Sobremesa

miniatura|Sobremesas variadas.

Na cultura occidental recente, a **sobremesa** é o derradeiro prato que se serve no curso dunha comida (xantar ou cea). Componse dun prato cociñado máis ou menos azucrado ou ben de froitas, pasteis, cremas, tortas, flans, xeados, pudins e doces.

Nunha acepción máis antiga, a sobremesa comprendía tamén o queixo e algúns froitos secos (noces, castañas asadas).

## Etimoloxía 
O nome é unha extensión de *sobremesa*, é dicir, do período de tempo en que os comensais permanecen á mesa despois de comeren, xeralmente falando, xa que é nese momento cando se serve.

Na lingua galega, *sobremesa* vén da construción morfolóxica *sobre* + *mesa*, significando *sobre* 'despois', 'aquilo que sucede máis tarde', e *mesa* significando 'comida principal que se consome á mesa'. Polo tanto, sobremesa significa despois da mesa ou aquilo que sucede á comida principal.

## Historia 
[dereita|miniatura|250px|[Amendoados de Allariz.]]
[dereita|miniatura|250px|[Filloas, típica sobremesa do entroido en Galicia.]]

As primeiras sobremesas eran alimentos servidos en cru, como panais de mel, e froitos secos, como dátiles.

Non foi até a Idade Media, cando o azucre comezou a fabricarse, en que a xente empezou a gozar de máis sobremesas doces, pero incluso entón o azucre era tan caro que se reservaba só para os ricos, e en ocasións moi especiais.

A orixe de sobremesas conxeladas, como o xeado e os sorbetes remóntanse tamén á Idade Media, cando a realeza consumía xeo doce con sabor a mel ou a xarope de froitas.

Tamén na Idade Media, nos banquetes da corte francesa, pratos que hoxe consideramos como *sobremesa*, e que podían consistir en preparacións doces e salgadas, non pechaban a comida, senón que ían seguidos por outros dous servizos, o *issue de table* e o *boutehors*, alimentos compostos de viño e especias de cámara (así chamadas porque sa pasaba a unha cámara á parte para degustalas), especias ou froitas confeitadas en azucre ou mel: xenxibre, coandro, fiúncho, anís, nougat de piñóns, doce de marmelo, abelás e pistachos confeitados. Estas *especias de cámara* gozaban de gran reputación, pois considerábase que facilitaban a dixestión, de xeito que eran máis ben medicamentos que doces, e por iso eran frecuentemente preparadas por boticarios e dadas aos enfermos.

Antes do século XIX, que conduciu, por un lado, ao xurdimento da clase media e, por outro, á mecanización da industria azucreira, os doces eran un privilexio da aristocracia. Cando o azucre se fixo máis barato medrou, paralelamente, o desenvolvemento e a popularización das sobremesas.

En moitas culturas, como a chinesa, non se espera a chegar ao final da comida, servíndose unha mestura de doces e saborosos pratos ao longo da comida.

## Doces e sobremesas típicas de tempada 
Hai algunhas sobremesas que se consomen especialmente nalgunhas datas significadas. En Galicia, por exemplo:

; En  entroido
* Filloas, orellas.

; En Pascua
* Rosca de Pascua.

; En Santos e defuntos
* *Bolos de vento* (chulas), ósos de santo.

; En Nadal
* Rosca de Reis, froita seca, noces. Hoxe en día turróns, mazapáns, polvoróns (importados).

## Galería de imaxes

Ficheiro:Crema quemada - jlastras.jpg|Crema catalá, sobremesa típica de Cataluña.
Ficheiro:ArrozDoce.jpg|Arroz con leite, típica sobremesa de moitas gastronomías.
Ficheiro:Decoración de Piña-2009.jpg|Ananás ou "piña americana".
Ficheiro:Tarta de Santiago-2009.jpg|Torta de Santiago.
Ficheiro:Ice Cream dessert 02.jpg|Copa de xeado de chocolate con nata e galleta.
Ficheiro:Orellas 1-3.jpg|Orellas, doces típicos do Entroido en Galicia.
Ficheiro:Huesos del Santo (Yema).jpg|Ósos de santo, doce da Semana Santa de Castela e León.
Ficheiro:Leite frito, Galicia (Spain).jpg|Leite fritido, sobremesa común en Galicia.
Ficheiro:Filloas.jpg|Filloas, doces típicos de Galicia (especialmente polo Entroido), Bretaña e outros países.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Delp, Valorie: "History of Desserts". LoveToKnow . Consultado o 18/0/2020.
* Dodge, Abigail J. *et. al.* (2002): *Dessert*. Simon & Schuster. ISBN 0743226437. http://books.google.com/books?id=8vnMYnK0nXwC&printsec=frontcover&dq=dessert&hl=en&sa=X&ei=2Pj3Trv5IM_QiAKprpDKDg&ved=0CFEQ6AEwAQ#v=onepage&q=dessert&f=false
* Mesnier, Roland (2004): *Dessert University*. Simon & Schuster. ISBN 0-7432-2317-9 [http://books.google.com/books?id=9LhpFv7VkS8C&printsec=frontcover&dq=dessert&hl=en&sa=X&ei=2Pj3Trv5IM_QiAKprpDKDg&ved=0CEoQ6AEwAA#v=onepage&q=dessert&f=false ]

### Outros artigos 
* Sobremesa de Galicia
* Queixo
* Xelatina

### Ligazóns externas 
* TVG. Vivir aquí (15/01/2012). A Galicia máis doce.