Vilaboa

**Vilaboa** (do latín *villam bonam*, 'vila boa') é un concello da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca de Pontevedra. Segundo o IGE en 2016 tiña 6043 habitantes (2943 homes e 3100 mulleres). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é .

## Xeografía 
O concello, de 37,54&nbsp;km², atópase no interior da ría de Vigo, na enseada de San Simón. Abrangue 5 parroquias, e ten 61 lugares. Limita ao noroeste con Marín, ao norte e o leste con Pontevedra, ao sur coa ría de Vigo e ao suroeste con Moaña. No concello está a lagoa de Castiñeiras, e en Figueirido nace o río dos Gafos. Outros cursos menores son o río Maior e o rego de Tuimil.

### Demografía 
Os seus 6043 habitantes están repartidos nas súas cinco parroquias, cunha forte dispersión da poboación. Ademais, o concello conta cunha das colonias musulmás máis grandes de Galicia, que rolda as 200 persoas. A capital do concello é O Toural, na parroquia de Vilaboa.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:7000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:white

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:4179
  bar:1910 from:0 till:4545
  bar:1920 from:0 till:4546
  bar:1930 from:0 till:4824
  bar:1940 from:0 till:4912
  bar:1950 from:0 till:4839
  bar:1960 from:0 till:5061
  bar:1970 from:0 till:5394
  bar:1981 from:0 till:6001
  bar:1991 from:0 till:5785
  bar:2001 from:0 till:5755
  bar:2009 from:0 till:5978
  bar:2014 from:0 till:5972

PlotData=
  bar:1900 at: 4179 fontsize:S text:4179 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 4545 fontsize:S text:4545 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 4546 fontsize:S text:4546 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 4824 fontsize:S text:4824 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 4912 fontsize:S text:4912 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 4839 fontsize:S text:4839 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 5061 fontsize:S text:5061 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 5394 fontsize:S text:5394 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 6001 fontsize:S text:6001 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 5785 fontsize:S text:5785 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 5755 fontsize:S text:5755 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 5978 fontsize:S text:5978 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 5972 fontsize:S text:5972 shift:(-10,5)

### Comunicacións 
O concello está atravesado de norte a sur pola N-550 e de leste a oeste pola N-554. Amais, crúzao a AP-9, partindo do concello a ponte de Rande. Tamén pasa por Vilaboa o eixe atlántico de alta velocidade; antigamente funcionaba a estación de Figueirido. A capital municipal (O Toural), dista uns 10&nbsp;km da Praza da Ferrería, centro da cidade de Pontevedra, e uns 19&nbsp;km da Porta do Sol, centro da cidade de Vigo. Outras localidades próximas son Arcade (Soutomaior), a 6&nbsp;km, Redondela, (14&nbsp;km), ou Moaña (16&nbsp;km).

## Historia e patrimonio 
Os restos máis antigos de asentamentos humanos datan da época dos megálitos. A mámoa do Rei está situada no camiño que rodea o lago de Castiñeiras. Ten cámara poligonal e corredor de acceso, con tres tramos diferenciados. Ten uns 5000 anos, e foi restaurado no 2003. Preto del hai 8 mámoas do neolítico. As mámoas da Chan da Cruz foron escavadas en 1972, 1983 e 1984.

Do período castrexo consérvanse os restos dun castro no lugar de Acuña, coñecido como castro de Monte da Croa. Ten murallas, e nel foron atopados utensilios de uso caseiro. Hai outro castro, sen escavar, no monte de Coto Loureiro, entre as parroquias de Figueirido e A Canicouva (Pontevedra).

Da época da romanización é a Vía XIX do itinerario de Antonino, da que se atoparon no concello catro miliarios, conservados no Museo de Pontevedra. Desde o medievo, por esa vía discorre a vía portuguesa do camiño de Santiago. O topónimo de Vilaboa ten orixe latina, de *Villam Bonam*, "Casa de campo boa".

Da Idade Media consérvanse os alicerces do castelo de Santo Adrián de Cobres, ademais de vestixios románicos na igrexa de San Martiño de Vilaboa. O castelo de Uveiras foi construído cara aos séculos XIV e XV e foi destruído pola armada anglo-holandesa en 1702 na batalla de Rande. Atópase a uns 100 m de altitude, e na actualidade consérvanse os alicerces e parte dos muros, cunha altura máxima de 5 m e unha anchura de 1,5 m. A forma adáptase á topografía do terreo, con esquinas en ángulo e un pequeno bastión no lado nordés. O terreo cae en pendente pronunciada cara ao sueste, e en pendente suave cara ao nordés. Na zona localizáronse restos de ánforas e cerámica romana.

dereita|miniatura|Petróglifo de Chan dos Areeiros.

Entre as parroquias de Vilaboa e Santa Cristina de Cobres está o petróglifo de Chan dos Areeiros, con inscricións medievais.

As salinas do Ulló foron explotadas desde 1694 polo Colexio dos Xesuítas de Pontevedra, sendo privatizadas trala desamortización de Mendizábal. No mesmo lugar construíuse a finais do século XIX un muíño de mareas, do que apenas quedan restos.

Durante o antigo réxime as terras do concello pertencían á xurisdición de Pontevedra, señorío do arcebispado de Compostela. En 1821 constituíronse como concellos Cobres e Vilaboa, que se fusionaron en 1835. En 1925 a parroquia de Domaio (do concello de Moaña) pediu unirse a Vilaboa, mais a proposta non foi adiante ao non xustificarse administrativamente. En 1960 o concello de Pontevedra solicitou a anexión do de Vilaboa, mais o pleno municipal non o aceptou.

Recentemente, vivíronse dous conflitos sociais de certa importancia no concello. Houbo unha forte mobilización veciñal ante a construción do tramo da AP-9 entre a ponte de Rande e Pontevedra. Entre 1997 e 1999 houbo fortes protestas ante o proxecto de construción dunha empacadora de residuos da empresa Sogama en Bértola e Figueirido.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Iglesia de Santo André de Figueirido - Vilaboa - Pontevedra.jpg|Igrexa de Santo André de Figueirido
File:A Casa dos Druidas - Noite dos Calacús, Vilaboa, provincia de Pontevedra, Galiza.jpg|A Casa dos Druídas. Noite dos Calacús
Ficheiro:Igrexa bértola.JPG|Igrexa Parroquial de Santa Comba de Bértola
Ficheiro:Madamas e galáns de Cobres 2018.webm|Madamas e galáns de Cobres

## Parroquias 
## Lugares de Vilaboa 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello vexa: Lugares de Vilaboa.

## Notas 
## Véxase tamén