Medio dólar do Centenario da Doutrina Monroe

O **medio dólar do Centenario da Doutrina Monroe** foi unha moeda dese valor facial emitida en 1923 pola Casa da Moeda dos Estados Unidos e cuñada na Ceca de San Francisco, en conmemoración do centenario da Doutrina Monroe. 

No seu anverso amósanse os bustos dos presidentes estadounidenses James Monroe e John Quincy Adams. Os deseños de ambas as faces da moeda son obra do escultor Chester A. Beach, aínda que o reverso parece estar baseado nunha obra anterior do pintor Raphael Beck. 

En 1922, a industria cinematográfica enfrontouse a unha serie de escándalos, entre eles a acusación de homicidio involuntario contra a estrela do cime mudo Roscoe "Fatty" Arbuckle. Malia resultar absolto finalmente, os executivos do cine procuraron xeitos de limpar a imaxe de Hollywood cunha boa publicidade, e un dos medios foi unha exposición que se celebraría nos Ánxeles a mediados de 1923. Como pretexto para inducir o Congreso a autorizar a emisión dunha moeda conmemorativa como vía de financiamento desta feira, os organizadores decidiron asociar a exposición co centenario da Doutrina Monroe, co que lograron a aprobación da lei que autorizou a desexada moeda de medio dólar conmemorativa.

A exposición foi un fracaso financeiro. As moedas non se venderon ben e a maior parte das máis de 270.000 cuñadas acabaron póndose en circulación. Beach enfrontouse a acusacións de plaxio pola similitude do deseño do reverso coa obra de Beck, aínda que tanto el como o seu colega escultor James Earle Fraser negaron calquera irregularidade. Moitas das pezas que se venderan cun sobreprezo e que foran gardadas polos coleccionistas e os especuladores acabaron gastándose durante a Gran Depresión e a maioría das que sobreviviron amosan claros signos de desgaste pola circulación.

## Antecedentes 
A principios da década de 1820, os Estados Unidos consideraron inoportunas dúas inxerencias de potencias europeas na súa zona de influencia. A primeira foi a *Ukase* rusa de 1821, que reivindicaba dereitos territoriais e comerciais exclusivos ao longo de gran parte do que logo foi a costa canadense do Pacífico. Os Estados Unidos consideraban que esta zona formaba parte do País de Oregón e esperaban chegar a controlala. A segunda inxerencia derivaba das posibles ameazas europeas contra as nacións latinoamericanas, que acababan de independizarse de España. As autoridades estadounidenses temían que unha cuádrupla alianza de Prusia, Austria, Rusia e Francia lle devolvese a España o poder en América.

[miniatura|330x330px|O [Lista de presidentes dos Estados Unidos de América|presidente James Monroe preside unha reunión do seu gabinete en 1823, sobre a Doutrina Monroe. John Quincy Adams é o primeiro pola esquerda e Monroe está en pé.]]

Ao ministro de Asuntos Exteriores británico, George Canning, preocupáballe que, no caso dunha restauración española en América Latina, a súa nación perdese a capacidade de comerciar alí que gañara desde a expulsión dos españois. En 1823, propúxolle ao ministro estadounidense en Gran Bretaña, Richard Rush, que as súas dúas nacións emitisen unha declaración conxunta contra a retoma das antigas colonias españolas pola forza. Rush pediu instrucións ao presidente James Monroe, e este consultou cos seus predecesores, Thomas Jefferson e James Madison, que estaban a favor da declaración conxunta, xa que unha alianza con Gran Bretaña protexería os Estados Unidos. No entanto, o secretario de estado de Monroe, o futuro presidente John Quincy Adams, considerou que se os Estados Unidos ían expor os seus principios, debían falar por si mesmos e non parecer que seguían o exemplo de Gran Bretaña. En consecuencia, Rush recibiu instrucións de declinar a oportunidade de subscribir unha declaración conxunta, aínda que debía informar os británicos de que ambas as nacións estaban de acordo na maioría das cuestións.

