open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
865

## Acontecementos 
### Asia 
* Al-Mutazz é novo califa abasida.

### Europa 
* * 2 de febreiro - Batalla de Morcuera: preto da actual Miranda de Ebro, os musulmáns dirixidos por Mohamed I de Córdoba derrotan as tropas de Ordoño I.
* Boris I, rei dos búlgaros convértese ao cristianismo. O clero búlgaro fica suxeito ao patriarca de Bizancio.
* Ethelred sobe ao trono de Wessex (ou 866).
* O noruegués Gunnbjorn descobre Islandia.

## Nacementos 
* Al-Razí, coñecido en Occidente como Races, médico persa-musulmán (m. 925).

## Mortes 
* Aethelberht, rei de Wessex desde 862 ata **865** (n. 835).
* Radnar Lodbrok, rei de Suecia e Dinamarca.
* Liu Gongquan, calígrafo chinés (n. 778).

## Outros 
*

Historia ano a ano
Gonzar

O topónimo **Gonzar** pode referirse a:

;En Galiza
***Gonzar**, parroquia do concello do Pino;
****Gonzar**, lugar de dita parroquia;
***Gonzar**, parroquia do concello de Portomarín.
****Gonzar**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Gontar**, lugar da parroquia de Coucieiro, no concello de Val do Dubra;
***Gonxar**, lugar da parroquia de Agar, no concello da Estrada.
Gatocán

***Gatocán*** (en ) foi unha serie de debuxos animados estadounidense do canal Nickelodeon, creada por Peter Hannan.

## Argumento
Conta a historia de dous irmáns siameses: un gato intelixente e racional e un can idiota e alegre, ambos constitúen un corpo onde cada punta posúe unha cabeza e un par de patas. Os dous forman a criatura chamada GatoCán, *CatDog* na versión orixinal. Durou entre 1998 e 2001.

GatoCán foi separado dos seus pais (un sapo e unha criatura peluda, estilo Home do Ieti ou Pés Grandes) por un tornado. Dende entón viven nunha casa con formato de peixe e óso na cidade de Pretoburgo (Nearburg), xunto cun rato azul.

GatoCán sempre se mete en confusos enredos cunha banda de cans, formada polo xefe Blefe, xunto con Biluca e Chilique.

O programa nunca foi moi popular en ningunha parte do mundo, pero posúe unha relativa lexión de fans de proporcións razoables, formada principalmente polo público preescolar e preadolescente, non obstante, ten algunha mensaxe máis dirixida ós adultos.
No Xabarín Club (TVG) foi emitido por primeira vez no ano 2002.

## Véxase tamén
### Outros artigos
**Xabarín Club*
Nande

Como topónimo **Nande** pode referirse a:

;En Galiza
***Nande**, parroquia do concello de Laxe;
***Esternande**, lugar da parroquia de Couso, no concello de Coristanco;
****Esternande**, lugar de dita parroquia;
***Grixoa de Esternande**, parroquia do concello de Santa Comba;
***Senande**, parroquia do concello de Antas de Ulla;
****Senande**, lugar de dita parroquia;
***Nande**, lugar da parroquia de Castro, no concello de Carballedo;
***Nande**, lugar da parroquia de Mouricios, no concello de Chantada;
***Nande**, lugar da parroquia de Mañufe, no concello de Gondomar.
***Nande**, lugar da parroquia de San Cristovo do Real, no concello de Samos;
***Nande**, lugar da parroquia de San Fins de Sales, no concello de Vedra;
***Arnande**, lugar da parroquia de Ludrio, no concello de Castro de Rei;
***Cachosenande**, lugar da parroquia de Lestedo, no concello de Boqueixón;
***Casanande**, lugar da parroquia de Olveira, no concello de Ribeira;
***Castinande**, lugar da parroquia de Anllo, no concello de Sober;
***Cernande**, lugar da parroquia de Tállara, no concello de Lousame;
***Escanande**, lugar da parroquia de Xallas de Castriz, no concello de Santa Comba;
***Fernande**, lugar da parroquia de Piñeiro, no concello de Ames;
***Fernande**, lugar da parroquia de Castro, no concello de Narón;
***Senande**, lugar da parroquia de Donalbai, no concello de Begonte;
***Senande**, lugar da parroquia de Lamas, no concello de Boqueixón;
***Senande**, lugar da parroquia de Petán, no concello da Cañiza;
***Senande**, lugar da parroquia de Lagostelle, no concello de Guitiriz;
***Senande**, lugar da parroquia de Vilastose, no concello de Muxía;
***Senande**, lugar da parroquia de Ferreira de Negral, no concello de Palas de Rei;
***Sernande**, lugar da parroquia de Nogueira de Miño, no concello de Chantada;
***Sernande**, lugar da parroquia de Farnadeiros, no concello do Corgo;
***Sernande**, lugar da parroquia de San Fiz de Cangas, no concello de Pantón;
***Sernande**, lugar da parroquia de Bouzoa, no concello de Taboada;
***Sinande**, lugar da parroquia de Sofán, no concello de Carballo;
***Ternande** lugar da parroquia de Cesullas, no concello de Cabana de Bergantiños;
***Ternande** lugar da parroquia de Celas, no concello de Culleredo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Buggles

**Buggles** foi unha banda de música pop/rock formada en 1977 por Geoff Downes (percusións, teclados) Trevor Horn (baixo, guitarra, percusións, voces) e Bruce Woolley. Antes do seu primeiro disco Wooley deixou a banda para formar *Camera Club* xunto con Thomas Dolby e Hans Zimmer.

## Biografía 
Buggles saltaron á fama co seu primeiro sinxelo publicado a finais de 1979: *Video Killed the Radio Star*, que chegou a estar no primeiro posto nas listas do Reino Unido. O valor novedoso da canción conduciunos a ser percibidos como unha banda dun só éxito: Co sinxelo *The Plastic Age* acadaron o número 16, pero o éxito foi suficiente para lanzar a ambos membros a carreiras exitosas. O videoclip da canción, dirixido por Russell Mulcahy, foi o primeiro emitido pola cadena MTV, o 1 de agosto de 1981. Esta canción tamén existe como unha gravación de *Camera Club*. A canción aparece no primeiro álbum do grupo, **The Age of Plastic** (1980)

Despois Horn e Downes comezaron a traballar nun segundo proxecto, co grupo Yes, que perderan ó vocalista Jon Anderson e ó tecladista Rick Wakeman.

Coa ruptura de Yes a principios de 1981, o traballo continuou co segundo álbum de Buggles, pero Downes axiña deixou ó grupo (uníndose á banda Asia co seu compañeiro Steve Hove). Horn continuou traballando no segundo álbum, **Adventures in Modern Recording**, con novos músicos. Este álbum incluíu a canción *I am a Camera*, unha versión alternativa de *Into the Lens* do disco de Yes **Drama**.

