open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
José Porrúa Valdivieso

**José Porrúa Valdivieso**, nado en Corcubión en 1822 e finado en Cienfuegos, Cuba, en 1913, foi un avogado, político e xornalista galego.

## Traxectoria 
Emigrou a Cuba a mediados do século XIX, instalouse en Cienfuegos. Foi alcalde de Cienfuegos dende 1872 e despois deputado provincial en 1879. Foi fundador e director do periódico *El Avisador Galaico* con Domingo Devesa Naveiro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Lamela, Luis: "Un corcubionés, alcalde de Cienfuegos y editor del primer periódico en gallego de Cuba" *La Voz de Galicia*, 2/2/2017.
Sobrino

O apelido **Sobrino**, de orixe portuguesa, que pasou a Galicia,GEG pode referirse, entre outros, a:
* **Jon Sobrino** (1938), xesuíta español, teólogo da liberación.
* **Carlos Sobrino Buhigas** (1885 - 1978), pintor galego, irmán do seguinte.
* **Ramón Sobrino Buhigas** (1888 - 1946), naturalista, irmán do anterior.
* **Francisco Sobrino Iglesias**, médico do século XIX.*EGU*
* **Francisco Sobrino Iglesias** (1824-1881), erudito e pintor galego.https://museobelasartescoruna.xunta.gal/gl/coleccion/autores/sobrino-iglesias-francisco
* **Cándido Sobrino Lomba** (1928-1901), escultor galego.
* **Ramón Sobrino Lorenzo-Ruza** (1915 - 1959), arqueólogo, fillo de Ramón Sobrino Buhigas.
* **María Luisa Sobrino Manzanares** (1943), historiadora da arte galega.
* **Xosé Guillermo Sobrino Mosteirín** (1947), pintor galego.
* **Carlos Sobrino Rivas** (1861 - 1927), pianista galego.
* **Luís Sobrino Rivas** (†1907), médico, pai de Carlos e Ramón Sobrino Buhigas.
* **Agustín Sobrino Vicente** (1853 - 1930), alcalde da Guarda.

## Véxase tamén 
* **José Darse Sobrino** (Porto 1874 - A Guarda 1932), xornalista.
* **José Manuel Fernández Sobrino** (?), xornalista galego.
* **Xesús Gómez Sobrino** (1935), sacerdote e intelectual galego.
* **Agustín González Sobrino** (? - ?), alcalde republicano da Guarda.
* **Amador Pérez Sobrino** (†1898), xornalista galego.
* **Buenhijo Pérez Sobrino** (1869 - 1940), alcalde de Redondela, irmán do seguinte.
* **Dositeo Pérez Sobrino** (1877 - 1954), impresor galego, irmán do anterior.
* **Rafael Salcidos Sobrino** (? - ?), alcalde falanxista da Guarda.
* **Maximino Sanmartín Sobrino** (1926), escritor galego.
El Avisador (Pontevedra)

***El Avisador*** foi un xornal editado en Pontevedra en 1881.

## Traxectoria 
En xaneiro de 1881 *El Anunciador* tivo unha denuncia pola súa política liberal, polo que suspendeu a súa publicación. Para substituílo apareceu ***El Avisador*** a finais de xaneiro. Publicouse os días que durou a sanción. Aínda se publicaba a mediados de febreiro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* *El Anunciador*
* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra
Carmina Paraíso

**Carmina Paraíso Santolaria**, nada en Huesca  en 1959, é unha poeta e mestra da escola. Ensina aragonés dende o ano 2002 nalgunhas aldeas do Val de Tena (CRA "*Alto Gállego*") e Jaca (CEIP "*Monte Oroel*", CEIP "*San Juan de la Peña*" e do IES "*Pirineos*"), e é membro do Consello d'a Fabla Aragonesa. Colaborou no programa en movemento *Charramos* de Radio Huesca, e nas revistas *Siete de Aragón* e *Fuellas*.

É a autora de *China chana. Unidad didáctica de acercamiento a la lengua aragonesa*, publicado por Edelvives e o concello de Zaragoza (2006). Os dialectos de Aragón central e meridional, falados no val do Garona e na serra de Lobarre, Caballera e Gratal, son a base do aragonés empregado na súa poesía.

## Obra poética 
* *Zeños* (Premio literario Vila de Siétamo, accésit de poesia), 1999
* ''Pardos d'Arpán* (Premio literario Vila de Siétamo, Premio especial Semontano, 2003).
* *Plumión de Cardelina* (Premio literario Vila de Siétamo, Premio especial Semontano, 2005).
* *Si o tiempo me acompaña* (Premio literario Vila de Siétamo, Premio xeral de poesía, 2007).
* *A escondeducas en l'alcoba* (gañadora do Premio Arnal Cavero 2007 do Goberno de Aragón).
**En tierra mantornata'' (Premio Ana Abarca de Bolea, 2018)
José Luis González Bernal

**José Luis González Bernal**, nado en Zaragoza (comarca de Zaragoza) o 30 de marzo de 1908 e finado en París (Francia) o 18 de novembro de 1939, foi un pintor e debuxante aragonés do movemento surrealista.

Fixo a súa formación artística na Escola de Artes e Oficios de Zaragoza, que completou dende 1929 en París, e onde coñeceu o surrealismo. De ideoloxía anarquista, ó estoupar a Guerra Civil española volveu á pensínsula a defender a Segunda República Española malia a súa fráxil saúde, morrendo pouco despois de rematar a guerra no exilio en París.

A súa obra foi descoñecida en España por motivos políticos até a metade dos anos 1970, cando remataba a ditadura franquista, momento no que se recoñeceu o seu papel destacado nas vangardas artísticas aragonesas dos anos 30.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Juan José Luis González Bernal*  na *Gran Enciclopedia Aragonesa*
Mariano Arregui Canela

**Mariano Arregui Canela**, nado o 3 de setembro de 1937 en Ricla (Aragón) e finado o 18 de agosto de 2010 en Tarragona (Cataluña), foi un importante cantante de xota aragonesa.

## Traxectoria 
Con só 7 anos gaña o seu primeiro premio de xota en L'Almunia de Donya Godina, feito que fixo que decidise trasladase a Zaragoza para recibir clases de Pascuala Perié. No ano 1948 gaña o seu primeiro premio de *Radio Zaragoza*.

