open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muralla de Offa

miniatura|A muralla de Offa preto de Clun
A **muralla de Offa** (en inglés ''Offa's Dyke*, en galés *Clawdd Offa'') é unha antiga construción defensiva da illa de Gran Bretaña, erixida polo rei Offa de Mercia en torno ao ano 777, similar ás anteriores murallas romanas existentes no norte da illa; a muralla de Adriano e a muralla de Antonino Pío.

Duns 240&nbsp;km de lonxitude, estaba construída en adobe, estendéndose ao longo de toda a fronteira con Gales e Cornualla, agás nas zonas nas que a densidade dos bosques os facían practicamente impenetrábeis. Tiña como finalidade a defensa das terras anglosaxoas fronte ás poboacións celtas do outro lado da muralla, tanto galeses coma córnicos.
José Ramón Arteche

**José Ramón Arteche Pena**, nado en Ferrol o 8 de novembro de 1952 e finado na mesma cidade o 21 de agosto de 2016, foi un xogador e adestrador de fútbol galego.

## Traxectoria 
Como futbolista xogou na década dos 70 no Racing de Ferrol de centrocampista, tanto en Segunda división (1969-1972) como en Terceira división.

Como adestrador, comezou no Viveiro, onde adestrou durante dúas temporadas. Logo fichou pola SD Burela (1989-1990), co que ascendeu a Tercera División, e despois no Xove Lago (1991-1992), que tamén levou ata a Terceira. Posteriormente dirixiu o Racing de Ferrol na tempada 1998-99, en Segunda División B, e consegue chegar á competición de promoción de ascenso. Repite resultado ao ano seguinte 1999-2000, pero con máis éxito, porque coroa a tempada cun ascenso a Segunda División despois de 22 anos. Posteriormente foi o adestrador de CD Ourense (2001) durante uns poucos partidos precisamente na fase de ascenso a Segunda división.Logo tamén adestrou no Mensajero e no Calahorra, ambos en Segunda división B, e finalmente no Val.
Vous

**Vous** (; Tradución: Bois) é unha pequena illa a 2 quilómetros da costa de Serifos nas Cícladas, en Grecia. Recibiu o seu nome pola súa forma de boi. Non se coñece ningún lugar poboado na illa, xa que é demasiado pequena para crear unha vila. A illa ten un perímetro de aproximadamente dous quilómetros e ten 570 metros nos seu punto máis longo. A illa é unha atracción popular para turistas que buscan unhas vacacións de pesca nas illas gregas. Administrativamente, forma parte do municipio de Serifos.

## Referencias 
## Véxase tamén
* Outras illas gregas

### Ligazóns externas
Afentis Christos

**Afentis Christos** (, "Señor Cristo") é un pequeno illote fronte á costa norte da illa grega de Creta nomeado así pola pequena capela construída alí. O illote e a capela está só a unha pequena distancia da praia de Malia e unha curta distancia desde o illote de Agia Varvara. Afentis Christos adminístrase desde Malia na unidade rexional de Heraklion.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Outras illas gregas
Cadrifollo

O **cadrifollo** ou **cabrifollo** (***Lonicera implexa***), é unha especie rubideira de madreselva ou chuchamel (xénero *Lonicera) *na familia das caprifoliáceas que gabea polos muros e os troncos das árbores, de talo longo e fino, con ramas desde a base e flores amarelas que forman grupos e teñen un recendo intenso e agradábel. É autóctona do sur de Europa. Recibe tamén o nome vulgar de **chuchamel**, que se aplica igualmente á especie *Lamium maculatum*.
miniatura|240x240px|Detalle da planta
miniatura|240x240px|Froito
miniatura|240x240px|Detalle da planta

## Caracteres diagnósticos 
O cadrifollo caracterízase, do mesmo xeito que a madreselva etrusca, por ter dúas brácteas soldadas na base das inflorescencias; que son terminais; con todo,diferénciase desta en que en *Lonicera implexa* as inflorescencias son sésiles; e aparecen inmediatamente sobre as brácteas, en grupos globosos (as brácteas forman unha especie de "cazola" que contén as flores).

As follas inferiores, sempre opostas, poden aparecer soldadas ou non, aínda que non presentan pecíolo, ou se aparece é moi curto.

O aspecto das súas follas é arredondado, aínda que nalgunhas variedades acaba en pico.

A cor das flores, bilabiadas, varía de rosa (antes de abrirse) a amarelo-branco unha vez abertas.

Os seus froitos son bagas avermelladas, que aparecen en parellas no interior da especie de "cazola" que forman as brácteas. Non son comestíbeis.

## Distribución 
Adoita aparecer en bosques abertos, aturando mellor as secas ca outras especies do xénero *Lonicera*.

Aparece no sur de Europa; especialmente no litoral mediterráneo e no sur e centro de España, aínda que se pode atopar en Galiza.

## Proxectos de recuperación 
Gran parte do seu hábitat potencial foi alterado pola acción humana, aínda que a planta non está en perigo.

A súa principal competidora invasora é *Lonicera japonica*, planta oriúnda do Xapón, cultivada en xardíns, que se ten naturalizado na Península Ibérica.

## Taxonomía 
*Lonicera implexa* foi descrito por William Aiton e publicado en *Hort.* Kew. 1: 231 1789.
; Citoloxía
Número de cromosomas de *Lonicera implexa* (Fam. Caprifoliaceae) e taxons infraespecíficos:  n=18.
; Etimoloxía
Lonicer: nome xenérico outorgado en honra de Adam ***Lonitzer*** (1528-1586), un médico  e botánista alemán, notábel pola súa revisada versión de 1557 do herbario do soado Eucharius Rösslin (1470 – 1526).

***implexa***: epíteto latino que significa "entretecido".
; Sinonimia
* *Lonicera valentina*   Willk.   [1891]
* *Lonicera balearica* (Dum.Cours.) DC. in Lam. & DC. [1815]
* *Lonicera adenocarpa* Guss. [1832]
* *Caprifolium balearicum* Dum.Cours. [1811]
* *Lonicera caprifolium subsp. implexa* (Aiton) Bonnier & Layens [1894]
* *Caprifolium implexum* (Aiton) Dum.Cours.

## Nome común 
* Cabrifollo, cadrifollo, chuchamel, zugamel, chupamel.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Terminoloxía descritiva das plantas
* Historia da botánica
* Caprifoliáceas
Unidades periféricas de Grecia

300px|thumb | División administrativa de Grecia logo da reforma "Kallikratis": cada cor indica unha rexión, as unidades rexionais divídense en negro, e os municipios en branco.

As 74 **unidades periféricas** ou unidades rexionais () son divisións administrativas descentralizadas de Grecia. Son as subdivisións das 13 periferias do país, subdivididos en municipios. Foron introducidos como parte da reforma administrativa Kallikratis do 1 de xaneiro de 2011 e son comparables en tamaño e, na parte continental, lindeiras coas prefecturas de Grecia pre-"Kallikratis".

