open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Función característica

A **función característica** dunha variable aleatoria ou da súa distribución de probabilidade é unha función de variable real que toma valores complexos e que permite a aplicación de métodos analíticos (é dicir, da análise funcional) no estudo da probabilidade.

## Historia 
O método das funcións características foi introducido nas probabilidades por A. Lyapunov en 1904 para a demostración do teorema central do límite que hoxe leva o seu nome. A versión definitiva deste teorema foi obtida posteriormente por J. W. Lindeberg.

## Definición 
Dada unha variable aleatoria continua X \,\! a súa función característica, que se denota mediante \varphi_X(t) \,\! para t \,\! real, defínese como
: 
    \varphi_X\!:\mathbb{R}\to\mathbb{C}; \quad
                \varphi_X(t) = \mathbb{E}\big[e^{itX}\big] 
                             = \int_{-\infty}^\infty e^{itx} f_X(x)\,dx \qquad

onde se fai uso da función exponencial complexa e \mathbb{E}  denota a esperanza matemática. Usando as propiedades da función exponencial complexa, a función característica pode rescribirse en termos dunha parte real e unha imaxinaria:

: 
                \varphi_X(t)  = \mathbb{E}[\cos(tX)] + i\mathbb{E}[\sin(tX)]
                              =  \int_{-\infty}^\infty \cos(tx) f_X(x)\,dx + i\int_{-\infty}^\infty \sin(tx) f_X(x)\,dx 

## Momentos 
Cando os momentos dunha variable aleatoria existen, pódense calcular mediante as derivadas da función característica. Derivando formalmente ambos lados da definición e tomando t=0 \,\!, 
{{ecuación|
\varphi_X'(0)=i\mathbb{E}[X] \,\!
||left}}
e derivando dúas veces e substituíndo t=0 \,\! resulta
{{ecuación|
\varphi_X''(0)=-\mathbb{E} [X^2] \,\!.
||left}}
Desta maneira pódense obter expresións que permiten determinar a varianza e esperanza de  X \,\!. Analogamente, se relacionan momentos e derivadas de ordes superiores:
{{ecuación|
\varphi_X^{(n)}(0)=i^n\mathbb{E}[X^n]
||left}}

## Probabilidade e análise funcional 
En análise funcional se se identifica a distribución da variable aleatoria considerada cunha medida positiva, a función característica denomínase transformada de Fourier da medida correspondente.

## Función xeradora de momentos 
Unha función relacionada coa función característica é a función xeradora de momentos, designada como M_X(t) \,\!  que se define mediante
{{ecuación|
M_X(t)=\mathbb{E}\left(e^{tX}\right), \quad t \in \mathbb{R}, 
||left}}
Aínda que esta función é máis sinxela, non sempre existe, dado que a esperanza matemática que a define pode non existir, dependiendo da distribución da variable aleatoria e do valor de t \,\!.
Balbina López

**Balbina López** pode estar referido a:

* **Balbina López Roxo**, guerrilleira antifranquista galega.
* **Balbina López Somoza**, farmacéutica galega (1910-1985).
Catherine Gage

**Catherine Gage**, nada o 18 de maio de 1815 e finada o 16 de febreiro de 1892, foi unha botánica irlandesa, así como unha ilustradora botánica e ornitóloga.

## Traxectoria 
[miniatura|Fogar de Gage, Manor House na [illa Rathlin.]]
Catherine Gage naceu no condado de Down o 18 de maio de 1815, filla do reverendo Robert Gage e Catherine Boyd. Gage viviu a súa vida enteira na casa familiar, a Manor House da illa Rathlin. Morreu o 16 de febreiro de 1892 e foi soterrada na illa.

## Traballo de ilustración 
Gage parece ter dedicado gran parte da súa vida á ilustración dun libro do seu irmán Robert Gage sobre as aves da illa Rathlin, que nunca foi publicado. O libro foi deseñado por John James Audubon co nome de *The Birds of America.* Durante o curso deste traballo produciu sobre cincocentas acuarelas de paxaros. Tamén ilustrou plantas locais, creando unha lista para a Sociedade Botánica de Edimburgo, cuxo resumo foi publicado en 1850 baixo o título *Annals and Magazine of Natural History*. Tamén traballou en colaboración coa súa irmá, Barbara Gage, ilustrando a flora local así como a fauna.

## Notas
Marian Izaguirre

**Marian Izaguirre García**, nada en Bilbao en 1951, é unha escritora vasca en lingua castelá. Reside en Madrid e Barcelona.

## Obras 
**La vida elíptica* (1991)
**Para toda la vida* (1991)
**El ópalo y la serpiente* (1996)
**Nadie es la patria, ni siquiera el tiempo* (1999)
**La Bolivia* (2003)
**El león dormido* (2005)
**La parte de los ángeles* (2011)
**La vida cuando era nuestra* (2013)
**Los pasos que nos separan* (2014)
**Cuando aparecen los hombres* (2017)*

## Premios e recoñecementos 
*35º Premio Sésamo de novela por *La vida elíptica* (1990)
*Premio Andalucía de Novela por *El ópalo y la serpiente'' (1996)
*Premio Caja España de libros de contos (1999)
*Premio Ateneo-Ciudad de Valladolid (2011)

## Notas
Mike Taylor

**Michael Taylor**, nado en Londres o 24 de abril de 1934 e finado o 4 de abril de 2017, foi un piloto de carreiras inglés.

## Traxectoria
Participou en dous Grandes Premios do Fórmula 1, debutando o 18 de xullo de 1959. Non logrou puntos de campionato. Tamén participou en varias carreiras fora do campionato da Fórmula Un.

A súa andaina nas carreiras rematou cando a soldadura da súa columna de dirección fallou no seu Lotus 18 no Gran Premio de Bélxica de 1960 a 260&nbsp;km/h. Saíu expulsado do coche, cortou unha árbore co seu corpo e rompeu varios ósos (Alan Stacey e Chris Bristow morreron e Stirling Moss tamén resultou ferido no evento, estrelando o seu Lotus 18 na práctica). Quedou paralizado, pero despois dunha terapia recuperou a capacidade de andar.

Despois do seu accidente, Taylor competiu de forma esporádica en rallies de longa distancia, terminando en terceiro lugar no London-Sydney Marathon en 1977 nun Citroën CX con Paddy Hopkirk e Bob Riley. Taylor tamén tivo negocios na especulación inmobiliaria.

### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Profile at www.grandprix.com
Mercedes Ruibal

**Mercedes Ruibal Argibay**, nada en Xeve (Pontevedra) en 1928 e finada en Madrid o 12 de abril de 2003, foi unha pintora e escritora galega.

## Traxectoria 
En 1939 foi co seu irmán José Ruibal e coa súa familia a Bos Aires. Cando tiña uns vinte anos, emigrara a Bos Aires onde permaneceu algún tempo. Alí residía seu irmán, o escritor José Ruibal, que a introduciu no suxestivo mundo dos intelectuais e artistas dunha cidade cosmopolita como a capital bonaerense a principios dos anos cincuenta. Ali tamén comezou a pintar baixo os consellos e a guía de Laxeiro, cuxa obra marcou a Mercedes. Durante a súa estancia en Bos Aires fixo a súa primeira exposición en 1956.

En 1957 regresou a Galicia e expuxo en Vigo, cidade na que viviu boa parte da súa vida; unha mostra á que seguiron máis persoas en importantes galerías galegas e madrileñas. Mercedes fascinada polo ambiente que había no Madrid da posguerra, quedou un tempo na cidade aprendendo e pintando. En 1959 casou co tamén pintor Agustín Pérez Bellas. Despois veu a época de madurez da súa vocación.

Grazas ás influencias iniciais de Laxeiro e do seu gusto por un primitivismo arcaizante e *naíf* que foi o que marcou os seus primeiros períodos, un romántico popular cun acusado acento expresionista. A pesar disto moitos críticos coincidiron en sinalar de Mercedes era pintora dun único estilo.

## Obras 
* *Confesiones de una volatinera con bragas de repuesto al dorso*, 1978.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* José Ruibal Argibay (irmán).

### Ligazóns externas 
* Sobrino, María Luisa (2006). "Mercedes Ruibal"  Álbum de Mulleres.
* Compendio de bibliografía
*  Biografía na web DoGrisAoVioleta.ga
José María Abella Rodríguez

**José María Abella Rodríguez** foi un político galego.

## Traxectoria 
Foi alcalde da Coruña entre 1861 e 1866.

Durante o seu mandato comezaron as obras encamiñadas a abastecer de auga á cidade e a eliminar as antigas murallas. Foi defensor da necesidade da chegada do ferrocarril á capital.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "Alcalde Abella: Mucho mérito para tan pocos fondos", reportaxe en *La Opinión de A Coruña*, 21 de outubro de 2009 .
Jim Hall

**Jim Hall**, nado en Abilene (Texas) o 23 de xullo de 1935 é un expiloto de carreiras e construtor estadounidense.

## Traxectoria
Competiu na Fórmula 1 de  a , participando en 12 Grandes Premios do Campionato do Mundo e numerosas carreiras fora do campionato. Logrou tres puntos do Campionato do Mundo.

O lugar especial de Hall na historia do automobilismo foi o resultado de que era a "forza motivadora" e parte propietaria, con Hap Sharp, de Chaparral Cars. Baseado na cidade natal de Hall de Midland, Texas, durante a década de 1960, no United States Road Racing Championship e posteriormente na Can-Am, os coches Chaparral foron os coches máis innovadores nas carreiras. Hall foi o primeiro en empregar transmisións automáticas nos seus coches de carreiras. Isto permitiu aos pilotos de Hall un pé libre para operar os spoilers móbiles para a aerodinámica. Hall adoptou moi cedo a aerodinámica aplicada aos coches de carreiras e foi o principal defensor desta tecnoloxía durante toda unha década. Tivo un ano sabático a comezos de 1970, correndo en varias carreiras de SCCA Trans-Am Series. O equipo de Chaparral Cars de Hall volveu a destacar na serie Championship Auto Racing Teams (CART), incluíndo dúas vitorias nas 500 Millas de Indianápolis en 1978 e 1980; este último co primeiro dos coches con efecto terra. Posteriormente volvería aos coches de carreiras para ser o xefe do seu equipo de Indycar, que pasou a chamarse "Jim Hall Racing" ata 1996, cando se retirou das carreiras por completo.

## Vida persoal 
Hall agora reside en Midland, permanecendo activo no negocio do petróleo e gas e o legado das carreiras de automobilismo.

Unha á enteira no Permian Basin Petroleum Museum en Midland retrata a saga de Hall e Chaparral Cars. O seu fillo, Jim Hall, Jr., reside en California e opera a Jim Hall Kart Racing School.

## Premios 
* Hall foi investido no Salón da Fama Internacional de Motorsports en 1997.
* Hall foi incorporado no Salón de Fama de Motorsports de América en 1994.
* Hall recibiu o premio Caltech Distinguished Alumni en 2001.

### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén
Tsiklon-3

**Tsiklon-3**, código GRAU 11K68 e coñecido tamén como **Tsyklon-3**, foi un foguete espacial da Unión Soviética e posteriormente de Ucraína baseado no mísil R-36, do cal derivan as dúas primeiras etapas. Foi usado desde o cosmódromo de Plesetsk para lanzar inicialmente cargas militares e posteriormente satélites civís e científicos.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Tsiklon-2
Aeroporto de Wattay

O **aeroporto internacional de Wattay**  é un dos poucos aeroporto internacionais de Laos. Está situado no distrito de Sikhodtabong, a 3 quilómetros do centro de Vientiane, a capital do país. Está formado por unha pequena e vella terminal doméstica e unha terminal internacional nova. Tamén hai instalacións da Forza Aérea de Laos nun dos extremos do aeroporto.

## Aeroliñas e destinos 
### Pasaxeiros 
## Notas
Xeve

Como topónimo **Xeve** pode referirse a:

;En Galiza
***Concello de Xeve**, antigo concello da comarca de Pontevedra;
***Xeve**, parroquia do concello de Pontevedra;
***Santa María de Xeve**, parroquia do concello de Pontevedra.
Victoria Ocampo

**Ramona Victoria Epifanía Rufina Ocampo**, nada en Buenos Aires o 7 de abril de 1890 e finada en Beccar o 27 de xaneiro de 1979, foi unha escritora, intelectual, tradutora, editora e mecenas arxentina.

## Traxectoria 
A familia Ocampo descende dun paxe galego de Isabel a Católica, un dos primeiros habitantes da illa de Santo Domingo. Nada nunha familia aristocrática, foi educada con institutrices e a súa primeira lingua foi o francés. En 1924 publicou a súa primeira obra, *De Francesca a Beatrice*, editada pola *Revista de Occidente* coa axuda de José Ortega y Gasset. Participou desde a súa mocidade nas primeiras manifestacións dos movementos feministas, intelectuais e antifascistas arxentinos, e en 1936 fundou a Unión Argentina de Mujeres.

