open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azul

O **azul** é unha das tres cores-luz primarias, e cor-pigmento secundaria, resultado da superposición dos pigmentos ciano e maxenta. Atópase na faixa 470&nbsp;nm do espectro de cores visíbeis.

Sinónimos: cerúleo, cárdeo, celeste, azur, zafiro.
## Tipos
* **Azul celeste**: azul moi claro. 
* **Azul cobalto**, azul intenso, feito da materia colorante que resulta da mestura de aluminio e fosfato de cobalto. O azul cobalto emprégase moito en pintura. 
* **Azul mariño**, azul escuro. 
* **Azul turquesa**, azul claro tirando lixeiramente a verde.

## Uso, simbolismo e expresións coloquiais 
O azul acostuma estar asociado á frieza, depresión, monotonía. E, por iso mesmo, tamén á paz, á orde, á harmonía. Entre os matices, é o menos expansivo aos ollos.

## Peixe azul
A denominación en base nutricional do grupo de peixes que contén máis dun 5% de graxa, a diferenza do magro ou branco, con só un 2%.
## Sangue azul
Dise da persoa de familia nobre ou real.

## Galería 

Ficheiro:Lithodora prostata-A Coruña.jpg|*Lithodora prostata* na Coruña.
Ficheiro:Unidentified spot in the Atlantic Ocean, with faith picture artifacts.jpg
Ficheiro:Sky with puffy clouds.JPG
Ficheiro:Odesa_bazaar_(5)_sprats.JPG
Ficheiro:Cristal cristalografia.jpg
Ficheiro:Blue flowers.jpg
Ficheiro:Morpho peleides aug2006 1.jpg
Ficheiro:Dolphin_2.jpg

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lista de cores
CMYK

miniatura|400x400px|Modelo de cor subtractivo CMYK
O **modelo de cor** **CMYK** é un modelo de cores subtractivo baseado no modelo de cor RYB, é utilizado na impresión. A abreviatura CMYK fai referencia ás catro placas de tinta utilizadas: ciano (*Cyan*), maxenta (*Magenta*), amarelo (*Yellow*) e clave (*Key*) ou negro.

O modelo CMYK funciona superpoñendo cores sobre un fondo máis claro, xeralmente branco. A tinta reduce a luz que doutro xeito se reflectiría, polo tanto, engadindo as tres cores obtemos a ausencia de luz, é dicir, o negro.

Nos modelos de cor aditiva, como o RGB, o negro obteríase coa ausencia de luz mentres que o branco é a combinación aditiva de todas as luces de cor primaria. No modelo **CMY**, é o contrario: o branco é a cor natural do fondo, e o negro o resultado da combinación completa de tintas coloreadas. Para aforrar custos de tinta e obter tons de negro máis intensos, as cores escuras prodúcense engadindo tinta negra  xunto coas tintas ciano, maxenta e amarelo.

En impresión utilízase a técnica do medio ton para superpoñer tramas de puntos de cada cor primaria que permiten obter unha ampla gama de cores.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lista de cores
*RGB
*RYB
*Modelo de cor
HSV

O modelo **HSV** (**H**=*matiz* (en inglés *Hue*), **S** =*Saturación*, **V**=*Valor*), tamén chamado **HSB** (H=matiz (Hue), S =Saturación, B=Brillo), define un espazo de cores en base aos tres compoñentes constituíntes:

[frame| espazo de [cor HSV formando unha rolda de cores]]

* **Matiz** :  o tipo de cor (vermello, verde, azul):
** Varía de 0-360 (normalizado a  porcentaxe 0-100% nalgunhas aplicacións)
* **Saturacion** : a "viveza" da cor: 
** Varía de 0-100%
** Canto menor é a saturación, mais gris é, e máis escuro parecerá.
* **Valor da cor**: o brillo da cor:
** Varía de 0-100%

O modelo HSV criouno en 1978  Alvy Ray Smith. É unha transformada non lineal  do espazo de cores RGB.

## Véxase tamén
*Lista de cores
Branco (homónimos)

O termo **Branco** pode referirse a:

***Branco**, cor;
***Branco**, tipo de viño;
***Branco**, tipo de peixe baixo en graxa;
***Branco do ovo**, parte do ovo, albume;
***Branco do ollo**, parte do ollo.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Camiño Branco**, lugar da parroquia de Randufe, no concello de Tui;
***O Camiño Branco**, lugar da parroquia de Santo Estevo de Farnadeiros, no concello do Corgo;
***O Camiño Branco**, lugar da parroquia de Morgadáns, no concello de Gondomar;
***O Carballo Branco**, lugar da parroquia de Celeiro de Mariñaos, no concello de Barreiros;
***O Seixo Branco**, lugar da parroquia de Bóveda, no concello de Begonte;
***O Seixo Branco**, lugar da parroquia de Santo Estevo de Budiño, no concello de Salceda de Caselas.

;Fóra de Galiza

;No Brasil
***Río Branco**, un río brasileiro.

;Persoas
***Cláudio Ibraim Vaz Leal**, futbolista brasileiro máis coñecido como **Branco**.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Branco**, apelido galego.
***Brancio**, lugar da parroquia de San Martín de Arroxo, no concello da Fonsagrada.
Marrón

**Marrón** ou **castaño** é a cor da terra. Castaño é tamén o nome usado para designar a cor da madeira do castiñeiro.

## Tons de castaño 
## Galería 

Ficheiro:Jarra celtíbera de Izana (M.A.N. Inv.1927-25-2) 01.jpg
Ficheiro:Acer pseudoplatanus textura del tronco.jpg
Ficheiro:Maranjab dunes in the Kavir Desert.jpg
Ficheiro:Grey Wolf 7.jpg
Ficheiro:Trigo.jpg
Ficheiro:Castillo de los Moros Tamarite parte superior.jpg
Ficheiro:Aguila Culebrera de frente.JPG
Ficheiro:Chocolate Chocolate Chip Muffins.JPG

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lista de cores
Anil

**Anil** ou **índigo** é a cor da luz entre 440 e 420 nanómetros de lonxitude de onda, localizada entre o azul e o violeta. Así como moitas outras cores (como laranxa, rosa e violeta), a orixe do nome provén dun obxecto natural - a planta Índigo. Pola etimoloxía, do árabe *annir* e do persa *nil* (Índigo).

O anil non é unha cor primaria, nin aditiva, nin subtractiva. Foi bautizada e definida por Isaac Newton cando o físico inglés dividiu o espectro óptico (que é, como se sabe, un continuo de frecuencias). El distinguiu sete cores para asocialas aos planetas entón coñecidos, días da semana, notas na oitava e outras listas con sete elementos.

