open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tania González Peñas

**Tania González Penas**, nada en Avilés o 18 de outubro de 1982, é unha política española, eurodeputada de Podemos e activista social.

## Traxectoria 
Tania González é licenciada en ciencias políticas pola Universidade Complutense de Madrid. Antes de ser elixida eurodeputada foi profesora interina de formación e orientación laboral en Laredo (Cantabria). Como activista social, é membro de distintas asociacións civís, como Les Rudes, colectivo feminista de Avilés, ou do CSI (Corrente Sindical de Esquerdas de Asturias). Publicou diversos artigos de opinión no xornal español eldiario.es.

## Práctica política 
Dende outubro de 2015, Tania González é voceira de Podemos no Parlamento Europeo, dentro do Grupo Confederal da Esquerda Unitaria Europea/Esquerda Verde Nórdica. Ademais, é a vicepresidenta da Delegación para as Relacións cos Países da Comunidade Andina, é membro da Comisión de Transporte e Turismo e suplente tanto da Comisión de Emprego e Asuntos Sociais como da Delegación na Asemblea Parlamentaria Euro-Latina.

Dende a súa alta como eurodeputada o 11 de setembro de 2014, interveu 946 veces en plenario e presentado 181 preguntas parlamentarias.

## Notas
Carmen Castilla Polo

**Carmen Castilla Polo**, nada en Logroño o 16 de novembro de 1895 e finada en Madrid o 5 de marzo de 1979, foi unha educadora e inspectora de Primeiro Ensino. Realizou os seus estudos na Escola Superior de Maxisterio de Madrid conseguindo o título de Mestra Normal na sección de ciencias na primavera de 1920.

Logo de obter o título de mestra, na Escola Superior de Maxisterio de Madrid no ano 1919, traballou como profesora no Instituto Escola de segundo ensino durante dous cursos 1918-1919 e 1919-1920. No verán de 1920, entra a formar parte do corpo de Inspectores de Ensino Primario sendo o seu destino a provincia de Teruel.

Na súa etapa estudantil, residiu na residencia de señoritas onde estabeleceu unha grande amizade coa súa directora María de Maeztu. Un pouco máis adiante, entre os anos 1921 e 1922 participou nun intercambio entre a Residencia de señoritas e o Smith College de Northampton, Massachusetts nos Estados Unidos, unha viaxe que supuxo un gran progreso na súa carreira profesional, e durante o cal estudou bioloxía e organización escolar. No Smith College asistiu a clases onde se impartían pedagoxía, ciencias e zooloxía. Mentres estudaba, aproveitou tamén, para visitar escolas e universidades.

Carmen Castilla Polo seguiu estudando e obtivo o diploma de profesora especial de xordomudos entre os anos 1955 e 1956 e, tamén, foi socia fundadora da asociación de logopedia e foniatría. Traballou como inspectora de Ensino Primario até a súa xubilación, á idade de 70 anos, en 1965 nas provincias de Guadalaxara e Cuenca, ademais de Lugo. Faleceu en Madrid o 5 de marzo de 1979, á idade de 83 anos.

## Notas
Rosa María Menéndez López

**Rosa María Menéndez López**, nada en Cudillero o 11 de febreiro de 1956, é unha científica española, presidenta do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) dende novembro de 2017.  É a primeira muller que preside a institución dende a súa creación en 1937.

## Traxectoria 
[esquerda|miniatura|Rosa Menéndez nun acto sobre a Ciencia e Investigación na Axenda 2030 en [2019.]]
Menéndez López licenciouse en química orgánica na Universidade de Oviedo en 1980 e posteriormente doutorouse na mesma universidade en 1986. Empezou a traballar no CSIC, no Instituto Nacional do Carbón de Oviedo. En maio de 2003 accedeu, mediante un proceso de promoción interna, á escala de Profesores de Investigación do Consello Superior de Investigacións Científicas.

Durante a súa traxectoria profesional colaborou con numerosas industrias do sector eléctrico, aeronáutico, carboquímico e petroquímico. Presidiu a Asociación Europea de Materiais de Carbono (ECA). Tamén realizou estancias en diversos centros de investigación estranxeiros, como o Northern Carbon Research Laboratories da Universidade de Newcastle, en Newcastle upon Tyne, no Reino Unido; a Universidade de Clemson en Carolina do Sur, nos Estados Unidos; no Imperial College de Londres ou a Universidade de Nottingham.

O seu traballo como investigadora está relacionado cos materiais e a enerxía, téndose ocupado da optimización dos procesos de conversión do carbón e revalorización dos seus derivados, así como os procedentes do petróleo mediante a súa utilización como precursores de materiais de carbono, iniciando unha liña de investigación sobre o grafeno e a súa utilización en varias aplicacións, como o almacenamento de enerxía e os reactores nucleares de fusión, e tamén no eido da biomedicina. Menéndez convértese, deste xeito, na primeira muller que preside o maior organismo público de investigación de España, cun persoal de 13 000 investigadores, dos cales o 35,7% son mulleres.

## Notas
Luján Argüelles

**María Luján Argüelles Álvarez**, nada en Salas, Asturias o 26 de xaneiro de 1977, é unha locutora radiofónica e presentadora de televisión española. Traballou en diferentes medios de comunicación de España. Presentou os programas *¿Quién quiere casarse con mi hijo?* e *Tú, yo y mi avatar*, ámbolos dous da canle Cuatro.

## Traxectoria 
Empezou a súa carreira nos medios ós 19 anos, mentres estudaba historia e piano. Tras traballar en Radio Vetusta decidiu mudarse a Madrid e fichou por Onda Cero. A partir de 2001 compaxina o seu traballo en radio, co mundo da televisión comezando a súa carreira neste medio en Canal 7 TV Madrid o 3 de maio de 2001 até o 29 de xuño de 2001 co programa *E-Misión Glamourosa.* En 2002, fichou por Antena 3 e en 2008 inicia unha nova etapa na canle Cuatro, un ano despois asinaría un contrato blindado de 4 anos de duración con esta mesma canle.

En abril de 2018 anúnciase que non renova o seu contrato con Mediaset España tras 10 anos no grupo, aínda que seguirá á fronte do formato *¿Quién quiere casarse con mi hijo?* e como comentarista de *El programa de AR* até finais de 2018.

Desde setembro de 2018 conduce en Telemadrid o espazo *La Báscula*.

