open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Francisco Aramburu

**Francisco Aramburu**, máis coñecido como **Chico**, nado en Uruguaiana, Río Grande do Sur, o 7 de xaneiro de 1922 e finado no Río de Xaneiro o 1 de outubro de 1997, foi un futbolista brasileiro que xogaba de dianteiro. Militou durante case toda a súa carreira no Vasco da Gama e foi internacional coa selección brasileira, coa que se proclamou subcampión do mundo en 1950, tras perder ante o Uruguai no coñecido como Maracanazo.

## Traxectoria 
Coñecido como Chico, hipocorístico de Francisco, comezou a súa carreira como futbolista en 1939, aos 17 anos, no EC Ferro Carril, da súa vila natal. Un ano máis tarde trasladouse á capital do estado, Porto Alegre, onde defendeu a camiseta do Grêmio. En 1942 foi fichado polo Vasco da Gama, na entón capital do país, Río de Xaneiro.  

Chegou ao club carioca ao mesmo tempo que o adestrador uruguaio Ondino Viera e alí formou parte do equipo coñecido como o *Expresso da Vitrória*, xunto a futbolistas como Barbosa, Augusto, Friaça, Ademir de Menezes, Lelé, Isaías ou Jair da Rosa Pinto. Militou durante 12 anos no Vasco, marcando 127 goles en 289 partidos, e protagonizou destacados duelos ante Biguá, centrocampista do Flamengo. Gañou co club cinco Campionatos Cariocas e o Campionato Suramericano de Campións de 1948, considerado o precursor da Copa Libertadores.

Pechou a súa carreira no Flamengo, co que só chegou a disputar partidos amigables.

### Selección brasileira 
Debutou coa selección brasileira en decembro de 1945 en São Paulo, na serie de partidos da Copa Roca ante a Arxentina. O equipo brasileiro perdeu 3–4 no partido inicial, pero uns días despois resarciuse goleando por 6–2 no Estádio São Januário, o estadio do Vasco. Chico contribuíu cun gol nesa contundente vitoria, que foi a maior goleada do equipo brasileiro ante o seu máximo rival en toda a historia. Finalmente o Brasil conseguiu o trofeo ao gañar por 3-1 no partido decisivo. Participou no Campionato Suramericano de 1946, onde quedou subcampión. Gañou coa selección as Copas Rio Branco de 1947 e 1950. 

Foi parte do cadro de xogadores brasileiros que disputou o Mundial de 1950, o primeiro celebrado no seu propio país, torneo no que xogou catro partidos, marcando catro goles. Foi titular no famoso partido final contra o Uruguai no Maracanã, no que o Brasil perdeu inesperadamente, pasando aquel encontro á historia co nome de "Maracanazo". Foi o terceiro máximo goleador do torneo, só por detrás do seu compañeiro Ademir e do uruguaio Óscar Míguez. 

Trala súa retirada traballou como taxista. Faleceu no Río de Xaneiro o 1 de outubro de 1997.

## Palmarés 
;Vasco da Gama
* **Campionato Carioca (5):** 1945, 1947, 1949, 1950, 1952.
* **Campionato Suramericano de Campións (1):** 1948.

;Selección brasileira
* **Copa Roca (1):** 1945.
* **Copa Rio Branco (2):** 1947, 1950.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogadorno sitio web da Confederación Brasileira de Fútbol . Arquivado dende o orixinal o 18 de marzo de 2009.
* Datos do xogador no sitio web do Flamengo .
Alpes Suábicos

Os **Alpes Suabios**, **Alpes Suábicos** ou **Alpes de Suabia** (en alemán: "*Schwebische Alb*") son unha cordilleira alemá.

## Situación 
Están integrados na Cordilleira do Xura, en Suabia, situados no sur de Alemaña, maiormente no estado de Baden-Württemberg pero tamén en Baviera. Ten preto de 200 km de lonxitude e uns 40&nbsp;km de ancho.

## Xeoloxía 
Desde o punto de vista xeolóxico, os Alpes de Suabia son escarpas que forman parte do conxunto escarpado do suroeste alemán. Tamén forman parte da paisaxe do Xura, entre as cidades de Basilea e Coburgo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Suevos
* Alpes
* Alpes da Alta Provenza
* Alpes do Sur
* Alpes Marítimos
* Alpes Cárnicos
* Alpes Cotios
* Alpes Dináricos
* Alpes Escandinavos
* Alpes Peninos
* Cordilleira do Xura
Lista de distritos urbanos alemáns

Esta é unha **lista de distritos urbanos de Alemaña**. Alemaña está dividida en 402 distritos administrativos, dos cales 295 son rurais (*Landkreise*) e 107 urbanos (*Kreisfreie Städte*/*Stadtkreise*), cidades que forman un distrito por dereito propio.

Un concepto semellante é o de *Statutarstadt* en Austria, ou as *cidades independentes* do mundo de fala inglesa.

**Baden-Württemberg**

**Baixa Saxonia**

**Baviera**

**Berlín**

**Brandeburgo**

**Bremen**

**Hamburgo**

**Hessen**

**Mecklemburgo-Pomerania Occidental**

**Renania-Palatinado**

**Renania do Norte-Westfalia**

**Sarre**

En Sarre non hai distritos urbanos. A cidade de Saarbrücken era un distrito urbano pero incorporouse á comunidade urbana de Saarbrücken o 1 de xaneiro de 1974.

**Saxonia**

**Saxonia-Anhalt**

**Schleswig-Holstein**

**Turinxia**

## Notas
Jenni Hiirikoski

**Jenni Hiirikoski**, nada o 30 de marzo de 1987 en Lempäälä (Finlandia), é unha xogadora finlandesa de hóckey sobre xeo, que xoga de defensa. Iniciou a súa carreira en Ilves Naiset e dende a tempoda 2016-17 xoga no Luleå HF/MSSK da SDHL sueca.

Jenni Hiirikoski ten sido tamén internacional coa selección feminina do seu país, sendo capitá en tres Xogos Olímpicos.

## Notas
Estado Lara

O **estado de Lara**, ás veces abreviado **Edo Lara**, é un dos 23 estados nos que se divide Venezuela. A capital do estado é Barquisimeto. Lara ten unha poboación estimada (2009) de 1.852.875 habitantes.

## Administración 
Organiza a súa administración e os seus poderes públicos por medio da Constitución do Estado Lara, dictada polo *Consejo Legislativo.* O Estado está formado por nove municipalidades.

