open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Armando Ojea

**Armando Ojea Bouzo**, nado en Ourense en 1962, é un político galego, un dos ideólogos e fundadores de Democracia Ourensana (DO). Foi tenente de alcalde, concelleiro e deputado provincial de Ourense. Tras as eleccións ao Parlamento de Galicia de 2024, foi elixido deputado por DO para a XII Lexislatura do Parlamento de Galicia.

## Traxectoria 
Armando Ojea foi un dos fundadores que en 2001 creou xunto a Gonzalo Pérez Jácome o partido provincial Democracia Ourensana (DO). A finais de febreiro de 2015, antes da campaña das eleccións municipais de maio, dimitiu a até entón número dous de DO, Susana Gómez Valencia. Logo da dimisión e como preparación para a campaña electoral que prometía mellorar os resultados dos partidos maioritarios, Jácome elixiu a Armando Ojea como novo número dous da lista e por tanto do partido.

En 2019, co acordo entre o Partido Popular de Galicia e Democracia Ourensana para manter a Xosé Luís Baltar (PPdeG) á fronte da deputación e a Gonzalo Pérez Jácome (DO) como alcalde de Ourense, Armando Ojea converteuse en tenente de alcalde do consistorio de Jácome.

En outubro de 2023, Gonzalo Pérez Jácome anunciou a intención de que o partido provincial DO se presentase ás xa anunciadas eleccións ao Parlamento de Galicia de 2024. Non foi até o 15 de novembro de 2023 que se anunciaría que o candidato que DO presentaría aos comicios non sería Jácome, alcalde de Ourense, senón Armando Ojea, número dous do partido.

O 8 de xaneiro de 2024 deixou a súa acta de deputado provincial na Deputación de Ourense para asumir a campaña electoral de DO ás eleccións galegas, nas que o partido só se presentaba pola circunscrición electoral de Ourense.

## Polémicas 
### Petición de dimisión das XSG 
En 2019, as Xuventudes Socialistas de Galicia solicitaron a dimisión do daquela edil de DO, Armando Ojea, por consideralo «tránsfobo». Esta acusación xurdiu duns comentarios que Ojea realizou na súa conta da rede social Twitter co adaxo da proposta de poder indicar cun «X» no xénero do Documento Nacional de Identidade.

### Renuncia en bloque de concelleiros de DO 
En 2020, por mor dunhas acusacións de corrupción que afectaban tanto ao alcalde de DO, Gonzalo Pérez Jácome, como ao propio Armando Ojea, comezou unha guerra intestina no grupo municipal de DO no concello de Ourense, sendo encabezado o grupo díscolo polo daquela voceiro municipal, Miguel Caride. Tras a negativa de Jácome a dimitir, os cinco concelleiros críticos acabaron dimitindo como protesta ante as actuacións e postura do seu alcalde.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2024
Marc Trilles

**Marc Trilles Gil**, nado en Vilafamés (Castelló), o 8 de agosto de 1991, é un futbolista español que xoga como defensa central no Tarazona, da Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Comezou a xogar ao fútbol no Vall d'Alba, antes de ingresar en 2005 na canteira do Castellón. Despois de pasar polas categorías inferiores e polo filial, debutou co primeiro equipo en 2010, na Segunda División, co equipo xa matematicamente descendido. Viviu os peores anos da historia do club, que foi descendido administrativo a Terceira e estivo a piques de desaparecer. Xogou no equipo *orellut* ata 2014, cando un enfrontamento co presidente David Cruz provocou que o seu contrato non fose renovado a pesar de ser un símbolo para os seareiros do club. 

Aínda que pensou en deixar o fútbol, acabou fichando polo Borriol, de Preferente,

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en LaPreferente .
Alejandro Gil Gómez

**Alejandro Gil Gómez**, coñecido como **Álex Gil**, nado en Pedro Bernardo (Ávila) o 5 de febreiro de 2003, é un futbolista español que xoga como centrocampista Tarazona, da Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Nacido na localidade abulense de Pedro Bernardo, ingresou na canteira do Leganés en idade benxamín. Tras pasar polas categorías inferiores do club e polo filial, na Segunda División RFEF, no verán de 2023 realizou a pretempada co primeiro equipo, ás ordes de Borja Jiménez. Ese mesmo verán o seu contrato foi renovado e o xogador saíu cedido ao Tarazona, da Primeira División RFEF.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en LaPreferente .
Aimar Velasco Arbaiza

**Aimar Velasco Arbaiza**, nado en Laudio o 18 de novembro de 1988, é un árbitro de fútbol español, que milita na Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Arbitrou na Segunda División B durante sete tempadas, pasando en 2021 a dirixir partidos na nova Primeira División RFEF.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do árbitro en BDFutbol .
Supaṇṇa saṃyutta

[alt=Estatua camboxana dun garuḍa de estilo Koh Ker (século X)|miniatura|Estatua [Camboxa|camboxana dun *garuḍa* de estilo Koh Ker (século X)]]
O ***Supaṇṇa saṃyutta*** ou ***Discursos sobre os garuḍas*** é un texto budista do canon pali. Trátase do trixésimo *saṃyutta* do *Saṃyutta nikāya*, e forma parte do *Khandha vagga*. O seu contido refírese aos *garuḍas*, unhas deidades con forma de paxaro da mitoloxía budista.

## Estrutura 
### Situación no canon pali 
O *Supaṇṇa saṃyutta* forma parte do *Khandha vagga*, a terceira sección do *Saṃyutta nikāya* ou *Volume dos discursos ligados*. Este, á súa vez, é o terceiro dos cinco *nikāyas* do *Sutta piṭaka* ("Cesto dos *suttas*"), o segundo conxunto de textos do canon pali. Na obra, o Buda explica o nacemento destas criaturas e a súa xerarquía, así como as razóns polas que un pode reencarnarse nelas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Supaṇṇa Saṃyutta*(Sutta Central)
Cooksonia (bolboreta)

***Cooksonia*** é un xénero de bolboretas da familia Lycaenidae descrita por primeira vez por Hamilton Herbert Druce en 1905. *Cooksonia* é endémica da rexión afrotropical.

## Etimoloxía 
O nome do xénero honra a Harold Cookson (1876-1969), un agricultor e zoólogo amador que viviu en Muden, Natal, Suráfrica, e posteriormente nas Montañas Vumba, no que hoxe é Zimbabwe.

