open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
A cizaña

***A cizaña*** (en ) é o décimo quinto volume da serie de banda deseñada Astérix, creada por René Goscinny (historia) e Albert Uderzo (ilustración). Foi publicado orixinalmente de forma serializada na revista *Pilote*, nos números 531-552, en 1970.

Foi traducido ó galego por Marisa Guerra e publicado pola Editorial Galaxia en 1992.

## Sinopse 
O Senado romano rexeita conceder novos fondos a Xulio César para novas conquistas. Por mor disto, decide acabar dunha boa vez coa pequena aldea gala que se lle resiste. Despois dunha reunión cos seus conselleiros, decide enviar á aldea a Tullius Detritus, un romano que ten un don innato para provocar disputas.

O primeiro que fai Detritus ó chegar á Galia é ofrecer a Astérix unha xerra, afirmando que lla dá "ó home máis importante da aldea". Deste xeito, comeza unha "guerra psicolóxica" destinada a facer que xurdan desavinzas entre todos.

## Notas
Jan Davis

**Nancy Jan Davis**, nada en Cocoa Beach (Florida) o 1 de novembro de 1953, é unha astronauta estadounidense que formou parte das misións STS-60, STS-47 e STS-85. Pasou un total de 28,09 días no espazo.

## Traxectoria
Davis é graduada en bioloxía polo Instituto Tecnolóxico de Georgia en 1975 e en enxeñería mecánica pola Universidade de Auburn en 1977, con máster de ciencias e doturamento en enxeñería mecánica pola Universidade de Alabama en Huntsville en 1983 e 1985 respectivamente.

Foi seleccionado como astronauta en 1987. Participou nas misións STS-60, STS-47 e STS-85, pasando un total de 28,09 días no espazo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-60
*STS-47
*STS-85
Mosquera, Cundinamarca

**Mosquera** é un dos 116 concellos do departamento de Cundinamarca, Colombia. Atópase na provincia de Sabana Occidente, a 10 km de Bogotá. Forma parte da área metropolitana de Bogotá, segundo o censo DANE 2005.

O concello está atravesado pola autoestrada Bogotá-Mosquera-Madrid-Facatativá de leste a oeste. Nos últimos anos construíronse barrios de interese social debido á súa proximidade con Bogotá e o baixo prezo da propiedade raíz no concello.

## Historia 
### Época precolombiana 
Na época precolombiana, o territorio do actual municipio de Mosquera estivo habitado polos muiscas.

A poboación de Mosquera, chamada anteriormente **Catro Esquinas**, é coñecida pola riqueza en xacementos paleontolóxicos, os cales foron obxecto de estudo sistemático en anos recentes. Tamén existen interesantes manifestacións de arte rupestre consistentes en debuxos feitos con tinta vermella nos cantís da rexión.

Os xacementos paleontolóxicos foron recoñecidos cientificamente por parte do investigador José Royo Gómez, do Servizo Xeolóxico Nacional, director do Museo de Paleontoloxía da Universidade de California, quen explorou a zona en 1951. Os investigadores atoparon un importante depósito de animais fósiles, correspondente á era cuaternaria. Entre as especies extinguidas cuxos vestixios alí se conservan, figuran un perico lixeiro e a mandíbula dun mastodonte, do que se conservan algunhas vértebras e os grandes cabeiros. Os xacementos aludidos están situados nas leiras de Mondoñedo e Aguas Claras, dedicadas hoxe á cría de gando.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Kang Gyeong-ae

**Kang Kyeong-ae**, nada en Songhwa (provincia de Hwanghae) o 20 de abril de 1907 e finada o 26 de abril de 1944, foi unha escritora e activista do feminismo coreana, tamén coñecida como **Kang Gama**.

## Traxectoria
Era filla dunha criada, e quedou orfa de pai aos cinco anos. Foi vivir a Changyeon, onde a súa nai volveu casar cun home con tres fillos. Estes cambios na súa vida fixérona infeliz. Aprendeu pola súa conta a ler o alfabeto coreano con oito anos nunha copia do libro *Chunhyangga* do seu medio pai, nunha época na que non se valoraba que as mulleres soubesen ler e escribir. Aos dez anos os maiores da veciñanza, aos que lía contos tradicionais coreanos, chamábana "a landriña contacontos", e mudouse a Manchuria logo de casar cun comunista divorciado da súa primeira muller. Viviu como ama de casa en Yongjin e empezou a escribir máis durante sete anos. Despois pasou a ser editora do xornal *Chosun Ilbo* e deixou de escribir ficción. A maior parte das súas obras son contra o amor e contra a familia, e nelas só as mulleres que rompen os seus vínculos coas relacións que fracasaron poden conseguir a liberdade.
*Ingan munje* ("O problema humano"), considerada a súa mellor obra, é a súa única novela e trata de varios problemas de clase e xénero na historia dun home cultivado que ten problemas económicos e que ao final encontra unha morte infeliz.

### Obras en coreano 
**Pageum* ("O Xeomundo roto", 1931)
*''* ("Nais e fillas", 1931)
**Hyeseong* "O cometa", 1931)
**Jaeilseon* ("A liña da fronte", 1932)
**Chaejeon* ("A horta", 1933)
**Chukgu jeon* ("O partido do fútbol", 1933)
**Yumu* 有無 ("Existencia, non existencia", 1933)
**Buja* ("Pais e fillos", 1934)
**Ingan munje* ("O problema humano", 1934)
**Sogeum* ("A Sal", 1934)
**Mayak* ("A medicina máxica")
**Moja* (Nai e fillo", 1935)
**Wongoryo Ibaekwon* ("A paga dun escritor: 200 wons", 1935)
**Haego* ("O despido", 1935)
**Jihachon* ("A vila baixo terra", 1936)
**Sannam* ("O home da montaña", 1936)
**Eodum'' ("Escuridade", 1937)
## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*  
* 이영아의 여론 女論 강경애가 경성 문단을 떠난 이유 중앙일보 2012.06.04 
* 한국의 여성운동가들 5 강경애 
* "3월 문화인물 소설가 강경애는 김좌진장군 암살교사범 동거녀" 조선일보 2005.01.17 
*
Morris West

**Morris Langlo West**, nado o 26 de abril de 1916 e finado o 9 de outubro de 1999, foi un novelista e dramaturgo australiano. É coñecido polas súas novelas ''The Devil's Advocate* (1959), *The Shoes of the Fisherman* (1963) e *The Clowns of God* (1981). Os seus libros foron publicados en 27 linguas e venderon máis de 60 millóns de copias en todo o mundo. Cada novo libro que escribiu despois de converterse en escritor establecido vendeu máis dun millón de exemplares.

