open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ferdinand Chalandon

**Ferdinand Chalandon**, nado en Lión o 10 de febreiro de 1875 e finado en Lausana o 31 de outubro de 1921, foi un historiador e numismático francés.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Ferdinand Chalandon naceu o 10 de febreiro de 1875 en Lión. Nesa cidade comezou a súa educación, que logo continuou en París, no *Lycée Louis-le-Grand*, onde se licenciou en Historia en 1895. Despois ingresou na *École des Chartes* e en 1897 acadou o diploma de altos estudos, e en febreiro de 1899 o de arquivista-paleógrafo. A modo de tese de graduación, en 1900 presentou un traballo sobre o reinado de Aleixo I Comneno, que lle valeu o premio Bordin da *Académie des Inscriptions et Belles-Lettres*.

### Traxectoria profesional e erudita 
Logo do seu período formativo, trasladouse a Italia e ingresou na Escola Francesa de Roma.

De volta a París, publicou en 1903 e en 1907 senllos traballos acerca da numismática e a sociedade da época normanda en Sicilia, sobre a base da documentación que levara de Italia, o que o fixo merecedor do Premio Gobert, da *Académie des inscriptions et belles-lettres*, en 1909. Nos anos seguintes publicou diversos traballos sobre o Oriente latino, as Cruzadas e a historia medieval, sinaladamente dos normandos e dos bizantinos, varios dos cales ficaron inconclusos pola súa morte temperá.

Ferdinand Chalandon finou en Lausana o 31 de outubro de 1921, aos 45 anos, vítima dunha doenza, contraída durante a primeira guerra mundial.

## Publicacións 
### Escolma de monografías 
*(1900). ''Essai sur le règne d'Alexis Ier Comnène (1081-1118)''. A. Picard, París
* (1900). "La diplomatique des Normands de Sicile et de l'Italie méridionale". En ''Mélanges d'archéologie et d'histoire de l'École française de Rome*. 20. Páxinas 155-197.
* (1903). *Numismatique des Normands en Sicile*, 1903.
* (1907). ; . A. Picard, París.
* (1912). **. A. Picard, París.
* (1925). *Histoire de la Première Croisade jusqu'à l'élection de Godefroi de Bouillon*, A. Picard, París.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Pernot, M. (1921).  "Nécrologie: Ferdinand Chalandron (1875-1921)". En *Mélanges de l'école française de Rome*. 39. Páxinas 333-337.
* Schipa, M. (1931). "[Chalandon, Ferdinand](https://www.treccani.it/enciclopedia/ferdinand-chalandon_(Enciclopedia-Italiana)/)". En *Enciclopedia Itraliana*.
* Schlumberger, G. (1921). "Nécrologie: Ferdinand Chalandon". En *Bibliothèque de l'École des chartes''. 82. Páxinas 446-447.
Luís Calvo

O nome **Luís Calvo** pode referirse a:
* **Luís Calvo Sanz** (1897-1980), político e empresario galego.
* **Luís Calvo Miguélez** (n. 1970), político galego.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Edicions Robrenyo

**Edicions Robrenyo** foi unha editorial catalá de vida efémera (1974-1985) centrada inicialmente na publicación en catalán de obras mestras do teatro universal moderno.

## Historia 
Oficialmente, Edicions Robrenyo foi fundada en 1974 en Mataró por Salvador Serres Sanz; en realidade, a nova editorial pertencía a Jordi Casals i Closas, quen, debido á súa militancia clandestina no PSUC, que xa lle custara dous meses de prisión en 1969, asignou prudentemente a titularidade a Serres. En 1978, tras a morte de Franco e o comezo da transición democrática, Jordi Casals asumiu a propiedade e a dirección da empresa. 
miniatura|Título número 8 da colección *Teatre de Tots els Temps* («Teatro de Todos os Tempos»)|alt=Portada do título número 8 da colección Teatre de Tots els Temps (Teatro de Todos os Tempos)
O máis emblemático do catálogo de Edicions Robrenyo foi a colección *Teatre de Tots els Temps*, na que se publicaron en lingua catalá un total de vinte e sete pezas teatrais. A colección inclinouse por figuras polémicas ou marxinais do teatro europeo, ruso e norteamericano, desde o drama isabelino de Christopher Marlowe ata as propostas máis vanguardistas do século XX; algúns dos autores editados foron Alfred de Musset, George Bernard Shaw, August Strindberg, Luigi Pirandello, Bertolt Brecht e Clifford Odets.

Os textos destes dramaturgos estranxeiros adoitaban ir precedidos dun estudo conciso do autor e da súa obra realizado por un crítico experto ou polo mesmo tradutor.  Entre os dramaturgos cataláns contemporáneos incluídos na colección atópanse Josep Maria Benet i Jornet, Agustí Bartra, Carles Reig, Francesc Castells e Antoni Ribas.

Despois de que Jordi Casals retomase as rendas da empresa, a editorial apostou pola diversificación e a creación de novas coleccións e series: *El Fanal de Gas* (poesía), *Laberints Oberts* (ensaios), a *Sèrie Fructuós Gelabert* (cine) e a *Sèrie Nova de Narrativa*, entre outras. 

## Notas
Trofeo San Roque

O nome **Trofeo San Roque** pode referirse a varios torneos deportivos que teñen lugar durante as festas nas honras de Roque de Montpellier:

***Trofeo San Roque**, torneo de fútbol xogado en Vilagarcía de Arousa dende 1956;
***Trofeo San Roque**, torneo de fútbol xogado en Betanzos dende 1964;
***Trofeo San Roque**, torneo de baloncesto xogado en Vilagarcía de Arousa;
***Trofeo San Roque**, torneo de baloncesto xogado en Melide;
***Trofeo San Roque**, torneo de piragüismo disputado en Viveiro.
Amable Fernández Basalo

**Amable Fernández Basalo**, é un político do PSdeG-PSOE, que foi alcalde de Manzaneda.

## Traxectoria 
Amable Fernández presentouse como candidato do PSdeG-PSOE nas elecccións municipais de 2015 e nas que sacou a única acta de concelleiro do seu partido. Nas eleccións de 2019, converteuse en alcalde cos 3 votos do seu partido, que foi o máis votado e o apoio de Son de Manzaneda (2).

Nas eleccións municipais de 2023, revalidou a alcaldía ao conseguir a maioría absoluta ao acadar 5 edís, fronte aos 2 do PP. Porén, dous anos máis tarde, en novembro de 2025 o PPdeG presentou unha moción de censura co apoio de dous tránsfugas e ex-edís do PSdeG contra el e o 24 de novembro Pedro Yáñez, o cabeza de lista do PPdeG, foi elixido novo alcalde.

