open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Especie introducida

[miniatura|300x300px|[Trigo, introducido mundialmente dende o seu lugar de orixe, Mesopotamia.]]
[miniatura|300x300px|[Vacas, especie introducida mundialmente.]]
En bioxeografía, unha **especie introducida**, **especie foránea**, **especie alóctona** ou **especie exótica** é unha especie non nativa do lugar ou da área na que se considera introducida. Exemplares de diferentes especies foron transportados polos seres humanos, xa sexa accidental ou deliberadamente, a unha nova localización onde a especie pode ou non chegar a estabelecerse. As especies introducidas poden danar ou non o ecosistema no que se introducen, alterando ou non o nicho ecolóxico doutras especies. Se unha especie resulta daniña, producindo cambios importantes na composición, a estrutura ou os procesos dos ecosistemas naturais ou seminaturales, pondo en perigo a diversidade biolóxica nativa (en diversidade de especies, diversidade dentro das poboacións ou diversidade de ecosistemas) entón é denominada especie invasora. Por mor dos seus impactos nos ecosistemas onde foron introducidas, algunhas destas especies son consideradas enxeñeiros de ecosistemas. 

## Especies introducidas en illas 
A mellor forma de estudar os problemas de especies introducidas que se converten en invasoras é nas illas. Debido a estar illadas das biotas continentais, as comunidades biolóxicas e ecosistemas das illas poden ser sumamente sensibles a alteracións causadas por introducións doutras especies. A miúdo non existen predadores naturais da nova especie e as especies introducidas pódense propagar facilmente ocupando os nichos ecolóxicos dispoñibles. 

## Notas
Gobernador das Illas Malvinas

miniatura|250px|Nigel Phillips, gobernador das Malvinas.
miniatura|dereita|Bandeira persoal do gobernador das Malvinas.
O **gobernador do Territorio Británico de Ultramar das Illas Malvinas** é o representante da Coroa británica nas Illas Malvinas, actuando "en nome da súa Maxestade", como xefe do Estado *de facto* na ausencia da monarca británica. O papel e as facultades de devandito gobernador descríbense no capítulo II da Constitución das Illas Malvinas.

## Historia 
O primeiro asentamento permanente nas illas foi en Puerto Soledad e foi dirixido por Louis Antoine de Bougainville, o administrador da colonia francesa que se iniciou en 1764 e rematou en 1767. 

O primeiro líder dun asentamento británico era John McBride, o capitán do HMS Jason, en 1766 en Porto Egmont. Os británicos argumentan que durante a guerra de Independencia dos Estados Unidos en 1776 decidiron retirarse de moitos asentamentos no estranxeiro, incluíndo as Malvinas. 

A colonia francesa de Puerto Luis foi trasladada polos españois en 1767 e rebautizada Puerto Soledad. O primeiro administrador militar español nas illas foi Felipe Ruiz Puente. A gobernación española rematou en 1811 como resultado da guerra da Independencia da Arxentina. Devandito país considera que dende ese momento pasou a ser herdeiro da soberanía española nas illas (Uti possidetis iure).

En 1829 Luis María Vernet foi proclamado gobernador das Illas Malvinas polas Provincias Unidas do Río da Prata. O Reino Unido enviou unha forza de tarefas para estabelecer o seu dominio sobre as Illas Malvinas en 1833. As Malvinas foron colonizadas posteriormente por colonos procedentes de Escocia e Gales.

O primeiro gobernador británico das Malvinas foi Richard Moody en 1843. Houbo un goberno británico nas illas até 1982, cando as Malvinas foron recuperadas pola Arxentina durante 74 días. Durante este tempo, o xeneral de brigada Mario Benjamín Menéndez foi nomeado gobernador militar das Illas Malvinas, Xeorxia do Sur e Sandwich do Sur polo goberno da Arxentina.

Despois da rendición arxentina na guerra das Malvinas, o gobernador británico regresou. En 1985, a Constitución das Illas Malvinas entrou en vigor e reduciu en gran medida o poder do gobernador, que se reduciu aínda máis cando a Constitución se actualizou en 2009.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do Gobernador das Malvinas
Francisco Barxa

**Francisco Barja Iglesias**, nado en Terroso (Vilardevós) o 13 de maio de 1944, é un escritor galego, máis coñecido como **Paco Barxa**.

## Traxectoria
Estudou en Astorga, Granada e Valladolid. Deu clase nun centro privado en Coruxo (Vigo).

## Obra
**Andadas do Xan Cativo* (Galaxia, 1972)
**Viaxeiro da risa* (Ed. Castrelos, 1973)
**Os ovos da pita choca* (Ed. Castrelos, 1975)
**Os cabalos da troula* (Nova Galicia Edicións, 1992)
**O rato de frei Corchea* (Nova Galicia Edicións, 2003; literatura infantil)

## Véxase tamén
### Bibliografía
* 

### Ligazóns externas
*Francisco Barja Iglesias, na web do proxecto Produción editorial na Galiza durante a etapa franquista 1939 - 1975.
The Cloverfield Paradox

***The Cloverfield Paradox*** é un filme estadounidense de 2018 de ciencia ficción e terror dirixido por Julius Onah. Foi escrito por Oren Uziel e Doug Jung, e producido por Bad Robot Productions, de J. J. Abrams. É o terceiro filme da franquía *Cloverfield*, despois de *Cloverfield* (2008) e *10 Cloverfield Lane* (2016). Está protagonizado por Daniel Brühl, Elizabeth Debicki, Aksel Hennie, Gugu Mbatha-Raw, Chris O'Dowd, John Ortiz, David Oyelowo e Zhang Ziyi, e conta a historia dun grupo internacional de astronautas nunha estación espacial que tratan de resolver a crise enerxética da Terra empregando un acelerador de partículas, mais acaban viaxando a unha dimensión alternativa.

## Personaxes 
* Gugu Mbatha-Raw como Ava Hamiltom
* David Oyelowo como Kiel
* Daniel Brühl como Ernst Schmidt
* John Ortiz como Monk Acosta
* Chris O'Dowd como Mundy
* Aksel Hennie como Volkov
* Zhang Ziyi as Tam
* Elizabeth Debicki as Mina Jensen
* Roger Davies como Michael Hamilton
* Clover Nee como Molly

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes
Olatz Salvador

**Olatz Salvador Zaldua**, nada en Donostia, é unha cantante e compositora vasca en éuscaro.

## Traxectoria 
Foi membro do grupo donostiarra Skakeitan, no que tocaba o teclado e facía os coros. Porén, no ano 2014 emprendeu a súa carreira musical en solitario. Acompañada pola súa guitarra, adoita facer os seus concertos en acústico. É sobriña do pianista Iñaki Salvador.