As obras de West centráronse a miúdo na política internacional e no papel da Igrexa católica nas relacións internacionais. Unha das súas obras máis célebres, *The Shoes of the Fisherman* (1963), describe a elección e a carreira dun eslavo como papa, 15 anos antes da histórica elección de Karol Wojtyła como Xoán Paulo II. A secuela, *The Clowns of God*, describe un papa que renuncia ó papado para vivir en illamento, 32 anos antes da abdicación de Bieito XVI en 2013.

## Obra 
### Ficción 
**Moon in My Pocket* (1945, usando o alcume "Julian Morris")
**Gallows on the Sand* (1956)
**Kundu* (1956)
**The Big Story* (1957; aka *The Crooked Road*)
**The Second Victory* (1958; aka *Backlash*)
**McCreary Moves In* (1958, usando o alcume "Michael East"; aka *The Concubine*)
**The Devil's Advocate* (1959)
**The Naked Country* (1960, usando o alcume "Michael East")
**Daughter of Silence* (1961)
**The Shoes of the Fisherman* (1963)
**The Ambassador* (1965)
**The Tower of Babel* (1968)
**Summer of the Red Wolf* (1971)
**The Salamander* (1973)
**Harlequin* (1974; aka The Duel of Death)
**The Navigator* (1976)
**Proteus* (1979)
**The Clowns of God* (1981)
**The World Is Made of Glass* (1983)
**Cassidy* (1986)
**Masterclass* (1988)
**Lazarus* (1990)
**The Ringmaster* (1991)
**The Lovers* (1993)
**Vanishing Point* (1996)
**Eminence* (1998), 
**The Last Confession* (2000, publicado postumamente), 

### Seriais de radio 
**The Mask of Marius Melville* (1945)
**The Prince of Peace* (c1951)
**Trumpets in the Dawn* (c1953–54)

### Obras de teatro 
**The Illusionists* (1955)
**The Devil's Advocate* (1961)
**Daughter of Silence* (1962)
**The Heretic* (1969)
**The World is Made of Glass* (1982)

### Non ficción 
**Children of the Sun: The Slum Dwellers of Naples* (1957) (título en USA: *Children of the Shadows: The True Story of the Street Urchins of Naples*)
**Scandal in the Assembly: A Bill of Complaints and a Proposal for Reform of the Matrimonial Laws and Tribunals of the Roman Catholic Church* (1970, con Robert Francis)
*
*

### Adaptacións no cinema 
**The Crooked Road* (baseado en *The Big Story*) (1965) protagonizado por Robert Ryan
**The Shoes of the Fisherman* (1968) protagonizado por Anthony Quinn
**The Devil's Advocate* (1977) protagonizado por John Mills, Daniel Massey, Paola Pitagora e Stéphane Audran
**The Salamander* (1981)
**The Naked Country* (1984)
**The Second Victory* (1986)
**Cassidy'' (1989)

## Notas
Eremitas Camaldulenses de Monte Corona

A **Congregación de Eremitas Camaldulenses de Monte Corona** (en latín: *Congregatio eremitarum camaldulensium Montis Coronae*) é unha Orde relixiosa católica monacal de dereito pontificio, fundada por Pablo Justiniani o 7 de maio de 1529, separando o mosteiro de Monte Coroa, da Orde Camaldulense. Aos monxes deste instituto coñéceselles como **Eremitas Camaldulentes de Monte Coroa** ou simplemente como **Eremitas de Monte Coroa**, e pospoñen aos seus nomes as siglas E.C.M.C.
Hernán Menosse

**Hernán Menosse Acosta**, nado o 28 de abril de 1987 en San Carlos (Maldonado), é un futbolista profesional uruguaio que actualmente xoga como defensa central no Defensor Sporting de Montevideo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com
Astérix na Helvecia

***Astérix na Helvecia*** Foi publicado orixinalmente de forma serializada na revista *Pilote* nos números 557–578 en 1970.

Foi traducido ó galego por Eduardo Blanco Amor e publicado pola libraría Arenas en 1977. A tradución deste volume aparece asinada por "Juan Blanco Amor".

## Notas
Kronentaler

[miniatura|[Anverso dun **kronentaler** de 1770 a nome de María Tareixa de Austria, coa cruz de Borgoña e catro coroas]]
O **kronentaler** (en galego: "tálero da coroa") foi unha moeda de prata cuñada por primeira vez en 1755 nos Países Baixos austríacos e que se converteu en moeda de comercio habitual na Europa Central da primeira metade do século XIX.

A tipoloxía orixinal destes táleros caracterízase pola aparición de tres ou catro coroas nos seus reversos, das que tomou o nome.

## Historia 
O kronentaler cuñábase nos seus inicios co mesmo peso que o escudo francés (*écu*), arredor de 29,44 gramos de prata de 837 milésimas (25,7 g de prata fina), aínda que cun valor inferior, de 54 soldos (*stuivers*) ou 2,7 floríns (*gulden*), en tanto que o escudo francés equivalía a 56 soldos ou 2,8 floríns. De feito, os escudos franceses podían fundirse para seren novamente cuñados como kronentalers, con 26 gramos de prata fina.
[miniatura|**Kronentaler** de Würtemberg de [1837]]
Logo da anexión por parte de Francia dos Países Baixos do Sur en 1794, o kronentaler abandonou o seu lugar de orixe, aínda que se estendeu por mor dunha lixeira sobrevaloración con respecto ao tálero de convención (*konventionstaler*), particularmente nos estados alemáns do sur. Xa en 1793, o seu valor fora fixado en 2 floríns e 42 kreuzer.

O acordo monetario de 1837 e os seguintes establecidos pola Unión Alfandegueira Alemá (*Zollverein*) aboliron o kronentaler en favor do vereinstaler.

En Milán, Xosé II (1780-1790) cuñou unha versión italiana do kronentaler denominada *crocione*.

O kronentaler era tamén a moeda máis habitual en Suíza antes da adopción do franco suízo en 1850. A taxa de conversión á nova moeda suíza foi de 5 5⁄7 francos suízos por kronentaler.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Clain-Stefanelli, E. (1978). *Monnaies européennes et mannaies coloniales américaines entre 1450 et 1789*. Smithonian Institution. L'Univers des monnaies.
* Frey, A. R. (1917). *A Dictionary of Numismatic Names*. American Numismatic Society. Nova York.
* Holtferich C. L. (1990). "The monetary unification process in nineteenth-century Germany: relevance and lessons for Europe today". En *A European Central Bank? Perspectives on monetary unification after ten years of the EMS*. Cambridge. Cambridge University Press. Páxinas 216-243. ISBN 0521376238

### Outros artigos 
*Coroa (moeda)
*Tálero
* Tálero de Prusia
* Reichstaler
* Vereinstaler
*Unión Alfandegueira Alemá

### Ligazóns externas 
*"Coins from Austrian Netherlands". *Numista.com*
*"La evolución del Thaler o Taler ". *Cervera Colecciones*.
Os loureiros do César

***Os loureiros do César*** Foi publicado orixinalmente de forma serializada na revista *Pilote* nos números 621-642, en 1971.