## Notas
Yuzuru Hanyu

, nado o 7 de decembro de 1994, é un patinador artístico sobre xeo e produtor de espectáculos sobre xeo xaponés. 

## Traxectoria 
Considerado universalmente como un dos maiores patinadores artísticos da historia polas súas habilidades, logros, innovacións, lonxevidade, popularidade e impacto no deporte, comezou a patinar aos catro anos e competiu na disciplina masculina de 2004 a 2022. Hanyu é o primeiro patinador masculino en 66 anos desde Dick Button a gañar títulos Olímpicos consecutivos (2014, 2018), e o único campión olímpico asiático nesta disciplina. É dúas veces campión do mundo (2014, 2017), seis veces campión nacional xaponés (2012-2015, 2020-2021), e o primeiro patinador individual en gañar catro Finais do Grand Prix consecutivas (2013-2016). Co seu triunfo no campionato dos catro continentes de 2020, converteuse no primeiro patinador en homes en completar o Super Slam, gañando todos os principais títulos internacionais de júnior e sénior en toda a súa carreira. Tamén é o único patinador único en ser clasificado primeiro na clasificación mundial da ISU durante cinco tempadas consecutivas (2014-2018). Hanyu rompeu os récords mundiais 19 veces, o que máis o fixo en individuais desde a introdución do Sistema de Avaliación da ISU en 2003, e foi o primeiro patinador en conseguir un salto Loop cuádruplo en competicións internacionais.

## Resultados 
* GP: Grand Prix; CS: Challenger Series; JGP: Junior Grand Prix

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Yuzuru Hanyu no International Skating Union
* Yuzuru Hanyu en SkatingScores
Trofeo San Roque de fútbol (Betanzos)

O **Trofeo San Roque**  é un torneo amigable de fútbol que se xoga en Betanzos, coincidindo coas festas de San Roque. A primeira edición celebrouse en 1963.

## Palmarés 
## Campións 
## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Trofeo Cidade de Betanzos
### Ligazóns externas 
* Trofeo San Roque y Cidade de Betanzos en RSSSF
Priziac

**Priziac** (en ) é un concello do departamento de Morbihan, na rexión administrativa da Bretaña, no noroeste de Francia.

## Demografía 
## Notas
Trofeo San Roque de fútbol (Vilagarcía de Arousa)

O **Trofeo San Roque** é un torneo amigable de fútbol que se xoga en Vilagarcía de Arousa, organizado cada verán polo Arosa SC arredor do 16 de agosto, día de san Roque. A primeira edición celebrouse en 1956.

## Palmarés 
## Campións 
## Notas
Oli

**Xosé Manuel González Barreiro**, máis coñecido como **Oli**, nado en Cangas do Morrazo en decembro de 1960, é un mestre, tradutor e escritor de literatura infantil galego.

## Traxectoria 
Estudou maxisterio. Exerceu de mestre e participou na Nova Escola Galega.

Desde a súa fundación formou parte do proxecto editorial de Kalandraka, na que foi co-director da colección Seteleguas e dirixiu Demademo. Creou a colección O parrulo de Ir Indo edicións. Colaborou nas páxinas de literatura infantil da *Revista Galega de Educación* e na *Revista Galega de Dialectoloxía.*

Traduciu a Maurice Sendak, Leo Lionni, André François, David McKee ou Arnold Lobel.

## Obras 
* *Este é o medo* (1992). Vigo: Ir Indo. Ilustracións de Pepe Carreiro. ISBN 978-84-7680-092-8.
* Ir*ia e a lua* (1997). Vigo: Xerais. Ilustracións de Fino Lorenzo. ISBN 9788483029350, 2003.
* *O Pirata Pata de Lata* (1998). Pontevedra: Kalandraka. Ilustracións de Ramón Trigo. Galego, portugués, castelán. ISBN 978-84-8464-679-2.
* *Aníbal quere encoller* (2001). Vigo: Xerais. Ilustracións de Ramón Trigo. ISBN 9788483026243.
* *Once damas atrevidas* (2001). Pontevedra: Kalandraka. Ilustracións de Helle Thomassen. Galego, portugués, castelán, catalán. *ISBN 978-84-8464-086-8*.
* *Conto para non comer* (2005). Vigo: Galaxia. Ilustracións de Andrés Meixide. ISBN 9788482888637.
* *Leocadio, o león* (2009). Vigo: Xerais. Ilustracións de Teresa Novoa. ISBN 978-84-9914-009-4.
* *Artur* (2011). Pontevedra: Faktoría K de libros. Ilustracións de Mark Taeger. Galego, portugués, castelán, éuscaro, catalán, italiano, inglés e coreano. ISBN 978-84-8464-388-3.
* *O rato avó e o muraño* (2015). Vigo Xerais. Ilustracións de Ramón Trigo. ISBN 978-84-9914-918-9.
* *Os ratos da casa* (2015). Pontevedra: Kalandraka. Ilustracións de Natalia Colombo. Galego, castelán, éuscaro, francés e chinés. ISBN 978-84-8464-466-8.
* *Ratos de viaxe* (2019). Pontevedra: Kalandraka. Ilustracións de Natalia Colombo. Castelán, galego, éuscaro. ISBN 978-84-8464-464-4.
* *O elefante perdeu a memoria* (2021). Oqueleo. Ilustracións de Chus Rojo. ISBN 9788416834327.
* *Ratos na escola* (2021). Pontevedra: Kalandraka. Ilustracións de Natalia Colombo. Castelán, galego, éuscaro. ISBN 978-84-1343-091-1.

## Notas
Octavio

**Octavio **pode referirse a:
***Octavio Augusto**, primeiro emperador romano.
* **Sociedad Deportiva Octavio**, equipo de balonmán de Vigo.
* **Octavio: La metamórfica historia de Octavio Ocampo**, película sobre o célebre pintor mexicano.
* **Octavio (nome)**, nome propio de orixe latina.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Caio Octavio

**Caio Octavio** pode referirse a diferentes persoas:
***Caio Octavio**, membro da orde ecuestre, do século III a. C.
***Caio Octavio**, tribuno militar durante a Segunda Guerra Púnica, fillo do anterior.
***Caio Octavio**, fillo do anterior e avó de Octavio Augusto.
***Caio Octavio**, pretor e gobernador da Macedonia, fillo do anterior e pai do emperador Augusto
***Caio Octavio Turino** ou Octavio Augusto, (63 a. C. – 14), primeiro emperador romano.
***Caio Octavio Lenas**, cónsul sufecto romano en 33.