## Unidades periféricas de Grecia 
## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Periferias de Grecia
Docklands Light Railway

O **Docklands Light Railway** (Ferrocarril Lixeiro dos Docklands), máis coñecido polas siglas **DLR**, é unha rede de metro lixeiro automatizado, inaugurada en 1987 para servir as antigas zonas portuarias do leste de Londres, hoxe reconvertidas en barrios residencias e financeiros, coñecidas como Docklands. Vai desde Stratford (norte) até Lewisham (sur), e desde Tower Gateway e Bank (oeste, distrito financeiro da Cidade de Londres) a Beckton, Aeroporto de Cidade do Londres e Woolwich Arsenal (leste).

O sistema emprega un cadro de persoal mínimo nos trens e principais estacións, porén as catro estacións baixo terra si están equipadas co número de traballadores mínimo preciso para cumprir coas normativas de seguridade ante a posíbel presenza de lumes.
miniatura|Un DLR atravesa o longo viaduto de Westferry
O DLR opera baixo unha franquía concedida por Transport for London a Keolis Amey Docklands, unha joint venture entre a empresa de transporte Keolis e Amey plc, especialistas en infraestrutura. Durante 17 anos foi operado por Serco Docklands, parte do Grupo Serco. O sistema é propiedade por Docklands Light Railway Ltd., empresa subsidiaria de TfL. No curso 2013-2014, o DLR transportara uns 110.2 millóns de pasaxeiros. A súa rede ten sido ampliada en diversas ocasións desde a súa estrea e na actualidade as autoridades locais están a considerar futuras extensións.

## Mapa da rede 
borda|800px

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Transport for London
* Metro de Londres
* London Overground
* Tramlink
* TfL Rail
Piaras Béaslaí

miniatura|Un retrato de Beaslai na época do Primeiro Dáil
**Piaras Béaslaí**, nado en Liverpool o 15 de febreiro de 1881 e finado en Dublín o 22 de xuño de 1965, foi un político, xornalista e escritor irlandés.

## Traxectoria 
Nado **Percy Frederick Beazley** en Inglaterra de pais irlandeses, o seu pai era Patrick Langford Beazley, editor do semanario *The Catholic Times* durante 40 anos e Piaras educouse nun colexio xesuíta. Na súa mocidade interesouse por aprender irlandés con libros de texto e revistas e máis tarde formou parte da Liga Gaélica de Liverpool. En 1900 entrou na redacción do xornal local *Wallasey News*. En 1905 estableceuse en Dublín e traballou como xornalista independente, colaborando con *Irish Peasant*, *Irish Independent*,  *Express*, *Evening Telegraph*, mantendo media columna diaria en irlandés en  *Freeman’s Journal*. En 1907 representouse a súa primeira obra teatral, *Cormac na Coille*, escrita o ano anterior.

Integrante de Bráithreachas na Poblachta, foi un dos fundadores da revista da organización, *Irish Freedom*. Apoiou ao sector nacionalista, con Richard Mulcahy ou Patrick Pearse da Liga Gaélica, axudando a forzar a saída en 1915 do seu fundador Douglas Hyde, reticente á politización do movemento. Béaslaí participou no Alzamento de Pascua e estivo na cadea ata xuño de 1917. Máis tarde Béaslaí foi editor do períodico do Exército Republicano Irlandés, *An tÓglach*, e do períodico da Liga Gaélica. Resultou elixido nas eleccións xerais de 1918 como deputado do Sinn Féin pola circunscrición de Kerry oriental. En xaneiro de 1919, os deputados do Sinn Féin elixidos nesas eleccións para Westminster negáronse a recoñecer o Parlamento do Reino Unido e na vez realizaron unha asemblea en Mansion House de Dublín como un parlamento revolucionario nacional chamado Dáil Éireann, que as autoridades británicas declararon ilegal e que coincidiu co comezo da Guerra de Independencia irlandesa, durante esta foi director de publicidade do exército. Tras a guerra presentouse pola circunscrición de Kerry–Limerick occidental. para as eleccións de 1921 como membro do Dáil e foi reelixido nas de 1922 como candidato pro-Tratado do Sinn Féin. Non se presentou ás eleccións de 1923 e dedicou os seus últimos anos á literatura, escribiu un libro de memorias, *Michael Collins and the Making of a New Ireland*, publicado en Dublin en 1926.

## Obra 
### Teatro 
* *Cormac na Cuille*, 1909
* *Fear na Milliún Punt*, 1915
* *Cliuche Cartaí*, 1920
* *An Danar*, 1929
* *An Sgaothaire*, 1929
* *An Bhean Chródha*, 1931
* *Beirt na Bodhaire Bréige*, 1936
* *An Fear as Buenos Aires*, 1936
* *Cúigeas* , 1936
* *Blúire Páipéir*, 1937

### Poesía 
* *Bealtaine* 1916
### Narrativa 
* *Astronár*, 1928 (novela)
* *Earc agus Áine agus sćealta eile*, 1946 (relatos)

### Ensaio 
* *Michael Collins and the Making of a New Ireland,* 2 vols., 1926
* *Michael Collins: Soldier and Statesman*, 1937
* *The Story of the Catholic Commercial Club, 1881-1954*, 1957

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Son de Piaras Béaslai falando da súa participación no Alzamento de Pascua, Arquivo da RTÉ
Dolmen de Pedra da Lebre

O **dolmen de** **Pedra da Lebre**, tamén coñecido como **anta de Serramo**, atópase na parroquia de Serramo, no concello de Vimianzo.

## Descrición 
De grandes proporcións, está formada por cinco esteos cunha lousa cobertora fóra do seu sitio, apoiada en dous esteos. Os restos do corredor aínda se poden apreciar.

Foi declarado  Ben de Interese Cultural en abril de 2011.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Megálito
*Dolmen
*Lista de megálitos de Galicia
Tritón marmorado

O **tritón marmorado** ou **tritón verde** Ao sur, está en parapatría co tritón pigmeo (*Triturus pygmaeus*). O límite de distribución destas dúas especies acompaña aproximadamente o Sistema Central en España, co tritón marmorado ocupando as vertentes norte e o pigmeo a ocupar as planicies ao sur. En Portugal, o límite acompaña o río Texo até a zona de Abrantes.

## Reprodución 
]]
A reprodución nesta especie non comporta copulación, non obstante a fertilización é interna. O modo de reprodución é compartido cos outros membros do xénero *Triturus*. Nos lugares de reprodución, o macho realiza unha 'danza' ritual consistente en sucesivos golpes laterais co rabo en fronte da femia, que permanece relativamente apática durante todo o proceso. Despois, o macho deposita un espermatóforo que a femia recollerá (aínda que non sempre) coas patas, e encamiñará á cloaca.

Trala fecundación, fórmanse os ovos, que serán depositados individualmente en follas de vexetación acuática. A femia dobra a folla onde depositou o ovo para escondelo dos predadores.

