open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Francisco Grande Covián

**Francisco Grande Covián**, nado en Colunga (Asturias) en 1909 e finado en Madrid o 28 de xuño de 1995 foi un médico e investigador español. O seu traballo principal foi na área da nutrición e a bioquímica, e foi o primeiro presidente da Sociedade Española de Nutrición.

## Traxectoria 
miniatura|Casa de Francisco Grande Covián en Medinaceli (Soria).

Era fillo do doutor Emilio Grande Bueno, que exercía de médico en Colunga e de Esperanza Covián. Aos nove anos de idade trasladouse a Oviedo por mor do traballo do seu pai. Nesa cidade cursou bacharelato, para logo marchar a Madrid para estudar medicina. Nese tempo instalouse na Residencia de Estudiantes, coincidindo coa época dourada da institución. Graduouse en 1931 co premio extraordinario de licenciatura e ao ano seguinte obtivo o doutoramento coas máximas cualificacións tras realizar algún cursos en Alemaña.

Traballou co tamén asturiano Severo Ochoa no laboratorio de fisioloxía do doutor Juan Negrín. Durante este tempo realizou varias viaxes por Europa cos que logrou ampliar a súa formación académica ao relacionarse con importantes personaxes da ciencia e da investigación.

Cando comezou a Guerra Civil dedicouse á docencia en Valencia, creando o Instituto de Alimentación da cidade,

Regresou a España acabada a ditadura e instalouse de novo en Zaragoza, onde antes da súa etapa nos Estados Unidos obtivera mediante oposición unha cátedra de fisioloxía na universidade. No seu regreso ocupou a cátedra de Bioquímica e Bioloxía molecular da Facultade de Ciencias e en 1986 foi nomeado profesor emérito da mesma.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Alimentación y nutrición* Barcelona : Salvat,1981. - 64 páxinas. ISBN 84-345-7951-0
* *Adaptaciones metabólicas en el ayuno* Santander : Universidad Internacional Menéndez Pelayo, 1976. - 56 páxinas. ISBN 84-600-0522-4
* *La alimentación en Madrid durante la guerra: estudio de la dieta suministrada a la población civil madrileña durante diecinueve meses de guerra: agosto 1937 a febrero 1939* Madrid: Gráfica Universal, 1939. 58 p. ; 24&nbsp;cm. Separata de: Revista de Sanidad e Higiene Pública, decembro 1939 
* *La Ciencia de la Alimentación* Madrid : Pegaso,1947 388 páxinas. BNE 19982073293
* Gómez Santos, Marino. *5 grandes de la ciencia española: Severo Ochoa, Carlos Jiménez Díaz, Fernando de Castro, Francisco Grande Covián, Francisco Orts Llorca*; prólogo de Pedro Laín Entralgo. Madrid. Biblioteca Nueva, 1968.
* Gómez-Santos, Marino. *Francisco Grande Covián*. Colección biografías de Asturias. Caja de Ahorros de Asturias 1991.
* Gómez-santos, Marino. "Francisco Grande Covián. El arte y la ciencia de la nutrición". Madrid, Temas de Hoy, 1992.

### Ligazóns externas 
* Sociedad Española de Nutrición 

Conferencias de Francisco Grande Covián en formato mp3 realizadas na Fundación "Juan March":
* "Evolución de los conocimientos científicos de nutrición"
* "Las necesidades nutritivas del organismo humano" 
* "La nutrición inadecuada como causa de enfermedad"  
* "El problema de la alimentación de la humanidad"
Sesvete

thumb|A Igrexa de Tódolos Santos, en Sesvete.
**Sesvete** é un dos distritos da cidade de Zagreb (Croacia). Está localizado na parte leste da cidade e conta con 70.009 habitantes (2011).

## Divisións administrativas 
O distrito de Sesvete inclúe as seguintes unidades de goberno locais (en lingua croata *mjesni odbori*) xunto con algúns *naselje* (a menor unidade de organización territorial croata) que tamén son incluídos nesta listaxe:

* Adamovec
* Belovar
* Blaguša
* Budenec
* Cerje
* Dobrodol
* Dumovec
* Đurđekovec
* Gajec
* Gajišće
* Glavničica
* Glavnica Donja
* Glavnica Gornja
* Goranec
* Jelkovec
* Jesenovec
* Kašina
* Kašinska Sopnica
* Kobiljak
* Kraljevečki Novaki
* Kučilovina
* Luka
* Lužan
* Moravče
* Novo Brestje
* Paruževina
* Planina Donja
* Glanina Gornja
* Popovec
* Prekvršje
* Prepuštovec
* Sesvete
* Sesvetska Sela
* Sesvetska Selnica
* Sesvetska Sopnica
* Sesvetski Kraljevec
* Soblinec
* Staro Brestje
* Šašinovec – Šija vrh
* Šimunčevec
* Vugrovec Donji
* Vugrovec Gornji
* Vurnovec
* Žerjavinec

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial do distrito
* Páxina non oficial de Sesvete
New Day Rising

***New Day Rising*** é o terceiro álbum da banda estadounidense de rock alternativo Hüsker Dü, publicado o 31 de xaneiro de 1985 a través do selo SST Records. O disco continúa a tendencia de afastarse do rápido hardcore punk das primeiras edicións do grupo, dirixíndose cara a un material máis lento e melódico. Este feito, xunto coa alta calidade musical e da produción foi percibido polos seareiros como un disco comercial, e a banda tivo que defenderse das acusacións de terse vendido.

Tras o lanzamento de *Zen Arcade* en xullo de 1984, o dono de SST, Joe Carducci, pediu inmediatamente outro traballo. O grupo quería autoproducilo, pero o selo insistiu que o fixesen con Spot, que producira moitos dos álbums da discográfica, incluídos todos os de Hüsker Dü. A atmosfera da gravación foi por ese motivo tensa.

## Listaxe de cancións 
## Notas 
## Bibliografía 
*
Paula Sueiro

**Paula Sueiro Rodríguez**, nada en Corme (Ponteceso) o 27 de xullo de 1995 e finada na Agualada (Coristanco) o 8 de febreiro de 2016, foi unha artista e cantante galega.
## Traxectoria 
Sueiro deuse a coñecer como cantante en 2014 no programa *Luar* da TVG, na sección *Recanteiros*, onde se exploraban talentos comarcais. Nel participou varias veces representando a Costa da Morte. O programa tivo varias edicións anuais (2014 e 2015) e Sueiro integrouse no elenco habitual de presentadores do programa.

Ademais, Sueiro foi a impulsora dun concurso de busca de talentos musicais na comarca do comarca do Deza que chamou *#Escóitame*. Neste proxecto tamén participou a lalinense Nelly Portas, *recanteira* como Sueiro. Tamén colaborou co Concello de Lalín e a Xunta de Galicia na gravación dun tema musical, nunha campaña institucional contra a violencia de xénero, neste caso a canda Silvia Villanueva.

