Acorde de Tristán

O **acorde de Tristán** é un acorde formado polas notas Fa, Si, Re♯ e Sol♯. Máis xeralmente, pode ser calquera acorde que consista nos mesmos intervalos: cuarta aumentada (tritono), sexta aumentada, e novena aumentada en estado fundamental. Recibe o seu nome por escoitarse na primeira frase da ópera de Richard Wagner *Tristan und Isolde* como parte do leitmotif relacionado con Tristan.

## Antecedentes 
As notas do acorde de Tristán non son infrecuentes; poden ser reescritas para formar un convencional acorde de sétima diminuída. O que distingue a este acorde e a infrecuente relación á clave implícita da súa contorna. Cando *Tristan und Isolde* foi escoitada por primeira vez en 1865, o acorde foi considerado innovador, que causaba desorientación, e ousado. Músicos do século XX identifican este acorde con frecuencia co punto de partida da disolución da tonalidade.

Este motivo tamén aparece nos compases 6, 10, e 12, así como moitas outras veces ao longo da obra e ao final do último acto.

Tense escrito moito sobre as posibles funcións harmónicas ou a voz principal (función melódica) do acorde de Tristán, e o motivo ten sido interpretado de moitos xeitos distintos. Por exemplo, Schering (1935) traza o desenvolvemento do acorde de Tristán a través de dez pasos intermedios, comezando pola cadencia frixia (iv6-V).

Vogel apunta ao "acorde" en obras anteriores de Guillaume de Machaut, Carlo Gesualdo, Bach, Mozart, Beethoven, oru Louis Spohr, como no seguinte exemplo do *allegro* da Sonata para piano Nº 18:

miniatura|400px|center|*Sonata Op. 31* No. 3 de Beethoven coas notas do acorde de Tristan chordán.

O que fai do motivo de Tristán diferente das aparicións anteriores das mesmas notas, aos ollos de moitos analistas, é a súa duración. No exemplo de Beethoven, o Mi♭ resolve no Re en aproximadamente nun cuarto do tempo que tarda o Sol♯ en "resolver" no La na obra de Wagner. En Wagner, a resolución é empregada unicamente para pasar a outra disonancia cromática máis (o La♯ do compás seguinte), en lugar de ser empregado como un punto de apoio en si mesmo. En Beethoven, a simultaneidade das notas pode considerarse que consiste en parte de notas que non pertencen ao acorde; non é un acorde ou unha entidade harmónica en si mesmo.

A importancia do acorde de Tristán está no seu alonxamento da harmonía tonal tradicional, e mesmo cara a atonalidade. Con este acorde, Wagner realmente provocou o *son* ou estrutura da harmonía musical para chegar a ser máis importante que a súa *función*, unha noción que foi pronto explorada por Debussy e outros. En palabras de Robert Erickson, "O acorde de Tristán é, entre outras cousas, un son identificable, unha entidade máis aló das súas cualidades funcionais nunha organización tonal."

## Análise 
Aínda que, á vez enharmonicamente soa como o acorde semidiminuído Fa-La♭-Do♭-Mi♭, pode ser tamén interpretado como a suspensión alterada da subdominante II: Si-Re♯-Fa-Sol♯ (sendo o Sol♯ a suspensión da tonalidade de La menor).

Jean-Jacques Nattiez escribe que as análises musicais están determinadas por colocacións analíticas especialmente respecto da tripartición, tramas e principios trascendentais. No que respecta ao acorde de Tristán, as situacións discutidas aquí son o que o analista pensa que pasa co acorde máis tarde en *Tristan und Isolde*, e relaciona coa posible crenza en só tres funcións harmónicas, ou en sucesións funcionais determinadas polo ciclo de quintas.

