Edimburgo

**Edimburgo** (en inglés: *Edinburgh*; en gaélico escocés: *Dùn Éideann*) é a capital e segunda maior cidade de Escocia.

A cidade atópase na costa leste de Escocia á beira do estuario do Forth e na autoridade local da *Cidade de Edimburgo*. Edimburgo é capital de Escocia dende 1437 e é a sede do goberno escocés. A cidade foi un dos centros máis importantes da educación e cultura durante a Era de Ilustración, grazas á Universidade de Edimburgo. Os distritos, **The Old Town** e **New Town**, os cales forman parte do centro da cidade, foron nomeados pola UNESCO como Patrimonio da Humanidade en 1995. De acordo co censo do 2001, **Edimburgo** posúe unha poboación de aproximadamente 448.624 habitantes.

Edimburgo é famosa polo seu Festival, o maior conxunto de eventos en vivo do mundo. Durante o mes de agosto, cando se celebra, a poboación da cidade duplícase. Edimburgo é a segunda cidade máis visitada do Reino Unido despois de Londres con 13 millóns de visitantes ao ano.

## Orixe do nome da cidade 
miniatura|esquerda|Edimburgo cara ao ano 1300.
A orixe do nome da cidade crese que está no britónico ***Din Eidyn*** (Forte de Eidyn) dos tempos nos que unicamente era un forte gododdino. No século I os romanos documentaron que os votadinos eran unha tribo britónica local e no século XII o antigo poema *Y Gododdin* fala duns guerreiros facendo unha celebración no "gran salón de Eidin".

Despois de ser atacada e conquistada polos bernicianos anglosaxóns, o nome mudou para ***Edin-burh***, o cal crese que deriva do anglosaxón e que significa "Forte de Edwin", posibelmente referíndose ao rei do século XII Edwin de Northumbria. Porén, como o nome é anterior ao rei Edwin, é moi improbábel que sexa certo. O elemento *burgo* é moi común entre os nomes de cidades escocesas e en todas as linguas xermánicas e denomina a unha clase de cidade caracterizada por crecer arredor dunha estrutura fortificada, como un forte ou un castelo.
miniatura|dereita|Castelo de Edimburgo.

A primeira evidencia da existencia da cidade como entidade separada do forte aparece nunha proclama do século XII, que xeralmente crese que data do ano 1124, de David I de Escocia, na cal se lle outorga terreo á Igrexa da Holy Rood de Edimburgo. Isto suxire que a existencia oficial da cidade orixinouse entre os anos 1018 (cando o Rei Malcolm II asegurou a rexión de Lothians dos Northumbrianos) e 1124.

A proclama refírese aos receptores (en latín) como a "Ecclisie Sancte Crucis *Edwin* esburgensi". Isto podería indicar que a persoa que ditou a proclama cría que Edwin de Northumbria era a fonte orixinal do nome da cidade e derivou a latinización do que eles crían era o nome antigo. Tamén pode ser que daquela, antes do século XI, o nome se alterara para que incluíse un “w”. Se se dese o último caso, de todos os xeitos a cousa mudaría, pois na década dos anos setenta do século XII Guillerme I de Escocia empregaba o nome de "**Edenesburch**" nunha proclama (outra vez en latín) confirmando a doazón de 1124 por David I de Escocia.

Documentos do século XIV amosan que xa o nome se transformara na época actual, coa excepción de diferenzas ortográficas ("**Edynburgh**" e/ou "**Edynburghe**"), que sinxelamente eran xeitos comúns de pronunciación da época.

## Outros nomes 
miniatura|dereita|250px|Imaxe do *National Monument* sobre o *Calton Hill*: unha das explicacións do alcume da'*Atenas do Norte*
A cidade de **Edimburgo** é agarimosamente alcumada "Auld Reekie", que en escocés significa "Vella Cheminea". Isto é debido a que nos tempos nos que a leña e o carbón eran os únicos combustíbeis dispoñíbeis, todas as chemineas botaban grandes cantidades de fume ao ar. **Auld Reekie** tamén fai referencia ás terríbeis condicións sanitarias que causaban un mal cheiro en toda a cidade.

