open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Concha Costas

**María Concepción Costas Fernández**, máis coñecida como **Concha Costas**, é unha profesora e lingüista galega.

## Traxectoria 
Licenciada en Filoloxía Galego-Portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela, é docente de ensino medio de Lingua e Literatura Galega no IES Auga da Laxe (Gondomar). Foi profesora asociada de Tradución Inglés-Galego na Facultade de Tradución e Interpretación da Universidade de Vigo nos cursos 94/95 e 95/96.

Activista da normalización lingüística e da animación á lectura, coordinou a biblioteca escolar, traduciu do inglés ao galego e escribiu artigos sobre sociolingüística. Foi presidenta da Mesa pola Normalización Lingüística entre 1997 e 2002. Preside a asociación Espazo Lectura do Val Miñor.

Está casada co escritor Fran Alonso.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Entrevista no Diario Cultural.
* «Acabará nun museo se non se poñen medios», artigo en *La Voz de Galicia*, 24 de abril de 2001.
Confeitura

miniatura|250px|Confeitura de amorodos.
A **confeitura** é unha conserva de froitas picadas con azucre. Aínda que a proporción de froitas e azucre varía dependendo do tipo de confeitura, o punto de maduración da froita e outros factores, o punto de partida é, xeralmente, que é en proporción 1 a 1 en peso. Cando a mestura alcanza os 104&nbsp;°C, o ácido e a pectina na froita reaccionan co azucre facendo que, en refrixeración, a mestura quede sólida.

Para que se forme a confeitura, é importante que a froita teña pectina. Algunhas froitas que teñen pectina son: as mazás, as froitas cítricas, e moitas bagas, agás os amorodos e a moras, por exemplo. Para preparar compotas de froitas, a industria engade pectina pura, pero o método caseiro consite en engadir outra froita con moita pectina (mazás ou zume de limón, por exemplo).

## Notas
Aceite de cociña

[miniatura|[Aceite de oliva acabado de prensar.]]
O **aceite de cociña** é graxa de orixe animal  ou vexetal que adoita permanecer en estado líquido a temperatura ambiente.

Algúns dos moitos tipos de aceites vexetais son; de oliva, de palma, de soia, de colza, de semente de cabaza, de millo, de xirasol, de cártamo, de cacahuete, de semente de uva, de sésamo, de argán, de farelo de arroz e úsanse para cociñar xunto con outros elementos comestibles.

En cociña, o termo xenérico «aceite vexetal» úsase para etiquetar un produto composto por un aceite concreto (por exemplo o de colza) ou por unha mestura de varios aceites, a miúdo baseada no de palma, millo, soia ou xirasol.

O aceite pode aromatizarse mergullando nel herbas frescas, pementa, allo e outros condimentos durante un período de tempo. Porén, debe terse coidado cando se almacenan aceites aromatizados para evitar o crecemento de *Clostridium botulinum* (a bacteria que produce as toxinas que provocan o botulismo).

## Saúde e nutrición 
A cantidade axeitada de graxa dentro da dieta diaria é obxecto de certa controversia. Certa cantidade de graxa é precisa na dieta, ademais de ser tamén esencial en moitas técnicas culinarias. A FDA recomenda que un máximo do 30% das calorías consumidas diariamente sexan en forma de graxa. Outros nutricionistas recomendan que non máis do 10% da inxesta diaria de calorías proceda da graxa. En contornas extremadamente frías, unha dieta con até dous terzos de graxa é aceptable e pode de feito ser crítica para a supervivencia.

Aínda que o consumo de pequenas cantidades de graxas saturadas é esencial, meta-análises preliminares (1997, 2003) acharon unha forte correlación entre o consumo de cantidades elevadas destas graxas e as doenzas cardiovasculares. Sorprendentemente, meta-análises máis recentes (2009, 2010) baseados en estudos cohortes e ensaios controlados e aleatorios acharon un efecto positivo ou neutral ó cambiar o consumo de carbohidratos polo de graxas saturadas como fonte de calorías, e só unha modesta vantaxe ó cambiar de graxas saturadas a poliinsaturadas (do 10% de risco ó 5%).

## Notas
Bebida enerxética

miniatura|256x256px|Bebidas enerxéticas.
As **bebidas enerxéticas** ou **hipertónicas** son bebidas sen alcohol que conteñen substancias estimulantes e que ofrecen ó consumidor evitar ou diminuír a fatiga e o esgotamento. Ademais, aumentan a habilidade mental e achegan un incremento da resistencia física. Están compostas principalmente por cafeína, varias vitaminas, carbohidratos e outras substancias naturais orgánicas como a taurina, que eliminan a sensación de esgotamento. Non se deben confundir coas bebidas isotónicas  nin con outro tipo de bebidas como as gasosas, xa que os mesmos envases advirten que non se consideran bebidas hidratantes. As altas doses de cafeína poden producir dependencia e outros efectos adversos.

Parte da sensación de benestar producida polas bebidas enerxéticas é causada por un efecto enerxético que se produce pola acción de substancias psicoactivas. A cafeína, un alcaloide, é un dos ingredientes nestas bebidas. Ditas substancias actúan sobre o sistema nervioso central, inhiben os neurotransmisores encargados de transmitir as sensacións de cansazo ou sono e potencian aqueles relacionados coas sensacións de benestar e concentración. A cafeína, por exemplo, logra aumentar os niveis extracelulares dos neurotransmisores noradrenalina e dopamina na cortiza prefrontal do cerebro, o que explica boa parte dos seus efectos favorables sobre a concentración.

Aínda que estas bebidas inclúen na súa composición glicosa e outros azucres que proporcionan enerxía ó corpo (agás as versións dietéticas), non eliminan realmente a fatiga muscular nin o esgotamento en xeral. Soamente inhiben temporalmente esas sensacións, por tanto é normal a percepción de abatemento unha vez rematado o seu efecto no organismo. Á marxe dos efectos que producen a cafeína e o azucre, os estudos respecto diso conclúen que hai poucas ou ningunha evidencia de que a ampla variedade de ingredientes adicionais teña efecto algún.

