Filipinas

**Filipinas** —oficialmente, **República de Filipinas** (; )— é un país insular (véxase arquipélago) situado no sueste asiático, sobre o océano Pacífico. A súa capital é Manila. Ao norte atópase separado da illa de Taiwán polo estreito de  Luzón; ao oeste áchase o mar da China Meridional, tamén coñecido como o mar de Filipinas Occidental e Vietnam; ao suroeste, a illa de Borneo; ao sur, o mar de Célebes sepárao das illas de Indonesia, e o leste limita co mar de Filipinas. A súa localización no cinto de lume do Pacífico e o seu clima tropical convérteno nun lugar propenso a terremotos e tifóns. O país é rico en recursos naturais e atópase nunha das zonas con maior biodiversidade do mundo. Está formado por 7641 illas que se clasifican xeograficamente en tres grupos: o da illa de Luzón, o das Visayas e o da illa de Mindanao.

Filipinas ten unha poboación estimada de 107 millóns de habitantes;
ademais, é o 12.º país máis poboado do mundo sen ter en conta aos 12 millóns de filipinos que viven no estranxeiro. Varias etnias e culturas conviven ao longo das súas illas. Catalogado como un país recentemente industrializado, Con todo, aínda enfronta diversos retos nas súas infraestruturas: a falta de desenvolvemento no sector turístico, a educación, a atención á saúde e o desenvolvemento humano.

En tempos prehistóricos, os negritos foron algúns dos primeiros habitantes do arquipélago, seguidos por ondas sucesivas de pobos austronesios que trouxeron consigo tradicións e costumes de Malaisia da India e do mundo islámico, mentres que o comercio introduciu algúns aspectos culturais chineses.

En 1521, a chegada do explorador portugués Fernão de Magalhães marcou o comezo dunha era de influencia e posterior dominio español. Miguel López de Legazpi estableceu o primeiro asentamento español en Filipinas en 1565, coa fundación de Cebú. En 1571 fundou a cidade de Manila, que se convertería no centro administrativo e económico do Imperio español en Asia e porto de partida do galeón de Manila con destino Acapulco. Tres séculos de influencia española deron lugar a unha cultura hispano-asiática, patente na arte, música, gastronomía e costumes de Filipinas, en especial a súa relixión católica. Tamén xurdiu unha variante filipina do idioma español, que floreceu na segunda metade do século XIX e primeira do século XX.

A finais do século XIX estalou a revolución filipina, apoiada polos Estados Unidos, e posteriormente a guerra hispano-estadounidense que deu lugar á cesión das illas por España a EE. UU. en 1898. As desavinzas entre a nova República Filipina e EE.UU. desembocaron na guerra filipino-estadounidense que acabou coa vitoria estadounidense en 1903. Desta forma, Estados Unidos substituíu a España como potencia dominante. A excepción do período da ocupación xaponesa, os estadounidenses mantiveron a soberanía sobre as illas ata o final da segunda guerra mundial en 1946. Desde a independencia, o país atravesou varias crises políticas que serviron para definir as características dunha república constitucional.

O legado dos distintos períodos históricos reflíctese na actual cultura do país, que é unha combinación do indíxena  prehispánico con elementos chineses e a cultura hispánica, debido a tres séculos de presenza española. Esta cultura mestiza está presente na gastronomía, na música, nos bailes e na arte filipina. O carácter hispánico é máis evidente na súa relixión católica, no seu legado arquitectónico, en especial nas igrexas e casas de estilo colonial, en moitos topónimos do país e en nomes e apelidos. Finalmente, a herdanza dos Estados Unidos perdura na lingua inglesa e nunha maior afinidade coa cultura popular.

## Etimoloxía 
Antes de adquirir a súa denominación actual, utilizáronse outros nomes para referirse ao país como «Islas del Poniente» e «San Lázaro», ambos os dous outorgados por Fernão de Magalhães.

O vocábulo «Filipinas» deriva do nome do rei Filipe II de España. Durante unha expedición en 1542, o explorador español Ruy López de  Villalobos bautizou as illas de Leyte e Sámar como «Felipinas» en honra ao entón Príncipe de Asturias. Finalmente, o nome foi alterado e a denominación de «Las Islas Filipinas» pasou a referirse a todas as illas do arquipélago. O nome oficial de Filipinas cambiou varias veces no transcurso da súa historia. Durante a Revolución filipina, o Congreso de  Malolos proclamou o establecemento da «República Filipina». Coa colonización estadounidense e a introdución da lingua inglesa, o nome oficial do país traduciuse ao novo idioma predominante, * Republic  of  the  Philippines*. Desta forma, desde a súa independencia, o nome oficial é o de «República de Filipinas», sen antepoñer o «das» que resulta da tradución literal do nome.

## Historia 
### Prehistoria e época prehispánica 
[miniatura|Unha páxina do [Códice Boxer. Á esquerda, un xeneral do Raxanato de Butuan e á dereita, unha princesa do Reino de Tondo.]]
Hai evidencias de que os primeiros homínidos vivían no que hoxe é Filipinas hai xa 709.000 anos. Ata hai pouco, pensábase que os restos humanos máis antigos achados no arquipélago filipino correspondían ao home de Tabon —cunha antigüidade de 22&nbsp;000 a 24&nbsp;000 anos—, pero foron substituídos polo metatarso do home de Callao, que segundo o método do uranio–torio ten 67&nbsp;000 anos de antigüidade. Existen varias teorías sobre as orixes dos primeiros habitantes das illas. Landa Jocano suxire que os antepasados dos filipinos actuais xurdiron e desenvolvéronse localmente. Pola súa banda, a teoría da orixe insular de Wilhelm Solheim postula que o poboamento do arquipélago deuse a través das rutas do comercio que proviñan da zona de Sonda ao redor dos anos 48&nbsp;000 a 5000a.&nbsp;C., no canto dunha migración a grande escala. A teoría da expansión  austronesia afirma que varios grupos malaio-polinesios procedentes da illa de Taiwán comezaron a migrar a Filipinas ao redor do 4000a.&nbsp;C., desprazando aos primeiros poboadores. Os negritos estiveron entre os primeiros habitantes das illas, pero a data da súa aparición aínda se descoñece. Para o ano 1000 a.&nbsp;C., os habitantes do arquipélago organizáronse en catro tipos de grupos sociais: as tribos de cazadores-recolectores, sociedades guerreiras, plutocracias pequenas e principados con centro nos portos marítimos.

No transcurso dos seguintes séculos, o comercio cos pobos marítimos e outros países asiáticos trouxo consigo a influencia do islam, o budismo e o hinduísmo. Durante este tempo non houbo ningún Estado político  unificador que abarcase todo o arquipélago filipino. No seu lugar, as illas estaban divididas entre varias talasocracias que a miúdo loitaban entre si, gobernadas por varios datus, raxás ou sultáns. Entre eles estaban os reinos de Manila, Namayan e Tondó, os raxanatos de Butuan e Cebú e os sultanatos de Maguindanao e Sulú. Algunhas destas sociedades foron parte dos imperios  malaios de Srivijaya, Madjapahit e Brunei. O islam chegou a Filipinas por medio de comerciantes e algúns proselitistas provenientes de Malaisia e Indonesia. Deste xeito, no século XV o islam estableceuse no arquipélago Sulú, e tense constancia de que en 1656 xa alcanzara Mindanao, Luzón e as Visayas.

