open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Convento de San Xoán de Poio

**San Xoán de Poio** é un mosteiro medieval beneditino situado na parroquia de San Xoán de Poio, ocupado por unha comunidade de mercedarios. En 1971 foi declarado Ben de Interese Cultural

## Historia 
miniatura|dereita|Claustro das laranxeiras.

A data de fundación é difícil de precisar. A tradición mantén que foi fundado por Froitoso de Braga e os seus discípulos no século VII, e tres séculos máis tarde, no reinado de Vermudo III foi reconstruído nun lugar distinto pero próximo ó da primeira fundación. O documento máis antigo que se conserva que o mencione data do ano 1116.

O seu primeiro abade coñecido é Fromarico, a comezos do século XII. Outros abades foron Sancho a finais do século XIII, que acadou unha bula pontificia. Desde 1476, co nomeamento doutro Sancho, houbo abades comanditarios, como Martín Zurbano de Azpeitia (nomeado bispo de Tui en 1514), Martín de Ávila Carvajal (capelán de Carlos V), Francisco de Solís ou Sebastián de Villoslada, conselleiro de Filipe II.

Recibiu numerosos privilexios reais e nobiliarios incorporándose a Congregación de San Bieito de Valladolid, coa que comeza a súa época de maior esplendor. Nela chegou a ter un colexio maior de teoloxía desde o ano 1548 a 1556. No ano 1581 comezaron as obras da actual igrexa e as do claustro procesional, e desenvolvéronse entre 1600 e 1612. Sobre a construción da nova igrexa resaltar a existencia dun plano a finais do século XVII de frei Gabriel de Casas, por aqueles tempos mestre de obras do mosteiro de San Martiño Pinario.

No ano 1613 comezou a funcionar o Colexio de Pasantes de San Xoán de Poio que non pararía o seu quefacer ata o decreto de exclaustración de 1834. Tralo seu abandono polos beneditinos coa desamortización, no ano 1890

## Situación actual 
No convento séguese levando a cabo vida monacal e atópase en bo estado de conservación. A comezos de 2018 vivían nel oito frades

As dependencias claustrais, a antiga cociña, a sala capitular e o refectorio destínanse a museo. Acolle diversas actividades como o conclave de bispos galegos en 2013, congresos. Tamén ten servizo de hospedaría.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Mosteiro de Poio. Cruceiro.jpg|Cruceiro
Ficheiro:Monasterio de San Xoán de Poio (179591253).jpg|Claustro das procesións
Ficheiro:Mosteiro de San Xoán de Poio 02.jpg|Claustro
Ficheiro:Monasterio de San Xoán de Poio (179591330).jpg|Claustro das procesións, detalle das bóvedas de crucería estrelada
Ficheiro:Sepulcro de Trahamunda no Convento de San Xoán de Poio.jpg|Sepulcro de Trahamunda.

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* (1998): "Dos monasterios pontevedreses: Poio y Armenteira". En José Leira López (dir.): *O Camiño Portugués: III Aulas no Camiño: un estudio multidisciplinar da realidade galega que atravesan os camiños de Santiago*. ISBN 84-95322-31-5, páx. 191-221.
* 

### Outros artigos 
* Mosteiros e conventos de Galicia
Pelle Almqvist

'''Howlin' Pelle Almqvist'*, nado en Fagersta (Västmanlands län) o 29 de maio de 1978, é un músico sueco, vocalista da banda The Hives. Ao igual que o resto da banda, Almqvist procede de Fagersta, unha pequena vila do centro de Suecia duns 11.000 habitantes.

## Traxectoria 
Pelle e o seu irmán Nicholaus formaron a banda en 1993, e, segundo a biografía da banda, chamaron a atención do promotor e compositor Randy Fitzsimmons (que durante tempo se pensou que era unha personaxe ficticia), que impulsou á banda cara a fama.

Almqvist é coñecido pola súa enerxía sobre o escenario, e a súa posta en escena fíxolle gañar á banda o título de "mellor banda en directo do mundo" pola *Spin Magazine*, que tamén coloca a Almqvist na súa lista dos "50 mellores líderes de todos os tempos". Algunhas das súas postas en escena inclúen o mesturarse co público, subirse aos amplificadores ou a escaleiras e dicir parvadas entre as cancións. Por exemplo, durante o *Big Day Out Festival'' en Sidney no 2005, Pelle díxolle á audiencia "Bad music is the devil and I will be your exorcising priest, helpin' you out!" (a mala música é o demo e eu serei o voso exorcista, axudando a expulsalo!). No final dun concerto, díxolle ao público, "Thank you for flying Hives Airlines. We hope you had a great flight and decide to return again soon!" (Grazas por voar nas aeroliñas Hives. Agardamos que tivésedes un bo voo e decidades volver cedo!).
Hadjer-Lamis

**Hadjer-Lamis** é unha das 18 rexións do Chad, a súa capital é Massakory, correspóndese cunha parte da antiga prefectura de Chari-Baguirmi.

A rexión divídese en tres departamentos:
Economía de Kenya

Importante entreposto de comercio e finanzas da África oriental, Kenya ten sido afectada pola corrupción e pola súa dependencia de produtos primarios, cuxos prezos teñen permanecido baixos.

En 1997 o FMI suspendeu a axúda ó programa de estabilización económica do país polo seu fracaso en manter reformas estruturais e combater a corrupción, pero retomou as axudas posteriormente. O Banco Mundial tamén suspendeu axuda ó país en 2006 debido ós escándalos de corrupción. A pesar diso, a economía parece non ter sido afectada, pois o Produto interno bruto creceu 5% en 2006.

## Notas
Río Soldón

O **Soldón** é un río galego, afluente do Sil pola súa marxe dereita, que ten todo o seu curso dentro da provincia de Lugo.

O río dá nome a dúas aldeas do concello de Quiroga: a do Soldón na parroquia da Seara, no seu curso alto, e mais a do Soldón na parroquia de Bendolla, xa xunto á súa desembocadura.

## Percorrido 
Nace a 1160 m de altura, na serra dos Cabalos, na serra do Courel. Atravesa todo o concello de Quiroga nun percorrido de 20&nbsp;km, para unirse ao Sil no Soldón, a uns 250 m de altitude. A súa conca ten unha área de 93 km2, e o seu caudal medio é de 2,6 m3/s. Ten como afluentes regatos de montaña. Durante o seu percorrido vai moi encaixado.

