Concello de Oza

**Santa María de Oza**, chamado abreviadamente **Oza**, foi un concello da provincia da Coruña, desaparecido en 1912 trala súa anexión ó concello da Coruña. Ó concello de Oza pertencían as parroquias de Visma, San Cristovo das Viñas, Elviña e Oza. Limitaba polo norte co océano Atlántico e co concello da Coruña; polo oeste e o suroeste co concello de Arteixo; polo sur co concello de Culleredo; e polo leste coa ría do Burgo que o separaba do concello de Oleiros.

## Historia 
miniatura|dereita|Casa do antigo concello de Oza.
miniatura|dereita|Representación do selo do antigo concello.

No século XIX, coa creación dos concellos constitucionais, foi formado o concello de Santa María de Oza, conformado pola parroquia do mesmo nome e as de San Cristovo das Viñas, San Pedro de Visma e San Vicenzo de Elviña.

Xa de antes, o núcleo histórico de Oza atopábase na costa da súa parroquia, arredor da Capela de Santa María de Oza (templo parroquial ata ese mesmo século) e ó pé da praia de Oza, máis tarde coñecida como praia de Lazareto (destruída, e que non se debe confundir coa nova praia de Oza construída en 1994), na área situada entre Casabranca, A Pasaxe e a batería de Oza. Porén, co paso do tempo Monelos foise convertendo no núcleo máis poboado, dado que era atravesado pola principal estrada de saída da Coruña. Este feito provocou que unha vez creado o concello, a casa consistorial rematase sendo establecida en Monelos e non en Oza, arredor de 1860.

O concello de Oza ten unha historia un tanto convulsa, desde o punto de vista político. En 1884, tras unha inspección fiscal, o Goberno Civil suspende as actividades do concello por irregularidades. Alén diso, tamén se decretou a retirada de tódolos documentos do concello co obxectivo de efectuar unha investigación da que non se coñece o resultado. O que en principio ía ser só un paro temporal prolongouse no tempo, provocando que a corporación municipal non puidese recadar impostos e en consecuencia o endebedamento do concello dous anos despois acadaba unha suma de máis de 50.000 pesetas, das cales 28.283 pesetas se lle debían á Facenda en concepto de contribución territorial.

En 1907, trasladouse a casa do concello á Moura, xerando descontento entre os veciños. Aproveitando o descontento, os industriais coruñeses promoveron unha solicitude de anexión da parroquia de Oza ó concello da Coruña, acadando un gran número de sinaturas, mais finalmente a operación foi desautorizada dende Madrid por ser Oza a única parroquia do concello que xeraba ingresos. As protestas provocaron que o concello movese a súa sede a unha casa alugada no Corgo, a cal aínda se conserva en ruínas. Tamén nese mesmo ano, o novo párroco Enrique Martínez Esparís pide a anexión da parroquia de Oza á Coruña.

No ano 1909, a falta de espazo impide o crecemento da Coruña e o movemento a favor da anexión pide a súa execución. O concello herculino solicita información ó de Vigo, que anos antes anexionara o antigo concello de Bouzas, co fin de coñece-lo procedemento. Tamén Juan Fernández Latorre, naquela altura deputado nas cortes e gran partidario da anexión, procura apoios no goberno e no senado español en Madrid co obxectivo de logra-la anexión, alén de emprega-lo seu xornal como medio de propaganda a favor da mesma.

## Demografía 
|}

## Lugares de Oza 
[miniatura|250px|Mapa do [século XIX no que se pode observar a situación do núcleo primitivo de Oza, ademais doutros lugares do concello.]]
[miniatura|250px|Mapa da [provincia da Coruña de 1865 no que aparece o concello de Oza.]]
[miniatura|Plano da Coruña coa anexión do concello de Oza no cal se representan os límites entre ámbolos concellos, [1912.]]
miniatura|Fronteira entre ámbolos concellos no lugar de San Roque de Fóra.
Segundo a *Geografía General del Reino de Galicia*, da que Carré Aldao elaborou a parte correspondente á provincia da Coruña, contaba cos seguintes lugares:

Segundo o *Diccionario* de Madoz, contaba cos seguintes lugares:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *"Na lembranza de Oza"*, documental acerca do antigo concello de Oza e a perda do seu patrimonio natural e sociocultural despois da anexión ao concello da Coruña.
* Monografía sobre Oza e o proceso de anexión ao concello da Coruña.