open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tapas (filme)

***Tapas*** é unha película española do ano 2005. Foi o debut cinematográfico como directores de José Corbacho e Juan Cruz (tamén guionistas do filme), que acadou unha boa aceptación e críticas e lles valeu ó Premio Goya ó mellor director novel.

Elvira Mínguez, unha das protagonistas, obtivo varios recoñecementos polo seu traballo nesta película, entre eles o Premio Goya á mellor actriz secundaria, o Premio á mellor interpretación feminina no Festival de Málaga e o galardón da Unión de Actores na mesma categoría.

A súa banda sonora inclúe temas de Antonio Orozco e Estopa entre outros.

## Sinopse 
Ambientada en Barcelona, *Tapas* conta a historia dos distintos personaxes dun barrio humilde, xente de distintas idades e profesións co bar do protagonista, Lolo (Ángel de Andrés), como punto de encontro.

## Elenco 
* Ángel de Andrés López (Lolo)
* Anna Barrachina (Águeda)
* Alberto de Mendoza (Don Mariano)
* María Galiana (Doña Conchi)
* Elvira Mínguez (Raquel)
* Amparo Moreno (Rosalía)
* Rubén Ochandiano (César)
* Rosario Pardo (Carmela)
* Darío Paso (Opo) 
* Ferran Adrià (El mesmo)
* Alberto Jo Lee (Mao)
* Blanca Apilánez (Carmen)
* Pilar Arcas		
* Cecilia Rossetto (Clienta super)
* Eduardo Blanco (Edgardo)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
* IMDb
Lois XIX de Francia

**Lois Antón de Borbón e Savoia**, nado en Versalles o 6 de agosto de 1775 e finado o 3 de xuño de 1844, fillo primoxénito de Carlos X e María Tareixa de Savoia, foi Delfín e Rei de Francia (1830). Posteriormente, levou o título de **Duque de Angulema**.

## Traxectoria 
Abandonou Francia cos seus pais na nenez, debido á Revolución Francesa, e pasou gran parte da súa vida no exilio. Contraeu nupcias coa súa prima irmá María Tareixa de Francia, con quen non tivo sucesión, aínda que anos máis tarde a parella criou como fillo ao seu sobriño Henrique, Duque de Bordeos (Henrique V). A parella regresou a Francia cando caeu o imperio de Napoleón e o seu tío Lois XVIII ascendeu ao trono.

En 1823 correspondeulle encabezar o exército dos Cen Mil Fillos de San Luís, enviado a España para axudar a Fernando VII a restablecer a monarquía absoluta. A expedición non atopou ningunha oposición militar importante, salvo á hora de cercar Cádiz, e representou un considerábel éxito para os absolutistas.

En 1824, ao ascender o seu pai ao trono, converteuse en Delfín de Francia e herdeiro da coroa. Ao producirse a revolución de 1830, o seu pai abdicou no seu favor, aínda que co expreso propósito de que renunciase enseguida en favor do seu sobriño Henrique V, o que en efecto fixo. Porén, o Duque de Orleáns apoderouse do trono co nome de Lois Filipe e a familia real houbo de marchar ao exilio. Ao morrer o seu pai en Praga en 1836, moitos lexitimistas consideraron como novo rei de xure ao duque de Angulema, co nome de **Lois XIX**, por considerar inválidas as abdicacións de 1830. Con todo, mantívose apartado da política. Morreu no exilio en 1844. Actualmente, atópase enterrado na cripta da igrexa do mosteiro franciscano de Kostanjevica (Nova Gorica, Eslovenia).

## Notas 
## Véxase tamén
76ª edición dos Óscar

Os **premios Óscar** do ano 2003 foron entregados nunha cerimonia que se celebrou o 29 de febreiro de 2004 no Teatro Kodak dos Ánxeles.

## Presentadores 
* Billy Crystal, mestre de cerimonias.
* Tom Hanks, homenaxe especial en recordo de Bob Hope.
* Julia Roberts, homenaxe especial en recordo de Katharine Hepburn.
* Frank Pierson, *In Memoriam*.

## Candidaturas 
[miniatura|upright=0.68|[Peter Jackson, mellor filme, mellor director e mellor guión adaptado]]
[miniatura|upright=0.68|[Sean Penn, mellor actor]]
[miniatura|upright=0.68|[Charlize Theron, mellor actriz]]
[miniatura|upright=0.68|[Tim Robbins, mellor actor secundario]]
[miniatura|upright=0.68|[Renée Zellweger, mellor actriz secundaria]]
[miniatura|upright=0.68|[Sofia Coppola, mellor guión orixinal]]
[miniatura|upright=0.68|[Denys Arcand, director do mellor filme en lingua non inglesa]]
[miniatura|upright=0.68|[Adam Elliot, mellor curtametraxe animada]]
[miniatura|upright=0.68|[Howard Shore, mellor banda sonora e mellor canción]]
[miniatura|upright=0.68|[Annie Lennox, mellor canción]]
[miniatura|upright=0.68|[Richard Taylor, mellor maquillaxe e mellor deseño de vestiario]]
Os gañadores son os que aparecen en primeiro lugar e destacados en letra grosa.

### Oscar Honorífico 
* Blake Edwards

## In memoriam 
Realizáronse dous recordos especiais ó longo da cerimonia. O primeiro foi presentado por Tom Hanks e ía dedicado ó lendario cómico e múltiples veces presentador da cerimonia, Bob Hope. O segundo Memorial especial foi presentado por Julia Roberts e rendeuse homenaxe á mítica actriz e catro veces gañadora do Óscar, Katharine Hepburn.

A homenaxe anual ás personalidades finadas ó longo do ano, empezou cun recordo especial ó actor Gregory Peck, quen foi seguido por outras personalidades que faleceron este ano: Wendy Hiller, David Hemmings, Hope Lange, George Axelrod (guionista), Charles Bronson, Michael Jeter, David Newman (guionista), Ron O'Neal, Art Carney, Elia Kazan (director), Leni Riefenstahl (documentalista), Karen Morley, Buddy Ebsen, John Schlesinger (director), Stan Brakhage (director de cine), Ray Stark (produtor), Andrew J. Kuhen, John Ritter, Hume Cronyn, Buddy Hackett, Michael Kamen (compositor), John Gregory Dunne (guionista), Robert Stack, Alan Bates, Gregory Hines, Jack Elam, Jeanne Crain, Ann Miller e Donald O'Connor.
Isabel Naveira

**Isabel Naveira**, nada na Coruña o 4 de outubro de 1975, é unha actriz galega.

## Traxectoria 
Comezou participando en curtametraxes producidas pola Escola de Imaxe e Son da Coruña. Fíxose popular pola súa participación en *Mareas vivas* e, máis recentemente, en *Terra de Miranda*, *Valderrei* e *Matalobos* (no papel da cabo Eva Seijas) e outras series da Televisión de Galicia, así como en varias longametraxes galegas entre as que destacan *O lapis do carpinteiro* ou *O agasallo de Silvia*.

