Tartaruga xigante das Galápagos

[miniatura|dereita|Tartaruga das Galápagos alimentándose na [illa Santa Cruz, Galápagos|illa de Santa Cruz.]]
O complexo da **tartaruga xigante das Galápagos** ou complexo da **tartaruga das Galápagos** (***Chelonoidis nigra*** ou ***Chelonoidis niger*** Xunto coas tartarugas do atol de Aldabra das Seychelles no Índico (*Aldabrachelys gigantea*), son as únicas tartarugas xigantes existentes hoxe.

Os exploradores españois que descubriron o arquipélago no século XVI, déronlle ás illas o seu nome polos *galápagos* (tartarugas) que atoparon alí.

Poden vivir uns 100 anos, polo que son uns dos vertebrados de vida máis longa. Sábese que un individuo en catividade chegou a vivir ata polo menos 170&nbsp;anos. O tamaño e forma da súa coiraza varían entre as poboacións. Nas illas con terras altas húmidas, as tartarugas son meirandes, con coirazas abovedadas e pescozos curtos; nas illas con terras baixas secas, as tartarugas son menores, con coirazas con forma de sela e pescozos longos. As observacións destas diferenzas feitas por Charles Darwin na súa segunda viaxe do *Beagle* en 1835, contribuíron ao desenvolvemento da súa teoría da evolución.

O número destas tartarugas reduciuse desde unhas 250&nbsp;000 no século XVI a só unhas 3&nbsp;000 na década de 1970. Este declive foi causado pola sobreexplotación da especie para obter carne e aceite, destrución do hábitat para a agricultura, e introdución de animais non nativos nas illas, como ratas, cabras e porcos. Na extinción da maioría das liñaxes de tartarugas xigantes contribuíu de forma determinante a predación feita polos humanos, xa que as tartarugas practicamente non tiñan depredadores naturais nas illas. De feito, as poboacións de tartarugas en polo menos tres illas extinguíronse en tempos históricos debido ás actividades humanas. Espécimes deses taxons extintos aínda se conservan en museos e estáselles a facer análises de ADN. As distintas poboacións foron ao longo do tempo tratadas como subespecies ou, máis modernamente, especies, e considérase que forman un complexo de especies relacionadas. Viven silvestres 10 especies das 15 que orixinalmente había; ademais, un só exemplar doutra especie máis (*C.&nbsp;abingdonii*), que sería a 11ª viva, ata hai pouco era o único que sobrevivía en catividade, ao que se lle chamou George o solitario (*Lonesome George*), pero morreu en 2012. Os esforzos de conservación, que comezaron no século XX, coa crianza en catividade de miles de individuos novos, que foron despois liberados nas súas illas ancestrais, fixeron que o número total de individuos sexa agora a inicios do século XXI de 19&nbsp;000. Malia este rexurdimento, a especie en conxunto é clasificada como "vulnerable" pola Unión International para a Conservación da Natureza.

## Taxonomía 
### Primeiras clasificacións 
As illas Galápagos foron descubertas en 1535, pero non apareceron nos mapas (mapas de Gerardus Mercator e Abraham Ortelius) ata arredor de 1570. As illas foron chamadas "Insulae de los Galopegos" ('illas das tartarugas') polas grandes tartarugas que se atoparon alí.

Inicialmente, as tartarugas xigantes do océano Índico e das Galápagos foron consideradas a mesma especie. Os naturalistas pensaron que os navegantes transportaran as tartarugas ata alí. En 1676, o autor prelineano Claude Perrault denominaba a ambas as especies *Tortue des Indes* ('tartaruga das Indias'). En 1783, Johann Gottlob Schneider clasificou todas as tartarugas xigantes como *Testudo indica* ('tartaruga india'). En 1812, August Friedrich Schweigger nomeouna *Testudo gigantea* ('tartaruga xigante'). En 1834, André Marie Constant Duméril e Gabriel Bibron clasificaron as tartarugas das Galápagos como especie distinta, á cal chamaron *Testudo nigrita* ('tartaruga negra').

miniatura|alt=Fotografía en branco e negro de Walter Rothschild cabalgando sobre unha tartaruga adulta das Galápagos.|Walter Rothschild, catalogador das especies de tartarugas das Galápagos.

