open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abdus Salam

miniatura|dereita|Abdus Salam (esquerda) nunha reunión.
**Abdus Salam**, nado o 29 de xaneiro de 1926 en Santokdas, Sahiwal en Punxab e finado o 21 de novembro de 1996 en Oxford, Inglaterra, foi físico teórico de Paquistán que recibiu o Premio Nobel de Física en 1979 polo seu traballo no Modelo electrodébil, unha síntese matemática e conceptual do electromagnetismo e a interacción nuclear débil, até agora o último paso que se deu para chegar á unificación de todas as forzas da natureza.

## Biografía 
Naceu o 29 de xaneiro de 1926 en Jhang Maghiana, India (hoxe Paquistán). Cursou estudos no Colexio do Goberno en Lahore e doutorouse en matemáticas e física en 1952 pola Universidade de Cambridge. Abdus Salam foi un estudante moi brillante. Desde 1956, foi Profesor de Física Teórica no Imperial College London, que é unha prestixiosa institución británica de educación que se centra en estudos relacionados coa ciencia, a enxeñaría e o medicamento, complementada por unha escola de negocios.

Foi nomeado director do Centro Internacional de Física Teórica de Trieste, Italia, cando se fundou en 1964.

Abdus Salam morreu aos 70 anos, o 21 de novembro de 1996, en Oxford, a causa do párkinson. Foi sepultado en Rabwah (Chenab Nagar), Punxab, Paquistán.

O profesor Abdus Salam foi un devoto Ahmadi (musulmán). Debido á presión política dos Ahmadis en Paquistán, Abdus Salam non foi homenaxeado oficialmente polo Goberno de Paquistán, a pesar de ser o primeiro Premio Nobel do país.

## Investigacións científicas 
Recibiu o Premio Nobel de Física en 1979 polo seu traballo no Modelo electrodébil a cal é unha teoría física que unifica a interacción nuclear débil e o electromagnetismo, dúas das catro interaccións fundamentais da natureza. á súa vez, este modelo áchase incluído na Teoría da grande unificación (GUT), que une a interacción electrodébil coa interacción nuclear forte.
Abdus Salam, Sheldon Lee Glashow e Steven Weinberg chegaron á mesma teoría independentemente e compartiron o Premio Nobel. A validez da teoría foi confirmada experimentalmente polos traballos de LHC no CERN en Xenebra, e o descubrimento dos Bosóns W e Z, que son as partículas mediadoras da interacción nuclear débil, unha das catro interaccións fundamentais da natureza. Son tres tipos de partículas fundamentais moi masivas que se encargan en xeral de cambiar o sabor doutras partículas, os leptóns e os quarks.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*  Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1979
Galería de imaxes das Somozas

**Galería de imaxes** do concello das Somozas na provincia da Coruña.

## As Somozas 

Ficheiro:Casa do Concello de As Somozas.JPG|Casa do Concello
Ficheiro:Situacion As Somozas.PNG|Situación
Ficheiro:Escudo de As Somozas.svg|Escudo oficial
Ficheiro:Igrexa de Santiago Seré.JPG|Igrexa de Santiago Seré das Somozas
Ficheiro:Igrexa de Recemel.JPG|Igrexa de Recemel
Ficheiro:Ermida de San Isidro.JPG|Ermida de San Isidro
Ficheiro:Ermida de Nosa Señora de Francia.JPG|Ermida de Nosa Señora de Francia
Ficheiro:Ermida de San Roque.JPG|Ermida de San Roque en Recemel

## Parroquias 
### As Somozas 

Ficheiro:Lugar da Igrexa.JPG|Lugar da Igrexa
Ficheiro:Fonte As Somozas.JPG|Fonte na vila
Ficheiro:P. fluvial As Somozas.JPG|Paseo fluvial

### Recemel 

Ficheiro:Igrexa de Recemel.JPG|Igrexa de Santa María de Recemel
Ficheiro:Cruceiro Recemel.JPG|Cruceiro.
Ficheiro:Ermida de San Roque.JPG|Ermida de San Roque no lugar da Vila.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Galería de imaxes de Galicia
*Lugares das Somozas
*Eleccións municipais nas Somozas
Steven Weinberg

**Steven Weinberg**, nado en Nova York o 3 de maio de 1933 e finado en Austin, Texas, o 23 de xullo de 2021, foi un físico e profesor universitario estadounidense, galardoado co Premio Nobel de Física en 1979.

## Traxectoria 
Naceu no seo dunha familia xudía. Estudou no *Bronx High School of Science*, onde coñeceu a Sheldon Lee Glashow, e licenciouse en física en 1954 na Universidade Cornell. No ano 1957 conseguiu o doutoramento na Universidade de Princeton.

Revolucionou a física de partículas, a teoría cuántica de campos e a cosmoloxía con con conceptos que aínda hoxe forman parte dos fundamentos do noso coñecemento da realidade física.

## Investigacións científicas 
Iniciou a súa colaboración con Sheldon Lee Glashow e Abdus Salam ao redor da interacción electrodébil, demostrando como o electromagnetismo e a forza nuclear débil baixo certas condicións son unha mesma e única interacción. Grazas a estes traballos púidose comprobar como esta teoría era aplicable a todas as partículas e non tanto só aos leptóns. En 1979 Weinberg, xunto con Sheldon Glashow e Abdus Salam, serían galardoados co Premio Nobel de Física *polos seus traballos sobre a Interacción electrodébil*, que levaron ó descubrimento no CERN dos bosóns Z e W no 1983.

Co seu traballo, levou á unificación ó paso seguinte a Newton coa súa unificación de leis gravitacionais celestes e terrestres e a comprensión de Maxwell de que os fenómenos eléctricos e magnéticos son expresión dunha única forza.
* *The Discovery of Subatomic Particles* (1983)
* *Elementary Particles and the Laws of Physics: The 1986 Dirac Memorial Lectures* (1987, realizada coa colaboración de Richard Feynman)
* ''Dreams of a Final Theory: The Scientist's Search for the Ultimate Laws of Nature * (1993)
* *Quantum Theory of Fields* (3 volums: 1995, 1996 i 2003)
* *Facing Up: Science and its Cultural Adversaries* (2001)
* *Glory and Terror: The Coming Nuclear Danger* (2004)
* *Facing Up: Science and Its Cultural Adversaries'' (2003)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1979
Xoán Carlos Garrido

**Xoán Carlos Garrido Couceiro**, nado na Estrada en 1965, é un sindicalista, profesor de filosofía e historiador galego.

