open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Traducións da Biblia ao éuscaro

[miniatura|A tradución máis antigo do [Antigo Testamento á lingua éuscara (un anaco). Por Pierre D'Urte de St. Jean de Luz, circ. 1700.]]
O primeiro texto bíblico **traducido á lingua éuscara** apareceu en 1571 coa publicación do Novo Testamento traducido por Joanes Leizarraga, un sacerdote católico vasco que se uniu á Reforma protestante.

George Borrow traduciu o Evanxeo de Lucas as éuscaro en 1838, mais prohibiuse a venda persoal da tradución e só se permitiron algunhas copias nas bibliotecas públicas.

Jose Antonio Uriarte produciu a primeira tradución completa da Biblia en éuscaro guipuscoano a mediados do século XIX, mais nunca foi publicada. O seu colega, Jean-Pierre Duvoisin, fixo a primeira tradución que se publicou en dialecto navarro-lapurdiano en 1859, baixo os auspicios do filólogo Louis Lucien Bonaparte .

O novo *Elizen Arteko Biblia* (Novo Testamento) foi publicado en 1983 e completado en 1994.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Traducións da Biblia
Traducións da Biblia ao catalán

As **traducións da Biblia ao catalán** remóntanse ao ano 1287, cando Afonso III de Aragón patrocinou a chamada *Biblia de Montjuïc*, tradución ao catalán dunha versión francesa. En 1313 o dominico mallorquín Romeu Sa Bruguera traduciu o Libro dos Salmos, e traballaba na tradución doutros textos bíblicos co proxecto de facer unha tradución completa. Segundo outra fonte, a *Biblia catalá* dataría de 1290, por encargo do rei Afonso ao xurista hebreo Jaume de Montjuïc. Deste derivaría o *Codex del Palau*, que contén os catro evanxeos.

A *Biblia valenciana* de Bonifaci Ferrer foi traducida a comezos do século XV. Foi revisada polo inquisidor Jaume Borrell e imprimiuse en Valencia en 1478, e foi parcialmente reeditada en 1515. Semella que todos os seus exemplares foron destruídos, agás unha folla que se conserva na *Hispanic Society* de Nova York.

## Exemplos de texto 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Traducións da Biblia
Traducións da Biblia ao galego

A primeira **tradución da Biblia á lingua galega** empezou en 1968 liderado pola editorial SEPT (Sociedade de Estudos, Publicacións e Traballos de Vigo), e publicouse en 1989.

## Historia das traducións 
No século XIX, Louis Lucien Bonaparte, sobriño de Napoleón, fixo traducir a varias linguas o Evanxeo de Mateu, e encargou unha tradución ao galego ao xornalista Vicente Turnes, mais o resultado considerouse demasiado castelán e encargouse unha segunda versión a un tradutor doutro xeito descoñecido, un galego residente en Londres, José Sánchez de Santa María. A segunda versión está feita sobre a tradución castelá de Félix Torres Amat, e non sobre o texto grego. O libro leva un prólogo do príncipe editor titulado *Observaciones comparativas sobre la pronunciación gallega, asturiana, castellana y portuguesa*. Abondan na tradución galega os castelanismos morfolóxicos e sintácticos.

Tralo Concilio Vaticano II comezou a formularse a posibilidade de traducir a Biblia completa en lingua galega, e en 1973 o consello de administración da SEPT (Sociedade de Estudos, Publicacións e Traballos, creada en 1966) decidiu levar a cabo o proxecto. Creouse un grupo de traballo coordinado por Xosé Fernández Lago e Andrés Torres Queiruga, do que formaban parte Martín María Díaz, Xesús Ferro Ruibal, Anxo González Núñez, Emilio Losada Castiñeiras, Xosé Antón Miguélez Díaz, Francisco Pérez Santalices, Manuel Regal Ledo, Xosé Rodríguez Carballo, Xoán Carlos Rodríguez Herranz, Xosé Manuel Rodríguez Pampín e Xosé Antonio Salgado Agromartín.

En 1980 saíu a tradución do Novo Testamento, e a edición completa da Biblia en galego apareceu en 1989, tomada directamente do hebreo, arameo e o grego. En 1990 acadou o Premio Nacional de Tradución de España.

No ano 2022 presentouse a cuarta edición da Biblia en galego e en 2025 inaugurouse a web abiblia.gal co contido da Biblia editada por SEPT.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Traducións da Biblia
### Ligazóns externas 
* A Biblia (en galego)
Traducións da Biblia ao feroés

As primeiras **traducións de Biblia ao feroés** foron relativamente recentes, en parte porque a ortografía moderna da lingua feroesa xurdiu na segunda metade do século XIX.

## A primeira tradución 
En 1823, a primeira tradución da Biblia ao feroés foi o Evanxeo de Mateu traducido por J. H. Schrøter usando o alfabeto fonético. A Sociedade Bíblica Dinamarquesa imprimiu mil douscentos exemplares deste libro e distribuíronos entre os cinco mil feroeses que habitaban as illas daquela.

## Traducións posteriores 
En 1843, V. U. Hammershaimb propuxo unha ortografía moderna para o feroés. Tamén fixo traducións de partes da Biblia, que utilizaba na súa igrexa. En 1892, Fríðrikur Petersen publicou o Nosopai en feroés na revista da igrexa.

Victor Danielsen dos Irmáns de Plymouth foi a primeira persoa que completou a tradución da Biblia ao feroés. Facendo referencia a varias traducións dispoñibles en Europa, publicou o Novo Testamento en 1937, e o Antigo Testamento en 1949.

En 1961, a Igrexa das Illas Feroe publicou a tradución da Biblia traducida dende os textos orixinais en hebreo e grego. Baseouse na tradución do Novo Testamento de Jákup Dahl (rematada en 1923) e na tradución do Antigo Testamento de Kristian Osvald Viderø (rematada en 1961). Dise que as súas traducións son, respectivamente, bonitas e fieis ao orixinal, e de alto nivel poético.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Traducións da Biblia
Traducións da Biblia ao estoniano

miniatura|Biblia en lingua estoniana (1739).
A primeira versión da **Biblia en lingua estoniana** foi a tradución do Novo Testamento publicada en 1715. A Biblia completa foi traducida por Anton thor Helle en 1739.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Espertar nacional estoniano
* Traducións da Biblia
Tropaeolum majus

miniatura|Imaxe tomada no verán da suculenta *Tropaeolum majus* con flores laranxas.
***Tropaeolum majus*** é unha planta ornamental orixinaria de América, caduca, que se cultiva en parques e xardíns. Nas zonas de costa en España atópase asilvestrada.
miniatura|Vista da planta.
miniatura|No seu hábitat.
É unha planta anual, lampiña, suculenta e estendida. Existen numerosas variedades con flores vermellas, alaranxadas ou amarelas, o cáliz ten cinco sépalos e a corola cinco pétalos desiguais. As flores e as follas teñen un sabor picante similar ao do *Lepidium sativum*.