Ademais, é licenciada en Filoloxía Hispánica pola Universidade da Coruña.

## Filmografía 
### Longametraxes 
* *O lapis do carpinteiro* (2003), de Antón Reixa.
* *O agasallo de Silvia* (2003), de Dionisio Pérez.
* *A Atlántida* (2005), de Belén Macías.
* *Chapapote... o no* (2006), de Ferran Llagostera.
* *Abrígate* (2007), de Ramón Costrafreda.
* *O bosque de Levas* (2007), de Antón Dobao.
**18 comidas* (2010), de Jorge Coira.
* *Concepción Arenal, a visitadora de cárceres* (2012), de Laura Mañá.
**Años después* (2012), de Laura Pino e Laura Gárdos.
**Encallados* (2013), de Alfonso Zarauza.
**O soño logrado* (2017), de José F. Ortuño.
**Infiesto* (2023), de Patxi Amezcua.

### Curtametraxes 
* *Súcubo*
* *Fragmentos*
* *¿Qué me queres amor?* (1998).
* *Habitación doble*
* *En qué consiste la vida*
* *Unha nova vida*
* *Viaje a Finlandia* (2005), de David Hernández Luís.
* *Quérote mal* (2005), de Mireia Giró.
* *Sen chumbo* (2006), de Julio López e Jorge Saavedra Mancebo.
**Quietos* (2008), de Beatriz Vázquez.
**Chans inmensamente fríos* (2009), Martín Rodríguez Vázquez.
**In Memoriam* (2011), de Cristina Bodelon

## Televisión 
### Papeis fixos 
* *Mareas vivas* (1998). Como Ana Mouzo Rei.
* *Terra de Miranda* (2007). Como María.
* *Valderrei* (2007). Como Nuria.
* *Matalobos* (2010-2013). Como a tenente Eva Seijas.
**Mar libre* (2010).
**Serramoura* (2014-2019), TVG. Como Raquel Neira.
**O final do camiño* (2017), TVE. Como Isabel de Guimaraenz.
**Fariña* (2018), Antena 3. Como Pilar Charlín.
**Las chicas del cable* (2018). Como Almudena.
**Vivir sin permiso* (2020). 
* *Néboa* (2020). Como Carmela. La Uno de TVE.
**Caronte* (2020). Como Fiscal.

### Papeis episódicos 
* *Rías Baixas* (2000)
* *Fíos* (2001)
* *Pequeno Hotel* (2001)
* *As leis de Celavella* (2003)

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Asociación de Actores de Galicia
* Consello da Cultura Galega
El hijo de la novia

***El hijo de la novia*** é un filme arxentino de 2001 dirixido por Juan José Campanella e escrito por Campanella e Fernando Castets. Os produtores executivos foron Juan Vera e Juan Pablo Galli, e foi producido por Adrián Suar. Está protagonizado por Ricardo Darín, Héctor Alterio, Norma Aleandro, Eduardo Blanco e Natalia Verbeke.

O filme foi nomeado ó Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 74ª edición dos premios, e gañou o Cóndor de Prata ó mellor filme.

## Sinopse 
Rafael Belbedere (Ricardo Darín) é un home que rolda os 30 anos e ó que lle vai mal o negocio do restaurante herdado polo seu pai Nino (Héctor Alterio). Ademais, na súa vida sentimental tampouco lle van ben as cousas, xa que está divorciado. Por todo isto, non lle presta moita atención á súa moza Naty (Natalia Verbeke) e hai moito que non vai a visitar a súa nai Norma, (Norma Aleandro) que padece alzhéimer e está ingresada nunha residencia.

Rafael terá que intentar ver cumprido o vello soño da súa nai, que é casar pola Igrexa, antes de que faleza.

## Personaxes 
* Ricardo Darín como Rafael Belvedere
* Héctor Alterio como Nino Belvedere
* Norma Aleandro como Norma Belvedere
* Eduardo Blanco como Juan Carlos
* Natalia Verbeke como Nati
* Gimena Nóbile como Vicki
* David Masajnik como Nacho
* Claudia Fontán como Sandra
* Atilio Pozzobon como Francesco
* Salo Pasik como Daniel
* Humberto Serrano como Padre Mario
* Fabián Arenillas como Sciacalli
* Mónica Cabrera como Carmen
* Giorgio Bellora como Marchiolli
* Mónica Virgilito como enfermeira do hospital
* Adrián Suar como Dodi
* Juan José Campanella como o médico
* Alfredo Alcón como el mesmo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes da Arxentina propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 74ª edición dos Óscar
### Ligazóns externas 
* Web oficial
*
De profundis

***De profundis*** é unha produción galega do ano 2006 escrita e dirixida por Miguelanxo Prado.

Trátase dunha longametraxe de animación de 71 minutos de duración que narra unha historia con raíces nos mitos das culturas atlánticas. Os protagonistas da película son un pintor que soña ser mariñeiro e pescador e unha muller que toca o violoncello, namorados e compartindo unha casa no medio do mar.

A produción corre a cargo de Continental Producciones, S.A., Desembarco Producións, S.L., Estrella Galicia e Zeppelin Filmes, mentres que a distribuidora foi Biblos Clube de Lectores. A cinta estreouse o 17 de xaneiro de 2007 e foi nomeada aos premios Goya de 2006 na categoría de mellor longametraxe de animación.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial
* Consello da Cultura Galega
Noh

[miniatura|250px|dereita|Espectáculo teatral de Noh en [Itsukushima Shrine, Miyajima, Hatsukaichi, Prefectura de Hiroshima.]]
**Nō**, **Nô**, **Nou** ou **Noh** (xaponés: 能) é unha das formas máis importantes do drama musical clásico xaponés, executado desde o século XIV. Evolucionou doutras formas teatrais, aristocráticas e populares, incluíndo o Dengaku, Shirabyoshi e Gagaku. Un dos seus máis importantes dramaturgos foi Zeami Motokiyo. Por outra banda, deu orixe a outras formas dramáticas, como o Kabuki. O Noh é caracterizado polo seu estilo lento, dunha graza espartana, ríxida, sutil, ben como polo uso de máscaras típicas.

