open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Período orbital

O **período orbital**  (tamén chamado **período de revolución orbital**) e o tempo que tarda un planeta, un satélite, ou outro obxecto orbitante en completar a súa órbita.

Cando se fala de obxectos orbitantes arredor do Sol existen dous tipos de períodos orbitais:
*O **período sideral** é a medida do tempo que tarda o obxecto en completar unha volta arredor do Sol, tomando como punto de referencia unha estrela fixa. Considerase como o auténtico período orbital do obxecto, sendo o que ollaría un observador inmóbil que non orbitara arredor do sol.
*O **período sinódico** é a medida do tempo que tarda o obxecto en volver aparecer no mesmo punto do ceo respecto do Sol, cando se observa dende a Terra. Este período ten en conta que a Terra, lugar dende onde se observa o obxecto, tamén orbita arredor do Sol. E, polo tanto, o tempo que transcorre entre dúas conxuncións sucesivas co Sol, sendo así mesmo o período orbital aparente.

O período sideral e o sinódico difiren dado que a Tierra, á súa vez, da voltas arredor do Sol.

## Relación entre o período sideral e o período sinódico
Copérnico estableceu unha fórmula matemática relacionando os períodos sideral e sinódico dun planeta. Sendo:
:*E* = o período sideral do planeta Terra (o ano sideral, non equivale ao ano trópico).
:*P* = o período sideral do outro planeta.
:*S* = o período sinódico do outro planeta (observado dende a Terra).

Perante un tempo *S*, a Terra movese nun ángulo de (360°/*E*)*S* (asumindo unha orbita circular) e o planeta movese  (360°/*P*)*S*.

No caso dun planeta interior (un planeta que tarda menos que a Terra en dar unha volta ao Sol).

: \frac{S}{P} 360^\circ = \frac{S}{E} 360^\circ + 360^\circ 

e usando a álxebra obtense

: P = \frac1{\frac1E + \frac1S} 

Para un planeta exterior, derívase de xeito análogo:

: P = \frac1{\frac1E - \frac1S} 

En xeral, coñecendo o período sidereo doutro planeta e  o da Terra, *P* e *E*, o período sinódico pode ser facilmente calculado:

: S = \frac1{\left|\frac1E-\frac1P\right|}, 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Órbita.
* Inclinación orbital.
* Semieixo maior.
* Semieixo menor.
* Excentricidade.
Acrobacia

miniatura|dereita
A **acrobacia** é unha arte escénica e un deporte, caracterízase por exercicios de habilidade co propio corpo e implica equilibrio, axillidade e coordinación, ben sexa na corda frouxa, no trapecio ou nun avión. Está presente nalgunhas actividades deportivas como a ximnasia e consititúe modernamente un deporte de seu, a ximnasia acrobática, e é un compoñente de certos bailes e tradicións populares como os Castells, e tamén en espectáculos como o circo e o cine

## Notas 
## Véxase tamén
Quagga

O **quagga** (*Equus quagga quagga*) é unha subespecie de cebra de planicie (*Equus quagga*) extinta. Ó contrario que as subespecies hoxe existentes, o quagga era unha cebra de peluxe pardo-avermellado non raiado no lombo e cuartos traseiros, e salpicado de raias negras na cara, pescozo, costados e crinas. O bandullo e as patas eran enteiramente brancas. Estas diferenzas tan grandes en canto a coloración conduciron a que fora descrita inicialmente (1788) como unha especie á parte.

Os quaggas formaban mandas na zona sueste da actual Suráfrica, sendo especialmente abundantes na provincia do Cabo. O seu nome procede da lingua dos Khoi (Hotentotes) e ten unha orixe onomatopeico: é unha adaptación do ruído característico do propio quagga.

miniatura|esquerda|200px|Ilustración dun QuaggaOs quaggas foron cazados desde a chegada dos primeiros colonos holandeses pola súa carne e a súa pel. A mediados do século XIX, a colonización do interior ocasionada polo éxodo dos bóers descontentos coa soberanía inglesa sobre a colonia conduciu á matanza de milleiros de cabezas dentro dun plan xeral de exterminio de animais salvaxes na zona. Esta política tiña como obxectivo o destinar as terras de pasto das grandes mandas ó gando doméstico. A poboación destes animais en liberdade descendeu drasticamente, até o punto de que a especie xa se extinguira en Suráfrica para 1870. O 12 de agosto de 1883 morreu o último quagga que vivía en catividade no zoo de Ámsterdam, extinguíndose definitivamente a subespecie.

O quagga é o único animal extinto cuxo ADN ten sido extraído, secuenciado e estudado na súa totalidade. Grazas a isto, os laboratorios da Smithsonian Institution de Washington, D.C. puideron probar finalmente e sen asomo de dúbida que o quagga era unha subespecie da cebra de planicie, que se definiu como raza entre 120.000 e 290.000 anos atrás.

A dispoñibilidade de ADN en perfectas condicións fai posible a teórica *resurrección* do quagga por medio da clonación. Porén, non se ten realizado ningún experimento neste sentido, pero si a formación de "novos" quaggas a partir de cebras de planicie do Parque Nacional Etosha de Namibia mediante un proceso de cría selectiva que potencie as calidades máis afíns ó extinto quagga en cada xeración. O chamado *Proxecto Quagga* comezou a traballar neste sentido en 1987 con nove cebras procedentes de Etosha, elixidas entre 205 candidatas. O proxecto está en marcha dende entón en Vrolijkheid, preto de Robertson, Suráfrica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do Proxecto Quagga .
Amparo

**Amparo** é un nome propio feminino galego. Esta forma escrita tamén é común co castelán e co portugués. A súa orixe é o latín vulgar *anteparare* 'amparar', e significa 'abeiro, defensa, protección'. En galego conta cos hipocorísticos **Parucha** e **Paruca**.