## Descrición 
Son plantas rubideiras ou rastreiras anuais. Follas suborbiculares, que alcanzan un tamaño de 3–10 cm de diámetro, glabras, enteiras ou coas marxes unduladas, peltadas; pecíolos 15–20 cm de longo. Pedúnculos 10–20 cm de longo; sépalos 15–18 mm de longo e 8–9 mm de ancho, verde-amarelados, esporón 25–35 mm de longo; pétalos enteiros ou ondulados, amarelos a vermellos con liñas e puntos amarelos a morados, os superiores cuneados, 30–40 mm de longo, os inferiores 15–20 mm de longo e de ancho, con uña 12–15 mm de longo, ciliada. Carpelos de 10 mm de longo cando en froito, con costelas rugosas.

## Historia 
O termo *tropaeolum* deriva do grego Τροπαιον, ou pequeno trofeo, debido á disposición das súas follas e flores. Os xesuítas introduciron a planta a Europa no século XVI, dando constancia da súa utilización culinaria, tanto das súas follas como das súas flores. Denominábase *mastuerzo de las Indias, berro del Perú* ou de los *jesuítas*. O botánico Dodoens cultivouna no seu xardín en 1600.
Nos altiplanos de Bolivia e na área andina en xeral, existe a especie *Tropaeolum tuberosum,* que ten uns tubérculos do tamaño dunha castaña, unhas flores de bela cor carmesí, cuxa altura non excede os 50 cm. Estes tubérculos teñen un sabor áspero moi acentuado. Nestes países é un alimento bastante consumido. O *Tropaeolum* tamén é coñecido como ***texao*** e é a flor símbolo da cidade de Arequipa, no sur do Perú.

## Taxonomía 
*Tropaeolum majus* foi descrita por Carl von Linné e publicada en *Species Plantarum* 1: 345. 1753.

*majus*: epíteto latíno que significa "o máis grande".

; Sinonimia
:
* *Cardamindum majus* Moench
* *Nasturtium indicum* Garsault
* *Tropaeolum pinnatum* Andrews
* *Tropaeolum quinquelobum* Bergius
* *Trophaeum majus* (L.) Kuntze

## Notas
Chan da Igrexa, Pesqueiras, Salvaterra de Miño

**Chan da Igrexa** é un lugar da parroquia de Pesqueiras, no concello pontevedrés de Salvaterra de Miño na comarca do Condado. Segundo o IGE, en 2022 tiña 217 habitantes (102 homes e 115 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Pesqueiras 
### Parroquias de Salvaterra de Miño 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Salvaterra de Miño
Radar de apertura sintética

[miniatura|Imaxe obtida mediante radar de apertura sintética polo satélite [Envisat durante o accidente do Prestige.]]
O **radar de apertura sintética** (*SAR* polas súas siglas en inglés, *Synthetic-aperture radar*) é un tipo do radar co que se obteñen imaxes mediante síntese de apertura. Como o radar normal, é unha técnica de detección activa na que as antenas emiten enerxía electromagnética para logo detectar a enerxía reflectida por obxectos e superficies.

Os SAR normalmente móntanse en aeronaves ou satélites e soen ter varios modos de funciomento:

### Usos 
[miniatura|Imaxe interferómetrica obtida mediante SAR mostrando a deformación do terreo durante a expansión do cumio do [Mauna Loa.]]
Os radares de apertura sintética, pola súa alta resolución usando equipos relativamente modestos e a súa capacidade de ver a través das nubes e outros fenómenos, úsanse en variedade de aplicacións, incluíndo cartografía, estudos xeolóxicos, xestión de costas, xestión de desastres naturais como inundacións e en agricultura, onde se pode usar para detectar a saúde dos cultivos, a humidade do solo e para identificar áreas que necesiten máis atención. O SAR tamén se usa para monitorizar a capa de xeo, facer estudos oceanográficos, facer estudos interferométricos cos que descubrir pequenos cambios na superficie (útiles en sismoloxía e vulcanoloxía) e facer estudos topolóxicos cos que crear modelos dixitais de elevación.

O SAR úsase tamén en misións espaciais, tanto para a observación da Terra como doutros planetas e lúas. En particular, o planeta Venus e a lúa Titán posúen espesas atmosferas opacas a lonxitudes de onda visibles pero que son transparentes para o SAR. Só misións equipadas con radares, como Magalhães e Cassini-Huygens, poden cartografar a superficie deses corpos, pero en especial o SAR, pola súa alta resolución usando antenas relativamente pequenas, está especialmente indicado para este uso.

## Diferenzas co radar 
Aínda que tanto o radar como o SAR usan ondas electromagnéticas no rango da radio e das microondas para detectar obxectos, medir distancias e obter imaxes, hai diferenzas importantes entre ambas tecnoloxías:

*Tamaño da apertura: refírese ao tamaño físico da antena, que determina a resolución da imaxe, con maior resolución a maior tamaño de antena. No radar a resolución está limitada polo tamaño da antena mentres que no SAR a resolución ven dada pola distancia que recorre a antena nun tempo dado.
*Resolución: grazas á maior apertura do SAR, a resolución é moito maior.
*Plataformas: os radares normais necesitan de grandes antenas para conseguir grandes resolucións, polo que normalmente son estacionarios, mentres que os SAR úsanse en plataformas móbiles como aeronaves ou satélites.
*Aplicacións: os radares normais úsanse para navegación, seguimento e detección de obxectos, mentres que os SAR soen usarse para obter imaxes de alta resolución da superficie terrestre.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
*

### Outros artigos 
*Radar
*Envisat
*SAR-Lupe
Manu Lama

**Manuel Lama Maroto**, coñecido como **Manu Lama**, nado en Madrid o 12 de febreiro de 2001, é un futbolista español que xoga como defensa do Fuenlabrada, da Primeira División RFEF.

É fillo do famoso locutor deportivo Manolo Lama.

## Traxectoria 
Comezou a xogar ao fútbol no colexio Mirabal de Boadilla del Monte. Con 10 anos realizou unha proba co Atlético de Madrid e posteriormente ingresou na escola de fútbol do club. En idade xuvenil entrou na canteira do Atlético, disputando a División de Honra Xuvenil e a Liga Xuvenil da UEFA. Na derradeira xornada como local no estadio Camilo Cano ante o Badalona lesionouse gravemente, ao sufrir unha fractura de peroné e dos ligamentos do nocello.

