open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carl Oswald Bulla

**Carl Oswald Bulla** ou **Karl Karlovich Bulla** (en ), nado en Głubczyce o 26 de febreiro de 1885, e finado na illa de Saaremaa o 28 de novembro de 1929, foi un fotógrafo ruso-alemán, a miúdo considerado como o "pai da fotorreportaxe rusa".

## Obras escollidas

Ficheiro:Piter ice tram.jpg|Tranvías no río Nevá conxelado.
Ficheiro:Bulla street.jpg|Escena de rúa.
Ficheiro:Bula Stonemasons.jpg|Canteiros, década de 1900.
Ficheiro:Rasputin-Big-photos-2.jpg|Grigorii Rasputin, o maior xeneral Putyatin e o coronel Lotman, 1904.
Ficheiro:Egyptian bridge catastrophy.jpg|Colapso da Ponte Exipcia de San Petersburgo.
Ficheiro:Bulla Andreyev.jpg|Leonid Andreiev e a súa muller Anna.
Ficheiro:Former Deputies of Russian State Duma arrive in Vyborg.jpg|Deputados da Duma Estatal disolta chegan a Vyborg para asinar o manifesto de Vyborg antigobernamental, 1906
Ficheiro:Bulla bekhterev v.jpg|Vladimir Bexterev.
Ficheiro:Bulla_medical_inspection.jpeg|Década de 1900.
Ficheiro:Bulla_group_with_poles.jpeg|Década de 1900.
Ficheiro:Bulla Kitchen.jpg|Refuxio para persoas sen fogar, 1910
Ficheiro:Bulla Tolstoy.jpg|Lev Tolstoi.
Ficheiro:Bulla RepinreadsTolstoydeath.jpg|Ilia Repin le o anuncio da morte de Lev Tolstoi. Están presentes Korney Chukovsky e Nordman-Severova (esposa de Repin).
Ficheiro:Bulla Hercules.jpg|Abertura do club Hércules, 1912
Ficheiro:Nevsky Prospect 25 1913.jpg|Casa Catedral de Kazan, na avenida Nevsky, 25. Celebrando o 300 aniversario da dinastía Romanov. 1913
Ficheiro:Bulla Chaliapin.jpg|Feodor Chaliapin e os seus amigos patinando sobre xeo en 1914.
Ficheiro:Bulla Apraksin Fire.jpg|Apraksin Dvor en chamas en xullo de 1914.
Ficheiro:Bulla Vityaz.jpg|Igor Sikorsky, Genner e Kaulbars no avión *Sikorsky Russky Vityaz*, 1915.
Ficheiro:Bulla TsarFamilyinStavka.jpg|Nicolao II, Aleksei e Alexandra Feodorovna chegan a Stavka, maio de 1916.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Konrad Mägi

**Konrad Vilhelm Mägi**, nado en Hellenurme o 1 de novembro de 1878 e finado en Tartu o 15 de agosto de 1925, foi un pintor estoniano, un dos primeiros pintores modernistas en Estonia e dos países nórdicos, no núcleo de cuxo legado creativo están as paisaxes visionarias. Só traballou dezaseis anos, pero calcúlase que o volume total da súa obra rolda os 400 cadros.

En Estonia realizáronse numerosas exposicións das súas obras e, nos últimos anos, a súa arte foi descuberta en Europa: en 2017, houbo unha exposición individual de cadros de Konrad Mägi na Galería Nacional de Arte Moderna e Contemporánea de Roma; en 2018, as súas obras expuxéronse na exposición *Wild Souls: Symbolism in the Art Of the Baltic States* no Musee d'Orsay; en 2021, máis dun cento de obras de Mägi foron expostas no Museo EMMA de Espoo, e en 2022, as mesmas obras expuxéronse no Museo de Arte de Lillehammer. As obras de Konrad Mägi son particularmente apreciadas polas súas cores vigorosas e impulsivas e pola súa aproximación panteísta á natureza, o que o fai único no modernismo europeo de comezos do século XX. Mägi traballou en diferentes partes de Europa, segundo o cal a súa obra está dividida en capítulos ben diferentes: Dinamarca, Noruega, Francia, a illa de Saaremaa, o sur de Estonia, Italia, etc.

A recepción da súa arte tamén pasou por diferentes períodos. Nas décadas de 1920 e 1930, a obra de Konrad Mägi influíu en gran parte da arte estoniana creada nese momento. Durante a segunda guerra mundial, a súa arte foi condenada (as autoridades soviéticas ordenaron que as súas obras fosen retiradas das exposicións, que as súas cartas fosen destruídas, etc.); permaneceu prohibida ata a segunda metade da década de 1950. A finais da década de 1950, a medida que se relaxou a austeridade política, a obra de Mägi foi "reintroducida" e realizáronse varias retrospectivas.

Malia que Mägi pasou a meirande parte da súa vida nas cidades, a súa obra xira principalmente arredor das paisaxes: contornas sen humanos, onde a natureza ofrece experiencias irracionais, místicas, metafísicas e relixiosas. A obra de Konrad Mägi está enraizada en tensións existenciais que a fixeron anhelar outros mundos potenciais. De mozo participou activamente no movemento revolucionario, pero máis tarde retirouse completamente da política e centrouse por completo na arte. «A felicidade non é para nós, fillos dunha terra pobre», escribiu unha vez Mägi. «Para nós, a arte é a única saída, porque cando a alma se enche do sufrimento eterno da vida, a arte proporcionará o que a vida non pode darnos. Alí, na arte, no propio traballo, pódese atopar a paz». Ademais das pinturas de paisaxes, Mägi pintou retratos (incluíndo varios retratos de membros do movemento das mulleres) e bodegóns. Foi o primeiro director de Pallas, a primeira escola superior de arte de Estonia.

A saúde de Konrad Mägi preocupouno seriamente ao longo da súa carreira creativa: varias enfermidades provocaron unha rápida deterioración da súa saúde durante a década de 1920. Konrad Mägi tiña só 46 anos cando morreu. Aínda se descoñece o paradoiro de máis da metade das súas obras.

## Notas
Seattle Torrent

O **Seattle Torrent** é un futuro equipo da Professional Women's Hockey League (PWHL) con sede na cidade de Seattle (Washington, Estados Unidos). O equipo anunciarase oficialmente o 30 de abril de 2025.

## Historia 
### Fundación 
Logo da *PWHL Takeover Tour*, unha xira de partidos de exhibición xogados en sedes neutrais en cidades do Canadá e os Estados Unidos, comezou a especularse cos posibles equipos que se unirían á competición. Unha das cidades máis sinaladas foi Seattle, que se ben non bateu un récord de asistencia na xira posúe unha boa base de afeccionados ao deporte feminino e un gran recinto que acolle partidos da NHL e da WNBA.

