open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fitoquelatina

miniatura|300px|Estrutura química da fitoquelatina. n = 2–11.

As **fitoquelatinas** son oligómeros do glutatión, producidos polo encima fitoquelatina sintase. Encóntranse en plantas, fungos, vermes nematodos e todos os grupos de algas incluíndo as procariotas cianobacterias. As fitoquelatinas actúan como queladores, e son importantes para a detoxificación de metais pesados. Abrévianse como PC seguido dun número, desde PC2 a PC11.

Un mutante da planta *Arabidopsis thaliana* que careza de fitoquelatina sintase é moi sensible ao cadmio, pero crece como unha planta de tipo silvestre a concentracións normais de cinc e cobre, dous ións metálicos esenciais, o que indica que a fitoquelatina só está implicada na resistencia ao envelenamento por metais.

Como a fitoquelatina sintase usa o glutatión cun grupo tiol bloqueado durante a síntese de fitoquelatina, a presenza de ións de metais pesados que se unen ao glutatión causa que o encima funcione máis rápido. Por tanto, a cantidade de fitoquelatina increméntase cando a célula necesita máis fitoquelatina para sobrevivir nun ambiente con altas concentracións de ións metálicos.

A fitoquelatina únese a ións de chumbo (Pb), o que secuestra os ións Pb en plantas e así serve como un importante compoñente dos mecanismos de detoxificación en plantas. A fitoquelatina parece que se transporta a un vacúolo da planta para que os ións metálicos que leva se almacenen con seguridade lonxe das proteínas do citosol.

## Historia 
A fitoquelatina foi descuberta en 1981 en lévedos de fisión, e recibiu o nome de cadistina. Despois atopouse en plantas superiores en 1985 e denominouse fitoquelatina. En 1989 descubriuse o encima biosintético fitoquelatina sintase.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Dunaliella

### Bibliografía 
* pp.&nbsp;228–230

### Ligazóns externas 
* Strong induction of phytochelatin synthesis by zinc in marine green alga, *Dunaliella tertiolecta*.
Vanessa cardui

miniatura|300x300px|Migración de *Vanessa cardui* entre África do norte e Europa.
A ***Vanessa cardui*** é unha especie  de lepidóptero  ditrisio  da familia Nymphalidae. É unha das bolboretas de maior distribución xeográfica, atopándose en todos os continentes menos na Antártida. Pode vivir en calquera zona tépeda, incluíndo as montañas nos trópicos. É unha especie migratoria, residente permanente en áreas cálidas que chega a outras rexións parte do ano.

Outras especies próximas son *Vanessa kershawi* (ás veces considerada como unha subespecie), *Vanessa virginiensis* e *Vanessa annabella*.

## Descrición 
A *Vanessa cardui* é unha bolboreta grande (de 5 a 9&nbsp;cm) caracterizada polas súas esquinas brancas e negras nas ás principalmente laranxas con puntos negros. Os ovos tardan dúas semanas en eclosionar, unha vez eclosionados, a eiruga bota de sete a once días en converterse nunha crisálide e bota de crisálide outros sete a once días para converterse en imago ou adulto.

Vanessa cardui MHNT CUT 2013 3 14 Pontfaverger-Moronvilliers Dos.jpg|*Vanessa cardui*
Vanessa cardui MHNT CUT 2013 3 14 Pontfaverger-Moronvilliers Ventre.jpg|△  *Vanessa cardui*
Vanessa cardui - Distelfalter.jpg
Vanesa de los cardos (Vanessa cardui), Bad Wörishofen, Alemania, 2019-06-20, DD 32.jpg
Vanessa cardui vista lateral.jpg|Vista lateral

## Migración 
A *Vanessa cardui* non queda nun área específica moito tempo, pode chegar a percorrer 1.600 km durante toda a súa vida. Ten unha migración de 14.000 km desde Gran Bretaña e Suecia até África occidental que require até seis xeracións.  Voan a grandes alturas, por iso os seus movementos non foron ben observados até épocas recentes.

## Ciclo de vida 
Depositan os seus ovos onde atopan néctar abundante. Non parecen recoñecer as plantas hospedeiras, como moitas outras especies. Isto pode causar alta mortalidade dos ovos que non sexan depositados nas plantas hospedeiras. Producen unha gran cantidade de ovos; hai maior dependencia nunha proxenie numerosa que en supervivencia.

## Plantas nutricias 
As eirugas aliméntanse dunha variedade de plantas da familia das asteráceas, especialmente de *Carduus crispus*. Tamén se alimentan das boraginaceae, malvaceae (especialmente *Alcea* e *Malva neglecta*). Os adultos liban néctar dunha gran variedade de flores silvestres e flores cultivadas. As máis comúns son o cardo (do cal deriva o seu nome), *Buddleja*, *Aster*, *Bidens* e *Zinnia*

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* «Vanessa cardui (TSN 188601)». Sistema Integrado de Información Taxonómica (en inglés).&nbsp;
* Opler, P.A. e A.B. Wright. 1999Guía de Peterson das bolboretas occidentais. Houghton Mifflin Co. Boston. 544 pp. ISBN 0-395-79152-9

### Ligazóns externas 
* Iowa State University. Department of Entomology. Red Admiral and Painted Lady Research Site
Calanoida

**Calanoida** (**calanoides**) é unha orde de copépodos, un grupo de artrópodos que son comúns no zooplancto. A orde inclúe unhas 46 familias cunhas 1800 especies de augas mariñas e doces. Os espécimes máis grandes acadan os 18 mm de longo, pero a maioría non excede de 0,5-2,0 mm.

* Acartiidae
* Aetideidae
* Arctokonstantinidae
* Arietellidae
* Augaptilidae
* Bathypontiidae
* Calanidae
* Candaciidae
* Centropagidae
* Clausocalanidae
* Diaixidae
* Diaptomidae
* Discoidae
* Epacteriscidae
* Eucalanidae
* Euchaetidae
* Fosshageniidae
* Heterorhabdidae
* Hyperbionycidae
* Kyphocalanidae
* Lucicutiidae
* Megacalanidae
* Mesaiokeratidae
* Metridinidae
* Nullosetigeridae
* Paracalanidae
* Parapontellidae
* Parkiidae
* Phaennidae
* Pontellidae
* Pseudocyclopidae 
* Pseudocyclopiidae
* Pseudodiaptomidae
* Rhincalanidae
* Rostrocalanidae
* Ryocalanidae
* Scolecitrichidae
* Spinocalanidae
* Stephidae
* Subeucalanidae
* Sulcanidae
* Temoridae
* Tharybidae
* Tortanidae

## Ecoloxía 
Os copépodos calanoides son os animais dominantes no plancto en moitas partes dos océanos do mundo, constituíndo o 55–95% das mostras de plancto. Son, por tanto, importantes en moitas redes tróficas, tomando a súa enerxía do fitoplancto e algas e "reempaquetándoa" para o seu consumo polos predadores dos niveis tróficos superiores. Moitos peixes comerciais dependen dos copépodos calanoides para a súa alimentación tanto na etapa larval coma na forma adulta. Baleas como a balea de Groenlandia, o rorcual boreal, as baleas francas e o rorcual común dependen substancialmente dos copépodos calanoides como fonte de alimento.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Calanoida – guía do zooplancto mariño do sueste de Australia
* Clasificación dos Calanoida
* Clave de familias de copépodos calanoides
Benito Sánchez Freire

**Benito Sánchez Freire**, nado en Roade (Sobrado) o 4 de maio de 1821 e falecido en Santiago de Compostela o 17 de xullo de 1876, foi un fidalgo e político galego vencellado ao carlismo, deputado polo distrito de Arzúa entre 1871 e 1872. 

