Cecilia Barriga

**Cecilia Barriga**, nada en Concepción, Chile, en 1957, é unha directora, guionista e produtora audiovisual hispana-chilena que utiliza diversos formatos e xéneros: videoarte experimental e *performance*, documental e cine de ficción.

## Traxectoria 
Realizou os seus primeiros estudos en Concepción ata que en 1977, aos 19 anos, se exiliou a España fuxindo da ditadura chilena. Licenciouse en Ciencias da Información, na Universidade Complutense de Madrid, en 1985. Unha década despois continuou a súa formación noutros países: en 1994 realizou un curso de documentais na Escuela Internacional de Cine y Televisión (EICTV) de San Antonio de los Baños na Habana (Cuba). En 1995-1996 realizou un seminario de escritura creativa audiovisual na Universidade Columbia, Nova York. No 2008 obtivo unha bolsa de escritura de guión no Centro de Arte Montehermoso e Art in residency. Vila Strauli. Winterthur en Suíza.

Desde o inicio da súa carreira en 1982 documentou a situación das mulleres no mundo, o pensamento e o activismo feminista e a construción de identidades, individuais e colectivas. Tamén seguiu de cerca o proceso de movementos cidadáns como o 15M en España, “Occupy Wall Street” en EEUU e as protestas de estudantes en Chile. Constante viaxeira, ademais de Chile e España residiu en Nova York, A Habana, Berlín e Zürich. Os seus traballos exhibíronse internacionalmente en museos de arte contemporánea, canles de televisión, festivais e salas de cine.

## Obra 
Na súa obra destaca o tratamento das mulleres desde unha perspectiva feminista e a reflexión sobre a construción de identidades individuais e colectivas. Doutra banda, o contexto da represión política da ditadura que lle tocou vivir en Chile durante a súa adolescencia foron determinantes para entender a preocupación que sempre tivo pola denuncia de calquera forma de represión das liberdades, sinala a propia cineasta en *Lo que queda de mí* un texto autobiográfico no que explica o seu interese pola vídeoarte e o seu proceso na creación audiovisual.

O seu primeiro traballo foi *Entre actos* (1982) no que experimentou co videoarte, un xénero que -segundo Barriga- se estaba empezando a coñecer en España ignorado aínda pola gran maioría de especialistas e académicos relacionados co mundo audiovisual.

Con *Voix on eine pista* (1987) vídeo experimental mostrou un paseo abstracto e algo surrealista pola vida dun personaxe ausente e perdido. No escenario dunha pista de atletismo aparecen unha serie de personaxes de distintas nacionalidades dando testemuña nos seus idiomas respectivos (francés, portugués, inglés, alemán e español) da vida de Gregorio Sánchez, a quen só vemos minutos antes de iniciar a súa carreira en solitario nesa pista tamén desolada.

En 1988 Barriga regresou a Chile cunha cámara e rodou o documental *Chile, por qué no sé,* no que mostra os momentos de exaltación en Chile tras a vitoria do “Non” ante o referendo convocado por Augusto Pinochet e a volta do país á democratización.

Entre 1990-1991 creou unha das súas obras máis recoñecidas, *Encuentro entre dos reinas*, unha curtametraxe de 14 minutos no que a modo de cine mudo, a través de textos e música de piano, articúlase un drama a dúas bandas entre Marlene Dietrich e Greta Garbo facéndoas coincidir mediante a apropiación de fragmentos de películas. O traballo articúlase sobre a deconstrucción do xénero e dialoga co libro *Gender Trouble* de Judith Butler, publicado en EEUU ese mesmo ano estandarte dos estudos feministas e queer nas universidades de EEUU durante a década dos noventa. Trátase dunha das pezas *queer* con maior proxección internacional no circuíto artístico, presente en institucións como o MoMA (Nova York), Whitney Museum (Nova York), Museo Nacional Centro de Arte Raíña Sofía ou o Museo Guggenheim (Bilbao).

En *Esquizo Formas* (1991), divide o corpo proxectado e o corpo gravado dos espectadores a través de tres monitores. Barriga utilizou unha columna de 3 monitores que reproducían o corpo humano dividido en tres partes. presentada no Festival na sección Zabaltegi.