## Véxase tamén 
Outros artigos
Caio Octavio (cabaleiro)

**Caio Octavio** (en latín: *Gaius Octavius*) foi un funcionario romano activo durante o século III a. C. Era fillo do cuestor Cneo Octavio Rufo (230 a. C.) e irmán de Cneo Octavio, pretor (205 a. C.). Membro da orde ecuestre, só é coñecido por pertencer a ela. A diferenza dos descendentes do seu irmán, que ocuparon altas maxistraturas, os seus descendentes permaneceron na orde ecuestre. Foi o tataravó do emperador Augusto (reinado do 27 a. C.–14 d. C.) e pai do tribuno militar Caio Octavio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Giorgia Gargano

**Giorgia Gargano**, nada en Oppido Mamertina, Calabria, o 18 de xullo de 1970, é unha numismática e arqueóloga italiana.

## Traxectoria 
### Formación 
Giorgia Gargano licenciouse en Literatura na Universidade La Sapienza de Roma, cunha tese de graduación baseada na numismática grega e romana, e logo especializouse en Arqueoloxía Clásica na Universidade de Lecce en 2002, cun traballo sobre numismática grega. Posteriormente, acadou un diploma anual de especialización en Educación Museística na Universidade de Ferrara, e outro de carácter bianual de posgrao en educación secundaria na Universidade de Calabria. 

### Traxectoria profesional e académica 
Entre 1999 e 2014 traballou como arqueóloga de xeito autónomo, tanto para o Estado italiano como para entidades privadas, e encargouse da coordinación de escavacións no sitio arqueolóxico itálico-romano da antiga Tauriana, nas necrópoles grecorromanas de Via Cesare Battisti en Messina, na zona do santuario da época grega de Hipponione e no asentamento e as necrópoles romanas de Metauros. e en novembro de 2018 converteuse en membro do Comité Científico Numismático dos Museos de Calabria. 

## Publicacións 
Esta é unha escolma dos traballos monográficos máis representativos da traxectoria de Giorgia Gargano:

* (2012). *La numismatica secondo Vito Capialbi nella Calabria dell’Ottocento* (con E. Arslan). Laruffa Editore

* (2015). *Museo archeologico nazionale di Reggio Calabria. Il medagliere.* *Vol. I: Storia, consistenza, tesoretti e rinvenimenti da Reggio e territorio* (con S. Pennestrì). Portale Numismatico dello Stato, Roma.
* (2015). ''Museo archeologico nazionale di Reggio Calabria. Il medagliere. Le collezioni minori e la raccolta dell'ex museo civico'' (con S. Pennestrì). Portale Numismatico dello Stato, Roma.

## Notas
Demetrio de Alexandría

**Demetrio de Alexandría** (en ; en ) foi un filósofo peripatético.
## Traxectoria 
Probabelmente escribiu a obra *περί ἑρμηνείας*, ás veces atribuída a Demetrio de Falero, quen por diversas razóns non puido escribila, entre outras porque tivo que ser elaborada posteriormente debido ás palabras e expresións que emprega. Está escrita con considerábel gusto e fai referencia aos mellores autores. É unha boa fonte de información sobre os puntos principais da oratoria.

Tamén escribiu outra obra sobre retórica (τέχναι ῥητορικαί), probabelmente no período dos antoninos, segundo Dióxenes Laercio.
## Notas
IES Terra de Turonio

O **IES Terra de Turonio**, oficialmente **IES Plurilingüe Terra de Turonio** é un instituto público de educación secundaria obrigatoria e formación profesional localizado na vila de Gondomar (Pontevedra), pertence á rede pública de institutos da Xunta de Galicia.

## Historia 
O centro, nomeado en honor a Turonio, foi fundado en 1999 como Instituto de Educación Secundaria para servir ós centros de educación primaria CEIP Plurilingüe Souto-Donas, CEP Xosé Neira Vilas e CEIP Serra-Vincios, o ano escolar 1999-2000 foi o seu primeiro ano de actividade. No curso 2004-2005 engadíuselle o ciclo de grao medio de Guía no medio natural e de tempo libre, un ciclo de Actividades físico-deportivas que segundo a LOE, impártese en 2000 horas, repartidas en dous cursos escolares. No curso 2018-2019, o instituto adaptouse ao programa eDixgal.

## Proxectos 
O centro participou en varios proxectos dende a súa inauguración no curso 1999-2000. Entre os anos 2008 e 2009, o alumnado do centro levou a cabo o proxecto Ceibes no Monte, centrado nos cabalos salvaxes no territorio achegado ó instituto, con investigacións referentes ó vocabulario do ámbito, a súa influencia na arte, tamén centrado nos curros das zonas próximas. Tamén forma parte do proxecto Ponte... nas Ondas!, que promove unha conexión entre os institutos de Galicia e o norte de Portugal mediante a radio, e o recoñecemento do galego-portugués como patrimonio inmaterial da Humanidade pola UNESCO.

## Notas
Xenócrates (escritor)

**Xenócrates** (en grego Ξενοκράτης; en latín Xenocrates) foi un escritor grego.
## Traxectoria 
Foi o autor dun epigrama incluído na *Antoloxía grega* sobre unha estatua de Hermes. Algúns sospeitan que pode ser a mesma persoa que Xenócrates de Calcedonia. Fabricio pensa que pode ser obra do seu sobriño, Xenócrates, tamén chamado Xenócrates de Calcedonia.
## Notas
Xenócrates

* Xenócrates de Agrixento, irmán do tirano Terón de Agrixento.
* Xenócrates de Tebas, beotarca de Beocia.
* Xenócrates de Calcedonia, filósofo grego de Calcedonia. 
* Xenócrates (escritor militar), escritor grego.
* Xenócrates (escritor), escritor grego. 
* Xenócrates de Éfeso, historiador e xeógrafo grego.
* Xenócrates de Afrodisias, médico grego.
* Xenócrates (escultor), escultor grego.
Cneo Octavio Rufo

**Cneo Octavio Rufo** ou **Gneo Octavio Rufo** (en latín: *Gnaeus Octavius ​​Rufus*) foi un funcionario romano do século III a. C.