As pezas Noh discorren nun palco bastante despoxado, feito de *hinoki* liso (alcipreste xaponés). O escenario é, invariabelmente, constituído apenas polo "kagami-ita," un piñeiro pintado, no fondo do palco, mesmo que a peza se desenvolva noutros locais. Hai varias explicacións para o uso desta árbore, sendo moi común a interpretación que se refire aos rituais xintoístas, polos cales os deuses descenden á Terra por este medio. Outro aderezo inconfundíbel é a ponte estreita (a "Hashigakari"), situada á esquerda, que os principais actores utilizan para entrar en escena. É esta a orixe do Hanamichi, no Kabuki.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Giroux, Sakae (1991): *Zeami: Cena e Pensamento Nô*. São Paulo: Perspectiva.
* Greiner, Christine (2000): *O Teatro Nô e o Ocidente*. São Paulo: Fapesp/AnnaBlume.
* Kusano, Darci (1984): *O Que é o Teatro Nô*. São Paulo: Brasiliense.
* Pronko, L. C. (1986): *Teatro: Leste Oeste*. São Paulo: Perspectiva.
* Suzuki, Eiko: *Nô Teatro Clássico Japonês*. São Paulo: Editora do Escritor.

### Ligazóns externas 
* Traducións ao inglés de pezas Noh
* Maskaras de Noh - Shigeharu Nagasawa / 長澤重春能面集　*Japan*
* Palco Noh
* Máscaras de Noh
* Peças
Vito Corleone

**Vito Andolini Corleone** é un personaxe ficticio, protagonista do primeiro libro e película da saga *O padriño*, ademais de semi-protagonista en *O padriño II*. Encarna ao xefe da familia Corleone, unha mafia siciliana que se atopa na cidade de Nova York, entre os anos 1940 e 1950. Tamén é coñecido polo alcume máis íntimo de Padriño. Este personaxe é protagonista da novela de Mario Puzo titulada *O padriño* e, foi representado no cine por Marlon Brando en *O padriño* e por Robert De Niro en *O padriño II* entre 1972 e 1974.

Na novela o personaxe ten catro fillos: Santino, Constanzia, Frederico e Michael Corleone, ademais de Tom Hagen, que é adoptado. Na película, ten tamén catro fillos, que son Michael Corleone, Santino Corleone "Sonny", Fredo Corleone e Connie Corleone. Ademais de Tom Hagen, que é adoptado. No transcurso da historia só perde a Santino, que é tiroteado nunha casa de peaxe.

## Diferentes mortes 
Vito Corleone falece o 29 de xullo de 1955 á idade de 62 anos, pero a causa da súa morte é diferente no libro e no filme:

* Na película: morre xogando co seu neto mentres coidaba as súas plantas.
* Na novela: morre dun ataque cardíaco nos brazos do seu fillo Michael.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Santino  Corleone
* Fredo Corleone
Santino Corleone "Sonny"

**Santino Corleone** é un personaxe ficticio creado por Mario Puzo na novela "O Padriño".

## Biografía 
Santino naceu en 1916, fillo de Vito e Carmela Corleone, en 1928 coñeceu a Tom Hagen, fillo adoptivo non rexistrado, ao final da súa educación secundaria abandonou a escola e dedicouse aos asuntos e negocios do seu pai, o mafioso Vito Corleone.
Xavier Ribalta

**Xavier Ribalta** nado en Tàrrega, na provincia de Lleida, en 1943, é un músico catalán.

## Traxectoria
É fillo dunha familia de fortes vencellos coa terra e mais co catalanismo. Estas raíces estarán presentes sempre na súa forma de compor e de interpretar.

O seu nome é un dos primeiros que conforman a Nova Cançó, pero desde os seus inicios segue un camiño independente, persoal e comprometido que o levará a un autoexilio por non poder traballar no seu país. En 1968 é multado e prohíbeselle cantar en todo o territorio español, prohibición que seguirá vixente ata o ano 1975.

A obra de Xavier Ribalta personifica a orientación máis xenuína da Cançó Catalá. A riqueza musical das súas composicións, valoradas en todo o mundo, o rigor na elección dos poetas musicados e a forza da interpretación son as súas armas principais. No fondo prevalece un aire épico, convertido en partitura que sae dunha voz profunda e chea, sempre á procura da ancha expansión do "vento libre" como dixera Rafael Alberti.
Continental

***Continental*** é unha película galega dirixida por Xavier Villaverde no ano 1990. Trátase dun drama de 97 minutos de duración protagonizado por Eusebio Poncela, Héctor Alterio, Marisa Paredes, Cristina Marcos e Jorge Sanz entre outros, e con varios nomes galegos no elenco.

## Sinopse 
O Continental é un bar prostíbulo situado nunha zona portuaria que se disputan dúas bandas de mafiosos. Ambas estiveran no pasado a cargo do mesmo capo, Gonçalves, o que levaran por diante na súa loita polo poder. Porén, transcorridos varios anos desde a desaparición deste, a súa sombra parece seguir pesando en forma de maldición sobre os membros das bandas.

## Elenco de actores 
Os intérpretes do filme por orde alfabética son Alberto Alonso, Joaquín Alonso-Colmenares, Héctor Alterio, Manuel Areoso, Marina Asal, Feodor Atkine, Antonio Durán "Morris", Angelita Enríquez, Mónica García, Xosé Lois González, Juan Graell, Fernando Guillén, Xavier R. Lourido, Elina Luaces, Manuel Manquiña, Carlos Marcet, Cristina Marcos, Luisa Martínez, Lola Baldrich, Nancho Novo, Marisa Paredes, Eusebio Poncela, Eduardo Puceiro, Canco Ramonde, Antón Reixa, Orlando Rodríguez, Eufemia Román, Jorge Sanz, Antonio F. Simón, Marisa Soto, Gonzalo Uriarte

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consello da Cultura Galega
* Axencia Audiovisual Galega
* No programa Clac da TVG2 en 2022
Igrexa de San Martiño de Ozón

A **igrexa de San Martiño de Ozón**, é un templo relixioso situado na parroquia de San Martiño de Ozón, a sete quilómetros de Muxía.

## Descrición
O seu interior pertence ao románico do século XII. Son salientables neste sentido os arcos circulares de medio punto, as columnas que permiten acceder á capela maior e a bóveda de canón.

