Ciutadella de Menorca

miniatura|Rúa do centro de Ciutadella coa catedral ao fondo.
**Ciutadella de Menorca** é un concello español situado no oeste da illa de Menorca, nas Illas Baleares. En 2020 tiña 30&nbsp;588 habitantes, sendo o concello máis poboado da illa.

Situada no extremo oeste de Menorca, é a sede do bispado da illa. Rexentou a capitalidade da illa ata a ocupación inglesa en 1714. A finais do 2009 Ciutadella superou en número de habitantes a Maó, antes concello máis poboado de Menorca e no que se encontra o Consello Insular.

## Xeografía 
### Clima 
O clima de Ciutadella é de tipo mediterráneo, con veráns calorosos e invernos suaves e frescos. Dado que a illa de Menorca é a máis setentrional das Illas Baleares, as precipitacións son máis ou menos abundantes en todo o ano. En Ciutadella hai unha media de aproximadamente 600 mm anuais. Por atoparse na parte do oeste da illa, habitualmente sopran ventos que en inverno poden chegar aos 110&nbsp;km/h. Ciutadella ten unha temperatura media duns 15 °C; en verán as temperaturas non superan os 35&nbsp;°C nin baixan dos 4&nbsp;°C en inverno. Moi ocasionalmente pode chegarse a temperaturas inferiores aos 2&nbsp;°C.

## Historia 
miniatura|Ciutadella dende o aire.
Ao longo dos séculos, os diferentes poboadores déronlle diversos nomes: *Jamma*, *Nura*, *Minerva*, *Iamo*, *Iamona*, *Medina Minurka*. Pero foi a partir do 1287, a raíz da incorporación de Menorca á cultura cristiá coa conquista de Afonso III, cando se impuxo o nome actual, topónimo que, etimoloxicamente, provén do latín *civitatella*, diminutivo de *civitas* (cidade). A pesar diso, este nome xa prevalecía entre a poboación romanizada e os mozárabes menorquinos anteriores á colonización realizada pola Coroa de Aragón. Actualmente denomínase *Ciutadella de Menorca* de xeito oficial (facendo un paralelismo con Palma de Mallorca) para non a confundir con outros topónimos.

O 9 de xullo de 1558 unha frota turca ao mando do almirante Pialí atacou a cidade, rendéndose os defensores ante as forzas otomás. Parte da poboación foi deportada baixo rescate a Istanbul. A partir dese ano iniciouse unha lenta reconstrución da cidade que tivo o seu contrapunto o 1646 coa chegada á illa da peste. A dominación británica durante gran parte do século XVIII ocasionou a decadencia e a languidez da cidade, que perdeu a capitalidade da illa en beneficio de Maó.

Durante a guerra civil española Menorca permaneceu fiel ao Goberno do Fronte Popular. En 1939 tivo lugar a batalla de Menorca onde un grupo do bando nacional tomou Ciutadella e se enfrontou ao Exército Republicano de Maó.

## Patrimonio 
miniatura|Naveta des tudons.
No concello consérvanse restos arqueolóxicos da cultura talaiótica. A construción máis coñecida é a *Naveta des Tudons* situada na estrada Ciutadella-Maó. En torno a ela sempre existiu unha famosa lenda sobre a carencia dunha das pedras da parte superior da nave. Trátase dun monumento funerario único pola súa tipoloxía. En Menorca sitúanse outras *navetas* de habitación como as de Son Mercè de Baix en Ferreries. Da época talaiótica é importante destacar tamén os restos do poboado de Son Catlar —coa súa muralla ciclópea—, *Torre Vella*, e as *taules* (singular *taula*), exclusivas de Menorca, de *Torre Trencada* e *Torre Llafuda*.

En datas recentes o Ministerio de Medio Ambiente de España incluíu a costa norte menorquina nos proxectos de futuros parques nacionais, provocando unha gran polémica entre os residentes da zona. O pleno do concello votou en contra da devandita resolución.

[miniatura|[Catedral de Ciutadella.]]
**Porto natural**. Ciutadella posúe un pequeno porto natural, resgardado da tramontana. Unhas cantas veces ao ano prodúcese o fenómeno chamado *rissaga*, polo cal primeiro o nivel do mar perde altura e posteriormente unha onda sobe o nivel ata por enriba do orixinal, chegando a cubrir Es Pla e en ocasións causar danos ás embarcacións fondeadas no porto (en verán de 2006 houbo unha moi pronunciada que obrigou a pechar o porto durante varios días). Neste porto calan os buques de pasaxeiros e carga que unen a illa de Menorca con Mallorca e Barcelona, mediante liñas regulares das empresas Iscomar e Balearia, respectivamente. Recentemente se instalou un dique un pouco antes da bocana do porto, o cal permite o amarre de barcos de maior tamaño respecto aos que atracaban no interior do porto antano. O dique, ao estar en mar aberto, permite evitar a *rissaga*, aínda que xa houbo queixas sobre o seu funcionamento por que este dique non protexe abondo fronte a algúns ventos.

**Rúas típicas**. Ciutadella caracterízase tamén polas súas angostas rúas, con nomes curiosos como *Que no passa* (en galego, "Que non pasa") ou *Ses Voltes* ("As Arcadas") que empezan na *Plaça Nova* ou *Plaça Espanya* ("Praza Nova" ou "Praza España") e rematan na Catedral de Ciutadella; máis alá, en dirección ao Concello, está a Plaça des Born, dende onde se divisa o mencionado porto e onde se ergue un obelisco en conmemoración ao asalto turco do 9 de xullo de 1558 protagonizado polo almirante da frota otomán Pialí.

miniatura|Cala Pilar, Ciutadella.
**Praias**. Un dos atractivos turísticos de Ciutadella reside nas súas numerosas praias. Na costa oeste da illa poden encontrarse numerosas urbanizacións en torno a calas pequenas como Cala Blanca ou Santandría. Chegando á costa sur, pasado o faro d'Artrutx, encóntrase Cala'n Bosch e Son Xoriguer, tamén urbanizadas, e máis alá, na zona virxe máis longa da costa sur, encóntrase Cala'n Turqueta, Son Saura, Es Talaier, Macarelleta e Macarella. Na costa norte, máis árida, golpeada pola tramontana en inverno, encóntranse a urbanizada Cala Morell, as virxes La Vall e El Pilar.

## Demografía 
O concello, que ten unha superficie de 186,34&nbsp;km², contaba segundo o padrón municipal para 2017 do INE con 28&nbsp;838 habitantes e unha densidade de 154,76&nbsp;hab./km².

### Poboación por núcleos 
Poboación segundo o Padrón Continuo por Unidade De poboación do INE.

## Política 
## Cidades irmás 
*  Córdoba, Arxentina
*  Oristán, Italia, dende 1991

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial do concello de Ciutadella