Daniel Lambert

**Daniel Lambert**, nado en Leicester o 13 de marzo de 1770 e finado en Stamford, Lincolnshire, o 21 de xuño de 1809, foi un carcereiro e criador de animais inglés, famoso polo seu gran tamaño corporal pouco habitual. Tras traballar durante catro anos como aprendiz nun taller de gravado e fundición de Birmingham, volveu a Leicester no ano 1788 e sucedeu o seu pai como alguacil da prisión de Leicester. Estaba considerado unha persoa deportista e moi forte, ademais dun experto en animais de carreiras e galos de pelexa.

Tras volver a Leicester o seu peso corporal comezou a aumentar progresivamente, malia manterse activo e, segundo as súas propias declaracións, absténdose de beber alcol e sen comer cantidades excesivas de comida. No ano 1805 a prisión na que traballaba pechou. Naquel entón pesaba uns 320&nbsp;kg, converténdose na persoa de maior peso corporal rexistrada ata aquel momento. Sen emprego e por mor do seu gran tamaño, Lambert recluíuse no seu fogar.

No ano 1806 a pobreza obrigouno a exhibirse ó público para conseguir ingresos. En abril de 1806 trasladouse a Londres, cobrando ós espectadores unha tarifa para entrar no seu apartamento e coñecelo. Os visitantes quedaban impresionados pola súa intelixencia e personalidade, e visitalo tornouse nunha actividade de moda na cidade. Tras varios meses de exhibición pública, Lambert cansou desta situación e en setembro de 1806 volveu, considerablemente máis rico, a Leicester, onde pasou a criar cans de carreiras e a asistir a eventos deportivos de forma regular. Entre os anos 1806 e 1809 fixo unha serie de xiras curtas para exhibirse de novo e recadar máis fondos.

Faleceu subitamente o 21 de xuño de 1809 en Stamford, Lincolnshire. No momento da súa morte pesaba uns 335&nbsp;kg, e o seu cadaleito precisou uns 10,4&nbsp;m² de madeira. Malia que o seu ataúde levaba unhas rodas e que o camiño ó lugar do enterro estaba preparado en pendente para facilitar o seu transporte, precisáronse 20 homes que tardaron unha media hora en levar o ataúde ata o lugar, nun novo cemiterio na parte posterior de St Martin's Church. Malia que outras persoas superaron posteriormente o rexistro de Lambert como a persoa de maior peso corporal da historia, en Leicester segue sendo unha personaxe recordada na cultura popular, e no ano 2009 o xornal *Leicester Mercury* describiuno como "unha das iconas máis apreciadas da cidade".

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Daniel Lambert naceu no fogar familiar de Blue Boar Lane, Leicester, o 13 de marzo de 1770. O seu pai, chamado tamén Daniel Lambert, servira como cazador para Harry Grey, 4º conde de Stamford, e cando naceu o seu fillo era o carcereiro da prisión de Leicester. Lambert foi o maior de catro, con dúas irmás e un irmán que faleceu de mozo.

Ós oito anos de idade estaba considerado un bo nadador, e durante gran parte da súa vida adicouse a ensinar ós nenos da vila a nadar. O seu tío paterno era un garda de coto profesional, e o seu avó materno fora criador de galos de pelexa. Lambert desenvolveu un grande interese polos deportes de campo, gozando particularmente da caza de lontras, da pesca, do tiro e das carreiras de cabalos. Na súa xuventude estivo considerado un bo deportista, e nos últimos anos de adolescencia pasou a estar considerado como un experto na cría de cans de caza.

En 1784 pasou a traballar como aprendiz en Messrs Taylor & Co, un taller de gravado e fundición de Birmingham dirixido por Benjamin Patrick.

Lambert compartía o seu interese e coñecemento dos deportes, cans e cría de animais coas clases media e alta de Londres, polo que visitalo e trabar a súa amizade pasou a estar de moda en pouco tempo na cidade. Un banqueiro chegou a facerlle 20 visitas, pagando a entrada en cada unha das ocasións. Durante este período da historia de Inglaterra non había un estigma real da obesidade, polo que o público xeral consideraba a Lambert unha marabilla admirable, en lugar dun becho raro. Esta aventura de negocio tivo un éxito inmediato, atraendo a uns 400 visitantes diarios. A descrición do seu fogar era de ter un aire dun lugar de vacacións de moda, no canto dun lugar de exhibición, e a Lambert agradáballe que os visitantes adoitaban tratalo con cortesía, e non simplemente coma un espectáculo. Lambert insistía en manter unha atmosfera de civismo cos seus invitados, e tódolos homes que entraban no seu cuarto debían quitarse o chapeu.