De regreso no Atlético e despois de oito meses de baixa, reapareceu co filial na Terceira División RFEF en decembro de 2021. Disputou 20 partidos co equipo ata o final da tempada, contribuíndo ao ascenso a Segunda RFEF, e foi convocado un par de veces por Simeone para o primeiro equipo, aínda que non chegou a debutar. Chegou ao equipo aínda lesionado e non puido debutar ata abril, cando se estreou nunha derrota por 3-0 contra o Badajoz.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en LaPreferente.com .
Baceiro, Amorín, Tomiño

**Baceiro** é un lugar da parroquia de Amorín, no concello pontevedrés de Tomiño, na comarca do Baixo Miño. Segundo o IGE, en 2022 tiña 31 habitantes (15 homes e 16 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Amorín 
### Parroquias de Tomiño 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Tomiño
Alejandro Sotillos

**Alejandro Sotillos Miarnau**, nado en Madrid o 28 de xaneiro de 1998 é un futbolista español que xoga de defensa no Fuenlabrada, da Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista durante once anos na canteira do Real Madrid, á que chegou en 2006, con oito anos, procedente do Atlético Pinto. Foi subindo polas diferentes categorías inferiores do club branco ata chegar ao equipo xuvenil, co que ás ordes de Guti se proclamou campión da Copa de Campións e da Copa do Rei Xuvenil.

Rematada a súa etapa de xuvenil, saíu cedido á UD Logroñés e ao Fuenlabrada, ambos da Segunda División B, Co segundo deles conseguiu o ascenso á Segunda División, sendo unha peza fundamental do conxunto dirixido por Mere, pero na penúltima xornada de liga sufriu unha grave lesión, rompendo o ligamento cruzado anterior do xeonllo esquerdo.

A continuación regresou ao Real Madrid Castilla, pero en decembro de 2019, volveu de novo ao Fuenlabrada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador no sitio web do Real Madrid .
Os Codesás, Ordes, Toques

**Os Codesás** é un lugar da parroquia de Ordes, no concello coruñés de Toques na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2022 tiña 5 habitantes (3 homes e 2 mulleres).

## Toponimia
Codesás é un fitónimo que indica a presenza de codesos.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ordes 
### Parroquias de Toques 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Toques
Avenida da Gran Vía (Vigo)

A **avenida da Gran Vía** é unha avenida situada na cidade de Vigo, no concello pontevedrés de Vigo, na comarca de Vigo. 

## Situación 
Está delimitada pola praza de América, nas Travesas, e pola rúa de Urzaiz. É, pois, unha das arterias da cidade de Vigo. 

## Historia 
Comezouse a planificar en 1910 pola corporación municipal, da man de Ramiro Pascual, quen presentou un proxecto de ensanche, que acabou por non se levar a cabo. Durante esta etapa era coñecida como *avenida de Blasco Ibáñez*. En 1936 soamente tiña uns dez edificios. A finalización do proxecto, pasando por Coia, chegaría a finais da década de 1960.

## Notas
La seria

***La seria*** é unha serie de televisión occitana estreada en 2023 e creada por Amic Bedel É a primeira produción propia de France 3 Occitanie, que a engadiu á súa plataforma en liña o 7 de abril de 2023. Gravada orixinalmente en occitano, francés e catalán, tamén foi subtitulada en catalán.

## Sinopse 
A serie explora o proceso de produción dunha serie en lingua occitana. O protagonista, Thomas, que non fala esta lingua, quere revivila a través dunha serie de televisión. Como non pode facelo só, busca a axuda do seu amigo Matthieu, que procede dunha familia de fala occitana, pero que rexeita a lingua e a considera unha lingua menor. Os dous amigos embárcanse nunha cómica *road movie* por Occitania e Cataluña, onde fan unha comparación entre a vitalidade do occitano e a do catalán.

## Personaxes 
* Damien Valero como Thomas Lebouly
* Marius Blénet como Matthieu Verlhaguet

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Linguas salish

As **linguas salish** son unha familia de linguas do Pacífico noroeste de América do Norte, faladas na provincia canadense da Columbia Británica e nos estados de Washington, Oregón, Idaho e Montana, nos Estados Unidos. As linguas salish caracterízanse por ser aglutinantes e consoantes silábicas. Por exemplo, a palabra nuxalk *clhp’xwlhtlhplhhskwts’* (xɬpʼχʷɬtʰɬpʰɬːskʷʰt͡sʼ), quere dicir "el tivera [na súa posesión] unha planta de abuxo", ten doce consoantes obstruentes seguidas sen vogais fonéticas nin fonémicas.

As linguas salish son un bloque xeograficamente contiguo, agás a lingua nuxalk (Bella Coola), na costa central da Columbia Británica, e a extinta lingua tillamook, ao sur da costa central de Oregón.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Beck, David. (2000). Grammatical Convergence and the Genesis of Diversity in the Northwest Coast Sprachbund. *Anthropological Linguistics* 42, 147–213.
* Boas, Franz, et al. (1917). *Folk-Tales of Salishan and Sahaptin Tribes*. Memoirs of the American Folk-Lore Society, 11. Lancaster, Pa: American Folk-Lore Society.
* Czaykowska-Higgins, Ewa; & Kinkade, M. Dale (Eds.). (1997). *Salish Languages and Linguistics: Theoretical and Descriptive Perspectives*. Berlin: Mouton de Gruyter. .
* Davis, Henry. (2005). On the Syntax and Semantics of Negation in Salish. International Journal of American Linguistics 71.1, January 2005.
* Davis, Henry e Matthewson, Lisa. (2009). Issues in Salish Syntax and Semantics. Language and Linguistics Compass, 3: 1097–1166. Online.
* Flathead Culture Committee. (1981). *Common Names of the Flathead Language*. St. Ignatius, Mont: The Committee.
* Jorgensen, Joseph G. (1969). Salish Language and Culture. 3. Bloomington, Indiana: Indiana University Publications.
* Kiyosawa, Kaoru; Donna B. Gerdts. (2010). *Salish Applicatives*. Leiden, Netherlands: Koninklijke Brill NV.
* Kroeber, Paul D. (1999). *The Salish Language Family: Reconstructing Syntax*. Lincoln: University of Nebraska Press in cooperation with the American Indian Studies Research Institute, Indiana University, Bloomington.
* Kuipers, Aert H. (2002). *Salish Etymological Dictionary*. Missoula, MT: Linguistics Laboratory, University of Montana. 
* Liedtke, Stefan. (1995). *Wakashan, Salishan and Penutian and Wider Connections Cognate Sets*. Linguistic Data on Diskette Series, no. 09. Munchen: Lincom Europa.
* Pilling, James Constantine. (1893). *Bibliography of the Salishan Languages*. Washington: G.P.O.
* Pilling, James Constantine (2007). *Bibliography of the Salishan Languages*. Reprint by Gardners Books. 
* Silver, Shirley; Wick R. Miller. (1997). *American Indian languages: Cultural and Social Contexts*. Tucson: University of Arizona Press.
* Salishan language hymns.
* Thompson, Laurence C. (1973). The Northwest. In T. A. Sebeok (Ed.), *Linguistics in North America* (pp.&nbsp;979–1045). Current Trends in Linguistics (Vol. 10). A Haia: Mouton.
* Thompson, Laurence C. (1979). Salishan and the Northwest. In L. Campbell & M. Mithun (Eds.), *The Languages of Native America: Historical and Comparative Assessment* (pp.&nbsp;692–765). Austin: University of Texas Press.
Chaveiro branco

