open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Javier Rojo

**Francisco Javier Rojo García**, nado en Pamplona, Navarra o 2 de marzo de 1949, normalmente chamado **Javier Rojo**, é un político español, membro do PSE-EE e presidente do Senado de España entre 2004 e 2011.

## Biografía 
Naceu o 2 de marzo de 1949 na cidade de Pamplona. Trasladouse a Vitoria cando era moi novo. Casado e con dúas fillas. En abril de 2004 é nomeado presidente do Senado.
Aínda que practicamente a súa vida foi na capital vasca, sempre se considerou moi pamplonés e moi navarro.

### Actividade política 
Membro da UXT dende 1976, ó ano seguinte ingresou no Partido Socialista de Euskadi (PSE), sendo posteriormente Secretario Xeral da Agrupación Socialista de Vitoria, cidade da cal foi rexedor no seu concello entre os períodos 1983-1984 e 1991-1996. Así mesmo, foi deputado foral de Áraba nos períodos 1979-1983 e 1987-1991, e procurador das Xuntas Xerais de Álava (1983-1987 e 2003-2004). Nas eleccións xerais de 1982 foi elixido deputado no Congreso pola circunscrición de Áraba, escano que repetiría nas eleccións de 1986 e 1989. Nas eleccións xerais de 1993 foi elixido senador no Senado por Áraba, sendo reelixido nas eleccións de 1996, 2000, 2004 e 2008. Dende a vitoria do PSOE nas eleccións de 2004 ocupa o cargo de Presidente do Senado. Polo segundo mandato, foi o único candidato á presidencia e resultou elixido por maioría absoluta ao obter 134 dos 253 votos emitidos. O resto foron 117 votos en branco e 2 votos a prol do político do PSOE Joan Lerma, que foron declarados nulos ó non terse presentado este á elección.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Senado de España
### Ligazóns externas 
* Ficha de Javier Rojo no Congreso dos Deputados
Eva Vilaverde Pego

**Eva Vilaverde Pego**, nada en Moraña en 1977, é unha política galega do BNG.

## Traxectoria 
Licenciouse en Ciencias Políticas e da Administración Pública, coa especialidade en Administración Pública, pola Universidade de Santiago de Compostela (2001). Traballou como asistente técnica da Consellería do Medio Rural. Desde 2006 exerceu como administrativa na CIG e impartiu cursos de formación do FORGA. É responsable local do BNG en Moraña. Foi membro da Executiva do BNG até 2016 e dende 2017 forma parte de novo da Executiva, como Coordinadora de Acción Municipal. Dende 2011 a 2019 foi concelleira do BNG en Moraña e deputada provincial.

No ano 2019 abandona o concello de Moraña e a deputación provincial e preséntase como número 3 polo BNG ás Eleccións municipais do 2019 no concello de Pontevedra nas que sae elixida.

Na actualidade exerce o cargo de concelleira delegada de Protección Cidadá e Sostemento dos Espazos Públicos Urbanos.

### Obra 
* "Castelao, fonte inesgotable", en *Meu Castelao!* (2025). Concello de Pontevedra. ISBN 978-84-09-80825-0.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Currículo na Deputación de Pontevedra
Gastronomía de Colombia

[miniatura|396x396px|Rexións gastronómicas de Colombia: Biblioteca básica de cociñas tradicionais de Colombia. Ministerio de Cultura. 2013. 
     I. [Arquipélago de San Andrés, Providencia e Santa Catalina|Illas
     II. Guajira
     III. Cesar e Magdalena
     IV. Atlántico
     V. Cartaxena de Indias
     VI. Sabanas Costeñas
     VII. Santanderes
     **VIII.** Boyacá e Cundinamarca
     IX. Paisa
     X. Bogotá
     XI. Tolima Grande
     XII. Val do Cauca
     **XIII.** Cauca
     XIV. Nariño
     XV. Pacífico Norte
     XVI. Pacífico Sur
     **XVII.** Llanos
     **XVIII.** Amazonía]]
A  **gastronomía de Colombia** é o resultado da fusión de alimentos, prácticas e tradicións culinarias das culturas indoamericanas locais, europeas (principalmente española) e africana. Aínda que non hai consenso en canto a un único prato que represente a toda a gastronomía colombiana, destácanse a arepa e o sancocho  como os máis representativos. Outros pratos rexionais destacados son a bandexa paisa típica da rexión Antioqueña, o ajiaco santafereño, a lechona tolimense e huilense e o mote de queixo costeño, entre outros.

Da diversidade de fauna e flora en Colombia xorde unha variada gastronomía esencialmente crioula, con pouca influencia de cociñas estranxeiras. Os pratos colombianos varían en preparación e ingredientes por rexión e incorporan as tradicións das culturas española, mestiza e afro. Algúns dos ingredientes máis comúns nas preparacións son cereais como o arroz e o millo, tubérculos como a pataca e a mandioca, variedades de leguminosas, carnes como a bovina, de galiña, de porco, de cabra, cobaia e outros animais silvestres, peixes e mariscos. É importante tamén a variedade de froitas tropicais como a manga, o banano, a papaia, a guayaba, o lulo e a maracuxá.

Colombia ten un prato rexional, pero non un de carácter nacional, aínda que son moi recoñecidos o sancocho e a arepa nas súas distintas variantes. Entre os pratos rexionais máis representativos atópanse o ajiaco santafereño, a bandexa paisa, o mote de queixo, a lechona tolimense, a mamona ou tenreira á llanera, o mute santandereano, o tamal e os peixes, sobre todo nas rexións costeiras.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Aguapanela
*Pandebono

### Bibliografía 
* MORÓN, Carlos e GALVÁN, Cristina. A cociña criolla. Receitas de Córdoba e rexións da costa Caribe. Domus Libri: 1996.
* ROMÁN DE ZUREK, Teresita. Cartaxena de Indias na Pota. Edicións Gamma 2006, Bogotá. 9589510833, 9789589510834
* DANGOND CASTRO, Leonor. Raíces vallenatas. Do pilón e do fogón. Editorial Outeiro. Medellín: 1988. p.&nbsp;57-86.
Bandeja paisa

A **bandeja paisa** é o prato máis representativo da gastronomía de Colombia, típico da cociña antioqueña, correspondente ós actuais territorios de Antioquia, o Viejo Caldas ou Eje Cafetero (Caldas, Quindío e Risaralda), parte do norte do Valle del Cauca e o norte do Tolima, Colombia.

Característica fundamental deste prato é a súa enorme abundancia, tanto en cantidade como en variedade de alimentos, de tal xeito que a bandeja paisa completa só pode servirse en pratos grandes ou bandexas.

