open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gran Premio de Francia de 1993

O **Gran Premio de Francia de 1993** de fórmula 1 celebrouse no Circuíto de Nevers Magny-Cours en Francia o 4 de xullo de 1993. Foi a oitava proba da tempada de Fórmula Un de , o 71º Gran Premio de Francia, ou o 79º Gran Prix de l'ACF. A carreira, disputada en 72 voltas. Gañouno o piloto de Williams, e o favorito local, Alain Prost, quen ampliou a súa vantaxe no Campionato de Pilotos, o seu compañeiro de equipo Damon Hill foi segundo, e Michael Schumacher completou o podio co Benetton. A carreira tamén foi a última para Fabrizio Barbazza.

## Informe 
### Cualificación 
O heroe local Prost obtivo a pole en todas as sete carreiras previas, houbo unha gran competencia na cualificación onde os Williams eran xeralmente dominantes. O Williams foron 1-2 na cualificación, pero foi Hill quen logrou a súa primeira pole na Fórmula Un por diante de Prost. O equipo Ligier, na súa carreira de casa, encheu a segunda fila con Martin Brundle diante de Mark Blundell, e así completou un 1-2-3-4 para os coches con motor Renault. Ayrton Senna no McLaren e Jean Alesi no Ferrari estaban na terceira fila, Schumacher no Benetton e Rubens Barrichello no Jordan conformaron a cuarta liña, e o equipo Larrousse, tamén disputando a súa carreira de casa, ocuparon o quinto con Érik Comas diante de Philippe Alliot.

### Carreira 
Ao principio, os primeiros 5 mantivéronse iguais mentres que Schumacher adiantouse a Alesi. Hill lideraba a Prost, Brundle, Blundell, Senna e Schumacher.

Williams afastouse mentres Brundle apartouse de Blundell, quen estaba aguantando a Senna e Schumacher. Con todo, isto terminou cando Blundell saíuse da pista e retirouse na volta 21 cando intentaba dobrar a de Cesaris. Era hora das paradas de metade de carreira, durante as cales Prost adiantouse a Hill e Senna e Schumacher achegouse a Brundle.

Durante as segundas paradas, Prost mantívose por diante, só dúas décimas, mentres que Senna e Schumacher adiantáronse a Brundle. Schumacher pasou a Senna cando os dous atravesaban o tráfico e afastouse. Prost gañou con Hill xusto detrás para que Williams fixera un 1-2 por diante de Schumacher, Senna, Brundle e Andretti.

Polo tanto, na metade da tempada, Prost lideraba o Campionato Mundial con 57 puntos. Senna estaba 12 puntos máis atrás en segundo lugar con 45, Hill estaba terceiro con 28, Schumacher cuarto con 24, Brundle quinto con 9, Blundell sexto con 6, Herbert sétimo con 6 e Lehto oitavo con 5. Non houbo batallas reais no Campionato de Construtores con Williams liderando comodamente con 85 puntos con McLaren 37 puntos atrás no segundo lugar con 48. Benetton terceiro con 29 e Ligier cuarto con 15.

## Clasificación 
### Cualificación 
### Carreira
## Posicións logo da carreira
;Clasificación do campionato de pilotos

;Clasificación no campionato de construtores

* **Nota**: Só están incluídos os cinco primeiros postos na clasificación.

## Notas 
*
*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Ken

***ken*** é o décimo primeiro álbum da banda canadense de indie rock Destroyer, publicado o 20 de outubro de 2017 a través do selo Merge Records.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Moët & Chandon

**Moët & Chandon** (pronuncia /moɛt‿e ʃɑ̃ˈdɔ̃/) ou **Moët**, é unha marca de viño escumoso francés.

Moët et Chandon foi establecido en 1743 por Claude Moët, na actualidade ten máis de 1 000 hectáreas de vides, e anualmente produce aproximadamente 26 millóns de botellas. A marca é propiedade do grupo de artigos de luxo LVMH.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cava
José María Blanco Barros

**José María Blanco Barros**, coñecido como **Violín**, nado en Castro (Miño) cara a 1902 e finado en Perbes o 29 de marzo de 1938, foi un carpinteiro e político galego.

## Traxectoria 
Carpinteiro de profesión. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estivo fuxido. Morreu en Perbes pola explosión dunha bomba de man nun enfrontamento coa Garda Civil o 29 de marzo de 1938 con José Varela Bouza e Francisco Rodríguez Maroño.

## Notas
Aeroporto Indira Gandhi

O **aeroporto internacional Indira Gandhi**  é un aeroporto indio que serve á cidade de Delhi. Está situado en Palam, a 15 quilómetros da estación de trens de Nova Deli e a 16 do centro da cidade. Bautizado na honra de Indira Gāndhi, antiga Primeira Ministra da India, é o aeroporto máis concorrido do país en número de pasaxeiros dende o ano 2009. Tamén é o máis concorrido da India en termos de carga, ao superar ao aeroporto de Bombai a finais do ano 2015. En 2016 foi o 21º máis concorrido do mundo e o 10º de Asia en termos de pasaxe, cuns 55 millóns de pasaxeiros.

Co inicio das operacións na súa Terminal 3 no ano 2010 converteuse no centro de conexións aéra máis grande da India e de todo o sur de Asia, cunha capacidade actual para máis de 40 millóns de pasaxeiros anuais. O programa de expansión planeado aumentará a capacidade do aeroporto ata poder manexar 100 millóns de pasaxeiros no ano 2030.

O aeroporto foi operado pola Forza Aérea da India antes de que a súa dirección fose transferida á Autoridade Aeroportuaria da India. En maio de 2006 a dirección pasou ás mans de Delhi International Airport Limited (DIAL), un consorcio liderado polo GMR Group.

## Aeroliñas e destinos
### Pasaxeiros
### Carga
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Indira Gandhi
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Zarabatana

A **zarabatana** (orixinaria da palabra árabe *zarabatan*) é unha arma que consiste nun tubo orixinalmente de madeira, pero que tamén pode ser de metal ou plástico, polo cal son soprados pequenos dardos, frechas ou proxectís. A zarabatana é unha arma, non un xoguete, podendo inflixir danos graves. Existen restricións a súa venda no Reino Unido, no Canadá e nalgúns estados americanos.

No presente, o tiro de competición con zarabatana é regulado pola Asociación Internacional de Fukiyado, na cal están afiliados os Estados Unidos, Francia, Alemaña e Filipinas.

