open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
O gato con botas (homónimos)

O título **O gato con botas** pode referirse a:

### Literatura 
* *O gato con botas*, conto de fadas de Charles Perrault de 1697. Esta historia é a máis popular e coñecida, tomada dun relato europeo anónimo.
* O gato con botas, un poema infantil de 1842, da escritora Frances Sargent Osgood.

### Filmes 
* *Puss in Boots* (*O gato con botas* de 1922), a curtametraxe estadounidense de Walt Disney.
*  *Puss in Boots* (*O gato con botas* de 1934), a curtametraxe estadounidense de Ub Iwerks.
* *O gato con botas* de 1936, o filme animado alemán de Lotte Reiniger.
* *Puss in Boots* (*O gato con botas*  de 1954), a curtametraxe animada británica de Lotte Reiniger e Carl Koch.
* *El gato con botas* (*O gato con botas* de 1961), o filme mexicano de Roberto Rodríguez.
*  *O gato con botas* de 1969), o anime xaponés de Kimio Yabuki.
*  *Puss in Boots* (*O gato con botas* de 1982), o filme estadounidense de John Clark Donahue e John Driver.
*  *Puss in Boots* (*O gato con botas* de 1988), o filme musical de Eugene Marner.
*  *Puss in Boots* (*O gato con botas* de 1991), o filme animado australiano.
* *O gato con botas* de 1995, a curtametraxe animada rusa de Garri Bardin.
*  *Puss in Boots* (*O gato con botas* de 1999), o filme animado estadounidense de Phil Nibbelink.
* *La Véritable Histoire du Chat Botté* de 2009, filme animado francés de Jérôme Deschamps, Pascal Hérold e Macha Makeïeff.
*  *Puss in Boots* (*O gato con botas* de 2011), o filme animado estadounidense de Chris Miller a partir do personaxe da saga *Shrek*, en Galiza estreado en castelán coma *El gato con botas*, e dobrado tanto en inglés coma en castelán por Antonio Banderas.
Filipe I de Francia

**Filipe I**, nado en Tours, o 23 de maio&nbsp;de 1052&nbsp;e finado en Melun o 29 de xullo de 1108. Foi o rei de Francia desde o 1060&nbsp;ata 1108.

## Traxectoria 
Membro da dinastía dos Capetos, Filipe era fillo de Henrique I e da princesa Ana de Kíiv (1024 - 1075). Foi coroado como *rex designatus* sendo un neno, en 1059, e ao ano seguinte finou o seu pai, actuando a súa nai como rexente ata o 1066.

Filipe I tivo que reprimir as revoltas provocadas pola fame que se estenderon por boa parte do territorio baixo o seu control. No 1077 asinou a paz con Guillerme o Conquistador, duque de Normandía, e desde a súa exitosa invasión e conquista de 1066, tamén rei de Inglaterra.

Durante o reinado de Filipe I, en 1095, tivo lugar a Primeira Cruzada, que non apoiou persoalmente a causa do seu conflito co papa Urbano II.

Filipe I morreu no castelo de Melun o 29 de xullo de 1108 e foi enterrado no mosteiro de Saint-Benoît-sur-Loire.

## Matrimonio e descendentes 
Casou no 1072 con Berta de Holanda, filla de Florencio I, conde de Holanda (1055-1094) e de Xertrude de Saxonia. Deste matrimonio naceron:

* **Constanza** (1078– v 1125), casada cara 1097 con Hugo I de Champaña e posteriormente en 1106 con Bohemundo I de Antioquía. 
* **Lois o Gordo** (1081 - 1137), rei de Francia, co nome de **Lois VI**,
* **Henrique** (1083,
* **Carlos** (1085- 1096), abade.
* **Eudes** (1086-1089).

Posteriormente Filipe I repudiou a súa dona e casou no 1092 con Bertrada de Montfort. Por tal motivo, recibiu a excomuñón no 1094 polo bispo de Lión. O papa Urbano II confirmou a medida no Concilio de Clermont en 1095, levantándoa a posterioridade, se o rei se separaba de Bertrada, o que Filipe I non cumpriu. Deste matrimonio naceron:

* **Filipe** (1093-1129), conde de Mantes, casado coa filla de Guido II de Montlhéry;
* **Fleury** (1093-1147);
* **Cecilia** (1097-1145), casada, en primeiras nupcias, con Tancredo de Galilea e, en segundas, con Ponce de Trípoli, conde de Trípoli (1098-1137);
* **Eustaquia** (¿?-¿?).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* ''Collection des mémoires relatifs a l'histoire de France*, con introdución e anotacións de François Guizot.
** *Fragments de l'histoire des français*: *De l'avénement de Hughes Capet a la mort de Philippe Ier*.
*** Texto francés no sitio de Philippe Remacle (1944 - 2011): ed. de 1825, en París.
** *Acta da Consagración real de Filipe I, en Reims, o 23 de maio do 1059* (*Procès-verbal de le sacre du Philippe Ier, à Rheims, le 23 mai 1059''). 
*** Texto francés no mesmo sitio: ed. de 1825, en París.
Benito Casasnovas

**Benito Casasnovas Rodríguez**, nado en Ribadavia o 6 de maio de 1886 e finado en Ponteareas o 1 de setembro de 1972, foi un político socialista galego.

## Traxectoria 
Emigrado en América, retornou nos anos dez do século XX. Foi presidente da Sociedade Agraria de Ribadavia (1916) e da Federación de Sociedades Agrarias do Partido de Ribadavia en 1920. Trasladado a Ponteareas, fundou a Agrupación Socialista de Ponteareas da que foi elixido o seu primeiro presidente en 1924 e asistiu ao XVI congreso de UGT de 1928 como delegado de dous sindicatos de Ponteareas. 

### II República 
Durante a República foi elixido concelleiro polo PSOE e despois nomeado deputado provincial. Dirixiu o voceiro socialista *Renovación*. Foi elixido alcalde de Ponteareas o 11 de maio de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e agochouse en casas de amigos, despois pasou á casa dun irmán en Ribadavia, logo a Santiago de Ribarteme na casa dun crego coñecido da familia onde pasou un ano escondido. O xuíz militar emitiu unha requisitoria para a súa presentación o 24 de agosto, e foi xulgado en Vigo por rebelión e declarado en rebeldía. Logo, amparado polos edictos do gobernador que chamou a presentarse aos fuxidos sen delitos de sangue, regresou a Ponteareas, e pasou unha tempada en Vigo. 

