open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Laia Marull

**Laia Marull**, nada en Barcelona o 4 de xaneiro de 1973, é unha actriz de cinema, televisión e teatro catalá.

## Traxectoria 
Nada en Barcelona, Marull cultivo dende nova a súa vocación interpretativa. Coa axuda dos seus pais, formouse no laboratorio de teatro Nancy Tuñón, para debutar en 1994 na serie de TV3 ''Estació d'enllaç*, que foi, segundo as súas propias palabras, "a súa mellor escola" como actriz. Instruída tamén no canto e na danza clásica e contemporánea, Marull permaneceu durante catro temporadas na serie, mentres ía adquirindo tamén experiencia nos escenarios teatrais.

Tras esta serie iniciou en 1996 unha fulgurante carreira no cinema, en apenas nove anos participou en filmes que lle valeron tres premios Goya e unha Cuncha de Prata do Festival Internacional de Cine de Donostia.

En 2015 incorporouse ao elenco da serie *Carlos, Rey Emperador* dando vida a Xoana I de Castela.

## Filmografía 
### Longametraxes 
* *Razones sentimentales* (1996)
* *Asunto interno* (1996)
* *Mensaka, páginas de una historia* (1998)
* *Lisboa* (1999)
* *La sombra de Caín* (1999)
* *Pleure pas Germaine* (2000)
* *Café Olé* (2000)
* *Fugitivas* (2000)
* *El viaje de Arián* (2000)
* *Te doy mis ojos* (2003)
* *Las voces de la noche* (2003)
* *Oculto* (2005)
* *El Greco* (2007)
* *La herencia Valdemar* (2010)
* *La herencia Valdemar II: La sombra prohibida* (2011)
* *Pa negre* (2010)
* *Las olas* (2011)
* *Due uomini, quattro donne e una mucca depressa* (2012)
* *Quatretondeta* (2016)
* *Brava* (2016)
* *La madre* (2016)

### Curtametraxes 
* *A deshoras* (1994)
* *El viaje* (1994)
* *Me gusta verlos mirarse* (1998)
* *9* (2009)

## Televisión 
* *Estació d'enllaç*, (1994/98)
* *Nova ficció*, (1997)
* *Primera jugada*, (1997)
* *Pirata*, (1999)
* *Ermessenda*, (2011)
* *Los nuestros*, (2015)
* *Carlos, Rey Emperador'', (2015-2016)

## Notas
Bobby Hull

**Robert Hull**, nado en Point Anne, Ontario, o 3 de xaneiro de 1939, e finado o 30 de xaneiro de 2023, foi un xogador de hóckey sobre xeo canadense, considerado un dos mellores de todos os tempos. O seu cabelo louro, a súa velocidade lendaria patinando e a súa habilidade para disparar a gran velocidade déronlle o alcume de "The Golden Jet". Os seus talentos eran tales que adoitaban asignarse un ou dous xogadores para que o cubrisen continuamente.

Nos seus vinte e tres anos na National Hockey League (NHL) e na World Hockey Association (WHA), Hull xogou cos Chicago Black Hawks, os Winnipeg Jets e os Hartford Whalers. Gañou o Hart Memorial Trophy como xogador máis valioso da NHL en dúas ocasións e o Art Ross Trophy como líder en puntuación tres veces, ademais de axudar aos Black Hawks a gañar a Stanley Cup en 1961. Tamén liderou os Winnipeg Jets na WHA para gañar a Avco Cup en 1976 e 1978. Foi o máximo goleador da NHL en sete ocasións, o segundo da historia, e liderou outra vez máis a WHA en goles, ademais de ser considerado o xogador máis valioso da WHA dúas veces. Foi escollido para o Hockey Hall of Fame en 1983 e para o Ontario Sports Hall of Fame e 1997; recibiu o Wayne Gretzky International Award en 2003. En 2017 Hull foi considerado un dos 100 mellores xogadores da historia da NHL.

## Estatísticas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Bobby Hull's biography at Canadian Sports Hall of Fame
* Bobby Hull's biography at Manitoba Hockey Hall of Fame
* Career Overview and Biography by ESPN
* Bobby Hull, winner of the Lionel Conacher Award and the Bobbie Rosenfeld Award: Virtual Museum of Canada Exhibit
Forrest Goodluck

**Forrest Goodluck**, nado en Albuquerque o 6 de agosto de 1998 é un actor navagho. É coñecido por interpretar o fillo de Hugh Glass no filme de 2015 *The Revenant*, e a Adam Red Eagle, un adolescente de dous espíritos enviado a un campamento de terapia da conversión, no filme de 2018 *The Miseducation of Cameron Post*.

## Traxectoria 
### Familia 
Goodluck naceu en Albuquerque, Novo México. O seu pai é navagho e a súa nai ten ascendencia hidatsa, mandan, navagho e tsimshian.

### Carreira 
A primeira experiencia de actuación de Goodluck foi durante unha produción de sexto curso titulada *A Charlie Brown Christmas* na súa escola primaria; máis tarde actuou en producións escénicas e teatrais no ensino medio e secundario.

Aos 13 anos, fixo unha audición para a película *Man Called Buffalo* do director nativo americano Chris Eyre, que nunca chegou á produción, pero si lle permitiu conectarse con futuros directores de *casting*.

Goodluck gañou a mellor interpretación nunha longametraxe - Actor novo de repartición (14-21) nos 37th Young Artist Awards polo seu papel de Hawk. En febreiro de 2016, foi seleccionado para aparecer nun piloto do drama de Hulu, *Citizen*, como Guero, un "astuto rapaz da rúa que exerce de líder carismático e bipolar dun grupo chamado 'Baby Narcos'". En novembro de 2016, anunciouse que Goodluck protagonizaría *The Miseducation of Cameron Post* xunto a Chloë Grace Moretz e Sasha Lane.