As zarabatanas son utilizadas polos pobos indíxenas de América do Sur (Amazonia e Güiana) e sueste da Asia, que as empregan para cazar pequenos animais, como paxaros, esquíos, macacos e coellos. As frechas utilizadas (moi lixeiras) roldan os 10 ou 15&nbsp;cm de longo, e teñen puntas envelenadas ou substancias tóxicas.
miniatura|Zarabatana

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Speck, Frank G. "The Cane BlowGun in Catawba and Southeastern Ethnology" in *American Anthropologist* 40:2 (Apr.-Jun., 1938), pp.&nbsp;198–204.
* Sustak, David. 2007. Fukiyado: The Way of the Sport Blowgun. 258 pp.
* Juan F. Marino, Sumpitan - Il Grande Libro della Cerbottana (le origini, la storia, la tecnica, lo sport), Edarc Edizioni, 2007 (só en italiano). 273 pp.
* Marinas, Amante P., Sr. 1999. "Pananandata Guide To Sport Blowguns." 110 pp.
Love (álbum de Flipper)

***Love*** é o cuarto álbum da banda estadounidense de punk rock Flipper, publicado o 19 de maio de 2009, 19 anos despois do seu anterior álbum de estudio, *American Grafishy*. *Love* é o único álbum de estudio do grupo ata a data en contar con Krist Novoselic e as sesións de gravación tiveron lugar en Murky Slough Studios, propiedade de Novoselic.

## Listaxe de cancións 
Todas as cancións compostas por Bruce Loose, Ted Falconi, Krist Novoselic e Steve DePace.

## Notas
Control de Tráfico Centralizado

[miniatura|300x300px|Posto de mando do CTC en [Estación de Madrid-Chamartín|Madrid-Chamartín.]]
O **Control de Tráfico Centralizado**, coñecido polas súas siglas como **CTC**, é -segundo a propia definición do Regulamento de Circulación Ferroviaria español- o sistema que permite realizar desde un posto central, o accionamento remoto das instalacións dun conxunto de estacións e traxectos, ordeando os movementos e coordinando a circulación dos trens e manobras.

As redes ferroviarias poden estar ao amparo dun CTC ou deixar o control do tráfico aos gabinetes de circulación localizados nas estacións ao longo da liña.

## Historia 
### En España 
O primeiro tramo controlado por un CTC foi o tramo en vía única entre as estacións de Brañuelas e Ponferrada, no ano 1954. O mando do CTC situábase na estación de Ponferrada.

Os CTC máis modernos executan automaticamente a apertura de itinerarios aos trens, de xeito que os técnicos se dedican exclusivamente á regulación do tráfico. Excepción feita das grandes terminais, onde a apertura dos sinais esixe a continua intervención do Xefe do CTC.

### En Galiza 
Todas as liñas ferroviarias galegas son telemandadas desde o CTC da estación de Ourense, agás a liña de alta velocidade Ourense-Santiago, controlada desde o Centro de Regulación e Control de alta velocidade de Madrid-Atocha e a liña de largo métrico Ferrol-Xixón, gobernada desde El Berrón.

## Notas
Temple (filme)

***Temple*** é un filme estadounidense-xaponés dirixido polo fotógrafo de cine Michael Barrett que se estreou en 2017. O guión é obra de Simon Barrett. Está protagonizada por Logan Huffman, Natalia Warner e Brandon Tyler Sklenar, que interpretan uns americanos que visitan o Xapón para investigar os templos locais. Unha vez alí, obsesiónanse con investigar un templo custodiado pola estatua dun kitsune que se di que está enmeigado.

## Personaxes 
* Logan Huffman como Chris/Home vendado
* Natalia Warner como Kate
* Brandon Tyler Sklenar como James
* Yamato Tazawa como Seita
* Soukyu Fujita como Hitoshi
* Naoto Takenaka como Profesor Ryo
* Asahi Uchida como Kazunori Ittoku

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Home dels nassos

miniatura|250px|*Home dels nassos* segundo un almanaque do século XIX.
O ***home dels nassos*** (en galego: *Home dos fociños*) é unha personaxe da mitoloxía catalá que ten tantos fociños como días lle restan ó ano. Porén, só se pode ver o 31 de decembro ou aninovo. Facéndose visible só o último día do ano, a personaxe da mitoloxía ten, como todos os seres humanos, un único nariz, e polo tanto, pode ser calquera persoa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
*Imaxes sobre o Home dels Nassos en Tarragona
*Orixes do Home dels Nassos en Elefant Trompeta
José Varela Bouza

**José Varela Bouza**, coñecido como **Pepe o Lobo**, nado en Bañobre (Miño) en 1910 e finado en Perbes o 29 de marzo de 1938, foi un político galego.

## Traxectoria 
Militante da CNT e do PCE de Miño. Foi acusado de executar o incendio da igrexa de Santa María de Castro o 10 de abril de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Abriron varias causas contra el. Xulgado na Coruña o 13 de novembro de 1937 acusado de rebelión militar na causa 921/37, foi condenado a pena de morte o 18 de novembro. Preso no castelo de Santo Antón agardando o cumprimento da condena, fuxiu da cadea o 28 de xaneiro de 1938 logrando chegar a nado á praia do Naval. Agochouse preto da súa casa de Bañobre, pero foi descuberto polos falanxistas e a Garda Civil que o mataron en Perbes o 29 de marzo de 1938 xunto con José María Blanco Barros.

A súa muller Manuela López Cabana foi detida e procesada por auxilio á rebelión.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Andrew Murray (botánico)

**Andrew Dickson Murray**, nado en Edimburgo o 19 de febreiro de 1812 e finado en Kensington, barrio do municipio de Kensington e Chelsea, no Gran Londres, o 10 de xaneiro de 1878, foi un botánico e entomólogo escocés.

## Traxectoria 
En 1857 Murray foi nomeado profesor de Historia Natural no *New College* de Edinburgo e, nese mesmo ano, foi elixido membro da Royal Society.

Foi académico da Real Sociedade de Edimburgo (FRSE) sendo, entre 1858 e 1859 o seu presidente.

En 1861 trasladouse a Londres, onde foi membro da Sociedade linneana de Londres, e secretario da *Royal Horticultural Society*, da que fora elixido membro científico en 1877.

## Obras destacadas 
* 1849-1859 - *Botanical expedition to Oregon*. 
* 1863 - *Catalogue of the Coleoptera of Scotland*.
* 1863 - *The Pines & Firs of Japan*.
* 1863-1884 - *The Pinetum britannicum*. 
* 1866 - *The Geographical Distribution of Mammals*. 
* 1870 - "On the geographical relations of the chief coleopterous faunae". *J. Linn. Soc.* **11**: 1-89.
* 1877 - *Economic Entomology*.