## Discografía 
220px|dereita|miniatura|Interpretando "Korapilatzen"
* *Zarautz Zuzenean* (2017)
* *Zintzilik* (2018, Airaka)
* *Aho uhal* (2021) 

## Notas
Estrella Abecassis de Laredo

**Estrela Abecassís de Laredo**, nada en&nbsp;Melilla&nbsp;o&nbsp;7 de febreiro de 1940,  é unha investigadora e académica venezolana na área da física de materiais na Universidade Simón Bolívar (Caracas, Venezuela) onde foi distinguida co título de Profesora Emérita no ano 2009.

## Traxectoria
Foi galardoada co Premio Nacional de Ciencia, Mención Física, outorgado polo Consello Nacional para Investigacións Científicas e Tecnolóxicas. Salientan os seus traballos na Técnica de Correntes Termo Estimuladas de Polarización e Depolarización para a análise de materiais. 

É fundadora da Sociedade Galileana da USB e do Laboratorio de Física do Estado Sólido e do Grupo FIMAC, tamén na USB. É membro da Asociación Venezolana para o Avance da Ciencia, da Sociedade Americana de Física (EUA) e da Sociedade Europea de Física. Foi autora ou editora de 33 libros ou monografías e foi coautora de máis de 100 publicacións arbitradas.

## Notas
Terroso

Como topónimo **Terroso** pode referirse a:

;En Galiza
***Terroso**, parroquia do concello de Vilardevós;
****Terroso**, lugar de dita parroquia.

;Fóra de Galiza

;En Castela e León
***Terroso**, poboación do concello de Cobreros, na provincia de Zamora.

;En Portugal
***Terroso**, freguesía do concello portugués de Póvoa de Varzim:
****Cividade de Terroso**, importante poboado da cultura castrexa do noroeste da Península Ibérica, localizado na dita freguesía.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Aia Kruse

**Aia Kruse Goenaga**, nada en Donostia o 24 de febreiro de 1994, é unha actriz vasca de cinema e televisión. O seu pai é estadounidense e a súa nai é a actriz e escritora donostiarra Aitzpea Goenaga.

## Filmografía 
### Cinema 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
TAAG Linhas Aéreas de Angola

**TAAG Linhas Aéreas de Angola** é a aeroliña nacional de Angola. Baseada en Luanda, a compañía opera unha frota completamente formada por avións Boeing en servizos domésticos dentro do país, servizos de medio alcance en África e voos de longo alcance cara Brasil, Cuba, Portugal, Francia, Reino Unido, Países Baixos, Alemaña e Bélxica. Orixinalmente foi creada polo goberno como *DTA - Divisão dos Transportes Aéreos* en 1938, cambiou o seu nome para *TAAG Transportes Aéreos de Angola* en 1973, e gañou o status de aeroliña de bandeira en 1975. No presente é membro da Asociación de Transporte Aéreo Internacional e da Asociación de Aeroliñas Africanas.

## Frota 
[thumb|[Boeing 777#777-300ER|Boeing 777-300ER engalando do aeroporto de Lisboa]]
[thumb|[Boeing 737-700]]
En novembro de 2017 a frota de TAAG estaba formada polos seguintes avións:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da aeroliña
Road Fighter

é un videoxogo arcade de carreiras desenvolvido por Konami e estreado en decembro de 1984. Foi o primeiro xogo de carreiras de Konami. O obxectivo é acadar a liña de meta en diferentes niveis antes de que remate o tempo, sen chocar con outros coches e antes de quedar sen combustible (a recarga de combustible faise cochando con coches dunha cor especial). O xogo tivo dúas secuelas no seu tempo, *Midnight Run: Road Fighter 2* en 1995 e *Winding Heat* en 1996. No Xapón, creouse unha secuela que foi lanzada ó mercado en 2010, 14 anos despois de *Winding Heat*.

## Notas
Francisco José Pérez Pérez

**Francisco José Pérez Pérez**, nado en Vigo o 8 de setembro de 1920 e finado na Habana o 20 de setembro de 1999, foi un xadrecista galego, tres veces campión nacional.

## Traxectoria 
Naceu en Vigo pero aprendeu a xogra ao o xadrez en Málaga, onde fora destinado o seu pai, que era militar. A súa irmá, Amelia Pérez de Navas, foi unha destacada xogadora en Córdoba (Arxentina).

Durante a súa vida profesional, ó trasladarse a vivir a Madrid, logrou os campionatos de Castela nos anos 1941, 1943, 1946, 1947 e 1949 no que venceu a Arturo Pomar no desempate; a nivel nacional, gañou numerosos torneos así como o de Estoril en 1950.

Logrou os campionatos de España absolutos nos anos 1948 superando ao xogador Rafael Saborido, no 1954 superando ó mestre internacional Román Torán e no 1960 superando novamente a Saborido, e resultou subcampión nunha ocasión, no ano 1948 por detrás de Antonio Medina.

Conseguiu o título de Mestre Internacional no ano 1959 e foi considerado como o mellor xogador á cega de España. Como xogador á cega, estabeleceu varias veces a plusmarca española, en 1947 en Vitoria, a 15 taboleiros, con 11 vitorias, 2 derrotas e 2 táboas, en 1954 en La Pobla de Segur, Lleida, a 20 taboleiros e no 25 de marzo de 1956 en Madrid, a 25 taboleiros dos que gañou 20 partidas, 1 perdida e 4 táboas.

Foi xogador da Selección Española e participou nas Olimpíadas de xadrez en dúas ocasións en Múnic no ano 1958 e en Leipzig en 1960, no Campionato de Europa de xadrez por equipos de 1961 en Oberhausen e na Copa Clare Benedict nos anos 1958, 1959 e 1960.

### Período en Cuba 
Posteriormente trasladouse a vivir a Cuba, onde gañou o Torneo Zonal do Caribe en 1963 e a quen representou na Olimpíada de Tel Aviv en 1964. Cando deixou de participar en competicións, dedicouse ó ensino do xadrez e a editar unha revista especializada.

Morreu na Habana o 20 de setembro de 1999.

