Escaseza de profesorado de matemáticas en España

miniatura|Un profesor de matemáticas cun encerado ao fondo
A **escaseza de profesorado de matemáticas en España** fai referencia á escaseza crónica de profesorado cualificado nesta materia.

## Contexto 
A maioría dos titulados en matemáticas en España entran no mundo dos negocios, como levan informando os medios de comunicación españois desde case 2017. Hai anos, a principal opción era a docencia: o 38,3 % segundo un informe de 2007 da Real Sociedade Matemática Española, e o 36,19 % en 1999 segundo o Libro Branco da ANECA.

En 2018, segundo o sindicato CSIF, hai unha escaseza de 300 profesores de matemáticas, a pesar de que o título se imparte agora en 34 facultades.

O informe Oportunidades Profesionais para os Estudos Matemáticos, elaborado pola RSME e a ANECA, afirmaba que «a Educación Matemática ou a Didáctica da Matemática debería incluírse no programa de grao, ou se non, en forma de máster, xa que a docencia é a saída profesional para a maioría dos titulados en matemáticas (polo menos básicos)».

Máis de 720 prazas de profesorado de matemáticas quedaron sen cubrir en 2021. En maio de 2023, o problema estendeuse ás Illas Baleares.

## Causas 
Pascual Lucas dixo en xullo de 2020: "Hai uns anos, os estudantes de matemáticas estaban interesados ​​principalmente na docencia e na investigación, polo que a principal opción era converterse en profesor. Pero nos últimos 10 ou 15 anos, houbo un cambio nas opcións. A docencia converteuse en minoría, con crecentes oportunidades na banca, nas consultoras, nas empresas tecnolóxicas... E nos últimos tres ou catro anos, houbo unha verdadeira explosión. Os matemáticos convertéronse no obxecto de desexo das empresas, e isto levou aos estudantes de matemáticas, conscientes deste valor, a comezar a orientar o seu futuro cara a outros campos".

En 2018, a propia enquisa de Xataka determinou que, de 200 enquisados, o 42% dixo que quería dedicarse á educación secundaria cando comezou Matemáticas, fronte ao 32% que o fai actualmente, e dos estudantes de grao de matemáticas en España que se retiran porque non queren traballar nun instituto, o 29,1% non o detivo nada, son profesores, e a maior porcentaxe de enquisados, o 15,1%, rexeita a educación secundaria debido ao sistema educativo actual. A dificultade das oposicións, non considerala por falta de coñecementos, entre outras, son algunhas das razóns ás que se respondeu.

O entón presidente da Federación Española de Sociedades de Profesores de Matemáticas, Onofre Monzó, dixo que «a pesar do auxe das matemáticas en España nos últimos anos, o número de estudantes matriculados nas vinte facultades existentes é baixo, e os que rematan a carreira prefiren traballar no ámbito empresarial e industrial, e uns poucos van á universidade».

O presidente da Federación Española de Sociedades de Profesores de Matemáticas, Julio Rodríguez Taboada, dixo que «hai 1.200 titulados cada ano, pero o ano que vén xubilaranse 1.700 profesores» e que «co Plan Boloña, teremos máis xubilacións e máis prazas dispoñibles que titulados en matemáticas». El cre que a razón é que "agora hai máis investimento en intelixencia artificial e novas tecnoloxías".

No Boletín da Real Sociedade Matemática Española, dicíase que "unha das causas máis relevantes da escaseza de candidatos a profesores de secundaria no campo das matemáticas é sen dúbida o éxito da propia disciplina. A necesidade dos matemáticos no mundo empresarial de xestionar a enorme cantidade de datos que nos inundan e que fan necesario o coñecemento algorítmico, levou a que este sexa o destino preferido polos titulados. Os altos salarios e as condicións laborais estables son dous argumentos convincentes".

### Universidade 
Un artigo no xornal El País en outubro de 2023 destacaba que o número de estudantes en Informática e Matemáticas está a aumentar sen profesorado suficiente. Na mesma liña, un artigo publicado esa mesma semana destacaba a ameaza á que se enfrontaba a Universidade de Sevilla neste sentido.

## Consecuencias 
Unha das consecuencias da escaseza de profesorado é a escasa formación matemática dos substitutos, combinada cunha baixa vocación, o que en consecuencia reduce os resultados en matemáticas.

Luis Rodríguez, presidente da Comisión de Educación da Real Sociedade Matemática Española, dixo que, dado que os matemáticos xa non se dedican á docencia, "hai espazo para outros que non teñen formación suficiente para ensinar matemáticas". Químicos, físicos, enxeñeiros e arquitectos están a cubrir cada vez máis postos vacantes para profesores de matemáticas.

O debate sobre se os profesores de Matemáticas non deberían ser matemáticos suscitou un debate sobre a súa formación matemática, e outra consecuencia é que hai que baixar o nivel, a pesar do xa baixo rendemento académico en matemáticas.

## Respostas 
Competir con salarios que superan os 36.000 euros anuais e que poden chegar facilmente aos 60.000 euros foi unha das ideas mencionadas na mesa redonda "O problema da escaseza de profesorado de matemáticas no ensino secundario", organizada pola Federación Española de Sociedades de Profesores de Matemáticas e a Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais de España. Enrique García, portavoz de Estudos da Asociación Nacional de Estudantes de Matemáticas, falou de "realizar sesións de orientación nas universidades para dar a coñecer o traballo do profesorado de ensino secundario ou a posibilidade de ofrecer materias docentes durante os anos de estudo". Julio Rodríguez Taboada, presidente da Federación Española de Sociedades de Profesores de Matemáticas, salientou "a necesidade de convencer á sociedade, comezando por aqueles que se achegan ás facultades de matemáticas, de que o ensino secundario non é o inferno que a narrativa máis común fai que sexa". Alfonso Gordaliza, presidente do Comité Español de Matemáticas, dixo que "hai 15.000 estudantes en todo o país en todas as facultades e carreiras", pero o problema é a "taxa de abandono que está por riba do 40%" e a "escaseza de prazas para aqueles que queiran estudar Matemáticas". María Teresa Navarro dixo que a orixe do problema é "en primeiro lugar porque se volveu case imposible acceder a elas e, en segundo lugar, porque están moi centradas na investigación e na docencia universitaria. Para ela, débense incluír outras perspectivas, como a docencia no ensino secundario e ter en conta que matemáticas son necesarias para iso, ensinar a historia das matemáticas para entender de onde vén…"

Julio Rodríguez Taboada, presidente da Federación Española de Sociedades de Profesores de Matemáticas, comentou en abril de 2024 que se necesitan persoas con licenciatura en matemáticas ou unha licenciatura con énfase significativa en matemáticas e que teñan completado un máster de bacharelato especializado en matemáticas.

Eva Gallardo, presidenta da Real Sociedade Matemática Española, dixo: «Atopamos licenciados en Ciencias do Mar ensinando matemáticas no instituto. Ou arquitectos e enxeñeiros. Ben, os enxeñeiros son os máis parecidos, pero a súa visión das matemáticas é moi diferente á miña. Teñen unha visión moito máis útil. Son bos profesionais, pero non é desexable que un enxeñeiro ou un arquitecto sexa profesor de matemáticas nun instituto».

## Notas