open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gustavo Noboa

**Gustavo José Joaquín Noboa Bejarano**, nado en Guayaquil o 21 de agosto de 1937, e finado en Miami o 16 de febreiro de 2021, foi un avogado, catedrático universitario e político ecuatoriano. Foi presidente da República de Ecuador dende o 22 de xaneiro de 2000 até o 15 de xaneiro de 2003.

## Traxectoria 
Con raíces galegas, concretamente en Maceda, da familia Noboa saíron outros dous presidentes de Ecuador: o seu tatararavó Diego Noboa, presidente entre 1850 e 1851, e Daniel Noboa, actual presidente dende 2023.

A súa vida pública comezou no goberno de Osvaldo Hurtado, ao ser nomeado gobernador de Guayas entre 1983 e 1984, debido á súa proximidade co partido de goberno, a Democracia Popular (DP). Entre 1986 e 1996 foi reitor da Universidade Católica de Santiago de Guayaquil. Pola súa afinidade á DP, foi designado como binomio do candidato presidencial daquela tenda política, Jamil Mahuad, nas eleccións de 1998. Durante o goberno de Mahuad mantivo unha relación cordial co presidente, até o estalido da crise económica en Ecuador de 1999, tras a cal, marcou distancia de Mahuad, evitando embazar a súa imaxe.

É así que, ao ser derrocado Mahuad, no golpe de estado de 2000, sucedeuno no poder. O seu goberno mantivo as políticas neoliberais decretadas por Mahuad, polo que tivo que enfrontar senllas manifestacións, sobre todo en xaneiro de 2001. Noboa reprimiu a protesta social, deixando como saldo tres mortos.

Trala súa presidencia, foi acusado de malversación de fondos na renegociación da débeda externa. Noboa fuxiu á República Dominicana, onde permaneceu dende 2003 até abril de 2005, cando retornou a Guayaquil, ao ser beneficiado dun pacto político entre o goberno de Lucio Gutiérrez e certos partidos políticos, no que se anularon todos os cargos na súa contra. A consecuencia disto, Gutiérrez foi derrocado 20 días despois e os cargos contra Noboa foron restabelecidos, polo que se ordenou a súa detención domiciliaria. Posteriormente, foi amnistiado pola Asemblea Constituínte de 2007. Afastouse da política, ocupándose do seu consultorio privado e da academia.

## Notas
Asociación de Víctimas del Terrorismo

A **Asociación de Víctimas del Terrorismo** (**AVT**) é unha asociación española formada en 1981 por vítimas de atentados terroristas. Os seus membros inclúen feridos e a familiares de vítimas españolas de atentados terroristas da banda terrorista ETA, dos GRAPO, Terra Lliure, FRAP e do terrorismo islámico. A organización atende a máis de 4500 persoas. A súa actual presidenta é Maite Araluce, que sucedeu a Alfonso Sánchez Rodrigo.

## Obxectivos e integrantes 
A AVT axuda a máis de 6000 persoas. A asociación dispón de delegacións territoriais en Andalucía, Aragón, Asturias, Castela-A Mancha, Estremadura, a Comunidade Valenciana, A Rioxa, Murcia, as Illas Canarias e o País Vasco.

A AVT conta con máis de 4500 asociados, mentres que dende a propia Asociación, declaran ter como membros ao 90% das vítimas de terrorismo asociadas (compatible coa primeira cifra, xa que non todas as vítimas están asociadas). En calquera caso, estas cifras converteríana na asociación de vítimas do terrorismo máis importante de España e unha das máis numerosas do mundo.

## Notas
Toses

**Toses** é un concello español da provincia de Xirona, na comunidade autónoma de Cataluña. O termo municipal atópase na comarca do Ripollès.

## Demografía 
Segundo o INE, no ano 2023 tiña unha poboación de 189 habitantes.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Ripollès
* Provincia de Xirona
Cabido da Catedral de Santiago de Compostela

O **Cabido da Catedral de Santiago de Compostela** é unha institución relixiosa formada polos cóengos da catedral de Santiago de Compostela, o cal administra a vida eclesiástica da cidade. Dende 2021 o seu deán presidente é José Fernández Lago.

## Historia 
miniatura|268x268px|Casa do Cabido despois da rehabilitación de 2011.
A orixe do cabido compostelán está no século XI. 

## Recoñecementos 
No ano 2010 recibiu a Medalla de Ouro de Galicia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Casa do Cabido
* Arquivo-Biblioteca da Catedral de Santiago de Compostela
* Museo Catedralicio de Santiago de Compostela
Concilio de Carrión

O **concilio de Carrión** foi unha concilio de cregos e nobres que se celebrou en Carrión de los Condes en 1130.

## Historia 
En 1123 o papa Calisto II equiparou as guerras contra os musulmáns na península coas cruzadas en Terra Santa, exhortando aos eclesiásticos a predicar estas ideas. Á súa morte, o seu sucesor Honorio II enviou ao cardeal Umberto como legado *a latere* , para corrixir algunhas cuestións.

O arcebispo de Santiago, Xelmírez, convocou para tal fin o concilio en Carrión, que comezou en febreiro de 1130 e que estivo presidido polo legado papal, o arcebispo de Santiago (Xemírez), o metropolitano de Tarragona (Olegario) e o rei Afonso VII. O legado dedicouse a reforzar a autoridade do rei mentres Xelmírez manobraba para aumentar o seu poder, xa que depuxo aos bispos de León, Salamanca e Oviedo máis ao abade de Samos, que se opuxeron ao matrimonio do rei con Berenguela, sendo substituídos o de León e o de Salamanca por cóengos de Santiago) co pretexto de asegurar estas sés para o monarca.

## Notas
Begoña Valdomar Insua

**Begoña Valdomar Insua**, nada en Fisterra en 1970, é unha hospitaleira galega do albergue municipal de peregrinos de Fisterra. No ano 2022, foi galardoada coa Medalla de Ouro de Galicia.

## Traxectoria 
Valdomar é hospitaleira dun albergue do Camiño de Santiago dende 1997, no Camiño de Fisterra-Muxía, o único con orixe na cidade de Santiago de Compostela.

É vicepresidenta da Asociación Galega de Amigos do Camiño de Santiago, e traballa na oficina de Información Turística e Información Xuvenil de Fisterra.

