Río Bibei

[260px|miniatura|Val do Bibei en [Viana do Bolo.]]
O **río Bibei** é un afluente do Sil pola esquerda da súa marxe, que á súa vez é un afluente do Miño pola súa marxe esquerda. O seu percorrido de 97&nbsp;km transcorre polas provincias de Zamora, Ourense e Lugo. A superficie da súa cunca hidrográfica abrangue un total de 1.561&nbsp;km².

## Topografía
### Fontes
O Bibei nace no concello de Porto, a partir da xuntura de dous regatos da ladeira setentrional do Moncalvo (2.044 m) co regato de Piatorta, a 1.590 m de altitude. Este regato provén dunha golada entre o alto do Torno (Serra Segundeira) e os contrafortes meridionais de Pena Trevinca (Serra do Eixe), na cal se sitúan as pequenas lagoas de Piatorta ou Piornais. Esta paraxe, a 1.870 m, separa a vertente do Bibei (cara ao oeste, que forma parte da conca do Sil-Miño) e a vertente do Tera (cara ao leste, na conca do Esla-Douro).

### Percorrido
[miniatura|dereita|220px|O río Bibei ao seu paso polas [As Ermidas, O Bolo|Ermidas, O Bolo.]] 
Baña inicialmente parte da comarca zamorana da Seabra, onde atravesa a localidade de Porto. Logo de marcar un sentido N-S, pouco despois desta última localidade vira cara ao norte, formando unha ampla elipse. Cruza partes das comarcas ourensás do Bolo e Trives, ata unirse ao Sil, pola esquerda, case en fronte de Montefurado, xa na provincia de Lugo. Así o Bibei percorre os municipios de Porto, Viana do Bolo, O Bolo, Manzaneda, A Pobra de Trives, todas en Ourense, e Ribas de Sil e Quiroga en Lugo.

No seu tramo final serve de linde entre os concellos de Ribas de Sil e Quiroga.

### Afluentes
Os afluentes máis importantes, pola esquerda, son o Camba, que se lle xunta en Viana do Bolo, o Conso, o San Miguel e o Navea. O Xares é o máis importante pola dereita. Todos eles dentro da Galiza.

### Réxime hídrico
O Bibei é o maior do ríos galegos que mostra un réxime de tipo pluvio-nival. Isto é debido ao carácter montuoso da súa cunca, que atinxe o punto máis alto na Pena Trevinca, con 2.127 msnm, onde nace o río Xares.

## Historia
[dereita|miniatura|[Ponte do Bibei.]]

A Vía Nova, ou Vía XVIII, a calzada romana que unía Braga con Astorga, atravesa o Bibei no linde entre os concellos de Trives e Quiroga. Nese punto construíuse a denominada Ponte do Bibei, unha ponte romana erguida en época de Traxano, que constitúe un dos mellores exemplares de enxeñería viaria antiga conservado na Galiza.

## Natureza
### Topografía
Dado o tipo de relevo que atravesa, que inclúe na cunca as cimas máis elevadas da Galiza, o Bibei flúe encaixado profundamente na maior parte do seu curso, só no val do Bolo se abre algo.

### Flora
A situación xeral da cunca englóbase entre o límite da rexión Eurosiberiana e a Mediterránea. Na zona máis oriental o bosque predominante é o dominio das quercíneas, como as aciñeiras (*Quercus ilex*), os acivros (*Ilex aquifolium*) ou as sobreiras (*Quercus suber*), aos que acompañan outras especies como érbedos (*Arbutus unedo*) e os cancereixos (*Sorbus aucuparia*), con relictos de carballos e rebolos (*Quercus robur*, *Quercus pyrenaica*), loureiros (*Laurus nobilis*) e acerollos (*Prunus lusitanica*).

As quercíneas alternan con paisaxes influídos antropicamente non vales baixos, aparecendo mesturados con castiñeiros (*Castanea sativa*) ou formando estas concentracións maiores ou menores. A degradación das quercíneas evoluciona nas zonas medio altas formando extensas áreas de uces (*Ulex, Calluna*), xestas e codesos (*Cytisus*). Nas zonas baixas poden aparecer plantas odoríferas como a estepas (*Cistus ladaniferus*), a lavanda (*Lavandula stoechas*) ou o cantroxo.

Hai ademais unha serie de endemismos, ás veces propios de altura, como o piorno espiñento (*Genista sanabrensis*) ou a xanzá (*Gentiana lutea*).

### Fauna
A fauna propiamente fluvial é dominio da troita (*Salmo trutta*). Hai tamén mamíferos acuáticos, dos que deben destacarse os musgaños acuáticos (*Glamys pyrenaica*) e as lontras (*Lutra lutra*).

Nos terreos da cunca subsisten aínda grandes mamíferos, como o corzo (*Capreolus capreolus*), o xabaril (*Sus scrofa*), o raposo (*Vulpes vulpes*) e o lobo (*Canis lupus*).

Das aves, a máis emblemática é a aguia real (*Aquila chrysaetos*), en perigo de extinción, e a perdiz charra (*Perdix perdix*), que só aparece en grande altura.

## Intervención humana
### Construcións
A actuación agrícola deixou a súa pegada nas ladeiras do Bibei nos concellos do Bolo e Trives. As abas do val foron modificadas coa edificación de socalcos, para aterrazar as pendentes, onde se cultivan videiras.

### Aproveitamento
dereita|miniatura|Encoro do Vao.

A cunca do Bibei é unha das máis explotadas electricamente. En 1944 a empresa Minero Siderúrgica de Ponferrada adquiriu as concesións hidráulicas do río, e en 1945 traspasoullas á empresa Saltos del Sil. Sobre o propio río hai cinco encoros: o de San Sebastián, o de Pías, o de Santo Agostiño, o do Vao/Ponte Bibei e o de Montefurado. Nos seus afluentes hai outros once: os de Prada e Santalla/Santiago no río Xares; o das Portas no río Camba e o de Soutelo no seu afluente o río Cenza; o de Hedrada no río Conso; os de Cernado e San Miguel no río San Miguel; e os de Chandrexa, Guístolas, San Cristovo e Pontenova no río Navea.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*

### Outros artigos
*Ríos de Galicia