Poboamento de América

O **poboamento de América** é un tema moi debatido e desenvolvéronse varias teorías sobre a chegada do *Homo sapiens* ao continente. Os científicos non teñen dúbida de que os humanos non son autóctonos, é dicir, non se orixinaron en América, e que o continente estaba poboado por homes orixinarios doutras partes do mundo (aloctonismo). Hai certo consenso en que América foi poboada desde Siberia, en Asia. Porén, ademais deste consenso relativo, a comunidade científica leva discutindo, desde a década de 1900, en que momento, por que rutas e cantas ondas migratorias terían poboado o continente americano.[miniatura|300x300px| O [estreito de Bering, indicado polo rectángulo, separa Asia de América. Segundo a teoría máis aceptada, por alí pasaron os primeiros homes que chegaron a América.]]

Estudos de ADN foron responsábeis de mostrar a ascendencia do pobo americano, así como as rutas migratorias e a dinámica das poboacións establecidas no continente. Aínda non hai consenso sobre cantas migracións e cando migraron as poboacións a América. Parece que grande parte do asentamento, e as migracións cara a porcións meridionais, realizáronse por rutas costeiras.
## Hipóteses do poboamento 
### Hipótese do poboamento polo estreito de Bering 
[miniatura| Unha das posíbeis vías de entrada do home en América por [Berinxia.|299x299px]]
[miniatura|300x300px| Mapa de América que mostra sitios arqueolóxicos anteriores á [cultura Clovis.]]
Esta hipótese foi proposta xa en 1590 por José de Acosta e comezou a ser aceptada na década de 1930, concretamente entre 1928 e 1937, ao atoparse artefactos preto de Clovis, Novo México, EUA, do mesmo tipo que os descubertos na Berinxia. Actualmente, hai consenso entre os expertos en que, durante a última glaciación, a concentración de xeo nos continentes baixou o nivel dos océanos en máis de 120 m e provocou a aparición de varias conexións terrestres, como, por exemploː Australia - Tasmania con Nova Guinea; Filipinas e Indonesia; Xapón e Corea.

Un deses lugares foi a Berinxia, a rexión que divide Asia e América; nesa zona ambos continentes entraron en contacto. Pola súa escasa profundidade (entre 30 e 50 m), a caída do nivel do mar deixou ao descuberto un amplo territorio que alcanzou os 1.500 quilómetros, unindo as terras de Siberia e Alasca, hai c. 40.000 anos.

Neste sentido, os datos arqueolóxicos, morfolóxicos, esqueléticos e dentitorios, e mesmo xenéticos, demostraron que os pobos indíxenas americanos teñen como antepasados aos asiáticos. A hipótese do poboamento a través de Bering fortalece a perspectiva do asentamento humano durante o Plistoceno tardío (± 17.000 - 13.000 anos) procedentes de Asia / Rusia até América do Norte / Alasca.    A antigüidade deses xacementos non é universalmente aceptada.

### Hipótese malaio-polinesia 
[miniatura|300x300px|O explorador [Thor Heyerdahl|Heyerdahl tentou demostrar contactos transoceánicos entre civilizacións antigas. Empregou a barca *Ra II* para navegar de Marrocos até Barbados e propuxo que pobos precolombianos puideran chegar a América a través do océano, moito antes das migracións a través da ponte de Berinxia, teoría que a maioría dos científicos rexeitan pola falta de probas sólidas.]]
Esta teoría sostén que varias poboacións usaran canoas indo de illa en illa rumbo ao leste, até América do Sur. O principal defensor da teoría foi o antropólogo francés Paul Rivet, que a defendeu en 1943. Non negou o paso do home por Berinxia, pero argumentou que a chegada do home a América ocorreu por varias rutas. Este paso ocorrería en dous momentos diferentes e dous lugares distintos. Primeiro en Australia, 6.000 anos antes de Berinxia; e en Melanesia algo máis tarde.

Os datos recentes do ADN ancestral (aDNA) indican que hai maior proporción de ascendencia australo-melanesia nos nativos americanos do Sur, sinatura ausente nos indíxenas de América do Norte e Central. Unha das hipóteses para explicar esa observación é a proposta da “poboación Y”. Segundo algúns autores, existía unha poboación ancestral, aínda sen identificar, do nordeste asiático que contribuiría á colonización tanto de América como de Austronesia. Por tanto, esa variación que se observa en pobos indíxenas do Sur sería o resultado da variabilidade presente no ADN dun grupo de paleoindios que participaron na colonización inicial do continente. Porén, en 2013 os investigadores descubriron instrumentos de pedra que demostraban que os humanos chegaron ao que hoxe é o nordeste do Brasil hai aproximadamente 22.000 anos.

