open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Homo faber

En filosofía, a noción de **Homo faber** fai referencia ao ser humano en tanto que ser susceptíbel de fabricar útiles.

Esta noción é especialmente abordada por Henri Bergson, filósofo evolucionista francés: « En definitiva, a intelixencia, observada no que parece ser o paso orixinal, é a facultade de fabricar obxectos artificiais, en particular útiles para facer útiles, e variar indefinidamente a fabricación ».

Benjamin Franklin tamén enunciou que « O home é un animal fabricante de útiles » (a *toolmaking* animal).

Isto que permite distinguir ao ser humano, o denominado *Homo sapiens* en bioloxía, do resto do reino animal non é, sen dúbida, de orde biolóxica. Rir, consciencia, linguaxe, cultura ?... Finalmente, evócase en xeral un elemento que apunta ao seu intelecto: o *Homo sapiens* manifesta a súa sabedoría, a súa intelixencia, na medida en que é quen de modificar o mundo que o rodea. Por ela, manexa o útil e transforma o seu contorno, modelándoo co seu pensamento e a súa man.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Homo sapiens
Apatía (filosofía)

A **apatía** (do grego *apátheia*, απάθεια), ou **impasibilidade**, é a virtude por excelencia dos estoicos e consiste na ausencia de paixóns (*páthos*).

Está estreitamente ligada ao concepto de providencia: xa que o estoico sabe que todo é como debe ser, el non se exalta nin se abate, firmemente convencido de que calquera suceso, aínda desagradábel, tende cara ao ben.

Resúmeo de xeito excelente o poeta romano Horacio:

Rebus angustis animosus atquefortis appare; sapienter idemcontrahes vento nimium secundoturgida vela(Quinto Horacio Flacco, Carmina, oda X)

É dicir: *Nos sucesos desfavorábeis mostra un ánimo forte; do mesmo modo recolle sabiamente as velas inchadas polo vento demasiado favorábel*.

Nesas afirmacións nótase como o concepto de *apatía* se amplía dentro da cultura ecléctica romana, ata asumir posicións epicúreas como a *aurea mediocritas*.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Aurea mediocritas
*Estoicismo
*Ataraxia
Örebro

**Örebro** é unha cidade situada no centro de Suecia. A cidade ten unha poboación de 98.237 habitantes (2005), 128.689 cos arrabaldes. A cidade é a capital do condado de Örebro, cunha poboación de 274.000 habitantes. Örebro atópase a uns 200&nbsp;km de Estocolmo e 300 das cidades de Gotemburgo e Oslo.

A cidade de Örebro recibiu o carácter oficial de cidade en 1404, sendo capital da antiga provincia de Närke.

## Datos de interese 
A cidade vella de Örebro Wadköping atópase nas beiras do río Svartån. Nela pódense observar casas dos séculos século XVIII e XIX, e unha gran variedade de museos e exposicións.

A torre da auga de Örebro (1958, coñecida como Svampen (O Boleto) é un destino moi popular na cidade, grazas ós seus 50 metros de altura que a converteron nun miradoiro da cidade.

A universidade de Örebro é unha das universidades máis modernas de Suecia. Actualmente ten uns 14.000 estudantes e 1.300 mestres.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Örebro - Sitio oficial da cidade.
Freeman Dyson

**Freeman John Dyson**, nado o 15 de decembro de 1923 Crowthorne, Berkshire, Inglaterra e finado en Princeton, Nova Jersey, o 28 de febreiro de 2020, foi un físico e matemático inglés e estadounidense.

## Traxectoria 
Traballou para o British Bomber Command durante a segunda guerra mundial. Unha vez finalizada, trasladouse a Princeton (EUA) e nacionalizouse estadounidense.

Nos anos que seguiron á guerra, Dyson demostrou a equivalencia das formulacións da electrodinámica cuántica de Richard Feynman coas desenvolvidas por Julian Schwinger e Sin-Itiro Tomonaga.

Entre 1957-1961, traballou no Proxecto Orion que pretendía o voo espacial usando a propulsión nuclear. Chegou a construírse un prototipo, pero a Declaración para o Uso Pacífico do Espazo da ONU prohibiu calquera tipo de explosión nuclear na atmosfera e máis aló, o que provocou o abandono do proxecto.

Dyson teorizou sobre a posibilidade de que unha sociedade avanzada podería rodear por completo unha estrela para maximizar a captura da enerxía que emite, mediante nubes de asteroides, o que se denominou Esfera de Dyson.

Tamén propuxo a Árbore de Dyson, unha planta deseñada xeneticamente para medrar nun cometa. O interior dos cometas (ou o da propia árbore) podería encherse cunha atmosfera respirable e así poderían adaptarse hábitats para a humanidade noutros sistemas solares.

Desde 2003 Dyson foi presidente do Space Studies Institute, a organización fundada por Gerard K. O'Neill.

Foi premiado coa Medalla Max Planck en 1969 e en 2000 co Premio Templeton para o Progreso na Relixión.

## Obras 
* *Origins of Life*, Cambridge University Press (1986). ISBN 978-84-8323-097-8

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Heretical thoughts about science and society, ensaio de Freeman Dyson [8.7.2007]
Chen Ning Yang

**Chen Nin Franklin Yang**, nado en Hefei o 22 de setembro de 1922 e finado en Beijing o 18 de outubro de 2025, foi un físico chinés-estadounidense que traballou na mecánica estatística e os principios de simetría.

Aos 35 anos recibiu, xunto a Tsung-Dao Lee, o premio Nobel de Física pola súa teoría de que as interaccións débiles entre partículas elementais non tiñan paridade simétrica. Isto foi máis tarde verificado experimentalmene por Chien-Shiung Wu.

Yang é tamén recoñecido pola súa colaboración con Robert Mills para desenvolver unha teoría de gauge dunha nova clase. Esas teorías de Yang-Mills son agora unha parte fundamental do Modelo Estándar para física de partículas.

## Traxectoria 
Realizou os seus estudos en Pequín e Kamming. Recibiu o seu título da Universidade Nacional Asociada do Suroeste en Kamming en 1942. Dous anos despois estudou para máster na Universidade Tsinghua tamén en Kamming. Recibiu o seu título de doutor en Física en 1948 na Universidade de Chicago e permaneceu un ano como axudante de Enrico Fermi. En 1949 mudouse ó Instituto de Estudos Avanzados en Princeton e en 1965 á Universidade de Stony Brook.

Foi nomeado membro da Sociedade Americana de Física e da Academia Sínica e recibiu un doutoramento honorífico da Universidade de Princeton en 1958.

Casou en 1950 con Chih-li Tuh e tivo dous fillos e unha filla.