Foi traducido ó galego por Antonio Pichel e publicado pola Editorial Galaxia en 1997.

## Notas
Tete Morente

**José Antonio Morente Oliva**, máis coñecido como **Tete**, nado o 4 de decembro de 1996 en La Línea de la Concepción (Cádiz), é un futbolista profesional español da canteira do Atlético de Madrid que actualmente xoga como extremo no Málaga CF da Segunda División.

## Traxectoria 
O 29 de xaneiro de 2020, anunciouse a súa fichaxe por tempada e media polo Málaga CF da Segunda División.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Datos do xogador en Transfermarkt
O regalo do César

***O regalo do César*** e publicado orixinalmente en 1974. Foi o primeiro álbum de Astérix que non foi publicado de forma serializada na revista *Pilote* antes da súa publicación en formato de libro.

Foi traducido ó galego por Antonio Pichel e publicado por Grijalbo Dargaud en 1988.

## Sinopse 
A historia comeza en Roma, durante a festa de licenza do lexionario Badebrutus despois de 20 anos de servizo no exército. Totalmente bébedo, insulta Xulio César e el ofrécelle como agasallo de licenza a famosa aldea de irredutíbeis galos. Durante outra borracheira, cambia o regalo por unhas copas de viño con Ortoédix, un hostaleiro. Entón, el e a súa familia queren tomar posesión do seu novo patrimonio.

## Notas
A gran travesía

***A gran travesía*** e publicado orixinalmente no ano 1975. En 1994, estreouse o filme animado *Astérix en América*, baseado nesta historia.

Foi traducido ó galego por Antonio Pichel e publicado pola Editorial Galaxia en 1996.

## Sinopse 
Astérix e Obélix saen pescar peixe fresco para o druída Panorámix, xa que é un ingrediente esencial para a apócema máxica. No medio do mar, unha treboada lévaos lonxe da Galia, até que atopan unha terra descoñecida poboada per unha tribo estraña e per uns paxaros ós que chaman "*gluglú*" (pavos). Un tempo despois, un explorador viquingo chega a esta terra nova.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Astérix en América*, filme de animación de 1994 baseado no álbum.
Song Hye-rang

**Song Hye-rang** (), nada en 1935, é unha escritora norcoreana.

## Traxectoria 
O seu pai era un rico terratenente surcoreano emigrou ao norte por razóns políticas, e a súa nai era editora do periódico oficial norcoreano *Rodong Shinmun*. A irmá máis nova de Song, a coñecida actriz Song Hye-rim, comezou en segredo un romance con Kim Jong-il contra os desexos do seu pai Kim Il-sung a finais da década de 1960 ou principios da de 1970, o que rematou co divorcio forzado de Hye-rim co seu esposo. Hye-rang soubo da situación o 10 de maio de 1971, cando Kim chegou á súa residencia en medio da noite para informala de que deixara embarazada a súa irmá máis nova. Cinco anos despois Hye-rang fíxose responsable de criar a Kim Jong-nam, o fillo produto dese embarazo; o seu pai non estaba disposto a deixalo asistir á escola por medo a que se revelase o secreto da súa familia. Hye-rim mudouse á casa da súa irmán xunto con Ri Han-yong e Ri Nam-ok, o seu fillo e a súa filla, para que o pequeno Kim Jong-nam non estivese só. Kim Jong-il manexou coidadosamente as súas vidas para asegurarse de que o seu pai non coñecese a súa relación continua; Pasaron a maior parte do tempo en residencias no leste de Pyongyang e Chungsangdong, e mesmo viaxando ao estranxeiro a Xenebra e Moscova.

En 1982 o fillo de Song Hye-rang desertou a Corea do Sur, e a súa filla seguiuna dez anos despois. Despois da súa deserción escondeuse no campo europeo por medo a que a matasen, viaxando cunha muller xaponesa non identificada; o seu fillo foi asasinado a tiros preto da súa casa en Gyeonggi-do, Corea do Sur, por asaltantes descoñecidos ao ano seguinte. Agora Song Hye-rang vive nun lugar non revelado en Europa.

## Obra
**등나무집:성혜랑 자서전* ("Wisteria House: a autobiografía de Song Hye-rang"; 2000)
**北朝鮮はるかなり―金正日官邸で暮らした20年* ("Adeus, Corea do Norte. 20 anos vivindo no palacio de Kim Jong-il; 2001) 

## Notas
Astérix e os pictos

***Astérix e os pictos*** Foi escrito por Jean-Yves Ferri e ilustrado por Didier Conrad. A historia leva a Astérix e a Obélix alén do Canal da Mancha até Escocia, onde coñecen os pictos. Esta é a segunda viaxe do dúo ás illas Británicas, despois de visitar os britanos en *Astérix en Britania* (1965).

Foi publicado simultaneamente en todo o mundo en vinte e tres linguas o 24 de outubro de 2013, entre elas o escocés e, por primeira vez, o scots. Foi traducido ó galego por Xavier Senín e Isabel Soto e publicado por Edicións Xerais en 2013.

## Sinopse 
A historia ten lugar no mes de febreiro, coa aldea gala nevada: Astérix e Obélix atopan un iceberg cun home encadeado dentro do xeo (en homenaxe ó filme *Hibernatus*, con Louis de Funès). Despois de desconxelalo, o forasteiro —de nome Mac Oloch e semellante a outro personaxe de Uderzo e Goscinny, Oumpah-Pah– cóntalles ós galos do seu clan Loch and Loll e de como o ruín Mac Abeh secuestrou a súa muller, Camomilla. Por mor diso, os galos acompáñano a Caledonia para axudar ós clans pictos contra o exército romano de Xulio César.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha do libro en Edicións Xerais
Astérix na terra dos belgas

***Astérix na terra dos belgas*** publicado orixinalmente en 1979. Foi a derradeira historia de Astérix escrita por Goscinny, quen morreu durante a súa produción.

Foi traducido ó galego por Antonio Pichel e publicado pola Editorial Galaxia en 1998.

## Sinopse 
Os romanos do campo fortificado de Laudanum quedan traumatizados despois dunha campaña en Bélxica, motivo polo que até o propio Xulio César describe ós belgas como os máis valentes de tódolos pobos da Galia. Abaracúrcix, ultraxado, decide ir el mesmo para defender a reputación dos galos celtas, e Astérix e Obélix acompáñano con pouco entusiasmo.

Unha vez en Bélxica, os galos coñecen unha tribo belga e deciden organizar un concurso arbitrado polo mesmo Xulio César para que sexa el quen diga quen son os máis valentes, mais César ten outros plans.