## Filmografía 
### Cinema 
### Televisión 
### Videoxogos 
## Galardóns 
## Notas 
## Véxase tamén
Sadilishteto

***Sadilishteto*** (en ) é un filme búlgaro de 2014 dirixido por Stephan Komandarev. Foi escollido como candidato de Bulgaria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 88ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Assen Blatechki como Mitio
* Ovanes Torosyan como Vasko
* Ina Nikolova como Maria
* Predrag Manojlovic como o Capitán
* Paraskeva Djukelova como Kera
* Meto Jovanovski como o doutor
* Vasil Vasilev-Zueka como Ramadan

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Bulgaria propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 88ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
F Is for Family

***F is for Family*** é unha serie de televisión estadounidense-canadense de comedia creada por Bill Burr e Michael Price para Netflix. A serie foi producido por Gaumont International Television e o estudio de Vince Vaughn, Wild West Television. Conta a historia dunha familia suburbana disfuncional irlandesamericana, e está ambientada a mediados da década de 1970. A tempada 2 estreouse o 30 de maio de 2017. O 28 de xuño de 2017, a serie foi renovada para unha terceira tempada. O 1 de xullo de 2018, Burr confirmou a tempada tres. O 30 de novembro de 2018 estreouse a terceira tempada. O 24 de xaneiro de 2019, a serie foi renovada para unha cuarta tempada, que está prevista para a súa estrea no ano 2020.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
*
Bulgarian Rhapsody

***Bulgarian Rhapsody*** (en ) é un filme búlgaro de 2014 dirixido por Ivan Nitchev. Foi escollido como candidato de Bulgaria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 87ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado. Xerou certa controversia a súa escolla por mor da relación de Nitchev co Consello Cinematográfico Nacional de Bulgaria.

## Personaxes 
* Stefan Popov como Giogio
* Kristiyan Makarov como Moni
* Anjela Nedyalkova como Shelli
* Moni Moshonov como Moiz
* Stoyan Aleksiev como Abraham
* Alex Ansky como Albert
* Tatyana Lolova como Fortune
* Dimitar Ratchkov como Ivan Georgiev

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Bulgaria propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 87ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
Cvetat na hameleona

***Cvetat na hameleona*** (en ) é un filme búlgaro de 2012 dirixido por Emil Hristov. O filme foi escollido como candidato de Bulgaria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 86ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Lilia Abadjieva como Pravda Cherneva
* Mihail Bilalov como Aleko Polyanski
* Rousy Chanev como Mlyakov
* Deyan Donkov como Kokalov
* Samuel Finzi como Chamov
* Hristo Garbov como o Ministerio do Interior
* Vassilena Getschkova como Diana Manolova
* Vasilena Getskova como Diana Manolova
* Iordanka Ioveva como Tribadzhakova

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Bulgaria propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 86ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
GFZ-1

**GFZ-1** (acrónimo de **Geo Forschungs Zentrum Potsdam 1**) foi un satélite artificial alemán lanzado o 9 de abril de 1995 mediante un foguete Soiuz U desde o Cosmódromo de Baikonur.

## Características 
GFZ-1 é o primeiro satélite deseñado e subvencionado polo GeoForschungsZentrum Potsdam, de Alemaña. Era un satélite pasivo cuberto con 60 retrorreflectores para poder determinar variacións nas características rotacionais da Terra e para medir cambios no campo gravitatorio terrestre. Foi levado ata a estación espacial Mir no cargueiro Progress-M 27 e soltado desde a mesma nunha órbita duns 400&nbsp;km de altura. Reentrou na atmosfera terrestre o 23 de xuño de 1999.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz U
*Mir
*Progress-M 27
Kecove

***Kecove*** (en ) é un filme búlgaro de 2011 dirixido por Valeri Yordanov e Ivan Vladimirov. O filme gañou unha Mención Especial no Festival Internacional de Cinema de Moscova de 2011. Foi escollido como candidato de Bulgaria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 85ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Ivo Arakov como Wee
* Phillip Avramov como The Bird
* Ivan Barnev como Ivo
* Vasil Draganov como Fatso
* Iva Gocheva como The Barmaid
* Ina Nikolova como Emi
* Yana Titova como Polly
* Marian Valev como H
* Valeri Yordanov como Gray

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Bulgaria propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 85ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
Tilt (filme)

***Tilt*** é un filme búlgaro de 2011 dirixido por Viktor Chouchkov. O filme foi escollido como candidato de Bulgaria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 84ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Yavor Baharov como Stash
* Radina Kardjilova como Becky
* Ovanes Torosian como Gogo
* Alexander Sano como B-Gum
* Ivaylo Dragiev como Angel
* Phillip Avramov como Snake
* Joreta Nikolova como nai de Stash
* Georgi Staykov como Katev
* Georgi Novakov como Grigorov
* Robert Yanakiev como Sarxento Manolov
* Max Reimann como dono do bar
* Alexander Hegedush como Pizza
* Thomas Frahm como Shopkeeper
* Sabine Neumann como rapaza alemá
* Britta Fleischhut como rapaza alemá

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Bulgaria propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 84ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
Iztochni piesi

***Iztochni piesi*** (en ) é un filme búlgaro de 2009 dirixido e escrito por Kamen Kalev. Foi escollido como candidato de Bulgaria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 83ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Christo Christov como Itso
* Ovanes Torosian como Georgi
* Saadet Işıl Aksoy como Isil
* Nikolina Jančeva como Niki
* Ivan Nalbantov como o pai de Itso e de Georgi
* Krasimira Demireva como a avoa de Itso e de Gerogi
* Hatice Aslan como a nai de Isil
* Kerem Atabeyoğlu como o pai de Isil

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Bulgaria propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 83ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
Svetat e golyam i spasenie debne otvsyakade

***Svetat e golyam i spasenie debne otvsyakade*** (en ) é un filme búlgaro de 2008 dirixido por Stefan Komandarev. Foi escollido como candidato de Bulgaria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 82ª edición dos premios, e clasificouse na lista curta de xaneiro, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Miki Manojlović como Bai Dan
* Carlo Ljubek como Aleksander 'Sashko' Georgiev
* Hristo Mutafchiev como Vasil 'Vasko' Georgiev
* Ana Papadopulu como Yana Georgieva
* Lyudmila Cheshmedzhieva como Baba Sladka
* Nikolai Urumov como Axente
* Vasil Vasilev-Zueka como Ivo Chikagoto
* Dorka Gryllus como Maria
* Heinz Josef Braun como Dr. Schreiber
* Stefan Valdobrev como Stoyan

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Bulgaria propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 82ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie
Parque do Monte de San Pedro

[miniatura|250px|Vista da cidade da [A Coruña|Coruña dende o Monte de San Pedro.]]
O **parque municipal do Monte de San Pedro** comprende unha ampla extensión de territorio, 78&nbsp;339 m², de accidentada topografía e vistas sobre a cidade da Coruña e unha ampla franxa de beiramar, que abrangue dende o cabo de Santo Hadrián e as illas Sisargas ó oeste, até os cabos Prior e Prioriño ó nordés.