## Notas
DisCamino

**DisCamino** é unha asociación galega sen ánimo de lucro que promove o Camiño de Santiago entre persoas con discapacidade. A asociación naceu en agosto de 2009. O seu obxectivo é axudar a persoas con discapacidade a que fagan o Camiño montadas nun tándem coa axuda dun copiloto. No ano 2022, foi galardoada coa Medalla de Ouro de Galicia.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Camiño de Santiago
*Discapacidade
### Ligazóns externas
* Páxina web de DisCamino
Javi Mier

**Javier "Javi" Mier Martínez**, nado en Oviedo o 3 de febreiro de 1999, é un futbolista español que xoga como centrocampista no Huesca, da Segunda División.

## Traxectoria 
Formado na canteira do Real Oviedo, debutou co filial na Terceira División o 2 de setembro de 2017, nunha vitoria por 1-0 sobre o TSK Roces.

Marcou un gol en 14 partidos, contribuíndo así ao ascenso do equipo á Segunda División B despois de 16 anos de ausencia. O 5 de xaneiro de 2020 debutou co primeiro equipo na Segunda División, nun empate a un gol ante o Málaga.

En setembro de 2023 rescindiu o seu contrato co Oviedo e asinou polo Huesca, da mesma categoría.

## Vida persoal 
O seu irmán xemelgo, Jorge, tamén é futbolista e centrocampista, así como o irmán menor, Tato.

## Notas
Javier Pérez Mateo

**Javier "Javi" Pérez Mateo**, nado en Cabanillas del Campo (Guadalaxara) o 14 de agosto de 1995, é un futbolista español que xoga como centrocampista no Huesca, da Segunda División.

## Traxectoria 
Formado como futbolista na canteira do Guadalajara, debutou co primeiro equipo o 8 de decembro de 2013, nun partido da Segunda División B contra o Cacereño.

Despois de dous anos xogando co Guadalajara, pasou polo Almería B e o Valladolid B, tamén da Segunda B.

O 7 de xuño de 2018 debutou co primeiro equipo do Valladolid na promoción de ascenso á Primeira División, nunha vitoria por 3-1 sobre o Sporting de Xixón.

Xogou outro ano no filial e posteriormente pasou polas filas do Ibiza, o Burgos, o Alcorcón e o Huesca.
## Notas
Ignasi Vilarrasa

**Ignasi Vilarrasa Palacios**, nado en Granollers o 23 de agosto de 1999, é un futbolista catalán que xoga como lateral esquerdo no Huesca, da Segunda División.

## Traxectoria 
Nacido en Granollers, formouse como futbolista nas canteiras do CF La Torreta, do FC Barcelona, do CF Mollet, do CF Damm e da UE Cornellà.

En agosto de 2018 ingresou de novo na estrutura do *Barça*, co que asinou un contrato de tres anos, saíndo cedido ao Cornellà para a tempada 2018/19. Debutou na Segunda División B o 6 de outubro, nun empate sen goles diante do Castellón.

O 28 de decembro de 2018, despois de xogar só nove partidos de liga co Cornellà, regresou ao Barcelona e foi destinado ao filial, da mesma categoría. En setembro de 2019 fichou por outro filial, o Real Valladolid Promesas.

O 5 de xaneiro de 2021 debutou co primeiro equipo do Valladolid na Copa do Rei, nunha vitoria por 3-2 contra Marbella FC. Tras rematar o seu contrato no Valladolid fichou polo Atlético Baleares, co que xogou durante unha campaña na Primeira Federación.

O 5 de xullo de 2022 asinou un contrato de dous anos coa SD Huesca, da Segunda División.

## Notas
Jérémy Blasco

**Jérémy Damien Blasco**, nado en Baiona (Francia) o 12 de febreiro de 1999, é un futbolista vasco-francés, que xoga como defensa central ou lateral dereito no Huesca, da Segunda División.

## Traxectoria 
Nacido en Baiona, comezou a xogar ao fútbol con cinco anos no Aviron Bayonnais da súa localidade natal, antes de ingresar na canteira da Real Sociedad en 2010. Progresou polas diferentes categorías inferiores do club e o 11 de marzo de 2017 debutou coa Real Sociedad C na Terceira División, nun partido ante o Deportivo Alavés B.

Dous anos despois xogou por primeira vez coa Real B en Segunda B, nun encontro ante a Gimnástica de Torrelavega. Na campaña 2020/21 contribuíu con 15 partidos ao ascenso do filial vasco á Segunda División.

O 30 de maio de 2022 el e o seu compañeiro Xeber Alkain deixaron o club. En xullo fichou polo Huesca, tamén de Segunda.

## Notas
TopSat

**TopSat** (acrónimo de *Tactical Optical Satellite*), tamén coñecido como **TopSat 1**, foi un satélite artificial do Reino Unido lanzado o 27 de outubro de 2005 a bordo dun foguete Kosmos 3M desde o cosmódromo de Plesetsk.

## Características 
TopSat foi un microsatélite que usaba o bus STL-150. Foi construído con fondos do Centro Espacial Nacional Británico e o Ministerio de Defensa do Reino Unido. O seu obxectivo principal era demostrar que un microsatélite pode proporcionar imaxes de alta resolución, de ata 2,5 m por píxel, e envialas a terminais en terra no momento da súa obtención.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Kosmos 3M
Fotoproteína

As **fotoproteínas** son un tipo de encimas producido por organismos bioluminescentes. Axudan ao funcionamento das luciferinas, cuxa reacción usual produtora de luz é catalizada polo encima luciferase.

## Historia 
[miniatura|upright|O verme mariño *[Chaetopterus* foi a fonte da pimeira fotoproteína que se descubriu.]]
O termo fotoproteína foi primeiramente usado para decribir a infrecuente química do sistema luminescente de *Chaetopterus* (un verme poliqueto mariño). Isto servía para distinguila doutras proteínas produtoras de luz porque estas non exhiben a reacción usual luciferina-luciferase.

## Cinética da reacción 
As fotoproteínas non presentan unha cinética encimática típica como a observada nas luciferases. Ao contrario, cando se mesturan coa luciferina, mostran unha luminescencia proporcional á cantidade de fotoproteína. Por exemplo, a fotoproteína aequorina produce un flash de luz cando se engaden a luciferina e o calcio, en vez dun resplandor prolongado que presentan as luciferases cando se engade luciferina. Nese sentido, pode parecer que as fotoproteínas non son encimas, cando de feito realmente catalizan as súas reaccións de bioluminescencia. Isto débese ao paso catalítico rápido, que produce a luz, e a un paso de rexeneración lento, onde se libera a oxiluciferina e outra molécula de luciferina pode despois unirse ao encima. Debido ao paso cineticamente lento, cada molécula de aequorina debe "recargarse" con outra molécula de luciferina antes de que esta poida emitir luz de novo, e isto aparenta como se non estivese comportándose como un encima típico.