## Vida persoal 
Nada en Corme, era filla dunha muller de Zas e dun home de Corme, mudouse cun só uns días a vivir a Lalín, mais mantivo relación persoal e profesional coa Costa da Morte toda a súa vida. No tempo da súa morte, estudaba o ciclo formativo de grao superior correspondente ao título de técnico superior en Anatomía Patolóxica e Citodiagnóstico.

Finou nun accidente de automóbil ao saír da estrada o vehículo que guiaba e bater contra un poste.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Canal de Paula Sueiro en YouTube.
Convergéncia Democratica Aranesa - Partit Nacionalista Aranés

**Convergéncia Democratica Aranesa - Partit Nacionalista Aranés** (en galego: *Converxencia Democrática Aranesa - Partido Nacionalista Aranés*) é un partido político do Val de Arán, na provincia de Lleida, que forma a sección aranesa de Convergència Democràtica de Catalunya.

É, xunto con Unitat d'Aran, un dos principais partidos que compiten nas eleccións ao Consello Xeral de Arán.

## Resultados electorais 
### Consello Xeral de Arán 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
Unitat d'Aran

'''Unitat d'Aran** (**UA'*, en galego: *Unidade de Arán'') é un partido político do Val de Arán, na provincia de Lleida, fundado en 1980. É, xunto con Convergéncia Democratica Aranesa, un dos principais partidos que compiten nas eleccións ao Consello Xeral de Arán.

Defínese como progresista, autonomista, municipalista, aranesista e defensor dos dereitos do Val de Arán como unidade diferenciada de Cataluña cultural e lingüisticamente. O seu secretario xeral é Francés Boya Alòs e preséntase ás eleccións ao Consello Xeral de Arán aliado co Partit dels Socialistes de Catalunya (PSC).

## Resultados electorais 
### Consello Xeral de Arán 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
Partit Renovador d'Arties-Garòs

O '''Partit Renovador d'Arties-Garòs** (**PRAG'*, en galego: *Partido Renovador de Arties-Garòs'') é un partido político localista do Val de Arán, na provincia de Lleida, que se presenta unicamente no terçon de Arties e Garòs.

A formación está asociada con Unitat d'Aran, que non se presenta no terçon de Arties e Garòs. O seu secretario xeral é José Antonio Bruna Vilanova.

## Resultados electorais 
### Consello Xeral de Arán 
## Véxase tamén 
*Unitat d'Aran
Arturo Franco Taboada

**Arturo Franco Taboada**, nado na Coruña en 1945, é un arquitecto galego.

## Traxectoria 
Obtivo o título de arquitecto pola Escola Técnica Superior de Arquitectura de Madrid e doutorouse *cum laude* pola Universidade de Santiago de Compostela coa súa tese "La Evolución de los Espacios públicos europeos".

## Premios 
Como arquitecto gañou o Premio Internacional Puente de Alcántara pola súa obra do Centro de Control de Túneles de Pedrafita do Cebreiro e o X Premio COAG de Arquitectura en 2002. Tamén conseguiu o primeiro premio do concurso do Concello da Coruña pola obra da Casa Museo de María Pita e unha mención honorífica do VI Premio Julio Galán Carvajal de 2003 pola obra Refuxio en Redes. Foi finalista nos premios Aplus de arquitectura polo edificio para as novas oficinas do Ministerio de Fomento da Coruña.

## Práctica docente 
É profesor titular da Universidade da Coruña e ten impartido cursos e dado conferencias noutras universidades internacionais (Universidade Luterana do Brasil, Pontificia Universidade Católica Madre y Maestra, Bremen, Hamburgo ou Kiel).

## Publicacións 
En 1993 foi un dos cinco finalistas do Premio Planeta coa súa primeira novela, *El Legado del Obispo Nigromante*. É autor ademais de *Los Orígenes de Compostela* e *La Catedral del Fin del Mundo*, publicados na Editorial Antilia SL.

Tamén é autor de títulos como *Voces de la ciudad* (Ediciós do Castro) e *Fragmentos renacentistas - Teatro Urbano. Dos ensayos gráficos* (Universidade da Coruña).

Escribiu numerosos artigos para revistas especializadas, prensa e relatos, entre os que destaca "Kemal Bazin, el peregrino" e "Allá en el noroeste…". Fixo colaboracións en ABC e diversos periódicos españois.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Página web
Igrexa ortodoxa chipriota

A **Igrexa ortodoxa chipriota** (en , en ) é unha das igrexas ortodoxas autocéfalas, en comuñón co resto da Igrexa ortodoxa. Ten arredor de 700.000 fieis en Chipre. É unha das igrexas ortodoxas máis antigas, sendo recoñecida como autocéfala polo Concilio de Éfeso en 431.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial  .
Carlos Barrera

**Carlos Barrera Sánchez**, nado en Vielha (Lleida) o 3 de decembro de 1950 e finado no mesmo lugar o 7 de abril de 2022, foi un político aranés afiliado a Convergéncia Democratica Aranesa. Foi Síndico de Arán entre 1995 e 2007 e dende maio de 2011 ata o 18 de xuño de 2019, ano en que se retirou da política..

## Traxectoria 
Carlos Barrera naceu na capital do Val de Arán en 1950. Na década de 1960 trasladouse coa súa familia a Barcelona, onde estudou mestría industrial. Traballou en FECSA antes de volver en 1972 ao Val de Arán.

Durante a transición formou parte da asociación de veciños Es Tersús e de Unitat d'Aran, partido co que se presentou ás eleccións municipais españolas de 1979, resultando concelleiro do concello de Vielha. Cando esta formación pasou a formar parte do Partit dels Socialistes de Catalunya (PSC) deixou a política ata 1995.

En 1995 presentouse como candidato a Síndico de Arán por Convergéncia Democratica Aranesa e saíu elixido por maioría absoluta. Repetiu nas eleccións de 1999 e 2003 tamén con maioría absoluta. En 2007 gañou as eleccións Unitat d'Aran, que gobernou grazas ao apoio do PRAG. En 2011, CDA volveu acadar a maioría absoluta con Carlos Barrera como candidato, e revalidouna en 2015.

## Notas
Paco Boya

**Francés Xavier Boya Alòs**, nado en Les (Lleida) o 23 de xaneiro de 1960, máis coñecido como **Paco Boya**, é un político, escritor, músico e senador aranés, que foi Síndico de Arán entre 2007 e 2011 e de 2019 a 2020.

