Mitoloxía grega

miniatura|A trindade grega e a distribución dos tres reinos da Terra: Zeus (deus do ceo), Poseidón (dos mares e océanos) e Hades (do Inframundo). Numerosos deuses menores son fillos desta trindade.
A **mitoloxía grega** comprende a colección de mitos e lendas sobre deuses gregos e heroes antigos, ós que se suman diferentes animais e seres monstruosos, orixinariamente creada e difundida dentro da tradición oral e poética desta antiga civilización do Mediterráneo oriental. Nestas narracións descríbese ós deuses e a súa xenealoxía, a natureza do mundo e os cultos e prácticas rituais. As fontes superviventes da mitoloxía grega (Homero, Hesíodo, Apolodoro, Pausanias, etc) son transcricións destas narracións faladas, ou ben revisións literarias posteriores. 

O termo grego *mythologia* compúñase de dúas palabras: **mythos**, un discurso ritualizado, e **logos**, un argumento ou historia convincente e ordenada.

Para unha adecuada comprensión e interpretación dos diferentes mitos gregos cómpre atender non só ás fontes escritas senón tamén ás representacións que quedaron plasmadas na cerámica, a pintura ou a escultura.

## Historia 
miniatura|Prometeo rouboulles o lume aos deuses
Nas diversas lendas, historias e himnos, os deuses da Grecia antiga son case todos descritos como humanos en aparencia, aínda que non envellecen, son case inmunes a todas as feridas e enfermidades e capaces de transformarse en persoas ou animais, e de tornarse invisibles, viaxar grandes distancias case instantaneamente e falar a través dos seres humanos con ou sen o seu coñecemento. Cada deidade tiña a súa aparencia, atributos específicos, xenealoxía, intereses, personalidade e área de especialidade. Porén, estas descricións sufrían variacións locais que non sempre concordaban coas empregadas noutras partes do mundo helénico da época. Cando se aludía a eles na poesía ou na oración, facíase mediante unha combinación do seu nome e epítetos, servindo estes para identificalos polas devanditas distincións do resto dos deuses; de xeito similar mencionábanse os heroes nas sagas míticas, como a *Ilíada* ou a *Odisea*.

Nas lendas, os deuses gregos son descritos coma unha longa familia multixeracional. Os seus membros máis vellos crearon o mundo tal e como o coñecemos. Os deuses da xeración máis recente (e relevante) para a antiga relixión grega aparecéranse en persoa aos gregos, segundo se describe nos poemas épicos durante a "idade dos heroes", o que se entende como unha referencia á arcaica idade escura (sobre 1200 a 800 a. C.) que precedeu á civilización clásica grega. Proporcionaron aos belicosos antepasados un número limitado de milagres, ensinándolles unha selección de habilidades útiles ademais dos métodos de adoración aos deuses, premiaron a virtude e castigaron o vicio, e procrearon fillos con humanos (Heracles, Aquiles, Eneas). Estes nenos, metade humanos metade deuses, son coñecidos como "os heroes", e ata o establecemento da democracia os seus descendentes reclamaban o dereito a gobernar sobre a base da súa divina ascendencia e presunta habilidade divinamente herdada de gobernar ben.

Os deuses do panteón grego adoptaban figuras e comportamentos humanos e personificaban as forzas do Universo. Igual que os homes, os deuses helenos eran impredecibles e por iso unhas veces tiñan un sentido estrito da xustiza e outras eran crueis e vingativos. Así, podían ser xustos e xenerosos nun momento e tamén podían mentir, roubar, castigar cruelmente e mesmo matar, raptar ou violar noutro momento. O seu favor alcanzábase por medio dos sacrificios e da piedade, pero estes procedementos non eran sempre efectivos posto que os deuses eran moi volubles.

A mitoloxía grega foi herdada pola romana, que se limitou a cambiar o nome de deuses e personaxes de importancia. Tamén se relacionan no aspecto mitolóxico da relixión: crenzas, tradicións e todo o ligado ou referente a mitoloxía.

miniatura|250px|esquerda|Harpía, nunha miniatura medieval

Pero na mitoloxía grega non só existen deuses e heroes. Tamén hai unha longa serie de seres híbridos con parte humana (ou non) e parte animal: sereas (con corpo de ave e cabeza de muller), centauros (corpo de cabalo e torso humano), esfinxes (corpo de león, rostro de muller e ás de ave de rapina), harpías (con corpo de ave e fortes gadoupas -ás veces pezuños- e cabeza de muller), quimeras (corpo de león, rabo de serpe e unha cabeza de cabra no medio do lombo), etc. Tamén hai animais monstruosos, como Cérbero (un can de tres cabezas que vixiaba o Inframundo) ou a Hidra de Lerna (unha serpe de de ata cen cabezas).