### Dominación española 
miniatura|Fuerte de Santiago en Manila, construído para defender a cidade dos ataques externos.
En 1521, o explorador portugués Fernão de Magalhães chegou a Filipinas e tomou posesión das illas para España. En 1571, despois de tratar coas familias reais nativas durante a conspiración de Tondó e derrotar á tripulación do pirata chinés Limahong, os españois estableceron en Manila a capital de Filipinas e das Indias Orientais Españolas. Entre os séculos século XVI e XIX, o galeón de Manila comunicou a capital de Filipinas con Acapulco, México; realizando unha ou dúas viaxes o ano en ambos os sentidos. Debido ás constantes guerras que producían escasas ganancias, Filipinas foi subsidiada da prata extraída de Potosí en Bolivia e o Perú. O comercio transpacífico introduciu no arquipélago alimentos como o millo, o tomate, a pataca, o chile e a piña, todos procedentes de América.
[miniatura|esquerda|[Moeda dun cuarto de 1829, emitida en Manila. Mostra o escudo de España.]]
Durante o período de goberno español, as forzas hispanas e os indíxenas leais loitaron contra varias rebelións internas e múltiples ataques externos de piratas chineses,  neerlandeses e portugueses: son especialmente destacables os combates de Cagayán (1582), que enfrontaron aos famosos terzos españois contra piratas e ronins xaponeses. Nunha extensión dos combates da guerra dos Sete Anos, forzas británicas ocuparon brevemente a cidade de Manila tras unha dura batalla. As forzas británicas atoparon aliados como Diego e Gabriela Silang, que aproveitaron a oportunidade para liderar unha revolta, ata que o goberno español foi finalmente restaurado tras o Tratado de París de 1763. Durante a ocupación, os británicos aproveitaron para subtraer valiosas cartas de navegación do Pacífico dos arquivos de Manila. Os españois consideraron a súa guerra cos musulmáns no sueste asiático como unha extensión da Reconquista e dividiron os filipinos pagáns e musulmáns entre si. O conflito hispano-mouro durou varios centos de anos. No último cuarto do século XIX, España conquistou porcións de Mindanao e os musulmáns mouros no Sultanato de Sulu, recoñecida formalmente a soberanía española
[miniatura|[José Rizal, Marcelo del Pilar e Mariano Ponce, líderes do Movemento de Propaganda.]]
No século XIX, os portos filipinos abríronse ao comercio mundial e producíronse cambios na sociedade filipina. A comezos de século comezou a sentirse a influencia dos movementos independentistas suramericanos. O 1 de febreiro de 1818 arribou Hipólito Bouchard, corsario das Provincias Unidas de Suramérica, a bordo da fragata La Argentina. Durante dous meses mantivo bloqueada a baía de Manila, pechando ademais o estreito de San Bernardino. Neste período, varios españois nados en Filipinas (crioulos) e os de ascendencia mixta (mestizos) fixéronse ricos. A afluencia de colonos españois e hispanoamericanos diminuíu o poder da igrexa e abriu algúns postos no goberno, tradicionalmente ocupados polos españois nados na Península Ibérica (peninsulares). Inspirado polas guerras de independencia latinoamericanas, houbo un levantamento do efémero emperador Andrés Novales, apoiado por oficiais latinoamericanos degradados do exército filipino de fala hispana, que se opuxeron á desigualdade imposta polos peninsulares. Os ideais da revolución tamén comezaron a estenderse a través das illas. A insatisfacción dos  crioulos resultou na revolta de Cavite O Vello en 1872, unha das precursoras da Revolución filipina.

### Revolución filipina, Primeira República Filipina e dominio estadounidense 
Os sentimentos revolucionarios intensificáronse en 1872, cando tres sacerdotes, Mariano Gómez, José Burgos e Jacinto Zamora —coñecidos como Gomburza—, foron acusados de sedición e executados polas autoridades imperiais. Como os intentos para lograr estas reformas atoparon unha gran resistencia, en 1892 Andrés  Bonifacio fundou unha sociedade secreta chamada Katipunan, relacionada con grupos de masónss que buscaban a independencia do goberno español por medio dunha revolta armada. Como se facía cada vez máis evidente que os Estados Unidos non recoñecería á Primeira República Filipina, estalou a guerra filipino-estadounidense.

A guerra terminou en 1902 cunha vitoria dos Estados Unidos e morreron entre 200.000 e 1.000&nbsp;000, a maioría por mor da fame negra e as enfermidades. A maioría dos historiadores modernos sitúan o número de mortos da guerra entre 200.000 e 250.000.

Segundo o xornalista político estadounidense James B. Goodno, o número de homes, mulleres e nenos civís filipinos que pereceron como consecuencia directa dos enfrontamentos excedeu a sexta parte da poboación total do país (ou sexa, morreron entre 1,2 millóns e 1,5 millóns).

En 1908, o sacerdote católico Manuel Arellano Remondo estimou en pouco máis dun millón de homes, mulleres e nenos civís filipinos mortos pola guerra:
*A poboación diminuíu debido á guerra. En 1895 estímase que en Filipinas vivían uns 9 millóns de persoas, e na actualidade [1908], os habitantes do arquipélago non superan os 8 millóns de persoas.Ao final da guerra, o censo oficial estadounidense de 1903 contabilizou 7 635 426 habitantes en todo o país*.

Ao perder o conflito, o arquipélago terminou baixo o control total estadounidense, xa que ata entón fora administrado como un área insular; en 1935, Filipinas obtivo o status de «estado libre asociado» Os crimes contra a poboación de orixe española e os asaltos ás sedes oficiais españolas en Filipinas provocaron gran inquietude no goberno de Francisco Franco. Como consecuencia, España rompeu as relacións diplomáticas co Xapón o 12 de abril de 1945. Para cando as tropas aliadas derrotaron aos xaponeses en 1945, máis dun millón de filipinos morreran. Finalmente, o 4 de xullo de 1946, Filipinas alcanzou a súa independencia do goberno estadounidense.

Principalmente entre 1948 e 1954, o levantamento campesiño de inspiración comunista Hukbalahap loitou contra o goberno filipino e as milicias dos grandes terratenentes. O goberno filipino recorreu a unidades especializadas de contrainsurxencia, que sementaron o terror entre as poboacións civís rurais sospeitosas de simpatizar coa rebelión. Coa axuda militar dos Estados Unidos o goberno puido debilitar o movemento, que desaparecera na década de 1960.

En 1965, Ferdinand Marcos foi elixido presidente, coa súa esposa Imelda Marcos o seu lado. Como a Constitución prohibía ser reelixido máis de dúas veces para o cargo presidencial, o 21 de setembro de 1972 xa cara ao final do seu segundo mandato declarou a lei marcial para seguir gobernando por decreto. Utilizou como argumentos a división política, a tensión da guerra fría e o espectro da rebelión comunista e da insurxencia islámica no país. Desta maneira iniciou unha ditadura que durou máis de dez anos e que se caracterizou polo estrito control da economía e pola represión política.

O 21 de agosto de 1983, Benigno « Ninoy» Aquino, Jr., líder da oposición ao goberno de Marcos, ignorou as advertencias e regresou do exilio nos Estados Unidos. Foi asasinado ao aterrar o seu avión no Aeroporto Internacional de Manila —agora chamado Aeroporto Internacional Ninoy Aquino, na súa memoria—. O aumentar a presión política, Marcos convocou a eleccións presidenciais en 1986.

O retorno da democracia e as reformas ao goberno despois dos sucesos de 1986 víronse obstaculizados pola débeda nacional, a corrupción, os intentos de golpe de estado, unha persistente insurxencia comunista e os movementos separatistas islámicos. Aínda que a economía mellorou durante a administración de Fidel V. Ramos, quen foi elixido presidente en 1992, En novembro de 2013 o tifón  Haiyan  devastó a parte central do arquipélago, afectou a máis de once millóns de filipinos e provocou a morte de máis de cinco mil persoas; a prensa criticou a lenta resposta por parte do goberno de Aquino III.

## Xeografía e medioa ambiente 
[miniatura|esquerda|upright|[Topografía de Filipinas]]
Filipinas é un arquipélago composto por unhas 7.640 illas que cobren unha área total, incluídas as masas de auga interiores, duns 300.000 km², con datos da enquisa catastral que suxiren que pode ser maior. Os seus 36&nbsp;289&nbsp;km de litoral convérteno no quinto país coa maior lonxitude de costa no mundo. O territorio filipino atópase situado entre as coordenadas 116°40′L, 126°34′L e 4°40′ N, 21°10′ N. Limita co mar de Filipinas ao leste, o mar da China Meridional (ou mar de Filipinas Occidental) ao oeste e ao sur co mar de Célebes. A lla de Borneo está situada a só uns centos de quilómetros ao suroeste e a illa de Taiwán atópase directamente ao norte. As Molucas e Sulawesi atópanse no suroeste e Palau está situado ao leste das illas.

