Pé (moluscos)

[miniatura|380px|**Diagrama anatómico dun hipotético molusco ancestral.**4. [Manto (moluscos)|Manto.; 18. **Pé**.; 19. Músculos retractores pedios. 27, b. Par de ganglios pedios.]]

O **pé** é un dos órganos característico dos moluscos, xunto coa cabeza (que é xeralmente o centro sensorial) e a masa visceral (que contén os órganos internos notabelmente desenvolvidos).

O pé mostra unha enorme plasticidade evolutiva. Está dotado dunha musculatura complexa e potente. Suponse que, primitivamente, era reptante (parecido ao dos gasterópodos actuais), pero experimentou unha gran diversificación, orixinando, entre outros, o pé escavador dos bivalvos, o pé escindido en tentáculos dos cefalópodos ou o pé nadador dalgúns gasterópodos peláxicos, entre outros.

## Características
O pé corresponde á parte ventral, musculosa, do tronco e posúe, en principio, unha superficie de reptación. Como o resto do corpo, desprovisto de cuncha, está recuberto por un epitelio glandular ciliado e incluso, nas especies terrestres, presenta bandas ciliadas. Na súa parte anterior áchase unha *glándula pedia*, moitas veces afundida a xeito de bóla. O pé é moi variábel en forma e función.
 
## Diferentes tipos de pés
* Bivalvos. O pé nos bivalvos está ligado ás valvas mediante feixes musculares, que lle dan mobilidade, e posúe unha musculatura propia que non está inserrida na superficie interna das valvas. A súa estrutura e tamaño son moi variábeis en relación coas diversas formas de vida e de hábitat destes animais. É moi robusto e está moi desenvolvido cando a súa función consiste en desprazar o animal mediante unha serie de contraccións (vieiras, zamburiñas); falta, ou é moi rudimentario en formas que levan vida sedentaria, como os mexillóns ou as ostras.  En moitos bivalvos o pé ten forma de machada, con función locomotora e escavadora, que ten un suco fino na cara posterior, e cuxo extremo aparece dilatado pola entrada de vasos sanguíneos, o que permite que o pé se fixe ao sedimento e atraia cara a si o resto do corpo. Traso o pé, nalgunhas especies, como os mexillóns, achase unha *glándula pedia* cuxa secreción endurecida forma o biso (por iso este órgano denomínase tamén *glándula do biso*), que lle serve ao animal para fixarse, temporal ou definitivamente, ao substrato; Algúns dos tentáculos (nos coleoideos) modificáronse para formaren estruturas reprodutivas chamadas espádices, que cumpren o papel de introducir os espermatóforos (sacos cheos de esperma) na cavidade paleal da femia.
* Gasterópodos. Nos caracois pequenos a locomoción prodúecese grazas aos cilios do pé, pero nas especies de maior tamaño está prodúcese grazas a ondas musculares regulares ou irregulares. Nalgúns casos existe unha fendedura lonsitudinal que fai posíbel a locomoción por desprazamento alternativo da parte dereita e da parte esquerda do pé (*Pomatius*, *Littorina*), e tamén pode existir unha división do pé nunha parte anterior e outra posterior (*Strombus*). Noutros caracois a parte anterior do pé pode converterse nunha aleta natatoria impar e verical e, noutras, nun órgano prensor. A partir desta zona é onde se desenvolveron os brazos dos cefalópodos.
* Monoplacóforos. Nestes moluscos primitivos, mariños, a parte central da súa cara ventral está ocupada polo pé, que é case circular e está rodeado por un *suco paleal* no que se encontran cinco pares de branquias. Os músculos retractores do pé, moi desenvolvidos, están dispostos en oito pares, distribuídos metamericamente.
* Poliplacóforos. Nos poliplacóforos, (quitóns) o pé está situado na superficie inferor do corpo, está ben desenvolvido, é moi ancho e musculoso e ten forma de sola. Grazas aos seus movementos reptadores os quitóns deslízanse lentamente.
* Solenogastros. Os solenogastros son moluscos mariños, de pequeno tamaño, vermiformes e sen cuncha, que presentan moitos caracteres primitivos e derivados (polo que a súia clasificación é difícil). Un dos caracteres derivados é a redución do pé, que ás veces falta; cando existe, está representado por un estreito canle ciliado ventral lonxitudinal que permite a reptación.

## Véxase tamén
### Bibliografía
* Brusca, R. C. & Brusca, G. J. (2005): *Invertebrados*, 2ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana de España. ISBN 0-87893-097-3.
* D'Ancona, Humberto (1972): "Moluscos" en *Tratado de zoología. Tomo II. Zoología especial*. Barcelona: Editorial Labor, S. A., pp.&nbsp;729–763.
* Frings, H. e Frings, M. (1975): *Conceptos de Zoología*. Madrid: Editorial Alhambra. ISBN 84-205-0505-6.
* Grassé, P.-P., E. A. Poisson e O. Tuzet (1976): *Zoología, vol. 1. Invertebrados*. Barcelona: Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4.
* Hickman, C. P., W. C. Ober e C. W. Garrison (2006): *Principios integrales de zoología*, 13ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana. ISBN 84-481-4528-3.
* Remane, A., Storch, V. e Welsch, U. (1980): "Mollusca (Moluscos)", en *Zoología sistemática. Clasificación del reino animal*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0608-2, pp.&nbsp;121–169.
* VV. AA. (1968): "Moluscos" en: *Enciclopedia Salvat de las ciencias. Tomo 4. Animales invertebrados*. Pamplona: Salvat, S. A. de Ediciones, pp.&nbsp;248–293.

### Outros artigos
* Moluscos
* Manto (moluscos)
* Masa visceral

## Notas