open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Capela da Misericordia de Viveiro

A **capela da Misericordia** ou **capela da Nosa Señora da Misericordia** é un templo relixioso situado en Viveiro. Está situada no barrio da Misericordia, nos arrabaldes do núcleo urbano, do outro lado da ría de Viveiro, sobre a cal pasa a ponte da Misericordia.

## Historia 
A construción da capela débese ao donativo de Rodrigo Alfonso Alfeirán, quen nunha escritura outorgada ante o escribán de Viveiro Miguel Galo, dispuxo o 29 de xullo de 1603:

## Edificio 
A capela é de estilo renacentista. Na fachada principal ten dúas portas e unha fiestra que remata nunha espadana. No ático da fachada ten un escudo acuartelado cos brasóns das familias Posada, Pallarés, Somoza e Alfeirán.

A planta é unha nave con bóveda de medio canón, dividida por dous arcos torais. Unha reixa separa a nave do altar, cuberto por unha cúpula decorada con frescos do pintor Camilo Díaz.

O altar maior foi proxectado polo escultor Juan Sarmiento, e está adicado á Ascensión da Nosa Señora. No altar do lado do evanxeo hai unha imaxe de Antonio de Padua, e no lado da epístola hai unha imaxe do Ecce Homo da Misericordia.

## O Ecce-Homo da Misericordia 
A imaxe do Ecce Homo situada no altar maior recibe culto en toda a comarca. Atribúenselle numerosas milagres, nas cales se fundou a devoción popular. O primeiro venres de marzo, coñecido como o "día das tres grazas", acoden os devotos axeonllados para pedirlle favores.

[miniatura|dereita|O vencello entre o Ecce-Homo e os mariñeiros de Celeiro é unha tradición secular en [Viveiro. Na imaxe, o pesqueiro *Ecce Homo Glorioso* no porto de Celeiro.]]

## Confraría da Misericordia 
A capela foi sede da extinta Confraría da Nosa Señora. Na actualidade existe a Confraría da Misericordia, que desde o 2007 participa na Semana Santa de Viveiro coa súa imaxe titular, o Ecce-Homo da Misericordia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
John Hendley Barnhart

**John Hendley Barnhart**, nado o 4 de outubro de 1871 en Brooklyn (Nova York) e finado en 1949, foi un botánico estadounidense. Pertenceu ó equipo editor de *Addisonia*.

## Traxectoria 
En 1896 gradúase de M.D. da Universidade de Columbia. De 1908 a 1926, e de novo en 1932 é vicepresidente da Biblioteca do Xardín Botánico de Nova York. Xa en 1907 era bibliotecario do NYBG, cando Anna Murray Vail, a súa primeira bibliotecaria xubílase ese ano casa e vaise a Jessamine, Florida, onde realiza moitas recoleccións da flora. En 1914 volve ao norte e vive en Tarrytown, e logo ao Bronx. En 1903 era asistente do staf do NYBG, con responsabilidades sobre o seu Boletín, as Memorias, e o Journal. En 1905 comeza a aparecer *North American Flora*, e Barnhart fai todas as revisións do manuscrito.

### Barnhart Biographical File 
Este "Arquivo Bibliográfico" consistía nuns 50.000 cartóns con profusa ou non información de cada biografía. O NYBG foino ampliando notablemente continuando a tarefa de Barhart, e está microfilmado, con copias a disposición de interesados.

Retírase en 1941.

## Notas 
## Véxase tamén
Pteridospermatophyta

O termo "**fieitos con semente**" foi aplicado a unha ampla variedade de espermatófitas (plantas con semente) ancestrais, hoxe conservadas no rexistro fósil, que se caracterizaban por ter follas grandes, semellantes ás frondes dos fieitos, mais portadoras de sementes verdadeiras (Stewart e Rothwell 1993, Taylor e Taylor 1993).

Hoxe está claro que todos estes fósiles non necesariamente están relacionados entre si, e que unha serie de fieitos con semente do Paleozoico forman un grupo parafilético na base da árbore filoxenética das plantas con semente.

## Notas 
* Judd, W. S. Campbell, C. S. Kellogg, E. A. Stevens, P.F. Donoghue, M. J. 2002. *Plant systematics: a phylogenetic approach, Second Edition.* Sinauer Axxoc, USA.
* W. N. Stewart, G. W. Rothwell. 1993. *Paleobotany and the Evolution of Plants* Segunda Edición. Cambridge University Press, 535 páxinas.
* T. N. Taylor, E. L. Taylor. 1993. *The biology and evolution of fossil plants*. Prentice Hall. 544 páxinas.
Fento común

O **fento común**, **felgueira** ou **fieito común** ('''*Pteridium aquilinum* (L.) Kuhn'*) é unha especie de fieito pertencente á familia *Hypolepidaceae*. Esta especie é un dos organismos vexetais de máis ampla distribución, podéndose atopar en todos os continentes, salvo na Antártida.

En Galicia é o máis estendido dos fentos, ocupando o sotobosque principalmente de piñeirais.
## Descrición 
Trátase dun fieito isospóreo (*tódalas esporas do mesmo son iguais*) vivaz ou perenne cun rizoma subterráneo moi desenvolvido que chega a acadar até un metro de lonxitude, o rizoma é de cor parda e está cuberto de pelos escuros. As frondes son moi grandes, de até 2 metros, con láminas bi ou tripinnadas con pínnulas ovoides e glabras (desprovistas de pelo) na cara superior. O pecíolo é menor ou igual en lonxitude que a lámina.

Posúe soros reunidos en cenosoros (*agrupacións de soros*) lineares con dobre indusio: este dobre indusio está composto por unha parte por un pseudoindusio (falso indusio) membranoso composto pola mesma lámina e por un indusio verdadeiro de cor parda no envés das frondes. Os esporanxios son esferoidales e teñen un anel lonxitudinal, e as esporas son triletas (é dicir, teñen unha marca tripla prodecente do contacto cas esporas próximas da tétrade) e son moi lixeiras, podéndose espallar de xeito doado por mor do vento. A súa esporulación prodúcese entre xuño e setembro.

## Hábitat 
miniatura|Monte de fentos nos Países Baixos
Especie subcosmopolita de distribución mundial e ausente en zonas desérticas e subdesérticas, que habita desde o nivel do mar até os 2.000 metros de altitude aproximadamente, sobre pisos profundos ben drenados até areas en zonas frescas con substratos lixeiramente silíceos. Forma parte de moitas series de vexetación e as súas etapas de degradación ao ser extremadamente resistente aos incendios forestais. En Galicia pódese ver en moitas partes, mais prefire sobosques rareados ou solos ácidos sen cobertura.