O ollo humano é relativamente insensíbel á frecuencia do anil, tanto que moitos non conseguen distinguilo do azul ou do violeta. Por esa e outras razóns, moitos (entre eles, Isaac Asimov) defenden que o anil non se debe considerar unha cor propiamente dita senón unha variación do azul ou do violeta.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lista de cores
Cor primaria

miniatura|dereita|200px|Cores primarias (sistema CMYK)

**Cores primarias** son cores que non se conseguen mesturando as outras cores. As cores que non son primarias son as cores compostas e críanse a partir das primarias.

As cores primarias en impresión gráfica son: o ciano, maxenta, amarelo e negro (CMYK). En fonte de luz son o vermello, verde e azul (RGB).

## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Lista de cores
Lago Cocibolca

O **lago Cocibolca** (vocábulo que quere dicir 'o mar doce'), tamén chamado **Lago de Nicaragua**, é un lago de auga doce. Está situado en Nicaragua, Centroamérica. A súa extensión é de 8.624&nbsp;km².

É o terceiro lago de América Latina despois do Lago de Maracaibo en Venezuela e o Lago Titicaca (de tamaño parecido) entre Bolivia e o Perú.

Alberga as únicas quenllas de auga doce do mundo.

O río San Juan conecta o lago co mar Caribe.

A cidade de Granada e o volcán Mombacho encóntrase na beira do lago.

O lago ten máis de catrocentos illotes se se inclúen os Illotes de Granada e o Arquipélago de Solentiname, dúas illas grandes que son a Illa de Zapatera e a Illa de Ometepe. Nesta última encontramos dous volcáns, un deles activo, que son o Volcán Maderas -un santuario de flora e fauna- e o Volcán Concepción.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*O Lago Cocibolca
Gonzalo Fernández de la Mora

**Gonzalo Fernández de la Mora y Mon**, nado en Barcelona o 30 de abril de 1924 e finado en Madrid o 10 de febreiro de 2002, foi un político e ensaísta español.

## Traxectoria 
Cando tiña dous anos a súa familia trasladouse a Madrid e durante un tempo viviu en Galicia (Mondariz, Guitiriz e Vigo), de volta a Madrid estudou filosofía e letras e dereito, e en 1946 entrou na Escola Diplomática e alí entrou en contacto con grupos monárquicos liberais. Membro do Consello Privado de Xoán de Borbón dende 1959. Progresivamente foise achegando ao círculo de poder franquista e foi nomeado subsecretario no Ministerio de Asuntos Exteriores e entre 1970 e 1974 foi ministro de obras públicas. Na transición fundou a Unión Nacional Española que foi un dos partidos que formou Alianza Popular que tiña a Fernández de la Mora como vicepresidente. Deputado por Pontevedra nas primeiras eleccións a Cortes (1977). Conselleiro da Xunta preautonómica. En 1977 deixou AP e a dirección da UNE cando deron o seu apoio á Constitución de 1978. En 1979 foi un dos fundadores do partido Derecha Democrática Española
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Lista de deputados galegos no Congreso desde a Transición
Pedro Cortina

**Pedro Cortina Mauri**, nado en La Pobla de Segur (Lleida) o 18 de marzo de 1908 e finado en Madrid o 14 de febreiro de 1993, foi un político, diplomático e empresario catalán.

## Traxectoria 
Estudou Dereito, e foi diplomático de carreira dende 1933, e profesor da Escola Diplomática de Madrid. Embaixador en París (1966-1974), foi ministro de Asuntos Exteriores con Carlos Arias Navarro entre 1974 e 1975.

Durante o seu mandato á fronte da diplomacia española tivo que afrontar o grave problema da descolonización do Sáhara Occidental e a Marcha Verde organizada por Hasan II de Marrocos.

Foi pai dos empresarios Alfonso e Alberto Cortina.
Bóxer

O termo **bóxer** pode referirse a:
* Un **bóxer**, unha raza de cans.
* Un **bóxer**, un membro dunha sociedade secreta chinesa.
Bóxer (can)

miniatura|dereita|300px|Un can da raza bóxer.
**Bóxer** é unha raza de can de medio porte e pelaxe curta, de cor marrón ou tigrada, e de mandíbula prominente e cadrada. Os bóxers tamén poden ser completamente brancos, malia que os cans desa variación padecen polo xeral de xordera, e adoitan non estar recoñecidos como tales por algunhas asociacións de criadores. Foron desenvolvidos en Alemaña, ao longo do século XIX resultado dun cruzamento entre bulldog e bullenbeisser. Pertencen á categoría dos Molosoides, ao lado de razas coma o Bulldog ou o Bullmastiff, entre outros.

## Fisionomía e características 
miniatura|300px|Bóxers na primeira exhibición (1896)
A súa cabeza é proporcional ao corpo, que ten costas curtas e membros poderosos. Os ollos son castaños ou mouros. O corte das orellas e do rabo continúa sendo unha práctica común. O corte do rabo debe ser feito nos primeiros días de vida. Un bóxer macho adulto pesa, tipicamente, arredor dos 33 quilos, e mide aproximadamente 61 centímetros. As femias arredor de 28 quilos e 57&nbsp;cm.

Os bóxers son unha raza enerxética e brincallona, e tenden a ser moi apropiados no trato cos cativos. O seu adestramento recoméndase en tenra idade, pois os bóxers acostuman ter personalidade forte, facendo que o seu adestramento sexa considerabelmente máis difícil despois de que o can deveña adulto. Os bóxers son cans pacientes cos pícaros, intelixentes e moi ligados aos seus donos. Considéranse bos cans de garda, desde que reciban adestramento adecuado.

Aínda que o bóxer precise de exercicios para manterse en forma, hai relatos a esgalla de bóxers que viven ben en hábitats urbanos. O ideal é que o can teña algunha actividade física frecuente, como paseos diarios. Os cans da raza bóxer considéronse cans de fácil manutención, alén de afectuosos, confiábeis, intelixentes, atléticos e fieis.

## Potenciais problemas de saúde 
Os bóxers son suceptíbeis a tumores. Entre os seus posíbeis problemas tamén está a displasia. Os donos de bóxer pódense sentir tentados a escoller outra raza de cachorros por mor da potenciais problemas de saúde, mais deben saber que a incidencia desas doenzas non é alta, e ao se comprar o can dun criador ético, que prové certificados de saúde para os seus exemplares, medran salientabelmente as oportunidades de ter un animal moi saudábel.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Two_boxer_dogs_(2004).jpg
Ficheiro:Bokser portret.jpg

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consideracións antes de comprar un Boxer
Río Ladra

[miniatura|Vista do río Ladra á altura de [Begonte.]]
O **río Ladra** é un curso de auga galego que percorre o oeste da Terra Chá luguesa.
## Toponimia
O topónimo **Ladra** podería proceder da raíz indoeuropea **lat*- ("zona húmida", "charca") co sufixo -*ăra*.

