open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sabela Álvarez Núñez

**Sabela Álvarez Núñez**, nada en Lugo en 1954, é unha escritora galega e tradutora do castelán ao galego de literatura infantil.

## Traxectoria 
É licenciada en Filoloxía Galego-Portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi profesora de Lingua e Literatura Galegas. Pertenceu ao Colectivo de Feministas Independentes Galegas (FIGA) ata 1994 e foi unha das promotoras da sús revista *Festa da Palabra Silenciada*. 

## Obras 
### Literatura infanto-xuvenil 
* *O rei da nada e outros contos*, 1988, Xerais.
* *A nena invisible*, 1989.
* *Cinsenta non quixo ser princesa*, 1991.
* *A nena invisible. Nubes brancas*, 1991.
* *Do dereito e do revés*, 1994.
* *Adiviñas de papel*, 1999.
* *Adiviñas para xogar*, 2000.

### Obras colectivas 
* *Palabras con fondo*, 2001, Fondo Galego de Cooperación e Solidariedade.

## Premios 
* 1º Premio do Concurso nacional de contos infantís O Facho no 1979, por *O rei de nada*.
* 2º Premio do Concurso nacional de contos infantís O Facho no 1980, por *A cova da serpe*.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* *Dicionario biográfico de Galicia*, Ir Indo Edicións, 2010-2011, Vigo.
Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu

**Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu** ou **Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu** (abreviado coloquialmente en **Taumata**) é un outeiro de Nova Zelandia de 305 metros, situado preto da aldea de Porangahau, ao sur da Baía de Hawke. 

## Toponimia 
A tradución do topónimo maorí, un dos máis longos do mundo, é: *O cumio do outeiro, onde Tamatea, o home cos xeonllos grandes, coñecido como o comedor de terra, baixou, subiu e enguliu as montañas, mentres tocaba a frauta para a súa amada*.

## Na cultura popular 
Ten o récord Guinness como o topónimo en uso máis longo do mundo, con 85 letras.

Os carteis co seu nome convertéronse en atracción turística e viralizáronse con xente a mostrar o cartel ou bailar diante de mentres soa un fragmento da canción de 2018 "Open road" de Ra Costelloe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Artigos insólitos
### Ligazóns externas 
* Cartel de localización de Taumata
Microprocesador

Un **microprocesador** é unha *Unidade Central de Procesamento* (CPU), composta de transistores miniaturizados e outros elementos circuitais, todo incluído nun único circuíto integrado, tamén chamado microchip ou chip.

Ata que os microprocesadores chegaron, as CPUs estaban constituídas por válvulas de baleiro, que primeiro se substituíron por transistores individuais e logo por varios circuítos integrados separados.

## Historia 
Entre 1968 e 1970 foi deseñado o Central Air Data Computer, un sistema integrado de control de voo. Este sistema empregaba un chipset denominado MP944, que se converteu no primeiro microprocesador da historia.

En 1971, tres enxeñeiros da empresa Intel Corporation crearon o Intel 4004, deseñado para a fabricación de calculadoras de pequenas dimensións. O primeiro microprocesador en saír ao mercado foi o Intel 8008 en 1972, que foi o que comezou unha familia de microprocesadores, entre as que está o Intel 8088, o microprocesador empregado nos IBM PC.

O Intel 8086 foi un dos primeiros de 16 bits e o primeiro axeitado para a multitarefa dos contornas gráficas de Windows e IBM OS/2.

## Fabricantes 
Na actualidade os procesadores máis frecuentes nos ordenadores domésticos son das compañías Intel (Pentium, Celeron, Itanium, Xeon); AMD (Opteron, Athlon, Turion); Via (VIA C7, VIA Eden-N, VIA Eden ESP, VIA C3-N, VIA C3) e IBM nos Macs actuais (Power PC G4 e G5). Outras compañías son Transmeta, Zilog e Motorola...
Programa informático

[miniatura|300px|[LibreOffice Writer]]

Un **programa informático** ou **aplicación** é un conxunto de instrucións que se lle dan a un sistema informático para realizar un conxunto de tarefas determinado.

Un programa de ordenador é unha lista de instrucións escritas nunha linguaxe de programación. Todas as linguaxes de programación consisten en palabras reservadas (parecidas a substantivos e verbos) en inglés, un conxunto de operadores (equivalentes a operadores matemáticos como “máis”, “menos” etc.) e un conxunto de funcións e procedementos que realizan tarefas específicas tales como imprimir, ler un ficheiro, calcular a raíz cadrada dun número etc.

Estes elementos combínanse en instrucións de acordo coas regras desa linguaxe. Os programas escritos nalgunhas linguaxes de programación son doadas de ler, xa que as instrucións parécense ao inglés, mentres que outras usan moitos símbolos, o que dificulta a lectura. Por esta razón, un programa de ordenador chámase código fonte ou simplemente código, no que cada instrución mándalle realizar unha tarefa determinada ao computador.

Para que un computador responda a esas instrucións, hai que transformar o código fonte en código lexíbel por máquina mediante un compilador, que é tamén específico desa linguaxe. O compilador converte o ficheiro co código fonte no que se chama un ficheiro binario (un ficheiro que non contén texto). O ficheiro binario chámase ás veces un executábel. Outras denominacións son programa e aplicación. Cada vez que se lle manda ao ordenador que siga as instrucións que se lle mandan no programa dise que se executa ou que está a correr.

Un sistema operativo é un programa que está a correr continuamente e que xestiona todas as demais aplicacións que se executan no computador.
Xosé Alvilares

**Xosé Alvilares Moure**, nado en Axulfe (Chantada) o 26 de setembro de 1928 e finado en Taboada o 28 de novembro de 2015, foi un sacerdote e escritor galego.

## Traxectoria 
Naceu na parroquia de San Pedro de Viana, despois de ser consagrado sacerdote foi párroco no Cebreiro (1952-1956), Cartelos (1956-1964) e Amandi (1964-1978) e doutorouse en Teoloxía en Roma. Foi profesor de bacharelato en Lugo. A súa visión teolóxica concorda coas teses de renovación da Igrexa católica que se defenderon no Concilio Vaticano Segundo.

## Obra 
### Ensaio 
* *O clero i-o uso do idioma galego* (1965). Lugo: Anteo. Prólogo de Xesús Alonso Montero.
* *Memorial de agravios* (1992). Vigo: Editorial Galaxia. 392 páxs. ISBN 978-84-7154-860-3.
* *Dignidade e indignidade da política* *(Epístola Moral a un fiscal amigo)* (2002). Ed. de autor. 112 páxs. ISBN 978-84-607-5796-2.

