Bebeto

**José Roberto Gama de Oliveira**, coñecido como **Bebeto**, nado en Salvador o 16 de febreiro de 1964, é un exfutbolista e político brasileiro. Considerado un dos mellores dianteiros da historia do seu país, foi un prolífico goleador, autor de preto de 400 goles en partidos oficiais. Xogou en tres dos catro grandes equipos do Río de Xaneiro (Flamengo, Vasco da Gama e Botafogo) e destacou tamén no Deportivo da Coruña, sendo o sexto máximo goleador histórico do club galego e un dos seus maiores ídolos.

Iniciou a súa carreira profesional no Vitória da súa cidade natal, antes de fichar en 1983 polo Flamengo, no que militou durante os seguintes seis anos. Marcou máis dun cento de goles oficiais co *Mengão*, co que gañou o Campionato Brasileiro e o Campionato Carioca, sendo dúas veces máximo goleador da liga estatal. A continuación fichou polo máximo rival histórico do club *rubro-negro*, o Vasco da Gama, gañando un segundo Campionato Brasileiro en 1989 e proclamándose máximo goleador nacional en 1992, xusto antes de fichar polo Deportivo da Coruña. A súa chegada á Coruña, xunto á do seu compatriota Mauro Silva, supuxo un punto de inflexión na historia do club e marcou o inicio do chamado *Super Dépor*. Xogou un total de 154 partidos oficias nas súas catro tempadas no Deportivo, co que marcou 102 goles. Gañou unha Copa do Rei e unha Supercopa de España e conseguiu dous subcampionatos de liga.

Internacional coa selección brasileira entre 1985 e 1998, formou unha célebre dupla atacante con Romário. Gañou a Copa América de 1989, sendo o máximo goleador do torneo, e proclamouse campión do mundo en 1994, tras derrotar na final a Italia. No Mundial de 1998 acadou de novo a final, tendo como compañeiro a Ronaldo, pero o equipo brasileiro perdeu ante Francia. É o sexto máximo goleador da historia da selección, cun total de 39 goles en 75 partidos.

Trala súa retirada do fútbol entrou en política e ocupou durante 12 anos o cargo de deputado da Asemblea Lexislativa do Río de Xaneiro. É pai do tamén futbolista Mattheus Oliveira.

## Traxectoria 
### Como futbolista 
#### Inicios 
Naceu e criouse no barrio da Ribeira, na zona da Cidade Baixa da cidade baiana de Salvador, sendo un dos dez fillos de Wilson Carvalho de Oliveira e da súa esposa dona Carmen. Seguindo os pasos de seu irmán Luís Augusto, futbolista entre outros do Bahia e do Galícia, comezou a xogar ao fútbol en torneos infantís do barrio do Barbalho e probou tamén no fútbol sala, militando na Associação Atlética da Bahia. Aos 16 anos foi convencido polo seu irmán para facer unha proba co Bahia, onde foi aceptado. Na súa primeira campaña proclamouse campión brasileiro, cun equipo que contaba con destacados xogadores como Zico, Leandro, Mozer, Adílio, Júnior ou Baltazar, e que estaba dirixido por Carlos Alberto Torres. Contou con minutos no partido de ida da final ante o Santos no Morumbi, disputando o segundo tempo como substituto de Júlio César Barbosa. Marcou o seu primeiro gol coa camiseta *rubro-negra* en xullo dese mesmo ano, fronte ao Goytacaz no Campionato Carioca, competición na que o Flamengo acabou subcampión por detrás do Fluminense. 

