open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salvador Barbeito Doval

**Salvador Barbeito Doval**, nado en Portonovo (Sanxenxo) o 1 de setembro de 1946 e finado en Buenos Aires (Arxentina) o 4 de xullo de 1976, foi un docente e relixioso palotino de orixe galega e nacionalidade arxentina asasinado canda outros catro membros da Sociedade do Apostolado Católico no chamado "Masacre de San Patricio". 
## Traxectoria 
### Mocidade e formación 
Naceu en Portonovo (Sanxenxo), fillo de Salvador Barbeito Martínez, mariñeiro, e Rosario Doval Solís. Xunto cos seus pais e unha irmá máis nova, emigrou á Arxentina en 1949 instalándose en Lanús, antes de trasladarse á Buenos Aires. Ingresou no Seminario Menor e, logo, en 1965 completou a súa formación eclesiástica no Seminario Maior da arquidiocese de Buenos Aires. Tamén fixo estudos de Filosofía e Pedagoxía no Centro Superior de Educación Católica para exercer como profesor. 

Participou como catequista en diferentes colexios e na parroquia de San Patricio, levada polos palotinos irlandeses, onde tamén lideraba un grupo xuvenil chamado Ateneo. Profesionalmente, con 27, en 1974, asumiu a reitoría do colexio San Marón da capital arxentina, ligado á Igrexa Católica Maronita. Decidido a ordenarse como sacerdote, en novembro de 1975, ingresou no noviciado palotino que a comunidade do Sociedade do Apostolado Católico abrira en San Patricio.

### Asasinato 
miniatura|Fotografía forense dos corpos dos falecidos no Masacre de San Patricio e a tira de Mafalda
Logo do golpe de Estado contra María Estela Martínez de Perón, e a implantación da ditadura militar, o párroco de San Patricio, padre Kelly, fixo unha homilía na que alertaba da deterioración da convivencia cívica e a pobreza. As súas palabras foron polémicas entre algúns sectores do barrio de Belgrano e sinalou á comunidade palotina. O episodio, coñecido co nome de "Masacre de San Patricio" foi o maior ataque violento contra a Igrexa Católica na Arxentina. 

As investigacións xudiciais posteriores non lograron aclarar os feitos, aínda que se considera que o asasinato foi responsabilidade dun grupo de tarefas da Escola de Mecánica da Armada. 

Considerados mártires pola súa orde, en 2005 o entón cardeal arcebispo de Buenos Aires, Jorge Bergoglio, logo papa Francisco, impulsou a súa beatificación facéndose eco das peticións de canonización que existían na Arxentina dende 2001.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Masacre de San Patricio

### Ligazóns externas 
* Páxina web de homenaxe ás vítimas do Masacre de San Patricio  (*en castelán*)
**El caso de los padres palotinos*. Informe Nunca Más, CONADEP, 1985.  (*en castelán*)
**Mártires Palotinos*, de Carmen Lynch da Comisión Permanente para a Memoria dos Mártires Palotinos. (*en castelán*)
Juliana Taimoorazy

**Juliana Taimoorazy** (en ), nada en Teherán en 1973, é unha activista asiria orixinaria de Irán. É a fundadora e actual presidenta do Consello de Socorro Cristián Iraquí, cargo que ocupou dende a súa creación en 2007. Dende 2015 a 2020, foi membro principal do *Proxecto Philos*, unha organización que ten como obxectivo aumentar o compromiso cristián en Oriente Medio. Converteuse nunha refuxiada cando a súa familia abandonou Irán en 1989, e posteriormente foille concedido asilo nos Estados Unidos aos 17 anos en 1990.

## Traxectoria 
Juliana Taimoorazy naceu 1973 no Estado Imperial de Irán no seo dunha familia asiria. O seu bisavó foi vítima do xenocidio asirio, sendo asasinado nun campo de exterminio, e dúas das súas tías avoas foron violadas e asasinadas durante o xenocidio por combatentes kurdos.

Taimoorazy describe con cariño a súa vida antes da Revolución Islámica en Irán como aquela que concedeu liberdade relixiosa e cultural aos asirios. Tiña seis anos no momento da revolución. Despois, viviu numerosos casos de discriminación institucional e social. Na escola, a miúdo dixéronlle que "ardería no inferno" pola súa fe cristiá. Outros estudantes a miúdo tentaban obrigala a recitar a Shahada, cousa que ela rexeitaría.

Crendo que a súa filla non tería futuro nun país que a discriminase por ser asiria, cristiá e muller, os pais de Taimoorazy finalmente tomaron a decisión de sacala de Irán ilegalmente aos 17 anos.

Taimoorazy creou o Consello de Socorro Cristián Iraquí en 2007, o cal non recibiu demasiada atención por parte das autoridades estadounidenses até a invasión de ISIS de 2014 en territorios asirios.

En 2017, Taimoorazy criticou o referendo de independencia do Kurdistán iraquí de 2017 impulsado polo Goberno Rexional de Kurdistán debido ao seu impacto negativo na poboación asiria da área, así como as ameazas de violencia lanzadas polo goberno contra os asirios que protestaron polo referendo.

## Notas
Turquestán Oriental

[miniatura|250px|[Bandeira de Turquestán Oriental.]]
miniatura|250px|Mapa de Turquestán Oriental.

**Turquestán Oriental** (en ; *Sherqiy Türkistan*; en ) é un concepto territorial que varía de significado dependendo do contexto de uso. O termo foi acuñado no século XIX por turcólogos rusos como Nikita Bichurin para substituír outro termo occidental, **Turquestán Chinés**, o cal facía referencia á conca do Tarim na zona suroeste de Xinjiang durante a dinastía Qing. Porén, o topónimo medieval persa "Turquestán" e os seus derivados non foi utilizado pola poboación local. O nome uigur para a conca do Tarim é Altishahr, que quere dicir "Seis Cidades". Dende a dinastía Han até a dinastía Tang, China chamou á área e as zonas circundantes "Rexións Occidentais". As zonas controladas pola China foron chamadas "Xinjiang" a comezos do século XVIII.

