open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Félicien Rops

miniatura|dereita|Rops.
**Félicien Rops**, nado en Namur o 7 de xullo de 1833 e finado en Corbeil-Essonnes o 23 de agosto de 1898, foi un pintor, gravador e augafortista belga.

## Obra 

Imaxe:Félicien_Rops_-_Tanzender_Tod.jpeg|*La mort qui danse* (vers 1865). 
Imaxe:Félicien Rops Sneeuw te Thozée.JPG|*Neige à Thozée* (1870).
Imaxe:Satansowing.JPG|*Satan semant des graines* (contra 1872).
Imaxe:Félicien Rops - La tentation de Saint Antoine.jpg|*La Tentation de saint Antoine]]* (1878)
Imaxe:Rops - Menschliche Parodie - 1878-81.jpeg|*Parodie humaine* (contra 1880).
Imaxe:Félicien_Rops,_Die_Sphinx_(1882).jpg|*Le Sphinx* (1882).
Imaxe:Rops - Satan säht die Hexenbrut.jpeg|*Satan semant* (1882).
Imaxe:Rops - Essen mit Atheisten - 1882.jpeg|''À un dîner d'athées* (1882).
Imaxe:Félicien Rops - La v s - eau forte originale.jpg|*Le Vice suprême* (1884), ilustración para a novela homónima de Joséphin Peladan.
Imaxe:Uzanne - Son altesse la femme face p22.jpg|Ilustración da obra de Octave Uzanne *Son altesse la femme'' (1885).
Zengi

**Imad ad-Din Atabeg Zengi** (coñecido tamén como Zangi, Zengui, Zenki ou Zanki; en turco İmadeddin Zengi, en árabe عماد الدین زنكي), nado cara a 1085 e finado o 14 de setembro de 1146, foi un gobernador sirio.

## Traxectoria
Fillo de Aq Sunqur al-Hajib, gobernador de Alepo baixo o goberno de Malik Shah I. Seu pai foi condenado a morte por traizón e decapitado en 1094. Zengi foi criado por Kerbogha, gobernador de Mosul. Zengi foi nomeado atabeg de Mosul en 1127 e de Alepo en 1128, unindo ámbalas dúas cidades baixo o seu mando e unificando gran parte de Siria. En 1144 tomou Edesa con trinta mil soldados, destruíndoa por completo e queimando a cidadela cos cristiáns sitiados nela.

En 1146 condenou a morte a un escravo. Sen nada que perder, este escravo matouno mentres durmía.
Camilo Placer

**Camilo Placer Bouzo**, nado en Ourense en 1854 e finado na mesma cidade o 5 de novembro de 1887, foi un xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Colaborou en *El Heraldo Gallego*. Estudou Dereito nas Universidades de Santiago de Compostela e Oviedo. Marchou a Madrid, onde colaborou en *La Ilustración Gallega y Asturiana*, foi redactor de *Los Debates*, secretario da redacción de *La Europa*, que tamén dirixiu, fundou e dirixiu *El Norte*, *La Época*, *El Debate* e *La Libertad*. Escribiu o folleto *La Izquierda Dinástica*, asinado co pseudónimo Mr. Wigh, que deu orixe ao Partido Demócrata-Dinástico. Despois fundou o periódico *El Resúmen*.

## Obras 
**Juvenilia*, 1893, Biblioteca Gallega.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Enrique Massó Bolívar

**Enrique Massó Bolívar**, nado en Bueu en 1930 e finado  no mesmo concello o 24 de marzo de 2015, foi un empresario e escritor galego.

## Traxectoria 
Fillo de Gaspar Massó García. Afeccionado á arqueoloxía, localizou os restos dunha antiga salgadura romana na zona de Barra, na parroquia do Hío. Partidario da teoría da orixe galega de Colón, publicou *Retrouso a Colón* en Edicións Monterrey (1960). En 2012 doou ao Museo Massó a súa biblioteca colombiana, formada por máis de 600 volumes.

Usou os pseudónimos Anri e Anric.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Atrofia muscular espiñal

A **atrofia muscular espiñal** (AME) ou **doenza da neurona motora infantil** é un termo aplicado a un variado número de trastornos que teñen en común unha etioloxía xenética e que se manifestan como debilidade por mor de lesións das neuronas motoras da hasta anterior da medula espiñal, sobre todo as neuronas motoras inferiores do tronco do encéfalo e da medula espiñal.

Constitúen un grupo característico de enfermidades da neurona motora de carácter autosómico recesivo que comeza durante a nenez ou a adolescencia. Polo xeral, relaciónanse con alteracións no cromosoma 5, especificamente a deleción dun xene asociado nun 98% dos casos.

## Notas
Aramaio

**Aramaio** (en castelán: *Aramayona*, oficialmente *Aramaio*) é un concello de Áraba, no País Vasco. Pertence á cuadrilla de Zuia e tiña en 2014 unha poboación de 1.478 habitantes.

O municipio está formado por 9 elizates: Arexola, Azkoaga, Barajuen, Etxaguen, Gantzaga, Ibarra, Olaeta, Untzilla e Uribarri. Ibarra é a capital e núcleo urbano do municipio. O elizate de Olaeta ten a particularidade de ser ademais un *concejo* e conta con certa autonomía administrativa.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Translocador nuclear do receptor de aril hidrocarburos

O **translocador nuclear do receptor de aril hidrocarburos** (**ARNT** ou translocador nuclear do receptor de hidrocarburos aromáticos), é unha  proteína que forma un complexo co receptor de aril hidrocarburos (AhR) unido a ligando, e é necesario para o funcionamento do receptor. En humanos está codificado no xene *ARNT* do cromosoma 1. Esta proteína foi tamén identificada como a subunidade beta dun factor de transcrición heterodímero chamado factor inducible por hipoxia 1 (HIF1). Unha alteración xenética neste xene ARNT consistente nunha translocación cromosómica t(1;12)(q21;p13), orixina a proteína de fusión TEL-ARNT, que está asociada coa leucemia mieloblástica aguda. Neste xene describíronse variantes de empalme alternativo que orixinan tres isoformas da proteína.

O receptor de aril hidrocarburos (AhR ou receptor de hidrocarburos aromáticos) está implicado na indución de varios encimas que participan no metabolismo xenobiótico. A forma citosólica non unida a ligando do receptor de aril hidrocarburos forma un complexo coa proteína de shock térmico 90. Ao unirse ao ligando, o cal pode ser unha dioxina ou un hidrocarburo aromático policíclico, prodúcese o traslado ou translocación da subunidade que se une ao ligando especificamente ao núcleo celular. A indución de encimas implicados no metabolismo xenobiótico ocorre por medio da unión do AhR unido a ligando a elemntos de resposta a xenobióticos situados nos promotores dos xenes que codifican estes encimas.

