Contorna persoal de aprendizaxe

A **contorna persoal de aprendizaxe** ten a súa orixe na expresión anglosaxoa *Personal Learning Environment* (PLE), que é un sistema de organización e xestión das diferentes ferramentas que nos axudan no proceso de ensinanza-aprendizaxe. Tamén se refire a unha nova forma de aprender na rede.
O PLE das persoas está integrado polas súas experiencias básicas que configuran a súa aprendizaxe na educación formal e polas novas experiencias ás que se achegan a través das ferramentas tecnolóxicas actuais. Xorde da necesidade de cada individuo de estar actualizado xa que é o propio usuario quen elixe os seus obxectivos, competencias, contidos, fontes etc.

Representa unha forma ideal para o desenvolvemento persoal ou profesional utilizando tódolos recursos tecnolóxicos e fomentando así o coñecemento global e a aprendizaxe.

Seguindo a definición de Linda Castañeda e Jordi Adell, o PLE

Este proceso consta de tres partes: en primeiro lugar a busca de información, onde a persoa aprende a localizar e seleccionar información relevante en Internet mediante distintas ferramentas e fontes. A segunda é a creación de coñecemento, onde se analiza e transforma a información adquirida en materiais como actividades ou contidos. Por último, este procedemento culmínase compartido ideas e experiencias con outras persoas, o que permite recibir opinións e xerar debates. Estas accións amosan un proceso de aprendizaxe activo, social e continuo.

O PLE ademais dun sistema é un mecanismo de intervención psicolóxica e social que dende unha perspectiva de análise teórica da tecnoloxía e a estrutura social se entende como un "desenvolvemento lóxico". Tamén se pode entender como PLE unha aplicación ou conxunto de aplicacións utilizadas por un aprendiz para organizar o seu propio proceso de aprendizaxe.

## Achegas 
O PLE achega a posibilidade de crear a PLN (*Personal Learning Network),* isto é, a nosa rede persoal de aprendizaxe. PLN forma parte da contorna persoal de aprendizaxe e fai referencia á comunicación coas persoas, por isto se poden empregar ferramentas asincrónicas e sincrónicas.

As ferramentas asincrónicas son: o correo electrónico, comentarios nos blogs e nas redes sociais. Pola contra, entre as ferramentas sincrónicas están: os chats, as ferramentas de telefonía IP como Skype e os encontros profesionais como os eventos ou as conferencias. Grazas a estes artefactos, tense a oportunidade de crear unha rede de contactos que dea información axeitada para axudar á construción do coñecemento das persoas. Desta maneira, o PLE en xeral, e a PLN en concreto, amplían as fontes de información manexadas.

Finalmente, Adell (2010) explica que:

## Perspectivas 
Seguindo a Cabero e Marín (2001), os PLE pódense clasificar principalmente en dúas orientacións: as de carácter pedagóxico e educativo e as de carácter tecnolóxico e instrumental.

### Perspectiva pedagóxica 
O PLE concíbese *"como un cambio na metodoloxía educativa que promove a autoaprendizaxe por medio da utilización de recursos web, formando un sistema centrado na figura do estudante"*. Este utiliza diversas ferramentas en función das súas necesidades de aprendizaxe e coñecemento.

### Perspectiva tecnolóxica 
Os PLE enténdense como *"a posibilidade de facer uso dun conxunto de ferramentas xeralmente gratuítas, uns recursos e unhas fontes de información, e de establecer contacto cun conxunto de persoas para aprender e desenvolverse profesionalmente"*. Ditas ferramentas permitirán organizar, recompilar, procesar e compartir todo tipo de información, dentro dun contorno tecnolóxico, onde o PLE é un sistema estruturado e funcional centrado no usuario/a.

## Características 
Tomando como referente a Adell, o PLE componse de tres cuestións específicas;
# Cada alumno fixa os seus propios obxectivos de aprendizaxe, é dicir ten un carácter persoal.
# Non hai avaliadores, nin títulos; non existe unha estrutura formal, é dicir, unha persoa pode elaborar artigos e documentos dixitais persoais e publicalos en Internet, aínda que non teña coñecementos informáticos,&nbsp; permitíndolle converterse en coautor do ciberespazo.
# Aproveitamento da posibilidade que nos ofrece Internet de dispoñer dun conxunto de ferramentas e recursos gratuítos para compartir e aprender a través deles.
# A superficie de contacto que presentan está adaptada a focalizar os contidos acorde ao interese de quen navegue polos documentos.
# É fácil e rápido poder expresar opinións e comentarios en documentos e artigos dixitais doutras persoas.