Dende o séculio XX, os separatistas uigures e os seus partidarios empregan o termo Turquestán Oriental (ou Uiguristán) como un apelativo para toda Xinjiang (a conca do Tarim Basin e Zungaria) ou para un futuro estado independente na actual Rexión autónoma uigur de Xinjiang (presumiblemente con capital en Ürümqi). Rexeitan o nome de Xinjiang (que quere dicir "Nova Fronteira" en chinés) debido á perspectiva chinesa reflectida no nome e prefiren o Turquestán Oriental para resaltar a conexión con outros grupos turcos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *East Turkistan to the Twelfth Century* (por William Samolin, 1964)
Justo Novo Verdes

**Justo Novo Verdes**, coñecido como **O Novo**, nado en Conforto (A Pontenova), foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Labrego de Conforto. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi incorporado ao Rexemento de Infantaría de Montaña nº 30 e cando estaba a ser adestrado en Lugo para reforzar as columnas galegas que combatían en Asturias, desertou en maio de 1937 e ocultouse en Conforto. Integrouse no grupo de fuxidos da zona comandado por Generoso Rico Rodríguez. Asestaron varios golpes en San Paio e Saldoiriña e o 29 de setembro de 1939 asaltaron varios veciños que regresaban da feira da Garganta en Vilanova de Ozcos preto de Coto de Frades.

Atribuíuselles a execución do cura da Veiga de Logares o 12 de agosto de 1939 e a de Hermenegildo Bienvenido Alonso Sastre, o mestre de Sanxés, o 28 de decembro dese ano. Reclamado polo Xulgado Eventual Militar de Xixón xunto con Francisco Torviso Arruñada e Francisco Calvín López encartados na causa 50/1940, presentouse ás autoridades o 4 de marzo de 1940 logo de que a súa nai, a súa irmá e a súa muller, Josefa Braña Bermúdez, fosen encarceradas ou deportadas. A súa implicación nestes feitos non puido probarse.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* As primeiras partidas
Giichi Nomura

**Giichi Nomura** (野村義), nado o 20 de outubro de 1914 e finado o 28 de decembro de 2008, foi un defensor e activista do pobo ainu do Xapón. 

## Traxectoria 
Nado en Shiraoi, Hokkaido, Nomura converteuse nun empresario do sector da pesca. En 1960, uniuse á Hokkaido Utari Association, un grupo de defensa dos ainus. Nomura representou á organización en varios cargos, incluíndo director executivo de 1964 a 1996.

En 1992, Nomura falou nas Nacións Unidas sobre cuestións ainus, incluída a política de asimilación forzada do Xapón. Nomura falou da actitude do goberno xaponés cara ao pobo ainu: "Aos ollos do goberno, somos un pobo cuxa existencia non debe ser admitida".

Nomura morreu en Noboribetsu, Hokkaido o 28 de decembro de 2008.

## Notas
Colin Martin

**Colin Henri Martin**, fillo de Marguerite Viret e do comerciante Henri Martin.

En 1942 ingresou no colexio de avogados e comezou o exercicio desta profesión. foi secretario da Sociedade Académica de Vaud e exerceu como tesoureiro da Comisión Internacional de Numismática.

## Recoñecementos 
* (1972): Doutor *honoris causa* pola Universidade de Lausana.

## Publicacións 
Colin Martin publicou numerosos artigos ao longo da súa carreira, sinaladamente nas revistas numismáticas suízas *Schweizer Münzblätter* e *Schweizerische Numismatische Rundschau,* e tamén noutras, como a francesa *Revue Numismatique*. Así mesmo, é autor dalgúns traballos monográficos, entre eles os seguintes:

### Monografías 
* (1940). *La réglementation bernoise des monnaies au pays de Vaud,1536-1623*. Bibliothèque historique vaudoise, Lausanne.

* (1973). *Trésors et trouvailles monétaires racontent l’histoire de Pays de Vaud*. Bibliothèque historique vaudoise, Lausanne.

* (1978). *Essai sur la politique monétaire de Berne: 1400-1798*. Bibliothèque historique vaudoise, Lausanne.
* (1980). *Nouvelles recherches sur le vicus gallo-romain de Lousonna* (con G. Kaenel). Lausana.
* (1983). *Les monnaies en circulation dans les cantons: 1400-1798*. Bibliothèque historique vaudoise, Lausanne.
* (1994). ''Catalogue des balances de changeurs des dénéraux et des poids: collections du Cabinet des médailles de Lausanne. 1, La France et l'Italie* (con M. Campagnolo). Association des amis du Cabinet des médailles, Lausana. ISBN 9782940094004
* (1995). *Catalogue des mandats monétaires: collections du Cabinet des médailles de Lausanne*. Association des amis du Cabinet des médailles, Lausana. ISBN 9782940094028

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Geisser, A. (2009). "Colin Martin"*.* En *Dictionnaire Historique de la Suisse (DHS)*.
* "Hommage à Colin Martin"*.* En: *Cahiers romands de numismatique,* 1. 1992: Páxinas 11-35.
* Pelet, P-L. (ed.) (1992). *La Monnaie de sa pièce. Hommages à Colin Martin.* Bibliothèque historique vaudoise, Lausanne.
* Schwarz, D. (1966). *Colin Martin sechzigjährig.* En *Schweizer Münzblätter''. 16. Páxinas 57-58.

### Outros artigos 
* Museo Monetario Cantonal de Lausana
Only Murders in the Building

***Only Murders in the Building*** é unha serie de televisión estadounidense de misterio creada por Steve Martin e John Hoffman. A primeira tempada, composta de dez episodios, estreouse en Hulu o 31 de agosto de 2021.

A serie recibiu a aclamación da crítica, eloxiando especialmente o seu enfoque cómico do xénero de crime e as interpretacións dos actores principais. En setembro de 2021, a serie foi renovada para unha segunda tempada.

## Personaxes 
### Principais 
* Steve Martin como Charles-Haden Savage
* Martin Short como Oliver Putnam

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Angel (serie de televisión de 1999)

***Angel*** é unha serie televisiva estadounidense, un spinoff da serie *Buffy the Vampire Slayer*. A serie foi creada polo mesmo creador de *Buffy*, Joss Whedon, en colaboración con David Greenwalt. Estreouse en The WB dende o 5 de outubro de 1999 até o 19 de maio de 2004, constando de 5 tempadas e 110 episodios. Ao igual que *Buffy*, foi producida pola compañía de Whedon, Mutant Enemy.