O **chaveiro branco**, ***Cephalanthera longifolia***, é unha especie de orquídea de hábito terrestre. Atópanse en gran parte do oeste e o sur de Europa, sendo común nalgunhas partes da súa área de distribución, tales como o sur de Francia e España, pero en perigo de extinción en particular nas zonas do norte, como Bélxica.
miniatura|Detalle da flor.

## Descrición 
Ten as follas longas, estreitas e afiadas.  A planta alcanza unha altura duns 25 cm en condicións típicas. A inflorescencia consta de 8-20 flores acampanadas de aproximadamente 1 cm de tamaño, a miúdo non totalmente abertas. Pódense atopar en flor de abril a agosto, dependendo da localización e altitude. Polo xeral crece en lugares húmidos dos bosques.

É posible a súa confusión con *Cephalanthera damasonium* a cal ten as flores máis amareladas e máis grandes, ademais de ter brácteas florais máis longas que o ovario.

No Reino Unido é unha especie en declive, e traballos de conservación están a levarse a cabo nunha serie de sitios. En 2007 foi clasificada como unha especie prioritaria no marco do Reino Unido no seu Plan de Acción sobre Biodiversidade.

## Taxonomía 
*Cephalanthera longifolia* foi descrita por (L.) Fritsch e publicada en *Oesterreichische Botanische Zeitschrift* 38: 81. 1888.

; Citoloxía
:

Número de cromosomas de *Cephalanthera longifolia* (Fam. Orchidaceae) e taxons infraespecíficos: 2n=32

; Etimoloxía
:

Ver: *Cephalanthera*

*longifolia*: epíteto latino que significa "con longas follas".

; Sinonimia
:
* *Cephalanthera acuminata* Wall. ex Lindl. (1840)
* *Cephalanthera angustifolia* Simonk. (1887)
* *Cephalanthera ensifolia* Rich. (1817)
* *Cephalanthera grandiflora* Gray (1821)
* *Cephalanthera lonchophylla* Rchb.f. (1851)
* *Cephalanthera longifolia* f. *angustifolia* Maire & Weiller (1959)
* *Cephalanthera longifolia* f. *latifolia* (Maire) Maire & Weiller (1959)
* *Cephalanthera longifolia* var. *pilosa* Harz (1896)
* *Cephalanthera maravignae* Tineo in G.Gussone (1844)
* *Cephalanthera pallens* Rich. (1817)
* *Cephalanthera thomsonii* Rchb.f. (1876)
* *Cephalanthera xiphophyllum* Rchb.f. (1851)
* *Cephalanthera xiphophyllum* var. *latifolia* Maire (1914)
* *Epipactis ensifolia* F.W.Schmidt (1795)
* *Epipactis grandiflora* (L.) Sm. (1795)
* *Epipactis grandifolia* All. (1785)
* *Epipactis pallens* Sw. (1805)
* *Epipactis pallida* Sw. (1800)
* *Epipactis xiphophylla* (Ehrh. ex L.f.) Sw. (1805)
* *Limodorum acuminatum* (Wall. ex Lindl.) Kuntze (1891)
* *Limodorum grandiflorum* (L.) Kuntze (1891)
* *Limodorum longifolium* (L.) Kuntze (1891)
* *Serapias ensifolia* Murray (1784)
* *Serapias grandiflora* L. (1767)
* *Serapias helleborine* var. *longifolia* L. (1753) (Basionymum)
* *Serapias lonchophyllum* L.f. (1782)
* *Serapias longifolia* (L.) Scop. (1772)
* *Serapias nivea* Vill. (1787)
* *Serapias pallida* Wahlenb. (1814)
* *Serapias xiphophyllum* Ehrh. (1782)

## Notas 

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Den virtuella floran - Distribution
* Plantlife website - species listing
Armita Geravand

**Armita Geravand** (en ), nada en Kermanshah o 2 de abril de 2006 e finada en Teherán o 28 de outubro de 2023, foi unha estudante kurda iraniana, que o 1 de outubro de 2023 quedou en coma no metro de Teherán logo de que a Patrulla de orientación da policía iraniana a agredise por non levar o velo islámico. Dende entón quedou ingresada na unidade de coidados intensivos dun hospital do exército, onde foi declarada con morte cerebral o 22 de outubro de 2023 e oficialmente morta o 28 de octubro. A súa morte foi comparada coa de Mahsa Amini. Aquelas que infrinxan a norma enfróntanse a reprimendas públicas, multas ou detencións por parte da policía relixiosa islámica, tamén coñecida como «policía da moral». estudou arte no Conservatorio Estatal Arwa al-Wathgi de Teherán e era afeccionada a practicar taekwondo. As autoridades iranianas negaron que houbese ningún enfrontamento físico e afirmaron que se desamaiou por mor da presión arterial baixa. Un xornalista que tentou investigar o seu estado foi detido brevemente. Os funcionarios defenderon a tese de que a moza simplemente se desmaiou e sufriu unha lesión accidental.

O 22 de outubro, os medios de comunicación estatais de Irán anunciaron que foi declarada con morte cerebral despois de estar en coma durante diversas semanas. Seis días despois, o 28 de outubro, comunicouse a súa morte oficial no hospital de Teherán onde estaba ingresada. O caso xerou críticas internacionais e peticións dunha investigación independente sobre a causa do seu estado. A ministra de Asuntos Exteriores alemá, Annalena Baerbock, cualificou a agresión de «insoportable».

