open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lougueos

miniatura|dereita|Mapa das tribos ástures.
miniatura|dereita|Tabula Lougeiorum.
Os **lougueos** (en ) eran unha antiga tribo celta de Gallaecia, un pobo ástur que viviu no leste da actual Galicia, na serra dos Ancares, no Bierzo e ao oeste do río Burbia. Eran veciños dos lugones, que habitaban no leste, na actual Asturias.

No Museo Arqueolóxico e Histórico Castelo de Santo Antón consérvase a *Tabula Lougeiroum* do século I, unha táboa de bronce que foi descuberta en 1983 na serra do Courel e que recolle o acordo asinado entre un representante de Roma e a comunidade dos louguei. Grazas ao contido epigráfico e empregando a datación consular pódese datar con absoluta precisión no ano 1 d.C. tendo en conta que este foi o ano do consulado de Caio César e Lucio Emilio Paulo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de tribos celtas
Indian Regional Navigation Satellite System

miniatura|200px|Representación dun satélite IRNSS.
**Indian Regional Navigation Satellite System** ou **IRNSS** é o nome dunha serie de satélites de navegación indios.

## Características 
Os satélites IRNSS son satélites gobernamentais adicados a mellorar a precisión dos sistemas de posicionamento GPS e Galileo na rexión da India. IRNSS está composto por unha serie de satélites de 1425 kg de masa construídos pola ISRO co bus I-1K. Varios dos satélites están en órbita xeoestacionaria, mentres que o resto está nunha órbita xeosíncrona cunha inclinación orbital de 29º. Con esta configuración os satélites son visibles desde a India en todo momento e os seus sinais poden recibirse en todo o territorio. Cada satélite leva a bordo un emisor de sinais en banda S e banda L5 e un transmisor de localización cun retrorreflector láser para coñecer a situación exacta do satélite. O sistema recibe tamén o nome de **NavIC** (Navigation with Indian Constellation). Tódolos satélites IRNSS foron lanzados mediante foguetes PSLV-XL.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*PSLV-XL
*I-1K
Priča iz Hrvatske

***Priča iz Hrvatske*** é un filme croata de 1991 dirixido por Krsto Papić. Foi escollido como candidato de Croacia para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 65ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Croacia propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 65ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
Casa de Dona María

A **Casa de Dona María**, tamén coñecida como Casa Inquisicional de Cristillón ou Casa de Cristillón foi unha casa de labranza con certo poderío en Mañufe (Gondomar). Foi sede do Santo Oficio e cárcere da Inquisición. A súa fundación non ten data certa pero especúlase que corresponde á primeira metade do século XVII. Dende o ano 1673 foi morgado e sobre ela quedou escriturado un aforamento, sendo propietario Gerónimo de Seyra y Mariño. Está situada no lugar de Cristillón. Consérvase en bo estado, aínda que con reformas.

## Arquitectura 
O edificio levántase a base de perpiaño granítico irregular, de dous andares e cuberta a dúas augas. Inicialmente era de planta rectangular con orientación norte-sur. Máis tarde engadíuselle un anexo que funcionaba como patín. Co paso do tempo foise transformando e tras varios anexos quedou con forma de T. A casa contaba con construcións anexas como corte, adega e lagar. Como elemento decorativo un reloxo de sol sobre o testeiro sur. Salienta un hórreo de grandes proporcións e beleza. Ao outro lado do camiño de Cristillón mantense, aínda modificada, a fonte do Romaio

## Historia e liñaxes 
A súa fundación remóntase á primeira metade do século XVII, segundo Soliño Troncoso. Engade que sobre ela fundouse morgado en 1673 sendo propietario o capitán Jerónimo de Seya Mariño, veciño de San Pedro de Filgueiras (actualmente San Pedro da Ramallosa)  Nese mesmo ano ante o escribán, Antonio Vitorio de Losada, a casa aforouse a unha familia da parroquia de Mañufe. O mesmo estudo engade que no ano 1681 o morgado foi adquirido polo matrimonio formado por Pedro de Puga Novoa, de Bembrive (Vigo) e María de Ulloa do barrio do Burgo (Baiona).

No primeiro terzo do século XVIII o ben pasou a Manuel Antonio de la Sierpe Troncoso y Lira casado con Baltasara de Romay. Estes o deixaron para o seu fillo Manuel Antonio de la Sierpe  Troncoso y Lira que casará en 1788 con María Francisca de Castro y Correa, de San Pedro da Ramallosa.

En 1828 o morgado é herdado por María Jesús de la Sierpe, filla de Manuel Antonio e María Francisca. A nova herdeira estaba casada con Fernando Fernández, veciño de Mañufe. María Jesús de la Sierpe foi quen deu nome popular á casa.

A familia "de la Serpe" tivo outra casa en Mañufe, aos pés da ermida de San Sebastián, aínda parcialmente conservada”.

## Casa do Santo Oficio 
Nesta casa, que foi cabeza de morgado, viviu un Comisario Inquisidor. O seu vencello ao Santo Oficio está claramente amosado co brasón no lintel da entrada principal “cuxas armas se mostran sobre o brasón pétreo que coroa o lintel do portalón de entrada ao patio aberto ante a casa”. Por outra banda, en parte, a casa funcionou como cárcere da Inquisición na planta baixa do edificio central.

## Notas
Macizo Vinson

miniatura
O **macizo Vinson** é un gran macizo montañoso da Antártida, de 21&nbsp;km de longo e 13&nbsp;km de largo. Está situado a uns 1200&nbsp;km do polo Sur. Foi descuberto en xaneiro de 1958 por unha nave da mariña estadounidense. En 1961, o Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) deulle o seu nome en honra de Carl G. Vinson, congresista estadounidense polo estado de Xeorxia, polo seu apoio á exploración antártica. O 1 de novembro de 2006, a US-ACAN declarou que o monte Vinson e o macizo Vinson eran entidades separadas.

O **monte Vinson** é o pico máis alto da Antártida, con 4892&nbsp;m. Está localizado na parte setentrional da planicie do macizo Vinson.