## Traxectoria 
Benito Sánchez Freiro foi o fillo máis vello dos fidalgos Benito Sánchez Barallobre e Bentura Freire Pérez. Como primoxénito, herdou a casa familiar, o pazo de Golmar en Santo André de Roade. O seu tio bisavó foi o cóengo ilustrado Pedro Antonio Sánchez Vaamonde, mentres que descendía de familia conversa do xudaísmo por parte de nai. O seu irmán Timoteo foi catedrático na Facultade de Medicina de Santiago de Compostela, cirurxián e primeiro director do Hospital Psiquiátrico de Conxo. 

Benito Sánchez Freire licenciouse en Dereito civil e canónico na Universidade de Santiago de Compostela, e casou, en 1867, con Elisa Varela Langa, vinculeira do Pazo de Furelos en Melide. Grazas a isto, Benito Sánchez tamén pusuía un curtidoiro en Furelos, herdado pola súa dona, que se mantería aberto ata a década de 1960.

Segundo sinala Xosé Ramón Barreiro Fernández, a súa ligazón co carlismo viña tanto pola súa familia como pola de Elisa Varela, polo que militou neste movemento, forte entre a figalguía da comarca de Arzúa e na Terra de Melide. En 1870 foi nomeado presidente da Asociación Católico-Monárquica, unha das formas políticas típicas do carlismo desta época, de San Xoán de Furelos e concorreu ás eleccións a Cortes de 1871, baixo a monarquía de Amadeu I. Segundo a propaganda carlista, presentou a súa candidatura polo distrito de Arzúa a só oito días dos comicios, e o outro candidato que participaba no proceso, Benito Hermida Verea, retirouse o día previo ás eleccións. Nesas eleccións foron elixidos outros cinco deputados polo carlismo galego: Joaquín Hernández Rodríguez polo distrito de Ordes, Luciano Puga Blanco polo de Santiago, Agustín Saco Quiroga polo de Chantada, Ramón Somoza Saavedra polo de Sarria e Fernando Felipe Fernández polo de Ourense. Con todo, Barreiro Fernández, considera que non estaba particularmente interesado en presentarse a deputado e que tampouco participou activamente nas Cortes. Faleceu o 17 de xullo de 1876 en Santiago de Compostela.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
Polygonia c-album

A ***Polygonia c-album*** é unha especie de bolboreta pertencente á familia Nymphalidae. Os bordos irregulares das súas ás son característicos do xénero *Polygonia*. Pode atoparse no norte de África e en toda Europa desde Portugal a través de Asia até Xapón. As súas ás son coloridas pero o seu lado inferior posúe un patrón que se camufla cando se pechan unha contra outra.

## Descrición 
A *Polygonia c-album* posúe unha envergadura de ás de 45 mm. No Reino Unido a larva aliméntase de lúpulo, *Urtica dioica*, olmo, e groselleira negra; noutras zonas tamén se alimenta de salgueiro, *abeleira* e bidueiro.

A especie sobrevive ao inverno no seu estadio adulto, e os adultos posúen dúas formas. A forma que pasa o inverno antes de reproducirse ten cor escura na superficie ventral das ás, parecendo unha folla seca, unha camuflaxe perfecta para o inverno. 
A forma que se desenvolve directamente á madurez sexual (forma *hutchinsoni*) ten ás de cor máis clara na superficie inferior. Ambas as formas poden xurdir de ovos depositados pola mesma femia, dependendo principalmente do fotoperíodo da larva, pero tamén influenciado pola planta hospedeira, temperatura e sexo.

Polygonia c-album MHNT CUT 2013 3 19 Grisolles Male  Dos.jpg|♂, vista dorsal.
Polygonia c-album MHNT CUT 2013 3 19 Grisolles Male  Ventre.jpg|♂ △, vista ventral.
Polygonia c-album MHNT CUT 2013 3 19 Verdun sur Garonne Female Dos.jpg|♀, vista dorsal. 
Polygonia c-album MHNT CUT 2013 3 19 Verdun sur Garonne Female Ventre.jpg| ♀ △, vista ventral.  

## Subespecies 
* *P. c. c-album* Europa
* *P. c. imperfecta* (Blachier, 1908) Norte de África
* *P. c. extensa* (Leech, [1892]) Oeste e zona central da China
* *P. c. kultukensis* Kleinschmidt, 1929 Transbaikalia
* *P. c. hamigera* (Butler, 1877) Ussuri (localidade do tipo Edo, Xapón)
* *P. c. koreana* Bryk, 1946 Corea
* *P. c. sachalinensis* Matsumura, 1915 Sakhalin
* *P. c. asakurai* (Nakahara, 1920) Taiwán
* *P. c. agnicula* (Moore, 1872) Nepal

## Distribución 
*Polygonia c-album* atópase por toda Europa e a zona tépeda de Asia até Xapón e polo sur até Marrocos. Existen especies semellantes nos Estados Unidos e o Canadá.

## Hábitat 
Esta especie prefire os bosques abertos, claros boscosos, camiños campestres e xardíns.

## Galería de imaxes 

File:Polygonia c-album LC0238.jpg|Inferior da á onde se observa a marca en forma de C que lle da nome.
File:Polygonia c-album DePanne.jpg|
File:Polygonia_c-album_eggs.jpg|Ovo.
File:Polygonia_c-album_egg_2.jpg|Detalle do ovo.
File:Polygonia_c-album_001.JPG|Larva.
File:Comma pupa on 'Patriot' 001.jpg|Pupa.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* *Polygonia c-album*  en Fauna Europaea
Vanessa atalanta

A **Vanessa atalanta** é unha especie de lepidóptero  ditrisio  da familia Nymphalidae propia de Europa, Asia e Norteamérica.

## Descrición 
Caracterízase polas súas ás marrón escura, vermella e negra. A eiruga aliméntase de ortigas, e o adulto liba néctar de flores como as do xénero *Buddleja*; tamén se alimenta de froita moi madura.

