Rálidos

Os **rálidos** (**Rallidae**) son unha gran familia de aves de mediano a pequeno tamaño que viven no chan de distribución cosmopolita. A familia comprende, entre outros as galiñolas, galiñas/pitas de auga/río, poliñas, camóns, rascóns ou guións de paspallás, con varias especies que viven en Galicia pertencentes aos xéneros *Fulica*, *Gallinula*, *Porzana*, *Porphyrio*, *Rallus* e *Crex*. Moitas especies están asociadas con zonas húmidas, aínda que a familia ten especies que poden encontrarse en todos os hábitats terrestres excepto os desertos secos, rexións polares e áreas alpinas por riba da liña das neves. O hábitat máis común dos rálidos son as marismas e os bosques densos. Gústalles especialmente a vexetación densa. Os rálidos poden encontrarse en todos os continentes agás na Antártida. Hai numerosas especies propias de illas.

## Morfoloxía 
[miniatura|dereita|A galiñola (*[Gallinula chloropus*) é un dos rálidos que vive en Galicia.]]
miniatura|dereita|180px|Takahē da illa Sur de Nova Zelandia (*Porphyrio hochstetteri*) visto por detrás, mostrando as súas plumas rémixes curtas, suaves e esponxosas típicas dos rálidos non voadores.

Os rálidos son unha familia bastante homoxénea de aves que viven no chan de pequeno a medio tamaño, que miden de 12&nbsp;cm a 63&nbsp;cm de lonxitude e pesan de 20&nbsp;g a 3.000&nbsp;g. Algunhas especies teñen pescozos longos e en moitos casos están comprimidas lateralmente.

O bico destas aves é moi variable dentro da familia. Nalgunhas especies é máis longo que a cabeza (como no *Rallus crepitans* americano), noutros pode ser curto e ancho (como nas galiñolas do xénero *Fulica*), ou masivo (como nos *Porphyrio*). Algunhas galiñolas teñen un escudo frontal, que é unha extensión carnosa en dirección posterior do bico superior; o máis complexo é o da *Fulica cornuta*.

Os rálidos mostran pouco dimorfismo sexual tanto en plumaxe coma en tamaño.

### Especies voadoras e non voadoras 
As ás de todos os rálidos son curtas e arredondadas. O voo dos rálidos con capacidade de voar non é moi potente, pero pode sustentalas durante longos períodos de tempo, e moitas especies migran anualmente. Porén, esta debilidade do seu voo significa que son doadamente levadas polo vento fóra da súa ruta e é común atopar aves errantes, unha característica que fixo que colonizasen moitas illas oceánicas afastadas. Ademais, estas aves adoitan preferir correr antes que voar, especialmente en hábitats densos. Algunhas son tamén aves non voadoras durante certos períodos da súa muda.

O imposibilidade de voar de moitos rálidos é un dos mellores exemplos de evolución paralela no reino animal. Das ~150 especies de rálidos historicamente coñecidas, en 31 especies existentes ou extinguidas recentemente evolucionou a perda da capacidade de voar a partir de antepasados voadores. Este proceso creou as poboacións de rálidos endémicas de illas do Pacífico que non poden voar.

Moitos rálidos que viven en illas non poden voar porque nos hábitats das pequenas illas sen mamíferos depredadores non hai necesidade de voar para escapar ou moverse a longas distancias. O voo crea intensas demandas, como, por exemplo, que a quilla e os músculos do voo constitúen un cuarto do peso total da ave nas especies de rálidos voadores. A redución dos músculos de voo, coa correspondente diminución das demandas metabólicas, reduce os gastos de enerxía dos rálidos non voadores. Por iso, a incapacidade de voar fai máis doada a supervivencia e a colonización de illas nas que os recursos son limitados. Isto permite tamén a evolución de rálidos non voadores de diversos tamaños na mesma illa, xa que as especies diversifican os seus nichos.