O son da banda estivo caracterizado por unha calidade sintética coa tecnoloxía como principal tema das súas cancións. Horn declarou que escolleu o nome "Buggles" para a súa banda porque "foi o nome máis repelente no que pensei naquel tempo".

Buggles nunca saíron de xira, sendo unha creación de estudio. Fixeron algunha actuación co propósito de promover o segundo álbum.

## Discografía 
### Álbums 
* *The Age of Plastic* (1980)
* *Adventures In Modern Recording* (1982)

### Sinxelos 
* "Video Killed the Radio Star" (1979) #1 20px
* "The Age Of Plastic" (1980) #16 20px
* "Clean Clean" (1980) #38 20px
* "Elstree" (1980) #55 20px
* "Adventures In Modern Recording" (1981)

## Ligazóns externas 
* vídeoclip de *Video Kill the Radio Star*
Soutullo

O topónimo **Soutullo** pode referirse a:

;En Galiza
***Soutullo**, parroquia do concello da Laracha;
***Soutullo**, lugar da parroquia de Aranga, no concello de Aranga;
***Soutullo**, lugar da parroquia de San Martiño de Calvos de Sobrecamiño, no concello de Arzúa;
***Soutullo**, lugar da parroquia de Montecubeiro, no concello de Castroverde;
***Soutullo**, lugar da parroquia de Erbecedo, no concello de Coristanco;
***Soutullo**, lugar da parroquia de Anseán, no concello de Lalín;
***Soutullo**, lugar da parroquia de Santa Cruz de Moeche, no concello de Moeche;
***Soutullo**, lugar da parroquia de Langueirón, no concello de Ponteceso;
***Soutullo**, lugar da parroquia de Igrexafeita, no concello de San Sadurniño;
***Soutullo**, lugar da parroquia de Lamas, no concello de San Sadurniño;
***Soutullo**, lugar da parroquia de Noalla, no concello de Sanxenxo;
***Soutullo**, lugar da parroquia de Fao, no concello de Touro;
***Soutullo**, lugar da parroquia de Lago, no concello de Valdoviño;
***Soutullo de Abaixo**, lugar da parroquia de Coles, no concello de Coles;
***Soutullo de Arriba**, lugar da parroquia de Gustei, no concello de Coles.

Amais, como apelido, pode referirse a:

***Reveriano Soutullo Otero**, compositor galego (1880-1932).

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Soutullos**, lugar da parroquia de San Salvador de Bastavales, no concello de Brión.
820

## Acontecementos 
* Miguel II sobe ao trono de Bizancio (até 829). Asocia ao trono a seu fillo Teófilo.
* Rampón é o novo conde de Barcelona, ao ser substituído Bera.

## Nacementos 
*Eberardo de Friúl, marqués de Friúl (m. 866).

## Mortes 
* Xienzong, emperador chinés (806-**820**) da dinastía Tang (n. 778).
* 25 de decembro - León V o Armenio, emperador bizantino, asasinado polo seu sucesor.
* Adi Shankara, filósofo do hinduísmo (n. 788).

## Outros 
*

Historia ano a ano
885

## Acontecementos 
* Asemblea de Ponthion: os magnates francos escollen como rei a Carlos o Gordo, fillo de Luís o Xermano, emperador alemán. Con esta decisión o reino dos francos volve a recobrar a unión e a extensión que tivera en tempos de Carlomagno.
** 28 de novembro: os viquingos inician o asedio de París, que manterán até outubro do 886.
* Vifredo o Veloso, conde de Barcelona, funda o mosteiro de Sant Joan de les Abadesses.
* Estevo VI sucede a Hadrián III no pontificado romano.
* Alfredo o Grande faise con Londres.

## Nacementos 
* 18 de xaneiro - Daigo, 60º emperador do Xapón (m. 930).
* Zhuangzong, emperador da dinastía Tang Tardía, na China.
* Bosón de Arles, conde de Aviñón e Vaison (911-931), conde de Arles (926-931) e marqués de Toscana (931-936) (m. 936).

## Mortes 
* 6 de abril - Metodio, bispo, tradutor da Biblia, apóstolo dos eslavos; santo.
* 17 de setembro - Hadrián III, papa.

## Outros 
*

Historia ano a ano
Planta carnívora

miniatura|A planta carnívora con ascidio *Heliamphora nutans*.
Unha planta carnívora é calquera vexetal capaz de capturar presas e de asimilalas total ou parcialmente para satisfacer ás súas propias necesidades nutricionais, moitas veces de nitróxeno. Existen máis de 600 especies de plantas carnívoras coñecidas ata hoxe.

## Medio natural 
Se ben un gran número de especies de plantas carnívoras se sitúa nas rexións tropicais, porén pódense atopar especies en case todas as latitudes. As plantas carnívoras que son capaces de capturar e de dixerir as presas distínguense do resto dos vexetais superiores.
Tensión superficial

dereita|miniatura|200px|Unha moeda pode ficar enriba da auga grazas á tensión superficial
miniatura|dereita|Comportamento diferente das moléculas superficiais e as internas nunha masa de auga debido ás forzas de cohesión entre as moléculas.
Na física, a **tensión superficial** é un efecto que ocorre na zona superficial dun líquido que leva a súa superficie a se comportar como unha membrana elástica.

Este efecto permite que insectos camiñen sobre a auga e que pequenos obxectos como agullas ou láminas floten na superficie dun líquido.

## Curvatura superficial e presión 
As forzas de cohesión entre as moléculas dos líquidos son responsables do fenómeno da tensión superficial. No interior da masa dun líquido, cada molécula é atraída de forma igual en todas as direccións polas moléculas veciñas, de modo que a forza resultante é cero. Polo contrario, as moléculas da superficie non teñen outras moléculas do líquido por encima delas e, por tanto, son atraídas cara ao interior do líquido. Isto crea certa presión interna e forzas na superficie do líquido que crean a tensión superficial e fan que a superficie do líquido se contraia para ter unha área mínima.

Se ningunha forza actúa na dirección dunha superficie, esta é plana. Na superficie de separación entre dous medios, se a presión nos medios é diferente, isto fai que se exerza unha forza normal á superficie de separación que tende a curvala.

A tensión superficial está relacionada coa diferenza de presión entre os dous lados dunha interface pola ecuación de Laplace:
::\Delta P\ =\ \gamma \left( \frac{1}{R_x} + \frac{1}{R_y} \right)

onde:
:* Δ*P* é a diferenza de presións.
:* *γ* é a tensión superficial.
:* *Rx* e *Ry* son os raios de curvatura da interface nas dirección x e y.
A solucións desta ecuación determinan a forma das gotas de auga, burbullas, meniscos e moitas outras.

