Moeda Tokugawa

[miniatura|414x414px|Moedas Tokugawa do [período Edo (ca. 1714). Un gran *koban* ovalado de ouro e baixo el un *ichibuban* de ouro; arriba á dereita *ichibuban* de prata e, baixo el, un *isshuban* de prata e un *mon* redondo de bronce.]]
A **moeda Tokugawa** foi a emitida baixo o sistema monetario metálico unitario e independente establecido polo shōgun Tokugawa Ieyasu no Xapón en 1601, e que se mantivo vixente durante todo o período Edo, ata a súa fin en 1867, gobernado polo shogunato Tokugawa.

## Historia 
O sistema monetario Tokugawa estableceuse logo dun período en que o Xapón se servía das moedas de bronce chinesas, ao carecer dun sistema propio.
[ligazón=https://en.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Tensho-hishi-obankin.jpg|miniatura|250x250px|Un *ōban* (天正大判) da era Tenshō, emitido en [1588 por Toyotomi Hideyoshi (1585-1592).]]
O primeiro intento de crear unha nova moeda fora obra de Toyotomi Hideyoshi (1585-1592), quen instaurara xa en 1558 o *ōban*, unha gran placa ovalada de ouro que se utilizou durante a era Tenshō.

A partir de 1601, a moeda Tokugawa emitiuse con valores faciais diversos, con moedas cuñadas en ouro, prata e cobre. Aínda que os valores faciais eran fixos, os tipos de troco sufrían flutuacións no mercado de divisas.

A principios do século XVIII, o Xapón empezou a restrinxir a exportación de moeda de metais preciosos, xa que esta se consideraba unha perda para o país. En 1715, Arai Hakuseki impuxo unha prohibición á exportación de especies monetarias.]]
O sistema monetario Tokugawa funcionaba segundo un triplo padrón monetario, utilizando moedas de ouro, de prata e de bronce, cada unha cos seus propios valores faciais e as súas propias denominacións.

### *Ōban* 
O *ōban* (大判) era unha moeda-placa de ouro de gran tamaño, equivalente a 10 *ryō* ou 10 *koban* (小判). Inicialmente tiña un peso duns 165 gramos e unhas dimensións aproximadas de 15 x 10 centímetros.

### *Koban* 
[miniatura|287x287px|Exemplar de *[koban* da era Keichō (1601-1695).]]
O *koban* (小判) era unha moeda-placa de ouro ovoide regular, equivalente a un *ryō*. O *koban* inicial, correspondente á era Keichō e cuñado a partir de 1601, tiña un peso de 18,20 gramos. O *koban* da era Sado, de 1714, tiña o mesmo peso e estaba fabricado cunha aliaxe habitualmente de 85,69 % de ouro e 14,25 % de prata.

### *Nibuban* e *ichibuban* 
O *nibuban* (二分判) valía medio *koban* e era unha moeda de ouro de forma rectangular.

O *ichibuban* (一分判) podía ser de prata ou de ouro; neste último caso equivalía a un cuarto de *koban*. O *ichibuban* de ouro de 1714 pesaba 4,5 gramos e estaba composto por un 85,6 % de ouro e un 14,2 % de prata. O *ichibuban* de prata de 1837 a 1854, chamado *Tenpō Ichibugin* (天保一分銀, "vello *ichibuban*"), pesaba 8,66 gramos, cunha aliaxe de 0,21 % de ouro e 98,86 % de prata.

### *Nishuban* e *isshuban* 
Posteriormente utilizáronse o *nishuban* (二朱判) e o *isshuban* (一朱判) moedas dos valores nominais máis baixos dentro das de ouro e de prata, antes de chegar ás moedas de bronce.

De 1853 a 1865, o *isshuban* de prata (chamado *Kaei Isshugin*, 嘉永一朱銀) pesaba 1,88 gramos e estaba cuñado nunha aliaxe do 1,7 % de ouro, o 98,7 % de prata e o 1,12 % de cobre.

Ficheiro:Tokugawa coinage Ichibugin.jpg|*Ichibuban* de prata (*ichibugin*) da era Tenpō (1830-1844).
Ficheiro:Genroku gold coinage 1695-1710 Nishuban.jpg|*Nishuban* da era Genroku (1688-1704).
Ficheiro:Bunsei gold coinage 1819 1828 Isshuban.jpg|*Isshuban* (ouro) da era Bunsei (1818-1830).
Ficheiro:Tokugawa coinage silver Isshuban.jpg|*Isshuban* (prata) da era Kaei (1848-1854).

### ''Kan'ei tsūhō* 
[miniatura|240x240px|*Kan'ei Tsūhō* de [bronce co valor nominal de 4 *mon*.]]
No relativo ás emisións en cobre, a moeda *kan'ei tsūhō* (寛永通宝) veu substituír en 1636 as moedas chinesas que estiveran en circulación no Xapón, así como as que se cuñaban de xeito privado, e converteuse na moeda de cobre de curso legal no país. Inicialmente, o Goberno do shogunato Tokugawa encargou a cuñaxe destas moedas ás casas de moeda de cobre de todo o país, con licenzas de duración determinada.]]
En 1835, o Goberno Tokugawa comezou a cuñar moedas de cobre con valor de 100 *mon* denominadas *Tenpō tsūhō* (天保通宝), como forma de solucionar o seu déficit orzamentario, xa que a moeda contiña só 5½ veces máis cobre que unha moeda *kan'ei tsūhō* con valor dun *mon*, o que acabou provocando inflación. Estas moedas cuñáronse en grandes cantidades.

