open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jakub Kostiuczuk

**Jakub Kostiuczuk**, nado como **Jan** en Narew (RP de Polonia) o 22 de outubro de 1966, é un eclesiástico ortodoxo polaco, dende 1998 arcebispo de Białystok-Gdańsk.

## Traxectoria 
Estudou na escola técnica de elecricidade de Białystok, e posteriormente traballou como electricista. En 1987 entrou no  mosteiro da Asunción de Supraśl onde recibiu as ordes menores. No mesmo ano, comezou estudos na Academia Teolóxica de Moscova no mosteiro da Santa Trindade-San Serxio, graduándose en 1992.

En 1989 recibiu a ordenación diaconal de mans do arcebispo Sawa Hrycuniak, e en 1993 foi ordenado sacerdote.

O 11 de maio de 1998 foi elevado ao episcopado co título de bispo de *Supraśl* (sé titular) e o Sínodo da Igrexa ortodoxa autocéfala polaca encargoulle a atención pastoral da mocidade. O 30 de marzo de 1999 foi nomeado arcebispo de Białystok-Gdańsk.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Strong Island (filme)

***Strong Island*** é un filme documental estadounidense-dinamarqués de 2017 dirixido por Yance Ford. O filme céntrase no asasinato do irmán de Ford, William, ocorrido en abril de 1992. William Ford foi un mozo afroamericano de 24 anos que foi asasinado por Mark P. Reilly, un mecánico branco de 19 anos de Lake Grove, Nova York. Un gran xurado composto integramente por brancos do condado de Suffolk rexeitou acusar ó seu asasino, que argumentou autodefensa.

O filme estreouse no Festival de Sundance de 2017. Recibiu un Premio Gotham ó mellor documental en 2017 e foi nomeado ó Oscar ó mellor documental na 90ª edición dos premios. Tamén foi nomeado ós Emmy ese mesmo ano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Cuauhtémoc

**Cuauhtémoc** (en ; ‘a aguia pousouse’ ‘cuāuhtli 'aguia'; tēmoc, 'descendeu, pousouse'), nado en 1496 e finado en 1525, coñecido polos conquistadores españois como **Guatemuz** foi o derradeiro tlatoani mexica de México-Tenochtitlán. Asumiu o poder en 1520, un ano antes da toma de Tenochtitlán por Hernán Cortés e as súas tropas.

O nome **Cuāuhtémōc** que significa literalmente 'aguia que descendeu (pousouse)' (náhuatl cuāuh(-tli) 'aguia', *temō-* 'descender', *-c* PASADO). A forma honorífica de Cuāuhtémōc é *Cuāuhtémōctzīn* (o sufijo *-tzīn* úsase para designar unha dignidade similar a "son" ou "señor" en galego).

Cuāuhtémōc, fillo de Ahuizotl e curmán de Moctezuma Xocoyotzin e, Tecuichpo (náhuatl, 'copo de algodón') ó chegar esta á nubilidade. Cando asumiu o poder, os conquistadores xa foran expulsados de Tenochtitlán, pero a cidade estaba devastada pola fame, a varíola e a falta de auga potable. Cuauhtémoc chegaba a este momento tras ser *tlacatlecutli* (xefe de armas) da resistencia ós conquistadores, dado que dende a morte de Moctezuma previo á Noite Triste, é identificado como líder militar dos mexicas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cuauhtémoc (nome)
### Bibliografía 
* Andrews, J. Richard, *Introduction to Classical Nahuatl* Norman: University of Oklahoma Press 2003.
* Gillingham, Paul. ''Cuauhtémoc's Bones: Forging National Identity in Modern Mexico*. Albuquerque: University of New Mexico Press.
* Johnson, Lyman L. "Digging Up Cuauhtémoc" in *Death, Dismemberment, and Memory: Body Politics in Latin America*, Lyman L. Johnson, ed. Albuquerque: University of New Mexico Press 2004, pp.&nbsp;207–244.
* Restall, Matthew, *Seven Myths of the Spanish Conquest''. Oxford e Nova York: Oxford University Press 2004.
Infrutescencia

[miniatura|250px|[Figos.]]

En botánica denomínase **infrutescencia** ao resultado da fecundación dunha inflorescencia compacta, así como tamén da fecundación do óvulo de certas flores apocárpicas (isto é, que teñen os carpelos separados, independentes, formando cada un ovario á parte, como ocorre, por exemplo, nos amorodos).

## Etimoloxía 
*Infrutescencia* é unha adaptación do latín científico *infructescentia*, termo formado sobre o modelo de *inflorescentia* (inflorescencia), con cambio da raíz do xentitivo de *flos, floris* (flor) polo de *fructus, fructus* (froito).

## Características 
Nunha infrutescencia, os froitos encóntranse nunha formación onde cada un deles está contiguo e adherido a outro de forma que o conxunto  aseméllase a un gran froito. A pesar da súa aparencia externa de parecer un só froito, as infrutescencias poden recoñecerse pola súa estrutura interna.

Algunhas infrutescencias e *froitos agregados* coñécense popularmente e son vendidas como froitas, estando os seus froitos verdadeiros dentro delas. Exemplos diso son o amorodo —que en realidade é un froito agregado, poliaquenio, formado por diminutos froitos individuais dispostos sobre un receptáculo carnoso—, o figo e a piña ou ananás —cuxo froito o forma o desenvolvemento da inflorescencia completa.

Porén, non se deben confundir as verdadeiras infrutescencias cos chamados *froitos agregados*, que se orixinan de tan só unha flor apocárpica (que ten carpelos libres), resultando un conxunto de froitos simples e independentes procedentes da mesma flor. É o caso das framboesas e as amoras, denominados polidrupas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Inflorescencia
Tempada 2013-2014 da OK Liga

A 45ª edición da **Liga española de hóckey a patíns**, denominada **OK Liga** iniciouse o 11 de outubro de 2013 e finalizou o 7 de xuño de 2014 coa disputa da última xornada. Os equipos ascendidos foron o Club Patín Cerceda (campión), CP Tordera (subcampión) e o Club Patí Vilafranca (terceiro). O campión desta edición da liga foi o FC Barcelona, que conseguiu o seu 25º título de liga, recuperándoo logo de ceder na tempada anterior fronte ao HC Liceo da Coruña.
Ao finalizar a tempada, o equipo máis goleador foi o FC Barcelona con 207 goles, mentres que o menos goleador foi o Blanes Hoquei Club con 72 goles. O equipo menos goleado foi o FC Barcelona con 66 goles encaixados, mentres que o C.P. Vilanova foi o equipo máis goleado da competición con 241 goles en contra, ademais o Vilanova foi o único partido que contou todos os seus partidos por derrotas. Pablo Álvarez (FC Barcelona) foi o "pichichi" con 56 goles, mentres que o tamén arxentino do Liceo Lucas Ordóñez foi nomeado MVP da tempada.

