Escravitude en África

miniatura|350px|Principais rutas de escravos na África medieval
A **escravitude** estivo historicamente estendida en África. Os sistemas de servidume e escravitude eran comúns en partes de África na antigüidade, como o eran en gran parte do resto do mundo antigo. Cando comezou o comercio de escravos transahariano, o comercio de escravos no océano Índico e o comercio de escravos no Atlántico (que se iniciou no século XVI), moitos dos sistemas de escravos africanos preexistentes comezaron a fornecer cativos para mercados de escravos fóra de África. A escravitude na África histórica practicouse en moitas formas diferentes: a escravitude da débeda, a escravitude dos cativos da guerra, a escravitude militar, a prostitución e a escravitude criminal practicáronse en varias partes de África. A escravitude con fins domésticos e xudiciais estendeuse por toda África. Tamén se produciu escravitude nas plantacións, principalmente na costa oriental de África e en partes da África occidental. A importancia da escravitude das plantacións domésticas aumentou durante o século XIX, debido á abolición do comercio de escravos do Atlántico. Moitos estados africanos dependentes do comercio internacional de escravos reorientaron as súas economías cara a un comercio lexítimo traballado polo traballo de escravos.

## Formas de escravitude 
Existiron múltiples formas de escravitude e servidume en toda África ao longo da historia e están conformadas polas prácticas indíxenas de escravitude, así como pola institución romana de escravitude e posterior escravitude no cristianismo, no islam e, finalmente, o comercio atlántico de escravos. Na África subsahariana, as relacións de escravitude eran a miúdo complexas, con dereitos e liberdades dadas ás persoas sometidas a escravitude e restricións á venda e ao comercio por parte dos seus donos. Moitas comunidades tiñan xerarquías entre diferentes tipos de escravos: por exemplo, diferenciando entre aqueles que naceron na escravitude e os que foran capturados na guerra. En moitas comunidades africanas, onde a terra non se podía posuír, a escravitude humana empregábase como un medio para aumentar a influencia dunha persoa e expandir as súas conexións.

### Escravitude en propiedade 
A escravitude en propiedade é unha relación de servidume específica onde o escravo é tratado como propiedade do dono. Como tal, o dono é libre de vender, negociar ou tratar o escravo como faría con outros bens, e os fillos dos escravos a miúdo mantéñense como propiedade do dono. Hai evidencias dunha longa historia de escravitude no val do río Nilo e no norte de África, mais a evidencia é incompleta sobre a extensión e as prácticas da escravitude en gran parte do resto do continente antes dos documentos escritos por comerciantes árabes ou europeos, mais pénsase que era común e amplamente abusiva.

### Servizo doméstico 
Moitas relacións de escravos en África xiraban arredor da escravitude doméstica, onde os escravos traballaban principalmente na casa do propietario, mais conservaban algunhas liberdades. Os escravos domésticos poderían considerarse como parte da casa do amo e non se poderían vender a outros sen unha causa extrema. Os escravos poderían posuír os beneficios do seu traballo, tanto na terra coma nos produtos, e poderían casar e transmitirlles a terra aos seus fillos en moitos casos.

### Prenda 
A prenda ou escravitude por débedas implicaba o uso de persoas como garantía para asegurar o pagamento da débeda. O traballo escravo era realizado polo debedor ou un familiar do debedor, normalmente un fillo. A prenda era unha forma común de garantía na África occidental. Supuña o traslado dunha persoa, ou dun membro da familia desta persoa, para dar servizo a outra persoa que lle proporcionase crédito. A prenda está relacionada, aínda que dun xeito diferente, coa escravitude na maioría dos conceptualismos, de xeito que o acordo podería incluír limitacións, condicións específicas de servizo que se prestarían e que os lazos de parentesco protexerían a persoa da venda como escravo. A prenda era unha práctica común en toda a África occidental antes do contacto cos europeos, incluíndo entre os akan, ewe, gamei, ioruba e edo. En formas modificadas, tamén existía entre os efika, igbo, ijaw e fon.

