Ángeles Alvariño

**María de los Ángeles Alvariño González**, nada en Serantes (Ferrol) o 3 de outubro de 1916 e finada en La Jolla (San Diego) o 29 de maio de 2005 e coñecida como **Ángeles Alvariño**, foi unha zoóloga, oceanógrafa e mestra galega que liderou o comezo a investigación oceanográfica global. O Instituto Español de Oceanografía botou un buque en 2012 que leva o seu nome e en 2021 o Parlamento Galego aprobou unha lei que recoñece o seu labor.

## Traxectoria 
### Nacemento e primeiros estudos 
Filla do médico Antonio Alvariño Grimaldos e da pianista en outubro de 1916. Desde nova, gustáronlle a lectura

Os seus estudos ata secundarios fíxoos no instituto Concepción Arenal de Ferrol. Na Universidade de Santiago de Compostela cursou o bacharelato e rematouno en 1933 cos traballos finais sobre dos *Insectos sociais* e *As mulleres no Quixote*. O ano seguinte múdouse a Madrid para estudar na universidade madrileña *Ciencias Naturais*. Inda que de primeiras se interesou pola medicina, o seu pai, médico, quixo que fose a outros estudos., e interesouse polo estudo do litoral galego, como a praia de Doniños. Nese centro Scripps estivo investigando ata o 1969. Para a súa investigación no centro conseguiu múltiples liñas financiamento dos departamentos federais do naval ou de pesca dos Estados Unidos.. Alí continuou co estudo da ecoloxía de quetógnatos e sifonóforos no Pacífico e na Antártico, a depredación de zooplancto e a súa relación coa supervivencia de larvas de peixes, o transporte por correntes do plancto, especies que actúan como indicadores e na dinámica oceánica.

Ocupou o seu posto no Centro de Pesca do Suroeste ata o 1987, cando se xubila. Inda que, malia a estar xubilada, colaborou como científica emérita ata o 1993.

Morreu en California en 2005 (aos 89 anos).

## Obra 
### Publicacións
#### Libros
* Alvariño, A. et al. (1951) *Anguilas y angulas: biología, pesca y consumo* (1951). Madrid: Subsecretaría de la Marina Mercante. 
* Alvariño, A. *Los Quetognatos del Atlántico: distribución y notas esenciales de sistemática* (1969). Madrid: Instituto Español de Oceanografía. Volume 37.
* Alvariño, A., Joan M. Wojtan, M. Rachel Martinez (1991) *Antarctic Siphonophores from Plankton Samples of the United States Antarctic Research Program: Eltanin Cruises for Spring, Summer, Fall, and Winter (Cruises 3-5, 8-23, 25-28, 30, 35, and 38)*. American Geophysical Union. ISBN 9780875901732
* Alvariño, A. “Chaetognatha”, páx. 18-19, na *Encyclopaedia Britannica*, 15 ed., 1974. Chicago 1974
* *España y la primera expedición científica oceánica, 1789-1794: Malaspina y Bustamante con las corbetas Descubierta y Atrevida* (2002). Santiago de Compostela. Xunta de Galicia. ISBN 84-453-3473-5

#### Revistas científicas
Algunhas das súas principais publicacións en xornais a destacar son:

* Rodríguez, O. et al. (1950) “Endocrines and Fish Migrations”, *Industrias Pesqueras*, 551-552, páx. 24-25.
* Alvariño, A. (1951) “Marine Fouling. (Incrustaciones Marinas)”, *Boletín Instituto Español de Oceanografía*, 45, páx. 1-12.
* Alvariño, A. (1952) “Massive death of fishes and Red tide”, *Industrias Pesqueras*, Vigo, 601-602, páx. 32-33.
* “Chaetognaths” (1965) *Oceanography and Marine Biology: Annual Review*. H. Barnes ed., Londres. , páx. 155-194, en *Contributions Scripps Institution of Oceanography*, 35, 1829.
* Alvariño, A. (1974) “The importance of the Indian Ocean as origin of species and biological link uniting the Pacific and Atlantic Oceans”, *Journal of the Marine Biological Association of India*, 14(2), páx. 713-722.
* Alvariño, A. (1980) “The relation between the distribution of Zooplankton predactors and Engraulis mordax (anchovy) larvae”, *California Cooperative Oceanic Fisheries Investigations Reports*, 21  páx. 150-160.

