Mahabharata

O **Mahabharata** (en sánscrito ''*, *mahābhārata* no sistema AITS) é unha das dúas principais epopeas da literatura sánscrita sobre a Historia da India, xunto co *Ramayana*. A épica é parte da *itihasa* (ou "historia") hindú.

## Etimoloxía 
*Mahābhārata* significa "a gran [guerra] dos bharatás", a partir de *mahā* "grande" e *bhārata* "os clans bharatás". Xeralmente atópase xunto con *iudhá* *(yuddhá)*, *aajavá* *(āhavá)* ou algunha outra palabra que signifique "batalla".

O título pode traducirse como "a grande India", xa que *bhārata* é un patronímico que significa "o que pertence a Bharata", mítico rei fundador do país de Bhárata-varsha (*varshá*, "país"), que é o nome oficial da India en hindi.

## Historia 
[miniatura|200px|[Krishna e Arjuna en Kurukshetra, pintura do século XVIII-XIX.]]
Ademais da narración épica da guerra Kurukshetra e do destino dos Kaurava e os Pandava, o *Mahabharata* contén moito material filosófico e relixioso, como por exemplo unha discusión dos catro "obxectivos da vida" ou *purusharthas* (12.161). Estes últimos enuméranse como *dharma* (acción correcta), *artha* (propósito), *kama* (pracer) e *moksha* (liberación). Entre as principais obras e historias do *Mahabharata* están o Bhagavad-guita, a historia de Damayanti, unha versión abreviada do Ramayana, e o Rishyasringa, adoito considerado como unha obra en si mesmo.

Tradicionalmente, a autoría do *Mahabharata* atribúese a Vyasa. Houbo moitos intentos de descifrar o seu desenvolvemento histórico e as capas compositivas. As partes máis antigas do texto non son moi anteriores ao 400 a.C. O texto probablemente acadou a súa forma definitiva a principios do período Gupta (arredor do s.IV d.C.). O título pódese traducir como "a grande historia da dinastía Bhārata". Segundo o propio *Mahabharata*, a historia estende unha versión máis curta de 24.000 versos chamada simplemente *Bhārata*.

## Extensión 
Con arredor de cen mil versos, longas pasaxes en prosa, ou arredor de 1,8 millóns de palabras en total, a extensión do Mahabharata é aproximadamente dez veces a da suma da *Ilíada* e a *Odisea'', ou arredor de catro veces a do Ramayana.

## O Mahabharata, a historia épica 
A historia principal deste traballo é dunha loita dinástica polo trono da capital Jastina Pura, o reino do clan Kuru. Jastina Pura e os reinos inmediatamente circundantes estaban asentados no Doab, a rexión do Ganxes superior e o río Yamuna, ao norte da actual Nova Deli. As dúas ramas primas da familia que participan na loita son os Kauravas (os fillos de Kuru, a rama maior da familia), e os Pándavas (a rama máis nova, formada polos fillos do rei Pandú ('pálido') quen era irmán de Dhrita-rastra e fillo de Viasa coa esposa de Vichitra-Viria).

A loita culmina na gran batalla en Kurukshetra, de 18 días, que os Pándavas gañan ao final. O *Mahabharata* termina coa morte do deus Krisná, e o final da súa dinastía, e o ascenso dos irmáns Pándavas a un planeta celestial xunto cos deuses Ese momento tamén marca o principio de era de Kali (Kali yuga). Esta é a cuarta e última idade da humanidade, onde os grandes valores e as ideas nobres que a humanidade representadas están esfareladas, e os homes diríxense rapidamente cara á disolución completa da moralidade e a virtude en xeral.

### Historias 
Descrición curta dalgunhas personalidades e historias:

[miniatura|180px|O rei Śantanu (pai de [Bhishmá) namórase da virxe mariñeira Satiavati (que xa fora nai de Viasa).]]