### Recoñecemento das subpoboacións 
O primeiro estudo sistemático das tartarugas xigantes fíxoo Albert Günther do Museo Británico en 1875. Esta hipótese foi despois refutada ao quedar claro que as Galápagos, Seychelles e Mascareñas son todas illas volcánicas de orixe recente e nunca estiveron conectadas a un continente por pontes de terra emerxidos. Agora pénsase que as tartarugas das Galápagos descenden dun devanceiro suramericano,

A finais do século XIX, Georg Baur recoñeceron cinco poboacións máis nas illas Galápagos. En 1905-06, unha expedición da Academia das Ciencias de California na que Joseph R. Slevin se encargou dos réptiles, recolleu espécimes que foron estudados polo herpetólogo da Academia John Van Denburgh, que identificou catro poboacións adicionais,) foi recuperada en 1984 despois que se descubriu que era ese un sinónimo máis antigo ou sénior (un sinónimo taxonómico máis antigo que ten precedencia histórica para a nomenclatura) que o nome de especie comunmente usado entón de *elephantopus* ('de pé de elefante' – Harlan, 1827). As descricións en latín de Quoy e Gaimard explican o uso de *nigra: "Testudo toto corpore nigro"* ('tartaruga co corpo totalmente negro'). Quoy e Gairmard describiron *nigra* a partir dun espécime vivo, pero non hai ningunha proba que indique que coñecían a súa exacta procedencia das illas Galápagos (a localidade onde estaba situada en California). Garman propuxo a relación de *nigra* coa especie extinta da illa Floreana.) considérase un *nomen oblitum* ("nome esquecido").

Previamente, a tartaruga das Galápagos considerábase que pertencía ao xénero *Geochelone*. Na década de 1990, o subxénero *Chelonoidis* foi elevado ao status de xénero baseándose en evidencias filoxenéticas que agrupaban os membros suramericanos de *Geochelone* nun clado independente. Esta nomenclatura foi adoptada por varias autoridades.

Cando *Chelonoidis* foi elevado a xénero considerouse erradamente palabra feminina, erro que foi recoñecido e corrixido en 2017, polo que O Grupo de traballo de taxonomía das tartarugas considera que debería chamarse *Chelonoidis niger* no canto de *Chelonoidis nigra*.

### Especies 
No arquipélago foron identificadas 15 especies de tartarugas das Galápagos, aínda que agora só sobreviven 10-11 especies. Seis delas encóntranse en illas separadas; cinco nos volcáns da illa Isabela (a máis grande do arquipélago). Varias das especies sobreviventes están gravemente ameazadas. pénsase que foi cazada ata a súa extinción en 1850, A existencia da especie *C. phantastica* da illa Fernandina é discutida, xa que foi descrita por un só espécime que puido ser unha introdución artificial na illa. e mesmo os animais cativos en grupos mesturados normalmente cortexan só os membros da súa propia raza. O status taxonómico de varias razas non está definitivamente determinado. Antes de 2000, todos os membros deste grupo eran clasificados como subespecies dunha soa especie, *Chelonoidis niger*. De 2000 ata 2021, cada subespecie foi clasificada como unha especie distinta. Porén, un estudo de 2021 que analizou o nivel de diverxencia entre a radiación da extinta *Chelonoidis* do Índico Occidental e comparouna coa radiación das Galápagos atopou que o nivel de diverxencia dentro de ambos os clados puido ser significativamente sobreestimado e apoiou que todas as tartarugas das Galápagos fosen de novo reclasificadas como subespecies dunha soa especie, *C. niger*. Esta foi a opción adoptada polo Grupo de Traballo de Taxonomía das Tartarugas e pola Reptile Database ese ano.

[miniatura|centro|500px|alt=Mapa das Galápagos cos nomes das illas e as súas especies de tartarugas nativas.|As [illas Galápagos cos nomes das subespecies (ou especies) recoñecidas; as illas con especies superviventes están sombreadas.]]

