Banshee

[thumb|Obra de [Henry Meynell Rheam, interpretado como unha banshee]]
As ***banshees*** (//, do irlandés *bean si*, ‘muller dos túmulos’) forman parte do folclore irlandés desde polo menos o século VIII. Son espíritos femininos que, segundo a lenda, aparécense a unha persoa para anunciar cos seus prantos ou berros a morte dun parente próximo. Son consideradas fadas e mensaxeiras do alén.

Crese que as *aos si* (‘persoas dos túmulos’, ‘persoas de paz’) son remanentes de deidades, espíritos da natureza ou os devanceiros venerados polos escotos antes da introdución do cristianismo. Algúns teósofos e cristiáns celtas refírense a estas como «elementais» ou algún tipo de anxos.

Tamén son criaturas sobrenaturais que ao gritar causan desastres. A lenda atribúelles o poder de romperlle os tímpanos a calquera persoa que se lles cruce co seu poderoso berro.

## Etimoloxía 
A palabra *banshee* é o resultado da anglización do gaélico irlandés *bean sídhe* ou *bean si*, que significa «muller dos túmulos feéricos» ou «muller de paz». Son meigas doídas pola perda dalgunha persoa moi próxima a elas. Ambos os nomes proveñen do irlandés antigo *ben sídhe*: *bean* 'muller' e *sídhe* 'dos túmulos'. Algúns consideran que a *bean nighe* (‘lavandeira’) é o equivalente escocés da banshee irlandesa. Con todo, a *bean shìth* é a homóloga lingüística e mitológica, e como tal preséntase en numerosas ocasións no folclore e a mitoloxía. A *bean nighe* é unha clase específica de *bean shìth*.
En gaélico escocés *bean shìth* tamén se pode escribir *bean-shìdh*. *Síd* en irlandés e *sìth* en gaélico escocés tamén queren dicir ‘paz’, e fálase tamén destas fadas como ‘persoas de paz’: *aos si* ou *daoine-sìth*. 

Na mitoloxía galega hai unha figura coa mesma etimoloxía, as lavandeiras, e as *mulleres dos túmulos* son chamadas mouras.

## Mitoloxía e folclore 
Cada banshee dedicábase exclusivamente a unha das grandes familias irlandesas cuxos apelidos contiñan os prefixos *Mac* ou *O*', ás que servían durante séculos e séculos, aínda que só aparecen cando un membro da familia está a piques de morrer.

Tradicionalmente, cando unha persoa morría, unha muller cantaba un queixume no funeral. Estas mulleres eran coñecidas como *keeners* (*pranxideiras* e *choradeiras* en Galiza e Portugal); as mellores *keeners* serían as máis solicitadas. A lenda conta que en cinco grandes familias gaélicas -os O'Gradys, os O'Neills, os O'Briens, os O'Conchobhairs e os Caomhánachs- o queixume era gritado por unha *muller-fada*. Ela gritaría o queixume cando un membro da familia morrese, mesmo se a persoa morrera lonxe e a noticia da súa morte non chegase aínda, de forma que o berro da banshee constituía a primeira evidencia que tería a familia da morte.

Posteriormente díxose que as banshees mostraban o seu respecto cara aos defuntos gritando ou lamentándose debaixo da xanela do moribundo e ás veces elevándose polo aire até varios pisos de altura para poder facelo. Se varias banshees aparecen á vez, anuncian a morte dun personaxe importante, mesmo de carácter sacro.[thumb|*The Banshee Appears*, gravado de [1862 de R. Prowse]]unha banshee pode tamén permanecer a certa distancia como unha figura solitaria que anuncia a morte, paseando polos outeiros que circundan a casa da familia, ou sentada sobre un muro de pedra. Ás veces non é visíbel, pero os seus berros penetrantes non deixan lugar a dúbidas respecto da súa presenza.

## Características 
As Banshee sempre son mulleres e as súas características máis comúns son:

* Cabelo moi longo e abundante (roxo, castaño, negro ou branco)
* Mans con unllas longas.
* Un vestido que vai desaparecendo na parte inferior polo que non ven as súas pernas, xeralmente de cor branca ou gris.
* Escoita voces na súa cabeza
* Ten un berro característico
* Ás veces predín a morte por soños

## Aibhill 
A *banshee* máis famosa da antigüidade chamábase Aibhill e roldaba á familia real dos O'Brien. Segundo conta a lenda, o ancián rei Brian Boru partiu cara á batalla de Clontarf en 1014 sabendo que non sobreviviría, pois Aibhill presentáraselle a noite anterior lavando a roupa dos soldados até que toda a auga se volveu roxa.