Co cambio de voz queda algúns anos sen moita actividade, pero no ano 1960 gaña o primeiro premio do concurso que organiza a Agrupación Artística Aragonesa en lembranza de Pilar Gascón. Catro anos despois, en 1964, obtén o 2º premio do certame de xota do Concello de Zaragoza, e no ano seguinte o 1º premio.

En 1969, proclamouse por primeira vez campión de Aragón de xota no Teatro Principal de Zaragoza. No ano 1975 obteu o primeiro premio nun concurso nacional de xota organizado na vila de Epila, ademais de gañar por segunda volta o campionato de Aragón.

En 1976, volveu gañar en Epila e por terceira vez, no escenario do Teatro Principal, o campionato de Aragón. En 1977, ademais de volver gañar en Epila a Deputación Provincial de Zaragoza concédelle o prestixioso *Premio Santa Isabel*.

En 1979, gañará o cuarto campionato de Aragón e en 1980 queda segundo no concurso en homenaxe a Demetrio Galán Bergua, gañando tamén ese mesmo ano o 4 concurso de misas aragonesas patrocinado polo Cabido do Pilar de Zaragoza e a Deputación Xeral de Aragón. En 1981, nunha homenaxe na súa vila natal, Ricla, déuselle a unha praza o seu nome.

En outubro de 1984 fai historia, logrando o quinto campionato de Aragón de xota, converténdose no cantante que máis veces se fixo con este premio.

Morreu o día 18 de agosto de 2010 no *Hospital Joan XXIII* de Tarragona despois de sufrir un derramo cerebral o día 16 de agosto, mentres pasaba as vacacións de verán coa súa familia en Salou.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Información na páxina de Ricla 
*Información en www.zaragoza-ciudad.com
El Defensor de Granada

***El Defensor de Granada*** foi un xornal español de ideoloxía liberal-progresista e editado en Granada entre finais do século XIX e o primeiro terzo do século XX. Desapareceu tras o estalido da Guerra civil española.

Dende 1907 pertenceu á Sociedade Editorial de España.

## Historia 
Fundado en 1880 por Luis Seco de Lucena Escalada, na súa etapa inicial o diario contou co financiamento e o apoio valioso de José Genaro Villanova, rico empresario e político granadino. O seu ámbito de difusión circunscribíase á cidade de Granada. En 1907 uniuse á Sociedade Editorial de España —posteriormente reconstituída como Sociedad Editora Universal—, empresa que xa era propietaria doutros destacados xornais de ámbito nacional como *El Imparcial* ou *El Heraldo de Madrid*.

O xornal converteuse no principal voceiro do liberalismo, o laicismo, a modernización do país e a rexenaración política, o que lle proporcionou un amplo público e lle permitiu gañar máis influencia que outros xornais. En 1927 tiña unha tirada de 12.000 exemplares diarios, o que o convertía no xornal máis importante de Granada. No eido xornalístico local, os seus principais competidores daquela eran o *Noticiero Granadino*, *La Publicidad *e en menor medida *La Gaceta del Sur*.

Nos derradeiros doce anos de existencia, foi dirixido polo eminente escritor e xornalista Constantino Ruiz Carnero, que tamén destacou na súa faceta política e chegou a ser alcalde de Granada por un breve período. Tras a proclamación da Segunda República Española, durante a década de 1930 *El Defensor de Granada* manifestouse claramente como simpatizante polo novo réxime. Nestes anos o seu principal rival xornalístico foi o xornal *Ideal*, de inspiración católica e conservadora.

Coincidindo co comezo da Guerra Civil Española, o 20 de xullo de 1936 *El Defensor de Granada* foi clausurado por mandato dos militares golpistas, sendo as súas instalacións asaltadas. A propiedade quedou incautada polas forzas sublevadas. O seu director foi detido días máis tarde, o 27 de xullo, e asasinado un día sen determinar de principios de agosto de 1936. A represión tamén alcanzou a outro dos seus xornalistas, Eufrasio Martín, cuxa esposa foi asasinada en lugar del —por non atoparse en Granada—. A contenda supuxo, en definitiva, a desaparición do diario.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* El Defensor de Granada na Biblioteca Virtual de Andalucía.
Itxaro Borda

**Itxaro Borda**, nada en Baiona o 29 de marzo de 1959, é unha escritora vasca en lingua éuscara.

## Traxectoria 
Itxaro Borda naceu en Baiona.
* *Krokodil bat daukat bihotzaren ordez* (1986). 
* *Bakean ützi arte* (1994).
* 2010: Premio Rosalía de Castro do Centro PEN Galicia.

## Notas
Sociedad Editora Universal

**Sociedad Editora Universal** (ás veces chamada «El Trust»)  foi unha importante empresa editorial e xornalística española que existiu durante as décadas de 1920 e 1930.
Esta empresa foi a sucesora da Sociedad Editorial de España, propietaria dun grupo de xornais na España da restauración. O grupo estaba formado por *Heraldo de&nbsp;Madrid*, *El Liberal de Madrid*, *El Liberal* de Sevilla, *El Defensor de Granada*, *El Liberal* de Murcia, a revista *Royal* e o semanario *La Moda Práctica.*

## Historia 
A sociedade constituíuse en 1923 cando os irmáns Manuel Busquets e Joan Busquets, xunto ó avogado Amadeu Hurtado, adquiriron o "trust" xornalístico Sociedad Editorial de España. Todos eles formaron o núcleo de accionistas até 1927, cando Hurtado se desvinculou da empresa. O administrador, Antonio Sancristán Zavala, foi o impulsor do acordo e anos máis tarde converteuse tamén en accionista. Os principais diarios da empresa eran o *Heraldo de Madrid* e *El Liberal*, ambos con sede na capital de España. Pola súa banda, *El Liberal* de Sevilla converteuse no principal diario da rexión andaluza, cunha tirada diaria de 50.000 exemplares.

A Sociedad Editora Universal foi un grupo editorial de grande éxito durante os seus anos de actividade, especialmente na etapa republicana, cando repartía dividendos do 11% do capital ós seus accionistas e emprendía fortes investimentos en maquinaria, como a rotativa Wifag encargada en Suíza en 1936. A estabilidade na propiedade foi a chave do crecemento dos xornais da sociedade que, no caso de *Heraldo de Madrid*, rompeu todas as marcas e tivo nestes anos unha traxectoria ascendente —en contraste co Liberal, que entrou nunha etapa de decadencia—. Isto supuxo que a empresa fose economicamente rendible, a diferenza dalgúns dos seus rivais como La Papelera Española, e permitise acometer —entre 1934 e 1936— unha forte expansión do capital social, que aumentou desde 1,8 millóns de pesetas até os 5 millóns.

