open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Holanda Setentrional

**Holanda do Norte** (neerlandés: *Noord-Holland*) é unha das doce provincias que conforman o Reino dos Países Baixos. Está situada no noroeste do país e a súa capital provincial é de Haarlem. A cidade máis importante da rexión, e capital do país, é Ámsterdan.

## Xeografía 
Holanda Setentrional é unha gran península entre o Mar do Norte e o IJsselmeer. Máis da metade da provincia consiste en terras gañadas ao mar, ou pólder, situadas baixo o nivel do mar.

As cidades máis grandes da provincia son Ámsterdan, Haarlem, Hilversum, Den Helder, Alkmaar, Zaandam e Hoorn. A illa de Texel é tamén parte de holanda Setentrional, e ten invitado ás illas de Bonaire, Saba e Santo Eustaquio nas Antillas Neerlandesas para que formen parte do Estado, máis ningunha decisión se ten tomado até o momento.

Holanda Setentrional constitúe unha rexión do sistema de códigos da Organización Internacional para a Estandarización, co código ISO 3166-2: NL-NH.

## Historia 
As provincias de Holanda Setentrional e Holanda Meridional naceron en 1840 da división da antiga provincia de Holanda. En 1940 cedeu as illas de Vlieland e Terschelling á provincia de Frisia. En 1950, a antiga illa de Urk cedeuse á provincia de Overijssel. Na época das Provincias Unidas, a provincia de Holanda recibía o nome de provincia de Holanda e Frisia Occidental, en referencia á conquista desa parte de Frisia na Idade Media. O escudo de Holanda Setentrional aínda consiste nas armas de Holanda e Frisia combinadas.

## Municipios 
Holanda Setentrional divídese en 48 municipios:

1 Municipios de Frisia Occidental

## Frisia Occidental 
Frisia Occidental é unha rexión de Holanda Setentrional (non da provincia de Frisia). Componse dos municipios de Alkmaar, Andijk, Drechterland, Enkhuizen, Harenkarspel, Heerhugowaard, Hoorn, Langedijk, Medemblik, Niedorp, Noorder-Koggenland, Obdam, Opmeer, Schagen, Stede Broec, Wervershoof, Wester-Koggenland e Wognum.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Provincias dos Países Baixos

### Ligazóns externas 
* O Sitio Web da provincia 
* Información básica
* Mapa da provincia cos seus municipios e ligazóns de cada un a unha páxina con información básica
* Oficina provincial de turismo 
* Haarlem Shuffle Sitio con información en inglés sobre a capital provincial de Holanda Setentrional
1481

## Acontecementos 
* Xoán II, rei de Portugal.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* Baldassare Peruzzi, pintor e arquitecto italiano.
* Mateo Flecha, compositor español (m. 1553).

## Mortes 
* 28 de agosto - Afonso V, rei de Portugal.
* 21 de setembro - Bartolomeo Platina, humanista e escritor italiano.
* 10 de decembro - Carlos III da Provenza, conde de Guisa, Maine e Mortain (1472 - 1481) e duque de Anjou e conde da Provenza (1480 - 1481).  (n. 1436).
* Agostino di Duccio, escultor e arquitecto italiano (data posíbel; n. 1418).

## Outros 
Historia ano a ano
Maceió

**Maceió** é a capital do estado brasileiro de Alagoas. Sitúase entre o océano Atlántico e a lagoa de Mundaú, que ten grande importancia económica para moitas familias de pescadores que viven nas súas marxes.

miniatura|esquerda|240px|Praia de Pajuçara, en Maceió.
Fundada en 5 de decembro de 1815, despois de ser separada da *Vila Madalena de Alagoas do Sul* (actual cidade de Marechal Deodoro), a cidade vive hoxe principalmente do comercio e servizos, dalgunhas industrias, do seu porto, pero a actividade económica que a torna máis famosa é o turismo. As belas praias da cidade, como Pajuçara e Ponta Verde, ou da súa proximidade, como a Praia do Gunga, e os paseos de barco nos arrecifes próximos, atraen brasileiros e tamén moitos estranxeiros. Pola presenza de tantos turistas, a vida nocturna da cidade ten diversas opcións, dende bares ata *shows* típicos.

miniatura|esquerda|240px|Praia de Jatiúca, en Maceió

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Prefeitura Municipal de Maceió
* Informacións de Turismo en Maceió
* Paseios turisticos en Maceió
1472

## Acontecementos 
* Fernando Poo, navegador portugués, descobre a illa que levará o seu nome (hoxe Bioko) e o "*río dos camarôes*" (Camerún)
### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* Lucas Cranach o Vello, pintor alemán (m. 1553).

## Mortes 
* 25 de abril, León Bautista Alberti, arquitecto, pintor, matemático, poeta, lingüista, filósofo e arqueólogo italiano.
* 7 de outubro, Michelozzo, arquitecto e escultor do Quattrocento.

## Outros 
Historia ano a ano
1471

## Acontecementos 
### América 
* Iníciase o reinado do emperador inca Tupac Yupanqi (até 1493).
### Äfrica 
* 21 de decembro, os portugueses descobren a illa de Santo Tomé. 
* Os portugueses cruzan o ecuador terrestre.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 21 de maio, Alberto Durero, pintor alemán (m. 1528).

## Mortes 
* 25 de xullo - Tomás de Kempis, monxe alemán.
* 26 de xullo - Papa Paulo II.
* Netzahualcóyotl, monarca de Texcoco, en México (n. ca. 1402).
* Antonio Beccadelli, escritor italiano.
* Noami, pintor xaponés (n. 1397).

## Outros 
Historia ano a ano
1470

## Acontecementos 
* Henrique IV de Castela revoga o Pacto de Guisando e nomea herdeira a Xoana de Castela.

### Ciencia e tecnoloxía 
* Nesta data documéntase, por vez primeira, o uso do café como bebida en Aden, no extemo suroccidental da península arábiga.

## Nacementos 
* 20 de maio, Pietro Bembo, cardeal e escritor italiano.
* 30 de xuño, Rei Carlos VIII de Francia.
* 4 de novembro, Rei Eduardo V de Inglaterra.
* Juan Díaz de Solís, explorador hispano (data incerta de nacemento; m. 1516).
* García de Resende, poeta e cronista portugués (data de nacemento aproximada; m. 1536)

## Mortes 
* Jacopo Bellini, pintor veneciano (n. 1400).
* Demetrio II Paleólogo, déspota de Morea (n. 1407).

## Outros 
Historia ano a ano
1469

## Acontecementos 
* Fin da guerra Irmandiña coa vitoria dos señores feudais.
* 17 de outubro, Matrimonio entre Fernando II de Aragón e Isabel I de Castela.
* Lourenzo o Magnífico, da Casa de Medicis, sucede ó seu pai como soberán de Florencia.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 3 de maio, Nicolás Maquiavelo, filósofo italiano. 
* Juan del Encina, poeta e compositor español (m. 1529).
* Rodrigo de Triana, mariño español.
* Erasmo de Rotterdam, filósofo.