As súas viaxes por todo o mundo permitíronlle entrar en contacto cos principais expoñentes da literatura e o ámbito intelectual. Alentada por Waldo Frank e Eduardo Mallea, fundou en 1931 a revista e editorial *Sur*. En 1941 instalouse definitivamente na súa residencia de Vila Ocampo —actualmente pertencente á UNESCO—, que se converteu en lugar de recepción de figuras estranxeiras como Rabindranath Tagore, Albert Camus, Graham Greene, Igor Stravinskii, Saint-John Perse, Pierre Drieu La Rochelle, Roger Caillois, Ernest Ansermet ou Indira Gāndhi.

Única latinoamericana presente nunha das sesións dos xuízos de Núremberg, militou activamente na oposición ao peronismo, motivo polo cal foi arrestada durante 26 días en 1953. Foi presidenta do Fondo Nacional de las Artes desde 1958 a 1973 e recibiu diversas distincións, entre elas o doutoramento *honoris causa* por varias universidades e a Orde do Imperio Británico. En 1977 foi a primeira muller elixida membro da Academia Argentina de Letras.

## Obra 
**Testimonios* (10 series, 1935-1977)
**Autobiografía* (6 volumes, 1979-1984)
**De Francesca a Beatrice* (1924; con prólogo de Ortega y Gasset)
**La laguna de los nenúfares* (1926)
**Domingos en Hyde Park* (1936)
**San Isidro* (1941; cun poema de Silvina Ocampo e 68 fotografías de Gustav Thorlichen)
**Le Vert Paradis* (1947)
**Lawrence d´Arabia* (1947; publicado en francés e inglés)
**El viajero y una de sus sombras* (1951)
**Lawrence de Arabia y otros ensayos* (1951)
**Virginia Woolf en su diario* (1954)
**Habla el algarrobo* (1959)
**Tagore en las barrancas de San Isidro* (1961)
**Juan Sebastián Bach, El hombre* (1964)
**La bella y sus enamorados* (1964)
**Diálogo con Borges* (1969)
**Diálogo con Mallea* (1969)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
*
*

### Ligazóns externas 
* Proyecto Villa Ocampo
Castelón de Castañoso

**Castelón de Castañoso** é un castro fortificado no cumio dun esporón de difícil acceso formado polo regueiro do Val de Barreiro e o río Covas na Fonsagrada. Dispoñía de profundos foxos que o facían case inexpugnable e só accesible a pé. Está situado a uns 500 metros de altitude sobre o nivel do mar.

## Historia
Dende os anos 1980 falábase da existencia de restos de paredes abovedadas no castro de Castañoso. A información apareceu publicada nunha guía turística da Fonsagrada citando como fonte informacións locais.

## Descrición
miniatura|esquerda|Pedra Formosa da sauna de Castañoso.
O castro non foi escavado e só se estudou unha pequena parte na que apareceu unha sauna castrexa nun souto de difícil acceso coñecido por Campo do Castro, sendo un dos poucos exemplos desta construción no actual territorio galego. A pedra formosa atopouse fracturada e a construción, cunha gran falsa bóveda, corría perigo de derrubamento. No verán de 2015 comezaron os traballos de restauración da sauna polo Museo da Fonsagrada por mor do seu perigo de derrubamento. A construción consta dunha cámara de combustión (forno), unha sala de vapores e unha vivenda compartimentada, máis alta e complexa do habitual. Unha canle traballada na pedra e por unha ponte de madeira achegaba a auga a unha pía. Ademais da pedra formosa atopáronse unha fíbula de bronce e cerámica. Crese que estas construcións, de orixe prerromana, eran de uso ritual e non lúdico ou hixiénico.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Castros de Galicia
* Cultura castrexa
Castro do encoro de Cecebre

**Castro do encoro de Cecebre** é un castro de cumio fortificado situado na actual illa do encoro de Cecebre, en Orto, Abegondo. Podería ser un xacemento romano.

## Descrición
Foi redescuberto en 2017. Ten forma ovalada con eixe maior orientado N-S, con dúas liñas defensivas. As súas medidas son 90 metros de LO e 120 m de NS. A illa está poboada de eucaliptos e só é accesible en bote. Os terreos están en Orto e son propiedade do concello da Coruña, que adquirira os terreos para a construción do encoro entre 1974 e 1976.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cultura castrexa
* Castros da provincia da Coruña
Castro do Eixo

**Castro do Eixo** é un castro de cumio fortificado do concello de Mugardos.

Tiña forma case circular duns 60 metros de diámetro. Está moi alterado por traballos agrícolas e forestais.

## Notas
Castro de San Victorio

**Castro de San Victorio** é un castro de **Mugardos**.

Ten forma case oval cun eixe maior con orientación NS. No eixe maior mide uns 120 metros e de L-O uns 80 metros. Unha soa liña defensiva. A Croa está encaixada entre leiras.

## Notas
Demond Mallet

**Dayon Demond Mallet**, nado o 22 de febreiro de 1978 en Leesville, Luisiana, é un ex xogador profesional de baloncesto estadounidense. Cunha estatura de 1,88 metros xogaba na posición de base.

## Traxectoria 
Tras deixar a universidade, Mallet xogou cos Detroit Pistons a NBA Summer League de 2001. Ó ano seguinte xogou de novo a Summer League, desta vez cos Boston Celtics. O 6 de xullo de 2007, anunciouse a súa fichaxe polo Joventut Badalona da Liga ACB, onde gañou unha Copa do Rei e a Copa ULEB. O 29 de xullo de 2014, regresou a Badalona para a súa segunda etapa no equipo catalán. O 21 de febreiro de 2018, Mallet anunciou a súa retirada do baloncesto tras 17 anos no baloncesto profesional. O seu derradeiro equipo foi o SLUC Nancy francés, onde xogou os últimos meses da tempada 2016-17.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en ACB.com 
* Perfil en Euroleague.net
Nucleotidiltransferase

As **nucleotidiltransferases** son encimas transferases de grupos que conteñen fósforo, por exemplo, substituíntes de ácidos nucleicos (nucleotidílicos) ou simplemente nucleósidos monofosfato. A rección xeral de transferencia dun residuo de nucleósido monofosfato de A a B, pode escribirse así:
:A-**P-N** + B \rightleftharpoons A + B-**P-N**
Por exemplo, no caso das polimerases, A é un pirofosfato e B é o polinucleótido nacente.

