Estados hausa

Os **estados hausa** ou **reinos hausa** foron unha serie de cidades-estado independentes situados entre o río Níxer e o lago Chad. A tradición hausa lembra as lendarias aventuras de Bayajidda, de quen se di que chegou dende Bagdad ou outro lugar de Oriente Próximo e fundou os estados hausa.

Aínda que os estados hausa compartían liñaxe, linguaxe e cultura, os estados caracterizáronse por grandes rivalidades entre eles, e cada estado procuraba a súa supremacía sobre os outros.

A lingua hausa expandiuse durante este período.

## Mitoloxía 
Segundo a lenda de Bayajidda, os estados hausa foron fundados polos fillos e netos de Bayajidda, un príncipe con orixes diferentes dependendo da tradición, mais a versión canónica recoñéceo como a persoa que casou con Daurama, o último Kabara. Segundo a versión máis célebre da historia, os estados hausa comezaron cun príncipe de Bagdad chamado "Abu Yazid". Cando chegou a Daura, foi á casa dunha anciá e pediulle auga, mais ela díxolle que o único pozo que había, chamado Kusugu, estaba habitado por unha serpe chamada Sarki, que permitía aos cidadáns coller auga só os venres. Como "Sarki" é o vocábulo hausa para "rei", podía ser unha metáfora dunha figura poderosa. Bayajidda matou a Sarki e polo seu valor déronlle a raíña en matrimonio. Trala voda comezaron a chamalo Bayajidda, que significa "el anten non entendía (a lingua)".

### Hausa Bakwai 
Os reinos hausa comezaron como sete estados cunha mitoloxía común, pois os seus fundadores eran os fillos dunha raíña. Foron coñecidos como *bakwai hausa*, que significa os «sete hausa». Estes estados eran:
*Daura: ?-1806
*Kano: 998-1807
*Katsina: contra 1400-1805
*Zazzau (Zaria): contra 1200-1808
*Gobir: contra 1000-1808
*Rano: contra 1000-década de 1800? 
*Biram: contra 1100-1805

### Banza Bakwai 
O crecemento e posteriores conquistas dos Bakwai hausa acabou na fundación dun número adicional de estados, trazando os diferentes gobernantes a súa liñaxe ata unha concubina do pai hausa fundador, Bayajidda. Por iso foron coñecidos como Banza Bakwai, que significa "bastardo" ou "falso sete". Os Banza Bakwai adoptaron moitos dos costumes e das institucións dos Bakwai hausa, mais eran considerados reinos copiados pola xente non hausa. Estes estados incluían:
*Zamfara
*Kebbi
*Yauri (tamén chamado Yawuri)
*Gwari (tamén chamado Gwariland)
*Kororafa (estado Jukun)
*Nupe (do pobo nupe)
*Ilorin (estado ioruba)

## Apoxeo 
Os reinos hausa emerxeron no século XIII como vibrantes centros comerciais, que competían cos imperios de Kanem e Malí. Os seus principais produtos de exportación eran o coiro, o ouro, os téxtiles, o sal, a noz de cola, as correas para animais e a henna. Agás por alianzas menores, as cidades-estado hausa funcionaban de xeito independente. As rivalidades xeralmente inhibiron a formación dunha autoridade centralizada.

## Caída 
thumb|Califato hausa-fulani de Sokoto no século XIX
A pesar dun crecemento relativamente constante, as cidades-estado eran vulnerables á agresión e, a pesar de que a inmensa maioría dos seus habitantes eran musulmáns contra o século XVI, foron atacados por xihadistas musulmáns entre 1804 e 1808. En 1808, o último estado hausa foi finalmente conquistado por Usman dan Fodio e incorporado ao Califato de Sokoto hausa-fulani.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hogben, S. J. und Anthony Kirk-Greene: *The Emirates of Northern Nigeria*, Londres 1966 (pp.&nbsp;145–155).
* Lapidus, Ira M. *A History of Islamic Societies*. 3rd ed. Nova York: Cambridge University Press, 2014. pax. 458-459.
* Nicolas, Guy: ''Dynamique sociale et appréhension du monde au sein d'une société hausa*, París 1975.
* Palmer, Herbert R.: *Sudanese Memoirs*, vol. 3, Lagos 1928 (Bayajidda legend, pp.&nbsp;132–146).
* Smith, Michael: *The Affairs of Daura'', Berkeley 1978.
### Ligazóns externas 
*Britannica
*Art & Life in Africa
*BBC
*Amana Online The Fulani Empire of Sokoto 
*Amana Online Hausaland and the Hausas