En 1999 retirouse da Universidade de Stony Brook para volver á Universidade de Tsinghua. A súa esposa morreu en 2003 e Yang, á idade de 82 anos, comprometeuse cunha moza física de 28 anos chamada Weng Fan con quen casou en 2005. Desde entón ten recibido moitas críticas da prensa chinesa.

## Notas
Roucos, A Pena, Cenlle

**Roucos** é un lugar da parroquia da Pena no concello ourensán de Cenlle, na comarca do Ribeiro. Segundo o IGE a súa poboación no ano 2010 era de 32 persoas (17 mulleres e 15 homes). A poboación a principios do século XXI era de 25 veciños censados; en 1935 tiña 148 veciños.

Na antigüidade a xurisdición de Roucos pertencía ao conde de Ribadavia.

## Lugares e parroquias
### Lugares da Pena
### Parroquias de Cenlle
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cenlle
Astigmatismo

O **astigmatismo** (do grego *ἀ-*, 'sen', e *στιγμή*, 'punto'), en oftalmoloxía, é unha ametropia que xeralmente provén dun problema na curvatura da córnea, o que impide o enfoque claro dos obxectos que se atopan próximos ou afastados.

A córnea, que é redonda, sofre un achatamento nos seus polos, o cal produce distintos radios de curvatura no eixe do ollo, polo tanto cando a luz chega ao ollo, especificamente na córnea, a imaxe que se obtén é pouco nítida e distorsionada. No astigmatismo, a magnitude do erro de enfoque é diferente segundo o eixe do meridiano de fixación, isto fai que os obxectos se vexan distorsionados.
Illas Lobeiras

As **illas Lobeiras** son un pequeno arquipélago galego pertencente á provincia da Coruña, en fronte da costa de Carnota, en plena ría de Corcubión. Está formado por dous grupos de illas separadas entre elas por un quilómetro e medio.

## Xeografía 
O grupo coas maiores illas é o chamado Lobeira Grande, o outro é Lobeira Chica. A maior das illas do grupo da Lobeira Grande (3 hectáreas de superficie) estivo habitada por fareiros; aínda hoxe consérvase o faro, pero automatizado. O total do arquipélago non excede as 7 hectáreas de superficie.

## Etimoloxía 
A orixe do nome destas illas non está moi claro. Por unha banda crese que en épocas anteriores estivesen habitadas por lobos mariños. Mentres que por outra banda, os mariñeiros consideraban estas illas un perigo para a navegación, esperaban agachadas como un lobo a que un barco chocase contra elas.

## Faro 
A chamada Lobeira Grande, na cal se conserva o faro automatizado, estivo habitada por fareiros. O primeiro faro data do 1906, sendo un faro de 4ª orde. O edificio incluía a vivenda do fareiro, un almacén de alimentos e mercadorías e unha oficina para o enxeñeiro do faro. Todo este grupo de illas foi escenario dunha morea de naufraxios, e sufriron tamén a principios de 1900 un forte temporal que deixou illada a familia de quen manexaba o faro, entón activo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* *Prestige*
Henrique IV

*Henrique IV de Baviera, Henrique II como Emperador do Sacro Imperio Romano.
*Henrique IV de Castela (1425-1474)
*Henrique IV de Francia
*Henrique IV de Inglaterra
*Henrique IV do Sacro Imperio Romano Xermánico 
**Henry IV*, obra de William Shakespeare
Henrique IV de Castela

**Henrique IV**, nado en Valladolid o 25 de xaneiro de 1425 e finado en Madrid o 11 de decembro de 1474, foi rei de Castela e de León entre 1454 e 1474, coñecido vulgarmente como *Henrique o Impotente*.
miniatura|250px|Henrique IV de Castela e León

## Traxectoria 
Fillo de Xoán II de Castela e de María de Aragón, e medio irmán de Isabel a Católica, naceu na desaparecida *Casa das Aldabas* da rúa Teresa Gil de Valladolid.

Á idade de 15 anos casa coa infanta Branca de Navarra, filla de Branca I de Navarra e de Xoán II de Aragón, da cal non tivo descendencia. En 1453, e segundo se conta despois de comprobar que Henrique IV non tivera ningunha relación coa súa esposa, o Papa Nicolao V anulou o matrimonio.

En 1455 casou en segundas nupcias con Xoana de Portugal. Da unión naceu unha filla, Xoana, lexítima herdeira ao trono, mais a ambición da irmá do rei Isabel polo poder fixo que fora acusada de ser filla ilexítima de Xoana de Portugal con Beltrán de la Cueva; de aí o alcume de Xoana *a Beltranexa*.
Na súa época chamábanlle Henrique "O Impotente", por non consumar, supostamente, os seus matrimonios, mais hoxe en día hai quen opina que isto se debía á súa homosexualidade, e que mantiña relacións cos seus favoritos homes sen ningunha dificultade.

160px|miniatura|esquerda|Henrique IV
Henrique IV no seu reinado quixo restabelecer a paz entre a monarquía e os nobres, relación que seu pai deixara ben revolta. Perdooulles aos nobres, pediulles o seu regreso e entregoulles as terras e todos os bens que foran confiscados. A pesar de todas estas melloras, lonxe de agradecer o xesto, os levantamentos da nobreza foron constantes, segundo eles debido ao poder e ao desastre económico ao que os conducía o rei.

Asediado polas revoltas e as exixencias dos nobres, Henrique IV tivo que asinar un tratado polo que nomeaba o seu irmán Afonso lexítimo herdeiro. Tras a morte deste en accidente, Henrique asina coa súa media irmá Isabel o Tratado dos Touros de Guisando, segundo o cal a nomea herdeira, deixando a súa filla Xoana fóra da sucesión, a cambio dalgunhas cuestións, entre as cales está que Isabel non casaría sen a aprobación do rei.

En 1469, o rei, ante o matrimonio secreto entre a súa irmá Isabel e Fernando de Aragón, celebrado en Valladolid, considerou violado o tratado e proclamou a súa filla Xoana como herdeira ao trono, xurando publicamente que era filla lexítima. Á súa morte, acaecida en 1474, comezou unha guerra civil entre os partidarios de Isabel e os de Xoana *a Beltranexa*, que se decidiu o 1 de marzo de 1475 na batalla de Toro. En 1479 terminou a guerra quedando Isabel I como raíña de Castela.

Henrique IV xace enterrado no panteón real do Mosteiro de Guadalupe.
Teosofía

A **teosofía** (do grego *theosophia*, de *theos*, divino, e *sophia*, sabedoría) é unha doutrina que mantén que todas as relixións son proxeccións e tentativas do home por coñecer *"o Divino"* e que, en consecuencia, cada relixión posúe unha parte da verdade.