## Ingredientes 
Este prato sérvese nunha vaixela ampla, de varias pezas, e ovalada (tipo bandexa). Na súa presentación clásica tradicional ou autóctona está composto por catorce ingredientes invariables; doce deles dispostos nas devanditas bandexas ou pratos, e dous máis como acompañamento:
* Arroz branco;
* Carne de tenreira en po;
* *Chicharrón*;
* Ovo frixido;
* Talladas de plátano maduro ou Patacón;
* Chourizo antioqueño con limón;
* Arepa antioqueña;
* *Hogao* con tomate e cebola;
* Feixóns;
* Tomate vermello en talladas;
* Aguacate.
; Acompañamento
* *Mazamorra* con leite;
* Panela moída, doce macho ou bocadillo de guayaba.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Embrapa, *Origem e História do Arroz* e *Origem e História do Feijão* (portugués)
* Arroz e Feijão: Uma dupla infalível, Camaquã Alimentos (portugués)
* Julián Estrada (1988). 
* CASCUDO, Luís dá Câmara - *História dá Alimentação non Brasil* - 2 vols. 2.ª ed. Itatitaia, Rio de Janeiro, 1983.
* DITADI, Carlos Augusto Silva - Cozinha Brasileira: Feijoada Completa- Revista Gula, n. 67, Editora Trad, São Paulo. 1998.
* ELIAS, Rodrigo - *Breve História dá Feijoada* - Revista Nossa História, ano 1, n. 4, Editora Beira Cruz, São Paulo. Fevereiro de 2004.
Nicolás Redondo Urbieta

**Nicolás Redondo Urbieta**, nado en Barakaldo (Biscaia) o 16 de xuño de 1927 e finado en Madrid o 4 de xaneiro de 2023,

En 1942, foi contratado como aprendiz de oficial axustador en La Naval de Sestao. Xa como obreiro metalúrxico, afiliouse ó&nbsp;PSOE e á UXT en 1945. Foi detido e procesado pola ditadura do xeneral Franco en numerosas ocasións debido ás súas actividades políticas e sindicais. En 1967 foi detido xunto ós históricos Ramón Rubial e Eduardo López Albizu e desterrado ás Hurdes.

Tras o Congreso do PSOE de agosto de 1972, que destitúe ó secretario xeral Rodolfo Llopis, convértese en membro da dirección colexiada do PSOE Renovado. Ante o Congreso de Suresnes de 1974, rexeita o ofrecemento para presentar a súa candidatura ó posto de primeiro secretario, chegando a un pacto co sevillano Felipe González para que este accedese ó cargo.

O 18 de abril de 1976 elixírono secretario xeral da Unión Xeral de Traballadores (UXT) no XXX Congreso da central sindical socialista. Previamente exercera, dende 1971, o cargo de secretario político, predecesor do de secretario xeral.

Foi elixido deputado do PSOE por Biscaia en 1977, 1979, 1982 e 1986. En 1987 renunciou ó seu escano para amosar o seu desacordo coa política laboral e social do goberno de Felipe González, tras votar en contra dos Orzamentos Xerais do Estado para 1988. Convocou xunto a Comisións Obreiras (CCOO) a folga xeral do 14 de decembro de 1988, cun éxito esmagador. Tamén convocou xunto a CCOO dúas folgas xerais máis durante o goberno socialista, en xuño de 1992 e xaneiro de 1994.

O 10 de abril de 1994, no 36º Congreso, deixou paso a Cándido Méndez como secretario xeral da UXT, retirándose de toda actividade política e sindical.

Faleceu en Madrid o 4 de xaneiro de 2023 aos 95 anos de idade debido a unha pneumonía.

## Distincións honoríficas 
* Doutor Honoris Causa pola Universidade Politécnica de Valencia (2001).
* Doutor Honoris Causa pola Universidade de Cádiz (2008).
* Cabaleiro Gran Cruz da Orde do Dous de Maio (2010).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
; Actividade parlamentaria
* Lexislatura Constituínte (PSOE)
* I Lexislatura (PSOE)
* II Lexislatura (PSOE)
* III Lexislatura (PSOE)
; Artigos
* UXT, negociación e folga (1979)
* Por unha política de solidariedade (1983)
* Algunhas reflexións sobre o Primeiro de Maio (1989)
* As razóns (1994)
* Os acenos de identidade do socialismo (1995)
* Puntualización (2002)
* Aclaración de Nicolás Redondo (2002)
Gran Premio Seumas McNally

[miniatura|dereita|250px|O equipo de *[Her Story* recibindo o premio no 2016]]
O **Gran Premio Seumas McNally** é o principal premio outorgado no Independent Games Festival, evento anual que ten lugar durante a Game Developers Conference. O premio leva o nome do programador Seumas McNally (1979–2000), fundador da compañía de videoxogos independente Longbow Digital Arts que faleceu por mor dun linfoma de Hodgkin pouco tempo despois de recibir o premio no ano 2000 polo xogo *Tread Marks*. O premio inclúe unha cantidade en metálico de 30&nbsp;000 dólares.

## Receptores 
## Notas
;Referencias
*Todas as referencias en inglés agás cando se indique o contrario*

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*
Ranger 1

**Ranger 1** foi unha sonda do Bloque I do programa Ranger da NASA pensado para enviar sondas non tripuladas á Lúa e fotografar a súa superficie antes de impactar nela. Foi lanzada mediante un Atlas-Agena B o 23 de agosto de 1961 desde a plataforma LC-12 do Centro Espacial de Cabo Cañaveral.

## Características 
A misión principal de Ranger 1 foi probar os sistemas e técnicas que permitirían a sucesivas naves ser lanzadas directamente contra a Lúa e fotografala durante o camiño. O obxectivo secundario era estudar as partículas e campos presentes no espazo interplanetario.

## A nave 
A sonda estaba formada por unha base hexagonal de 1,5 m de diámetro sobre a cal se atopaba unha estrutura cónica de aluminio de 4 m de alto. A enerxía eléctrica era proporcionada por dous paneis solares que lle daban á nave unha envergadura de 5,2 m; a enerxía almacenábase nunha batería de prata-cinc de 57&nbsp;kg de peso, mentres que baterías máis pequenas alimentaban a certos instrumentos. Acaroada á base atopábase unha antena parabólica de alta ganancia, mentres que o resto de instrumentos repartíanse entre a base e o cono. A bordo atopábase tamén unha antena omnidireccional de media ganancia. As comunicacións corrían a cargo de dous transmisores: un funcionando a 960,1 MHz e 0,25 W de potencia, outro a 960,05&nbsp;MHz e 3 W. O control de actitude era proporcionado por un controlador de estado sólido, por sensores solares e terrestres e por varios por chorros de control. O control térmico era pasivo, mediante recubrimentos dourados, pintura branca e superficies de aluminio puído.

## Instrumentos 
Ranger 1 levaba a bordo varios insrumentos:

*Un telescopio Lyman-alfa.
*Un magnetómetro de vapor de rubidio.
*Analizadores electrostáticos.
*Detectores de partículas de media e alta enerxía.
*Dous telescopios de coincidencia tripla.
*Unha cámara de ionización para raios cósmicos.
*Detectores de po cósmico.
*Contadores de raios X solares.

