open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cerdedo, Cerdedo-Cotobade

**San Xoán de Cerdedo** é unha parroquia do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 688 habitantes (311 homes e 377 mulleres) distribuídos en 16 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 870 habitantes.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:CapelaAntón.jpg|Capela de Santo Antón.
Ficheiro:Ponte de Santo Antón.jpg|Ponte de Santo Antón.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cerdedo 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Figueiroa, Cerdedo-Cotobade

**San Martiño de Figueiroa** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE en 2012 tiña 175 habitantes (92 mulleres e 83 homes) distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 324 habitantes.

## Patrimonio 
* Ponte de Valoutas sobre o río Lérez, construída en 1852.
* Canastro de San Martiño.

* Igrexa de San Mariño

* Capela de Santa Lucía

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cruceiro de Figueiroa, Cerdedo.JPG|Cruceiro de Figueiroa.
Ficheiro:Tumba no cemiterio de Figueiroa, Cerdedo.JPG|Tumba no cemiterio de Figueiroa.
Ficheiro:Lugar de Figueiroa, Figueiroa, Cerdedo.JPG|Lugar de Figueiroa.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Figueiroa 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Folgoso, Cerdedo-Cotobade

**Santa María de Folgoso** é unha parroquia do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE en 2012 tiña 145 habitantes (77 mulleres e 68 homes) distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 194 habitantes.

## Patrimonio 
Hai dous grandes penedos na beira do río Lérez que rodaron dende o alto e que teñen inscricións rupestres. Hai un castro de tempos protohistóricos no lugar de Vilariño.

A igrexa de Santa María de Folgoso levántase sobre un primitivo templo románico fundado por Carboeiro. Tamén hai dous cruceiros, un no campo das procesións, tallado polo mestre José Benito de Castro, e outro situado na banda esquerda da estrada xeral de Pontevedra a Ourense coa imaxe de Santo Antón.

O portón da casa dos Taboada ten unha figura de Santa Bárbara e dous Gardas civís, obra dos Ramos, de Pontevedra.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cruceiro en Cachofés, Folgoso, Cerdedo.JPG|Cruceiro en Cachofés.
Ficheiro:Cruceiro en Folgoso, Cerdedo.JPG|Cruceiro en Folgoso.
Ficheiro:Río_Lérez_en_Pozo_Negro_(Folgoso,_Cerdedo-Cotobade)_-_represa.jpg|Represa no río Lérez en Pozo Negro

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Folgoso 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Parada, Cerdedo-Cotobade

**San Pedro de Parada** é unha parroquia do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE en 2012 tiña 56 habitantes (28 mulleres e 28 homes) distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 96 habitantes.

## Patrimonio 
Hai un castro no que se levanta a capela do Pego, e petróglifos nos montes de Parada. Na estrada que vai de Chacente (Campo Lameiro) a Parada pouco antes de chegar ó quilómetro 9 a uns 40 metros da beira esquerda sobre unha laxa de granito de grao fino situada a nivel do chan e cunha lixeira inclinación, obsérvanse bastantes figuras de cérvidos, xunto con combinacións circulares e figuras de varios tipos.

A ponte de Parada, no río Lérez, consérvase en bo estado. Á beira do río Lérez, por baixo da ponte do Pego existe un manancial de augas termais.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cruceiro de Parada, Parada, Cerdedo.JPG|Cruceiro de Parada.
Ficheiro:Capela do Pego, Parada, Cerdedo.JPG|Capela do Pego.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Parada 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Tomonde, Cerdedo-Cotobade

**Santa María de Tomonde** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Cerdedo-Cotobade, na comarca de Tabeirós - Terra de Montes. Segundo o IGE en 2012 tiña 173 habitantes (95 mulleres e 78 homes) 51 menos ca en 1999. Ten cinco entidades de poboación.

## Patrimonio 
A igrexa de Santa María ten planta de cruz latina con ábsida cuadrangular e sancristía acaroada. A portada principal é alintelada, con molduras lisas e torre central con tres corpos. Nos muros consérvanse canzorros románicos.

Nesta parroquia celebrábase a Gaiteirada de Reis. O 5 de xaneiro, a véspera da noite de Reis, dúas máscaras, O Vello e A Vella, simulan ir roubando comida polas cociñas.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de Santa María de Tomonde 2.JPG|Igrexa de Santa María de Tomonde.
Ficheiro:Cruceiro de Tomonde, Cerdedo.JPG|Cruceiro de Tomonde.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Tomonde 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Pedre, Cerdedo-Cotobade

**Santo Estevo de Pedre** é unha parroquia do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o INE, en 2010 tiña 215 habitantes (115 mulleres e 105 homes), 5 máis có ano anterior e 24 máis ca en 2005.

## Patrimonio 
miniatura|dereita|250px|Capela de San Lourenzo en Serrapio.
Pedre é unha terra de canteiros e un dos máis destacados foi Tiburcio Álvarez, nado a principios do século XVIII. Álvarez traballou na igrexa de Pedre no ano 1767. Xunto cos seus veciños Pedro Bugallo pai e fillo, fixo as escaleiras dos coros alto e baixo así como o enlousado da igrexa.

A igrexa de Santo Estevo de Pedre é anterior ao século XVII. No adro, fronte á igrexa, hai un baldaquino gótico que data dos séculos XV ou XVI, representando a Crucifixión e a Adoración dos Reis Magos.

No lugar de Quinteiro de Salgueiro está a chamada Casa Grande que foi feita na época da Inquisición e data do ano 1600.

