Organización Mundial da Saúde

[miniatura|Sede da OMS en [Xenebra, Suíza|Xenebra, Suíza.]]
A **Organización Mundial da Saúde** (**OMS**, ou **WHO**, nas súas siglas en inglés), é o organismo especializado das Nacións Unidas responsable da saúde pública internacional. Ten a súa sede en Xenebra, Suíza, e ten seis oficinas rexionais e 150 oficinas locais en todo o mundo.

A OMS fundouse o 7 de abril de 1948 e convocou a súa primeira reunión o 24 de xullo dese ano. Incorporou os activos, o persoal e as funcións da Organización da Saúde da Sociedade de Nacións e da  con sede en París, incluída a Clasificación Internacional de Enfermidades (CIE). O traballo da Axencia comezou en 1951, tras unha importante inxección de recursos financeiros e técnicos.

Aínda que foi a primeira das institucións especializadas establecidas polas Nacións Unidas, a Organización Mundial da Saúde non xurdiu como unha creación *ab initio*. Pola contra, foi o resultado da fusión dunha serie de organismos internacionais de hixiene, tanto de carácter mundial como rexional: o *Office International d’Hygiène Publique* (fundado en París en 1908 para regular as corentenas); a *Organisation d’Hygiène de la Société des Nations* (constituída en 1921 para facer fronte ás graves epidemias que asolaron a Unión Soviética e Europa Central); o *Bureau Sanitaire Pan-américain*; e os servizos médicos da *United Nations Relief and Rehabilitation Administration* (UNRRA).

O mandato oficial da OMS é promover a saúde e a seguridade axudando ao mesmo tempo ás persoas vulnerables de todo o mundo. Proporciona asistencia técnica aos países, establece normas sanitarias internacionais, recompila datos sobre cuestións sanitarias mundiais e serve de foro para debates científicos ou políticos relacionados coa saúde.  

A OMS desempeñou un papel destacado en varios logros de saúde pública, entre os que destacan a erradicación da varíola, a case a erradicación da poliomielite e o desenvolvemento dunha vacina contra o ébola. As súas prioridades actuais inclúen as enfermidades transmisibles, como o VIH/SIDA, o ébola, a malaria e a tuberculose; as enfermidades non transmisibles, como as cardiopatías e o cancro; a dieta sa, a nutrición e a seguridade alimentaria; a saúde laboral; e o abuso de substancias. A axencia avoga pola cobertura sanitaria universal, o compromiso coa vixilancia dos riscos de saúde pública, a coordinación de respostas a emerxencias sanitarias e a promoción da saúde e o benestar en xeral.

A OMS está gobernada pola Asemblea Mundial da Saúde (AMS), composta polos seus 194 Estados membros. A AMS elixe e asesora a un consello executivo formado por 34 especialistas sanitarios; selecciona ao administrador principal da OMS, o director xeral (actualmente Tedros Adhanom Ghebreyesus de Etiopía); fixa obxectivos e prioridades; e aproba o orzamento e as actividades. A OMS finánciase principalmente coas contribucións dos Estados membros (tanto asignadas como voluntarias), seguidas das de doantes privados. O seu orzamento total aprobado para 2020-2021 supera os 7.200 millóns de dólares., mentres que o orzamento aprobado para 2022-2023 supera os 6.200 millóns.

En 2009 recibiu o Premio Princesa de Asturias de Cooperación Internacional.
## Historia 
### Orixe e fundación
As Conferencias Sanitarias Internacionais (CIS), a primeira das cales se celebrou o 23 de xuño de 1851, foron unha serie de 14 conferencias que se celebraron ata 1938, ao longo de 87 anos. A primeira conferencia, celebrada en París, centrouse case exclusivamente no cólera, que seguiría sendo a enfermidade que máis preocuparía á CIS durante a maior parte do século XIX. Dado que a etioloxía (causalidade), incluso a transmisibilidade, de moitas enfermidades epidémicas seguía sendo incerta e obxecto de discusión científica, era difícil chegar a un acordo internacional sobre as medidas adecuadas.