## Abreviatura 
A abreviatura **A.Murray** emprégase para recoñecer a Andrew Dickson Murray como autoridade na descrición e clasificación científica en botánica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Murray, Andrew Dickson (Scotland-England 1812-1878) .
It (filme de 2017)

***It*** (tamén coñecido como ***It: Chapter One***) é un filme estadounidense de terror sobrenatural dirixido por Andy Muschietti que se estreou no 2017. Baséase na novela homónima de Stephen King publicada en 1986. O guión é obra de Chase Palmer, Cary Fukunaga e Gary Dauberman. O filme conta a historia de sete nenos da vila ficticia de Derry, Maine, que son aterrorizados pola personaxe epónima, que se lles aparece representando os seus medos máis profundos. A novela xa fora adaptada nunha miniserie de 1990.

Está protagonizado por Jaeden Lieberher e Bill Skarsgård, que interpretan a Bill Denbrough e a Pennywise the Dancing Clown respectivamente. Tamén aparecen os actores Jeremy Ray Taylor, Sophia Lillis, Finn Wolfhard, Wyatt Oleff, Chosen Jacobs, Jack Dylan Grazer, Nicholas Hamilton e Jackson Robert Scott nos papeis secundarios. A fotografía principal do filme fíxose en Riverdale, Toronto o 27 de xuño de 2016 e rematou o 21 de setembro de 2016. Outras localizacións de Ontario inclúen Port Hope e Oshawa. A súa secuela, *It Chapter Two*, estreouse o 6 de setembro de 2019.

Estreouse en galego o 1 de xuño de 2020 a través da TVG.

## Personaxes 
*Jaeden Lieberher como Bill Denbrough
*Bill Skarsgård como Pennywise/It
*Jack Dylan Grazer como Eddie Kaspbrak
*Finn Wolfhard como Richie Tozier
*Wyatt Oleff como Stan Uris
*Sophia Lillis como Beverly Marsh
*Jeremy Ray Taylor como Ben Hanscom
*Chosen Jacobs como Mike Hanlon
*Nicholas Hamilton como Henry Bowers
*Javier Botet como Leproso
* Molly Atkinson como Sonia Kasprak (a nai de Eddie)
*Owen Teague como Patrick Hockstetter
*Jackson Robert Scott como Georgie Denbrough
*Stephen Bogaert como Alvin "Al" Marsh (o pai de Beverly)
*Ari Cohen como Rabbi Uris
*Megan Charpentier como Gretta Keene
*Steven Williams como Leroy Hanlon (o avó de Mike)
*Jake Sims como Reginald "Belch" Huggins
*Logan Thompson como Victor Criss
*Stuart Hughes como o comisario Oscar "Butch" Bowers
*Cyndy Day como a caixeira da Farmacia
*Pip Dwyer como Sharon Denbrough (a nai de Bill)
*Tatum Lee como Judith

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Ruby Cohn

**Ruby Cohn** (chamada **Ruby Burman** até casar), nada en Columbus (Ohio) o 13 de agosto de 1922 e finada en Oakland (California) o 18 de outubro de 2011, foi unha teórica do teatro, especialista na obra e figura de Samuel Beckett. Foi profesora de Drama Comparativo na Universidade de California, Davis durante trinta anos.

## Traxectoria
De nova mudouse coa súa familia a Nova York, onde fixo a educación secundaria, e despois graduouse no Hunter College.  Durante a segunda guerra mundial uniuse ás WAVES (Women Accepted for Volunteer Emergency Service) e serviu como mensaxeira. En 1946 casou co microbiólogo Melvin Cohn, e mudáronse a Saint Louis. En 1961 divorciáronse de forma amistosa

Despois da guerra regresou a Europa e completou un grao doutoral na Universidade de París. O 5 de xaneiro de 1953, sendo alumna da Sorbona, asistiu á primeira representación da obra *Á espera de Godot* do autor irlandés, Samuel Beckett. A obra e o seu autor convertéronse no tema central da súa vida académica. Converteuse en amiga do autor, co que intercambiou correspondencia e visitas polo menos unha vez ao ano até a súa morte en 1989. Fixo un segundo doutoramento na Universidade de Washington en Saint Louis cunha disertación acerca de Beckett, que se converteu no seu primeiro libro.

En 1961 comezou a dar clases na facultade de Linguas da Universidade Estatal de San Francisco, onde permaneceu até a súa dimisión en 1968 durante a folga estudantil. En 1969 uniuse á facultade de Teatro do California Institute of the Arts, e en 1972 pasou á Universidade de California, Davis.

## Obras
**Samuel Beckett: The Comic Gamut* (con Samuel Beckett, 1962; Literary Licensing, 2011)  
*  Editora, canda a Bernard Dukore e Haskell Block: *Twentieth Century Drama: England, Ireland, the United States* (Random House, 1966)  
*  Editora: ''Casebook on 'Waiting for Godot'*  (Grove Press, 1967)  
* *Back to Beckett*, 1974
* *Samuel Beckett: A Collection of Criticism* (McGraw-Hill, 1975)  
* *Just Play: Beckett's Theater*, 1980
* *Disjecta: Miscellaneous Writings and a Dramatic Fragment* (con Samuel Beckett, Grove Press, 1984)  
* *New American Dramatists, 1960-1990* (Palgrave Macmillan, 1991)  
* *From Desire to Godot* (Calder Publications, 1999)  
* *A Beckett Canon*  (2001; University of Michigan Press, 2005)  
* *Anglo-American Interplay in Recent Drama*  (Cambridge University Press, 2006)  
* *Retreats from Realism in Recent English Drama'' (Cambridge University Press, 2009)  

## Notas
Miguel Roig Lestón

**Miguel Roig Lestón**, nado en Porto do Son o 31 de outubro de 1916 e finado en Vigo o 1 de febreiro de 1998, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Rogelio Roig Mariño e Concepción Lestón Lojo. Estudou o bacharelato no Instituto de Noia. Pertenceu á agrupación Ultreya de Noia, participou na estadía na Granxa de Salcedo entre o 20 e o 27 de marzo de 1932. Logo fixo o curso preparatorio para estudar medicina en Compostela. En 1937 incorporouse ao Exército e estivo na fronte de Asturias e despois formando parte do corpo sanitario na fronte de Teruel e nas ofensivas de Aragón e Levante. Ao rematar a guerra foi destinado a Tetuán onde acadou o grao de tenente. En 1941 deixou o exército e fíxose mestre. Exerceu primeiro en Laxe e despois en Coirós, onde foi axente de Extensión Agraria e alcalde do Concello. Despois pasou á escola de nenos de Saiáns (Vigo), e máis tarde director do Grupo Escolar de Coia.