Formando parte do antigo camiño de peregrinos atópase unha ponte de tres arcos.

Na Eira Grande pódense ver oito canastros, a maioría de dous claros, e algún deles pertencen a dous veciños ou máis. Na mesma eira hai outra máis pequena chamada a Eira do Pallal, onde se xuntaban os veciños para mallar o centeo, con cinco canastros, todos restaurados.

En Vichocuntín hai unha ponte dun arco rebaixado duns 35 m de longo e 25 de alto, con varandas de pedra concertada e lucida, construída a mediados do século XIX como parte da estrada entre Pontevedra e Ourense. Na aldea hai tamén un peto de ánimas cun cruceiro.

En Serrapio sitúase a capela de San Lourenzo de estilo barroco do século XVIII, de planta rectangular, portada adintelada, pináculo nos extremos e espadana central de dobre corpo.

## Accidente 
Na parroquia de Pedre, entre os lugares de Vichocuntín e Pedre, botouse fóra da estrada un autubús de pasaxeiros na Noiteboa de 2022, deixando tres mortos e catro desaparecidos (accidente da ponte nova de Pedre).

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ponte río Lérez en Pedre.jpg|Ponte sobre o río Lérez.
Ficheiro:Pedre 2.jpg|Hórreos e cruceiro en Pedre.
Ficheiro:Serrapio, Pedre, Cerdedo.jpg|Serrapio.
Ficheiro:Capilla de San Lorenzo Siglo XVIII 2.jpg|Capela de San Lourenzo en Serrapio.
Ficheiro:Capilla de San Lorenzo Siglo XVIII.jpg|Capela de San Lourenzo en Serrapio.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Pedre 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
### Ligazóns externas
*"Arquitectura popular en Galicia. Tierra de Montes". *Arte y tradiciones populares*. TVE, 1984.
Quireza, Cerdedo-Cotobade

**San Tomé de Quireza** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE en 2012 tiña 372 habitantes (178 mulleres e 194 homes) distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 470 habitantes.

## Patrimonio 
A igrexa de San Tomé de Quireza rematouse a principios do século XIX, e nela traballou o canteiro Tomás Penelas. É unha mestura dos estilos Barroco e Neoclásico. Ten planta de cruz latina e bóveda de crucería, e no altar maior hai un retablo barroco feito en madeira policromada con predominio do dourado que data de 1679. A reitoral, situada ao pé da igrexa, é un orixinal exemplo da arquitectura popular, con oito columnas de cantería sostendo unha balconada tamén de pedra. Na explanada da igrexa atópase un cruceiro chamado Cruceiro das Procesións.

No lugar dos Castros hai restos dun castro, posiblemente galaico-romano, superficie plana elevada sobre un terraplén que facía de defensa.

En Fondós está situada a capela de San Xosé de estilo barroco da segunda metade do século XVIII. No seu interior consérvanse imaxes realizadas polo escultor Francisco Solla García.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de San Tomé de Quireza, Cerdedo.JPG|Igrexa de San Tomé de Quireza.
Ficheiro:Casa reitoral de Quireza, Cerdedo.JPG|Casa reitoral de Quireza.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Quireza 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Borela, Cerdedo-Cotobade

**San Martiño de Borela** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Cerdedo-Cotobade, antes da fusión, pertencía ao antigo concello de Cotobade. Segundo o IGE no 2007 tiña 381 habitantes (190 homes e 191 mulleres), un menos ca en 2006. Dos seus 11 lugares, 9 están habitados.

Está atravesada pola estrada PO-233 que a conecta con outras parroquias do concello e coa vila de Pontevedra.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ponte do sobre o Almofrei, Borela, Cotobade.jpg|Ponte sobre o río Almofrei.
Ficheiro:PonteBorela2.jpg|Ponte medieval (S. XV) de arco oxival sobre o río Almofrei.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Borela 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Aguasantas, Cerdedo-Cotobade

**Santa María de Aguasantas** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE no 2010 tiña 326 habitantes (130 homes e 196 mulleres), 26 menos ca en 2007. Dos 28 lugares da parroquia, 15 están habitados.

## Patrimonio 
A parroquia católica pertence ó arciprestado de Cotobade, da arquidiocese de Santiago de Compostela. A igrexa parroquial é punto de romaría, con culto á Nosa Señora. Posiblemente o primeiro templo fose románico. No século XVI comezouse un novo edificio, rematado no XVII. Antigamente celebrábase unha romaría o 8 de setembro.

Conta a tradición, recollida polo padre Solla, que na Idade Media a única igrexa da zona era a da parroquia de Caroi. Un domingo unha cega do lugar das Boliñas ía a misa acompañada dun familiar, e ó pasar a carón dunha fonte, ó pé da casa, lavouse. Ó pasar a auga polos ollos recuperou a vista, e tralo milagre, impulsada por un presentimento, atopou unha imaxe da Virxe entre a maleza. Logo de correrse a voz, os frades do mosteiro de Tenorio promoveron a construción dun novo templo, comprometéndose a ir dar a misa.

Nesta parroquia, no lugar da Pena, naceu o escultor Xosé Cerviño García (1843-1922, autor do cruceiro do Hío) e mais o pai franciscano Andrés Solla García.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cotobade, Aguasantas 01-05.JPG|Portada da igrexa
Ficheiro:Adro Aguasantas.jpg|Adro da Igrexa parroquial de Santa María.
Ficheiro:Peto de ánimas Aguasantas.jpg|Peto de ánimas.
Ficheiro:Ermida de san Xosé de Penelas.jpg|Ermida de San Xosé.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Aguasantas 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Almofrei, Cerdedo-Cotobade

**San Lourenzo de Almofrei** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE en 2010 tiña 268 habitantes (136 homes e 132 mulleres), 8 menos que en 2007. Dos 9 lugares da parroquia, 5 están habitados.

