Beixo

miniatura|Bico.
[miniatura|[Gustav Klimt, *O bico*, 1907-1908.]]
Un **beixo** ou **bico** é unha caricia que unha persoa proporciona a outra aplicando os seus beizos sobre calquera parte do corpo desta, máis habitualmente as meixelas ou os beizos. Nas situacións de maior intimidade é común que os beixos se produzan entre as bocas das dúas persoas, que se acarician reciprocamente. Dada a cantidade de terminacións nerviosas presentes na zona dos beizos, os bicos son un modo extraordinariamente eficaz de provocarlle sensacións á persoa bicada, en particular as que teñen unha carga de tipo afectivo ou erótico.

## Etimoloxía 
A palabra *beixo* ([bejʃo]) vén da voz latina *basium*, e esta á súa vez probablemente do grego *bádzo*, *eu falo*, ou de *basko*, *baskaino*, *eu murmuro*. Outra hipótese suxire unha orixe onomatopeica non confirmada. A palabra latina experimentou unha metátese do *i*, coa conseguinte evolución a través de **baisu* > **baiso* > **beiso* > beixo. Noutras linguas deu voces similares, así *beijo* en portugués, *bissou* en francés, *bacio* en italiano ou *beso* en castelán. A palabra *bico*, por analoxía, é homónima do termo anatómico *bico*, que é sinónimo de peteiro, o extremo córneo exterior das bocas das aves e doutros animais.

## Mecanismos 
[miniatura|[Antonio Canova, *Psiche ravvivata dal bacio di Amore*, 1793.]]
### Fisioloxía 
Un beixo é un acto bucal no que poden chegar a participar até 29 músculos, 17 deles relacionados coa lingua, e consumirse 9 miligramos de auga, 0,18 de substancias orgánicas, 0,7 de materias graxas, 0,45 de cloruro sódico, cun gasto enerxético de 6,4 calorías durante a fase máis intensa. Asemade poden pasar dunha boca á outra centenares de bacterias e millóns de xermes. Durante un bico a presión sanguínea increméntase, o corazón acelérase ata duplicar o seu ritmo normal, o sangue aflúe á pel en maior cantidade e aumenta a temperatura superficial do corpo.

Un embrión humano de só seis semanas ten unha boca definida, con dúas mandíbulas, beizos e lingua. Nas semanas anteriores ó nacemento o feto succiona as súas propias mans, de modo que cando nace xa está capacitado para mamar.

## Marco cultural 
[miniatura|dereita|200px|[Suzuki Harunobu, detalle dun *Shunga*, ca. 1750.]]
[miniatura|dereita|200px|[Marcel Oosterwijk, *De Kus*, 2001.]]
[miniatura|[Konstantine Makovskii, *Картина*, 1883.]]
[miniatura|Anónimo, grafito no [muro de Berlín, sen data.]]
[miniatura|[Lawrence Alma-Tadema, *Ask Me No More*, 1906.]]
### Antecedentes 
Os primatólogos Jane Goodall e Biruté Galdikas observando os chimpancés de Gombe, en Tanzania, descubriron que os machos de menor rango do grupo a miúdo se agochaban submisamente e bicaban algunha parte do corpo do macho dominante. Como variantes deste comportamento estaba a de bicar a man doutro, que se pode dar entre o macho dominante e outro chimpancé acabado de chegar ou entre unha nai e un fillo. Outros científicos observaron xestos como o de tranquilizar a un fillo bicándoo na cabeza ou un fillo á nai na meixela ó chegar. En definitiva, o beixo preséntase como xesto pertencente ó repertorio da comunicación entre primates, o can é un indicio da antigüidade que pode ter entre os seres humanos.

Nalgunhas culturas que non teñen como práctica habitual a de bicarse existen outro tipo de bicos que teñen a súa relevancia. Frecuentemente estas modalidades están relacionadas coa percepción de sinais olfactivas. A importancia do olfacto como vehículo transmisor de feromonas é coñecida. Sábese que os nenos son sensibles ó cheiro da nai e que saben recoñecela a través del. A captura do cheiro dun ser amado ten un poderoso efecto fetichista polo que ten de representación da persoa na súa ausencia. Os esquimós e outros pobos nórdicos practican un tipo de beixo consistente en fretar o nariz contra o doutra persoa. Formas análogas de bicarse existen en Siberia e Malaisia. Dende un punto de vista antropolóxico, este proceder é unha intromisión no espazo olfactivo do outro (a chamada *proxemia olfactiva*) que equivale a entrar na súa área de intimidade. Nesta mesma liña, en Australia hai pobos aborixes para os que o principal rito de benvida consiste en recoller a suor do corpo do anfitrión e aplicala sobre o do visitante, nun intento de transmitirlle a súa identidade olorosa.

Os romanos distinguían tres tipos de beixos: *oscula*, *basia* e *suavia*, que se poden traducir como amizade, amor e paixón, respectivamente. O seu sistema xurídico tipificaba o *crimen osculationis*, os bicos non desexados entre persoas do mesmo rango social. A esta época remóntase a orixe dos bicos que rematan actualmente as cerimonias de casamento. É o mesmo tipo de bico que Romeo deposita sobre os beizos de Xulieta para *"selar o inmortal contrato"*.

