open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Patrulla militar nos Xogos Olímpicos

A **patrulla militar** formou parte do programa olímpico nos Xogos de Inverno, entre 1924 e 1948. Durante a primeira, en 1924, outorgáronse medallas que contabilizaban no cadro xeral de medallas; nas outras tres edicións a patrulla militar foi un deporte de demostración (1928, 1936 e 1948). O Comité Olímpico Internacional considera no presente todas as probas como deporte de demostración. Esta disciplina é considerada a antecesora directa do bíatlon nos Xogos Olímpicos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Base de datos do Comité Olímpico Internacional
Motonáutica nos Xogos Olímpicos

A **motonáutica** é un deporte que formou parte do programa olímpico oficial nunha única ocasión, nos Xogos Olímpicos de 1908, cando se disputaron tres probas diferentes de embarcacións a motor. Esa foi a única ocasión na cal a motonáutica desfrutou da oficialidade nuns Xogos Olímpicos, sendo deporte de demostración na edición de 1900.

Nas tres probas utilizouse a mesma distancia, cinco voltas arredor dun circuíto de 8 millas náuticas para finalizar cun total de 40 millas náuticas (arredor de 70 km). En cada unha das categorías diversos barcos participar na carreira mais só finalizou un por mor do forte vento que sopraba ó longo da competición. As probas realizáronse nos días 28 e 29 de agosto.

Participaron seis embarcacións, cinco en representación do Reino Unido e unha de Francia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados da motonáutica
Polo nos Xogos Olímpicos

O **polo** é un deporte que formou parte do programa olímpico oficial dos Xogos Olímpicos de Verán. Foi presentado nos Xogos de 1900. Foi disputado noutras catro edicións antes de ser retirado do programa oficial, após os Xogos Olímpicos de 1936 celebrados en Berlín. Durante as cinco edicións só se realizaron competicións masculinas.

A popularidade do polo declinou durante a época da segunda guerra mundial debido en parte ás dificultades loxísticas e económicas de competir neste deporte. En 1996, o Comité Olímpico Internacional votou para clasificar o polo como un deporte recoñecido.

Polo foi aceptado como deporte de demostración nos Xogos Olímpicos da Xuventude de 2018.

## Medalleiro 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Base de datos do Comité Olímpico Internacional
Natureza-morta con melón

***Nature morte avec melon***, na tradución galega ***Bodegón con melón*** ou ***Natureza morta con melón***, e na portuguesa ***Natureza-morta con melão***, é un cadro de Claude Monet. Realizado a óleo sobre lenzo en 1872, é un bodegón, un dos poucos coñecidos no tema de Monet. Forma parte da colección do Museo Calouste Gulbenkian, en Lisboa, Portugal.

## Descrición 
A pintura, feita en 1872, o mesmo ano no que *Impression, soleil rais*, está datada, aínda que se pensa que este foi concibido no ano seguinte; quizais estivese inspirada en Henri Fantin-Latour. Latour procurou representar o tema dun xeito clásico e académico, pero Monet, atopando un paralelo noutro pintor cun alcume similar, Manet, preferiu incorporar a súa propia apreciación e un contido subxectivo intencionado a obxectos inanimados.

As formas esféricas e circulares sucédense estruturadamente na pintura. Os froitos están guiados por unha sutil cadea rítmica e cromática cos obxectos de cerámica branca e azul dispostos sobre un mantel branco, mantendo unha consistencia plástica. A través dun sublime xogo luminoso, Monet raspa a pintura ao aire libre, tan apreciada por el, por Boudin —que tivo unha importancia crucial na traxectoria e obra artística de Claude Monet— e polos outros impresionistas. A luz que invade a superficie do lenzo deixa paso a imaxinar un amencer, dándolle á obra de Monet unha percepción diferente á habitual.

Esta é unha obra rara xa que se coñecen poucas naturezas mortas de todos os traballos de Monet, e aínda máis sendo desta época, xa que Monet só comezou a interesarse polo estilo a mediados da década de 1880, medio ano despois de que a súa esposa, Camille Monet, tivese falecido. A obra pertenceu a Durand-Ruel.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Claude Monet
* Impresionismo
* Natureza morta
*Neuroestética
### Ligazóns externas 
* A obra na páxina do Museu Calouste Gulbenkian
David J. Ryder

**David J. Ryder**, nado o 14 de outubro de 1955 en Billings, Montana, foi o director da Casa da Moeda dos Estados Unidos desde 2018 ata 2021. Con anterioridade, xa ocupara este posto entre os anos 1992 e 1993.

## Traxectoria 
David J. Ryder naceu en Billings, Montana, en 1955, e criouse na vila de Boise, no Estado de Idaho, en cuxa universidade estatal cursou os seus estudos universitarios.

Traballou para o Departamento de Comercio dos Estados Unidos ocupándose do pavillón estadounidense na exposición mundial celebrada en Nova Orleáns, Luisiana, en 1984, inicialmente como comisario xeral adxunto (1983-1984) e finalmente como comisario xeral (1984-1985). De 1985 a 1986 ocupou o posto de director de avance no gabinete do daquela vicepresidente dos EEUU George H. W. Bush. Os dous anos seguintes exerceu como director operativo da compañía *TCOM Systems, Inc. Durante este segundo mandato deuse unha controversia entre a casa da moeda e o sector do coleccionismo numismático por mor da creación e a comercialización de moedas deliberadamente raras e con tiraxes moi reducidas, ao alcance de moi poucas persoas e esgotadas rapidamente logo da súa posta á venda. Esta situación xerou unha forte reacción dos clientes e dos coleccionistas contra a institución.

O 24 de setembro de 2021 anunciou a súa dimisión do posto de director da *US Mint* para o 1 de outubro dese mesmo ano. Foi sucedido no posto por Ventris C. Gibson. 

En 2021, David J. Ryder foi considerado pola revista numismática estadounidense *Coin World'' como unha das persoas máis influentes na numismática no período 1960-2020.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Director da Casa da Moeda dos Estados Unidos
* Casa da Moeda dos Estados Unidos
Reuters

**Reuters** é unha axencia de noticias con sede no Reino Unido, coñecida por subministrar información a medios de comunicación e mercados financeiros. Está presente en máis de 201 cidades de 94 países e achega información en máis de vinte linguas. Reuters é unha das maiores axencias de noticias do mundo.