O topónimo ''*Almofrei* é de orixe xermánica, indicando o nome gótico latinizado do posesor *Ermaufredus*, seguramente altomedieval. O xenitivo *Ermaufredi* evolucionou a Almofrei, que dá nome á súa vez ó río Almofrei.

## Patrimonio 
### Igrexa parroquial 
A igrexa parroquial, de estilo barroco, está no lugar da Arrotea. Ten planta de cruz latina, e na fachada está San Lourenzo nun fornelo cunha grella na man, baixo as dúas campás e unha espadana. No adro hai tres cruceiros. Tamén conta cun cemiterio.

### Ponte de Almofrei 
Sobre o río Almofrei hai unha ponte do século XVI, construída en cantería foi apoiada sobre as propias pedras do río cun arco oxival de 7,70 metros de luz e máis de 10 de altura sobre o leito, era parte do camiño entre Almofrei e Mirón. Pola ponte cruza unha calzada empedrada, posiblemente de orixe romana e que enlaza coa parroquia de Tourón, xa no limítrofe concello de Ponte Caldelas.

A finais do ano 2017, a importante deterioración que presentaba a ponte debido ao paso do tempo motivou que se executasen sobre el —co fin de garantir a súa estabilidade e a seguridade do seu uso— diferentes obras de rehabilitación, acondicionamento e consolidación.

### Muíño 
Xunto á ponte, a escasos metros río arriba, destaca a presenza dun antigo muíño de  maquía: o coñecido como  muíño dá Ponte, o número 54 contando desde o seu nacemento e, case con toda probabilidade, o máis interesante de todos eles. A existencia de vivenda na planta superior e a disposición dos seus catro rodicios en dúas alturas diferentes fan del un muíño único na comarca. É de titularidade pública

## Galería de imaxes 

Ficheiro:PAlmofrei.jpg|Ponte medieval sobre o río Almofrei.
Ficheiro:San Lourenzo de Almofrei 01-03 201108.JPG|San Lourenzo (detalle da fachada da igrexa parroquial).
Ficheiro:Almofrey, Cotobade, Galicia.jpg|Cruceiro e igrexa.
Ficheiro:Almofrei, Cotobade. Igrexa parroquial.jpg|Igrexa parroquial.
Ficheiro:Parroquia de Almofrei, Cotobade, Galiza.jpg|Igrexa parroquial.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Almofrei 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Carballedo, Cerdedo-Cotobade

**San Miguel de Carballedo** é unha parroquia que se localiza no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE en 2011 tiña 329 habitantes (143 homes e 186 mulleres), o que supón unha diminución respecto do ano 1999 cando tiña 350 habitantes. Dos 14 lugares da parroquia, 11 están habitados.

O topónimo fai referencia á abundancia de carballos na zona.

## Patrimonio 
No Castro da Cruz atopouse un pendente de ouro, e preto do poboado atopáronse restos dunha vila romana. No lugar da Braña está situado o pazo da Braña, do século XVIII. No lugar do Campo da Poza, ao pé do monte Coirego, está o Observatorio astronómico de Cotobade.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:MiguelCarballedo.jpg|Igrexa de San Miguel de Carballedo.
Ficheiro:Pazodabraña.jpg|Pazo da Braña.
Ficheiro:Cruceirodabraña.jpg|Cruceiro da Braña.
Ficheiro:Ruta dos Tres Vales (5410648968).jpg|Petróglifo dos Carreiros.
Ficheiro:Ruta dos Tres Vales (5410653582).jpg|Petróglifo da Chan do Muíño.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Carballedo 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Fraguas, Antón (1955). "Petroglifos del monte Pedreira, en Carballedo", *III Congreso Nacional de Arqueología*, 1953, Zaragoza, pp.&nbsp;411-412.
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Caroi, Cerdedo-Cotobade

**Santiago de Caroi** é unha parroquia do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE en 2016 tiña 128 habitantes (61 homes e 67 mulleres), 29 menos ca en 2006. Dos 12 lugares da parroquia, están habitados 11.

## Historia 
O topónimo posiblemente teña a súa orixe na raíz preindoeuropea *kar* (pedra), polo rochoso da zona. A parroquia pertenceu até 1904 ao veciño concello da Lama.

## Poboación 
Caroi presenta un modelo de poboación típico do rural galego, cunha perda pequena e constante de veciños. No ano 2000, vivían no lugar (INE) 179 habitantes (82 homes e 97 mulleres). En 2001 tivo 184 habitantes, e desde entón a poboación comezou a decrecer.

## Patrimonio 
Nesta parroquia, ademais da igrexa parroquial, están a capela do Neno Xesús e a capela de Santa Mariña, onde se celebra a romaría o 18 de xullo. En 1917 construíuse a escola de nenos, e en 1931 a escola de nenas, rehabilitada en 2013.

Hai tempo había na ladeira do monte Seixo nunha zona de neves perpetuas unha neveira de xeo usada para levar ao porto de Marín para conservar o peixe.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Caroi 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Fortes Bouzán, X.: *Caroianos. Unha viaxe pola nosa historia rural*. Xunta de Galicia, 2008.

### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Loureiro, Cerdedo-Cotobade

**Santiago de Loureiro** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE, en 2015 tiña 151 habitantes (65 homes e 86 mulleres), 30 menos ca en 2004. Ten dez entidades de poboación.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:VCLoureiro2.jpg|Restos do *Vía Crucis*.
Ficheiro:CPILoureiro.jpg|Cruceiro no igrexario.
Ficheiro:Cruz das Neves, en Ribalta, Loureiro, Cerdedo-Cotobade.JPG|Cruceiro das Neves.
Ficheiro:Cruceiro de Barreiros, na Vilalén, Loureiro, Cerdedo-Cotobade - Cristo.jpg|Detalle do cruceiro de Barreiros.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Loureiro 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Rebordelo, Cerdedo-Cotobade

**San Martiño de Rebordelo** é unha parroquia do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE, en 2015 tiña 145 habitantes (66 homes e 79 mulleres), distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón un descenso respecto ó 2005 cando tiña 167.
Segundo o IGE, en 2023 tiña 133 habitantes (67 homes e 66 mulleres).

## Patrimonio 
dereita|miniatura|220px|Casa da asociación de veciños de Rebordelo.
A igrexa de San Martiño de Rebordelo conserva a antiga ábsida románica, reutilizada como sancristía do actual templo.

Na parroquia está instalado un dos observatorios de MeteoGalicia. Situada a unha altitude de 367 m, a estación meteorolóxica foi dada de alta o 10 de xuño de 2005.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Rebordelo 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Corredoira, Cerdedo-Cotobade

**San Gregorio de Corredoira** é unha parroquia do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE, en 2015 tiña 127 habitantes (64 homes e 63 mulleres), distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón un descenso en relación co ano 2005 cando tiña 166 habitantes.

## Topónimo 
O topónimo *Corredoira* fai referencia a un camiño para carros.

## Patrimonio 
Na parroquia está o Foxo do Lobo, os restos dun foxo de lobo feito para acantoar os lobos. Tamén se atopa nesta parroquia a carballeira de Don Elías, ó pé do monte Coirego. Desde este cumio, a 774 metros de altitude, vense as rías de Vigo, Pontevedra e Arousa.

## Festas 
A mediados de xuño ten lugar a festa do requeixo.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ponte Almofrei Corredoira.jpg|Ponte Serrapio, sobre o río Almofrei.
Ficheiro:Igrexa_de_San_Gregorio_de_Corredoira,_Cerdedo-Cotobade_01.jpg|Igrexa de San Gregorio.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Corredoira 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Viascón, Cerdedo-Cotobade

**Santiago de Viascón** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE en 2016 tiña 455 habitantes (230 homes e 225 mulleres), distribuídos en 11 entidades de poboación, 51 máis ca en 2006.

## Patrimonio 
Nesta parroquia está o grupo de petróglifos da Portela da Laxe.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Portela da Laxe.jpg|Petróglifo da Portela da Laxe.
Ficheiro:Laxe das Coutadas, Viascón, Cotobade.jpg|Laxe das Coutadas.
Ficheiro:Foxo de lobo das Brañeiras en Viascón, Cotobade.jpg|Foxo de lobo das Brañeiras.
Ficheiro:Foxo de lobo nas Brañeiras, Viascón, Cotobade.jpg|Foxo de lobo das Brañeiras.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Viascón 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Valongo, Cerdedo-Cotobade

**Santo André de Valongo** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE en 2010 tiña 131 habitantes (58 homes e 73 mulleres), 28 menos que en 1999. A parroquia, que inclúe os terreos da desaparecida parroquia de San Lourenzo da Escuadra, ten once entidades de poboación.

## Patrimonio 
Nesta parroquia está o foxo da Conllosa, antigo foxo construído para a caza de lobos.

## Festas 
Nela celébrase a festa da filloa de Valongo.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Amencer en Valongo, Cotobade.jpg|Amencer en Valongo.
Ficheiro:As Penizas, Valongo, Cotobade.jpg|As Penizas.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Valongo 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cerdedo-Cotobade
Lista de capitais estatais dos Estados Unidos de América

Listaxe das capitais dos estados dos Estados Unidos de América:

## Notas 
* https://web.archive.org/web/20151030013536/http://www.cupola.com/html/bldgstru/statecap/cap01.htm
Lista das maiores cidades dos estados dos Estados Unidos de América

Esta é unha **lista das maiores cidades dos Estados dos Estados Unidos de América** (as capitais están en *cursiva*)
Barcia de Mera, Covelo

**San Martiño de Barcia de Mera** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o IGE en 2014 tiña 360 habitantes (169 homes e 191 mulleres), 157 menos ca en 2004 e 247 menos ca en 1999. É unha das parroquias con máis habitantes do concello.

## Información 
[miniatura|250px|Porta da reitoral de Barcia de Mera, fotografía de *[Vida Gallega*, 1921.]]
O río Alén sepáraa do concello limítrofe de Mondariz.

O lugar de San Xoán do Mosteiro debe ao seu nome a un antigo mosteiro xa desaparecido, onde probablemente estivo a primitiva igrexa ou capela parroquial até que foi trasladada ao lugar actual. Nese lugar consérvase unha capela construída pola Santa Inquisición e unha ponte medieval ben conservada. Atravesa o lugar un camiño a carón do cal está a Fonte Santa, de augas moi apreciadas que manteñen a mesma temperatura ao longo das estacións.

Destaca o conxunto abacial de San Martiño de Barcia de Mera, a igrexa e casa reitoral de estilo barroco onde esta última ten influencia de culturas precolombianas. Recentemente realizouse unha rehabilitación parcial da igrexa.