### Afluentes 
#### Pola dereita 
* Carrozo de Pinacedo
* Carrozo do Val de Parada
* Carrozo do Val Herboso
* Carrozo do Val da Cova
* Rego de Valdenabais
* Caborco do Inferno
* Regueiro das Calas

#### Pola esquerda 
* Carrozo da Fervencia
* Carrozo das Lameiras
* Rego de Montouto
* Rego de Recheín
* Carrozo do Carroceiro
* Carrozo de Paínzo
* Río de Vilarmiel
* Regueiro do Barreiro
* Regueiro de Rocaboa
Río Cúa

O **río Cúa** é un río español da comarca do Bierzo, na provincia de León, afluente do río Sil pola súa beira dereita.

## Descrición
### Fontes
Nace no Campo de la Pesca, preto do porto de Cienfuegos, a 1565 m de altitude.

### Percorrido
No seu curso alto segue unha dirección oeste-leste até un quilómetro despois de recibir, pola esquerda, as augas do rego de Trayecto, mudando entón o sentido a norte-sur. Atravesa os municipios de Peranzanes, Fabeiro, Vega de Espinareda, Arganza, Cacabelos, Carracedelo e Toral dos Vados, onde desemboca no Sil.

O seu percorrido total é de 62&nbsp;km. O conxunto da súa cunca cobre unha área de 677&nbsp;km².

### Afluentes
Os afluentes principais do Cúa son, pola dereita, o río Ancares, e pola esquerda, e con menor caudal, o mencionado rego de Trayecto, o río de Faro e máis o río Biarzas.
Río Selmo

O **río Selmo** é un curso fluvial da Península Ibérica, que transcorre entre as provincias de Lugo e León. É afluente do Sil, pola súa beira dereita.

## Percorrido 
Nace no concello lugués de Folgoso do Courel, preto da cima do monte Formigueiros, a 1.500 m de altitude. A súa dirección é Oeste-Leste, adentrándose rapidamente na provincia de León, no concello de Oencia e na Terra de Aguiar (concello de Sobrado), integrada actualmente na comarca do Bierzo, para despois de 44&nbsp;km de percorrido desembocar no Sil, nun amplo meandro deste último, que forma unha veiga nas proximidades da Barosa, no municipio de Carucedo.

Como río de montaña, o seu percorrido é practicamente encaixado, recibindo augas de regos tamén de montaña de moi curta lonxitude.

## Natureza 
Estando a súa conca entre a alta montaña e, nas zonas baixas, en zona de clima de influxo mediterráneo, a súa fauna e flora, precisarían dunha maior protección, pois non en van a Terra de Aguiar constitúe o reborde norte e oriental do parque natural da Serra da Enciña da Lastra, continuándose o relevo cárstico, con formación de simas e covas (como no Valdeorras tamén denominadas palas). A ameaza principal está nestes momentos constituída polas canteiras de calcarias, que se van estendendo, tanto na provincia de Ourense como na de León. Compre ademais ter en conta, que esta zona cárstica continua, en breve distancia até As Médulas de Carucedo, e está moi próxima ao Canón do Sil, dito de Covas, ou Estreito do Sil.
Río Cabreira

O **río Cabreira** (en castelán, *Cabrera*; en ásturo-leonés cabreirés, *Cabreira*) é un río da provincia de León, afluente do Sil pola súa beira esquerda.

## Descrición
### Fontes
Nace no macizo de Trevinca, no lado leonés, ao pé do Picón (2.090 msnm), atravesando o lago glaciar da Baña.

### Percorrido
O seu curso inicial é de dirección cara ao leste, mais logo colle unha ampla curva N-NW, que o conduce até o val do Sil, río ao cal se xunta na Ponte de Domingo Flórez, logo de 69 Km de percorrido. Practicamente é un río encaixado, que apenas se abre en pequenas veigas.

O conxunto da súa cunca abrangue unha área de 561 Km².

### Afluentes
No cabreira desembocan, pola súa marxe dereita, o rego de Santa Eulalia, o de Noceda e o de Castrillo. Pola marxe esquerda conflúen nel o rego de Castrohinojo, o río de Silván e o de Benuza.

### Réxime hídrico
O Cabreira é un río de réxime pluvio-nival.

## Étimo
Toma o seu nome da comarca da Cabreira. A documentación medieval revela un nome anterior, pois é citado de dúas formas, *Vivey* e *Ibei*, a segunda das cales pode ser un estadio evolutivo da primeira por fonética sintáctica, pero tamén puido suceder ao revés. En todo caso *Vivey* sería paralelo ao actual Bibei, outro afluente do Sil, este en terras galegas. *Ibei* ten tamén paralelos na raíz, como o Ibias, en Asturias, ou o *Iberus*, o actual Ebro, e aínda o vasco *ibai*, "río".
Riós, Riós

**Santa María de Riós** é unha parroquia e sede do concello homónimo de Ourense dende a reordenación de 1812. Segundo o IGE, en 2016 tiña 572 habitantes (285 homes e 287 mulleres). As aldeas da parroquia son As Corvaceiras, As Ferreiras, Florderrei Marcelín, Riós, Romariz e As Vendas da Barreira.

## Patrimonio 
A Igrexa de Santa María de Riós completouse en 1718 sendo abade Antonio Ramos Moscoso. De marcado estilo barroco, é a principal das igrexas do concello.

No interior atópanse interesantes tallas de madeira de Santa Ana, San Xoaquín, Santa Lucía e o Santo Cristo. A rúa central do retablo presenta un sagrario en forma de baldaquino e adornado con columnas salomónicas. E mesmo encima está a talla da Virxe da Asunción, que algúns autores atribúen, quizais erradamente, ó escultor renacentista Xoán de Angés. Entre os retablos laterais destacado o dedicado ó Cristo crucificado, relacionado pola súa anatomía e dramatismo coa escola castelá de Gregorio Fernández.

Aínda quedan elementos doutra igrexa parroquia máis antiga. Dos elementos litúrxicos do templo primitivo consérvanse un cáliz do século XVI, unha fermosa cruz procesional do prateiro Isidro de Montanos, do século XVII e unha naveta con fina filigrana plateresca.

En Riós tamén se atopa un fermoso cruceiro, xunto da travesía, de tres chanzos e coroado por unha cruz de pedra florenzada, semellante ó que se atopa na parroquia de Progo.

## Festas 
A patroa de Riós é Santa María da Asunción e as festas parroquiais celébranse en torno ós días 15 e 16 de agosto. Á parte das festas parroquiais destacan as festas de San Cristovo, o 25 de xullo, e a de San Roque o 16 de agosto.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Riós 
### Parroquias de Riós 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Riós

### Ligazóns externas 
*Fotos de Riós
O Navallo, Riós

miniatura|Igrexa parroquial.
**San Vicente do Navallo** é unha parroquia do concello ourensán de Riós. Ten tres aldeas: O Mente, O Navallo e Pena do Souto. Segundo o IGE, en 2023 tiña 92 habitantes (46 homes e 46 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **O Navallo** é un orónimo que procede da voz *, á súa vez do termo prelatino **nava* co sufixo diminutivo latino -, referido a pequeno val ou terreo pantanoso.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Navallo 
### Parroquias de Riós 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Riós
Progo, Riós

dereita|miniatura|Cruceiro.