Tras o estalido da Guerra Civil Española en xullo de 1936, a empresa sufriu as vicisitudes da contenda. Os xornais da sociedade foron incautados pola&nbsp;Falanxe Española a medida que as tropas franquistas entraban nas cidades españolas. O director do Defensor de Granada, Constantino Ruiz Carnero, morreu durante a represión na súa cidade, mentres que *El Liberal* de Sevilla foi arrasado polas tropas de Queipo de Llano cando este advertiu que se tentaban imprimir panfletos contrarios á sublevación militar. As publicacións que quedaron en zona republicana continuaron editándose baixo a xestión de comités obreiros. As instalacións de *Heraldo de Madrid* e *El Liberal* de Madrid na rúa do Marqués de Cubas foron ocupadas por un grupo de falanxistas o 27 de marzo de 1939, coincidindo co final da contenda.

Os bens de produción da sociedade foron incautados por FET e das JONS, e nunca foron devoltos nin indemnizados os seus propietarios a pesar das innumerables xestións realizadas desde data tan temperá como 1947 e até a máis recente iniciativa, tratada no Congreso dos Deputados en novembro de 2009.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Ecosia

**Ecosia** é un motor de busca de Internet que traballa xunto ao buscador Bing, e que doa o 80% das súas ganancias a organizacións ecoloxistas sen ánimo de lucro, cun obxectivo actual de plantar árbores.
Definido como un "negocio social", Ecosia é unha compañía sen emisións de CO2 que apoia a transparencia financeira, e está certificada por B-labs como unha Benefit Corporation. A súa sede atópase en Berlín, e conta cun equipo que varía entre sete e trece membros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* www.ecosia.org
José María Madrigal

**José María Madrigal Agulla**, finado en Pontevedra en xaneiro de 1884, foi un impresor e xornalista galego.

## Traxectoria 
Fillo de Santiago Madrigal e Josefa Agulla Mariño. Dono dunha imprenta na rúa Michelena de Pontevedra, foi fundador e propietario de *El Anunciador*, do que foi director até 1879.

## Notas
Sabre (homónimos)

* **Sabre**, arma branca curva e, xeralmente, dun só fío, pensada para cortar, habitualmente usada en cabalaría e oficiais de infantaría.
* **Sabre (esgrima)**, arma do deporte da esgrima e o nome da especialidade dese deporte onde se practica con esta arma.
Sabre

[dereita|miniatura|303x303px|[Húsar alado polaco e o seu sabre, 1614.]]

O **sabre** é unha arma branca curva e, xeralmente, dun só fío, pensada para cortar, habitualmente usada en cabalaría e infantaría (oficiais) no século XIX e mesmo XX. Este carácter curvo da folla e o seu fío único, diferenza tradicionalmente o sabre da espada.

Esta arma branca é de tallo e xurdiu pola necesidade da velocidade en combate. Esta velocidade lógrase ao cortar e non deixar incrustada a folla da arma no corpo do adversario (ao contrario da maioría das espadas dunha man, que son de estocada).
[dereita|miniatura|Sabre do [Primeiro Imperio Francés.]]
A curvatura, que está situada xeralmente desde a punta até a metade do sabre, xera un tallo profundo. Esta curvatura pretende conseguir, en teoría, que un home a cabalo, ao descargar o brazo con esta arma, debuxe un amplo círculo sobre o infante logrando que no punto de corte o sabre sempre sexa tanxencial. Por esta razón non se ensarta, senón que corta, co que aumenta a ferida sen cravar a arma. Debido a iso os sabres pensados para cabalaría teñen unha gran curvatura, son case circulares; os pensados para infantaría posúen unha curvatura menor, pois debe concederse importancia á función defensiva: manter afastado o inimigo e parar os seus golpes.

Baixo estas consideracións, a tradicional catana xaponesa é tecnicamente un tipo de sabre. Na actualidade o sabre está totalmente descartado como arma ofensiva; a súa única función é a de complemento de uniforme e distintivo de mando do oficial do exército. Por esta razón a calidade dos materiais para a súa confección minguou notoriamente.

## O sabre como arma de esgrima 
miniatura|En vermello, as partes do corpo que poden ser *tocadas* con sabre.

O sabre moderno é, xunto coa espada e o florete, unha das tres armas de esgrima. Esta deriva da arma que usaban os soldados de cabalaría. Ten un protector en forma de cunca, que se curva baixo a man, e unha folla en forma de T en sección transversal. A lonxitude do sabre é de 90 cm e o seu peso máximo é de 500 g. Os tocados ou puntos pódense conseguir cunha estocada coa punta ou producindo un corte co fío da folla. O branco válido é todo o corpo de cintura para enriba, incluíndo cabeza e brazos. Os asaltos de sabre son os máis rápidos e áxiles en esgrima, polo que requiren unha boa forma física.

## O sabre na danza do ventre 
A danza do sabre (*raks al sayf*) é orixinaria da danza marcial tradicional de Exipto *O Ard*, que é realizada por homes que levan os sabres en forma vertical, listos para pelexar, mentres bailan. *Raks al Sayf* implica balancear o obxecto sobre a cabeza, cadeira, estómago, ombreiros etc. Non existe moita documentación que indique que a danza do sabre bailada por mulleres sexa común, salvo algunhas pinturas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía en inglés 
* Nicolle, D. (2007) *Crusader Warfare: Muslims, Mongols and the struggle against the Crusades.* Hambledon Continuum. ISBN 1-84725-146-3, ISBN 978-1-84725-146-6

### Outros artigos 
* Lanza
* Espada
* Tomahawk (machada)
* Catana
* Coitelo
* Baioneta
Mensaxeiro, mensaxeira

[miniatura|Mensaxeiro ou carteiro, impresión colorada a man por [Felice Beato, (Xapón) entre 1863 e 1877.]]
miniatura|Imaxe onde se pode ver unha estafeta en acción, gravado en cobre de 1648.
O  **mensaxeiro** ou **correo** era a persoa que tiña o oficio de levar a correspondencia epistolar, "*a pé*" ou "*a cabalo*", utilizando (ou non) as postas situadas nos camiños (separadas unha doutra entre dúas e tres leguas, para facilitar que os mensaxeiros ou outros viaxeiros tivesen cabalos de recambio, para ir con toda dilixencia dun lugar a outro, mesmo entre países diferentes).