As fotoproteínas forman un complexo estable luciferina-fotoproteína, a miúdo ata a adición doutro factor necesario como o Ca2+ no caso da aequorina.

## Notas
Ivars de Noguera

**Ivars de Noguera** é un concello español da provincia de Lleida, na comunidade autónoma de Cataluña. O termo municipal atópase na comarca da Noguera.

## Demografía 
Segundo o INE, no ano 2023 tiña unha poboación de 332 habitantes.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Noguera
* Provincia de Lleida
José Luis Costa Pillado

**José Luis Costa Pillado**, nado en Cambados en 1954, é un maxistrado galego. Desde 2024 forma parte do Consello Xeral do Poder Xudicial.

## Traxectoria
Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela, ingresou na carreira xudicial en 1983. Durante a súa carreira como xuíz exerceu en Eivisa, A Estrada, e Pontevedra, chegando a ocupar o posto de xuíz decano nesta última.

En 2003 ingresou como maxistrado na Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia. En 2008 ingresou como conselleiro no Consello Consultivo de Galicia, chegando a ser nomeado presidente desa institución en 2021. En 2024 foi nomeado vogal do Consello Xeral do Poder Xudicial, cargo que ocupa actualmente.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* José Luis Costa Pillado, Consello Xeral do Poder Xudicial.
Óscar Sielva

**Óscar Sielva Moreno**, nado en Olot o 6 de agosto de 1991, é un futbolista español que xoga como centrocampista no Huesca, da Segunda División.

## Traxectoria 
Nacido en Olot, formouse como futbolista nas canteiras do Santa Roc e o Garrotxa, antes de ingresar en 2006 nas categorías inferiores do Espanyol. O 30 de agosto de 2008, á idade de 17 anos e 24 días e sen ter vestido nunca a camiseta do filial, debutou co primeiro equipo na Primeira División, no partido inaugural da tempada ante o Real Valladolid, encontro no que substituíu ao histórico Iván de la Peña no treito final. Xogou cinco partidos máis esa tempada, antes de fracturar dúas veces a  clavícula.

Para a tempada 2009/10 foi cedido ao FC Cartagena, que viña de ascender á Segunda División. Con todo, só disputou pouco máis de 400 minutos durante a campaña, na que se enfrontou a miúdo co adestrador Juan Ignacio Martínez, que o quería facer xogar fóra de posición, como extremo. En xaneiro de 2010 regresou á estrutura do Espanyol para xogar co filial, no que militou ata novembro de 2011, cando se incorporou ao equipo B do Málaga CF.

Deixou o Atlético Malagueño ao remate da tempada 2012/13 e posteriormente estivo a proba no Barcelona B, Girona  e Swansea City sen éxito. 

O 17 de xuño de 2014, despois dun ano sen equipo, fichou pola UE Olot, da Segunda División B. Nos seguintes anos xogou tanto en Segunda B como en Terceira, defendendo as camisetas de Marbella FC, CE Europa, Somozas, Rápido de Bouzas e Ponferradina.

Titular indiscutible no equipo berciano, en 2019 conseguiu o ascenso á Segunda División, categoría na que xogou durante as seguintes campañas, coa propia Ponferradina primeiro e máis tarde co Eibar e o Huesca.

### Selección nacional 
Membro habitual da selección española sub-17, xogou un papel fundamental no triunfo desta na Eurocopa de 2008 celebrada en Turquía.

## Notas
Clube Mariño Salnés

O **Clube Mariño Salnés** é unha asociación deportiva e cultural fundada en Cambados en 1998. O seu obxecto social é a conservación, práctica, e promoción da navegación tradicional galega e a cultura mariñeira.     
## Traxectoria
A asociación conta cunha frota de tres dornas, coas que practica a navegación recreativa e competitiva durante a temporada estival. Parte da súa actividade é a organización de regatas de embarcacións tradicionais, exposicións divulgativas, e colaboración con outras entidades e asociacións na promoción da cultura tradicional galega no eido da navegación.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Páxina da asociación
Christian Borrego

**Christian Borrego Isabel**, máis coñecido como **Chiki**, nado en Madrid o 5 de outubro de 1996, é un futbolista español que xoga como dianteiro e extremo no Racing de Ferrol, da Segunda División.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista na canteira do Leganés, debutando co filial durante a tempada 2015/16, na que contribuíu con 10 goles ao ascenso do equipo á Terceira División.

En xuño de 2017 fichou polo Rayo Majadahonda, da Segunda División B, onde conseguiu un novo ascenso, tras proclamarse campión do seu grupo e de derrotar na final da promoción ao Mallorca. 

Tralo ascenso, deixou Madrid e fichou polo Sporting de Gijón B, co que xogou dous anos en Segunda B, marcando 10 goles en 65 partidos.

En xuño de 2020 ingresou no Cornellà, tamén de Segunda B. Na tempada 2021/22 disputou a nova Primeira División RFEF e anotou 15 goles, cifra só superada en toda a categoría por Jutglà, Quiles, Dioni, Arana e Héctor.

No verán de 2022 asinou como novo xogador do Alcorcón, club que viña de descender á Primeira Federación. Co equipo de Fran Fernández sumou o terceiro ascenso da súa carreira, ao que contribuíu con 9 goles, un deles nas semifinais da promoción de ascenso ante a Real Sociedad B.

O 14 de agosto de 2023 debutou na Segunda División, entrando como substituto de Koldo Obieta na segunda metade dunha derrota por 4-0 ante o Mirandés. Foi titular na maioría de encontros desa tempada, aportando catro goles, pero o equipo acabou descendendo.

En xullo de 2024 foi presentado como novo xogador do Racing de Ferrol, tamén da categoría de prata.

## Notas
Loïc Williams

**Loïc Williams Ntambue Kayumba Gironés**, nado en Valencia o 7 de xaneiro de 2002, é un futbolista español que xoga como defensa central no Granada, da Segunda División.

## Traxectoria 
Nacido en Valencia, sendo fillo de pai congolés e nai española, e formouse como futbolista nas canteiras do Levante, do Patacona, do Valencia e do Girona. No verán de 2021 foi subido ao Granada B, da Terceira División RFEF.

O 28 de xullo de 2022, fichou polo Atlético Paso, que acababa de ascender á Segunda Federación. En xuño de 2023 ingresou no Tenerife para xogar no seu filial, aínda que realizou a pretempada co primeiro equipo.