Aínda que é coñecida polo seu labor como axencia de noticias, isto só supón o 10&nbsp;% dos ingresos totais do grupo. A principal actividade de Reuters consiste en proporcionar información aos mercados financeiros, como os valores dos tipos de interese e prezos de accións, ademais de ofrecer investigacións, análise e produtos de mercadeo que permiten aos axentes a compravenda de divisas e accións por computador. Entre os seus competidores están Bloomberg L.P. e Dow Jones Newswires. Desde 2008, fai parte de Thomson Reuters.

## Historia 
[miniatura|200px|[Paul Reuter|Paul Julius Reuter, fundador da axencia Reuters]]
[miniatura|180px|Sede de Reuters en [Londres]]
Paul Julius Reuter traballaba nunha editorial de Berlín e viuse involucrado na distribución de panfeltos radicais das revolucións de 1848. Estas publicacións chamaron moito a atención e en 1850 desenvolveu o prototipo dun servizo de novas en Aquisgrán empregando pombas mensaxeiras e unha liña de telégrafo,

Ao longo dos anos, a compañía gañou reputación, sendo a primeira en Europa que informou do asasinato de Abraham Lincoln, e estableceu unha rede completa de correspondentes por todo o mundo, así como un negocio de compra e venda de información. Reuters mantivo a súa condición de corporación ata 1984, cando pasou a ser unha sociedade anónima que comezou a cotizar na Bolsa de Londres

## Sedes 
Historicamente, o cuartel xeral de Reuters sitúase en Londres. Aínda que desde 1939 ata comezos do século XXI a axencia se localizaba nun edificio deseñado por Sir Edwin Lutyens en Fleet Street, trasladouse en 2005 a unha instalación máis grande situada en Canary Wharf, ao leste da capital.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Read, Donald (1992). *The Power of News: The History of Reuters 1849–1989*. Oxford, Oxford University Press. 
* Mooney, Brian; Simspon, Barry (2003). *Breaking News: How the Wheels Came off at Reuters*. Capstone. 
* 
* 
* 
* 
* Silberstein-Loeb, Jonathan (2014). *The International Distribution of News: The Associated Press, Press Association, and Reuters, 1848–1947*
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial* Times of Crisis – multimedia interactive charting the year of global change
* Bearing Witness award-winning multimedia reflecting on war in Iraq
*  – News imagery of the 21st century
* Thomson Reuters Foundation  – philanthropic foundation
Robert Scott

**Robert Scott** pode estar referido a:

* **Robert Scott** (1745-1823), primeiro gravador xefe da Casa da Moeda dos EEUU;
* **Robert Scott Adsit** (nado en 1965), actor e humorista estadounidense;
***Robert Falcon Scott** (1868-1912), militar e explorador británico.
Edwin H. McConkey

**Edwin H. McConkey** é un zoólogo estadounidense.

## Traxectoria 
McConkey obtivo os títulos de BS (1949) e MS (1951) na Universidade de Florida en Gainesville, e o doutoramento na Universidade de California en Berkeley en 1960, onde o seu interese pola historia natural transformouse pola bioloxía molecular. Fixo un traballo posdoutoral con Jean Brachet en Bélxica, e outro con J. D. Watson en Harvard. Ingresou na Universidade de Colorado en 1966 onde traballou na síntese de proteínas durante moitos anos, despois dos cales a xenética humana dominou a súa docencia e investigación. É autor, entre outras publicacións, dun libro de texto, *Human Genetics: The Molecular Revolution* (Xenética humana: a revolución molecular). Nos últimos anos estivo interesado en estudar a evolución do xenoma humano. A súa investigación céntrase en analizar as rexións do cromosoma humano 18 que estiveron implicadas nunha inversión pericéntrica despois de que a liñaxe humana se separara do último antepasado común cos chimpancés. Tamén estivo activo na organización de esforzos para establecer un proxecto internacional de evolución do xenoma humano.Na actualidade (2021) é profesor emérito no Departamento de Bioloxía Molecular, Celular e do Desenvolvemento da Universidade de Colorado en Boulder.

### Contribuciós á taxonomía 
Entre as súas contribucións á taxonomía inclúense a descrición orixinal da especie *Anguis incomptus* (=*Ophisaurus incomptus*), e da subespecie *Plestiodon egregius similis*.

## Algunhas publicacións 
* A Systematic Study of the North American Lizards of the Genus Ophisaurus. University of Florida, 1951.
* "A New Lizard of the Genus *Ophisaurus* from Mexico". *Natural history miscellanea* **145**. Chicago Academy of Sciences, 1955.
* *Protein Synthesis: A Series of Advances*. 2 Vol. M. Dekker, 1971, ISBN 978-0-8247-1459-8.
* *Human Genetics: The Molecular Revolution*. Jones & Bartlett Learning, 1993, ISBN 978-0-8672-0854-2.
* *How the Human Genome Works*. Jones & Bartlett Learning, 2004, ISBN 978-0-6372-3842-3.

## Abreviatura 
A abreviatura **McConkey** emprégase para recoñecer a  como autoridade na desrición e taxonomía en zooloxía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* University of Colorado Boulder. Molecular, Cellular & Developmental Biology.
Anguis veronensis

***Anguis veronensis*** é unha especie de réptil da orde dos escamosos, familia dos ánguidos e subfamilia dos anguinos, unha das cinco comprendidas dentro do xénero *Anguis*.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1818 polo médico e botánico italiano Ciro Pollini no seu traballo "Lettera del sig. dott. Ciro Pollini al Direttore della Biblioteca Italiana intorno ad alcune malattie degli ulivi e ad alcuni serpenti del Veronese, per servire di appendice alla sua Memoria su lo stesso argomento inserita nel T. VIII, p. 451. *Biblioteca italiana o sia giornale di letteratura, scienze et arti, compilato da vari letterati* **9**: 236–240.

### Etimoloxías 
Para a do xénero ver *Anguis*.

O epíteto específico, *veronensis*, alude á localidade, Verona, onde se describiu por primeira vez.

### Sinónimos 
Ademais do nome actualmente válido (2021) a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
**Anguis bicolor* Risso, 1826
**Anguis cinerea* Gvoždik *et al*., 2013
**Anguis cinereus* Risso, 1826

### Nota taxonómica 
Esta especie foi restablecida en 2013 por Gvoždík *et al*, inicialmente co nome de *Anguis cinerea*. Pero como o nome *Anguis veronensis* era anterior foi, polo tanto, o adoptado hoxe.
 