### Concellos 
# Andrés Eloy Blanco (Sanare)
# Crespo (Duaca)
# Iribarren (Barquisimeto)
# Jiménez (Quíbor)
# Morán (El Tocuyo)
# Palavecino (Cabudare)
# Simón Planas (Sarare)
# Torres (Carora)
# Urdaneta (Siquisique)

## Xeografía 
Atópase na rexión centro-occidental de Venezuela, a 800 metros sobre o nivel do mar.

[thumb|Típica paisaxe árida e seca do Estado na zona do [parque nacional Cerro Saroche.]]
Limita ao norte co estado de Falcón; ao sur cos estados de Portuguesa e Trujillo; ao leste co estado de Yaracuy e ao oeste co estado Zulia.
As augas dos ríos do estado desembocan a través de tres vertentes: o Caribe, o Atlántico polo río Orinoco e o lago de Maracaibo.

* Ríos principais: Amarillo, Auro, Aragua, Curarigua, Morere, Tocuyo, Turbio, Urama, Yacambú.
* Lagoas: *Laguna Amarilla*, *Laguna Cocoy*
* Fervenzas: *Cascada del Vino* no Parque Nacional de Dinira

## Historia 
### Orixe 
Durante tempos coloniais e en boa parte do período da independencia, o actual territorio de Lara pertenceu á provincia de Caracas. En 1824 foi absorbida pola Provincia de Carabobo, creada ese ano. En 1832 tras a desintegración da Gran Colombia, desfíxose tamén a rexión e constituíuse entón na Provincia de Barquisimeto, que comprendía os cantóns de Quíbor, El Tocuyo, Carora e Barquisimeto; ademais doutros que conforman hoxe o estado Yaracuy. En 1856, a través da nova lei de división territorial, San Felipe e Yaritagua uníronse a Nirgua para formar a Provincia de Yaracuy.

No ano 1881 acordouse a creación do Grande Estado Norte-Occidente, ao que se sumaron as zonas de Lara e Yaracuy. En agosto dese mesmo ano atribúeselle o nome de estado de Lara, en homenaxe ao xeneral patriota Jacinto Lara. 

### Século XX en adiante 
En 1899, o congreso estableceu a autonomía dos 20 estados, tal e como contemplaba a constitución de 1864, división que se confirmou en 1909, mediante unha reforma constitucional, que se mantivo até hoxe. A partir dese ano, o Estado de Lara mantén a súa unidade político-territorial.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Andrés Eloy Blanco

### Ligazóns externas 
* Oficina de Turismo de Lara  Arquivado
* Información sobre Lara  Arquivado en Wayback Machine
* Informacións sobre Lara  Arquivado
O outro lado da esperanza

***O outro lado da esperanza*** (en ) é un filme finlandés de 2017 escrito, producido e dirixido por Aki Kaurismäki. O filme foi producido pola compañía de Kaurismäki, Sputnik. En decembro de 2016, foi escollido para competir no 67ª edición do Festival Internacional de Cinema de Berlín. A historia trata dun empresario finés que coñece un solicitante de asilo sirio que busca á súa irmá desaparecida. Kaurismäki sinalou que este filme será o derradeiro como director.

Estreouse subtitulado en galego en 2019 en NUMAX (Santiago de Compostela).

## Personaxes 
* Sherwan Haji como Khaled Ali
* Sakari Kuosmanen como Waldemar Wikström
* Ilkka Koivula como Calamnius
* Janne Hyytiäinen como Nyrhinen
* Nuppu Koivu como Mirja
* Kaija Pakarinen como esposa
* Niroz Haji como Miriam
* Simon Hussein Al-Bazoon como Mazdak
* Kati Outinen como dono da tenda de roupa
* Tommi Korpela como Melartin
* Ville Virtanen
* Timo Torikka
* Elina Knihtilä
* Hannu-Pekka Björkman
* Tuomari Nurmio (Judge Bone) como el mesmo

## Notas
Dan-Air

**Dan-Air** (Dan Air Services Limited) foi unha aeroliña baseada no Reino Unido e subsidiaria da firma londiniense de corretaxe marítimo Davies and Newman. Foi fundada en 1953 cun único avión. Inicialmente operaba voos chárter de carga e pasaxeiros dendeos aeroportos de Southend (1953-1955) e  Blackbushe (1955-1960) usando distintos avións con motores de pistóns antes de moverse a unha nova base no aeroporto de Gatwick en 1960, seguido da expansión a voos chárter de turismo inclusivo (IT) e servizos regulares durante todo o ano. A introdución de dous reactores de Havilland Comet da serie 4 en 1966 converteu a Dan-Air na segunda aeroliña independente británica, tras British United Airways, en iniciar operacións sostidas con reactores.

A principios dos anos 70 a compañía mercou un par de reactores de longo alcance Boeing 707 para ser usados en voos ao Canadá e aos Estados Unidos. En 1973 Dan-Air converteuse na primeira aeroliña británica en operar o trirreactor Boeing 727. A mediados dos anos 70 converteuse na aeroliña independente británica máis grande, tanto en termos de pasaxeiros transportados como en termos de tamaño de frota, operando a frota chárter máis grande do país. Nesa época un membro do persoal de Dan-Air, Yvonne Pope Sintes, converteuse na primeira muller capitá de reactores de Europa.

A principios dos anos 80 a aeroliña tamén se convertera no operador líder de voos de apoio de á fixa á industria petroleira, operando unha frota de 13 turbohélices Hawker Siddeley 748 entre bases no continente escocés e as illas Shetland contratada por firmas implicadas na explotación de petróleo no Mar do Norte. En 1983 Dan-Air foi a primeira aeroliña en lanzar operacións comerciais co reactor rexional British Aerospace 146. A adquisición dun Airbus A300 en 1986 marcou a estrea de Dan-Air cos avións de fuselaxe ancho, e a finais dos 80 a compañía tivo unha grande expansión das súas actividades regulares, incluída a introdución de servizos de dúas clases nas rutas troncais. O número de pasaxeiros chegou en 1989 aos 6,2 millóns (1,8 millóns en servizos regulares).

A falta de integración vertical cun touroperador, e unha mestura de frota ineficiente dominada por vellos Boeing 727 e BAC One-Eleven converteu a Dan-Air nunha aeroliña pouco competitiva, resultando nunha crecente marxinalización e cada vez máis dificultades financeiras, así como un cambio na dirección e na estratexia a principios dos 90. Tras intentos pouco exitosos de fusionar Dan-Air cun competidor, a aerliña en problemas foi vendida a British Airways n 1992 por unha libra.

## Notas 
## Bibliografía 
* 

*
Union Mundial pro Interlingua

A **Union Mundial pro Interlingua** (UMI) é unha entidade sen ánimo de lucro dedicada a promover o coñecemento e uso da Interlingua no mundo. A UMI foi fundada o 28 de xullo de 1955.

A UMI é unha institución de cooperación en materia de promoción do uso da interlingua para a comunicación internacional en situacións adecuadas, a información sobre esta lingua, a edición de manuais, dicionarios e outras publicacións interlingua.