## Mortes 
* Fra Filippo Lippi, pintor italiano (n. 1406).

## Outros 
Historia ano a ano
1468

## Acontecementos 
* Escocia incorpora ao seu dominio as illas Orcadas e as Shetland, que dependían de Noruega desde o século X.
* 18 de setembro, Sinatura da Concordia dos Touros de Guisando entre Henrique IV de Castela e a súa irmá a infanta Isabel que puxo fin á guerra castelá
* 20 de novembro, Joanot Martorell publica *Tirant lo Blanch*.

### Ciencia e tecnoloxía 
* O médico xudeu Abiatar Aben Crescas opera de cataratas ao rei Xoán II de Aragón.

## Nacementos 
* Guillaume Budé, intelectual francés.

## Mortes 
* Moctezuma I, rei azteca.
* Joanot Martorell, valenciano, cabaleiro e escritor en catalán (n. ca. 1405 - 1410).
* Juan de Torquemada, Cardeal dominico español.
* Francesco Squarcione, pintor italiano (n. 1397 aprox.).

## Outros 
Historia ano a ano
1467

## Acontecementos 
* O rei de Castela, Henrique IV concede á vila de Pontevedra o privilexio dunha feira anual, a celebrar o 24 de agosto, día de san Bartolomeu.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 28 de outubro, Erasmo de Rotterdam, escritor neerlandés.
* Pedro Álvares Cabral, descubridor portugués (m. 1528).
* Guillaume Budé, filólogo francés (m. 1540).

## Mortes 
* Johannes Gutenberg

## Outros 
Historia ano a ano
1466

## Acontecementos 
* O imperio Chimú é conquistado polo Inca.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* Erasmo de Rotterdam, humanista neerlandés. ¿1467?
* Moctezuma II, futuro soberano de Tenochtitlán, en México (m. 1520).

## Mortes 
* Donatello, artista do Renacemento italiano.

## Outros 
* 15 de agosto: Cédula real expedida pola chancelaría de Henrique IV de Castela, en Valladolid, pola que se insta aos alcaldes da irmandade de Guipúscoa para que interveñan nos casos de maleficio e bruxaría.

Historia ano a ano
Partícula (lingüística)

Unha **partícula** é un morfema gramatical non autónomo que, xunto co morfema léxico, forma unha palabra.

As partículas poden ser:
* afixos: sufixos e infixos
* conxuncións de coordenación (como o *-que* do latín)
* adverbios negativos (como *in-*)
* preposicións
1464

## Acontecementos 
* Os rebeldes cataláns elixen rei a Pedro Condestable de Portugal, neto do conde de Urgell.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
## Mortes 
* 18 de xuño - Roger van der Weyden, pintor flamengo (n. 1400).
* 14 de agosto - Papa Pío II.
* Cosme o Vello, da Casa de Médicis en Florencia.
* Nicolao de Cusa, teólogo e filósofo alemán.
* Moctezuma I, soberano de Tenochtitlán (n. 1390).

## Outros 
Historia ano a ano
1463

## Acontecementos 
### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 24 de febreiro - Giovanni Pico della Mirandola, filósofo italiano.
* 17 de xuño - Federico III Elector de Saxonia

## Mortes 
* 6 de maio - Jacob Gaón, recadador de impostos vitoriano.
* David, emperador de Trebisonda (n. 1408 aprox.).

## Outros 
Historia ano a ano
Onomástica

A **onomástica** é o ramo da lexicoloxía que estuda os nomes propios. Divídese funtamentalmente en:
* antroponimia (nomes propios das persoas);
* toponimia (nomes de lugar); á súa vez abrangue a antrotoponimia, haxiotoponimia, fitotoponimia, zootoponimia, etnotoponimia, hodonimia, hidronimia, talasonimia e oronimia.
* etnomimia (nomes de pobos, tamén chamados xentilicios ou xentílicos);
* teonimia (nomes de deuses, denominación habitual en estudos de epigrafía)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Nomenclátor toponímico oficial de Galicia.
* *Os apelidos en galego. Orientacións para a súa normalización* , ed. Real Academia Galega, 2017.
* Cartografía dos apelidos de Galicia.
* Nomes galegos de hoxe e onte. Antropónimos galegos e galaicos da asociación Fillos de Galicia.
1465

## Acontecementos 
* 13 de xullo, batalla de Montlhéry.
* O rei de Suecia, Carlos VIII, é deposto. Kettil Karlsson Vasa é nomeado rexente.
* Kettil Karlsson Vasa morre. Substitúeo Jöns Bengtsson Oxenstierna.
* Amadeo IX convértese en duque de Savoia.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 10 de outubro - Selim I, sultán otomán desde 1512 (m. 1520).
* Netzahualpilli, rei de Texcoco, México (m. 1516).
* Hans Holbein o Vello (probable).
* Piri Reis, pirata e cartógrafo turco.
* Scipione dal Ferro, matemático italiano.
* Pedro Escobar, compositor e mestre español.

## Mortes 
* Kettil Karlsson Vasa, rexente de Suecia.
* Lois de Savoia, duque de Savoia.
* Shubun, pintor xaponés (n. ca. 1400).

## Outros 
Historia ano a ano
Centón

Un **centón** (do grego *kentron*) é unha obra literaria composta utilizando versos ou fragmentos tirados de obras dun ou varios autores. Ten finalidade paródica ou de homenaxe ao autor sobre o que se basean.

Os centóns foron frecuentes na literatura grega e latina tardías, como o *Cento Vergilianus*, dedicado por Falconia Proba a Honorio, que trataba acontecementos bíblicos. O máis famoso é o *Cento Nuptialis* de Décimo Magno Ausonio, que se estendía por 131 liñas tomadas de obras de Virxilio (da *Eneida*, as *Xeórxicas* e as *Églogas*). Na literatura moderna empregárono Sannazaro e Petrarca.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Collage.
*Pastiche.
Heterónimo

En crítica literaria, os **heterónimos** son os diversos nomes (diferentes de pseudónimos) asumidos por un mesmo escritor. Ao contrario dos pseudónimos, os heterónimos constitúen unha personalidade independente. O creador do heterónimo é chamado "ortónimo". Os máis coñecidos heterónimos son os do poeta portugués Fernando Pessoa: *Alberto Caeiro*, *Álvaro de Campos* ou *Ricardo Reis*. Tamén son destacables *Ossian* de James Macpherson, *Heriberto Bens* de Méndez Ferrín, *Scardanelli* de Hölderlin...

