Dromaeosaurus

***Dromaeosaurus*** ("réptil corredor") é un xénero de dinosauros terópodos dromeosáuridos, que viviron a finais do período Cretáceo, (do Campaniano medio ao tardío e Mastrichtiano), entre hai aproximadamente 80 e 69 millóns de anos, na provincia canadense de Alberta e no oeste dos Estados Unidos.. O seu nome xénerico deriva do grego dromeus (**δρομευς**) que significa "corredor" e sauros (**σαυρος**) por "lagarto".

A especie tipo é ***Dromaeosaurus albertensis***, descrita por William Diller Matthew e Barnum Brown en 1922. Os seus fósiles foron atopados nas formacións de Hell Creek, Horseshoe Canyon e Dinosaur Park. Tamén se descubriron dentes atribuídos a este xénero na formación Prince Creek. *Dromaeosaurus* é o xénero tipo tanto de Dromaeosauridae como de Dromaeosaurinae, que inclúen numerosos xéneros con características similares, como posiblemente o seu parente máis próximo, *Dakotaraptor*. *Dromaeosaurus* tiña unha constitución robusta, máis que outros dromeosáuridos de tamaño semellante, como o *Velociraptor*.

## Descubrimento e nomeado 
miniatura|esquerda|Diagrama de 1922 do cranio holotipo

A pesar de recibir unha ampla atención en libros de divulgación sobre dinosauros, e de existir montaxes completas de esqueletos reproducidos en museos de todo o mundo, *Dromaeosaurus* é pouco coñecido a partir de fósiles reais. A preparación da popular montaxe realizada polo Museo Tyrrell só foi posible grazas ao coñecemento obtido doutros dromeosáuridos descubertos máis recentemente.

Os primeiros restos coñecidos de *Dromaeosaurus* foron descubertos polo paleontólogo Barnum Brown durante unha expedición de 1914 ao río Red Deer en nome do American Museum of Natural History. A área onde se recolleron estes ósos forma parte hoxe do Parque Provincial dos Dinosauros, en Alberta, Canadá. O achado, holotipo AMNH 5356, consistía nun cranio parcial de  de longo, unha mandíbula, dous hioides, un primeiro metacarpo e algúns ósos do pé. O cranio carecía da maior parte da parte superior do fociño.

## Descrición 
miniatura|260px|Reconstrución artística de Dromaeosaurus
*Dromaeosaurus* era un carnívoro de tamaño medio, cunha lonxitude aproximada de 2 metros e unha masa corporal duns 16 kg. A súa boca estaba chea de dentes afiados, e probablemente contaba cunha “garra-fouciño” fortemente curvada en cada pé. Viviu durante o Campaniano do Cretácico Superior. Porén, algúns restos fragmentarios, como dentes que poderían pertencer a este xénero, foron atopados nas formacións Hell Creek e Lance do Maastrichtiano tardío, datadas en hai 66 millóns de anos. Tamén se localizaron dentes na formación Aguja.

*Dromaeosaurus* tiña un cranio relativamente robusto cun fociño profundo. Os seus dentes eran bastante grandes e tiñan forma de cono curvado cun recubrimento de esmalte na coroa. Presentaba só nove dentes en cada maxila.

O sulco meckeliano de *Dromaeosaurus* era pouco profundo e non tiña moita fondura.

## Clasificación 
[miniatura|Cranio reproducido de *D. albertensis* exposto no [Museo Xeolóxico, Copenhague, Dinamarca]]
Matthew e Brown situaron inicialmente *Dromaeosaurus* na súa propia subfamilia, Dromaeosaurinae, dentro de “Deinodontidae” (hoxe coñecida como Tyrannosauridae), baseándose nalgunhas semellanzas nas proporcións xerais do cranio. Desde entón descubríronse moitos parentes novos de *Dromaeosaurus*.

As relacións exactas de *Dromaeosaurus* non están totalmente claras. Aínda que a súa constitución robusta lle dá un aspecto primitivo, en realidade tratábase dun animal moi especializado. Nunha análise do clado Dromaeosaurinae, recuperáronse especies como *Utahraptor*, *Achillobator* e *Yurgovuchia*.

dereita|miniatura|Tamaño de *Dromaeosaurus* (4) comparado con outros dromeosáuridos
O cladograma seguinte segue unha análise de 2015 dos paleontólogos Robert DePalma, David Burnham, Larry Martin, Peter Larson e Robert Bakker, empregando datos actualizados do Theropod Working Group. Nesta análise, *Dromaeosaurus* aparece como grupo irmán de *Dakotaraptor*.