A UMI conta con membros, representantes e representacións nos cinco continentes. Un consello executivo formado por un presidente, un secretario xeral, un vicesecretario e un administrador encárgase das actividades do día a día da UMI. Un consello xeral con, como máximo, dous representantes de cada país, no que exista unha representación nacional interlingua, analiza con detalle as directrices.

A UMI edita unha revista bimestral, *Panorama in Interlingua*, con información internacional en Interlingua para unha audiencia global: xornalismo, noticias, reportaxes, entrevistas, recensións de libros, e con especial atención á difusión das noticias de Interlingua e Interlingua a nivel mundial.

## Notas 
## Ligazón externa 
* Páxina web oficial
International Auxiliary Language Association

A **International Auxiliary Language Association** (IALA) foi fundada en 1924 para "promover o estudo, o debate e a difusión xeneralizados de todos os asuntos que interveñen no establecemento dunha lingua auxiliar, xunto coa investigación e a experimentación que poidan acelerar ese establecemento dunha forma intelixente e estable". en fundamentos". Aínda que foi creada para determinar que lingua auxiliar dun amplo campo de opcións era a máis adecuada para a comunicación internacional, finalmente determinou que ningunha delas era axeitada e desenvolveu a súa propia lingua, coñecida como interlingua. A IALA publicou materiais sobre Interlingua ata 1954, cando as súas actividades foron asumidas pola División Interlingua do Servizo de Ciencia (Sociedade para a Ciencia e o Público).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia da interlingua
Ric Berger

**Ric Berger** (Yens, 16 de agosto de 1894 - Morges, 4 de agosto de 1984) foi un profesor suízo de deseño, decoración e historia da arte; e un interlingüista que apoiou varias linguas artificias ao longo da sua vida.

## Biografía 
É máis coñecido polos seus numerosos artigos xornalísticos sobre monumentos históricos, principalmente na parte francófona de Suíza, incluíndo os seus propios debuxos de edificios. A través destes artigos, contribuíu a aumentar o interese polos monumentos e escenarios históricos entre moitas persoas ata agora desinformadas, e probablemente tamén contribuíu indirectamente a un interese máis amplo pola conservación e salvamento dos monumentos históricos de destrución.

A principios da década de 1970 publicou mostras dos seus escritos xornalísticos en libros que foron, e aínda son, apreciados por historiadores e arqueólogos afeccionados. É moi lido nos círculos universitarios, sendo coñecido como un "popularizador" e reflectindo esencialmente o estado do coñecemento no período das súas publicacións, principalmente na década de 1950. Como profesor activo tamén escribiu artigos sobre heráldica, sobre a historia do alfabeto e sobre os hábitos de debuxo dos nenos.

## Interlingüística 
Ric Berger pasou a maior parte da súa vida involucrado coas linguas auxiliares internacionais, apoiando catro durante o curso da súa vida. Berger foi un defensor extremadamente activo de calquera lingua que apoiara nese momento, mentres tendeu a criticar duramente outras, incluídas as linguas que apoiara anteriormente.

## Notas
Esperantoloxía

A **esperantoloxía** é a lingüística do esperanto, preocupada pola construción das palabras, a súa disposición e a transcrición de termos internacionais (en esperanto: *fakvortoj*) e nomes propios. Os principios esperantolóxicos da construción da palabra son, por exemplo, os principios de necesidade e suficiencia que requiren un equilibrio entre a concisión e a claridade da palabra.

## Algúns esperantólogos famosos 
### Pioneiros 
right|thumb|Gaston Waringhien.

* (1855-1935) Louis de Beaufront
* (1863-1933) Émile Grosjean-Maupin
* (1884-1961) Pedro Stojan
* (1898-1977) Eugen Wüster
* (1901-1991) Gaston Waringhien
* (1904-1971) Yevgeny Bokarjov

### Século XX 
* (1924-1987) István Szerdahelyi
* (1928-2011) Magomet Isajev
* (1933-2016) Duc Goninaz
* (1941-2016) Detlev Blanke
* (1945-2016) Reinhard Haupenthal

### Contemporáneos 
* Věra Barandovská-Frank
* Cyril Robert Brosch
* Alexander Dulichenko
* Claus J. Günkel
* Pierre Janton
* Boris Kolker
* Ilona Koutny
* Erich-Dieter Krause
* Sergey Kuznecov
* Jouko Lindstedt
* François Lo Jacomo
* Liu Haitao
* Marc van Oostendorp
* Bernhard Pabst
* Sergio Pokrovsky
* Humphrey Tonkin
* John C. Wells
* Bertilo Wennergren
Terceira División RFEF 2021/22

dereita|miniatura|CD Barco - Atlético Arnoia.
A tempada **2021–22** da **Terceira División RFEF** foi a primeira edición deste torneo, que ocupa o quinto nivel no sistema de ligas de fútbol de España. Comezou o 21 de setembro de 2021 e finalizou o 1 de maio de 2022. Posteriormente, a partir do 8 de maio de 2022, disputouse a promoción de ascenso a Segunda División RFEF. 

Nesta campaña todos os equipos xogaron como debutantes na competición.

## Formato da competición 
*Os campións de grupo ascenderán á Segunda División RFEF 2022–23.
*Os seguintes catro equipos de cada grupo xogarán a promoción de ascenso.
*O campión de cada grupo clasificarase para a Copa do Rei 2022–23. Se o campión é un equipo filial, o primeiro equipo non filial clasificarase para a Copa.
*En cada grupo, polo menos tres equipos descenderán ás división rexionais. O descenso de cada grupo configurarase de xeito que a Terceira División RFEF 2022–23 teña 16 equipos.

## Grupo 1 – Galicia 
### Equipos 
;Equipos permanecidos da Terceira División 2020–21

* Alondras
* Arzúa
* Barco
* Choco
* Estradense
* Deportivo Fabril
* Ourense CF
* Polvorín
* Racing Vilalbés
* Rápido Bouzas
* Silva
* Somozas
* Viveiro

;Equipos ascendidos da Preferente Galicia 2020–21

* Atlético Arnoia
* Xuvenil de Ponteareas
* Noia
* Sofán

;Equipos e localizacións

### Clasificación 
|}

### Eliminatoria de ascenso 
Eliminatoria disputada no Estadio Verónica Boquete de San Lázaro, en Santiago de Compostela (semifinais) e no Estadio Anxo Carro, Lugo (final).