Na gramática tradicional, as palabras **heterónimas** son as que teñen raíz diferente mais que forman xuntas unha estrutura semántica, como os nomes de parentesco (*nai*, *pai*, *nora*, *xenro* etc.) os nomes de cor, os graos militares etc.
Terceira revolución industrial

A **terceira revolución industrial** orixínase na década de 1950 e unha segunda vaga de descubrimentos científicos e tecnolóxicos preséntase nas décadas de 1970 e 1980.

A terceira RCT emerxe como resposta á crise económica que experimenta o capitalismo a nivel mundial.

Trátase dunha verdadeira "Revolución da Intelixencia". Na actualidade, o 85% de tódolos científicos que viviron ó longo de toda a historia están vivos e contan con ferramentas máis avanzadas e maior creatividade. Iso conduciu a que a taxa de cambio científico e tecnolóxico sexa máis rápida ca no pasado, actualmente o coñecemento científico duplícase aproximadamente cada 5 anos.

As áreas onde están ocorrendo as innovacións tecnolóxicas son: Enerxía nuclear, informática, robótica, biotecnoloxía, telecomunicacións e ciencias do espazo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Revolución Industrial
*Segunda revolución industrial
Ctesias

**Ctesias**, nado en Cnido no século -V e finado no século -IV, foi un historiador grego e médico de Artaxerxes Mnemón na corte de Persia. Acompañouno na súa expedición do ano -401 contra o seu irmán Ciro o Xove.
## Traxectoria
É o autor dunha *Historia de Persia*, ou *Pérsica* en 23 libros en dialecto xónico desde as orixes até o -389 seguindo o modelo de Heródoto, mais introducindo elementos novelescos. Consérvase un fragmento extenso en papiro, así como un resumo de Focio (século IX) e fragmentos reproducidos por Plutarco e Diodoro Sículo. Redactou tamén tratados sobre os ríos e sobre a economía persa, e unha descrición da India.

Os primeiros seis libros da *Pérsica* tratan da historia de Asiria e Babilonia até a fundación do Imperio Persa. Escribiunos en oposición a Herodoto e hoxe estímase que non son moi veraces.
Quinto Curcio Rufo

**Curcio Rufo Quinto** (século I) foi un escritor latino que viviu probabelmente baixo Claudio e Vespasiano.
## Traxectoria 
Escribiu unha *Historia de Alexandre Magno* en dez libros, dos cales se perderon os dous primeiros e parte do quinto, o sexto e o décimo. A obra inspírase en Tito Livio e toma como modelos ás fontes gregas anteriores, como Clitarco, Timáxenes e Aristóbulo. Curcio Rufo destaca o aspecto exótico de Alexandre Magno máis que a súa relevancia política e social.
Poços de Caldas

**Poços de Caldas** é unha cidade do estado brasileiro de Minas Xerais famosa no Brasil polas súas fontes de auga mineral, usadas para varios tipos de tratamento medicinal. A súa fama vén dende finais do século XIX ata hoxe. Grazas á súa altura media (1168 m sobre o nivel do mar) o clima é tropical de altitude, con temperaturas un pouco máis amenas.

miniatura|esquerda|255px|Vista do centro de Poços de Caldas.
Unha parte considerábel das actividades económicas da cidade xira en torno do turismo, grazas á fama das súas fontes e baños medicinais. Por estar a 260&nbsp;km de São Paulo e a 169&nbsp;km de Campinas (as cales únese por estradas modernas) e tamén a 468&nbsp;km de Belo Horizonte e 470&nbsp;km do Río de Xaneiro, o fluxo de turistas vindos destas grandes cidades é expresivo e, así, axuda a movimentar o comercio local, e tamén a produción de doces artesanais e de obxectos decorativos feitos de cristal e vidro fundidos que lembran os de Murano, en Italia. Para tornála máis agradábel ao turista, as súas prazas e avenidas son cuidadosamente arborizadas e floridas.

miniatura|esquerda|255px|Vista das Termas Antônio Carlos, balneario de augas minerais da cidade.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Prefectura Municipal de Poços de Caldas
Industrialización

Coñécese como **industrialización** o proceso polo que un Estado ou comunidade territorial pasa dunha economía baseada na agricultura, a unha fundamentada no desenvolvemento industrial, e no que este representa: o sostén fundamental do Produto Interior Bruto e a oferta de traballo á maioría da poboación.

En cada Estado os procesos de industrialización se deron en momentos diferentes. A clave a nivel global en Europa e América encóntrase a finais do século XVIII e o XIX, nos que a primeira revolución industrial, coa incorporación de novas tecnoloxías á explotación agrícola e a superación dos traballos artesanais para a industria mediante produción en masa, cambiaron drasticamente o modo económico e social.

* As características fundamentais da industrialización son:

# Abandono do medio rural por amplas capas de poboación en busca de traballo ás cidades.
# Expansión e crecemento das urbes en torno ás cales se instalan as grandes empresas industriais.
# Emerxencia da burguesía como clase social detentadora dos medios de produción e que defenderá o liberalismo na creación de empresas e o comercio.
# Aparición da cultura do proletariado e, con ela, do movemento obreiro que encontra a súa expresión sociolóxica e filosófica no marxismo.
# Progresiva desaparición dos modos ilustrados e da nobreza como detentadores da titularidade dos recursos económicos e do poder político.

Por extensión fálase de industrialización para referirse a calquera modo de sociedade moi desenvolvida, se ben dende a década dos 50 do século XX. As sociedades con maior poder económico son aquelas que posúen uns altos niveis de desenvolvemento tecnolóxico.

miniatura|500 px|centro|Localización das áreas industriais máis importantes

## Véxase tamén 
* Revolución Industrial
Colúns, Treos, Vimianzo

**Colúns** é unha aldea da parroquia de Treos, no concello coruñés de Vimianzo. Dista 8&nbsp;km. da capital do concello. Tiña 32 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 19 homes e 13 mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Treos 
### Parroquias de Vimianzo
Volvo

**Volvo** é unha marca de automóbiles de orixe sueca, coñecida pola súa alta seguridade ante accidentes. Ademais de automóbiles de turismo, fabrica vehículos industriais, incluíndo camións, autobuses, tractores e equipamento de construción.

miniatura|Volvo XC90 II.

Foi fundada en Gotemburgo en 1927 polo enxeñeiro Gustav Larson e o economista Assar Gabrielsson. En 1999 vendeu a filial Volvo Car Corporation a Ford Motor Company, que á súa vez a vendeu en 2010 á empresa chinesa Geely Automobile.

O nome da empresa vén do latín, do verbo "rodar". O emblema, o círculo e a frecha, é o símbolo do deus grego Apolo, usado polos alquimistas para referirse ao aceiro co que se fabricaron os primeiros vehículos.