## Notas
Vostok 3

**Vostok 3** foi o nome da terceira misión tripulada da Historia, con Andriian Nikolaev a bordo. Foi lanzada pola Unión Soviética o 11 de agosto de 1962 mediante un foguete Vostok 8K72K desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
A misión de Vostok 3 foi realizar a terceira misión orbital tripulada da Historia e o primeiro voo en formación xunto coa Vostok 4. A Vostok 3 foi lanzada en primeiro lugar, e a 4 un día máis tarde para atoparse en órbita e achegarse a tan só uns quilómetros unha da outra. Os obxectivos da misión foron estudar a capacidade do corpo humano para traballar en microgravedade, facer experimentos científicos e mellorar os sistemas das naves espaciais. No momento da inserción orbital da Vostok 4 as naves estaban a menos de 5 km de distancia. Os dous cosmonautas, Nikolaev na Vostok 3 e Popovich na 4, chegaron a contactar por radio, pero dado que as naves Vostok non tiñan capacidade de manobra, empezaron a alonxarse sen posibilidade de reunirse de novo. Nikolaev tomou fotos en cor do interior da nave e da superficie terrestre. A nave regresou á Terra o 15 de agosto de 1962 ás 6:52 GMT na rexión de Karaganda.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Vostok 1
*Vostok 2
*Vostok 4
*Vostok 5
*Vostok 6
*Vostok (nave espacial)
*Andriian Grigorevich Nikolaev

## Notas
Darkest Hour (filme)

***Darkest Hour*** é un filme británico de 2017 dirixido por Joe Wright e escrito por Anthony McCarten. Está protagonizado por Gary Oldman no papel de Winston Churchill, e conta os seus primeiros días como Primeiro Ministro, coa ameaza da Alemaña nazi ó longo de Europa occidental durante a segunda guerra mundial. Tamén está protagonizado por Kristin Scott Thomas, Lily James, Ben Mendelsohn, Stephen Dillane e Ronald Pickup.

## Personaxes 
*Gary Oldman como Winston Churchill
*Kristin Scott Thomas como Clementine Churchill
*Lily James como Elizabeth Layton
*Ben Mendelsohn como Rei Xurxo VI
*Stephen Dillane como Edward Wood
*Ronald Pickup como Neville Chamberlain
*Nicholas Jones como John Simon
*Samuel West como Anthony Eden
*David Schofield como Clement Attlee
*Richard Lumsden como Xeneral Hastings Ismay
*Malcolm Storry como Xeneral Sir Edmund Ironside
*Hilton McRae como Arthur Greenwood
*Benjamin Whitrow como Sir Samuel Hoare
*Joe Armstrong como John Evans
*Adrian Rawlins como Hugh Dowding
*David Bamber como Vice-Admiral Bertram Ramsay
*David Strathairn como Franklin D. Roosevelt
*Jeremy Child como James Stanhope
*Brian Pettifer como Sir Kingsley Wood
*Michael Gould como Charles Vane-Tempest-Stewart
*John Atterbury como Sir Alexander Cadogan

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Aeroporto de Bahrain

O **aeroporto internacional de Bahrain**  é un aeroporto situado en Al-Muharraq, unha illa a uns 7 quilómetros ao nordés de Manama, a capital de Bahrain. É o único aeroporto internacional do país e serve como centro de conexións para a aeroliña nacional Gulf Air.

## Aeroliñas e destinos
### Pasaxeiros
### Carga
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Julia Ares

**María Julia Ares Iglesias**, nada na Coruña o 22 de maio de 1955, é unha escultora e esmaltadora galega.

## Traxectoria 
miniatura|250px|Monumento ás vítimas do terrorismo. O Portiño, A Coruña.
Naceu no seo dunha familia cun longo percorrido no traballo do cristal na cidade da Coruña. A súa obra componse de esculturas, xoias e obxectos de vidro e valeulle o recoñecemento internacional e galardóns de países como o Xapón, onde foi premiada en numerosas ocasións na Bienal de Toquio e co Chairman Award do Museo Real de Ueno (Toquio). Ademais tamén gañuo o Premio do Xurado do Centro de Esmaltadores artísticos da República Arxentina.

O longo da súa carreira ten feito numerosas exposicións da súa obra. No ano 2013, presentou o seu proxecto "Vitrificatum" na que as súas composicións están feitas coas cinzas da incineración de seres vivos.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Julia Ares en *Mulleres Expertas.info*.
* Bibliografía en *PintoresGallegos.com* .
Aeroporto de Biarritz-Pays Basque

O **aeroporto de Biarritz-Pays Basque** , tamén coñecido como **aeroporto de Biarritz-Parme**, é un aeroporto que serve a Biarritz, Francia, inaugurado o 11 de abril de 1954. Está situado a 5 quilómetros ao sueste da cidade, preto de Baiona e Anglet. No ano 2017 pasaron polas súas instalacións un total de 1 190 991 pasaxeiros.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Aeroporto de Cotonou-Cadjehoun

O **aeroporto de Cotonou-Cadjehoun**  é un aeroporto en Cotonou, a cidade máis grande de Benín. É o maior aeroporto e o principal punto de entrada do país por aire, con voos cara a outros países de África, Francia, Bélxica e Turquía. Está situado na veciñanza de Cadjehoun, a 5 quilómetros ao oeste do centro da cidade.

## Aeroliñas e destinos
### Pasaxeiros
### Carga
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Susana Abaitua

**Susana Gómez Abaitua**, nada en Vitoria o 5 de outubro de 1990, é unha actriz vasca de cinema, televisión e teatro.

## Filmografía 
### Cinema 
### Televisión 
## Teatro 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Academia Galega de Teatro

A **Academia Galega de Teatro** (AGT) é unha entidade galega que traballa no ámbito das artes escénicas. Foi creada en outubro de 2017 por 17 profesionais vencellados ao mundo do teatro, e foi presentada o 27 de marzo de 2018 no Consello da Cultura Galega
O seu obxectivo principal é converterse nun foro das e dos profesionais da escena galega onde analizar e debater as políticas culturais actuais e, a través dun Congreso de Teatro Galego en 2020, establecer directrices estratéxicas para o desenvolvemento do sistema teatral galego na próxima década. Outro obxectivo fundamental é a creación do Centro Galego de Documentación Teatral, un órgano onde recuperar e difundir a longa historia do teatro do país.