Edimburgo tamén é chamada “A Atenas do Norte” por moitas razóns. A primeira é pola súa semellante topografía, co *Old Town* de Edimburgo xogando o mesmo papel que a Acrópole. As dúas teñen terra chá e fértil que se inclina cara ao Porto a quilómetros de distancia. Aínda que esta clase de topografía é común no Sur de Europa, na Europa setentrional é algo raro. A época intelectual do século XVIII, ás veces referida como a Ilustración Escocesa, foi o punto clave en conseguirlle este alcume. Figuras ilustres como David Hume e Adam Smith viviron durante esta época. Ao perderen a súa importancia política, moitos agardaban que Edimburgo puidera ter un impacto semellante en Londres como o tivera Atenas con Roma. Outro factor importante foi a súa arquitectura neoclásica, particularmente a de William Henry Playfair e o Monumento Nacional de Edimburgo.

Aínda así, moita xente non estivo de acordo con este alcume, quedando como anécdota o que un escritor en broma dixera: “"¡Reiquiavik do Sur" sería máis axeitado!”

Edimburgo tamén é coñecida como "Dunedin", derivado do gaélico escocés, **Dùn Èideann**. Hoxe en día Dunedin en Nova Zelandia chámase así e é alcumada "O Edimburgo do Sur" pola súa semellanza coa cidade escocesa.

Os poetas escoceses Robert Burns e Robert Fergusson ás veces empregaron o nome en latín da cidade, "Edina", nalgunhas das súas obras. Ben Jonson describiuna como "o outro ollo de Bretaña" e Sir Walter Scott referiuse á cidade como "yon Empress of the North" (Afastada Emperatriz do Norte).

Algúns escoceses refírense informalmente á cidade como "Embra".

## O centro 
[miniatura|esquerda|280 px|Vista dos Xardíns de Princes Street na dirección ó [Scott monument]]

O centro histórico de Edimburgo atópase dividido en dúas partes polos *Princes Street Gardens*. Cara ao sur dos xardíns atópase a zona antiga (*Old Town*), dominado polo castelo de Edimburgo, situado nun antigo cráter volcánico, o extinto *Castle Rock*. A rúa maior da zona antiga, a *Royal Mile,* descende costa abaixo cara ao leste até chegar ao pazo de Holyrood. Ao norte dos xardíns atópase a cidade nova (*New Town*). Os xardíns atópanse na antiga localización do pantano ''Nor' Loch*, onde foron construídos en 1816.

Ao oeste do castelo atópase o distrito financeiro, que contén edificios bancarios e de seguros. Probabelmente o edificio máis engailante da zona sexa o Centro Internacional de Conferencias de Edimburgo, ou *Edinburgh International Conference Centre* co seu grande edificio circular feito en pedra de gra.

### Old Town 
A zona antiga ou *Old Town* preservou a súa estrutura medieval e moitos dos edificios da Reforma protestante. Un extremo atópase pechado polo castelo e a arteria principal, pequenas rúas chamadas *closes* ou *wynds'' camiñan outeiro abaixo aos dous lados da rúa principal en forma de encrucilladas. Na zona antiga da cidade pódense atopar grandes prazas que marcan lugares de importancia como a Catedral de Saint Giles e as cortes. Outros notábeis sitios de interese son o Museo Real de Escocia, o Surgeons' Hall, a Universidade de Edimburgo e numerosas rúas subterráneas, reliquias das antigas clases de construción. O plano urbano, típico de moitas cidades de Europa do Norte, é especialmente pintoresco en Edimburgo, onde o Castelo sobresae dende a pena, os restos dun tapón volcánico, e onde a rúa principal se desliza cara a abaixo dende un lado da pena.
300px|dereita|miniatura|Victoria Street na zona antiga

Por mor do espazo limitado que daba a estreita cola da pena, *Old Town* transformouse nunha das primeiras cidades con apartamentos ou edificios residenciais de varios andares, debido á norma imposta no século XV. Durante o século XIII a *Old Town* tiña unha poboación de aproximadamente 80 000 residentes. Porén, en tempos modernos declinou até os 4 000 habitantes. Hoxe en día na zona viven uns 20 000 habitantes. O número de edificios creceu enormemente debido á vacilación da xente en construír fóra da muralla. Traxicamente, moitos destes edificios foron destruídos polo Gran lume de 1824; a reconstrución da cidade produciu grandes mudanzas do nivel do terreo, o que levou a crear varias pasaxes e rúas por baixo da *Old Town*.