Son clasificados co número EC 2.7.7 e poden ser subdivididos nos seguintes grupos:
#Uridililtransferases, que transfiren grupos uridililo.
#Adenililtransferases, que transfiren grupos adenililo.
#Guanililtransferases, que transfiren grupos guanililo.
#Cititidililtransferases, que transfiren grupos citidililo.
#Timidililtransferases, que transfiren grupos timidililo.

## Papel nos mecanismos de reparación do ADN 
Unha nucleotidiltransferase é un compoñente da vía de reparación dun só nucleótido por reparación por escisión de bases (BER). Este mecanismo de reparación empeza cando un só nucleótido determinado é recoñecido pola ADN glicosilase como apareado incorrectamente ou mutado dalgunha maneira (por luz UV, mutáxeno químico, etc.), e é eliminado. Posteriormente, utilízase unha nucleotidiltranferase para encher o oco coa base correcta, usando como referencia a febra molde.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Gaetano Starrabba

**Gaetano Starrabba di Giardinelli** nado en Palermo (Sicilia)  o 3 de decembro de 1932, é un expiloto de carreiras italiano.

## Traxectoria
Participou nun Gran Premio do Campionato do Mundo de Fórmula 1, competindo co equipo Lotus-Maserati no Gran Premio de Italia de 1961 o 10 de setembro de 1961. Non logrou puntos de campionato. Tamén competiu en varias carreiras fora do campionato da Fórmula Un.
O título de Príncipe de Giardelli era o seu título como membro da nobreza italiana.

### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Profile at grandprix.com
Elisabeth Christina von Linné

**Elisabeth Christina von Linné**, nada en 1743 e finada en Linnaeus' Hammarby en 1782, foi unha botánica sueca, filla de Carl von Linné e Sara Elisabeth Moraea.

## Traxectoria
Non existe información directa sobre a educación de Elisabeth Christina von Linné, nin se atopan mencións claras á ela. No entanto, como seu irmán recibía formación no domicilio como preparación para os seus estudos universitarios, e Christina mantiña contactos cos estudantes do seu pai, que tamén recibían formación no fogar familiar, parece probable que ela recibise a mesma formación ca eles, se cadra incluso simultaneamente, o que non era raro na Suecia da época.

É considerada a primeira muller botánica de Suecia no sentido moderno do termo, a pesar de non recibir unha educación formal na materia. Foi a primeira persoa que describiu o efecto óptico polo que as flores de *Tropaeolum majus* parecen emitir escintileos de luz, e que foi denominado na súa honra «fenómeno de Elisabeth Linné».

Publicou as súas observacións sobre este tema nun artigo para a Real Academia das Ciencias de Suecia en 1762, con só 19 anos. Esta publicación chegou ás mans do doutor, científico e poeta inglés&nbsp;Erasmus Darwin, quen fixo unha referencia ao fenómeno na súa obra *The botanic garden, part II, containing the loves of the plants* (1789), na que tamén informou da confirmación do efecto en 1788 por parte de M. Haggren, profesor de Historia Natural. Os poetas William Wordsworth e Samuel Taylor Coleridge leron o libro de Darwin ao comezo das súas carreiras e, influídos por esta historia, fixeron mencións a «flores  escintilantes» nos seus poemas. Deste xeito, Elizabeth Linné acabou influindo de forma indirecta aos pioneiros da poesía romántica inglesa.

Christina casou co maior Carl Fredrik Bergencrantz en 1764, co que tivo dous fillos, que morreron sendo nenos. Pero abandonou o seu home e volveu ao fogar paterno un par de anos despois da súa voda, xa que era vítima de violencia doméstica.

## Notas
Castro de Monte do Foro

**Castro de Monte do Foro** ou **Castro de Aviño** é un castro de ladeira fortificado en Valdoviño.

Ao seu carón discorre o río do Foxo. O recinto principal ten forma case circular. Protexido por un foxo cara ao sueste, mide uns 70 metros de diámetro. Ten un antecastro ao norte.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cultura castrexa
* Arco Ártabro
Epixénese

O termo **epixénese** (do grego antigo ἐπί *epí*, "sobre", "logo de", e γένεσις *génesis*, "nacemento, creación, orixe"), pode referirse a:

***Epixénese**, en bioloxía, proposición sobre o método polo cal se desenvolve un individuo: un embrión desenvólvese a partir dun ovo ou cigoto que aínda non se diferenciou (ver tamén epixenética);
***Epixénese**, en mineraloxía, cambio da natureza química dun mineral, sen que se modifiquen a súa estrutura e a súa forma anterior;
***Epixénese**,  en xeomorfoloxía, fenómeno que se produce no curso dun río cando o seu leito é escavado nun manto de rocha branda, que entalla un canón na rocha dura subxacente.
Duquesnoy

O apelido **Duquesnoy** pódese referir aos seguintes personaxes:

***Hieronymus Duquesnoy o Vello** (ca. 1570 - ca. 1641) (coñecido tamén co nome de pía **Jérôme**), escultor brabantino nado na localidade de Le Quesnoy, na rexión francesa da Alta Francia.
***Hieronymus Duquesnoy o Novo** (1602-1654) (coñecido tamén co nome de pía **Jérôme**), escultor e arquitecto brabantino, fillo de Hieronymus Duquesnoy o Vello.
***François Duquesnoy** (1597-1643) (coñecido tamén co nome de pía **Frans**), escultor brabantino do Barroco, fillo de Hieronymus Duquesnoy o Vello.
***Ernest Dominique François Joseph Duquesnoy** (1749-1795), personalidade da Revolución Francesa.
***Florent Joseph Duquesnoy** (1761-1801), xeneral francés.
***Roger Duquesnoy** (nado en 1948), xogador de baloncesto francés.
Anthonie Heinsius

**Anthonie Heinsius** (coñecido tamén polo seu nome latinizado: **Antonius Heinsius**), nado na cidade surholandesa de Delft, nos Países Baixos, o 23 de novembro de 1641 e finado na Haia, o 3 de agosto de 1720, foi un político e estadista holandés que exerceu como Gran Pensionario de Holanda desde 1689 ata a súa morte en 1720.

O pai de Anthonie era un coñecido e próspero comerciante da vila de Delft procedente dunha familia da aristocracia.

