open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Atepomarus

**Atepomarus** é un deus celta da curación. En Mauvières (Indre), o deus romano Apolo foi asociado con este deus na forma de Apolo Atepomarus. Nalgúns santuarios de Apolo (como Sainte-Sabine, Burgundia) pequenas figuras de cabalos estaban asociadas a el.

A raíz celta "epo" quere dicir "cabalo", e o epíteto é traducido como "Gran xinete" ou "posuidor dun gran cabalo".

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Dictionary of Celtic Myth and Legend.* Miranda Green. Thames and Hudson Ltd. Londres. 1997
* *Animals in Celtic Life and Myth‏*, Miranda Green‏, Routledge‏

### Ligazóns externas 
* Atepomarus en celtnet
Archivio glottologico italiano

***Archivio glottologico italiano***, a miúdo citada na nibliografía como **AGI**, é unha revista de glotoloxía.
## Historia 
Fundada por Graziadio Isaia Ascoli en 1873 e dirixida polos mellores estudosos italianos, entre os cales Carlo Salvioni, Matteo Bartoli, Vittore Pisani, Pier Gabriele Goidanich, Benvenuto Terracini e Giacomo Devoto, nela escribiron moitos estudosos como Costantino Nigra, Francesco D'Ovidio, Wilhelm Meyer-Lübke, Gian Luigi Beccaria, Franca Brambilla Ageno, Giandomenico Serra, Romano Lazzeroni, Marco Mancini etc.

Nela atópanse investigacións e estudos de método sobre as linguas indoeuropeas e románicas e sobre o italiano e os seus dialectos, sobre a glotoloxía, a etimoloxía e a lingüística como ciencia etc. Ademais de números especiais (por exemplo os nn. 53 e 54 do 1968-69 dedicados a Benvenuto Terracini) e algúns suplementos (saídos de maneira irregular desde o 1891 ao 1907).

Dirixida por Paolo Ramat e Alberto Nocentini, a revista chegou ao volume 96 e foi publicada por Le Monnier de Florencia.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* ''Graziadio Isaia Ascoli e l'Archivio glottologico italiano (1873-1973)'', studi raccolti, in occasione del centenario dei Saggi ladini da Manlio Cortelazzo, Udine: Società filologica friulana, 1973
### Outros artigos 
* Graziadio Isaia Ascoli
### Ligazóns externas 
* O Archivio glottologico italiano en Dialnet.
Icaunis

**Dea Icaunis** é unha deusa celta do río Yonne, na Galia. É coñecida por unha única inscrición, atopada en Auxerre en Borgoña.

## Notas
Luxovius

**Luxovios**, latinizado como **Luxovius** é un deus celta das augas de Luxeuil, adorado na antiga Galia. É o consorte de Bricta. No santuario de auga termal de Lexeuil atopáronse evidencias da súa adoración con outras deidades, incluído o xinete do ceo que porta un disco solar, e Sirona, unha deusa asociada coas fontes.

## Inscricións 
Luxovius aparece en dúas inscricións, ámbalas dúas de Luxeuil-les-Bains :

:*[Lus]soio / et Brictae / Divixti/us Cons/tans / v(otum) s(olvit) (ibens) m(erito)*
"A Lusso(v)ios e Bricta, Divixtius Constans libre e merecidamente cumpriu o seu voto." (CIL 13, 05425)

: *Luxovio / et Brixtae / G(aius) Iul(ius) Fir/manus / v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito)*
"A Luxovios e Brixta, Gaius Julius Firmans libre e merecidamente cumpriu o seu voto." 
(AE 1951, 00231; CIL 13, 05426)

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Année Epigraphique* volume 1951
* *Corpus Inscriptionum Latinarum* (CIL), volume 13, Tres Galliae
* *Dictionary of Celtic Myth and Legend.* Miranda Green. Thames and Hudson Ltd. Londres. 1997
Roger Pearson

**Roger Pearson**, nado en 1927, é un antropólogo, emprendedor e político británico.
## Traxectoria
Home de negocios, político de extrema dereita (defende a supremacía racial) e editor prolífico e heteroxéneo, é tamén o editor e fundador do Journal of Indo-European Studies.
Nemetona

**Nemetona** é unha deusa celta adorada no leste da Galia. Pénsase que foi a deidade epónima do pobo xermano celta dos németes; evidencias da súa veneración foron atopadas no seu antigo territorio preto do que hoxe é Tréveris, Alemaña. Tamén é atestada en Bath, Inglaterra, onde se atopou un altar dedicado a ela producido por un home do pobo galo dos tréveros. 

O seu nome é un derivado da raíz celta *nemeto-*, que se refire ás áreas ou lugares sagrados (como en *nemeton*).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
A Christmas Carol

***A Christmas Carol*** é o título orixinal en lingua inglesa d'***Un conto de Nadal***, novela de Charles Dickens publicada en 1843.

A novela tivo as seguintes adaptacións co mesmo nome:

****A Christmas Carol***, película muda de 1908;
****A Christmas Carol***, película muda de 1910;
****A Christmas Carol***, película de 1938, protagonizada por Reginald Owen;
****A Christmas Carol***, filme de 1971 dirixido por Richard Williams.
****A Christmas Carol***, película en 3D dirixida por Robert Zemeckis e protagonizada por Jim Carrey.
Frederik Kortlandt

**Frederik Herman Henri (Frits) Kortlandt**, nado o 19 de xuño de 1946 en Utrecht, é un profesor de lingüística descritiva e comparada na Universidade de Leiden nos Países Baixos.

## Traxectoria 
É un experto na linguas bálticas e linguas eslavas, as linguas indoeuropeas en xeral, e a lingua protoindoeuropea, aínda que tamén publicou estudos de linguas doutras moitas familias lingüísticas. Tamén estudou maneiras de asociar familias lingüísticas en supergrupos como o indo-urálico.

Kortlandt, xunto con George van Driem e outros poucos colegas, é un dos postuladores da escola de Leiden de lingüística, que describe a linguaxe en termos dun meme ou parasito benigno.

Kortlandt obtivo cinco graos da Universidade de Ámsterdam:
* B.A., 1967, Lingüística e literatura eslava.
* B.A., 1967, matemáticas e economía.
* M.A., 1969, Lingüística eslava.
* M.A., 1970, Economía matemática.
* Ph.D., 1972, lingüística matemática.
É membro da Real academia holandesa das ciencias e obtivo o Spinozapremie. En 2007, compuxo unha versión da fábula de Schleicher, unha historia escrita nunha reconstrución hipotética do protoindoeuropeo, que difire radicalmente de todas as versións precedentes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Bibliografía de Frederik Kortlandt
Octavio Lois Amado

**Octavio Lois Amado**, nado en Sanxenxo o 14 de agosto de 1857 e finado en Pontevedra 9 de agosto de 1888, foi un científico, escritor e xornalista galego.