### Escravitude militar 
A escravitude militar consistía na adquisición e formación de unidades militares recrutadas que preservarían a identidade dos soldados escravos, mesmo despois do seu servizo. Os grupos de soldados escravos serían administrados por un patrón, que podería ser o xefe dun goberno ou un señor da guerra independente e que enviaría as súas tropas en busca de cartos e dos seus propios intereses políticos. As unidades militares no Sudán formáronse na década de 1800 mediante incursións militares a grande escala na zona que agora ocupan o Sudán e o Sudán do Sur. Grupos como o imbangala de Angola e os nyamwezis de Tanzania servían como intermediarios ou bandas itinerantes, facendo a guerra contra os estados africanos para capturar xente para a súa exportación como escravos. Os historiadores John Thornton e Linda Heywood proporcionaron unha estimación de arredor do 90&nbsp;% dos africanos capturados e vendidos a europeos enviados ao comercio de escravos do Atlántico. o comercio de escravos no Novo Mundo sería imposible, polo menos na escala en que ocorreu".

## Transformacións da escravitude en África 
As relacións de escravitude en África transformáronse a través de tres procesos a grande escala: o comercio árabe de escravos, o comercio de escravos do Atlántico e as políticas e movementos de emancipación dos escravos nos séculos XIX e XX. Cada un destes procesos alterou significativamente as formas, o nivel e a economía da escravitude en África.

As prácticas de escravitude en África empregáronse durante diferentes períodos para xustificar certas formas de compromiso europeo cos pobos de África. Escritores europeos do século XVIII afirmaron que a escravitude en África era o suficientemente brutal como para xustificar o comercio de escravos do Atlántico. Os escritores posteriores empregaron argumentos similares para xustificar a intervención e a eventual colonización por parte das potencias europeas para acabar coa escravitude en África.

Os africanos coñecían a dura escravitude que agardaba aos escravos no Novo Mundo. Moitas elites africanas visitaron Europa en barcos de escravos seguindo os ventos dominantes polo Novo Mundo. Os monarcas africanos tamén enviaron os seus fillos por estas mesmas rutas de escravos para seren educados en Europa, e miles de antigos escravos finalmente trasladáronse a Liberia e Serra Leoa. e implicou un pequeno movemento de poboación en gran parte da rexión oriental dos Grandes Lagos e do Sahel. A lei islámica permite a escravitude, mais prohibe a escravitude que implique outros musulmáns; como consecuencia, o principal obxectivo da escravitude eran os habitantes das zonas fronteirizas do islam en África. Estímase que uns poucos miles de escravos foron levados cada ano das beiras do mar Vermello e do océano Índico. Foron vendidos en todo o Oriente Medio. Este comercio acelerouse con buques máis grandes debido a unha maior demanda de man de obra nas plantacións da rexión. Co paso do tempo, decenas de miles foron escravizados cada ano. En Zanguebar, os escravistas afroárabes capturaron bantús do interior e vendéronos na costa. Alí, os escravos foron asimilándose gradualmente nas zonas rurais, particularmente nas illas de Unguja e Pemba. o comercio de escravos cara ao leste medrou significativamente ata que a colonización europea de África rematou arredor de 1900.

En 1814 o explorador suízo Johann Burckhardt escribiu sobre as súas viaxes a Exipto e Nubia, onde viu a práctica do tráfico de escravos: "Era frecuentemente testemuña de escenas da máis fragrante indecencia, en que os comerciantes, que son os actores principais, pasaban o seu tempo rindo. Poderíase aventurar a afirmar que moi poucas mulleres escravas que pasaron do seu décimo ano chegan a Exipto ou Arabia en estado de virxindade".