Ao final da competición os tres equipos descendidos foron o C.H. Lloret, o Blanes Hoquei Club e o C.P. Vilanova.

## Equipos 
## Clasificación 

### Lenda
## Resultados 

## Máximos goleadores
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial da Real Federación Española de Patinaxe
Klemen Prepelič

**Klemen Prepelič**, nado o 20 de outubro de 1992 en Maribor, é un xogador profesional de baloncesto esloveno que xoga para o Galatasaray SK turco. Cunha altura de 1,91 metros xoga na posición de escolta.

## Traxectoria 
O 9 de xullo de 2018, Prepelič asinou un contrato de dous anos co Real Madrid da Liga ACB. O 6 de agosto de 2019, anunciouse a súa cesión unha tempada ó Joventut Badalona.

O 4 de xullo de 2020, Prepelič acordou un contrato de dúas tempadas co Valencia Basket da Liga ACB. O 10 de xuño de 2022, Prepelič asinou un novo contrato dun ano co Valencia Basket.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en ACB.es 
* Perfil en Euroleague.net
Xoana de Acre

**Xoana de Acre**, nada en abril de 1272 en San Xoán de Acre e finada o 23 de abril de 1307 en Clare, Suffolk, foi unha princesa inglesa, filla do rei de Inglaterra Eduardo I.

## Traxectoria 
Era a sexta filla de Eduardo I e Lionor de Castela. Naceu en San Xoán de Acre durante a novena cruzada que dirixía seu pai, por iso se lle chamou «Xoana de Acre» (Joan of Acre en inglés). Pasou os primeiros anos da súa vida no condado de Ponthieu coa súa avoa materna, a condesa Xoana de Dammartin.
En 1278, Eduardo I chama a súa filla a Inglaterra coa intención de casala con Hartmann, fillo primoxénito do rei dos Romanos Rodolfo I de Habsburgo, proxecto que non chega a realizarse. Finalmente Xoana casa co conde de Hertford e de Gloucester Xilberto de Clare en 1290.
Dese matrimonio naceron un fillo e tres fillas.
Trala morte de Xilberto o 7 de decembro de 1295, casa en segredo con Raúl de Monthermer, un escudeiro da casa do seu primeiro marido (en contra da vontade do seu pai, que proxectaba casala con Amadeo V de Savoia). Deste segundo matrimonio tivo catro fillos.
Morreu o 23 de abril de 1307 en Clare, onde foi soterrada (no priorato dos Agustiños).
Penis Envy

***Penis Envy*** é o terceiro álbum da banda inglesa de anarcho-punk Crass, publicado en 1981 a través do selo Crass Records. Foi chamado así como referencia a algunha das ideas de Freud sobre a sexualidade. O lanzamento marcou o afastamento da imaxe "machista" e hardcore punk que lle deron ao grupo os seus traballos anteriores *The Feeding of the 5000* e *Stations of the Crass*, a que incluía arranxos musicais máis complexos, ademais das voces femininas de Eve Libertine e Joy De Vivre (aínda que Steve Ignorant seguiu sendo membro do grupo e aparece nos créditos do disco como "non nesta gravación").

En abril do ano 2016 a revista *Rolling Stone* colocouno no posto 36 da súa lista dos 40 mellores álbums de punk de todos os tempos.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Tetarté

[miniatura|Comparación do tamaño dos **tetartés** (arriba) e os [tetradracmas (abaixo) na época de Alexandre o Grande.]]
O **tetarté** (en grego: *τεταρτη*; de *τεταρτος* -*tetartos*-, "un cuarto") era unha moeda da Antiga Grecia, de ouro ou de prata, que tiña o valor da cuarta parte dun estatero de ouro ou dun estatero de prata, e un peso de arredor de dous gramos.

De maneira diferente ao trité, que gozou dunha ampla circulación, o tetarté foi un valor cuñado só en contadas ocasións.

O peso varía segundo o padrón monetario correspondente. A modo de exemplo, con esta denominación emitiuse en Licia unha moeda no ano 365 a. de C., cun peso de ca. 2,5 gramos, que amosa no seu anverso a cabeza dun león e no seu reverso unha tríscele.

## O tetaré como divisor do estatero 
Esta é a relación de valor entre o tetarté e o resto dos divisores do estatero:

* Hemiestatero: medio estatero.
*Trité: un terzo.
* Tetarté: un cuarto.
*Hecté: un sexto.
* Hemitetarté: un oitavo.
* Hemihecté: un doceavo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moeda da Antiga Grecia
* Estatero

### Bibliografía 
*Alfaro Asins, C. et al. *Diccionario de numismática. Ministerio de Cultura*. Madrid, 2009. ISBN 978-84-8181-405-7
*Amandry, M. (dir). *Dictionaire de Numismatique*. París, 2001. ISBN 2-03-505076-6
* Frey, A. R. *A Dictionary of Numismatic Names*. Nova York, 1917.
* Vico Belmonte, A. *Monedas Griegas*. Real Academia de la Historia. Madrid, 2006.  ISBN 84-95983-71-0
*Vico Belmonte, A.; De Francisco Olmos, J. M. "El sistema monetario griego y sus derivaciones a otros sistemas de la Antigüedad mediterránea". En *Documenta & Instrumenta* 14 (2016). 199-222.
Xadeíta

A **xadeíta** é un mineral do grupo VIII (silicatos), segundo a clasificación de Strunz de fórmula Na(Ao,Fe3+)Si2Ou6. É un silicato aluminicosódico que cristaliza no sistema monoclínico; é un piroxeno translúcido de cor branca verdosa e de textura fibrosa. Utilízase en xoiaría. Atópase principalmente en Myanmar, Tíbet e nalgunhas partes da China. Tamén existen fontes de xadeíta en Guatemala.