## Especies 
**Cooksonia abri* Collins & Larsen, 2008
**Cooksonia aliciae* Talbot, 1935
**Cooksonia ginettae* Collins & Larsen, 2008
**Cooksonia neavei* (H. H. Druce, 1912)
**Cooksonia trimeni* H. H. Druce, 1905

## Notas
Pthirus gorillae

***Pthirus gorillae*** ou piollo do gorila é unha especie de piollo chuchador parasito que afecta aos gorilas. Atópase no continente africano, onde viven os seus hóspedes, concretamente en Ruanda e República Democrática do Congo. *P. gorillae* e *P. pubis* (o piollo pubiano humano chamado piollo pato) son as únicas especies coñecidas que pertencen ao xénero *Pthirus*, ás veces incorrectamente ortografado como *Phthirus* (o nome grego para piollo era *phthir*). Suxeriuse que se transmite entre os seus hóspedes por acicalamento social, compartir leitos ao deitarse e polo contacto sexual.

Todas as especies de piollos chuchadores se alimentan de sangue. Viven en estreita asociación cos seus hóspedes e completan todo o seu ciclo vital no hóspede. pero como o gorila é máis peludo, os piollos adoitan moverse por todo o corpo. Ambas as especies parécense coa excepción de que *Pthirus gorillae* ten ollos máis grandes situados en protuberancias laterais. É un piollo curto e ancho duns 2,20&nbsp;mm de longo con patas estendidas e non máis de 20 pequenas setas abdominais. Os investigadores teorizan que os humanos adquiriron o parasito mentres despezaban ou se alimentaban de cadáveres de gorilas, ou por durmiren nos niños ou leitos abandonados feitos polos gorilas para durmir.

Varios piollos desta especie atopáronse durante unha necropsia no estómago dunha femia de gorila morta no Bwindi Impenetrable National Park. Probablemente estivera acicalándose antes de morrer, xa que cando se despiollan adoitan comer os piollos que atopan.

O status de conservación desta especie é descoñecido. Como a súa especie hóspede está en perigo crítico, é probable que esta especie o estea tamén.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Simios, piollos e prehistoria de Robin A Weiss
* A análise xenética dos piollos apoia o contacto directo entre os humanos modernos e arcaicos  de David L. Reed et al.
Ava

**Ava**, pode referirse a:

### Xeografía 
* **Ava** ou **Innwa**, cidade antiga de Myanmar.
* **Ava, Missouri**, cidade co condado de Douglas, Missouri, Estados Unidos de América.
* **Ava, Illinois**, cidade dos Estados Unidos de América.
* **Ava, Nova York**, cidade dos Estados Unidos de América.
* **Ava** o **Avaj**, cidade de Irán.
* **Ava** ou **Aba de Hamadán**, vila da antiga Persia.

### Historia 
* **Reino de Ava** (1364 - 1841).
* **Ava de Cerdanya** (? - 962), condesa de Besalú i de Cerdanya.

### Cine 
* **Ava (filme de 2017)**, película dirixida per Léa Mysius.
* **Ava (filme de 2020)**, película dirixida per Tate Taylor.
* **Ava (curta de 2023)**, curtametraxe dirixida por Mabel Lozano.

### Persoas 
* **Ava Gardner** (1922-1990), actriz estadounidense**.**
* **Ava DuVernay**, directora e guionista estadounidense.
Jānis Strēlnieks

**Jānis Strēlnieks**, nado en Talsi o 1 de setembro de 1989, é un xogador profesional de baloncesto letón. Con 1,91 metros de altura xoga nas posicións de escolta e base.

## Traxectoria 
O 17 de febreiro de 2024, anunciouse a fichaxe de Timma ata final de tempada co Obradoiro CAB da Liga ACB.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en Eurobasket.com
Wenfu

O ***Wenfu*** (chinés tradicional: 文赋; chinés simplificado: 文赋; *pinyin*: Wénfù; Wade-Giles: Wen2-fu4) é unha das grandes poéticas chinesas, así como unha obra importante no desenvolvemento do xénero de poesía *fu* 赋. O seu autor, Lu Ji (261-303), emprega o verso para expoñer os fundamentos filosóficos da poesía e as súas formas retóricas. En castelán, vertiuse como *Prosopoema sobre a arte da escrita*.

## Contidos 
O *Wenfu* destaca por ser tanto unha exposición sobre teoría da literatura como unha peza de literatura en si mesma.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Wen fu* (La literatura china traducida en España)
* *Wenfu* - Texto completo en chinés clásico (Chinese Text Project)
Khem Birch

**Khem Xavier Birch**, nado o 28 de setembro de 1992 en Montreal, Quebec, é un xogador canadense de baloncesto profesional que xoga no Bàsquet Girona da Liga ACB. Mide 2,03 metros de altura, e xoga na posición de pivote.

## Traxectoria profesional 
Tras non ser elixido no Draft da NBA de 2014, Birch asinou cos Miami Heat o 14 de setembro de 2014, pero o 25 de outubro os Heat rescindiron o contrato de Birch antes do comezo da tempada.

O 27 de xullo de 2017, Birch asinou cos Orlando Magic. O 10 de xullo de 2019, Birch asinou un novo contrato de dous anos cos Magic. O 8 de abril de 2021, os Magic cortaron a Birch.

O 10 de abril de 2021, Birch asinou cos Toronto Raptors ata o remate da tempada. Debutou cos Raptors o día seguinte, na derrota dos Raptors por 102-96 contra os New York Knicks. O 6 de agosto de 2021, asinou un novo contrato de tres anos cos Raptors.

O 9 de febreiro de 2023, os Raptors traspasaron a Birch xunto a unha elección da primeira rolda do Draft de 2024 e dúas futuras eleccións da segunda rolda do Draft ós San Antonio Spurs, a cambio de Jakob Pöltl. Os Spurs cortaron a Birch pouco antes do comezo da tempada, sen chegar a debutar co equipo.

O 5 de febreiro de 2024, Birch asinou ata final de tempada co Bàsquet Girona da Liga ACB.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en NBA.com 
* Estatísticas en Basketball-Reference.com
Tempada 1929/30 do Deportivo da Coruña

Durante a **tempada 1929/30** o **Deportivo da Coruña** competiu na Segunda División e no Campionato de Galicia, acadando un sétimo e un segundo posto respectivamente.

## Persoal 
### Corpo técnico 
### Xogadores 
## Clasificacións 
### Campionato de Galicia 
### Segunda División 
## Partidos 
### Pretempada e amigables 
### Campionato de Galicia 
### Segunda División 
### Copa do Rei 
## Notas
Jaylen Hands

**Jaylen Joseph Hands**, nado o 12 de febreiro de 1999 en San Diego, California, é un xogador estadounidense de baloncesto profesional que xoga no Palencia Baloncesto da Liga ACB. Mide 1,91 metros de altura, e xoga nas posicións de escolta e base.

