Diego Velázquez

300 px|miniatura|*As Meninas*, a obra cume de Velázquez
**Diego Rodríguez de Silva y Velázquez**, nado en Sevilla o 6 de xuño de 1599 e finado en Madrid o 6 de agosto de 1660, xeralmente referido como **Diego Velázquez**, foi un pintor español, o principal artista da corte de Filipe IV de España e do século de Ouro español, e un dos máis grandes pintores de todos os tempos. Sobresaíu en retratos de gran realismo e penetración psicolóxica, entre outros da familia real, á que tiña acceso en calidade de pintor da Corte. Tamén creou escenas históricas e mitolóxicas.

O seu catálogo consta dunhas 120 ou 125 obras. O recoñecemento coma pintor universal foi serodio, cara a 1850. Acadou&nbsp;a súa máxima fama entre 1880 e 1920, coincidindo coa época dos pintores impresionistas franceses, para os que foi un referente.&nbsp;Manet&nbsp;sentiuse marabillado coa súa obra e cualificouno coma o «pintor de pintores» e «o máis grande pintor que xamais existiu». A parte fundamental dos seus cadros que integraban a colección real consérvase no Museo do Prado en Madrid.

## Traxectoria 
Creou escenas cunha forte impronta histórica e cultural así como retratos da familia real española e outras figuras europeas notables, a súa obra é un exemplo de constante e ininterrompido progreso que culminou na produción da súa peza mestra, *As Meninas* (1656). A súa obra é escasa en cantidade, un cento de lenzos, pero proba o seu actuar reflexivo.

Na súa primeira actividade en Sevilla apreciase a influencia do naturalismo escuro de Caravaggio dentro dunha linguaxe persoal volcada cara ás escenas de cociña, realistas en tipos, calidades e luces cunha certa melancolía. Xa nomeado pintor da corte os seus retratos seguirían esta tendencia, son retratos que non son detallistas nin adulatorios, móvense na austeridade matizados pola cor e de actitude severa.

Durante a súa estadía en Italia (1629-1630), Velázquez adquiriu experiencia en composición e na disposición das figuras no espazo, a súa paleta faise máis clara e a pincelada máis solta, de volta a Madrid aumenta o cromatismo dos seus retratos sempre mantendo a veracidade e o respecto co retratado. Na súa segunda estadía en Italia (1649-1651) adopta difíciles combinacións cromáticas, cunha penetración psicolóxica absoluta e toque inconexo.

Nos seus anos finais aumentou o seu barroquismo, que acada o seu cumio en *As Meninas* e na obra de 1657 *As fiadeiras*, construídas a través da perspectiva aérea e dunha factura desfeita.

## Obra 
### A rendición de Breda 
[miniatura|300px|*[A rendición de Breda*, (1635). *307x367cm.* Nesta obra atopou unha nova forma de captar a luz. Velázquez xa non empregou o modo «caravaggista» de iluminar os volumes con luz intensa e dirixida, como fixera na súa etapa sevillana. A técnica volveuse moi fluída. Sobre a marcha modificou a composición varias veces borrando o que non lle gustaba con lixeiras superposicións de cor. Así as lanzas dos soldados españois engadíronse nunha fase posterior.

Na escena representada, o xeneral español Ambrosio Espínola recibe do holandés Xustino de Nassau as chaves da cidade conquistada. A escena é unha invención, xa que o acto de entrega de chaves non se produciu.

Sobre a marcha Velázquez modificou a composición varias veces. Borraba o que non lle gustaba con lixeiras superposicións de cor. As radiografías permiten distinguir a superposición de moitas modificacións. Unha das máis significativas é a que fixo nas lanzas dos soldados españois, elemento capital da composición, que foron engadidas nunha fase posterior. A composición articúlase en profundidade mediante unha perspectiva aérea. Entre os soldados holandeses da esquerda e os españois da dereita hai rostros fortemente iluminados e outros están tratados en diferentes niveis de sombras. A figura do xeneral vencido tratado con nobreza é unha forma de resaltar ao vencedor.]]
Velázquez atopábase, despois da súa segunda viaxe a Italia, en plena madureza vital e artística. En 1652 fora nomeado apousentador maior de palacio dispoñendo de pouco tempo para pintar, pero aínda así os escasos cadros que realizou nesta última etapa da súa vida considéranse excepcionais. En 1656 realizou *As Meninas*. Trátase dunha das obras máis famosas e controvertidas do noso tempo. Grazas a Palomino sabemos os nomes de case todas as personaxes. No centro aparece a infanta Margarita, asistida por dúas damas de honor, tamén coñecidas como *meninas*. Na dereita están dúas personaxes da corte, que padecían ananismo, María Bárbara Asquín e Nicolás Pertusato, este último dando un golpe a un can tumbado en primeiro plano. Detrás, en penumbra, aparecen unha dama de compañía e un garda de corps, ó fondo, na porta, José Nieto, apousentador da raíña. Á esquerda pintando un gran lenzo que se ve por detrás, atópase Diego Velázquez. No espello adivíñanse os reis, Filipe IV e a súa muller Mariana. Este cadro pintouse para ser colocado no despacho de verán do rei.

Segundo a descrición de Palomino, Velázquez serviuse do reflexo dos reis no espello para descubrir enxeñosamente o que estaba pintando. As miradas da Infanta, do pintor, da anana, do garda, do can, da menina Isabel e do apousentador dende a porta do fondo diríxense cara ao espectador que observa o cadro, ocupando o punto focal no que previsiblemente se situaban os reis. Foucault destacou como Velázquez logrou integrar e confundir este espazo real do espectador e o primeiro plano do cadro creando a ilusión de continuidade entre os dous espazos.

Sobre o modo no que Velázquez se autorretrata, destaca que non se representa na acción manual de aplicar o pincel ao lenzo, senón nunha posición máis nobre e intelectual: en actitude de pensar e de reflexionar sobre o deseño interno da obra.

Nas *Meninas* salienta a súa equilibrada composición e orde. En Velázquez, pintor barroco, permanecía aínda un intenso compoñente clásico, un interese pola orde e un menosprezo polos eixes oblicuos barrocos. A metade inferior do cadro está chea de personaxes en dinamismo contido, mentres que a metade superior está infundida nunha progresiva penumbra de quietude. Os cadros das paredes, o espello, a porta aberta do fondo son unha sucesión de formas rectangulares que forman un contrapunto os sutís xogos de cor que ocasionan as actitudes e movementos dos personaxes.]]
Iluminou o cadro con tres focos luminosos independentes, sen contar o pequeno reflexo do espello. O máis importante é o que repercute sobre o primeiro plano procedente dunha ventá da esquerda que non se ve, que ilumina á Infanta e ao seu grupo converténdoa no principal foco de atención. O amplo espazo que hai detrás dilúese en penumbras ata que aparece no fondo un novo e pequeno foco luminoso dende outra ventá lateral, neste caso á dereita, cuxo resplandor incide sobre o teito e a zona traseira da habitación. O terceiro foco luminoso é un contraluz da porta aberta na parte máis afastada, onde se recorta a figura de José Nieto, dende onde a luminosidade se proxecta dende o fondo do cadro cara ao espectador, formándose así unha diagonal que atravesa o cadro en sentido perpendicular. Esta complexa trama luminosa, o entrecruzamento desta luz frontal de dentro a fóra e as transversais aludidas, forma distintos xogos luminosos enchendo o espazo de sombras e contraluces.

Para Eusebi, catalogador no Museo do Prado en 1828, dixo:

O único que está modelado cunha certa precisión é o can, que se atopa en primeiro plano. Detrás del, a pintura simplifícase e só aparecen certas alusións e suxestións. A eliminación de elementos é máxima nas imaxes en penumbra; a figura do gardadamas represéntase mediante unha vaga forma humana. Os reis no espello están pintados mediante uns bosquexos moi sinxelos: un movemento do pincel serviulle ao pintor para representar a un tempo o reflexo da luz no espello na zona baixa e a forma do corpo do rei, unha soa liña clara define o tocado da raíña.

A forma de bosquexo está acompañada dunha seguridade absoluta no relativo ás gradacións. Tanto nas que deben suxerir diferenzas na posición nos obxectos coma nas que establecen diferenzas nos materiais representados. Para distinguir un raso, un veludo ou unha carnación non incide na súa elaboración, logra o efecto preciso só coa forma de aplicar a pincelada. O motivo representado no tapiz, o *Rapto de Europa*, é unha nova homenaxe aos seus mestres Tiziano, autor do cadro, e Rubens, que pintou a copia que se atopaba no palacio real.

[400px|miniatura|center|*[A fábula de Aracné* (1658). A composición organízase en distintos planos de luz e de sombra moi contrastados entre eles. Segundo os especialistas, foi neste cadro onde alcanzou maior dominio da luz.]]
Despois de pintalo Velázquez, engadíronselle 4 bandas suplementando os catro lados do cadro: o superior aumentouse uns 50&nbsp;cm, ao redor de 22&nbsp;cm o lateral dereito, 21 o esquerdo e uns 10&nbsp;cm o lado inferior. Sendo as medidas finais 222&nbsp;cm de altura e 293 de anchura.

Está executado de forma moi rápida sobre un fondo alaranxado empregando mesturas moi fluídas. As figuras en primeiro plano están esvaídas, definidas con toques rápidos que provocan que sexan borrosas, e máis ao fondo, este efecto aumenta sendo as pinceladas máis breves e transparentes. Á esquerda aparece unha máquina de fiar cuxos raios se adiviñan nunha borrosa impresión de movemento. Velázquez resaltou este efecto dispoñendo no interior da circunferencia uns toques de luz que suxiren fugaces reflexos dos raios en movemento.

Introduciu na composición moitos cambios, un dos máis significativos é a muller da esquerda que aparta a cortina, que inicialmente non aparecía no cadro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### Outros artigos 
* A fragua de Vulcano
### Ligazóns externas 
* Páxina sobre Velazquez 
* Páxina educativa sobre Velazquez