O 21 de agosto de 2023 debutou co primeiro equipo do Tenerife na Segunda División, substituíndo a Sergio González nos minutos finais dun partido ante o Huesca. Disputou un total de 25 encontros co equipo insular, 18 deles como titular, e no verán de 2024 fichou polo  Granada, da mesma categoría.

## Notas
Ricard Sánchez

**Ricard Sánchez Sendra**, nado en Sant Jaume dels Domenys, Tarragona, o 22 de febreiro de 2000, é un futbolista español que xoga como lateral dereito no Granada, da Segunda División.

## Traxectoria do club 
Formouse como futbolista nas canteiras do Gimnàstic de Tarragona, do FC Barcelona, do Toledo e do Atlético de Madrid.

O 16 de decembro de 2020 debutou co primeiro equipo do Atlético na Copa do Rei, sendo titular e marcando o segundo gol na vitoria por 3-0 ante o CE Cardassar. O 20 de febreiro seguinte xogou o seu primeiro encontro na Primeira División, nunha derrota por 0-2 ante o Levante.

En agosto de 2021, asinou un contrato de catro anos co Granada CF, sendo cedido inmediatamente ao Lugo, da Segunda División.

## Notas
Pablo Sáenz

**Pablo Sáenz Ezquerra**, nado en San Adrián o 22 de maio de 2001, é un futbolista español que xoga como extremo esquerdo no Granada, da Segunda División.

## Traxectoria 
Nacido en San Adrián, formouse como futbolista nas canteiras do CD San Adrián, o CD Falcesino, a Brooke House Football Academy e o Calahorra. En 2019 debutou co filial do Calahorra na Terceira División e o 28 de maio de 2022 xogou o seu primeiro encontro co primeiro equipo, nun partido da Primeira Federación ante o Talavera de la Reina.

Na primeira metade da tempada 2022/23 xogou cedido no CD Alfaro da Segunda Federación. En xaneiro de 2023, ante a falta de minutos, foi recuperado polo seu club e asignado definitivamente ao equipo principal.

En xullo de 2023, tralo descenso co Calahorra, fichou polo Granada B. Debutou co primeiro equipo na Primeira División o 24 de maio do ano seguinte, substituíndo a Ricard Sánchez nunha derrota por 7-0 ante o Girona FC.

## Notas
Dámaso Arcediano Monescillo

**Dámaso Arcediano Monescillo**, nado en Puertollano o 20 de setembro de 1984, é un árbitro de fútbol español que milita na Segunda División.

## Traxectoria 
Despois de catro anos arbitrando na Segunda División B, en 2011 conseguiu o ascenso a Segunda. Durante a seguinte década e media acumulou partidos na categoría de prata e nas campañas 2022/23 e 2023/24 foi galardoado co Premio Guruceta do xornal *Marca* ao mellor árbitro de Segunda.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do árbitro en BDFutbol .
Iosu Galech Apezteguía

**Iosu Galech Apezteguía**, nado en Pamplona o 12 de decembro de 1990, é un árbitro de fútbol español que milita na Segunda División.

## Traxectoria 
Despois de arbitrar na Terceira División e de militar durante oito anos consecutivos na Segunda División B, logrou o ascenso a Segunda ao remate da tempada 2018/19.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do árbitro en BDFutbol .
Massalcoreig

**Massalcoreig** é un concello español da provincia de Lleida, na comunidade autónoma de Cataluña. O termo municipal atópase na comarca do Segrià.

## Demografía 
Segundo o INE, no ano 2023 tiña unha poboación de 563 habitantes.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Segrià
* Provincia de Lleida
Fe Gallega

***Fe Gallega*** foi un periódico editado en Buenos Aires de 1936 a 1942.

## Historia e características 
Subtitulado *Órgano de la Acción Gallega de Cruzados de Santiago Apóstol*, organización fundada en Buenos Aires o 25 de xullo de 1936, apareceu o 1 de novembro de 1936. Publicación mensual baseada nos ideais da Igrexa católica, rexeitaba o bolxevismo. Incluía novas de carácter político e relixioso, e publicou algúns poemas en galego. Cesou a súa edición no número 39 en abril de 1942.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
### Outros artigos 
* Publicacións impresas da diáspora galega
Germán Cid Camacho

**Germán Cid Camacho**, nado en Segovia o 17 de xullo de 1987, é un árbitro de fútbol español que milita na Segunda División.

## Traxectoria 
Despois dunha década arbitrando na Segunda División B, en 2021 pasou a militar na nova Primeira División RFEF. Tras dous anos na categoría, en 2023 conseguiu o ascenso á Segunda División.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do árbitro en BDFutbol .
Postulados moleculares de Koch

Os **postulados moleculares de Koch** son un conxunto de criterios experimentais que se deben satisfacer para demostrar que un xene atopado nun microorganismo patóxeno codifica un produto que contribúe á enfermidade causada polo patóxeno. Os xenes que satisfán os postulados moleculares de Koch adoitan denominarse factores de virulencia. Estes postulados foron formulados polo microbiólogo Stanley Falkow en 1988 e están baseados nos postulados de Koch.

## Postulados 
Segundo as descricións orixinais de Falkow, os tres postulados son:

En 1996, Fredricks e Relman propuxeron sete directrices moleculares para establecer a causa dunha doenza microbiana:

# "Unha secuencia de ácido nucleico pertencente a un posible patóxeno debería estar presente na maioría dos casos dunha enfermidade infecciosa. Os ácidos nucleicos microbianos deberían encontrarse preferentemente naqueles órganos ou sitios anatómicos macroscópicos que se sabe enferman (é dicir, con evidencias anatómicas, histolóxicas, químicas ou clínicas de patoloxía) e non naqueles órganos que carecen de patoloxía.
# Poucas ou ningunha copia de secuencias de ácidos nucleicos asociados deberían aparecer no hóspede ou tecidos sen enfermidade.
# Coa resolución da doenza (por exemplo, cun tratamento clinicamente efectivo), o número de copias de secuencias de ácido nucleico asociadas ao patóxeno deberían diminuír ou ser indetectables. Cunha recaída, debería ocorrer o oposto.
# Cando a detección de secuencia precede á enfermidade, ou o número de copias da secuencia correlaciónase coa gravidade da enfermidade ou patoloxía, a asociación secuencia-enfermidade é mais probable que sexa unha relación causal.
# A natureza do microorganismo que se infire da secuencia dispoñible debería ser consistente coas características biolóxicas coñecidas dese grupo de organismos. Cando os fenotipos (por exemplo, patoloxía, morfoloxía microbiana e características clínicas) se predín por relacións filoxenéticas baseadas na secuencia, a significatividade da secuencia aumenta.
# Os correlatos tecido-secuencia deberían buscarse a nivel celular: deberían facerse esforzos para demostrar a hibridación in situ específica da secuencia microbiana en áreas de patoloxía do tecido e en microorganismos visibles ou en áreas onde se supón que están localizados os microorganismos.
# Estas formas de evidencias baseadas na secuencia da causa microbiana deberían ser reproducibles."