## Interaccións 
O translocador nuclear do receptor de aril hidrocarburos presenta interaccións con:

* AIP, 
* AHR, 
* EPAS1, 
* NCOA2, 
* SIM1, e
* SIM2.

## Notas 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* 

*Este artigo incorpora textos en dominiopúblico procedentes da National Library of Medicine de Estados Unidos.*
Mauricio Farto Parra

**Mauricio Farto Parra**, nado en Santibáñez de Valcorba (Valladolid) o 21 de setembro de 1867 e finado na Coruña o 23 de abril de 1947 foi un músico español.

## Traxectoria 
Farto era bisneto de galegos

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía Mauricio Farto Parra
* Noticias en Presa sobre Mauricio Farto Parra
* Patrimonio Musical Galego
ARNT (homónimos)

**ARNT** pode referirse a:
* Translocador nuclear do receptor de aril hidrocarburos, proteína codificada no xene humano **ARNT** (do inglés *aryl hydrocarbon receptor nuclear translocator*).
* Lípido IVA 4-amino-4-desoxi-L-arabinosiltransferase, unha clase de encimas, que en bacterias como *E. coli* está codificado no xene bacteriano **arnT**.

Ademais, **ARNt** (ou tRNA) son as siglas do **ácido ribonucleico transferente**.
Ride the Skies

***Ride the Skies*** é o segundo álbum da banda estadounidense de noise rock Lightning Bolt, publicado en febreiro de 2001 a través do selo Load Records. O seu temá número 2, "Saint Jacques", foi chamado así polo baixista Dan St. Jacques, un amigo do grupo e membro das bandas Olneyville Sound System, Vincebus Eruptum, e Landed, desta última tanto Brian Gibson como Brian Chippendale foron membros. O trío escandinavo de free jazz The Thing gravou unha versión do tema "Ride the Sky".

## Listaxe de cancións 
#"Forcefield"  – 4:01
#"Saint Jacques"  – 4:13
#"13 Monsters"  – 2:48
#"Ride the Sky"  – 4:27
#"The Faire Folk"  – 6:16
#"Into the Mist 2"  – 3:21
#"Wee Ones Parade"  – 5:19
#"Rotator"  – 5:08
Lípido IVA 4-amino-4-desoxi-L-arabinosiltransferase

::*arnT redirixe aquí*.

A **lípido IVA 4-amino-4-desoxi-L-arabinosiltransferase** (), tamén chamada *undecaprenil fosfato-alfa-L-Ara4N transferase*, *4-amino-4-desoxi-L-arabinosa lípìdo A transferase*, *proteína de resistencia á polimixina PmrK*, e *arnT (xene)*, é un encima bacteriano co nome sistemático *4-amino-4-desoxi-alfa-L-arabinopiranosil ditrans,octacis-undecaprenil fosfato:lípido IVA 4-amino-4-desoxi-L-arabinopiranosiltransferase*. Esrte encima cataliza as seguintes reaccións químicas.

: (1) 4-amino-4-desoxi-alfa-L-arabinopiranosil ditrans,octacis-undecaprenil fosfato + alfa-Kdo-(2->4)-alfa-Kdo-(2->6)-lípido A \rightleftharpoons alfa-Kdo-(2->4)-alfa-Kdo-(2->6)-[4-P-L-Ara4N]-lípido A + ditrans,octacis-undecaprenil fosfato
: (2) 4-amino-4-desoxi-alfa-L-arabinopiranosil ditrans,octacis-undecaprenil fosfato + lípido IVA \rightleftharpoons lípìdo IIA + ditrans,octacis-undecaprenil fosfato
: (3) 4-amino-4-desoxi-alfa-L-arabinopiranosil ditrans,octacis-undecaprenil fosfato + alfa-Kdo-(2->4)-alfa-Kdo-(2->6)-lípido IVA \rightleftharpoons 4'-alfa-L-Ara4N-alfa-Kdo-(2->4)-alfa-Kdo-(2->6)-lípido IVA + ditrans,octacis-undecaprenil fosfato

Este encima é unha proteína integral de membrana que está presente na membrana interna de certas endobacterias gramnegativas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Teatro romano de Tarraco

O **Teatro romano de Tarraco** é un edificio romano situado nos arredores do complexo do foro da colonia, na cidade de Tarraco, capital da provincia Hispania Citerior Tarraconensis, actual Tarragona (Cataluña, España). É unha das localizacións do lugar Patrimonio da Humanidade denominado «Conxunto arqueolóxico de Tarraco», en concreto o que leva como código de identificación **875-006**.

## Historia 
O teatro foi construído en época de Augusto a finais do século I aC, como resultado da monumentalización do Foro da Colonia, e era un dos edificios máis emblemáticos de Tarraco.

O edificio utilizouse ata finais do século II, data na que se abandonou o seu uso. No século III, logo dun incendio no recinto, na zona monumental anexa ao teatro fixéronse novos edificios usando os materiais do teatro.

## Características arquitectónicas e usos 
O teatro atópase en condicións de abandono sen museización, pese a que foi declarado patrimonio da Humanidade. Recentemente habilitouse un miradoiro na rúa Sant Magí e estase traballando na rehabilitación do espazo do teatro así como das construcións do seu redor.
Para a súa construción aproveitouse a pendente natural do terreo, como no caso do Anfiteatro da mesma cidade, para recortar unha parte das bancadas. Para o resto utilizouse un sistema de criptopórticos anulares.

A *scaena* era o lugar destinado ás representacións teatrais, e compoñíase dunha plataforma elevada sobre un podio decorado con exedra. Na parte posterior da escena deseñouse unha praza con xardíns para o acceso dos espectadores ao Teatro, e no seu centro existía un gran estanque con estatuas sobre pedestais no seu interior.

O escenario (*proscaenium*) estaba pechado por unha fachada monumental decorada (*frons scaenae*).

Os espectadores distribuíanse nas bancadas por orde censatario e social.

## Conservación e achados 
Actualmente, consérvanse unicamente as cinco primeiras filas das bancadas ao redor da *orchestra* e dúas das tres escaleiras radiais que articulaban a bancada. Tamén se conserva a base do *pulpitum* e da *scaenae frons*, podéndose ver aínda os ocos onde ían colocados os soportes do pano.