Cinco anos máis tarde, en 1897, dezaseis dos 19 Estados que asistiron á conferencia de Venecia asinaron unha convención sobre a peste bubónica. Aínda que Dinamarca, Suecia-Noruega e Estados Unidos non asinaron esta convención, acordouse por unanimidade que o traballo das conferencias anteriores debían rectificarse para a súa aplicación.
 As conferencias posteriores, desde 1902 ata a última en 1938, ampliaron as enfermidades que preocupaban ao CIS e incluíron debates sobre as respostas á febre amarela, brucelose, lepra, tuberculose e febre tifoide. En parte como resultado dos éxitos das Conferencias, creáronse a Organización Panamericana da Saúde (1902) e a  (1907). Cando se formou a Sociedade de Nacións en 1920, creouse a Organización Sanitaria da Sociedade de Nacións. Tras a segunda guerra mundial, as Nacións Unidas absorberon todas as demais organizacións sanitarias, para formar a OMS.
### Formación
Durante a Conferencia das Nacións Unidas sobre Organización Internacional de 1945, Szeming Sze, delegado da China, consultou con delegados noruegueses e brasileiros sobre a creación dunha organización sanitaria internacional baixo os auspicios das novas Nacións Unidas. Tras non conseguir que se aprobase unha resolución respecto diso, Alger Hiss, Secretario Xeral da conferencia, recomendou utilizar unha declaración para establecer a devandita organización. Sze e outros delegados meteron presión e aprobouse unha declaración na que se pedía a celebración dunha conferencia internacional sobre a saúde. O uso da palabra "mundial", no canto de "internacional", salientaba a natureza verdadeiramente global do que a organización pretendía conseguir. A constitución da Organización Mundial da Saúde foi asinada polos 51 países das Nacións Unidas, e por outros 10 países, o 22 de xullo de 1946. Nesta reunión, organizada por iniciativa do Consello Económico e Social da ONU, redáctanse os primeiros estatutos da OMS. Converteuse así no primeiro organismo especializado das Nacións Unidas subscrito por todos os membros. A súa constitución entrou formalmente en vigor o primeiro Día Mundial da Saúde, o 7 de abril de 1948, cando foi ratificada polo 26º Estado membro. O seu primeiro acto lexislativo referíase á recompilación de estatísticas precisas sobre a propagación e a morbilidade das enfermidades.

En 1959, a OMS asinou o acordo WHA 12-40 coa Axencia Internacional da Enerxía Atómica (AEIA), que di: A OMS Independente celebrou unha vixilia semanal de 2007 a 2017 fronte á sede da OMS. Con todo, como sinala Foreman na cláusula dous di:

O texto clave está resaltado en letra grosa, o acordo na cláusula 2 establece que a OMS é libre de realizar calquera traballo relacionado coa saúde.
### Historial operativo 
[miniatura|upright|Tres antigos directores do [Varíola#Eradicación |Programa Mundial de Erradicación da Varíola len a noticia de que a varíola foi erradicada mundialmente, 1980.]]

**1947**: A OMS establece un servizo de información epidemiolóxica vía télex.

**1950**: Ponse en marcha unha campaña de inoculación masiva de tuberculose coa vacina BCG.

**1958**: Viktor Zhdanov, Viceministro de Sanidade da URSS, pediu á Asemblea Mundial da Saúde que emprendese unha iniciativa mundial para erradicar a varíola, o que deu lugar á Resolución WHA11.54.

**1965**: Publicase o primeiro informe sobre a diabetes mellitus e crease a Axencia Internacional para a Investigación do Cancro. O principal reto foi o infrarrexistro de casos, ao que a OMS respondeu creando unha rede de consultores para axudar aos países a implementar medidas de vixilancia e contención. A organización tamén axudou a xestionar o último brote europeo, que se produciu en Iugoslavia en 1972.Tras máis de dúas décadas de esforzos, unha Comisión Mundial declarou en 1979 que a varíola fora erradicada, converténdose na primeira enfermidade da historia en ser eliminada grazas ao esforzo humano.

**1974** A OMS puxo en marcha o Programa Ampliado de Inmunización.

## Características
### Constitución da OMS
A Constitución foi adoptada pola Conferencia Sanitaria Internacional, celebrada en Nova York do 19 de xuño ao 22 de xullo de 1946, asinada o 22 de xullo de 1946 polos representantes de 61 Estados e entrou en vigor o 7 de abril de 1948.

