Monte Aloia

O **monte Aloia** é un cumio situado na serra do Galiñeiro, declarado parque natural o 4 de decembro de 1978 e como zona especial de conservación (ZEC). Está situado no concello pontevedrés de Tui e ten unha extensión de 746 hectáreas. A súa vexetación está caracterizada por especies autóctonas acompañadas por especies de repoboación forestal. Posúe restos da cultura castrexa e elementos de interese etnográfico.

## Xeografía e xeoloxía
### Orografía
O monte Aloia presenta un relevo accidentado con cotas que oscilan entre os 80 e os 629 metros do alto de San Xiao, desde onde se domina un amplo tramo do río Louro e do río Miño ata a súa desembocadura.

### Hidrografía
Está cruzado por varios regueiros entre os que destacan o regueiro das Cabanas, o Deique e o das Tabernas.

### Xeoloxía
Os seus solos son ácidos. Son de escasa ou media profundidade e están sobre substrato granítico que aflora con frecuencia orixinando laxas e rochedos, característicos da comarca do Baixo Miño.

## Flora e fauna
### Flora
É abundante a vexetación arbustiva do toxo, queiruga (*Calluna vulgaris*), xesta e carpazas. Quedan algúns restos de caducifolio autóctono como carballeiras de carballo común (*Quercus robur*, árbore dominante antes das repoboacións do século XX), sobreirais (*Quercus suber*, que indica certa mediterraneidade no clima) e vexetación de ribeira composta por, entre outras, amieiros (*Alnus glutinosa*) e salgueiros (*Salix atrocinerea*). Tamén é frecuente a presenza de sanguiño (*Frangula alnus*), bidueiro (*Betula alba*), castiñeiro (*Castanea sativa*), acivro (*Ilex aquifolium*), érbedo (*Arbutus unedo*), estripeiro (*Crataegus monogyna*), abruñeiro (*Prunus spinosa*), pereira brava (*Pyrus cordata*) e abeleira (*Corylus avellana*).

En 1910 comezou a repoboación do monte con piñeiros —do país (*Pinus pinaster*), silvestre (*Pinus sylvestris*) e radiata (*Pinus radiata*)— e establecéronse masas de árbores exóticas dando lugar a un arboreto de grande interese. O eucalipto (*Eucalyptus globulus*) tamén foi intoducido en grandes cantidades, constituíndo canda o piñeiro a base arbórea do monte.

### Fauna
A máis abondosa é a típica de monte interior: 
* Mamíferos: raposo, coello, ourizo cacho, xeneta, morcego grande de ferradura. 
* Aves: perdiz rubia, miñato común, lagarteiro, avelaiona, verderolo común, pombo torcaz, paporrubio, gaio, ferreiriño bacachís, azor. 
* Anfibios e réptiles: lagarto arnal, tritón verde, saramaganta, lagarta galega, ra patilonga, víbora de Seoane, cobra de colar.

## Patrimonio
### Patrimonio arqueolóxico
Nel atopáronse restos de Citania, un poboado castrexo anterior á romanización, e outro prehistórico no Alto dos Cubos. Apareceron restos prehistóricos como machadas, muíños de man, ou cerámica. Tamén hai unha muralla ciclópea, de 1250 metros de lonxitude, que circunda a meseta superior. Hai quen atribúe o nome de monte Aloia á presenza da lexión romana *V Alaudae*.

Hai constancia das poboacións tudenses usando o monte Aloia como refuxio en sucesivas invasións como as romanas (e asóciase co monte Medulio de autores latinos), as árabes, as normandas, as francesas e as portuguesas.

### Patrimonio relixioso
miniatura|Capela de san Xián.
A capela de San Xián foi reconstruída no 1713 sobre un templo románico. Ocupa o centro dun grande adro do que parte por unha banda unha escalinata de pedra ata a fonte do santo e pola outra, un *Vía Crucis* que culmina na Gran Cruz de 1910.

### Patrimonio civil
No parque hai:
* Unha casa forestal de 1921 de curioso deseño do enxeñeiro de montes Rafael Areses e un monumento de homenaxe a ese enxeñeiro.
* Unha nova casa forestal e sede da Xunta Reitora do parque. 
* Unha muralla ciclópea.

### Etnografía
#### Festas
O primeiro domingo de xullo celébrase o xubileu, unha romaría adicada á Virxe das Angustias e que se fai na ermida de San Xián, Pazos de Reis. O primeiro domingo de agosto celébrase a romaría de San Fins, Rebordáns.
A imaxe de San Xián é obxecto de devoción na comarca polas súas virtudes taumatúrxicas: obtención de colleitas, curación de enfermidades ou similares.

#### Lendas
Hai lendas referidas ó monte que relatan como as eguas do Aloia son fecundadas polo vento ou que na cama de San Xián non medra a herba. Dan unha idea do carácter mítico que sempre tivo para os tudenses o monte Aloia.

## Lexislación
miniatura|Zona habilitada para comer.
Estableceuse como Sitio Natural de Interese Nacional pola Orde Ministerial do 5 de xuño de 1935. O Real Decreto 3160 do 4 de decembro de 1978 declarouno como Parque Natural.

Os terreos do espazo natural pertencen á entidade local menor de Pazos de Reis e á Comunidade Veciñal de Montes en mancomún de Rebordáns.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aloia (nome)
### Bibliografía 
* *Bosques monumentales de España*. Global Edition & Contents SA, 2005. ISBN 84-8476-244-0.
### Ligazóns externas 
*