## Véxase tamén
### Bibliografía
* García, Xosé Ramón (2008). *Guía das plantas de Galicia'', Edicións Xerais de Galicia. ISBN 978-84-9782-939-7

### Outros artigos
* Fento
* Fento arborescente
* Fento das pedras ou dos valos
* Fento das mariñas
* Fento do cabeliño
* Fento fero
* Fento negro
* Fento macho
* Fieito real

### Ligazóns externas
Polypodiopsida

**Polypodiposida** é unha clase de plantas da División Pteridophyta (fieitos) que inclúe todos os fieitos leptosporanxiados. Antes chamada **Pteridopsida**, na recente clasificación feita no 2006 por Smith et al. a clase é renomeada a Polypodiposida. Este nome recente de fieitos Monilophyta baséase en estudos moleculares publicados desde 1994 que clarificaron algunhas das confusións na clasificación e relacións entre as familias de fieitos. Polypodiopsida é unha das catro clases de Monilophytes (unha Infradivisión, esta clasificación non é recoñecida polo *International Code of Botanical Nomenclature*), as outras tres son Marattiopsida, Equisetopsida, e Psilotopsida.. De calquera xeito, os estudos moleculares aclararon relacións entre familias que foron cridas como non monofiléticas antes da información molecular, as cales foron deixadas en clasificacións non monofiléticas porque non se tiña información abondo para facer o contrario . A reclasificación dos fieitos empregando múltiples estudos moleculares, os cales se apoian entre si, non é diferente entre clasificacións do pasado.

## Notas
Augaforte

A **augaforte** é un proceso de impresión no que un ácido forte penetra nas partes desprotexidas dunha lámina de metal coa intención de realizar un gravado na propia lámina (ese é o proceso orixinal; actualmente pódense empregar outros produtos químicos e láminas doutros materiais). Xunto co gravado é unha das técnicas máis empregadas nas antigas obras de impresión, e aínda hoxe é amplamente usada.

### O método
A lámina de metal (normalmente de cobre, zinc ou aceiro) é cuberta cunha capa de graxa ou verniz resistente ó ácido . Despois escárvase a capa con axuda dunha agulla  ou dun buril  para debuxar as liñas que se quere que aparezan na obra final (e que se corresponden coas zonas do metal que quedan ó descuberto). Unha vez feito o debuxo, a lámina introdúcese nun baño de ácido ou aplícaselle ácido por riba . O ácido ataca as partes descubertas da lámina de metal debuxando así toda unha serie de liñas. A capa sobrante de graxa ou verniz retírase. Posteriormente aplícaselle tinta á lámina e límpase a superficie de xeito que só quede tinta nas liñas debuxadas polo ácido.

A lámina introdúcese nunha prensa de impresión de alta presión xunto cunha lámina de papel (previamente humedecida para amolecela) . O papel absorbe a tinta da lámina conseguindo así un debuxo do gravado do ácido. O proceso pode repetirse máis veces, cada lámina pode dar lugar a centos de impresións sen sufrir un desgaste considerable.

A augaforte foi combinada normalmente con outras técnicas de impresión coma poden ser o gravado (no caso de Rembrandt) e a augatinta (no caso de Goya).[miniatura|300px|[Rembrandt, A Virxe e o Neno cun gato, 1654. A parte superior é a augaforte orixinal de cobre, a parte inferior amosa un exemplo da impresión obtida (simétricas respecto ó eixo vertical)|centro]]
## Notas
Fieito real

O **fieito real**, **fento real** ou **dentabrún** ('''*Osmunda regalis* L.**) é unha especie de fieito nativo de Europa, África, Asia, América, que medra en illós e nas beiras dos ríos, en zonas húmidas e relativamente baixas (ata 1.000 metros). A especie é ás veces coñecida como **fieito florecido'* por mor da aparencia das súas fértiles frondes. É o maior fento de Galiza.

É unha planta perennifolia herbácea, isospórea, que produce separadamente frondes fértiles (as máis internas) e outras non (as externas). As estériles expándense 60 a 160 cm de altura e 30 a 40&nbsp;cm de ancho, son bipinnuladas, con 7-9 pares de pínnulas de 3 dm de longo, onde cada pínnula con 7-13 pares de pínnulas de 2,5-6,5&nbsp;cm de longo e 1–2&nbsp;cm de ancho. As frondes fértiles son erectas e máis curtas, 20 a 50&nbsp;cm de altura, xeralmente con 2-3 pares de pínnulas estériles na base, e 7-14 pares de pínnulas fértiles debaixo do esporanxio, densamente pechadas en forma de panícula. A súa esporulación é entre abril e setembro.

O nome deriva por ser un dos máis grandes fieitos europeos. En moitas áreas, volveuse raro como resultado da drenaxe de terras pantanosas para agricultura.

## Variedades 
* *Osmunda regalis* var. *regalis*. Europa, África, Asia. Frondes estériles de 1,6 m de altura.
* *Osmunda regalis* var. *panigrahiana* R.D.Dixit. Sur de Asia (India).
* *Osmunda regalis* var. *brasiliensis* (Hook. & Grev.) Pic.Serm. Rexións tropicais de Centro e Suramérica; tratada como sinónimo da var. *spectabilis* por algúns autores.
* *Osmunda regalis* var. *spectabilis* (Willd.) A.Gray; este de Norteamérica. Frondes estériles de 1 m de altura.

## Usos 
A raíz, como noutras especies de *Osmunda*, emprégase para producir "fibra de osmunda", material que se usa como soporte de crecemento de orquídeas cultivadas e outras plantas epífitas.

