Condado de Güeldres

miniatura|Mapa do Ducado de Güeldres.
O **condado de Güeldres**, coñecido desde finais do século XIII como **Ducado de Güeldres** (en neerlandés: *Hertogdom Gelre)*, foi unha xurisdición feudal do Sacro Imperio Romano Xermánico e unha das Dezasete Provincias. O seu territorio atópase agora en gran parte nos Países Baixos e en parte de Alemaña. As principais cidades eran Roermond, Zutphen, Nijmegen e Tiel. Deu o seu nome a Gelderland, unha provincia dos Países Baixos, cuxo territorio só coincide parcialmente co ducado histórico.

## Historia 
Güeldres foi elevada a condado en 1079 e a ducado en 1289. Por matrimonio pasou á Casa de Jülich (1371) e despois á Casa de Egmont (1423). Carlos I de Borgoña, coñecido como o Temerario, obrigou ao duque Adolfo a venderlle o ducado en 1471, pero Maximiliano I de Habsburgo, xenro do Temerario, devolveu o territorio a un dos fillos de Adolfo, Carlos. Á morte do duque Carlos, a pesar das reclamacións da súa irmá Filipa, esposa do duque Renato II de Lorena, Carlos V atribuíu o ducado a Guillerme I de Cleves, pero retiroullo en 1543 e integrouno na administración das Dezasete Provincias. En 1579, a maior parte do ducado incorporouse ás Provincias Unidas. O resto permaneceu baixo administración austríaca ata que foi cedido a Austria ao final da Guerra de Sucesión Española en 1713, en virtude do Tratado de Utrecht.

## Armas 

Ficheiro:Blason_ville_fr_Avanne-Aveney_(Doubs).svg|ligazón=Fitxer:Blason_ville_fr_Avanne-Aveney_(Doubs).svg|alt=abans de 1236| antes de 1236.
Ficheiro:Blason_comte_fr_Gueldre.svg|ligazón=Fitxer:Blason_comte_fr_Gueldre.svg| de 1236 a 1276.
Ficheiro:Armoiries_Gueldre.svg|ligazón=Fitxer:Armoiries_Gueldre.svg| de 1276 a 1379.
Ficheiro:Guelders-Jülich_Arms.svg|ligazón=Fitxer:Guelders-Jülich_Arms.svg|alt=després de 1379| despois de 1379.

## Condes de Güeldres 
* ???- 998: 1002 Meghingoz de 920 ata 1002).

### Casa de Wassenberg. 
* 1096 - 1129: **Xerardo I Flaminio** (finado en 1129), conde de Güeldres e Wassemberg.
* 1129 - 1131: **Xerardo II** (finado en 1131), conde de Güeldres e Wassemberg, fillo.

: casado arredor de 1116 con Ermengarda, condesa de Zutphen.

* 1131 - 1182: **Henrique I** (finado en 1182), fillo.

: casado con Inés de Arnstein (finada en 1179).

* 1182 - 1207: **Odón I** (finado en 1207), fillo.

: casado con Ricardis de Wittelsbach (finada en 1231).

* 1207 - 1229: **Xerardo III** (de 1185 ata 1229), fillo.

: casou arredor de 1209 con Margarida de Brabante (de 1192 ata 1231).

* 1229 - 1271: **Odón II** (finado en 1271), fillo.

: casado en 1242 con Margarida de Cleves (finada en 1251), e despois en 1253 con Filipa de Dammartin (finada en 1279).

* 1271 - 1326: **Reinaldo I** (de 1255 ata 1326), duque de Limburgo de 1279 a 1288, fillo do primeiro con Filipa de Dammartin.

: casado con Ermengarda de Limburgo (finada en 1283) e despois con Margarida de Flandres (finada en 1330).

En compensación pola perda do Ducado de Limburgo despois da Batalla de Worringen (1288), recibiu o título de Duque de Güeldres.

## Duques de Güeldres 
### Casa Wassenberg 
* 1271 - 1326: **Reinaldo I**  (de 1255 ata 1326).

: casado con Ermengarda de Limburgo (finada en 1283) e despois con Margarida de Flandres (finada en 1330).

* 1326 - 1343: **Reinaldo II** (de 1295 ata 1343), fillo do anterior con Margarida de Flandres.
: casado en 1311 con Sofía Berthout (finada en 1329), e despois en 1332 con Leonor de Inglaterra (de 1318 ata 1355).
* 1343 - 1361: **Reinaldo III** (1333 † 1371), fillo do anterior con Leonor de Inglaterra.

: casado en 1347 con María de Brabante (finada en 1399).

* 1361 - 1371: **Eduardo** (de 1336 ata 1371), fillo de Reinaldo II e Leonor de Inglaterra.
* 1371 - 1371: **Reinaldo III** (de 1333 ata 1371), de novo.
* 1371-1379 Guerra de Sucesión Guelderiana entre:
** 1371 - 1379: **Matilde** (de 1325 ata 1384), filla de Reinaldo II e Sofía Berthout.

:: casada por primeira vez en 1336 con Godofredo de Heinsberg e Looz (finado en 1347).
:: casada en segundas nupcias antes de 1348 con Xoán (finado en 1368), conde de Clèveris.
:: casada en terceiro lugar con **Xoán II de Châtillon** († 1381), conde de Blois.
:* 1371 - 1380: **María** (finada en 1405), filla de Reinaldo II e Sofía Berthout.
:: casada en 1362 con Guillerme VI (finado en 1393), duque de Jülich.