A súa primeira presidenta é a experimentada actriz e dramaturga Inma António. En 2019 acordou nomear académico de honra ao actor e director Celso Parada pola súa longa traxectoria, como tamén anunciou que organizará en 2020 o Congreso Internacional de Teatro Galego.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Asociación de Actores e Actrices de Galicia
* Escena Galega
* *Revista Galega de Teatro*
Soledad Penalta

**Soledad Penalta Lorenzo**, nada en Noia o 23 de abril de 1943, é unha artista e escultora galega.

## Traxectoria 
miniatura|175px|Busto en Noia.
Comezou a súa carreira artística en 1972 traballando coa cerámica, e desenvolveu o seu traballo en diferentes seminarios e talleres, con mestres como Isaac Díaz Pardo. Non foi até a década de 1990 cando principiou a traballar con fundicións en bronce, ferro e aceiro, salientando as esculturas de gran formato para exterior, algunhas das cales están expostas publicamente, como no paseo marítimo da Coruña, no parque escultórico da Torre de Hércules ou o busto a María Mariño en Noia.

No ano 2018 foi nomeada académica numeraria da Real Academia Galega de Belas Artes na sección de escultura.

## Premios e recoñecementos 
* 2019ː Premio da Cultura Galega de Belas Artes
* 2019ː Premio da Crítica de Galicia

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Baiona, Soledad Penalta Lorenzo.JPG|Escultura na península de Santa Marta (Baiona)
Ficheiro:Escultura en Porto do Son 2011-05-27.jpg|Escultura no Porto do Son
Ficheiro:Parque escultórico da Torre (4).jpg|Parque escultórico na Coruña
Ficheiro:Guardianes (1994).003 - A Coruña.jpg|alt=
Ficheiro:Guardianes (1994).002 - A Coruña.jpg|alt=
Ficheiro:Guardianes (1994).001 - A Coruña.jpg|alt=
Ficheiro:Busto de María Mariño - Noia - Galiza-2.jpg|Busto de María Mariño, en Noia
Ficheiro:María Mariño, Noia.jpg|alt=
Ficheiro:Busto de María Mariño - Noia - Galiza.jpg|alt=

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
* Ficha da artista en Mulleres Expertas.info
* Bibliografía en *PintoresGallegos.com* .
Corzos, Corzos, A Veiga

**Corzos** é o único lugar da parroquia de Corzos, no concello ourensán da Veiga, na comarca de Valdeorras. Segundo o IGE, en 2023 tiña 47 habitantes (26 homes e 21 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Corzos 
### Parroquias da Veiga 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Veiga
Escena Galega

A **Asociación Galega de Empresas de Artes Escénicas**, coñecida por **Escena Galega**, é unha asociación galega do ámbito das artes escénicas, cun perfil empresarial. Foi creada en marzo de 2002 en Santiago de Compostela por&nbsp;iniciativa de 16 compañías de teatro e actualmente chega ás 33 compañías e empresas produtoras asociadas.

O seu labor principal é actuar de interlocutora entre o sector e as institucións públicas para impulsar o desenvolvemento empresarial das artes escénicas. Realiza un catálogo anual de espectáculos teatrais das empresas asociadas e organiza os chamados Encontros Profesionais, foros de debate sobre o estado das artes escénicas en Galicia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Asociación de Actores e Actrices de Galicia
* Academia Galega de Teatro
* Revista Galega de Teatro

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Antonio Gandoy

**Antonio Gandoy Díaz**, nado en Sanfiz de Muxa, Lugo o 7 de xullo de 1930 e finado  o 11 de febreiro de 2002, foi un crego galego coñecido polo alcume do "cura da bibicleta" e polo seu labor social.

## Traxectoria 
En 1942, ingresou na antiga Escola de Traballo para estudar carpintería coma seu pai e comezou a traballar como carpinteiro na construción onde coñeceu de primeira man as condicións laborais dos obreiros. En 1947, fundou xunto cun grupo de mozos a JOAC (Juventud Obrera de Acción Católica) en Lugo e, en 1950, ingresou no Seminario. En 1956, xunto con outros mozos creou no Seminario o grupo "Jesús Obrero", que tiña como obxectivo coñecer a situación do mundo obreiro. A partir de 1986 foi nomeado polo Bispo de Lugo delegado en Cáritas Diocesana de Lugo, que compaxinou coa coordinación de Preescolar na Casa.

## Preescolar na casa 
Tamén foi coñecido por se-lo impulsor do programa educativo *Preescolar na Casa* en 1977. Foi un programa promovido por Cáritas de Galicia que pretendía apoiar ás familias do rural para que fomentaran as capacidades dos seus fillos a través da educación. 

En febreiro de 2013, un feixe de antigos traballadores crearon a Asociación Socio-Educativa Antonio Gandoy co fin de mante-lo seu legado. Así, recuperaron a marca Preescolar na casa, que conseguiron en poxa pública, e continuaron co servizo.

## Premios e recoñecementos 
Antonio Gandoy recibiu varios premios
* Cruz de Prata da Solidariedade Social (1995)
* "Infancine-94" pola súa traxectoria con Preescolar na casa (1994)
* Premio "Moncho Valcárcel"(1995) colocouse, en xullo de 2004, unha estatua homenaxe realizada por Juan Puchades Quilis na que se representa a súa imaxe: “O cura da bicicleta”. Na placa conmemorativa indícase:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Preescolar na Casa
* Acción Católica
* Asociación Socio-Educativa Antonio Gandoy

### Ligazóns externas 
* Asociación socio-educativa Antonio Gandoy
África de las Heras

**África de las Heras Gavilán**, nada en Ceuta o 27 de abril de 1909 e finada en Moscova o 8 de marzo de 1988, foi unha militante comunista española nacionalizada soviética e unha destacada espía do KGB cuxo nome en clave era *Patria*, aínda que adoptou os nomes de María Luisa de las Heras de Darbat en París, María de la Sierra en México, María de las Heras na súa estancia no Río da Prata, 

Pouco despois, tras morrer tamén seu pai, marcha coa súa nai a Madrid. Comezaron a vivir nunha pensión onde coñeceu a Luis Pérez García-Lago, antigo empregado de banca socialista e dirixente da federación de banca de UGT,que foi quen a introduciu nos círculos proximos ao Partido Socialista e chegou a militar nas dúas organizacións. 