David Livingstone escribiu sobre o tráfico de escravos: «Cambiar os seus males é unha simple imposibilidade [...] Vimos unha escrava disparada ou acoitelada no corpo e estendida no camiño. [Os espectadores] Dixeron que o fixo un árabe que pasara pola mañá cedo por rabia por perder o prezo que dera por ela, porque xa non era quen de camiñar. Pasamos perante unha muller atada polo pescozo a unha árbore e morta [...] Atopámonos cun home morto de fame [...] a enfermidade máis rara que vin neste país parece ser a insensibilidade e ataca os homes libres que foron capturados e convertidos en escravos". Livingstone estimou que 80&nbsp;000 africanos morrían cada ano antes de chegar ao mercado de escravos de Zanzíbar. Zanzíbar fora o principal porto de comercio de escravos do leste de África e baixo os árabes de Omán no século XIX pasaban pola cidade uns 50&nbsp;000 escravos cada ano.

### Tráfico de escravos atlánticos 
[miniatura|240px|Escravos africanos en [Virxinia, obra de autor descoñecido, 1670]]
O comercio de escravos atlántico ou transatlántico realizouse a través do océano Atlántico desde os séculos XV ata o XIX. O comercio de escravos do Atlántico foi significativo ao transformar os africanos dunha pequena porcentaxe da poboación mundial de escravos en 1600 á abafadora maioría en 1800. O tráfico de escravos pasou de ser un aspecto marxinal das economías ao sector máis importante nun período de tempo relativamente breve. Ademais, as plantacións agrícolas aumentaron significativamente e convertéronse nun aspecto clave en moitas sociedades. Finalmente, transformou a distribución tradicional das prácticas de escravitude.

Os primeiros europeos en chegar á costa de Guinea foron os portugueses; o primeiro europeo en mercar escravos africanos na rexión de Guinea foi Antão Gonçalves, un explorador portugués en 1441. Orixinalmente interesados no comercio principalmente de ouro e especias, estableceron colonias nas illas deshabitadas de San Tomé e Príncipe. No século XVI os portugueses descubriron que estas illas volcánicas eran ideais para cultivar azucre. O cultivo de azucre é unha empresa que necesita moita man de obra e os portugueses eran difíciles de atraer debido á calor, á falta de infraestrutura e á vida dura. Para o cultivo trouxeron entón un gran número de escravos africanos. O castelo de São Jorge da Mina na cidade de Elmina, na costa do Ouro, foi construído orixinalmente por man de obra africana para os portugueses en 1482 para controlar o comercio de ouro e converteuse nun importante depósito de escravos que ían ser transportados ao Novo Mundo.

Os españois foron os primeiros europeos en usar escravos africanos no Novo Mundo nas illas de Cuba e Hispaniola, onde a alarmante taxa de mortalidade na poboación nativa estimulara as primeiras leis reais para protexer a poboación nativa (leis de Burgos, 1512-1513). Os primeiros escravos africanos chegaron a Hispaniola en 1501 pouco despois da bula menor de 1493 do papa Alexandre VI, que deu a case todo o territorio do Novo Mundo aos reis de Castela e Aragón.

O tráfico atlántico de escravos alcanzou o seu punto álxido a finais do século XVIII, cando se capturou o maior número de escravos nas expedicións a África occidental. A maior demanda de escravos debido á expansión das potencias coloniais europeas no Novo Mundo fixo que o tráfico de escravos fose moito máis lucrativo para as potencias de África Occidental, o que levou á creación dunha serie de imperios africanos que prosperaron co tráfico de escravos. Estes foron o Imperio de Oyo (ioruba), o reino Kong, o imanato de Fouta Djallon, o imanato de Futa Toro, o reino Khasso, o reino Gabu, a Confederación Fante, o imperio Ashanti e o reino de Dahomey. Estes reinos dependían dunha cultura militarista de guerra constante para xerar un gran número de cativos humanos necesarios para o comercio cos europeos.

Un mordaz recordatorio desta atroz práctica está documentado nos debates sobre o comercio de escravos de Inglaterra de principios do século XIX: "Todos os vellos escritores [...] coinciden en afirmar non só que as guerras se libran co único propósito de facer escravos, senón que son alentadas polos europeos con este propósito". A abolición gradual da escravitude nos imperios coloniais europeos durante o século XIX provocou o colapso e o declive destes imperios africanos. Cando as potencias europeas comezaron a deter o tráfico de escravos no Atlántico, provocouse un novo cambio en que os grandes propietarios de escravos de África comezaron a explotar escravos nas plantacións e outros produtos agrícolas.

