Crónica anglosaxoa

A ***Crónica Anglosaxoa*** é unha colección de anais en inglés antigo que narran a historia dos anglosaxóns. Os anais creáronse no século IX, probabelmente en Wessex, durante o reinado de Alfredo o Grande. Fixéronse e distribuíron moitas copias manuscritas polos mosteiros de Inglaterra, e fóronse actualizando de maneira independente. Nun dos casos, a crónica aínda se seguía actualizando en 1154.

Sobreviven, en parte ou ao completo, nove dos manuscritos, aínda que non todos eles son de igual valor histórico, e ningún deles é a versión orixinal. O máis vello parece que se empezou sobre o final do reinado de Alfredo, mentres que o máis recente se escribiu na Abadía de Peterborough tras un lume no mosteiro, en 1116. Case todo o material da crónica está en forma de anal, por anos; os máis antigos están datados no ano 60 a.C., e o material histórico segue ata o ano no que se escribiu a crónica, punto no que comezan os rexistros contemporáneos. Colectivamente, estes manuscritos coñécense como a *Crónica Anglosaxoa*. A Crónica non carece de parcialidade: hai ocasións nas que a comparación con outras fontes medievais revela que os escribas que a escribiron omitiron sucesos ou contaron versións das historias só desde un lado; tamén hai partes que se contradín con outras. Porén, tomada no seu conxunto, a crónica é a fonte histórica máis importante do período que vai entre a saída dos romanos e a conquista normanda. Gran parte da información ofrecida na Crónica non está rexistrada en ningún outro lugar. Ademais, os manuscritos son fontes importantes da historia da lingua inglesa; en particular, o texto de Peterborough é un dos primeiros exemplos existentes do inglés medio.

Sete dos nove manuscritos e fragmentos superviventes residen hoxe na Biblioteca Británica. Os dous restantes están na Biblioteca Bodleiana e na biblioteca do Corpus Christi College, en Cambridge.

## Composición 
A *Crónica Anglosaxoa* non é un documento individual, senón un conxunto de textos relacionados. Todos os manuscritos superviventes son copias, polo que non se sabe con certeza cando ou onde se compuxo a primeira versión da Crónica. Hai un acordo xeral en que a versión orixinal se escribiu a finais do século IX, probabelmente a principios da década de 890, a mans dun escriba de Wessex. Por exemplo, Richard Abels di que *"os historiadores están de acordo en que a *Crónica* orixinal se estendeu polo menos ata 890"*. Keynes e Lapidge suxiren que ''"o regreso dos viquingos a Inglaterra parece que provocou a 'publicación' da *Crónica Anglosaxoa*, a finais de 892 ou a principios de 893"*.

Despois de que se compilase a crónica orixinal fixéronse e distribuíron copias a varios mosteiros. Fixéronse copias adicionais para maior distribución ou para substituír os manuscritos perdidos, e algunhas delas actualizáronse independentemente. Algunhas destas copias tardías son as que sobreviviron.

O manuscrito máis antigo existente, a Crónica de Winchester, foi escrita por un só escriba ata o ano 891. O escriba puxo o número do ano, DCCXCII, na marxe da liña seguinte; o material adicional foi escrito por outros escribas. Tamén é difícil fixar a data de composición, pero pénsase que as crónicas foron compostas durante o reinado de Alfredo o Grande (871–899). Alfredo intentou deliberadamente revivir a aprendizaxe e a cultura durante o seu reinado, e fomentou o uso do inglés como linguaxe escrita. A propia Crónica, ademais da distribución de copias a outros centros de aprendizaxe, puido ser unha consecuencia dos cambios introducidos por Alfredo.

## Manuscritos superviventes 
miniatura|dereita|250px|Unha páxina da Crónica de Winchester ou Parker, que mostra o prefacio xenealóxico.

Hai nove manuscritos superviventes, dos cales oito están escritos na súa totalidade en inglés antigo (tamén coñecido como "anglosaxón"), mentres que o noveno está en inglés antigo cunha tradución ao latín de cada anal. Un (a Crónica de Peterborough) contén tamén inglés medio primitivo. O máis vello (Corp. Chris. MS 173) coñécese como Crónica de Winchester, ou Crónica de Parker, por Matthew Parker, un Arcebispo de Canterbury que foi o seu propietario. Seis dos manuscritos imprimíronse nunha edición de 1861 de B. Thorpe, co texto disposto en columnas etiquetadas do A ao F. Esta nomenclatura é de uso común e detállase embaixo. Seguindo esta convención, outros tres manuscritos adicionais adóitanse chamar [G], [H] e [I].

Os manuscritos superviventes lístanse embaixo, aínda que o manuscrito G se queimou nun incendio en 1731 e só quedan unhas follas.

## Relación entre os manuscritos 
[[Ficheiro:ASC schematic.gif|miniatura|dereita|400px|A relación entre sete dos manuscritos da Crónica. O fragmento [H] non pode situarse cun mínimo de fiabilidade no diagrama. Tamén se mostran outros textos relacionados. O diagrama amosa un orixinal putativo e tamén ofrece as relacións dos manuscritos cunha versión setentrional que non sobrevive pero que se pensa que existiu.]]

Pénsase que todos os manuscritos derivan dun orixinal común, pero as conexións entre os textos son máis complexas cá simple herdanza por copia. O diagrama da dereita mostra unha perspectiva xeral das relacións entre os manuscritos. A seguir ofrécese un resumo das relacións que se coñecen.