### Exilio 
Finalmente saíu do país por Salvaterra de Miño e pasou a Portugal, onde permaneceu un ano, embarcando finalmente para Nova York en 1940, grazas a axuda da JARE que abonou o importe da pasaxe, de onde marchou a México arribando a Nuevo Laredo o 17 de xullo de 1941. En México DF formou parte do Grupo Galego da UGT e da Agrupación de Refugiados Socialistas Gallegos do PSOE. Traballou na farmacia propiedade de Alejandro Viana Esperón, outro exiliado tamén de Ponteareas, e despois nunha empresa de obras públicas que construía a estrada Panamericana no istmo de Tehuantepec en Oaxaca. Tamén foi xerente do hotel Diligencias de Veracruz. En 1955 trasladouse a vivir co seu fillo a Oaxaca. 

Visitou Ponteareas a finais da década dos cincuenta, e regresou definitivamente a Galicia en 1967. Viviu entre Vigo e Ponteareas, onde morreu en 1972.

## Vida persoal 
Casou con María Camba Fernández, que logo do golpe de Estado foi detida e estivo presa en Ponteareas.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha no Departamento de Migración de México
Prochlorococcus

***Prochlorococcus*** é un xénero de cianobacterias oceánicas moi miúdas (0.6&nbsp;µm) e cunha pigmentación por clorofila *b*, que é pouco habitual. Estas bacterias pertencen ao picoplancto fotosintético e son probablemente os organismos fotosintetizadores máis abundantes da Terra. Os microorganismos do xénero *Prochlorococcus*' están entre os principais produtores primarios do océano e responsables do 50% do osíxeno atmosférico. A análise de 12 secuencias xenómicas desta especies mostran que hai 1100 xenes en común en tódalas liñas e que o tamaño medio do xenoma é de 2000 xenes.

## Descuberta 
Malia que se tiñan dado varias análises anteriores onde se informaba de cianobacterias de pequeno tamaño con clorofila-*b* nos océanos, *Prochlorococcus* identifícaa no ano 1986 Sallie W. (Penny) Chisholm do Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts, Robert J. Olson do Woods Hole Oceanographic Institution e outros colaboradores do mar dos Argazos empregando a citometría de fluxo. O primeiro cultivo do *Prochlorococcus* fíxose primeiro no mar dos Argazos no 1988 e despois no mar Mediterráneo. O nome de *Prochlorococcus* foi asignado por se pensar de primeiras que había unha relación co *Prochloron* e outras bacterias que conteñen ca clorofila-*b*, as que se designan como proclorófitos. Arestora sábese que os coñecidos como proclorófitos son parte, dentro do subgrupo das cianobacterias, de tres grupos de filoxenéticos separados.

A única especies descrita ata o de agora do xénero é *Prochlorococcus marinus*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* .
* 
* 

### Ligazóns externas 
* 
* The Most Important Microbe You've Never Heard Of: NPR A historia do *Prochlorococcus*
* Información xenómica de *Prochlorococcus marinus*: *National Center for Biotechnology Information*.
Bilbao Bizkaia Kutxa

**Bilbao Bizkaia Kutxa** (**BBK**) é unha caixa de aforros do País Vasco, creada en 1990 coa fusión da *Caja de Ahorros Municipal de Bilbao* e a *Caja de Ahorros Provincial de Vizcaya* en 1990. O seu nome completo é **Bilbao Bizkaia Kutxa, Aurrezki Kutxa eta Bahitetxea** (en galego, *Caixa Bilbao Biscaia, Caixa de Aforros e Monte de Piedade*) e a súa sede principal atópase en Bilbao. É a principal caixa en Biscaia e no País Vasco.

Desde o 1 de xaneiro de 2012 exerce a súa actividade financeira a través do SIP Kutxabank xunto con Caja Vital e Kutxa.

## Historia 
[thumb|left|Colonias infantís da Caja de Ahorros Municipal de Bilbao en [Sukarrieta (Biscaia).]]
Bilbao Bizkaia Kutxa constituíuse o 16 de febreiro de 1990 pola fusión da Caja de Ahorros Municipal de Bilbao (fundada en 1907) e a Caja de Ahorros Provincial de Vizcaya (fundada en 1921).

Constituíuse como Entidade Benéfica, "Pola súa condición de Entidade Benéfica, gozará de cantos dereitos substantivos, procesuais, fiscais ou doutra natureza, lle recoñezan as disposicións legais, incluído o de xustiza gratuíta."

En outubro de 2008, os consellos de administración da BBK e da Caixa de Aforros e Monte de Piedade de Guipúscoa e San Sebastián (Kutxa) aprobaron o proxecto de fusión de ambas as dúas entidades. Planeaban formar en 2009 a Caixa de Aforros e Monte de Piedade de Euskadi (Euskadiko Aurrezki Kutxa eta Bahitetxea), que mantería o nome comercial de Kutxa. A tal fin, convocaron asembleas xerais para o 28 de novembro. A da BBK aprobou a fusión, como se prevía (68 apoios e 26 rexeitamentos, de 94 votos emitidos), pero na Kutxa guipuscoana a maioría conseguida (63 dos 100 compromisarios) non superou os dous terzos necesarios. Tras o fracaso da fusión, a BBK houbo de expandirse a Guipúscoa, para evitar ser novamente sancionada polo Tribunal de Competencia, abrindo en outubro de 2009 senllas oficinas en Éibar e Zarautz.

O 16 de xullo de 2010, o Banco de España adxudicou á caixa biscaíña a intervida CajaSur, constituíndo a sétima entidade financeira española por volume de activos.

O 16 de setembro de 2011, a asemblea extraordinaria de BBK aprobou a creación do banco Kutxabank a través do cal exerce a súa actividade financeira dende o 1 de xaneiro de 2012. Kutxabank creouse mediante un SIP xunto a Caja Vital e Kutxa.

## Obra Social 
Como a maioría das caixas de aforros españolas, BBK traspasou o seu negocio bancario a un banco de nova creación (neste caso Kutxabank). BBK conserva a xestión da obra social que, en 2013, conta cun presuposto de 32,8 millóns de euros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Kutxabank

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
James Shaffer

**James Christian Shaffer**, nado en Rosedale, no condado de Kern (California), o 6 de xuño de 1970, é un músico estadounidense, máis coñecido como "**Munky**", coñecido por ser cofundador e guitarrista da banda de nu metal Korn.

O seu alcume "Munky" é unha referencia aos seus pés, que se asemellan ás mans dun mono cando se estiran. James cita a Steve Vai e a guitarristas de metal dos 80 como Eddie Van Halen e Randy Rhoads como as súas principais influencias.

Shaffer creou o proxecto paralelo Fear and the Nervous System no ano 2008, e tamén é fundador do selo Emotional Syphon Recordings, discográfica de grupos como Monster in the Machine e Droid.

