open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kenny Lawson

**Kenny Lawson Jr.**, nado o 18 de setembro de 1988 en Oceanside (California), é un xogador profesional de baloncesto estadounidense que xoga para o Yamagata Wyverns da B.League xaponesa. Formado na Universidade de Creighton, xoga na posición de pivote cunha altura de 2,05 metros.

## Traxectoria 
### Universidade 
*  Creighton Bluejays (NCAA, 2006−2011)

### Clubs 
*  Jiangsu Dragons (CBA, 2011)
*  Bnei HaSharon (ha'Al, 2011−2012)
*  Iowa Energy (NBDL, 2012)
*  Seoul Samsung Thunders (KBL, 2012−2013)
*  Ironi Nahariya (Liga Leumit, 2013−2014]])
*  Ramat HaSharon (Liga Leumit, 2014)
*  CB Breogán (LEB, 2014)
*  Ironi Nahariya (Ligat ha'Al, 2014−2015)
*  Basket Recanati (Serie A2, 2015−2016)
*  Virtus Bologna (Serie A2 / Serie A, 2016−2018)
*  Pallacanestro Forlì (Serie A2, 2018−2019)
*  Pallacanestro Mantovana (Serie A2, 2019−2020)
*  Saga Ballooners (B.League, 2020−2021)
*  Yamagata Wyverns (B.League, 2021−presente)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en superpropotential.es
The Tetas’ Van

**The Tetas’ Van** é un banda galega, maioritariamente feminina, orixinaria de Ourense.

## Traxectoria 
A banda xuntouse por primeira vez no 2011 para participar nun concurso poñendo música a un poema de Ricardo Carvalho Calero, gañando o premio do público con Luisa Sorriso. Dende entón levan tocando por toda Galicia. Fan versións de clásicos do rock and roll, en inglés e en galego, reivindicando o papel da muller na escena galega.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Selección de baloncesto de Serbia

miniatura|O equipo serbio nun tempo morto nun partido contra Ucraína no Eurobasket de 2013
A **selección de baloncesto de Serbia** (en serbio **Кошаркашка репрезентација Србије / Košarkaška reprezentacija Srbije**) representa óa Serbia nos torneos de baloncesto profesional internacionais. Está organizada pola Federación Serbia de Baloncesto.

O equipo foi coñecido ata abril de 1992como selección de baloncesto de Iugoslavia, e ata xuño de 2006 como selección de baloncesto de Serbia e Montenegro. Cando Serbia se independizou, converteuse no sucesor de Serbia e Montenegro e, polo tanto, os resultados da anterior RF Iugoslavia / Serbia e Montenegro lle pertencen por dereito. Con todo a RF Iugoslavia / Serbia e Montenegro non é considerada a sucesora da República Federal Socialista de Iugoslavia, polo que os resultados anteriores a 1992 non pertencen ao actual equipo.

## Historia 
### RFS Iugoslavia (1936–1991) 
### RF Iugoslavia / Serbia e Montenegro (1992–2006) 
A pesar de ser un país notablemente máis pequeno, o equipo nacional de baloncesto continuaou a ser moi competitivo na escena internacional. Gañaron varios campionatos de Europa e do Mundo. Dominaron a escena mundial nos anos 1990, nas xeraciónslideradas por xogadores como Vlade Divac, Peja Stojaković, Aleksandar Đorđević e Dejan Bodiroga, mais atravesou unha crise a principios dos anos 2000.

No Eurobasket gañaron 3 medallas de ouro en 1995, 1997 e 2001, e unha de bronce en 1999. Serbia organizou Eurobasket 2005, mais só puido finalizar no 9º lugar. Tamén conseguiu unha medalla de prata nos Xogos Olímpicos de 1996.

O Comité Olímpico Serbio elixiu o equipo de baloncesto como o mellor equipo masculino cinco veces entre 1995 e 1998, e en 2002.

### Serbia (2006–presente) 
Unha nova xeración, de novo liderada polo adestrador Dušan Ivković recuperou algo da vella gloria conseguindo a medalla de prata no Eurobasket 2009, e a cuarta praza no Campionato do Mundo de Baloncesto de 2010, co equipo máis novo. A finais de 2013, o membro do salón da fama serbio Aleksandar Đorđević foi confirmado como sucesor de Ivković.

## Xogadores 
### Equipo actual 
*Equipo para o Campionato do Mundo de Baloncesto de 2019.*

|}

## Notas
Ultraviolet (filme)

***Ultraviolet*** é un filme estadounidense escrito e dirixido por Kurt Wimmer e producido por Screen Gems que se estreou no 2006. Está protagonizado por Milla Jovovich, que interpreta a Violet Song, e por Cameron Bright no papel de Six.

## Sinopse 
A finais do século XXI, xorde unha subcultura de seres humanos cunha mutación xenética: están dotados dunha abraiante velocidade, unha incrible resistencia e unha grande intelixencia. A medida que hai máis persoas contagiadas, o temor do goberno medra e os mutantes son tratados coma marxinados. O goberno tomou a determinación de acabar con eles, mais unha muller está decidida a impedilo: a fermosa e letal Violet (Milla Jovovich).

## Personaxes 
* Milla Jovovich como Violet Song Jat Shariff
** Ida Martin como Violet de nena
* Cameron Bright como Six
* Nick Chinlund como Vice-Cardeal Ferdinand Daxus
** Steven Calcote como Daxus de neno
* William Fichtner como Garth
* Scott Piper como Asistente de Garth
* Sebastien Andrieu como Nerva
* Christopher Garner como Luthor
* Ricardo Mamood-Vega como Song Jat Shariff
* Jennifer Caputo como Elizabeth P. Watkins
* Duc Luu como Kar Waia
* Kieran O'Rorke como Detective Cross
* Ryan Martin como Detective Breeder
* Digger Mesch como Detective Endera
* Kurt Wimmer como Hemophage

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en BoxOfficeMojo
Xaime Garrido

**Xaime Garrido Rodríguez**, nado en Bembrive, Vigo, o 7 de xullo de 1938, e finado na mesma cidade o 6 de abril de 2019, foi un arquitecto e escritor galego.

