Educación a distancia

miniatura|Polo de apoio presencial da Universidade Aberta do Brasil en Cambuí, Minas Gerais, Brasil.

A **educación a distancia** é unha modalidade educativa na que o alumnado (discente) non comparte o mesmo espazo físico có profesorado (docente) durante o desenvolvemento do proceso de ensino-aprendizaxe.

Existen numerosas experiencias e modelos de educación a distancia no mundo enteiro que varían tanto polo tipo de contidos ensinados como polos medios utilizados. Os medios utilizados para a comunicación educativa ou para os recursos didácticos adoitan dar identidade a cada sistema. Así, por exemplo, fálase de ensino por correspondencia porque os envíos dos materiais e comunicación realízase por correo).
Dedúcese desta observación que o soporte utilizado define en boa medida cada sistema e cada forma de desenvolver o proceso de ensino-aprendizaxe e que este soporte depende en grande medida das posibilidades técnicas e tecnolóxicas en cada momento histórico.

## Concepto 
Dada a grande diversidade de modelos, resulta difícil unha definición xenérica de Educación a Distancia. Lorenzo García Aretio (2001, p.&nbsp;113) indica unha definición integradora que recolle matices desde diversas perspectivas:
: *A educación a distancia baséase nun diálogo didáctico mediado entre o profesor (institución) e o estudante que, situado nun espazo diferente ao daquel, aprende de forma independente (cooperativa).

## Teorías 
Algúns dos autores máis relevantes que estudaron a educación a distancia foron:
* Wedemeyer (1971), que se centrou na importancia da posibilidade de desenvolver a aprendizaxe de forma independente.
* De Moore (1972), que elaborou a *Teoría da distancia transaccional*, que se refire ao grao de estruturación previa da aprendizaxe e ao diálogo que se establece para iso.
* De Holmberg (1977), que introduciu o concepto de *diálogo didáctico mediado*.
* Peters (1998), que fixo énfase na base industrializada dos procesos formativos a distancia e coidando en grande medida dos soportes utilizados e do deseño dos medios empregados.

## Riscos 
Os sistemas formativos que se inclúen normalmente baixo esta denominación teñen unha serie de riscos comúns. Seguindo a García Aretio (2001, p.&nbsp;30), podemos indicar:
* Separación profesorado-alumnado
* Utilización de medios técnicos
* Organización de apoio-titoría
* Aprendizaxe independente e flexíbel
* Comunicación bidireccional
* Enfoque tecnolóxico
* Comunicación masiva
* Procedementos industriais

[miniatura|Caixa de correos en [Pontevedra.]]

## Perspectiva histórica 
O factores que contribúen ao nacemento e desenvolvemento da educación a distancia foron os cambios políticos orientados á democratización que estableceron novos dereitos á formación para as capas sociais con máis desvantaxes, o desenvolvemento do concepto de educación permanente que avala a necesidade de aprender ao longo de toda a vida, a necesidade da educación de persoas adultas e a consolidación de estratexias didácticas para elas, o desenvolvemento de ofertas, medios e modalidades educativas, así como o desenvolvemento das tecnoloxías e especialmente das aplicábeis á comunicación e á educación.
Seguindo sobre todo os medios que se utilizaron de soporte, podemos observar que a educación a distancia pasou por catro fases:
* Ensino por correspondencia (correo postal);
* Ensino apoiado en medios de comunicación (prensa, radio, TV);
* Ensino por Internet (plataformas de formación, Correo electrónico, webs);
* Ensino en soportes móbiles;

miniatura|Os alumnos requiren medios como os ordenadores.

## Facilidades e dificultades 
A educación a distancia presenta unha serie de vantaxes para as persoas que se forman a través dela como:
* Autonomía para organizarse e elixir os tempos e lugares de aprendizaxe
* Non necesita desprazarse diariamente ao centro formativo
* Permite contar cos materiais con antelación o que permite, por exemplo, adaptalos con máis facilidade ás persoas con discapacidade
* Compatibiliza a formación con outras ocupacións familiares, sociais, persoais ou laborais
* Permite manter a privacidade e intimidade da formación
* Posibilita as adaptacións que necesiten as persoas polas súas características e intereses
* Permite establecer relacións entre persoas distantes de contextos e culturas diversas