Inaugurouse o 6 de xuño do 1999 trala modificación de uso do terreo no que se atopa. Antes era un espazo militar-defensivo localizado nun punto xeográfico estratéxico, orientado á entrada da ría coruñesa.

Este antigo carácter militar pódese apreciar en restos de construcións que supoñen un grande atractivo, coma refuxios subterráneos, barracóns para a tropa, garitas e, sobre todo, as espectaculares baterías de costa.

No parque tamén se pode atopar un labirinto inglés confeccionado con plantas italianas, un estanque con parrulos, unha sala na que se exhiben pezas militares e varias zonas de xogos infantís.

Entre os anos 2006 e 2007 engadíronse varias construcións:
* O ascensor panorámico: ascensor esférico e acristalado cunha capacidade de 25 viaxeiros. Salva unha altura de 63 m cun percorrido de 100 m, en 3 minutos e 20 segundos.
* A cafetería-restaurante.
* O observatorio: un edificio acabado en cúpula semiesférica que serve coma miradoiro.

De especial presenza é o bordo litoral, coas súas características formacións rochosas, flora e fauna. Ladeiras de toxos e uces, de cores amarelas e rosas, nas que se mesturan outras especies vexetais típicas de ambientes costeiros, incluíndo algunhas plantas endémicas que prosperan ante o respecto ó seu hábitat. E sobre elas, multitude de pequenas aves coma papuxas, xílgaros ou liñaceiros que sobrevoan o parque, aportando cor e vida.

## Galería de imaxes 

Laberinto, Parque de San Pedro, La Coruña, España, 2015-09-25, DD 130.JPG|Labirinto do parque.
Cúpula Atlántica, Parque de San Pedro, La Coruña, España, 2015-09-25, DD 131.JPG|Cúpula Atlántica.
Cañón Vickers 381 mm. 1926.jpg|Un dos canóns Vickers de 381 mm.
Ascensor del Monte de San Pedro, La Coruña, España, 2015-09-25, DD 95.JPG|Ascensor do Monte de San Pedro.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Canóns do Monte de San Pedro
* Ascensor panorámico do Monte de San Pedro

### Ligazóns externas 
*Parque do Monte de San Pedro, coruna.gal
Pobo zenú

Os **zenús** ou **sinús** son un pobo indíxena de Colombia, que habita nos vales dos ríos Sinú, o San Jorge e na costa do Caribe, nos arredores do Golfo de Morrosquillo, nos actuais departamentos de Córdoba e Sucre. Son un dos meirandes pobos indíxenas do país e a súa poboación era de 307&nbsp;091 persoas segundo o censo de 2018.

miniatura|Territorio histórico do pobo zenú.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pobos indíxenas de Colombia
* Historia precolombiana de Colombia
### Bibliografía 
* Arango, Raúl e Enrique Sánchez (2004) *Los pueblos indígenas de Colombia en el Umbral del Nuevo Milenio* 367-368. Departamento Nacional de Planeación. Bogotá D.C.
* Drexler, Josef (2002): "¡En los montes, sí; aquí, no! Cosmología y medicina tradicional de los Zenúes". Quito: Abya-Yala.
* Jaramillo, Susana e Sandra Turbay Ceballos (2000) "Los indígenas Zenúes"; *Geografía humana de Colombia*, Región Andina Central (Tomo IV, volumen III).
* Ministerio de Cultura (2010) "Zenú, la gente de la palabra". Bogotá.
* Plazas, Clemencia e Ana María Falchetti (1986) La cultura del oro y el agua. Un proyecto de reconstrucción. *Boletín Cultural y Bibliográfico* XXIII (6). Consultado o 24 de novembro de 2013.
* Serpa Espinosa, Roger (2000) *Los Zenúes*. Montería: Secretaría de Cultura de Córdoba.
* Villa, William e Gabriel Vieira (1994) *Decide el gobierno que los indios no existen*. Vídeo Documental 44'.
Zift

***Zift*** (en ) é un filme búlgaro en branco e negro de 2008 dirixido por Javor Gardev que mestura elementos neo-noir e comedia negra. Foi estreado o 27 de xuño de 2008 na 30ª edición do Festival Internacional de Cinema de Moscova, onde gañou o Xurxo de Prata ó mellor director e o Premio ó mellor filme da Federación de Cinema Ruso. Foi escollido como candidato de Bulgaria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 81ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Zachary Baharov como Lev Kaludov Zhelyazkov
* Tanya Ilieva como Ada ou Mantis
* Vladimir Penev como Slug
* Mihail Mutafov como Van Wurst the Eye
* Đoko Rosić como o sacerdote
* Jordan Mutafov como Vlad the Bijou

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Bulgaria propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 81ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie
Luc Longley

**Lucien James Longley**, nado o 19 de xaneiro de 1969 en Melbourne, Victoria, é un ex xogador e actual adestrador australiano de baloncesto profesional. Foi o primeiro australiano en xogar na National Basketball Association (NBA), onde estivo dez tempadas en catro equipos diferentes. Foi internacional coa selección australiana, coa que disputou os Xogos Olímpicos de 1988, 1992 e 2000, e dende 2013 é adestrador asistente da selección.

## Traxectoria profesional 
Longley foi seleccionado na 7ª posición do Draft da NBA de 1991 polos Minnesota Timberwolves. Debutou na NBA cos Timberwolves o 30 de novembro de 1991. Tras dúas tempadas a baixo nivel, na tempada 1993–94 foi traspasado ós Chicago Bulls a cambio de Stacey King.

En Chicago converteuse no pivote titular, e gañou tres campionatos da NBA consecutivos de 1996 a 1998, converténdose no primeiro xogador australiano en gañar a NBA. Tras a ruptura do equipo ó remate da tempada 1997–98, Chicago traspasou a Longley ós Phoenix Suns, a cambio de Mark Bryant, Martin Müürsepp, Bubba Wells e unha elección da primeira rolda do Draft.

Antes do comezo da tempada 2000–01, Longley foi traspasado ós New York Knicks, no segundo traspaso entre catro equipos da historia da NBA. Longley xogou un ano para os Knicks antes de retirarse por problemas no nocello esquerdo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Estatísticas en Basketball-Reference.com
Nae Caranfil

**Nicolae Caranfil** (AFI: [ˈna.e karanˈfil]) nado en Bucarest o 7 de setembro de 1960, máis coñecido como **Nae Caranfil**, é un director de cine e guionista romanés.