Munky e Head foron situados no posto 26 na lista dos "100 mellores guitarrista de heavy metal de todos os tempos" da revista *Guitar World*.

## Notas
Fred Durst

**William Frederick Durst**, nado en Jacksonville (Florida) o 20 de agosto de 1970, é un músico e director de cine estadounidense. Durst é coñecido sobre todo por ser o vocalista da banda de nu metal Limp Bizkit, formada en 1994, coa cal leva publicados seis álbums de estudio.

Dende o ano 2006, Durst tamén vén sendo coñecido polo seu traballo en filmes independentes. Coprotagonizou a película *Population 436*, e estreouse como director en 2007 co filme *The Education of Charlie Banks*. Durst dirixiu un segundo filme, *The Longshots*, en 2008.
Emilio Garra Castellanzuelo

**Emilio Garra Castellanzuelo**, nado en Ponteareas en 1886 e finado no mesmo concello o 22 de novembro de 1942, foi un político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Juan Bautista Garra Olañeta e irmán de Amado Garra, foi comerciante en Ponteareas. Coa proclamación da República foi elixido alcalde de Ponteareas o 19 de abril de 1931. Mantívose no cargo ata que a Corporación foi cesada en outubro de 1934. Militou en Unión Republicana. Co triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi reposto no cargo de alcalde, pero presentou a súa dimisión en maio, cesando o día 11. Coa sublevación do 18 de xullo de 1936 foi expedientado.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
*
*
Vietnow

"**Vietnow**" é unha canción da banda estadounidense de rap metal Rage Against the Machine, publicada como derradeiro sinxelo do álbum *Evil Empire* o 10 de outubro de 1997.

A portada é a fotografía dunha anciá vista de costas camiñando por unha montaña cun radiocasete na man. Foi tomada pola fotógrafa mexicana Graciela Iturbide no deserto de Sonora en 1979. A imaxe orixinal chámase "Mujer Ángel" e tamén aparece no libro de fotografías en branco e negro *Canto a la Realidad: Fotografia Latinoamericana, 1860-1993*, recompilado por Erika Billeter.

## Listaxe de cancións 
#"Vietnow"
#"Clear The Lane"
#"Intro/Black Steel In The Hour Of Chaos [Live Version]"
#"Zapata's Blood [Live Version]"
Ángel Rodríguez Gallardo

**Ángel Rodríguez Gallardo**, nado en Aldeadávila de la Ribera (Salamanca) en 1964, é un profesor e historiador galego.

## Traxectoria
Foi profesor colaborador en programas de alfabetización e para a obtención do graduado escolar no distrito de Carabanchel (1980-1986). Licenciado en Filoloxía Hispánica pola Universidade Complutense de Madrid e doutor en Filoloxía Hispánica pola Universidade de Santiago de Compostela. Profesor de ensino secundario de Lingua castelá e literatura desde 1989 en institutos de Navarra, Coruña e Pontevedra, foi profesor bolseiro na cátedra de Lingua Española da Facultade de Humanidades e Ciencias Sociais da Universidade Nacional da Patagonia (Arxentina). É profesor asociado do Departamento de Lingua Española da Universidade de Vigo.

## Obras
**La complementación preposicional en español clásico*, 2004.
**As vidas de Enriqueta Otero Blanco*, 2005.
**O ruído da morte. A represión franquista en Ponteareas (1936-1939)*, 2006.
**Memoria e silencio na Galiza contemporánea*, 2008.

## Premios
*III Premio de Investigación Fermín Bouza Brey (2004) co traballo *A represión franquista en Ponteareas (1936-1939)*.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*Ficha en galegos.info
Judy Holliday

**Judith Tuvim**, nada en Nova York o 21 de xuño de 1921 e finada o 7 de xuño de 1965, foi unha actriz estadounidense.

## Traxectoria 
A carreira artística de Holliday comezou en 1938 en clubs nocturnos, actuando con outros actores coma Adolph Green ou Betty Comden. Debutou no cinema en 1944 cun pequeno papel nun filme de propaganda e no teatro no ano seguinte.

En 1946 interpretou no teatro *Born Yesterday*. A versión cinematográfica da obra levouna a gañar o Oscar á mellor actriz.

Nos anos cincuenta foi chamada a declarar por supostas simpatías co comunismo.

Morreu de cancro en 1965.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
1º KHL All-Star Game

miniatura|350px|Pista de xeo do All-Star Game da KHL na Praza Vermella de Moscova.
O **1º KHL All-Star Game** foi o partido das estrelas de tempada inaugural da Kontinental Hockey League (KHL). O partido tivo lugar na Praza Vermella de Moscova o día 10 de xaneiro de 2009 e o resultado final foi de 7 goles a 6 a favor do equipo internacional (Jágr).

## Nomeamentos 
miniatura|esquerda|300px|Banco do equipo Yashin.
Cada equipo estivo integrado por 9 dianteiros, 6 defensas, e 2 porteiros. Os equipos iniciais foron votados polos afeccionados no sitio web da KHL (KHL.ru) entre o 2 e o 22 dedecembro de 2008. Os xogadores reservas foron votados entre os medios de comunicación entre o 23 e o 26 de decembro de 2008, e foron anunciados, xunto cos xogadores titulares o día 8 de xaneiro de 2009.

Os dous capitáns foron nomeados entre dúas opcións, o capitán do equipo internacional foi Jaromír Jágr (Avangard Omsk), mentres que o capitán do equipo ruso foi Alexei Yashin (Lokomotiv Yaroslavl). Jágr elixiu como capitáns asistentes a Marcel Hossa (Dinamo Riga) e Jakub Klepiš (Avangard Omsk), mentres que os elixidos por Yashin foron Andrei Nikolishin (Traktor Chelyabinsk) e Alexei Kudashov (Lokomotiv Yaroslavl).

O formato do partido tamén foi votado polos seareiros no sitio web da KHL. Propuxéronse dúas opcións: a primeira, un partido entre os mellores xogadores rusos e os mellores estranxeiros da liga, e a segunda un partido entre os mellores xogadores dos clubs do leste fronte as do oeste. O 25 de novembro de 2008, a votación pechouse coa vitoria da primeira opción co 50,13 % dos votos (12.596 votos) fronte ao 49,87 % dos votos (12.531 votos) a favor do partido entre conferencias, na votación foron emitidos un total de 25.127 votos.

## Xogadores 
*As bandeiras dos xogadores do equipo internacional indican o país de orixe mentres que as dos xogadores rusos indican o suxeito federal de orixe.

## Partido 
miniatura|300px|Radulov entrevistado durante o partido.
O equipo Jágr impúxose por 7 a 6 fronte ao equipo Yashin. O gol da vitoria foi anotado no último minuto do terceiro período.