### Motivo 
Para J. Chailley (1963, p.&nbsp;40), "está arraigado nun simple acorde dominante de La *menor* [Mi maior], que inclúe dúas apoiaturas e resolve na forma normal":

Deste xeito, non é considerado un acorde senón unha anticipación do acorde de dominante que chega no compás seguinte. El explicaba (1963, p.&nbsp;8): "O cromatismo de *Tristan*, baseado en apoiaturas e notas de paso, técnica e espiritualmente representa un *apoxeo da tensión*. Nunca fun capaz de comprender cómo a absurda idea posterior de que *Tristan* podía ser o prototipo da *atonalidade* baseada na destrución de toda tensión puido ter gañado credibilidade. Esta foi unha idea que foi difundida baixo a autoridade (case desinteresada) de Schoenberg, ata opundo de que Alban Berg podía citar o acorde de Tristán na súa *Suite Lírica*, como unha especie de homenaxe ao precursor da atonalidade. Esta concepción curiosa non se podía facer excepto como consecuencia dunha destrución dos reflexos analíticos normais que levan a un illamento artificial dun agregado en parte formado por notas estrañas, e consideralo -unha abstracción fóra de contexto- como un todo orgánico. Logo diso, é doado convencer aos lectores inxenuos que esta agregación escapa da clasificación en termos dos tratados de harmonía".

### Acorde 
Nattiez distingue entre análises funicionais e non funcionais do acorde.

#### Análise funcional 
miniatura|right|350px|O acorde de Tristán analizado como unha sexta francesa con apoiatura e sétima de dominante coa nota estraña en La menor.

As análises funcionais inclúen interpretacións da orixe do acorde como:
* O cuarto grao da escala (IV) de La menor (Re, segundo Arend "un acorde de sétima menor modificado" Fa-Si-Re♯-Sol♯ → Fa-Do♭-Mi♭-La♭ → Fa-Si-Re-La = Re-Fa-La, segundo Lorenz un acorde de sexta aumentada F-A-D♯) (Arend, Riemann, D'Indy, Lorenz, Deliège, Gut), baseado por Riemann no principio trascendente de que tan só hai tres funcións, tónica, subdominante e dominante (I, IV, e V);
* O segundo grao (II) de La menor (B) (Piston, Walter 1941, Goldman 1965) (Schoenberg, Arnold, 1954), como unha sexta aumentada francesa (Fa-La-Si-Re♯), baseado no principio trascendente da proximidade no círculo de quintas co IV estando máis lonxe que o II, co Sol♯ visto como nota de paso acentuada, ou
* Como unha dominante secundaria (V/V=B, quinto do quinto, I=La, V=Mi), e polo tanto tamén cunha orixe en Si (Ergo 1921, Kurth 1920, Distler 1940), favorecendo o movemento de quinta Si a Mi e vendo o acorde como un acorde de sétima cunha quinta rebaixada (Si-Re♯(Re♮)-Fa♯-La).
* Fa ou Si en La: Considerando o Sol♯ como unha apoiatura, o acorde pode ser interpretado como un tipo de sexta aumentada, especificamente a sexta aumentada francesa (Fa La Si Re♯ = Fa Si Re♯ (Sol♯-)La).

D'Indy (1903, p.&nbsp;117), quen analiza o acorde como a IV segundo o principio transcendental de Riemann (como expresou Serge Gut: "a máis clásica sucesión no mundo: Tónica, Subdominante, Dominante" (1981, p.&nbsp;150)) e rexeita a idea dunha "sétima rebaixada", elimina, "todas as notas artificiais, disonantes, xurdidas exclusivamente do movemento melódico das voces, e polo tanto alleas ao acorde," concluíndo que o acorde de Tristán é "non máis que unha subdominante na tonalidade de La, derrubado sobre si mesmo melódicamente, a progresión harmónica representada así:

miniatura|220px|Acorde de Tristán segundo D'Indy: IV6 en IV6-V, como mostrado en Nattiez.

"Isto é o máis simple no mundo," tan só un sofisticado acorde de sexta.

