Desaparición de tres mozos galegos en Saint-Jean-de-Luz

[400px|miniatura|dereita|Vista parcial de [Saint-Jean-de-Luz, localidade na que desapareceron os tres mozos.]]
A **desaparición de tres mozos galegos en Saint-Jean-de-Luz** (departamento dos Pireneos Atlánticos, Francia) foi un feito que tivo lugar o 24 de marzo de 1973. José Humberto Fouz Escobero, de 29 anos; Jorge Juan García Carneiro, de 23 e Fernando Quiroga Veiga, de 25 residían en Irún (Guipúscoa) e decidiron desprazarse a Saint-Jean-de-Luz para ver o filme *Last Tango in Paris*. Ningún deles volveu aparecer con vida e os seus corpos non foron atopados, aínda que existen sospeitas de que foron secuestrados, torturados e asasinados por membros da organización criminal ETA.

## Antecedentes
### A ditadura de Franco
En 1973, España seguía baixo a ditadura de Franco. Aínda que o xeneral xa ía vello, o goberno contaba co apoio do Exército e a continuidade do réxime parecía garantida non só pola previsión sucesoria na persoa do príncipe de España, Xoán Carlos de Borbón, senón grazas á man do principal colaborador de Franco, o almirante Carrero Blanco. Porén, advertíanse mudanzas na sociedade, sendo as máis significativas delas o xiro da Igrexa católica, que comezaba a ser cada vez máis crítica co réxime malia o ultracatolicismo deste. A oposición política seguía sendo demasiado feble como para poñer en perigo a estabilidade do sistema político do chamado Movimiento Nacional, mais facíase notar principalmente en tres sectores: a universidade na que abondaban as protestas estudantís; o movemento obreiro, que se infiltraba nos oficiais sindicatos verticais e convocaba folgas malia a represión policial; e os movementos nacionalistas en Cataluña e o País Vasco. A forza de oposición mellor organizada era o Partido Comunista (PCE), mais nos últimos anos cobrara cada vez máis protagonismo a organización nacionalista vasca *Euskadi Ta Askatasuna* (ETA). Esta organización utilizaba a violencia como instrumento político, a diferenza do PCE e do Partido Nacionalista Vasco (PNV) de cuxas mocidades se escindiu en 1958. Esta táctica violenta proporciounolle gran notoriedade e un crecente apoio popular no País Vasco e Navarra, mais tamén lle fixo sufrir unha durísima represión policial.

### A creación de «ETA V Asemblea»
No verán de 1970, ETA celebrou a súa VI Asemblea na localidade francesa de Baiona. Tras as numerosas detencións de membros da súa Fronte Militar, o denominado sector obreiro pasou a ser maioritario dentro da organización. Este sector aplicaba os principios do marxismo-leninismo e era partidario de subordinar a loita armada á loita política. A vitoria deste sector provocou que outras correntes abandonasen a organización; un deles, considerado nacionalista ou militarista, decidiu crear outra organización co mesmo nome que ETA e, para diferenciarse da rama maioritaria daquela e sen recoñecer a lexitimidade da última asemblea, chamoulle “ETA V Asemblea, liberdade ou morte”. Durante uns anos convivirían dúas organizacións chamadas ETA, aínda que a maioría inicialmente (coñecida daquela como ETA VI Asemblea ou ETA-VI) non cometería máis asasinatos.

A nova ETA V Asemblea veríase reforzada pola chegada dun nutrido grupo de militantes procedentes das mocidades do Partido Nacionalista Vasco, EGI, así como o traslado de militantes que inicialmente permaneceran no sector maioritario e comezaban o descontento coa súa dirección. O 29 de agosto de 1972 causaría a súa primeira vítima mortal, ao asasinar ao axente da policía municipal Eloy García Cambra nun enfrontamento coas forzas da orde. O abandono da violencia por parte do outro sector reforzaría aos poucos ETA-V, que, logo foi a única que utilizaba medios violentos, axiña se coñecería simplemente como ETA e resultaría co paso do tempo moito máis mortal que a súa antecesora.

### Tres emigrantes galegos
José Humberto Fouz, galego de 29 anos, logo de traballar en distintas cidades europeas, trasladouse á localidade guipuscoana de Irún, onde o seu coñecemento de linguas lle permitiu atopar traballo nunha empresa de transportes internacionais. Alí residía en casa dunha irmá e iniciou unha relación sentimental cunha moza do lugar.

Animado polo seu éxito, Humberto convidou dous amigos a desprazarse tamén a Irún. Fernando Quiroga, de 25 anos, atopou emprego como axente de aduanas. Jorge Juan García, de 23, aínda non atopara traballo. Os tres residían en casa da irmá e do cuñado de Humberto.

## A desaparición
O 23 de marzo de 1973, Humberto díxolle á súa moza Ana que o día seguinte, sábado, non sairían xuntos.

Os tres mozos comeron en casa de Cesáreo Ramírez, cuñado de Humberto, e despois xogaron unha partida de cartas con el no Bar Castilla de Irún. A continuación, levaron a Cesáreo ao seu traballo e marcharon no Austin branco de Humberto con matrícula da Coruña. Un mes máis tarde dos feitos, o xornal bilbaíno *Hierro* faise eco dos mesmos e relata que os tres mozos foron agredidos por un grupo de etarras, información que tamén expoñen o xornal barcelonés *La Vanguardia Española*  e o xornalista Alfredo Semprún no xornal madrileño *ABC*. A finais de 1973 Semprún publicou no xornal da capital un artigo no que afirma que un informador lle relatara que os tres mozos mantiveran unha discusión cun grupo de etarras e foran asasinados. Porén, ETA, que daquela estaba dividida en dúas organizacións rivais, ETA político-militar e ETA militar, nunca recoñecería tales asasinatos a través de ningunha das súas ramas.

A tese da autoría de ETA veríase ratificada por declaracións posteriores de Mikel Lejarza, axente dos servizos de intelixencia españois coñecido como *El Lobo* que se infiltrou con éxito na organización terrorista e propiciou a detención de máis dun cento de etarras, entre eles algúns dos principais líderes de ETA político-militar. Lejarza, coñecido como *Gorka* dentro da organización terrorista, asegurou que oíu a un membro de ETA relatar o feito. Durante moitos anos, o caso foi ignorado no debate público. A negativa de ETA a reivindicar o crime e o feito de que só persoas vencelladas dun xeito ou outro ao réxime do xeneral Franco apoiaran a pista etarra fixo que caese no esquecemento. A perseveranza de Coral e doutros familiares conseguiu que o Goberno rectificase a súa primeira actuación e incluíse os tres desaparecidos na listaxe oficial de vítimas do terrorismo, o que supón distintos recoñecementos e compensacións. e deu lugar a unha infrecuente petición de excusas. Porén, a iniciativa non tivo resultado práctico e os cadáveres seguiron sen aparecer.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*