open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Froita seca

miniatura|dereita|Froitas secas variadas.
Unha **froita seca** é un produto que se obtén do secado realizado a determinadas froitas especiais, propensas a este proceso.

As froitas secas poden considerarse como un simple aperitivo, e nalgunhas cociñas do mundo empréganas como ingredientes na elaboración dalgúns pratos.

## Proceso de secado 
O proceso de deshidratación ou secado ten dúas finalidades: 
* aumentar as posibilidades de preservación da froita
* reforzar o sabor das froitas sometidas a este procedemento.

Mediante el, chégase a reducir o contido de humidade na *carne* da froita até chegar a un 20 % do seu peso.

O proceso destrúe algunha cantidade de vitamina C.

Algunhas froitas sécanse con trazas de dióxido de xofre para darlles unha cor rechamante, como no caso dos pexegos e albaricoques nos chamados *orejones* en castelán, que adoitan ter unha coloración alaranxada debido a este aditivo.

As froitas que se máis ferecuentemente se secan son os figos, as uvas, as ameixas, os dátiles e a banana. Tamén atopamos recentemente arandos e incluso bagas de goxi.

## Confusión 
Non debe confundirse este tipo de procesamento realizado ás froitas coa denominación de froitos secos, que non se somenten a proceso de secado. Por tal motivo adóitase empregar o nome de **froitos pasos** (uva pasa, ou **pasa** propiamente dita, cirolas pasas etc.)

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pasa
* Froito seco
* Froita confeitada

### Ligazóns externas 
* Métodos de elaboración de froitas secas  Universidade de Carolina.  Consultada o 10/5/2012.
Vālmīki

**Vālmīki** (sánscrito en devanágari : वाल्मीकि, que significa «(Penitente) do formigueiro») é un poeta indio lendario, nado hai sobre tres mil anos e autor segundo a tradición do *Rāmāyana*, que conta a epopea do príncipe Rāma cando partiu á procura de Sītā.

Esta obra monumental composta de non menos de 24&nbsp;000 estrofas de catro versos, é unha das xoias da literatura india antiga, co *Mahābhārata*. Porén adoita datarse este poema a principio da era cristiá; a súa atribución a Valmiki provén de elementos internos ao texto (máis precisamente dunha parte recente onde o poeta aparece como personaxe). A tradición atribúelle a Valmiki a invención do metro épico (śloka). Un sobrenome seu é *Adi kavi*, o *Primeiro poeta*.

## Notas
A magnitude da traxedia

***A magnitude da traxedia*** é unha novela en lingua catalá do escritor Quim Monzó, publicada en 1989 pola editorial Quaderns Crema co título orixinal de ***La magnitud de la tragèdia***. Foi traducida ao galego por Manuel Cortés Tallón e publicado por Edicións Positivas en 1991. En 1989 recibiu o Premio de Novela da revista *El Temps*.

## Trama 
Ramon-Maria é un home viúvo que traballa como trompetista nun teatro de variedades. Unha noite, logo de cear cunha *vedette* compañeira de traballo, vai con ela á cama, pero está moi bébedo e non logra ter unha erección. Porén, conségueo ao cabo dunhas horas, e a erección acaba por ser permanente. Ao cabo duns días vai á consulta dun urólogo, e dinlle que ten unha doenza mortal, e que lle quedan sete semanas de vida.

Ramon-Maria vive coa filla da súa muller, Anna-Francesca, unha adolescente que quere adicarse ao teatro ou ser doutora. A relación entre eles é moi mala, e a pesar de compartir vivenda, non dialogan, chegando ela a desexar a morte del.

Unha vez que é consciente de que lle queda pouco tempo de vida, procura aproveitar o tempo que lle queda. Adoptando diversos roles, sempre coa erección enriba. Xa cara ao final, decide que lle vai deixar uns bos cartos á súa fillastra, aínda que só sexa para que ela se sinta culpable.

Pola súa parte, Anna-Francesca está nunha fase de descubrir a propia sexualidade e sentimentos amorosos. Ten relacións cun profesor de latín do seu instituto que sae cunha amiga súa, e despois descobre que o profesor xa fora amante da súa nai e amigo do seu padrasto. Por outra banda, pensa en diversas formas para matar a Ramon-Maria sen que pareza un crime, ben cun envelenamento, ou ben simulando un accidente ou un suicidio.

Finalmente, o día en que Ramon-Maria sabe que a súa fin está preto, ao lle saír sangue pola uretra ao exacular, vai falar con Anna-Francesca para explicarllo. Porén, antes de escoitarlle, ela dille que suba ao tellado a arranxar o depósito de auga. Ramon-Maria cae do tellado e morre, e as autoridades explícanlle a Anna-Francesca a enfermidade do seu padrasto. Ela comeza a facer plans de futuro na súa casa, pero aos poucos días recibe unha carta do banco explicándolle que ten que facer fronte a unha hipoteca.

## Narración 
A obra desenvólvese en terceira persoa, cun narrador omnisciente, que coñece os sentimentos, desexos e pensamentos dos personaxes. Hai numerosas descricións de diversas accións, como as relacións sexuais.

A trama ten lugar na cidade de Barcelona. Ramon-Maria e Anna-Francesca viven nunha casa nun barrio residencial, pero adoitan ir até o centro. Amais, Anna-Francesca vai de excursión a uns 100&nbsp;km, a casa dun profesor nunha pequena vila da costa. O tempo da narración dura uns dous meses, e ten lugar entre marzo e maio de finais da década de 1980.

## Traducións 
Amais do galego, a obra foi traducida ao castelán, alemán, inglés, finés, francés hebreo, italiano, neerlandés, sueco e checo, entre outras.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na web de Quaderns Crema .
Fibra alimentaria

[250px|miniatura|Os [cereal|cereais integrais (co farelo) son unha fonte primordial de fibra alimentaria.]]
En alimentación e nutrición denomínase **fibra alimentaria**, ás veces tamén chamada **fibra dietética**, ás partes das plantas comestíbeis que resisten a dixestión e absorción no intestino delgado humano e que experimentan unha fermentación parcial ou total no intestino groso. Está formada por un conxunto de compostos químicos de natureza heteroxénea (polisacáridos, oligosacáridos, lignina e outras substancias análogas).
## Características
Desde o punto de vista nutricional, e en sentido estrito, a fibra alimentaria non é un nutriente, xa que non participa directamente nos procesos metabólicos básicos do organismo. Porén, desempeña funcións fisiolóxicas sumamente importantes, como estimular a peristaltismo intestinal.

