Narval

O **narval**, *Monodon monoceros* Linnaeus, 1758, é unha especie de cetáceo odontoceto, a única do xénero *Monodon* e que, xunto coa beluga (*Delphinapterus leucas*), conforman a familia dos monodóntidos.

Ambas as especies distínguense, sobre todo, porque os machos do narval teñen un dente logo, recto, helicoidal, chamado popularmente *corno*, que en realidade é un dos dous dentes superiores, os únicos que posúe, concretamente o esquerdo, que pode chegar a medir 2 m de lonxitude e pesar até 10&nbsp;kg, e do que se pensa que pode ser un receptor sensorial ou, máis ben, un carácter sexual secundario.

O narval está perfectamente adaptado a vivir no Ártico. Carece de aleta dorsal e ten un tamaño mediano entre os cetáceos, cunha lonxitude media, nos machos adultos, que oscila entre os 4 e os 4,5 m, e un peso de entre 1 000 e 1 600&nbsp;kg.

É un depredador especializado, cunha dieta que se restrinxe unicamente a uns poucos animais bentónicos, principalmente peixes planos, que consome sobre todo no inverno mergullándose a profundidades de até os 1 500 m baixo as placas de xeo (despois dos cachalotes, os zifios e os elefantes mariños é o mamífero mariño que se somerxe a maior profundidade). Estas inmersións poden durar até 30 min.

Distribúese principalmente en augas da rexión ártica do norte do Canadá, Groenlandia, os mares do océano Glacial Ártico de Rusia e o norte do océano Atlántico. Habita principalmente en torno aos bloques de xeo que se forman durante os prolongados invernos destas rexións tan setentrionais, migrando ás baías e fiordes circumpolares durante o verán.

Os narvais foron cazados desde hai máis de mil anos polo pobo inuit no norte do Canadá e en Groenlandia, para aproveitar a súa carne e o marfil do seu dente; e hoxe en día continúan practicando esta caza de subsistencia, regulada pola autoridades. Aínda que parece que as poboacións parecen estábeis, o narval é particularmente vulnerábel debido ao cambio climático e a ocupar unha estreita zona xeográfica e ter unha dieta moi especializada.

Crese que a poboación mundial é de algo máis de 75&nbsp;000 individuos. En 2008 foi catalogado na Lista Vermella da IUCN como *especie pouco ameazada* (NT), debido a que aínda se mantén a súa caza (teoricamente controlada), pola evidente diminución dos efectivos da súa poboación nalgúns grupos, a incerteza da cifra total de animais e o descoñecemento das tendencias de crecemento.

Outras ameazas para a poboación deste cetáceo son a depredación por parte dos seus inimigos naturais (tiburóns, osos polares e candorcas), a elevada contaminación mariña por praguicidas e metais pesados, e polos moitos individuos que quedan atrapados dentro de densas capas de xeo ao inicio do inverno, que lles impide desprazarse a mar aberto morrendo de inanición ou por afogamento, e a pouca capacidade de adaptación ante os cambios climáticos.

## Etimoloxía 
### Nome científico 
O xénero *Monodon* foi establecido por Linneo en 1758, na 10ª edición do seu *Systema Naturae*,

## Taxonomía 
[miniatura|200px|Cranio dun híbrido de narval e beluga.Museo Zoolóxico de [Copenhaguen.]]
O narval foi unha das especies descritas por Linneo en 1758, na 10ª edición da súa obra *Systema naturae*.

A familia dos monodóntidos separouse do resto dos delfinoideos hai entre 11 e 15 millóns de anos, facéndoo máis recentemente da familia dos focénidos, a máis achegada en termos evolutivos.

Actualmente os dous integrantes da familia dos monodóntidos habitan nas rexións ártica e circumpolar. Porén, durante o mioceno e o plioceno frecuentaron augas máis cálidas, o que se evidencia polos fósiles descubertos na Baixa California.