Na gastronomía son salientábeis os seus viños, igual que a veciña parroquia de Casteláns, que sobresaen polo seu sabor a froita coas características propias do condado.

## Barcia de Mera na cultura popular 
* Terra por terra, Barcia de Mera; mellor por mellor, val de Miñor.

## Demografía 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Barcia de Mera 
### Parroquias de Covelo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Covelo
Campo, Covelo

**Santa María de Campo** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 116 habitantes (69 mulleres e 47 homes), distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 147 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 83 habitantes, sendo 35 homes e 48 mulleres.

## Información 
O río Tea transcorre pola parroquia e esta dispón dunha gran tradición gandeira. Campo está situada na aba sur da Serra do Suído e posúe un monte cinexético. Nos puntos con cotas máis baixas áchanse bosque frondosos autóctonos.

## Patrimonio 
Conta cun foxo de lobo que presenta a particularidade de contar con dous funís de entrada, o que a tradición oral interpreta como as entradas correspondentes a cadansúa parroquia. Consta dun cercado de pedra que se vai pechando en forma de funil para rematar no propio foxo. Ten unha profundidade de dous metros e acubilla no seu interior un chouso para durmiren os pastores. Foi obxecto dunha restauración en 2013.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Campo 
### Parroquias de Covelo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Covelo
Covelo, Covelo

**Santa Mariña de Covelo** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 294 habitantes (145 homes e 149 mulleres), distribuídos en 12 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 391 habitantes. Pertence ó arciprestado de Montes-Mondariz, na diocese de Tui-Vigo.

## Lugares e parroquias 
miniatura|Igrexa de Santa Mariña.
### Lugares de Santa Mariña de Covelo 
### Parroquias de Covelo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Covelo
Fofe, Covelo

**San Miguel de Fofe** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o INE en 2010 tiña 51 habitantes (29 mulleres e 22 homes), distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 55 habitantes.

## Patrimonio 
Está atravesada polo río Tea, sobre o cal hai unha ponte medieval.

## Cultura 
Nesta parroquia naceu Felicia de Fofe, cantareira.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Fofe
### Parroquias de Covelo
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Covelo
A Graña, Covelo

**San Bernabeu da Graña** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 260 habitantes (135 mulleres e 125 homes), distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 288 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 135 habitantes, sendo 68 homes e 67 mulleres.

## Xentilicio 
O seu xentilicio é **grañudo/a**.

## Topónimo 
O topónimo, ó igual que noutros lugares co nome da Graña, posiblemente fai mención a unha antiga explotación gandeira ou agrícola rexida por un monxe labrego ou mestre.

Os vendedores ambulantes da parroquia falaban a xerga coñecida como barallete dos grañudos.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Graña 
### Parroquias de Covelo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Covelo
### Ligazóns externas 
*
Godóns, Covelo

**Santa María de Godóns** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 252 habitantes (146 mulleres e 106 homes), distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 295 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 148 habitantes, sendo 71 homes e 77 mulleres.

## Información 
Esta parroquia atópase a 10 quilómetros da capital do concello. A gandaría unida á agricultura minifundista en desaparición considérase a súa principal actividade, mais agora a concentración parcelaria que posúe a zona aumentou as superficies cultivábeis. Dende os seus cumios, sobre todo o monte Collado, pódese observar unha paisaxe da parroquia.

Godóns posúe, amais, unhas antigas vías empedradas e unha ponte medieval que atravesa o río Tea.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Godóns 
### Parroquias de Covelo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Covelo
A Lamosa, Covelo

**San Bartolomeu da Lamosa** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 194 habitantes (105 mulleres e 89 homes), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 193 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 165 habitantes, sendo 84 homes e 81 mulleres.

## Patrimonio 
* Peto de ánimas da Lamosa.
* Cruceiro na igrexa.
* Ruta dos muíños, no río Sabriña.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Lamosa 
### Parroquias de Covelo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Covelo
Paraños, Covelo

miniatura|dereita|Vista xeral.
**Santa María de Paraños** é unha parroquia que se localiza no aur do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o IGE en 2014 tiña 233 habitantes (117 homes e 116 mulleres), 49 menos ca en 2004 (142 mulleres e 140 homes segundo o padrón municipal) e 35 menos ca en 1999. Ten oito entidades de poboación.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Paraños 
### Parroquias de Covelo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Covelo
Maceira, Covelo

**San Salvador de Maceira** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o INE, en 2025 tiña 285 habitantes (142 homes e 143 mulleres), distribuídos en 15 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación a 2011, cando tiña 414 habitantes. En 1999 tiña 570 habitantes.

## Historia 
Os primeiros poboadores de Maceira pertencen á Prehistoria, así o documentan os castros celtas (hoxe catalogados, mais moi deteriorados), petróglifos, dolmens, etc.

## Información 
A parroquia atópase a 5 quilómetros da capital do concello. A 558 metros de altitude áchase un xacemento castrexo sen levantar e diversas manifestacións de arte rupestre en forma de petróglifos. A 680 metros atópase a capela da Virxe da Guía, situada no monte da Guía de Maceira e onde se pode apreciar unha panorámica do val do Tea.

