Xohana Torres

**Xohana Torres Fernández**, nada en Santiago de Compostela o 22 de novembro de 1929 e finada en Vigo o 12 de setembro de 2017 foi unha escritora galega.

## Traxectoria 
Viviu a súa infancia e mocidade en Ferrol, cidade á que se mantivo afectivamente vinculada e na que foi alumna de Ricardo Carballo Calero. Foi tamén nesta cidade onde entrou en contacto co mundo do teatro e da radio. En Radio Ferrol dirixiu en 1956 o seu primeiro programa destinado a mulleres, *Teresa*. Dende os primeiros textos editados foi unha escritora monolingüe en galego.

Estudou Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela, onde se relacionou con María Auz, Ánxel Leira e Xosé Luís Franco Grande. Nesta época recibe o Primeiro Premio de poesía da Asociación de Prensa de Vigo.

Filla e esposa de mariño, viaxou por mar por gran parte do mundo e durante moitos anos residiu en Vigo, onde chegou a dirixir o primeiro espazo cultural de radio integramente en galego, "Raíz e Tempo", en *La Voz de Vigo*, e onde se desenvolve a acción da súa única novela *Adiós, María* (1970).

Poetisa, narradora e dramaturga, Xohana Torres é unha referencia obrigada na historia da literatura galega da segunda metade do século XX. Forma parte daquelas xeracións de escritores que, comprometidos coa lingua nos difíciles anos da ditadura franquista, contribuíron á normalización da literatura galega tocando todos os xéneros.

A proposta de Xosé Luís Méndez Ferrín e Salvador García-Bodaño ingresou na Real Academia Galega o 27 de outubro do 2001. e publicou *Natureza de illa* na súa homenaxe.

## Obra 
O seu labor como escritora comezou en revistas como *Aturuxo*, *Vida Gallega*, *Vieiros* (1962) e *Grial* (1963).

Como poetisa está integrada na Xeración das Festas Minervais; como escritora dramática no "Grupo de Enlace"; como narradora, a crítica adoita inscribir a novela *Adiós, María* na Nova Narrativa polo seu carácter anovador. No ano da súa publicación gaña o Premio Galicia do Centro Galego de Bos Aires e, co seu ensaio sobre Santo André de Lonxe, o Premio de Etnografía da Deputación da Coruña.
En 1972 acadou o Premio Pedrón de Ouro polo labor cultural en beneficio de Galicia. En 1981 recibiu o Premio da Crítica española polo poemario *Estacións ao mar*, e a Xunta de Galicia entregoulle en 1992 o Premio á creación feminina. En 2018 a compañía Vitrasa repartiu 2000 exemplares de *Adiós María* nos seus autobuses de Vigo.

## Listaxe de publicacións 
### Poesía 
* *Do sulco* (1957). Galaxia.
* *Estacións ao mar* (1980). Galaxia, colección Dombate. ISBN 84-7154-363-X.
* *Tempo de Ría* (1992). Espiral Maior. 48 páxs. ISBN 9788488137067.
* *Ferrol, corazón de navío* (2001). A Nosa Terra. 92 páxs. ISBN 978-84-95350-20-6.
* *Poesía reunida (1957-2001)* (2004). Ed. Danú. Caixanova / PEN Clube escritores Galicia. 330 páxs. ISBN 978-8493340414. Ed. de Luciano Rodríguez.
* *Elexías a Lola* (2016). Engaiolarte. 72 páxs. ISBN 978-84-944792-9-8.
**Poemas últimos de Xohana Torres* (2021). Engaiolarte. 

### Teatro 
[miniatura|*[Adiós, María*, edición na BG120.]]
* *Á outra banda do Iberr* (1965) Galaxia. En Engaiolarte, 124 páxs. ISBN 978-84-121561-8-8.
* *Un hotel de primeira sobre o río* (1968). Galaxia. En Engaiolarte, 140 páxs. ISBN 978-84-121561-6-4.

