Galotxa

[dereita|miniatura|250px|Herrera restando nunha partida de galotxa en [Beniparrell.]]
A **galotxa** é unha modalidade de pelota valenciana que se xoga sempre na rúa, ben sexa natural ou artificial. É practicada maioritariamente nas comarcas da Horta de Valencia, na Marina Alta e na Baixa, na Ribera Alta e Baixa, e na Foia de Bunyol.

## Historia
Na evolución das diversas modalidades a galotxa sería a precursora inmediata da escala i corda (corda no centro do rectángulo de xogo, comezo coa *ferida* e soamente pode pegar un bote a pelota), pero sen a escaleira nin as llotgetes (nas rúas naturais tampouco están as galerías). De feito, tanto o terreo de xogo (a rúa) coma o xeito de ferir (sacar) son iguais que nas *llargues* á perxa, da cal podería derivarse.

Conta só con xogadores afeccionados, aínda que moitos pelotaris profesionais de escala i corda iniciáronse na galotxa, como é o caso de Álvaro, Dani ou Voro. Entre os anos 1990 e 1993 houbo unha competición de galotxa para xogadores profesionais denominada Campionato Profesional de Galotxa.

## Cancha 
miniatura|dereita|250px|*Carrer de la Pilota* en Calp
As partidas de galotxa xóganse no carrer. Este carrer ha de ser recto e chan, duns 50 m de longo e 7 m de amplitude. Mais estas non son máis que unhas guías, e normalmente cada vila escolle unha rúa que se adapte máis ao seu estilo de xogo.

Así mesmo, e tendo en conta a dominación das rúas polos coches e as molestias ao peón, algúns concellos construíron uns recintos chamados *carrers artificials* (rúas artificiais) para a práctica da galotxa. Estes *carrers* simulan as xanelas, os balcóns, os farois, as beirarrúas (e incluso as tapas da rede de sumidoiros) típicas dunha rúa, mais coa vantaxe dun terreo de xogo máis regular, e sen ter que interromper a partida por un vehículo que quere entrar no garaxe, ou da señora maior que volve de mercar cargada con bolsas. Entre outros, hai *carrers artificials* en Albuixec, Benidorm, Beniparrell, Calp, Foios, L'Eliana, Meliana, Montserrat, Torrent, e Xirivella.

No centro, e a unha alzada de 1,80 m, colócase unha *corda de falta* que divide a cancha en dúas metades, a do *traure* (saque) e a do *rest* (resto). Contando dende esta corda 15 pasos cara ao *rest* pendúrase outra corda, a *corda de galotxa*. E dous metros dende a *corda de falta* cara ao *traure*, pegado á parede esquerda debúxase un rectángulo denominado *dau*. Tanto o *dau* como a *corda de galotxa* son só necesarios na sacada de cada *quinze*, e son ignorados no resto de situacións de xogo.

O público sitúase nos fondo da rúa, nas beirarrúas, ou baixo a *corda de galotxa*. No caso das rúas artificiais hai unhas galerías con chanzos, que limitan o fondo da cancha.

## Regulamento
250px|dereita|miniatura|Partida de galotxa na rúa
As partidas de galotxa son xogadas por equipos de tres membros cada un, vestidos de vermello uns e de azul os outros (o vermello é a cor dos favoritos ou supostamente máis fortes), que xogarán a pasarse unha pelota de vaqueta sobre a corda central.

Gaña o equipo que chega a 70 tantos, contados de 5 en 5. Cada tanto consta de catro partes: *quinze*, *trenta*, *val* e *joc*. O empate a quince denomínase *quinzens*, e o empate a trinta chámase *a dos*.

Cada *quinze* empeza coa *ferida* (a sacada): Dende detrás da *corda de falta* un xogador denominado *feridor* tira a pelota (sen golpeala) ao campo do *rest*, para que a sacada sexa boa a pelota debe pasar sobre a *corda de galotxa* e caer no *dau*. Entón ambos os equipos deberán devolverse a pelota no aire ou ao primeiro bote en terra golpeándoa unha soa vez por equipo e coa man. O *quinze* gáñase cando o outro equipo non é capaz de volvela por riba da *corda de falta*.

Tamén, gáñase un *quinze* cando o outro equipo comete *falta*:

* Se a pelota da dous botes en terra.
* Se a pelota non pasa por riba da *corda de falta* ou a toca.
* Se dous membros do equipo golpean a pelota e o fan con outra parte do corpo que non sexa a man.

## Competicións 
Profesionais
* Campionat Professional de Galotxa (1990-1993)
* Trofeu Moscatell

Afeccionados
* Campionat Autonòmic Interpobles
* Supercopa de Galotxa
* Trofeu el Corte Inglés
* Copa Generalitat de Galotxa

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Club de Galotxa Museros