**San Miguel de Progo** é unha parroquia do concello ourensán de Riós. Segundo o IGE en 2023 tiña 138 habitantes (70 homes e 68 mulleres), 123 menos ca en 1999. Ten catro entidades de poboación: Pousada, Progo, Santa Baia, Vilariño das Touzas.

## Xeografía
A parroquia está situada sobre unha extensa chaira aproveitada para a gandaría, e dispón de varios soutos de castiñeiros.

## Patrimonio
A igrexa de San Miguel de Progo é de cantería no exterior, con espadana de dous vans e adorno de pináculos, seguindo un modelo común entre as igrexas da comarca. Posiblemente foi construída no século XVIII, aínda que se descoñece a data exacta da súa construción. A igrexa posúe un cáliz coa inscrición: *Pedro Pérez, veciño de Córdoba, deu este cáliz para San Pedro de Posada, ano de 1745.*

Xunto co cruceiro de Riós, o cruceiro de Progo é un dos dous que existen en todo o concello. Ten tres chanzos, capitel moldurado e acabado en pedra florenzada.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Progo
### Parroquias de Riós
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Riós
Rubiós, Riós

**San Pedro de Rubiós** é unha parroquia do concello ourensán de Riós. Segundo o IGE, en 2023 tiña 39 habitantes (23 homes e 16 mulleres).

## Patrimonio 
A igrexa de San Pedro de Rubiós foi construída no ano 1700 por Francisco de Rosales, mestre carpinteiro, sendo abade o señor Juan de Figueroa, comisario do Santo Oficio. Na porta principal atópase un escudo dunha casa nobre. Máis antigo có edificio é unha imaxe de madeira da Virxe co neno, quizais do século XVI, coñecida como a Virxe do O. Os retablos laterais da igrexa son da mesma época.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Rubiós 
### Parroquias de Riós 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Riós
Trasestrada, Riós

**Santo Estevo de Trasestrada** é unha parroquia do concello de Riós. Segundo o IGE, en 2023 tiña 249 habitantes (124 homes e 125 mulleres). Ten dez entidades de poboación.

## Xeografía
Trasestrada sitúase no fondo dun val fluvial formado polo río Lamas e os seus afluentes (principalmente o río da Veiguiña).

## Topónimo
O nome de Trasestrada parece facer referencia á proximidade do Camiño Real entre Castela e as Rías Baixas. Tamén se especula que poida gardar relación coa vía romana que pasaba por este territorio.

## Economía
As actividades económicas principais son o cultivo da pataca, do millo, antigamente do trigo e da cebada, os castiñeiros e as touzas. Tamén se practica a gandaría, especialmente a bovina (en tempos houbo unha extensa gandaría lanar). O cultivo do liño, frecuente aínda a principios do século XX, está desaparecido.

## Patrimonio
A igrexa de Santo Estevo de Trasestrada posúe un gran retablo barroco, realizado, segundo consta nunha inscrición do ano 1746, sendo abade o licenciado Luis Cobelas. Destacan as tallas de anxos e motivos vexetais, ademais das imaxes de Santo Estevo e Santa Tareixa, á que tiñan gran devoción os membros da casa nobre de Alba, da que dependía a igrexa.

Segundo Pérez Costanti, o escultor Alonso Martínez realizou en 1602 un retablo para esta parroquia, e unha imaxe da Virxe, hoxe desaparecidos.  No museo do bispado de Ourense pódese admirar unha imaxe da Virxe con neno Xesús procedente desta parroquia. Proba da riqueza que recibiu é a abundante ourivaría, na que destaca a cruz procesional, feita no ano 1807 polo prateiro Ortiz.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Trasestrada
### Parroquias de Riós
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Riós
Serra do Mirador

A **serra do Mirador** atópase na fronteira dos concellos de Pol, Castroverde e Baleira, onde se pode ver unha vista panorámica das terras dos tres concellos. Tamén é coñecida como serra do Miradoiro, ou na parte da parroquia da Braña, Serra de Montouto. O punto máis alto desta serra está localizado no monte Pradairo a 1.034 metros de altitude. Nos días claros pode verse a maioría da Terra Cha, así como serras da Coruña, Ourense e Asturias. No cume ademais dun punto xeodésico hai unha caseta que en tempos pasados era usada para vixilancia do lume.

O sector occidental está conformado por xistos, calcarias e dolomías, o central de bandas paralelas de pelitas e areíscas envolvidas por faixas estreitas de cuarcitas.

Na parte oriental nace o río Eo e o seu afluente o río Martín, así como tamén varios regos das súas cabeceiras.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *As montañas de Galiza*. A Nosa Terra, 2006. ISBN 84-8341-126-1
Ponte colgante

225px|dereita
Unha **ponte colgante** ou **ponte pénsil**  é un tipo de ponte construída para salvar obstáculos. As pontes pénsiles datan do 100 a.C., a orixe das modernas pontes colgantes datan do comezo do século XIX, sostidos por un arco invertido formado por numerosos cabos de aceiro, do cal se pendura o taboleiro da ponte mediante tirantes verticais.

A meirande ponte pénsil do mundo e a ponte Akashi Kaikyō, no Xapón, cun van central de 1.991 m.

## Exemplos

Ficheiro:Akashi Bridge.JPG|Ponte Akashi Kaikyō(Prefectura de Hyōgo).
Ficheiro:Storebaeltbroen.JPG|Ponte do Gran Belt(Dinamarca).
Ficheiro:GG-ftpoint-bridge-2.jpg|Ponte Golden Gate(California).
Ficheiro:25th April Bridge and boat.JPG|Ponte 25 de Abril (área metropolitana de Lisboa).
Ficheiro:Xirimbao.jpg|Ponte colgante na área recreativa de Xirimbao  á beira do río Ulla, no concello de Teo.

## Notas
Pobo twa

dereita|miniatura|Baile tradicional dos Batwa.
Os **twa** ou **batwa** son un pobo pigmeo que vive na rexión africana dos Grandes Lagos, actualmente nos estados de Ruanda, Burundi e República Democrática do Congo. Representa aproximadamente unha poboación de 80.000 persoas.