## Historia evolutiva 
Todas as especies da tartaruga das Galápagos (ou subespecies) evolucionaron a partir de antepasados comúns que chegaron desde o continente suramericano por dispersión flotando. Os estudos xenéticos mostraron que a tartaruga do Chaco (*Chelonoidis chilensis*) da Arxentina e Paraguai é o seu parente vivo máis próximo. As análises de ADN mitocondrial indican que as illas máis antigas actuais (Española e San Cristóbal) foron colonizadas primeiro, e que estas poboacións pasaron ás illas máis novas "saltando de illa en illa" aproveitando as correntes locais mariñas. O posterior fluxo xénico restrinxido entre as illas afastadas tivo como resultado a evolución independente das poboacións nas formas diverxentes observadas nas especies modernas. Así, as relacións evolutivas entre as especies son un eco da historia volcánica das illas. A quinta poboación que vive no volcán máis meridional, Cerro Azul, (*C. vicina*) pénsase que se separou da poboación do Sierra Negra máis recentemente e non é, por tanto, tan diferente xeneticamente coma as outras dúas. Atopouse que algunhas tartarugas da illa Isabela concordaban parcialmente co perfil xenético dos espécimes de Floreana conservados en museos, o que indicaba posiblemente a presenza de híbridos formados cunha poboación de Floreana transportada polos humanos a Isabela, ou ben por individuos que se lanzaron pola borda desde barcos para alixeirar a carga e que accidentalmente chegaron alí. Ademais, o descubrimento de certos híbridos indica que aínda existen individuos vivos da especie de Floreana. A análise xenética dunha mostra de tartarugas do volcán Wolf atopou 84 híbridos de primeira xeración de *C. nigra*, algúns de menos de 15 anos de idade. A diversidade xenética destes individuos estímase que necesitou 38 proxenitores de *C. nigra*, moitos dos cales poderían estar aínda vivos na illa Isabela.

;Illa Pinta
[miniatura|o exemplar de *C. abingdonii* [Xurxo Solitario|George o solitario na Estación de Investigación Charles Darwin en 2006.]] 
A especie da illa Pinta (*C. abingdonii*, agora extinta) está máis estreitamente relacionada coas especies das illas de San Cristóbal (*C. chathamensis*) e Española (*C. hoodensis*), que se encontra a 300&nbsp;km, Este descubrimento suscitou máis intentos de preservar a liñaxe de *C. abingdonii* e a procura dunha parella adecuada para George o solitario, que fora encerrado con femias de Isabela para que se cruzasen. A esperanza reforzouse polo descubrimento dun macho híbrido de *C. abingdonii* na poboación do volcán Wolf no norte de Isabela, o que abría a posibilidade de que existisen máis sobreviventes de Pinta aínda non descubertos, que procrearon eses híbridos. Non obstante, George o solitario morreu en 2012 sen deixar descendencia.

;Illa de Santa Cruz

Os estudos de ADN mitocondrial das tartarugas de Santa Cruz mostraron a existencia de tres liñaxes xeneticamente distintas atopadas en distribucións de poboación non solapadas arredor das rexións de Cerro Montura, Cerro Fatal e La Caseta. Aínda que se agruparon tradicionalmente as tres especies nunha soa especie (*C. porteri*), estas liñaxes están todas máis relacionadas con tartarugas doutras illas que entre elas: As tartarugas de Cerro Montura están máis estreitamente relacionadas con *G. duncanensis* da illa Pinzón, as de Cerro Fatal con *G. chathamensis* da illa San Cristóbal, Antes da identificación desta especie por medio de análises xenéticas, detectáranse diferenzas nas coirazas entre as tartarugas de Cerro Fatal e outras tartarugas de Santa Cruz. Ao clasificar as tartarugas de Cerro Fatal nun novo taxon, hai que poñer a máxima atención en protexer o seu hábitat, segundo Adalgisa Caccone, que é un membro do equipo que realiza esta clasificación.

;Illa Española

Na illa meridional Española só se atoparon 14 tartarugas adultas, dous machos e doce femias (*C. hoodensis*). Aparentemente as tartarugas ao seren tan escasas non se encontraban unhas a outras, polo que non se reproducían. Entre 1963 e 1974, os 14 adultos descubertos na illa foron levados ao centro de tartarugas de Santa Cruz e iniciouse con elas un programa de reprodución de tartarugas. En 1977, enviouse de volta a Española unha terceira tartaruga macho que estaba no zoo de San Diego (San Diego) que se xuntou co grupo reprodutor.