A razón pola que o organismo humano non pode procesala débese a que o aparato dixestivo non dispón de enzimas que poidan hidrolizala, como ocorre nalgúns grupos de animais, como os ruminantes ou os insectos xilófagos. Pero iso non significa que a fibra alimentaria pase intacta a través do aparato dixestivo: aínda que o intestino no dispón de enzimas para dixerila, os enzimas da flora intestinal fermentan parcialmente a fibra e descompóñena en diversos compostos químicos: gases (hidróxeno, dióxido de carbono e metano) e ácidos graxos de cadea curta (acetato, propionato e butirato). Estes últimos poden exercer unha función importante no organismo dos seres vivos.

A fibra alimentaria encóntrase unicamente en alimentos de orixe vexetal pouco procesados tecnoloxicamente, como os cereais, froitas, verduras e legumes.

## Tipos de fibra alimentaria 
Distínguense dous tipos tipos de fibra alimentaria:
* **Fibra alimentaria insolúbel:** é a fibra que a maioría das persoas coñece. Dentro dos alimentos ricos en fibra alimentaria insolúbel destacan as froitas, verduras, legumes e os cereais integrais. A celulosa, a hemicelulosa, a lignina e o amidón resistente son fibras alimentarias insolúbeis.
* **Fibra alimentaria solúbel:** a fibra solúbel forma unha especie de xel moi saudábel no intestino. Como alimentos ricos en fibra alimentaria solúbel temos as espinacas, os froitos secos, os cereais (especialmente a avea), legumes (garavanzos, lentellas, fabas, ervellas), froitas como a papaia, a pel da mazá, a manga ou os albaricoques secos etc. A inulina, as gomas, as mucilaxes, as pectinas e os oligosacáridos da frutosa son fibras alimentarias solúbeis.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Nutrición

### Ligazóns externas 
* Fibra alimentaria. Su función en una dieta sana  Consultada o 9/5/2012. 
* Fundación Alimentación Saludable (Consultada o 23.06.2012)
Verne Troyer

**Vernon Jay** "**Verne**" **Troyer**, nado en 1 de xaneiro de 1969 en Sturgis (Míchigan) e finado o 21 de abril de 2018 nos Ánxeles (California), foi un actor, cómico e youtubeiro estadounidense. É especialmente recoñecido polo seu papel de Mini-Me na serie de filmes *Austin Powers* (1997–2002). Troyer tiña hipoplasia cartilaxe cabelo e media 81 cm de alto.

## Filmografía
## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Ficha na IMDb
Castor 4AXL

**Castor 4AXL** é o nome dun foguete estadounidense fabricado por Thiokol e usado como acelerador ou primeira etapa nalgúns foguetes. Ten un 30% máis de potencia que o Castor 4.

O Castor 4AXL foi probado por primeira vez en maio de 1992 e tivo o seu primeiro voo en 2001.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Castor (foguete)
*Castor 1
*Castor 2
*Castor 120
*Castor 4
*Castor 4A
Segunda división española 1960/61

A tempada **1960–61** da **Segunda División de España** de fútbol foi a 29ª edición desta competición. A categoría estivo composta por 32 equipos, repartidos segundo criterios xeográficos en dous grupos de 16 equipos cada un. CA Osasuna&nbsp;e CD Tenerife ascenderon a Primeira División.
## Clasificación
### Grupo 1
**X** = Partidos xogados; **G** = Partidos gañados; **E** = Partidos empatados; **P** = Partidos perdidos; **GF** = Goles a favor ; **GC** = Goles en contra; **DG** = Diferenza de goles; **Pts** = Puntos
**(C)** = Campión; **(D)** = Descendido; **(P)** = Promovido; **(O)** = Campión do play-off; **(A)** = Avanza de rolda.

1 *Ao finalizar o campionato o CD Condal rexeitou a súa praza en Segunda División, polo que foi repescado o Real Gijón, que perdera a categoría na promoción.*

### Grupo 2
**X** = Partidos xogados; **G** = Partidos gañados; **E** = Partidos empatados; **P** = Partidos perdidos; **GF** = Goles a favor ; **GC** = Goles en contra; **DG** = Diferenza de goles; **Pts** = Puntos
**(C)** = Campión; **(D)** = Descendido; **(P)** = Promovido; **(O)** = Campión do play-off; **(A)** = Avanza de rolda.

## Promoción de ascenso
## Promoción de permanencia
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Web oficial da LFP 
* Web oficial da Real Federación Española&nbsp;
* Datos do competición en AREFE
Francisco Leal Insua

**Francisco Leal Insua**, nado en Viveiro o 10 de maio de 1910 e finado en Madrid o 12 de xullo de 1997, foi un escritor e xornalista galego.

## Traxectoria 
Comezou a colaborar nos xornais de Viveiro e de Vilalba e, despois, no semanario *Vallibria* de Mondoñedo, onde coincidiu con Francisco Fernández del Riego, Aquilino Iglesia Alvariño e Álvaro Cunqueiro. En 1933 colaborou con *ABC* e *Mundo Gráfico* e *Nuevo Mundo*, de Madrid. Foi redactor xefe de *El Progreso* (1938) e director de *Faro de Vigo* (1949-1961), *El Correo Gallego*, *La Noche* e da revista internacional *Mundo Hispánico* (1961). Tamén foi director de publicacións da axencia de noticias EFE. Na súa obra poética mesturou elementos procedentes das fontes clásicas xunto a outras tendencias líricas do século XX sen moita artificiosidade. Promoveu a edición da obra poética completa de Antonio Noriega Varela. Recibiu o Premio Internacional de Poesía en Lisboa (1943), o Premio Nacional de Periodismo Marqueses de Taurisano (1963) e a Medalla Castelao (1995).

Casou en 1939 coa pintora Xulia Minguillón.

## Obras 
### Poesía 
* *Horas*, 1935.
* *Te he buscado*, 1939.
* *Versos: 1ª antología*, 1945.
* *Primer semillero de poemas*, 1952.
* *Trivium*, 1955.

* *Mi soledad sonora*, 1955.

### Ensaio 
* *Las cosas*, 1941.
* *Faro de Vigo y su proyección*, 1965. Con José Altabella.
* *Pastor Díaz, príncipe del romanticismo*, 1943.
* *La siembra en el viento*, 1955.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Gran Enciclopedia Gallega*
Malcolm Guthrie

**Malcolm Guthrie**, nado en Hove (East Sussex) o 10 de febreiro de 1903 e finado o 22 de novembro de 1972, foi un profesor e lingüista inglés especializado nas linguas bantús.

## Traxectoria 
Fillo de pai escocés e nai neerlandesa, é coñecido principalmente pola súa clasificación das linguas bantús, que, malia estar baseada máis en criterios xeográficos ca lingüísticos, segue a ser a máis usada na actualidade.