Algúns días despois de seren depositados, o 50% dos ovos morren debido á chamada síndrome do cromosoma-1. Esta síndrome resulta da necesidade, nos tritóns do xénero *Triturus*, de que os dous cromosomas 1 teñan tamaños diferentes, aínda que  a razón exacta non sexa polo momento coñecida.

Algúns estudos revelaron que os tritóns marmorados usan as estrelas para se orientaren camiño dos lugares de reprodución.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Arntzen, J.W., Jehle, R., Bosch, J., Miaud, C., Tejedo, M., Lizana, M., Martínez-Solano, I., Salvador, A., García-París, M. & Gil, E.R. 2004. *Triturus marmoratus* . In: IUCN 2007. 2007 IUCN Red List of Threatened Species. . Consultado o 13 de setembro de 2008.
* Ferrand de Almeida, N., Ferrand de Almeida, P., Gonçalves, H., Sequeira, F., Teixeira, J. e Ferrand de Almeida, F. 2001. Guia FAPAS Anfibios e Répteis de Portugal. FAPAS-Cámara Municipal de Porto. Porto.
R-11 (mísil)

250px|miniatura|Un mísil R-11 en exposición no Museo de Historia Militar do Distrito Militar Volga-Urais.
**R-11** foi a denominación do primeiro mísil soviético que usou propelentes almacenables e desenvolvido a partir do mísil alemán Wasserfall pola OKB-1 de Korolev. Foi tamén coñecido polo seu índice GRAU como **8A61** e pola súa denominación OTAN como SS-1 Scud A, sendo o primeiro de varios modelos de mísil coñecidos baixo o nome de Scud.

## Historia 
O R-11 xurdiu como unha arma transportable por estrada co fin de acercalo ao seus obxectivos sen necesitar un grande alcance, que sería similar ó das V-2 pero tendo a metade de tamaño e usando propelentes non crioxénicos (ácido nítrico e queroseno).

O primeiro voo dun R-11 tivo lugar o 18 de abril de 1953, atopándose problemas durante as probas, como a baixa calidade do queroseno empregado no mísil, perdas de propelente e pouca fiabilidade da ignición do motor. A pesar de todo, o exército veuno como máis prometedor que os mísiles de propelentes crioxénicos, preferidos por Korolev. O 13 de decembro de 1953 un decreto asignou a fabricación do R-11 á fábrica 385, situada nos Urais, previamente elixida (e finalmente descartada) para fabricar o R-1.

Tras dous anos de probas, o mísil foi aceptado para o servizo o 13 de xullo de 1955. Ademais decidiuse construír unha versión portable para submarinos, o **R-11FM**, que foi aceptada para servizo en 1959 aínda que nunca chegou a ser despregada.

Os problemas do R-11 orixinal foron resoltos, incluíndo o uso dunha nova combinación de propelentes, e unha versión máis avanzada pasou a denominarse R-11M, aceptándose para o servizo o 1 de abril de 1958.

O R-11 deu paso finalmente ao R-17, unha versión mellorada que foi exportada a outros países, sendo coñecido como **Scud-B**.

## Características 
*Peso: 5.337&nbsp;kg
*Impulso: 101,0 kN
*Diámetro: 0,85 m
*Envergadura: 1,80 m
*Lonxitude: 10,67 m
*Carga útil: 699&nbsp;kg
*Apoxeo: 160&nbsp;km
*Alcance máximo: 160&nbsp;km
*CEP: 5,16&nbsp;km
*Velocidade máxima: 5160&nbsp;km/h
*Fabricados: 105

## Notas 
*

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*R-1 (mísil)
*R-17 (mísil)
Gentiana clusii

***Gentiana clusii*** é unha especie de planta herbácea pertencente ao xénero Gentiana.
miniatura|210x210px|Ilustración de *G. clusii*

## Descrición 
É unha xanzá de flores grandes, de talo curto, semellante á *Gentiana acaulis*, así a todo as dúas especies difiren na presenza ( *G. acaulis* ) ou ausencia ( *G. clusii* ) de raias verdes dentro da corola, pola forma dos recantos entre os pétalos (prominentes en *G. clusii*, máis arrondeado en *G. acaulis*), pero sobre todo na súa ecoloxía, a *G. clusii* prefire áreas calcarias e *G. acaulis* rochas silíceas.

## Distribución 
A súa distribución é a mesma que a da *G. acaulis* , *G. clusii* atópase nos Pireneos, Alpes, Apeninos, Xura, Selva Negra e Cárpatos.

## Subespecies 
Distínguense as seguintes subespecies
* *Gentiana clusii* subsp. *clusii*
* *Gentiana clusii* subsp. *costei* Braun-Blanq: Dáse en Francia.
* *Gentiana clusii* subsp. *pyrenaica* J. Vivant: Dáse nos Pireneos.
* *Gentiana clusii* subsp. *rochelii* Halda: Dáse en Eslovaquia.
* *Gentiana clusii* subsp. *undulatifolia* Sünd.: Dáse en Italia.

## Notas
Café Majestic

O **Majestic** é unha cafetaría histórica, que se atopa na rúa de Santa Catarina, na cidade do Porto, en Portugal.

A súa relevancia provén tanto do ambiente cultural que o envolve, especialmente a tradición do café tertulia, onde se xuntaban varias personalidades da vida cultural e artística da cidade, como tamén da súa arquitectura de identidade Art Nouveau. No 2011, foi considerado a sexta cafetaría máis fermosa do mundo.

## Galería 

Magestic café.jpg|Fachada
Cafe Majestic interior (Porto).jpg|O interior

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Café Majestic*. Porto: Ed. Quiosque.org, 2006.
* Porto de Encontro n.º 34, edição especial 2001, Cámara Municipal do Porto

### Ligazóns externas 
* Páxia¡na do Café Majestic
Antanaclase

A **antanaclase**, tamén coñecida como **diáfora** ou **equívoco**, é unha figura de dicción que consiste na repetición de palabras con significantes idénticos, mais con significados diferentes.

## Exemplos 
* Apréciase neste anaco dun poema de Xosé Luís Méndez Ferrín:

:***Ponte** de **ponte**, ponte amigo en ponte*.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Figura estilística
*Literatura
Mahadevi Varma

**Mahadevi Varma**, nada o 26 de marzo de 1907 en Farrukhabad e finada o 11 de setembro de 1987 en Alwa, foi unha activista e escritora india. Como poetisa en lingua hindi está considerada a "Meera moderna". 
## Traxectoria 
Naceu no seo dunha familia "kayastha" de avogados. Educouse en Jabalpur, casou na súa infacia, como era costume na época, con Swarup  Narain Varma en Indore e quedou cos pais mentres o home estudaba en Lucknow. Ela completou a súa educación na Universidade de Allahabad, graduándose en sánscrito en 1933. Despois da morte do seu marido, en 1966, radicou en Allahabad e viviu alí ata a súa morte. Mahadevi foi directora do Allahabad (Prayag) Mahila Vidyapeeth, dedicado ao ensino de educación cultural e literaria a mozas en lingua hindi. Comezou a escribir poemas xunto con outra compañeira de escola, Subhadra Kumari Chauhan, enviándolles composicións a revistas literarias, que publicaron algúns dos seus poemas. Mahadevi está considerada unha poeta destacada do movemento *Chhayavaadi*  (1914-1938) da literatura hindi  , canda Suryakant Tripathi 'Nirala', Jaishankar Prasad e Sumitranandan Pant. Tamén escribiu relatos, como *Gillu* , *Neelkanth* ou *Gaura* ou a súa memoria da infancia, *Mero Bachpan Ke Din*.

