóreo, orixinaria de América do Norte.  

**Joshua tree** tamén pode referirse a:

## Nomes de sitios 
* **Joshua Tree, California**, un lugar no condado de San Bernardino, California
* O  ***Joshua Tree National Park***, en California

## Traballos creativos 
* ***The Joshua Tree***, un álbum de U2 de 1987.
** A xira *Joshua Tree*, do mesmo ano
** As xiras *The Joshua Tree* de 2017 e 2019 
* ***Joshua Tree*** (filme de 1993), protagonizado por Dolph Lundgren
Zahn McClarnon

**Zahn Tokiya-ku McClarnon**, nado en Denver o 24 de outubro de 1966, é un actor nativo americano (hunkpapa lakota) máis coñecido polo seu traballo en producións de televisión. Saltou á fama por primeira vez con papeis secundarios clave como o xefe da policía tribal Mathias en *Longmire* (2012–17), Hanzee Dent na  segunda tempada de *Fargo* (2015), Toshaway en *The Son* (2017–19), e Akecheta na segunda tempada de *Westworld* (2018). Dende 2022, interpreta o papel principal como Joe Leaphorn en *Dark Winds*, na cal é produtor executivo.

Outros papeis salientables de McClarnon son William Lopez nas series de Marvel *Hawkeye* (2021) e *Echo* (2024), o oficial Big en *Reservation Dogs* (2021–23), e a voz de Olrox en *Castlevania: Nocturne* (2023–presente).

## Traxectoria 
Zahn Tokiya-ku McClarnon naceu en Denver, Colorado, fillo de nai hunkpapa kakota e pai de ascendencia irlandesa. Medrou preto de Browning, Montana, onde o seu pai traballaba no Parque Nacional Glacier para o Servizo Nacional de Parques.

En 1985, McClarnon graduouse na Omaha Central High School. Recoñeceu á súa profesora de teatro, Peggy Stommes, como unha grande influencia.

## Notas
Pilar Sampedro

**Pilar Sampedro Martínez**, nada en Queiruga (Porto do Son) en 1955, é unha mestra e pedagoga galega.

## Traxectoria 
É mestra e licenciada en Pedagoxía pola Universidade de Santiago de Compostela. Traballou na Asesoría de bibliotecas escolares da Consellería de Educación, dirixindo, con Cristina Novoa, un programa que transformou a función as bibliotecas dos centros escolares galegos. Dirixiu as exposicións: *Exposición 100 anos de literatura infantil galega* e *Literatura infantil e xuvenil galega para a paz.*

Ten publicado nas revistas *Anuario Barbantia*, *Fadamorgana*, *EDUGA*, *Revista Galega de Educación*, *Raigame*. Ademais de *A nosa literatura infantil e xuvenil, Anuario de literatura, Guía de literatura infantil e xuvenil non discriminatoria 2004.*

Ten participado no Café Barbantia e no portal de Internet Galicia Digital. Xestiona o blog *De libros e outros artefactos* e *No país das marabillas.*

Foi xurado dos premios Lazarillo, Fina Casalderrey para a Igualdade, Raíña Lupa, Gala do Libro, Irmandade do Libro, Carlos Mosteiro, Follas Novas, Arume de poesía para a infancia, Xosé Neira Vilas de novela curta…

Foi Secretaria do Ateneo de Santiago, vogal de Barbantia, Presidenta e Vicepresidenta segunda de GALIX e Padroa da Fundación Neira Vilas.

## Obras 
Na colección Biblioteca virtual Egeria de Galicia Digital: 
[miniatura|Pilar Sampedro con Manuel Figueiras Fernández o día no que este foi nomeado Socio de Honra da [Asociación Galega do Libro Infantil e Xuvenil|GALIX (18/10/2025) en Santiago de Compostela]]
* *Cartas dende o confinamento* (2020)
* *Os poemas que intercambiamos no confinamento* (2020)
* *Do A ao Z con Concha Blanco* (2021)

### Coordinadora: 
* *Guía de literatura infantil e xuvenil 2005-2007* (Con Montse Pena)
* *Guía de Literatura Infantil e Xuvenil para a Igualdade 2019* 
* *Guía de Literatura Infantil e Xuvenil para a Igualdade 2021*

### Coordinadora escolmas: 
* *Tropel de marmolubios: antología de la narrativa juvenil gallega* *(*2007). Galix. Con Ánxela Gracián e Maite Leis.