## Traxectoria 
Cursou estudos de formación profesional e é técnico de grao medio en electricidade. Foi xefe de departamento na Administración da Generalitat de Cataluña durante oito anos. Foi director do programa *Era lucana* de Televisión Española en Cataluña (1989-1990) e colaborou co xornal *Segre* e a revista *Descobrir Catalunya*.

É autor do libro *Aran*, da guía literaria ''Era Val d'Aran* (1995), das narracións curtas *L'alè del bosc* (1997) e da novela *Presoèrs dera mar gelada* (1999), pola que recibiu o premio Les Talúries en 1998.

Recibiu a medalla da cidade francesa de Bagnères-de-Luchon (1998) e a medalla Stéphen Liégeard (1999) pola obra *Presoèrs dera mar gelada''.

### Actividade política 
É membro fundador do partido Unitat d'Aran (1978), do que é secretario xeral, afiliado ao Partit dels Socialistes de Catalunya (PSC) dende 1995. Foi concelleiro de Cultura do Concello de Les (1989-2003) e tamén tenente de alcalde (1991-2007). Ademais foi deputado no Parlament de Catalunya (1999-2010).

Nas eleccións de maio de 2007 ao Consello Xeral de Arán, Unitat d'Aran foi a forza máis votada e co apoio do Partit Renovador d'Arties-Garòs foi investido Síndico de Arán. En 2011 non conseguiu ser reelixido.

Entre 2011 e 2015 foi senador. En 2015 é elixido na Deputación de Lleida onde forma parte do grupo Unitat d'Aran-Coalició de Progrès.

Reelixido síndico de Arán en 2019 ocupou o posto ata finais de outubro de 2020 ao se tornar secretario xeral para o Reto Demográfico do goberno español

## Notas 
## Véxase tamén
Amparo Serrano Iglesias

**Amparo Serrano Iglesias** é unha política aranesa que foi Síndica de Arán entre 1993 e 1995.

## Traxectoria 
En maio de 1991 concorreu ás eleccións ao Consello Xeral de Arán dentro da coalición Coalició Aranesa-Convergència i Unió (CA-CiU), que gañou as eleccións, e a súa compañeira Maria Pilar Busquets, de CDA, foi investida Síndica de Arán. Dous anos máis tarde xurdiron problemas na coalición e Amparo Serrano presentou unha moción de censura contra Pilar Busquets co apoio do seu partido, Unió Democràtica Aranesa (UDA) e de Unitat d'Aran. O 12 de xullo de 1993 foi investida Síndica, posto que ocupou ata o 7 de xuño de 1995, xa que Convergéncia Democratica Aranesa gañou as eleccións, con Carles Barrera como candidato.

Presentouse tamén como cabeza de lista por Agrupació d'Electors Amassadi per Aran ás eleccións de 1999 e 2003, sen éxito.

## Véxase tamén
Naselje (Croacia)

[miniatura|Naselje de Korita en [Mljet.]]
**Naselje** (plural *naselja*) é un tipo asentamento humano en Croacia. É a menor unidade de organización territorial de Croacia.

Os asentamentos individuais son en xeral denominados *selo* (aldea), en canto *naselje* é unha categoría estatística e administrativa.

As unidades de goberno en Croacia están organizadas por cidades (en lingua croata *grad*, *gradovi*) e municipios (en lingua croata *općina*, *općine*), os cales están compostos por un ou máis *naselje*.

No ano  2008 había 6.749 *naselja* en Croacia.

A Constitución de Croacia permite ás *naselja* formar algún tipo de goberno local que normalmente é usado nas cidades.

## Notas
Maria Pilar Busquets i Medan

**Maria Pilar Busquets i Medan**, nada en Les (Lleida) o 23 de marzo de 1937, é unha política aranesa que foi Síndica de Arán entre 1991 e 1993.

## Traxectoria 
Traballou no sector da hostalaría. Foi ''Flor d'or'' nos Jocs Florals da Escola deras Pirenèos de Gascunya e no concurso literario de poesía e prosa do Museo Etnolóxico do Val de Arán. Foi membro da Comisión Ofiicial para a Normalización lingüística do Aranés, membro fundadora da Asociación de veciños Es Tersús e responsable de cultura de 1977 a 1980, e presidenta da Asociación Pro Defensa de l'Eix Transpirinenc pel Pas Natural de la Vall d'Aran.

Despois da recuperación do Consello Xeral de Arán, a histórica institución de autogoberno do Val de Arán, coa aprobación da Lei 16/1990, de 13 de xuño, gañou as eleccións con Coalició Aranesa-Convergència i Unió (CA-CiU), integrada por Convergéncia Democratica Aranesa, á que pertence Pilar Busquets, e Unió Democràtica Aranesa. Despois destas primeiras eleccións, o 26 de maio de 1991, foi investida Síndica de Arán. Dous anos máis tarde a coalición rompeuse e a súa compañeira Amparo Serrano Iglesias, de UDA, presentou unha moción de censura que recibiu o apoio de Unitat d'Aran e Pilar Busquets perdeu o cargo.

Tamén foi deputada do Parlament de Catalunya por CiU nas eleccións de 1984 e 1988.

## Véxase tamén
Igrexa ortodoxa rusa fóra de Rusia

A **Igrexa ortodoxa rusa fóra de Rusia** (en , *Russkaia Pravoslavnaia Tserkov Zagranitsei*, ) é unha parte semiautónoma da Igrexa ortodoxa rusa, formada como resposta ás políticas bolxeviques relativas á relixión pouco despois da revolución rusa de 1917. Ten arredor de 400.000 fieis.

Logo de décadas de separación, restaurou o vínculo canónico coa sinatura dunha acta de comuñón co patriarcado de Moscova o 17 de maio de 2007. Dende entón, o primado da Igrexa é o patriarca de Moscova.

## Estrutura 
A Igrexa organízase nas seguintes dioceses:
*Diocese ortodoxa rusa de América oriental e Nova York
*Diocese ortodoxa rusa de Australia e Nova Zelandia
*Diocese ortodoxa rusa de Berlín e Alemaña
*Diocese ortodoxa rusa de Caracas e América do Sur
*Diocese ortodoxa rusa de Chicago e América central
*Diocese ortodoxa rusa de Gran Bretaña e Europa occidental
*Diocese ortodoxa rusa de Montreal e o Canadá
*Diocese ortodoxa rusa de San Francisco e América occidental
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial  .
Arán

O topónimo **Arán** pode referirse a:

;En Galiza
***Arán**, lugar da parroquia de Serantes, no concello de Oleiros;
***Arán**, lugar da parroquia de Arantón, no concello de Santa Comba;
***Arán**, lugar da parroquia de Ladra, no concello de Vilalba;
***Pazo de Arán**, lugar da parroquia de Ladra, no concello de Vilalba.