Ademais do aforro de enerxía, certas características morfolóxicas afectan tamén á evolución dos rálidos. Teñen ás relativamente acurtadas, o cal, en combinación cos seus hábitos terrestres e comportamento pouco voador, acelera a evolución da perda da capacidade de voar, que pode ser moi rápida; por exemplo, a *Porzana palmeri* tardou só uns 125.000 anos en perder a capacidade de voar e reducir as súas ás, hoxe curtas e grosas, que só usa para equilibrarse cando corre rápido. Argumentouse que a evolución da perda do voo nos rálidos sería posible medila en xeracións máis que en milenios.

É paradoxal que se os rálidos son remisos a voar, a evolución da perda do voo necesitase primeiro que se producise unha gran dispersión ata chegaren a illas afastadas. Non obstante, tres especies de rálidos de pouco peso, que son: *Gallirallus philippensis*, *Porphyrio porphyrio* e *Porzana tabuensis*, teñen unha persistente alta capacidade de dispersión a longas distancias entre illas do Pacífico, Examinando a filoxenia de *G. philippensis* parece claro que, aínda que a especie é polifilética, non é o devanceiro da maioría dos seus supostos descendentes non voadores, o que indica que a condición non voadora evolucionou nos rálidos antes de que a especiación fose completa. pero esta tolerancia pode estar limitada aos seus parentes próximos. O fenómeno altruísta da selección de parentesco resultante reasigna os recursos para producir menos crías que son máis competitivas e beneficiaría á poboación no seu conxunto, en vez de seguir a estratexia de producir moitas crías que terían menos fitness. As chamadas altas son útiles en zonas de vexetación alta ou pola noite cando é difícil ver aos outros membros da especie. Algunhas chamadas son territoriais. Na maior parte dos casos poñen de cinco a dez ovos. Tamén se sabe de postas de só un ovo ou de quince. O *Gallirallus wakensis* foi cazado ata a extinción pola esfameada gornición militar xaponesa da illa de Wake cando se bloquearon as subministracións á illa durante a Segunda guerra mundial. Polo menos dúas especies, a *Gallinula chloropus* (galiña de auga común) e a *Porphyrio martinicus* (camón americano), foron nalgún tempo consideradas pragas. Algunhas especies que chegaron preto da extinción, como o *Gallirallus sylvestris* da illa Lord Howe, Australia, e o takahē de Nova Zelandia, experimentaron unha modesta recuperación debido aos esforzos das organizacións conservacionistas. O rálido de Guam *Gallirallus owstoni* chegou perigosamente preto da extinción ao introducirse a serpe *Boiga irregularis* na illa, pero algúns dos últimos individuos que quedaban foron mantidos en catividade e reproducíronse ben, aínda que os intentos de reintroducilos na natureza tiveron resultados variados.

## Sistemática e evolución 
A familia Rallidae foi creada (co nome Rallia) polo erudito francés Constantine Samuel Rafinesque en 1815.
A familia foi tradicionalmente agrupada con dous familias de aves grandes, as grúas e as avetardas, e varias familias menores de aves anfibias de mediano tamaño normalmente "primitivas", formando entre todas a orde Gruiformes. A taxonomía de Sibley-Ahlquist alternativa, eleva a familia á categoría de orde, co nome **Ralliformes**. Dada o insegura que é a monofilia dos gruiformes, isto pode ser correcto ou non. Por outra parte, ese grupo incluiría probablemente tamén aos Heliornithidae, un grupo exclusivamente tropical que presenta certa evolución converxente cos Podicipediformes, e xeralmente xúntase cos rálidos no taxon Ralli.

