Pobo búlgaro

Os **búlgaros**, grupo étnico eslavo sur que sobre todo viven na Bulgaria. Búlgaros eran un nome herdado de pobos de Asia Central hoxe designados co nome de *protobúlgaros*. Entran na historia na Antigüidade tardía, con outros pobos migratorios, establecéndose entre o Danubio e os montes Haemus, no territorio dun Imperio romano de Oriente xa feble por outras invasións, a finais do século V. Liberados sobre o ano 632, crean daquela a Antiga Gran Bulgaria (Η παλαιά μεγάλη Βουλγαρία en crónicas bizantinas) baixo o khan Kubrat.

## Os protobúlgaros 
[miniatura|290px|A patria antiga dos protobúlgaros nos montes de [:en:Mount Imeon|Imeon (Pamir), segundo o mapa de Asia Central do atlas xeográfico armenio ‘Asxarhacoyc’ (séculos V-VII), reconstruída polo académico S.T.&nbsp;Eremian.]]
Os protobúlgaros migran das estepas do norte do Cáucaso e do mar de Azov. Propuxéronse moitas teorías sobre as súas orixes: as máis recentes líganos aos pobos que habitaban a Asia Central e de lingua irania, todos cuxos soberanos portaban nomes iranios. Con todo, algúns elementos turcófonos se foron xuntando a ele sen diversas épocas.

Crese que os *protobúlgaros* estableceron un imperio na beira do mar Caspio no século II. Este disgregouse, ao que parece, en razón do poderío dos kházaros no século VII. Os protobúlgaros dispérsanse entón cara a Europa Central. Así, a partir desta “Gran Bulgaria” das orixes, por ondas migratorias, constituíronse estados búlgaros máis ou menos duradeiros:

* no alto Volga (chaira do Oka) que durou cinco séculos.
* na actual Macedonia do Norte, pois unha parte dos protobúlgaros seguiu o khan dos ávaros (en realidade falsos ávaros e próximos aos protobúlgaros, que non deben ser confundidos cos ávaros do Cáucaso falantes do ávaro moderno) na actual chaira húngara.
* e finalmente, na chaira ao sur do Danubio ondeo seu estado deu en converterse na actual Bulgaria.

## Formación da etnia búlgara 
Na chaira ao sur do Danubio, onde os protoeslavos deran entrado grazas ás invasións dos ávaros no século VI, os protobúlgaros fundan un primeiro reino no século VII, baixo o reinado do khan Asparukh. Este fai recoñecer a súa autoridade aos protoeslavos, moito máis numerosos, a cambio da súa axuda contra o emperador Constantino IV. Tras a súa vitoria, en 681, Asparukh atópase á cabeza das tribos protoeslavas.

Ao principio a aristocracia guerreira búlgara goberna apoiándose nos xefes (*knias*) destas última se pon en marcha as estruturas dun poder central do cal se ignora case todo. Con todo, os protobúlgaros do Danubio acaban por se asimilaren aos protoeslavos no plano cultural.

A fusión completa entre os dous elementos étnicos é especialmente froito da conversión deste primeiro reino búlgaro ao cristianismo, no século IX, coa instigación de Boris I (852–889).

Así, se Bulgaria e os búlgaros actuais deben o seu nome a este pobo, na lingua búlgara actual, unha lingua eslava, un número relativamente pequeno de palabras provén da lingua dos protobúlgaros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Shirakatsi, Anania (1992). *The Geography of Ananias of Sirak (Asxarhacoyc): The Long and the Short Recensions*. Introdución, trad. e comentario por Robert H. Hewsen. Wiesbaden: Reichert Verlag. (ISBN 9783882264852) (en inglés).
* "Bulgarian language." In: *Encyclopaedia Britannica*. https://www.britannica.com/topic/Bulgarian-language (en inglés).
* Wayles Browne Vyacheslav Vsevolodovich Ivanov. "Slavic languages." In: *Encyclopaedia Britannica*. https://www.britannica.com/topic/Slavic-languages (en inglés).
* Rashev, Rasho. 1992. "On the origin of the Proto-Bulgarians." In: *Studia protobulgarica et mediaevalia europensia. In honour of Prof. V. Beshevliev*. Veliko Tarnovo, pp.&nbsp;23–33.https://web.archive.org/web/20120718213232/http://www.kroraina.com/bulgar/rashev.html (en inglés).

### Outros artigos 
* Ahmad ibn Fadlan.
* Linguas oghoures.
* Grimoaldo I de Benevento.
* Onoghour.
* Khanato búlgaro.
* Asparukh.

### Ligazóns externas 
* Bulgarian - Joshua Project (en inglés).
* Eremian, Suren. Reconstructed map of Central Asia from ‘Ashharatsuyts’. (en inglés).