## Galería de imaxes 

File:Pompas de xabón. Galiza.jpg|Pompas de xabón
Ficheiro:CurvedSurfaceTension.png|diagrama da tensión superficial nun elemento diferencial
Picana eléctrica

A **picana eléctrica** é un instrumento de tortura utilizado pola policía e o exército na Arxentina e nalgúns países de Suramérica (durante ditaduras). Crese que foi Polo Lugones, fillo de Leopoldo Lugones e xefe de policía durante a ditadura de José Félix Uriburu, quen a introduciu como método de tortura. 
Curiosamente, a neta de Leopoldo Lugones, segundo o historiador Felipe Pigna, foi torturada coa picana que o seu pai inventou.

A picana dá golpes de corrente ou descargas sostidas en contacto co corpo e os seus efectos nas partes máis delicadas (xenitais, dentes, mucosas, mamilas etc.) son devastadores, polo cal os represores adoitan aplicalas neses lugares. Durante as épocas de maior liberdade pública, a picana tende a ser considerada un instrumento proscrito, pero as denuncias suxiren que, antes que desaparecer do panorama, simplemente pasa á clandestinidade.
Jacobo Timerman

**Jacobo Timerman**, nado o 6 de xaneiro de 1923 en Bar actual Ucraína e finado o 11 de novembro de 1999 en Buenos Aires, foi un xornalista arxentino que fundou as revistas Primera Plana e Confirmado e o diario La Opinión de Buenos Aires. Durante a ditadura militar denominada Proceso de Reorganización Nacional foi detido-desaparecido e torturado; a protesta xeneralizada da comunidade internacional constituíu un factor decisivo para a súa liberación e posterior exilio nos Estados Unidos.

## Traxectoria 
Jacobo Timerman naceu no seo dunha familia xudaísmo ucraína que fuxindo das persecucións emigrou á Arxentina en 1928, cando contaba con cinco anos, instalándose en Buenos Aires, no barrio do Once, onde residía maioritariamente a comunidade xudía.

Iniciouse no xornalismo desde moi novo, na revista Correo Electrónico, e logo desempeñouse nos diarios Noticias Gráficas, La Razón, El Mundo e La Nación.

En 1959 obtivo o importante Premio Martín Fierro, polo seu programa televisivo de noticias *"Qué paso en siete días"?*. Foi o primeiro Martín Fierro outorgado a un xornalista.

En 1962 fundou a revista Primera Plana cun formato innovador inspirado nos "magazines" norteamericanos e en 1965 a revista Confirmado. En 1965 vende Primera Plana e afástase da dirección que queda a cargo de Ramiro de Casasbellas e Tomás Eloy Martinez.

Ambas revistas adoptaron un papel sumamente crítico ao goberno electo de Arturo Illia promovendo a súa imaxe como a dun inútil (foi famosa a representación do Presidente coa imaxe dunha tartaruga). Tanto a revista de Casasbellas e Martinez como a de Timerman defendían o papel político das Forzas Armadas e promovían a figura do Xeneral Juan Carlos Onganía, quen en 1966 derrocaría a Illía para instalar a primeira ditadura de tipo permanente (1966-1973) da historia arxentina.

Hugo Gambini, un dos periodistas de Primera Plana a define como *«el buque de guerra que más bombardeaba al gobierno»*. Paradoxalmente, o ditador ao chegar ao poder, Juan Carlos Onganía mandou clausurar Primera Plana.

Morreu o 11 de novembro de 1999 en Bos Aires.

En 2003 a periodista Graciela Mochkofsky publicou o libro "Timerman. El periodista que quiso ser parte del poder (1923-1999)" .

## Publicacións 
* *Preso sin nombre, celda sin número* (1982)
* *Israel: la guerra más larga. La invasión de Israel al Líbano* (1983)
* *Chile, el galope muerto* (1987)
* *Cuba: un viaje a la isla (Cuba: a journey)* (1990)
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xornalismo
### Ligazóns externas 
* Testimonio de Jacobo Timerman, Informe Nunca Más, CONADEP, 1985
* *Jacobo Timerman*, Netizen
* *Jacobo*, por Martín Granovsky, páxina 12, 14 de novembro de 1999
* *A 25 años de la intervención contra Jacobo Timerman. Periodismo y dictadura: La agonía del diario La Opinión, de Buenos Aires*, por Fernando Ruiz, Sala de Prensa, xuño de 2002
Orlando Letelier

miniatura|250px|dereita|Memorial de **Orlando Letelier** no lugar onde foi asasinado: Sheridan Circle, Washington DC
**Marcos Orlando Letelier del Solar**, nado en Temuco (Araucanía) o 13 de abril de 1932 e finado en Washington, D.C. o 21 de setembro de 1976, foi un político e economista chileno, membro do goberno da Unidad Popular de Salvador Allende, asasinado en Washington polos axentes da ditadura de Pinochet en 1976. Era pai do senador Juan Pablo Letelier.

## Traxectoria
En 1971 foi designado embaixador nos Estados Unidos polo presidente socialista Salvador Allende. Dous anos máis tarde, serviu como ministro de Relacións Exteriores e logo como Ministro de Defensa.

Tralo golpe militar do 11 de setembro de 1973, que levou a Pinochet ao poder, Letelier foi detido e torturado, sendo enviado a unha prisión política na Illa Dawson, no Estreito de Magallanes.

Despois da súa liberación, exiliouse a EE.UU e estableceuse en Washington en 1974, onde traballou para evitar a entrega de préstamos que pediu o goberno de Chile a Holanda entre outros países europeos para restaurar a economía.

### Asasinato
Pouco antes da súa morte foille retirada a súa nacionalidade chilena polo Estado chileno.
As súas palabras sobre este feito foron:

Letelier foi asasinado ao estoupar unha bomba de control remoto  colocada baixo o seu automóbil o 21 de setembro de 1976. A morte non foi instantánea e morreu desangrado no lugar.
O coche bomba tamén matou a axudante estadounidense de Letelier, Ronni Moffit.

O asasinato de Letelier formou parte dun esforzo coordinado por varias ditaduras militares en América Latina para intimidar e asasinar os seus opositores políticos.

Este esforzo, coñecido como a Operación Cóndor, incluíu nacións como o Brasil, Arxentina, Chile, Paraguai, Uruguai e Bolivia. Tres destas nacións - Uruguai, Arxentina e Chile - comezaron a asasinar figuras da oposición en países estranxeiros durante a primavera de 1976 co patrocinio do goberno dos Estados Unidos de América.

