open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marrowbone (filme)

***Marrowbone*** é un español de 2017 rodado en lingua inglesa e escrito e dirixido por Sergio G. Sánchez. Está protagonizado por George MacKay, Anya Taylor-Joy, Charlie Heaton, Mia Goth e Matthew Stagg. O filme conta a historia dos irmáns Marrowbone (MacKay, Heaton, Goth e Stagg), que marchan de Inglaterra até o fogar da súa nai no estado de Maine, onde se enfrontan a unha presenza sinitra na súa nova casa. *Marrowbone* estreouse na sección "Presentacións Especiais" do Festival Internacional de Cinema de Toronto de 2017. Estreouse nos cinemas de España o 27 de outubro de 2017 a través de Universal Pictures.

## Personaxes 
* George MacKay como Jack Marrowbone
* Anya Taylor-Joy como Allie
* Charlie Heaton como William "Billy" Marrowbone
* Mia Goth como Jane Marrowbone
* Matthew Stagg como Samuel "Sam" Marrowbone
* Kyle Soller como Tom Porter
* Nicola Harrison como Rose Marrowbone
* Tom Fisher como Simon Fairbairn
* Myra Kathryn Pearse como Molly
* Paul Jesson como doutor
* Robert Nairne como o monstro

## Notas
Necrópole do Alto de Rebullón

A **necrópole do Alto de Rebullón** foi unha necrópole do neolítico (IV milenio a.C.) situada na parroquia de Cela (Mos). Estaba formada por 12 monumentos megalíticos repartidos polos lugares das Pereiras, Cela e San Cosme, xunto á necrópole das Xunqueiras ou das Pedreiras.
A súa conservación é practicamente inexistente, sendo o, trasladado, dolmen de Meixoeiro dos poucos monumentos conservados ademais de dous dolmens reconstruídos. Moitas das pedras orixinais leváronse ao centro cultural As Pedriñas.

## Notas
Safari (expedición)

[150px|miniatura|Elefante avistado nun safari en [Botswana.]]
 
Un **safari** (/səˈfɑːri/) é unha viaxe terrestre para observar ou cazar animais salvaxes, especialmente no leste e no sur de África.

Os chamados "Cinco Grandes" animais de África (león, leopardo, rinoceronte, elefante africano e búfalo africano) forman particularmente unha parte importante do mercado de safaris, tanto para a observación da vida salvaxe como para a caza maior. 

## Etimoloxía 
A palabra *safari* significa "viaxe" en suahili, a lingua franca de África centro-oriental. A súa raíz é a voz árabe *safar* (سفر) de significado equivalente, que en suahili queda substantivada á terminación en *i*, como é característico daquela lingua. Foi asimilada por todas as linguas adxacentes e comunmente estendido o seu significado en gran parte do mundo.

## Turismo 
[miniatura|Modelo Toyota Hilux D4-D utilizado en safaris no [parque nacional Kruger, Suráfrica.]]

Países como Kenya, Tanzania, Suráfrica, Namibia, Botswana, Zambia, Zimbabwe ou Mozambique son os preferidos polos turistas para ver en vivo grandes animais. Grazas á súa privilexiada situación, dispoñen dun gran número de Reservas Naturais e Parques Nacionais que permiten ao visitante ver elefantes, leóns, xirafas, búfalos africanos, leopardos, guepardos, rinocerontes, cebras, gacelas, antílopes, flamengos e un incríbel número de animais que viven en liberdade, que moita xente só logra coñecer nos zoolóxicos das grandes cidades.

Os safaris en Kenya adoitan facerse en dúas modalidades: unha moi económica, en tendas de campaña e con vehículos de oito persoas e outras máis custosas: en *lodges*, que son aloxamentos en medio dos Parques con comodidades comparábeis a hoteis de 5 estrelas, e con grandes vehículos todo terreo. Os prezos flutúan entre os 60 dólares o día e os outros unhas dez veces máis.

## Notas 
## Véxase tamén
Moeda de medio centavo de dólar estadounidense

[miniatura|181x181px|O [deseño inicial para o reverso sufriu poucas alteracións durante toda a vida da moeda.]]
A **moeda de medio centavo de dólar estadounidense** foi unha moeda de cobre con ese valor facial, emitida entre 1793 e 1857 pola Casa da Moeda dos Estados Unidos. Tivo cinco modelos diferentes e foi a moeda de menor valor facial das que circularon nos Estados Unidos.

## Historia 
A moeda de medio centavo de dólar foi autorizada por primeira vez pola Lei da moeda de 1792, do 2 de abril. A partir dese momento cuñouse sempre cun 100 % de cobre e unicamente na Ceca de Filadelfia.

A súa produción foi cancelada pola Lei da Moeda de 1857, do 21 de febreiro.