## Perfil da misión 
Ranger 1 debía ser lanzada nunha órbita de aparcamento arredor da Terra para posteriormente ser posta nunha órbita de 60.000 por 1.100.000&nbsp;km co fin de probar os seus sistemas e técnicas de navegación para as posteriores misións Ranger. A nave chegou á súa órbita de aparcamento, pero o foguete que logo debía enviala a unha órbita superior, unha etapa Agena B, fallou. Ranger 1 reentrou na atmosfera terrestre o 30 de agosto de 1961 tras 111 órbitas ao noso planeta, coa súa misión considerada un éxito parcial ao poder probarse a maior parte dos seus sistemas antes da súa destrución.

## Notas
Saleta Chao

**Saleta Chao Rivas**, nada en Cuntis en 1990, é unha política galega do BNG.
[miniatura|Papeleta electoral das [Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2024.]]
## Traxectoria 
Diplomada en Maxisterio na especialidade de Educación Infantil e Graduada de Pedagoxía na Universidade de Santiago de Compostela. Responsable local de Galiza Nova de Cuntis. Foi responsábel Comarcal de Galiza Nova A Estrada-Deza. Pertenceu á Executiva do BNG até 2016, na que foi Secretaria de políticas sectoriais, coordinación das comisións nacionais e acción feminista.

A dimisión en outubro de 2025 de Evencio Ferrero como alcalde de Carballo, e a conseguinte dimisión de Daniel Pérez como deputado para sentar na alcaldía bergantiñá, levaron a Saleta Chao ao ocupar un escano de parlamentaria no Parlamento de Galicia.

## Notas
Karl Grobben

**Karl Grobben**, escrito ás veces como **Carl Grobben**, nado en Brno (daquela, Brünn) o 27 de agosto de 1854 e finado en Salzburgo o 13 de abril de 1945, foi un zoólogo austríaco.

## Traxectoria 
Estudou historia natural e particularmente zooloxía na universidade de Viena onde se doutorou en 1877. Dous anos máis tarde volveu a esa universidade como docente. En 1884 foi nomeado profesor asociado e, ao ano seguinte, casa con Ida Tschermak von Seysenegg, filla do mineraloxista Gustav Tschermak von Seysenegg (1836-1927), matrimonio que tería unha filla.
* *Sphaerophthalmus grobbeni* Spandl, 1923 
* *Limnadia grobbeni* Daday, 1925 
* *Actinia grobbeni* Watzl, 1922 
* *Paladilhiopsis grobbeni* Kuscer, 1928 
* *Raillietina grobbeni* Böhm, 1925 
* *Trypanophis grobbeni* (Poche, 1904) 

## Notas
Amphionides reynaudii

***Amphionides reynaudii*** é unha especie de crustáceo da clase dos malacostráceos, superorde dos eucáridos, que é o único representante coñecido da orde dos **anfionidáceos**.

É un pequeno animal plantónico (mide menos de 2,5&nbsp;cm) que se encontra ao longo dos océanos tropicais de todo o mundo, as larvas principalmente en augas pouco profundas e os adultos a maior profundidade.

## Características 
*Amphionides reynaudii* crece até unha lonxitude máxima de 25&nbsp;mm. Desde o punto de vista morfolóxico é un crustáceo bastante infrecuente, con moitas partes do corpo reducidas ou ausentes. Por exemplo, ten soamente un par de pezas bucais, o maxilar; as mandíbulas e maxílulas son vestixiais.

Machos e femias difiren na forma das antenas, e tamén pola presenza nos machos do oitavo par de apéndices torácicos, aínda que nunha forma reducida. Este é o lugar onde está o gonóporo masculino (o gonóporo da femia está no sexto par de apéndices torácicos). O nome xenérico utilizado por Milne-Edwards, *Amphion*, foi invalidado por coincidir co xénero *Amphion* Hübner, 1819, da familia dos *Sphingidae*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
* Türkay, M. (2001): "Decapoda", en: Costello, M. J. *et al.*, eds. *European register of marine species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification*. París: Muséum national d'Histoire naturelle. Collection Patrimoines Naturels, 50. ISBN 2-85653-538-0, pp.&nbsp;284–292.
William Thomas Calman

**William Thomas Calman**, nado e Dundee o 29 de decembro de 1871 e finado en Coulsdon, Surrey, o 29 de setembro de 1952, foi un zoólogo escocés, especialista en carcinoloxía.

## Traxectoria 
En 1909 escribiu a sección de crustáceos no *Treatise on Zoology* de Lankester, onde introduciu as superordes dos *Eucarida*, *Peracarida* e *Hoplocarida*, así como o concepto da *facies caridoide*, dun hipotético antepasado dos malacostráceos. Escribiu varias das entradas sobre crustáceos para a undécima edición da *Encyclopædia Britannica*. Tamén estableceu a actual división dos *Branchiopoda* nas catro ordes dos *Anostraca*, *Notostraca*, *Conchostraca* e *Cladocera*. En 1921 foi elixido *Fellow* da Royal Society.

## Principais publicacións 
* *The Life of Crustacae* (1911)
* *The Classification of Animals* (1949)

## Taxons (superiores a xénero) descritos por Calman 
* *Anaspidacea* Calman, 1904
* *Bresiliidae* Calman, 1896
* *Bresilioidea* Calman, 1896
* *Ceratocumatidae* Calman, 1905
* *Eucarida* Calman, 1904
* *Hoplocarida* Calman, 1904
* *Peracarida* Calman, 1904

## Abreviatura 
A abreviatura **Colman** emprégase para recoñecer a  como autoridade na descrición e sistemática en zooloxía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Frederick R. Schram (1993): "The British School, Calman, Cannon and Manton and their effect in Carcinology in the English speaking World), en: Frank Truesdale (Herausgeber): *History of Carcinology*. Rotterdam, Netherlands: A. A. Balkema Publishers. ISBN 978-90-5410-137-6, pp.&nbsp;321–348.
* Anita McConnell (2004): *Oxford Dictionary of National Biography*.

### Ligazóns externas 
* Obras de William T. Calman en Internet Archive.
Eufausiáceos

[miniatura|250px|*[Euphausia superba* (Krill antártico).]]

A dos **eufausiáceos** (*Euphausiacea*) é unha orde de crustáceos malacostráceos coñecidos xenericamente como **krill**.

Encóntranse en todos os océanos do mundo. O nome *krill* vén do noruegués '**, que significa "peixiños fritidos", que tamén adoito se atribúe a algunhas especies de peixes.