## Obra en castelán 
### Ensaio 
* *El Cebrero* (1956). Porto y Cía. Editores.
* *¿Proceso a la iglesia gallega? El testimonio de la literatura gallega del siglo XIX* (1969). Madrid: Maranova
* *Dios en los límites* (1999). E. PPC. Prólogo de Andrés Torres Queiruga. ISBN 9788428815314.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

## Notas 
### Ligazóns externas 
* Biografía en Galegos.info
* Biografía en Galaxia
-240

## Acontecementos 
### Asia 
* Iníciase o reinado de Diodoto II Sóter monarca helenístico de Bactriana (até -230).

### Europa 
* Leónidas II, rei de Esparta, recobra o trono do que fora despoxado (até -236).

### Ciencia e tecnoloxía 
* Eratóstenes calcula a circunferencia terrestre (data aproximada).

## Nacementos 
* Livio Andrónico, escritor.

## Mortes 
* Arato, poeta e sabio grego (n. 315 a.C.).
* Arcesilao, filósofo grego (n. ca. 316 a.C.)
* Diodoto I, 1º rei da Bactriana.
* Calímaco - poeta grego (n. 310 a.C.).
* Antígono Gonatas, restaurador da monarquía macedónica (n.320 a.C.).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
-250

## Acontecementos 
### Asia 
* O xeneral seléucida Diodoto I funda o reino helenístico da Bactriana (até -140 aproximadamente). Diodoto I reinou entre -250 e -240.
* Arsaces funda o reino parto, no que é o actual Turkmenistán, entón parte do reino seléucida, creando a dinastía arsácida. Arsaces reina até -248.

miniatura|esquerda|250px|O reino de Bactriana ca. 220 a. C.
### Mundo Mediterráneo 
* Primeira guerra púnica:
** Batalla de Palermo: á altura desa cidade siciliana (antiga *Panormo*) a frota romana inflixe unha dura derrota á cartaxinesa.

### Ciencia e tecnoloxía 
* Ano probable no que Aristarco de Samos propón, por vez primeira, un modelo heliocéntrico do Sistema Solar.

## Nacementos 
* Tito Maccio Plauto, dramaturgo latino (m. -184)

## Mortes 
* Herófilo, médico grego.
* Lie Yukou, filósofo chinés (data aproximada).
* Aristarco de Samos, matemático e astrónomo grego (data aproximada).
* Nicomedes I, rei de Bitinia desde 278 a.C., asasinado.
* Teócrito, poeta grego, creador da poesía bucólica (n. 310 a.C.).

## Outros 
* Tito Maccio Plauto, dramaturgo latino (m. -184)

## Véxase tamén 
* Historia ano a ano
Cristo

[miniatura|[Xesús Cristo nun mosaico de Hagia Sophia, Istanbul (século XII).]]

**Cristo** (Do latín *Christus*, e este do grego *Christós*, Χριστoς, á súa vez unha tradución do hebreo *meshiah* -en galego "mesías"-, que significa "unxido") era un título cualificativo que os xudeus aplicaban aos seus sacerdotes, reis e profetas, xa que estes debían ser unxidos no nome de Deus para consagrarse ao seu labor.

Os seguidores de Xesús de Nazaret tamén lle aplicaron este título ao seu líder, chamándolle *Cristo Xesús* ou ***Xesucristo***. Co tempo, Cristo converteuse noutro dos nomes de Xesús de Nazaret.

## Véxase tamén 
* Xesús de Nazaret
Río Sor

O **río Sor** é un curso fluvial galego da vertente cantábrica, cuxo percorrido é fronteira natural das provincias de Lugo e A Coruña ata que desemboca na Ría do Barqueiro.

Fórmano dous pequenos ríos, o Tras da Serra que nace na Veiga da Nata, no concello das Pontes de García Rodríguez, e o Santar, que nace en terras de Muras. Os dous xúntanse na Ribeira da Señora en Ambosores, parroquia á que dan o nome.

A partir da súa formación, o río Sor baña terras do concello coruñés de Mañón pola súa esquerda, e dos concellos lugueses de Ourol e O Vicedo pola súa dereita.

## Etimoloxía
A raíz *sar-* “fluír, discorrer” dá nomes en diferentes linguas indoeuropeas, coma no sánscrito *sará-* “líquido, fluído”, *sarít-* 'regato',  grego *oros* e latín *serum* “líquido leitoso”. Hidrónimos derivados desa raíz, encontrámolos na fonte Sar (Santa María del Campo, Burgos); o regato Sarrión (Coaña, Asturias) Sariego (Sariego, Asturias); regato da Sara (Rodeiro, Pontevedra), Sarria (Lugo); a fonte de Sora (Langás, Zaragoza); e coa alteración /S/ inicial do árabe temos por exemplo o río Jarama. Tamén existe o río Sarno no golfo de Nápoles e máis o célebre afluente do Rin, Sarre no francés e Saar no alemán.”

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Fotos e información
Rómulo e Remo

miniatura|esquerda|Rómulo e Remo, criados por unha loba.
Segundo a tradición romana, **Rómulo** foi, xunto con seu irmán **Remo** o fundador de Roma. A lenda di que eran fillos de Marte e de Rea Silvia. Numitor, o pai de Rea Silvia, era o rei de Alba Longa. Foi destronado polo seu irmán Amulio, quen o expulsou da cidade, matou os seus fillos homes e obrigou a Rea Silvia a dedicarse ao culto de Vesta. Cando naceron os xemelgos foron abandonados pero unha loba atopounos e coidou deles ata que o pastor Fáustulo os recolleu. Os xemelgos querían fundar unha cidade e Rómulo trazou unha liña no chan para sinalar o recinto, no Palatino.

No ano 753 a.C., ambos comezaron a construír a cidade xunto ao monte Palatino cando, segundo a lenda, Rómulo matou a Remo por atravesar sacrilegamente o *pomoerium*. Tras a fundación da urbe, Rómulo invitou a criminais, escravos fuxidos e exiliados para lles dar asilo na nova cidade, chegando así a poboar cinco dos sete outeiros de Roma. Para conseguir esposas aos seus cidadáns, Rómulo convidou aos sabinos a un festival, onde raptou as mulleres sabinas e levounas a Roma. Logo da conseguinte guerra cos sabinos, Rómulo uniu os sabinos e os romanos baixo o goberno dunha *diarquía* xunto co líder sabino Tito Tacio.

Rómulo dividiu a poboación de Roma entre homes fortes e aqueles non aptos para combater. Os combatentes constituíron as primeiras lexións romanas, mentres que o resto se converteron nos plebeos de Roma, e de todos eles, Rómulo seleccionou a 100 dos homes de máis alta liñaxe como senadores. Estes homes foron chamados patricios, e os seus descendentes serían considerados como a casta nobiliaria romana. Tras a unión entre romanos e sabinos, Rómulo agregou outros 100 homes ao Senado.

Tamén baixo o reinado de Rómulo se estableceu a institución dos augures como parte da relixión romana, así como os *Comitia Curiata*. Rómulo dividiu á xente de Roma en tres tribos:

* romanos (*ramnes*). 
* sabinos (*titios*).
* o resto (*luceres*).