## Traxectoria profesional 
Hands foi seleccionado na 56ª posición do Draft da NBA de 2019 polos Los Angeles Clippers, quen o traspasaron ós Brooklyn Nets xunto a unha elección da primeira rolda do Draft de 2020 a cambio de Mfiondu Kabengele. O 19 de novembro de 2020, os Detroit Pistons adquiriron os dereitos do Draft de Hands nun traspaso entre tres equipos, pero renunciaron ós seus dereitos en xullo de 2021.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil nos UCLA Bruins
AT-AT

O **AT-AT** (siglas do inglés *All Terrain Armored Transport*, literalmente: «transporte acoirazado todo terreo») é un vehículo propio do Imperio Galáctico utilizado na guerra civil galáctica no universo da Guerra das Galaxias.

## Descrición 
Os AT-AT son vehículos de enorme tamaño con característicos trazos zoomorfos (como os elefantes de guerra), deseñados e fabricados polo Imperio Galáctico. Están compostos por un corpo que leva no seu interior os motores e numerosas tropas do Imperio Galáctico, a cabeza (onde están a cabina de control e o armamento) e catro altas patas que manteñen a estrutura afastada do perigo do chan. As patas contan con radares para detectar minas, fosos ou calquera elemento que poida supor un perigo para a tripulación ou o propio vehículo. Tanto en Hoth como en Endor foron empregados para atacar ás forzas rebeldes. Sábese que en Hoth foron destruídas tres unidades e en Endor unha.

Os seus construtores foron os mesmos que nos tempos da República Galáctica deseñaron os AT-TE, os AT-ST e os LAAT. Debido ao seu enorme tamaño, os AT-AT son transportados polas barcazas-lanzadeiras **Y-85**, especialmente deseñadas, desde os destrutores ou gornicións próximas para despregalos sobre a área de batalla.

Antes do Imperio, a República manexounos durante as Guerras Clon, na Batalla de Jabiim. É o máis grande de todos os andadores imperiais, seguido polo MT-AT, AT-ST, AT-AA e AT-PT.

## Notas
Lu Ji

**Lu Ji** (chinés tradicional: 陸機; chinés simplificado: 陆机; *pinyin*: Lù Jī; Wade-Giles: Lu4 Chi1), nome de cortesía **Shiheng** 士衡, nado no 261 e finado no 303, foi un xeneral, político, ensaísta e escritor chinés do período dos Tres Reinos e da dinastía Jin. A súa obra máis coñecida é o *Wenfu* 文赋, unha das grandes poéticas chinesas.

## Traxectoria 
Lu Ji estaba emparentado coa familia imperial do reino Wu do oeste. Foi o cuarto fillo do xeneral Lu Kang, neto por vía materna de Sun Ce, o irmán máis vello e predecesor do fundador da dinastía Wu do oeste, Sun Quan. O seu avó paterno, Lu Xun, foi un importante xeneral e estadista do reino. Tras a conquista dos Wu do oeste pola dinastía Jin no 280, dous dos seus irmáns foron asasinados, polo que Lu Ji tivo que fuxir a Hua Ting co seu irmán Lu Yun.

## Obras 
[miniatura|*Pingfu tie* 平復帖 (Carta de consolación), de Lu Ji (colección do [Museo do Palacio)]]

Lu Ji escribiu moita poesía lírica, mais é recoñecido sobre todo polos seus *fu*, un xénero que destaca pola súa mestura de poesía e prosa. En concreto, a súa obra mestra é o *Wenfu* (*Fu* sobre a literatura), unha peza de crítica literaria que fala sobre os principios da composición poética. Este libro inspirou outra das grandes poéticas chinesas, o *Wenxin diaolong*, de Liu Xie.

Lu Ji é tamén autor da caligrafía chinesa máis antiga conservada, unha breve carta dirixida aos seus amigos, titulada pola tradición *Pingfu tie* 平復帖 (Carta de consolación).

## Influencia 
A obra de Lu Ji influenciou a multitude de poetas modernos, como Ezra Pound, Gary Snyder, Howard Nemirov, Eleanor Wilner ou Carolyn Kizer, entre outros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Lu Ji (La literatura china traducida en España)
Kosmos 186

**Kosmos 186** ou **Cosmos 186** foi unha misión espacial soviética lanzada sen tripulación o 27 de outubro de 1967 mediante un foguete Soiuz 11A511 desde o cosmódromo de Baikonur.

## Características 
Kosmos 186 foi unha Soiuz modelo 7K-OK de tipo pasivo lanzada a órbita sen tripulación para facer diferentes probas en órbita xunto con Kosmos 188. Despois da traxedia da Soiuz 1 a Unión Soviética retomou as probas non tripuladas das naves Soiuz. Desta vez lanzáronse dúas Soiuz non tripuladas co obxectivo de encontrarse en órbita e facer manobras de aproximación e finalmene acoplarse de maneira totalmente automática, conseguindoo o 30 de outubro e sendo a primeira vez que se lograba en toda a carreira espacial. As naves voaron acopladas durante tres horas e media para logo volver cada unha polo seu lado. Kosmos 186 regresou o 31 de outubro mediante un descenso balístico, aterrando tal como estaba previsto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz 11A511
*Kosmos 188
Terence Tao

**Terence Chi-Shen Tao**, nado en Adelaida, Australia, o 17 de xullo de 1975, é un matemático australo-americano de orixe chinesa.
## Traxectoria 
[150px|miniatura|esquerda|[Paul Erdős e Terence Tao (1985).]]
Traballa principalmente nos dominios da análise harmónica, das ecuacións diferenciais parciais, da análise combinatoria, da teoría dos números e da teoría da representación. De 1992 a 1996, Tao fixo o seu doutoramento na Universidade de Princeton baixo orientación de Elias Stein.

En agosto de 2006 recibiu a Medalla Fields, pola súa contribución para o desenvolvemento das matemáticas, sendo a primeira persoa da Universidade de California, Os Ánxeles (UCLA) en recibila. Foi electo membro da Royal Society en 2007.

En febreiro de 2013 foi considerado, pola consultora na área do ensino Super Scholar, unha das dez mentes máis brillantes do mundo, téndolle sido atribuído un IQ de 230 a 250.

Tao é profesor de matemáticas na Universidade de California, Os Ánxeles (UCLA). Realiza un labor divulgador das súas ideas e traballos a través do seu blog.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Teorema de Green-Tao
### Ligazóns externas 
*
* Blog oficial de investigacións
Ninguén queda

***Ninguén queda*** é unha novela escrita polo autor galego Brais Lamela, que foi publicada en 2022. Trata o proceso que levou xente de Ernes (Negueira de Muñiz) tras a construción do encoro de Salime aos poboados da comarca da Terra Chá como Arneiro, construídos polo Instituto Nacional de Colonización.