;Fóra de Galiza

;En Cataluña
***Val de Arán**, comarca catalá.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Aráns**, lugar da parroquia de Oroso, no concello da Cañiza.
Nacionalismo aranés

[thumb|250px|Concellos do [Val de Arán.]]
O **nacionalismo aranés** ou **aranesismo** é un movemento que reivindica a creación dun pacto de libre unión do Val de Arán respecto a Cataluña. Fundaméntase sobre a base da súa lingua (o aranés), cultura e identidade diferentes das de Cataluña.

## Historia 
[thumb|Escultura en homenaxe á [Aranés|lingua e cultura aranesas.]]
O Val de Arán tivo un recoñecemento político propio dende o século XIV, aínda que esta identidade non se institucionalizou ata o século XXI. Formaba parte do Reino de Aragón e en 1313 os cabezas de familia do val votaron a favor de manterse ligados ao Principado de Cataluña. Como consecuencia, o rei Xaime II firmou a *Querimònia*, que se convertería na Carta Magna do Aran e manteríase ata finais do século XIX, cando o Estado español anulou as institucións de autogoberno e incorporou o Arán á provincia de Lleida. Coa restauración da Generalitat de Cataluña en 1979 creouse a Lei de Arán de 1990, que recoñecía as institucións de autogoberno e a lingua propia, convertida en vehicular no ensino e feita oficial en todo o territorio de Cataluña dende 2010.

O primeiro en falar de aranesismo foi Unitat d'Aran (UA). En 2006, un ano antes de que Paco Boya fora nomeado Síndico de Arán, UA fixo público un documento de mellora da xestión política e de obxectivos de autogoberno no que incidía no concepto do aranesismo: «Construír un novo aranesismo, máis cívico e transversal, claro defensor dunha identidade aberta, onde o cidadán, independentemente das súas orixes, preferencias ou pertenza social, sexa o centro de gravidade das políticas das nosas institucións».

Actualmente o Val de Arán conta cunha asemblea propia chamada Consello Xeral de Arán. O Consello aprobou por unanimidade en 2005 un documento no que solicitaba que o novo estatuto de autonomía de Cataluña establecera un pacto de libre unión do Arán con Cataluña. Finalmente, en 2015 aprobouse no Parlamento de Cataluña a nova Lei de Arán, que protexe a identidade e cultura aranesas, incrementa as competencias do Consello Xeral e recoñece o Val de Arán como "realidade nacional occitana", ademais de outorgar aos araneses o dereito de decidir o seu futuro.

O Val de Arán conta cun himno nacional, chamado *Montanhes araneses*, oficializado en 2008 polo Consello Xeral, e unha bandeira baseada na de Occitania.

## Movementos políticos aranesistas 
[thumb|175px|[Bandeira do Val de Arán.]]
Os partidos políticos que se definen como aranesistas son:

* Convergéncia Democratica Aranesa
* Unitat d'Aran
* Partit Renovador d'Arties-Garòs
* Esquèrra Republicana Occitana

## Notas 
## Véxase tamén 
*Nacionalismo occitano
Bandeira do Val de Arán

250px|thumb|Bandeira do Val de Arán
A **bandeira do Val de Arán** foi aprobada en sesión plenaria polo Consello Xeral de Arán o 11 de outubro de 1993.

É unha bandeira apaisada, de proporcións dous de alto por tres de longo, de cor granate. Ten o escudo do Val de Arán no centro da Cruz de Tolosa, símbolo de Occitania, situada no medio da bandeira.

Quere simbolitzar que Arán está no corazón de Occitania e de todos os occitanos.

## Notas
Terçon

[miniatura|250px|Os seis terçons do [Val de Arán cos límites municipais.]]
Un **terçon** é unha división xeográfica propia do Val de Arán. Estivo vixente dende a concesión da Querimònia en 1313 ata a abolición en 1834 coa nova división provincial. Mantívose tradicionalmente como elemento identitario e restaurouse en 1990 como circunscrición electoral para o Consello Xeral de Arán.

## Historia 
O nome de terçons ven de que inicialmente eran tres demarcacións: Garòs, Vielha e Bossòst. Os tres terçons correspondíanse coas tres áreas xeográficas do val: Naut Aran (*Alto Arán*), Mijaran (*Medio Arán*) e Baish Aran (*Baixo Arán*). No século XVI cada terçon subdividiuse en dous subterçons que continuaron chamándose terçons:
*De Garòs: Arties (hoxe Arties e Garòs) e Pujòlo.
*De Vielha: Marcatosa e Vielha ou Castièro.
*De Bossòst: Irissa (ou Lairissa) e Quate Lòcs.

A Querimònia, outorgada por Xaime o Xusto en 1313, establecía o Consello Xeral de Arán como órgano de goberno propio formado por representantes de cada terçon. Os Decretos de Nueva Planta non suprimiron os foros do Val de Arán, pero disminuíron significativamente a autonomía de goberno. Coa división provincial de 1833 o territorio integrouse na provincia de Lleida, coa conseguinte supresión do Consello Xeral e a substitución dos terçons por municipios.

Aínda que quedaron sen función administrativa, os terçons continuaron manténdose de forma tradicional entre os habitantes do val como referente identitario e con valor simbólico. En 1977, durante a Transición Española, constituíuse unha asociación popular co nome de Es Terçons para defender os intereses araneses no Estatuto de Autonomía de Cataluña de 1979.

## Administración 
A Lei 16/1990 sobre o réxime especial do Val de Arán restituíu a estrutura administrativa tradicional, superposta á estrutura municipal. Nas eleccións ao Consello Xeral de Arán cada terçon elixe, ademais, os conselleiros. Cun total de 13, cada terçon ten asignado un número de conselleiros segundo o número de habitantes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Lei 16/1990 de 13 de xullo da Generalitat de Catalunya
Spotlight (filme)

***Spotlight*** é un filme dramático estadounidense de 2015, dirixido por Thomas McCarthy e escrito por McCarthy e Josh Singer. O filme gañou dous Oscars, incluíndo mellor guión orixinal e mellor filme de 2015 na 88ª edición dos Oscar celebrada en febreiro do ano 2016. O filme conta a historia de como a unidade de investigación do xornal Boston Globe, chamada "Spotlight" -a máis antiga nos Estados Unidos de América- desenmascarou un escándalo no que a Igrexa Católica de Massachusetts ocultou un incontábel número de abusos sexuais perpetrados por distintos sacerdotes de Boston, e polo que o Globe gañou o Premio Pulitzer ao servizo público de 2003. O elenco inclúe a Mark Ruffalo, Michael Keaton, Rachel McAdams, Brian d'Arcy James, Liev Schreiber, John Slattery e Stanley Tucci.