Vanessa atalanta MHNT CUT 2013 3 14 Grisolle Dos.jpg|*Vanessa atalanta* (vista dorsal)
Vanessa atalanta MHNT CUT 2013 3 14 Grisolle ventre.jpg|*Vanessa atalanta* (vista ventral)

## Distribución 
Atópase nas rexións tépedas do norte de África, América do norte e central, Europa, Asia e nas illas de Hawai e do Caribe. No norte Europa é unha das últimas bolboretas en desaparecer antes do inverno. Os exemplares que hibernan adoitan ser de cores máis intensas que a outra xeración. A bolboreta tamén voa durante días asollados de inverno, sobre todo no sur Europa. En Norteamérica, xeralmente voa de marzo a outubro; pasa o inverno en Texas.
miniatura|*Vanessa atalanta* no Generalife.

## Migración 
No outono ten lugar unha migración masiva cara ao sur. A fins de outono ou principios de inverno aparéase. Os cardos, que son as súas plantas hospedeiras son máis abundantes nesa época. O desenvolvemento larval procede durante o inverno e os adultos emerxen na primavera temperá. A nova xeración emigra cara ao norte; as plantas das que se alimentan diminuíron nesa época. Durante a migración as bolboretas voan a grande altitude onde os ventos lévanas, o cal lles aforra enerxía.

## Ciclo de vida 

Egg-butterfly-vulcan-oeuf-papillon-vulcain-vanessa-atalanta-2.jpg|Ovos.
Vanessa.atalanta.caterpillars.jpg|Eiruga, estadio temperá.
Vanessa atalanta Raupe (HS).jpg|Eiruga, estadio tardío.
Chrysalis-butterfly-vulcan-chrysalide-papillon-vulcain-vanessa-atalanta-2.jpg|Crisálide.
Red Admiral I IMG 7045.jpg|Adulto.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* 

### Ligazóns externas 
* Red admiral. Universidade de Florida *Featured Creatures* website.
* HD video of *Vanessa* butterflies
* Red Admiral, Canadian Biodiversity Information Facility
* Butterflies and Moths of North America – *Vanessa atalanta*
* Butterflies of America – *Vanessa atalanta*
* Fotos de la Vanesa
* *Vanessa atalanta*
* *Vanessa* en Bugguide.net
* Iowa State University. Department of Entomology. Red Admiral and Painted Lady Research Site
Inés Mosquera Calvo

**Inés Mosquera Calvo**, nada en Carcacía (Padrón) en 1992, é unha tradutora, intérprete e escritora galega.                  

## Traxectoria 
Graduada en Educación Primaria cun Máster en Lingüística Aplicada pola Universidade de Vigo. Traduce entre as combinacións lingüísticas do francés, o inglés, o romanés, o galego e o castelán.

Foi bolseira no Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades, no proxecto Bibliografía da Literatura Galega. 

Publicou crítica literaria no xornal *El Correo Gallego*. 

## Obra 
### Poesía 
* *Papoulas amarelas* (2022). Ilustracións de Yeray Martín Prats. A Coruña: Medulia Editorial. ISBN 978-84-19438-16-4. 
* *Nonmesquezas* (2023). Prólogo de Fabio Rivas. A Coruña: Medulia Editorial. ISBN 978-84-19438-73-7.

### Obras colectivas   
* Ratos, no fanzine  *Perfect blue, Zinsefera 4*, 2022, Edicións Malafera.
* Valume, en *Domingo das Mozas,* n.º4, 2023. ISSN: 2792-9523.
* Espiral Dourada, en *Dorna. Expresión Poética Galega*, n.º 45, 2023. ISSN: 0213-3806.
* Bestiña, en *Dorna. Expresión Poética Galega*, núm. 46, 2024. ISBN: 977-0-213-38000-8.

### Traducións literarias ao galego 
* *Habitada* (2025), de Cristina Sánchez-Andrade (cotradución con Fabio Rivas). Allariz: Aira Editorial. 208 páxs. ISBN: 978-84-128837-8-7.

## Premios 
* 2022: Primeiro premio no Certame de Poesía Ínsua e o Liño, por *Repenico.*
* 2024: Accésit no Certame de Poesía Avelino Díaz, por *Flor de algodón.*
* 2025: XXXVIII Premio de Poesía Eusebio Lorenzo Baleirón pola súa obra *Upupú.* A obra aborda temas como a dor, a enfermidade, a vergonza e a liberdade, cun ton desafiante e íntimo.

## Notas
Memoirs of a Revolutionist

***Memoirs of a Revolutionist*** (en inglés "Memorias dun Revolucionario") é unha autobiografía de Piotr Kropotkin, publicada entre 1898 e 1899 na revista estadounidense *The Atlantic* entre 1898 e 1899.
## Características
As memorias de Kropotkin percorren o devir da súa vida, o desenvolvemento da súa filosofía anarquista, e o seu activismo polas causas socialistas. Nelas relata a súa infância, o ingreso na escola do corpo de cadetes, o seu traballo como xeógrafo, o seu espertar político, viaxes internacionais, e o traballo no Círculo Chaykovsky. Fala sobre o seu exilio e o seu activismo en Europa ocdcidental despois de fuxir dun cárcere ruso.

## Notas
La Repubblica

***la Repubblica*** é un xornal italiano, con sede en Roma, pertencente a GEDI Gruppo Editoriale que á súa vez forma parte do grupo Exor.

É o segundo diario en Italia por tiraxe total (impreso máis dixital) e por número de lectores, só por detrás do *Corriere della Sera*.

## Historia 
Foi fundado o 14 de xaneiro de 1976, por iniciativa de Eugenio Scalfari, antigo director do semanario ''L'Espresso''. O nome foi escollido en homenaxe ao pequeno xornal portugués que en 1974 deu voz á Revolución dos Caraveis. 

## Notas
FC Vizela

O **Futebol Clube de Vizela** é un club de fútbol portugués con sede en Vizela, no distrito de Braga. Fundado en 1939, milita na Primeira Liga e xoga os seus partidos como local no Estádio do FC Vizela, cunha capacidade para 6.100 espectadores.

## Historia 
Fundado o 1 de xaneiro de 1939, o Vizela ingresou na Asociación de Fútbol de Braga o 1 de agosto de 1940. 26 anos despois gañou o seu primeiro título, coa conquista da Taça de Campeão Nacional tras derrotar ao Tramagal (5–3). O club pasou a gran maioría dos seus primeiros anos entre a segunda e a terceira categoría do fútbol portugués.

En 1984 ascendeu por primeira vez na súa historia á Primeira Liga, na que permaneceu só unha campaña. Pouco despois o equipo estaba de novo na terceira categoría, da que non conseguiu saír ata a década de 2000.

De novo na "categoría de prata" do fútbol portugués, o Vizela quedou terceiro na tempada 2007/08, acabando a un só punto do ascenso. Na seguinte campaña acabou 10º, pero descendeu polo escándalo do "Apito Dourado". Durante varios anos, o club actuou como filial do SC Braga.

