Rastro (informática)

Un **rastro** (tamén chamado frecuentemente polo seu termo en inglés, ***cookie***) é un arquivo de texto que se envía dende os servidores dun sitio web e que se garda nos dispositivos dos usuarios (móbiles, ordenadores, etc). Almacenan información sobre a actividade dos usuarios cada vez que visitan un sitio web e permiten recuperar a información almacenada ata o momento cada vez que estes acceden aos sitios (os rastros envíanse aos servidores para a súa consulta). Deste xeito, o sitio web ou os seus propietarios poden consultar a devandita información e servir determinados contidos, segundo as preferencias do usuario, ou ben conseguir información sobre os hábitos de navegación. O seu tamaño pode ser dende uns poucos quilobytes a varios megabytes. Hai diferentes tipos de rastros, e en función do seu tipo poden ser máis ou menos invasivos en relación coa privacidade. É por isto polo que hai regulacións para limitar e controlar o seu uso e guías para as empresas ou para a comprensión por parte da cidadanía, como a *Guía sobre uso de las cookies* da Axencia Española de Protección de Datos.
[miniatura|200px|O xestor de rastros de [Firefox, amosando os detalles de varios rastros por dominio.]]
## Historia 
Os rastros foron desenvolvidos por Lou Montulli, xunto con John Giannandrea en 1994, mais considérase ao primeiro o seu creador. Foi unha das tecnoloxías máis innovadoras da época. Antes dos rastros, a web era estática e non tiña memoria, polo que facía complicado o comercio electrónico, entre outros. Para solucionar o problema, Netscape Enterprise púxose mans á obra, obtendo unha primeira aproximación aos rastros como encargo para facer unha tenda en liña. Porén, esta solución non funcionaba como se esperaba, e Lou Montulli e John Giannandrea refinárona, conseguindo o concepto de rastro tal e como está descrito neste artigo.

A primeira compañía que usou os rastros foi Netscape, en 1994, para determinar se a xente que visitaba a súa web eran novos usuarios ou repetidos. Esta primeira introdución dos rastros non foi adecuada, pois non se lle preguntaba aos usuarios se aceptaban o consentimento do seu uso, non se indicaba que se ían almacenar nos seus dispositivos, non eran transparentes (non se podía ver o contido que tiñan) e non había ningunha documentación que explicase o que eran os rastros e as súas implicacións á privacidade. Ao longo dos anos foron saíndo normativas en diferentes países que regulaban o seu uso pola Internet, estando en 2024 moi reguladas en Europa.

Debido á pouca información que proporcionaron sobre os rastros, malia seren introducidos en 1994, non foi ata 1996 cando a xente foi consciente de que se estaban utilizando. Os medios de comunicación fixeron énfase na relación entre rastros e invasión á privacidade, e nos seguintes anos foi un dos maiores problemas de privacidade da Internet.

### Especificación 
A pesar de ser implementadas por primeira vez en 1994, o primeiro intento de especificación formal non foi ata febreiro de 1997, levado a cabo por Netscape Communications. Este intento non tivo éxito, e volveuse intentar en outubro do 2000 por Epinions.com. De novo non se conseguiu a especificación completa. Non foi ata abril do 2011 que se elaborou a especificación vixente pola U.C. Berkeley, a denominada .

Estes 17 anos de diferenza entre a primeira implementación e a especificación formal completa son a razón dalgunhas inconsistencias entre implementacións en distintos navegadores.

## Categorías de rastros 
Os rastros pódense clasificar en función dunha serie de categorías. As categorías non son excluíntes, e cada rastro é dun tipo concreto dentro de cada categoría. Son dos rastros que están máis presentes nos sitios web e afectan á privacidade, xa que poden influír nas decisións que tome a xente ao ofrecer contido personalizado.