## Vida persoal 
O 13 de xullo de 2015, Luján deu a luz á súa primeira filla coa súa actual parella, o empresario Carlos Sánchez Areas, á que chamou Miranda.

## Notas
Irene de Miguel

**Irene de Miguel Pérez**, nada en Madrid o 9 de maio de 1981, é unha técnico medioambiental e política española.

## Traxectoria 
Licenciouse en 2006 en enxeñería agrónoma pola Universidade Politécnica de Madrid. Traballou como técnica medioambiental entre 2005 e 2010 na Sierra de Francia, provincia de Salamanca, antes de se establecer en 2010 na bisbarra estremeña de Las Villuercas. Militante de Podemos, nas eleccións á Asemblea de Estremadura de 2015 resultou elixida deputada por Cáceres e nas eleccións á Asemblea de Estremadura de 2019 foi cabeza de lista do seu partido por Badaxoz e candidata á presidencia da Xunta de Estremadura resultando elixida deputada de novo.
## Notas
Julia Alcayde Montoya

**Julia Alcayde Montoya**, nada en Xixón o 22 de maio de 1855 e finada en Madrid en 1939, foi unha pintora española, considerada como unha das mellores pintoras españolas de finais do século XIX e comezos do século XX, que destacou polos seus bodegóns, floreiros e escenas de caza, onde brillou a unha extraordinaria altura, aínda que tamén traballou a paisaxe e o retrato. É unha das primeiras artistas asturianas de relevo e unha das máximas representantes do bodegón burgués.

## Traxectoria 
Nace en Xixón, pero sendo aínda nena é trasladada a vivir a Madrid, aínda que non perderá o contacto coa súa terra natal, regresando a Asturias sempre que lle foi posible. A súa formación artística comeza na capital, na Escola de Artes e Oficios de Madrid que dirixe o profesor Manuel Ramírez. Axiña destaca pola súa capacidade para plasmar emocións con lapis e pincel a través de diferentes técnicas como o óleo, a acuarela ou o pastel. Ó mesmo tempo que desenvolve a súa actividade artística mantén unha intensa relación con destacadas figuras da política e a cultura daquel momento histórico, entre os que destacan os escritores Benito Pérez Galdós ou Emilia Pardo Bazán.

A súa obra foi seleccionada para ser exposta en diversas Exposicións Nacionais de Belas Artes chegando algunhas delas a ser galardoadas co terceiro premio en forma de medalla nas edicións de 1892 e 1895, segundo premio en dúas ocasións; en 1899 pola obra *El puesto de mi calle* (actualmente no Museo Casa Natal de Jovellanos, Xixón) e en 1912 polo lenzo titulado *Frutas.* Tamén participou nas Exposicións Internacionais de Chicago de 1893, Bruxelas de 1910, Buenos Aires e Roma de 1911 e Múnic de 1913. En Asturias, gañou o primeiro premio do concurso de pintura organizado polo xornal *El Noroeste*, de Xixón. En 1903, obtivo unha primeira medalla na exposición celebrada no Círculo de Belas Artes de Madrid, e concorreu, igualmente, ós salóns de outono de Madrid.

A gran cantidade de galardóns que acumulou ó longo da súa traxectoria convértena aínda hoxe na artista asturiana que máis medallas obtivo nas Exposicións Nacionais de Belas Artes. ​

A súa derradeira exposición ten lugar en 1935, e despois retírase da vida artística e social, cumpre os oitenta anos e comeza a debilitarse o seu estado de saúde, padecendo achaques que a obrigan a permanecer en casa.

## Notas
Pezophaps solitaria

O **solitario de Rodrigues** (*Pezophaps solitaria*) é unha especie extinta de ave da orde das columbiformes, subfamilia dos colúmbidos, unha das dúas integrantes da subfamilia dos rafinos, e a única do xénero *Pezophaps* que, polo tanto, é monotípico.

Era endémica da illa Rodrigues, e unha parente achegada da outra especie da subfamilia, *Raphus cucullatus*, o dodo e, como este, perdera a capacidade de voo.

## Historia 
A primeira observación da ave realizouna François Leguat, o xefe dun grupo de hugonotes franceses que colonizaron a illa de 1691 a 1693. Describiu a ave con certo detalle, incluíndo o seu solitario comportamento de aniñamento. Os hugonotes gabaron a ave polo seu sabor, especialmente o das crías.

Debido á caza e á introdución de depredadores como o gato, as aves pronto comezaron a escasear e cando, en 1755, Cossigny intentou obter un exemplar non o puido encontrar. O solitario de Rodrigues seguramente extinguiuse cara a 1760.

## Taxonomía 
### Descrición 
#### Xénero 
O xénero foi descrito en 1848 polo ornitólogo (e xeólogo) inglés Hugh Edwin Strickland na páxina 70 e ss. da súa obra *The dodo and its kindred; or, The history, affinities, and osteology of the dodo, solitaire, and other extinct birds of the islands Mauritius, Rodriguez and Bourbon*.
 
#### Especie 
En canto á especie, fora descrita moitos anos antes, en 1789, polo naturalista alemán Johann Friedrich Gmelin, co nome de *Didus solitarius*.

### Etimoloxía 
#### Xénero 
O nome científico *Pezophaps* está formado polos elementos *Pezo-* e *-phaps*, tirados do grego antigo πεζο- *pezo-*, derivado de πέζα *péza*, 'pé', e φάψ *pháps*, 'pomba silvestre', respectivamente. Literalmente: 'os de pés como os das pombas'.

#### Especie 
O epíteto específico, *solitarius*, é o nominativo masculino singular do adxectivo latino, *sōlitārius, -a, -um*, 'solitario', en alusión aos costuimes desta ave.
 
### Sinónimos 
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos seguintes:
* *Didus solitarius* Gmelin, 1789 (Protónimo)
* *Didus nazarenus* Bartlett, 1851
* *Pezophaps solitarius* Strickland, 1848
* *Pezophaps minor* Strickland, 1852

## Características 
Recolléronse un gran número de ósos da ave, pero non hai espécimes montados. Os solitarios caracterizábanse por unha grande e infrecuente protuberancia ósea na base do polgar. En vida, esta protuberancia estaría cuberta por unha grosa capa de pel, e parece que se usou como arma (unha protuberancia similar pódese encontrar no ganso do Canadá). As observacións do solitario parecen indicar que a cría por parellas era moi territorial, e é presumíbel que os machos realizaran disputas golpexándose coas ás.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Rafinos
* Dodo
Eugenia Astur

**Enriqueta García Infanzón**, nada en Tinéu o 10 de marzo de 1888 e finada o 10 de xaneiro de 1947, foi unha escritora asturiana coñecida polo pseudónimo **Eugenia Astur**. Procedía dunha familia vinculada coa fidalguía rural.