O 7 de decembro de 2002 outro gran lume tivo lugar na Old Town, consumindo parte da chamada *Cowgate*. Tamén destruíu o coñecido club de comedia The Gilded Balloon e gran parte do Departamento de Informática da Universidade de Edimburgo, incluíndo a biblioteca de IA (Intelixencia artificial).

### New Town 
A *New Town* apareceu no século XVIII como solución ao problema de superpoboación que viña sufrindo o *Old Town*. Até aquel momento, a cidade crecera ao redor do outeiro do Castelo de Edimburgo. En 1766 púxose a concurso o deseño da nova cidade, gañado polo arquitecto de 22 anos James Craig. A súa idea era crear un plano ríxido e ordenado baseado nas ideas racionalistas do Século das Luces. A arteria principal era George Street, que segue a crista natural ao norte da vella cidade. A cada lado da George Street encóntranse outras dúas arterias importantes: Princes Street e máis Queen Street. Princes Street converteuse desde aquela na principal rúa comercial de Edimburgo e algúns edificios de arquitectura xeorxiana aínda sobreviven nela. Unindo estes tres eixos entre si trazáronse unha serie de rúas perpendiculares. Ao leste e oeste de George Street áchanse respectivamente as prazas de St Andrew's square e máis Charlotte square. Esta última foi deseñada por Robert Adam e está considerada como un dos máis belos exemplos de arquitectura xeorxiana de Gran Bretaña. A residencia oficial do primeiro ministro de Escocia, Bute House, resulta visíbel no lado norte de Charlotte square.
miniatura|dereita|400px|Imaxe da *National Gallery of Scotland*, situada sobre o Mound visto desde o sur en dirección a Princes Street
Entre a Old Town e a New Town encontrábase o Nor'Loch, que servía antano de abastecemento de auga e de vertedoiro. Foi drenado na década de 1820. Algúns planos amosan que se proxectara unha canle, mais no canto dela creáronse os xardíns de Princes Street.
O exceso de terra derivado da construción dos edificios encheu unha parte do pequeno val formado polo río, creando así *The Mound*, que é a explanada onde se achan desde aquela a National Gallery of Scotland e máis a Royal Scottish Academy. Os túneles dirixidos á próxima estación de Waverley pasan por debaixo do Mound.

O éxito da nova cidade foi tal que o seu crecemento foi enorme. Porén, o plano deseñado non se mantivo, co cal se estabeleceu unha disposición máis pintoresca das rúas nos barrios.

### Panoramas 
[200px|miniatura|esquerda|Vista de [Princes Street desde Calton Hill]]
A topografía da cidade presenta varios outeiros que permiten contemplar amplos panoramas de Edimburgo e dos seus arredores.

Ao sueste do centro da cidade sobresae Arthur’s seat (a *cadeira de Artur* ou quizais a *cadeira do arqueiro*). Érguese por riba do pazo de Holyrood e da cidade vella (Old Town), moi próxima. Este crag é un conxunto de chemineas volcánicas do principal volcán sobre o cal está construída Edimburgo. O volcán está afundido e envorcado sobre un lado, o cal deixa os outeiros como puntos máis elevados en varios quilómetros á redonda. Arthur’s seat fai parte do **Parque de Holyrood**, nas súas orixes propiedade do monarca á vez que parte de Pazo de Holyrood. Constitúe un dos lugares de interese científico en materia xeolóxica do Reino Unido (*Site of special scientific interest*, ou *SSSI* en inglés). Arthur’s Seat e o parque de Holyrood fornecen unha vista de toda a rexión de Edimburgo, así como unha zona de esparexemento especialmente apreciada polos habitantes da cidade.

[centro|miniatura|700px|A zona antiga, Southside e Arthur's seat desde o monumento a [Nelson en Calton Hill]]
Ao nordeste, alzándose no centro da cidade, encóntrase Calton Hill. No seu cumio érguense diferentes edificios, entre eles dous observatorios, unha torre en lembranza de Horatio Nelson, a Royal High School (que no seu tempo acolleu o parlamento) e o National Monument, cuxo modelo é o Partenón de Atenas, mais está inacabado. O alcume *Atenas do Norte* dado a Edimburgo vén deste monumento, entre outros motivos. Calton Hill abeira as festividades de Beltane cada primeiro de maio.