## Traxectoria
Estudou na Escola Central de Belas Artes de San Fernando e na Escola Técnica Superior de Arquitectura de Madrid, obtendo o título en 1966, especializándose en Restauración de Monumentos.
[miniatura|Garrido levou a cabo a restauración da zona antiga de [Baiona.]]
Investigou a arquitectura histórica de Vigo e a arquitectura militar fronteiriza hispano-portuguesa

En Vigo promoveu a declaración como Ben de Interese Cultural do edificio da estación vella de ferrocarril e do antigo Pazo de Xustiza (hoxe MARCO)
* *Abrir Vigo ó mar*, 1996, Consorcio da Zona Franca de Vigo. Canda Álvarez Cáccamo, Casares, Fernández del Riego, Fernández Freixanes et al.
* *Vigo. Arquitectura urbana*, con Xose M. Ramón Iglesias Veiga, 2 vol, Concello de Vigo, 2001, ISBN 84-87637-77-9.
* *Percorrido pola arquitectura histórica de Vigo*, con Xose M. Ramón Iglesias Veiga, 2003.

## Recoñecemento
*Premio á Investigación da Deputación Provincial de Pontevedra, anos 1986 e 1989.
*Premio Irmáns Gómez Román de Urbanismo e Arquitectura, 2000 e 2002-2003, do Concello de Vigo.
*Premio Laxeiro 2017.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* 
* 
* 
### Ligazóns externas
*Garrido Rodríguez en galegos.galiciadigital.com
Coregoninos

A dos **coregoninos** (*Coregoninae*) é unha subfamilia de peixes osteíctios da familia dos salmónidos.

A subfamilia comprende 3 xéneros cunhas 30 especies, a maioría delas pertencentes ao xénero *Coregonus*, e que son coñecidas co nome de corégonos.

## Características 
O corpo dos corégonos ten a forma típica dos salmónidos, co corpo alongado, forte, algo comprimido lateralmente, hidrodinámico, coa cabeza pequena, afiada no fociño.

Ao igual que todos os salmónidos teñen unha aleta adiposa no lombo.

A súa coloración é gris clara, branca ou parda.

Teñen sempre menos de 110 escamas ao longo da liña lateral, que é claramente visíbel.

A aleta dorsal está sustentada polo menos por 16 raios; as aletas pelvianas están en posición anterior, e a aleta caudal é gallada ou sensibelmente fendida.

## Distribución 
Unhas poucas son autóctonas dos Alpes europeos (*Coregonus albula*, *C. laveratus*, *C. fera* e *C. palea*) e unha que foi introducida (*C. peled*). Pero a maioría habitan nas rexións árticas de Asia e Norteamérica.

A súa orixe remóntase ao mioceno, e a súa dispersión produciuse a comezos do cuaternario. A súa diversidade actual é consecuencia do illamento das poboacións durante a última gran glaciación.

Os corégonos son moi sensíbeis á contaminación e sobre todo á eutrofización. Para que unha reintroducción de corégonos teña posibilidade de éxito e de sostibilidade, cómpre que os lagos nos que se introduzan teñan unha superficie maior de 10&nbsp;km² e que estea libre de eutrofización.

## Bioloxía 
Algunhas especies son propias de augas doces e outras son anádromas, que viven nas costas, en zonas de augas salobres, e remontan os ríos. Todas necesitan augas moi oxixenadas e prefiren as augas frías.

Aliméntanse de plancto e invertebrados, e *Stenodus leucichthys* de peixes máis pequenos.

Xeralmente desovan en outono ou inverno. O desenvolvemento dos ovos dura de tres a catro meses polo xeral.

## Xéneros 
A subfamilia inclúe os seguintes tres xéneros:
* *Coregonus* Linnaeus, 1758
* *Prosopium* Jordan, 1878
* *Stenodus* Richardson, 1836

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Eschmeyer, W. N. (ed.) (2014): *Catalog of fishes: Genera, Species, References*. California Academy of Sciences, department Ichtyology.
* Froese, Rainer & Daniel Pauly, eds. (2008): *Salmoniformes* en FishBase. 
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. Nova York: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7, pp.&nbsp;69–82.
* van der Land, J.; Costello, M. J.; Zavodnik, D.; Santos, R. S.; Porteiro, F. M.; Bailly, N.; Eschmeyer, W. N. & Froese, R. (2001): "Pisces", en: Costello, M. J. *et al*. (Eds.) (2001): *European register of marine species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification*. París: Muséum national d'Histoire naturelle. Collection Patrimoines Naturels, **50**: 357-374. ISBN 2-85653-538-0.

### Outros artigos 
* Salmónidos

### Ligazóns externas 
* *Coregoninae* no SIIT.
* *Coregoninae*  en Encyclopedia of Life.
Beatriz García Turnes

**Beatriz García Turnes**, nada en Santiago de Compostela en 1973, é unha filóloga e escritora galega.

## Traxectoria 
Licenciouse en filoloxía galego-portuguesa e mais en filoloxía hispánica na Universidade de Santiago de Compostela, onde se doutorou en 2008 coa tese *Ideas sobre o galego e as orixes do portugués na lingüística lusa do século XIX. Xénese e impacto en Galicia da hipótese celtista*. Publicou artigos sobre sociolingüística histórica en revistas como *Grial*, *Verba* ou a Revista da UNED . Especialista en planificación e dinamización da lingua galega e catedrática de ensino medio, é profesora-investigadora no Centro Ramón Piñeiro, onde codirixe o proxecto *Legado de Jürgen Untermann. Tesouro paleogalaico* (TPGal).

Como narradora acadou dúas veces o premio Minerva, convocado polo Colexio Manuel Peleteiro, e foi premio Lecturas, promovido pola Asociación Galega do Libro Infantil e Xuvenil, coa súa novela *Valdamor* (2001). Tamén gañou o Repsol de relato curto e o Camilo José Cela.

En 2018 publicou a súa segunda novela, *O ouro das lúas*, e en 2021 a terceira, *Esta noite hei de ir a verte*, todas na colección de literatura xuvenil Costa Oeste da Editorial Galaxia. En 2024 deu ao prelo na colección Literaria Ronsel da mesma editora *Comando Sintrom*, o seu primeiro libro de contos, así como a novela *A maldición do papiro alexandrino* na colección Fóra de Xogo de Edicións Xerais.

## Obra 
### Ensaio 
* *Diccionario Gallego-Castellano, Castellano-Gallego* (2001). Con María Álvarez de la Granja e Carmen González Bueno. Vigo: Ed. Galaxia. 1000 páxs. ISBN 978-84-8288-464-6.
* *A lingua galega entre 1875 e 1916: situación social e consciencia idiomática* (2004). Deputación de Pontevedra.
* *Ideas sobre o galego e as orixes do portugués na lingüística lusa do século XIX. Xénese e impacto en Galicia da hipótese celtista* (2008)*.* Tese de doutoramento.
* *Vida e obra de Ramón Piñeiro* (2009). Vigo: Ed. Galaxia. 168 páxs. ISBN 978-84-9865-150-8.
**Antero de Quental e Teófilo Braga e a súa relación coas letras galegas* (2016). Con Xesús Alonso Montero. Parlamento de Galicia, Xunta de Galicia e Real Academia Galega.
**Documentación epigráfica do teónimo Deus Lar Berobreus. Edición e comentario lingüístico* (2024). Con Carlos Búa Carballo (ed.). Xunta de Galicia.