## Traxectoria 
Atraída polas letras dende a súa mocidade, publicou crónicas, artigos xornalísticos  e contos. Segundo Jesús Evaristo Casariego, que tratou con ela persoalmente, a primeira publicación de Eugenia Astur foi na revista *La Lectura Dominical* en 1916.

Colaborou con varios xornais, entre eles *Región*, xornal ovetense, ou *La Prensa* de Gijón. Posteriormente faríao en medios de comunicación madrileños tan como *El Sol*. Máis adiante, na súa madureza, colaboraría con *La Estafeta Literaria* e en *Domingo*.

Sen dúbida, o seu libro *Riego, estudio histórico-político de la revolución del año veinte* foi o que lle deu recoñecemento. O texto aparece datado en 1915, o prefacio leva a de 1931 e a súa impresión é de 1933. O libro imprimiuse na Escola Tipográfica da Residencia Provincial de Nenos de Oviedo e foi custeada pola Deputación Provincial de Oviedo. Contén *un xuízo político* de Miguel de Unamuno sobre o liberalismo e un prólogo de Miguel Maura. En 1984, a Consellería de Educación, Cultura e Deportes de Asturias editou unha edición facsimilar.

## Obras 
### Obras publicadas 
* *Memorias de una solterona* (1919). Novela de carácter autobiográfico.
* *La Mancha de la Mora* (1929).
* *Rosina.*
* *Flor del Claustro*. Comedia teatral.
* *Riego, estudio histórico-político de la revolución del año veinte* (1933).
* *La roca Tarpeya (*1949*).* Editada postumamente pola su irmá Milagros.

### Obras inéditas 
* *La Cruz de la Victoria.*
* *Casamolín.*
* *El último hidalgo.*
* *Palacio Valdés y las mujeres de sus novelas.*
* *El secreto de Budha.*
* *Amoríos Reales.*
* *Asturias en la revolución del año veinte.*
Argentina Rubiera

**Argentina Rubiera Solares**, nada en Langreu o 11 de febreiro de 1914 e finada en Xixón o 30 de abril de 2007, foi militante da organización clandestina do Partido Socialista Obreiro Español (PSOE) e das Mocidades Socialistas Unificadas (JSU) en Asturias. Nai de María José Ramos Rubiera, quen foi conselleira do Goberno do Principado de Asturias entre 1999 e 2011.

## Traxectoria 
Afiliada ás Mocidades Socialistas de Sama de Langreu (Asturias) e presidenta do Grupo Feminino de devandita localidade durante a Segunda República. Secretaria das Mocidades Unificadas en 1936. Ó caer Asturias en outubro de 1937 foi detida, internada no cárcere Modelo de Oviedo o 11 de novembro e condenada a 30 anos de reclusión o 18 de decembro de 1937. Pasou tamén polos cárceres de Saturrarán (Guipúscoa) e Palma de Mallorca (Baleares) de onde saíu en liberdade condicional o 5 de xullo de 1941 con pena de desterro que cumpriu xunto co seu marido Aquilino Ramos Fernández en Almagro (Cidade Real). En outubro de 1943 regresou a Sama onde estabeleceu un pequeno comercio de comestibles mantendo contacto coa organización socialista clandestina. Faleceu en Xixón (Asturias) o 30 de abril de 2007.

En xaneiro de 2015 inaugurouse un parque que leva o seu nome en Sama de Langreu.

## Notas
Veneranda Manzano

**Veneranda García-Blanco Manzano**, coñecida tamén como **Veneranda Manzano**, nada en Belonciu (Piloña) o 27 de abril de 1893 e finada en Oviedo o 10 de febreiro de 1992, foi unha mestra e política española, deputada durante a Segunda República.

## Traxectoria 
Mestra de profesión, residiu en Cuba durante a década de 1920. Militante socialista, foi elixida deputada por Oviedo das Cortes republicanas nas eleccións de 1933.

Ó remate da guerra civil española pasou a Francia, alí perdería a visión e máis tarde asentaríase exiliada en México. Veneranda, á que se lle retirou o carné do PSOE xunto a Negrín e o resto dos seus seguidores en 1946, converteríase en membro do PCE en 1947. Retornou a España en 1976.

Faleceu en Oviedo o 10 de febreiro de 1992.

## Notas
Lorenza Cobián

**Lorenza Cobián González**, nada en Bodes, Principado de Asturias, o 21 de maio de 1851 e finada en Madrid o 31 de xullo de 1906, foi unha modelo española da segunda metade do século XIX, pintada por artistas como Emilio Sala e José María Fenollera. Pasou á historia por ser amante de Benito Pérez Galdós entre 1879 e 1891, e máis en concreto por ser a nai da única filla recoñecida polo escritor canario, María Pérez-Galdós Cobián.

## Traxectoria 
Lorenza Cobián y González naceu o 21 de maio de 1851 en Bodes (Parres), Principado de Asturias, España. Os sucesivos biógrafos de Galdós calcularon que o escritor e a modelo puidéronse coñecer en Santander, cidade do norte de España na que a moza parraguesa pasaba longas tempadas cuns tíos. Todo parece indicar —e segundo testemuños do propio Galdós— que Lorenza era unha moza atractiva pero inculta, e que o escritor complementou os seus ardores máis ou menos amorosos co desexo de que a modelo e amante aprendese a ler e escribir. Quedou noticia de que pronto quedou embarazada, dando a luz un primeiro fillo que faleceu ó pouco de nacer.

Mediada a década de 1880, Lorenza trasladouse a Madrid, mais non queda claro se por problemas familiares ou por desexo de Galdós. Queda noticia tamén de que na Exposición Nacional de Pintura de 1884, e ó fío desa relación, Galdós saudou ós pintores Emilio Sala e José María Fenollera, para quen Lorenza pousara como modelo. Co tempo, Galdós púxolle casa a Lorenza en Madrid e tamén en Santander durante o verán.

