Disimilación

A **disimilación** é un fenómeno fonolóxico que forma parte da lingüística histórica.

A través deste fenómeno algúns sons consonánticos ou vocálicos dunha palabra dan en facerse menos similares nalgún trazo. Ás veces argúese que a disimilación produce formas máis fáciles de recoñecer polo oínte (mentres que a asimilación produciría formas máis fáciles de pronunciar para o falante), coa consecuencia de que tales resultados son de feito cáusaa dos cambios. Pero todas estas especulacións non se sustentan en datos obxectivos. É máis, a disimilación, incluso en maior grao cá asimilación, adoita aparecer por unha articulación inadecuada.

De calquera modo, ambos procesos poden comportar un cambio na pronunciación dun segmento adxacente ó afectado ou separados por outros; e poden inducir un cambio relacionado cunha parte precedente ou posterior no vocábulo. Así como a asimilación, a disimilación **anterior** é moito máis común cá **posterior**; pero xusto ó contrario có outro fenómeno, a maioría das disimilacións afectan a partes **non** contiguas á inicial. Amais, mentres que moitos tipos de asimilación teñen fonte nunha lei fonética, relativamente poucos procesos disimilatorios se relacionan directamente con elas. A maioría teñen natureza de feito accidental ocorrido sobre unha forma léxica.

## Exemplos 
De disimilación anterior a distancia (con moito a máis común) 
miniatura|Hermann Grassmann.
* Latín ***medio-die-s** ("mediodía") convértese en **meri-die-s**. O latín *vén-num* "veleno" > *veleno*. Esta categoría inclúe un estraño exemplo de lei sonora sistemática, a disimilación da aspirada en grego e sánscrito coñecida como Lei de Grassmann: **thi-the--mi* "poño" (con reduplicación) > grego *ti-the--mi*, **phakhu*- "groso" > grego *pakhu*-, **sekho-* "teño" > **hekho-* > grego *ekho-* (cf. futuro **hekh-s-ou-* > *hekso-*). Algúns casos aparentemente son problemáticos, como o inglés "eksetera" por *etcetera*, que pode ser máis unha contaminación das numerosas formas en *eks*- (ou unha combinación de influencias), se ben a forma incorrecta e común *ect*. indica disimilación.
* *Abogonthi* > Begonte (incluíndo ademais unha aférese), topónimo de Lugo.

Disimilación anterior dunha zona contigua (moi rara)
* O cambio de fricativa a articulación xorda nunha secuencia de fricativas: protoxermánico **seχs* "seis" > anglosaxón *siex* /ks/, alemán *sechs* /zeks/. En sánscrito, en toda secuencia orixinal de dúas sibilantes a primeira convértese en xorda (a miúdo con desenvolvemento posterior): raíz *vas*- "vestir", fut. *vas-sya*- > *vatsya*-; *''wis'-s* "clan" (nom.sg.) > **vit(s' > *vit.s. > vit.* (os grupos finais simplifícanse); **wis'-su* locativo pl. > **vit.s.ou > viks.ou*. O inglés *amphitheater* pronúnciase a miúdo *ampitheater*.

Disimilación posterior a distancia (bastante común)
* Latín *ra-rus* "raro" > italiano *rado*. O inglés *Cardamom*, a especia, normalmente *cardamon*. En inglés medio, nunha ampla lista de palabras rematadas en -*n* pero precedidas de consoante apical o *-n* cambiou a -*m*: *seldom, whilom, random, venom*. O inglés *marble* é en última instancia herdeiro do latín *marmor*. O ruso февраль  "febreiro" deriva do latín *Februa-rius*.

Disimilación posterior dun segmento contiguo (algo rara)
* Inglés *chimney* (oficial) > *chim(b)lei*.
* Protoeslávico **sveboda* "liberdade" > eslovaco "sloboda".
* Latín *vagabundu* > na lingua coloquial *vagamundo'', disimilando o trazo fonolóxico de bilabial respecto á primeira consoante e de oclusiva e sonora respecto ás outras consoantes (ademais de asimilación coa seguinte nasal e de analoxía semántica).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Asimilación