A súa popularidade chegou a inspirar a un imitador a pouca distancia del en Sackville Street e a xente viaxaba grandes distancias para visitar a Lambert, moitos deles pasando varias horas con el conversando sobre a cría de animais. Unha figura de cera a tamaño real de Lambert pasou a exhibirse en Londres, tornándose extremadamente popular. Daniel Lambert pasou en pouco tempo a converterse nun personaxe popular para os debuxantes de tiras cómicas, que adoitaban representalo como John Bull. Lambert mesturouse ben coas clases sociais altas, e nunha ocasión coñeceu o rei Xurxo&nbsp;III, aínda que non se conserva un rexistro da reacción de ámbolos dous desta presentación entre eles.

### Exame médico 
Lambert chamou a atención da profesión médica, e pouco tempo despois da súa chegada a Londres a revista *Medical and Physical Journal* publicou un artigo sobre el. Confirmaron que pesaba 320&nbsp;kg, e mediron a súa altura en 1,80&nbsp;m. Un exame médico exhaustivo determinou que as súas funcións corporais estaban correctas, e que respiraba sen dificultades. O artigo describía a Lambert como activo e mentalmente alerta, culto e cunha memoria excelente. Gustáballe cantar, e tiña unha fala normal que non amosaba sinais de ningún tipo de presión nos seus pulmóns. Os doutores detectaron unha tumefacción dos seus pés, pernas e cadeira, e unha acumulación de graxa no seu abdome, pero á marxe dunha pel grosa e escamada nas pernas causada por ataques previos de erisipela, non tiña problemas de saúde. Lambert afirmou perante os doutores que inxería cantidades normais de comida ordinaria. Declarou que dende 1795 non bebera nada máis que auga, e que malia ser aínda moi novo e asistir regularmente a festas e reunións, naquel entón non se unía ós seus compañeiros na bebida. Lambert estimou que era capaz de camiñar uns 400&nbsp;m sen dificultades. Durmía con regularidade non máis de oito horas por noite, sempre coa ventá aberta, e non se lle escoitaba roncar nunca, acadando un estado de alerta completa ós cinco minutos de espertar e sen tomar sestas durante o día.

É imposible coñecer con certeza a causa do extremo peso de Daniel Lambert, pero considérase pouco probable que estivese causado por unha desorde endócrina ou xenética. Á marxe do seu peso, non amosaba síntomas dunha desorde tiroide, e ningún dos seus retratos o representa coa obesidade facial típica da síndrome de Cushing. Os pacientes da síndrome Bardet–Biedl e da síndrome Prader–Willi, síndromes xenéticas que poden dar lugar a obesidade nos pacientes, tamén sofren de dificultades na aprendizaxe e de debilidade muscular, pero Lambert estaba considerado un home moi intelixente, extremadamente forte e, agás polas erisipelas e varices nas súas pernas, non sufría de problemas de saúde aparentes. Un comentarista coetáneo afirmou que "O Sr. Lambert escasamente coñece o que é estar enfermo ou indisposto". O único problema fisiolóxico rexistrado de Lambert foi unha ocasional "depresión do espírito", durante a súa estancia en Londres. Malia que uns tíos seus sufrían tamén de obesidade, os seus pais e irmás sobreviventes mantiveron unha fisionomía normal durante toda a vida.

Consecuentemente, é probable que o aumento de peso de Lambert estivese provocado non por unha desorde física senón por unha combinación dunha inxestión excesiva de comida e dunha falta de exercicio. Malia ter unha constitución pesada na súa xuventude, comezou a gañar peso só cando comezou a traballar no relativamente sedentario traballo de carcereiro da prisión. Unha biografía de Lambert publicada durante a súa vida afirmaba que "foi ó cumprirse un ano desta asignación cando a súa corpulencia presentou o maior e máis rápido incremento". Aínda que afirmaba comer pouco e absterse de tomar alcol, considérase moi probable que un home co seu estilo de vida e posición na sociedade inxerise grandes cantidades de carne e tomase cervexa nos eventos sociais.

### Visita de Józef Boruwłaski 
Tras pasar varios meses en Londres, Lambert recibiu a visita de Józef Boruwłaski, un anano de 99&nbsp;cm de altura. Nado en 1739 no seo dunha familia pobre na vila rural de Pokuttya, Boruwłaski estaba considerado o último dos ananos de corte de Europa. Fora presentado á emperatriz María Tareixa en 1754, e tras un curto período de tempo residindo co despoxado rei polaco Estanislau I Leszczynski, pasou a exhibirse por Europa, gañando unha considerable fortuna. Ós 60 anos de idade retirouse a Durham, onde se converteu nunha figura tan popular que a cidade de Durham pasou a pagarlle para que vivise alí, converténdose nun dos seus cidadáns máis famosos.