Blackford Hill é a terceira e máis meridional das elevacións da cidade.

[centro|miniatura|700px|O outeiro [Arthur's seat|Arthur’s seat en pleno corazón de Edimburgo]]

## Leith 
180px|miniatura|dereita|Vista de Leith e do Fiorde de Forth dende ''Arthur's Seat*
miniatura|dereita|Portobello Beach
Leith é o porto de Edimburgo. Aínda retén unha parte separada da cidade de Edimburgo e foi un tema de gran resentimento cando en 1920 Leith foi incorporado a Edimburgo. Mesmo hoxe en día o representante no parlamento di que representa a Edimburgo “e” a Leith. Co desenvolvemento de Leith, Edimburgo gañou o comercio de varias compañías de cruceiros que agora ofrecen cruceiros cara a Noruega, Suecia, Dinamarca, Alemaña e os Países Baixos. Leith tamén loce o *Royal Yatch Britannia* (o iate da familia real inglesa), que se atopa ancorado detrás do centro comercial *Ocean Terminal*.

## Poboación 
No censo do 2005, segundo as estimacións da *General Register Office for Scotland'', a cidade tiña unha poboación residente de 457 830 habitantes. No censo do 2001 a cidade tiña unha poboación de 448 624, sendo a sétima cidade máis poboada do Reino Unido e a segunda da Escocia, despois de Glasgow.

Aínda que a poboación da cidade está avellentándose, a gran poboación de estudantes da cidade está arranxando este problema. Na actualidade residen na cidade uns 100 000 estudantes.

A poboación da área metropolitana de Edimburgo é de 1'25 millóns e proxéctase que acade os 1'33 millóns no ano 2020. O goberno da cidade agarda que se acaden os 1'5 millóns para o 2040, igualando así as poboacións das áreas metropolitanas das tres grandes cidades do norte de Europa: Estocolmo, Helsinqui e Oslo.

## Clima 
Como moitas partes do resto de Escocia, Edimburgo posúe un clima mariño temperado, relativamente suave malia a súa latitude Norte. Os invernos son especialmente suaves, considerando que a Moscova e o Labrador en Terra Nova están na súa mesma latitude, con temperaturas que durante o día raramente baixan dos 0&nbsp;°C. As temperaturas estivais son normalmente moderadas, con máximas que non adoitan pasar dos 23&nbsp;°C.

A proximidade da cidade co mar axuda a moderar as extremas variacións do clima. Debido á súa posición, atopada entre outeiros, é coñecida por ser unha cidade ventosa. O vento adoita vir do suroeste e está asociado co ar quente da Corrente do Golfo, que pode dar lugar a precipitacións, aínda que menores ca nas cidades do oeste como Glasgow.

Edimburgo posúe precipitacións anuais máis baixas cá maioría das cidades do Reino Unido agás o Sueste e arredor de 100 mm3 menos que Dublín. Os ventos procedentes de dirección leste adoitan ser máis secos, mais tamén máis fríos. As precipitacións atópanse tamén repartidas ao longo de todo o ano. As fortes borrascas do océano Atlántico adoitan afectar a cidade entre outubro e marzo.

500px|centro

## Economía 
Edimburgo é unha das cidades máis prósperas do Reino Unido. A cidade goza dunha mellor saúde económica dende 1999 cando se creou a sede do Parlamento Escocés na cidade, o cal xerou unha importante cantidade de emprego grazas ás distintas oficinas que existen na cidade. O nivel de desemprego de Edimburgo é un dos máis baixos do país, e tamén é unha das cidades con máis capacidade de creación de emprego. A poboación de Edimburgo tamén está medrando significativamente, sobre todo grazas á migración estranxeira e particularmente do resto do Reino Unido.
miniatura|250px|Centro de operacións do Banco de Escocia
A economía de Edimburgo baséase en gran parte no sector servizos, o turismo nos servizos financeiros particularmente importantes, e na educación e nas investigacións de altas tecnoloxías. O Banco de Escocia foi fundado en 1695, nun acto no Parlamento Escocés orixinal. O Royal Bank of Scotland foi fundado en 1747 por Real Cédula é constitúe o quinto banco máis grande do mundo por capitalización.