A serie conta a historia de Angel, un vampiro cuxa alma humana foi restaurada por unha maldición romaní como castigo polo asasinato dun dos seus. Despois de máis dun século de asasinatos e tortura de inocentes, a alma restaurada de Angel atorméntao con culpa e remordemento. Angel trasládase aos Ánxeles, California, despois de que está claro que a súa condenada relación con Buffy, a cazavampiros, non pode continuar. Durante a maior parte do programa, traballa como detective privado na cidade, onde traballa para "axudar aos indefensos", restaurando a fe e salvando as almas dos que perderon o camiño. Aínda que tamén debe loitar contra a súa propia natureza demoníaca, normalmente loita contra demos malvados ou humanos aliados deles, principalmente relacionados con Wolfram & Hart, un bufete de avogados apoiado por prácticas ocultas que é unha extensión de forzas demoníacas doutro mundo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie
Fe del Mundo

**Fe Villanueva del Mundo**, nada en  Intramuros o 27 de novembro de 1911 e finada en Quezon City o 6 de agosto de 2011, foi unha pediatra filipina, fundadora do primeiro hospital pediátrico de Filipinas. 

## Traxectoria 
Foi a primeira muller en ser admitida na Facultade de medicina de Harvard.  Obtivo recoñecemento internacional, incluíndo o Premio Ramón Magsaysay ao Servizo Público en 1977.  En 1980, recibiu o rango e título de Científica Nacional de Filipinas e en 2010 recibiu a Orde de Lakandula . Foi a primeira muller presidenta da Sociedade de Pediatría de Filipinas e a primeira muller en ser nomeada Científica Nacional de Filipinas en 1980. Tamén foi a fundadora e primeira presidenta da Sociedade Filipina de Pediatría, a primeira presidenta asiática elixida da Asociación Médica de Filipinas nos seus 65 anos de existencia e a primeira presidenta asiática elixida da Asociación Internacional de Mulleres Médicas.

## Notas 
## Véxase tamén 
**Bibliografía**

* Schatz, Kate. *Mujeres radicales del mundo : artistas, atletas, piratas, punks y otras revolucionarias del mundo que han hecho historia*. ISBN 978-84-948086-2-3,

### Ligazóns externas 
* Fe Villanueva del Mundo no blog Mujeres con Ciencia
Axencia Europea do Medio Ambiente

[miniatura|Edificio da Axencia Europea do Medio Ambiente en [Copenhague.]]
A **Axencia Europea do Medio Ambiente** (en ; *EEA*) é a axencia da Unión Europea que achega información independente sobre o medio ambiente. A súa misión é a recollida, elaboración e difusión de información sobre a situación e a evolución do medio ambiente a escala europea.

Publica catro tipos de informes, entre os cales salientan os *«Indicadores ambientais»*, considerados a principal contribución da Axencia. Os principais eidos de traballo da AEMA son o cambio climático, a biodiversidade e a produción e consumo sostible, aínda que a área de actividade abrangue un amplo espectro en liña cos principais retos ambientais europeos.

## Historia 
Foi creada o 7 de maio de 1990 co pulo do Consello da Unión Europea, mais non estivo operativa até o ano 1994. Ten a súa sede na cidade de Copenhaguen, Dinamarca.

No ano 2002, 12 dos países candidatos a ingresar na Unión Europea entraron a formar parte deste organismo, co cal a Axencia converteuse no primeiro organismo da UE en acoller estes países como membros. O consello de administración da Axencia nomeou a británica Jacqueline McGlade como directora executiva no ano 2004. Con anterioridade ocupou este cargo o ambientalista español Domingo Jiménez Beltrán, que foi o primeiro director da institución.
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Las leyes de la frontera (filme)

***Las leyes de la frontera*** é un filme español de 2021 dirixido por Daniel Monzón adaptando a novela homónima de Javier Cercas. Está protagonizado por Marcos Ruiz, Begoña Vargas e Chechu Salgado.

## Sinopse 
Verán de 1978. Ignacio Cañas (Marcos Ruiz) é un estudante de 17 anos introvertido e algo inadaptado que vive en Xirona. Ao coñecer o Zarco (Chechu Salgado) e a Tere (Begoña Vargas), dous mozos delincuentes do barrio chinés da cidade, vese envolto nunha carreira imparable de furtos, roubos e atracos. É unha historia na cal Nacho se fai maior. Cruza a liña entre o ben e o mal, entre a xustiza e a inxustiza.

## Personaxes 
* Marcos Ruiz como Ignacio Cañas
* Begoña Vargas como Tere
* Chechu Salgado como Zarco
* Carlos Oviedo como Guille
* Xavier Martín como Gordo
* Daniel Ibáñez como Piernas
* Jorge Aparicio como Chino
* Víctor Manuel Pajares como Drácula
* Cintia García como Lina
* Guillermo Lasheras como Víctor
* Carlos Serrano como Cuenca
* Xavi Sáez como Hidalgo
* Josep Tosar como Inspector Vives
* Santiago Molero como Ignacio
* Ainhoa Santamaría como Rosa
* Elisabet Casanovas como Cristina

## Notas 
## Véxase tamén
Khaby Lame

**Khabane Lame,** nado en Mbacké (Senegal) o 9 de marzo de 2000, coñecido como **Khaby Lame**, é un tiktoker italiano. Fíxose coñecido polas súas breves parodias de comedia, que mostraban a persoas que complicaban tarefas sinxelas sen motivo algún.

## Traxectoria 
Cando Lame tiña un ano, a súa familia mudouse a un complexo de vivendas públicas en Chivasso, Italia. Ten tres irmáns. Lame traballou como operador de máquina CNC nunha fábrica preto de Turín, antes de ser despedido en marzo do 2020. Pouco despois, en marzo de 2020, comezou a publicar vídeos en TikTok durante o confinamento pola pandemia do COVID-19.

O 26 de abril de 2021, superou a Gianluca Vacchi como o *tiktoker* italiano máis seguido, e en xullo de 2021, superou a Addison Rae para converterse no segundo *tiktoker* italiano máis seguido chegando, ese ano, a ter máis de 122 millóns de seguidores en TikTok. Tamén contaba con máis de 59,4 millóns de seguidores en Instagram tras vencer a Chiara Ferragni como o italiano máis seguido na plataforma. É o terceiro *tiktoker* máis seguido no mundo e o italiano máis seguido. En outubro de 2021, constatouse que seis dos 17 vídeos con máis "me gusta" en TikTok son seus.

En agosto de 2021, Lame apareceu como coprotagonista no anuncio da Juventus FC dun novo xogador, Manuel Locatelli. 