### Fotografía 
En abril de 1950 Robert Doisneau, fotógrafo da revista *Life*, captou unha imaxe dunha parella de namorados (home e muller) nas rúas de París. Foi titulada *O beixo no concello*. A fotografía alcanzou unha popularidade sen precedentes como símbolo do que é -ou debe ser- un beixo romántico. En 1988 unha parella declarou que eles eran os protagonistas desa foto. Pouco despois reclamaron unha indemnización por terlle sido arrebatada a súa intimidade. O autor logrou demostrar que a parella fotografada eran en realidade dous modelos que foran pagados para pousaren. A sentenza a favor do fotógrafo supuxo a perda dunha icona do amor inocente e espontáneo.

### Relixión e superstición 
[miniatura|dereita|[Ugolino di Nerio, *A traizón de Cristo*, 1324-1325.]]
[miniatura|dereita|200px|[Gebhard Fugel, *San Martiño curando ó leproso*, 1900.]]
Nos cultos antigos, sobre todo nos de orixe oriental, bicábase o altar e a imaxe da divindade ó entrar no templo. Se esa divindade se identificaba coa persoa do soberano, entón bicábanselle os pés. Este uso ten a súa orixe nas relixións de tipo animista. O beixo podía ser o vehículo de transmisión do alento vital, da alma. O seu obxecto erótico non aparece ata unha etapa moi serodia da cultura grega clásica, e xa como práctica amorosa. Entón os beixos son depositados na boca preferentemente, pero no uso do beixo como demostración de respecto prefírense os pés, as mans, o peito e os xeonllos. Igualmente bicábanse os obxectos que tiñan relación coas persoas ás que se quería honrar, é dicir, obxectos substitutivos. Asemade, cando a diferenza de rango social entre ambas persoas era demasiada, a de menor rango bicaba o chan que pisaba a de maior rango ou, simplemente, mandáballe un beixo.

Yannick Carré describe os tres elementos que compoñen os beixos salvíficos, e que se corresponden cos tres estados da materia: o sólido, o líquido e o gasoso. O sólido polo contacto da pel, o líquido pola acción da saliva e o gasoso pola transmisión do alento. No Novo Testamento o beixo é recoñecido como acto de purificación, como se aprecia no episodio da curación do cego de Betsaida por un bico de Xesús. Tamén a traizón de Xudas ó seu mestre consúmase mediante un beixo aplicado na súa meixela, como xesto de petición de perdón: *"E quen llelo entregaba déralles sinal dicindo: ó que eu beixar, ese é; prendédeo. E de contado aveciñouse a Xesús e díxolle: salve, Mestre! E bicouno"* (Mt 26, 48-49). O apóstolo recibiu en pago trinta moedas de prata..

O beixo na boca, o *osculum pacis*, formaba parte do cerimonial da misa, e tiña a súa orixe nas recomendacións de Paulo e Pedro nas súas epístolas: *"saudádevos os uns ós outros con ósculo santo"* (1 Corintios 16, 20); *"Saudade a todos os irmáns con ósculo santo"* (1 Tesalonicenses, 5, 26). Segundo san Cirilo, *"este bico significa, pois, que as almas se unen e desterran todo0 resentimento"*. Para Agostiño de Hipona, *"igual que os bicos se aproximan ós beizos de teu irmán, igualmente o teu corazón non debe afastarse do seu corazón"*. Este bico da paz non se daba só durante o bautizo, a confesión, a ordenación ou o funeral, senón tamén durante os casamentos, cando o presbítero bicaba á muller acabada de casar.

A concepción do bico como acto purificador mantense no relato da curación dun leproso por parte de San Martiño dándolle un bico na boca. Neste proceder a saliva era considerada unha *"perfumada unción"*. Esta práctica era corrente na Idade Media, pero os beixos non se depositaban na boca, senón sobre as pústulas dos leprosos, tal e como testemuñou Flaubert máis tarde, nun coñecido relato. Bicar ós leprosos de forma ostentosa púxose de moda entre os ascetas medievais e a nobreza relixiosa. Os cabaleiros cruzados bicaban as feridas dos leprosos de Terra Santa con envexa deles, pois estaban máis preto de Cristo.

Tamén na Idade Media existía a crenza de que as meigas eran iniciadas no seu ministerio mediante beixos. Segundo o papa Gregorio IX, primeiro tiñan que chuchar a boca, a lingua e o cu dun sapo, e logo o rostro dun ser misterioso que estaba máis morto que vivo. Despois celebrábase unha festa durante a cal as iniciadas tiñan que beixarlle o cu a un gato que camiñaba coa cola ergueita, e despois apagaban as luces e entregábanse *"á máis horrenda sexualidade, sen ter en conta o xénero*. O *Malleus maleficarum*, ou "Martelo das bruxas", de 1486, que se converteu no manual dos inquisidores, aclaraba que *"toda bruxería provén da luxuria carnal, que nas mulleres é insaciable"*, pero tamén que a cópula co Diaño era dolorosa, dado o extraordinario tamaño do seu pene, de xeito que o único pracer da bruxería era o beixo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Karen Harvey (ed.), *The Kiss in History* (Manchester, Manchester University Press, 2005) .
### Ligazóns externas 
* *How Kissing Works, History and Anatomy of the Kiss*, de Tracy V. Wilson .