### Narrativa 
* *Valdamor* (2001). Vigo: Ed. Galaxia, Costa Oeste. 112 páxs. ISBN 978-84-8288-443-1.
* *O ouro das lúas* (2018)Vigo: Ed. Galaxia. 103 páxs. ISBN 978-84-9151-186-1.
* *Esta noite hei de ir a verte* (2021). Ed. Galaxia, Costa Oeste. 200 páxs. ISBN 978-84-9151-645-3.
* *Comando Sintrom* (2024). Vigo: Ed. Galaxia. ISBN 978-84-1176-191-8.
* *A maldición do papiro alexandrino* (2024). Vigo: Xerais, Fóra de xogo. 136 páxs. ISBN 978-84-1110-570-5. Dixital: ISBN 978-84-1110-594-1.

### Libros colectivos 
* *O libro dos Reis Magos* (2012). Vigo: Galaxia. 

## Notas
Elastase pancreática

A **elastase pancreática** é unha forma de elastase que se forma no páncreas (agás un dos isoencimas). En realidade, son un conxunto de isoencimas que forman parte dunha mesma familia chamada "familia das elastases de tipo quimotripsina" ou **CELA**. Os isoencimas desta familia están codificados nos xenes CELA1, CELA2A, CELA2B, CELA3A e CELA3B. Á súa vez, as elastases son unha subfamilia de serina proteases que hidrolizan a proteína elastina e moitas outras proteínas.

O primeiro destes isoencimas, a elastase pancreática 1, pensábase inicialmente que, igual que as demais elastases pancreáticas, se expresaba no páncreas, pero despois descubriuse que é a única delas que non se expresa no páncreas, senón nos queratinocitos da pel (mesmo durante un tempo pensouse que o seu xene non se transcribía a proteína). En consecuencia esta proteína foi primeiro renomeada de "elastase pancreática 1" a "elastase 1" (xene ELA1) e despois o nome aprobado oficialmente foi o de "familia da elastase de tipo quimotripsina, membro 1" (xene CELA1).

## Isoencimas 
Os humanos posuímos cinco xenes de elastases de tipo quimotripsina, que codifican cinco proteínas estruturalmente similares, que son:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Tomas Aguon Camacho

**Tomas Aguon Camacho**, nado en Chalan Kanoa (Saipan, Illas Marianas Setentrionais) o 18 de setembro de 1933, é un eclesiástico católico latino, bispo de Chalan Kanoa dende 1984 até 2010.

## Traxectoria 
O 14 de xuño de 1961 foi ordenado sacerdote, con 27 anos. Camacho foi nomeado bispo da nova diocese de Chalan Kanoa polo papa Xoán Paulo II o 8 de novembro de 1984. Foi consagrado bispo o 13 de xaneiro de 1985,

## Notas
Santomil, Laraño, Santiago de Compostela

**Santomil** é un lugar da parroquia de Laraño, no concello coruñés de Santiago de Compostela, na comarca de Santiago. Segundo o IGE, en 2013 tiña 73 habitantes (32 homes e 41 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Laraño 
### Parroquias de Santiago de Compostela 
## Notas
A Pedreira, Calo, Teo

**A Pedreira** é un lugar da parroquia de Calo, no concello coruñés de Teo, pertencente á comarca de Santiago. Segundo o IGE, en 2018 tiña 127 habitantes (63 homes e 64 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Calo 
### Parroquias de Teo 
## Notas
CELA3B

O encima **familia da elastase de tipo quimotripsina, membro 3B**, tamén chamado **elastase 3B**, **protease E**, ou elastase fecal é unha proteína que nos humanos está codificada no xene ***CELA3B*** (antes *ELA3B*) do cromosoma 1.

A literatura clínica que describe a actividade da elastase 1 humana no páncreas e no material fecal refírese en realidade a esta proteína, é dicir, a "familia da elastase de tipo quimotripsina, membro 3B".

## Función 
As elastases constitúen unha subfamilia de serina proteases que hidrolizan a proteína elastina e moitas outras proteínas. Os humanos temos varios xenes de elastases que codifican distintos isocimas estruturalmente similares, chamados CELA1, CELA2A, CELA2B, CELA3A e CELA3B. A diferenza doutras elastases, a elastase 3B ten pouca actividade elastolítica (hidrólise da elastina). Como a maioría das elastases humanas, a elastase 3B segrégase no páncreas como un cimóxeno e, igual que outras serina proteases como a tripsina, quimotripsina e calicreína, ten unha función dixestiva no intestino. A elastase 3B cliva preferentemente as proteínas rompendo os enlaces peptídicos despois de residuos do aminoácido alanina. A elastase 3B pode tamén funcionar no transporte intestinal e metabolismo do colesterol. Tanto a elastase 3A coma a 3B foron denominadas protease E e elastase 1, e a excreción desta proteína no material fecal é utilizada frecuentemente como unha medida da función pancreática en probas clínicas. Niveis de elastase fecal menores de 200 μg / g de feces indican unha insuficiencia exócrina. Informouse das correlacións entre os niveis baixos e a pancreatite crónica e o cancro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Crecente, Crecente, Crecente

**Crecente** é un lugar da parroquia de Crecente no concello pontevedrés de Crecente na comarca da Paradanta. Segundo o INE en 2013 tiña 170 habitantes (92 mulleres e 78 homes) o que supón unha diminución respecto do ano 1999 cando tiña 190 habitantes. É a capital do concello.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Crecente 
### Parroquias de Crecente
Macheta

O termo **macheta** pódese referir a:

***Machada** pequena, instrumento para cortar formado por unha folla grosa unida a un mango de pau que se agarra cunha soa man, brosa.
***Xamba**, cada unha das dúas pezas laterais que están situadas aos lados do oco dunha porta ou ventá e sosteñen o lintel, agulla, pé dereito, tranqueiro, ucheira.
Camilo Seira

**Camilo Rodríguez Vidal**, coñecido no eido da arte como **Camilo Seira**, nado o 8 de decembro de 1974 en Seira (Rois), é un escultor, entallador e pintor galego.

## Traxectoria 
Entre os anos 1993 e 1994 empezou como aprendiz e axudante no taller do escultor compostelán Fernando García Blanco, discípulo de Francisco Asorey.