## Xeografía 
O macizo Vinson esténdese entre Goodge Col e glaciar Branscomb ao noroeste, o glaciar Nimitz e o glaciar Gildea ao sueste e ao sur, e o glaciar Dater e o seu tributario o glaciar Hinkley ao leste. A parte suroriental do macizo acaba en Hammer Col, que o une ao macizo Craddock, do que o punto máis alto é o monte Rutford (4477&nbsp;m). O macizo comprende a alta parte cenral do Vinson Plateau con varios picos que acadan os 4700 metros e varias cristas laterais sobre todo cara ao suroeste e ao nordés.

A altura de 4892 metros do monte Vinson foi medida mediante GPS nun estudo dirixido por un equipo da Omega Foundation en 2004 no que participaron o australiano Damien Gildea e os chilenos Rodrigo Fica e Camilo Rada. Dende 1998 ata 2007, a fundación colocou receptrores de GPS durante períodos axeitados para recibir lecturas precisas dos satélites.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The Vinson Massif. Explorers Dream
Lapatiancos

Os **lapatiancos** (en ) ou **labacenos** eran unha antiga tribo celta de Gallaecia, un pobo galaico lucense que viviu na costa norte da actual Galicia, arredor da vila de Cedeira. É considerado por Luís Monteagudo como unha das tres subtribos dos ártabros, xunto cos brigantinos e os nerios.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de tribos celtas
Sinosauropteryx

***Sinosauropteryx*** (que quere dicir "reptiliano alado chinés"; en chinés simplificado: 中华龙鸟; en chinés tradicional: 中華龍鳥; pinyin: Zhōnghuá lóng niǎo, que quere dicir literalmente paxaro dragón chinés) é un dinosauro compsognátido. Descrito en 1996, foi o primeiro taxon de dinosauro fóra de Avialae (paxaros e os seus parentes inmediatos) ó ser atopado con evidencia de plumas. Apareceu cuberto cunha capa de filamentos simples semellantes a plumas. Tamén se observaron estruturas que indican coloración que foron preservadas nalgunhas das plumas, o que converteu a *Sinosauropteryx* no primeiro dinosauro non Avialea cuxa coloración foi determinada. A coloración inclúe unha cola con bandas vermellas e claras. Xurdiu certa controversia cunha interpretación alternativa da impresión filamentosa como restos de fibras de coláxeno, mais esta teoría non foi amplamente aceptada.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Sinosauropteryx prima*  en The Theropod Database
Lugones

miniatura|dereita|Mapa das tribos ástures.
Os **lugones** (en ) eran unha tribo celta dos ástures que viviu no Convento Asturicense de Gallaecia, entre os ríos Nailos (Nalón) e Salia (Sella) e na zona do val de Duerna. A súa capital era Paelontium (Belonciu). A persistencia desta tribo é coñecida até despois da caída do Imperio Romano, en tempos dos visigodos, cando Sisebuto mandou ó seu xeneral Riquila sufocar unha rebelión destes contra o século VI-VII.

## Etimoloxía 
O seu nome provén da raíz celta *lug*, que quere dicir “brillante”. *Lug* era unha divindade solar, a principal dos celtas na península, dos que os lugones eran os descendentes ou "fillos da luz". Segundo a documentación literaria antiga, o territorio actual de Siero estivo habitado por esta tribo.

É posible que o nome da actual parroquia de Llugones, no concello de Siero, proveña da antiga tribo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de tribos celtas
Bueu, Bueu

**San Martiño de Bueu** é unha parroquia que se localiza no norte do concello pontevedrés de Bueu, na comarca do Morrazo. Segundo o padrón municipal de 2022 tiña 3.969 habitantes (1.927 homes e 2.042 mulleres), o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 3.548 habitantes.

## Historia 
Pertencente no Antigo Réxime á xurisdición de Cangas, coa creación dos municipios no século XIX, foi integrada no concello de Bueu, que ten nesta parroquia a súa capitalidade.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Bueu
### Parroquias de Bueu
## Notas
Raman Galoŭčenka

**Raman Aliaksandravič Galoŭčenka** (en , en ) nado en Žodzina, Rexión de Minsk, RSS de Belarús, Unión Soviética, o 10 de agosto de 1973, é un político beloruso que exerce como primeiro ministro de Belarús dende o 4 de xuño de 2020. 

Foi nomeado polo presidente Aliaksandr Lukašenka dous meses antes das eleccións presidenciais. Antes do seu nomeamento, ocupou o cargo de Ministro da Autoridade do Estado para a Industria Militar.

## Traxectoria 
Graduouse do Instituto Estatal de Relacións Internacionais de Moscova en 1996. Tamén se graduou da Academia de Dirección Adxunta ao Presidente da República de Belarús en 2003. En 2009, foi nomeadoprimeiro viceministro de Estado. En 2013 foi nomeado embaixador nos Emiratos Árabes Unidos. En 2018 foi nomeado embaixador en Catar, Kuwait e Arabia Saudita. De 2018 a 2020 ocupo o cargo de Ministro da Autoridade do Estado para a Industria Militar.

En xuño de 2020, dous meses antes das eleccións presidenciais, foi nomeado polo presidente Aliaksandr Lukašenka como novo primeiro ministro do país, sucedendo a Sergei Rumas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de primeiros ministros de Belarús
Manuel Vidal

O nome **Manuel Vidal** pode referirse a:
***Manuel Vidal Rodríguez** (Maceda 1871-1941), sacerdote, docente, escritor e investigador galego.
***Manuel Vidal Martínez** (Vimianzo 1877-1937), industrial e político galego.
***Manuel Vidal González** (Arzúa 1945), pintor galego.
***Manuel Vidal Villaverde** (Vigo 1946), xornalista e poeta galego.
Primeiro ministro de Belarús

O **primeiro ministro da República de Belarús** (en , en ) é o xefe de goberno de Belarús.  

Encabeza o Consello de Ministros de Belarús, o órgano do goberno central, e é responsable ante o presidente de Belarús e a Asemblea Nacional. O primeiro ministro é nomeado polo presidente e confirmado pola Cámara dos Representantes, que é a cámara baixa da Asemblea Nacional. Unha vez nomeado o primeiro ministro, debe formar un gabinete de 30 membros integrado por ministros e presidentes, o último dos cales é un posto non ministerial. 

