Lista de monarcas de Galicia

[miniatura|dereita|230px|Escudo do Reino de Galicia ilustrado no *L´armorial Le Blancq*. [Biblioteca Nacional de Francia|Bibliothèque nationale de France. 1560.]]

A primeira persoa a asumir o título de rei en Galicia foi o monarca suevo Hermerico, quen conseguiu de Roma no ano 409 o goberno da provincia romana de *Gallaecia*. A súa dinastía instaura primeiramente un Reino Suevo en canto que a monarquía e a elite detentadora do poder eran suevas. Porén, durante o século V d.C o entendemento cos máis numerosos aristócratas galaicos e a adopción do catolicismo romano consolidan finalmente un Reino de Galicia, como porá de relevo Gregorio de Tours, que é o primeiro erudito que o denomina *Galliciense Regnum*, a finais do século VI, e os seus reis como **reis de Galicia**.

## Reis suevos de Galicia (409-585) 
[miniatura|dereita|250px|Mapa da provincia romana da *Gallaeciae**, a comezos do [século V, inmediatamente anterior á chegada dos suevos.]]
[miniatura|dereita|250px|Dominios da monarquía sueva, e extensión do [Reino de Galicia arredor do ano 500.]]

**Primeira liñaxe real (409-456)**

* Hermerico (409-438).
* Requila (438-448).
* Requiario (448-456).

**Reis durante a Guerra Civil Sueva (456-469)**

* Frantán (456-457). Dominando a parte sur.
* Aguiúlfo (456-457). Dominando a parte norte.
* Maldras (457-459).
* Frumario (459-463).
* Requimundo (459-463).
* Remismundo (459-469); este último reunifica o reino no 463.

**Período Escuro (469-550)**
* Hermenerico.
* Veremundo (c. 485).
* Teodemundo.

**Período final da monarquía sueva (550-585)
* Carriarico (550-559).
* Teodomiro (559-570).
* Miro ou Mirón (570-583).
* Eborico (tamén chamado Eurico) (583-584).
* Andeca (584-585).

## Reis visigodos de Galicia, Septimania e España 
[miniatura|dereita|250px|Mapa político do Suroeste europeo arredor do ano 600 d.C onde se reflicten tres diferentes territorios baixo goberno visigodo; Galicia (*Gallaecia*), España (*Hispania*), e [Septimania.]] 
miniatura|dereita|250px|Mapa político do noroeste da Península Ibérica tras a substitución da España visigoda, pola musulmá. Galicia aparece gobernada por numerosos señores territoriais cristiáns que tentan impoñer a súa autoridade sobre os demais.

Pese o cesamento dos monarcas suevos polos reis visigodos no ano 585, Galicia continúa a ter unha condición diferente do resto de provincias visigodas peninsulares, tal é o caso que a documentación visigoda denota tres entidades políticas, Galicia (Gallaecia), España (Hispania) e Septimania derivadas da antiga condición política destas. Así, o estado visigodo conformouse de tres antigos reinos, chegando o caso de que Galicia e España estean rexidos por diferentes reis, como o caso de Éxica e Vitiza.

* Leovixildo (585-586).
* Recaredo (586-601).
* Liuva II (601-603).
* Viterico (603-610).
* Gundemaro (610-612).
* Sisebuto (612-621).
* Recaredo II (621).
* Suintila (621-631).
* Sisenando (631-636).
* Chintila (636-639).
* Tulga (639-642).
* Chindasvinto (642-653).
* Recesvinto (653-672).
* Vamba (672-680).
* Ervixio (680-687).
* Éxica, (687-698) deixa de gobernar Galicia no 698, asociando como rei ao seu fillo Vitiza.
* Vitiza, rei de Galicia entre os anos (698 e 702), e rei ademais da Septimania e España (702-710).
* Rodrigo (710-711).

## Señores con atribución reais na Galicia altomedieval 
* Paio (?-737). Gobernou apenas o oriente asturiano, o chamado *regnum asturorum*.
* Fávila (737-739). Señoreou efemeramente o mesmo territorio que o seu predecesor.
* Afonso I (739-757). Descoñécese a extensión dos seus dominios.
* Froila I (757-768).

**Os reis "usurpadores" (768-791)**

* Aurelio (768-774).
* Silo (774-783).
* Mauregato (783-789).
* Vermudo I (789-791).