## Traducións 
Foi traducida ao castelán como *No queda nadie* por María del Carmen Alonso Seisdedos, e ao catalán como *No hi queda ningú* por Eduard del Castillo Velasco.

## Galardóns 
* Premio da Crítica de narrativa galega 2022.
* 2023: Premio Ojo Crítico de Narrativa.

## Notas
Circunscrición electoral de Ourense

[miniatura|dereita|**Circunscrición de Ourense**[Cortes Xerais* Congreso: 4 deputados (de 350)* Senado: 4 senadores (de 266)Parlamento de Galicia* 14 deputados (de 75).]]
A **circunscrición electoral de Ourense** é unha das 52 circunscricións electorais españolas empregadas como distritos electorais para o Congreso dos Deputados e o Senado, que son as Cámaras Baixa e Alta do Parlamento español. Correspóndenlle 4 deputados e 4 senadores.

A circunscrición, que se corresponde coa provincia de Ourense, tamén é unha das 4 circunscricións electorais de Galicia para as eleccións autonómicas, nas que elixe 14 deputados.

## Ámbito da circunscrición e sistema electoral 
En virtude dos artigos 68.2 e 69.2 da Constitución Española de 1978, os límites da circunscrición deben ser os mesmos ca os da provincia de Ourense, e en virtude do artigo 140, isto só pode modificarse coa aprobación do Congreso dos Deputados. O voto é sobre a base de sufraxio universal secreto. En virtude do artigo 12 da constitución, a idade mínima para votar é de 18 anos.

No caso do Congreso dos Deputados, o sistema electoral empregado é a través dunha lista pechada con representación proporcional e con escanos asignados usando o método D'Hondt. Só as listas electorais co 3 % ou máis de todos os votos válidos emitidos, incluídos os votos «en branco», é dicir, para «ningunha das anteriores», pódense considerar para a asignación de escanos. No caso do Senado, o sistema electoral segue o escrutinio maioritario plurinominal. Elíxense catro senadores e os partidos poden presentar un máximo de tres candidatos. Cada elector pode escoller até tres senadores, pertenzan ou non á mesma lista. Os catro candidatos máis votados son elixidos.

## Notas 
### Referencias 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Eleccións ao Parlamento do País Vasco de 2024

As **eleccións ao Parlamento do País Vasco de 2024** celebráronse o 21 de abril de 2024, para elixir os 75 deputados da XIII lexislatura do País Vasco. Estas eleccións foron as primeiras dende as de 2009 en non ver a Iñigo Urkullu como o principal candidato do Partido Nacionalista Vasco (PNV), despois de que o partido optase por substituír ao actual titular Lehendakari por un político de baixo perfil a nivel provincial, Imanol Pradales, tras 12 anos de goberno ininterrompido. A principal oposición, EH Bildu, tamén presentou un novo candidato, Pello Otxandiano, no medio da especulación de que o líder Arnaldo Otegi podería liderar a candidatura tras o final da súa inhabilitación para presentarse a cargos públicos. Todos os demais partidos parlamentarios, agás Podemos e Vox, tamén se presentaron con novos candidatos: Eneko Andueza polo Partido Socialista de Euskadi - Euskadiko Ezkerra (PSE–EE), Javier de Andrés polo Partido Popular do País Vasco (PP), e Alba García por Sumar.

Os resultados mostraron unha reñida carreira entre o PNV e EH Bildu, coa primeira superando lixeiramente ás enquisas de opinión pero coa segunda conseguindo un grande aumento do seu apoio popular. O PSE–EE, que era o socio subalterno do Goberno liderado polo PNV dende 2016, viu un aumento inesperado de apoios para conseguir o seu mellor resultado desde as 2012. O PP aumentou nun escano o seu resultado en comparanza cos resultados do PP+Cs en 2020, mentres que a disolución da alianza Elkarrekin Podemos fixo que Sumar se aferrase a un escano e Podemos perdese toda a súa representación. Vox puido conservar o seu escano por Áraba.

## Notas
Tomé de Sousa

**Tomé de Sousa**, nado en 1503 e finado en 1579, foi o primeiro gobernador xeral da colonia portuguesa do Brasil desde 1549 ata 1553. Foi un nobre e soldado nado en Rates, Póvoa de Varzim. Sousa naceu nobre e participou en expedicións militares en África, loitou contra os mouros e mandou a nao *Conceição* á India portuguesa, parte da armada de Fernão Pires de Andrade.

Sousa foi o primeiro mestre do mosteiro medieval de Rates, restablecido no ano 1100 e disolto no século XVI.

## Notas
José Manuel Fernández de Labastida

**José Manuel Fernández de Labastida y del Olmo**, nado en Madrid o 10 de marzo de 1958, é un catedrático de universidade e investigador español. En 2024 ingresou na Real Academia Galega de Ciencias.

## Traxectoria 
Licenciouse en Física na Universidade Autónoma de Madrid e doutorouse na Universidade Estatal de Nova York en Stony Brook (EUA). É catedrático de Física Teórica na Universidade de Santiago de Compostela. Foi decano da facultade de Física e director da Escola de Doutoramento da USC. Ten traballado en Teoría cuántica de campos, Teoría de cordas, Teoría de nós e Teorías cuánticas de campos topolóxicos. Colaborou co Institute for Advanced Study (Princeton) e o CERN (Laboratorio Europeo de Física de Partículas).

Foi Subdirector Xeral de Proxectos e Investigación no Ministerio de Ciencia e Tecnoloxia, Vicepresidente de Investigación Científica e Técnica do Consello Superior de Investigacións Científicas, Secretario Xeral de Política Científica e Tecnolóxica e Director Xeral de Investigación e Xestión do Plan Nacional de I+D+i no Ministerio de Ciencia e Innovación. Foi director da División Científica do Consello Europeo de Investigación (ERC). Desde 2021 é xefe da Unidade de Apoio ao Consello Científico do ERC.

É autor de numerosas publicacións en revistas especializadas e libros colectivos.

## Premios 
* 2008: Premio de Física da Real Sociedade Española de Física-Fundación BBVA.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Carballizos, Calvelle, O Pereiro de Aguiar

**Carballizos** é un lugar da parroquia de Calvelle, no concello ourensán do Pereiro de Aguiar, na comarca de Ourense.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Calvelle 
### Parroquias do Pereiro de Aguiar 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares do Pereiro de Aguiar
Gaspar de Lemos

**Gaspar de Lemos** foi un navegante e explorador portugués do século XVI. Comandou un dos barcos da frota de Pedro Álvares Cabral, que chegou a Brasil o 22 de abril de 1500. Foi enviado de volta a Portugal con noticias do seu descubrimento e foi acreditado polo vizconde de Santarém como o que descubriu o arquipélago Fernando de Noronha no océano Atlántico.