Xa asentado na titularidade, repetiu subcampionato carioca na campaña de 1984. O equipo acadou o triangular final, no que Bebeto marcou o gol na vitoria por 1-0 sobre o Vasco, sendo este o seu primeiro tanto nun *Clássico dos Milhões*, considerado un dos derbis de maior rivalidade do mundo. Con todo, a derrota ante o Fluminense no derradeiro partido deulle o título de novo ao club tricolor. O 20 de abril dese ano debutou na Copa Libertadores, marcando o primeiro dos cinco goles do seu equipo ante o Santos (5-0). Marcou tamén ante o América de Cali e fíxolle dous goles ao Grêmio, pero o Flamengo quedou a un paso de meterse na final, á que accedeu finalmente o equipo de Porto Alegre. O ano pechouse traxicamente para Bebeto, pois o 20 de decembro perdeu ao seu irmán Nílton, falecido nun accidente de aviación no Pico da Caledônia, en Nova Friburgo, no que perdeu a vida tamén o seu compañeiro no Flamengo Figueiredo. O accidente afectou profundamente a Bebeto, que pensou en deixar o fútbol, sendo a súa contorna a que o animou a continuar a súa carreira. 

En 1985 acadou de novo o triangular final do Carioca, marcando outra vez un gol, pero o campionato volveu ir parar ao Fluminense. 1986 foi o ano da súa consagración, converténdose nun dos maiores ídolos do fútbol carioca. Dita final disputouse a tres partidos, rematando sen goles os dous primeiros. No terceiro e definitivo, Bebeto abriu o marcador, que pechou o seu compañeiro Júlio César Barbosa, dándolle ao Flamengo un título estatal que non gañaba dende había cinco anos. Bebeto rematou como o terceiro máximo goleador do campionato, con 16 goles, superado só por Romário e Roberto Dinamite. 

En 1987 perdeu a parte inicial da tempada pola rotura dun brazo, pero trala súa reaparición rendeu a un gran nivel e entrou definitivamente na historia do fútbol do seu país, grazas aos seus goles no polémico Campionato Brasileiro daquel ano, marcado polas disputas organizativas. Encadrado o Flamengo no chamado Módulo Verde, Bebeto anotou o único gol na ida das semifinais contra o Atlético Mineiro no Maracanã e marcou tamén na vitoria por 2-3 no encontro de volta na Beira-Rio. Volveu marcar no primeiro encontro da final, abrindo de cabeza o marcador ante o Inter de Porto Alegre, antes de que Amarildo colocase o 1-1 final. No partido de volta anotou un dos goles máis importantes da súa carreira,

En 1988 proclamouse máximo goleador do Campionato Carioca, con 17 tantos, un máis que Romário, e chegou a marcar catro goles nunha vitoria por 6-0 sobre o Goytacaz. O equipo acabou subcampión, tras perder a final ante o Vasco. Tamén destacou como goleador no Brasileirão, con 15 dianas, cifra só superada por Nílson, dianteiro do Inter. Marcou ademais o primeiro gol do Flamengo na Supercopa Suramericana, competición que celebraba ese ano a súa edición inaugural. Na seguinte campaña, con Telê Santana como adestrador, Bebeto volveu ser o máximo artilleiro da liga carioca, con 18 dianas, volvendo marcar catro goles nun partido contra o Nova Cidade, pero volveu perder na final, desta vez diante do Botafogo.

#### Vasco da Gama (1ª etapa) 
Considerado naquel momento o mellor futbolista do Brasil xunto a Romário, recibiu ofertas de varios clubs europeos, como o Bayern de Múnic, a Juventus ou o Olympique de Marsella, pero continuou xogando no seu país.

Debutou co Vasco o 17 de setembro de 1989, nun partido do campionato brasileiro fronte ao Santos na Vila Belmiro, e marcou o primeiro dos dous goles do seu equipo no partido (2-1). Titular nun equipo que contaba con xogadores como Andrade, Paulo Roberto, Luiz Carlos Winck, Marco Antônio Boiadeiro, William, Bismarck, Sorato ou Mazinho, foi unha peza fundamental para Nelsinho Rosa, contribuíndo con seis goles á conquista do título nacional por parte do equipo vascaíno, o segundo da historia do club, despois de derrotar na final ao São Paulo. As súas grandes actuacións no ano 1989, tanto no Flamengo, como no Vasco e na selección, valéronlle varios premios, entre eles o de *Craque do Ano* da revista *Placar* e o de Futbolista Suramericano do Ano. 