## Curso 
Ten como cabeceiras os ríos Madanela e Trimaz, que lle dan nacemento ó xuntarse, e desemboca no río Miño. Como afluentes principais, pola esquerda ten o río Fabilos, e pola dereita, o río Labrada e o río Parga.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:ConfluenzaMadanelaFabilos.jpg|Vista da xunta dos ríos Madanela (dereita) e Trimaz (esquerda), no lugar dos Pasos, en Vilalba, pouco antes de entroncar co río Fabilos, formando o río Ladra.
Ficheiro:Río_Ladra_cerca_de_Baamonde_(Lugo,_Galicia,_España)_01.JPG|Río Ladra preto de Baamonde
Ficheiro:Río_Ladra_cerca_de_Baamonde_(Lugo,_Galicia,_España)_02.JPG|Río Ladra preto de Baamonde
Ficheiro:Parga_e_Ladra_1IV2016.JPG|Xunta dos ríos Parga e Ladra
Ficheiro:Rego_de_Riocaldo_1IV2016.JPG|Xunta co rego de Riocaldo
Ficheiro:Rego_de_Lousado_1IV2016.JPG|Xunta co rego do Porto Lousado

## Notas
Compás (navegación)

miniatura|Compás moderno.
O **compás**, **agulla de marear** ou **búsola** é un instrumento de navegación para atopar direccións na Terra. O compás está composto por unha agulla magnética na horizontal, suspensa polo centro de gravidade, que se aliña de maneira precisa co campo magnético da Terra.

Un compás fornece a unha dirección de referencia coñecida, a dirección do centro magnético da Terra, aproximadamente o eixo norte-sur, sendo de grande axuda na navegación. Un compás pode usarse cun reloxo e un sextante para fornecer unha capacidade de navegación precisa. Ese dispositivo mellorou bastante o comercio marítimo tornando as viaxes máis seguras e máis eficientes.

## Historia do compás de navegación 
Atribúese a descuberta da orientación natural dos imáns aos chineses, por volta do ano 2000 a. C., e por consecuencia, a invención do compás.

En Europa, introducido polos árabes, comezouse a usar a fins do século XIII, sendo Flavio Gioia que introduciu tamén o deseño da rosa dos ventos no compás. Data polo menos do século XV o coñecemento da declinación, quer dicir, da diferenza entre o norte magnético, indicado pola agulla, e o norte verdadeiro. A declinación era verificada polo confronto coa observación da Estrela Polar, no hemisferio norte, ou da Estrela Pé do Cruceiro, no hemisferio sur, e a dirección apuntada polo compás.

O compás é sen dúbida o instrumento máis coñecido dos descubrimentos, pois foi probabelmente o máis importante. Indicando sempre o norte, é unha axuda preciosa para calquera navegante. Os compases actuais varían un pouco entre si, mais teñen os mesmos compoñentes básicos.

## Compoñentes dun compás 
Un compás pode ser calquera dispositivo magnético que usa unha agulla para indicar a dirección do norte magnético da magnetosfera do planeta. Calquera instrumento cunha barra magnetizada ou agulla xirando libremente sobre un pivote e apuntando para o norte e o sur pode considerarse un compás.

Principais compoñentes dos compases:

* Base: é transparente e de plástico, normalmente marcada cunha regra de escala e cunha (ou máis) regras laterais.
* Cápsula: contén unha agulla magnética, é preenchida por un líquido que en xeral é un óleo pouco viscoso, que ten como finalidade dar estabilidade á agulla. A agulla ten tamén o polo Norte sempre colorido de vermello.
* Disco de lectura: Ten unha escala en graos que fica en volta da cápsula, que serve para xirarse manualmente de modo a obter o rumbo en graos.
* Portón: Faixa negra e vermella pintada nunha lámina ou na cápsula. Serve para aliñar a agulla, móvese xunto coa cápsula e as liñas do norte e ten o lado norte pintado de vermello. Nalgúns compases o portón pode ser movido independentemente.
* Liñas do norte: Son sen serie, e serven para aliñar o compás cos meridianos inseridos no mapa. Móvense xuntamente co disco de lectura, e son finas, pretas e paralelas ficando xeralmente no fondo da cápsula ou nunha lámina transparente.

Actualmente son máis utilizados os compases electrónicos, así e todo as súas agullas están igualmente suxeitas a desvíos, grazas á acción que o ferro exerce sobre a agulla.

## Notas 
## Véxase tamén
Río Madanela

O **río Madanela** é un curso de auga galego, que percorre o noroeste da comarca da Terra Chá luguesa.

É formado polo rego de Racamonde e o rego do Salgueiro, que se xuntan preto do Adro, San Martiño de Lanzós. Xunto co río Fabilos é unha das cabeceiras do río Ladra, onde desemboca ó pouco de pasar á beira de Vilalba.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:ConfluenzaMadanelaFabilos.jpg|Vista da xunta dos ríos Madanela e Trimaz, no lugar dos Pasos, en Vilalba, pouco antes de entroncar co río Fabilos, formando o río Ladra. O río Madanela aparece pola parte dereita da imaxe e o Trimaz pola esquerda, saíndo a auga pola parte de baixo da foto.
Ficheiro:Ponte no río Madanela ao seu paso no Polo, Lanzós, Vilalba.jpg|Ponte no río Madanela ao seu paso no Polo, San Martiño de Lanzós.
Ficheiro:O río Madanela ao seu paso no Polo, Lanzós, Vilalba.jpg|O río Madanela ao seu paso no Polo.

## Notas
Enrique Fontana

**Enrique Fontana Codina**, nado en Reus o 17 de outubro de 1921 e finado en Madrid o 26 de xuño de 1989, foi un avogado, político e empresario catalán.

## Traxectoria 
Estudou dereito en Barcelona, logo de rematar trasladouse a Madrid onde dirixiu a empresa familiar, Fontoil, dedicada á exportación de aceites. Foi procurador en Cortes, membro do Consello do Reino, comisario xeral de fornecementos e transportes en 1965 e ministro de comercio entre 1969 e 1973.
Antonio Ibáñez Freire

**Antonio Ibáñez Freire**, nado en Vitoria o 25 de setembro de 1913 e finado en Madrid o 9 de maio de 2003, foi un militar e político español.