Graduouse en Artes Aplicadas, na especialidade de Técnicas de Volume, na *Escola de Artes Aplicadas e Oficios Artísticos Mestre Mateo* de Santiago de Compostela. Licenciouse en Belas Artes pola Facultade de Belas Artes de Pontevedra. Entre os anos 2004 e 2006 exerceu como profesor de escultura na Escola de Canteiros de Poio.

Ten paixón e unha especial sensibilidade pola natureza e os animais, este sentimento aparece plasmado de forma patente na súa obra.

Ten diversos monumentos distribuídos por Galicia.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Machado

O termo **Machado** pode referirse a:

*Un **machado** ou **machada grande**, ferramenta de corte e arma de guerra.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Machado**, lugar da parroquia de Mosteirón, do concello de Sada.

;Fóra de Galiza

;No Brasil
***Machado**, concello brasileiro do estado de Minas Gerais.

Amais, como apelido, pode referirse a:

***Joaquim Maria Machado de Assis**, escritor brasileiro (1839-1908);
***Antonio Machado Álvarez**, escritor e antropólogo galego (1848-1893);
***Manuel Machado**, poeta modernista español, fillo do anterior (1874-1947);
***Antonio Machado**, poeta español da xeración do 98, irmán do anterior (1875-1939);
***António Machado Santos**, militar e político portugués, fundador da República Portuguesa (1875-1921);
***José Pedro Machado**, filólogo e historiador portugués (1914-2005).

## Véxase tamén
### Outros artigos
Gran Premio do Xapón de 2014

O **Gran Premio do Xapón de 2014**, foi a décimo quinta carreira da tempada de Fórmula Un de . Celebrouse o 5 de outubro de 2014 no circuíto de Suzuka, en Suzuka, Xapón, foi a 15ª rolda da tempada  e o 41º Gran Premio do Xapón. 
 
A carreira terminou prematuramente detrás do coche de seguridade na volta 44. Jules Bianchi tivo un grave accidente e trasladárono a un hospital local próximo.

## Antecedentes 
### Efectos do Tifón Phanfone 
O Tifón Phanfone, que se clasifica como unha tormenta de categoría catro, está previsto que toque terra na costa oriental do Xapón o domingo do Gran Premio, acompañado de fortes choivas e ventos de ata 240&nbsp;km/h. Aínda que se espera que o curso prognosticado da tormenta non chegue a Suzuka, espérase que o extremo norte da tormenta empape o circuíto con choiva intensa.

## Informe 
## Clasificación 
### Carreira 
As fortes choivas fixeron que a carreira comezara detrás do coche de seguridade, pero a pista estaba demasiado mollada para correr. Case 20 minutos máis tarde, a choiva diminuíra e a carreira reiniciouse, unha vez máis detrás do coche de seguridade. Fernando Alonso retirouse da carreira cando o seu auto apagouse logo da reanudación.

O coche de seguridade retirouse na volta 9. Todos os pilotos cambiaron a pneumáticos intermedios nas voltas seguintes. Jenson Button beneficiouse enormemente das paradas en boxes, subindo á terceira posición. Lewis Hamilton, logo de comezar a carreira por detrás do seu compañeiro de equipo Nico Rosberg, logrou alcanzalo no liderado da carreira na primeira curva da volta 29, con Rosberg loitando co desgaste dos pneumáticos.

Red Bull elixira unha posta a punto máis adecuado para condicións de mollado nesta carreira, sacrificando o rendemento na clasificación. Esta aposta funcionou na carreira, con Sebastian Vettel terminando terceiro e Daniel Ricciardo cuarto, desde a novena e sexta posición, respectivamente.

A carreira terminou prematuramente detrás do coche de seguridade, os resultados finais da carreira foron os da volta 44. Segundo o seu pai, Bianchi está nunha operación para reducir as graves contusións na cabeza. Posteriormente a FIA emitiu un comunicado dicindo que Bianchi sufriu un "traumatismo craneoencefálico grave" no accidente, e permanecía en coidados intensivos logo da cirurxía.

### Cualificación 
### Carreira 
## Posicións logo da carreira 
;Clasificación no campionato de pilotos

;Clasificación do campionato de construtores

* **Nota**: Só están incluídos os cinco primeiros postos da clasificación.

## Notas
The Amazing Panda Adventure

***The Amazing Panda Adventure*** é un filme estadounidense dirixido por Christopher Cain que se estreou no 1995.

## Sinopse 
Ryan viaxa á China durante as vacacións estivais para reunirse co seu pai, que rexenta a unha reserva para a protección do oso panda, moi preto do Tíbet. Xunto a Ling, unha rapaza da súa idade que traballa na reserva, Ryan intentará salvar un pequeno oso duns cazadores furtivos que o intentan capturar.

## Personaxes 
miniatura|dereita|Stephen Lang en 2014.
* Stephen Lang como Michael Tyler
* Ryan Slater como Ryan Tyler
* Brian Wagner como Johnny
* Yi Ding como Ling
* Wang Fei como Chu
* Lan Yu como Mr. Xu
* Isabella Hofmann como Beth Tyler
* Zhou Jian Zhong como Po
* Yao Er Ga como Shong

## Lugares de rodaxe 
* Val de Jiuzhaigou, China
* Chengdu, China
* Vancouver, Canadá

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Lago de Certascan

O **lago de Certascan** (en catalán: *estany de Certascan* ou *Sertascan*) é un lago de orixe glacial que se atopa a 2.236 metros sobre o nivel do mar, na cabeceira do concello de Vall de Cardós, na comarca catalá de Pallars Sobirà, e ao leste do pico de Certascan (de 2.853 de altitude).

Do seu desaugadoiro xorde o río de Certascan, que morre no río de Lladorre. Na actualidade, o lago aprovéitase para a obtención de enerxía hidroeléctrica a través dun encoro que conecta o lago coa central de Tavascan cunha canle de condución de auga. Trátase do meirande lago dos Pireneos cataláns e tamén un dos máis fondos.

## Galería de imaxes 
esquerda|800px|miniatura|Lago de Certascan en setembro de 2014.
esquerda|800px|miniatura|Vista dos Pireneos cataláns co lago de Certascan ao fondo en setembro de 2014.