## Concursos 
* Patinador máis rápido.
* Shootouts.
* Tiro máis afastado.
* Relevo por equipos de slálom.
* Competición de porteiros.
* Tiro máis preciso.
* Relevo por equipos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Tempada 2008-09 da KHL
* KHL All-Star Game

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial    *(en eslovaco)*
Stephen Carpenter

**Stephen Carpenter**, nado en Sacramento (California) o 3 de agosto de 1970, é un músico estadounidense, coñecido por ser o cofundador e guitarrista solista da banda de metal alternativo Deftones.

## Traxectoria 
Carpenter comezou a súa carreira musical con Deftones tocando a guitarra de 6 cordas tradicional. Tras recoller influencias de bandas como Fear Factory e Meshuggah comezou a tocar a guitarra de 7 cordas a finais dos anos 90. Tras o terceiro álbum de Deftones, *White Pony*, as edicións posteriores serían compostas con 7 cordas; ata os álbums de 2010 *Diamond Eyes* e de 2012 *Koi No Yokan*, compostos cunha guitarra de 8 cordas.
Guy Berryman

**Guy Berryman**, nado en Kirkcaldy o 12 de abril de 1978, é un multiinstrumentista e produtor escocés, coñecido por ser o baixista dos grupos Coldplay e Apparatjik. Berryman é zurdo, pero toca o baixo como un destro.
Robert Hardy

**Robert Byron Hardy**, nado en Dewsbury (West Yorkshire) o 16 de agosto de 1980, é un músico inglés, coñecido por ser o baixista da banda escocesa de post-punk revival Franz Ferdinand. Hardy nunca tocara un instrumento musical ata que formou a banda xunto a Alex Kapranos.
Ezra Koenig

**Ezra Michael Koenig**, nado o 8 de abril de 1984 en Nova York, é un músico, cantante e compositor estadounidense. É o vocalista da banda de indie rock Vampire Weekend.
El Galleiro

***El Galleiro*** foi un semanario editado en Ponteareas en 1931.
## Historia e características 
Apareceu en 1931. Dirixido por José Antonio Fernández Vega, entre os seus colaboradores figuraba Ignacio Vidales Tomé. Foi clausurado en setembro de 1931, e deixou de publicarse.

## Notas
Pseudo-nitzschia

***Pseudo-nitzschia*** é un xénero de diatomeas que inclúe varias especies que producen a neurotoxina ácido domoico, unha toxina que é responsable da enfermidade humana chamada ASP (*Amnesic shellfish poisoning*, envelenamento por marisco amnésico). Este xénero de fitoplancto orixina floracións tóxicas en augas costeiras de Europa, Canadá, California, Oregón, estado de Washington, Asia, Australia, Nova Celanda, América Central, e América do Sur. En Galicia a especie deste xénero que se coñece é a *P. australis*.

A bioloxía xeral, fisioloxía, toxicidade e distribución das especies de *Pseudo-nitzschia* foi revisada por Bates e Trainer (2006), Trainer et al. (2008), Lelong et al. (2012)  e Trainer et al. (2012).

Entre as especies que se sabe que producen ácido domoico (aínda que non todas as cepas son toxixénicas) están:
* *Pseudo-nitzschia australis*, presente en Galicia
* *Pseudo-nitzschia calliantha*
* cuspidata*
* *Pseudo-nitzschia delicatissima*
* *Pseudo-nitzschia fraudulenta*
* *Pseudo-nitzschia galaxiae*
* *Pseudo-nitzschia multiseries*
* multistriata *
* *Pseudo-nitzschia pungens *
* *Pseudo-nitzschia pseudodelicatissima *
* *Pseudo-nitzschia seriata*
* *Pseudo-nitzschia turgidula*

## Notas 
### Ligazóns externas 
* Ácido domoico e *Pseudo-nitzschia* Referencias
* Lista de taxons IOC-UNESCO HAB 
* NOAA Phytoplankton Monitoring Network
* Northwest Fisheries Science Center, NOAA
* Toxic Blooms: Understanding Red Tides, un seminario de Woods Hole Oceanographic Institution
* NOAA Marine Biotoxins Program, National Oceanic and Atmospheric Administration
* California Program for Regional Enhanced Monitoring for PhycoToxins, California Department of Health Services e a University of California, Santa Cruz
* Washington State Shellfish Biotoxin Program
* Series sobre fitoplancto mariño: O xénero *Pseudo-nitzschia*
Tigran Petrosian

**Tigrán Vartánovich Petrosián** (armenio: Տիգրան Վարդանի Պետրոսյան) (ruso: Тигра́н Варта́нович Петрося́н) , nado en Tbilisi o 17 de xuño de 1929 e finado en Moscova o 13 de agosto de 1984, foi un xadrecista soviético, campión do mundo entre 1963 e 1969.

## Traxectoria 
De etnia armenia, naceu en Tbilisi, capital de Xeorxia e daquela pertencente á Unión Soviética. A súa carreira no xadrez tivo unha evidente e rápida ascensión nos torneos trienais de candidatos, rematando 5º en Zürich en 1953, 3º en Ámsterdam en 1956, 3º en Iugoslavia en 1959 e finalmente vencedor en Curazao en 1962. En 1963 derrotou a Mikhaíl Botvínnik 12,5-9,5, converténdose en Campión do mundo.

Petrosian defendeu o título en 1966, vencendo na contenda a Boris Spassky por 12,5-11,5, porén en 1969 volverían enfrontarse os dous xadrecistas soviéticos e nesta vez gañaría o aspirante por 12,5-10,5.

Deu o nome a un importante sistema de apertura: a variante Petrosián da Defensa India do rei (1. d4 Cf6 2. c4 g6 3. Cc3 Ag7 4. e4 d6 5. Cf3 O-O 6. Ae2 e5 7. d5 Cbd7 8. Ag5).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Tigran Petrosian en chessgames.com
Ruslan Ponomariov

**Ruslán Olégovich Ponomariov** (ucraíno: Русла́н Оле́гович Пономарёв), nado o 11 de outubro de 1983 en Horlivka, Unión Soviética e actual Ucraína, é un mestre de xadrez, campión do mundo entre 2002 e 2004.

## Traxectoria 
Comezou a competir en xadrez moi xove, quedando 3º no Campionato do Mundo sub-12 en 1994, con 10 anos, e gañándoo ao ano seguinte. En 1996 gañou o Campionato de Europa en categoría sub-18 e ao ano seguinte o Campionato do Mundo na mesma categoría. Gañou o título de Gran Mestre en 1998, con 14 anos, sendo o xogador máis xove en acadalo ata o momento.