## Traxectoria 
Estudou na Academia Militar de Zaragoza (1930-1934), participou como tenente na guerra civil española e como voluntario na División Azul (1943). Foi gobernador civil de Santander (1960), Biscaia (1961) e Barcelona (1963). Foi subsecretario do ministerio de Traballo (1966) e profesor na Escola Superior do Exército, xefe do rexemento acoirazado Alcazar de Toledo. Foi procurador en Cortes. Director xeral da Garda Civil (1976-1978), durante o seu mandato creouse a Unidade Antiterrorista Rural para combater a ETA, capitán xeneral da IV Rexión Militar con sede en Barcelona (1978), foi ministro do interior (1978-1979) con Adolfo Suárez.
Rodolfo Martín Villa

**Rodolfo Martín Villa**, nado en Santa María del Páramo, León o 3 de outubro de 1934, é un político español.

## Traxectoria
Estudou Enxeñería Industrial en Madrid e foi o xefe nacional do SEU. Procurador en Cortes, foi Gobernador Civil de Barcelona entre 1974 e 1975. Ministro de Relacións Sindicais (1975 - 1976), Ministro da Gobernación (1976 - 1977) e Ministro do Interior (1977 - 1979). Ministro de Administración Territorial con Calvo-Sotelo (1980 - 1982) co rango de Vicepresidente. Foi senador por designación real (1977 - 1978) e deputado da UCD por León. Foi secretario de organización da UCD (1982). En 1985 ingresou no PDP e foi presidente do partido en Castela e León. En 1989 entrou en Alianza Popular, elixido deputado nese ano e ao ano seguinte forma parte da executiva do partido. Presidente de Endesa (1997 - 2002). Foi comisionado do Goberno para o Prestige. Na actualidade (2009), e dende o 2004, é Presidente de Sogecable.

## Notas
Maxenta

**Maxenta**, é unha cor-pigmento primaria e cor-luz secundaria, resultado da mestura das luces azul e vermella. A súa cor complementaria é o verde.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Lista de cores
Joaquín Planell

**Joaquín Planell Riera** (Vitoria 1891 - Madrid 1969) foi un militar e político español.

## Traxectoria
Estudou na Academia de Artillaría, participou nas campañas de Marrocos. Agregado militar da embaixada española nos Estados Unidos (1930-1934). Ponse de parte dos sublevados na Guerra civil española e foi xefe de fabricación do Cuartel Xeral de Franco (1937-1939), vicepresidente do INI (1945-1951) e ministro de Industria (1951-1962), logo foi director do Banco de Crédito Industrial.
Federico Mayor Zaragoza

**Federico Mayor Zaragoza**, nado en Barcelona o 27 de xaneiro de 1934 e finado o 19 de decembro de 2024 en Madrid, foi un bioquímico e político español, que foi director xeral da UNESCO entre 1987 e 1999.
## Traxectoria
Doutorouse en farmacia pola Universidade Complutense de Madrid en 1958. Nomeado catedrático de bioquímica na Facultade de Química da Universidade de Granada, universidade da que foi reitor entre 1968 e 1972, nese trasladouse a Madrid ao ser nomeado catedrático de bioquímica da Universidade Autónoma de Madrid.

Foi subsecretario de Educación e Ciencia do goberno español entre 1974 e 1975, na transición ingresou na UCD e foi deputado e Ministro de Educación e Ciencia no goberno de Leopoldo Calvo-Sotelo Bustelo (1981-1982) e deputado no Parlamento europeo (1987). En 1978 nomeado vicedirector xeral da UNESCO. Dende o 2000 dirixe a Fundación Cultura de Paz.
## Premios e distincións 
En 2009 foi nomeado doutor honoris causa pola Universidade Xaime I.
## Notas
Alfons Sala

**Alfons Sala i Argemí**, nado en Terrasa o 16 de xullo de 1863 e finado en Barcelona o 11 de abril de 1945, foi un político catalán.

## Traxectoria 
Membro do Partido Liberal, foi deputado provincial por Barcelona (1888-1893), deputado en Cortes entre 1893 e 1922. En 1919 fundou a Unión Monárquica Nacional que apoiou a ditadura de Primo de Rivera. Nomeado presidente da Mancomunidade catalá en xaneiro de 1924 preparou o seu desmantelamento. En 1926 recibiu o título de conde de Egara. Apoiou a sublevación franquista contra a República Española.
Cruz Martínez Esteruelas

:*Non confundir con Cruz Martínez Vilas (1960), escritora galega*.

**Cruz Martínez Esteruelas**, nado en L'Hospitalet de Llobregat (Barcelona) o 4 de febreiro de 1932 e finado en Madrid o 17 de setembro de 2000, foi un político español.

## Traxectoria 
Estudou Dereito na Universidade de Deusto. Director Xeral do Patrimonio do Estado (1962-1965), foi procurador en Cortes (1965-1976) e director da Fundación Juan March (1970-1973). En 1973 substituíu a Laureano López Rodó ao cargo dun novo ministerio, o Ministerio de Planificación do Desenvolvemento, baixo a presidencia do almirante Luis Carrero Blanco. Nese ano elaboráronse os obxectivos de desenvolvemento para os seguintes dez.

Meses despois, tralo asasinato de Carrero Blanco, pasa a ser Ministro de Educación e Ciencia co novo presidente Carlos Arias Navarro, cargo que ocupou entre os anos 1974 e 1975. Como ministro de Educación e Ciencia impulsou a Lei da Selectividade, e pechou a Universidade de Valladolid en plena axitación antifranquista.

Na Transición militou en Alianza Popular, federación de pequenos partidos conservadores á que se incorporou como líder de Unión del Pueblo Español. Nas primeiras eleccións democráticas de xuño de 1977 Martínez Esteruelas presentouse como cabeza de lista pola provincia de Teruel ao Congreso, mais non acadou o escano. Deixou a actividade política pública e centrouse na avogacía e a dirección da Fundación Tomás Moro.

## Obras 
* *La enemistad política* (1970)
* *Monarquía y cambio social* (1974)
* *Cartas para el humanismo social* (1976)
* *La agonía del Estado* (2000)

## Notas
Sebastià Sánchez-Juan

**Sebastià Sánchez-Juan**, nado en Barcelona o 10 de novembro de 1904 e finado en 1974, foi un escritor catalán.

## Traxectoria 
Colaborou en *La Veu de Catalunya*, en 1922 escribe o *Segon manifest futurista (contra l’extensió del tifisme en literatura)* e publica poemarios futuristas como *Fluid* (1924) e *Constel.lacions* (1927) paseniñamente deixa as avangardas para se inscribir no modernismo como en *Poemas de promès* (1933).

Apoia o bando franquista durante a Guerra civil española e tras rematar publica a escolma *Prismes* e consegue un traballo na delegación de Prensa e Propaganda en Barcelona. Deixa de escribir en catalán e publica en castelán obras como *Régimen* (1940), *Sonetos* (1949) ou *Blanco y rosicler* (1946). En 1952 volta ao catalán con *Claror*.
Himnusz

**Himnusz** é o himno oficial de Hungría. Ferenc Kölcsey é o autor da letra e Ferenc Erkel da música.

## Letra 

Isten, áldd meg a magyart
Jó kedvvel, bőséggel,
Nyújts feléje védő kart,
Ha küzd ellenséggel;
Bal sors akit régen tép,
Hozz rá víg esztendőt,
Megbűnhődte már e nép
A múltat s jövendőt!