### Obras colectivas 
* *Aproximación didáctica á obra de Avilés de Taramancos* (1995). Toxosoutos. Con Xosé Agrelo Hermo.
* *Aproximación didáctica á obra de Francisco Añón* (2005). Toxosoutos. Con Santiago Romarís e Ramón Blanco.
* *Roteiro literario Francisco Añón* e *Exposición Francisco Añón.*  Toxosoutos. Con Santiago Romarís e Ramón Blanco.
* *Exposición Francisco Añón.* Toxosoutos. Con Santiago Romarís e Ramón Blanco.
* *Tres capitáns de tempos idos* de Avilés de Taramancos (2003). Xerais. Edición e prólogo.
* *Terras de Santiago. Terras de Deza* (2008). La Voz de Galicia
* *Caderno didáctico para a posta en escena de As laranxas máis laranxas de todas as laranxas* para o CDG (con Cristina Novoa e Magdalena de Rojas)
* *A arte facéndose presente nun tempo e lugar* (2024)

## Notas
Xosué (nome)

miniatura|250px|*Xosué e os israelitas*, por Karolingischer Buchmaler, c.840.

**Xosué**, é un nome propio masculino galego. A súa orixe é hebrea, ''Ye'oxua'' (יְהוֹשֻׁעַ), de onde tamén procede o nome de Xesús, que quere dicir 'Deus é a salvación'.

En xaneiro de 2023 existían 6 varóns en Galicia co nome Xosué, cunha media de idade de 39,6 anos.

## Historia 
O nome provén de Xosué, un xefe israelita que sucedeu a Moisés. A súa historia é narrada na Biblia, en concreto no *Libro do Éxodo*, no *Libro dos Números*, e máis no *Libro de Xosué*, segundo os cales foi escollido por Iavé para suceder a Moisés como líder dos israelitas durante a conquista de Canaán. Conquistou a maior parte do territorio da Terra Prometida e distribuíuno entre as Doce tribos de Israel.

## Noutras linguas 
* Alemán: Joshua
* Aragonés: Chosué
* Catalán: Josuè
* Castelán: Josué
* Éuscaro: Josue
* Francés: Josué
* Inglés: Joshua
* Italiano: Giosue
* Neerlanadés: Jozua
* Portugués: Josué

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lista de nomes masculinos en galego
*Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega
Préfailles

**Préfailles** (en ) é un concello do departamento do Loira Atlántico, na rexión administrativa dos Países do Loira e na Bretaña histórica, no noroeste de Francia.

## Demografía
Boom e Reds

***Boom e Reds*** (en ) é unha serie de animación española de gráficos por ordenador en 3D creada polo estudio de animación Anera Films e producida por Motion Pictures.

Estreouse en galego a través da plataforma do Xabarín Club.

## Historia 
Os Reds son moitos cogomelos pequenos que viven nunha cidade construída sobre unha grande árbore onde as casas teñen tellados vermellos redondos coma os seus sombreiros. En canto escoitan achegarse ao xigante Boom, un personaxe divertido e moi inxenuo, reúnense preto del. Nin Boom nin os Reds falan nunca (como moito fan "murmuracións" para chamarse uns aos outros).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de series de televisión con versión en galego
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Pipo

***Pipo*** é unha serie de televisión galega de animación de 2025. Emítese a través da plataforma dixital do Xabarín Club, da TVG e os primeiros 10 episodios estreáronse o 27 de agosto de 2025.

## Sinopse 
Berta ten seis anos e vive coa súa nai e co irmán máis novo, un neno de pouco máis dun ano ao que ela chama cariñosamente Mocos, porque aínda non fala nin camiña. No comezo do curso escolar, Berta atopa no xardín da casa unha criatura chegada doutro planeta, chamada Pipo. Este visitante convértese en parte da familia e, con ollos cheos de curiosidade, vai aprendendo as rutinas máis comúns das persoas: dende lavar os dentes ata quitar a pel das laranxas. Dende ese intre, o día a día de Berta transfórmase nunha aventura continua.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming

### Ligazóns externas 
*Pipo na páxina oficial de xabarin.gal.
Búmerang imperial

O **búmerang imperial** é a tese de que os gobernos que desenvolven técnicas represivas para controlar os territorios coloniais acabarán empregando esas mesmas técnicas internamente contra os seus propios cidadáns. 