Nas distintas probas realizadas no teatro e a súa contorna acháronse importantes restos arqueolóxicos, como capiteis, frisos, columnas, esculturas etc.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Conxunto arqueolóxico de Tarraco
* Circo romano de Tarraco
* Anfiteatro de Tarraco
* Acueduto de les Ferreres
* Arco de Berà 
* Muralla de Tarragona
* Torre dos Escipións
* Foro romano de Tarraco
* Cemiterio paleocristián de Tarragona
* Canteira romana de El Médol

### Ligazóns externas 
* Páxina web do Concello de Tarragona
* Páxina do Museo de Historia de Tarragona 
* Tarragona - Información histórica e cultural de Tarraco, capital da Hispania Citerior na época de dominación romana
* Información Foro Romano de Tarragona en España é cultura, Ministerio de Cultura
Carlos Saavedra Magdalena

**Carlos Saavedra y Magdalena** foi un militar e escritor galego.
miniatura|*Algunas observaciones sobre los desastres de la Marina Española en la guerra con los Estados Unidos*.
## Traxectoria 
Fillo de Joaquín de Saavedra Válgoma. Alférez de navio. Publicou en 1898 *Algunas observaciones sobre los desastres de la marina española en la guerra con los Estados Unidos en el año de 1898*. Ascendeu a capitán de corveta e foi destinado a Gandia. Casou con Ana María Gibaja de Saavedra.

Empregou o pseudónimo de Juan Ingenuo.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Lista de pseudónimos e sobrenomes galegos
Cemiterio paleocristián de Tarragona

O **cemiterio paleocristián de Tarragona** é un conxunto funerario de época tardorromana de mediados do século III situado fóra do casco urbano, cerca do río Francolí, que perdurou ata o século V. É o cemiterio paleocristián máis importante do Mediterráneo Occidental. É un dos sitios Patrimonio da Humanidade denominado Conxunto arqueolóxico de Tarraco, en concreto identificado co código 875-008.

O cemiterio de Tarraco xurdiu en torno a unha basílica martirial dedicada a San Fructuoso e aos seus dous diáconos. A basílica documentada, constaba de tres naves e cabeceira con ábsida exterior. Posteriormente engadíronse algunhas cámaras funerarias e un baptisterio. Os restos desta basílica desapareceron para deixar paso á construción da «Fábrica de Tabacos de Tarragona» durante a primeira metade do século XX.

A tipoloxía dos sepulcros é moi variada e vai desde enterros simples con ánfora ou teza (*tegulae*) ata os mausoleos, pasando por unha gran diversidade de sarcófagos, algúns de procedencia norteafricana, ou en ataúdes de madeira. Unha peza que hai que significar é a boneca de marfil, datada do século IV, que apareceu dentro dun sarcófago cos restos dunha nena duns seis anos. Mide 23&nbsp;cm de altura e está articulada polos ombreiros, cóbados, cadeiras e xeonllos. Todo iso permite penetrar na esencia da sociedade cristiá de Tarraco.

## Notas 
### Outros artigos 
* Conxunto arqueolóxico de Tarraco
* Circo romano de Tarraco
* Anfiteatro de Tarraco
* Acueduto de les Ferreres
* Arco de Berà 
* Muralla de Tarragona
* Torre dos Escipións
* Teatro romano de Tarraco
* Foro romano de Tarraco
* Canteira romana de El Médol

### Ligazóns externas 
* Páxina do MNAT
* Páxina web do Concello de Tarragona
* Páxina do Museo de Historia de Tarragona 
* Tarragona - Información histórica e cultural de Tarraco, capital da Hispania Citerior na época de dominación romana
* Información Foro Romano de Tarragona en España é cultura, Ministerio de Cultura
Torre dos Escipións

A **Torre dos Escipións** (en catalá, **Torre dels Escipions**), é unha torre funeraria construída polos romanos nos arredores de Tarraco, antiga cidade romana que se corresponde coa actual cidade de Tarragona (España). A torre dos Escipións é un dos elementos do «Conxunto arqueolóxico de Tarraco», declarado Patrimonio da Humanidade pola Unesco, sendo identificada a torre co código **875-010**. É unha das tres torres funerarias romanas mellor conservadas da Península Ibérica, coa Torre Ciega (Cartaxena) e a Torre de Sant Josep (La Vila Joiosa).

## Historia 
Construída na metade do século I dC, a seis quilómetros da cidade de Tarraco, capital da Hispania Citerior, no trazado da Vía Augusta, a calzada romana que atravesaba toda a Península desde os Pireneos ata Gades, (Cádiz), é un dos monumentos funerarios máis importantes da época romana que aínda se conservan en toda a Península Ibérica.

## Características arquitectónicas 
É un monumento turriforme, con tres plantas superpostas en forma decrecente. Está construído con perpiaños rectangulares. No corpo intermedio hai dous relevos que representan ao deus de Frixia Atis divindade da morte e a resurrección, fillo de Pessinunte e ademais no mesmo nivel atópase unha cámara funeraria que acubillaba o enxoval do defunto. Mide na súa base 4,40 x 4,70 m..

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Conxunto arqueolóxico de Tarraco
* Circo romano de Tarraco
* Anfiteatro de Tarraco
* Acueduto de les Ferreres
* Arco de Berà 
* Muralla de Tarragona
* Teatro romano de Tarraco
* Foro romano de Tarraco
* Cemiterio paleocristián de Tarragona
* Canteira romana de El Médol

### Ligazóns externas 
* Páxina web do Concello de Tarragona
* Páxina do Museo de Historia de Tarragona 
* Tarragona - Información histórica e cultural de Tarraco, capital da Hispania Citerior na época de dominación romana
Tupaia (navegante)

**Tupaia** ou '''Tupai'a'*, nado contra 1725 na illa de Raiatea (hoxe na Polinesia Francesa) e finado, segundo declaración o explorador británico James Cook, o 11 de decembro de 1770 en Batavia (actual Iacarta), foi un navegante polinesio.

O seu talento como navegante e o seu coñecemento xeográfico do océano Pacífico foron empregados par James Cook na súa primeira viaxe de circunnavegación (1768-1771). A súa sona entre os maorís fixeron del un personaxe importante na historia de Nova Zelandia.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Druett, Joan (2015): *Tupaia, le pilote polynésien du capitaine Cook*, Editions URA. ISBN 979-1-09-340603-9.
* King, Michael (2003): *History of New Zealand'', Penguin NZ. ISBN 978-0-14-356757-8.
### Ligazóns externas 
* Tupaia no New Zealand Electronic Text Centre.
Francisco Pillado Rivadulla

**Francisco Pillado Rivadulla**, nado na Coruña o 18 de setembro de 1918 e finado na mesma cidade o 25 de marzo de 1989, foi un xornalista galego.