En 2002 derrotou ao seu compatriota Vasili Ivanchuk na final do Campionato do Mundo da FIDE por 4,5-2,5, sendo o Campión do Mundo máis xove da historia do xadrez. En 2004 acadou o ouro na Olimpíada de Xadrez de Calvia co equipo ucraíno. Ese mesmo ano chegou á final da Copa do Mundo, que perdeu ante o armenio Levon Aronian, repetiu o mesmo posto na Copa do Mundo de Janti-Mansisk en 2009.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Artigo biográfico .
Carolinas

O topónimo **Carolinas** pode referirse a:

;En Galiza
***As Carolinas**, lugar da parroquia de Ribeira, no concello de Ribeira.

;Fóra de Galiza

;Na Micronesia
***Illas Carolinas**, arquipélago ao oeste do océano Pacífico.

;Nos Estados Unidos
*Os estados de Carolina do Norte e Carolina do Sur.

## Véxase tamén
### Outros artigos
El Sobroso

***El Sobroso*** foi un periódico editado en Vilasobroso (Mondariz) entre 1931 e 1933.

## Historia e características 
Subtitulado *Periódico de la República*, apareceu o 6 de setembro de 1931. Foi fundado por Alejo Carrera Muñoz, José Estévez Alfaya e Ramiro Vidal Carrera. De periodicidade mensual, distribuíase pola bisbarra e na colonia de sobroseños de Lisboa. Cesou a súa publicación o 1 de febreiro de 1933.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* El Sobroso (Periódico de la República)
José Estévez Alfaya

**José Estévez Alfaya** foi un médico, político e xornalista galego.

## Traxectoria 
Médico no Porriño. Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado concelleiro de Mondariz en 1924 e elixido alcalde o 28 de marzo, ratificándose a elección o 30 do mesmo mes. En 1931 foi un dos fundadores do periódico *El Sobroso*, de orientación republicana.

## Vida persoal 
Casou con Pascuala Alfaya Carballo en 1917.
## Notas
Castro da Revolta

O **Castro da Revolta** é un poboado castrexo situado nun alto no lugar da Revolta, no concello de Narón.

## Descrición 
O castro está situado nun pequeno outeiro entre Sedes e San Xiao, no acceso aos montes, preto del pasa o río Salgueiro. O castro ten unha forma ovalada de 63 metros de N-S e 56 metros de L-O. Está bastante ben conservada a croa e os parapetos. Está situado a uns 250 metros do castro dos Bicás.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Castro da Revolta Narón acceso ao monte.jpg|Pista de acceso ao monte.
Ficheiro:A Revolta San Xiao Narón A Coruña.jpg|Castro da Revolta, Narón.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cultura castrexa
* Arco Ártabro

### Ligazóns externas 
* Castro da Revolta
Buxenus

**Buxenus** é un deus celta, epíteto galo de Marte, que é coñecido por unha única inscrición atopada en Velleron, no departamento francés de Vaucluse.

## Notas
Fright Night

***Fright Night*** é o álbum de estrea da banda finesa de power metal Stratovarius, publicado o ano 1989 a través do selo Columbia Records. No ano 2003 editouse unha versión remasterizada do disco.

## Listaxe de cancións
No Doubt (álbum)

***No Doubt*** é un álbum de estrea da banda estadounidense de ska punk No Doubt, publicado o 17 de marzo de 1992 a través do selo Interscope Records. Orixinalmente foi gravado como unha edición independente, pero regravouse despois de que o grupo asinase con Interscope.

O disco foi lanzado durante un período no cal Estados Unidos estaba centrado principalmente na música grunge, un xénero dominado pola angustia que era case todo o contrario ao son optimista e comercial de No Doubt. A pesar das xiras, o álbum non funcionou tan ben como esperaba a discográfica, vendendo só 30.000 copias. O selo rexeitou financiar a publicación dun sinxelo do álbum, polo que No Doubt editou independentemente o seu único sinxelo, "Trapped in a Box". A banda entón rompeu con Interscope e editou independentemente o álbum *The Beacon Street Collection en 1995. Este traballo comportouse mellor comercialmente, vendendo unhas 100.000, polo que Interscope financiaría o seu terceiro disco, *Tragic Kingdom''.

## Listaxe de cancións
Be Here Now

***Be Here Now*** é o terceiro álbum da banda inglesa de britpop Oasis, publicado o 21 de agosto de 1997 a través do selo Creation Records. O disco foi moi agardado tanto pola crítica como polos seareiros, tras o éxito do grupo en todo o mundo co seu traballo de estrea, *Definitely Maybe* (1994), e a súa continuación, ''(What's the Story) Morning Glory?* (1995). O pre-lanzament de *Be Here Now* deu lugar a un gran despregue publicitario, tanto na prensa musical como na convencional. Nese momento a fama de Oasis estaba no seu momento máis alto, e *Be Here Now'' converteuse no disco con vendas máis rápidas no Reino Unido ata a data, vendendo ao redor de 350.000 unidades o seu primeiro día. Cara 2008 o disco levaba vendidas 8 millóns de copias en todo o mundo.

## Listaxe de cancións
Oh, Inverted World

***Oh, Inverted World*** é o álbum de estrea da banda estadounidense de indie rock The Shins, publicado o 19 de xuño do 2001 a través do selo Sub Pop Records. Omnibus Records realizou a tirada inicial en vinilo distribuída por Darla. Sub Pop Records sacaía unha nova tirada, pero o seu logotipo só aparece nas impresións posteriores.

O álbum contén os temas "Caring Is Creepy" e "New Slang", que aparecen na película de 2004 *Garden State*.

## Listaxe de cancións
Daniel Ojea Sarmiento

**Daniel Ojea Sarmiento**, nado en Ponteareas en 1920 e finado no mesmo concello o 29 de xaneiro de 1962, foi un empresario e político galego.

## Traxectoria 
Empezou a súa carreira profesional na empresa de autobuses Ojea do seu avó, Daniel Ojea Ferro. Foi nomeado alcalde de Ponteareas e tomou posesión o 24 de abril de 1950. Mantívose no cargo ata o 15 de febreiro de 1960. Foi deputado provincial.

## Vida persoal 
Casou con Luz Vidal, filla de Ramiro Vidal Carrera. Foi irmán de Manuel Ojea Sarmiento.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Daniel Ojea, 'el alcalde altruista'
Norberto Velázquez Moreno

**Norberto Velázquez Moreno**, nado en Ortigosa de Cameros (A Rioxa) o 6 de xuño de 1768 e finado en Vigo o 12 de outubro de 1852, foi un empresario e comerciante rioxano residente en Galicia.