En xullo de 1906, con 55 anos de idade, Lorenza, vítima dende había tempo de depresións e outros síntomas de inestabilidade mental, tentou suicidarse na estación de Príncipe Pío de Madrid. Segundo relata a páxina de sucesos do diario santanderino *El Cantábrico* do 26 de xullo de 1906, Lorenza Cobián foi detida por tentar guindarse sobre a vía ó paso do tren. Conseguiu suicidarse finalmente aforcándose no calabozo do Goberno Civil da capital de España. Pedro Ortiz-Armengol recolle como data da súa morte o día 31 de xullo.

## Notas
Jacinta Landa Vaz

**Jacinta Landa Vaz**, nada en Badaxoz o 3 de novembro de 1884 e finada en México o 13 de xuño de 1993, foi unha mestra e musicóloga española. Era irmá de Matilde Landa Vaz.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Jacinta Landa naceu en Badaxoz, no seo dunha familia podente e librepensadora, na que se fomentaba a educación e a cultura. Filla do avogado krausista Rubén Landa Coronado e de Jacinta Vaz Toscano, que casaron polo civil en 1886 -algo moi infrecuente naquel momento- en Porcel (Portugal). Non foi bautizada, algo pouco habitual na época. Tivo dúas irmás: Aida e Matilde e un irmán, Rubén.

Dende nena tiña o costume de memorizar as cancións populares que cantaban nos sitios onde vivía e despois as gravaba. Foi educada no ambientes da Institución Libre de Enseñanza. Finalizou a carreira de Maxisterio en 1913, coa especialidade en criaturas xordas e cegas.

### Casamento 
Casou polo civil con Xoán Vicente Viqueira no ano 1917 e dende ese ano ata o 1924 fixo un percorrido de inmersión na cultura galega que lle foi doado por ser súa nai portuguesa. Baixo a presidencia da pedagoga María de Maeztu, e asociadas relevantes como Clara Campoamor, Victoria  Kent, Isabel Oyarzábal, Zenobia Camprubí e Elena Fortún, Foi este un experimento educativo único en Europa, "cuxa influencia na renovación da vida cultural española caracterizou toda unha época".

Segundo avanzaba a guerra civil, o compromiso de Jacinta coa República conduciuna a se mover segundo se ía movendo o goberno republicano. Así, de Madrid, marchou cos fillos a Albacete, Valencia, Barcelona, Francia e, finalmente, ó exilio en México.

Cando Landa tiña 64 anos, comezou as gravacións para rexistrar en discos un conxunto de cancións cantadas por ela. Segundo se conta na investigación, o estudio de gravación estaba nunha dependencia anexa ao cinema Cinelandia, no número 6 da Rúa de San Juan de Letrán (México D.C). Como a describe Pico Orjais, Jacinta Landa, foi "unha exiliada republicana cun tesouro que nin sequera a rapina franquista lle puido confiscar: a súa memoria".

As gravacións foron a herdanza que deixou a súa descendencia, facendo posible esta investigación e contribuíndo a difusión e coñecemento desta muller silenciada pola historia. A antropóloga mexicana Jacinta Palerm Viqueira, neta de Jacinta Landa Vaz, fai o limiar da monografía dividindo a obra en catro partes con mesmo baixo continuo: a voz que canta e merece unha atenta escoita.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* “Adivinanzas y cuentos que nos contaba María Medrano”, narrado por Jacinta Landa Vaz
* Carta de Xohán Vicente Viqueira a Jacinta Landa Vaz
Eva Canel

**Agar Eva Infanzón Canel**, nada en Coaña (Asturias) o 30 de xaneiro de 1857 e finada na Habana (Cuba) o 2 de maio de 1932, máis coñecida polo seu pseudónimo **Eva Canel**, foi unha escritora, xornalista e colona española que se asentou en Cuba.

## Traxectoria 
Filla do médico Pedro Infanzón e de Epifanía Canel y Uría, Eva Agar naceu o 30 de xaneiro de 1857 en Coaña, Asturias. Cando tan só contaba tres anos de idade, o seu pai morreu nun naufraxio causado por uns piratas e xunto coa súa nai trasládase a Madrid. Alí, tras cumprir quince anos, comeza a traballar como actriz no teatro e coñece a Eloy Perillán y Buxó, director dunha revista satírica chamada *La Broma*, con quen casa ese mesmo ano. En 1876, dediden trasladarse de novo, esta vez a Lima, Perú, onde fundan *Las Noticias* e colaboran con varios xornais como *El Comercio* e *El Perú Ilustrado*. Ademais, alí nace o único fillo da parella, ao que bautizaron co mesmo nome que o pai. Ademais, faise coa propiedade dunha imprenta e funda as revistas *Kosmos*, en 1904 e *Vida Española*, en 1907.

O 15 de xullo de 1905 realiza unha disertación na función de gala do Teatro Español de Xeneral Villegas, provincia de Buenos Aires, co gallo dos festexos pola inauguración do Hospital de Caridade. O señor Jaime Serralta fixo a presentación da escritora que disertou sobre "La Caridade" e foi longamente ovacionada.

En 1914, Eva inicia unha viaxe por Hispanoamérica, pero ó chegar a Panamá cae enferma e, aínda que nun principio decide acudir a unha clínica dos Estados Unidos, acaba regresando a Cuba, onde recibe a axuda do seu amigo Antonio Díaz Blanco. Alí continúa coa súa labor xornalística e literaria, até que en 1924 o seu estado de saúde empeora e comeza a ter crises nerviosas e a memoria cada vez máis deteriorada. Finalmente, o 2 de maio de 1932 falece e é enterrada na súa vila natal.

## Notas
Cayetano Polo

**Cayetano Polo Naharro**, nado en Cáceres en 1975, é un político estremeño. 

## Traxectoria 
Licenciouse en 1998 en enxeñería de montes pola Universidade Politécnica de Madrid. Traballou en diversas empresas do sector privado. Militante de Ciudadanos, foi o seu candidato á alcaldía de Cáceres nas eleccións de 2015, logrando a acta de concelleiro. En 2017 converteuse no voceiro de Ciudadanos en Estremadura e en 2018 tomou posesión como deputado provincial de Cáceres. Nas eleccións de 2019 foi candidato á presidencia da Xunta de Estremadura.

## Notas
Monte Alba

miniatura|301x301px|Monte Alba

O **monte Alba****,** tamén coñecido como **O Cerro de San Bartolomeu**, localízase na parroquia de Valadares, no concello pontevedrés de Vigo.  