## Traxectoria 
Fillo do contable e fotógrafo Francisco Pillado González e neto do compositor e pianista Francisco Pillado Villamil. Foi redactor-xefe e despois subdirector (1963) e director de *La Voz de Galicia* (1968-1977). Debido ás presións do ministro Manuel Fraga Iribarne, foi destituído como director polo Consello de Administración do xornal en 1977. Utilizou o pseudónimo Albor.

En 1967 o daquela ministro de Información e Turismo, Manuel Fraga, amezouno (sobre a base da nova Lei de Prensa e Información do réxime franquista)) con pechar o xornal no caso de que saíse premiado co premio Fernández-Latorre por *La Voz* un artigo xornalístico de Alfonso Álvarez Gándara sobre a lingua galega intitulado "La iglesia no habla la misma lengua que los gallegos". O artigo, tras un intenso debate, foi finalmente premiado e en consecuencia Pillado Ribadulla tivo que facer fronte a unha multa de 50.000 pesetas da época, así como tamén o xornal, que volvería ser multado en diversas ocasións ao longo dos anos seguintes, sempre ao amparo desa lei.

Foi o pai do editor Francisco Pillado Maior.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Tupaia

O termo **Tupaia** pode referirse a:
* ***Tupaia***, xénero tipo da familia dos tupaíidos;
* **tupaia**, nome común de calquera dos membros da citada familia e, por extensión, da orde dos escandentios;
* **Tupaia**, navegante tahitiano do século XVIII, compañeiro de viaxe de James Cook.
Dihidrouridina

A **dihidrouridina** (abreviada como **D**, **DHU**, ou **UH2**) é un nucleósido formado pola base nitroxenada pirimidínica dihidrouracilo e o azucre ribosa. A dihidrouridina pode encontrarse en moléculas de ARNt e ARNr formando a 5,6-dihidrouridina. É o resultado de engadir dous átomos de hidróxeno á uridina, o que converte o seu anel de pirimidina en completamente saturado sen dobres enlaces, como se ve na imaxe. 
:150px|Uridina + **NADPH**/H+ \rightleftharpoons 145px|Dihidrouridina + **NADP+**
Como non é unha molécula planar, a dihidrouridina altera as interaccións de amoreamento das bases para formar as hélices de ácidos nucleicos e desestabiliza a estrutura do ARN. A dihidrouridina tamén estabiliza a conformación do azucre C2’-*endo*, que é máis flexible que a C3’-*endo*, e este efecto propágase ao residuo veciño do lado 5'. Deste xeito, mentres que a pseudouridina e as metilacións 2’-O estabilizan a estrutura do ARN local, a dihidrouridina fai o contrario.

O ARNt dos organismos que crecen a baixas temperaturas (psicrófilos) presenta altas proporcións de 5,6-dihidrouridina (un 40 a 70% máis como media), o cal lles proporciona a necesaria flexibilidade local ao seu ARNt por debaixo do punto de conxelación.

## Notas
Tupaia (xénero)

***Tupaia*** é un xénero de mamíferos placentarios da orde dos escandentios, que é o tipo da familia dos tupaíidos, e a que máis especies comprende.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1821 polo naturalista británico Thomas Stamford Raffles, en *Trans. Linn. Soc. Lond*., **13**: 256, que sinalou como especie tipo a *Tupaia ferruginea* Raffles, 1821, até entón coñecida como *Sorex glis* Diard, 1820, xa que cando Diard e Duvaucel describiron por primeira vez estra especie en 1820, considerábana como un esciúrido do xénero *Sorex.*.

### Etimoloxía 
*Tupaia* deriva do malaio *tupai*, "esquío" ou "pequeno animal que semella un esquío".

### Clasificación 
Na actualidade, segundo o *MSW*, o SIIT e a UICN, no xénero recoñécensa as especies seguintes:

* *Tupaia belangeri* (Wagner, 1841)
* *Tupaia chrysogaster* Miller, 1903
* *Tupaia dorsalis* Schlegel, 1857 
* *Tupaia glis* (Diard, 1820) 
* *Tupaia gracilis* Thomas, 1893 
* *Tupaia javanica* Horsfield, 1822 
* *Tupaia longipes* (Thomas, 1893) 
* *Tupaia minor* Günther, 1876 
* *Tupaia moellendorffi* Matschie, 1898
* *Tupaia montana* Thomas, 1892
* *Tupaia nicobarica* (Zelebor, 1869) 
* *Tupaia palawanensis* Thomas, 1894
* *Tupaia picta* Thomas, 1892
* *Tupaia splendidula* Gray, 1865 
* *Tupaia tana* Raffles, 1821 

## Galería 

Ficheiro:Tupaia belangeri.JPEG|*Tupaia belangeri*
Ficheiro:Stavenn Tupaia glis 00.jpg|*Tupaia glis*
Ficheiro:Tupaia cf javanica 050917 manc.jpg|*Tupaia javanica*
Ficheiro:Tupaia longipes (Tupaia glis longipes) - Museo Civico di Storia Naturale Giacomo Doria - Genoa, Italy - DSC02509.JPG|*Tupaia longipes*
Ficheiro:Nicobar Treeshrew (Tupaia nicobarica nicobarica).jpg|*Tupaia nicobarica*
Ficheiro:Tupaia splendidula.jpg|*Tupaia splendidula*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Kowalski, Kazimierz (1981): *Mamíferos. Manual de teriología*. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9.
* Kriegs, J. O. *et al*. (2007): "Evolutionary history of 7SL RNA-derived SINEs in Supraprimates". *Trends Genet*. **23** (4): 158–161.
* Madsen, O.; Scally, M.; Douady C. J. *et al.* (2001): "Parallel adaptive radiations in two major clades of placental mammals". *Nature* **409** (6820): 610–614.
* Murphy, W. J. *et al*. (2001): "Molecular phylogenetics and the origins of placental mammals". *Nature* **409** (6820): 614–618.
* Vaughan, T. A. (1986): *Mammalogy*. Third Edition. Fort Worth, Texas, USA: Saunders College Publishing.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M., eds. (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*, 3ª ed. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.
* Yates, T. L. (1984): "Insectivores, elephant shrews, tree shrews, and dermopterans" en Anderson, S. & J. K. Jones, Jr., eds. *Orders and Families of Recent Mammals of the World*. Nova York: John Wiley and Sons, pp.&nbsp;117–144.