O seu traballo máis importante foi *Comparative Bantu*, publicado en catro volumes entre os anos 1967 (volume 1), 1970 (volumes 3 e 4) e 1971 (volume 2). Os catro volumes non só proporcionan unha clasificación xenética, senón tamén unha reconstrución do *proto-bantú* como a proto-lingua da familia das linguas bantús. Para a súa reconstrución, Guthrie tirou a información de 28 linguas escollidas máis ou menos ao chou. Tense criticado que a arbitrariedade da escolla fai que a reconstrución non sexa fiable, posto que as formas reconstruídas e, por tanto, a árbore xenealóxica, serían diferentes se mudásemos a selección de linguas.

Guthrie tamén publicou moitos traballos sobre unha ampla variedade de linguas bantús, entre as que están o lingala, o bemba, o mfinu e máis o teke.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *The classification of the Bantu languages* (1948). Londres: Oxford University Press for the International African Institute.
* *Comparative Bantu: an introduction to the comparative linguistics and prehistory of the Bantu languages* (1967-71). 4 vols. Farnborough: Gregg Press.
* Möhlig, Wilhelm J.G. (1974) ‘Guthries Beitrag zur Bantuistik aus heutiger Sicht’, *Anthropos*, 71, 673-715.

### Outros artigos 
* Achilles Emile Meeussen
Josh Duhamel

**Joshua David "Josh" Duhamel**, nado o 14 de novembro de 1972 en Minot, Dacota do Norte, é un actor e modelo estadounidense. É principalmente coñecido por interpretar o papel de Danny McCoy na serie de televisión *Las Vegas*.

## Filmografía 
### Cinema 
### Televisión 
## Véxase tamén
Star Wars: The Clone Wars (filme)

***Star Wars: The Clone Wars*** é un filme de animación 3D dirixido por Dave Filoni que se estreou no 2008. É unha serie derivada da saga cinematográfica de George Lucas Star Wars.

## Sinopse 
Cada vez máis Sistemas caen baixo o poder do Lado Escuro. Anakin Skywalker e a súa Padawan Ahsoka Tano son enviados a unha perigosa misión. O Conde Dooku e os seus sinistros axentes intentarán detelos.

## Personaxes 
## Galardóns e nomeamentos 
* 2008: Nomeada ós Premios Razzie: Peor precuela, remake, copia ou secuela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en Filmaffinity
Wilhelm Bleek

**Wilhelm Heinrich Immanuel Bleek**, nado en Berlín (daquela pertencente ao reino de Prusia) o 8 de marzo de 1827 e finado o 17 de agosto de 1875, foi un lingüista alemán. O seu traballo máis importante foi *Gramática Comparativa das Linguas Surafricanas*.

## Traxectoria 
Foi o fillo máis vello de Friedrich Bleek, profesor de teoloxía nas universidades de Berlín e de Bonn, e de Augusta Charlotte Marianne Henriette Sethe. De 1845 a 1848 estudou teoloxía en Bonn e máis tarde marchou a Berlín para estudar hebreo, onde foi estudante de Carl R. Lepsius. A súa tese de doutoramento (1851) tratou sobre a clase dos substantivos. En 1853, foi a África a estudar as linguas khoisas e as linguas bantús e comezou a escribir unha gramática do zulú. Na súa grande obra, *Gramática Comparativa*, estudou os prefixos dos substantivos das linguas bantú e introduciu un sistema numeral de clases que xa non se emprega hoxe en día.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Handbook of African, Australian and Polynesian Philology.* (3vols.) Cape Town - Londres, (1858–63)
* *A Comparative Grammar of South African Languages.* Londres, Trübner & Co. (1862: Part I; 1869: Part II)
* *Reynard the Fox in South Africa; or Hottentot Fables and Tales.* (Chiefly translated from original manuscripts in the library of His Excellency Sir George Grey) Londres, Trübner & Co. (1864)
* *Über den Ursprung der Sprache.* (Herausgegeben mit einem Vorwort von Dr. Ernst Haeckel.) Weimar, H. Böhlau (1868)
* *Specimens of Bushman Folklore.* (por Wilhelm Bleek e Lucy Lloyd) Londres, G. Allen (1911)

### Ligazóns externas 
* Arquivo on-line de Bleek & Lloyd 
* Wilhelm Bleek & Lucy Lloyd, filólogos
Solenoide alfa

[miniatura|300px|Un trímero da proteína que contén clorofila-peridinina do [dinoflaxelado *Amphidinium carterae* mostrando o seu pregamento en solenoide alfa. Os pigmentos peridinina unidos móstranse en rosa e as clorofilas en negro.]]
O **solenoide alfa** é un tipo de pregamento da estrutura terciaria das proteínas, que se atopa nas subunidades proteicas dos complexos colleitadores de luz, particularmente nas proteínas clorofila peridinina dos dinoflaxelados , e formando dominios de proteínas eucarióticas de maior tamaño que forman parte do complexo do poro nuclear . O pregamento consiste en varias hélices alfa dispostas formando un patrón curvado que lembra a un barril beta de tipo brazo de xitano ou remuíño (*jellyroll*).

O grao de curvatura do solenoide alfa depende da súa secuencia primaria de aminoácidos. Os solenoides moi curvados teñen patróns de secuencias predicibles e levaron á identificación de probables compoñentes de tipo solenoide no proteasoma .

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Estrutura das proteínas

### Ligazóns externas
* Arquitectura do solenoide alfa CATH
Murilo Benício

**Murilo Benício Ribeiro**, nado en Niterói o 13 de xullo de 1971, é un actor brasileiro.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Abella africanizada

miniatura|Abellas africanizadas.

Co nome de **abellas afrinizadas** coñécense unha serie de híbridos (impropiamente denominados **abellas africanas** ou **abellas asasinas**), procedentes do cruzamento en América da subespecie natural africana da abella común, *Apis mellifera scutellata*, con abellas crioulas naturalizadas do continente suramericano, pertencentes a varias subespecies de *A. mellifera*, como *Apis mellifera mellifera*, *Apis mellifera iberica* e posibelmente outras.

A particularidade destes híbridos é o seu acentuado comportamento defensivo, altamente herdábel, que os fai moi agresivos cando son molestados, atacando en cantidade, moi velozmente e seguido á súa vítima até 900 metros da colmea. Este comportamento provocou en América numerosas mortes de persoas.

## Historia 
miniatura|dereita|Mapa que mostra o crecemento da dispersión da abella afrcanizada nos Estados Unidos entre os anos 1990 e 2003.