En 1990, a pesar do retorno de Roberto Dinamite, o Vasco quedou sen ningún título, ao non se clasificar para as finais do Campionato Brasileiro, e despois de perder o Carioca fronte a Botafogo. Bebeto disputou por segunda vez a Copa Libertadores, marcando un gol e caendo nos cuartos de final ante o Cerro Porteño. Completou a campaña cun total de 11 goles, repetindo un "póker" de dianas ante o Cabofriense no campionato estatal. Os resultados do club foron semellantes na tempada seguinte, a pesar do incremento de goles de Bebeto, que acabou como segundo máximo goleador do Campionato Carioca, con 15 tantos, dous menos que Gaúcho. 

En 1992 o Vasco da Gama, liderado polos goles de Bebeto, que facía dupla atacante con Edmundo, protagonizou unha gran primeira fase do Campionato Brasileiro, liderando a táboa por diante do Botafogo e do Bragantino. Con todo, unha serie de empates na segunda fase deixárono fóra da final, que acabou gañando o Flamengo. Bebeto rematou como o máximo goleador do campionato, con 18 goles, 6 máis que os seguintes clasificados (Chicão e Paulinho McLaren), e recibiu a Bola de Prata como un dos once mellores futbolistas do torneo.  

#### Deportivo da Coruña 
O seu gran rendemento no Brasil chamou a atención do fútbol europeo, recibindo ofertas de varios clubs, entre eles o Deportivo da Coruña e o Borussia Dortmund. Aínda que se informou de que a súa fichaxe polo Borussia xa estaba pechada, en xullo o presidente do Deportivo da Coruña, Augusto César Lendoiro, viaxou ao Río de Xaneiro co propósito de contratalo. Alí conseguiu convencer ao futbolista, e sobre todo á súa esposa Denise, de que rexeitase a oferta do club alemán e aceptase a do coruñés, que acabou pagando uns 2,5 millóns de dólares ao Vasco da Gama polos seus servizos. A súa fichaxe (unha das que tivo maior repercusión nos medios da historia do Deportivo), xunto á do tamén brasileiro Mauro Silva, que se pechou na mesma viaxe de Lendoiro, supuxo un punto de inflexión na historia do club, que viña de ascender á Primeira División só un ano antes, e que sufrira para manterse na máxima categoría na tempada que acababa de rematar. Debutou coa camiseta do Deportivo nun partido amigable ante o Lugo no Anxo Carro, marcando un triplete na vitoria coruñesa por 0-6.
A súa estrea en partido oficial produciuse na primeira xornada de liga, o 6 de setembro de 1992 nun derbi contra o Celta de Vigo en Riazor que rematou con vitoria local (2–0) e gol do propio Bebeto, que logrou o segundo dos coruñeses. Marcou tamén nas dúas seguintes xornadas e xa na quinta fíxolle dous goles ao Real Madrid, nun encontro que o Deportivo gañou por 3-2. Acompañado na dianteira por Claudio, continuou con grandes rexistros goleadores durante toda a competición, incluíndo o seu primeiro triplete, contra o Espanyol. Foi quen de marcar gol en sete xornadas consecutivas, entre a 13ª e a 19ª, establecendo un novo récord no club, que só foi igualado 23 anos despois por Lucas Pérez. Pechou a súa primeira campaña na Coruña converténdose no primeiro futbolista da historia do Deportivo en conquistar o Trofeo Pichichi, cun total de 29 goles, tres máis que o seguinte clasificado, o chileno Iván Zamorano. O equipo adestrado por Arsenio Iglesias acabou a liga na terceira posición, detrás do Barcelona e do Real Madrid.