### Abolición 
[miniatura|Captura do barco de escravos *[Sunny South (clipper)|Emanuela* polo *HMS Brisk*]]
A gran transformación definitiva das relacións de escravos chegou con esforzos de emancipación incoherentes que comezaron a mediados do século XIX. Cando as autoridades europeas comezaron a controlar grandes partes da África interior a partir da década de 1870, as políticas coloniais confundíanse a miúdo no tema. Por exemplo, mesmo cando a escravitude era considerada ilegal, as autoridades coloniais devolvían aos seus donos escravos fuxidos. As loitas anticoloniais en África a miúdo levaron escravos e antigos escravos xunto con propietarios e antigos propietarios a loitar pola independencia; non obstante, esta cooperación durou pouco e formáronse partidos políticos independentistas baseados en estratificacións de escravos e amos. Portugal foi o primeiro país do continente en abolir a escravitude no Portugal metropolitano e na India portuguesa, cunha lei emitida o 12 de febreiro de 1761, mais isto non afectou ás súas colonias no Brasil e África. Francia aboliu a escravitude en 1794. Non obstante, Napoleón I restableceu a escravitude en 1802 e non foi abolida definitivamente ata 1848. Dinamarca-Noruega en 1803 converteuse no primeiro país de Europa en aplicar a prohibición do tráfico de escravos. A escravitude non foi proscrita ata 1848. Gran Bretaña seguiuna en 1807 coa aprobación da lei de comercio de escravos polo Parlamento. Esta lei impuxo multas, que aumentaron co número de escravos transportados, aos capitáns de barcos de escravos. Gran Bretaña seguiu isto coa lei de abolición da escravitude de 1833, que liberou todos os escravos do Imperio Británico. A presión británica noutros países levou a un acordo para acabar co tráfico de escravos de África. Por exemplo, a lei de comercio de escravos de 1820 dos Estados Unidos consideraba o tráfico de escravos como piratería, que era punible coa morte. Ademais, o Imperio Otomán aboliu o comercio de escravos africano en 1847 pola presión británica.

En 1850, ano en que o último participante importante no comercio de escravos do Atlántico, o Brasil, aprobou a lei Eusébio de Queirós que prohibía o comercio de escravos, este comercio diminuíu significativamente e, en xeral, só se mantivo o comercio ilegal. O Brasil continuou a práctica da escravitude e foi a maior fonte de comercio ilegal ata aproximadamente 1870 e a abolición da escravitude fíxose permanente en 1888 cando a princesa Isabel do Brasil e o ministro Rodrigo Silva prohibiron a práctica. Os británicos adoptaron un enfoque activo para deter o comercio ilegal de escravos atlánticos durante este período. Ao escuadrón da África occidental atribúeselle a captura de 1600 barcos escravos entre 1808 e 1860 e a liberación de 150&nbsp;000 africanos a bordo destes buques. Tamén se tomaron medidas contra líderes africanos que se negaron a aceptar os tratados británicos para prohibir o comercio, por exemplo, contra a usurpación do rei de Lagos, deposto en 1851. Os tratados antiesclavista foron asinados por máis de 50 gobernantes africanos.

Aínda que a escravitude en África fora de carácter limitado, mesmo durante o auxe do comercio de escravos árabe e atlántico, isto cambiou na última metade do século XIX. Patrick Manning explica que "se hai algún momento en que se poida falar de sociedades africanas organizadas arredor da produción de escravos, [1850-1900] foi ese".