Tiñan como misión facer pasar duns puntos a outros os pregos e cartas do goberno e os particulares por certo prezo correspondente ás distancias e ao coidado que esixía tan importante servizo. O mensaxeiro non só era un empregado do goberno, senón que estaba suxeito en temas de xurisdición civil e criminal nos seus propios tribunais privativos, é dicir, nas provincias por medio de subdelegados que coñecían en primeira instancia as causas relativas ao ramo e os empregados do mesmo e na corte por medio dunha xunta suprema que entendía en grao de apelación das causas que se lle levaban das subdelegacións.

Os correos (así como os condutores e postillóns) que ían de oficio, permitíaselles levar calquera tipo de arma prohibida e non podían ser detidos polas xustizas por motivo de débeda nin sequera todo de delito, a non ser que este fose digno de pena corporal. En caso de detención, se non había na vila ningún administrador de posta que nomease, a xustiza nomeaba sen dilación outro correo que servise en lugar do detido, e instruír no prazo de vinte e catro horas as primeiras dilixencias que remitían o reo en xuíz competente. Podían ser detidos pois, pero tiña que ser en casos de sospeita fundamentada.

Na actualidade enténdese por estafeta (que antes era o mensaxeiro) a casa ou lugar onde se reciben e dan as cartas e por *posta*&nbsp;a casa ou lugar onde están as postas.

## Estafeta de correos 
miniatura|Mensaxeiro militar xaponés en bicicleta en Cossacks en 1904.|esquerda
Noutro tempo entendíase por estafeta, palabra que derivou do italiano  *Staffa,&nbsp;*un correo que levaba un único paquete ou mensaxe dun lugar a outro (camiñando ou a cabalo) cunha escolta de dous guías ou condutores que confirmaban a importancia do envío. Posteriormente, a estafeta corría a mesma acometida a través dos camiños pero sen estes dous guías. A&nbsp;estafeta era máis ou menos un correo: menos que un correo, porque este estaba encargado de varios despachos e máis que un correo, a estafeta tiña a misión de levar oficialmente unha única noticia, pero era unha noticia de alta importancia. Hoxe en día, unha estafeta é o establecemento onde se depositan as cartas para o seu envío e recóllense as recibidas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Caixa do correo
* Miguel Strogoff
* Historia postal
* Correo
* Selo postal

### Ligazóns externas 
*
Bill Aston

**William "Bill" Aston** (nado o 29 de marzo de 1900, en Hopton, Staffordshire, finado o 4 de marzo de 1974, en Lingfield, Surrey) foi un piloto británico de carreiras que participou en tres Grandes Premios do Campionato do Mundo, en , cando o campionato disputouse baixo as normas da Fórmula 2, co seu propio equipo Aston Butterworth.

Antes de tomar parte nas carreiras dos Grandes Premios do Campionato do Mundo, Aston foi piloto de probas e piloto de motocicletas. Pasouse á competición das catro rodas cun Cooper-JAP na Fórmula 3 e máis adiante debutou na Fórmula Dúas. Estivo preto de gañar unha carreira en Chimay en 1951, pilotando un Cooper de 1.100 c.c., pero o seu coche fallou na última volta. Nese mesmo ano estableceu unha marca mundial de velocidade de 500cc en Montlhéry nun Cooper aerodinámico, equipado cun motor bicilíndrico en V J.A.P..

En 1952 uniuse á  Archie Butterworth para construír o Aston Butterworth, un coche que correu bastante ben, pero desafortunadamente non era moi fiable. Participou co coche no Gran Premio de Alemaña de 1952, pero fallou na segunda volta. No Gran Premio de Italia de 1952 non puido cualificar. Aston correu con 60 anos, cun Mini e un Jaguar antes de retirarse.

### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén 
*Robin Montgomerie-Charrington

### Ligazóns externas 
*Bill Aston profile at The 500 Owners Association
Kurt Ahrens Jr.

**Kurt Karl-Heinrich Ahrens**, tamén coñecido como **Kurt Ahrens Jr.**, nado o 19 de abril de 1940 en Braunschweig, Alemaña é un expiloto de coches deportivos e coches de turismo que participou en varias carreiras do Gran Premio de Alemaña de Fórmula 1.

thumb|left|Kurt Ahrens Jr. pilotando un Brabham F2 en 1969.

O seu pai, Kurt Ahrens Sr., foi un campión alemán de Speedway que competiu contra o seu fillo durante 5 anos. Kurt Ahrens Jr. comezou en 1958 cun Cooper-Norton de Fórmula 3 e gañou o título da Fórmula Júnior en 1961 e 1963, cando retirouse o seu pai.

Entón competiu na Fórmula 2 e estivo presente cando Jim Clark morreu en Hockenheimring en 1968. Debido á lonxitude da pista de Nürburgring, era posible participar no Gran Premio de Alemaña con coches de Fórmula 2. Participou principalmente con Brabhams do equipo de carreiras Caltex Racing, e foi invitado a pilotar un Brabham-Repco F1 no chuvioso Gran Premio de Alemaña de 1968.

En 1968, Kurt uniuse tamén ao equipo de autos deportivos de fábrica de Porsche e compartiu a vitoria con Jo Siffert no evento dos 1000&nbsp;km. de Austria. Co-pilotou o Porsche 917 "long tail" ("cola longa") que logrou a pole nas 24 Horas de Le Mans de 1969 e nas 24 Horas de Le Mans de 1970, pero ningún dos dous coches terminou. En 1970, asociouse con Vic Elford para gañar os 1000 km. de Nürburgring nun Porsche 908.

Ahrens retirouse logo de 1970, orgulloso de non estrelarse nunca nunha carreira. Sufrira unha saída a alta velocidade en abril de 1970 mentres probaba un Porsche cola longa nunha mollada pista de probas en Ehra-Lessien, o coche desintegrouse, o coche pasou por debaixo da barreira Armco e partiu pola metade (como se sabía que facían), deixando a Ahrens atado coa correa polas costas.

### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* ahrens24.de
* Kurt Ahrens Jr. profile at The 500 Owners Association
Catarou

O topónimo **Catarou** pode refirirse a:

;En Galiza
***Catarou**, lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro;
***O Catarou**, lugar da parroquia das Pontes de García Rodríguez, no concello das Pontes de García Rodríguez.
Caxiao

O topónimo **Caxiao** pode referirse a:

;En Galiza
***Caxiao**, lugar da parroquia do Val de Xestoso, no concello de Monfero;
***Caxiao**, lugar da parroquia de Quintas, no concello de Paderne.
Rego Cavado

O topónimo **Rego Cavado** pode referirse a:

;En Galiza
***Rego Cavado**, lugar da parroquia do Cadramón, no concello do Valadouro;
***O Rego Cavado**, lugar da parroquia de Montouto, no concello de Abadín;
***O Rego Cavado**, lugar da parroquia de Miñotos, no concello de Ourol;
***O Rego Cavado**, lugar da parroquia da Aguarda, no concello da Pastoriza.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Regueiro Cavado**, lugar da parroquia de Igrexafeita, no concello de San Sadurniño.
Caxín

O topónimo **Caxín** pode referirse a:

;En Galiza
***Caxín**, lugar da parroquia de Rus, no concello de Carballo;
***Caxín**, lugar da parroquia de Queizán, no concello do Corgo;
***Caxín**, lugar da parroquia de San Martiño de Meis, no concello de Meis;
***Caxín**, lugar da parroquia de Mato, no concello de Taboada.
As Cazallas (homónimos)

O topónimo **As Cazallas** pode referirse a:

;En Galiza
***As Cazallas**, parroquia eclesiástica do arciprestado de Abeancos-Ulloa, na diocese de Lugo;
***As Cazallas**, lugar da parroquia de Castro, no concello de Melide;
***As Cazallas**, lugar da parroquia de San Cibrao, no concello de Melide.
O Ceao

Como topónimo **O Ceao** pode referirse a:

;En Galiza
***O Ceao**, lugar da parroquia de Pías, no concello de Lugo;
***O Ceao**, lugar da parroquia de San Vicenzo de Curtis, no concello de Vilasantar.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Cedeira (homónimos)

Como topónimo **Cedeira** pode referirse a:

;En Galiza
***Cedeira**, concello da comarca de Ferrol;
****Cedeira**, parroquia de dito concello;
*****Cedeira**, lugar de dita parroquia;
***Cedeira**, parroquia do concello de Redondela;
***Cedeira**, lugar da parroquia de Camariñas, no concello de Camariñas;
***Cedeira**, lugar da parroquia de Cospindo, no concello de Ponteceso.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***As Tecedeiras**, lugar da parroquia de Castro de Cabras, no concello de Lalín.
O Caxigo

O topónimo **O Caxigo** indica un lugar poboado por caxigos. Pode referirse a:

;En Galiza
***O Caxigo**, lugar da parroquia de Lindín, no concello de Mondoñedo;
***O Caxigo**, lugar da parroquia de Fraialde, no concello de Pol.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Os Caxigos**, lugar da parroquia de Abeledo, no concello de Abadín.
Heini Walter

**Heini Walter** nado o 28 de xullo de 1927 e finado o 12 de maio de 2009) foi un piloto de carreiras  suízo.

Participou nun Gran Premio do Mundial de Fórmula Un, o 5 de agosto de 1962. Terminou 14º, non anotando puntos do Campionato Mundial. Tamén participou en carreiras de Fórmula Un fora do Campionato.

### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Tribute to Heini Walter
As Cavadiñas

O topónimo **As Cavadiñas** pode referirse a:

;En Galiza
***As Cavadiñas**, lugar da parroquia de Fofe no concello de Covelo;
***As Cavadiñas**, lugar da parroquia de Priegue no concello de Nigrán.

## Véxase tamén
### Outras páxinas
Cedrón

Como topónimo  **Cedrón** pode referirse a:

;En Galiza
***Cedrón**, parroquia do concello de Láncara;
****Cedrón Xusaos**, lugar de dita parroquia;
***Cedrón**, lugar da parroquia de Valverde, no concello de Monforte de Lemos;
***Cedrón**, lugar da parroquia de Piñeira, no concello de Sarria.

Amais, como apelido pode referirse a:

***Vicente Goyanes Cedrón**, médico, profesor e político galego (1865-1954);
***Antonio Goyanes Cedrón**, avogado e político galego, irmán do anterior;
***Rosa Cedrón**, cantante e intérprete de violoncello galega (n. 1972).
Tony Maggs

'''Anthony Francis O'Connell "Tony" Maggs''' nado en Pretoria, Suráfrica o 9 de febreiro de 1937 e finado o 2 de xuño de 2009, foi un piloto de competición de Suráfrica. Participou en 27 Grandes Premios do Campionato do Mundo, no que debutou o 15 de xullo de 1961. Logrou tres podios e anotou un total de 26 puntos de campionato.

Era o fillo dun rico agricultor e home de negocios, Tony Maggs formou parte do equipo de Fórmula Júnior de Ken Tyrrell, nun Cooper-BMC en 1961 e compartiu o Campionato de Europa con Jo Siffert.

Maggs marchou a Scuderia Centro Sud para 1964 e pese ao feito de que o seu BRM P57 non era unha máquina moderna logrou puntuar en dúas das tres carreiras nas que logrou saír, tamén volveu a Fórmula 2 cun MRP Lola e con David Piper gañou a carreira das 9 Horas de Kyalami nun Ferrari GTO.

En , Maggs competiu soamente nunha carreira de Fórmula 1, con Reg Parnell Racing, no Gran Premio de Suráfrica de 1965 no Circuíto Prince George, pero continuou participando con éxito tanto en Fórmula 2 como en coches deportivos, pero nunha carreira nacional en Pietermaritzburg estrelou o seu Brabham e un espectador de pé nunha zona restrinxida foi golpeado e morreu. Maggs inmediatamente retirouse do deporte do motor para concentrarse nos seus intereses comerciais.

Maggs morreu o 2 de xuño de 2009, de cancro.

## Resultados completos na Fórmula 1 
(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.

## Notas
Fred Agabashian

**Levon "Fred" Agabashian** (nado o 21 de agosto de 1913, finado o 13 de outubro de 1989) foi un piloto de carreiras americano de midget cars e Indy cars.
	
## Coches Midget 
Agabashian competiu na súa primeira carreira de coches ananos na súa adolescencia. O seu primeiro campionato foi o da Northern California Racing Association de 1937 contra pilotos como Duane Carter, Lynn Deister, e Paul Swedberg. Logrou o campionato BCRA de 1946 para Jack London. Gañou os campionatos BCRA de 1947 e 1948 para George Bignotti.