### Outros artigos 
* Escandentios
* Tupaíidos

### Ligazóns externas 
* *Tupaia* na ADW.
* *Tupaia* na EOL.
Dihidrouracilo

O **dihidrouracilo** é unha base nitroxenada pirimidínica derivada do uracilo, do cal é un intermediario de degradación. Está presente de forma natural nos ARNt formando parte da dihidrouridina. Un exemplo é o ARNt que transporta fenilalanina.
A diferenza do uracilo o anel pirimidínico do dihidrouracilo incorporou dous átomos de hidróxeno, polo que está completamente saturado e carece de dobres enlaces. O dihidrouracilo pode formar pares de bases de Watson e Crick coa adenina.
[miniatura|none|Estrutura do [par de bases adenina-dihidrouracilo (A-D).]]
miniatura|none|ARNt-Phe de lévedo que ten nun dos brazos (brazo DHU) o nucleósido dihidrouridina, que contén dihidrouracilo (indicado por D).

## Notas
ONA

**ONA** siglas que aluden á frase en inglés "*original network animation*" coñecido no Xapón como , é un termo acuñado en Xapón para referirse á animación creada para ser lanzada directamente en Internet. É unha forma relativamente nova de distribución de anime, aínda non completamente adoptada, pero que se está facendo frecuente grazas á crecente cantidade de sitios dedicados á distribución de contido multimedia a través de Internet no Xapón. O seu nome deriva do termo *original video animation (OVA)*, un termo que é empregado na industria do anime para a animación lanzada directamente en vídeo, dende principios da década de 1980.

Unha das animacións máis famosas lanzadas neste formato é The King of Fighters: Another Day, que relata os eventos que suceden en South-Town a finais do *King of Fighters XI* e inicios do King of Fighters: Maximum Impact 2, preparando a trama que se desenvolverá na secuela deste último xogo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* OVA
* Streaming
* Webisodio

### Ligazóns externas 
* Definición de ONA en Anime News Network
Pseudouridina

A **pseudouridina** (simbolizada coa letra grega psi, **ψ**) é un ribonucleósido derivado da uridina. Atópase en certos ARN non codificantes, como os ARN de transferencia ou os ARN ribosómicos. A pseudouridina non é incorpoarda ao ácido nucleico durante o proceso de transcrición, senón que se orixina por unha modificación postranscricional de certos residuos de uridina. Esta é a modificación de base nitroxenada máis frecuente nos ARN, e pode encontrarse en todos os tipos de organismos vivos.

## Estrutura 
A pseudouridina é o produto dunha isomerización da uridina, que é o resultado dunha rotación de 180° do anel de pirimidina arredor do eixe pasando polos átomos N3 e C6 do anel. Esta rotación non modifica as propiedades de apareamento de Watson e Crick que tiña a uridina, pero modifica a natureza do enlace glicosídico entre a ribosa e a base nitroxenada. As bases nitroxenadas dos nucleósidos e nucleótidos naturais están ligadas ao azucre por un átomo de nitróxeno (enlace C–N). Na pseudouridina, este enlace é cambiado por un enlace C–C. Os residuos de pseudouridina posúen un segundo grupo NH que pode formar un enlace de hidróxeno suplementario. Esta capacidade é utilizada en certos ARN para estabilizar a súa estrutura. Un dos bucles ou brazos do ARNt leva un residuo de pseudouridina conservado que está implicado na estabilización da estrutura tridimensional. Por esta razón, este brazo denomínase TψC, pola secuencia conservada centrada na pseudouridina (ψ). Recentes estudos suxiren que pode ofrecer tamén certa protección contra as radiacións.

## Síntese 
A pseudouridina é incorporada ao ARN por unha clase de encimas chamados pseudouridina sintases, que catalizan a isomerización do anel de uracilo, nun proceso chamado *pseudouridilización*.

400px|esquerda|miniatura|Síntese da pseudouridina.

## Uso diagnóstico 
A medición do contido de pseudouridina en análises de urina utilízase como elemento diagnóstico de certas patoloxías, como os cancros. O metabolismo transcricional está aumentado nos tumores malignos e dá lugar a un aumento da produción de pseudouridina, durante a degradación do ARN. A pseudouridina, que é resistente debido ao seu enlace glicosídico C-C, é eliminada do corpo pola urina.

## Notas
Pedro de Llano López

**Pedro de Llano López**, nado na Coruña en 1919 e finado na mesma cidade o 24 de setembro de 1998, foi un futbolista, xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Era fillo de Ramón de Llano Martín, cubano de orixe galega e histórico mandatario do Deportivo da Coruña, e de Gloria López, unha asturiana filla dun garda civil. Na súa xuventude foi futbolista e xogou no Fabril e no propio Deportivo. Entrou a traballar como taquígrafo en *La Voz de Galicia* en 1937, e foi nomeado director do xornal en 1951, permanecendo no posto até 1968. Despois foi director de *El Ideal Gallego* (1968-1972) e *El Progreso* de Lugo (1972-1980). Utilizou o pseudónimo **Bocelo**.

## Vida persoal 
Casou con Maruja Cabado Núñez e foi pai de Pedro de Llano Cabado.

## Obras 
**El periodismo por dentro*, 1974.
**82 años de Historia: Real Club Deportivo de la Coruña*, 1980 (con Eladio Muíños Díaz).
**Wenceslao Fernández Flórez. El escritor y su obra*, 1985.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
*
José Juan Pérez Gómez

**José Juan Pérez Gómez**, coñecido como **Caramiñas**, nado na Pobra do Caramiñal o 13 de xaneiro de 1891 e finado en Buenos Aires en 1947, foi un xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Foi fillo de Santiago Pérez e irmán de Antonio Pérez Gómez. Tiña unha imprenta na rúa Gasset da Pobra do Caramiñal que ardeu en outubro de 1917. Administrador da imprenta dos sucesores de Vicente García Millán, en 1919 publicou o poemario *Sonatas*. 

Emigrou a América e recorreu varios países. Colaborou en *La Gaceta* de Nova York, da que chegou a ser director en 1921. De regreso a España, colaborou en *Galicia. Diario de Vigo*, *Vida Gallega*, *Faro de Vigo*, *El Pueblo Gallego*, *El Progreso*, *El Imparcial* e *El Sol*. En 1925 era propietario da empresa de ómnibus Castelo, que comunicaba a Pobra e Noia, mais foi suprimida en xuño dese ano.. Entre 1935 e 1936 administrou a liña de transporte entre a Pobra e Noia. Ao rematar a Guerra Civil exiliouse na Arxentina, onde sobreviviu con moitas dificultades económicas. En Buenos Aires publicou libros divulgativos baixo o pseudónimo **José Barbanza** na editorial Atlántica, que dirixía Rafael Dieste. Tamén publicou a novela *Margarita de Asís*.