## Características 
A teosofía foi fundada polos pensadores da Antigüidade. A orixe do termo atópase nos filósofos de Alexandría, os philalèthes (do grego *phil*, que ama, e *aletheia*, verdade). A palabra teosofía data do século III e débese a Ammonios Saccas e os seus discípulos, que fundaron o sistema teosófico ecléctico. O método consiste, por unha banda, en coñecer a experiencia do divino pola éxtase espiritual e a intuición directa, e por outra en razoar por analoxías. Por este motivo chamábase aos discípulos de Ammonios Saccas *"os analoxistas"*, por mor do seu hábito de interpretar as lendas, mitos e narracións sacras segundo unha lóxica de analoxía e de correspondencia.

O *Concise Oxford Dictionary* describe a teosofía como unha das varias filosofías que profesan alcanzar o coñecemento de Deus a través do éxtase espiritual, da intuición directa ou de relacións individuais especiais, en particular un movemento moderno que segue as ensinanzas hinduístas e budistas e que busca a fraternidade universal.

Os seguidores da teosofía manteñen que hai un corpo de verdade que constitúe a base de todas as relixións. A teosofía, afirman, representa unha visión moderna do "Sanatana Dharma" (a *"Eterna Verdade"*) como a correcta relixión do home. A Teosofía Cristiá é o coñecemento de Deus e de Xesús obtido a través da intuición directa da esencia Divina.

## Sociedade teosófica 
O termo *teosofía* corresponde tamén a un sistema de crenzas moderno, que foi utilizado por Helena Petrovna Blavatsky para definir tematicamente a súa propia doutrina. Con Henry Steel Olcott e William Quan Judge fundou a Société théosophique (Sociedade teosófica) en 1875. Esta organización espiritualista está emparentada con outros movementos iniciáticos cos cales ten trenzados numerosos lazos ata hoxe (Masonería, Rosa-Cruz, Martinismo).

Os cinco símbolos máis destacados no selo da Sociedade Teosófica son a Estrela de David, o Ankh, a esvástica, o Ouroboros e o Aum. Arredor está escrito o lema *"Non hai maior relixión que a verdade"*.
Benzedrina

**Benzedrina**  é o nome comercial da variante racémica da anfetamina (dl-anfetamina). Foi rexistrada baixo esta marca nos Estados Unidos pola empresa farmacéutica Smith, Kline and French na forma de inhaladores, no ano  1928. Benzedrina empregouse amplamente para a cavidade nasal e bronquial xunto con outros estimulantes producidos máis tarde como a dexedrina  (d-anfetamina) e metanfetamina.

Os primeiros usuarios dos inhaladores de benzedrina descubriron  que tiña un efecto eufórico estimulante, acontecendo que este foi dos primeiros estimulantes sintéticos amplamente empregados para uso recreativo (non médico).

## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Dexedrina
*Anfetamina
José Fondevila García

**José Fondevila García**, nado en Bermés (Lalín) o 22 de xuño de 1884 e finado en Cholula (México) o 19 de decembro de 1973, foi un político e sindicalista galego.

## Traxectoria 
Nado na parroquia de Bermés, aos 17 anos emigrou a Buenos Aires onde se iniciou na actividade sindical. Percorreu varios países americanos: Brasil, Chile, Perú, Estados Unidos, México, participando en diversas loitas laborais. Rematou o seu periplo en Nova York, onde se estableceu como mecánico.

### II República española 
Cando se proclamou a II República regresou a Lalín, converténdose rapidamente no líder do movemento obreiro dezao, moi desenvolvido pola presenza dos carrilanos que construían a liña Ourense-Santiago. Vinculado á Sociedade obreira de Donsión (UGT), afiliouse ao PSOE en 1936. Aos poucos días da golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 un grupo de falanxistas intentaron apresalo, pero Fondevila logrou fuxir, aínda que ferido. Agochouse ata lograr pasar a Portugal, onde embarcou para Francia e de alí pasou ao territorio da República. Nomeado Comisario de guerra, participa na batalla de Brunete e na toma de Teruel.

### Exilio 
Tras pasar a fronteira francesa en 1939 foi internado nun campo de concentración. Disfrazado, regresou clandestinamente a Lalín en 1942, confiando nunha presunta amnistía. Ao ver a situación, decidiu coller o camiño do exilio por Portugal. Logrou embarcar para México en outubro. Alí intentou gañarse a vida como mecánico, con algúns intentos en Estados Unidos para presentar un “lanza bombas” da súa invención ao exército norteamericano.

Tras varios anos de internamento no Hospital, morreu en Cholula (México) en 1973.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Tartu

**Tartu** é a segunda maior cidade de Estonia e capital do condado de Tartu. A cidade de Tartu ten unha poboación de 93.124 habitantes (2017) e unha superficie de 38,8&nbsp;km². É a segunda cidade máis poboada do país, por detrás da capital Talín, e a oitava máis poboada no conxunto dos países bálticos.

O desenvolvemento de Tartu estivo ligado á propia historia do sur de Estonia. A primeira mención data de 1030 e fai referencia a «Iúriev», unha fortaleza controlada pola Rus de Kíiv. Nas cruzadas bálticas de comezos do século XIII, dita fortaleza foi capturada polos Irmáns Livonios, renomeada «Dorpat» e convertida na capital do bispado de Dorpat (1224-1558). Posteriormente estivo baixo control da República das Dúas Nacións, o imperio sueco e o Imperio ruso, até que Estonia proclamou a súa independencia en 1919 e impuxo o topónimo actual.

Tartu considérase a capital cultural e intelectual do país, ó posuír a universidade máis antiga e prestixiosa do país, a Universidade de Tartu, fundada en 1632 por Gustavo II Adolfo de Suecia e principal academia do país. Desde a década de 1960 até a súa morte en 1993 foi catedrático desta universidade o semiólogo Iurii Lotman, cofundador da Escola Tartu-Moscova.
Durante o nacionalismo romántico, os intelectuais estonianos organizaron a primeira edición do Festival da Canción de Estonia —actualmente en Tallin— e a primeira representación teatral en lingua estoniana. Hoxe en día a cidade acolle o Ministerio de Educación e Investigación, a Corte Suprema, o Museo Nacional de Estonia, o Museo da Literatura de Estonia e o observatorio de Tartu. O termo en latín é «Tarbatum».

Tamén ten outros nomes históricos noutras linguas. O máis estendido é o xermano «Dorpat», unha variante do latín actualmente en desuso pero que foi oficial desde 1224 até 1721. En tempos do Imperio ruso utilizouse o topónimo «Derpt» (Дерпт, 1721-1893) e «Iuriev» (Юрьев, 1893-1918), este último recoñecido na primeira mención escrita da vila.

## Poboación 
Segundo o censo da *European Statistical Office* no ano 2005, a poboación de Tartu estaba composta por:
* estonianos 80,1 %;
* rusos 15,8 %;
* ucraínos 1,2 %;
* finlandeses 1,1 %;
* Outros 1,8 %.

