Austria

**Austria** () (en alemán: *Österreich*, ), oficialmente **República de Austria** () (en alemán: *Republik Österreich*, )), é un estado da Europa central sen saída cara ao mar, con máis de 9,0&nbsp;millóns de habitantes. Fai fronteira con Alemaña e a República Checa ao norte, Eslovaquia e Hungría ao leste, Eslovenia e Italia ao sur, e Suíza e Liechtenstein ao oeste. O territorio de Austria abrangue 83.872 quilómetros cadrados e posúe un clima temperado e alpino. O terreo austríaco é altamente montañoso debido á presenza dos Alpes, polo que tan só o 32% do país se atopa por debaixo dos 500&nbsp;metros, sendo o seu punto máis alto 3.798&nbsp;metros. A meirande parte da poboación fala en lingua alemá, a cal é o idioma oficial da República. A parte do alemán, son linguas rexionais oficiais o croata, o esloveno e o húngaro.

As orixes de Austria datan da época do Imperio Romano, cando un reino celta foi conquistado polos romanos ao redor do ano 15&nbsp;a.C.. Ese territorio pasou a ser a mediados do século I a provincia romana de Noricum, nunha área que se correspondería aproximadamente ao actual país. No ano 788&nbsp;d.C., o rei franco Carlomagno conquistou a area e introduciu o cristianismo. Baixo a dinastía Habsburgo, Austria converteuse nunha das principais potencias europeas. En 1867, o Imperio Austríaco pasou a ser Austria-Hungría.

O Imperio Austro-Húngaro colapsou en 1918 co fin da primeira guerra mundial, sendo establecida en 1919 a Primeira República Austríaca. No Anschluss de 1938, Austria foi ocupada e anexionada pola Alemaña nazi. Esta situación durou até a fin da segunda guerra mundial en 1945, despois de que o país fose ocupado polas forzas aliadas, sendo restaurada a súa antiga constitución democrática. En 1955, despois da restauración definitiva do Estado, Austria declarouse permanentemente neutral.

Hoxe, Austria é unha democracia parlamentaria composta por nove estados federais. A capital, e cidade maior do país, con 1,93&nbsp;millóns de habitantes, é Viena. Austria é ademais un dos países máis ricos do mundo, cun PIB nominal per cápita de 43.723 dólares estadounidenses. O país desenvolveu pois un alto nivel de vida, e en 2008 era o número catorce do mundo en Índice de Desenvolvemento Humano. Austria é membro das Nacións Unidas dende 1955, forma parte da Unión Europea dende 1995 e é membro fundador da OCDE. Austria tamén asinou o Acordo de Schengen en 1995, adoptando como moeda o euro en 1999.

## Etimoloxía 
O nome alemán de Austria, *Österreich*, deriva da lingua alto alemá antiga na que era denominada *Ostarrîchi*, cuxo significado é territorio ou dominio oriental. O primeiro manuscrito onde se rexistra esta denominación é o "Ostarrîchi document" de 996, subscrito polo emperador Otón III. A finalidade do texto foi determinar a área gobernada polo conde de Babenberg, Henrique&nbsp;I&nbsp;e, igualmente, sometela á xurisdición do bispo de Frisia. A zona indicada no documento corresponde maiormente ao actual estado austríaco (*Land*) chamado Burgenland. O nome Austria deriva dunha errónea latinización da palabra xermánica "Leste" (*Öst*) en "*austrō*" ou "*auster*" (metaforicamente significan austral, *austrālis*). O termo Ostarrîchi, de onde deriva Österreich/Austria, orixinouse probablemente na denominación latina do territorio: *Marchia Orientalis*.