## Traxectoria 
Directivo da Asociación Cultural "A Estrada" nos anos 80 e actualmente membro de Asociación Cultural "Vagalumes". Colaborador do Sindicato Labrego Galego nos anos 90, do que foi responsábel da súa publicación mensual *Fouce* e de poñer en marcha a editorial do mesmo nome en 1995. É militante da UPG, membro da Aula Castelao de Filosofía, da Fundación Alexandre Bóveda e da Fundación Bautista Álvarez, e director da revista *Terra e Tempo* entre 2004 e 2014. Colaborador en distintas publicacións periódicas galegas como: *A Nosa Terra*, *Murguía. Revista Galega de Historia*, *A Taboada* ou *Vieiros*. Forma parte da Comisión pola memoria Siñor Afranio e é membro de Consello da Memoria.

No campo do audiovisual dirixiu varios traballos, entre eles o titulado *A derradeira lección do mestre* (2007).

Actualmente traballa como profesor de filosofía no instituto de ensino público de Forcarei.

## Obras
### Investigación 
* *Manuel García Barros: loitando sempre*, 1995.
* *O pensamento de Castelao*, 2000, A Nosa Terra.
* *Manuel García Barros*, 2002.
* *Piñeiro contra Castelao, Castelao contra Piñeiro*, 2009, A Nosa Terra.

### Teatro 
* *Falando con balas*, 2004.

### Obras colectivas 
* *O pensamento galeguista da posguerra: antoloxía*, 1997, AS-PG/A Nosa Terra. Coeditor con Xosé Manuel Sánchez Rei.
* *A guerrilla antifranquista galega. Actas do Congreso*, 2011, Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña.
* *Perspectivas sobre Bóveda: Ensaios e poemas polo seu 75º cabodano*, 2011, A. C. Alexandre Bóveda.
* *Do piñeirismo ao Consello da Mocedade. O rexurdir do nacionalismo galego*, 2013, Fundación Moncho Reboiras. Con Uxío-Breogán Diéguez Cequiel.
* *As Irmandades da Fala (1916-1931)*, 2016, Laiovento.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Blog de X. C. Garrido
*[http://bvg.udc.es/ficha_autor.jsp?id=Xo%E1Garri1&alias=Xo%E1n+Carlos+Garrido+Couceiro ] na Biblioteca Virtual Galega.
*Terra e Tempo
Palácio de São Bento

O **Palácio de São Bento**, é un edificio de estilo neoclásico situado en Lisboa. É a sede do Parlamento Portugués dende a prohibición das ordes relixiosas en 1834.

Foi construído a finais do século XVI como mosteiro beneditino (**Mosteiro de S. Bento da Saúde**). Ao longo dos séculos XIX e XX sufriu unha serie de remodelacións interiores e exteriores ata convertelo practicamente nun novo edificio. O interior está repleto de obras de arte de distintas épocas da historia de Portugal.

Segundo a denominación oficial do parlamento, o edificio tivo varias denominacións: **Palácio das Cortes**, **Palácio do Congresso** e **Palácio da Assembleia Nacional**. Actualmente adoptouse o nome de **Palácio de S. Bento** en memoria do antigo convento. 

O palacio está clasificado como Monumento Nacional desde 2002. 
miniatura|Interior do *Palácio de São Bento*.
Na parte traseira do edificio principal, nos terreos do antigo mosteiro, sitúase un palacete mandado a construír por Joaquim Machado Cayres para habitar nel. Durante o Estado Novo, en 1937 o palacete foi adquirido polo Estado a través da expropiación, para instalar nel a residencia oficial do presidente do Consello de Ministros. Actualmente, este palacete segue sendo a residencia oficial do Primeiro Ministro.

## Notas 
## Véxase tamén
## Ligazóns externas
*
Príncipe Real de Portugal

150 px|dereita|miniatura|Armas do Príncipe Real

**Príncipe Real de Portugal** foi o título oficial atribuído aos herdeiros presuntivos da Coroa de Portugal, durante a Monarquía Constitucional (1822-1910), por oposición aos demais fillos da parella real, que recibían o título de Infante de Portugal. A partir da morte de Manuel II, último Rei de Portugal, o título de **Príncipe Real** pasou a ser o dos pretendentes ao trono e Xefes da Casa Real Portuguesa.

O título de **Príncipe Real** xurdiu cando Xoán VI elevou ao Brasil á categoría de reino en 1815 (extinguíndose así o antigo título de Príncipe do Brasil). O herdeiro do trono pasou a designarse entón **Príncipe Real do Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarves**. O título de **Príncipe Real de Portugal** foi creado tras a independencia do Brasil, substituíndo o anterior, debido á emancipación brasileira e á imposibilidade de recuperar o vello título de Príncipe do Brasil (que ficaba agora asociado á casa imperial brasileira).

Tras a constitución de 1822 e as seguintes constitucións, a asignación deste título pasou a ser regulada polas leis fundamentais do reino, e investido sobre o herdeiro presuntivo do reino como xa era costume. O último Príncipe que usou o título *de feito* foi Afonso Henriques, na calidade de tío e sucesor provisional de Manuel II, despois do asasinato de Carlos I e do Príncipe Lois Filipe en 1908.

Os posuidores deste título tiñan o tratamento de **Alteza Real (S.A.R.)**, e posuían os títulos subsidiarios de Duque de Braganza, Duque de Guimarães e Duque de Barcelos, Marqués de Vila Viçosa, Conde de Arraiolos, Conde de Ourém, Conde de Barcelos, Conde de Faría, Conde de Neiva e Conde de Guimarães.

En honra deste título e do seu fillo Pedro, portador do mesmo, a raíña María II mandou erguer un xardín no espazo da antiga patriarcal de Lisboa, na actualidade en ruínas, e que constituía un excelente agocho para celerados da época. Nacía así o Xardín do Príncipe Real.

## lista de Príncipes Reais de Portugal
#Pedro (despois Rei de Portugal) 
#Carlos (despois Rei de Portugal) 
#Lois Filipe 
#Afonso Henriques, Duque do Porto (provisoriamente)

## Pretendentes ao título
;Liñaxe Miguelista
#Maria das Neves 
#Miguel II (como pretendente ao trono) 
#Duarte Nuno (como pretendente ao trono) 
#Duarte Pio (como pretendente ao trono)

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Príncipe da Beira
Buraco das Araras, Mato Groso do Sur

O **Buraco das Araras** é unha dolina situada no concello de Jardim, Mato Groso do Sur (Brasil).
 
Con 500 m de diámetro e 127 de profundidade, está considerada a maior dolina da América latina. O seu nome provçen do gran número de araras (un tipo de papagaios) que habitan o lugar. No seu interior alberga un ecosistema propio, con fauna e flora particulares, e cun grande lago habitado polo *Caiman latirostris*. No abismo do buraco existen túneles e cavernas.

O Buraco das Araras é unha Reserva Particular do Patrimonio Natural de 29 hectáreas, pertencente á Reserva río da Prata, de 307 hectáreas.

A súa orixe é incerta. Opínase que o cráter foi causado polo impacto dun meteoro.