## Reis con sede na cidade de Oviedo 
Consolidado o poder rexio, Afonso II ordena establecer a corte do reino no modesto lugar de *Oveto*, na rexión de Asturias, centro-norte do reino da Galicia altomedieval. A carencia de institucións previas como un bispado, ou un influente pasado aristocrático, foron as razóns que motivaron a escolla deste lugar por Afonso II, dende entón os reis de Galicia titularíanse maiormente como *reis ovetenses* en virtude da situación da sede real en *Oveto*, ata o seu cesamento no ano 910.

[miniatura|dereita|250px|Mapa político do Noroeste da [Península Ibérica a finais do século IX.]]

* Afonso II (791-842).

**A dinastía dos Ramírez (842-910)**

* Ramiro I (842-850).
* Ordoño I (850-866).
* Afonso III O Magno (866-910).

## Reis con sede na cidade de León 
Se con Afonso III o vello campamento romano de *Legio* (León) comezou a adquirir relevancia en detrimento do antigo *Oveto* (Oviedo), baixo o goberno dos seus herdeiros consolidouse definitivamente como sede rexia dos monarcas da Galicia altomedieval. Será primeiramente García I, fillo de Afonso III en exercer o poder real dende a nova capital. Dende entón, os reis galaicos deixarán de empregar o título de reis *ovetenses* polo de *legionenses* a razón da súa sede na cidade de León.

* García I (910-914).
* Ordoño II (914-924). Dende o 910 gobernou o territorio galego en calidade de *dominus* (señor).
* Froila II (924-925), irmán de Ordoño II.
* Afonso Froilaz (925-926), fillo de Froila II.
[miniatura|250px|Mapa político do noroeste peninsular no ano [1064. O espazo do reino da Galicia altomedieval é rexido por Sancha e Fernando I, mentres España (*Hispania*) atópase dividida en taifas.]]

**A dinastía dos Ordóñez (910-1037)**
* Sancho I (925-929), primoxénito de Ordoño II.
* Afonso IV O Monxe (929-931).
* Ramiro II (931-951).
* Ordoño III (951-956).
* Sancho II o Gordo (956-958) e (960-966).
* Ordoño IV o Mao (958-959).
* Ramiro III (966-982).
* Vermudo II (982-999).
* Afonso V (999-1028).
* Vermudo III (1028-1037).
* Sancha (1037-1069) e o rei consorte Fernando I (1037-1065).

## Reis de Galicia co condado portucalense 
[miniatura|250px|Mapa político do noroeste peninsular onde se aprecia a creba da Galicia altomedieval, así como os novos reinos de [reino de Castela|Castela e León a finais do século XI. Segue, con todo, a existir unha diferenza agora conceptual entre Galicia e España (*Hispania*).]]

A repartición territorial dos fillos de Sancha e Fernando supuxo a creba do tradicional espazo político da Galicia altomedieval, e a formación de dous novos reinos, Castela e León. Así, o territorio coñecido como Reino de Galicia viuse reducido ás terras galegas —incluíndose nelas o condado portucalense—, se ben o termo Galicia seguirá a ser empregado para designar o conxunto dos tres reinos, mais perdendo paseniñamente a súa significación política.

**Dinastía Ximena ou de Navarra (1065-1111)**
* García II (1065-1071). Reinou en Galicia até o seu apresamento en 1071, conservando o título real até a súa morte no ano 1090.
* Sancho de Castela (1071-1072). Rei en Castela desde 1067, logra apresar ao seu irmán, García II, facéndose rei tamén de Galicia desde 1071 e de León desde 1072.
* Afonso VI (1073-1109). Rei en León desde 1067, regresa do exilio en 1073 para gobernar, Galicia, León e Castela. Rei tamén de Toledo desde 1085.
* Dona Urraca (1109-1126).

**Dinastía de Borgoña**
* Afonso VII (1111-1157). No 1111 é coroado rei de Galicia en Compostela, herdando de Urraca no ano 1126 os reinos de León, Castela e Toledo.

## Reis de Galicia e León 
Á morte de Afonso VII no ano 1157 divide as súas posesións entre os seus fillos. Así, mentres Fernando herda os reinos de Galicia e León, o seu irmán herda os reinos de Castela e reino de Toledo. Cabe subliñar que o territorio do Reino de Galicia se viu de novo reducido no ano 1128, ano no que Afonso Henriques gaña a independencia do condado portucalense, conformándose como un novo reino e deixando, por tanto, de pertencer ao reino galego.