A súa tradución é marca oriental ou límite oriental, xa que a súa situación xeográfica situábaa no límite sur-oriental do Sacro Imperio Romano. Isto motivo que un nome alternativo para o devandito territorio fose Ostmark. Con todo, o historiador austríaco Friedrich Heer, no seu libro *Der kampf um die österreichische identität* (A loita pola identidade austríaca), sostén que a denominación xermánica *Ostarrîchi* non foi unha tradución da denominación latina de *Marchia Orientalis*. A súa orixe remóntase a 2.500&nbsp;anos antes de Cristo coa cultura celta de *Hallstatt*, que denominaron a zona como *Norig*, en que No- ou Nor- significa oriental e Rig, que é a orixe da palabra alemá Reich, pode traducirse como dominio ou territorio. A conquista romana latinizaría o nome como Noricum, pero sen perder o significado intrínseco. O que determinaría o nome primitivo de Ostarrîchi e, con iso, as actuais denominacións de Österreich e Austria.

## Historia 
### Prehistoria e Idade Media 
[miniatura|Escudo de armas do Emperador de [Habsburgo.]]
Colonizada xa dende tempos prehistóricos, as terras centroeuropeas que hoxe son coñecidas como Austria foron habitadas por tribos prerromanas, incluíndo os celtas. Despois da caída do Imperio Romano, do cal a maior parte de Austria foi parte (todo o territorio baixo o Danubio), a área foi invadida por bávaros, eslavos e avaros. Carlomagno conquistou o territorio no ano 788 e promoveu a colonización e a cristianización da zona. Como parte do leste de Francia, as áreas do centro da actual Austria pertencían á casa dos Babenberg. O territorio era coñecido como *marchia orientalis* e fora dado a Leopoldo de Babenberg en 976.

O primeiro documento que amosa o nome de Austria data do ano 996 onde está escrito *Ostarrîchi*, referíndose o territorio dos Babenberg. O termo Ostmark parece ser unha tradución do termo *marchia orientalis*.

Os séculos seguintes caracterizáronse pola colonización do país. En 1156 o Privilegium Minus elevou a Austria ó status de ducado. No ano 1192, os Babenbergs engadíronlle o ducado de Estiria.

Co asasinato de Frederico&nbsp;II en 1246, a liñaxe dos Babenbergers desaparece. Otakar&nbsp;III de Bohemia queda co control dos ducados de Austria, Estiria e Carintia trala súa morte. O seu reinado desborrallouse coa perda da batalla de Dürnkrut da man de Rudolfo de Habsburgo en 1278. A partir dese momento, ata a primeira guerra mundial, a historia de Austria pasará polas mans dos Habsburgo.

### Ascenso de Austria a potencia mundial 
Nos séculos XIV e XV, os Habsburgo comezan a ampliar as terras do condado de Austria. No ano 1438, o Duque Alberte&nbsp;V de Austria foi elixido como herdeiro do seu padrasto, o Emperador Sexismundo. Aínda que Alberte só reinou durante un ano, foi a única excepción nunha longa dinastía de Habsburgos.

Os Habsburgo comezaron a expandi-las súas terras máis aló do seu condado. En 1477, o Arquiduque Maximiliano, fillo único do Frederico III, casa coa herdeira de Borgoña, adquirindo así a maioría das terras dos Países Baixos. O seu fillo Filipe&nbsp;I de Castela alcumado ¨o fermoso¨ faría crecer as terras da familia ó casar con Xoana&nbsp;I de Castela alcumada ¨a tola¨ engadindo ó condado as terras de España e as súas dependencias en Italia, África e no novo mundo.

En 1526, trala Batalla de Mohács, Austria expandiu as súas dependencias, engadindo ó seu reino Bohemia e a parte de Hungría non ocupada polos otománs. A expansión dos Habsburgo nas terras húngaras, tivo como consecuencia , a chamada a ¨Longa guerra¨ que durou dende 1593 a 1606.

### Austria como potencia mundial 
[miniatura|*O congreso de Viena* por Jean-Baptiste Isabey, [1819.]]
O longo reinado de Leopoldo&nbsp;I (1657-1705) viu a fin do conflito entre Austria e o Imperio Otomán. Trala batalla de Viena en 1683 e tras unha serie de campañas, asínase o tratado de Carlowitz, polo que se incorpora en 1699 o territorio húngaro ó territorio austríaco.

