William Ewart Gladstone

**William Ewart Gladstone**, nado en Liverpool o 29 de decembro de 1809 e finado en Hawarden o 19 de maio de 1898, foi un político liberal británico. Primeiro foi membro da Cámara dos Comúns e despois ocupou varios cargos no goberno. Foi líder do Partido Liberal nos períodos de 1866-1875 e 1880-1894, e chegou a ser Primeiro Ministro do Reino Unido en catro ocasións: de 1868 a 1874, de 1880 a 1885, en 1886, e de 1892 a 1894.

Foi un dos estadistas máis célebres da época vitoriana, rival de Disraeli, e aínda está considerado un dos máis importantes primeiros ministros que tivo o Reino Unido; Winston Churchill citábao como inspirador.

## Traxectoria 
Gladstone procedía dunha familia adiñeirada, o que lle permitiu educarse no Eton College e en Oxford. Os seus primeiros pasos na política deunos en 1832 como deputado do partido conservador, entón chamado *Partido Tory*, no goberno bipartidista durante a época vitoriana, mais anos máis tarde deixou de ser conservador para unirse ao liberalismo (*Whig*), situándose a favor do libre cambio e achegándose máis á Igrexa.

De 1843 a 1845 foi ministro de comercio, e de 1845 a 1846 ministro das Colonias durante o mandato de Robert Peel, o líder da ala liberal dos conservadores. Trala morte deste, chegou a ser ministro de facenda e aproveitou para impulsar a liberación do comercio exterior durante os gobernos de Aberdeen, de 1852 a 1855, e Palmerston, de 1859 a 1865. Ese ano foi determinante para a historia política británica, xa que trala morte de Palmerston se produciu un realiñamento de partidos, fusionándose o Tory e o Whig ao Partido Liberal, e sobre todo, polo definitivo paso de Gladstone como esquerdista, ao converterse no líder de devandito partido. En 1868 convirteuse en primeiro ministro, cargo que ocupou ata 1874. Dende 1880 a 1885 volveu encabezar o gabinete, repetindo en 1886 e dende 1892 a 1894. Entre os seus labores máis importantes destacou a reapertura do exército e das universidades, suprimindo prexuízos relixiosos e privilexios económicos. Tamén estendeu o sistema de oposicións para o acceso á función pública, formou o sistema educativo, e en 1872 introduciu o voto secreto.

A crise agrícola de finais do século XIX levouno a aceptar a adquisición forzosa de novos mercados, tendo que ir en contra das súas ideas contrarias ao imperialismo. Isto foi o que provocou a ocupación de Exipto en 1882 e a entrada no Sudán en 1885.

Ditou as Leis da Terra (1870 e 1881) e a Lei de prevención de crimes de 1882 para reprimir a violencia nacionalista que colapsaba Irlanda, mais como isto non foi suficiente, impulsou o proxecto de lei *Home Rule* en 1886 que implicaba para este país un parlamento autónomo. Este proxecto non foi aprobado polos *liberais unionistas*, que pasaron ao partido conservador liderados por Joseph Chamberlain. O autogoberno de Irlanda e a oposición ao imperialismo na política exterior provocaron que fose postergado nas seguintes eleccións. Dimitiu en 1894, retirándose da política despois de que a Cámara dos lords vetase o seu último proxecto de *Home Rule* para Irlanda, aprobado nos Comúns. Foi sucedido por Lord Salisbury, que fora o seu rival dende a morte de Benjamin Disraeli.

En 1885 declinou a oferta dun condado que lle fixo a raíña.

Gladstone faleceu o 19 de maio de 1898 en Hawarden Castle, Hawarden, aos 88 anos. Foi coidado pola súa filla Helen que renunciara ao seu traballo para ocuparse do seu pai e da súa nai.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bebbington, D.W. *William Ewart Gladstone* (1993).
* Biagini, Eugenio F. *Gladstone* (2000).
* Brand, Eric. *William Gladstone* (1986) .
* Feuchtwanger, E.J. *Gladstone* (1975). 272 pp.
* Feuchtwanger, E.J. "Gladstone and the Rise and Fall of Victorian Liberalism" *History Review* (Dec 1996) v. 26 online ; also online
* Jagger, Peter J., ed. *Gladstone* (2007), 256 pp.
* Jenkins, Roy. *Gladstone: A Biography* (2002)
* Magnus, Philip M. *Gladstone: A biography* (1954)
* Matthew, H.C.G. "Gladstone, William Ewart (1809–1898)", *Oxford Dictionary of National Biography,* (2004; edición en liña, maio de 2006.
* Matthew, H.C.G. *Gladstone, 1809–1874* (1988); *Gladstone, 1875–1898* (1995) online complete 
*  volume I; volume II, volume III vía Internet Archive.
* Partridge, M. *Gladstone* (2003)
* .
* .
* Russell, Michael. *Gladstone: A Bicentenary Portrait* (2009). 
* Shannon, Richard. ''Gladstone: Peel's Inheritor, 1809–1865* (1985), ; *Gladstone: Heroic Minister, 1865–1898* (1999), , a scholarly biography vol 1 online
* 

### Ligazóns externas 
* Mr. Gladstone  (character sketch by W.T. Stead, en *Review of Reviews'', 1892).
* More about William Ewart Gladstone en páxina web de Downing Street.
* William Ewart Gladstone 1809–98, biografía de Liberal Democrat History Group.
* BBC Radio&nbsp;– Programme Two contains a recording of Gladstone's voice.