Boruwłaski recordaba unha visita que lle fixera Lambert en Birmingham cando este aínda traballaba no taller de gravado, e afirmou: "Vin esta cara hai vinte anos en Birmingham, pero certamente estaba noutro corpo". Os dous homes compararon a súa vestimenta, calculando que unha manga de Lambert daría suficiente tela para un abrigo completo de Boruwłaski. A reunión entre Lambert e Boruwłaski, o home máis grande e o home máis pequeno do país, suscitou un grande interese público, e un xornal cualificou o encontro como unha reunión entre "Falstaff e Tom Thumb".

### Retorno a Leicester 
Aínda que en xeral era respectado pola sociedade de Londres, canto máis tempo pasaba alí máis irritable se tornaba. Tímido e consciente da súa condición, sentíase anoxado polas repetidas preguntas sobre o tamaño da súa roupa. En resposta a unha petición dunha muller que lle preguntou polo custo do seu abrigo, respondeu: "Non podo pretender cargar a miña memoria co prezo, pero podo facilitarlle o método de obter a información que require. Se cree conveniente regalarme un novo abrigo, saberá entón exactamente o que custa". Outro espectador interesado afirmou que xa que o prezo da entrada era o que servía para pagar a roupa de Lambert, tiña tamén o dereito de saber máis. Lambert respondeu "Señor, se soubese que parte do meu próximo abrigo vai pagar o seu xilin, podo asegurarlle que cortaría a peza". Lambert calculou en 1806 que un traxe completo custáballe unhas 20&nbsp;£.

Lambert rexeitou ofertas de varios empresarios e axentes para representalo, e cara a setembro de 1806 retornou a Leicester coma un home rico. Retomou os seus pasatempos favoritos, criando cans e galos de pelexa. Tiña unha cadela de cría terrier pola que lle ofreceron unhas 100&nbsp;guineas que estaba considerada unha das mellores de Inglaterra. Rexeitou vendela, quedando con ela como animal de compañía para toda a súa vida. Volveu a asistir a eventos deportivos, e un artigo no *Leicester Journal* de setembro de 1806 sobre as carreiras de Leicester indicou que "Entre as distinguidas personaxes sobre a pista aledounos ver o noso vello amigo, o Sr.&nbsp;Daniel Lambert, nun aparente bo estado de saúde e espírito". Sen poder seguir as cazas montado a cabalo, usou unha parte do diñeiro conseguido en Londres para reunir unha manda de galgos, observándoos dende a súa carruaxe mentres perseguían lebres na campiña de Leicestershire.

En decembro de 1806 Lambert realizou unha breve xira para recadar fondos, exhibíndose de novo en Birmingham e Coventry. A comezos do ano seguinte volveu a Londres, quedando unha tempada en Leicester Square. Alí caeu enfermo. O seu médico, o doutor Heaviside, cría que a súa doenza podía estar causada polo aire contaminado de Londres, polo que Lambert volveu a Leicester. Recuperouse da enfermidade, e a finais de 1807 levou a cabo unha serie de xiras por Inglaterra.

No verán de 1808 Lambert permaneceu en Londres durante un breve período de tempo, onde vendeu un par de cans spaniel por unhas 75&nbsp;guineas en Tattersalls, e máis tarde ese ano fixo unha pequena exhibición en York. En xuño de 1809 comezou unha nova xira por Anglia Oriental, finalizando en Stamford durante as *Stamford Races*. Un reconto da época suxire que tiña pensado que esta xira fose a última, xa que entón sería o suficientemente rico como para retirarse. Durante esta xira, Lambert foi pesado en Ipswich. O seu peso naquel momento foi de 335&nbsp;kg. Incapaz de utilizar escaleiras, alugou unha habitación no baixo da pousada Waggon & Horses no número 47 de Stamford High Street o 20 de xuño de 1809. O ataúde resultaba tan grande que para conducilo fóra da pousada cara ó recentemente aberto cemiterio na parte traseira de St Martin's Church, tiveron que demoler a ventá e parte da parede do seu apartamento. A tumba tiña un tamaño acorde para o cadaleito, cunha aproximación en pendente para evitar ter que baixar o ataúde dende arriba. Así a todo, o 23 de xuño precisouse de 20 homes que tardaron unha media hora en levar o cadaleito ata a tumba.

As amizades de Lambert pagaron para que se instalase unha gran lápida, coa seguinte inscrición: O rexistro de Lambert como a persoa de maior peso corporal na historia rexistrada foi superado en pouco tempo polo estadounidense Mills Darden (1799–1857), pero para entón Lambert convertérase nunha figura de culto, e case tódolos obxectos que tiñan algunha conexión con el foron preservados para a posteridade. A súa roupa e posesións vendéronse en poxas, e moitas delas presérvanse en varios museos.