## Obra 
* *Neehar* (1930)
* *Rashmi* (1932)
* *Neeraja* (1934)
* *Sandhyageet* (1936)
* *Deepshikha* (1939)
*  *Yarna* (1940, colección de obras anteriores)
*  *Pratham Aayam* (1952, colección de poesías da súa mocidade) 
* *Agnirekha* (1990, póstumo)

## Notas
Nils-Aslak Valkeapää

**Nils-Aslak Valkeapää**, coñecido tamén como **Áillohaš**,  nado o 23 de marzo de 1943 en Enontekiö e finado o 26 de novembro de 2001 en Espoo, foi un escritor, actor, artista e músico saami finlandés. Recibiu o Premio de Literatura do Consello Nórdico de 1991 pola súa obra *Beaivi, áhčážan*.

## Traxectoria 
Procedía dunha familia dedicada á cría de renos e estudou maxisterio, aínda que nunca exerceu. Pasou boa parte da súa vida en Käsivarsi, preto da fronteira sueca, e tamén na localidae de Skibotn en Noruega. Seguiu a tradición do canto tradicional, o joik, que xoga un papel central no mundo literario e artístico saami pero na década de 1960 unha nova xeración de joikem, xente nova que buscaba as súas raíces, comezou a modernizalo, e Valkeapää converteuse nun dos máis prominentes. O seu primeiro álbum *Jojkuja* de 1968, contiña joiks modernizados e deu a coñecer esa música por todo o mundo, realizando unha xira polos Estados Unidos en 1983 con Seppo Paakkunainen.

Valkeapeää compuxo en 1987 a música e interpretou o personaxe de Siida-Isit na primeira longametraxe en saami, *Ofelaš*, coñecida internacionalmente como Pathfinder, dirixida por Nils Gaup. Nas Olimpiadas de Inverno de 1994 en Lillehammer actuou na cerimonia de apertura. Un joik do filme apareceu no álbum de Mike Oldfield editado en novembro de 1994 *The Songs of Distant Earth* co título de "Prayer for the Earth". En 1996 sufriu un serio accidente de automóbil, retirándose da vida pública.

Como escritor utilizou principalmente o saami, moitas das súas obras traducíronse ao&nbsp;finés&nbsp;e a outras linguas escandinavas. A súa primeira publicación foi *Terveisiä lapista*, un conxunto de &nbsp;ensaios curtos. Publicou oito coleccións de poemas.

## Discografía 
* *Joikuja* (1968)
* *Juoigamat* (1973)
* *Vuoi Biret-Maaret, vuoi!* (1974)
* *De cábba niegut runiidit* (1976)
* *Duvva, Áilen Niga elle ja Aillohas* (1976)
* *Sámi eatnan duoddariid* (1978)
* *Sápmi, vuoi Sápmi!* (1982)
* *Davas ja geassai* (1982)
* *Beaivi, áhčážan* (1988)
* *Eanan, eallima eadni* (1990)
* *Sámi luondu, gollerisku* (1992)
* *Goase dusse* (1994)
* *Dálveleaikkat* (1994)

### Poesía 
* *Giđa ijat čuovgadat* (1974)
* *Lávllo vizár biellocizáš* (1976)
* *Ádjaga silbasuonat* (1981)
* *Ruoktu váimmus* (1985)
* *Beaivi, Áhčážan* (1988)
* *Jus gazzebiehtár bohkosivccii* (1994)
* *Girddán, seivvodanš* (1999)
* *Eanni, eannázan* (2001)

## Notas
Santelmo

O termo **santelmo** pódese referir a: 
* **Pedro González Telmo (San Telmo ou Santelmo)**, relixioso católico galaico do século XII.
* **Erasmo de Formia (Santo Elmo ou Santelmo)**, mártir cristián do século IV, patrón dos mariñeiros e violinistas.
* **Fogo de santelmo**, fenómeno electroluminescente.
Caprifoliáceas

As **caprifoliáceas** (***Caprifoliaceae***) son unha familia de plantas dicotiledóneas arbustivas, de follas opostas, flores hermafroditas e froito en drupa ou baga, pertencente á orde Dipsacales. A esta familia pertencen rubideiras como o cadrifollo e todas as demais madreselvas, por isto tamén se coñece como a **familia das madreselvas.** Este clado agrupa unhas 380 especies, en 10 xéneros, cunha extensa área de distribución; centros de diversidade atópanse no Leste de América do Norte e Leste de Asia, mentres que se atopan ausentes no África tropical e no Sur deste continente.

## Descrición 
Estas plantas son na súa maioría arbustos e parras, raramente herbas, incluíndo algunhas plantas ornamentais de xardín en rexións tépedas. As follas son maiormente opostas sen estípulas, e poden ser ou perennifolios ou caducifolios. As flores son tubulares con forma de funil ou semellantes a campás, normalmente con cinco lobos voltos cara a fóra, e case sempre con recendo. Normalmente forman un pequeno cáliz de brácteas miúdas. O froito é na maioría dos casos unha baga ou unha drupa. Os xéneros, *Diervilla* e *Weigela*, teñen froitos en cápsula.

## Taxonomía 
(cun número aproximado de especies).

A maior parte do debate sobre a taxonomía deste grupo quedou liquidado.

A taxonomía evolutiva deste grupo inclúe

**Diervilloideae**
* *Diervilla* (madreselva arbustiva): 3 especies
* *Weigela*: 10 especies.
**Heptacodioideae**
* *Heptacodium* (flor dos sete fillos): 1 especie
**Caprifolioideae**
* *Leycesteria*: 6 especies
* *Lonicera* (madreselva, cadrifollo): 180 especies
* *Symphoricarpos* (Bagas da neve): 17 especies
* *Triosteum*: 6 especies
**Linnaeoideae**
* *Abelia* : 30 especies
* *Dipelta*: 4 especies
* *Kolkwitzia* (arbusto belo): 1 especies
* *Linnaea*: (flor xemelga): 1 especies
**Morinoideae**
* *Cryptothladia* 
* *Morina*
**Dipsacoideae**
* *Acanthocalyx* 
* *Pterocephalus* 
* *Dipsacus* 
* *Scabiosa*
**Triplostegioideae**
* *Triplostegia* 
**Valerianoideae**
* *Patrinia* 
* *Nardostachys* 
* *Centranthus*
* *Plectritis* 
* *Valeriana* 
* *Valerianella* 
* *Fedia*
Non durarán durante moito tempo incluídas en Caprifoliaceae

(consideradas por algúns autores como pertencentes a unha familia á parte Adoxaceae /Alseuosmiaceae)
* *Alseuosmia*: 8 especies
* *Memecylanthus*: 1 especies
* *Periomphale*: 2 especies
(consideradas por algúns autores como pertencentes a unha familia á parte Adoxaceae /Carlemanniaceae)
* *Carlemannia*: 3 especies
* *Silvianthus*: 2 especies.