## Traxectoria 
Nae Caranfil é o fillo do crítico e historiador de cine romanés Tudor Caranfil. Graduouse en 1984 na Universidade Nacional de Teatro e Cine Ion Luca Caragiale (UNATC) en Bucarest, onde tamén traballou como profesor.

Algúns consideran a Nae Caranfil como o mellor director de cine romanés da década de 1990. Con todo, ao comezo da súa carreira unicamente dirixía curtametraxes, como por exemplo *Frumos e în septembrie a Veneția* (1983), *Treizeci de ani de insomnie* (1984) e *Backstage* (1988). A súa primeira longametraxe foi *È pericoloso sporgersi* (1993), ao que seguiron películas de comedia de estrada como *Asfalt tango* (1996), protagonizada por Charlotte Rampling, e *Dolce far niente* (1998). A súa película *Filantropica* (2002) foi un éxito entre a crítica e foi a que fixo aumentar a súa popularidade. Caranfil escribiu o guión de todas as súas películas e traballou na banda sonora das dúas primeiras (*È pericoloso sporgersi* e *Asfalt tango*).

En 2011, Caranfil comezou a produción da longametraxe de lingua inglesa *Closer to the Moon*. Unha versión temperán do guión titulada *Alice în Ţara Tovarăşilor* (*Alicia na Terra dos Camaradas*) gañou unha subvención de 576.600€ do Centro Nacional de Cine en 2007. A historia está baseada no roubo en 1959 a un banco na Romanía comunista no que un grupo coñecido como «os Ioanid» foi condenado e sentenciado coa pena capital. Mentres esperaban a súa execución, os prisioneiros foron forzados a gravar unha recreación do seu delito. *Closer to the Moon* está protagonizada por Mark Strong, Vera Farmiga, Harry Lloyd, Joe Armstrong, Christian McKay, Tim Plester, Anton Lesser e Allan Corduner. A rodaxe tivo lugar en Bucarest no outono de 2011. *Closer to the Moon* estreouse no festival de cine «Making Waves: New Romanian Cinema» no Lincoln Center de Nova York o 29 de novembro de 2013. Variety describiu a película como "unha comedia negra sorprendentemente entretida."

## Filmografía como director 
**Frumos e în septembrie a Veneția* (1983)
**È pericoloso sporgersi* (1993)
**Asfalt Tango* (1996)
**Dolce far niente* (1998)
**Filantropica* (2002)
**Restul e tacere* (2007)
**Closer to the Moon* (2013)
**6,9 pe scara Richter* (2016)

## Premios 
* 2009: Premio Gopo para *Restul e tacere*
* 2003: Würzburg Internacional Filmweekend - Premio do público para *Filantropica*
* 2002: Festival Internacional de Mons de Películas de Amor - Premio do Xurado europeo Xove para *Filantropica*
* 2002: Festival de Cine de París - Premio do Público para *Filantropica*
* 2002: Wiesbaden goEast - Premio Especial do Xurado para *Filantropica*
* 1998: Festival Internacional de Namur da Película de Fala Francesa - Premio Bayard Dourado ao Mellor Guión para *Dolce far niente*
* 1993: Festival de Cine Mediterráneo de Montpellier - Premio da Crítica para *È pericoloso sporgersi*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Centro de Cinematografía Nacional Romanés para Nae Caranfil
Canóns do Monte de San Pedro

[miniatura|Un dos dous canóns [Vickers de 381mm.]]
A **batería de canóns do Monte de San Pedro** forma parte dunha antiga instalación militar de defensa costeira do Período de entreguerras, situada no alto do Monte de San Pedro na cidade galega da Coruña. Após moitos anos de abandono, o Monte de San Pedro foi convertido nun parque e as instalacións militares rehabilitadas coma museo. Agora o Monte de San Pedro é unha zona para visitar e desfrutar contemplando a paisaxe e as históricas instalacións, das que destacan os dous enormes canóns e os búnkeres.
[miniatura|Vista do Monte de San Pedro, na que se olla un dos canóns e un dos [búnkers.]]
## Historia 
[miniatura|[A Coruña vista dende o alto do Monte de San Pedro.]]
As pezas Vickers que forman esta batería proceden da Fábrica de Barrow-in-Furness, Inglaterra. Adquiríronse no ano 1929 e, trala súa verificación e probas de tiro, foron transportadas por mar até A Coruña. O traslado dende o porto da cidade até o monte de San Pedro foi realizado por medio de raís desmontábeis. O seu avance foi lento e complicado, só 200 metros ó día, debido ás enormes dimensións dos canóns e á forte pendente da zona. Tras unha complexa montaxe, tivo lugar o seu bautizo de lume o 19 de decembro de 1933. Dende entón, os canóns realizaron unicamente 19 disparos, o último deles o 24 de outubro de 1977.
miniatura|Para subir ó Monte de San Pedro pódese empregar este ascensor.

## Trazos 
Os dous canóns Vickers teñen un calibre (diámetro interior) de 381 mm (15 polgadas) e a súa lonxitude é de máis de 17 metros.

Para calcular os seus disparos, as instalacións estaban dotadas de estacións telemétricas, unha mesa calculadora que obtiña os datos de tiro (antecesora dos ordenadores actuais) e unha mesa trazadora na que se representan as traxectorias do disparo e do obxectivo.

## Función 
A presenza da batería de canóns do Monte de San Pedro axuda a comprender a importancia desta costa na primeira metade do século XX, unha época de conflitos bélicos a escala mundial.

Foi durante a segunda guerra mundial cando estas instalacións desempeñaron o papel máis importante. España, a pesar da súa postura non belixerante, ofrecía apoio ás Potencias do Eixo. Nesta situación, coa presenza dos canóns os submarinos e os barcos da Kriegsmarine alemá podían refuxiarse e subministrarse no porto de Ferrol ou no da Coruña sen problema ningún, porque a frota aliada, consciente do alcance e potencia desta batería, non perseguía nestas augas ós barcos inimigos.

A recuperación, por parte do Concello da Coruña, dos terreos e instalacións nos que se localiza non só permite acceder ás mellores vistas da cidade e a un gran parque, senón que iso tamén significa retomar para a cidadanía unha parte importante da súa historia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Artillaría costeira
* A Coruña

### Ligazóns externas 
* Páxina sobre o Monte de San Pedro na web do Concello da Coruña.
* Vista aérea da zona con imaxe de satélite no Google Maps.
* Imagen 3D ó carón dun dos canóns

* Esquema de funcionamento
Eumenio Rodríguez Rodríguez

**Eumenio Rodríguez Rodríguez**, nado en Lugo o 2 de abril de 1872 e finado na Coruña o 4 de agosto de 1949, foi un profesor, avogado e político galego.