Cando os hutus, un pobo bantú, chegou á rexión subxugaron ós twa. No século XV os tutsi, outro pobo bantú, chegaron e subxugaron a ámbolos dous pobos, twa e hutu. Os twa falan a mesma lingua que os hutu e os tutsi, o kiñaruanda. Durante moitos anos os twa foron unha pequena minoría da rexión (aproximadamente o 1 % en Ruanda e Burundi) e xogan un papel político escaso. Hoxe son ignorados ás discusións sobre o conflito entre hutus e tutsis, que provocou o Xenocidio de Ruanda de 1994.
S.K.I.N.

**S.K.I.N.** foi un supergrupo creado o 25 de maio de 2007 por diversos artistas xaponeses. Yoshiki, Gackt, Miyavi e Sugizo son os seus actuales compoñentes.

O grupo foi anunciado o 25 de maio de 2007 no J Rock Revolution nos Angeles por Yoshiki. O grupo fixo o seu debut o 29 de xuño no Anime Expo en California
Mina da Parxubeira

O **dolmen da Mina da Parxubeira**, tamén coñecida como **dolmen de Corveira**, é unha anta situada na parroquia de San Fins de Eirón, en Mazaricos, no lugar coñecido como Estivada Vella e datada entre o IV e III milenios a. C. Intégrase na necrópole de Sotorraño-Parxubeira-Portocoiro.

## Características 
O corredor, pequeno, está orientado cara ao leste; a cámara é poligonal e falta a lousa que a cubría, así como as chantas do lado sur. En total conserva trece esteos, seis na cámara e sete no corredor. A mámoa tivo un diámetro de entre 19 e 22 m e contaba cunha coiraza de pedras.

No seu interior atopouse un enxoval consistente en láminas de sílex, unha punta de frecha, anacos de cerámica campaniforme, catro estelas antropomórficas de gneis granítico e uns pequenos ídolos de coios, un deles con decoración baseada en incisións, chamados betilos, todo o cal se atopa no Museo Arqueolóxico da Coruña. 

As estelas e os betilos estaban chantados verticalmente fronte ao corredor de entrada, xusto na periferia, mais non á vista dos vivos. É posíbel que se colocasen para protexer o morto como materialización simbólica da divindade da morte.

## Galería de imaxes

parxubeira.jpg
parxubeira1.jpg

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Rodríguez Casal, A. (1989): "La necrópolis megalítica de Parxubeira. Campañas arqueolóxicas de 1977 ao 1984". A Coruña: *Monografías urxentes do Museu de San Antón*, nº 4.
*Boga Moscoso, R. (1997): *Dólmenes de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións.
*Lema Suárez, X. M. (1999): *Arquitectura megalítica na Costa da Morte*. Santiago de Compostela: Asociación Neria.
*

### Outros artigos 
*Lista de megálitos de Galicia
Fernando Mamede

**Fernando Eugénio Pacheco Mamede**, nado en Beja o 1 de novembro de 1951 e finado o 27 de xaneiro de 2026, foi un atleta portugués.

## Biografía 
Como atleta, militou no Sporting Clube de Portugal. Bateu récords internacionais de atletismo. Foi un dos medio-fondistas do país con maior relevo, ostentando o récord mundial dos 10.000 metros entre 1984 e 1989.

Mamede conseguiu o récord do mundo e da Europa, en Estocolmo (Suecia), o 2 de xullo de 1984, cun tempo de 27'43"81. O récord foille arrebatado no 1989 polo mexicano Arturo Barrios.

## Feitos deportivos 
* 27 récords nacionais de Portugal
* 1 récord mundial (10000 metros)
* 3 récords europeos
* 20 títulos nacionais portugueses
Końskowola

**Końskowola** é unha vila de Polonia, situada no sueste do país. A súa poboación en 2004 era de 2188 habitantes.

A vila fundouse probablemente no século XIV, có nome de *Witowska Wola*. Posteriormente mudou o nome ao actual no século XIX.

Durante a segunda guerra mundial a vila foi ocupada polo exército da Alemaña nazi, establecendo un campo de prisioneiros na vila.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da vila *(en polaco)*
Alphenal

**Alphenal** (**Alphenal**, **Efrodal**, **Prophenal**, **Sanudorm**), tamén coñecido como **ácido 5-alil-5-fenilbarbitúrico**, é un barbiturato derivado desenvolvido na década de 1920. Ten principalmente propiedades anticonvulsivas, e foi usado ocasionalmente para o tratamento da epilepsia ou convulsións, aínda que non tan comunmente coma outros barbutiratos mellor coñecidos, como o fenobarbital.

## Notas
Barro, Oín, Rois

**Barro** é un lugar da parroquia de Oín no concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 24 habitantes (10 homes e 14 mulleres), o que supón un aumento respecto de 1999 cando tiña 20 habitantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Oín 
### Parroquias de Rois
Butobarbital

miniatura|dereita|220px|Estrutura de butobarbital.
**Butobarbital** é unha droga somnífera derivada dos barbitúricos tamén coñecida como **butobarbitone**, **butethal** ou **butenil**. Emprégase nos casos das persoas que sofren imsomnio severo. Foi desenvolvida polos irmáns Poulenc (agora parte de Rhône Poulenc) en 1921.

## Notas
Wasterzhi

miniatura|dereita|Wasterzhi

**Wasterzhi** é un dos deuses máis importantes da relixión pagá de Osetia (Uatsdin). Wasterzhi era o deus da Guerra e do Sol. Adoita ser descrito coma un cabaleiro de longa barba ás costas dun cabalo branco. Un dos seus principais centros de culto era o Bosque de Hetag, unha zona boscosa preto de Vladikavkaz, capital de Osetia do Norte-Alania. A figura de Wasterzhi sobreviviu á posterior aceptación do cristianismo por parte dos osetos, e foi identificado como San Xurxo. Coa fin da era soviética reviviu o culto neopagán a Wasterzhi, e o Bosque de Hetag acolleu numerosas celebracións dende 1991.
Juan Zavala de la Puente

**Juan Zavala de la Puente** (ás veces **Juan de Zavala** ou **Juan Zabala**), nado en Lima (Perú) o 27 de decembro de 1804 e finado en Madrid o 29 de decembro de 1879, foi un militar e político español. Conde de Paredes de Nava e Marqués de Sierra Bullones, foi Presidente do Goberno de España en 1874.
## Traxectoria
Logo da declaración de independencia do Perú regresou á Península Ibérica, ingresando na carreira militar. Participou durante a Primeira Guerra Carlista no bando leal a Isabel II. Foi comisionado por Baldomero Espartero para preparar o Convenio de Oñati, que, posteriormente, asinarían o propio Duque de la Victoria e máis o xeneral carlista Rafael Maroto, pondo fin á guerra. Ao longo da guerra, Zavala ascendeu ata o grao de tenente xeneral.

