Ganesha

[miniatura|Festival de Ganesha Yatra en [Pune, 2014.]]
**Ganesha** (en sánscrito: संस्कृत: गणेश), tamén coñecido como **Ganesh** ou **Ganexa**, é un dos deuses máis venerados do hinduísmo, simbolizando a sabedoría, a eliminación de obstáculos e o patrón das artes e das ciencias.  

Adórase en numerosas formas relixiosas en toda a India e é unha figura central en rituais e celebracións hindús.
[miniatura|Ganesha co seu *vahana*, de [1900.]]
Ganesha é o símbolo das solucións lóxicas e debe interpretarse como tal. O seu corpo é humano mentres que a cabeza é a dun elefante; ao mesmo tempo, o seu transporte (*vahana*) é un roedor. Deste xeito, Ganesha representa unha solución lóxica aos problemas: é o "Destrutor de Obstáculos". A súa consorte é Buddhi (un sinónimo de "mente") e é adorado xunto con Lakṣmi (a deusa da abundancia) por comerciantes e empresarios. O culto a Ganesha está moi estendido, mesmo fóra da India. Os seus devotos chámanse *Gaṇapatyas*.

## Iconografía 
[miniatura| Estatua de Ganesha no distrito de [Andhra Pradesh|Andra Pradesh, India]]
Como sucede nas outras representacións dos deuses no hinduísmo, a figura de Ganesha encapsula un arquetipo con múltiples significados e simbolismo. Expresa un ideal de perfección e tamén os medios a través dos cales pode alcanzarse.

**Ganesha** adoita representarse con cores cálidas que van do amarelo ao vermello, e ás veces amarelo verdoso, incorporando a forma humana cunha prominente barriga, catro brazos e a característica cabeza de elefante cun só cairo (ou un deles roto). É común atopalo montado no seu *vahana* (vehículo ou montura), un rato chamado Mushika (da raíz indoeuropea *mus*, literalmente 'rato'), que representa a capacidade para evitar obstáculos. Ganesha adoita representarse sentado, cunha perna levantada e cruzada sobre a outra, simbolizando o equilibrio entre o mundo material e o espiritual.

Na estrita iconografía hindú, é tabú representar a Ganesha con só dúas mans. Non obstante, existen imaxes de **Ganesha** con seis, oito, dez, doce ou incluso catorce mans, onde cada unha sostén un obxecto distinto, representando até cincuenta e sete símbolos diferentes segundo algúns estudosos. Cada atributo porta unha carga simbólica que reflicte as virtudes internas ás que os devotos deben aspirar.

## Adoración e simbolismo 
[dereita|miniatura|369x369px| Estatua de Ganesha fotografada en [Londres durante o día santo de Dipavali.]]
É tradicionalmente adorado antes de comezar calquera novo proxecto ou ao inicio de viaxes, e o festival de Ganesh Chaturthi celébrase anualmente en súa honra.

Ganesha é recoñecido no hinduísmo como o son primordial Om, do que se cre que emanaron todos os himnos sagrados. Representa a unión de Śakti (Enerxía) e Shiva (Materia), simbolizando tanto o Son como a Luz, xunto co seu irmán Escanda (ou Kartikeya).
## Nome e filiación 
### Familia 
É o primeiro fillo de Shiva e Pārvatī, irmán de Kartikeya e de Escanda, e marido de Budhi (Aprendizaxe) e Siddhi (Realización).  

### Étimo 
O nome está composto polas palabras *gaṇa* (sánscrito: गण = tropas, grupos, exércitos) + *īśa* (sánscrito: ईश = señor), que, por acomodación eufónica, forman *Gaṇeśa*. 

*Ga* simboliza *Buddhi* (intelecto) e *Na* simboliza *Vijñāna* (sabedoría).

### Outros nomes 
[miniatura|Celebración a Vinayaka, [2018  ]]
Tamén se lle chama **Vinayaka** en kannará, malaiala e marathi, **Vinayagar** e **Pillayar** en tamil, e **Vinayakudu** en telugu. Ganesha é considerado o eliminador de obstáculos, provedor de éxito e abundancia, mestre do intelecto, sabedoría e xefe do exército celeste, e por iso, esta divindade sempre se atopa na porta de todos os templos hindús e na porta dos fogares hindús como protector. 

En xeral, o título hindú de respecto *śrī* ou *shri* ten como prefixo o seu nome.

Do mesmo xeito que outros Murtis hindús (ou deuses e deusas), Ganesha ten moitos outros títulos de respecto ou nomes simbólicos, e adoita ser venerado a través do canto do *sahasranama*, ou mil nomes. Cada un é diferente e leva un significado diferente, representando un aspecto diferente do deus en cuestión. Case todos os deuses hindús teñen unha ou dúas versións aceptadas das súas propias liturxias dos mil nomes.