O nome de xade refírese a dous tipos distintos de minerais, a xadeíta e a nefrita.
miniatura|Xadeíta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Actinolita
* Xade
* Nefrita
Itzamná

[miniatura|221x221px|Glifo mesoamericano do período clásico cunha representación de Itzamná con corpo de paxaro. Achado na Praza do Sol de [Toniná.]]
miniatura|201x201px|Imaxe gráfica representativa de Zamná, o sacerdote sabio.
**Zamná**, tamén chamado trala súa deificación: **Itzamná** (en maia: Itzamná, ‘casa do resío’‘itz, resío; *ah*, de/persoa que se ocupa de; *naah*, casa’)?, foi nun principio un gran sacerdote maia chegado cos chanes de Bacalar (despois chamados itzáes) para fundar e estabelecerse en Chichén Itzá, contra o ano 525 d. C., "durante a primeira baixada, ou baixada pequena do oriente, que mencionan as crónicas".

Aí, en Chichén Itzá, asentando os chanes a sede do seu goberno, viviu Zamná un tempo e ensinou as súas doutrinas. Home sabio que "puxo nome ás paraxes e terras, sitios e promontorios do Mayab, hoxe o Iucatán", e inventou os primeiros caracteres que serviron de letras ós nativos da rexión. Este sacerdote recibiu así mesmo o nome de *Lakin-Chan* que en lingua maia quere dicir "o sacerdote Chan, que veu do oriente". A importancia de Zamná como fecundo creador da cultura maia derivou da súa chegada a Chichén Itzá na época da súa fundación.

A influencia de Zamná seguiu a ruta dos chanes cara ó poñente quen, no seu traxecto pola península, fundaron outras cidades populosas, hoxe importantes, como Ek Balam, Izamal, Motul e T'Hó, que se situou onde está a actual Mérida, fundada polos españois durante o proceso da conquista do Iucatán.

## Deificación 
Transcorrido o tempo, acrecentado o seu prestixio e engrandecida a súa fama, Zamná foi elevado a deidade no panteón maia. Así, Itzamná deus, segundo Eric S. Thompson, no seu libro *Historia y Religión de los Mayas*, está vinculado coa faciana do sol e coa choiva, por tanto coa agricultura. Tradicionalmente a Itzamná considéraselle fillo de Hunab Ku, Deus único, e entre as atribucións que se lle dan está o ser deidade da medicina e da agricultura, ademais de ser "O señor dos ceos, da noite e do día".

## Notas
Tuta

**Tuta** é un concello&nbsp;colombiano do departamento de Boyacá, que se atopa no centro-leste de Colombia, na rexión do Alto Chicamocha, na provincia do Centro. Está situado a uns 26 km da cidade de Tunja.

O concello limita polo norte con Sotaquirá e Paipa, polo oeste con Cómbita, polo sur con Toca, Chivatá e Oicatá, e polo leste con Firavitoba.

## Toponimia 
O topónimo Tuta, en *muysc cubun* (lingua muisca), quere dicir «Propiedade do Sol», «Fillo do Sol» ou «Labranza Prestada».

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Senado da República de Colombia (1989), *Municipios colombianos*. Bogotá: Pama Editores Ltda. 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Hecté

[miniatura|119x119px|[Anverso dun **hecté** de electro de Mitilene, ca. 521-478 a. de C.]]
[miniatura|112x112px|Averso dun **hecté** de electro de Mitilene, ca. [-454|454-427 a. de C.]]
O **hecté** (en grego *ἕκτη*; de *ἑκτεύς*) é, nun sentido amplo a denominación grega para calquera moeda que vale a sexta parte doutra unidade, aínda que máis propiamente se aplica para as moedas da Antiga Grecia de prata, electro e bronce co valor equivalente á sexta parte dos estateros deses respectivos metais.

A sexta parte dos estateros de ouro e de electro das cidades de Xonia, Lidia, Cícico e Focea era unha moeda de uso frecuente na Antigüidade, e cuñada en grandes cantidades. Hai mencións aos *Ἕκται Φωκαΐδες* en achados de tesouros atenienses dos anos 429 e 397 a. de C. Nun período posterior foron emitidos conxuntamente con Mitilene, en virtude dun acordo con esa cidade.

## O hecté como divisor do estatero 
Esta é a relación de valor entre o hecté e o resto dos divisores do estatero:

* Hemiestatero: medio estatero.
* Trité: un terzo.
* Tetarté: un cuarto.
* Hecté: un sexto.
* Hemitetarté: un oitavo.
* Hemihecté: un doceavo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moeda da Antiga Grecia
* Estatero

### Bibliografía 
*Alfaro Asins, C. et al. *Diccionario de numismática. Ministerio de Cultura*. Madrid, 2009. ISBN 978-84-8181-405-7
*Smith, W. et al. *A Dictionary of Greek and Roman Antiquities*. John Murray. Londres, 1890.
* Frey, A. R. *A Dictionary of Numismatic Names*. Nova York, 1917.
* Rubio Santos, E. *Glosario Numismático Numisma*. El Prat de Llobregat, 2011.
* Vico Belmonte, A. *Monedas Griegas*. Real Academia de la Historia. Madrid, 2006.  ISBN 84-95983-71-0
* Vico Belmonte, A.; De Francisco Olmos, J. M. "El sistema monetario griego y sus derivaciones a otros sistemas de la Antigüedad mediterránea". En *Documenta & Instrumenta* 14 (2016). 199-222.
Trité

[miniatura|**Trité** do [Reino de Lidia|Reino de lidia emitido ca. 620-564 a. de C. Diámetro: 12,5 mm. Peso: 4,69 g.]]
O **trité** (en grego: τρίτος -*tritos-*, "un terzo") era unha moeda da Antiga Grecia, de ouro (ou electro) ou de prata, que tiña o valor da terceira parte dun estatero de ouro ou dun estatero de prata, e un peso de arredor de 4,5 gramos, que se empezou a utilizar no século VII a. de C.

O seu peso foi variable en función do padrón monetario correspondente.

De xeito diferente ao tetarté, que se emitiu só en contadas ocasións, o trité foi moi amplamente posto en circulación, sinaladamente en Cícico, en Focea e en Mitilene.