A política que, uns 30 anos máis tarde, se coñecería como a Doutrina Monroe estaba contida na mensaxe anual do presidente ao Congreso o 2 de decembro de 1823, na que se advertía ás nacións europeas contra novas aventuras coloniais nas Américas e contra a interferencia cos gobernos do hemisferio occidental. A doutrina tivo pouco efecto práctico naquel momento, xa que os Estados Unidos carecían da capacidade para a facer cumprir militarmente e a maioría das potencias europeas a ignoraron, por consideraren que estaba por baixo da súa dignidade mesmo responder a tal proclamación. Cando varias potencias europeas enviaron homes a colonizar as Güianas na década de 1830, os Estados Unidos non emitiron ningunha protesta formal. A guerra entre México e os Estados Unidos de 1846-1848, e a conseguinte cesión mexicana, aumentou a desconfianza de Latinoamérica cara á doutrina, xa que moitos ao sur da fronteira pensaban que o propósito dos Estados Unidos, ao advertir ás potencias europeas de que se mantivesen arredadas, era adquirir as terras para si. Porén, a Doutrina Monroe converteuse nunha parte importante da política exterior dos Estados Unidos na segunda metade do século XIX e no século XX.

## Inicio 
[miniatura|Un escándalo no que se viu envolta a [Actor, actriz|actriz Mabel Normand foi un dos sucesos que conduciron á emisión do medio dólar do Centenario da Doutrina Monroe.]]
En 1922, a industria cinematográfica de Hollywood tiña graves problemas. Establecida na zona dos Ánxeles durante a década de 1910, logo de se trasladar desde lugares do leste como Fort Lee, Nova Jersey, a industria vírase sacudida por unha serie de escándalos, entre eles a misteriosa morte a tiros do director de cine William D. Taylor e o posterior testemuño evasivo ao respecto da actriz Mabel Normand, que contribuíu a destruír a súa carreira. Outro escándalo notorio de principios dos anos vinte foi a morte da actriz Virginia Rappe logo dunha orxía nun hotel de San Francisco. O actor Roscoe "Fatty" Arbuckle, despois de tres xuízos, foi absolto de homicidio involuntario, mais a publicidade negativa acabou tamén coa súa carreira. Estes escándalos, xunto coa morte do protagonista Wallace Reid por unha sobredose de drogas e unha serie de casos de sexo explícito en pantalla, provocaron un boicot ás películas de Hollywood en todo o país.

Os magnates do cine procuraron medios para controlar os danos producidos na industria. Contrataron o antigo director xeral do Servizo Postal dos EEUU Will H. Hays, como censor da industria, e a partir de entón o chamado Código Hays rexería o grao de explicitude das películas durante décadas. Outra das ideas que xurdiu para dignificar a industria cinematográfica foi a organización dunha exposición e un festival de cine que amosase a mellor das faces do sector, cuxos beneficios se destinarían á realización de películas educativas. A planificación desta feira, que se celebraría nos Ánxeles a mediados de 1923, comezou en 1922. Do mesmo xeito que noutras feiras, como a Exposición Colombiana e a Exposición Panamá-Pacífico, procurouse a emisión de moedas conmemorativas para recadar fondos; os organizadores buscaron a aprobación dunha peza para a feira cinematográfica. A cidade dos Ánxeles quería utilizar a feira para demostrar que alcanzara a maioría de idade, como fixeran Chicago e San Francisco coas súas respectivas grandes exposicións.