## Cidades irmás 
* 20px Bærum, Noruega
* 20px Deventer, Países Baixos
* 20px Ferrara, Italia
* 20px Fredriksberg, Dinamarca
* 20px Hafnarfjörður, Islandia
* 20px Hämeenlinna, Finlandia
* 20px Kaunas, Lituania
* 20px Lüneburg, Alemaña
* 20px Pskov, Rusia
* 20px Riga, Letonia
* 20px Salisbury, Estados Unidos
* 20px Tampere, Finlandia
* 20px Turku, Finlandia
* 20px Uppsala, Suecia
* 20px Veszprém, Hungría
* 20px Zutphen, Países Baixos

## Galería de imaxes 

Puitelamu Tartus Oa 1.jpg|
Tartu Ülikooli peahoone 2012.jpg
Tartu Peetri kirik 2012.jpg|
Tartu Raekoda 2012.jpg|
Tartu Raekoja plats 6, 8 ja 10.jpg|
Tartu Raekoja plats 18 ja 20.jpg|
Tartu Toomkiriku varemed 2012.jpg|
Raudteetööliste elamu Tartus Vaksali 4.jpg|

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ponte de pedra de Tartu
* Casa do Concello de Tartu
* Igrexa de San Xoán de Tartu
* Museo de Arte de Tartu

### Ligazóns externas 
*Páxina oficial de Tartu
José María Fernández Colmeiro

**José María Fernández Colmeiro**, nado en Toxa (Silleda) o 21 de setembro de 1894 e finado en París o 10 de xuño de 1959, foi un médico e político galego.

## Traxectoria 
Aos 18 anos emigrou a Uruguai, onde desempeñou diversos traballos, rematando de farmacéutico. En 1928 graduouse en Medicina na Universidade da República en Montevideo. Nos anos trinta foi representante da Liga contra o Fascismo, o Nacionalsocialismo e as persecucións raciais.

En 1935 foi nomeado agregado cultural da embaixada do Uruguai en Madrid. Traballou co xinecólogo Manuel Varela Radío. En xullo de 1936 enrolouse como médico no exército da República. Pasou a Xibraltar e colaborou na fuxida de republicanos desde Marrocos. Enviou unha serie de artigos para o xornal *El País* de Montevideo baixo o título xeral de “Guerra pola independencia de España” que foron moi difundidos en toda Latinoamérica.

Dende 1938 traballou na Fundación Curie de París, que chegou a dirixir. Foi tamén director do Instituto de Canceroloxía. Laureado co Premio Chevillon da Academia Nacional de París e co título de Científico estranxeiro insigne. Morreu en 1959 cando dirixía o Servizo de roentgenoterapia da Fundación Curie.

## Homenaxe 
No ano 2009 o goberno municipal de Silleda aprobou o cambio de denominación do centro de saúde da capital, que desde entón se coñece como Centro de Saúde Doutor Fernández Colmeiro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* José María Fernández Colmeiro. Su vida y su obra. Conferencia de Alejandro Dussaut, pronuniada o 15 de agosto de 1959 na homenaxe tributado polo Ateneo Pi y Margall, Sección Cultural do Centro Republicano Español. Buenos Aires, 1959.
### Ligazóns externas 
* Ficha en galegos.info

* Ficha na web do Concello de Silleda
Georgia O'Keeffe

dereita|miniatura|230px|Georgia O'Keeffe na época universitaria
'''Georgia O'Keeffe''', nada en Sun Prairie, Wisconsin o 15 de novembro de 1887 e finada en Santa Fe, Novo México o 6 de marzo de 1986, foi unha célebre pintora estadounidense.

## Traxectoria 
Georgia O'Keeffe naceu nunha familia de agricultores. Logo dos primeiros estudos en Wisconsin, no 1905 pasou a estudar a Chicago e en 1907 a Nova York.

No 1908 asistiu na galería de Nova York do seu futuro marido, o fotógrafo Alfred Stieglitz, a unha mostra de acuarelas de Rodin que a impresionaron profundamente.

Nestes anos, Stieglitz organizou diversas mostras de O'Keeffe, introducíndoa nos ambientes da vangarda neoiorquina, nos que se movían moitos modernistas americanos amigos de Stieglitz, como Charles Demuth, Arthur Garfield Dove, Marsden Hartley, John Marin, Paul Strand e Edward Steichen.

As súas creacións dos anos 1910 están caracterizadas por un abstraccionismo lírico, creado con harmoniosas liñas, figuras e cores; estas obras, principalmente series de ilustracións a carbonciño e acuarela, figuran entre as máis innovadoras de toda a arte estadounidense producida no período.

Na década dos anos 1920 abandonou a técnica da acuarela para realizar pinturas ao óleo de grande formato con formas naturalistas e arquitectónicas inspiradas nos edificios de Nova York en primeiro plano, como vistas a través dunha lente.

Estas obras contribuíron ao seu éxito, tanto que, a mediados dos anos 20, era considerada unha das artistas máis importantes de América.

No 1924 O'Keeffe e Stieglitz casaron. A partir do 1929 pasou en Novo México varios meses do ano, pintando algunha das súas creacións máis famosas nas que sintetiza a abstracción con representación de flores e paisaxes típicas da zona, especialmente outeiros desérticos cheos de rochas, cunchas e ósos de animais. Os contornos son ásperos, con sutís transicións tonais de cores, que varían ata transformar o asunto en potentes imaxes abstractas, ás veces transfiguradas en sentido erótico.

Nos anos 30 e 40, O'Keeffe recibiu numerosos encargos e, á vez, gabanzas de moitas universidades.

En 1946 faleceu o seu marido e en 1949 O'Keeffe trasladouse permanentemente a Novo México.

Durante os anos 50 produciu unha serie de pinturas con formas arquitectónicas inspiradas na súa casa de Novo México e unha vasta serie de pinturas de nubes como vistas desde fiestriñas dun aeroplano.

A partir do comezo dos anos 70, unha doenza da vista obrigoulle a diminuír o ritmo do seu traballo.

Faleceu en 1986, á idade de 98 anos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Georgia O'Keeffe no MoMa
A Balsa, Muras

**Santa María da Balsa** é unha parroquia do concello de Muras, na provincia de Lugo. Segundo o IGE, no ano 2019 tiña 86 habitantes (41 homes e 45 mulleres), o que supón un descenso con respecto ao ano 1991, cando tiña 150 (cunha densidade naquel ano de 12 hab./km²). Ten 23 lugares.

## Xeografía 
Limita coas parroquias do Viveiró (concello de Muras), Vilapedre, San Simón da Costa (concello de Vilalba), Montouto (concello de Abadín) e O Cadramón (concello do Valadouro).