En maio de 2021 quedou segundo na Segunda Liga, obtendo así o ascenso á Primeira Liga por segunda vez na súa historia tras unha ausencia de 36 anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* FC Vizela en WorldFootball .
* FC Vizela en ZeroZero .
Francisco Sanz Riobó

**Francisco Sanz Riobó**, nado na Coruña o 8 de decembro de 1836 e finado en Sanlúcar de Barrameda en xuño de 1890, foi un empresario e político galego, deputado en varias ocasións durante a monarquía de Amadeo I e a Restauración borbónica. 
## Traxectoria 
Francisco Sanz Riobó naceu no seo dunha familia humilde. Malia ás súas capacidades académicas, non puido máis que rematar o ensino básico pois a falta de recursos da familia non fixo posible o acceso a estudos superiores. As crónicas da época destacan que tivo un rápido éxito nos negocios: con 20 anos dirixía un dos principais bancos de Galicia. 

Politicamente militou no liberalismo progresista de Espartero, e participou nunha revolta na Coruña, canda outros esparteristas, contra o goberno de Leopoldo O'Donnell. Contra o ano 1858, deixou a banca e a cidade da Coruña para establecerse como contratista público en Lugo cun capital de 50 000 reais. Alí, xa dentro da Unión Liberal, foi opositor aos moderados. Foi un dos intermediarios da correspondencia entre os exiliados e implicados na conspiración que deu na Revolución "Gloriosa" de 1868 como Juan Zavala e Augusto Ulloa. Formou parte da Xunta Revolucionaria de Lugo logo do levantamento que depuxo a Isabel II e foi desginado deputado provincial por Vilalba. Defensor da monarquía de Amadeu I, foi electo deputado por Viveiro nas xerais de España de abril de 1872 gañando sona nas súas retesías parlamentarias cos republicanos. Na Restauración borbónica, integrouse no partido Liberal-Fusionista de Sagasta, sendo elixido novamente deputado entre 1881 e 1883 e entre 1886 e 1890, sempre en representación de Viveiro. A prensa galega da Restauración cita decote a súa considerable fortuna e popularidade política. Faleceu en Sanlúcar de Barrameda o 24 de xuño de 1890. 

Foi distinguido coa encomenda da Orde de Carlos III e, por deferencia de Amadeu I, coa Gran Cruz da Orde de Isabel a Católica, tamén foi membro a Asociación de Escritores e Artistas Españois. 

## Notas
Sagrario

[miniatura|Sagrario da [Colexiata de Santa María a Real do Sar, en Santiago de Compostela.]]
No catolicismo, o **sagrario** ou **tabernáculo** é o lugar onde se garda a sagrada hostia nos templos.

Máis adiante, cando se estableceron os retablos fixos, púñase nun sagrario detrás do retablo. Nalgunhas igrexas importantes, como as catedrais da Coroa de Aragón, colócase nun alto camarín detrás do retablo, perforándose este nun grande espazo ovalado e cuberto con vidros para que a través deles se vexa de lonxe a luz que ilumina o mencionado camarín. No estudo da historia inflúe moito, porque nos conta a historia do mundo no tempo de edificación do templo ao que pertence.

Algúns sagrarios adoitan ter na parte superior un dosel ou fornelo, o cal é diáfano e abovedado, chamado manifestador ou exporitorio, utilizado para expor no seu interior, de forma temporal ou permanente, o Santísimo Sacramento (hostia consagrada aloxada na custodia ou ostensorio).

## Referencias
Naisten SM-sarja 1991-1992

A **tempada 1991-1992 da Naisten SM-sarja** foi a décima tempada da máxima categoría do hóckey sobre xeo feminino finlandés. Un total de oito equipos tomaron parte na competición.

Ao final da tempada o Ilves de Tampere conseguiu o sétimo título da súa historia logo de impoñerse ás Shakers de Kerava nas finais (2-0).

## Estrutura da tempada 
A competición constou dunha liga regular a dobre volta na que cada equipo disputou un total de 14 encontros. O sistema de puntuación concedeu dous puntos pola vitoria, un polo empate e o equipo perdedor non sumaba ningún punto.

Os catro mellores equipos da liga regular clasificáronse para as semifinais, que se xogaron en series ao mellor de tres encontros, os gañadores de cada unha das dúas series disputaron as finais, tamén ao mellor de tres encontros, mentres que os outros dous equipos xogaron un partido para decidir a medalla de bronce do campionato finés.

## *Play-offs* 
### Partido polo bronce 
### Finais 
### Estatísticas das series 
;Xogadoras

## Equipo campión 
O equipo do Ilves que conquistou o campionato finlandés feminino en 1992 estivo integrado polas seguintes xogadoras:

## Series pola permanencia 
Na loita pola permanencia o SaiPa descendeu de categoría, gañando a súa praza o JoKP de Joensuu. Pola súa banda, o Ketterä mantivo a categoría.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web da Naisten Liiga
Locaia de Toledo

**Locaia de Toledo****,** máis coñecida como **santa Locaia,** e coa variante **Leocadia** A prisión e morte de Leocadia foi narrada nun relato do século VII. 

Ao chegar a Toledo, o pretor Daciano manda encarcerar a Locaia pola confesión pública da súa fe e polo seu rexeitamento á apostasía. Locaia foi encerrada con amarras e nun alxube escuro para que reflexionase sobre os tormentos que a esperaban se non rectificaba. Decatada do martirio de Baia de Mérida e doutros mártires como, entre outros, Vicente, Sabina e Cristeta de Talavera, cos tremendos tormentos que lles foron aplicados con gran crueldade, Locaia morre, talvez tamén de esgotamento, en prisión. Tamén ante o pretor, azoutada e en prisión. Noutras ocasións represéntase na súa aparición a santo Ildefonso de Toledo. Por último, represéntase cunha torre, por morrer en prisión. Ten o título de confesora.

## Referencias 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Parroquias de Galicia baixo a advocación de santa Locaia
Pyronia bathseba

***Pyronia bathseba*** é unha bolboreta da familia Nymphalidae. Habita na Península Ibérica, sueste de Francia, Marrocos, Alxeria e Tunisia.

## Hábitat 
Pode verse revoloteando en ladeiras, zonas abruptas e arbustivas. As súas eirugas aliméntanse de gramíneas, particularmente do xénero *Brachypodium*.

## Descrición 
Ten o anverso alaranxado con bordo marxinal marrón bastante ancho e un gran ocelo no ápice de dobre pupila branca. Presenta ocelos menores na á posterior. O macho presenta un marcado androconio. O reverso é marrón escuro na base, con ancha banda posdiscal branco-amarela seguida de cinco ocelos negros de pupila branca rodeados de amarelo.

Especies similares son *Pyronia tithonus*, con pequenos ocelos no reverso e sen eles no anverso da á posterior e que habita no norte de Europa, e *Pyronia cecilia*, sen ocelos nas ás posteriores.