A súa orixe débese a que, co propósito de incrementar a colleita de mel no Brasil, introducíronse en 1957, preto de São Paulo, 26 mestras de *Apis mellifera scutellata* orixinarias de Tanzania, co fin de desenvolver un programa de mellora xenética.

Accidentalmente, estas abellas escaparon grazas a un grupo de brasileiros que estaban fumigando no lugar e abriron a gaiola dunha abella mestra, que escapou e se hibridou coas abellas melíferas naturalizadas do Brasil e de Suramérica en xeral.

A partir dese momento expandíronse por todo o continente de maneira constante, avanzando entre 150 e 300 quilómetros ao ano, chegando a América central, México e, despois, aos Estados Unidos, aos estados de Florida, Texas, Arizona e California.

## Accidentes descritos 
En México rexistráranse, até 2003, 3.000 accidentes e máis de 300 mortes por abellas. En Costa Rica rexistráronse 30 casos de mortes. En Colombia rexistráronse máis de 100 mortes e máis de 400 feridos polas picadas destas abellas. Na Arxentina informouse de que enxames invadiron casas de familia matando aos seus moradores.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Collet, T., Ferreira, K.M., Arias, M.C., Soares, A.E.E. e Del Lama, M.A. (2006): "Genetic structure of African honeybee populations (*Apis mellifera* L.) from Brazil and Uruguay viewed through mitochondrial DNA COI–COII patterns". *Heredity* **97**, 329–335. doi:10.1038/sj.hdy.6800875
* Smith, D.R., Taylor, O.R., Brown, W.M. (1989): "Neotropical African honey bees have African mitochondrial DNA". *Nature* **339**: 213–215.

### Outros artigos 
* Abella
* Apicultura
* Warwick Kerr

### Ligazóns externas 
* Sun Sentilel. AFRICANIZED BEES: How they sting and spread to Florida  Consultada o 10/5/2012.
* *Aficaniez honey bee* en Universidade de Florida.  Consultada o 10/5/2012.
* Departamento de Agricultura dos Estados Unidos. Especies invasoras. Africanized Honeybee   Consultada o 10/5/2012.
* US Department of Agriculture. Africanized Bee Alert (1985) Vídeo.  Consultada o 10/5/2012.
* Dr. Kerr and the Killer Bee  Consultada o 10/5/2012.
* Historia das abellas africanizadas   Consultada o 10/5/2012.
*Exemplo Empresa Removendo abelhas africanizadas o 01/11/2020
CAT 3

**CAT 3**, acrónimo de *Capsule Ariane Technologique 3*, foi un satélite artificial da ESA lanzado o 19 de xuño de 1981 mediante o terceiro foguete Ariane 1 desde o Centro Espacial de Kourou.

## Características 
CAT 3 foi unha cápsula tecnolóxica posta en órbita durante o lanzamento do terceiro Ariane 1. Foi posto nunha órbita inicial de 200,8&nbsp;km de perixeo, 36.173&nbsp;km de apoxeo, unha inclinación orbital de 10,6 graos e un período de 638,6 minutos. A cápsula funcionaba con baterías e foi deseñada para durar 6 órbitas. A súa función foi recompilar información sobre o foguete durante o lanzamento e posta en órbita e retransmitila a terra para obter datos cos que validar o foguete. Emitía a unha frecuencia de entre 136 e 138 MHz.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ariane 1
* CAT 1
* CAT 4
Clone Wars

**Clone Wars** pode referirse:

## *Star Wars*
*Guerras Clon, unha serie de conflitos no universo ficticio de Star Wars.

### Filme 
*Star Wars: The Clone Wars (filme), un filme animado estreado no 2008.

### Televisión 
*Star Wars: Clone Wars (serie de televisión de 2003), unha serie de animación estadounidense.
*Star Wars: The Clone Wars (serie de televisión de 2008), unha serie de animación 3D CGI creada por Lucasfilm Animation, Lucasfilm Animation Singapore e CGCG Inc

### Videoxogos 
*Star Wars: The Clone Wars (videoxogo), videoxogo creado por Pandemic Studios e publicado por LucasArts
**Star Wars: The Clone Wars – Lightsaber Duels*, un videoxogo de 2008 para a Wii
**Star Wars: The Clone Wars – Jedi Alliance*, un videoxogo de 2008 para a Nintendo DS
**Star Wars: The Clone Wars – Republic Heroes*, un videoxogo de 2009 para múltiples plataformas
**Lego Star Wars III: The Clone Wars*, un videoxogo de 2011 para múltiples plataformas

### Banda deseñada 
*Star Wars: Clone Wars (banda deseñada), unha serie de banda deseñada
**Clone Wars Adventures*, un libro de banda deseñada de 2010

### Novelas 
*Star Wars: The Clone Wars (novela), unha novelización do filme

## *X-Men*
**X-Men 2: Clone Wars*, un videoxogo de 1995

## *Superman*
*Unha crise do planeta Krypton
Videochat

miniatura|Videochat directo.

O **videochat** é unha variación dos servizos de chat tradicionais, que permite a comunicación a través de Internet entre varios usuarios, con recursos de son e vídeo.

Existen basicamente dous enfoques na implantación de videochat, cada un seguindo o estilo dos dous modos principais de chat: IRC e mensaxería instantánea. No primeiro dos casos, un número arbitrario de usuarios son agrupados nunha serie de salas ou canles, e realizan unha comunicación baseada no multidifusión, é dicir, emítese a información de forma que sexa accesible a todos os usuarios da canle, aínda que a comunicación privada é, ás veces, unha opción. A outra visión sería a de videoconferencia, no sentido tradicional, no que dous usuarios estabelecen comunicación de forma directa, coa posibilidade de comunicarse a través de texto.

O videochat baseado na multidifusión adoita ser elixido polos sitios web que permiten videochat on-line, xeralmente executado coa tecnoloxía Flash Video, aínda que haxa tamén un software especializado.