## Funcións 
Entre as funcións do primeiro ministro na xestión do goberno están: 

* A sinatura da lexislación gobernamental 
* Informar ao presidente sobre as directrices básicas do goberno 
* Proxectar os orzamentos nacionais
* Aplicar a política financeira, monetaria, educativa, sanitaria e laboral
* Asegurar a aplicación dos decretos e instrucións do presidente 

O lugar de traballo oficial do primeiro ministro está na Casa do Goberno na Praza da Independencia. Desde o 4 de xuño de 2020, o primeiro ministro é Raman Galoŭčanka. 

## Primeiros ministros (desde 1991) 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Presidente de Belarús 
* Lista de primeiros ministros de Belarús 

## Notas
Juan Alonso-Villalobos Solórzano

**Juan Alonso-Villalobos Solórzano**, nado Aguilar de Campoo o 28 de febreiro de 1900 e finado en León o 5 de abril de 1974, foi un notario e político español.

## Traxectoria 
Estudou dereito na Universidade de Valladolid, onde contactou co grupo de Onésimo Redondo, achegándose posteriormente á CEDA a medida que se desenvolvía como notario por diferentes localidades castelás. En setembro de 1934 tomou posesión como notario de Monforte de Lemos e entrou en contacto coa sección local do Partido Agrario Español dirixida por Andrés Gil Municio. Participou na campaña das eleccións de febreiro de 1936 en diversos mitins de propaganda do bloque reaccionario. O triunfo electoral da Fronte Popular levouno a sumarse ao fascismo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi un dos represores de Monforte; empregaba as fotografías das manifestacións do primeiro de maio para elaborar as listas negras, riscando e sinalando que persoas debían ser perseguidas ou asasinadas. Foi nomeado gobernador civil de Xaén o 30 de xullo de 1943, permanecendo no posto até o 26 de xuño de 1947. Despois de Valladolid de 1947 a 1951. Como Xefe Provincial do Movimiento de Valladolid foi Conselleiro Nacional de FET y de las JONS e procurador nato nas Cortes franquistas entre maio de 1949 e xullo de 1951. Instalado en León, dedicouse á notaría até a súa morte.
## Vida persoal 
Casou con Nina Merino Hompanera e foi pai de Juan, Federico, Carmina, José Antonio, Luis e Fernando Alonso-Villalobos Merino.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

* 

### Ligazóns externas 
* Villalobos, un verdugo en Monforte
Cruceiro de Piquetes

O **cruceiro de Piquetes** é un cruceiro situado no lugar de Piquetes, na encrucillada do camiño Real Tui-Baiona co camiño de Cristillón que leva ao cemiterio de Mañufe. Antigamente foi lugar de culto e procesión da festividade de San Brais. Esta partía da capela do Pazo de Moldes cara a este cruceiro onde daba volta e retornaba ao templo. Non ten data de creación acreditada documentalmente, mais os estudos da súa fábrica polo arquitecto Antonio Soliño Troncoso a fan estimar sobre o século XVII. Cumpre coa fisionomía típica do cruceiro: plataforma, base, fuste, capitel e cruz.

## Dimensións 
A plataforma mide 0,20 m de alto, 0,30 m o pedestal, e fuste e cruz suman 2,50 metros;

## Arte 
A plataforma consta de tres banzos de pedra que nivelan a peza sobre o terreo. Eríxese sobre esta base o varal onde o traballo de cantería o tallou en tres terzos dunha soa peza: primeiro cuadrangular, logo octogonal e finalmente cilíndrico.

Na actualidade o ben non cumpre a antiga función relixiosa pois a celebración de San Brais trasladouse ao contorno da Igrexa de Mañufe.

## Notas
Gloria Fernández Fernández

**Gloria Fernández Fernández**, nada en Monforte de Lemos en 1913 e finada en Madrid en 1996, foi unha pintora ao óleo de paisaxes, retratos e bodegóns, galega.

## Traxectoria 
Fixo a carreira de piano no Conservatorio de Madrid. En Madrid tamén asistiu ás clases de pintura de Manuel Gutiérrez Navas.

Casou na igrexa monfortina da Régoa o 28 de outubro de 1940, con 27 anos de idade, con Gumersindo Pérez Álvarez, de 39 anos, avogado.

Obtivo un segundo premio na Exposición Provincial de Lugo de 1951. Gañou a Terceira Medalla no Salón de Outono de Madrid de 1963. Participou no Salón de Outono de Madrid de 1966, na Primeira Bienal Rexional de Arte de Pontevedra (1970) e na Primeira Bienal Nacional de Arte de Pontevedra (1971).

Nos anos sesenta foi un dos piares da intelectualidade de Monforte. Manuel Hermida Balado menciona a Gloria Fernández como unha das tres notables pintoras da provincia.

Fixo exposicións individuais en Lugo (1963), A Coruña (1963), Ourense (1963), Vigo (1963, 1972 e 1976), Santiago de Compostela (1965) e Madrid (1969).

É tía do pintor Roberto González Fernández, que lle organizou a exposición de homenaxe póstuma, *Gloria Fernández para o recordo*, en Monforte de Lemos de outubro a novembro do ano 2001.

O Museo Provincial de Lugo ten máis de vinte cadros seus, institución que lle dedicou unha exposición retrospectiva do 8 de abril ao 4 de maio de 2008, inaugurada por Antonio Veiga Outeiro, que a definiu como «*apaixonada, cargada de imaxinación e dunha desbordante personalidade que se apreixa nos seus cadros e que deixa ver unha vida interior intensa e forte*».

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Catálogo da exposición do ano 2008 ([1ª parte](http://redemuseisticalugo.org/publicacions/archivos/01_Gloria%20Fern%C3%A1ndez%201-64(1).pdf) e 2ª parte) no Museo Provincial de Lugo.
Bundesdruckerei

**Bundesdruckerei** (en alemán, Imprenta Federal) é un fabricante xermano de billetes de euro, selos, cartóns de identidade, pasaportes, visados, permisos de conducir, e permisos de circulación de vehículos.

Fundouse como *Reichsdruckerei* ("Imprenta do Reich") en 1879, mantendo ese nome até 1945. En 1951, adoptou o nome actual de *Bundesdruckerei*. A compañía foi privatizada en 1994, expandindo o nicho de negocio a varios campos realacionados coa seguranza. En 2009 volveríase converter en empresa pública.