## Características 
A súa lonxitude total é de até 48 cm (as femias son algo máis grandes que os machos). A lonxitude cabeza-tronco mide de media 21 cm para as femias e 17 cm para os machos. Exteriormente, a especie é moi similar a *Anguis fragilis*, pero a cola é relativamente máis longa. O número medio de escamas baixo a cola (escamas subcaudais) rolda as 150, algo superiores ás de *A. fragilis*. A cabeza de *Anguis veronensis* é algo máis robusta que a de *Anguis fragilis*.

## Hábitat e distribución 
*Anguis veronensis* pódese encontrar desde o nivel do mar, até os 2 300 m de altura na provincia de Trento. Poboa unha ampla gama de tipos de hábitats, como os bosques de piñeiros nas zons costeiras, en montes rasos, bosques de árbores caducifolios, soutos de castiñeiros, bosques de coníferas subalpinos, pero tamén en biótopos abertos, como prados, pastos e xardíns. Prefire as transicións entre hábitats arborados e abertos. Tamén debe haber unha certa cantidade de humidade do solo. No sur de Italia habita nas beiras de carballeiras e faias e, ocasionalmente, incluso en dunas de area seca con matogueiraa mediterráneas. 

Distribúese por toda a Península Itálica e no sueste de Francia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Glandt, Dieter (2015): *Die Amphibien und Reptilien Europas: Alle Arten im Porträt. 2., aktualisierte und erweiterte Auflage*. Wiebelsheim: Quelle & Meyer. ISBN 978-3-4940-1581-1, pp. 329–330.

### Outros artigos 
* Ánguidos
* *Anguis*

### Ligazóns externas 
* Orbettino italiano. *Anguis veronensis* en Astolinto .
Cromatoloxía

O termo **cromatoloxía** pode referirse a:

* En iconolingüística:

: **cromatoloxía iconolingüística**, estudo da forma do significante da imaxe na linguaxe visual. Trátase da referencia máis contemporánea do termo **cromatoloxía**.
: Categoría: Ciencias sociais / Antropoloxía cultural / Comunicación

* En ciencia da cor:

: a **Ciencia da cor** mesma, como sinónimo desta.
: Categoría: Óptica / Psicoloxía/ Neurociencia

* En simboloxía:

: A área da **Simboloxía** que estuda as significacións intrínsecas da cor. É a referencia máis tradicional do termo **cromatoloxía**.
: Categoría: Antropoloxía cultural / Símbolo

* En cromatografía:

: a **Cromatografía**, inespecíficamente, como sinónimo da mesma ou como alusión á súa teorización máis xeral.
: Categoría: Ciencias naturais / Física
José Martínez Couselo

**José Martínez Couselo**, nado en Poio o 30 de novembro de 1938 e finado en Santiago de Compostela o 28 de maio de 2021, foi un xornalista galego de prensa e televisión.

## Traxectoria
Estudou o bacharelato na Academia Minerva de Pontevedra e logo fixo Medicina na Universidade de Santiago de Compostela, pero non rematou e tamén da revista *Eco*, así como de correspondente de *La Vanguardia*. Ademais, foi redactor-xefe da Axencia Galega de Noticias.

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Rally da Coruña de 2021

O **Rally da Coruña de 2021** foi a 25ª edición de dito rally e a primeira proba da tempada 2021 do Campionato de Galicia de Rally. Celebrouse o 29 de maio e os vencedores foron Víctor Senra e David Vázquez, que lograron o seu terceiro triunfo, o segundo consecutivo.

## Inscritos 
Inscribíronse 153 pilotos, entre eles os catro primeiros clasificados da edición anterior, así como 13 vehículos do grupo R5 e cinco do N5.

## Itinerario 
O rally constou de dez treitos, cun total de 84,62 km, (392, 18 contando os enlaces). Estaba previsto que o parque pechado e a cerimonia de saída se situasen no Parrote, pero a organización e as autoridades sanitarias acordaron a súa suspensión, no marco das medias contra a pandemia de COVID-19. Os treitos cronometrados foron cinco (Aranga, Coirós, A Coruña e Arteixo-Culleredo), con dúas pasadas a cada un deles.

## Clasificación 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial 
*Clasificación completa
Anatoli Soloviev

**Anatoli Iakovlevich Soloviev**, nado en Riga (Letonia) o 16 de xaneiro de 1948, é un cosmonauta soviético e ruso que formou parte das misións Soiuz TM-4, Soiuz TM-5, Soiuz TM-9, Soiuz TM-15, Soiuz TM-21, Soiuz TM-26 e STS-71.

## Traxectoria
Soloviev graduouse na Escola Militar Superior de Aviación Lenin Komsomol Chernigov en 1972. Foi seleccionado como cosmonauta en agosto de 1976, participando nas misións Soiuz TM-4, Soiuz TM-5, Soiuz TM-9, Soiuz TM-15, Soiuz TM-21, Soiuz TM-26 e STS-71 e pasando un total de 651,0 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM-4
*Soiuz TM-5
*Soiuz TM-9
*Soiuz TM-15
*Soiuz TM-21
*Soiuz TM-26
*STS-71
Vladimir Soloviov

**Vladimir Alekseievich Soloviov**, nado en Moscova (Rusia) o 11 de novembro de 1946, é un cosmonauta soviético que formou parte das misións Soiuz T-10, Soiuz T-15 e Soiuz T-11.

## Traxectoria
Soloviov graduouse como enxeñeiro civil e comezou a traballar para NPO Energia. Foi seleccionado como cosmonauta en decembro de 1978, participando nas misións Soiuz T-10, Soiuz T-15 e Soiuz T-11 e pasando un total de 361,95 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz T-10
*Soiuz T-15
*Soiuz T-11
Xunta Central de Galicia

**Xunta Central de Galiza** pódese referir a:

* A **Xunta Central de Galiza**, formada por representantes das xuntas locais en oposición á rexencia de María Cristina (1840).
* A **Xunta Central de Galiza**, estabelecida polas xuntas locais en oposición á rexencia de Baldomero Espartero (1843).

## Véxase tamén 
*
Anguis incomptus

***Anguis incomptus***, é unha especie de réptil da orde dos escamosos e familia dos ánguidos, unha das seis comprendidas, segundo moitos autores, dentro do xénero *Anguis*. 

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1955 polo zoólogo estadounidense Edwin H. McConkey, co nome de *Ophisaurus incomptus*.

### Etimoloxía 
Para a do xénero, ver *Anguis*.

O epíteto específico, *incomptus*, deriva do latín *incomptus*, termo formado polos elementos *in*- e -*comptus*, participio pasado do verbo *comere*, "adornar". Literalmente: "sen adornos". 