## Traxectoria 
Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. En 1882 foi premiado pola Academia gaditana de Ciencias y Artes polo traballo "La palabra imposible no puede emplearse en el lenguaje de la ciencia". Foi redactor do *Diario de Pontevedra* e colaborador de *El Anunciador*, *La Ilustración Cantábrica*, *El Comercio Gallego* da Coruña e da *Revista de España* (1881). Instalouse en Bilbao en 1884, onde dirixiu a *Revista de Vizcaya* (1885). Cara a 1886 foi nomeado subdirector do Instituto Meteorológico Central.

## Obras 
* *Recreaciones científicas*, 1881.
* *Lo accesible y lo inaccesible. Estudios populares de filosofía positivista*, 1886.
* *Compendio foral de Vizcaya*, 1886.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Octavio Lois Amado, preclaro hijo de Sanxenxo
Fokker V.1

O **Fokker V.1** foi un pequeno sesquiplano experimental de caza alemán, fabricado en 1916 por Fokker-Flugzeugwerke. Foi o primeiro avión de Fokker supostamente deseñado por Reinhold Platz (os respectivos papeis xogados polo propio Fokker, Platz e posiblemente outros no deseño conceptual dos avións da compañía é matería de discusión entre os historiadores), e foi un dos primeiros experimentos de construción dun á en saínte, eliminando os cables de reforzo típicos nos deseños da época. Isto xa o conseguira anteriormente Hugo Junkers usando materiais metálicos no seu Junkers J 1 en 1915.
Mullo

[miniatura|Pedra dedicada a Marte Mullo ([Rennes, Musée de Bretagne).]]
**Mullo** é un deus celta. É coñecido polas inscricións atopadas nas que aparece asociado ó deus Marte na forma de Marte Mullo. O culto deste deus era popular no norte e noroeste da Galia, particularmente na Bretaña e en Normandía. A palabra *Mullo* pode denotar unha asociación cos cabalos ou coas mulas (é a palabra latina de "mula").

Marte Mullo tiña un templo circular en Craon, Mayenne, situado na confluencia de dous ríos. Unha inscrición en Nantes reflicte a presenza dun santuario. Debeu existir un importante centro de culto en Rennes, a capital tribal dos redones.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Michael Jordan, *Encyclopedia of Gods,* Kyle Cathie Limited, 2002
*Miranda J.Green, *Dictionary of Celtic Myth and Legend,* Thames and Hudson Limited, 1997
Pío Lino Cuíñas

**Pío Lino Cuíñas Pereira**, nado en Vigo en 1851 e finado na mesma cidade o 15 de xullo de 1927, foi un poeta e xornalista galego.

## Traxectoria 
miniatura|Pío Lino Cuiñas, 1909.
Poeta en castelán e ás veces en galego, publicou páxinas humorísticas en prosa e en verso en castelán. O seu poema "O cae-la tarde" foi galardoado cun accésit no certame de Vigo en 1881. Colaborou en *Galicia Cómica*, *Patria Gallega* e nos seus últimos anos en *Faro de Vigo* cos pseudónimos  **Ambrosio** e **El Huérfano de Bembibre**. En 1907 escribiu o "Himno de Vigo" por encargo do Concello, que musicou Reveriano Soutullo.

## Vida persoal 
Foi pai de Humberto e Celso Cuíñas González.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
* 
*
Moritasgus

**Moritasgus** é un deus celta das fontes coñecido por catro inscricións na cidade gala de Alesia. En dúas delas, é identificado co deus grecorromano Apolo. A súa consorte é a deusa Damona.

## Notas
Ramón Faginas

**Ramón Faginas Arcuaz**, nado en Betanzos o 24 de novembro de 1842 e finado na Coruña o 7 de agosto de 1913, foi un político, xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
miniatura|page=9|*Guía indicador de La Coruña y Galicia para 1890-1891*.
Cando tiña 14 anos foi como voluntario á Primeira Guerra de Marrocos. Con 17 anos iniciouse na actividade xornalística. Federalista, socialista e galeguista, defendeu con constancia o programa galeguista do federalismo republicano. Foi deportado nunha ocasión e tamén tivo que emigrar para fuxir da persecución. Foi o iniciador e secretario da Liga de Contribuyentes da Coruña. Dirixiu *El Deber* de Pontevedra (1873) e *El Telegrama*, *El Comercio Gallego* e *El Censor* da Coruña. Fundou con Salvador Golpe *El Clamor de Galicia* e *Unión Gallega* e foi redactor de *El Diario de Galicia*. Foi secretario do concello de Oza dos Ríos dende 1884. Finou na Coruña aos 74 anos.

## Obras 
* *Pontevedra y sus cercanías*, 1880.
* *Guía indicador de La Coruña y Galicia para 1890-1891*, 1890.

## Vida persoal 
Casou con Amalia Álvarez Rodríguez e foi pai de Josefa (1871) e dos xornalista Robustiano (1874) e Bernardo Faginas Álvarez (1876).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Síndrome de Goodpasture

A **síndrome de Goodpasture** ou **síndrome renopulmonar** é unha doenza autoinmunitaria que afecta ao ril e mais aos pulmóns. É por tanto, unha síndrome renopulmonar. O dano pulmonar produce hemorraxia pulmonar, mentres que o dano renal produce nefrite. A doenza de Goodpasture é unha das causas que pode provocar esta síndrome, mais non a única. Outras doenzas que poden cursar con esta síndrome, malia que moito menos frecuentes, son a doenza de Wegener, a polianxeíte microscópica, o lupus eritematoso sistémico ou a crioglobulinemia mixta esencial.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Doenza de Goodpasture
### Ligazóns externas 
* Sociedade Española de Nefroloxía .
Doenza de Goodpasture