Cada tribo elixía a dez *coviriae* (curias, comunidade de homes), achegando ademais 100 cabaleiros e 10 centurias de infantes cada unha, conformando así a primeira lexión de 300 xinetes e 3.000 infantes. Ocasionalmente podía convocarse unha segunda lexión en caso de urxencia.

Logo de 38 anos de reinado, Rómulo librara numerosas guerras, estendendo a influencia de Roma por todo o Lacio e outras áreas circundantes. Pronto sería recordado como o primeiro gran conquistador, así como un dos homes máis devotos da historia de Roma. Tras a súa morte aos 54 anos de idade, foi divinizado como o deus da guerra Quirino, honrado non só como un dos tres deuses principais de Roma, senón tamén como a propia cidade de Roma divinizada.

## Véxase tamén 
* Monarquía romana
* Imaxes sobre mitoloxía romana en Commons
Manuel José Arce y Valladares

**Manuel José Arce y Valladares**, nado en Guatemala o 21 de febreiro de 1907 e finado en 1970, foi un xornalista, diplomático e escritor guatemalteco. Debido á influencia de Antonio Rey Soto e Antón Avilés de Taramancos escribiu en galego o poemario *Desdo fondo canta o río* en 1966 (Colección Salnés, Editorial Galaxia).

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Crecide, San Miguel de Negradas, O Vicedo

**Crecide** é un lugar da parroquia de San Miguel de Negradas, do concello do Vicedo. No ano 2009 tiña 14 habitantes, 6 homes e 9 mulleres.

## Etimoloxía
O nome probablemente proceda do xenitivo *Creciti* (posesivo de Crecitus).

## Lugares e parroquias
### Lugares de San Miguel de Negradas
### Parroquias do Vicedo
XHTML

**XHTML**, acrónimo inglés de *eXtensible Hyper Text Markup Language* (linguaxe extensible de marcado de hipertexto), é un dialecto XML pensado para substituír o HTML como estándar para as páxinas web. Ten, basicamente, as mesmas funcionalidades da HTML.

## Ligazóns externas 
* Tradución ao castelán da especificación oficial da XHTML
* Titorial da XHTML (en castelán)
* Especificación oficial de XHTML (en inglés)
* Validador en liña do W3C (en inglés)
San Miguel de Negradas, O Vicedo

**San Miguel de Negradas** é unha parroquia do concello do Vicedo, na comarca da Mariña Occidental, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 230 habitantes.
 
Está situada no extremo noroeste da provincia de Lugo, lindando coa ría do Barqueiro e co concello de Mañón. Rexístranse poboamentos xa desde a época prerromana, incluído un castro na illa de San Martiño. Foi concello independente ata mediados do século XIX.

## Patrimonio
Tivo tres conventos, un feminino en San Paio (na zona montañosa da parroquia), outra no Mosteiro (de onde vén o nome que ten) e o terceiro na illa de San Martiño. En San Roque (antigamente chamado Santa Mariña), hai unha capela dedicada a ese santo.

## Lugares e parroquias
### Lugares de San Miguel de Negradas
### Parroquias do Vicedo
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares do Vicedo
Dialectos XML

Entre outras linguaxes XML atópanse:

* EBML: Xml binario.
* GML: representación xeográfica.
* MathML: ecuacións matemáticas.
* SVG: imaxes vectoriais.
* TEI: codificación de textos.
* WDDX.
* XBRL: información financeira.
* XHTML: novo HTML en XML.
* X3D Imaxes 3D.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*TEI -- Text encoding 
*MathML -- for mathematics
*XHTML 
*SVG -- for graphics
*HEML -- historical events
Casa Vicens

A **Casa Vicens** é unha vivenda unifamiliar deseñada polo arquitecto Antoni Gaudí e construída por **Manuel Vicens** entre os anos 1883 e 1888. Foi o primeiro deseño de Gaudí, considerado tamén a súa primeira realización arquitectónica, e está situada na *Carrer de les Carolines, 18-24*, no Barrio de Gràcia da Barcelona.

No tempo da súa construción a Casa tiña un amplo xardín, unha fonte e unha glorieta, pero agora debido ao ensanchamento da rúa atópase encaixoada por outras edificacións. Este temperán proxecto amosa moitas influencias, sendo a máis notabel a Mudéxar, moi evidente na parte alta da casa onde as torres lembran os miraretes dos templos musulmáns. A obra está construída de pedra espida, ladrillos vermellos, tellas coloreadas, e reixas e celosías de ferro forxado, nas que os motivos principais son as flores de palmito e xirasol. Ao ser un dos seus primeiros proxectos, aínda non aparecen nel as liñas curvas tan típicas e coñecidas da arquitectura gaudiniana, senón que a liña recta é predominante en todo o edificio. Os ladrillos e as tellas viñan da fábrica de cerámica da que era dono Manuel Vicens, empresario que tivo algunhas dificultades económicas durante a construción e por iso o remate se prolongou un pouco máis do acordado.

Esta primeira obra de Gaudí non só amosa a relación entre a natureza e a arquitectura, senón que, debido ao momento no que foi feita, supón unha referencia para os vindeiros arquitectos modernistas cataláns e unha gran contribución para o estilo internacional que máis tarde se coñecería como Art Nouveau.miniatura|Casa Vicens|centro
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fotografías da Casa Vicens (Folla web en catalán)
* Web da Casa Vicens Gaudí (web oficial)
Kristina Berg

**Karin Anna Kristina Berg Casares**, nada en Halmstad en 1948 e finada en Vigo o 3 de xullo de 2012, foi unha escritora sueca en lingua galega.

## Traxectoria 
Durante a mocidade participou en episodios de series televisivas suecas e nalgún proxecto relacionado coas artes plásticas. Despois de formarse en labores mariñeiros en embarcacións clásicas (entre outras, a goleta "Meta"), embarca con rumbo á India como radiotelegrafista no ano 1971. Nunha recalada en Galicia coñece a Carlos Casares, con quen casa pouco despois, principiando así as viaxes do escritor a Suecia, que exercerán influencia na súa ideoloxía socialdemócrata e en certos aspectos da súa obra.

Exerceu a presidencia da Fundación Carlos Casares dende a súa constitución no ano 2003.