De acordo á mitoloxía eslava, os esporanxios, chamados "flores de Perun", teñen poderes máxicos, como darlles aos seus posuidores a habilidade de derrotar demos, cumprir desexos, destrabar segredos, entender a lingua das árbores. Con todo, coleccionar os esporanxios é un proceso dificultoso. Nas tradicións máis temperás, debíase buscar en noites de Kupala; máis tarde, despois do arribo da cristiandade, a data mudouse para Pascua. Pero sempre, a persoa que busca as flores de Perun debe permanecer dentro dun círculo debuxado ao redor da planta e quitar as tretas dos demos.

image:Osmunda-regalis.JPG|En Córsega
image:Osmunda regalis2.jpg|Follas novas
image:Fento real Detalle das follas Lieiro Galiza.jpg|Follas no mes de agosto

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hyde, H. A., Wade, A. E., & Harrison, S. G. (1978). *Fieitos Welsh*. National Museum of Wales.
* García, Xosé Ramón (2008). *Guía das plantas de Galicia*, Edicións Xerais de Galicia. ISBN 978-84-9782-939-7

### Ligazóns externas 
* Germplasm Resources Information Network: *Osmunda regalis*
* Flora Europaea: *Osmunda regalis*
* Flora of North America: *Osmunda regalis* var. *spectabilis*
* World Fern List: *Osmunda*
* Florida Institute for Systematic Botany: *Osmunda regalis* var. *spectabilis*; inclúe a var. *brasiliensis'' como sin.
Síndrome de Asperger

A **síndrome de Asperger** é un trastorno xeneralizado do desenvolvemento que forma parte dos trastornos do espectro autista e que implica para quen o padece dificultades significativas na interacción social. O termo utilizouno por vez primeira Lorna Wing en 1981 en honra do pediatra e psiquiatra austríaco Hans Asperger. Recoñecido por primeira vez no *Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders* na súa cuarta edición de 1994 (DSM-IV) afecta á vida social da persoa, as súas percepcións sensoriais e tamén á súa motricidade caracterizándose pola dificultade de interacción social, a falta de empatía, a interpretación literal da linguaxe, dificultade cos cambios, repetición de comportamentos estereotipados pero a diferenza do autismo clásico non comporta ningún atraso no desenvolvemento cognitivo ou da linguaxe do individuo.

Desde 2007, o 18 de febreiro conmemórase o Día Internacional da Síndrome de Asperger.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Romero, Sarah (16/2/2022) [28/2/2012] "¿En qué consiste el síndrome de Asperger?"  *Muy Interesante*
Folíolo

miniatura|dereita|300px|Un fieito con follas simples. A división de cada folla non chega ao raque (nervio). No caso de que chegara ao raque a folla sería pinnulada, se á súa vez cada pínnula tivese unha división que chegase ao seu raque, sería bipinnulada, e así sucesivamente.

En botánica, chámase **pínnula** ou **folíolo** a cada unha das pezas nas que ás veces se atopa dividido o limbo dunha folla. Cando o limbo foliar está formado por un só folíolo, é dicir non está dividido, dise que a folla é unha folla simple. Cando o limbo foliar está dividido en folíolos dise que a folla é composta.

Segundo o número de folíolos ou pínnulas dunha folla composta podemos diferenciar:

* Follas paripinnuladas: aquelas cun número par de pínnulas. 
* Follas imparipinnuladas: aquelas cun número impar de pínnulas. 
Unha folla pinnulada pode ter á súa vez as pínnulas divididas en pínnulas, estas follas frecuentes por exemplo en moitos fieitos, chámanse bipinnuladas (poden ser incluso tripinnuladas, cuadripinnuladas...)

miniatura|250px|Folíolo
Praia de Barra

A **praia de Barra** é un areal do concello de Cangas, situado ao final da península do Morrazo, na ría de Vigo, ao abrigo do cabo de Punta Subrido.

## Localización e características 
Está situada no lugar de Donón, rodeada de piñeiro autóctono e dunas. Forma un continuo areal xunto coa praia de Viñó, máis urbanizada, da que a separa un pequeno promontorio rochoso cunha pequena baía que serve de lugar de amarre para naves de recreo.

Esta praia foi unha das primeiras de Galiza onde se permitiu o nudismo, sendo na actualidade unha das máis afamadas praias nudistas do país.

Ao estar na boca da ría as augas do océano Atlántico están máis frías que nas praias interiores. Porén, a súa situación tamén ofrece unha auga moito máis limpa.

Forma parte do espazo protexido pertencente á Rede Natura 2000, de cabo Home e a Costa da Vela, e é veciña do parque nacional das Illas Atlánticas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Praias de Cangas

### Ligazóns externas 
* [Información do Ministerio de Medio Ambiente sobre Barra](https://web.archive.org/web/20090718115151/http://www1.mma.es/pasarela/wwwi32.exe/%5Bin=wwwisis/playasmap.in%5D?(cangas%20and%20barra)) .
Soro (botánica)

miniatura|Soros no envés dun fieito
[miniatura|Envés dunha fronda fértil de *[Dicksonia antarctica*. Cada núcleo é un soro individual]]
Nos fieitos, un **soro** é unha agrupación de esporanxios no bordo ou no envés dunha fronde fértil. En moitas especies, están protexidos por unha cuberta chamada *indusio*.

Os soros fórmanse na xeración de esporófitos, os esporanxios dentro producen medioesporas haploides . Ao madurar os esporanxios, o indusio murcha e as esporas aínda non poden liberarse até que o esporanxio se destrúe.

A forma, disposición, e situación dos soros son valiosos puntos para a taxonomía dos fieitos. Os soros poden ser circulares ou lineais; en filas, paralelos ou oblicuos á marxe, ou aleatoriamente. Tamén a presenza ou ausencia do indusio serve para a taxa.

Nos fungos e liques, un **soro** é unha agrupación de esporanxios rodeados por unha capa externa.

Os cenosoros son conxuntos de soros agrupados

## Galería 

Imaxe:Immature sorus.jpg|Soro dun fieito con esporanxios inmaturos
Imaxe:Round sori.jpg|Soros circulares con esporanxios maduros
Imaxe:Linear sori.jpg|Soros lineais
Imaxe:Rumohra adiantiformis sori 01.jpg|Soros con indusios en diferentes momentos do desenvolvemento

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Espora.
* Gametófito.

### Ligazóns externas 
* DiversityOfLife – Ferramenta de identificación de fieitos
704 Interamnia

**704 Interamnia**, coñecido tamén como **910 KU** ou **1952 MW**, é un xigantesco asteroide cun diámetro estimado de 350 quilómetros. A súa distancia media ao Sol é 3.067 (UA). Foi descuberto o 2 de outubro de 1910 polo astrónomo e matemático italiano Vincenzo Cerulli, que decidiu poñer ese nome pola derivación do nome en latín da súa cidade natal, Téramo.

## Descrición 
Interamnia é o quinto asteroide máis grande do Sistema Solar, detrás de Ceres, Palas, Vesta e Hygiea. Malia ser un dos asteroides máis grandes, púidose estudar moi pouco, existindo moi poucos detalles sobre a súa composición interna ou forma e non hai análise sobre curvas de luz que poidan determinar a súa inclinación axial. A súa aparente alta densidade suxire un corpo sólido sen porosidade interna ou rastros de auga. Isto tamén suxire que *Interamnia* é o suficientemente grande como para ter poder resistir todas as colisións que se produciron dentro do cinto de asteroides desde que se formou o Sistema Solar.