;Especies de existencia dubidosa

Describíronse especies doutras tres illas, pero a súa existencia está baseada en escasas evidencias. A pretendida especie da illa Rábida (*C. wallacei*) describiuse a partir dun único espécime recollido pola Academia das Ciencias de California en 1905, 

A especie *C. phantastica* de Fernandina coñecíase por un só espécime, un vello macho recollido en 1905-06. En 2021 anunciouse que se fixeran probas xenéticas que confirmaban que o exemplar femia atopado en 2019 era efectivamente membro desta especie (ou subespecie segundo as clasificacións), ao comparalo con ADN do exemplar macho recollido en 1906.

A especie de Santa Fe non ten nome binomial ao ser descrita a partir de evidencias moi limitadas como fragmentos de ósos (pero non coirazas, a parte máis duradeira) de 14 individuos, ovos vellos, e excrementos vellos encontrados na illa en 1905-06. As tartarugas teñen un patrón característico no escudo da coiraza durante toda a súa vida, aínda que as bandas de crecemento anual non son útiles para determinar a idade porque as capas externas se desgastan co tempo. Unha tartaruga pode retirar dentro da coiraza a súa cabeza, pescozo e membros anteriores para protexerse. As patas son grandes e grosas, cunha pel escamenta seca e duras escamas córneas. As patas anteriores teñen cinco uñas ou garras e as patas posteriores catro.

### Xigantismo 
O descubridor das illas Galápagos, Frei Tomás de Berlanga, bispo de Panamá, escribiu en 1535 o seguinte "esas grandes tartarugas que poden transportar encima un home". O naturalista Charles Darwin salientou despois da súa viaxe tres séculos despois en 1835 que: "Estes animais medran ata un inmenso tamaño&nbsp;... varias tan grandes que cómpren seis ou oito homes para levantalas do chan". Os individuos máis grandes rexistrados chegaron a pesos duns 400&nbsp;kg e lonxitudes de 1,87 m. O tamaño é similar ao da tartaruga xigante de Aldabra do Índico, pero o tamaño medio da tartaruga das Galápagos é lixeiramente máis grande, e os pesos que superan os 185&nbsp;kg son algo máis comúns. Os pesos nas especies de corpo máis grande van de 272 a 317&nbsp;kg en machos maduros e de 136 a 181&nbsp;kg en femias adultas. O xigantismo das tartarugas foi probablemente un trazo útil no continente que foi fortuitamente útil para unha exitosa colonización destas remotas illas oceánicas e non se trata dun exemplo de evolución do xigantismo nas propias illas. As grandes tartarugas terían unha maior probabilidade de sobrevivir á viaxe pola auga desde o continente, xa que poden manter a súa cabeza a maior altura por riba da superficie da auga e ter unha menor proporción área da superficie/volume, o cal reduce a perda de auga por osmose. As súas significativas reservas de graxa e auga permitiríanlles a estas tartarugas sobrevivir ás longas viaxes oceánicas sen comida nin auga doce, e de resistir o clima con secas frecuentes desas illas. Un tamaño maior permítelles unha mellor tolerancia das temperaturas extremas debido á xigantotermia. As tartarugas xigantes fósiles do continente suramericano que foron descritas apoian esta hipótese de que o xigantismo existía previamente á colonización das illas.