## Versións 
No seu anverso, a moeda de medio centavo representa unha personificación alegórica da Liberdade, coa inscrición LIBERTY, en tanto que no seu reverso se amosa o valor facial da moeda rodeado por unha coroa vexetal. Hai cinco versións deste modelo xeral:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Manley, R. P. (1998). *The Half Cent Die State Book 1793-1857.* J. R. Grellman.
* Cohen, R.S. (1982). *American Half Cents. The "Little Half Sisters".* Wigglesworth & Ghatt.
* Breen, W. (1983). ''Walter Breen's Encyclopedia of United States Half Cents 1793-1857*. American Institute of Numismatic Research. ISBN 978-0911021004
* Eckberg, W. R. (2019). *The Half Cent, 1793-1857 The Story of America's Greatest Little Coin*. Eckberg. ISBN 9781645164173
* Fuhrman, E. (2020). *The Half Cent Handbook: Draped Bust Varieties 1800-1808*.
* Fuhrman, E. (2021). *The Half Cent Handbook: Classic Head & Braided Hair Varieties*.
* Fuhrman, E. (2022). *The Half Cent Handbook: Liberty Cap Varieties 1793-1797*.
* Fuhrman, E. (2022). *The Half Cent Handbook: Errors and Oddities*.
* Yeoman, R. S. (2022). *A Guide Book of Red Book US Coins 2023''. Whitman. ISBN 978-0794849627

### Outros artigos 
* Moeda de medio centavo de dólar Liberty Cap
* Moedas do dólar estadounidense
* Casa da Moeda dos Estados Unidos
Rifle

A palabra **Rifle** pode referirse a:
***Rifle**, un tipo de fusil con estrías na parte interior do canón.
***Rifle**, cidade estadounidense do estado de Colorado.
Isabel Alba Rico

**Isabel Alba Rico** nada en Madrid o 6 de abril de 1959 é unha escritora, guionista e fotógrafa feminista española.

## Traxectoria 
Licenciouse en Filosofía pola Universidade Complutense de Madrid e desde 1994 reside en San Sebastián.

Foi guionista de radio, cine e televisión, en programas como *La bola de cristal* ou *Barrio Sésamo*. Foi membro da Asociación Profesional de Guionistas de Euskal Herría, da que foi presidenta entre 1999 e 2002. En 2012 dirixiu o documental *Será feminista o no será.*

Impartiu cursos e obradoiros de guión para mozos e aulas de Linguaxe Audiovisual para nenas, nenos e adolescentes.

Xunto á docencia no ámbito audiovisual, dedicouse a actividades artísticas como fotógrafa e escritora. Publicou a súa primeira novela, *Baby Spot* en 2003.

## Premios e honras 
* Gañadora do premio literario María de Maeztu na XIV edición polo relato *Eda* no ano 2010.

* Finalista do Premio Euskadi de Literatura 2012 coa novela *La verdadera historia de Matías Bran*.

## Publicacións 
### Novela 
* *Baby Spot* (Montesinos, 2003)
* *La verdadera historia de Matías Bran: El recinto de Weiser* (Montesinos, 2011 - Piel de Zapa, 2022)
* *65% agua* (Cambalache, 2015)
* *La danza del sol* (Acantilado, 2018)
* *La ventana (*Acantilado, 2022)

### Ensaio 
* *Detrás de la cámara* (Anaya, 1999)
* *Detrás de la cámara: cómo narrar en imágenes. Del guion a la película* (Montesinos, 2011)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Documentalː "Será feminista o no será"
Rifle, Colorado

miniatura|250px|Oficina de correos de Rifle, Colorado

**Rifle** é unha pequena cidade estadounidense situada no condado de Garfield no estado de Colorado.

## Xeografía 
Situada a unha altitude de 1&nbsp;630 msnm, o municipio ocupa unha superficie de 18,53 km2.

No ano 2020 tiña 10&nbsp;437 habitantes, polo que a súa densidade de poboación, nese ano, era de 532,75 hab./km2.

## Demografía 
Segundo a Oficina do Censo dos Estados Unidos, no ano 2000 os ingresos medios por fogar na localidade eran de $42,734, e os ingresos medios por familia eran $48,714. Os homes tiñan uns ingresos medios de $36,517, fronte aos $25,527 para as mulleres. A renda per cápita para a localidade era de $17,376. Ao redor do 6,4 % da poboación estaba por debaixo do limiar de pobreza.

### Evolución demográfica 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* City of Rifle official website
* CDOT map of the Town of Rifle 
* *Citizen Telegram*, Xornal local
* Rifle Area Chamber of Commerce
Aeroporto de Tampere-Härmälä

O **aeroporto de Tampere-Härmälä** foi o aeroporto internacional da cidade de Tampere (Finlandia). Foi fundado cando a Valtion lentokonetehdas (en galego *Fábrica de Avións do Estado*) buscaba unha nova localización. A súa construción comezou en 1932, e cando se finalizou en 1936 era o único aerporto do interior de Finlandia. O edificio da terminal foi deseñado polo arquitecto municipal da cidade de Tampere Bertel Strömmer, e no edificio encontrábanse as oficinas do aeroporto, salas de espera para viaxeiras e viaxeiros, bar e unha estación meteorolóxica.