## Notas
Púrpura

O **púrpura** é a cor ou coloracións que se atopan entre o vermello e o azul, ou máis especificamente é unha cor maxenta escura que se atopa entre o violeta e o carmesí. O termo provén dos caracois mariños tamén chamados púrpuras (*Stramonita haemastoma*, *Nucella lapillus*), e así se denominaba tamén á cor producida pola oxidación da tinta destes caracois, (tinta moi apreciada dende antigo) e ás teas tinguidas con ela. 

En colorimetría foi definida como a cor complementaria dos que se perciben como consecuencia da fotorrecepción dunha luz cuxa lonxitude de onda dominante mide entre 555 e 565 nm. Trátase dunha cor estándar, é dicir que se atopa normalizada en catálogos de cores e inventarios cromáticos. A denominación de cor «púrpura» inclúe o conxunto das coloracións semellantes á cor estándar, purpúreas. Á dereita achégase unha mostra do púrpura estándar.

Popularmente, úsanse como sinónimos nomes como morado, violeta, lila, malva ou maxenta. Porén, estas denominacións teñen diferente etimoloxía, e aínda que tamén son coloracións situadas entre o vermello e o azul, desenvolveron en xeral o seu propio significado específico.

## Notas
Paredros

**Paredros** (transcrición do grego antigo πάρεδρος, *páredros*) é un substantivo ou adxectivo que significa literalmente «sentar cerca», «que está sentado á beira». Traducido como *asesor*, na antiga cultura grega representaba a función de axuda nunha institución política.

## Atenas 
Nos séculos -V e -IV, foron nomeados arcontes epónimos e arcontes *basileus* suplentes. A súa posición era de carácter oficial, xa que estaban suxeitos á dokimasia. Cada un dos dez *eúthynoi* da Bulé que había no século -IV, tiña dous asesores cuxo traballo comezaba despois de que fosen presentadas as denuncias. Desde -418/-417 eran dez os asesores do *hellenotamiai* pagos polo erario público. 

## Esparta 
En Esparta foron os éforos os paredros dos reis para os asuntos legais.

## Exipto 
No Exipto helenístico os paredros actuaban como conselleiros consultivos de cada un dos xuíces, como membros dos tribunais. Existiron entre os séculos -I e III. 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Harding, Phillip (1985).  (en inglés).  p. 181.  Consultado o 28 de xullo de 2009. 
* Kapparis, K. A. (1999). Against Neaira: D. 59 (en inglés). Ed. Walter de Gruyter. p. 322.  Consultado o 28 de xullo de 2009. 
* Kapparis K. A. (1998). «Assessors of magistrates (Paredroi) in Classical Athens».  (en inglés). vol. 47 (nº 4): pp. 383-393.
Fotolingua

**Fotolingua** é un concurso organizado polo Departamento de Lingua do Concello de Santiago para darlles visibilidade aos estabelecementos comerciais que fan uso do galego. O primeiro Fotolingua realizouse no ano 2016, a súa periodicidade é anual.

## Premiadas/os
2016
*O premio do público foi para a foto realizada por Alba María Vinke Dovale da tenda *Nikis* na rúa do Preguntoiro.
*O premio do xurado foi para a foto realizada por Pablo Víctor Estévez do estabelecemento *Queroté* na rúa de San Pedro.

2017
*O premio do público foi para a foto realizada por Óscar Curros da *Libraría Chan de Pólvora* na rúa de San Pedro.
*O premio do xurado foi para a foto realizada por Silvia Cristo do *Ultramarinos Algalia*. Fora en primeira instancia para a foto de Sofía Aguirre da *Panadaría O Cornecho* da rúa Galeras, mais non o puido recibir ao non ser localizada.

2018
*O premio do público foi para a foto realizada por @orbaloooo da tenda de agasallos *Mononoke* na rúa de San Pedro.
*O premio do xurado foi para a foto realizada por Ana Arceo Túñez da *Lavandaría Rodela* na rúa de Alejandro Pérez Lujín.
*Destacaron a especial atención que lle dedicaron ao concurso Xaime Varela Sieiro e Rafael Rodríguez Rey.

## Notas
Jan Kuehnemund

**Janice Lynn Kuehnemund**, nada en Saint Paul (Minnesota) o 18 de novembro de 1962 e finada en Colorado Springs (Colorado) o 10 de outubro de 2013, foi unha músico estadounidense, guitarrista e fundadora da banda de glam metal Vixen.

## Traxectoria 
En 1974 fundou na súa escola a banda Genesis. Xa en 1980 creou Vixen, que tivo grande éxito a finais da década de 1980 na escena glam cos discos *Vixen* e *Rev It Up*. Nesa época tocaron con bandas como Scorpions, Bon Jovi, Kiss ou Deep Purple. En 1991 decidiu separar a banda.

En 1999, logo de que Roxy Petrucci refundase a banda sen a súa autorización, demandou a batería por infracción dos dereitos de autoría, o que provocou a segunda separación do grupo. En 2001 decidiu refundar Vixen canda a Roxy e Janet Gardner, pero volveron os problemas entre elas.

## Discografía 
**Vixen* (1988)
**Rev It Up* (1990)
**Live & Learn* (2006)
**Extended Versions* (2006; en directo)

## Notas
Percepción da cor

dereita|miniatura|287x287px| Espectros de resposta normalizada dos conos humanos, S, M, L e tipo, os estímulos monocromáticos do espectro, con lonxitude de onda dada en nanómetros.
A **percepción da cor** é un fenómeno que se produce no fondo do ollo, onde existen millóns de células especializadas en detectar as lonxitudes de onda procedentes da nosa contorna. Estas células, principalmente os conos e os bastóns, recollen os diferentes elementos do espectro de luz solar e transfórmanas en impulsos eléctricos, que son enviados logo ó cerebro a través dos nervios ópticos. É o cerebro (concretamente a cortiza visual, que se atopa no lóbulo occipital) o encargado de facer consciente esta percepción.

Os conos concéntranse nunha rexión próxima ó centro da retina chamada fóvea. A súa distribución segue un ángulo de ó redor de 2°, medidos dende a fóvea. A cantidade de conos é de 6 millóns e algúns deles teñen unha terminación nerviosa que se dirixe cara ó cerebro. 

