Poliplacóforos

A dos **poliplacóforos** (**Polyplacophora**) é unha clase de moluscos de simetría bilateral caracterizados por teren o corpo aplanado dorsoventralmente, de forma oval e duns 3&nbsp;cm de lonxitude (aínda que se observou un de 30&nbsp;cm no noroeste do Pacífico), cun ancho pé reptador estendido por toda a cara ventral. A cara dorsal está cuberta por unha cuncha composta de oito placas calcarias móbiles. A cabeza, que non se distingue do resto do corpo, e o tronco están cubertos polo manto, que segrega as placas.

Estas placas están imbricadas tanto na fronte como nos bordos do lombo, e polo tanto, artéllanse ben unhas coas outras. Deste xeito as placas proporcionan unha boa protección para impactos dende enriba e ao mesmo tempo permiten flexionar o manto cara a arriba cando é mester para a locomoción sobre superficies irregulares, e tamén poden enrolarse nunha bóla.

Coñécense popularmente polo nome de **quitóns**, xeneralizando o nome dun dos xéneros máis coñecidos, *Chiton*. Porén, antes disto, algúns organismos foron interpretados como un grupo-nai dos poliplacóforos, polo que o seu rexistro estenderíase até o ordovícico.

## Características xerais 
miniatura|250px|Elementos da cuncha articulada dun quitón.
[miniatura|250px|Cara ventral do quitón *[Cryptochiton stelleri*, mostrando o pé no centro, rodeado das branquias e do manto (coa boca visíbel á esquerda da imaxe).]]

As características máis destacadas deste grupos son:
* A cara dorsal está cuberta por unha cuncha composta de oito placas calcarias móbiles.
* Entre o pé e o palio hai unha cavidade paleal en forma de suco, e é nela onde se atopan as branquias.
* Son dioicos (con sexos separados) xeralmente unha soa gónada, ovario ou testículo.
* Posúen rádula.
* Forman unha larva trocófora.
* Conservan o metamerismo que xa apareceu nos monoplacóforos.
* A excreción prodúcese por metanefridios.

## Bioloxía 
### Hábitat, distribución e modo de vida 
Todos os quitóns son mariños, sobre todo litorais, incluída a zona intermareal. Existen en todos os mares e a todas profundidades.

Viven sobre as rochas, ás que se fixan solidamente mediante a sola pedia, moi desenvolvida. A súa ecoloxía é semelante á das lapas; na súa maioría son herbívoros, alimentándose de algas.

Porén, tamén se coñecen especies de augas profundas, sobre todo nas latitudes máis frías.

Son animais pouco conspicuos, crípticos polas súas cores e a súa actitude, que é a de permaneceren moito tempo inmóbiles, encaixados nun recuncho propio da rocha, ao que volven regularmente e ao que terminan incluso axustando a súa anatomía. Son gregarios e de hábitos nocturnos, cunha taxa fotonegativa marcada, así que buscan o lado inferior das rochas.

### Nutrición 
A boca conduce a unha cavidade na que desembocan as glándulas salivares. O fondo da cavidade prolóngase cara a atrás e por riba do esófago e ten un longo saco cego segregado pola rádula, que está formada por numerosas liñas compostas por dezasete "dentes". O esófago presenta dúas *glándulas do azucre*, do tipo das salivares, que segregan unha subatancia verdosa que desdobra o amidón en glicosa. O estómago é unha bolsa arredondada onde desemboca a *glándula dixestiva*. A continuación encóntrase o intestino, moi longo e tapizado por un epitelio ciliado; o seu gran desenvolvemento está ligado ao réxime herbívoro destes animais. Finalmente, a continuación encóntrase o recto, que desemboca no ano, situado no plano medio, entre o pé e o manto.

### Circulación do sangue 
O corazón está composto por un ventrículo e dúas aurículas. O sangue oxixenado é transportado desde as branquias por varios troncos que desembocan na aurícula, que comunica co ventrículo a través de catro orificios. Do ventrículo sae a aorta, que na parte anterior do animal termina nun seo cefálicodo que sae o sangue cara a outros seos.