## Traxectoria 
Tivo unha academia en Lugo. Licenciado en Filosofía e Letras pola Universidade de Zaragoza en 1897. Colaborou en *El Regional*, dirixiu *La Ciudad del Cabe* de Monforte de Lemos en 1902 e durante un tempo *El Combate* da Coruña. Aprobou as oposicións a cátedras de lingua francesa de institutos provinciais de segunda ensinanza en 1907. Foi catedrático de lingua francesa do Instituto de Ourense, do de Huesca (1908) e despois no Instituto da Coruña dende 1913, e secretario do centro coruñés en 1925. Licenciouse en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela en 1915. Colaborou en *La Voz de Galicia*, e impartiu conferencias no Casino Republicano coruñés. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi declarado excedente forzoso como profesor en agosto, e suspendido de emprego e soldo en novembro. Incoáronlle expediente de responsabilidades políticas en 1941.

## Vida persoal 
Casou na Coruña con Josefa Zapata Fernández en 1907, e foi pai de Antonio, María de la Asunción, Aurora e Margarita Rodríguez Zapata.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* “La depuración del profesorado de los Institutos de Segunda Enseñanza. Relación de los expedientes resueltos por el Ministerio de Educación Nacional (1937-1943)”
Rally de Ourense de 1994

O **Rally de Ourense de 1994** foi a 27ª edición de dito rally. Foi puntuable para a tempada 1994 do Campionato de Galicia de Rally, así como para o Campionato de España de Rallys. Celebrouse entre o 24 e o 26 de xuño e o vencedor foi por segundo ano consecutivo o piloto catalán Mia Bardolet.

## Itinerario 
Constou de 168 quilómetros cronometrados, divididos en dúas seccións e 16 treitos (8 percorridos distintos a dúas pasadas cada un). Tanto a saída como a chegada situáronse no Parque de San Lázaro.

## Resumo 
Comezou liderando a carreira José María Bardolet, pero pouco despois colocouse primeiro Oriol Gómez. Con todo, Gómez viuse obrigado a abandonar a falta de 8 treitos, polo que Bardolet recuperou a primeira praza, que xa non perdeu até o final. Detrás del cruzou a meta Luís Climent, de xeito cómodo tras o abandono de Borja Moratal, e en terceira posición rematou Germán Castrillón, que remontou posicións nos últimos treitos, despois de que nos primeiros rompese a dirección e picase unha roda.

## Clasificación final 
## Notas
Otkradnati ochi

***Otkradnati ochi*** (en ) é un filme búlgaro de 2005 dirixido por Radoslav Spasov. Foi escollido como candidato de Bulgaria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 78ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado. Participou na 27ª edición do Festival Internacional de Cinema de Moscova, onde Vesela Kazakova gañou o premio de mellor actriz. Conta a historia da fráxil relación entre un home cristián e unha muller turca musulmá na década de 1980.

## Personaxes 
* Vesela Kazakova como Ayten
* Valeri Yordanov como Ivan
* Nejat Isler como irmán
* Itzhak Finzi como avó
* Iliana Kitanova como doutora
* Stoyan Aleksiev como oficial da KGB
* Maria Kavardjikova como Valya "astronauta"
* Maria Statulova como muller labrega

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Bulgaria propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 78ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
Rally San Froilán de 1994

O **Rally San Froilán de 1994** foi a 16ª edición de dito rally. Foi puntuable para a tempada 1994 do Campionato de Galicia de Rally, así como para o Campionato de España de Rallys. Celebrouse entre o 9 e o 10 de xullo de 1994 e o vencedor foi o piloto catalán Oriol Gómez, con Marc Martí como copiloto.

## Clasificación 
## Notas
GGTS 1

**Gravity Gradient Test Satellite 1**, tamén coñecido polo seu acrónimo **GGTS 1**, foi un satélite artificial da Forza Aérea dos Estados Unidos de América lanzado o 16 de xuño de 1966 mediante un foguete Titan IIIC desde Cabo Cañaveral.

## Características 
GGTS 1 foi un satélite experimental lanzado á órbita xeoestacionaria para estudar a estabilización de satélites mediante gradente gravitatorio. Usaba o mesmo bus que os satélites IDCSP, pero alimentado con baterías e non con células solares. O sistema elixido para a estabilización, denominado MACS (*Magnetically Anchored Gravity Systems*) consistían en dous subsistemas idénticos composto cada un por unha vara extensible e un amortecedor viscoso esférico magneticamente ancorado. Cando o satélite extendía as dúas varas tiña unha lonxitude de 15,8 m, cos amortecedores, de 5&nbsp;kg cada un, situados nos extremos, o que lle daba un aspecto de haltere. A masa total do sistema de estabilización era de 12&nbsp;kg. Os resultados de GGTS 1 foron inconcluintes ao estar un dos amortecedores contaminado magneticamente.

GGTS 1 debería ter sido sucedido por un satélite xemelgo, GGTS 2, pero perdeuse debido ao fallo do foguete lanzador.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Titan IIIC
Podgryavane na vcherashniya obed

***Podgryavane na vcherashniya obed*** (en ) é un filme búlgaro-macedonio de 2002 dirixido por Kostadin Bonev. Estreouse na 25ª edición do Festival Internacional de Cinema de Moscova. Foi escollido como candidato de Bulgaria para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 75ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Svetla Yancheva como Starata Katerina
* Bilyana Kazakova como Mladata Katerina
* Mariya Mazneva como Malkata Katerina
* Snezhina Petrova como Tzena
* Rousy Chanev como Dedo Vande
* Atanass Atanassov como Kiril Vandev
* Galin Stoev como Rezhisyorat
* Dossio Dossev como Bozhin
* Nikolay Mutafchiev como Mladiyat Bozhin
* Stoyan Sardanov como Leshko

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Bulgaria propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 75ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
Cultura calima

[250px|miniatura|Representación dun indíxena da cultura calima no [Museo do Ouro Calima.]]
A **cultura calima** (entre os anos -200 e 400) é unha serie de culturas precolombianas que se desenvolveron en Valle del Cauca, Colombia. As catro culturas que ocuparon sucesivamente o val e que conforman a cultura calima reciben os nomes de ilama, yotoco, sonso e malagana.