### Forma da coiraza 
As tartarugas das Galápagos posúen dúas formas principais de coirazas que se correlacionan coa historia bioxeográfica do grupo de especies. Mostran un espectro de morfoloxías de coirazas que van desde a forma de *sela* (cun arqueamento cara a adiante da beira frontal da coiraza que lembra unha sela de montar) á forma *abovedada* (cunha superficie arredondada convexa que lembra unha bóveda). Cando unha tartaruga de tipo sela mete a súa cabeza e patas anteriores dentro da coiraza, queda unha ampla zona desprotexida sobre o pescozo, o que é unha proba da falta da predación durante a evolución desta estrutura. As illas máis grandes con terras altas húmidas por riba dos 800 m de altura, como a illa Santa Cruz, teñen vexetación abundante preto do chan, que as tartarugas poden alcanzar e comer. As tartarugas nativas destes ambientes tenden a ter coirazas abovedadas e son meirandes, con pescozos e patas máis curtas. As tartarugas de tipo sela orixináronse en pequenas illas de menos de 500 m de altura con hábitats secos (por exemplo Española e Pinzón) que teñen máis limitacións de alimentos e outros recursos. As tartarugas con dorso de tipo sela son máis territoriais e menores que as variedades abovedadas, o que posiblemente son adaptacións a ambientes con recursos limitados. Alternativamente, as tartarugas máis grandes poden ser máis axeitadas para vivir a maiores alturas, xa que poden resistir mellor as temperaturas máis frías que se dan os días anubrados ou con néboa. A distorsión da coiraza e a elongación destas patas e pescozos nas de dorso en sela é probablemente un compromiso evolutivo entre a necesidade dun pequeno tamaño corporal en condicións secas e un alcance vertical alto para as exhibicións de dominancia. As tartarugas de dorso en sela, por tanto, non están necesariamente máis estreitamente emparentadas entre si que coas de dorso abovedado, xa que a forma non está determinada por un fondo xenético similar, senón por un fondo ecolóxico similar.

## Comportamento 
miniatura|alt=Unha tartaruga parcialemnte mergullada nunha charca verde chea de algas|Unha tartaruga bañándose nunha charca chea de algas.

### Rutina 
As tartarugas son ectotérmicas (de sangue "frío"), polo que toman o sol durante 1 ou 2 horas despois do amencer para absorber a calor do sol por medio das súas coirazas escuras antes de dedicarse a comer activamente durante de 8 a 9 horas. Viaxan principalmente de mañanciña ou no serán entre as súas áreas de descanso e alimentación. Foron observadas camiñando a unha velocidade de 0,3&nbsp;km/h. Outras foron observadas durmindo en depresións na terra que se lles chamou "catres" (*"pallets"*). Como as tartarugas locais usan eses mesmos sitios, como ocorre no volcán Alcedo, o resultado é a formación de pequenos pozos areentos.

### Dieta 
dereita|miniatura|alt=Tartaruga adulta comendo follas.|Tartaruga alimentándose.
Estas tartarugas son herbívoras e comen cactos, herbas, follas, liques, bagas, melóns, laranxas e asclepias. Documentouse que comen tamén froitos de *Hippomane mancinella*, as goiabas endémicas *Psidium galapageium*, o fento *Azolla microphylla* e a bromeliácea *Tillandsia insularis*. As tartarugas novas comen como media o 16,7% do seu peso corporal en materia seca por día, cunha eficiencia dixestiva aproximadamente igual que a dos mamíferos herbívoros con estómago posterior fermentativo, como os cabalos e rinocerontes.

As tartarugas obteñen a maioría da auga do resío e zumes internos vexetais (especialmente do cacto *Opuntia*); por tanto, poden sobrevivir meses sen beber. Poden resistir un ano cando se ven privadas de comida e auga, sobrevivindo degradando as súas graxas corporais para producir auga como subproduto. As tartarugas teñen metabolismos moi lentos. Cando están sedentas, poden beber grandes cantidades de auga rapidamente, almacenándoa nas súas vexigas e no que os navegantes chamaban a "raíz do pescozo" (o pericardio),

Algunhas tartarugas foron observadas aproveitándose insidiosamente desta relación mutualista. Despois de elevarse e estirar as súas patas, o paxaro pode ir por debaixo da tartaruga para investigar, momento en que a tartaruga subitamente retrae as patas e cae polo seu propio peso e mata o paxaro. Despois recúa e come o paxaro esmagado, seguramente para suplementar a súa dieta con proteínas.

miniatura|esquerda|alt=Dúas tartarugas cos seus pescozos estendidos.|Un par de tartarugas realizando unha exhibición de dominancia.

### Apareamento 
O apareamento ocorre en calquera momento do ano, aínda que ten picos estacionais entre febreiro e xuño nas terras altas húmidas durante a estación chuviosa.