## Traxectoria 
Directamente, pouco se sabe sobre as súas orixes. Este fidalgo quizais descenda dunha familia de morgados, orixinaria do Reino de Galicia, que chegou a Portugal durante o reinado de Afonso IV (1325-1357), que recibiu terras e estableceu morgados baixo Xoán I de Portugal. Aínda que as fontes non mencionan as orixes de Gaspar de Lemos, algúns libros portugueses utilizan as armas da Casa de Lemos para ilustrar entradas sobre el.

Como comandante do navío que transportaba o avituallamento, foi nomeado por Cabral para regresar a Portugal, tras unha breve estancia en terras de Veracruz, dando noticias a Manuel I do descubrimento da que se pensaba que era unha illa. Así, volveu a Portugal coa carta de Pero Vaz de Caminha, que informaba do achado ao rei. Regresou ao Brasil en 1501 nunha viaxe exploratoria ás terras continentais descubertas recentemente por Vicente Yáñez Pinzón, na compañía, entre outros, de Amerigo Vespucci. 

Partiu de Lisboa o 10 de maio de 1501 e regresou o 7 de setembro de 1502. Os seguintes logros atribúenselles a esta expedición: 

* o 7 de agosto de 1501, instalou o primeiro estandarte portugués coñecido no Brasil, en Touros, Río Grande do Norte;
* o 1 de novembro de 1501 descubriu unha baía que bautizou como Baía de Todos os Santos;
* o 1 de xaneiro de 1502 descubriu a baía de Guanabara, que confundiu cun río e chamouna Río de Xaneiro;
* o 6 de xaneiro de 1502 fundou Angra dos Reis;
* o 22 de xaneiro de 1502 descubriu a illa de São Vicente.

Algúns autores portugueses atribúen esta viaxe de 1501/1502 a Gonçalo Coelho, que, porén, só saíu de Lisboa en 1503, acompañado tamén de Amerigo Vespucci. Outras fontes confúndeno con Gaspar da Gama, novo cristián que chegou das Indias con Vasco da Gama.

## Véxase tamén 
* Pero Vaz de Caminha

## Notas
Harry Potter: The Exhibition

miniatura|250px|Traxes de quidditch no Harry Potter Exhibition de París, en abril de 2015.
***Harry Potter: The Exhibition*** é unha exposición itinerante baseada no universo de *Harry Potter*, nos libros e nos filmes, dos cales amosa escenarios, traxes e outro obxectos. A primeira exposición estendeuse dende abril de 2009 até marzo de 2020. A segunda exposición itinerante comezou a principios de 2022.

## Primeira itinerancia (2009-2020) 
[miniatura|Os obxectos de [Gilderoy Lockhart en exhibición en París.]]

### Desenvolvemento 
Warner Bros. Consumer Products, unha división de Warner Bros. Entertainment Inc. (o estudio que produciu os filmes da saga), creou a exhibición en colaboración con Exhibitgroup/Giltspur

### Xira 
A exposición abriuse orixinalmente en abril de 2009 no Museo de Ciencia e Industria de Chicago, Illinois, nos Estados Unidos. Logo da súa estrea, a exposición mostrouse en diversas cidades do mundo. A exposición final desta iteración foi no Pavilhão de Portugal, en Lisboa, Portugal, que rematou en marzo de 2020 (antes do previsto por mor da pandemia de COVID-19).

### Características 
A exposición contou con atrezzo, disfraces e outros obxectos empregados na rodaxe da serie de filmes *Harry Potter*. Entre os elementos expostos estaban a variña e as lentes de Harry Potter. Tamén conta con algúns escenarios dos filmes, como o Gran Salón e a Sala Común de Gryffindor da escola de ficción Hogwarts, que é un escenario importante da serie. A partir de 2016, tamén se incluíron algúns obxectos da serie de filmes *Animais fantásticos e onde atopalos*.

## Segunda itinerancia (2022) 
### Desenvolvemento 
A partir de 2021, Warner Bros., en colaboración con Imagine Exhibitions e EMC Presents, está creou unha nova versión da exposición. Esta nova versión seguiu contando coas series de libros e filmes *Harry Potter* e *Animais fantásticos*, e tamén con historias do Wizarding World expandido, incluíndo *Harry Potter and the Cursed Child*. Os visitantes poderán ver atrezzo auténtico e traxes orixinais dos filmes e terán a oportunidade de interactuar nas exposicións.

### Xira 
O Franklin Institute de Filadelfia, Pensilvania acolleu a estrea mundial da exposición a comezos de 2022, e posteriormente comezou unha xira mundial en diferentes cidades.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
A galega da moeda

***A galega da moeda*** é unha pintura barroca de Bartolomé Esteban Murillo ou, máis probablemente, de autoría anónima atribuíble a un seguidor seu. O cadro consérvase no Museo do Prado de Madrid. 

## Descrición 
Trátase dun óleo sobre lenzo pintado cara a mediados do século XVII, presumiblemente entre 1645 e 1659, cunhas medidas de 63 x 43 cm.

A pintura presenta a figura dunha rapaza de medio corpo e inclinada, coa cabeza cuberta por un pano branco, que olla cara ao espectador cun sorriso, como ofrecéndolle unha moeda que leva na súa man dereita. A imaxe está iluminada intensamente por unha luz proveniente do lateral esquerdo.

Algúns autores, como Jonathan Brown, atribúenlle a esta obra e a outras pinturas costumistas de Murillo un certo contido erótico, e mesmo se chegou a identificar o tema d'*A galega da moeda* co d'*A cortesá*, de Jacob Adriaensz (1608-1651), no que se amosa unha rapaza cos peitos descubertos amosando unha moeda, como indicativo do prezo dos seus servizos. Con todo, o estudoso da obra de Murillo e a súa época Enrique Valdivieso nega tal interprteación.

O cadro pertence aos fondos do Museo do Prado, de Madrid, aínda que non se amosa na súa exposición permanente.

## Autoría 
Anteriormente este cadro foi adquirido como obra de Bartolomé Esteban Murillo por Isabel de Farnesio, 

Algúns autores sosteñen que foi pintado polo propio Murillo na década de 1670, durante a súa estadía en Madrid.  Pola súa banda, Valdivieso, no seu estudo sobre os discípulos e os seguidores de Murillo, adscribe a autoría da obra a este grupo de pintores, que cultivaron unha pintura de xénero.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Angulo Íñiguez, D. (1981). *Murillo*. Espasa-Calpe, Madrid, 1981. ISBN 84-239-4280-5
* Gaya Nuño, J. A. (1978). *La obra pictórica completa de Murillo*. Noguer, Barcelona.
* Orihuela, M. (1996). *Pintores del reinado de Carlos II.* Fundación Vidal Kutxa, Vitoria. ISBN 9788460620792
* Pastoriza, F. R. (2017). "La misteriosa gallega de Murillo". En *Faro de Vigo*. 3 de decembro.
* Valdivieso, E. (2002). "A propósito de las interpretaciones eróticas en pinturas de Murillo de asunto popular". En *Archivo Español de Arte*. LXXV. 300. Páxinas 353-359.
* Valdivieso, E. (2018). *La Escuela de Murillo: Aportaciones al conocimiento de sus discípulos y seguidores*. Universidad de Sevilla / Ayuntamiento de Sevilla. 