Durante o reinado de Isabel II, foi un dos xenerais que participaron, con Leopoldo O'Donnell ao mando, na guerra de África, obtendo méritos que lle valeron o marquesado de Sierra Bullones. Foi ministro de Mariña nos gobernos da Unión Liberal. En 1874, no ano final do Sexenio Democrático, na República Unitaria, da que o xeneral Serrano era o home forte, nomeou D. Juan Zavala como Presidente do Consello de Ministros, actuando como tal desde o 26 de febreiro de 1874, á par que seguía a ostentar o Ministerio da Guerra. Zavala foi substituído nese mesmo ano, o 13 de maio, por Sagasta.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de presidentes de España
Economía de Sri Lanka

A economía do **Sri Lanka** está baseada na exportación de produtos primarios, como grafito, produtos téxtiles, té, coco e caucho. A posición xeográfica da illa, da cal a capital Colombo é un dos portos máis importantes do océano Índico, sempre foi un grande estímulo da economía.

En 1977 o goberno abandonou as políticas de estatalización e de substitución das exportacións por outras orientadas á economía de mercado e ás exportacións, incluíndose incentivos ao investimento estranxeiro. Poucos anos despois, o 1983, iniciouse unha guerra civil entre as etnias cingalesa e a minoría támil que durou ata o 2009, causando danos importantes na economía do país. Os gastos do goberno en desenvolvemento e no combate aos Tigres de Liberación do Tamil Eelam fixeron con que o PIB crecese case 7% ao ano entre 2006 e 2008.

Ata o inicio dos anos 90, o Sri Lanka era o maior exportador mundial de té, e esta guerra fixo que os investimentos no cultivo do té (na maior parte financiados por compañías británicas) caesen ano tras ano. O turismo, a pesar de aínda figurar como unha importante fonte de divisas, tamén sufriu co conflito.

## Notas
Río Burbia

O **Burbia** é un río da provincia de león, na comarca do Bierzo, que é tributario do río Sil, á súa vez afluente do Miño.

## Percorrido 
O *Burbia* nace nos Ancares leoneses a 1.540 m de altura, nun circo glaciar, localizado entre os picos de Corno Maldito (1830 m) e O Mustallar (1935 m), este xa nos lindes entre León e Galiza. É un río de montaña con curso encaixado ata Vilafranca do Bierzo, onde se lle xunta o Valcarce. Desde aí corre xa polo Bierzo Baixo, atravesa Corullón, e, entre veigas e viñedos, vaise achegando até Toural dos Vaos, confluíndo co Sil en Paradela del Río.

A súa conca abrangue unha superficie de 522&nbsp;km². O Burbia é un río de réxime pluvio-nival.

## Afluentes 
A súa conca é disimétrica, polo que os seus principaís tributarios recíbeos pola beira dereita, dos que cómpre destacar:
* Teixeira,
* Porcarizas,
* Pradela,
* O río Valcarce, o máis importante dos seus afluentes.

## Historia 
A conca do Burbia sufriu a explotación aurífera dos romanos, con sistemas semellantes ao das Médulas, é dicir de *ruina montium*. Foi en tempos modernos usado hidraulicamente para ferrarías, das que fica en funcionamento, con fins didácticos, o mazo de Corullón.

No ano 791, nun lugar indeterminado tivo lugar a batalla do río Burbia entre o califa Hixam II e as tropas cristiás do rei Vermudo I o Diácono. En antigos mapas medievais, os lindes entre o reino de Galiza e o de León sinalábanse polo curso do Burbia.
Yuan Shu-chi

**Yuan Shu-chi**, nada o 9 de novembro de 1984, é unha arqueira olímpica da República da China.

Representou á República da China nos Xogos Olímpicos de 2004, nos cuartos de final venceu a Yun Mi Jin de Corea do Sur, na semifinal a súa rival foi a tamén coreana Lee Sung Jin, perdeu e pasou a loitar polo bronce coa británica Alison Williamson, á que tampouco foi capaz de vencer, quedando cuarta e fóra das medallas. Así e todo Yuan foi medalla de bronce na competición por equipos, xa que a China Taipei quedou terceira nesa competición.
Río Roca

O **río Roca** nace nas proximidades do monte Penas Pardas e o pico Suatorre, preto da parroquia dos Vilares, en Guitiriz. Tamén é coñecido co nome de **Requeixo** no seu tramo anterior á unión co río Parga.

Discorre por unha paisaxe eminentemente agraria, con numerosas praderías, bosques e monte baixo. Rega as parroquias do Buriz, Os Vilares e San Salvador de Parga, todas no mesmo concello de Guitiriz e desemboca na de Roca, preto da ponte de Santo Alberte. Pola dereita recibe as augas dos regatos de Porto de Lea e Casal; pola esquerda as de Porto Barroso, Porto Augalonga, Ponte Rigueira, Porto Moa e Illo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Ríos de Galicia
Río Boedo, río Parga

O **río Boedo** é un afluente do río Parga, co que se une no mesmo municipio. Recolle as correntes dos seus diversos afluentes, que descenden do Cordal de Montouto e da serra da Cova da Serpe, na provincia de Lugo.

## Fontes 
O río Parga nace na aldea de Outeiro de Lea, na parroquia de Santa Mariña de Lagostelle, no concello de Guitiriz.

## Percorrido 
Percorre as parroquias de Santa Mariña de Lagostelle, Lagostelle, Mariz, Vilar e As Negradas.

## Afluentes 
O Boedo nace da confluencia dos regatos do Porto, Rexedoiro, Lentemil, Portovello e Landoeiras. Neste último está o encoro de Guitiriz. Recibe pola súa esquerda ó río Escadebas ou *Forxá*, co seu afluente o río Portaud, e os regatos Portillón e Revollón. Pola súa dereita úneselle as augas do río Mariz, o Tolda, o Ruxida de Curveiros e o Florida.
Partido Nacionalista Canario

O **Partido Nacionalista Canario** (**PNC**) é un partido nacionalista, que, nos inicios, aspiraba a que Canarias fose un estado libre e soberano, mais posteriormente evolucionou para posturas que defenden a súa integración nun estado libre asociado, reclamando mentres máis competencias dentro do marco autonómico.

## Antecedentes
miniatura|A denominada "Bandera del Ateneo", primeira bandeira nacionalistaO primeiro **PNC** foi fundado, curiosamente, na Habana, o 30 de xaneiro de 1924, sendo o seu primeiro presidente José G. Cabrera Díaz, tipógrafo que exercera como líder sindical dos traballadores canarios na illa caribeña: o 5 de agosto de 1900 fundara a Asociación Obrera Canaria. Mais nos anos 20 José Cabrera Díaz abandonou os postulados obreiristas, para pasar a defender os intereses da burguesía.  Con todo o PNC da Habana, era un partido bastante afastado dos principios políticos de liberación nacional e social, mostrándose con frecuencia achegado ao anarquismo.