A **doenza de Goodpasture** é unha enfermidade inmunitaria que produce glomerulonefrite por afectación renal e sangrado alveolar difuso por afectación pulmonar, e que se caracteriza pola produción de anticorpos antimembrana basal, tanto no glomérulo renal coma nos alvéolos pulmonares. É a causa máis frecuente de síndrome renopulmonar (ou síndrome de Goodpasture).
Adoita darse con máis frecuencia en homes ca en mulleres, e a data de inicio da doenza é na meirande parte dos casos entre os 20 e os 30 anos. Nos doentes máis novos é típica a afectación renal e pulmonar conxunta, mentres que a medida que avanza a idade do doente, é máis típica a afectación só renal.
Esta síndrome foi recoñecida por vez primeira por Goodpasture en 1919 nun paciente de dezaoito anos de idade que padeceu de forma aguda hemoptise (tose na que se expulsaba material cheo de sangue) e hematuria (presenza de sangue na urina), pouco despois de se recuperar dunha gripe.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Síndrome nefrótica

A **síndrome nefrótica** (**SN**) é unha doenza renal causada por un conxunto de doenzas, caracterizada por un aumento na permeabilidade da parede capilar dos glomérulos renais, o que leva á presenza de niveis altos de proteínas na urina (proteinuria), niveis baixos de proteínas no sangue (hipoproteinemia), ascite, e en certos casos, edemas, niveis de colesterol elevados (hipercolesterolemia) e unha predisposición para a coagulación. A orixe desta síndrome é a lesión do glomérulo renal, ben sexa de xeito primario ou secundario, que altera a súa capacidade para peneirar as substancias que transporta o sangue. O dano causado no doente ha ser máis ou menos grave, sendo posíbel a aparición de complicacións noutros órganos e sistemas. As doenzas asociadas con esta síndrome polo xeral causas unha disfunción renal crónica. Porén, en función da afección e do tipo de lesión, estes individuos presentan un mellor prognóstico baixo un tratamento médico axeitado.

## Causas 
As causas que adoitan producir síndrome nefrótica poden ser tanto doenzas glomerulares coma doenzas extrarrenais que afectan ao ril.
### Glomerulonefrites primarias 
* Doenza con lesión mínima: é a causa máis común de síndrome nefrótica primaria en idade infantil. Debe o seu nome a que o nefróns semellan normais vistos co microscopio óptico e só co microscopio electrónico se aprecia a lesión. Tamén hai intensa proteinuria.
* Glomerulonefrite membranosa: é la causa máis común nos adultos. Unha inflamación da membrana do glomérulo dificulta a función de filtrado do ril. O motivo polo que se engrosa a membrana é descoñecido.
* Glomerulonefrite mesanxiocapilar: a inflamación do glomérulo e mais o depósito de anticorpos na membrana do mesmo, dificultan a filtración da urina.
* Glomerulonefrite rapidamente progresiva: dise que hai doenza cando coma mínimo o 50% dos glomérulos do doente amosa formas de semilúa nunha biopsia de ril.
* Glomeruloesclerose focal e segmentaria: caracterízase pola aparición dun tecido cicatricial nos glomérulos. O adxectivo focal débese a que algúns dos glomérulos presentan esas cicatrices, mentres que outros fican intactos; o termo segmentaria representa que só parte do glomérulo sofre dano.
### Glomerulonefrites secundarias 
* Nefropatía diabética
* Lupus eritematoso sistémico (nefropatía lúpica)
* Sarcoidose
* Sífilis
* Hepatite B
* Síndrome de Sjögren
* VIH
* Amiloidose
* Mieloma múltiple
* Vasculite
* Cancro
* Trastornos xenéticos
* Drogas

## Tratamento 
O tratamento principal da síndrome nefrótica é o mesmo tratamento da causa que o orixina. Ademais, cómpre tomar unha serie de medidas para tratar as complicacións que pode ocasionar esta síndrome. Os edemas poden ser tratados mediante diuréticos, aínda que a dieta tamén é importante neste aspecto, sendo necesario realizar unha restrición da inxesta de auga e sal. A presión arterial e a dislipemia tamén teñen que ser controladas, sendo os fármacos inhibidores do sistema renina-anxiotensina-aldosterona (IECA) os fármacos de elección.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ril
* Glomerulopatía

### Ligazóns externas 
* Sociedade Española de Nefroloxía .
Ladislav Zgusta

**Ladislav Zgusta**, nado o 20 de marzo de 1924 en Libochobice e finado o 27 de abril de 2007 en Urbana, foi un lingüista histórico e lexicógrafo estadounidense de orixe checa, que escribiu un dos primeiros manuais de lexicografía.
## Traxectoria 
Foi profesor de lingüística e filoloxía clásica na Universidade de Illinois en Urbana-Champaign. O lexicógrafo holandés Piet van Sterkenburg referíase a Zgusta como "o padriño da lexicografía do século XX". Foi elixido *Fellow* da
Academia americana de artes e ciencias en 1992, e no mesmo ano gañou a Medalla de Ouro Academia checa de ciencias polo seu traballo en humanidades.

## Obra 
* *Die Personennamen griechischer Städte der nördlichen Schwarzmeerküste: Die ethnischen Verhältnisse, namentlich das Verhältnis der Skythen und Sarmaten, im Lichte der Namenforschung* (Československá akademie ved. Monografie orientálního ústavu 16 ). Praha : Nakladatelstvi československé Akademie Ved 1955.
* *Kleinasiatische Personennamen* (Československá akademie ved. Monografie orientálního ústavu 19). Prag: Verlag der Tschechoslowakischen Akademie der Wissenschaften 1964
* *Anatolische Personennamensippen*. Teil 1: *Text*. Teil 2: *Beilagen* (Dissertationes Orientales 2). Prag: Academia 1964.
* *Neue Beiträge zur kleinasiatischen Anthroponymie* (Dissertationes orientales 24). Prag: Academia 1970.
* *Manual of lexicography *(Janua Linguarum. Series maior 39). Praga: Academia / A Haia, París: Mouton 1971 (in cooperation with V. Cerny i.a.).
* *Kleinasiatische Ortsnamen* (Beiträge zur Namenforschung, Beih. 21). Heidelberg: Carl Winter 1984 ISBN 3-533-03513-1.
* *The old Ossetic inscription from the river Zelencuk* (Veröffentlichungen der Iranischen Kommission = Sitzungsberichte der österreichischen Akademie der Wissenschaften. Philosophisch-historische Klasse 486). Wien : Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften 1987 ISBN 3-7001-0994-6
* *Lexicography today: an annotated bibliography of the theory of lexicography* (Lexicographica. Series maior 18). Tübingen: Niemeyer 1988 ISBN 3-484-30918-0 (with the assistance of Donna M. T. Cr. Farina).
* *History, Languages and Lexicographers* (Lexicographica. Series maior 41). Tübingen: Niemeyer 1992 ISBN 3-484-30941-5.
* *Lexicography Then and Now. Selected Essays.* (Lexicographica. Series maior 129. Editado por Fredric S.F. Dolezal e Thomas B.I. Creamer). Tübingen: Max Niemeyer Verlag 2006.
* *Manual of Lexicography*. 1971 ISBN 90-279-1921-6. (como editor)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía  (en checo)
* In Memoriam por Hans Henrich Hock en LINGUIST List
Douglas Q. Adams

**Douglas Quentin Adams** é profesor de inglés na Universidade de Idaho e dedícase a lingüística comparada das linguas indoeuropeas.
## Traxectoria 
Adams estudou na Universidade de Chicago, doutorándose en 1972. É experto en lingua tocaria e contribúe sobre este tema na *Encyclopædia Britannica*.