*New Town* e o centro da cidade foron tradicionalmente o fogar de moitas compañías, mais hoxe en día, por mor das súas novas necesidades mudáronse cara ao oeste do centro da cidade onde hoxe en día se atopa o distrito de negocios, que abeira grandes compañías como *Scottish Widows*, *Standard Life*, o *Clydesdale Bank* e *Baillie Gifford*. *Edinburgh Park* é unha zona de negocios localizada ao oeste da cidade, preto do aeroporto de Edimburgo, e coa súa propia estación de tren. *HSBC*, *Royal Bank of Scotland* e *HBOS* teñen as sedes das súas compañías nesa zona. Após a apertura do centro de operacións do *Royal Bank of Scotland*, existen na actualidade arredor de 20.000 persoas traballando ás aforas occidentais da cidade.

Hoxe en día os centros comerciais e tendas son moi importantes para a economía da cidade. Os centros comerciais *St James Centre* e *Princes Mall* foron creados nos anos setenta, despois abriu o *Cameron Toll* no anos oitenta. Outros máis recentes son o *Gyle* preto do *Edinburgh Park*, o *Ocean Terminal* en *Leith* e as prazas comerciais de *Hermiston Gait*, *Straiton* e *Fort Kinnaird*.
miniatura|Fermentaría Caledonian
A fermentación alcólica é unha das industrias tradicionais máis importantes da cidade. Aínda que a fermentaría *Fountainbridge* pechou as súas portas no 2005, deixou a outra, a *Caledonian Brewery* como a maior da cidade xunto coa famosa *Scottish & Newcastle* que aínda mantén o seu centro de operacións na cidade.

O turismo é outra fonte económica importante para a cidade. Edimburgo é a cidade máis popular entre os turistas que viaxan a Escocia, Glasgow, a maior cidade de Escocia é a segunda. O número de turistas está a medrar cada ano, grazas á expansión do Aeroporto de Edimburgo e ás conexións de tren que conectan a cidade co resto do país. O Festival de Edimburgo atrae milleiros de turistas cada verán, como tamén o fai a festa de Hogmanay (fin de ano). O Festival de Edimburgo en agosto, por si só, xera un beneficio de 100 millóns de libras para a economía da cidade.

Outro grande elemento para a industria turística de Edimburgo son as conferencias ou o “turismo de negocios” os cales son unha gran contribución para a economía.

O 12 de marzo do 2004, Edimburgo recibiu o status de Cidade do Comercio xusto.

## Política 
Como capital da Escocia, Edimburgo é a sede do Parlamento escocés, e tivo a oportunidade de ser en diversas ocasións a sede de importantes xuntanzas como a dos xefes de goberno da Commonwealth (en 1997) e do Consello de Europa.
[miniatura|esquerda|260px|[Parlamento escocés]]
A nivel nacional, a cidade de Edimburgo está representada no seu propio parlamento e no Parlamento do Reino Unido.

No parlamento escocés, a cidade está representada por 6 membros no parlamento (*Members of the scottish Parliament*, *MSPs*) no nome dos 6 distritos nos que se atopa dividida a cidade: *Northern Edinburgh and Leith*, *Edinburgh centers*, *Edinburgh east and Musselburgh*, *Edinburgh Pentlands*, *Southern Edinburgh* e *Western Edinburgh*. Debido ao xeito en que se elixen os membros do parlamento en Escocia, a rexión de Lothians, á que pertence Edimburgo, elixe 9 representantes, dos cales 7 representan só a cidade de Edimburgo. Polo tanto, a cidade de Edimburgo está representada por 13 MSPs (6+7).

Na Cámara dos Comúns, a cidade está representada polas 5 circunscricións de Edimburgo sur, Edimburgo oeste, Edimburgo suroeste, Edimburgo norte e Leith, e Edimburgo leste. Coa redefinición das circunscricións de 2005, o escano de Edimburgo Pentlands pasou a ser na súa meirande parte o de Edimburgo suroeste. O centro de Edimburgo ficou repartido entre as outras circunscricións. De cada circunscrición sae un membro do parlamento do Reino Unido.