### Outros artigos 
* Bartolomé Esteban Murillo
* Pintura barroca de España

### Ligazóns externas 
* Vídeo: +ARTE+ Murillo. La gallega de la moneda (~1645-50). En detalles
Ao Run

[miniatura|Os Reis Dragóns dos Catro Mares no Gran Templo de Mazu, en [Tainan.]]
 ou  é o rei dragón do mar do oeste (*xihai longwang* 西海龙王), un dos reis dragóns dos Catro Mares das mitoloxías chinesa e coreana. Trátase dunha importante crenza do folclore popular chinés, polo que existen múltiples templos dedicados aos reis dragóns. 

Ao Run é o patrón do lago Qinghai, e está relacionado co Tigre Branco, xa que ambos son divindades do oeste. Os seus irmáns son Ao Guang, o rei dragón do mar do leste; Ao Qin, o rei dragón do mar do sur, e Ao Shun, o rei dragón do mar do norte.

## Lenda 
Segundo a *Chuanshuo qinghai* 传说青海 ("A lenda de Qinghai"), moito tempo atrás, o rei dos dragóns estaba moi feliz polo nacemento dos seus catro fillos. Ao medrar, comezaron a causarlle molestias polas súas numerosas bromas e novatadas, polo que decidiu convocalos a todos no seu pazo de cristal. Alí, díxolles: "Agora sodes grandes, polo que deberiades ter os vosos propios territorios". Xa que logo, ordenou ao máis vello, Ao Guang, facerse rei do mar do leste; ao segundo, Ao Qin, mandouno gobernar o mar do sur; e ao terceiro, Ao Shu, o mar do norte. Todos eles desexaban vivir co seu irmán máis novo, Ao Run, que non obstante exclamou: "Eu serei o rei do mar do oeste!". Coa beizón do pai, os reis dragóns emprenderon a súa viaxe.

Ao Run tivo tres fillos: Ao Lie, o corcel de Tang Sanzang; Ao Moang; e mais unha filla, Ao Cinxin, tamén chamada a dragoa do mar do oeste.

## Na mitoloxía coreana 
Na coñecida lenda de Jakjaegeon, parte da mitoloxía fundacional da dinastía Goryeo, o protagonista mata a un vello *gwishin* co seu arco, a petición de Ao Run, que se lle apareceu nun soño. En agradecemento, o rei dragón concedeulle a man da súa filla, e predí que o neto será o futuro monarca Taejo de Goryeo. Jakjaegeon tivo catro fillos, o máis vello dos cales, Yong Geon, foi o pai de Taejo.

Outro mito afirma que Ao Run enviou unha tartaruga ao rei Changsu de Goguryeo para felicitalo por mudar a capital do seu país a Pyongyang.

## Na cultura popular 
* O nome xenérico do extinto *genus* de dinosaurio Aorun provén do rei dragón do mar do oeste.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Dragón chinés
* Dragón coreano

### Ligazóns externas 
* *Xi youji* 西游记 ("Viaxe ao oeste")
Gonçalo Coelho

**Gonçalo Coelho**, *floruit* 1501–04, foi un explorador e navegante portugués que pertencía a unha familia destacada do norte de Portugal. Comandou dúas expedicións (1501–02 e 1503–04) que exploraron gran parte da costa do Brasil.

## Traxectoria 
En 1501 Coelho foi enviado nunha expedición para continuar a exploración do Brasil despois da descuberta de Pedro Álvares Cabral. O 10 de maio, partiu de Lisboa como "Capitán Xeral" de tres carabelas. Entre a súa tripulación estaba un florentino residente en Sevilla, Amerigo Vespucci. O 17 de agosto a súa expedición tocou terra fronte á costa brasileira a uns 5° S. A frota continuou cara ao sur, chegando á baía de Guanabara (23° S) o día de Ano Novo de 1502, chamándoa "Río de Xaneiro". Navegaron dous graos máis ao sur (chegando a moderna Cananéia), antes de saír do Brasil o 13 de febreiro de 1502. Se hai que crer o relato de Amerigo Vespucci, a expedición alcanzou a latitude "elevación do Polo Sur 52° S", latitudes da Patagonia actual, chegando a mares e costas *inhóspitos*, antes de volver de volta, pero isto aínda é motivo de polémica. Só unha das tres carabelas volveu a Lisboa, chegando alí o 7 de setembro de 1502.

Coelho partiu de novo de Lisboa o 10 de maio de 1503, esta vez cunha frota de seis veleiros. Vespucci acompañouno unha vez máis, agora como capitán dun dos barcos. Despois de parar nas illas de Cabo Verde, os barcos chegaron a "unha illa no medio do mar" (probablemente Fernando de Noronha), onde o buque insignia chocou contra un arrecife e naufragou o 10 de agosto. Todos os homes foron salvados, sendo cargados no barco de Vespucci. Logo navegaron para o Brasil, chegando alí en novembro nunha baía que chamaron "Todos os Santos" (hoxe baía de Todos os Santos). Despois de esperar aquí en balde ao resto da frota, navegaron cara ao sur cara a outra baía, onde permaneceron cinco meses, construíndo un forte e cargando leña. Deixaron 24 homes no forte para cargar máis leña, e navegaron cara a Lisboa, onde chegaron o 28 de xuño de 1504.

## Véxase tamén 
* Gaspar de Lemos

## Notas
Meu (grupo musical)

**Meu** é un grupo galego de post-punk, power pop e indie rock formado no ano 2004 na Coruña.

## Traxectoria 
Despois da separación de Elephant Band, Xoel López pon en marcha Deluxe e o resto da banda crea Meu, un novo proxecto formado por dous exmembros de Elephant Band, Nacho Mora (voz) e Ramón Saleta (batería), ademais de Mikelini Martínez (baixo) e Ricardo Saavedra (guitarra), quen tamén formara parte de Deluxe ata 2003.

En 2004 gravan unha primeira demo que os levaría a contactar co selo independente catalán Rock On Music, co cal gravan en 2005 o seu primeiro longa duración ''What's Up!* nos estudios de gravación Bonham na Coruña. No tema "Lightning Machine" colaboraría tamén Fernando García Vilaboy, o ex-membro de Elephant Band que faltaba.