## Amparo noutras linguas 
* Aragonés: Emparo
* Catalán: Empar
* Castelán: Amparo
* Éuscaro: Jaurne/Balderra/Babesne
* Portugués: Amparo

## Personaxes
*Amparo Calvo, membro do grupo Saraibas.
*Amparo Nieto, escritora galega.
*Amparo Múñoz, actriz española.
*Amparo Baró, actriz catalá.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes femininos en galego
* Lista de nomes femininos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes femininos Real Academia Galega
Ángeles Amador Millán

**María Ángeles Amador Millán**, nada o 10 de outubro de 1949 en Madrid, é unha política española.

Estudou dereito, militante do PSOE foi secretaria xeral técnica do Ministerio de Obras Públicas e Urbanismo (1986), foi ministra de Sanidade e Consumo (1993-1996) e deputada no Congreso dos Deputados por Segovia (1996-2002).
Centristas de Ourense

**Centristas de Orense** foi un partido galego activo na provincia de Ourense, xurdido da desintegración da Unión de Centro Democrático, despois da desfeita das eleccións xerais de 1982.

## Historia 
[miniatura|dereita|Tarxeta de compromisario do congreso extraordinario de [Centristas de Orense, celebrado en marzo de 1984, onde se acordou por unanimidade a integración, por fusión, en Coalición Galega.]]
Formárono en febreiro de 1983 antigos membros ourensáns de UCD con cargos representativos, alcaldes e concelleiros. Na súa asemblea constituínte en marzo de 1983 foi elixido Manuel Ubaldo Atanes Romero como presidente e José Lage Lage como secretario xeral, figurando como militante Eulogio Gómez Franqueira. 

Nas eleccións municipais de 1983 Centristas de Ourense concorreu en coalición conxuntamente co Partido Galeguista, excentristas doutras provincias e a Converxencia Galega de Independentes, baixo a denominación de Coalición Galega. A coalición acadou 63 das 92 alcaldías da provincia de Ourense, así como a maioría na Deputación de Ourense (13 deputados). Na asemblea de xuño de 1983 nomeouse Santos Oujo Bello como secretario xeral en substitución de José Lage Lage. 

No congreso extraordinario de Centristas de Ourense en marzo de 1984 acordouse por unanimidade a integración, por fusión, en Coalición Galega. Na mesa deste congreso, ademais do presidente e o secretario xeral anteriormente nomeados, aparecían: Victorino Nuñez Rodríguez, presidente da Deputación de Ourense, Senén Bernárdez Álvarez, senador e deputado da Cámara galega, Aurelio Miras Portugal, deputado provincial, e Manuel Vázquez Outeiriño (alcalde da Merca) en representación dos alcaldes da provincia. 

Coa escisión de Coalición Galega en marzo de 1985, gran parte dos seus membros, entre eles 34 alcaldes, integrouse no novo partido creado por Victorino Núñez, Centristas de Galicia. 

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*
Terceira guerra servil

A **terceira guerra servil** foi a última a última dunha serie de rebelións fracasadas contra Roma, coñecidas colectivamente como revoltas ser exército de escravos escapados, en torno a 120.000, baixo as ordes de Espártaco, famoso gladiador da época, atacou o rural do sur de Italia e derrotou a varios exércitos romanos enviados para capturalos ou destruílos. O obxectivo era a obtención da liberdade, e cruzaron toda a península para superar os Alpes, pero chegando á Galia Cisalpina por razóns non de todo aclaradas deron volta cara ao sur de Italia e acabaron sendo derrotados por Craso e Pompeio.

## Véxase tamén
Iñaki Anasagasti

**Iñaki Mirena Anasagasti Olabeaga**, nado o 16 de novembro de 1947 en Cumana (Venezuela) é un político vasco.

Nacido no exilio nunha familia de nacionalistas vascos, está licenciado en xornalismo e socioloxía, dirixiu a publicación *Euzkadi*, detido o 1 de abril de 1976, estivo na cadea durante tres días por orde de Manuel Fraga. Deputado no Parlamento de Euskadi (1980-1986), deputado no Congreso dos Deputados de España e voceiro do Partido Nacionalista Vasco PNV desde 1986 ata 2004. Na actualidade (2006) é senador.
Louro

O termo **Louro** fai referencia á cor acastañada que tira a dourada:

***Louro**, a cor dourada do cabelo humano; persoa cos cabelos desa cor.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Louro**, parroquia do concello de Muros;
****Louro**, lugar de dita parroquia;
****Monte Louro**, lugar de dita parroquia;
***Louro**, lugar da parroquia de Sante, no concello de Trabada;
***Louro**, lugar da parroquia de Setecoros, no concello de Valga;
***Pena do Boi Louro**, lugar da parroquia de Augas Santas, no concello de Palas de Rei;
***Boilouro**, lugar da parroquia de Bandoxa, no concello de Oza-Cesuras;
***O Paulouro**, lugar da parroquia de Duarría, no concello de Castro de Rei.

;Monte de Galiza
***Monte e lagoa de Louro**, zona especial de conservación (ZEC) formado polo **monte Louro**, a **lagoa de Louro** (tamén chamada lagoa das Xerfas) e a **praia de Louro**.

;Río de Galiza
***Río Louro**, afluente do Miño.

Amais, como apelido, pode referirse a:

***Antón Louro**, político galego (n. 1952).

## Véxase tamén
### Outros artigos
****Monte Louro***, novela de Luís Rei Núñez
Ab urbe condita

[miniatura|Imaxe dunha das primeiras [Moeda da Antiga Roma|moedas romanas datadas *ab urbe condita*.]]
***Ab urbe condita*** (normalmente abreviado AUC ou a.u.c.) é unha expresión latina que significa "dende a fundación da cidade". Refírese principalmente á numeración dos anos dende a fundación de Roma.

Segundo esa numeración o ano actual ([[]]) é o ano {{#expr:{}+753}}.

## Notas
Afonso XII de España

**Afonso XII,** alcumado **O Pacificador**, nado en Madrid o 28 de novembro de 1857 e finado en El Pardo (Madrid) o 25 de novembro de 1885, foi rei de España entre 1875 e 1885.

Era fillo da raíña Isabel II e do seu curmán, o príncipe Francisco de Asís de Borbón, aínda que diversas fontes apuntan a que o seu proxenitor verdadeiro é o capitán de tenentes Henrique Puig Moltó, coñecido amante da súa nai.

## Traxectoria 
Sendo aínda un neno os seus pais foron destronados pola revolución de 1868, "La Gloriosa", e foron obrigados a exiliarse, polo que se educou en diversas cidades europeas como París, Viena etc. A súa nai renunciou ao seu cargo como raíña en favor do seu fillo, nun documento que firmou en París en 1870. Nestes anos sucedéronse varios gobernos provisionais (1868-70), o reinado de Amadeu I de Savoia e a Primeira República española (1873-1874). Esta foi *liquidada* polo xeneral Pavía, e grazas a isto, abriuse un período de gobernos provisionais. Durante esta etapa histórica (sexenio Revolucionario).