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mahsa Amini
Chaveiro vermello

O **chaveiro vermello**, ***Cephalanthera rubra***, é unha especie de orquídea terrestre pertencente á familia Orchidaceae. Distribúese por Eurasia. 
miniatura|341x341px|Ilustración.

## Descrición 
É unha herba perenne, con rizoma subterráneo, cun só talo, que contén a inflorescencia en espiga con flores hermafroditas, de cor rosa ou violeta e que alcanza ao redor de 20-50 cm de altura. os seus talos son erectos, foliosos estriados e con pelos glandulares na parte superior, de 20-40 cm de altura. As súas follas inferiores son lanceoladas, as superiores son linear-lanceoladas, de 5-12 cm de lonxitude. As súas flores están dispostas en espigas laxas, con 6 pezas periánticas, de cor púrpura, con 3 pezas externas e outras tantas internas, similares e confluentes, aínda que a interna inferior (labelo) presenta entre 7 e 9 finas costelas amareladas; ovario situado en posición inferior con relación ao resto das pezas florais. O seu froito en cápsula que contén numerosísimas sementes. Florece na primavera e verán.

## Distribución 
Atópase na maior parte de Europa, ao leste dos Urais e ao norte até os 60 graos. Con todo, é raro en Gran Bretaña, os Países Baixos e Francia occidental. Tamén aparece en Marrocos, Alxeria e Tunes e en varias partes do sur de Asia até o leste de Irán.

## Taxonomía 
*Cephalanthera rubra* foi descrita por (Linné) Rich. e publicada en ''Mémoires du Muséum d'Histoire Naturelle* 4: 60. 1818.

; Etimoloxía
:

Ver: *Cephalanthera*

rubra: epíteto do latín *ruber* que significa "vermello".

; Sinonimia
:

* *Serapias rubra* L. (1767) (Basionymum)
* *Epipactis purpurea* Crantz (1769)
* *Epipactis rubra* (L.) F.W. Schmidt (1795)
* *Cymbidium rubrum* (L.) Sw. (1799)
* *Helleborine rubra* (L.) Schrank (1814)
* *Cephalanthera comosa* Tineo (1844)
* *Dorycheile rubra* (L.) Fuss (1866)
* *Limodorum rubrum* (L.) Kuntze (1891)
* *Cephalanthera rubra* f. *alba* Raynaud (1985)
* *Cephalanthera rubra* f. *comosa'' (Tineo) Robatsch (2000)

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Information about Red Helleborine from the Royal Botanic Garden, Kew
* Den virtuella floran - Distribution
Lameira, Tomiño, Tomiño

**Lameira** é un lugar da parroquia de Tomiño, no concello pontevedrés de Tomiño, na comarca do Baixo Miño. Segundo o IGE, en 2022 tiña 61 habitantes (35 homes e 26 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Tomiño 
### Parroquias de Tomiño 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Tomiño
Náiade (homónimos)

Co nome de **Náiade** coñécense:
* **Náiade**: cada un dos seres mitolóxicos que habitaban fontes, ríos e lagos.
* **Náiade**: unha das lúas do planeta Neptuno
Orquídea piramidal

A **orquídea piramidal**, ***Anacamptis pyramidalis***, (L.) Rich. (1817) é unha especie de orquídea do xénero *Anacamptis*, que están estreitamente relacionadas co xénero *Orchis*. Distribúense por Europa Central e do Sur. Son de hábitos terrestres e teñen tubérculos.

## Hábitat e distribución 
Esta orquídea require un lugar asollado e crece sobre diversos tipos de chan: limos ou arxilas e máis raramente en chans arenosos. Tamén pode crecer en terreos moi alcalinos. Atópase en piñeirais, matogueiras e prados de Europa central e do sur. 

## Descrición 
É unha planta perenne e resistente que crece até uns 30&nbsp;cm de altura, tendo en conta a inflorescencia. As follas son oblongas duns 5&nbsp;cm e crecen desde os tubérculos subterráneos que son redondos e cun tamaño máximo de 6&nbsp;cm. A cor da flor varía desde o rosa ao lila, e raramente ao branco. O seu cheiro é forte e rancio. A forma compacta e piramidal da inflorescencia é moi característica desta especie e dá lugar ao seu nome común. As flores son polinizadas por bolboretas e avelaíñas.
miniatura|*Anacamptis pyramidalis var. alba*, Mallorca.
miniatura|Ilustración.

## Usos medicinais 
A fariña dos seus tubérculos chámase *salep* é moi nutritiva e demulcente. Úsase en dietas especiais de convalecentes e nenos. É moi rica en mucílago e forma unha demulcente e suave xelatina que se usa para a canle gastrointestinal irritada. Unha parte de fariña con cincuenta partes de auga son suficientes para formar a xelatina. O tubérculo para preparar a fariña debe ser colleitado cando a planta está recentemente seca despois da floración e cando soltou as sementes.

## Taxonomía 
*Anacamptis pyramidalis* foi descrita por (L.) Rich. e publicada en ''Mémoires du Muséum d'Histoire Naturelle* 4: 55. 1818.

; Etimoloxía
:

*Anacamptis'': nome xenérico que deriva da palabra grega ανακάμτειν 'anakamptein', que significa 'dobrado cara a adiante'.  

*pyramidalis*: epíteto latino que se refire á forma piramidal da súa inflorescencia.

; sinonimia

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Leroy-Terquem, Gerald and Jean Parisot.  *Orchids: Care and Cultivation.* Londres: Cassel Publishers Ltd., 1991.
* Schoser, Gustav.  *Orchid Growing Basics.*  Nova York: Sterling Publishing Co., Inc., 1993.
* White, Judy. *Taylor’s Guide to Orchids.* Frances Tenenbaum, Series Editor. Nova York: Houghton-Mifflin, 1996.
* Alec Pridgeon. *The Illustrated Encyclopedia of Orchids.*  Publicado por Timber Press.
* Bechtel, Cribb and Launert. *The Manual Of Cultivated Orchid Species.* Publicado por The MIT Press.
* Williams, N. H. *A reconsideration of Ada and the glumaceous brassias*. Brittonia 24: 93–110, 1972.

### Ligazóns externas 
* 
* Foto *Anacamptis urvilleana*
* Foto *Anacamptis pyramidalis* var. *tanayensis*
Código Emperador

***Código emperador*** é un filme franco-español de suspense producido por Vaca Films, dirixido por Jorge Coira e escrito por Jorge Guerricaechevarría. Está protagonizado por Luís Tosar, Alexandra Masangkay e Georgina Amorós, entre outros.

Emitiuse en galego pola TVG o luns 6 de novembro de 2023. A dobraxe dirixiuna Charo Pena e o texto traduciuno Manuel Arca.

