Tekné

miniatura|Platón, busto no Altes Museum de Berlín
miniatura|Aristóteles, busto no Palazzo Altemps de Roma

***Tekné*** ou ***Tekne,*** transcrito do grego antigo τέχνη (foneticamente [tékʰnɛː]), é un termo, en filosofía, que se refire a *facer*.

Como actividade, *tekné* é concreta, variable e depende do contexto. O termo aseméllase ao concepto de *epistēmē* na implicación do coñecemento dos principios, xa que "ambas palabras son nomes do coñecemento no sentido máis amplo". Non obstante, os dous son distintos.

## Como sistema de coñecemento 
O termo aseméllase ao concepto de *epistēmē* na implicación do coñecemento dos principios. Martin Heidegger sostén que o concepto, para os antigos gregos, vai xunto co *episteme*, citando especialmente a Platón como que usa os dous termos indistintamente. A idea é que *tekné* e *episteme* simplemente signifiquen saber e "ambas palabras son nomes do coñecemento no sentido máis amplo". Non obstante, Aristóteles distingue claramente entre as dúas, e incluso Platón parece distinguir entre elas nalgúns dos seus diálogos.

Como argumentou Young: Sócrates tamén eloxia a *tekné* mais só cando se usaba no contexto de *epistēmē*, o que ás veces significa saber facer algo dun xeito artesanal. O coñecemento semellante á artesanía chámase *tekné,* sendo máis útil cando se emprega na práctica que cando é un coñecemento puramente teórico.

## Na arte 
Aristóteles vía a *tekné* como representativa da imperfección da imitación humana da natureza. Para os antigos gregos, significaba todas as artes mecánicas, incluíndo a medicina e a música. O aforismo inglés "gentlemen don't work with their hands" ("os señores non traballan coas mans"), dise que se orixinou na antiga Grecia en relación coa visión dos cínicos sobre as artes. Debido a esta visión, só se axustaba á clase baixa mentres a clase alta practicaba as artes liberais dos homes "libres" (Dorter 1973).

Para os gregos antigos, cando a tecnoloxía aparece como arte, a maioría das veces vese negativamente; mentres que cando se usa como oficio, vese positivamente porque un oficio é a aplicación práctica dunha arte, máis que a arte como un fin en si mesmo.

Na súa *"The invention of Art"*, Larry Shiner, sostén que *tekné* non se pode traducir simplemente como *arte* nin tampouco simplemente como artesanía. Isto débese a que ambas, a arte e a artesanía, se constrúen socialmente nun determinado período da historia.

## En retórica 
*Tekné* úsase a miúdo como termo para definir aínda máis o proceso da retórica como unha arte de persuasión. John Poulakos explica, no seu artigo *Toward a Sophistic Definition of Rhetoric*, como os sofistas crían que a retórica era unha arte que tiña como obxectivo o *terpis,* ou o pracer estético, mantendo un medio de logos. Durante séculos, produciuse un debate entre sofistas e seguidores de Platón sobre se a retórica podía considerarse unha forma de arte baseada nas diferentes definicións de *tekné.* A diferenza doutros, Isócrates vía a retórica como unha arte, pero en forma dun conxunto de regras ou dun manual. Algúns exemplos de manuais son a *Retórica de Aristóteles*, a *Rhetorica ad Alexandrum* e o *De Inventione de Cicero*, todos compostos por regras para escribir discursos eficaces.

Doutra banda, David Roochnik, no seu ''Art and Wisdom: Platon's Understanding of Technē* di que *Platón* considera *tekné* como "un corpo estable de coñecemento fiable capaz de dicirnos, en termos fixos facilmente ensinables a outros, como debemos vivir. El cre que o coñecemento moral equivale a unha *tekné* e que o significado do termo *tekné* debe entenderse completamente para comprender a natureza do coñecemento moral.

En *Gorxias*, Platón escribiu que a retórica non é unha *tekné*, senón un hábito dun enxeño atrevido e listo, e que non é unha arte senón unha experiencia porque non explica a natureza da súa propia aplicación. Comparouno coa cociña e a medicina dicindo que a cociña pretende saber o que é mellor para o corpo porque é agradable mentres que a medicina sabe o que é o mellor para a saúde do corpo humano. A medicina é *tekné* porque busca o que é mellor para a saúde dunha persoa a diferenza da cociña, que só é para o pracer e pode enganar a unha persoa a crer que é mellor para a súa saúde.

Richard Parry (2003) escribiu que Aristóteles cría que a *tekné* ten como obxectivo o ben e constitúe un fin, que podería ser a propia actividade ou un produto formado a partir da actividade. Aristóteles utilizou a saúde como exemplo dun fin producido a partir da *tekné* da medicina. Para facer unha distinción entre *tekné* e *areté*, dixo que o valor de *tekné* é o produto final mentres que *areté* valora a elección da acción que promove o mellor ben moral.

## Na comunicación 
*Tekné* tamén é unha parte da comunicación e afecta a forma en que as culturas humanas interactúan. Cando as persoas falan entre elas, aplican o seu coñecemento das interaccións sociais, as claves verbais e non verbais e a súa linguaxe compartida á habilidade de falar. É persoal e social, todo o mundo ten a súa *tekné* en torno á súa fala baseada en experiencias aprendidas e tics persoais, e moi social porque todas as comunidades se comunican entre si a grande escala e interpersoal.

En relación coa comunicación, a *tekné* baséase menos no que di ou pensa unha persoa, e máis no que fai. A acción mecánica de falar é sobre todo inconsciente e a maior parte do traballo desenvólvese nos centros do cerebro de xeito similar a como un pianista sabe onde deben ir os dedos aínda sen mirar. Como di Jonathan Sterne, *"a comunicación require linguaxe e tecnoloxía, e ambas son formas de tekné".*

En relación á tecnoloxía, o uso dun teléfono móbil ou calquera outro dispositivo comunicativo require tanto unha comprensión de como funciona o teléfono como se supón que se manexan as interaccións sociais por teléfono, pero tamén require que unha persoa o faga activamente.

## *Tekné* e *technik* 
*Tekné* tamén se pode comparar ou distinguir do termo alemán *technik*, que se refire tanto á composición material da industria como ás regras, procedementos e habilidades empregadas para acadar un fin concreto. A escritura de Thorstein Veblen acabou por relacionar este concepto coa tecnoloxía, particularmente na súa avaliación das obras de Gustav Schmoller e Werner Sombart.

Os conceptos de *tekné* (*ars*, "arte") e *technik* ("tecnoloxía") considéranse comúns: que ambos son xeitos en que os seres no seu conxunto poden ser sacados á luz. Non obstante, aínda que *tekné* mantén unha relación coa capacidade de autodivulgación da natureza, *technik* fai que a natureza renuncie ao seu *poder latente*.  Segundo Heidegger, a *technik* —como contraria á *tekné —* rexeita "deixar que a terra sexa unha terra". 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*Dunne, Joseph (1997). *Back to the Rough Ground: 'Phronesis' and Techne in Modern Philosophy and in Aristotle.* Notre Dame, IN: Prensa da Universidade de Notre Dame. 
*
*
*
*
*
*
*
*

### Outros artigos 
* Frónese
* Areté

### Ligazóns externas 
* "Epistēmē and Techne" entrada na *Stanford Encyclopedia of Philosophy* (en *inglés)*
* Dicionario de filosofía (en *inglés)*
* Kenneth Dorter "O ión: a caracterización da arte de Platón" (en *inglés)''