## O trité como divisor do estatero 
Esta é a relación de valor entre o trité e o resto dos divisores do estatero:

* Hemiestatero: medio estatero.
* Trité: un terzo.
* Tetarté: un cuarto.
*Hecté: un sexto.
* Hemitetarté: un oitavo.
* Hemihecté: un doceavo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moeda da Antiga Grecia
* Estatero

### Bibliografía 
*Alfaro Asins, C. et al. *Diccionario de numismática. Ministerio de Cultura*. Madrid, 2009. ISBN 978-84-8181-405-7
* Frey, A. R. *A Dictionary of Numismatic Names*. Nova York, 1917.
* Rubio Santos, E. *Glosario Numismático Numisma*. El Prat de Llobregat, 2011.
* Vico Belmonte, A. *Monedas Griegas*. Real Academia de la Historia. Madrid, 2006.  ISBN 84-95983-71-0
* Vico Belmonte, A.; De Francisco Olmos, J. M. "El sistema monetario griego y sus derivaciones a otros sistemas de la Antigüedad mediterránea". En *Documenta & Instrumenta* 14 (2016). 199-222.
Paipa

**Paipa** é un concello colombiano situado no centro-leste do país. Administrativamente atópase na provincia de Tundama do departamento de Boyacá. Conta, segundo os datos do censo de 2005, cunha poboación de 27.274 habitantes, o que o converte no sexto municipio máis poboado de Boyacá. No eido económico, salienta como un dos principais centros turísticos de Boyacá.

## Toponimia 
Pa, en lingua muisca, é ‘home’, ‘benfeitor’, ‘señor’ ou ‘pai’. Dúas veces *Pa* debía significar ‘patrón’, ‘gran señor’ ou ‘protector’.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lago Sochagota
### Bibliografía 
* Senado da República de Colombia (1989), *Municipios colombianos*. Bogotá: Pama Editores Ltda. 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Guateque

**Guateque** é un concello colombiano, capital da Provincia do Oriente no suroeste do departamento de Boyacá, 125 quilómetros ao sur de Tunja, capital departamental, e a 112&nbsp;km ó leste de Bogotá. Limita cos concellos de La Capilla, Tenza, Sutatenza, Somondoco e Guayatá, así como cos concellos cundinamarqueses de Tibirita e Manta.

O personaxe máis recoñecido que deu Guateque, foi o expresidente da República Enrique Olaya Herrera, quen gobernou o país entre 1930 e 1934.

## Historia 
No ano 1537 o Capitán Pedro Fernández de Valenzuela, comisionado por Quesada para atopar os filóns esmeraldíferos de Somondoco, é enviado á rexión e descobre un conxunto de ladeiras que se entrelazan nunha topografía bañada polos ríos Somondoco, Machetá e Súnuba, lindando con Cundinamarca Coa chegada de Gonzalo Jiménez de Quesada á rexión o 24 de xuño de 1537, á poboación indíxena de Tenzuca nomeouna San Juan. Posteriormente os españois denominárona Tenza, en descomposición da palabra Tenzuca que era a capital indíxena da rexión, gobernada polo cacique Runi, tributario de Hunza.

Na zona de Tenzuca a colonia construíu un conxunto de centros urbanos que hoxe se coñecen cos nomes de Guateque, Tenza, Garagoa, Somondoco, Guayatá, Sutatenza, Almeida, Macanal e Pachavita, conformando o chamado Val de Tenza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Senado da República de Colombia (1989), *Municipios colombianos*. Bogotá: Pama Editores Ltda. 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Mykolai Charnetskyi

**Mykolai Charnetskyi**, nado o 14 de decembro de 1884 en Semakivtsi (Austria-Hungría, hoxe Ucraína) e finado o 2 de abril de 1959 en Lviv (RSS de Ucraína), foi un redentorista greco-católico ucraíno, exarca apostólico de Volinia, Polesia e Podlasia, e beato da Igrexa católica.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Naceu o 14 de decembro de 1884 en Semakivtsi, entón no Reino de Galicia e Lodomeria, hoxe en Ucraína; era o maior dos nove fillos que tiveron Oleksandr e Paraskeva Charnetskyi. Foi enviado polo bispo Hryhorii Khomyshyn a estudar no Pontificio Colexio Ucraíno de Roma, e o 2 de outubro de 1909 foi ordenado sacerdote da eparquía de Stanislaviv polo bispo Khomyshyn;
## Notas
Ráquira

**Ráquira** é un concello colombiano da provincia de Ricaurte no departamento de Boyacá. Atópase a uns 60 quilómetros de Tunja. Ráquira é considerada como a capital artesanal de Colombia e foi galardoada pola Corporación Nacional de Turismo en 1994 como unha das vilas máis fermosas de Boyacá, grazas á pintoresca decoración das súas casas. Tamén existe unha cerámica característica de Ráquira.

## Etimoloxía 
O nome de Ráquira provén do muisca, e significa "cidade das potas". Antes da conquista española, este lugar era coñecido co nome de Taquira entre os pobos amerindios.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Senado da República de Colombia (1989), *Municipios colombianos*. Bogotá: Pama Editores Ltda. 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Páramo de Sumapaz

O **Páramo de Sumapaz** é un grande ecosistema de páramos que se atopa no Altiplano Cundiboyacense que está considerado como o meirande páramo do mundo. Foi declarado parque nacional de Colombia en 1977 pola súa importancia como punto quente de biodiversidade e como fonte de auga para a área máis densamente poboada do país, a sabana de Bogotá.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Parquesnacionales.gov.co* Datos xerais, natureza e ciencia, cultura e sociedade.
* *Ciudad Viva*.
* *Colombianparadise.com*  Páramo de Sumapaz – Cundinamarca.
Gloria Valencia de Castaño

**Gloria Valencia de Castaño**, nada en Ibagué o 27 de xullo de 1927 e finada en Bogotá o 24 de marzo de 2011, foi unha intelectual, xornalista e presentadora de televisión colombiana. Consagrada polo público e a crítica, como a «Primeira Dama» da televisión colombiana é recoñecida tamén como unha das principais figuras da divulgación da cultura en Colombia.

En setembro de 1950 iniciou, xunto co seu esposo, o avogado Álvaro Castaño Castillo e outras persoas, a emisora cultural HJCK, "El mundo en Bogotá". Por máis de medio século foi colaboradora de varios programas desa emisora, que hoxe transmite só vía Internet, con temáticas arredor da información e promoción cultural.
Jaime Duque Grisales

**Jaime Duque Grisales**, nado en Villamaría o 11 de xuño de 1917 e finado en Tocancipá o 7 de novembro de 2007, foi un piloto colombiano da década de 1940. É coñecido por ser o creador do Parque Jaime Duque que empezou a funcionar en 1983.