## Obra (Literatura infanto-xuvenil) 
* *Dona Galicia*, 1979, Galaxia.
* *Un neno viquingo*, 1987, Galaxia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Fundación Carlos Casares

### Ligazóns externas 
* ORDE do 18 de setembro de 2002 pola que se clasifica como de interese cultural a Fundación Carlos Casares
Manuel Bergueiro

miniatura|200px|Placa na casa natal de Manuel Bergueiro en Tabeirós.
**Manuel Bergueiro López**, nado na Consolación (Tabeirós, A Estrada) o 11 de setembro de 1898 e finado en Oviedo o 26 de febreiro de 1985, foi un mestre e escritor galego.
## Traxectoria 
Ingresou en 1913 na Escola Normal de Santiago de Compostela onde estudou a carreira de Maxisterio. En 1921 obtivo unha vacante no padroado das Escolas Barcalesas. Posteriormente foi mestre en varios lugares de Galicia e Asturias. Colaborou en moitos xornais como *El Agrario Barcalés*, *El Emigrado*, *El Compostelano*, *El País Gallego*, *Faro de Vigo*, *Vida Gallega*, *Vida Escolar*.

En 1927, co número 29 da Colección Lar, publicou *A pecadenta silenzosa*. En 1930 publicou *Ollo cos estudantes*, versión escénica dun episodio da novela anterior, que terá continuación noutras pequenas pezas en castelán: *Trampa adelante* e *Engaño sobre engaño*.

Tamén escribiu en castelán *Jovellanos en la pedagogia española* e *Rosiña de Tabeirós*. Usaba os pseudónimos de **Manuel de Vicenta** e **Rogueiber**.

Ingresou como académico correspondente na Real Academia Galega en 1958.
## Vida persoal
En 1928 casou en Taboada coa mestra Elena Aragón Álvarez, e foi pai da tamén mestra Elena Bergueiro Aragón.

## Obra 
* *A pecadenta silenzosa*, 1927 (novela histórica).
* *Ollo cos estudantes*, 1930 (teatro).

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Manuel Bergueiro López na páxina web do concello da Estrada.
Xosé Ballesteros

**Xosé Ballesteros Rei**, nado en Vigo o 14 de marzo de 1956, é un escritor e editor galego. Dende maio de 2016 é o presidente da Asociación Galega de Editores.

## Traxectoria 
É un dos fundadores e director da editorial Kalandraka. Imparte obradoiros de escrita creativa para docentes, escolares e afeccionados á literatura.

## Obra 
[miniatura|O autor con [Ramón Rozas na Casa das Campás: Conversas na UVI. 23/10/2018]]

### Literatura infanto-xuvenil 
* *A Historia*, 1996, Xerais.
* *A néboa escura*, 1996, Xerais.
* *O coelliño branco*, 1998, Kalandraka. Adaptación sobre un conto popular portugués.
* *Os sete cabritos*, 1998, Kalandraka. Adaptación sobre o conto dos irmáns Grimm.
* *Os tres porquiños*, 1998, Kalandraka. Adaptación sobre o conto popular inglés.
* *O gato con botas*, 1999, Kalandraka. Adaptación sobre o conto de Charles Perrault.
* *Tío Lobo*, 2000, Kalandraka. Adaptación sobre o conto popular.
* *O traxe novo do rei*, 2000, Kalandraka. Adaptación sobre o conto de Hans Christian Andersen.
* *Poucapalla*, 2001, Kalandraka. Adaptación sobre un conto popular.
* *O frautista de Hamelín*, 2002, Kalandraka. Adaptación sobre o conto popular.
* *Os tres osos*, 1998, Kalandraka. Adaptación de Xosé Ballesteros a partir do texto de Southey.
* *Imaxina animais*, 2008, Kalandraka.
* *As pescadoras*, 2017, por Nadia Menotti, Kalandraka. Adaptación do texto de Xosé Ballesteros.

### Narrativa
* *Talego*, 1993, Xerais.
* *Viaxe á morada dos deuses*, 1999.

### Traducións 
* *Un, dous, tres, que ves?*, 2005, Faktoría K.
* *Catarina, o Oso e Pedro*, de Christiane Pieper, 2007, Kalandraka. Con Marc Taeger.
* *A coelliña Marcela*, 2011, Kalandraka.
* *Almanaque musical*, 2012, Kalandraka.
* *O baile diminuto*, de María José Ferrada, 2012, Kalandraka.
* *Un cadro de Van Gogh*, de Claire d'Harcourt, 2013, Faktoría K.
* *Manual do bo paseante*, de Raimon Juventeny, 2014, Faktoría K.
* *Tanto Como*, de Eugénio Roda, 2014, Faktoría K.
* *A avoa adormecida*, de Roberto Parmeggiani, 2014, Kalandraka.
* *Se che pica un mosquito*, de Jordi Gastò, 2020, Kalandraka.

### Obras colectivas 
* "A raia de xiz" en *Contos eróticos. Eles*, 1990, Xerais.
* *Unha liña no ceo*, 1996, Xerais.
* *Mini-relatos*, 1999, Librería Cartabón.
* *Alma de beiramar*, 2003, Asociación de Escritores en Lingua Galega.
* *De cando a primavera cría que era inverno*, 2008, Xunta de Galicia.

### Premios 
* Premio Manuel García Barros en 1993, por *Talego*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* «Ballesteros Rei, Xosé Antonio» en *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada*
* «Ballesteros Rei, Xosé Antón» en *Dicionario biográfico de Galicia*, t. 1, p.&nbsp;85.
Lugares da Coruña

[miniatura|dereita|[Casa do concello da Coruña.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares da Coruña**

## Mapas de situación das parroquias da Coruña

Ficheiro:Coruña parroquias 2.png|As cinco parroquias que compoñen o concello da Coruña

## Lugares da Coruña
Amósanse os lugares que figuran nos nomenclátors da Xunta de Galicia e do INE.
### A Coruña
### Elviña
### Oza
### San Cristovo das Viñas
### Visma
## Parroquias da Coruña
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Eleccións municipais na Coruña
*Galería de imaxes da Coruña
### Ligazóns externas 
*
Bernal de Bonaval

**Bernal de Bonaval** foi un segrel galego do século XIII.

O seu nome aparece por veces como Bernaldo ou Bernardo. Mantiña vínculos co mosteiro de San Domingos de Bonaval, pertencente á vila de Santiago de Compostela. A súa actividade poética desenvolveuse nas cortes de Fernando III e de Afonso X. Mantense fiel ás tradicións líricas pretrobadorescas, en detrimento dos modelos provenzais. Consérvanse 19 cantigas súas, 10 delas de amor, 8 de amigo e a última é unha tenzón feita con Abril Pérez.

## Cantigas de amor 
[miniatura|page=29|[Cancioneiro Colocci-Brancuti]]
* ''A Bonaval quer'eu, mia senhor, ir* (CV 660, CBN 1003)
* *A dona que eu am’e tenho por senhor*

## Cantigas de amigo 
* *Fremosas, a Deus grado*
* *Diss´a fremosa en Bonaval assí*
* Se veess´o meu amigo
* Ai, fremosinha, se ben ajades

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Trobadorismo

### Ligazóns externas 
* *A dona que eu amo e tenho por senhor'', de Bernal de Bonaval
* Disco de Amancio Prada que contén unha cantiga de Bernal
Xurxo Borrazás

**Xurxo Borrazás Fariña**, nado en Carballo o 6 de agosto do 1963, é un escritor galego.

## Traxectoria 
Estudou filoloxía inglesa e desde 1990 vive en Vigo. A súa narrativa, explícita e radical, tanto na escolla e tratamento dos temas coma nos aspectos formais, foi cualificada de transgresora e experimental. Novelas como *Cabeza de Chorlito* ou *Eu é* cítanse como paradigmas da narrativa posmoderna.