## Imaxe pública 
Taylor Lorenz e Jason Horowitz de *The New York Times* atribuíron o éxito de Lame á súa "calidade universal exasperada de todo home" e describiron o seu ascenso á fama como diferente da maioría das estrelas de TikTok, xa que era "completamente orgánico". Samir Chaudry, fundador de *The Publish Press*, un boletín de noticias centrado na economía dos creadores, declarou que o atractivo de Lame debíase a que representaba "a autenticidade sobre a produción" e "non esforzarse demasiado". Christina Ferraz, fundadora da axencia de márketing estadounidense, declarou: "A súa exasperación é identificable e os sentimentos son universais". Lame atribuíu o seu propio ascenso á fama ás súas expresións faciais humorísticas e ao seu silenzo e destacou a Will Smith, Eddie Murphy e Checco Zalone como as súas fontes de inspiración. Dende 2021, Lame vive en Milán co seu axente. Aínda que estivo vivindo en Italia desde que era un bebé, aínda non posúe un pasaporte ou cidadanía italiana, só un pasaporte senegalés. Dixo: "Sinceramente, non necesito un papel para definirme como italiano".

## Notas
MG Metro 6R4

O **MG Metro 6R4** foi un automóbil de carreiras, MG Metro con homologación de grupo B. Foi construído por Rover e competiu no campionato mundial de rally entre 1985 e 1986. O seu mellor resultado foi o terceiro posto que logrou o piloto británico Tony Pond, xustamente durante o debut do coche, no Rally de Gran Bretaña de 1985.

## Historia 
Rover decidiu crear un coche sen turbo, demostrando que podía ser tan competitivo como o resto de automóbiles do grupo B. Contratou aos enxeñeiros de Williams para poder construilo. Dispuña dun motor central de 3 litros, que alcanzaba os 400 CV de potencia, e dispuña de tracción ao catro rodas. A falta de financiamento da marca impediu que o coche fose un éxito. 

Debutou no mundial en 1985 e competiu até 1986, momento no que os grupos B foron prohibidos, logrando un só podio, aínda que si conseguiu outros éxitos en competicións nacionais, como o título de pilotos con Didier Auriol en 1986 no campionato francés.

Do mesmo xeito que o resto dos automóbiles do grupo B, o Metro 6R4 seguiu competindo en competicións de rallycross, sendo un dos modelos con máis éxito.

## Notas
Vanity Fair (filme de 2004)

***Vanity Fair*** é un filme británico-estadounidense de 2004 dirixido por Mira Nair. É unha adaptación da novela homónima de 1848 escrita por William Makepeace Thackeray. A novela foi obxecto de numerosas adaptacións de televisión e cinema. A versión de Nair fixo cambios notables no desenvolvemento do personaxe principal, Becky Sharp, interpretado por Reese Witherspoon.

O filme recibiu numerosos premios e nomeamentos, incluíndo candidatura para o León de Ouro no Festival Internacional de Cinema de Venecia do ano 2004.

## Personaxes 
*Reese Witherspoon como Rebecca "Becky" Sharp Crawley
*Angelica Mandy como Becky Sharp de nena
*Romola Garai como Amelia Sedley Osborne
*Sophie Hunter como Maria Osborne
*James Purefoy como Coronel Rawdon Crawley
*Jonathan Rhys-Meyers como Capitán George Henry Osborne
*Rhys Ifans como Maior William Dobbin
*Eileen Atkins como Miss Matilda Crawley
*Geraldine McEwan como a Condesa de Southdown
*Gabriel Byrne como o Marqués de Steyne
*Bob Hoskins como Sir Pitt Crawley the Elder
*Douglas Hodge como Sir Pitt Crawley the Younger
*Natasha Little como Lady Jane Sheepshanks Crawley
*John Woodvine como Lord Bareacres
*Barbara Leigh-Hunt como Lady Bareacres
*Nicholas Jones como Lord Darlington
*Sian Thomas como Lady Darlington
*Trevor Cooper como Xeneral Tufto
*Kelly Hunter como a Marquesa de Steyne
*Camilla Rutherford como Lady Gaunt
*Alexandra Staden como Lady George
*Jim Broadbent como Mr. Osborne
*Tony Maudsley como Joseph "Jos" Sedley
*John Franklyn-Robbins como Mr. John Sedley
*Deborah Findlay como Mrs. Mary Sedley
*Daniel Hay como George "Georgy" Osborne the Younger
*Tom Sturridge como George "Georgy" Osborne the Younger
*Kathryn Drysdale como Rhoda Swartz
*Ruth Sheen como Miss Pinkerton
*Richard McCabe como Xurxo IV
*Gledis Cinque como Celia Crawley 
*William Melling como Rawdy Crawley de neno
*Robert Pattinson como Sir Rawdon "Rawdy" Crawley the Younger (escenas eliminadas)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Shizue Ukaji

, nada o 13 de marzo de 1933, é unha activista e poeta do pobo ainu do Xapón.

## Traxectoria 
Ukaji naceu o 13 de marzo de 1933 en Urakawa, Hokkaido. Ela e os seus irmáns creceron sen moitos cartos, e tiveron que abandonar a escolar para conseguiron traballos a tempo parcial e axudar a manter a familia. Cando tiña 20 anos, trasladouse a Sapporo para asistir ao instituto, aínda que era moito maior que os seus compañeiros de clase. Trasladouse a Tokyo cando tiña 23 anos, coa esperanza de que alí houbese menos discriminación contra os ainus que en Hokkaido. Traballou como camareira, e continuou a súa educación escoitando aos estudantes universitarios que viñan e lendo o que estaban lendo.

Durante a década de 1990, Ukaji comezou a estudar bordado. En 1996, volveu a Hokkaido para estudar os deseños tradicionais dos ainus e incorporalos no seu traballo. 

En 2006, Ukaji axudou a producir un filme titulado "Tokyo Ainu" sobre os ainus que viven en Tokyo e os prexuízos que experimentan cando comparten a súa orixe étnica.

Ukaji gañou o Premio Cultural Eiji Yoshikawa en 2011.

## Obra selecta 
* 
* 

## Notas
Rauw Alejandro

**Raúl Alejandro Ocasio Ruiz**, nado en San Xoán o 10 de xaneiro de 1993, máis coñecido polo seu nome artístico **Rauw Alejandro**, é un cantautor, bailarín e produtor discográfico portorriqueño.

## Traxectoria 
Naceu en San Xoán, e foi criado en Carolina (Porto Rico). Do mesmo xeito ca el, os seus pais tamén son artistas, e influenciárono con cantantes como Elvis Presley e Michael Jackson. O seu pai é Raúl Ocasio, un guitarrista; e a súa nai é María Ruiz, unha corista. Durante varios anos viviu nos Estados Unidos, onde foi influído polos xéneros R&B e dancehall.