O segredo do anuncio da primeira expansión desvelouse accidentalmente poucos días antes da presentación do outro equipo, con sede en Vancouver, cando o logotipo de ambos os dous novos equipos apareceu na sección da "tenda" no sitio web oficial da PWHL durante parte do luns 21 de abril de 2025. A liga non confirmou a creación da nova franquía e simplemente anunciou un "anuncio importante relacionado co hóckey feminino en Seattle" o 30 de abril.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Smoke Signals (filme)

***Smoke Signals*** é un filme canadense-estadounidense de 1998 dirixido por Chris Eyre a partir dun guión de Sherman Alexie. Baséase na colección de historias curtas de Alexie, *The Lone Ranger and Tonto Fistfight in Heaven* (1993). Gañou varios premios e recoñecementos, e tivo unha boa acollida en numerosos festivais de cinema.

En 2018, foi escollido pola Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos de América para a súa preservación no National Film Registry por ser "cultural, histórica ou esteticamente significativo".

## Personaxes 
* Adam Beach como Victor Joseph
** Cody Lightning como Victor Joseph de neno
* Evan Adams como Thomas Builds-the-Fire
** Simon Baker como Thomas Builds-the-Fire de neno
* Irene Bedard como Suzy Song
* Gary Farmer como Arnold Joseph
* Tantoo Cardinal como Arlene Joseph
* John Trudell como Randy Peone
* Michael Greyeyes como Junior Polatkin
* Michelle St. John como Velma
* Elaine Miles como Lucy
* Cynthia Geary como Cathy a ximnasta
* Perrey Reeves como Holly
* Molly Cheek como Penny Cicero
* Robert Miano como Burt Cicero
* Tom Skerritt como xefe de policía

## Produción 
Aínda que non foi o primeiro filme creado por cineastas nativos dos Estados Unidos, *Smoke Signals* é recoñecido como a primeira longametraxe escrita, dirixida e producida por nativos americanos en chegar a un amplo público tanto nos Estados Unidos coma no estranxeiro. Este filem tamén salienta pola súa autenticidade no que se refire ao seu elenco de actores e actrices nativas americanas, e porque foi filmada en localizacións na reserva india Coeur d'Alene en Idaho.

## Notas
Evan Adams

**Evan Tlesla Adams**, nado o 15 de novembro de 1966, é un actor, dramaturgo e médico indíxena canadense. É membro do pobo salish da costa, da Nación Tla'amin preto de Powell River, na Columbia Británica. É coñecido polos seus papeis nos filmes de Sherman Alexie, como Thomas Builds-the-Fire no filme de 1998 *Smoke Signals* e como Seymour Polatkin no filme de 2002 *The Business of Fancydancing*.

## Traxectoria 
### Como actor 
Gañou un Premio Independent en 1999 pola súa interpretación en *Smoke Signals*, e un premio Los Angeles Outfest en 2002 polo seu papel en *Fancy dancing*.

No Canadá, Adams actuou principalmente en televisión, con papeis en *The Beachcombers*, "Lost in the Barrens" ''Da Vinci's Inquest*, *Neon Rider*, *These Arms of Mine*, *Da Vinci's City Hall*, *The L Word* e *Wolf Canyon*, e en teatro en *Lear* e *Dry Lips Oughta Move to Kapuskasing*. Apareceu tamén no telefilme de 1990 *Lost in the Barrens*. Tamén apareceu no filme documental *Just Watch Me: Trudeau and the '70s Generation*, falando da súa propia experiencia como mozo gai das Primeiras Nacións que creceu no Canadá durante a era de Pierre Trudeau.

As súas obras teatrais, *Dreams of Sheep*, *Snapshots*, *Dirty Dog River* e *Janice's Christmas*, producíronse en todo o Canadá e internacionalmente.

Apareceu tamén nos filmes de 2017 *Indian Horse* e *Kayak to Klemtu*, e no de 2020 *Indian Road Trip*.

En 2023 fixo unha aparición convidada como Larry, o psicólogo do Servizo Indíxena de Saúde, na serie *Reservation Dogs.* Tamén interpretou a Tim Wallach adulto na miniserie *Bones of Crows.'' 

### Como médico 
Adams tamén traballou moito cos programas de saúde das Primeiras Nacións no Canadá, incluíndo a educación sobre o VIH/SIDA e o tratamento do abuso de alcohol e drogas. En 2002, Adams completou o título de medicina na Universidade de Calgary. Completou a súa residencia no St. Paul's Hospital/UBC (como Residente Xefe), un mestrado en Saúde Pública da Universidade Johns Hopkins, e exerceu como Suboficial Provincial de Saúde no Ministerio de Saúde da Columbia Británica. En abril de 2007, Adams foi nomeado o primeiro asesor de médicos de saúde indíxena da provincia da Columbia Británica. En abril de 2012, o doutor Perry Kendall nomeou a Adams oficial de saúde provincial adxunto da Columbia Británica. O 1 de decembro de 2014, Adams converteuse no director médico da First Nations Health Authority na Columbia Británica.

## Notas
Glutamil endopeptidase I

**Glutamil endopeptidase I** é o nome dunha familia de serina proteases bacterianas extracelulares. As proteases tipo glutamil endopeptidases foron identificadas en especies de *Staphylococcus*, *Bacillus* e *Streptomyces*, entre outras. As dúas primeiras están relacionadas entre si e inclúense nesta familia, mentres que as de tipo *Streptomyces* se tratan nunha familia separada, e denomínanse glutamil endopeptidase II.

## Proteases identificadas 
*Staphylococcus* 
* Glutamil endopeptidase GluV8 de *S. aureus*
* Glutamil endopeptidase GluSE de *S. epidermidis*  
: Tamén chamada serina protease de *S. epidermidis* (Esp).
*Bacillus*
* Glutamil endopeptidase GluBL de *B. licheniformis* 

## Función 
A glutamil endopeptidase é, polo menos nalgunhas especies, parte dunha fervenza de activación de cimóxeno, cuxa actividade depende da activación proteolítica dunha pre-forma da protease. A GluV8 de *S. aureus*, por exemplo, depende para a súa activación da metaloprotease aureolisina, e é necesaria ela mesma para a activación da estafopaína B. No caso de GluSE, GluSW e SprE observouse que son activadas por unha metaloprotease de xeito similar.