## Características 
As principais características distintivas do narval son:

* Corpo de forma xeral semellante á da beluga, coa cabeza relativamente pequena e globosa (aínda que menos que a desta), cos fronte bulbosa e con *bico* moi pequeno e, como ela, sen aleta dorsal, dun tamaño de entre os 4 e os 5 m nos machos adultos (máximo rexistrado de 6 m nos machos e de 5 nas femias), e cun peso de até 1 600&nbsp;kg nos machos e uns 900 nas femias.
* Aleta dorsal ausente, substituída por unha lixeira e estreita xiba. Aletas pectorais curtas, de forma lanceolada e cor gris lousa, coas puntas curvadas cara a arriba, curvatura que se acentúa coa idade. Aleta caudal cunha marcada fendedura no centro, separando os lóbulos, que teñen os bordos anteriores cóncavos e os posteriores convexos, cocavidadce e convexidade que tamén aumentan coa idade.
* Coloración dos machos adultos moi escura, uniforme e case negra no dorso, incluídas as partes superiores da cabeza e da aleta caudal; os flancos son máis claros, e están cubertos de pequenas manchas escuras (entre gris lousa e negras), e o ventre é abrancazado. As femias son máis claras, e as crías, cando nacen, son de cor uniformemente gris azulada moi pálida, que vai escurecendo coa idade (non desenvolven a coloración manchada até os 2 anos de idade).

## Hábitat e bioloxía 
### Distribución, poboacións e hábitat 
#### Distribución 
miniatura|250px|**Distribución do narval**En *azul*: avistados frecuentemente.En *raiado*: presenza escasa..

O narval ocupa un dos hábitats máis setentrionais dos cetáceos, no ámbito circumpolar, en zonas descontinuas, case sempre por riba do círculo polar, xusto nos bordos do casquete polar, poucas veces por debaixo dos 70º N. É raro no Canadá central e occidental, así como nas augas de Alasca de Siberia, pero existen poboacións abundantes no estreito de Davis, no norte da baía de Hudson e na baía de Baffin, así como nos mares de Groenlandia e de Barents. Laidre *et al.*, en 2008, propuxeron unha cifra aproximada de 75 000 individuos. No sector eurasiático do Ártico só se realizou unha estimación en Scoresby Sound e no fiorde King Oscar, ao oriente de Groenlandia, cunha cifra de ta só 176 animais.
[miniatura|250px|Narvais nas inmediacións da [illa Somerset, no Ártico canadense.]]

#### Hábitat 
O narval é unha especie migratoria, e as migracións están determinadas polo avance e retroceso dos xeos, pasando o verán en fiordes profundos e de augas frías, así como en baías. Con frecuencia aparece entre os xeos flotantes, onde busca refuxiarse das candorcas.

### Comportamento 
Os narvais son gregarios e forman pequenos grupos de dous a dez individuos, aínda que en ocasións, principalmente durante o verán, se reúnen en grandes grupos de centos e mesmo milleiros exemplares.

Estes grupos ou mandas son mixtos, aínda que existe segregación en función do sexo e a idade. As femias e as crías adoitan formar un grupo, e os machos novos e os adultos, asociacións separadas. Pero centos de mandas poden xuntarse para viaxar, agrupando a miles de individuos que se estenden ao longo de moitos quilómetros cadrados. A segregación sexual en mandas grandes é máis evidente nas migracións de outono. Esta afirmación baséase no achado de individuos do oriente do Canadá e o oeste de Groenlandia co estómago baleiro ou sen evidencia recente de comida durante o verán, contrastando coa presenza de restos considerábeis de alimento sen dixerir desde finais do outono e durante o inverno. Nestas mesmas poboacións, durante o verán a dieta principal está formada por bacallau ártico (*Arctogadus glacialis*), bacallau polar (*Boreogadus saida*) e luras do xénero *Gonatus*. En outono, a especie *Gonatus fabricii* parece constituír a única fonte de alimento. A finais do outono e no inverno o alimento principal está constituído principalmente por fletán negro (*Reinhardtius hippoglossoides*) e *G. fabricii*, encontrándose as dúas especies no 51 e no 73%, respectivamente, dos individuos estudados. Os fletáns negros encontrados tiñan de media 39&nbsp;cm e 556&nbsp;g e *G. fabricii* unha media de 23&nbsp;g con 8,5&nbsp;cm de lonxitude. A baixa diversidade de presas indica que os narvais teñen unha dieta moi restrinxida ao longo de todas as estacións. Á parte das presas mencionadas tamén se encontraron camaróns das especies *Pasiphaea tarda* e *Hymenodora glacialis*. Normalmente nace unha soa cría, pero rexistráronse casos de xemelgos. Os pequenos nacen cunha capa graxa de 2,5&nbsp;cm de espesor, miden entre 1,5 e 1,7 m e pesan uns 80&nbsp;kg.