## Historia 
Este concepto orixínase con Aimé Césaire en *Discurso sobre o colonialismo* (1950), para explicar as orixes do fascismo europeo na primeira metade do século XX. Hannah Arendt estivo de acordo con este uso, chamándoo o efecto búmerang en *As orixes do totalitarismo* (1951). Segundo ambos os autores, os métodos de Adolf Hitler e do Partido Nazi non eran excepcionais desde unha cosmovisión porque os imperios coloniais europeos levaban moito tempo matando millóns de persoas en todo o mundo como parte do proceso de colonización. Pola contra, eran excepcionais porque se aplicaban aos europeos dentro de Europa, en lugar de ás poboacións colonizadas do Sur Global. Ás veces tamén se lle chama búmerang de Foucault, aínda que Michel Foucault non foi o que o orixinou.

## Notas
Alberte Ansede Estraviz

**Alberte Ansede Estraviz**, nado en Vilasantar o 3 de setembro de 1957, é un filósofo, pedagogo, docente e político galego.

## Traxectoria 
Licenciouse en Filosofía e Ciencias da Educación na Universidade de Santiago de Compostela, nas especialidades de Orientación Educativa e Administración Educativa. Profesor de educación secundaria no instituto de Mugardos.

Foi presidente da Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG) entre 1988 ata 2001 e director das Xornadas do Ensino de Galiza entre 1989 e 2001. 

Foi secretario e desde 2022 presidente da Fundación Manuel María de Estudos Galegos.

Foi membro do Comité Organizador de congresos e Simposios entre como o I Simposio Internacional de Linguas Europeas e Lexislacións (Santiago de Compostela 1992), Castelao na Galiza do s. XX (A Coruña, 1999) Castelao. Co Pensamento en Galiza (Pontevedra, 2000) e Simposio Internacional de Linguas sen normalizar (Pontevedra, 2001).

### Político do BNG 
Membro do Consello Nacional do Bloque Nacionalista Galego desde o ano 2001. Foi Secretario de Organización e membro da Executiva Nacional. Tamén milita na UPG.

Colaborador de *Terra e Tempo*.

## Obras 
* Coordinador do libro *Eduardo Blanco Amor: álbum de literatura (con diapositivas*. ASPG
* Coordinador editorial de máis dunha vintena de libros en galego para o ensino non universitario.
* Coordinador con Cesáreo Sánchez Iglesias do proxecto *Enciclopedia - Antoloxía da literatura galega* desenrolado en tres anualidades (de 1995-98) que supuxo a edición de 50 libros representativos da literatura galega, acompañados doutros tantos fascículos que constituíron unha historia da literatura galega. Este proxecto recibiu a axuda da Comisión das Comunidades.

## Notas
Gran Premio de Barcelona-Cataluña

O **Gran Premio de Barcelona-Cataluña** (catalá Gran Premi de Barcelona-Catalunya) é unha carreira de automobilismo programada de Fórmula 1 que terá lugar no Circuíto de Barcelona-Cataluña. É o primeiro dos dous Grandes Premios que están programados para ter lugar en España, xunto co Gran Premio de España en Madring.

## Historia
O Circuíto de Barcelona-Cataluña estaba previsto orixinalmente para ser a sede do Gran Premio de España ata 2026. Non obstante, a capital de España, Madrid, foi nomeada como nova anfitrioa da Fórmula Un, co Madring programado para debutar en 2026 e, polo tanto, adoptando o nome de Gran Premio de España. Como resultado, o evento do circuíto de 2026 renomeouse como Gran Premio Barcelona-Cataluña. Será a primeira vez que España acolla dous Grandes Premios desde a tempada , a segunda das cales se celebrou co nome de Gran Premio de Europa no Circuíto urbano de Valencia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial do Circuíto de Catalunya
* Catalunya F1 statistics
Pita (apelido)

**Pita** é un apelido galego e portugués. É un apelido con orixe zoonímica que fai referencia á pita.

En xaneiro de 2023 existían 5.328 persoas en Galicia co apelido Pita, ben sexa como primeiro ou segundo apelido.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de apelidos galegos
* María Pita
### Ligazóns externas 
* Os apelidos en galego. Orientacións para a súa normalización da Real Academia Galega, 2016.