Os seus principios son:
* A saúde é un estado de completo benestar físico, mental e social, e non soamente a ausencia de afeccións ou enfermidades.
* O gozo do máis alto nivel posible de saúde que se poida alcanzar é un dos dereitos fundamentais de todo ser humano, sen distinción de raza, relixión, convicción política, condición económica ou social.
* A saúde de todos os pobos é unha condición fundamental para alcanzar a paz e seguridade e é dependente da máxima colaboración dos individuos e dos Estados.
* Os resultados alcanzados por cada Estado na promoción e protección da saúde son valiosos para todos.
* A desigualdade dos distintos países sobre a promoción da saúde e control de enfermidades, especialmente de enfermidades transmisibles, é un perigo común.
* O desenvolvemento saudable do neno é de importancia fundamental; a capacidade de vivir harmoniosamente nun mundo en cambio é esencial para ese desenvolvemento.
* A extensión a todos os pobos os beneficios do coñecemento médico, psicolóxico e afíns é esencial para acadar o máis alto nivel de saúde.
* Unha opinión pública ben informada e a cooperación activa por parte do público son de suma importancia para mellorar a saúde das persoas.
* Os gobernos teñen a responsabilidade de garantir a saúde dos seus pobos, que só pode ser cumprida pola prestación de axeitadas medidas sanitarias e sociais.

Os 194 Estados Membros da OMS gobernan a Organización por conduto da Asemblea Mundial da Saúde. A Asemblea está composta por representantes dos Estados Membros da OMS. Os principais cometidos da Asemblea Mundial da Saúde son aprobar o programa e o orzamento da OMS para o seguinte bienio e decidir as principais cuestións relativas ás políticas sanitarias.

## Sede
A sede central da organización atópase en Xenebra, Suíza.

Ademais, a OMS ten sedes rexionais:

## Organización
Os órganos de dirección da OMS son: Asemblea Mundial da Saúde, Consello Executivo e Secretaría (co Director Xeral á fronte).
### Asemblea Mundial da Saúde
A Asemblea Mundial da Saúde é o órgano decisorio supremo da OMS. Reúnese de xeito ordinario, polo xeral en Xenebra todos os anos en maio, ademais das sesións extraordinarias que se poidan convocar. Asisten a ela delegacións dos 194 estados membros.

As súas funcións, segundo o artigo 18 da Constitución da OMS, son:
* Determinar a política da Organización.
* Nomear os membros que teñan dereito a designar unha persoa para o Consello.
* Nomear o Director Xeral. 
* Estudar  e  aprobar  os  informes e actividades do Consello e do Director  Xeral, e dar instrucións ao Consello sobre os asuntos nos que se considere axeitada unha acción, estudo, investigación ou informe.
* Establecer  os  comités que considere necesarios para o traballo da Organización.
* Vixiar a política financeira da Organización e estudar e aprobar o seu orzamento.
* Dar  instrucións  ao  Consello e ao Director Xeral para chamar a atención dos membros e das organizacións internacionais sobre calquera asunto relacionado  coa salubridade que estime necesario.
* Invitar  a  calquera organización internacional ou nacional, gobernamental ou non gobernamental, que teña responsabilidades relacionadas coas da Organización, a que designe representantes para  participar, sen  dereito a voto, nas súas reunións ou nas de comités e conferencias, nas condicións que prescriba a Asemblea. No caso de organizacións nacionais, as invitacións faránse soamente co consentimento do goberno interesado.
* Tomar en consideración as recomendacións sobre salubridade feitas pola Asemblea  Xeral, o Consello Económico e Social, o Consello de Seguridade ou o Consello de Administración Fiduciaria das Nacións Unidas, e informarlles sobre as medidas tomadas pola Organización para poñer en práctica as tales recomendacións.
* Informar ao Consello Económico e Social, conforme os acordos que se celebren entre a Organización e a ONU.
* Promover e realizar investigacións no campo da salubridade, mediante o persoal da Organización, polo establecemento das
súas  propias  institucións, ou en cooperación con institucións oficiais ou non oficiais de calquera membro, co permiso do seu goberno.
* Establecer outras institucións que considere axeitadas.
* Emprender calquera acción apropiada para o progreso da finalidade da Organización.

### Consello Executivo
Regulado no capítulo VI da Constitución da OMS.
Desde a súa constitución, a OMS tivo como directores xerais a:

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Saúde pública
* Nacións Unidas
* Organización Panamericana da Saúde

### Ligazóns externas 
* Organización Mundial da Saúde 
* Organigrama da ONU 
* Saúde das Persoas Maiores