Ó final do reinado de Carlos&nbsp;VI (1711-1740) viu como perigaba o futuro de Austria, debido ós receos de Carlos pola inminente desaparición da casa dos Habsburgo ó non ter herdeiros homes. Carlos estaba disposto a ofrecer todo tipo de vantaxes para poder publicar unha pragmática sanción que fixese a súa filla María Teresa a súa herdeira.

A guerra de Sucesión Austríaca (1740 - 1748) chegou a ser inevitable despois de que María Teresa de Austria sucedese en 1740 ó seu pai Carlos&nbsp;VI nos seus dominios, converténdose na raíña de Hungría e de Bohemia, arquiduquesa de Austria, duquesa de Parma, de Piacenza, e de Guastalla. Que unha muller herdase tan extensos territorios, na súa época, implicou moitas complicacións e o emperador Carlos&nbsp;VI anticipounas de longo, conseguindo aprobar a Pragmática sanción de 1713. O plan estaba en ser ela elixida para os dominios hereditarios dos Habsburgo e o seu marido, Francisco&nbsp;I, duque de Lorena, ser elixido emperador.

No final do século XVIII Austria enfrontouse coa Francia revolucionaria, conflito que finalizou no ano 1797 coa derrota de Austria. A derrota contra Napoleón significou a fin do Sacro Imperio Romano Xermánico en 1806. Dous anos antes da fin do reino, en 1804 o Imperio de Austria fora fundado, transformándose en 1867 na monarquía dual do Imperio Austrohúngaro. A pesar diso, en 1814 Austria formou parte das forzas aliadas invadindo Francia e conquistándoa. Tralas guerras contra Napoleón, Austria emerxeu do Congreso de Viena en 1815 como unha das tres potencias dominantes de Europa (xunto con Rusia e Prusia).

O Ausgleich de 1867 proveu ó Imperio de Austria e ó Reino de Hungría dunha dobre soberanía, baixo o mandato de Francisco Xosé&nbsp;I, quen gobernou ámbolos dous reinos ata a súa morte, o 21 de novembro de 1916. O reinado do Imperio Austrohúngaro, o que incluía terras alemás, checas, romanesas, serbias, entre outras, comezou a volverse cada vez máis difícil cos agromos dos sentimentos nacionalistas.

### Austria na primeira guerra mundial 
O asasinato do arquiduque Francisco Fernando, por un radical serbio na cidade de Saraxevo, fixo que en 1914 estourase a primeira guerra mundial e a desintegración do Imperio Austrohúngaro. Durante a guerra, austrohúngara foi unha das Potencias Centrais xunto con Alemaña, Bulgaria, e Turquía, a guerra acabou deixando o país nun caos político e económico. Austria, unha vez separada de Hungría, convertíase nunha república en 1918. (Vexa tratado de Saint-Germain.)

Entre 1918 e 1919 Austria foi coñecida co nome de *Austria alemá* (*Republik Deutschösterreich*). Despois de que os aliados da segunda guerra mundial prohibiran a unión de Alemaña con Austria, prohibíndolle tamén o nome, sendo coñecida dende aquela co nome de República de Austria.

A monarquía disolveuse en 1919, sendo declarada a democracia parlamentaria e maila constitución o 10 de novembro de 1920.

### Austrofascismo e o Terceiro Reich 
Esta república democrática, a primeira República Austríaca, durou ata 1933 cando o chanceler Engelbert Dollfuss estableceu un réxime autocrático orientado ó fascismo italiano (Austrofascismo) o chanceler Engelbert Dollfuss, foi asasinado polo Nazismo o 25 de xullo de 1934. Kurt Schuschnigg, o seu sucesor, tratou de manter o estado independente, pero o 12 de marzo de 1938, as tropas alemás ocuparon o país, e Hitler proclamou o seu Anschluss con Alemaña, uníndoo ó Terceiro Reich.