Conscientes de que o Congreso dos Estados Unidos non aprobaría unha moeda para conmemorar unha celebración da industria cinematográfica, os organizadores procuraron un acontecemento histórico cun aniversario importante que tivese lugar en 1923 e que puidese ser homenaxeado tanto na feira como na moeda. O candidato obvio era a *Boston Tea Party* de 1773 pero, segundo os numismáticos Anthony Swiatek e Walter Breen, no seu volume sobre moedas conmemorativas dos EEUU, ese episodio "non podía ser distorsionado para que tivese nin a máis vaga relevancia para California, e moito menos para Os Ánxeles". o dereito exclusivo de comprar as pezas ao Goberno ao seu valor nominal para logo as revender cunha prima e obter un beneficio. Lineberger afirmou que a Declaración de Monroe mantivera a California, daquela propiedade de México, fóra do alcance das potencias europeas. O proxecto de lei foi cuestionado na Cámara de Representantes polo congresista de Míchigan Louis Cramton, e no Senado por Frank Greene, de Vermont, quen declarou: "Coido que a cuestión non é vender unha moeda a un valor ou nun lugar determinados; a cuestión é se o Goberno dos Estados Unidos vai seguir ano tras ano sometendo a súa moeda a este latrocinio". Malia estas obxeccións, o proxecto de lei foi promulgado o 24 de xaneiro de 1923, e autorizouse a cuñaxe dun máximo de 300.000 pezas.

## Preparación 
[miniatura|O creador da moeda, [Chester A. Beach, en 1910.]]
Os organizadores da feira non esperaron a aprobación do Congreso para empezar a planificar a moeda. Segundo Swiatek e Breen, o director xeral da feira, Frank B. Davison, concibiu a idea dos deseños. O 7 de decembro de 1922, o presidente da Comisión de Belas Artes dos Estados Unidos, Charles Moore, escribiu ao deseñador da moeda de 5 centavos *Buffalo* e escultor membro da comisión, James Earle Fraser: "A xente dos Ánxeles está planeando celebrar o centenario da Doutrina Monroe. Van ter unha peza de 50 centavos e decidiron que no anverso estean as cabezas do presidente Monroe e de John Quincy Adams [...] No reverso estarán os continentes occidentais desde a Baía de Hudson ata o Cabo de Fornos con algúns puntos para as Indias Occidentais e algunha indicación da Canle de Panamá [...] Coido que, logo de que se establezan os deseños, os modelos [de xeso] poderían elaborarse con bastante facilidade, e que se podería facer unha cousa moi fermosa".

Fraser púxose en contacto co escultor neoiorquino Chester Beach, que aceptou realizar o traballo. O 27 de decembro, Moore escribiu a Davison para o informar da contratación de Beach e de que Fraser e Beach decidiran cambiar o reverso. Moore citou a descrición de Beach do deseño revisado:

Moore informou a Davison de que a comisión dera o seu visto e prace á revisión e de que Beach recibira instrucións de terminar o traballo o antes posible para que as moedas estivesen dispoñibles axiña.

## Deseño 
William E. Pike, no seu artigo de 2003 na revista *The Numismatist* sobre a moeda, considera que o deseño é "pouco inspirado" e quéixase de que o baixorrelevo da moeda a deixa sen suficientes detalles. O historiador da arte Cornelius Vermeule tamén se queixou do relevo, afirmando que facía que as figuras alegóricas do reverso "parecesen recortes montados [...] A forma en que as mulleres están contornadas para lograr a súa aparencia de continentes é un enxeñoso *tour de force* do relevo caligráfico, pero unha monstruosidade estética, un mal xogo de palabras na arte". E non tivo máis eloxios para o anverso: "Adams, coa súa ollada fixa, é apenas un retrato, e Monroe non sería recoñecido nin sequera por un experto".
[miniatura|Selo da Exposición Panamericana de [1901. O seu deseñador, Raphael Beck, considerou que Beach plaxiara a súa obra.]]
As tenues liñas no campo arredor dos continentes representan diversas correntes oceánicas, coa Corrente do Golfo na parte superior dereita do reverso. Swiatek e Breen especulan coa posibilidade de que as correntes mariñas simbolizasen as rutas comerciais entre os continentes. Tamén consideran que o deseño ten un aspecto *Art Déco*, aínda que sinalan que as letras teñen máis ben un aspecto *Art Nouveau* máis antigo. O monograma de Beach (CB), convertido nun círculo, áchase na parte inferior dereita do reverso. Segundo Bowers, "así e todo, unha comparación dos deseños de 1901 e 1923 amosa que isto era moi pouco probable".
[miniatura|300x300px|[Maqueta da exposición; no centro, o Coliseo dos Ánxeles.]]
A chamada oficialmente Revista Histórica Americana e Exposición da Industria Cinematográfica (*American Historical Revue and Motion Picture Industry Exposition*) estivo aberta do 2 de xullo ao 4 de agosto de 1923. A feira estaba situada xunto á rúa Figueroa, no Parque das Exposicións, xusto ao leste do flamante Coliseo dos Ánxeles, onde todas as noites se ofrecía un espectáculo de balde para os visitantes á exposición, titulado "Moctezuma e a caída dos aztecas". A entrada á feira custaba medio dólar, aínda que os asistentes podían comprar un exemplar da moeda conmemorativa por un dólar no portelo e entrar sen pagaren máis. Tras a primeira semana, os organizadores decatáronse de que o público non estaba interesado no tema histórico, senón que estaba alí para ver as súas estrelas de cine favoritas. En consecuencia, os expositores ampliaron considerablemente o espazo dedicado ás atraccións cinematográficas, pero a exposición foi un fracaso financeiro. Os responsables da feira esperaban atraer un millón de visitantes, mais a asistencia real foi duns 300.000, moitos dos cales eran adolescentes que recibiron entradas gratuítas nas dúas últimas semanas da feira. 