Varias persoas foron procesadas e condenadas polo asasinato. Entre eles estaban Michael Townley, un expatriado estadounidense colaborador moi próximo á  axencia de intelixencia chilena DINA, o xeneral Manuel Contreras, antigo xefe da DINA, e o xeneral de brigada Pedro Espinoza.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Árbore xenealóxica de Orlando Letelier
Economía de Dinamarca

A **economía de Dinamarca** é dependente dos intercambios comerciais cos outros países e da capacidade de influencia nas conxunturas internacionais e nos factores económicos. O valor das exportacións e importacións representa cerca dun terzo do valor do PIB. Gran parte dos intercambios comerciais son feitos con países da UE (Unión Europea). O socio de comercio bilateral máis importante é Alemaña, tendo unha boa interacción económica con Suecia e Gran Bretaña. Fóra da UE, Dinamarca mantén relacións comerciais con Noruega, os Estados Unidos e o Xapón.

## Historia e características 
Dende a segunda guerra mundial, as exportacións dinamarquesas expandíronse. A venda de produtos industriais superou a exportación agraria, ocupando un lugar cada vez máis importante dentro da pauta de exportacións de Dinamarca. No final dos anos 90, a exportación industrial constituíu aproximadamente o 80% do valor total das vendas ao exterior, mentres as vendas de produtos agrarios representou o 11%. As áreas de ferramentas e maquinaria forman o 26% do tamaño das exportacións industriais, os produtos químicos representa o 12% e os produtos da industria agroalimenticia, incluído carne de conserva, chega ao 4%. O forte crecemento económico de Dinamarca entre os anos 60 e 80 non se viu reflectido nun bo desempeño nos anos 90, o que influenciou nunha lixeira queda na exportación na área de servizos.

No capítulo de importacións, os principais produtos comprados son materias primas e produtos semifabricados, incluíndo a enerxía. A compra de maquinaria e equipamentos de produción para industria e comercio representa o 67% do valor total de importacións. Nos anos 80, a importación de enerxía caeu significativamente, debido ao aumento da produción interna de petróleo. Os outros 33% de importacións son de produtos de consumo, especificamente automóbiles.

### Crecemento e crise 
En 1 de xaneiro de 1999 a Dinamarca rexeitou a adopción da moeda única europea, o Euro. Nos tres últimos anos (2004-2006) a economía do país mostrouse moi forte: o superávit acumulado das contas públicas foi de 98,5 mil millóns de coroas en 2006, ou 6% do PIB. O crecemento económico do país comezou unha redución o 2007 co fin do *boom* da construción civil. A crise económica exacerbou este ciclo co aumento do custo dos empréstimos, e redución das exportación, da confianza dos consumidores e do investimento. A crise económica global reduciu en 0,9% o PIB danés o 2008 e 4,3% o 2009.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Real Casa da Moeda de Dinamarca
803

## Acontecementos 
* Grimoaldo III, duque de Benevento, libera ao duque de Spoleto Winixiso.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* 9 de agosto - Irene emperatriz bizantina e santa da Igrexa Ortodoxa (n. ca. 752).

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
Subversión

O termo **subversión ** relaciónase cun trastorno, unha revolta, unha destrución; principalmente no sentido moral. A palabra está presente en todos os idiomas de orixe latina, orixinalmente aplicada a diversos eventos como a derrota militar dunha cidade.

Xa no século XIV era usada en inglés en relación a temas de dereito e no século XV empezou a ser usada con relación a reinados. Esta é a orixe do seu uso moderno, que se refire a intentos de derrocar estruturas de autoridade, incluíndo ao Estado. A este respecto, pode relacionarse coa palabra sedición e non substituíla, xa que a connotación de ambas as palabras é un pouco diferente, posto que sedición suxire un alzamento aberto contra a autoridade, mentres que subversión refírese a algo máis subrepticio, como erosionar as bases da fe no *statu quo* ou crear conflitos entre persoas.

A **actividade subversiva** consiste en prestar axuda ou apoio moral a individuos, grupos ou organizacións que promovan o derrocamento de gobernos por medio da forza e a violencia. Todas as actividades voluntarias que son en detrimento dos intereses do goberno e non caen na categoría de traizón, sedición, sabotaxe ou espionaxe considéranse subversivas.

Varios autores recentes, en tradicións posmodernas e postestruturais (incluíndo particularmente a autores feministas), prescribiron unha lixeira forma de subversión. Desde o seu punto de vista non é, directamente, o Estado o que debe ser subvertido, senón as forzas culturais predominantes, como o patriarcado, o individualismo e o racionalismo científico. A introdución deste novo branco da subversión débese sobre todo ás ideas de Antonio Gramsci, quen sinalou que a revolución comunista requiría a erosión da hexemonía cultural en calquera sociedade.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Revolución política
* Revolución social
* Revolta
* Guerra psicolóxica
* Contrainsurxencia
* Sedición
* Anarquía
Xares

O topónimo **Xares**, pode referirse a:

;En Galiza
***Xares**, parroquia do concello da Veiga;
****Xares**, lugar de dita parroquia;

;Río de Galiza
***Río Xares**, afluente do Bibei.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Roberto Eduardo Viola

**Roberto Eduardo Viola**, nado en Buenos Aires o 13 de outubro de 1924 e finado o 30 de setembro de 1994, foi un militar arxentino que exerceu *de facto* a presidencia da Nación entre o 29 de marzo de 1981 e o 11 de decembro do mesmo ano, durante o Proceso de Reorganización Nacional (1976-1983).

## Traxectoria 
Viola substituíu a Jorge Rafael Videla por mor de tensións no seo da cúpula militar, insatisfeita coa incapacidade deste último para estabilizar a situación económica e a intranquilidade civil. Viola, partidario da *liña branda*, afastou aos colaboradores inmediatos de Videla e iniciou unha apertura parcial á reincorporación de políticos de carreira e técnicos civís a cargos públicos. As circunstancias permitiron que a CXT reorganizásese e mobilizase baixo a dirección do sindicalista Saúl Ubaldini, aínda a pesar da prohibición legal.

As medidas económicas do goberno de Viola mostráronse igualmente ineficientes. En vista das repetidas depreciacións do peso fronte ao dólar impulsadas polo ministro de Economía José Martínez de Hoz durante o goberno de Videla, era marcada a preferencia pola compra de divisas; ata os pequenos ahorristas optaban pola tenencia de moeda estranxeira e evitaban investir no país.

O ministro de Economía designado por Viola, Lorenzo Sigaut, asegurou ao ocupar o cargo que ?o que aposta ao dólar, perde?. Días máis tarde realizaría unha depreciación (do peso con respecto ao dólar) do 30 por cento. nun intento desesperado de atraer investimento internacional. A inflación de 1981 alcanzaría o 131% interanual.