## Situación 
Conforma un parque forestal xunto co monte Cepudo, atópase a capela de Nosa Señora da Alba, adicada á Virxe da Alba e a San Bartolomeu, que no pasado formou parte dun castelo medieval. É unha ermida con planta rectangular e na súa fachada aínda se conserva o escudo da familia á que pertencía.

No ano 1999, para impulsar a renovación e recuperación do monte Alba, a comunidade de montes de Valadares organizou o Primeiro Simposio Internacional de Esculturas no monte Alba. Froito deste acontecemento, na actualidade pódense visitar ata 11 esculturas; algunhas delas son *Itinerario* de Ana Olano, *Receptáculo solar* de Eduardo López, *A pirámide do tempo* de María Branera, *Atravesando el paso* de Igor Brown ou a *Metamorfosis* de Remigio Davila. Esta última é unha das máis coñecidas, xa que se trata dunha escultura formada por tres pezas que se van transformando ata se converteren nun instrumento musical. Esta peza final ten no medio un oco, a través do cal pode contemplarse o solpor cada 15 de agosto. 

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Parques de Vigo
### Ligazóns externas
* Turismo de Vigo: *Parque Forestal Monte Alba-Cepudo (Valadares)*
* Galicia Máxica: *Monte Alba*
* Galicia Máxica: *Monte Cepudo*
* Moralejo, M. *El Monte Alba inicia una serie de tres romerías hasta comienzos de septiembre.*, *La Voz de Galicia* (15 de xullo de 2018)
* *Igor Brown firmó la obra "Atravesando el paso" en el Monte Alba*, *La Voz de Galicia* (22 de febreiro de 2008)
* Rías Baixas: *Capilla del Monte Alba*  
* Xunta de Galicia: *Do monte Cepudo ao monte Aloia... de Vigo a Tui pola serra do Galiñeiro*.]
Mazda Zoom-Zoom Stadium Hiroshima

O , oficialmente , é un parque de béisbol situado no barrio de Minami-ku de Hiroshima, Xapón. O estadio, inaugurado o 10 de abril de 2009, albergar principalmente os partidos como local dos Hiroshima Toyo Carp, equipo da Liga Central da Nippon Professional Baseball (NPB). O estadio, con capacidade para 32.000 espectadores, substituíu o antigo . A arquitectura do estadio está considerada como de parque de béisbol "retro".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Hiroshima Toyo Carp

### Ligazóns externas 
* Información xeral sobre o estadio
Dolmen da Casa dos Mouros

O **dolmen da Casa dos Mouros** é un monumento megalítico situado no monte da Madroa, en Candeán, no concello de Vigo, moi próximo aos campos de adestramento do R.C. Celta e moi preto tamén de VigoNature. 

Foi construído entre fins do V milenio a.C. e o fin do III milenio a.C. Son restos do neolítico, ligados á cultura megalítica que se desenvolveu en Galicia tres ou catro milenios antes do ano 0. Este dolmen catalógase como un dos mellor conservados e de maiores dimensións. É o monumento megalítico máis grande da zona e ten a consideración de Ben de Interese Cultural.
## Descrición 
O topónimo *A Casa dos Mouros*, provén dun ser mitolóxico galego (o mouro), cuxa existencia está case sempre ligada aos dolmens e mámoas e a outros lugares históricos e lendarios de toda Galicia. 

O dolmen está composto por cinco ortostatos (lousas verticais) que forman as paredes do monumento e a cuberta, que se atopa apoiada sobre unha das lousas. Estas pedras forman o polígono, pesan toneladas e chegan a roldar os 2 metros de altura. A cámara mide arredor de tres metros de longo por dous de ancho.

## Historia 
Son os restos descubertos dunha tumba dun enterramento neolítico, xa que no seu orixe e no pasado, as pedras estaban cubertas por un pequeno montículo de terra, que é o que recibe o nome galego de “mámoa”. Aínda así, a voracidade dos buscadores de tesouros que chegaban ao lugar guiados polas historias e lendas que contaban a aparición de grandes riquezas, propiciou que as mámoas foran “profanadas” e saqueadas, levando consigo o pouco que atopaban de valor e esnaquizando as posíbeis evidencias de enterramento que puideran chegar ata os nosos días. Ademais, todos estes descubrimentos dan boa conta da ocupación humana destas zonas dende épocas remotas.

### Actualidade 
En setembro de 1990, o concello de Vigo tivo que mercarlle a un particular a leira onde se sitúa o dolmen, dado que este pretendía construír unha casa nas inmediacións e na que ademais, existen outros monumentos megalíticos como túmulos que no pasado sufriron diversos ataques de vándalos. Despois de tantos anos en mans do concello, o lugar non se atopa debidamente acondicionado, a pesar de que é unha das maiores xoias históricas do municipio de Vigo.  

En 2016 sufriu un acto de vandalismo, sendo restaurado pouco despois.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de megálitos de Galicia
### Ligazóns externas 
* Imaxes do dolmen .
* O dolmen Casa dos Mouros en Galicia Máxica 
* Fotos e información
Sindo Seixido

**Gumersindo Seijido López**, coñecido como **Sindo Seixido**, nado en Limodre (Fene) en 1922 e finado en 2018, foi un guerrilleiro antifranquista e escritor galego.

## Traxectoria 
Aos 26 anos entrou en Astano como oficial torneiro e despois foi xefe de taller. Converteuse en enlace da guerrilla de Juan Pérez Dopico (Xan de Xenaro). Tamén tivo contacto con Foucellas e José Gómez Gayoso. Logo da caída de Xan de Xenaro en 1949 fuxiu á Coruña. Pasou por Madrid, Valencia, Barcelona, Xirona, Port Bou, onde cunha piragua pasou a Francia. Foi detido pola policía francesa e encarcerado. Conseguiu un pasaporte cubano e embarcou no Havre para a Habana. Logo da Revolución foi director de Mantemento no Ministerio de Industria.

## Obras 
* *A gloria é un afiador*, 1992.

* *Huellas de amor en la memoria*, 2009.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "Sindo" por Siro. *La Voz de Galicia* (Ferrol), 10-8-2014, p. 12.