O videochat en directo é habitual en programas de mensaxeiría instantánea como o MSN Messenger, Yahoo! Messenger ou Skype.
Natália Lage

**Natália Lage Vianna Soares**, nada en Niterói o 30 de outubro de 1978, é unha actriz brasileira.

## Filmografía 
### Televisión 
*1988 - *Tarcísio e Glória* ... Mariana
*1989 - *O Salvador da Pátria* .... Regina
*1990 - *Gente Fina* .... Tatá
*1992 - *Perigosas Peruas* .... Tuca
*1993 - *O Mapa da Mina* .... Bia
*1994 - *Tropicaliente* .... Adrenalina
*1995 - *Cara e Coroa* .... Kika
*1996 - *Você Decide*
*1997 - *O Amor Está no Ar* .... Luísa
*1998 - *Mulher*
*1998 - *Malhação* .... Marina Grenato Almeida
*2002 - *A Padroeira* .... Ana
*2002 - *A Grande Família* .... Carina 
*2003 - *Kubanacan* .... Frida
*2003 - *Retrato Falado* .... Irani
*2004 - *El color del pecado* .... Roxane
*2005 - *A Lua Me Disse* .... Beatriz
*2006 - *Retrato Falado* .... Naty
*2006 - *A Diarista* .... Dani
*2006 - *Sitcom.br* .... Natália
*2006 - *Sob Nova Direção*
*2006 - *Linha Direta Justiça* .... Catharine Palse
*2006 - *Pé na Jaca* .... Cecília
*2007 - *A Grande Família* .... Gina (2007/2011)
*2012 - *Louco por Elas* .... Luana
*2012 - *Tapas & Beijos* .... Lucilene
Star Wars: Clone Wars (serie de televisión de 2003)

***Star Wars: Clone Wars*** é unha serie de animación situada dentro do universo de Star Wars. A serie sitúase no medio das Guerras Clon entre a República galáctica baixo o poder do Chanceler Palpatine, e a Confederación de Sistemas Independentes baixo o mando do Conde Dooku.

Cronoloxicamente, os sucesos da serie ocorren no período de tres anos que existe entre *Star Wars Episode II: Attack of the Clones* e *Star Wars Episode III: Revenge of the Sith*. Esta serie foi producida por Cartoon Network Studios en asociación con Lucasfilm, e tivo 25 episodios que foron emitidos dende o 2003 ata o 2005. A serie animada en CGI 3D *Star Wars: The Clone Wars* sitúase no mesmo período. Esta serie foi producida por Lucasfilm Animation, unha división de Lucasfilm; e estreada o 3 de outubro de 2008.

## Serie orixinal 
A serie orixinal componse de 20 mini episodios de 3 minutos para as primeiras dúas tempadas (que compoñen o volume un da serie) e cinco episodios de doce a quince minutos de duración para a terceira tempada (que compoñen o volume dous da serie). Os 25 episodios compoñense principalmente de batallas internas xa que a súa énfase está centrada na acción, por este motivo a historia non está tan desenvolta como nas películas. A pesar disto, pódese ver na terceira tempada que a historia se centra nas accións de Anakin Skywalker.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb
Star Wars: The Clone Wars (serie de televisión de 2008)

***Star Wars: The Clone Wars*** é unha serie de televisión con animación 3D CGI, creada por Lucasfilm e con animación de Lucasfilm Singapur e CGCG Inc. A serie estreouse nos Estados Unidos, en Cartoon Network, o 3 de outubro de 2008. A historia sitúase na galaxia da saga *Star Wars*, durante o mesmo período que a serie anterior Star Wars: Clone Wars do 2003. Cada episodio ten unha duración de 22 minutos. O creador de *Star Wars*, George Lucas dixo que se producirán «polo menos 100 episodios». Tamén existe unha liña de banda deseñada, que representa anacos da historia no período entre os episodios.

O primeiro tráiler da serie publicouse no sitio web oficial de Star Wars o 8 de maio do 2007. A serie iniciouse co filme *The Clone Wars*, que foi lanzado nos cinemas o 14 de agosto do 2008.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb
Salvador Mosteiro Pena

**Salvador Mosteiro Pena**, nado en Betanzos o 24 de febreiro de 1896 e finado na Coruña o 11 de maio de 1982, foi un médico e lexicógrafo galego.

## Traxectoria 
[miniatura|300px|Homenaxe a Otero Pedrayo polo seu ingreso na [RAG en 1929. De pé: César Otero, José Berguer, Pardo, Liste Mourenza, Abelaira, Salvador Mosteiro, Manuel Cabanillas, Calviño Domínguez e A. Villar Ponte. Sentados: Laureano Alonso, Eladio Rodríguez, Otero Pedrayo, Risco, Ángel del Castillo e Rafael González Villar.]]
Estudou medicina e odontoloxía en Santiago de Compostela e Madrid. Ampliou estudos en París en 1923. Regresou a Galicia e exerceu a odontoloxía en Lugo e na Coruña.

Formou parte da Irmandade da Fala de Betanzos e, posteriormente, presidiu a da Coruña. Como membro da Irmandade de Betanzos participou na Asemblea Nazonalista de Lugo (1918). Nos anos vinte fundou en Madrid a Mocedade Céltiga con Fermín Penzol. Foi o primeiro director da revista *Rexurdimento* (1922-1923) e tamén dirixiu *A Nosa Terra*, ademais de colaborar na revista *Alborada* de Buenos Aires (1930). Preocupado pola normalización do galego, que consideraba debía achegarse ao portugués, formou parte do comité executivo que organizou a primeira Festa da lingua galega que tivo lugar o 25 de xullo de 1930.
## Obras 
* *Vocabulario castellano-gallego de las Irmandades da Fala*, 1933.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
### Outros artigos 
* I Asemblea Nacionalista
### Ligazóns externas 
* , Concepción (2009). "Homenaxe a Salvador Mosteiro Pena" *Anuario Brigantino*, 32.
Seca

[miniatura|250px|O [mar de Aral desde o espazo, en 1989 e en 2008.]]

A **seca** pódese definir como unha anomalía de duración máis ou menos longa, na que a dispoñibilidade de auga se sitúa por debaixo dos requirimentos dunha zona xeográfica dada. A auga non é suficiente para abastecer as necesidades das plantas, os animais e os humanos.

É un fenómeno climático causado pola insuficiencia de precipitacións pluviométricas (chuvia) nunha determinada rexión durante un período de tempo grande.

A causa principal de toda seca é, popr tanto, o déficit de precipitacións. Cando a falta de chivias non é demasiado prolongada adoita falarse de **seca meteorolóxica** que, se perdura, deriva nunha **seca hidrolóxica**, caracterizada pola desigualdade entre a dispoñibilidade de auga e as demandas naturais da mesma. En casos extremos pódese chegar á aridez.

Aínda que algúns consideran a *seca* como sinónimos de *estiaxe*, existe unha non pequena diferenza entre ambos os conceptos, pois a estiaxe é un fenómeno que ocorre nun intervalo de tempo máis ou menos curto, é dicir, a estiaxe non é permanente, mentres que a seca é permanente.

O fenómeno da seca provoca desequilibrios hidrolóxicos importantes. Normalmente a ocorrencia da seca dase cando a evapotranspiración supera durante un período de tempo amplo a precipitación de chuvias.