A súa superficie escura e a relativa gran distancia que mantén co Sol, evita que poida ser divisado con prismáticos 10x50. Na maior parte das oposicións a súa magnitude aparente é de arredor a +11,0, inferior ao brillo de Ceres, Palas e Vesta.

## Notas
Observatorio de Collurania-Teramo

O **Osservatorio Astronomico di Collurania-Teramo "Vincenzo Cerulli"** é un observatorio astronómico italiano, xestionado polo Istituto Nazionale di Astrofisica, que se atopa nas proximimades de Téramo.

## Historia
O observatorio fundouno o astrónomo Vincenzo Cerulli, que se propuxo entre 1890 e 1891 crear o observatorio Collurania (de *Collis Uraniæ*) nos outeiros fronte á cidade de Téramo, nuns terreos propiedade da familia. Máis tarde o edificio tomaría o nome da localidade.

As observacións realizadas, utilizando un telescopio Cooke, comezan en 1896 e adícanse principalmente á observación do planeta Marte e as súas chamadas "canles", cuxo descubrimento en 1877 por Giovanni Virginio Schiaparelli provocaba animadas discusións astronómicas naquel tempo.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina oficial do observatorio .
Esporanxio

O **esporanxio** é a estrutura das plantas, fungos ou algas que produce e contén as esporas. Atópanse esporanxios nas anxiospermas, ximnospermas, fieitos e os seus parentes, nas briófitas, algas e fungos.

En relación ao ciclo de vida das plantas, naquelas plantas cuxa xeración diplonte é multicelular (posúen "esporófito"), chámase **esporanxio** á estrutura nacida no esporófito que se especializa en levar a cabo a meiose que dará as esporas haploides (n).

Nos fieitos, os esporanxios poden estar recubertos por indusios.[miniatura|Esporanxio dunha [briófita ou musgo.|centro]]
## Notas
Twilight (serie)

***Twilight*** é unha serie de novelas de fantasía romántica para mozos sobre vampiros da autora estadounidense Stephenie Meyer, composta polos libros *Twilight*, *New Moon*, *Eclipse* e *Breaking Dawn*. Retrata a vida de Bella Swan, unha adolescente que se traslada a vivir a Forks, Washington, que cambia radicalmente de vida cando se namora dun vampiro chamado Edward Cullen. A serie cóntase fundamentalmente desde o punto de vista de Bella, co epílogo de *Eclipse* e unha parte de *Breaking Dawn* contadas desde o punto de vista de Jacob Black. *Midnight Sun*, unha novela inédita da serie, é a historia do primeiro libro contada desde o punto de vista de Edward Cullen.

Desde a edición da primeira novela, *Twilight* en 2005, os libros gañaron unha gran popularidade e éxito comercial en todo o mundo. En 2009 as catro novelas venderan 70 millóns de exemplares en todo o mundo con traducións a 37 linguas. En 2008 realizouse o primeiro filme baseado na serie, *Twilight* e o segundo, *New Moon*, ten prevista a súa estrea o 20 de novembro de 2009.
Fento dos valos

O **fento dos valos** ou **fento das pedras** (*Polypodium vulgare* *L.*) é unha especie de fieito da familia Polypodiaceae.

## Descrición 
[esquerda|miniatura|[Soro (botánica)|soros]]
Esta especie ten un rizoma rastreiro bastante groso que se estende sobre as rochas e os troncos das árbores ademais de medrar no chan. As frondes, perennes e duns 30&nbsp;cm de longo, nacen en pecíolos sarmentosos de semellante lonxitude. As pínnulas (folíolos) son ás veces dentadas e poden tornarse cristadas. Os soros (un soro é un grupo de esporanxios) son redondeados, ás veces con pelos glandulares, dispostos en dúas filas aos lados do nervio central de cada segmento foliar, de cor alaranxada que despois remata en castaño. Madura no verán.

## Hábitat 
Zonas rochosas e sombrizas, fragas, muros, preferindo os sitios ricos en materia orgánica e acedos.

## Distribución 
Esta especie é de ampla distribución en América do Norte, Europa, África e Asia.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Penas A. et alii (1991). *Plantas Silvestres de Castilla y León.* Valladolid, Ámbito. [ISBN 84-86770-40-8]
Fenta

miniatura|Debuxo do século 19
A **fenta** ou **fento femia** (***Athyrium filix-femina***) é unha especie de fieito longo e plumoso, natural na maior parte do Hemisferio Norte temperado, xeralmente abundante en ambientes húmidos e sombrizos (bosques) e que se planta a miúdo como elemento decorativo. Recibe tamén o nome de **fento manso**.

A planta é cespitosa (as frondas medran a partir do grupo basal ao longo do rizoma). As frondes son amarelo-verdosas, de 20–90&nbsp;cm de lonxitude e 5–25&nbsp;cm de amplo; e son caducas. Os soros semellan puntos no envés das frondes, entre 1-6 soros por pínnula, cubertos por unha prominencia albeira, e con forma de ril. As frondes son tripinnuladas.

## Cultivo e usos 
O rizoma e as frondes novas son velenosas se están cruas, mais comestibles despois de cociñalas.

## Notas 
* Germplasm Resources Information Network: *Athyrium filix-femina*
* Plants for a Future: *Athyrium filix-femina*
* Hyde, H. A., Wade, A. E., & Harrison, S. G. (1978). *Welsh Ferns*. National Museum of Wales.
Fronde

miniatura|Un fieito con follas simples. A división de cada folla non chega ao raque (nervio). No caso de que chegase ao raque a folla sería pinnulada; se á súa vez cada pínnula tivese unha división que chegase ao seu raque, sería bipinnulada, e así sucesivamente.

Unha **fronde** é unha folla grande que á súa vez ten moitas divisións chamadas pínnulas ou folíolos. O termo emprégase tipicamente para as follas de palmeiras, fieitos (ou fentos)...

Unha fronde é unha folla como a estrutura dun fieito ou dunha alga. O termo familiar aplícase ás follas de palmeiras e demais plantas con follas compostas por pínnulas *(tamén chamadas folíolos)*. As frondes dos fieitos levan as estruturas reprodutivas (soros e esporanxios)

A fronde dun fieito está formado por un estipe, o tronco que soporta a folla, e a folla consiste nun tecido fotosintético laminar. As follas das frondes dos fieitos poden variar de seren simples (sen dividir) a pinnuladas. Se o tecido da folla non está dividida, a fronde pode describirse como lubalada, se non, a folla é composta e cada división do tecido laminar chámase pínnula. As pínnulas pódense distribuír ao longo do raque ou directamente enfrontadas enriba do tronco

Moitos fieitos teñen pínnulas que se dividen dúas ou máis veces, e segundo o nivel de división desta dise:
* Fronde pinnulada: Só existe unha división do limbo.
* Fronde bipinnulada: Existen dúas divisións do limbo.
* Fronde tripinnulada: Existen tres divisións do limbo.
* Fronte cuadripinnulada: Existen catro divisións do limbo.