### Respiración 
O aparato respiratorio está formado por de 14 a 75 pares de branquias (segundo as especies) que están situadas na cavidade paleal, a ambos os lados do pé. Son mnoi parecidas a
ás dos gasterópodos acuáticos. Están dispostas sobre un eixe no que se insiren, a pares, laminiñas de peredes moi finas polas que entran, por un lado, un vaso sanguíneo aferente e, polo outro, sae o vaso eferente. As laminiñas posúen cilios na súa parte media e nunha parte do seu bordo externo; os movementos dos cilios provocan correntes dirixidas de diante a atrás que renovan a auga da cavidade paleal e arrastran a urina e as feces sólidas cara ao exterior. 
 
### Excreción 
O aparato excretor está represnetado polos nefridios, que están compostpos por un longo tubo provisto de numerosos cegos glandulares.

### Sistema nervioso e órganos dos sentidos 
O sistema nervioso é parecido ao dos aplacóforos. Está formado por *ganglios cerebroides* de gran tamaño e forma de ferradura, dos que parten catro cordóns, dous *pedios* e dous *pleuroviscerais*, con mútiplas comisuras. Ademais presentan *ganglios bucais* e dous *ganglios subdurais*. Os principais órganos sensoriais son:
* as *estetas*, situadas en posición intrategumentaria, que acaban nuns inchamentos en forma de maza (*macrostetas*) que levan á súa vez *microstetas*; as megastetas están innervadas por un fino eixe dun nervio, cuxas terminaciós acaban en células sensoriais fusiformes; as microstetas non parecen posuír máis que unha célula sensorial. A función de ambas as estetas é descoñecida,
* os *ollos das placas*, que son magalostetas cunha córnea, un cristalino e unha *cúpula ocular* rodeada de pigmento; pódense distinguir dous tipos diferentes, segundo que o pigmento sexa interno ou externo, e 
* os *osfradios*, órganos sensoriais olfactivos conectados co órgano da respiración, e que se encargan de percibiren os olores. Son estreitas áreas de células sensoriais altas, saíntes, ciliadas, que están situadas entre o ano e as dúas ou tres últimas branquias.

### Reprodución e desenvolvemento 
miniatura|**Desdenvolvemento dun poliplacóforo**.De esquerda a dereita: estadio de larva trocófora, larva en metamorfose, poliplacóforp xuvenil.

Os pooliplacóforos son dioicos, aínda que os órganos xenitais sobn moi parecidos entre si. A gónada é unha longa masa impar da que poarten lateralmente dous gonodutos simétricos que se abren ao extrerior entre dúas branquias. Nas femias estes tubos presentan un ensanchamento cuxa parede é glandular. Os óvulos están rodeados por células foliculares. Os ovos poiden desenvolverse dentro do canal branquial. A segmentación é total, e a gastrulación realízase por invaxinación. A gástrula dá lugas a unha larva trocófora, provista dun pincel apical de cilios moi longos. A coroa ciliada preoral ou protótroca está formada por dúas fleiras de grandes células que foman unha especie de cornixa. Moi precozmente, e en posición dorsal, a trocófora presemnta unha división, mentres que ventralmente ínchase debido a unha estreita bolsa que anuncia o pé. Máis tarde, a rexión dorsal presenta o esbozo das oito placas calcarias. O pé muscuilízase e forma a sola sobre a que reptará o animal. Neste estadio, a larva abandona a vida peláxica, desprazándose ao fondo.

### Etimoloxía 
O termo *Polyplachophora* está construído polos elementos do latín científico *poly-*, calco do grego antigo πολυ- *poly-*, de πολύς *polýs*, 'moito'; *placho-*, tirado do grego antigo πλάξ *pláx*, 'lámina', 'placa', e *-phora*, forma plural de *-phoro*, derivada do grego antigo φορός *phorós*, 'o que leva'. Literalmente: 'os que teñen moitas placas'.

### Clasificación 
A clasificación dos poliplacóforos esta suxeita a discusión. As que actualmente son máis aceptadas son a do ITIS e a do WoRMS:

