Manuel da Silva Mendes

**Manuel da Silva Mendes**, nado en São Miguel das Aves, daquela no concello de Vila Nova de Famalicão, hoxe Vila das Aves no concello de Santo Tirso, o 23 de outubro de 1867 e finado en Macau o, 30 de decembro de 1931, foi un dos intelectuais. máis representativo da historia de Macau, no primeiro cuarto do século XX. Espírito polifacético, profesor e reitor do Liceo de Macau, avogado, xuíz, filósofo, político, sinólogo, escritor, presidente do Leal Senado, tamén tivo tempo para dedicarse ao estudo da filosofía taoísta e afondar nos esixentes meandros da arte chinesa, como erudito e coleccionista.

## Biografía 
Realizou un curso de Dereito na Facultade de Dereito da Universidade de Coimbra, rematando en 1895, casando nesta mesma cidade con Helena Berta Augusta Domke, de orixe alemá, o 6 de abril de 1901, titora dos fillos de Bernardino Machado .
En Vila Nova de Famalicão, chegou a ser presidente da directiva da Real Asociación Humanitaria de Bombeiros Voluntarios de Vila Nova de Famalicão (1898), promovendo a banda musical; Participou activamente nas campañas do Partido Republicano en Vila Nova de Famalicão e colaborou na prensa Famalicense, especialmente en *O Porvir*, *O Minho* e *Regenerador*. Foi amigo dos principais elementos do Partido Rexenerador, como Santos Viegas ou Barão de Trovisqueira, publicándolles eloxios públicos. Tamén exerceu a avogacía en Vila Nova de Famalicão e, nesta etapa, publicou en 1896 a obra "Reflexões Jurídicas: acção de processo ordinário: contrato de empreitada". Nese mesmo ano publicou o libro "*Socialismo libertario ou anarquismo: historia e doutrina*", que divulga as ideas anárquicas .
esquerda|miniatura|300x300px|Escola secundaria de Macau-1925

En 1901 trasladouse a Macau, onde foi profesor de portugués e latín no Liceu de Macau (pola influencia de Santos Viegas), onde exerceu dúas veces como reitor en funcións (1904-1907 e 1909-1914, cos compañeiros docentes Camilo Pessanha, José Vicente Jorge, José da Costa Nunes, entre outros. converténdose en presidente do Leal Senado, administrador do concello de Macau e recoñecido sinólogo, sendo un notable coleccionista de arte chinesa propiedade, que foi adquirida entón polo Estado portugués. Este museo deu lugar posteriormente ao actual Museo da Arte de Macau, que conta cunha colección de figuras de cerámica a gran escala de Shiwan, producidas nos anos 20 do século XX. A miúdo visitaba Shiwan para estudar e escribir comentarios sobre cerámicas locais e converteuse así no primeiro coleccionista do mundo en estudar esta forma de arte. Silva Mendes tamén foi un coleccionista sistemático de pezas Ming e Qing, así como de cerámica Shiwan contemporánea, tendo reunido a primeira colección do mundo desta cerámica. Así, publicáronse postumamente os seus estudos "Barros de Kuang Tung" (1967) e "Arte Chinesa" (1983). Mantivo unha notable colaboración na prensa macanesa, sobre todo "Vida Nova", "O Macaense", "O Progresso", "A Pátria", "O Xornal de Macau", "A Voz de Macau", así como nas revistas. "Oriente" e "Macau Magazine". A súa colaboración coa prensa macanesa foi recollida en sete volumes por Luís Gonzaga Gomes : "Colectânea de Artigos" (1949-1950) e "Nova Colectânea de Artigos" (1963-1964).
miniatura|Membros do comité organizador e do xurado da exposición de arte no Leal Senado de Macao do 14 ao 17 de febreiro de 1924
Morreu en Macau o 30 de decembro de 1931. A súa antiga residencia está catalogada como Edificio de Interese Arquitectónico e está situada na Colina da Guia, é unha construción de estilo neoclásico, que integra algúns elementos de inspiración militar, como as ameas, presentando un aspecto sólido e de conxunto. Foi recuperado en 1999.