### Taxonomía 
Alvariño describiu 22 novas especies e revisou a morfoloxía en varias fases de desenvolvemento ou do ciclo sexual destas e doutras especies de zooplancto, empregando ilustracións e notas. Adicouse a especies de medusas, sifonóforos, quetógnatos e hidromedusas. As especies que describiu como novas foron

* *Sagitta bierii* Alvariño, 1961; un quetógnato (agora *Serratosagitta bierii* Alvariño, 1961)
* *Sagitta euneritica* Alvariño, 1961; quetógnato (agora *Parasagitta euneritica* Alvariño, 1961)
* *Eukrohnia bathypelagica* Alvariño, 1962; un quetógnato  
* *Enneanogonum searsae* Alvariño, 1968; un sifonóforo (aceptada como *Enneagonum hyalinum* Quoy & Gaimard, 1827) 
* *Sulculeolaria brintoni* Alvariño, 1968; un sifonóforo (aceptada como *Sulculeolaria quadrivalvis* de Blainville, 1830) 
* *Spadella gaetanoi* Alvariño, 1978;  un quetógnato
* *Spadella legazpichessi* Alvariño, 1981; un quetógnato (agora *Paraspadella legazpichessi* Alvariño, 1981) 
* *Nectocarmen antonioi* Alvariño, 1983; un sifonóforo (aceptada como *Praya dubia* Quoy & Gaimard, 1833) 
* *Heteropyramis alcala* Alvariño, 1983; un sifonóforo (aceptada como *Heteropyramis maculata* Moser, 1925) 
* *Thalassophyes ferrarii* Alvariño, 1983; un sifonóforo (aceptada como *Crystallophyes amygdalina* Moser, 1925)  
* *Lensia eltanin* Alvariño, 1984; un sifonóforo (aceptada como *Lensia achilles* Totton, 1941) 
* *Pandea cybeles* Alvariño, 1988; unha medusa 

Ficheiro:MEB_back.png|O órgano mandibular dun quetognato *Sagitta sp.* visto en microscopio electrónico de varrido. 
Ficheiro:Crystallophyes_amygdalina.jpg|O sifonóforo *Crystallophyes amygdalina*, un cnidario descrito por Alabariño como *Thalassophyes ferrarii*. 

A abreviatura ***Alvariño*** emprégase para indicala como autoridade na descrición e taxonómica.

### Epónimos 
As especies as que se catalogou empregando o seu nome son:
* *Aidanosagitta alvarinoae* (Pathansali, 1974) (quetógnato).
* *Lizzia alvarinoae* Segura 1980 (hidromedusa).

## Honras 
miniatura|Monólito na honra de Ángeles Alvariño, parque das Margaridas (A Coruña).

* En 1993 foi distinguida coa Medalla de Prata de Galicia.

* En 2005, ano do seu falecemento, a Universidade da Coruña dedicoulle a *Semana das Ciencias*.
* Así mesmo, nese ano o concello de Ferrol rendeulle unha homenaxe póstuma no Campus de Esteiro, onde se descubriu unha placa conmemorativa en honor a unha das mulleres máis destacadas no mundo da ciencia.
*En 2021 o Goberno Galego aprobou unha lei pola igualdade na carreira investigadora que leva o seu nome, Lei Ánxeles Alvariño. 
*0 3 de outubro de 2021, Google dedicoulle un doodle.
*En 2022 o Ministerio de Ciencia e Innovación publicou as bases da primeira convocatoria dos Premios Nacionales de Investigación para Jóvenes, entre eles o Premio Nacional Ángeles Alvariño, na área de ciencias e tecnoloxías dos recursos naturais. 
*En 2023 a revista Gciencia considerouna unha das 20 mulleres de ciencia en Galicia que había que coñecer.

## Legado 
O seu legado inclúe máis dun cento de publicacións científicas, entre libros e artigos en revistas, as 22 especies de animais mariños que descubriu durante a súa carreira e a súa contribución duradeira á investigación de pequenas formas de vida nos océanos do mundo.

Ao seu falecemento en La Jolla (San Diego), o 29 de maio de 2005, deixou rematado un manuscrito sobre as aves e outros animais mariños achados na *expedición Malaspina* e que foron estudados por ela. Trátase dun proxecto que proximamente será rematado e traducido pola súa filla, Ángeles Leira Alvariño.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* , Xoana (2021). *Tiven a chave, a bicicleta e os catro libros*. Editorial Galaxia. ISBN 978-84-9151-624-8.
* , Anair (2018). *Pioneiras. Galegas que abriron camiño.* Xerais. 32 páxs. Ilustracións de Nuria Díaz. ISBN 978-84-9121-310-9.

### Outros artigos 
* Oceanografía
* Ángeles Alvariño (2012), buque oceanográfico.
* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)
### Ligazóns externas 
* Encyclopedia of World Biography. Angeles Alvariño Ampla biografía.  Consultado o 25/2/2012.
* Ángeles Alvariño, pioneira da Oceanografía (5/3/2018) en GCiencia