É salientábel a praia fluvial de Maceira cunha ocupación moi alta durante todo o verán. Preto áchase un cámping de montaña. Sobresae tamén o serradoiro hidráulico dos Carranos que funciona exclusivamente por forza da auga e é unha manifestación única do patrimonio etnográfico da zona. Este serradoiro está catalogado como un Ben de Interese Cultural de Galicia e atópase completamente restaurado para poder ser visitado.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Serradoiro dos carranos en Maceira, Covelo.jpg|Serradoiro dos carranos.
Ficheiro:Igrexa de Maceira, Covelo.jpg|Igrexa de Maceira.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Maceira 
### Parroquias de Covelo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Covelo
Santiago de Covelo, Covelo

**Santiago de Covelo** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 599 habitantes (309 mulleres e 290 homes), distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 565 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 494 habitantes, sendo 255 homes e 239 mulleres.

O seu monte veciñal foi recoñecido pola ONU en 2017 como exemplo de conservación e de xestión participada.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santiago de Covelo 
### Parroquias de Covelo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Covelo
La (música)

**La** é a sexta nota da escala musical diatónica. Con esta nota é que se afinan os instrumentos nunha orquestra. Tradicionalmente afinábase de ouvido, co que a altura (o seu grao de agudeza ou gravidade, a súa medición física exacta) desta e as demais notas era inestábel e foi aumentando co tempo (o compositor Glazunov dicía cando era maior que escoitaba todo un semitón máis agudo debido a este aumento). En 1930 un congreso internacional puxo fin a esta variación estabelecendo que a nota La correspondía a unha frecuencia de 440 hertzs.
Albeos, Crecente

**San Xoán de Albeos** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Crecente na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 476 habitantes (238 homes e 238 mulleres), distribuídos en 25 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 676 habitantes.

## Historia 
É a parroquia natal de san Paio, sobriño do bispo de Tui Hermixio, que foi raptado por Abd al-Rahman III no ano 920. Na súa memoria erixiuse o mosteiro románico de San Salvador, do que se conservan algunhas ruínas. En 2016 san Paio foi nomeado patrón da parroquia, canda San Xoán Bautista.

Aquí naceu tamén o bispo católico Gilberto Gómez.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Monasterio de San Paio de Albeos.jpg|Ruínas do mosteiro de San Salvador de Albeos

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Albeos 
### Parroquias de Crecente 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Crecente
### Ligazóns externas 
*
A Ameixeira, Crecente

**San Bernabeu da Ameixeira** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Crecente na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 114 habitantes (56 homes e 58 mulleres), distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 119 habitantes.

dereita|miniatura|200px

O castro do Cerco está situado enriba do lugar de Bouzas. Atópase sen escavar sobre unha elevación con foxos e murallas.

A parroquia limita ao norte co concello da da Cañiza. Está bañado polo río Ribadil, e o lugar máis alto é o monte de Picoña, de 647 metros, en torno ao cal se reparten as entidades de poboación. A economía baséase na gandería e o pastoreo.

## Historia 
A Ameixeira dependía eclesiasticamente da capela de San Colmede, anexo de Filgueira. Co derrubamento deste templo para aproveitar as pedras na construción da actual igrexa parroquial de Filgueira, A Ameixeira constituíuse como parroquia no século XVIII após reclamación dos veciños.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Ameixeira 
### Parroquias de Crecente 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Crecente
Crecente, Crecente

**San Pedro de Crecente** é unha parroquia que se localiza no sur do concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta. Segundo o IGE en 2009 tiña 475 habitantes (259 mulleres e 216 homes), distribuídos en 15 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 537 habitantes.

## Patrimonio 
**Igrexa de San Pedro de Crecente**, de transición románico-gótico. Consta de ampla nave rectangular con cuberta alintelada de madeira e presbiterio cuberto a base de bóveda apuntada. Nun dos arcos, con decoración de inspiración románica, ábrese un espazo que acubillou o sepulcro de Inés de Castro, agora depositado no museo arqueolóxico de Pontevedra. Conserva unha variada colección de canzorros, un escudo e unha fiestra no centro do testeiro absidal que consta de arco apuntado, arquivolta en aresta viva e chambrana lisa. A igrexa posúe unha reliquia da Veracruz coa bula de autenticidade expedida en Roma.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Crecente, Crecente, Crecente.JPG|Crecente.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Crecente 
### Parroquias de Crecente 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Crecente
O Freixo, Crecente

**San Roque do Freixo** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Crecente na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 86 habitantes (40 homes e 46 mulleres), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 120 habitantes.

## Historia 
No lugar da Granxa, polo cal discorre o antigo camiño cara a Castela, librouse unha batalla durante a Guerra da Independencia española.

## Patrimonio 
A igrexa parroquial, baixo a advocación de San Roque, foi orixinariamente a capela do pazo de Queimadelos. Foi construída no século XVIII con planta rectangular dunha soa nave (século XVII). Ten ábsida destacada en altura e cuberta a catro augas e o resto da nave con cuberta a dúas augas. A portada presenta espadana dobre, pináculos nos extremos e porta alintelada.

O pazo de Queimadelos, con planta en forma de L, está constituído por planta baixa e primeiro andar, baixo o cal hai tres arcos de pedra. No ángulo da planta hai unha escaleira e balaustrada de pedra. O portalón de entrada ten un arco alintelado sobre o que aparece un escudo e a cornixa moldurada con ameas. Ten un hórreo e un pombal.