Son parecidos externamente aos camaróns, duns de 3 a 5&nbsp;cm de lonxitude, e moi abundantes en todas as augas que circundan as zonas polares. Aliméntanse fundamentalmente con algas do fitoplancton. Á súa vez son o alimento fundamental de numerosas especies de peixes e tamén dos misticetos. Unha rotura na cadea alimenticia, da cal o krill forma parte, podería ter consecuencias catastróficas en termos ecolóxicos. O krill é, pois, un elemento estratéxico na bioloxía dos mares fríos, constituíndo quizais un dos elos máis importantes da rede trófica.

## Clasificación: familias e xéneros 
Segundo o WoRMS, a orde está constituída por dúas familias, cos xéneros que se indican a continuación:

**Orde *Euphausiacea*'* Dana, 1852
* Familia *Euphausiidae* Dana, 1852 
***Euphausia* Dana, 1852
***Meganyctiphanes* Holt & W. M. Tattersall, 1905
***Nematobrachion* Calman, 1905
***Nematoscelis* G. O. Sars, 1883
***Nyctiphanes* G. O. Sars, 1883
***Pseudeuphausia* Hansen, 1910
***Stylocheiron* G. O. Sars, 1883
***Tessarabrachion* Hansen, 1911
***Thysanoessa* Brandt, 1851
***Thysanopoda* Latreille, 1831
* Familia *Bentheuphausiidae* Colosi, 1917  
***Bentheuphausia* G. O. Sars, 1885

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eucáridos

### Ligazóns externas 
* *Euphausiacea*, Dana, 1852 no WoRMS.
* *Euphausiacea* Dana, 1852 no ITIS.
* *Euphausiacea* na ADW.
* *Euphausiacea'' na EOL.
Aguapanela

[dereita|miniatura|250x250px|Polo xeral colócase medio bloque de [Panela (alimento)|panela en auga fervendo para que se disolva.]]
A **aguapanela **é unha bebida propia de América do Sur e partes de América Central e o Caribe. A mesma é unha infusión preparada a partir de  panela a cal se produce co zume da cana de azucre solidificado.

Aínda que existen diversas receitas en América do Sur, é especialmente popular en Colombia e partes do Brasil onde se consome como un té e alternativa ó café. En Ecuador, Chile e o Perú adóitaselle agregar un chorro de limón.

## Preparación 
A aguapanela prepárase colocando anacos de panela en auga e revolvendo ata que se disolvan por completo. A bebida sérvese quente ou fría, e a miúdo agrégaselle limón ou lima. Se se consome quente, ás veces agrégaselle un pouco de leite ou un anaco de queixo no canto de zume de froitas.

En Colombia, o café ás veces é preparado con aguapanela no canto de auga e azucre, o que lle outorga un gusto particular.

## Usos 
Hai quen sosteñen que a aguapanela posúe efectos benéficos sobre a saúde, baseados na crenza que contén máis vitamina C que o zume de laranxa. A crenza popular é que é unha bebida que axuda no tratamento do arrefrío. A aguapanela evolucionou de ser unha bebida consumida pola clase traballadora a ser común en cafetarías en Colombia.

O canelazo é unha versión alcohólica de aguapanela con canela á que se agrega augardente. O vaso no cal se serve posúe o seu bordo azucarado.

## Notas
Ajiaco

**Ajiaco** é o nome dado a unhas sopas típicas da Hispanoamérica intertropical. Consiste usualmente nunha sopa ou guiso a base de diversos ingredientes sólidos como legumes ou tubérculos picados en anacos, e anacos pequenos de diversas carnes.
Dependendo da zona ou o país podería incluír ají ou aguacate.

## Etimoloxía 
miniatura|Ajiaco bogotano.
O *Dicionario indio do gran* *Tolima* rexistra a acepción: Ajiaco, especie de sancocho con condimento de ají. Sostén que a súa etimoloxía está baseada na palabra do taíno "axí".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Ramírez Sendoya, Pedro José (1952).
Panela (alimento)

miniatura|dereita|Panelas en pastillas ou tabletas.

A **panela**, tamén coñecida como **piloncillo**, **raspadura**, **rapadura**, **atado dulce**, **panetela**, **tapa de dulce**, **chancaca** (do náhuatl **chiancaca**, ‘azucre integral’ ou do quechua *chamgay*, ‘triturar’), **agua dulce**, **empanizao**, **papelón**, ou **panocha** en diferentes latitudes do idioma español, é un alimento cuxo único ingrediente é o zume da cana de azucre que é secado antes de pasar polo proceso de purificación que o converte en azucre moreno (ou mascabado). Para producir a panela, o zume de cana de azucre é cocido a altas temperaturas até formar unha melaza bastante densa, logo pásase a uns moldes en forma de prisma onde se deixa secar ata que se solidifica ou *calla*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Aguapanela
Vesica piscis

miniatura|***Vesica piscis.***
A ***vesica piscis*** (vexiga de peixe) é un símbolo que consiste en dous círculos do mesmo radio que se cortan, de xeito que o centro de cada círculo está na circunferencia do outro. A forma creada denomínase mandorla (que significa "améndoa" en italiano). Era un símbolo coñecido nas antigas civilizacións de Mesopotamia, África e Asia.

## Descrición matemática 
Esta figura aparece na primeira proposición dos *Elementos* de Euclides, onde establece o primeiro paso na construción dun triángulo equilátero usando un compás e unha regra. O triángulo ten como vértices os dous centros de disco e unha das esquinas afiadas da figura.
miniatura|Demostración de Euclides
miniatura
A relación matemática da súa anchura (medida polos puntos extremos do "corpo", excluíndo a "cola") coa súa altura é a raíz cadrada de 3, ou 1,7320508076... (porque de trazar a liña recta que une os centros dos dous círculos, con dous puntos onde os círculos se cortan, obtemos dous triángulos equiláteros unidos por un lado).

## Usos 
A figura da *vesica piscis* con dous círculos emprégase nos diagramas de Venn,&nbsp;e se son tres, dá lugar ao símbolo da triquetra e ao triángulo de Reuleaux. Na arte cristiá, aparece nalgunha auréolas orientadas de xeito vertical coa denominación de mandorla, e tamén se emprega nos selos dalgunhas organizacións eclesiásticas.

A *vesica piscis* ten uso como símbolo dentro da masonaría, sobre todo nas formas dos colares que levan os oficiantes dos seus rituais, e igualmente nos selos das loxas masónicas. Tamén se emprega como sistema de proporcionalidade na arquitectura gótica.&nbsp;Aparece ilustrado por Cesare Cesariano, o primeiro tradutor ao italiano da obra "*De arquitectura*" de Vitruvio (1521), na que é denominada como "*a regra dos arquitectos alemáns*".

### Significado místico e relixioso 
En diversos períodos da historia foi obxecto de especulación mística. Probablemente, os primeiros foron os pitagóricos, que a consideraban unha figura sagrada.