O 1 de decembro, Afonso fixo público un manifesto (Manifesto de Sandhurst), presentándose aos españois como príncipe católico, español, constitucional e desexoso de servilos. O 29 de decembro de 1874 prodúcese a restauración da monarquía en España. Naquel momento, o xefe do estado era o xeneral Serrano, imposto a raíz do golpe de estado do xeneral Manuel Pavía que supuxera a caída da Primeira República. O xefe de goberno provisional era Práxedes Mateo Sagasta.

En xaneiro de 1875 chegou a España e foi proclamado rei perante as Cortes Españolas. O seu reinado consistiu en restaurar a monarquía e o país *arranxando* as disputas internas, adquirindo así o seu alcume de "Pacificador".

Un ano máis tarde, en 1876, aprobouse a nova Constitución. Durante ese ano rematou a terceira guerra carlista.

[miniatura|esquerda|Busto de Afonso XII nunha moeda, gravado por [Gregorio Sellán y González|G. Sellán.|140x140px]]

Afonso XII realizou en 1883 unha visita oficial a Bélxica, Austria, Alemaña e Francia. Alemaña tratou de ocupar as illas Carolinas, naquel momento baixo dominio español, provocando un incidente entre os dous países que se saldou a favor de España coa sinatura do acordo hispanoalemán en 1885. Ese mesmo ano atopouse un gromo de cólera en Aranjuez.

Pouco despois o rei morreu de tuberculose o día 25 de novembro de 1885 no Palacio del Pardo en Madrid.

## Matrimonio 
Casou dúas veces, primeiro coa súa curmá, María de las Mercedes de Orleáns, filla dos duques de Montpensier, quen morreu de tifo uns meses despois de casaren. Despois casou con María Cristina de Habsburgo-Lorena, con quen tivo tres fillos.

### Fillos 
* María de las Mercedes (1880 - 1904), princesa de Asturias.
* María Teresa (1882- 1912), infanta de España.
* Afonso XIII (1886 - 1941), rei de España, naceu tras a morte do seu pai.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Atentados contra Afonso XII
* Manifesto de Sandhurst
Aquae Flaviae

miniatura|Columna de Traxano, na ponte romana de *Aquae Flaviae*.
**Aquae Flaviae** era unha cidade romana, actual cidade de Chaves, no distrito de Vila Real en Portugal.

## Historia 
[miniatura|320px| Ponte romana sobre o [río Támega.]]
Era unha cidade importante na provincia romana da Gallaecia. A cidade era un posto importante, xa que converxían tres vías romanas importantes: A de Bracara Augusta, a de Asturica Augusta e a de Lamaecum. Había moita circulación entre Bracara Augusta e Asturica. De aí a importancia que a cidade tivo. Ademais a rexión posuía recursos naturais que eran exportados para Roma. Aquae Flaviae tiña un destacamento numeroso de lexionarios do exército romano destacado na rexión. Posuía tamén termas romanas, que se pensa que duraron até o século XVI, cando estas se presentaban como un obstáculo á artillaría durante as "Guerras da Restauração" portuguesas.

A ponte de Traxano sobre o río Támega é un monumento romano que persiste. A ponte foi construída no final do século I e inicio do século II. Nunha das columnas ten nomes de tribos locais (o denominado padrón dos pobos). A ponte romana posúe un taboleiro, con 140 m de longo e apoiase en 12 arcos de volta redonda visíbeis e en catro soterrados polas casa e por aluvións. A ponte ten no medio dúas columnas cilíndricas epigráficas que testemuñan ter sido edificada no reinado do emperador Traxano a expensas dos Flavienses. E, é até hoxe, o símbolo da cidade de Chaves. Cando a vila recibiu o foral de D. Manuel I, a ponte estaba representada no brasón de armas.

Da cidade romana para fóra da ponte foron descubertos achados epigráficos e numismáticos.

O foro da cidade estaría implantado na zona hoxe correspondente ao *Largo Principal*. A actual *Rua Direita* podería corresponder, por outro lado ao *decumanus*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xeografía romana en Portugal

### Ligazóns externas 
*portugalromano.com
Subotica

**Subotica** é unha cidade e concello da Voivodina, en Serbia. A municipalidade ten 148.401 habitantes, deles na cidade viven 99.981, é a capital do distrito de Bačka Norte.

## Demografía 
Distribución por grupos étnicos na municipalidade:
# Húngaros = 57.092 (38.47%)
# Serbios = 35.826 (24.14%)
# Croatas = 16.688 (11.24%)
# Bunjevci = 16.254 (10.95%)
# Iugoslavos = 8.562 (5.76%)
# Montenegrinos = 1.860 (1.25%)
Linguas na municipalidade:
# Serbio = 69.155 (46.60%)
# Húngaro = 57.608 (38.82%)
# Croata = 8.806 (5.93%)

A lingua serbia é a lingua máis empregada na vida cotiá. O húngaro tamén é utilizado por case un terzo da poboación nas súas conversacións cotiás. Ambas as linguas tamén son amplamente empregadas en carteis comerciais e oficiais 

Relixión na municipalidade
# Católicos = 93.521 (63.02%)
# Ortodoxos = 38.523 (25.96%)
# Protestantes = 2.794 (1.88%)
# Xudeus = 200 (0.1%)
* Map of Subotica

## Notas 
*  Ferdinand, S. e F. Komlosi. 2017. The Use of Hungarian and Serbian in the City of Szabadka/Subotica: An Empirical Study, Hungarian Cultural Studies, Volume 10. Consultado o 8 de setembro de 2017.
Bom Jesus da Lapa

miniatura|

**Bom Jesus da Lapa** é un municipio brasileiro de Baía, situado a 796&nbsp;km da capital, Salvador. No ano 2004 tiña unha poboación estimada en 57.248 habitantes. Posúe unha área total de 4.148,5 Km². As súas actividades económicas están baseadas na agricultura, pesca e o turismo.
Calendario armenio

No **Calendario armenio**, as datas están marcadas polas letras ԹՎ ou parecidas, habitualmente cunha liña sobre as letras, indicando "t'vin" ("no ano") seguido por unha ou até catro letras, cada unha significa un número baseado na orde do alfabeto. Na Idade Media, os armenios empregaban un calendario que comezaba no ano 552 a.C., como o comezo da era armenia. Para traducir en anos comúns, adicione 551 ao número. Ao ver a inscrición **ԹՎ ՈՀԳ**, olle na táboa dabaixo e vexa que a suma (600+70+3+551) é igual ao ano 1224.
Acroleína

A **acroleína** é un aldehido de 3 carbonos (propenal) que se obtén por deshidratación da glicerina.