O seu exterior foi modificado nos séculos XVII e XVIII polo que non se aprecia a súa orixe románica.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Ábsidas igrexa de San Martiño de Ozón, Muxía.jpg|Ábsidas sur e central da igrexa.
Ficheiro:Sancristía igrexa de San Martiño de Ozón, Muxía.jpg|A outra ábsida substituída pola moderna sancristía.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Mosteiros e conventos de Galicia
*Igrexas de Galicia
*Arquitectura románica
Henry Hudson

**Henry Hudson**, nado en 1565 e finado en 1611, foi un navegante inglés, famoso por realizar catro importantes viaxes de exploración. Un río e unha baía de América do Norte levan o seu nome na súa honra.

## Traxectoria 
Da súa vida coñécense moi poucos datos antes de 1607, ano en que fixo a súa primeira viaxe para a *English Muscovy Company*. Ao mando dunha soa embarcación, a *Hopewell*, Hudson alcanzou as costas de Groenlandia e Svalbard, e descubriu a illa de Jan Mayen, cando buscaba o paso do Nordés cara a Asia a través do océano Ártico. Durante o ano seguinte, viaxou co mesmo barco e para a mesma compañía, e novamente sen éxito busco o paso á India, esta vez navegando a través das illas de Nova Zembla, polo mar de Barents. Ao seu regreso, a Muscovy Company retiroulle o seu apoio, polo que tivo que buscar na Compañía Holandesa das Indias Orientais axuda económica e un novo barco para continuar o seu labor.

Traballando para esta compañía, partiu da illa neerlandesa de Tegel, na súa terceira viaxe, no ano 1609, con *Half Moon*, un navío de 73 toneladas métricas, e unha tripulación composta de dezaoito ou vinte homes entre ingleses e holandeses. Novamente empezou a procura do paso en Nova Zembla, intentando abrirse camiño a través do xeo, pero debido ao frío intenso e á extremas condicións meteorolóxicas, a tripulación empezou a inquietarse e Hudson propuxo un plan diferente. Puxeron rumbo suroeste a través de Nova Escocia e baixaron pola costa de Norteamérica, coa certeza de que os océanos Atlántico e Pacífico estaban separados só por un estreito istmo.

En setembro de 1609 chegou á baía de Nova York, e durante os seguintes meses explorou o río Hudson, ascendendo 240 quilómetros desde a súa desembocadura ata o lugar onde actualmente se levanta a cidade de Albany. Antes de terminar o ano, Hudson e os seus homes regresaron a Inglaterra, sendo detidos polo goberno. Hudson recibiu a orde de traballar a partir de entón só para o seu país de orixe.

### Última viaxe 
300px|miniatura|
En 1610, Hudson partiu na última das súas viaxes patrocinado por unha recentemente creada compañía de cabaleiros ingleses. Co seu novo navío, o *Discovery*, lanzouse á procura do paso do Noroeste. A mediados do ano atravesara o estreito de Hudson e alcanzado a baía de Hudson, onde pasou tres meses explorando as illas e costas orientais.

Na crenza de que se atopaba no Pacífico, navegou rumbo sur ata a Baía de James. En novembro o barco estaba atrapado no xeo, polo que logo de pasar un duro inverno a causa do frío e a escaseza de alimentos, a discordia xeneralizouse entre a tripulación, acabando cun motín en xuño de 1611. Hudson, o seu fillo e outros sete membros da compañía foron abandonados á súa sorte nun pequeno bote e nunca máis se soubo deles. Os poucos amotinados que conseguiron sobrevivir puideron chegar a Inglaterra onde foron encarcerados.
Edda

miniatura|dereita|220px|Eddas

As **Eddas** son coleccións de historias relacionadas coa mitoloxía nórdica. Con ese nome coñécense dúas recompilacións literarias islandesas medievais que xuntas forman o corpus máis importante para coñece-la mitoloxía nórdica.

Estas son partes fragmentarias dunha antiga tradición escáldica de narración oral (actualmente perdida) que foi recompilada e escrita por eruditos que preservaron unha parte destas historias.

As escolmas son dúas: A *Edda prosaica* (coñecida tamén como Edda menor ou Edda de Snorri) e a *Edda poética* (tamén chamada Edda Maior ou Edda de Saemund).

Na Edda poética recompiláronse poemas moi antigos, de carácter mitolóxico e heroico, realizada por un autor anónimo cara ao ano 1250.

A Edda de Snórri foi composta por Snorri Sturluson (1179-1241) contra os anos 1220 ou 1225. Esta Edda non está formada por poemas, xa que está escrita en prosa. Con esta Edda o poeta e guerreiro islandés Snorri tentaba axudar á formación de poetas no estilo tradicional escáldico, unha forma de poesía que data do século IX, moi popular en Islandia.

Existe un número de teorías referentes á orixe do termo Edda. Unha teoría sostén que é idéntica á palabra que parece significar "a grande avoa" (véxase Ríg). Outra teoría argumenta que Edda significa "poética". Unha terceira teoría estipula que significa "*O libro de Oddi*", onde Oddi é o lugar onde Snorri Sturluson foi educado.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Máis datos e algunhas traducións ao castelán
* Máis datos na Enciclopedia Católica
* Edda Prosaica (islandés)
* Edda Prosaica (en inglés)
* Edda Poetica (islandés)
* Edda Poetica (en inglés)
* Xogo de Rol Online Baseado nas Eddas
Bechos raros

***Bechos raros*** é unha curtametraxe galega escrita e dirixida por Alegría Collantes e Estíbaliz Burgaleta no ano 2006. Rodouse en Santiago de Compostela no verán dese ano tras gañar o seu guión o III Festival Internacional de Curtametraxes de Santiago de Compostela, CurtoCircuíto’06.

Cun elenco formado integramente por actores galegos, esta comedia de 11 minutos de duración conseguiu tamén o premio á mellor curtametraxe do Festival de Cine de Peñíscola.

Está producida por Ficción Producciones e contou cunha subvención da Consellería de Cultura da Xunta de Galicia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consello da Cultura Galega
* Axencia Audiovisual Galega
* Noticia da rodaxe
Mofa e Befa

[miniatura|dereita|200px|Evaristo Calvo e Víctor Mosqueira na representación de *[Oeste solitario*.]]

**Mofa e Befa** é un dúo cómico formado polos actores galegos Evaristo Calvo e Víctor Mosqueira en decembro do ano 1992.

## Historia e caracaterísticas 
Desde aquela teñen traballado en multitude de espectáculos teatrais humorísticos con xiras por Galicia, actuacións en actos sociais e mesmo participacións en acontecementos coma o Festival de teatro Español de autor contemporáneo de Alacant.