Os fracasos en materia económica e as perspectivas aperturistas do goberno de Viola levarían á constitución dunha *xunta multipartidaria* por parte dos principais partidos políticos, buscando a realización de eleccións. A morte de Ricardo Balbín, quen durante anos fora presidente da Unión Cívica Radical, constituíu unha ocasión de manifestación pública en favor da democracia.

A perspectiva levou á xunta militar a reorganizarse en novembro de 1981. Pasaron a integrala o entón tenente xeneral Leopoldo Galtieri, o entón almirante Jorge Isaac Anaya e o entón brigadier xeral Basilio Lami Dozo, todos eles partidarios dun control máis duro da situación civil. Aínda que Viola non interrompera en ningún momento o accionar represivo nin os operativos contra a "subversión", a fins de decembro de 1981 foi obrigado a renunciar. Substituír Galtieri á fronte do goberno, aínda que por uns días debeu asumir Carlos Lacoste.

En 1983, co regreso da democracia e baixo o goberno constitucional de Raúl Alfonsín, Viola foi arrestado e xulgado polos crimes cometidos durante o seu goberno. En 1985 foi sentenciado a 17 anos en prisión, inhabilitación perpetua para o exercicio de cargos públicos, e perda do grao militar. Xunto con outros líderes militares, foi excarcerado en 1990 grazas ao indulto concedido polo entón presidente Carlos Menem. Morreu en 1994, antes da reapertura das causas na súa contra.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Golpes de estado na Arxentina 
* Proceso de Reorganización Nacional 
* Guerra sucia na Arxentina 
* Xuízo ás Xuntas
883

## Acontecementos 
* O rei de Galicia Afonso III asina un tratado de paz co emirato de Córdoba.
*Hermenexildo Guterrez é nomeado mordomo de palacio de Afonso III.

### Europa 
* O principado de Balatón é conquistado polo rei Svatopluk I da Grande Moravia

### Asia 
* Al-Muwaffaq, medio irmán do califa Al-Mutamid reprime a revolta dos zanj (ou zenj), escravos negros das plantacións en Iraq. Toma tamén a súa capital Al-Muktara (« a elixida »).

## Nacementos 
*
## Mortes 
*
## Outros 
*
Historia ano a ano
802

## Acontecementos 
* 31 de outubro - Irene, emperatriz bizantina, é deposta e enviada ao exilio á illa de Lesbos, onde morrerá ao ano seguinte. Sucédea no cargo Nicéforo I.
* Ecgberht convértese en rei de Wessex (até 839).
* Grimoaldo III, duque de Benevento captura ao duque de Spoleto Winixiso.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Beorhtric, rei de Wessex, Gran Bretaña.

## Outros 
*

Historia ano a ano
268

## Acontecementos 
* Sobe ao trono imperial romano Claudio II, tras o asasinato de Galieno.
** Claudio II derrota os alamáns na batalla do lago Benaco (hoxe lago de Garda), no norte de Italia.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* 22 de marzo - Galieno, emperador de Roma, asasinado en Milán.
* 26 de decembro - Dionisio, papa.

## Outros 
*

Historia ano a ano
Sobradelo

Como topónimo **Sobradelo** pode referirse a:

;En Galiza
***Sobradelo**, parroquia do concello de Carballeda de Valdeorras;
****Sobradelo**, lugar de dita parroquia;
***Sobradelo**, parroquia do concello de Vilagarcía de Arousa;
****Sobradelo**, lugar de dita parroquia;
***Sobradelo**, parroquia do concello de Xunqueira de Ambía;
****Sobradelo**, lugar de dita parroquia;
***Sobradelo**, lugar da parroquia das Achas, no concello da Cañiza;
***Sobradelo**, lugar da parroquia de Moldes, no concello de Melide;
***Sobradelo**, lugar da parroquia de San Cosme de Abeancos, no concello de Melide;
***Sobradelo**, lugar da parroquia de Loño, no concello de Vila de Cruces;
***O Moledo de Sobradelo**, lugar da parroquia das Achas, no concello da Cañiza.

;Río de Galiza
***Encoro de Sobradelo**, no río Casoio.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*
Melanie Griffith

**Melanie Griffith**, nada en Nova York o 9 de agosto de 1957, é unha actriz de cine estadounidense gañadora do Globo de Ouro. É filla da actriz Tippi Hedren e Peter Griffith.

## Traxectoria
Tras traballar como modelo e tras a interpretación dun bo número de papeis secundarios, obtivo o seu primeiro éxito con *Dobre corpo* (Brian De Palma, 1985). Entre os seus títulos posteriores cabe citar *Algo salvaxe* (J. Demme, 1988), *Armas de muller* (M. Nichols, 1988), *De súpeto, un estraño* (J. Schlesinger, 1990), *Unha estraña entre nós* (S. Lumet, 1992), *Two Much* (Fernando Trueba, 1995), *Celebrity* (1998) e *Tolos en Alabama* (1999). Viuse relacionada sentimentalmente con actores como Steven Bauer, Don Johnson e Antonio Banderas, o seu actual marido.

## Filmografía 
* *Night Moves* (1975)
* *The Drowning Pool* (1975)
* *Smile* (1975)
* *The Garden* (1977)
* *One on One* (1977)
* *Joyride* (1977)
* ''Daddy, I Don't Like it Like This* (1978)
* *Steel Cowboy* (1978)
* *Underground Aces* (1981)
* *The Star Maker* (1981)
* *Golden Gate* (1981)
* *She's in the Army Now* (1981)
* *Fear City* (1984)
* *Body Double* (1984)
* *Algo salvaxe* (1986)
* *Cherry 2000* (1987)
* *The Milagro Beanfield War* (1988)
* *Stormy Monday* (1988)
* *Working Girl* (1988)
* *Women and Men: Stories of Seduction* (1990)
* *In the Spirit* (1990)
* *Pacific Heights* (1990)
* *The Bonfire of the Vanities* (1990)
* *Paradise* (1991)
* *Shining Through* (1992)
* *A Stranger Among Us* (1992)
* *Born Yesterday* (1993)
* *Milk Money* (1994)
* *Nobody's Fool* (1994)
* *Buffalo Girls* (1995)
* *Now and Then* (1995)
* *Two Much* (1995)
* *Mulholland Falls* (1996)
* *Lolita* (1997)
* *Shadow of Doubt* (1998)
* *Celebrity'' (1998)

## Véxase tamén
270

## Acontecementos 
* Agosto - Morre Claudio II, enfermo da peste, en Sirmium, Panonia.
* Outubro - O fillo de Claudio, Quintilo, que asumira o poder é asasinado.
* Aureliano convértese no novo emperador romano, sucedendo a Claudio II.
* A presión dos distintos pobos bárbaros obrigan ao Imperio romano a abandonar a provincia da Dacia en Oriente; polas mesmas razóns abandónase, en Occidente, Utrecht.