Os conos son os responsables da visión da cor e crese que hai tres tipos de conos, sensibles ás cores vermella, verde e azul, respectivamente. Dada a súa forma de conexión ás terminacións nerviosas que se dirixen ó cerebro, son os responsables da definición espacial. Tamén son pouco sensibles á intensidade da luz e proporcionan visión fotópica (visión a altos niveis).

Os bastóns concéntranse en zonas afastadas da fóvea e son os responsables da visión escotópica (visión a baixos niveis). Os bastóns comparten as terminacións nerviosas que se dirixen ao cerebro e, por conseguinte, o seu achegue á definición espacial resulta pouco importante. A cantidade de bastóns sitúase ao redor de 100 millóns e non son sensibles á cor. Os bastóns son moito máis sensibles que os conos á intensidade luminosa, polo que achegan á visión da cor aspectos como o brillo e o ton, e son os responsables da visión nocturna.
Châtelus

O topónimo francés **Châtelus** procede do latín  (pequeno castelo, ou vila fortificada). Pode referise a:

***Châtelus**, concello francés do departamento de Allier, na rexión de Auvernia-Ródano-Alpes;
***Châtelus**, concello francés do departamento de Isère, na rexión de Auvernia-Ródano-Alpes;
***Châtelus**, concello francés do departamento de Loira, na rexión de Auvernia-Ródano-Alpes;
***Châtelus-le-Marcheix**, concello francés do departamento de Creuse, na rexión de Nova Aquitania;
***Châtelus-Malvaleix**, concello francés do departamento de Creuse, na rexión de Nova Aquitania.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*
Linguas nilo-saharianas

As **linguas nilo-saharianas** son unha familia ou macrofamilia de linguas de África, faladas en África centro-oriental, principalmente no sahel e as concas do alto río Nilo (Sudán) e o Chari (Chad). Foi definida polo lingüista Joseph Greenberg en 1963. É unha familia na que existen importantes diverxencias entre os subgrupos que a forman, razón pola cal para algúns a familia necesita ser máis investigada para estabelecer máis firmemente o parentesco, mentres que os nilo-saharianistas consideran que a diverxencia débese a que a familia podería ter unha antigüidade de entre dez mil ou doce mil anos. 

En 1987, falaban linguas nilo-saharianas uns 11 millóns de persoas aproximadamente, de acordo coa estimación de Merritt Ruhlen. As estimacións de Bender para 2004 sumaban 31 millóns de falantes. O número exacto de linguas nilo-saharianas non se coñece con precisión, aínda que L. Bender, sinala que o criterio de intelixibilidad mutua conduce a un mínimo de 120 linguas, e ofrece unha clasificación da familia sobre datos léxicos de 115 linguas diferentes, mentres que *Ethnologue* lista 205 variedades diferentes, algunhas das cales claramente son mutuamente intelixibles e, por tanto, poden considerarse a mesma lingua.

Caracterízanse principalmente por ter un número gramatical trial singular-colectivo-plural, agás no caso do gumuz.

## Notas
Saturación (cor)

miniatura|Diferentes niveis de saturación dunha imaxe.
Na teoría da cor, a **saturación**, **colorido** ou **pureza** é a intensidade dun matiz específico. Baséase na pureza da cor; unha cor moi saturada ten unha cor viva e intensa, mentres que unha cor menos saturada parece máis descolorida e agrisada. Sen saturación, unha cor convértese nun  ton de gris.

A saturación dunha cor está determinada por unha combinación da súa intensidade luminosa e a distribución das súas diferentes  lonxitudes de onda no espectro de cores. A cor máis pura conséguese usando unha soa lonxitude de onda a unha intensidade moi alta, como cun láser. Se a intensidade luminosa diminúe, a saturación tamén. Para desaturar unha cor nun  sistema sustractivo (como no gouache), pode engadírselle branco, negro, gris, ou a súa  cor complementaria.

A saturación é unha das coordenadas nos sistemas colorimétricos HSL e HSV.

## Pureza no sistema colorimétrico CIE 1931 
No sistema colorimétrico CIE 1931, a saturación é a distancia euclidiana entre a posición da cor  (x, y)  e o punto branco  (x_{I}, y_{I})  sobre o plano de proxección xy da CIE, dividido pola distancia (euclidiana, sempre) dunha cor pura (monocromática ou dicromática sobre a mesma liña) do mesmo matiz  (x_{P}, y_{P}) = \rho_\mathrm{max} (x - x_{I}, y - y_{I}) + (x_{I}, y_{I})  :

: p = \sqrt{\frac{(x - x_{I})^2 + (y - y_{I})^2}{(x - x_{P})^2 + (y - y_{P})^2}} 

y  \rho_\mathrm{max}  máximo no diagrama cromático.

## Saturación no sistema colorimétrico RGB 
Nun RGB, a saturación pode ser descrita como a desviación estándar *σ* entre as coordenadas *R*(vermella), *G*(verde) e *B*(azul). Se eliximos *μ* para representar a luminosidade, daquela,

:  \sigma = \sqrt{ (R - \mu)^2 + (G - \mu)^2 + (B - \mu)^2 \over 3} .

En termos sinxelos, poderíase dicir que unha cor ten unha saturación máxima se ten unha luminosidade de 100% na canle vermella e 0% nas outras canles. Esta cor non estaría saturada en absoluto se todas as canles fosen iguais. Deste xeito, pódese dicir que a saturación é a diferenza entre os valores das canles.

En termos exclusivamente colorimétricos, esta simple definición no espazo colorimétrico RGB supón varios problemas. O espazo colorimétrico RGB non é absoluto, o valor de saturación é arbitrario e depende da escolla das cores primarias e do punto branco. Por exemplo, o espazo de cor RGB non ten necesariamente un xacobiano único en termos colorimétricos.

Exemplo :

## Notas
Prato principal

[miniatura|Pito con mollo de [Pemento (condimento)|pemento, típico prato principal da cociña húngara.]]
O **prato principal** dunha comida, adoita representar o principal alimento, que polo seu tamaño ou relevancia, é servido a parte. Por regra xeral, adoita servirse logo dos entremeses (*entrée*) ou ensaladas. O prato principal dun menú adoita consistir no máis contundente, o máis complexo ou elaborado, o máis saboroso. Adoita estar composto de carne, peixe e nalgunhas ocasións de verdura. Os pratos precedentes adoitan ser de menor tamaño e importancia, por regra xeral está composto de sopas, ensaladas e/ou aperitivos diversos.