Algunhas especies de fieitos coas frondes divididas non son pinnuladas, senón palmadas ou bifurcadas.

esquerda|miniatura|Fronde pinnada dun fieito. No envés aprécianse os esporanxios.

Nalgunha ou todas as follas maduras (xeralmente na superficie abaxial) xorden os esporanxios, que levan as esporas. Os esporanxios agrúpanse en soros. En moitas especies a estes soros lígase unha superficie membranosa chamada indusio. As frondes tamén poden estar cubertos por pelos.

Cada fronde medra do tronco ou rizoma, que na maioría das especies está cuberto de terra ou arrástrase por riba da superficie da mesma. O crecemento dunha fronde de fieito diferénciase do crecemento dunha folla de planta con flor, xa que a fronde do fieito medra nunha elipse con aspecto de violín.

En certas especies de fieitos as frondes fértiles diferéncianse das estériles en aspecto e morfoloxía.
Limbo foliar

miniatura|200px|dereita|Cara superior e limbo dunha folla
En botánica, chámase **limbo foliar** a lámina que forma parte da anatomía dunha folla. A cara inferior chámase envés, revés ou dorso e, a superior, anverso ou face.

O limbo pode ser dunha peza, nese caso a folla é *simple*, ou formado por segmentos separados polo raque, o que fai á folla *composta*. Varios caracteres distintivos, que se empregan na descrición e recoñecemento das especies botánicas, fican asociados ao limbo: a nervación, a cor e o tricoma (que poden ser diferentes na cara superior e no envés) e a forma da beira son os máis destacados.

Nas gramíneas dáselle o nome de *lámina*.
Indusio

[miniatura|Esporanxio dunha [briófita ou musgo.]] 
O **indusio** é unha superficie membranosa ou pelosa presente nos fieitos que recobre os esporanxios. A súa misión é protexer aos esporanxios das condicións ambientais desfavorables mentres as esporas non maduran. Unha vez que a formación das esporas rematou permiten a liberación das mesmas.

Xeralmente a forma do indusio é laminar, aínda que cada xénero pode ter a súa morfoloxía propia, podendo ter forma lanceolada, lineal, tubular, de ril... 
No que respecta á orixe do indusio, esta é epidérmica.

## Notas
Eric Burdon

**Eric Victor Burdon** (nado en Newcastle o 11 de maio de 1941) é un cantante e compositor inglés. Foi o fundador e vocalista principal da banda de R&B e rock The Animals e da banda de funk War. É considerado un dos cantantes máis distintivos de British Invasion coa súa profunda e poderosa voz de blues-rock. Tamén é coñecido polas súas actuacións escénicas agresivas.

En 2008, ocupou o posto 57 na lista da revista *Rolling Stone* entre "Os 100 mellores cantantes de todos os tempos".

## Vida persoal
En 1967 Burdon casou con Angela "Angie" King, unha hippy e modelo anglo-india conectada coa escena musical. Ao ano seguinte deixouno por Jimi Hendrix, e ela e Burdon divorciáronse en 1969. Foi asasinada en 1992 por un antigo noivo.

En 1972 Burdon casou con Rose Marks, coa que ten unha filla, Alex. Divorciáronse en 1978.

En 1999 casou con Marianna Proestou, unha avogada grega.

## Discografía oficial
**The Animals**
* *The Animals* (1964; US)/*The Animals* (1964; UK)
* *The Animals on Tour* (1965; US)
* *Animal Tracks* (1965; UK)/*Animal Tracks* (1965; US)
* *Animalisms* (1966; UK)/*Animalization* (1966; US)
* *Animalism* (1966; US)
* *Before We Were So Rudely Interrupted* (1977; como the Original Animals)
* *Ark* (1983)
*  ***Greatest Hits Live (Rip It to Shreds)*** (1984)

**Eric Burdon & the Animals**
* *Eric Is Here* (1967; US)
* *Winds of Change* (1967)
* *The Twain Shall Meet* (1968)
* *Every One of Us* (1968; US)
* *Love Is* (1968)

**Eric Burdon and War**
* *Eric Burdon Declares "War"* (1970)
* ''The Black-Man's Burdon* (1970)
* *Love Is All Around* (1976)

**Solo**
* *Guilty!* (1971)
* *Survivor* (1977)
* *Darkness Darkness* (1980)
* *Comeback* (1982)
* *I Used to Be an Animal* (1988)
* *Lost Within the Halls of Fame* (1995)
* *My Secret Life* (2004)
* *Soul of a Man* (2006)
* *Mirage* (2008)
* *Eric Burdon & The Greenhornes* (2012)
* *'Til Your River Runs Dry* (2013)

**Eric Burdon Band**
* *Sun Secrets* (1974)
* *Stop* (1975)
* *Power Company* (1983)
* *That's Live* (1985)

*'Eric Burdon's Fire Dept.'*
* *Last Drive'' (1980)

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Bibliografía
### Outros artigos
* The Animals
### Ligazóns externas
* Eric Burdon website
* Eric Burdon Eric Burdon Interview from 2009
* Eric Burdon Interview NAMM Oral History Library (2017)
Dev Patel

**Dev Patel**, nado o 23 de abril de 1990 en Harrow, Londres, é un actor inglés de orixe india, concretamente guxaratí. Os seus pais naceron en Kenya, na comunidade hindú, pero coñecéronse en Inglaterra.

## Traxectoria persoal 
Dende pequeno practicou varias artes marciais, conseguindo en 2006 o cinto negro en taekwondo. Foi medalla de bronce nesa disciplina nos Campionatos Mundiais da Action International Martial Arts Association de 2004 en Dublín. Ten máis de 30 medallas de varias competicións.

## Traxectoria profesional 
Dende rapaz tivo interese pola interpretacións e comezou no teatro escolar. Despois pasou á Whitmore High School, onde conseguiu notas relevantes en drama emocionando os profesores o que o levou a se presentar ás audicións da serie Skins, na que conseguiu o seu primeiro papel interpretando a un paquistaní, en 2007, con 17 anos. Con ese papel, fíxose famoso no Reino Unido pola interpretación de Anwar Kharral nas dúas primeiras tempadas da serie.

