Xoán o Ancián

**Xoán o Ancián** (tamén **Xoán o Presbítero**; do helenismo *presbyteros*, precisamente "ancián") foi un escuro personaxe da Igrexa antiga que unhas veces se identifica co Apóstolo Xoán e outras con Xoán de Patmos. Aparece en fragmentos do padre da Igrexa Papías de Hierápolis como unha das fontes do autor, e sen ningunha dúbida é distinguido do Apóstolo por Eusebio de Cesarea. A miúdo se suxire que pode ser un autor alternativo dalgúns dos libros que no Novo Testamento se atribúen a Xoán .
## Papías 
*Xoán o Presbítero* aparece nun fragmento de Papías, bispo de Hierópolis no século II, quen publicara en cinco volumes unha "Exposición sobre os ditos do Señor" (en grego *κυριακῶν λογίων ἐξηγήσις*, *Kyriakôn logiôn exêgêsis*). Esta obra perdeuse mais fican fragmentos citados por Ireneu de Lión (202) e Eusebio de Cesarea (339).

Un destes fragmentos citados por Eusebio na súa *Historia da Igrexa* (Libro III, capítulo 39), di:

## Interpretación 
A interpretación deste texto ten basicamente dúas perspectivas: a de que Eusebio de Cesarea distingue entre dous Xoáns, o apóstolo e o ancián, e da que, como sostén a tradición da Igrexa, identifica só a un.

### Distinción 
Eusebio, o historiador da Igrexa, mediante a devandita pasaxe, é o primeiro en distinguir inequivocamente un Xoán o Ancián dun Xoán o Apóstolo. Presenta a cita coas seguintes palabras: 
*Ademais, o propio Papías, na introdución aos seus libros, manifesta que non era el mesmo un oínte e testemuña ocular dos santos apóstolos; senón que nos di que recibiu as verdades da nosa relixión dos que estaban familiarizados con eles [os apóstolos]*.

Despois de citar a Papías, Eusebio continua:

Eusebio identifica a *Xoán o Ancián* como o autor do Libro da Apocalipse, cuxa canonicidade discute pois desacorda co seu contido, especialmente co milenarismo implícito no "reino do milenio".

O padre da Igrexa Xerome de Estridón toma o punto de vista de Eusebio no seu *De Viris Illustribus* ("Sobre os homes ilustres"). No capítulo 9, que trata ao Apóstolo Xoán e os seus escritos, atribúelle tanto o Evanxeo de Xoán como a Primeira Epístola, e continúa a dicir:

No capítulo XVIII, contradicindo a Papías, Xerome repite a devandita pasaxe e continúa:

A atribución de Xerome da Segunda Epítola de Xoán e a Terceira Epístola de Xoán faise eco do texto destes libros, nos que o autor se auto-refire como *"ho presbyteros"*, que pode ser traducido como "o presbítero", "o maior", "o ancián", "o vello", a mesma palabra que usa Papías.

O *Decretum Gelasianum* asociado co papa Xelasio I, aínda que posterior a el, segue a Xerome aceptando que unha carta é de Xoán o Apóstolo e dúas outras de Xoán o Ancián.

En tempos modernos, a distinción a miúdo reviviu, sobre todo –e contrastando claramente coa perspectiva de Eusebio– "para apoiar a negación da orixe apostólica do Cuarto Evanxeo ",
cuxa "beleza e riqueza" algúns estudosos achan difícil de atribuír a un "pescador de Galilea".

### Controversia pola súa identificación 
Gran parte da tradición da Igrexa atribuíu directamente todos os libros do Xoán do Novo Testamento a un único autor, o apóstolo Xoán. A opinión exposta por Eusebio non permaneceu incontestada. A *Enciclpedia Católica* dos anos '90, por exemplo, afirmaba que a distinción "non ten base histórica". sen sinalar que este fora ningún outro Xoán máis que "Xoán, o discípulo do Señor, quen tamén se apoiara no Seu peito [e] fixera público el mesmo un Evanxeo durante a súa estada en Éfeso, Asia" (Libro III, capítulo 1).
Na súa "Carta a Florino", da que se conserva un fragmento, Ireneu fala de "Policarpo que recibira así [información] das testemuñas oculares da Palabra de vida " e de Xoán como "aquel ancián bendito e apostólico ".

Recentemente Richard Bauckham, no seu libro *Jesus and the Eyewitnesses* ("Xesús e o testemuño ocular"), argumentou a favor de distinguir entre o Apóstolo Xoán e Xoán o Ancián mediante un novo compromiso coa evidencia que proporcionan Papías, Eusebio, Ireneu, Polícrates de Éfeso e o canon muratori.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* External Evidence in Synoptic Source Criticism
* *Catholic Encyclopedia*: "St. John the Evangelist"
* *The Johannine Writings* by Paul W. Schmiedel