### Ligazóns externas 
* ¿Qué une a Foucellas, El Che, Xosé Neira Vilas y Lee Harvey Oswald?
Carreiras de segadoras en Tixós

Tixós é unha pequena aldea situada no concello de Baltar, na provincia de Ourense. No mes de agosto celébranse as festas en onra a San Salvador, que se leva de procesión ata a súa capela,que se atopa a medio quilometro da igrexa, onde se lle celebra unha misa e volvese de volta a igrexa. A carreira de segadoras lévase a cabo por cinco mozos do pobo que desempeñaron a función de mordomos en ditas festas. A parte do baile os mordomos decidiron organizar a maiores este xogo, porque é diferente e innovador, xa que o orfamento para a realización das festas era escaso. A elaboración de ditas carreiras levouse a cabo durante tres edicións, dúas delas consecutivas nos anos 2010 e 2011 e a terceira no ano 2015.

## Características da carreira 
* **Circuíto**

Levase a cabo nun prado de grandes dimensións. O prado pertencía a un dos veciños da aldea, que o cedeu para que se puidese levar a cabo o evento, o prado atopábase segado o que facilitou a tarefa para delimitar o circuíto. O circuíto delimitábase con cintas e pacas de herba, que realizaban a función de limitar a pista pola que ían os participantes durante a carreira.

* **Segadoras**

A maquinaria estaba en desuso, gardada nos alpendres de cada un dos participantes ou familiares dos mesmos, a velocidade máxima que podían acadar era de 20&nbsp;km/h. Todos e cada un dos participantes comezaron a poñelas a punto, revisándoas, pintándoas, xa que algunhas delas se atopaban oxidadas e averiadas ou algunha roda pinchada.

* **Participantes**

O número de participantes era doce, dentro dos que se atopaban os mozos da aldea, e algúns a maiores que viñan das aldeas veciñas. Levaban un número no dorso para diferencialos.

* **Carreira**

A proba realizábase de dous en dous, íanse eliminando participantes ata quedar só dous finalistas clasificados. Máis tarde ao rematar a carreira, os clasificados achegábanse ao  lugar onde se levaba a cabo a festa cos músicos, nas súas segadoras e subían ao escenario recoller os premios. Os trofeos fíxoos un veciño da aldea, que era  canteiro, a base estaba feita de madeira e a parte superior era de pedra tallada cun gravado celta.

## Bibliografía 
Recuperado de: http://www.crtvg.es/tvg/a-carta/a-solaina-de-veran-programa-30 (minuto 20-24)
Recuperado de: http://www.crtvg.es/tvg/a-carta/a-solaina-de-veran-programa-31 (minuto 30-36)
Kyrönmaa

**Kyrönmaa** (en sueco *Kyroland*) é unha das catro subrexións da rexión de Ostrobotnia. En 2017 tiña unha poboación de 12&nbsp;835 habitantes.

## Municipios 
## Historia 
O 1 de xaneiro de 2013 Vähäkyrö abandonou a subrexión ao unirse á cidade de Vaasa, e polo tanto á súa subrexión. O 1 de xaneiro de 2021 Isokyrö abandonou a subrexión ao pasar á subrexión de Seinäjoki, en Ostrobotnia do Sur. A subrexión podería desaparecer ao quedar Laihia como único municipio da mesma.

## Poboación 
A seguinte táboa amosa a tendencia demográfica da subrexión cada cinco anos dende 1980.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Isokyrö 
* Sitio web de Laihia
Sermeq Kujalleq

**Sermeq Kujalleq** (en ) é un gran glaciar que se atopa no oeste de Groenlandia.thumb|A zona terminal do glaciar Sermeq Kujalleq recúa desde 1850.|esquerda
Estadio Meiji Jingu

O  é un parque de béisbol situado en Shinjuku, Tokyo (Xapón). O estadio alberga os partidos como local dos Tokyo Yakult Swallows, equipo da Liga Central da Nippon Professional Baseball (NPB), así como diferentes torneos universitarios. Inaugurado o 23 de outubro de 1926 e con capacidade para 37.933 espectadores, é propiedade do Templo Xintoísta Meiji de Shibuya (Meiji Jingū).

## Historia 
O Estadio Meiji Jingu é o segundo parque de béisbol máis antigo do Xapón, sendo un dos poucos que permanecen da época na que xogaba Babe Ruth. De feito, en 1934, Ruth xunto con outros famosos xogadores estadounidenses como Lou Gehrig e Jimmie Foxx realizaron unha xira de 22 xogos polo país. Matsutarō Shōriki, coñecido popularmente como o pai do béisbol profesional nipón, foi o organizador da xira. Debido a isto, sufriu unha tentativa de asasinato cunha espada por permitir xogar estranxeiros no estadio Jingu. O Estadio Jingu tamén foi utilizado para acoller un partido de exhibición durante os Xogos Olímpicos de 1964 de Tokyo. No encontro enfrontáronse un combinado de xogadores universitarios estadounidenses, incluíndo oito futuros xogadores das Ligas Maiores, contra un all-star afeccionado xaponés, vencendo os primeiros por 6-2.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Tokyo Yakult Swallows
* Xogos Olímpicos de 1964
* Toei Flyers

### Ligazóns externas 
* Información xeral sobre o estadio
La Tchadienne

"**La Tchadienne**" é o himno nacional do Chad. Foi escrito por Louis Gidrol e o seu grupo de estudantes, e foi composto por Paul Villard. É o himno estatal oficial do Chad dende que se independenzou de Francia en xaneiro de 1960.

## Letra 
## Notas
Escudo do Chad

O **escudo de armas do Chad** é un dos símbolos nacionais do país e foi adoptado oficialmente en 1970. O centro do escudo é un campo chevronado de ouro e azur. O brasón é sostido por dúas figuras: un *Ammotragus lervia* e un león rampantes e de ouro cargados cunha punta de goles. O escudo está surmontado por unha figura de goles que representa o sol. Na parte inferior do escudo aparecen a Orde Nacional do Chad, a condecoración máis importante do país e, escrito nunha cinta, a lema nacional: “Unité, Travail, Progrès” (Unidade, Traballo, Progreso).

O sol de goles simboliza o inicio dun novo tempo para o país. A cabra representa a zona norte do país e o león o sur, e tamén representa a valentía. O esmalte (cor) azur (azul) simboliza a auga do lago Chad.

