Estrato (xeoloxía)

[miniatura|Estratos policromáticos na [Quebrada de las Conchas|Quebrada de Cafayate (Arxentina).]]
[miniatura|[Flysch (turbidita) nos Cárpatos en Komańcza (Polonia).]]
En xeoloxía chámase **estrato** a cada unha das capas en que se presentan divididos os sedimentos, as rochas sedimentarias, as rochas piroclásticas e as rochas metamórficas cando esas capas se deben ao proceso de sedimentación. A rama da xeoloxía que estuda os estratos recibe o nome de estratigrafía.

Hai que ter en conta que outros fenómenos xeolóxicos distintos poden dar orixe a capas, que entón non se chamarán estratos. É o caso, por exemplo, das laxes que se forman durante o metamorfismo cando grandes presións afectan as rochas, orixinando cortes perpendiculares á forza de compresión. Por último, as intrusións ígneas poden formar diques ou capas interestratificadas que aparecen nalgúns casos como se fosen un estrato máis ou formando un manto ou sill.

O estudo dos estratos é moi útil para o xeólogo porque o estrato rexistra un acontecemento singular do tempo xeolóxico, constitúe un rexistro do tempo xeolóxico, proporciona planos xeolóxicos de referencia e indica a deformación da rocha, indica o ambiente de sedimentación e contén a miúdo fósiles útiles para a datación.

## Estratificación 
Os estratos fórmanse tipicamente como capas horizontais de potencia (espesor) uniforme, limitadas por *superficies de estratificación*, que son interfases máis ou menos nítidas respecto o estrato máis novo (situado enriba) e o máis vello (debaixo). Na descrición dos estratos úsase o termo «base» ou «muro» para referirse á parte máis antiga (xeometricamente a inferior, se non median alteracións tectónicas da posición) e «teito» para a máis recente. Os estratos son as unidades básicas de estudo da estratigrafía.

[miniatura|esquerda|250px|Estratificación cruzada en arenitos, no [Canón (xeomorfoloxía)|canón do 
Antílope, Arizona, Estados Unidos.]]
Os estratos horizontais e uniformes poden evolucionar, en presenza de forzas tectónicas, sufrindo cambios de posición (*basculamento*, que pode levar incluso á súa inversión) e de forma (pregamento). Ademais algúns estratos aparecen desde a súa mesma orixe inclinados entre si e de espesor desigual, como ocorre na *estratificación cruzada*. A xénese da estratificación cruzada é bastante simple nos procesos de recheo por sedimentos arrastrados polos ríos (areas, arxilas) cando chegan ao pé demonte dunha cordilleira e forman conos de dexección, terrazas e outras formas menores do relevo. Estes sedimentos dispóñense de acordo coa gravidade, e que se crucen entre si obedece a un cambio no curso do río que se desvía con cada enchente importante, que moitas veces son esporádicas como é típico nos climas áridos, polo simple feito de que a enchente do río produciu unha acumulación que as augas do río teñen que rodear pola súa maior altura, depositándose agora con buzamento (é dicir, unha inclinación), sentido e espesor diferentes. Co paso do tempo, esas areas ou arxilas poden consolidarse e formar rochas sedimentarias (arenitos, por exemplo, como é o caso da imaxe do Canón do Antílope) pero que conservaron a disposición orixinal das areas que formaron ditas rochas. Tamén pode verse unha descontinuidade estratigráfica no centro da imaxe.

En resumo, estas *superficies de estratificación* reflicten heteroxeneidades do proceso de sedimentación, con cambios bruscos na natureza do sedimento ou interrupcións máis ou menos prolongadas do proceso de depósito.

## Diáclases e fallas 
Os estratos, segundo a súa litoloxía e condicións, poden ser máis ou menos plásticos ou ríxidos e isto ten unhas consecuencias obvias sobre a súa resistencia á deformación. Cando son moi ríxidos (arenitos ou rochas calcarias, por exemplo), os movementos internos da litosfera poden crebar ou partir eses estratos e forman as diáclases (rotura sen desprazamento) e fallas (rotura cun desprazamento apreciable dos estratos ao longo da liña de falla).

## Fósiles 
[miniatura|220px|Estratos con fósiles mariños en Lo Valdés, [Chile, a 2&nbsp;100&nbsp;m sobre o nivel do mar.]]
Como están formados por rochas sedimentarias os estratos adoitan conter fósiles, é dicir, restos de seres vivos que se depositaron xunto cos sedimentos minerais. As rochas de baixo metamorfismo como as lousas tamén poden conter fósiles. Os fósiles serven para datar a idade aproximada de ditos estratos. Isto realízase a través dos chamados fósiles índice, chamados así porque só existiron nunha determinada Era ou período xeolóxico. Atopar dito fósil nun estrato, serviría para inferir que dito estrato se formou durante a época en que o ser vivo existiu. A datación é unha aplicación moi importante da estratigrafía.

## Notas 
## Bibliografía 
* Holmes, Arthur e Doris L. Holmes. *Geología Física*. Barcelona: Ediciones Omega 1982, 3a. edición.
* Maurice E. Tucker, *Sedimentary Rocks in the Field: A Practical Guide*, John Wiley and Sons, 2011 ISBN 0-470-97368-4 
* Dorrik A.V. Stow, *Sedimentary Rocks in the Field: A Colour Guide*, CRC Press, 2005 ISBN 1-840-76642-5 
* Juan Antonio Vera Torres, *Estratigrafia: Principios Y Metodos*, RUEDA ISBN  9788472070745 

### Ligazóns externas 
* Imaxe de satélite dun paquete de estratos moi potente (entre 80 e 120 m de espesor, aproximadamente) con forte buzamento (case vertical), fallado, cun desnivel entre 4 e 12 metros, aproximadamente, situado no concello Morella, ao norte desa poboación.