## Traxectoria 
Instalouse en Vigo dende finais do século XVIII, sendo o seu primeiro negocio un muíño de vento, sumándose máis tarde á actividade da salgadura dos empresarios cataláns no Areal.

Por Real Ordenanza de 6 de xuño de 1838, da súa man, procedeuse a habilitar e acondicionar o arquipélago de San Simón para convertelo en 1842 nunha leprosería ou lazareto, para o que adiantou cartos.

Construíu varios edificios en Vigo, entre eles o primeiro teatro de Vigo, en 1832 na actual Praza da Princesa, que funcionaría ata 1880. Fixo escolas públicas e unha casa de baños na Laxe.

Amigo de Nicolás Taboada Leal. Foi Xuíz Ordinario (alcalde) accidental e rexedor (concelleiro), chegando a ser o segundo home máis rico de Vigo, tan só por detrás do Marqués de Valladares.

En posesión da Cruz de Carlos III, o 14 de abril de 1906 o concello dedicoulle o nome dunha rúa da cidade e en 1924 trasladáronse os seus restos ao panteón de vigueses ilustres do cemiterio de Pereiró.

## Vida persoal
Casado en primeiras nupcias no ano 1790 con María Concepción Varela de Albín y Posse e en segundas nupcias no ano 1824 con Josefa Coppa Pastera. Foi pai de Norberto Velázquez Coppa e avó de Norberto Velázquez Barrio, ambos alcaldes de Vigo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Calzada Terrados, Blas "Industrioso emprendedor y mecenas del teatro" *Crónicas de otro Vigo* .
Cando de Abaixo, Cando, Outes

**Cando de Abaixo** é un lugar da parroquia de Cando no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 47 habitantes (21 homes e 26 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cando 
### Parroquias de Outes
George Montagu

**George Montagu**, nado en 1753 en Lackham House, Wiltshire, (Hampshire, Inglaterra) e finado o 20 de xuño de 1815 en Kingsbridge, Devon, foi un naturalista inglés.

## Traxectoria 
Montagu é coñecido sobre todo pola súa obra *Ornithological Dictionary* (1802), que contribuíu de forma significativa ao coñecemento das aves do Reino Unido. Montagu mostrou que moitas das especies que se supoñían diferentes eran en realidade a mesma ave pero coas plumaxes de verán e inverno, ou ben machos e femias da mesma especie.

O seu estudo das especies do xénero *Circus* levouno ao descubrimento de que *Circus pygargus*, coñecido como ''Montagu's Harrier* en inglés, criaba no sur de Inglaterra. Montagu tamén estivo implicado nos primeiros rexistros de certas aves no Reino Unido (como por exemplo, *Larus minutus*, *Emberiza cirlus*, *Bubulcus ibis* e *Gelochelion nilotica*.

En 1798 Montagu deixou á súa muller instalándose en Knowle House, cerca de Kingsbridge, en Devon. Foi alí onde escribiu os dous volumes de *Ornithogical Dictionary; or Alphabetical Synopsis of British Birds*.

Montagu estivo tamén interesado na bioloxía mariña e fluvial e, en 1803, publicou *Testacea Britannica, a History of British Marine, Land and Freshwater Shells*. Nesta obra describe 470 especies de moluscos, 100 das cales eran novas para Gran Bretaña.

Montagu describiu algunhas especies novas de crustáceos para William Elford Leach, do Museo Británico, e foi o primeiro en informar sobre a presenza de varias especies de peixes das que no se tiña constancia en augas inglesas, así como do descubrimento de novas especias como *Coryphoblennius galerita*. Tamén foi o primeiro en describir o morcego pequeno de ferradura *Rhinolophus hipposideros*.

Montagu morreu de tétano despois de pisar un cravo oxidado en Knowle House.

A colección de aves de Montagu foi comprada polo Museo Británico, e unhas 200 delas se encontran na actualidade no *Tring Museum*. As súas copias con anotacións do *Dictionary*, *Testacea* foron legadas á Sociedade linneana de Londres.

## Abreviatura 
A abreviatura **Montagu** emprégase para recoñecer a  como autoridade na descrición e nomenclatura en zooloxía.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Mearns, Barbara & Mearns, Richard (1988): *Biographies for Birdwatchers*. Academic Press. ISBN 0-12-487422-3
* Moss, Stephen (2004): *A Bird in the Bush: A Social History of Birdwatching''. Aurum. ISBN 1-84513-085-5
Castro dos Bicás

O **Castro dos Bicás** é un castro situado nunha chaira no lugar dos Bicás, Narón.

## Descrición 
O castro está situado nunha chaira entre Sedes e San Xiao, no acceso aos montes, preto del pasa o río Salgueiro. O castro ten unha forma ovalada de 100 metros de N-S e 80 metros de E-O. Está situado a uns 250 metros do castro da Revolta.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cultura castrexa
* Arco Ártabro

### Ligazóns externas 
* Castro de Bicás  .
José Antonio Fernández Vega

**José Antonio Fernández-Vega de la Vega**, nado en Llanes en 1891 e finado en Málaga o 18 de maio de 1942, foi un médico e político español.

## Traxectoria 
Médico do Hospital Provincial de Oviedo en 1929. Na República instalouse en Ponteareas, dirixiu o periódico *El Galleiro*, colaborou no voceiro socialista *Renovación*, foi presidente da Casa do Pobo de Ponteareas e ingresou no PSOE en novembro de 1933. A principios de 1935 abandonou o PSOE e participou na fundación da agrupación local de Izquierda Republicana en marzo. Co triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi nomeado Gobernador civil de Lugo o 26 de febreiro, permanecendo no posto ata o 3 de xuño dese ano, cando foi nomeado Gobernador civil da provincia de Málaga. Alí tivo que facer fronte ao levantamento militar e ás milicias que tomaron o poder despois do fracaso do levantamento.

A mediados de setembro de 1936 foi cesado no cargo polo Ministro da Gobernación, Valentín Galarza Morante, debido a uns rumores que o acusaban de terse apropiado de fondos públicos. Regresou a Asturias coa súa familia, onde ocupou o cargo de director do hospital de Llanes durante un mes ata que foi destituído por xerar desconfianza entre os dirixentes da Fronte Popular, segundo un informe da Garda Civil de 1941. Saíu entón para Francia, pero ao carecer de recursos, regresou a España, sendo nomeado Médico da Subsecretaría de Armamento en Barcelona ata a caída de Cataluña, cando se viu obrigado a exiliarse de novo en Francia.

Acollido nun campo de concentración francés, foi detido pola Gestapo o 10 de xuño de 1940 xunto a Lluís Companys e José Villalba. Encarcerado uns días en Irún, pasou a Madrid e de alí a Málaga. Dende a Prisión Provincial de Málaga axudou a curar enfermos do tifo exantemático salvando algunhas vidas, entre elas a dun bispo.