## Obras 
* *Sonata (versos). Poesías recuperadas. Artigos*, Concello da Pobra (2006).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía no Dicionario de escritores do Barbanza
* M. X. Blanco (25/4/2008). "A obra de Caramiñas ve a luz" *La Voz de Galicia*.
Ramón Rodríguez Somoza

**Ramón Rodríguez-Somoza López**, nado en Vilanova de Lourenzá (Lourenzá) en 1899 e finado en Santiago de Compostela o 22 de outubro de 1994, foi un reputado médico neuropsiquiatra galego.

## Traxectoria 
[miniatura|300px|[19 de xuño de 1932. Nesta foto de grupo aparecen, entre outros: Ramón Villar Ponte, Fernández del Riego, Antón Villar Ponte, Plácido Castro, Otero Pedrayo, Ramón Rodríguez Somoza, Manuel Beiras, Manuel Lugrís, Castelao, Suárez Picallo, Carlos Maside e Alexandre Bóveda.]]
Estudou Medicina a Madrid. Realizou traballos no Instituto de Investigacións Biolóxicas dende 1924. A súa tese de doutoramento *La histopatología de la parálisis agitante cerebral* foi dirixida por Santiago Ramón y Cajal. En Madrid formou parte dun grupo chamado Celta ("Mocedade Céltiga"). Optou pola psiquiatría e en 1926 a Junta para Ampliación de Estudios e Investigaciones Científicas concedeulle unha bolsa de case catro anos para ir a Alemaña a ampliar coñecementos en Neuroanatomía patolóxica e Histopatoloxía psiquiátrica. Á volta traballou en Madrid con Rodríguez Lafora. Despois marchou a Compostela, onde dirixiu o Sanatorio de Conxo dende 1932. Dirixiu este centro ata a súa xubilación en 1969. Socio do Seminario de Estudos Galegos, mantivo amizade cos líderes do Partido Galeguista Castelao, Valentín Paz-Andrade, Ramón Otero Pedrayo e Alexandre Bóveda, e con Francisco Fernández del Riego. Foi un dos profesionais e intelectuais asinantes do manifesto a prol do Estatuto, en febreiro de 1933.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Simón-Lorda, David (2011). "Algunas cosas nuevas -y viejas- sobre la historia del Manicomio de Conxo-Santiago de Compostela (en el 125 aniversario de su apertura) "  diariodeunmedicodeguardia.blogspot.com
Anathana ellioti

miniatura|200px|Ilustración por Joseph Wolf no traballo de Waterhouse.
miniatura|200px|Postura en repouso.
miniatura|200px|Mapa de distribución de *Anathana ellioti*.

***Anathana ellioti*** é unha especie de mamífero placentario da orde dos escandentios e familia dos tupaíidos. a única representante do xénero *Anathana*, que vive nos bosques da India, ao sur do río Ganxes e se coñece na bibliografía iunternacional, entre outros, polos nomes de **tupaia de Elliot** e **esquío bambú**.

## Características 
Mide entre 16 e 18,5&nbsp;cm de lonxitude de cabeza e tronco, cunha cola de entre 16 e 19,5&nbsp;cm.

A subespecie tipo, *A. e ellioti* (véxase máis abaixo) ten o dorso e a cola de cor avermellada ou terrosa, mentres que as patas son de cor ante ou ocrácea. As outras dúas subespecies teñen a cola de cor diferente á do dorso. A subespecie *A. e. pallida* ten a cor do dorso parda avermellada e as patas de coloración canosa. A subespecie *A. e. wroughtoni* ten a cor do dorso parda clara e as patas de cor agrisada.

A súa fórmula dentaria é: Incisivos: 2/3; Caninos: 1/1; Premolares: 3/3; Molares: 3/3.

A dentición é acorde á súa dieta omnívora.

Non é unha especie particularmente arbórea e permanece moito tempo no solo ou gabeando cerca de terreos rochosos na busca de insectos e sementes.

Es facilmente distinguíbel dos verdadeiros esquíos pola forma e cor da cola, coa súa curvatura cara a arriba ao camiñar.

Nas árbores, ten o hábito de subir e baixar rapidamente. Tamén soben a troncos baixos para logo esvarar por eles cabeza a abaixo.

## Taxonomía 
### Descricións 
; Xénero
O xénero *Anathana* foi descrito en 1913 polo zoólogo, bacteriólogo e patólogo estadounidense Marcus Ward Lyon, en *Proc. U. S. Natl. Mus*., **45**: 120.

### Sinónimos 
Ao longo do tempo, a especie foi tamén coñecida polos sinónimos:
** *Anathana ellioti pallida* 
** *Anathana ellioti wroughtoni* 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Kowalski, Kazimierz (1981): *Mamíferos. Manual de teriología*. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9.
* Vaughan, T. A. (1986): *Mammalogy*. Third Edition. Fort Worth, Texas, USA: Saunders College Publishing.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M., eds. (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*, 3ª ed. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.
* Yates, T. L. (1984): "Insectivores, elephant shrews, tree shrews, and dermopterans" en Anderson, S. & J. K. Jones, Jr., eds. *Orders and Families of Recent Mammals of the World*. Nova York: John Wiley and Sons, pp.&nbsp;117–144.

### Outros artigos 
* Escandentios
* Tupaíidos

### Ligazóns externas 
* *Anathana ellioti* na ADW. Con ampla información, imaxes e bibliografía 
* *Anathana ellioti* na EOL. Con información, imaxes e bibliografía
Manuel Freire Castrillón

**José Manuel Freire Castrillón**, nado en Santiago de Compostela en 1751 e finado cara a 1820, foi un comerciante, político e xornalista galego.

## Traxectoria 
Comerciante en quincalla. Foi socio de Jacobo Pérez Villamarín na fábrica da Ponte Vella de Vidán, e en 1803 pasou a ser o único propietario da fábrica de curtidos. Cursou parte dos estudos na Facultade de Teoloxía. Liberal nun principio, transformouse en acérrimo defensor do absolutismo. Deputado da provincia de Mondoñedo nas Cortes de Cádiz. Foi un dos máis destacados xornalistas reaccionarios do período *doceañista* en Santiago de Compostela. Colaborou en *El Sensato* e fundou e dirixiu *Estafeta de Santiago* (1813-1814). Utilizou os pseudónimos **Agustín Verísimo Vilabella**, **Reytengo** e **El estafetero**. Despois foi nomeado por Fernando VII secretario da Inquisición galega e chegou a ser amoestado pola persecución sen piedade que levou a cabo contra os liberais. Foi procesado e recluído no convento de San Domingos de onde fuxiu en 1820. Morreu na emigración.