En setembro de 2021, confirmouse o seu noivado coa cantante española Rosalía.

## Carreira  musical 
### 2014-2017: Inicios 
Comezou a súa carreira en 2014 coa canción «Inevitable» e mantívose nos anos seguintes lanzando cancións como «Eso que tienes», «Días así», «No me hagas esperar» e «I.D.G.F.» en 2015 e «Pa' serio», «Como nunca», «Mala miña», «Back To Sleep» e «Misiones» en 2016. Lanzou o seu primeiro mixtape titulado *Punto De Equilibrio* en 2016, o cal contou coas colaboracións de Myke Towers, Álvaro Díaz, Joyce Santana e Rafa Pabön.

Lanzou cancións en 2017 como «Las oportunidades», «Las justas », «Ahora dice», «Tómalo», «Luz roja», «Ta' moja», «Estamos mal», «Se hace tarde» e «Toda» xunto a Alex Rose, o cal contou cunha remestura en 2018 con Cazzu, Lenny Tavárez e Lyanno. Esta remestura conta con máis de 100 millóns de reproducións en Spotify e máis de 1.000 millóns en YouTube.

En 2018, publicou a súa versión da canción «Tú te imaginas» de De la Ghetto co que gañou recoñecemento. Participou en cancións como «Pa' tu casa» e «Luz apaga», coas que logrou consolidarse aínda máis. Porén, co lanzamento dos sinxelos *«Que le dé»* con colaboración de Nicky Jam, as sinxelo *«Fantasías»* con Farruko, «El efecto» xunto a Chencho Corleone de Plan B, ademais da súa remestura que contou con Bryant Myers, Dalex, Kevvo e Lyanno, lanzárono ao recoñecemento en todo o continente a finais do ano 2019. 

Publicou o seu primeiro EP titulado *Trap Cake* en 2019.

En 2020, publicou o seu primeiro álbum de estudio titulado *Afrodisíaco*, o cal contou coas colaboracións de Anuel AA, J Balvin, Zion & Lennox, Sech, Wisin & Yandel, Arcángel, Randy, Trippie Redd, entre outros.

En 2021, sacou un dos seus temas máis exitosos «Todo de ti». Este tema cultivou seis discos de platino nos Estados Unidos, catro en España e múltiples discos de ouro, algúns na Arxentina ou México. A raíz do éxito deste sinxelo, lanzou o seu segundo álbum de estudio *Viceversa*, un álbum que conseguiu o número 1 en España, ademais de obter a certificación de platino no país anglosaxón tras superar as 60.000 unidades de devandito material. Noutros países como Colombia ou o Perú, obtivo a certificación de platino e ouro, sendo o álbum máis vendido do cantante até a data.

## Discografía 
**Mixtapes**

* 2016: *Punto de equilibrio*

**EP**

* 2019: *Trap Cake*

**Álbums en directo**

* 2020: *Concerto virtual en tempos de COVID-19 desde o Coliseo de Porto Rico*

## Notas
Robin Williams: Come Inside My Mind

***Robin Williams: Come Inside My Mind*** é un filme documental estadounidense de 2018 dirixido por Marina Zenovich. O filme celebra a vida e a carreira de Robin Williams, quen morreu en 2014. É unha produción de HBO e inclúe entrevistas a Whoopi Goldberg, David Letterman e Billy Crystal, entre outros. Tamén inclúe tomas e clips pouco coñecidos das rutinas de stand-up de Williams.

O filme presentouse en seis proxeccións completas no Festival de Cinema de Sundance en 2018. e tivo unha primeira emisión de HBO o 16 de xullo de 2018. Ese mesmo verán, o documental foi exhibido no Festival Internacional de Cinema de Hamptons SummerDocs. Despois da proxección, realizouse un debate con Zenovich e Alec Baldwin.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Páxina oficial
Joaquín González de la Peña

**Joaquín González de la Peña**, nado o 10 de setembro de 1836 e finado en Madrid o 6 de abril de 1908, foi un avogado e político español, ministro de Graza e Xustiza durante o reinado de Afonso XIII.

## Traxectoria 
Senador por Sevilla en 1905, desenvolveu a súa carreira profesional na Administración de Xustiza chegando ser presidente de sala do Tribunal Supremo, cargo que ocupaba cando foi nomeado ministro de Graza e Xustiza no goberno que presidía Eugenio Montero Ríos. Desempeñou a carteira entre o 23 de xuño e o 31 de outubro de 1905.

Faleceu repentinamente en Madrid o 6 de abril de 1908. Foi enterrado no cemiterio de San Justo, nesta mesma cidade.

## Vida familiar 
Foi irmán de Ángel González de la Peña, subgobernador do Banco de España. Casou coa baronesa de Forna, María del Pilar de la Encina, e foi pai do barón de Forna, Joaquín González-de la Peña de la Encina.

## Notas 
## Véxase tamén
Cervus elaphus corsicanus

**Cervus elaphus corsicanus** é unha subespecie do cervo común que habita unicamente nas illas de Córsega e Sardeña.

## Características 
Caracterízase por ter os cornos máis rectos que outras variedades do cervo vermello, e pola súa menor envergadura (80-100 centímetros). Porén ten un bradido moito máis potente có dos seus conxéneres. Pénsase que chegou ás illas nas que habita sobre o 1200 A.C., moito antes incluso có ser humano, tratándose do mamífero máis grande que habita nestas illas.

## Poboación 
A caza case rematou por completo con esta subespecie de cervo durante o século XX. Así no 1960 desapareceu do parque natural rexional de Córsega, que ocupa preto do 40% da illa. Grazas a un proxecto de conservación, foi reintroducido con éxito a partir de exemplares da poboación sarda, que daquela estaban en mínimos históricos.
Así, nos anos 1985, 1987 e 1994 trasladáronse os primeiros 14 individuos dende Sardeña e criáronse en recintos de aclimatación. Tras varias reproducións satisfactorias, no 1998 puideronse liberar os primeiros 16 especímes, comezando un proceso progresivo ata superar os 300 individuos totais na illa de Córsega.
Para evitar a endogamia, dentro dun proxecto LIFE, entre os anos 2012 e 2018 levouse a cabo o proxecto *One Deer, Two Islands* co traslado de 15 cervos máis dende Sardeña. Na actualidade tras trinta anos de traballo, a poboación de cervos en Córsega acada a cifra de 1500 exemplares. Namentres que hai preto de 10.000 exemplares en Sardeña.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web Oficial do proxecto LIFE *One Deer, Two Islands*
Claudio Díaz Milia