## Traxectoria 
### Primeiros nomeamentos 
En 1679 foi nomeado Pensionario (alto funcionario responsable da administración) en representación da cidade de Delft nas Provincias Unidas e en 1687 ingresou no consello da cámara de Delft da Compañía Holandesa das Indias Orientais (VOC).

En 1682 foi nomeado negociador especial para Francia polo estatúder Guillerme III de Orange. A súa misión era a negociación da ocupación do Principado de Orange polo monarca francés Lois XIV. Malia o infrutuoso da misión, Guillerme III obtivo unha impresión moi favorable de Heinsius.

### Gran Pensionario 
O 27 de maio de 1679, cando Guillerme III foi investido como rei de Ingaterra e tivo que partir para Londres, nomeou a Heinsius Gran Pensionario dos Estados de Holanda e Frisia Occidental, o que o convertía de facto no home con máis poder dos Estados Xerais dos Países Baixos. Desde ese momento pasou a ser o home forte de Guillerme, quen deixou nas súas mans a responsabilidade do goberno dos asuntos holandeses.

Heinsius era un duro negociador e un dos adversarios máis decididos e obstinados do expansionismo político de Francia.

El foi un dos promotores das coalicións antifrancesas durante a Guerra dos Nove Anos (1688-1697) e a Guerra de Sucesión Española (1701-1714). Despois do falecemento de Guillerme III en 1702, o poder de Heinsius nos Estados Xerais minguou, aínda que mantivo o seu título de Gran Pensionario ata a súa morte en 1720.

Anthonie Heinsius foi soterrado na Igrexa Vella (*Oude Kerk*) da súa vila natal de Delft.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* De Jongste, J.; Veenendaal, A. *Anthonie Heinsius and the Dutch Republic 1688-1720: : politics, war, and finance*. Instituut voor Nederlandse Geschiedenis. A Haia, 2002 [ISBN 90-5216-123-2] *(en inglés)*
* Veenendaal A.jr. *De briefwisseling van Anthonie Heinsius 1702-1720.* A Haia. 1976-2001 [ISBN 9024719062] *(en neerlandés)*
Ángel Durán Álvarez

**Ángel Durán Álvarez**, nado en Santa Comba (Bande) en 1949, é un político galego. Foi alcalde de Barbadás desde 1979 ata 1987.
## Traxectoria 
Foi mestre industrial na Residencia Sanitaria de Ourense e militante de UCD e de Coalición Galega.

Nas eleccións municipais de 1979 encabezou a lista de UCD no concello de Barbadás e foi o candidato máis votado. Non obstante nun primeiro momento foi elixido alcalde o candidato número dous de Alianza Popular, Raimundo Álvarez Rodríguez, se ben foi impugnado polo xulgado ao non ser o número un da lista do seu partido, e estivo no cargo 15 días ata a decisión xudicial.

En 1987 pasou á oposición cando unha moción de censura de concelleiros tránsfugas do seu partido pasaron a Centristas de Galicia, provocando o seu cesamento como alcalde.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Barbadás
Nacho Carretero

**Nacho Carretero Pou**, nado na Coruña en 1981, é un xornalista galego.

## Traxectoria
Comezou a traballar en redaccións de varios medios e despois pasou a ser *freelance* para medios como *JotDown*, *XL Semanal*, *Gatopardo* ou *El Mundo*. Realizou reportaxes sobre o narcotráfico en Galicia, o xenocidio de Ruanda, o virus Ebola en África, a guerra de Siria, a Vaga de incendios forestais de 2017 en Galicia ou o Deportivo da Coruña.

Do seu libro sobre o narcotráfico en Galicia, *Fariña* (2015), fíxose unha serie de televisión co mesmo nome (*Fariña*) estreada en Antena 3 o 28 de febreiro de 2018, unha semana despois de que o libro sufrira un secuestro cautelar por orde da xuíza de Collado Villalba Alejandra Pontana, logo de que o exalcalde do Grove Alfredo Bea Gondar denunciase o autor por suposta vulneración do seu dereito á honra. O libro colocouse no número un de vendas e a serie acadou unha grande audiencia.

## Obra
[miniatura|Presentación de *Fariña* en Bueu en 2018 con Fernando Miranda e [Antonio Durán "Morris"|Morris.]]
**Con resultado fatal* (2014). Ed. de autor. 47 páxs. ISBN 978-84-617-0959-5.
**Fariña. Historia e indiscreciones del narcotráfico en Galicia* (2015). Libros del K.O. Ilustrador Artur Galocha. 358 páxs. ISBN 978-84-16001-46-0.
***Fariña* (2018). Xerais. 328 páxs. ISBN 978-84-9121-330-7. Tadución ao galego.
***Farinha* (2018). Desassossego. 304 páxs. ISBN. Tradución ao portugués.
**Nos parece mejor* (2018). Libros del K.O. 150 páxs. ISBN 978-84-16001-85-9. Sobre a historia do Deportivo da Coruña. 
**En el corredor de la muerte* (2018). Espasa. 176 páxs. ISBN 978-84-670-4982-4. Sobre el caso Pablo Ibar.
***Al corredor de la mort* (2019). Navona Ed. 144 páxs. ISBN 978-84-17978-29-7. Traducido ao catalán por 
**Fariña. La novela gráfica* (2019). Ilustrador Luís Bustos. Plan B. 128 páxs. ISBN 978-84-17001-83-4.
**Biografías aún por escribir. ANDRIY KOLOKHOLOV* (2021). Paripé Books. 126 páxs. ISBN 978-84-124273-4-9.
**Biografías aún por escribir. CRISTINA VÁZQUEZ* (2021). Paripé Books. 126 páxs. ISBN 978-84-124273-5-6.
**Biografías aún por escribir. VANESA VILELA* (2021)*.* Paripé Books. 126 páxs. ISBN 978-84-124273-3-2. Con Marc Pallarés.
**Biografías aún por escribir. LUIS MIGUEL MUÑOZ* (2021)*.* Paripé Books. 126 páxs. ISBN 978-84-124273-6-3. 

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Efecto Streisand
* Fariña (serie de televisión)
### Ligazóns externas 
* Biografía do autor na páxina web da editorial Libros del K.O. .
Aurora Vidal Caramés

**María Dolores Aurora Vidal Caramés**, nada en Pontevedra o 23 de marzo de 1934, é unha mestra e escritora galega.

## Traxectoria
Filla de Xoán Vidal Martínez e María Josefa Aurora Caramés Monteagudo, nada en Vilar de Mato (Cequeril, Cuntis). Tivo tres irmáns e catro irmás, entre elas a tamén escritora Clementina Vidal Caramés, e foi sobriña da poeta Aurora Vidal Martínez.