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Postulados de Koch
* Criterios de Bradford Hill
Tesouro de Shaikhan Dehri

O **tesouro de Shaikhan Dehri** é un pequeno conxunto de moedas de prata e obxectos afíns descuberto en 2007 no sitio arqueolóxico da antiga cidade india de Pushkalavati, nas proximidades de Charsadda, no actual Paquistán.

## Contido do achado 
O tesouro pesaba 14 quilogramos e contiña tanto barriñas dobradas de prata como moedas redondas "de novo tipo". O tesouro sitúase no contexto da conquista aqueménida do val do Indo, e tamén pode relacionarse con outro famoso tesouro da rexión, o tesouro de Chaman-e-Hozori, en Cabul. Ademais desta, hai tamén moedas redondas punzonadas, cuxas marcas consisten en motivos xeométricos formados por un círculo central e liñas arredor.
Ficheiro:Paropamisadae short punch-marked bent bars.jpg|Barriña curta punzonada emitida baixo administración aqueménida.
Ficheiro:Achaemenid Empire coin. Uncertain mint in the Kabul Valley. Circa 500-380 BCE.jpg|Moeda punzonada emitida no val de Cabul baixo administración aqueménida.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bopearachchi, O. (2017). "Achaemenids and Mauryans: Emergence of Coins and Plastic Arts in India". En Patel, A.; Daryaee, T. (eds.). *India and Iran in the Longue Durée*. UCI Jordan Center for Persian Studies. Páxinas 15-48. ISBN 978-0998863207

### Outros artigos 
* Moeda aqueménida
Juan Rodríguez Bóveda

**Juan Rodríguez Bóveda**, nado en Ventosela (Ribadavia) cara a 1880 e finado na mesma parroquia en maio de 1956, foi un empresario e político galego.

## Traxectoria 
Provedor de viños do Ribeiro. Na República, coa vitoria da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936, foi nomeado concelleiro de Ribadavia na xestora presidida por Benito Gallego Montero a principios de marzo. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e estivo agochado. Capturado pola Garda Civil, foi xulgado en Ourense o 16 de xuño de 1939 con Benigno Gómez Gómez acusados de rebelión militar na causa 933/36. Foi condenado a 30 anos de reclusión perpetua. Preso en Las Palmas de Gran Canaria. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1939 que foi anulado, e volvéronllo abrir en 1943. Finou en Ventosela en maio de 1956 con 75 anos.

## Vida persoal 
Casou con Lidia Fernández González.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Expediente de responsabilidades políticas de Juan Rodríguez Bóveda e outros.
Francisco Cobas

**Francisco Antonio Cobas Vázquez**, coñecido como **Cobas**, nado na Coruña o 14 de xuño de 1950, é un exfutbolista galego, que xogaba como centrocampista. Tras xogar co Deportivo da Coruña en Primeira, Segunda e Terceira División, deixou o fútbol con só 25 anos para traballar como arquitecto técnico.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista nas canteiras dos modestos clubs coruñeses Ural e Español, e en 1968 ingresou no Fabril. Militou durante tres campañas no filial do Deportivo da Coruña, dúas delas na Terceira División e outra na Serie A, e foi capitán do equipo, ao tempo que estudaba a carreira de Arquitectura Técnica na Universidade da Coruña.

Para a tempada 1971/72 subiu ao primeiro equipo, co que debutou na Primeira División da man do adestrador Arsenio Iglesias o 10 de outubro de 1971, na sexta xornada de liga ante o Sporting de Gijón no Molinón. Saltou ao terreo de xogo preto do final do encontro, substituíndo a Cervera e formou na dianteira xunto a Cortés, Bustillo, Beci e Juanito. No seu segundo partido coa camiseta do Deportivo marcou o seu primeiro gol, nunha derrota por 1-4 ante o Sabadell na Creu Alta, onde bateu ao gardameta vasco Irazusta. Pechou a súa primeira campaña no primeiro equipo cun total de 11 partidos e un gol, pero perdeu peso no equipo na seguinte, na que sufriu unha lesión na perna dereita da que foi operado en Barcelona polo doutor Cabot. Disputou só dous encontros esa tempada, na que o equipo descendeu a Segunda.

Recuperou protagonismo na campaña 1973/74, despois de gañar a confianza de Carlos Torres, e sumou 17 encontros e un gol, pero o conxunto galego volveu descender por segundo ano consecutivo. Continuou no club na seguinte tempada, co equipo en Terceira, e co seu gol ante o Astillero converteuse no primeiro futbolista da historia do Deportivo en marcar en tres categorías diferentes, fito que só igualaron décadas máis tarde Bergantiños e Lucas. Nesa campaña proclamouse campión de Terceira, logrando así o ascenso á Segunda División para a tempada 1975/76. O seu último partido disputouno o 27 de abril de 1975, contra o Lugo no Anxo Carro. Non chegou a xogar ningún partido na seguinte tempada, retirándose do fútbol con só 25 anos para dedicarse á súa carreira como arquitecto técnico.

## Notas
Transit Improvement Program

**Transit Improvement Program** ou **TIP**, previamente coñecido como **Triad**, foi un programa para mellorar a precisión dos satélites Transit.

## Características 
Os tres satélites TIP foron usados para probar novos conceptos a usar nos satélites Transit e mellorar a súa precisión.

TIP 1, lanzado por un Scout B1 o 2 de setembro de 1972, era un satélite formado por tres corpos en liña unidos por mastros que servían como estabilizadores por gradente gravitatorio na dirección radial. Un volante de inercia estabilizaba o satélite en cabeceo e guiñada. A principal mellora proporcionada por este satélite era que seguía unha traxectoria sen rozamento grazas a unha esfera en caída libre no corpo central do satélite que servía para medir calquera deceleración causada pola atmosfera residual á altura da órbita do satélite e ser correxida mediante os micropropulsores do mesmo. A enerxía de TIP 1 era proporcionada por un xerador termoeléctrico de radioisótopos.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Scout B1
*Scout D1
Manuel Castro Álvarez

**Manuel Castro Álvarez**, nado en Pantón cara a 1911 e finado en Piñeira (Monforte de Lemos) o 16 de agosto de 1936, foi un político galego.