Tamén hai un selo oficial, de forma circular, adoptado en 1959. Contén a representación do busto dunha muller e leva inscritos o nome do estado e o lema nacional, todo en branco e negro.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bandeira do Chad
### Ligazóns externas 
*Flags of the World – Escudo do Chad.html) 
*Heraldry of the World – Escudo do Chad 
*Hubert Herald – Escudo do Chad
Haroun Kabadi

**Haroun Kabadi** (en  ,  '''') nado o 29 de abril de 1949, é un político chadiano. Foi Primeiro Ministro do Chad dende xuño de 2002 até xuño de 2003 e foi Presidente da Asemblea Nacional do Chad dende xuño de 2011.

## Traxectoria 
Kabadi é membro do Movemento de Salvación Patriótica (MPS). Dende xaneiro de 1998 até xullo de 1998, foi Ministro de Comunicacións e Voceiro do Goberno. Logo converteuse en director xerente da Société cotonnière du Tchad, a empresa de algodón paraestatal, antes de ser nomeado Primeiro Ministro o 12 de xuño de 2002. En xuño de 2002, mentres lía o seu programa de goberno á Asemblea Nacional, Kabadi colapsou, segundo informes debido á presión arterial alta e esquecendo a súa medicación; recuperouse rapidamente despois de ser levado a outro cuarto. Permaneceu como primeiro ministro durante un ano ata que o presidente Idriss Déby designou a Moussa Faki para substituílo en xuño de 2003.

O 4 de marzo de 2007, foi nomeado Ministro de Estado para a Agricultura, Servindo nese posto ata que foi substituído no goberno nomeado o 23 de abril de 2008.

Kabadi tamén exerceu como secretario xeral da Presidencia por un tempo. Foi elixido para substituír a Nagoum Yamassoum como Secretario Xeral do MPS en xaneiro de 2011. Elixido para un asento na Asemblea Nacional nas eleccións parlamentarias de febreiro de 2011, Kabadi foi elixido como Presidente da Asemblea Nacional en xuño de 2011. Adrien Beyom sucedeu a Kabadi como Secretario Xeral do MPS en outubro de 2012 no quinto congreso do partido.

En outubro de 2021, Haroun Kabadi foi nomeado presidente do Consello Nacional de Transición, o parlamento provisional designado pola xunta gobernante desde a morte de Idriss Déby en abril de 2021.

## Notas
Pobo sara

Os **sara** son un grupo étnico orixinario do alto Nilo que reside principalmente no Chad, a zona noroeste da República Centroafricana, e na fronteira sur co Sudán. Falan as linguas sara, un subgrupo de linguas da familia nilo-sahariana. Son o meirande grupo étnico do Chad.

A tradición oral sara oral é moi importante na súa cultura. Son principalmente animistas (veneración da natureza), cunha orde social composta de varios clans patrilineais anteriormente unidos nunha única entidade con lingua, identidade e relixión nacionais. Moitos sara manteñen a súa relixión étnica, mais algúns téñense convertido ó cristiamo ou ó islam.]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*René Lemarchand, *The Politics of Sara Ethnicity: A Note on the Origins of the Civil War in Chad*, in: ''Cahiers d'Études africaines*, Vol. 20, Cahier 80 (1980)
*René Lemarchand, *Chad: The Misadventures of the North-South Dialectic*, in: *African Studies Review*, Vol. 29, No. 3 (Sept., 1986)
*Mario Azevedo, *The Human Price of Development: The Brazzaville Railroad and the Sara of Chad*, in: *African Studies Review*, Vol. 24, No. 1 (Mar., 1981)
*Mario Azevedo, *Power and Slavery in Central Africa: Chad (1890-1925)*, in: *The Journal of Negro History*, Vol. 67, No. 3 (Autumn, 1982)
*Robert Jaulin, *La Mort Sara'', París, 10/18, 1971 (1967)
Nippon Series

As  ou , tamén coñecidas como **Japan Series**, son as series finais que deciden o campión anual da Nippon Professional Baseball (NPB), a máxima competición do béisbol profesional nipón. Estas series, que se xogan ao mellor de sete partidos, enfrontan aos campións da Liga Central e da Liga do Pacífico. Xogadas normalmente en outubro ou novembro, o primeiro equipo que venza en catro xogos é considerado o campión do Xapón (日本一 Nippon Ichi). Entre 2005 e 2013 o campión das Nippon Series convirtísase no representante do país das Series Asiáticas.

## Lista de campións 
: Kazuhisa Inao, como excepción, gañou o Premio ao Espírito de Loita (en 1956) sendo parte do equipo vencedor.

## Títulos por equipo 
## Títulos por liga 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Nippon Professional Baseball
* Central League
* Pacific League
Prisión Provincial de Ourense

A **prisión provincial de Ourense** é un edificio construído a mediados do século XIX no número 45 da rúa do Progreso, moi próximo ó centro histórico de Ourense. Permaneceu aberta durante máis de 150 anos, mais se encontra abandonada e chea de maleza. Propúxose convertelo nun hotel balneario pero non foi aprobado por falta de investimento.

## Historia 
A prisión provincial de Ourense foi construída a mediados do século XIX.

Dende 1940 tivo entre as súas actividades a "lectura en común" que se realizaba en grupos de 25 reclusos e onde a asistencia era obrigatoria. Esta actividade incluíase dentro dunha serie (escola, coro, ximnasio, formación relixiosa…) que tiñan como fin reformar, reeducar e rexenerar os delincuentes.

Na prisión estivo recluído Suso Vaamonde, que ingresou de maneira voluntaria tras o seu exilio en Venezuela. Permaneceu ingresado durante 45 días no ano 1984 ata que foi indultado polo Consello de Ministros do Goberno.

Pechou as portas en maio de 1987, coa inauguración do centro penitenciario do Pereiro de Aguiar. Boa parte da súa documentación histórica pasou ao Arquivo Histórico Provincial de Ourense. Entre os máis de mil libros procedentes da prisión hai información sobre a variedade de penados, expedientes de ingreso, documentación da enfermaría, economato ou o funcionamento do réxime disciplinario.

## Dependencias 
Na primeira planta había unha barbería, un economato, un colexio, unha biblioteca e unha enfermaría. Na planta baixa acudíase ao patio interior onde tamén estaban a cociña e o comedor. Na segunda planta encontrábanse as celas.

## Galería de imaxes 
## Notas
Maribel Álvarez

**Maribel Álvarez López-Vega**, nada en Oviedo o 29 de maio de 1935, coñecida como **Maribel Álvarez**. Escritora e locutora de radio, desenvolveu toda a súa carreira en Radio Juventud de Barcelona e RJ 2 en estereofonía. Tamén traballou en diversos espazos relacionados coa voz, máis unhas pequenas intervencións de imaxe en series de TVE.