Foi xulgado en base ás listas que proporcionou a mesma prisión provincial segundo as cales foron detidas no seu nome 371 persoas das que 275 foron executadas mediante sacas. Na súa defensa, Fernández Vega alegou que nunca soubo nada das sacas ata unha vez levadas a cabo e que, na medida das súas posibilidades, rescatou a un gran número de detidos, incluídos militares e sacerdotes, aos que proporcionou pasaportes e axudou a escapar da cidade. Foi condenado a morte e fusilado no cemiterio de San Rafael, onde permanece o seu corpo nunha fosa común.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Juan Antonio Candeira Blanco

**Juan Antonio Candeira Blanco**, nado en 1929 e finado en Vigo en xuño de 1995, foi un empresario e político galego.

## Traxectoria
Representante da empresa Candeira y Estens S.L. Durante a ditadura de Francisco Franco foi nomeado alcalde de Ponteareas e xefe local do Movimiento en 1965, permanecendo no posto ata novembro de 1968. Foi deputado provincial.

## Notas
Indalecio Caballero Moure

**Indalecio Caballero Moure**, nado nas Neves e finado en Ponteareas en 1989, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Fillo do notario Abel Caballero Avalle. Foi xefe local de Falange de Ponteareas (1936) e xefe comarcal (1937). En 1939 foi nomeado Depositario do concello de Ponteareas.

## Vida persoal 
Casou en Ponteareas con Gloria Quinteiro Alonso en 1932.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Linaje Caballero-Avalle. Visita y recuerdo a una casa gallega de abolengo
Liña Curzon

miniatura|300px|A liña Curzon en 1945.

A **liña Curzon** foi unha proposta de fronteira entre Polonia e a Unión Soviética. Debe o seu nome ao Secretario de Estado de Asuntos Exteriores do Reino Unido, Lord Curzon, quen a planteou como unha probable fronteira de tregua durante a guerra ruso-polaca de 1919–1920 (). Debía servir de base para as negociacións entre as dúas nacións enfrontadas.

Tras a derrota soviética fronte a Varsovia a mediados de agosto de 1920, o seu proxecto non foi aceptado, e o último tratado de paz de 1921 () concedeulle a Polonia case 135.000 km² de territorio cara ao leste de dito confín.

A liña partía de Hrodna no norte, até Brest para seguir logo o curso do Bug e terminar nos Cárpatos.

Na segunda guerra mundial, a URSS reavivou a proposta liña divisoria, esixindo a volta de todo o territorio cedido. En 1945, un tratado soviético-polaco fixou como fronteira entre ambas nacións un límite equivalente ao da liña Curzon.

## Notas 
## Bibliografía 
*
Maximino Rodríguez Fornos

**Maximino Rodríguez Fornos**, nado en Lougares (Mondariz) en 1854 e finado no mesmo concello en 1923, foi un médico e político galego.

## Traxectoria 
Estudou Farmacia na Universidade Central. Licenciouse en Medicina pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi co-descubridor do manancial da Fonte do Val en 1892, e médico do Balneario de Mondariz. Foi alcalde de Mondariz entre 1909 e 1923.

En 1925 inaugurouse un monumento á súa memoria en Mondariz obra de Francisco Asorey.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Tebar, Roma (20/11/2011). "En memoria de un médico ejemplar y un alcalde altruista" *Atlántico Diario* .
Base Militar de Campelo

A **Base Militar de Campelo** é unha instalación militar do Exército Español e a Armada Española. Está situada no monte de Campelo (803 m), entre os concellos de Sobrado e Friol, nas parroquias de Roade e Silvela.

## Historia
miniatura|esquerda|150px|Emblema da arma de enxeñeiros .
Foi construída en 1976 cun perímetro de seguridade duns 800 metros. Estaba valada con arame de espiño e tiña ademais das instalacións de comunicacións, heliporto e alboios para os soldados. Nos inicios había uns 150 efectivos ao seu cargo e nos últimos anos uns 50. A base foi abandonada no ano 2000 pasando a ser telecontrolada. A súa antena segue operativa pero xa sen dotación de persoal algún.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Base Militar de Campelo (MTN25). © Instituto Geográfico Nacional.jpg|A base no Mapa Topográfico Nacional de España a escala 1:25.000
Ficheiro:Base Militar de Campelo (PNOA 2008). © Instituto Geográfico Nacional.jpg|A base na ortofotografía aérea de 2008

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* 12.444 RTM CT-12 V. Campelo - Sobrado
José Puente Castro

**José Puente Castro**, nado en Santiago de Compostela o 6 de febreiro de 1883 e finado na mesma cidade o 7 de febreiro de 1963, foi un médico galego.

## Traxectoria 
Licenciado e doutor en Medicina pola Universidade de Santiago de Compostela. Cirurxián, visitou centros cirúrxicos europeos e todos os anos ía a París para asistir a cursos de cirurxía. En 1926 creou un sanatorio privado en Santiago de Compostela, o sanatorio de San Agustín. Foi profesor auxiliar da Facultade de Medicina e profesor honorario da Universidade de Santiago de Compostela. Asinou o manifesto de intelectuais. Coa sublevación do 18 de xullo de 1936 marchou á fronte de Asturias incorporándose no Hospital de Luarca. En setembro de 1936 foi nomeado médico militar do Hospital de Guitiriz. Foi nomeado delegado civil gobernativo de Santiago de Compostela en outubro substituíndo ao comandante Manuel García Diéguez. Permaneceu só uns días como Alcalde, pois o 16 de outubro o Gobernador da Coruña alegando incompatibilidade co cargo de médico de Hospital de Guitiriz ordenou substituílo por Juan Varela de Limia.

## Obras 
Ademais da súa tese de doutoramento *Grandes abscesos del hígado* (1912), publicou traballos científicos en revistas especializadas e un libro sobre cirurxía vascular. Tamén publicou artigos que asinaba co pseudónimo Dr. Veritas.

## Recoñecementos 
Foille concedida a Gran Cruz da Beneficencia e fundou unha bolsa para mozos cirurxiáns que desexaran completar a súa formación no estranxeiro.

O Concello de Santiago nomeouno fillo predilecto e púxolle o seu nome a unha praza no Ensanche da cidade.