## Resultados nas 500 Millas de Indianápolis 
### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Radio 
Logo da súa retirada, Agabashian fixo de comentarista deportivo para a Indianapolis Motor Speedway Radio Network (Rede de radio do circuíto de Indianápolis)], comentando de 1959-1965 e outra vez de 1973-1977.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
A Cegoñeira

O topónimo **A Cegoñeira** pode referirse a:

;En Galiza
***A Cegoñeira**, lugar da parroquia de San Vicente de Castillón, no concello de Pantón;
***A Cegoñeira**, lugar da parroquia de Anllo, no concello de Sober.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***As Cegoñeiras**, lugar da parroquia de Guillarei, no concello de Tui;
***A Cigoñeira**, lugar da parroquia de Damil, no concello de Begonte.
Andrea de Adamich

**Andrea Lodovico de Adamich** nado en Trieste o 3 de outubro de 1941 é un expiloto de carreiras de Italia. Participou en 34 Grandes Premios do Mundial de Fórmula Un, facendo a súa debut o 1 de xaneiro de 1968. Anotou un total de 6 puntos de campionato. Tamén participou en numerosas carreiras de Fórmula Un fóra do Campionato.

[miniatura|left|De Adamich pilotando un [March Engineering|March no Gran Premio de Alemaña de 1971.]]
[miniatura|right|Andrea de Adamich en 1974 en [Nürburgring pilotando un Alfa Romeo 33 TT 12]]

De Adamich naceu en Trieste, pero a familia era orixinaria de Fiume onde o seu devanceiro Andrea Lodovico de Adamich fora un comerciante rico e poderoso. Andrea de Adamich foi un impecable corredor de autos deportivos e de turismo que mostrouse sólido cando se lle pediu que correse na F1, onde foi un dos poucos pilotos de competición que usaban lentes para correr.

Gañou o Campionato de Europa de Coches de Turismo de 1966 no comezo dunha longa relación con Alfa Romeo e fixo a súa debut nun Gran Premio na carreira suráfricana onde o seu Ferrari trompeou nunha mancha de aceite. Máis adiante nesa mesma tempada gañou un torneo suramericano de F2 co Ferrari pero non foi renovado polo xigante italiano e volveu a Alfa Romeo cando volveron á F1 subministrando motores a un terceiro McLaren oficial. De Adamich só terminou unha vez en 1970 no McLaren-Alfa e non tivo máis sorte ao ano seguinte cando Alfa pasou a subministrar motores a March.

En 1972 De Adamich uniuse ao equipo Surtees e terminou nun bo 4º posto no GP de España no Jarama. En 1973 repetiu posto no GP belga en Zolder nun Brabham pero non puido terminar a tempada debido ás feridas sufridas nunha montoneira no Gran Premio do Reino Unido de 1973

De Adamich retirouse ao ano seguinte e converteuse nun respectado xornalista deportivo de televisión na súa Italia natal. Entre 1978 e 2012 dirixiu o programa de televisión "Grand Prix" en Italia.

Posteriormente foi o vicepresidente de N.Technology, que prepara os coches de carreira para Alfa Romeo.

## Rexistro de carreiras 
### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

### Resultados nas carreiras de Fórmula 1 fóra de campionatos 
(Chave) (Carreiras en **grosa** indican pole position)
(Carreiras en *cursiva* indican volta rápida)

### Resultados completos nas 24 Horas de Le Mans 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Profile on Historic Racing
Celaguantes

Como topónimo **Celaguantes** pode referirse a:

;En Galiza
***Celaguantes**, parroquia do concello da Peroxa;
****Celaguantes**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
John Love

**John Maxwell Lineham Love**, nado en Bulawayo (Zimbabwe) o 7 de decembro de 1924 e finado na mesma cidade o 5 de abril de 2005, foi un piloto de carreiras de Rhodesia. Participou en 10 Grandes Premios do Campionato Mundial de Fórmula Un, debutando o 29 de decembro de 1962. Alcanzou un podio e anotou un total de seis puntos de campionato.

## Traxectoria
Comezou a súa andaina nas carreiras de automóbiles nun monopraza Cooper F3 cun motor Manx Norton de 500&nbsp;cc despois de competir cunha motocicleta Triumph Grand Prix, coa que Love permitiu montar a Jim Redman para comezar a súa andaina nas carreiras, como recoñecemento da súa axuda Redman axudoulle na preparación e no mantemento do Cooper de Love.

Foi seis veces campión da Fórmula Un de Suráfrica na década de 1960, orixinalmente brillara na Fórmula Júnior europea en 1961-62 ao volante dun Cooper-Austin de do equipo Tyrrell Racing de Ken Tyrrell. Nun desafortunado accidente en Albi resultou cun brazo moi e frustrou as súas posibilidades de pasar a tempo completo á Fórmula Un, pero achegouse cando foi nomeado como substituto de Phil Hill no equipo Cooper oficial para o Gran Premio de Italia de 1964 en Monza.

Foi un competidor habitual no Gran Premio de Suráfrica de  a . Lideraba o Gran Premio surafricano de 1967 en Kyalami no seu Cooper con motor Climax de 2.7 L, cando un fallo no encendido incitouno a facer unha parada de precaución para recargar combustible adicional, para terminar segundo detrás do Cooper-Maserati oficial de Pedro Rodríguez.

Love dominaría a competición no sur de África nos anos 60, gañando o campionato do Fórmula un surafricano seis veces seguidas de 1964 a 1969. Tamén gañou a súa carreira de casa, o Gran Premio de Rhodesia, seis veces.

Era dono do concesionario Jaguar en Bulawayo e tiña o seu propio equipo de carreiras na década de 1980. Morreu en 2005, aos 80 anos, de cancro, en Bulawayo. 

 
### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* F1 Rejects - To Have Loved and Lost
Cesare Perdisa

**Cesare Perdisa** nado en Boloña o 21 de outubro de 1932 e finou o 10 de maio de 1998 foi un piloto de carreiras italiano.

En marzo de 1957 Perdisa retirouse das próximas 12 Horas de Sebring logo da morte do seu compañeiro Eugenio Castellotti. Castellotti morreu no circuíto de Modena cando se estrelou cun Ferrari que estaba probando para o evento. Aínda que Perdisa afirmou inicialmente que estaba renunciaba ás carreiras *por algún tempo* debido á conmoción que experimentou cando morreu Castellotti, posteriormente retirouse para sempre. Perdisa era o mellor amigo de Castellotti.