O continuo movemento antiescravista en Europa converteuse nunha excusa e un *casus belli* para a conquista e a colonización europea de gran parte do continente africano. A finais do século XIX, a repartición de África rematou rapidamente co continente dividido entre as potencias imperialistas europeas, e un primeiro pero secundario foco de calquera réxime colonial foi a supresión da escravitude e o tráfico de escravos. En resposta a esta presión, Etiopía aboliu oficialmente a escravitude en 1932, o sultanato de Sokoto aboliu a escravitude en 1900 e o resto da rexión do Sahel en 1911. A finais da era colonial, houbo un éxito abafador neste obxectivo. a escravitude seguía a ser moi activa en África porque gradualmente pasou a unha economía remunerada. Ás veces houbo nacións independentes que intentaron occidentalizar ou impresionar a Europa cultivando unha imaxe de suprimir a escravitude, aínda que, no caso de Exipto, contrataron soldados europeos para a expedición do Nilo de Samuel White Baker. A escravitude non se erradicou en África e aparece normalmente en estados africanos, como Chad, Etiopía, Malí, Níxer e o Sudán, en lugares onde a lei e a orde colapsaron.

Aínda que actualmente é ilegal en todos os países, a escravitude practícase en segredo en moitas partes do mundo. Estímase que hai 30 millóns de vítimas de escravitude en todo o mundo. En Mauritania até 600&nbsp;000 homes, mulleres e nenos, o 20&nbsp;% da poboación, son escravos, moitos deles empregados en traballos de servidume. A escravitude en Mauritania foi finalmente criminalizada en agosto de 2007. Durante a Segunda Guerra Civil do Sudán, estimáronse que entre 14&nbsp;000 e 200&nbsp;000 persoas foron secuestradas e escravizadas. En Níxer, onde a práctica da escravitude foi prohibida en 2003, un estudo descubriu que case o 8&nbsp;% da poboación continúa a ser escrava.

## Efectos 
### Demográfico 
A escravitude e o tráfico de escravos tiveron un impacto significativo no tamaño da poboación e na distribución de xénero en gran parte de África. O impacto exacto destes cambios demográficos foi un importante tema de debate. O tráfico de escravos atlánticos atraía 70&nbsp;000 persoas ao ano, principalmente da costa oeste de África, no seu momento álxido a mediados do século XVII. A trata de escravos árabes implicaba a captura de pobos do interior do continente, que posteriormente eran enviados ao exterior a través de portos no mar Vermello e noutros lugares. O 1600 alcanzou un máximo de 10&nbsp;000 persoas ao ano. Este descenso de poboación en toda África Occidental entre 1650 e 1850 agravouse pola preferencia dos comerciantes polos escravos masculinos. Na África oriental, o tráfico de escravos foi multidireccional e cambiou co paso do tempo. Para satisfacer a demanda de traballo de baixa categoría, os escravos zanj capturados no interior do sur vendéronse a través de portos da costa norte, en gran número acumulado ao longo dos séculos, clientes do val do Nilo, o Corno de África, a península Arábiga, o golfo Pérsico, o Extremo Oriente e as illas do océano Índico.

### Extensión da escravitude 
Non se sabe con precisión a extensión da escravitude en África e o tráfico de escravos noutras rexións. Aínda que se estudou mellor o comercio de escravos atlánticos, as estimacións oscilan entre os 8 e os 20 millóns de persoas. A base de datos transatlántica sobre o comercio de escravos estima que o comercio de escravos do Atlántico capturou arredor de 12,8 millóns de persoas entre 1450 e 1900. O tráfico a través do mar Vermello desde o Sáhara, o Corno de África e o leste de África, estimouse en 6,2 millóns de persoas entre 600 e 1600. A miúdo afírmase que o tráfico de escravos socavou as economías locais e a estabilidade política de xeito que a forza de traballo vital das aldeas foi enviada ao exterior e que as redadas de escravos e as guerras civís convertéronse en algo común. Co auxe dun gran comercio de escravos, impulsado polas necesidades europeas, escravizar o inimigo converteuse en consecuencia da guerra e cada vez foi máis unha razón para ir á guerra. Afírmase que o tráfico de escravos impediu a formación de grupos étnicos máis grandes, provocando o faccionismo étnico e debilitando a formación de estruturas políticas estables en moitos lugares. Afírmase tamén que diminuíu a saúde mental e o desenvolvemento social dos africanos.