É coautor de dous libros sobre cultura e linguas indoeuropeas con J. P. Mallory da Academia real irlandesa. É editor de lingüística do *Journal of Indo-European Studies*, que fundara Mallory.

Na Universidade de Idaho, Adams dá cursos de lingüística, e gramática e semántica no programa de inglés como segundo idioma.

## Obra 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina persoal nao Departamento de Inglés da Universidade de Idaho
El Comercio Gallego

***El Comercio Gallego*** foi un periódico editado na Coruña entre 1877 e 1880.

miniatura|Libro de 1879 impreso polo est. tipográfico de *El Comercio Gallego*.
## Historia e características 
Apareceu en novembro de 1877. Fundado por Juan Cuenca Fernández e Ramón Faginas, estivo dirixido por Joaquín Castro Arias e José María Montes. Entre os seus redactores figuraba José María de Alcántara e contaba coas colaboracións de Ricardo Acevedo Fullós e Octavio Lois Amado. Periódico de tendencia liberal-demócrata, sufriu varias suspensións en 1878. Cesou a súa publicación en 1880. Foi sucedido por *El Noroeste*.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
Bricta

**Bricta** ou **Brixta** é unha deusa celta consorte de Luxovius, deus das augas de Luxeuil-les-Bains (antigamente, *Luxovium*). Nicholson (1999) suxeriu que é probable que "Bricta sexa un título asignado a Sirona máis que unha deusa diferente".

## Inscricións 
Bricta é atestada nas seguintes inscricións de Luxeuil-les-Bains :

:*[Lus]soio / et Brictae / Divixti/us Cons/tans / v(otum) s(olvit) (ibens) m(erito)*
:"A Lusso(v)ios e Bricta, Divixtius Constans libre e merecidamente cumpriu a súa promesa" (CIL 13, 05425)

:*Luxovio / et Brixtae / G(aius) Iul(ius) Fir/manus / v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito)*
:"A Luxovios e Brixta, Gaius Julius Firmans libre e merecidamente cumpriu a súa promesa." 
(AE 1951, 00231; CIL 13, 05426)

## Etimoloxía 
Este teónimo galo deriva da palabra *brixtom* ou *brixta* que significa "maldición". A palabra tamén aparece nunha inscrición de Chamalières. (Delamarre pp.&nbsp;76–77 con referencias e etimoloxía comparativa)
Fokker C.I

O **Fokker C.I** foi un biplano alemán de recoñecemento desenvolvido a finais da primeira guerra mundial. O deseño era esencialmente un caza Fokker D.VII alongado con dous asentos e un motor BMW IIIa de 185 cabalos. O C.I foi desenvolvido orixinalmente para venderse ao exército alemán. Non chegaría a entrar en servizo na guerra, pero Anthony Fokker conseguiu sacar partes de Alemaña no momento do armisticio.

O seu prototipo, V.38, foi probado en Schwerin, e inmediatamente entrou en produción. Tras o armisticio a súa fabricación continuou nos Países Baixos.
Fokker D.VII

O **Fokker D.VII** foi un caza alemán da primeira guerra mundial deseñado por Reinhold Platz de Fokker-Flugzeugwerke. Alemaña fabricou ao redor de 3.300 D.VII no verán e outono de 1918. En servizo, o D.VII demostrou rapidamente ser un avión formidable. O armisticio que rematou coa guerra requiría especificamente de Alemaña a rendición de todos os D.VIIs aos aliados ao fin do conflito. Os avións superviventes serviron con outros países nos anos posteriores á guerra.
El Fomento

***El Fomento*** foi un semanario editado en Ordes entre 1878 e 1880.

## Historia e características 
Subtitulado *Semanario de intereses morales y materiales*, apareceu en xullo de 1878. Dirixido por Ríos. Periódico semanal de inspiración republicana e anticlerical. Conseguiu pronto a inimizade do cardeal Miguel Payá y Rico, foi suspendido en agosto dese ano e denunciado na Audiencia por infrinxir a Lei de Imprenta. Volveu aparecer co número 6 a mediados de novembro, logo dunha suspensión xudicial de dous meses e medio. Novamente foi apercibido coa suspensión. A partir de decembro de 1879 dedicouse ás cuestións políticas e o número 58, correspondente ao 22 de decembro, foi multado e secuestrado polo alcalde e denunciado polo fiscal ante o Xulgado. En xaneiro de 1880 foi excomungado polo cardeal Payá. Foi condenado en febreiro polo Tribunal de Imprenta a 75 números de suspensión. Durante a suspensión apareceu para substituílo *Fray Junípero*. Volveu editarse en maio, pero en xuño foi suprimida a súa publicación por orde do Alcalde de Ordes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
Naria

miniatura|Estatua de Naria.
**Naria** é unha deusa celta que foi adorada na parte oeste do que hoxe se coñece como Suíza. A súa natureza e atribucións son descoñecidas.

É mencionada un par de veces en inscrición atopadas pertencentes á era galo-romana. Unha delas, unha pedra altar de Cressier, lese *Nariae Novsantiae T. Frontin. Hibernvs V.S.L.M*,  que significa: "A Naria Nousantia, Titus Frontinius Hibernus de bo grado e con razón cumpriu a súa promesa". O epíteto 'Nousantia' é tamén descoñecido. A outra inscrición está na base dunha estatua. Nesa inscrición lese *Deae Nariae Reg(io) Arvre(nsis) Cvr(ante) Feroc(e) L(iberto)*.