## Características
A acroleína é un líquido incoloro ou amarelo de cheiro desagradable e lacrimóxeno. Disólvese facilmente en auga, evapórase rapidamente cando se quenta e inflámase facilmente. Pódense formar pequenas cantidades de acroleína e esparexerse polo aire ó queimárense árbores, tabaco, gasolina ou petróleo. É extremadamente tóxico por inhalación ou inxestión, os límites da exposición atmosférica son 0,1 ppm.

Emprégase como praguicida para controlar algas, plantas acuáticas, bacterias e moluscos. Tamén se usa na manufactura doutras substancias químicas e resinas sintéticas.
Acromatopsia

A **acromatopsia** é unha patoloxía conxénita do sistema visual que se manifesta por unha ausencia de visión das cores nunha parte ou na totalidade do campo visual. A acromatopsia total é rara e para o que a padece todo semella grisallo, pode ser unha acromaptopsia conxénita ou unha acromaptopsia cerebral de se producir despois dunha lesión cerebral. A acromatopsia parcial ou febleza cromática consiste en non poder percibir certas cores, a máis frecuente é a que afecta as cores verde e vermella que se observan como se fosen a mesma cor, xeralmente dunha cor amarela pardacenta. Esta perda vencéllase a un xene recesivo que só aparece nos cromosomas X e polo tanto a incidencia os homes é moito maior ca entre as mulleres.

## Notas
Ana

**Ana** é un nome propio feminino galego. Esta forma escrita tamén é común co aragonés, co castelán, co portugués e co romanés. Deriva do hebreo *Hannah* (graza). 

En xaneiro de 2023 existían 11.780 mulleres en Galicia co nome Ana, cunha media de idade de 38,6 anos.

## Ana noutras linguas 
* Alemán: Anne / Anna
* Aragonés: Ana
* Bretón: Naig (hip.) / Annaig / Anna
* Castelán: Ana
* Catalán: Anna
* Éuscaro: Ane
* Francés: Anne / Nannette (hip.)
* Inglés: Hannah / Annie / Anne / Anna / Ann
* Italiano: Anna
* Portugués: Ana
* Romanés: Anuşca (hip.) / Ana
* Ruso: Ania

## Personaxes 
* Santa Ana
* Ana Torroja, cantante española
* Ana Romaní, poeta galega
* Ana Pontón, política galega
* Anne Frank
* Anne Marie Morris, poeta norteamericana en galego

## Siglas 
* **ANA**, *American Numismatic Association*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes femininos en galego
* Lista de nomes femininos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes femininos Real Academia Galega
Hidróxido de potasio

**Propiedades**

200px|Hidróxido de potasio

 
**Xerais**

NomeHidróxido de potasio
Outros nomesHidróxido potásicoPotasa cáusticaLixivia de potasa
Fórmula químicaKOH
Aparencia Sólido branco delicuescente.
Basicidade (pKb) 0

  
**Físicas**

Masa molar56,11 g/mol
Punto de fusión679 K (406 °C)
Punto de ebulición1593 K (1320 °C)
Densidade2,044×103kg/m3 (2,044 g/cm3)
Solubilidade1100 g/L de auga (a 25&nbsp;°C)
Compostos relacionados KCl, KF, K2SO4; NaOH NH4OH, Ca(OH)2, Al(OH)3

**Seguridade**

Catalogado como:
  Corrosivo
Número CAS[1310-58-3] 

As propiedades sen referencia veñen dadas en condicións estándar(100 kPa, 25&nbsp;°C), a non ser que se indique outra cousa.

O **hidróxido de potasio**, KOH, é un composto químico moi alcalino coñecido tamén cos nomes de **potasa cáustica** ou, cando está disolto en auga, **lixivia de potasa**.

## Aplicacións 
En agricultura pode ser empregado para corrixir o pH do solo cando é ácido e tamén pode ser empregado como funxicida e como herbicida.

É un produto químico de uso industrial empregado nunha gran variedade de procesos químicos. Algunhas aplicacións son, o uso na preparación de copolímeros a partir de ésteres acrílicos, a fabricación do papel, axente de control do pH, axuda para complementos alimenticios, resinas de polietileno e catalizador nas reaccións de produción de biodiesel.

Outras aplicacións inclúen o seu uso veterinario para disolver cornos, escamas e pelos; en medicina humana, para diagnosticar enfermidades fúnxicas e disolver verrugas e cutículas. Tamén se emprega en pos de lavado, algúns limpadores de dentadura e en deterxentes sen fosfatos.

Un uso moi importante do hidróxido de potasio é o que se fai del en pilas alcalinas, nas que as disolucións de KOH actúan como electrólitos.

Ten tamén uso en electrónica, onde axuda a gravar pistas no silicio para fabricar circuítos en aplicacións tales como as microelectromecánicas.

## Preparación de alimentos 
De xeito similar ó hidróxido de sodio, debido ás súas características alcalinas, emprégase no lavado e pelado de froitas, procesado do cacao, produción do cor caramelo, escaldado de aves de curral, espesante para xeados,... As olivas, ás veces, empápanse en lixivia de sosa ou de potasa para abrandalas. Emprégase tamén para a elaboración dun manxar escandinavo chamado “lutfisk” (Lut=lixivia, fisk=peixe, peixes á lixivia). O bacallau empápase en lixivia de sosa ou de potasa ata que adquire unha determinada consistencia. Sérvese despois con graxa de touciño, patacas, chícharos e salsa.
José Antonio Ardanza

**José Antonio Ardanza Garro**, nado en Elorrio o 10 de xuño de 1941 e finado en Sukarrieta o 8 de abril de 2024, foi un político vasco.

