Victor Vasarely

**Győző Vásárhelyi**, (|ˈvaːʃaːrhɛji ˈɟøːzøː|), nado en Pécs o 9 de abril de 1906 e finado en París o 15 de marzo de 1997 foi un artista húngaro-francés coñecido como **Victor Vasarely** ([viktɔʁ vazaʁəli]), considerado o "avó" e líder do movemento op art. A súa obra titulada *Cebra*, creada na década de 1930, está considerada un dos primeiros exemplos deste movemento.

## Traxectoria 
[miniatura|esquerda|250px|Obra de Vasarely no exterior da igrexa de Pálos en [Pécs]]
miniatura|300px|*Tributo a Malevich* (1954), Cidade Universitaria de Caracas
[miniatura|*Supernovae* (1959-61) na [Tate Modern]]
Vasarely naceu en Pécs e creceu en Pöstyén (actualmente Piešťany, Eslovaquia) e Budapest, onde comezou estudos de medicina en 1925 na Universidade Eötvös Loránd. En 1927, abandonou os estudous para aprender pintura académica tradicional na academia privada Podolini-Volkmann. En 1928 e 1929, entrou na escola de arte privada de Sándor Bortnyik chamada *Műhely* (literalmente, "obradoiro", que existiu ata 1938), entón recoñecida amplamente como o centro de estudos de Bauhaus en Budapest. Con poucos cartos, o *Műhely* non podía ofrecer todo o que ofrecía a Bauhaus e no seu lugar concentrábase nas artes gráficas aplicadas e no deseño tipográfico.

En 1929 pintou os seus *Estudo azul* e *Estudo verde*. En 1930, casou coa súa compañeira de estudos Claire Spinner (1908–1990). Xuntos tiveron dous fillos, Andre e Jean-Pierre. En Budapest, traballou para unha compañía de rodamentos deseñando carteis publicitarios. Vasarely converteuse en deseñador gráfico e cartelista durante a década de 1930 combinando modelos e imaxes orgánicas entre si.

Vasarely abandonou Hungría e estableceuse en París en 1930. Traballou como artista gráfico e axudante creativo nas axencias de publicidade Havas, Draeger e Devambez (1930–1935). As súas interaccións con outros artistas durante este tempo foron escasas. Pensou en abrir unha institución semellante ao *Műhely* de Sándor Bortnyik e desenvolveu material de ensino para ela. Tras vivir a maior parte da súa vida en hoteis baratos, estableceuse entre 1942 e 1944 en Saint-Céré (departamento de Lot). Trala segunda guerra mundial abriu un obradoiro en Arcueil, suburbio a uns dez quilómetros do centro de París en Val do Marne. en 1961, estableceuse definitivamente en Annet-sur-Marne (departamento de Sena e Marne).

En outubro de 1967, o deseñador Will Burtin invitou a Vasarely a facer a presentación da súa conferencia "Vision ’67", na Universidade de Nova York.

O 5 de xuño de 1970, inaugurouse o primeiro museo dedicado á súa obra con máis de 500 traballos nun palacio renacentista en Gordes (pechado en 1996). Un segundo gran proxecto foi a *Foundation Vasarely* en Aix-en-Provence, museo situado nunha estrutura deseñada especificamente por Vasarely. Ese mesmo ano o seu obxecto cinemático *Georges Pompidou* foi instalado no Centro Pompidou de París e creouse o museo Vasarely na súa localidade natal de Pécs cunha gran doazón de obras de Vasarely. Na mesma década, entou no deseño industrial cunha serie de cincocentas pezas exclusivas da vaixela *Suomi* de Timo Sarpaneva e que Vasarely decorou co fabricante alemán de porcelana *Studio Linie*. En 1982, 154 serigrafías especiais foron levadas polo astronauta Jean-Loup Chrétien a bordo da nave franco-soviética Saliut 7 e logo foron vendidas e os beneficios foron para a UNESCO. En 1987, estableceuse o segundo museo Vasarely de Hungría, no palacio Zichy de Budapest con máis de 400 obras.

Faleceu o 15 de marzo de 1997 en París aos noventa anos de idade.

