Theys Eluay

**Dortheys Hiyo Eluay**, tamén coñecido como **Theys Hiyo Eluay**, nado en Sereh o 3 de novembro de 1937, e finado en Jayapura o 10 de novembro de 2001, foi un líder político do Movemento Papúa Libre, dirixente do Consello do Presidium de Papúa (*Presidium Dewan Papua*). Caracterizado por adoptar un papel ambivalente entre o unionismo indonesio e o independentismo papúa, morreu asasinado a mans dun escuadrón do Kopassus, unha unidade especial do exército indonesio.

## Traxectoria 
miniatura|Tumba de Theys Hiyo Eluay en Jayapura.
### Orixe 
Eluay naceu o 3 de novembro de 1937 na vila de Sereh, preto de Sentani, no que daquela eran as Indias Orientais Neerlandesas, e posteriormente Nova Guinea Neerlandesa. Completou os seus últimos anos de educación primaria na Jongensvervolgschool (JVS), en Yoka, un internado dirixido polo misioneiro neerlandés Izaak Samuel Kijne. Despois do JVS realizou un curso de meteoroloxía e traballou despois como axudante de meteorólogo. A súa familia estaba formada por líderes tradicionais (*ondoafi*) da súa vila natal e, malia non ter sido nomeado para esta función, autoproclamouse *ondoafi* amparándose nos estudos superiores que adquiriu.

### Traxectoria política 
En 1962, Indonesia anexiouse Nova Guinea despois do dominio dos Países Baixos e axudou ao exército e á policía indonesias a atopar papúas partidarios do colonialismo neerlandés e contrarios á conquista indonesia. Isto provocou preto de 15.000 mortes na zona de Sentani, así como numerosos refuxiados, algúns deles aínda espallados en Papúa-Nova Guinea. En 1969 foi un dos mil papúas escollidos para participar na Acta de Libre Elección (en indonesio: *Penantuan Pendapat Rakyat* ou *PEPERA*), que votou por unanimidade a favor da integración de Occidente. Papúa a Indonesia. En aquest sentit, Eluay feu campanya a favor de la integració amb Indonèsia. vicepresidente da Mocidade Pancasila (*Pemuda Pancasila*), unha organización xuvenil proSuharto formada por gángsters. Logo dunha importante presión popular, foi posto en liberdade mais os cargos nunca foron retirados oficialmente. Morreu aos sesenta e catro anos e deixou atrás a súa muller e sete fillos.

## Llegat 
miniatura|O novo aeroporto internacional Dortheys Hiyo Eluay en Sentani.
O 10 de novembro de 2018, Yanto Eluay, fillo de Theys Hiyo Eluay, xunto con outros familiares de Eluay, declarou o perdón aos autores do asasinato con motivo do 17 aniversario do crime. Tamén esixiron que o asasinato non se cualifique de "vulneración dos dereitos humanos" nin se utilice con fins políticos.

O 20 de outubro de 2020, o gobernador de Papúa Lukas Enembe, tras a aprobación do Ministerio de Transportes de Indonesia e do Consello de Representantes Populares de Papúa, cambiou o nome do aeroporto internacional de Sentani, o máis grande de Papúa, como aeroporto internacional Dortheys Hiyo Eluay. Este cambio de nome foi en homenaxe aos seus esforzos por loitar contra a dereita de Papúa e como unha das figuras relevantes da Acta de Libre Elección (*PEPERA*) de 1969. O aeroporto foi construído en terras aduaneiras da familia Eluay que foron concedidas aos neerlandeses por Nero Nihiwe Eluay.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* S. Eben Kirksey e J. A. D. Roemajauw 2002 The Wild Terrorist Gang: The Semantics of Violence and Self-determination in West Papua, en: *Oxford Development Studies*, 30, 2
* Giay, Benny 2002 Peristiwa penculikan dan pembunuhan Theys H Eluay 10 November 2001 (The Abduction and Assassination of Theys H Eluay on November 10, 2001)" . The book was banned by the local authorities in West Papua and the author initimidated. The book was considered dangerous to national unity.
* Giay, Benny 2006, Pembunuhan Theys: kematian HAM di tanah Papua (The Murder of Theys: The Death of Human Rights in the Land of the Papuans), Yogyakarta: Galang Press
* *Memoria Passionis di Papua. Kondisi Sosial Politik dan Hak Asasi Manusia: Gambaran 2000.*https://web.archive.org/web/20080705022617/http://www.hampapua.org/skp/skp01/smp-13i.pdf (Memoria Passionis. The social and political conditions and human rights: the picture in 2000), Sekretariat Keadilan dan Perdamaian (SKP) (Justice and Peace Organization), Keuskupan Jayapura (the Episcopal Secretariat Jayapura) and Lembaga Studi Pers dan Pembangunan (LSPP), Jakarta, (The Foundation for the Study of the Press and Development) Jakarta, 2001.
* Report Papua in the year 2000
*
*
*
* Articles in the Cenderawasih Pos, daily, Jayapura (https://web.archive.org/web/20080409212432/http://www.cenderawasihpos.com/)
*