**Claudio Díaz Milia**, coñecido como **Manolete**, nado na Coruña en outubro de 1919, foi un policía galego.

## Traxectoria 
Fillo de Claudio Díaz González, un dos procesados na causa 240/46, e Ángela Milia Díaz. Infiltrouse na guerrilla incorporándose xunto con José da Silva Bartolomé entre o 16 e o 19 de maio de 1946 a través de Manuel Bello Parga e pasou a formar parte do destacamento Santiago Álvarez da IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia. Delatou a Enrique Ferreirós Candamo, Pedro Rodríguez Gómez, José Blanco Núñez, José Santiago Temprano e Antonio Recouso Boquete, atacados pola Garda Civil en xuño de 1946. Desertou o 28 de xullo de 1946 cando o grupo estaba nunha bodega preto de Ordes, aparecendo coa Garda Civil que se enfrontou aos guerrilleiros. Como consecuencia caeron un gran número de enlaces.

## Vida persoal 
Casou con María Luz Divina Iglesias Blanco en agosto de 1944.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Julie Ezold

**Julie Ezold** (de nacemento Graudons**),** nada en 1960, é unha enxeñeira nuclear estadounidense que traballa no National Laboratory Oak Ridge . Dirixe un proxecto no Radiochemical Engineering Development Center que utiliza o Reactor de  Isótopos de Alto Fluxo para crear  californio-252  e participou no descubrimento do Ténnesso.

## Traxectoria 
Estudou Enxeñaría Nuclear no Instituto Politécnico Rensselaer e graduouse en 1990.  Obtivo o seu máster en 1992 na Universidade Estatal de California en Northridge, onde traballou desde que se graduou na escola de posgrao en 1992.  É a directora do Programa Californium, responsable da produción de 252-Californio, 249-Berkelio e 252-Einsteinio.  Un microgramo de Californio-252 pode emitir 2 millóns de neutróns por segundo. O seu traballo céntrase nos elementos e aplicacións transuránicas. 

## Premios e recoñecementos 
En 2009, gañou unha mención presidencial da American Nuclear Society. Foi galardoada co Patricia Bryant Award for Leadership do Women's Nuclear Power Group do Nuclear Energy Institute. 

En 2010, Ezold estivo no equipo que descubriu o Ténnesso, no que tamén participou Clarice E. Phelps. Estudou as reaccións do Berkelio-249 e do Calcio-48. O seu traballo recente busca optimizar a produción de isótopos de elastio. En 2018, foi recoñecida polo Marquis Who's Who Top Engineers polas súas continuas contribucións á enxeñaría nuclear.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Julie Ozold
Wendy Okolo

**Wendy A. Okolo**, nada en Nixeria en 1989, é unha enxeñeira de investigación aeroespacial nixeriana que traballa na División de Sistemas Intelixentes do Centro de Investigación Ames da NASA e onde tamén dirixe o Programa de énfase especial para mulleres.   Okolo foi a primeira muller negra en graduarse en enxeñería aeroespacial na Universidade de Texas en Arlington. 

## Traxectoria 
Okolo completou o bacharelato no Queen's College, unha escola para mulleres en Lagos, Nixeria e en 2010 licenciouse en enxeñería aeroespacial na Universidade de Texas en Arlington (UTA). Como estudante de posgrao, Okolo foi presidenta da Sociedade de Mulleres Enxeñeiras da Universidade.
Aos 26 anos, en 2015, Okolo completou o seu doutoramento en enxeñaría aeroespacial na UTA e converteuse na primeira muller negra en obter este título académico nesta institución.  e a súa tese doutoral centrouse nos métodos de aforro de combustible nos avións. 

## Carreira 
Okolo comezou a súa carreira profesional mentres era estudante de posgrao como bolseira en Lockheed Martin, traballando coa nave espacial  Orion da NASA. 

Okolo converteuse en xestora de subproxectos na División de Sistemas Intelixentes do Centro de Investigación Ames  e en enxeñeira de investigación en Discovery and Systems Health Technology (DASH), realizando funcións como a investigación de aplicacións de sistemas de control, a supervisión do estado dos sistemas e a creación de solucións para problemas relacionados co deseño de avións e naves espaciais. 
* Premio de posgrao John Leland Atwood da AIAA (2013) 

## Notas
Ramón Villar Paz

**Ramón Villar Paz**, nado en Teis en 1908, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Albanel afiliado á Unión Xeral de Traballadores (UGT), co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido en agosto, pero logrou fuxir. En maio de 1939 presentouse ao gobernador civil Manuel Gómez Cantos e foi amnistiado. Afiliado ao Partido Comunista de España foi detido o 31 de agosto de 1945, pero liberado de xeito estraño e sospeitoso en xaneiro de 1946. Uns meses despois incorporouse ao grupo de Manuel Simón Campos no destacamento Paco Barreiro. Foi detido o 21 de maio de 1947 xunto con Eladio Covelo Álvarez, o mesmo día en que foron abatidos Manuel Simón Campos e Avelino Otero Montes e colaborou ​​coa Garda Civil na eliminación dos superviventes do destacamento Paco Barreiro. Xulgado en consello de guerra na Coruña o 27 de abril de 1949 por actividades subversivas, foi condenado a 4 anos de prisión e, logo de solicitar un indulto, liberado poucas semanas despois, o que suxire que puido ser un infiltrado da Garda Civil na guerrilla. Sufriu un grave accidente ao caer nunha casa en construción na que traballaba en Teis en abril de 1967.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Manuel Montero Galvache

**Manuel Montero Galvache**, nado en San Fernando en 1903 e finado en Córdoba o 15 de xaneiro de 1983, foi un militar español.

## Traxectoria 
Nado nunha familia de militares e gardas civís. Garda civil, logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, como capitán e comandante militar de Lora del Río participou na represión contra a guerrilla en Andalucía, e despois en Estremadura, polo que foi ascendido a capitán en 1946. Ascendido a comandante, foi nomeado xefe do Sector Interprovincial da Garda Civil de Lalín dedicado á persecución e eliminación da guerrilla antifranquista en 1948. Recibiu a felicitación pública dos concellos de Lalín e Silleda e o de Vila de Cruces solicitou para el a Cruz de Beneficencia en 1950. En xuño dese ano estaba programada e anunciada unha homenaxe pública que non chegou a materializarse. Permaneceu no posto ata 1952. Xa tenente coronel, foi destinado á xefatura da comandancia de Áraba, e en 1957 pasou a mandar a de Ciudad Real.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* , Manuel (6/12/2021). "¡Viva la unidad antifranquista!". Guerrilleiros na comarca do Deza *Nós Diario*.
Carme Pinós

**Carme Pinós i Desplat** nada en  Barcelona en  1954 é unha arquitecta e profesora universitaria española.  En decembro de 2021 foi galardoada co Premio Nacional de Arquitectura de España, que xa recibira en 1995.