## Notas
Robor

**Robor** ou **Roboris** é un deus celta invocado xunto cos *genius loci*. É coñecido por unha única inscrición atopada en Angoulême.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Robur en celtnet
Símbolos monetarios

Os **símbolos monetarios** son signos tipográficos ou abreviaturas empregados para representar moedas, e varían dunha divisa a outra. Moitos destes símbolos non aparecen no teclado ou son difíciles de introducir nun texto, polo que en ocasións emprégase no seu lugar o símbolo ¤, que representa unha moeda calquera. 
centro

## Historia 
Os símbolos monetarios máis antigos foron evolucionando a partir de antigos signos gráficos, de forma que hoxe a relación co nome da moeda pode resultar pouco clara, como ocorre co símbolo do dólar ($) ou da libra esterlina (£), chamada en inglés *pound*, pero que ten a súa orixe na inicial da palabra latina *libra*.

A maioría dos símbolos modernos proveñen da inicial do nome da moeda á que se lle engade unha ou dúas barras ou trazos, dándolle un aspecto análogo ao símbolo $.

## Uso 
Estes símbolos empréganse en certos contextos, segundo os costumes locais. Noutras ocasións utilízanse os códigos de tres letras definidos pola norma ISO 4217.

A colocación do símbolo en relación á cantidade depende do país ou da moeda, podendo colocarse antes do número (*R$50,00*), despois (*50.00 SFr*) ou mesmo no lugar da coma decimal, como era habitual no caso do escudo portugués (*50\mathrm{S}\!\!\!\Vert00*).

Os símbolos monetarios non levan punto nin teñen plural, agás algunhas excepcións.

## Lista de símbolos monetarios 
Para distinguir moedas co mesmo símbolo é habitual acompañar este con letras, por exemplo, A$ é o símbolo do dólar australiano. Estas diferenzas recóllense entre parénteses.
### Símbolos 
### Abreviaturas 
## Símbolos monetarios non empregados na actualidade 
### Símbolos 
### Abreviaturas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moeda
* ISO 4217
El Clamor de Galicia (Lugo)

***El Clamor de Galicia*** foi un periódico editado en Lugo entre 1878 e 1887.
## Historia e características 
Apareceu en xuño de 1878. Estaba dirixido por Román García Blanes. Entre os seus redactores figuraron José Rodríguez Mourelo e José Abraira de la Torre. Cesou a súa publicación en setembro de 1879.

Volveu aparecer en 1883.. Cesou a súa publicación non antes de xuño de 1887.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Ricardo Acevedo Fullós

**Ricardo Acevedo Fullós**, nado na Coruña e finado no mesmo lugar o 30 de novembro de 1890, foi un avogado, xornalista e político galego.

## Traxectoria 
Colaborou en *El Ejemplo*, *El Comercio Gallego* e *El Noroeste*. Dirixiu *El Clamor de Galicia*. Foi elixido presidente da Deputación da Coruña en maio de 1885. Despois dirixiu *El Clamor del País* e *La Región*.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Galindo I Aznárez

**Galindo I Aznárez** (falecido no 867) foi conde de Aragón do 844 ao 867, sucedendo a Galindo Garcés.
## Traxectoria 
Aznárez era fillo de Aznar I Galíndez, que fora conde de Aragón dende o 809 ó 820 e conde de Urgell e de Cerdanya a partir do ano 820.

Galindo I Aznárez recibiu os dous condados do seu pai (Urgell e Cerdanya), e nalgún momento anterior ao 833 foi designado conde de Pallars e de Ribagorza, ata que foi expulsado no 844. Tras dun período de goberno en Pamplona, volveu a Aragón no 844 para asumir a herdanza de Galindo Garcés, o cal falecera sen descendencia. O conde Galindo figura no cartulario do Mosteiro de San Pedro de Siresa facendo varias doazóns.

Galindo I foi pai de Aznar II Galíndez, o seu sucesor.
Souconna

**Souconna** é unha deusa celta, a deidade do río Saona en Chalon-sur-Saône, á cal foron feitas invocacións epigráficas.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Dictionary of Celtic Myth and Legend*. Miranda Green. Thames and Hudson Ltd. Londres. 1997
Sequana

**Sequana** é unha deusa celta do río Sena, particularmente da fonte onde nace o río, que foi adorada pola tribo gala dos secuanos. A fonte, chamada Fontes Sequanae está localizada nun val de Châtillon Plateau, ó noroeste de Dijon en Borgoña. O santuario adicado a ela foi tomado polos romanos, que contruíron dous templos nel. Foron feitas moitas dedicacións neses templos a Sequana, incluíndo unha gran pota co seu nome inscrito e cheo de modelos de bronce e prata de partes do corpo para seren curados por ela.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bernard Jacomin (2006) *Les sources de la Seine: traces fossiles et repérages astronomiques au pays des Lingons*. Editions Yvelinédition ISBN 2-84668-049-3
* *Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL); vol. XIII, Inscriptiones trium Galliarum et Germaniarum*. 6 vols. Berolini: apud G. Reimerum, 1899-1943
* Deyts, Simone (1992) *Images des Dieux de la Gaule*. Paris: Editions Errance ISBN 2-87772-067-5.

### Ligazóns externas 
*Imaxe da estatua de bronce Musée archéologique de Dijon
Fokker Dr.I

O **Fokker Dr.I** *Dreidecker* (triplano) foi un caza da primeira guerra mundial fabricado por Fokker-Flugzeugwerke. O Dr.I foi moi utilizado na primavera de 1918. Fíxose coñecido per ser o avión co cal Manfred von Richthofen obtivo as súas derradeiras 19 vitorias, e no cal morreu o 21 de abril de 1918.

## Deseño 
En febreiro de 1917, o Sopwith Triplane comezou a aparecer sobre a fronte occidental. A pesar do seu armamento composto por unha única metralladora Vickers, o Sopwith rapidamente demostrou ser superior aos cazas máis fortemente armados Albatros, entón en uso pola *Luftstreitkräfte*. Fokker-Flugzeugwerke respondeu convertendo o prototipo non rematado dun biplano no V.4, un pequeno triplano con motor rotativo, fuselaxe de tubo de aceiro e grosas ás en saínte. Nun principio foi desenvolvido durante a colaboración mandada polo goberno con Hugo Junkers. As primeiras probas revelaron que o V.4 tiña unhas forzas de control inaceptadamente altas, debido ao uso de aleróns e elevadores non equilibrados.