Logo da súa retirada, Perdisa volveu ser noticia en setembro de 1957 cando correu para levar a Juan Manuel Fangio e a súa esposa Andrea a un hospital de Boloña. A parella tivera un accidente no seu Lancia Aurelia de 2.5 litros mentres trataba de esquivar a un camión que entrara na autoestrada. Viaxando a preto de 160&nbsp;km/h, o coche de Fangio estrelouse contra un poste, aínda que el e a súa esposa sufriron soamente contusións.

## Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

:* Indican unidade compartida con Jean Behra
:* Indican unidade compartida con Stirling Moss
:'' Indican unidade compartida con Peter Collins e Wolfgang von Trips

## Notas
## Véxase tamén
Lontra (xénero)

***Lontra*** é un xénero de londras ou lontras que vive nas Américas. O xénero inclúe varias londras de río e a londra mariña de Suramérica *Lontra felina*. Todas as especies do xénero estaban antes incluídas no xénero *Lutra*, xunto coa londra eurasiática (a que vive en Galicia), pero posteriormente foron movidas a un xénero separado.

O xénero comprende catro especies vivas nunha especie fósil coñecida:
**Lontra canadensis*, fluvial e norteamericana
**Lontra provocax*, fluvial e suramericana
**Lontra longicaudis*, fluvial e suramericana e centroamericana
**Lontra felina*, mariña e suramericana
*† *Lontra weiri* (fósil)

## Notas
Gabriel Voisin

**Gabriel Voisin**, nado o 5 de febreiro de 1880 e finado o 25 de decembro de 1973, foi un pioneiro da aviación francés e o creador do primeiro avión máis pesado que o aire tripulado e con motor europeo capaz dun voo sostido (1&nbsp;km), circular e controlado, que realizou Henry Farman o 13 de xaneiro de 1908 preto de París. Durante a primeira guerra mundial a compañía fundada por Voisin converteuse nunha gran produtora de avións militares, destacando o Voisin III. Posteriormente cambiu ao deseño e fabricación de automóbiles de luxo baixo o nome de Avions Voisin.

## Notas
Chuck Yeager

250px|miniatura|Chuck Yeager
**Charles Elwood "Chuck" Yeager**, nado o 13 de febreiro de 1923 e finado o 7 de decembro de 2020, foi un oficial da Forza Aérea dos Estados Unidos e piloto de probas con varios récords retirado. En 1947 converteuse no primeiro piloto confirmado en superar a velocidade do son nunha aeronave.

A carreira de Yeager comezou na segunda guerra mundial como soldado raso da Forza Aérea. Despois de servir como mecánico de avións, en setembro de 1942 comezou a formarse como piloto e tras graduarse foi promovido ao rango de oficial de voo converténdose en piloto de caza co North American P-51 Mustang.

Despois da guerra Yeager converteuse en piloto de probas de moitos tipos de avións, incluídos aparellos experimentais impulsados por foguetes. Como primeiro humano en romper oficialmente a barreira do son, o 14 de outubro de 1947, voou o experimental Bell X-1 a Mach 1 a unha altura de 45 000 pés (13 700 m). Aínda que Scott Crossfield foi o primeiro en pasar de Mach 2 en 1953, Yeager pouco despois estableceu un novo récord ao chegar a Mach 2,44.

Yeager posteriormente comandou escuadróns e ás de caza en Alemaña e no Sueste asiático durante a Guerra do Vietnam, e en recoñecemento ás excelentes actuacións das súas unidades foi promovido a xeneral de brigada. A carreira de voo Yeager abrangue máis de 60 anos e levouno a todos os recunchos do mundo, incluída a Unión Soviética durante o apoxeo da guerra fría.
Veles e vents

**"Veles e vents"** (en ) é un poema de Ausiàs March, (Valencia, 1400 - Valencia, 3 de marzo de 1459) poeta e cabaleiro valenciano medieval.

## Sinopse 
Relata a historia dunha viaxe dende Italia a Valencia na procura da amada. O autor quérea mais non sabe se o seu amor é correspondido. No traxecto corre grandes perigos e pide axuda aos ventos para chegar a terra. Máis alá desta interpretación, tamén significa o amor e a invocación dos ventos provenientes de terras onde reina a cultura (siroco, levante, etc), a civilidade (o gregal e o ostro, etc) e o catalanismo (a tramontana).

## Estrutura 
O autor emprega o decasílabo clásico catalán, tamén chamado ausiasmarquià, de estrutura 4+6. Os versos son de arte maior e de rima consonante. Tamén se atopan sinalefas (exemplos: io en, no en, si atur, ...) e hiatos (exemplos: sia, faent).

## O poema na cultura popular 
Foi musicado e interpretado por varios autores. Así, Raimon incluíuno xa en 1970 nun sinxelo, de xeito que con está canción comeza a súa primeira musicación de Ausiàs March e no mesmo ano vólveo sacar no disco ''Per destruir aquell qui l'ha desert*. Posteriormente, foi retomado numerosas veces polo mesmo Raimon e por Toti Soler con Ester Formosa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Raimon canta *Veles e vents'' en YouTube.
Banda Gaites Ribeseya

A **Banda Gaites Ribeseya** (tamén **BG Ribeseya**), xorde no ano 1996 como resultado da actividade dos mozos e mozas da Escola de Música Tradicional de Ribeseya. A banda formouse dentro do proxecto do mestre gaiteiro José Ángel Hevia coñecido como “*La Bandona d’Asturies*”, e que estaba formada polas bandas de gaitas de Villaviciosa, Candás e Ribeseya, ás que despois se lles uniría a de Samartín del Rei Aurelio.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Facebook da Banda Gaites Ribeseya
Frontier Airlines

**Frontier Airlines** é unha aeroliña de baixo custo estadounidense que ten a súa sede en Denver, Colorado. A compañía, que é unha marca subsidiaria de Indigo Partners, LLC, opera voos a 54 destinos dos Estados Unidos e 5 a destinos internacionais. A aeroliña ten o seu centro de conexións no Aeroporto Internacional de Denver, e ten numerosas cidades focais por todo o país. Tamén, baixo un acordo de códico compartido con Great Lakes Airlines, a compañía conecta a pasaxeiros cos estados das Montañas Rochosas dende Denver.

## Frota 
En xaneiro de 2017 a frota de Frontier Airlines está formada polos seguintes avións: 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina da aeroliña
Evaristo Antonio Mosquera

**Evaristo Antonio Mosquera Quiroga**, nado en Monforte de Lemos en 1834 e finado en Pontevedra en outubro de 1894, foi un matemático e profesor galego.