## Usos 
As plantas pertencentes a esta familia son normalmente plantas ornamentais rubideiras, arbustos moi populares nos xardíns, especialmente *Lonicera.* Unhas poucas chegaron a ser plantas invasoras fóra das súas áreas nativas de distribución (tal como é o caso de *Lonicera japonica*). 

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Flowering Plants of the World, 1987, Vernon H. Heywood, Andromeda Oxford Ltd., ISBN 90-5210-165-5
* Botánica, Gordon Cheers, Random House Australia, ISBN 3-8290-1953-X
Raio de van der Waals

O **raio de van der Waals** é o raio dunha esfera sólida imaxinaria empregada para modelizar o átomo.

Os gases reais non se comportan exactamente como predí o modelo de gas ideal podendo ser a desviación considerábel nalgúns casos. Así, por exemplo, os gases ideais non presentan transicións de fase líquida ou sólida, independentemente do descenso de temperatura ou incremento de presión ao que sexan sometidos.

Unha das modificacións da lei dos gases ideais proposta é a ecuación de estado de van der Waals, que introduce dous parámetros **a** e **b** obtidos experimentalmente e que dependen da natureza do gas. O factor de corrección **b** denominado volume de exclusión, fai referencia tanto ao volume propio dos átomos, coma ao volume circundante no que non pode haber outros porque a esa distancia predominan as forzas de repulsión entre os átomos do gas (forzas de van der Waals).

Unha vez coñecido o valor do volume de exclusión, obtido experimentalmente para axustar a ecuación de van der Waals ao comportamento real do gas, o raio **r** pode obterse da ecuación:

:b = \frac{4}{3} \pi N_a r^3

onde:

* *Na* é o número de Avogadro.
* *r* é o raio de Van der Waals.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Raio atómico
* Raio covalente
* Raio iónico
Ortiga morta

A **ortiga morta** ou **lamio maculado** [cult.] (coas variantes *chupamel*) polo feito de que ao chuchar as flores saben a mel. 
miniatura|362x362px
## Descrición 
O *Lamium maculatum* é unha planta herbácea rastreira e perenne. É unha especie que pode variar en termos de tamaño e forma das follas, vilosidade e cores. Acada os 20 centímetros de alto. Ten talos erectos, ocos e pubescentes, só ramificados na base. As follas laminares cunha peluxe lene acadan os 20&nbsp;cm de longo. As follas, que son semellantes ás da ortiga

## Nome común 
Zugos, zugameles, zugamel, zogón, xugamel, urtiga mansa, té, setembriña, rosa do mel, planta de chupar, patas de cuco, ortigón, ortigas dulces, ortiga morta, ortiga mansa, ortiga branca, mentraste, menta, meleiros, meldrasco, mel de cuco, mel, maravallo, mamelos, herba salgueira, herba do galo, herba do abellón, herba de mel, herba das abellas, flor do mel, flor de mel, chupós, chupos, chupóns, chupones, chupois, chupoes, chupetes, chupelos, chupelas, chupas chupas, chupas, chupamiel, chupamelos, chupameles, chupamel, chupameis, chupachupas, chuchos, chuchamelos, chuchameles, chuchamel, capóns, cabrinfollo, cabrinfolla, bremantes e amileiras.

## Notas
Noela Blanco

**Noela Blanco Rodríguez**, nada en Ourense en 1981, é unha política galega do PSdeG.

## Traxectoria 
Filla do sindicalista Etelvino Blanco. Licenciouse en Ciencias Ambientais pola Universidade de Cádiz e traballou como técnica en prevención de riscos laborais en Sogama desde 2008 ata 2015. En maio de 2015 substituíu a Pachi Vázquez no Parlamento de Galicia. Nas eleccións autonómicas de 2016 foi elixida deputada pola provincia de Ourense.
No ano 2017 foi candidata á Secretaría provincial do PSdeG de Ourense perdendo as primarias fronte a Rafael Rodríguez Villarino.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha  no Parlamento de Galicia.
Home of the Strange

***Home of the Strange*** é o terceiro álbum do grupo musical estadounidense de rock alternativo Young the Giant, estreado o 12 de agosto de 2016.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Hipnose

miniatura|*Photographic Studies in Hypnosis, Abnormal Psychology* (1938).
[miniatura|220px|*Session of Hypnosis*, [Richard Berg.]]
A **hipnose** é un estado da consciencia humana relacionada coa atención que reduce a percepción periférica e fai medrar a capacidade de responder á suxestión. O termo pode referirse tamén á arte, habilidade ou acto de inducir hipnose.

As teorías que explican o que ocorre durante a hipnose clasifícanse en dous grupos: as teorías do *estado alterado* ven a hipnose como un estado alterado da mente ou transo, caracterizado por un nivel de conciencia diferente do estado ordinario. Pola contra, as teorías do *non estado* ven a hipnose como unha forma rol social imaxinado.

## Notas
Estación de París-Lyon

A **Estación de París-Lyon** (*Gare de Paris-Lyon*) é unha das sete grandes estacións terminais da rede da SNCF na cidade de París, e tamén forma parte da rede RER. Localízase no 12º distrito, principalmente no barrio des Quinze-Vingts, agás unha pequena parte que está no de Bercy. Polo seu tránsito é a terceira estación da cidade, con arredor de 83 millóns de viaxeiros en  2002), e a segunda das liñas de longa distancia, con 31,8 millóns, tan só por detrás da estación do Norte).
miniatura|Vista panorámica do interior da estación
É unha estación principal que asegura o servizo ás liñas de longa e media distancia co sueste de Francia, en especial con Belfort e Montbéliard, Besançon, Dijon, Lión, Grenoble, Valence, Annecy, Chambéry, Modane, Bourg-Saint-Maurice, Saint-Gervais-les-Bains, Évian-les-Bains, Aviñón, Saint-Étienne, Marsella, Toulon, Niza, Montpellier e Mulhouse, así tamén como o servizo internacional con Xenebra, Lausana, Neuchâtel, Berna, Basilea e Zürich en Suíza, con Turín, Milán, Venecia en Italia, con Friburgo en Alemaña, e desde o 15 de decembro de 2013 con Barcelona en España. A estación de Lión tamén é a principal liña de  alta velocidade con destino ao sueste de Francia, en sobre todo á Ródano-Alpes e á fachada mediterránea, e mais tamén ás rexións intermedias.