Pertence á serra do Xistral, e toda a parroquia está protexida pola Rede Natura como turbeira. Na parte balsega da serra, no lugar de Camposas de Abaixo, nace o río Eume. Este río transcorre, despois de pasar por Montouto, polo límite entre A Balsa e San Simón da Costa e Vilapedre.

## Patrimonio 
miniatura|Porta lateral da igrexa de Santa María da Balsa na que se pode ler "ES YGLESIA DE REFUGIO".
A igrexa parroquial foi construída no século XII e rematada no XIII. Está fabricada con cachotería de granito e cuberta con lousa, é de planta rectangular e consta de pórtico, nave rectangular, capela maior e sancristía na cabeceira. Tanto fachada coma pórtico e capela maior datan do século XVII. A fronte ten a porta principal, con arco alintelado. A espadana elévase sobre a sancristía: é de dous corpos e tres vans e data do século XVIII. Ten unha porta lateral no muro dereito con arco oxival do século XIII visible dende o interior do edificio, pois leva lintel exterior con inscrición *Es iglesia de refugio*. No interior: arco triunfal de medio punto, retablo maior renacentista e retablos laterais barrocos, con tallas.

## Economía 
A economía da parroquia depende en gran parte do sector gandeiro e das pensións de xubilación. Un sector de recente implantación nesta zona é o da produción de enerxía eólica coas empresas Acciona e Norvento, pero non repercute no emprego da poboación local.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Balsa 
### Parroquias de Muras 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Muras

### Ligazóns externas 
* Web sobre a Balsa
Lingua mirandesa

[miniatura|Placa de identificación dunha rúa, en [Genísio, co nome da rúa en  mirandés e en portugués.]]
[miniatura|Placa de información, na [Igrexa de Miranda do Douro, co texto en mirandés.]]

A **lingua mirandesa** ou **mirandés** é unha lingua románica do grupo asturleonés, falada no norte da Península Ibérica. É falada no Portugal nororiental, por unhas quince mil persoas, concretamente na vila e nas aldeas do concello de Miranda do Douro e en tres aldeas máis do concello de Vimioso, nun espazo de 484&nbsp;km², estendéndose a súa influencia por outras aldeas dos concellos de Vimioso, Mogadouro, Macedo de Cavaleiros e Braganza.

## Características 
O mirandés ten unha fonoloxía, morfoloxía e sintaxe distinta, e foi diferenciada polo menos dende a formación de Portugal (século XII). Ten as súas raíces do latín falado no norte da Península Ibérica. É un descendente da antiga lingua leonesa do norte da Iberia, o derradeiro remanente da antiga lingua do Reino de León, e atópase fortemente ligado á lingua leonesa moderna e á lingua asturiana. Porén, estas amálgamas do territorio español non afectaron o mirandés, o cal preserva distintas diferenzas lingüísticas tanto do portugués como do castelán. Tamén mantén unha forte ligazón co léxico dalgúns dialectos rexionais portugueses.

No século XIX, José Leite de Vasconcelos, describiuno como *«a lingua das granxas, do traballo, do fogar e do amor entre os mirandeses*». Dende 1986/87 a lingua ensínase aos estudantes entre os dez e once anos de idade, volvendo así a rexurdir.

Hoxe en día o mirandés retén pouco máis de 5.000 falantes (podéndose elevar o número até os 15.000 se contamos aos que a teñen como segunda lingua) nas aldeas do concello de Miranda do Douro e nalgunhas aldeas orientais no concello de Vimioso, aínda que se pode atopar influencia noutras aldeas do concello de Vimioso e nos Concellos de Mogadouro, Macedo de Cavaleiros e máis Braganza.

As principais diferenzas entre o mirandés (Portugal) e a lingua leonesa e asturiana (España) producíronse pola influencia da lingua dominante da rexión. O mirandés foi influenciado foneticamente e no seu léxico polo portugués, así como o leonés e o asturiano o foron polo castelán. Outra diferenza é que o mirandés e o leonés semellan ser moi conservadores, mentres o asturiano experimentou máis cambios. Estas linguas afírmanse como altamente relacionadas (especialmente o mirandés e o leonés, chamadas incluso co-linguas), sendo sen ningunha dúbida a mesma lingua no pasado.

## As súas variantes dialectais 
Existen tres variantes dialectais da lingua mirandesa:

* O **mirandés fronteirizo**.
* O **mirandés central**.
* O **mirandés sendinês**.

A maioría dos falantes do mirandés tamén falan portugués, e incluso castelán algúns deles. Picote (*Picuote*) é a única aldea basicamente monolingüe en mirandés, espertando o interese baixo novos informes feitos sobre ela nun país que é monolingüe en portugués.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en mirandés
* Casa de la Música Mirandesa
* Domingos Raposo

### Ligazóns externas 
* Lingua e cultura mirandesa (en mirandés e portugués)
Jonathan Davis

**Jonathan Houseman Davis**, nado o 18 de xaneiro de 1971 en Bakersfield (California), é o vocalista da banda estadounidense Korn, considerada unha pioneira do xénero nu metal. A personalidade distintiva de Davis e a música de Korn influíron nunha xeración de músicos e intérpretes que viñeron despois deles.

Davis cofundou Korn en Bakersfield en 1993 tras a disolución de dúas bandas previas, Sexart e L.A.P.D. Liderara Sexart durante os seus anos como asistente de forense e rapidamente gañou notoriedade polas súas intensas e poderosas actuacións en directo con Korn.

Ademais de ser o vocalista do grupo tamén toca a batería e a gaita. Foi o último membro en unirse á banda. Nos comezos da mesma adoitaba levar roupa da marca Adidas nos concertos e primeiros videoclips, chegando a ser unha especie de "marca" do grupo e dos seus fans.

## Notas 
## Bibliografía 
* Buckley, Peter; Ellingham, Mark (2003). Buckley, Peter (ed.). *The Rough Guide to Rock*. 3rd. Vol. Expanded and Completely Revised. London: Rough Guides. ISBN 978-1-843-53105-0

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Blog oficial de Jonathan Davis
Korn (álbum)

**KoЯn** é o álbum de debut do grupo homónimo KoЯn. Destacan nel as dúas guitarras con gran distorsión e con numerosos efectos, unha batería moi seca e característica, un baixo con gran protagonismo e técnica e unhas letras que na súa maioría falan de problemas persoais e sociais que afectaron na vida persoal do seu cantante Jonathan Davis.

## Lista de temas 
All tracks written by Korn, except "Daddy" and "Blind", written by Korn, Dennis Shinn, and Ryan Shuck.