**§** Segundo o ITIS:
[miniatura|*Acanthochitona fascicularis**[Acanthochitonidae*.]]
[miniatura|*Chaetopleura papilio**[Chaetopleuridae*.]]
[miniatura|*Chiton glaucus**[Chitonidae*.]]
* '*Clase *Polyplacophora'''* 
** Subclase *Neoloricata* Bergenhayn, 1955
*** Orde *Chitonida* Thiele, 1909
**** Suborde *Acanthochitonina* Bergenhayn, 1930 	
***** Familia *Acanthochitonidae* Pilsbry, 1893	 
***** Familia *Cryptoplacidae* H. Adams & A. Adams, 1858
**** Suborde *Choriplacina* Starobogatov & Sirenko, 1975 	
***** Familia *Choriplacidae Ashby, 1928  
**** Suborde *Ischnochitonina Bergenhayn, 1930 
***** Familia *Chitonidae* Rafinesque, 1815	 
***** Familia *Ischnochitonidae* Dall, 1889 	 
***** Familia *Mopaliidae* Dall, 1889 	 
***** Familia *Schizochitonidae Dall, 1889  
*** Orde *Lepidopleurida* Thiele, 1910     
**** Suborde *Lepidopleurina* Thiele, 1910
***** Familia *Hanleyidae* Bergenhayn, 1955 
***** Familia *Leptochitonidae* Dall, 1889

**§** Segundo o WoRMS:

* '*Clase *Polyplacophora'''* 
** Subclase *Neoloricata* Bergenhayn, 1955
*** Orde *Chitonida* Thiele, 1909
**** Suborde *Acanthochitonina* Bergenhayn, 1930 
***** Superfamilia *Cryptoplacoidea* H. Adams & A. Adams, 1858
****** Familia *Acanthochitonidae* Pilsbry, 1893
****** Familia *Cryptoplacidae* H. Adams & A. Adams, 1858
****** Familia *Hemiarthridae* Sirenko, 1997
****** Familia *Makarenkoplacidae'' Sirenko & Dell'Angelo, 2015 †
***** Superfamilia *Mopalioidea* Dall, 1889
****** Familia *Choriplacidae* Ashby, 1928
****** Familia *Lepidochitonidae* Iredale, 1914
****** Familia *Mopaliidae* Dall, 1889
****** Familia *Schizoplacidae* Bergenhayn, 1955
**** Suborde *Chitonina* Thiele, 1909
***** Superfamilia *Chitonoidea* Rafinesque, 1815
****** Familia *Callistoplacidae* Pilsbry, 1893
****** Familia *Callochitonidae* Plate, 1901
****** Familia *Chaetopleuridae* Plate, 1899
****** Familia *Chitonidae* Rafinesque, 1815
****** Familia *Ischnochitonidae* Dall, 1889
****** Familia *Loricidae* Iredale & Hull, 1923
***** Superfamilia *Schizochitonoidea* Dall, 1889
****** Familia *Schizochitonidae* Dall, 1889

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Brusca, R. C. & Brusca, G. J. (2005): *Invertebrados*, 2ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana de España. ISBN 0-87893-097-3.
* D'Ancona, Humberto (1972): "Poliplacóforos" en *Tratado de zoología. Tomo II. Zoología especial*. Barcelona: Editorial Labor, S. A., pp.&nbsp;734–736.
* Grassé, P.-P., E. A. Poisson e O. Tuzet (1976): "Poliplacóforos o quitones", pp.&nbsp;384–391, en *Invertebrados*. (En Grassé, P.-P., *Zoología*, vol. 1). Barcelona: Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4.
* Hickman, C. P., W. C. Ober e C. W. Garrison (2006): *Principios integrales de zoología*, 13ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana. ISBN 84-481-4528-3.
* Meglitsch, P. A. (1986): *Zoología de invertebrados*, 2ª ed. Madrid: Ed. Pirámide. ISBN 84-368-0316-7.
* Okusu, A.; Schwabe, E.; Eernisse, D. J. & Giribet, G. (2003): "Towards a phylogeny of chitons (Mollusca, Polyplacophora) based on combined analysis of five molecular loci". *Organisms Diversity & Evolution* **3** (4): 281-302. Resumo.
* Remane, A., Storch, V. e Welsch, U. (1980): "Polyplacophora (Poliplacóforos, Quitones)", en *Zoología sistemática. Clasificación del reino animal*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0608-2, pp.&nbsp;131–133.
* VV. AA. (1968): "Poliplacóforos" en: *Enciclopedia Salvat de las ciencias. Tomo 4. Animales invertebrados*. Pamplona: Salvat, S. A. de Ediciones, pp.&nbsp;252–254.
### Ligazóns externas 
* *Polyplacophora* na ADW. Con informacións, imaxes e bibliografía 
* *Polyplacophora* no Tree of Life.