A entrada principal, na praza Louis-Armand, dá á rúa de Lyon, que leva á praza da Bastilla. No subsolo atópase a estación de metro de Lyon, e na superficie hai plataformas de autobuses polo que forma un gran intercambiador multimodal no seu conxunto. A estación caracterízase polo seu *beffroi* ou torre con campanil, unha torre cuadrangular de 67 m cun reloxo en cada unha das súas catro caras. Conta con 6,5 m de diámetro e as súas agullas teñen 2,8 m e 4m.

## Historia 
miniatura|Estación de París-Lyon ca. 1910

A orixe da estación é un unha pequena estrutura provisional, coñecida como *Embarcadère de chemin de fer de Paris à Montereau*  realizada en 1847 e que se abriu ao público en 1849. En 1855 realizouse o edificio definitivo, obra do arquitecto François-Alexis Cendrier e que servía como terminal das liñas da compañía de ferrocarrís de París a Lión.  Edificouse sobre unha plataforma de terra elevada uns 6–8 m sobre o nivel do río para protexela das súas cheas. Compúñase de 5 vías cubertas por unha edificación cun vestíbulo de 220 m de longo e 42 de largo. Un pórtico que delimitaba a zona de chegadas unía a estación propiamente dita cunha oficina administrativa na beira da estación, e que daba ao Bulevar Mazas.

Un lume destruíu parte da estación en 1871 reconstruíndose de forma case idéntica. En 1900 con motivo da Exposición Internacional de París procedeuse á construción dunha nova estación, obra de Marius Toudoire, con trece vías e a característica torre.

## Notas
Sigeberht de Wessex

**Sigeberht** foi rei de Wessex desde 756 a 757.
## Traxectoria 
Sigeberht sucedeu ao seu familiar afastado Cuthred, pero logo foi acusado de ascender ao trono inxustamente así que foi derrocado á forza por un consello de nobres quen lle deu o control do condado de Hampshire. Alí foi prendido, acusado de asasinato e condenado á morte, case con toda seguridade nun proceso amañado polo seu adversario o rei Aethelbald de Mercia. O seu irmán Cyneheard foi expulsado do reino pero regresou en 786 para matar o sucesor de Sigeberht, Cynewulf de Wessex.
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Barbara Yorke: *Kings and Kingdoms of early Anglo-Saxon England*. Routledge, Londres-Nova York 2002, ISBN 978-0-415-16639-3. 
* Barbara Yorke: *Wessex in the early Middle Ages (Studies in the Early History of Britain)*, Continuum, 1995, ISBN 978-0718518561.
* Lapidge et al. (Hrsg.): *The Blackwell Encyclopaedia of Anglo-Saxon England*. Wiley-Blackwell, Oxford u.&nbsp;a. 2001, ISBN 978-0-6312-2492-1.
* John Cannon, Anne Hargreaves: *The Kings and Queens of Britain*, Oxford University Press, 2009 (2. überarb. Aufl.), ISBN 978-0-19-955922-0.
* D. P. Kirby: *The Earliest English Kings*, Routledge, Londres-Nova York 2000, ISBN 978-0415242110.
* Dorothy Whitelock: *English Historical Documents 500–1041*, Vol 1, Routledge, Londres 1995 (2. Aufl.), ISBN 978-0-415-14366-0.
Gurdial Singh

**Gurdial Singh Rahi** (), nado en Bhaini Fateh o 10 de xaneiro de 1933 e finado en Bathinda o 16 de agosto de 2016, foi un escritor en panxabí da India.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Naceu nunha pequena localidade preto de Jaitu no Panxab británico. Seu pai Jagat Singh, era carpinteiro e súa nai, Nihal Kaur, ama de casa. Seguiu a estudar mentres traballaba, e cando tiña 14 anos casou con Balwant Kaur. En 1962 era mestre de escola en Nandpur Kotra mentres estudaba inglés e historia na universidade., converténdose nun dos principais novelistas en panxabí con títulos como *Anhoe* (1966), *Addh Chanani Raat* (1972), *Anhe Ghore Da Daan* (1976) e *Parsa* (1991). Tamén publicou coleccións de relatos: *Saggi Phull* (1962), *Kutta Te Aadmi* (1971), *Begana Pind* (1985) e *Kareer Di Dhingri* (1991) e as autobiografías *Neean Mattiyan* (1999) e *Dojee Dehi* (2000) publicada en dúas partes. Moita da súa obra trata dos marxinados no Panxab rural cun uso intenso do dialecto malwai. Escribiu tamén relatos para nenos e algunhas das súas novelas leváronse ao cine. Gañou algúns dos premios literarios máis prestixiosos da India como o Sahitya Akademi (1975),  Padma Shri (1998) e o Jnanpith (2000).

## Notas
Periferia de Ática

**Ática** (, *Attikí*, é unha rexión administrativa que abarca toda a área metropolitana de Atenas, a capital de Grecia. A rexión ten a mesma extensión que a anterior Prefectura Ática de Grecia central, senón que abarca unha área maior que a rexión histórica de Ática.

## Información xeral 
Situada no extremo leste de Grecia central, Ática cobre ao redor de 3.808 quilómetros cadrados. Ademais de Atenas, que contén dentro da súa área as cidades do Pireo, Eleusis, Megara, Laurium e Maratón, así como unha pequena parte da península do Peloponeso e as illas de Salamina, Exina, Poros, Hidra, Spetses, Citera e Antikythira. Ao redor de 3.750.000 persoas viven na rexión, das cales máis do 95% son habitantes da zona metropolitana de Atenas.

## Administración 
A rexión de Ática estableceuse na reforma administrativa de 1987 e ata 2010 comprendía as 4 prefecturas de Atenas, Ática Oriental, O Pireo e Ática Occidental.

Co plan Kallikratis de 2010, os poderes e autoridade da rexión foron completamente redefinidos e ampliados. Desde o 1 de xaneiro de 2011, a rexión representa a administración local de segundo nivel, supervisada pola Administración Descentralizada da Ática, que agora é un organismo autónomo independente con poderes e un orzamento comparables ás antigas prefecturas.

A rexión subdivídese en oito unidades subordinadas unidades rexionais: 
lei de reforma Kallikratis texto

* Atenas Norte
* Atenas Occidental
* Atenas Central
* Atenas Sur
* Ática Occidental
* Ática Oriental
* Pireo
* Illas

O gobernador da rexión é Rena Dourou (SYRIZA), que o 1 de setembro de 2014.

## Distritos electorais 
A rexión de Ática componse de cinco distritos electorais: Atenas A, Atenas B, O Pireo A, O Pireo B e Ática.

