Hélder Macedo

**Hélder Malta Macedo**, nado en Krugersdorp (África do Sur) o 30 de novembro de 1935, é un poeta, novelista, ensaísta, crítico e investigador literario portugués. A súa obra narrativa, de entre a cal se destaca a novela *Partes de África* (1991), na cal o autor usa técnicas narrativas para revelar as ficcións da memoria, expondo a fronteira entre o feito e a invención, é considerada unha das máis orixinais da literatura portuguesa contemporánea.

## Traxectoria 
Pasou a infancia en Mozambique, tamén coñecido como Mopkacholé, e a adolescencia en Guinea e en San Tomé até 1948, ano en que foi para Lisboa. Entre 1955 e 1959 frecuentou a Facultade de Dereito da Universidade de Lisboa. Aínda que, na xuventude, chegase a dedicarse á ficción, que non só sería censurada como deliberadamente abandonada, foi como poeta que se estreou - o seu primeiro libro de poesía, *Vesperal* (1957), publicado cando tiña só 21 anos, foi saudado por Jorge de Sena como sendo dos «máis perfectos que por ese tempo se publicaron», denotando «un equilibrio refinado» e un «notábel dominio da expresión e do ritmo». A pesar de non ser normalmente asociado a movementos literarios, formou parte do Grupo do Café Gelo. A participación nesa conversa, que incluía algúns surrealistas, nos finais dos anos 50, radicaba sobre todo nunha actitude *anti-establishment* de sinal político, moral e literario.

De conviccións anti-fascistas, foi perseguido pola PIDE (Polícia de Intervenção e Defesa do Estado). Durante a campaña de Humberto Delgado, que recibiu o seu empeño entusiasta, não conseguiuescapar á vixilancia da ditadura e foi preso. Acabou por exiliarse en Londres, xuntamente coa esposa, Suzette Ribeiro, onde, entre 1960 e 1971, foi colaborador regular da BBC. Durante a súa residencia en Inglaterra, coñeceu e ficou amigo da parella formada polo poeta inglés Ted Hughes e pola poetisa norteamericana Sylvia Plath, que despois da separación do marido chegou a vivir por algún tempo na súa casa, e lle dedicou o poema "Papoilas en Outubro". En decembro de 1962, planeou publicar unha colectánea de poesía portuguesa traducida en Inglés, por Hughes e Plath, mais o proxecto non foi posíbel.

Licenciouse en Literatura e Historia, presentando como tese de licenciatura un estudo sobre Bernardim Ribeiro, e doutorouse en Letras en 1974 na Universidade de Londres, onde daba aulas desde 1971 no King's College, coa tese titulada “Nós – uma leitura de Cesário Verde”.

Tras a Revolución de 25 de Abril de 1974 regresou a Portugal, sendo director-xeral dos Espectáculos (1975) e Secretario de Estado da Cultura (1979). Entre 1981-82, foi *visiting profesor* na Universidade Harvard (Estados Unidos), tendo tamén leccionado na EHECS (Francia), na Universidade Estadual de Campinas (UNICAMP), na Universidade de São Paulo (USP) e na Universidade Federal do Río de Xaneiro (UFRJ), no Brasil. Profesor titular da cátedra Camões, entre 1982 e 2004, función que acumulou coa de director do departamento de Estudos Portugueses e Brasileiros do King's College, até 1991. Ademais no King's College, foi *Emeritus Profesor of Portuguese*.

Estreouse na ficción con *Partes de África* (1991), mais foi *Pedro e Paula* (1998) que lle garantiu a consagración como narrador, estatuto do que usufrutuaba xa como ensaísta e poeta. Foi co-organizador, con António Salvado, das *Folhas de Poesia* (Lisboa, 1956-58). Fundou en 1975 e dirixiu a revista *Portuguese Studies* (Premio para a mellor revista nova, 1987, EUA) e en 1998 *Veredas*. *Revista da Associação Internacional de Lusitanistas* (Porto). Especialista das obras de Luís de Camões, Bernardim Ribeiro e Cesário Verde, a súa obra ensaística encóntrase dispersa por xornais e revistas, tales como *The Times Literary Supplement, Modern Language Review, Quaderni Portoghesi, Graal, Colóquio-Letras, O Tempo e o Modo, Hidra I, Nova Renascença, Expresso, JL, Diário de Lisboa, Diário de Notícias* etc. Foi o responsábel da edición, no Reino Unido, de dúas antoloxías de poesía portuguesa do século XX – *Modern Poetry in Translation-Portugal* (Londres, 1973) e *Contemporary Portuguese Poetry* (en colaboración con E. M. de Melo e Castro, Manchester, 1978) – e dunha antoloxía de poesía de Camões – *Camões*. *Some Poems* (en colaboración con Jonathan Griffin e Jorge de Sena, Londres, 1976).