## Traxectoria 
Licenciado en dereito, militante do PNV foi alcalde de Arrasate (1979-1983), presidente da Deputación Foral de Guipúscoa (1983-1985). Despois da dimisión de Carlos Garaikoetxea foi elixido lehendakari, posto que mantivo ata 1999. Gobernou en coalición tanto co PSOE como con Eusko Alkartasuna.

## Véxase tamén
Schulwerk

**Schulwerk** (*traballo escolar* en alemán), é un método pedagóxico para a ensinanza musical, que foi escrito en 1930 por Carl Orff. A súa finalidade é o fomento no alumno da creatividade e da improvisación.

## A obra
Carl Orff recolle nesta obra as ensinanzas que impartira na escola que fundara en 1924 xunto con Dorothee Günter. Con esta obra, Orff introduce os instrumentos de percusión dentro da ensinanza escolar, e fomenta a prosodia (recitados rítmicos).

Nesta obra, traballase cunha escala pentatónica e os sons son estudados segundo a secuencia sol, mi, la, dó, re.

Para iniciarse no programa, o alumno empeza interpretando patróns rítmicos sinxelos, até chegar a interpretar pezas de conxunto cun xilófono, Glockenspiel e demais [[instrumento de percusión|instrumentos de percusión.
Carl Orff

miniatura|Lápida de Carl Orff
**Carl Orff**, nado en Múnic o 10 de xullo de 1895 e finado na mesma cidade o 29 de marzo de 1982, foi un compositor alemán.

## Vida 
Malia as reticencias de Orff a falar do seu pasado, sábese que proviña dunha familia bávara, de certa actividade nas forzas militares alemás. Orff estudou na Academia de Música de Múnic até 1914. Despois serviu nas forzas armadas do seu país durante a primeira guerra mundial. Rematada a guerra, regresou a Múnic para continuar coa súa formación musical. En 1925 Orff funda conxuntamente con Dorothea Günter Schulle unha escola para actividades físicas, música e danza, nesta cidade. Ao longo deste período desenvolve as súas teorías sobre educación musical.

Canto a asociación de Orff co nazismo, esta nunca foi comprobada. Carmina Burana, a súa peza máis famosa, gozou en calquera caso de gran popularidade na Alemaña do nazismo. Por outra banda, Orff tiña unha forte amizade con Kurt Huber, un dos fundadores do movemento de resistencia de Die Weiße Rose (A rosa branca), que foi condenado a morte polo Volksgerichtshof e executado polos nazis en 1943. Despois da segunda guerra mundial, Orff alegou ter sido membro do grupo da resistencia, pero non hai evidencias agás a súa propia testemuña.

O compositor foi enterrado en Andechs en 1982.

## Traballo musical 
Orff é coñecido por Carmina Burana (1937), unha cantata. É a primeira dunha triloxía titulada Trionfi, que tamén inclúe "Catulli Carmina" e "Trionfo di Afrodite". Estas composicións reflicten o seu interese pola poesía medieval. O traballo baseouse no verso erótico do século XIII dun manuscrito chamado Codex latinus monacensis, atopado nun mosteiro da Baviera en 1803, que fora escrito polos goliardos. A pesar de ser moderno nalgunhas das súas composicións, Orff soubo capturar o espírito da era medieval na súa triloxía. Os poemas medievais foran escritos de forma arcaica en baixo alemán e latín.

Orff non denominaba os seus traballos simplemente como óperas. Por exemplo, denominou a *Der Moon* (*A Lúa*, en alemán) (1939) coma unha Märchenoper (ou ópera de conto de fadas). *Die Kluge* (A muller sabia) (1943).

## Traballo pedagóxico 
Na pedagoxía musical, Orff é lembrado por Schulwerk (1930 - 1935). A utilización de instrumentos de percusión (xilófonos, carillóns, metalófonos etc.) permite aos rapaces a posibilidade de aprender música partindo de pezas musicais simples, ata chegar a pezas cunha complexidade manifesta.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Carl Orff
King Kong

miniatura|dereita|250px|King Kong nun anuncio do filme orixinal de 1933.
**King Kong** é o nome dun xigantesco gorila ficticio, que provén da Illa Caveira, e que apareceu en varios filmes, debuxos animados, novelas e xogos de ordenador, moitos dos cales levan por título o seu propio nome, como o gran clásico do cine de 1933, os remakes que se rodaron en 1976, 2005 e 2017 e numerosas secuelas.

## A versión de Toho 
A versión de Toho da versión orixinal de Hollywood apareceu en Toho Studios co filme King Kong vs Godzilla, e máis tarde en King Kong Escapes. Este Kong difería moito do orixinal en tamaño e capacidade.
O seu King Kong era máis poderoso, posuíndo unha forza física e resistencia como a de Godzilla. Ademais este Kong tiña tamén moita intelixencia. Tendo a capacidade de aprender e adaptarse ao estilo de loita do adversario, identificar e explotar as debilidades do seu inimigo, e usar o ambiente para emboscadas e trampas.

En King Kong vs Godzilla (1962), Kong foi aumentado de tamaño até os 45 metros de altura. Ademais posuía a capacidade de facerse máis forte absorbendo enerxía eléctrica. Cando estaba totalmente cargado, Kong podía dirixir este poder contra un adversario por medio dun ataque eléctrico.

En King Kong Escapes (1967), un filme independente vagamente baseado na serie animada de televisión The King Kong Show, Kong medía 20 metros de altura. Era máis parecido ao Kong orixinal, en que el non tiña poderes especiais, ademais da súa grande forza e intelixencia.
A diferenza da versión de Hollywood, este Kong non vive na Illa da Caveira. Na primeira película, viviu na Illa de Faro, mentres que no segundo filme, vivía en Mondo Island.

O King Kong (da película de King Kong vs Godzilla) foi recuperado para volver nun proxecto de 1966 da Toho chamado Operación Robinson Crusoe: King Kong vs Ebirah. Este filme sería coproducido por Arthur Rankin Jr e a Jules Bass Production Company. Con todo, Arthur Rankin, Jr rexeitou o script por non estar o suficiente preto do estilo da súa serie de debuxos animados The King Kong Show, na que o proxecto se debería basear.