## Ameazas 
### Caza 
Os depredadores do narval son as candorcas, as morsas, os osos polares e os tiburóns. Pero o seu principal inimigo, porén, é o home. Os inuit (esquimós) véñeno cazando desde hai moitos séculos, xa que eran unha das principais fontes da súa economía de subsistencia, aproveitando tanto os dentes como a grosa pel, a graxa subcutáne e a carne. A pel comíana crúa e está considerada como un manxar exquisito por este pobo. A carne utilízana sobre todo para alimentar aos cans, aínda que tamén a comen os humanos, e a graxa como combustíbel para cociñar e para a iluminación. Máis recentemente, entre 2002 e 2004 as capturas anuais por parte dos inuit oscilaban entre 535 e 433 en Groenlandia occidental e o Canadá, respectivamente. Dos animais que se recollen mortos a maioría son machos, pero sospéitase que existe un baleiro nos datos rexistrados, debido principalmente a que hoxe en día os inuit do Canadá perseguen aos narvais con lanchas motoras, e os cazan con potentes rifles, en vez de arponealos a pé desde unha placa de xeo, como antano, e este *moderno* sistema de caza é pouco rendíbel, xa que como mínimo a metade dos animais van para o fondo, ou ben escapan feridos para morreren pouco despois. Por iso, a pesar das poucas capturas anuais, as mortes son bastante máis elevadas.

A *Comisión para os mamíferos mariños do Atlántico Norte* (NAMMCO) expresou a súa preocupación pola diminución das poboacións de narval en Groenlandia occidental. Porén, para a temporada 2006-2007 mantivéronse cotas de caza só para Groenlandia de 385 animais, non atendendo a recomendación de cazar unicamente 135 individuos, mentres que no oriente da illa asúmese que polo menos se capturan anualmente 100 exemplares fóra da cota fixada sen avaliación da sostibilidade da poboación.

### Outras ameazas 
;Depredadores naturais
Como quedou dito, os depredadores naturais dos narvais son os tiburóns, as candorcas, os osos polares e as morsas. Porén, a mortalidade ocasionada por estes animais non parece ser significativa. Por exemplo, en 2008 se informou da morte de 575 individuos que deberon ser sacrificados por cazadores ao quedaren atrapados no xeo cerca da comunidade de Pond Inlet, na illa de Baffin

;Contaminantes
Os principais contaminantes vertidos polos humanos e que supoñen unha ameaza para os narvais son os metais pesados e os pesticidas organoclorados.
 
Comparado con outros mamíferos mariños da zona os niveis de contaminantes foron os máis altos rexistrados, indicando que a especie posúe unha baixa capacidade para metabolizar estes tóxicos. Os altos niveis tamén se explican pola alta concentración de substancias nocivas nos animais do fondo mariño dos que se alimenta o narval.
 
A concentración de BFPs e de diclorodifeniltricloroetano (DDT) en exemplares de Groenlandia occidental, foi a metade da encontrada nos animais ao oriente da illa e en Svalbard, a concentración de mercurio total encontrada foi de 0,59&nbsp;µg/g na pel e capa graxa dos animais, excedendo os límites do goberno do Canadá para a exportación e consumo de carne de peixe (0,5&nbsp;µg/g).

;Cambios climáticos
O efecto do cambio climático nestes cetáceos é incerto. Están ben adaptados á vida nas placas de xeo, porén, son especialmente propensos a quedar atrapados en pequenas cavidades da grosa capa conxelada, o que á fin lles ocasiona a morte. Isto ocorre xeralmente cando existen cambios abruptos no clima.