Son os organizadores da Volvo Ocean Race, a regata que dá a volta ao mundo mediante embarcacións de vela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Quintáns, Treos, Vimianzo

**Quintáns** é unha aldea da parroquia de Treos, no concello coruñés de Vimianzo. Dista 8&nbsp;km da capital do concello e nela estaban censados 134 habitantes en 2004. Segundo o IGE, no 2018 a súa poboación descendera ata os 107 habitantes, sendo 52 homes e 55 mulleres.

Coma noutras parroquias e aldeas do municipio, pódense atopar edificacións pertencentes á nobreza coma A Casa dos Calzada.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Treos 
### Parroquias de Vimianzo
Saxonia

**Saxonia** (en ; en ) é un dos 16 Estados federados de Alemaña.

Limita: ó N co estado de Brandeburgo, ó L co río Neiesse con Polonia, ó S con Chequia,ó SO co estado de Baviera , ó O co estado de Turinxia, e ó NO co estado de Saxonia-Anhalt

## Divisións 
3 rexións : 
Rexión de Dresde Rexión de Chemnitz  Rexión de Leipzig E á súa vez en 22 
distritos e 7 cidades libres

Cidades libres
* Chemnitz
* Dresde
* Görlitz
* Hoyerswerda
* Leipzig
* Plauen
* Zwickau

## Historia 
No século XVIII **Saxonia** participou na Guerra dos Sete Anos ó lado de Austria, Francia, Rusia, Suecia e España, contra Hannover e a Prusia de Frederico II o Grande. A comezos do século XIX e como consecuencia das guerras desenvolvidas por Napoleón I o territorio que comprende este estado pasou a formar parte da Confederación do Rin.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Portal oficial do goberno de Saxonia
Turinxia

**Turinxia** (en alemán *Thüringen*) é un estado libre entre os 16 Estados federados de Alemaña, Atravesado polo bosque de Turinxia e situado no centro xeográfico do país.

Algunhas cidades importantes deste estado son Weimar, Erfurt, Eisenach e Jena.

## Historia 
A comezos do século XIX e como consecuencia das guerras Napoleónicas o territorio que comprende este estado pasou a formar parte da Confederación do Rin e tras o congreso de Viena adheriuse á Confederación Xermánica.

A industrialización de Alemaña durante o século XIX iniciouse en Turinxia e Saxonia.

Durante a segunda guerra mundial a rexión foi severamente destruída e sufriu gran número de baixas civís provocadas na súa maioría polos bombardeos dos aliados.

A partir de 1949 Turinxia formou parte da República Democrática Alemá (RDA). En 1952 foi disolto como estado e o territorio pasou a ser administrado en tres distritos.

Tras a reunificación alemá en 1990 Turinxia renaceu como estado.

## Economía 
Turinxia ó igual que a maior parte das ex-RDA viviu unha dispar progresión económica e a situación mellorou globalmente. Así e todo, Érfurt ostenta un dos niveis de riqueza máis baixos do país a pesar das constantes subvencións do goberno federal e da Unión Europea (UE).

## Notas e referencias
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Official governmental portal
* Touristical website for Thuringia (Alemán, inglés)
* Turinxia en www.dmoz.org
Invernadoiro

Un **invernadoiro** é unha construción acristalada na cal se cultivan plantas, a maior temperatura ca no exterior. Aproveita o efecto producido pola radiación solar que, ó atravesar un vidro, quenta os obxectos que hai detrás; estes, á súa vez, emiten radiación cunha lonxitude de onda maior cá da (radiación infravermella) solar que ten dificultade para saír a través dos cristais. Por outro lado os peches do recinto, paredes e fiestras, encerran o aire quente impedindo a súa saída e intercambio por aire máis frío do exterior.

## Características 
esquerda|miniatura|Invernadoiro en Loureiro (Portela, Cuntis).
dereita|miniatura|Invernadoiro con tomates no hospital de Calde, Lugo.
[miniatura|dereita|Vista panorámica do interior dun invernadoiro nos *Kew Gardens*, [Londres.]]

En ausencia dun recubrimento por cristais a calor absorbida eliminaríase por correntes convectivas e pola emisión de radiación infravermella de lonxitude de onda superior á visible. A presenza dos cristais impide o transporte da calor acumulada cara ó exterior por convección mentres que apenas obstrúe a saída de radiación infravermella. O efecto neto é o de acumulación da calor e aumento de temperaturas do recinto.
Contrariamente á crenza popular, a radiación infravermella escapa en gran medida a través dos cristais. O efecto de aumento de temperatura é debido case exclusivamente ó confinamento do aire quente que producen as paredes e teitos do invernadoiro. En contraposición, o mal chamado efecto invernadoiro meteorolóxico está ocasionado pola maior opacidade da atmosfera á radiación infravermella.

Ocorre que as perdas de calor por transmisión a través dun vidro son moi grandes (o vidro ten un factor de transmisión K = 6,4 W/m2K, aínda maior se está en posición inclinada respecto á vertical). O resultado é que, a maior temperatura, menor será o efecto de retención da calor, é dicir que ó aumentar a temperatura aumentarán as perdas diminuíndo o rendemento do sistema.

Este efecto pode aproveitarse para aumentar doadamente a temperatura das habitacións en inverno, pero debe evitarse en verán.

Un exemplo deste efecto é o aumento de temperatura que toma o interior dos coches cando están ó sol. Basta unha chapa metálica (os espazos habituais dos estacionamentos, sen ningún tipo de illamento térmico) que dea sombra, impedindo o paso do sol polo vidro, para que non se quente tanto.

Dende antigo aproveitouse este efecto na construción, non só en xardinería. As fiestras das casas en países fríos son máis grandes cás dos cálidos para que a espesura do muro non produza sombra. Os miradoiros acristalados son outro medio de axudar ó quentamento dos locais.

Na xardinería antiga española, os invernadoiros coñecíanse como **estufas frías**.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Xeografía de Exipto

miniatura|400x400px|Mapa básico de Exipto.
A **República Árabe de Exipto** ocupa o extremo nororiental de África e unha pequena porción de Asia, a península do Sinaí, ao outro lado do canal de Suez. A superficie total é de 1.001.449 Km2: 942.246 en territorio africano e 59.203 en territorio asiático, incluíndo os 379 Km2 da franxa de Gaza, ocupada por Israel desde 1967.