## Características 
No deseño do menú, o prato principal adoita ocupar na secuencia de pratos servidos unha posición de clímax, en tal deseño os pratos precedentes adoitan ter características que 'reforzan' a aparición en escena do prato principal. Dende un punto de vista fisiolóxico, os pratos precedentes adoitan ter a misión de acougar o apetito e relaxar o ambiente co obxecto de mostrar o prato principal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Pilar Bermejo

O nome **Pilar Bermejo** pódese referir a:

* **Pilar Bermejo Barrera**, química galega (n. 1956);
* **Pilar Bermejo González**, psicóloga galega.
Aeroporto de Ufa

O **aeroporto internacional de Ufa**  é o principal aeroporto que serve a Ufa, a capital de Baxkortostán, Rusia. No ano 2017, o aeroporto foi usado por 2 810 000 pasaxeiros, sendo o décimo aeroporto máis concorrido do país.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Elemento traza

O termo **elemento traza** pode facer referencia a:

* O **elemento traza** ou **micronutriente**, en bioquímica, é un elemento químico que é necesario en cantidades ínfimas para o crecemento, desenvolvemento e fisioloxía dun organismo.
* O **elemento traza**, en química analítica, elemento químico presente nunha mostra que posúe unha  concentración media menor de 100 partes por millón (de realizarmos a medición nun contador atómico), ou menor de 100 microgramos por gramo.
* O **elemento traza**, en xeoquímica, especialmente no campo da petroloxía ígnea, elemento químico cuxa concentración é menor de 1 000 partes por millón ou menor do 0,1 % da composición dunha rocha.
Aeroporto de Samara-Kurumoch

O **aeroporto internacional de Samara-Kurumoch**  é un aeroporto ruso que serve a Samara. Está situado a 35 quilómetros ao norte da cidade. Ademais de Samara, o aeroporto serve a Tolyatti, a segunda cidade máis grande da rexión. O nome procede da vila próxima de Kurumoch, a 7 quilómetros ao suroeste das súas instalacións. Kurumoch foi centro de conexións para Samara Airlines ata a bancarrota da aeroliña.

## Aeroliñas e destinos
### Pasaxeiros
### Carga
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Ernesto X. González Seoane

**Ernesto Xosé González Seoane**, nado no Porto do Barqueiro (Mañón) en 1962, é un lingüista galego, foi director do Instituto da Lingua Galega e académico da Real Academia Galega dende 2025.

## Traxectoria 
En 1985 licenciouse en filoloxía hispánica pola Universidade de Santiago de Compostela. En 1992 doutorouse coa tese *A ortografía e a gramática do galego nos estudios gramaticais do s. XIX e primeiros anos do XX*, coa que logrou o premio extraordinario de doutoramento. Profesor e máis tarde catedrático do departamento de filoloxía galega da USC, foi decano da facultade de filoloxía (2004-2012) e vicerretor de Profesorado. Dirixiu o *Dicionario de dicionarios do galego medieval* e editou obras de Castelao e Ramón Otero Pedrayo. Entre 2013 e 2018 dirixiu o Instituto da Lingua Galega.

Realizou estadías docentes e científicas na City University of New York, a Universidad de Buenos Aires e a Georgetown University. Participa activamente no desenvolvemento do *Tesouro do léxico patrimonial galego e portugués*.

Ten colaborado en *Revista internacional de lingüística iberoamericana*, *Boletín da Real Academia Galega*, *Grial: revista galega de cultura*, *A Trabe de ouro: publicación galega de pensamento crítico* e *Cadernos de lingua.*

Foi elixido membro correspondente da Real Academia Galega en 2004. Dúas décadas máis tarde, en outubro de 2025, foi escollido polo plenario como académico de pleno dereito, en substitución do finado de Bernardino Graña.

## Obras colectivas 
* *Entre a vendima e a castañeira* de Ramón Otero Pedrayo (1999). Editor.
* *Dicionario de dicionarios do galego medieval* (2006). Director.
* *A estandarización do léxico* (2003). Coeditor con María Álvarez de la Granja.
* *A lexicografía galega moderna. Recursos e perspectivas* (2008). Coeditor con Antón Santamarina e con Xavier Varela.
* *Lexicografía de las lenguas románicas* (2014). Coeditor.
* *Léxico dialectal y lexicografía en la Iberorromania,* *Calen barbas, falen cartas. A escrita en galego na Idade Moderna* (2020). Coeditor. 
* *Manual of Galician Linguistics* (2025).Coeditor

## Notas
Linguas austroasiáticas

As **linguas austroasiáticas** son unha ampla familia de linguas do sueste asiático e da India. O nome provén da palabra grega que significa "sur de Asia".

Estas linguas están distribuídas por rexións onde tamén se falan linguas doutras familias. Está bastante estendida a crenza de que as linguas austroasiáticas son as linguas autóctonas do sueste asiático así como do leste da India, e que as outras linguas da rexión, incluso as indoeuropeas, as tai-kadai, e as linguas sino-tibetanas, chegaron alí como resultado de movementos de poboación posteriores. Algúns lingüistas, seguindo as formulacións de Schmidt (1906), suxiren que as linguas austroasiáticas poden estar emparentadas coas austronesias, formando así a suposta superfamilia áustrica, porén, esta formulación non goza de consenso.

Os lingüistas distinguen entre dúas grandes divisións de linguas austroasiáticas, as mon-khmer, tamén chamadas mon-camboxanas do sueste asiático e as linguas munda do centro e do leste central da India.