**Campión de grupo:** Polvorín

**Campión do Play-off:** Ourense CF

## Notas 
## Véxase tamén 
* Primeira División 2021–22
* Segunda División 2021–22
* Primeira División RFEF 2021–22
* Segunda División RFEF 2021–22
* Preferente Galicia 2021–22
Mathew Anikuzhikattil

**Mathew Anikuzhikattil**, nado o 23 de setembro de 1942 en Kuruvinal (Raj Británico) e finado o 1 de maio de 2020 en Kolenchery (Kerala, India), foi un eclesiástico católico siro-malabar malaiala, bispo de Idukki
entre 2003 e 2018.
## Traxectoria 
Naceu o 23 de setembro de 1942 en Kuruvinal (Raj Británico), sendo o terceiro fillo de Kunjukutty e Aleykutty Anikuzhikattil. Trasladouse moi novo xunto coa súa familia a Kunchithanny, e completou entre esta vila e a de Chithirapuram a educación básica; posteriormente completou os estudos secundarios en Mutholy. En 1961 ingresou no seminario menor de Kothamangalam, e logo no seminario maior de Vadavathoor onde estudou Filosofía e Teoloxía. O 15 de marzo de 1971 foi ordenado sacerdote diocesano de Kothamangalam polo seu bispo Matthew Pothanamuzhi na parroquia de Kunchithanny.

Logo de ser ordenado sacerdote, foi nomeado párroco auxiliar da catedral de San Xurxo de Kothamangalam, e dous anos despois párroco en Josegiri; nesta aldea estivo sete anos e tivo un papel importante na construción da nova igrexa e na actividade pastoral. Posteriormente tivo un breve paso polas parroquias de Churuly e de Ezhukumvayal, e realizando diversos encargos pastorais en Muvattupuzha e Neyyassery; finalmente, en 1985 comezou estudos de doutoramento en Teoloxía litúrxica na Universidade Católica de Lovaina. Logo de completar o doutoramento, e á súa volta á India en 1989, foi nomeado sucesivamente vigairo da igrexa de San Sebastián de Pottankad e párroco da igrexa de San Miguel en Randar. 

En maio de 1990 foi nomeado chanceler e secretario da eparquía de Kothamangalam e profesor visitante do Pontificio Instituto Oriental de Estudos Relixiosos. Dez anos máis tarde, en 2000, foi nomeado reitor do seminario menor de Kothamangalam; formou parte tamén en diferentes períodos de varias comisións e consellos diocesanos. 

O 15 de xaneiro de 2003 foi nomeado bispo da nova eparquía de Idukki erixida por Xoán Paulo II. Recibiu a ordenación episcopal o 2 de marzo do mesmo ano, de mans do arcebispo maior de Ernakulam-Angamaly Varkey Vithayathil, e tivo como co-consagradores principais ao bispo de Kothamangalam George Punnakottil e ao bispo de Palai Joseph Pallikaparampil.

Como bispo, tivo a responsabilidade de estabelecer a estrutura administrativa da nova eparquía, destacando a creación dun novo seminario menor e a construción da catedral. Desenvolveu tamén unha forte actividade pastoral, coa creación de novas parroquias e a visita en varias ocasións a todas as parroquias diocesanas, e escribindo 75 cartas pastorais. No eido social, estabeleceu a High Range Development Society para a mellora das condicións de vida dos pobres de Idukki, e foi tamén impulsor do High Range Samrakshana Samithi, un movemento para a protección dos dereitos básicos dos granxeiros do territorio. Finalmente, exerceu tamén diversos encargos no Consello de Bispos Católicos de Kerala e no Sínodo da Igrexa siro-malabar.

Retirouse o 12 de xaneiro de 2018. Con problemas renais e cardíacos, pasou os seus útimos meses en diferentes hospitais. Finou o 1 de maio de 2020 en Kolenchery.

## Notas
Juan Manuel Arza Muñuzuri

**Juan Manuel Arza Muñuzuri**, nado en Estella-Lizarr**a**, Navarra o 17 de outubro de 1932e finado ibídem o15 de marzo de 2019,  foi un avogado e político navarro, presidente da Deputación Foral de Navarra (1980-1984).

## Traxectoria política 
Foi concelleiro de Estella en 1973 e alcalde en 1974. Nas eleccións ao Parlamento Foral do 3 de abril de 1979 foi elixido deputado foral poli Meiriñado de Estella ao encabezar a lista de Unión de Centro Democrático, a máis votada na súa circunscrición. Correspondeulle o cargo de vicepresidente, por idade, ao constituírse a Deputación.

Pasou a desempeñar interinamente a presidencia da Deputación ao aprobarse a destitución como Presidente de Jaime Ignacio del Burgo. En setembro de 1980 foi elixido Presidente da Deputación Foral como candidato proposto por UCD.

Durante o seu mandato presidiu, por parte de Navarra, a comisión que negociou co Estado, entre 1980 e 1982, o Pacto de Amelloramento e Reintegración do Réxime Foral de Navarra, aprobado por Lei Orgánica de 16 de agosto de 1982, e que supuxo, entre outras cousas, a conversión da Deputación Foral de Navarra en el Goberno de Navarra.

En xaneiro de 1984, tras a restitución de Jaime Ignacio del Burgo na presidencia da Deputación, volveu á súa anterior condición.

## Notas
Déixate levar

***Déixate levar*** (en ) é un filme estadounidense de 2022 dirixido e escrito por Sofia Alvarez. Baséase na novela homónima de Sarah Dessen. Está protagonizado por Emma Pasarow, Belmont Cameli, Kate Bosworth, Laura Kariuki, Andie MacDowell e Dermot Mulroney.

*Déixate levar* estreouse a través de Netflix o 6 de maio de 2022, e conta con opción de subtitulado en galego, traducido por Laura Feijóo.

## Personaxes 
* Emma Pasarow como Auden
* Belmont Cameli como Eli
* Kate Bosworth como Heidi
* Laura Kariuki como Maggie
* Andie MacDowell como Victoria
* Dermot Mulroney como Robert
* Genevieve Hannelius como Leah
* Samia Finnerty como Esther
* Paul Karmiryan como Adam
* Marcus Scribner como Wallace
* Ricardo Hurtado como Jake

## Produción 
En abril de 2021, *Deadline Hollywood* anunciou que o inicio da produción dunha adaptación cinematográfica da novela de Sarah Dessen *Along for the Ride* logo de que Netflix acquirise os dereitos do filme. Sofia Alvarez, quen previamente adaptara dúas das novelas de Jenny Han para a plataforma, foi contratada para escribir o guión e dirixir o filme. 

A fotografía principal comezou o 22 de abril de 2021 en Carolina Beach, Carolina do Norte, con localizacións en Wilmington, Kure Beach e Oak Island. A rodaxe continuou até comezos de xuño.