Coa feira a un paso da insolvencia durante toda a súa duración, os responsables esperaban que a visita prevista do presidente Warren Harding o 6 de agosto aumentase a recadación, pero Harding enfermou en San Francisco e morreu o 2 de agosto. 

A edición de 2015 de *A Guide Book of United States Coins*, de Richard S. Yeoman, atribúelle a esta moeda un prezo de 75 dólares en estado de conservación "sen circular" (MS-60). Swiatek, no seu volume de 2012 sobre moedas conmemorativas estadounidenses, sinala que moitos exemplares foron tratados para que parezan máis brillantes ou menos desgastados; estes, do mesmo xeito que outras pezas en circulación, teñen menos valor.

No entanto, os escasísimos exemplares en condicións e cun aspecto excepcionais, acadan prezos moi superiores. Un deles, certificado en estado MS-67, foi adxudicado nunha poxa numismática por 29.900 dólares en 2009, e outro similar en 2019 por 18.000 dólares. O maior prezo alcanzado por un exemplar desta moeda, certificado como estado MS-67+ por *Professional Coin Grading Service*, foi 102.000 dólares, na poxa de ''Stack's Bowers* de primavera de 2022.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bowers, Q. D. (1991). "". En *Commemorative Coins of the United States. A Complete Encyclopedia*. Bowers and Merena Galleries, Wolfeboro. Páxinas 167-172. ISBN 978-0-943161-35-8
* Bowers, Q. D. (2008). *A Guide Book of United States Commemorative Coins*. Whitman, Atlanta. ISBN 978-0-7948-2256-9
* Cregan, B. (2008). "The Monroe Doctrine commemorative half dollar". En The Commemorative Trail. 3. Páxinas 24-27.
* Garofalo, M. (2015). "Hooray for Hollywood!". En *The Numismatist*. Febreiro. Páxinas 34-40.
* Pike, W. E. (2003). "A silver half for the silver screen". En *The Numismatist*. Marzo. Páxinas 47-48.
* Slabaugh, A. R. (1975). *United States Commemorative Coinage* (2ª ed.). Whitman, Racine. ISBN 978-0-307-09377-6
* Swiatek, A. (2012). *Encyclopedia of the Commemorative Coins of the United States*. KWS, Chicago. ISBN 978-0-9817736-7-4
* Swiatek, A.; Breen, W. (1981). **. Arco, Nova York. ISBN 978-0-668-04765-4
* Taxay, D. (1967). *An Illustrated History of U.S. Commemorative Coinage*. Arco, Nova York. ISBN 978-0-668-01536-3
* Vermeule, C. (1971). **. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-62840-3
* Yeoman, R. S. (2014). *A Guide Book of United States Coins'' (68ª ed.). Whitman, Atlanta. ISBN 978-0-7948-4215-4

### Outros artigos 
* Doutrina Monroe
* Moedas do dólar estadounidense
* Casa da Moeda dos Estados Unidos