As proteases deste grupo hidrolizan enlaces peptídicos situados despois dun residuo cargado de ácido glutámico ou ácido aspártico, cunha maior preferncia polo primeiro. O pH óptimo está lixeiramente por riba da neutralidade (pH 7-8) para a GluV8 e GluBL.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Proteólise

### Ligazóns externas 
* *Staphylococcus aureus*  glutamil endopeptidase na Universal Protein Resource (UniProt).
* *Bacillus licheniformis* glutamil endopeptidase na Universal Protein Resource (UniProt).
Concello de Lääne-Harju

**Lääne-Harju** (estoniano: *Lääne-Harju vald*) é un concelo rural do condado de Harju, no noroeste de Estonia. O municipio cobre unha área de 645,71 km2. e no ano 2024 tiña unha poboación de 13 837 habitantes.

O concello formouse como resultado da reforma administrativa de 2017, cando catro municipios (os concellos rurais de Keila, Padise e Vasalemma, e a cidade de Paldiski) se fusionaron para converterse en Lääne-Harju.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do concello
Concello de Raasiku

**Raasiku** (estoniano: *Raasiku vald*) é un concello rural do condado de Harju, situado no norte de Estonia. No ano 2024 o municipio tiña unha poboación de 5 345 habitantes.

O concello ten dúa vilas pequenas, Aruküla e Raasiku, e 13 aldeas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do concello
Concello de Rae

**Rae** (estoniano: *Rae vald*) é un concello rural do condado de Harju, no norte de Estonia. O municipio cobre unha área de 206,7 km² e no ano 2024 tiña unha poboación de 24 902 habitantes.

O centro administrativo do concello é a localidade de Jüri, que é unha das cinco pequenas vilas de Rae xunto con Vaida, Assaku, Lagedi e Peetri. O municipio ten tamén 27 aldeas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do concello
Concello de Saku

**Saku** (estoniano: *Saku vald*) é un concello rural do condado de Harju, no norte de Estonia. No ano 2024 o municipio tiña unha poboación de 11 832 habitantes.

O seu centro administrativo é a pequena vila de Saku, a 10 km ao sur de Talín, a capital do país. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do concello
Eesti Päevaleht

***Eesti Päevaleht*** é un xornal dixital en lingua estoniana publicado en Estonia. Comezou a publicarse como xornal no ano 1995, e publicouse por última vez en papel o 27 de marzo de 2024; continuou dende entón en versión dixital.

## Historia 
O 5 de xuño de 1995, os xornais estonianos *Hommikuleht, Päevaleht* (antes *Noorte Hääl*) e *Rahva Hääl* fusionáronse para formar unha nova publicación, que foi denominada *Eesti Päevaleht*. O 29 de setembro de 1995, *Eesti Päevaleht* e *Eesti Sõnumid* tamén se fusionaron.

Dende 2011, *Eesti Päevaleht* é propiedade total de Ekspress Grupp. Anteriormente, Eesti Päevalehe AS era propiedade a partes iguais de Ekspress Grupp e do holding de Jaan Manitski, Vivarone OÜ.

En marzo de 2011, Vivarone OÜ adquiriu as oficinas que antes eran propiedade de *Eesti Päevaleht* en Narva maantee, de 13 anos, e Ekspress Grupp adquiriu por completo as operacións comerciais do xornal. Eesti Päevalehe AS continuou alugando o seu espazo de oficinas existente a Vivarone OÜ.

En maio de 2011, Eesti Ajalehed AS, unha subsidiaria de propiedade total de Ekspress Grupp, e Eesti Päevalehe AS asinaron un acordo de fusión, polo que Eesti Päevalehe AS se fusionou con AS Eesti Ajalehed, que xa publicara *Maaleht* e *Eesti Ekspress*.

En marzo de 2012, AS Ekspress Grupp anunciou que formaría un novo equipo editorial de novas diarias baseado nos equipos editoriais do xornal *Eesti Päevaleht* e do portal de Internet Delfi, que estaría dirixido por Urmo Soonvald, o redactor xefe de Delfi.

A principios de 2024 anunciouse que a edición en papel cesaría a partir de abril do mesmo ano, pero seguiría publicándose a versión dixital do xornal, que forma parte do portal Delfi.

## Redacción en xefe do xornal 
* 1994–2000: Kalle Muuli
* 2000–2001: Hanno Tomberg
* 2001–2006: Priit Hõbemägi
* 2006–2011: Lea Larin
* 2011–2012: Vallo Toomet
* dende 2012: Urmo Soonvald

### Serie de libros publicados por *Eesti Päevalehe* 
* «Clásicos literarios do século XX» (publicado en 2005-2006)
* «Romance Classics» (publicado en 2007-2008)
* «A historia de Estonia» (publicado en 2008-2009)
* «Estonian Memory» (publicado en 2010-2011)

### Serie de libros LP da edición do sábado de *Eesti Päevalehe* 
* «World Crime Classics» (publicado en 2013-2014)
* «Timeless Love Stories» (publicado en 2016)

## Tiraxes 
Mudanzas na circulación de *Eesti Päevaleht*:

En maio de 2016, as subscricións dixitais alcanzaron os 18.000 lectores, o que converteu a publicación no xornal dixital máis grande de Estonia en canto a subscritores.

O número de subscricións dixitais a Delfi Media superou os 100.000 en decembro de 2023.

## Notas
Tallinna Kaubamaja Grupp

**Tallinna Kaubamaja Grupp** é unha empresa de Estonia con sede en Talín. Os operadores do grupo ocúpanse tanto do comercio polo miúdo como grosista. Máis dunha décima parte do comercio polo miúdo de Estonia é proporcionada polo grupo.

## Historia 
A historia do grupo comezou en 1960 cando abriu os grandes almacéns de Talín.

## Descrición 
O grupo posúe marcas coñecidas como Kaubamaja, Selver, Selveri Köök, Tartu Kaubamaja Centre, Viking Motors, KIA, ABC King, SHU, ILU, Viking Security,

Ata o 28 de setembro de 2021, o valor de mercado de Tallinna Kaubamaja era de 443,9 millóns de euros, o que a convertía na sétima empresa máis grande da Bolsa do Báltico Nasdaq. Tallink e Šiauliai Bank eran de tamaño comparable.

## Notas
Fábrica Kreenholm

A **Fábrica Kreenholm** (en ), foi unha empresa téxtil situada na illa fluvial de Kreenholm, na cidade de Narva, Estonia, preto da fronteira con Rusia. Está situada ao longo das beiras do río Narva, xunto ás grandes fervenzas de Narva, a 16 quilómetros do mar Báltico. Foi fundada por Ludwig Knoop en 1857, un comerciante de algodón de Bremen, Alemaña. No seu momento, os muíños de fiado e fabricación de algodón da empresa foron os máis grandes do mundo, e Kreenholm foi considerada na súa época como a fábrica máis importante do antigo Imperio Ruso, posuíndo 32.000 acres de terra e empregando a 12 000 persoas.