## Pensamento filosófico e político 
Manuel da Silva Mendes destacou, sen dúbida, a nivel filosófico, como o divulgador das ideas do socialismo libertario ou do anarquismo a finais do século XIX coa obra "Socialismo libertario ou anarquismo: historia e doutrina". Considerado polos seus inimigos políticos de Famalicão o máis " ateo ", o máis " anarquista " e o máis " vermello " dos republicanos de Vila Nova de Famalicão (como el mesmo relatou no seu texto de memoria "Macao: impresións e lembranzas"., cunha edición de 1979 e reeditado na "Antologia dos Autores Famalicenses", en 1998), mentres que nas súas palabras se autodenomina "republicano" máis que "republicano", o seu libro "Socialismo Libertário ou Anarquismo" (1896 ) foi considerado por Sampaio Bruno como un "libro notable". Máis recentemente, João Freire sostivo que "a obra de Silva Mendes ten unha información e un tratamento máis amplo a nivel histórico e ideolóxico" en relación co libro de Eltzbacher titulado "As Doutrinas Anarquistas" (1908), achegándose ao socialismo utópico cando afirma que "é un utopía formidable ou unha fatalidade social" ou ben, "nin defende, nin aconsella, nin aplaude, nin provoca, expón, e quen pretende simplemente expoñer, queda ben detrás da pantalla". O que entón podería ser unha defensa ante a lei do 13 de febreiro de 1896 contra calquera actividade anarquista, ameazando aos seus autores coa deportación. Ao longo do libro, Silva Mendes simpatizou con Fourier e Bakounine, eloxiou a Proudhon e mantivo unha postura de rexeitamento e de achegamento a Marx, aclarando o ideal do anarquismo individualista . Desde esta óptica, non será en balde que en 1898 traduce o poema de Schiller " Guillermo Tell ", personaxe no que repasa o individualismo anárquico-metafísico.

Algúns autores teorizan que non hai continuidade no pensamento de Silva Mendes despois do seu traslado a Macau. Porén, outra teoría máis plausible sostén que Silva Mendes atopou a radicalización do individualismo ético-social do socialismo utópico (liberdade natural) na filosofía oriental, máis concretamente no taoísmo . Esta idea pódese detectar en textos como " Lao-Tzé e a súa doutrina segundo o Tao-te-King " (1930) ou, máis recentemente, "Sobre a filosofía", que é unha edición organizada por António Aresta. Os seus "Fragmentos da filosofía taoísta" (1930) apareceron recentemente como anexo no libro "Meditacións orientais" (2004), unha colección de textos de Confucio e Lao-Tze, organizado por Loureiro Neves. No eido pedagóxico, Silva Mendes presupón unha reorganización do ensino en Macau, como demostran os textos seleccionados no libro "Instrução Pública em Macau" (1996), que foi editado por António Aresta.

## Obra 
* 1896 – Socialismo Libertario ou Anarchismo: historia e doutrina. V. N. de Famalicão: Typographia Minerva.
* 1897 – “Reformas, Aposentações e Direitos Adquiridos”. In O Porvir. V. N. de Famalicão, Ano 2, n.º 94 (10 Mar.), p. 2.
* 1897 – “Creta”. In O Porvir. V. N. de Fanalicão, Ano 2, n. 97 (31 Mar.), p. 1.
* 1897 – “A Dissolução da Banda dos Bombeiros Voluntários”. In O Porvir. V. N. de Famalicão, Ano 2, n.º 102 (5 Maio), p. 2.
* 1897 – “Canoyas del Castillo”. In O Porvir. V. N. de Famalicão, Ano 2, n.º 116(11 Ago.), p. 2.
* 1897 – “Dr.º Eduardo de Carvalho”. In O Minho. V. N. de Famalicão, n.º 7 (18 Nov.), p. 1.
* 1898 – Guilherme Tell: drama de Schiller. Introd., trad. e anot. por M. Silva Mendes. Famalicão: Typographia Minerva.
* 1898 – “Barão da Trovisqueira”. In O Minho. V. N. de Famalicão, n.º 57 (3 Nov.), p. 1.
* 1900 – “Mgr. Santos Viegas”. In O Regenerador. V. N. de Famalicão, Ano 1, n.º 26 (28 Abr.), p. 1.
* 1900 – “A Questão da China”. In O Regenerador. V. N. de Famalicão, Ano 1, n.º 38 (21 Jul.), p. 2.
* 1908 – Lao-Tze e a súa Doutrina segundo o Tao-te-King. Macau: Imprensa Nacional.
* 1930 – Excertos de Filosofia Taoísta. Macau: Escola de Arte e Ofícios.
* 1949-1950 – Colectânea de Artigos. Justificação, org. Luís Gonzaga Gomes. Macau: “Notícias de Macau”.
* 1963-1964 – Nova Colectânea de Artigos. Compil. Luís Gonzaga Gomes. Macau: “Notícias de Macau”.
* 1979 – Macau, Impressões e Recordações. Pref. Graciete Batalha. Lisboa: Quinzena de Macau.
* 1983 – Arte Chinesa: colectânea de artigos. Macau: Edição do Leal Senado.
* 1996 – A Instrução Pública em Macau. Org., introd. António Aresta; Pref. Maria Edith da Silva. Macau: Direcção dos Serviços

## Notas