## Traxectoria 
Foi o primeiro membro coñecido da gens Octavia. Segundo Suetonio, o seu nome era Caio, porén, como o seu fillo máis vello se chamaba Cneo, e os historiadores conxecturan que puido haber un erro por parte do autor. Segundo o mesmo autor, Cneo, exerceu como cuestor arredor do ano 230 a. C. e tivo dous fillos, Cneo Octavio, pretor no ano 205 a. C., e Caio Octavio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografia 
* 

*
Las abogadas

***Las abogadas*** (orixinalmente coñecida como *Flores de hierro*) é unha serie de televisión española de drama histórico creada por Patricia Ferreira. Está coproducida por RTVE e MOD Producións e protagonizada por Paula Usero, Elisabet Casanovas, Irene Escolar e Almudena Pascual. A serie é o traballo final e obra póstuma de Ferreira, quen morreu o 27 de decembro de 2023 por mor dun tumor cerebral.

A serie estreouse mundialmente no FesTVal o 4 de setembro de 2024. Aínda que orixinalmente estaba previsto que se estrease en La 1 o 18 de setembro de 2024, finalmente a estrea foi o 25 de setembro de 2024.

## Trama 
Madrid, 1969. Lola González (Paula Usero), recentemente saída da Facultade de Dereito, vive con ilusión unha época nova na que comeza a albiscarse o final da ditadura. Cando o seu noivo, Enrique Ruano (Álvaro Rico), é detido pola policía e morre durante un interrogatorio ao precipitarse desde un sétimo piso en estrañas circunstancias, Lola esperta á realidade que lle rodea e reafírmase nas súas conviccións. Nese camiño cara á liberdade, Lola coñecerá a outras novas avogadas laboralistas: Cristina Almeida (Elisabet Casanovas), Manuela Carmena (Irene Escolar) e Paca Sauquillo (Almudena Pascual). Xunto a elas, defenderá con valentía os seus ideais democráticos, sempre ao lado dos máis desfavorecidos.

## Notas
Lola González Ruiz

**Dolores González Ruiz**, máis coñecida como **Lola González Ruiz**, nada en León en 1946 e finada en Madrid o 27 de xaneiro de 2015, foi unha avogada española, sobrevivente da Matanza de Atocha en 1977.

A avogada perdeu ao seu mozo Enrique Ruano e ao seu esposo Javier Sauquillo, a mans de policías franquistas na Transición.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Las abogadas*
Paquita Sauquillo

**Francisca "Paquita" Sauquillo Pérez del Arco**, nada en Madrid o 31 de xullo de 1943, é unha avogada e política española coñecida polo seu activismo como avogada laboralista e en defensa das liberdades democráticas durante a ditadura de Francisco Franco. 

Desde febreiro de 2025 preside o PSOE de Madrid.Foi diputada da Asemblea de Madrid (1983-1994), Senadora (1983-1994) e Eurodiputada (1994-2004). De 1985 a 2022 presidiu a ONG Movemento pola Paz, o Desarme e a Liberdade (MPDL). De 2016 a 2018 presidiu o Comisionado da Memoria Histórica do Concello de Madrid.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Las abogadas*

### Ligazóns externas 
*Curriculum de Paquita Sauquillo no Consello de Consumidores e Usuarios
*Ficha de Paquita Sauquillo no Senado de España
Jane Dewey

**Jane Mary Dewey**, nada en Chicago o 11 de xullo de 1900 e finada o 19 de setembro de 1976, foi unha física estadounidense.

## Traxectoria 
Jane Mary Dewey naceu en Chicago, filla  do filósofo John Dewey e a educadora Alice Chipman Dewey. Os seus pais nomeárona en honra a Jane Addams, unha activista, socióloga e reformista; e Mary Rozet Smith, unha filántropa que foi compañeira de Addams. Logo mudouse á Universidade de Princeton, onde traballou con Karl Taylor Compton co apoio dunha bolsa do Consello Nacional de Investigación. En 1929, converteuse en membro da facultade na Universidade de Rochester. Neste período, Dewey foi unha autora prolífica, publicando 8 artigos en revistas científicas importantes, o primeiro no Physical Review en 1926. Ese ano, foi elixida membro da Sociedade Americana de Física, e pronto asumiu o cargo de directora do departamento. Con todo, o seu matrimonio co tamén físico J. Alston Clark rompeuse, e a súa saúde empeorou, o que a obrigou a tomarse unha baixa médica. Durante a súa ausencia, Bryn Mawr substituíuna como directora por un profesor de física (Walter C. Michels) e Dewey estivo desempregada ata 1940, cando atopou un posto de profesora a tempo parcial no Hunter College. A súa saúde recuperouse de súpeto e pasouse á industria, aceptando un traballo durante a guerra na United States Rubber Company e, en 1947, un posto no Laboratorio de Investigación Balística (BRL) do Exército en Aberdeen Proving Ground, onde dirixiu o Laboratorio de Balística Terminal.

### Ecuación de Slade-Dewey 
Durante a súa estadía no BRL, unha das súas contribucións á ciencia balística chegou a ser coñecida como a ecuación de Slade-Dewey, que relaciona empíricamente a velocidade de impacto crítica Vt para iniciar a detonación dun explosivo secundario sólido ou propelente ao diámetro *d* dun proxectil que impacta, onde A e B son constantes empíricas que dependen do explosivo.V_t = A / \sqrt{d} + B

## Notas
Saint-Avé

**Saint-Avé** (en ) é un concello do departamento de Morbihan, na rexión administrativa da Bretaña, no noroeste de Francia.

## Demografía
## Notas
Harriet Martineau

**Harriet Martineau**, nada en Norwich, Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda, o 12 de xuño de 1802 e finada en Ambleside o 27 de xuño de 1876, foi unha das intelectuais máis excepcionais, escritora prolífica, activista social (feminista e abolicionista), economista, socióloga e filósofa inglesa. 

Fixo contribucións significativas á economía política, á teoría sociolóxica, ao xornalismo, ao debate sobre a condición de Inglaterra e á cuestión feminina a principios e finais da era vitoriana.

## Contribucións á socioloxía 
Martineau está considerada como a primeira socióloga. Como estudante, escribiu varios ensaios dedicados aos costumes sociais en Inglaterra e *nos Estados Unidos.* O libro  *How to Observe Morals and Manners (Como* *observar a moral e os bos costumes,* en galego*)*  de 1838 é un tratado sobre a metodoloxía da investigación sociolóxica, no que Martineau examina as clases sociais, o desenvolvemento social, a relixión, as relacións domésticas, as interaccións entre as institucións públicas e o individuo, e a cuestión feminina. Ao formular unha pregunta sobre como se poden analizar as sociedades, Martineau argumentou que os observadores doutras sociedades cometeron un erro metodolóxico fundamental: compararon outras sociedades coa súa.