## Clasificación 
As ramas da familia austroasiática son as seguintes.

* Área oriental
** Linguas pakánicas
** Linguas viéticas
** Linguas katuicas
** Linguas bahnáricas
* Área setentrional
** Lingua mang
** Linguas khmuicas
** Linguas khasi-paláungicas
*** Linguas paláungicas
*** Linguas khásicas
* Área de Camboxa
** Linguas khméricas
** Linguas peáricas
* Área meridional
** Linguas mónicas
** Linguas aslianas
** Linguas nicobáricas (incluíndo o *shompen*?)
* Linguas munda

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas hmong-mien
* Linguas kra-dai
* Linguas sino-tibetanas
* Linguas austronesias
Quim Torra

**Joaquim Torra i Pla**, coñecido como **Quim Torra**, nado en Blanes o 28 de decembro de 1962, é un avogado, editor, escritor e político catalán. Desde o 17 de xaneiro de 2018 é deputado no Parlamento de Cataluña na XII lexislatura pola coalición electoral Junts per Catalunya. O 14 de maio de 2018 foi investido como o presidente 131 da Generalitat de Cataluña, cargo que ostentou até 28 de setembro de 2020, cando foi inhabilitado polo Tribunal Supremo como autor dun delito de desobediencia.

## Traxectoria 
Traballou durante vinte anos na empresa privada, dous deles na Suíza, na central dunha multinacional de seguros. Actualmente dedícase á escritura e a edición a través do seu editorial A Contra Vent Editors, desde onde empezou a desenvolver unha intensa actividade de recuperación da tradición literaria e xornalística catalá, especialmente da época da Segunda República Española e o exilio.

O 8 de outubro de 2009 obtivo o premio Carles Rahola de ensaio pola súa obra *Viatge involuntari á Catalunya impossible*, no marco dos Premios Literarios de Xirona, onde tamén se outorga o premio Prudenci Bertrana de novela. Neste ensaio rescata a obra e a traxectoria de varios xornalistas cataláns da época da Segunda República Española, como Just Cabot, Francisco Madrid, Ángel Ferran, Luís Capdevila e Manuel Fontdevila.

Vinculado ao movemento soberanista catalán, o 30 de abril de 2011 foi elixido ao consello permanente da Asemblea Nacional Catalá e tamén foi vicepresidente de Òmnium Cultural. En 2012 foi nomeado director do Born Centro Cultural. Como director do mesmo dirixiu o proceso de musealización das ruínas que se conservan no chan do antigo mercado, que corresponden á Barcelona de 1716. Tamén colabora na revista dixital *Esguard.* En 2015 foi nomeado presidente de Òmnium Cultural en substitución de Muriel Casals até decembro dese ano, cando foi substituído por Jordi Cuixart.

O 14 de maio de 2018 foi investido presidente da Generalitat de Cataluña en segunda votación e por maioría simple (66 votos a favor (Junts per Catalunya e Esquerra Republicana de Catalunya), 65 votos en contra (Ciutadans, PSC, Catalunya en Comú-Podem e PP) e 4 abstencións (CUP).

## Notas
Aeroporto de Hrodna

O **aeroporto de Hrodna**  é un aeroporto que serve a Hrodna, Belarús. Está situado a uns 15 quilómetros ao sueste do centro da cidade.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Linguas tungús

As **linguas tungús** son unha familia lingüística falada no leste de Siberia e no nordeste da China polos pobos tungús. Moitas linguas tungús están ameazadas e o seu futuro a longo prazo é incerto. Hai arredor de 75&nbsp;000 falantes nativos entre a ducia de linguas que compoñen a familia. Algúns lingüistas consideran que o tungús forma parte da controvertida familia de linguas altaicas, xunto coas linguas mongólicas, e ás veces o coreano e as linguas xapónicas.

O termo "tungús" é un exónimo para designar o pobo evenk empregado polos iacutos ("tongus") e os tártaros de Siberia no século XVII, e quere dicir "porco". Pasou ó ruso como "тунгус".

## Clasificación interna 
As linguas tungús divídense en dous grupos:

* Setentrional
** Lingua evenki (nome obsoleto: tungús), falada polos evenks na Siberia central, Mongolia e China.
** Lingua even (nome obsoleto: lamut) da Siberia oriental.

* Meridional
** Lingua manchú falada en Manchuria (nordeste da China), que é a única lingua tungús con forma literaria e historia escrita desde o século XVII. O manchú inclúe o dialecto sibe ou xibe, falado hoxe en día polo grupo étnico dos xibe na Rexión Autónoma Uigur de Xinjiang.
** A antiga lingua xurchena.
** Os dialectos do río Amur, que inclúen o nanai ou goldi, o oroch, etc.

## Características
As linguas tungús son de tipo morfolóxico aglutinante, e algunhas delas teñen sistemas complexos de declinación e patróns elaborados de marcaxe de tempo e aspecto. Porén, ningunha destas linguas posúe xénero gramatical nin clases nominais. Todas as linguas túnxicas teñen posposicións. A conta faise en base dez, e os nomes dos números cardinais do 1 ao 10 son cognados na maioría dos casos.

A orde normal das palabras en todas estas linguas é **suxeito–obxecto–verbo**.

## Relacións con outras linguas 
As linguas tungús están hoxe en día consideradas coma unha familia lingüística primaria. Especialmente no pasado, algúns lingüistas relacionaron o tungús coas linguas túrquicas e coas linguas mongólicas, entre outras, ben na familia das linguas altaicas ou na das linguas transeurasiáticas.

Porén, a proposta de que existan vínculos xenéticos, e non só de tipo areal, segue a ser moi polémica.

Algúns especialistas cren que a lingua falada en Europa polos ávaros (que crearon o Janato ávaro) é de orixe tungús.

## Notas
Feira de Arzúa

A **feira de Arzúa** é un evento que se celebra os días 8 e 22 de cada mes en Arzúa. A feira do día 8 vénse celebrando dende o século XI, e a do día 22 dende o século XVIII. Antigamente a do día 8 era chamada "feira" e a do día 22 "mercado", aínda que hoxe non existe ningunha diferenza entre elas. A feira tiña lugar na praza da vila, pero dende o século XVII celébranse no Campo da Feira, antiga Horta do Barreiro que foi adquirida en 1957 polo Concello de Arzúa á familia Álvarez Mir . Na década de 1970 construíronse unhas naves para celebrar a feira do gando nunha localización diferente, apartada do centro da vila.