## Paleobioloxía 
miniatura|Reprodución dun pé reconstruído de *D. albertensis*
*Dromaeosaurus* diferenciábase da maioría dos seus parentes por ter un cranio curto e macizo, unha mandíbula profunda e dentes robustos. Estes dentes amosaban un desgaste máis acusado ca os do seu parente *Saurornitholestes*, o que suxire que as súas mandíbulas se empregaban para esmagar e rasgar, máis ca para cortar a carne de forma limpa. Therrien *et al.* (2005) estimaron que *Dromaeosaurus* posuía unha mordida case tres veces máis potente ca a de *Velociraptor* e propuxeron que dependía máis das mandíbulas ca da garra en forma de fouciño para matar as súas presas.

Nun estudo centrado principalmente en *Shuvuuia*, *Dromaeosaurus* foi comparado con este e tamén con *Alioramus*, concluíndose que tanto *Dromaeosaurus* como *Alioramus* eran depredadores diúrnos.

### Comportamento alimentario 
Os hábitos alimentarios de *Dromaeosaurus* tamén resultaron ser típicos dos terópodos celurosaurianos, cun método característico de alimentación denominado “perforar e tirar”. Estudos sobre os patróns de desgaste nos dentes deste animal, realizados por Angelica Torices *et al.* nun traballo sobre os hábitos alimentarios dos terópodos, indican que os dentes dos dromeosáuridos comparten patróns de desgaste semellantes aos observados en Tyrannosauridae e Troodontidae, respectivamente.

Porén, a microdesgaste nos dentes suxire que *Dromaeosaurus* probablemente prefería presas de maior tamaño ca os troodóntidos cos que compartía o seu hábitat. Estas diferenzas na dieta puideron permitir que este terópodo habitase o mesmo ambiente que outros manirraptores máis afastados filoxeneticamente. O mesmo estudo tamén indicou que tanto *Dromaeosaurus* como *Saurornitholestes* (tamén analizado na investigación) incluían probablemente óso na súa dieta e estaban mellor adaptados para soportar as tensións asociadas a atacar presas que se debatían, mentres que os troodóntidos, dotados de mandíbulas máis febles, se alimentaban de animais máis brandos e de presas como invertebrados ou prea.

Esta estratexia de alimentación e a capacidade de manexar presas vivas que opoñían resistencia era unha característica que *Dromaeosaurus* tamén compartía con tiranosáuridos como *Gorgosaurus*, igualmente analizado no devandito estudo xunto con estes terópodos de menor tamaño.

## Na cultura popular 
[miniatura|250px|dereita|Recreación do *Dromaeosaurus* no [Museo do Xurásico de Asturias|MUJA, en Asturias.]]
Sorprendentemente, é un dinosauro pouco coñecido a pesar de dar nome a unha familia e de que se exhiban copias completas do seu esqueleto en numerosos museos do mundo, a partir do orixinal conservado no Museo Tyrrell de Alberta, sen dúbida eclipsado polos seus parentes máis espectaculares, o *Velociraptor* e o *Deinonychus*. Aínda así, apareceu na popular serie de documentais da BBC *Camiñando entre dinosauros*, acosando un grupo de *Torosaurus* e roubando ovos de *Tyrannosaurus*. *Dromaeosaurus* tamén aparece en *Jurassic Fight Club*, onde se amosa unha manda destes animais capaz de derrubar un *Edmontosaurus*, a pesar de seren carnívoros de pequeno tamaño, aínda que máis tarde a súa presa morta lles é arrebatada por un *Tyrannosaurus*. Así mesmo, figura no documental *When Dinosaurs Roamed America*.

## Galería 

Imaxe:Dromaeosaurus skeleton.JPG|Esqueleto
Imaxe:Dromaeosaurus hands.JPG|Manos
Imaxe:Dromaeosaurus_pair_NHM.jpg|Dous esqueletos montados
Imaxe:Dromaeosaurus in Canadian Museum of Nature.jpg|Esqueleto reconstruído no Museo Canadense da Natureza

## Notas 
## Véxase tamén 
* *Velociraptor*
* *Deinonychus*
* Dromaeosauridae
* Cretáceo

### Ligazóns externas 
* Dromaeosaurus en Dinodata 
* Dromaeosaurus dentro de Dromaeosauridae en The Thescelsosaurus 
* Significado y pronunciación del nombre