Xenoma (parasitismo)

[miniatura|300px|Xenoma no peixe plano *[Limanda limanda*.]]

Un **xenoma** (pronunciado /ksenóma/, do grego ξένος, *xénos*, 'estraño, estranxeiro'), tamén chamado **complexo xenoparasítico**, é un crecemento dos tecidos que pode ser causado nos hóspedes por varios protistas e fungos, especialmente microsporidios. Pode ocorrer en numerosos organismos, pero o máis frecuente é atopalo en peixes.
 
Na maioría dos casos a célula hóspede e os núcleos sofren unha hipertrofia que ten como resultado un cambio na organización da célula e a súa estrutura e pode orixinar núcleos poliploides. Este resultado débese a que o microsporidio parasito prolifera dentro da célula hóspede. Isto produce unha 'coexistencia simbiótica' entre o parasito e a célula hóspede.

Non todas as infeccións de microsporidios orixinan a formación de xenomas; soamente unhas poucas especies de microsporidios poden causalos.

A hipertrofia de células causada por protistas e fungos foi observada desde finais do século XIX en varios organismos, nos cales a infección variaba na especificidade de célula hóspede, o que acababa producindo diferentes consecuencias celulares. Isto pode contrastarse coa infección por *Microsporidium cotti* dos testículos de *Taurulus bubalis*, onde está presente unha densa capa de microvilosidades para mellorar a absorción de nutrientes.

## Patoxénese 
Os xenomas orixínanse en varios tipos de organismos, dependendo da especie de parasito. Os microsporidios prodcen xenomas en oligoquetos, insectos, crustáceos e peixes. mentres que outras especies de microsporidios infectan outros tipos de tecidos. Outro exemplo é a doenza das galadas microsporidial en diferentes especies de peixes causada por *Loma salmonae*. En certas especies era máis frecuente a formación de xenomas despois dunha infección polo mesmo parasito, é dicir, os xenomas de cada filamento branquial no salmón *Oncorhynchus tshawytscha* eran de 8 a 33 veces máis grandes que na troita arco da vella, mostrando diferenzas na susceptibilidade da célula hóspede.

Unha vez que a célula hóspede se infecta co microsporidio parasito, ocorre unha completa reestruturación da célula hóspede. Isto ocorre cando o parasito trata de tomar o control do metabolismo da célula, para sobrevivir e aproveitar os recursos da célula hóspede e a súa reprodución. Isto proporciona ao parasito unhas condicións de crecemento óptimas e unha protección ante a resposta inmunitaria do hóspede. Os parasitos proliferan dentro da célula hóspede onde a súa masa substitúe a maior parte do citoplasma da célula hóspede, e o resto é ocupado por as microvilosidades e os rizoides. Poden aparecer outras estruturas dentro da célula hóspede infectada como vesículas, glóbulos de graxa e feixes de fibrilas. O núcleo pode estar en diversas localizacións, como no centro da célula e pode tamén variar en estrutura, é dicir, ser lobado, ramificado ou dividido en múltiples fragmentos, pero sempre é hipertrófico. O tempo que tarda un xenoma en desenvolverse varía dependendo do organismo hóspede, da célula e do parasito. Porén, xeralmente empeza a formarse poucas semanas despois da infección, dependendo do ciclo vital do parasito. O tamaño dos xenomas tamén varía co tipo de parasito e de hóspede e pode ser duns poucos micrómetros ou de varios milímetros. Pode realizarse experimentalmente a indución da infección e formación do xenoma de maneira intramuscular, intravascular e intraperitoneal. Despois disto, a súa migración desde a súa liberación inicial ao seu destino final na célula hóspede varía considerablemente, dependendo do patóxeno, hóspede e localización da célula hóspede. Por hibridación in situ descubriuse que os microsporidios da especie *Loma salmonae* entran no epitelio mucoso do intestino e migran á lámina propia antes de chegaren ás branquias, onde finalmente residirán, a través da infección de células sanguíneas. Outros vehículos de transporte poden ser as células T, os linfocitos e outras células migratorias como os monocitos, que sofren a infección por causa da fagocitose do parasito na lámina propia ou da infiltración por esporoplasmas usando os tubos polares. Tamén é posible que estas células de transporte poidan elas mesmas desenvolver un xenoma. mais soamente dez destes xéneros inducen a formación de xenomas.

### Xenomas noutros organismos 
Aínda que os xenomas son moito máis característicos dos peixes que doutros organismos, poden estar bastante estendidos en crustáceos, insectos, oligoquetos e outros vertebrados. Os xenomas de microsporidios que se desenvolven en peixes poden tamén darse en crustáceos. Outras especies tamén infectan o tracto dixestivo, os órganos reprodutores e os hepatopáncreas.

## Tratamento 
O hóspede pode finalmente destruír o xenoma. Nos xenomas maduros ocorre unha inflamación proliferativa que os transforma en granulomas. A involución do granuloma comeza despois cando a fagocitose mata as esporas. Probáronse tamén fármacos terapéuticos que non foron efectivos no tratamento desta doenza e a recollida de esporas completas é unha técnica relativamente doada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Microsporidios
*Glugea
*Espora