## Obras 
* *Remedio y preservativo contra el mal francés de que adolece la nación española*, 1809.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* La genealogía de don Manuel Freire de Castrillón
* Ficha no Congreso dos Deputados
Club Deportivo Ramiranes

O **Club Deportivo Ramiranes** foi un equipo de fútbol galego, fundado en 1966 e desaparecido en 2014, con sede no concello de Ramirás.

## Traxectoria 
O club fundárono veciños de Ramirás en febreiro de 1966, pero non se rexistrou oficialmente ata 1979, cando comezou a xogar competicións federadas. O club conseguiu ascender rapidamente de Terceira Provincial, como se chamada daquela, ata Primeira Autonómica, categoría na que se mantivo e da que nunca descendeu. En 2014 o equipo desfíxose por falta de quen o collese.

O primeiro campo de xogo do Ramiranes era o de San Miguel dos Pinos, na parroquia de Vilameá. Como equipo federado o seu campo pasou a ser o Campo de Santa Isabel (tamén coñecido como "O Barreiro"), na parroquia de Grixó.

## Tempadas 
|valign="top" width=0%|

|}

## Notas
Estafeta de Santiago

***Estafeta de Santiago*** foi un periódico editado en Santiago de Compostela entre 1813 e 1814.
## Historia e características 
Periódico político de carácter absolutista e noticioso que apareceu o 21 de abril de 1813. Fundado, dirixido e redactado por Manuel Freire Castrillón. Tamén foron redactores os dominicos servís José de Bentín e Nicolás de Castro e Íñigo García Jiménez. Foi censurado en dúas ocasions. Periódico bisemanal (publicábase mércores e sábados), constaba de oito páxinas. Até o número 15 (de 9 de xuño de 1813) editábase na Imprenta de Los Dos Amigos (Freire Castrillón e Pedro Rey Romero); até o 1 de novembro dese ano (números 16-59) na de Ignacio Aguayo; e a partir do número 60 na súa propia Imprenta de La Estafeta.

Estruturado en seccións: artigos doutrinais, de opinión e comunicados, noticias de España, noticias do estranxeiro, Cortes, avisos, etc., e deu conta das festas e tradicións relixiosas. Utilizou a inxuria para atacar as ideas liberais, a Constitución e as Cortes, pedindo o seu peche, e foi defensor do credo católico, apostólico e romano, da infalibilidade da Igrexa, da Inquisición e dos privilexios e estruturas políticas absolutistas.

Publicou números extraordinarios, e cesou a súa edición o 2 de setembro de 1814, cando desapareceron os liberais galegos.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
### Ligazóns externas
Juan Bautista Caamiña

**Juan Bautista Caamiña**, nado en Santiago de Compostela en 1774 e finado en Portugal en 1827, foi un médico, político e xornalista galego.

## Traxectoria 
Catedrático de Física da Universidade de Santiago de Compostela e médico no Real Hospital. Asociado co impresor Manuel Antonio Rey fundou os periódicos liberais *Diario General* (1810) e *El Cartel* (1811). En febreiro de 1812 dirixiu a *Gazeta Marcial y Política de Santiago*, desde a que combateu os realistas. Foi cruelmente perseguido polos absolutistas e suspendido das súas funcións académicas. Tivo que facer unha retractación pública das súas ideas, esconderse nunha cela do convento de San Lorenzo e facer unha segunda retractación. Temendo pola súa vida, en maio de 1814 fuxiu a Portugal, e exerceu a medicina en Porto uns anos.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
*
### Ligazóns externas
Pedro de Llano Cabado

**Pedro de Llano Cabado**, nado na Coruña en 1947, é un arquitecto galego.

## Traxectoria 
É fillo do xornalista Pedro de Llano López. Licenciado en arquitectura pola Universidade de Madrid (1976). Realizou a súa tese doutoral *Tipoloxías espaciais e construtivas na arquitectura popular galega* na Escola Técnica Superior de Arquitectura da Coruña. Foi catedrático de Análise Arquitectónica da ETSA. Foi responsable de artes plásticas do Consello da Cultura Galega.

A finais de 2023, declarou que renunciaba ao Premio Galicia de Arquitectura, que acababa de recoller no Gaiás uns meses antes para "alertar dunha ultraxe patrimonial que se está a cometer co conxunto formado polo Castro Lupario e a aldea de Angueira de Castro". e 1988.
*Premio COAG de Arquitectura en 1996, no apartado de rehabilitacíón.
*Premio Galicia de Arquitectura 2023, premio especial á traxectoria profesional na categoría de arquitecto.

## Vida persoal 
Casou con Marga Neira López, filóloga especializada en lexicografía galega. Os seus fillos son o comisario e investigador da arte Pedro de Llano Neira e o xornalista Pablo de Llano Neira.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ficha na Universidade da Coruña
*Entrevista en *La Opinión*
Pedro de Llano (homónimos)

Co nome de **Pedro de Llano** podemos referirnos a:
***Pedro de Llano** (A Coruña 1778), político e home de negocios.
***Pedro de Llano López**, xornalista e escritor galego (1919-1998).
***Pedro de Llano Cabado**, arquitecto galego, fillo do anterior (n. 1947).
***Pedro de Llano Neira**, comisario de exposicións, fillo do anterior (n. 1977).
Campionato Brasileiro Série A 1977

O **Campionato Brasileiro Série A 1977**, oficialmente **III Copa Brasil** foi a 21ª edición da Série A, o primeiro nivel de fútbol no Brasil. Comezou o 15 de outubro de 1977 e finalizou o 5 de marzo de 1978. O campión foi o São Paulo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Série A 1977 - Campeonato Brasileiro de Futebol 1977
Campionato Brasileiro Série A 1978

O **Campionato Brasileiro Série A 1978**, oficialmente **IV Copa Brasil** foi a 22ª edición da Série A, o primeiro nivel de fútbol no Brasil. Comezou o 25 de marzo e finalizou o 13 de agosto de 1978. O campión foi o Guarani.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Série A 1978 - Campeonato Brasileiro de Futebol 1978
Campionato Brasileiro Série A 1979

O **Campionato Brasileiro Série A 1979**, oficialmente **V Copa Brasil** foi a 23ª edición da Série A, o primeiro nivel de fútbol no Brasil. Comezou o 16 de setembro e finalizou o 23 de decembro de 1979. O campión foi o Internacional.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Série A 1979 - Campeonato Brasileiro de Futebol 1979
Campionato Brasileiro Série A 1980

O **Campionato Brasileiro Série A 1980**, oficialmente **VI Copa Brasil** foi a 24ª edición da Série A, o primeiro nivel de fútbol no Brasil. Comezou o 23 de febreiro e finalizou o 1 de xuño de 1980. O campión foi o Flamengo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Série A 1980 - Campeonato Brasileiro de Futebol 1980
Arratzua-Ubarrundia

**Arratzua-Ubarrundia** é un concello de Áraba, no País Vasco. Pertence á cuadrilla de Zuia e tiña en 2015 unha poboación de 997 habitantes.