Do mesmo xeito, os estudos sobre educación a distancia revelan certas debilidades como:
* As altas taxas de abandono
* As dificultades para autoxestionar o tempo
* Os problemas relacionados cos medios (radio, conexións a Internet etc..)
* As limitacións á sociabilidades en modalidades individualistas
* A carencia de información de retorno tan abundante para o alumno
* Tanto a infraestrutura como os medios teñen que planificarse con moita antelación
* A estandarización da aprendizaxe se se utilizan sempre os mesmos medios para todos
* A dificultade para adquirir ou dispor de todos os medios necesarios, por exemplo, Internet na casa
* A necesidade de formación específica para o profesorado implicado
* Os custos da infraestrutura e medios que son estritamente necesarios para o seu desenvolvemento
* A dependencia de soportes mediados utilizados (texto, imaxe, Internet) que supoñen un manexo dos medios
* Desconfianza dos sistemas a distancia en certos contornos ou países
* Limitacións de desenvolvemento de certas competencias polos medios utilizados
* Dificultades para garantir a autoría das tarefas e actividades realizadas a distancia

miniatura|A Consellería de Educación está no Edificio de San Caetano en Santiago.

## Experiencias paradigmáticas 
### En Galicia 
A raíz da transferencia das competencias en materia educativa, creáronse de acordo coas titulacións establecidas pola Lei Xeral de Educación (1970) o Centro Galego de Educación Xeral Básica (CEGEBAD) para a obtención do Graduado Escolar e o Instituto Galego de Bacharelato a Distancia (INGABAD) para o Bacharelato.

A raíz da aprobación da LOXSE (1990), apareceu o Graduado de Educación Secundaria Obrigatoria que tamén houbo que adaptar ás persoas adultas. Na actualidade, en Galicia, a oferta non universitaria céntrase en:
* Educación Secundaria para persoas adultas
* Bacharelato para persoas adultas 
* Formación profesional

miniatura|Logo da UOC.

### En España 
* AULAS MENTOR 
:Oferta de cursos de Educación non Formal deseñados polo Ministerio de Educación central que se imparten a través da rede de centros de educación permanente de adultos.
* CEAC 
:Centro privado que naceu nos anos 40 e imparte cursos regrados e cursos non formais de Artes, Beleza, Construción, Educación, Negocios, Idiomas, Informática, Mantemento de Saúde, Turismo e Hostalería.
* DEUSTO FORMACIÓN
:Centro de formación empresarial enfocado na formación de xestión de empresas e novas tecnoloxías da información.
* CIDEAD 
:Ofrece as ensinanzas de Primaria e Secundaria Obrigatoria para xente nova (por exemplo, que residen no estranxeiro), Secundaria Obrigatoria para Persoas Adultas (ESPAD), Bacharelato, Formación Profesional e Ensinanzas Oficiais de Linguas.
* CAMPUS TRAINING
:Centro de Formación Profesional enfocado na inserción laboral.
* Radio ECCA*'
:Radio ECCA é unha rede de centro que apoia o proceso de aprendizaxe na radio. Orixinaria de Gran Canaria con programas culturais e educativos.
* That's English! 
:Programa para aprender inglés a distancia do Ministerio de Educación e Formación Profesional
* UNED
:Universidade pública española de ámbito estatal que desenvolve a súa oferta formativa a distancia.
* Universitat Oberta de Catalunya (UOC)
:Universidade catalana de ámbito estatal que desenvolve a súa oferta formativa a distancia.

miniatura|Open University en Londres

### En Europa 
* Open University, universidade do Reino Unido
* Centre National d' Enseignement à Distance (CNED), centro coordinador da oferta universitaria a distancia en Francia
* Universidade Aberta, universidade de Portugal

## A Asociación Europea de Universidades de Ensino a Distancia 
A Asociación Europea de Universidades de Ensino a Distancia (en inglés: European Association of Distance Teaching Universities, EADTU) é a principal rede universitaria institucional de educación superior en liña, aberta e a distancia. Foi fundada en 1987, a asociación promove a innovación, a investigación, a colaboración, o desenvolvemento de proxectos conxuntos, a divulgación e congresos e eventos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* De Holmberg, M. (1977). *Distance education. A survey and bibliographhy*. Londres: Kogan Page. 
* De Moore, M. G. (1972). Learner autonomy: the second dimensions of independent learning. *Convergence Fall*, pp.&nbsp;76–88. 
* García Aretio, L. (2001). *La Educación a Distancia*. Barcelona: Ariel. 
* Peters, O. (1998). Concepts and models. No *First National Conference on Distance Education*. Manila. 
* Wedemeyer, C. A. (1971). Independent study. En Deighton, L. C. (ed.) *The Encyclopedia of Education*, 4, Nova York: Macmillan. 
### Outros artigos 
* Teleformación
### Ligazóns externas 
* Asociación Iberoamericana de Educación Superior a Distancia (AIESAD) 
* European Association of Distance Teaching Universities (EADTU) 
* Revista de Educación a Distancia