Día Mundial sen Tabaco

miniatura|250px|dereita|Prohibición de fumar.

O **Día Mundial sen Tabaco** celébrase en todo o mundo o 31 de maio de cada ano, a convocatoria da Organización Mundial da Saúde (OMS), co obxectivo de concienciar á opinión pública dos prexuízos para a sociedade do consumo de tabaco, un dos problemas máis graves para a saúde pública.

A necesidade ou conveniencia dun *Día* que concentrase as actividades gobernamentais ou particulares contra o consumo de tabaco baséase no impacto extremadamente negativo do consumo de tabaco sobre a saúde, dos fumadores e dos non fumadores. De feito, o tabaco é a segunda causa de mortalidade no mundo.

## Antecedentes históricos 
A **Organización Mundial da Saúde**, en 1984, iniciou un proxecto *Saúde para todos no ano 2000* que incluía o compromiso dos estados membros de promover comportamentos positivos de saúde. Un dos propósitos deste proxecto era, loxicamente, a loita contra o consumo de tabaco, co obxectivo de reducir neste prazo o número de fumadores a cifras inferiores ó 10 % da poboación e de reducilo consumo de tabaco nun 50 %.
 
Dentro deste ambicioso proxecto, a OMS aprobou en 1987 unha resolución (WHA40.38) pola que propoñía celebrar o 7 de abril do ano seguinte un primeiro **“Día dos non fumadores”**. En 1989 aprobou unha segunda resolución (WHA42.19) na que se propuxo a fórmula do **Día Mundial sen Tabaco** e a data definitiva do 31 de maio de cada ano.

En 1998, a OMS creou un proxecto *Iniciativa para liberarse do tabaco* (*Tobacco Free Initiative*) para artellar a nivel internacional as iniciativas na loita contra o tabaco. O proxecto busca coordinar unha estratexia global, de estudo e prevención, e promover respostas comúns nos diferentes países do mundo.

En Europa, o Comité Rexional aprobou un **Plan de acción contra o tabaco** na Primeira Conferencia Europea sobre Política do Tabaco, celebrada en Madrid entre o 7 e o 11 de novembro de 1988. Nesta Conferencia presentouse a seguinte **Carta Europea contra o Tabaco**.

### A Carta Europea contra o Tabaco 
* O aire puro, libre de fume de tabaco, é un compoñente esencial do dereito a un medio ambiente san e sen contaminación.
* Todo meniño e adolescente ten dereito a ser protexido fronte todo tipo de promoción do tabaco e a recibir toda a axuda necesaria, educativa ou de calquera outra índole, que lle permita resisti-las presións para comezar a consumir calquera tipo de produto do tabaco.
* Tódolos cidadáns teñen dereito a un aire libre de fume de tabaco, en lugares públicos e nos transportes.
* Todo traballador ten dereito a respirar no seu lugar de traballo aire non contaminado polo fume de tabaco.
* Todo fumador ten dereito a recibi-la axuda e o apoio necesarios para supera-lo hábito de fumar.
* Todo cidadán ten dereito a ser informado dos incalculables riscos que para a súa saúde ten o uso do tabaco.

### Convenio Marco para o Control do Tabaco (*Framework Convention on Tobacco Con*trol) 
A Asemblea Xeral da Organización Mundial da Saúde aprobou este Convenio en xuño de 2003, co fin de reduci-la morbilidade e mortalidade asociadas ó consumo de tabaco. Foi inmediatamente aceptado pola comunidade internacional e, aínda que non entrara en vixencia ata o 27 de febreiro de 2005, unha maioría de países xa se adscribiran con anterioridade. España asinouno o 16 de xuño de 2003 e o ratificouno o 11 de xaneiro de 2005. Ata maio do 2007 foi asinado por 168 países, que representan máis do 80% da poboación mundial.

En marzo de 2004, Irlanda foi o primeiro país do mundo en regula-lo consumo de tabaco en lugares públicos e centros de traballo, declarándoos **espazos libres de fume**, incluídos os restaurantes, bares e pubs. Noruega fixo outro tanto tres meses despois. Desde entón, moitos outros países foron adoptando iniciativas legais co mesmo obxectivo, como o fixo España coa súa *Lei de medidas contra o tabaquismo*, en vixencia desde o 1 de xaneiro de 2006.

## Algunhas cifras 
* No mundo fúmanse cada día uns 15 billóns de cigarros, cifra que segue en aumento ano tras ano. España sitúase entre os países cun maior consumo por habitante: máis de 2.500 ó ano.
:Segundo datos do ano 2003 da **Worldmapper** (das Universidades de Sheffield e de Míchigan), Iemen é o país con maior porcentaxe de homes fumadores, cun 77 %, seguido por Indonesia (69 %), Mongolia e Armenia (68 %). Fronte a estes máximos, os países con menor poboación fumadora masculina son Suecia e Porto Rico, cun 17 %.
:As mesmas fontes dan cifras moi inferiores para a muller, cuns máximos do 47 % en Guinea e 39 % no Uruguai, e uns mínimos do 1% en Azerbaidján e Tanzania.
:En España fuma o 39 % dos homes e o 25 % das mulleres.
:As medias mundiais son do 43 % de homes fumadores e do 10 % de mulleres.