A nivel municipal, existe un *City Council* (equivalente ao concello). Os residentes elixen nas súas circunscricións cidadáns da vila como concelleiros. Estes concelleiros representan as diferentes circunscricións e reúnense mensualmente para tomar decisións sobre o xeito no que se debe xestionar a cidade.

A cidade de Edimburgo posúe 58 concelleiros, elixidos por 4 anos e que representan os habitantes de Edimburgo. Na actualidade, a repartición dos concelleiros é a seguinte  :
* 29 concelleiros do Partido Laborista
* 13 concelleiros do Partido Conservador
* 15 Demócratas Liberais
* 1 concelleiro do Partido Nacional Escocés

As vindeiras eleccións celebraranse en 2007.

Os 58 concelleiros conforman o concello da cidade (city council), presidido polo Lord Provost Lesley Hinds (Partido laborista).

## Ensino 
### Ensino superior 
A Universidade de Edimburgo creouse 1583 por orde dunha carta real, sendo a cuarta universidade máis vella da Escocia. A parte máis vella da universidade que se emprega na actualidade (Old College) atópase en South Bridge e data de 1820. Co aumento do número de estudantes, construíronse novos edificios en George Square onde continúa a darse clase; na actualidade co crecemento do número de estudantes, estanse a facer novos planos de ampliación.

A real facultade de cirurxía (*Royal College of Surgeons*) e a real facultade de medicina (*Royal College of Physicians*) creáronse tamén por orde de cartas reais, en 1506 e 1681. A academia de debuxo de Edimburgo fundouse en 1760, converténdose en 1907 no *Edinburgh College of Art* (Escola de arte de Edimburgo). A *Queen Margaret University*, fundada en 1875 para atender a educación das rapazas, emprégase na actualidade como colexio de negocios, asistencia médica e xornalismo.

Na década de 1960, creáronse a *University Heriot-Watt* e o *Napier Technical College*. A historia da *University Heriot-Watt* data de 1821, cando se abriu unha escola de educación técnica para a clase traballadora. Heriot-Watt, localizada en Riccarton, no oeste da cidade, posúe unha sólida reputación no campo da enxeñaría. O *Napier College* era o *Napier Polytechnic* na década de 1980, e obtivo o estatuto de universidade en 1992. A *Napier University* posúe varios campus nos distritos sur e oeste da cidade.
miniatura|dereita|200px|Donaldson College
Atópanse na cidade outras escolas de ensino superior. Estas son: o *Telford College*, aberto en 1968, o *Stevenson College*, aberto en 1970 e a Escola escocesa de agricultura (*Scottish Agricultural College*) a cal posúe un campus ao sur da cidade.

## Ensino secundario 
Edimburgo posúe diversos centros de educación secundaria, dos cales a *Royal High School*, é considerada o máis vello da cidade. Destacan tamén o ''Donaldson's College*, destinado aos rapaces xordos. Entre os centros privados, cabe destacar a *Edinburgh Academy*, o *Fettes College*, o *George Heriot's* (fundado en 1628), o *George Watson's College* e o *Merchiston Castle School*.

## Cultura 
### Festival 
Edimburgo ten sona internacional grazas ao seu festival de teatro, ópera, música e danza que ten lugar todos os veráns no mes de agosto e atrae a máis dun millón de visitantes á cidade. Ao mesmo tempo teñen lugar na cidade outros festivais e feiras como o Fringe, e as feiras do libro e do cinema, ademais tamén teñen lugar grandes competicións como o Edinburgh Military Tattoo, competición de música militar.

### Museos 
A cidade de Edimburgo posúe tres museos de grande importancia:
* A *National Gallery of Scotland* onde se atopa a colección máis importante de cadros e esculturas de Escocia, que van dende o Renacemento ao Postimpresionismo con obras de artistas como Paul Gauguin, Cézanne, Claude Monet, Diego Velázquez etc.
* O Museo Real de Escocia, especializado na xeoloxía, na arqueoloxía, na historia natural, na ciencia, na tecnoloxía e na arte. Nel podemos atopar a ovella Dolly, o primeiro mamífero clonado do mundo.
* O Museo da Escocia, consagrado á historia, á cultura e á xente da Escocia.