Őseinket felhozád
Kárpát szent bércére,
Általad nyert szép hazát
Bendegúznak vére.
S merre zúgnak habjai
Tiszának, Dunának,
Árpád hős magzatjai
Felvirágozának.

Értünk Kunság mezein
Ért kalászt lengettél,
Tokaj szőlővesszein
Nektárt csepegtettél.
Zászlónk gyakran plántálád
Vad török sáncára,
S nyögte Mátyás bús hadát
Bécsnek büszke vára.

Hajh, de bűneink miatt
Gyúlt harag kebledben,
S elsújtád villámidat
Dörgő fellegedben,
Most rabló mongol nyilát
Zúgattad felettünk,
Majd töröktől rabigát
Vállainkra vettünk.

Hányszor zengett ajkain
Ozman vad népének
Vert hadunk csonthalmain
Győzedelmi ének!
Hányszor támadt tenfiad
Szép hazám, kebledre,
S lettél magzatod miatt
Magzatod hamvvedre!

Bújt az üldözött, s felé
Kard nyúlt barlangjában,
Szerte nézett s nem lelé
Honját e hazában,
Bércre hág és völgybe száll,
Bú s kétség mellette,
Vérözön lábainál,
S lángtenger fölette.

Vár állott, most kőhalom,
Kedv s öröm röpkedtek,
Halálhörgés, siralom
Zajlik már helyettek.
S ah, szabadság nem virul
A holtnak véréből,
Kínzó rabság könnye hull
Árvák hő szeméből!

Szánd meg Isten a magyart
Kit vészek hányának,
Nyújts feléje védő kart
Tengerén kínjának.
Bal sors akit régen tép,
Hozz rá víg esztendőt,
Megbűnhődte már e nép
A múltat s jövendőt!

## Véxase tamén
## Ligazóns externas
* Himno de Hungría (vídeo legendado en 33 idiomas)
Joan Ventosa

**Joan Ventosa i Calvell** (Barcelona 1879 - Lausana 1959) foi un político español.

## Traxectoria 
Estudou dereito en Barcelona. Participou na fundación da Lliga Regionalista e foi deputado nas Cortes entre 1907 e 1923 e foi ministro de Facenda entre 1917 e 1918 e de novo entre febreiro e abril de 1931 no goberno do almirante Aznar. Apoiou financeiramente ao bando franquista durante a Guerra civil española. Foi procurador nas primeiras Cortes franquistas. Membro do Consello Privado de Xoán de Borbón dende 1947, xa en 1943 enviara unha carta a Franco onde pedía a volta da monarquía e diante a negativa de Franco, foise distanciando cada vez máis do réxime franquista.
José Luis Méndez Romeu

**José Luis Méndez Romeu**, nado na Coruña o 24 de xullo de 1951, é un político galego que milita no PSdeG.

## Traxectoria 
Estudou pedagoxía. Foi concelleiro de Educación e Cultura do Concello da Coruña desde 1987 ata 2003 e presidente da Orquestra Sinfónica de Galicia (1994-2004). Tenente de alcalde e Concelleiro de Urbanismo (2003-2004). Foi tamén responsábel de educación do grupo socialista no Parlamento de Galicia mentres foi deputado (1997-2004).

Entre 2004 e 2005 foi secretario de estado de Cooperación Territorial no goberno español.

Exerceu o cargo de Conselleiro de Presidencia, Administracións Públicas e Xustiza da Xunta de Galicia dende o 2 de agosto de 2005 ata 2009.

Foi voceiro do PSdeG-PSOE no parlamento galego a partir de outubro de 2013. En 2016 presentouse ás primarias para candidato á presidencia da Xunta de Galicia pero foi derrotado. Dimitiu como voceiro parlamentario en maio dese mesmo ano e foi substituído ás poucas semanas pola pontevedresa Patricia Vilán.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha no Parlamento de Galicia 
* Ficha en galegos.galiciadigital.com
Xosé Ramón Fernández Antonio

**Xosé Ramón Fernández Antonio**, nado en Vigo en 1953, é un político galego ligado ao PSdeG.

## Traxectoria
Estudou económicas na Universidade de Santiago de Compostela. Foi director do Gabinete do Ministro de Transportes, Turismo e Comunicacións (1985-1988) e dende 1993 foi directivo de Retevisión e Auna. Foi conselleiro de Economía e Facenda dende o 2 de agosto de 2005.
María Xosé Caride

**María José Caride Estévez**, nada en Vigo en 1966, é unha política galega do PSdeG, que foi conselleira de Política Territorial, Obras Públicas e Transportes dende o 2 de agosto de 2005 ata o 2009.

Estudou económicas en Vigo e fixo o doutoramento na Universidade de Santiago de Compostela. Foi profesora da Universidade de Vigo en Vigo e en Ourense. Foi elixida deputada no Parlamento de Galicia na oitava lexislatura.

É concelleira delegada da Área de Urbanismo, membro da Xunta de Goberno Local e 4º tenenta de alcalde do concello de Vigo.

## Notas
Martí de Riquer

**Martí de Riquer i Morera**, que tamén asinou en castelán como **Martín de Riquer Morera**, conde de Casa Dávalos, nado en Barcelona en 1914 e finado na mesma cidade o 16 de setembro de 2013, foi un investigador catalán, especialista en Miguel de Cervantes e literatura medieval catalá.

## Traxectoria 
Participou na Guerra civil española no terzo de Monserrat e no Servizo de Propaganda que dirixía Dionisio Ridruejo. Pertenceu á Real Academia Española dende 1965 e presidiu dende 1963 a Real Academia de Boas Letras de Barcelona. Foi catedrático de Literaturas Románicas da Universidade de Barcelona (1950-1984).

En 1997 recibiu o Premio Príncipe de Asturias de Ciencias Sociais e o Premio Nacional das Letras Españolas no 2000.