## Traxectoria 
Foi profesor de Matemáticas do Instituto de Monforte de Lemos e catedrático dos institutos de Palencia (1871), Ourense (1882) e Pontevedra (1887), do que foi nomeado director en 1891. Foi redactor de *La Constancia* e *La Perseverancia* de Pontevedra e colaborou en *La Ilustración Gallega y Asturiana*. Finou en Pontevedra en outubro de 1894.

## Obras 
* *Ábaco aritmético ó nuevo sistema de cálculo numérico en gran parte mecánico, menos laborioso y mucho más fácil, rápido y seguro que el usual*, 1864.
* *Memoria sobre un nuevo procedimiento para la extracción de las raíces cúbicas de los números enteros*, 1872.
* *Reductor métrico y diccionario metrológico español, inglés y norteamericano*, 1876.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Umberto Maglioli

**Umberto Maglioli** nado en Bioglio Vercelli o 5 de xuño de1928 e finado en Monza o 7 de febreiro de 1999, foi un piloto de carreiras italiano. Participou en 10 Grandes Premios do Campionato Mundial de Fórmula Un, debutou o 13 de setembro de 1953. Logrou 2 podios e anotou un total de 3´33 puntos de campionato. Maglioli tamén gañou a Carreira Panamericana en 1954.

## Rexistro de carreiras
### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

:* Indica unidade compartida con José Froilán González
:* Indica unidade compartida con Giuseppe Farina e Maurice Trintignant
:* Indica unidade compartida con Jean Behra

### Resultados fóra de campionato
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida''.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Giorgio Scarlatti

**Giorgio Scarlatti** nado o 2 de outubro de 1921 e finado o 26 de xullo de 1990 foi un piloto de carreiras de Italia. Participou en 15 Grandes Premios do Campionato Mundial de Fórmula 1, debutou o 13 de maio de 1956.

A mellor tempada de Scarlatti na Fórmula Un foi como piloto de Maserati en , cando terminou sexto no Gran Premio de Pescara de 1957, perdendo por pouco as posicións puntuables cando foi superado noa últimos quilómetros por Stuart Lewis-Evans. Máis tarde logrou o seu único punto de campionato cando tomou o Maserati 250F de Harry Schell durante o Gran Premio de Italia de 1957, terminou quinto.

### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

:'' Indica unidade compartida con Harry Schell

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
El Luchador (Alacant)

***El Luchador*** foi un xornal español de ideoloxía republicana publicado en Alacant, entre 1913 e 1939.

## Historia e características 
*El Luchador* foi fundado en Alacant en 1913 por varios mozos activistas republicanos, entre os que destacaban Juan Botella Pérez, Carlos Esplá e José Alonso Mallol. A primeira redacción do diario estivo situada na trastenda propiedade da nai de Alonso Mallol. Posteriormente, o xornal quedou en mans da familia Botella, sendo dirixido por Álvaro Botella xunto ós seus irmáns Fermín e Juan. Pola súa banda, Carlos Esplá converteríase nun dos principais redactores do diario ó longo da súa existencia. Dende a súa creación, o diario tivo unha liña editorial liberal e claramente republicana.

Durante a súa existencia, foi un dos xornais máis lidos de Alacant, o que o converteu nun dos principais diarios da cidade. No contexto do republicanismo alacantino, *El Luchador* congregou ou atraeu a moitos activistas republicanos que posteriormente destacaron durante o período da Segunda República. Nese período, o diario apoiou decididamente ó Partido Republicano Radical Socialista (PRRS), o cal tiña en Alacant o seu principal feudo político. Posteriormente, apoiou á Izquierda Republicana (IR) de Manuel Azaña. O xornal continuou editándose durante a Guerra Civil, aínda que sufriu os efectos da escaseza de papel e a falta de financiamento.

En maio de 1938, a súa redacción, situada na entón rúa Ángel Pestaña —hoxe rúa San Francisco—, resultou destruída durante o chamado Bombardeo do 25 de maio. Aínda que se tentou pór en marcha de novo a súa circulación a partir de setembro de 1938, o intento acabou sendo un fracaso e o xornal desapareceu definitivamente.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Antonio Fraguas Saavedra

**Antonio Fraguas Saavedra**, nado na Fonsagrada en 1905 e finado en Madrid o 20 de abril de 1983, foi un escritor e xornalista galego.

## Traxectoria 
Fillo de Constantino Fraguas Couceiro, veterinario titular da Fonsagrada, e de Aurelia Saavedra Lastra. Cursou estudos de Dereito e Farmacia nas universidades de Santiago de Compostela e Madrid.

En 1931 ingresou na multinacional holandesa Philips na que chegou a ser Apoderado Xeral para España. Pertenceu a Falange Española, participando na guerra civil como alférez provisional. Colaborou nos periódicos *Arriba*, *7 Fechas* e *El Español*. Fundador do diario *Unidad* de Donostia.

Filmou, entre outras películas, *Danzas de España*, unha das primeiras compilacións sobre o folclore español. Foi finalista do Premio Nacional de Teatro en 1943 por *Cumbres y simas* e, posteriormente, obtivo o Premio Abraham Lincoln, o Premio Ateneo de Valladolid, o Premio Ondas e o Premio de novela Ciudad de Oviedo, ambos de novela, e os Premios Jauja e Hucha de Oro de contos.

## Obras 
* *Cumbres y simas*, 1942.
* *Don Generoso y los fantasmas*, 1961.
* *Cuesta arriba*, 1964. Premio Jauja de Cuentos.
* *Memorias de un Ford T*, 1964.
* *Unos rosales en China*, 1966. Premio Ciudad de Oviedo.
* *Don Generoso y los fantasmas*, 1968. Premio Ondas de Novela.
* *El hombre que no tenía Curriculum-vitae*, 1974.
* *Cielo santo ¡Los tecnócratas!*, 1980.

## Vida persoal 
Casou con María Ascensión de Pablo López, e foi pai de nove fillos: María, Antonio (Forges), Enrique, Berta, Isabel, María José, Rafael Fraguas (redactor de *El País*), Paloma e José María Fraguas (Pirracas, realizador de televisión).

## Recoñecementos 
* Premio Ondas 1960.
* En 2006 dedicáronlle unha rúa na Fonsagrada.

## Notas