O cociente 265/153 é unha aproximación á raíz cadrada de 3, e ten a propiedade de que non se obtén ningunha mellor aproximación con números menores. O número 153 aparece no Evanxeo de Xoán (21:11) como o número de peixes que Cristo fixo que capturasen no milagre da "*captura de peixe*", que algúns consideran como unha referencia cifrada das crenzas dos pitagóricos.

## Galería 

Ficheiro:Anatomical Man.jpg|Miniatura do Zodíaco dos irmáns Limburg
Ficheiro:Seal of Guam.svg|Escudo de Guam
Ficheiro:Abbot's Seal - KIlwinning.jpg|Selo  do abade de Lllwinning (Escocia)
Ficheiro:BishopWilliamFraserSeal.jpg|Selo de William Fraser, bispo de St Andrews.
Ficheiro:Triquetra-Vesica-3parts.svg|Triquetra

## Notas 
## Véxase tamén 
**Ligazóns externas**
* 
* Baseado no artigo da Wikipedia inglesa.
Pandebono

O **pandebono** ou **pan de bono** é un pan característico da rexión de Valle del Cauca e que tamén se prepara en todo Colombia. É elaborado con fariña de millo, amidón de mandioca fermentado, queixo e ovo, que se amasa. Fórmase en pequenas porcións usualmente achatadas e posteriormente fornéanse. Emprégase para acompañar os almorzos e as merendas nas tardes.

## Preparación 
Para obter o amidón de mandioca agre, ingrediente chave que lle dá o sabor característico ó amasillo, rélase primeiro a mandioca, lávase o relado para obter unha especie de leite, da cal se sedimenta o amidón e posteriormente déixase fermentar por uns días. Este proceso pódese observar en fábricas rurais especializadas en Santander de Quilichao, poboación no departamento do Cauca ó sur de Cali.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Portal en Internet dedicado ó pandebono
Randy Noll

**Randy Noll**, nado o 5 de decembro de 1949 en Villa Hills, Kentucky, é un ex xogador profesional de baloncesto estadounidense.

## Traxectoria 
Nado en Villa Hills, Kentucky, Randy Noll estudou no instituto Covington Catholic, pasando posteriormente á univerisdade de Kentucky. Ao ano seguinte mudaría para xogar os seus dous últimos anos universitarios no equipo da universidade de Marshall. Posteriormente preséntase ao Draft da NBA, onde é elixido na sexta rolda (posto golbal 88) polos Atlanta Hawks. Con todo, segue a xogar un ano máis en Marshall antes de volver ao draft, onde esta vez é elixido polos Buffalo Braves (hoxe Los Angeles Clippers) na quinta rolda (posto 72 global). Ao ano seguinte decide xogar en Europa, asinando polo Club Baloncesto Breogán de Lugo, recentemente descendido da Primeira División. Co equipo lucense consegue unha media de máis de 28 puntos por partido, destacando as súas actuacións ante o Vallehermoso (51 puntos), Natación Pacense (45 puntos), San Viator (40 puntos) e Rayo Vallecano (42 puntos). Finalmente axuda ao seu equipo a regresar á Primeira División con 25 puntos obtido na final ante o La Casera Lugo. Randy Noll posúe a maior marca de puntos conseguida por un xogador do Breogán nun só encontro con 51 puntos. Este récord conseguiuno na derrota por 102 a 101 do seu equipo ante o Vallehermoso o 17 de novembro de 1974.

### Equipos 
* 20px|border Breogán Lugo (1974–1975)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Real GM. 
* Ficha en Big Blue History
Musa I de Malí

**Musa I de Malí**, nado c. 1280 e finado en 1337, foi o décimo *Mansa*, que se traduce como "sultán" (rei) ou "emperador", do rico Imperio de Malí de África occidental. No momento que Musa ascendeu ó trono, o Imperio de Malí consistía no territorio antigamente composto polo Imperio de Ghana, nos actuais sur de Mauritania e en Melle (Malí) e as áreas limítrofes. Musa tivo moitos títulos, incluíndo *Emir de Melle*, *Señor das minas de Wangara*, *Conquistador de Ghanata*, e polos menos outra ducia. Crese que Mansa Musa conquistou 24 cidades, cadansúa cos distritos dos arredores que contiñan vilas e estados, durante o seu reinado. Foi o gobernante máis rico do seu tempo e a persoa máis rica de tódolos tempos se se axusta o seu patrimonio pola inflación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* History Channel: Mansa Moussa: Pilgrimage of Gold
* Descrición de Al-Umari da visita de Mansa Musa ó Cairo 
* Sondiata e Mansa Musa
Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes

A **Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes** é unha biblioteca española que reúne obras hispánicas en Internet. Ten como obxectivo principal a difusión da cultura hispánica.

Foi creada en 1999 por iniciativa da Universidade de Alacant&nbsp;e co patrocinio do Banco Santander e a Fundación Marcelino Botín.&nbsp;Está xestionada por unha fundación que preside Mario Vargas Llosa. A idea orixinal do proxecto concibiuna Andrés Pedreño Muñoz, reitor da Universidade de Alacant nese momento, inspirada no concepto de biblioteca dixital dalgunhas universidades estadounidenses. El foi quen presentou a Emilio Botín, Presidente do Banco Santander un proxecto pioneiro en dixitalización de obras de referencia hispanas, algo que dende primeiro momento entusiasmou ó máximo responsable do Santander e deulle o seu apoio.

Un consello científico, dirixido por Darío Villanueva, avala o rigor da biblioteca.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes
* Blog da Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes
* Facebook da Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes
Johan Hegg

**Johan Hans Hegg**, nado en Estocolmo o 29 de abril de 1973, é un actor e músico sueco, é o actual vocalista da banda sueca Amon Amarth.

## Traxectoria 
Interesouse polos viquingos ós nove anos e é el quen escribe as letras da banda onde se cantan ideas moi arraigadas a estes, aínda que Johan sempre dixo que é ateo. Considera como maior influencia os vocalistas Ronnie James Deu, Bruce Dickinson, Ozzy Osbourne, Lemmy Kilmister, Thomas Such, James Hetfield, Chuck Billy, Quorthon, Jeff Becerra, John Tardy, Chuck Schuldiner e Chris Barnes.

## Películas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* xtreemmusic.org
Mandibulados

O dos **mandibulados** (*Mandibulata*) é un clado de artrópodos que comprende os actuais subfilos dos miriápodos (milpés, cempés e similares), os crustáceos e os hexápodos (insectos e outros), englobados estes dous últimos no clado dos pancrustáceos.

O concepto de *Mandibulata* é antigo (Snogdrass, 1938), e actualmente considérase que os artrópodos con mandíbulas (crustáceos, miriápodos e hexápodos) forman un grupo monofilético, e que o seu clado irmán é o dos aracnomorfos, que comprende o resto dos artrópodos, os quelicerados e os extintos trilobites, carentes de mandíbulas. (Ver filoxenia dos artrópodos).