Tras non participar nas primeiras xornadas da tempada 1993/94 nin no histórico debut do equipo galego en competición europea por estar concentrado coa selección brasileira, estreouse na Copa da UEFA no encontro de volta da primeira rolda ante o Aalborg danés en Riazor, anotando tres dos cinco goles do seu equipo (5-0). O Deportivo acadou os oitavos de final da competición, onde foi eliminado polo Eintracht Frankfurt. Na liga, Bebeto sumou 16 goles e o Deportivo mantívose líder durante a maior parte da tempada, ata que foi superado polo Barcelona na última xornada, na que Đukić fallou un decisivo penalti contra o gardameta vasco González nos últimos instantes que lle tería dado o título ao club galego. A pesar da decepción, o Deportivo de Arsenio conseguiu aquela tempada o segundo subcampionato da súa historia, 44 anos despois do primeiro. Porén, o grande éxito do equipo ese ano chegou na Copa do Rei, gañando o club o primeiro título da súa historia. Bebeto achegou dous goles na competición e foi titular a carón de Manjarín na final ante o Valencia no Santiago Bernabéu, partido que tivo que disputarse en dous días debido á intensa choiva que caeu na capital española, e que o O Deportivo gañou por 2-1.

A tempada 1995/96 foi a derradeira de Bebeto deportivista. Comezouna gañando un novo título, a Supercopa de España, ao vencer ao Real Madrid por un resultado global de 5-1, e sendo autor dun dos tantos. Un mes despois, Bebeto viviu un dos mellores momentos da súa carreira, ao conseguir nove goles nun intervalo de só oito días. O 24 de setembro marcou o primeiro deles, en liga ante o Tenerife, catro días antes de estrearse na Recopa de Europa cun triplete na histórica goleada por 8-0 sobre o APOEL de Nicosia. Finalmente, o 1 de outubro marcou os cinco goles da vitoria por 5-0 en liga ante o Albacete, facendo catro deles nun intervalo de só 6 minutos. Facía máis de 30 anos que un futbolista do Deportivo non marcaba cinco goles en partido oficial, desde que o conseguise Loureda na Copa do Xeneralísimo en 1965, e foi a primeira e única vez que un deportivista o lograba en liga. 

Pechou a liga como o terceiro máximo artilleiro, con 25 goles, só por detrás de Pizzi e Mijatović, pero o Deportivo só puido ser noveno. Na Recopa de Europa marcou un total de 6 goles, acabando como segundo máximo goleador, por detrás do checo Petr Samec, e un dos seus goles deulle ao equipo ante o Zaragoza a clasificación para unhas históricas semifinais, nas que finalmente acabaron eliminados polo PSG. A pesar dos seus 32 goles na tempada, Bebeto decidiu non continuar no Deportivo, aceptando unha oferta para regresar ao Flamengo brasileiro, ao que foi traspasado por uns 300 millóns de pesetas. Disputou o seu último partido coa camiseta branquiazul na derradeira xornada de liga, anotándolle dous goles ao FC Barcelona en Riazor. Deixou o club como un dos maiores ídolos da súa historia e como o seu quinto máximo goleador histórico, con 102 goles, só por detrás de Chacho, Traba, Veloso e Guimeráns. Na actualidade ocupa a sexta praza, despois de ser superado tamén por Diego Tristán.

#### Flamengo (2ª etapa) 
[miniatura|Bebeto no ano [2009.]]
Reapareceu co Flamengo o 8 de agosto de 1996, marcando o único gol do seu equipo na derrota por 4-1 ante o São Paulo no Campionato Brasileiro. Marcou outros seis goles durante o torneo, pero o equipo quedou lonxe de se clasificar para a segunda rolda. Na penúltima xornada, ante o Inter no Maracanã, tivo como parella de ataque a Romário, compañeiro seu na selección que acababa de regresar ao club carioca, pero o Flamengo caeu por 1-2. Na Supercopa Libertadores o equipo quedou eliminado nos cuartos de final ante o Colo-Colo. En novembro, só tres meses despois da súa volta ao Flamengo, deixou o club carioca, sendo traspasado ao Sevilla, que pagou por el uns 600 millóns de pesetas.