En 1936, ao estourar a Guerra civil, estaba en Barcelona e se integrou nas Juventudes Socialistas Unificadas (JSUC) e no Partido Socialista Unificado de Cataluña (PSUC). e, posteriormente, estudou enfermaría e radiotelegrafía, e foi nomeada responsable de radiotransmisións. Trala finalización dos cursos foi enviada en maio de 1942 ó destacamento guerrilleiro *Os Vencedores*. malia ser un anticomunista visceral. O seu matrimonio, á parte de outorgarlle a nacionalidade uruguaia, serviulle para infiltrarse na clase alta do Uruguai e realizar novas amizades que a axudarían máis tarde no seu labor. En 1950, conseguida a nacionalidade, o matrimonio separouse Casou con el, o 28 de xullo de 1956 en Montevideo, e esa foi a súa nova misión nos próximos anos A diferenza doutros espías occidentais que traballaron para os soviéticos, nunca foi descuberta.
* En 2006 o escritor uruguaio Raúl Vallarino, publicou a novela *Mi nombre es Patria*, na que novela a figura de África de las Heras. En España, foi publicada en 2008.
* En 2021, estreouse un documental na televisión uruguaia titulado *Nuestra África en América Latina*, unha coprodución entre Uruguai e Rusia no que se narran as vicisitudes de África por toda América Latina.
* En 2022, Reyes Monforte presentou a novela "La violinista roja" sobre a vida de África de las Heras.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* E''l asesinato de Trotski fue 'obra' de una española: la historia de África de las Heras*Video en YouTube 
* *Mujeres con Historia: África de las Heras, la espía española más condecorada por la URSS'', video-reportaxe de Silvia Casasola en Onda Cero.
Esther Cervera

**Esther Cervera Barriga**, nada en Ceuta o 26 de abril de 1973, é unha xornalista española.

## Traxectoria
Licenciada en Ciencias da Información pola Universidade de Madrid. Iniciou a súa carreira profesional na Cadena SER como redactora e locutora de radio de deportes en *SER Deportivos*, *El larguero*, *Hora 14 Fin de Semana* e *Carrusel Deportivo*, onde foi responsable da produción do mesmo.

En novembro de 1998 formou parte do equipo fundacional de CNN+ como editora e presentadora de deportes. Despois incorporouse ó persoal de presentadores de informativos da canle de noticias.

Coa posta en marcha de Cuatro pasou a presentar e editar a información deportiva en *Noticias Cuatro Fin de Semana*. En abril de 2007 regresou a CNN+, onde presentou a edición matinal de fin de semana até o peche da canle o 28 de decembro de 2010. Nos últimos anos compaxinaba o seu traballo coa investigación doutoral universitaria.

## Obra
**CNN+. Mucho más que noticias. 12 años de periodismo e información continua* (Editorial Fragua, 2011)
María del Mar Rominguera Salazar

**María del Mar Rominguera Salazar**, nada en Ceuta o 18 de xuño de 1966, é unha política española membro do Partido Socialista Obrero Español. Foi senadora pola Provincia de Zamora na IX lexislatura e deputada pola mesma demarcación na Xª, XIª, XIIª e XIIIª lexislaturas.

## Traxectoria 
É licenciada en dereito, avogada e secretaria xeral da agrupación socialista local de Zamora.

En agosto de 2011 substituíu no Senado a Ana Sánchez Hernández. O 20 de novembro dese mesmo ano, nas Eleccións xerais, foi elixida deputada pola Provincia de Zamora ao Congreso dos Deputados. Foi reelixida nas Eleccións xerais de 2015, nas Eleccións xerais de 2016 e nas Eleccións xerais de abril de 2019.

No Congreso foi voceira da Comisión de Fomento.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na páxina web do Senado
Alicia Sanz

**Alicia Sanz**, nada en&nbsp;Ceuta&nbsp;o&nbsp;10 de abril de 1988, é unha actriz española, residente nos Ánxeles coñecida polo seu papel de Lucía Elizondo na serie *Gavilanes*.

## Traxectoria 
Comezou a formarse con 6 anos no Centro Dramático Nacional de Ceuta e nas escolas de danza Cuna de Arte e Rosa Founound. En 2007, ó rematar o bacharelato, mudouse a Madrid para estudar interpretación na escola de Juan Carlos Corazza. Compaxinouno con clases de danza en Carmen Roche, clases de voz e canto con Vicente Fontes e seminarios con Claudio Tolcachir, Manuel Morón e Rosa Morais entre outros.

En 2009 empezou a dar os seus primeiros pasos como actriz rodando as curtametraxes *El sobrino*, *Señales* e varios videoclips. En 2010 apareceu por primeira vez na pequena pantalla na serie *La pecera de Eva* de Telecinco, na que interpretaba a Alicia, unha moza adolescente. O seu primeiro papel protagonista chegoulle ese mesmo ano da man de *Gavilanes*, o remake televisivo de *Gavilanes* de Antena 3 onde interpretaba a Lucía Elizondo, unha moza atractiva e con moito carácter.

Fala inglés, francés e ten coñecementos de árabe.

## Filmografía 
### Television 
* *La pecera de Eva*, como Alicia (2010)
* *Gavilanes*, como Lucía Elizondo Cortés (2010-2011) 
* *Bandolera*, como María Ortega (2012-2013) 
* *Con el culo al aire*, un episodio, como Cynthia (2012)
* *Amar es para siempre*, como Maite Gimeno (2013-2014)
* *Cuéntame cómo pasó*, como Melek Halaskar, dous episodios: *El amor es una droga blanda* e *Punto límite* (2015)
* *From Dusk till Dawn: The Series*, como Paloma (2015)
* *Baby Daddy*, como Elena Ríos (2016)
* *Castle*, como Sarah Miller (2016)

### Filmes 
* *Afterparty*, como Carla. Dir. Miguel Larraya (2013)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Asalto á comisaría do Distrito Trece

***Asalto á comisaría do Distrito Trece*** (en ) é un filme estadounidense de 1976 escrito, dirixido e editado por John Carpenter, quen tamén compuxo a banda sonora. Está protagonizado por Austin Stoker, que interpreta un oficial de policía que defebde o seu distrito contra o ataque dunha banda criminal. Tamén aparece Darwin Joston, que interpreta un asasino convicto que axuda ó protagonista. Laurie Zimmer, Tony Burton, Martin West e Nancy Kyes son os outros defensores do distrito.

Estreouse en galego o 25 de xuño de 1990 a través da TVG.