Tamén rodaron en 1995 a curtametraxe muda *Mofa e Befa en Gran liquidación*, baixo a dirección e Jorge Coira e producida pola Escola de Imaxe e Son da Coruña, que recibiu varios premios. En televisión conduciron en 1999 o programa *Apaga a luz* e colaboraron no "late night" *Máxima Audiencia* (2004), así como no veterano programa da Televisión de Galicia *Luar*.

Tanto Calvo coma Mosqueira compaxinan Mofa e Befa con outros proxectos televisivos e cinematográficos, e mesmo coincidiron noutros proxectos á marxe do dúo, como a serie *Mareas vivas*.

Algúns dos seus espectáculos máis destacados son *Para ser exactos*, *Manifesto por un teatro perralleiro*, *FinisMundiCircus*, *Cultura para dar e tomar* ou *Shakespeare para ignorantes*.

## Espectáculos
**Gran Liquidación*, curta de 1992
**Primeiro amor*
**Para ser exactos* 
**Manifesto para un teatro perralleiro* (1996)
**FinisMundiCircus* (1998)
**Cultura para dar e tomar* (2003)
**Sempre ao lonxe* (2006)
**Shakespeare para ignorantes* (2008)
**Románticos* (2012)
**Bobas&Galegas* (2014)
**Cranios privilexiados... ou Crítica da Razón perralleira* (2017)
**Pirolíticos* (2022)

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* eme2
Río Seile

O **río Seile** (en inglés **Shiel**) é un río do oeste de Escocia, de moi curta lonxitude, e que drena ao mar o lago Seile.

## Características
O río mide unicamente 4&nbsp;km de longo dende o seu nacemento no extremo suroccidental do lago Seile ata a súa desembocadura na ribeira sur ría de Mùideart, formada polo río Mùideart. Ten unha traxectoria de sueste a noroeste, practicamente sen desnivel, e unha zona de baixos areosos na súa parte final.

As súas ribeiras están escasamente poboadas con casas illadas nos lugares de Sielfoot, Acharacle ou Moss. Na súa desembocadura atópase o castelo de Tioram, que controlaba o acceso ao lago Seile.

## Aproveitamento
É un río dedicado á pesca, onde se apañan sen morte o salmón e a troita na súa variedade migratoria. Na metade do seu curso existe unha zona de lecer para os paseos e a pesca.
Aar

**Aar** ou **AAR** pódese referir a :
## Xeografía 
* Aar, río de Suíza
* Aar, foz do río Aar
* Aar, río de Alemaña tributario do Lahn
* De Aar, vila de Suráfrica
## Organizacións 
* All American Racers
* Association of American Railroads
Douro

O topónimo **Douro** pode referirse a:

* o río Douro, un dos ríos máis longos da Península Ibérica. Ao seu paso por Castela recibe o nome de **río Duero**.

Este curso fluvial dá nome a varias localidades e rexións portuguesas polas que flúe:
* o lugar de Río Douro, freguesía do concello portugués de Cabeceiras de Basto;
* a comunidade urbana (ComUrb) de Douro;
* a subrexión de Douro, da Rexión Norte de Portugal;
* a provincia do Douro, antiga provincia portuguesa creada en 1832;
* a provincia de Douro Litoral, antiga provincia portuguesa creada en 1936;
* a antiga provincia de Trás-os-Montes e Alto Douro;
* a rexión viñateira de Alto Douro, de onde sae o viño do Porto, declarada como Patrimonio da Humanidade por paisaxe cultural;
* o Parque Natural Douro Internacional.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Duero
Théodore Géricault

**Jean-Louis André Théodore Géricault**, coñecido como **Théodore Géricault**, nado en Ruán o 26 de setembro de 1791 e finado en París o 26 de xaneiro de 1824, foi un pintor francés do Romanticismo.

## Traxectoria 
Géricault mudouse para París co seu pai, un coñecido xurista, despois da morte da súa nai, e aos 10 anos ingresou no Liceo Imperial. Terminados os estudos, tivo aulas co pintor Vernet e anos máis tarde xa traballaba no taller de Pierre-Narcise Guérin, xunto con Delacroix.

Nos seus primeiros lenzos, Géricault amosou unha grande admiración por David e polos cánones estéticos neoclásicos. Dedicouse a copiar Rubens, Velázquez e Caravaggio. O seu primeiro lenzo importante foi *Oficial de Cazadores a Cabalo Durante a Carga*, co cal gañou a medalla de ouro da Academia en 1812. Esta obra reflicte a influencia de Gros e o cromatismo impactante e vigoroso que se observa en Rubens.

Despois de facer o servizo militar como mosqueteiro imperial na armada real, Géricault viaxou a Italia, onde estudou profundamente as obras de Michelangelo e Rafael. Na volta, en 1817, o pintor iniciou aquela que sería a súa obra prima, *A Balsa da Medusa*. Aínda que o tema do naufraxio sexa coherente coa desesperación romántica, o certo é que con este lenzo Géricault faise eco da crítica ao réxime, compadecéndose dos sobreviventes e dos mortos no naufraxio ocorrido por culpa do goberno. Sábese que a súa obsesión chegou a levalo a falar cos sobreviventes nos hospitais e inclusive a facer esbozos dos mortos no cemiterio.

A doenza, a loucura e o desespero pasaran entón a ser unha constante nos seus lenzos. O efecto do claro-escuro, que o pintor tanto admiraba en Caravaggio, inspirárano a crear ambientes patéticos e de intenso sufrimento. Anos despois, en Londres, Géricault retomou súa paixón polos cabalos, pintando o *O Derby de Epson*, que de certa forma anticipou a súa preocupación en captar o movemento. Tamén fixo lenzos de doentes mentais nun hospital. Logo dunha tentativa de suicidio, o pintor volveu a París, onde poucos meses despois, vítima dun accidente, acabou morrendo.