### Sinónimos 
A especie coñeceuse tamén polos sinónimos:

## Distribución é hábitat 
Esta especie é un endemismo mexicano. Debido a que o holótipo (exemplar físico único) é o único exemplar da especie coñecido, a distribución coñecida para esta especie está restrinxida aos arredores da Cidade Valles, no estado de San Luis Potosí. A maior parte do bosque tropical caducifolio que orixinariamente se encontraba nos arredores da localidade tipo da especie desapareceron na actualidade case por completo. Esta zona presenta un clima cálido semihúmido, e se encontra a unha altitude de 100 msnm. 

A súa posíbel área de distribución é de menos de 5 000 km² e actualmente coñécense menos de cinco lugares. Porén, pode encontrarse nunha zona máis ampla.

## Características 
Esta enigmática especie é un dos réptiles mexicanos menos coñecidos. O único exemplar coñecido até o día de hoxe foi usado para a descrición da especie por McConkey en 1955.

Ten reprodución sexual, e é unha especie dioica. Confía en correr para desprazarse en caso de perigo. Trátase dunha especie forestal, que prefire solos areosos preto das beiras dos ríos, a miúdo dentro do bosque caducifolio tropical. Non se estudou aínda o seu ciclo vital, pero sábese que especies moi relacionadas son ovíparas.

## Estado de conservación 
A UICN cualifica o status desta especie como *CC* (datos insuficientes) á vista das incertezas sobre a súa área de distribución, o estado da súa poboación e os requisitos ecolóxicos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Holman, J. A. (1971): "*Ophisaurus incomptus* McConkey. Plain-necked glass lizard". *Catalogue of American Amphibians and Reptiles* **114**.
Lacrosse nos Xogos Olímpicos

O **lacrosse** é un deporte que formou parte do programa oficial dos Xogos Olímpicos en dúas ocasións, nas edicións de 1904 e 1908. Ámbalas dúas competicións tiveron como gañador un equipo canadense. Na primeira edición, dous equipos do Canadá e un dos Estados Unidos competiron en Saint Louis, Missouri. Na segunda edición, só competiron dous equipos, un do Canadá e outro do Reino Unido, nos Xogos de 1908 en Londres.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados do lacrosse
Dani Karavan

miniatura|Dani Karavan no Memorial da Brigada Negev
**Daniel Karavan** (en ), coñecido como Dani Karavan, nado en Tel Aviv (Israel) o 7 de decembro de 1930 e finado na mesma cidade o 29 de maio de 2021, foi un escultor e artista plástico israelí cuxas obras se caracterizan por seren monumentais e integradas na paisaxe. 

## Traxectoria 
Os seus pais, Abraham e Zehava Karavan, eran de orixe polonesa e emigraran a Israel en 1920. Dani naceu en 1930 en Tel Aviv, onde o seu pai traballou a mediados do século XX como arquitecto da cidade. Comezou a estudar pintura con 14 anos aprendendo dalgúns artistas locais, tanto na súa cidade natal como na Academia Belazel de Artes e Deseño Xerusalén. En 1948 participou na fundación do kibbutz Harel onde viviu ata 1955 traballando como pintor. Posteriormente, na década de 1950 trasladouse a Europa para completar a súa formación artística, estudando a técnica do fresco na Accademia di Belle Arti de Florencia e debuxo na Académie de la Grande Chaumière de París. 

Inicialmente interesado pola arte mural, nos anos 60 fixo os seus primeiros traballos de sona. Un exemplo é un baixorrelevo da parede frontal da sala de sesións da Knesset, para o que volvería a traballar en 1990 para a decoración do auditorio.  Logo de reparar que os materiais de construción empregados en Israel non eran axeitados para a decoración mural, centrouse na escultura. A súa primeira obra de envergadura foi o Monumento á Brigada Negev, un memorial para soldados israelís nun combate na Guerra árabe-israrelí de 1948, preto de Bersebá. Foi a primeira mostra da súa especialización en facer obras monumentais con materiais brutos como o cemento pero que se integren na paisaxe e natureza circundante. Participou na Bienal de Venecia de 1976 e na Documenta 6 de Kessel (1977) o que lle deu proxección internacional a súa obra. Ao longo da súa carreira fixo intervencións escultóricas en Alemaña, Corea do Sur, Dinamarca, España, Francia, Italia Suíza, Xapón, ademais de en Israel. Diferentes distincións recoñeceron a Dani Karavan como por exemplo o Premio Israel de 1977, a Praemium Imperiale en 1998, a Medalla Goethe en 1999, Premio Michelangelo en 2005, a Lexión de Honra en 2014 ou o Premio Nacional de Cultura de Cataluña de 2016.   

Estaba casado e era pai de tres fillos. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do artista (en inglés)
* Perfil biográfico e artístico de Dani Karavan da páxina web de Praemium Imperiale (en inglés)
O pacto do letargo

***O pacto do letargo*** é unha obra de banda deseñada de Miguelanxo Prado, publicado en 2020 por Retranca.

## Sinopse 
*O pacto do letargo* é unha historia onde dúas razas de seres máxicos se enfrontan polo destino da humanidade. Os puros e os demos, que permanceran durmidos durante moito tempo, comezan unha carreira por obter o poder dun tríscele que podería facer desaparecer ós seres humanos da terra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Rosa León

**Rosa León Conde**, nada en Madrid o 4 de setembro de 1951, é unha cantante e política española.

## Música 
Rosa León comezou a súa carreira musical na década de 1960 nunha formación chamada Rosa y Jorge, xunto con Jorge Krahe, Era unha canción de amor que Rosa León cantou como unha crítica soterrada ás últimas execucións do franquismo e por extensión á pena de morte.

Despois de gravar o álbum *Tiempo al tiempo* en 1978, que non logrou resultados demasiados bos de vendas, Rosa León non volveu editar un disco ata 1983, con *Rosa se está buscando en el espejo*, que incluía o éxito "¡Ay paloma!". A partir dese momento editou con periodicidade, destacando o directo *Amigas mías* (1986) e catro discos dedicados ao público infantil.

Nos últimos anos dedicouse máis á produción doutros artistas (El Consorcio, María Dolores Pradera, Clara Montes) que á interpretación.