Na década de 1940 o número de visitantes a unha feira de Arzúa cifrábase en 4000 persoas, incluídos tratantes de gando salmantinos, valisoletanos, granadinos, zamoranos, murcianos etc., o número de postos superaba os 300 e o número de cabezas de gando (vacún, porcino, cabalar, e lanar)  ascendía a 1.300, e na década de 1980 había unhas 2000 cabezas de gando.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Festa do queixo de Arzúa
* Feira de cans de caza de Arzúa
Ikaalinen

**Ikaalinen** (en sueco *Ikalis*) é unha cidade de Finlandia da rexión de Pirkanmaa. En 2023 a súa poboación era de 6.850 habitantes. A superficie do termo municipal é de 843,40 km2, dos cales 93,16 km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 9,52 hab./km². Limita cos concellos de Hämeenkyrö, Parkano, Sastamala, Ylöjärvi, Jämijärvi e Kankaanpää, estes dous últimos na rexión de Satakunta.

O concello é unilingüe en finés.

## Cidades irmandadas 
A cidade de Ikaalinen está irmandada coa:

*  Ljusdal, Suecia  
*  Tynset, Noruega
*  Stade, Alemaña
*  Palamuse, Estonia
*  Gagra, Xeorxia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio do concello de Ikaalinen
Aeroporto da Cidade de Mannheim

O **aeroporto da Cidade de Mannheim**  , anteriormente **aeroporto de Mannheim-Neuostheim/Neuhermsheim**, é un aeroporto menor rexional alemán que serve a cidade de Mannheim, a segunda máis grande do estado de Baden-Württemberg despois de Stuttgart. Está situado a 3,5 quilómetros ao leste do centro da cidade, no distrito de Neuostheim. É usado principalmente por aviación xeral.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Vitronectina

A **vitronectina** (**VTN** ou **VN**) é unha glicoproteína da familia da hemopexina, que é abundante no soro sanguíneo, a matriz extracelular e o óso. Nos humanos está codificada no xene *VTN* do cromosoma 17. Tamén se chama proteína S do complemento (*complement S-protein*).

A vitronectina únese á integrina alfa-V beta-3 e así promove a adhesión celular e o espallamento. Tamén inhibe os efectos de danos nas membranas do sistema de complemento citolítico terminal e únese a varias serpinas (inhibidores da serina protease). É unha proteína segregada e pode encontrarse en forma de cadea simple ou de dúas cadeas unidas por unha ponte disulfuro. e malignidade dos tumores.

## Estrutura 
A vitronectina é unha glicoproteina de 75 kDa, que consta de 459 residuos de  aminoácidos. Aproximadamente un terzo da masa da proteína débese aos carbohidratos que a compoñen. De cando en vez, esta proteína é clivada na arxinina 379 para producir a vitronectina de dúas cadeas, as cales están unidas por unha ponte disulfuro. Aínda non se determinou experimentalmente unha estrutura de alta resolución desta proteína, excepto do dominio N-terminal.

A proteína consta de tres dominios: 
* O dominio somatomedina B N-terminal (residuos 1-39).
* Un dominio central con homoloxía coa hemopexina (131-342).
* Un dominio C-terminal (347-459) tamén con homoloxía coa hemopexina.

Informouse de varias estruturas do dominio somatomedina B. A proteína foi inicialmente cristalizada en complexo cunha das moléculas coas que se une fisioloxicamente: o inhibidor do plasminóxeno 1 (PAI-1) e resolveuse a estrutura deste complexo. Despois dous grupos informaron das estruturas de resonancia magnética nuclear do dominio.

O dominio somatomedina B é un nó disulfuro fortemente unido, con catro pontes disulfuro nun tramo de 35 residuos. Informouse de diferentes configuracións disulfuro para este dominio pero esta ambigüidade foi resolta pola estrutura cristalina.

Construíronse modelos de homoloxía para os dominios central e C-terminal.

## Función 
O dominio somatomedina B da vitronectina únese ao inhibidor do activador do plasminóxeno 1 (PAI-1), e estabilízao. A vitronectina serve para regular a proteólise iniciada pola activación do plasminóxeno. Ademais, a vitronectina é un compoñente das plaquetas, de modo que está implicada na hemostase. A vitronectina contén unha secuencia RGD (45-47), que é un sitio de unión para as integrinas unidas á membrana, por exemplo, o receptor da vitronectina, que serve para ancorar as células á matriz extracelular. O dominio somatomedina B interacciona co receptor da uroquinase, e esta interacción foi implicada na migración celular e transdución de sinais. Os niveis altos en plasma de PAI-1 e de receptor da uroquinase correlaciónanse cun prognóstico desfavorable para pacientes de cancro. A adhesión e migración celular están directamente implicadas na metástase do cancro, o cal proporciona unha explicación desta observación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
*
Bicudo

O **bicudo**, ***Leucoraja fullonica***, é un peixe mariño da familia dos Rajidae na orde dos Raiformes.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* ITIS (en inglés)
Boops boops

***Boops boops*** (Linnaeus, 1758), comunmente **boga**, é un peixe mariño da familia dos Espáridos.

## Morfoloxía 
A boga é un peixe de corpo fusiforme e alargado, semellante ao dos clupeidos. O tamaño habitual é de 15–20&nbsp;cm, aínda que os machos poden chegar alcanzar os 36&nbsp;cm de lonxitude total. Ten catro listas lonxitudinais laterais amarelas que percorren o seu corpo. O número de escamas da liña lateral varía entre 60 e 80.

## Hábitat 
Vive en todo tipo de sustratos (area, barro, rocas ou herbazales) ata os 250 metros de profundidade malia que é máis abundante nos primeiros 100 metros.
Atópase nas costas do Atlántico oriental (desde Noruega ata Angola, incluíndo as Illas Canarias, Cabo Verde e Santo Tomé e Príncipe), o mar Mediterráneo e o Mar Negro.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* ITIS
Asociación Galega da Muller

A **Asociación Galega da Muller** foi unha organización feminista que foi fundada en 1976 en Galiza por Lola Ferreiro. Foi parte da Coordinadora de Organizaciones Feministas del Estado Español (COOFFEE).

En 1978 fundouse a agrupación Feministas Independentes Galegas a partir dunha escisión da AGM. En 1979 xurdiu a Coordinadora Feminista de Vigo,  vinculada a AGM, FIGA, Asociación Democrática da Muller Galega e MDM.