En setembro de 2014, o Bundesdruckerei logrou unha vitoria nun caso ante Tribunal de Xustiza da Unión Europea ao obter unha cuestión preduxicial contra cidade de Dortmund con relación ao pago do salario mínimo alemán ante un contrato para dixitalizar documentos pero cuxa licitación logo era subarrendada a unha empresa con sede en Polonia, polo que non era de aplicación a lei do salario mínimo xermano.

No 2015, o Bundesdruckerei gañou a licitación da Organización de Aviación Civil Internacional para subministrar o servizo da súa base de datos de pasaportes electrónicos (International Civil Aviation Organization Public Key Directory).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns 
* Web oficial (en alemán e inglés)
Juvenilia

***Juvenilia*** foi unha revista editada en Lugo en 1918.

## Historia e características 
Revista decenal literaria, apareceu en maio de 1918. Editada polos alumnos do Instituto de Bacharelato de Lugo, estaba dirixida por Antonio Goy Díaz e Juan Antonio Correa Calderón era o principal redactor. Tamén colaboraron Evaristo Correa Calderón e Glicerio Barreiro. Imprimíase nos talleres de *El Progreso*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Mercedes Espiño

**Mercedes Espiño Amil**, nada en Pontevedra o 30 de xuño de 1956, é unha profesora de educación secundaria galega.

## Traxectoria 
Licenciada en Filoloxía Galego-Portuguesa e en Hispánica, catedrática de educación secundaria de lingua e literatura galega desde 1992, exerceu no instituto Ramón Cabanillas de Cambados, no instituto mixto de Ribeira e no IES Eduardo Pondal de Santiago de Compostela, onde se xubilou como catedrática no ano 2016.

Membro da Mesa pola Normalización Lingüística dende a súa fundación en 1986 e foi Membro da Comisión de Garantías.

Traduciu obras teatrais ao galego e colaborou coas revistas *Andaina,* *Raiola* e *Revista Galega de Educación.* é autora de receitas de cociña en *Nós Diario*.

Dirixiu rutas ou paseos literarios de Rosalía de Castro, das Irmandades da Fala e de Francisco Asorey.

## Obra escrita publicada 
* *Aprender palabras e significados* (1990). Vía Láctea Editorial. ISBN 84-86531-54-3.
* *1410 nomes galegos de home e de muller* (1993). *El Correo Gallego.* ISBN 84-8064-032-4.
**Espazos de Rosalía en Compostela. Un paseo por Santiago con Rosalía de Castro* (2021).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*
Port de Sóller

[miniatura|O [Tranvía de Sóller|tranvía na estación do Port]]
**Port de Sóller** é un porto natural e un núcleo de poboación turístico que pertence ao municipio de Sóller, na illa española de Mallorca. En 2019 tiña unha poboación de 2.548 habitantes.

Atópase a uns 3 km da vila de Sóller, coa que está unido por estrada (Ma-11), a través do túnel de sa Mola, e por unha liña de tranvía histórico, cunha frecuencia de paso de media hora, que é un dos principais reclamos turísticos do concello. 

A Torre Picada é unha torre de vixilancia desde a cal se divisa toda a baía. Foi construída no século XVI para defenderse de piratas e corsarios. O antigo oratorio dedicado a Santa Catalina foi reconvertido no Museo do Mar.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
NUTS de España

**Códigos da nomenclatura das unidades territoriais estatísticas en España**.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Nomenclatura das unidades territoriais estatísticas
Estreito de Euripo

O **estreito de Euripo** () é un angosto estreito mariño do mar Exeo que separa a illa grega de Eubea da Beocia, na Grecia continental. O estreito conecta o golfo Sur de Eubea, no sueste, co golfo Norte de Eubea, no noroeste, configurando unha pasaxe de navegación na costa suroccidental da illa de Eubea. Administrativamente, as ribeiras do estreito pertencen á unidade periférica de Eubea, parte da periferia de Grecia Central.

O estreito en si ten unha lonxitude duns 10 km, con varios ensanchamentos e estreitamentos nos que as marxes chegan a atoparse a uns 40 m (ou noutro punto a uns 160 m). Está suxeito ás correntes de fortes mareas que invirten a dirección catro veces ao día. O seu porto principal é Calcis en Eubea, que se atopa no punto máis angosto do estreito, na súa vertente meridional.

Hai dúas pontes que cruzan o estreito, ambas en Calcis: unha é unha ponte colgante moderna cun van duns 215 m (o estreito ten 160 m de largo nese punto) e a outra, unha ponte móbil ou ponte antiga que se abre habitualmente durante as breves encalmadas en horas nocturnas para permitir o tráfico de barcos de desprazamento e veleiros. Atópase no punto máis angosto do estreito, onde só ten 38 m de ancho, pero onde a velocidade das fortes correntes pode alcanzar os 11 nós.

## Historia 
No *Fedón*, Platón fai a Sócrates usar a marea do Euripo como un símil para cousas que «van arriba e abaixo» para describir o pensamento daqueles que sosteñen que nada é firme nin estable (*Fedón*, 90c).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Kassita

**Kassita** (en rifeño: **ⴽⴰⵙⵉⵜⴰ**, en ) é unha cidade do nordés de Marrocos, na rexión oriental.

## Notas
Rosa María Artal

**Rosa María Artal**, nada en Zaragoza o 14 de marzo de 1949, é unha xornalista e escritora aragonesa.

## Traxectoria 
É licenciada en Ciencias da Información pola Universidade Complutense de Madrid, comezou, mais non acabou, estudos de Socioloxía e Ciencias Políticas. Reside en Madrid.

O seu vínculo con Televisión Española data de 1973 no centro de produción das Palmas de Gran Canaria, aos que seguirían os de Bilbao e Zaragoza. Entre febreiro e outubro de 1983 presentou o *Telediario* 3 realizado por José María Fraguas até o seu cesamento por dimisión, presentada ao Xefe de Informativos Enrique Vázquez. Pasa entón ao espazo *Informe Semanal*, ao que dedicou boa parte da súa carreira profesional tanto en labores de presentadora como de reporteira, cun intervalo en TVE Internacional (Canle Internacional). Como reporteira de Informe semanal cubriu, entre outros acontecementos, a caída do Muro de Berlín. No ano 1991 foi nomeada correspondente de televisión española en Londres. Foi directora do programa *Dos en la madrugada* e *Rosa en la madrugada* (1994) de Radio Nacional.