## Obra 
### Narrativa 
* *Cabeza de chorlito* (Sotelo Blanco, 1991; novela). Foi traducida ao castelán.
* *Criminal* (Sotelo Blanco, 1994; novela). Premio da Crítica Española 1994 e Premio Arcebispo San Clemente 1995. Foi traducida ao inglés.
* *Eu é* (Sotelo Blanco, 1996; novela). Foi traducida ao castelán.
* *Contos malvados* (Xerais, 1998; relatos).
* *O desintegrista* (Xerais, 1999; miscelánea).
* *Na maleta* (Sotelo Blanco, 2000; novela). Premio Antón Losada Diéguez 2001.
* *Pensamentos impuros* (Xerais, 2002). Foi traducida ao castelán.
* *Ser ou non* (Galaxia, 2004; novela). Foi traducida ao castelán, ao portugués e ao ruso.
* *Costa Norte/ZFK* (Galaxia, 2008; novela).
* *Covalladas. Prosa vertical* (Galaxia, 2010; relatos).
**Brevedume* (Galaxia, 2020; aforismos)

### Ensaio 
* *Arte e parte, Dos patriarcas á arte suicida* (Galaxia, 2007). Premio da Crítica de Galicia 2008 na categoría Ensaio e Pensamento.
**Brevedume* (2019). Galaxia. 224 páxs. 

### Obras colectivas 
* *Novo do trinque* (BNG, 1997).
* *Longa lingua: Os contos da Mesa* (Xerais, 2002).
* *Materia prima: relatos contemporáneos* (Xerais, 2002).
* *Narradio. 56 historias no ar* (Xerais, 2003).
* *Volverlles a palabra. Homenaxe aos represaliados do franquismo* (Difusora, 2006).
* *From the beginning of the sea (De onde comeza o mar)* (Foreign Demand, 2008).
* *En defensa do Poleiro. A voz dos escritores galegos en Celanova* (Toxosoutos, 2010).
* *Follas de Carballo* (Asociación Cultural Lumieira, 2011).
* *Contos da taberna* (Edicións Embora, 2014).

### Traducións 
* *Trópico de Cáncer*, de Henry Miller (Galaxia, 2006).
* *O ruído e a furia*, de William Faulkner (Galaxia, 2008).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* [http://bvg.udc.es/ficha_autor.jsp?id=XurBorra&alias=&solapa=biografia ] na Biblioteca Virtual Galega

* Ficha do autor en Galaxia
Fermín Bouza Álvarez

**Fermín Bouza Álvarez**, nado en Santiago de Compostela o 5 de marzo de 1946 e finado en Madrid o 29 de outubro de 2016, foi un sociólogo e escritor galego.

## Traxectoria 
Fillo do intelectual Fermín Bouza-Brey. Licenciado en Filosofía e en Psicoloxía. En xaneiro de 1969 foise a vivir a Madrid. Foi catedrático de Socioloxía, especializado en Opinión Pública, que exerceu na Facultade de Ciencias da Información da Universidade Complutense de Madrid.

Fóra do ámbito universitario, mantiña un blog en lingua castelá no que adoito comentaba a situación política tanto galega como española, facendo fincapé nos temas de lingua e mantendo posturas marcadamente galeguistas.

## Obra en galego 
dereita|miniatura|200px

### Narrativa 
* *Memoria do Diaño*, 1980, Edicións do Rueiro (novela).
* *Longo voo de paxaro*, 1987, Xerais (novela).

### Poesía 
* *O tempo na auga*, 1985, Xerais.
* *Labirinto de inverno*, 1990, Sotelo Blanco.

### Obras colectivas 
* *Comercial. Poesía galega en Madrid*, 1998, Edicións Río Xuvia.
* *A poesia é o gran milagre do mundo*, 2001, PEN Clube de Galicia/Editorial Danú. Edición bilingüe galego-inglés.
* *15-M: O pobo indignado*, 2011, Laiovento.
* *Á beira de Beiras. Homenaxe nacional*, 2011, Galaxia.
* *Bilbao. Antoloxía de poesía galega en Madrid*, 2012, Amargord.
* *Os aforismos do riso futurista*, 2016, Xerais.

## Obra en castelán 
### Narrativa 
* *Las bodas secretas de Lilia*, Editorial Debate.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Bitácora de Fermín Bouza 
* Análise da situación lingüística en Galiza, nova e vídeo no diario dixital *Vieiros*.
Alfabetos xeorxianos

A lingua xeorxiana historicamente empregou tres denominados **alfabetos xeorxianos**, sendo o *Mxedruli* o alfabeto actualmente usado para escribir o xeorxiano, e outras linguas do Cáucaso.

## Alfabetos
### Asomtavruli 
### Nusxuri
### Mxedruli
O alfabeto moderno, chamado *Mxedruli* (მხედრული, "secular" ou "escritura militar"), apareceu no século X. Usouse para fins non relixiosos ata o século XVIII, cando substituíu completamente o alfabeto Xutsuri.

Na súa forma moderna o alfabeto xeorxiano *mxedruli* contén 33 caracteres:

Orixinariamente o alfabeto comportaba seis letras suplementarias que despois caeron en desuso e xa non se empregan hoxe. Tamén contén outras dúas letras usadas para transcribir as linguas mingreliana e svanuri, e outras tres letras raras, así como un antigo signo de puntuación tradicional:

|width="20"|
|

|width="20"|
|

|width="20"|
|

|}
Hipertexto

En computación, un **hipertexto** é un sistema para a visualización de información, onde os seus documentos conteñen referencias internas a outros documentos (chamadas hipervínculos ou, simplemente, vínculos), e para a fácil publicación, actualización e procura de información.