Co lanzamento do álbum, levan a cabo unha intensa xira que os leva aos escenarios de varios dos principais festivais do Estado: Primavera Sound, Purple Weekend, Festival do Norte, Cultura Quente e Xiriapop entre outros.

A banda medra e pouco a pouco vai acadando unha maior repercusión. Participan nos concertos de Radio 3, no programa *Ipop* de TVE. O videoclip do tema "Wretch, Wash Your Hair" prográmase en varios espazos da TVG, ademais de achegarse a Portugal para realizar unha xira polo país veciño.

Prodúcese a saída amistosa de Ramón Saleta da batería e Alberto Dopico pasa a formar parte de Meu. Coa súa incorporación, a banda comeza a preparar o que sería o seu segundo álbum *Did You Hear?*, que gravarían en 2007 en Madrid, baixo o mesmo selo que publicou o seu primeiro traballo: Rock On Music. A gravación realízase nos estudios Audiomatic da man de José María Rosillo en tarefas de produción.

No seu segundo traballo Meu pasa do son máis cru de *What's Up!* a un son máis elaborado e con máis arranxos. É o momento no que o quinto membro de Meu, Alejandro González, entra na banda para ocuparse dos teclados.

Ademais da xira de presentación do novo disco, a banda toca en directo no programa *Banda Curta* de TVG.

A pesar do bo momento da banda, problemas externos a Meu provocan un paro en 2009, cando estaban preparando temas para o seu terceiro traballo.

En 2023 a banda retoma a súa actividade coa súa participación no festival Noites do Porto. Prepárase o seu terceiro disco e novas actuacións.

Durante 2024 participan en festivais como o Surfing de Lérez, Noroeste Pop Rock, Felicia Pop Festival ou Feito a Man e rematan de preparar o seu terceiro álbum, *Thank You For Holding*, que se edita en xaneiro de 2026.

## Discografía 
* *What's Up!* (Rock On Music, 2005)
* *Did You Hear?'' (Rock On Music, 2007)
* Thank You For Holding (Chesapik, 2026)

## Notas
Castelo de Kumamoto

O **castelo de Kumamoto** (熊本城, *Kumamoto-jō*) é un castelo situado en Kumamoto, na prefectura de Kumamoto no Xapón. É un castelo grande e extremadamente ben fortificado. O donjon (parte central do castelo) foi parcialmente renovado en 1960 pero as vigas de madeira máis antigas conserváronse. É considerado como un dos tres castelos máis bonitos no Xapón, xunto co castelo de Himeji e o castelo de Matsumoto. Trece estruturas do conxunto do castelo foron designadas «bens culturais importantes».

## Historia 
A historia do castelo de Kumamoto remóntase ao ano 1467 cando Ideta Hidenobu edificou as fortificacións. Estas fortificacións foron desenvolvidas en 1496 por Kanokogi Chikakazu. No ano 1588, Katō Kiyomasa foi transferido ao castelo de Kumamoto. Entre 1601 e 1607, agrandouse considerabelmente o castelo, sendo transformado nun enorme complexo con 49 *yagura* (torres). A torre do castelo, máis pequena, construída algún tempo despois do donjon, tiña varias instalacións, entre as cales un pozo e unha cociña. O palacio Honmaru Goten foi acabado en 1610. O conxunto do castelo medía aproximadamente 1,6 km de leste a oeste e 1,2 km de norte a sur. O donjon ten 30,3 m de alto.

O castelo foi asediado en 1877 durante a rebelión de Satsuma e o donjon así como outras partes do castelo foron destruídas polo lume. Trece dos edificios do conxunto foron preservados e foron designados «bens culturais importantes». No ano 1960, o donjon foi reconstruído en formigón. Entre 1998 e 2008, o conxunto do castelo beneficiouse de traballos de restauración durante os cales a maioría das estruturas do século XVII foron reconstruídas.

Os muros de pedra curva, coñecidos co nome de Musha-gaeshi, así como saíntes de madeira, foron concibidos para impedir os atacantes penetrar no castelo. As caídas de pedras servían igualmente de medio de disuasión.

No parque San-no-Maru próximo atópase o Hosokawa Gyobu-tei, a antiga residencia do clan Hosokawa, daimio da provincia de Higo durante o Período Edo. No parque desta casa tradicional de madeira atópase un agradábel xardín xaponés.

O 7 de decembro de 2008 acabouse a renovación a gran escala do palacio interior do daimio. Unha cerimonia pública para celebrar a renovación tivo lugar o 20 de abril de 2008.

O 14 de abril de 2016, por mor dun forte terremoto de magnitude 6.5 na escala Richter, o castelo sufriu danos considerábeis nas súas paredes e teitos.

## Galería 
**Fotografías antigas**
Kumamoto Castle oldphoto 1871-1874.jpg|O castelo nos anos 1871-1874.
Kumamoto Castle oldphoto 1874.jpg|O castelo no ano 1874.
Castle of daimyo in Kumamoto. Before 1902.jpg|O castelo iñantes de 1902.
KumamotoCastle_EdoPeriod_02.JPG|Maqueta do castelo e da cidade durante o período Edo.
**Aspecto exterior actual**
Kumamoto Castle 13s5s3200.jpg|Vista do castelo de Kumamoto.
Kumamoto Castle 02n3200.jpg|A muralla.
Kumamoto Castle 06s5s4272.jpg|
Kumamoto_City_Tram_Oct_7_2012.JPG|
2016 Kumamoto earthquake Kumamoto Castle Inui Turret.JPG|Danos provocados polos sismos de 2016 en Kumamoto.

## Notas
Cristóvão Jacques

**Cristóvão Jaques**, tamén coñecido como **Cristóvão Valjaques**, nado c. 1480 no Algarve, Reino de Portugal e finado despois de 1530, foi un nobre, explorador e navegante portugués de orixe aragonesa. Era fillo ilexítimo de Pero Jacques, lexitimado por Xoán II (1481–1495) e posteriormente feito nobre pola Casa Real de Manuel I (1495–1521). Casou cunha filla de Francisco Portocarreiro, coa que tivo tres fillos.

## Traxectoria 
En 1503 chegou por primeira vez á costa do Brasil na frota comandada por Gonçalo Coelho.

En 1516, ao mando de dúas carabelas, encargouse de patrullar a costa do Brasil co fin de desalentar as incursións dos piratas franceses. En novembro dese ano desembarcou nunha gran baía, á que chamou Baía de Todos os Santos. No río da Prata loitou e encarcerou a moitos franceses. Viaxou arriba e abaixo pola costa ata 1519.