## Personaxes 
* Luís Tosar como Juan
* Alexandra Masangkay como Wendy
* Miguel Rellán como Galán
* Fran Lareu como Chema
* Juan Carlos Vellido como Azcona
* Arón Piper como Fernando
* Ayax Pedrosa como Goyito

## Produción 
A película é unha produción de Vaca Films e Proyecto Emperador AIE, en coprodución con Playtime, coa participación de RTVE, Netflix, TVG e co apoio de ICAA (Ministerio de Cultura), Agadic e Programa Media. En España está distribuída por por A Contracorriente Films, mintres que a distribución internacional corre a cargo de Netflix.

## Rodaxe 
A rodaxe comezou en abril de 2021 e levou a cabo en cidades como Bilbao, Madrid, A Coruña, Budapest e A Habana.

## Notas
O Outeiro, Setecoros, Valga

**O Outeiro** é un lugar da parroquia de Setecoros, no concello pontevedrés de Valga na comarca de Caldas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 68 habitantes (32 homes e 36 mulleres).

## Toponimia 
A orixe do topónimo é o latín , que é unha parte alta ou elevación do terreo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Setecoros 
### Parroquias de Valga 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Valga
Quintás, Ferreiros, O Pino

**Quintás** é un lugar da parroquia de Ferreiros, no concello coruñés do Pino na comarca de Arzúa. Segundo o IGE, en 2022 tiña 15 habitantes (7 homes e 8 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ferreiros 
### Parroquias do Pino 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares do Pino
Locomotora Sar

miniatura|300px|Locomotora Sar.
A **locomotora Sar**, coñecida popularmente como **Sarita** (en galego: Sariña), é unha locomotora de vapor fabricada en Leeds pola compañía Hunslet Engine Company en 1880.

## Descrición 
É unha pequena locomotora de vapor cunha disposición de eixes 030, é dicir, tres eixes motores. Leva o tanque de auga na parte superior da caldeira e ten un peso de 16&nbsp;610&nbsp;kg, unha potencia de 211&nbsp;CV e un esforzo de tracción de 2&nbsp;409&nbsp;kg.

## Historia 
A locomotora foi fabricada en Leeds pola compañía Hunslet Engine Company co número de fábrica 243 do ano 1880 para a Companhia dos Caminhos de Ferro Portugueses da Beira Alta, en concreto para as obras do treito entre Pampilhosa e Filgueira da Foz. Trala finalización das obras do ramal da Filgueira da Foz en 1886 a máquina foi adquirida por The West Galicia Railway Co. Ltd. asignándolle o número 13 e nomeándoa Sar, coma o río que discorre a carón da liña férrea. John Trulock, xerente da empresa ferroviaria, mandou un maquinista, chamado Francisco Porto Codesido, a Londres durante dous anos para aprender a manexar a máquina.

En 1928 a Compañía do Ferrocarril de Medina a Zamora e de Ourense a Vigo adquiriu a explotación da liña, sen que a máquina recibise unha nova matrícula. Cando MZOV se integrou na Compañía Nacional dos Ferrocarrís do Oeste a locomotora recibiu o número 191 en 1931.

A locomotora Sar e mais outras 23 máquinas ían ser despezadas tras unha poxa prevista para o 15 de xullo de 1936, pero debido ó golpe de Estado de 1936 non chegou a acontecer. Trala guerra civil española reparouse e integrouse en RENFE por mor da escaseza de locomotoras, asignóuselle a súa matrícula definitiva 030-0201 e incorporouse ós talleres de Vigo.

En 1948 participou na exposición conmemorativa do centenario do ferrocarril en España celebrado en Barcelona. Na década de 1950 traballou nos talleres xerais de Valladolid mais en 1961 foi asignada de novo ó depósito de Vigo, ata que se deu de baixa en 1966. Exhibiuse na Feira-Exposición Agrícola e Industrial de Vilagarcía de 1969.

Na década de 1980 trasladouse a Madrid para formar parte dos fondos do Museo del Ferrocarril de Madrid, inaugurado en 1984 na estación histórica de Delicias. En 1990 a Fundación de los Ferrocarriles Españoles cedeulla á Fundación Camilo José Cela en Iria Flavia, Padrón. A Xunta de Galicia restaurou a locomotora no ano 2023, tras anos en mal estado de conservación, coincidindo co 150 aniversario do ferrocarril en Galicia.

## Notas 
### Referencias 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Documentais 
* 

### Ligazóns externas 
*
Río Tunjuelo

O **río Tunjuelo** ou **Tunjuelito** é un río que atravesa as localidades de Sumapaz, Usme, Ciudad Bolívar, Tunjuelito, Kennedy e Bosa da cidade de Bogotá e unha mínima extensión en Soacha. A súa conca alberga a preto de dúas quintas partes da poboación total da cidade. Ten unha lonxitude de 73 km e, despois do río Bogotá, é o segundo maior da cidade. En 1930 empregáronse as súas augas para abastecer o seu primeiro acueduto. Desemboca no río Bogotá.

## Etimoloxía 
Os nomes Tunjuelo e Tunjuelito derivan de Cerro de los Tunjos, que recibe o seu nome dos *tunjos*, figuras votivas relixiosas dos muiscas, que habitron na rexión da sabana de Bogotá antes da conquista española.

## Percorrido 
[miniatura|O río Tunjuelo no límite entre as localidades de [Ciudad Bolívar, Bogotá|Ciudad Bolívar e Tunjuelito.]]
Nace no encoro de Chisacá, localizado no páramo de Sumapaz no extremo sueste de Bogotá, e na fronteira da localidade de Bosa (antiga verea San Bernardino) co concello de Soacha (verea Bosatama) desemboca no río Bogotá, que á súa vez é afluente do río Magdalena.

## Contaminación 
Dende os anos 1960 presenta unha problemática ambiental grave, que se fixo evidente nos anos 1980. As súas causas son a construción de canteiras na zona, o crecemento urbano non planificado, e a industrialización do sector, con procesos altamente contaminantes como a preparación de deterxentes e a industria de curtume.

Polo seu nivel de contaminación e de degradación adoita causar importantes problemas durante as súas enchentes.