O sistema de hipertexto máis coñecido é a World Wide Web.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Literatura hipertextual
Xans

dereita|miniatura|Xans, segundo unha intelixencia artificial.
dereita|miniatura|Igrexa de San Martiño de Valongo.
As **Xans** son pantasmas ou dobres de persoas vivas que só poden ser vistas nas encrucilladas polos vedoiros e os aturuxados. A **procesión das Xás** ou **procesión das Xans** é unha crenza popular da mitoloxía galega, semellante á Santa Compaña,  coa diferenza que que non son as pantasmas dos mortos as que van nela, senón as pantasmas dos vivos. Esta crenza está documentada en Valongo (Cortegada), en Muros e na Arnoia. Quen atopa esta procesión, vea, mais non a sente. O encontro dáse case sempre nas encrucilladas dos camiños,

A tradición oral tamén rexistra os encontros coa procesión: Dise que hai xente que pode atoparse coa procesión, e quen o fai, pode vela pero non sentila, e polo normal atoparase con ela nos cruces de camiños.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* Rodríguez González, E. (1961): *Dicionario Enciclopédico gallego-castellano*. Vigo: Ed. Galaxia.
*

### Outros artigos 
* Santa Compaña
* Cazaría salvaxe
### Ligazóns externas 
* A Santa Compaña e as Xans, artigo de Manuel Lago Álvarez en *The Muros Times*, 12 de maio de 2016
Celestino Cabarcos

**Celestino Cabarcos Suárez**, nado na Laxe (O Valadouro) o 14 de maio de 1883 e finado o 9 de xaneiro de 1961, foi un sacerdote e escritor galego.

## Traxectoria 
Realizar os seus estudos no seminario de Mondoñedo e ordenouse sacerdote en 1914. Foi párroco de Romariz (Abadín) e dende 1931 de Lagoa (Alfoz). Colaborador de numerosas publicacións periódicas como *Vallibria*, *El Ideal Gallego* ou *Las Riberas del Eo*, nos que empregaba os pseudónimos de **Cástulo** ou **O Bruxo dos Ermos**.

Mantivo amizade cos poetas Antonio Noriega Varela, Gonzalo López Abente e Fernando López Barreiro, que lle dedicaron as súas obras ''D'o Ermo*, *Alento da Raza* e *Pavesas en la hoguera*, respectivamente. Tamén foi amigo de Daniel Pernas Nieto.

Celestino Cabarcos foi o primeiro en publicar poemas en lingua galega durante a guerra civil española en Galicia xa que seguiu a publicar a sección Cóxegas que mantiña en *Vallibria* aínda que nun ton de exaltación do bando sublevado e denigración do republicano, estes poemas de ton bélico non foron recollidos no seu único libro publicado.

En *Vallibiria* mantivo unha sección de periodicidade semanal titulada "Cóxegas" na que publicaba poemas sobre asuntos relativas á súa contorna. Unha escolma poética foi publicada en forma de libro en 1955 baixo o título de *Cóxegas*. A impresión correu a cargo de Artes Gráficas A. Santiago, en Viveiro.

## Obra 
* *Cóxegas'', 1955 (poesía).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Don Celestino Cabarcos Suárez: Un poeta do Valadouro
Xosé Manuel Cabada

**Xosé Manuel Cabada Vázquez**, nado no lugar de Barro, parroquia de San Xurxo de Codeseda (A Estrada) o 6 de decembro de 1901  e finado en Linares (Provincia de Xaén) o 2 de abril de 1936, foi un prosista, poeta e político galego, pertencente a Xeración de 1922, membro das Irmandades da Fala, do Partido Galeguista e do Seminario de Estudos Galegos.

## Traxectoria 
De familia labrega, foi fillo de Manuel Cabada Prieto, natural de Marcenlos, e María Josefa Vázquez, de Barro. Xosé Manuel foi o segundo de tres irmáns. En 1918 entrou no Seminario de Santiago de Compostela ao mesmo tempo que estudaba Maxisterio e Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela. Entrou en contacto co galeguismo e asistiu á V Asemblea das Irmandades da Fala (1923). En decembro de 1925 morreu a súa irmán Emilia. Durante tres anos residiu no segundo andar do Pazo de Raxoi, como preceptor dos Nenos de Coro da basílica compostelá, alí vivía tamén Ángel Amor Ruibal (no primeiro andar), que era o cóengo encargado do coro. Dese xeito Cabada Vázquez foi discípulo, confidente, amanuense e secretario de Amor Ruibal. Xosé Manuel foi ordenado diácono en xuño de 1930 e en novembro morreu Amor Ruibal. En 1931 saíu da Imprenta, Lib. e Enc. do Seminario C. o seu poemario *Vagalumes* ilustrado por Camilo Díaz Baliño. Tamén en 1931 ingresou no Partido Galeguista. Ese mesmo ano obtivo o título de licenciado en Filosofía e Letras en xuño, abandonou definitivamente a carreira eclesiástica e ingresou, a comezos de outubro, como profesor no Colexio xesuíta Apóstolo Santiago de Teis, Vigo, onde coincidiu con Xesús Ferro Couselo. Asinou o 25 de outubro de 1931 o manifesto *Afirmación Católica dun Grupo de Nacionalistas*.

Colaborou en *El Emigrado*, *A Nosa Terra*, *Vida Gallega*, *Céltiga* e *Nós* onde publicou varios poemas: "Na fala gallega", "O botafumeiro", "San Francisco pregando ós paxariños", "Festa en San-Iago"…

## Obra 
* Iniciou a tradución ao galego do catecismo do Padre Astete.
* *Vagalumes*, verso galego, 1931. Con portada e varias ilustracións de Camilo Díaz.
* *Obra completa. Poemas e outros escritos*, 2001 (edición de Manuel Cabada Castro).

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Alonso Montero, X. (1989). "Xosé Manuel Cabada Vázquez: O home e o poeta (cronoloxía, estudo e biografía)" en *Vagalumes*, reedición facsímile, A Estrada.
* Cabada Castro, M. (1990). "Xosé Manuel Cabada Vázquez (1901-1936), poeta, galeguista, educador. Representación dun anaco da nosa propia cultura". *Grial* n.º 105.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Seminario de Estudos Galegos

### Ligazóns externas 
* [http://bvg.udc.es/ficha_autor.jsp?id=XosCabad&alias=Xos%E9+Manuel+Cabada+V%E1zquez ] na Biblioteca Virtual Galega.
* , Manuel: "Paixón poética e militancia galeguista" Tabeiros Montes
Tucho Calvo

**Xosé Benito Calvo Rego**, nado en La Guaira (Venezuela) o 17 de novembro de 1954, é un xornalista e escritor galego, coñecido como **Tucho Calvo**.

## Traxectoria 
miniatura|Tucho Calvo.
Fillo de pais emigrantes, pasou a súa infancia en Ortigueira. Traballa en *La Voz de Galicia* dende 1976. En 2002 dirixiu a colección Biblioteca Galega 120 de *La Voz de Galicia*, e posteriormente as de Autores Galegos en Castelán e a Biblioteca Galega de Clásicos Universais. Tamén é o responsable, xunto con Carmela González Boó, de Biblos Clube de Lectores.

## Obra en galego 
### Narrativa 
* *Froito das lembranzas*, 1981, Edicións do Cerne, novela.
* *Pae s. XXI. No comenzo dunha nova historia da humanidade*, 1982, Edicións do Cerne, novela.
* *Astra o confín*, 1983, Ediciós do Castro, relatos.
* *Telúrico*, 1997, Espiral Maior, novela.
* *Luz de abrente*, 1999, Galaxia.
* *O xabaril branco*, 2000, Ir Indo, novela. Foi traducida ao castelán.
* *Corazón entre desertos*, 2002, Ir Indo, relatos.