## Fin do sistema 
A partir de 1772, as moedas de prata tiñan unha denominación ou outra en función do seu valor en ouro, e na súa aliaxe había bastante menos prata que a suposta polo seu valor nominal, para cubrir os gastos da cuñaxe, práctica esta coñecida como diñeiro fiduciario, que é a característica da moeda actual. Esta técnica introduciuse posteriormente en Inglaterra, en 1816, coa adopción do padrón ouro pleno. Aos tipos de mercado de 1858, 10 unidades de prata podían trocarse por unha unidade de ouro en peso, en tanto que o valor nominal das unidades de prata só era convertible a razón de 5 a 1. Isto permitiu un aumento da circulación monetaria sen utilización real de máis metais nobres, e proporcionou grandes beneficios por señoriaxe ao Estado.

[miniatura|240x240px|Caixa para o transporte de moedas de *koban*, coñecida como *Senryōbako*, ("caixa de 1.000 *ryō*"), utilizada na [exportación destas moedas.]]

As relacións entre a prata e o ouro eran moi diferentes a nivel mundial, e o ouro valorábase xeralmente moito máis que a prata, cunha relación de 15 ou 16 a 1 en peso. Esta diferenza motivou que os estranxeiros trouxesen prata ao Xapón para a cambiar por ouro, cunha taxa moi rendible.

En 1858, os países occidentais, sinaladamente os Estados Unidos, Francia e Gran Bretaña, impuxeron mediante unha serie de tratados desiguais de "amizade e comercio" o libre comercio, o libre fluxo monetario e as taxas alfandegueiras moi baixas, arrebatándolle de facto ao Xapón o control das súas divisas. Deste xeito levantouse o embargo á exportación de metais preciosos de 1715:

[ligazón=https://en.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Keicho_koban_1601_1695_vs_Manen_koban_1860_1867.jpg|miniatura|240x240px|Relación entre o tamaño dun *koban'' da era Keichō (cuñado [Circa|ca. 1601-1695) e outro da Man'en (ca. 1860-1867), no que se aprecia a gran redución do peso de ouro desta moeda.]]

Esta situación creou unha saída masiva de ouro do Xapón, xa que os estranxeiros se apresuraron a cambiar a súa prata por moedas xaponesas fiduciarias de prata e novamente cambialas por ouro, o que lle daba un beneficio do 200 % á transacción. Xa que logo, en 1860 saíron do país uns catro millóns de *ryō*, é dicir, unhas 70 toneladas de ouro, o que acabou por destruír efectivamente o sistema de padrón ouro do Xapón e obrigou a que o país volvese ao sistema baseado no peso, con taxas internacionais. O Goberno, en cambio, respondeu ás crises rebaixando o contido de ouro das súas moedas en dous terzos, para igualar as relacións de cambio estranxeiras entre o ouro e a prata.

Como consecuencia, o Estado xaponés perdeu a principal fonte de beneficios pola señoriaxe da moeda e viuse obrigado a emitir papel moeda sen garantía ningunha, o que provocou unha grande inflación. Esta foi unha das principais causas de descontento durante o período Bakumatsu, e unha das causas da desaparición do shogunato Tokugawa.

## Outras moedas 
Malia a firme vontade de Tokugawa Ieyasu de unificar a moeda, seguían a existir algunhas excepcións, consistentes en emisións de carácter local:

Ficheiro:Sagami Province Odawarabishi Koban Gin.jpg|*Koban* de prata da provincia de Sagami, coñecido como *Odawara Hishi* (小田原菱).
Ficheiro:Nanryoo Gin Ooban.jpg|*Nanryō ōban* de prata (南鐐大判).
Ficheiro:Genbun Inari Koban Kin.jpg|*Inari koban* de ouro da era Genbun (元文稲荷小判).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Alfaro Asins, C. et al. (2009). *Diccionario de numismática*. Ministerio de Cultura. Madrid, 2009. ISBN 978-84-8181-405-7
* Cargill, T. F. et al. (2003). *The political economy of Japanese monetary policy*. Massachusetts Institute of Technology. ISBN 978-0-26226207-1
* Crawcour, E. S.; Yamamura, K. (1970). "The Tokugawa Monetary System: 1787-1868". En *Economic Development and Cultural Change*. Vol. 18. Nº 4. Parte 1. Xullo. Páxinas 489-518.
* Hellyer, R. I. (2009). *Defining Engagement. Japan and Global Contexts, 1640 - 1868*. Harvard University Press. ISBN 9780674035775
* Metzler, M. (2006). *Lever of empire: the international gold standard and the crisis of liberalism in prewar Japan. Twentieth Century Japan: The Emergence of a World Power*. Vol. 17. University of California Press. ISBN 0-520-24420-6
* Ohkura, T.; Shimbo, H. (1978). "The Tokugawa monetary policy in the eighteenth and nineteenth centuries". En *Explorations in Economic History*. Vol. 15. Nº 1. Xaneiro. Páxinas 101-124.
* Takagi, H. (2020). "The Monetary System of Japan in the Tokugawa Period". En Battilossi, S.; Cassis, Y.; Yago, K. (eds). *Handbook of the History of Money and Currency*. Springer, Singapur. ISBN 978-981-13-0595-5
* Whitney Hall, J. (1991). *The Cambridge History of Japan: Early modern Japan*. Vol. 4. Cambridge University Press. ISBN 0521223555

### Outros artigos 
* Shogunato Tokugawa

### Ligazóns externas 
* The History of Japanese Currency (*Bank of Japan Currency Museum*)