Suso de Toro

miniatura|dereita
miniatura|Suso de Toro asinando as súas obras na Feira do Libro de Vigo 2006.

**Xesús Miguel de Toro Santos**, máis coñecido como **Suso de Toro**, nado en Santiago de Compostela o 10 de xaneiro de 1956, é un escritor galego.
## Traxectoria 
Fillo de Antonio de Toro orixinario de Formariz (provincia de Zamora) e de Mercedes Santos, orixinaria de Falapaso (Camboño, Lousame). Os seus pais tiveron varios negocios principalmente de hostalería, dos cales cabe destacar o Mañoso na rúa de Sar e o Café Venecia (aberto a día de hoxe) e nos que Suso traballou dende novo.

É licenciado en Arte Moderna e Contemporánea pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi guionista para televisión e colaborador habitual na prensa e na radio, ata ser apartado polas súas opinións no eido político. Hoxe conta cunha conta da denostada rede social X con máis de 95.000 seguidores. Publicou en galego máis de vinte libros de narrativa, teatro e ensaio. A súa obra, ademais de ser traducida a varias linguas, foi obxecto de estudo en diversas universidades europeas.

En abril de 2010 anunciou a súa retirada como escritor profesional, retomando a súa carreira de profesor de secundaria.

Nas Eleccións ao Parlamento Europeo de 2014 concorreu na lista Os Pobos Deciden. En abril de 2014 foille concedida a Creu de Sant Jordi.

O seu irmán, Xelís de Toro, tamén é escritor.

## Obra 
### Narrativa 
* *Caixón desastre* (1983, Universidade de Santiago). Premio "Galicia" de Literatura da Universidade de Santiago.
* *Polaroid* (ISBN 84-9757-010-3, 1986, Xerais). Premio da crítica de Galiza. Foi traducida ao inglés.
* *Land Rover* (ISBN 84-8302-249-4, 1988, Xerais). Finalista do Premio Xerais. Foi traducida ao castelán, ao asturiano, ao francés e ao búlgaro.
* *Ambulancia* (ISBN 84-8302-339-3, 1990, Xerais). Foi traducida ao castelán, ao grego e ao checo. 
* *Miles de Castromiles* (1992, Contos do Castromil).
* *Unha pouca cinza* (1992, Biblioteca 114, Editorial Compostela).
* *Tic-tac* (ISBN 84-406-3725-X, 1993, Ediciones B), Premio da Crítica Española, e cualificada por Basilio Losada como unhas das mellores novelas da literatura galega. Foi traducida ao castelán, ao neerlandés e ao inglés.
* *A sombra cazadora* (ISBN 84-7507-962-8, 1994, Xerais). Foi traducida ao castelán, ao catalán, ao portugués e ao inglés.
* *Calzados Lola (O dano e a absolución)* (ISBN 84-8302-176-5, 1997, Xerais), Premio Blanco Amor. Foi traducida ao castelán.
* *Círculo: da materia dos soños* (ISBN 84-8302-317-2, 1998, Xerais), no que volve a aparecer Nano, un dos personaxes de Tic-Tac.
* *Non volvas: filla da madrugada* (ISBN 84-8302-498-5, 2000, Xerais), Premio da Crítica Española. Foi traducida ao castelán.
* *Servicio de urxencias* (ISBN 84-8302-827-1, 2002, Xerais), recolleita de guións da serie *Servicio de urxencias* (1989)
* *Trece badaladas* (ISBN 84-8302-788-7, 2002, Xerais). Foi traducida ao castelán, ao catalán, ao checo e ao francés.
* *O príncipe manco* (onde agrupa *Tic-Tac* e *Círculo*, ISBN 84-264-1472-9, 2004).
* *Home sen nome* (ISBN 84-9782-447-4, 2006, Xerais). Foi traducida ao castelán, ao catalán e ao italiano.
* *Sete palabras* (ISBN 978-84-9914-029-2, 2009, Xerais). Foi traducida ao castelán.
* *Somnámbulos* (ISBN 978-84-9914-757-4, 2014, Xerais).
* *Fóra de si* (ISBN 978-84-9121-314-7, 2018, Xerais).
**Un señor elegante* (2020). Xerais. 544 páxs.  ISBN 978-84-9121-766-4. ePub: ISBN 978-84-9121-765-7. A historia da familia Baltar. 2021: Premio Follas Novas do Libro Galego. Foi traducida ao castelán e ao catalán.
**O segredo de Joseph Haydn* (2024). Vigo: Xerais, col. Camaleón. Ilustracións de Xosé Cobas. 112 páxs. ISBN 978-84-1110-530-9. ePub: ISBN 978-84-1110-547-7.
**Conta, Sherezade* (2025). Vigo: Xerais. 288 páxs. ISBN 978-84-1110-653-5. ePub: ISBN 978-84-1110-657-3.
**Terra de sacrificio* (2025). Vigo: Xerais. 176 páxs. ISBN 978-84-1110-749-5. ePub: ISBN 978-84-1110-753-2. Recréase unha entrevista imaxinada a Ramón Piñeiro e Castelao.