## Notas
Eduardo Muíños Búa

**Eduardo Emilio Muíños Búa**, nado en Pontevedra o 26 de novembro de 1892 e finado no mesmo concello o 2 de decembro de 1936, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Antonio Muíños Malvar e irmán de Isolina Muíños Búa. Foi redactor de *Progreso* e correspondente de *Diario de Galicia* en Pontevedra. Aprobou as oposicións de Maxisterio en 1920 e foi mestre de Millarada en Forcarei (1920-1924), e de Verducido (Xeve) dende 1924. Na República foi militante do Partido Radical, do que se deu de baixa en 1935. Ao producirse o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou na requisa de armas e municións e foi detido. Estivo preso na illa de San Simón. Xulgado en Pontevedra por rebelión militar o 20 de novembro con Joaquín Fernández Barcia, Manuel Dios Costado e outros veciños de Xeve, foi condenado a pena de morte. Foi executado o 2 de decembro de 1936 no km 1 da estrada a Campañó con Joaquín Fernández Barcia, Manuel Dios Costado, José Crespo Torres, Manuel Vázquez Cruz, José Gabriel Cespón Pazos, Ángel Cadavid Caamaño, José Prol Figueiro e Manuel Puente Iglesias.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Contra o esquecemento: o mestre Eduardo Muíños Búa.
### Ligazóns externas 
* Depuración no maxisterio
Manuel Guillán Abalo

**Manuel Guillán Abalo**, nado en Vilagarcía de Arousa o 5 de maio de 1902 e finado na Estrada o 9 de outubro de 1936, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Foi mestre en Sada, nas escolas creadas pola sociedade Sada y sus Contornos. Con motivo da problemática dos profesores sen praza de 1928, foi a Madrid representando o profesorado pontevedrés e ourensán. Pertencía á loxa Helenes número 7 da masonaría. Mestre interino na escola de San Salvador de Poio en 1931. Afiliado ao Centro Republicano e logo á ORGA pola que se presentou candidato ás eleccións en 1931. Participou no mitin republicano de Ponte Caldelas o 10 de maio de 1931. Tivo un incidente co inspector de ensino José Gabaldón Navarro que motivou a súa suspensión en xuño de 1933. Manuel reclamou e foi readmitido en marzo de 1934. Foi despois mestre en Pontevedra. Foi destinado á Insua en 1934. Estaba afiliado á Asociación de Trabajadores de la Enseñanza de Vigo da UGT. Posteriormente integrouse no Partido Galeguista e foi apoderado da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936.

Ao producirse o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estaba de vacacións en Lalín, onde foi detido o 21 de xullo. Permaneceu no cárcere lalinense ata que o 9 de outubro o sacaron da cadea xunto a Xesús Froiz; da Prisión de Silleda sacaron a Ramón Muíños Lorenzo e preto da Estrada, no quilómetro 23 da estrada Chapa-Carril, os tres foron asasinados. Os cadáveres foron trasladados ao cemiterio da Estrada onde os soterraron. En xaneiro de 1937 chegou a ser procesado nunha causa militar en Pontevedra.

## Vida persoal 
Casou con Josefa Agulló Barral en 1928.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Masonería en Pontevedra (II): Manuel Guillán Abalo
* Seis republicanos paseados na Estrada, artigo de Manuel Igrexas.
* Os 6 da Ponte do Regueiro
La Peñota

250px|miniatura|Cara sur de La Peñota.
**La Peñota** é unha das montañas máis importantes da serra de Guadarrama, situada no sistema Central, cunha altitude de 1945 metros. Está situada no límite da Comunidade de Madrid e a provincia de Segovia. A súa cara sur está dentro do termo municipal madrileño de Los Molinos e a norte no termo segoviano de El Espinar. Álzase entre o porto de Guadarrama, ao oeste do pico, o val da Fuenfría, ao leste, e o val do río Moros, ao norte.

## Características 
miniatura|left|Cumio central, e máis alta, de La Peñota.
A cima componse de tres pequenas cumes de granito visibles desde determinados lugares. Alí está situado o vértice xeodésico que o testemuña.

A súa cima constitúe un dos mellores miradoiros da serra, desde a que se ve gran parte das chairas madrileña e segoviana. Na súa ladeira sur predominan sobre todo as pradarías alpinas, as rochas e as matogueiras baixas de montaña. En cambio, a súa vertente norte está cuberta case enteiramente por un bosque de piñeiros silvestres. Esta montaña está dentro do Parque Nacional de Guadarrama.

Na ladeira sur, a unha altitude de 1650 metros e moi preto do colado do Rei atópase un piñeiro silvestre moi peculiar coñecido como Piñeiro Solitario ou de San Roque. Ten uns 27 metros de alto, 6 metros de perímetro ao ombreiro, 18 metros de ancho de copa, máis de 350 anos de idade e pode ser o piñeiro silvestre máis grande de España. Atópase illado doutros piñeiros xa que foi un dos poucos sobreviventes dun incendio que arrasou a zona para mediados do século XX.

## Ascensión 
miniatura|left|Cara norte de La Peñota vista desde o colado de Cerromalejo (1774&nbsp;m).
Pódese chegar á cima de La Peñota por un camiño que sae da estación de Cercedilla. Non ten dificultade técnica pero o desnivel acumulado é de 800 metros. Este carreiro ascende en sentido noroeste pola ladeira leste de La Peñota ata alcanzar o colado de Cerromalejo (1774&nbsp;m). Nese punto o camiño ascende pola crista da montaña cara ao sur ata alcanzar a cima.

Outra ruta de acceso é desde o porto de Guadarrama ou dos Leones. Esta ruta ten algo máis de dificultade que a anterior, sobre todo no inverno, pero en ausencia de neve pódese realizar nas mesmas condicións que a outra.

miniatura|center|800px|Vista panorámica desde a cima.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ruta a La Peñota na web Andanzas 
* Panorámica desde La Peñota
O lobo de area

***O lobo de area*** (en ) é un libro da autora sueca de literatura infantil e xuvenil Åsa Lind, publicado orixinalmente no ano 2002. O libro gañou o Premio Nils Holgersson no ano 2003, outorgado polas bibliotecas de Suecia. Tivo dúas secuelas *Mera Sandvargen* (2003) e *Sandvargen och hela härligheten* (2004).

Foi traducido ó galego por Antón Lado e publicado pola Editorial Kalandraka en 2019, 2020 e 2021.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha do libro na Editorial Kalandraka
OHSAS

**OHSAS** (*Occupational Health and Safety Assessment Series*) refírese a unha serie de especificacións sobre a saúde e a seguridade no traballo materializadas pola Occupational Health and Safety Assessment Series Project Group na OHSAS 18001 e OHSAS 18002.