## Aparicións en filmes 
## Televisión 
* King Kong (debuxos animados)
* Kong: The Animated Series

## Notas
Círculos José Antonio

Os **Círculos José Antonio** (CJA) foi un partido falanxista español. Tiña como obxectivo mante-la ortodoxia falanxista, oporse ó capitalismo e reorganizar a FE de las JONS. Os CJS acusaron ó franquismo de terxiversar e deforma-lo nacionalsindicalismo.
## Historia 
Foron fundados en 1960 como asociación. Editou o boletín *Es Así* (1962) que foi secuestrado e prohibido polo réxime franquista, e os Círculos entraron nun período de represión e crise do que non se recuperaron ata que en 1965 Diego Horrillo foi elixido xefe do Círculo de Madrid e se procedeu á reorganización. En 1970 organizou as denominadas Juntas Promotoras da Falange Española por se se aprobaba a regulamentación das asociacións políticas. En abril de 1972 constituíuse en Madrid a Xunta Nacional de Mando dos Círculos José Antonio e a Junta Promotora Nacional de Falange Española de las JONS baixo a presidencia de Diego Márquez Horrillo para dar unha estrutura ós diversos círculos locais, que en 1974 eran 82.

En marzo de 1977 constituíuse como partido político, e concorreron ás eleccións xerais do 15 de xuño dese ano como Asociación Círculos de José Antonio. Obtiveron só 8.184 votos (0,04 %), e non presentaron candidaturas en ningunha provincia galega. Xa en abril de 1979 integrouse na Falange Española de las JONS.
Acromegalia

A **acromegalia** é unha desorde hormonal que se produce por unha actividade excesiva da glándula pituitaria. 

## Características 
As persoas con acromegalia son recoñecibles polo seu desenvolvemento excesivo dos ósos terminais do esqueleto e esaxeración dos trazos faciais pola deformación ósea.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Robert Wadlow
* Sultan Kösen
* Xigantismo
Julio Anguita

**Julio Anguita González**, nado o 21 de novembro de 1941 en Fuengirola e finado en Córdoba o 16 de maio de 2020, foi un político comunista andaluz.

## Traxectoria 
Procedente dunha familia de militares e gardas civís, estudou maxisterio e posteriormente historia na Universidade de Barcelona, militante do Partido Comunista de España desde 1972 (ou 1974), foi alcalde de Córdoba entre 1979 e 1988, candidato á presidencia da Xunta de Andalucía en 1986, elixido secretario xeral do PCE en 1988, cando se formou Izquierda Unida converteuse no seu coordinador xeral. Deputado no Congreso dos Deputados (1989-2000). En 1999 deixou a secretaría do seu partido tras sufrir problemas cardiovasculares.

Durante o seu liderado IU mantivo unha política moi belixerante co goberno do PSOE, con posturas próximas á ortodoxia comunista, e opostas á Europa de Maastricht, favorecendo acordos puntuais co Partido Popular, o que provocou enfrontamentos no interior da coalición que levan á expulsión da corrente Nueva Izquierda e a ruptura con Iniciativa per Catalunya, pero tamén é certo que con el IU obtivo os mellores resultados electorais da súa historia.

O seu fillo, Julio Anguita Parrado, xornalista, morreu cando cubría coas tropas norteamericanas a invasión de Iraq de 2003 por un disparo iraquí.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Artigos de Julia Anguita na revista *Mundo Obrero* .
Calendario rúnico

miniatura|Calendario rúnico en vara
O **calendario rúnico** era un calendario perpetuo baseado no ciclo metónico utilizando as runas desenvolvidas polas culturas nórdicas ou xermánicas que habitaban as rexións da actual Alemaña e Escandinavia. Escribíanse en pergameos ou ben nunha vara de madeira no cal se entallaban cunha raia os días normais e os días especiais con figuras xeométricas ou símbolos, en Suecia coñecíase este último método como **runstav** e en Noruega como **Primstav**

O inicio do ano, polo calendario rúnico ocorría no día 23 de xuño, representado pola runa Feob. O máis antigo data do século XIII e empregouse ata o século XVII e aínda máis tarde esporadicamente.
José María de Areilza

**José María de Areilza y Martínez de Rodas**, Conde de Motrico, nado en Portugalete o 3 de agosto de 1909 e finado en Madrid o 22 de febreiro de 1998, foi un político e diplomático español.

## Traxectoria 
Fillo de Enrique de Areilza e da Condesa de Rodas. Estudou Dereito en Salamanca e Enxeñería en Bilbao. Membro da Unión Monárquica, foi candidato ó congreso en 1934. Participou na fusión de Falange Española y las JONS. Combateu na Guerra civil española cos sublevados e foi alcalde de Bilbao trala ocupación da cidade e ata 1939. Deixou a alcaldía para ser director xeral do Ministerio de Industria ata 1940.

Posteriormente foi embaixador na Arxentina (1947-50), Estados Unidos (1954-60) e Francia (1960-64). Dimitiu como embaixador en París por discrepancias co réxime franquista e foi nomeado en 1964 secretario do Consello Privado de Xoán de Borbón. Por decisión do Rei Xoán Carlos I, Carlos Arias Navarro nomeouno ministro de Asuntos Exteriores no primeiro goberno da monarquía o 15 de decembro de 1975, consagrando o seu labor á aceptación da monarquía e o seu proxecto de cambio democrático no ámbito internacional.

Fundou con Pío Cabanillas en 1976 o Partido Popular, integrado despois na UCD, partido que deixou por desavinzas con Adolfo Suárez. En 1979 foi elixido deputado por Coalición Democrática, creada por Manuel Fraga. En 1981 foi elixido presidente da Asemblea Parlamentaria do Consello de Europa. Presentouse ás eleccións de 1982 coa UCD e foi elixido en 1987 membro da Real Academia de la Lengua Española.

## Obras 
Ao longo da súa vida, José María de Areilza escribiu máis de tres mil artigos de prensa. No ano 1986 recibiu o Premio Espasa de Ensaio pola súa obra *La Europa que queremos* (A Europa que queremos), escrita con ocasión da entrada de España na Unión Europea.
* *Reivindicaciones españolas* (Reivindicacións españolas, 1941)
* *Así los he visto* (Así os vin, 1974)
* *Diario de un ministro de la monarquía* (Diario dun ministro da monarquía, 1977)
* *Cuadernos de la transición* (Cadernos da transición, 1983)
* *Crónica de la libertad 1975-85* (Crónica da liberdade 1975-85, 1985) 
* *La Europa que queremos* (A Europa que queremos, 1986)
* *A lo largo del siglo 1909-91* (Ao longo do século 1909-91, 1992)
Rodolfo Ares

**Rodolfo Ares Taboada**, nado en Pena do Souto (O Navallo, Riós) o 25 de xuño de 1954 e finado en Bilbao o 26 de xaneiro de 2023, foi un político vasco de orixe galega.