## Traxectoria 
### Na radio 
Ós 13 anos entrou en contacto con Radio Oviedo porque necesitaban a mozos e mozas novas para interpretar en directo contos infantís.

En 1959 trasladouse a Barcelona onde foi contratada por Radio Juventud. Álvarez fixo unha pausa por cuestións persoais e regresou en 1964 cando entrou a formar parte do persoal de locutores. 

Até ese momento, o nome de Radio Juventud estaba relacionado coas "mocidades da Falanxe" e co "Movemento", e o obxectivo marcado para a nova etapa era o de outorgarlle un aire novo e moderno, sen mención política algunha.

Álvarez traballou durante unha tempada con Pedro Ruiz nun programa de humor creado e dirixido por el mesmo en Radio Barcelona. Con Jordi Estadella realizou unha serie de reportaxes de contido social.No programa "Las tardes de Odette" coñeceu ó actor de teatro Gabriel Agustí, quen se convertería na súa parella dende entón.

### Na televisión 
En 1975 colaborou en televisión, na serie *Original* de La 2, realizada por Esteban Duran.

En 1984, interpretou a Ruth Benet en *Yo robo, tú chantajeas, ella estafa y además un muerto*, tamén por Esteban Duran.

Tamén traballou en dobraxes, especialmente en series de televisión e puxo a súa voz en campañas de publicidade para anuncios de televisión e cuñas de radio.

## Notas
Rosina Gómez Baeza

**Rosina Gómez Baeza**, nada en Xixón o 30 de xuño de 1941, é unha xestora cultural española, recoñecida internacionalmente por dirixir durante vinte anos a feira Internacional de Arte Contemporánea ARCO, contribuíndo á internacionalización da arte contemporánea española. Posteriormente foi directora fundadora da 1ª Bienal de Arte, Arquitectura e Paisaxe das Illas Canarias e presidenta do Instituto de Arte Contemporánea IAC.

Foi galardoada co Premio MAV, Mulleres nas Artes Visuais 2018 na categoría de xestora cultural.

## Premios 
Foi galardoada en diferentes ocasións e distinguida con varias condecoracións: 
* Medalla de Ouro ó mérito nas Belas Artes, 2009.
* Gran Cruz de Cooperación Iberoamericana.
* Distinción á Excelencia Europea da UE.
* Cabaleiro da Orde das Artes e das Letras da República Francesa.
* Premio á Proxección Internacional do Concello de Madrid.
* Comendadora da Estrela da Solidariedade Italiana.

## Notas
Pilar López Díez

**Pilar López Díez**, nada en Moreda de Ayer o 1 de maio de 1948, é unha xornalista, investigadora en comunicación e dereito de acceso, asesora en comunicación e xénero española. É doutora en Ciencias da Información pola Universidade Complutense de Madrid. De 2009 a 2011 formou parte do grupo de persoas expertas da Delegación do Goberno para a Violencia de Xénero para o asesoramento e formación de xornalistas no tratamento deste tema nos medios de comunicación audiovisuais en España. É autora de numerosas investigacións e manuais sobre comunicación e igualdade e comunicación e violencia de xénero.

## Comunicación e violencia de xénero 
Dende comezos do ano 2000 realizou numerosas investigacións sobre o tratamento da imaxe das mulleres nos medios de comunicación e a violencia de xénero. 

López Díez defende que a violencia masculina contra as mulleres é un tema político e así debería ser tratado nos medios de comunicación, da mesma maneira que se trata a violencia terrorista e que non habería violencia masculina se se educase en igualdade. Nenos e nenas -considera- van reflectir na idade adulta os arquetipos apresos na infancia. Tamén salienta o papel chave dos medios: "*se os medios de comunicación respectasen ás mulleres e o feminino da mesma maneira que aos homes e o masculino*".

Dende o ano 1999 en España está tipificado por lei que esta violencia é un problema que transgrede o ámbito do privado para converterse nunha cuestión política, en troques, os medios de comunicación ségueno tratando como un "suceso" indagando moi pouco nas súas razóns de fondo. En relación ó tratamento do maltratador, considera que é imprescindible que se sitúe o foco sobre el e non sobre a vítima.

## Notas
Teresa Meana Suárez

**Teresa Meana Suárez**, nada en Xixón en 1952, é unha activista feminista española, docente e filóloga especialista en linguaxe inclusiva e non sexista.  

## Traxectoria 
Meana é licenciada en Filoloxía Románica e exerceu sempre como profesora de lingua castelá en ensino secundario en Oviedo e Valencia, onde vive dende hai 25 anos. Milita no movemento feminista dende 1975. Reuníase clandestinamente coas súas compañeiras na universidade e asistía a asembleas estudantís. Dende os anos 80 dedícase especialmente a tratar o tema do sexismo na linguaxe, unha especialidade sobre a que impartiu numerosas conferencias e obradoiros por toda España.

## Notas
Ana Cano

**Ana María Cano González**, nada en Villarín, Somiedo, o 12 de maio de 1950, é unha filóloga asturiana. Foi decana da facultade de Filoloxía da Universidade de Oviedo e catedrática de filoloxía románica. Mestra de ensino primario en 1967, tras desempeñar esta profesión, licénciase en filosofía e letras pola Universidade de Oviedo en 1972, con premio extraordinario, e doutórase pola mesma en 1975 con sobresaliente *cum laude*, sendo a súa tese "El habla de Somiedo".

Dende 2001 até o 23 de xuño de 2017, presidiu a Academia de la Llingua Asturiana, cargo para o que foi elixida trala marcha de Xosé Lluis García Arias.

## Algunhas publicacións 
* *El habla de Somiedo*, tese doutoral (1975)
* *Vocabulario del bable de Somiedo* Institutu d'Estudios Asturianos, 1982)
* *Averamientu a la hestoria de la llingua asturiana* (*Caja de Asturias*, *«Conocer Asturias»*, xaneiro 1987)
* *Notas de Folklor Somedán* (*Collecha Asoleyada*, 1989)
* *Estudios de diacronía asturiana (1)* (*Llibrería Llingüística*, 2008)
* *El habla de Somiedo (occidente de Asturias)* (*Llibrería Llingüística*, 2009)

## Notas