A diminución do volume de auga no mar de Aral considése como un dos maiores desastres ambientais e humanos da historia que produciu unha situación de seca.

## Notas
Don Rickles

**Donald Jay** "**Don**" **Rickles**, nado o 8 de maio de 1926 en Queens (Nova York) e finado o 6 de abril de 2017 en Beverly Hills (California), foi un actor estadounidense. Apareceu en diversos filmes como *Run Silent, Run Deep* (1958) xunto a Clark Gable, *Os violentos de Kelly* (1970) con Clint Eastwood e *Casino* (1995) con Robert De Niro. A súa carreira profesional comezou no ano 1976, e entre os seus maiores éxitos salientan a serie de humor de NBC *C.P.O. Sharkey* e a súa propia serie, *The Don Rickles Show* (1972).

Un actor principal nos hoteis e casinos das Vegas e membro periférico de Rat Pack a través da súa amizade con Frank Sinatra, Rickles recibiu unha ampla exposición como convidado adoito en programas de entrevistas e variedades, que inclúen *The Dean Martin Show*, *The Tonight Show Starring Johnny Carson* e *Late Show with David Letterman*, e tamén puxo a voz do Mr. Potato Head na franquía cinematográfica de *Toy Story*. Gañou un Premio Emmy Primetime polo documental de 2007 *Mr. Warmth: The Don Rickles Project*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
*
Jim Varney

**James Albert** "**Jim**" **Varney, Jr.**, nado o 15 de xuño de 1949 en Lexington (Kentucky) e finado o 10 de febreiro de 2000, foi un actor, cómico e escritor estadounidense. É especialmente coñecido polo seu papel cómico como Ernest P. Worrell, polo cal gañou un Premio Emmy Daytime, así como por aparecer en numerosos filmes e campañas de publicidade na televisión dos Estados Unidos. Tamén interpretou o papel de Jed Clampett na adaptación cinematográfica *The Beverly Hillbillies* (1993) e puxo a voz de Slinky Dog en *Toy Story* (1995) e *Toy Story 2* (1999). Morreu de cancro de pulmón no ano 2000, estreándose postumamente os filmes *Daddy and Them* e *Atlantis: The Lost Empire*.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén
Wallace Shawn

**Wallace Michael Shawn**, nado o 12 de novembro de 1943 en Nova York, é un actor, actor de voz, cómico e escritor estadounidense. Entre as súas interpretacións máis recoñecidas salientan o seu papel como Wally Shawn (un versión ficticia de si mesmo) na comedia *My Dinner with Andre* (1981), Vizzini no filme *A princesa prometida* (1987), Mr. James Hall en *Clueless* (1995) e a voz de Rex na franquía cinematográfica de *Toy Story*. Tamén interpretou diferentes papeis en seis filmes de Woody Allen. Entre os seus traballos máis destacados en televisión están o seu papel como Grand Nagus Zek en *Star Trek: Deep Space Nine* (1993–1999), Cyrus Rose en *Gossip Girl* (2008–2012) e Dr. John Sturgis en *Young Sheldon* (2018–).

Entre as súas obras de teatro están *Aunt Dan and Lemon* (1985), *The Designated Mourner* (1996) e *Grasses of a Thousand Colors* (2008). Tamén escribiu o guión de *My Dinner with Andre* xunto con Andre Gregory, e *A Master Builder* (2013), unha adaptación cinematográfica da obra de Henrik Ibsen, a cal tamén protagonizou. O seu libro *Essays* foi publicado no ano 2009 pola editorial Haymarket Books.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb
Estelle Harris

**Estelle Harris**, nada en Nova York, estado de Nova York, o 4 de abril de 1928 e finada en Palm Desert, California o 2 de abril de 2022, foi unha actriz estadounidense. Foi máis coñecida polo seu papel de Estelle Costanza na serie de televisión *Seinfeld*, ser a voz de Mrs. Potato Head na franquía cinematográfica *Toy Story*, Muriel en *The Suite Life of Zack & Cody* e Mama Gunda en *Tarzan II*.

## Traxectoria 
Harris naceu como Estelle Nussbaum en Manhattan, Nova York o 4 de abril de 1928, sendo a máis nova das dúas fillas de Isaac ("Ira") e Anna Nussbaum, inmigrantes polacos xudeus que posuían unha tenda de doces. Harris mudouse a Tarentum, Pennsylvania cando tiña sete anos para vivir preto dos seus tíos, os cales lle pediron o seu pai traballar na tenda de doces. Gradouse no Instituto de Educació de Tarentum.

## Notas 
## Véxase tamén
Fuel

miniatura|Mostra de fuel óleo.
O **fuel** ou **fuel óleo**, segundo as grafías recomendadas polo Dicionario da RAG, tamén chamado **fuelóleo** e **fuel-oil**, é unha fracción do petróleo que se obtén como residuo na destilación fraccionada do cru. De aí obtense entre un 30 e un 50 % desta substancia.

O fuel é o combustíbel máis pesado dos que se poden destilar a presión atmosférica. Está composto por moléculas con máis de 20 átomos de carbono, e a súa cor é negra ou parda moi escura.

O fuel óleo úsase como combustíbel para buques, centrais termoeléctricas, caldeiras e fornos.

Por outra parte, tamén se trata en procesos a menor presión para poder ser destilado e así obter as fraccións máis pesadas do petróleo, como os aceites lubricantes e o asfalto, entre outros.

## Clases 
O fuel óleo clasifícase en seis clases, enumeradas do 1 ao 6, de acordo co seu punto de ebulición, a súa composición e o seu uso. O punto de ebulición varía entre 175 e 600&nbsp;°C; a lonxitude da cadea de carbono, de 9 a 70 átomos; e a viscosidade aumenta co número de carbonos da molécula, por iso os máis pesados deben quentarse para que flúan. O prezo xeralmente decrece a medida que o número de átomos de carbono aumenta.

Os **fuel nº 1**, **fuel nº 2** e **fuel nº 3** chámanse de diferentes formas: **fuel destilado**, **fuel diésel**, **fuel lixeiro**, **gasóleo** ou simplemente **destilados**.

Os **fuel nº 5** e **fuel nº 6** son coñecidos como **fuel óleos residuais** (**RFO** polas súas siglas en inglés) ou **fuel óleos pesados**.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Gasolina
* Gasóleo
* Petróleo 
* Queroseno
Manuel Cordeiro

O nome de **Manuel Cordeiro** pode referirse a:

***Manuel Cordeiro Monteagudo**, pintor galego residente en Buenos Aires (1927-2012).
***Manuel Cordeiro Lestón**, exfutbolista galego (1928-2012).
Planet 51

***Planet 51*** é un filme de animación español dirixido por Jorge Blanco, Javier Abad e Marcos Martínez que se estreou no 2009.