Deliège, independentemente, ve o Sol♯ como unha apoiatura do La, descrito como

#### Análise non funcional 
As análises non funcionais están baseadas na estrutura (máis que función), e están caracterizadas por caracterizacións verticais ou análises lineais. As caracterizacións verticais inclúen a interpretación da base do acorde como no
* sétimo grao (VII) (Ward 1970, Sadai 1980), de Fa♯ menor (Mi♯) (Kistler 1879, Jadassohn 1899)

As análises lineais inclúen iso de Noske (1981: 116-17) e Schenker foi o primeiro en analizar o motivo por completo seguindo explicacións melódicas. Schenker e posteriormente Mitchell compararan o acorde de Tristán cun xesto disonante contrapuntístico da fuga en Mi menor do Libro I do *Clave ben temperado* (cf. Schenker 1925-1930 II: 29).

William Mitchell, dende unha perspectiva Schenkeriana, non ve o Sol♯ como unha apoiatura porque a liña melódica (óboe: Sol♯-La-La♯-Si) ascende ao Si, convertendo o La nunha nota de paso. Esta suba de terceira menor reflectido pola liña descendente (violonchelos: Fa-Mi-Re♯, corno inglés: Re), un descenso de terceira menor, convertendo o Re♯, como o La♯, nunha apoiatura. Isto converte o acorde nunha sétima diminuída (Sol♯-Si-Re-Fa).

Serge Gut (1981, p.&nbsp;150), sostén que, "se un se concentra esencialmente nun movemento melódico, un pode ver cómo a súa forza dinámica crea un dentido de apoiatura cada vez, é dicir, ao principio de cada compás, creando un carácter febril e tenso ... deste xeito no motivo da soprano, o Sol♯ e o La♯ son escoitados como apoiaturas, como o Fa e o Re♯ no motivo inicial." O acorde é deste xeito un acorde menor con sexta engadida (Re-Fa-La-Si) no cuarto grao (IV), aínda que é xerado por ondas .

Allen Forte, quen (1988, p.&nbsp;328) identifica o acorde como un conxunto atonal, 4-27 (acorde de sétima semidiminuída) mais entón "elixe poñer esta consideración en segundo plano, mesmo terceiro comparado co aspecto máis dinámico da obertura, que é claramente o motivo de ascenso a gran escala que desenvolve na voz superior, nesta proxección enteiramente lineal do acorde de Tristán cambia a un terceiro nivel, Sol♯'-Si'-Re"-F♯"."

Schoenberg (1911, p.&nbsp;284) o describe como un "acorde errante [vagierender Akkord]... pode vir de calquera lado".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Acorde sintético
* Acorde de Elektra
* Acorde místico
* Acorde de Petrushka
* Acorde Psalms

### Bibliografía 
* Bailey, Robert (1986). *Prelude and Transfiguration from Tristan and Isolde* (Norton Critical Scores). ISBN 0-393-95405-6. Contén a partitura de orquestra completa, así como un amplo debate do Preludio (especialmente o acorde), bosquexos de Wagner, e ensaios de varios analistas.
* Kurth, Ernest (1920). *Romantische Harmonik und ihre Krise in Wagners "Tristan"*.
* Magee, Bryan (2002). *The Tristan Chord: Wagner and Philosophy*. ISBN 0-8050-7189-X.
* Nattiez, Jean-Jacques (1990). *Wagner androgyne*. ISBN 2-267-00707-X. Contén unha discusión sobre o acorde de Tristán como "andróxeno". Edición en inglés de 1997 (traducida por Stewart Spencer) ISBN 0-691-04832-0.
* Stegemann, Benedikt: Theory of Tonality. Theoretical Studies, Wilhelmshaven, Noetzel 2013, ISBN 978-3-7959-0963-5

### Ligazóns externas 
* Algunhas aparición do acorde de Tristán en partituras da Petrucci Music Library