## Véxase tamén
Fraortes

Co nome de **Fraortes** coñécense varios membros da dinastía real meda:

* Fraortes, pai de Deioces, primeiro rei medo.
* Fraortes, rei medo, pai de Ciaxares.
* Fraortes, rebelde en tempos de Darío I, autoproclamado rei de Media.
-550

## Acontecementos 
### Asia 
* O rei Ciro II de Persia conquista o reino dos medos.

### Europa 
* Grecia - Fundación da Liga do Peloponeso, so liderado de Esparta.

### Arte e cultura 
* Iníciase o apoxeo do pintor grego de cerámica de figuras negras, Exekias (até -520).
* O Xinete Rampín, escultura arcaica grega de autor ignoto (data aproximada).
* Kuros de Tenea, estatua grega (hoxe na Gliptoteca de Múnic).

### Ciencia e tecnoloxía 
miniatura|esquerda|175px|Tales de Mileto
* O filósofo grego Tales de Mileto describe o imán e as súas propiedades (data aproximada).

## Nacementos 
* Hecateo de Mileto, xeógrafo grego (m. -475).

## Mortes 
* Astiaxes, rei dos medos.
* Arcesilao II, rei de Cirene desde -560, envelenado.
* Argantonio, rei de Tartessos.

## Outros 
## Véxase tamén 
*

Historia ano a ano
Fraortes, rei medo

**Fraortes**, en antigo iraniano *Fravartish* (𐎳𐎼𐎺𐎼𐎫𐎡𐏁 ), finado en -633, foi, segundo Heródoto, o segundo rei de Media, fillo e sucesor de Deioces.
## Traxectoria
Estendeu o seu dominio por Persia e comezou a conquistar outras nacións de Asia. Gobernou vinte e dous anos (sobre 675-653 a.C.) e morreu en combate contra os asirios. Actualmente pénsase que o seu reinado foi máis longo (duns 50 anos, sobre 675 - 625 a.C.)

É identificado ás veces co líder Kashtariti mencionado nas taboíñas cuneiformes, pero a identificación é incerta.

Á súa morte sucedeuno o seu fillo Ciaxares.
Ciaxares

**Ciaxares**, tamén coñecido como *Uvarkhshattra*, foi o gran reformador e centralizador do poder medo, que aos poucos medrara ao leste do Imperio Asirio. 
## Traxectoria
Rexeitou as invasións escitas, en alianza co novo monarca de Babilonia, Nabopolasar, e ambos emprenderon unha dura campaña contra o Imperio Asirio, que foi destruído rapidamente trala conquista da súa capital, Nínive no -612.

A partir dese momento, Ciaxares consolidou o Imperio Medo como a nova potencia emerxente do Oriente Próximo, reformando o exército medo segundo o modelo asirio e babilónico, e reforzando a administración e o protocolo da corte de Ecbatana, a capital do reino medo. Casou á súa filla con Nabucodonosor II, para quen este último construíu os famosos Xardíns Colgantes, e emprendeu unha actividade expansiva cara Anatolia, chocando co reino de Lidia, co que mantivo unha guerra con moitas alternativas e que finalizou nunha paz trala batalla da eclipse de -585.

Pouco despois morreu, deixando un reino solidamente estruturado ao seu fillo Astiaxes, quen foi o último rei da súa estirpe por liña directa paterna. Un neto de Astiaxes, Ciro II o Grande, revolucionou o mundo político de Oriente Medio e Próximo, ao se sublevar contra o seu avó e fundar o Imperio Persa aqueménida.
Montañés

[miniatura|dereita|350px|[Linguas de España. En verde o subgrupo lingüístico asturleonés ao que pertence o montañés.]] 
O **cántabro** (*cántabru*), xacando denominado **montañés**, é unha fala asturleonesa empregada no occidente de Cantabria e nalgunhas zonas dos vales do Pas e o Soba, na parte oriental. É característico, pois, das bisbarras de montaña de Cantabria, e de aquí o seu nome. O cántabro é xa que logo unha variante do asturiano e do leonés.

O cántabro, como tamén o estremeño, ten características comúns tanto co castelán como co diasistema asturleonés, que integra ás variedades lingüísticas coñecidas comunmente polos glotónimos mirandés, asturiano e leonés. Diversas cuestións tales como o substrato, as influencias de adstrato (zona de contacto co éuscaro e forte relación con territorios de fala castelá) a incorporación máis temperá á Coroa de Castela fronte a outros territorios do diasistema, fan que o cántabro adquira certas diferenzas e personalidade fronte ás outras modalidades lingüísticas de devandito diasistema. Con todo, a Unesco considera ao cántabro como un dialecto asturleonés, lingua que incluíu en 2009 no seu "libro vermello" de linguas en perigo como "en perigo claro de desaparición".

O declive do montañés xa sinalado por Pidal e outros autores maniféstase na restrición do seu uso a zonas rurais e a persoas de avanzada idade, ou algunhas voces e localismos xa recollidos no dicionario da Real Academia. Así en Cantabria fálase un castelán común, con algunhas características especiais en zonas onde aínda quedan residuos da fala montañesa, case limitados ao uso dalgunhas palabras concretas (normalmente relacionadas con actividades rurais) e a que nalgunhas zonas de Cantabria (sobre todo as máis próximas a Asturias e no Pas), pronúnciase máis ou menos  arbitrariamente a "u" final nos substantivos, adxectivos e participios singulares do acusativo da segunda e cuarta declinacións do latín - sufixo um-, con perda da "m".

Gran parte das características propias do cántabro perdéronse, de maneira que as variedades lingüísticas faladas en Cantabria foron consideradas por algúns autores como dialectos do castelán influenciados polo asturleonés.

## Subdialectos 
O montañés ten dous subdialectos: o occidental e o oriental. A zona divisoria entre ambas variantes atópase entre o río Saja e o Pas. O dialecto de Pas pertence á variante oriental coa particularidade de manter unha boa conservación.

## Notas
Deioces

**Deioces** foi o suposto primeiro rei de Media sobre o 700 a.C.. O erudito E. M. Diakonoff (e outros) suxiren como datas do seu reino aproximadamente 727 – 675 a.C. xa que se menciona un Daiukku nas taboíñas mesas neoasirias no oitavo ano do reinado de Sargón II (sobre 721 – 705 a.C.), nas que se di que era un gobernante (*eaknu*) de Manna, que gobernaba con independencia un distrito entre o reino de Manna e Asiria, distrito que podería ser o Val de Zarrundad.
## Traxectoria
O seu nome asirio foi **Daiukku**, o elamita **Daayaukka**, e o iraniano **Dahyuka**.