## Traxectoria 
Carme Pinós é filla de Tomás Pinós, médico e director de Patoloxía Dixestiva do Hospital de la Santa Creu i Sant Pau de Barcelona. Tiña 60 anos cando naceu Carme. Mentres estudaba arquitectura na Escola de Arquitectura de Barcelona, axudou á súa nai a xestionar a súa granxa en Balaguer ( Lleida ). Esta experiencia influíu na súa concepción paisaxística para proxectar edificios axeitados ao carácter particular de cada lugar.  Na escola había 4 mulleres fronte a 200 homes.

Alí coñeceu a Enric Miralles (1955-2000), o seu marido e parella durante máis dunha década. Desde a súa etapa inicial con Miralles, ademais do Cemiterio de Igualada, as obras máis recoñecidas son: Colexio La Llauna, Badalona (1991), Centro Social de Hostalets de Balenyá (1992), Campo Olímpico de Tiro con Arco, Barcelona (1991), o Pavillón Pedro Ferrándiz (1993), o Centro Social La Mina (1993) e a Escola-Fogar de Morella (1993). Por este último traballo recibiron o Premio Nacional de Arquitectura en 1995.

En 1991 fundou o seu propio estudo co nome de *Estudio Carme Pinós,* que en 1996 gañou o concurso para a construción do Paseo Marítimo de Torrevieja .

Entre os seus últimos proxectos máis destacados destacan o Plan Xeral do centro histórico de Saint Dizier ( Francia ), onde tamén realizou intervencións no espazo público; a construción da Torre Cube, en Guadalaxara ( México );  o centro cultural e expositivo CaixaForum Zaragoza (España); e o conxunto formado pola Praza da Gardunya, a Escola Massana, un edificio residencial e a fachada posterior do mercado da Boquería, en Barcelona (España).

En 2012 creou a firma de mobles *Objects by Estudio Carme Pinós*.

En 2021, o Museo ICO de Madrid, na súa " *aposta por dar visibilidade aos grandes expoñentes da arquitectura contemporánea* ", dedicoulle unha importante exposición que abarca os trinta anos da súa carreira. Foi a primeira exposición dunha arquitecto en España.

## Notas
Gwynne Shotwell

**Gwynne Shotwell**, nada o 23 de novembro de 1963 en Libertyville  (Illinois) é unha empresaria estadounidense. É a presidenta e directora de operacións de SpaceX .  En 2016 apareceu na lista de Forbes como unha das mulleres máis poderosas. 

## Traxectoria 
Gwynne é Licenciada en Ciencias e ten un  mestrado en Ciencias en Enxeñaría Mecánica e Matemáticas Aplicadas pola Northwestern University . 

### Carreira 
Shotwell tiña planeado orixinalmente traballar na industria do automóbil e estaba inscrita no Mestrado en administración de negocios de Chrysler, pero quería un papel máis práctico na enxeñaría e non quedou nesa industria.

En 1988, uniuse a The Aerospace Corporation, e traballou como técnico de busca e contratos de desenvolvemento espacial militar. Durante unha década traballou na análise térmica mentres "escribía ducias de traballos sobre unha gran variedade de temas como o deseño conceptual de aeronaves pequenas, o modelado de obxectivos de sinatura infravermella, a integración do transbordador espacial e os riscos operativos dos vehículos de reentrada".

Querendo "construír e afinar a aeronave", en 1998 deixou Aerospace Corp. para converterse en directora da división de sistemas espaciais de Microcosm Inc.

En 2002, Shotwell uniuse a SpaceX, unha empresa comercial de exploración espacial fundada por Elon Musk, onde ocupa un asento no consello de administración . Gwynne Shotwell  construíu a familia de vehículos Falcon que realizou case 50 lanzamentos, o que supón uns ingresos de case 5.000 millóns de dólares. Agora é presidenta e COO de SpaceX e é responsable das operacións diarias e da xestión de todas as relacións estratéxicas e cos clientes para apoiar o crecemento da empresa. 

SpaceX converteuse na primeira empresa privada en lanzar, orbitar e recuperar con éxito un avión en decembro de 2010. Tamén ten un contrato de varios millóns de dólares coa NASA para entregar astronautas á Estación Espacial Internacional (ISS). SpaceX tamén está a traballar nun sistema de transporte de próxima xeración para levar a xente a Marte nun futuro próximo.

## Notas
C/2021 A1 (Leonard)

alt=Observación do Cometa Leonard a finais de novembro de 2021.|miniatura|Observación do Cometa Leonard a finais de novembro de 2021.O **Cometa Leonard** (**C/2021 A1 (Leonard)**) é un cometa de traxectoria case hiperbólica descuberto por GJ Leonard no Observatorio Mount Lemmon o 3 de xaneiro de 2021, un ano antes do perihelio. É o primeiro cometa descuberto en 2021. A súa máxima aproximación á Terra (perixeo) foi o 12 de decembro de 2021, a unha distancia de 0,233 UA. O 18 de decembro de 2021 pasou a unha distancia de 0,0283 UA de Venus. O máximo achegamento ó Sol foi previsto para o 3 de xaneiro de 2022. As primeiras informacións de visualización a ollo nu son de 5 de decembro de 2021.

A súa órbita ten un perihelio de 0,61483 UA e un afelio de 3700 UA, o que o converte nun cometa de grande excentricidade de órbita, se ben non nun cometa de órbita hiperbólica.

300px|thumb|Animación de C／2021 A1 na súa órbita arredor do Sol no seu achegamento de 2021|centro
## Ver tamén 
* C/2025_A6_(Lemmon)

## Notas
Cecilia Bouzat

**Cecilia Beatriz Bouzat**, nada o 10 de novembro de 1961 en Bahía Blanca, (provincia de Buenos Aires), é unha  bioquímica e biofísica  arxentina. Na edición de 2014, foi galardoada co premio L'Oréal-UNESCO Women in Science, polo seu traballo para comprender como funcionan os receptores de bucle cys que interveñen na comunicación entre as células cerebrais e cos músculos, o que pode axudar aos tratamentos. para trastornos neurolóxicos e neuromusculares como a enfermidade de Alzheimer .  