## Notas 
* Portal de noticias do goberno do Mato Grosso do Sul
Chave (música)

thumb|400px|Detalle dun clarinete: chave para o dedo maimiño da man dereita.

A **chave** é unha das pezas dun instrumento de vento de madeira (como a frauta, o óboe, o clarinete ou o fagot, que ó ser pulsada modifica a altura do son.

Nos instrumentos de vento de metal, as chaves adoptan o nome de pistóns.

Non pode confundirse o termo "**chave**" con "clave". (En inglés, italiano e alemán a mesma palabra emprégase para os dous conceptos).
Galería de imaxes de Cerdido

**Galería de imaxes** do concello de Cerdido na provincia da Coruña.

## Cerdido 

Ficheiro:Casa do Concello de Cerdido.JPG|Casa do Concello
Ficheiro:Casa da Cultura de Cerdido.JPG|Casa da Cultura
Ficheiro:Igrexa de Cerdido.JPG|Igrexa de San Martiño de Cerdido
Ficheiro:Palleiro.JPG|Palleiro

## Parroquias 
### A Barqueira 

Ficheiro:Igrexa da Barqueira.JPG|Igrexa de Santo Antonio da Barqueira
Ficheiro:Hórreo na Cruz Encarnada.JPG|Hórreo na Cruz Encarnada
Ficheiro:Fonte en Porto.JPG|Fonte e lavadoiro do Porto
Ficheiro:Campo da feira da Barqueira.JPG|Campo da feira da Barqueira
Ficheiro:Hotel de naturaleza a via láctea, A Barqueira, Cerdido.jpg|Hotel da natureza A Lía láctea

### Os Casás 

Ficheiro:Malladora.JPG|Malladora
Ficheiro:Motor dunha malladora.JPG|Motor da malladora
Ficheiro:Malladora e motor.JPG|Malladora e motor
Ficheiro:Limpadoira, Os Casás, Cerdido, Galiza.jpg|Limpadoira
Ficheiro:Retirando a palla da malladora.JPG|Retirando a palla da malladora
Ficheiro:Enriba da meda.JPG|Enriba da meda

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Galería de imaxes de Galicia
*Lugares de Cerdido
*Eleccións municipais en Cerdido
Ocarina

A **ocarina** é un pequeno instrumento de vento, feito de cerámica, sen chaves e xeralmente con oito orificios para os dedos. O timbre varía segundo o tamaño do instrumento.

## Historia 
A orixe da ocarina remóntase á América Prehispánica, os quechuas e aimarás empregaban este instrumento musical, acompañados de quenas, zampoñas e outros instrumentos. A súa fabricación é difícil xa que é de greda e oca no centro, existen diferentes tamaños pero non superan o largo da man. Úsanse en Bolivia, Perú, Venezuela, norte de Chile, norte da Arxentina e toda Mesoamérica.

### Etimoloxía 
[miniatura|Varias [Xun (instrumento)|*Xun* no Museo das Nacións de Yunnan, China]]
A ocarina actual máis común ten que ver co seu desenvolvemento en Italia, e a súa etimoloxía remite á lingua italiana, sendo *ocarina = ganso pequeno*, do latín *auca (véxase tamén auca e oca),* e derivado á súa vez da raíz protoindoeuropea *awi- (ave, ovo). 

#### Outras orixes 
* América: Na antiga Mesoamérica, un tipo de ocarina era coñecido como "**tlapitzalli**". 
* China: Na un instrumento chinés similar é chamado "**xun**".
* África: En moitas partes de África, os instrumentos similares á ocarina son coñecidos por diferentes nomes segundo a rexión e a lingua.

## Modo de uso 
miniatura|'Carnaval de Venecia'. Ocarina tocada por Mosé Tapiero
A orde dos tons nunha **ocarina** de oito orificios é (de dereita a esquerda): 1 *re*, 2 *mi*, 3 *fa*, 4 *sol*, 9 *mi*, 5 *la*, 6 *si*, 7 *do*. Na de catro buratos é: *mi*, *sol*, *la* e *si*.
[miniatura|**Ocarina** [Viena|vienesa de finais do século XIX]]
Supondo unha ocarina de 8 orificios (6 arriba e 2 abaixo) vista desde arriba, coa boquilla apuntando cara ao executante, tocaríase do seguinte xeito: 
miniatura|Ocarinas de cerámica nun posto de *souvenirs.*

onde:
* X = Orificio cerrado
* O = Orificio aberto

## Na cultura popular 
[miniatura|Ocarina de cerámica con 12 buratos. Recreación da ocarina do tempo do [videoxogo de Zelda.]]
A **ocarina** é empregada nalgunhas pezas musicais de grupos folk como Milladoiro.

En 1998 no videoxogo *The Legend of Zelda: Ocarina of Time* e o que lle segue ''The Legend of Zelda: Majora's Mask'', o heroe protagonista, Link, fai uso da Ocarina do tempo, un instrumento máxico que lle outorga distintos poderes ó tocar certas melodías.

Na Dragon Ball cando Tapion usa a súa ocarina para conter o monstro que dorme no seu interior.

## Véxase tamén 
* Instrumento de vento
* Instrumento de vento-metal
* Instrumento de vento-madeira
Amador Barcia

**Amador Barcia Fernández**, coñecido como **Xicos**, nado en Regoela (Cabanas) en 1917 e finado na Coruña o 23 de febreiro de 2007, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou no grupo que intentou cortar o paso do exército sublevado que desde Ferrol se dirixía cara a Pontedeume. Detido o 4 de setembro de 1936 con varios compañeiros, conseguiu saltar do camión que os conducía ao cemiterio de Sillobre (Fene), onde ían ser fusilados. Formou con familiares e veciños da súa parroquia un dos primeiros grupos guerrilleiros antifranquistas, actuando na zona de Pontedeume ata 1946. O seu grupo axustizou un confidente e dous falanxistas en Cabanas en 1937. O 13 de decembro de 1946 logrou marchar, dende O Vicedo, rumbo a Francia xunto a outros guerrilleiros na evasión do *Santa Teresa*. Volveu a Galicia en 1972 por pouco tempo e retornou definitivamente en 1982. Finou na Coruña o 23 de febreiro de 2007.

## Vida persoal 
Casou con María Vilar Pereira e foi pai de Libertad Barcia Vilar.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bernardo Máiz, *Galicia na II República e baixo o franquismo*, Xerais, 1988.

* 

### Ligazóns externas 
* A evasión guerrilleira no “Santa Teresa”
Certame Manuel Murguía de narracións breves

O **certame Manuel Murguía de narracións breves** é un premio literario organizado polo concello de Arteixo desde 1991, para render homenaxe a Manuel Murguía, nado en Arteixo.