## Traxectoria 
Veciño de Vilamelle. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido polos falanxistas e asasinado en Piñeira o 16 de agosto de 1936 xunto con Ramón Bou Gil e José Ramón González Vidal. Abriron a causa militar 1327/36 contra elementos das forzas da orde pola súa morte, que foi sobresida.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Represión franquista en Lugo
Tesouro da Apadana

O **tesouro da Apadana** é un conxunto de moedas que se descubriu baixo as caixas de pedra que contiñan as táboas fundacionais do palacio de Apadana, en Persépole, a capital do Imperio Aqueménica, no actual Irán.

As moedas foron descubertas en escavacións realizadas en 1933 por Erich Schmidt, en dous depósitos, cada un deles localizado baixo senllas caixas. O depósito deste tesouro, que aparentemente formaba parte do ritual de fundación do palacio da Apadana, está datado cara a 515 a.C.

Ficheiro:KINGS of LYDIA. Time of Cyrus to Darios I. Circa 545-520 BC.jpg|Estatero de ouro ou creseida (ca. 545-520 a.C.) de tempos de Darío I, do tipo das oito creseidas achadas no tesouro. Ceca de Sardes.
Ficheiro:Aegina Stater achaic.jpg|Estatero de prata de Exina (ca. 550-530 a.C.), achado no tesouro .
Ficheiro:THRACE, Abdera. Circa 540-35-520-15 BC.jpg|Didracma de Abdera (ca. 540/535-520/515 a.C.), achado no tesouro.
Ficheiro:CYPRUS, Lapethos. Late 6th-early 5th century BC. AR Stater – Double Siglos.jpg|Dobre siclo de prata chipriota da ceca de Lapetos, achada máis tarde preto do tesouro. Fin do século VI-principios do V a.C.
Ficheiro:CYPRUS, Uncertain. Late 6th-early 5th centuries BC. AR Stater (25.5mm, 10.28 g).jpg|Estatero de prata chipriota de ceca incerta, achada no tesouro. Século V a.C.

### Simbolismo 
Segundo o numismático Martin Price, as moedas do tesouro da Apadana non deberon ser seleccionadas polo lugar que representaban, senón máis ben polo significado simbólico da súa tipoloxía. O león que ataca o touro na creseida licia tiña un simbolismo obvio para os aqueménidas; o grifón do didracma de Abdera puido ser utilizado como gardián simbólico do ouro, e a tartaruga da moeda de Exina puido ser elixida como símbolo do poder marítimo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Fisher, W. B. et al. (1968). *The Cambridge History of Iran*. Cambridge University Press. ISBN 9780521200912
* Root, M. C. (1989). "The Persian archer at Persepolis: aspects of chronology, style and symbolism".  En *Revue des Études Anciennes*. 91-1-2. Páxinas 33- 50.
* Zournatzi, A. (2003). "The Apadana Coin Hoards, Darius I, and the West". En *American Journal of Numismatics*. 15. American Numismatic Society. Páxinas 1-28.

### Outros artigos 
* Moeda aqueménida
* Moeada da Antiga Grecia
* Tesouro de Cabul
L'Espluga Calba

'''L'Espluga Calba''' é un concello español da provincia de Lleida, na comunidade autónoma de Cataluña. O termo municipal atópase na comarca das Garrigues.

## Demografía 
Segundo o INE, no ano 2023 tiña unha poboación de 324 habitantes.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Garrigues
* Provincia de Lleida
Sarasadat Khademalsharieh

**Sarasadat Khadem al-Sharieh** (en ), nada en Teherán o 10 de marzo de 1997, tamén coñecida como **Sara Khadem**, é unha xadrecista iraniano-española que posúe os títulos de Mestra Internacional (IM) e Gran Mestra (WGM).

## Primeiros anos 
Khademalsharieh era seguidora de diversos deportes como o tenis e o baloncesto. Tras ser introducida no xadrez aos oito anos por un compañeiro da escola, pediulle aos seus pais que a inscribisen a clases de xadrez. Malia os seus pais non xogaren xadrez, Khademalsharieh afirmou que a apoiaron. Tamén mencionou que un dos seus amigos lle presentou a Khosro Harandi, Mestre Internacional iraniano (IM) e adestrador, o que foi un paso decisivo no avance da súa carreira. Xa na adolescencia, o seu adestrador foi Robin van Kampen, Gran Mestre (GM) holandés.

## Traxectoria 
Khademalsharieh gañou o Campionato Asiático Feminino Sub-12 en 2008, o Mundial Feminino Sub-12 en 2009, o Campionato Asiático Feminino Sub-16 de Xadrez Rápido en 2012 e o Mundial Feminino Sub-16 de Xadrez Rápido en 2013. En 2014 foi subcampioa no Mundial Xuvenil Feminino.

Khademalsharieh co equipo iraniano nas Olimpíadas de Xadrez de 2012, 2014 e 2016. En xaneiro de 2020 anunciou que renunciaba a seguir competindo co equipo nacional, aínda que volveu ao equipo en maio.

Gañou o campionato feminino de Irán de 2015, celebrado en xaneiro de 2016.

Khademalsharieh clasificouse para o Grand Prix Feminino da FIDE de 2015–16 como convidada da cidade anfitrioa tras gañar un xogo clasificatorio contra Atousa Pourkashiyan en Teherán. Na fase do Grand Prix que tivo lugar na capital iraniana era a xogadora coa menor puntuación na clasificación. Con todo, acabou en segundo lugar e conseguiu a primeira norma para o título de Gran Mestra.

Competiu no Mundial Feminino de Xadrez de 2017, mais foi eliminada na primeira rolda por Sopiko Guramishvili.

En 2018 foi subcampioa no Mundial de Xadrez Rápido Feminino e no Mundial Feminino de Xadrez "Blitz", celebrados en San Petersburgo.

Gañou o Campionato Feminino de España de Xadrez de 2023, celebrado en Marbella.

## Vida privada 
En setembro de 2017 Khademalsharieh casou co presentador e director de cine iraniano Ardeshir Ahmadi. O seu marido tamén posúe pasaporte canadense.

## Protesta contra o hijab 
En decembro de 2022 Khademalsharieh decidiu non poñer hijab durante o Mundial de Xadrez Rápido e os Campionatos de Xadrez Blitz. As mulleres iranianas teñen a obriga de levalo en público, mesmo no estranxeiro, aínda que moitas deportistas decidiron non facelo no contexto das protestas pola morte de Mahsa Amini. 