Os mandibulados constitúen o grupo de artrópodos máis grande e máis variado.

## Etimoloxía 
O termo do latín científico *Mandibulata* refírese ás mandíbulas que caracterizan a estes membros dos artrópodos.

## Filoxenia 
Numerosos estudos modernos, tanto morfolóxicos como moleculares, corroboran o monofiletismo dos mandibulados (entre outros, Giribet & Ribera, 1998, ou
Wheeler, 1998).

En canto ás relacións internas dos mandibulados, o clado dos *Atelocerata* (= *Tracheata*) está apoiado principalmente por datos morfolóxicos,

Porén, no faltan hipóteses alternativas aos mandibulados, como os conceptos de *Uniramia* e *Schizoramia*, ou a posibilidade de que os miriápodos formen un grupo monofilético cos quelicerados.

## Galería 

Ficheiro:Crustacea.jpg|*Crustacea*
Ficheiro:Centipede.jpg|*Myriapoda*
Ficheiro:ST001 Pachliopta aristolochiae.jpg|*Hexapoda*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Volker Storch & Ulrich Welsch (2004): *Kurzes Lehrbuch der Zoologie*. 8ª ed. Wiesbaden, Deutschland: Spektrum Akademischer Verlag. ISBN 3-8274-1399-0.
* Rüdiger Wehner & Walter J. Gehring (2007): *Zoologie*. 24ª ed. Stuttgart & Nova York: Thieme Verlag KG. ISBN 978-3-13-367424-9.

### Outros artigos 
* Artrópodos
* Pancrustáceos
* Atelocerados

### Ligazóns externas 
* *Mandibulata*  en Fossilworks. 
* *Mandibulata*  na EOL.
Tagma

O termo **tagma**, do grego antigo τάγμα *tágma*; plural τάγματα *tágmata* (que, á súa vez, deriva do verbo τάσσειν, tássein, "poner en orde") pode referirse a:
* tagma, un tipo de unidade militar do imperio Bizantino que actuou entre os séculos VIII e XI. 
* tagma, cada unha das rexións que se distinguen na parte máis anterior do corpo dos artrópodos, formado por series de metámeros ou segmentos similares entre si e diferenciados do resto.
Marçal Moliné

**Marçal Moliné**, nado en Barcelona en 1936 é un publicista catalán. Estudou xornalismo e foi un dos membros fundadores da axencia MMLB, xunto con Eddy Bosten, Joaquín Lorente e Miguel Montfort. Traballou nas axencias Clarín, Carvis, Támden DDB e Bassat Ogilvy, e foi xurado en tres edicións do Festival de Cannes. No ano 1974, gañou o Clavel Medalla de Prata ó mellor director de curtametraxes no Festival de Cine de Sitges pola curtametraxe *Ta ta boom boom*.

É membro de Fundación Mundo Ciudad e no ano 2009 foi nomeado membro de honra da Academia da Publicidade. Tamén recibiu o Premio Nacional de Comunicación da Generalitat de Cataluña e pertence ó salón da fama do Festival Iberoamericano da Publicidade. Considéraselle un dos publicistas españois máis importantes.

## Libros 
**La fuerza de la publicidad: saber hacer buena publicidad, saber administrar su fuerza* (1999)
**Malicia para vender con marca: método paso a paso combinando la técnica del márketing con la astucia de los maestros de la estrategia militar* (1996)
**La Comunicación activa: publicidad sólida* (1988)
**Manual del director creativo: (vender con rabia)* (1982)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Blog de Marçal Moliné
* Publicacións de Marçal Moliné en Dialnet
*  en Internet Movie Database (en inglés)
Renée Dunan

**Renée Dunan**, nada en Aviñón en 1892 e finada en 1936, foi unha escritora, crítica francesa vinculada ao feminismo e ao anarquismo. Destacou como escritora de literatura erótica e de ciencia ficción. Escribiu moitas das súas obras baixo pseudónimo.

## Obra 
* *La Triple Caresse*, 1922
* *La Culotte en jersey de soie*, 1923
* *Une heure de désir*, 1929
* ''La Flèche d'Amour*, 1925
* *Le Stylet en langue de carpe*, 1926
* *Magdeleine*, 1926
* *Mimi Joconde ou la belle sans chemise*, 1925
* *L'Amant trop aimé*, 1925 (M. de Steinthal)
* *Le Prix Lacombyne*, 1924
* *Baal ou la magicienne passionnée, livre des ensorcellements*, 1924
* *Le Brigand hongre*, 1924
* *Kaschmir, Jardin du bonheur*, 1925
* *La Dernière Jouissance*, 1925
* *Les Nuits voluptueuses*, 1926
* *Au Temple des Baisers*, 1927 
* *Entre deux caresses*, 1927
* *Je l'ai échappé belle!*, 1927
* *Ces Dames de Lesbos*, 1928
* *Le Sexe et le Poignard : La Vie ardente de Jules César*, 1928
* *La Confession cynique*, 1928
* *Éros et Psyché*, 1928
* *Cantharide, roman de mœurs parisiennes*, 1928
* *Les Caprices du sexe ou les Audaces érotiques de Mademoiselle Louise de B…*, 1928, (Louis Dormienne)
* *L'Extraordinaire aventure de la Papesse Jeanne*, 1929
* *Les Amantes du diable (1550)*, 1929 
* *Le Masque de fer ou l'amour prisonnier*, 1929
* *Les Jeux libertins*, 1930
* *La Chair au soleil*, 1930
* *Les Marchands de volupté*, 1932 
* *Le Meurtre du milliardaire*, 1934
* *Le Mystère du Léopard*, 1931 (Esther Sybra & William Stafford)
* *La Jouissance de l'amant de Pamela*
* *Le Plaisir d'une nuit étoilé*
* *La Philosophie de René Boylesve*, París : Le Divan, *Le Souvenir de René Boylesve*, 1933

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Blog adicado á autora .
* *L'Étonnant Monsieur de Steinthal ou Renée Dunan'' , artigo de Felip Equy .
Arnould Galopin

**Arnould Galopin**, nado en Marbeuf (Normandía) o 9 de febreiro de 1863 e finado en París o 9 de decembro de 1934, foi un escritor francés, oficial da Lexión de honor e autor de obras de ciencia ficción e policiais.