## Obras 

Ficheiro:The mad woman-Theodore Gericault-MBA Lyon B825-IMG 0477.jpg|*A hiena de Salpêtrière* no museo de Belas Artes de Lión (Francia)
Ficheiro:Théodore Géricault nu masculino.jpg|*Estudo de nu masculino*
Ficheiro:JEAN LOUIS THÉODORE GÉRICAULT - La Balsa de la Medusa (Museo del Louvre, 1818-19).jpg|*A balsa da Medusa*, Museo do Louvre - París (Francia).
Ficheiro:Théodore Géricault Dois justiçados.jpg|Dous axustizados, Mus. Nacional - Estocolmo, (Suecia).
Ficheiro:Théodore Géricault cavalo bravo.jpg|Captura dun cabalo bravo, Museo das Belas-Artes - Ruán (Francia).
Ficheiro:Jean Louis Théodore Géricault 001.jpg|O derby de Epson, Museo do Louvre - París.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Olga's Gallery: Théodore Géricault
Jean-Honoré Fragonard

250px|Autorretrato|miniatura
[miniatura|300px|''Les hasards heureux de l'escarpolette* ("A randeeira"), óleo sobre tela de Jean Honoré Fragonard, pintado en [1767.]]
**Jean Honoré Fragonard**, nado en Grasse o 5 de abril de 1732 e finado en París o 22 de agosto de 1806, foi un pintor francés, un dos discípulos mais notábeis de François Boucher. Logo dun período de estudos na Italia volta ao seu país natal, iniciando un período de grande actividade. As súas obras mais coñecidas son "O Bico Furtivo" e "A randeeira".

## Traxectoria 
Debuxante e retratista nacido en Grasse, considerado un dos derradeiros expoñentes do período rococó, caracterizado por unha arte alegre e sensual, e un dos máis antigos precursores do impresionismo. Estudou pintura en París e mudouse a Roma (1756), onde se impresionou coa obra de Giovanni Battista Tiepolo. Protexido do abade e amante das artes Richard de Saint-Non, viaxaran pola Italia pesquisando as obras dos grandes mestres ata que ambos fixaran a súa residencia en París (1761). A súa consagración veu coa presentación no Salón de París (1765) co enorme lenzo de tema tráxico, *O sumo sacerdote Coreso sacrificándose para salvar a Calirroé'', que foi adquirido polo rei Lois XV. Entrou na Academia Real (1765) e casou (1769) con Marie-Anne Gérard, e novamente viaxou a Italia, onde pintou unha serie de debuxos de vistas e paisaxes. Retornando a París (1773), reduciu a súa pintura de paisaxes con pequenas figuras, pasando a dedicarse a reprodución de escenas domésticas e sentimentais. Na última fase da súa vida, pobre e case esquecido, pintou escenas de amor e da natureza e morreu en París.

## Véxase tamén
Nicolas Poussin

[miniatura|Auto-retrat0 (1650) no [Museo do Louvre]]

**Nicolas Poussin**, pintor francés, principal autor clásico do período barroco, traballou case exclusivamente en Roma. Naceu en Les Andelys, Normandía, Francia, o 15 de xuño do 1594 e morreu en Roma o 19 de novembro de 1665.

Poussin pintou un lenzo que foi famoso na súa época. A pintura retrata un túmulo cunha lápida enorme, onde se le " Et in Arcadia Ego". Este túmulo, anos despois da súa morte, foi encontrado nos arredores do castelo de Rennes.

Ficheiro:The shepherds of arcadia.jpg|*Os pastores de Arcadia*.
Ficheiro:Colonna - san Lorenzo in Lucina - tomba di Poussin 01014.JPG|Tumba de Nicolas Poussin en Roma, homenaxe de Chateaubriand.
Ficheiro:The plague of ashdod 1630.jpg|"A peste" no museo do Louvre
Snorri Sturluson

**Snorri Sturloson**, nado en Hvamm contra o ano 1179 e finado en Reykjaholt o 23 de setembro de 1241, foi un xurista, poeta, historiador e escritor islandés.

## Traxectoria 
Fillo dun caudillo local, chamado *Sturla Zórdarson*,Snorri Sturloson casou aos vinte anos cunha muller adiñeirada, anos despois separouse, deixándolle dous fillos. Aos 35 anos foi elixido xefe da Allthing ou Asemblea Lexislativa de Islandia. No ano 1218 viaxou a Noruega. Na corte do rei Hákon recibiu o título de "lenderman" ou barón. Snorri comprometeuse co rei noruegués a que os islandeses aceptasen a dependencia de Noruega. Ao regresar a Islandia, enviou a un dos seus fillos a Noruega en calidade de refén. Debido a estas circunstancias foi declarado traidor de Islandia. E posteriormente en Noruega foi declarado traidor por non ter cumprido a súa promesa de anexión.

No ano 1224 contraeu matrimonio por segunda vez, o que o converteu no home máis rico de Islandia. Trala guerra civil en Islandia, Snorri foi asasinado por Gizur Thorvaldsson, enviado por Hákon.

## Obra 
De gran erudición, coñecía ben a poesía, historia e mitoloxía nórdica. Foi o autor da *Saga de Egil Skallagrimson* e a *Heimskringla* (ou *Crónica dos reis de Noruega*) e a famosa *Edda prosaica*, un manual para poetas onde figura o *Gylfaginning* ou *Alucinación de Gylfi*, unha cosmogonía da mitoloxía nórdica.
Snorri é considerado un dos grandes literatos da Islandia medieval.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Manuscritos medievais islandeses, Universidade de Islandia.
* Snorri Sturluson, artigo de Jónas Kristjánsson en snorrastofa.is.
209

## Acontecementos 
* Publio Cornelio Escipión, cun golpe militar, toma Nova Cartago.

## Nacementos 
## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
210

## Acontecementos 
## Nacementos 
* Mani, líder relixioso iraniano, fundador do maniqueísmo (m. 276).
* Yuan Ji, poeta chinés (m. 263).

## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
Mario Pereira

**Mario Pereira Fernández**, nado en Lalín en 1961, é un escritor e profesor galego.

## Traxectoria 
Escritor de literatura infantil, foi profesor de lingua e literatura galega no IES Ramón María Aller Ulloa de Lalín. É autor (con Manuel Igrexas) dunha edición crítica do libro de contos *O Naranxo* de Ramón de Valenzuela publicado pola Asociación Cultural O Naranxo.

## Obras 
* *Velaí vai o verme* (2000).
* *Contos para Manuela* (2001).

## Premios 
* Premio Raíña Lupa 1999 por *Velaí vai o verme*.
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Análise da súa obra
* Ficha de autor en Galaxia
José Luis Sucasas

**José Luis Sucasas Fernández**, nado en Cadrón (Lalín) o 24 de xuño de 1959 e finado na illa da Toxa o 1 de abril de 2017, foi un escritor e político galego.

## Traxectoria 
Economista e enxeñeiro técnico informático. Participou na candidatura da Coordinadora Alternativa de Lalín nas eleccións municipais de 1987 e foi candidato do BNG nas municipais de 2003, 2007 e 2011 en Lalín. En 2011 entrou a formar parte da corporación como concelleiro logo da dimisión da número dous do BNG. Foi colaborador habitual de *Vieiros*, *Xornal de Galicia*, *Praza Pública* e *Letra en Obras*.

