Feliciana Enríquez de Guzmán

**Feliciana Enríquez de Guzmán,** nada en Sevilla no 1569 e finada no 1644, foi unha dramaturga e poeta española do Século de Ouro.

## Traxectoria 
Tivo dúas irmás, ámbalas dúas monxas no convento de Santa Ynés de Sevilla, a quen dedica a primeira parte da súa obra principal, *Tragicomedia de los jardines y campos Sabeos*. A segunda parte dedícalla ao seu segundo marido, Francisco de León Garavito. O seu primeiro marido foi Cristóbal Ponce de Solís y Farfán, que fundou unha capelanía da que ela foi patroa. As cláusulas do seu testamento mostran unha personalidade forte, piadosa e atenta cos máis necesitados. Non se ten a seguridade de que sexa certa a historia, que recolleu Lope de Vega na silva 3.ª do seu *Laurel de Apolo*. Nela fai alusión ás aventuras dunha tal dona Feliciana que estudou na Universidade de Salamanca disfrazada de home e no seu terceiro ano namorouse dun estudante (probablemente o seu segundo marido), graduándose en teoloxía e astroloxía. Descuberta, tivo que declarar o seu sexo e volver a Sevilla, o que parece case un dos argumentos do propio Lope, quen non simpatizaba coas ideas dramáticas da autora, pero si coa dama en persoa, como adoitaba:

: *Mentindo o seu nome/ e transformada en home,/ oíu Filosofía / e, por curiosidade, Astroloxía [...] / E, daquela científica academia / mereceu os loureiros con que premia, / non doutra sorte que a Platón divino/ aquela celebrada Mantinea / que en forma de home a Grecia veu [...] / tan bizarro galán e xentil home, / que, con notable graza entretiña / damas que, con amores e desvelos / a unhas daba favores e a outros celos / facendo que morresen na fonte / que de Narciso, polo seu erro, noméase / namoradas da súa propia sombra.*

Con todo, o feito está autenticado por un discípulo de Lope, Tirso de Molina –Gabriel Téllez-, quen aludiu a el na súa obra *El amor médico*: "Sempre han de estar as mulleres / sen pasar a raia estreita / da agulla e a almohadilla? / Celebre algunha Sevilla / que nas ciencias aproveita"; o argumento desta obra é similar, se ben fai estudar á protagonista en Coímbra, en lugar de en Salamanca. 

Tamén parece que estaría inspirado en  dona Feliciana  o argumento da peza de Antonio Mira de Amescua *La Fénix de Salamanca*, cuxa protagonista, vestida de home, burla as prohibicións da época que impedían facer estudos universitarios ás mulleres.

## Obra 
A súa obra principal foi *Tragicomedia de los jardines y campos sabeos, primera y segunda parte, con diez coros y cuatro entreactos* (Coímbra: Jácome Carvalho, 1624, a primeira parte; Lisboa: Pedro Crasbeeck, 1624, a segunda; aínda que hai reimpresións posteriores). Está dividida en dúas partes, compostas cada unha de cinco actos en versos polimétricos. Engade dous divertidos entremeses para cada parte en prosa e verso, dez coros un para cada acto, dous prólogos en verso, poemas dedicados, un caligrama co nome do seu amado e unha premática burlesca contra os malos poetas. O seu prólogo, en verso solto, teoriza sobre o teatro e é importante porque nel se opón radicalmente á *Arte nuevo de hacer comedias* (1609) de Lope de Vega e, segundo observa  Marcelino Menéndez Pelayo na súa *Historia de las ideas estéticas en España*, cap. X, ao contrario que os outros neoclásicos españois do século XVI "deu tanta importancia á unidade de lugar como á de tempo"; tamén fai unha crítica ás comedias da súa época nunha *Carta ejecutoria* con que conclúe a traxicomedia, que ten un argumento propio dun libro de cabalarías. Os entreactos en prosa, titulados *Las gracias mohosas*, en que prefigura o feísmo expresionista de Ramón María del Valle-Inclán facendo desfilar ridículos pretendentes a unhas damas non menos ridículas son o máis orixinal. 

Outras comedias súas non se atoparon, aínda que consta que escribiu ademais unha peza titulada *Las doncellas de Simancas*. Como poeta é moi destra e ben inspirada, de feito mereceu -por iso- os eloxios do propio Lope de Vega. Na súa comedia inclúe un complexísimo *Labirinto* que contén unha homenaxe cifrada ao seu segundo marido. Recolléronse, entre outros poemas, unhas décimas que incluíu nunha obra do seu segundo marido, *Información en Derecho por la puríssima y limpíssima Concepción de la Virgen María* (1625), o soneto *As Bodas de Maya y Clarisel*, a xa mencionada *Censura de las antiguas comedias españolas* en verso solto e o madrigal *El sueño de Gelita*. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* 
* Papeles varios. Biografías e versos nos que participa Feliciana Enríquez de Guzmán xunto con outros autores. 
* 
*