## Gañadores 
* 1992: Ex aequo: Xesús Manuel Marcos, *Fuxidos* e Joel Gómez, *Para un clima supremo*.
* 1993: Ex aequo: Xavier Alcalá, *Relación de feitos de sangue* e José Antonio Lozano, *Retrato antigo: pinturas e superficies*.
* 1994: Xesús Manuel Marcos, *A cela de arame*.
* 1995: Isidro Novo, *Cabalos do demo*.
* 1996: Antón Riveiro Coello, *O nome do espello*.
* 1997: Marilar Aleixandre, *Desaforados muños*.
* 1998: Ex aequo: Alfonso Álvarez Cáccamo, *Cannis fugit* e Xosé Luis Álvarez, *Amencer*.
* 1999: Ex aequo: Manoel Riveiro Loureiro, *O río da tristura* e David Pérez Iglesias, *Sámago fascismo*.
* 2000: Ex aequo: Xosé Luís Vázquez Somoza, *A fervenza* e Xosé Carlos Caneiro, *As flores en Irlanda*.
* 2001: Ex aequo: Rosa Aneiros, *Mares de Xabre* e Xosé Luís Martínez Pereiro, *Palamades e a Besta Ladradora*.
* 2002: Ex aequo: Emma Pedreira, *A flor perfeita* e Daniel Asorey, *Soñar pedras con fútbol*.
* 2003: Ex aequo: Bieito Iglesias, *Comentario ó Apocalipse* e Paula San Vicente, *As idades dela*.
* 2004: Ex aequo: Xosé Luís Álvarez, *Detrás dos meus ollos* e Xaime Domínguez Toxo, *A casa dos alicerces mariños*.
* 2005: Inma López Silva, *Aqueles que retratan o vento*.
* 2006: Xesús Manuel Marcos, *A caída da folla*.
* 2007: Miriam Rodríguez Debasa, *Mentras espero*.
* 2008: Alva Martínez Teixeiro, *Un domingo amarelo para dentro*.
* 2009: Samuel Solleiro, *Caída de Abraham Rosenblath*.
* 2010: Andrés Pociña, *As dúas vellas do Iguasú*.
* 2011: Clara do Roxo, *A muller que deu a volta arredor de si mesma*.
* 2012: Roberto A. Rodrigues, *O home que falaba na lingua do océano*.
* 2013: Juan Tallón, *Consanguíneo*.
* 2014: Adolfo Caamaño, *A gueisha no bosque de bambú*.
* 2015: Antonio Piñeiro Fernández, *O pau na roda*.
* 2016: Diego Giráldez, *Hai patios de luces tristes*.
* 2017: Teresa Moure, *A semântica oculta de Mrs. Hockett*.
* 2018: Charo Pita Villares, *Bochorno*.
* 2019: Daniel Barral Calvo, *A casa das Castrouteiro*.
* 2020: Patricia Torrado Queiruga, *Silencios náufragos*.
* 2021: Arantza Portabales, *Xanelas*. En segundo lugar: Gabriel Gómez Estévez, *A caverna de Lara*. Terceira: Cecilia Fernández Santomé, *As orfas daquel verán*.
* 2022: Ignacio Silva Regueira, *O rubor da dignidade*.
* 2023: Roberto Rodríguez González, *Sinfonía a 3 voces sobre unha cidade a tumba aberta*. Segundo premio: Agustín Agra Barreiro, *Levidade.* Terceiro premio: Inmaculada Núñez Núñez, *Endodoncias*.
* 2024: Antía Yáñez, *As regras*. Finalistas: Clara Isabel Rodríguez por *As pequenas guerras* e Óscar Reboiras por *Eivas*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Gañadores do Certame de Narracións Breves Manuel Murguía
Damián Mateu

thumb|alt=Acción de fundación de La Hispano Suiza Fábrica de Automóviles por 500 pesetas, emitida en Barcelona el 14 de junio de 1904, firmada en original por Damián Mateu, cofundador, presidente y financiero de la empresa|Acción de fundación de La Hispano Suiza Fábrica de Automóviles por 500 pesetas, emitida en Barcelona o 14 de xuño de 1904, e asinada en orixinal por Damián Mateu.
**Damián Mateu Bisa**, nado en Llinars del Vallès o 18 de outubro de 1864 e finado en Barcelona o 7 de decembro de 1935, foi un empresario e político español. Foi un dos fundadores da marca de coches Hispano-Suiza, e foi o pai de Miguel Mateu Pla, quen foi alcalde de Barcelona entre 1939 e 1945. 

## Traxectoria 
Nado na localidade barcelonesa de Llinars del Vallès, era o cuarto de cinco irmáns. Os seus pais eran Miguel Mateu Farralt e Ángela Bisa Brillas. e conseguira ter unha boa posición económica grazas ao comercio con ferro ao que se adicaba. Baixo o mando de Damián Mateu, a súa empresa de ferros (co nome cambiado a Hijo de Miguel Mateu), chegou a ser unha importante compañía no eido nacional español. o menor e único varón foi Miguel Mateu Pla.

En 1900 constituíu unha empresa industrial chamada Altos Hornos y Herrerías de Nuestra Señora del Carmen S.A. en Barcelona, mais esta sociedade acabou presentando suspensión de pagamentos en xaneiro de 1904. e nunca obtivo o carné de conducir. Fixo de intermediario oficioso entre esta e o rei Afonso XIII. Damián Mateu era profundamente monárquico, e mantivo boas relacións con Afonso XIII (quen lle chegou a ofrecer un título nobiliario, pero Mateu rexeitouno).

## Notas
Tigres de Liberación do Tamil Eelam

Os **Tigres de Liberación do Tamil Eelam** (*Liberation Tiger Tamils of Eelam*, *LTTE* en inglés, e தமிழீழ விடுதலைப் புலிகள் en támil), tamén coñecidos como **Tigres Támiles**, foi un movemento político-armado támil fundado en 1976 na illa de Sri Lanka (antiga Ceilán) por Velupillai Prabhakaran. Foi o principal grupo separatista támil en Sri Lanka.

## Ligazóns externas
Euskadiko Mugimendu Komunista

**Euskadiko Mugimendu Komunista** ou **EMK**, en éuscaro, **Movemento Comunista de Euskadi**, foi un partido político vasco de corte comunista, que converxeu con LKI para formar os partidos políticos Zutik e Batzarre. Naceu dunha escisión de ETA, adoptando como primeiro nome o de ETA Berri (*ETA Nova*), e logo Komunistak. Tiña unha ideoloxía maoísta e estaba integrado no desaparecido Movemento Comunista (MC).