## Televisión 
O primeiro contacto de Rosa León coa televisión tivo lugar en 1974 como colaboradora no programa infantil *Cuentopos*, presentado por Tina Sainz, Manuel Galiana e Juan Diego. Sete anos despois repetiu con *La cometa blanca*, de Lolo Rico.

En 1987 presentou o programa musical *A media voz*, en Televisión Española, e dous anos despois volveu dirixirse ao público infantil no programa *Sopa de gansos*.

## Política 
Comprometida desde sempre con causas políticas, Rosa León ingresou no Partido Comunista de España en 1977. Posteriormente vinculouse ao Partido Socialista Obrero Español e entre maio de 2004 e setembro de 2007, foi concelleira en Madrid por ese partido. A partir desa data colaborou co Ministerio de Cultura. Entre agosto de 2008 e 2011 foi directora do Instituto Cervantes en Casablanca e posteriormente no de Dublín.

## Vida persoal 
O pai de Rosa León foi Ángel León Gozalo, policía de profesión, varias veces campión de España de tiro. Obtivo a medalla de prata en tiro olímpico de 50&nbsp;metros nos Xogos Olímpicos de 1952 celebrados en Helsinqui. As súas irmás son a tamén cantautora Julia León e a actriz Eva León.

Rosa León matriculouse en Ciencias Económicas na Universidade Complutense de Madrid, carreira que abandonou pola de Ciencias Químicas. Casou co director de cinema José Luis García Sánchez, e foron pais do tamén director de cinema Víctor García León.

## Discografía 
* *De alguna manera* (1973)
* *Cuentopos* (1974)
* *Al alba* (1975)
* *Oído por ahí* (1976)
* *Tiempo al tiempo* (1978)
* *Rosa se está buscando en el espejo* (1983)
* *Canciones para niños* (1983)
* *Cuenta conmigo* (1984)
* *Amigas mías* (1986)
* *Y si partimos todo a la mitad* (1986) 
* *Rosa León* (1988)
* *Canciones para niños 2* (1988) 
* *Paloma desesperada* (1989)
* *Mujeres* (1992) 
* *¡Ay amor!* (1992)
* *Los cochinitos* (1995)
* *Canciones infantiles* (2001)
* *Érase una vez* (2006)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Rosa León cantando cancións de ambos os bandos da guerra civil en TVE nun programa presentado por Iñaki Gabilondo
* Canción con todos
Vändåtberget

A **reserva natural de Vändåtberget** (345 ha), creada o 1 de xullo de 1989, está situada nunha zona montañosa, con bosques de piñeiros e abetos, da comuna de Örnsköldsvik, no condado de  Västernorrland, Suecia. Cando se estableceu como reserva, en 1989, abranguía 302 hectáreas de terras forestais. O propósito da creación da reserva era preservar un ecosistema forestal relativamente virxe non afectado e permitir que se desenvolvera libremente, mais tamén facilita-la visita da zona ao público, dun xeito limitado e ordenado.

O bosque primario de Vändåt é un hábitat para o escaravello *Pytho kolwensis,* altamente amenazado, do xénero *Pytho* e da familia *Pythidae*. Tamén é un hábitat para un escaravello de cornos longos, *Nothorhina muricata*.

A orixe do nome "Vändåt", é descoñecido.thumb |left|200px|*Pytho kolwensis*, Vändåtberget.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bader, Pekka e Holmgren, Gunnar (5 de novembro de 2015). *Bildande av Vändåtbergets naturreservat (utvidgning)* (en *sueco*). Länsstyrelsen, Västernorrlands län, beslut diarienummer 511-2250-15. Länsstyrelsen i Västernorrlands län.
* Birkö, Thomas; Forsgren, Fredrik (2000). *Örnsköldsviks naturguide*. Örnsköldsviks kommun. Libris 3236122. ISBN 91-972328-6-6
Ophisaurus

***Ophisaurus*** é un xénero de réptiles da orde dos escamosos, suborde dos anguimorfos, familia dos ánguidos e subfamilia dos anguinos.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1803 polo zoólogo francés, especializado en ornitoloxía e herpetoloxía, François Marie Daudin, Literalmente, "os lagartos-sepente".

### Especies 
O xénero integra as seguintes seis especies:
* Numerosos autores consideran a especie *Anguis incomptus* (McConkey, 1955) incluída no xénro *Anguis*, pero moitos outros considaran esra inclusión invádida, e que está integrada no xénero *Ophisaurus*, como *Ophisaurus incomptus* McConkey, 1955, como quedou dito.

## Características 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Arnold, E. N. & Burton, J. A. (1978): *Guía de campo de los reptiles y anfibios de España y Europa*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-2820-488-8, pp. 174-175.
* Glandt, Dieter (2015): *Die Amphibien und Reptilien Europas. Alle Arten im Porträt*. Wiebelsheim: Quelle & Meyer Verlag. ISBN 978-3-4940-1581-1, pp. 322–327.

### Outros artigos 
* Escamosos
* Ánguidos

### Ligazóns externas 
* Daniela Dick (22 de novembro de 2016): "Namen und Verbreitung der Blindschleiche" .
Estado de San Luis Potosí

**San Luis Potosí** é un dos trinta e un estados que, xunto coa Cidade de México, conforman os Estados Unidos Mexicanos.

Está situado na rexión centronorte do país, limitando ao norte con Nuevo León e Tamaulipas, ao leste con Veracruz, ao sur con Hidalgo, Querétaro e Guanajuato e ao oeste con Zacatecas. 

Foi fundado o 3 de novembro de 1592.

## Xeografía 
A súa capital e cidade máis poboada é a homónima San Luis Potosí, con 824 229 habitantes (Censo de 2015). 

Divídese en 58 municipios. Á parte da capital do estado, outros municipios importantes son: 
*Matehuala
*Tamasopo
*Río Verde
*Tamuín
*Cidade Valles
*Tamazunchale
*Cerro de San Pedro
*Vanegas
*Cerritos
*San Vicente Tancuayalab
*Charcas

Forma parte da Alianza Bajío-Occidente.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Web oficial do Goberno do Estado .
Margaret Watkins

miniatura|Margaret Watkins: O vertedoiro da cociña, 1919.
**Margaret Watkins**, nada en Hamilton (Canadá) o 8 de novembro de 1884 e finada en Glasgow en 1969, foi unha fotógrafa canadense lembrada polas súas innovadoras contribucións á fotografía publicitaria. Viviu unha vida de rebeldía, rexeitamento ás tradicións e heroísmo individual. Adiantada ao seu tempo, foi unha profesional cunha carreira exitosa nunha época na que as mulleres adoitaban permanecer na casa.