A historia da cultura calima divídese en dous grandes períodos:

* Os cazadores e recolectores: A etapa inicial e máis primitiva durou preto de 6 mil anos.
* Culturas e sociedades: ilama, yotoco e sonso.

Pertencían ó grupo lingüístico caribe, relacionados cos panches e os muzos.

Os termos yotoco e sonso son termos indíxenas que sobreviviron á época colonial. Ilama era o nome dun pobo de territorio sonso que en 1552 se atopaba baixo o mando dun cacique de nome “Bonba”, rei da terra.

* Fase ou cultura ilama: 1600-200/100 a. C.
* Fase ou cultura yotoco: 100 a. C.-200 d. C.
* Fase ou cultura sonso: 200d.C.
* Debido ó achado en 1992 dun cemiterio precolombiano, algunhas fontes inclúen á cultura malagana:200 a.C. a 200 d.C.

Ficheiro:Valle culturas ilama.jpg|Cultura ilama
Ficheiro:Valle culturas yotoco.jpg|Cultura yotoco
Ficheiro:Tardio 1.jpg|Cultura sonso
Ficheiro:Colombia - Valle del Cauca - Palmira.svg|Cultura malagana

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia precolombiana de Colombia
Luís de Sttau Monteiro

**Luís Infante de Lacerda de Sttau Monteiro**, nado en   Lisboa o 3 de abril de 1926 e finado no mesmo lugar o 23 de xullo de 1993, foi un escritor portugués.

## Traxectoria 
Luís de Sttau Monteiro naceu o 3 de abril de 1926 en Lisboa.

De ascendencia española, con dez anos de idade mudouse para Londres con seu pai, Armindo Monteiro, embaixador de Portugal. Con todo, en 1943 este último é cesado no seu cargo por Salazar o que os levou a regresar a Portugal.

Ao regresar a Portugal colabora en diversas publicacións destacándose na revista *Almanaque* (onde usou o pseudónimo Manuel Pedrosa) e o suplemento *A Mosca* do *Diário de Lisboa*. Neste último, crea a sección *Guidinha*.

Sttau Monteiro foi prendido por sospeita de colaborar na "Intentona de Beja" de 1962 o que o levou a que volvese a vivir, entre 1962 e 1967, na Inglaterra. Alí faise piloto de Fórmula 2. Regresado a Portugal foi prendido pola PIDE en 1967, polas críticas á ditadura vixente e á guerra colonial incluídas nas súas pezas satíricas *A Guerra Santa* (1967) e *A Estátua* (1967).

Luís de Sttau Monteiro morreu o 23 de xullo de 1993, en Lisboa.

O 9 de xuño de 1994 foi feito Grande-Oficial da Orde Militar de Sant'Iago da Espada a título póstumo.

## Obras 
### Ficción 
**Um Homem não Chora* (1960). Lisboa: Ática. Inclúe a novela *Por-do-Sol no Areeiro.*
**Angústia para o Jantar* (1961). Lisboa: Ática.
**E se for Rapariga Chama-se Custódia*  (1966). Lisboa: Movimento.
**Redacções da Guidinha* (1971). Lisboa: Ática.
**Agarra o Verão, Guida, Agarra o Verão* (1985). † novela inacabada inédito.

### Teatro 
**Felizmente Há Luar!* (1961). Lisboa?: Jornal do Fôro.
**Todos os Anos, pela Primavera* (1963). Lisboa: Guimarães Editores.
**A Guerra Santa* (1966). Lisboa: Ed. Minotauro.
**A Estátua*  (1967). Lisboa.
**As Mãos de Abraão Zacut* (1968). Lisboa: Atica.
**Sua Excelência* (1971). Lisboa: Ed. Ática.
**Crónica Atribulada do Esperançoso Fagundes* (1981). Lisboa: Ática.

#### Adaptacións teatrais 
**O Barão*, da novela de Branquinho da Fonseca (1964). Lisboa: Edicións Atica.
**Auto da Barca do Motor fóra da Borda*, do *Auto da Barca do Inferno* de Gil Vicente (1966). (Lisboa: Ed. Atica.

#### Traducións teatrais 
**Summer and Smoke* (*Fume de verán*), de Tennessee Williams (1962). Lisboa: Publicações Europa-América.
**The Dumb Waiter* (*O Monta-cargas*) de Harold Pinter (1963). Lisboa: Edicións Tempo.

### Telenovela 
**Chuva na Areia* (1985). RTP. Guionista.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Instituto Camoesː Luis de Sttau Monteiro 
*Centro de Estudos de Teatro & Tiago Certal Ficha de Pessoa : "Luís de Sttau Monteiro"
Nottwil

**Nottwil** é unha comuna suíza do cantón de Lucerna, situada no distrito de Sursee xunto ao lago de Sempach. Limita ao noroeste coa comuna de Oberkirch, ao nordés con Eich, ao leste con Sempach, ao sueste con Neuenkirch, ao sur con Ruswil, e ao oeste con Buttisholz.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Museo do Ouro Calima

O **Museo do Ouro Calima** é un museo arqueolóxico dedicado á cultura calima que se atopa no centro histórico de Santiago de Cali, Colombia. O Museo do Ouro Calima foi o noveno museo creado polo Banco da República de Colombia para amosar as expresións artísticas e culturais das poboacións precolombianas. É tamén un dos seis museos do ouro do Banco que existen en Colombia, sendo o principal o Museo do Ouro de Bogotá.

O museo contén 615 pezas precolombianas de ouro, cerámica, pedra, madeira, cunchas e outros materiais creados polas sociedades ilama, yotoco e sonso, que historicamente viviron na rexión. As pezas arqueolóxicas creadas por unha cuarta sociedade coñecida como malagana atópanse no Museo do Ouro de Bogotá. Estas pezas non foron incluídas no museo por mor de limitacións de almacenamento.

A admisión ó museo é de balde para tódolos visitantes e está aberto de xoves a sábado. Existe a opción de visita guiada baixo demanda. O museo atópase no edificio do Banco da República.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cultura calima
* Museo do Ouro

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Cultura Nariño

miniatura|Prato Nariño-Tuza con motivos de animais, datado de 900-1500.
miniatura|Territorio histórico da cultura Nariño.
A **cultura Nariño** ou **capulí** é unha cultura arqueolóxica do século VII que habitaba o frío altiplano andino na fronteira entre Colombia e Ecuador, no actual departamento de Nariño. Esta cultura, que enterrou ós seus caciques en tumbas con profundidades de até 30 ou 40 m, mantivo relacións comerciais cos poboadores da conca amazónica e o litoral do Pacífico. Traballaron o ouro fino por martelado, con técnicas semellantes ás do suroeste colombiano.