## Principais comunidades 

* Acharnés (Αχαρνές) *ou* Menídi (Μενίδι)
* Agía Paraskeví (Αγία Παρασκευή)
* Ágios Dimítrios (Άγιος Δημήτριος)
* Aigáleo (Αιγάλεω)
* Alimos (Άλιμος) *or* Kalamaki (Καλαμάκι)
* Athína (Αθήνα) (Atenas en galego)
* Chalándri (Χαλάνδρι)
* Galátsi (Γαλάτσι)
* Glyfáda (Γλυφάδα)
* Ílion (Ίλιον) (oficialmente *Nea Liosia*)
* Ilioúpoli (Ηλιούπολη)
* Kallithéa (Καλλιθέα)
* Keratsíni (Κερατσίνι)
* Korydallós (Κορυδαλλός)
* Maroúsi (Μαρούσι) *ou* Amaroúsion (Αμαρούσιον)
* Néa Ionía (Νέα Ιωνία)
* Néa Smýrni (Νέα Σμύρνη)
* Níkaia (Νίκαια)
* Palaió Fáliro (Παλαιό Φάληρο)
* Peiraiás (Πειραιάς) (O Pireo en galego)
* Peristéri (Περιστέρι)
* Výronas (Βύρωνας)
* Zográfos (Ζωγράφος)

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Ática

### Ligazóns externas 
*
Estación de Ruán-Rive-Droite

A **estación de Ruán-Rive-Droite** é unha estación de ferrocarril francesa da liña de París-Le Havre, situada na beira dereita do Sena, na parte superior da rúa Jeanne d 'Arc, preto do centro da cidade de Ruán, no departamento Seine-Maritime, en Normandía. É unha importante estación de longa distancia da SNCF, significada pola relación histórica entre París e Ruán mais Le Havre, pero tamén é unha importante estación de media distancia, do servizo TER Haute-Normandie, conectando a Alta Normandía coa Baixa Normandía, Picardía, Norte-Paso de Calais e a Illa de Francia. En 2014, segundo estimacións do SNCF pasaron un total de 6.458.577 pasaxeiros pola estación..
miniatura|Detalle da fachada.
## Descrición 
Sitúase a 26 metros de altitude, no punto quilométrico 139,468 da liña de París-Le Havre, entre as estacións de Sotteville e de Maromme e entre o túnel de Beauvoisine (1 354 m) no leste e o de Saint-Maur (1065 m.) no oeste. Sen ser propiamente un nó ferroviario, a estación enlaza directamente coa estación de Amiens pola liña de Saint-Roch a Darnétal-Bifurcation.

Pola súa situación entre dous túneis, a lonxitude para os trens de viaxeiros está limitada a&nbsp;311 m como máximo

## Historia 
miniatura|Inauguración da estación en 1847.
En 1843 púxose en servizo a estación de ferrocarril, Ruán-Saint-Sever na beira esquerda do Sena, pola Compagnie du chemin de fer de París a Rouen. A estación de viaxeiros da rúa Verte, situada no mesmo lugar que a estación actual, púxose en servizo en 1847 para a Compañía do ferrocarril de Rouen a Le Havre. O edificio de viaxeiros de estilo Art Nouveau, inaugurrouse en 1928, e está na listaxe oficial de&nbsp;monumentos históricos desde 1975.

### Estación da rúa Verte 
miniatura|Estación de rúa Verte en 1910.
Ao deseñarse a liña de Ruán con Le Havre, constatuouse a imposibilidade dunha ligazón directa coa outra estación da cidade, situada na marxe dereita do Sena, Ruán-Rive-Gauche. O edificio rematouse en 1843, obra do arquitecto inglés William Tite. Así esta nova estación, converteuse en estación de viaxeiros, mentres a antiga estación dedicouse a mercadorías. Inaugurouse oficialmente o 20 de marzo de 1847 e dous días despois quedou aberta ao público. A Primeira Guerra mundial atrasou o proxecto, que non se rematou ata 1928. O edificio, de carácter monumental está construído en estilo Art Nouveau tardío, cun trazo modernista pola estrutura de formigón . A torre do reloxo ten unha altura de 37 metros.

A nova estación inaugurouna o presidente da República Gaston Doumergue o 4 de xullo de 1928, primeiro denominouse*Estación do Oeste* ou *Estación rúa Verde*, e máis tarde adoptou o actual nome. A estación é un monumento histórico por decreto do 15 de xaneiro de 1975. En 1989, o arquitecto Louis Arretche renovou o antigo edificio para os viaxeiros&nbsp;

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial do SNCF de Ruán-Rive-Droite
Elafonisi

**Elafonisi** ( "illa dos cervos") é unha illa situada preto da esquina suroeste da illa de Creta no Mediterráneo, da que forma parte administrativamente, na unidade rexional de Chania. Cando o tempo permíteo, é posible camiñar ata a illa a través das augas pouco profundas. A illa é unha reserva natural protexida.
miniatura|left | Praia de Elafonisi

## Guerra de Independencia grega 
No punto máis alto da illa hai unha placa que conmemora un tráxico acontecemento. O Domingo de Pascua do 24 de abril de 1824 varios centos de gregos, na súa maioría mulleres e nenos, foron asesinados en Elafonisi por soldados otománs. Para evitar o avance das tropas turcas otomás, corenta homes armados refuxiáronse na illa con mulleres, nenos e vellos na espera dun barco para levalos ás Illas Xónicas. Os soldados otománs decidiran acampar na praia fronte á illa. Un dos seus cabalos camiñou ao longo das augas pouco profundas da illa e as persoas que se escondían na illa foron descubertas. Segundo varias fontes había entre 640 e 850 persoas en total, a maioría das cales foron asasinados e os sobreviventes foron vendidos como escravos en Exipto.

## Naufraxio do *Imperatrix* 
Unha gran cruz de madeira conmemora o naufraxio do 22 de febreiro de 1907. Tratábase dun vapor de pasaxeiros da Österreichischer Lloyd, chamado o *Imperatrix*. Debido aos fortes ventos do noroeste 38 persoas morreron nun bote salvavidas que tratou de chegar á beira. Todos eles foron enterrados na illa. O *Imperatrix* aínda se atopa no fondo do mar fronte aos cantís da illa e foi a razón pola que se construíu un faro nun outeiro da illa.

O faro foi destruído durante a segunda guerra mundial polas tropas de ocupación alemás.

miniatura|illa de Elafonisi na distancia desde a costa de Creta

## Referencias 
## Véxase tamén
* Outras illas gregas

### Ligazóns externas 
*Municipality description 
*Chania rent a car description
Gavdopoula

**Gavdopoula** (, é un illote situado ao noroeste do seu veciño máis grande, Gavdos, no mar de Libia. Atópase ao sur de Creta, da que administrativamente forma parte, na unidade rexional de Chania. Forma parte do municipio de Gavdos, e foi parte da antiga Provincia Selino.