O órgano de difusión de ideas do PNC era o xornal **El Guanche**. Adoptou como estandarte canario, a coñecida como *Bandera del Ateneo*, de fondo azul e sete estrelas brancas colocadas na disposición que ocupan as illas Canarias xeograficamente.

Este primeiro PNC durou poucos anos. Posteriormente creouse un novo PNC, que recuperaría algúns dos seus principios.

## O PNC actual
En 1982 foi convocado o Congreso Constituínte do actual **Partido Nacionalista Canario**, recuperando o nome da organización que existira nos anos 1920, así como algúns dos seus símbolos. O actual presidente do partido é Juan Manuel García Ramos.

No ano 1993, xunto a outras formacións políticas, formou parte de Coalición Canaria, que abandonou algúns anos despois. Logo de pasar por escisións, volveu a se integrar na devandita coalición en 2006 e 2011.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do PNC
Tierra Comunera

**Tierra Comunera** (TC) foi un partido político español de tendencia castelanista.

## Fundación 
Foi fundado en decembro de 1988 en Soria, se ben tiña maior implantación política na cidade de Burgos, onde estaba localizada a súa sede central. O nome orixinal do partido no momento da fundación era *Tierra Comunera*, mais en 1991 pasou a denominarse *Tierra Comunera-Partido Nacionalista Castellano* (TC-PNC). Logo do seu VII Congreso Nacional, celebrado en Segovia no 2004, acordouse mudar de novo o nome do partido, eliminando o apéndice Partido Nacionalista Castellano e volvendo ao orixinario: **Tierra Comunera**.

## Programa político 
TC esixía o recoñecemento de Castela como nacionalidade histórica e a súa unidade territorial, superando a fragmentación da "nación" castelá en cinco comunidades autónomas (Castela e León, Castela-A Mancha, Madrid, Cantabria e A Rioxa), aínda cando a súa representación nestas dúas últimas comunidades autónomas é inexistente. Politicamente, TC definíase como nacionalista, progresista e ecoloxista.

## Resultados electorais 
[miniatura|300px|esquerda|Acto de **Tierra Comunera** en [Toledo.]]
En 1999 obtivo os mellores resultados electorais da súa historia, atinxindo representación no concello de Burgos e mais nas Cortes de Castela e León. Mais nas seguintes eleccións municipais e autonómicas (2003) perdeu a representación nas Cortes, aínda que acrecentou a súa presenza en municipios de provincias castelás como Ávila, Segovia, Valladolid, Palencia, Guadalaxara e mais Cidade Real, sen contar a provincia de Burgos, na cal o partido ten decenas de cargos públicos.

Porén, nunca obtivo representación de nivel estatal.
Economía da India

India desenvólvese como unha economía de libre mercado, a pesar de manter trazos de antigas políticas autárquicas. A liberalización económica, incluíndose o sector industrial, a privatización de empresas públicas e a redución dos controis dos investimentos externos e do comercio comezaron nos anos 1990 e serviron para acelerar o crecemento do país, que superou os 7% ao ano desde o 1997.

A economía do país é diversificada; hai desde actividades agrícolas tradicionais en pequenos pobos e artesanía, até unha gran diversidade de industrias e servizos modernos. Pouco máis de metade da man de obra traballa na agricultura, pero o sector de servizos é o máis importante da economía do país, e é responsable por metade do PIB nacional, ocupando 1/3 da forza de traballo. O país benefíciase da súa vasta poboación anglófona para tornarse un importante exportador de servizos de tecnoloxía e software. O país recuperouse ben da crise do 2010, principalmente debido ao seu forte mercado interno, e o crecemento real ha excedido os 8%.

Os principais produtos cultivados son: té, algodón, trigo, xuta, arroz, tabaco, millo e cana de azucre.

Existen grandes áreas con monoculturas voltadas para a exportación. Son as *plantations*, cultivadas desde a época en que os ingleses colonizaron esa rexión. Té, tabaco e algodón, son os produtos típicos para o mercado externo.

No últimos anos, a India tornouse un importante centro de servizos relacionados con tecnoloxias de información. É o principal beneficiario do outsourcing de servizos.

## Notas
Adolf Eichmann

**Otto Adolf Eichmann**, nado no Imperio Alemán o 19 de marzo de 1906 e finado en Israel o 31 de maio de 1962, foi un oficial alemán-austríaco do Partido Nazi, membro da *Schutzstaffel* (SS) e un dos principais organizadores do Holocausto. Participou na Conferencia de Wannsee de xaneiro de 1942, na que se planificou a despregadura da Solución Final á Cuestión Xudía. Despois disto, foi encargado polo SS-*Obergruppenführer* Reinhard Heydrich de facilitar e xestionar a loxística envolta na deportación masiva de xudeus a guetos e campos de exterminio nazis en toda a Europa ocupada polos alemáns.

## Traxectoria 
Eichmann ingresou no Partido Nazi austríaco o 1 de abril de 1932 co número de afiliado 899&nbsp;895. O mesmo día ingresou na SS, co número de afiliado 45&nbsp;325.

Era o encargado da deportación de xudeus da Hungría para campos de concentración.

Despois da segunda guerra mundial, Eichmann fuxiu para a Arxentina, pero foi localizado naquel país polo Servizo Secreto Israelí. Capturado en 1961, foi enviado a Xerusalén onde foi xulgado por crimes de guerra e condenado a morte na forca. Foi executado o 31 de maio de 1962.
A Muíña

**A Muíña** é un lugar da provincia de Lugo dividido entre dous concellos: a metade pertence á parroquia de Retizós no concello de Baleira e a outra metade á parroquia de Milleirós no concello de Pol. Está situado a 13&nbsp;km de Meira e a 12 de Cádavo, cos que se comunica a través da estrada LU-750. Segundo o IGE, en 2013 tiña 44 habitantes. Deles, 24 pertencían á parroquia de Retizós (14 homes e 10 mulleres), mentres que os 20 restantes pertencían á parroquia de Milleirós (10 homes e 10 mulleres).

A división da aldea entre dúas xurisdicións parece que xa vén de bastante antigo, pois, nunha doazón de terreos na Muíña (*Mullina*) sobre o ano 1234, citan *in uilla et loco de Mullina, que est inter Valongam et Valeyram* .