## Galería de imaxes 

File:Río Tunjuelo, vista hacia Ciudad Bolívar.JPG|Río Tunjuelo en Ciudad Bolívar.
File:Ciudad Bolívar, río Tunjuelo, tv 20 B con calle 61 S.JPG|Río Tunjuelo.
File:Bogotá Río Tunjuelito a la altura de la 61S.jpg|Río Tunjuelo.
File:Río en Btá Localida Tunjuelito.jpeg|Río Tunjuelo en Tunjuelito.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
### Bibliografía 
* Sistema Hídrico, Bogotá
Fer Ruiz

**Fernando Ruiz Izaguirre**, máis coñecido como **Fer Ruiz**, nado en Madrid o 11 de xullo de 1991, é un futbolista español que xoga como centrocampista no Fuenlabrada, da Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista na canteira do Rayo Vallecano e na tempada 2010/11 debutou na Terceira División nas filas do Trival Valderas de Alcorcón. Tras pasar polo Carabanchel recalou en 2012 no Leganés, no que militou dúas campañas, logrando na segunda delas o ascenso á Segunda División.

No verán de 2014 converteuse en novo xogador do San Sebastián de los Reyes, na Terceira División. Disputou 36 partidos co equipo madrileño durante a tempada 2014/15, 29 deles como titular, e marcou 7 goles. Comezou a seguinte campaña cedido no Puerta Bonita, pero regresou no mercado invernal, contribuíndo no ascenso do Sanse á Segunda División B. Durante as seguintes dúas tempadas na categoría de bronce, foi titular indiscutible e sumou 13 goles na categoría. Na tempada 2018/19 xogou no Salamanca e no Burgos,

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en LaPreferente .
Ferrari 553

[thumb|Ferrari 553 "Squalo", 2.5-litros I4 motor *[Motor Ferrari Lampredi|Lampredi*]]
thumb|250px|O Ferrari 555 Super Squalo
thumb|250px|A Ferrari 555 no Museo Ferrari

O **Ferrari 553** foi un coche de carreiras producido por Ferrari que correu en  (cando o Campionato do Mundo disputouse segundo a normativa da F2) como coche de Fórmula 2 e en  como Coche de Fórmula 1.

## 553 F1
O 553 de F2 de 1953 pilotado na tempada  por Umberto Maglioli e Piero Carini correu por primeira vez en Monza no Gran Premio de Italia de 1953 o 13 de setembro de 1953. Na tempada de  o Ferrari 553 de F1 substituíuno cando o Campionato do Mundo volveu ás especificacións da F1.

O coche competiu en seis Grandes Premios do Campionato do Mundo ao longo das dúas tempadas, con dez inscricións individuais. A súa única carreira na que puntuou foi a vitoria de Mike Hawthorn no Gran Premio de España de 1954.

O motor era un *Lampredi* catro en liña, que producía  a 7200 rpm, cunha cilindrada total de 2497,56 cc. Debido á distintiva carrozaría redondeada e á toma de aire, alcumouse como o *Squalo*, que significa *Tiburón* en italiano.

## 555 F1
Na tempada de Fórmula Un de , Ferrari actualizou o coche 553 de F1 existente. Utilizáronse novos resortes helicoidais para a suspensión dianteira, en lugar da suspensión de bésta transversal. A parte traseira viu a substitución dunha bésta inferior por outro superior. Tamén recibiu unha caixa de cambios de cinco velocidades en lugar da anterior de catro. Utilizou a mesma capacidade que antes e a potencia de saída tamén mantívose igual.

Debido á carrozaría alargada e redondeada, recibiu o alcume de "Supersqualo" ("Super tiburón"). O coche utilizouse por primeira vez no GP de Burdeos o 24 de abril de 1955. Na tempada de Fórmula Un de , Peter Collins aínda usaba o 555 F1, mentres que o resto da Scuderia pilotaba o Lancia-Ferrari D50.

## Datos técnicos
## Resultados no Campionato Mundial de fórmula 1
(chave)

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Ferrari 553 F2: Ferrari History
* Ferrari 553 F1: Ferrari History
* Ferrari 555 F1: Ferrari History
Carlos Díaz Diéguez

**Carlos Díaz Diéguez**, coñecido tamén como **Carlos Diegues**, nado en Bueu o 11 de xuño de 1978, é un profesor e escritor galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Ciencias Políticas pola Universidade de Santiago de Compostela e diplomado de Estudos Avanzados en Filosofía moral. É profesor asociado da Universidade da Coruña.

Ademais da súa carreira como profesor Díaz Diéguez é membro do BNG e presentouse como candidato á alcaldía de Aranga nas eleccións municipais de 2019.

## Obras 
* *A revolução pendente. Feminismo e democracia*, 2008, Estaleiro. Pódese descargar libremente na páxina da editora.

### Traducións 
* *Cartas do cárcere*, de Antonio Gramsci, 2011, Estaleiro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha de Carlos Diéguez
Sergio Benito

**Sergio Benito Crujera**, nado en Madrid o 23 de marzo de 1999, é un futbolista español que xoga como dianteiro no Real Unión, da Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Formouse nas canteiras do Rayo Vallecano e do Real Madrid e debutou co Rayo Vallecano B na Terceira División durante a tempada 2017/18, nun partido ante o Trival Valderas.

Para a tempada 2018/19 foi cedido ao Barakaldo da Segunda División B, onde disputou 31 partidos, anotando 8 goles. Na seguinte campaña saíu cedido de novo, desta vez á Cultural Leonesa. Coa Cultural disputou 27 partidos, anotando 7 goles, un deles o tanto da vitoria contra o Atlético de Madrid na Copa do Rei, que serviu para eliminar ao equipo de Simeone. Disputou a promoción de ascenso a Segunda e acadou a final ante o Sabadell, onde errou o lanzamento decisivo na quenda de penaltis, que foi detido polo gardameta galego Ian Mackay.

En outubro de 2020 asinou un contrato de tres anos co Real Valladolid, sendo destinado ao equipo filial de Segunda B. O 15 de decembro de 2020 debutou co primeiro equipo nun partido da Copa do Rei e un mes despois disputou os seus primeiros minutos na Primeira División, substituíndo a Óscar Plano na segunda parte dun partido contra o Elche. Na tempada 2021/22 xogou cedido no Badajoz da Primeira División RFEF.

Tras pasar polo Córdoba, en xaneiro de 2023 marchou a Polonia, onde militou no Wisła Kraków, xunto aos tamén españois Ángel Rodado, Miki Villar, Tachi, David Juncà, Luis Fernández e Álex Mula. Disputou 10 partidos de liga antes de rescindir o seu contrato o 15 de xuño. Dúas semanas despois asinou como novo xogador do Fuenlabrada, da Primeira División RFEF. No club madrileño disputou un total de 36 encontros, 27 deles como titular, e marcou 7 goles.