### Novela 
* *Adiós, María* (1971). Ediciones Galicia do Centro Gallego de Buenos Aires. En Galaxia (2018), 232 páxs. ISBN 978-84-9151-202-8.

### Literatura infantil 
* *Polo mar van as sardiñas* (Galaxia, 1967; con ilustracións de Ismael Balanyà). Ed. de 2004, 32 páxs. ISBN 978-84-8288-677-0.
* *Pericles e a balea* (Barcelona: La Galera, 1984). Foi traducida ao castelán, ao catalán e ao éuscaro. En Galaxia (2018), 32 páxs. ISBN 978-84-9151-184-7. Ilustracións de Sheila Santana.

### Ensaio 
* *Teixido. San Andrés de Lonxe. Mitos e ritos* (2018). Engaiolarte Edicións e  Deputación da Coruña. 132 páxs. ISBN 978-84-946500-2-4. Fotografías de Xulio Gil.
* *Eu tamén navegar* (2001). Real Academia Galega. ISBN 84-87987-28-1. Discurso de ingreso na RAG e contestación de Salvador García Bodaño.

### En publicacións colectivas 
* *Polos camiños da literatura: escritores galegos do PEN* (1993). Xunta de Galicia/PEN Clube.
* *Daquelas que cantan. Rosalía na palabra de once escritoras galegas* (1997). Fundación Rosalía de Castro.
* *Antoloxía consultada da poesía galega 1976-2000* (2003). Tris Tram. Por Arturo Casas.
* *Carlos Casares. A semente aquecida da palabra* (2003). Consello da Cultura Galega.
* *Poemas pola memoria (1936-2006* (2006). Xunta de Galicia.
* *Poetas e Narradores nas súas voces. II* (2006). Consello da Cultura Galega.
* *Poemas para Carmen Blanco* (2010). Libros da Cebra.
* *To The Winds Our Sails* (2010). Salmon Poetry. Tradución do galego ao inglés.
* *Tamén navegar* (2011). Toxosoutos.

### Traducións 
* *O abeto valente* de Jordi Cots (1966).
* *O globo de papel* de Elisa Vives de Fábregas (1966).
* *Unha nova terra* de Francisco Candel (1967).
* *O demo Rapatú*, adaptación de Miquel Desclot (1979). Galaxia.
* *Así foi* de Rudyard Kipling, con María Dolores Martínez Torres (1992). Galaxia.

## Premios 
* Finalista do I Premio Castelao de Teatro Galego en 1964, por *Do outro lado do Iberr*.
* Premio Castelao de Teatro Galego en 1967, por *Un hotel de primeira sobre o río*.
* Gañadora do Premio Galicia do Centro Galego de Bos Aires no 1971, por *Adiós, María*.
* Gañadora do Premio de Etnografía *Federico Maciñeira* da Deputación da Coruña, polo seu ensaio sobre San Andrés de Lonxe.
* Premio Pedrón de Ouro no 1972, polo labor cultural en beneficio de Galicia.
* Premio da Crítica no 1981, por *Estacións ao mar*.
* Premio á creación feminina da Xunta de Galicia no 1992.
*Medalla Castelao no 1996
* Premio Cultura Galega das Letras no 2017.
Desde o ano 1993 o Concello de Santiago de Compostela outorga o Premio Xohana Torres honrando a figura de Xohana Torres e na procura de recuperar a memoria histórica das mulleres de Santiago de Compostela. 

## Influencias estilísticas 
Entre os escritores citados como influencias na obra de Xohana Torres ou referidos por ela están Aquilino Iglesia Alvariño, Álvaro Cunqueiro, Celso Emilio Ferreiro e William Butler Yeats.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Premio Xohana Torres, do Concello de Santiago e a USC.
### Ligazóns externas 
* Cronoloxía literaria de Xohana Torres 
* Escritoras.com .
* Biografía e discurso de ingreso na RAG .
*