## Obras 
### Narrativa 
* *O paxaro que ninguén ve*, 2002, edición de autor.
* *Soñaron buratos na terra*, 2003, edición de autor.
* *Pena Furada*, 2012, Biblos Clube.
* *Nunca foi día de todo*, 2014, United p.c.

### Ensaio 
* *Outra vaca no millo*, 2010, edición de autor.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Serpentina

A **serpentina** (do latín *serpens* pola semellanza dalgúns exemplares coa pel dunha serpe) constitúe unha serie de minerais da clase dos silicatos cuxa fórmula química é **(Mg,Fe,Ni)3Si2O5(OH)4**.

## Aspecto 
É raro que a serpentina apareza en forma de grandes cristais.

### Variedades da serpentina 
Segundo a súa coloración e mínimas diferenzas de composición pódense diferenciar varias clases de serpentina:

* **Antigorita**, de cor verde escura.
* **Amianto**, formado por fibras finas e paralelas e dunha cor normalmente máis branca.

Outras clases de serpentina son a serpentina corrente (de cor negra), a serpentina nobre (de cor verde amarela) e a serpentina masiva (de cor verde e utilizada como pedra ornamental).

## Lugares onde se atopa 
A serpentina preséntase en xacementos de tipo sedimentario formando grandes extensións consideradas rochas de serpentina.

Podemos atopar serpentina nos cantís do Cabo Ortegal (A Coruña).

## Usos da serpentina 
O seu uso máis destacado é o de pedra ornamental para a fabricación de adornos e esculturas.

## Outros silicatos 
Outros silicatos importantes son o cuarzo, a mica, o feldespato e a olivina.
Castor

miniatura|Encoro feito por castores en Nesmith, Carolina do Sur
O **castor** é un mamífero roedor e semi-acuático, nativo de América do Norte e de Europa. É o único animal pertencente á familia **Castoridae**, que contén un único xénero, ***Castor***. Hai dúas especies de castores: *Castor fiber* e *Castor canadensis*. Investigacións xenéticas mostraron que as poboacións de castores europeas e norteamericanas son distintas e que o cruzamento é improbable.

O *castor fiber* foi cazado ata case a extinción por mor da súa pel e dun aceite que producen e que se aplica na industria de perfumes. Desapareceu completamente das Illas Británicas no século XVI. No continente, subsisten diversas poboacións en Escandinavia e ao redor dos ríos Elba e Ródano. A especie foi recentemente reintroducida nos Países Baixos e en Baviera con éxito.

O *castor canadensis* é o animal nacional do Canadá e a mascota dunha serie de universidades e institutos nos Estados Unidos de América, sobre todo os relacionados con enxeñerías. Esta especie tamén sufriu bastante coa caza descontrolada, pero está neste momento fóra de perigo. No inicio da colonización de América do Norte, os indios usaban peles de castor como moeda de cambio cos pioneiros europeos.

Os castores son animais herbívoros e sobre todo nocturnos, coñecidos pola súa tendencia natural de construír encoros en ríos e abrigos naturais nas lagoas artificiais así creadas. Estes abrigos son construídos tamén polo castor e teñen unha entrada subacuática, o que os fai fortalezas impenetrables para os depredadores. Estudos recentes mostran que o que motiva aos castores a construír represas é o son da auga ao correr. Por exemplo, o animal constrúe un dique ata a auga para de correr; se este son é introducido artificialmente, o castor continúa a construción, aínda que a súa lagoa xa estea completa, ata que pare o son.

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* ITIS 180211 2002-12-14

### Ligazóns externas 
* Campaña para a reintrodución do castor en Escocia (en inglés)
Luciano Pavarotti

miniatura|dereita|Luciano Pavarotti.
**Luciano Pavarotti**, nado nas aforas de Módena o 12 de outubro de 1935 e finado na mesma cidade o 6 de setembro de 2007, foi un tenor italiano e un dos cantantes máis famosos de ópera do século XX.

## Vida 
Foi fillo único dun panadeiro amante da ópera chamado Fernando Pavarotti (1912-2002), que estimulou a Luciano a comezar os seus estudos no mundo do canto lírico. A súa nai chamábase Adele Venturi (1915-1999), e traballaba nunha fábrica cigarreira. Traballou un breve tempo como profesor de primaria logo de graduarse. As súas primeiras incursións vocais deunas no coro de Módena xunto ao seu pai.

A pesar de que Luciano falaba con cariño da súa infancia, a realidade é que viviu certas penurias, aínda que a felicidade podería ser interpretada de formas diversas. A súa familia tiña escasos recursos económicos; os seus catro membros apiñábanse nun apartamento de dous cartos. A segunda guerra mundial forzou a súa familia a evacuar a cidade en 1943 e no ano seguinte tiveron que alugar un cuarto a un granxeiro na campiña próxima, onde Luciano desenvolveu interese pola agricultura.

O 7 de xullo de 2006 foi operado dun cancro de páncreas nun hospital de Nova York. Faleceu ás 5 da mañá do xoves 6 de setembro do 2007 por un fallo renal derivado do cancro.

## Traxectoria profesional 
### Ópera 
Debutou o 29 de abril de 1961 no papel de Rodolfo na ópera *La Bohème* de Puccini, no pazo da ópera de Reggio Emilia e consagraríase no rol de Tonio da ópera *A filla do rexemento* coa súa difícil aria de nove notas e dó de peito.

Pavarotti foi moi solicitado en teatros de todo o mundo ata o seu retiro na Ópera Metropolitana de Nova York, en marzo do 2004, onde interpretou o papel do pintor Mario Cavardossi en *Tosca*, de Giacomo Puccini.

### Música popular 
No seu achegamento á música popular, gravou duetos con Eros Ramazzotti, Sting, Andrea Bocelli, Frank Sinatra, Michael Jackson, e aínda inéditos, co brasileiro Caetano Veloso e o grupo de rock irlandés U2. Cos tenores españois Plácido Domingo e José Carreras, formou o trío Los Tres Tenores (The Three Tenors).

Durante varios anos dende 1991, Pavarotti apoiou a organización War Child, e recadou fondos para a construción dun centro de musicoterapia en Mostar. Para iso anualmente organizaba concertos en Módena baixo o título *"Luciano Pavarotti and friends"*, onde ademais participaban outras personalidades da música internacional, como Anastacia.