Ten unha envergadura alar de 36 a 38 mm. Voa de maio a xullo, dependendo da localización.

Pyronia bathseba MHNT CUT 2013 3 32 Villegailhenc male dorsal.jpg|*Pyronia bathseba* ♂
Pyronia bathseba MHNT CUT 2013 3 32 Villegailhenc male ventral.jpg|*Pyronia bathseba* ♂ △
Pyronia bathseba MHNT CUT 2013 3 32 Muret female dorsal.jpg|*Pyronia bathseba* ♀
Pyronia bathseba MHNT CUT 2013 3 32 Muret female ventral.jpg|*Pyronia bathseba* ♀ △

## Ciclo vital 
As larvas aliméntanse de plantas gramíneas, principalmente da especie *Brachypodium*.

## Notas 

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* *Pyronia bathseba* en Asturnatura.com.
Coenonympha pamphilus

***Coenonympha pamphilus*** é unha bolboreta da familia Nymphalidae, subfamilia Satyrinae.

## Descrición 

(MHNT) Coenonympha pamphilus - Foret de Bouconne, France - male dorsal.jpg|*Coenonympha pamphilus* ♂ 
(MHNT) Coenonympha pamphilus - Foret de Bouconne, France - male ventral.jpg|*Coenonympha pamphilus* ♂ △

## Distribución e características 
Especie de ampla distribución que aparece en todo o Paleártico (Eurasia e Norte de África). Na Península Ibérica ocupa practicamente todas as súas áreas xeográficas.

Pode ser atopada nunha ampla variedade de hábitats. Selecciona áreas máis secas que outras especies de Coenonympha.

Presenta varias xeracións anuais, voando de febreiro a novembro na Península Ibérica; en Gran Bretaña, por exemplo de maio a outubro. As eirugas, que se alimentan de distintas especies de gramíneas (*Poa annua*, *Dactylis glomerata*, *Festuca rubra*, *Agrostis* sp., etc), son verdes con liñas laterais brancas. A crisálide é verde. Dependendo da latitude de distribución poden ter unha soa xeración anual (no norte de Eurasia) ou varias (no sur). Inverna en forma de eiruga. Os adultos ou imagos aliméntanse de varias fontes de néctar, en especies dos xéneros (entre outros): *Rubus* spp., *Ranunculus* spp., *Succisa* spp., *Pulicaria* spp., *Stellaria* spp., *Anthyllis* spp., etc.

## Subespecies 
* *C. p. lyllus* Esper, 1806
* *C. p. marginata* Heyne, 1894
* *C. p. ferghana* Stauder 1924
* *C. p. nitidissima* Verity 1924
* *C. p. asiaemontium* Verity 1924
* *C. p. fulvolactea* Verity 1926
* *C. p. centralasiae* Verity 1926
* *C. p. infrarasa* Verity 1926
* *C. p. juldusica* Verity 1926
* *C. p. rhoumensis* Harrison 1948

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Martín Alzás, M. 2007. Mariposas de Extremadura. Universitas Editorial  ISBN 978-84-88938-80-0

### Ligazóns externas 
* http://www.ukbutterflies.co.uk/species.php?species=pamphilus
* http://www.biodiversidadvirtual.org/insectarium/Coenonympha-pamphilus-Linnaeus-1758-346-cat5874.html
* Sitio de especies Butterfly Conservation
* Imágenes de Small Heath
* Small Heath, Moths and Butterflies of Europe and North Africa
Rosalía (nome)

[miniatura|300px|Sinatura de [Rosalía de Castro|Rosalía Castro de Murguía.]]
**Rosalía** é un nome propio feminino galego. Esta forma escrita tamén é común co aragonés, co asturiano e co castelán. A súa etimoloxía é discutida. En galego ten os hipocorísticos son **Rosa** e **Chelía**.

## Etimoloxía 
A súa etimoloxía é discutida.

## Rosalía noutras linguas 
* Alemán: Rosalie
* Aragonés: Rosalía
* Asturiano: Rosalía
* Castelán: Rosalía
* Catalán: Rosalia
* Éuscaro: Arrosali / Errosale
* Francés: Rosalie
* Inglés: Rosalie
* Italiano: Rosalia
* Portugués: Rosália
* Romanés: Rozalia
* Ruso: Rozaliia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes femininos en galego
* Lista de nomes femininos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes femininos Real Academia Galega
Coenonympha arcania

***Coenonympha arcania*** é un insecto lepidóptero ropalócero da familia Nymphalidae. Foi descrita por Linnaeus en 1761.

## Distribución 
Distribúese por Europa, Turquía, Transcaucasia, sur de Rusia, e sur e centro dos Urais. Atópase ao norte e centro da Península Ibérica.

## Descrición 

(MHNT) Coenonympha arcania - Foret de Bouconne, France - male dorsal.jpg|*Coenonympha arcania* ♂ 
(MHNT) Coenonympha arcania - Foret de Bouconne, France - male ventral.jpg|*Coenonympha arcania* ♂  △
(MHNT) Coenonympha arcania - Foret de Bouconne, France - female dorsal.jpg|*Coenonympha arcania* ♀ 
(MHNT) Coenonympha arcania - Foret de Bouconne, France - female ventral.jpg|*Coenonympha arcania* ♀  △

## Sinonimia 
* *Coenonympha adenda* (Caruel, 1944)
* *Coenonympha anticaeca* (Lempke, 1957)
* *Coenonympha baltica* (Goltz, 1932)
* *Coenonympha biocellata* (Pionneau, 1932)
* *Coenonympha cephalidarwiniana* (Verity, 1953)
* *Coenonympha confluens* (Lempke, 1957)
* *Coenonympha crassolimbo* (Verity, 1953)
* *Coenonympha diaphana* (Schawerda, 1942)
* *Coenonympha heroides* (Caruel, 1944)
* *Coenonympha infraparvocellata* (Lempke, 1957)
* *Coenonympha lecerfi* (De Lesse, 1949)
* *Coenonympha lineigera* (Lempke, 1957)
* *Coenonympha lundbladi* (Bryk, 1946)
* *Coenonympha luxurians* (Lempke, 1957)
* *Coenonympha marmorata* (Caruel, 1944)
* *Coenonympha mattiaca* (Metz, 1928)
* *Coenonympha pallida* (Revon, 1939)
* *Coenonympha rufobrunnea* (Warnecke, 1942)
* *Coenonympha secunda* (Verity, 1953)
* *Coenonympha venata* (Lempke, 1957)
* *Philea orientalis* (Rebelde, 1904

## Hábitat 
Zonas arbustivas e herbosas con flores e claros de bosque húmidos ou secos. 

A eiruga aliméntase de gramíneas tales como *Poa pratensis*, *Melica ciliata*, *Holcus lanatus*.