## Nacementos 
* 20 de novembro — Maximino Daia, emperador romano (m. 313).

## Mortes 
* Claudio II, emperador de Roma.
* Plotino, filósofo neoplatónico (n. ca. 205).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
Bernardo Leighton

miniatura|dereita|220px|Bernardo Leighton.
**Bernardo Leighton Guzmán**, nado o 16 de agosto de 1909 e finado en Santiago de Chile o 26 de xaneiro de 1995, foi un político chileno, un dos fundadores da Democracia Cristiá.

## Traxectoria 
Fillo de Bernardino Leighton Gajardo e de Sinforosa Guzmán Gallegos. Como dirixente universitario xogou un importante papel nas mobilizacións que culminaron co derrocamento de Carlos Ibáñez del Campo, en 1931. O mesmo ano foi enviado polo ministro do Interior, Marcial Mora, a Coquimbo, co fin de evitar que a chamada Sublevación de la Escuadra fose apoiada pola poboación civil local.

En 1937 foi nomeado ministro do Traballo polo presidente Arturo Alessandri Palma. Xunto a Eduardo Frei Montalva, Rafael Agustín Gumucio, Manuel Garretón, Radomiro Tomic e outros, funda a Falange Nacional, futuro partido Demócrata Cristián.

Durante o goberno de Eduardo Frei Montalva ocupa o cargo de ministro do interior. Tras isto foi elixido deputado por Santiago en 1969 e reelixido en 1973.

Exiliado polo Réxime militar por intentar achegar a DC con partidos de esquerdas para fortalecer a oposición ao réxime, o 5 de outubro de 1975  el e a súa muller sufriron un atentado en Roma, quedando parapléxico para sempre, por parte de neofascistas italianos en asociación con Stefano delle Chiaie, que nese entón traballaba para a DINA, o organismo de represión do réxime militar chileno. Segundo documentos desclasificados da CIA, Stefano delle Chiaie atopara antes ao axente da DINA Michael Townley e ao Cubano Virgilio Paz Romero (un compañeiro de Luís Posada Carriles), para preparar o atentado contra Leighton.

En 1978 permitíuselle a volta ao país, onde se retirou á vida privada. Morreu o 26 de xaneiro de 1995.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Partido Demócrata Cristián de Chile.
* Eduardo Frei Montalva.
* Grupo dos Trece.
269

## Acontecementos 
* * O emperador romano Claudio II derrota os godos na batalla de Naissus, en Panonia (hoxe Ниш/Niš, cidade de Serbia).
** Claudio II, fai fortificar Nicea, en Anatolia.
*Fiz I, novo papa (até 274).
* A raíña Zenobia de Palmira apodérase de Exipto e dunha parte de Arabia.
** A biblioteca de Alexandría resulta incendiada parcialmente a consecuencia do ataque de Zabdas, xeneral de Zenobia de Palmira.
* Os hérulos apodéranse de Atenas.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
Coedo

O topónimo **Coedo** pode referirse a:

;En Galiza
***Coedo**, parroquia do concello de Allariz;
****Coedo**, lugar de dita parroquia;
***Coedo**, parroquia do concello do Barco de Valdeorras;
****Coedo**, lugar de dita parroquia;
***Coedo**, lugar da parroquia de Folgoso, no concello de Abegondo;
***Coedo**, lugar da parroquia de Abragán, no concello do Corgo;
***Coedo**, lugar da parroquia de Folgosa, no concello do Corgo;
***Coedo**, lugar da parroquia de Marei, no concello do Corgo;
***Coedo**, lugar da parroquia de Vilaframil, no concello de Ribadeo;
***O Coedo**, lugar da parroquia de Buciños, no concello de Carballedo;
***O Coedo**, lugar da parroquia da Pena, no concello de Cenlle;
***O Coedo**, lugar da parroquia de Nullán, no concello das Nogais.

Amais, como apelido pode referirse a:

***Jose Luis Coedo Novo**, político galego.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Coello**, lugar da parroquia de Caldelas de Tui, no concello de Tui.
Ledesma

Como topónimo **Ledesma** pode referise a:

;En Galiza:
***Ledesma**, parroquia do concello de Boqueixón;
****Ledesma**, lugar de dita parroquia.

;Fóra de Galiza

;En Castela e León
***Ledesma**, concello da provincia de Salamanca.
Lestedo

Como topónimo **Lestedo** é un fitónimo abundancial derivado da planta chamada lesta. Pode referirse a:

;En Galiza
***Lestedo**, parroquia do concello de Boqueixón;
****Lestedo**, lugar de dita parroquia;
***Lestedo**, parroquia do concello de Palas de Rei;
****Lestedo**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Loureda

Como topónimo **Loureda** pode referirse a:

;En Galiza
***Loureda**, parroquia do concello de Arteixo;
****Loureda**, lugar de dita parroquia;
***Loureda**, parroquia do concello de Boqueixón;
****Loureda**, lugar de dita parroquia;
***Loureda**, parroquia do concello de Oza-Cesuras;
***Loureda**, lugar da parroquia de Guísamo, no concello de Bergondo;
***Loureda**, lugar da parroquia de Leira, no concello de Ordes;
***Loureda**, lugar da parroquia de Loxo, no concello de Touro.

;Fóra de Galiza

;En Portugal
***Loureda**, freguesía do concello de Arcos de Valdevez.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Louredela**, lugar da parroquia de Loxo, no concello de Touro.
Henri Fantin-Latour

**Henri Fantin-Latour**, nado en Grenoble o 14 de xaneiro do 1836 e finado o 25 de agosto de 1904 no municipio de Buré, Baixa Normandía, era un pintor realista e litógrafo francés.

## Traxectoria 
Formouse co seu pai, o tamén pintor Jean-Theodore Fantin-Latour, e máis tarde con Lecocq de Boisbaudran. Relacionouse cos máis importantes artistas da época. Traballou no taller de Courbet e foi amigo de Manet. Dedicou moitas das súas composicións alegóricas a Wagner, especialmente litografías. Nos retratos colectivos representa artistas coñecidos.