## Traxectoria 
Obtivo a súa licenciatura e doutoramento en Bioquímica pola UNS e en 1993 fixo un posdoutoramento na Mayo Clinic, Rochester, Estados Unidos .  Desde 1997 traballa no INIBIBB  do que actualmente é a directora. É investigadora principal do Consello Nacional de Investigacións Científicas e Técnicas (CONICET), profesora asociado da National Universidade do Sur (UNS) na Cátedra de Farmacoloxía II, membro da Academia Nacional de Ciencias  e membro da Academia de Ciencias de América Latina .

En 2005 recibiu a Bolsa de estudos Guggenheim en Ciencias Naturais , unha bolsa concedida pola John Simon Guggenheim Memorial Foundation a profesionais avanzados, e en 2007 gañou unha L'Oréal-UNESCO Research Fellowship "For Women in Science", un premio. entregado a científicos implicados en proxectos de investigación prometedores e exemplares. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Cecilia Bouzat, biofísica no blog Mujeres  con ciencia
Margaretha Kirch

**Margaretha Kirch,** nada en 1703 e finada en 1744, foi unha astrónoma alemá.

## Traxectoria 
Era filla dos astrónomos Gottfried Kirch e Maria Margarethe Kirch. Ela e a súa irmá Christine Kirch foron educadas en astronomía desde os 10 anos e traballaron como axudantes do seu irmán.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* M. Ogilvie, J. Harvey (ed. ): The Biographical Dictionary of Women in Science. Routledge, Nova York e Londres 2000, ISBN 0-415-92039-6, p. 1774-1775.
* R. Wielen, Thomas Hockey (ed. ): Bibliographical Encyclopedia of Astronomers. Springer, Nova York, 2007, ISBN 978-0-387-31022-0, p. 638.
* DAJ Seargent: The Greatest Comets in History: Broom Stars and Celestial Scimitars. Springer, Nova York, 2009, ISBN 978-0-387-09512-7, p. 116-119.
Helen Quinn

**Helen Rhoda Arnold Quinn,** nada en Melbourne o 19 de maio de 1943, é unha física australiana estadounidense cuxas contribucións na procura dunha teoría unificada para os tres tipos de interaccións de partículas (forte, electromagnética e débil) foron recoñecidas por varios premios. incluíndo a Medalla Dirac ICTP. En 2005 foi nomeada Oficial Honoraria da Orde de Australia, "polo seu servizo á investigación científica no campo da física teórica e da educación" (o premio foi honorífico porque xa non era cidadá australiana). 

## Traxectoria 
Estudou en Victoria (Australia) e continuou os seus estudos superiores na Universidade de Melbourne antes de trasladarse aos Estados Unidos  á Universidade de Stanford. Recibiu o seu doutoramento en  Stanford en 1967, nun momento en que menos de 2&nbsp;% dos físicos eran mulleres. Realizou o seu traballo posdoutoral no DESY (German Electron Synchrotron), situado en Hamburgo (Alemaña). Pasou outros sete anos na Universidade de Harvard antes de regresar a Stanford, onde actualmente é profesora de Física no Stanford Linear Accelerator Center.

### Contribución á física 
No seu traballo con Howard Georgi e Steven Weinberg, demostrou como os tres tipos de interaccións de partículas (fortes, electromagnéticas e débiles), poderían ser unha única forza unificada. Tamén suxeriu unha posible simetría non exacta do universo (agora coñecida como simetría Peccei-Quinn) para explicar como as interaccións fortes poden manter a simetría CP (a simetría entre materia e antimateria) cando non existen interaccións débiles. Unha consecuencia desta teoría é unha partícula coñecida como axión -que aínda non se observou- pero que é unha das candidatas para a materia escura que impregna o universo.

Explicou como se pode usar a física dos quarks para predicir certos aspectos que non abarca a física dos hadróns (que son partículas feitas de quarks), independentemente da estrutura do hadrón en cuestión (en colaboración con Enrico Poggio e Steven Weinberg). Esta propiedade útil coñécese agora como a dualidade quark-hadron.

Ten un longo compromiso coa educación. En California, traballa con profesores de primaria e secundaria para achegar aos estudantes e entusiasmarlle coa física.  Preside a Xunta de Educación Científica do Consello Superior de Investigacións Científicas (NAS) e participou en varios dos seus estudos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Helen Quinn no blog Mujeres con ciencia
(3200) Faetón

**(3200) Faetón** ou **(3200) Phaethon**, nomeado así de xeito internacional Pola UAI (IAU) dende 1985, despois de ser chamado de xeito provisional **1983 TB**, o ano da súa descuberta polo satélite IRAS (Infrared Astronomical Satellite), Por esta característica, foi chamado considerando o mito grego de Faetón, fillo de Helios, deus do Sol. Ten 5,8 km de diámetro. É o corpo celeste pai das Xemínidas, a chuvia anual de meteoros de mediados de decembro. Cunha historia de observación de máis de trinta anos, a súa órbita está ben determinada, e a súa distancia á Terra ten unha precisión de ± 40 km.alt=Composición a partir de imaxes de radar do radioobservatorio de Arecibo.|miniatura|Composición a partir de imaxes de radar do radioobservatorio de Arecibo.|esquerda|200x200pxFoi o primeiro asteroide descuberto por análise de imaxes dun satélite artificial. Os seus descubridores, Simon F. Green e John K. Davies fixeron a descuberta con imaxes do 11 de outubro de 1983, procurando obxectos en movemento nos datos do IRAS. O descubrimento foi anunciado de xeito oficial o 14 de outubro na IAUC 3878, e a confirmación óptica directa da existencia do obxecto  foi feita por Charles T. Kowal, quen o clasificou como de aparencia asteroidal, sen actividade cometaria.

A observación no seu perihelio é imposible por satélite, debendo seguirse por equipos de observación solar, como o NASA Solar Terrestrial Relations Observatory (STEREO), que o segue dende 2009. Dita observación deu como resultado a visualización dunha pequena cola pouco despois do seu perihelio, a que daría pé ás Xemínidas. No 2022 o exame pormenorizado detectou a emisión departículas de sodio no perihelio, que non poderían formar a cola causante das xemínidas, atribuídas agora a un fenómeno acorrido habería uns douscentos anos.alt=Órbita de Faetón arredor de decembro de 2017.|miniatura|Órbita de Faetón arredor de decembro de 2017.|centro
## Notas