#### Sevilla 
Debutou co Sevilla na 13ª xornada da tempada 1996/97, ante o Real Madrid no Ramón Sánchez Pizjuán, xogando de titular nun partido que acabou en derrota (1-3). Tras non poder disputar os dous seguintes partidos por problemas físicos, reapareceu para xogar contra o seu antigo equipo, o Deportivo da Coruña, sumando unha nova derrota (0-1). Xogou catro partidos máis durante o seguinte mes e medio, todos como titular, pero non conseguiu ningún gol. O 17 de xaneiro, dous meses despois da súa fichaxe polo Sevilla, anunciouse o seu traspaso ao Vitória, o club no que debutara como profesional, despois de que o Banco Excel comprase o seu pase.

#### Vitória (2ª etapa) 
O 4 de marzo de 1997 volveu vestir a camiseta do Vitória 14 anos despois, nun amigable contra o Corinthians no Barradão, vencendo por 3-1. Dous días despois xogou en partido oficial, na Copa do Nordeste, marcando dous goles na vitoria por 3-4 sobre o Santa Cruz. Bebeto, acompañado no ataque por Agnaldo, liderou o equipo na conquista dese título e tamén do Campionato Baiano, derrotando na final en ambos casos ao Bahia.

Para o Campionato Brasileiro formou unha célebre dupla de atacantes xunto ao talentoso Túlio Maravilha, cedido polo Corinthians. a fichaxe truncouse debido ás esixencias do futbolista, que finamente tivo que volver ao seu país.

O seu regreso a Salvador atopou a oposición dos seareiros do Vitória, molestos polas tentativas do xogador de deixar o club. No partido, celebrado en Tokyo, Bebeto formou na dianteira titular xunto a Donizete Pantera, perdendo por 2-0.

#### Botafogo 
En xaneiro de 1998 asinou como novo xogador do Botafogo, onde se reencontrou con Túlio. Permaneceu un ano máis no club do Río de Xaneiro, alcanzando a final da Copa do Brasil. Anotou un gol en dita final, pero a vitoria foi para o Juventude, na que foi a maior decepción deportiva de Bebeto, segundo o propio xogador. Trala derrota deixou o Botafogo e o Río de Xaneiro.

#### Toros Neza 
En xullo de 1999 fichou, ante sorpresa de moitos, polo Toros Neza de México, club que loitaba pola permanencia na Primeira División. A súa etapa no club de Nezahualcóyotl resultou ser unha das peores da súa carreira deportiva. Ao pobre rendemento do equipo sumouse un mal ambiente nos vestiarios e un recorte salarial por mor dos malos resultados. Ademais Bebeto sufriu unha suposta lesión nas costas, un asalto e un terremoto, o que lle fixo pensar en deixar o país.

#### Kashima Antlers 
En febreiro de 2000 foi contratado polo Kashima Antlers do Xapón, co que debutou o 18 de marzo ante o Kawasaki Frontale. Disputou oito partidos co club dirixido por Toninho Cerezo e marcou un gol diante do Yokohama Marinos. Deixou Kashima a finais de xullo, meses antes de que o equipo conquistase a liga xaponesa, e regresou novamente ao Vitória.

#### Vitória (3ª etapa) 
Permaneceu pouco tempo no equipo da súa cidade, disputando tres partidos sen lograr ningún gol.

#### Vasco da Gama (2ª etapa) 
Tras máis de medio ano sen equipo, en agosto de 2001 regresou ao Vasco da Gama, por petición do seu antigo compañeiro Romário, co que volveu reeditar a célebre dupla de dianteiros da selección brasileira campioa do mundo. Nesta segunda etapa no club *vascaíno* participou en 8 encontros e logrou 2 goles. A pesar dos goles de Romário, o Vasco non conseguiu pasar da primeira fase do Campionato Brasileiro.