Martineau tamén traduciu e condensou os seis volumes do *Cours de Philosophie Positive* (en galego, *Curso de filosofía positiva*) de Auguste Comte como *The Positive Philosophy of Auguste Compte* (1853), que sentou as bases para a nova disciplina da socioloxía. A tradución foi recibida favorablemente por Herbert Spencer, T.H. Huxley e outros positivistas británicos.

## Notas
Josep-Lluís Serrano Pentinat

**Josep-Lluís Serrano Pentinat**, nado en Tivissa o 19 demarzo de 1977, é un bispo catalán da Igrexa Católica que exerce como bispo de Urgell e copríncipe episcopal *ex officio* de Andorra desde 2025. Entre 2012 e 2024 traballou no servizo diplomático da Santa Sé.

## Traxectoria 
Naceu o 19 de marzo de 1977 no concello catalán de Tivissa. Fala con fluidez catalán, español, francés, inglés, italiano e portugués. Ingresou no seminario menor de Tortosa aos 14 anos e e en 1995 fíxoo no seminario maior. Estudou na Facultade de Teoloxía de Cataluña en Barcelona, licenciándose en Teoloxía en 2001. Foi ordenado diácono en 2001 e ocupou ese cargo na parroquia da Asunción de María en Amposta durante un ano. O 21 de abril de 2002 foi ordenado sacerdote polo bispo Xavier Salinas i Vinyals na catedral de Tortosa.

## Traxectoria 
Foi secretario da Nunciatura de Mozambique de 2012 a 2016, da Nunciatura de Nicaragua de 2016 a 2017 e da Nunciatura do Brasil de 2017 a 2019. En 2019 converteuse en conselleiro da Sección de Asuntos Xerais da Secretaría de Estado do Vaticano.

O 12de xullo de 2024, o Papa Francisco nomeouno bispo coadxutor da diocese de Urgell. Isto significaba que, tras a renuncia de Joan Enric Vives i Sicília, Serrano converteríase no bispo de Urgell e, polo tanto, en copríncipe de Andorra. O seu nomeamento puxo fin ás especulacións na prensa local sobre a posibilidade de crear unha diocese só para Andorra ou de que se contemplaba un cambio no papel do bispo como copríncipe. Xurou a Constitución andorrana ante o Consello Xeral o 26 de xuño de 2025. No seu discurso, comprometeuse a aceptar "as regras dun estado moderno, plural e non confesional".

## Notas
Hilde Mangold

**Hilde Mangold** (de nacemento **Proescholdt**), nada en Gotha o 20 de outubro de 1898 e finada en Friburgo o 4 de setembro de 1924, foi unha embrióloga alemá, coñecida sobre todo pola súa tese de 1923. Nesta baseouse o seu mentor, Hans Spemann (Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina en 1935), para o descubrimento do organizador embrionario. Foi unha das poucas teses doutorais no eido da bioloxía que levaron directamente á concesión dun Premio Nobel. O efecto xeral que demostrou coñécese como indución embrionaria, é dicir, a capacidade dalgunhas células para dirixir a traxectoria de desenvolvemento doutras células, un dos primeiros pasos cara a clonación. A indución segue a ser un concepto fundamental e unha área de investigación en curso no campo.

## Traxectoria 
Hilde naceu en Gotha (Turinxia), filla de Ernest Proescholdt, propietario dunha fábrica de xabón, e da súa esposa Gertrude. Asistiu á Universidade de Jena durante dous semestres en 1918 e 1919 e logo trasladouse á Universidade de Frankfurt, onde tamén pasou dous semestres. Foi aquí onde viu unha conferencia do recoñecido embriólogo Hans Spemann sobre embrioloxía experimental.

Esa conferencia inspirouna a continuar a súa formación neste campo. Despois da súa estancia en Frankfurt estudou no Instituto Zoolóxico de Friburgo. Alí coñeceu o seu futuro esposo, Otto Mangold, o asistente principal de Spemann (e partidario do NSDAP). Baixo a dirección de Spemann completou a súa tese en 1923.

Despois de obter o seu doutoramento, Hilde mudouse a Berlín co seu esposo e o seu fillo Christian. Pouco despois da mudanza, Hilde morreu polas graves queimaduras causadas pola explosión dun quentador de gas na súa casa de Berlín. Nunca viu publicados os resultados da súa tese. O seu fillo morreu na segunda guerra mundial.

## Experimentos clave 
Mangold realizou experimentos de transplante moi delicados con embrións (unha fazaña aínda máis impresionante, xa que foi antes do descubrimento de antibióticos para previr infeccións tras as cirurxías). Demostrou que o tecido do bordo dorsal do blastóporo enxerido nun embrión hóspede pode inducir a formación dun eixo corporal adicional, creando xemelgos unidos. Ao usar dúas especies de tritón con cores distintas de pel para o hóspede e o doante, mostrou que o organizador de anfibios non formou o eixo adicional por si mesmo, senón que recrutou tecido hóspede para formar o xemelgo. Porén, non se entenderon as implicacións completas deste resultado até un ano despois da morte de Hilde. Esta foi a base do descubrimento do «organizador», que é responsábel da gastrulación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bioloxía do desenvolvemento
* Embrión
* August Weismann
Tempada 1964/65 do Deportivo da Coruña

Durante a **tempada 1964/65** o **Deportivo da Coruña** competiu na Primeira División, acabando na última posición e descendendo así á Segunda División. 

## Persoal 
### Corpo técnico 
## Xogadores 
## Clasificación 
## Partidos 
### Pretempada e amigables 
### Primeira División 
### Copa do Xeneralísimo 
### Copa Galicia 
## Notas
Paráclito

**Paráclito** (do ) é un termo bíblico cristián que aparece cinco veces no Corpus Xoánico do Novo Testamento. Na teoloxía cristiá adoita referir ao Espírito Santo, e tradúcese como "defensor", "conselleiro" ou "axudante".

## Etimoloxía 
O termo galego "paráclito" deriva do grego koiné παράκλητος (*paráklētos*), que combina *para* ("xunto a") e *kalein* ("chamar"). Apareceu por vez primeira na Biblia en Xoán 14:16. René Kleffer afonda no seu desenvolvemento diacrónico nos seguintes termos:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Vasilii Ermasov

**Vasilii Ermasov** (en ), nado en Tsaritsyn (hoxe Volgogrado) o 9 de xaneiro de 1913 e finado na mesma cidade o 30 de abril de 1990, foi un futbolista e adestrador soviético, que xogaba de gardameta.