Segundo Heródoto era fillo de Fraortes e intentou unificar as tribos medas, cada unha das cales vivía nunha cidade ou conxunto de cidades. De primeiro gobernaba só sobre a súa tribo e gañouse unha boa reputación como xuíz e gobernante, pero alegando que o cargo lle comportaba conflitos renunciou; entón prevaleceu o desgoberno e os medos reuníronse na cidade de Hamadan (Ecbatana que quere dicir ‘lugar de asemblea’) para elixiren un rei e nomearon a Deioces, que reinou uns vinte e tres anos. Segundo as taboíñas cuneiformes, había nesta época un Deioces e tiña un fillo que era refén do rei de Urartu Rusa I (sobre 735 – 713 a.C.) ao que tivo que apoiar contra o rei de Manna. Sobre o 715 a.C. probabelmente apoiou unha revolta contra o rei Iranzu (sería o gobernador de Messi cuxo nome non aparece nas taboíñas), e ao ano seguinte axudou a Urartu contra o rei de Manna Ullusunu nunha guerra que non tivo éxito. Sargón II interveu, capturou a Deioces e exiliouno a Hamat en Siria. A identificación do Deioces das fontes asirias e do de Heródoto non está confirmada. O relato de Heródoto vén de lendas e fontes orais e podería estar falando do neto de Deioces, que tamén se chamou así.

Segundo Heródoto tivo dous fillos: Fraortes e Ciaxares, o primeiro dos cales o había suceder.
Éxtase

**Éxtase** pode referirse a:

***Éxtase**, estado de plenitude máxima asocido a unha lucidez intensa que dura uns momentos.
***Éxtase**, droga psicoactiva de orixe sintética.
Facultade de Ciencias Políticas e Sociais de Santiago de Compostela

A **Facultade de Ciencias Políticas e Sociais de Santiago de Compostela** é un centro educativo da Universidade de Santiago de Compostela, onde se imparte o Grao en Ciencias Políticas e da Administración e o programa de doutoramento Procesos Políticos Contemporáneos.
## Obxectivos da licenciatura 
A licenciatura ten como obxectivos proporcionar uns amplos coñecementos en materias que permitan analizar os procesos e estruturas políticas e administrativas contemporáneas que capaciten para poder desenvolver funcións de responsabilidade de xestión media ou alta nas administracións públicas do estado así como en organizacións de carácter internacional.

## Orientacións 
Está estruturado en catro cursos académicos e ten tres plans de orientación distintos: Ciencia Política, Administración Pública e Estudos Internacionais. Entre as liñas de investigación dos seus docentes destaca a de estudos políticos, nacionalismo, cooperación internacional e estudos de xénero.
Novas Xeracións de Galicia

**Novas Xeracións de Galicia**, chamada comunmente **Novas Xeracións**, é a organización xuvenil do Partido Popular de Galicia.

Autodefínese como "de centro reformista con vocación galeguista dentro da filosofía do humanismo cristián e os valores da liberdade e da democracia".

O seu presidente é Adrián Pardo e o seu secretario xeral é Iago Acuña. 
## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Novas Xeracións do Partido Popular
### Ligazóns externas
*Web desta formación
Robert Mills

**Robert L. Mills**, nado en Englewood (Estados Unidos de América) o 15 de abril de 1927 e finado en Charleston (EUA) o 27 de outubro de 1999, foi un físico, especializado na teoría cuántica de campos, teoría de aliaxes, e teoría de moitos corpos.

## Traxectoria
Mills naceu en Englewood, Nova Jersey (EEUU), e graduouse na 'George School'. Despois estudou no Columbia College, entre 1944 e 1948, mentres estaba destinado nos gardacostas. Mills amosou a súa habilidade matemática gañando a Competición Matemática William Lowell Putnam en 1948, e rematando como primeiro da clase no correspondente 'Tripos' (nome que se lles da na institución a cada unha das liñas de estudos posibles). Fixo un máster na Universidade de Cambridge, e o doutorado en física con Norman Kroll, na Universidade de Columbia en 1955. Despois dun ano no Instituto de Estudos avanzados de Princeton, New Jersey, foi profesor de física na Universidade Estatal de Ohio dende 1956 ata o seu retiro en 1995.

Cando compartían unha oficina no Brookhaven National Laboratory, en 1954, Chen Ning Yang e Mills propuxeron unha ecuación tensorial (agora coñecida como campo Yang-Mills). Esta ecuación redúcese ás Ecuacións de Maxwell como un caso especial (ver teoría gauge:

 \partial_{\mu}F^{\mu\nu} + 2 \epsilon ( b_\mu \times F^{\mu\nu} ) = J^\nu
.

Mills e Yang gañaron en 1980 o 'Rumford Premium Prize' da Academia Americana de Artes e Ciencias (AAAS) polo seu "desenvolvemento dunha teoría xeneralizada de campo gauge invariante" no 1954.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*Samuel L. Marateck, "Remembering Robert Mills", *Physics Today*
Lista de videoxogos de Dragon Ball

#### NES 
* Dragon ball: Shenron no mazho (novembro de 1986). Arcade.
* Dragon Ball: Daimaoh Fukatsu (agosto de 1988). RPG.
* Dragon Ball: Gokuh Den (outubro de 1989). RPG.
* Dragon Ball Z: Kyoshyo Saiyajin (outubro de 1990). RPG.
* Dragon Ball Z II: Gekishin Freezer (agosto de 1991). RPG.
* Dragon Ball Z III: Resen ji Zo Ningen (agosto de 1992). RPG.
* Dragon Ball Z: Tenkaichi Budokai (decembro de 1992). Loita.
* Dragon Ball Z Gaiden: Saiyajin Zetsu Metsu Keikaku (agosto de 1993). RPG.

#### Super Nintendo 
* Dragon Ball Z: Super Saiyajin Densetsu (xaneiro de 1992). RPG.
* Dragon Ball Z: Super Butoden (marzo de 1993). Loita.
* Dragon Ball Z: Super Butoden 2 (decembro de 1993). Loita.
* Dragon Ball Z: Super Butoden 3 (setembro de 1994). Loita.
* Dragon Ball Z: Super Gokuh Den (marzo de 1995). RPG.
* Dragon Ball Z: Super Gokuh Den 2 (agosto de 1995). RPG.
* Dragon Ball Z: Hyper Dimension (marzo de 1996). Loita.

#### Game Boy 
* Dragon Ball Z: Gokuh Hishou Den (novembro de 1994). RPG.
* Dragon Ball Z: Gokuh Gekito Den (agosto de 1995). RPG.

#### Game Boy Color 
* Dragon Ball Z: Legendary Super Warriors (xuño de 2002). RPG.

#### Game Boy Advance 
* Dragon Ball Z: The Legacy of Gokuh (2002). Action-RPG.
* Dragon Ball Z: The Legacy of Gokuh II (2003). Action-RPG.
* Dragon Ball Z: Buu's Fury (The Legacy of Gokuh III) (2004). Action-RPG.
* Dragon Ball Z: Super Sonic Warriors (2004). Loita.
* Dragon Ball: Advance Aventure (2005). Loita e Beat up.
* Dragon Ball Z Taiketsu) (2003). Loita.