* Algunhas das figuras máis nobres e reverenciadas da historia terminan por loitar ao lado dos Kurus, debido ás lealdades formadas antes do conflito.
* Iudishtira é o maior dos cinco irmáns Pándavas, fillo da raíña Kunti (esposa de Pandú) con Dharmarash (o 'rei da relixión', tamén coñecido como Iamarash, o 'rei da prohibición'). Iudishtira é comunmente coñecido na India como un modelo de integridade, xa que nunca dixera unha mentira na súa vida e así obtivera poderes místicos. Participou nunha estrataxema ideada para matar a Drona, o mestre de armas dos cinco Pándavas. Mataron a un elefante co mesmo nome que o fillo do mestre Drona. Entón Iudishtira achegouse ao seu mestre e dixo: «Ashwattama (o elefante) morreu». Drona deixou caer as súas armas e foi asasinado polos irmáns Pándavas. Nese momento a cuadriga de Iudishtira -que debido á súa virtude ata ese momento flotara a uns centímetros do piso (o que enchía de espanto ao exército inimigo)-, inmediatamente tocou terra.
* Bhima é un dos cinco irmáns Pándavas cuxa forza, tamaño, e lealdade son lendarios.
* Arjuna (cognado do latín *argentum:* 'prateado'), fillo de Kuntí co deus Indra, o mellor amigo do deus Krisná (quen finalmente faille gañar a guerra de Kurukshetra por medios non-santos).
* Nakula e Sajádeva son os fillos xemelgos de Madri (a segunda esposa do rei Pandú) cos Asuini-kumaras (os médicos dos deuses).
* Unha das historias máis conmovedoras do *Mahabharata* é a de Karna ('orella'), fillo da raíña Kuntí con Suria (o deus do sol), era un nobre guerreiro de quen ninguén sabía que era o irmán máis vello dos cinco Pándavas. Os seus inmensos poderes falláronlle durante a batalla porque el mentira, algúns anos antes, ao seu guru sobre quen era el.
* O «avó» Bhishmá era o nobilísimo tío avó de todos os guerreiros principais (que eran primos entre eles). El renunciara ao seu reino e fíxose célibe polo amor do seu pai cara a unha pescadora. (Ela quixo que o seu fillo co rei fose o príncipe herdeiro, polo que Bhismá tivo que xurar non ter fillos toda a súa vida). Por este acto de renuncia obtivo a bendición dos deuses para elixir o momento da súa morte. El terminou por morrer sobre unha cama de frechas postas por Áryuna, o seu neto máis amado (quen lle preguntou a noite anterior como podía facer para matalo, xa que nunca poderían gañar a guerra en presenza do avó).

[miniatura|180px|Simhika aparece no texto *(atta katha)* [Lingua malaia|malaio da obra de teatro *kathakali* chamada *Kirmira Vadham*, de Kottayam Tampuran (século XVII). Presenta dous personaxes que non aparecían no *Mahabharata*: un *rakshasa* chamado Sardula e a súa esposa a monstrua Símjika. Áryuna mata a Sardula. Para vingarse, Símjika transfórmase nunha nova *(lalita)* -de vestido negro neste cadro- e quérelle mostrar a Draupadi un templo de Durga no bosque (para raptala e levarlla ao seu outro irmán Kirmira). Draupadi sospeita a trampa e négase. Símjika adopta a súa forma orixinal e arrastra a Draupadi. Ao escoitar os seus gritos, Sajádeva intervén e córtalle os peitos e o nariz á atacante. Kirmira e Bhima chegan á escena e Bhima mata a Kirmira.]]

***Véxase tamén:*** Draupadi.

### Mahabharata moderno 
O *Mahabharata* afirma conter a esencia e a suma de todos os *Vedas* (textos épico-relixiosos compostos un milenio antes que o *Mahabharata*, e os máis antigos da literatura da India) e outras escrituras hindús. Inclúe grandes cantidades da mitoloxía hindú, historias cosmolóxicas de deuses e deusas, e parábolas filosóficas apuntadas a estudantes da filosofía hindú. As historias son comunmente contadas a nenos, en funcións relixiosas, ou ao redor do fogar. A aqueles que non o len, o *Mahabharata* os ameaza con que nunca cumprirán as súas procuras espirituais e de ioga.