Despois da segunda guerra mundial, os Estados Unidos e o Reino Unido declararon a nova liberdade de Austria. Tras concluír o seu tratado coa Unión Soviética e os outros poderes ocupantes, Austria recuperou a súa independencia de novo o 15 de maio de 1955. A segunda República Austríaca, establecida o 19 de decembro de 1945, e baseada na constitución de 1920 (modificada no 1929), foi declarada polo parlamento federal como permanentemente neutral.

### Historia recente 
Austria converteuse nun estado membro da Unión Europea en 1995, conservando a súa estrita constitución neutral e coa prohibición de tropas estranxeiras no seu territorio.

## Política 
[miniatura|Parlamento austríaco en [Viena]]
[miniatura|upright|Imaxe de [Alfred Gusenbauer  chanceler austríaco entre xaneiro de 2007 e decembro de 2008 ]]
Austria é unha república federal e democrática gobernada segundo unha constitución que data de 1920, aínda que foi modificada máis tarde.

O poder executivo é exercido polo presidente, que é elixido por sufraxio universal cada seis anos, e polo Consello de Ministros que dirixe un chanceler, designado polo presidente para un período non superior a catro anos.

O parlamento é bicameral, composto por:
* Consello Nacional (*Nationalrat*), con 183&nbsp;membros, e
* Consello Federal (*Bundesrat*), con 61&nbsp;membros.

Principais partidos:
*Partido Socialdemócrata de Austria (SPÖ)
* Partido Popular Austríaco (ÖVP)
* Os Verdes - Alternativa Verde (Die Grünen)
* Partido da Liberdade de Austria (FPÖ)
* NEOS
*Partido Comunista de Austria (KPÖ)

### Dereitos humanos 
## Divisións administrativas 
Como república federal, Austria está subdividida en nove estados (Bundesländer en alemán). Cadanseu estado está dividido en distritos (*Bezirke*) e cidades (*Statutarstädte*). Os distritos están divididos en municipios (*Gemeinden*). As cidades teñen as competencias dos estatutos de municipio e distrito. Os estados non constitúen divisións só administrativas; dispoñen de autoridade lexislativa autónoma en relación ó goberno federal.
right|400px

## Xeografía 
miniatura|Mapa topográfico de Austria que amosa as cidades con máis de 100.000 habitantes.
A maior parte do territorio de Austria está dentro da sección oriental dos Alpes que acadan alturas de máis de 3.000&nbsp;m. Os Alpes Orientais Centrais, os Alpes Orientais-Norte e os Alpes Orientais-Sur forman todos parte de Austria. Da área total do país, 84.000&nbsp;km², só un cuarto é considerado de baixa altitude, e tan só o 32% do país está por debaixo dos 500&nbsp;m de altitude. Os Alpes do oeste de Austria ceden nas terras baixas e as chairas da parte oriental.

A montaña máis elevada é o *Grossglockner*, con 3.798&nbsp;metros sobre o nivel do mar. A poboación se concentra nos vales dos ríos entre os que destaca o máis importante, o Danubio, que entra en Austria por Passau, na fronteira con Alemaña; pasando por Linz e Viena, ata Bratislava, na fronteira con Eslovaquia. En Alemaña recibe o Inn, que pasa por Innsbruck, co seu afluente o Salzach, que pasa por Salzburgo. O lago Constanza é o maior do país e forma a fronteira oeste con Liechtenstein e Suíza. O clima austríaco é temperado e caracterízase polos seus invernos fríos e veráns frescos.

As seis montañas máis altas de Austria son:

Dende o punto de vista fitoxeográfico, Austria pertence á zona central europea da Rexión Circumboreal, no Reino Holártico. Segundo WWF, o territorio de Austria pode subdividirse en catro ecorexións: a de bosques mixtos da Europa central, bosques mixtos de Panonia, coníferas dos Alpes e bosques mixtos de folla caduca de Europa occidental.