## Período de voo 
Voa nunha soa xeración entre comezos de maio e mediados de agosto.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Asturnatura
* [Biodiversidad Virtual](http://www.biodiversidadvirtual.org/insectarium/Coenonympha-arcania-(Linnaeus-1761).-cat5871.html)
* Lepidoptera and their ecology (inglés)
Minstrelsy

[miniatura|423x423px| [Publicidade|Anuncio para un '*espectáculo de *minstrel***]]
O **espectáculo de *minstrel*** ou ***minstrelsy'''* era unha forma de entretemento estadounidense. Desenvolveuse no século XIX. Cada espectáculo era de parodias cómicas, bailes e actuacións musicais que mostraban persoas de ascendencia africana. Os espectáculos foron interpretados principalmente por persoas brancas con maquillaxe ou cara negra (*blackface*) co propósito de interpretar a xente negra. Tamén houbo intérpretes afroamericanos e grupos de minstrel só negros que se formaron e realizaron concertos e xiras.

O *minstrel* mostra a persoas racializadas negras parodiadas e aos afroamericanos como alegres, preguiceiros e parvos. 

Os espectáculos de *minstrel* saíron como breves *burlesques* a principios da década de 1830 no nordeste dos Estados Unidos. Desenvolvéronse na súa forma plena ao redor da década seguinte.

A principios do século XX, o espectáculo de *minstrelsy* era unha sombra da súa antiga popularidade. Foi substituído na súa maior parte polo *vodevil*.

### Terminoloxía 
O termo ***minstrelsy*** provén do "**menestrel**" medieval, á súa vez do latín *ministerialis*, que aludía a "funcionario" ou "servidor". Da mesma raíz proveñen as palabras *ministro*, *administración*, *ministerial* (especie de escravos nobres do Sacro Imperio).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Menestrel
* Xograr
* Racialización
* Racismo
* Regra dunha gota
* *Ragtime''
Coenonympha glycerion

***Coenonympha glycerion*** é unha especie de insecto lepidóptero, máis concretamente de bolboretas pertencentes á familia Nymphalidae. 

A autoridade científica sobre a especie é Borkhausen, e foi descrita en 1788.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* *Coenonympha glycerion* - Biodiversity Heritage Library - Bibliografia
* *Coenonympha glycerion* - NCBI Taxonomy Database
* *Coenonympha glycerion* - Global Biodiversity Information Facility
* *Coenonympha glycerion* - Encyclopedia of Life
Aphantopus hyperantus

***Aphantopus hyperantus*** é unha especie de lépidoptero pertencente á familia das Nymphalidae, subfamilia Satyrinae, tribo das Satyrini e xénero *Aphantopus* do que é único representante en Europa, (Linnaeus, 1758).

## Descrición 
Ocelos con aneis amarelos en s5 e s6, desprazados basalmente, s4 sen ocelo. Os pequenos ocelos negros ás veces están ausentes no macho, pero os ocelos negros rodeados de amarelo e pupilados de branco en número variable resaltan ben no seu dorso. Estes ocelos son probablemente unha evolución contra a predación.

Esta bolboreta é de pequena a mediana, cunha envergadura de 40 a 45&nbsp;mm.

A eiruga é de cor crema con raias máis ou menos escuras. Ela hiberna despois de que remata o seu crecemento na primavera.

## Bioloxía 
miniatura|*Aphantopus hyperantus*
miniatura|*Aphantopus hyperantus*

### Período de voo e hibernación 
O período de voo dos adultos comeza de xuño a final agosto.

### Plantas hospedeiras 
*Poa pratensis*, *Poa nemoralis*, *Milium effusum*; *Agrostis capillaris*, *Agropyron repens*, *Holcus mollis* e *Holcus lanatus*, *Deschampsia cespitosa*, *Molinia caerulea*, *Arrhenatherum elatius*, *Brachypodium sylvaticum* e *Brachypodium pinnatum*, *Phleum pratense*, *Dactylis glomerata*, *Festuca rubra*, *Bromus erectus*, *Bromus hordeaceus*, *Cynosurus cristatus*, *Calamagrostis epigejos*; *Carex hirta*, *Carex strigosa*, *Carex brizoides*, *Carex panicea*, *Carex sylvatica*.

## Ecoloxía e distribución 
É unha bolboreta dos bosques tépedos húmidos onde voa nos claros de bosque onde penetra o sol ou á tardiña. Aprecia as flores das zarzas onde pode verse a miúdo libar. É unha das poucas bolboretas que voa en días nubrados e mesmo con choiva lixeira.

Voa a miúdo con *Maniola jurtina* cuxas ás son dunha cor parecida ás súas. Pode chegar a voar até os 1600&nbsp;m de altitude.

### Biotopo 
Ten unha ampla área de distribución: do oeste de Europa até o Xapón, excepto o extremo norte do continente, e nas rexións de clima mediterráneo (atópase, con todo, ao norte de España e ao norte de Grecia). Está ausente no sur de Asia.

Co retroceso dos bosques, arboredos, páramos e claros ou baleiros no monte baixo, os seus hábitats están a diminuír. No entanto, aínda pode atoparse a nivel local e segue sendo bastante xeneralizada en Europa Central.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Lionel G. Higgins e Norman D. Riley, *Guía de las mariposas de Europa*, Lausana, Delachaux e Niestlé, 1988.
* Michael Chinery e Patrice Leraut, *Photoguide de las mariposas de Europa*, Delachaux e Niestlé, 1998, 679 p.  (ISBN 2-603-01114-6)

### Ligazóns externas 
* BioLib: *Aphantopus hyperantus* (en)
* Bolboreta de Poitou-Charentes
* lepinet
Maniola jurtina

***Maniola jurtina*** é unha especie de insecto lepidóptero pertencentes á familia Nymphalidae. Trátase dunha especie presente en toda Europa.

## Período de voo 
Univoltino. Fin de maio a setembro en España, nos demais países hai variacións de datas segundo a tempada.

## Hábitat 
Zonas de abundante herba e arbustivas, prados con flores e abundancia de gramíneas, zonas cultivadas, lindes e claros de bosques, breixeiras, terreos calcarios ou ácidos, en condicións secas ou húmidas.
miniatura|250x250px|*Maniola jurtina* - femia.

## Distribución 
Amplamente distribuída, todas as illas Canarias, norte de África, a maior parte de Europa excepto a parte norte de Escandinavia, a maioría das illas do mar Exeo, de 0-1600 metros. A bolboreta foi estudada e descrita oficialmente en 1758 polo zoólogo sueco Linnaeus.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Maniola jurtina - Inglés
Coenonympha dorus

A ***Coenonympha dorus*** é un lepidóptero ropalócero da familia Nymphalidae.

## Distribución 
Esténdese polo noroeste de África e suroeste de Europa até o centro de Italia. Atópase por toda a península ibérica.

## Hábitat 
Zonas herbosas e arbustivas secas, a miúdo en claros de bosque e pendentes rochosas e barrancos secos e cálidos. 