## Traxectoria 
Viviu en Bilbao desde neno (barrio de Otxarkoaga), onde emigrou a súa familia. Estudou mestría industrial. En Bilbao entrou na UXT e o PSOE en 1977 e na que foi concelleiro entre 1983 e 1990. Dende 1994 foi deputado no Parlamento Vasco, foi tamén voceiro do grupo dos socialistas vascos (2000-2005).

Foi un dos participantes na delegación do PSE nas conversas, no Mosteiro de Loiola, entre EAJ-PNV, PSE-EE e Batasuna), durante o cesamento do fogo de ETA de 2006, facendo equipo de negociación co presidente da sección de éuscaro do PSOE, Jesús Eguiguren. Máis tarde, durante o período inmediatamente anterior ás eleccións municipais e provinciais, formou parte da delegación que se reuniu en Xenebra, *in extremis*, coas delegacións de ETA e Batasuna, coa axuda de observadores internacionais (o goberno suízo, Fundación Henry Dunant, os gobernos británicos e noruegués, e o Sinn Féin, entre outros). Ambos os procesos resultaron infrutuosos, resumidos na creba formal da tregua de ETA o 14 de xuño de 2007, co atentado na terminal 4 no Aeroporto de Madrid-Barajas, que ocasionou dúas vítimas mortais.

No VIII Congreso do PSE-EE, celebrado en 2014, deixou a secretaría de Organización e as responsabilidades políticas na primeira fila. Continuou porén vencellado ao partido, participou nas negociacións iniciais de formación de goberno de Pedro Sánchez, e nos comités electorais de 2019, mais abandonou finalmente o Parlamento Vasco e xubilouse da política.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Javier Arenas

**Francisco Javier Arenas Bocanegra**, nado en Sevilla o 28 de decembro de 1957, é un político español.

## Traxectoria 
Licenciado en dereito, exerceu como avogado e é funcionario en excedencia. Comezou a súa carreira política coa UCD. Foi secretario xeral das Xuventudes Centristas, e mais logo co PDP ata que o abandona no 1987. Tenente de alcalde de Sevilla (1983-1987), deputado no Parlamento de Andalucía (1986-1989 e 1994-1996), vicesecretario xeral do Partido Popular (1991-1993). Presidente do Partido Popular de Andalucía (1993-1999), deputado no Congreso dos Deputados (1996-2004), ministro de Traballo e asuntos sociais (1996-1999), secretario xeral do PP (1999-2003), ministro de Administracións Públicas (2002-2003), vicepresidente segundo e ministro da Presidencia (2003-2004). Foi o candidato á presidencia da Xunta de Andalucía nas eleccións de 1994, 1996, 2008 e de 2012.
Coroa mural

[miniatura|200px|Coroa mural no brasón de [Montevideo (departamento)|Montevideo]]
Unha **coroa mural** (en latín *corona muralis*) era un premio ou distinción en forma de coroa de ouro que se lle daba ó soldado que escalaba primeiro o muro e colocaba o estandarte nunha cidade invadida.

## Heráldica
En heráldica a coroa mural é un adorno ou timbre en forma de coroa ou cerco de muros ou murallas, con ameas e torreóns. Os estados que trocaban do réxime monárquico ó republicano empregábana para substituír a coroa real nos escudos nacionais.
Carlos Arias Navarro

**Carlos Arias Navarro**, nado en Madrid o 11 de decembro de 1908 e finado na mesma cidade o 27 de novembro de 1989, foi un avogado e político español.

## Traxectoria 
Funcionario do Ministerio de Xustiza en 1929 e avogado fiscal en Málaga e Madrid, aproximouse ao bando dos sublevados durante a guerra civil española. Durante a guerra exerceu de fiscal dos nacionais en Málaga, sendo coñecido co alcume de "*El carnicerito de Málaga*", debido á súa responsabilidade en miles de asasinatos "legais". Gobernador civil de León (1944), e posteriormente en Tenerife e Navarra. En 1957 foi nomeado director xeral de Seguridade, ata que en 1965 chegou a alcalde de Madrid, ao tempo que era procurador en Cortes polo terzo de municipios e tamén conselleiro nacional do Movimiento. En xuño de 1973 ocupou o posto de ministro de Gobernación.

Ao pouco, o asasinato do presidente do goberno, o almirante Carrero Blanco, supuxo o seu nomeamento como o seu sucesor. Pretendeu seguir o que se deu en chamar *espírito do 12 de febreiro*, tímida apertura do réxime sen perder as súas características fundamentais, pero aínda estas tímidas medidas tiveron o rexeitamento do sector coñecido como o *búnker* (os sectores máis conservadores do franquismo). Como presidente do goberno, foi o encargado de anunciar na televisión o falecemento de Francisco Franco.

Trala morte do ditador, o rei Xoán Carlos I depositou a súa confianza nel e converteuse no primeiro presidente do goberno da monarquía, pero a súa insistencia en preservar o legado franquista propiciaron o seu cesamento o 1 de xullo de 1976. Ó día seguinte o rei concedeulle o título de marqués de Arias Navarro.

Nas primeiras eleccións democráticas incorporouse a Alianza Popular, foi candidato ó Senado sen conseguir ser elixido e desde entón estivo retirado da política activa.

## Notas
Copolímero

Un **copolímero** é un polímero formado a partir de máis dun monómero, en contra posición aos homopolímeros, onde só se usa un só monómero. Trátase dunha macromolécula composta por dúas ou máis unidades repetitivas distintas, unidas de diferentes formas por medio de enlaces químicos.

Os máis frecuentes son os polipéptidos das proteínas ou dos ácidos nucleicos. Un exemplo de distribución periódica é o do peptidoglicano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Tolina

### Ligazóns externas 
*Introdución á química de polímeros
Rafael Arias-Salgado

**Rafael Arias-Salgado Montalvo**, nado o 26 de xaneiro de 1942 en Madrid, é un político español.

## Traxectoria 
Fillo do ministro franquista Gabriel Arias-Salgado, é licenciado en Dereito e foi deputado da UCD por Toledo (1977 - 1982), Ministro Adxunto para as Relacións coas Cortes (1979 - 1980), Ministro Adxunto ó Presidente (1980), Ministro da Presidencia do Goberno (1980 - 1981) e Ministro de Administración Territorial (1981 - 1982).

