Moeda constantiniana

[miniatura|Múltiplo de [áureo da ceca de Ticinum, datado en 313. A/ Busto de Constantino I a carón do *Sol Invictus* (Cabinet des médailles). 39,79 g.]]
A **moeda constantiniana** é a que constitúe o conxunto das emisións monetarias producidas polas cecas imperiais romanas desde o momento en que o emperador Constantino I (324-337) acadou o título de único *Augusto*, en 324, ata a morte de Xuliano (361-363), que supón a fin da dinastía constantiniana. 

Durante este período, logo do falecemento do primeiro gobernante cristián, liberáronse guerras fratricidas como a producida en 340 entre Constantino II (337-340) e Constante I (337-350), ou a que tivo lugar entre 351 e 352 entre Constancio II (337-361) e o usurpador Magnencio (350-353).

## Cecas constantinianas 
Ademais das cecas tetrárquicas instituídas por Diocleciano (284-305), engadíronse outras catro á produción de moeda constantiniana:

* Ceca de *Arelate* (Arles), fundada en 313 ou 314, co persoal proveniente da ceca de Ostia (operativa ata 475).
* Ceca de *Sirmium* (Sremska Mitrovica, Serbia), creada etre 320 e 326 (operativa ata 397).
* Ceca de Constantinopla (Istanbul), a nova capital imperial a partir de 330.
* Ceca de *Ambianum* (Amiens), establecida entre 350 e 353.

No entanto, produciuse o pechamento doutras catro:

* Ceca de Ostia, próxima a Roma, pechada en 313, logo da vitoria de Constantino sobre Maxencio (306-312) na Batalla da Ponte Milvio.
* Ceca de *Londinium* (Londres) pechada en 326.
* Ceca de *Ticinum* (Pavia) operativa ata 326 ou 327.
* Ceca de *Mediolanum* (Milán) establecida en 327, aínda que reabriu en épocas posteriores.

## Periodización e temáticas 
[miniatura|277x277px|[Constantino I o Grande, primeiro emperador cristián e proxenitor da dinastía Constantiniana.]]

### Da unificación do Imperio á morte de Constantino I (325-337) 
A fase abranguida entre a reunificación imperial (325) e o pasamento de Constantino o Grande (337) serviulle ao emperador cristián para reorganizar tanto a Administración civil como a relixiosa, ademais de consolidar todo o sistema defensivo ao longo dos cursos do Rin e do Danubio, e de obter importantes éxitos militares, que lle propiciaron o control de boa parte deses territorios que xa pertenceran a Roma anteriormente e que foran abandonados por Galieno (253-268) e Aureliano (270-275): desde *Alamannia* (os Campos Decumanos) ata *Sarmatia* (chaira ao sur do Tisza e rexión do Banato) e ata a *Gothia* (Oltenia e Valaquia). E tamén a partir deses anos, Constantino seguiu a utilizar como as súas residencias imperiais favoritas *Serdica*, *Sirmium* e Tesalónica, á parte de *Nicomedia*.

O 18 de setembro de 335, Constantino elevou o seu sobriño neto Dalmacio ao rango de *Caesar* e asignoulle a Tracia, Acaia e Macedonia (con probable capital en *Naisso*, na actual Serbia), coa tarefa principal de defender esas provincias dos godos, que as ameazaban coas súas incursións. Deste xeito, Constantino dividiu o Imperio en catro partes, tres para os seus fillos e unha para o seu sobriño. O nomeamento de Dalmacio, porén, debeu atopar a oposición do exército, que revelou a súa preferencia polo acceso da liña dinástica directa ao trono.

A seguir, algúns exemplos das súas cuñaxes:

### Os fillos e os netos de Constantino I (337-363) 
[miniatura|449x449px|As [fronteiras setentrionais e orientais á morte de Constantino I, cos territorios engadidos nos trinta anos de campañas militares (306-337), ademais da división do Imperio entre os seus fillos e netos: Constantino II (337-340), Constante I (337-350), Constancio II (337-361), Dalmacio César (335-337) e Anibaliano (335-337).]]
A situación logo do falecemento de Constantino o 22 de maio de 337, mentres estaba a preparar unha campaña militar contra os sasánidas, presentaba un poder repartido entre os seus fillos e o seu neto, todos co título de César. Deles, Constancio II (337-361), implicado na supervisión das fortificacións fronteirizas no norte de Mesopotamia, regresou axiña a Constantinopla, onde organizou os actos funerarios do seu pai; con este xesto reforzou os seus dereitos como sucesor e obtivo o apoio do exército, compoñente fundamental da política de Constantino.

Durante o verán de 337 o exército masacrou os membros masculinos da dinastía constantiniana e outros membros destacados do Estado, e apenas sobreviviron os tres fillos de Constantino e dous dos seus sobriños pequenos (Galo e Xuliano, fillos do seu medio irmán Xulio Constancio) . As motivacións deste masacre non son claras: segundo Eutropio, Constancio non estaba entre os seus promotores, aínda que o certo é que non amosou oposición nin condenou os asasinatos. No entanto, para Zósimo o organizador foi Constancio. En setembro do mesmo ano, os tres césares restantes (Dalmacio fora vítima da purga purga) reuníronse en Sirmium, en Pannonia, onde o 9 de setembro foron aclamados emperadores polo exército e repartiron entre eles o Imperio: Constancio viu recoñecida a súa soberanía sobre o Oriente.