Este municipio xurdiu a raíz da fusión das antigas hermandades e municipios de Arratzua e Ubarrundia. Está composto por unha decena de pequenas localidades situados ao norte da capital provincial, Vitoria. Neste municipio atópase a presa de Ullibarri-Ganboa, que abastece de auga a Bilbao e Vitoria, e serve ademais para practicar deportes náuticos e bañarse.

Os dez *concejos* que compoñen o municipio son: Arroiabe, Arzubiaga, Betolatza, Dura (capital do municipio), Landa, Luko, Mendibil, Ullibarri Ganboa, Ziriano e Zurbao. Tamén forma parte do concello Langara Ganboa, pertencente antigamente a Gamboa, e que foi anexionado a finais da década de 1950, cando este municipio desapareceu a raíz da construción do pantano.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Campionato Brasileiro Série A 1981

O **Campionato Brasileiro Série A 1981**, oficialmente **Taça de Ouro** foi a 25ª edición da Série A, o primeiro nivel de fútbol no Brasil. Comezou o 17 de xaneiro e finalizou o 3 de maio de 1981. O campión foi o Grêmio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Série A 1981 - Campeonato Brasileiro de Futebol 1981
Asparrena

**Asparrena** é un concello de Áraba, no País Vasco. Pertence á cuadrilla de Agurain e tiña en 2015 unha poboación de 1.647 habitantes.

Asparrena significa "a parte inferior da pena": Atz (pena) Barren (parte inferior) e o artigo -a.

O principal núcleo do municipio é a poboación de Araia, onde se concentran as tres cuartas partes da poboación do mesmo, así como a maior parte dos servizos. Os 9 restantes pobos que conforman o municipio son pequenas aldeas de escasa poboación e que forman concejos dotados de certa autonomía administrativa dentro do municipio: Albeiz, Ametzaga Asparrena, Andoin, Arriola, Egino, Gordoa, Ibarguren, Ilarduia e Urabain.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Xosé Armesto Faginas

**Xosé Francisco Armesto Faginas**, nado en Tui o 5 de outubro de 1945 e finado en Vigo o 3 de novembro de 2006, foi un escritor e xornalista galego.

## Traxectoria 
Formado na Escuela Oficial de Periodismo de Madrid, licenciouse despois en Ciencias da Información pola Universidade Complutense de Madrid. Tamén estudou historia, doutorándose en Historia Contemporánea Española. De volta a Galicia, traballou como correspondente do diario catalán *La Vanguardia*,
**Baiona* (Ir Indo, 1992; con Manuel González Vicente)
**Vigo. Pasión atlántica / paixón atlántica* (2001)
**Vigo. Hospital Xeral. 50 aniversario (1955-2005)* (Concello de Vigo, 2005)

## Recoñecementos
*Premio da Crítica de Galicia en 1988
*Finalista no Premio Nacional de Ensaio en España en 1988.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Fefa Noia

**María José Noya Ansede**, coñecida como **Fefa Noia**, nada en Santiago de Compostela o 11 de marzo de 1974, é unha directora de teatro e dramaturga. Foi Directora do Centro Dramático Galego entre 2016 e 2019. Actualmente é Directora Adxunta do Centro Dramático Nacional.

## Traxectoria 
Licenciada en filoloxía alemá e especializada en arte dramática (curso de posgrao de Especialización en Arte Dramática. Teoría e Práctica da Interpretación) pola Universidade de Santiago de Compostela, trasladouse durante catro anos a Múnic, onde cursou estudos de Ciencia Teatral no Institut für Theaterwissenschaft da Ludwig-Maximilian-Universität. No presente é doutoranda do Programa de Estudos Teatrais da Universidade Complutense de Madrid.

Formouse como directora no Teatro de La Abadía con mestres como Vicente Fuentes, Juan Carlos Gené, José Luis Gómez, Marcelo Magni ou Lenard Petit. 

Foi bolseira da Fundación Pedro Barrié de la Maza, da Real Academia de España en Roma (RAER), onde residiu durante un ano, e da Comisión Fulbright, facendo un M.A. en Drama pola San Francisco State University de California. 

Ten traballado como autora, dramaturga e tradutora, asumindo labores de dirección no Centro Dramático Galego (CDG), Centro Dramático Nacional (CDN), na Compañía Nacional de Teatro Clásico (CNTC) e no Teatro de La Abadía, onde coordinou a actividade de formación e foi axudante de dirección artística durante dez anos. Ten colaborado con directores como Carles Alfaro, José Luis Gómez, Hansgünther Heyme, Dan Jemmett, Georges Lavaudant, Andrés Lima ou Àlex Rigola. 

Como directora de teatro conta entre os seus traballos con *Andorra* de Max Frisch e *El coloquio de los perros* de Miguel de Cervantes (Teatro de La Abadía/Corral de Comedias), *S.P.Q.R. Si vis pacem para bellum* de vv.aa. (RAER), *El caballero* de José Ramón Fernández (EscénaTe & Biblioteca Nacional) ou *Días sen gloria* de Roberto Vidal Bolaño (CDG). Coa súa compañía, Los Lunes, fundada a canda do actor David Luque, ten dirixido *Wild Wild Wilde* de José Ramón Fernández, *Cuerdas* de Bárbara Colio, *Ayuda* de Maria Goos (1º Premio do Certame de Directoras de Torrejón de Ardoz) e *País* , escrita por ela mesma.

As súas postas en escena foron exhibidas nos festivais de Almagro, Elx, Alcalá de Henares, Niebla, Escena Contemporánea, FITO de Ourense e o Festival Frinje (Naves do Teatro Español, Madrid), entre outros.

A finais de 2015 gañou o concurso para ser a nova directora do Centro Dramático Galego.

O 1 de xaneiro de 2020 incorporouse como Directora Adxunta ao equipo do Centro Dramático Nacional e baixo a dirección de Alfredo Sanzol.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Web profesional
Francisco Vidales Canle

**Francisco Vidales Canle** foi un xornalista galego.

## Traxectoria 
Oficial de secretaría do concello de Vigo, foi suspendido polo alcalde en maio de 1907. Foi o primeiro director do semanario humorístico *La Ráfaga* pero renunciou en decembro de 1914 e foi substituído por Aquilino Parada.

## Notas