## Obra 
A súa obra queda á marxe do impresionismo, contribúe ao romanticismo do século XIX, pero clasifícase pola súa técnica no realismo, aínda que utiliza a cor e os brillos de xeito máxico, alcanzando así un realismo lírico. A súa obra esta principalmente composta de retratos femininos, retratos colectivos, bodegóns. Ilustrouse co tema da música, sobre todo cos homenaxes a músicos como Wagner. Fantin-Latour tivo influencia sobre os simbolistas posteriores tal Odilon Redon.

Hai obras de Fantin-Latour nos museos de Thyssen-Bornemisza e no Palacio de Liria en Madrid, no Museo de Orsay en París).

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
### Outros artigos 
* Realismo

### Ligazóns externas 
* Páxina de Artehistoria
* *La lectora* no museo de Orsay  ]
Sergude

O topónimo **Sergude** pode referirse a:

;En Galiza
***Sergude**, parroquia do concello de Boqueixón;
***Sergude**, parroquia do concello de Carral;
***Sergude**, lugar da parroquia de Vilaquinte, no concello de Carballedo;
***Sergude**, lugar da parroquia de Xornes, no concello de Ponteceso;
***Sergude**, lugar da parroquia de Navío, no concello de San Amaro.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Seragude**, lugar da parroquia de Frontón, no concello de Pantón.
Domingo Sanguento (1887)

O **Domingo Sanguento** do 13 de novembro de 1887 en Londres ocorreu por mor dunha manifestación en contra da coacción en Irlanda e para esixir a posta o liberdade de William O'Brien. A manifestación foi organizada pola Radical Federation (Federación Radical).

## Sucesos 
Ao redor de 10.000 manifestantes achegáronse a Trafalgar Square desde diferentes direccións guiados por (entre outros) John Burns, Annie Besant e Robert Cunninghame-Graham, que eran líderes da SDF (Social Democratic Federation).

Dous mil policías e 400 soldados militares foron despregados para deter a manifestación, pero nos enfrontamentos resultou moita xente golpeada duramente, polo que requiriron tratamento hospitalario. Burns e Cunninghame-Graham foron arrestados e encarcerados durante seis semanas.

Ditas tácticas déronlle unha publicidade excelente á SDF pero non conseguiron moito máis, xa que habían melloras nas condicións económicas e o problema irlandés foi reducido entre finais do mesmo ano e principios de 1888. A axitación desvaneceuse entón.
Domingo Sanguento (1972)

O **Domingo Sanguento de 1972**, foi unha xornada de incidentes ocorridos en Derry, Irlanda do Norte, o día domingo 30 de xaneiro de 1972. Aquela tarde, máis de 15.000 persoas manifestáronse en contra do *internment* -unha medida que consistía en encarcerar sen xuízo aos sospeitosos de pertencer ao IRA. A manifestación iniciouse pacificamente, aínda que a tensión respirábase no aire. Un rexemento de paracaidistas, un dos máis duros corpos do Exército Británico, fora enviado a Derry.

Un pequeno grupo de manifestantes, apartado do núcleo principal, comezou a lanzar pedras a unha barricada, tras a que se parapetaban algúns soldados. Estes responderon ao principio con gas, balas de goma e auga a presión. Instantes despois as rúas do Bogside convertéronse nun caos. A xente corría aterrada entre o enxordecedor ruído de disparos con balas verdadeiras. En 20 minutos, 13 corpos sen vida e máis de 30 feridos (un deles morrería meses máis tarde). Nacera a lenda do *Domingo Sanguento* (*Bloody Sunday*), coñecida mundialmente pola canción da banda U2 *Sunday Bloody Sunday*.

## Historia 
[dereita|200px|miniatura|Recordatorio do *Domingo Sanguento* en [Derry.]]

O domingo 30 de xaneiro de 1972, nun incidente que desde entón se cualificaría como **Domingo Sanguento**, 13 homes e nenos non armados morreron por mor dos disparos da forza paracaidista británica logo dunha manifestación en favor dos Dereitos Civís de Irlanda do Norte no barrio de Bogside da cidade de Derry, en Irlanda do Norte. A manifestación foi organizada por Ivan Cooper para protestar polo encarceramento sen xuízo de xente irlandesa, predominantemente católica, en Irlanda do Norte.

Aínda que o principio da guerra do IRA contra o goberno británico empezara tres anos antes do *Domingo Sanguento*, o IRA aínda era unha organización moi feble e pequena; de feito, Graffitis en Belfast antes do día fatídico afirmaban que IRA significaba *I Ran Away* (*Eu fuxín*), aludindo claramente á falta de valentía que demostraba en devandita época. De calquera xeito, o *Domingo Sanguento* impulsou a posición e aumentou o número de recrutamentos da banda.

O recordo do *Domingo Sanguento* cobre moitas outras accións violentas na historia posterior do país, seguramente porque foi levada a cabo polo Goberno Británico e non por paramilitares.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The Bloody Sunday Inquiry Web
* The Bloody Sunday Trust Web
* BBC Coverage: The Bloody Sunday Inquiry
* CAIN Web Service 
* BBC Interactive Guide
* "Shootings 'triggered decades of violence'"
La Spezia

**La Spezia** (Spèza en dialecto spezzino, pronunciado "Spèsa" con e aberto) é unha cidade de Italia, capital da provincia homónima na rexión da Liguria. Cos seus 94.192 habitantes (2006) é a segunda cidade máis poboada da rexión, precedida pola capital Xénova. Esténdese por unha área de 51&nbsp;km2 e ten unha densidade de poboación de 1785 hab/km2. Fai fronteira con Arcola, Follo, Lerici, Portovenere, Riccò del Golfo di Spezia, Riomaggiore, Vezzano Ligure.

La Spezia posúe un dos portos de maior importancia comercial e militar en Italia, situado entre Xénova e Pisa no mar da Liguria. A cidade é sede dunha das maiores industrias militares italianas, a Oto Melara.

## Cidades irmás
La Spezia está irmandada con:

* 20px Tolone, Francia
* 20px Bayreuth, Baviera, Alemaña
Eduardo VIII do Reino Unido

**Eduardo VIII do Reino Unido**, nado o 23 de xuño de 1894 e finado o 28 de maio de 1972, foi rei do Reino Unido desde o 20 de xaneiro de 1936 até abdicar o 11 de decembro no mesmo ano. Era o fillo máis vello do Rei Xurxo V do Reino Unido e da princesa María de Teck.

Como primoxénito de Xurxo V, Eduardo (coñecido por *David* en familia) tornouse Príncipe de Gales en 1910 despois da ascensión do seu pai. En 1930, Eduardo coñeceu a Wallis Simpson, unha americana divorciada. A relación amorosa non foi aceptada pola familia real, que recusou recibir a Eduardo na presenza dela, e resultou nun afastamento de Eduardo do pai e irmáns.