### Segundo o tempo que permanecen activados 
En función do tempo que van permanecer os rastros almacenados nos dispositivos, hai dúas categorías posibles:
*Rastros de sesión: serven para almacenar os datos que lle gustaría conservar a un usuario mentres navega por unha páxina web. Desaparecen ao pechar o navegador ou a aplicación móbil.
*Rastros persistentes: os datos almacénanse e poden ser accedidos e tratados durante un período definido (indicado mediante unha data de caducidade) que pode ir dende uns minutos a varios anos. Só se eliminan cando se chega á súa data de caducidade ou cando os borra o usuario manualmente. Ten que valorarse se son necesarios, xa que mediante rastros de sesión hai menos riscos para a invasión da privacidade dos usuarios. e teñen que cumprir o ámbito de aplicación do artigo 22.2 da Lei de Servizos da Sociedade da Información (LSSI).
*Rastros non invasivos: non alteran a privacidade dos usuarios. Dentro destes rastros pódense atopar os de autenticación de sesión do usuario, rastros de sesión para reprodución multimedia, rastros de personalización da interface de usuario... Os rastros non invasivos quedan excluídos do ámbito da aplicación do artigo 22.2 da LSSI, e, polo tanto, non é necesario informar nin obter o consentimento sobre o seu uso.

## Xestión de rastros 
Cando un usuario visita un sitio web, o sitio comproba se ten rastros almacenados. Se hai rastros no seu equipo, pode lelos e analizalos. Se non atopa ningún rastro, envía algúns ao dispositivo do usuario para que se almacene información e poder lelos a próxima vez que o usuario visite ese sitio web. Tal e como se pode observar, o sitio web le a información dos rastros ao comezo de todo, e non a volve ler ata que o usuario entra de novo nese sitio web. Polo tanto, se o usuario borra os rastros antes de pechar o navegador, a seguinte vez que visite a páxina non terá ningunha información almacenada, polo que o sitio web terá que volver a mandarlle os rastros para que se almacenen e poidan recadar información sobre o usuario. Deste xeito, os rastros non afectan á privacidade, pois en ningún momento se está lendo esa información que mostra os hábitos do usuario.

Eliminar ou xestionar os rastros manualmente tamén pode ofrecer certas vantaxes de velocidade de carga das páxinas, xa que teñen poucos rastros dos que recadar información.

## Normativas sobre o uso dos rastros 
Debido á ameaza á privacidade dos rastros se non se xestionan correctamente ou se non se informa ao usuario da recollida da información, creáronse diferentes normativas para regular o seu uso. A normativa principal atópase, a nivel europeo, no Regulamento Xeral de Protección de Datos, complementado pola directiva 2002/58/CE do Parlamento Europeo e o Consello. A nivel español regúlanse na Lei de Servizos da Sociedade da Información. Todas estas normativas rexen como se deben utilizar os rastros, ademais de indicar que é necesario avisar ao usuario da información que se vai recadar con eles, e este ten que poder aceptar ou rexeitar explicitamente cando accede por primeira vez a unha páxina web que rastros quere que se almacenen no seu dispositivo (salvo os rastros técnicos, que son necesarios para que a páxina funcione correctamente). A elección realízase xeralmente ao entrar na páxina, onde aparece un cadro informando sobre os rastros e as diferentes opcións que o usuario pode seleccionar. Ademais, tense que permitir cambiar as preferencias no caso de que o usuario decida modificalas.

En 2024 houbo unha modificación na normativa, onde se lle esixiu ás páxinas web máis transparencia, que sexa obrigatorio un botón de *Rexeitar rastros* e algúns tipos de páxinas poidan cobrar cando o usuario rexeita os rastros. A raíz destes cambios, a Axencia Española de Protección de Datos creou ese mesmo ano unha guía sobre o uso dos rastros

## Tipos de rastros 
### Rastros HTTP 
Os rastros HTTP son rastros que o servidor envía ao navegador do usuario mediante o protocolo HTTP. Son o tipo de rastros máis común, e ao que nos referimos xeralmente cando se fala simplemente de rastros. O navegador garda os datos que vai almacenando do comportamento na Internet, e cando o usuario volve acceder a unha páxina, o navegador envíalle ao servidor os rastros coa información obtida.

### Rastros zombis 
Son rastros que se volven xerar cando se eliminan, polo que nunca se poden eliminar definitivamente. Isto é viable grazas a que están almacenados en varios lugares do dispositivo do usuario, sendo imposible a súa eliminación completa. Estes rastros violan os principios de privacidade e control do usuario, pois non se cumpren o consentimento que o usuario permite. Ademais, poden incumprir as regulacións de privacidade dos datos, expoñendo ao sitio web que as utilice a responsabilidade legal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Web bug
*Privacidade dixital
*Axencia Española de Protección de Datos
*Regulamento xeral de protección de datos