Unha investigación máis profunda e a medición de centos de cranios da serra da Capivara, incluíndo o máis antigo, dunha muller duns vinte anos que foi chamada Luzia, levou aos arqueólogos a especularen sobre unha grande viaxe por mar, da Australia para o Brasil, que non se realizaría con coñecemento de rotas, senón por accidente. Niède Guidon, arqueóloga brasileira, pioneira das escavacións, afirmou hai máis de dúas décadas que o seu equipo encontrara evidencias na forma de carbón vexetal, a partir dos restos dunha fogueira, que os seres humanos viviran na Serra da Capivara hai cerca de 48.000 anos. Neves, en entrevista ao *Le Monde diplomatique* explica que non imaxinou unha viaxe directa, senón unha migración, que podería inclusive ter sido por Alasca.

## Migracións a América do Sur 
Estudos xenéticos, esqueléticos e arqueolóxicos mostran que os primeiros humanos suramericanos chegaron á rexión hai 13 mil anos, durante o final do Plistoceno e comezos do Holoceno O asentamento da rexión sur do continente americano é moi debatido, xa que a rexión neotropical presentaba condicións físicas, climáticas e xeográficas diferentes ás presentes na parte norte.

Ao parecer, as poboacións suramericanas chegaron polo Istmo de Panamá, seguindo a costa do mar e as rutas fluviais. As ferramentas empregadas na rexión suramericana son diferentes das que se atopan na rexión onde se producen as poboacións de Clovis, polo tanto, como se indicou, eran poboacións contemporáneas, polo que a poboación suramericana non sería descendente de Clovis, como as industrias líticas de Umbu, Itaparica e Lagoa Santa, atopados no Brasil.

O establecemento de poboacións no Sur está relacionado cun estilo de vida sedentario e coa adaptación do medio para abastecer de recursos esenciais, como árbores e plantas. e Pedra Furada (Brasil), amosan evidencias de ocupación de América antes do último máximo glaciar. Nos tres primeiros, as probas son consideradas "plausíbeis" pero non universalmente aceptadas, xa que necesitan máis investigación. Monte Verde I, por exemplo, podería reavaliar os modelos de asentamento en América se se aceptan os achados datados de hai 16.500 anos. Os sitios brasileiros son máis controvertidos, con datacións que chegan até 50.000 anos, e existen dúbidas sobre a súa orixe antropoxénica. Aínda que non hai consenso e segue o debate, estes xacementos ofrecen probas que, se aceptadas, poderían revisar completamente as hipóteses sobre o asentamento en América. En 2015, os expertos especularon con que *Sapiens* ou outra especie de *Homo* poderían ter entrado en América do Norte, a través dunha ponte terrestre e despois en barcos. Pero aínda non hai probas suficientemente convincentes. Non hai ningún indicio xenético de que os neandertais chegasen a América, e nada fai pensar que fosen mariñeiros. Ademais, tamén é prematuro invocar aos denisovanos, dado o pouco que se sabe sobre eles. Con todo, sábese que unha especie de *Homo* utilizaba ferramentas de pedra para separar os ósos e os cairos dun mastodonte, hai aproximadamente 130.000 anos, nun lugar preto do que hoxe é San Diego. Hai uns  anos, din os investigadores, un clima relativamente cálido e húmido deixaría mergullada calquera conexión terrestre entre o nordeste asiático e Alasca. Así, os antigos colonizadores de América debían chegar ao continente, en canoas ou outras embarcacións, e viaxar pola costa do Pacífico. As probas sobre os candidatos a rompedores de ósos de mastodontes do sur de California inclúen neandertais, denisovanos e *Homo erectus*, todos habitantes do nordeste asiático hai uns  anos. Un candidato menos probábel é *o Homo sapiens*, que chegou ao sur da China entre  e  anos atrás.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Berinxia
* Hipótese do impacto no Younger Dryas
* Historia de América
* Historia de América Central
* Historia de Chile
* Historia de México
* Historia do Brasil 
* Historia do Perú
* Historia do Canadá
* Historia dos EUA
* Historia do mundo 
* Idade do xeo
* Migracións humanas prehistóricas
* Paleoamericanos
* Pobos indíxenas de América

### Ligazóns externas 
* «Qual o debate sobre a origem dos humanos que chegaram à América». texto do *Nexo Jornal*&nbsp;
* ADN de esqueleto com dez mil anos muda a história antiga do continente americano, ZAP, 1 de Agosto de 2023 (en portugués)