Escribiu habitualmente artigos de opinión para os xornais *El País* -xornal para o que foi correspondente en Aragón durante a Transición- e en *Público*. Desde 2012 escribe no medio dixital eldiario.es.

É autora dunha decena de libros, entre os que destacan: *Diario de una mujer  alta* (2001), *11M-14M*, *Onda expansiva* (2004), *España, ombligo del mundo* (2008) e *Reacciona* (2011), do que foi promotora, coordinadora e coautora. 

Moi activa e influente nas redes sociais, é autora do blog *El periscopio*.

En maio de 2016 anunciou a súa candidatura ao Congreso por Zaragoza como independente con Podemos, na lista de Unidos Podemos e co número dous.

## Recoñecemento 
Entre outros premios obtivo o premio Talento da Televisión da Academia de Televisión 2006 ou o premio Pfeiffer de Xornalismo 2007.

En 2020 recibiu o Premio á Traxectoria da Associació de Dones Periodistes de Catalunya.
## Obras
**Diario de una mujer alta* (2001)
**El casado infiel* (2002)
**11-M, 14-M: onda expansiva* (2004)
**Ellas según ellos* (2005)
**¡Mírame!: el reto de la mujer madura* (2005)
**España,ombligo del mundo* (2008)
**Reacciona* (2011; con José Luis Sampedro, Baltasar Garzón, Federico Mayor Zaragoza, Javier Pérez de Albéniz, Javier López Facal, Carlos Martínez Alonso, Ignacio Escolar, Àngels Martínez i Castells, Juan Torres López e Lourdes Lucía)
**La Energía Liberada* (2011)
**Salmones contra percebes* (2013)
**Derribar los muros*  (2019; obra colectiva coordinada por Artal con prólogo de Federico Mayor Zaragoza. Colaboran Javier Valenzuela, José Antonio Pérez Tapias, Lourdes Lucía, Pedro de Alzaga, Violeta Assiego,  Javier Pérez de Albéniz, Carmen Madorrán Ayerra, Pablo Bustinduy e Àngels Martínez Castells. Editorial Rocaeditorial)
**La bolsa o la vida* (2020)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Blog: El Periscopio
* Vídeo sobre Reacciona - Rosa María Artal en Attac-Vimeo
* Artigos de Rosa María Artal en El País
* Artigos de Rosa María Artal en Eldiario.es
Wayne Gretzky

**Wayne Douglas Gretzky**, nado en Brantford, Ontario, o 26 de xaneiro de 1961 é un xogador e adestrador de hóckey sobre xeo canadense retirado. Xogo vinte temporadas na National Hockey League (NHL) con catro equipos entre 1979 e 1999. Alcumado "**The Great One**" ("O Grande"), foi chamado "o mellor xogador de hóckey da historia" por moitos xornalistas, xogadores e a propia NHL. É o único xogador que logrou máis de 200&nbsp;puntos nunha única temporada, feito que acadou en catro ocasións. Ademais, Gretzky superou os 100&nbsp;puntos en dezaseis temporadas como profesional, catorce delas consecutivas. No momento da súa retirada en 1999, tiña 61 marcas da NHL.

## Traxectoria 
Gretzky naceu e criouse en Brantford, Ontario, perfeccionando as súas habilidades nunha pista de xeo do patio e xogando regularmente nas ligas menores a un nivel moito maior ca os dos seus iguais. A pesar da súa estatura, forza e velocidade pouco impresionantes, a súa intelixencia e lectura do xogo non tiñan rival. Esquivaba os controis dos seus opoñentes, anticipaba o lugar en que estaría o disco e executaba o movemento correcto no tempo correcto. Foi coñecido por colocarse trla rede do seu rival, zona que se alcumou "o despacho de Gretzky".

En xaneiro de 1978, Gretzky foi o máximo anotador máis novo do campionato do mundo júnior. En xuño foi contratado polos Indianapolis Racers da World Hockey Association (WHA), cos que xogou brevemente antes de ser vendido aos Edmonton Oilers. Cando pechou a WHA, os Oilers uníronse á NHL, onde estableceu moitos récords de anotación e levou o seu equipo a gañar catro Stanley Cups. O traspaso de Gretzky aos Los Angeles Kings o 9 de agosto de 1988, tivo un efecto inmediato no equipo, que o levou ás finais da Stanley Cup de 1973 e está considerado como o popularizador do hóckey en California. Gretzky xogou por un tempo cos St. Louis Blues antes de rematar a súa carreira cos New York Rangers.

Trala súa retirada en 1999, foi incluído inmediatamente no Hockey Hall of Fame, o máis recente xogador que non tivo o período de espera. A NHL retirou o seu número 99, o que o converteu no único xogador que recibiu esa honra. Gretzky foi un dos seis xogadores votados pola International Ice Hockey Federation's (IIHF) para o equipo Centennial All-Star. Durante os Xogos Olímpicos de Inverno de 2002, Gretzky converteuse en director executivo da selección canadense masculina de hóckey, que obtivo a medalla de ouro. En 2000, converteuse en dono parcial dos Phoenix Coyotes, e tralo lockout da NHL de 2004–05 no adestrador xefe do equipo. En 2004 foi incorporado ao Ontario Sports Hall of Fame. En setembro de2009, despois da bancarrota dos Phoenix Coyotes, Gretzky dimitiu como adestrador e renunciou á súa propiedade. En outubro de 2016 pasou a ser socio e vicedirector do Oilers Entertainment Group.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (Versión sen paxinar consultado en liña en Google Books)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* NHL.com Wayne Gretzky section
* Wayne Gretzky, winner of the Lionel Conacher Award and the Bobbie Rosenfeld Award: Virtual Museum of Canada Exhibit
Xertrude de Merania

**Xertrude de Merania**, nada en 1185 e finada o 28 de setembro de 1213, foi raíña de Hungría, como a primeira muller de André II, dende 1205 até que o seu asasinato. Foi rexente durante a ausencia do seu marido.

## Traxectoria 
miniatura|esquerda|Bertoldo IV de Andechs e a súa muller Inés co seus fillos.
Era a filla do conde de Baviera Bertoldo IV de Andechs, quen fora elevado ó título de duque de Merania polo emperador Frederico Barbarroxa, e da súa muller Inés, da Casa de Wettin saxoa. A irmá máis vella de Xertrude foi Inés de Merania, famosa pola súa beleza, quen casou co rei Filipe II de Francia. A súa irmá máis nova foi Santa Eduvixe de Silesia, muller do duque piasta Henrique I o Barbudo, posteriormente alto duque de Polonia. O seu irmán foi Otón, quen sucedeu a seu pai como duque de Merania.