## Obras 
### Serie *Allan Dickson* 
* *La Ténébreuse Affaire de Green Park*, 1910
* *La Sandale rouge*, 1914
* ''Les Suites d'un mariage d'amour*, 1929

### Serie *Edgar Pipe* 
* *Mémoires d'un cambrioleur retiré des affaires*, 1922
* *La Résurrection d'Edgar Pipe*, 1933
* *La Dernière Incarnation d'Edgar Pipe*, 1934

### Outras novelas 
* *Le Docteur Omega*, 1906
* *L'Homme à la figure bleue*, 1909
* *La Petite Loute*, 1909
* *La Révolution de demain*, 1909
* *Soir de tempête*, 1909
* *Un aéroplane autour du monde*, 1910 (en colaboración con Henry de La Vaulx)
* *Ténèbras, le bandit fantôme*, 1911
* *Le Tour du monde de deux gosses*, 1911 (en colaboración con Henry de La Vaulx)
* *L'Homme au complet gris*, 1912
* *La Fiancée de l'espion*, 1917
* *Sur la ligne de feu*, 1917
* *Sur le front de mer*, 1918
* *Les Gars de la flotte*, 1918
* *Un Poilu de douze ans*, 1920
* *Les Aventures de Julot, tueur de tigres*, 1924
* *Les Aventures de Toto explorateur de 13 ans*, 1924
* *Le Petit Chasseur de la Pampa*, 1925
* *Le Tour du monde de deux gosses*, 1925
* *Un aviateur de quinze ans*, 1926
* *Mathurin Le Clech*, 1927
* *Aventures d'un apprenti parisien*, 1928
* *Le Petit Chasseur de panthères*, 1928
* *La Petite Vendeuse du Louvre*, 1928
* *Le Bacille*, 1928
* *Le Petit Mousse*, 1928
* *Les Aventures de M. Paturel*, 1929
* *Le Tour du monde en aéroplane*, 1929
* *Aventures d'un petit Buffalo*, 1930
* *Le Sergent Bucaille*, 1930
* *Les Aventures d'un écolier parisien*, 1931
* *La Cocarde blanche*, 1931
* *Le Petit Détective*, 1934-1935
* *Le Tour du monde d'un boy scout'', s.d.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Scheda: un tentativo scout di Arnould Galopin .
Liñares, Brión, Ferrol

**Liñares** é un lugar da parroquia rural de Brión, ao sur do concello de Ferrol, na provincia da Coruña.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Lateral Igrexa Brión.JPG|Igrexa de Brión
Ficheiro:San Felipe.JPG|San Filipe

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Brión 
### Parroquias de Ferrol
Tagma (zooloxía)

En zooloxía, **tagma** (termo derivado do grego antigo τάγμα *tágma*; plural τάγματα *tágmata* que, á súa vez, deriva do verbo τάσσειν, *tássein*, "poner en orde"), é como se denomina a cada unha das rexións que se distinguen na parte máis anterior do corpo dalgúns artrópodos, formado por series de metámeros ou segmentos similares entre si e diferenciados do resto.

Denomínase **tagmatización** ao proceso de diferenciación das rexións do corpo destes artrópodos, que conduce á formación do tagma.
O concepto correspóndese co da metamerización heterónoma, e oponse ao de metamerización homónoma, no cal todos os metámeros e todos os apéndices son equivalentes.

A fusión dos metámeros dun tagma pode ser total, de modo que se perde a segmentación externa. Os diferentes tagmas que forman o corpo dos artrópodos varían na súa morfoloxía e no seu número, o que ás veces fai difícil a homologación dos tagmas nos diferentes grupos de artrópodos. Ademais, para cada grupo adoita usarse unha terminoloxía particular para as rexións do corpo, e tagmas co mesmo nome en diversos grupos (por exemplo, o cefalotórax) non son homólogos entre si.

## Tagmas dos grandes grupos de artrópodos 
* Trilobites. Corpo dividido en dous tagmas, céfalon e tronco; este, á súa vez, pode dividirse en tórax e pixidio.
* Merostomados e arácnidos. Corpo dividido en dous tagmas, prosoma e opistosoma; este, á súa vez, pode dividirse en mesosoma e metasoma. O prosoma denomínase ás veces cefalotórax, termo desaconsellado xa que non é homólogo ao cefalotórax dos crustáceos; o mesmo ocorre co opistosoma, que adoita denominarse abdome.
* Picnogónidos. Corpo dividido en tres tagmas, céfalon, tórax (xuntos forman o prosoma ou tronco) e abdome ou opistosoma (moi reducido).

Ficheiro:Trilobite_sections-en.svg|TrilobiteDe arriba a abaixo: céfalon, tórax e pixidio.
Ficheiro:1911 Britannica-Arachnida-Koenenia mirabilis.png|ArácnidoNa parte inferior da figura, prosoma e epistosoma.
Ficheiro:Pycnogonida Nymphon s Sars.png|Picnogónido **A**: céfalon; **B**: tórax; **C**: abdome
Ficheiro:Wood 1865 Myriapoda of North America 19.png|Céfalon dun miriápodo.**c**: segmento cefálico;**b**: subsegmento basal; **s**: segmento subasal.
Ficheiro:General malacostracan gl.svg|MalacostráceoDe esquerda a dereita: abdome, tórax e céfalon. 
Ficheiro:Wasp morphology.png|Insecto (avespa).De esquerda a dereita: cabeza, tórax e abdome.

* Crustáceos. Corpo dividido en tres tagmas, céfalon ou cabeza, tórax (pereion para os segmentos libres) e pleon ou abdome. En moitos grupos, céfalon e tórax fusiónanse parcial ou totalmente e recóbrense dunha casca dura, formando o cefalotórax.
* Miriápodos. Corpo dividido en dous tagmas, céfalon ou cabeza e tronco.
* Insectos. Corpo dividido en tres tagmas, céfalon (cabeza), tórax e abdome.

## Bibliografía 
* Borror, D. J.; DeLong, D. M. e Triplehorn, C. A. (1976): *An introduction to the study of insects*, 4ª ed. Nova York & Chicago: Holt, Rinehart and Winston. ISBN 0-03-088406-3.
Porta do Conde, Portas, Portas

**Porta do Conde** é un lugar da parroquia de Portas, no concello pontevedrés de Portas, na comarca de Caldas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 116 habitantes (58 homes e 58 mulleres).

Neste lugar naceu o xeógrafo e matemático Domingo Fontán (1788-1866), autor do primeiro mapa topográfico científico de Galicia, a Carta xeométrica de Galicia, na que o lugar aparece sinalado domo *Porta de Conde (Patria del Autor)*.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Portas 
### Parroquias de Portas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Portas
Joaquín Lorente

**Joaquín Lorente**, nado en Barcelona en 1943, é un ex-publicista e escritor catalán que creou cursos de estímulo da creatividade. Esteban Hernández considérao "a personalidade máis influente na publicidade española das tres últimas décadas".

## Biografía 
Á idade de 27 anos promoveu e fundou xunto a Marçal Moliné, Eddie Bosten e Miguel Montfort o grupo publicitario MMLB, que colocou a España en primeira posición internacional na área. Dende 1985, e durante 20 anos, estivo á fronte dese grupo, o maior do país.

Creador da imaxe e desenvolvemento de múltiples marcas —Osborne, Central Lechera Asturiana, Allianz, Dodot, Kas— e dalgunhas empresas españolas que hoxe son referencias mundiais como  BBVA, Iberdrola, Camper, Fagor, entre outras.