Exipto localízase entre os 31° 36' N (delta do Nilo, xusto ao norte de Baltim) e o paralelo 22 N, que vai desde o monte Uweinat, no deserto de Libia, até cabo Hadarba, no mar Vermello. De oeste a leste, os límites son o oasis de Garn el-Brein, na fronteira con Libia, (24° 42' E) e cabo Hadarba (36° 52'). A fronteira que separa Exipto de Libia ten 1.160&nbsp;km e a e o Sudán 1.100&nbsp;km. Ao norte ten o mar Mediterráneo e ao leste o mar Vermello. A península do Sinaí sitúase entre o golfo de Suez e o golfo de Aqaba, que separa Exipto da Arabia Saudita. Na costa máis interior deste último teñen un pequeno territorio Xordania e Israel.

## Distribución da poboación 
Exipto ten unha taxa de natalidade moi elevada, que durante os anos 70 do século XX chegou a atinxir o 40 por mil e que actualmente se sitúa arredor do 25 por mil. A poboación supera os 70 millóns de habitantes e a densidade aumentou até os 70 habitantes por km2. Por causa do 90% do territorio ser deserto e non estar habitado, a densidade real nas zonas cultivadas e habitadas (o val do Nilo, o delta do Nilo, os oasis e parte da franxa costeira), atinxe valores moito máis elevados: 910 habitantes por Km2 de densidade media e entre 1.000 e 2.000 nas cidades. A alta natalidade débese á xuventude da poboación: máis da metade dos exipcios ten menos de 20 anos e máis dun terzo menos de 12.

O 40 por cento da poboación concéntrase nas grandes cidades, como a capital, O Cairo (que supera xa os 18 millóns de habitantes), Alexandría, na costa mediterránea, (preto dos 5 millóns) e case dúas ducias de cidades de entre 100.000 e medio millón de habitantes, entre as que destacan Port Said e Suez. Un quinto da poboación reside nas catro cidades mencionadas. Concéntrase na parte setentrional do país, na que a cantidade de terras cultivábeis é moi superior, xa que o delta do Nilo está cultivado de maneira intensiva e regado mediante unha densa rede de canais.

## Características étnicas, lingua e relixión 
A poboación do Antigo Exipto era camita, ou sexa, como os actuais libios e bérberes. Sendo territorio de pasaxe entre África e Asia e por causa da súa posición central nas relacións comerciais do Mediterráneo oriental, Exipto foi invadido en numerosas ocasións, sobre todo por pobos árabes (semitas). Os trazos físicos predominantes son os ollos e cabelo negros, a cute morena, nariz recto e cranio dolicocéfalo.

As linguas camitas faladas antigamente desapareceron coa adopción do árabe e só sobrevive o copto, conservado na liturxia copta, que practica un 10% dos exipcios. O 90% restante son musulmáns de rito sunita.
Lingua akrukay

O **akrukay** é unha lingua papúa que se fala en Papúa-Nova Guinea.

## Distribución xeográfica
Fálase no curso medio do río Ramu, na provincia de Madang.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O akrukay no Ethnologue
Marcel Pagnol

miniatura|dereita|Cemiterio de *La Treille* onde está soterrado Marcel Pagnol.

**Marcel Pagnol**, nado en Aubagne o 28 de febreiro de 1895 e finado en París o 18 de abril de 1974, foi un comediógrafo francés. Marcel Pagnol foi académico de Francia desde 1946.

## Traxectoria 
Deuse a coñecer en 1925 coa comedia antimilitarista *Les marchands de la gloire*. Tres anos máis tarde obtivo un grande éxito con *Topaz*, unha comedia sobre os politiqueos contemporáneos chea de ironía. Seguiulle a triloxía marsellesa *Marius* (1929), *Fanny* e *César* (as dúas de 1931). As comedias de Marcel Pagnol son de tipo naturalista e popular, suavizado mediante a caricatura benévola e toques sentimentais.

A partir de 1931 dedicouse fundamentalmente ao cinema, adaptando textos para numerosas películas. Adaptou tamén libros autobiográficos: *La gloire de mon père* (1958), *Le château de ma mère* (1958) e *Le temps des amours* (póstumo, 1977).
1462

## Acontecementos 
* Navegantes portugueses atinxen as illas Bissagos, en África occidental.
* Iván III asume o trono de Rusia.
* Comeza a guerra civil catalá (até 1472).

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 2 de febreiro - Johannes Trithemius, monxe alemán (m. 1516).
* 28 de febreiro - Xoana de Castela, princesa castelán (m. 1530).
* 27 de xuño - Lois XII, rei de Francia (m. 1515).
* Pietro Pomponazzi, filósofo italiano.
* Afonso de Albuquerque, militar e político portugués (m. 1515).

## Mortes 
* Dai Jin, pintor chinés (en transcrición Wade-Gilles *Tai Chin*) (n. 1388).
* 4 de marzo - Nicola da Guardiagrele, ourive, pintor e gravador italiano (n. 1385).

## Outros 
Historia ano a ano
1461

## Acontecementos 
* Saraxevo é fundada polos otománs.
* Lois XI coroado rei de Francia.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* Tan Yunxian, médica chinesa (m. 1554).

## Mortes 
* 23 de setembro - Carlos de Viana, infante de Aragón e de Navarra, príncipe de Viana e de Xirona (n. 1421).
* Afonso I, Duque de Braganza (n. c. 1377).
* 22 de xullo - Carlos VII de Francia, rei de Francia (n. 1403).

## Outros 
Historia ano a ano
1458

## Acontecementos 
* Remata a guerra entre a Coroa de Aragón e Xénova.
* Coroación de Ferrante I como rei de Nápoles.
* Pío II elixido Papa.

## Mortes 
* 25 de marzo, Íñigo López de Mendoza, poeta castelán.
* 26 de decembro - Artur III da Bretaña, duque da Bretaña (n. 1393).
* Papa Calisto III.

## Outros 
Historia ano a ano
1460

## Acontecementos 
* 6 de marzo, Tratado de Alcáçovas polo cal Portugal cede a Castela as Illas Canarias a cambio da África occidental.
* Os portugueses chegan a Guinea e aos Azores.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* Pedro Alvares Cabral, navegante portugués.
* Gerard David, pintor neerlandés.
* Mathias Grünewald, pintor do Renacemento alemán.
* Joan de Novoa, mariño e explorador galego.

## Mortes 
* Henrique o Navegante, infante de Portugal (n. 1394).

## Outros 
Historia ano a ano
1459

## Acontecementos 
### Asia 
* Fundación da cidade de Jodhpur en Rajastán, na India.

### Europa 
* O Papa convoca ós príncipes cristiáns en Mantua para unha cruzada contra os turcos.

### Ciencia e tecnoloxía 
## Nacementos 
* 2 de marzo - Papa Hadrián VI (m. 1523)
* 6 de marzo - Xoán Fugger, banqueiro alemán (m. 1525)
* 22 de marzo - Maximiliano I de Habsburgo, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico (m. 1519)
* Konrad Celtis, intelectual alemán.