* **[A2]** foi unha copia de [A], feita en Winchester, probabelmente entre 1001 e 1013.
* **[B]** utilizouse para compilar [C] na Abadía de Abingdon, en Abingdon-on-Thames, a mediados do século XI. No entanto, o escriba que fixo [C] tamén tiña acceso a outra versión que non sobreviviu.
* **[D]** inclúe da *Historia Eclesiástica* de Beda e dunha serie de anais de Northumbria do século VIII. Pénsase que foi copiado a partir dunha versión setentrional que non sobreviviu.
* **[E]** ten material que parece derivar das mesmas fontes que [D], pero non inclúe algunhas adicións que só aparecen en [D], como o Rexistro mercio. Este manuscrito compúxose no mosteiro de Peterborough certo tempo despois dun incendio ocorrido alí en 1116, que probabelmente destruíu a copia que tiñan da Crónica; [E] parece que se compuxo a partir de entón como unha copia da versión de Kent, probabelmente de Canterbury.
* **[F]** parece que inclúe material da mesma versión de Canterbury que se utilizou para crear [E].
* A *Vida do rei Alfredo*, de Asser, que se escribiu en 893, inclúe unha tradución das entradas da Crónica desde 849 a 887. Dos manuscritos superviventes, só [A] podía existir en 893, pero hai sitios nos que Asser se afasta do texto de [A], polo que é posíbel que Asser utilizase unha versión que non sobreviviu. Por exemplo, Asser omite Esla da xenealoxía de Alfredo; [A] inclúe a Esla, pero [D] non.
* Aethelweard escribiu unha tradución da Crónica ao latín a finais do século X; a versión que utilizou procedía probabelmente da mesma rama que [A] na árbore de relacións.
* En Abingdon, nalgún momento entre 1120 e 1140, un autor descoñecido escribiu unha crónica en latín coñecida como os *Anais de Saint Neots*. Este traballo inclúe material dunha copia da Crónica, pero é moi difícil saber cal versión, xa que o escritor foi selectivo á hora de usar o material. Puido ter sido unha recensión setentrional, ou un derivado en latín desa recensión.

## Historia dos manuscritos 
[[Ficheiro:Anglo-Saxon Chronicle - C - 871.jpg|miniatura|250px|Unha páxina do texto de [C] da *Crónica Anglosaxoa*. Esta entrada é sobre o ano 871, un ano de batallas entre Wessex e os viquingos.]]

**[A]: A Crónica de Winchester**, ou *Parkere*, é o manuscrito máis antigo dos que sobreviven. Foi iniciado en Old Minster, Winchester sobre o final do reinado de Alfredo. O manuscrito comeza cunha xenealoxía de Alfredo e a primeira entrada é para o ano 60 a.C. O primeiro escriba detívose no ano 891 e varios escribas introduciron as seguintes entradas a diversos intervalos durante o século X. O manuscrito faise independente das outras recensións trala entrada de 975. O libro, que tamén contiña unha copia das Leis de Alfredo e Ine despois da entrada de 924, transferiuse a Canterbury nalgún momento ao principio do século XI. A última na lingua vernácula é sobre 1070. Despois disto vén a *Acta Lanfranci* en latín, que cobre sucesos eclesiásticos de 1070 a 1093. Logo segue unha lista de papas e os arcebispos de Canterbury aos que lles concederon o palio. O manuscrito pertenceu a Matthew Parker durante un tempo, que foi arcebispo de Canterbury de 1559 a [[1575.

**[B]: A Crónica de Abingdon I** foi escrita por un só escriba na segunda metade do século X. Comeza cunha entrada sobre o ano 60 a.C. e termina cunha entrada para o ano 977. Un manuscrito que hoxe en día está separado (British Library MS. Cotton Tiberius Aiii, f. 178) era orixinalmente unha introdución a esta crónica; contén unha xenealoxía, como [A], pero esténdea ata o final do século X. Sábese que [B] estivo en Abingdon a mediados do século XI, xa que se utilizou para compoñer [C]. Pouco despois foi a Canterbury, onde se fixeron interpolacións e correccións. Ao igual que [A], remata cunha lista de papas e arcebispos de Canterbury aos que lles concederon o palio.

**[C]: A Crónica de Abingdon II** inclúe material adicional de anais locais de Abingdon, lugar onde se compuxo. Tamén inclúe unha tradución ao inglés antigo da historia do mundo de Orosio, seguida dun menoloxio e algúns versos sobre as leis do mundo natural e da humanidade. Logo segue unha copia da crónica que comeza o 60 a.C. O primeiro escriba copiou ata a entrada de 490 e un segundo escriba asumiu o traballo ata a entrada de 1048. [B] e [C] son idénticas entre 491 e 652, pero as diferenzas a partir dese punto deixan claro que o segundo escriba tamén usaba outra copia da crónica. Este escriba tamén inseriu, tras o anal de 915, o Rexistro Mercio, que cobre os anos que van de 902 a 924 e se centra en Ethelfleda. O manuscrito continúa ata 1066 e detense na metade da descrición da Batalla de Stamford Bridge. No século XII engadíronse unhas cantas liñas para completar o relato.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* A *Crónica Anglosaxoa''  no Proxecto Gutenberg - Copia de dominio público
* Anglo-Saxon Chronicle Textos orixinais transcritos.
* Texto orixinal transcrito
* Tradución ao inglés