Francisco Fernando de Austria

**Francisco Fernando, arquiduque de Austria-Este** (ou de Habsburgo-Este; en alemán: *Erzherzog Franz Ferdinand Carl Ludwig Joseph Maria von Österreich-Este*), nado en Graz o 18 de decembro de 1863 e finado en Saraxevo o 28 de xuño de 1914, foi arquiduque de Austria, Príncipe Imperial de Austria, Príncipe Real de Hungría e Bohemia, e dende 1896 ata a súa morte, o herdeiro ao trono austrohúngaro. O seu asasinato en Saraxevo precipitou a declaración de guerra de Austria contra Serbia que desencadeou a primeira guerra mundial.

## Traxectoria 
### Nacemento e primeiros anos 
Foi o fillo máis vello do arquiduque Carlos Luís de Austria, (irmán máis novo do emperador Francisco Xosé) e da súa segunda dona, a princesa María Annunciata das Dúas Sicilias. Cando só tiña doce anos, o seu curmán, Francisco V de Módena morreu, e nomeou a Francisco Fernando como o seu herdeiro, a condición de que engadise o apelido *De Leste* ao propio. Francisco Fernando entón converteuse nun dos homes máis ricos de Austria.

Cando naceu, non había motivo para crer que se convertería no herdeiro do trono austrohúngaro. Proporcionóuselle a estrita educación que era normal nun arquiduque con énfase na aprendizaxe da historia e na formación dun carácter moral. Dende 1876 até 1855 o seu titor foi o historiador Onno Klopp. En 1877 Francisco Fernando entrou no exército, co rango de terceiro tenente.

De mozo, Francisco Fernando desenvolveu dúas grandes paixóns: a caza e viaxar. Calcúlase que matou máis de cinco mil cervos ao longo da súa vida. En 1883 visitou Italia por primeira vez para ver as propiedades que lle deixara o duque Francisco V de Módena. En 1885 visitou Exipto, Palestina, Siria e Turquía. En 1889 viaxou a Alemaña.

En 1889 a vida de Francisco Fernando cambiou radicalmente; o seu curmán, o príncipe herdeiro Rodolfo, suicidouse na súa cabana de caza en Mayerling, deixando o pai de Francisco Fernando, o arquiduque Carlos Luís, como o primeiro na liña sucesoria ao trono. Polo tanto, o máis probable era que Francisco Fernando, á súa vez, o sucedese.

### Matrimonio e familia 
miniatura|250px|esquerda|Arquiduque Francisco Fernando (á dereita) coa súa familia.

En 1895 Francisco Fernando coñeceu a condesa Sofía Chotek nun baile en Praga. Para ser unha posible parella dun membro da dinastía Habsburgo, debíase pertencer a unha das dinastías reinantes -ou que reinase- en Europa. Os Chotek non eran unha desas familias, aínda que eles incluían entre os seus antepasados, na liña feminina, a príncipes de Baden, Hohenzollern-Hechingen, e Liechtenstein.

Sofía era dama de compañía da arquiduquesa Sabela, dona do arquiduque Federico, duque de Teschen. Francisco Fernando comezou a visitar a vila do arquiduque Federico en Pressburgo/Pozsony (actualmente Bratislava). Sofía escribiu a Francisco Fernando durante a súa convalecencia por tuberculose cando foi enviado á illa de Lošinj, no mar Adriático. Mantiveron a súa relación en segredo durante máis de dous anos.

A arquiduquesa Sabela asumiu que Francisco Fernando estaba namorado dunha das súas fillas. En 1889, con todo, este esqueceu o seu reloxo nun dos campos de tenis da súa casa. Ela abriu o reloxo, esperando atopar alí a fotografía dunha das súas fillas; no seu lugar, atopou a foto de Sofía, a cal foi inmediatamente despedida tralo suceso.

Francisco Fernando rexeitou a posibilidade de casar con ninguén máis. O papa León XIII, o tsar Nicolao II de Rusia, e o emperador alemán Guillerme II, enviaron representacións para falar en favor de Francisco Fernando ante o emperador Francisco Xosé, argumentando que un desacordo entre Francisco Xosé e Francisco Fernando sería perturbador para a estabilidade da monarquía.

Finalmente, en 1899, o emperador permitiulle casar con Sofia, coa condición de que o matrimonio fose morganático e que os seus descendentes non tivesen dereitos sucesorios. Sofía non compartiría o rango do seu esposo, nin o seu título, precedencia ou privilexios; como tal, non aparecería normalmente en público ao seu carón.

A voda celebrouse o 1 de xullo de 1900, en Reichstadt (hoxe Zákupy) en Bohemia; Francisco Xosé non acudiu, nin o fixo ningún arquiduque, incluídos os irmáns de Francisco Fernando. Os únicos membros da familia imperial que estaban presentes eran a madrasta de Francisco Fernando, María Teresa, e as súas dúas fillas. Despois do matrimonio, Sofía recibiu o título de *Princesa de Hohenberg* (Fürstin von Hohenberg) co trato de *A súa Serena Alteza* (Ihre Durchlaucht). En 1909, déuselle o máis importante título de *Duquesa de Hohenberg* (*Herzogin von Hohenberg*) co tratamento de *A súa Alteza* (*Ihre Hoheit*). Isto incrementou o seu status considerablemente, pero aínda estaba no cerimonial da corte por detrás de tódalas arquiduquesas. Cando algunha cerimonia requiría que a parella aparecese, con outros membros da realeza, Sofía era forzada a permanecer moi por baixo da liña de importancia, separada do seu marido.

Os fillos de Francisco Fernando foron:
* Princesa Sofía von Hohenberg (1901-1990), casou co Conde Federico von Nostitz-Rieneck (1891-1973)
* Maximiliano, Duque de Hohenberg (1902-1962), casou coa Condesa Sabela von Waldburg zu Wolfegg und Waldsee (1904-1993)
* Príncipe Ernesto von Hohenberg (1904-1954), casou con María-Teresa Wood (1910-1985)
* Un fillo nonato (1908)

### Asasinato 
miniatura|dereita|Graf und Stift Rois De Blougne tourer (1911) que conducía ao arquiduque Francisco Fernando cando foi asasinado.

O 28 de xuño de 1914, aproximadamente ás once da mañá, Francisco Fernando e a súa dona foron asasinados en Saraxevo, capital da provincia austrohúngara de Bosnia e Hercegovina, por Gavrilo Princip, membro da Nova Bosnia e un dos varios asasinos organizados pola Man Negra. O acontecemento, coñecido como o *Asasinato de Saraxevo*, foi un dos desencadeamentos da primeira guerra mundial.

É moi pouco coñecido o seu costume de levar a roupa sempre impecablemente repasada e abotoada; ata tal punto levou este gusto pola pulcritude que se facía coser a roupa durante os desfiles ou paradas militares, para evitar que as solapas abrisen co vento. No día do atentado, o feito de levar a casaca cosida impediu que se lle puidese socorrer a tempo, tapándolle a ferida de bala ou detendo o fluxo de sangue cun simple pano, o que orixinou unha hemorraxia abundante e a consecuente morte.

Francisco Fernando foi soterrado coa súa dona Sofía no Castelo de Artstetten, Austria.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Archiduque Francisco Fernando do Leste
* Ensaio sobre Francisco Fernando