Asesor persoal dos presidentes Felipe González e Jordi Pujol, exerceu un importante labor docente a través de numerosas conferencias e artigos.

O seu labor creativo recibiu máis de cen premios internacionais, entre os que destacan, ademais de Cannes, Fiap e San Sebastián, os de mellor creativo da década, Colexio de Publicitarios, Club de Creativos Españois, do Goberno de Cataluña e Académico de Honra da Academia da Publicidade.

A súa obra creativa foi motivo da exposición antolóxica (Barcelona- Palau Robert- 2006),  *Lorente, creador de marcas*.

O seu primeiro libro, *Casi todo lo que sé de publicidad*, publicouno en 1987 e está baseado na súa carreira como publicista e a súa experiencia profesional. É a obra máis vendida da súa especialidade en España.

En 2004 saíu a súa primeira novela, *Ciudadanos de la tierra.com*, na que se adianta a un futuro próximo onde os cidadáns cambian o mundo actual a través dun movemento virtual por Internet.

Cinco anos despois apareceu *Piensa, se gratis*, libro no que nos presenta 84 principios para potenciar o talento e que foi un éxito: estivo durante seis meses nos primeiros postos de vendas na categoría de non ficción en España; foi tamén un best-séller en países como o Xapón e foi traducido a 11 linguas. A súa continuación, *Tú puedes* (2011), afonda nos principios vistos no anterior libro, ampliándoos até un total de 202; tamén foi un éxito de vendas de non ficción en España.

Está casado coa escritora colombiana Ángela Becerra.

## Libros
* 1987 *Casi todo lo que sé de publicidad*. Ediciones Folio ISBN 978-84-7583-087-2 
* 2004 *Ciudadanos de la Tierra.com*. Ediciones Folio ISBN 84-413-2045-4
* 2006 *Publicidad en Cataluña*. RBA Editores ISBN 978-84-7871-842-9
* 2009 *Piensa, es gratis*. Editorial Planeta versión español. ISBN 978-84-08-08637-6
* 2011 *Tú Puedes*. Editorial Planeta versión español. ISBN 978-84-08-
* 2011 *Cómo comer navos, por Mr Loren "Pogonas de Enchufe"". Editorial Planeta versión español. ISBN 978-84-08-

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Piensa, es gratis http://www.piensaesgratis.es 
* Páxina oficial de *Tú puedes'' 
* Seguidores Piensa es Gratis
* Entrevista Tema dos Temas. Como cambiaron os medios dixitais a forma de transmitir coñecementos?
Caparroso

**Caparroso** é un municipio español da Comunidade Foral de Navarra, situado no meiriñado de Olite, na comarca da Ribeira Arga-Aragón e a 56 km da capital da comunidade, Pamplona.

A súa poboación en 2014 era de 2 794 habitantes (INE).

## Xeografía 
A vila de Caparroso está situada na cabeceira do val do Ebro e regada polo río Aragón, nunha comarca moi rica e de grande produtividade agrícola. Desde 1472 é un dos chamados *pobos congozantes das Bardenas Reales* (actualmente son 19), xunto co mosteiro de La Oliva e os vales de Roncal e Salazar, que teñen dereito de aproveitamento nas Bardenas Reales.

### Barrios 
* Casco antigo
* Barrio do Guindul (chantrea)
* Barrio da estación

## Economía 
Caparroso foi sempre un pobo eminentemente agrícola. Desde hai uns anos a súa economía está evolucionando cara ao sector industrial, coa posta en marcha do nuevo polígono industrial, no que se instalaron empresas multinacionais.

## Demografía 

## Política e administración 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Navarra
* Lista de concellos de Navarra

### Ligazóns externas 
* Instituto de estadística de Navarra
* Infraestructura de Datos Espaciales de Navarra 
* Páxina oficial do concello de Caparroso
Juan Varela-Portas

**Juan Varela-Portas Pardo**, nado en Lugo o 17 de novembro de 1930 e finado en Madrid o 27 de febreiro de 2010, foi un empresario galego, moi vinculado á vida deportiva social lucense. Foi o fundador, xunto co seu irmán José Ramón, do Club Baloncesto Breogán.

## Traxectoria 
Nado en Lugo, a morte do seu pai cando tiña 28 anos mudou a súa vida. A súa intención era ser avogado do Estado, porén, circunstancias fimiliares levárono ao mundo da empresa na década de 1960.

Xunto cos seus irmáns José Ramón, Víctor, Javier e Santiago, fundou o Club Baloncesto Breogán en 1966. No ámbito económico e empresarial, tivo cargos de responsabilidade en Gallega de Piensos, Sánders España, Granja Ramil, Matadero de la Puebla, Sociedad Anónima de Granitos y Mármoles, Garaje Villares e Granja de Vilane. En 1996 creou o Pazo de Vilane, un proxecto familiar localizado en Antas de Ulla, baseado en tres liñas de actuación: a recuperación do patrimonio, o desenvolvemento sostíbel da comarca e a contorna natural. En 1968 foi elixido Presidente da Cámara de Comercio de Lugo, cargo que desenvolveu durante oito anos. En 2011, a Xunta de Galicia concedeulle a título póstumo a Distinción ao Mérito deportivo de Galicia.

## Vida persoal 
Casou en Madrid o 9 de novembro de 1963 con Piedad Orduña Toledo (Madrid, 7 de xaneiro de 1935 - 20 de xaneiro de 2007), con quen tivo tres fillos: Juan, Piedad e Nuria.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Club Baloncesto Breogán
* Pazo de Vilane

### Ligazóns externas 
* Pazo de Vilane
* Obituario de Juan Varela Portas 
* Juan V.P.
José Ramón Varela-Portas

**José Ramón Varela-Portas y Pardo**, nado en Lugo en 1928 e finado o 31 de agosto de 2020, foi un empresario, enxeñeiro técnico agrícola e sindicalista galego, moi vinculado á vida deportiva e social lucense. Foi o fundador, xunto co seu irmán Juan, do Club Baloncesto Breogán e primeiro presidente do club.

## Biografía 
Nado en Lugo, José Ramón formouse como enxeñeiro técnico agrícola. Nos anos 1960, xunto cos seus irmáns foi un dos empresarios máis destacados da cidade de Lugo. En 1966 funda o Club Baloncesto Breogán, sendo o seu primeiro presidente, cargo que ocupa de 1966 até 1972. No final da súa vida laboral estivo moi vinculado ao sindicalismo, ocupando cargos importantes na Unión Xeral de Traballadores (UXT). En 2011, a Xunta de Galicia concedeulle a Distinción ao Mérito deportivo de Galicia. Ao comezo da temporada baloncestística 2016−17 recibe a homenaxe por parte do Breogán polo cincuenta aniversario do club.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Club Baloncesto Breogán