O ano seguinte debutou no cine con Slumdog Millionaire, o filme de Danny Boyle, co papel de Jamal Malik. En 2010, foi un dos protagonistas do filme *The Last Airbender,* baseado na serie de debuxos animados *Avatar: The Last Airbender*, e aínda que recadou 150 millóns de dólares, Patel foi nomeado nos Premio Golden Raspberry 2014 como o peor actor.

En 2014, participou na serie *The Newsroom*, durante 25 episodios.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ficha na IMDb 
*Ficha en Allmovie 
*Ficha en TV.com  
*Sitio oficial de Skins
Quilapayún

**Quilapayún**, palabra que en lingua mapuche significa *Tres Barbas*, é un conxunto musical formado en Santiago de Chile en xullo de 1965 polos irmáns Eduardo e Julio Carrasco xunto a Julio Numhauser, unha procura de novas sonoridades para a música folclórica e popular latinoamericana.

## Discografía 
**Quilapayún* - 1967
**Canciones Folklóricas de América* - 1967
**Por Vietnam* - 1968
**Quilapayún 3* - 1969
**Basta* - 1969
**Quilapayún 4* - 1970
**Cantata Santa María de Iquique* - 1970
**Vivir como él* - 1971
**Quilapayún 5* - 1972
**La Fragua* - 1973
**Yhtenäistä Kansaa Ei Voi Koskaan Voittaa* - 1974
**El pueblo unido jamás será vencido* - 1975
**Adelante* - 1975
**Patria* - 1976
**La Marche et le Drapeau* - 1977
**Enregistrement Public* - 1977
**Cantata Santa María de Iquique* - 1978
**Umbral* - 1979
**Alentours* - 1980
*''Donner a L'Automne un Coup de Fenetre pour que l'ete s'allonge su Decembre* - 1980
**La Revolution et les Etoiles* - 1982
**Chante Neruda* - 1983
**Quilapayún en Argentina* - 1983
**Tralati Tralaa* - 1984
**Quilapayún en Argentina Vol. 2 - 1985
**Survario* - 1987
**Los Tres Tiempos de América* - 1988
**Quilapayún en Chile* - 1989
**Latitudes* - 1992
**Antología 1968-1992* - 1998
**Al Horizonte* - 1999
**A Palau* (CD e DVD) - 2003
**El Reencuentro* (CD e DVD) - 2004
**Siempre* - 2007

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio Web Oficial Quilapayún
Lingua jiwarli

**Jiwarli** (ou tamén **Djiwarli**, **Tjiwarli**)  é unha lingua aborixe australiana empregada en Australia Occidental. É unha das linguas mantharta.

O último falante nativo de jiwarli, Jack Butler, faleceu en abril de 1986.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
*Information on the Jiwarli language and culture 
*Ethnologue report for language code:djl
*Handbook of WA Aboriginal Languages South of the Kimberley Region: Jiwarli
Esporófito

O **esporófito**  é unha fase diploide multicelular que ten lugar nas plantas, e naquelas algas que comparten coas primeiras a presenza de alternancia de xeracións heterofásica.

Esta fase produce por meiose esporas haploides (meiosporas), do desenvolvemento das cales derivan individuos haploides, chamados gametófitos.

Un esporófito desenvólvese por proliferación celular (mitose) a partir dun cigoto, formado por fecundación, é dicir, a fusión de dous gametos ou células sexuais haploides, orixinados en órganos especializados chamados gametanxios que se desenvolven sobre os gametófitos.miniatura|**Diagrama esquemático do ciclo de vida haplo-diplonte (con alternancia de xeracións multicelulares).**
----
 Referencias: 
**n **: xeración haploide (gametofítica), 
**2n **: xeración diploide (esporofítica), 
**m! **: mitose, 
**M! **: meiose, 
**F! **: fecundación
**círculo**: primeiro estadio do ciclo de vida, unicelular
**cadrado**: estadios seguintes do ciclo de vida, multicelulares|centro
## Bibliografía
* P. Kenrick & P.R. Crane (1997) The origin and early evolution of plants on land. *Nature* 389, 33-39.
* T.N. Taylor, H. Kerp e H. Hass (2005) Life history biology of early land plants: Deciphering the gametophyte phase. *Proceedings of the National Academy of Sciences* 102, 5892-5897.
* P.R. Bell & A.R. Helmsley (2000) *Green plants. Their Origin and Diversity.* Cambridge University Press ISBN 0-521-64673-1
Gametófito

O **gametófito** é a estrutura haploide multicelular das plantas haplo-diplontes (con alternancia de xeracións gametofítica e esporofítica).

## Características 
O gametófito produce os gametos masculinos ou femininos (ou ambos), durante a meiose. A fusión dos gametos masculinos e femininos produce o cigoto. Nos musgos e nos fieitos, o gametófito é unha fase visible do ciclo de vida. Nos briófitos dise que o gametófito é "a fase dominante" do ciclo de vida, porque é fotosintético e o que debe resistir a presión da escolla do ambiente. En troques noutras plantas terrestres o gametófito é moi pequeno (como nos fieitos) ou en plantas con semente (Spermatophyta), onde o saco embrionario coñécese como **megagametófito** e a forma masculina (pole) chámase **microgametófito**.

Cando o ciclo de vida dunha planta non ten xeración haploide multicelular (polo tanto posuiría un ciclo diplonte semellante ao dos animais) dise que non posúen gametofito.[miniatura|**Diagrama esquemático do [ciclo vital|ciclo de vida haplo-diplonte (con alternancia de xeracións multicelulares).**
----
 Referencias: 
**n **: xeración haploide (gametofítica), 
**2n **: xeración diploide (esporofítica), 
**m! **: mitose, 
**M! **: meiose, 
**F! **: fecundación
**círculo**: primeiro estadio do ciclo de vida, unicelular
**cadrado**: estadios seguintes do ciclo de vida, multicelulares|centro]]
Breaking Dawn

***Breaking Dawn*** (en galego, *Abrente* ou *Amencer*) é a cuarta e última novela da serie de vampiros e romance xuvenil *Twilight* de Stephenie Meyer. Divídese en tres libros ou seccións, o primeiro e o terceiro están contados desde a perspectiva de Bella Swan e o segundo desde a de Jacob Black, o lobishome amigo de Bella. Segundo a autora a obra está inspirada nas obras *O soño dunha noite de San Xoán* e *O mercador de Venecia*, ambas pezas de Shakespeare.