Ficheiro:PIC DE CERTASCAN - LLADORRE - IB-420.JPG|O pico e o lago de Certascan (ano 1983).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Lacs des Pyrenees
Xavier Rodrigues Fidalgo

**Xavier Rodrigues Fidalgo**, nado en Basilea (Suíza) en 1974, é un economista e escritor galego.

## Traxectoria
Ao regreso da emigración da familia instaláronse en Castrelo (Vimianzo). Licenciado en Ciencias Económicas, traballa como economista na CIG. Foi un dos membros fundadores de Letras de Cal, do colectivo vimiancés Arre Sentelha! e do Batallón Literario da Costa da Morte. Colaborou con poemas e relatos en *Expresso-m*, *Dorna*, *Feros Corvos*, *Agália* e en varios libros colectivos.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*
Elastase

miniatura|dereita|Modelo da elastase..
miniatura|200px|Cristais de elastase porcina.
En bioloxía molecular, a **elastase** é un encima da clase das *proteases (peptidases)* que corta determinadas proteínas ao romper enlaces peptídicos por hidrólise.

## Formas e clasificación 
Hai varias elastases, como a pancreática e as de neutrófilo e macrófago, con varios isocimas. En total, hai oito xenes humanos que codifican elastases, que son:

Algunhas bacterias (por exemplo, *Pseudomonas aeruginosa*) tamén producen elastases. Nas bacterias, a elastase considérase un factor de virulencia.

## Función 
A elastase hidroliza a elastina, unha proteína fibrosa elástica que, xunto co coláxeno, determina as propiedades mecánicas do tecido conectivo. A forma do neutrófilo deste encima hidroliza a *proteína A da membrana externa* (OmpA) de *Escherichia coli* e outras bacterias gramnegativas. A elastase tamén ten o importante papel inmunolóxico de hidrolizar os factores de virulencia da bacteria *Shigella*. Isto realízao por medio da clivaxe de enlaces peptídicos nas proteínas diana. Os enlaces peptídicos específicos clivados son os que están no extremo carboxilo de aminoácidos pequenos ou hidrofóbicos como a glicina, alanina, e valina. O seu mecanismo de acción é o típico das serina proteases.

## Papel da elastase humana en enfermidades 
### A1AT 
A elastase é inhibida pola proteína da fase aguda α1-antitripsina (A1AT), que se une case irreversiblemente ao sitio activo da elastase e a tripsina. A A1AT é normalmente segregada polas células do fígado ao soro sanguíneo. A deficiencia de α1-antitrispsina (A1AD) fai que se desinhiba a destrución das fibras elásticas pola elastase; o principal resultado é o desenvolvemento dun enfisema pulmonar.

### Hematopoese cíclica 
A rara doenza hematopoese cíclica (tamén chamada "neutropenia cíclica") é un trastorno xenético autosómico dominante caracterizado por recontos flutuantes de neutrófilos en períodos de 21 días. Durante a neutropenia (diminución de neutrófilos) os pacientes están en maior risco de sufrir infeccións. En 1999, esta doenza foi ligada a trastornos na ELA-2 / xene ELANE.

### Outras enfermidades 
A elastase de neutrófilo é responsable das ampolas que se forman no penfigoide bulloso (unha condición da pel) en presenza de anticorpos.

## Papel da elastase bacteriana en enfermidades 
A elastase distorsiona as unións herméticas, causa danos proteolíticos aos tecidos, destrúe as citocinas e o inhibidor da alfa proteinase, cliva as inmunoglobulinas A e G (IgA, IgG), e cliva o C3bi, un compolente do sistema do complemento, e o CR1, un receptor que teñen os neutrófilos para outra molécula do complemento implicada na fagocitose. A clivaxe de IgA, IgG, C3bi, e CR1 contribúe á diminución da capacidade dos neutrófilos de matar bacterias por fagocitose. En conxunto, todos estes factores contribúen a patoloxías humanas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* GeneReviews/NCBI/NIH/UW entrada sonre Neutropenias relacionadas con ELANE incluída a neutropenia cíclica
Jazztel

**Jazztel** é unha marca de telecomunicacións creada en Madrid polo empresario da Arxentina Martín Varsavsky. A súa sede está en Londres.

## Historia 
A empresa comezou como revendedor de servizos de telecomunicacións de Telefónica. Ofrecendo conexión a Internet vía ADSL coa rede de Telefónica. Co tempo foi creando unha rede propia e complementaria á de Telefónica coa que comparte infraestrutura. Posteriormente pasou a despregar rede propia de FTTH. A empresa tamén é un operador de telefonía móbil virtual, sen rede propia.
A empresa foi mercada en setembro de 2014 por Orange quen pagou 3400 millóns de euros.

## Notas
Juan Almeida de Sousa e Saa

[miniatura|300px|Recreación. Os protagonistas da *Reconquista* de Vigo: o tenente Almeida (de uniforme [verde, seguido por unha bandeira co escudo portugués); o abade de Valadares Rosendo Arias Enríquez; Vázquez Varela; Cachamuíña cunha bandeira galega; unha muller viguesa e o mariñeiro Carolo cun machado na man.]]
**Juan Almeida de Sousa e Saa** foi un tenente portugués que participou na Guerra da Independencia española.

## Traxectoria 
Participou en marzo de 1809 na reconquista de Vigo. Traído por Joaquín Tenreiro Montenegro (que logo sería conde de Vigo) e co permiso do Marqués de la Romana, foi nomeado Xeneral Xefe, mandando máis de 40.000 soldados.
miniatura|Placa na Praza de Almeida, na zona antiga de Vigo.
O concello de Vigo adicoulle o nome dunha das prazas máis ancestrais da zona antiga, antes chamada Praza Vella e Praza das Cebolas, entre a Rúa Real e a Rúa Méndez Núñez, onde está a Casa Torre de Ceta e Arines, sede do Instituto Camões.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Álvarez Blázquez, José M.ª; "Vigo en el siglo XIX" en *Vigo en su historia*. Caja de Ahorros Municipal de Vigo. pp.&nbsp;366, 368 e 371. ISBN 84-7231-494-4.
* Cebrián Ramos, Beatriz; *Material Didáctico. Vigo, 1809: Reconquista* Museo Municipal de Vigo "Quiñones de León".
### Outros artigos 
* Guerra da Independencia española en Galicia
### Ligazóns externas 
* Quen é quen, Reconquista de Vigo
Buffalo buffalo Buffalo buffalo buffalo buffalo Buffalo buffalo

[miniatura|300px|PN = [substantivo propio
N = substantivo

V = verbo

NP = frase substantiva

RC = oración relativa

VP = frase verbal

S = sentenza]]
"**Buffalo buffalo Buffalo buffalo buffalo buffalo Buffalo buffalo**" é unha frase, en inglés, gramaticalmente correcta e que se pon como exemplo de como palabras homónimas e homófonas poden ser utilizadas para crear construcións complicadas. Tradúcese: "Búfalos de Buffalo que son intimidados por búfalos de Buffalo intimidan búfalos de Buffalo".