### Xéneros vivos 
[miniatura|dereita|*[Rallina fasciata*]]
[miniatura|dereita|*[Rallus aquaticus*]]
[miniatura|dereita|*[Porzana porzana* inmatura]]
* *Himantornis* 
* *Canirallus* (3 especies)
* *Coturnicops* (3 especies)
* *Micropygia* 
* *Rallina* (8 especies)
* *Anurolimnas* (3 especies)
* *Atlantisia* 
* *Laterallus* (10 especies)
* *Nesoclopeus* (1 especie viva, 1 especie recentemente extinta)
* *Gallirallus* (inclúe *Tricholimnas*, 11–12 especies vivas, 3–5 extintas recentemente)
* *Rallus* (unhas 9 especies vivas)
* *Lewinia* (3 especies; ás veces en *Rallus*)
* *Dryolimnas* (1 especie viva, 1 extinta recentemente)
* *Crecopsis* (ás veces en *Crex*)
* *Crex*
* *Rougetius*
* *Aramidopsis*
* *Aramides*(8–9 especies vivas, posiblemente 1 extinta recentemente)
* *Amaurolimnas*
* *Gymnocrex* (3 especies)
* *Amaurornis* (9 especies)
* *Porzana* (13 especies vivas, 4–5 extintas recentemente)
* *Aenigmatolimnas*
* *Cyanolimnas*
* *Mustelirallus* (3 especies)
* *Pardirallus* (3 especies)
* *Eulabeornis*
* *Habroptila*
* *Megacrex*
* *Gallicrex*
* *Porphyrio* (inclúe *Notornis* e *Porphyrula*; 6 especies vivas, 2–5 extintas recentemente)
* *Gallinula* (inclúe *Edithornis* e *Pareudiastes*; 7–9 especies vivas, 1–3 extinta recentemente)
* *Porphyriops*
* *Tribonyx* (2 especies vivas)
* *Fulica* (unhas 10 especies vivas, 1 extinta recentemente)

Adicionalmente, hai moitos rálidos prehistóricos pertencentes a xéneros actuais, coñecidos só por restos fósiles ou subfósiles, como o rálido de Ibiza *Rallus eivissensis*. Estes non figuran nesta lista.

[miniatura|dereita|Debuxo de [Pieter van den Broecke de 1617 do rálido de Mauricio, *Aphanapteryx bonasia* (á dereita).]]

### Filoxenia 
Cladograma da filoxenia dos rálidos baseada no traballo de John Boyd.

{{clade|style=font-size:80%;line-height:80%
|1=
}}

### Xéneros extintos recentemente 
* Xénero *Nesotrochis* (3 especies; extinción prehistórica ou posterior)
** *Nesotrochis debooyi* (Porto Rico e Illas Virxes, Indias Occidentais) – puido ter sobrevivido ata épocas históricas
** *Nesotrochis steganinos* (Haití, Indias Occidentais) – prehistórico
** *Nesotrochis picapicensis* (Cuba, Indias Occidentais) – prehistórico
* Xénero *Diaphorapteryx* (extinto no século XIX)
* Xénero *Aphanapteryx* (2 especies; extinto a mediados do xéculo XVIII)
* Xénero *Cabalus* (de Chatham, ás veces incluído en *Gallirallus*; extinto contra 1900)
* Xénero *Mundia* (de Ascensión, anteriormente incluído en *Atlantisia*; extinto a finais do século XVII)
* Xénero *Aphanocrex* (de Santa Helena, antes incluído en *Atlantisia*; extinto no século XVI)

O rálido non descrito de Fernando de Noronha, de xénero e especie indeterminado, probablemente sobreviviu ata tempos históricos.

### Extincións prehistóricas do final do Cuaternario 
* Xénero *Capellirallus* 
* Xénero *Vitirallus* – de Viti Levu. O holotipo do *Vitirallus watlingi* está na colección do Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa.
* Xénero *Hovacrex*

### Rexistro fósil 
As especies fósiles de rálidos extinguidas hai moito tempo en época prehistórica están abundantemente documentadas en formacións xeolóxicas ben estudadas de Europa e Norteamérica, e en estratos estudados menos exhaustivamente noutras partes do mundo:

* Xénero *Eocrex* (Eoceno temperán de Wasatch de Steamboat Springs, EUA; Eoceno tardío – ?Oligoceno e Isfara, Taxiquistán)
* Xénero *Palaeorallus* (Eoceno temperán de Wasatch de Wyoming, EUA)
* Xénero *Parvirallus* (Eoceno medio a temperán de Inglaterra)
* Xénero *Fulicaletornis* (Eoceno medio de Bridger de Henry's Fork, EUA)
* Xénero *Latipons* (Eoceno medio de Lee-on-Solent, Inglaterra)
* Xénero *Ibidopsis* (Eoceno medio de Hordwell, Reino Unido)
* Xénero *Quercyrallus* (Eoceno tardío -? Oligoceno tardío de Francia)
* Xénero *Belgirallus* (Oligoceno temperán de Europa)
* Xénero *Rallicrex* (Oligoceno medio/tardío de Corbula de Kolzsvár, Romanía)
* Rallidae gen. et sp. indet. (Oligoceno tardío de Billy-Créchy, Francia)
* Xénero *Palaeoaramides* (Oligoceno tardío/temperán – Mioceno tardío de Francia)
* Xénero *Rhenanorallus* (Oligoceno tardío/Mioceno temperán de Mainz Basin, Alemaña)
* Xénero *Paraortygometra* (Oligoceno tardío/?Mioceno temperán -? Mioceno medio de Francia) – inclúe *Microrallus*
* Xénero *Australlus* (Oligoceno tardío – Mioceno medio de Queensland, Australia)
* Xénero *Pararallus* (Oligoceno tardío? – Mioceno tardío de Europa) – posiblemente pertence a *Palaeoaramides*
* Rallidae gen. et sp. indet. (Mioceno medio/temperán de Bathans de Otago, Nova Zelandia)
* Rallidae gen. et sp. indet. (Miocenomedio/temperán de Bathans de Otago, Nova Zelandia)
* Xénero *Miofulica* (Mioceno medio das areas negras de Antuerpen de Antuerpen, Bélxica)
* Xénero *Miorallus* (Mioceno medio de Sansan, Francia -? Mioceno tardío de Rudabánya, Hungría)
* Xénero*Youngornis* (Mioceno medio de Shanwang de Linqu, China)
* Rallidae gen. et sp. indet. (Mioceno medio de Sajóvölgyi de Mátraszõlõs, Hungría)
* Rallidae gen. et sp. indet. (Mioceno medio de Grive-Saint-Alban, Francia)
* Rallidae gen. et sp. indet. (Mioceno tardío de Lemoyne Quarry, EUA)
* Rallidae gen. et sp. indet. UMMP V55013-55014; UMMP V55012/V45750/V45746 (Plioceno tardío de Rexroad de Saw Rock Canyon, EUA)
* Rallidae gen. et sp. indet. UMMP V29080 (Plioceno tardío de Rexroad de Fox Canyon, EUA)
* Xénero *Creccoides* (Plioceno tardío/Plistoceno temperán de Blanco de Crosby County, EUA)
* Rallidae gen. et sp. indet. (Bermuda, Atlántico occidental)
* Rallidae gen. et sp. indet. (antes *Fulica podagrica*) (Plioceno tardío de Barbados)
* Xénero *Pleistorallus* (Plistoceno medio de Nova Zelandia). O holotipo de *Pleistorallus flemingi* está na colección do Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa.

### De situación dubidosa aquí 
Estes taxons non é seguro que sexan rálidos:
* Xénero *Ludiortyx* (Eoceno tardío) – inclúe *"Tringa" hoffmanni*, *"Palaeortyx" blanchardi* e *"P." hoffmanni*
* Xénero *Telecrex* (Eoceno tardío de Irdin Manha da montaña Cheminea, China)
* Xénero *Amitabha* (Eoceno medio de Bridger de Forbidden City, EUA) – un fasiánido?
* Xénero *Palaeocrex* (Oligoceno temperán de Trigonias Quarry, EUA)
* Xénero *Rupelrallus* (Oligoceno temperán de Alemaña)
* Neornithes incerta sedis (Oligoceno tardío de Riversleigh, Australia)
* Xénero *Euryonotus* (Plistoceno da Arxentina)

