Suicidio

miniatura|Suicidios en España(INE) 2007

O **suicidio** é o acto de quitar a propia vida. Os factores de risco inclúen trastornos mentais como depresión, trastorno bipolar, esquizofrenia, trastorno de personalidade e abuso de substancias, incluíndo alcoholismo e uso de benzodiacepinas. Intentos de suicidio anteriores son factores importantes que deberían ser considerados, posto que son máis comúns entre os que xa tentaron suicidarse. Aínda que o uso de liñas telefónicas de emerxencia sexa común, hai pouca evidencia para a súa eficacia.

Os métodos de suicidio máis utilizados varían en cada país, e están en parte relacionados coa dispoñibilidade de medios eficaces. Os métodos comúns inclúen enforcamento, envelenamento por pesticidas e recurso a armas de fogo. No mundo, 828.000 persoas cometeron suicidio en 2015 (fronte ás 712.000 mortes en 1990). Isto fai que esta sexa a décima principal causa de morte en todo o mundo.

Aproximadamente o 0,5% ao 1,4% das persoas morren por suicidio, preto de 12 a cada 100,000 persoas ao ano. Hai unha estimación de 10 a 20 &nbsp;millóns de intentos suicidas non-fatais cada ano en todo o mundo. Os intentos de suicidio non-fatais poden provocar lesións e discapacidade a longo prazo. No mundo occidental, os intentos son máis comúns nos mozos e persoas do sexo feminino.

As interpretacións acerca do suicidio teñen sido tratadas baixo amplos puntos de vista culturais máis concretamente en temas existenciais como relixión, filosofía, psicoloxía, honra e o sentido da vida. As relixións abraâmicas consideran tradicionalmente o suicidio unha ofensa contra Deus debido á crenza relixiosa na santidade da vida. Durante a era samurai no Xapón, existía unha forma de suicidio coñecido como seppuku (*harakiri*) que era respectada como unha forma de expiación do fracaso ou como unha forma de protesto ou pena de morte fronte á deshonra por un crime, delito ou por outro motivo que os avergoñaba. O satí é unha antiga práctica prohibida polo Raj Británico, no cal a viúva se auto-imola na pira funeraria do seu home, sexa voluntariamente ou por presión da familia e/ou da sociedade. O suicidio e o suicidio tentado, aínda que anteriormente fose ilegal, xa non o é máis na maioría dos países occidentais., a pesar de nalgunhas xurisdicións aínda considerarse un delito. Nos séculos XX e XXI, o suicidio foi usado en raras ocasións como forma de protesto, ou na forma de kamikaze e de atentados suicidas como unha táctica militar ou terrorista. A palabra provén do latín *suicidium*, que significa "matar a si mesmo".

## Introdución 
Para considerarse suicidio, a morte debe ser un elemento central e o motivo do acto, e non só unha consecuencia case ineludible. Así, os homes-bomba e os mártires non son considerados suicidas, dado que uns morren como consecuencia da explosión que eles mesmos provocan, e os outros sacrifícanse en nome dunha crenza. Tampouco son suicidas os que se sacrifican por outros en caso de emerxencias nin os soldados que loitan nunha guerra, e nestes casos, os mortos non son proscritos pola relixión nin pola lei. No caso de que o suicidio teña consecuencias legais, a lei recolle que debe haber proba de intención de morrer, así como a propia morte, para que o acto sexa considerado un suicidio. Pode que dito proceso sexa custoso en caso de minusvalía e teña que depender dos demais, entrando nunha dinámica de cómplice de suicidio posiblemente penado con cárcere.

## O suicidio e a lei 
[miniatura|300px|Legalidade do [suicidio asistido a nivel mundial:

]]

En moitos países se un suicidio pode ser evitado por outra persoa, é algo que pode e debe facerse, porque en caso contrario podería ser considerado como un caso de non asistencia a persoa en perigo, tipificado como delito en diversas lexislacións, xa que, por exemplo, un intento de suicidio podería ser debido a un estado de loucura transitorio, a un estado depresivo moi grave ou a outras situacións análogas.