A maioría das illas son montañosas, están cubertas dunha densa selva tropical e son de orixe  volcánico. A montaña máis alta é o monte  Apo, cunha altitude de 2954&nbsp;m.s.n.m. e está situada na illa de Mindanao. A depresión de Galathea na fosa de Filipinas é o punto máis profundo no territorio nacional, e o terceiro máis profundo no mundo, situado no fondo do mar de Filipinas. Así mesmo, o río máis longo é o Cagayán,  que mide uns 520 quilómetros, no norte de  Luzón. A baía de Manila, onde se atopa a cidade homónima, está conectada á lagoa de Bay —o lago máis grande de Filipinas— polo río Pasig. As concas hidrográficas máis importantes do país son as do río Pulangi e Agusan en Mindanao e o Cagayán e o Pampanga en Luzón. A baía Subic, o golfo de Dávao e o golfo Moro son outras das baías máis importantes. O estreito de San Juanico separa as illas Samar e Leyte, aínda que se atopan conectadas grazas ao ponte de San Juanico.
[miniatura|O [monte Apo é a montaña máis alta de Filipinas.]]
Situado na periferia occidental do cinto de lume do Pacífico, o territorio experimenta unha actividade sísmica e volcánica frecuente. A meseta Benham, ao leste no mar de Filipinas, é unha rexión submarina cunha actividade de subducción tectónica moi alta. Diariamente rexístranse ao redor de 20 sismos, aínda que a maioría son demasiado débiles para sentirse; o último terremoto importante rexistrado foi o terremoto de Luzón de 1990. De igual maneira, hai moitos volcáns activos no arquipélago, como o do monte Mayon, o do monte Pinatubo e o volcán Taal. A erupción do monte Pinatubo en xuño de 1991 produciu a erupción terrestre máis grande do século XX. Con todo, non todos os accidentes xeográficos notables teñen unha orixe tan violenta ou destrutivo: exemplo do legado da actividade xeolóxica é o río subterráneo de Puerto Princesa, que corre 8,2 quilómetros baixo terra a través dunha paisaxe kárstica antes de chegar ao océano, declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.

Os depósitos minerais son abundantes debido á natureza volcánica das illas. Estímase que Filipinas ten o segundo depósito de ouro máis importante despois de Suráfrica e un dos xacementos de cobre máis grandes no mundo. O subsolo tamén é rico en cinc, cromo e níquel. A pesar diso, a mala xestión, a alta densidade de poboación e a conciencia ambiental provocaron que estes queden en gran medida sen explotar.

### Biodiversidade 
Ao sur de Filipinas pasa a liña de Wallace, o límite bioxeográfico que separa as rexións de Asia e Oceanía a través de Insulindia. A fauna, e en menor medida a flora, son distintas a cada lado, a pesar da proximidade xeográfica e a relativa similitude climática, reflectindo historias evolutivas separadas. A liña transcorre entre as illas de Balí e Lombok, ao leste de Xava; continúa entre a illa de Borneo, que deixa ao oeste, e as Célebes e pasa ao sur de Filipinas.
#### Flora 
Filipinas é un país megadiverso. En 2021, segundo estimacións oficiais, ás Filipinas só lle quedaban 7 millóns de hectáreas de cuberta forestal (aproximadamente o 23 % da superficie terrestre total do país), aínda que os expertos sosteñen que a cifra real probablemente sexa moito menor. A deforestación, a miúdo resultado da talla ilegal, é un grave problema en Filipinas. A cuberta forestal diminuíu do 70 % da superficie terrestre total de Filipinas en 1900 a ao redor do 18,3 % en 1999. 

Cun estimado de 13&nbsp;500 especies vexetais no país —3200 das cales son exclusivas das illas— A narra é considerada a madeira dura máis importante da industria nacional. Grazas ao seu clima tropical, as plantas con flores son abundantes e utilízanse como ornamentos, para a fabricación de perfumes e como alimento. Entre estas destacan a ylang- ylang e a sampaguita, a flor nacional. Outros exemplares vexetais notables inclúen as 54 especies de bambú que existen en todo o arquipélago; os cocoteiros, que son a base da economía de moitas localidades; as árbores de nipa, caoba e mabolo, cuxa madeira se explota para a construción; os froitos da noz pili, o durián e os lansones; e as plantas carnívoras coñecidas como copas de mono. En Filipinas pódense atopar preto de 1.100 especies de vertebrados terrestres, incluíndo máis de 100 especies de mamíferos e 243 especies de aves que se pensa que non existan noutro lugar.  Entre as especies endémicas destacan o tamarao de Mindoro, o cervo manchado de Visayas, o cervo-rato filipino, o xabaril das Visayas, o lémure voador filipino e varias especies de morcegos. Con todo, carece de grandes depredadores, coa excepción de serpes, pitóns e cobras, e algunhas aves de presa, como o aguia filipina (ave nacional de Filipinas). Outros animais nativos inclúen a civeta das palmeiras, o dugongo e o tarsio filipino. 

Partes das súas augas mariñas conteñen a maior diversidade de especies de peixes costeiros do mundo. As augas marítimas do país abarcan preto de 2,2 millóns de km² e albergan unha vida mariña única e diversa, que é unha parte importante do triángulo de coral. Aquí viven 2400 especies de peixes e máis de 500 especies de coral. As augas filipinas tamén manteñen o cultivo de perlas, cangrexos e algas.

### Clima 
[miniatura|[Clasificación climática de Köppen de Filipinas]]
Filipinas ten un clima tropical marítimo que adoita ser cálido e húmido. Os filipinos acostuman falar de tres estacións: o *Tag-init* ou *Tag-araw* (a estación quente, ou verán, que dura de marzo a maio), o *Tag-ulan* (a estación chuviosa entre xuño e novembro) e o *Tag-lamig* (a estación fría, de decembro a febreiro). O monzón do suroeste —de maio a outubro— é coñecido como o *Habagat* e os ventos secos do monzón do nordés —de novembro a abril—, como o *Amihan*.

A temperatura media anual é de ao redor de 26,6&nbsp;°C. Ao examinar as temperaturas, a localización en termos de latitude e lonxitude non é un factor importante. Xa sexa no extremo norte, sur, ao leste ou ao oeste do país, as temperaturas a nivel do mar tenden a estar no mesmo rango. Xeralmente, é a altitude a que ten máis impacto. A temperatura media anual de Baguio, localizada a unha altura de 1500&nbsp; ms. n.m., é de 18,3&nbsp;°C, o que a converte nun destino popular durante os veráns calorosos. debido a que en media uns dezanove ciclóns entran no territorio filipino, e entre oito ou nove deles tocan terra no arquipélago. Filipinas está altamente exposta ao cambio climático e está entre os dez países do mundo que presentan máis riscos de vulnerabilidade ao cambio climático.

## Goberno e política 
[miniatura|upright|O presidente [Rodrigo Duterte.]]

Filipinas é unha república constitucional cun sistema presidencial de goberno, administrado como un Estado unitario, coa excepción da Rexión Autónoma do Mindanao Musulmán, que é en gran parte independente do goberno nacional. O presidente actúa como xefe de Estado e xefe do goberno, ademais de ser o comandante en xefe das forzas armadas. É elixido por voto popular para un período único de seis anos, durante o cal el mesmo elixe e preside o seu propio gabinete.

O congreso bicameral está composto polo senado —equivalente á cámara alta, con membros elixidos para un período de seis anos— e a Cámara de Representantes —a cámara baixa, con membros elixidos para un período de tres anos—. Os senadores son elixidos ao mesmo tempo que o presidente, mentres que os representantes elíxense mediante distritos lexislativos e por medio de representación proporcional.

O poder xudicial está encabezado pola Corte Suprema, composta polo Xefe de Xustiza como o xuíz presidente e catorce xuíces asociados, os cales son elixidos polo presidente de entre varios candidatos propostos polo Consello de Xustiza e Colexio de Avogados. Desde a administración do goberno de Ramos, houbo varios intentos por reformar o goberno a un sistema federal, unicameral ou parlamentario.

miniatura|esquerda|O presidente Noynoy Aquino ante o Congreso de Filipinas.
O sistema legal establecido pola Constitución de 1987 contén elementos herdados da época do dominio español e estadounidense. Por exemplo, aquelas cuestións sobre propiedade, familia e a ausencia dun xurado nos xuízos son característicos do dereito continental, existente en España. Con todo, o dereito anglosaxón instalado polos Estados Unidos a principios do século XX é o que rexe nalgunhas das cuestións legais máis importantes. Entre estas, destacan o comercio, as relacións laborais, os impostos, a banca e a moeda.

