Febre do ouro de Klondike

A **Febre do ouro de Klondike** foi unha migración duns 100.000 prospectores á rexión de Klondike do Yukón no noroeste do Canadá, entre 1896 e 1899. Os exploradores locais descubriron o ouro o 16 de agosto de 1896; Cando a noticia chegou a Seattle e San Francisco ao ano seguinte, desencadeou unha febre do ouro. Algúns fixéronse ricos, pero a maioría foi en balde. Foi inmortalizado en películas, literatura e fotografías.

Para chegar aos campos de ouro, a maioría dos buscadores tomaron a ruta a través dos portos de Dyea e Skagway no sueste de Alasca. Aquí, os "Klondikers" podían seguir o sendeiro Chilkoot Trail ou o White Pass ata o río Yukon e navegar ata o Klondike. As autoridades canadenses esixían que cada persoa trouxese a subministración de comida para un ano para evitar morrer de fame. En total, o equipo dos Klondikers pesaba preto dunha tonelada, que a maioría transportaban por etapas. Realizar esta tarefa e lidar co terreo montañoso e o clima frío significou que a maioría dos que persistiron non chegaron ata o verán de 1898. Unha vez alí, atoparon poucas oportunidades e moitos marcharon decepcionados.

Para acomodar os prospectores, xurdiron cidades en auxe ao longo das rutas. No seu final, fundouse Dawson City na confluencia dos ríos Klondike e Yukon. Dunha poboación de 500 habitantes en 1896, a cidade creceu ata albergar aproximadamente 17.000 persoas no verán de 1898. Construída en madeira, illada e insalubre, Dawson sufriu incendios, prezos altos e epidemias. A pesar disto, os prospectores máis ricos gastaron extravagantemente, xogando e bebendo nos saloons. Os indíxenas Hän, pola súa banda, sufriron a febre do mar, foron trasladados á forza a unha reserva para dar paso aos klondikers, e moitos morreron.

A partir de 1898, os xornais que animaran a tanta xente a viaxar ao Klondike perderon o interese nel. No verán de 1899, descubriuse ouro arredor de Nome, no oeste de Alasca, e moitos prospectores abandonaron o Klondike polos novos xacementos de ouro, o que marcou o fin da febre do Klondike. As cidades en auxe decaeron e a poboación de Dawson City diminuíu. A produción mineira de ouro no Klondike alcanzou o seu máximo en 1903 despois de que se trouxese equipo máis pesado. Desde entón, o Klondike foi extraído de forma intermitente, e o seu legado continúa a atraer turistas á rexión e a contribuír á súa prosperidade. Estímase que se extraeron  de ouro da zona (ata 2013), dos cales a metade proviña de Bonanza Creek e unha cuarta parte de Hunker Creek.

## Antecedentes 
[thumb|upright=1.15|alt=Mapa de persoas e lugares no momento do descubrimento de ouro no [Yukón.|Yukón no momento do descubrimento]]

Os pobos indíxenas do noroeste de América comerciaban con pebidas de cobre antes da expansión europea. A maioría das tribos sabían que existía ouro na rexión, pero non valoraban o metal. Os rusos e a Compañía da Baía de Hudson exploraran o Yukón na primeira metade do século XIX, pero ignoraron os rumores de ouro a favor do comercio de peles, que ofrecía beneficios máis inmediatos.

Na segunda metade de No século XIX, os prospectores americanos comezaron a estenderse pola zona. Tras facer tratos coas tribos nativas tlingit e tagish, os primeiros prospectores abriron as importantes rutas de Chilkoot e White Pass e chegaron ao val do Yukón entre 1870 e 1890. Aquí atopáronse co pobo hän, cazadores e pescadores seminómades que vivían ao longo dos ríos Yukón e Klondike. Os hän non parecían coñecer a extensión dos depósitos de ouro na rexión.

En 1883, Ed Schieffelin identificou depósitos de ouro ao longo do río Yukón, e unha expedición río arriba polo río Fortymile en 1886 descubriu cantidades considerables e fundou Fortymile City. Ese mesmo ano atopouse ouro nas beiras do río Klondike, pero en pequenas cantidades e sen que se fixesen reclamacións. A finais de 1886, varios centos de mineiros traballaban ao longo do val do Yukón, vivindo en pequenos campamentos mineiros e comerciando cos hän. No lado de Alasca da fronteira, Circle City, unha cidade de troncos, estableceuse en 1893 no río Yukón. En tres anos converteuse no "París de Alasca", con arredor de 1.200 habitantes, salóns, teatros de ópera, escolas e bibliotecas. En 1896, era tan coñecida que un correspondente do "Daily Record" de Chicago veu visitala. A finais de ano, converteuse nunha cidade pantasma, cando se atoparon grandes depósitos de ouro río arriba no Klondike.