## Personaxes 
* Austin Stoker como Tenente Ethan Bishop
* Darwin Joston como Napoleon Wilson
* Laurie Zimmer como Leigh
* Martin West como Lawson
* Tony Burton como Wells
* Charles Cyphers como Oficial Starker
* Nancy Loomis como Julie
* Henry Brandon como Sarxento Chaney
* Kim Richards como Kathy
* Peter Bruni como Ice Cream Man
* John J. Fox como Warden
* Peter Frankland como Caudell
* Frank Doubleday como White Warlord
* Gilbert De la Pena como Chicano Warlord
* Al Nakauchi como Oriental Warlord
* James Johnson como Black Warlord
* Marc Ross como Patrolman Tramer
* Alan Koss como Patrolman Baxter

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Brosimum alicastrum

***Brosimum alicastrum*** é unha especie botánica arbórea do xénero *Brosimum*, da familia das moráceas, división das anxiospermas, que inclúe no xénero os *Ficus* e as moreiras. É endémica de Mesoamérica: dende México até Perú, pasando por Guatemala, O Salvador, Honduras, Nicaragua, Costa Rica, Panamá, Güiana, Venezuela, Brasil, Bolivia, Colombia, Ecuador. Tamén se atopa nas illas do Caribe: Cuba, Xamaica e Trinidad e Tobago.

## Descrición 
miniatura|esquerda|200px|Froitos.
Esta árbore pode acadar os 45 m de altura e 1 m de diámetro. Cortiza acanalada, cilíndrica; con raíces externas de contraforte, dándolle máis soporte necesario se o seu sistema radicular é superficial; con zume leitoso doce e pegañento. Cortiza externa suave, agrisada clara, madeira avermellada, con sección central amarelenta.  

Flores unisexuales, solitarias e axilares. As flores masculinas, de cor amarela, están reunidas en amentos globosos, compostos de escamas peltadas e carecen de corola. As flores femininas están reunidas en cabezolas oblongas, ovais, con escamas máis pequenas.

## Taxonomía 
*Brosimum alicastrum* foi descrita por Peter Olof Swartz e publicado en *Nova Genera et Species Plantarum seu Prodromus* 12. 1788.
;Sinonimia:
* *Alicastrum brownei* Kuntze	
* *Brosimum conzattii* Standl.	
* *Brosimum gentlei* Lundell	
* *Brosimum terrabanum* Pittier	
* *Ficus faginea* Kunth & C.D.Bouché	
* *Helicostylis ojoche* K. Schum. ex Pittier	
* *Piratinera alicastrum* (Sw.) Baill.	
* *Piratinera terrabana* (Pittier) Lundell	
* *Urostigma fagineum* (Kunth & C.D. Bouché) Miq.
;*subsp. bolivarense* (Pittier) C.C.Berg
* *Brosimum bernadetteae* Woodson	
* *Brosimum bolivarense* (Pittier) Romero	
* *Brosimum columbianum* S.F.Blake
* *Brosimum latifolium* Standl.
* *Brosimum uleanum* Mildbr.	
* *Helicostylis bolivarensis* Pittier	
* *Helicostylis latifolia* Pittier

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The Equilibrium Fund 
* New Scientist article 
* St Andrews Prize 
* Bread nut
A asasina

***A asasina*** (en  e tamén coñecido como *The Assassin*) é un filme estadounidense de 1993 dirixido por John Badham e protagonizado por Bridget Fonda e Gabriel Byrne. É un remake do filme de Luc Besson *Nikita*.

## Personaxes 
* Bridget Fonda como Maggie Hayward/Claudia Anne Doran/Nina
* Gabriel Byrne como Bob
* Dermot Mulroney como J.P.
* Anne Bancroft como Amanda
* Harvey Keitel como Victor
* Miguel Ferrer como Kaufman
* Olivia d'Abo como Angela
* Richard Romanus como Fahd Bakhtiar
* Geoffrey Lewis como dono da farmacia
* Michael Rapaport como Big Stan
* John Badham como Room service waiter
* Lorraine Toussaint como Beth

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Aeroporto de Brest-Bretaña

O **aeroporto de Brest-Bretaña** , anteriormente coñecido como **aeroporto de Brest-Guipavas**, é un aeroporto internacional que serve a Brest, Francia. Está situado na comuna de Guipavas, a 10,2 quilómetros ao nordés de Brest, no departamento de Finistère.

## Aeroliñas e destinos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Spartacus (telefilme)

***Spartacus*** é un telefilme de 2004 dirixido por Robert Dornhelm e producido por Ted Kurdyla. Emitiuse en televisión a través de USA Network, e está protagonizado por Goran Višnjić, Alan Bates, Angus Macfadyen, Rhona Mitra, Ian McNeice, Ross Kemp e Ben Cross. Baséase na novela homónima de Howard Fast.

## Personaxes 
* Goran Višnjić como Espártaco
* Alan Bates como Antonius Agrippa
* Angus Macfadyen como Marco Licinio Craso
* Rhona Mitra como Varinia
* Ian McNeice como Léntulo Batiato
* Paul Kynman como Crixo
* Paul Telfer como Gannicus
* James Frain como David
* Henry Simmons como Draba
* Chris Jarman como Nordo
* Ross Kemp como Cinna
* Ben Cross como Titus Glabrus, baseado en Gaius Claudius Glaber
* Niall Refoy como Publius Maximus, baseado en Publius Varinius
* George Calil como Cneo Pompeio Magno
* Richard Dillane como Xulio César

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie
Aeroporto Mihail Kogălniceanu

O **aeroporto internacional de Constancia Mihail Kogălniceanu**  é un aeroporto situado no suroeste de Romanía, na comuna de Mihail Kogălniceanu, a 26 quilómetros ao norte de Constancia. É o principal aeroporto da rexión de Dobruia e proporciona acceso ao condado e o porto de Constancia e as áreas de vacacións do mar Negro.

O sector militar do aeroporto é realmente un anexo da *Baza 86 Aeriană*. Dende 1999 vén sendo ocasionalmente usada pola USAF.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Laia Servera

**Laia Servera**, nada en Barcelona, é unha xornalista catalá. É licenciada en comunicación audiovisual pola Universidade Ramon Llull. Estudou historia na Universidade de Barcelona. En 2001, entrou no equipo de informativos para os nenos Info-K, onde ía comezar a súa transmisión, ese mesmo ano, o K3 (no presente Canal Super3), unha das canles de Televisió de Catalunya. Despois de traballar como escritora, xornalista e, finalmente, como editora, o día 11 de xaneiro de 2016 estreouse tamén como presentadora do programa en substitución de Jordi Gil.