## Vida persoal 
Foi o 6º de sete irmáns.
O seu avó paterno, Miguel Roig Poch, foi un fomentador catalán que estableceuse en Porto do Son.
Casou en 1941 con Aurita Varela Bouza, irmá de Amelia, Juan e José Varela Bouza. E tivo con ela 1 fillo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
EN 62262

dereita|150px

**EN 62262** é unha norma europea baseada na norma internacional IEC 62262 (2002) referida aos graos de protección IK, como protección antivandálica para aparellos eléctricos. O código IK foi orixinariamente definido no Estándar Europeo BS EN 50102 (de 1995, emendado en 1998). Seguidamente foi adoptado como norma internacional en 2002, a norma europea foi renumerada como EN 62262.

A escada está graduada dende IK00, sen protección, a IK10 máximo valor da escada.

## Probas
 non protexido de acordo ao estándar

# HR 100 Rockwell hardness de acordo a ISO 2039/2
# Fe 490-2 de acordo a ISO 1052, Rockwell hardness HR 50 a HR 58 de acordo a ISO 6508

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* BS EN 62262:2002
* IEC 62262 Ed. 1.0 b:2002
* DIN IEC 50102:1999
Ered Nimrais

No legendarium de J. R. R. Tolkien, as **Ered Nimrais** (Montañas Brancas en sindarin) ou Montañas do Corno Branco son unha gran cadea montañosa ficticia da Terra Media que transcorre do oeste para o leste entre Gondor e Rohan, ó sur de Hithaeglir. Ten unha lonxitude de polo menos novecentos quilómetros, xa que nace a carón do río Anduin e chega case até o mar.

## Historia 
Os primeiros en habitar as Montañas do Corno Branco foron os devanceiros dos isengardos e dos woses, e xa na Terceira Idade foron habitadas polas xentes de Gondor e mais polos rohirrim. Ó norte do cordal atópanse as fortificacións dos rohirrim, o Abismo de Helmo e O Sagrario. Na faldra do último pico do leste, ergueuse Minas Tirith.

## Notas
OHSAS 18001

**OHSAS 18001** (en inglés: **Occupational Health and Safety Assessment Series**) é unha normativa internacional sobre seguridade dos traballadores e un sistema de xestión da seguridade laboral.

No ano 2013, había 40 versións internacionais de OHSAS 18001 adoptadas por diferentes países e preto de 90.000 certificados en todo o mundo, emitidos en 127 países.

## Descrición
As etapas do processo inclúen (entre outras):
#O desenvolvemento
#O planeamento, que inclúe as subetapas de:
## identifición de perigos
## avaliación dos riscos
## determinación dos controis
## apuntamento dos requisitos legais
# Posta en funcionamento e operación
## definición dos recursos, atribucións das funcións, responsabilidades, prestación de contas e de autoridades
## definición do cadro de competencias, adestramento e concienciación
## comunicación (diseminación das informacións), definición da participación  e consulta aos empresariosegados nas etapas
## definición da documentación necesaria para inspeccións e para execución das accións de SSO
## Preparación e resposta a emerxencias
# Verificación e control
## monitoramento e medición do desempeño
## avaliación do tratamento a requisitos legais (e outros)
## investigación (incidentes, non conformidades, accións preventivas e correctivas)
## control de rexistros
## auditoria interna
# Análise crítica pola dirección

## ISO 45001
En outubro de 2013, ISO aprobou a proposta para desenvolver a norma ISO 45001, similar ás normas OHSAS 18001. O inicio desta norma está a ter en conta OHSAS 18001 e outras normas.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos 
*ISO 9001
*ISO 14001
Copa (botánica)

miniatura|180px|Copa dunha árbore.

En botánica denomínase **copa** dunha planta á parte superior dunha árbore ou dun arbusto, formada polo caule e o conxunto das pólas, incluíndo as follas, e as estruturas reprodutivas.

Nas especies caducifolias tamén se denomina copa ao tronco e ramas desprovistas de follas.

## Etimoloxía 
O termo copa procede do latín vulgar *cuppa*, e este do latín cásico , "cuba", "barril", "tonel".

## Características
As formas das copas son moi variábeis. Os principais tipos de árbores son de hábito excurrente con ramificación en formas conoides, ou decurrente, que dá lugar a formas arredondadas. Tamén se poden caracterizar pola súa anchura, profundidade, área superficial, volume e densidade.

As medicións das copas son importantes na cuantificación e cualificación da sanidade vexetal, etapas de crecemento e eficiencia.

As principais funcións da copa inclúen a asimilación da enerxía da luz, a absorción de dióxido de carbono e a liberación de oxíxeno a través da fotosíntese, a liberación de enerxía pola respiración, e o liberación de auga á atmosfera pola transpiración. Estas funcións son realizadas polas follas.

As pólas da copa proporcionan soporte mecánico para distribuír as follas de maneira eficiente e servir como condutos para os recursos (auga, nutrientes) para realizar estas funcións.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Carballo en Sarria, Galiza.jpg|Copa dun carballo, *Quercus robur*, grande e vello (unha *carballa*), en inverno, en Sarria, Lugo
Ficheiro:Castanea sativa 001.jpg|Copa dun castiñeiro, *Castanea sativa*, a finais do verán, cos *ourizos*, e as pólas que chegan ao solo
Ficheiro:Klinpalmo (Phoenix reclinata), Castrelos, Vigo.jpg|Copa da palmeira *Phoenix reclinata* no Parque de Castrelos, Vigo 
Ficheiro:Pinheiro - panoramio.jpg|Copa dun piñeiro bravo (*Pinus pinaster*)
Ficheiro:Pinien La Brena2004.jpg|Copas de piñeiros mansos (*Pinus pinea*) 
Ficheiro:Arukask Türil.jpg|Copas de bidueiros brancos (*Betula pendula*)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Kozlowski, T.; Kramer, P. & Pallardy, S. (1991): *The physiological ecology of woody plants*. San Diego: Academic Press. ISBN 0-1242-4160-3.
Serie 596 de Renfe

A **Serie 596 de Renfe** (TRDL) é unha familia de automotores rexionais diésel dun só coche dedicados a cubrir liñas de Media Distancia de Renfe Operadora.
[miniatura|300x300px|Un automotor S-596 estacionado en [Estación de Ourense - Empalme|Ourense-Empalme.]]
Poden acadar unha velocidade máxima de 120 km/h en tipo A e realizan servizos denominados Rexional e Rexional Exprés. Ás veces son alcumadas como Tamagochi ou Galindos polo seu pequeno tamaño. Tamén se lles alcuma como Tamagochis pola continua atención que requiren.