## Vida persoal 
Casou en maio de 1916 con Matilde Domínguez Benavides, filla de Manuel Domínguez Sánchez e irmá de Manuel e José Domínguez Benavides, e entre os seus fillos tivo a José Luis Puente Domínguez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*
Berres, Outes, Outes

**Berres** é un lugar da parroquia de Outes no concello coruñés de Outes, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 34 habitantes (14 homes e 20 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Outes 
### Parroquias de Outes
Pementa de Guinea

Os chamados **grans do paraíso** son unha especia do oeste de África obtida da planta ***Aframomum melegueta***. É picante ao padal, con sabor moi similar á pementa negra. Tamén se coñece como **pementa de Guinea**.

## Descrición 
Planta da familia do xenxibre, cunha raíz en forma de rizoma, con talos foliares de non máis de 60 centímetros de lonxitude. As follas son compostas. As flores son violetas e saen directamente da raíz, máis ou menos solitarias. O froito é rubio, con multitude de sementes aromáticas pardas.

## Historia e usos 
[miniatura|esquerda|Froitos de *Aframomum melegueta* nun mercado de [São João dos Angolares, Illa de São Tomé]]
A pementa guineana é usada de modo corrente nas cociña da África Occidental e da África do Norte, para onde era exportada polas rotas das caravanas de camelos a través do Deserto do Sáhara, e de alí distribuída para Sicilia e Italia. Mencionada por Plinio o Vello como "pementa africana", foi esquecida en Europa até tornarse substituto da pementa negra en moda nos séculos XIV e XV, sobre todo no norte de Francia, unha das máis populosas rexións europeas da época.

En 1469, Afonso V, Rei de Portugal concedeu o monopolio do comercio do golfo de Guinea ao mercador lisboeta Fernão Gomes, incluíndo a exclusividade do comercio da pementa de Guinea, entón chamada "malagueta" - que lle foi concedido por 100.000 reais anuais- en troco de explorar 100 leguas da costa de África por ano durante cinco anos. A pementa de Guinea era entón moi popular como substituto da valiosa pementa negra asiática.

Cando Cristovo Colón chegou ao Novo Mundo en 1492 e trouxo os primeiros exemplares de *Capsicum frutescens*, o picante da capsaicina espertou interese nos portugueses que había décadas que buscaban a rara *pementa* de Asia. O nome *malagueta* foi entón adoptado para esta nova "pementa".
A pesar das súas cualidades, hoxe en día é case descoñecida fóra da África Occidental e do Norte, excepto polo seu uso nalgunhas cervexas.

## Propiedades 
As sementes teñen moitas aplicacións no campo da medicina tradicional, contra problemas intestinais, arrefriados, dores musculares e de columna, tamén para curar feridas e matar parasitos da cavidade bucal. Posúen efectos afrodisíacos e quitan o sono.

## Sinonimia 
* *Aframomum grana-paradisi* (L.) K.Schum. 
* *Aframomum meleguetella* K.Schum. 
* *Alexis grandiflora* (Sm.) Salisb. 
* *Alpinia grana-paradisi* (L.) Moon 
* *Amomum elatum* Salisb. 
* *Amomum grana-paradisi* L. 
* *Amomum grandiflorum* Sm. 
* *Amomum melegueta* Roscoe 
* *Cardamomum grana-paradisi* (L.) Kuntze 
* *Cardamomum grandiflorum* (Sm.) Kuntze 
* *Torymenes officinalis* Salisb.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Katzer spice site
Catubodua

**Catubodua** (protocelta Katubodwā, "corvo de batalla") é o nome dunha deusa celta da guerra da que se ten coñecemento por unha inscrición atopada no departamento francés de Alta Savoia, no leste de Francia e por outras tres inscricións relacionadas, atopadas en Austria e Eslovenia.

Semella que o seu culto é idéntico ó da deusa da mitoloxía irlandesa Badb Catha. Nicole Jufer e Thierry Luginbühl relacionaron Catubodua con outras deusas marciais como **Boudina, Bodua** e **Boudiga**, cuxos nomes comparten a mesma raíz, que significa "liorta, combate" ou "vitoria". Pode compararse á Vitoria romana, á Niké grega e coa Sigyn nórdica.

## Lenda romana 
Unha anécdota das guerras entre galos e romanos durante o século IV a.C. recollida por Tito Livio, Aulo Gellio e Dionisio de Halicarnaso podería facer referencia a esta deusa. Daquela, un oficial romano chamado Marco Valerio, estaba a servir como tribuno militar no exército do cónsul Lucio Furio Camilo na campaña contra os galos. Un guerrero galo de enorme tamaño desafiou a calquera romano para se enfrontaren en combate singular. O desafío foi aceptado por Valerio despois de obter o permiso do cónsul, e ao comezar o combate, un corvo pousouse sobre o casco de Valerio e, cada vez que o galo atacou, o corvo botouse sobre a cara do galo ata que, finalmente, foi morto por Valerio. Na batalla posterior, os galos foron totalmente derrotados e o o cónsul regaloulle dez bois e unha coroa de ouro. O pobo romano, en agradecemento, elixiuno en ausencia cónsul para o seguinte ano, cando tiña tan só vinte e tres anos de idade e Valerio adoptou o alcume de *Corvus* (Corvo) e se converteu nun famoso xeneral e político da República romana. 

Esta historia lembra, tamén, a morte do heroe irlandés do Ulster Cúchulainn que Morrigan, con forma de corvo, presenza sobre pousado sobre o seu ombreiro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
José Garra Garra

**José Garra Garra**, nado en Ponteareas en 1896 e finado en Vigo en xaneiro de 1963, foi un industrial e político galego.

## Traxectoria 
Fillo dunha familia adiñeirada propietaria da fábrica de curtidos La Perillana en Ponteareas. Era sobriño de Amado Garra e Emilio Garra Castellanzuelo. Enxeñeiro técnico. Na ditadura de Primo de Rivera foi elixido alcalde de Ponteareas o 25 de xaneiro de 1924, permanecendo no cargo ata agosto de 1925, cando presentou a dimisión como alcalde e concelleiro logo de que o Gobernador civil destituíse os seis concelleiros agrarios e o concelleiro socialista.

Casou en 1927 con María Luisa Vieitez Soto e instalouse en Tui, onde se incorporou en 1930 como socio e xerente á empresa Oliveira, Valencia y Compañía que producía as galletas La Peninsular. Coa Segunda República foi o primeiro alcalde republicano de Tui, posto do que dimitiu a finais de 1933. Despois trasladouse a Vigo.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi acusado de rebelión militar e encadeado, librou do pelotón de fusilamento pola súa amizade co xeneral Mola, a quen levara no seu auto ata Lisboa anos antes. Foille incoado expediente de responsabilidades políticas en 1941. Despois da guerra pasou a residir en Madrid para facilitar os estudos da súa filla Carmela. Finou en Vigo en xaneiro de 1963.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Galleteros gallegos (2): Galicia
* A fábrica de galletas "La Peninsular"