A división do poder entre os irmáns non durou moito: Constantino II morreu en 340, mentres intentaba derrocar a Constante I; en 350, Constante foi derrocado polo usurpador Magnencio, e pouco despois Constancio II converteuse no único emperador, e reuniu unha vez máis o Imperio en 353). A partir de aí veu un período de 25 anos de guerras nos límites orientais contra os sasánidas, primeiro baixo Constancio II e despois baixo Xuliano (entre 337 e 363).

En 361, Xuliano foi proclamado Augusto, César na Galia. O seu goberno durou só dous anos, aínda que tivo unha grande importancia, tanto polos seus intentos de establecer un sistema relixioso politeísta (por iso se lle chamou o Apóstata) como pola campaña militar emprendida polos sasánidas.

A seguir, algúns exemplos das cuñaxes da dinastía Constantiniana posteriores a Constantino I:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
#### Fontes primarias 
* *Annales Valesiani.*
* Aurelio Víctor. *De Caesaribus*, XXXIX e XLI; *Epitome*, XLI; *De Viris Illustribus*.
* *Codex Theodosianus*.
* Décimo Magno Ausonio. *Ordo urbium nobilium*.
* Eusebio de Cesarea. *Ἐκκλησιαστικὴ ἱστορία / Historia Ecclesiae**.*
* Eutropio. .
* Orosio. *Historiarum adversum paganos libri VII*.
* *Panegyrici latini*.
* Procopio de Cesarea. .
* Sozomeno. *Εκκλησιαστική Ιστορία* / *Historia Ecclesiastica*
* Zonaras. *Ἐπιτομὴ Ἱστοριῶν - Epitome Historiarum*, VIII e XII.
* Zósimo. *Hitoria nova*, I-II (tradución inglesa do libro II).

#### Textos historiográficos 
* Barnes, T. D. (1982). *The New Empire of Diocletian and Constantine*. Harvard University Press. Londres.
* Cameron, A.; Garnsey, P. (1998). *The Cambridge Ancient History.* Volume XIII. *The Late Empire 337-425*. Cambridge University Press. Páxina 12. ISBN 0-521-30200-5
* Mazzarino, S. (1976). ''L'impero romano*. Roma-Bari.
* Ruffolo, G. (2004). *Quando l'Italia era una superpotenza*. Einaudi.
* Scarre, C. (1995 -a-). *Chronicle of the Roman Emperors.* Londres. ISBN 0-500-05077-5
* Scarre, C. (1995 -b-). *The Penguin Historical Atlas of Ancient Rome*. Cambridge. ISBN 0-14-051329-9
* Potter, D. S. (2005). *The Roman Empire at Bay: AD 180–395*. Nova York. Routledge. ISBN 0-415-10057-7
* Southern, P. (2001). *The Roman Empire from Severus to Constantine*. Nova York. Routledge. ISBN 0-415-23944-3
* Whittaker, C. R. (1997). *Frontiers of the Roman empire. A social ad economic study.* Baltimor & Londres.

#### Textos numismáticos 
* Radnoti-Alföldi, M. (1963). *Die Constantinische Goldprägung*. Maguncia.
* Belloni, G. G. (2004). *La moneta romana*. Roma. Carocci. ISBN 88-430-2105-2
* Carson, R. A. G. et al. (1978). *Late Roman Bronze Coinage*. Londres.
* Depeyrot, G. (1995-1996). *Les monnaies d'or*. 2 voll. Wetteren.
* Cohen, H. (1880-1882). *Description Historique des monnaies frappées sous l'Empire Romain*. París. 8 vol.
* Hendy, M. F. (2008). *Studies in the Byzantine Monetary Economy C.300-1450*. Cambridge University Press.
*Maurice, J. (1908-1912). *Numismatique constantinienne*. Leroux, París.
** (1908). *T. I: Iconographie et chronologie, description  historique, des émissions monétaires*.
** (1911). *T. II: La dynastie héracléenne dans l'Empire des Gaules [...]*.
** (1912). *T. III: La persécution de Maximin Daza, dénominations des espèces monétaires de bronze [...]*.
* Savio, A. (2001). *Monete romane*. Roma. ISBN 88-7801-291-2

#### Catalogación numismática 
* (BMCRE): H. Mattingly. (1923-1975). *Coins of the Roman Empire in the British Museum* (BMCRE). Londres. Vol. 6.
* Calicó, X. & F. (2003). *The Roman Aurei*. Barcelona. Vol. 2.
* (LRBC): Carson, R. A. G. et al. (1978). *Late Roman Bronze Coinage*. Londres.
* (RIC): *Roman Imperial Coinage*. 10 Volumes. Londres. 1926-1994.
* (RCV): Seaby, H. A. (1954). *Roman coins and their values.'' Londres.

### Outros artigos 
* Constantino I o Grande
* Moedas da Antiga Roma
* Moeda de Maximino Tracio a Emiliano