## Sinopse 
Planet 51 é a historia dunha familia de extraterrestres que vive tranquilamente no seu planeta ata a chegada do que para eles é un alieníxena: un ser humano. O Capitán Charles "Chuck" Baker, astronauta americano, aterra en Planet 51 pensando que é a primeira persoa en pisar o planeta. Para a súa sorpresa, descobre que o planeta está habitado por pequenas criaturas verdes que viven felizmente nun mundo inzado de cercas brancas, reminiscencia da alegre inocencia da América dos anos 50.

## Personaxes 
* Justin Long como Lem
* Dwayne Johnson como Capitán Charles "Chuck" T. Baker
* Jessica Biel como Neera
* Gary Oldman como Xeneral Grawl
* Seann William Scott como Skiff
* John Cleese como Profesor Kipple
* James Corden e Mathew Horne como os dous soldados que cren ser zombis.
* Freddie Benedict como Eckle
* Alan Marriott como Glar

## Galardóns e nomeamentos 
* 2009: Goya ó mellor filme de animación. 2 nomeamentos.
* 2010: Premios do Cine Europeo: Nomeado ó mellor filme de animación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en Filmaffinity
Cusanca

Como topónimo **Cusanca** pode referirse a:

;En Galiza
***San Cosmede de Cusanca**, parroquia do concello do Irixo;
****Cusanca**, lugar de dita parroquia;
***Cusanca**, lugar da parroquia de Lestedo, no concello de Boqueixón.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Chronicle

***Chronicle*** é un filme británico-estadounidense dirixido por Josh Trank que se estreou no 2012.

## Sinopse 
Tres amigos da cidade de Seattle vense expostos a unha misteriosa radiación nun bosque e, como resultado, comezan a desenvolver incribles poderes. Entón deciden traballar xuntos para perfeccionar as súas habilidades, pero unha serie de problemas persoais acaban por enfrontalos.

## Personaxes 
* Dane DeHaan como Andrew Detmer
* Michael B. Jordan como Steve Montgomery
* Alex Russell como Matt Garetty
* Michael Kelly como Richard Detmer
* Ashley Hinshaw como Casey Letter
* Anna Wood como Monica
* Bo Petersen como Karen Detmer

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en Filmaffinity
The River

***The River*** é unha serie estadounidense de temática paranormal que se estreou o 7 de febreiro de 2012 nos Estados Unidos. A serie emitiuse na canle americana ABC. Foron producidos oito episodios para a primeira temporada. A serie emitiuse dende o 7 de febreiro de 2012 ata o 20 de marzo de 2012. O 11 de maio de 2012, ABC cancelou oficialmente a serie.

## Sinopse 
O famoso explorador Dr. Emmet Cole (Bruce Greenwood) foi na busca da "maxia" na profundidade do Amazonas, pero desaparece misteriosamente. O segredo da súa desaparición está aí fóra, agardando a ser descuberto. Seis meses despois, o seu fillo Lincoln (Joe Anderson); quen mantiña unha difícil relación co seu pai, está listo para soterrar o pasado, pero a baliza do barco do seu pai acende de súpeto. 
Ante a insistencia da súa nai (Leslie Hope), Lincoln únese a ela na procura do seu pai. Para financiar o rescate, acordan co astuto ex-produtor, Clark Quitely (Paul Blackthorne) gravar a expedición e emitila en televisión como un documental. Na expedición atópanse vellos amigos como a filla dun cámara desaparecido, Lena Landry (Eloise Mumford), o mecánico do *Magus*, Emilio Valenzuela (Daniel Zacapa)e o garda de seguridade, o capitán Kurt Brynildson (Thomas Kretschmann).

## Personaxes 
*Bruce Greenwood como Dr. Emmet Cole
*Joe Anderson como Lincoln Cole
*Leslie Hope como Tess Cole
*Eloise Mumford como Lena Landry
*Paul Blackthorne como Clark Quietly
*Thomas Kretschmann como Capitán Kurt Brynildson
*Daniel Zacapa como Emilio Valenzuela
*Shaun Parkes como Andres Jude (A.J.) Poulain
*Paulina Gaitán como Jahel Valenzuela
*Katie Featherston como Rosetta "Rabbit" Fischer
*Scott Michael Foster como Jonas Beckett

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ficha na IMDb
Manuel Cordeiro Monteagudo

**Manuel Cordeiro Monteagudo**, nado na Coruña o 19 de xaneiro de 1927 e finado en Buenos Aires o 10 de maio de 2012, foi un pintor galego.

## Traxectoria 
Cursou os estudos primarios na escola herculina de Francisco Vales Villamarín. Afeccionado ás carreiras pedrestes, foi subcampión fondista. Da man do Real Club Deportivo da Coruña percorreu gran parte de España. En 1952 emigrou a Bos Aires, onde comezou a súa actividade artística. Participou na creación das Mocedades Galeguistas de Bos Aires, e foi fundador do coro "Brétemas e Raiolas". En 1956 representou ao Centro Coruñés na Intersectorial Galega e no Congreso da Emigración de América. Foi uns dos fundadores do "Conxunto Artístico Breogán". Realizou exposicións en Galicia, no Centro Coruñés de Montevideo, o Centro Lucense, Coruñés, Ourensano e Pontevedrés de Bos Aires, Hogar Gallego para Ancianos, e no Centro Galicia e Galego porteños. Tamén fixo estandartes para moitos centros galegos da Arxentina.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía en Galicia espallada
* Blog e Manuel Cordeiro
Meniŋ Qazaqstanym

**Menıñ Qazaqstanym** (*O meu Kazakhstán*) é o actual himno nacional de Kazakhstán. Foi aprobado polo parlamento o 7 de xaneiro de 2006. Esta canción patriótica foi escrita en 1956 durante a era soviética.

## Letra 
### En lingua kazaka 
### Tradución
Sol dourado no ceo,
Millo dourado na estepa,
A lenda da coraxe,
Mira o meu país!
Na Gran Antigüidade
Naceu a nosa gloria,
Cheo de ego e forza,
Este é o meu pobo kazako.

**Coro:**
O meu país, o meu país,
Como a túa flor, así crecerei.
Como a túa canción vou fluír, meu país!
A miña terra natal: Kazakhstán.

Abrindo o camiño cara ao futuro,
Hai unha terra ampla.
A súa unidade é propia,
Teño un país independente.
Desafiando o tempo,
Como un eterno amigo.
O noso país é feliz,
Así é o noso país!