## Bibliografia 
* Bilbao Ariztimuño, Kepa (2006). *Crónica de una izquierda singular.*
* Díaz Macías, E. M. (2022). *El Movimiento Comunista (MC): historia de un partido (1964-1991)*. Catarata.
* Fernández Rincón, J. (2017). «El origen del Movimiento Comunista de España: Evolución, formación y extensión al ámbito estatal». En *Actas del IX Encuentro Internacional de investigadores del Franquismo: 80 años de la Guerra Civil Española* (pp. 303-313).
* Fernández Rincón, J. (2018). «Cambio de rumbo en la transición. Claves para entender el desarrollo del movimiento comunista (MC)». En Brumaria (Ed.), *Las otras protagonistas de la transición* (pp. 1103-1114). Brumaria.
* Fernández Rincón, J. (2019). «La lucha por la democracia en clave antifascista: El Movimiento Comunista (MC) por la ruptura democrática (1975-1977)». En C. Navajas Zubeldia & D. Iturriaga Barco (Eds.), *El reinado de Juan Carlos I (1975-2014)* (pp. 131-147).
* Fernández Rincón, Javier (2024). *El Movimiento Comunista (MC): organización y estrategia revolucionaria (1972-1991)* [Tese de doutoramento]. Universidade Nacional de Educación a Distancia (España). Enlace.
* Kortazar Billelabeitia, J. (2012a). «El Movimiento Comunista de Euskadi y la Transición en el País Vasco (1975-1980)». En *No es país para jóvenes* (pp. 97-114). Instituto de Historia Social Valentín Foronda.
* Kortazar Billelabeitia, J. (2012b). «Euskadiko Mugimendu Komunista (1969-1991): Historia eta ideologia». *Vasconia: Cuadernos de historia-geografía* (38): 1079-1109.
* Laiz Castro, C. (2023). *La lucha final: los partidos de la izquierda radical durante la transición española*. Catarata.
* Pérez Ochoa, Í., & Satrustegi Andres, I. (2020). «UNAI: Auge y fracaso de la izquierda revolucionaria en Navarra». *Príncipe de Viana* (277): 669-695. Enlace.
* Satrustegi Andres, I. (2018). «La izquierda revolucionaria vasca bajo el franquismo: el ejemplo del MCE». En *Las otras protagonistas de la transición* (pp. 1087-1102). Brumaria. Enlace.
* Satrustegi Andres, I. (2022a). «Dazibaos en la Estafeta: el maoísmo en Navarra en los años 1970». *Gerónimo de Uztariz* (36): 47-68. DOI: 10.58504/rgu.36.4..
* Satrustegi Andres, I. (2022b). «"Hicimos lo que había que hacer": la transición en Navarra desde abajo». En R. Jimeno Aranguren (Ed.), *La LORAFNA 40 años después* (pp. 103-124). Aranzadi. Enlace.
* Satrustegi Andres, I. (2022c). *Beste mundu bat nahi genuen: Nafarroako ezker iraultzailea, 1970-1979*. Goberno de Navarra.
* Satrustegi Andres, I. (2025). *Atreverse a luchar. La izquierda revolucionaria y la Transición en Navarra*. Txalaparta.
* Wilhelmi Casanova, G. (2016). *Romper el consenso: La izquierda radical en la Transición (1975-1982)*. Siglo XXI.
Unión Nacional para a Independencia Total de Angola

**UNITA**, acrónimo de **União Nacional para a Independência Total de Angola** é un partido político de Angola, que durante máis de 35 anos foi un movemento armado nas guerras de Independencia (1957-1975) e Civil (1975-2003) angolanas. O seu fundador e principal líder foi Jonas Savimbi (1934-2002).

Nas eleccións de 1992 a UNITA logrou 70 escanos na Asemblea Nacional. En 2008 baixou a súa forza a 16 parlamentarios, número que duplicou nas eleccións de 2012.
Mina terrestre

[miniatura|[Mina antitanque utilizada polo exército finés durante a Guerra de Inverno (1939-1940).]]
Unha **mina terrestre** é un tipo de mina que se oculta soterrándoa a pouca profundidade ou agóchándoa ben sobre a terra, de tal xeito que o explosivo que contén detone ao ser activada inadvertidamente por unha persoa ou vehículo. Compóñense dunha carga explosiva e un detonador.

Seguindo o exemplo do Canadá, a maioría dos países do mundo ilegalizaron o emprego e posesión de minas antipersoa, que son un tipo de minas terrestres, por parte dos seus exércitos. Mais hai países que as seguen producindo e empregando: Estados Unidos, Finlandia, China, Rusia e Corea do Norte, por exemplo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Informe sobre as minas do Seminario de Investigación para a Paz (Zaragoza) 
* Convención sobre a prohibición do emprego, almacenamento, produción e transferencia de minas antipersoa e sobre a súa destrución: texto do tratado de Montreal
Lucasfilm

**Lucasfilm** (nome completo en inglés: **Lucasfilm Limited** ou Lucasfilm Ltd.) é unha produtora de películas fundada por George Lucas en 1971, localizada no condado de Marin (California). É internacionalmente coñecida por producir sagas como *Star Wars* ou *Indiana Jones* entre outros proxectos recoñecidos.

A compañía é líder en desenvolver nova tecnoloxía en canto a efectos especiais, son e animación computarizada.

Recentemente, Lucasfilm declarou as súas intención de abandonar a industria cinematográfica pura, para especializarse na produción de series televisivas.

No 2005, Lucasfilm e as súas división de mercadotecnia, online e licenzas trasladáronse ao Letterman Digital Arts Center, localizado en Presidio (San Francisco). Entre as súas subsidiarias máis importantes atópanse: Skywalker Sound, Industrial Light & Magic, Lucas Licensing, Lucas Arts, Lucasfilm Animation e Lucas Online.
Lionor de Aragón e de Sicilia

[miniatura|Sepulcro da raíña Lionor na [catedral de Toledo.]]
**Lionor de Aragón e de Sicilia**, nada en Barcelona en 1358 e finada en Cuéllar o 13 de agosto de 1382, foi unha princesa de Aragón e raíña consorte de Castela entre 1379 e 1382, polo seu matrimonio con Xoán I de Castela. Faleceu ao dar a luz, e o bebé non chegou a sobrevivir.

## Descendencia 
* O rei de Castela Henrique III.
* O rei Fernando I de Aragón.

## Notas
Toño Salazar

**Antonio Salazar**, nado posiblemente en Cidade de Guatemala o 1 de xuño de 1897 e finado en Santa Tecla o 31 de decembro de 1986, foi un caricaturista, ilustrador e diplomático salvadoreño.

## Traxectoria 
A obra de Salazar alcanzou un alto recoñecemento na primeira metade do século XX que chega até os nosos días. Enrique Gómez Carrillo denominábao *"o príncipe dos caricaturistas"*. Era curmán de Salarrué.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* 

### Ligazóns externas 
* Toño Salazar por Miguel Huezo Mixco 
* Homenaxe da Dirección Xeral de Correos do Salvador 
* Biografía en Museo de Arte Contemporánea de Panamá 
* Artigo en elfaro.net
Premios Kyoto

Os '''''' son unha serie de premios que se conceden dende 1984 no Xapón, grazas á Fundación Inamori, en recoñecemento aos traballos nas áreas da filosofía, as artes, as ciencias e a tecnoloxía. Os premios non só se entregan aos mellores expoñentes de cada área senón tamén aos que contribuíron á humanidade co seu labor. Este premio é o equivalente xaponés dos Premios Nobel.