## Notas
Xertrude de Saxonia

**Xertrude de Saxonia**, nada circa 1030 e finada o 4 de agosto de 1113, tamén coñecida como Xertrude Billung, foi unha condesa de Holanda por matrimonio con Florencio I de Holanda, e condesa de Flandres por matrimonio con Roberto I de Flandres. Foi rexente de Holanda en 1061-1067 durante a minoría de idade do seu fillo Teodorico V, e rexente de Flandres durante a ausencia do seu cónxuxe entre 1086-1093.

## Traxectoria 
Era a filla de Bernardo II de Saxonia e Eilika de Schweinfurt.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
Marie-Louise Paris

**Marie-Louise Paris**, coñecida como **Mademoiselle Paris,** nada en Besançon o 20 de outubro de 1889  e finada en Sceaux (Francia) o 28 de abril de 1969, foi unha enxeñeira francesa pioneira na formación científica das mulleres. En 1925   fundou o Instituto electro-mecánico feminino, máis tarde Escola Politécnica Feminina. 

## Traxectoria 
Marie-Louise Paris era a a maior de 6 irmáns. A temperá morte do seu pai puxo en dificultades a súa familia, pero non impediu que estudaran. Despois de licenciarse en ciencias, continuou os seus estudos en París e obtivo o título de licenciada en ciencias na Sorbona.  

En 1921, formouse como enxeñeira, como a súa irmá Hélène, na Escola de Mecánica e Electricidade de París, que lles abriu o acceso a outras escolas superiores: saen en 1922 as dúas tituladas da sección especial do Instituto Electrónico de Grenoble e logo baixo supervisión por Louis Barbillion. 

De volta a París e exercendo diversos traballos (traballa, por exemplo, para a instalación do servizo de sinalización na estación de Laon  ), frecuentou o mundo dos enxeñeiros e da educación superior, incluído Gabriel Koenigs, profesor na Facultade de Ciencias de París, Paul Langevin, Léon Guillet, director da escola central, Léon Eyrolles, director da Escola de Obras Públicas, Paul Appell, reitor da Academia de París e Edouard Branly, que axudan a lexitimar a creación dunha escola superior reservada ás mulleres. 

Apaixonada pola aviación, tomou leccións de voo en Caudron en Guyancourt e produciu un prototipo de avión de pasaxeiros, exposto no programa de aviación en 1936. Nomeou a Hélène Boucher (postumamente) e Maryse Bastié, madriñas das promocións da Escola Politécnica Feminina, respectivamente en 1938 e 1945, e a Henri Farman padriño da promoción de 1947. 

Marie-Louise faleceu a causa da diabetes, dentro da escola que pasou toda a súa vida fundando e desenvolvéndose.

## Fundación da Escola Politécnica de Mulleres 
Marcada pola ausencia de mulleres durante os seus estudos no Instituto Electrónico de Grenoble  (eran 4 tituladas na súa clase de 605 estudantes   

A formación foi inicialmente impartida pola propia Marie-Louise Paris, apoiada por dous profesores, de debuxo e mecánica ( Gabriel Koenigs ), e a súa iniciativa, orixinal para a época, levouna a ser invitada ao VII Congreso de química industrial para discutir o acceso das mulleres ás carreiras industriais. 

Despois de varios problemas de diñeiro e a contratación de varios profesores, Marie-Louise Paris cambiou o nome do seu instituto en 1933 para renomealo Éscola Politécnica Feminina co fin de consolidar e diversificar o seu ensino, e prolongar a escolarización  de 2 a 3 anos. .  

Dende o 2 de setembro de 2019, por iniciativa da Unión de Transportes Conxuntos da área metropolitana de Grenoble, a estación de tranvía anteriormente chamada CEA Cambridge, na liña B do tranvía de Grenoble, chámase Marie-Louise Paris - CEA.

## Notas
Brigantinos

Os **brigantinos** (en ) eran unha antiga tribo celta de Gallaecia, un pobo galaico lucense que viviu na costa norte da actual Galicia, arredor da Brigantium, identificada coa actual vila de Betanzos. Por este nome tamén son coñecidos os actuais habitantes de betanzos, sendo brigantinos sinónimo de betanceiros. É considerada por Luís Monteagudo como unha das tres subtribos dos ártabros, xunto cos lapatiancos e os nerios.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de tribos celtas
Lois III o Cego

**Lois o Cego**, nado c. 880 e finado o 5 de xuño de 928, foi rei da Provenza dende o 11 de xaneiro de 887, rei de Italia dende o 12 de outubro de 900, e brevemente Emperador do Sacro Imperio Xermánico, como **Lois III**, entre 901 e 905. Era o fillo de Bosón, o rei usurpador da Provenza, e Ermengarda, unha filla do Lois II o Mozo. Polo seu pai, era un Bosónido, mais pola súa nai, un Carolinxio. Foi cegado após unha invasión errada de Italia no ano 905.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bouchard, Constance Brittain. "Burgundy and Provence, 879–1032". In Timothy Reuter, ed., *The New Cambridge Medieval History, Vol.  III: c. 900-c. 1024*. Cambridge University Press, 2000, pp. 328–345.
* Duckett, Eleanor (1968). *Death and Life in the Tenth Century*. Ann Arbor: University of Michigan Press.
* Previté-Orton, C. W. "Italy and Provence, 900–950." *The English Historical Review*, Vol. 32, No. 127. (Jul., 1917), pp 335–347.
* Comyn, Robert. *History of the Western Empire, from its Restoration by Charlemagne to the Accession of Charles V, Vol. I*. 1851
* 
* Mann, Horace, K. *The Lives of the Popes in the Early Middle Ages, Vol III: The Popes During the Carolingian Empire, 858–891*. 1925
* Mann, Horace, K. *The Lives of the Popes in the Early Middle Ages, Vol IV: The Popes in the Days of Feudal Anarchy, 891–999*. 1925
Eduardo Gómez Requejo