## Traxectoria 
Naceu na poboación de Villamaría no departamento de Caldas, mais viviu os seus primeiros anos en Bogotá, a capital do país. Posteriormente viaxou ós Estados Unidos para estudar pilotaxe de avións rematando en 1944, cando regresou ó país para enrolarse na empresa de aviación comercial Avianca, onde se converteu en xefe de pilotos.

A súa primeira esposa foi Yolanda Romero Moyano. Desta relación non houbo fillos. 
 
En 1983, inaugurouse o parque que leva o seu nome, situado no concello de Tocancipá, en Cundinamarca, a 34 quilómetros de Bogotá e a uns 20 quilómetros do municipio de Chía. 
Inaugurou e organizou rutas internacionais de Avianca; cruzou os mares utilizando a navegación astronómica, cando non existían axudas de radio.

Faleceu en 2007 ós 90 anos por mor de complicacións renais e cardíacas.

## Notas
Chairs Missing

***Chairs Missing*** é o segundo álbum de estudio da banda inglesa de rock Wire, publicado en agosto de 1978 a través do selo Harvest Records. O disco chegou ao número 48 na lista británica de álbums.

Aínda que conta con algo do punk rock minimalista do seu álbum de estrea *Pink Flag*, ten unhas estruturas de cancións máis desenvolvidas (con influencias do rock progresivo, a psicodelia e o art rock dos 70), e teclados e sintetizadores traídos polo produtor Mike Thorne, ademais dunha paleta máis ampla de temas emocionais e intelectuais. O título é un termo de argot británico que fai referencia a unha persoa levemente perturbada. O sinxelo "Outdoor Miner" foi un éxito menor, chegando ao número 51 na lista británica de sinxelos.

En xullo de 2016 a publicación dixital Paste colocouno no posto 1 da súa lista dos 50 mellores álbums de postpunk.

## Listaxe de cancións 
''''''As cancións extra das reedicións de 1989 e 1994 foron eliminadas na de 2006 debido a que, segundo a banda, non honraban !a claridade conceptual das declaracións orixinais".

### Edición especial de 2018 
## Notas
Ventaquemada

**Ventaquemada** é un concello colombiano que se atopa na provincia do Centro, no departamento de Boyacá. Está situado sobre a Troncal Central do Norte, a uns 29 km da cidade de Tunja, capital do departamento. No territorio de Ventaquemada atópase a soada Ponte de Boyacá, onde tivo lugar a Batalla de Boyacá o 7 de agosto de 1819, que selou de maneira definitiva a Independencia da Nova Granada (hoxe Colombia).

O concello limita polo norte con Tunja e Samacá, polo sur con Turmequé, Villapinzón e Lenguazaque, polo leste con Boyacá, Jenesano e Nuevo Colón e polo oeste con Guachetá, Lenguazaque e Villapinzón.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Senado da República de Colombia (1989), *Municipios colombianos*. Bogotá: Pama Editores Ltda. 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Chalet (satélites artificiais)

**Chalet**, coñecidos tamén baixo a denominación **AFP-366**, foi unha serie de satélites artificiais adicados á espionaxe electrónica pertencente á Oficina Nacional de Recoñecemento dos Estados Unidos. Foron os sucesores da serie de satélites Canyon, cuxa numeración continuaron, e tamén pertencían ao Programa 7500. Estaban adicados á interceptación de comunicacións pero tamén eran capaces de recoller telemetría de mísiles. Eran lanzados a órbitas case xeoestacionaria, dunhas 24 horas de duración pero diferentes apoxeo e perixeo para mellorar a triangulación de sinais.

Usaban antenas de ata 38 m de diámetro e estaban estabilizados nos tres eixos. Lanzáronse un total de seis satélites Chalet mediante foguetes Titan, cinco deles chegando a órbita sen problemas e un perdido durante o lanzamento.

O nome do satélites cambiou de Chalet a **Vortex** cando o primeiro foi desvelado polo New York Times en 1979. Algo semellante ocorreu en 1987, cando pasaron a coñecerse como **Mercury**.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
*
*

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Canyon (satélites artificiais)
*Titan IIIC
*Titan 34D
Colton Iverson

**Colton Iverson**, nado o 29 de xuño de 1989 en Aberdeen, Dacota do Sur, é un ex xogador estadounidense de baloncesto profesional.

## Traxectoria profesional 
O 27 de xuño de 2013, Iverson foi seleccionado polos Indiana Pacers na 53ª posición do Draft da NBA de 2013. Os seus dereitos foron traspasados na mesma noite do Draft ós Boston Celtics.

O 12 de agosto de 2014, asinou co Laboral Kutxa da Liga ACB.

O 24 de xaneiro de 2018, Iverson fichou polo MoraBanc Andorra para o resto da tempada 2017-18.

O 16 de xullo de 2018, asinou por unha tempada co Iberostar Tenerife.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en ACB.com 
* Perfil en Euroleague.net
Violent Femmes (álbum)

***Violent Femmes*** é o álbum de estrea da banda estadounidense de folk punk Violent Femmes, publicado en vinilo e casete o 13 de abril de 1983 a través do selo Slash Records. No ano 1987 editouse en CD con dous cancións extra, "Ugly" e "Gimme the Car".

No ano 2002 Rhino Records remasterizou o álbum, enchendo o disco con demos e engadindo outro extra con temas ao vivo e unha entrevista de radio para unha edición especial polo seu 20 aniversario, con textos no libreto escritos por Michael Azerrad.

Trátase do traballo máis exitoso de Violent Femmes ata a data, chegando a ser disco de ouro catro anos despois de seu lanzamento, e platino catro anos despois, sen que entrase na lista *Billboard 200*. Despois de recibir a certificación de platino o 1 de febreiro de 1991, o álbum entrou por vez primeira na lista da *Billboard* o 3 de agosto dese ano. Dende que Nielsen Music comezou a rastrear electronicamente as vendas en 1991 o álbum vendeu 1,8 millóns de copias.

*Slant Magazine* listouno no número 21 da súa lista dos 100 mellores álbums dos 80. En xullo de 2016 a publicación dixital Paste colocouno no posto 7 da súa lista dos 50 mellores álbums de post-punk.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Jacquelyn Campbell

**Jacquelyn C. Campbell**, nada o 26 de agosto de 1946, é unha enfermeira académica estadounidense coñecida pola súa investigación sobre violencia doméstica e violencia contra as mulleres, especialmente nos casos nos que a violencia acaba en homicidio, nos feminicidios. É profesora e presidenta da cátedra Anna D. Wolf na Escola de Enfermaría Johns Hopkins. É tamén a directora do programa nacional para o programa Nurse Faculty Scholars da Fundación Robert Wood Johnson.