Na gran maioría dos países occidentais, o suicidio non é un crime. Porén, nalgúns países musulmáns, aínda é considerado como tal. Se ben en Australia o suicidio non é un delito, é castigado o incitar, aconsellar ou auxiliar o suicidio doutra persoa. Ademais, explicitamente permítese o uso de «tanta forza como sexa necesaria» para evitar que se complete o suicidio. Entre 1996 e 1997, no Territorio do Norte foi legal o suicidio asistido por médicos.

Na actualidade, ningún país europeo castiga o suicidio ou seu intento. En Inglaterra e Gales o suicidio deixou de estar criminalizado por medio da *Acta do Suicidio* de 1961, mentres que a República de Irlanda fíxoo en 1993. Na India, o suicidio era ilegal e a familia do suicida podía enfrontar problemas legais. Porén, en 2014, o Goberno da India derrogou esa lei. En Alemaña, a eutanasia activa é ilegal e todas as persoas presentes no momento do suicidio poden ser procesadas por omisión de auxilio.

Pola contra, Suíza legalizou o suicidio asistido en doentes enfermos mentais crónicos. A Corte Suprema de Lausana, nunha resolución de 2006, garantiu o dereito dunha persoa cun longo historial de dificultades psiquiátricas, a poñer fin á su vida. Nos Estados Unidos, o suicidio non é ilegal pero pode comportar sancións para as persoas que o intenten. En Oregón, os doentes terminais poden solicitar medicamentos para acabar coa súa vida. Aos canadenses que tentaron suicidarse podeselles impedir o acceso aos Estados Unidos. A lei estadounidense permite aos gardas fronteirizos impedir o acceso a enfermos mentais e persoas con intentos previos de suicidio.

#### Latinoamérica e España 
En España e Latinoamérica o suicidio non é un delito, pero si se castiga a facilitalo ou instigalo por parte de terceiros. O artigo 143 do Código penal español di que «o que induza ao suicidio doutro será castigado coa pena de prisión de catro a oito anos».

Pola súa parte, Bolivia considera ilegal o homicidio piadoso. O artigo 257 do seu Código penal sinala que «imporase a pena de reclusión dun a tres anos, se para o homicidio fosen determinantes os móviles piadosos [...]». Igualmente, en Colombia castígase con dous a seis anos de prisión ao que «induza a outro ao suicidio» ou «lle preste unha axuda efectiva para a súa realización», mentres que «cando a indución ou axuda esté dirixida a poñer fin a intensos sufrimentos», a pena redúcese a un ou dous anos. En Costa Rica, O Salvador, Paraguai e o Perú tamén está penalizado o homicidio por motivos piadosos. Pola contra, o artigo 37 do Código Penal do Uruguai destaca que, en casos de homicidio piadoso, «os xuíces teñen a facultade de exonerar do castigo ao suxeito de antecedentes honorables, autor dun homicidio efectuado por móviles de piedade, mediante súplicas reiteradas da vítima». Así mesmo, aínda que en México a eutanasia activa e o instigar ou facilitar o suicidio son ilegais, desde 2008 permítese a doentes terminais rexeitar medicación ou tratamentos médicos que busquen mantelo con vida —eutanasia pasiva—.

## Valoracións morais do suicidio 
A teoloxía di que mentres para algúns o suicidio consiste en “darse a morte directamente a si mesmo”, para outros, simplemente é “darse a morte a si mesmo”, e aclara que se ben ámbalas dúas opinións son semellantes, teñen matices distintos. Mentres que para os primeiros o suicidio directo é sempre intrinsecamente malo, para os segundos, o suicidio directo é sempre pecaminoso, pero o suicidio indirecto non o é. Precisamente, debemos entender que o suicidio directo é aquel no que o ser humano busca mediante un acto que por si mesmo pode causar a morte, mentres que no indirecto, a persoa dáse morte sen procurala libremente.