En 1872, a fábrica de Kreenholm foi escenario da primeira folga laboral na historia de Estonia, así como unha das folgas máis temperás en todo o Imperio Ruso. Tras a invasión e ocupación soviética de Estonia en 1940, as propiedades da empresa foron nacionalizadas. Os activos de Kreenholm foron privatizados novamente en 1994, tres anos despois de que Estonia recuperase a súa independencia. A nova empresa crebou en 2010 e continuou con operacións limitadas tras a compra por parte dun novo propietario, Kreenholmi Manufaktuur OÜ.

## Notas
Corte Suprema de Estonia

A **Corte Suprema de Estonia** (en ) é a máxima instancia xudicial do país. Funciona tanto como tribunal de casación como corte constitucional. A súa sede atópase na cidade de Tartu.

## Historia 
### Durante o primeiro período de independencia (1919-1940) 
Coa primeira Constitución de Estonia e a Lei do Tribunal Supremo, a Asemblea Constituínte de Estonia estabeleceu o Tribunal Supremo como corte de casación o 21 de outubro de 1919. Os primeiros xuíces do tribunal foron Kaarel Parts (presidente), Paul Beniko, Rein Koemets, Jaan Lõo, Hugo Reiman, Martin Taevere e Peeter Puusepp. A corte celebrou a súa primeira sesión no concello de Tartu o 14 de xaneiro de 1920. Durante o proceso de centralización do poder en 1935, o Tribunal Supremo foi trasladado a Talín, onde funcionou nun edificio especialmente remodelado na rúa Wismari. Na súa última sesión, o 31 de decembro de 1940, o tribunal aceptou unha orde do goberno da RSS de Estonia para disolverse a partir do 1 de xaneiro de 1941.

### Ocupación soviética (1940-1991) 
O Tribunal Supremo da RSS de Estonia era unha institución afiliada a nivel republicano ao Tribunal Supremo da Unión Soviética. Todas as decisións xudiciais tomábanse de acordo coa Constitución soviética e a Constitución da RSS de Estonia. A composición do tribunal era determinada polo Sóviet Supremo da república cada cinco anos. Estaba formado por unha Sala Civil, unha Sala Penal, o *Presídium* e un tribunal militar. Segundo un decreto do Sóviet Supremo do 8 de maio de 1990, o tribunal foi separado legalmente da institución nacional. A medida entrou en vigor días despois, o 16 de maio.

### Tralo restabelecemento da independencia (dende 1992) 
Cando se adoptou por referendo a cuarta Constitución de Estonia, creouse a base legal para o restabelecemento do Tribunal Supremo. Rait Maruste foi designado como o primeiro presidente do tribunal. O tribunal restabelecido celebrou a súa primeira audiencia no Concello de Tartu o 27 de maio de 1993.

Dende 1935 até a súa disolución en 1940, o tribunal tivo sesións en Talín, nun edificio situado na actual rúa Wismari.

## Cámaras 
### Tribunal Supremo 
Só o pleno ten a autoridade para propor nomeamentos e destitucións de xuíces inferiores, resolver queixas disciplinarias contra xuíces e autorizar declaracións de incapacidade de membros do *Riigikogu*, do presidente de Estonia, do chanceler de xustiza ou do auditor xeral.

## Notas
Walter Zapp

**Walter Zapp**, nado en Riga, Imperio Ruso, o 22 de agosto de 1905, e finado en Binningen, Suíza, o 17 de xullo de 2003, foi un inventor alemán do Báltico. A súa creación máis coñecida foi a cámara subminiatura Minox. Ao longo da súa vida, atribuíronselle máis de 60 patentes. Trala segunda guerra mundial, en 1945, fundou a empresa Minox GmbH en Wetzlar, Alemaña, a cal segue existindo até hoxe.

En 2001, durante a súa última visita a Letonia, declarou que fora celebrar alí o seu centésimo aniversario. Faleceu aos 97 anos en Binningen, preto de Basilea, Suíza.

## Patentes 
O deseño innovador e as solucións técnicas da cámara de Zapp foron patentados en todo o mundo. VEF obtivo 66 patentes en 18 países grazas ás invencións de Zapp. Na década de 1960, Zapp foi mencionado como inventor en varias patentes concedidas a Minox GmbH por melloras e modificacións en cámaras subminiatura. A comezos da década de 1990, Zapp patentou a súa derradeira invención: o telescopio de peto Minox T8.

## Premios e honras 
En 2001, Walter Zapp recibiu un doctoramento *honoris causa* da Academia de Ciencias de Letonia e foi condecorado coa Orde da Cruz de Terra Mariana en recoñecemento polos seus servizos á República de Estonia. En 1994, Eesti Post emitiu un selo postal da serie Europa en conmemoración de Walter Zapp e o seu invento patentado, patente estoniana n.º 2628, a cámara subminiatura Minox.

## Notas
Dana Zátopková

miniatura|Dana Zátopková en 2014
**Dana Zátopková** (de solteira **Ingrová**), nada en Fryštát o 19 de setembro de 1922 e finada en Praga o 13 de marzo de 2020, foi unha atleta checa. Logrou a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de 1952 en lanzamento de xavelina.

## Traxectoria 
Nas Olimpíadas de 1952 en Helsinqui gañou a medalla de ouro en lanzamento de xavelina. Só unha hora antes, o seu marido, Emil Zátopek, gañou o ouro en 5.000 m. Obtivo a medalla de prata nas Olimpíadas de 1960. Foi a campioa europea en 1954 e 1958. 

O 1 de xuño de 1958 converteuse na muller máis vella no atletismo en estabelecer un récord mundial. Tiña 35 anos e 255 días cando fixo un lanzamento de 55,73 metros.

Zátopková e o seu marido foron testemuñas no casamento dos medallistas de ouro olímpico Olga Fikotová e Harold Connolly en Praga en 1957. Emil pediulle axuda ao entón presidente de Checoslovaquia Antonín Zápotocký para que Olga conseguise un permiso para casar con Connolly. Non se sabe con certeza se foi de axuda, porén, recibiron dito permiso uns días máis tarde.

## Palmarés 
## Notas
Betti Alver

**Elisabet "Betti" Alver**, (nada en Jõgeva, Estonia, o 23 de novembro de 1906 e finada en Tartu o 19 de xuño de 1989, foi unha das poetas máis destacadas de Estonia.  

## Traxectoria 
esquerda|miniatura|Casa natal de Betti Alver.
Foi a sexta filla dun xefe de estación de Jõgeva. Ela foi unha das primeiras xeracións en ser educadas nunha Estonia independente. Foi á escola primaria de 1914 a 1917 en Tartu e, despois até 1924, fixo a secundaria, tamén, en Tartu. Posteriormente, de 1924 a 1927, estudou na universidade de Tartu lingua e literatura estoniana.