## Traxectoria 
En 1985, Campbell desenvolveu o Danger Assessment (avalación do perigo), un cuestionario que está entre as primeiras ferramentas deseñadas para avaliar o risco dunha muller de ser asasinada por un compañeiro abusivo. Está tamén deseñado para darlles ás mulleres máis protagonismo na planificación da súa propia seguranza e para darlles unha axuda máis personalizada. Tamén desenvolveu o "Lethality Assessment Program" (Programa de Valoración da Letalidade), que pretende ser unha ferramenta para a policía cando chega a incidentes de violencia doméstica. O programa foi adoptado por múltiples departamentos de policía en Maryland.

## Recoñecemento 
Campbell foi escollida membro do Instituto de Medicina en 2000, e é membro da súa Xunta Directiva de Saúde Global. É tamén membro da Academia Americana de Enfermaría. Foi nomeada Investigadora Distinguida Pathfinder polo Instituto Nacional de Investigación en Enfermaría, e foi recoñecida nos Premios de Ciencias da Enfermaría da Escola de Enfermaría da Universidade de Duke, así como o Premio Vollmer da Sociedad Americana de Criminoloxía. Tamén foi unha das 17 primeiras bolseiras Gilman nomeadas por Johns Hopkins.
En 2018 foi investida doutora *honoris causa* pola Universidade de Vigo.

## Notas 
## Bibliografía 
Foi entrevistada por Celia P. Porto para a revista Luzes.
Rita Más

**María Rita Más Ybáñez**, nada en Vigo en 1964, é unha fotógrafa e poeta galega.

## Traxectoria 
Reside na Coruña, e traballa no sector da comunicación.

## Obra 
* *Albada de mujer en paro*, galardoada co *Premio Internacional de Poesía Jaime Gil de Biedma y Alba*.
## Recoñecementos
Premio Carballo mirando ao mar do Concello de Carballo na categoría videopoema en 2015.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* María Rita Más Ybáñez gana el Premio de poesía Jaime Gil de Biedma
*a saia raiña Rita Más http://www.acoruna.uned.es/noticias/noticia/charla-a-saia-raina-mujeres-enlutadas-en-el-siglo-xxi
Aleksandr Kazantsev

**Alexander Petrovitch Kazantsev** (en ), nado o 2 de setembro de 1906 e finado o 13 de setembro de 2002, foi un escritor soviético de ciencia ficción, ufólogo e compositor de xadrez.

## Traxectoria 
Como escritor foi un visionario, ó igual que Isaac Asimov e Jules Verne. Preveu a existencia de varias decubertas científicas (moitas veces inspirando os científicos). Na súa obra *A ponte ártica* (Северный мост), de 1941, Kazantsev describe un túnel que ligaba dous continentes, semellante ó Eurotúnel. En *A illa en chamas* (Пылающий остров), preveu o uso da supercondutividade.

A súa obra máis famosa é *A destrución de Faena* (Фаэты), na que fala sobre as consecuencias que unha eventual guerra nuclear tería sobre o ser humano. Kazantsev tamén escribiu o guión do filme *Planeta Bur*, filmado na Unión Soviética en 1962.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras completas en ruso e tradución de Фаэты para o inglés  
* Entrevista cedida para a revista Superinteressante
Paweł Rawa

[miniatura|240px|Capela funeraria de Paweł Rawa no [cemiterio calvario de Minsk.]]
**Paweł Rawa**, nado en 1770 en Białystok e finado a comezos de 1859, foi un sacerdote católico latino da diocese de Minsk, da que foi administrador apostólico entre 1839 e 1852.

## Traxectoria 
Recibiu a súa educación sucesivamente en Hrodna, no colexio xesuíta de Polack, e no seminario de Smilavičy. Logo de ser ordenado sacerdote estivo ao servizo do arcebispo de Mahilioŭ Stanislaŭ Bohuš-Sestrancevič.

Entre 1839 e 1853, logo da morte do bispo de Minsk Mateŭš Lipski, gobernou a diocese como administrador apostólico. Logo do sínodo de Polack que rematou coa Unión de Brest nos territorios do Imperio Ruso en 1839, Rawa acordou co bispo ortodoxo Antonii Zubko (quen fora sacerdote greco-católico) que todos os católicos latinos de pais greco-católicos en 1798 tamén serían considerados ortodoxos. O goberno do tsar considerou este acordo meritorio, e por isto Paweł Rawa pasou a ser para as autoridades un "candidato valioso" para a sé de Minsk. Porén, non pasou de ser proposto, xa que a Santa Sé non estivo de acordo co acordo alcanzado co bispo ortodoxo, rexeitando a súa aprobación canónica.

Durante o goberno de Rawa as propiedades da Igrexa foron pechadas, incluíndo mosteiros e parroquias. O historiador das relacións entre a Santa Sé e Rusia Adrien Boudou, criticou a Rawa dicindo del:  Finou a comezos de 1859 e está enterrado no cemiterio calvario de Minsk.

## Notas
Charles Berlitz

**Charles Frambach Berlitz**, nado en Nova York o 20 de novembro de 1914 e finado en Tamarac, Florida, o 18 de decembro de 2003, foi un escritor estadounidense coñecido polas súas obras sobre fenómenos paranormais, aínda que tamén escribiu sobre ensino de linguas.

## Traxectoria 
O seu libro máis famoso é *The Bermuda Triangle*, do que vendeu uns vinte millóns de exemplares.

Era neto do fundador das academias de ensino de linguas Berlitz Language Schools. El mesmo foi un gran políglota que falaba trinta e dúas linguas. Graduouse *magna cum laude* na Universidade Yale e estivo trece anos no exército dos Estados Unidos, principalmente na póla de espionaxe. Logo traballou na empresa da familia, onde foi autor de libros con frases para turistas. Tamén participou na redacción de cursos de linguaxe gravados en cintas e discos.

A finais dos anos sesenta vendeu a súa compañía á firma Crowell, Collier & Macmillan.

