Imperio acadio

O **Imperio Acadio** foi o primeiro imperio antigo de Mesopotamia formado a partir das conquistas de Sargón de Acad. Mantivo o seu máximo esplendor no século&nbsp;XXII&nbsp;a.&nbsp;C. (de 2334 a 2192&nbsp;a.&nbsp;C.) nos que se sucederon cinco monarcas: o propio Sargón, os seus fillos Rimush e Manishutusu, o seu neto Naram-Sin e o fillo deste, Sharkalisharri que gobernaron durante 141 anos.

Os dominios do Imperio Acadio estendéronse a toda a conca do Tigris e Éufrates, Elam, Siria e ―segundo as inscricións― aínda máis aló, ata o Líbano e a costa mediterránea. Segundo as devanditas inscricións chegaríanse a realizar incursións ataAnatolia e o interior dos montes Zagros e o imperio controlaría o comercio do golfo Pérsico cara a «Magan» (posiblemente Omán) e a rexión do val do Indo.

As cidades de Mesopotamia enchéronse de monumentos e ronseis conmemorativas que falaban da grandeza do novo imperio e na escritura produciuse un importante avance da lingua acadia, que se converteu na lingua administrativa do estado.

## Historia
### Antecedentes 
A infiltración pacífica dos semitas nas cidades sumerias alcanza agora densidade suficiente para que aqueles obteñan a supremacía política do país. Cabe mesmo atribuír esta supremacía a unha inmigración repentina e masiva:

Desde o 3000&nbsp;a.&nbsp;C. os semitas fóronse estendendo desde as súas orixes en Arabia cara ao norte, con outros grupos diferentes, como os amorreos. Non hai mostras de que estas migracións se produciran de maneira traumática, senón que parece tratarse máis ben dun proceso gradual. En Mesopotamia os máis importantes foron os acadios, presentes na área do norte da rexión, na que se incluía a cidade de Kish. Nesta cidade sábese que Sargón desempeñou algún posto de responsabilidade. Culturalmente, Sargón era semita xa que se sabe que a súa lingua era o tamén semita acadio.

Cara ao 2340&nbsp;a.&nbsp;C. Sargón fundou a cidade de Agadé nas proximidades de Kish, posiblemente ao norte. A súa localización aínda non foi determinada polos arqueólogos, aínda que se especula que podería estar cara á confluencia dos ríos Diala e Tigris, nos arredores da actual Bagdad. Os motivos da fundación de Agadé non están claros. É probable que Sargón se rebelase contra o seu señor en Kish e decidise establecer un novo centro de operacións. O novo rei tivo que enfrontarse ademais a numerosas rebelións.

Nalgún momento do seu reinado parece que Naram-Sin foi deificado. O motivo, segundo unha inscrición nunha estatua, foi por petición do seu pobo aos deuses, despois de que o rei gañase nove batallas contra as que se lle rebelaron «desde os catro confíns do mundo». Os deuses concederon e construironlle un templo en Agadé, que ata entón non estaba dedicado a ningún deus.]]
Sargón deu numerosos postos administrativos a cidadáns da súa rexión orixinal, cuxa lingua era o acadio, o cal posiblemente viviu nesta etapa unha gran difusión.

A escritura desta lingua seguiu un modelo desenvolvido na área de Ebla, na actual Siria, que adaptaba a escrita cuneiforme á lingua semita. Este modelo de escritura foi o máis utilizado na administración do Imperio acadio, aínda que se manteñen numerosos documentos e inscricións bilingües, escritas tanto en acadio como en sumerio.
Así, aínda que a lingua sumeria seguiu sendo utilizada é probable que as conquistas de Sargón e o seu prestixio, desen un impulso fundamental á lingua acadia, facilitando que nos séculos posteriores se impuxese finalmente o acadio.