Simultaneamente, a rexión foi ocupada por outro grupo, os piartal, cuxos obxectos de cerámica, madeira, téxtiles e pezas de ourivaría, sorprenden polo refinamento do seu deseño e pola súa técnica única no panorama ourive do país. Os seus descendentes, coñecidos como tuza, sentiron a tardía influencia do Imperio Inca, e aínda habitaban a zona na época da conquista española.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia precolombiana de Colombia
### Bibliografía 
* Banco de la República. *Museo del Oro: sus mejores piezas*. Bogotá, Colombia, Banco de la República, 2004.
* Jijon Y Caamaño, Jacinto. *Las culturas andinas de Colombia*. Bogotá, Banco Popular, 1974.
Cultura Tumaco-La Tolita

dereita|miniatura|250px|Territorio histórico da cultura Tumaco-La Tolita.
A **cultura de Tumaco-La Tolita** foi unha cultura arqueolóxica precolombiana que se difundiu pola rexión costeira de Colombia e Ecuador. Dous dos xacementos máis notables desta cultura amerindia son Tumaco e La Tolita, dos que toma o seu nome. A evidencia arqueolóxica dispoñible desta cultura é antiga no caso do sitio de La Tolita, cuxos materiais foron datados arredor do ano 600 a.C., mentres que en Tumaco as datas máis antigas corresponden a 300 a.C.

## Relixión 
A súa relixión era politeísta, así mesmo tamén se rexían polo xamanismo. Practicaban unha relixión dirixida polos señores ou gobernantes, cuxo culto era o das deidades nadas do mundo real circundante como o xaguar, a serpe, a aguia, a harpía e o caimán. A actividade sacerdotal era moi intensa, con participación do xamanismo, consumo de plantas estimulantes e utilización de elementos de diversa procedencia ecolóxica.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia precolombiana de Colombia
### Bibliografía 
* Bouchard, Jean Francois & Usselmann, Pierre. *Trois millénaires de civilisation entre Colombie et Equateur : La région de Tumaco La Tolita*. París, CNRS Editions, 2003.
* Coe, Snow e Benson. *América Antigua. Civilizaciones precolombinas*. Barcelona, Círculo de Lectores, 1989. 
* Gutiérrez Usillos, Andrés (2002). *Dioses, símbolos y alimentación en los Andes*. Quito: Abya Yala.
Rally Mil Vistas de 1994

O **Rally Mil Vistas de 1994** foi a quinta edición de dito rally e a sexta proba da tempada 1994 do Campionato de Galicia de Rally. Celebrouse o 6 de agosto de 1994 e o vencedor foi Miguel Dopico.

## Itinerario 
O rally constou de 10 treitos divididos en dúas seccións, sumando un total de 63,5&nbsp;km cronometrados. A sección matinal transcorreu polos treitos de Zas e Vimianzo, cunha pasada a cada un deles, e O Ézaro e Dumbría, con dúas pasadas. Pola tarde realizouse unha nova pasada polos catro treitos.

## Clasificación 
## Notas
Rally de Narón de 1994

O **Rally de Narón de 1994** foi a 7ª edición de dito rally e a sétima proba da tempada 1994 do Campionato de Galicia de Rally. Foi a primeira edición na que o rally se disputou sobre asfalto, xa que ós anos anteriores fora sobre terra. Celebrouse o 19 e o 20 de agosto e o vencedor foi o navarro Javier Azcona cun Renault Clio Williams e con Juan Louro como copiloto.

## Itinerario 
Constou de 11 treitos e 80,7 km cronometrados, con tres pasadas polos treitos de Cerdido e Ferreira pola mañá, mentres que pola tarde se deron dúas pasadas por Recemel e tres polo Roxal. O segundo paso por Cerdido foi neutralizado.

## Clasificación 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Clasificación completa na web oficial do Rally de Narón.

## Notas
Amanda Spratt

**Amanda Spratt**, nada en Penrith o 17 de setembro de 1987, é unha ciclista profesional australiana.

## Traxectoria 
Comezou a competir profesionalmente en 2012 dentro da estrutura do Orica-AIS, na que segue competindo a pesar do cambio de nomenclatura a Mitchelton-Scott. Ten mais de vinte vitorias como profesional, entre as que destacan varios campionatos nacionais de Australia (2007, 2010 e 2020) e vitorias de etapa no Giro Rosa e na Emakumeen-Bira do País Vasco.

Son tamén destacadas as súas actuacións en campionatos do mundo onde foi prata e bronce respectivamente nas edicións de 2018 e 2019.

## Notas
Mundial de Fútbol de 1998 - Grupo D

O **Grupo D** da Copa do Mundo de Fútbol de 1998, realizada en Francia, estivo composto por catro equipos que se enfrontaron entre si nun total de seis encontros: , ,  e . Ao termo dos mesmos os dous con maior cantidade de puntos clasificáronse para a seguinte fase, e as outras dúas seleccións quedaron eliminadas.

## Participantes 
O Grupo D estivo composto polas seguintes seleccións:

## Clasificación 
## Partidos 
A fase de grupos constou de seis partidos, cun total de tres partidos xogados por cada selección. Segundo o sistema de competición da FIFA, cada equipo acumulaba unha puntuación en función dos seus resultados: 3 puntos por vitoria (até 1994 eran só 2), 1 por empate, 0 por derrota. De acordo coa mesma, o catro equipos foron ordenados en forma descendente. No caso de que houbese dous ou máis con igual cantidade de puntos, os criterios de desempate foron os seguintes:
# Maior diferenza de goles.
# Maior número de goles anotados.
# Maior número de puntos obtidos nos partidos disputados entre os equipos empatados.
# Maior diferenza de goles nos partidos disputados entre os equipos empatados.
# Maior número de goles anotados nos partidos disputados entre os equipos empatados.
# Sorteo do comité organizador.