### Ensaio 
* *Valentín Paz-Andrade, a memoria do s ulo*, 1998, Ediciós do Castro.
* *Derrotas* (2024). Betanzos: Biblos. Catálogo da exposición de Tucho Calvo Rego inaugurada o 2 de setembro na sala da libraría Biblos de Betanzos cun texto introdutorio de Mercedes Rozas. 

### Literatura infantil-xuvenil 
* *Viaxe por Trapananda, nas terras que chaman última esperanza*, 1996, edición do autor.
* *A castaña que chegou a árbore*, 2000, Ir Indo.
* *Gatipedro*, 2002, Kalandraka. Traducida ao castelán por el mesmo.
* *Formigas*, 2012, Biblos.
* *Paxaro de mar e vento*, 2012, Biblos.

### Edicións 
* *O legado xornalístico de Valentín Paz-Andrade*, 1997, La Voz de Galicia.
* *Murguía e La Voz de Galicia*, 2000, La Voz de Galicia. 
* *Antón Villar Ponte: 100 artigos*, 2003, La Voz de Galicia.
* *Carlos Casares: o conto da vida*, 2003, La Voz de Galicia. ISBN 84-9757-100-2. Con limiares de Rey Fernández-Latorre e Rubido.

### Obras colectivas 
* *Parados*, en *Traballos premiados no 6º Concurso de Narracións Curtas Modesto R. Figueiredo do Pedrón de Ouro*, 1980, Ediciós do Castro.
* *A gran novela e outras narracións*, 1982, Ediciós do Castro.
* *O relato breve. Escolma dunha década (1980-1990)*, 1990, Galaxia.
* *Palabras con fondo*, 2001, Fondo Galego de Cooperación e Solidariedade.
* *Un futuro para a lingua*, 2002, Xunta de Galicia.
* *Palabra por palabra. Contos da Policía*, 2003, Ir Indo.
* *Poetas e narradores nas súas voces. Vol. 2*, 2006, Consello da Cultura Galega.
* *Os aforismos do riso futurista*, 2016, Xerais.

## Obra en castelán 
### Literatura infantil-xuvenil 
* *El laberinto de Krochne*, 1988, Júcar.

## Premios 
* Terceiro premio do concurso de contos infantís da Agrupación Cultural O Facho no 1977, por *Papá Johnny*.
* Premio Modesto R. Figueiredo no 1980, por *Parados*.
* Premio Modesto R. Figueiredo no 1981, por *A gran novela*.
* Premio Galicia de novela en 1981, por *Froito das lembranzas*.
* Premio O Meco en 1983.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Dicionario biográfico de Galicia*, T. 3, Ir Indo Edicións, 2011, Vigo.
### Ligazóns externas 
* Ficha na Biblioteca Virtual Galega
Xosé Manuel del Caño

**Xosé Manuel del Caño González**, nado en Santa Eufemia, Celanova, o 17 de decembro de 1955, é un pintor, xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Foi redactor do *Faro de Vigo* 30 anos e delegado en Ourense de 2005 a 2020. Foi director da revista *Follas Secas* e impulsor da recuperación da casa de Manuel Curros Enríquez e a creación da biblioteca de Graham Greene no mosteiro de Oseira. Así mesmo, foi o fundador do Premio Celanova, Casa dos poetas. Presidente desde o 2020 de Amig@s do Libro Galego / Artes e Letras.

## Obra en galego 
;Narrativa
* *O mal tempo* (1981). Autor-Editor 479. 154 páxs. ISBN 978-84-300-3884-8.
* *Lembranzas dun home* (1983). Edicións do Cerne. 92 páxs. ISBN 978-84-85738-19-9.
* *Areas* (1990). Autor-Editor 479. 307 páxs. ISBN 978-84-404-5878-0.
* *Salgroso / A Muller de Lot* (2002). Limbo. 176 páxs. ISBN 978-84-85457-10-6.
* *Un tiro para Méndez Ferrín e outras historias* (2022). Ferrol: Embora. 131 páxs. ISBN 978-84-17824709.

;Conversas
* *Conversas con Manuel María* (1989). Vigo: Xerais. 152 páxs. ISBN 9788475074641.
* *Cen galegos* (1993). Limbo. 268 páxs. ISBN 978-84-85457-08-3.
* *Antonio Tovar. Conversas cun vello revoltado* (2005). Vigo: Galaxia. 264 páxs. ISBN  978-84-8288-806-4.
* *Conversas con Méndez Ferrín. Historia, literatura, nación* (2005). Vigo: Xerais. 240 páxs. ISBN 978-84-9782-390-6.
* *O misterio de Carlos G. Reigosa:Conversas* (2007). Vigo: Xerais. 328 páxs. ISBN 978-8497825658.
* *Memorias faladas. Xaime Quessada. Artista da xenialidade* (2008). Nova Galicia Ed. 317. ISBN 978-8496950733.
* *O contencioso de Sargadelos. Isaac Díaz Pardo* (2009). Linteo. 272 páxs. ISBN 978-84-96067-46-2. Prólogo de Basilio Losada. Epílogos de Xosé Luís Axeitos e Felipe Senén.
* *Conversas con Alfredo Conde. Xuízo, sentenza e condena* (2009). Vigo: Ir Indo. 306 páxs. ISBN 9788476806401.

;Ensaio
* *Literaria* (1997). Limbo. 138 páxs. ISBN 978-84-85457-09-0.
* *Historia ilustrada de Ourense* (2001).
* *Ourense, Atenas de Galicia* (2014). Linteo. 512 páxs. ISBN 978-84-96067-97-4.

### Libros colectivos 
* *Imaxe de Galicia* (1998). Nigra Trea. ISBN 978-84-923922-2-3.
## Obra en castelán 
;Narrativa
* *Once nudos I* (1984). Ed. do Cerne. 134 páxs. ISBN 978-84-85738-21-2.
* *Once nudos II* (1985). Ed. do Cerne. 128 páxs. ISBN 978-84-85738-23-6.

;Ensaio
* *Guía de Orense* (1995). Gijón: Júcar. ISBN 9788433414533.
* *Ourense. Paisajes, ciudades y monumentos* (2004).

;Conversas
* *Alfonso S. Palomares. La lucha por la libertad* (2005). Ronsel. 176 páxs. ISBN 978-84-88413-27-7.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Arnoia

Como topónimo **Arnoia** pode referirse a:

;En Galiza
***A Arnoia**, concello da comarca do Ribeiro;
****A Arnoia**, parroquia de dito concello;
***Arnoia Seca**, lugar da parroquia do Val, no concello de Gomesende.