## Na cultura popular 
### Videoxogos 
* No videoxogo de rol masivo *Tibia* a banshee é unha criatura terrorífica non morta. 
* Na serie de videoxogos *Castlevania* as banshees aparecen como inimigos.
* No xogo *World Of Warcraft a*tópase a xefa de guerra é coñecida como "the Banshee Queen".
* No *Ragnarok Online* pódense atopar Banshees no Mosteiro Encantado e na Illa sen Nome.
* En *Fable II*, como espírito malvado en WrairtMarsh.
* No xogo *Order And Chaos* pódense atopar Banshees en diversos mapas do xogo.
* No xogo videoxogo de rol masivo *Celtic Heroes* faise referencia ao pranto de banshee.
* No xogo para móbiles de Geewa, *Smashing Four*, existe un personaxe feminino chamado Banshee.
* No xogo para PC, Xbox One e PS4 *Warframe* Banshee é unha das armaduras que o xogador pode escoller.
* No xogo para PC, Xbox 360 e PS3 *Mass Effect 3* chámaselle banshee ás asaris convertidas.
* No videoxogo *League of Legends* existe un obxecto chamado Veo da Banshee.
* Na saga de videoxogos *Halo*, unha das naves da coalición do Covenant chámase Banshee.
* Aparece o nome "banshee" nun dos autos do xogo Grand Theft Auto.
* No xogo *The Witcher*, aparecen diferentes tipos de banshee.
* Sindel, personaxe de *Mortal Kombat*, posúe características parecidas a unha banshee como o cabelo longo e un ataque chamado "Berro de Banshee".
* No videoxogo *Starcraft II*, as banshee son unidades aéreas para a raza Terran.
* No videoxogo *Miitopia*, as banshee son inimigos comúns en diversos mapas.
* No videoxogo de PC *Phasmophobia*, banshee é un dos tipos de pantasma que podes atopar.

### Películas e series 
* En ''Darby Ou'gill and the little people*, filme de Walt Disney de 1959, o vello Darby escorrenta a unha Banshee evitando, grazas ao seu terceiro desexo concedido polo rei Brian (rei dos trasgos "little people"), que a carroza da morte leve o espírito da súa filla Katie, tomando el o seu lugar.
* Na serie *Charmed*, faise referencia á banshee cando Phoebe se converte nunha delas.
* Na serie Supernatural aparece unha banshee como antagonista, no episodio 11 da 11ª tempada, que ataca á noite á persoa que considere máis débil, producíndolle un aturdimento con berros que só a vítima pode ouvir.
* Na serie animada *Ruby Gloom* un dos personaxes principais, Misery é unha banshee.
* Na serie *Monster High*, hai unha banshee chamada Scarah Screams.
* En *Teen Wolf*, Lydia Martin, unha das protagonistas, descobre que é Banshee tras ser mordida por un lobisome Alfa. 
* No capítulo 7 da serie *American Gods* faise referencia ás banshee na narración de Mr. Ibis.
* No capítulo 15 da terceira tempada da serie *Sleepy Hollow,* os protagonistas enfróntanse a unha banshee.
* No capítulo 45 da serie *Gargoyles* aparece unha Banshee, cando Goliath, Elisa, Bronx e Angela chegan a Irlanda.
* Nun capítulo de *As arrepiantes aventuras de Sabrina* hai unha banshee diante da casa anunciando a morte dunha familiar.
* Na curtametraxe *Mate and the Ghostlight'' de PIXAR Screamin' Banshee é un dos personaxes.
* *Scream of the Banshee* é un telefilme de 2011
* Banshee é unha serie de 2013 dirixida por David Schickler.

### Libros e banda deseñada 
* No libro da escritora Cassandra Clare, *Cazadores de sombras, As Crónicas de Magnus Bane*, Magnus diríxese cara á pequena Clary Morgenstern chamándolle *Banshee*, porque os seus berros son moi fortes.
* En *Harry Potter e a cámara secreta*, o profesor Gilderoy Lockhart alardea numerosas veces de ter vencido a unha banshee.
* En *Harry Potter e o prisioneiro de Azkaban*, o boggart (ser que toma forma dos medos da persoa en fronte súa) usado na clase de Defensa contra as Artes Escuras, o profesor tomou forma dunha banshee ante o alumno Seamus Finnigan ao porse fronte ao boggart. Cando comezou o berro, Seamus deixouna muda grazas a un encantamento.
* Na banda deseñada da editorial DC Comics, Siobhan Smythe convértese na vilá Silver Banshee por mor dunha maldición. É inimiga de Superman e Supergirl.
* No manga-anime *Mahō Tsukai non Yome*, Silky, un personaxe principal da serie, é unha banshee.
* Nos cómics de Marvel hai dous mutantes chamados Banshees integrantes dos equipos de X-Men.
* No xogo de baralla de *Yu-Gi-Oh!* hai varias cartas baseadas en banshees.

## Música 
* Aparece no nome da banda Siouxsie and the Banshees.
* Nos nomes dos álbums do xénero vaporwave, *Blank Banshee 0* e *Blank Banshee 1*.
* A canción *Banshee* de Santigold no seu disco *99cents* fala dunha banshee no seu ombreiro que non a deixa durmir.
* *The Banshee* é unha composición de 1925 de Henry Cowell.
* *’Banshee’* de Anna Kearney é a canción que representou a Irlanda no Festival da Canción de Eurovisión Júnior 2019
* Unha canción de Vocaloid titúlase *Banshee Strikes*.
* Na segunda tempada da serie *World of Winx*, a fada da música enfróntase á súa nemesis Banshee nunha dura batalla sobre a catedral de París, a cal a ataca cos seus estridentes berros. Banshee é derrotada pola musa, grazas ao poder da música.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Lysaght, Patricia (1986). *The banshee: The Irish death-messenger*. Boulder, Colorado: Roberts Rinehart. ISBN 978-1-57098-138-8.
* Sorlin, Évelyne (1991). *Cris de vie, cris de mort: lles fées du destin dans lles pays celtiques*. Helsinqui, Suomalainen Tiedeakatemia.