## Traxectoria 
Comezou a xogar ao fútbol en 1932, no Krasnaya Zvezda Stalingrad. Máis tarde militou no Dinamo Stalingrad e no Metallurg Stalingrad.

En 1937 disputou co Metallurg a Copa Soviética, realizando unha destacada actuación ante o poderoso Torpedo Moscova, caendo só trala prórroga. Na seguinte campaña catro dos seus compañeiros ficharon polo Traktor Stalingrado, mentres que Ermasov fíxoo en 1940.

Durante a Gran Guerra Patria loitou na fronte e participou na batalla de Stalingrado. En maio de 1943, trala fin da dura batalla, organizou xunto a Aleksei Chuianov o histórico partido nas ruínas de Stalingrado, encontro que enfrontou a un conxunto local nomeado Dinamo de Stalingrado contra o Spartak Moscova. O 3 de febreiro de 1943 concedéuselle a Medalla "Por valentía", que lle foi entregada o 2 de maio de 1943 antes do partido, xunto coa medalla "Pola defensa de Stalingrado".

Despois da súa retirada como xogador traballou como adestrador de varios equipos de fútbol de Stalingrado. Entre 1955 e 1956 foi o adestrador do Torpedo Stalingrad. Morreu aos 77 anos na propia Volgogrado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Port Hawkesbury

**Port Hawkesbury** (en , en micmac: *Walamkwekukaqnejk*) é un municipio do Canadá, localizado na illa de Cabo Bretón, na provincia de Nova Escocia. Segundo o censo do Canadá, en 2021 tiña 3.210 habitantes.

## Historia 
Port Hawkesbury é parte de Mi'kma'ki, o territorio tradicional do pobo micmac, localízase na rexión denominada Unama'ki, que abarca a illa de Cabo Bretón. A partir da década de 1600, a vila formou parte da colonia francesa de Île Royale. Os territorios que corresponden a Novo Brunswick e a península de Nova Escocia foron anexados por Gran Bretaña en 1713, pero a illa non foi trasladada ata o ano 1763 co Tratado de París, e absorbida pola provincia de Nova Escocia en 1820.

A vila foi fundada xa baixo control británico, no ano 1789, baixo o nome de Ship Harbour. Renomeouse en 1860 por un conflito de nome cunha vila homónima no condado de Halifax. O nome actual procede do Almirante Edward Hawke, un barón británico con numerosas contribucións durante a Guerra dos Sete Anos, entre elas guiar a frota británica a Halifax.

Incorporouse no ano 1889, un século despois da súa fundación, fundamentalmente coma unha vila de estaleiros e pesca. Ata a construción da calzada de Canso no ano 1955, o porto de Port Hawkesbury conectaba mediante transbordador a illa de Cabo Bretón co resto do Canadá. Na actualidade, Port Hawkesbury é a décimo primeira vila máis poboada das 25 vilas de Nova Escocia. Unha parte significativa da súa poboación traballa na industria, concentrada maioritariamente en Point Tupper, un polígono industrial atopado nos arredores da vila. O municipio é gobernado por Brenda Chisholm-Beaton.

## Xeografía 
Port Hawkesbury atópase na illa de Cabo Bretón. É unha vila portuaria, con acceso estratéxico ao estreito de Canso. A vila non incorporada limítrofe de Port Hastings ten acceso á calzada de Canso, que conecta Cabo Bretón por estrada e ferrocarril con Aulds Cove, na península de Nova Escocia. Tamén hai unha importante conexión marítima, o porto de Port Hawkesbury foi en 2006 o segundo porto máis importante do Canadá por peso de mercadorías. Ao outro lado do estreito atópase a vila incorporada de Mulgrave.

## Educación 
A vila de Port Hawkesbury ten tres centros educativos, Tamarac Education Centre (TEC), centro de educación primaria canadense dos graos 1 a 8, Strait Area Education Recreation Centre (SAERC), centro de educación secundaria dos graos 9 a 12 e un campus da Universidade Comunitaria de Nova Escocia (NSCC) que oferta varios títulos, pero enfocado na área de enxeñaría e fundacións mariñas.

## Notas
Caio Octavio (tribuno militar)

**Caio Octavio** ou **Gaio Octavio** (en latín: *Gaius Octavius*) foi un oficial militar romano activo durante o século III a. C. Pertencía á *gens* Octavia.

## Traxectoria 
Fillo do ecuestre Caio Octavio e neto do cuestor Cneo Octavio Rufo, foi pai do funcionario municipal Caio Octavio e bisavó do emperador Augusto (reinado do 27 a. C. - 14). Cando Marco Antonio intentou expresar o seu desprezo por Augusto, afirmou que Caio Octavio fora un liberto e un cordeleiro (fabricante de cordas).

Durante a Segunda Guerra Púnica, Caio Octavio serviu como tribuno militar e participou na desastrosa batalla de Cannas, sendo un dos poucos superviventes. Cando os cartaxineses estaban a atacar o campamento romano, Caio Octavio e o seu compañeiro tribuno Sempronio Tuditano conseguiron abrirse paso entre o inimigo e chegaron san e salvo a Canusium. Tamén serviu en Sicilia baixo o mando do pretor Lucio Emilio Papo, mais descoñécese se participou noutras expedicións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Concellos do departamento de Côtes-d'Armor

miniatura|dereita|200px|Departamento de Côtes-d'Armor.
A seguinte é unha lista das 348 comunas do departamento de Côtes-d'Armor, na Bretaña, en Francia.

## Lista de comunas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Côtes-d'Armor
Allineuc

**Allineuc** (en ) é un concello do departamento de Côtes-d'Armor, na rexión administrativa da Bretaña, no noroeste de Francia.

## Demografía
Distrito de Ortenau

**Ortenaukreis** é un distrito da Alemaña, na rexión administrativa de Friburgo, estado de Baden-Württemberg. Forma parte do Eurodistrito Strasbourg-Ortenau, con 868.000 habitantes, é composto pola Comunidade Urbana de Strasbourg (formada por vinte e oito comunas) e o Kreis  Ortenau, coa cidade xemelga de Kehl situada junto ao río Rin.

A capital do distrito é Offenburg.

O escudo de armas do Ortenaukreis contén un verme debuxado dentro dunha cinta.