## Transportes 
miniatura|esquerda|200px|Torre de control do aeroporto de Edimburgo
### Aeroporto 
O aeroporto de Edimburgo, situado no distrito de Turnhouse, 8&nbsp;km ao oeste da cidade, é a principal porta de entrada internacional da cidade. O aeroporto é manexado pola BAA Limited, compañía que se ocupa tamén dos aeroportos de Londres (Heathrow, Gatwik e Stansted), e dos aeroportos de Glasgow, Aberdeen e Southampton. O aeroporto de Edimburgo posúe moitos destinos nacionais e internacionais, e ve pasar cada ano uns 8 millóns de pasaxeiros. As previsións agardan que chegue aos 26 millóns de pasaxeiros para o 2030.

### Autobús 
miniatura|Moderno autobús de dous andares da cidade de Edimburgo.
miniatura|Estación de tren de Waverley, no centro de Edimburgo.
miniatura|Conexión da City Bypass A720 coa M8.

Edimburgo posúe unha ampla rede de autobuses, os cales circulan por todos os distritos e arrabais da cidade. Co fin de diminuír o tráfico no centro da cidade, o concello de Edimburgo estabeleceu unha serie de aparcadoiros nos arrabais da cidade para que os condutores deixen os seus automóbiles e collan o bus.

A *Lothian Buses* é a principal compañía de autobuses de Edimburgo. A compañía tamén presta os seus servizos en East Lothian e Midlothian. *Lothian tubes* é a única compañía pública de autobuses da Escocia. O 91% dos seus autobuses traballan na cidade de Edimburgo, o 9% restante fano nos concellos de East Lothian, Midlothian, e West Lothian.
Na actualidade existe unha lanzadeira que conecta o centro da cidade co aeroporto internacional.

### Tren 
A estación de Waverley é a principal de Edimburgo. A estación atópase no centro da cidade, moi preto dos xardíns de Princes Street. Esta é empregada cada ano por máis de 13 millóns de viaxeiros, sendo a principal estación na *East Coast Main Line* (ECML), liña de tren que comunica Londres e Edimburgo, pasando por Yorkshire, North East England e outras pequenas rexións entre ambas as dúas cidades. A GNER (*Great North Eastern Railway*) e *Virgin Trains* son as compañías ferroviarias que operan con trens de alta velocidade na ECML. Dentro da Escocia o fai a *First ScotRail*.

### Tranvía 
Na actualidade a cidade de Edimburgo non posúe ningunha liña de tranvía. Como moitas cidades do Reino Unido, Edimburgo tivo tranvía no pasado; este tiña algunhas liñas que circulaban polos distritos de Leith e Portobello, mais foi eliminado o 16 de novembro de 1956.
No ano 2004, presentáronse dous proxectos no parlamento escocés para o reestabelecemento dunha rede de tranvías na cidade. Os dous proxectos foron aprobados no 2006 e agárdase que as obras comecen en 2007.

Para 2011 agárdase que a cidade de Edimburgo inaugure unha nova rede de tranvías composta por 3 liñas, as cales conectarán o aeroporto internacional situado no oeste da cidade, coa rúa de princes Street, co centro da cidade, e cos distritos de Leith, Granton e co porto occidental.

### Estradas 
A *A720*, tamén chamada *Edinburgh City Bypass* é unha das autoestradas máis importantes da Escocia. Serve de anel de circunvalación da cidade. Parte da A720:
* A A1, conecta a cidade co nordés da Inglaterra.
* A A702, conecta a cidade co noroeste da Inglaterra.
* A A8, conecta a cidade con Stirling.
* A M8, conecta a cidade con Glasgow. A M8 é a estrada máis concorrida da Escocia.