## Historia 
O nacemento desta serie responde á baixa demanda das liñas que atendían os automotores da serie 593, o que levou a que RENFE adoptara a decisión de crear un tren máis pequeno e lixeiro. En lugar de crear un novo modelo, e dado que estaban destinados a substituír a serie 593, RENFE construíu a serie 596 reformando trens da 593.

Cada unidade da serie 593 estaba composto de tres coches: dous motores extremos e un remolque intermedio. A serie 596 está composta dos motores extremos, obténdose dúas novas unidades e refugando o remolque intermedio.

A maior transformación consistiu en engadir unha cabina a cada motor polo lado no que antes estaba o remolque intermedio. Debido á escasa fiabilidade dos seus predecesores, RENFE tamén introduciu melloras no sistema de transmisión, como o autómata que coordina e sincroniza todos os movementos que afectan a engrenaxes e embragues. Ademais, modificouse a sala de viaxeiros. Toda a reforma levou a cabo no TCR de Integria en Valladolid.miniatura|200x200px|As 6 primeiras unidades reformadas tiñan un frontal semellante aos camelos 593 pero sen porta.

## Servizos 
Os 596 realizaron principalmente servizos denominados Rexional e Rexional Exprés, en liñas de baixa demanda (Granada-Linares-Baeza, A Coruña-Ferrol, A Coruña-Monforte de Lemos, Madrid-Chamartín-Soria, Zamora-Pobra de Seabra...) ou como tren de reforzo en liñas de maior demanda (Lleida-Pobla de Segur, Murcia-Cartaxena, Sevilla-Santa Justa-Osuna,...).

Na maioría das liñas foron relevados por trens con maior capacidade, en ocasións máis da necesaria. Posteriormente, moitos trens foron recuperados para volver prestar servizo, tanto en liñas de baixa ocupación como en novos servizos turísticos cunha decoración especial.

## Notas
Francisca Aguirre

**Francisca Aguirre Benito**, tamén coñecida como **Paca Aguirre**, nada en Alacant o 27 de outubro de 1930 e finada en Madrid o 13 de abril de 2019, foi unha poeta e narradora  española en lingua castelá da denominada "*a outra xeración do 50*" Premio Nacional de Poesía no 2011 e Premio Nacional das Letras no 2018.

## Traxectoria 
Foi filla do pintor Lorenzo Aguirre, a quen dedicou o poemario *Trescientos escalones*, e que fora condenado a morte en 1942, durante o franquismo. Como a propia poeta declarou, «*a poesía é unha ferramenta do coñecemento e serve para sacar o que levamos dentro*»
* Premio Nacional das Letras Españolas, 2018 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Marina Sáez, R. M. (2002): “El mundo clásico en la poesía de Francisca Aguirre” en *Nova et vetera : nuevos horizontes de la Filología latina* coordinado por A. Espigares, A. María Aldama, María F. del Barrio, Vol. 2, (Nuevos horizontes de la filología latina), ISBN 84-930825-5-4 , p.&nbsp;751-759.
* Crespo Massieu, A. (2007): “La herida absurda. Francisca Aguirre (Alicante, 1930)” en *Viento sur: Por una izquierda alternativa*, , Nº. 92, p.&nbsp;117-122.
* Federici, M. (2014): “L’arte come rifugio e presa di coscienza: un approccio alla poesia di Francisca Aguirre”, in Augusto Guarino (dir.) *Le geometrie dell’essere. Identità, identificazione, diversità nella recente letteratura spagnola*, Napoli, Pironti, ISBN 978-88-7937-700-3, p.&nbsp;167-185.

### Ligazóns externas 
* Páxina do Cervantes Virtual con poemas e videoteca do poeta 
* Ligazón á páxina da Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, onde se fala da poeta e a literatura de finais do século XX] 
* Entrevista 
* Poemas de Francisca Aguirre
Copa (homónimos)

**Copa** pode referirse a:

* **Copa**, un vaso destinado a conter líquido para beber;
* **Copa**, a parte superior das pólas e follas das árbores;
* '**Copa***, un xénero de arácnidos;
* **Copa**, unha montaña na Cordilliera Blanca, Perú;
* A **copa** é como se denomina a parte oca dos suxeitadores das mulleres;
* Na baralla española, a **copa** é un dos paus da baralla;
* O **sombreiro de copa**, tipo especial de sombreiro, moi elegante, usado para situacións sinaladas cuxo uso decaeu ao longo do tempo, pero aínda moi utilizado no Reino Unido, así como polos magos para facer aparecer coellos, pombas ou panos;
* **Copa Airlines**, unha aeroliña de Panamá;
* **Copa**, nunha competición deportiva, é o trofeo que se dá como premio ao vencedor ou vencedores. Entre as de máis sona figuran:
** **Copa Mundial de Fútbol**
** **Copa da UEFA*' (hoxe chamada *UEFA Europa League*)
** **Copa América**
** **Copa Libertadores de América**
** **Copa Suramericana**
** **Copa do Rei de Fútbol**
** **Copa da Liga de España**
** **Copa Real Federación Española de Fútbol**
** **Copa Galiza de fútbol
** **Copa Deputación da Coruña de fútbol
** **Copa Davis**
** **Copa Federación de Tenis**,  ou ***Fed Cup***, chamada até 1995 *Federation Cup* (Copa Federación), unha das competicións máis importantes do tenis feminino. Dispútase entre equipos nacionais, sendo unha competición similar á Copa Davis do tenis masculino.
Hedrosa

O topónimo **Hedrosa** pode referirse a:

;En Galiza
***Hedrosa**, lugar da parroquia de Santa Locaia, no concello de Castro de Rei;
***Hedrosa**, lugar da parroquia de Espasante, no concello de Ortigueira.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Hedroso

Como topónimo **Hedroso** pode referirse a:

;En Galiza
***Hedroso**, parroquia do concello de Viana do Bolo;
****Hedroso**, lugar de dita parroquia;
***Quintela de Hedroso**, parroquia do concello de Viana do Bolo;
****Quintela de Hedroso**, lugar de dita parroquia;
***Tabazoa de Hedroso**, parroquia do concello de Viana do Bolo;
****Tabazoa de Hedroso**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Transmissions from the Satellite Heart

***Transmissions from the Satellite Heart*** é o sexto álbum da banda estadounidense de rock alternativo The Flaming Lips, publicado o 22 de xuño de 1993 a través do selo Warner Bros. Records. O seu cuarto tema, "She Don't Use Jelly", destaca por ter sido o primeiro éxito na radio do grupo, despois de que o seu vídeo aparecese no programa da MTV *Beavis and Butt-Head*, case un ano despois do lanzamento do disco. "Turn It On" foi un sinxelo que tamén colleitou un éxito moderado e tivo dous vídeos musicais distintos. O álbum marcou a marcha de Jonathan Donahue (a Mercury Rev) e de Nathan Roberts, e o ingreso do guitarrista Ronald Jones e do batería Steven Drozd.

O EP *Due to High Expectations... The Flaming Lips Are Providing Needles for Your Balloons* publicouse no ano seguinte para promover o álbum e contaba con versións ao vivo de "Chewin the Apple of Your Eye" e "Slow•Nerve•Action". A portada do EP é semellante á de *Transmissions from the Satellite Heart*.

## Listaxe de cancións 
Todos os temas compostos por The Flaming Lips agás onde se indique. 

## Notas
I Am the Highway

"**I Am the Highway**" é unha canción do supergrupo estadounidense de rock alternativo Audioslave, publicada como quinto sinxelo do seu álbum *Audioslave* en outubro de 2003. Acadou o número 66 na lista *Billboard Hot 100* en 2004, o número 2 na *Mainstream Rock Tracks* e o número 3 na * Modern Rock Tracks*.

## Listaxe de cancións
Colors

***Colors*** é o décimo terceiro álbum do músico estadounidense Beck, publicado o 13 de outubro de 2017 a través do selo Capitol Records. O disco gravouse entre 2013 e 2017 e foi producido por Beck xunto con Greg Kurstin. O primeiro sinxelo, "Dreams", foi editado en xuño de 2015, e tres sinxelos máis ("Wow", "Dear Life" en Italia e "Up All Night" nos Estados Unidos) apareceron entre xuño de 2016 e setembro de 2017.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Oh Sees

**Oh Sees** é unha banda estadounidense de rock formada no ano 1997 en San Francisco. A día de hoxe está composta por John Dwyer (voces, guitarra), Tim Hellman (baixo), Dan Rincon (batería) e Paul Quattrone (batería). O son de Oh Sees incorpora un amplo rango de xéneros do rock, como garage rock, rock psicodélico, punk rock, noise rock, art punk e post-punk.

Inicialmente foi unha vía de escape para Dwyer (Coachwhips, Pink and Brown e The Hospitals) para publicar gravacións caseiras experimentais, pero Oh Sees converteríase nunha banda, contando con Brigid Dawson (voces, teclados), Petey Dammit (baixo, guitarra), Mike Shoun (batería) e Lars Finberg (batería, guitarra). A banda comezou a destacar pola súa prolífica discografía, os seus enerxéticos concertos e a súa caprichosa estética visual. A banda cambiou a súa formación e o seu nome varias veces, sendo coñecida anteriormente como **Orinoka Crash Suite**, **OCS**, **Orange County Sound**, **The Ohsees**, **The Oh Sees**, **Thee Oh Sees** e **Oh Sees**.

A finais do ano 2013 anunciouse que a banda entraría en hiato. Porén, publicaron un novo álbum de estudio en 2014, *Drop*, e posteriormente Oh Sees xirou como un trío, con baixista de Sic Alps Tim Hellman e o batería de White Fence Nick Murray substituíndo a Dawson, Dammit! e Shoun. No ano 2015 Dawson regresou á banda listo para gravar o seu seguinte álbum, *Mutilator Defeated At Last*. Tras o seu lanzamento Dwyer e Hellman comezaron a xirar con dous baterías, Ryan Moutinho e Dan Rincon, substituíndo a  Murray. Esta formación gravaría os dous seguintes álbums do grupo, *A Weird Exits* e *An Odd Entrances*.

## Discografía 
### Como OCS 
### Como The Ohsees 
### Como The Oh Sees 
### Como Thee Oh Sees 
### Como Oh Sees 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial

## Notas
Aeroporto de São Paulo-Guarulhos

O **aeroporto internacional de São Paulo/Guarulhos-Governador André Franco Montoro** , coñecido tamén como **aeroporto de São Paulo-Guarulhos** ou sinxelamente **GRU**, é o principal aeroporto internacional que serve a São Paulo. Localmente é popularmente coñecido tamén como **aeroporto de Cumbica**, polo distrito onde se sitúa e pola base da Forza Aérea do Brasil que aínda existe no seu complexo. Dende o 28 de novembro de 2001 o aeroporto leva o nome de André Franco Montoro (1916–1999), antigo gobernador do estado de São Paulo. No ano 2012 o aeroporto adoptou a súa nova identidade de marca, **GRU Airport**.

É o aeroporto máis concorrido do Brasil en termos de pasaxeiros, operacións e carga, e o segundo de Latinoamérico en número de pasaxeiros, despois do aeroporto da Cidade de México. Dende o ano 2012 o aeroporto vén sendo operado por un consorcio formado por Invepar S/A, Airports Company South Africa e Infraero.