Foi seleccionada para ser vista en fóra de competencia no Festival de Venecia, así coma no Festival de Telluride e na Sección de Presentacións Especiais do Festival Internacional de Cinema de Toronto. O filme tivo a súa estrea por Open Road Films o 6 de novembro de 2015.

## Enredo 
O filme narra a historia de como un equipo de reporteiros do Boston Globe destapou os escándalos de pederastia producidos durante décadas por uns cregos de Massachusetts e que tentou agochar a arquidiocese de Boston, e que sacudiu a Igrexa Católica.

## Elenco 
* Mark Ruffalo como Michael Rezendes, reporteiro do Boston Globe. 
* Michael Keaton como Walter "Robby" Robinson, editor de Spotlight.
* Rachel McAdams como Sacha Pfeiffer, reporteira do Boston Globe.
* Brian d'Arcy James como Matt Carroll, reporteiro do Boston Globe. 
* John Slattery como Ben Bradlee Jr., editor do Boston Globe.
* Gene Amoroso como Steve Kurkjian, reporteiro de Boston Globe. 
* Maureen Keiller como Eileen McNamara, columnista do Boston Globe. 
* Paul Guilfoyle

## Produción 
McCarthy e Singer remataron o guión en xuño de 2013. Estivo na lista de Black List de 2013, de guións non producidos. A rodaxe comezou o 24 de setembro de 2014 en Boston (Massachusetts) e en outubro en Hamilton, Ontario. A rodaxe realizouse no Fenway Park, As oficinas de Boston Globe en Dorchester, Massachusetts, a Biblioteca Pública de Boston, e a Universidade de McMaster en Hamilton, Ontario.

## Estrea 
A estrea do filme foi o 6 de novembro de 2015, sendo Open Road Films quen a distribúe.. En Galicia estreouse o 29 de xaneiro de 2016 coa dobraxe castelá.

## Recepción 
A primeira crítica de Variety foi positiva. *Spotlight* considérase encadrada no top ten de moitos críticos.

## Principais premios e nomeamentos 
O filme ten recibido numerosos premios da crítica e innumerábeis nomeamentos, entre os que salientan:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio Oficial
* Crítica de Spotlight
Quate Lòcs

miniatura|250px|
**Quate Lòcs** é un terçon tradicional do Val de Arán, utilizado como circunscrición territorial para as eleccións ao Consello Xeral de Arán. Correspóndese cos municipios de Bausen, Bossòst, Canejan e Les.

Formouse no século XVI ao dividirse en dous o antigo terçon de Bossòst. Dende a restauración da estrutura administrativa tradicional do Val de Arán en 1990, elixe 3 dos 13 conselleiros do Consello Xeral de Arán.
Bossòst

**Bossòst** (en catalán: *Bossost*) é un concello do Val de Arán, na provincia de Lleida. Está situado no terçon de Quate Lòcs, xunto ao río Garona.

Tiña en 2014 unha poboación de 1.140 habitantes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
Truman (filme)

***Truman*** é un filme hispano-arxentino de 2015 dirixido por Cesc Gay. No 2015, no 63 Festival Internacional de Cine de Donostia, recibe a Cuncha de Prata ao mellor actor, os protagonistas: Ricardo Darín e Javier Cámara. En febreiro de 2016 recibe cinco premios Goya, entre eles o de Mellor filme, mellor dirección (Cesc Gay), mellor interpretación masculina protagonista (Ricardo Darín) e secundaria (Javier Cámara), mellor guión orixinal (Cesc Gay e Tomás Aragay) e mellor montaxe (Pablo Barbieri).

## Enredo 
O filme trata sobre as vivencias que comparten dous amigos que se atopan cando un deles (Tomás) visita inesperadamente ao outro (Julián). Ambos os dous, mediante o fío condutor do can de Julián ("Truman"), compartirán momentos emotivos e sorprendentes relacionados coa situación complicada que vive este último.

## Elenco 
* Ricardo Darín... Julián
* Javier Cámara ... Tomás
* Dolores Fonzi ... 	Paula
* Eduard Fernández ... Luis
* Àlex Brendemühl ... Veterinario
* Pedro Casablanc ... Médico
* José Luis Gómez Gómez ... Produtor
* Javier Gutiérrez Álvarez ... Asesor funeraria
* Elvira Mínguez ... Gloria
* Oriol Pla ...Nico
* Nathalie Poza 	... Muller 2
* Àgata Roca ... Muller 1
* Susi Sánchez ... Muller Adopción
* Francesc Orella ... Actor Restaurante
* Ana Gracia ... Actriz Restaurante
* Silvia Abascal ... Mónica

## Recepción 
O filme foi recibido con grandes eloxios. Carlos Boyero, na súa crítica de *El País*, resalta que «aínda que o que narra é tráxico, o director non renuncia a provocarnos o sorriso, ao ton agridoce, a momentos de comedia, ao humor cáustico. O xeito de contar a historia é precisa, suxestiva, elegante, sutil e complexa» . En *Fotogramas*, cualifícana como «unha película amábel, que encantará ao público por evitar intelixentemente o dramón, e apostar pola emoción e a tenrura» . LLuis Bonet, de *La Vanguardia*, afirma que «Truman parecía ter aberta a porta ao drama lacrimóxeno, mais os seus intelixentes toques de comedia converten o riso nun detonante de sentimentos ocultos» .

No estranxeiro tamén recibiu críticas positivas. Gran parte da crítica loa tamén as interpretacións de ambos os dous protagonistas. Boyero describiu a interpretación de Darín como «un recital inesquecíbel». Beatriz Martínez, de *El Periódico*, constata que «Ricardo Darín e Javier Cámara bordan o seu traballo nunha película sutil e afastada do sentimentalismo doado» .

## Palmarés 
O filme ten recibido numerosos premios e nomeamentos, nos que salientan:
;30.ª edición dos Premios Goya

## Notas
Arres

**Arres** é un concello do Val de Arán, na provincia de Lleida. Está situado no terçon de Irissa.

Tiña en 2014 unha poboación de 73 habitantes, repartidos en 3 entidades de poboación: Arres de Jos (capital), Arres de Sus e Era Bordeta.

No municipio atópase a Mina Victòria, un antigo xacemento de blenda e chumbo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
Naut Aran

**Naut Aran** (*Alto Arán* ata 1981, *Alt Aran* entre 1981 e 1995) é un concello do Val de Arán, na provincia de Lleida. Tiña en 2014 unha poboación de 1.782 habitantes.

Constituíuse como municipio en 1967 pola fusión dos termos de Arties, Salardú, Gessa, Tredòs, Montgarri e Bagergue. Está formado por cinco entidades descentralizadas: Arties e Garòs (no terçon do mesmo nome), Bagergue, Gessa, Tredòs e Unha (estes no terçon de Pujòlo). A capital municipal é Salardú.