En xaneiro de 1936, Eduardo tornouse Rei e manifestou a súa intención de casar coa Mrs. Simpson. Após ver a súa suxestión de realizar un casamento morganático ser rexeitada polo Primeiro ministro Stanley Baldwin, Eduardo VIII tomou unha decisión drástica. En decembro do mesmo ano, abdica, argumentando que non sería capaz de carregar o peso da coroa sen o apoio da muller que amaba. A coroa pasou, entón, para o seu irmán mais novo, Xurxo VI e Eduardo tornouse Duque de Windsor, revertendo a súa condición de príncipe do Reino Unido.
Lista de illas por poboación

Esta é unha **lista de illas ordenada pola súa poboación**. Inclúense nesta lista tódalas illas do mundo cunha poboación maior de 100 000 habitantes. A poboación das illas do mundo é de máis de 730 millóns de habitantes, aproximadamente o 11% da poboación total do mundo. Deles, só Xava e Honshu son o fogar de máis do 1% da poboación do planeta.

## Illas continentais / masas de terra 
# Afro-Eurasia (a "Illa Mundo") 6 150 millóns de habitantes
# América 972 millóns de persoas
# Australia. 23 millóns de persoas
# Antártida 1 000–5 000 habitantes (varía segundo a tempada)

## Illas ordenadas por poboación 
* Descargo de responsabilidade: Debido á natureza complicada de determinar exactamente o que constitúe unha illa, fronte a unha rexión administrativa, por favor vexa os comentarios que se inclúen nas cifras, xa que algunhas illas inclúen as próximas*.

### Poboación de máis de 10 millóns 
### Poboación de 1.000.000 a 10.000.000 
### Poboación de 500.000 a 1.000.000 
### Poboación de 100&nbsp;000 a 500&nbsp;000 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de illas por superficie
### Ligazóns externas 
* Illas máis poboadas
Estrutura

Unha **estrutura** é o xeito no que se dipoñen os diferentes elementos ou partes dun todo. Os tipos de estrutura diferéncianse nos elementos que a compoñen, ou ben, en como estes se relacionan entre si.

Deste xeito, a palabra **estrutura** pódese referir a:
* Estrutura arquitectónica: a disposición e relación dos elementos dunha obra arquitectónica.
* Estrutura molecular: os elementos que integran o todo son as moléculas, pero o número de tipos de estruturas moleculares dependerá da cantidade de formas nas que ditas moléculas se poidan organizar entre elas.
*Estrutura social: disposición dos elementos dunha sociedade ou organización, funcionamento.
*Estrutura mental: organización das ideas, emocións, desexos dunha persoa.
*Estrutura corporal: partes, funcionamento, tamaño dos elementos que compoñen un corpo.
*Estrutura Richat: fenómeno que se produce no deserto do Sáhara de Mauritania que só se ve desde o espazo.
*Estrutura alxébrica: obxecto matemático constituído por un conxunto non baleiro dotado dunha ou varias leis de composición internas ou externas, e eventualmente dunha topoloxía, satisfacendo un certo número de axiomas.
Novara

**Novara** (*Nuara* no dialecto local, *Noara* en piemontés) é unha cidade de 102.630 habitantes do norte de Italia, na rexión do Piemonte e capital da provincia homónima. É a segunda cidade máis poboada do Piemonte despois da capital Torino. Sitúase no centro de importantes liñas de tráficos comerciais, entre as ás viarias que unen Milán, Torino e Xénova á Suíza. O símbolo da cidade é a basílica de San Gaudenzio, que ten unha altura de 122 metros. Novara limita cos seguintes concellos: Caltignaga, Cameri, Casalino, Galliate, Garbagna Novarese, Granozzo con Monticello, Nibbiola, Romentino, San Pietro Mosezzo e Trecate.

miniatura|250px|Cúpula da basílica de San Gaudenzio, símbolo de Novara con 122 metros de alto.

## Cidades irmás
*20px  Chalon-sur-Saône, Francia, desde 1970
*20px  Koblenz, Alemaña, desde 1991
*20px  Haskovo, Bulgaria, desde 2003

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial de Novara
Impulso (magnitude física)

**Impulso** é unha magnitude física que determina a actuación dunha forza. A unidade no Sistema Internacional para o Impulso é o N.s (newton por segundo).

## Formulación 
O impulso(\,\!I) é igual á variación da cantidade de movemento linear (\,\!\Delta P_{}) dun corpo.

\,\!I=\Delta P_{}

Pode tamén ser calculado a partir da forza aplicada sobre un corpo (\,\!F) e do tempo de actuación desa forza (\,\!\Delta t).

\,\!\vec I= F.\Delta t

### Variación da Cantidade de Movemento 
A partir da masa do corpo (\,\!m) (suposta constante) e da variación da velocidade (\,\!\Delta v).

\,\!\Delta P_{}=m.\Delta v

Tamén é posíbel calcular a variación a partir da cantidade de movemento inicial (\,\!P_{I}) e da cantidade de movemento final (\,\!P_{F}).

\,\!\Delta P_{}=P_{F}-P_{I}

Ou aínda

\,\!\Delta P_{}=mv_{F}-mv_{I}

Por conseguinte

\,\!\Delta P_{}=m.\,\!\Delta V_{}

O impulso tamén pode ser calculado doutras formas, por exemplo dada unha función F(x), ou sexa en que a F(forza) sexa variábel, debemos facer a integración de F(x).
253

## Acontecementos 
### Asia 
* Campaña sasánida en Mesopotamia. Sapor I desfai o exército romano en Barbalissos. Ocupa temporariamente unha parte de Siria, da Cilicia e máis da Capadocia.

### Imperio Romano 
* Valeriano sobe ao trono imperial romano de Oriente (até 260).
** Valeriano nomea ao seu fillo Galieno emperador romano occidental (até 268)
* Indignado polo tratado claudicante asinado con Gniva, rei dos godos, polo emperador Treboniano Galo, o gobernador romano de Mesia, Emiliano, emprende unha campaña contra Gniva, ao que expulsa alén do río Danubio. As súas tropas proclámano emperador. Cando se encamiña para Roma, á vista da superioridade das tropas de Valeriano, os seus propios soldados quítanlle a vida. Apenas dous meses foi emperador Emiliano.
* Francos e alamáns invaden a Galia, incendiando Lutecia.
* Lucio I, sucede na cadeira pontificia a Cornelio.

## Nacementos 
* Numeriano, futuro emperador romano.
* Ge Hong, escritor chinés (m. 333).

## Mortes 
* Treboniano Galo, emperador de Roma.
* Emiliano, emperador romano.
* Oríxenes, teólogo cristián (n. 185).
* Cornelio, papa.

## Outros 
*

Historia ano a ano