Hai anos tivo certa actividade industrial. Aínda se conservan as construcións onde houbo unha planta de luz, un muíño e un forno do cal. Na zona que pertence ao concello de Pol hai unha capela.thumb|Capela da Muíña

A carón da Muíña atópase A Marronda, unha fraga con gran variedade de árbores e plantas. Antigamente celebrábanse as festas por San Pedro, aínda que hoxe xa non se fan.

## Lugares 
### Lugares de Retizós 
### Lugares de Milleirós 
## Parroquias 
### Parroquias de Baleira 
### Parroquias de Pol 
## Notas
Mohammed ben Mizzian

**Mohammed ben Mizzian ben el Kasem**, nado en Mazzuza (Guelaya, na rexión do Rif), o 1 de setembro de 1897 e finado en Rabat o 1 de maio de 1975, foi un militar dos exércitos de España e Marrocos, nos que atinxiría a máxima graduación.

Participou na guerra civil española, acabando por ser nomeado capitán xeneral de Galiza, e logo das Canarias, por Francisco Franco. Cando Marrocos obtivo a súa independencia, no ano 1957, ben Mizzian ingresou no exército marroquí.

## Biografía 
Seu pai era caid da cabila na súa vila natal. En 1913 foi enviado á Academia de Infantería de Toledo, que abandonou co grao de segundo tenente. Destinado ao Exército de África, ascendeu por méritos na Guerra do Rif (foi ferido nas accións de Annual en 1921), combatendo contra os insurrectos rifeños de Abd el Krim. En 1923 era xa capitán e, en 1925, comandante.

### Guerra civil 
Tralo Alzamento Nacional do Exército español en 1936, que se adianta ao día 17 de xullo no Marrocos español, ben Mizzian únese aos sublevados. Participou á fronte dos regulares —entón unidades de tropas marroquís— nos diversos movementos das tropas franquistas, desde o Sur de España até Madrid; e posteriormente noutras accións no Norte (Asturias —dirixindo aquí as tropas galegas enviadas en socorro de Oviedo—, Teruel, Ebro)... Cando o exército franquista toma Castelló, ben Mizzian era xa coronel.

### Capitán xeneral de Galiza 
Acabada a guerra civil en 1939, Ben Mizzian foi nomeado comandante xeneral de Ceuta. En 1944 foi promovido a xeneral, e en 1953 é ascendido a tenente xeneral, sendo destinado á VIIIª Rexión militar, é dicir Galiza, como capitán xeneral da mesma. Estivo a fronte da mesma, oficialmente, entre o 26 de xuño de 1953 e o 3 de xuño de 1955, é dicir case dous anos. Ao cesar en Galiza, ben Mizzian pasou a facerse cargo da Capitanía Xeneral das Illas Canarias.

### Ministro da Defensa de Marrocos 
Cando Marrocos conseguiu a independencia, pasou á reserva no Exército español, o 22 de marzo de 1957, para ingresar no Exército marroquí. En 1964, o novo rei, Hassan II, nomeouno ministro de Defensa. Dous anos despois foi destinado a Madrid, como embaixador de Marrocos en España. En 1970, foi ascendido a mariscal, a máxima graduación do Exército marroquí, e era promovido a ministro de Estado.

En 1975, afectado de grave doenza, foi trasladado a Madrid, para ser internado nun hospital militar, desde onde foi reenviado a Rabat, na que faleceu o 1 de maio dese ano.
Ouarzazate

**Ouarzazate** (en , *Warzāzāt*) é unha cidade do sur de Marrocos, capital da provincia de Ouarzazate. A cidade é famosa polos seus estudos cinematográficos, Atlas Studios, na cal se rodaron moitos filmes históricos (*Asterix e Cleopatre*, *Cleopatra*, *Kundun*, *Gladiator* ou *Babel*). Fundada en 1928 polo poder colonial francés, a súa vida centrouse durante moito tempo na guarnición militar. A súa poboación en 2014 era de 71&nbsp;067 habitantes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ouarzazate Film Commission
Guadalaxara, España

**Guadalaxara** (en castelán: *Guadalajara*) é unha cidade do centro de España, capital da provincia de Guadalaxara, na comunidade autónoma de Castela-A Mancha, á beira do río Henares.

O seu censo municipal é de 87.452 habitantes (INE 2022) e a área do seu concello abrangue 267,5&nbsp;km². Está situada a 55&nbsp;km de Madrid. Rodéaa a autovía A-2; e dispón de parada do tren AVE na súa estación ferroviaria (sita a 7&nbsp;km da cidade) e máis un servizo de trens de proximidades con Madrid.

## Étimo do topónimo e historia 
Guadalaxara identifícase coa localidade ibera de Arriaca (cfr. vasco actual *harri* "pedra, rocha", e o sufixo abundancial -*aga*). O seu actual nome provén do árabe, mais semella ter certa relación co anterior, se é interpretábel polo vasco. Os musulmáns logo de arrasala, reconstruírona, denominándoa Wādī al-Ḥaǧārah (en árabe وادي الحجارة), que significa "río de pedras".

A partir do século XIV converteuse nunha cidade importante, en boa medida mercé á familia Mendoza. Despois dunha longa decadencia, a súa proximidade a Madrid convértea nun lugar atractivo como foco de expansión industrial e cidade-dormitorio da capital española, o que ten facilitado o seu crecemento nos últimos anos.

## Monumentos 
* Palacio do Infantado
* Panteón da Condesa da Vega del Pozo e Duquesa de Sevillano
* Igrexa de San Ginés
* Igrexa de San Nicolás o Real
* Igrexa de Santiago
* Concatedral de Santa María da Fonte a Maior
* Capela de Luís de Lucena
* Palacio da Cotilla
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Información e imaxes de Guadalaxara
Pilro común

O **pilro** **común** (*Calidris alpina*) é unha ave da familia *Scolopacidae*.

## Descrición 
Os adultos miden entre 17 e 21&nbsp;cm, cunha envergadura de ás de entre 32 e 36&nbsp;cm. Pesan de 40 a 60 gramos e poden vivir ata 24 anos. O bico é longo e lixeiramente curvado. Os ollos e as patas, que son de lonxitude media, son castaños escuros. En inverno son castaños por arriba e co ventre branco. Na época de cría ao ventre ten unha coloración negra e a parte superior e castaña avermellada. Machos e femias son de plumaxe semellante,

## Hábitat 
miniatura|esquerda|Pilro común
Na época de cría viven principalmente en zonas de tundra. Durante a migración aparecen nas costas e marismas da Europa central. Pasan o inverno nunha área que vai do suroeste do continente europeo ata o oeste de África. O seu hábitat preferido son zonas de lama, pantanos e zonas con uces e prados salgados.

## Alimentación 
Comen insectos e larvas, que capturan de zonas cunha pequena capa de auga. Na época de migración capturan tamén caracois, vermes e pequenos crustáceos.