A eiruga aliméntase de gramíneas tales como *Agrosits canina*, *Agrostis amencer*, *Festuca ovina*, *Brachypodium retusum*, *Stipa offneri* e *Carix harellana*.

## Período de voo 
Univoltina, unha xeración ao ano entre comezos de xuño e mediados de agosto.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Asturnatura
* [Biodiversidad Virtual](http://www.biodiversidadvirtual.org/insectarium/Coenonympha-dorus-(Esper-1782).-cat5872.html)
* European Butterflies (inglés)
Arde Bogotá

**Arde Bogotá** é un grupo musical español de rock alternativo formado en Cartaxena, Murcia, en 2017. Está formado por Antonio García, Dani Sánchez, Pepe Esteban e José Ángel Mercader.

A súa música foi definida como de produción coidada e intensidades sonoras potentes, con letras a miúdo incisivas e unha gran carga de forza e sentimento. Entre as súas influencias, adoitan salientar bandas como Arctic Monkeys, Foo Fighters ou Héroes del Silencio. A súa actuación en directo consolidouse como un aspecto fundamental no progreso da banda.

O seu segundo álbum de estudio, *Cowboys de la A3*, publicado en 2023, entrou directamente no número 3 das listas de vendas de España. Ese mesmo ano foron nomeados a dous premios nos Latin Grammys, nas categorías de Mellor Álbum de Rock e Mellor Canción de Rock.

## Notas
Alcohol cetílico

O **alcohol cetílico**, tamén chamado **hexadecan-1-ol** e **alcohol palmitílico**, é un alcohol graxo de 16 carbonos coa fórmula CH3(CH2)15OH. Á temperatura dunha habitación o alcohol cetílico ten a forma dun sólido branco ceroso en cristais ou escamas. O nome cetílico procede de que se illou inicialmente do aceite de cachalote, é dicir, de aceite de *cetáceo*, a través do latín cetus, 'balea', e este procedente do grego κῆτος, kētos, 'peixe enorme'. 

## Preparación 
Descubriuno en 1817 o químico francés Michel Chevreul cando quentou espermaceti, unha substancia cerosa obtida do aceite de cachalote (da substancia cerosa contida na súa cabeza), xunto con potasa cáustica (hidróxido de potasio). Obtivéronse na reacción escamas de alcohol cetílico ao arrefriar. Tamén se encontra en pequenas cantidades no aceite de balea. A produción moderna está baseada na redución química do palmitato de etilo.

## Usos 
O alcohol cetílico úsase na industria cosmética como opacificador nos xampús, ou como emoliente, emulsificador ou espesante na manufactura de cremas para a pel e locións. Tamén se empregou como lubricante de pernos e porcas, e é o ingrediente activo dalgúns "cobertores líquidos de piscinas" (formando unha capa superficial non volátil que reduce a evaporación da auga, a perda relacionada de calor latente de vaporización, e así retén a calor na piscina). Ademais, pode usarse tamén como cosurfactante non iónico en aplicacións en emulsión.

## Efectos colaterais 
As persoas que teñen eccema poden ser sensibles ao alcohol cetílico, aínda que isto pode deberse ás impurezas máis que ao propio alcohol cetílico. Porén, o alcohol cetílico está incluído ás veces nos medicamentos usados para o tratamento do eccema.

## Compostos relacionados 
* Palmitato
* Ácido palmítico

## Notas
Lasiommata megera

A ***Lasiommata megera*** é unha especie de lepidóptero da familia Nymphalidae, subfamilia Satyrinae. Está estendida por toda a rexión paleártica cunha variedade grande de hábitats e de número de xeracións por ano. Envergadura: 36–50 milímetros.

## Descrición 
O anverso das súas ás é alaranxado (pode ter variacións en azul) cun característico reticulado escuro. Na á superior loce un ocelo apical de gran tamaño, e na posterior, pequenos ocelos de pupila branca nas veas lonxitudinais S1c, S2, S3 e S4. O reverso da á posterior é agrisado, cunha serie de puntos posdiscais. Os machos presentan un marcado androconio.

Pode confundirse con *Lasiommata maera*, unha bolboreta algo maior e coa zona laranxa do anverso da á posterior reducida a unha banda posdiscal rodeando os ocelos. Tamén pode confundirse con *Lasiommata petropolitana*, coas zonas basais e discais de ambas as ás escuras.

## Área de distribución 
África do norte, Europa, Cáucaso, Asia Menor, Oriente Medio, oeste de Siberia, norte de Tian-Shan, montañas de Zungaria, Casaquistán e Zungaria.

## Hábitats 
Os hábitats inclúen lindes de bosques e claros, camiños, zonas arbustivas en barrancos e vales de río, así como bosques pouco espesos. Tamén se atopa en hábitats montañosos até 3.000 metros.

## Ciclo vital 
dereita|miniatura|Ovo, larva e pupa.
Os exemplares adultos, en estadio imago, voan entre marzo e abril até agosto, aínda que non é raro atopalas tamén até ben entrado outubro, en dúas ou tres xeracións dependendo da localidade e a altitude. A larva aliméntase de herbas dos xéneros *Festuca*, *Bromus*, *Deschampsia*, *Poa annua*, *Dactylis glomerata* e *Brachypodium*.

O ovo é verde pálido ó acabar de ser posto, e a súa forma é case esférica, aínda que máis alto que ancho; está finamente acanalado e reticulado, pero se non é examinado a través dunha lente aparenta ser bastante liso.

A eiruga unha vez desenvolvida é&nbsp; esbrancuxada-verdosa, salpicada con puntos brancos. Do máis grande destes puntos da parte posterior xórdenlle celas de cor agrisada; as tres liñas da parte posterior (dorsal e sub-dorsal) son esbrancuxadas, con fíos verde escuros; a liña nos lados (espiraculares) é branca, con franxas de pelos grises; puntos anais verdes, peludos, con pelos de puntas extremas brancas. Cabeza máis grande que o primeiro anel (primeiro segmento torácico), verde salpicado de branco e peludo, mandíbulas marcadas de cor marrón. Aliméntase de herba.

A crisálide é verde, con marcas brancas-amarelas tinguidas no bordo das cubertas das ás e os cantos; as manchas no corpo son de cor amarelada, ou, ás veces branca. De cando en vez as crisálides son negruzcas, con puntos brancos ou amarelos no corpo.

## Subespecies 
* *L. m. megera*
* *L. m. vividissima*
* *L. m. megerina* (Herrich-Schäffer, 1856) - Transcaucasia
* *L. m. transcaspica* (Staudinger, 1901) - Turkmenia

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* *Lasiommata megera* en Bolboretas e Polillas Europeas.
* *Lasiommata megera* en Bolboretas de Francia (en inglés).
Bailando a vida

***Bailando a vida*** (en ) é un filme británico de 2017 e escrito por Nick Moorcroft e Meg Leonard. Está protagonizado por Imelda Staunton, Timothy Spall, Celia Imrie, Joanna Lumley e David Hayman, e estreouse o 23 de febreiro de 2018 nos cinemas do Reino Unido.