**Eduardo Gómez Rodríguez Requejo**, coñecido como **Eduardo Gómez Requejo**, nado en Sarria, foi un político galego.

## Traxectoria 
Despois do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado xefe local da Falange de Sarria o 24 de xullo. Foi xulgado xunto a Mario González Zaera por traizón na causa 1176/36. En 1938 foi novamente xulgado con González Zahera e Luis López López, ex xefe local de Falange de Paradela, na causa 1/38, acusados de actividade conspiradora contra Franco, co obxectivo de minar a autoridade deste e atentar contra a súa persoa para conseguir a hexemonía de Hedilla; foron condenados a morte, pero as sentenzas foron conmutadas polas de reclusión a perpetuidade. Tamén acusado de homicidio por imprudencia e lesións, foi xulgado na Audiencia de Lugo o 20 de maio de 1937. Considerado como indutor do asasinato de Manuel Saco Rivera o 28 de agosto de 1938, foi detido xunto con Manuel Díaz López "Chaquetón" e Manuel Castro Castro "Eirexalba" e ingresou no cárcere de Lugo. Franco concedeulle o indulto polo primeiro aniversario da vitoria, en abril de 1940. En outubro de 1941 un novo decreto de Franco ordenaba remitirlle as penas. Traballou na Organización Sindical como oficial do Corpo Técnico Administrativo destinado no Sindicato Nacional da Construción, Vidro e Cerámica, e xubilouse en 1966.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "Cobiza de lobos. A falange en Lugo" María Jesús Souto Blanco in *I Congreso da Memoria. A represión franquista en Galicia*.
Anfílocos

Os **anfílocos** (en ) eran unha antiga tribo celta de Gallaecia, un pobo galaico bracarense cuxo territorio non puido ser definido, mais que puido ter habitado en Xunqueira de Ambía, en base á raíz do seu nome ("amb"). Tamén se especula sobre outros posibles lugares de localización no norte do actual Portugal en Ambarao ou Ambraes, preto de Marco de Canaveses, e Ambroes, a carón de Felgueiras.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Lista de tribos celtas
Kathy Lueders

**Kathryn (Kathy) Lueders**  é unha enxeñeira estadounidense, directora  dos programas tripulados da Nasa desde o 12 de xuño de 2020. Anteriormente foi directora do  programa de tripulacións comerciais da NASA.

## Traxectoria 
Na universidade, Lueders estudou para traballar en Wall Street. Durante o seu último ano, quixo cambiar a unha carreira de enxeñaría. Despois de casar e ter fillos, volveu á universidade e "obtivo varios títulos en enxeñaría".

Lueders obtivo a súa licenciatura en Administración de Empresas en finanzas na Universidade de Novo México. Tamén ten unha licenciatura e unha mestría en enxeñaría industrial da Universidade Estatal de Novo México.

### A carreira na NASA 
Lueders comezou a súa carreira na NASA en 1992 no laboratorio de propulsión da Instalación de Probas de White Sands. Foi a segunda muller en traballar na instalación, Lueders comezou como xerente de depósito do programa do Transbordador Espacial Sistema de Manobras Orbitais e Sistemas de Control de Reacción. Tamén ocupou varios cargos directivos na Oficina do Programa da Estación Espacial Internacional no Centro Espacial Johnson da NASA en Houston, Texas.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mulleres na NASA

### Ligazóns externas 
* Kennedy Biografías - Kathryn Lueders
16 Horsepower

**16 Horsepower** foi unha banda estadounidense de country alternativo baseado en Denver, Colorado. A súa música adoitaba a ter imaxinería relixiosa e falaba de conflitos, redención, castigo e culpa a través das letras de David Eugene Edwards é o forte uso de bluegrass tradicional, gospel, e instrumentación da música apalache mesturado con rock. Durante a meirande parte da súa carreira a banda estivo composta por Edwards, Jean-Yves Tola, e Pascal Humbert, os dous últimos anteriormente no grupo francés Passion Fodder. Tras publicar catro álbums de estudio e xirar extensamente o grupo separouse no ano 2005 citando principalmente diferenzas "políticas e espirituais". Os membros permanecen en activo nas bandas Wovenhand e Lilium.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
Presidencia do Goberno de Navarra

A **presidencia do Goberno de Navarra** (en éuscaro: *Nafarroako Gobernuko Lehendakaria*) é un cargo político e institucional da Comunidade Foral de Navarra, España. Trátase dunha das tres institucións da Comunidade Foral de Navarra xunto ao Goberno de Navarra e ao Parlamento de Navarra. A súa regulación legal está incluída na Lei Orgánica 13/1982, do 10 de agosto, de Reintegración e Amelloramento do Réxime Foral de Navarra que actualiza o autogoberno da Comunidade Foral de Navarra ao amparo da Constitución española de 1978 quen lle asigna a máxima representación da Comunidade Foral de Navarra.

## Lista de presidentes e presidentas do Goberno de Navarra 
## Liña temporal 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
311 (grupo musical)

**311** (pronunciado "three-eleven") é unha banda de rock estadounidense procedente de Omaha, Nebraska. O grupo foi formado no ano 1988 polo vocalista e guitarrista Nick Hexum, o guitarrista Jim Watson (que foi substituído en 1990 por Tim Mahoney), o baixista Aaron "P-Nut" Wills, e o batería Chad Sexton. En 1992, Doug "SA" Martinez uniuse á banda como DJ.