O presunto escolopácido *Limosa gypsorum* (Eoceno tardío de Montmartre, France) é ás veces considerado un rálido e situado no xénero *Montirallus*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Ballmann, Peter (1969): Les Oiseaux miocènes de la Grive-Saint-Alban (Isère) [The Miocene birds of Grive-Saint-Alban (Isère)]. *Geobios* **2**: 157–204. [en francés cun resumo en inglés]  (resumo en HTML)
* BirdLife International (BLI) (2007): Wake Island Rail BirdLife Species Factsheet . Consultado o 2007-07-04.
* Boles, Walter E. (2005): A New Flightless Gallinule (Aves: Rallidae: *Gallinula*) from the Oligo-Miocene of Riversleigh, Northwestern Queensland, Australia. (2005) *Records of the Australian Museum* **57**(2): 179–190. ODF texto completo
* Dinkins, Walter (2014): The Rail Bird Hunter's Bible. A History of Rail Bird Hunting in the USA. Virtualbookworm.com Publishing.
* Gál, Erika; Hír, János; Kessler, Eugén & Kókay, József (1998–99): Középsõ-miocén õsmaradványok, a Mátraszõlõs, Rákóczi-kápolna alatti útbevágásból. I. A Mátraszõlõs 1. lelõhely [Middle Miocene fossils from the sections at the Rákóczi chapel at Mátraszőlős. Locality Mátraszõlõs I.]. *Folia Historico Naturalia Musei Matraensis* **23**: 33–78. [Hungarian with English abstract] PDF texto completo
* Granjon, L., e G. Cheylan (1989): The fate of black rats (rattus-rattus, l) introduced on an island, as revealed by radio-tracking. Comptes Rendus De L Academie Des Sciences Serie Iii-Sciences De La Vie-Life Sciences 309:571–575.
* Horsfall, Joseph A. & Robinson, Robert (2003): Rails. *In:* Perrins, Christopher (ed.): *Firefly Encyclopedia of Birds*. Firefly Books.
* Hugueney, Marguerite; Berthet, Didier; Bodergat, Anne-Marie; Escuillié, François; Mourer-Chauviré, Cécile & Wattinne, Aurélia (2003): La limite Oligocène-Miocène en Limagne: changements fauniques chez les mammifères, oiseaux et ostracodes des différents niveaux de Billy-Créchy (Allier, France) [The Oligocene-Miocene boundary in Limagne: faunal changes in the mammals, birds and ostracods from the different levels of Billy-Créchy (Allier, France)] [en francés cun resumo en inglés]. *Geobios* **36**(6): 719–731.  (resumo en HTML)
* 
* Livezey, B. (2003): Evolution of Flightlessness in Rails (Gruiformes: Rallidae): Phylogenetic, Ecomorphological, and Ontogenetic Perspectives. Ornithological Monographs No. 53. (Libro)
* McNab, B.K. (1994): Energy conservation and the evolution of flightlessness in birds. *Am. Nat.* **144**(4): 628–642. resumo de HTML e imaxe da primeira páxina
* 
* McNab, B.K. & Ellis, H.I. (2006): Flightless rails endemic to islands have lower energy expenditures and clutch sizes than flighted rails on islands and continents. *Comparative Biochemistry and Physiology A – Molecular & Integrative Physiology* **145**(3): 295–311.  (texto completo en HTML)
* Mlíkovský, Jirí (2002): *Cenozoic Birds of the World, Part 1: Europe*. Ninox Press, Prague. PDF fulltext
* 
* Olson, Storrs L. (1985): Section X.D.2.b. Scolopacidae. *In:* Farner, D.S.; King, J.R. & Parkes, Kenneth C. (eds.): *Avian Biology* **8**: 174–175. Academic Press, Nova York.
* Slikas, B.; Olson, Storrs L. & Fleischer, R.C. (2002): Rapid, independent evolution of flightlessness in four species of Pacific Island rails (Rallidae): an analysis based on mitochondrial sequence data. *J. Avian Biol.* **33**(1): 5–14.  (texto completo en HTML)
* Steadman, David William (2006): *Extinction and Biogeography of Tropical Pacific Birds*. University of Chicago Press. ISBN 0-226-77142-3.
*  (texto completo)
* Worthy, Trevor H.; Tennyson, A.J.D.; Jones, C.; McNamara, J.A. & Douglas, B.J. (2007): Miocene waterfowl and other birds from central Otago, New Zealand. *J. Syst. Palaeontol.* **5**(1): 1–39.  (resumo en HTML)