Quadragesimo Anno

miniatura|300px|Pío XI.

***Quadragesimo Anno*** é unha encíclica de contido social e económico promulgada polo papa Pío XI. Fai parte da chamada Doutrina social da Igrexa.

Foi publicada o 15 de maio de 1931, con motivo dos corenta anos da publicación de *Rerum Novarum*, de aí o seu nome. É titulada como *Sobre a restauración da orde social en perfecta conformidade coa lei evanxélica ao celebrarse o 40ª cabodano da encíclica *Rerum Novarum* de León XIII*.

## Contexto da encíclica
Desde os tempos da *Rerum Novarum* houbo tres fenómenos históricos fundamentais que enmarcan a encíclica: as transformacións que sufriron capitalismo e comunismo e o amencer dos totalitarismos.

### Capitalismo
*O crecemento económico dos anos 20 que deu lugar ao primeiro capitalismo financeiro e transnacional de corte contemporáneo, xorden as primeiras multinacionais que, segundo o pensamento da Encíclica impuñan as súas leis ata aos gobernos.
*Comezaran as crises económicas prognosticadas por Karl Marx. A crise de 1929 estendeuse por tódolos países industrializados.
*Como consecuencia comeza a pensarse que o sistema capitalista de corte estritamente liberal xa non vale tal como está concibido e precisa dunha reforma. Comeza a abandonarse o dogma da non intervención do Estado. Ábrense paso as teorías de Keynes, que se comezarán a aplicar durante a presidencia de Franklin D. Roosevelt

### Socialismo
O socialismo tiña experimentado unha serie de cambios:
*O dereito de asociación permitíralle medrar en países liberais.
* A II Internacional (1889-1920) agrupaba a diferentes partidos socialistas, xa sen os anarquistas. Ao tempo, insensiblemente foran aceptando certos principios da ideoloxía capitalista.
* A Grande Guerra e a Revolución Rusa deran nacemento á III Internacional, que volvía interpretar radicalmente a Marx.

### Totalitarismos
Na década dos 20 aparecera unha ideoloxía nova, o totalitarismo.

Non parece casualidade que naza nos estados máis novos de Europa, que se formaran como tales aínda no século XIX, Italia e Alemaña. Son estados que non se senten atados á tradición ilustrada e liberal dos séculos XVIII-XIX, nin á dialéctica capitalismo-marxismo. Pensan que hai que crear un modelo social e económico novo.

Hai que ter en conta que, no ano que se publica a encíclica, 1931, os totalitarismos aínda non teñen no seu debe os masacres, os campos de concentración ou as cámaras de gas. E teñen no seu haber o fracaso do capitalismo (crise de 1929) e a ameaza que para boa parte da sociedade supón o marxismo. E, sobre todo, foron quen de superar a crise económica e mellorar as condicións económicas dos seus países. Ademais, caso claro de Hitler, gozan do apoio dunha maioría da poboación.

## Contido
### Obxectivos da encíclica
* Lembrar, desde unha perspectiva católica, os beneficios que supuxo a Rerum Novarum.
* Aclarar certas dúbidas que xurdiron na súa interpretación: confesionalidade dos sindicatos, a propiedade privada, o salario...
* O que denomina *restaurar e perfeccionar a orde social*.

### Novidades respecto á Rerum Novarum
* Sobre a propiedade: fai unha clara afirmación da súa función social, o que anticipa, en certo modo, o principio do destino universal dos bens e como segunda novidade, considera o traballo como título de propiedade.
* Sobre o salario: avoga polo salario familiar , é dicir, que á hora de calcular un salario se teña en conta que debe ser suficiente para atender ás necesidades da familia do asalariado.
* No tema da confesionalidade ou non dos sindicatos, estende a todos os cristiáns a excepción que León XIII admitira para os católicos norteamericanos na súa encíclica Longinqua. E deixa vía libre para que un católico se afilie, en determinadas circunstancias e con certas condicións a un sindicato non confesional. Neste punto hai que engadir que as palabras do papa chegaban moi tarde, posto que a meirande parte dos sindicatos eran xa non-confesionais.

### Xuízo sobre os tres grandes sistemas económicos e políticos
* Sobre o capitalismo e a súa economía, o xuízo é duro. O sistema é inxusto e enganador: predica a liberdade e produciu unha ditadura. A economía devalou en dura, cruel e desprovista de moral:

* No caso do socialismo distingue entre a II e III Internacional. A esta a descualifica pola súa oposición ás ensinanzas da Igrexa en dous puntos básicos: a negación de toda propiedade e o recurso á violencia como medio de conseguir os seus obxectivos.

No caso da II Internacional, recoñece o acercamento de posturas que se foi producindo nos últimos anos entre Igrexa e socialismo, incluso parece que quixera tenderlle unha man. Pero, cara ao fin da parte que dedica a este tema volta ao seu rexeitamento inicial e remata cun dos seus típicos argumentos secos e contundentes:

* O xuízo é máis matizado cando fala do totalitarismo. Hai que ter en conta que en 1929 Pío XI firmara con Mussolini os Pactos Lateranenses. Aínda que volverá sobre o fascismo nunha encíclica posterior, nesta que nos ocupa só mostra algunhas reservas:

## O modelo de sociedade de Pío XI. A "Terceira Vía"
Fronte ás tres ideoloxías expón tres principios:
* Fronte ao capitalismo: a ilicitude moral de aplicar sempre e en toda circunstancia a lei da oferta-demanda (caso dos salarios).
* Fronte ao socialismo: a colaboración da sociedade fronte á loita de clases.
* Fronte aos totalitarismos: o principio de subsidiariedade.

O modelo que propón o papa é o que se pode chamar *solidarismo* ou *corporativismo*. Como Mussolini xa tiña posto en marcha un tipo especial de sistema corporativo, a encíclica dedica os números 91 a 94 a expoñelo. A seguir, o papa expón a súa opinión nos parágrafos 95 a 97, que foron engadidos cando xa o texto estaba a piques de ser publicado.

O feito de que o Papa critique aos sistemas sociais e económicos vixentes naquel momento e propoña un sistema de seu, deu pé a falar de que a Igrexa propuña un sistema propio, o que se deu en chamar a "Terceira Vía".

Tamén é certo que a forma de expoñelo, xusto detrás da descrición que se facía do sistema fascista italiano, contribuíu a desacreditalo ao metelo todo no mesmo cesto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*

### Outros artigos 
* Nazismo
* Fascismo
### Ligazóns externas 
*Texto da encíclica, en castelán.