A ermida da Virxe do Camiño, construída no século XIV, é románica tardía en transición ao gótico. Ten unha nave sen presbiterio diferenciado e un pequeno soportal cadrado. Foi restaurada en 1619 (ten unha inscrición nunha pedra encaixada na ábsida co texto "reedificada por Juan Pérez Baylón de Crecente no ano 1619") e 1763, e ampliada en 1916. Segundo a lenda, no século X o cabaleiro Mendoza camiñaba pola zona cando o alcanzou o demo, e exclamou "vállame Deus, San Xoán, as tres misas de Nadal e a Virxe do Camiño", e lanzou unha pedra ao aire que sinalou a localización da ermida. Está situada nunha antiga ruta do camiño de Santiago. A carón dela hai un cruceiro coas imaxes de Cristo crucificado e a Virxe coroada cun neno Xesús nos brazos.

A ermida do Cruceiro Quebrado, dedicada ao Cristo dos Aflixidos, foi construída en 1913 nun antigo cruzamento de rutas do Camiño Real. Ten portada con porta central de arco de medio punto e moldura plana e dúas ventás laterais tamén de arco de medio punto. A espadana ten un oco de medio punto e pináculos laterais con cuberta a dúas augas. A carón dela hai un cruceiro sinxelo.

Existe un circuíto municipal de motocross.

## Galería de imaxes 

San Roque O Freixo, Crecente.jpg|Imaxe de san Roque na igrexa parroquial
Pazo Queimadelos O Freixo, Crecente.jpg|Entrada ao pazo de Queimadelos
Escudo pazo Queimadelos, O Freixo, Crecente.jpg|Escudo na entrada ao pazo de Queimadelos

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Freixo 
### Parroquias de Crecente 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Crecente
### Ligazóns externas 
* Pazo de Queimadelos en Turgalicia.
O Piñeiro, Covelo

**San Xoán do Piñeiro** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 136 habitantes (74 mulleres e 62 homes), distribuídos en 18 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 166 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 96 habitantes, sendo 44 homes e 52 mulleres.

## Información 
A parroquia áchase a 9 quilómetros da capital do concello, situada na faldra da Serra do Suído (Espazo natural protexido). Na Guía do Piñeiro, a uns 500 metros de altitude, existe unha capela sobre un castro sen levantar onde un afeccionado atopou unha brosa da Idade de Bronce. Tamén hai cruceiros e unha vía empedrada.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Piñeiro 
### Parroquias de Covelo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Covelo
Vilar, Crecente

**San Xorxe de Vilar** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Crecente na comarca da Paradanta. Segundo o INE, en 2025 tiña 189 habitantes (103 homes e 86 mulleres), distribuídos en 15 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación a 2011, cando tiña 226 habitantes. En 1999 tiña 278 habitantes.

## Patrimonio 
* Pazo de Barreiro.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de San Xurxo de Vilar, Crecente.JPG|Igrexa de San Xorxe de Vilar.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilar 
### Parroquias de Crecente 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Crecente
Rebordechán, Crecente

**Santa María de Rebordechán** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Crecente na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 111 habitantes (53 home e 58 mulleres), distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 142 habitantes.
## Patrimonio
*Castro de Cotofurado.

*Capela de San Sebastián, do século XVIII, xuunto a dito castro.

*Igrexa de Santa María, templo barroco cunha imaxe na fachada moi curiosa da Virxe cunha candea. 300 metros máis arriba atópase un pequeno calvario de cruceiros modernos.
## Galería de imaxes 

Placa Banda de Música de Rebordechán.jpg|Placa en homenaxe á Banda de Música de Rebordechán
Santa María Rebordechán, Crecente.jpg|Imaxe da Virxe María na igrexa

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Rebordechán 
### Parroquias de Crecente 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Crecente
Filgueira, Crecente

**San Pedro de Filgueira** (do latín *filicariam* plural de *filicem*, 'fento ou fieito' e sufixo abundancial *ariam*) é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Crecente na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 193 habitantes (91 homes e 102 mulleres), distribuídos en 23 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 261 habitantes.

A parroquia está ás beiras do río Miño e preto do encoro da Frieira. Pódense atopar muíños e tamén unha fermosa capela na honra de San Xosé. Tamén hai un miradoiro dende o cal se pode ver toda a parroquia e o río Miño. En Filgueira existe unha das mellores vereas do concello.

## Toponimia 
O fitónimo galego *Filgueira* (do latín FĬLĬCARIA, derivado de FĬLIX, -ĬCIS) refírese a un lugar abondoso en fentos. A súa orixe dáse entre o século X e XIII.

## Historia e patrimonio 
Durante a romanización de Galicia construíuse unha calzada, e a conexión a través do río Miño facíase posteriormente coa barca de Filgueira.

No século XVIII constituíuse a parroquia da A Ameixeira, segregándose os seus lugares de Filgueira. A Ameixeira, que dependía da capela de San Colmede, anexo de Filgueira, reclamou constituírse como parroquia após o derrubamento deste templo para aproveitar as pedras na construción da actual igrexa parroquial de Filgueira.

A igrexa de San Pedro de Filgueira é do século XVIII con fachada neoclásica, os cruceiros son da mesma época (o do atrio é de influencia portuguesa). Consérvanse varias pontes e muíños sobre pequenos ríos que baixan do monte Chan de Moeiras, entre os que destaca a ponte de San Xosé (sobre un regato do mesmo nome) cunha capela vella en fronte da ponte.

A finais do século XIX chegou o ferrocarril e fórmase o barrio de Filgueira estación, un lugar moi concorrido xa que desde alí se cruzaba o Miño cara a Celanova e o balneario de Cortegada de Baños e se comerciaba, sendo moi importante o tráfico de madeira. Durante séculos funcionou como lugar de paso do Miño un posto de barcas entre ambas as dúas beiras e que ocasionou preitos entre o mosteiro de Celanova e unha familia nobre polas ganancias de dita barca, que funcionou dende a idade media ata principios do século XX, cando se construíu a ponte vella de Cortegada-Filgueira. O esmorecemento do lugar continúa coa emigración durante a segunda metade do século XX, cando se construíu o encoro de Frieira.