Despois dos campionatos, Khademalsharieh comprou unha casa en España e planeou trasladarse alí coa súa familia. En xaneiro de 2023 mudouse ao sur de España cun visado de residencia asociado á propiedade da súa vivenda. Ese mes Irán emitiu unha orde xudicial de arresto contra ela. En xullo de 2023 obtivo a cidadanía española e transferiuse a súa ficha da federación de Irán á de España.

## Notas
Furiosa: A Mad Max Saga

***Furiosa: A Mad Max Saga*** é un filme australiano-estadounidense de 2024 dirixido e producido por George Miller, quen escribiu o guión con Nico Lathouris. É o quinto filme da franquía *Mad Max*, e o primeiro que non se centra no protagonista Max Rockatansky, servindo como precuela de *Mad Max: Fury Road* (2015). Conta a historia do personaxe Furiosa, intepretado por Anya Taylor-Joy e Alyla Browne na precuela. Ambientado entre 15 e 20 anos antes dos acontecementos de *Fury Road*, o filme segue a vida do personaxe principal durante máis dunha década, dende o seu secuestro polas forzas do señor da guerra Dementus (Chris Hemsworth) ata o seu ascenso ao rango de Imperator. Tom Burke tamén interpreta a Pretoriano Jack, un comandante militar que se fai amigo de Furiosa.

## Personaxes 
* Anya Taylor-Joy como Furiosa
** Alyla Browne como Furiosa de nena e adolescente
** Imaxes de arquivo de Charlize Theron como Furiosa de *Mad Max: Fury Road* úsanse durante a escena final e os créditos finais
* Chris Hemsworth como Dementus, o desquiciado señor da guerra líder da Horda de Motociclistas que secuestrou a Furiosa, e eventual gobernante de Gastown
* George Shevtsov como The History Man (o narrador da historia), un experto en historia pre-apocalíptica, ciencia e tecnoloxía que serve a Dementus
* John Howard como The People Eater, conselleiro de Joe e estratego militar, gobernante militar de Gastown en *Mad Max: Fury Road*
* Elsa Pataky como Mr. Norton, unha sobrevivente deforme que se une á Horda de Motociclistas
** Pataky tamén interpreta a Vuvalini General
* David Collins como Smeg, o secuaz de Dementus, proclamador da danza e mensaxeiro
* Matuse como Fang, secuaz de Dementus
* Clarence Ryan como Black Thumb, mecánico de Pretoriano Jack no War Rig
* Bryan Probets como Chumbucket, secuaz da Citadel
* Quaden Bayles como War Pup
* Lee Perry como The Bullet Farmer, gobernante de Bullet Farm e fornecedor de armas
** As imaxes de arquivo de Richard Carter como The Bullet Farmer de *Mad Max: Fury Road* úsanse durante os créditos finais.
* Daniel Webber como War Boy
* Rahel Romahn como Vulture
* Jacob Tomuri como Max Rockatansky

## Notas 
### Referencias
Cicloartenol

O **cicloartenol** é un importante triterpenoide atopado en moitas plantas. É un esteroide pertencente ao grupo do esterol. É o punto de partida para a síntese de case todos os esteroides de plantas, o que os fai quimicamente distintos dos esteroides de fungos e animais, os cales se producen a partir do lanosterol.

## Síntese 
A biosíntese do cicloartenol comeza a partir do triterpenoide escualeno. O seu primeiro precursor na biosíntese doutros estanois e esterois, denominados fitostanois e fitosterois en organismos fotosintéticos. As identidades e distribución de fitostanois e fitosterois son características de cada especie de planta.

## Notas
Tesouro de Bredgar

O **tesouro de Bredgar** é un conxunto de moedas da Antiga Roma de ouro achado en Bredgar, condado de Kent, en 1957.  

As moedas expóñense no Museo Británico, en Londres. 

## Contido e interpretación 
O tesouro foi descuberto por Bryan Hollands, que estaba a escavar os alicerces do seu bungalow en Gore Road, Bredgar, no condado de Kent.

O conxunto componse de 34 áureos, os derradeiros dos cales foron datados entre os anos 41 e 42 d.C. Deles, un foi emitido a nome de Xulio César, doce a nome de Augusto, dezasete a nome de Tiberio, un a nome de Druso o Vello e tres a nome de Claudio. 

As moedas foron soterradas arredor do ano 43 d.C., o mesmo ano da invasión romana de Gran Bretaña. É probable que representasen os aforros dun oficial romano que morreu na batalla do Medway. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carson, R. A. G. (1957). "The Bredgar Treasure of Roman Coins". En *The Numismatic Chronicle*. Nº 9. Royal Numismatic Society. Páxina 17-22.

### Outros artigos 
* Tesouro
* Moeda da Antiga Roma
El Ideal Gallego (homónimos)

***El Ideal Gallego*** pode referirse a:
****El Ideal Gallego***, semanario que se publicou na Habana en 1909. 
****El Ideal Gallego***, subtitulado *Diario católico, regionalista e independiente*, xornal en lingua castelá que se edita na Coruña desde 1917. 
## Véxase tamén 
* ***Ideal Gallego***
Tesouro de Hallaton

O **tesouro de Hallaton** é o maior achado de moedas británicas da Idade de Ferro, descuberto en 2000 preto de Hallaton, no sueste de Leicestershire, Inglaterra, por voluntarios do *Hallaton Fieldwork Group*. O achado inicial realizouno Ken Wallace o 19 de novembro de 2000, cando atopou unhas 130 moedas cun detector de metais. 

Xunto con arqueólogos da comunidade local, os Servizos Arqueolóxicos da Universidade de Leicester (ULAS) iniciaron o que resultou ser unha das escavacións e proxectos de arqueoloxía comunitaria da Idade de Ferro máis importantes de Gran Bretaña.

## Contido e interpretación 
O tesouro incluía máis de 5.000 moedas de prata e ouro, e tamén un casco de desfile romano de prata dourada, xoias e outros obxectos. A maioría dos obxectos datan aproximadamente da época da conquista romana de Gran Bretaña no século I d.C. Das moedas deste depósito, 4.835 poden atribuírse á tribo celta local, os Coritanos. Este achado duplica amplamente a cantidade total de moedas coritanas xa rexistradas. Unha moeda romana de prata do tesouro foi datada polos museos locais no ano 211 a.C., e é a moeda romana máis antiga achada en Gran Bretaña.