O acceso a Naut Aran dende a cara sur dos Pireneos faise pola estrada C-28, que atravesa o Porto da Bonaigua e conecta o Val de Arán co Pallars Sobirà. No municipio atópase a estación de esquí Vaquèira-Beret, unha das máis extensas dos Pireneos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
Es Bòrdes

**Es Bòrdes** (*Las Bordas* de 1877 a 1982, *Les Bordes* de 1982 a 1984) é un concello do Val de Arán, na provincia de Lleida. Está situado no terçon de Irissa, na confluencia dos ríos Garona e Eth Joèu, na fronteira con Francia.

Tiña en 2014 unha poboación de 234 habitantes, repartidos en 4 entidades de poboación: Arró, Begòs, Benòs e Es Bòrdes.

Cabe destacar Era Artiga de Lin, monte cun santuario e un refuxio de montaña, e a igrexa da Mair de Diu deth Roser.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
La Bonaigua

**La Bonaigua** (en catalán: *Port de la Bonaigua*) é un porto de montaña do Pireneo catalán, a 2.076 metros de altitude, limítrofe entre as comarcas do Val de Arán e o Pallars Sobirà. Une as vilas de Salardú e València d'Àneu. Administrativamente pertence ao concello de Alt Àneu.

Antigamente era, xunto co túnel de Vielha, o único paso que permitía chegar ao Val de Arán dende o resto de Cataluña. A ermida e refuxio da Virxe das Ares era un punto estratéxico de descanso e refuxio. A principios do século XX abriuse un camiño de terra, apto para o tránsito rodado, que co tempo acabou formando parte da estrada C-28.

No lado aranés abriu en 1964 a estación de esquí de Baqueira Beret que foi crecendo ata a actualidade, na que os seus remontadores atópanse aos dous lados do porto e tamén no medio do paso.

## Galería de imaxes 

Bonaigua 2014 Boí Cavallers 022.JPG
Bonaigua 2014 Boí Cavallers 038.JPG
Strudel

[miniatura|260px|Anacos dun *[Apfelstrudel* ou strudel de mazá.]]
O **strudel** é un doce orixinario de Austria e Alemaña, elaborado cunha masa de follado reenchida xeralmente con mazás aromatizadas con canela e pasas, que se enrola e se coce no forno. O máis coñecido é o de mazá ou *Apfelstrudel*. Tamén é coñecido o *Topfenstrudel*, elaborado con queixo quark.

O nome *strudel* significa "remuíño" en alemán, pola forma pregada que se lle dá á masa. O strudel sería unha reelaboración do doce baclava, típico de Oriente Próximo, feito de camadas de masa filo que se reenchen con froitos secos, especialmente anacardios, pistachos ou améndoas, e bañado en mel.

Atopamos variantes do strudel nas gastronomías de varios países de América do Sur, por mor da emigración alemá a estas terras. Na Arxentina atopamos un *strudel* feito con carne e uvas pasas, con recheo de empanada de carne e azucre glas por riba. Na Selva Central do Perú, as colonias alemás, como a asentada en Oxapampa, preparan un strudel de banana, unha adaptación da súa gastronomía tradicional aos ingredientes locais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Apfelstrudel*
* Empanada de mazá
* *Streusel*
### Ligazóns externas 
* Receita de strudel
Era Querimònia

**Era Querimònia** é un conxunto de privilexios outorgados polo rei Xaime II de Aragón ao Val de Arán en 1313 e que constitúe o dereito histórico do Arán.

Os privilexios foron outorgados dende Lleida polo rei Xaime II o 23 de agosto de 1313. Concedéronse despois do retorno do Val de Arán ao dominio da Coroa de Aragón e unha vez finalizada a administración do val por parte dos reis de Mallorca.

Foron confirmados polo rei Afonso IV de Aragón en 1328 e respectados tamén por Pedro IV de Aragón despois de aceptar a oposición aranesa a venda do territorio ao conde Hug Roger II de Pallars Sobirà en 1385. O rei Xoán II de Aragón concedeu aos araneses varias exencións e dereitos, e en 1389 as Cortes de Monzón declararon o Val parte do territorio do Principado de Cataluña (integración confirmada despois pola Generalitat de Cataluña) durante o interregno posterior á morte de Martiño o Humano en 1410, que poñía fin á independencia do Val de Arán, que ata entón só estivera vinculado a Cataluña pola comunidade de Sobirà. A Querimònia foi confirmada tamén por Filipe V de España pola fidelidade aranesa á causa borbónica, sendo confirmada tamén por Fernando VII (1817) e Isabel II (1846).
Juan Loriga

**Juan de Loriga y Reguera** nado en Sigrás (Cambre) en 1788 e finado en Santiago de Cuba o 9 de agosto de 1829, foi un militar galego que combateu nos exércitos de Chile e o Perú. Foi ademais gobernador do departamento oriental de Cuba.

## Traxectoria 
Loriga naceu en Sigrás, fillo do coronel Domingo Antonio Loriga e de Josefa Reguera. Aos catorce anos enrolouse no exército con motivo da invasión francesa, servindo na artillaría a cabalo e acadando certo nome nos exércitos de Estremadura. Cóntase como anécdota para describir o seu celo que tras recibir a orde de requisar cabalos para o tiro dos canóns, o primeiro que ordenou foi confiscar o cabalo do seu pai e as eguas do coche dunhas tías del.

Acabou a guerra co grao de coronel e en 1818 formou parte da última expedición militar que partiu de España como reforzo dos realista de América. Xunto ao tenente coronel Fausto del Hoyo e algúns restos do segundo batallón de Cantabria desembarcou en Talcahuano, incorporándose ao exército realista acantonado en Valdivia. Aburrido polas pugnas internas dos xefes realistas de Chile separouse deste exército e pasou ao Perú, onde participou na incursión do xeneral José de Canterac sobre Lima en 1821 e na batalla de Ica en 1822. Ascendeu a brigadier e comandante xeneral de cabalería do exército do Norte en 1823.

A principios de 1824 foi enviado polo vicerrei La Serna a España para contar a situación do vicerreinado. As novas da batalla de Ayacucho sorprendérono na península, libérandoo dos compromisos políticos que recaeron sobre outros xefes realistas. En 1825 foi nomeado mariscal de campo e pasou a servir en Cuba, onde exerceu o cargo de gobernador departamental ata a súa morte, producida pola febre amarela.

## Matrimonios 
Casou en 1825 en Madrid coa dama limeña Juana de la Pezuela, filla do vicerrei Joaquín de la Pezuela, que faleceu pouco despois por unha complicación durante o parto. Durante a súa estadía en Cuba en 1829, pouco antes da súa morte, casou con Mariana Kindelan y Mozo de la Torre, filla dunha familia crioula aristocrática.