## Notas
Amelia de Xirona

**Santa Amelia** é unha dos mártires cristiáns que morreron en Xirona durante as persecucións de Diocleciano, a comezos do século IV.

O seu nome aparece nun vello breviario de Xirona, xunto con outros mártires, tales como os Catro Santos Mártires ou Fiz, tamén morto, arredor do ano 303-304. En 1336, Arnau de Mont-rodon, bispo de Xirona, descubriu as reliquias de mártires e dedicou a eles a capela dos Santos Mártires, na Catedral de Xirona, onde hoxe se atopa a tumba dos catro mártires. A falta de datos fai que non sexa posible garantir nin sequera se existiu realmente, mais o feito de que non ten unha lenda fai que sexa máis crible que sexa unha mártir real.

## Notas
Pilar Sánchez Muñoz

**Pilar Sánchez Muñoz**, nada en Ceuta en 1958, é unha política do PSOE que foi alcaldesa de Xerez da Fronteira dende o 14 de xaneiro de 2005 até o 11 de xuño de 2011.

## Traxectoria
Militante do PSOE dende 1985, foi elixida secretaria xeral do PSOE-A de Xerez o 2 de outubro de 2004, responsabilidade que aínda ostenta e que revalidou o 4 de outubro de 2008 novamente. Dende xullo de 2008 forma parte do Comité Federal do PSOE en representación da provincia de Cádiz.

Pilar Sánchez Muñoz é diplomada en Maxisterio (na especialidade de inglés) e licenciada en psicopedagoxía. Funcionaria docente en excedencia, a súa actividade profesional está especializada na orientación psicopedagóxica.

Foi membro da Comisión Permanente do Consello Escolar do Estado, cargo para o que foi elixida en atención á súa dilatada experiencia en temas educativos tanto a nivel profesional como institucional.

En 2015 foi condenada a 4 anos de cárcere polo Tribunal Supremo polos delitos de falsidade en documento oficial, prevaricación e malversación. Ingresou na prisión de Alcalá de Guadaíra o 31 de xaneiro de 2016 para cumprir a súa pena.

## Notas
Clonación por dilución

A **clonación por dilución** ou **clonación por dilución limitante** é un procedemento para obter unha poboación de células monoclonal a partir dunha masa de células inicialmente policlonal.
Isto conséguese realizando unha serie de dilucións cada vez maiores do cultivo celular policlonal inicial. Faise unha suspensión das células parentais. Fanse despois as dilucións apropiadas, dependendo do númerode células e da poboación inicial, así como da viabilidade e características das células que van ser clonadas.
Despois de realizadas as dilucións finais, colócanse nunha placa alicuotas da suspensión células T inmunitarias, células transxénicas e macrófagos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Robert Staszewski "Cloning by Limiting Dilution: an improved estimate that an interesting culture is monoclonal" https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2589791/
*John A. Ryan "Cell Cloning by Serial Dilution in 96 Well Plates".
*Vilma Maldonado,Jorge Meléndez-Zajgla "A modified method for cloning adherent mammalian cells".
*"Cloning by Limiting Dilution".
*"Cloning by limiting dilution".
*Nanci Donacki "Cloning by Limiting Dilution of Hybridoma".
Tratamento

O termo **tratamento**, ademais de referirse á "maneira de tratar algo ou a alguén" ou ao "título de cortesía que se dá a alguén en función do seu cargo, autoridade etc., e, en xeral, modo de dirixirse a unha persoa", noutros ámbitos fai referencia á forma aos medios que se utilizan para chegar á esencia de algo, ben porque esta non se coñeza ou porque se encontra alterada por outros de medios de calquera clase. cuxa finalidade é a curación ou o alivio das enfermidades ou os síntomas delas.

* Nas ciencias, en xeral, **tratamento** é o procedemento aplicado a unha ou máis das variábeis independentes que xerará, ou non, un cambio nos valores da variábel ou as variábes dependientes (véxase Método científico).
* En medicina, o **tratamento** ou **terapia**, é o conxunto de medios de calquera clase (hixiénicos, farmacolóxicos, cirúrxicos ou físicos) cuxa finalidade é a curación ou o alivio (paliación) das enfermidades ou  os síntomas delas.
* Na industria, o **tratamento térmico** é o proceso de quecemento e arrefriamento ao que se someten os materiais co fin de mellorar as súas propiedades mecánicas, especialmente a dureza, a resistencia e a tenacidade. Os materiais aos que se aplica o tratamento térmico son, basicamente, o aceiro, a fundición e outros metais, os plásticos e, cada vez máis, o vidro. 
* En metalurxia, o **tratamento** é a operación a que se somete unha substancia (metais ou as súas aliaxes) para modificar a súa estrutura ou conferirlle algunha calidade ou propiedade, como, por exemplo a galvanización ou o temperado .
* En enxeñaría ambiental, 
** o **tratamento de augas** é o conxunto de operacións cuxa finalidade é a eliminación ou redución da contaminación ou as características non dexexábeis das augas.
** o **tratamento de refugallos** é o conxunto de operacións cuxa finalidade é a eliminación ou redución da contaminación ou as características no dexexábeis dos refugallos.
* En xustiza, o **tratamento penitenciario** é o conxunto de todos aqueles medios pedagóxicos ou terapéuticos utilizados coa finalidade de que o suxeito que transgrediu a lei penal poida comprender a súa responsabilidade social para lograr unha convivencia en paz.
* No mundo do cinema, especialmente na preprodución, o **tratamento** é un guión sen puír.

## Notas
Antonio Díaz de Rábago

**Antonio Díaz de Rábago Aguiar**, finado na Pobra do Caramiñal ao 24 de xuño de 1898, foi un político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Joaquín Díaz de Rábago. Pertenceu ao Partido Liberal e estaba vencellado a Eugenio Montero Ríos. Foi elixido deputado polo distrito de Cambados nas eleccións de 1893 e volveu ser elixido en 1898.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha no Congreso dos Deputados
Balneoterapia

[miniatura|280px|[Piscina de balneoterapia en Széchenyi Bath, Budapest.]]
A **balneoterapia**, ou **balneación**, (do latín *balneum*, "baño", e terapia) é un conxunto de terapias ou tratamentos destinados a curar enfermidades ou a conservar a saúde que habitualmente se realizan en balnearios. Aínda que se considera distinta da hidroterapia (practicada normalmente en *spas*), hai varias coincidencias na súa práctica e nos seus fundamentos. 