## Mortes 
* Gian-Francesco Poggio-Bracciolini, humanista do Renacemento italiano.
* Giannozzo Manetti, humanista italiano.
* Xoán IV, emperador de Trebisonda (n. 1404 aprox.).

## Outros 
Historia ano a ano
1456

## Acontecementos 
### América 
* Moctezuma I, monarca de Tenochtitlán, arrasa a cidade de Chalco, que se sublevara contra o seu dominio.

### Europa 
* Bula do papa Calisto III que recoñece os dereitos portugueses "usque ad Indos".
* Xoán de Hunyadi (líder militar húngaro), gana ós turcos a batalla de Belgrado.
* Os turcos toman a cidade grega de Atenas, tres anos despois de tomar Constantinopla.

### Ciencia e tecnoloxía 
### Arte e literatura 
* O pintor renacentista italiano Paolo Uccello remata *A batalla de San Romano*.

## Nacementos 
* Francisco Jiménez de Cisneros.

## Mortes 
* Juan de Mena, poeta castelán (n. 1411).
* Guillem Sagrera, arquitecto e escultor mallorquín (n. 1380).
## Outros 
Historia ano a ano
Lista de cidades en Portugal

Esta é unha **lista de cidades portuguesas**. Portugal ten 151 cidades (febreiro de 2006):

## A 
## B 
## C 
## E 
## F 
## G 
## H 
## I 
## L 
## M 
## O 
## P 
## Q 
## R 
## S 
## T 
## V
1454

## Acontecementos 
* Henrique IV de Castela asume o trono.
* Guerra entre Aragón e Xénova.
* Paz de Lodi, rematan as loitas na Lombardía e Toscana. 
* O sultán Mohamed II fai proclamar en Constantinopla a un novo patriarca que se opón á union coa Igrexa de Occidente.
* Guerra entre a Orde Teutónica e a Liga Prusiana, aliada de Polonia.
* Said, emir de Córdoba.

### Ciencia e tecnoloxía 
### Arte e literatura 
* Donatello, "Magdalena peninente".
* Cadeirado da catedral de Conca, do escultor hispano-flamengo Egas Cueman.

## Nacementos 
* 9 de marzo, Américo Vespucio
* 14 de xullo - Angiolo Poliziano, poeta italiano; Florencia (m. 1494).

## Mortes 
* 20 de xullo - Xoán II, reu de Castela (n. 1405).
* Paio Gómez de Soutomaior, nobre galego.
* Muhammad IX de Granada, sultán nazarí (n. 1396).

## Outros 
Historia ano a ano
Gondomar (homónimos)

Como topónimo **Gondomar** pode referirse a:

;En Galiza
***Gondomar**, concello da provincia de Pontevedra;
****Gondomar**, parroquia de dito concello;
*****Gondomar**, vila de dita parroquia, que dá nome ao concello;
***Gondomar de Abaixo**, lugar da parroquia de San Xiao de Vea, no concello da Estrada;
***Gondomar de Arriba**, lugar da parroquia de San Xiao de Vea, no concello da Estrada.

;Fóra de Galiza

;En Portugal
***Gondomar**, cidade do distrito de Porto;
***Gondomar**, freguesía do concello de Guimarães;
***Gondomar**, freguesía do concello de Vila Verde.

;Deportes
***Gondomar Club de Fútbol**, club de fútbol galego do concello de Gondomar.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*
Hermópole Magna

**Hermópole** ou **Hermópole Magna** era no Antigo Exipto  un dos lugares primixenios no mito da creación.

## Etimoloxía
O nome exipcio, *Khemenu*, significa "a vila dos Oito", en referencia á Ogdóada. O nome grego de Hermópole provén do deus Hermes, a quen os gregos asociaran co deus tutelar da vila, Thot (*Djehuti* en exipcio), divindade da sabedoría e cultivador da escrita.

## Características
Hermópole situábase a uns 300&nbsp;km ao sur do Cairo, onde hoxe se ergue al-Ashmunein. Non é unha visita turística moi frecuentada, xa que só fican catro estatuas de calcaria de babuínos, o animal de Thot, diante do templo demolido, e un museo ao ar libre que reúne diversos vestixios de todas as épocas que foron achados nas proximidades. Consérvase unha ágora helenística.

As ruínas do templo principal dedicado a Thot datan do Imperio Novo e contan dun pilono e dos restos de salas e de columnatas. Existiu un templo dedicado a Amón no interior do recinto principal. Na baixa época -en concreto durante a dinastía tolemaica e logo durante a romana- a vila rexurdiu por causa da popularidade do culto a Thot, que os gregos asimilaran ao de Hermes. Posteriormente, a cidade converteuse na sé dun bispo durante a época cristiá. Fican vestixios importantes do foro e da basílica romanas, así como restos das vías principais, entre as que salienta a que levaba a Antinoe e que fundara Hadriano no século II.

A doce quilómetros ao oeste, alén de Bahr Yusuf, comeza o deserto. Alí se atopan as necrópoles de Tuna al-Gebel.
1457

## Acontecementos 
* Construción do Castelo de Edo (actual Tokyo, Xapón)
* Toma de Marienburg, na guerra entre a Orde Teutónica e a Liga prusiana, aliada a Polonia.
* Cristian I de Dinamarca é coroado en Uppsala como rei de Suecia; Carlos VIII Knutson ten que fuxir.

### Ciencia e tecnoloxía 
### Arte e literatura 
* O duque Alberte VI, rexente de Austria, (18-12-1418/02-12-1463) funda a Universidade de Friburgo.

## Nacementos 
* 28 de xaneiro - Henrique VII, rei de Inglaterra (m. 1509).
* 13 de febreiro - María de Borgoña, duquesa de Borgoña (m. 1482).
* 16 de novembro - Beatriz de Nápoles, raíña consorte de Hungría (m. 1508).
* Sebastian Brant, humanista alsaciano (m. 1521).
* Maria Voichița, princesa de Moldova (m. 1511).

## Mortes 
* 22 de maio - Rita de Cascia, santa católica (n. 1381).
* 22 de setembro - Pedro II duque da Bretaña (n. 1418).
* Ladislau Póstumo. (Soberano de Bohemia).
* Lorenzo Valla, humanista e filósofo italiano.
* Andrea del Castagno, pintor renacentista italiano.

## Outros 
Historia ano a ano
Beni Hasan

**Beni Hasan** é unha necrópole exipcia do Imperio Medio (XI dinastía a comezos da XII) situada a 265 quilómetros ao sur do Cairo, na beira oriental do río Nilo. O nome deriva do dunha familia árabe que se estableceu no lugar a fins do século XVIII e que estendeu o seu dominio por toda a rexión de al Minya.