## Descubrimento (1896) 
[thumb|upright|alt=Fotografía de Skookum Jim, un dos descubridores, 1898|[Skookum Jim, un dos descubridores, 1898]]

O 16 de agosto de 1896, un prospector estadounidense chamado George Carmack e dous homes de Tagish, Skookum Jim (Keish) e Tagish Charlie (K̲áa Goox̱) viaxaban ao sur do río Klondike. Seguindo unha suxestión de Robert Henderson, un prospector canadense, comezaron a buscar ouro en Bonanza Creek, entón chamado Rabbit Creek, un dos ríos afluente do Klondike. Non está claro quen descubriu o ouro: George Carmack ou Skookum Jim, pero o grupo acordou que George Carmack aparecese como o descubridor oficial porque temían que as autoridades non recoñecesen a un reclamante indíxena.

En calquera caso, o ouro estaba presente ao longo do río en grandes cantidades. Carmack mediu catro franxas de terreo para a minería ao longo do río, dúas para el como descubridor e unha para Jim e unha para Charlie. Estas reclamacións rexistráronse ao día seguinte no posto de policía na desembocadura do Río Fortymile e as novas estendéronse rapidamente desde alí a outros campamentos mineiros no val do río Yukon.

A finais de agosto, todo Bonanza Creek fora reclamado polos mineiros. Un prospector avanzou entón cara a un dos regatos que desembocaban no Bonanza, que máis tarde se chamaría Eldorado Creek. Descubriu alí novas fontes de ouro, que resultarían ser aínda máis ricas que as do Bonanza. Comezaron a venderse concesións de ouro entre mineiros e especuladores por sumas considerables. Xusto antes do Nadal, a noticia do ouro chegou a Circle City. Malia o inverno, moitos prospectores partiron inmediatamente cara ao Klondike en zorras tiradas por cans, ansiosos por chegar á rexión antes de que se tomasen as mellores decisións. O mundo exterior aínda descoñecía en gran medida a noticia e, aínda que as autoridades canadenses conseguiran enviar unha mensaxe aos seus superiores en Ottawa sobre os achados e a afluencia de prospectores, o goberno non lle prestou moita atención. O inverno impediu o tráfico fluvial e non foi ata xuño de 1897 que os primeiros barcos abandonaron a zona, levando o ouro acabado de extraer e a historia completa dos descubrimentos.

## Comezo da desbandada (xullo de 1897)
Na desbandada resultante de Klondike, estímase que unhas 100.000 persoas intentaron chegar aos campos de ouro de Klondike, aínda que só entre 30.000 e 40.000 o conseguiron finalmente. O auxe da febre do ouro do Klondike foi desde o verán de 1897 ata o verán de 1898.

Comezou o 14 de xullo de 1897 en San Francisco e foi impulsada tres días despois en Seattle, cando os primeiros prospectores regresaron do Klondike, traendo consigo grandes cantidades de ouro nos barcos *Excelsior* e *Portland*. A prensa informou de que estes barcos trouxeran un total de 1&nbsp;139&nbsp;000 dólares (equivalente a 1&nbsp;000 millóns de dólares a prezos de 2010), aínda que isto resultou ser unha subestimación. A migración de prospectores chamou tanta atención que se lle uniron provedores, escritores e fotógrafos.

Varios factores explican esta repentina resposta masiva. Economicamente, a noticia chegara aos Estados Unidos no auxe dunha serie de recesións financeiras e quebras bancarias na década de 1890. O patrón ouro da época vinculaba o papel moeda á produción de ouro e a escaseza cara a finais do século XIX significou que os dólares de ouro aumentaban rapidamente de valor por diante dos papel moeda e que se acumulaban. Isto contribuíra ao Pánico de 1893 e ao Pánico de 1896, que causaron desemprego e incerteza financeira. Había unha enorme demanda de ouro sen resolver en todo o mundo desenvolvido que o Klondike prometeu satisfacer e, para os individuos, a rexión prometía salarios máis altos ou seguridade financeira.