#### Al-Ittihad 
En setembro de 2002 fichou polo Al-Ittihad de Arabia Saudita, co que asinou un contrato por máis dun millón de euros por só oito meses. Xogou menos de dous meses no club de Jeddah, disputando cinco partidos e anotando un gol, ata que foi despedido en novembro debido ao seu mal rendemento. A continuación colgou as botas, aos 38 anos de idade.

#### Selección nacional 
##### Selección sub-20 
Foi por internacional por primeira vez en 1982, coa selección brasileira sub-20 que dirixía Jair Pereira. Con este equipo conquistou o Campionato Suramericano sub-20 de 1983, despois de derrotar na final ao Uruguai. Ese mesmo ano disputou o Campionato Mundial sub-20 en México, compartindo equipo con xogadores como Dunga, Jorginho ou Geovani. O combinado brasileiro non decepcionou e proclamouse campión do mundo vencendo na final á Arxentina, diante dos 110.000 espectadores que ateigaban o Estadio Azteca. Bebeto marcou un gol nos cuartos de final ante Checoslovaquia e foi elixido no once ideal do torneo.

##### Estrea coa selección absoluta 
O 28 de abril de 1985, da man do adestrador Evaristo de Macedo, debutou coa selección brasileira absoluta, nun partido contra o Perú no Estádio Nacional Mané Garrincha de Brasilia (0–1). Disputou cinco partidos internacionais máis durante o seguinte mes e medio, pero quedou fóra da selección para o Mundial de 1986 en México. 

##### Prata olímpica en Seúl 1988 
Dous anos despois participou coa selección olímpica nos Xogos Olímpicos de Seúl, formando ataque xunto a Romário. Marcou no primeiro partido ante Nixeria e tamén no terceiro, diante de Iugoslavia. O seu equipo acadou a gran final, na que Bebeto foi titular, pero tivo que conformarse coa medalla de prata, sendo o ouro para a Unión Soviética.

##### Consagración na Copa América 
O seu primeiro gol coa selección absoluta marcouno o 10 de maio de 1989, de novo contra o Perú, pero esta vez con vitoria (1–4). Ese mesmo ano consagrouse coa selección na Copa América, proclamándose campión e máximo goleador do torneo, con seis anotacións. Os seus goles e a súa prolífica asociación con Romário, foron claves para un título que a *canarinha* non gañaba dende facía 40 anos.

##### Primeira Copa do Mundo (1990) 
A pesar do bo rendemento da parella, unha lesión de Romário antes da Copa do Mundo de 1990, provocou que o seleccionador Sebastião Lazaroni elixise como titular á dupla formada por Careca e Müller, reducíndose a participación de Bebeto a uns poucos minutos no partido ante Costa Rica.

Despois de superar nas semifinais a Suecia por 0-1, o Brasil chegou a unha final mundial 24 anos despois da Copa do Mundo de 1970. Bebeto e Romário formaron de novo a parella de ataque titular na final, enfrontándose a unha Italia que contaba con outro dos mellores dianteiros do mundo: Roberto Baggio. Bebeto acabou o torneo como o máximo goleador, empatado a seis dianas co arxentino Hernán Crespo.

##### Últimos anos 
En 1997 foi convocado por Zagallo para a primeira edición da Copa Confederacións da FIFA. Aínda que Romário e Ronaldo eran os dianteiros titulares, Bebeto participou en dous encontros do torneo, ante Australia e México, contribuíndo á conquista do título.