## Tarefas básicas 
As seis tarefas básicas son: 
* Buscar e filtrar a información de interese.
* Organizar os contidos.
* Comunicarse cos demais.
* Crear novos contidos.
* Publicalos para compartilos coa comunidade.
* Colaborar con outros en tarefas de produción colectiva.

## Compoñentes  
Seguindo a Adell e Castañeda o PLE está conformado por:

### Ferramentas e estratexias de lectura. 
Trátase das fontes documentais de información ás que se pode acceder para conseguir datos. É a multipedia, composta por:
* **Ferramentas:** wikis, blogs, canais de vídeo, RSS etc.
* **Mecanismos:** iniciativa, curiosidade, busca etc.
* **Actividades:** conferencias, lectura, visionado de reportaxes etc.

### Ferramentas e estratexias de reflexión: 
Contornas virtuais e non virtuais nas que podo comentar, escribir, analizar a información que posúo. Son:
* **Ferramentas:** blogs, cadernos de notas, páxinas webs, canais de vídeo etc.
* **Mecanismos**: organización, síntese, estruturación da información etc.
* **Actividades**: crear mapas conceptuais, vídeos, cadernos de traballo etc.

### Ferramentas e estratexias de relación: 
Espazos nos que me relaciono con outras persoas para aprender delas e con elas. Trátase da PLN ou *Rede Persoal de Aprendizaxe*. Pódense intercambiar contactos e datos de dúas maneiras: *directa*, cando a comunicación entre as persoas é cara a cara ou a través das redes sociais; e *indirecta*, a comunicación é a través de obxectos dixitais que construímos pouco a pouco coas nosas publicacións, tendo como exemplo Youtube ou Slideshare Cando compartimos a información neste PLN facémolo a través de:
* **Ferramentas:** Facebook, Twitter ou outras redes sociais.
* **Mecanismos:** capacidade de diálogo, toma de decisións etc.

## Primeiros pasos para a creación dun PLE 
Os primeiros pasos para crear un PLE, segundo Jordi Adell (2011) son os seguintes:&nbsp; 
* 1. Crear unha conta Twitter e seguir a persoas interesantes. Compartir ideas e descubrimentos con eles.
* 2. Subscribirse vía RSS a blogs ou outras fontes de información (revistas científicas), por exemplo: Google reader. 
* 3. Comezar a escribir as túas ideas e proxectos no teu propio blog en WordPress o Blogger. 
* 4. Etiquetar e compartir os teus favoritos en Delicious ou Diigo. 
* 5. Participar nalgunhas &nbsp;redes sociais interesantes.
* 6. Agregar o teu lifestreaming e compartilo. Subscribirse ao doutras persoas en friendfeed.com&nbsp;

## Dimensión&nbsp;Organizacional: O&nbsp;PLE&nbsp;na escola 
O PLE non está directamente ligado co ensino, senón que busca principalmente a coordinación alumno - tecnoloxía, por medio da creación de canles de coordinación entre a tecnoloxía e o alumno, non a institución, facendo fincapé de novo na idea de que no PLE é o propio alumno o responsable do seu proceso de aprendizaxe, en canto á coordinación dos medios tecnolóxicos ao seu alcance para o desenvolvemento de tal proceso de aprendizaxe.

Podemos determinar dous usos que se poden dar na escola:
* Un uso orientado ó profesorado, onde o PLE se pode converter nunha ferramenta moi útil e interesante para que os docentes poidan deseñar o seu propio PLE e dar resposta a unha formación permanente e adecuada ás necesidades de cada usuario. Tamén se pode fomentar con estas contornas de aprendizaxe o traballo cooperativo entre os mestres, e conseguir unha maior comunicación, compartindo as súas aprendizaxes.
* Uso orientado ó alumnado. Se o conxunto do alumnado se prepara dende a escola para traballar nestes espazos, adquirirán as competencias necesarias para que o seu proceso de aprendizaxe sexa permanente na súa vida futura. Producirase así unha evolución na que o profesorado guiará inicialmente ós discentes, para que finalmente sexa o propio alumnado quen tome as decisións e adquira maior autonomía na súa aprendizaxe.
* Partindo da base de que todas as organizacións que xestionan dunha forma ou doutra o coñecemento, deberían de ter un PLE. A escola é entendida como un centro educativo, lugar por onde circulan coñecementos e persoas.
Polo tanto podemos dicir que a escola é un lugar de aprendizaxe pero tamén onde se aprende. O PLE do centro sería o conxunto de procesos e ferramentas que axudan a xestionar información e a vincular persoas para a súa aprendizaxe e tamén para a doutros.

“Outro elemento a ter en conta é o PLE da aula, vinculado ós alumnos e ó profesor. Isto tamén significa que o centro educativo ten identidade dixital, e é onde se xera e xestiona a contorna de aprendizaxe”. (Carlos Magro. 2014).