Por toda Inglaterra nomeáronse pousadas e pubs na súa memoria, particularmente en Leicester e Stamford. O pub Daniel Lambert no número 12 de Ludgate Hill, preto da entrada da catedral de San Paulo en Londres, era moi coñecido e tiña un gran retrato de Lambert así como un dos seus bastóns expostos no recibidor. James Dixon, propietario da pousada Ram Jam Inn en Stamford, mercou o traxe que Lambert levaba posto o día do seu pasamento e exhibiuno na pousada, que cambiou de nome para o de Daniel Lambert.

O termo "Daniel Lambert" pasou a ser de uso común na lingua inglesa falada e escrita, empregado para referirse a calquera home gordo. O seu nome continuou tendo este uso durante moitos anos tralo seu finamento. En 1852 Charles Dickens afirmou que "o nome de Lambert coñécese mellor que a súa historia". Na súa novela *Nicholas Nickleby* Dickens compara a obesidade de Xurxo&nbsp;IV á de Lambert. William Makepeace Thackeray usou o termo na súa novela *Vanity Fair* para referirse o obeso Joseph Sedley, e na obra *The Luck of Barry Lyndon* para referirse ó servente obeso Tim.

Co paso do tempo "Daniel Lambert" pasou a facer referencia a calquera cousa que fose excepcionalmente grande. Herbert Spencer, na obra *The Study of Sociology*, usou a frase "un Daniel Lambert da aprendizaxe", mentres que Thomas Carlyle usouno de forma sarcástica para referirse a Oliver Cromwell como "este gran Xogador inchado e desafortunado lambón 'Daniel Lambert en espírito'". En 1874 o xornal *The Times*, nunha revisión da recentemente traducida comedia francesa *La Fiammina* de Mario Uchard na que un personaxe chámase "Daniel Lambert", indicou que o nome "sempre se asocia na mente inglesa coa noción de obesidade", e en 1907, case 100 anos trala morte de Lambert, fixeron unha referencia ó Château de Chambord como "o Daniel Lambert entre os *châteaux*". Nellie Lambert Ensall, no seu momento a muller de maior peso corporal no Reino Unido, afirmou en 1910 que era a bisneta de Daniel Lambert, pero esta afirmación considérase falsa xa que Lambert non chegou a casar e é pouco probable que tivese descendencia.

### P. T. Barnum 
P. T. Barnum e o xeneral Tom Thumb (Charles Sherwood Stratton), de 64&nbsp;cm de altura, visitaron Stamford en 1846 e doaron un dos disfraces de Thumb a Dixon para que fose exposto xunto ó de Lambert. En 1866, o xeneral Tom Thumb xunto coa súa muller tamén de reducida estatura Lavinia Warren (Mercy Lavinia Warren Bump), a irmá desta Minnie Warren (Huldah Pierce Warren Bump) e outro dos ananos famosos de Barnum o Comodoro Nutt (George Washington Morrison Nutt), visitaron Stamford. Todos eles xuntos eran capaces de pasar a través do oco dos calzóns de Lambert a altura dos xeonllos. En 1866 os traxes de Lambert e de Tom Thumb vendéronse á Old London Tavern en Stamford, e posteriormente pasaron a estar en posesión do Museo de Stamford.

A figura de cera de 1806 de Lambert exportouse ata os Estados Unidos e exhibiuse en New Haven, Connecticut cara ó ano 1813. En 1828 a figura estivo exposta nos Boston Vauxhall Gardens vestida cun conxunto completo da roupa do propio Lambert. P.T. Barnum mercouna posteriormente e pasou a exhibila no Barnum's American Museum de Nova York, pero o museo quedou destruído por mor dun incendio no ano 1865 e a figura fundiuse pola calor e perdeuse.

### Na memoria popular 
Lambert pasou a ser unha personaxe popular en Leicester, descrito no ano 2009 polo xornal *Leicester Mercury* como "unha das iconas máis apreciadas da cidade", e varios pubs e negocios locais levan o seu nome. A obra de Sue Townsend titulada *The Ghost of Daniel Lambert*, na que a pantasma de Lambert desaproba a demolición e o novo desenvolvemento de 1960 do centro histórico de Leicester, estreouse no Haymarket Theatre de Leicester no ano 1981. Lambert é unha figura popular tamén en Stamford, e o equipo de fútbol local Stamford A.F.C. recibe o alcume de "The Daniels" na súa honra.

Un dos traxes de Lambert, xunto coa súa cadeira de brazos, o seu bastón, a súa fusta e o seu libro de oracións están en exhibición permanente no Newarke Houses Museum de Leicester. O pub Daniel Lambert en Ludgate Hill xa non existe, e os obxectos alí amosados pasaron a estar en exposición permanente no George Hotel de Stamford. No ano 2009, no 200 aniversario do seu pasamento, Leicester celebrou o "Día de Daniel Lambert", no que máis de 800&nbsp;persoas asistiron a un evento na súa honra no Newarke Houses Museum.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*