Esta norma internacional para a saúde e a seguridade no traballo (OH & S) publicouse o 12 de marzo de 2018 e está destinada a transformar as prácticas laborais en todo o mundo. Pensouse no seu momento nunha ISO 18000, pero pola súa dificultade de homoxeneización entre os diferentes países abandoouse a idea. A **ISO 45001** substituirá á OHSAS 18001.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sistema de gestión de Intervenciones Seguras y Ambientales SIAHO.net Ferramenta para prover ás organizacións do necesario para administrar Observacións e Intervencións Seguras e Ambientais.
* Foro sobre OHSAS 18001 de 2007 .
* Borrador ISO/DIS 45001 AENOR.
As aventuras de Mikołaj Doświadczyński

***As aventuras de Mikołaj Doświadczyński*** (en ) é unha novela escrita en polaco por Ignacy Krasicki e publicada en 1776. Trátase da primeira novela composta en lingua polaca, un fito na literatura polaca.

Foi traducido ó galego por Lúa García Sánchez e publicado pola Rinoceronte Editora en 2019.

## Sinopse 
A novela de Krasicki conta a a vida de Mikołaj, un nobre polaco. Durante as súas estadías en Varsovia, París e a illa ficticia de Nipu (baseada no Xapón, coñecida polos nativos como *Nippon*), o protagonista ten numerosas experiencias que o conducen cara a unha visión rationalista do mundo e a como converterse nun bo home, e polo tanto un bo cidadán. Esta ollada racionalista, presente nas obras de Krasicki, constitúe unha apoloxía da Ilustración e da fisiocracia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha do libro en Rinoceronte Editora
Joaquín Fernández Barcia

**Joaquín Fernández Barcia**, coñecido como **El Negro**, nado en Mourente (Pontevedra) o 10 de agosto de 1906 e finado en Poio o 2 de decembro de 1936, foi un carpinteiro e político galego.

## Traxectoria 
Ebanista, afiliado á Sociedade de Ebanistas afecta á UGT. Coa folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido e estivo preso. Ao producirse o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 refuxiouse en Vigo na casa duns parentes. O 25 de agosto foi recoñecido por un policía pontevedrés que estaba en Vigo para efectuar un servizo e foi detido. Acusado de participar na requisa efectuada na armería de Ruperto Santos e nos feitos revolucionarios de xullo, arengando e alentando os grupos rebeldes. O 20 de novembro foi xulgado en consello de guerra en Pontevedra por rebelión militar  con Eduardo Muíños Búa, Manuel Dios Costado, Nemesio Laya Abal, Ciriaco Licer Cons e Ramón Rey Juncal, e condenado a pena de morte. Foi executado o 2 de decembro de 1936 no km 1 da estrada a Campañó con Eduardo Muíños Búa, Manuel Dios Costado, José Crespo Torres, Manuel Vázquez Cruz, José Gabriel Cespón Pazos, Ángel Cadavid Caamaño, José Prol Figueiro e Manuel Puente Iglesias.

Dous dos seus irmáns foron detidos nos anos corenta acusados de actividades subversivas: Antonio, detido en 1947 por recadar diñeiro para *Mundo Obrero*, foi posto en liberdade polo xuíz por non haber cargos probados, e Saturno, detido e procesado en 1948 por presuntas implicacións co PCE, foi absolvido.

## Vida persoal 
Casou en 1932 con Dolores Corredoira González., que finou en decembro de 1934.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Contra o esquecemento: Joaquín Fernández Barcia.

### Ligazóns externas 
*
Director executivo

O termo **director executivo**, así como **director xeral**, **director xerente**, **executivo delegado**, **xefe executivo**, **presidente executivo**, **principal oficial executivo**, **conselleiro delegado** ou **primeiro executivo**, adoitan usárense indistintamente para facer referencia á persoa encargada da máxima autoridade da xestión e dirección administrativa nunha organización ou institución.

Aínda que nas pequenas empresas é habitual que o posto de presidente e de director executivo recaia na mesma persoa, non sempre é desta maneira, e adoita ser o presidente quen encabeza o goberno corporativo (estratexias xerais), e o director executivo quen representa a administración da empresa (a fase operativa das estratexias).

Nas grandes empresas o director executivo pode contar cunha serie de directores para cada unha das responsabilidades da compañía, como é o caso do director de operacións, o director de finanzas e o director de información.

No inglés utilízase normalmente o termo *chief executive officer* (director executivo) así como o seu acrónimo CEO, ou ben *managing director* (MD, director xeral), para designar este posto directivo.

## Notas
Pena Veidosa

**Pena Veidosa** é un espazo natural galego catalogado como zona especial de conservación (ZEC) que inclúe cumes como o da pena Veidosa e bosques de montaña arredor do nacemento do río Arenteiro. Esta área de conservación ocupa 2.321 ha. dos concellos lucenses e ourensás de Carballedo e San Cristovo de Cea.

## Fauna e flora
### Flora
Nos penedos do espazo están presentes rochedos con vexetación casmofítica e pioneira. Dominan ademais os queirogais e prados pobres de sega ou estepas de gramíneas. As ribeiras do espazo fórmana os abeneiros (*Alnus glutinosa*) e freixos (*Fraxinus excelsior*). As carballeiras da pena Veidosa fórmanas os carballos comúns (*Quercus robur*) e cerquiños (*Quercus pyrenaica*).

### Fauna
Neste espazo existen poboacións das especies en risco de *Geomalacus maculosus* e *Lucanus cervus*. Conta tamén con nove especies de aves con algún interese de conservación.

As especies de fauna catalogadas como especies silvestres en réxime de protección especial ou presentes no catalogo galego de especies ameazadas son:

## Lexislación
A Pena Veidosa foi declarada como lugar de importancia comunitaria (LIC) en decembro de 2004 e ascendeu a zona especial de conservación (ZEC) en marzo de 2014.

## Galería de imaxes 

Saltos de Oseira 1I2012 01.jpg|Salto dun regato que aflúe río Oseira.
O_Picouto,_San_Cristovo_de_Cea.jpg|O Picouto, entre Vales e Covas.
Oseira,_San_Cristovo_de_Cea,_Galicia_(Spain).jpg|Río Oseira ao seu paso polo mosteiro de Oseira, e o cal está en parte dentro do espazo natural.

## Notas
José Crespo Torres

**José Crespo Torres**, nado en Bendoiro (Lalín) en 1905 e finado en Poio o 2 de decembro de 1936, foi un sindicalista e político galego.