## Estado de conservación 
Na Lista Vermella da IUCN, o narval foi clasificado en 2008 como especie *pouco ameazada* (NT, do inglés *Near Threatened*). Previamente (1996), se catalogara como *especie con datos insuficientes* (DD, do inglés *Data Deficient*). A xustificación para ser incluído nesta categoría débese a que a poboación estimada de animais na zona circumpolar é probabelmente maior a 80 000 e que, a nivel global, a especie non reúne ningún dos criterios para ser clasificada como *especie ameazada*. Porén, non existe certeza sobre a cantidade de exemplares e ameazas específicas nalgunhas áreas da súa distribución, e existe unha clara evidencia de declinación para algunhas subpoboacións. Adicionalmente, a caza intensiva en Groenlandia e o Canadá é causa de preocupación debido á inexistencia de datos reais sobre a mortalidade por lesións serias causadas en animais que logran escapar despois de ser arponeados.

## O narval na cultura 
[miniatura|240px|A comercialización de dentes de narval na [Europa|Europa medieval contribuíu á lenda do unicornio.]]
[miniatura|240px|Unicornio, narval e suposto *unicornio fósil*, comparados no *Museum Museorum*, en [1704.]]

Segundo a mitoloxía do pobo inuit (os esquimós), os narvais con *cornos* foron creados cando unha muller que cazaba estes animais canda un seu fillo foi arrastrada por un narval moi grande ás profundidades. Entón ela converteuse nun narval, e os seus cabelos, que levaba recollidos nun moño enrolado, convertéronse en corno.

Na Europa medieval, os viquingos procedentes da súa colonia en Groenlandia comercializaban dentes de narval, aos que facían pasar por cornos do fabuloso e marabilloso unicornio.

Críase que estes supostos cornos tiñan poderes máxicos, entre outros, a capacidade de curar envelenamentos e a melancolía, e por isto eles e outros comerciantes de orixe nórdica ás vece cobraban por estes cornos o seu peso en ouro.

Os dentes usábanse para facer copas, xa que se cría que podían neutralizar calquera veleno que estivese nunha bebida.

Estas crenzas aínda perduraron plenamente entrado o Renacemento e así, cóntase que, durante o século XVI, a raíña Isabel I de Inglaterra adquiriu un dente de narval tallado e con xoias incrustadas polo que pagou 10 000 £,

A verdadeira orixe destes dentes foi desvelándose gradualmente durante a *era dos descubrimentos*, nos séculos XV e XVI, cando exploradores e naturalistas empezaron a visitar o Ártico.

O primeiro en mencionar dalgunha forma o narval foi o escritor e eclesiástico sueco Olaus Magnus, que na súa principal obra, *Historia de gentibus septentrionalibus*, escrita en 22 libros sobre a xeografía, tradicións, costumes, asuntos eclesiásticos e xurídicos dos pobos escandinavos e publicada en 1555 en Roma, describe un animal chamado *monoceros* do que di que é "un monstro mariño que ten na súa fronte un gran corno, co que podía esnaquizar barcos e destruír moitas persoas".

Pero aínda no século XVIII se escribían cousas como esta, referida ao *Museum Museorum* (O Museo dos Museos):

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Narwal brehm.jpg|Imaxe dun narval no libro de texto *Brehms Tierleben*, de 1860
Ficheiro:Narwhal 1 1995-06-10.jpg|Aleta caudal dun narval
Ficheiro:MonodonMonocerosPisa.JPG|Esqueleto dun narval.Museo de Historia Natural. Universidade de Pisa 
Ficheiro:Narwalschaedel.jpg|Cranio dun narval anómalo, con dous *cornos*.Museo Zoolóxico de Hamburgo 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carwardine, Mark (1995): *Ballenas, delfines y marsopas.* Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-1037-3, pp.&nbsp;96–99.
* Duguy, R. e Robineau, D. (1987): *Guía de los mamíferos marinos de Europa*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0811-5, pp.&nbsp;140–142.
* Linnaeus, C. (1785): *Systema naturæ, sive regna tria naturæ systematice proposita per secundum classes, ordines, genera, & species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis.* *Tomus I. Editio decima, reformata. Holmiae. (Laurentii Salvii).*

### Outros artigos 
* Odontocetos
* Monodóntidos
* Beluga
* Unicornio

### Ligazóns externas 
* *Monodon monoceros* en ADW 
* The Narwhal en WWF Whale Watching in the Arctic