Supercúmulo

[300px|miniatura|Un mapa mapa dos supercúmulos e os [baleiro (astronomía)|baleiros máis próximos á Terra.]]
miniatura|O supercúmulo Abell 901/902 está localizado a algo máis de dous mil millóns de anos luz da Terra.

Un **supercúmulo** é un gran conxunto formado por de agrupacións de menor nivel de galaxias como cúmulos de galaxias ou grupos de galaxias, que é unha das estruturas máis grandes coñecidas do cosmos. A Vía Láctea forma parte do cúmulo galáctico chamado Grupo Local (que contén máis de 54 galaxias), o cal á súa vez forma parte do Supercúmulo de Laniakea. Este supercúmulo esténdese ao longo de 500 millóns de anos luz, mentres que o Grupo Local abrangue uns 10 millóns de anos luz. O número de supercúmulos no Universo observable estímase que é de 10 millóns.

As galaxias non están dispersas polo espazo aleatoriamente, senón que están agrupadas en cúmulos. Os cúmulos de galaxias, á súa vez, agrúpanse entre si para formar supercúmulos. Tipicamente, os supercúmulos conteñen ducias de cúmulos individuais en áreas do espazo dun diámetro duns 150 millóns de anos luz. A diferenza dos cúmulos, a maioría dos supercúmulos non están ligados gravitacionalmente. Os cúmulos que os compoñen están xeralmente separándose uns doutros debido ao fluxo de Hubble.

A galaxia Vía Láctea está incluída no Grupo Local, que é un pequeno e irregular cúmulo de galaxias. Os cúmulos pobres en galaxias como o Grupo Local poden conter só unhas poucas ducias de galaxias, comparados cos cúmulos máis ricos en galaxias que teñen centos ou miles. O Grupo Local está preto do Supercúmulo Local (tamén chamado Supercúmulo de Virgo), que ten un diámetro de 100 millóns de anos luz. Recentemente propúxose a existencia do supercúmulo Lainakea, que incluiría como parte del ao anteriormente definido supercúmulo de Virgo. O Supercúmulo Local contén un total de 1015 veces a masa do Sol.

O Supercúmulo Local, no que está a Vía Láctea, está movéndose en dirección ao Grande Atractor, debido á gran forza gravitatoria deste, a unha velocidade de varios centos de quilómetros por segundo. A maior agrupación preto do Universo local é o Filamento Perseus–Pegasus. Contén o supercúmulo de Perseus e esténdese ao longo de mil millóns de anos luz, polo que que é unha das maiores estruturas coñecidas do Universo.

## Distribución: baleiros cósmicos e láminas 
Os investigadores intentan comprender a maneira en que se distribúen os supercúmulos polo espazo. Utilizáronse mapas para situar as posicións de 1,6 millóns de galaxias. Para comprender mellor as posicións destes supercúmulos utilízanse mapas tridimensionais, e para elaboralos hai que coñecer a posición da galaxia no ceo e o seu desprazamento ao vermello.

A partir destes mapas descubriuse que os supercúmulos de galaxias non se distribúen uniformemente polo Universo, senón que se dispoñen ao longo do que se chama filamentos. Os mapas revelan a existencia de grandes baleiros nos que o número de galaxias é extremadamente reducido. Nalgúns destes baleiros poden encontrarse algunhas galaxias de luz feble ou nubes de hidróxeno, pero a maioría das galaxias encóntrase dispostas en láminas (*sheets*) entre os baleiros. Os baleiros adoitan ser esféricos, pero os supercúmulos non. Poden ter un diámetro entre 100 millóns e 400 millóns de anos luz. O padrón de láminas e baleiros contén información sobre como se formaron os cúmulos de galaxias no Universo temperán.

A miúdo utilízase a analoxía dunha esponxa para describir o padrón de cúmulos de galaxias no Universo, no que os buratos da esponxa son os baleiros cósmicos e o resto son os supercúmulos.

## Importancia 
A existencia dos supercúmulos indica que as galaxias do Universo non están distribuídas uniformemente; a maioría delas son atraídas xuntándose en grupos e cúmulos; os grupos adoitan conter algunhas ducias de galaxias e os cúmulos centos ou miles. Estes grupos e cúmulos, xunto con galaxias illadas xúntanse formando estruturas máis grandes que son os supercúmulos.

A súa existencia foi postulada primeiramente por George Abell no seu catálogo de cúmulos de galaxias de 1958. El denominou os supercúmulos "cúmulos de segunda orde" ou cúmulos de cúmulos.

Os supercúmulos forman estruturas masivas de galaxias, chamados "filamentos", "complexos de supercúmulos", "murallas" ou "láminas", que poden abranguer desde varios centos de millóns de anos luz a 10 mil millóns de anos luz, cubrindo máis do 5% do Universo observable. Estas son as maiores estruturas coñecidas ata o momento. As observacións de supercúmulos poden dar información sobre as condicións iniciais reinantes no Universo, cando se crearon os supercúmulos. As direccións dos eixes rotacionais das galaxias dentro dos supercúmulos poden tamén dar ideas e informacións para explicar os procesos iniciais de formación das galaxias na historia do Universo.

## Diagrama 
[1000px|miniatura|center|Un diagrama da localización da Terra no [Universo observable e dos supercúmulos de galaxias veciños. (''Clique aquí para ver unha imaxe maior.]]

## Lista de supercúmulos 
### Supercúmulos próximos 
### Supercúmulos distantes 
### Supercúmulos enormemente distantes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Galaxia
* Grupo de galaxias
* Cúmulo de galaxias
* Filamento de galaxias
* Proxecto Illustris

### Bibliografía 
*

### Ligazóns externas 
* Resumo dos supercúmulos locais
* Os supercúmulos máis próximos
* A árbore xenealóxica do Universo: Supercúmulos
* Supercúmulos - Estruturas a Grande Escala