## Traxectoria 
Emigrante retornado de Buenos Aires. Foi vicepresidente da Sociedade Obreira de Donsión en 1931. Fundou a sociedade obreira La Democracia de Bendoiro. Nomeado alguacil-porteiro do concello de Lalín en 1934. Coa folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido con José Fondevila García e estivo preso. Ao producirse o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 23 de xullo. Xulgado en Pontevedra por rebelión militar o 18 de novembro con Xesús Golmar Rodríguez e Miguel Lamas Iglesias, foi condenado á pena de morte. Foi executado o 2 de decembro de 1936 no km 1 da estrada a Campañó con Eduardo Muíños Búa, Joaquín Fernández Barcia, Manuel Dios Costado, Manuel Vázquez Cruz, José Gabriel Cespón Pazos, Ángel Cadavid Caamaño, José Prol Figueiro e Manuel Puente Iglesias.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vítimas da represión franquista en Lalín, artigo de Manuel Igrexas.
Åsa Lind

**Åsa Lind**, nada en 1958 na vila de Karbäcken, en Ångermanland, é unha escritora sueca de libros infantís e xuvenís.

Lind reside en Estocolmo. Anteriormente traballou como xornalista e nun restaurante, pero agora é escritora a tempo completo. Lind recibiu o galardón Nils Holgersson en 2003 pola novela *O lobo de area* (título orixinal *Sandvargen*, 2002) e recibiu o premio Kulla-Gulla en 2014. É membro da Academia Sueca do Libro Infantil.

## Obras 
* 1995 – *Troll-Tula och Nisse*
* 1998 – *Din egen flora* (ilustrado por Maj Fagerberg)
* 2001 – *Klippa, sten och sand*
* 2002 – *O lobo de area* (título orixinal *Sandvargen*)
* 2002 – *Änglar finns* (ilustrado por Sara Lundberg)
* 2003 – *Mera Sandvargen*
* 2004 – *Sandvargen och hela härligheten.* Traducido ao galego como *Zackarina e o Lobo de Area*.
* 2004 – *Prinsessbok*
* 2005 – *Abrakadabra*
* 2008 – *Ellika Tomsons första bok*
* 2009  – *Slumpens bok*
* 2009  – *Dunderlunds bästa bokstav* (ilustrado por Sara Lundberg)
* 2012  – *Mormors sjal* (ilustrado por Joanna Hellgren)
* 2014  – *Utflyktsbok för rim och ramsare* (ilustrado por Anna Bengtsson)
* 2014  – *Hemligheten* (ilustrado por Emelie Östergren)
* 2015 – *Opus Olsson och Dödens bröder*
* 2015  – *Äskil äter träd*
* 2016 – *Dodo och Diamant äter kex* (ilustrado por Malin Koort)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *O lobo de area*
O gran foxo

***O gran foxo*** (en ) é o vixésimo quinto volume da serie de banda deseñada Astérix, publicado orixinalmente en francés en 1980. Foi o primeiro título de Astérix en ser escrito polo ilustrador Albert Uderzo, logo da morte do cocreador e escritor de Astérix René Goscinny en 1977.

Foi traducido ó galego por Valentín Arias, Xavier Senín e Isabel Soto e publicado pola Editorial Bruño en 2008, nun volume conxunto cos títulos *A odisea de Astérix* e *O fillo de Astérix*.

## Notas
Nujoom Al-Ghanem

**Nujoom al-Ghanem**, nada en Dubai o 24 de outubro de 1962, é unha escritora e directora de cinema emiratí.

## Traxectoria
Al-Ghanem foi a única rapaza de cinco irmáns, e foi criada pola súa avoa porque o seu pai non a aceptou logo de ter catro filos. De nena lía sobre temas diversos, como misticismo, teoloxía, filosofía ou poesía. Despois aumentou as súas lecturas grazas á feira do libro de Sharjah. A poesía árabe inspirouna de nova, e levouna a escribir os seus propios poemas. Tamén lle gustaba pintar, porque tiña un tío pintor, e a fotografía. Antes da comezar a súa carreira profesional como escritora publicou os seus textos en prensa local.

## Poesía
Al-Ghanem publicou oito poemarios:
**Masaa Al-Janah* ("Tardes de ceo", 1989)
**Al-Jarair* ("As consecuencias", 1991)
**Rawahel* (1996)
**Manazel Al-Jilnaar* (2000)
**La Wasf Lima Ana Feeh* (2005)
**Malaikat Al-Ashwaaq Al-Baeeda* ("Anxos de longa distancia", 2008)
**Laylon Thaqeelon 3la Alayel* (2010)
**Asqoto fi Nafsi* ("Caín en min mesma", 2012)

A súa obra está inspirada en autoras árabes como a siria Saniyah Saleh, ou as emiratís Ousha a Poeta e Sheikha Sana’a bint Mana Al Maktoum.

## Filmes
**Between Two Banks* (1999, documental)
**Al Mureed* (2008, documental sobre Fatima Ali Alhameli)
**Hamama* (2010)
**Amal* (2011)
**Red, Blue, Yellow* (2013)
**Sounds of the Sea* (2015)
**Nearby Sky* (2015)
**Sharp Tools* (2017)

## Notas
DC-X

**DC-X** e a súa evolución, **DC-XA** (DC por *Delta Clipper* e X por *experimental*) foi un foguete experimental dos Estados Unidos probado entre 1993 e 1996.

## Características
O DC-X foi o resultado dun programa da oficina da Iniciativa de Defensa Espacial na busca dun foguete que puidera acceder ao espazo usando unha soa etapa. O vehículo foi proposto por McDonnell-Douglas, gañando o concurso de propostas lanzado pola organización gobernamental. O DC-X era a versión a escala 1/3 dun hipotético prototipo (o DC-Y) que sería capaz de chegar a órbita e que nunca chegaría a ser construído. O propósito do foguete era probar varios conceptos relacionados co uso dunha única etapa e demostrar a súa viabilidade, para o cal se fixeron probas na zona de mísiles de White Sands. Os voos de proba levaron ao vehículo a alturas progresivamente maiores ata chegar aos 5500 m. Durante o oitavo voo o casco do foguete rachou ao aterrar bruscamente. O foguete foi reparado e mellorado, dando lugar ao DC-XA, que foi usado pola NASA no programa de vehículos reutilizables ata que no seu cuarto voo o foguete resultou practicamente destruído, poñéndose fin ao programa.

A forma do DC-X era cónica, de 4,1 m de diámetro na base e case 12 m de altura e unha masa en baleiro de 9100&nbsp;kg. O DC-XA era lixeiramente máis grande e menos pesado, con mellores prestacións.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*RL-10A-5
Waco Kungo

**Waco Kungo**, tamén coñecida como **Waku-Kungo** e **Uaco Cungo** e, antes de 1975 como **Santa Comba**, é unha cidade e comuna de Angola, sede do municipio de Cela, na costeira provincia de Cuanza Sul.