[thumb|upright|[Seattle Post-Intelligencer|Xornal de Seattle anunciando a chegada de ouro de Klondike, 17 de xullo de 1897]]

Psicoloxicamente, o Klondike, como o describe o historiador Pierre Berton, estaba "o suficientemente lonxe para ser romántico e o suficientemente preto para ser accesible". Ademais, os portos do Pacífico máis próximos ás exploracións de ouro estaban desesperados por fomentar o comercio e as viaxes á rexión. O xornalismo de masas da época promoveu o evento e as historias de interese humano que o acompañaban. Unha campaña publicitaria mundial deseñada en gran parte por Erastus Brainerd, un xornalista de Seattle, axudou a establecer esa cidade como o principal centro de subministración e o punto de partida para os campos de ouro.

Os prospectores proviñan de moitas nacións, aínda que se estima que a maioría do 60 ao 80 por cento eran estadounidenses ou inmigrantes recentes en América. A maioría non tiña experiencia na industria mineira, xa que eran administrativos ou vendedores. As renuncias masivas de persoal para unirse á febre do ouro fixéronse notorias. En Seattle, isto incluía o alcalde, doce policías e unha porcentaxe significativa dos condutores de tranvía da cidade.

Algúns prospectores eran famosos: John McGraw, o antigo gobernador de Washington, uniuse, xunto co destacado avogado e deportista A. Balliot. Frederick Burnham, un coñecido explorador e scout estadounidense, chegou de África, só para ser chamado de volta para participar na Segunda Guerra Bóer. Entre os que documentaron a febre estaba o fotógrafo de orixe sueca Eric Hegg, quen tomou algunhas das imaxes icónicas do paso de Chilkoot, e o reporteiro Tappan Adney, quen posteriormente escribiu unha historia de primeira man da desbandada. Jack London, máis tarde un famoso escritor estadounidense, marchou á procura de ouro, pero gañou cartos durante a febre do ouro principalmente traballando para os prospectores. Friedrich Trump, avó do que máis tarde sería presidente dos Estados Unidos Donald Trump, chegara aos Estados Unidos en 1885. Uniuse á febre do ouro como provedor.

Seattle e San Francisco competiron ferozmente polos negocios durante a febre do ouro, con Seattle gañando a maior parte do comercio. De feito, un dos primeiros en unirse á febre do ouro foi William D. Wood, o alcalde de Seattle, que dimitiu e formou unha empresa para transportar prospectores ao Klondike. A publicidade arredor da febre do ouro levou a unha morea de equipos que engadían "Klondike" ao nome, supostamente deseñados para o noroeste. As guías ofrecían consellos sobre rutas, equipamento, minería e custos. Os xornais da época denominaron este fenómeno "klondicite".

Ficheiro:Klondikers buying miner's licenses at Custom House, Victoria, B C, Feb 21, 1898 (HS85-10-9774) (cropped).jpg|Klondikers comprando licenzas de mineiros en Custom House en Victoria, Columbia Británica, o 12 de febreiro de 1898
Ficheiro:Steamship Islander leaving Vancouver, British Columbia for Skagway Bay crop.jpg|SS *Islander* saíndo de Vancouver, con destino a Skagway, 1897
Ficheiro:Excelcior-1897.jpg|alt=San Francisco, xullo de 1897. O barco de vapor Excelsior sae de San Francisco o 28 de xullo de 1897 cara ao Klondike|O S/S *Excelsior* sae de San Francisco o 28 de xullo de 1897 cara ao Klondike.

## Rutas cara ao Klondike 
[thumb|upright=1.7|alt=Ruta cara ao Klondike|Rutas cara ao [Klondike, Yukon|Klondike (punto vermello). Para máis detalles, consulte Charts and tables.]]

Ao Klondike só se podía chegar polo río Yukón, xa fose augas arriba do seu delta, augas abaixo da súa cabeceira ou desde algún lugar do medio a través dos seus afluentes. Os barcos fluviais podían navegar polo Yukón no verán desde o delta ata un punto chamado Whitehorse, por riba do Klondike. As viaxes, en xeral, eran difíciles tanto polo terreo como polo clima. A rexión era montañosa, os ríos sinuosos e ás veces intransitables; Os veráns, aínda que curtos, aínda traían calor, mentres que durante os longos invernos, as temperaturas podían baixar por debaixo dos -50 °C.

