Historia de Lahore

200px|dereita

## Orixes preislámicas 
Inda que os achados arqueolóxicos na cidade vella remóntanse ao 2000 aC (segundo a proba do carbono), as orixes de **Lahore** restan no terreo do mito e a lenda. Así dise fundada por Lava (Loh ou Loj) fillo de Rama (rei-deus da epopeya *Ramayana*), e de aí o nome da cidade (*Loh-awar*, *Lojor* ou *Loh Kot*, Forte de Loh; de feito no forte actual hai un templo dedicado a Lava).

Semella que a fundación histórica (por un pobo Rajput) puidera ter sido arredor do ano 100 da nosa era. De feito Tolomeo (século II dC) nomea alí a cidade de *Labokla*. Gañou importancia nos séculos VIII e IX coma capital dun principado brahmana (templos, dous mercados principais con vivendas arredor reunidos por unha muralla de barro) pero, cun cambio de dinastía no século X, a capitalidade foi trasladada e quedou case que deserta.

## Chegada do islam 
No comezo do século XI produciuse a invasión ghaznávida da man de Mahmud. Nomea a Malik Ayaz rei de Lahore, quen a reconstrúe coma capital establecendo unha guarnición e levantando un forte de cachotaría de ladrillo (1037-40) no lugar dos antigos (forte de Loh http://farm1.static.flickr.com/52/113960574_41a08e3282.jpg) e portas da cidade. A poucos foi gañando en prestixio (sobor de todo cultural e académico) ata se converter *de facto* na capital de todo o imperio (oficial a partir de 1150).

Despois, nos séculos sucesivos, Lahore xogou só un papel secundario nos vaivéns das diferentes dinastías que gobernaron o norte do subcontinente indio. Todo mesturado coas periódicas incursións dos mongois (no 1241 capturan a cidade e destrúen en parte; na segunda metade do século XIII é repoboada e o forte refeito).

## Esplendor mogol 
A partir de 1526 o Imperio Mogol goberna o subcontinente. Lahore vai ser unha das súas capitais e verase enriquecida por unha ampla actividade construtora. O emperador Akbar mantén alí a súa corte entre 1584-98. Erixe un forte de sólida cachotaría de ladrillo no canto do medieval (base do actual Forte de Lahore http://archnet.org/library/images/one-image-large.jsp?location_id=5374&image_id=170814) e rodea a cidade de novas murallas con nobres portas http://archnet.org/library/images/one-image-large.jsp?place_id=1857&image_id=20669.

Os seus sucesores engaden ao complexo salas de audiencia (*diwan*), residencias pacegas, mesquitas (Mesquita da Perla (1645) e Badshahi (1673) http://archnet.org/library/images/one-image-large.jsp?location_id=5369&image_id=12298) e portas monumentais (Porta Alamgiri,1673). Ademais erixen nas inmediacións suntuosas tumbas (Mausoleo de Jahangir (1634) http://archnet.org/library/images/one-image-large.jsp?location_id=3997&image_id=53138), e na propia cidade, por parte de altos dignatarios, máis tumbas e mesquitas (Mesquita de Wazir Khan (1636) http://archnet.org/library/images/one-image-large.jsp?location_id=16941&image_id=184330http://lh6.ggpht.com/_DQ41Q6iwpoY/RU9Hw7pbABI/AAAAAAAAAws/b-d6_oMf0s4/C:%5CDocuments+and+Settings%5COwner%5CDesktop%5CUpload+pictures%5CJumatul+Vida+in+Wazir+Khan+Mosque.jpghttp://farm4.static.flickr.com/3147/2959111764_4986980eda.jpg?v=1224630616). Finalmente, nas aforas da urbe, magníficos xardíns polos que a capital mogol terá sona (sinaladamente os Xardíns de Shalimar, 1641 http://www.gearthhacks.com/dlfile20179/Shalimar-Gardens,-Lahore,-Pakistan.htm ). Xusto por alí chegaba a *Grand Trunk Road*, calzada que dende Calcuta atravesaba o norte da India.
miniatura|dereita|os xardíns de Shalimar
O declive do Imperio Mogol tras Aurangzeb levou a un período de inestabilidade no século XVIII que rematou coa creación dun efémero imperio Sikh do que Lahore foi capital en 1799.
O primeiro maharajah, Ranjit Singh, continuou a enriquecer o patrimonio construído da cidade (Samadhi ou mausoleo seu entre o Forte e a Mesquita Badshahi).

## Dominio británico e independencia 
Finalmente, en 1849 o Panxab e a súa capital caen no poder dos británicos que van transformala nunha cidade moderna (ferrocarril, edificios administrativos, universidade, museos e ocio, servizos) https://web.archive.org/web/20110522022802/http://www.ualberta.ca/~rnoor/Map%20of%20Lahore%201893.jpg.

Lahore xogou un papel importante primeiro, na independencia da India, e despois na partición da que xurdiu Paquistán (1947). Tamén foi a que máis sufriu as consecuencias: partición do Panxab, do que sempre foi capital natural (fronteira a 20&nbsp;km); perda de influencia en beneficio de Karachi e Islamabad; e continuados conflitos sanguentos entre as comunidades musulmá, hindú e sikh, que sempre cohabitaron a urbe.

## Lectura adicional
*Khalid, Kanwal. "Lahore During The Ghaznavid Period: A Socio- Political and Cultural Study."

## Notas