## Estrea 
*Déixate levar* estreouse en Netflix o 6 de maio de 2022.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
365 días (filme)

***365 días*** (en ) é un filme polaco de 2020 dirixido por Barbara Białowąs e Tomasz Mandes. Baséase na primeira novela da triloxía de Blanka Lipińska, e conta a historia dunha muller de Varsovia (Anna-Maria Sieklucka) que se namora dun dominante home siciliano (Michele Morrone), que a encarcera e impón un período de 365 días para namorarse del.

*365 días* estreouse nos cinemas de Polonia o 7 de febreiro de 2020. Estreouse internacionalmente a través de Netflix o 7 de xuño de 2020, onde conta con opción de subtitulado en galego, traducido por Jeiry Castellano. Rapidamente gañou a atención mundial, converténdose no filme máis visto en territorios de todo o mundo, incluído nos Estados Unidos. A pesar desta popularidade, o filme recibiu críticas universalmente negativas, especialmente dirixidas á súa glorificación da mafia e o uso intensivo de secuencias sexuais que inclúen a violencia sexual, facendo comparacións coa triloxía de *Fifty Shades of Grey*. A súa secuela, titulada *365 días: Aquel día*, estreouse en Netflix o 27 de abril de 2022.

## Personaxes 
miniatura|Michele Morrone, Blanka Lipińska e Anna Maria Sieklucka en 2019.
* Anna-Maria Sieklucka como Laura Biel
* Michele Morrone como Escudero "Massimo" 
* Bronisław Wrocławski como Mario
* Otar Saralidze como Domenico
* Magdalena Lamparska como Olga
* Natasza Urbańska como Anna
* Grażyna Szapołowska como Klara Biel
* Tomasz Stockinger como Tomasz Biel
* Gianni Parisi como pai de Massimo
* Mateusz Łasowski como Martin
* Blanka Lipińska como a esposa

## Estrea 
*365 días* estreouse nos cinemas de Polonia o 7 de febreiro de 2020, recadando 9 millóns de dólares.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Anatomía dun escándalo

***Anatomía dun escándalo*** (en ) é unha miniserie de televisión estadounidense desenvolvida por David E. Kelley e Melissa James Gibson, e baseada na novela homónima de Sarah Vaughan. A serie consta de seis episodios, e estreouse a través de Netflix o 15 de abril de 2022, onde conta con opción de subtitulado en galego, sendo a primeira serie subtitulada en galego nesta plataforma.

## Personaxes 
* Sienna Miller como Sophie Whitehouse
** Hannah Dodd como Sophie Whitehouse de moza
* Michelle Dockery como Kate Woodcroft
** Nancy Farino portrays como Kate Woodcroft de moza
* Rupert Friend como James Whitehouse
** Ben Radcliffe como James Whitehouse de mozo
* Naomi Scott como Olivia Lytton
* Joshua McGuire como Chris Clarke
* Josette Simon como Angela Regan

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
O Moredo. A resistencia do Entroido Ribeirao

***O Moredo. A resistencia do Entroido Ribeirao*** é unha curtametraxe documental de 2016, producida por Airoá Comunicación e Pinancho Audiovisuais (coa colaboración de Televinte) e dirixida por David Vázquez Vázquez.

O Entroido Ribeirao é unha celebración moi antiga da Ribeira Sacra en Chantada que resistiu no Moredo a ditadura franquista e o despoboamento das aldeas.

## Características 
Fálase das formas de vida subalternizadas que se manteñen a pesar da represión política e relixiosa, da falta de relevo xeneracional, da minusvaloracion da ruralidade e das historias, os tempos, os costumes e as festividades. Tamén de persoas que son quen de poñer en valor a súa cultura e do Entroido Ribeirao.

Falan veciños e veciñas, con moitos anos, que foron os que mantiveron o Entroido nos tempos en que estivo prohibido.

## Festivais nos que participou 
* Selección oficial Espiello 2016 Huesca (España)
* Selección oficial CIFA 2017 Perú
* Selección oficial Festival de Cine Independiente de Salto FECIS (Uruguai)
* Selección oficial 12 Mostra internacional de Cine Etnográfico Museo do Pobo Galego MICE (Santiago de Compostela)
* Selección oficial Social Machinery Fim Festival 2017 (Toscana, Italia)
* Selección oficial FICP 2017 (Patagonia)
* Selección oficial FECIP 2017 (Ecuador)
* Selección oficial IV Mostra Documentais Galegos Ateneo Ferrolán 
* Selección oficial Etnovideográfica 2017 Museo Etnografíco de Castela e León 
* Selección oficial NNF 2017 Near Nazareth Festival
* Selección oficial FESTIFAL 2017 Festival de Cortometrajes de Temática Rural (Teruel)
* Selección oficial FIBABC 207 (Madrid)
* Selección oficial FICII 2017 Inca Imperial International Film Festival
* Selección oficial Concurso Internacional de Documental sobre Patrimonio ""Círculo del Arte"" 2017 (Toledo)
* Selección oficial 12 Months Film Festival
* Semifinalist Los Ángeles Cine Fest 2017

## Premios 
* VIA XIV Festival Internacional Verín 2016
* “Ciudad del Este Independent Film Festival” Paraguai 2017
* Social/Family/Kids Film Festival L.A. (EEUU) 2018

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* David Vázquez fala na TVG de "O Moredo..."
Ril (homónimos)

O termo **Ril** é un órgano anatómico. 

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Ril**, lugar da parroquia de Barbeito, no concello de Vilasantar.

;Castro de Galiza
***Castro de Ril**, castro de chaira fortificado, situado en Vilasantar.

## Véxase tamén
### Outros artigos
CASA C-207 Azor

O **CASA C-207 Azor** foi un avión de transporte de tropas e carga de curto e medio alcance bimotor de á baixa, aínda que inicialmente foi planeado para o mercado civil como avión de pasaxeiros.​ Foi construído pola compañía española Construcciones Aeronáuticas S.A. (CASA) a comezos dos anos 1950, e empregado exclusivamente polo Exército do Aire español. Derivado do tamén bimotor CASA C-202 Halcón, no momento da súa aparición no ano 1958 tiña unhas características inferiores a outros modelos que se atopaban en desenvolvemento en Europa, como o Fokker F27 neerlandés ou o Avro 748 británico,​ polo que foron construídos en reducido número.​

## Notas
Armstrong Siddeley Adder.

O **Armstrong Siddeley ASA.1 Adder** foi un dos primeiros motores turborreactores británicos desenvolvidos por Armstrong Siddeley e foi encendido por primeira vez en novembro de 1948.

## Deseño e desenvolvemento 
O Adder, un turborreactor derivado do Armstrong Siddeley Mamba, foi desenvolvido orixinalmete como un motor prescindible para impulsar ao branco aéreo Jindivik 1. O motor foi despois desenvolvido para darlle unha vida máis longa antes de evolucionar no máis potente Armstrong Siddeley Viper.

