Periderma

miniatura|dereita|Esquema do corte dun vexetal. K = periderma, k = súber, c = felóxeno, pd = feloderma.
O **periderma**  ou **periderme** é un tecido protector que aparece na parte externa dos talos e raíces de moitas dicotiledóneas e ximnospermas durante o seu crecemento secundario, durante o cal substitúe á epiderme. Orixínase pola actividade dun meristema secundario chamado felóxeno. O periderma consta de tres partes: **súber** (parte máis exterior convertida en cortiza), **felóxeno** (un meristema que orixina o periderma) e **feloderma** (formado por células de tipo parénquimático, e ás veces ausente). O felóxeno dá lugar a súber cara ao exterior e o feloderma cara ao interior.

O periderma dálle grande protección á planta, debido sobre todo ás propiedades illantes do súber. Tamén se forma periderma debaixo das feridas que sofre a planta, o que protexe esas zonas vulnerables das agresións do medio ou de infeccións fúnxicas.

Conforme aumenta o grosor do talo en sucesivos anos de crecemento secundario, fórmanse novas capas de periderma.

## Ritidoma 
miniatura|dereita|Ritidoma de *Pinus radiata*.
Cando o felóxeno se forma en zonas relativamente profundas, quedan por fóra da capa de súber non só a epiderme senón bastantes capas de parénquima. Como o súber é impermeable, estes tecidos máis externos non poden recibir alimento desde os tecidos vasculares, polo que morren e poden desprenderse ou ben quedan alí como tecidos mortos. Neste caso o súber e os tecidos mortos máis externos reciben o nome de **ritidoma**. En caso de que os tecidos máis externos se desprendan e quede exposto o súber, xeralmente considérase que a planta non ten ritidoma.

O aspecto e forma de desprenderse do ritidoma é moi variable. En *Platanus* as capas externas do súber despréndense como escamas grandes e finas e a capa interna é lisa e clara. Noutras plantas (*Quercus*, *Betula*) o ritidoma é groso, con gretas externas e só se vai desgastando gradualmente.

## Cortiza e periderma 
Cortiza en galego ten dous significados básicos; pode empregarse significando a capa externa máis ou menos dura (casca) que recobre a planta, ou pode significar o material suberificado formado por células do súber (noutras linguas *cork, liège, corcho*). Xeralmente periderma non é exactamente sinónimo de cortiza en ningún dos dous significados. Cortiza co significado de capa externa (casca) normalmente se utiliza para designar a todos os tecidos que quedan fóra do cámbium vascular, polo que tería un significado máis amplo que o de periderma. Outras veces utilízase significando máis ou menos o mesmo que ritidoma. Finalmente, cando cortiza significa súber tampouco é exactamente o periderma, xa que este non consta só de súber, senón de súber + felóxeno + feloderma.

## Distribución nos vexetais 
O periderma aparece nas raíces e talos con crecemento secundario prolongado de ximnospermas e dicotiledóneas leñosas. Nas herbáceas normalmente non aparece e nas monocotiledóneas é rara; porén, unhas poucas monocotiledóneas con crecemento secundario como *Dracaena*, *Cordyline* e *Yucca* dividen e suberifican o parénquima superficial e forman un súber estratificado non orixinado a partir dun felóxeno, e que é similar a un periderma.

Nalgúnhas plantas leñosas a formación do periderma pode non darse ou atrasarse con respecto ao crecemento en grosor do talo causado polo aumento dos tecidos vasculares, polo que o parénquima e a epiderme se adaptan ao aumento en grosor do talo por división e crecemento celular, sen que se forme periderma. Isto corre por exemplo, en *Citrus*, *Acacia*, *Acer* e outros.

As primeiras células, observadas por Robert Hooke no século XVII, eran células do súber. Como son células ocas con grosa parede tiñan o aspecto de celiñas dun panal, polo que se lles deu o nome de "células" (celiñas).

### Feloderma 
As células do feloderma fórmanse por divisións tanxenciais cara ao interior do felóxeno. Son células vivas parecidas ás células corticais parenquimáticas, pero, a diferenza destas, están dispostas en ringleiras radiais. Algunhas plantas carecen de feloderma e noutras ten un espesor dunha a tres células xeralmente na mesma capa de periderma.

## Lenticelas 
As lenticelas poden considerarse porcións especializadas do periderma. Presentan espazos intercelulares comunicados co interior do talo utilizados no intercambio de gases. Sobresaen como verrugas a través de fisuras do periderma. Como o súber é impermeable, o intercambio de gases só se pode realizar polas lenticelas nas partes cubertas polo periderma.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Imaxe da Universidade de Vigo Lenticelas
* Imaxe