O sistema  multipartidista filipino permite a existencia de numerosos partidos políticos, aínda que na práctica é común que se cren alianzas para obter máis votos durante as contendas electorais. Pola súa banda, a Comisión de Eleccións ( Comelec) definiu seis partidos como os máis importantes no país: o Partido Liberal, o Lakas Kampi CMD, o Partido Nacionalista, a Coalición Popular Nacionalista, o Partido da Unión Nacional e a Alianza Unida Nacionalista. Desde 1992, as eleccións nacionais e locais celébranse cada tres anos o segundo luns de maio. Só as eleccións para presidente e vicepresidente realízanse cada seis anos. A idade mínima para votar é de 18 anos. Nas eleccións presidenciais celebradas en 2010, participaron pouco máis de 38 millóns de votantes, un 74,34% dos rexistrados no padrón electoral. Benigno Aquino III e Jejomar Binay foron elixidos en 2010 para o posto de presidente e vicepresidente, respectivamente, pero tras as eleccións do 9 de maio de 2016, Rodrigo  Duterte gañou a presidencia.

Aínda que en Filipinas a homosexualidade non é ilegal, existe certa discriminación por parte da sociedade en xeral cara a este grupo. Ata 2009 os homosexuais tiñan prohibido alistarse ás forzas armadas. Aínda que se realizaron múltiples esforzos na loita polos dereitos da comunidade LGTB, o matrimonio entre persoas do mesmo sexo aínda é ilegal e non existe recoñecemento para as unións legais efectuadas noutros países.

### Relacións exteriores 
[miniatura|Embaixada filipina en [Washington, D.C., Estados Unidos.]]
[miniatura|O presidente [Benigno Aquino III na cúpula da ASEAN en 2010.]]
As relacións internacionais de Filipinas baséanse no comercio con outras nacións e o benestar dos once millóns de filipinos que viven fóra do país. Como fundador e membro activo da Organización das Nacións Unidas, foi elixido varias veces para integrar o Consello de Seguridade da ONU, e o diplomático, Carlos P. Rómulo, foi Presidente da Asemblea Xeral das Nacións Unidas. O país é un participante activo no Consello de Dereitos Humanos, así como nas misións de mantemento da paz, sobre todo no Timor Leste.

Ademais da súa participación na ONU, o país é un dos fundadores e membro activo da Asociación de Nacións do Sueste Asiático (ASEAN), unha organización deseñada para fortalecer as relacións e promover o crecemento económico e cultural entre os estados da rexión do sueste de Asia. Foi sede en varios dos seus cumes e é un contribuínte activo na dirección e as políticas do bloque. As relacións que actualmente goza con outros estados do sueste de Asia contrastan coa situación da década de 1970, cando estaba en guerra con Vietnam e disputábase o territorio de Sabah con Malaisia, aínda que aínda existen desacordos respecto as Illas Spratly.

Tamén é membro da Cume de Asia Oriental (EAS), do Foro de Cooperación Económica Asia-Pacífico (APEC), da Unión Latina, do Grupo dos 24, do Movemento de Países Non Aliñados e é considerado un aliado importante extra-OTAN.

Por outra banda, posúe boas relacións cos Estados Unidos, a quen apoiou durante a guerra fría e a guerra contra o terrorismo.

Filipinas tamén estableceu boas relacións con outras nacións. O feito de compartir varios valores democráticos facilita as súas relacións cos países europeos e occidentais. Os problemas económicos polos que atravesa axúdanlle a crear vínculos con outros países en desenvolvemento que cursan con obstáculos similares. Do mesmo xeito, os lazos históricos e as similitudes culturais estreitan relacións con España e Hispanoamérica. A pesar dos problemas que afectan os traballadores filipinos no estranxeiro, como o abuso doméstico e a guerra, así como os obstáculos expostos por unha insurxencia islámica en  Mindanao, as relacións cos países do Oriente Medio —incluídos Exipto, Irán, Iraq, Libia, Arabia Saudita e os Emiratos Árabes Unidos— son boas, o que permite que os máis de dous millóns de filipinos poidan seguir vivindo e traballando na rexión. Pola súa banda, as relacións coa República Popular da China melloraron considerablemente, en especial desde a década de 1950. Con todo, varias cuestións relacionadas co recoñecemento da República da China, a posesión das Illas  Spratly e a preocupación do crecemento da influencia chinesa, impiden unha relación estreita entre ambos os veciños. Ante isto China ofrécelle a Filipinas ignorar o fallo a cambio de perforacións conxuntas de petróleo e gas.

### Forzas armadas 
[miniatura|O BRP Artemio Ricarte, unha [corveta clase Xacinto da Armada Filipina.]]
[miniatura|[Corpo de Marines dos Estados Unidos nun exercicio militar en territorio filipino.]]
A defensa corre a cargo das Forzas Armadas de Filipinas, a cal está composta por tres corpos: a Forza aérea, o Exército e Armada (incluíndo o Corpo de Marines). En 2010, as forzas armadas contaban con máis de 331&nbsp;500 elementos activos, a 40.ª máis grande do mundo. Pola súa banda, a Policía Nacional Filipina é a encargada da seguridade civil, baixo o mando do Departamento do Interior e dos gobernos locais.

Na Rexión Autónoma do Mindanao Musulmán, a organización separatista máis importante, a Fronte de Liberación Nacional Moura, é quen politicamente goberna a rexión. Outros grupos militantes como a Fronte de Liberación Islámica Moura, os comunistas do Novo Exército do Pobo e Abu  Sayyaf aínda loitan noutras provincias, pero a súa presenza reduciuse en anos recentes, grazas aos operativos de seguridade implantados polo goberno.

Tamén cabe destacar que Filipinas foi un aliado dos Estados Unidos desde a segunda guerra mundial: en 1951, ambos os países asinaron un tratado de defensa mutua. Filipinas apoiou a ideoloxía estadounidense durante a guerra fría, así como a súa participación nas guerras de Corea e Vietnam. Mesmo, foi membro da disolta SEATO, unha organización cuxo obxectivo era efectuar un papel similar á OTAN na rexión, entre cuxos membros se atopaban Australia, Francia, Nova Zelandia, Paquistán, Tailandia, o Reino Unido e os Estados Unidos. Despois do inicio da Guerra contra o terrorismo, o exército filipino foi parte da coalición que brindou apoio aos EE.UU. en Iraq, polo que foi catalogado como un aliado importante extra-OTAN.
### Dereitos humanos 
## Subdivisións 
A República de Filipinas está organizada nunha xerarquía de unidades de goberno local, en que a provincia é a unidade primaria. As provincias subdivídense en cidades e municipios que, á súa vez, se compoñen de “barangays”, que son a máis pequenas unidade de goberno. Ten oitenta e un provincias, 131 cidades, 1,497 municipios, e 41,994 barangays.

As provincias encóntranse agrupadas en 17 rexións administrativas, onde os diversos ministerios establecen escritorios rexionais, mais non ten un goberno local separado, coa excepción da Rexión Autónoma do Mindanao Musulmán (*Autonomous Region in Muslim Mindanao* ou ARMM) e Cordilleira.

Á súa vez, varias rexións xúntanse en grupos de illas:
* Luzón (Rexións I a V + RCN + RAC).
* Visayas (Rexións VI a VIII).
* Mindanao (Rexións IX a XIII + RAMM).
300px|miniatura|Provincias e rexións de Filipinas.

## Economía 
miniatura|Desenvolvemento do PIB real per cápita de Filipinas
No 2020, a economía filipina produciu un produto interior bruto (nominal) estimado en 367.400 millóns de dólares.
As principais exportacións son os semicondutores e produtos electrónicos, equipos de transporte, roupa, produtos de cobre, produtos derivados do petróleo, aceite de coco e froitas. ou PHP). Filipinas é membro do Banco Mundial, do Fondo Monetario Internacional, da Organización Mundial do Comercio (OMC), do Banco Asiático de Desenvolvemento (que ten a súa sede na cidade de Mandaluyong), do Plan Colombo e do G-77, entre outros grupos e institucións.