### Teatro 
* *Unha rosa é unha rosa* (ISBN 84-8302-099-8, 1996, Xerais).

### Literatura infantil e xuvenil 
* *Conta saldada* (ISBN 84-8224-056-0, 1996, Xerais). Foi traducida ao castelán e ao catalán.
* *Morgún* (ISBN 84-9782-053-3, 2003, Xerais). Foi traducida ao castelán.

### Xornalismo e ensaio 
* *Camilo Nogueira e outras voces: unha memoria da esquerda nacionalista* (ISBN 84-7507-601-7, 1991, Xerais).
* *F. M* (1991, Positivas).
* *Parado na tormenta* (ISBN 84-8288-061-6, 1996, Galaxia).
* *Eterno retorno* (1996).
* *O país da brétema: Unha viaxe no tempo pola cultura celta* (ISBN 84-03-09204-0, 2000, El País-Aguilar). Foi traducida ao castelán.
* *A carreira do salmón* (ISBN 84-8302-703-8, 2001, Xerais).
* *Nunca máis Galiza á intemperie* (ISBN 84-8302-932-4, 2002, Xerais). Foi traducida ao catalán.
* *Españois todos: As cartas sobre a mesa* (ISBN 84-9782-089-4, 2004, Xerais). Foi traducida ao catalán.
* *Ten que doer: literatura e identidade* (ISBN 84-9782-098-3, 2004, Xerais).
* *Outra idea de España: Mar de fondo* (ISBN 84-9782-308-7, 2005, Xerais). Foi traducida ao castelán e ao catalán.
* *Outra Galiza* (ISBN 978-84-9782-851-2, 2008, Xerais).
* *Inmateriais* (ISBN 978-84-9914-502-0, 2013, Xerais).
* *Humildar. Rituais despois de Deus* (ISBN 978-84-9121-193-8, 2017, Xerais).
* *Dentro da literatura* (2019, Xerais). Foi traducida ao castelán.
* *Descubrindo Ana Pontón* (2023). Vigo: Xerais. 136 páxs. ISBN 978-84-1110-430-2.
[miniatura|Presentando, con [Ana Cabaleiro, *Dentro da literatura* na Libraría Paz de Pontevedra o 6/4/2019]]

### Coautor 
* *O quiquiriquí e outras narracións. Traballos premiados no 8º concurso de narracións curtas Modesto R. Figueiredo do Pedrón de Ouro* (ISBN 84-7492-203-8, 1983, Ediciós do Castro).
* *O relato breve. Escolma dunha década (1980-1990)* (ISBN 84-7154-738-4, 1990, Galaxia).
* *Contos da xustiza* (1991, Ir Indo).
* *Polos camiños da literatura: escritores galegos do PEN* (1993, Xunta de Galicia/PEN Clube).
* *Ruta Rosalía 1993* (1993, Caixa Galicia).
* *Berra liberdade: Escritores galegos por Amnistía Internacional* (ISBN 84-8288-034-9, 1995, Galaxia).
* *Relato contemporáneo* (ISBN 84-7507-965-2, 1995, Xerais)
* *Construír a paz* (ISBN 84-8302-060-2, 1996, Xerais).
* *Unha liña no ceo (58 narradores galegos 1979-1996)* (ISBN 84-8302-000-9, 1996, Xerais).
* *Novo do trinque* (ISBN 84-605-6355-3, 1997, BNG).
* *Palabras con fondo: un compromiso dos escritores de Galicia coa cooperación e a solidariedade internacional* (ISBN 84-7824-370-4, 2001, Fondo Galego de Solidariedade Internacional).
* *Poetas e narradores nas súas voces (Vol. 1)* (ISBN 84-95415-25-7, 2001, Consello da Cultura Galega).
* *Longa lingua: os contos da mesa* (ISBN 84-8302-812-3, 2002, Xerais).
* *Materia prima: relatos contemporáneos* (ISBN 84-8302-840-9, 2002, Xerais).
* *Contos dende a Arquitectura* (ISBN 84-7824-427-1, 2003).
* *Narradio: 56 historias no ar* (ISBN 84-8302-945-6, 2003, Xerais).
* *Educación e Paz III. Literatura galega pola Paz* (2008, Xerais).
* *From the beginning of the sea (De onde comeza o mar)* (2008, Foreign Demand).

A finais dos 90 publicou en Internet *Botelha ao mar*, un diario de aforismos que ollado en retrospectiva pode considerarse o primeiro blog escrito en lingua galega, primeiro en Blogspot e logo en Blogaliza. Non quedan capturas dos arquivos orixinais do blog en Blogspot, pero si algunhas copias grazas ás capturas de Internet Archive no caso dos posts na desaparecida comunidade de blogs en galego Blogaliza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* 
* 
* Ficha de Suso de Toro na Biblioteca Virtual Galega.
* Entrevista de Literatura Galega do S.XX  do alumnado do IES Manuel García Barros.