O 21 de xullo de 1521 embarcou desde a desembocadura do río Texo cara ao Brasil, fundou un posto avanzado en Itamaracá, Pernambuco, un dos portos máis populares da costa brasileira, onde había moita madeira do Brasil ( *Caesalpinia echinata* ) e tiña frecuentes contactos entre indíxenas e europeos, antes de ir cara ao sur ata o río da Prata e entrar no río Paraná durante unhas 23 leguas (uns 140 km) ata preto da actual cidade de Rosario por primeira vez.

Finalmente, en 1526, foi nomeado, polo rei Xoán III, gobernador de todas as partes do Brasil, en substitución de Pero Capico en Pernambuco, e volveu de novo ao mando dun barco e cinco carabelas, tendo innumerables batallas cos piratas franceses. En 1527 capturou tres galeóns franceses en Recôncavo, Baía. Pero a crueldade que exerceu cara aos prisioneiros causoulle problemas importantes con Xoán III (1521–1557).

Ao regresar a Portugal, fixo unha oferta ao rei, na que Jacques levaría mil colonos, pola súa conta, para comezar a ocupación permanente das novas terras no Brasil, pero nada saíu da proposta.

Os rexistros mostran que, só catro anos despois da chegada dos portugueses a Brasil, os franceses percorreron as costas do río Paraguaçu, tratando cos nativos. Non obstante, o descubrimento oficial do río atribúese a Cristóvão Jacques, comandante da expedición en 1526. Tres ríos desembocan na baía de Todos os Santos: o Jaguaripe , o Subaé e o Paraguaçu.

Nunha carta de Vicente do Salvador, consta que Christóvão Jacques atopou unha illa (xa controlada polos franceses), no curso inferior do río Paraguaçu dous barcos que comerciaban cos indios, e foron afundidos. No lugar existiría unha vila denominada posteriormente aldea de Nossa Senhora do Rosário da Cachoeira, a principios do século XVII parcela de Gaspar Dias Adorno, ideal para a expansión interior da capitanía.

## Notas
Tempada 1931/32 do Deportivo da Coruña

Durante a **tempada 1931/32** o **Deportivo da Coruña** competiu na Segunda División e no Campionato de Galicia, acadando un sexto e un segundo posto respectivamente.

## Persoal 
### Corpo técnico 
### Xogadores 
## Clasificacións 
### Campionato de Galicia 
### Segunda División 
## Partidos 
### Pretempada e amigables 
### Campionato de Galicia 
### Segunda División 
### Copa da República 
## Notas
Enrique Barreiro

O nome **Enrique Barreiro** pode referirse a:
***Enrique Barreiro Vázquez** (Castronuño, Valladolid, 1899 - Sanxenxo 1984), director de cine e fotógrafo galego. 
***Enrique Barreiro Sánchez** (Friol 1990), político galego do PPdG, deputado por Lugo no Parlamento de Galicia.
Lidia Semenova

**Lidia Kostjantinivna Semenova**, nada en Kíiv o 22 de novembro de 1951 e finada o 4 de xullo de 2025, foi unha xadrecista ucraína, Gran Mestra Feminina dende 1982.

## Traxectoria 
En 1978 gañou o Campionato Soviético de Xadrez Feminino. En 1982 quedou en segundo lugar no Interzonal de Bad Kissingen, en que Nona Gaprindashvili logrou a vitoria. En 1983 venceu en cuartos de final a Margareta Mureşan (5½–4½) en Bad Kissingen e a Nana Ioseliani (5½–4½) en semifinais en Sochi. En 1984 caeu ante Irina Levitina (5–7), polo que ficou fóra do Mundial Feminino de Xadrez.

Semenova logrou tres medallas de ouro nas Olimpíadas de Xadrez Feminino de Tesalónica de 1984, entre elas a medalla por equipos e a individual no taboleiro 4.

En 1986 empatou no 4º–5º lugar no Torneo de Candidatas en Malmö, no que Elena Akhmilovskaia logrou a vitoria. En 1987 empatou no 3º–4º posto no Interzonal de Tuzla, que gañou Nana Ioseliani, e foi eliminada por Agnieszka Brustman (1–4). En 1993 empatou de 12º–18º no Interzonal de Iacarta e en 1995 de 10–16º no de Chișinău. Nos dous torneos Ketevan Arakhamia alzouse coa vitoria.

## Notas
Biosurfactante

Os **biosurfactantes** son surfactantes biolóxicos e o termo úsase máis comunmente para os de orixe microbiana. Algúns son de interese comercial. 

## Clasificación 
Os biosurfactantes adoitan clasificarse pola súa estrutura molecular. Como os surfactantes sintéticos, están compostos dun residuo hidrófilo constituído por aminoácidos, péptidos, (poli)sacáridos ou azucres alcohois, e un residuo hidrófobo que consiste en ácidos graxos. As clases importantes de biosurfactantes son glicolípidos, lipopéptidos e lipoproteínas, xunto con surfactantes poliméricos e surfactantes particulados.

## Exemplos 
[miniatura|300px|A [fosfatidilcolina, compoñente da lecitina, é un surfactante biolóxico ubicuo. Móstrase en  – colina e o grupo fosfato;  – glicerol;  – ácido graxo monoinsaturado;  – ácido graxo saturado.]]
Exemplos de biosurfactantes comúns son:
* Sales biliares. Son mesturas de compostos formadores de micelas que encapsulan a graxa da comida, permitindo a súa absorción no intestino delgado.
* Lecitina, que se pode obter das fabas de soia ou da xema de ovo, e que é un ingrediente común nos alimentos.
* Ramnolípidos, producidos por algunhas especies de bacterias do xénero *Pseudomonas*, como *Pseudomonas aeruginosa*.
* Soforolípidos, producidos por varios lévedos non patóxenos.
* Emulsán. Producido por *Acinetobacter calcoaceticus*.

Os biosurfactantes microbianos obtéñense engadindo líquidos inmiscibles no medio de crecemento. Ademais, os biosurfactantes poden modificar a superficie celular de bacterias que biodegradan hidrocarburos, que poden tamén incrementar a biodegradabilidade destes contaminantes para as células. Estes compostos poden utilizarse tamén na recuperación asistida de petróleo e pode considerarse o seu uso para outras posibles aplicacións en protección ambiental.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Production and Characterization of Biosurfactants Using Bacteria Isolated from Acidic Hot Springs
Arabitol

O **arabitol** ou **arabinitol** é un azucre-alcohol. Pode formarse pola redución da arabinosa ou da lixosa. Algúns tests de ácidos orgánicos serven para comprobar a presenza de D-arabitol, que pode indicar un sobrecrecemento de microbios intestinais como *Candida albicans* ou outras especies de lévedos/fungos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas