open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Planetario

Un **planetario** é unha instalación destinada á divulgación da astronomía, na que se simula o ceo visible desde diferentes lugares e momentos da Terra. Normalmente consta dunha cúpula hemisférica ou bóveda sobre a que se proxectan imaxes de obxectos celestes mediante un proxector situado no centro da sala. O termo tamén pode referirse tanto ao mecanismo que reproduce a esfera celeste e os movementos dos astros como ao edificio que o alberga.
No interior dun planetario normalmente celébranse sesións onde se exploran e explican conceptos astronómicos. Ademais, moitos planetarios contan con equipos audiovisuais, como proxectores diapositivas ou sistemas de son. É habitual que as sesións estean dirixidas por un presentador en directo.

Unha proporción significativa dos planetarios existentes son estruturas móbiles e facilmente transportables, cuxas cúpulas están feitas dun tecido axeitado e manteñen a súa forma esférica mediante un sistema que sopra aire ao interior. Nos planetarios tamén se empregan telescopios.

Ficheiro:Planetário_Rubens_de_Azevedo.jpg|Planetario Rubens de Azevedo en Fortaleza, Ceará.
Ficheiro:ZeissPlanetariumProjector_MontrealPlanetarium.jpg|Proxector Zeiss no Planetario de Montreal, Quebec.
Ficheiro:Planetario_Espinho_interior.jpg|Interior do planetario de Espinho, Portugal.
Ficheiro:Casa_de_las_Ciencias,_situada_en_el_Parque_de_Santa_Margarita.jpg|Casa das Ciencias no parque de Santa Margarida, A Coruña.
Ficheiro:Planetário_da_UFSM_e_o_relógio_solar.jpg|Planetario Profesor José Mariano da Rocha Filho e reloxo de sol, en Santa Maria, Río Grande do Sur.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Astronomía e astrofísica
* Cosmos
* Cosmoloxía
* Mundo
* Observatorio
* Universo

### Ligazóns externas 
* WPD (Base de datos mundial de planetarios) Lista de planetarios do mundo
* Os planetarios son o punto de partida para o interese pola astronomía
Damson Idris

**Adamson Alade-Bo Idris**, nado en Londres o 2 de setembro de 1991, é un actor, emprendedor e produtor de cinema inglés máis coñecido como **Damson Idris**. O seu traballo máis recoñecido é o papel protagonista no drama criminal *Snowfall*, de John Singleton, estreado o 5 de xullo de 2017 e rematado en 2023 despois de seis tempadas. En 2021, actuou como coprotagonista no filme de acción *Outside the Wire*, de Netflix e en 2025 coma o condutor de Fórmula 1, Joshua Pearce, no filme de deportes *F1*.

## Traxectoria 
Idris Naceu en Peckham, no sueste de Londres, nunha familia nixeriana descendente dos iorubas. É o máis novo de seis irmáns. Xogou ao rugby e ao fútbol, chegando a soñar con ser "o próximo Cristiano Ronaldo". En 2002, apertoulle a man á Raíña Isabel II cando o seu equipo participou no Xubileu de Ouro. Na meirande parte, os irmáns maiores de Idris, tres varóns e dúas mulleres, traballan en carreiras corporativas en lei, empresariais, e consultoría tecnolóxica, mentres que unha das súas irmás traballa coma o seu axente de relacións públicas. Idris estudou drama na Universidade Brunel de Londres. Graduouse en Teatro, Filme & Estudos Televisivos. En 2024, recibiu un premio para exalumnos pola Contribución Excepcional a Cultura e Creatividade. Despois de graduarse, Idris continuou o seu adestramento na IDSA (Identity School of Acting) en Londres xunto a outros actores como John Boyega, Letitia Wright, e Malachi Kirby.

### Carreira como actor 
En Brunel, Idris coñeceu a actriz Cathy Tyson, quen o animou a coñecer a Ade Solanke e facer o casting para un rol na súa obra de teatro, A *caixa de Pandora*. Conseguiu o papel, asinou cun axente e comezou actuar en máis obras. Para practicar o seu acento americano traballou co rapeiro WC, quen lle enseñou non só un acento auténtico mais tamén particularidades específicas do sur dos Ánxeles. Idris conseguiu boas recensións polo seu traballo; Malcolm Venable de *TV Guide* considerouno "nada menos que cativador". A segunda tempada de *Snowfall,* ambientada en 1984, estrouse en xullo de 2018. Idris ten o papel baseado en Akinnuoye-Agbaje, quen, como moitas persoas nixerianas a finais do século XX, foi deixado cunha familia branca no Reino Unido coas esperanzas dunha vida mellor. Beckinsale retrata a súa estrita nai adoptiva. En 2019, Damson gañou o Premio para o Mellor Actor nun Filme Británico no Festival de Filme de Edimburgo polo seu papel. Tamén aparece en "Smithereens," o segundo episodio da quinta temporada da serie de antoloxía *Black Mirror*.

En 2023, Idris converteuse no embaixador masculino da marca Tommy Hilfiger. O 12 de maio de 2025, foi anunciado que Idris protagonizará xunto con Anamaria Vartolomei o vindeiro filme *Miles & Juliette*, dirixido por Bill Pohlad.

## Filmografía 
### Cinema 
### Televisión 
### Teatro 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
*
Perfecto Souto

**Perfecto Luís Souto Torres**, coñecido como **Perfecto Souto**, nado en Pontevedra en 1965, é un escritor galego en lingua castelá.

## Traxectoria 
Mestre de formación, exerceu de fotógrafo e mergullador profesional, participando en proxectos de arqueoloxía submarina. Tamén foi funcionario de prisións e ten unha destadada traxectoria na Cruz Vermella do Mar, onde empezou aos 14 anos e chegou a ser xefe da sección naval. Forma parte do Equipo de Patrimonio Cultural Sumergido del Norte, creado pola Federación Española de Actividades Subacuáticas para colaborar na prospección do Norte de España. Autor de novela histórica*, Stricta Fvnis* é unha historia en dous tempos: a época actual e a época romana, o ano 217. A historia está baseada nun feito real, as escavacións que en 1988 levou a cabo o arqueólogo Antonio de la Peña na ponte do Burgo de Pontevedra.

## Obras 
* *Stricta Fvnis. En la cuerda floja* (2022). Ediciones Letra de Palo. 510 páxs. ISBN 978-84-09-50181-6. Prólogo de Antonio de la Peña.
* *Clarisa* (2024). Libros del Futuro. 242 páxs. ISBN 978-84-127586-1-0. Prólogo de Xabier Fortes.

## Notas
Víctor Mora Escobar

**Víctor Mora Escobar**, nado en Sanlúcar de Barrameda en 1977 é un político español do Partido Socialista Obreiro Español e alcalde do concello andaluz de Sanlúcar de Barrameda de 2013 a 2023.

É licenciado en Historia pola Universidade de Sevilla. Incorporouse ao goberno municipal de Sanlúcar de Barrameda en 2007, ocupando diversos cargos ata que, en 2013, converteuse en alcalde tras a dimisión de Irene García. Ocupou ese cargo ata 2023, sendo sucedido por Carmen Álvarez Marín.

Entre 2022 e 2023, foi deputado provincial por Cádiz durante o mandato de Juan Carlos Ruiz Boix como presidente da Deputación Provincial.

Está casado e ten tres fillos. O seu pai, Ángel Mora, tamén foi concelleiro do Concello de Sanlúcar de Barrameda polo PSOE.

## Notas
Edward C. Prescott

**Edward C. Prescott**, nado en Glens Falls, Nova York, o 26 de decembro de 1940, e finado o 6 de novembro de 2022, foi un economista estadounidense.

## Traxectoria 
Prescott obtivo en 1962 a licenciatura en Matemáticas no Swarthmore College. En 1963 acadou o mestrado na Universidade Case Western Reserve e culminou o doutoramento na Universidade Carnegie Mellon en 1967.

Traballou como consultor e economista visitante no Banco da Reserva Federal de Mineápolis e, desde 2003, foi profesor na *W. P. Carey School of Business* da Universidade Estatal de Arizona. É unha figura destacada da macroeconomía, especialmente polos seus estudos sobre os ciclos económicos e o equilibrio xeral. En 1977, xunto con Finn E. Kydland, analizou se os bancos centrais deben dispoñer de obxectivos numéricos estritos en vez de exercer discrecionalidade na política monetaria. Ambos os dous son tamén coñecidos polo desenvolvemento do filtro Hodrick-Prescott, utilizado para depurar flutuacións nunha serie temporal.

En 2004 foi galardoado co Premio Nobel de Economía, xunto co noruegués Finn E. Kydland, «polas súas contribucións á macroeconomía dinámica: a coherencia temporal da política económica e as forzas impulsoras detrás do ciclo económico», unha liña de investigación que comezaran cando traballaban na Graduate School of Industrial Administration da Universidade Carnegie Mellon.

## Bibliografía seleccionada 
* Kydland, F.; Prescott, E. (1977): «Rules Rather than Discretion: The Inconsistency of Optimal Plans». *Journal of Political Economy*, xuño, 473–492.
* Kydland, F.; Prescott, E. (1977): «Time to Build and Aggregate Fluctuations». *Econometrica* 50: 1345–1370.
* Kydland, F.; Prescott, E. (1990): «Business Cycles: Real Facts and a Monetary Myth». *Quarterly Review* 14 (2): 3–18, Federal Reserve Bank of Minneapolis.

## Notas
Lucía Santiago Loira

**Lucía Santiago Loira**, nada en Bueu en 1989, é unha xornalista galega. 

## Traxectoria 
Licenciouse en Xornalismo e Comunicación Audiovisual na Universidade Antonio de Nebrija, con mención extraordinaria de fin de carreira. Fixo un mestrado en xornalismo na Universidade Rey Juan Carlos, cun MBA en dirección empresarial e márketing dixital na Escuela de Empresa e unha especialización en márketing deportivo na ESIC University.

Traballou na Cadena SER, a produtora de televisión Medina Media e a Axencia EFE, cubrindo eventos deportivos. Participou nos faladoiros de Radio Marca e nas "Noches Olímpicas" de Eurosport. Tamén foi comentarista en RNE. Ademais foi correspondente en España e Portugal da Federación Internacional de Natación (FINA).

En 2013 impulsou a creación de *Deporte y Mujer* (deporteymujer.com). Colabora en Idioma y Deporte.

En 2023 e 2024 foi incluída na clasificación das 100 mulleres máis influentes do deporte español "Top Women in Sports".

En febreiro de 2023 foi nomeada xefa de prensa do Consello Superior de Deportes, onde xa traballara como asesora no Gabinete de Presidencia.

## Audiovisual 
* 2019: dirixiu o documental *Nawal*, inspirado na figura da primeira campioa olímpica africana Nawal El Moutawakel.

## Premios 
* 2017: Premio Lilí Álvarez, do Instituto da Muller para a Igualdade de Oportunidades e o Consello Superior de Deportes (CSD), na categoría de texto pola reportaxe “Se busca entrenadora”.
* 2025: Premio Nipho da Universidade Antonio de Nebrija. Dedicoulle o premio ás mulleres da súa familia e á universidade Nebrija na que estudou.

## Notas
Microfundamentos

**Microfundamentos**, en economía, é o termo que se refire á análise microeconómica do comportamento dos axentes individuais, como os fogares ou as empresas, sobre os que se sustentan as teorías macroeconómicas.

A maioría dos primeiros modelos macroeconómicos, incluídos os keynesianos, baseábanse en hipóteses sobre as relacións entre magnitudes agregadas como a produción, o emprego, o consumo e o investimento. Os críticos e partidarios destes modelos estaban en desacordo sobre se tales relacións agregadas eran consistentes cos principios da microeconomía. Por esta razón, nas últimas décadas os macroeconomistas intentaron combinar modelos microeconómicos do comportamento de fogares e empresas para derivar as relacións entre variables macroeconómicas. Na actualidade, moitos modelos macroeconómicos, representando distintas correntes teóricas, son modelos derivados da agregación de modelos microeconómicos, o que permite que poidan ser contrastados con datos macro e microeconómicos.

## Historia 
Os críticos dos métodos macroeconómicos keynesianos sinalaron axiña que algúns dos supostos de Keynes non eran consistentes coa microeconomía estándar. Por exemplo, a teoría do consumo ao longo do tempo de Milton Friedman, coñecida como a 'hipótese da renda permanente', suxería que a propensión marxinal ao consumo da renda temporal —crucial no multiplicador keynesiano— era seguramente moito menor do que asumían os keynesianos. Por este motivo, moitos estudos empíricos intentaron medir dita propensión , e os macroeconomistas tamén estudaron modelos microeconómicos alternativos (como modelos con imperfeccións nos mercados de crédito e aforro por prudencia) que puidesen xustificar unha maior propensión marxinal ao consumo.

A crítica de Robert Lucas aos modelos de previsión macroeconométrica tradicionais foi especialmente influente no desenvolvemento dos microfundamentos. Tralo aparente cambio na relación da curva de Phillips nos anos 70, Lucas argumentou que as correlacións entre variables agregadas observadas nos modelos macroeconómicos tenderían a variar cando mudasen as políticas macroeconómicas. Isto implicaba que os modelos con microfundamentos eran máis axeitados para predicir os efectos dos cambios de política, baixo a suposición de que ditos cambios non alterasen a estrutura microeconómica subxacente da economía.

## Controversia 
Algúns autores, como Alan Kirman e S. Abu Turab Rizvi, argumentan que o proxecto dos microfundamentos é conceptualmente erróneo, baseándose no teorema de Sonnenschein–Mantel–Debreu.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Macroeconomía
* Microeconomía
* Modelo macroeconómico
* Crítica de Lucas
Manuel Conde Romero

**Manuel Ramón Conde Romero**, nado en Redondela en 1950, é un político galego.

## Traxectoria 
Nas eleccións municipais de 1983 encabezou a candidatura de Alianza Popular en Pazos de Borbén e foi elxido alcalde logo de impoñerse con maioría simple. Nas eleccións municipais de 1987 encabezou de novo a candidatura de AP e revalidou a alcaldía cunha amplísima maioría absoluta. Nas eleccións de 1991 e 1995, xa como Partido Popular, revalidou novamente a alcaldía con amplas maiorías absolutas. Foi deputado provincial dende 1987 ata 1995. 

En outubro de 1998 foi designado candidato do Partido Popular á alcaldía de Redondela para as eleccións municipais de 1999, nas cales foi derrotado fronte ao socialista Xaime Rei. Nese mandato foi portavoz municipal e deputado provincial. 

Logo de ser excluído polo partido como candidato, nas municipais de 2003 volveu como candidato á alcaldía de Pazos de Borbén á fronte da candidatura de Centristas de Pazos de Borbén. Con esta formación logrou 4 concelleiros, os mesmos que os seus excompañeiros do PP pero con menos votos. Na sesión de investidura ofreceu os seus votos ao candidato do BNG, pero este optou por absterse favorcendo que os populares continuasen gobernando en minoría. Nas municipais de 2007 encabezou novamente a candidatura de Centristas e logrou novamente 4 concelleiros, se ben nesta ocasión o PP alcanzou a maioría absoluta. En 2011 pasou de 4 a 3 concelleiros, manténdose na oposición logo de que os populares lograsen de novo a maioría absoluta. 

En 2015 optou por non presentar candidatura, retirándose da primeira liña política. Nas municipais de 2019 regresou á política encabezando a candidatura de Ciudadanos en Pazos logrando 2 concelleiros, se ben o PP mantivo a maioría absoluta. Permaneceu como concelleiro e portavoz ata as municipais de 2023, tralas cales volveu retirarse da primeira liña política.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Eleccións municipais en Pazos de Borbén
Luis Ínsua Lago

**Luis Manuel Insua Lago**, nado en Fisterra en 1992, é un político galego do PPdeG.

## Traxectoria 
Propietario dunha asesoría fiscal, contable e laboral. Foi árbitro de fútbol. Nas eleccións municipais de 2015 e 2019 formou parte da candidatura do PP en Fisterra, encabezadas por José Manuel Traba Fernández, se ben non resultou elixido. En febreiro de 2023 tomou posesión como concelleiro logo da renuncia dun compañeiro. Nas municipais de 2023 substiuiu a José Manuel Traba como cabeza de lista do Partido Popular en Fisterra, sendo a súa candidatura foi a máis votada con 5 concelleiros, se ben non obtivo a alcaldía logo de que os demais grupos políticos apoiasen na investidura á candidata de Alternativa dos Veciños Áurea Domínguez Sisto. En agosto de 2025 encabezou unha moción de censura que lle deu a alcaldía co apoio do edil tránsfuga de Alternativa Francisco Martínez Traba.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Fisterra

### Ligazóns externas 
* Luis Insua, PP de Fisterra: «Este mandato foi unha perda de oportunidades para Fisterra». Entrevista en *La Voz de Galicia*.
Finn E. Kydland

**Finn Erling Kydland**, nado en Ålgård o 1 de decembro de 1943, é un economista noruegués, coñecido polas súas achegas á teoría do ciclo económico real.

Foi distinguido co Premio Nobel de Economía en 2004, xunto con Edward C. Prescott, «polas súas contribucións á Macroeconomía dinámica: a coherencia temporal da política económica e as forzas impulsoras detrás do ciclo económico». Na actualidade é profesor de economía na Universidade de California en Santa Bárbara; anteriormente ensinou na Tepper School of Business da Universidade Carnegie Mellon.

## Vida e formación 
Kydland medrou como o maior de seis irmáns na granxa familiar de Søyland, Gjesdal, na rexión agrícola de Jæren, no condado de Rogaland, Noruega. El mesmo lembra ter recibido unha educación liberal, sen moitas limitacións por parte dos pais. Comezou a interesarse polas matemáticas e a economía de mozo, ao levar a contabilidade da granxa dun amigo.

Graduouse na Escola Norueguesa de Economía (NHH) en 1968 e obtivo o doutoramento en economía na Universidade Carnegie Mellon en 1973 cunha tese titulada *Planeamento macroeconómico descentralizado*. Despois regresou á NHH como profesor axudante. En 1978 incorporouse de novo á Carnegie Mellon como profesor asociado e dende entón vive nos Estados Unidos. Dende 2010 é académico correspondente da Real Academia de Ciencias Económicas e Financeiras de España e preside o seu Observatorio de Investigación.

## Carreira académica 
Os seus campos de especialización inclúen a economía xeral e a política económica. As áreas principais de docencia e investigación son os ciclos económicos, a política monetaria e fiscal, e a economía do traballo. Traballou na Carnegie Mellon ata o 1 de xullo de 2004, cando pasou á Universidade de California en Santa Bárbara. É tamén profesor asociado ad honorem na NHH, *doutor honoris causa* pola Universidade Torcuato Di Tella de Bos Aires, Arxentina, e consultor asociado de investigación nos Bancos da Reserva Federal de Dallas, Mineápolis e Cleveland.

## Vida persoal 
Kydland casou con Liv Kjellevold en 1968, coa que tivo catro fillos. Actualmente está casado con Tonya Schooler.

## Honras e premios 
* Premio Nobel de Economía (2004)
* Membro (*Fellow*) da Econometric Society (1992–presente)
* Bolsa nacional John Stauffer, Hoover Institution (1982–1983)
* Premio Alexander Henderson Award da Carnegie Mellon (1973)
* Membro da Academia Norueguesa de Ciencias e Letras.
* International Chamber of Commerce Oslo Business for Peace Award (2017)

## Notas
Premio Leontief

O **Premio Leontief para o avance dos límites do pensamento económico** é un galardón que ten como obxectivo recoñecer as contribucións excepcionais á teoría económica que aborden a realidade contemporánea e apoien un desenvolvemento xusto e sostible das sociedades.

O premio é concedido polo Global Development and Environment Institute en memoria de Wassily Leontief.

## Gañadores
* 2000 : Amartya Sen e John Kenneth Galbraith
* 2001 : Herman E. Daly e Paul P. Streeten
* 2002 : Alice Amsden e Dani Rodrik
* 2004 : Robert Frank e Nancy Folbre
* 2005 : Ha-Joon Chang e Richard R. Nelson
* 2006 : Juliet Schor e Samuel Bowles
* 2007 : Stephen DeCanio e Jomo Kwame Sundaram
* 2008 : José Antonio Ocampo e Robert Wade (économiste)
* 2010 : Bina Agarwal e Daniel Kahneman
* 2011 : Nicholas Stern e Martin Weitzman
* 2012 : Michael Lipton e C. Peter Timmer
* 2013 : Albert O. Hirschman e Frances Stewart
* 2014 : Angus Deaton e James K. Galbraith
* 2015 : Duncan Foley e Lance Taylor
* 2016 : Amit Bhaduri e Diane Elson
* 2017 : James Boyce e Joan Martinez:Alier
* 2018 : Mariana Mazzucato e Branko Milanovic
Bartramia (ave)

***Bartramia*** é un xénero de mazaricos que contén dúas especies, a única especie existente é o mazarico do campo (*B. longicauda*), e hai outra especie extinta chamada *B. umatilla* do Plioceno medio de Oregón.

## Notas
Teorema de Carmichael

Na teoría de números, o **teorema de Carmichael**, nomeado após o matemático americano R. D. Carmichael, establece que, para calquera sucesión de Lucas non dexenerada da primeira clase  U_n (P, Q) , con parámetros relativamente primos P, Q e discriminante positivo, un elemento U_n con n \ne 1, 2, 6 ten polo menos un divisor primo que non divide ningún anterior, excepto o 12º número de Fibonacci  F(12) = U_{12}(1,-1)=144 e o seu equivalente  F(12) = U_{12}(-1,-1)=144.

En particular, para n máis grande que 12, o n-ésimo número de Fibonacci F(n) ten polo menos un divisor primo que non divide ningún número de Fibonacci anterior.

Carmichael (1913, Teorema 21) probou este teorema.  Recentemente, Yabuta (2001) deu unha proba sinxela.  Bilu, Hanrot, Voutier e Mignotte (2001) estendérono  ao caso de discriminante negativo (onde é certo para todo n > 30).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Bartramia (planta)

***Bartramia*** é un xénero de musgos da familia Bartramiaceae. O xénero foi descrito formalmente por primeira vez por Johann Hedwig en 1801. Comprende unhas 72 especies, que xeralmente crecen no solo, ás veces en rochas, en moitos hábitats de moitas partes do mundo, aínda que as especies tropicais só se atopan a grandes altitudes. Hai nove especies en Australia, mais só tres delas son endemismos dese continente.

## Descrición 
Os musgos do xénero *Bartramia* forman "penachos" ou "coxíns" de plantas de 2-12 cm de altura. As plantas son verdes brillantes, verde-amareladas ou verde-azuladas. Os talos están ramificados pero non en verticilos, coa parte externa formada por pequenas células e a columna central prominente. As follas son lineais, subulatas ou serradas e a costa é forte, percorrente ou excurrente curta. As células superiores son lineares ou rectangulares, máis alongadas preto da base da folla. As cápsulas son erectas ou case erectas, esféricas ou oblongas, de 1-2 mm de longo. O peristoma está a miúdo ausente ou reducido, e as esporas son case esféricas, con forma de ril ou verrugosas.

## Taxonomía e nome 
O xénero *Bartramia* foi descrito formalmente por primeira vez en 1801 polo botánico alemán Johann Hedwig e publicouno en *Species muscorum frondosorum*. Hedwig só describiu dúas especies, (*B. halleriana*) e *B. pomiformis* pero agora recoñécense unhas 72 especies.

Entre as especies están:

**Bartramia alaris*  Dixon & Sainsbury
**Bartramia aprica* Müll.Hal.
**Bartramia breutelii*  Müll.Hal.
**Bartramia brevifolia*  Brid.
**Bartramia halleriana*  Hedwig
**Bartramia hampeana*  Müll.Hal.
**Bartramia ithyphylla* Brid.
**Bartramia mossmaniana*  Müll.Hal.
**Bartramia nothostricta*  Catches.
**Bartramia pomiformis*  Hedwig
**Bartramia potosica*  Mont.
**Bartramia pseudostricta*  Catches.
**Bartramia robusta*  Hook.f. & Wilson
**Bartramia strictifolia*  Taylor 
**Bartramia subsymmetrica*  Cardot 
**Bartramia subulata*  Bruch e A.Schimp.

## Distribución e hábitat 
Os musgos do xénero *Bartramia* atópanse por todo o mundo, pero, sobre todo, en áreas temperadas e montañosas, especialmente nas de clima húmido. Raramente se encontran en zonas árticas, alpinas ou áridas, mentres que nos trópicos xeralmente viven só a grandes altitudes. Adoitan crecer sobre rochas sombreadas, no lado do norte no hemisferio norte, normalmente preto de ríos e saltos de auga onde a humidade é alta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Moss organs, terminoloxía dos órganos de musgos
Luciano Otero Camiña

**Xosé Luciano Otero Camiño**, nado en Nespereira (Pazos de Borbén) en  1973, é un enxeñeiro técnico e político galego.

## Traxectoria 
Enxeñeiro técnico e funcionario na Universidade de Vigo. Nas municipais de 2011 encabezou a candidatura do BNG en Pazos de Borbén e foi elixido concelleiro, mellorando a representación dos nacionalistas de 1 a 2 actas. En setembro de 2012 formalizou o seu abandono do BNG xunto coa outra edil e un nutrido número de integrantes da organización no concello, constituíndo a Asemblea Nacionalista de Pazos de Borbén. Esta, de cara ás municipais de 2015, transformouse na Alternativa Veciñal de Pazos de Borbén, a cal encabezou logrando 4 concelleiros, consolidándose como pirncipal alternativa ao Partido Popular no concello. Nas municipais de 2019 encabezou de novo a Alternativa Veciñal e volveu a se-la principal forza da oposición, se ben baixou a 3 concelleiros. 

Nas municipais de 2023 encabezou novamente a Alternativa Veciñal subindo ata os 4 concelleiros e, logo de que o PP perdese a maioría absoluta, foi elixido alcalde co apoio do BNG e do PSdeG e conformou un goberno minoritario en solitario

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Pazos de Borbén
### Ligazóns externas
*Acuerdo inminente de investidura en Pazos de Borbén, donde Alternativa Veciñal prevé desbancar al PP tras más de un cuarto de siglo en el poder en *La Voz de Galicia*
Lingua halkomelem

A **lingua halkomelem** (/ˌhɒlkəˈmeɪləm/;  no dialecto do río arriba,  no dialecto da illa e  no dialecto do río abaixo) é unha lingua da familia salish falada por varios pobos das Primeiras Nacións da Columbia Británica. Fálase no que hoxe é a Columbia Británica, dende o sueste da illa de Vancouver, dende a costa oeste da enseada de Saanich cara ao norte, máis aló da illa Gabriela e Nanaimo ata a baía de Nanoose, incluíndo o continente inferior, dende o delta do río Fraser río arriba ata o lago Harrison e o límite inferior do canón de Fraser. O halkomelem está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pobo stó꞉lō
* Pobo tsleil-waututh
### Bibliografía 
* Carlson, Keith Thor, ed. (2001). 'A Stó꞉lō-Coast Salish Historical Atlas. Vancouver: Douglas & McIntyre.
* 
* Galloway, Brent D. (1993). A Grammar of Upriver Halkomelem. Londres, Reino Unido: University of California Press.
* 
* Suttles, Wayne. (1990). Central Coast Salish. In Northwest Coast, 453–476. Washington: Smithsonian Institution.
* Suttles, Wayne. (2004). Musqueam Reference Grammar. Vancouver: University of British Columbia Press.
Louie Sam

**Louie Sam**, nado . e finado o 24 de febreiro de 1884, foi un neno pertencente ao pobo stó꞉lō que vivía nunha comunidade indíxena preto de Abbotsford, Columbia Británica e que foi linchado por unha turba racista estadounidense.

Sam tiña 14 anos cando ocorreron estes acontecementos. Foi acusado do asasinato de James Bell, un tendeiro en Nooksack (o que hoxe é o condado de Whatcom, Washington). A xente da súa tribo, que actualmente é coñecida como a Primeira Nación Sumas en Kilgard entregouno ao goberno da Columbia Británica para resolver o asunto.

Despois disto, unha turba enfurecida cruzou a fronteira co Canadá o 24 de febreiro e capturou a Sam, o cal estaba na custodia dun axudante do sheriff na Columbia Británica esperando ao seu xuízo en New Westminster, e colgárono dunha árbore preto da fronteira coa Estados Unidos.

Unha investigación subseguinte levada a cabo polas autoridades canadenses suxire fortemente que Sam era inocente e que os probábeis asasinos eran dous estadounidenses brancos que dirixían a turba. Eran William Osterman, o operador de telégrafo de Nooksack que se fixo co negocio de Bell despois da súa morte, e David Harkness, quen no momento do asasinato vivía coa esposa separada de Bell. Ningún dos dous homes foi procesado.

O 1 de marzo de 2006, a Lexislatura Estatal de Washington aprobou unha resolución que expón o seguinte: "por esta resolución, o Senado únese aos seus compañeiros no goberno da Columbia Británica, recoñecendo a inxustiza histórica contra Louie Sam e o orgulloso pobo stó:lō".

## Nos medios de comunicación 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* - Total pages: 375 
*  
*
Lingua nuxalk

A **lingua nuxalk** é unha lingua da familia salish falada polo pobo nuxalk. Hoxe en día, é unha lingua en perigo de extinción falada nas proximidades da cidade canadense de Bella Coola, na Columbia Británica. Aínda que os lingüistas aínda ás veces chaman á lingua "Bella Coola", os falantes prefiren o nome nativo "nuxalk", especialmente o goberno da Nación Nuxalk. O nuxalk está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

Aínda que o número de falantes con fluidez real non aumentou, a lingua ensínase tanto no sistema escolar provincial como na propia escola da Nación Nuxalk, , que quere dicir "un lugar de aprendizaxe". As clases de lingua nuxalk, se se realizan polo menos ata o nivel de 11º grao, considéranse cualificacións axeitadas como segunda lingua para o acceso ás principais universidades da Columbia Británica. CKNN-FM Nuxalk Radio tamén está a traballar para promover a lingua.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Montler, Timothy. (2004–2005). (Handouts on Salishan Language Family).
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Linguas salish da costa

As **linguas salish da costa**, tamén coñecidas como **linguas salish centrais**, son unha rama da familia de linguas salish. Estas linguas son faladas polos pobos das Primeiras Nacións que habitan o noroeste do Pacífico, no territorio que agora se coñece como a costa suroeste da Columbia Británica arredor do Estreito de Xeorxia e o Estado de Washington arredor do Puget Sound. O termo "salish da costa" tamén se refire ás culturas da Columbia Británica e Washington que falan unha destas linguas ou dialectos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Sarah C. Fletcher, (17 de abril de 2000). "The First Nations of the North West Coast-Coast Salish; Connections to the environment, involvement in conservation."  First Nations of the Northwest Coast: Coast Salish
* Tom Dailey.  "Coast Salish Villages of Puget Sound", start page.
* Traditional Ecological Knowledge (PDF).  "Traditional Ecological Knowledge of the Coast Salish informs modern research and resource management."
* "Coast Salish.  Collections: Archeology and Ethnology of the Gulf of Georgia" collection, province of British Columbia
Linguas salish do interior

As **linguas salish do interior** son unha rama da familia de linguas salish. A outra rama da familia son as linguas salish da costa. Pódese dividir aínda máis en subramas setentrionais e meridionais. O primeiro pobo salish do interior que atoparon os exploradores estadounidenses foi o pobo flathead (*selish* ou *seliš*).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Pobo stó꞉lō

O **pobo stó꞉lō** (/ˈstɔːloʊ/), tamén escrito como **sto꞉lo**, **stó꞉lô** ou **stó꞉lõ**, e historicamente como **staulo**, **stalo** ou **stahlo**, son un grupo de pobos das Primeiras Nacións que habitan o val do Fraser e o baixo Canón do Fraser da Columbia Británica, no Canadá. Forman parte do conxunto pouco definido de pobos salish da costa. *Stó꞉lō* é a palabra halqemeylem para "río", polo que os stó꞉lō son "a xente do río". A primeira referencia documentada a este pobo como "os stó꞉lō" aparece nos rexistros dos misioneiros oblatos católicos da década de 1880. Antes disto, as referencias eran principalmente a grupos tribais individuais como os matsqui, os ts’elxweyeqw ou os sumas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* Wells, Oliver N. (1987). *The Chilliwacks and Their Neighbors*. Editado por Ralph Maud, Brent Galloway e Marie Wheeden. Vancouver: Talonbooks.
Arrefriamento da Idade de Ferro

[miniatura|Temperaturas da capa de xeo de [Groenlandia interpretadas co isótopo ¹⁸O a partir de 6 testemuños de xeo (Vinther, B., et al., 2009)]]
A **época fría da Idade de Ferro** (tamén chamada clima pésimo da Idade de Ferro ou neoglaciación da Idade de Ferro) foi un período de clima infrecuentemente frío na rexión do Atlántico Norte, que durou aproximadamente desde o 900 a. C. ata o 300 a. C., cunha onda de frío especialmente intensa arredor do 450 a. C., durante a expansión da Grecia antiga. 

Foi seguida polo Período cálido romano (250 a. C. – 400 d. C.). Gill Plunkett e Graeme T. Swindles da Queen's University Belfast empregaron capas de cinza volcánica e datación por radiocarbono para estabelecer o comezo da deterioración climática da Idade de Ferro en Irlanda no 750 a. C.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
Montañas de Hamrin

As **Montañas de Hamrin** (en árabe: جبل حمرين, latinizado: *Jabāl Hamrīn*, en kurdo: چیای حەمرین, latinizado: *Çiyayê Hemrîn ou Çiyayên Hemrîn*) é unha pequena cordilleira no nordeste de Iraq. A ondulación máis ao oeste dos Montes Zagros, as Montañas de Hamrin esténdense desde a Provincia de Diala na fronteira con Irán, ao noroeste Río Tigris, cruzando o norte da Provincia de Saladino Governorate e o sur da Provincia de Kirkuk.

Historicamente as Montañas de Hamrin foron chamadas **Barima**, **Bārimā** e **Birimma** (árabe: جبل بارِمّا, latinizado: *Jabāl Bārimā*). Ibn Khaldún, un historiador de século 14.º chamou a gama de Montañas de Hamrin, as "Montañas Kurdas". Isto débese a que estas montañas están situadas no sur de Kirkuk e os kurdos vivían alí, polo que Ibn Khaldun dixo, "a gama das Montañas de Hamrin é un sitio cuxa poboación é kurda." 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Jabal Hamrin - Iraq
Isaiah Nixon

**Isaiah Nixon**, finado o 8 de setembro de 1948 foi un soldado afroamericano estadounidense, asasinado por votar nas primarias do Partido Demócrata en Xeorxia en 1948.

## Traxectoria 
Isaiah Nixon foi un veterano da segunda guerra mundial, marido e pai de seis fillos. Vivía nunha granxa no Condado de Montgomery, Xeorxia, en terra que posuíra a súa nai. Cerca das eleccións do 1948, Nixon era activo no NAACP local e apoiaba a Melvin E. Thompson como gobernador. O Ku Klux Klan, liderado por Samuel Green, apoiaba o adversario de Thompson nas elección e incitou a que se cometesen actos violentos contra potenciais votantes negros. O 8 de setembro de 1948, Nixon votou nas primarias demócratas de Xeorxia a pesar de que un traballador das urnas o avisou que non o fixese. Despois de votar, Nixon regresou á súa casa. Aquela tarde, Nixon foi visitado na súa casa polos irmáns J. A. e Johnnie Johnson, ambos os dous brancos. Durante o encontro, Nixon foi disparado tres veces por J. A. Johnson. Os irmáns foron acusados e xulgados en novembro de 1948. O xuízo foi asistido por un avogado do NAACP e afirmou que os irmáns visitaban Nixon coa intención de matalo por votar nas eleccións. Os irmáns afirmaron que visitaban Nixon para ofrecerlle emprego e que J. A. Johnson disparoulle en defensa propia despois de que Nixon os atacara cun coitelo.

A morte de Nixon foi un asunto comentado en varios medios de comunicación grandes no seu momento. O taboleiro editorial do Ledger-Enquirer emitiu un comunicado que instaba a unha investigación completa do incidente. Benjamin Mays, un prominente ministro baptista e presidente da Universidade de Morehouse, afirmou que Nixon "nunca tivo unha posibilidade" e que os seus asasinos non afrontarían a xustiza. Un grupo de empresarios de Pittsburgh recaudou varios miles de dólares para a familia de Nixon, esta recaudación foi promovida pola cantante de ópera Carol Brice. A viúva de Nixon tentou reunirse co representante de Xeorxia John Stephens Wood para falar sobre violencia racial; con todo, non está claro se a reunión tivo lugar.

## Legado 
O asasinato de Nixon foi citado na petición de 1951 *We Charge Genocide*, a cal acusaba aos Estados Unidos de levar a cabo un xenocidio contra a súa poboación negra. A morte de Nixon foi o tema da primeira tampada do podcast *Buried Truths*, o cal gañou un Premio Peabody por "forzar aos ouvintes a enfrontarse ao que as xeracións anteriores buscaban reprimir."

En 2015, o Georgia Civil Rights Cold Cases Project da Universidade de Emory investigou o asasinato de Nixon. Concluíron que o asasinato de Nixon foi racista e que os seus asasinos foron absoltos inxustamente. Tamén descubriron o sitio no que se enterrou a Nixon, unha tumba sen nome nas aforas do Vello Cemiterio de Salem en Ulvalda. A tumba de Nixon foi descoñecida durante 67 anos.

## Notas
Lingua comox

A **lingua comox** (en comox: *ʔayʔajuθəm*) é unha lingua da familia salish falada historicamente na rexión norte do estreito de Xeorxia, que abrangue a costa leste da illa de Vancouver e a costa do Sol norte e as enseadas e illas adxacentes. Máis concretamente,  falábase tradicionalmente en Bute Inlet (tamén coñecido como Church House), en Squirrel Cove (tamén coñecido como illa Cortez) e en Sliammon, situado na zona agora coñecida como río Powell. O comox está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

O termo  non é unha palabra comox, senón un termo kwak'wala que significa "abundancia" ou "riqueza".  significa "a lingua do noso pobo" nas linguas sliammon, klahoose e homalco.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Lingua salish do estreito norte

A **lingua salish do estreito norte** é unha lingua da familia salish composta por varios dialectos mutuamente intelixibles dentro da familia lingüística salish da costa, faladas no oeste de Washington e na Columbia Británica. Os diversos dialectos do salish do estreito norte adoitan denominarse linguas separadas, tanto na época histórica como na moderna, e aínda que os seus falantes recoñecen as súas semellanzas, non existe unha palabra para a lingua no seu conxunto. O salish do estreito norte está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Variedades 
Os dialectos do estreito do norte son os seguintes: (*†*) sinala un dialecto que non ten falantes nativos.
*Lummi (*Xwlemi Chosen*)
*Saanich (en saanich: *SENĆOŦEN*; *W̱SÁNEĆḴEN*)
*Samish (*Xws7ámeshqen*)
*Semiahmoo (*†*)
*Songhees (*lək̓ʷəŋiʔnəŋ*; tamén coñecida como *lekwungen* ou *songish*)
*T'sou-ke (tamén coñecida como sooke)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
### Ligazóns externas 
*Un esquema da morfoloxía e fonoloxía do saanich, salish do estreito norte 
*SENĆOŦEN Classified Word List
Revolución da credibilidade

En economía, a **revolución da credibilidade** foi un movemento cara a unha análise empírica máis rigorosa. O seu obxectivo era poñer a proba a teoría económica e centrouse na modelización econométrica causal e no uso de métodos experimentais e cuasi-experimentais.

A revolución comezou na década de 1960, cando os gobernos comezaron a pedirlles aos economistas que aplicasen as súas competencias en modelización económica, econometría e deseño de investigación para recoller e analizar datos gobernamentais co fin de mellorar a elaboración de políticas e a aplicación das leis. Un bo exemplo é a investigación sobre discriminación levada a cabo pola Comisión para a Igualdade de Oportunidades no Emprego (EEOC). Con base en datos de obrigatorio cumprimento para todas as empresas dos Estados Unidos con 100 ou máis empregados, economistas dirixidos por Phyllis Wallace demostraron a existencia de discriminación sistemática no emprego por raza e sexo. O seu traballo deu lugar a casos de discriminación con éxito nos sectores enerxético, farmacéutico e téxtil.

Francine Blau e outros continuaron empregando datos da EEOC e doutras fontes para analizar con máis rigor as diferenzas salariais e a segregación ocupacional por raza e sexo.

Diversos economistas comezaron a probar de maneira rigorosa modelos económicos mediante técnicas econométricas. Por exemplo, Ann Dryden Witte levou a cabo unha proba econométrica rigorosa do modelo hedónico de prezos da vivenda e do modelo económico do crime. Dryden Witte tamén empregou deseños experimentais e cuasi-experimentais para avaliar políticas e programas de xustiza penal.

O Premio Nobel de Economía de 2021 foi concedido a David Card, Joshua Angrist e Guido Imbens polo seu labor na promoción da revolución da credibilidade. Alan Krueger estivo estreitamente vinculado ao traballo destes tres economistas, aínda que faleceu dous anos antes de que se lles concedese o premio.

O termo «revolución da credibilidade» foi acuñado por Joshua Angrist en 2010, no seu *paper* no que describía os cambios na economía empírica que se produciran como resultado deste movemento.

## Notas
Ernest e Célestine

***Ernest e Célestine*** (en ) é un filme francés de animación de 2012 dirixido por Stéphane Aubier, Vincent Patar e Benjamin Renner. Baséase na serie homónima de libros infantís publicada polo autor e ilustrador belga Gabrielle Vincent. Foi escollido para proxectarse na sección Directors' Fortnight do Festival Internacional de Cinema de Cannes de 2012, como parte do programa TIFF Kids do Festival Internacional de Cinema de Toronto e no Festival Internacional de Cinema de Hong Kong.

Foi escollido como candidato ao Óscar ó mellor filme de animación na 86ª edición dos premios, mais perdeu fronte ao filme de Walt Disney Animation Studios *Frozen*. A secuela, titulada *Ernest et Célestine : Le Voyage en Charabie,* estreouse en Francia o 14 de decembro de 2022.

## Personaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Ernest e Célestine, a colección*
Ernest e Célestine, a colección

***Ernest e Célestine, a colección*** (en ) é unha serie de televisión francesa que se estreou entre o 1 de abril de 2017 até o 20 de decembro de 2021 a través de France 5. É unha prolongación da longametraxe de 2012, que á súa vez é unha adaptación da serie de contos infantís de Gabrielle Vincent. Parte do equipo de rodaxe traballou na serie. A serie está creada en 3D con renderización 2D e creáronse varios personaxes para a ocasión.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Saga dos groenlandeses

[miniatura|350 px|Tres diferentes rutas de navegación a Groenlandia, *Vinland* ([Terra Nova e Labrador|Newfoundland), *Helluland* (Illa de Baffin) e *Markland* (Labrador) recorridas por diferentes personaxes nas sagas islandesas.]]
A ***Saga dos groenlandeses*** (en ) é unha das sagas islandesas que, xunto á *Saga de Erik o Roxo* son unha das principais fontes literarias de información sobre a colonización viquinga en América. Conta a colonización de Groenlandia iniciada por Erik o Roxo.

A saga presérvase en *Flateyjarbók*, un manuscrito do século XIV, e crese que se encargou a súa redacción no século XIII. Os feitos narrados desenvolvéronse entre 970 e 1030. Algúns fragmentos considéranse como fonte de feitos históricos.

Foi editada en galego por Rinoceronte Editora, cunha tradución de Elías Portela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sagas de islandeses
* *Saga de Erik o Roxo*
The Resident (serie de televisión)

***The Resident*** é unha serie de televisión estadounidense emitida na Fox entre o 21 de xaneiro de 2018 e o 17 de xaneiro de 2023. A serie estreouse na Fox como substituta a metade de tempada durante a tempada de televisión 2017-18. A serie céntrase nas vidas e deberes dos membros do persoal do ficticio Hospital Chastain Park Memorial en Atlanta, Xeorxia, cunha ollada xeralmente crítica aos problemas actuais da práctica médica e ás tensións na industria sanitaria.