## Obra 
Vasarely seguiu a producir arte e escultura empregando ilusións ópticas. Nas seguintes tres décadas, Vasarely desenvolveu o seu estilo de arte abstracta xeométrica, traballando en varios materiais mais empregando un número mínimo de formas e cores:
* 1929-1944. "Primeira obra gráfica": Vasarely experimentou con efectos de textura, perspectiva, sombras e luces. O seu primeiro período resultou en obras como *Cebras* (1937), *Taboleiro de xadrez* (1935) e *Poder das rapazas* (1934).
* 1944-1947. "Les Fausses Routes - No camiño equivocado": Durante este período, Vasarely experimentou con pinturas cubistas, futuristas, expresionistas, simbolistas e surrealistas sen desenvolver un estilo único. Máis tarde, dixo que estaba no camiño equivocado. Expuxo a súa obra nas galerías de Denise René (1946) e de René Breteau (1947). Escribindo a introdución do catálogo, Jacques Prévert situou a Vasarely entre os surrealistas. Prévert creou o vocábulo *imaginoires* (*images*&nbsp;+&nbsp;*noir*, "imaxes&nbsp;+&nbsp;negro") para describir as pinturas. *Autorretrato* (1941) e *O home cego* (1946) están asociadas con este período.
* 1947-1951. "Desenvolvendo a arte abstracta xeométrica (arte óptica)": Finalmente, Vasarely atopa o seu estilo propio. Os desenvolvementos solapados noméanse pola súa herdanza xeográfica. *Denfert* refírese ás obras influenciadas polos muros brancos da estación de metro da praza Denfert - Rochereau de París. As pedras e conchas con forma de elipsoides atopadas durante as vacacións de 1947 na costa bretoa de Belle Île inspiráronlle as obras *Belles-Isles*. Dende 1948, Vasarely adoitaba pasar os meses de verán en Gordes (Provenza-Alpes-Costa Azul). Aló, as casas cúbicas levárono á composición do grupo de obras chamadas *Gordes/Cristal*. Traballou no problema do baleiro e encheu espazos nunha superficie plana, así como na visión estereoscópica.
* 1951-1955. "Imaxes cinéticas, fotografías en branco e negro": A partir de *Gordes*, desenvolveu as imaxes cinemáticas, superimpostas en follas de cristal acrílico que crean impresións dinámicas e de movemento dependendo do punto de vista. No período do branco e negro combinou os cadros nunha única folla transpoñendo fotografías en dúas cores. *Tributo a Malevich*, muro cerámico de 100&nbsp;m² que adorna a Universidade de Caracas, e deseñou co arquitecto Carlos Raúl Villanueva, é unha obra fundamental deste período. A arte cinética floreceu coas obras de Vasarely, Calder, Duchamp, Man Ray, Soto e Tinguely que foron expostas na galería de Denise René co título *Le Mouvement* ("O movemento"). Vasarely publicou o seu *Manifesto amarelo*. Traballando na investigación dos pioneiros do construtivismo e a Bauhaus, postulou que a cinética visual (*plastique cinétique*) dependía da percepción do que miraba, que era considerado o único creador, xogando coas ilusións ópticas.
* 1955-1965: "Folklore planétaire, permutacións e arte en serie": O 2 de marzo de 1959, Vasarely patentou o seu método de *unités plastiques*. As permutacións de formas xeométricas son cortadas dun cadrado de cor e reordenadas. Traballou cunha paleta de cores e formas estritamente definida (tres vermellos, tres verdes, tres azuis, dous violetas, dous amarelos, negro, branco e gris; tres círculos, dous cadrados, dous romboides, dous rectángulos, un triángulo, dous círculos diseccionados e seis elipses) que logo ampliou e numerou. Á parte do seu "alfabeto plástico", comezou a arte en serie, unha permutación sen fin de formas e cores cadradas polos seus axudantes. O proceso creativo prodúcese con ferramentas estandarizadas e actores impersoais que cuestiona a unicidade da obra de arte. En 1963, Vasarely presentou a súa paleta ao público co nome de *Folklore planetaire*.
* A partir de 1965. "Hommage à l'hexagone, Vega": A serie do *Tributo ao hexágono* consiste en transformacións sen fin de marcas e engadidos de variacións de cor, creando unha "ilusión óptica de movemento perpetuo". En 1965, Vasarely foi incluído na exposición do Museum of Modern Art *The Responsive Eye*, creada baixo a dirección de William C. Seitz. A súa serie *Vega* xoga con incrementos de grellas esféricas creando unha ilusión óptica de volume.

## Premios 
* 1964: Premio Guggenheim
* 1970: Cabaleiro da Orde da Lexión de Honor
* Art Critics Prize, Bruxelas
* Medalla de Ouro na Milan Triennale

## Museos 
* 1970-1996: Museo Vasarely no palacio Gordes, Vaucluse, Francia (pechado)
* 1976: Fondation Vasarely, Aix-en-Provence, Francia
* 1976: Museo Vasarely, Pécs, Hungría
* 1987: Museo Vasarely, Zichy Palace, Óbuda, Budapest, Hungría

En 2012 tivo lugar unha nova exposición sobre Vasarely en París, no museo en Herbe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Busch, Julia M., *A Decade of Sculpture: the New Media in the 1960s*  (The Art Alliance Press: Philadelphia; Associated University Presses : Londres, 1974) 
* Holzhey, Magdalena, *Vasarely* (Taschen: 2005) 
* Robert C. Morgan, "Vasarely". Nova York: George Braziller, 2004
* Frank Popper, *Origins and Development of Kinetic Art*, Studio Vista and New York Graphic Society, 1968
* Werner Spies, *Victor Vasarely*, H. N. Abrams, 1971 

### Outros artigos 
* Groupe de Recherche d’Art Visuel
* M. C. Escher
### Ligazóns externas 
* Association Vasarely 
* Victor Vasarely profile and video documentary at the Central European Art Database
* Vasarely Museum, Zichy Palace, Budapest
* Online petition to save Museum Fondation Vasarely in Aix-en-Provence, France (arquivado o 16 de abril de 2009)
* Fondation Vasarely 3D Project
* Victor Vasarely 
* Tate Victor Vasarely