En outubro de 2013, a taxa de desemprego ascendía a ao redor de 6,5% e debido á desaceleración económica mundial, en decembro do mesmo ano a inflación alcanzou un nivel de 4,1&nbsp;%. En 2004, a débeda pública como porcentaxe do PIB estimábase en 74,2%; en 2008, descendeu o 56,9%,

Tras a segunda guerra mundial, foi considerada como a segunda economía máis rica da Asia Oriental, só por detrás da xaponesa. Con todo, durante os anos de 1960 comezou a verse superada. A economía estancouse baixo a ditadura de Ferdinand Marcos, por mor da inestabilidade política e unha mala administración económica por parte do réxime. Con todo, o crecemento media anual do PIB per cápita para o período 1966–2007 foi de 1,45&nbsp;% en comparación coa media de 5,96&nbsp;% para Asia Oriental e o Pacífico en xeral, ademais de que os ingresos diarios do 22,6&nbsp;% da poboación filipina seguen sendo inferiores a 1,25 dólares. A pesar de gozar dun crecemento económico estable durante a primeira década do século XXI, para 2010, a economía do país era máis pequena que a dos seus veciños do Sueste Asiático —Indonesia, Tailandia, Malaisia e Singapur— en termos de PIB e PIB nominal per cápita.

Existen outros desequilibrios e desafíos en Filipinas. A economía é moi dependente das remesas, que superan á investimento estranxeiro directo como fonte de divisas. O desenvolvemento rexional é desigual, xa que  Luzón —en particular a Gran Manila— acapara gran parte do crecemento económico á conta doutras rexións, aínda que, o goberno tomou medidas para distribuír o crecemento económico mediante a promoción de investimentos noutras áreas do país. A pesar das limitacións, os servizos como o turismo e o *externalización de procesos de negocios* foron identificados como algunhas das mellores áreas de oportunidades para o crecemento do país. Goldman Sachs incluíu ao país na súa lista das economías dos «Próximos once», aínda que a China e a India xurdiron como os seus principais competidores económicos na rexión.

### Enerxía 
miniatura|Central xeotérmica de Puhagan.
Moitos analistas aseguran que, grazas á súa situación xeográfica Filipinas conta cun potencial de recursos enerxéticos enorme. Con todo, a maior parte das fontes de enerxía renovables seguen sen utilizarse debido á falta de recursos económicos e de infraestrutura para o seu aproveitamento. Por exemplo, estímase que o país podería producir 35&nbsp;000&nbsp;MW se utilizase todo o potencial xeotérmico que existe no seu territorio. En 2010, dos 51&nbsp;300 millóns de kWh de enerxía eléctrica que se consumiu no país, 66,1&nbsp;% proviña de combustibles fósiles, 21,1&nbsp;% de plantas hidroeléctricas e só o 12,8&nbsp;% doutras fontes de enerxía renovable. Non existen centrais nucleares en Filipinas.

### Turismo 
[miniatura|Os [Arrozais en socalcos das cordilleiras de Filipinas|socalcos de arroz das cordilleiras Filipinas foron nomeadas Patrimonio da Humanidade pola Unesco.]]
Grazas ás súas condicións xeográficas e á biodiversidade existente no arquipélago, Filipinas ten múltiples parques naturais que serven como o seu principal atractivo turístico. A industria do turismo comezou a desenvolverse desde a década de 1970. Con todo, debido aos conflitos existentes no país, non foi senón ata finais do seguinte decenio o turismo que comezou a formar parte importante do desenvolvemento económico local. Desde entón, o turismo atópase en constante crecemento, en 2019, a industria de viaxes e turismo achegou o 12,7% do PIB do país.

En 2012, 4&nbsp;272&nbsp;811 turistas estranxeiros visitaron Filipinas, case 10&nbsp;% máis que o ano anterior. A maior parte destes proviñan de Corea do Sur (24,1&nbsp;%), Estados Unidos (15,2&nbsp;%), Xapón (9,6&nbsp;%), China (5,8&nbsp;%) e Taiwán (5&nbsp;%). Entre os principais destinos turísticos atópanse: Manila, principalmente a parte antiga da cidade; a Illa de Corón, famosa polos naufraxios xaponeses da segunda guerra mundial e o mergullo; o río subterráneo de Puerto Princesa, declarado como unha das sete marabillas da natureza; os socalcos de arroz das cordilleiras Filipinas, declaradas Patrimonio da Humanidade pola Unesco; os festivais das cidades de Cebú e Dávao, entre muitos outros.

## Infraestrutura 
### Transporte 
[miniatura|O *[jeepney* e o autobús son dous dos transportes públicos máis utilizados en Filipinas.]]
A infraestrutura do transporte esta relativamente subdesarrollada. En parte débese ao terreo montañoso e á xeografía dispersa das illas, pero tamén é o resultado do pouco investimento do goberno. En 2003, só o 3,6&nbsp;% do PIB foi destinado ao desenvolvemento de infraestruturas, porcentaxe que foi significativamente menor que o dalgúns dos seus veciños.

Existen moitas formas de desprazarse, especialmente nas zonas urbanas. Os autobúses, jeepneys, taxis e os vehículos motorizados de tres rodas están dispoñibles nas principais cidades. En 2007 había aproximadamente 5,53 millóns de vehículos de motor rexistrados, cun aumento anual media do 4,55&nbsp;%. Tamén hai tres redes de ferrocarril que serven para comunicar as diferentes áreas da Gran Manila e outras partes de Luzón: o Metro de Manila (LRT), o Sistema de Tránsito Ferrocarril da Gran Manila (MRT) e os Ferrocarrís Nacionais de Filipinas (PNR).

Como é un arquipélago, a miúdo é necesario realizar viaxes  interinsulares en embarcacións. Os portos máis activos son lo de Iloílo, Manila, Cebú, Dávao, Cagayán de Oro e Zamboanga. Os barcos con pasaxeiros e outras embarcacións, como os operados por Superferry, Negros Navigation e Sulpicio Lines, conectan Manila con diversas cidades e pobos. En 2003 estableceuse a Autoestrada Náutica Forte da República (SRNH), un conxunto de segmentos de estradas e rutas de *transbordadores* que abarcan 919&nbsp;km e conectan 17 cidades. Algúns ríos que pasan por áreas metropolitanas, como o río Pasig e o Marikina, contan con servizo de transbordadores para pasaxeiros. Este servizo polo río Pasig ten numerosas paradas en Manila, Makati, Mandaluyong, Pásig e Marikina. Existen outro 3219 km de vías  navegables no interior do país.

### Medios de comunicación 
miniatura|Torres de comunicacións en Zamboanga.
Os medios de comunicación filipinos utilizan principalmente os idiomas filipino e inglés para as súas transmisións, aínda que algúns tamén utilizan outros idiomas locais, especialmente na radio, debido á súa habilidade para chegar ata as poboacións rurais máis remotas, que pola contra non contarían con ningún outro tipo de medio de comunicación. Hai un gran número de emisoras de radio e xornais. As redes de televisión dominantes, ABS-CBN e GMA Network, tamén teñen unha ampla presenza na radio. Os tres principais xornais por lectores a nivel nacional e credibilidade son: *Philippine Daily Inquirer*, *Manila Bulletin*, e *The Philippine Star*. Aínda que a liberdade de prensa está protexida pola constitución, o país é moi perigoso para os xornalistas. En 2008 había preto de 67,9 millóns de subscritores de teléfono móbil no país. A televisión, Internet, e as redes sociais, en particular Facebook, seguen sendo a principal fonte de noticias e información para a maioría dos filipinos, xa que a lectura de xornais segue diminuíndo. Os xornais en inglés son populares entre executivos, profesionais e estudantes. Os tabloides en tagalo máis baratos, que presentan crimes, sexo, chismes e sangue, viron un aumento na década de 1990 e tenden a ser populares entre as masas, particularmente en Manila.