## Obras 
* *La lírica de los trovadores*, 1948
* *Los cantares de gesta franceses*, 1952
* *Història de la Literatura Catalana*, 1964-1966
* *Caballeros andantes españoles*, 1967
* *Los trovadores*, 1975
* ''Heràldica catalana des de l'any 1150 al 1550*, 1983
* *Vida i aventures de don Pero Maça*, Quaderns Crema, 1984
* *Heráldica Castellana en tiempos de los Reyes Católicos*, Quaderns Crema, 1986
* *Estudios sobre el Amadís de Gaula*, Sirmio, 1987
* *Cervantes, Passamonte y Avellaneda*, Sirmio, 1988
* *Cervantes en Barcelona*, Sirmio, 1989
* *El combate imaginario: Las cartas de batalla de Joanot Martorell*, Sirmio, 1990
* *Aproximació al Tirant lo Blanc*, Quaderns Crema, 1990 (Premio Nacional de Ensaio)
* *Tirant lo Blanch, Novela de historia y de ficción*, Sirmio, 1992
* *Les poesies del trobador Guillem de Berguedà*, Quaderns Crema, 1996
* * Quinze generacions d'una família catalana*, Quaderns Crema, 1999
* *Llegendes històriques catalanes*, Quaderns Crema, 2000
* *Para leer a Cervantes*, Acantilado, 2003

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Carlos Alvar. "Martín de Riquer (1914-2013)", in: *Asociación hispánica de Literatura Medieval. Miembros de Honor''
Alfredo Suárez Canal

**Alfredo Suárez Canal**, nado en Allariz en 1951, é un político galego.

## Traxectoria 
Estudou matemáticas na Universidade de Santiago de Compostela e foi profesor de ensino secundario. É un dos membros fundadores do BNG e da ING. Foi concelleiro en Allariz e deputado provincial de Ourense. Deputado no Parlamento de Galicia (1993-2005), e membro do Consello Nacional do BNG.

Logo dunha longa carreira política, foi nomeado conselleiro de Medio Rural da Xunta de Galicia, entre 2005 e o 2009.

Foi a cara visible do goberno galego na vaga de incendios forestais de 2006 en Galicia.
Laura Sánchez Piñón

**Laura Elena Sánchez Piñón**, nada en Bos Aires o 5 de decembro de 1954, é unha bióloga e política galega.

Estudou bioloxía na Universidade de Santiago de Compostela, onde é catedrática de xenética. Publicou máis de 70 traballos académicos e dirixiu dez teses doutorais.

Foi nomeada Conselleira de Educación e Ordenación Universitaria o 2 de agosto de 2005 e ocupou o cargo ata 2009.
John Ford

miniatura|dereita|Monument Valley, localización presente en numerosos filmes de John Ford.
**John Ford**, nado como **John Martin Feeney** en Cape-Elizabeth (Maine) o 1 de febreiro de 1894 e finado en Palm Desert (California) o 31 de agosto de 1973, foi un cineasta norteamericano de orixe irlandesa.

## Traxectoria 
Pénsase que foi inscribido xa nos Estados Unidos de América ao emigrar de cativo coa súa familia. Era o menor de 13 irmáns e gustaba de chamarse '''Sean Aloysius O'Fearna'*.

Durante a época do cinema mudo fixo máis de 60 películas, destacando *The Iron Horse* (1924) e *Three Bad Men* (1926).

A súa carreira cinematográfica consta de máis de 150 películas, destacando entre todas elas *O home tranquilo* (*The Quiet Man*, 1952), resumo existencialista da súa vida.

No referendo organizado pola Filmoteca Real de Bruxelas, no que participaron máis de 200 especialistas co gallo de elixir os representantes máis importantes do cinema norteamericano, quedou en primeiro lugar por diante de D.W. Griffith, Charles Chaplin e Orson Welles.

Ten 4 Óscars da academia como mellor director.

## Filmografía 
* *O delator* (1935)
* *A dilixencia* (1939)
* *As uvas da ira* (1940)
* *Que verde era o meu val* (1941)
* *O fuxitivo* (1947)
* *A lexión invencible* (1949)
* *Caravana de paz* (1950)
* *Río Grande* (1950)
* *O home tranquilo* (1952)
* *Mogambo* (1953)
* *Berce de heroes* (1955)
* *Centauros do deserto* (1956)
* *Misión de audaces* (1959)
* *O sarxento negro* (1960)
* *A conquista do Oeste* (1962)
* *O home que matou a Liberty Valance* (1962)
* *A taberna do irlandés* (1963)
* *O gran combate* (1964)
* *Sete mulleres'' (1966)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Cambio semántico

Denomínase **cambio semántico** á variación de significado que sofren as palabras ó longo da súa historia.

A pesar de que o significado é o moi pouco resistente ó cambio, a evolución semántica do vocabulario lingüístico recibiu escasa atención ó ser imposible establecer leis semánticas constatables como acontece coa evolución fonolóxica.

## Causas do cambio semántico
As causas do cambio semántico poden ser:
#Lingüísticas: Unha das causas do cambio de significado é a frecuente asociación de dúas ou máis palabras. Isto é, entre as voces que acostuman a concorrer xuntas nun mesmo contexto, pode suceder que o significado dunha se transfira á outra.:REM NĀTA quería dicir orixinariamente 'calquera cousa' > 'nada, en absoluto' (A elipse de REM dá lugar ó actual *nada*. A elipse de NADA dá *ren*).
#Causas históricas: Calquera cambio na realidade extralingüística constitúe un caso de cambio semántico ó non ir acompañado por un cambio de significante: *coche*: 'vehículo tirado por cabalos' > *automóbil*.  *Alguacil* (med. 'gobernador dunha cidade' > 'maxistrado' > 'policía' > 'oficial menor da corte', 'mensaxeiro co concello'.
#Causas sociais: Pode darse unha redución do significado ou unha ampliación por pasar a circunscribirse unha palabra a un ámbito máis reducido ou máis xeral: AFFECTARE 'dedicarse a algo' > 'adornar, embelecer' > *afeitar*. *Armario* ('armería') > *armario*
#Causas psicolóxicas: Tabús e eufemismos. Por exemplo, *aseo* por *latrina*, ou o latín VULPES que foi substituído por motivos eufemísticos dando lugar a *raposo* en referencia ó rabo poboado.

## Notas
Apollo 17

dereita|miniatura|250px|Lanzamento do apollo XVII.
O **Apollo XVII** foi a última misión do programa Apolo da NASA. Enviado ó espazo o 7 de decembro de 1972 por un foguete Saturno V, desde a plataforma 39 A do complexo de Cabo Kennedy, en Florida (EUA). Coñeceuse oficialmente como AS-512 e foi o encargado de enviar os últimos astronautas á Lúa, pois as tres seguintes misións foran canceladas por recortes de presuposto. Despois do Apolo 17, as cápsulas Apolo restantes foron empregadas nos programas Skylab e Apolo-Soiuz.

A tripulación do Apollo XVII estaba composta polo comandante Eugene Cernan, o piloto do módulo lunar e xeólogo Dr. Harrison H. Schmitt, chamado *Jack*, e o piloto do módulo de mando Ronald E. Evans.

A denominación das naves, privilexio do comandante, foi *Challenger* para o módulo lunar e *America* para o módulo de mando.

O comandante Gene Cernan foi o último ser humano que pisou a superficie da Lúa nos Montes Taurus, xunto ao Cráter Littrow. O 19 de decembro a cápsula amarou en augas do océano Pacífico, poñendo fin á misión.
Momotombo

O **volcán Momotombo** é un volcán nicaraguano, situado cerca da cidade de León.  Está situado nas ribeiras do Lago Managua. Unha erupción volcánica en 1610 destruíu un antigo poboado español próximo, e as súas ruínas aínda permanecen en León Viejo.