As axudas para que os viaxeiros transportasen as súas subministracións variaban. Algúns levaron cans, cabalos, mulas ou bois, mentres que outros tiveron que depender de levar o seu equipo ás costas ou en zorras tiradas a man. Pouco despois de que comezase a desbandada en 1897, as autoridades canadenses introduciron normas que esixían que calquera persoa que entrase no territorio do Yukón levase consigo un ano de comida, normalmente, isto pesaba uns 520 kg. Cando se engadía o equipo de acampada, as ferramentas e outros artigos esenciais, un viaxeiro típico transportaba ata unha tonelada de peso. Como era de esperar, o prezo dos animais de tiro disparouse. En Dyea, mesmo os cabalos de mala calidade podían venderse por ata 700 dólares , ou alugarse por 40 dólares  ao día.

Desde Seattle ou San Francisco, os prospectores podían viaxar por mar pola costa ata os portos de Alasca. A ruta que seguía a costa coñécese agora como a Pasaxe Interior. Levaba aos portos de Dyea e Skagway, ademais de portos de sendeiros próximos. O repentino aumento da demanda animou a poñer en servizo unha serie de embarcacións, incluíndo vellos barcos de rodas de paletas, barcos de pesca, barcazas e barcos de carbón aínda cheos de po de carbón. Todos estaban sobrecargados e moitos afundíronse.

### Todas as rutas de auga 
Era posible navegar ata o Klondike, primeiro desde Seattle a través do Pacífico norte ata a costa de Alasca. Desde St. Michael, no delta do río Yukón, un barco fluvial podía levar os prospectores o resto do camiño río arriba ata Dawson, a miúdo guiados por un dos nativos pobo koyukon que vivían preto de St. Michael. Aínda que esta ruta totalmente acuática, tamén chamada "a ruta do home rico", era cara e longa (7.600 km en total), tiña o atractivo da velocidade e de evitar viaxes por terra. Ao comezo da desbandada podíase mercar un billete por 150 dólares , mentres que durante o inverno de 1897–98 a tarifa estableceuse en 1.000 dólares.

En 1897 uns 1.800 viaxeiros intentaron esta ruta, pero a gran maioría quedaron atrapados ao longo do río cando a rexión se conxelou en outubro. Só 43 chegaron ao Klondike antes do inverno e, deles, 35 tiveron que regresar, despois de tirar o seu equipo polo camiño para chegar ao seu destino a tempo. O resto atopouse principalmente varado en campamentos e asentamentos illados ao longo do río cuberto de xeo, a miúdo en circunstancias desesperadas.

## Minería 
Das aproximadamente 30.000 a 40.000 persoas que chegaron a Dawson City durante a febre do ouro, só entre 15.000 e 20.000 finalmente se converteron en prospectores. Deles, non máis de 4.000 atoparon ouro e só uns poucos centos fixéronse ricos. Cando a maioría dos "stamperers" chegaron en 1898, os mellores regatos xa reclamáranse, xa fose polos mineiros de longa data na rexión ou polas primeiras chegadas do ano anterior. Os regatos Bonanza, Eldorado, Hunker e Dominion foron todos tomados, con case 10.000 reclamacións rexistradas polas autoridades en xullo de 1898. Un novo prospector tería que buscar máis lonxe para atopar unha mina propia.

Xeoloxicamente, a rexión estaba permeada de vetas de ouro, forzadas á superficie pola acción volcánica e logo desgastadas pola acción de ríos e regatos, deixando pebidas e po de ouro en depósitos coñecidos como Minería de praceres. Algúns minerais xacían ao longo dos leitos dos regatos en liñas de solo, normalmente de 4´6 m a 9´1 m baixo a superficie. Outros, formados por regatos aínda máis antigos, xacían ao longo dos cumios das ladeiras, estes depósitos chamábanse "banco de ouro ". Atopar o ouro foi un reto. Inicialmente, os mineiros asumiran que todo o ouro estaría ao longo dos regatos existentes, e non foi ata finais de 1897 que se comezou a extraer dos cumios dos outeiros. O ouro tamén estaba distribuído de forma desigual, o que facía incerta a predición de bos sitios mineiros sen escavacións exploratorias.