No lugar de presentar o V.4 para unha proba do modelo, Fokker fabricou un prototipo revisado designado V.5. Os cambios máis destacables foron a introdución de aleróns e elevadores equilibrados, ademais de ás máis grandes. O V.5 tamén contaba con puntais entre os planos, que non eran necesarios dende un punto de vista estrutural, pero minimizaban a flexión das ás. O 14 de xullo de 1917, *Idflieg* realizou un pedido de 20 avións de pre-produción. O prototipo V.5, número de serie 101/17, foi probado ata a súa destrución en Adlershof o 11 de agosto de 1917.
El Ángel del Hogar

***El Ángel del Hogar*** foi unha revista editada primeiramente en Pontevedra e despois en Vigo, entre 1894 e 1897.

## Historia e características 
Subtitulada *Revista enciclopédica destinada exclusivamente a la mujer, ciencias, literatura, higiene, modas, labores y conocimientos útiles*, apareceu en xuño de 1894. De periodicidade quincenal, estaba dirixida por Sarah Lorenzana e editábase na imprenta de *La Unión Republicana* de Pontevedra. Entre os colaboradores figuraban Roxelio Lois Estévez, Joaquín Olmedilla, a baronesa de Olivares, María Concepción Jimeno e Javier Valcarce Ocampo. Incluía informacións que contribuían á educación da muller. Empregaba o castelán pero publicou algún poema en galego. En 1896 recibiu a Medalla de Prata e un diploma na Exposición Rexional de Lugo.

En 1896, con motivo do traslado da directora a Vigo, a revista continuou publicándose nesta localidade. Desapareceu probablemente en 1897.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra
Hermann Hirt

**Hermann Hirt**, nado o 19 de decembro de 1865 en Magdeburg e finado o 12 de setembro de 1936 en Gießen, foi un filólogo e indoeuropeísta alemán.
## Traxectoria 
Hirt escribiu sobre a métrica alemá (*Untersuchungen zur westgermanischen Verskunst*, 1889), editou a *Parerga* de Schopenhauer (1890), e dedicouse á filoloxía indoeuropea, onde fixo estudos sobre o acento, escribindo *Der indogermanische Accent* (1895) e *Der indogermanische Ablaut, vornehmlich in seinem Verhältnis zur Betonung* (1900). Hirt, que se cenverteu en profesor da Universidade de Leipzig, fixo valiosas contribucións nos *Indogermanische Forschungen* de Burgmann e Streitberg, sobre a morfoloxía das desinencias de caso. In 1902, publicou *Handbuch der griechischen Laut- und Formenlehre*, o primeiro volume dunha serie de manuais de indoeuropeo do que foi editor. Foi o autor da *Indogermanische Grammatik*, publicada en sete volumes entre 1921 e 1937. Hirt fixo contribucións fundacionais ao estudo do acento e o *ablaut* da lingua protoindoeuropea.

## Obra 
* Hirt H (1895). *Der indogermanische Akzent*. Strassburg:Trübner.
* Hirt H (1900). *Der indogermanische Ablaut, vornehmlich in seinem Verhältnis zur Betonung*. Strassburg: Trübner.
* Hirt H (1902). *Handbuch der griechischen Laut- und Formenlehre* (2nd edn., 1912). Strassburg: Trübner.
* Hirt H (1905–1907). *Die Indogermanen. Ihre Verbreitung, ihre Heimat und ihre Kultur* (2 vols). Strassburg: Trübner.
* Hirt H (1909). *Etymologie der neuhochdeutschen Sprache*. München: Beck (2ª ed., 1921).
* Hirt H (1921–1937). *Indogermanische Grammatik* (7 vols). Heidelberg: Winter.
* Hirt H (1931–1934). *Handbuch des Urgermanischen* (3 vols). Heidelberg: Winter.
* Hirt H (1939). *Hauptprobleme der indogermanischen Sprachwissenschaft. Hrsg. und bearbeitet von H. Arntz*. Halle: Niemeyer.
* Hirt H (1940). *Indogermanica. Forschungen über Sprache und Geschichte Alteuropas*. Halle: Niemeyer.
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Retrato na Titus Galeria
Doenza de lesión mínima

A **doenza de lesión mínima**, tamén coñecida coma **glomerulonefrite de lesión mínima** ou **doenza de cambios mínimos**, é unha doenza que afecta ao glomérulo renal (glomerulopatía). Constitúe unha das glomerulonefrites máis frecuentes na idade infantil, e é a doenza que máis adoita causar síndrome nefrótica en nenos, estando presente nun 80% dos casos. Tamén é a responsable do 20% dos casos de síndrome nefrótica idiopática no adulto. É lixeiramente máis frecuente en nenos que en nenas.

## Causas 
Até o de agora as causas da doenza de lesión mínima son desoñecidas. A asociación desta doenza co linfoma de Hodking, a grande resposta que ten ao tratamento con corticoides, e a curación da doenza cando o individuo padece xarampón, suxestona que podería estar causado por unha actividade alterada dos linfocitos T (probábelmente do subtipo CD34+). A actuación destes linfócitos podería lesionar a barreira de permeabilidade, producíndose a perda de substancias do glomérulo, e causando proteinuria e hematuria (presenza de proteínas e eritrocitos na urina).
Os fármacos de tipo antiinflamatorio non-esteroideos (AINEs) poden provocar tamén doenza de lesión mínima.

## Signos e síntomas 
O xeito de se presentar esta doenza é en forma de síndrome nefrótica, e polo tanto adoita existir hematuria, proteinuria, edemas nas extremidades inferiores e na face, e nos casos máis graves unha insuficiencia renal aguda.
Analíticamente, obsérvase unha diminución das proteínas no sangue (hiporpoteinemia), aumento dos niveis de colesterol e triglicéridos.

## Tratamento 
O tratamento desta patoloxía é con corticoides, que conseguen curar a doenza non 90% dos casos. Se estes non fosen efectivos, ou a doenza tornase aparecer unha vez curada, cómpre realizar unha biopsia renal para descartar que o doente non padeza outro tipo de glomerulopatía e o diagnóstico fose errado nun primeiro momento. No caso de existiren recaídas, a ciclofosfamida pode ser un fármaco axeitado, e como alternativa podería ser utilizado o tracrolimus ou a cliclosporina.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Glomerulonefrite
* Glomerulopatías
* Glomérulo renal
### Ligazóns externas 
* Sociedade Española de Nefroloxía .
Glomerulopatía

**Glomerulopatía** ou **glomerulite** é o termo que define ás diversas doenzas que afectan ao glomérulo renal do nefrón, unha parte do ril. Dentro destas enfermidades inclúense as glomerulonefrites, as doenzas xenéticas coma a síndrome de Alport, doenzas metabólicas coma a diabetes, e doenzas cursan con depósitos a nivel renal coma a amiloidose.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Glomérulo renal
* Glomerulonefrite
* Nefrón
### Ligazóns externas 
* Sociedade Española de Nefroloxía .
O parrulo feo

***O parrulo feo *** (orixinalmente en dinamarqués: *Den grimme Ælling*) é un conto clásico-contemporáneo escrito por Hans Christian Andersen sobre un parrulo particularmente máis grande, torpe e laido ca seus irmáns. O conto foi publicado por vez primeira o 11 de novembro de 1843, e foi incluído na colección de *Novos Contos* (*Nye Eventyr*) de Andersen en 1844.