## Repertorio 
## Véxase tamén
Thomas Malthus

miniatura|*Essay on the principle of population*, 1826

**Thomas Robert Malthus**, nado en Surrey o 14 de febreiro de 1766 e finado en Bath o 23 de decembro de 1834, foi un economista inglés, pertencente á corrente de pensamento clásica, considerado o pai da demografía. É coñecido principalmente polo seu *An Essay on the Principle of Population* (*Ensaio sobre o principio da poboación)* (1798), no que se expón o principio segundo o cal a poboación humana crece en progresión xeométrica, mentres que os medios de subsistencia fano en progresión aritmética. Así, chegará un punto no que a poboación non atopará recursos suficientes para a súa subsistencia (catástrofe maltusiana). Aínda que el non o deixou escrito e non hai constancia de que o pensase, comunmente achácaselle o corolario a esta teoría de que os recursos son limitados e o ser humano está condenado á extinción.

En realidade, o que Malthus rexistrou na súa obra era que a loita entre a capacidade humana de reprodución e a produción de alimentos sería perpetua. A pesar de que a progresión de crecemento da poboación era maior que a dos alimentos (medios de subsistencia), a longo prazo entrarían en xogo poderosos freos. O freo positivo (a poboación podería frearse pola guerra, a fame, as pragas ou as enfermidades), o freo preventivo (a restrición ó crecemento da poboación por "a prudencia e a prevención", isto é, pola abstinencia ou o atraso da idade do matrimonio) ou, en última instancia, o freo final (o crecemento das taxas de mortalidade).

A teoría da poboación de Malthus contribuíu a que a Economía sexa coñecida tamén como a ciencia lúgubre.

Malthus realizou tamén importantes achegas á teoría do valor e a súa medida, e á teoría das crises e o subconsumo, polo que John Maynard Keynes considerábao o seu precursor.

Malthus foi descrito polo seu biógrafo principal como "o home mellor ultraxado do seu tempo": efectivamente, e a pesar da lenda popular tanto da súa época como posterior (dado o pesimismo das súas proposicións), foi un home de temperamento agarimoso, xeneroso e xentil. Das súas moitas amizades, a máis significativa para a historia das ideas foi a que mantivo con David Ricardo, o seu adversario intelectual en moitas ocasións, pero o seu aliado na procura da verdade.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Demografía
* Ensaio sobre o principio da poboación
### Ligazóns externas 
* Biografía de Malthus no *Dicionario BZM*
* Malthus, Thomas: *Sobre as Limitacións do Desenvolvemento da Poboación*
Aida (ópera)

**Aida** é unha ópera en catro actos do italiano Giuseppe Verdi. Estreouse na Ópera do Cairo o 24 de decembro de 1871 co gallo da inauguración do Canal de Suez.

## Características 
O libreto escribiuno Antonio Ghislanzoni partindo da obra de Auguste Mariette. Está ambientada en Menfis e en Tebas na época dos faraóns. Os principais personaxes son: faraón de Exipto (baixo), a súa filla Amneris (mezzosoprano), Aída, a escrava filla do rei etíope Amonastro (soprano), Radamés, xeneral exipcio (tenor), Ramphis, sumo sacerdote (baixo), Amonastro, rei de Etiopía e pai de Aída (barítono). É unha ópera da etapa final de Verdi, na que as diferenzas entre recitativos e arias vanse diluíndo, o que dalgún xeito o aproximará a Wagner.

## Notas 
## Véxase tamén
Aida (nome)

**Aida** é un nome propio feminino galego. Esta forma escrita tamén é común co alemán, co éuscaro, co inglés, co italiano, co portugués e co romanés. É un nome de orixe árabe (عائدة, *ʿĀʾida*) que significa "extraída de". O seu santo é o 2 de febreiro.

En xaneiro de 2023 existían 981 mulleres en Galicia co nome Aida, cunha media de idade de 38,4 anos.

## Aida noutras linguas 
* Alemán: Aida
* Castelán: Ada
* Catalán: Aïda
* Éuscaro: Aida
* Francés: Aïda
* Inglés: Aida
* Italiano: Aida
* Portugués: Aida
* Romanés: Aida

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes femininos en galego
* Lista de nomes femininos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes femininos Real Academia Galega
Día Mundial da Alimentación

O 16 de outubro de cada ano celébrase o **Día Mundial da Alimentación**, proclamado en 1979 pola Conferencia da Organización das Nacións Unidas para a Agricultura e a Alimentación, (FAO) e desde 1981 decidiu centrarse nun tema diferente cada ano.

A súa finalidade é concienciar ós pobos do mundo sobre o problema alimentario mundial e fortalecer a solidariedade na loita contra a fame, a desnutrición e a pobreza. O Día coincide coa data de fundación da FAO en 1945.

Segundo a FAO, a cifra de famentos no mundo no ano 2008 podía estimarse en case mil millóns de persoas.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "A comida, necesaria pero sen excesos", en *La Voz de Galicia* 15.10.2025.

### Ligazóns externas 
* FAO-ORG [consultada o 9.02.2026]
Taxa de fertilidade

miniatura|dereita|300px|Mapa de países e territorios segundo a súa taxa de fertilidade
A **taxa de fertilidade** é un termo que se usa en demografía para designar o número proporcional de nacementos con vida, referidos a unha poboación de mulleres e un tempo determinados.

Adóitanse utilizar os seguintes índices:

* *Taxa de fecundidade*: Número de nacementos con vida por cada 1.000 mulleres de idades comprendidas entre os 15 e os 45 anos, nun ano dado.
* *Taxa total de fecundidade*: Número medio de fillos nacidos das mulleres que, nunha determinada sociedade ou grupo, completaron o seu ciclo reprodutivo.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Taxa de fecundidade xeral
Taxa de fecundidade xeral

En demografía, a **taxa de fecundidade xeral** é unha medida de medición da fecundidade, que se refire á relación que existe entre o número de nacementos ocorrido nun certo período de tempo e a cantidade de poboación feminina en idade fértil no mesmo período. O lapso é case sempre un ano, e pódese ver como o número de nacementos por cada mil mulleres en idade fértil (nun ano).

A súa fórmula é:

:TFX = {B \over 49 \mbox{NF} 15} * 1000

Onde:

:TFX:Taxa de fecundidade xeral
:B: Número total de nacementos
:49NF15: Poboación feminina en idade fértil (15-49 anos)

É moito máis exacta para medir e comparar a fecundidade entre países que a Taxa bruta de natalidade, pois considera os factores de estrutura por sexo e idade que afecta gravitantemente á taxa bruta.

## Véxase tamén 
### Outros conceptos 
* Taxa global de fecundidade
* Fecundidade