## Localización e historia 
A necrópole está escavada nun acantilado de pedra calcaria moi rica en fósiles. As tumbas dispóñense en dúas fileiras, unha de tumbas en forma de pozos, de profundidade variábel e de diversas épocas, e outra, a 40 metros de distancia, de 30 hipoxeos de fachadas talladas no rochedo.miniatura|Escenas de loita, decoracións da tumba 15.|centroAs tumbas de Beni Hasan pertenceron aos grandes señores que gobernaban as provincias (as de Giza, Sakkara, Dahshur ou Maidum eran de altos funcionarios da corte), que preferiron ser enterrados no seu propio nomo como sinal de independencia. Para subir á necrópole hai que seguir uns camiños marcados con pedras que datan tamén do Imperio Medio.

Os hipoxeos son de tres tipos:

* Tumbas formadas por unha ou máis cámaras, sen columnas (a maioría);
* cinco tumbas con columnas fasciculadas e capiteis en forma de loto, cunha gran cámara rectangular en cuxo fondo se abren dúas ou tres naves, perpendiculares ao eixo lonxitudinal, cunha ou dúas fileiras de columnas que soportan un arquitrabe sobre o que se apoian falsas bóvedas. A parte anterior da sala está coberta por un teito plano ou por un tellado a dúas augas.

* tres tumbas con columnas acanaladas ("protodóricas", aínda que esta denominación é inexacta). Na fachada hai dúas columnas acanaladas entre dous piares; a porta de entrada está situada no eixo do intercolumnio e dá acceso a unha cámara rectangular grande que se divide en tres naves lonxitudinais por medio de dúas fileiras de columnas arquitrabadas sobre as que se apoian falsas bóvedas. Tamén é unha falsa bóveda a coberta do pórtico exterior. Ao fondo da cámara, un *naos* acolle a estatua do finado.

Só doce das 39 tumbas están decoradas. Son pinturas ao fresco, e non relevos pintados, como na maior parte das tumbas do Imperio Antigo. As escenas divídense en longas faixas horizontais que representan os traballos agrícolas, as artes e os oficios, como no resto das tumbas civís do período, pero incluíndo a vida militar e señorial.

## Tumbas máis destacadas 
* Tumba de Amenenhat
* Tumba de Khnumhotep III
miniatura|Debuxo dunha tumba en Beni Hassan realizado por David Roberts, c. 1838.|centro
## Véxase tamén
El Chichón

**El Chichón** é o volcán máis ao sur e ao leste no México. É un pequeno mais poderoso cono de escouras que ocupa unha zona illada da rexión de Chiapas. Despois de 1982 foi densamente reforestado. A súa altitude non é maior do que os montes de orixe non volcánica circundantes.
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*USGS Volcán de México
Monte Fuji

O  ou **Fugaku**, situado na illa de Honshū, é a montaña máis alta do Xapón, cunha elevación do cumio de 3.776,24 metros. É o segundo volcán máis alto situado nunha illa de Asia (despois do Monte Kerinci na illa de Sumatra), e o sétimo pico máis alto dunha illa na Terra. O monte Fuji é un estratovolcán activo que entrou en erupción por última vez entre 1707 e 1708. A montaña está situada a uns 100 km ao suroeste de Tokyo e é visible desde alí nos días despexados. O cono excepcionalmente simétrico do Monte Fuji, que está cuberto de neve durante uns cinco meses ao ano, utilízase habitualmente como icona cultural do Xapón e é frecuentemente representado na arte e na fotografía, así como visitado por turistas e alpinistas.

O monte Fuji é unha das  do Xapón xunto co Monte Tate e Monte Haku. É un lugar especial de beleza paisaxística e un dos Lugares históricos. Engadiuse á Lista do Patrimonio Mundial como Ben Cultural o 22 de xuño de 2013.

## Características 
Aínda que o monte Fuji pareza ser un cono único e simétrico, no interior é máis complexo do que se poida imaxinar. O cono que nós chamamos de monte Fuji está realmente constituído por tres volcáns sobrepostos: Komitake, Fuji maior e Fuji menor. Un ollar atento e próximo da silueta das montañas revela irregularidades que son resultado desta sobreposición. Por exemplo, unha lixeira elevación da inclinación na zona norte da montaña, a cerca de 2.301 metros de altitude, fai parte do cume do cráter de Komitake, o máis antigo dos tres volcáns, que estivo activo durante o Plistoceno. O Fuji maior estivo activo entre  e  anos atrás. Os acontecementos volcánicos que tiveron lugar nos últimos  anos contribuíron no crecemento do Fuji menor, a montaña que vemos actualmente.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Patrimonio da Humanidade no Xapón

### Ligazóns externas 
* 
* Fujisan (Mount Fuji) – Smithsonian Institution: Global Volcanism Program
* Comprehensive Database of Archaeological Site Reports in Japan, Nara National Research Institute for Cultural Properties
* 3 dimensional model of Mount Fuji on sketchfab
* Official Web Site of Mt.Fuji Climbing
* Mount Fuji as seen from the air SCIENCE CHANNEL（JST）(en xaponés)
Monte Baker

**O Monte Baker** (elevación: 3.285 metros) é un estratovolcán situado no estado americano de Washington, nos Estados Unidos de América, a cerca de 50 Km ao leste da cidade de Bellinghan. É tamén visíbel desde a provincia canadense da Columbia Británica.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fonte do artigo principal - USGS
Feira de Santana

**Feira de Santana** é un municipio brasileiro do estado de Baía, situado a 115&nbsp;km da súa capital, Salvador, a cal se chega a través da estrada BR-324. Sitúase nunha das principais conexións de estradas do Nordeste brasileiro, onde converxen estradas que enlazan estados do Sur e do Centro Oeste do Brasil coa cidade de Salvador e con outras importantes cidades nordestinas. Ademais é *porta de entrada* para o *sertão*, a zona de clima semi-árido do estado.

Grazas a esa localización privilexiada e á distancia relativamente pequena de Salvador, posúe un importante e diversificado sector de comercio e servizos, ademais de industrias de transformación (algodón, téxtil, alimentos, bebidas, metalurxia, e dous centros industriais con empresas diversas), unha a Universidade (Universidade Estatal de Feira de Santana, con 21 cursos), e tres institucións de ensino superior particulares .

Como reclamos turísticos, posúe predios históricos, como a Igrexa de Nosa Señora dos Remedios (que presume ser de fins do século XVII), museos, 4 teatros, un observatorio astronómico, e as seguintes festas e eventos:

* Micareta: unha especie de Entroido realizado despois da Pascua
* Exposición Agropecuaria (EXPOFEIRA) no mes de setembro
* As *Festas Juninas* (que celebran santos populares: Santo Antonio, San Xoán Bautista e San Pedro e ocorren no mes de xuño) dos distritos de São José e de São Pedro dos Humildes
* a Camiñada pola Paz, realizada no mes de marzo de cada ano
* a Festa do Caminhoneiro (*caminhoneiro* = condutor de camión) realizada no mes de novembro, con *shows* musicais e xogos.
Gondomar, Porto

**Gondomar** é unha cidade portuguesa pertencente ao Distrito do Porto, rexión Norte e subrexión do Grande Porto, con cerca de 25 700 habitantes.

