Escala i corda

[dereita|miniatura|220px|[Trinquet, terreo de xogo da pelota valenciana.]]
A ***Escala i corda*** (en galego *escaleira e corda*), tamén coñecida coma "per dalt corda" (*polo alto da corda*), é a modalidade de máis prestixio da pelota valenciana e a única, xunto co Raspall que ten pelotaris profesionais.

## Historia 
Está documentada a existencia de trinquets no País Valenciano dende o século XV, mais o nacemento da modalidade de *Escala i corda* non se pode datar até preto do 1910, cando o revolucionario pelotari Nel de Murla eliminou as *ratlles* (raias) do xogo de Llargues para dividir a cancha en dúas metades mediante unha corda de 1,80 m de alzada.

## Regulamento
220px|miniatura|dereita| O Pelotari León lánzase por terra para tornar a pelota logo dun rebote na parede do "rest".

O obxectivo da *Escala i corda* é pasar a pelota golpeándoa coa man por riba da corda. Cando o outro equipo non o consegue, quen fixo a tirada gaña o *quinze*.

As partidas son a 60 puntos, que se contan de 5 en 5. Cada xogo consiste en catro *quinzes* (15, 30, *val* e *joc*). O empate a 15 denomínase *quinzens*, o empate a 30 denomínase *a dos*, se un equipo iguala a *val* réstalle un *quinze* e pasan a estar *a dos*. Quen consegue o *val* gana o *joc* e suma 5 puntos. Gana quen primeiro chega a 60.

O *quinze* comeza cando o *feridor* tira a pelota ao *dauer*, quen a debe volver *de bo* (por riba da corda) ao equipo do *rest*. Así irán volvéndose a pelota mutuamente golpeándoa no aire (sen que dea ningún bote) ou ao primeiro bote en terra até que un dos dous equipos sexa incapaz de pasala e perda o *quinze*, ou se cometa *falta*.

Situacións de *falta*:

* Cando a pelota pega dous botes, será *quinze* de quen a lanzou. 
* Cando a pelota pase por baixo da corda ou a toca, será *falta* de quen a lanzou, ou sexa, *quinze* a prol do contrario. 
* Cando un xogador raspa a pelota no segundo bote ou a toca dúas veces seguidas. Será *falta* súa, *quinze* a prol do contrario. 
* Cando na *ferida* (saque) a pelota non bote no *dau* (dado).

Hai tamén un xeito de facer *quinze* directo, o máis cobizado polos xogadores por ser o máis doado: consiste en tirar a pelota á *galeria* (galería) ou á *llotgeta de dalt* do *trinquet* sen que volva á cancha de xogo, entón será *quinze* de quen a lanzou.

Dado que os xogadores profesionais poden tirar a pelota tan arriba e tan lonxe os organizadores da partida ou competición han de aclarar as regras, facendo mención específica a se as galerías están prohibidas ou permitidas http://www.valnetpilota.com/TrofeuGuadassuar2008.php . Unha partida terá as *galerias prohibidas*' cando toda a pelota que chegue á *galería* ou á *llotgeta de dalt* e non caia será *quinze* perdido, deste xeito penalízase aos xogadores que non procuren ganar os *quinzes* dun xeito espectacular. En troques, as *galerías permitidas* é o xeito normal nas partidas entre afeccionados (porque non é doado acadar) e en competicións de man a man (coma o *Trofeu Individual Bancaixa*), para compensar o esforzo.

Ademais a pelota considérase parada e polo tanto efectúase un saque dende a posición onde se parou cando sucede algunha das seguintes condicións:

* Se a pelota toca a escaleira e queda parada polo público sentado nela na parte do *rest*.
* Se a pelota toca a escaleira dende a corda ao número 6 na parte do *rest*.
* Se na parte do *dau* hai público e a pelota toca a escaleira entre a corda e o número 3.

## Os xogadores 
dereita|miniatura|220px|Trinquet

A pesar de que tamén se xogan partidas *mà a mà* (un contra un), a *Escala i corda* é un deporte de equipos. Poden ser tríos ou parellas, e enfrontarse en calquera combinación: trío contra trío, parella contra parella ou, tamén, trío contra parella, isto último anima as quinielas se a parella é de maior calidade que os compoñentes do trío que, en cambio, ocupan máis espazo.

Sexa como sexa, uns vestirán de vermello e outros de azul, sendo o vermello a cor dos supostamente favoritos ou máis fortes.

Os pelotaris reciben nomes dependendo da posición no *trinquet* no que xogan. Así, temos o *dauer*, o *mitger* e o *punter*, co engado dun xogador adicional, o *feridor* (xogador que fai o saque; O *punter* tamén pode facer esta función).

* O *rest*, tamén denominado *dauer*, *reboter* ou "escalater", é o xogador máis próximo ás paredes frontais, por tanto, é quen se encargará de devolver as pelotas de rexeitamento e a maioría de pelotas que vaian á escaleira. Ademais, a comezos de cada *quinze* sitúase no *dau* para responder á sacada (a *ferida*) do *feridor* do equipo contrario. Tamén adoita ser quen se encarga de facer a ''caiguda d'escala* (caída da escaleira).
* O *mitger* colócase no medio do *rest* e do *punter* e ten como arma principal a volea, é dicir, golpear a pelota antes de que pegue o primeiro bote, acelerando así o ritmo da partida e sen que o outro equipo teña tempo de colocarse de novo. Tamén debe rematar os *quinzes* enviando a pelota ás *galerias*, á *llotgeta*, á *careta de l'escala*, ...
* O *punter* é o xogador máis próximo á corda, de forma que será quen tocará menos pelotas (pola excesiva velocidade que leva) e quen menos forza necesitará por pasala á outra banda, pero á vez será quen a recibirá con máis forza. Adoita ser quen leva máis proteccións.
* O *feridor* pode ser o *punter* ou un xogador que só fai esta función. É quen comeza cada *quinze*. Bota a pelota nunha laxa debuxada baixo a corda de media cancha tirándoa para que rebote á parede esquerda a unha certa altura, e caia dentro do *dau* (dado). Chámaselle *ferir*, porque canto máis baixiña lle chegue ao *dauer*, ou máis pegada á parede, máis mal lle fará (máis difícil será volver a pelota).

## A pelota
miniatura|dereita|220px|Pelota de Vaqueta
Polo xeral as partidas de *escala i corda* dispútanse coa pelota de *vaqueta*. Iso é debido a que é a pelota que mellores condicións reúne para a práctica deste deporte aínda que nalgunha partida non oficial entre afeccionados tamén se utiliza a pelota de badana polo seu menor custo.

## Público 
220px|miniatura|dereita|Imaxe da final do trofeo individual de *escala i corda* do ano 2005
Ao entrar ao *trinquet*, os seareiros poden escoller onde sentar. Os máis prudentes poderán ver a partida desde as *galerias* e os máis valentes poderán sentar nas *llotgetes*.

Unha cantidade mínima pero selecta poderá sentar tamén baixo a corda (1,80 m de alzada) que divide a cancha en dúas metades. Pero a maioría do público sentará na metade das *escaleiras* correspondente ao *rest''. Debido á súa situación o público convértese nun elemento máis do xogo tido en conta polos pelotaris.

## Competicións 
### Profesionais 
* Campionat Nacional d'Escala i Corda
* Circuit Bancaixa
* Copa Diputació
* Trofeu Ciutat de Llíria
* Trofeu Individual Bancaixa
* Trofeu Universitat de València
* Trofeu Vidal

### Afeccionados 
* Lliga de promoció Caixa Popular