## Obra 
* *The Mystery of Atlantis* (1969)
* *Mysteries from Forgotten Worlds* (1972)
* *The Bermuda Triangle* (1974), ISBN 0-285-63326-0
* *Without a Trace* (1977)
* *The Philadelphia Experiment - Project Invisibility* (1979)
* *The Roswell Incident* (1980)
* *Doomsday 1999* A.D. (1981) ISBN 0-586-05543-6.
* *Native Tongues* (1982)
* *Atlantis - The Eight Continent* (G. P. Putnams Sons., Nova York, 1984)
* *Atlantis: the lost continent revealed*, Macmillan, Londres, 1984
* *The Lost Ship of Noah: In Search of the Ark at Ararat* (1987)
* ''The Dragon's Triangle* (1989)
* *World of Strange Phenomena'' (Little Brown & Company, Nova York, 1995)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Escola de Idiomas Berlitz
Erinnerungen an die Zukunft (filme)

***Erinnerungen an die Zukunft*** é un filme documental de 1970 producido na República Federal Alemá e dirixido por Harald Reinl. Baséase no libro homónimo de Erich von Däniken, un libro que teoriza sobre o impacto dos extraterrestres na vida dos seres humanos. O filme foi nomeado ós Oscar ó mellor documental na 43ª edición dos premios.

## Outras versións 
O filme foi editado e dobrado ó inglés en 1973 para o documental de televisión, *In Search of Ancient Astronauts*, narrado por Rod Serling.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Ancient Aliens

***Ancient Aliens*** é unha serie televisiva estadounidense que foi estreada o 20 de abril de 2010, na canle History. Producida por Prometheus Entertainment nun estilo de documental, o programa presenta hipóteses de astronautas antigos e propón que textos históricos, a arqueoloxía e as lendas conteñen probas de contacto extraterrestre cos humanos da antigüidade. O programa foi amplamente criticado por historiadores, cosmólogos e outros círculos científicos por presentar e promover a pseudociencia e a pseudohistoria.

A serie comezou cun especial de televisión homónimo que se estreou o 8 de marzo de 2009, na canle History. As tempadas 1–3 emitíronse na mesma canle até o ano 2011. Dende a tempada 4 até a metade da tempada 7, a serie emitiuse a través de H2. O 10 de abril de 2015, os episodios volvéronse emitir en History.

A tempada 13 estreouse o 27 de abril de 2018 cun especial de dúas horas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Euroliga 2018-19

A **Euroliga 2018-19** foi a 19ª edición da máxima competición de clubs de baloncesto de Europa dende a súa organización pola Unión de Ligas Europeas de Baloncesto (ULEB) e a oitava desde o seu patrocinio por Turkish Airlines. Incluíndo as edicións desta competición organizadas por FIBA Europa foi a edición número 62. A Final Four desta Euroliga disputouse no Fernando Buesa Arena de Vitoria-Gasteiz, España.

## Participantes 
## Tempada regular 
A tempada regular tivo lugar do 11 de outubro de 2018 a 6 de abril de 2019. Os oito primeiros clasificados clasificáronse para os Playoffs.

### Clasificación 
Fonte: Euroleague

## Playoffs 
Os vencedores de cada eliminatoria pasaron a xogar a Final Four.

## Final Four 
Xogouse no Fernando Buesa Arena de Vitoria-Gasteiz (España), do 17 ao 19 de maio de 2019. 

## Premios 
### Galardóns anuais 
;MVP da Euroliga 2018–19
*  Jan Veselý ( Fenerbahçe Beko)

;MVP da Final Four
*  Will Clyburn ( CSKA Moscova)

;Equipo da Tempada 2018–19

;Mellor defensor
*  Edy Tavares ( Real Madrid)

;Xogador revelación
*  Goga Bitadze ( Budućnost VOLI)

### Xogadores da xornada 
;Tempada regular

### Xogadores do mes 
## Estatísticas individuais 
;Valoración

;Puntos

;Rebotes

;Asistencias

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Euroleague

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial Euroleague.net
* Eurobasket.com
* Páxina oficial ULEB.net
Erinnerungen an die Zukunft

***Erinnerungen an die Zukunft*** é un libro escrito en 1968 por Erich von Däniken. Trata sobre hipóteses pseudocientíficas arredor de que as tecnoloxías e as relixións de moitas civilizacións antigas foron dadas antigos astronautas que foron recibidos como deuses.

O primeiro borrador da publicación foi rexeitado por varias publicacións. O libro foi rescrito polo seu editor, Wilhelm Roggersdorf (un nome de pluma do guionista alemán Wilhelm Utermann). Utermann foi un escritor nazi de best-sellers e tivo unha posición de importancia no xornal *Völkischer Beobachter.*

## Adaptacións 
En 1970, dous anos despois da publicación orixinal, o libro foi adaptado nun filme homónimo na daquela República Federal Alemá, producido por Sun International, e no documental para televisión *In Search of Ancient Astronauts*. No presente, Paradox Entertainment posúe os dereitos fílmicos do libro.

## Notas
Soulfly

**Soulfly** é unha banda estadounidense de metal formada en Phoenix, Arizona en 1997. O grupo está liderado por Max Cavalera, antigo líder de Sepultura, que formou Soulfly tras deixar o conxunto brasileiro un ano antes. Ata a data leva publicados dez álbums de estudio, un EP, 23 sinxelos e un vídeo. O seu álbum de estrea, *Soulfly*, editouse o 21 de abril de 1998, mentres que o máis recente, *Archangel*, lanzouse o 14 de agosto de 2015.

Soulfly incorpora moitos estilos de metal con música tribal brasileira e world music. Os seus primeiros seis álbums estreáronse nos Estados Unidos na lista *Billboard 200*, sendo a posición máis alta o número 32 conseguido polo seu segundo traballo, *Primitive*. En novembro de 2005 *Soulfly* foi certificado ouro pola RIAA. A banda pasou por diferentes cambios na súa formación, sendo Cavalera sendo o único membro constante. Nunha entrevista no ano 2015 Max revelou que o nome do grupo foi collido da canción "Headup" de Deftones, na cal colaborou.

## Discografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Museo Nacional de Antropoloxía de México

O **Museo Nacional de Antropoloxía** (MNA) é un dos recintos museográficos máis importantes de México e de América. Está concibido para albergar e exhibir o legado arqueolóxico dos pobos de Mesoamérica, así como para dar conta da diversidade étnica do país. O edificio actual do MNA foi construído entre 1963 e 1964 no Bosque de Chapultepec por instrución do presidente Adolfo López Mateos, quen o inaugurou o 17 de setembro de 1964. O edificio do MNA posúe 22 salas de exposición permanente, dúas salas de exposicións temporais e tres auditorios. Ademais alberga o acervo da Biblioteca Nacional de Antropoloxía e Historia.