*El camino de Moisés* (2003) foi un documental de encarga para o programa *Documentos TV* da canle *La 2* de *TVE*, mostra o tránsito que fai o protagonista desde a súa identidade de nacemento con xenitalidade feminina a unha transformación da súa autoidentidad masculina. Desde unha posición queer, este documental propón unha reflexión sobre a cuestión de xénero e o transxénero como categorías en constante modificación.

*Lloro* (2004), é unha videoinstalación con dúas grandes pantallas confrontadas na que se mostra á propia autora chorando fronte á cámara sobre tódalas situacións e momentos que a marcaron. Imaxes de guerra, a morte do seu pai, recordos de amores perdidos, paisaxes destruídas, imaxes de películas que a fixeron chorar, etc.. "É un extenso collage longo e variado sobre o que se ouve o racho do meu pranto rodado dunha forma tan desposuída que resulta case pornográfico..." explica Barriga.

Tamén en 2005 presentou o documental *Ni locas ni terroristas* no Festival de Cine de San Sebastián

No 2006 inicia a súa colaboración coa suíza Claudia Lorenz con dous curtos: *El día del euro* (2007) e a historia dun encontro casual en Zúric de dúas mulleres que viviron unha historia de amor na súa mocidade en *Im Fluss* (No río) seleccionado entre os mellores 20 documentais do programa Documentos TV de Televisión Española.

No ano 2010 con *5000 feminismos* Barriga recolle nun documental de 52' o retrato da forza política, organizativa do feminismo a partir do encontro do 6 de decembro de 2009 que conmemoraba o 30 aniversario das primeiras Xornadas Feministas de Granada cunha manifestación polo centro da cidade de preto de 5.000 feministas na que durante dúas horas, unha batucada, a confraría do "mismísima cona", unha performance do colectivo Medeak e decenas de pancartas sostidas por miles de corpos encarnaron a amplitude do suxeito identitario feminista.

En 2012 a súa película Time's up! (2000) foi incluída no ciclo *El Silencio del Palacio*. *Perspectivas del* *cine feminista* do Museo Raíña Sofía de Madrid.

En 2013 estrea *Tres instantes, un grito* gravada en 2011, documentando a experiencia da Primavera Árabe, o 15M, Syntagma, Occupy Wall Street e o movemento estudantil chileno. "No tres casos aparecen retóricas e referencias a un feminismo práctico. Hai outras resonancias, outras formas de entender a política, disidencias con respecto ás formas tan clásicas e masculinas da esquerda tradicional" declarou a cineasta nunha entrevista sobre o documental e o seu proceso de creación.

No ano 2014 participou no libro colectivo *Feminismos lesbianos y queer* coordinado por Beatriz Suárez Briones co capítulo *Posiciones frente a lo queer*.

## Arte feminista 
A cuestión da nova identidade histórica da muller cobra especial importancia a partir dos anos 70. Cecilia Barriga tenta reflexionar sobre iso en moitas das súas obras.  
Para min a “arte feminista” é o tránsito inevitable que fixemos moitas mulleres para alcanzar o noso verdadeiro espazo, é dicir “outro” máis igualitario e diferente explica Cecilia Barriga sinalando elementos que resultan constantes no seu traballo: a representación do feminino  (con todo o espectro no que se articula, sexa baixo unha identidade de xénero ou coa reivindicación do feminismo como un traxecto necesario), as outras opcións sexuais, tanto o lesbianismo como a transexualidad ou a mobilidade dos estereotipos sexuais, a denuncia social e a multiculturalidad, a dor do desamor e a soidade do ser humano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* “Lo que queda de mí” Por Cecilia Barriga Zehar, nº 54, 2004
* Cecilia Barriga, el feminismo como principio de creación Antonio A. Caballero e Francisco A. Zurian. Universidad de Málaga 2013
* Tres instantes, un grito
* Canal de Cecilia Barriga en Vimeo
* Entrevista a Cecilia Barriga