O conto *O parrulo feo* é o n.º 25 da colección de Andersen.

## Enredo 
A vida do parruliño comeza cando por erro vai dar un ovo de cisne a unha granxa de parrulos, ao naceren as diferenzas entre os seus "irmáns" é evidente, o cisne é desproporcionado respecto dos agraciados parrulos, todos na granxa mofábanse del.
Cando trata de partillar con seus "irmáns" estes rexéitano dicíndolle o laido que é, incluso a nai do parrulo, ofende e repúdiao. A vida do pequeno cisne faise miserábel e desgraciada.

Un día, estando a chorar no encoro, o reflexo da súa imaxe na auga distorsiona aínda máis a súa figura, polo que o seu pranto é máis triste. Nese intre, unha mamá cisne pasa por aí xunto as súas crías e ouve chorar desconsoladamente ao cativo cisne, achégase e énchese de tenrura e invítao a se unir ás súas crías; o "parrulo feo" ao ver a seus novos irmáns decátase que non é un parrulo como el cría; senón unha ave que se ha converter algún día nun fermoso cisne.

Entón o cisne que fora o "parrulo feo" marcha coa súa nova familia perante os ollos descridos da familia de parrulos que o rexeitara. Non sen antes saudar de novo á súa nai.

## Análise 
Este conto, coa súa graciosa parodia da autoestima humana, considérase unha metáfora da experiencia da incómoda etapa no crecemento dun rapaz. Como conto de fadas, é utilizado para facer que os nenos se sintan menos avergoñados sobre as súas diferenzas. A moral da historia está oculta no conto: *Pouco importa que se naza no curral dos parrulos, sempre que un saia dun ovo de cisne*. Un exemplo da vida real sería un rapaz ou unha rapariga que actúe diferente aos demais rapaces e raparigas arredor del ou dela. O conto de fadas trae a esperanza de que esas diferenzas resultarán en beneficios especiais e un futuro brillante:
:«Rizou logo as súas ás, ergueu o esvelto pescozo e alegrouse desde o fondo do seu corazón, xamais soñara que podería ter tanta ledicia, daquela en que só era un parruliño feo.»

*O parrulo feo* converteuse nunha metáfora que se usa para calquera cousa que ao principio non se tomaba en conta mais que despois faise popular ou mellor. Por exemplo: "É incríbel que sexa o mellor estudante! Antes só obtiña cualificacións baixas; era o parrulo feo da clase.»

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fealdade
### Ligazóns externas 
* Texto do conto 
* Ficha e facsímile no *Arkiv for Dansk Litteratur*.
Glomerulonefrite membranosa

A **glomerulonefrite membranosa** (GM), tamén coñecida coma **nefropatía membranosa** , é unha doenza que afecta ao glomérulo renal (glomerulopatía). É a causa máis frecuente de síndrome nefrótica en adultos, afectando máis predominantemente a estes últimos e a anciáns máis que a nenos.

## Descrición 
Caracterízase por ser unha doenza causada por antíxenos específicos e anticorpos que se forman na membrana basal glomerular.

Aínda que a forma máis habitual é a idiopática ou primaria , existen outras causas que poden producir esta doenza, entre elas certas infeccións (sífilis, hepatite B, malaria), cancros coma o de mama ou pulmón, lupus eritematoso sistémico, síndrome de Sjögren, tiroidite de Hashimoto, ou fármacos coma o captopril, a penicilamina ou os sales de ouro.
É máis frecuente en homes ca en mulleres.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Glomerulonefrite
* Glomerulopatía
* Glomérulo renal
### Ligazóns externas 
* Sociedade Española de Nefroloxía .
Glomerulonefrose

**Glomerulonefrose** é o termo que designa ás doenzas non inflamatorias do ril (nefrose) que afectan de xeito primario ao glomérulo renal (glomerulopatía). É a doenza oposta ás glomerulonefrites, as cales si implican unha inflamación do glomérulo. Pode ser causada pola dietilnitrosamina.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Glomérulo renal
* Glomerulonefrite
* Glomerulopatía
### Ligazóns externas 
* Sociedade Española de Nefroloxía .
Tubulopatía

**Tubulopatía** ou **tubulite** é o termo que designa ás doenzas que afectan ao túbulo renal, unha parte do nefrón.
As tubulopatías poden ser de orixe inflamatoria ou non inflamatoria, adoitándose o termo *tubulite* cando a causa é inflamatoria.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Túbulo renal
* Nefrón
### Ligazóns externas 
* Sociedade Española de Nefroloxía .
Bilboquet

miniatura|Dous baleros.
O **bilboquet** é un xoguete de malabares composto dun pau, xeralmente de madeira, unido por unha corda a unha bola furada por un ou varios buratos dun diámetro axustado ó pau. O obxectivo do xogo é facer introducir un eixo delgado do pau ó furado do mazo.

## Varios nomes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* YUMU Kendama
* Taiwan Kendama Association
* Kendama Factory
El Diario de Galicia (1891)

***El Diario de Galicia*** foi un periódico editado na Coruña de 1891 a 1898.

## Historia e características 
Subtitulado *Periódico católico e independiente*, apareceu o 1 de maio de 1891. Periódico católico dirixido por Manuel Barja Cerdeira a quen sucedeu Agustín Corral Golpe. O seu redactor xefe foi Vicente Carnota Pérez. Manuel León, cóengo da colexiata da Coruña, era o censor eclesiástico da publicación.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
Turrón

O **turrón** é un doce de forma rectangular que se fai con améndoas amasadas con mel ou azucre e é típico do litoral mediterráneo español. Introducido en Galiza nos últimos anos, é xa unha sobremesa de obriga polo Nadal. Moitas veces calquera doce semellante feito con froitos secos, xema de ovo, coco, chocolate ou froitas conservadas en azucre recibe o mesmo nome.