## Aeroliñas e destinos
### Pasaxeiros
### Carga
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto

## Notas
A Hedra

O topónimo **A Hedra** pode referirse a:

;En Galiza
***A Hedra**, lugar da parroquia de Olas, no concello de Mesía;
***A Hedra**, lugar da parroquia de Ardemil, no concello de Ordes;
***A Hedra**, lugar da parroquia de Toiriz, no concello de Pantón;
***A Casa da Hedra**, lugar da parroquia de Covelas, no concello de Ribadeo;
***As Casas da Hedra**, lugar da parroquia de Sar, no concello de Santiago de Compostela;
***O Hedrado**, lugar da parroquia de Mosteiro, no concello de Outeiro de Rei.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Penahedrá**, lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro.
Juan Varela Bouza

**Juan Varela Bouza**, nado en Bañobre (Miño) cara a 1912 e finado na década de 1960, foi un político galego.

## Traxectoria 
Irmán de Amelia e José Varela Bouza. Foi acusado de executar o incendio da igrexa de Santa María de Castro o 10 de abril de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 abríuselle causa por deserción na que se certificaba que desapareceu do seu domicilio nos primeiros días de xullo. O 11 de agosto de 1937 conseguiu fuxir na lancha pesqueira *La Golondrina* xunto con Ricardo Pérez Medín e outros nove compañeiros e logrou chegar a Francia. Abríuselle causa en Ferrol por rebelión militar (subtracción da motora *Golondrina*), e foi declarado fuxido e en rebeldía. As autoridades devolvéronos pola fronteira de Cataluña e chegaron a Barcelona o 17 de setembro. Incorporouse ao exército leal. Coa derrota da República foi detido. Estivo varios anos en prisión. Morreu a principios dos anos sesenta no máis absoluto abandono.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Amelia Varela Bouza

**Amelia Varela Bouza**, nada en Bañobre (Miño) en 1908 e finada na década de 1980, foi unha política galega.

## Traxectoria 
Irmá de Juan e José Varela Bouza. Durante a II República participou nos actos políticos de esquerda en Miño. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detida e procesada na causa 318/38 contra o seu curmán Manuel Tenreiro Mosquera e outros. Foi xulgada en consello de guerra en Ferrol o 12 de maio de 1939, acusada de encubridora do delito de rebelión militar e condenada a seis anos e un día de prisión. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas e foi sancionada polo Tribunal con 1000 pesetas o 14 de outubro de 1940. Os seus bens foron embargados. Estivo presa no campo de concentración de Saturrarán. Foi posta en liberdade en agosto de 1941. Ao saír da prisión marchou a Madrid, onde traballou de criada. Morreu a finais da década de 1980.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Alvin Ailey

** Alvin  Ailey  Jr.** nado o 5 de xaneiro de 1931 en Rogers, Texas e finado o 1 de decembro de 1989 en Nova York foi un bailarín e coreógrafo estadounidense.

En 1942 trasladouse a Os Ánxeles, onde estudou danza e coreografía entre 1949 e 1954. Despois mudouse a Nova York, onde participou en varias producións teatrais.

En 1958 fundou o Alvin Ailey American Dance Theater, composto principalmente de xente de etnia  afroamericana. Entre as cuantiosas obras que  coreografiou para a compañía atópase a súa representación exclusiva * Revelations* de 1960, formada de espirituais afroamericanos.

Desde os anos 1960 ata os 1980, a agrupación estivo de xira mundial e  Ailey converteuse nun dos coreógrafos máis coñecidos dos Estados Unidos. Morreu de sida.

Indalecio Sobrino homenaxeou a arte do bailarín a través da súa pintura. O tríptico "O salto", o retrato " Alvin  Ailey" e o cadro " The  stack- up" reflicten a súa personalidade e o seu traballo.
Celestina Penabad

**Celestina Penabad García**, nada o 2 de agosto de 1907 no Burgo (Muras) e finada o 13 de setembro de 2018, foi unha labrega e supercentenaria galega que en decembro de 2017 se converteu na persoa máis vella de Galicia.

## Traxectoria 
Celestina Penabad García foi unha labrega galega. Logo de casar mudouse a vivir a Roupar (Xermade), e nos últimos anos trasladouse á cidade da Coruña, onde vive cunha das súas fillas se ben seguía a pasar as vacacións en Roupar.

## Vida persoal
Casou con Antonio Pardo, que foi alcalde de Xermade durante uns meses durante a Segunda República. Tivo dúas fillas, Teresa e Olga.

## Notas
Citroën Dyane

O **Citroën Dyane** foi un modelo de automóbil creado pola compañía francesa Citroën. Foi presentado á prensa o 8 de agosto de 1967, ano en que comezou a súa produción. En 1968 comezou a comercializarse, e deixou de fabricarse en 1983. En total foron fabricadas 1 443 493 unidades. 

O Dyane fabricouse en Bélxica, España (na fábrica de Citroën de Vigo) e en Portugal.

## Información técnica 
* Peso: 590&nbsp;kg
* Tamaño do depósito: 20 l no Dyane 4; 25 l no Dyane 6 e Acadiane.
* Motores:
** 425 cc, refrixerado con ar, 100&nbsp;km/h velocidade máxima.
** 435 cc, refrixerado con ar, 105&nbsp;km/h velocidade máxima.
** 602 cc, refrixerado con ar; 110, 115 ou 118&nbsp;km/h (segundo modelos) de velocidade máxima.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Dyane Club de France .
* Dyane, godin van de Citroën A-typen!  .
Josefa Álvarez

**Josefa Álvarez Rodríguez**, nada en San Tomé, na parroquia de Freás de Eiras (Ramirás) o 16 de febreiro de 1906 e finada no Carregal (Cartelle) o 17 de setembro de 2017, foi unha supercentenaria galega que durante un tempo foi a segunda persoa máis vella de Galicia.
## Traxectoria 
Traballou de labrega e, ao quedar orfa de nai cedo, levou a crianza dos seus nove irmáns e mais do pai, que quedara cego. Finou con 111 anos e 215 días. Os seus últimos anos pasounos nunha residencia de anciáns, a da Nosa Señora do Mundil, en Cartelle.

## Vida persoal
Non casou.
## Notas
Transportador asociado co procesamento de antíxenos

O **transportador asociado co procesamento de antíxenos** (**TAP**) é unha proteína transportadora membro da familia do transportador de casete de unión ao ATP. Funciona entregando péptidos citosólicos no retículo endoplasmático, onde se une a moléculas nacentes de MHC de clase I.

A estrutura do TAP está formada por dúas proteínas: TAP-1 e TAP-2; ambas teñen unha rexión hidrófoba e unha rexión de unión ao ATP. Ensámblanse formando un heterodímero, que constitúe un transportador de catro dominios.

## Función 
O transportador TAP encóntrase no lume no retículo endoplasmático asociado co *complexo de carga do péptido* (ou PLC, do inglés *peptide-loading complex*). Este complexo formado pola β2 microglobulina, calreticulina, ERp57, o propio TAP, tapasina e MHC de clase I actúa mantendo unidas as moléculas do complexo maior de histocompatibilidade (MHC) ata que queden completamente cargadas con péptidos.