## Deportes 
[miniatura|350px| *[Murrayfield Stadium*]]
Edimburgo posúe dous equipos profesionais de fútbol: o Heart of Midlothian e o Hibernian. Coñecidos localmente como *Hearts* (ou Jambos) e Hibs (ou os Hibees). Os dous equipos xogan na división de honra escocesa de fútbol: os Hearts no *Tynecastle Stadium* en Gorgie e os Hibernian no *Easter Road Stadium* preto de Leith. Outros equipos de menor categoría son os Spartans e o Edinburgh City. Edimburgo foi a sede do Meadowbank Thistle, até que mudaron a súa sede pola cidade de Livingston en 1995, trocando o seu antigo nome polo de Livingston F.C. O *Scottish national team* ou o Equipo Nacional Escocés adoita xogar no *Hampden Park*, na cidade de Glasgow, aínda que en anos recentes xogou no *Easter Road* (tres partidos dende o 2000) e en *Tynecastle* (1998 e 2002).

A Selección de rugby de Escocia xoga no *Murrayfield Stadium*, propiedade da Scottish Rugby Union e empregado tamén para outro tipo de eventos como concertos etc. O equipo de *Rugby* profesional de Edimburgo Edinburgh Rugby, xoga na Celtic League no *Murrayfield*. O maior estadio de Escocia.

No tocante ao Rugby, o Scottish cricket team representa a Escocia internacionalmente nos partidos de crícket e no C&G Trophy. Os partidos de *cricket* xóganse no *The Grange* en Stockbridge (Edimburgo).

O Edinburgh Capitals é o último equipo de hóckey sobre xeo en representar á capital escocesa. Anteriormente a cidade foi representada polo Murrayfield Racers e o *Edinburgh Racers*. O equipo xoga os seus partidos no *Murrayfield Ice Rink* e constitúe o único equipo escocés da Elite Ice Hockey League.

Edinburgh tamén foi a sede de diversas competicións internacionais como a *World Student Games*, os Commonwealth Games, de 1970 e 1986 e os *Commonwealth Youth Games* do 2000. Para os xogos de 1970 construíu importantes intalacións olímpicas como a piscina *Royal Commonwealth Pool* e o *Meadowbank Stadium*.

O maratón de Edimburgo ten lugar na cidade dende 1999 con máis de 13.000 participantes cada ano.

## Eventos anuais 
O **festival de Edimburgo** está formando por un conxunto de festivais que teñen lugar cada mes de agosto. Estes festivais son:
* Edinburgh International Festival: é o festival oficial. Nel pódense atopar representacións de teatro clásico, contemporáneo, ópera, música e danza.
* *Edinburgh Festival Fringe:* é o festival máis importante a nivel mundial de arte na rúa.
* *Edinburgh Military Tattoo*: espectáculo de pasarúas no castelo, con kilts, gaitas e pandeiros.
* *Edinburgh International Film Festival* (festival de cinema)
* *Edinburgh International Book Festival* (festival do libro)
* *Edinburgh Jazz and Blues Festival*
* *Edinburgh International Television Festival*
* *Edinburgh Interactive Entertainment Festival*
* *Edinburgh People’s Festival*
* *Edinburgh Mela''

O **Hogmanay**, é o festival de celebración do cabo de ano. As celebracións teñen lugar dende o 31 de decembro até o 2 de xaneiro.
O** Festival de Beltane **, ten lugar cada ano o 1 de maio no monte do Calton Hill.

## Irmandamentos 
Edimburgo está irmandada coas cidades de:
*  Niza
*  Vancouver
*  Múnic
*  Florencia
*  Kíiv
*  Aalborg
*  Cracovia
*  San Diego
*  Dunedin
*  Xi'an

## Outras cidades do mesmo nome 
Debido á emigración escocesa hoxe en día existen múltiples vilas co nome inglés da vila, **Edinburgh**:
* Edinburgh, Indiana
* Edinburg, Estado de Nova York
* Edinburg, Texas
* Edinburg, Virxinia
* Edinburgh of the Seven Seas, capital da illa de Tristán da Cuña
* Edinburgh, en Australia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Collectif, *Edimbourg*, Guides Autrement, París, 1997.
* Collectif, *Édimbourg*, Guides Gallimard, París, 2006.
* James Buchan, *Capital of the Mind: How Edinburgh Changed the World*, 2003.

### Outros artigos 
* Cronoloxía de Edimburgo
* Xeografía de Escocia
* Historia de Escocia

### Ligazóns externas 
* Historia de Edimburgo
* Información turística de Edimburgo
* Sitio da cidade
* Descrición, fotos e mapas da cidade