Foi discutida en literatura dende 1972, cando foi usada por William J. Rapaport, profesor asociado da Universidade de Buffalo.

A correcta comprensión da frase é posible coñecendo os tres significados da palabra *Buffalo*:
* A cidade de Buffalo, no estado de Nova York, EUA.
* O animal bisonte.
* Un sinonimo para o verbo "bully", isto é, atormentar persistentemente a outra persoa.

Así, a frase traducida convértese en: "Bisontes de Buffalo que (outros) bisontes de Buffalo atormentan (á súa vez tamén) a bisontes de Buffalo".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* James while John had had had had had had had had had had a better effect on the teacher
* Neko no ko koneko, shishi no ko kojishi
A Ramallosa, Lucí, Teo

**A Ramallosa** é unha vila da parroquia de Lucí, no concello coruñés de Teo, na comarca de Santiago. Segundo o IGE en 2018 tiña 651 habitantes (343 homes e 308 mulleres), o que supón un aumento respecto do ano 1999 cando tiña 176. É a capital do concello.

## Xentilicio 
O seu xentilicio é **ramalloso**.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lucí 
### Parroquias de Teo
Armatimonadetes

**Armatimonadetes** é un novo filo de bacterias, que era antes coñecido co nome de filo candidato OP10. O filo OP10 estaba composto só por secuencias clonadas de xenes de ARNr 16S de mostras ambientais, pero posteriormente foron descritas formalmente tres cepas para a súa validación como especies, e déuselle nome ao filo.

As tres especies que comprende este filo son:
* *Armatimonas rosea*, cepa YO-36T, unha bacteria aerobia quimioheterótrofa, illada do rizoplano do xunco *Phragmites australis* que vivía nun lago do Xapón. A súa temperatura óptima é de 30-35&nbsp;°C e forma colonias rosas. 
* *Chthonomonas calidirosea*, cepa T49(T), bacteria non formadora de esporas aerobia, sacarolítica, termófila obrigada (óptimo a 60&nbsp;°C) e motil, que foi illada dun chan quentado xeotermicamente en Hell's Gate, Tikitere, Nova Zelandia. Ten un pH óptimo de 5,3, e forma colonias rosas.
* *Fimbriimonas ginsengisoli*, bacilo mesófilo, con temperatura óptima de 30&nbsp;°C, sen mobilidade, que forma colonias cor marfil.

## Filoxenia 
A taxonomía aceptada actualmente deste filo está baseada na List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature (LPSN)  e no National Center for Biotechnology Information (NCBI)
e a filoxenia está baseada no ARNr 16S LTP 115 de The All-Species Living Tree Project  Armatimonadetes estaría relacionado con Elusimicrobia.

## Notas
Faustino Liste Forján

**Faustino Liste Forján**, nado en Calo (Teo) o 18 de marzo de 1911 e finado en Santiago de Compostela o 12 de setembro de 1936, foi un canteiro e sindicalista galego.

## Traxectoria 
Irmán de Constante e Enrique Líster. Foi presidente do Sindicato de Oficios Varios de Teo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en Santiago de Compostela por rebelión o 7 de setembro con José Pose Miguens, José Tourís Castro, Serafín Mariño Santos, Daniel Caamaño Eiras e Luis García Abella, acusados de ser os autores do asalto ao tren en Osebe nas datas do golpe de Estado, foi condenado a pena de morte e executado en Compostela con Xoán Xesús González, José Pose, José Tourís e Serafín Mariño o 12 de setembro de 1936.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Xenealoxía Enrique Lister (militar)
Constante Liste Forján

**Constante Liste Forján**, nado en Calo (Teo) o 30 de xaneiro de 1900 e finado en Santiago de Compostela o 3 de outubro de 1936, foi un canteiro, sindicalista e político galego.

## Traxectoria 
Canteiro de Teo, era irmán de Enrique e Faustino Liste. Foi fundador e presidente do Sindicato de Oficios Varios de Teo. Logo da vitoria de Fronte Popular en febreiro de 1936, foi nomeado concelleiro e tenente de alcalde de Teo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e estivo preso no cárcere do Pazo de Raxoi, de onde o sacaron para ser asasinado. O seu cadáver non apareceu.

## Recoñecementos 
En 2003 puxéronlle o seu nome ao Centro Socio-Cultural da Ramallosa.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Xenealoxía Enrique Lister (militar)
Aeromonas

***Aeromonas*** é un xénero de bacterias gramnegativas anaerobias facultativas con forma de bacilo, que lembra morfoloxicamente a membros da familia Enterobacteriaceae. Describíronse 14 especies de *Aeromonas*, a maioría das cales foron asociadas con enfermidades humanas. Os patóxenos máis importantes son *A. hydrophila*, *A. caviae*, e *A. veronii* biovar sobria. Tamén producen enfermidades en peixes e outros animais. Estes organismos son ubicuos en augas doces e salobres.

As *Aeromonas* agrúpanse coa clase gamma das proteobacterias. Antes clasificábase na familia Vibrionaceae, pero os estudos xenéticos recentes fixeron que se crease para elas a familia Aeromonadaceae.

As dúas principais enfermidades asociadas con *Aeromonas* son a gastroenterite e infeccións en feridas, con ou sen bacteremia. A gastroenterite ocorre normalmente en individuos sans despois da inxestión de auga ou alimentos contaminados, mentres que as infeccións en feridas están causadas pola exposición a auga contaminada. As *Aeromonas* poden causar enfermidades sistémicas oportunistas en pacientes inmunocomprometidos.

Aínda que se identificaron algúns factores de virulencia potenciais, como endotoxinas, hemolisinas, enterotoxinas, factores de adherencia, o seu papel preciso nas doenzas non se coñece.

## Características 
Son bacilos gramnegativos pequenos de 0,3-1,0 x 1,0-3,5 μm, anaerobios facultativos, xeralmente con flaxelación polar (menos *A. salmonicida* e *A. media*), dan positivo nas probas da oxidase e catalase, que reducen o nitrato a nitrito e fermentan a D-glicosa como fonte principal de carbono e enerxía. Poden crecer en medios que conteñen o 3% de NaCl, 
pero non no 6%. Producen exoencimas como: proteases, DNases, RNases, elastases, lecitinases, amilases, xelatinases e lipases, algunhas consideradas factores de virulencia. A maioría son mesófilas (óptimo 28&nbsp;°C), pero hai algunhas psicrófilas (22-25&nbsp;°C).