## Arquitectura 
Os posibles restos das cidades de Akkad e de Sippar seguen sepultados en lugares ignotos. Este descoñecemento completo dos que no seu día foron centros principais do imperio acadio prívanos da posibilidade de contemplar e axuizar aqueles monumentos que mellor puidesen reflectir o seu estilo e concepcións arquitectónicas. En tanto que non se produzan descubrimentos neste sector, habemos de contentarnos con obras de restauración levadas a cabo polos acadios en edificios antigos, como é o caso do Palacio e o Templo de Tell Asmar, e cun par de exemplos de edificios de nova planta, magníficos certamente os dous en capitais provinciais do Imperio: Tell Brak, en Siria, e Asur, no corazón do futuro territorio dos asirios.

O grande edificio escavado en Tell Brak, construído e utilizado para depósito de mercadorías no centro da conca do Kabur, dátase na época de Acad porque as súas adobes ostentan o nome de Naram-Sin. Basta mirar un momento o seu plano, para comprender que non é unha realización gradual, cun núcleo ao que se van engadindo postizos para satisfacer novas necesidades, senón unha creación única, racional, calculada de antemán ata os seus mínimos detalles. Como observa Moortgat, os acadios tenderon a moldear a realidade en formas preconcibidas, segundo pon ben de manifesto o seu esquema das "Catro Partes do Mundo"; as ideas deben impoñer os seus perfís ás cousas, o espírito á materia. O palacio de Tell Brak é unha elocuente testemuña da súa mentalidade. Aquel impresionante mole, de 111 por 93 metros, debía parecer aos pobos da chaira de siria un símbolo pavoroso da autoridade acadia. Os seus muros exteriores, de dez metros de espesor, cinguíano dun cinto infranqueable. O plano di o que era: un depósito de mercadorías e tributos, organizado ao redor de catro patios, un deles moito maior que os outros tres. A súa única porta, de once metros de ancho, daba a un espazoso vestíbulo, flanqueado polos lugares de administración; do vestíbulo pasábase a un patio de corenta metros de lado. Hai que imaxinar alí ás caravanas descargando os seus fardos, pasada a inspección de escríbalos estacionados no portal. Despois de descargadas no patio, as mercadorías eran depositadas nos almacéns, ordenados como unha marcadora de ocos, todos na mesma altura, illados ou por parellas ao redor de catro patios. Os almacéns recibían destes a luz e a ventilación. O edificio non parece ter máis planta que a escavada e quizais unhas torres de defensa aos lados da súa única porta, algo máis altas que os restantes muros, para servir de atalaias.

No Templo de Abu, en Tell Asmar, os acadios introduciron un cambio significativo: dividiron a cela en dúas metades por medio dun groso muro transversal, con abertura no centro, de maneira que unha vez pasado a porta exterior do santuario, o visitante atopábase nunha antecela. Para ver a estatua e os altares do deus, o visitante debía dar uns pasos e colocarse no eixo central do edificio. O novo sistema rompe coa tradición do achegamento polo eixo abacelado, e máis aínda indica a disposición típica dos templos neosumerios, nos que a cela propiamente dita será unha estancia máis ancha que larga. Un só exemplo non basta para determinar se o novo sistema foi xeral entón, pero en todo caso a reforma introducida no Templo de Tell Asmar ten o valor posible de antecedente dunha solución chamada a impoñerse máis tarde.

Durante o Imperio acadio seguiuse o costume sumeria de levantar grandes ronseis e monumentos conmemorativos escritos en lugares especiais das cidades. Con estas obras demostrábase o poder do imperio e publicitábanse os seus éxitos militares. Na arte acadia, a figura central da obra represéntase en maiores proporcións que o resto da composición, que xeralmente contén escenas dramáticas. Un bo exemplo é o ronsel de Naram-Sin, onde o monarca, coroado por un casco de cornos que indica o seu carácter divino, ten o dobre de tamaño que as demais figuras.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Blanco Freijeiro, Antonio (1972): *Arte antiguo del Asia Anterior* (páxs.&nbsp;105-114). Sevilla (España): Publicacións da Universidade de Sevilla, 1972.
* Liverani, Mario: *El mundo antiguo*

### Outros artigos
* Asirioloxía
### Ligazóns externas 
*Sumerioloxía