 Neusiedler See -- Podersdorf.jpg|Lago Neusiedl na chaira panónica
 Stadtteile von Wien entlang der Donau (gesehen von Nordwesten).jpg|Conca de Viena
 Krems and mautern from ferdinandswarte.jpg|Vista de Krems no val de Wachau
 1 hallstatt austria.jpg|Vista de Hallstatt 
Vorderhopfreben Üntschenspitze 1.jpg|Área rural de Schoppernau no verán
 Heiligenblut kirche2.jpg|Vista de Großglockner dende Heiligenblut
 Oberleis 01 2008.JPG|Chairas de Weinviertel
 Noerdlichekarwendelkette.jpg|Clima de montaña dos Alpes Austríacos
 Semmering Railway 2013.jpg|Ferrocarril de Semmering nos Alpes Orientais

### Clima 
A maioría de Austria atópase na zona climática fría/temperada, onde predominan os ventos húmidos do oeste. Con tres cuartas partes do país baixo a influencia dos Alpes, o clima alpino é o dominante. Na chaira panónica do leste e no val do Danubio o clima é continental, con menos choiva que nas zonas alpinas. Malia que Austria é fría no inverno (−10 a 0&nbsp;°C), as temperaturas do verán son relativamente altas, con temperaturas medias de 20º, e coa máxima 40,5&nbsp;°C rexistrada en agosto de 2013.

## Economía 
[thumb|180px|Austria converteuse en socio da [Unión europea en 1995.]]
Austria posúe unha desenvolvida economía social de mercado e un alto nivel de vida. Ata a década de 1980 moitas das grandes firmas austríacas foron nacionalizadas; esta tendencia virou nas últimas décadas coa chegada das privatizacións, axustándose así á media europea. Os movementos laborais son particularmente fortes en Austria e teñen unha grande influencia nas políticas de traballo.

Alemaña é dende tempos históricos, o maior socio comercial de Austria, facendo que a economía austríaca sexa vulnerable ós cambios da economía alemá. Dende que Austria se converteu en membro da Unión Europea o país viu reforzado as súas relacións económicas con outros países membros , reducindo a súa dependencia da economía alemá. Ademais, a estratéxica situación xeográfica de Austria preto dos países aspirantes á unión europea fixo que moitos investidores estranxeiros, atraídos polas economías emerxentes, investisen no país. As estimacións de crecemento do país para o 2006 (sobre un 3%) son moito máis favorables que as da economía veciña alemá.

A moeda oficial de Austria é o Euro.

## Demografía 
Os austríacos son un grupo homoxéneo, aínda que nas últimas décadas, a forte inmigración a Austria está a cambiar a composición étnica do país.

Segundo o censo do 2001, o 88.6% da poboación son falantes nativos de alemán (96% Bávaro e 4% Alemánico) mentres que o 11.4% restante fala diferentes linguas minoritarias. Os falantes non alemáns de Austria pódense dividir en dous grupos: as minorías tradicionais, relacionados cos antigos territorios do Imperio dos Habsburgo, e as novas minorías, resultantes da nova inmigración.

## Cultura 
Austria foi a terra natal de varios compositores famosos, como Wolfgang Amadeus Mozart, Johann Strauss (pai e fillo), Arnold Schoenberg, Anton Webern, Alban Berg. Outros austríacos famosos foron os físicos Ludwig Boltzmann e Erwin Schrödinger, os filósofos Ludwig Wittgenstein e Kurt Gödel, o psicanalista Sigmund Freud, o poeta Peter Rosegger, e o pintor Gustav Klimt.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* Rathkolb, Oliver. *The Paradoxical Republic: Austria, 1945–2005* (Berghahn Books; 2010, 301&nbsp;pages). Translation of 2005 study of paradoxical aspects of Austria's political culture and society.
* 

### Outros artigos 
* Lista de países
* Lista de bandeiras de Austria

### Ligazóns externas 
* Goberno Federal de Austria (en alemán).