Procavia capensis

***Procavia capensis*** (Pallas, 1766), é unha especie de mamífero da orde dos hiracoideos, o tipo da familia dos procavíidos e única especie actual do xénero *Procavia*.

É un dos damáns máis estendidos por toda África, chegando tamén ao oeste da península Arábiga. Habitante dos rochedos, en aparencia aseméllase a unha marmota común ou a un coello de Indias, coas súas curtas orellas e cola.

## Descrición 
*Procavia capensis* é un damán de constitución pesada, de tamaño aproximado ao dunha lebre, xa que mide entre os 43 e os 57&nbsp;cm; a súa altura na cruz oscila entre os 20 e os 30&nbsp;cm, e o seu peso, entre os 2,5 e os 5&nbsp;kg.

Na súa forma corporal parécense á marmota común (*Marmota marmota*, da familia dos esciúridos, os esquíos), pero coa cola e as patas moi curtas.

No seu esqueleto destacan as órbitas pechadas e a mandíbula maciza; no maxilar superior ten un par de longos incisivos (tipo de defensas), e crecen continuamente, como nos roedores. Os inferiores son menores e de crecemento limitado, e están aplanados e serrados nos bordos. Os molares aseméllanse aos dos rinocerontes.

Os membros son mesoanxónicos, e o seu eixe pasa polo terceiro dedo.
miniatura|250px|As características almofadas dos pés.
O fémur presenta un pequeno terceiro trocánter.

A estrutura do carpo é moi primitiva, cos ósos dispostos en serie. montañas con abas de pedra, *kloofs* (en afrikáner "desfiladeiros rochosos"), ás veces en paraxes moi secos, nunca nas delvas densas. No monte Kenya chegan até a zona alpina, entre os 4.000 e os 5.500 m de altitude.

; Sinónimos
Ao longo do tempo, esta familia coñeceuse tamén polos seguintes sinónimos:

; Sinónimos
Ademais de por este nome coñeceuse polos seguintes sinónimos: baixo o nome de *Cavia capensis*.
; Sinónimo
Ademais do nome orixinario ue lle adxuidcou Pallas, e do actualmente válido, e especie coñeceuse tamén polo sinónimo *Heterohyrax antineae* Heim de Balsac & Bégouen, 1932. e outras, como a epilepsia e as convulsións, a aínda segue a ser utilizada en perfumaría.

## Parentesco cos elefantes 
Os damáns mostran moitas características primitivas e, ao mesmo tempo, numeross peculiaridades anatómicas propias. Debido a isto, os zoólogos intentaron encontrar relacións de parentesco entre os membros deste grupo e os doutras varias ordes de mamíferos fósiles e actuais. Parece fóra de toda clase de dúbidas que as especies da orde dos hiracoideos son unha rama lateral antiga de ungulados primitivos. A súa anatomía recorda máis estreitamente á dos proboscídeos e os sirenios. Son moi parecidos aos pequenos ungulados primitivos do terciario dos que evolucionou a superorde dos **penungulados** (*Paenungulata*), plantígrados, con catro dedos diante e tres nos membros posteriores, con pezuños e unha uña no dedo interno empregada para rascarse, polo que frecuentemente se agrupan con eles nesta superorde.

A evolución dos hiracoideos tivo lugar en África. Tamén se encotraron fósiles en Europa, pero só no plioceno, e hoxe se presentan tamén no Oriente Medio. No oligoceno inferior esta orde era moi rica en especies, e estaba enormemente diversificada. As especies daqueles tempos aínda tiñan unha dentición completa e unhas órbitas abertas. Ao mesmo tempo, porén, a estrutura dentaria estaba xa enormemente diferenciada: os dentes podían ser bunodontes, selenodontes ou lofodontes. Algúns alcanzaron un tamaño bastante grande (como o dunha ovella).

Suxeriuse que os parentes máis próximos aos hiracoideos son os tetiterios, pero este debate non está aínda totalmente pechado. Xunto con este taxon os proboscídeos e outros extinguidos, os tetiterios forman o clado dos penungulados que, segundo os datos xenéticos moleculares queda clasificado dentro da superorde dos afroterios.

As relacións represéntanse neste cladograma:

## Estado de conservación 
En 2006 a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) cualificou o status da especie como *LC* (pouco preocuante), cualificación que mantén en 2015, debido á súa ampla área de distribución, a ampla gama de hábitats que ocupa, nas que se presume que presenta grandes poboacións, e que vive nun gran número de grandes áreas protexidas, sendo pouco probábel que as poboaciónse estean declinando, como para situala nunha categoría de maior ameaza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Dorst, J. & Dandelot, P. (1973): *Guía de campo de los mamíferos salvajes de África.* Barcelona: Ediciones Omega, S. A., pp.&nbsp;154–155.
* Haltenorth, T. & Diller, H. (1986): *A Field Guide of the Mammals of Africa including Madagascar*. Londres: William Collins Sons & Co Ltd. ISBN 0-00-219778-2, pp.&nbsp;313–320.
* Kowalski, Kazimierz (1981): *Mamíferos. Manual de teriología*. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9, pp.&nbsp;381–385.
* Rathbun, Galen B. (1984): en Macdonald, D., ed. *The Encyclopedia of Mammals*. Nova York: Facts on File. ISBN 0-87196-871-1, pp.&nbsp;730–733.
* Rodríguez de la Fuente, Félix (1970): "Los damanes, parientes de los elefantes con aspecto de marmotas", en *Enciclopedia Salvat de la Fauna*, Tomo 2, África (Región etiópica), pp.&nbsp;66–72. Pamplona: Salvat, S. A. de Ediciones.
* Wilson, D. E. & D. M. Reeder, editors (2005): *Mammal species of the world: a taxonomic and geographic reference*. Third edition. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Mamíferos
* Afroterios
* Hiracoideos

### Ligazóns externas 
* *Procavia capensis* na ADW. Con abundante información, imaxes e bibliografía .
* *Procavia capensis* na EOL. Con información, imaxes e mapa de distribución .
* Claire König: Proche de l'éléphant, de la taille d'un lapin: Le daman en Futura-sciences.com.