## Demografía 
miniatura|Crecemento demográfico da poboación filipina.
miniatura|Mapa etnolingüístico de Filipinas.
O primeiro censo oficial levouse a cabo en 1877 e rexistrou unha poboación de 5&nbsp;567&nbsp;685 habitantes. No 2010, Filipinas converteuse na 12.ª nación máis poboada do mundo, cunha poboación que pasa os 92 millóns. Os intentos do goberno de reducir o crecemento da poboación foron un tema polémico. A taxa de crecemento demográfico entre 1995 e 2000 foi do 3,21&nbsp;%, e diminuíu a un 1,95&nbsp;% para o período 2005-2010; con todo, este índice aínda segue sendo un tema de debate. A Comisión de Poboación estimou que a poboación do país era de 107.190.081 ao 31 de decembro de 2018, segundo o último censo de poboación de 2015 realizado pola Autoridade de Estatística de Filipinas. A idade media da poboación é de 22,7&nbsp;anos e o 60,9&nbsp;% dos filipinos teñen entre 15 e 64 anos. Gran Manila é a máis poboada das 3ª áreas metropolitanas definidas en Filipinas e a 5ª máis poboada do mundo.

Estimase que hai uns 11 millóns de filipinos vivindo no estranxeiro. Desde a liberalización das leis de inmigración dos Estados Unidos en 1965, o número de persoas nese país con ascendencia filipina creceu de maneira importante: para 2007, había entre 3 e 4 millóns de estadounidenses de orixe filipina. Segundo a Oficina do Censo dos Estados Unidos, os inmigrantes procedentes de Filipinas compoñen o segundo grupo máis grande de persoas que buscan a reunificación familiar, só despois dos inmigrantes mexicanos. Uns dous millóns de filipinos traballan en Oriente Medio; case a metade deles atópase en Arabia Saudita, e hai tamén un importante fluxo migratorio cara a España, país onde os emigrantes filipinos poden adquirir a nacionalidade residindo dous anos grazas aos tratados de dobre nacionalidade existentes entre ambos os países.

Segundo datos de 2010, o 49&nbsp;% da poboación vivía nas cidades. A crecente poboación urbana xerou un choque entre os valores  tradicionalistas dos habitantes do medio rural e os novos costumes da vida cotiá.

### Grupos étnicos 
Hai unha importante diversidade étnica en Filipinas, produto dos mares e cordilleiras que dividen o arquipélago xunto con importantes influencias estranxeiras. Segundo o censo de 2010 o 24.4% dos filipinos son  tagalos o 11.4% son bisayanos/binisayos  o 9.9% son cebuanos o 8.8% son ilocanos o 8.4% son hiligaynons o 6.8% son bikols o 4% son waraye, e o 26.2% clasificanse como "outras" etnias, Esta clasificación xeral pode ser descomposta para mostrar máis grupos tribais como o moro, o pampango, o pangasinense, o ibanag e o ivatan. Tamén existen varios pobos indíxenas, tales como os igorotes, os lumad, os mangyan, os bajau e as tribos de Palawan. Estes colonos aborixes minoritarios son un grupo australoide e son un remanente da primeira migración humana de África a Australia, e probablemente foron desprazados por ondas migratorias posteriores.

Os filipinos xeralmente pertencen a varios grupos étnicos asiáticos clasificados lingüisticamente como parte da familia de linguas austronesias e malaio-polinesias. Os grupos étnicos  Manobo e  Sama teñen unha afinidade ancestral cos pobos  austroasiáticos  Mlabri e  Htin do sueste asiático continental. A ascendencia do sur de Asia tamén se detectou entre os filipinos e alcanzou o seu punto máximo entre a xente de  Dilaut. Tamén se detectou unha expansión cara ao oeste da ascendencia de  Papúa desde  Papua Nova Guinea ata o leste de Indonesia e Mindanao entre os Blaan e Sangir.

Finalmente, os  colonizadores chineses, españois e estadounidenses  procrearon cos diversos grupos étnicos que se desenvolveron nas illas. dos cales os filipinos chineses son os máis numerosos, con dous millóns de chineses puros e os mestizos chinés-filipinos representan o 20% da poboación. Segundo unha enquisa de mostras de cemiterios, os filipinos europeos (principalmente españois) constitúen o 6% da poboación filipina. Os iberoamericanos e as súas mesturas, doutra banda, forman o 12,7% da poboación. Outros grupos étnicos  migrantes que se asentaron no país son os árabes, británicos, outros europeos, indonesios, xaponeses, coreanos e outros surasiáticos.

### Linguas 

*Ethnologue* enumera 186 linguas diferentes en Filipinas, 182 son linguas vivas, mentres que catro non teñen ningún falante coñecido.
Todas forman parte do grupo de linguas malaio-polinesias de Borneo-Filipinas, que é mesmo unha rama da familia de linguas austronesias, coa única excepción do chavacano, que é unha lingua crioula baseada no castelán mexicano.

Segundo a Constitución de Filipinas de 1987, o filipino e o inglés son os idiomas oficiais. O filipino é unha versión estándar *de facto* do tagalo, falado na Gran Manila e outras rexións urbanas. O filipino e o inglés utilízanse no goberno, a educación, a política, os medios de comunicación, as imprentas e nos negocios. A Constitución designa ás linguas rexionais, tales como o bikol central, cebuano, ilocano, hiligainón, kapampangano, pangasinense, tagalo e samareño, como idiomas oficiais auxiliares. Ademais estipula que o español e o árabe deben promoverse de maneira voluntaria e opcional. Tamén existen outros dialectos que teñen relevancia e validez rexional.

### Educación 
miniatura|Sede da Universidade de Filipinas en Manila.
En 2015, a Oficina Nacional de Estatísticas reportou unha taxa de alfabetización simple do 98,3&nbsp;% e unha taxa de alfabetización funcional no 2013 do 90,3&nbsp;%. Os valores son similares para homes e mulleres. De acordo co departamento de educación (DepEd), en 2010 había 44&nbsp;846 escolas primarias e 10&nbsp;384 secundarias rexistradas, mentres que a Comisión de Educación Superior (CHED)  enlistó 2180 institucións de educación superior, 607  das cales eran públicas e 1573 privadas. As clases comezan en xuño e terminan en marzo, pero na maioría das universidades séguese un calendario semestral, desde xuño a outubro e de novembro a marzo. Ademais das anteriores, hai varias escolas estranxeiras cos seus propios plans de estudo.

Varias axencias do goberno están involucradas na educación. O Departamento de Educación abarca a educación primaria, secundaria e informal; a Autoridade de Educación Técnica e o Desenvolvemento de Habilidades (TESDA) administra a formación  postsecundaria e o nivel medio de educación; e a Comisión de Educación Superior (CHED) supervisa as universidades e programas académicos de posgrao, ademais de regular as normas para a impartición da educación superior. No 2004 incorporáronse as madrasas eaccn 16 rexións de todo o país, principalmente nas áreas musulmás do Mindanao, baixo os auspicios e o programa do Departamento de Educación. As universidades públicas son entidades non sectoriais e clasifícanse como Colexios e Universidades Estatais (CUE) e Colexios e Universidades Locais (CUL). A Universidade de Filipinas é a universidade nacional e a máis grande e importante de Filipinas.

### Saúde 
miniatura|Entrada do Hospital Xeral de Filipinas, en Manila.

A maior parte dos servizos sanitarios do país son  provistos por institucións de saúde privadas. En 2016, o 63,1% da atención médica proveu do gasto privado, mentres que o 36,9% proveu do goberno (12,4% do goberno nacional, 7,1% do goberno local e 17,4% do seguro social de saúde). A participación total do gasto sanitario no PIB para o ano 2016 foi do 4,5%. A taxa de gasto sanitario per cápita no 2015 foi de 323 dólares, unha das máis baixas do sueste asiático. A dotación orzamentaria para Sanidade no 2019 foi de 98,6 millóns de pesos filipinos e tivo un aumento no orzamento en 2014 cun máximo histórico na recadación de impostos do proxecto de lei 5727 da Cámara (coñecido comunmente como Imposto sobre o pecado).

No 2016 no país había 101.688 camas hospitalarias, sendo as camas de hospitais publicas o 47% e as privadas o 53%. No 2009, calcúlase que había 90.370 médicos ou 1 por cada 833 persoas, 480.910 enfermeiras e 43.220 dentistas. A retención de profesionais cualificados é un problema. O setenta por cento dos titulados en enfermaría vai traballar ao estranxeiro. Desde 2007, Filipinas é o maior provedor de enfermeiras para a exportación. Filipinas sofre unha carga tripla de altos niveis de enfermidades transmisibles, altos niveis de enfermidades non transmisibles e alta exposición a desastres naturais.