A montaña é moi simétrica, e a súa forma é un dos símbolos de Nicaragua que aparece ilustrando desde caixas de mistos a murais revolucionarios.

En decembro de  2005 o volcán ofreceu nova actividade sísmica, 3 graos na escala de Richter, mais non ocasionou danos materiais nin ningunha vítima.
## Véxase tamén
Frente Obreiro

O **Frente Obreiro** da UPG foi a sección sindical da UPG, xurdiu a fins de 1972 nunha xuntanza en Pontevea. O seu responsable foi Moncho Reboiras e tiña implantación en Vigo e en menor medida en Ferrol e A Coruña. Publicaba o boletín *O Eixo* desde 1974.

En 1974 tiña arredor de 50 militantes, en 1975 aumentou a súa afiliación e optouse por crear un sindicato propio que veu a luz en maio de 1975 co nome de Sindicato Obreiro Galego.
Garaşsyz, Bitarap, Türkmenistanyň Döwlet Gimni

***Garaşsyz, Bitarap, Türkmenistanyň Döwlet Gimni*** (*Himno do Estado Turcomán Independente e Neutral*, en galego) é o himno nacional de Turkmenistán dende o 27 de setembro de 1996. A música é de Veli Mukhatov, autor tamén do antigo himno oficial da República Soviética de Turkmenistán.
## Letra

I:

Janym gurban sana, erkana ýurdum
Mert pederleň ruhy bardyr könülde.
Bitarap, Garaşsyz topragyn nurdur
Baýdagyn belentdir dünýan önünde.

II:

Gardaşdyr tireler, amandyr iller
Owal-ahyr birdir bizin ganymyz.
Harasatlar almaz, syndyrmaz siller
Nesiller döş gerip gorar şanymyz.

Chorus:

Halkyň guran beýik binasy,
Berkarar döwletim, jigerim - janym.
Başlaryň täji sen, diller senasy,
Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!
ING

As siglas **ING** poden referirse a:
***Irmandade Nazonalista Galega**, organización galeguista formada en 1922 e dirixida por Vicente Risco;
***Intersindical Nacional Galega**, sindicato nacionalista galego formado en 1977;
***Internationale Nederlanden Groep**, institución financeira de orixe neerlandesa.
Confederación Sindical Galega

A **Confederación Sindical Galega** (**CSG**) foi un sindicato nacionalista galego que se formou como unha escisión da USO en 1980. Celebrou o seu primeiro Congreso en setembro de 1980, e boa parte dos cadros elixidos eran membros do PSG. En setembro de 1982 unificouse coa INTG. Silo Castro foi o seu secretario nacional de coordinación.
Intersindical Nacional dos Traballadores Galegos

A **Intersindical Nacional dos Traballadores Galegos** (**INTG**) foi un sindicato nacionalista galego que se formou en febreiro de 1981 tras a unión da ING e a CTG. 

## Historia
O proceso de unificación do sindicalismo nacionalista comezou o 3 de outubro de 1980 mediante á sinatura dun acordo entre a Intersindical Nacional Galega (ING) e a Central de Traballadores Galegos (CTG). O xaneiro de 1982 celebrou o primeiro Congreso, no que saíu elixido secretario xeral Lois Ríos. En 1982 integrouse nela a Confederación Sindical Galega e nas eleccións sindicais de 1982 conseguiu 1.649 delegados (18,5 %). En 1983 Xan Carballo saíu elixido novo secretario xeral. En maio de 1984 constituíuse a corrente interna, Converxencia Sindical Nacionalista,  que era un sector próximo ao PSG-EG, que maioritariamente proviña da CTG e a CSG e que en 1985 escindiuse e constituíu a Confederación Xeral de Traballadores Galegos. Nas eleccións sindicais de 1986 a INTG conseguiu 1.067 delegados, quedando por baixo da CXTG.

En maio de 1987 celebrou o seu III Congreso que elixiu a Manuel Mera como secretario xeral nun ambiente de tensión que se reflectiu nas eleccións para o secretariado, centradas nas relacións coa CXTG, no que concorreron tres listas, a lista próxima ao BNG conseguiu 6 membros, a próxima a FPG 3 e a de APU 1.

En 1990 formou coa CXTG a Converxencia Intersindical Galega para concorreren as dúas en coalición ás eleccións sindicais, que en 1994, ao se uniren definitivamente, transformouse na Confederación Intersindical Galega (CIG).

## Voceiros
O voceiro do sindicato era a publicación *O Eixo*. En marzo de 1986 saíu o primeiro número de *Abrente*, voceiro da Secretaría da Muller.

## Galería de imaxes 
## Referencias
Confederación Xeral de Traballadores Galegos

A **Confederación Xeral de Traballadores Galegos** (**CXTG**) foi un sindicato nacionalista galego que se formou en 1985 como unha escisión da INTG. En outubro celebrou o seu primeiro congreso, no que Fernando Acuña foi elixido secretario xeral. Nas eleccións sindicais de 1986 conseguiu 1.087 delegados.

Editou a revista *Adiante* entre 1987 e 1993.

En 1990 formou coa INTG a Converxencia Intersindical Galega para concorreren as dúas en coalición ás eleccións sindicais. En 1994, ao se fusionaren as dúas organizacións, a Converxencia Intersindical Galega deu paso á Confederación Intersindical Galega (CIG).
Intersindical Nacional Galega

[miniatura|*Votar NON á [Constitución española de 1978|constitucion por antigalega e antiobreira* da ING. Vigo, 1978.]]
A **Intersindical Nacional Galega** (**ING**) foi un sindicato galego nacionalista e anticapitalista que se formou en marzo de 1977 da unión do Sindicato Obreiro Galego, UTEG, UTSG, UTBG e o SGTM. Francisco García Montes foi o seu secretario xeral. Celebrou o seu primeiro Congreso en outubro de 1977.

Nas primeiras eleccións sindicais de 1978 a ING converteuse no terceiro sindicato de Galicia con 722 delegados (13'5%). En setembro de 1980 fusionouse coa Central de Traballadores Galegos, co que a finais de ano conseguiron o status de sindicato máis representativo ao superar o 15% e obteren 1.679 delegados (17'5%). Denominouse **Intersindical Nacional dos Traballadores Galegos** (INTG) a partir de 1981.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Raio

O termo **raio** pode referirse a:

* Raio (xeometría), unha liña imaxinaria desde o centro dunha circunferencia a calquera punto. Tamén cousa ou peza desas características.
* Raio (descarga eléctrica), descarga eléctrica que se pode producir cando trona e que se realiza a través do ar, lóstrego.