É sede dun municipio con 133,26&nbsp;km² de área e 164 096 habitantes (2001), subdividido en 12 freguesías. O municipio está limitado ao nordeste polos municipios de Valongo e Paredes, ao sueste por Penafiel e Castelo de Paiva, ao sur por Arouca e Santa Maria da Feira, ao suroeste por Vila Nova de Gaia, ao oeste polo Porto e ao noroeste pola Maia.

O presidente da Cámara Municipal é Valentim Loureiro.

As freguesías de Gondomar son as seguintes:

* Baguim do Monte
* Covelo
* Fânzeres
* Foz do Sousa
* Jovim
* Lomba
* Medas
* Melres
* Rio Tinto
* São Cosme (Gondomar)
* São Pedro da Cova
* Valbom

## Notas 
## Véxase tamén
Cotopaxi

O topónimo ecuatoriano **Cotopaxi** (en quechua "trono da lúa"), pode referirse a:

***volcán Cotopaxi**;
***provincia de Cotopaxi**.
Volcán Cotopaxi

O **volcán de Cotopaxi** localízase no Ecuador, e é un dos máis altos volcáns no mundo, sendo só superado polo Llullaillaco con 6.739 metros de altitude na fronteira entre Chile e a Arxentina. O Cotopaxi encóntrase a uns 50&nbsp;km ao Sur de Quito.

Desde 1738 xa ocorreron máis de 50 erupcións neste volcán. Ao redor do volcán encóntranse numerosos vales formados por lahars. A cidade de Latacunga xa foi completamente destruída dúas veces como resultado das erupcións deste volcán. As erupcións máis violentas ocorreron en 1744, 1768 e en 1877. A última grande erupción ocorreu en 1904, ocorrendo tamén algunha actividade en 1942.

O volcán de Cotopaxi é o segundo maior volcán activo de Ecuador, sendo o máis alto o Chimborazo.
Estes son dos volcáns activos máis altos do mundo, sendo "Ojos del Salado", volcán do Chile que conta con 6.893 m de altitude, o máis alto.

 
File:Cotopaxi, Normalroute.JPG

 
centro|miniatura|444px|Cráter do volcán Cotopaxi

## Ligazóns externas 
* Datos en igepn.edu.ec
* Smithsonian, Programa Volcanismo Global, Cotopaxi
Chimborazo

**Chimborazo** é un topónimo que pode significar:
*Unha provincia do Ecuador, véxase Provincia de Chimborazo.
*Un volcán inactivo no Ecuador, véxase Monte Chimborazo.
Volcán de Cold Bay

O **Volcán de Cold Bay** é un estratovolcán de 1920 metros de altura localizado no extremo suroeste da península de Alasca.

miniatura|dereita|Mapa mostrando os volcáns de Alasca. A marca localízase no volcán de Cold Bay.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Volcáns de Alaska- fotografías seleccionadas
Pico de Orizaba

O volcán **Pico de Orizaba**, tamén denominado **Citlaltépetl**, localízase en México e é a montaña máis alta deste país, a terceira de América do Norte e o terceiro volcán máis alto no hemisferio Occidental. Localízase no extremo oriental do complexo montañoso de Eje, na fronteira entre os estados de Veracruz e Puebla. Actualmente encóntrase dormente, mais non está extinto, tendo ocorrido as últimas erupcións en 1687 e anteriormente en 1630, 1613, 1569, 1566, 1545 e 1537.

A cidade de Orizaba encóntrase no pé deste volcán. Próxima ao Pico de Orizaba fica a Sierra Negra. Este volcán foi importante para as culturas dos Azteca e Totonaca. O pico e os terreos circundantes son parte dun parque nacional. É posíbel subir até ao cumio do pico, xa que existen camiños de aproximación e escalada.
Erebus

#Na mitoloxía grega, **Erebus** ou **Érebo** era un deus primordial, personificación da escuridade.
#O monte Erebus é un volcán activo da Antártida situado na costa oriental da illa Ross. A súa elevación é de 3.794 m sobre o nivel do mar.
#O HMS Erebus e o HMS Terror foron os barcos en que Sir John Franklin realizou a infrutuosa expedición para encontrar o Paso do Noroeste.
Lista de municipios de Portugal

310x310px|miniatura|Mapa dos municipios de Portugal.
Esta é a **lista de municipios de Portugal** ordenados alfabeticamente. En Portugal, os municipios tamén son chamados **concellos**, existindo actualmente 308 municipios, 278 no Portugal continental, 11 na Madeira e 19 nos Azores.

## Historia 
Un decreto lei do 11 de xullo de 1822 creou 785 concellos e 4.086 xuntas parroquiais, máis tarde coñecidas como xuntas de freguesía, en Portugal. Non obstante, as novas estruturas só se consolidaron despois da reforma de 1832 de Mouzinho da Silveira.

Máis tarde, en 1836, un decreto lei de Passos Manuel fixou o número de municipios (concellos) en 351. Na última década do século XX e na primeira do século XXI, estabelecéronse varios movementos para a creación ou restauración de concellos, así como unha Liga de Futuros Concellos (Lifuco), destacando os intentos de crear ou recrear Vizela, Canas de Senhorim e Fátima. Non obstante, só se crearon Odivelas, Trofa e Vizela, e Fátima e Canas de Senhorim sufriron un veto presidencial en 2003, o que desalentou futuros intentos de crear novos concellos.

## Lista de municipios existentes 
Un total de 110 dos 308 municipios portugueses tiñan menos de 10 mil habitantes en 2011, sendo 93 deles localizados no continente, 12 na R.A. dos Azores e 5 na R.A. da Madeira. Destes 110 municipios, 38 tiñan menos de 5&nbsp;000 habitantes en 2011.

A poboación total portuguesa rexistrada no censo de 2021 foi de 10&nbsp;347&nbsp;892 habitantes, sendo 236&nbsp;657 nos Azores, 251&nbsp;060 na Rexión Autónoma de Madeira e 9&nbsp;860&nbsp;175 en Portugal continental.

## Notas 
;Referencias
Cayambe

O topónimo **Cayambe** pode referirse a:

*o volcán Cayambe, en Ecuador;
***Cayambe**, cidade ecuatoriana que toma o nome do volcán; á súa vez dá nome ao **cantón de Cayambe**.