## Reprodución 
thumb|left| *Calidris alpina alpina*
Maduran sexualmente ó ano de idade. Fan o niño agochado entre a vexetación do chan. Entre abril e xullo poñen catro ovos castaños con marcas castañas máis escuras. Chocan unhas tres semanas, e os pitos son capaces de voar 3 semanas despois de saíren do ovo.
miniatura|*Calidris alpina*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Videos sobre o Pilro común en Internet Bird Collection
Tétrico II

**Caius Pius Esuvius Tetricus**, mellor coñecido como **Tétrico II**, era o fillo de Tétrico I, emperador do Imperio das Galias (270-274). No ano 273 foi elevado ao rango de César co título de *princeps iuventutis*, e en xaneiro de 274 comezou o seu primeiro consulado. Logo da derrota e deposición de seu pai, no outono de 274, apareceu como prisioneiro no triunfo de Aureliano.
Batalla de Vitoria

A **batalla de Vitoria** foi librada o 21 de xuño de 1813, entre as tropas francesas, dirixidas polo mariscal Jean-Baptiste Jourdan, que escoltaban a Xosé Bonaparte na súa fuxida de España e un conglomerado de tropas británicas, españolas e portuguesas o mando de Arthur Wellesley, duque de Wellington. A vitoria aliada sancionou a retirada definitiva das tropas francesas de España (con excepción de Cataluña), forzando a Napoleón a devolver a coroa do país a Fernando VII, mediante o tratado de Valençay finalizando así a guerra da Independencia española.

Trala contenda as forzas francesas en retirada deixaron sobre o campo de batalla numerosas pezas de arte e riquezas, esquilmadas dende 1808 ao longo da xeografía Ibérica, cuantioso patrimonio histórico artístico perdeuse a mercé dos saqueadores que aproveitaron a situación despois da batalla.
Grímsey

**Grímsey** é unha pequena illa islandesa, situada 40&nbsp;km ao norte da Islandia, atravesada polo Círculo Polar Ártico, coas cordenadas 66°33'17"N, 018°01'03"O, e cuxo punto máis elevado atópase a unha altitude de 105 metros. A terra máis próxima á illa, é a illa de Flatey, 39´4&nbsp;km ao sur. Grímsey constitúe un concello (*hreppur*) e o seu nome administrativo é Grímseyjarhreppur. Pertence ao condado de Eyjafjarðarsýsla.

A súa superficie é de 5´3&nbsp;km cadrados. É o punto habitado máis setentrional da Islandia, cunha poboación de só 103 habitantes (no 2007). A súa principal industria é a da pesca. A illa está ligada ao resto da Islandia (Dalvík) grazas a un transbordador e dispón dun pequeno aeroporto (código IATA: GRY), servido por voos regulares ata Akureyri.

## Ligazóns externas 
* Grímsey Information, en inglés e islandés
Castaña

* *Este artigo trata sobre a castaña europea (xénero "Castanea"), para a castaña brasileira véxase o artigo **castiñeiro de Pará**.*

miniatura|Castañas
[miniatura|dereita|Castañas no [ourizo da castaña|ourizo.]]
A **castaña** é o froito do castiñeiro, árbore da familia das fagaceae, nativa de climas cálidos do hemisferio norte. Preséntase nunha cápsula espiñenta que ten entre 5 e 11 centímetros de diámetro que contén de 2 a 7 castañas.

As castañas son unha importante fonte de alimentación no sur de Europa, no suroeste e no leste de Asia e tamén no leste de Norteamérica, antes da praga da castaña. Durante a Idade Media, no sur de Europa as comunidades que habitaban cerca de soutos e que tiñan escaseza de acceso á fariña cereal, utilizaban as castañas como a súa principal fonte de carbohidratos.

As castañas pódense comer crúas, fervidas, asadas ou doces. En Galicia ademais de asadas (ver magosto), adoitan comerse cocidas con sal e herbas, coma fiúncho e nébeda, para seren máis dixeríbeis. En Francia a miúdo véndese o doce de castaña coñecido como marron glacé, así como a crema de castañas. Un xeito sinxelo de asalas é cortar unha pequena fenda en cada castaña e quentalas nun contedor metálico a 400 °C durante 10 ou 15 minutos. O obxecto da fenda é evitar que estouren mentres se asan.

Outro importante uso das castañas é a fariña, coa que se pode preparar pan, pasteis e pasta.

As receitas gastronómicas de castañas están xurdindo ultimamente coa recuperación de receitas tradicionais, especialmente en Italia.

As castañas para se conservaren teñen que estar completamente secas antes de retirar a cápsula espiñenta que as contén e deixalas nunha caixa ou barril cobertas de area fina. Pódese consumir fresca, seca, cocida e asada, a castaña constituíu unha importante contribución calórica para o home e tamén se utilizou na alimentación dos animais domésticos, xa que son ricos en graxas, proteínas, minerais e en vitamina C.

## A castaña na cultura popular galega 
En Galicia, a festa tradicional da recollida das castañas é o magosto, que se realiza a comezos de novembro.

### Refraneiro 
* A castaña que está no camiño é do veciño. 
* Non hai ruín viño con castañas asadas e sardiñas salgadas. 
* O que non sabe a maña, non come castaña. 
* Sempre un porco ruín ha topar cunha boa castaña. 
* Temperá é a castaña que por setembro regaña.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Castañas asadas.jpg|Castañas asadas
Ficheiro:Castañas magosto.jpg|Magosto
Ficheiro:Larva dunha castaña.JPG|Larva dunha castaña
Ficheiro:Castañeiro, praza da Herrería, Pontevedra.jpg|Castañeiro, Praza da Ferrería, Pontevedra
Río Suir

[miniatura|260px|O río Suir ó seu paso pola vila de [Cahir - An Chathair|Cahir.]]
O **río Suir** (en irlandés *An tSiúir*) é un río de Irlanda, que xunto co río Nore e o río Barrow, forma parte do grupo coñecido como As Tres Irmás. Nace na mesma zona montañosa do condado de Tipperary na que nace o río Nore, preto do monte Devil's Bit. O río ten preto de 183 quilómetros de lonxitude e desemboca no Mar Céltico nunha baía ó sueste da cidade de Waterford.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:IMG SuirHolycross4788.jpg|Vista do Suir ó seu paso por Holycross, no condado de Tipperary.
Ficheiro:Castles of Munster, Ardfinnan, Tipperary - geograph.org.uk - 1393364.jpg|O Suir baixo a ponte da vila de Ardfinnan, no condado de Tipperary.
Ficheiro:River Suir from Cahir Castle.jpg|Vista do Suir dende o castelo de Cahir.