[miniatura|dereita|alt=Un guía turístico termando dun ovo e dunha pequena tartaruga.|Unha tartaruga nova e un ovo de tartaruga do tamaño dunha bóla de [billar.]]

### Posta de ovos 
As femias viaxan varios quilómetros entre xullo e novembro para chegar ás súas áreas de nidificación na costa areosa e saca. A escavación do niño é unha tarefa traballosa e elaborada que lle pode levar á femia varias horas diarias durante varios días ata completala.

### Inicio da vida e maduración 
Os animais novos emerxen do niño de catro a oito meses despois e adoitan pesar uns 50 g e medir 6&nbsp;cm de lonxitude. A esperanza de vida na natureza crese que é duns 100&nbsp;anos, o que fai destes animais unha das especies máis lonxevas do reino animal. Un espécime ao que se bautizou como Harriet, que se mantiña no Australia Zoo, foi a tartaruga das Galápagos máis vella coñecida, xa que chegou a unha idade estimada de máis de 170&nbsp;anos antes de morrer en 2006. Chambers indicou que Harriet tiña probablemente 169&nbsp;anos en 2004, aínda que os medios de comunicación informaron dunha idade de máis de 175 anos baseándose nunha cronoloxía menos fiable.

## Desenvolvemento da teoría da evolución de Darwin 
miniatura|dereita|arribaádereita|alt=Retrato de Charles Darwin mozo.|Charles Darwin mozo, probablemente pouco despois da súa visita ás Galápagos.
Charles Darwin visitou as Galápagos onde permaneceu cinco semanas na súa segunda viaxe do *Beagle* en 1835 e veu as tartarugas das Galápagos nas illas San Cristóbal (daquela Chatham) e Santiago (James). As tartarugas aparecen varias veces nos seus escritos e diarios e xogaron un papel no desenvolvemento da súa teoría da evolución.

Darwin escribiu relatando a súa viaxe:

A importancia das diferenzas nas tartarugas entre as distintas illas non lle pareceron tan importantes ata que foi demasiado tarde, xa que continuou:

Aínda que o *Beagle* levantou áncora das Galápagos cunhas 30 tartarugas adultas na cuberta, non eran para o estudo científico, senón unha fonte de carne fresca para cruzar o Pacífico. As súas coirazas e ósos foron tirados pola borda unha vez consumidas, e non quedaron restos cos cales comprobar ningunha hipótese. Suxeriuse que esta neglixencia fíxose porque Darwin só informou que vira tartarugas en San Cristóbal (*C. chathamensis*) e Santiago (*C. darwini*), ambas as dúas de tipo intermedio en canto á forma da coiraza e non especialmente distintas morfoloxicamente entre si. Aínda que visitou Floreana, a especie *C. nigra* que se encontraba alí estaba xa case extinguida e era improbable que chegase a ver ningún exemplar adulto. Desafortunadamente, non serviron de axuda para determinar se cada illa tiña a súa propia variedade porque os espécimes non eran maduros dabondo como para mostrar diferenzas morfolóxicas. Aínda que o Museo Británico tiña uns poucos espécimes, a súa procedencia de illas concretas das Galápagos non estaba determinada. Porén, as conversacións co naturalista Gabriel Bibron, que vira as tartarugas maduras no Museo de Historia Natural de París confirmou a Darwin que existían distintas variedades.

Darwin despois comparou as diferentes formas de tartarugas coas dos paxaros mímidos, no que foi a primeira tentativa de ligar as súas observacións feitas nas Galápagos coa posibilidade de transmutación das especies:

As súas ideas sobre a mutabilidade das especies foron reafirmadas nos seus cadernos: "os animais de illas separadas deberían facerse diferentes se se manteñen o suficientemente separados en circunstancias lixeiramente diferentes.&nbsp;– Agora tartarugas das Galápagos, paxaros mímidos, raposo das Falkland, raposo de Chiloé,&nbsp;– lebres inglesa e irlandesa". Estas observacións serviron como contraexemplos da idea contemporánea prevalecente de que as especies foran creadas individualmente.

