Chrysiridia rhipheus

A ***Chrysiridia rhipheus*** é unha especie de gran traza de voo diúrno da familia Uraniidae, cunha envergadura de sete a nove centímetros. Considerada un dos membros máis belos e impresionantes da orde Lepidoptera. Famosa en todo o mundo, figura en moitos libros de mesa auxiliar que tratan esta orde, e é moi buscada polos coleccionistas. É moi colorida, pero moitas destas cores non se forman por pigmentos, senón por fenómenos físicos como a polarización, iridescencia ou refracción da luz nas escamas das ás. Por iso, é unha especie obxecto de numerosos estudos ópticos. Atópase en distintas rexións da illa en diferentes momentos do ano, con máximos de poboación entre marzo e agosto e mínimos entre outubro e decembro. Cada ano, miles de individuos migran do leste ó oeste da illa. Tras completar catro etapas, forman un casulo. Este estado de casulo dura entre dezasete e vinte e tres días.

## Taxonomía 
Foi descrita por primeira vez por Dru Drury en 1773, baseándose nun espécime propiedade dun mariño inglés -o capitán May de Hammersmith, Londres-, e supostamente traído da China. Polas súas similitudes cos membros da familia Papilionidae, Drury chamouna *Papilio rhipheus*.

A traza é de fondo negro e presenta marcas de cor azul, verde e vermello iridescente. Posúe tons abrancazados nas zonas marxinais das ás. Tamén teñen seis colas, frecuentemente perdidas ou danadas durante a súa vida. sendo un dos factores que o causa o brusco cambio de temperatura durante a fase de casulo.

*Omphalea*, como moitos outros membros da familia Euphorbiaceae, posúe nectarios extraflorales que atraen nespras polistinas, que son predadoras das eirugas da traza. Estes nectarios tamén atraen formigas que adoitan protexer á planta, alimentándose do seu néctar e dos insectos que a comen. Con todo ignoran ás larvas de *C. rhipheus*, facendo supor que a especie posúe algún disuasorio químico como defensa primordial.

## Hábitos 
A diferenza de moitas trazas, este insecto voa de día e as súas cores brillantes alertan ós seus predadores sobre a súa alta toxicidade, unha estratexia observada tamén noutras trazas diúrnas. Outro hábito que *C. rhipheus* ten en común con algunhas bolboretas é a súa postura de descanso nocturno -coas ás pechadas en vertical-. Durante as migracións, pasan a noite durmindo en grupo. Un só ovo pesa preto dun miligramo e posúe xeralmente 17 nervaduras, aínda que ás veces posúen 16 ou 18. Xeralmente son postos no reverso das follas de *Omphalea*, ocasionalmente na parte superior, e en grupos de 60 a 110, sendo a medida de 80. Como todos os lepidópteros, posúe cinco pares de apéndices ambulatorios nos segmentos tres a seis e no décimo e seis patas auténticas no tórax.

Na estación cálida, e tras completar as catro etapas de eiruga nas que incrementa o seu tamaño, a larva tece nunhas 10 horas un casulo que consiste nunha retícula de seda irregular e de ampla luz de malla. Localízase ou ben na copa dunha árbore ou entre dúas follas da súa planta hóspede, pero máis frecuentemente preto do chan, entre o brión e a cortiza.

A metamorfose varía segundo a estación en que se desenvolva. Así, prolóngase durante 17 días en novembro, o mes máis cálido, e 23 en xullo, o máis frío. Cinco a seis días antes de que eclosione, comézase a ver o patrón das ás. A traza adoita emerxer durante a noite ou cando hai pouca luz, rompendo o casulo desde a súa parte superior, proceso que dura uns 6 minutos. Unha vez fóra do exuvia (o exoesqueleto do casulo), a traza busca unha superficie horizontal na que se sostén polas catro patas anteriores. Estende as ás en dez minutos, enviando hemolinfa polas veas alares. Despois aletea durante uns segundos, espera 45 minutos para asentarse e logo realiza de novo este exercicio. Finalmente, emprende voo entre unha hora e media e dúas horas máis tarde. proveniente de *lolo* («espírito» ou «bolboreta») e *andriana* («nobre» ou «rei»), sendo o seu significado «bolboreta nobre», «bolboreta raíña» ou «espírito rei». Os nativos cren que a alma dos seus devanceiros aparece na forma destas trazas, polo que atacalas sería danar ós seus antepasados.

Esta espectacular traza é considerada unha das máis impresionantes e belas da orde Lepidoptera,

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Imaxe das escamas das ás dunha *Urania ripheus* (6.25x) 
* Nature's Iridescence, An Electron Microscopic Study  Contén imaxes das escamas da Chrysiridia rhipheus vistas baixo un microscopio electrónico de barrido