### Paraguai - Bulgaria 
|
|vhalign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### España - Nixeria 
|
|vhalign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Nixeria - Bulgaria 
|
|vhalign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### España - Paraguai 
|
|vhalign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Nixeria - Paraguai 
|
|vhalign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### España - Bulgaria 
|
|vhalign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mundial de Fútbol de 1998

### Ligazóns externas 
* Sitio web da FIFA 
* Sitio web oficial do Mundial de Fútbol de 1998
Rally Rías Baixas de 1994

O **Rally Rías Baixas de 1994** foi a 30ª edición de dito rally. Foi puntuable para a tempada 1994 do Campionato de Galicia de Rally, así como para o Campionato de España de Rallys. Celebrouse o 24 de setembro de 1994 e o vencedor foi Borja Moratal, a bordo dun Peugeot 306 S16.

## Itinerario 
Constou de seis treitos, con dúas pasadas aos da mañá (Camos, Morgadáns e Salceda) e tres aos da tarde (Celeiros-Guillade, Sabaxáns e Barcia de Mera), sumando un total de 166,79 km cronometrados.

## Clasificación 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Rally Rías Baixas 1994 en ewrc.com .
Escudo chileno

: *Para o escudo de armas de Chile, véxase **Escudo de Chile**.*

O **escudo chileno** (código: CLE; símbolo: E**°**) foi a moeda de curso legal da República de Chile entre 1960 e 1975, dividida en cen centésimos, precedida e sucedida polo peso chileno.

A implantación do escudo chileno formou parte das medidas de saneamento da economía e de control inflacionario emprendidas polo Goberno de Jorge Alessandri.

## Historia 
Consonte a Lei 13.305, publicada o 6 de abril de 1959, o escudo entrou en circulación o 1 de xaneiro de 1960, en substitución do antigo peso chileno, cunha equivalencia de 1.000 pesos por cada escudo.

Finalmente, mediante o Decreto lei 1.123, publicado o 4 de agosto de 1975, retomouse o peso como unidade monetaria nacional, cunha equivalencia de 1.000 escudos por cada novo peso.

## Moedas 
En 1960 introducíronse moedas dun centésimo de aluminio, e de 2, 5 e 10 centésimos de bronce-aluminio, e en 1962 engadiuse á serie a moeda de ½ centésimo, de aluminio.

En 1971 presentouse unha nova serie de cuñaxes, que constaba de moedas de 10, 20 e 50 centésimos de bronce-aluminio, e de 1 e 5 escudos fabricadas en cuproníquel. Esta serie, que se emitiu tamén o ano seguinte, prevía inicialmente tamén o valor de 2 escudos en cuproníquel, mais o Banco Central de Chile non autorizou finalmente a súa posta en circulación, polo que a súa produción se limitou aos 106 exemplares de proba.

En 1974 cuñáronse moedas de 5 e 10 escudos de aluminio (as de 5 escudos fixéronse con cuños datados en 1972, polo que é común que se consideren como cuñadas nese ano).

En 1962 introducíronse xa os primeiros deseños propios expresados en escudos, cos valores de ½, 1, 5, 10 e 50 escudos.​ Finalmente, en 1974, a serie completouse coa emisión do billete de 10.000 escudos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Braun, J. et al. (2000). "Economía chilena 1810-1995. Estadísticas históricas". En *Documento de trabajo*. 187: 103. Santiago. Instituto de Economía UC. ISSN 0717-7593
* Krause, C. L.; Mishler, C. (1991). *Standard Catalog of World Coins: 1801-1991 (18th ed.)*. Krause Publications. ISBN 0873411501
* Martínez, J. M.; Nagel, L. (2009). *Iconografía de monedas y billetes chilenos. Colección de monedas y billetes del Banco Central de Chile*. Banco Central de Chile. ISBN 978-956-7421-31-2
* Martínez, J. M. (s/f). "Iconografía del  dinero, del Frente Popular a la Unidad Popular. Chile 1938-1973". Museo Histórico Nacional.
* Pick, A. (1994). *Standard Catalog of World Paper Money: General Issues (7th ed.)*. Krause Publications. ISBN 0-87341-207-9
* Pick, A. (1990). *Standard Catalog of World Paper Money: Specialized Issues (6th ed.)*. Krause Publications. ISBN 0-87341-149-8
### Outros artigos 
* Economía de Chile
### Ligazóns externas 
* Catálogo en liña: moedas de Chile (*Ciscoins.net*) 
* Numismática chilena (*Numismatica.cl*)
Rial iemení

O **rial iemení** (en árabe: ريال يمني –*Riyāl Yamanī–*; código: YER) é a unidade monetaria da República do Iemen, teoricamente dividida en 100 fils, aínda que a moeda divisionaria non ten especia física desde a unificación do país, en 1990.

## Historia 
Nos séculos XVIII e XIX, o termo rial (ou *riyal*) asociábase tradicionalmente ao tálero de María Tareixa, moeda de uso internacional que tiña ampla circulación no Iemen por mor do comercio do café cos franceses.
[miniatura|141x141px|[Moeda de 25 fils de 1979 do Iemen do Norte]]

Á medida que o Iemen se desenvolvía economicamente comezou a implantar a súa propia moeda local. Logo da unión de 1990 entre o Norte (a República Árabe do Iemen) e o Sur (a República Democrática Popular do Iemen), as moedas de ambos os territorios, o rial e o dinar, respectivamente, seguiron a ter curso legal durante un período de transición, cunha taxa de cambio de 26 riais por cada dinar. 

As moedas con valores faciais en fils desapareceron de camiño da circulación e, en 1993, o Banco Central do Iemen actualizou as moedas dun rial e introduciu as de 5 riais. 

En 2017, o Banco Central do Iemen, que estreaba sede provisional en Adén, por mor da guerra civil, puxo en circulación unha nova tiraxe dos billetes de 500 de 1.000 riais cunhas medidas de seguridade actualizadas. En 2018 reintroduciu ademais o valor de 200 riais e renovou o billete de 100 riais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Alfaro Asins, C. et al. *Diccionario de numismática*. Ministerio de Cultura. Madrid, 2009. ISBN 978-84-8181-405-7
* Krause, C. L. (2008). *Standard Catalog of World Coins: (1901–2008)*. Krause Publications. ISBN 978-0-89689-713-7
* Pick, A. (1994). *Standard Catalog of World Paper Money: General Issues (7th ed.)*. Krause Publications. ISBN 0-87341-207-9
* Pick, A. (1990). *Standard Catalog of World Paper Money: Specialized Issues (6th ed.)*. Krause Publications. ISBN 0-87341-149-8
### Outros artigos 
* Economía do Iemen
### Ligazóns externas 
* Catálogo de moedas do Iemen 
* Catálogo de billetes do Iemen