## Terapia antimicrobiana 
As especies de *Aeromonas* son resistentes ás penicilinas, á maioría das cefalosporinas, e á eritromicina. A ciprofloxacina é activa contra as cepas de *Aeromonas* en Europa e Norteamérica, pero informouse de resistencias en Asia.

## Etimoloxía 
O nome *Aeromonas* deriva do grego *aer, aeros (ἀήρ, ἀέρος)* e de *-monas|monas (μονάς / μονάδα)* e significa mónada (produtora) de gas. O nome común que se usa para elas é xeralmente aeromónadas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Walker, S. J. (2003). "AEROMONAS". In Benjamin Caballero. Encyclopedia of Food Sciences and Nutrition. Oxford: Academic Press. pp.&nbsp;62–65. doi:10.1016/B0-12-227055-X/00015-8. ISBN 978-0-12-227055-0.

### Ligazóns externas 
* Seguridad alimentaria - Aeromonas el patógeno del agua
Lara Rozados

**Lara Rozados Lorenzo**, nada en Poio o 22 de outubro de 1982, é unha xornalista, profesora e escritora galega.
dereita|miniatura|Lara Rozados en 2022.

## Traxectoria 
Viviu en Pontevedra até os seis anos, despois en Ferrol, e con sete trasladouse a Santiago de Compostela. Estudou xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela e doutorouse en Literatura en 2018 coa tese *Prácticas performativas nas poetas galegas contemporáneas. O corpo e a voz como espazos de resistencia*. Traballou en *Vieiros* e *A Nosa Terra* e despois na compañía de teatro Berrobambán. Fixo un mestrado en Teoría da Literatura e Literatura Comparada. Traballou en *Sermos Galiza* e na edición do Deza de *Faro de Vigo*. Traballa nas asociacións Itaca, Cineclub de Compostela e Histeria Teatro. Publicou nos libros *Non conciliados* e *Pirata* que editou o Cineclub de Compostela.
Exerce como docente de educación secundaria dende 2020.

## Obras
* *O caderno amarelo*, 2014.

### Obras colectivas 
* *Verbo na arria. Homenaxe literaria a Xohan Xesus González*, 2016, Fervenza.

## Premios 
* Premio de poesía Victoriano Taibo no 2014, por *O caderno amarelo*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía en Letra en obras
* “O caderno amarelo”, de Lara Rozados Lorenzo gaña o VII Premio de Poesía Victoriano Taibo - Entidade Local de Morgadáns.
* Entrevista  en *Sermos Galiza*
Selección de baloncesto de Francia

A **selección de baloncesto de Francia** representa ó seu país nos torneos de baloncesto profesional internacionais. Está organizada pola Fédération Française de Basketball.

## Xogos Olímpicos 
[miniatura|230px|right|Selección francesa de baloncesto nos [Xogos Olímpicos de 2012.]]

## Campionato do Mundo da FIBA 
## EuroBasket 
## Xogadores 
### Equipo actual 
*Equipo para o Campionato do Mundo de Baloncesto de 2019.*

|}

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial da Fédération Française de Basketball
Ernesto Sánchez Pombo

**Ernesto Sánchez Pombo**, nado en Donostia o 15 de febreiro de 1954, é un xornalista galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Ciencias da Información pola Universidade Complutense de Madrid e diplomado en medios audiovisuais. Iniciouse como xornalista en *El Progreso*, no que foi xefe de redacción e director-adxunto. Foi correspondente de *El País* e colaborou en *Radio Lugo Cadena Ser*, *Pueblo* e *Cambio 16*. En 1994 incorpotouse ao Grupo Voz como delegado provincial en Lugo e foi director e condutor do parladoiro *Camiño de Volta* de Radio Voz. En 1999 foi nomeado director de *La Voz de Galicia*. En 2000 deixou o posto a Bieito Rubido e pasou a director de Proxectos Editoriais do Grupo Voz. É editor da revista *Trasluz*.

## Obras 
* *Cien años*.
* *La memoria ajena*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en galegos.info
Iglesias

O termo castelán **Iglesias** é do plural de igrexa, o edificio que actúa como templo cristián.

Como topónimo pode referirse a:
***Iglesias**, concello italiano da provincia de Carbonia-Iglesias, en Sardeña;
***Iglesias**, concello español da provincia de Burgos, en Castela e León.

Como apelido pode referirse a:

***Pablo Iglesias Posse**, político galego fundador do PSOE e de UXT (1850-1925);
***Pablo Iglesias Turrión**, político español, dirixente de Podemos.
***Julio Iglesias Puga**, xinecólogo galego (1915-2005);
***Julio Iglesias**, cantante e compositor español (n. 1943).
***Patricia Iglesias Rey**, avogada e política galega (n, 1978).
Fervenza de Férveda

A **fervenza de Férveda** é un salto de auga situado no lugar de Férveda, na parroquia de Escuadro (Silleda). Trátase dun desnivel do río de Escuadro de aproximadamente uns 15,7 metros de altura, máis outro pequeno que parte da poza ou *mergulleira* de 4,8 metros. Forma parte da zona especial de conservación (ZEC) das Brañas de Xestoso da Rede Natura 2000.

## O sendeiro
Trátase dun percorrido de tipo lineal de 2,7 quilómetros de lonxitude, cun grao de dificultade baixo, agás nos últimos 200 metros de ascenso ata o pé da fervenza. O punto de inicio sitúase no chamado muíño de Varela, preto da igrexa de San Salvador de Escuadro, a carón do cal hai atopar un lavadoiro comunitario que data de 1952. Así, en todo o trazado, duns 45 minutos de duración, atópanse seis muíños de rodicio coñecidos como o muíño de Varela, o da Regueira, o das Carballeiras, o de Outeiro, o de Bataneiro e o de Herdeiros.

## Flora e fauna
A flora desta paraxe está composta polo bosque de ribeira con árbores autóctonas como carballos, castiñeiros, amieiros, bidueiros, salgueiros, freixos, acivros, loureiros, silvarveiras, fentos reais e heterófilos.

En canto á fauna destacan animais de grande importancia ecolóxica coma falcóns e corvos. Aínda que tamén podemos atopar lavandeiras, gorrións e anduriñas. Outras especies moi abundantes son o xabaril e rato silvestre. Entre os peixes destaca a troita común, mentres que entre os insectos atopamos abundantes cabalos do demo.