A revista *Andaina*, publicación de debate feminista, apareceu en 1982 vinculada á AGM.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Movemento feminista en Galicia
Ducados

**Ducados** é unha marca comercial de tabaco creada por Tabacalera en 1963. 
## Historia 
Xurdiu primeiramente como marca de tabaco negro. Vendíase en caixas brandas, envolta en papel de cartón e en bolsa de picadura, tabaco cortado para facer cigarros sen filtro. A envolta tiña unha característica cor azul co nome Ducados escrito en letras moi grandes. 

A marca é agora propiedade de Altadis que vende tabaco negro e dende 2005 tamén Ducados Rubio. Fíxose moi coñecida no mercado español polo seu baixo prezo e por estar dispoñible en tódolos establecementos de venda. Estaba feito con tabaco 100% procedente de Canarias. A marca véndese en España, Portugal, Francia, Alemaña e Austria.

## Notas
Lion Air

**PT Lion Mentari Airlines**, operando como **Lion Air**, é unha aeroliña de baixo custo indonesia. Baseada en Iacarta, Lion Air é a aeroliña privada máis grande do país e a segunda *low-cost* máis grande do sueste asiático. A compañía opera rutas domésticas e internacionais, conectando distintos destinos de Indonesia con Singapur, Filipinas, Malaisia, Tailandia, Australia, India e Arabia Saudita, ademais de realizar voos chárter a China, Hong Kong, Corea do Sur e Macau, con máis de 630 voos por día.

Creada en 1999, Lion Air tivo un gran crecemento nos últimos anos, mercando ao redor de 100 avións e cuns 250 pedidos. A aeroliña foi criticada por unha mala xestión operativa e áreas como programación e seguridade, aínda que se tomaron medidas para mellorar ese segundo aspecto. O 16 de xuño de 2016 a Unión Europea levantou a prohibición sobre a aeroliña para voar no espazo aéreo europeo.
[miniatura|[Boeing 737-900ER]]
## Frota 
[miniatura|[Boeing 737-900ER]]
En abril de 2018 a frota de Lion Air estaba formada polos seguintes avións:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da aeroliña
Aguión, Mezonzo, Vilasantar

**Aguión** é un lugar da parroquia de Mezonzo, no concello coruñés de Vilasantar, na comarca de Betanzos. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2018 tiña 11 habitantes (seis homes e cinco mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Mezonzo 
### Parroquias de Vilasantar 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Vilasantar

## Notas
Aeroporto de Mineralnie Vody

O **aeroporto de Mineralnie Vody**  é un aeroporto ruso no krai de Stavropol, situado a 4 quilómetros ao oeste de Mineralnie Vody. Conta cunha terminal civil con 41 postos de estacionamento e cons instalación de mantemento para avións Tupolev Tu-154.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Paizás, Mezonzo, Vilasantar

**Paizás** é un lugar do concello coruñés de Vilasantar, na comarca de Betanzos. Está dividido entre as parroquias de Mezonzo e Vilasantar. Segundo o Instituto Nacional de Estadística, en 2018, a parte correspondente á parroquia de Mezonzo tiña nove habitantes (cinco homes e catro mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Mezonzo 
### Parroquias de Vilasantar 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Paizás (Vilasantar).
* Lugares de Vilasantar
O Priorato

O topónimo **O Priorato** pode referirse a:

;En Galiza
***O Priorato**, lugar da parroquia de Bóveda de Amoeiro, no concello de Amoeiro;
***O Priorato**, lugar da parroquia de Dormeá, no concello de Boimorto;
***O Priorato**, lugar da parroquia de San Salvador de Asma, no concello de Chantada;
***O Priorato**, lugar da parroquia de Soandres, no concello da Laracha;
***O Priorato**, lugar da parroquia de Pombeiro, no concello de Pantón;
***O Priorato**, lugar da parroquia do Rosal, no concello do Rosal;
***O Priorato**, lugar da parroquia da Cova, no concello do Saviñao;
***O Priorato**, lugar da parroquia de Mezonzo, no concello de Vilasantar.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Priorado de Sión**, nome dado a unha organización fraternal, fundada e disolta en Francia en 1956 por Pierre Plantard como parte dun engano.
Factor de choque térmico

En bioloxía molecular, os **factores de choque térmico** ou **factores de shock térmico** (**HSF**, do inglés *heat shock factors*) son os factores de transcrición que regulan a expresión das proteínas de choque térmico. Un exemplo típico é o factor de choque térmico de *Drosophila melanogaster*.

## Función 
Os factores de choque térmico (HSF) son activadores transcricionais dos xenes de choque térmico. cuxa secuencia consenso é un conxunto en támdem de tres motivos "AGAAN" con orientación oposta ou unha versión dexenerada deles. En condicións non estresantes, o HSF de *Drosophila* é un monómero non unido localizado no núcleo, mentres que a activación do choque térmico ten como resultado a trimerización e unión ao HSE. O Elemento de Secuencia de Choque Térmico (HSE) está moi conservado desde os lévedos aos humanos.

O factor de choque términco 1 (HSF-1) é o principal regulador da transcrición das proteínas de choque térmico en eucariotas. En ausencia de estrés celular, o HSF-1 é inhibido por asociación coas proteínas de choque térmico e, por tanto, non está activo. Os estreses celulares, como un incremento da temperatura, poden causar que as proteínas da célula sufran un pregamento incorrecto. As proteínas de choque térmico únense a proteínas mal pregadas e disócianse de HSF-1. Isto permite que o HSF1 forme trímeros e se traslade ao núcleo celular e active a transcrición. A súa función non só é crítica para superar os efectos proteotóxicos das perturbacións térmicas, senón que tamén cómpre para un axeitado desenvolvemento animal e a supervivencia global de células cancerosas.

## Estrutura 
Cada monómero HSF contén unha repetición de cremalleira de leucina C-terminal e tres N-terminais. As mutacións puntuais nestas rexións teñen como resultado a alteración da localización celular, o que fai que a proteína sexa constitutivamente nuclear en humanos. Dúas secuencias que flanquean as cremalleiras N-terminais concordan co consenso dun sinal de localización nuclear (NLS) bipartito. A interacción entre as cremalleiras N- e C-terminais pode orixinar unha estrutura que enmascara as secuencias do sinal de localización nuclear: despois da activación de HSF, estas poden quedar desenmascaradas, o que resulta na relocalización da proteína no núcleo. O compoñente de unión o ADN de HSF encóntrase no N-terminal da primeira rexión NLS, e denomínase dominio HSF.