Creada por Amy Holden Jones, Hayley Schore e Roshan Sethi, a serie foi comprada por Fox a Showtime en 2017. En maio de 2017, Fox encargou a entrega do proxecto dunha serie, cunha tempada de 14 episodios. En maio de 2021, a serie foi renovada para unha quinta tempada, que se estreou o 21 de setembro de 2021. En maio de 2022, a serie foi renovada para unha sexta tempada, que se estreou o 20 de setembro de 2022. En abril de 2023, a serie foi cancelada despois de seis tempadas.

## Notas
Lamprodila festiva

***Lamprodila festiva*** é unha especie de escaravello do xénero *Lamprodila*, da familia dos bupréstidos.

Distribúese por Francia, Suíza, Alemaña, España, Italia, os Países Baixos, Austria, Serbia, Portugal, Hungría, Turquía, Grecia, Romanía, Bélxica, Chequia, Luxemburgo, Montenegro, Macedonia do Norte, Eslovaquia e Tunisia. A especie mantense activa durante todos os meses do ano agás en febreiro.

## Notas
Daniel Quillen

**Daniel Gray Quillen**, nado o 22 de xuño de 1940, e finado o 30 de abril de 2011, foi un matemático estadounidense. É coñecido por ser o "artífice principal" da Teoría K alxébrica superior, pola que lle foi outorgado o Premio Cole en 1975 e a Medalla Fields en 1978.

Desde 1984 a 2006, foi o Waynflete Professor de Matemática Pura no Magdalen College, Oxford.

## Educación e carreira 
Quillen naceu en Orange, e asistiu á Academia de Newark. Ingresou na Universidade Harvard, onde gañou o seu AB, en 1961, e o seu PhD en 1964; o último completado baixo a supervisión de Raoul Bott, cunha tese en ecuacións diferenciais parciais. Foi un Putnam Fellow en 1959.

Quillen obtivo un posto no Instituto de Massachusetts de Tecnoloxía despois de completar o seu doutoramento. Tamén pasou varios anos en moitas outras universidades. Visitou Francia dúas veces: primeiro como Sloan Fellow en París, durante o ano académico 1968–69, onde foi moi influído por Grothendieck, e despois, durante 1973–74, como Guggenheim Fellow. En 1969–70, foi membro visitante do Instituto para Estudo Avanzado en Princeton, onde estivo baixo a influencia de Michael Atiyah.

En 1978, Quillen recibiu unha Medalla Fields no Congreso Internacional de Matemáticos celebrado en Helsinqui.

De 1984 a 2006, foi o Waynflete Profesor de Matemática Pura no Magdalen College, Oxford.

Quillen retirouse ao final de 2006. Morreu por complicacións da enfermidade de Alzhéimer o 30 de abril de
2011, con 70 anos.

## Contribucións
A contribución máis coñecida de Quillen (mencionada especificamente na recensión da súa medalla Fields) é a súa formulación da  teoría K alxébrica superior en 1972. Esta ferramenta nova, formulada en termos de Teoría de homotopía, probou ser exitosa para formular e solucionar problemas en álxebra, particularmente en teoría de aneis e teoría de módulos. Máis xeralmente, Quillen desenvolveu ferramentas (especialmente a súa teoría de categorías modelo e en particular de estrutura de modelo de Kan-Quillen) que permitiu aplicar noutros contextos ferramentas da topoloxía alxébrica.

Antes do seu traballo para definir a teoría K alxébrica superior, Quillen traballou na conxectura de Adams, formulada por Frank Adams, en teoría de homotopía. A súa proba da conxectura usou técnicas da teoría de representación modular de grupos, que máis tarde aplicou para traballar en cohomoloxía de grupos e teoría K alxébrica. Tamén traballou en cobordismo complexo, mostrando que a súa lei de grupo formal é esencialmente a universal.

Nun traballo relacionado, tamén forneceu unha proba da Conxectura de Serre sobre a trivialidade dos febrados vectorias alxébricos sobre o Espazo afín, o que levou á conxectura de Bass–Quillen. Foi tamén o arquitecto (xunto con Dennis Sullivan) da teoría de homotopía racional.

Introduciu o febrado en liña determinante de Quillen e o formalismo de Mathai–Quillen.

## Notas
Los Fruittis

***Los Fruittis*** é unha serie de animación española producida e dirixida por Antoni D'Ocon en 1990 que acadou gran popularidade entre os nenos da época. Estreouse o 30 de setembro de 1990 en TVE, e emitiuse en diferentes canles de Europa e dos Estados Unidos. Componse de 91 episodios de 25 minutos de duración cada un.

## Sinopse 
Está ambientada nunha illa cun gran volcán onde hai unha aldea na que viven unha comunidade de froitas, froitos secos, vexetais, legumes e plantas. Esta comunidade vive tranquila na súa aldea ata que comezan as sacudidas que produce o volcán, é entón cando Mochilo, Gazpacho e Pincho emprenden camiño na procura dun novo volcán onde poida vivir a aldea. Na súa aventura atoparán a Kumba. En cada aventura os personaxes resolven os seus problemas en base ao compañeirismo e a amizade a pesar das súas diferenzas.

## Notas
Chief of War

***Chief of War*** é unha serie de televisión hawaiana creada por Thomas Paʻa Sibbett e Jason Momoa para Apple TV+. Momoa tamén protagoniza a serie e é produtor executivo da mesma. Estreouse o 1 de agosto de 2025.

## Sinopse 
Baseada en feitos reais, a historia comeza a finais do século XVIII, cando os catro reinos principais das illas hawaianas estaban en estado de guerra: Hawaiʻi, Maui, Oʻahu e Kauaʻi. A serie segue a Kaʻiana, un xefe guerreiro (aliʻi) de Kauaʻi que viaxa fóra das illas, regresa a casa e se une a unha campaña sanguenta ata que, no último minuto, se rebela contra a unificación de Hawaiʻi que tivo lugar entre 1782 e 1810 baixo o goberno de Kamehameha I.
* Luciane Buchanan como Kaʻahumanu
* Te Ao o Hinepehinga como Kupuohi
* Te Kohe Tuhaka como Namake
* Brandon Finn como Príncipe Kūpule
* Siua Ikaleʻo como Nāhi
* Mainei Kinimaka como Heke
* Roimata Fox como Taula
* Keala Kahuanui-Paleka como ʻŌpūnui
* Moses Goods como Moku
* James Udom como Tony
* Benjamin Hoetjes como John Young
* Kaina Makua como Kamehameha I

Malia que a serie fora anunciada inicialmente como unha miniserie limitada, Momoa e Sibbett afirmaron en xullo de 2025 que unha segunda e unha terceira tempada poderían recibir luz verde en setembro.

## Notas