No entanto, algúns arqueólogos especularon coa posibilidade de que chegase a Gran Bretaña antes da conquista romana en 43 d.C., e con que sexa unha proba de intercambio a través do comercio ou a diplomacia. O sitio do tesouro resultou ser un lugar ritual de importancia internacional que se remonta xa ás xeracións anteriores e posteriores á conquista romana. Os arqueólogos cren que se trata dun tipo de santuario ao aire libre, o primeiro deste tipo descuberto no Reino Unido. Estaba situado no cumio dun outeiro do val de Welland e probablemente estivese rodeado por un foxo e un cercado.

En xaneiro de 2011 anunciouse que o esqueleto dun can, que se cre que foi sacrificado nun ritual para custodiar o tesouro, tamén se exporía no Museo de Harborough.

En 2012 achouse ademais un anel de prata coa inscrición «TOT» na zona en que se descubriu o Tesouro de Hallaton. Crese que a inscrición pode facer referencia ao deus celta Teutates, correspondente ao deus romano Marte, a quen Adam Daubney, experto neste tipo de aneis, suxire que podería térselle rendido culto en Hallaton. O Consello do Condado de Leicestershire adquiriu o anel para o expor igualmente no Museo de Harborough.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Haselgrove, C. (2014). "The Iron Age open-air ritual site at Hallaton, Leicestershire : some wider implications". En Gosden, C. et al. (eds.). *Celtic Art in Europe: making Connections.* Oxbow Books, Oxford. Páxinas 304-340. ISBN 978-1782976554

### Outros artigos 
* Tesouro
* Idade de Ferro británica
Juan Castiñeiras Galán

**Juan Castiñeiras Galán**, nado na Coruña en 1902 e finado na mesma cidade o 13 de novembro de 1956, foi un fogueiro e político galego.

## Traxectoria 
Veciño do Burgo (Culleredo) e fogueiro na Coruña. Logo de golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado garda do Corpo de Seguridade da República en xullo de 1938. Ao rematar a guerra foi xulgado en Ferrol por rebelión militar e condenado a cadea perpetua. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas. Volveu ser detido en 1947 e foi procesado polo Tribunal Militar da Coruña na causa 298/47 por actividades políticas xunto con Arturo Moreno Torres, Juan Domínguez Lliso, Manuel Gantes Barreiro e Manuel Vázquez Sampayo. Saíu en liberdade condicional o 16 de agosto de 1947. En xaneiro de 1953 sufriu un accidente de traballo no porto da Coruña. Finou na Coruña o 13 de novembro de 1956 con 54 anos.

## Vida persoal 
Casou con Filomena Castro Vila en febreiro de 1924, e foi pai de María Nieves Castiñeiras Castro.
## Notas
Estigmasterol

O **estigmasterol** é un dos esterois de plantas (fitosterois) máis abundantes, que ten a importante función de manter a estrutura e fisioloxía das membranas celulares das plantas. Na Unión Europea é un aditivo alimentario ao que se lle deu o número E E499, e pode utilizarse na elaboración de alimentos para incrementar o contido de fitosterol, o que potencialmente faría baixar os niveis de colesterol LDL.

## Descubrimento 
O estigmasterol, tamén chamado na metade do século XX *factor de Wulzen*, foi descuberto pola fisióloga da Universidade de California Rosalind Wulzen (nada en 1886).

## Distribución natural 
O estigmasterol é un fitosterol insaturado que forma parte das graxas ou aceites vexetais de numerosas especies de plantas,

O estigmasterol é un constituínte de varios vexetais, legumes, noces, sementes, e do leite non pasteurizado (a pasteurización inactiva o estigmasterol). Os aceites comestibles conteñen maiores cantidades que os vexetais.

## Usos 
O estigmasterol é un aditivo alimentario de produtos alimenticios elaborados na Unión Europea e Reino Unido.

Foi introducido como precursor por Percy Lavon Julian para a fabricación industrial a grande escala de proxesterona semisintética, unha valiosa hormona humana que exerce un importante papel fisiolóxico nos mecanismos reguladores e de reconstrución de tecidos relacionados cos efectos dos estróxenos, así como actuando como intermediario na biosíntese de andróxenos, estóxenos e corticoides. Tamén se usou como precursor da vitamina D3.

A compañía Upjohn utilizou o estigmasterol como materia prima inicial para a síntese comercial de cortisona en 1959.

## Investigacións 
Como é un dos principais fitosterois, o estigmasterol está incluído entre os compostos esterois da dieta  e ten o potencial de reducir o risco de doenzas cardiovasculares.

## Posible precursor da boldenona 
Como esteroide que é, o estigmasterol é precursor do esteroide anabólico boldenona. A boldenona undecilenato é usada comercialmente en veterinaria para inducir o crecemento do gando vacún, pero tamén é un dos esteroides anabólicos dos que con máis frecuencia se abusa na preparación para deportes. Isto levou á sospeita de que algúns atletas que deron positivo no test para a boldenona non tomaron ese esteroide como tal, senón que comeron alimentos ricos en estigmasterol; pero isto acabou demostrándose que non era así.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Carantina, un estigmasteril glicósido atopado na planta *Momordica charantia*.
* Estigmastanol, un fitosterol estreitamente relacionado co estigmasterol.
* Sitosterol, un fitosterol común.
Fondarella

**Fondarella** é un concello español da provincia de Lleida, na comunidade autónoma de Cataluña. O termo municipal atópase na comarca do Pla d'Urgell.

## Demografía 
Segundo o INE, no ano 2023 tiña unha poboación de 780 habitantes.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Pla d'Urgell
* Provincia de Lleida
Alalá (revista)

***Alalá*** é unha revista, ***Pubricazón da coral "Os Rumorosos"*** segundo o subtítulo, publicada en Buenos Aires en 1935. Vinculada á Sociedade Nazonalista Pondal, empregou maioritariamente a lingua galega

## Descrición 
De vida moi efémera, o primeiro número, único coñecido, é de maio de 1935. Estivo dirixida por Manuel Prieto Marcos e incluíu abondosa publicidade e contidos asinados por Emilio Pita, Miguel Revestido Rodilla, Antón Zapata, Manuel Curros Enríquez, Chané, Manuel Oliveira Viqueira, Castelao, Antón Villar Ponte e Ricardo Flores.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

* 

### Outros artigos 
* Publicacións impresas da diáspora galega
### Ligazóns externas
Manuel Ramos

***Manuel Ramos Fernández**, político galego (1871-1936).
***Manuel Ramos Escariz**, sindicalista e militar galego (1912-1937).