O PLE polo tanto, ten unha dimensión organizacional que interrelaciona a tecnoloxía e a pedagoxía, invitando a unha innovación tecnolóxica con profundas implicacións pedagóxicas e organizativas.

### Criterios de decisión no deseño dun PLE escolar 
Á hora de deseñar un&nbsp;**PLE,** deben terse en conta os seguintes aspectos:
* Debe de estar orientado ao **currículo** e centrado no ámbito escolar.
* **Fontes de información**: Necesidade de contar cun catálogo de sitios web a consultar, orientado a centrar a busca e evitar distraccións.
* **Selección de ferramentas**: Aplicacións e programas instalados en liña, mediante os cales se consolidará a rede de aprendizaxe do alumno, que variará en función do alumnado.
* **Evolución:** O deseño e posta en marcha dun &nbsp;PLE &nbsp;implica un proceso de evolución e desenvolvemento continuo, polo que variarán aspectos tales como as fontes, as aplicacións etc.
* **Aprendizaxe formal: ** Alternancia ou combinación de diferentes tipos de aprendizaxes (formais, informais...).
* **Optatividade:** Buscando incrementar a autonomía e fomentar a capacidade de toma de decisións do alumnado, con relación a un proceso de aprendizaxe abordado dende unha visión colectivista.
* **Conectividade:** Con relación á creación de contidos, así como a súa publicación para compartir tales contidos con outros individuos, coa comunidade.
* **Colaboración:** Fomento da aprendizaxe cooperativa; Unha aprendizaxe de carácter global e social.
* **Social:** Énfase na dimensión social que leva consigo a aprendizaxe en rede fronte á esfera individualista dos procesos de aprendizaxe; fomento da interactividade e a aprendizaxe colectiva.
* **Valores**: Con relación ao código ético que ha de marcar a realidade da aprendizaxe en rede.
* **Seguridade:** Con relación á satisfacción dos principios éticos e legais na rede., dentro da revista Edmetic, publica o seguinte cadro no que se mostran as fortalezas e debilidades que teñen as contornas persoais de aprendizaxe: 

## A importancia dos PLE na actualidade 
Como expoñen Adell e Castañeda na súa obra *Entornos Personales de Aprendizaje: claves para el ecosistema educativo en Red* na actualidade o PLE cobra unha grande importancia no mundo da educación.

Como se explica anteriormente, o concepto PLE existe dende o principio dos tempos, dende sempre, pero en períodos pasados onde as novas tecnoloxías non estaban ao alcance de todos era moito máis complexo contar cun Contorno Persoal de Aprendizaxe rico e frondoso, caracterizado por numerosas fontes de información. Pode atoparse unha explicación no feito de que era imposible (económica e materialmente) acceder e dispoñer de centos de libros ademais de que o coñecemento estaba centralizado (por parte de institucións educativas de carácter formal) e era practicamente inamovible.

Non obstante, agora, grazas aos mundos virtuais e as redes cun só clic e en cuestión de minutos podemos descargar grandes cantidades de información e coñecementos que nos permiten estar constantemente actualizados en tantas materias como esteamos interesados. Isto é debido a que vivimos na era dixital, no mundo das novas tecnoloxías, do coñecemento aberto, onde calquera pode ser creador e distribuidor de información, nun mundo no que os descubrimentos e investigacións son continuas e incesantes, e, en definitiva un mundo no que dispoñemos de millares de fontes e recursos para poder formarnos autonomamente. Do mesmo xeito, outro punto a ter en conta é que ademais de formarnos podemos compartir os nosos coñecementos e axudar a ampliar os PLEs de moitas outras persoas ao mesmo tempo que podemos reflexionar sobre diferentes temáticas en comunidade, todo vía online.

O que nos permiten todos estes avances é formarnos mediante unha aprendizaxe formal combinándoa cunha de carácter informal, accesible para todos, e posibilitándonos unha aprendizaxe ao longo de toda a vida.

Debido a que os tempos nos que vivimos avanzan constante e incesantemente faise imposible renovarse se non facemos uso dun PLE, buscando, atopando, refacendo, adaptando e aplicando tódolos datos  e fórmulas que descubrimos grazas a estas ferramentas tecnolóxicas, xa que un PLE é *"aprender a aprender na era dixital".*

## Internet como contorna da aprendizaxe 
Hoxe en día, Internet é a meirande fonte de información e unha das contornas máis importantes de aprendizaxe sobre moitos temas. Isto é así porque Internet contén moita información e tamén porque conecta a unhas persoas con outras. Grazas ás interaccións por estes novos medios, os límites da educación xa non están só no ámbito formal, senón que van máis aló.

## Notas