Darwin tamén considerou que estes "animais antediluvianos"

A especie *C. nigra* extinguiuse pola explotación humana no século XIX. Outra especie, *C. abingdonii*, extinguiuse en 2012 coa morte en catividade do último exemplar, George o solitario. Todas as demais especies sobreviventes están na lista da IUCN catalogadas como polo menos "vulnerables" ou un status peor.

miniatura|*Chelonoidis nigra* na illa Santa Cruz.

### Explotación histórica 
Estímase que foron capturados uns 200&nbsp;000 animais antes do século XX. mentres que o capitán James Colnett da mariña británica dixo: "a tartaruga de terra de calquera maneira que sexa aderezada, era considerada por todos nós como a comida máis deliciosa que tivésemos probado". O capitán da mariña estadounidense David Porter declarou: "unha vez que un proba as tartarugas das Galápagos, calquera outro alimento animal queda moi diminuído na nosa estima&nbsp;... A carne deste animal é a de máis fácil dixestión e unha cantidade dela que exceda a de calquera outro alimento pode comerse sen experimentar o menos inconveniente".

No século XVII os piratas empezaron a usar as illas Galápagos como fonte de abastecemento, aprovisionamento de carne e auga e para a reparación de navíos antes de atacar as colonias españolas do continente suramericano. Porén, as tartarugas das Galápagos non loitaban pola súa supervivencia nese momento histórico porque as illas estaban moi afastadas das rutas marítimas frecuentadas e tiñan poucos recursos naturais valiosos. Dese xeito, permanecían sen reclamar por ningunha nación, estaban deshabitadas e sen cartografar. En comparación, as tartarugas das illas do océano Índico estaban xa enfrontándose á súa extinción ao final do século XVII. Entre 1790 e 1860, os barcos baleeiros e os comerciantes de peles recollían sistematicamente tartarugas en maiores cantidades que os bucaneiros que os precederan. Algunhas foron utilizadas como alimento e moitas outras matábanse para obter das súas graxas "aceite de tartaruga" de alta calidade desde o século XIX en adiante para a súa venda lucrativa como combustible no Ecuador continental. Nas bitácoras dos barcos baleeiros rexistráronse 13&nbsp;000 capturas de tartarugas entre 1831 e 1868 e estímase que chegaron a 100&nbsp;000 os animais capturados antes de 1830. Como eran tan doadas de capturar nas zonas costeiras, as femias eran máis vulnerables á diminución da súa poboación durante a estación de nidificación. A recollida feita polos baleeiros cesou finalmente por unha combinación de escaseza de tartarugas que eles mesmos causaran e a competición do cru como fonte de enerxía máis barata.

A explotación das tartarugas das Galápagos incrementouse drasticamente co comezo da febre do ouro de California en 1849. As tartarugas terrestres e mariñas eran importadas a San Francisco, Sacramento e outras cidades da febre do ouro de Alta California para alimentar aos mineiros do ouro. Recuperáronse ósos de tartarugas das Galápagos e tartarugas mariñas dos sitios arqueolóxicos da era da febre do ouro, como a cova de Thompson (CA-SFR-186H) en San Francisco.

O declive da poboación acelerouse cos primeiros asentamentos humanos nas illas a principios do século XIX, que conduciron a unha caza non regulada para obter carne, despexe dos hábitats para usalos para a agricultura e a introdución de animais alleos ás illas.

As expedicións para a recollida científica de exemplares capturaron 661 tartarugas entre 1888 e 1930, e os furtivos capturaron máis de 120 tartarugas desde 1990. A medida que se ían extinguindo moitas persoas empezaron a pagar para telas nas súas coleccións ou expoñelas en museos. As ameazas continúan hoxe coa rápida expansión da industria turística e o incremento do tamaño dos asentamentos humanos nas illas. As especies existentes baixaron de 15 en tempos de Darwin ás 11 actuais.