## A vida no Klondike 
A afluencia masiva de prospectores impulsou a formación de cidades prósperas ao longo das rutas da desbandada, sendo Dawson City no Klondike a maior. As novas cidades estaban ateigadas, a miúdo caóticas e moitas desapareceron en canto chegaron. A maioría dos prospectores eran homes, pero as mulleres tamén viaxaban á rexión, normalmente como esposas dun prospector. Algunhas mulleres entretíñanse en salas de xogos de azar e bailes construídas por homes e mulleres de negocios que se vían animados polos gastos suntuosos dos mineiros exitosos.

Dawson permaneceu relativamente legal, protexida pola NWMP canadense, o que significaba que se aceptaban os xogos de azar e a prostitución, mentres que os roubos e os asasinatos se mantiñan baixos. Pola contra, especialmente o porto de Skagway, baixo xurisdición estadounidense no sueste de Alasca, fíxose infame polo seu submundo criminal. O clima extremo e o afastamento da rexión en xeral significaban que as subministracións e a comunicación co mundo exterior, incluíndo noticias e correo, eran escasos.

#### Consumo conspicuo 
thumb|Pagando con po de ouro, 1899

As enormes cantidades de ouro que chegaban a Dawson City fomentaron un estilo de vida luxoso entre os prospectores máis ricos. Os saloons adoitaban estar abertos as 24 horas do día, sendo o whisky a bebida estándar. O xogo era popular, e os principais saloons tiñan as súas propias salas, desenvolveuse unha cultura de apostas altas, con prospectores ricos apostando habitualmente 1.000 $  nos dados ou xogando por un bote de 5.000 $  ao póker. Os establecementos arredor de Front Street tiñan grandes fachadas de estilo parisino, espellos e fiestras de vidro plano e, desde finais de 1898, estaban iluminados con luz eléctrica. Os salóns de baile de Dawson eran particularmente prestixiosos e importantes símbolos de status, tanto para os clientes como para os seus propietarios. Esperábase que os prospectores ricos bebesen champaña a 60 dólares  a botella, e o salón de baile Pavilion custoulle ao seu propietario, Charlie Kimball, ata 100.000&nbsp;$  para construílo e decoralo. Construíronse elaborados teatros de ópera, que trouxeron cantantes e actuacións especiais a Dawson.

Abundaban as historias de buscadores que gastaban enormes sumas en entretemento: Jimmy McMahon gastou unha vez 28.000&nbsp;$  nunha soa noite, por exemplo. A maioría dos pagos realizábanse en po de ouro e, en lugares como os saloons, había tanto ouro derramado que se podía obter un beneficio só varrendo o chan. Algúns dos buscadores máis ricos vivían de forma extravagante en Dawson. Swiftwater Bill, un xogador que raramente ía a algún sitio sen vestir seda e diamantes, era un deles. Cando descubriu que a muller da que estaba namorado (á que lle gustaban os ovos, un luxo caro) estaba a cear con outro home, supostamente comprou todos os ovos en Dawson, mandou fervelos e deullos de comer aos cans. Outro mineiro, Frank Conrad, lanzou unha secuencia de obxectos de ouro a un barco como mostra da súa estima cando o seu cantante  favorito deixou Dawson City. As mozas máis ricas dos salóns de baile seguiron o exemplo: Daisy D'Avara mandou facerse un cinto con 340 dólares  en moedas de ouro por valor de dólar, outra, Gertie Lovejoy, tiña un diamante inserido entre os dous dentes frontais. O mineiro e empresario Alex McDonald, a pesar de ser alcumado o "Rei do Klondike", era infrecuente entre os seus compañeiros pola súa falta de gastos grandiosos.

## Papel das mulleres 
thumb|alt=Fotografía de actrices|Actrices viaxando a Dawson, 1898
En 1898, o oito por cento das persoas que vivían no territorio de Klondike eran mulleres, e en cidades como Dawson esta porcentaxe subiu ao 12 por cento. Moitas mulleres chegaron cos seus maridos ou familias, pero outras viaxaron soas. A maioría viñeron ao Klondike por razóns económicas e sociais similares ás dos buscadores masculinos, pero atraeron un interese particular dos medios de comunicación. O desequilibrio de xénero no Klondike animou as propostas empresariais para enviar mulleres novas e solteiras á rexión para casar con mineiros recentemente ricos. Poucos destes matrimonios, se é que algún, tiveron lugar, pero parece que algunhas mulleres solteiras viaxaron soas coa esperanza de atopar maridos prósperos. As guías de viaxe daban recomendacións sobre a roupa práctica que as mulleres debían levar ao Klondike: o código de vestimenta feminina da época era formal, facendo fincapé en  saias longas e corsé, pero a maioría das mulleres adaptárono ás condicións dos sendeiros. Independentemente da experiencia, normalmente esperábase que as mulleres dun grupo cociñasen para o grupo. Poucas nais traían os seus fillos con elas debido aos riscos da viaxe.