## Visión xeral 
miniatura|300px|esquerda|Baco meniño (nome de Dionisio para os romanos), de Guido Reni (c. 1623)

O espectro da mitoloxía grega é enorme. Abrangue desde os crimes máis crueis dos primeiros deuses e as sanguentas guerras de Troia e Tebas, á infancia de Hermes e o sufrimento de Deméter por Perséfone.

Do mesmo xeito que os seus veciños, os gregos acreditaban un panteón de deuses e deusas que se asociaban a aspectos específicos da vida. Afrodita, por exemplo, era a deusa do amor, mentres que Ares era o deus da guerra e Hades o dos mortos.

Algunhas deidades como Apolo e Dioniso revelaban personalidades complexas e unha variedade de funcións, en canto outros como Hestia (literalmente "lar") e Helios ("sol") eran pouco máis que personificacións. Existían tamén deidades de lugares específicos, como os deuses de ríos e ninfas de nacentes e cavernas. Tumbas de herois e heroínas locais eran igualmente veneradas.

A pesar de que centenas de seres puideran ser considerados deuses ou herois, algúns non representaban máis que folclore ou eran honrados soamente en lugares (Trofonio) ou festivais específicos (Adonis).

Rituais de maior ámbito e os grandes templos eran dedicados, na súa maioría, a un selecto círculo de deuses, especialmente os doce Olímpicos, pero tamén a Heracles e Asclepio. Estas deidades eran o foco central dos cultos panhelénicos.

Moitas rexións e vilas tiñan os seus propios cultos ás ninfas, deuses menores ou aínda a herois e heroínas descoñecidos noutros lugares. A maioría das cidades adoraban os deuses maiores con rituais peculiares e tiñan para estes lendas igualmente propias.

## A mitoloxía como fonte de inspiración 
A mitoloxía foi unha fonte básica de inspiración para os autores gregos, desde Homero na épica coa *Odisea* e a *Ilíada*, ata as grandes Traxedias gregas, con Esquilo, Sófocles e Eurípides. Dentro desta influencia da mitoloxía na literatura destacan a saga troiana (Aquiles, Ulises, Heitor, Paris, Helena, Agamenón, Menelao, Ifixenia, etc) e a saga tebana (Edipo, Iocasta, Antígona, Orestes, etc).

Pero mantivo unha influencia clara nas artes da civilización occidental en tódalas épocas posteriores (escultura, pintura, literatura, música) que recolleron nos mitos gregos material para os argumentos ou motivos no caso das artes plásticas. A linguaxe tamén se viu influenciada polos relatos mitolóxicos.

## Xenealoxía dos deuses gregos segundo Herodoto 
{{familytree | | | OCE | |!| CLY |y| HEL |!| EOS | |!| AST |!| DEM |!| HES |!| HER |7| |}|-|.| PRO |!| EPI |HES=**Hestia**|DEM=**Deméter**|HER=**Hera**|AST=Asteria|OCE=*Oceánides*|HEL=Helios|EOS=Eos|EPI=Epimeteo|PRO=Prometeo|CLY=Clímene}}
{{familytree | |,|-|^|-|v|^|.| | |!| | | |!| | | | |!| | | |!| |:| |!| | | |!| | | |}|.|:| |!| | | |!| | |!}}

{{familytree | |,|-|{| HYA | | HES | | PLE |L|~|~|~|~|~|~|~|~|~|~|~|~|~|~|~|~|~|:|~|~|~|#|~|~|~|#|~|:|~|J|!| PLE=*Pléyades*|HYA=*Híades*|HES=*Hespérides*}}

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*  
*  
*  
*  
*  

### Ligazóns externas 
* Greek Mythology Link de Carlos Parada 
* Theoi Project, unha guía do antigo panteón grego 
* Encyclopedia Mythica 
* Perseus Digital Library, colección de textos completos de fontes clásicas e comentarios sobre literatura, filosofía e historia gregas, romanas e modernas