## Isoformas 
Os humanos expresan os seguintes factores de choque térmico:

## Notas
Tara Lipinski

**Tara Lipinski**, nada en Filadelfia o 8 de xuño de 1982 é unha patinadora artística estadounidense, campioa olímpica de Nagano 1998. Foi tamén campioa do mundo en 1997 (á idade de 14 anos, 9 meses e 10 días, a persoa máis nova en gañar un campionato mundial de patinaxe artística), ademais é a segunda patinadora artística máis nova en gañar o ouro, por detrás de Yuliya Lipnítskaya nos Xogos Olímpicos de Inverno, dúas veces campioa da Final do Grand Prix (1997, 1998) e campioa dos Estados Unidos en 1997.

## Resultados 
## Notas 
## Véxase tamén
Profesor titular de universidade

No sistema universitario español, un **profesor titular de universidade** é un docente pertencente ao corpo de funcionarios do Estado, que ten plena autonomía docente e investigadora.

Segundo a Lei Orgánica 6/2001, de 21 de decembro, de Universidades, coñecida como **LOU**, que entrou en vigor o 13 de xaneiro de 2002. modificada pola Lei Orgánica 4/2007, de 12 de abril, pola que se modifica a Lei Orgánica 6/2001. pare acceder a unha praza de profesor titular de universdidade débese pasar previamente por un proceso de habilitación, un exame a nivel estatal que habilita ao candidato a presentarse a prazas de titular a calquera universidade española. Un requisito imprescindíbel per acceder ao proceso de habilitación é o de ser doutor, é dicir, ter realizado a tese de doutoramento na disciplina correspondente.

Ser profesor titular de universidade é tamén un requisito previo para acceder ao proceso de habilitación para optar a unha cátedra de universidade. Nalgunhas universidadess, ademais, se establecen proporcións obrigatorias entre uns e outros no seu cadro de persoal do profesorado; por exemplo, non pode habeer menos de 4 titulares de universidade por cada catedrático.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Catedrático de universidade
* Catedrático de escola universitaria
* Profesor titular de escola universitaria
* Profesor emérito
Miguel Ares Canaval

**Miguel Ares Canaval**, nado no Canaval (Présaras, Vilasantar) en 1565, e finado en Ourense o 1 de xaneiro de 1611, foi un eclesiástico galego, bispo da diocese de Ourense dende 1595 até a súa morte.

## Traxectoria 
dereita|miniatura|Catedral de Ourense.
Fillo de Alfonso Ares e María González, naceu na despois chamada Casa do Bispo. Estudou en Santiago de Compostela e en Salamanca, sobresaíndo pola súa cultura, intelixencia e bondade. Foi enviado a Ávila, onde conseguiu a dignidade de Maxistral da Sagrada Escritura.

A súa sona de intelectual e bo cristián chegou ata a Corte do Rei Filipe II, quen no ano 1593 o propuxo como bispo da Real Audiencia de Charcas da cidade de La Plata, hoxe chamada Sucre, en Bolivia, posto que rexeitou.

O 30 de maio de 1595 tomou posesión como bispo de Ourense, co nome de Miguel Ares Canaval, xa que mudou o segundo apelido polo seu lugar de nacemento, algo habitual naquela época.

Dende Ourense visitou o Santuario de Nosa Señora da Laxe, en Armental, do que foi devoto dende neno. Interesándose sempre polo seu coidado, enviou ofrendas ó santuario segundo consta nos libros de Fábrica. Tamén fundou a carón do santuario unha escola ou seminario e conseguiu importantes doazóns para o seu mantemento. Deste xeito alfabetizáronse numerosos nenos da contorna, entre eles Alfonso Ares, veciño de Vilariño e sobriño de Miguel, que chegou a ocupar distintos cargos na arquidiocese de Santiago de Compostela. Este seminario estivo funcionando ata poucos anos despois da desamortización de Mendizábal, na que se incautaron todos os bens do santuario e os que mantiñan o seminario.
Faleceu o 1 de xaneiro de 1611. Está sepultado na Capela Maior da catedral ourensá.

## Notas
Dina Sfat

**Dina Kutner de Souza**, nada en São Paulo o 28 de outubro de 1938 e finada no Río de Xaneiro o 20 de marzo de 1989, foi unha actriz de cinema e televisión brasileira.

Ela aparecía en 46 películas e programas de televisión entre 1966 e 1989. Sfat estaba casada co actor Paulo José coa que tivo tres fillas, incluíndo as actrices Bel Kutner e Ana Kutner. Tamén participou en 19 actuacións teatrais de 1963 a 1986. Ademais, Sfat participou en 16 telenovelas de 1966 a 1988, a última chamada *Bebé a bordo*, transmitida por TV Globo. A súa última película foi *O Judeu* que só debutou no circuíto logo da morte da actriz.

Dina Sfat morreu aos 50 anos, vítima de cancro de mama durante anos. O seu corpo foi enterrado no cemiterio de anacardo israelí.

## Notas
LATAM Colombia

**LATAM Airlines Colombia**, primeiro coñecida como **Aerovías de Integración Regional S.A.** (AIRES) e despois como **LAN Colombia**, é unha aeroliña colombiana. Trátase da segunda aeroliña máis grande de Colombia tras Avianca.

A compañía opera voos regulares domésticos e internacionais de pasaxeiros, ademais de servizos domésticos de carga. A súa base principal está no aeroporto El Dorado, en Bogotá.

O 28 de outubro de 2010 anunciouse que o 98% das accións de AIRES foran mercadas pola aeroliña chilena LATAM Airlines. O 3 de decembro de 2011 comezou a operar como LAN Colombia. Converteuse nun membro afiliado da alianza Oneworld o 1 de outubro de 2013.

## Frota 
[thumb|[Boeing 737 Next Generation|Boeing 737-700]]

En agosto de 2017 LATAM Colombia estaba formada polos seguines avións:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da aeroliña