Comezou como escritora en prosa, en 1927, e a partir de 1931 publicou varios poemas que favoreceron o seu recoñecemento na escena literaria estoniana, culminando en 1934, coa súa adscrición á Unión de Escritores de Estonia. un pequeno grupo de influentes poetas estonianos, entre os que se atopaban Bernard Kangro, Uku Masing, Kersti Merilaas, Mart Raud, August Sang, Heiti Talvik e Paul Viiding. 

En 1937, casou con Heiti Talvik, tanto do ruso (Pushkin e Gorki) como do alemán (Goethe e Heine).

## Obras 
### Poesía 
* 1931, *Lugu valgest varesest*
* 1936, *Tolm ja tuli*
* 1956, *Luuletused ja poeemid*
* 1962, *Mõrane peegel*
* 1966, *Tähetund*
* 1968, *Uued luuletused ja poeemid*
* 1971, *Eluhelbed*
* 1976, *Tuju*
* 1979, *Lendav linn*
* 1986, *Korallid Emajões*
* 1989, *Werke, Band 1: Üle aegade Assamalla; Luuletusi ja poeeme 1931–1988*
* 2004, *Üle sõnade serva*

### Prosa 
* 1927, *Tuulearmuke* (novela)
* 1930, *Invaliidid* (novela)
* 1935, *Viletsuse komöödia* (poema en prosa)
* 1992, *Werke, Band 2: Tuulearmuke; Invaliidid; Viletsuse komöödia; Kõmpa; Proosa 1927–1976*

[miniatura|Museo de Betti Alver en [Jõgeva|Jögeva.]]

## Premios 
* 1966, Escritora de honra da RSS de Estonia
* 1967, Premio de Poesía Juhan Liiv
* 1977, Premio Friedebert Tuglas
* 1981, Escritora do Pobo da RSS de Estonia

## Homenaxes 
* En 2013, un cráter do planeta Mercurio foi nomeador Alver, na súa honra.

## Vida persoal 
Casou con Heiti Talvik en 1937, e con Mart Lepik, en 1965.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Volk Gz

**Volk Gz** é o nome artístico do rapeiro e produtor musical **Lucas Conde Seijas**, nado en Lugo en 1995.

## Traxectoria
En 2014 comezou co grupo Tinta Rebelde, co que publicou o disco *O home rebelde*, inspirado no libro do mesmo nome de Albert Camus. En 2015 Volk Gz viuse somerxido nun proceso xudicial a raíz da canción titulada "Galicia Bilingüe", logo de que o denunciase Gloria Lago. En 2016 foi condenado a pagar unha multa por ameazas.. 

No ano 2020 adentrouse no mundo da produción como *beatmaker*. Desde entón publicou o álbum *Entre muros e montes* co Portughés (2022), *27003 Blues* con Darius C (2022) e *Vivir e morrer na Galiza* con Dee Cee (2024).

## Notas
C-544

A estrada comarcal **C-544** foi unha vía de comunicación que vai desde Vilalba até Santiago de Compostela, ao longo de 51,8 km. A nomenclatura desta vía, así como do resto das estradas nacionais de España, estableceuse no cuarto plan xeral de estradas de 1939-41 (Plan Peña). Foi traspasado á actual estrada nacional N-634 só no treito entre a N-6 (conexión coa A-6) e a N-547 (conexión coa A-54).

## Percorrido 
Iníciase no cruzamento da estrada N-6 en Guitiriz e finaliza co cruzamento da estrada N-547 na Lavacolla.

## Notas
Vermiglio (filme)

***Vermiglio*** é un filme italiano de 2024 escrito, coproducido e dirixido por Maura Delpero. Estreouse na 81ª edición do Festival Internacional de Cinema de Venecia, onde gañou o Gran Premio do Xurado. Foi escollido como candidato de Italia para o Óscar ó mellor filme internacional na 97ª edición dos premios, clasificándose na lista curta de decembro.

## Sinopse 
1944, Vermiglio, unha aldea de montaña remota. A chegada de Pietro, un desertor, á familia do mestre local, e o seu amor pola filla máis vella do mestre, cambiarán o rumbo da vida de todos.

## Personaxes 
* Giuseppe De Domenico como Pietro Riso
* Tommaso Ragno como Cesare Graziadei
* Martina Scrinzi como Lucia Graziadei
* Roberta Rovelli como Adele
* Carlotta Gamba como Virginia
* Orietta Notari como Zia Cesira
* Sara Serraiocco como Anna Pennisi

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Italia propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 97ª edición dos Óscar
Cometas Escolástico

**Cometas Escolástico** (en latín *Cometas Scholasticus*, en grego Κομητᾶς SCHολαστικος,) tamén coñecido como **Cartulario** (*Chartularius*, Χαρτουλάριος) foi un poeta romano oriental que viviu probabelmente no século IX.
## Traxectoria 
Foi autor de seis epigramas incluídos na *Antoloxía grega*. Por algúns dos seus epigramas sábese que fixo unha nova recompilación dos poemas homéricos e reformou a súa puntuación. En canto á época na que viviu, suponse que podería ser o Cometas, que foi mestre de gramática en Constantinopla durante a época do nobre Bardas, no reinado de Miguel III o Embríaco. Clemente de Alexandría menciona un Cometas entre os comentaristas de Homero.
## Notas
Laapataa Ladies

***Laapataa Ladies*** (en ) é un filme indio de 2023 rodado en lingua hindi e dirixido por Kiran Rao. Foi producido por Rao, Aamir Khan e Jyoti Deshpande. Está protagonizado por Nitanshi Goel, Pratibha Ranta, Sparsh Shrivastava, Chhaya Kadam e Ravi Kishan, e conta a historia de dúas novas noivas acabadas de casar que se intercambian durante un paseo en tren ata as casas do seu marido. 

Foi escollido como candidato da India para o Óscar ó mellor filme internacional na 97ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Nitanshi Goel como Phool Kumari
* Pratibha Ranta como Jaya Tripathi Singh / Pushpa Rani
* Sparsh Shrivastav como Deepak Kumar
* Chhaya Kadam como Manju Maai
* Ravi Kishan como Subinspector Shyam Manohar
* Geeta Agrawal Sharma como Yashoda
* Satendra Soni como Chhotu
* Abeer Jain como Bablu
* Bhaskar Jha como Pradeep Singh
* Daood Hussain como Gunjan
* Durgesh Kumar como Dubey Ji
* Pankaj Sharma como pai de Deepak
* Kanupriya Rishimum como Bela
* Sanjay Dogra como Murti
* Shad Mohamad como Hanif
* Ravi Kapadiya como Abdul
* Vivek Sawrikar como Station Master
* Rachna Gupta como Poonam Kumari
* Pranjal Pateriya como Raghu
* Samarth Mayor como Bilas
* Abhay Dubey como prisioneiro

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes da India propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 97ª edición dos Óscar
Selección negativa (selección natural)

Na selección natural, a **selección negativa** ou **selección purificante** é a eliminación selectiva de alelos que son daniños (deletéreos). Isto pode ter como resultado unha selección estabilizante por medio da purga de polimorfismos xenéticos daniños que se orixinan por mutacións aleatorias.