## Traxectoria 
Watkins, filla dun empresario de Ontario e dunha escocesa, naceu en Hamilton, Ontario, o 8 de novembro de 1884. Ao crecer, Watkins mostrou  bo ollo para o deseño e a artesanía, e aos 15 anos xa estaba a vender as súas propias obras nos grandes almacéns do seu pai. Tamén tocaba o piano e cantaba no Coro da Igrexa Metodista Centenario. En 1908 Watkins deixou o seu fogar para traballar na comunidade de Roycroft Arts and Crafts e en Sidney Lanier Camp. Foi nestas dúas comunidades rurais utópicas no nordés dos Estados Unidos onde comezou a súa aprendizaxe da fotografía. En 1913, trasladouse a Boston, onde traballou como asistente nun estudo de fotografía comercial. Ademais do seu traballo de fotógrafa, escribía poesía e cantaba a Mendelssohn e Wagner co Temple Israel Choir. Máis tarde conseguiu un traballo en Nova York coa fotógrafa Alice Boughton  e comezou a estudar con Clarence H. White nas súas escolas de Nova York e Maine. Foi durante estes cursos en Maine, cando se solidificou o seu interese pola fotografía e onde máis tarde se fixo profesora. 

Watkins abriu un estudo en Greenwich Village, Nova York, e en 1920 converteuse en editora da publicación anual *Pictorial Photography in America*. Traballou con éxito como fotógrafa publicitaria para Macy's, J. Walter Thompson Company e Fairfax, converténdose nunha das primeiras fotógrafas en colaborar coas axencias publicitarias. Tamén realizou paisaxes, retratos, nus e naturezas mortas. Durante os seus anos de ensino na escola Clarence White, de 1916 a 1928, contou cun alumnado entre o que se incluía Margaret Bourke-White, Laura Gilpin, Paul Outerbridge, Ralph Steiner e Doris Ulmann.

Foi unha das primeiras fotógrafas de arte en publicidade, e as súas imaxes de obxectos cotiáns estabeleceron novos estándares de aceptabilidade. A partir de 1928, cando se atopaba en Glasgow, embarcouse en traballos de  fotografía da rúa en Rusia, Alemaña e Francia, especializándose en escaparates e fachada de tendas. 

Watkins morreu en Glasgow, Escocia en 1969, Deulle instrucións estritas para que non a abrise até despois da súa morte.

## Notas
Antón Figueroa Mosteiro

**Antón Figueroa Mosteiro**, nado en Curtis en 1915 e finado en Lugo o 22 de outubro de 2005, foi un farmacéutico, médico e político galego.

## Traxectoria 
Fillo do farmacéutico Manuel Figueroa Barros que se estableceu en Curtis. Marchou a Lugo con dous anos e alí estudou Farmacia por libre. Recibiu unha bolsa da Fundación Figueroa. Licenciouse na Universidade de Santiago de Compostela en 1936 e enfermo de tuberculose marchou a Salamanca onde fixo Medicina. En 1934 fundou con Ramón Piñeiro as Mocedades Galeguistas de Lugo. Traballou no Hospital General de Madrid co doutor Enrique de la Vega Uaco, e despois, en Lugo, co doutor Exiquio Sánchez Cuesta. Logo foi forense. En 1944 fíxose cargo da farmacias de Lugo herdada do seu pai. Participou na fundación da Editorial Galaxia. Logo da morte de Franco militou no PSOE do que foi presidente da agrupación local de Lugo. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Antón Figueroa Mosteiro
Santolina melidensis

***Santolina melidensis*** é unha especie de arbusto perenne con flor do xénero *Santolina*, dentro da familia das Asteraceae, que é endémica nas bacías do río Ulla e o seu afluente o río Seco, nos límites entre os concellos de Santiso (provincia da Coruña) e Palas de Rei (provincia de Lugo). Non se coñecen outras poboacións.

Pode chegar a unha altura de 30 cm e as súas flores son amarelas case alaranxadas. Sobrevive en chans pouco fértiles, con alto contido de magnesio e elementos tóxicos. Deriva da *Santolina semidentata*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Catálogo galego de especies ameazadas
Alagna

**Alagna** (en lombardo *Làgna*) é unha comuna italiana da provincia de Pavia, na rexión da Lombardía. 

## Xeografía 
Situada a unha altitude media de 92 msnm, ocupa unha superficie de 8,34 km². 

O ano 2019 contaba cunha poboación de 822 habitantes, polo que a súa densidade de poboación nese ano era de 98,56 hab./km².  

### Evolución demográfica 
*364 hab. en 1707
*738 hab. en 1805
*1.100 hab. en 1818
*1.239 hab. en 1845
*1.252 hab. en 1859
*822 hab. en 2019 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial da comuna .
Graf

miniatura|Coroa heráldica de *graf*
***Graf*** (en ) é un título nobiliario histórico xermánico, equivalente en xeral ao título de conde (derivado do *comes* latino, e cunha historia propia) e ao título de *earl* británico (título anglosaxón similar ao *jarl* viquingo). É inmediatamente superior a *freiherr* ("barón") e inferior a *raugraf*.

## Historia 
A súa orixe do *graf* é incerta; Paulo, o Diácono escribiu (en latín) contra 790:

Isto leva a crer que o termo sexa de orixe xermánica, aínda que tamén se suxeriu unha relación co termo grego *graphēin* ("escribir").

Desde agosto de 1919, en Alemaña, *Graf* e todos os outros títulos pasaron a ser considerados parte integrante do sobrenome dos titulares e dos seus descendentes que aínda residían no país. O título condal *Graf* tamén era utilizado entón por falantes do alemán (tanto como lingua oficial como vernácula) en Austria e noutras terras dominadas polos Habsburgo (como Hungría e as terras eslavas), en Liechtenstein e boa parte de Suíza.

Primeiramente, ata o século XV, un *graf* obrigatoriamente exercía autoridade ou xurisdición sobre un territorio coñecido como *Grafschaft*, literalmente "condado", mais desde esa data o título pasou a ser empregado só como grao de nobreza.

Os títulos nobiliarios de *graf* concedidos na primeira metade do Sacro Imperio Romano Xermánico (962-1806), frecuentemente estaban relacionados coa xurisdición ou a autoridade sobre un territorio, ou ao exercicio dalgunha función pública e representabam concesións especiais, tanto en termos de autoridade como de posición. Após o século XV, recibiron o título membors da nobreza, mais sen que tivesen adscrita ningunha función pública, só como grao de nobreza. Só os títulos nobiliarios máis importantes permanecen en uso na actualidade.