## Formas de uso 
A balneoterapia pódese realizar mediante inmersións en auga quente ou fría, masaxes con auga en movemento, relaxación ou estimulación. As augas minerais dos balnearios adoitan seren ricas en certos minerais (sulfatos, cloruros, carbonatos, nitratos, etc. de calcio, ferro, sodio, potasio, etc.) que se poden absorber a través da pel. 

Empréganse tamén a miúdo arxilas medicinais, cuxa práctica recibe o nome específico de fangoterapia, mentres que a balneoterapia que fai uso exclusivo de augas minerais recibe o nome específico de crenoterapia. 

Entre as enfermidades para ás que está destinada a balneoterapia encóntranse a artrite, as dermatites e outras enfermidades da pel e a fibromialxia.

## Historia 
[miniatura|250px|[Termas romanas de Lugo.]]
A balneoterapia é unha técnica que xa se utilizaba na antigüidade clásica por gregos e romanos (que construíron numerosas termas en todo o imperio). Hipócrates, Platón, Galeno e Celso xa se referían ao baño para fins terapéuticas.

De forma semellante a como se coñece hoxe iniciouse no século XVIII, pero non foi até o século XIX, no que os alemáns Max Joseph Oertel (1835-1897) médico, e Sebastian Kneipp (1821-1897) sacerdote católico e defensor do naturismo, cando tivo o seu maior auxe. Isto debeuse ás deficiencias farmacomedicinais do momento, polo que case todas as enfermidades sen tratamento específico se trataban cunha cura termal. O padre Kneipp foi o fundador e director das termas de Bad Wörishofen (Baviera), e deseñou a chamada terapia de Kneipp, un conxunto de indicaións terapéuticas.

## Balneoterapia ou balneación interna 
Denomínase así a un baño interno, consistente na inxestión de grandes cantidades de líquido ou mediante a administración de enemas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Araujo, André R. T. S.; Márcio Rodrigues;  Maximiano P. Ribeiro & Paula Coutinho (2017): "Thermal Cosmetics as Therapeutic Adjuvant for Dermatological Disorders". *Global Journal of Pharmacy & Pharmaceutical Sciences* **3** (5): 1-2.
* Matz, H.; Orion, E. & Wolf R. (2003): "Balneotherapy in dermatology". En *Dermatologic therapy* **16** (2): 132-140. (Resume).
* Peroni, A.; Gisondo, P.; Zanoni, M. & Girolomoni, G. (2000): "Balneotherapy for chronic plaque psoriasis at Comano spa in Trentino, Italy". *Dermatologic Therapy* **21**: S31–S38.
* Verhagen, A. P.; Bierma-Zeinstra, S. M.; Boers, M.; Cardoso. J. R.; Lambeck, J.; de Bie, R. A. & de Vet, H. C. (2003): "Balneotherapy in dermatology". En *Dermatologic therapy* **16** (2): 132-140. (Resume).

### Outros artigos 
*Balneario
*Hidroterapia
*Fisioterapia
**Spa*
Enema

[miniatura|450px|"Enema". Século XVIII. Museu Nacional do Azulejo, [Lisboa.]] 
Denomínase **enema**,,   **lavativa**, ou **clister**,

### Enema evacuante 
Os enemas evacuantes, que xeralmente actúan de inmediato (de 15 a 20 minutos como máximo), úsanse para tratar a retención fecal, a eliminación de fecalomas, ou o estrinximento, como, por exemplo, nas mulleres embarazadas úsanse para aliviar a molestia causada por este, que a algunhas lles produce a inxesta de suplementos nutricionais.

### Enema opaco ou de retención
Os enemas opacos (ou de retención), que requiren a retención da substancia introducida durante dun mínimo de trinta minutos até varias horas, úsanse para introducir medicamentos ou substancias radiopacas, como o sulfato de bario, e así visualizar mediante exploracións radioscópicas ou radiográficas imaxes do tracto intestinal inferior con fins diagnósticos.

### Outros tipos 
#### Enema para alimentación 
Tamén existían enemas para a alimentación por vía rectal, pero actualmente están en desuso.

#### Enema clismafílico 
Os enemas clismafílicos son enemas que se realizan como vehículo para obter excitación sexual, é dicir, que forman parte de prácticas sexuais, como expresión ou variación de parafilias, sobre todo sadomasoquistas.

## Substancias para enemas 
Os enemas evacuantes realízanse con auga, solucións salinas, solucións xabonosas, emulsións con aceite o con glicerina e solucións hipertónicas; existen tamén preparados comerciais. Xeralmente todas estas substancias aplícanse á temperatura corporal (37&nbsp;°C).

Os enemas opacos ou de retención (ás veces precedidos por enemas de evacuación ou limpeza) fanse con aceite de oliva (enema oleoso ou emoliente), medicamentos diversos como antihelmínticos ou laxantes e antisépticos, sulfato de bario e líquidos con nutrientes en caso do enema alimenticio, así como líquidos para a hidratación (proctólise).

En medicina alternativa úsanse enemas de café para afeccións hepáticas polo seu efecto colerético (é dicir, activador da produción da bile).

## Contraindicacións 
Xeralmente non se deben practicar enemas nos seguintes casos:

* Inflamación intestinal 
* Apendicite
* Peritonite
* Traumatismo abdominal 
* Postoperatorio de cirurxías abdominais
* Sangrado de tubo dixestivo
* Sensibilidade aos compoñentes da fórmula
* Deshidratación
* Hemorroide

## Galería de imaxes 

Image:Rectal Bulb Syringe 1.JPG|Bulbo para un pequeno enema (750 ml) 
Image:Enema prepared, disposable.jpg|Enema de uso único
File:RepropClysterBasic.jpg|Bomba de enema. Consiste nunha botella de plástico de 750 ml cunha válvula de ventilación, unha válvula de retención e unha sonda rectal
Image:Combination enema and douche syringe.jpg|Bolsa de enema. Modelo corrente nos Estados Unidos
Image:Enema nozzle insertion into rectum.jpg
Ficheiro:Afrikanisches Einlaufklistier.jpg|Enema no Congo Belga (Século XIX)
File:Administration of an enema, Ivory Coast, Africa. Wellcome L0006535.jpg|Administration dun enema en Costa do Marfil (Ano 1903) 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* ¡Viva lo ‘kitsch'! Monumento ao enema en Zheleznovodsk, Krai de Stavropol, Rusia.