A purga de alelos daniños pode conseguirse no nivel da xenética de poboacións, sendo a unidade de selección unha soa mutación puntual. En tal caso, os portadores de mutuacións puntuais nocivas teñen menos descendencia en cada xeración, reducindo a frecuencia da mutación no acervo xénco.

No caso dunha forte selección negativa sobre un locus, a purga de variantes daniñas resultará na eliminación ocasional da variación ligada, producindo unha diminución no nivel de variación que rodea o locus que está baixo selección. A purga accidental de alelos non-daniños debido a esa proximidade espacial a alelos daniños denomínase selección de fondo (*background selection*). Este efecto increméntase con taxas de mutación menores pero diminúe con taxas de recombinación máis altas.

A selección purificante pode dividirse en purgante por apareamento non-aleatorio (apareamento selectivo) e purgante por deriva xenética. A purgante por deriva xenética pode eliminar principalmente alelos claramente recesivos, mentes que a selección natural pode eliminar calquera tipo de alelos daniños.

## Selección negativa en tecidos diploides comparada cos haploides 
A idea de que os xenes dun organismo que se expresan no estadio haploide están sometidos a unha selección natural máis eficiente que os xenes que se expresan exclusivamente no estadio diploide denomínase “teoría do enmascaramento”. Esta teoría implica que a selección purificante é máis eficiente no estadio haploide do ciclo vital onde os efectos sobre a *fitness* se expresan máis plenamente que no estadio diploide. As probas que apoian a teoría do enmascaramento obtivéronse no lévedo unicelular *Saccharomyces cerevisiae*. Máis evidencias que apoian a teoría do enmascaramento en xenes específicos de tecidos haploides obtivéronse na planta *Pinus sylvestris*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Apareamento selectivo
* Selección equilibrada
* Selección direccional
* Selección disruptiva
* Disxénica
* Selección flutuante
* Purga xenética
* Coinofilia
* Equilibrio mutación-selección
* Selección estabilizante
Selección negativa

**Selección negativa** pode referirse a:

## En bioloxía evolutiva 
*Selección negativa (selección natural), a eliminación selectiva de alelos raros prexudiciais.
*Seleción negativa (selección artificial); cando é negativa en vez de positiva, as características negativas dunha especie son as seleccionadas, xeralmente para eliminalas.

## En inmunoloxía 
*Selección negativa (inmunoloxía), na cal as células B e T que recoñecen moléculas MHC unidas a péptidos de orixe propia, ou simplemente moléculas MHC con alta afinidade son eliminadas do repertorio de células inmunes.

## En política 
*Selección negativa (política), un proceso que ocorre nas xerarquías ríxidas, especialmente en ditaduras, na que os que están en posicións altas elixen subordinados incompetentes para que non os cheguen a superar na xeraquía.
Perempuan Berkelamin Darah

***Perempuan Berkelamin Darah*** é un filme indonesio de 2023 escrito e dirixido por Jeremias Nyangoen, no seu debut como director.

Foi escollido como candidato de Indonesia para o Óscar ó mellor filme internacional na 97ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Sinopse 
Martha, unha traballadora migrante ilegal, volve á súa cidade natal na Illa Roti para asistir ao funeral do seu pai. Mentres tanto, ten que lidar co seu propio trauma despois de sufrir violencia sexual no seu lugar de traballo.

## Personaxes 
* Linda Adoe como Orpa
* Irma Rihi como Martha
* Sallum Ratu Ke como Bertha
* Van Jhoov como Damar

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Indonesia propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 97ª edición dos Óscar
Dar Aghooshe Derakht

***Dar Aghooshe Derakht*** (en ) é un filme iraniano de 2023 escrito e dirixido por Babak Khajehpasha, e producido por Mohammad Reza Mesbah e Sajjad Nasrollahi Nasab. Estreouse en febreiro de 2023 na 41ª edición do Festival Internacional de Cinema de Fajr. Foi escollido como candidato de Irán para o Óscar ó mellor filme internacional na 97ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Sinopse 
A complexa crise na vida de Kimia e Farid, que levan doce anos casados, perturba o fermoso mundo dos seus fillos, fillos que non saben nada máis que a sinxeleza e a bondade na vida.

## Elenco 
* Maral Baniadam
* Javad Ghamati
* Rouhollah Zamani
* Ahoora Lotfi
* Rayan Lotfi

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Irán propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 97ª edición dos Óscar
Sofía Ruvira

**Sofía Fernández**, coñecida como **Sofía Ruvira**, nada en Ourense o 19 de maio de 1996, é unha investigadora, artista e escritora galega.

## Traxectoria 
Moi nova a familia trasladouse a Allariz onde pasou a infancia e adolescencia. Con 18 anos marchou a Madrid para estudar psicoloxía e danza clásica e contemporánea. Fixo filosofía na UNED e un posgrao en filosofía na USC. En 2021 recibiu unha bolsa Fulbright para estudos artísticos e trasladouse a Nova York. Traballa a performance, danza, teatro, escritura e arte multimedia na pescuda de relacións vencelladas á memoria, o corpo, a natureza e a palabra. Participou nos festivais IHRAF (Nova York 2024) e PAUSA (Queens NY 2023), no ciclo MEXER (MIHL, Lugo 2022) e na exposición Cultivar Invertezas (CGAC, Santigago 2021). Fai o seu doutoramento en literatura na Universidade Yale.

## Obras 
### En castelán 
* *Un verano en Manhattan*, 2022.

### En galego 
* *Os corpos fráxiles*, 2024.
* *Canícula*, 2025.

#### Obras colectivas 
* *Letras non morriña* (Deza Migrante, 2023).
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sofia Ruvira - WO+rd 
* Ficha da autora en Aira Editorial.
* Entrevista en *La Región*.

* Artigos en *El Diario de Madrid*.
Atlético Progresso Clube

**Atlético Progresso Clube** é un club de fútbol brasileiro con sede en Mucajaí, Roraima.

É un dos clubs de fútbol máis antigos de Roraima, ademais de ser o primeiro en profesionalizarse na historia de Roraima e o primeiro en ter mulleres traballando no club. Un dos tres primeiros de Roraima en competir en torneos nacionais, tamén foi subcampión no Campionato Roraimense en 2008.