En xuño de 2024 fichou polo Real Unión, da mesma categoría.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en LaPreferente.com .
Cristóbal Márquez

**Cristóbal Márquez Crespo**, coñecido simplemente como **Cristóbal**, nado en Madrid o 21 de abril de 1984, é un futbolista español que xoga como centrocampista no Fuenlabrada, da Primeira División RFEF

## Traxectoria 
### Comezos 
Formado na canteira do Leganés, militou no Levante B, o Conquense e o San Sebastián de los Reyes, antes de recalar en 2008 no Villarreal B. Na súa primeira campaña no filial amarelo contribuíu con 8 goles ao ascenso do equipo á Segunda División, incluído un nas semifinais da promoción ante o Lorca Deportiva.

O 26 de agosto de 2010 debutou co primeiro equipo do Villarreal no partido de volta da fase previa da UEFA Europa League ante o Dnepr Mogilev de Belarús. Foi titular na súa estrea, pero non chegou a rematar o partido, pois acabou expulsado. En xaneiro de 2011 disputou o seu primeiro encontro na Primeira División, substituíndo a Borja Valero nos minutos finais da vitoria por 4-2 sobre Osasuna.

En marzo de 2011 saíu cedido ao Elche ata o final da campaña, para cubrir as lesións de David Generelo e Miguel Linares. Marcou dous goles, ante o Celta de Vigo e o Granada, e disputou a promoción de ascenso a Primeira, caendo na final ante o propio Granada.

No verán de 2011 saíu por primeira vez a un equipo estranxeiro, asinando como novo futbolista do FC Karpaty Lviv, da Premier Liha de Ucraína, onde coincidiu co tamén madrileño Borja Gómez e co galego Lucas Pérez. Disputou un total de 12 partidos, marcando un gol ante o Metalist Kharkiv. En xaneiro o club ucraíno cedeuno de novo ao Elche.

En xullo de 2013 demandou ao Karpaty por salarios atrasados, gañando a demanda e obtendo a carta de liberdade. A continuación cambiou de continente e fichou polo Auckland City de Nova Zelandia, club que adestrado polo catalán Ramon Tribulietx viña de gañar as tres últimas edicións da Liga de Campións da OFC. Co club oceánico disputou o Mundial de Clubs da FIFA, sendo titular no encontro ante o Raja Casablanca no que o seu equipo caeu eliminado. Disputou só tres partidos do Campionato neozelandés, marcando dous goles no empate 4-4 co Hawke's Bay United.

Posteriormente pasou polo Olympiacos Volos de Grecia e o Mitra Kukar de Indonesia, antes de regresar a España fichando polo Toledo, de Segunda B. Disputou a promoción de ascenso, caendo ante o Hércules, e a continuación fichou polo Anorthosis Famagusta de Chipre.

Con todo, estivo só unhas poucas semanas na illa mediterránea e en agosto volveu ao fútbol español, asinando co Fuenlabrada, de Segunda B. Foi titular na maioría de partidos durante os seguintes anos, logrando o ascenso a Segunda División na tempada 2018/19. Militou tres campañas na categoría de prata, ata que o equipo descendeu ao remate da 2020/21.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en LaPreferente .
Lenda da puñalada polas costas

[thumb|300px|Ilustración nunha postal [Austria|austríaca de 1919 que mostra unha muller xudía atacando o exército alemán polas costas.]]

A ***Lenda da Puñalada polas Costas*** (en alemán: *Dolchstoßlegende*) foi unha popular lenda política do período de entreguerras en Alemaña, que se mantivo até a véspera da Segunda guerra mundial. A lenda atribuía a derrota do Imperio Alemán na Primeira guerra mundial ao fracaso do pobo en responder ao "chamamento patriótico" e á sabotaxe do esforzo bélico polos socialistas, bolxeviques e xudeus alemáns. En lugar da incapacidade do *Reichsheer* para participar na batalla, exonerando os militares do país da súa perda.

Historicamente, a *Dolchstoßlegende* revelouse importante para a ascensión política de Adolf Hitler e para o crecemento do Partido Nazi, xa que gran parte da súa base política orixinal consistía en veteranos da Primeira guerra mundial e moitos estaban próximos á interpretación Dolchstoß da historia recente alemá.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Holocausto

### Ligazóns externas 
* Deutsche Welle - 1919: A "lenda da punhalada pelas costas" fomenta o nazismo
Tideo

**Tideo**, rei de Etolia, casado con Deípile (filla de Adrasto, rei de Argos), foi o pai do heroe aqueo Diomedes.
Joel López Salguero

**Joel López Salguero**, nado en Barcelona o 31 de marzo de 2002, é un futbolista español que xoga como defensa no Celta Fortuna, da Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Formouse nas canteiras do FC Barcelona e do Arsenal, ingresando nesta última en idade cadete. Pasou polo equipo xuvenil do club inglés e disputou 43 partidos co segundo equipo. Na tempada 2020/21 foi convocado polo adestrador do primeiro equipo, Mikel Arteta, para un partido da Europa League contra o Slavia de Praga, aínda que non chegou a debutar.

No verán de 2022 regresou a España e asinou como novo xogador da Cultural Leonesa, na  Primeira División RFEF. Disputou 23 partidos co equipo do Reino de León, e na seguinte campaña fichou polo Celta Fortuna, da mesma categoría. 

## Notas
Pedrafita, Tomiño, Tomiño

**Pedrafita** é un lugar da parroquia de Tomiño, no concello pontevedrés de Tomiño, na comarca do Baixo Miño. Segundo o IGE, en 2022 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Tomiño 
### Parroquias de Tomiño 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Tomiño
Avenida do Mestre Manuel Gómez Lorenzo, Vedra, Vedra

**Avenida do Mestre Manuel Gómez Lorenzo** é un lugar da parroquia de Santa Baia de Vedra, no concello de Vedra. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 92 habitantes (43 homes e 49 mulleres).

## Toponimia 
Recibe o seu nome por Manuel Gómez Lorenzo.

## Notas 

## Lugares e parroquias
### Lugares de Vedra
### Parroquias de Vedra
Damián Rodríguez

**Damián Rodríguez Sousa**, nado en Ponteareas o 17 de marzo de 2003, é un futbolista galego que xoga como centrocampista no Celta Fortuna, da Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Formouse na canteira do Celta de Vigo, pasando polos equipos infantil, cadete e xuvenil do club. Na tempada 2020/21 debutou co Celta B nun partido da Segunda División B ante o Burgos no Plantío, substituíndo na segunda parte a Gabri Veiga. Durante a tempada 2022/23 compaxinou o Celta B co Gran Peña, subindo definitivamente ao primeiro filial para a campaña 2023/24.

## Notas