## Notas
Fauna Europaea

**Fauna Europaea** é unha base de datos en liña de nomes científicos e áreas dedistribución de todos os animais pluricelulares terrestres e de auga doce europeos.

A súa construción foi inicialmente promovida pola Unión Europea (2000-2004). O proxecto está coordinado pola Universidade de Ámsterdam.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fauna Europaea  (sitio web).
* Fauna Europaea – all European animal species on the web (artigo en *Biodiversity Data Journal* do 17 setembro de 2014).
* Contributions on Fauna Europaea (artigos recollidos en *Biodiversity Data Journal*).
* A Pan-European Species-directories Infrastructure - PESI Portal web da *Pan-European Species directories Infrastructure (PESI).
* PESI - a taxonomic backbone for Europe (artigo en *Biodiversity Data Journal'' do 28 setembro de 2015).
Bebida de soia

dereita|thumb|220px|Bebida de soia
A **bebida de soia**, ás veces mal chamada "**leite de soia**", é un produto (*leite vexetal*) que se extrae das sementes da soia, remolladas e moídas, ás que se lles engade auga, e que se utiliza como substituto do leite de orixe animal. Hoxe en día pode atoparse en calquera supermercado en Galicia, aínda que tamén se pode producir no fogar a partir dos legumes.

Constitúe unha alternativa ao leite, especialmente na alimentación vexetariana estrita e en dietas hipolipídicas, por mor da súa aparencia abrancazada e á súa achega de proteínas. Nutricionalmente é de mediana dixestión, carece de colesterol e ten a metade de graxas e calorías que o leite enteiro, a mesma cantidade de vitaminas B e máis ferro que o leite de vaca. O mesmo que esta, tamén ten compoñentes alerxénicos, aínda que é apta para intolerantes á lactosa.

As comercializadas actualmente adoitan estar enriquecidas con cobalamina (vitamina B12), de difícil obtención nunha alimentación vexetariana estrita. Úsase en multitude de receitas, substituíndo en ocasións produtos que vexetarianos estritos e veganos non consomen por este elemento, como no caso da lactonesa, substituto da maionesa, realizado con leite (en caso de seguir unha dieta omnívora, tamén pode ser leite de vaca o que substitúa o ovo).

Consómese dende hai 2.000 anos.

## Efectos na saúde 
Malia posuír unha serie de vantaxes e cualidades nutricionais, a comunidade científica non se pon de acordo sobre si en realidade se trata ou non dunha bebida aconsellable para o consumo humano, sen existir antes unha prescrición nutricional ou médica. Algúns estudos científicos constataron que o consumo regular de leite de soia podería causar efectos negativos sobre as hormonas, a fertilidade e o sistema inmunitario por mor da existencia na súa composición de xenisteína, unha isoflavona que causa alteracións no páncreas e na tiroide, e que é un composto xenotóxico para o esperma.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Leite vexetal
* Soia
* Bebida de améndoa
* Bebida de arroz
* Bebida de avea
* Tofu
* Mollo de soia
### Bibliografía 
* Rahab Waweru, M.A., et al. 1967. Effect of processing methods on oxidative off-flavors of soybean milk. *Cereal and Food Sciences* North Nairobi State University, Ministry of Agriculture. 
* Torres-Penaranda, A.V., et al.1998. Sensory characteristics of soymilk and tofu made from Lipoxygenase-Free and Normal soybeans. *Journal of Food Science* 63 (6): 1084-1087.
* Smith, A.K. e Circle, S.J. 1972. Soybeans: Chemistry and Technology. AVI publishing.
* Hall, Francisco (2014). *Leite de soia: Información e contraindicacións*.
Bebida de améndoa

miniatura|Botella de bebida de améndoa italiana.
A **bebida de améndoa** (mal chamada de *leite de améndoa*) é un produto (*leite vexetal*) coa aparencia do leite de orixe animal, feito con puré de améndoas e auga. É popular como unha bebida refrescante no norte de África e Oriente Medio, rexión predominantemente musulmá. Mais recentemente, tornouse tamén unha bebida relativamente popular no occidente, principalmente entre os vexetarianos.

É unha bebida importante no Mediterráneo, a rexión máis importante na produción de améndoas, desde a Idade Media; a razón para esta popularidade ten que ver coa facilidade en conservar, quer as améndoas, quer a mestura, ao contrario do leite de orixe animal, que ten unha caducidade temperá, a non ser que sexa transformado en queixo ou outros lácteos.

O leite de améndoas ás veces substitúe o leite de orixe animal nalgunhas receitas ou no caso de intolerancia á lactosa ou dietas especiais vexetarianas ou veganas.

## Dietética 
A bebida de améndoa promóvese coma unha alternativa ao leite de vaca pois:
* non contén caseína;
* non ten perigo para as persoas intolerantes á lactosa ou alérxicas ao leite.

Contrariamente ao leite de orixe animal, o "leite" de améndoas non contén colesterol ou lactosa. Ten moitos menos ácidos graxos saturados ca o leite de vaca.

A bebida de améndoa é estritamente vexetariana. Tamén é recomendada coma alternativa á bebida de soia para os alérxicos á soia, ou os que desexan evitar as oleaxinosas polas súas propiedades estróxenas ou polo seu contido en hexano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bebida de soia
* Leite vexetal
* Amendoeira
### Ligazóns externas 
* Receita de bebida de améndoas no *Viandier* de Taillevent.
* Historia da bebida de améndoas. 
* Receita de bebida de améndoas crudivegana.
Semente de xirasol

thumb|Pebidas de xirasol torradas e salgadas.
As **sementes de xirasol** son sementes comestíbeis dos aquenios do xirasol (*Helianthus annuus*). Adoitan venderse con ou sen casca, torradas e salgadas como aperitivo, coñecido como **pebidas**. Tamén son comúns as pebidas de cabaza. Existen distintas variedades de pebids, dependendo da variedade de xirasol; ademais de se empregar na alimentación humana, algunhas delas empréganse en alimentación animal, especialmente de aves, en cuxo caso non se salgan.

## Historia 
thumb|right|Pebidas salgadas, típicas como aperitivo.
En orixe, o xirasol bravo procede de América do Norte e Centroamérica, aínda que a comercialización da planta aconteceu por vez primeira en Rusia. Porén, os nativos americanos empregaron diferentes cultivares, cuxa produción de sementes era diversa: habíaas de cor do mel, abrancazadas, e a variedade máis coñecida, a pebida con raias brancas e negras.