## Historia 
O club fundouse o 21 de xullo de 1959 e desde entón compite no Campionato Roraimense, entre outras competicións rexionais e nacionais.

## Estadio 
O estadio do club é o Estadio Municipal Sabino Soares Neto, coñecido como "Sabinão", con capacidade para 1.000 persoas. Debido ás deficientes infraestruturas do fútbol de Roraima, o Progresso, xunto con outros clubs, xoga os seus partidos no Estádio Canarinho, en Boa Vista. En 2018, houbo unha iniciativa para xogar os seus partidos en Mucajaí, que non se levou a cabo.

## Uniforme 
O primeiro uniforme do club foi un uniforme de raias verticais verdes e brancas na década de 1960, que segue sendo tradicional ata os nosos días, a pesar da forte énfase no uniforme branco con raias verdes diagonais adoptado nas décadas de 1990 e 2000.

## Notas
Snerting

***Snerting*** é un filme romántico islandés de 2024 dirixido por Baltasar Kormákur, escrito por Baltasar e Ólafur Jóhann Ólafsson, e protagonizado por Egill Ólafsson, Kōki e Palmi Kormakur. Baséase na novela homónima de Ólafur, publicada en 2022. É unha coprodución internacional entre Islandia, o Reino Unido e os Estados Unidos.

Estreouse nos cinemas de Islandia o 29 de maio de 2024. Foi escollido como candidato de Islandia para o Óscar ó mellor filme internacional na 97ª edición dos premios, clasificándose na lista curta de decembro.

## Personaxes 
*Egill Ólafsson como Kristófer
*Kōki como Miko de nova
*Palmi Kormakur como Kristófer de novo
*Masahiro Motoki como Takahashi-san
*Sigurdur Ingvarsson como Jónas
*Yoko Narahashi como Miko
*Masatoshi Nakamura como Kutaragi-san
*Meg Kubota como Hitomi
*María Ellingsen como Inga
*Eiji Mihara como Dr. Kobayashi
*Theódór Júlíusson
*Starkadur Petursson como Markús
*Ruth Sheen como Mrs. Ellis
*Benedikt Erlingsson como Dr. Stefánsson
*Tatsuya Tagawa como Arai-San
*Charles Nishikawa como Goto-San
*Eugene Nomura como Akira

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Islandia propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 97ª edición dos Óscar
Benita Gil

**Benita Gil Lamiel**, nada en La Ginebrosa (Teruel) o 14 de xaneiro de 1913 e finada en Praga o 26 de xullo de 2015, foi unha mestra e coordinadora sindical española.

Entrevistada en Praga aos seus 101 anos, ao serlle concedida a encomenda da Orde de Isabel a Católica ao mérito civil, explicaba así as circunstancias do seu longo exilio: «Era mestra, e sempre considerei que se quedaba botaríanme do ensino».

## Traxectoria 
Filla dun agricultor, Benita Gil Lamiel pasou a súa infancia en La Ginebrosa, aínda que todo o núcleo da súa familia procedía e residía en Mas de las Matas. Alí foi á escola entre os 11 e os 14 anos. En 1928 a familia trasladouse a Zaragoza, onde fixo a carreira de Maxisterio entre 1928 e 1932. Integrada na Agrupación Provincial de Mestres de Primeiro Ensino en Zaragoza, durante a guerra civil española foi docente en Alcañiz (Teruel) e desde abril de 1938 en Llançà (Xirona), circunstancia que facilitou a súa saída de España. En xaneiro de 1939 exiliouse en Francia, onde casou con Felipe Serrano, tamén mestre e compañeiro seu desde 1938, con quen tivo dous fillos. Entre 1939 y 1951 viviron en Laroque-d'Olmes (Ariège).

En 1950 o seu marido foi expulsado de Francia. Foi acollido, xunto a outros moitos españois, en Checoslovaquia e destinado a Ústí nad Labem, no norte de Bohemia. O ano seguinte, en decembro de 1951, Benita e os seus fillos, xunto cos familiares doutros españois, foron reunidos en Toulouse, onde un tren nocturno os levou a Praga. Traballou durante oito anos de operaria nunha empresa téxtil, ata que ao comezo da década de 1960 trasladáronse á capital checoslovaca. Benita, militante do Partido Comunista de España, traballou na Federación Sindical Mundial (FSM), organización na que operaría como intérprete de francés e secretaria da Sección Latinoamericana durante 17 anos. En 1980 regresou co seu marido á España democrática. En 1982 puido votar nas primeiras eleccións democráticas, ás que acudiu cunha rosa na man nun acto cheo de simbolismo.

## Recoñecementos 
Amais da mencionada Encomenda, o 27 de marzo de 2014 foille concedido o «Título de Embaixadora de Mas de las Matas» e a «Medalla da Fiel Vila de Mas de las Matas».

## Notas
Finita Gay

**Josefa Martínez Gay**, nada en Castelo de Abaixo (Castelo, Culleredo) en 1928 e finada en Carral o 16 de febreiro de 1989, foi unha cantante e empresaria galega.

## Traxectoria
Con cinco irmáns, de nova quedou orfa de nai e traballou como costureira para axudar na economía doméstica. En 1945 comezou a cantar nas orquestras Mallo e Guiliades, e foi regueifeira. Tras quedar embarazada e o seu amante non querer casar con ela, en 1954 emigrou a Venezuela, onde comezou a cantar na Billo's Caracas Boys e con orquestras galegas que ían ata alá. Alí casou cun home italiano e foi nai de novo, mais o marido non lle deixou seguir actuando. Enviuvou e fíxose cargo do negocio de comida italiana do home, e despois pasou a traballar como patronista nunha fábrica téxtil, indo en ocasións coa empresa aos Estados Unidos de América. En 1988 traspasou o local, ao saber que tiña unha doenza terminal.

## Recoñecementos
En 2022 recibiu unha homenaxe no festival Castelo Conta, e o artista urbano Mon Devane realizou un mural coa súa imaxe.
## Vida persoal
Tivo dous fillos: José Luis e Ubaldo Juan.

## Galería de imaxes

Panel sobre Finita Gay en Folgueira (Castelo, Culleredo).jpg|Panel sobre Finita Gay en Folgueira (Castelo, Culleredo).
Cemiterio de Castelo, Culleredo - Finita Gay.jpg|Lápida no cemiterio parroquial de Castelo.
Necrolóxica de Finita Gay en La Voz de Galicia.jpg|Necrolóxica de Finita Gay en *La Voz de Galicia*.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*
*"Pepe Marqués (Choco) y Finita Gay en A Martela - Tabeaio, 28 de abril de 1986", en YouTube.
Orfeón Coruñés

O **Orfeón Coruñés** foi unha agrupación coral fundada por Pascual Veiga na Coruña en 1878, considerándose o primeiro orfeón da cidade e de Galicia. Foron directores do orfeón Pascual Veiga (1978-1880) e José Castro Chané.