Unha clasificación posible das tantas que se poden facer é a que divide os suicidios en: 
* Os *vicariantes*: adiantan ou aceleran o acto da morte que semella próxima, coa xustificación de que non hai esperanzas e só cren ver ó seu redor sufrimentos e nada pode compensar o período de espera.
* Os *perfeccionistas*: non toleran calquera diminución dos atributos á súa persoa, o mesmo na beleza que na potencia sexual, ou un defecto calquera, menoscabo económico ou social, ou a perda do poder e prestixio.
* Os *hedonistas*: non soportan nada que constitúa un impedimento ou unha diminución do pracer de predominio sensual.
* Os *transicionais*: ante certas crises vitais de transición inevitables, optan polo suicidio.
* Os *sintomáticos*: dependen dunha enfermidade mental, psicose, confusión mental, demencia ou depresión.

## Evolución histórica 
A actitude dos homes ante a morte non foi sempre a mesma a través do tempo. Cando un home contemporáneo fala da súa morte, acostuma dicir que se lle fora dado escollería unha morte súbita, sen dor, como un leve soño. O home do medievo sentiríase aterrado ante iso, porque como o expresa o pai de Hamlet na famosa obra de Shakespeare, morrería "na flor do pecado". Por iso o home da idade media prefería un tempo de arrepentimento e de balance das súas débedas con Deus e cos homes, inclusive nas oracións medievais rezábase "líbranos Señor da morte repentina".

En sociedades onde a sacralidade era a cosmovisión vixente, é lóxico que o comportamento suicida se rexeitase, pois o home non tiña permitido modificar o seu destino, que estaba nas mans de Deus. Tampouco se lle recoñecía ó ser humano o dereito de impor á sociedade a presenza intempestiva da morte por unha decisión persoal. Unha sociedade así, non permitía que o individuo a forzara moralmente nin a ela nin a Deus.

O suicidio estivo ligado á humanidade e ós seus costumes: os maias, segundo refire a historia, veneraban a Ixtab, a deusa do suicidio, e, no Afastado Oriente, os xaponeses practicaban o "harakiri" para lavar a deshonra.

Foi a partir do século XIX cando se perdeu ese sentido de socialización, inserto na ritualidade. A sociedade emerxente refugou aquel paradigma medieval. A morte foi liberada e pasou ó dominio privado, o cadáver era velado na casa, sepultado en familia, e nese sentido a morte pasou a depender cada vez máis da vontade do individuo. Deste modo, a sociedade occidental desvinculouse da morte e do suicidio en particular.

O suicidio era, tempo atrás en occidente, algo vergoñento para a familia; era sinónimo de debilidade, de enfermidade ou de conduta inadecuada, e por iso poucos ou case ninguén o daban a coñecer. Actualmente as cousas son distintas, xa que este acto vese como un síntoma de enfermidade e é aceptado, o que aumentou as taxas de mortos por suicidio de modo alarmante. É un problema no que parece haber consenso entre sociólogos, psicólogos, psiquiatras, antropólogos e demógrafos, cando o consideran como un trazo da modernidade, un dos males do século XX.

## Visión sociolóxica do suicidio 
O sociólogo francés Émile Durkheim, na súa obra *Le suicide* (1897), sinala que os suicidios son fenómenos individuais, que responden esencialmente a causas sociais. As sociedades presentan certos síntomas patolóxicos, ante todo a integración ou regulación social, xa sexa excesiva ou insuficiente, do individuo na colectividade. Por tanto o suicidio sería un feito social.

Durkheim comeza o seu estudo anos atrás cunha definición de suicidio como: *Todo caso de morte que resulta directa ou indirectamente dun acto positivo ou negativo realizado pola vítima mesma, e que, segundo ela sabía, debía producir este resultado*. Exemplo dun acto positivo: dispararse na cabeza; exemplo dun acto negativo: negarse a inxerir calquera medicina ata morrer.

Durkheim distingue catro clases de suicidios:
* **suicidio egoísta** típico de sociedades deficientes ou carencia de integración social.
* **suicidio anómico** característico da falta de regulación social (anomia), as normas sociais non son interiorizadas como propias por parte do individuo.
* **suicidio fatalista** cando existe un alto grao de regulación social.
* **suicidio altruísta** característico de sociedades con alto grao de integración social.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Dereito a morrer
* Eutanasia
* Depresión (psicoloxía)
* Bolsa de suicidio
* Kamikaze
* Suicidio entre mozos LGBT

### Ligazóns externas 
* The Samaritans (UK)