En 1949 representou o papel protagonista dunha obra de teatro da súa tía, *Camino de Belén*.
Estudou Maxisterio e en 1960 foi destinada a Icod de los Vinos, Tenerife. En 1970 estreouse a súa obra *Belén Isleño* no Teatro Guimerá de Santa Cruz de Tenerife, editado en 1982 e aínda representado decote no Nadal nas illas Canarias.

En 1984 regresou a Pontevedra, onde fundou e dirixiu unha aula de teatro escolar. Entre 1994 e 2004 formou parte da Coral Polifónica de Pontevedra.

## Vida persoal
Casou en 1958 con Joaquín Sanmartín Carballeda

## Obra
**Belén Isleño* (1982)
**Niebla en la orilla* (1988; prólogo de Carlos Acosta)
**De crepúsculo a crepúsculo* (2005)
**Voz alzada* (2008)
**Páxinas da memoria* (2009)
**Xoán Vidal Martínez: vida e obra* (Deputación de Pontevedra, 2009; xunto a Clementina Vidal Caramés)
**Derradeira proeza do Marqués de Bradomín pola que tomou parte nas súas exequias* (2010)
**Citania* (2011; con Clementina Vidal Caramés)
**Nivaria* (2011)

### Participación en escolmas
**Antología poética del Grupo Tambo* (2000)
**Coroa literaria para Roberto Blanco Torres*
**47 poetas de hoxe cantan a Curros Enríquez*

## Notas
Tino Álvarez

**Faustino Álvarez Pena**, nado en Mugardos o 27 de outubro de 1947, foi un músico  e cantante galego, máis coñecido como **Tino Álvarez**.

## Traxectoria
Traballou nos estaleiros da ría de Ferrol até comezos da década de 1990. Nese tempo participou activamente no movemento sindical nacionalista. Ao longo desta etapa, cursou estudos universitarios en Santiago de Compostela e Alcalá de Henares. É socio fundador dunha sociedade mercantil adicada ao campo do asesoramento,tamén e o xefe dunha empresa. Exerceu, un tempo, a dirección no programa de Escolas Obradoiro, así como a dirección na empresa privada.

No ano 1969, da man de Vicente Araguas, toma contacto con Voces Ceibes. En Nadal dese ano participou nun festival en Mugardos. En xullo de 1970, despois de participar en diferentes concertos, entre eles Ribadeo e Perlío (Fene), deixou de tocar. Retomou as actuacións en 1976, e deixouno de forma definitiva en setembro do 1981 tras unha actuación en Neda.
Fernanda Barros

**Fernanda Barros**, nada na Coruña, é unha bibliotecaria galega.
## Traxectoria 
Barros é licenciada en Xeografía e Historia.

Acadou sona en 2017 tras o seu paso polo concurso televisivo *Saber y Ganar*, onde chegou a "magnífica" logo de 17 programas (participaría nun total de 22 consecutivos, cun saldo acumulado de 9 480 euros).

En 2017 traballaba na biblioteca Rosalía de Castro do campus de Ourense, dependente da Universidade de Vigo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Víctor Castro (concursante "magnífico" radicado daquela en Vilagarcía de Arousa)
Exfoliación

O termo **exfoliación**, do latín científico *exfoliātiōn*, acción ou efecto de *exfoliāre*, "caer as follas", "separación en follas, escamas ou láminas", derivado dos elementos do latín clásico *ex-*, "que procede de", "fóra de", e *folium, -ii*, "folla", pode referirse a:
* En botánica, a  **exfoliación** é a remoción ou perda de follas dunha planta ou o descascado da codia dun tronco.
* En cosmética, a exfoliación   consiste en erosionar deliberadamente as capas superficiais mortas (escamas) das células da epiderme.
* En dermatoloxía, a **exfoliación** designa a perda das capas superficiais da epiderme (a capa córnea) en forma de pequenas películas chamadas *escamas*.
* En mineraloxía, a **exfoliación** é a propiedade de certos minerais de dividírense en láminas paralelas ás caras cristalográficas.
* En petroloxía, a **exfoliación** é a separación de varias capas dunha rocha, sen que esta rocha sexa necesariamente de orixe sedimentaria. Por exemplo, este fenómeno dase no granito.
* Na ciencia dos materiais, a exfoliación é o desprendemiento dunha capa delgada dun material. O grafeno, material composto por un único plano de átomos de carbono pode, por exemplo, ser fabricado por exfoliación.

## Véxase tamén 
* Exfoliación, en Intercalación (química)

## Notas
Hal B. Wallis

**Harold Brent Wallis**, nado en Chicago (Illinois) o 14 de setembro de 1898 e finado en Rancho Mirage (California) o 5 de outubro de 1986, foi un produtor cinematográfico estadounidense.

## Traxectoria 
Nado en Chicago, a súa familia mudouse en 1922 aos Ánxeles, onde atopou traballo no departamento de publicidade de Warner Bros. en 1923. Tras poucos anos, Wallis encargábase de tarefas de produción, converténdose en xefe de produción de Warner. Durante os seus cincuenta anos de carreira interveu na realización de máis de 400 longametraxes, entre as que destacou *Casablanca*.

Wallis deixou Warner Bros. en 1944 tras xurdir diferenzas con Jack Warner sobre a aceptación do Óscar ao mellor filme para *Casablanca*. A partir de entón traballou como produtor independente, gozando dun éxito considerable, tanto dende o punto de vista comercial como artístico. Entre os seus éxitos financeiros figuran as comedias de Dean Martin e Jerry Lewis, así como varios filmes de Elvis Presley. Ademais, produciu *Valor de lei*, polo que John Wayne gañou o Óscar ao mellor actor en 1969.

Wallis casou en dúas ocasións, coas actrices Louise Fazenda (1927–1962) e Martha Hyer (1966–1986).

Faleceu en 1986 en Rancho Mirage, a causa dun paro cardíaco aos 88 anos de idade. Foi enterrado nunha cripta no Gran Mausoleo do cemiterio Forest Lawn Memorial Park de Glendale, California.