## Elementos de interese da zona
Entre os diferentes monumentos próximos á Fervenza de Férveda destaca a igrexa de San Salvador de Escuadro, de estilo románico e datada do século XII. Asociada, tamén, á tradición relixiosa, no lugar da Penadauga destaca unha famosa pena que amorea auga de chuvia no seu interior e que segundo a tradición cura as enfermidades da pel e dos ollos. Mentres que no lugar de Cascaxide atopamos unha casa señorial do século XVIII coñecida como Pazo de Cascaxide, que conta cun bosque anexo ao edificio, o cal tamén forma parte do proxecto europeo Rede Natura 2000. Nas Brañas de Xestoso destaca tamén a lagoa Sacra de Olives.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Turismo Silleda
*Turismo Santiago
Edwardsiella

***Edwardsiella*** é un xénero de bacterias gramnegativas, fermentativas, anaerobias facultativas con forma de bacilo da familia Enterobacteriaceae. Foi descuberta inicialmente nas serpes en 1962. Son ocasionalmente patóxenos oportunistas dos humanos. Recibe o seu nome en honor do bacteriólogo norteamericano Philip R. Edwards.

O xénero comprende catro especies:

* *E. hoshinae*, unha especie móbil que non produce indol, illada de animais e humanos.
* *E. ictaluri*, especie inmóbil que non produce indol, e é patóxeno de peixes siluriformes.
* *E. tarda*, que é sinónimo de *E. anguillimortifera* bacteremia posparto e outras bacteremias. Os fármacos de elección para o tratamento son kanamicina, ampicilina, cefalotina e cloranfenicol.
* *E. piscicida*, é a especie máis recente, validada en 2013.

## Notas
Selección de baloncesto do Senegal

A **selección de baloncesto de Senegal** representa ó seu país nos torneo de baloncesto profesional internacionais. É membro da FIBA dende o ano 1962.

## Xogos Olímpicos 
## Campionato do Mundo da FIBA 
## Campionato de África da FIBA 
## Xogadores 
### Equipo actual 
*Equipo para o Campionato do Mundo de Baloncesto de 2014.*

|}

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina web oficial
*Perfil na FIBA
Ramón de Andrés-García López

**Ramón de Andrés-García López**, nado en Santiago de Compostela e finado en Madrid o 9 de marzo de 1918, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Foi nomeado alcalde de Santiago de Compostela en 1891. Foi deputado provincial en varias lexislaturas.

## Notas
Cinina

As **cininas** son varios polipéptidos estruturalmente relacionados, como a bradicinina e calidina. Son membros da familia dos autacoides.

Son compoñentes do sistema cinina-calicreína. O sistema cinina-calicreína ou, simplemente, sistema das cininas é un sistema aínda mal coñecido de proteínas sanguíneas que desempeña un papel na inflamación, control da presión arterial, a coagulación e a dor.

Os precursores inactivos das cininas son os cininóxenos. O encimas calicreína libera cininas a partir dos cininóxenos. A cininase II degrada proteoliticamente a bradicinina metabolizada.

En botánica, as hormonas vexetais citocininas chamáronse inicialmente tamén cininas, pero despois o nome foi cambiado para evitar confusión, xa que non son moléculas relacionadas.

## Funcións 
* Actúan localmente inducindo a vasodilatación, aumento da permeabilidade vascular e contracción do músculo liso.
* Inflúen na excitación das estruturas sensibles á dor.
* Están implicados no desenvolvemento dos estados de shock e inflamación.

## Compoñentes do sistema cinina-calicreína 
O sistema componse dunha serie de proteínas grandes, algúns pequenos polipéptidos e un grupo de encimas que activan e desactivan as substancias.

Os polipéptidos son a bradicinina e a calidina.

As proteínas son o cininóxeno de alto peso molecular (HMWK) e o cininóxeno de baixo peso molecular (LMWK), que son precursores dos polipéptidos anteriores.

Os encimas que interveñen neste sistema actuando sobre as cininas son as calicreínas plasmática e dos tecidos, que son serina proteases encargadas de liberar as cininas dos cininóxenos, as carboxipeptidases, presentes en dúas formas: N, circulante e M, unida a membranas, que eliminan os residuos de arxinina do extremo carboxilo terminal da bradicinina e a calidina; o encima convertedor de anxiotensina (ACE), tamén chamado quinase II, que inactiva varios mediadores químicos, incluído a bradicinina, aínda que é mellor coñecida por activar a anxiotensina, e a endopeptidase neutra, que tamén desactiva cininas e outros mediadores.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Abelous JE, Bardier E. Les substances hypotensives de l'urine humaine normale. *CR Soc Biol* 1909;66:511-20.
* Dendorfer A, Wolfrum S, Dominiak P. Pharmacology and cardiovascular implications of the kinin-kallikrein system. *Jpn J Pharmacol* 1999;79:403-26. PMID 10361880.
* Kraut H, Frey EK, Werle E. Der Nachweis eines Kreislaufhormon in der Pankreasdruse. *Hoppe Seylers Z Physiol Chem* 1930;189:97-106.
* Skidgel RA, Alhenc-Gelas F, Campbell WB. Relation of cardiovascular signaling by kinins and products of similar converning enzyme systems; prologue: kinins and related systems. New life for old discoveries. *Am J Physiol Heart Circ Physiol* 2003;284:H1886-91. PMID 12742820.
José López Amarante

**José López Amarante**, nado en Santiago de Compostela en 1814 e finado na mesma cidade o 19 de setembro de 1884, foi un profesor e político galego.

## Traxectoria 
Fillo do comerciante chantadino José Alonso López e a ordense Antonia Viqueira. Catedrático de Historia na Facultade de Filosofía de Santiago de Compostela (1847-1850) e de Xeografía e Historia no Instituto de Santiago desde 1850 até o seu falecemento, foi tamén o seu primeiro Director (1847-1884). Desde o 22 de xuño de 1883 exerceu como rexedor independente do Concello de Santiago e Compostela, acadando interinamente a alcaldía o 1 de abril de 1884, cargo que desenvolveu até o seu pasamento.

Académico da Real Academia de la Historia, foi tamén vice-director da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago (sobre 1873) e director da Caixa de Aforros e Monte de Piedade de Santiago desde o 1 de febreiro de 1880

Casou con Concepción Mora Roca, da que tivo catro fillos.

## Notas
Felipe Gutiérrez de la Peña

**Felipe Gutiérrez-de la Peña Tostado**, finado en Santiago de Compostela o 17 de abril de 1907, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Era Cabaleiro da Nobreza Colexiada. Encabezou a candidatura do Comité electoral-popular de Santiago ás eleccións municipais de 1881, foi nomeado alcalde de Santiago de Compostela por Real Orde de 25 de xuño e tomou posesión o 1 de xullo. Permaneceu no cargo até 1883. Foi bibliotecario arquiveiro da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago (1889).

## Notas