Sabbioneta

**Sabbioneta** é unha cidade e *comuna* na provincia de Mantua, na rexión da Lombardía, no norte de Italia. Está situada a uns 30 km. ao norte de Parma, non moi lonxe da marxe norte do río Po. Inscribiuse na lista do Patrimonio da Humanidade en 2008.

## Historia 
[miniatura|esquerda|upright=0.8|Estatua de [Vespasiano I Gonzaga.]]
Sabbioneta fundouna Vespasiano I Gonzaga a finais do século XVI ao longo da antiga Via Vitelliana romana, nunha beira areosa do Po (de aí o nome, que significa "areoso" en italiano); foi o seu primeiro duque, utilizándoa como fortaleza e residencia persoal.

Foi tamén neste período cando se converteu nun centro musical menor, compositores como Benedetto Pallavicino (c. 1551-1601) foron empregados aquí por Vespasiano Gonzaga, antes de que se mudase á cidade principal dos Gonzaga, Mantua.

Situada nun terreo aluvial entre os ríos Po e Oglio, así como ao longo do percorrido da antiga Via Vitelliana, ocupaba unha posición estratéxica no corazón do chaira padana. Para Vespasiano Gonzaga, Sabbioneta ía ser sobre todo unha fortaleza e, naquel momento, a potencia das súas murallas convertíaa sen dúbida nun dos baluartes máis equipados da Lombardía baixo dominio español.

Sabbioneta foi sobre todo a capital dun pequeno estado situado entre os grandes estados rexionais: o Ducado de Milán ao oeste, gobernado naquel momento baixo dominio español, o Ducado de Mantua ao leste, sobre o río Oglio, rexido pola antiga liña da dinastía Gonzaga, curmáns de Vespasiano, o Ducado de Parma e Piacenza ao sur do Po, baixo o dominio da familia Farnese, que apoiaba ao propio Gonzaga.

O territorio do pequeno estado de Sabbioneta concentrábase principalmente no extremo oriental da diocese de Cremona e representaba unha encrucillada necesaria tanto para o comercio a medio camiño do Po como para as comunicacións entre as terras baixas de Brescia e a Emilia-Romaña. O período máis próspero da historia desta cidade foi nos anos da súa reconstrución, nos que estivo baixo o dominio do príncipe Vespasiano I Gonzaga, que tamén se converteu na súa residencia. Sabbioneta foi homenaxeada co eloxio da "bandeira laranxa" do Touring Club de Italia.

## Atraccións principais
O territorio presenta a igrexa de San Antonio Abade no barrio de Villa Pasquali, deseñada por Ferdinando Galli-Bibbiena e construída polo seu fillo Antonio Galli, e o pequeno santuario da Santísima Virxe María en Vigoreto que antigamente foi anexionado ao convento dos Capuchos. Fóra da cidade canonil, tamén se anuncian as marxes comarcais de Vespasiano I Gonzaga: un sistema de pezas artificiais levantadas que encerran a cidade de Sabbioneta e unha ampla parte do territorio do concello adxacente, marcando un amplo circuíto en forma de anel duns vinte quilómetros. En 2008, Sabbioneta inscribiuse na Lista do Patrimonio da Humanidade da UNESCO como un recoñecemento ao seu perfecto exemplo de aplicación práctica das teorías urbanísticas do Renacemento.

Sabbioneta tamén é coñecida polo seu histórico  gueto xudeu e a súa sinagoga, e en particular pola súa imprenta hebrea. En 1551 Tobias Foa  monta a imprenta, non obstante, ao publicar certos "libros anticristiáns" a súa carreira foi "rematada á forza". O seu traballo e posiblemente a súa imprenta foron retomados por un impresor cristián, Vicenzo Conte .
[miniatura|right|upright=1.2|Porta Vittoria, fotografiada por [Paolo Monti, 1965.]]
miniatura|right|upright=1.2|Galleria degli Antichi
A cidade de Vespasiano Gonzaga, deseñada segundo os principios renacentistas da Cidade Ideal, incluía:

*Palacio Ducal (actual Casa do Concello)
*O Teatro all'antica ("Teatro ao estilo dos Antigos"), deseñado por Vincenzo Scamozzi
*A *Galleria degli Antichi e Palazzo del Giardino*: "Galería dos Antigos" e "Palacio do Xardín", respectivamente.)
*Igrexas da *Assunta* e do *Carmine*
*Chiesa della Beata Vergine Incoronata

A igrexa e o palacio de verán conteñen frescos de artistas da familia Campi de Cremona.

## Patrimonio da Humanidade 
O 7 de xullo de 2008, Sabbioneta, xunto con Mantua, foi declarada pola UNESCO Patrimonio da Humanidade]] debido ao seu carácter excepcional como cidade de nova fundación construída en pouco máis de 30 anos polo testamento do príncipe Vespasiano I Gonzaga. Segundo a UNESCO, Sabbioneta representa un exemplo perfecto da aplicación das teorías renacentistas sobre como se debe proxectar unha cidade ideal.

As vicisitudes que se produciron inmediatamente despois da morte de Vespasiano, sobre todo a longa cuestión da sucesión do pequeno ducado, que dividiu aos herdeiros durante case un século, así como o dominio austríaco primeiro e o napoleónico despois, privaron á cidade. de edificios importantes, como a fortaleza, a armería e as lunettes situadas fóra da muralla da cidade.

O saqueo e a desamortización privaron á cidade dalgunhas características de prestixio, en primeiro lugar, a confiscación da colección de antigüidades á Academia de Mantua en 1772 polo decreto teresiano e a queima da *Sala dei Cavalli* no Palazzo Ducale en 1815. O O patrimonio da igrexa segue sendo conspicuo, promovido e reurbanizado mediante unha política de recuperación e posta en valor nos últimos 25 anos.

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Bibliografía
miniatura|Sabbioneta
*''Vespasiano Gonzaga Colonna duca di Sabbioneta e cavaliere del Toson d'oro*. Sabbioneta. (2001).
*Luca Sarzi Amadè, *Il duca di Sabbioneta: Guerre e amori di un europeo del XVI secolo ...*
Paperback: 332 pages; Publisher: SugarCo (1990); 
**Vespasiano Gonzaga e il ducato di Sabbioneta*,  [actes de la conferència, Sabbioneta-Mantova, 12-13 ottobre 1991], a cura de U. Bazzotti, Mantova (1993).
*L. Ventura, *Il collezionismo di un principe: la raccolta di marmi di Vespasiano Gonzaga Colonna*, (Modena), (1997).
**Vespasiano Gonzaga Colonna 1531-1591: l'uomo e le opere'', actes del congrés d'estudis, Teatro olimpico di Sabbioneta, 5 de juny, 1999; a cura de E. Asinari, [Casalmaggiore] (1999).
### Outros artigos
### Ligazóns externas
*Vespasiano I Gonzaga Da Fondi 
*iatsabbioneta.org 
*Sabbioneta (jewishencyclopedia.com)
*Photo gallery made by a UNESCO photographer