*Breaking Dawn* publicouse o 2 de agosto de 2008 nos Estados Unidos de América, cunha tiraxe inicial de 3,7 millóns de exemplares. Moitas librerías e centros comerciais abriron expresamente ese día toda a noite, vendendo 1,3 millóns de exemplares nas primeiras 24 horas, unha marca nunca conseguida pola editorial Hachette Book Group USA.

## Notas
Envés

[miniatura|dereita|240px|Follas de álamo (*[Populus alba*). Neste caso, como noutros moitos, distínguese o envés porque é máis claro que a face.]]
En botánica, chámase **envés** ou **revés** á cara inferior da lámina ou limbo da folla dunha planta. A epiderme do envés tende a ser diferente á da face ou cara superior; case sempre presenta unha cutícula máis fina, maior densidade de estomas e, frecuentemente tamén, maior abundancia de tricoma (pelos epidérmicos). Case sempre é de cor máis clara cá face.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Face
Diploide

miniatura|120px|As células diploides teñen dúas copias homólogas de cada cromosoma.
Células **diploides** son aquelas cuxos cromosomas se organizan en pares de cromosomas homólogos, e así, para cada característica existen polo menos dous xenes, estando cada un deles localizado nun cromosoma homólogo. Dise que estas células posúen **2n** cromosomas, onde **n** é o número de cromosomas característico da especie en cuestión, ou "número haploide".

No caso da especie humana, *n* corresponde a 23 cromosomas, polo cal as células somáticas posúen *2n*, ou sexa, 46 cromosomas. Cando ocorre a fecundación, os 23 cromosomas presentes no espermatozoide xúntanse cos 23 cromosomas presentes no óvulo.

As mulleres posúen o último par de cromosomas, o 23º, igual a x;x onde x é un tipo de cromosoma. Xa os homes o posúen como x;y, determinando o seu sexo.

## Notas 
## Véxase tamén
* Ploidía
* Poliploidía
* Haploide
Nassau

O topónimo **Nassau** pode referirse a:

* a cidade de Nassau, capital das Bahamas;
* a illa de Nassau, nas illas Cook;
José Fernando Carrillo

**José Fernando Carrillo Ugarte**, nado en Lima o 8 de marzo de 1949, é un profesor e político galego de orixe peruana.

## Traxectoria 
Naceu no distrito de Lince, na cidade de Lima, no Perú. Fillo do avogado Eduardo Carrillo León e de Alicia Vitoria Ugarte del Pino.

Logo de facer os estudos primarios e secundarios no colexio Marista San Luis de Barranco, en 1967 ingresou na Casa de Formación da Congregación dos Irmáns Maristas no distrito de Santa Eulalia. Trasladouse a Peñafiel (provincia de Valladolid) para facer o postulantado e noviciado, e regresou a Lima para seguir os estudos na Escola Normal Superior Marcelino Champagnat, obtendo o título de Profesor de Educación Secundaria en Relixión e Filosofía. Deu clase nos Colexios Champagnat de Chosica, San Luis de Barranco e San José do Callao, ademais de realizar estudos en Orientación do Educando e de Historia do Perú na Pontificia Universidade Católica do Perú (Inst. Riva Agüero).

En 1975 deixou a Congregación Marista. Trasladouse a Madrid un ano despois cunha bolsa do Instituto de Cultura Hispánica para facer o Curso de Innovación de Sistemas Educativos, outros cursos de formación do profesorado no ICE da Universidade Complutense de Madrid, obtendo, finalmente, o Título de Licenciado en Filosofía e Letras: Sección de Filosofía. Xa en Fisterra, deu clase en Primaria e Secundaria no Colexio da Nosa Señora do Carme.

### Política 
En 1988 foi elixido concelleiro en Fisterra polo CDS. En 1991 foi elixido alcalde co apoio do PP, pero 9 meses despois asinou un pacto coas forzas políticas entón na oposición (PSdeG e BNG), que pasaron a formar parte do novo goberno.

En 1995, pasou a ocupar o cargo de 1º tenente de alcalde e responsable da área de Cultura e Deportes. Tralas eleccións de 1999 quedou como portavoz municipal do grupo do CDS, na oposición. En 2003 abandonou a política activa.

Escribiu numerosos artigos da historia de Fisterra e de análise política, que foron publicados nos diarios *La Voz de Galicia* e *O Correo Galego*.
## Vida persoal
Casou en 1978 Fisterra con Josefa Lago Lizancos, coa que ten tres fillos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Fisterra
Haploide

miniatura|120px|As células diploides teñen dúas copias homólogas de cada cromosoma e as haploides só unha.

**Células haploides** son as células dos organismos eucariotas que teñen un único conxunto de cromosomas ou a metade do número normal de cromosomas en céulas diploides (2n), característico da especie, xeralmente referido pola letra minúscula n.

## Características
Moitos protistas e fungos presentan todas as células somáticas haploides, ao contrario dos animais e plantas vasculares, cuxas células non-reprodutivas son normalmente diploides (2n). Nestes organismos, as células sexuais, os gametos, teñen un único complemento cromosómico, unha vez que son xeradas por meiose.

Os seres vivos con todas as células haploides na forma adulta teñen un ciclo de vida haplobionte, ou sexa, o cigoto formado pola conxugación de dúas células, é diploide e normalmente sofre inmediatamente meiose para formar células haploides que darán orixe aos novos individuos por mitoses. En moitos protozoos, non se coñece a reprodución sexual, e a fisión binaria, na que ocorre a mitose do núcleo; noutros, no entanto, como o *Plasmodium* (o organismo responsábel da malaria), ocorren múltiples mitoses na mesma célula, dando orixe a *esquizozoítos* nun proceso coñecido como esquizogonia  .

Nos organismos diplontes, obsérvanse diferentes ciclos de vida. Nos animais, as células sexuais son haploides (ciclo diplobionte), mais nos fieitos as esporas, producidas por meiose (logo haploides), desenvólvense nun individuo que ten todas as células igualmente haploides, o protalo, onde se forman os gametas, por mitose; chámase a este ciclo de vida haplodiplobionte.

En moitos organismos diplontes poden ocorrer individuos haplontes, como as abellas obreiras e os abellóns, que son resultado da reprodución partenoxénica, ou sexa, na que non houbo fusión de gametos (n) para a formación do cigoto (2n). Nalgunhas plantas poden tamén formarse individuos haplontes por apomixia.

## Notas 
## Véxase tamén
* Ploidía
* Poliploidía
* Diploide
Póla

[miniatura|180px|Póla dunha árbore do xénero [Syringa.]]
[miniatura|180px|Póla de [Buddleja|Buddleja davidii.]]
miniatura|180px|Corte lonxitudinal dunha póla.

