Quinto Sertorio

**Quinto Sertorio**, orixinalmente **Quintus Sertorius**, nado preto do 126 a. C. e falecido no outono de 73 a. C., foi un xeneral e estadista romano que liderou unha grande rebelión contra o Senado romano na Península Ibérica. Fora un membro destacado da facción populista de Lucio Cornelio Cinna e Caio Mario. Durante os últimos anos da guerra civil do 83 a.C. ao 81 a.C., foi enviado para recuperar a Península Ibérica. Cando a súa facción perdeu a guerra, Sertorio foi proscrito polo ditador Lucio Cornelio Sila. Apoiado pola maioría das tribos nativas ibéricas, Sertorio usou hábilmente a guerra irregular para derrotar repetidamente a varios comandantes enviados por Roma para sometelo. Nunca foi derrotado de forma decisiva no campo de batalla e permaneceu como unha espiña no costado do Senado ata o seu asasinato no 73 a.C..

O famoso biógrafo grego Plutarco dedicoulle a Sertorio unha das súas *Vidas paralelas*; nela emparella a Sertorio con Eumenes. Como Eumenes, Sertorio foi traizoado polos seus propios homes.

## Traxectoria 
Sertorio naceu en Nursia (Perugia, Italia) ao redor do 126 a.C. A familia Sertorio eran aristócratas menores, case con toda seguridade *Equites Romani* (cabalaría romana), a clase directamente por debaixo da clase senatorial. O seu pai morreu antes de que el fose maior de idade e a súa nai, Rhae, centrouse en criar ao seu único fillo. Ela asegurouse de que recibise a mellor educación posible para un mozo da súa condición. A cambio, segundo Plutarco, afeccionouse en exceso á súa nai. Do mesmo xeito que moitos outros mozos *domi nobiles*, Sertorio mudouse a Roma na súa adolescencia, intentando facerse grande como orador e xurista.Despois da súa mediocre carreira en Roma como xurista e orador, entrou no exército. A súa primeira campaña rexistrada foi baixo Quinto Servilio Cepión e rematou na batalla de Arausio no 105 a. C., onde demostrou ter moita coraxe. Servindo ao mando de Caio Mario, Sertorio conseguiu espiar as tribos xermánicas errantes que derrotaran a Cepión. Despois deste éxito, case con toda seguridade loitou na batalla de Aquae Sextiae (hoxe Aix-en-Provence, Francia) no 102 a. C. na que os teutóns e os ambrones foron derrotados decisivamente. Probablemente tamén loitou na batalla de Vercellae no 101 a. C., onde os cimbros foron tamén derrotados, poñendo fin á invasión xermánica.

### Guerra Social 
[miniatura|[Lucio Cornelio Sila]]
No 91 a. C., foi elixido cuestor e serviu na Galia Cisalpina, onde se encargou de recrutar e formar lexionarios para a Guerra Social. Durante a guerra sufriu unha ferida que lle custou un dos seus ollos.
Ao seu regreso a Roma presentouse como tribuno da plebe, pero Lucio Cornelio Sila frustrou os seus esforzos (por razóns descoñecidas, pero probablemente porque estaba na clientela de Mario, e Sila e Mario estaban en conflito), o que provocou que Sertorio se opuxese a Sila. Despois de que Octavio rendise Roma ás forzas de Mario, Cinna e Sertorio, Sertorio abstívose de cumprir a proscrición a que se comprometeron os seus compañeiros comandantes. Sertorio chegou a reprender a Mario e mover a Cinna á moderación. Mario morreu en xaneiro do 86 a. C. Cinna foi asasinado no 84 a. C., linchado polas súas propias tropas. É probable que Sertorio se convertese en pretor no ano da morte de Cinna. Pompeio recrutou un gran exército entre os veteranos de seu pai e Sila e marchou á península. Confiado no éxito, enfrontouse a Sertorio na batalla de Laurón no leste de Hispania só para sufrir unha grande derrota. describiron a vida de Sertorio como unha traxedia. Spann concluíu: *Os talentos de Sertorius foron desperdiciados, a súa vida perdida, nunha loita sen gloria que non quería, non puido gañar e non puido escapar.*

## Na ficción 
* A obra francesa *Sertorius* de Pierre Corneille de 1662 e a obra inglesa *Sertorius* de John Bancroft de 1679 retratan os acontecementos da rebelión.
* Nas novelas de Colleen McCullough *The First Man in Rome* e ''Fortune's Favourites*, *Quintus Sertorius* aparece como un dos personaxes secundarios.
* No conto de Steven Saylor *The White Fawn*, *Quintus Sertorius* aparece como un dos personaxes secundarios.
* Na novela de Vincent B. Davis II, *The Man With Two Names: A Novel of Ancient Rome (The Sertorius Scrolls Book 1)* *Quintus Sertorius'' é o personaxe principal.

## Notas