* Case a metade da poboación infantil respira aire contaminado por fume de tabaco, especialmente no seu fogar. Nunha enquisa realizada entre 1999 e 2005 sobre adolescentes de 13 a 15 anos en 132 países de todo pola OMS e o Centro para o Control e a Prevención de Enfermidades (CDC) puxo de manifesto que:
** O 43,9 % dos estudantes están expostos ó fume de tabaco no seu fogar.
** O 55,8 % están expostos ó fume de tabaco en lugares públicos.
** O 76,1 % apoiaría a prohibición de fumar en lugares públicos.
miniatura|300px|dereita|Correlación entre o consumo de tabaco e as mortes por cancro de pulmón 20 anos despois.
* O consumo de tabaco provoca ó redor de 5 millóns de mortes cada ano (4,9 millóns en 2002). A OMS estima que a cifra de mortes ascenderá a 10 millóns na década do 2020.
* O 70 % destas mortes prodúcese nos países desenvolvidos.
* En España, a *Sociedade Española de Especialistas en Tabaquismo* estima unhas 55.000 mortes ó ano por culpa do tabaco.
* Como xa dixemos, o tabaco é a segunda causa de mortalidade no mundo. Tamén é cuarto factor de risco das enfermidades comúns en todo o mundo.
* Nos países desenvolvidos, o infarto de miocardio e o cancro de pulmón son os principais responsables de mortes prematuras, e o tabaco é un factor de risco determinante nas dúas patoloxías.
* Ademais do custo en vidas, o tabaco representa un altísimo gasto: as perdas de saúde e as mortes polo tabaco prodúcense normalmente na época máis produtiva da vida, o que se deriva en importantes perdas de ingresos. O gasto en tabaco, nos fogares pobres de países pouco desenvolvidos, representa ata un 10 % dos ingresos familiares, en detrimento doutras necesidades básicas (alimentación, educación e saúde).
* O 95 % dos fumadores iníciase no consumo habitual de tabaco antes dos 18 anos de idade e calcúlase que o 50 % dos fumadores adolescentes morrerá precozmente a consecuencia de enfermidades provocadas directa ou indirectamente polo consumo do tabaco.

## Día Mundial sen Tabaco 2007 
miniatura|300px|esquerda
Como noutras celebracións semellantes, cada ano o **Día Mundial sen Tabaco** convócase baixo un lema diferente. Neste ano 2007 o lema elixido foi ***Ambientes 100% libres de fume***. A razón desta elección está no convencemento de que o fume ambiental do tabaco é respirado tanto polos fumadores como polos non fumadores (*fumadores pasivos*), estando estes últimos expostos tamén ós efectos prexudiciais dos compoñentes do tabaco. Non habendo limiar seguro nin medidas eficaces para evitalo (do tipo de sistemas de ventilación ou de filtrado), a única protección eficaz pasa por conseguir un ambiente libre de fumes ó 100 %.

As conclusións científicas de numerosos estudos confirman que o aire contaminado con fume de tabaco está directamente relacionado coa prevalencia das enfermidades, o que nos leva ó recoñecemento de que non é simplemente un problema de molestias ou olores que resulten desagradables para os non fumadores senón que se trata dun grave e indiscutible problema de saúde pública.

Para protexe-la saúde de todos contra os efectos prexudiciais do aire contaminado por fume de tabaco, as recomendacións da Organización Mundial da Saúde para este **Día Mundial sen Tabaco 2007** foron as seguintes:
# Os ambientes 100% libres de fume de tabaco son a **única estratexia eficaz** para reduci-la exposición en espazos pechados a niveis aceptables de protección que non representen un risco para a saúde. A ventilación ou o mantemento de áreas reservadas para fumadores, aínda cun sistema de ventilación diferente do das áreas onde non se permita fumar, non reducen os riscos da exposición a un nivel seguro e, polo tanto, non deben recomendarse.
# Os Estados deben **promulgar leis** que obriguen a que tódolos lugares públicos e de traballo pechados estean 100% libres de fume. As medidas voluntarias non son unha solución aceptable nin eficaz.
# Os Gobernos deben **aplicar e facer cumpri-la lei**. Non basta con ditar leis para crear espazos libres de fume, senón que cómpre poñe-los medios para aplicalas e velar polo seu cumprimento.
# Débense implementar estratexias educativas para **reducir tamén** a exposición ó aire contaminado por fume de tabaco **nos fogares**.

En anos anteriores, o *Día Mundial sen Tabaco* celebrouse baixo os seguintes lemas:

* 1988: Tabaco ou Saúde: elixe a Saúde. 
* 1989: A muller fumadora, un risco sobreengadido.
* 1990: Infancia e xuventude sen tabaco. 
* 1991: Lugares e transportes públicos mellores sen tabaco.
* 1992: Lugares de traballo libres de fume. 
* 1993: Os servizos de saúde, unha ventá aberta a un mundo sen tabaco.
* 1994: Os medios de comunicación e o tabaco, pasa a mensaxe. 
* 1995: O tabaco costa máis do que cres. 
* 1996: Os deportes e a arte sen tabaco. 
* 1997: Unidos por un mundo libre de tabaco. 
* 1998: Medrar sen tabaco.
* 1999: Quítache ese paquete de enriba. 
* 2000: O tabaco mata, non te deixes enganar.
* 2001: O fume do tabaco dos demais mata.
* 2002: Deporte libre de tabaco.
* 2003: Películas libres de tabaco, moda libre de tabaco.
* 2004: Tabaco e pobreza, un círculo vicioso.
* 2005: Os profesionais da saúde contra o tabaco.
* 2006: O tabaco: mortal baixo calquera disfrace.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Tabaquismo
* Fumador pasivo
* Lexislación antitabaco en España
* Día Mundial contra o Cancro

### Ligazóns externas 
* OMS: Día Mundial sin Tabaco 
* Lei 28/2005, de 26 de decembro, de medidas sanitarias fronte ó tabaquismo e reguladora da venda, a subministración, o consumo e a publicidade dos produtos do tabaco (BOE nº 309, de 27 de decembro de 2005) .
* "Se puede lograr. Una Europa libre de tabaco". Oficina Rexional Europea da Organización Mundial da Saúde (1992) .
* Infografía sobre o Día Mundial sen tabaco en *El Mundo* .