Ditos nativos empregaban as sementes de xirasol de diversa forma: podían moer a semente e utilizala para facer tortas en forma de pan. En ocasións mesturaban as sementes con cabaza ou millo. É moi probábel que incluso fabricasen un aceite que utilizasen na elaboración do pan. Outros usos alleos á alimentación eran: como colorante, tinguindo roupas ou o propio corpo, con función decorativa; e como aceite, empregado na pel e o cabelo. Había cerimonias onde tanto a semente de xirasol como a propia planta eran un elemento utilizado.

## Valor nutritivo 
thumb|Sementes: aquenios sen casca.
thumb|Sementes torradas con sal.

As pebidas de xirasol son un alimento hipergraxo, moi rico en minerais e con algunhas vitaminas. Conteñen por cada 100 g de produto, 49,57 g de lípidos, 8,76 g de glícidos e 22,78 g de proteínas. Teñen unha porcentaxe de **materia seca** de 92,53%, de **extracto etéreo** de 32,65%, de **fibra crúa** de 26,61%, de **cinzas** de 3,72% e de **extracto libre de nitróxeno** de 16,08%. O seu valor enerxético por cada 100 g es de 570 kcal ou 2.390 kJ. En canto á súa composición en vitaminas e minerais (por cada 100 g de produto) destacan, polo seu alto contido, o fósforo, con 705&nbsp;mg; o magnesio, con 354&nbsp;mg; e maila vitamina E, con 4,5&nbsp;mg.

## Comercialización 
[thumb|Un "[simit" feito con sementes de xirasol no canto das tradicionais sementes de sésamo.]]
Son comercializadas torradas con sal ou sen ela. Tamén é posíbel atopalas sen a casca, recibindo logo o nome de “pebidas peladas”.

## Países produtores 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Semente de liñaza
* Semente de sesamo
Pipa

O termo **Pipa** pode referirse a:

***Barril** de madeira destinado a conter líquidos, especialmente viño, máis pequeno ca o bocoi, cunha capacidade media entre douscentos cincuenta e cincocentos litros;
***Cachimba**, instrumento que serve para fumar, composto por un recipiente onde se queima o tabaco e un tubo polo que se aspira o fume;
***Pipa**, xénero de anfibios;
***Pipa**, laúde de catro cordas de orixe chinesa.

Como topónimo, pode referirse a:

;Fóra de Galiza

;No Brasil
***Pipa**, localidade turística do noroeste do Brasil.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Pipas**, lugar da parroquia de Budiño, no concello do Pino;
***Program on International Policy Attitudes**, institución estadounidense de estudos políticos;
***PROTECT IP Act**; proxecto de lei estadounidense sobre os dereitos de autoría;
***Pebida**, coñecida tamén co castelanismo "pipa", co que se designan coloquialmente a semente de xirasol ou a semente de cabaza.
O tempo no espello

***O tempo no espello*** é un poemario do poeta galego Antón Avilés de Taramancos, publicado en 1982 pola editorial Ediciós do Castro.

## Características 
A obra está constituída polos seguintes apartados: "As moradías do tempo (1955)", con 7 poemas; "A frauta e o garamelo (1958–59)", con 11 poemas; "Poemas a Fina Barrios. Pequeno Canto (1959)", con 20 poemas; "Poemas soltos a Maricarme Pereira (1961)", con 10 poemas; "Os poemas da ausencia. Primeira parte", con 10 poemas; "Os poemas da ausencia. Segunda parte", con 14 poemas; e "Nova crónica de Ulises (1978)", con 8 poemas.

O libro está prologado por Salvador García-Bodaño.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Leite vexetal

O **leite vexetal** é unha bebida que procede dunha fonte vexetal de aspecto e propiedades nutricionais semellantes ao do leite de orixe animal que se emprega como substituto deste en dietas especiais, especialmente vexetarianas e veganas.

Elabóranse con froitos secos, cereais e sementes de legumes, tendo un aspecto semellante ao do leite de orixe animal. A variedade máis popular é a bebida de soia. Hai diversas razóns para consumir "leite" de orixe vexetal, como: a intolerancia á lactosa, crenzas relixiosas, veganismo. A respecto das propiedades nutricionais hai desconformidade na comunidade científica en comparación co leite animal.

## "Leites" de cereais 
thumb|Bebida de arroz nunha cunca.

* Bebida de arroz
* Bebida de avea
* Bebida de quinoa
* Bebida de centeo
* Bebida de orxo

## "Leites" de legumes 
thumb|Bebida de soia e arroz.

* Bebida de chícharo
* Bebida de chícharo de raposo
* Bebida de cacahuete
* Bebida de soia

## "Leites" de froitos secos 
* Bebida de améndoa
* Bebida de anacardio
* Bebida de abelá
* Bebida de coco
* Bebida de noces

## "Leites" de sementes 
* Bebida de cánabo
* Bebida de semente de xirasol
* Bebida de semente de sésamo
* Bebida de amaranto

## Notas
Pax (xene)

**Pax** ou **PAX xenes** (do inglés "*Paired box*") son unha familia de factores de transcrición de tecido que conteñen unha parella de dominios e un homeodominio parcial ou completo .

As proteínas Pax son moi importantes no desenvolvemento cedo do animal para a especificación dos tecidos.
## Grupos de xenes Pax 
Hai catro conxuntos de xenes de Pax ben definidos en mamíferos:

*Grupo 1 (Pax 1 e 9).
*Grupo 2 (Pax 2, 5 e 8). 
*Grupo 3 (Pax 3 e 7). 
*Grupo 4 (Pax 4 e Pax-6): o **Pax-6** ocupa a posición máis alta nun grupo xerarquicamente organizado de xenes, e cuxa expresión en forma de cascada é responsable polo desenvolvemento do padrón do ollo.[miniatura|500px|dereita|Un [aliñamento de secuencias de dúas proteínas, obtido por medio de ClustalW.]]
Os xenes ortólogos existen en todo o *metazoa*, incluíndo un extenso estudo da expresión ectópica en drosofila usando o xene de Pax-6 murino.

Cabe dicir que as secuencias ou xenes ortólogos son aquelas secuencias homólogas que se separaron por un evento de especiación.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Homeobox
Janko Kamauf

**Janko Kamauf**, nado en 1801 en Gradec e finado en 1874 en Zagreb, foi o último maxistrado da cidade de Gradec e tamén no ano 1851 foi nomeado como o primeiro alcalde da historia de Zagreb, capital de Croacia.

Asistiu á Unificación de Gradec, Kaptol e varias aldeas circundantes en Zagreb polo *ban* Josip Jelačić en 1850. Ficou como alcalde da cidade até o ano 1857, sucedido a posteriori por Josip F. Haerdtl.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Alcaldes de Zagreb
### Bibliografía 
* 
*