311 publicou 13 álbums de estudio, dous álbums ao vivo, catro recompilatorios, catro EPs e catro DVDs. Tras unha serie de lanzamentos independentes, 311 fichou por Capricorn Records en 1992 e publicou os álbums *Music* (1993) e *Grassroots* (1994) cun éxito moderado. En 1995 conseguiron un grande éxito con *311*, que chegou a ser triplo platino e acadou o número 12 da lista *Billboard 200* grazas aos sinxelos "Down" e "All Mixed Up", este último chegando ao primeiro posto da lista *Billboard Hot Modern Rock Tracks* en 1996. Os seus seguintes tres traballos tamén foron exitosos, sendo o primeiro (*Transistor*) platino e os outros dous (*Soundsystem* e *From Chaos*) ouro. O seu recompilatorio de 2004, ''Greatest Hits '93-'03'' tamén foi certificado platino.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
54-40

**54-40** é unha banda de rock alternativo canadense procedente de Tsawwassen, Columbia Británica. O grupo tomou o seu nome do slogan "54-40 or Fight!", cuñado para expresar a infructuosa axenda expansionista da presidencia de James K. Polk, que tiña a intención de controlar unha área fronteiriza disputada polos Estados Unidos e o Canadá. 54-40 tivo unha exitosa carreira chegando catro dos seus álbums a ser certificados platino no Canadá. A banda foi nomeada a oito Juno Awards. Entre 1996 e 2016 54-40 estivo entre os 150 artistas canadenses con máis vendas e entre os 50 grupos con máis vendas no Canadá.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
American Music Club

**American Music Club** foi unha banda estadounidense de indie rock procedente de San Francisco, liderada polo cantante o compositor Mark Eitzel. Formado en 1983, o grupo publicou sete álbums antes de separarse en 1995. American Music Club reformouse en 2003 e publicou dous novos traballos antes de separarse novamente en 2010.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
Ramón Martínez Losada

**Ramón Martínez Losada**, nado en Monforte de Lemos cara a 1888, foi un farmacéutico e político galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Farmacia pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi nomeado farmacéutico da Armada en 1915. Farmacéutico en Monforte de Lemos. Bugallalista, foi elixido concelleiro de Monforte de lemos en 1922. Na ditadura de Primo de Rivera foi deputado provincial. Na República foi presidente da Asociación Patronal da Industria e do Comercio de Monforte de Lemos. Promotor e logo xefe de Falange de Monforte de Lemos. Foi detido o 25 de abril de 1936 por orde do gobernador civil, ingresou na prisión de Monforte e saíu en liberdade dous días despois. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado Xefe provincial da Falange de Lugo en xuño de 1937 para substituír a José María Fenollera Velón. A mediados de agosto de 1938 viaxou a Burgos para entrevistarse con secretario xeral de Falange e co ministro do Interior. A raíz do asasinato de Manuel Saco Rivera o 28 de agosto de 1938, foi detido xunto o xefe da garda municipal e o xefe local de Falange de Sarria Eduardo Gómez Requejo. Foi substituído como Xefe provincial da Falange de Lugo por Ramón Ferreiro Rodríguez o 27 de agosto. Nos anos corenta foi xuíz municipal sustituto de Monforte de Lemos.

## Vida persoal 
Casou con María Fernández Pérez e foi pai de Ramón, José Antonio, María Teresa, Flora, Juan Francisco e María del Carmen Martínez Fernández.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Expediente procesual de Ramón Martínez Losada
José Augusto Seabra

**José Augusto Baptista Lopes e Seabra**, nado en San João da Pesqueira, Vilarouco, o 24 de febreiro de 1937 e finado en París o 27 de maio de 2004, foi un poeta, ensaísta, profesor, diplomático e político portugués.

## Traxectoria 
Licenciado en Dereito pola Facultade de Dereito da Universidade de Lisboa, en 1961. Preso p orprimeira vez aos 17 anos, foi torturado, xulgado e preso no Forte de Peniche, De 1974 a 1985 foi profesor da Facultade de Letras da Universidade do Porto. Fundou o Centro de Estudos sobre Pessoa e a revista *Nova Renascença.*

Deputado á Asemblea constituínte e á Asemblea da República, polo Partido Social Demócrata, viría a ocupar o cargo de Ministro da Educación no IX Goberno Constitucional, do chamado Bloque Central (1983-1985)

A partir de 1985 foi embaixador na UNESCO e, despois diso, diplomático nas Embaixadas de Portugal en Nova Deli, en Bucareste e Buenos Aires.

O seu nome encóntrase na lista de colaboradores da publicación académica *Quadrante*  (1958-1962).

O 23 de decembro de 1992, foi agraciado co grao de Grã-Cruz da Orde do Mérito.

### Funcións gobernamentais exercidas 
* *IX Goberno Constitucional*
** Ministro da Educación

## Obras 
### Poesía 
* *A Vida Toda* (1961). Ed. do autor. 
* *Os Sinais e a Origem* (1972). Portugália Editora.
* *Tempo Táctil* (1972). Portugália Editora.
* *Desmemória* (1977). Brasília Editora.
* *O Anjo* (1980). Ed. Nova Renascença.
* *Gramática Grega* (1985). Ed. Nova Renascença.
* *Do Nome de Deus* (1990). Instituto Internacional de Macau.
* *Fragmentos do Delírio* (1990). Ed. Signum.
* *Epígrafes* (1991). Ed. Angel Caffarena. Málaga.
* *Enlace* (1993). Con Norma Tasca. Fundação Eng. António de Almeida.
* *Sombras de Nada* (1996). Quetzal Editores.
* *Amar a Sul* (Porto Alegre 1997). Ed. Movimento.
* *O Caminho Íntimo para a Índia* (1999). Lello e Instituto Cultural de Macau.
* *Conspiração da Neve* (1999). Ed. Minerva.
* *A Luz de Creta* (2000). Cosmos.
* *Oximoros* (2001). Granito Editores.
* *Sete Tangos Mentais* (2002). Tâmega.

### Ensaio 
* *Fernando Pessoa ou o poetodrama* (1974)*.* 1.ª ed. S. Paulo 1974; 3.ª ed.. revisada Lisboa, 1988.
* *Poiética de Barthes* (1980). Brasília Editora
* *O Heterodoxo pessoano* (1985). Ed. Perspectiva.
* *Poligrafais Poéticas* (1984). Lello Editores.
* *Mensagem e Poemas Esotéricos de Fernando Pessoa* (1983)*.* col. “Archivos”, Madrid. Edición crítica.
* Cultura e Política ou a Cidade e os Labirintos (1986). Vega.
* *O Ideário Político de Francisco Sá Carneiro* (1990). Diversos.
* *O Coração do Texto / Le Coeur du Texte* (1996). Cosmos.
* Tradución de *Poemas* de Mallarmé lidos por Fernando Persoa (1998)
* *Rostos Europeus do Porto* (2001). Fólio Edições.
* *Por Uma Nova Renascença* (2006). INCM – Imprensa Nacional Casa da Moeda

### Autobiográfica 
* *De Exílio em Exílio*, vol. I : Resistências e Errâncias (1953-1963) (2004). Fólio Edicións.

## Notas