Tras a desfeita da UCD dedicouse á empresa privada, e foi presidente de PROSEGUR (1983 - 1985). En 1987 ingresou no CDS e nas súas ringleiras foi deputado por Madrid (1990 - 1992). En 1993 ingresou no Partido Popular co que foi Ministro de Fomento no período 1996 - 2000.

Na actualidade, é presidente do Grupo Carrefour en España.
María Jesús Arrate

**María Jesús Arrate Varela Vázquez**, nada o 4 de marzo de 1953 en Éibar, é unha política galega.

## Traxectoria 
Estudou maxisterio e é profesora en Pontevedra e dirixente da UXT e o PSdeG locais. Foi deputada no Congreso dos Deputados de 1996 a 2004.

## Véxase tamén 
### Biografía 
* 
### Outros artigos 
* Lista de deputados galegos no Congreso desde a Transición
### Ligazóns externas 
* Ficha no sitio web do Congreso dos Deputados .
*
Macromolécula

[miniatura|220px|dereita|Estrutura dunha [proteína, un exemplo de macromolécula.]]
As **macromoléculas** son substancias que teñen unha masa molecular elevada, formadas por un gran número de átomos. Xeralmente pódense describir como a repetición dunha ou unhas poucas unidades mínimas ou monómeros, formando os polímeros.

O termo macromolécula refírese ás moléculas que pesan máis de 10.000 dalton de masa atómica.
Poden ser tanto orgánicas como inorgánicas, e algunhas de gran relevancia atópanse no campo da bioquímica, ao estudar as biomoléculas. Dentro das moléculas orgánicas sintéticas atópanse os plásticos. Son moléculas moi grandes, cunha masa molecular que pode alcanzar millóns de UMAs que se obteñen polas repeticións dunha ou máis unidades simples chamados "monómeros" unidos entre si mediante enlaces covalentes.

Forman longas cadeas que se unen entre si por forzas de Van der Waals, pontes de hidróxeno ou interaccións hidrófobas e por pontes covalentes.

Polo xeral, analízanse moléculas no que o número de átomos é moi pequeno, que ademais constan dunha masa molecular relativamente pequena. Por exemplo, a molécula do sal común (NaCl) consta de só dous átomos e a masa molecular relativa é de 57'5. En cambio, existen moitas clases de moléculas que posúen unha composición moito máis complicada, é dicir, unha gran cantidade de átomos e un valor grande na súa masa molecular; a esta clase de composicións denomínaselle macromoléculas. Especificamente, unha macromolécula ten unha cantidade mínima de 1000 e unha masa non menos de 10.000. Ademais os elos que unen a molécula non conducen a variación nas propiedades físicas, se estes son engadidos de xeito complementario. Por exemplo a molécula do polietileno, cuxa masa molecular relativa é de 280.000 e consta de 20.000 elos de grupos CH2. Outro exemplo é a molécula do ácido ribonucleico; consta de 124 elos que se repiten, conformados por 17 aminoácidos diferentes. A súa fórmula química é **C575H901O193N171S12,** e a súa masa molecular relativa é de 13.682. Os polímeros son substancias conformadas por macromoléculas.

Nunha época que non se coñecía a existencia da macromolécula denominabanse coloides a este grupo de moléculas. Os coloides teñen unha aparencia xelatinosa adhesiva, cunha velocidade de difusión pequena sen poder atravesar as membranas, contrario ao que ocorre, por exemplo, co sal común, que se difunde moi ben e pasa a través das membranas. Estas substancias foron chamadas cristaloides pola súa boa conformación estrutural. Máis tarde foi descuberto que, en condicións determinadas, os cristaloides podían adquirir un "estado coloidal" se se lograba unir as súas moléculas en grupos e cunha masa relativamente baixa. A agregación das moléculas dos cristaloides que conducen á aparición das propiedades coloidales das súas moléculas, é polo xeral unha manifestación das forzas da valencia atómica secundaria e o enlace dos átomos nas macromoléculas é convalente.
## Notas
Monómero

Un **monómero** é unha molécula de pequeno tamaño (baixa masa molecular) que se pode enlazar quimicamente a outras moléculas similares para formar moléculas de gran tamaño, chamadas polímeros. Se o número de monómeros unidos é baixo falaremos dun oligómero O proceso polo cal os monómeros se combinan para formar polímeros coñécese como polimerización.

As moléculas orgánicas, como as proteínas, os ácidos nucléicos e os polisacáridos fórmanse pola unión dos seus respectivos monómeros, os aminoácidos, os nucleótidos e os monosacáridos, neste orde. Tamén son moi empregados polo ser human certos polímeros de orixe industrial, coma o polietileno ou o PVC.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Polímero
*Polimerización
Xabier Arzalluz

**Xabier Arzalluz Antia**, nado en Azkoitia o 24 de agosto de 1932 e finado o 28 de febreiro de 2019, foi un político vasco.

## Traxectoria 
Naceu nunha familia de ideoloxía carlista, estudou cos xesuítas en Durango, estudou dereito, filosofía e teoloxía, pasou un tempo en Alemaña preparando unha tese sobre a democracia cristiá alemá, á súa volta ordénase sacerdote, e deu clases na Universidade de Deusto. En 1968 entrou, no entón clandestino, PNV, e en 1971 xa lideraba o PNV en Biscaia. Nesa época deixa o sacerdocio e casa. Deputado no Congreso dos Deputados (1977-1979), foi o presidente do Euskadi Buru Batzar (EBB), e polo tanto líder do PNV, entre 1980 e 2004.

## Notas 
## Véxase tamén
Luciano Asorey

**Luciano José Asorey Fernández**, nado en Lugo o 27 de agosto de 1943, é un enxeñeiro e político galego.

## Traxectoria 
É enxeñeiro industrial. Militou no PDP dende o nacemento desta forza política. Concelleiro elixido na cidade de Lugo na primeira corporación democrática, foi conselleiro de Traballo, Industria e Turismo entre 1986 e 1987, no goberno de Xerardo Fernández Albor.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*