;Rio de Galiza
*O **río Arnoia**, afluente do Miño.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Distribucións Arnoia**, empresa pontevedresa de distribución editorial.
Lois Carré Alvarellos

**Lois Galo Vicente Carré Alvarellos**, nado na Coruña o 22 de xaneiro de 1898 e finado o 26 de abril de 1965, foi un etnógrafo e escritor galego.

## Traxectoria 
Fillo de Uxío Carré Aldao, fixo o servizo militar en Madrid, onde se matriculou en Maxisterio pero abandonou a carreira e comezou a traballar como administrativo na Sociedad General Gallega de Electricidad, que en 1943 pasou a formar parte de Fenosa.

Carré fixo algunhas achegas relacionadas coas investigacións etnográficas, breves incursións na novela curta (publicadas co pseudónimo de **Luís G. Vicencio**), estudos ao abeiro da literatura popular e o ensaio *Manuel Curros Enríquez: A súa vida e súa obra*, editado en 1953 por Ediciones Galicia, do Centro Gallego de Buenos Aires.

Foi membro correspondente da Real Academia Galega e pertenceu como especialista no conto popular á asociación alemá Märchen der europäischen Völker.

## Obra 
* *O consentimento*, 1926 (novela), Lar.
* *Alevamento*, 1928 (novela), Lar.
* *Manuel Curros Enriquez. Súa vida e súa obra. Ensaio bio-bibliográfico*, 1953.
* *Romanceiro popular galego de tradizon oral* (1959; Porto: Junta de Província do Douro Litoral)
* *Contos populares da Galiza* (1968; Porto: Museu de Etnografia e História)
* *Murguía, o Patriarca. A biografía inédita de 1953* (2023; Alvarellos Editora).

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* , Esther (2014): *Aproximación teórico-crítica al mecanoscrito inédito de Lois Carré: O patriarca, estudio bio-biográfico do grande home*. UDC.
* 

### Outros artigos 
* Uxío Carré Aldao
### Ligazóns externas 
* Artigos de Lois Carré Alvarellos  no *Boletín de la Real Academia Gallega*.
Biosbardo

Os **biosbardos** son unha figura mitolóxica existente en Galicia coa que se adoita gastar bromas aos non iniciados na caza. Adoita falarse deles coma paxaros ou mozos de gran beleza que ninguén sabe describir e que quen consegue cazalos ten despois moita sorte na vida, coa condición de que non llos ensine a ninguén.

## Lenda 
A situación dáse cando un grupo convida a alguén a cazar "biosbardos" de noite, debido a que os non iniciados non coñecen o tema e normalmente aceptan. Dise que hai que ir a un camiño estreito e afastado, onde non se escoite canto de galo nin de galiña, nin voces humanas, e armados cun saco grande de boca ancha. A cuestión é que non existen e os compañeiros aproveitan a escuridade da noite para facerlle algunha inocentada á vítima. Seres semellantes aos biosbardos son os gambusinos ou gamburrinos doutras zonas da península. O dahue, dahut e daru de Poitou é un animal de forma indefinida, extremadamente raro, de pel valiosísima, que só se pode capturar nas noites frías de inverno agardando toda a noite á intemperie a que veña, nunha broma idéntica á descrita para os biosbardos. Parece ser que na Illa de Man existe un ser semellante chamado algo así como phymodee.

O seguinte encantamento fai que os biosbardos se metan no saco:

:*Son Leonardo,*
:*ti es biosbardo.*
:*Biosbardo, vente ó saco,
:*que eu te agardo, e son Leonardo.*

Outra:

:*Biosbardo,*
:*ven ó fardo,*
:*que alpabarda*
:*por ti agarda.*

## Outros nomes 
Nalgunhas zonas de Galicia tamén son coñecidos coma **cachafellos**, **cazbellos**, **cazarellos**, **cocerellos**, **cozorellos**, **gazafellos**, **cozochas**, **cozochos** (en Bogo, A Pontenova) **cotofellos** ou **cotovelos** e varía así mesmo a súa localización, xa que poden atoparse tanto no río coma no monte. Normalmente é máis sinxelo atopalos nas noites de xeada.

### Cachafellos 
:*Cachafello vente ó cesto,*
:*que alpabarda por ti agarda.*

### Cozorellos 
Na zona de Sarria é un peixe moi belido, que abunda nas fontes e ríos e salta de noite. Para pescalos hai que ir, xa escurecido, cun saco aberto e dicirlles:
:*Cozorellos ó saco,*
:*a tres e a catro.*

### Gazafellos 
:*Gazafello,*
:*ven ó rello,*

### Pibardos ou pigarzos 
:*Pibardo,*
:*vente ó gardo,*
:*que Xan da Albarda*
:*aquí te agarda.''

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  Dous dos oito contos deste libro teñen este tema como argumento: "Os biosbardos" e "Bartomeu i os biosbardos". Do primeiro deles é a primeira das invocacións mencionadas.
*
Uxío Carré Alvarellos

**Uxío Carré Alvarellos**, nado na Coruña o 5 de setembro de 1885 e finado o 18 de setembro de 1967 na mesma cidade, foi un escritor galego.

## Traxectoria 
Foi o segundo dos once fillos de Uxío Carré Aldao. Foi profesor mercantil da Escola Superior de Comercio da Coruña en 1904; renunciou e formou despois parte da Universidade Popular da Coruña. En 1906 foi nomeado académico non numerario da Real Academia Galega. O 20 de abril de 1919, publicou en "¡Terra a Nosa!" (suplemento literario do diario coruñés *El Noroeste*) un conxunto de poemas titulado xenericamente *Da raza*. En 1921 publicou *A tentación* e *Macías o Namorado*. En 1954 e 1964 publicou en Buenos Aires *Escolma de poesías* e *arelas*.

Escribiu co seu irmán Leandro unha biografía de Galo Salinas premiada polo Centro Galego de Madrid en 1954, e deixou inéditas varias novelas (*O milagre*, *Volverá*, *Un episodio en la retaguardia*), ademais dunha serie de diálogos reunidos baixo o título común *Críticas e pasatempos*.

Casou en novembro de 1914 con Margarida Naya Silva. O seu fillo máis vello, Uxío Carré Naya, foi asasinado durante a represión que seguiu ao Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936.

## Obra 
* *Da raza*, 1919 (versos)
* *Macías, o namorado, monólogo en verso*, 1921 (teatro)
* *A tentación, ensaio de poema representabre en dúas xeiras*, 1921, ilustrado por Camilo Díaz Baliño.
* *Escolma de poesías*, 1954 (versos)
* *Desalento: Monólogo curto*, 1960 (teatro)
* *A miña viaxe ás Grañas do Sor*, 1993 (póstumo, inclúe o poemario *Arela* e as novelas *O milagre* e *Volverá*) 

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* "Carré Alvarellos, Uxío" en 
* 
* 
*