## Xeografía 
A cidade está situada a unha altitude de 1 475 msnm, a uns 400&nbsp;km ao sueste de Luanda, na estrada principal de Luanda a Huambo.

A súa superficie é de 4 638&nbsp;km², e a súa poboación, en 2019, é 12 069 habitantes, polo que a súa densidade de poboación nese ano era de 2,6 hab./km².

O seu clima é oceánico subtropical (*Cfb* na clasificación climática de Köppen).  
 
A cidade está servida polo Aeroporto de Waco Kungo de (Código da IATA CEO).

## Historia 
Desde o século XVI, partes cada vez máis grandes de Angola quedaron baixo o control do Imperio portugués. Como parte das reformas administrativas, en 1769, o gobernador portugués de Angola, Francisco Inocêncio de Sousa Coutinho, fundou a provincia de Cuanza Sul. Cela se converteuse nun municipio, e Waku Kungo na súa capital.

Os portugueses chamaron ao lugar Santa Comba, en referencia á cidade portuguesa de Santa Comba Dão. Na década de 1970 foi cambiado o nome da cidade.

O 6 de agosto de 1975, a guerra civil entre a UNITA, o FNLA e o MPLA (1975–2002) obrigou aos habitantes da cidade a abandonar os seus fogares, causando un colapso total das infraestruturas que durou máis de 30 anos mentres a *guerra fría* persistiu.

miniatura|200px|esquerda|Igrexa de Waku Kungo.

A rexión foi feramente disputada e tomada repetidamente polos partidos da guerra civil (o MPLA, coa axuda de  tropas cubanas, e a UNITA coa axuda de tropas surafricanas).

Aproximadamente 25&nbsp;km ao sur da cidade quedaron destruídos, e a ponte, estratexicamente importante, da estrada principal a Huambo, no río Queve, estivo en poder das tropas cubanas. Na rexión aínda hai moitas minas terrestres antipersoas.

A maioría dos residentes de Waku Kungo, daqula Santa Comba Dão, foron rescatados pola Cruz Vermella Internacional e transportados por aire a Portugal.

No curso da guerra foi bombardeada unha escola en 1994, que provocou a morte de 89 nenos.

## Notas 
## Véxase tamén
Aeroporto de Waco Kungo

O **aeroporto de Waku Kungo** (IATA: **CEO**, ICAO: **FNWK**) é o aeroporto que serve a cidade de  Waco Kungo, na provincia de Cuanza Sul, Angola.

## Características 
Está situado a unha altitide de 1 318 msnm, a 6,5 km ao sur da cidade, cerca da vila de Cela. de 2000 × 42,5 m.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Waco Kungo

### Ligazóns externas 
* Informacións sobre o aeroporto .
* Situación en Google Maps.
* Situación en OpenStreetMap.
Frank De Winne

**Frank De Winne**, nado en Gante (Bélxica) o 25 de abril de 1961, é un astronauta europeo que formou parte das misións Soiuz TMA-1, Soiuz TMA-15 e Soiuz TMA-34 e da Expedición 20 e a Expedición 21 á Estación Espacial Internacional. Pasou un total de 198,73 días no espazo.

## Traxectoria
De Winne é graduado pola Real Escola de Cadetes en Lier en 1979 e recibe o Premio AIA en 1984 para a mellor tese polo seu grao en telecomunicacións e enxeñería civil pola Real Academia Militar de Bruxelas. En 1991 completou un curso no Colexio de Defensa de Bruxelas, coa maior distinción, e en 1992 graduouse na Escola Imperial de Pilotos de Proba en Boscombe Down, Reino Unido, onde recibiu o Trofeo McKenna.

Foi seleccionado como astronauta en xaneiro de 2000, uníndose ao Corpo de Astronautas da ESA no Centro Europeo de Astronautas en Colonia. Participou nas misións Soiuz TMA-1, Soiuz TMA-15 e Soiuz TMA-34 e as Expedición 20 e 21 á ISS, pasando un total de 198,73 días no espazo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TMA-1
*Soiuz TMA-15
*Soiuz TMA-34
*Expedición 20
*Expedición 21
Xan Adil Ilia

**Xan Adil Ilia, B.S.** (en ), nado en Marduxa (Líbano) o 16 de setembro de 1928 e finado o 19 de xullo de 2019, foi un relixioso greco-melquita libanés, bispo de Nosa Señora da Anunciación en Newton entre 1993 e 2004.

## Traxectoria 
Naceu o 16 de setembro de 1928 en Marduxa, unha vila do sur do Líbano. En 1949 fixo a profesión solemne na Orde Basiliana do Santísimo Salvador. Foi ordenado sacerdote basiliano o 17 de febreiro de 1952.

O 25 de novembro de 1993 foi nomeado bispo de Newton, e tomou posesión da sé o 25 de xaneiro de 1994.

Deixou o cargo ao superar a idade canónica, o 22 de xuño de 20004, e finou o 19 de xullo de 2019 no mosteiro do Santísimo Salvador en Xun, no distrito de Xuf do Líbano.

## Notas
Ophelia Alcantara Dimalanta

**Ophelia Alcantara Dimalanta**, nada en San Juan (Gran Manila) o 16 de xuño de 1932 e finada en Navotas o 4 de novembro de 2010, foi unha escritora, editora e profesora filipina. Publicou libros de poesía, crítica, teatro e prosa, e editou varias antoloxías literarias. En 1999 recibiu o S.E.A. Write Award.

## Traxectoria
Dimalanta estudou Filosofía na Universidade de Santo Tomás, e tivo formación musical como pianista. Foi escritora residente e profesora de Literatura e Escrita Creativa na mesma universidade até a súa morte. Durante a súa carreira académica ocupou diversos cargos administrativos, como decana da Facultade de Artes e Letras, e directora do Centro de Escrita e Estudos Creativos. En 1995 foi fundadora do Coro da Facultade e do Coro de Artes e Letras da Universidade de Santo Tomás, con Paulo Zarate como primeiro director. Escribiu a letra do himno de dita facultade. Tamén deu clase no Colexio de San Juan de Letrán e na Universidade de La Salle.

Impartiu obradoiros na Universidade de Filipinas, Universidade Silliman en Dumaguete, e a Universidade  Mindanao-Instituto de Tecnoloxía de Iligan. Foi xurado en certames literarios como o Premio Nacional de Literatura de Filipinas do Círculo da Crítica de Manila (do que foi membro fundador e presidente), os Premios Literarios da Prensa Independente de Filipinas, e o Premio de Literatura Don Carlos Palanca.