O seu bo rendemento co Botafogo en 1998, valeulle a convocatoria para a súa terceira Copa do Mundo, na edición celebrada en Francia. Aínda que  a parella de dianteiros titular ía ser en principio a formada por Ronaldo e Romário, a baixa a última hora deste último deulle a titularidade a Bebeto, por diante de Edmundo. O futbolista baiano rematou a primeira fase como o máximo goleador do Brasil, despois de marcar ante Marrocos e Noruega. Continuou no once inicial en toda a segunda fase e marcou o seu terceiro gol na vitoria por 3-2 sobre Dinamarca nos cuartos de final, converténdose no futbolista brasileiro de máis idade en marcar nun Mundial, con 34 anos e 138 días. Despois de vencer aos Países Baixos nas semifinais, o Brasil acadou a súa segunda final consecutiva, na que Bebeto volveu xogar de inicio. Con todo, desta vez o equipo suramericano acabou perdendo, despois de que Zidane e Petit colocaran o 3-0 definitivo no Stade de France.

A final do Mundial foi o seu derradeiro partido coa selección, deixando como balance un total de 75 partidos e 39 goles.

### Como adestrador 
Bebeto foi presentado, o 16 de decembro de 2009, como novo adestrador do América Football Club brasileiro. Tras non obter resultados positivos foi deposto do seu cargo o 13 de febreiro de 2010, cun total de tres vitorias, un empate e catro derrotas.
[miniatura|Bebeto no [2010, coa camiseta da selección brasileira.]]

### Como político 
En 2010 presentouse como candidato a deputado polo Partido Democrático Trabalhista brasileiro, conseguindo 28.328 votos e un escano na Asemblea Lexislativa do Río de Xaneiro. En 2014 presentouse co partido Solidariedade á reelección e obtivo máis do dobre de votos, un total de 61.082, revalidando así o seu escano para unha segunda lexislatura. 

En 2015 votou a favor do polémico nomeamento de Domingos Brazão para o Tribunal de Contas do Estado do Río de Xaneiro. En febreiro de 2017 votou contra a privatización da CEDAE. En 2018 logrou a reelección para unha terceira lexislatura como deputado estatal. Catro anos despois, nas eleccións do 2 de outubro de 2022, fracasou no seu intento de ser reelixido para un cuarto mandato, presentándose aos comicios co nome de Bebeto Tetra. Nas eleccións presidenciais celebradas ese mesmo día, deu o seu apoio a Lula da Silva, mentres que nas eleccións ao Senado Federal apoiou a André Ceciliano, membro tamén do PT e rival político do seu excompañeiro Romário.

## Vida persoal 
Casou o 13 de novembro de 1987 con Denise de Andrade, coa que namoraba dende os 19 anos, cando ela xogaba ao voleibol no Flamengo.

## Estatísticas
## Palmarés 
; Flamengo
* **Campionato Brasileiro Série A (1):** 1983.
* **Campionato Carioca (1):** 1986.

; Vasco da Gama
* **Campionato Brasileiro (1):** 1989.

; Deportivo da Coruña
* **Copa do Rei (1):** 1994–95.
* **Supercopa de España (1):** 1995.

; Vitória
* **Campionato Baiano (1):** 1997.
* **Copa do Nordeste (1):** 1997.

; Botafogo
* **Torneo Rio-São Paulo (1):** 1998.

; Selección nacional
* **Copa do Mundo sub-20 (1):** 1983.
* **Xogos Panamericanos (1):** 1987.
* **Xogos Olímpicos:** Medalla de prata en Seúl 1988 e de bronce en Atlanta 1996.
* **Copa América (1):** 1989.
* **Copa do Mundo (1):** 1994.
* **Copa Confederacións (1):** 1997.

; Individual
* **Bola de Prata (1):** 1992.
* **Xogador Suramericano do Ano (1):** 1989.
* **Trofeo Pichichi (1):** 1993.
* **Máximo goleador do Campionato Brasileiro Série A (1):** 1992.
* **Máximo goleador do Campionato Carioca (2):** 1988, 1989.
* **Máximo goleador da Copa América (1):** 1989.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
*
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en national.football.teams.com