### Casa de Jülich 
* 1380 - 1402: Guillerme I (finado en 1402), duque de Güeldres e Jülich (Guillermo VII), fillo.

: casado con Catarina de Baviera (1360 - 1400).

* 1402 - 1423: Reinaldo IV (finado en 1423), duque de Güeldres e Jülich (como Reinaldo I), irmán do anterior.

: casado en 1405 con María de Harcourt.
: Reinaldo tiña unha irmá chamada **Xoana de Jülich**, casada con Xoán de Arkel (finado en 1428), nai de:
:* María de Arkel (1389 - 1415), casada en 1409 con Xoán II (1385 - 1451), señor de Egmont;, nai de:
:* Arnoldo de Egmont, herdeiro do seu tío avó por Güeldres. O ducado de Jülich pasou a un primo varón de Reinaldo, aínda que os duques de Güeldres conservaron o seu dereito a Jülich.

### Casa de Egmont 
* 1423 - 1465: Arnoldo de Egmont (1410 - 1473), destronado.

: casado en 1430 con Catarina de Cleves (1417 - 1479)

* 1465 - 1471: Adolfo de Egmont (1438 - 1477), fillo.
: casado con Catarina de Borbón (finada en 1469).
En 1471, Carlos o Temerario restaurou a Arnoldo e obrigouno a recoñecelo como herdeiro do Ducado de Güeldres mercando os dereitos a Adolfo.
* 1471 - 1473: **Arnoldo de Egmont** (1410 - 1473), segunda vez.

### Casa de Borgoña 
* 1473-1477 : **Carlos o Temerario**, duque de Borgoña.
* 1477 - 1482: **María de Borgoña**, filla.
* 1482 - 1492: **Maximiliano I de Habsburgo**. En 1492 recoñeceu os dereitos de Carlos de Egmont, fillo de Adolfo de Egmont.

### Casa de Egmont 
* 1492 - 1538: **Carlos de Egmont** (1467 - 1538), fillo de Adolfo.

: casado en 1519 con Isabel de Brunswick-Luneburgo (1494 - 1572).

Á súa morte, o emperador atribuíu o ducado a un primo afastado, Guillerme I de Cleves, ignorando o dereito superior do duque Antonio de Lorena, sobriño do último duque pola súa nai Filipa de Güeldres (esposa de Renato II de Lorena e irmá do duque Carlos de Egmont). Os duques de Lorena incluían o título de duque de Güeldres entre os varios que posuían, aínda que só nominalmente.

### Casa de Cleves 
* 1538 - 1543: **Guillerme de Cléveris**, duque de Clèveris, duque de Jülich e Berg.

En 1543, Carlos V reconquistou Güeldres para incorporala aos seus dominios nos Países Baixos.

## Fontes 
* Josef Smets, ''De l'eau et des hommes dans le Rhin Inférieur du siècle des Lumières à la pre-industrialisation* . en: "Francia" 21/2 (1994), p. 95-127
* Josef Smets, *Le règne d'une élite: a noblesse gueldrienne au 18e siècle* . a : "Francia" 24/2 (1997), páx. 29-72
* Louis Charles Dezobry e Théodore Bachelet, *Dictionnaire de Biographie et d'Histoire*, París, 1863.
* Gerard Nijsten, *Á sombra de Borgoña.* *A Corte de Guelders na Baixa Idade Media* (Cambridge Studies in Medieval Life and Thought 4/58), Cambridge, 2004.
* Ralf G. Jahn, Karl-Heinz Tekath, Bernhard Keuck (eds.), „ *Ein guter Nechbar ist ein edel Kleinod“.* *Das Herzogtum Geldern im Spannungsfeld von Bündnis und Konkurrenz an Maas, Rhein und IJssel,* Geldern, 2005.
* Aart Nordzij, *Gelre.* *Dynastie, land en identiteit in de late middeleuwen* (Werken Gelre 59), Hilversum, 2009.
* Dolly Verhoeven, Maarten Gubbels, Michel Melenhorst (Hrsg.), *Grafschaft und Herzogtum Geldern 1025 bis 1543.* *Aufkommen und Blüte eines eigenständigen Territoriums* (Veröffentlichungen des Historischen Vereins für Geldern 112), Geldern und.
* Horst Carl, *Das 18.* *Jahrhundert (1701-1814) – Rheinland und Westfalen im preußischen Staat von der Königskrönung bis zur “Franzosenzeit* ”, en: Georg Mölich, Veit Veltzke, Bernd Walter (eds.), *Rheinland, Preuß.* *Eine Beziehungsgeschichte*, 2a ed., Münster 2023, p. 51–118.
* Martin Früh *,* “ *Pour avoir toujours libre access”: Die DFG-geförderte Digitalisierung der Territorialarchive Geldern und Moers als Beitrag des Landesarchivs Nordrhein-Westfalen zur Erforschung der Rheinischen Landesgeschichte'', en: "Rheinische Vierteljahrs 48bl. 207-224.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Condado de Zutphen.

### Ligazóns externas 
* Xenealoxía dos condes de Güeldres