En 1974 publicou o seu primeiro poemario, *Montage*, que acadara o Premio de Poesía da Universidade do Estado de Iowa e o premio de Literatura Palanca en 1974 na categoría de poesía. En 2002 publicouse a obra dramática en verso *Lorenzo Ruiz, Escribano: A Play in Two Acts*, con tradución ao filipino de Florentino H. Hornedo e Michael M. Coroza. A obra fora estreada o 22 de febreiro de 1994 na Universidade de Santo Tomás con dirección de Isagani R. Cruz.
Dimalanta publicou recensións críticas en prensa local e internacional.
## Obra
;Poesía
**Finder Loser*
**Montage* (1974)
**Time Factor* (1983)
**Flowing On* (1988)
**Lady Polyester* (1993)
**Love Woman* (1998)
**Passional* (2002)
**The Ophelia Alcantara Dimalanta Reader, Volume 1, Poetry* (2005)

;Crítica
**The Philippine Poetic*

;Antoloxías
**Anthology of Philippine Contemporary Literature*
**Readings from Contemporary English*

;Prosa
**The Ophelia Alcantara Dimalanta Reader, Volume 2, Prose* (2006)

;Drama
**Lorenzo Ruiz, Escribano: A Play in Two Acts* (2002)

## Notas
Reichstaler

[miniatura|320px|**Reichstaler** [Austria|austríaco do Sacro Imperio Romano Xermánico a nome do emperador Rodolfo II (1576-1611).]]
O **reichstaler** (en galego: "tálero imperial") foi unha moeda de prata padrón do Sacro Imperio Romano Xermánico, estabelecida en 1566 pola Convención de Leipzig.

Ademais, este tálero serviu como moeda de conta (non amoedada) ao longo do século XVII en varios estados alemáns do norte e cuñouse novamente en Prusia a partir de 1750.

O contido de prata fina do *rijksdaalder* dos Países Baixos mantívose en 25,40 gramos (528,5 *azen*) durante o século XVII, o que o aproximaba ao contido medio dos reichstalers circulantes nesa época (25,37 gramos).

Nalgúns lugares establecéronse bancos de troco como o Banco de Hamburgo (*Hamburger Bank)* para recibiren prata de depositantes e acreditar as súas contas nunha moeda bancaria equivalente ao reichstaler, que se denominou "tálero do Banco de Hamburgo" (*Bankotaler der Hamburger Bank*). Cara á fin do século XVIII, cada marco de Colonia (ou 233,856 gramos de prata fina) comprábase por 9​5⁄24 destes táleros de banco (ou 25,40 g por tálero) e vendíase por 9​1⁄4 táleros (ou 25,28 g por tálero).

Outra moeda moi popular no comercio de tamaño semellante ao do reichstaler propio dos Países Baixos austríacos foi o *kronentaler* ("tálero da coroa"), con 25,7 gramos de prata fina e valorado en 2,7 floríns nos Países Baixos e nos estados do sur de Alemaña.

## Unidade de conta 
[miniatura|160px|[Abreviaturas utilizadas historicamente para o **reichstaler**]]

Ao mesmo tempo que o reichstaler era unha moeda física, a partir de mediados do século XVII fixéronse esforzos para definir, nos estados do norte de Alemaña, un novo reichstaler como unidade de conta mais co valor dunha fracción do reichstaler circulante. Un exemplo disto é o tálero de Leipzig de 1690, que contiña ​1⁄12 dun marco de prata fina e equivalía a ​3⁄4 do reichstaler orixinal. Malia ser moi amplamente utilizado, o seu uso non chegou a xeneralizarse.

## Reichstaler prusiano 
[miniatura|160px|**Reichstaler** de [Reino de Prusia|Prusia cuñado en 1777 a nome de Frederico II, na ceca de Berlín]]

En 1750, Prusia adoptou un reichstaler (frecuentemente mencionado simplemente como *taler* -tálero-) que contiña ​1⁄14 dun marco de Colonia ou 16,70 g de prata fina). Á parte de como especie cuñada, funcionou tamén como unidade de conta. Nos inicios do século XIX este tálero chegou a substituír o reichstaler de 17,54 gramos do norte de Alemaña como unidade padrón de conta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Tálero
* Tálero de convención
* Tálero de Prusia
* Vereinstaler
* Kronentaler
* Reichsmünzordnung

### Bibliografía 
* Shaw, W. A. (1896). *The History of Currency, 1252-1894*. Putnam.

### Ligazóns externas 
* "La evolución del Thaler o Taler ". *Cervera Colecciones*.
Billy Milligan

**William Stanley Milligan**, nado en Miami Beach o 14 de febreiro de 1955 e finado en Columbus o 12 de decembro de 2014, foi un criminal norteamericano diagnosticado con desorde de personalidade múltiple, e de relevante importancia na historia xudicial estadounidense xa que se absolveu ao estar afectado por unha patoloxía mental que non o facía responsable das accións cometidas, malia ser recoñecido como autor dos delitos cometidos. Coa sentenza recoñeceuse a desorde de personalidade múltipe como unha verdadeira patoloxía e non unha neurose como ata daquela.

## Traxectoria 
Súa nai, Dorothy Milligan medrou nunha granxa de Ohio e vivía en Lancaster co seu primeiro home ata que se divorciaron e ela marchou á área de Miami, gañando a vida como cantante e foi vivir con Johnny Morrison, on quen tivo a Billy e outros dous fillos, Jim en outubro de 1953 e Kathy Jo en decembro de 1956.
Johnny tiña problemas co xogo e a bebida e acabou suicidándose o 17 de xaneiro de 1959 . Dorothy volveu a Lancaster cos seus fillos e volveu casar co seu marido anterior, o matrimonio durou un ano, e logo en 1963 casou con Chalmer Milligan, ao que despois Billy acusou de abusos. Pasou un tempo ingresado na unidade de psiquiatría dun hospital e con 17 anos entrou na Armada pero logo dun mes o exército dispensouno do servizo.

### Arresto 
Milligan entrou en prisión en 1975 en Ohio acusado de violación e atraco á man armada e saíu en 1977 tras concederlle a liberdade condicional e rexistrarse como delincuente sexual. De novo en outubro de 1977 a policía detívoo por violar tres mulleres no campus da Universidade Estatal de Ohio.

A defensa pediu unha avaliación psicolóxica, o doutor Willis C. Driscoll diagnosticouno con esquizofrenia aguda, e a psicóloga Dorothy Turner afirmou que sufría unha desorde de personalidade múltiple. A defensa alegou alienación mental, o que o tribunal lle concedeu, ata recobrar a cordura.

### Encarceramento 
Milligan pasou os anos senguintes en hospitais psiquiátricos públicos, constatándose dez personalidades. Máis tarde o psiquiatra David Caul diagnosticou outras catorce personalidades.

### Liberdade
En 1988 saíu en liberdade e o 1 de agosto de 1991 os tribunais de Ohio declarárono cordo sen precisar da supervisión psiquiátrica e a partir de 1996 viviu en California.

## Notas