## Cidades 
# Achern
# Kehl
# Lahr (Schwarzwald)
# Oberkirch
# Offenburg
# Ettenheim
# Gengenbach
# Haslach im Kinzigtal
# Hausach
# Hornberg
# Mahlberg
# Oppenau
# Renchen
# Rheinau
# Wolfach
# Zell am Harmersbach

## Concellos 
# Appenweier
# Bad Peterstal-Griesbach
# Berghaupten
# Biberach
# Durbach
# Fischerbach
# Friesenheim
# Gutach (Schwarzwaldbahn)
# Hofstetten
# Hohberg
# Kappel-Grafenhausen
# Kappelrodeck
# Kippenheim
# Lauf
# Lautenbach
# Meißenheim
# Mühlenbach
# Neuried
# Nordrach
# Oberharmersbach
# Oberwolfach
# Ohlsbach
# Ortenberg
# Ottenhöfen im Schwarzwald
# Ringsheim
# Rust
# Sasbach
# Sasbachwalden
# Schuttertal
# Schutterwald
# Schwanau
#  Seebach
# Seelbach
#  Steinach
# Willstätt

**Non organizado municipalmente.**
# *Rheinau*

## Notas
Premios de Igualdade María Vázquez Suárez

Os **Premios de Igualdade María Vázquez Suárez** é un recoñecemento concedido polo Partido dos Socialistas de Galicia co obxectivo de recoñecer o traballo de persoas e entidades que loitan pola igualdade entre mulleres e homes e pola visibilización das discriminacións de xénero.
Creouse en 2015, e tras uns anos sen entregarse recuperáronse en 2022.
## Premiadas
* Nadia Calviño Santamaría (2022)
* A asociación Mulleres Salgadas e Rosa Gómez Limia (2023)
* As deportistas Verónica Boquete  (Vero Boquete) e Paula Dapena  (2024)
* María Mercedes Álvarez Lires e o Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia (2025)

## Notas
Time Inc.

**Time Inc.** foi unha editorial de revistas estadounidense subsidiaria de **Meredith Corporation***.*

En 1990, a fusión da empresa orixinal **Time** **Inc.** e Warner Communications creou **Time-Warner**, que foi adquirida por AT&T en 2018, formando WarnerMedia. No Reino Unido, posúe a editorial de revistas IPC Media, que publica revistas como *Marie Claire* e *NME*. En novembro de 2017, a editorial e empresa de medios Meredith Corporation anunciou que adquiriría Time Inc. por 2.800 millóns de dólares. A compra completouse o 31 de xaneiro de 2018, finalizando as operacións como Time Inc. e continuando co nome de **Meredith**.

## Publicacións 
* *All You*
* *Coastal Living*
* *Cooking Light*
* *Entertainment Weekly*
* *Essence*
* *Fortune*
* *Golf*
* *Health*
* *InStyle*
* *Life.com*
* *Money*
* *People*
** *People en Español*
** *People StyleWatch*
* *Real Simple*
* *Southern Living*
* *Sports Illustrated*
** *Sports Illustrated Kids*
* *Sunset*
* *Time*
** *Time for Kids*
* *This Old House*
Virtudes Cuevas Escrivá

**Virtudes Cuevas Escrivà**, nada en Sueca (Valencia) o 3 de febreiro de 1913 e finada en Villejuif (Francia) o 5 de xullo de 2010, foi unha valenciana sobrevivente do campo de concentración feminino de Ravensbrück. Militou nas Juventudes Socialistas Unificadas e durante a guerra civil española alistouse no Quinto Rexemento. Conforme avanzaban as tropas franquistas, desprazouse a Cataluña e chegou a Francia. Alistouse na resistencia francesa e foi coñecida como «Madame Carmen» ou «Madame Vidal». Actuou como enlace e proveu de alimentos a militantes anarquistas, comunistas e socialistas coa posta en circulación de propaganda, información e armas. Sobreviviu a Ravensbrück xunto a Geneviève de Gaulle, sobriña do xeneral Charles de Gaulle, con quen mantería amizade até o final da súa vida. Foi condecorada polo presidente Charles de Gaulle cos graos de Cabaleiro, Oficial e Comandante na Lexión de Honra.

Estaba casada con Alberto Codina Labrador (Bagur, 1912 - Vitry-sur-Seine, 1991), tamén vítima da represión nazi e internado no campo de concentración de Mauthausen.

## Notas
Wikipedia en toki pona

A **Wikipedia en toki pona** é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en toki pona.

Esta versión da enciclopedia contén  artigos e  usuarios, dos cales  son activos.

## Historia 
Durante un breve tempo houbo unha versión de Wikipedia escrita en toki pona (chamada ). Pechou en 2005 e o contido foi traladado a Wikia/Fandom, e despois trasladouse de Fandom a un sitio web independente o 23 de abril de 2021. En novembro de 2025 volveu ser unha edición de Wikipedia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Wikipedia en toki pona
* Wikipedia en toki pona (móbil)
TV Tropes

***TV Tropes*** é unha *wiki* que recompila e documenta descricións e exemplos de tropos narrativos, máis coñecidos como clichés. Dende a súa creación en 2004, o sitio cambiou o seu enfoque de cubrir só tropos de televisión e cine, expandíndose a todas as formas de medios, incluíndo literatura, banda deseñada, anime, manga, videoxogos, radio, música, publicidade e xoguetes, así como os seus *fandoms* asociados, ademais dalgúns temas non relacionados cos medios como historia, xeografía, política e outros sucesos, persoas e eventos da vida real. A natureza do sitio como provedor de comentarios sobre cultura pop e ficción, atraeu a atención e as críticas de varias personalidades e *blogs* da web. O contido de TV Tropes está escrito e mantido por unha comunidade de voluntarios coñecidos como «tropers». Segundo Google Analytics do sitio en agosto de 2020, a maioría dos tropers teñen entre 18 e 34 anos.

O sitio tamén publicou contido libre de dereitos de autor desde abril de 2008 ata xullo de 2012. En xullo de 2012, TV Tropes modificou a súa licenza para permitir só a distribución non comercial do seu contido, pero continuou a aloxar subidas anteriores baixo unha nova licenza de distribución. 