Membro efectivo da Academia das Ciencias de Lisboa e presidente honorario da Asociación Internacional de Lusitanistas.

O 27 de abril de 1993 foi agraciado co grao de Comendador da Orde Militar de Sant'Iago da Espada. O 6 de outubro de 2018 foi agraciado coa Grã-Cruz da Orde do Infante D. Henrique.

## Obras publicadas 
### Poesía  
* *Vesperal* (1957). Lisboa: Folhas de Poesía.
* *Das Fronteiras* (1962). Covilhã: Pedras Brancas.
* *Poesia 1957-68* (1969). Lisboa: Moraes.
* *Poesia 1957-77* (1979). Lisboa: Moraes.
**Viagem de inverno* (1994). Lisboa: Presença.
**Viagem de inverno e Outros Poemas* (2000). Río de Xaneiro: Record.
**Poemas Novos e Vellos* (2011). Lisboa: Presença. Antoloxía.
* *Romance* (2015). Presença. Longo poema.
* *Resta Ainda a Face* (2015). Abysmo. Antoloxía de 32 poemas de amor, escollidos e posfaciados por Paulo José Miranda.

### Novela 
**Partes de África* (1991). Lisboa: Presenza.
**Pedro e Paula* (1998) (2ª edition 1998). Lisboa: Editorial Presença.
**Sem Nome* (2005). Lisboa: Presença.
**Natália* (2009). Lisboa: Presença.
**Tan Longo Amor Tan Curta a Vida* (2013). Lisboa: Presença.

### Crítica e ensaio 
* *Nós, Uma Leitura de Cesário Verde*  (1975)*.* Lisboa: Plátano.
* *Do Cancioneiro de Amigo* (1976). Con Stephen Reckert. Lisboa: Assírio & Alvim
* *Do Significado Oculto da Menina e Moça* (1977). Lisboa: Moraes.
* *Camões e a Viagem Iniciática* (1980). Lisboa: Moraes.
* *Cesário Verde: O Romântico e o Feroz* (1988). Lisboa: & Etc.
* *Menina e Moça de Bernardim Ribeiro* (1990). Lisbon: Dom Quixote. Edición e introdución.
* *Viagens do Olhar: Retrospecção, Visão e Profecia no Renascimento Português* (1998). Con Fernando Gil. Porto: Campo das Letras.
* *Trinta Leituras* (2007). Lisboa: Editorial Presença
* *Obras Completas de Bernardim Ribeiro* (2008). ed. con Maurício Matos. Porto: Campo das Letras.
* *Camões e outros contemporâneos* (2017). Presença.
* *Cada Um com o Seu Contrário Num Só Sujeito* (2019). Abysmo
* *Luís de Camões - A Global Poet for Today* (2019). Lisbon Poets & Co.
* *Oitocentos Anos de Literatura* (2019). Abysmo.

## Premios 
* 1977: Premio da  Academia das Ciências de Lisboa, por *Do Significado Oculto da Menina e Moça.*
* 1999: Premio PEN. Clube Português de Ensaio, por *Viagens do Olhar: Retrospecção, Visão e Profecia no Renascimento Português.*
* 1999: Premio da Associação Internacional de Críticos Literários, por *Viagens do Olhar: Retrospecção, Visão e Profecia no Renascimento Português.*
* 2006: Premio PEN Clube Português de Novelística, por *Sem Nome*.
* 2018: Premio D. Dinis, por *Camões e Outros Contemporâneos.*
* 2018: Premio Eduardo Prado Coelho, por *Camões e Outros Contemporâneos.*
* 2018: Grande Prémio de Ensaio Literário, por *Camões e Outros Contemporâneos*.

## Notas