[miniatura|250px|Mapa político do noroeste peninsular trala morte de [Afonso VII (1157), nel apréciase a división dos seus estados entre os seus fillos, Fernando (rei de Galicia e León) e Sancho (rei de Castela e Toledo). Tamén se aprecia a expansión dos reinos cristiáns á custa das taifas musulmás, e a separación definitiva de Portugal respecto do Reino de Galicia.]]

* Fernando II (1157-1188).
* Afonso VIII (1188-1230).

## Reis de Galicia-León e Castela-Toledo 
* Fernando III O Santo (1230-1252). Rei de Castela e Toledo dende 1217, á morte do seu pai en 1230, arrebata reinos de Galicia e León ás súas medias-irmás Sancha II e Aldonza.
* Afonso X o Sabio (1252-1284).
* Sancho IV (1284-1292).
* Fernando IV (1295-1296 e 1300-1312).

## Rei de Galicia, León e Sevilla 
* Xoán I de Galiza e León (1296-1300)

## Reis de Galicia-León e Castela-Toledo 
* Afonso XI (1312-1350).
* Pedro I O Xusticeiro (1350-1369).

**Dinastía Trastámara**

* Henrique de Trastámara (1369-1379).
* Xoán I (1379-1390).
* Henrique III (1390-1406).
* Xoán II (1406-1454).
* Henrique IV (1454-1474).
* Isabel a Católica (1474-1516).

### Reis que reclamaron a posesión de Galiza 
#### Dinastía de Borgoña (Portugal) 
* Fernando I de Portugal, reclamou o reino de Galiza e León despois do asasinato de Pedro I de Castela e a submisión de varias cidades galegas e leonesas a Portugal (1369-1373).

#### Casa de Lancaster 
* Xoán de Gante, *dominou* todo o Reino de Galiza sen apenas resistencia militar (1386).

#### Dinastía de Avís 
* Afonso V de Portugal e Xoana de Castela, aclamados *de iure* reis de Galiza en 1475, viron as súas pretensións ao trono castelán desbaratadas na batalla de Toro (1479).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carballeira Debasa, Ana María (2007): *Galicia y los gallegos en las fuentes árabes medievales*. Madrid: Consejo Superior de Investigaciones Cientifícas. ISBN 978-84-00-08576-6.
* De la Gándara, Felipe (1677): *Nobiliario, armas y triunfos de Galicia". Madrid: Julian de Paredes.
* Fletcher, Richard A. (1984): ''Saint James's catapult: the life and times of Diego Gelmírez of Santiago de Compostela*. ISBN 978-0-19-822581-2. 
* García Oro, José (1987): *Galicia en los siglos XIV y XV*. A Coruña: Fundación "Pedro Barrie de la Maza, Conde de Fenosa". ISBN 84-85728-59-9.
* González López, Emilio (1978): *Grandeza e Decadencia do Reino de Galicia*. Vigo: Galaxia. ISBN 84-7154-303-6.
* 
* López Carreira, Anselmo (2005): *O Reino medieval de Galicia*. Vigo: A Nosa Terra. ISBN 978-84-8341-293-0.
* Portela Silva, Ermelindo (2001): "García II de Galicia, el rey y el reino (1065-1090)". Burgos: Editorial La Olmeda. ISBN 84-89915-16-4.
* Rodríguez Fernández, Justianiano (1997): *García I, Ordoño II, Fruela II, Alfonso IV*. Burgos: Editorial La Olmeda. ISBN 84-920046-8-1.
* Thompson, E. A. (2002): *Romans and barbarians: the decline of the Western Empire*. Madison, Wisconsin: University of Wisconsin Press. ISBN 978-0-299-08704-3. 
* Torres Rodríguez, Casimiro (1977): *El Reino de los Suevos*. Fundación Barrié de la Maza, A Coruña. ISBN 84-85319-11-7.
* Villacañas Berlanga, José Luis (2006): *La formación de los reinos hispánicos*. Pozuelo de Alarcón: Espasa Calpe. ISBN 84-670-2257-4.

### Outros artigos 
* Galería de miniaturas de reis de Galicia
* *Historia do nobre Ponto, que foi rei de Galiza e de Bretaña''
* Lista de condes de Galicia
* Vicerrei de Galicia

### Ligazóns externas 
* 20x20px Os reis e as raíñas da Galiza. 1000 anos dun reino de seu.- Podcast no sitio web Ivoox.com. Nós Diario. 08/2022.