## Títulos nobiliarios que conteñen o termo *graf* 
Algúns teñen aproximadamente o grao de conde, algúns un pouco superior e outros un pouco inferior.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Lexikon article "Raugraf"
Jeu de paume nos Xogos Olímpicos

O **jeu de paume** é un deporte que formou parte do programa olímpico oficial nunha soa edición, nos Xogos Olímpicos de 1908. Esta foi a única edición dos Xogos de Verán na que este deporte foi unha proba galardoada con medalla. Unha versión disputada en exterior chamada longue paume foi un deporte de demostración nos Xogos Olímpicos de 1900. O "real tennis", nome co que é coñecido o deporte no Reino Unido, era un acontecemento de exhibición nos Xogos Olímpicos de 1924. No Informe Oficial dos Xogos Olímpicos de 1908, o deporte é referido como "tenis (jeu de paume)" mentres que o tenis foi nomeado "tenis de céspede."

## Nacións participantes 
Cada nación puido competir con até 12 xogadores. 11 xogadores de dúas nacións competiron na proba.

*  Reino Unido (9)
*  Estados Unidos (2)

## Medalleiro 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados do jeu de paume
Margo Russell

**Margaret Russell** (máis coñecida como **Margo Russell**), nada o 17 de outubro de 1919 en Dayton (Ohio) e finada o 26 de xaneiro de 2015 en Sidney (Ohio), foi unha xornalista e editora estadounidense que dirixiu a revista numismática *Coin World* entre os anos 1962 e 1985.

## Traxectoria 
Nada na localidade de Dayton, en Ohio, aos sete anos trasladouse coa súa familia a Sidney, no mesmo Estado, onde se graduou en educación secundaria durante a Gran Depresión. Margo Russell comezou a súa carreira xornalística aos 17 anos no xornal local *Sidney Daily News*.

Nesta primeira etapa da súa carreira foi moi recoñecida polas súas reportaxes, especialmente pola súa cobertura da segunda guerra mundial. Foi tamén moi activa na Asociación de Mulleres Xornalistas de Ohio e foi correspondente do *Dayton Journal-Herald*.

## Recoñecementos 
* (1971): Premio Clemy, do Gremio Literario Numismático (*Numismatic Literary Guild* -NLG-).
* (1975): Premio Farran Zerbe Memorial, da *American Numismatic Association* (ANA).
* (1986): Incluída do Salón da Fama da *American Numismatic Association*.
* (2004): Premio Burnett Anderson Memorial, a *American Numismatic Association*, da *American Numismatic Society* (ANS) e o Gremio Literario Numismático (*Numismatic Literary Guild*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Orzano, M. (2015). "Former Coin World Editor Margo Russell dies". En *Coin World*. 27 de xaneiro de 2015.
* "At NLG Bash, Margo Russell Remembered; CoinWeek Takes 6 Numismatic Literary Guild Awards ". En *Coins Week*. 16 de agosto de 2015.
* "Margo Russell: We Remember a numismatic legend and her legacy". En *Coin World*.
* "Margo Russell 1919-2015". En *The E-Sylum*. Vol. 18. Nº 5. 1 de febreiro de 2015.

### Outros artigos 
* *Coin World*
Crícket nos Xogos Olímpicos

O **crícket** é un deporte que formou parte do programa olímpico oficial unha soa vez, nos Xogos Olímpicos de 1900. Foi unha competición exclusivamente masculina na que Gran Bretaña gañou a medalla de ouro. A posibilidade de que o crícket volva a ser deporte olímpicos foi proposto nos anos recentes

## Medalleiro 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados do críquet
Cróquet nos Xogos Olímpicos

miniatura|Torneo de cróquet dos Xogos de 1900.
O **cróquet** é un deporte que formou parte do programa olímpico oficial nunha soa ocasión, nos Xogos Olímpicos de 1900, onde se disputaron tres probas de croquet. Participaron sete homes e tres mulleres.

En primeiro lugar disputouse a competición de dobres, e as semanas seguintes a de individuais a unha bóla e a de individuais a dúas bólas. 9 dos 10 competidores eran franceses, país que gañou todas as medallas. O outro participante foi belga.

## Medalleiro 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Roque nos Xogos Olímpicos

### Bibliografía 
* De Wael, Herman. ''Herman's Full Olympians*: "Croquet 1900". Consultado o 10 de xaneiro de 2006. Dispoñible en liña en [http://users.skynet.be/hermandw/olymp/spcros1.html#1900 ].
* Mallon, Bill. "The First Two Women Olympians" in *Citius, Altius, Fortius'', outono de 1995, No. 3, p.&nbsp;38. Dispoñible en formato pdf da AAFLA [http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/JOH/JOHv3n3/JOHv3n3j.pdf ].

### Ligazóns externas 
* Resultados do cróquet
José Mardones

**José García de Mardones Ortiz de Pereda**, máis coñecido como **José Mardones**, nado en Fontecha (Lantarón, Áraba) o 14 de agosto de 1868 e finado en Madrid o 4 de maio de 1932, foi un cantante vasco con rexistro de baixo.

José Mardondes chegou ser considerado o mellor baixo do mundo, co seu amplo rango vocal. O tenor Enrico Caruso dixo sobre el que "cando canta, oio a un arcanxo".

Con todo, as calidades da súa voz acabarían por inclinar a súa vocación a favor do canto. Logo de tentar conseguir traballo na catedral de Valladolid, onde foi rexeitado por contar só con 16 anos, marchou a Palencia, onde conseguiu un posto como salmista na catedral de Palencia, trasladándose posteriormente a Madrid, nodo cantou en diversas igrexas e chegou ser solista da igrexa de San Millán, posto que alternou con actuacións en compañías secundarias. Nesa época xa casara con Catalina Laredo, á que coñecera durante a súa estadía en Briviesca. En total foron 409 representacións coa compañía.

Logo de retirarse regresou a España, onde en 1928 ofreceu un concerto en Madrid coa colaboración da Orquestra Sinfónica e en 1929 en Barcelona, nun festival organizado pola Asociación da Prensa Diaria.

Faleceu en Madrid na madrugada do 4 de maio de 1932, logo dunha longa enfermidade.