Os premios entréganse no campo de avances tecnolóxicos, ciencias básicas, artes e filosofía. En cada unha das categorías, o premio rota cubrindo distintas ramas da área principal.

A fundación foi creada polo millonario xaponés Kazuo Inamori, industrial de cerámicas. O premio está dotado con 50 millóns de iens e produtos da marca Kyocera. O premio está gañando prestixio pois cobre áreas que non son recoñecidas polo premio Nobel.

## Galardoados 
::

::

::

## Ligazóns externas 
* Premios Kyoto
* Páxina da Fundación Inamori en inglés e xaponés
Monumenta Germaniae Historica

Os ***Monumenta Germaniae Historica*** (frecuentemente abreviado **MGH** nas bibliografías e nos elencos de fontes) é
unha serie completa de fontes escritas, desde os tempos do Imperio Romano ata o século XVI, atentamente preparadas e publicadas para o estudo da  historia de Alemaña.

## O instituto MHG 
O instituto (*Deutsches Institut für Erforschung des Mittelalters*) que xestiona a serie fundouno o político e reformista prusiano Heinrich Friedrich Karl vom Stein en 1819 en Berlín, e o primeiro volume apareceu no 1826.  Moitos eminentes medievalistas alemáns e doutros países levaron adiante o traballo de recoller e confrontar manuscritos e producir edicións de estudo. O lema escolleito por Stein, *Sanctus amor patriae dat animum* ("o santo amor pola patria fortifica o espírito") amosa a coincidencia do nacionalismo romántico coa erudición.

O instituto tamén publica a revista de historia *Deutsches Archiv für Erforschung des Mittelalters* (DA).

O instituto trasladouse a Múnic no ano 1949.

A serie dos presidentes é a seguinte:

* Georg Heinrich Pertz (1823-1873)
* Georg Waitz (1875-1886)
* Ernst Dümmler (1888-1902)
* Reinhold Koser (1906-1914)
* Michael Tangl (1914-1919)
* Paul Fridolin Kehr (1919-1935)
* Wilhelm Engel (1936-1937)
* Edmund Ernst Stengel (1937-1942)
* Theodor Mayer (1942-1945)
* Friedrich Baethgen (1947-1958)
* Herbert Grundmann (1958-1970)
* Horst Fuhrmann (1971-1994)
* Rudolf Schieffer (1994- )

## A serie MGH 
A colección articúlase en cinco grandes áreas: *Antiquitates*, *Diplomata*, *Epistolae*, *Leges* e *Scriptores*. Tamén existe unha sección *Necrologia*. Abríronse tamén moitas áreas subsidiarias, mesmo unha serie de volumes máis compactos para uso escolar (*Scriptores in usum scholarum*) e unha serie de estudos especiais (*MGH Schriften*).

O proxecto, un dos meirandes esforzos colectivos de estudos históricos, continúa no século XXI. No 2004 os MGH, co apoio da *Deutsche Forschungsgemeinschaft*, deron un paso adiante significativo: todas as súas publicacións que se editaran había máis de cinco anos poden lerse en liña nunha reprodución fotodixital, no sitio web dos MGH.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Sitio do MGH .
* Sitio dixital do MGH .
Conferencia de Berlín

A **Conferencia de Berlín**, celebrada entre o 15 de novembro de 1884 e o 26 de febreiro de 1885 na cidade de Berlín, foi organizada polo Chanceler de Alemaña, Otto von Bismarck, coa fin de resolver os problemas que suscitaban a expansión colonial en África e resolver a súa repartición.

## Historia e características 
Catorce Estados foron representados: o Imperio Alemán, o Imperio Austrohúngaro, Bélxica, Dinamarca, o Imperio Otomán, España, Estados Unidos, Francia, Reino Unido, Italia, Países Baixos, Portugal, Rusia e Suecia. Nela proclamouse a libre navegación marítima e fluvial polos ríos Congo e Níxer, a liberdade de comercio no centro do continente africano e as condicións impostas aos países desenvolvidos para colonizalo.

O proceso de colonización realizouse seguindo as grandes vías fluviais, como os territorios do Níxer, que foron explorados entre os anos 1788 e 1830; a conca do Nilo e a rexión dos Grandes Lagos Africanos, entre 1854 e 1859; o Zambeze, entre 1841 e 1873.

A exploración do río Congo motivou as rivalidades entre varios países, polo que o chanceler Bismarck actuou como árbitro da Conferencia, onde se estabeleceu o Estado Libre do Congo (actualmente República Democrática do Congo), baixo soberanía da Asociación Internacional do Congo e propiedade privada do rei dos belgas Leopoldo II, e un Congo francés, ambos con saída ao mar; a libre navegación polos ríos Níxer e Congo, así como o principio do dereito á posesión do interior a partir dun enclave costeiro.

Así, a costa mediterránea africana quedou en mans de Francia e o Reino Unido; a costa oriental dividiuse entre os alemáns ao sur e os británicos ao norte. A costa occidental ficou no poder dos belgas, franceses e británicos. Os italianos conseguiron Somalia e os portugueses, Angola e Mozambique. Mais, pronto estouraron conflitos pola posesión das zonas máis estratéxicas ou máis ricas, como no caso de Tunisia, Exipto ou Marrocos.miniatura|Repartición do continente en 1914.|centro
Atán, Pantón

**Santo Estevo de Atán** é unha parroquia do concello de Pantón na comarca de Terra de Lemos, na provincia de Lugo. Pertence á diocese de Lugo e ó arciprestado de Ferreira de Pantón. No ano 2007 tiña 89 habitantes, deles 43 eran homes e 46 eran mulleres, o que supón unha diminución de 3 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.

## Xeografía 
Esta parroquia limita coas parroquias pantonesas, polo norte de Vilar de Ortelle; polo leste limita con Eiré e con Següín e polo sur con Pombeiro. Limita polo oeste coas parroquias do concello de Carballedo da Cova e Chouzán.

## Patrimonio 
* Mosteiro de Santo Estevo de Atán.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Iglesia de Santo Estevo de Atan 1.jpg|Igrexa do mosteiro de Santo Estevo de Atán
Ficheiro:Iglesia de Santo Estevo de Atan 2.jpg|Pórtico.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Atán 
### Parroquias de Pantón 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pantón
Cangas, Pantón

**Santiago de Cangas** é unha parroquia do concello de Pantón na comarca de Terra de Lemos, na provincia de Lugo. Pertence á diocese de Lugo e ó arciprestado de Ferreira de Pantón. No ano 2007 tiña 61 habitantes, deles 29 eran homes e 32 eran mulleres, o que supón unha diminución de 4 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.