### Transporte de péptidos 
O transporte de péptidos mediado por TAP é un proceso de múltiples etapas. O peto de unión ao péptido está formado por TAP-1 e TAP-2. A asociación co TAP é un evento independente do ATP, "nun rápido paso de asociación biomolecular, o péptido únese ao TAP, seguido por unha lenta isomerización do complexo TAP". Suxeriuse que o cambio conformacional en estrutura desencadea a hidrólise do ATP, o que inicia o transporte de péptidos.

Para a translocación dos péptidos son necesarios ambos os dominios de unión a nucleótidos (NBD, *nucleotide-binding domain*), xa que cada NBD non pode hidrolizar o ATP en solitario. O mecanismo exacto do transporte non se coñece; porén, os descubrimentos realizados indican que a unión do ATP a TAP-1 é o paso inicial no proceso de transporte, e que o ATP unido a TAP-1 induce a unión de ATP a TAP-2. Tamén se demostrou que o desatraque da MHC de clase I cargada está ligada ao ciclo de tranporte de TAP causado por sinais procedentes da subunidade TAP-1.

### Especificidade 
A actividade de ATPase de TAP é moi dependente da presenza do substrato correcto, e a unión de péptidos é un requisito para a hidrólise de ATP. Isto impide malgastar ATP por medio da hidrólise independente de péptido. Porén, os péptidos con máis de 40 residuos son tamén translocados, pero con baixa eficacia. Os péptidos con baixa afinidade para as moléculas do MHC de clase I son transportados fóra do retículo endoplasmático por unha eficaz proteína de exportación dependente de ATP. Este mecanismo resumido pode representar un mecanismo que asegura que só os péptidos de alta afinidade están unidos ás MHC de clase I.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Tapasina
*MHC de clase I

### Ligazóns externas 
*
Anduin

miniatura|
Mapa do río **Anduin** e das áreas próximas
No legendarium do escritor inglés J. R. R. Tolkien, **Anduin o Grande** (An(d)= longo, e duin = río en sindarin) é un río ficticio que fica ó leste das Hitaeglir. O Anduin percorre aproximadamente 2500 quilómetros até a súa foz na baía de Belfalas, formando un delta chamado Ethir Anduin. No seu curso pasa a carón de importantes lugares na cosmoloxía tolkiniana como a fervenza Rauros, Caor Andros ou Minas Tirith. Frecuentemente, durante a Segunda Idade e Terceira Idade fixo as veces de raia entre varios reinos.

## Historia 
Durante os Anos das Árbores os elfos marcharon cara ó oeste. Algúns dunha das tres liñaxes destes elfos, os teleri, seguiron o curso do Anduin cara ó sur pasando a ser denominados nandor, os que tornan. Estes elfos nunca chegaron a Valinor e decidiron asentarse nos bosques da rexión.

No val formado no seu tramo superior habitan os hobbits sendo a rama dos Nidios os que máis se achegaban á ribeira para vivir.

Foi neste río onde Isildur perdeu o Anel Dominante que posteriormente atoparía o hobbit Déagol e tempo despois a Irmandade do Anel tamén recorreu o Anduin, xa que foi a carón del onde a Irmandade se despediu de Galadriel e de Celeborn deixando atrás Lothlórien.

## Notas
Tereixa Constenla

**Tereixa Constenla Fontenla**, nada en Arca (A Estrada) en 1968, é unha xornalista galega.

## Traxectoria 
Comezou a súa traxectoria profesional en 1990 no diario granadino *Ideal*, na delegación de Almería. Despois pasou a *El País*, primeiro na sección social da delegación de Andalucía e desde 2008 na sección de Cultura a nivel estatal e redactora de Babelia; correspondente do xornal *El País* en Lisboa dende xullo de 2021.

## Obra 
### Castelán 
* *Cuaderno de urgencias* (2021). Siruela Nuevos Tiempos. 212 páxs. ISBN 978-84-18859-14-4 . Un libro autobiográfico escrito tras o falecemento da súa parellaÁlex Bolaños.

### Galego 
* *Abril é un país. Os heroísmos descoñecidos da revolución dos caraveis* (2024). Kalandraka, Ágora K. 360 páxs. ISBN 978-8419213525.

## Recoñecementos
*Premio Meridiana do Instituto Andaluz de la Mujer (IAM)
*Premio "José de Juan" de periodismo 2013 convocado pola Deputación de Guadalajara polo artigo "La biblioteca que resiste" (*El País*, 14 de outubro de 2012)
*XXXI Premio Unicaja de Artigos Xornalísticos polo artigo “Leer era cosa de hombres” (*El País*, 10 de marzo de 2013)
*Premio Follas Novas do Libro Galego na modalidade de ensaio por *Abril é un país. Os heroísmos descoñecidos da revolución dos caraveis.*

## Vida persoal
Casou en 2018 co tamén xornalista Alejandro Bolaños, do que enviuvou a mediados dese ano. Padeceu un cancro de mama.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Praza de Ourense (A Coruña)

A **praza de Ourense** é un espazo público da cidade da Coruña, situado entre as rúas de Sánchez Bregua e de Linares Rivas. Ata 2016 estivo rotulada oficialmente como *praza de Orense*.

## Historia 
Como outras prazas do Ensanche coruñés recibiu o nome dunha capital galega. Foi bautizada o 6 de outubro de 1876, o mesmo día que as prazas de Lugo e María Pita.

No número 2 da praza tiña a súa residencia o tenor Miguel Fleta, e nela faleceu en 1938.
* Nº 1 e 3, obra de Faustino Domínguez Coumes-Gay (1889), fronte modificada pola construción dun edificio moderno.
* Nº 9, edificio tradicional de 1936.

No interior da praza existe un arboredo tamén catalogado e sitúase ademais o quiosco atribuído ao arquitecto municipal Santiago Rey Pedreira (1953). Ten 7,5 metros de diámetro e unha estrutura de formigón armado. Próximo ao quiosco hai un busto obra de Emilio de Madariaga en homenaxe ao médico Rodríguez levantado en 1933 cun pedestal de formas vangardistas.

No número 11 da praza localízase a Delegación do Goberno en Galicia.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cadea SER Radio Coruña.JPG|Sede de Radio Coruña
Ficheiro:Praza de Ourense - Monumento ao médico Rodríguez.jpg|Monumento ao médico Rodríguez
Ficheiro:Delegacion del Gobierno en Galicia.001 - A Coruña.jpg|Sede da Delegación do Goberno en Galicia
Ficheiro:Praza de Ourense.003 - A Coruña.jpg|Letreiro co nome oficial
Ficheiro:Praza de Ourense.002 - A Coruña.JPG|Letreiro co nome *Orense*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*