## Galería de fotos 

Ficheiro:Cruceiro igrexario san pedro filgueira crecente.jpg|Cruceiro situado á entrada do igrexario
Ficheiro:Fachada san pedro filgueira crecente.jpg|Fachada da igrexa de san Pedro
Ficheiro:Cruceiro adro san pedro filgueira crecente.jpg|Cruceiro situado no adro da igrexa

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Filgueira 
### Parroquias de Crecente 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Crecente
Cuntis, Cuntis

**Santa María de Cuntis** é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Cuntis. Limita coas parroquias de Arcos, Piñeiro, Estacas, Troáns e Cequeril, e cos concellos de Moraña e A Estrada. No ano 2009 tiña 2.390 habitantes, 245 menos que en 1986. En 1836 tiña unha poboación de feito de 1.316 persoas.

## Patrimonio 
Na parroquia sitúanse os petróglifos de Cartas e Cartas da Fóra (Cardecide), Outeiro do Forno de tella, Outeiro de Vales, Costa de Vales, Outeiro Grande, Outeiro do Moucho e Outeiro da Campá (no polígono industrial).

Existen os castros de Castrolandín (escavado), Meira, O Castriño (Xinzo) e Laxos.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Petroglifo cervos.jpgExemplo.jpg|Outeiro do Forno de Tella
Ficheiro:Castrolandín GDFL2005e.JPG|Outra vista desde o castro
Ficheiro:Castro de Castrolandín, Cuntis.jpg|Castro de Castrolandín
Ficheiro:Cuntis GDFL2005a.JPG|Igrexa de Santa María dos Baños
Ficheiro:2016 Igrexa parroquial de Santa Mª dos Baños de Cuntis. Galiza eue-9.jpg

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cuntis 
### Parroquias de Cuntis 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cuntis
Cequeril, Cuntis

**Santa María de Cequeril** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Cuntis. Segundo o IGE en 2011 tiña 195 habitantes (115 mulleres e 80 homes), 52 menos ca en 1999. Ten dez entidades de poboación.

## Patrimonio 
No termo parroquial atópanse cinco estacións arqueolóxicas con distintos petróglifos, descritos por Ramón Sobrino Buhigas na década de 1920:
# A **Laxe dos Homes** contén dúas figuras antropomórficas, identificadas por Alfredo García Alén e Antonio de la Peña Santos como masculina e feminina: esta máis completa e dotada de brazos e o que semellan uns cornos na cabeza. 
# A **Laxe dos Gatos** ten outras dúas figuras antropomórficas, máis esquemáticas e co corpo arredondado, e unha delas co que semella un rabo (ó que debe o nome dos *gatos*). Tanto estas figuras como as da estación anterior mostran unha cabeza circular que inscribe unha cruz.
# **Outeiro dos Campiños**: combinacións de figuras circulares e cruciformes, con círculos e cazoletas. 
# **Outeiro do Casal**: con figuras semellantes á estación anterior.
# **Outeiro do Galiñeiro**: nunha masa rochosa alta, mostra na parede vertical unha densa agrupación de debuxos cruciformes inscritos en rectángulos e cadrados.

Os arqueólogos dubidan do carácter prehistórico dos petróglifos das estacións 1, 2 e 5, non só polos motivos debuxados, que non se corresponden coa iconografía propia dos petróglifos, senón pola sección en V das liñas, o que fai pensar nun instrumento metálico e aguzado, no canto da sección en U característica dos orixinais. Igualmente, os deseños cruciformes da estación nº 3 semellan ser da Idade Media, labrados nun intento de cristianizar antigos espazos pagáns, á vez que se profundaron e modificaron algunhas das liñas orixinais. En calquera caso, parece seguro que estas modificacións aproveitaran insculturas prehistóricas.

Castelao non tiñas estas dúbidas cando describiu estas insculturas:

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cruceiro da Igrexa en Cequeril, Cuntis.jpg|Cruceiro da Igrexa.
ficheiro:Igrexa de Santa María de Cequeril.jpg|Igrexa de Santa María Cequeril.
Ficheiro:Retabloda da igrexa de Santa María de Cequeril.jpg|Retablo da igrexa parroquial.
Ficheiro:Laxe dos Homes - Cequeril - Cuntis.jpg|Petróglifos da Laxe dos Homes.
Ficheiro:Laxe dos Gatos - Cequeril - Cuntis.jpg|Petróglifos da Laxe dos Gatos.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cequeril 
### Parroquias de Cuntis 
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cuntis
Estacas, Cuntis

**San Fiz de Estacas** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Cuntis. Segundo o IGE en 2011 tiña 352 habitantes (191 mulleres e 161 homes), 154 menos ca en 1986. Limita cos concellos de Caldas de Reis e Valga.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:O Casal, Estacas, Cuntis Via Crucis 01-02.jpg|Primeiras estacións do Viacrucis do Casal.
Ficheiro:Teaño_GDFL2005b.JPG|Casa de turismo rural.
Ficheiro:Teaño_GDFL2005d.jpg|Hórreo.
Ficheiro:Teaño_GDFL2005f.JPG|Alpendre.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Estacas 
### Parroquias de Cuntis 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cuntis