## Xeografía 
Limita coas parroquias pantonesas de San Fiz de Cangas, Serode e Espasantes, polo norte; con Pombeiro polo oeste e polo sur con Frontón e Acedre e coas parroquias de Sober de Vilaescura e Rosende, polo leste.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santiago de Cangas 
### Parroquias de Pantón 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pantón
Deade, Pantón

**San Vicente de Deade** é unha parroquia do concello de Pantón na comarca de Terra de Lemos, na provincia de Lugo. Pertence á diocese de Lugo e ó arciprestado de Ferreira de Pantón. No ano 2017 tiña 57 habitantes, deles 27 eran homes e 30 eran mulleres.

## Xeografía 
Limita coas parroquias pantonesas de Ferreira polo norte; Siós polo leste; Serode e San Fiz de Cangas polo sur e Següín polo oeste.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Deade
### Parroquias de Pantón
## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Pantón
Espasantes, Pantón

**Santo Estevo de Espasantes** é unha parroquia do concello de Pantón na comarca de Terra de Lemos, na provincia de Lugo. Pertence á diocese de Lugo e ó arciprestado de Ferreira de Pantón. No ano 2007 tiña 156 habitantes, deles 75 eran homes e 81 eran mulleres, o que supón un aumento de 6 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.

## Xeografía 
Limita coas parroquias pantonesas de Serode e Siós polo norte; Vilamelle polo leste e polo suroeste con Santiago de Cangas e coa parroquia de Sober de Vilaescura polo sueste.

## Galería de imaxes 

File:Igrexa_de_Santo_Estevo_de_Espasantes,_Pantón_2.jpg|Igrexa de Santo Estevo de Espasantes.
File:Igrexa_de_Santo_Estevo_de_Espasantes,_Pantón_3.jpg|Igrexa de Santo Estevo de Espasantes.
File:Igrexa_de_Santo_Estevo_de_Espasantes,_Pantón_4.jpg|Igrexa de Santo Estevo de Espasantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Espasantes 
### Parroquias de Pantón 
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pantón
Ferreira de Pantón, Pantón

**Santa María de Ferreira de Pantón** é unha parroquia do concello de Pantón na comarca de Terra de Lemos, na provincia de Lugo. Pertence á diocese de Lugo e ó arciprestado de Ferreira de Pantón. Segundo o padrón municipal (INE) en 2012 tiña 609 habitantes (299 homes e 310 mulleres), un máis ca en 2011. A parroquia ten 17 lugares.

## Historia 
A igrexa parroquial rematouse de construír en 1796. Anteriormente a igrexa atopábase nun prado preto da aldea do Basillao, e a parroquia chamábase Santa María de Basillao:

## Xeografía 
Limita coas parroquias pantonesas de Castillón e Moreda polo norte; Pantón polo leste; Siós, Deade e Següín polo sur e Eiré polo leste.

## Patrimonio 
Na parroquia están situados o mosteiro de Santa María de Ferreira de Pantón, o castro de Ferreira e o castelo de Maside.

No lugar de Goián atópase un pazo que pertenceu ao duque de Sagro. O templo parroquial é do século XVIII, decorado con retablos do século XIX. A Casa Consistorial é un edificio señorial de pedra de cantería, do século XVII. Outros edificios notables a destacar son: a Casa da Fonte, Casa de Mazás e a Torre do Mouro.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Mosteiro de Santa María de Ferreira de Pantón, Pantón.jpg|Mosteiro de Santa María de Ferreira de Pantón.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ferreira de Pantón 
### Parroquias de Pantón 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pantón
### Ligazóns externas 
* Vídeo sobre arte románica en Ferreira de Pantón
Moreda, Pantón

**San Romao de Moreda** é unha parroquia do concello de Pantón na comarca de Terra de Lemos, na provincia de Lugo. Pertence á diocese de Lugo e ó arciprestado de Monforte de Lemos. No ano 2007 tiña 80 habitantes, deles 41 eran homes e 39 eran mulleres, o que supón unha diminución de 1 habitante en relación ao ano anterior, 2006.

## Xeografía 
Limita coas parroquias pantonesas de San Vicente de Castillón ó norte; Toldaos e Pantón ó sur e Ferreira de Pantón e Castillón ó oeste. E limita coas parroquias de Monforte de Lemos de Moreda polo norte e A Vide polo leste.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Moreda 
### Parroquias de Pantón 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pantón
Pantón, Pantón

**San Martiño de Pantón** é unha parroquia do concello de Pantón na comarca de Terra de Lemos, na provincia de Lugo. Pertence á diocese de Lugo e ó arciprestado de Ferreira de Pantón.  No ano 2007 tiña 114 habitantes, deles 55 eran homes e 59 eran mulleres, o que supón un aumento de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.

## Xeografía 
Limita coas parroquias pantonesas de Moreda polo norte; Toldaos polo leste; Mañente, Vilamelle e Siós polo sur e Ferreira de Pantón polo oeste.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Pantón
### Parroquias de Pantón
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Pantón
Premio Galicia en Feminino

Os **premios Galicia en Feminino**, promovidos pola Consellaría de Familia e Promoción de Emprego, Muller e Xuventude da Xunta de Galicia, foron uns galardóns que recoñecían o labor de profesionais e colectivos a favor da igualdade de oportunidades entre homes e mulleres.

Os premios foron creados no ano 2001 polo Servizo Galego de Promoción de Igualdade do Home e da Muller mediante resolución de 14 de febreiro de 2001. En 2004 modificáronse as bases mediante resolución de 30 de xaneiro de 2004 para darlle unha maior significación e realce aos mesmos, destacando o labor e o esforzo das mulleres galegas na consecución da igualdade de xénero.

Os premios Galicia en Feminino entregáronse anualmente o 8 de marzo, Día Internacional da Muller.

Así os definía Manuel Fraga: 

## Modalidades 
As modalidades convocadas para os premios Galicia en Feminino, cando se creou o premio en 2001, foron:

* Premio á participación laboral das mulleres.
* Premio á difusión de imaxe non discriminatoria das mulleres.
* Premio á participación artístico-cultural das mulleres.
* Premio á participación social das mulleres.
* Distinción honorífica pola defensa da igualdade.

A partir de 2004, as modalidades convocadas para os premios Galicia en Feminino, foron as seguintes:
*Premio á participación artístico-cultural das mulleres: grupo Leilía
*Premio á participación artístico-cultural das mulleres: Luz Pozo Garza, poeta.
*Premio á participación laboral das mulleres: María José Jove, vicepresidenta de Fadesa.
*Premio á participación social das mulleres: Carmen Avendaño, coordinadora do centro Érguete.
*Premio honorífico pola defensa da igualdade: Manuela López Besteiro, ex conselleira de Familia e Promoción do Emprego, Muller e Xuventude.