## Características 
O sitio web de TV Tropes funciona co seu propio *software wiki*, unha versión moi modificada de PmWiki, pero non é de código aberto. Segundo o sitio web oficial de PmWiki, TV Tropes «xa non usa PmWiki de ningún xeito; o único rastro que queda está no URL» e «non se usa ningún código». Ata outubro de 2010, era posible facer edicións anonimamente. Agora é obrigatorio rexistrarse para todas as actividades, agás para ver o sitio web. TV Tropes ten dúas subwikis destinadas a categorizar tropos máis informais que seguen estándares menos rigorosos. A *Darth Wiki*, chamada así en referencia a Darth Vader de *Star Wars*, como un xogo de palabras co «lado escuro» de TV Tropes, é un espazo para exemplos máis críticos ou formas comúns de edición inapropiada. A *Sugar Wiki*, pola súa banda, céntrase en tropos positivos, como momentos divertidos ou conmovedores nas obras, e considérase o «lado doce» de TV Tropes.

## Notas 
### Ligazóns externas 
* 
*
Margaret MacDonald (filósofa)

**Margaret MacDonald**, nada o 9 de abril de 1903 e finada o 7 de xaneiro de 1956, foi unha filósofa analítica británica. Traballou nos eidos da filosofía da linguaxe, a filosofía política e a estética.

## Traxectoria 
### Educación 
Margaret MacDonald naceu en Londres e foi abandonada polos seus pais cando era nena. Estudou no University College de Londres, graduándose en Filosofía en 1932. En 1934 obtivo o seu doutoramento pola mesma institución, baixo a supervisión de Susan Stebbing, que contribuíu economicamente ás súas investigacións.

MacDonald uniuse ao Girton College de Cambridge como bolseira de investigación en Ciencias Morais entre 1934 e 1937. Durante a súa estadía en Cambridge, estudou con G. E. Moore e, en especial, con Ludwig Wittgenstein. Xunto coa súa compañeira Alice Ambrose, tomou en secreto apuntamentos das aulas do austríaco, quen prohibía esta práctica nos seus cursos; estas anotacións foron posteriormente publicadas. Ambas convenceron a Wittgenstein para que lles permitise continuar transcribindo as clases abertamente.

### Carreira 
Entre 1937 e 1941 MacDonald ensinou filosofía no St Hilda's College de Oxford, onde tamén desempeñou funcións de bibliotecaria. Durante a guerra foi temporalmente directora da Xunta de Comercio. Logo traballou como profesora no Bedford College da Universidade de Londres. Naquel momento, foi unha das poucas mulleres que ensinaban filosofía fóra da Universidade de Oxford. A partir de 1947 exerceu docencia sobre Ética para funcionarios do Ministerio de Interior británico. En 1955 ascendeu de rango no Bedford College.

Os seus primeiros artigos analizaban criticamente a obra de filósofos contemporáneos. Máis tarde centrouse no eido da estética; en especial, en como a linguaxe se relaciona coa arte. Tamén se interesou pola filosofía política no seu artigo "Natural Rights" (en ), no que atacou a idea de que os dereitos naturais se fundamentan nunha "lei natural".

O seu traballo recibiu moita atención na súa época. Dous dos seus artigos foron reeditados na serie *Logic and Language* (en ), de 1951, que incluíu artigos representativos das tendencias filosóficas contemporáneas. Estudante de Wittgenstein antes da súa chegada a Oxford en 1937, MacDonald aplicou moitos dos conceptos do austríaco nos seus traballos, e algúns autores defenden que a súa obra foi unha fonte importante de inspiración para o seu íntimo amigo Gilbert Ryle.

En 1933, MacDonald contribuíu á fundación da célebre revista de filosofía *Analysis*, en colaboración con Susan Stebbing, C. A. Mace e Gilbert Ryle. Así mesmo, foi editora da mesma entre 1948 e 1956.

### Pasamento 
Margaret MacDonald faleceu en Londres en 1956, tras unha cirurxía de corazón.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Tussok

[miniatura|230x230px|[Pradaría|Pasteiro na illa Soidade (Malvina Oriental).]]
**Tussok**, **tusoc**, ou **tusac** é o nome de formacións botánicas caracterizadas pola predominancia das gramíneas coriáceas dunha altura de entre 1 e 2 metros. As formacións de *tussok* atópanse principalmente nas áreas frías, aínda que non constantemente nivais, do Hemisferio Sur. Así, este tipo de formación botánica é típica nas grandes chairas de América do Sur, particularmente nas chairas de Chile e Arxentina. Adoita atoparse sobre solo podsólico ou solo pobre en materia orgánica, e en climas onde son habituais os ventos fortes, sendo estas matas tipicamente redondeadas e achaparradas.

Dependendo da humidade e o tipo de solo existen tussokes *secos* e tussokes *húmidos*. Os ***tussokes secos*** presentan formacións esteparias ralas e chas, con espazo abundante entre as matas; os ***tussokes húmidos***, porén, son densos, con pouco espazo entre as plantas.

Exemplos de *tussokes húmidos* poden atoparse ao norte da Terra de Fogo, nas Illas Malvinas, e noutras illas subantárticas coma as Kerguelen –onde se atopa a Chaira do Tussok (*Plateau du Tussok*)–, así coma nas Antillas do Sur, e como acontece en algunhas zonas das Xeorxia do Sur, e no sueste da Illa Sur de Nova Zelandia na Chaira de Canterbury, onde é predominante a especie de poácea *Poa flabellata*. Canto máis meridonal é a distribución do tussok, tanto máis se achega á tundra.

O *tussok seco* é característico de Comahue, en Arxentina, e da Patagonia Oriental, onde predominan as especies coma a *Festuca gracillima* ou o *Mulinum spinosum*.

Os estudos amosan unha taxa de medranza poboacional negativa, debido en parte á lentitude do seu crecemento e á mortalidade por fragmentación. Malia idoneidade do *tussok* para forraxe, tense mencionado a importancia de controlar o pastoreo para evitar un gran impacto ambiental, que afectaría negativamente á biodiversidade e estabilidade do solo, entre outros factores. 

## En Australia 
* *Nassella trichotoma*, introducida de Suramérica, é considerada unha maleza en Australia.

## En Nova Zelandia 
* *Chionochloa australis*
* *Poa colensoi*
* *Poa caespitosa*
* *Festuca novaezelandiae*
* *Chionochloa flavescens*
* *Chionochloa rubra*

## En Europa 
* *Ampelodesmos mauritanica*

## Bibliografía 
* Walker, T. W. “The Ecology of Tussock Grasslands: Discussion” (1955). Proc. NZ Ecol. Soc 3:7. “Un quinto de Nova Zelandia ten vexetación de tussock; relacionada coas estepas do mundo“.