En contraste con estes argumentos, J.D. Fage afirma que a escravitude non tivo un efecto totalmente desastroso nas sociedades africanas. Os escravos eran un produto caro e os comerciantes recibían unha gran cantidade a cambio de cada persoa escrava. No punto máximo do tráfico, centos de miles de rifles, grandes cantidades de tea, pólvora e metais foron enviados a Guinea. A maior parte deste diñeiro gastouse en armas de fogo británicas de calidade moi baixa e alcol de calidade industrial. O comercio con Europa no auxe do tráfico de escravos tamén incluía importantes exportacións de ouro e marfil, que eran uns 3,5 millóns de libras esterlinas ao ano. En contraste, o comercio do Reino Unido, a superpotencia económica da época, roldaba os 14 millóns de libras ao ano durante ese mesmo período a finais do século XVIII. Como sinalou Patrick Manning, a gran maioría dos artigos que se trocaban por escravos eran como artigos de luxo. O téxtil, o mineral de ferro, as moedas e o sal foron algúns dos produtos máis importantes importados como consecuencia do tráfico de escravos, e estes bens estendéronse pola sociedade elevando o nivel de vida xeral. Argumentou que o tráfico de escravos era parte do que chamou a "acumulación primitiva" de capital europeo, a acumulación de riqueza "non capitalista" que precedeu e creou as condicións financeiras para a industrialización de Gran Bretaña.

Eric Eustace Williams escribiu sobre a contribución dos africanos baseada nos beneficios da trata de escravos e da escravitude, argumentando que o emprego destes beneficios foi utilizado para axudar a financiar a industrialización de Gran Bretaña. Sostén que a escravitude africana era un elemento esencial da revolución industrial e que a riqueza europea era, en parte, o resultado da escravitude, pero que no momento da súa abolición perdera a súa rendibilidade e estaba no interese económico de Gran Bretaña para prohibilo. Joseph Inikori escribiu que o comercio de escravos británico era máis rendible do que cren os críticos de Williams. Outros investigadores e historiadores opuxéronse firmemente ao que se coñeceu como "tese de Williams" no mundo académico: David Richardson concluíu que os beneficios da trata de escravos ascenderon a menos do 1&nbsp;% do investimento nacional británico, e o historiador económico Stanley Engerman considera que, mesmo sen restar os custos asociados ao tráfico de escravos ou o reinvestimento de beneficios no tráfico de escravos, os beneficios totais do comercio de escravos e das plantacións das Antillas ascenderon a menos do 5&nbsp;% da economía británica durante calquera ano da Revolución Industrial.

### Legado do racismo 
Maulana Karenga afirma que os efectos do comercio de escravos do Atlántico sobre os cativos africanos foron "a destrución moralmente monstrosa da posibilidade humana que implicou a redefinición da humanidade africana no mundo, envelenando as relacións pasadas, presentes e futuras con outras persoas que só coñecemos a nós mesmos a través deste estereotipo e, polo tanto, danan as relacións verdaderamente humanas entre as persoas hoxe en día". Afirma que constituíu a destrución da cultura, a lingua, a relixión e a posibilidade humana.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
* en Wikisource
*
*
*
*Bas Lecocq e Eric Komlavi Hahonou (2015). Exploring Post-Slavery in Contemporary Africa, The international Journal of African History Studies. Vol 48. No. 2. Boston University African Study Center.
*Klein, Martin A. (2009). The Study of Slavery in Africa, Journal of African History . Vol. 19. No. 4. Great Britain, Cambridge University Press.
### Ligazóns externas 
* Twentieth Century Solutions of the Abolition of Slavery
* The story of Africa: Slavery
* "The impact of the slave trade on Africa," Le Monde diplomatique
* "Ethiopia, Slavery and the League of Nations" Abyssinia/Ethiopia slavery and slaves trade