A **póla**, **galla**, **gallo**, **varelo** ou **rama** é a parte da árbore na que medran as súas follas e os seus froitos. Trátase dunha estrutura de madeira conectada ao tronco central dunha árbore ou dun arbusto.

Unha rama pequena tamén se coñece como **franza**, ademais das formas máis evidentes: poliña e ramiña.

## Características 
As pólas poden desenvolverse de xeito horizontal, vertical ou diagonal, aínda que esta última é a que presentan a maior parte das pólas arbóreas.

As ramas ou pólas son a parte da árbore que se talla durante a poda para aumentar a produción de froitos, entre outros motivos.

Durante o inverno, pódense distinguir as árbores de folla caduca observando o corte lonxitudinal dunha rama.

Ao igual que unha viga, unha rama flexiónase concentrándose o esforzo máximo na base da mesma. Aínda que normalmente a tronza non chega a ocorrer, posto que o seu peso non é dabondo. Non obstante, unha sobrecarga, como o peso dun animal ou a acción do vento pode facer que se produza a fractura da póla ao superar unha tensión mecánica determinada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Esquema dos tipos de tecido que se atopan nunha póla
* Sobre a poda 
* Sobre fungos que aparecen en troncos e pólas
Coucieiro

**San Vicente de Coucieiro** é unha parroquia eclesiástica galega do arciprestado de Allariz da diocese de Ourense, que ten as súas terras e os seus lugares repartidos entre dous concellos: o de Baños de Molgas e o de Paderne de Allariz. No ano 2014 tiña 176 habitantes (83 homes e 93 mulleres) distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 4 habitantes con respecto a 2007.

Os lugares de Baamonde, A Costa, Coucieiro, O Covelo, O Moredo, A Neta, Ousende, Penelas e A Pousada pertencen ao concello de Paderne de Allariz; e o da Lamela ao concello de Baños de Molgas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Coucieiro, Baños de Molgas
* Coucieiro, Paderne de Allariz
Fernando Sánchez Cipitria

**Fernando Sánchez Cipitria**, coñecido como **Fernando**, nado en Madrid o 12 de setembro de 1971, é un exfutbolista español. Xogaba de centrocampista e foi internacional coa selección española.

## Traxectoria 
Iniciouse no Real Madrid Castilla, onde permaneceu desde 1990 até 1995.

Na tempada 1995–96 debutou en Primeira División co Real Valladolid, adestrado por Rafa Benítez. Na tempada 1997–98 foi contratado polo Real Betis, onde permaneceu outras dúas tempadas. No club andaluz tivo a chamada da selección española.

Na tempada 1999–00 fichou polo Deportivo da Coruña, conseguindo o título de Liga desa campaña e a Supercopa antes do comezo da seguinte. No club coruñés non tivo demasiada continuidade, polo que na campaña 2001–02 foi cedido ao CA Osasuna, onde participou na práctica totalidade dos encontros. En 2002 foi cedido ao Hannover 96 alemán e en 2003 ao Córdoba CF, de Segunda División, onde se retirou tras xogar tan só 6 encontros.

### Selección nacional 
En 1998 debutou coa selección española. O seu primeiro partido foi o 28 de xaneiro, xogando 10 minutos no encontro inaugural do Stade de France, en París, onde a selección española saíu derrotada (0–1).

Dous meses máis tarde xogou outro amigable en Vigo contra a Suecia, que rematou con vitoria (4–0).

## Palmarés 
;Deportivo
* Liga de España: 1999–00
* Supercopa de España: 2000

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Estatísticas na Bundesliga
Cámbium cortical

miniatura|Cortizas amoreadas no Algarve.
En botánica, chámase **cámbium cortical**, **cámbium suberoso**, ou **felóxeno** ao meristema secundario das plantas vasculares que dá orixe á periderme, a "casca" das árbores e outras plantas co crecemento secundario.

O cámbium cortical é unha cámara cilíndrica de células indiferenciadas que se dividen continuamente, dando orixe a células diferenciadas. As células que se forman do lado exterior deste meristema teñen paredes espesas e, moitas veces, reforzadas con suberina e protexidas por tanino, que é un antiséptico.

Esta "casca" vai substituír a epiderme primaria, que se vai rompendo e secando a medida que os novos tecidos internos se desenvolven (a madeira ou leña), continuando a protexer a planta.

En certas árbores, como a sobreira, esta "casca", tamén chamada cortiza, desenvólvese de tal xeito que pode ser parcialmente retirada, para fins comerciais, sen danificar a planta.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Casca
* Periderme
* Cortiza

### Ligazóns externas 
* Universidade da California, Berkeley - Anatomy of seed plants
Planta leñosa

Unha **planta leñosa** é calquera planta vascular cun talo perenne, por riba da superficie do chan, e cuberto dunha capa de espesa casca, que é, o talo soporte do crecemento continuo vexetativo por riba do chan.

Unha planta perenne con talo leñoso verdadeiro contén madeira, primeiramente composto de estruturas de celulosa e de lignina, dando soporte ao sistema vascular de movementos de auga e de nutrientes desde as raíces ás follas, e azucres desde as follas ao resto da planta. Moitas plantas leñosas forman novas capas de tecido leñoso cada ano, incrementando o seu diámetro de tronco. A nova madeira deposítase nas partes exteriores do talo debaixo da cortiza; mais nalgunhas monocotiledóneas como as palmas e dracaenas, o durame (ou cerna) fórmase en feixes de células meristemáticas dentro do tronco. Nas palmeiras, a leña fórmase no centro do talo. A capa da derme foi modificada para protexer o tecido vascular dos elementos cunha grosa cobertura de tecido morto, xeralmente chamado casca.

As plantas leñosas xeralmente ou son árbore, arbustos, ou cactos.

Algunhas plantas anuais forman tecidos leñosos no seu único ano, morrendo ao final da estación de crecemento. Son talos herbáceos sen tecido morto de recobremento.

As herbas leñosas non teñen a espesa cortiza de recobremento, mais desenvolve talos fortes con feixes vasculares. Son as plantas como *Uraria picta* e certas especies da Familia das Polygonaceae. Esas herbas non son verdadeiramente leñosas, mais teñen tecido leñoso densamente empaquetado. Outras plantas herbáceas teñen tecido leñoso chamado caudex, como tamén no xénero das Cycas, que é un tecido de condución vascular engrosado: Frecuente de atopar en spp. de ambientes montañosos ou secos. Nos fieitos arbóreos, o caudex é un tronco leñoso forte.