:* **Ameya** (sánscrito: अमेय), sen límites (en marathi)
:* **Anangapujita** (sánscrito: आनंगपूजीता), O sen forma ou sen corpo
:* **Omkara** (sánscrito: ॐ कार), co corpo en forma de Om
:* **Balacandra** (sánscrito: बालचंदृ), quen leva a lúa na cabeza
:* **Cintamani** (sánscrito: चिन्तमनि), aquel que elimina as preocupacións
:* **Dhumraketu** (sánscrito: धुम्रकेतू), ou Burning
:* **Gajakarna** (sánscrito: गजकर्ण), o que ten orellas de elefante
:* **Gajanana** (sánscrito: गजानन्), aquel que ten rostro de elefante
:* **Gajavadana**, o que ten a cabeza dun elefante
:* **Gaṇadhyakśama** (sánscrito: गणध्यक्शमा), o líder das masas
:* **Gaṇapati** (sánscrito: गणपती), Condutor dos Gaṇas, espíritos e pantasmas do exército de Shiva
:* **Gaṇanatha**, Señor dos Ganas
:* **Gananayaka**, Señor de todos os seres
:* **Ekadanta** (sánscrito: एकदंत), cun só cairo
:* **Kapila** (sánscrito: कपिल), o nome dunha vaca celeste. Gaṇexa representa as características de "dar" que simboliza a vaca, de aí o nome.
:* **Lambodara** (sánscrito: लंबोदर), de barriga grande
:* **Mushika Vahana**, O que conduce o rato
:* **Pillaiyar**, tamil para "Noble Son"
:* **Shupakarna**, orellas grandes e propicias
:* **Sumukha** (sánscrito: सुमूख), aquel que ten un rostro fermoso: dise que Ganesha posúe todas as calidades da Lúa, a quen tamén se lle chama Deus da beleza, e por iso é coñecido como Sumukha.
:* **Vakratunda** (sánscrito: वक्रतुंड), tronco curvo
:* **Vighnaharta** (sánscrito: विघ्नहर्त), removedor de obstáculos
:* **Vighna Vinashaka**, removedor de obstáculos
:* **Vighnesh** ou **Vighneshvara** (sánscrito: विग्णेशवर), controlador de obstáculos ( *Vighna* = obstáculos, *īśvara* = señor)
:* **Vikata** (sánscrito: विकट), o feroz
:* **Vinayaka,** (sánscrito विनायक), un líder distinguido (Vi significa *especial* viśeṣa e nayaka da raíz *ni* para liderar, polo tanto, *líder*
:* **Vishvadhara** ou **Jagadoddhara**, O que mantén o universo
:* **Vishvanata** ou **Jagannatha**, Señor do Universo

Outro *murti* moi querido é o **Bala Gajanana** ou **Bala Ganesha** (literalmente, *o pequeno Ganesha* ou *o bebé Ganesha* ), no que se representa a un Ganesha moi novo cun tronco pequeno e ollos grandes nos brazos dos seus Divinos Pais, ou mentres abraza docemente. o Lingam, o símbolo de Shiva.

### Os doce nomes de Ganesha 
O Ganesha Puraṇa, un texto importante dos Gaṇapatyas, ofrécenos unha lista dos doce nomes principais do deus elefante. Estes nomes deben pronunciarse antes de calquera ritual. Son os seguintes:

: 1. **Sumukha** : "O Señor cheo de graza"
: dous. **Ekadanta** : "O Señor que só ten unha presa"
: 3. **Kapila** : "O Señor de cor leonata"
: 4. **Gajakarna** : "O Señor con orellas de elefante"
: 5. **Lambodara** : "O Señor cunha barriga prominente"
: 6. **Vikata** : "O deformado"
: 7. **Vighnanâsaka** : "O Señor destrutor de obstáculos"
: 8. **Ganâdhipa** : "O Señor Protector de Gaṇa"
: 9. **Dhûmraketu** : "O Señor da cor afumada" con dous brazos montado nun cabalo azul, o Gobernante do Kali Yuga
: 10. **Ganâdhyaksha** : "O ministro do Gana"
: 11. **Bhâlachandra** : "O Señor que leva a lúa crecente na súa cabeza"
: 12. **Gajânana** : "O Señor con cara de elefante".
:

Ademais destes, hai máis nomes que constitúen os 21 nomes de Ganesha, usados durante Puja. Ofrendas de flores e arroz acompañan aos 21 nomes de Ganesha (eka viśanti nama).

:* **Vighnarâja** : "O Rei dos Obstáculos"
:* **Gajânana** : "O Señor que ten rostro de elefante"
:* **Lambodara** : "O Señor cunha barriga prominente"
:* **Shivatmaja** : "O fillo de Shiva"
:* **Vakratunda** : "O Señor co tronco retorcido"
:* **Supakarna**
:* **Gaṇeśvara** : "O Señor de Gana"
:* **Vighnanashin** : "O destrutor de obstáculos"
:* **Vikata** : "O deformado"
:* **Vamana** : "O anano"
:* **Sarvadeva**
:* **Sarvadukhavinâshi**
:* **Vighnarhartr** : "O Señor que cancela os obstáculos"
:* **Dhûmrâja**
:* **Sarvadevâdhideva**
:* **Ekadanta** : "O Señor que só ten un colmillo"
:* **Krishnapingala** : "O Señor Azul Escuro"
:* **Bhâlachandra** : "O Señor que leva a lúa crecente na súa cabeza"
:* **Gananâtha** : "O comandante supremo de Ghana"
:* **Shankarasunav** : "O fillo de Shankara"
:* **Anangapujita**[miniatura|**[Ganesa Macula**]]

### Astronomía 
**Ganesa Macula** é un accidente xeolóxico de albedo escuro e de forma circular da lúa Titán do planeta Saturno. O seu nome procede da divindade **Ganesha**.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografia 
* de Oliveira, João Baptista; Carvalho, Redondo (1952) *Tai-Hei: três meses no Oriente*. Lisboa. Editorial-Século 
* de Séguier, Jaime; Lello, José. *Dicionário prático ilustrado: novo dicionário enciclopédico luso-brasileiro. *Porto. Lello & Irmão