### Ano 2004 
*Premio Galicia en feminino: Ana Pastor, ministra de Sanidade.
*Premio de participación: Ana Míguez, presidenta da Asociación Alecrín.
*Premio de participación: Empresa PSA-Citröen.
*Premio de cooperación: Irene Cuervo, mestra directora do Centro de Día Ó Mencer, de Ferrol.
*Premio de creación: Toñi Vicente, cociñeira.
*Premio de comunicación: Mariana Carballal, actriz e directora da serie *Libro de familia*.

## Notas
San Vicente de Castillón, Pantón

**San Vicente de Castillón** é unha parroquia do concello de Pantón na comarca de Terra de Lemos, na provincia de Lugo. Pertence á diocese de Lugo e ó arciprestado de Ferreira de Pantón. No ano 2007 tiña 166 habitantes, deles 72 eran homes e 94 eran mulleres, o que supón un estancamento en relación ao ano anterior, 2006.

## Xeografía 
Limita coas parroquias pantonesas de Mato e Santalla de Toiriz polo norte; Moreda, Castillón e Eiré e Vilar de Ortelle polo oeste. Limita coa parroquia de Monforte de Lemos de Moreda polo leste. E limita coa parroquia do Saviñao de Fión polo norte.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Vicente de Castillón 
### Parroquias de Pantón 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pantón
Santalla de Toiriz, Pantón

**Santalla de Toiriz** (á espera da oficialización da forma Santalla de Tuiriz)é unha parroquia do concello de Pantón na comarca de Terra de Lemos, na provincia de Lugo. Pertence á diocese de Lugo e ó arciprestado de Ferreira de Pantón. No ano 2007 tiña 73 habitantes (38 homes e 35 mulleres), dous menos ca en 2006.

## Xeografía 
Limita ao norte coas parroquias de Tribás e Toiriz, ao sur con San Vicente de Castillón, ao oeste con Mato, e ao leste con San Xillao de Tor e Moreda (Monforte de Lemos).

## Onomástica
En 2016 o Concello de Pantón solicitoulle á Comisión de Toponimia da Xunta de Galicia a modificación do topónimo por *Tuiriz*. O seu xentilicio é «toirizao/toirizá».

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santalla de Toiriz 
### Parroquias de Pantón 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pantón
Toldaos, Pantón

**San Xoán de Toldaos** é unha parroquia do concello de Pantón na comarca de Terra de Lemos, na provincia de Lugo. Pertence á diocese de Lugo e ó arciprestado de Ferreira de Pantón. No ano 2007 tiña 61 habitantes (27 homes e 34 mulleres), a mesma cantidade ca en 2006.

## Toponimia 
O topónimo **Toldaos** ten a súa orixe no asentamento de poboación nos séculos IX e X de grupos de xente chegados desde Toledo.

## Xeografía 
Limita coas parroquias pantonesas de Moreda polo norte; Mañente polo sur e Pantón polo oeste. Tamén limita coa parroquia de Monforte de Lemos da Vide polo leste.
## Cultura
A asociación cultural da parroquia organiza, entre outros eventos, o baile do domingo de Entroido, o festival O Son da Aldea (en 2025 foia cuarta edición) e unha pasaxe do terror na noite de ánimas.

## Galería 

Cartaz Toldaos.jpg
Igrexa de San Xoán de Toldaos 3.jpg
Igrexa de San Xoán de Toldaos 1.jpg
Casa dos Feijóo.jpg
Ca dos Feijóo.jpg
Cartaz elementos Toldaos.jpg
Petróglifo do Lodeiro 1.jpg
Petróglifo do Lodeiro 2.jpg

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Toldaos 
### Parroquias de Pantón 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Pantón
Abuíme, O Saviñao

**San Xoán de Abuíme** é unha parroquia do concello do Saviñao na comarca de Terra de Lemos, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 96 habitantes, deles 46 eran homes e 51 eran mulleres, o que supón unha diminución de 5 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Abuíme
### Parroquias do Saviñao
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares do Saviñao
Irene Papas

**Irene Lelekou**, nada en Chilimodion (Corinto) o 3 de setembro de 1926 e finada na mesma cidade o 14 de setembro de 2022, foi unha actriz grega, máis coñecida como **Irene Papas**. Desempeñou máis de 70 papeis ao longo de máis de 50 anos de carreira.

## Traxectoria 
Empezou a súa carreira cinematográfica no seu país e fíxose famosa alí. Con todo, adquiriu a súa fama internacional despois das súas actuacións en producións de éxito como *The Guns of Navarone* ou *Zorba the Greek* xunto con Anthony Quinn.

Foi unha grande admiradora de Federico Fellini.

## Filmografía 
* *Teodora, imperatrice di Bisanzio*, (Riccardo Freda, 1953).
* *Tribute to a Bad Man*, (Robert Wise, 1956).
* *The Guns of Navarone*, (J. Lee Thompson 1961).
* *Zorba the Greek*, (Michael Cacoyannis 1964).
* *The Brotherhood*, (Martin Ritt 1968).
* *Soño de reises*, (Daniel Mann 1969).
* *Z*, (Costa-Gavras 1969).
* *Non si sevizia un paperino*, (Lucio Fulci 1972).
* *The Battle of Sutjeska*, (Stipe Delić 1973).
* *Moses the Lawgiver*, (Gianfranco De Bosio 1975).
* *Mohammad, Messenger of God*, (Moustapha Akkad 1976).
* *Noces de sang*, (Souheil Ben-Barka 1977).
* *Bloodline*, (Terence Young 1979).
* *Cristo si è fermato a Eboli*, (Francesco Rosi 1979).
* *Lion of the Desert*, (Moustapha Akkad 1980).
* *Crónica de una muerte anunciada*, (Francesco Rosi 1987).
* *High Season*, (Clare Peploe 1987).
* *Island*, (Paul Cox 1989).
* *Jacob*, (Peter Hall 1994).
* *Party*, (Manoel de Oliveira 1996).
* *The Odyssey*, (Andrei Konchalovsky 1997).
* *Inquietude*, (Manoel de Oliveira 1998).
* *Yerma*, Pilar Távora 1999).
* ''Captain Corelli's Mandolin*, (John Madden 2001).
* *Um Filme Falado*, (Manoel de Oliveira 2003).
* *Encuba'', (Giuliana Berlinguer e Irene Papas 2004).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Irène Papas sobre o seu traballo como actriz
Marrube, O Saviñao

**Santa María de Marrube** é unha parroquia do concello do Saviñao na comarca de Terra de Lemos, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 144 habitantes (80 homes e 64 mulleres), 12 menos ca en 2006. Ten 13 entidades de poboación.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ábsida da igrexa de Santa María de Marrube, O Saviñao.jpg|Ábsida da igrexa de Marrube.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Marrube 
### Parroquias do Saviñao 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
*
### Outros artigos 
* Lugares do Saviñao