## Estrutura 
O *Mahabharata* está escrito en dezaoito *parvas* (libros), que son:
# Adi-parva (*ādi:* "primeiro"): historias introdutorias do libro, nacemento e educación dos cinco príncipes Pándavas.
# Sabha-parva: a vida na casa dos Pándavas, o xogo de dados co seu malvado primo Duriódhana (fillo de Dhrita-Rastra), que provoca o exilio dos Pándavas ao deserto. O deus Indra (pai de Áryuna) crea e regálaslle unha cidade verxel, Indraprastha, onde o dánava Maia (un dos 40&nbsp;fillos demos de Danu e o sabio Kasyapa) erixe o palacio e o tribunal *(sabha)* dos Pándavas.
# Araniaka-parva (tamén Aranya-parva ou Vana-parva, sendo *aranya* ou *vana* "bosque"): os doce anos no exilio no bosque.
# Virata-parva: o ano de exilio no reino de Virata (Áryuna transfórmase en eunuco).
# Udioga-parva: preparativos para a guerra.
# Bhishmá-parva: primeira parte da gran batalla, co «avó virxe» Bhishmá como comandante dos Kauravas.
# Drona-parva: segue a batalla, con Drona como comandante.
# Karna-parva: a batalla outra vez, con Karna como comandante.
# Salia-parva: a última parte da batalla, con Śalya como comandante.
# Sauptika-parva: como o exército Pándava é destruído durante o soño (*suapná*-hipnós) por Ashwattama (o vingativo fillo do mestre Drona) e os poucos Kauravas sobreviventes.
# Stri-parva (*stri* "muller"): Gandhari e as outras mulleres lamentan os mortos.
# Shanti-parva (*śanti* "paz"): coroación de Iudishtira, e instrucións de Bhishmá.
# Anushasana-parva (*anushasana* "instrución"): instrucións finais de Bhishmá.
# Asuamedhika-parva: cerimonia imperial ou *asua-medha* ("o sacrificio dun cabalo" ou *ashua*’) conducida por Iudishtira.
# Ásrama-vásika-parva: Dhritarashtra (o senescal do rei Pandú), a súa esposa Gandhari e a raíña Kuntí (nai dos Pándavas e de Karna) íllanse nun *áshram* no bosque ata morrer.
# Mausala-parva: matanza corpo a corpo con mazas *(mausala)* entre os Yádavas (os 16&nbsp;100 fillos do rei-deus Krisna) embriagados nunha festa á beira do mar.
# Majá-prasthánika-parva: Iudishtira e os seus irmáns camiñan cara ao Himalaia ata falecer (*majá-prasthana* "a gran viaxe", eufemismo da morte).
# Suarga-arojana-parva (*suarga* "cielo"): os Pándavas ascenden ao paraíso material.
Tamén existe un apéndice de 16&nbsp;375 versos, o *Hari-vamsa* ("a familia de Hari", outro nome de deus Krisna).

Entre o principal traballo e as historias que son parte do *Mahabharata* están as seguintes, que ás veces se illan e se presentan como obras completas por elas mesmas:
[miniatura|300px|Ilustración manuscrita da batalla de Kurukshetra, en que se ve o deus Krisna manexando a cuadriga do arqueiro pándava Áryuna, que dispara as súas frechas contra os malvados [Kauravas.]]
* *Bhagavad-gītā:* Krisna instrúe e ensina a Árjuna (na parte 6, o Bhishmá-parva).
* Krishnavatara: a historia do deus Krisna, que se conta en moitos capítulos da historia.
* Rama: unha versión abreviada do texto épico *Ramaiana* (no Araniaka-parva).
* Nala e Damaiantí: a historia de amor dun rei e a súa esposa (no Araniaka-parva).
* Savitrí e Satiaván: a historia de amor da princesa Savitrí e o rei Satiaván (no Araniaka-parva).
* Risiasringa (tamén escrito como Rishia Shringa), un *rishi* (sabio) con cornos (no Araniaka-parva).
Durante o século XX, os eruditos empregaron as copias existentes máis antigas dese traballo nas súas variacións rexionais, para desenvolver un traballo de referencia coñecido como a *Edición crítica do Mahabharata*. Este proxecto foi completado en 1966 no Instituto de Investigación Oriental Bhandarkar (Pune, India).

## Adaptacións 
A finais dos anos oitenta emitiuse o *Mahabharata* pola TV nacional da India (Doordarshan). Cada capítulo, emitido os domingos antes do mediodía, practicamente paralizaron todo o país. As persoas vestíanse coas súas mellores roupas, e adornaban o televisor con grilandas de flores (coma se fose unha deidade no altar familiar).

No Reino Unido emitiuse entre 1988 e 1990 unha serie de televisión titulada *Mahabharat* que acadou grande éxito.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Epopea
* Poeta de guerra

### Ligazóns externas 
* HolyBooks.com (Descargar Mahabharata os 12 volumes en PDF gratuíto).