Pascual Veiga, co apoio, entre outros de Canuto Berea, quixo imitar así o modelo de orfeonismo que estaba a producirse en Cataluña e outros países, convencido do papel da música na educación dos pobos, pero tamén dar cabida á música que estaba compoñéndose naquel intre histórico na Coruña e Galicia.

Finalmente, o Orfeón Coruñés, tras a dimisión de Pascual Veiga como o seu director en 1880, disolverase en 1882, malia que xa naquel entón o fenómeno das sociedades corais se estendera e ao longo desa década se fundarán na cidade novos orfeóns que, na súa maioría, estiveron dirixidos por Pascual Veiga nalgún momento (Orfeón Brigantino, Orfeón El Eco, Orfeón Coruñés número 4). 

De todos os orfeóns creados naquela época na Coruña, unicamente o Orfeón La Azucena (creado en 1882) tivo unha existencia completamente allea ao músico mindoniense.

## Notas
Alberto Cabada

**Alberto Cabada Fernández**, nado en Sarria o 4 de xullo de 1966, é un matemático galego, decano da Facultade de Matemáticas da Universidade de Santiago de Compostela dende o 1 de maio de 2025.

## Traxectoria
Estudou no colexio Frei Luis de Granada de Sarria e realizou o bacharelato no instituto de Sarria. Licenciouse en matemáticas pola Universidade de Santiago de Compostela. Doutor pola mesma universidade coa tese *El método monótono para problemas de frontera* no ano 1992, dirixida por Juan José Nieto Roig.

Catedrático de Análise Matemática da USC, sucedendo a Elena Vázquez Cendón..

A súa actividade investigadora céntrase principalmente no estudo cualitativo de solucións de Ecuacións Diferenciais Ordinarias, con especial fincapé nas propiedades das denominadas funcións de Green. É autor de numerosos artigos en revistas especializadas de matemáticas e computación.

## Notas
Mufasa: The Lion King

***Mufasa: The Lion King*** é un filme estadounidense de 2024 dirixido por Barry Jenkins a partir dun guión de Jeff Nathanson. Foi producido por Walt Disney Pictures, e é unha animación fotorrealista que serve como precuela e secuela de *The Lion King* (2019), o remake do filme animado de 1994. Seth Rogen, Billy Eichner, Donald Glover, Beyoncé Knowles-Carter e John Kani retoman os seus papeis do remake; os novos membros do elenco son Aaron Pierre, Kelvin Harrison Jr., Tiffany Boone, Mads Mikkelsen, Thandiwe Newton, Lennie James, Anika Noni Rose e Blue Ivy Carter. A historia amosa a Rafiki contando á filla de Simba e Nala a historia de Mufasa, como coñeceu a Scar, Sarabi, Rafiki e Zazu, a súa loita cun orgulloso león branco renegado e como se converteu en rei.

O desenvolvemento dunha precuela de *The Lion King* confirmouse en setembro de 2020, con Jenkins como director e Nathanson rematando un borrador do guión.

## Personaxes 
* Aaron Pierre como Mufasa
** Braelyn e Brielle Rankins como Mufasa de cachorro
** O arquivo de voz de James Earl Jones como Mufasa emprégase na secuencia de inicio do filme.
* Kelvin Harrison Jr. como Taka
** Theo Somolu como Taka de cachorro
* John Kani como Rafiki
** Kagiso Lediga como Rafiki de mozo
* Seth Rogen como Pumbaa
* Billy Eichner como Timon
* Tiffany Boone como Sarabi
* Donald Glover como Simba
* Mads Mikkelsen como Kiros
* Thandiwe Newton como Eshe
* Lennie James como Obasi
* Anika Noni Rose como Afia
* Blue Ivy Carter como Kiara
* Beyoncé Knowles-Carter como Nala
* Preston Nyman como Zazu
* Keith David como Masego
* Joanna Jones como Akua
* Folake Olowofoyeku como Amara
* Thuso Mbedu como Junia
* Sheila Atim como Ajarry
* Abdul Salis como Chigaru
* Derrick L. McMillon como Mosi
* Maestro Harrell como Azibo
* A.J. Beckles como Inaki
* Dominique Jennings como Sarafina
* David S. Lee como Mobo
* Gary A. Hecker como efectos vocais dos leóns

## Notas
Arzé

***Arzé*** (en ) é un filme libanés de 2024 dirixido por Mira Shaib, no seu debut como directora. Está protagonizado por Diamand Abou Abboud, Betty Taoutel e Bilal Al Hamwi. Foi escollido como candidato do Líbano para o Óscar ó mellor filme internacional na 97ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Sinopse 
Arzé, unha nai solteira, está decidida a comprarlle ao seu fillo Kinan unha moto para que a axude a entregar as empanadas que fai, a súa única fonte de ingresos. Para que isto suceda, rouba e empeña a pulseira da súa irmá como pago inicial. Pero cando rouban o moto, Arzé toma o asunto polas súas propias mans e arrastra ao seu reticente fillo por todo Beirut na procura da moto desaparecida.

Arzé e o seu fillo atópanse rapidamente envoltos nunha longa viaxe chea de reviravoltas mentres navegan polo sectarismo e o caos de Beirut. Para fundirse con cada barrio que visitan, Arzé ponse creativa e pon diferentes disfraces; cambiando o seu acento, vestindo un hijab ou unha cruz cristiá e mesmo dándolle un novo nome a Kinan.

## Personaxes 
*Diamand Abou Abboud como Arzé
*Betty Taoutel como Layla 
*Bilal Al Hamwi como Kinan
*Shaden Fakih como Dina
*Hagop Der Ghougassian como Sevag
*Junaid Zeineldine como Noor
*Fouad Yammine como Nicolas
*Fadi Abi Samra como Joseph
*Tarek Tamim como Saadeddine
*Elie Mitri como Junkyard Owner
*Joyce Nasrallah como Odette
*Saad Kadri como Ahmad
*Ibrahim Ajami como Ali
*Mounir Challita como Mandoor
*Kathy Youness como Yasmine

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes do Líbano propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 97ª edición dos Óscar
Navarredonda de Gredos

**Navarredonda de Gredos** é un concello español da provincia de Ávila, na comunidade autónoma de Castela e León.

## Demografía 
Segundo o INE, no ano 2024 tiña unha poboación de 446 habitantes.

## Notas 
## Véxase tamén