## Descrición
miniatura|Exemplar de turrón de Xixona (denominado *turrón brando*).
A masa obtense coa cocedura do mel (ou azucres) ao que se lle engaden as améndoas peladas e torradas. A dita masa pódeselle engadir, ou non, clara de ovo para que emulsione. A pasta é posteriormente amasada e tradicionalmente se lle dá forma final de táboa rectangular ou torta. Os núcleos principais de produción en España áchanse nas provincias de Alacant, Valencia e Lleida, e en menor medida na provincia de Toledo e os municipios estremeños de Castuera e Garrovillas de Alconétar. A elaboración do turrón concéntrase nas producións de repostaría tradicional de Xixona (Alacant), Casinos (Valencia) e Agramunt (Lleida), preséntase nunha variedade coas améndoas á vista (e que popularmente se lle denomina *turrón duro*), ou o turrón de Xixona que presenta as améndoas moídas e é de aparencia mol (e que popularmente se lle denomina *turrón brando*).

## Historia 
A améndoa e o mel xa foron utilizados no Al-Ándalus para a fabricación de numerosos doces. Na actualidade gran parte da repostaría española (especialmente no leste e no sur) aínda mantén gran parte deste legado con doces coma o turrón ou o mazapán (non en Galiza). No norte de África tamén se conserva unha repostaría tradicional baseada no mel e os froitos secos. A maioría dos científicos sitúan a orixe do turrón na península arábiga, esta teoría apóiase no tratado "De medicinis et cibis semplicibus" do século XI, escrito por un médico árabe, no cal se fala do "turun". Os árabes trouxeron esta sobremesa ás costas do Mediterráneo, en particular a España e a Italia. A versión española do turrón nace na provincia de Alacant arredor do século XV pois en época de Carlos V xa era un doce soado.

Co pasar do tempo esta sobremesa utilizouse máis nas celebracións do Nadal, chegando a Galiza dende Castela no século XX, popularizándose a finais deste.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Nougat
* Tronco de Nadal
* Mazapán
### Ligazóns externas 
* Consello Regulador de Xixona e Turrón de Alacant .
* Páxgina do Museo do Turrón .
Mvezo

**Mvezo** é unha pequena vila á beira do río Mbhashe, non lonxe de Mthatha, na provincia do Cabo Oriental, en Suráfrica. A vila é coñecida principalmente por ser o lugar de nacemento do ex-Presidente de Suráfrica Nelson Mandela.

Segundo o censo de 2011, o 100% da poboación de Mvezo é bantú e o 98,3% fala a lingua xhosa.

## Notas
Calan Gaeaf

**Calan Gaeaf** é o nome do primeiro día de inverno en Gales, o 1 de novembro. A noite anterior é chamada *Nos Galan Gaeaf*, un *Ysbrydnos*, ou "noite dos espíritos", na que os espíritos están entre os vivos. Durante esta data, a xente evita ir ós cemiterios e ás encrucilladas de camiños, xa que os espíritos adoitan reunirse neses lugares.

## Costumes 
miniatura|esquerda|Mari Lwyd.
*Coelcerth: As familias acenden unha fogueira e deixan nela pedras cos seus nomes. A persoa cuxa pedra desapareza, morrera antes dun ano.
*Yr Hwch Ddu Gwta: A lenda conta que na vixilia de Tódolos Santos, un espírito chamado "Yr Hwch Ddu Gwta" tomaba a forma dunha porca negra que rodeaba os campos acompañada por unha muller sen testa.
*Eiddiorwg Dalen: Unhas cantas follas de hedra de terra (*Glechoma hederacea*) outorgan o poder de ver as bruxas.
*Teiliwr: No antigo condado de Morgannwg críase que os xastres tiñan vinculacións coa bruxaría, e que podían enmeigar a quen desexaren.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Samaín
*Halloween
*Día de Defuntos

### Bibliografía 
*
Gŵyl Fair y Canhwyllau

**Gŵyl Fair y Canhwyllau** (en galés, "Festa das candeas de María") é o nome dunha festividade galesa celebrada o 2 de febreiro. É o equivalente galés da festividade goidélica do Imbolc. É unha variación da cerimonia pre-protestante das candeas levadas nunha procesión. A cerimonia cristiá está inspirada nos festivais pagáns da chegada da primavera, e algúns dos vellos ritos que continuaron en partes de Gales suxiren un ritual mesmo máis antigo.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Trefor M. Owen. Welsh Folk Customs. Gomer Press, Llandysul 1987
*Marie Trevelyan. Folklore and Folk Stories of Wales. EP Publishing Ltd, Wakefield 1973

### Ligazóns externas 
*Gŵyl Fair y Canhwyllau de Hilaire Wood
Calan Mai

***Calan Mai*** ou ***Calan Haf*** é unha festividade celebrada en Gales o 1 de maio que festexa o primeiro día de verán. As celebracións comezan antes do solpor, coñecido como May Eve, con fogueiras; e coma no Calan Gaeaf, a noite anterior (*Nos Galan Mai*) é unha *Ysbrydnos*, ou "noite dos espíritos", momento no cal andan fóra e é posible practicar a arte da adiviñación. A tradición do acendido das fogueiras faise anualmente no sur de Gales dende mediados do século XIX. É o equivalente galés da festa goidélica da Beltane.

## Cita 
Dafydd ap Gwilym (1340-1380) escribiu sobre esta tradición:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Trefor M. Owen. *Welsh Folk Customs*. Gomer Press, Llandysul 1987
*Marie Trevelyan. *Folklore and Folk Stories of Wales*. EP Publishing Ltd, Wakefield 1973

### Ligazóns externas 
*Calan Mai de Hilaire Wood
Lammas

**Lammas** ou **día de Lammas** é unha festividade tradicional da colleita, de orixe celta, tamén coñecida como Lughnasadh, que se celebra o 1 de agosto nos países anglosaxóns e en relixións de *revival* celta e neopagás como a *wicca*.

Durante a época medieval esta festa era coñecida como "*Gule of August*", pero o significado de "gule" é descoñecido. Ronald Hutton suxire que esta palabra puido ser unha derivación inglesa de "*gwyl aust*", o nome galés para o 1 de agosto e que significa "festa de agosto"; e propón unha orixe pagá e pre-cristiá de Lammas entre os anglosaxóns e a súa conexión co festival gaélico de Lughnasadh ("vodas de Lug", un deus celta).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Wicca
*Lughnasadh

### Bibliografía 
* Hutton, Ronald (1996). *The Stations of the Sun*.
**Publications of the Scottish Historical Society* (Publicacións da Sociedade Histórica Escocesa).