**Ameazas actuais**:
* Mamíferos introducidos.
* Predación polo miñato das Galápagos de ovos e crías.
* Furtivos.
* Destrución do hábitat.
** Características que as fan vulnerables:
** Baixa taxa de crecemento.
** Madurez sexual tardía.
** Só se encontran nas illas Galápagos.
** Gran tamaño e lentos movementos. e estableceu a Fundación Charles Darwin (FCD). En 1970, a captura e retirada de moitas especies das illas (incluídas as tartarugas e os seus ovos) foi prohibida. Para deter o comercio das tartarugas no seu conxunto, converteuse en ilegal a exportación de tartarugas desde Ecuador, capturadas ou silvestres, fosen de procedencia continental ou das illas. A prohibición da exportación resultou na automática prohibición en países como os Estados Unidos, onde historicamente se importaran moitas tartarugas. Un decreto ecuatoriano de 1971 fixo ilegal danar, retirar, alterar ou perturbar calquera organismo, rocha ou calquera outro obxecto natural do Parque Nacional.

;Crianza en catividade

Co establecemento do Parque Nacional das Galápagos e a FCD en 1959, empezou unha revisión do status das poboacións de tartarugas. Só quedaban 11 das 14 ou 15 poboacións orixinais e a maioría destas estaban en perigo e nalgúns casos xa a piques de extinguirse. O programa de reprodución e crianza das tartarugas xigantes empezou en resposta á situación da poboación da illa Pinzón, onde só quedaban 200 adultos. Todas as crías foran matadas polas ratas negras introducidas durante quizais máis dun século, polo que os exemplares levaban moito tempo sen poder reproducirse con éxito e eran vellos. Sen axuda esta poboación acabaría por desaparecer. O único que fixera que non estivesen xa extinguidas fora a súa gran lonxevidade. A súa resistencia xenética aos efectos negativos da endogamia era outro dato favorable. As 15 tartarugas restantes da Española foron traídas á Estación de Investigación Charles Darwin en 1971 para realizar un programa de crianza en catividade e nos seguintes 33&nbsp;anos, orixinaron unha proxenie de 1&nbsp;200 individuos, que foron liberados nas súa illas natais (nas que se fixera unha campaña de desratización) e desde entón empezaron a reproducirse de forma natural. Os intentos infrutuosos de criar unha das tartarugas das Galápagos de máis sona, George o solitario, atribúese á falta de pautas posnatais, e á confusión sobre cal sería a especie xeneticamente máis axeitada para cruzala con el.

;Restauración das illas

O Servizo do Parque Nacional das Galápagos fai sistematicamente campañas de caza de predadores asilvestrados e animais competidores introducidos. A erradicación das cabras nas illas, incluíndo Pinta, conseguiuse pola técnica de usar cabras "xudas" con colares de radiolocalización para así encontrar os rabaños cos cales as xudas se xuntaban. Os tiradores disparaban seguidamente a todas as cabras menos á xudas, e despois volvían máis semanas máis tarde para matar a outro rabaño ao que se xuntaran as xudas. As cabras foron eliminadas da illa Pinta despois dunha campaña de erradicación de 30 anos, no que foi a maior eliminación dunha poboación de cabras en illas usando métodos que actuaban a nivel do terreo. Elimináronse unhas 41&nbsp;000 cabras durante os esforzos de caza iniciais (1971–82). Este proceso foi repetido ata que só quedaron as cabras xudas, que finalmente tamén foron matadas. Outras medidas incluíron a erradicación de cans da illa San Cristóbal, e o valado dos niños para protexelos dos porcos asilvestrados. A hibridación é un problema para manter as características das distintas especies, polo que se liberaron híbridos esterilizados para evitar que se puidesen cruzar coas tartarugas fértiles que se puidesen liberar nun futuro. Espérase que coa recente identificación dun híbrido vivo de *C. abingdonii*, poida restaurarse a constitución xenética aproximada dos habitantes orixinais de Pinta, identificando e recolocando os espécimes apropiados nesa illa. En 2015 comezaron a rastrear os movementos de crías saídas do ovo e de tartarugas novas, financiados polo *Galapagos Conservation Trust* do Reino Unido.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* ARKive – imaxes e películas da tartaruga xigante dos Galápagos *(Geochelone spp.)*
* American Museum of Natural History, páxina web sobre a tartaruga xigante das Galápagos
* Galapagos Tortoise Movement Ecology Programme
* A tartaruga "extinta" dos Galápagos pode aínda existir