## Premios e recoñecementos 
* Fillo Adoptivo de Vitoria-Gasteiz.
* Fillo Predilecto de Fontecha.
* Ilustre de Áraba.
* Rúa José Mardones en Vitoria-Gasteiz.
* 2018 – Actos de homenaxe no 150 aniversario do seu nacemento.

## Notas
Antón Figueroa

O nome de **Antón Figueroa** pode referirse a:
***Antón Figueroa Mosteiro**, farmacéutico, médico e político galego (1915-2005);
***Antón Figueroa Lorenzana**, profesor e teórico literario galego (n. 1943).
Devastacións de Osorio

miniatura|Cambios producidos na illa durante as Devastacións de Osorio (1605-1606).
As **devastacións de Osorio** é o nome co que se coñece a orde do rei de España, Filipe III, ao gobernador da Española (nese entón Antonio de Osorio) de despoboar a parte occidental da illa para trasladala cara á parte próxima de Santo Domingo entre 1605 e 1606 como forma de aniquilar o contrabando na zona. Coa poboación desprazada, fundáronse os novos municipios de Monte Plata e Bayaguana.Tan importante chegou a ser o contrabando na Española que a comezos do século XVII a maior parte da súa produción era adquirida por franceses, ingleses e holandeses e, en menor medida, portugueses, os cales atracaban os seus barcos o máis lonxe posíbel da cidade de Santo Domingo, onde se asentaba a burocracia real.

As zonas preferidas eran o norte e a occidental, cos portos de Puerto Plata, Monte Cristi, Bayajá e La Yaguana, onde o comercio ilegal chegou a ter un carácter regular coa anuencia e complicidade das propias autoridades locais. Os propietarios dos fatos gandeiros radicados no resto da illa (incluídos os da cidade de Santo Domingo) preferían levar as súas reses até esas zonas e vender os seus coiros aos contrabandistas, xa que recibían un mellor prezo.

A Coroa Española considerou que lle prexudicaban o contrabando e a penetración cultural e relixiosa luterana, coa introdución de Biblias protestantes que se verificaron na *Banda del Norte* (a rexión do contrabando), onde se efectuaban bautizos protestantes con padriños estranxeiros, todo o cal xustificaba as devastacións.

Os franceses aproveitaron as devastacións e, a través da Compañía das Indias Occidentais, apoderáronse da illa Tortuga e estabeleceron un dominio absoluto expulsando os demais grupos de aventureiros. Os españois co fin de evitar a extensión do dominio francés na illa repoboaron de novo a cidade de Hincha en 1704 e fundaron San Rafael de la Angostura en 1761 e San Miguel de la Atalaya en 1768, pero non puideron evitar que, os franceses comezasen un proceso de migración cara a parte oeste da illa de Santo Domingo que, finalmente, se convertería na colonia francesa de Saint-Domingue (hoxe en día Haití), que sería recoñecida por España no Tratado de Aranjuez (1777).

## Notas
Santos e meigas (zarzuela)

***Santos e Meigas*** é unha zarzuela nun acto e tres cadros de Xosé Baldomir e Vicente Lleó sobre un libreto en castelán de Manuel Linares Rivas, conta tamén con dous poemas en galego de Rosalía de Castro, *Eu levo unha pena* e *A un latido*. A súa data de composición estimada é o período entre 1904 e 1908, e a súa estrea tivo lugar no Teatro de la Zarzuela&nbsp;de Madrid o 11 de febreiro de 1908.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
A Virxe do Cristal (ópera)

***A Virxe do Cristal*** é unha ópera con música de Xosé Baldomir sobre a obra homónima de Manuel Curros Enríquez. En 2021 a partitura non fora localizada.

## Historia
Inicialmente a prensa da época sinalou que a ópera se estrearía en Barcelona, no Gran Teatre del Liceu, na primavera de 1920, mais os progresos de Baldomir non fixeron posible a estrea nesa data e finalmente atrasouose ata 1922, mudando a cidade da estrea a Madrid. Con todo, a oposición dos fillos de Curros a realizar a adaptación musical da obra de seu pai fixo que finalmente a ópera non se chegase estrear.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
Paula Luís

**Paula Luís González**, nada en Vigo en 1981, é unha poeta e labrega galega.

## Traxectoria 
Militante animalista a comezos do século XXI, cando foi voceira de Liberación Animal, a mediados da década de 2010 viviu un ano en Cataluña onde fixo teatro; tamén residiu en Mahabodhi Sunyata, un centro budista no Penedés. Despois residiu en Santiago de Compostela, e finalmente en Freixeiro (Santa Comba),

## Obras
**Dendrita* (Chan da Pólvora, 2020). ISBN 978-84-121018-6-7

## Notas
Xan María Castro

**Juan María Castro Paz**, máis coñecido **Xan María Castro**, nado en Monelos (A Coruña) o 19 de maio de 1945 e finado o 5 de novembro de 2023, foi un empregado de banca e sindicalista galego.

## Traxectoria 
### Militancia na clandestinidade 
Comezou a súa actividade profesional como empregado do Banco Central. Ao pouco tempo comezou a militar nas Xuventudes Comunistas e tomou contacto co sindicalismo a través das Comisións Obreiras, que naquela época eran clandestinas. En xullo de 1967, mentres estaba a facer o servizo militar en Parga, prendérono por asociación ilícita e propaganda ilegal e estivo preso e foi torturado no castelo de San Filipe e no cárcere da Coruña. Xulgárono en Madrid en xaneiro de 1970, polo Tribunal de Orde Pública.

Detido en diversas ocasións, volveu ao cárcere sen xuízo. A partir de 1981 pasaría á dirección autonómica do sindicato, coa responsabilidade de secretario de organización.

En xaneiro do 2009 anunciou que non optaría a un terceiro mandato, e en marzo dese ano, no IX Congreso Nacional, foi substituído polo seu colaborador Xosé Manuel Sánchez Aguión.

Desde o ano 2013 foi presidente da Fundación 10 de Marzo, a fundación do sindicato, e colaborou con diversas entidades, como a Agrupación Cultural O Facho da Coruña. En outubro de 2023, unhas semanas antes do seu falecemento, rendéuselle unha homenaxe pública.

## Vida persoal 
Nos seus últimos anos viviu en Bertamiráns (Ames).

Casou coa mestra Victoria Díaz Cabanela, da que enviuvou en agosto de 2007. Tiveron dous fillos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vídeo dunha intervención de Xan María Castro, nun acto na Coruña en decembro de 2021, onde fala da represión policial do franquismo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Comisións Obreiras de Galicia