Aciclovir

**Aciclovir** é a Denominación común internacional (DCI) dun fármaco antiviral análogo da guanosina. Outros usos son a prevención de infeccións por citomegalovirus despois dun transplante e de infeccións debidas ao virus de Epstein-Barr (mononucleose infecciosa).

É unha das medicinas incluídas na Lista de medicinas esenciais da Organización Mundial da Saúde, na que se inclúen as medicinas máis importantes necesarias nun sistema sanitario. Comercialízase con nomes de marca como **Cyclovir** e **Zovirax** entre outros. O nome químico do produto é **acicloguanosina** (**ACV**).

## Aplicacións médicas 
miniatura|Pílulas de 400 mg de aciclovir.

O aciclovir úsase para o tratamento das infeccións polo virus herpes simplex e polo virus varicela zóster, entre o que se inclúe as seguintes aplicacións:
* Herpes simplex xenital (tratamento e prevención)
* Herpes simplex labial (ampolas labiais)
* Herpes zóster
* Varicela aguda en pacientes con inmunodeficiencia
* Encefalite por herpes simplex
* Infección por HSV mucocutáneas agudas en pacientes inmunocomprometidos
* Herpes ocular e blefarite por herpes simplex (unha forma crónica de infección herpética ocular)
* Prevención de infeccións pr virus herpes en persoas inmunocomprometidas (como en persoas sometidas a quimioterapia contra o cancro)

Porén, o aciclovir oral non parece que faga descender o risco de sufrir dores no herpes zóster. Nas persoas con herpes ocular, o aciclovir é máis efectivo que a idoxuridina ou vidarabina no número relativo de casos de éxito na curación dos ollos.

O aciclovir intravenoso é efectivo para tratar condicións médicas graves causadas por diferentes especies de virus da familia dos herpes, incluíndo os que causan infeccións locais localizadas por virus herpes, herpes xenital grave, varicela e encefalite. Tamén é efectivo en infeccións herpéticas sistémicas ou traumáticas, eccema herpético e meninxite por herpes simplex.
As *revisións* dos datos das investigacións realizadas desde a década de 1980 indican que ten certo efecto en reducir a cantidade e duración de lesións sempre que o aciclovir se aplique nun estadio inicial dun gromo. Investigacións recentes atoparon que o aciclovir tópico é efectivo nos estadios inicial e final do gromo e melloraron a certeza estatística e a metodoloxía con respecto a estudos previos. Os ensaios co aciclovir indican que este axente non serve para a prevención da transmisión do VIH, pero pode axudar a facer máis lenta a progresión da infección por VIH en persoas que non están seguindo a terapia antirretroviral habitual. Este descubrimento enfatiza a importancia de comprobar estratexias simples e baratas distintas da terapia antirretroviral habitual, como pode ser o propio aciclovir e o cotrimoxazol, en persoas infectadas polo VIH.

### Embarazo 
Os CDC dos Estados Unidos e outras institucións declararon que se pode utilizar o aciclovir durante o embarazo para tratar episodios iniciais ou recorrentes graves de herpes xenital. Do mesmo modo, tamén se pode utilizar o aciclovir por vía IV en infeccións graves por HSV (especialmente HSV diseminado). Os estudos feitos en ratos, coellos e ratas sobre a administración de aciclovir (con doses de máis de 10 veces o equivalente do que se usa en humanos) durante a organoxénese non puideron demostrar que se produciran defectos de nacemento. no día 10 da xestación mostraron que se producían anomalías no rabo e cabeza.

O aciclovir excrétase no leite humano, polo que se recomenda precaución nas mulleres que están a dar o peito. En estudos limitados observouse que os nenos lactantes están expostos a aproximadamente un 0,3&nbsp;mg/kg/día cando se lle administra oralmente o aciclovir á nai. Se as nais que están a dar o peito teñen lesións herpéticas preto da mama, debería evitarse dar o peito.

## Efectos adversos 
### Terapia sistémica 
As reaccións adversas comúns (≥1% dos pacientes) asociadas coa terapia con aciclovir sistémico (oral ou IV) inclúen: náusea, vómito, diarrea, encefalopatía (só por vía IV), reaccións no sitio de inxección (só con IV) e dor de cabeza. En doses altas hai informes de alucinacións. Efectos adversos infrecuentes (0,1–1% dos pacientes) son: axitación, vertixe, confusión, mareos, edema, dores articulares, dor de gorxa, estrinximento, dor abdominal, perda de pelo, erupcións cutáneas e debilidade. Os efectos adversos raros (1/2) do aciclovir depende do grupo de idade; os neonatos teñen unha t1/2 de 4 horas, os nenos de 1 a 12 anos teñen unha t1/2 de 2 a 3 horas, mentres que os adultos teñen unha t1/2 de 3 horas. Foi codescuberto por Howard Schaffer, Robert Vince, S. Bittner e S. Gurwara que traballaron sobre o análogo da adenosina acicloadenosina, que mostraba unha prometedora actividade antiviral. Despois, Schaffer traballou para a compañía Burroughs Wellcome e continuou o desenvolvemento do aciclovir con Gertrude B. Elion. En 1979 rexistrouse unha patente nos Estados Unidos sobre o aciclovir no que Schaffer figura como inventor.

Posteriormente, Vince seguiu os traballos inventando o abacavir, un fármaco *análogo de nucleósido inhibidor da transcriptase inversa* (nRTI) para pacientes de VIH. Elion foi premiada co Premio Nobel de Medicina de 1988, en parte polo desenvolvemento do aciclovir. Richard Whitley, un investigador da Universidade de Alabama en Birmingham e pioneiro da terapia antiviral, foi o primeiro que utilizou con éxito o fármaco en humanos.

## Nomes comerciais 
Entre os nomes de marca cos que se comercializa están: **Cyclovir**, **Herpex**, **Acivir**, **Acivirax**, **Zovirax**, **Zoral**, **Xovir** e **Imavir**.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Valaciclovir
* Idoxuridina

### Bibliografía 
* 
* Harvey Stewart C. in Remington’s Pharmaceutical Sciences 18th edition: (ed. Gennard, Alfonso R.) Mack Publishing Company, 1990. ISBN 0-912734-04-3.
* Huovinen P., Valtonen V. in Kliininen Farmakologia (ed. Neuvonen *et al.*). Kandidaattikustannus Oy, 1994. ISBN 951-8951-09-8.
* Périgaud C., Gosselin G., Imbach J. -L.: Nucleoside analogues as chemotherapeutic agents: a review. Nucleosides and nucleotides 1992; 11(2–4)
* Rang H.P., Dale M.M., Ritter J.M.: Pharmacology, 3rd edition. Pearson Professional Ltd, 1995. 2003 (5th) edition ISBN 0-443-07145-4; 2001 (4th) edition ISBN 0-443-06574-8; 1990 edition ISBN 0-443-03407-9.

### Ligazóns externas 
* U.S. National Library of Medicine: Información de fármacos, Portal do Aciclovir