## Filmografía 
* *Little Caesar* (1931)
* *Central Airport* (1933)
* *The Petrified Forest* (1936)
* *Kid Galahad* (1937)
* *West of Shanghai* (1937)
* *The Invisible Menace* (1938)
* *As aventuras de Robin Hood* (1938)
* *Comet Over Broadway* (1938)
* *Dark Victory* (1939)
* *The Private Lives of Elizabeth and Essex* (1939)
* *All This, and Heaven Too* (1940)
* *Castle on the Hudson* (1940)
* *O camiño de Santa Fe* (1940)
* *Sergeant York* (1941)
* *The Maltese Falcon* (1941)
* *Morreron coas botas postas* (1941)
* *Casablanca* (1942)
* *A estraña pasaxeira* (1942)
* *Yankee Doodle Dandy* (1942)
* *This Is the Army* (1943)
* *Love Letters* (1945)
* *You Came Along* (1945)
* *O estraño amor de Marta Ivers* (1946)
* *Desert Fury* (1947)
* *So Evil My Love* (1948)
* *The Fountainhead* (1949)
* *Dark City* (1950)
* *The Furies* (1950)
* *The Rainmaker* (1956)
* *Gunfight at the O.K. Corral* (1957)
* *Loving You* (1957)
* *King Creole* (1958)
* *Career* (1959)
* *G.I. Blues* (1960)
* *Blue Hawaii* (1961)
* *Summer and Smoke* (1961)
* *Girls! Girls! Girls!* (1962)
* *Fun in Acapulco* (1963)
* *Wives and Lovers* (1963)
* *Becket* (1964)
* *Roustabout* (1964)
* *The Sons of Katie Elder* (1965)
* *Paradise, Hawaiian Style* (1966)
* *Barefoot in the Park* (1967)
* *Easy Come, Easy Go* (1967)
* *|Valor de lei* (1969)
* *Ana dos mil días* (1969)
* *Mary, Queen of Scots* (1971)
* *Rooster Cogburn* (1975)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Literature on Hal B. Wallis
* Hal Wallis papers, Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences
Hypositta corallirostris

***Hypositta corallirostris***, xeralmente chamado vanga gabeador, é unha especie de ave paseriforme da familia Vangidae endémica de Madagascar. Os seus  hábitats naturais son as selvas de terras baixas e bosques húmidos.

## Descrición 
miniatura|150px|esquerda|Un vanga gabeador pousado nunha árbore.
É un paxaro pequeno que mide entre 13 e 14&nbsp;cm. A plumaxe do macho é de cor azul agrisada uniforme, agás o lorum e a base do peteiro, que son negros, en contraste co peteiro vermello intenso. Ao contrario, a femia ten as partes inferiores e a cabeza de tons pardo oliváceos, e as súas partes superiores son máis agrisadas que as dos machos. Os ollos de ambos os sexos son pardos escuros, e as súas patas agrisadas teñen dedas longas con grandes uñas curvadas que usan para agarrarse aos troncos das árbores.

## Taxonomía 
A especie foi descrita por Alfred Newton en 1863 como *Hypherpes corallirostris*, e en 1881 foi trasladada ao seu actual xénero, ***Hypositta***, tamén creado por Newton porque *Hypherpes* fora asignado con anterioridade para clasificar escaravellos. *Hypositta* é un xénero monotípico clasificado dentro da familia Vangidae.

En 1996 engadiuse unha suposta nova especie ao xénero, *Hypositta perdita*, pero estudos xenéticos realizados en 2013 demostraron que os exemplares cos que fora definida eran en realidade xuvenís de *Oxylabes madagascariensis* cun morfo de cor rara, polo que *Hypositta corallirostris* volveu quedar como único integrante do xénero.

## Distribución e hábitat 
Encóntrase unicamente nos bosques tropicais do leste de Madagascar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sons e mapa de distribución de *Hypositta corallirostris* en Xeno-canto.
Hieronymus Duquesnoy

**Hieronymus Duquesnoy** pódese referir aos seguintes personaxes:

***Hieronymus Duquesnoy o Vello** (ca. 1570 - ca. 1641) (coñecido tamén co nome de pía **Jérôme**), escultor brabantino nado na localidade de Le Quesnoy, na rexión francesa da Alta Francia.
***Hieronymus Duquesnoy o Novo** (1602-1654) (coñecido tamén co nome de pía **Jérôme**), escultor e arquitecto brabantino, fillo de Hieronymus Duquesnoy o Vello.
Tony Marsh

**Anthony Ernest** "**Tony**" **Marsh**, nado en Stourbridge o 20 de xullo de 1931 e finado en Petersfield o 7 de maio de 2009, foi un piloto británico inglés. A súa andaina na Fórmula Un foi curta e sen éxito, pero gozou de grande éxito nas subidas, gañando o British Hill Climb Championship nun récord de seis ocasións.

## Traxectoria 
Comezando a súa carreira nas subidas en 1953 cun Cooper - JAP anteriormente pilotado por  Peter Collins, gañou tres campionatos consecutivos no automóbil de 1955 a 1957. Na década de 1960 pilotou un ex-BRM de Fórmula Un por un tempo antes de construír o seu propio coche Marsh. Inspirado polo Ferguson P99 de Peter Westbury, Marsh ideou unha transmisión infrecuente que utilizaba tracción nas catro rodas mentres aceleraba, pero só con tracción traseira nas curvas.

Logo de gañar outro hat-trick de campionatos entre 1965 e 1967, Marsh vendeu o seu coche e abandonou o motor para concentrarse nos seus intereses de enxeñería e agricultura, pero en 1986 volveu ao volante do Rovercraft baseado no March. En 1993, o seu acompañante Simon Law morreu no coche durante o Brighton Speed ​​Trials, unha traxedia que afectou considerablemente a Marsh. Continuou a competir en subidas de montaña ata os setenta anos, pilotando ata 2008.

Marsh competiu nas carreiras de circuíto nos seus primeiros anos, pilotando en catro Grandes Premios, sendo o último o Gran Premio de Alemaña de 1961 no que pilotou o Lotus 18 tamén fixo a tempada de subidas.

Marsh naceu en Stourbridge, morreu aos 77 anos de idade en maio de 2009 logo de ingresar no hospital con complicacións respiratorias.

### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Tony Marsh - Daily Telegraph obituary
Rhabdornis

***Rhabdornis*** é un xénero de aves paseriformes pertencente á familia *Sturnidae*. Son paxaros pequenos de hábitos máis parecidos aos dos páridos aínda que de aspecto similar aos cértidos. *Rhabdornis* foi situado nunha familia propia, **Rhabdornithidae** (Greenway, 1967) pero non foi aceptado por todas as autoridades, e ás veces foi incluído en Certhiidae ou en Timaliidae.
Máis recentemente, Zuccon *et al.* 2006  sitúan a *Rhabdornis* nun clado máis basal na familia dos estorniños (Sturnidae).