Unha vez no Klondike, moi poucas mulleres, menos dun por cento—en realidade traballaban como mineiras. Moitas estaban casadas ​​con mineiros, porén, as súas vidas como compañeiras nos campos de ouro aínda eran duras e a miúdo solitarias. Tiñan extensas tarefas domésticas, incluíndo desconxelar xeo e neve para obter auga, romper alimentos conxelados, cortar leña e recoller alimentos silvestres. En Dawson e outras vilas, algunhas mulleres lavaban a roupa para gañar cartos. Este era un traballo fisicamente esixente, pero podía combinarse con relativa facilidade con tarefas de coidado de nenos. Outras aceptaron traballos no sector servizos, por exemplo como camareiras ou costureiras, que podían pagar ben, pero que a miúdo estaban salpicados de períodos de desemprego. Tanto homes como mulleres abriron pousadas, pero considerábase que as mulleres eran mellores dirixíndoas. Algunhas mulleres traballaron no empacando mercancías, transportando mercadorías ás costas ou converténdose en criadas domésticas.

thumb|left|alt=Fotografía de Roadhouse|Pousada no Klondike
As mulleres máis ricas con capital podían investir en minas e outros negocios. Unha das mulleres de negocios máis destacadas do Klondike foi Belinda Mulrooney. Trouxo consigo un envío de tea e botellas de auga quente cando chegou ao Klondike a principios de 1897, e cos ingresos desas vendas construíu primeiro un motel en Grand Forks e máis tarde un gran hotel en Dawson. Investiu moito, incluíndo a adquisición da súa propia empresa mineira, e tiña fama de ser a muller máis rica do Klondike. A rica Martha Black foi abandonada polo seu marido ao comezo da viaxe ao Klondike, pero continuou sen el, chegando a Dawson City, onde se converteu nunha cidadá prominente, investindo en varias empresas mineiras e comerciais co  seu irmán.

Un número relativamente pequeno de mulleres traballaba nas industrias do entretemento e do sexo. A elite destas mulleres eran as actrices e cortesás de Dawson, que cobraban un salario elevado, por debaixo delas había bailarinas de liña do coro, que normalmente facían de azafatas e outras traballadoras de salóns de baile. Aínda que estaban mellor pagadas que os traballadores masculinos de colarinho branco, estas mulleres traballaban moitas horas e tiñan gastos significativos. A industria do entretemento fusionouse coa industria do sexo, onde as mulleres se gañaban a vida como prostitutas. A industria do sexo en Klondike concentrábase na cidade de Klondike e nunha zona secundaria de Dawson. Existía unha xerarquía de emprego sexual, con bordeis e salóns de beleza  na parte superior, pequenas "tendas de tabaco" independentes no medio e, na parte inferior, as prostitutas que traballaban en pequenas cabanas chamadas "hutches". A vida para estas traballadoras era unha loita continua e a taxa de suicidio era alta.

O grao de implicación entre as mulleres indíxenas e as "stamperers" variaba. Moitas mulleres tlingit traballaban como embaladoras para os prospectores, por exemplo, transportando subministracións e equipamento, e ás veces tamén os seus bebés. Non obstante, as mulleres hän tiñan relativamente pouco contacto cos inmigrantes brancos, e había unha división social significativa entre as mulleres hän locais e as mulleres brancas. Aínda que antes de 1897 houbo varias mulleres indíxenas que casaron con homes occidentais, incluída Kate Carmack, a esposa tagish dun dos descubridores, esta práctica non sobreviviu á estampida. Moi poucas persoas que participaron na estampida casaban con mulleres hän, e moi poucas mulleres hän traballaban como prostitutas. As mulleres brancas "respectables" evitaban asociarse con mulleres ou prostitutas indíxenas: as que o facían arriscábanse ao escándalo.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
*