## Natureza 
Gavdopoula esta cuberta de arbustos de phrygana (φρύγανα) de baixa altura. É unha parada importante para a migración de aves.

## Proposta como base de transporte de contedores 
En 1998 o illote foi proposto como base dunha enorme instalación de almacenamento e envío de contedores. Os ecoloxistas fixeron campaña con éxito para bloquear o desenvolvemento e Gavdopoula agora é unha reserva natural protexida e en particular para as aves migratorias.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Lista de illas de Grecia
* Gavdos
Xunt@s por As Pontes

**Xunt@s por As Pontes** é un partido político de ideoloxía de esquerdas, nacionalista e republicana, de ámbito local, con sede nas Pontes de García Rodríguez.

Ten representación política no concello das Pontes de García Rodríguez, con dous concelleiros tralas eleccións municipais do 24 de maio de 2015. Para as eleccións xerais de 2015 o partido apoiou a candidatura de En Marea.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
Cholpon-Ata

**Cholpon-Ata** (en lingua kirguiz: Чолпон-ата, pronunciado [tʃolponɑtɑ́], literalmente *Pai de Venus*, o nome dun espirito protector mitolóxico) é unha cidade na costa do lago Issyk-Kul, no Kirguizistán cunha poboación que rolda os 12&nbsp;000 habitantes. É o centro administrativo do Distrito de Issyk Kul da Rexión Issyk Kul; este distrito ocupa a meirande parte da costa do lago. No oeste da cidade atópase Tamchy e no leste Bosteri.

## Turismo
A cidade ten numerosos grandes e pequenos spas, hoteis e pensións para acomodar os moitos visitantes que van ao lago no verán. Durante a era soviética foi unha cidade moi frecuentada por turistas de todas as partes da URSS. Na actualidade, a maioría dos turistas proceden principalmente do Kirguizistán, Kazakhstán e Uzbekistán. Hai un bo museo local e un lugar a ceo aberto que ten 2000 petroglíficos datados dende o 800 AEC até o 1200 EC.

Foi sede dos Xogos Mundiais Nómades nas dúas primeiras edicións, nos XMN 2014 e nos XMN 2016.

## Notas
Torre Turkmenistán

A **Torre Turkmenistán** (en turcomán: «Türkmenistan» teleradio merkezi) é unha torre de comunicacións e de observación en Achkhabad, Turkmenistán. Foi completada en 2011. Con 211 metros, é a torre e edificio máis alto de Turkmenistán.

## Historia
A construción comezou en 2008 pola compañía turca Polimeks.

Foi completada o 17 de outubro de 211 coa participación do Presidente de Turkmenistán Gurbanguly Berdimuhamedov, inaugurando a cerimonia inaugural oficial.

## Funcións
A principal función da torre é o servizo de TV e antenas de radiocomunicación, malia iso, a torre tamén conta cun grande atractivo turístico. O radio do sinal da antena é de 100 quilómetros. Polo momento, a torre emite TV analóxica, TV dixital e radio. Os clientes da torre son:: Altyn Asyr, Yashlyk, Miras, Turkmenistan, Turkmen owazy, Ashgabat e Turkmen Sport.

Cunha altura de 145 metros (planta 29), localízase un restaurante cunha combinacio´n de elementos nacionais e novas tendencias. Dende o que podes ollar as vistas de Achkhabad cunha vista panorámica da cidade. Na planta 28 hai unha VIP room.

A decorativa octagonal "Estrela de Oguzkhan" é recoñecida como a imaxe arquitectónica dunha estrela maior do mundo polo Libro Guinness dos Récords.

## Notas
Any Asmara

**Any Asmara**, nado como **Achmad Ngubaeni Ranusastraasmara** en Rowalu o 13 de agosto de 1913 e finado o 22 de febreiro de 1990, foi un escritor indonesio en lingua xavanesa.

## Traxectoria 
Non realizou máis estudos que os de primaria, comezou a publicar en 1932 e sempre escribiu en xavanés. Deixou de publicar en 1942 pola segunda guerra mundial e volveu a editar as súas obras en 1950, converténdose nun autor moi popular, escribiu máis de 70 novelas e arredor de 750 relatos curtos, así e todo tivo moitos imitadores que publicaron co seu sobrenome literario e é difícil establecer o número total das obras que realmente escribiu. As súas obras son melodramas cun argumento amoroso romántico no que trata temas morais con abonda violencia e erotismo.

## Notas
Bacalhau à minhota

O **bacalhau à minhota** é un prato de cociña típico da rexión do Minho, no norte de Portugal.

Consiste en anacos de bacallau acompañados con pementos e fritidos en aceite. No mesmo aceite, frítense as patacas cortadas en chouchas grosas. Despois, frítense paseniño en aceite anacos finos de cebola, que son colocados sobre o bacallau, antes de servir. O prato final pode ser enfeitado con olivas e acompañado por grelos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Receita de bacalhau à minhota (Comezainas)
* Receita de bacalhau à minhota (Petiscos)
* Receita de Bacalhau à Minhota (1001 Receitas de Bacalhau)
Torre dos Clérigos

A **Torre dos Clérigos**, así como a igrexa á que pertence, atópanse na zona antiga da cidade de Porto, Portugal. Feita en granito, a súa altura supera os 75 metros, e pódese subir ó seu tope grazas a unha escaleira interior de máis de 240 chanzos. En 2013, Portugal adicoulle unha moeda conmemorativa de 2€.

## Historia 
Tanto a igrexa como a torre son obra de Nicolau Nasoni, un dos máximos expoñentes da arte barroca na cidade portuguesa. Comezou a construírse en 1754 e rematouse en 1763 a instancias da Irmandade dos Clérigos Pobres.

## Galería

Torre de los Clérigos, Oporto, Portugal, 2012-05-09, DD 05.JPG|Detalle do escudo.
Torre de los Clérigos, Oporto, Portugal, 2012-05-09, DD 02.JPG|Vista inferior.
Torre de los Clérigos, Oporto, Portugal, 2012-05-09, DD 03.JPG|Estatua.
Torre dos Clérigos, Oporto (16470660650).jpg|Vista afastada.
Central Porto from Torre dos Clérigos.jpg|Vista dende a torre.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* BASTO, A. de Magalhães: *Nasoni e a Igreja dos Clérigos*. Biblioteca do Porto. 2550
### Ligazóns externas 
* Galería de imaxes da torre
Xogos Mundiais Nómades 2014

Os **I Xogos Mundiais Nómades** (en lingua kirguiz: **2014 Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары**) foi a primeira edición dos Xogos Mundiais Nómades. Foi unha iniciativa do Consello Túrquico en 2012, promovido polo Presidente da República do Kirguizistán Almazbek Atambayev. Participaron países de Asia, Europa e América.

A sede elixida para o evento foi Cholpon-Ata, no norte do Kirguizistán, e tivo lugar entre do 9 ao 14 de setembro de 2014.

## Xogos
## Medalleiro
## Notas