Cataluña do Norte

A **Cataluña do Norte** ou **Cataluña Norte** (en catalán: *Catalunya Nord*; en francés: *Catalogne Nord*) é a zona do sur de Francia histórica e culturalmente catalá e separada do resto de Cataluña en virtude do tratado dos Pireneos (o 7 de novembro de 1659). O creador do termo *Cataluña do Norte* foi Alfons Mias nos anos 1930.

O 10 de decembro do 2007 o Consello Xeral dos Pireneos Orientais aprobou a oficialidade do catalán, xunto co francés.

## Xeografía 
A denominación comprende as comarcas históricas de Rosselló, Conflent, Vallespir, Capcir e o norte da Cerdanya, coñecida como Alta Cerdanya para diferenciala da comarca catalá. A Fenolleda, a pesar de ser maioritariamente occitana, inclúese habitualmente na definición de Cataluña do Norte polas súas relacións xeográficas e administrativas co Rosselló. Con 426.000 habitantes, representa un 3,1% da poboación total dos Países Cataláns.

Actualmente estas comarcas constitúen o departamento francés dos Pireneos Orientais (*Pyrénées Orientales* en francés), o cal se engloba dentro da rexión do Languedoc-Rosellón.

## Historia 
A orixe da Casa de Barcelona, que tras entroncar coa casa real aragonesa chegaría a reinar sobre toda a Coroa de Aragón, iniciouse nesta zona. Guilfredo o Velloso (Guilfredo I de Barcelona), o primeiro conde de Barcelona que obtivo o dereito de legar lexitimamente os condados aos seus fillos, era natural da aldea de Rià (antigamente Arrià), situado na vila de Prades (*Prada de Conflent* en catalán), capital histórica do condado do Conflent.

No marco da Guerra dos Trinta Anos, o malestar que xeraba na sociedade catalá a presenza de tropas, fundamentalmente castelás, provoca a sublevación dos campesiños inicialmente contra os terzos e os funcionarios reais para logo xeralizarse contra todos os facendados e nobres situados preto da administración. Finalmente derivou nunha revolta de empobrecidos campesiños contra a nobreza e ricos das cidades que tamén foron atacados. Conscientes da súa incapacidade de reducir a revolta e as súas limitacións para dirixir un estado independente, a oligarquía catalá alíase co inimigo de Filipe IV: Lois XIII

Tras a firma da Paz de Westfalia tamén coñecida coma os Tratados de Münster e Osnabrück que recoñecían as Provincias Unidas Holandesas e a Confederación Suíza. O tratado dos Pireneos pon fin ao conflito entre a coroa española e francesa, concertándose a Francia a cesión entre outros do condado do Rosselló e unha parte do da Cerdanya, todos eles situados na vertente setentrional dos Pireneos e que as tropas francesas ocuparan en apoio dos sublevados cataláns.

A nova administración francesa deu ao territorio o nome de provincia do Rosselló. En 1790, cando tras a Revolución Francesa, a Asemblea Nacional decidiu dividir todo o reino en departamentos e suprimir as antigas provincias, a antiga provincia do Rosellón quedou englobada no departamento dos Pireneos Orientais.

## Lingua 
O real decreto francés de Lois XIV do 2 de abril do 1700, con data de aplicación de 1 de maio do mesmo ano, prohibiu o uso da lingua catalá en documentos oficiais, notariais e doutro tipo, baixo pena de invalidar o contido. Desde entón, o francés continúa sendo a única lingua oficial, e a única que se utiliza no ensino público.

Os últimos datos sociolingüísticos dos que dispón a Generalitat de Cataluña (2004) reflicten que o francés é a lingua maioritaria no Rosselló, cunha presenza minoritaria do catalán. Habitualmente fala francés o 92% da poboación, catalán o 3,5%, ambos os idiomas un 1% e o 3,5% fala outras linguas.

En canto a usos lingüísticos en diversos ámbitos cómpre sinalar que o 80,5% dos nados no Rosselló falan unicamente francés no ámbito familiar en contraposición cun 17,3% no que o catalán está presente. Ademais, o ámbito do uso do catalán redúcese cada vez máis nas novas xeracións e nos inmigrantes. O 40,6% dos avós nacidos no Rosselló falan en catalán coa súa parella, un 9,2% usan catalán e francés, un 12,0% usa o castelán e un 27,2% o francés. Pola contra, só un 6,3% dos estudantes do Rosselló falan en catalán entre eles e un 0,5% faino cando vai ao médico. Con todo, a conciencia lingüística non diminuíu e un 62,9% dos habitantes do Rosselló cre que os nenos deberían aprender catalán.

## Notas