No 2018 había 1258 hospitais en todo o territorio nacional, dos cales ao redor do 34 %  (433) eran estatais e o outro 66 %  (825) privados Desde 2016 uns 20.065 puntos de saúde primaria (barangay health stations) (BHS) e 2.590 unidades de saúde rurais (rural health units) (RHU) prestan servizos de atención primaria en todo o país. As enfermidades cardiovasculares son causantes de máis do 35&nbsp;% das mortes. De acordo con estimacións oficiais de 2016 rexistráronse 9264 casos de infección co virus da inmunodeficiencia humana (VIH), dos cales 8151 foron casos asintomáticos e o resto desenvolveron a síndrome de inmunodeficiencia adquirida (Sida). Nese momento, o país considerábase un país de baixa prevalencia do VIH, con menos do 0,1% da poboación adulta estimada como seropositiva. Os casos de VIH/SIDA aumentaron de 12 000 en 2005 a 39 622 en 2016, dos cales 35 957 foron casos  asintomáticos.

Hai unha mellora no acceso dos pacientes aos medicamentos debido á crecente aceptación dos filipinos polos fármacos xenéricos, con 6 de cada 10 filipinos que xa usan xenéricos. Mentres a implantación da asistencia sanitaria universal no país está en marcha, como a encabezada pola empresa estatal Philippine Health Insurance Corporation (Corporación de Seguros de Saúde de Filipinas), a maioría dos gastos relacionados coa sanidade son sufragados do seu peto ou a través dos plans de saúde proporcionados pola organización de mantemento da saúde (HMO). A partir de abril de 2020, só había uns 7&nbsp; millóns de persoas cubertas por estes plans.

### Relixión 
[miniatura|[Catedral Basílica Metropolitana da Inmaculada Concepción (Manila)|Catedral de Manila.]]

Filipinas é un estado secular que protexe a liberdade de relixión. O cristianismo é a fe dominante, compartida por preto do 89% da poboación: o 80&nbsp;% pertence á igrexa católica, mentres que o 10&nbsp;% pertence a outras denominacións cristiás. Filipinas é un dos dous países asiáticos onde os católicos son maioría, sendo o outro Timor Leste. A igrexa filipina independente que profesa un catolicismo independente ten ao redor de 66.959 fieis. Os protestantes eran o 9,13% da poboación en 2015. o % da poboación son membros da igrexa ni Cristo.

O islam é a segunda relixión que máis se profesa. Segundo os resultados do censo de 2015 a poboación musulmán de Filipinas abarcaba o % da poboación total. A maioría practica o islam sunita baixo a escola Xafí.

Moitos grupos indíxenas e tribais aínda practican varias relixións tradicionais, a miúdo sincretizadas co cristianismo e o islamismo. O animismo e o xamanismo seguen presentes como correntes doutras relixións tradicionais, a través da *albularyo*, a *babaylan* e a *manghihilot*. A relixión tradicional chinesa, o budismo e o taoísmo, son predominantes nas comunidades desa etnia. O país tamén conta cun número importante de seguidores do bahaismo.

## Cultura 
miniatura|Procesión fluvial en Simulog
A cultura filipina é unha combinación da cultura oriental e occidental. Filipinas presenta aspectos atopados noutros países asiáticos cun patrimonio malaio; con todo, a súa cultura tamén mostra unha gran cantidade de influencias españolas e estadounidenses. ao mesmo tempo que se celebran festivais como o de Moriones e o de Sinulog. Estas celebracións comunitarias acompáñanse de banquetes, música e baile. Algunhas tradicións, con todo, están a cambiar aos poucos ou están a ser esquecidas debido á modernización.

Un dos legados hispanos máis visibles é a prevalencia de nomes e apelidos de orixe española entre os filipinos. Con todo, o nome non necesariamente denota ascendencia española. Esta peculiaridade, única entre os pobos de Asia, chegou como resultado dun decreto  gubernativo, o Edicto de  Clavería, para a distribución sistemática de nomes de familia e a aplicación do sistema de nomes español. Os nomes de moitas rúas, cidades e provincias tamén están en español, ademais de que todas as linguas faladas en Filipinas teñen centos de préstamos hispanos. Contribuíu á plena aceptación e influencia das tendencias da cultura popular estadounidense. Esta afinidade maniféstase no gusto dos filipinos pola comida rápida, o cine e a música dos Estados Unidos

A lingua máis usada é o tagalo, sendo o castelán utilizado tamén nas rexións do norte e do sur.

### Arte 
[miniatura|esquerda|[Tinikling.]]
miniatura|*A nosa Señora do Rosario*, retablo do século  XIX.
Antes da chegada dos europeos, cada grupo étnico desenvolveu e perfeccionou as súas propias manifestacións artísticas, influenciadas pola arte  malayo, chinés e islámico. Con todo, foi durante a conquista española cando os misioneiros introduciron as técnicas occidentais para a práctica de diversas artes. Desta forma, unha vez que os filipinos se converteron ao cristianismo, deixaron de  esculpir pequenas figuras de ídolos para dedicarse á elaboración de retablos, relevos e esculturas de santos da igrexa católica. Logo do século XIX os traballos de escultura encamiñáronse cara a outras expresións non relixiosas; as obras coñecidas como *Tipos do país* —esculturas que mostraban a persoas das diversas etnias filipinas realizando labores da súa vida cotiá— convertéronse nas máis populares.

De maneira similar á escultura, as primeiras pinturas filipinas son de carácter relixioso, dado que o ensino desta arte era para uso exclusivo na igrexa. A Compañía Bayanihan de Danza Folclórica Nacional Filipina foi recoñecida polo seu intento de preservar moitas das danzas tradicionais practicadas en todo Filipinas. As súas interpretacións de bailes filipinos  icónicos volvéronse famosas, especialmente en danzas como o * tinikling* e * singkil*, caracterizadas polo emprego de canas de bambú para representar enfrontamentos.

[miniatura|esquerda|Instrumentos de percusión que compoñen un ensamble *[kulintang*, exemplo da tradición musical prehispánica.]]
A música filipina pódese clasificar en tres grandes grupos: a música folclórica, a influenciada polos españois e a contemporánea. A música influenciada polos españois é na súa maioría relixiosa, aínda que as formas seculares combinaron elementos folclóricos coa música hispana para a creación de varias cancións tradicionais. O principal legado deste estilo son as rondallas e a adaptación filipina das estudiantinas españolas. Finalmente, a música contemporánea esta fortemente ligada ás tendencias estadounidenses, o seu estilo de vida e a súa cultura popular. O chamado *pinoy pop* é un xénero filipino que engloba diversos estilos occidentais como o *rock, jazz, hip hop*, a música disco e o pop coas tradicións folclóricas do país.

A Comisión Nacional para a Cultura e as Artes ( NCCA), creada en 1987 pola presidenta Corazón Aquino, é o organismo encargado da creación, promoción, coordinación e regulación de todos os programas, políticas e actividades culturais e artísticas. A Orde dos Artistas Nacionais é o máximo recoñecemento outorgado pola NCCA a aqueles artistas que realizan contribucións importantes ao desenvolvemento e promoción das artes filipinas. Ata 2013, só 57 persoas recibiron devandito nomeamento en terreos que abarcan a arquitectura, o cine, as artes visuais, a literatura, o deseño de modas, a danza, a literatura histórica, a música e o teatro.

### Arquitectura 
[miniatura|[Igrexa de Barasoain en Malolos, onde se fundou a Primeira República Filipina.]]

A arquitectura de Filipinas caracterízase por unha forte influencia española e a integración de múltiples elementos da cultura dos nativos filipinos. De feito, segundo o folclore local, as típicas casas filipinas deben cumprir certas características arquitectónicas para asegurar a boa sorte e prosperidade para a familia que a habita. Por exemplo, a casa ideal debe recibir os raios do sol pola mañá en dous das súas fachadas. As escaleiras deben estar orientadas cara ao leste, non deben situarse no centro da construción nin ter un número de chanzos que sexa  múltiplo de tres. Outras consideracións inclúen non colocar dúas portas enfrontándose, non construír sotos, colocar a cama afastada da porta e facer do comedor o espazo máis grande e con máis luz da casa.

