Determinación do sexo pola temperatura

miniatura|dereita|Os crocodilos, moitas tartarugas e outros réptiles determinan o sexo da descendencia segundo a temperatura á que se incuben os ovos.
O sistema de **determinación do sexo pola temperatura** ambiental é un tipo de determinación do sexo da descendencia por factores ambientais, no cal a temperatura á que están sometidos os ovos durante o desenvolvemento embrionario do animal determina que o individuo que vai nacer sexa dun sexo ou outro. Hai determinados limiares de temperatura que ao sobrepasalos nacen individuos dun sexo, e cando a temperatura permanece por debaixo nacen do outro sexo. Onde é máis común este sistema é entre a clase dos réptiles, pero tamén se dá nalgunhas aves (que normalmente utilizan o sistema ZW) como o megapódido australiano *Alectura lathami*. Non se trata dun sistema cromosómico de determinación do sexo por medio de cromosomas sexuais, que son os máis comúns entre os vertebrados (sistema XY ou ZW). Polo contrario é un tipo de determinación sexual ambiental, nas que un factor ambiental é o determinante, neste caso a temperatura, noutros casos a poboación (polifenismo).

Os ovos son afectados pola temperatura á que se incuban durante o terzo intermedio do seu desenvolvemento embrionario. Este período crítico de incubación coñécese como o período termosensitivo. O momento específico da determinación do sexo coñécese grazas ao estudo histolóxico da determinación sexual das gónadas embrionarias das tartarugas. Cando os ovos están moi preto da temperatura limiar, orixínanse un conxunto de individuos cunha proporción de sexos mixta e, máis raramente, individuos intersexos (con características intermedias). A temperaturas máis frías entre 22,5 e 27 graos Celsius orixínanse principalmente tartarugas macho, e a temperaturas máis quentes arredor 30&nbsp;°C só se orixinan femias. En lagartos e crocodilianos, este patrón é o inverso (patrón IB).

Propúxose que esencialmente todos os modos de determinación do sexo dependente da temperatura son en realidade do tipo II e que aqueles casos que se desvían do patrón esperado femia-macho-femia é que, simplemente, nunca foron expostos aos rangos de temperatura extremos.

## Hormonas nos sistemas de determinación do sexo pola temperatura 
A sinerxía (acción conxunta) entre temperatura e hormonas foi tamén identificada nestes sistemas. Coa administración de estradiol a temperaturas que producen normalmente machos o que se xeran son femias, que son fisioloxicamente idénticas ás femias orixinadas a temperaturas que dan lugar a femias. O experimento inverso, machos producidos a temperaturas de femias, só ocorre cando se administra testosterona non aromatizable ou un inhibidor do encima aromatase, o que indica que o encima responsable da conversión da testosterona a estradiol, a aromatase, xoga un papel no desenvolvemento das femias.

Un dato interesante é que as hormonas e a temperatura mostran signos de actuar na mesma ruta, xa que se require menos cantidade de hormona para producir un cambio sexual cando as condicións de incubación están preto da temperatura limiar. Propúxose  que a temperatura actúa sobre os xenes que codifican encimas esteroidoxénicos, e a comprobación das vías da determinación sexual xenética (GSD) homólogas proporcionou un punto de partida xénico para procurar unha explicación. Porén, a vía xenética de determinación sexual nas tartarugas con determinación sexual dependente da temperatura non se comprende totalmente e os mecanismos de control para a determinación do sexo masculino ou feminino non se identificaron aínda.

Igual que se sabe que as hormonas sexuais están influídas pola temperatura, alterando potencialmente así os fenotipos sexuais, os xenes específicos das vías de diferenciación gonadal mostran unha expresión tamén influenciada pola temperatura. Nalgunhas especies estes importantes xenes determinantes do sexo como *DMRT1* Neste sentido, análises comparativas filoxenéticas recentes indican unha única orixe para a determinación do sexo pola temperatura na maioría dos amniotas datada hai arredor de 300 millóns de anos, con varias orixes independentes máis recentes nos réptiles escamosos  e tartarugas. En consecuencia, a importancia adaptativa da determinación sexual pola temperatura en todos os casos agás nos de orixe máis recente puido ser esvaída co paso do tempo, e esta determinación sexual foi mantida en moitos clados amniotas simplemente porque "funciona" (é dicir, non supuxo un custo global sobre a eficacia biolóxica ou fitness).

Outros traballos céntranse nun modelo teórico de 1977, o modelo de Charnov–Bull, que predí que a selección debería favorecer a determinación do sexo pola temperatura sobre os sistemas baseados en cromosomas cando "o ambiente de desenvolvemento influencia diferencialmente a eficacia biolóxica (fitness) dos machos sobre a das femias".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sistema de determinación do sexo
** Determinación do sexo XY
** Determinación do sexo por haplodiploidía
** Determinación do sexo X0
** Determinación do sexo ZW