O ASA.1 Adder foi probado en voo na posición da torreta traseira do Avro Lancaster III *SW342.* Ese avión tamén fora modificado anteriormente e usado para probas de formación de xeo do Mamba polo departamento de probas de voo de Armstrong Siddeley en Bitteswell.

## Notas
Incompatibles 2

***Incompatibles 2*** (en ) é un filme francés de 2022 dirixido por Louis Leterrier e escrito por Stéphane Kazandjian. É unha secuela do filme de 2012 ''De l'autre côté du périph'', e está protagonizado por Omar Sy e Laurent Lafitte (que retoman os seus papeis do filme anterior), e con Izïa Higelin.

Estreouse o 6 de maio de 2022 a través de Netflix, e conta con opción de subtitulado en galego, traducido por Antía López Cando.

## Personaxes 
* Omar Sy como Ousmane Diakhité
* Laurent Lafitte como François Monge
* Izïa Higelin

## Produción 
En marzo de 2021, anunciouse que Louis Leterrier dirixiría un filme de acción e comedia francés para Netflix.

A fotografía principal comezou o 15 de marzo de 2021 en París e na rexión de Ródano-Alpes, en Francia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Ilves FS Naiset

O **Ilves FS Naiset** ou **Ilves Futsal Naiset** é un equipo feminino de fútbol sala da cidade de Tampere, Finlandia. Dende 2012 compite na Naisten Futsal-Liiga, a máxima categoría do fútbol sala feminino finlandés, competición que gañou en catro ocasións.

Ilves FS Naiset forma parte do club polideportivo Ilves, fundado en 1931 por Niilo Tammisalo.

## Palmarés 
* **4 Naisten Futsal-Liiga:** 2014, 2015, 2016 e 2017
** *Prata:* 2018
** *Bronce:* 2019
* **1 Futsal Cup:** 2014
* **1 Futsal Super Cup:** 2015 e 2016
* **1 Torneo Futsal Final Four:** 2018

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Rupià

**Rupià** é un concello da comarca do Baix Empordà.

## Historia 
No concello de Rupià, no Puig Montori, localizáronse materiais dunha aldea indíxena, poboada ata o século I. No lugar de Brancós, preto de Mas Llorà, que conserva elementos anteriores ao século XVI, atopáronse abundantes restos romanos.

En documentos de 1128 xa se menciona Guerau de Rupià, da estirpe que posuía o poder feudal no lugar. A igrexa parroquial de Sant Vicenç é de estilo gótico e renacentista, aínda que xa é mencionada no ano 1139. Daquela aínda se coñecía como *Rupinianum* ou *Rupiano* (formas latinizadas de Rupià).

Durante moitos séculos Rupià estivo baixo o dominio do bispo de Xirona. Está documentado que o 5 de decembro de 1268 Guillema de Rupià vendeulle os castelos de Rupià e Fonolleres ao bispo Pere de Castellnou, parente seu, polo prezo de 34.000 sous.

A presenza do bispo deixou pegada no castelo, de estilo gótico civil, de planta rectangular e construído con cantería. Tamén se observa no nome dalgunhas rúas e prazas da vila, así como no pazo gótico, restaurado e modificado séculos despois, actual casa do concello.

En 1314 a vila de Parlavà pasou a estar baixo a súa xurisdición, e en 1316, a de Ultramort. No século XVII, Rupià converteuse na capital dunha das bailías do bispado.

Aínda son visibles na actualidade os restos das murallas, construídas a finais do século XV, que rodeaban o núcleo do concello. A porta de Amunt e a de Avall, as únicas vías de acceso ao casco histórico, son testemuño do sistema de defensa da vila.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Max Cahner; Montserrat Sagarra; et al. Gran geografía comarcal de Catalunya. Barcelona : Enciclopèdia catalana, 1982. (Vol.5- L'Alt Empordà, el Baix Empordà) ISBN 9788485194131
### Ligazóns externas 
* Web oficial do Concello 
* Información da Generalitat de Catalunya
* Información do Institut d'Estadística de Catalunya
Matilde Pérez

**Matilde Pérez Cerda**, nada o 7 de decembro de 1916 en Santiago de Chile e finada o 1 de outubro de 2014, foi unha artista visual chilena especializada en arte cinética. Foi pioneira da arte moderna e cinética en Chile. Entre as súas pezas públicas máis coñecidas inclúense *Túnel Cinético* en 1970 e *el Friso*, que foi construído orixinalmente no Centro Comercial Apumanque en 1982, pero que agora se atopa na Universidade de Talca.

## Traxectoria 
Estudou Arte na Universidade de Chile, onde foi alumna de Pablo Burchard e Jorge Caballero, recibindo tamén conferencias de Pedro Reszka e Laureano Guevara. Na Escola de Belas Artes casou con Gustavo Carrasco Délano, e tiveron un fillo, o arquitecto Gustavo Carrasco Pérez.

Trasladouse a París, Francia, a principios da década de 1960, onde se interesou pola arte cinética, que se centra no movemento, incluíndo a obra de Victor Vasarely. Ela uniuse ao movemento e converteuse en artista cinética. O seu traballo mostra a *"experimentación coas posibilidades de creación de movemento virtual a través da ilusión óptica"*,  e *"basárase na investigación dos efectos visuais das formas abstractas e no uso da cor.* *A súa pintura combina o estudo do espazo, da liña, da cor e dos materiais, o que revela un rigor na composición, un control racional da cor e un respecto polo soporte"* .

### Obra 
Pérez abriu máis de cincuenta mostras de arte en todo o mundo durante os anos 2000 e 2010, incluíndo *El Ojo Latino, Colección Luciano Benetton* no Museo de Arte Contemporánea de Santiago (2008), *Exposición Arte en América* no Centro Cultural do Palacio de la Moneda (2010–). 2011), *Mavi la Colección* no Museo de Artes da Imaxe de Santiago (2011), e a súa participación no Salón Oficial do Museo Nacional de Belas Artes de Chile en 1939, 1943, 1944e 1947.

### Recoñecementos 
En 2004 recibiu o Premio Altazor das Artes Nacionais na categoría de *Gravado e Debuxo* pola súa obra *Serigrafías* , mentres que en 2011 recibiu unha nova nomeamento ao mesmo premio por *Acá en la Estructura*. Na versión 2013 deste premio, foi nomeada na categoría de *Pintura* por *Open Cube*. Nese mesmo ano recibiu o Premio Academia, outorgado pola Academia de Belas Artes de Chile.