#### Mega Drive 
* Dragon Ball Z: Bu Yuu Retsuden (marzo de 1994). Loita.

#### Sega Saturn 
* Dragon Ball Z: Shin Butoden (novembro de 1995). Loita.
* Dragon Ball Z: Legends (maio de 1996). Loita.

#### Playstation 
* *Dragon Ball Z: Ultimate Battle 22* (xullo de 1995). Loita.
* *Dragon Ball Z: Legends* (maio de 1996). Loita.
* *Dragon Ball: Final Bout* (agosto de 1997). Loita 3D.

#### Playstation 2 
* Dragon Ball Z: budokai (2002). Loita 3D.
* Dragon Ball Z: budokai 2 (2003). Loita 3D.
* Dragon Ball Z: Budokai 3 (2004). Loita 3D.
* Dragon Ball Z: Budokai Tenkaichi (2005). Loita 3D
* Dragon Ball Z: Sagas (2005). Aventura.

#### PSP 
* Dragon Ball Z: Shin Budokai (2006). Loita 3D

#### Gamecube 
* Dragon Ball Z: budokai (2003). Loita 3D.
* Dragon Ball Z: budokai 2 (2005). Loita 3D.
* Dragon Ball Z: Sagas (2005). Aventura.

#### Xbox 
* Dragon Ball Z: Sagas (2005). Aventura.

#### Arcade 
* Dragon Ball Z (1993). Loita.
* Dragon Ball Z II: Super Battle (1995). Loita.
* Dragon Ball Z Virtual Reality bVersus (1994). Loita.

#### Playdia 
* Dragon Ball Z Gaiden: Shin Saiyajin Zetsu Metsu Keikaku -Chikyuu hen- (setembro de 1994). Anime interactivo.
* Dragon Ball Z Gaiden: Shin Saiyajin Zetsu Metsu Keikaku -Uchuu hen- (decembro de 1994). Anime interactivo.

#### PC-Engine 
* Dragon Ball Z: Idainaru Son Gokou Densetsu (novembro de 1994). Anime xogable.

#### Terebikko 
* Dragon Ball Z: Unite! Gokou's World (1992). Diversión en anime.

#### Pippin 
* Dragon Ball Z: Anime Designer (xullo de 1996). Hobby dixital.
Theo van Doesburg

miniatura|*Ritmo dunha danza rusa*, 1918.
**Christian Emil Marie Küpper**, coñecido como **Theo van Doesburg**, nado en Utrecht o 30 de agosto de 1883 e finado en Davos (Suíza) o 7 de marzo de 1931, foi un pintor, arquitecto e teórico da arte neerlandés.

## Traxectoria 
Fillo dun fotógrafo, iniciou a súa carreira como pintor colaborando cos arquitectos Oud e Wils. A súa primeira exposición de cadros foi na Haia en 1908. Busca representar a tridimensionalidade pictórica. No 1916 funda con Leyda e Oud o grupo Sphinx, practicando arte concreta. Un ano despois, en 1917, fundou xunto con Piet Mondrian, e outros, o movemento artístico denominado De Stijl.

En 1931, xunto a Antoine Pevsner, Naum Gabo, Auguste Herbin e Georges Vantongerloo, crearon o movemento Abstracción-Creación, en París.

No 1955 foi homenaxeado postumamente na Documenta 1 de Kassel.

## Arquitecto e activista 
Van Doesburg exerceu outras actividades ademais da pintura e promover De Stijl: probou as súas forzas en arquitectura, proxectando casas para artistas; en colaboración conGeorges Vantongerloo, ambos dous deseñaron a decoración do Café Aubette en Estrasburgo, Francia. Xunto con El Lissitzky e Kurt Schwitters, van Doesburg buscou reunir unha Internacional das Artes en dous congresos celebrados en Düsseldorf e Weimar en 1922. Un alfabeto xeometrizado, creado por van Doesburg en 1919, ten sido revitalizado en formato dixital como Architype Van Doesburg.

## Obra 
A obra de van Doesburg pode ser ollada en: 
* Centraal Museum en Utrecht
* Guggenheim Museum e Museo de Arte Moderna, ambos en Nova York
* Gemeentemuseum Den Haag na Haia

## Galería 

Ficheiro:Theo van doesburg de koe.jpg| *Composición VIII* (A vaca) ca. 1918. Óleo sobre lenzo, 37.5 x 63.5&nbsp;cm.
Ficheiro:Doesburg--Compositie-IX.jpg|Composición IX (variación de 'Xogadores de cartas', 1917. 116 x 106&nbsp;cm, Gemeentemuseum Den Haag
Gumersindo Areán Rodríguez

**Gumersindo Areán Rodríguez**, nado en 1898 en Pedroso (Rodeiro) e finado en México en 1974, foi un aviador republicano galego.

## Traxectoria 
Músico na súa xuventude, era membro da banda de Moimenta. O servizo militar levouno a Tetuán. Reenganchou no exército e foi ascendendo. Atraído pola aviación, fixo o curso de metrallador-bombardeiro no aeródromo de Cuatro Vientos. Pasou á Escola de Carabanchel onde acadou o título de piloto. En 1928 foi ascendido a suboficial. Realizou voos en África (ruta Tetuán-Larache) e o primeiro percorrido Tetuán-Madrid.

Ao producirse a sublevación do 18 de xullo de 1936 mantívose fiel á República, que o nomeou comandante do Exército do Aire. Realizou varias misións vitoriosas que lle valeron o sobrenome de “Ave Negra”. Foi instrutor en Rusia para os novos pilotos do exército republicano, e xefe de escuadrilla de bombardeiros. Comandante dos aeródromos de Los Alcázares (Murcia) e La Zenia (Tarragona).

En 1939 marchou ao exilio en Francia, e logo de pasar por diversos campos de concentración, rematou no de Relizane (Alxeria). Logrou reunirse coa súa familia (os seus fillos José, Fernando e Marina) en Orán e en outubro de 1942 embarcaron cara México, onde permaneceu ata a súa morte en 1974.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía 
* Ficha na Secretaría de Gobernación. Departamento de Migración de México
* 
*
Heroína

A palabra **Heroína** pode ter diferentes acepcións:

***Heroína**, unha muller que leva a cabo un feito heroico.
****Heroína***, unha película de Gerardo Herrero baseada na historia e na figura de Carmen Avendaño.
***Heroína**, unha droga obtida da síntese do extracto de opio semisintético que procede da papoula coa que se elabora a morfina que logo se somete a un proceso de acetilación co anhídrido acético para obtela.