A colección do Museo Nacional de Antropoloxía está conformada por numerosas pezas arqueolóxicas e etnográficas provenientes de todo México. Entre algunhas das pezas máis emblemáticas da colección cóntase a *Pedra do Sol* —que é o corazón mesmo do museo—, as monumentais esculturas teotihuacanas dedicadas ós deuses da auga, a tumba de K'inich Janaab' Pakal, así como un atlante tolteca traído desde Tollan-Xicocotitlan e o Monólito de Tláloc que custodia a entrada do museo.

O MNA constitúe un dos principais sitios de interese turístico de México. Atrae cada ano a máis de dous millóns de visitantes. O museo é un dos meirandes museos do continente.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Erich von Däniken

**Erich Anton Paul von Däniken**, nado en Zofingen (Argovia) o 14 de abril de 1935 e finado en Unterseen (Berna) o 10 de xaneiro de 2026, foi un autor suízo de varios libros que fan afirmacións sobre as supostas influencias extraterrestres na cultura humana primitiva, incluído o best-seller *Erinnerungen an die Zukunft* (1968). Von Däniken é unha das principais figuras responsables de popularizar as hipóteses do "paleocontacto" e dos antigos astronautas. As ideas expostas nos seus libros son rexeitadas por unha maioría de científicos e académicos, que clasifican o seu traballo como pseudohistoria, pseudoarqueoloxía e pseudociencia. Ó comezo da súa carreira, foi xulgado e condenado por varios cargos de fraude ou malversación, e mesmo escribiu un dos seus libros na cadea.

O escritor foi acusado de plaxio pola súa obra *The Gold of the Gods*, onde utilizou fotografías sen permiso e adxudicouse unha expedición á cova dos Tayos, a cal se demostraría que foi falsa.

## Traxectoria 
Von Däniken naceu en Zofingen (Suíza). Educado como católico estrito, asistiu á escola católica internacional de Saint-Michel, en Friburgo (Suíza). Durante o seu tempo na escola rexeitou as interpretacións da igrexa da Biblia, e desenvolveu o seu interese pola astronomía e o fenómeno dos pratos volantes.

Á idade de 19 anos, Von Däniken foi condenado a catro meses de prisión por roubo.
Traballou como empregado nun hotel en Exipto, onde foi declarado culpable de fraude e malversación de fondos.
En decembro de 1964, von Däniken escribiu un artigo titulado «Hatten unsere Vorfahren Besuch aus dem Weltraum?» (‘os nosos antepasados foron visitados dende o espazo?’), para o xornal alemán-canadense *Der Nordwesten.* O manuscrito de *Erinnerungen an die Zukunft* foi aceptado por un editor a principios de 1967, e impreso en marzo de 1968.

En novembro de 1968 von Däniken foi arrestado por fraude, falsificación de documentos de hoteis e falsas referencias de crédito, para obter préstamos por valor de 130 000 dólares estadounidenses durante un período de doce anos.
Von Däniken entregou unha alegación en favor da nulidade da sentenza, sobre a base de que as súas intencións non eran maliciosas e que as entidades de crédito tiveran a culpa por non investigar adecuadamente as súas referencias fraudulentas.
O 13 de febreiro de 1970, Von Däniken foi condenado a tres anos e medio de prisión e unha multa de 3000 CHF (francos suízos).
Cumpriu un ano de condena antes de ser posto en liberdade.

O seu primeiro libro, *Erinnerungen an die Zukunft*, fora publicado na data do seu xuízo, e as súas vendas permitíronlle pagar as súas débedas e deixar o negocio hoteleiro. Von Däniken escribiu o seu segundo libro, *Gods from Outer Space*, mentres estaba na cadea.

## Notas
Floyd Lounsbury

**Floyd Glenn Lounsbury**, nado o 25 de abril de 1914 e finado o 14 de maio de 1998, foi un epigrafista e antropólogo estadounidense coñecido como maianista e polos seus traballos de lingüistíca nunha serie de linguas de América do Norte e mesoamericanas precolombianas, particularmente a lingua maia e a interpretación dos seus glifos.

## Traxectoria 
Lounsbury naceu en Stevens Point, Wisconsin. Graduouse na Universidade de Wisconsin en 1941, especializándose en matemáticas. Alí coñeceu a Morris Swadesh conferencista sobre temas de lingüística indíxena norteamericana. Lounsbury que asistiu ós cursos de Swadesh volveuse o seu axudante e continuou coas súas conferencias cando este partiu para México. Así, afondou no seu coñecemento da lingua oneida para a cal desenvolveu un sistema ortográfico. Continuaría con este proxecto durante o desenvolvemento da súa mestría concentrándose na fonoloxía da lingua.

Durante a segunda guerra mundial traballou para o exército americano como meteorólogo.

Obtivo o seu grao de mestría en 1946. Logrou unha bolsa da Fundación Rockefeller para traballar na Universidade Yale sobre a lingua oneida. Máis tarde concluíu os seus estudos do doutoramento en 1949, facendo a súa tese sobre linguas iroquesas.

Foi pai da coñecida novelista e cineasta estadounidense Ruth Ozeki.

## Achegas científicos 
Os seus estudos permitiron estabelecer vínculos históricos entre as linguas iroquesas. Traballou xunto con outros, na determinación de nomes asignados a lugares na conca do lago Champlain e desenvolveu unha versión do mito da creación dos oneida en Ontario, que despois se convertería nun libro publicado polo seu alumno Bryan Gick de maneira póstuma, que incluíu varias análises lingüísticas sobre devandita etnia e aspectos de vellas lendas iroquesas.

Lounsbury foi un colaborador da teoría fonética de Yuri Knorozov sobre os xeróglifos maias no senso de que estes representaban sílabas máis que idiogramas e nese aspecto contribuíu á metodoloxía que finalmente conduciu ó desciframento de tales glifos mesoamericanos. Foi parte do trío, con Linda Schele e Peter Mathews que en 1973, traballou para presentar a cronoloxía de douscentos anos da familia do señor de Palenque, durante a *Primeira Mesa Redonda sobre a Cultura Maia* celebrada en tal sitio arqueolóxico en Chiapas, México.

Lounsbury tamén desenvolveu unha correlación entre o calendario longo maia e o calendario xuliano que vincula a data do 1 de xaneiro do ano 4713 a. de C. co principio da conta longa maia no 13.0.0.0.0 (4 Ahau, 8 Kum'kú).

## Notas