O xénero (e a familia Rhabdornithidae) é endémico de Filipinas. O grupo contén só tres especies. Non migran, só realizan movementos locais.
Son de aparencia similar aos cértidos. Teñen peteiros de punta fina curvados cara a abaixo, que poden utilizar para extraer insectos entre a codia das árbores, mais tamén teñen linguas como cepillos, que lles permiten ademais alimentarse de néctar. Fan os niños nos ocos das árbores.
 
## Especies 
* *Rhabdornis mystacalis*
* *Rhabdornis grandis*
* *Rhabdornis inornatus*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Don Robertson's Bird Families of the World : Rhabornises. Contén fotos das 3 especies. Versión do 25 de xaneiro de 2006. Consultada o 20 de xullo de 2007.
* Flickr Field Guide: Birds of the World: Foto de *Rhabdornis mystacalis*. Consultada o 19 de xullo de 2007.
Meron Mazur

**Meron Mazur**, nado o 5 de febreiro de 1962 en Prudentópolis (Brasil), é un bispo católico ucraíno, dende 2014 bispo de Inmaculada Concepción en Prudentópolis.

## Traxectoria 
Foi ordenado sacerdote da Orde de San Basilio Magno o 8 de setembro de 1990 polo bispo de San Xoán Bautista en Curitiba, Efraím Basílio Krevey. O 21 de decembro de 2005 foi nomeado bispo auxiliar de Curitiba, sendo consagrado bispo polo arcebispo maior de Kíiv-Galicia Liubomyr Huzar o 26 de febreiro de 2006. O 12 de maio de 2014 foi nomeado bispo de Inmaculada Concepción en Prudentópolis.
Regina Salcedo

**Regina Salcedo Irurzun**, nada en Pamplona o 5 de setembro de 1972, é unha escritora, editora, guionista de videoxogos e dinamizadora de obradoiros de escritura navarra.

## Traxectoria
Estudou na Escuela de Letras de Madrid, especializándose en poesía contemporánea baixo a titoría de José María Guelbenzu (1993-1995). Diplomouse en Maxisterio en Lingua Estranxeira pola Universidade Pública de Navarra en 1999.

Desde 2007 coordina obradoiros de escritura creativa e titorías literarias tanto presenciais como en liña. Empezou impartindo estes obradoiros nos centros culturais do Concello de Pamplona (Civivox) e no Instituto Navarro de Mocidade, para continuar máis tarde de forma independente.

Tamén traballou como guionista xefe e axudante de dirección no desenvolvemento de aventuras gráficas e videoxogos educativos na empresa navarra Playing for Learning, colaborando con Ed. Macmillan para o videoxogo *Pulitzer English (2011-2013)*. Traballou como ilustradora de libros de texto para o Departamento de Educación e Cultura do Goberno de Navarra e a Escola Oficial de Idiomas de Navarra (2001-2005).

Escribiu artigos, recensións e poemas para as revistas literarias *Quimera*, *TK*, *La Bolsa de Pipas*, *Kokoro* e *Canibaal*.. Gañou diversos premios de poesía, relato e microrrelato.

En novembro de 2014 participou no II Encontro Poético Unicelular xunto aos escritores Lola Nieto, Hasier Larretxea, Izaskun Gracia e Isabel Cadenas Cañón, onde presentou o seu poemario *Icebergs*. Tras este encontro pasou a formar parte do equipo do proxecto Unicelular, que dirixe a poeta Uxue Juárez. É fundadora e coordinadora de La Mesa Poética, espazo de intercambio de libros de poesía en Pamplona.

## Obras 
;Poesía
**Protagonistas* (Kokapeli, 2015)
**Icebergs* (Baile del sol, 2014)
**Antología Voces Nuevas (IX Selección)* (Torremozas, 1992)
**Ultravioleta Poesía Ilustrada (Antología)* (Fundación Caja Navarra, 2015)
**Voz vértebra, antología de poesía fuura* (Kokoro, 2017)

;Microrrelato:
**Relatos en cadena (Antología)* (Alfaguara, 2008)

;Novela:
**Los libros de Ollumarh I-Esclavos de Taur-Krim* (2016)
**Los libros de Ollumarh II-La Resistencia* (2017)

## Premios 
* Premio de Poesía pola Universidade de Navarra, 1991.
* Premio Internacional de Poesía Voces Nuevas da Editorial Torremozas, 1992.
* Premio de Relato Breve do Diario *Deia*, 1998.
* Premio Internacional de Microrrelatos EuskoSare, 2008.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Videoxogo educativo Pulitzer English
* Editorial Kokapeli
*Ficha na editorial Baile del Sol
* Los libros de Ollumarh
Timmy Mayer

**Timothy Andrew Mayer**, nado en Scranton (Pensilvania) o 22 de febreiro de 1938 e finado en Longford (Australia) o 28 de febreiro de 1964 foi un piloto de carreiras estadounidense. Participou nun Gran Premio de Fórmula Un, o 7 de outubro de 1962. Retirouse a causa dun fallo de ignición e non obtivo puntos de campionato.

## Traxectoria
O seu irmán máis vello, Teddy Mayer, foi un dos fundadores do equipo McLaren, con Bruce McLaren. Ambos irmáns viaxaron desde os Estados Unidos a Europa a comezos de 1960 co futuro gañador de dous grandes premios Peter Revson. As primeiras participacións nos campionatos  de serie de McLaren foron nas Tasman Series de 1964, pilotando Timmy Mayer e o líder do equipo McLaren coches personalizados Cooper T70. Con todo, Mayer morreu na práctica da carreira final da serie, en Longford, Tasmania, cando perdeu o control a máis de 160&nbsp;km/h fixo un trompo e golpeou contra unha árbore ao lado da pista. O seu coche desintegrouse, e faltou pouco para que os restos mataran a uns nenos pequenos que eran espectadores. Mayer morreu ao instante polo impacto. Houbo unha lápida na súa memoria situada a un costado da estrada onde morreu Mayer, pero trasladouse e agora vese, xunto co seu casco, no Country Club Hotel de Longford.

## Rexistro de carreiras 
### Campionato Nacional de SCCA 
### Resultados completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

### Resultados completos nas Tasman Series
## Notas
## Véxase tamén