***Coro***

## Notas
Benzoilurea

[miniatura|dereita|Estrutura uímica do [diflubenzurón, un insecticida de benzoilurea moi usado.]]

As **benzoilureas** son uns compostos químicos (fórmula C8H8N2O2), coñecidos pola súa utilización como insecticida ou acaricida. Estes compostos funcionan como reguladores do crecemento de insectos e inhiben a síntese de quitina no corpo dos insectos despois de telo adquirido a través da súa inxestión.

## Toxicidade ambiental 
Como insecticida fumigada estas substancias teñen un efecto xeral tóxico para unha gran variedade de especies de insectos. Moitos destes insectos son beneficiosos para as actividades humanas, incluíndo os polinizadores de cultivos (e flora silvestre) como abellas. Ademais, como ocorre con moitos insecticidas, a aplicación tamén pode supoñer a morte de predadores naturais dos insectos ou outros organismos que manteñen o equilibrio na natureza, dando lugar á posibilidade dun "efecto rebote" ou rexurdimento da praga, onde o obxectivo inicial do tratamento está de volta con veracidade igual ou aínda maior.

O benzoilurea flufenoxuron (nomes comerciais inclúen Cascade e Tenopa, ambos fabricados pola BASF) foi prohibido en toda a UE en 2011, en especial debido ao seu elevado potencial de bioacumulación na cadea alimentaria e de alto risco para os organismos acuáticos.

Cascade é comercializado para ter un gran persistencia no medio ambiente e o seu propio etiquetado ('ficha de seguridade') indica que o produto non é biodegradable facilmente. O FSC clasificalo como "moi perigoso".

## Notas
Le Morte d'Arthur

[dereita|250px|miniatura|*O derradeiro sono de [Rei Artur|Artur en Avalon*, pintura de Edward Burne-Jones, na que se representa como Morgana e outras fadas vixilan o sono do Rei.]]
'''''Le Morte d'Arthur*** ou ***A Morte de Artur*** en galego, é a versión de Sir Thomas Malory sobre a historia do Rei Artur e os Cabaleiros da Táboa Redonda baseada en varias lendas inglesas e francesas. Na súa primeira publicación e nalgunhas versións modernas aparece co título de ***La mort d'Arthur***.

Da influencia do libro e da lenda artúrica cabe destacar que, un ano despois da súa publicación de ***Le Morte d'Arthur'''*, Henrique VII de Inglaterra deu a seu fillo o nome de Artur en homenaxe ao heroe da lenda arturiana, en parte como símbolo das súas esperanzas nun renacemento da grandeza inglesa, e en parte para reafirmar as relacións da dinastía Tudor con Gales.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
;En inglés 
* *A companion to Malory (Arthurian studies).* Archibald, E., Edwards, A. S. G. (eds.). D. S. Brewer, Ed., Londres, 2000. ISBN 0-85991-520-4.
* Svogun, Margaret. *Reading romance: literacy, psychology and Malory's Le Morte d'Arthur*. Peter Lang Pub. Inc., 2000. ISBN 0-8204-4522-3
* Vinaver, E. *Malory*. Oxford University Press, Inglaterra, 1929. ISBN 0-19-811583-0.

;Reprodución da edición de William Caxton, en inglés medio 
* Malory, Sir Thomas. *Le Morte D'Arthur*. Edición preparada por Janet Cowen. Penguin Classics, 2 vol. Londres, 1986. ISBN 0-14-043043-1.

;Manuscrito de Winchester, edicións en inglés medio 
* *The works of Sir Thomas Malory*. Ed. preparada por Eugène Vinaver, 3 vol. Clarendon press, Oxford, Inglaterra, 1947.
* *Works (Of) Malory* . Ed. preparada por Eugène Vinaver, 2ª ed. 1 vol. Oxford University Press, Oxford, 1971. ISBN 0-19-254163-3

### Ligazóns externas 
* Texto de *Le Morte Darthur*, en Project Gutenberg. Texto adaptado en 1998 ó inglés moderno 
* Ligazón ó libro orixinal de Caxton, conservado na *Pierpont Morgan Library*, Nova York 
* Enlace a la biblioteca *John Rylands*, da Universidade de Manchester 
* Baixa-lo texto 

#### Adaptacións cinematográficas de *Le Morte d'Arthur* 
* Ficha do filme *Excalibur* na IMDb
* Ficha do filme *Knights of the Round Table'' na IMDb
Xan da Coba

**Juan María de la Coba Gómez**,

## Traxectoria 
Perito agrimensor de profesión, foi ebanista, inventor e poeta. Recordado polo seu invento do Pirandárgallo, un paraugas universal, que segundo argumentaba, “bastaba poñelo aberto no curuto do Polo Norte para que as pingueiras da chuvia nin sequera chiscasen a panza do Ecuador da Esfera Terráquea”. Inventou tamén unha lingua, o trampitán, idioma empregado por Gonzalo Torrente Ballester na novela *La saga/fuga de J. B.*. Escribiu dúas pezas teatrais en galego, mais segundo a crítica o contido das súas obras era de calidade pésima e carentes de acción e de interese.

Cerámica de Sargadelos fixo unha botella coa súa figura.

## Obras 
miniatura|300px|*El Gracioso*.
* *La Galiciana*, 1861.
* *María Pita*, 1863.
* *Avisos al labrador principales nociones de agricultura*, 1867.
* *Grandes consejos: obra literaria de instrucción moral y recreativa*, 1876.
* *Desengaños : obra moral y en verso contra el crimen*, 1880.
* *Guerra en Melilla*, 1888
* *Una permuta fatal*, 1889
* *Juanita y Juan*, 1890
* *Cervantes*, 1894
* *Batalla de Lepanto*, 1894
* *La trampitana*, 1895
* *El conde y marqués*, 1896
* *Cuba es de España, Razones de la ley*, 1896
* *La fidelidad*, 1897

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Alonso Montero, Xesús e Casares, Carlos (1992). *Vida, obra e milagres de Xan da Coba*. Biblioteca de autores galegos. Diario 16 de Galicia.
* 
* Fariña Busto, F. e Sierra Rodríguez, M.ª José: "Notas encol da biografía de Don Juan de la Coba Gómez". *Boletín Avriense*, t. 45, 2015 , p.&nbsp;225-242.
* Filgueira Valverde, José (1992). "Un poeta coa súa fala: don Juan de la Coba Gómez e a súa lingua poética". *VII Adral*. Ediciós do Castro.
* 
* Valcárcel, Marcos et al. (1999). *Juan de la Coba y Gómez, 1829-1899: antoloxía de textos sobre o inventor do trampitán* Concello de Ourense.
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Nota biográfica 7/2/2008.