#### Retrospectiva 
En 2012, a súa exposición retrospectiva inaugurouse en Pinta, a maior mostra anual de arte latinoamericana en Londres, cando tiña 95 anos. Ela aínda estaba creando novas obras artísticas nese momento e non expresou interese en retirarse do seu traballo. A BBC referiuse a a ela como "unha das mulleres máis aclamadas no mundo da arte internacional". Nunha entrevista con BBC Mundo, ela foi citada: *"Un cambia se estás aburrido.* *Se non estás aburrido non cambias."* 

O libro de Isabel Ossa e Antonia Roselló conta a vida de Matilde, unha nena solitaria que descobre a súa vocación pola arte e a diversidade formal da natureza, e chega a ser unha das grandes artistas visuais da historia de Chile.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Gego
* Alexander Calder
* Naum Gabo
Makarius Hadad

**Makarius Hadad** (en ), nado en Damasco (Imperio Otomán) en 1810 e finado o 29 de xullo de 1888, foi un relixioso melquita, *synkellos* do patriarca para Damasco entre 1852 e 1876. 
## Traxectoria 
Naceu en Damasco en 1810. Aos 18 anos, en 1828, entrou na Orde Basiliana do Santísimo Salvador, e en 1838 foi ordenado sacerdote. Durante o seu goberno estivo ausente por dúas ocasións: na primeira delas (1857-1858) o seu substituto foi Filibus Abdu, e na segunda (1866-1875) Ambrusius Abdu. En 1862 estivo en España: hai mencións da súa presenza en Cabra, como parte dunha xira maior por Europa para recadar cartos para reedificar templos no seu país. En 1876 renunciou ao cargo para dedicarse exclusivamente á vida relixiosa. Finou o 29 de xullo de 1888.

## Notas
Adolfo Bregua Mouriño

**Adolfo Bregua Mouriño**, nado na Coruña o 27 de setembro de 1906, foi un militar galego.

## Traxectoria 
[miniatura|Monumento en [Oza, A Coruña|Oza ós ocupantes da embarcación *La Libertaria*, obra de Jorge Pastor.]]
Caixonista. Foi delegado do Sindicato de Cajonistas y Aserradores La Libertad da Coruña, no que tamén ocupou os cargos de presidente e secretario. Foi detido en maio de 1934 con outros compañeiros da CNT por alteración da orde pública durante un mitin. Participou en mitins en Corme, en abril de 1936, e Cariño e Espasante, en maio de 1936. Foi socio do Centro de Estudios Sociales Germinal.

Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 agochouse e contactou con outros militantes dispersos que non foran capturados. Grazas á colaboración dos militantes do Sindicato El Despertar Marítimo, logrou fuxir da Coruña a principios de xaneiro de 1937, na embarcación *La Libertaria*, coa que chegaron ao porto de Xixón o 7 de xaneiro de 1937. Loitou no exército republicano. En 1937 foi procesado e declarado rebelde polo Xulgado de Ordes xunto con Antonio Sánchez Veira, José Moreno Torres e Jesús Hermida Iglesias, e decretada a súa busca e captura. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1941, que foi sobresido en abril de 1944.

Coa derrota da República exiliouse en Francia. Entrou no hospital Saint-Louis Perpignan o 27 de agosto de 1939, procedente de Barcarès. Preso en Trier, foi deportado ao campo de concentración de Mauthausen-Gusen en decembro de 1940 e trasladado a Gusen en xaneiro do 1941. Sobreviviu por ser xogador de fútbol. Liberado en maio do 1945, marchou ao Brasil. Despois retornou ao seu barrio de Vioño.

## Vida persoal 
Casou na Coruña con Rogelia Barba Rumbo en 1928. Rogelia finou en Porto Alegre o 18 de xullo de 1982. Foron pais de Adolfo e Jaime Bregua Barba.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Apuntes para unha enciclopedia histórica do anarquismo galego (B)
Bea Rey

**Beatriz Rey Gómez-Guitián**, nada na Coruña o 17 de marzo de 1939, é unha pintora galega.

## Traxectoria 
Bea Rey naceu na Coruña, filla do farmacéutico e empresario José Rey, que participou na fundación do Grupo Sargadelos. Desde nova tivo relación con artistas como Luís Seoane ou Rafael Dieste. co cal expuxo en Galicia e Montevideo; unha «subversiva» estampa dela, xunto con outras dúas, provocou que a exposición celebrada en Tui rematase coa detención dos organizadores e a clausura obrigada por «injurias a la Nación, al Ejército y a la Guardia Civil». Posteriormente expuxo en varias cidades galegas e en países como Finlandia, Francia e Alemaña.

## Legado 
miniatura|Museo Bea Rey.
En marzo de 2019 inaugurouse no Lago (Cumbraos, Sobrado) o museo Bea Rey.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Museo Bea Rey
* Bea Rey en Pintores Gallegos
* Obras de Bea Rey no Museo Reina Sofía.
Bicicleta, cullera, poma

***Bicicleta, cullera, poma*** (en galego, *Bicicleta, culler, mazá*) é un filme documental de 2010 dirixido por Carles Bosch e gravado en HDCam.

O 20 de outubro de 2007, Pasqual Maragall, expresidente da Generalitat de Catalunya e exalcalde de Barcelona, anunciou publicamente que padecía Alzhéimer. *Bicicleta, cullera, poma* recolle o proceso vital e a loita de Pasqual Maragall e a súa familia contra unha doenza que afecta a millóns de persoas en todo o mundo. Precisamente, "bicicleta", "culler" e "mazá" son tres palabras utilizadas na exploración clínica da memoria a curto prazo.

A cámara do director Carles Bosch seguiu durante dous anos a Maragall e a súa familia na vida cotiá. Entre outras, retratou as visitas ao neurólogo, escenas familiares na súa masía de Rupià (na comarca xironesa do Baix Empordà), a celebración da vitoria de Barack Obama na sede do Partido Demócrata en Nova York (á que asistiu Maragall como convidado) ou reunións do Padroado da Fundación Pasqual Maragall para a Investigación do Alzhéimer.

*Bicicleta, cullera, poma* proxectouse por primeira vez no Festival Internacional de Cine de Donostia de 2010. Participou na Sección Oficial Fóra de Competición.

## Argumento 
No outono de 2007, Pasqual Maragall foi diagnosticado de Alzhéimer. Despois do impacto inicial, el e a súa familia embárcanse nunha cruzada contra a doenza, e dende o primeiro paso a película convértese nun testemuño excepcional. Con intelixencia, sinceridade e bo humor, Maragall déixase retratar coa súa familia e os médicos para rexistrar o día a día da súa loita persoal. Dous anos de seguimento dun paciente totalmente disposto a que dende a ciencia se atope unha cura, antes de que o número de 26 millóns de pacientes en todo o mundo se multiplique por 10. Unha película dura mais, malia todo, optimista.