Estreouse en galego o 21 de setembro de 2023 a través da TVG.

## Personaxes 
* Imelda Staunton como Sandra
* Timothy Spall como Charlie
* Celia Imrie como Bif
* Joanna Lumley como Jackie
* David Hayman como Ted
* John Sessions como Sir Mike
* Josie Lawrence como Pamela
* Indra Ové como Corrina 
* Sian Thomas como Lilly

## Notas
Fina Calleja

**Fina Calleja** é unha actriz galega de teatro e televisión.

## Traxectoria 
Estudou na Real Escola de Arte Dramática e Danza de Madrid, e é licenciada en Ciencias da Información pola Universidade Complutense. Durante anos combinou a actividade escénica con diversos traballos nos medios de comunicación. É membro da compañía Sarabela Teatro desde 1998. Dirixiu o seu interese cara ao mundo da interpretación e as áreas de voz e dramaturxia. É actriz e docente na aula de Teatro Universitaria de Ourense, e asume, no marco de Sarabela Teatro, as responsabilidades de distribuidora e produtora artística.

Recibiu o premio *María Casares* ao mellor texto adaptado polas versións teatrais de *O lapis do carpinteiro* e *Segismunda*, compartido con Ánxeles Cuña Bóveda e Begoña Muñoz. Interveu como actriz en varias series de televisión e creou e dirixiu *Cristóbal e o libro das marabillas*, espectáculo infantil de Sarabela Teatro.

### Ademais 
* 2020: *Rosalía*, de Culturactiva. Dirección de Fina Calleja.
* 2023: *Castelao*, texto de Paula Carballeira e Cris Collazo. Dirección de Fina Calleja

## Televisión 
* 2006: *A vida por diante* (2006)
* *A solaina*
* *Criaturas*
* 2011: *Piratas*
* 2008: *Padre Casares* en TVG
* 2016: *Augasquentes* Ficción produccións para TCG 
* 2016: *Juana de Vega* para Zennit 
* 2016: *O final do camiño* 
* 2017: *Viradeira* 
* 2018: *Contou Rosalía*
* 2020: *Néboa*.

## Cine 
* 2011: *Onde está a felicidade?*, de Carlos Alberto Riccelli
* 2014: *A esmorga*, de Ignacio Vilar

## Notas
Pyronia cecilia

***Pyronia cecilia*** é unha bolboreta ropalócera da familia Nymphalidae.

## Distribución 
Distribúese por Marrocos, Alxeria, Tunisia, Libia, España, Portugal, sur de Francia, Italia, suroeste dos Balcáns, oeste de Grecia e noroeste de Turquía.

## Descrición 
De tamaño relativamente pequeno, ten o anverso laranxa con amplas marxes marróns onde destacan os ocelos. O seu reverso é  críptico.

Os androconios dos machos son facilmente visibles grazas a unha mancha marrón ao anverso das ás anteriores.

## Bioloxía 
Voa nunha xeración entre xuño e agosto. (Voltinismo)

Habita en zonas secas e cálidas. A eiruga aliméntase de varias gramíneas como *Brachypodium*, *Aira*, *Poa*, *Deschampsia* e *Festuca*.

## Especies ibéricas semellantes 
* *Pyronia tithonus*
* *Pyronia bathseba*

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* *Pyronia cecilia* en Asturnatura
* *Pyronia cecilia* en Biodiversidad Virtual
* *Pyronia cecilia* en Mariposas del Bergadá (en catalán)
Antònia Fontanillas Borràs

**Antònia Fontanillas Borràs**, nada en Barcelona o 29 de maio de 1917 e finada en Dreux (Francia) o 23 de setembro de 2014, foi unha militante anarcosindicalista e loitadora antifranquista catalá.

## Traxectoria 
Era filla de Josep Fontanillas Rion e Maria Borràs Saperas e neta de Francesca Saperas i Miró e Martí Borràs i Jover, todos eles militantes da CNT. En 1925, con oito anos, emigrou a México coa familia, mais volveu a Cataluña tras ser expulsado do país o seu pai. En 1934 empezou a traballar nunha litográfica e afiliouse á CNT (da que en 1936 foi elixida delegada da sección de Artes gráficas) e ás Juventudes Libertarias. Cando estalou a Guerra civil española tentou alistarse ás milicias confederais no desembarco de Mallorca, mais acabou traballando como administrativa para o periódico *Solidaridad Obrera*.

Ao acabar a Guerra civil española quedou en Barcelona. Militou de xeito clandestino nas FIJL e a CNT e mesmo imprimiu polo menos 14 números de *Solidaridad Obrera* na súa casa entre xaneiro e novembro de 1945. O 7 de novembro de 1945 foi desmantelada a imprenta e Fontanillas, xunto con outros militantes, foi detida e interrogada, mais quedou en liberdade esa mesma noite. Continuou colaborando baixo diversos pseudónimos, como «Una joven libertaria» ou «Alba», no diario clandestino *Ruta* (1946-1948) e foi responsábel das relacións entre os presos e o seu avogado. 

Cando o seu compañeiro Abel Paz foi liberado da prisión en 1953,&nbsp;marcharon a Francia e estabelecéronse primeiro en&nbsp;Brezolles e o ano seguinte en Clermont-Ferrand. Nesta cidade militou activamente na CNT e o Movemento Libertario Español e foi responsábel do *Boletín Ródano-Alpes* (1956-1961) con Alejandro Lamela e Abel Paz, á vez que colaboraba con Quico Sabaté. En 1957 foi unha das responsables do Boletín Rexional FIJL onde colaborou nos campamentos anuais organizados polas Mocidades Libertarias de Francia e España.

## Recoñecementos 
* 2014: *Antonia Fontanillas Borràs (1917-2014), semejanza en imágenes y documentos*. Exposición e homenaxe na Biblioteca Pública Arús (Barcelona) 
* 2018: Mural feminista *La unión hace la fuerza*, no barrio madrileño de La Concepción. Antònia aparece representada xunto con outras 14 mulleres.

## Obras 
* *Testigo sobre Germinal Gracia* (1992, inédito),
* *Desde uno y otro lado de los Pirineos* (1993, inédito)
* *Francisca Saperas* (1995, inédito)
* *De lo aprendido y vivido* (1996)
* *Mujeres Libres.* *Luchadoras libertarias* (1998)
* *Lola Iturbe*: vida e ideal de una luchadora anarquista (2006, con Sonya Torres)

Escribiu unha introdución para o libro de Víctor García *Contribución a una biografía de Raúl Carballeira* (1961). O seu testemuño aparece no libro *Clandestinidad libertaire en Espagne: la presse* (1994). Colaborou na preparación dunha antoloxía sobre Luce Fabbri, *La libertad entre la historia y la utopía* (1998).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vídeo de Antònia Fontanillas
* Biografía de Antònia Fontanillas