A arquitectura española deixou a súa pegada en Filipinas no trazado de moitas cidades que foron deseñadas ao redor dunha praza central, pero moitos dos edificios coa súa influencia arquitectónica foron demolidos durante a segunda guerra mundial. Vigan, en Ilocos Sur, tamén é recoñecida polas moitas casas e edificios de estilo hispano que aínda se conservan.

Despois do dominio estadounidense e tras a segunda guerra mundial, a arquitectura filipina comezou a adaptar as correntes arquitectónicas occidentais modernas, que se combinaron coas tradicións locais e culminaron na creación do «estilo filipino», presente en construcións como a sede da Cámara de Representantes e as casas dos programas gobernamentais de vivenda. Arquitectos Unidos de Filipinas (UAP) é unha organización creada en 1974 co fin de regular e organizar a todos os arquitectos certificados no país e apoiar e promover as súas obras a nivel nacional e internacional.

### Cine 
[miniatura|Promocional de *[Secreto de Confesión (película)|Secreto de Confesión* (1939) a primeira película en español producida en Filipinas.]]
O cine en Filipinas comezou coa introdución da primeira película o 1 de xaneiro de 1897, no Salón de  Pertierra en Manila. Ao ano seguinte, o español Antonio Ramos realizou a primeira filmación co cinematógrafo dos irmáns Lumière. A primeira cinta feita por un filipino foi *Dalagang Bukid (Country Maiden)*, unha película baseada nun musical popular, dirixida por José Nepomuceno. Coñecido como o «pai da cinematografía filipina», a súa obra marcou o inicio do cinema como unha forma de arte nas illas. Filipinas foi o último país que estableceu unha cineteca nacional, inaugurada en outubro de 2011.

Mesmo cos problemas que actualmente enfronta o cinema, as películas aínda se consideran unha das formas de entretemento máis populares entre os filipinos. A industria cinematográfica emprega a máis de 260&nbsp;000 persoas e xera ao redor de ₱ 2000 millóns anualmente. Algunhas das cintas filipinas máis exitosas inclúen:* Kailangan Kita* (2002), *Libingan* (2007), *Ang Lihim ni Antonio* (2008), *Bata Bata Paano Ka Ginawa?* (1998), *Ang Pagdadalaga ni Maximo Oliveros* (2005), *Moral* (1982), *Mababangong Bangungot* (1979), *Tinimbang Ka Ngunit Kulang* (1974), *Kisapmata* (1981) e *Oro Plata Mata* (1982). Entre os directores e actores de orixe filipina máis aclamados pola crítica atópanse Lino Brocka e Nora Aunor, por películas como *Maynila: Sa mga Kuko ng Liwanag* e *Himala*. Nos últimos anos, volveuse común ver ás celebridades filipinas pasar entre a televisión e o cine e logo ao activismo político.

### Mitoloxía e literatura 
[miniatura|150px|Ademais de ser un dos precursores da [Revolución filipina, José  Rizal tamén é considerado un dos mellores escritores filipinos.]]
A mitoloxía filipina transmitiuse principalmente a través da literatura popular e a tradición oral do pobo filipino. Mentres que cada grupo étnico ten as súas propias historias e mitos únicos, a influencia hindú e española pode ser detectada en moitos casos. Moitos dos mitos son historias de creación ou sobre criaturas sobrenaturais, tales como o *aswang* (vampiro), as *diwata* (fadas) e *nature*. Algunhas figuras populares da mitoloxía filipina son Tikbalang, Maria Makiling, Lam-Ang e o Sarimanok.

A literatura filipina comprende obras xeralmente escritas en filipino, español e inglés. Algunhas das obras filipinas máis coñecidas foron creadas no século  XIX. Francisco  Balagtas, poeta e dramaturgo que escribiu *Florante at Laura*, é recoñecido como un prominente escritor da lingua filipina. José  Rizal escribiu as novelas *Noli Me Tangere* e *El Filibusterismo*, onde representou as inxustizas do dominio español. A súa morte por fusilamento inspirou a outros revolucionarios filipinos a buscar a independencia e é considerado un heroe nacional. No século  XX, entre os escritores filipinos recoñecidos oficialmente como artistas nacionais de Filipinas destacan: N.V.M. González, Nick Joaquín, F. Sionil José e Alejandro Roces.

### Gastronomía 
A gastronomía filipina evolucionou durante varios séculos desde a súa orixe malaia-polinesia para converterse nunha cociña mixta con moitas influencias hispanas, chinesas, estadounidenses e doutras nacións asiáticas, que se adaptaron aos ingredientes e padais locais para crear pratos claramente filipinos. A gama de pratos van desde os simples, como unha comida de peixe frito con sal e arroz, aos moi elaborados, como os cocidos e paellas elaborados para as festas. Os pratos máis populares inclúen o leitón, adobo, *sinigang*, *kare-kare*, tapas, pata crepitante, *pancit*, lumpia, *halo-halo* e *puto*. Algúns ingredientes locais comunmente utilizados na cociña son as calamondinas, os cocos, a *saba*, as mangas, o chano e varios peixes. O gusto dos filipinos tende a favorecer os sabores fortes, pero os seus pratos non son tan picantes como os dos seus veciños.

A diferenza de moitos países asiáticos, os filipinos non comen con escarvadentes, senón que utilizan cubertos occidentais. Con todo, posiblemente debido a que o caldo de arroz sexa o principal alimento básico e a popularidade dun gran número de guisos e pratos que se elaboran con arroz, a parella principal de utensilios na mesa filipina é a culler e o garfo, e non o coitelo e o garfo. A forma tradicional para comer coas mans, coñecida como *kamayan*, é vista máis a miúdo en áreas pouco urbanizadas.

### Deportes 
[miniatura|Un partido de baloncesto da [Asociación de Baloncesto de Filipinas|PBA.]]
[miniatura|[Hidilyn Diaz mostrando a súa medalla de ouro.]]

Hai varios deportes e pasatempos populares no país, destacando o baloncesto, boxeo, voleibol, fútbol, bádminton, taekwondo, billar, birlos, e xadrez. Os deportes extremos como o motocrós, ciclismo e montañismo tamén están a cobrar popularidade. O baloncesto xógase a nivel *amateur* e profesional e considérase o deporte máis popular no país. De feito, en case todos os barrios das cidades hai unha cancha de baloncesto.

Filipinas participou desde 1924 en tódalas edicións dos Xogos Olímpicos, excepto cando participou no boicot liderado polos Estados Unidos aos Xogos Olímpicos de Verán de 1980 desenvoltos en Moscova, e ata a edición de Toquio 2020 gañou un total de 14 medallas: unha de ouro, cinco de prata e oito de bronce. Destas, oito proveñen do boxeo, dúas da halterofilia, dúas da natación e dúas en probas de atletismo. No 2021, o país obtivo a súa primeira medalla de ouro olímpica nuns Xogos Olímpicos a través da vitoria da levantadora de pesas Hidilyn Diaz.

### Festividades 
Cada ano, o Congreso de Filipinas acorda un calendario coas festividades e días non hábiles que se celebrarán en todo o país. En xeral, estas festas coinciden co aniversario de eventos históricos ou son celebracións relixiosas. As principais festividades observadas en Filipinas son:

## Mapas e imaxes 

Ficheiro:MajorVolcanoesOfThePhilippines-USGS.gif|Localización dos volcáns
Ficheiro:Philippines-CIA WFB Map (2004).png|Mapa (2005)
Ficheiro:Ph map manila.svg|Mapa Manila

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 

* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
; Goberno 
* Sitio oficial do goberno filipino 
* Sitio oficial do congreso filipino
* Sitio oficial da Suprema Corte das Filipinas
* Sitio oficial do Bangko Sentral ng Pilipinas (Banco Central das Filipinas)
* Sitio oficial da Autoridade Nacional Económica e de Desenvolvemento (NEDA) 
* Sitio oficial da Oficina de Estadísticas Agrícolas
* Sitio oficial da Policía Nacional de Filipinas 
* Sitio oficial do Departamento de Turismo 

; Información general
* https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/RP.html 
* Filipinas en UCB Libraries GovPubs .
* 
* Noticias de Filipinas e Actualidade
*Guía de Filipinas