## Premios 
* Gaudí á mellor película documental (2011)
* Goya ao mellor documental (2011)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da película 
* *Bicicleta, cullera, poma* en TotCinema  Arquivado o 22 de xullo de 2011   
* *Bicicleta, cullera, poma* en Fotogramas
Œ

miniatura
**Œ** (en minúscula **œ**) é unha ligadura formada polas letras *o* e *e*. Na época medieval usouse para representar o ditongo grego *οι* e nalgunhas poucas palabras non gregas, uso que continúa en inglés e francés.

O alfabeto fonético internacional úsao para representar a vogal redondeada frontal medio aberta. Empregouse para transliterar a runa odal 20x16px (en inglés antigo *ēðel*, "casa ancestral").

## Uso 
* A práctica habitual en latín era escribir as letras por separado, mais a ligadura empregouse en textos medievais e modernos, en parte pola redución de *œ* á vogal |e| no latín tardío.
* En francés, *œ* chámase ''e dans l'o* ("e no o"). En palabras como *cœur* ("corazón") ou *sœur* ("irmá") pronúnciase |œ| mentres que noutras como o plural *œufs* ("ovos") se pronuncia |ø|.
* Nalgúns sistemas de representación do lombardo lese |œ|.
* O inglés recibiu préstamos do latín e do francés coa ligadura, mais na actualidade é raro que se escriba. O inglés americano adoita substituíla por *e*, polo que *diarrhœa* converteuse en *diarrhea*, aínda que hai excepcións, como *phoenix*. No inglés británico habitualmente se mantén o *o* pero non a ligadura (*diarrhoea*).
* Na ortografía moderna do antigo nórdico úsase para representar a vogal longa |øː|.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* De Wilde, G. et al., eds.  "Anglo-Norman Dictionary".  Accessed 4 April 2017.
* Dobson, E. J.  *English Pronunciation 1500-1700*.  2 vols.  Oxford: The Clarendon Press, 1957; 2nd ed., 1968.
* Jordan, Richard.  *''.  Heidelberg: Carl Winter's , 1925.
* Murray, James A. H. et al., eds.  *A New English Dictionary Founded on Historical Principles: Founded Mainly on the Materials Collected by the Philological Society*.  10 vols + an 11th which contains "Introduction, Supplement, and Bibliography".  London: Henry Frowde, 1887–1933.
Parque John Lennon

miniatura|Estatua de John Lennon a escala natural, no parque
O **parque John Lennon** é un parque situado en *El Vedado*, na Habana, Cuba, na rúa 17, entre as rúas 6 e 8, rebautizado así pola colocación dunha estatua a tamaño real de John Lennon, o famoso compositor inglés e membro de The Beatles. A estatua é obra do escultor cubano José Ramón Villa Soberón.

## Historia 
A principios dos anos 90 celebrouse neste parque, establecido na primeira metade do século XX, un concerto masivo ao que asistiron milleiros de habaneiros, para rendirlle a homenaxe que se debía dende hai anos. Neste concerto participaron importantes músicos cubanos, como Silvio Rodríguez, Síntesis e Carlos Varela, entre outros. A partir desa data o parque comezou a chamarse entre os habaneiros como **Parque John Lennon**. 

## Apertura 
Unha década despois, nese mesmo lugar, nun acto masivo ao que asistiron o presidente Fidel Castro e outras autoridades cubanas, intelectuais, músicos e artistas de diversas ramas, deuse a coñecer a estatua do escultor cubano José Villa, quen declarou na inauguración: *"a miña proposta foi render homenaxe a unha personalidade rebelde, chea de demos e soños”*. Ademais, tivo lugar simultaneamente un xigantesco concerto de rock na Tribuna Antiimperialista José Martí. Naquela ocasión tamén se proxectou na Habana o documental *Lennon en La Habana* e presentouse o libro *El Sargento Pimienta vino a Cuba en un submarino amarillo.*

## Presente 
Actualmente o parque é a sede de diversas actividades culturais como concertos, entre outras. Moitos tráenlle flores e mesmo acompañados dunha guitarra cántanlle cancións. A estatua de Lennon ten unha placa coa caligrafía recolle un fragmento de *Imagine*: ''"You may say that I'm a dreamer, but I'm not the only one"''.

A estatua pesa máis de dúas toneladas. As lentes da estatua foron roubadas varias veces e substituídas máis tarde.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* http://www.casantigua.justincuba.com/histodata/spanish/lennon.html
Convair B-58 Hustler

O **Convair B-58 Hustler** foi o primeiro bombardeiro operativo capaz de voar a Mach 2. O Hustler foi deseñado e fabricado pola compañía estadounidense Convair.

O B-58 desenvolveuse durante os anos 50 para o Mando Aéreo Estratéxico (SAC) da USAF. Para acadar as altas velocidades desexadas, Convair elixiu un deseño en á en delta usado por cazas contemporáneos como o Convair F-102. O bombardeiro estaba impulsado por catro motores General Electric J79 en góndolas baixo as ás. O Hustler non tiña bodega de bombas: levaba unha única arma nuclear máis combustible nunha vaíña baixo a fuselaxe. Posteriormente engadíronselle catro soportes externos, permitíndolle levar ata cinco armas.

O B-58 entrou en servizo en marzo de 1960, e voou durante unha década con dúas unidades do SAC: a 43ª Á de Bombardeo e a 305ª Á de Bombardeo. Era considerado difícil de voar, impoñendo unha gran carga de traballo aos seus tres tripulantes. Deseñado para substituír o bombardeiro estratéxico subsónico Boeing B-47 Stratojet, o B-58 fíxose famoso polo seu estoupido sónico escoitado en terra pola xente cando pasaba en voo supersónico.

O B-58 foi deseñado para voar a grande altura e a velocidade supersónica para evitar aos interceptores soviéticos. Pero coa introdución de mísiles terra-aire soviéticos de grande altura, o B-58 viuse forzado a adoptar un rol de penetración a baixa cota que limitou gravemente o seu alcance e valor estratéxico. Nunca foi usado para lanzar bombas convencionais. O B-58 era substancialmente máis caro de operar que outros bombardeiros, como o Boeing B-52 Stratofortress, e precisaba abastecemento aéreo máis frecuente. O B-58 tamén sufriu unha alta taxa de perdas en accidentes. Estes factores fixeron nunha carreira operativa de tan só dez anos. O B-58 foi sucedido no seu rol polo máis pequeno avión de xeometría variable FB-111A.

## Notas 
## Bibliografía 
* Wilson, Stewart. *Combat Aircraft since 1945*. Fyshwick, ACT, Australia: Aerospace Publications Pty Ltd, 2000, p.&nbsp;38. .