## Física 
*Raio (luz), liña ou feixe de luz que desprende un corpo luminoso
*Raios beta: electróns que emiten os corpos que teñen radioactividade
*Raios catódicos: feixe de electróns que nunha lámpada termoiónica ou recinto sometido ao baleiro é emitido polo cátodo e atraído polo ánodo
*Raios gamma: radiación electromagnética de lonxitude de onda curta, producida nas transicións nucleares ou na destrución de partículas
*Raios X, raios roentgen ou raios röntgen, raios luminosos non visíbeis, que atravesan os corpos opacos e que son empregados en medicina para facer diagnósticos e como tratamento.

## Expresións 
* *Feito un raio*: con moita présa.
* *Mal raio*: expresión para desexar mal.

## Véxase tamén
### Outros homónimos
*Radio
*Raia
Isabel López Lajas

**Isabel López Lajas**, nada en Valverde do Fresno, Estremadura, en 1884 e finada en 1967, foi unha escritora en galego de Estremadura.

## Traxectoria
Estudou no colexio do seu concello natal e cando rematou a escola primaria non continuou cos estudos, pero continuou lendo, e as lecturas de Rosalía de Castro fixéronlle identificar a súa lingua coa da escritora galega. Foron os primeiros textos escritos en valverdeiro.

## Notas
Candea

dereita|200px|miniatura|Candea acesa.

Unha **candea** é unha fonte de iluminación consistente nunha mecha ou fía que sobe polo interior dunha barra de combustíbel sólido, como poden ser a cera ou a parafina.

## Notas
Rolda de Birmingham

A **Rolda de Birmingham** ou **Galego-list** foi a primeira lista de correos electrónicos na que se empregou a lingua galega. Iniciativa do lectorado de galego da Universidade de Birmingham apareceu no ano 1995. As mensaxes ían dirixidas a galego@birmingham.ac.uk e foi aquí onde apareceu por primeira vez a palabra rolda referida ás listas de correos.
Vela (deporte)

[miniatura|[Hanse Sail, Rostock]]
[miniatura|250px|Vela latina na [Illa de Cortegada]]
A **vela** é un deporte no que compiten embarcacións propulsadas polo vento. As competicións reciben o nome de regatas, ao igual que as que realizan outros barcos, propulsados a remo ou motor.

O obxectivo da competición é o de chegar o primeiro realizando un percorrido que se define por uns puntos de paso. Estes puntos de paso poden ser naturais, como no caso da Regata Fasnet ou artificiais como as boias que forman o percorrido da regata Copa América e as regatas de vela olímpica. Normalmente as regatas compóñense de varias probas nas que se obteñen puntos en función da orde de chegada, a suma deses puntos dá a clasificación final.

Dada a gran cantidade de modelos de barcos que podemos encontrar, desenvolvéronse multitude de procedementos para que se poida competir con todos eles. A maneira máis natural de competir é con barcos iguais, como ocorre nas competicións olímpicas. O caso extremo é aquel no que non hai ningunha limitación aos barcos, o exemplo máis rechamante disto foi a competición que se realizou con motivo do cambio de século, tratouse dunha regata ao redor do mundo.

## Clases existentes
[miniatura|250px|Escola de vela Club Náutico de [Sanxenxo]]
* 420 (vela)
* 470 (vela)
* 49er
* Cruceiros (vela)
* Dart catamarán
* Dingue
* Dragón (vela)
* Europe
* Funboard
* Hobie Cat
* Jeanneau One Design 35
* Laser (vela)
* L'equipe (vela)
* Mistral (vela)
* Modelos à Vela
* Optimist
* Sharpie 12 m²
* Snipe
* Star (vela)
* Tornado
* Vaurien

## Competidores de vela famosos
* Robert Scheidt
* Torben Grael
* Marcos Soares

A vela é un deporte olímpico desde 1900.

As clases que participaron nos Xogos Olímpicos de Pequín 2008 foron as seguintes:
* Tornado (aberta)
* 49er (aberta)
* Yngling (dupla feminina)
* Star (dupla masculina)
* 470 masculina
* 470 feminina
* Finn (masculina)
* Laser (masculina)
* Laser Radial (feminina)
* Prancha á Vela masculina (Neil Pryde RS-X)
* Prancha á Vela feminina (Neil Pryde RS-X)
Perífrase verbal

As **perífrases** son complexos verbais -formados por un verbo en forma finita ou verbo auxiliar e un verbo en forma infinita (infinitivo, xerundio ou participio) ou verbo auxiliado entre os que pode aparecer un elemento de relación (preposición ou conxunción)- que presentan unha unidade formal e de significación, á cal o verbo auxiliado contribúe co significado léxico, mentres que o auxiliar achega determinacións xerais de número-persoa e especiais de tempo-modo, aspecto ou voz.

## Perífrase e locución verbal
As perífrases verbais non deben ser confundidas coas locucións verbais. As locucións caracterízanse por ser un conxunto de palabras das que polo menos unha é un verbo, o resto das palabras está tan estreitamente unido ó verbo que sintacticamente non é segmentable, de xeito que o núcleo verbal do predicado correspondente é todo o conxunto.

As diferenzas fundamentais entre a perífrase e a locución son as seguintes:

*Na locución o engadido ó verbo pode ser outro verbo ou calquera outro elemento gramatical (bótase de ver / terás en conta os teus conveciños)
*Na locución non hai posibilidade de segmentación sintáctica. Na perífrase sempre se pode proceder á segmentación do verbo auxiliar e do auxiliado. 
*Nas locucións non é posible a conmutación. Nas perífrases verbais, si. [Na conmutación léxica o que se substitúe é unha palabra por outra de significado distinto, manténdose a mesma categoría e a mesma función (un infinitivo por outro infinitivo, por exemplo). Na conmutación estrutural substitúese unha palabra ou secuencia por outras que sendo equivalentes funcionalmente pertencen a outra categoría gramatical (por exemplo: un sintagma preposicional substituído por un adverbio].
*Na locución o significado é novo: Non acostuman aparecer nin o significado do verbo nin o do engadido (que pode ser outro verbo). Ademais non existen modificacións aspectuais, nin modais, nin temporais, nin estilísticas por parte de verbo auxiliar ningún. Véxase a diferenza entre ‘terás en conta’ que significa ‘considerarás’, ou ‘botar a perder algo’ que significa ‘estragar’ e ‘botarse a chorar’ (mantense o significado léxico de ‘chorar’).
*O primeiro verbo é nas locucións o que selecciona o suxeito e os complementos, nas perífrases é o segundo verbo.

Exemplos de locucións verbais: *Dar por sentado, dar por suposto, botarse de ver,  botar a perder, dar a coñecer, dar a entender, dar que falar,...*
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Perífrases verbais galegas

*Locución verbal
### Bibliografía
*
### Ligazóns externas
*Perífrases verbais
*As perífrases verbais no Curso de lingua galega (Wikibooks)