Campamento romano da Ciadella

260px|miniatura|dereita|A zona non cuberta do recinto presenta un peor estado de conservación que a zona cuberta, por mor da vexetación.
O **campamento romano da Ciadella** foi un asentamento militar activo entre os séculos II e IV, sito no tramo viario entre Brigantium e Lucus Augusti, parte da Vía XX, entre as actuais parroquias galegas da Ciadella (Sobrado) e Vilariño (Vilasantar). Nel mantíñanse entre 500 e 600 militares da *Cohors I Celtiberorum Equitata civium romanorum*, que tiña a súa sede en Lucus Augusti. Esta unidade auxiliar do exército imperial romano tivo como función a vixilancia da Vía XX, traballo que desempeñou entre os anos 123 e 395.

## Historia e características 
A *Cohors I Celtiberorum Equitata civium romanorum*, formada no ano 80, tería sido trasladada dende Mauritania a Hispania no ano 123, adscrita á *Legio VII Gemina* (León) por orde do emperador Hadriano, como testemuña a *Tessera de Castromao* (Celanova), que di:

O recinto foi construído entón, nun planalto de 480 metros sobre o nivel do mar, rodeado por unha pequena cadea montañosa, preto do río Cabalar. Tiña unha muralla perimetral de 172 x 140 metros, coas esquinas redondeadas, e un foxo externo que complementaba as funcións defensivas da muralla. A extensión do campamento era de 2,4 hectáreas. Existían ademais catro portas de acceso ó campamento, e varias torres de vixilancia. No interior había dous edificios principais. Un deles era a *Principia* (cuartel xeral), de planta case cadrada, que medía 29,5 x 29,6 metros. A carón da *Principia* estaba o *Praetorio* (residencia do comandante) de 38 x 29,6 metros. Os dous edificios estaban separados por unha ampla rúa. O resto dos edificios serían barracóns, sanitarios, cortellos para os animais e unha cantina.

Segundo algúns autores, sería neste campamento onde estaría situada a *mansio* Brigantium da vía XX, ou *per loca maritima*, do Itinerario de Antonino.

O abandono do campamento tivo lugar no século IV, cando a unidade militar foi trasladada a Iuliobriga (Cantabria). Foi entón cando comezou a súa deterioración, sobre todo na época da ocupación xermánica, malia que nalgunhas épocas foi novamente habitado. No século XIX sofreu o espolio da súa cantaría para a construción de edificios veciños.

[miniatura|Ara adicada á deusa fortuna por un oficial, Valerius Lupus, atopada no campamento e conservada no [Castelo de Santo Antón (A Coruña).]]
### Escavacións 
As escavacións do recinto comezaron oficialmente en 1934, dirixidas por Ángel del Castillo López e Sebastián González, sendo Castillo quen identificou en 1943 que se trataba dun campamento romano e non unha *mansio* (paradas oficiais nos camiños romanos). Os materiais atopados no lugar foron abondosos, salientando pezas de cerámica, vidros e utensilios de ferro e bronce. Atopáronse tamén moedas, pertencentes a un rango de tempo que atinxe dende Domiciano (ano 86) até Claudio II (ano 270). A maioría destas pezas atopadas na Ciadella están expostas de xeito permanente no Museo Arqueolóxico e Histórico Castelo de Santo Antón sito na cidade da Coruña.

Boa parte do campamento non está escavado. Unha parte do sitio escavado ten unha cuberta futurista (aceiro e vidro) reutilizada, que protexe ás ruínas dos efectos erosivos. Malia todo, a zona cuberta ocupa unha superficie inferior á décima parte do recinto histórico, de xeito que a maior parte das ruínas están expostas á acción da choiva, do vento e da vexetación.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Campamento romano da Ciadella (ortofoto 2002-2003). © Xunta de Galicia.jpg|Campamento na ortofotografía aérea de 2002-2003
Ficheiro:Campamento romano da Ciadella (PNOA 2010). © Instituto Geográfico Nacional.jpg|Campamento na ortofotografía aérea de 2010
Ficheiro:Campamento romano da Ciadella (PNOA 2017). © Instituto Geográfico Nacional.jpg|Campamento na ortofotografía aérea de 2017
Ficheiro:Campamento Romano da Cidadela.png|Campamento
Ficheiro:Ara a Fortuna (7326049740).jpg|Ara á Fortuna
Ficheiro:Ara ofrecida por un Signífero (7326048482).jpg|Ara ofrecida por un signífero
Ficheiro:Vasilla reintegrada (7326060924).jpg|Vasilla

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*

### Outros artigos 
* Arquitectura romana en Galicia
* Historia de Galicia
* Romanización de Galicia
* Aquis Querquennis
* Aquis Originis
* Medorra de Fanegas

### Ligazóns externas 
* Castramentación Romana .
* A Cidadela después de Roma, traballo da USC .
* El campamento romano de Cidadela .
* Campamento romano de Ciadella (fotos) .