A predecesora de Finnair, Aero Oy operou voos a Helsinqui, Vaasa, Oulu e Kemi. Durante a Guerra de Continuación o aeroporto foi empregado polo 2º Rexemento de Aviación. En 1941, despois da Guerra de Inverno, construíuse a primeira terminal para pasaxeiras e pasaxeiros en Härmälä. O campo tiña carácter militar, xa que Valtion lentokonetehdas construía tamén avións militares.

A rota Helsinqui-Tampere foi a primeira rota regular nacional de Aero. Na década de 1950 os irmás Karhumäki comezaron os voos a Estocolmo. O campo foi asfaltado en 1958.

Na era dos reactores o aeroporto de Tampere precisaba dunha pista máis longa, mais o crecemento do barrio de Härmälä non permitía que se ampliara a antiga pista. O transporte de persoas trasladouse ao novo aeroporto de Tampere-Pirkkala en 1979, momento no quue 1,5 millóns de persoas pasaran por Härmälä. Aínda houbo aviación xeral en Härmälä ata 1982. O derradeiro voo de salto en paracaídas no aeroporto tivo lugar a finais de xuño de 1983.

O antigo campo de Härmälä conta aínda un edificio da terminal, un hangar para avións que forma parte do centro de exhibicións e deportes, e unha parte da antiga pista funciona como área de aparcadoiro do Pirkkahalli. No edificio da terminal está o club de paracaidismo de Tampere e as súas instalacións de adestramento. A cidade de Tampere vendeu o edificio da terminal ao club, que fora o seu inquilin durante moito tempo, en 2014.

## Notas
Riihimäen jäähalli

O **Riihimäen jäähalli** é unha pista de xeo situada na cidade de Riihimäki, Finlandia. A pista de xeo ten dúas salas, a maior delas é o *1-halli*, cunha pista de 27x59&nbsp;m e unha bancada para 450 persoas, mentres que o denominado *2-halli* ten unha pista de 27x57&nbsp;m e capacidade para 180 persoas. No estadio xogan os seus partidos como local os equipos do club de hóckey sobre xeo dos Riihimäen Kiekko-Nikkarit.

Foi construído en 1991.

## Notas
Lenka Reinerová

**Lenka Reinerová**, nada en Praga o 17 de maio de 1916 e finada na mesma cidade o 27 de xuño de 2008, foi unha escritora checa en lingua alemá. 

## Traxectoria 
Reinerová medrou no seo dunha familia xudía. A súa nai era bohemia, de Žatec, e o seu pai de Praga. Traballou como tradutora, intérprete e editora de *Arbeiter-Illustrierte-Zeitung* até pouco antes de estalar a segunda guerra mundial. Cando as tropas nazis invadiron o país, Reinerová atopábase de viaxe en Romanía. Tras falar coa súa irmá, quen si estaba no país, decidiu refuxiarse en Francia. Desde alí viaxou a Marrocos en 1938 e máis tarde a México, xunto ao xornalista e escritor Egon Erwin Kisch. Viviu varios anos no país e trabou amizade con Frida Kahlo, Diego Rivera e algúns artistas españois exiliados alí.
* En 2003 concedéuselle a Medalla Goethe.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* en Radio.cz Lenka Reinerová
* «Biografía e colección de recensións». *Perlentaucher*
Sara García Alonso

**Sara García Alonso**, nada en León en 1989, é unha bióloga molecular e candidata a astronauta española. En novembro de 2022, foi seleccionada pola Axencia Espacial Europea (ESA) en calidade de reserva, converténdose na primeira muller española candidata a astronauta.

## Traxectoria 
Sara García estudou o grao e o mestrado de biotecnoloxía pola Universidade de León. En 2018 doutorouse *cum laude* en bioloxía molecular do cancro e foi premio extraordinario de fin de carreira. Durante o seu tempo como candidata a doutora, traballou como asistente de investigación universitaria para o Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) realizando investigacións sobre medicamento do cancro.

Desde 2019 traballa como investigadora posdoutoral no Centro Nacional de Investigacións Oncolóxicas (CNIO), onde lidera un proxecto para descubrir novos fármacos contra o cancro de pulmón e de páncreas no laboratorio do bioquímico español Mariano Barbacid.

En novembro de 2022 a Axencia Espacial Europea (ESA) seleccionouna como reserva para a súa nova promoción de astronautas. Xunto a Pablo Álvarez, ambos os leoneses foron seleccionados de entre máis de 22.000 candidatos de toda Europa para a nova promoción de astronautas.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Estación Espacial Internacional
A Igrexa, Saiar, Caldas de Reis

**A Igrexa** é un lugar da parroquia de Saiar, no concello pontevedrés de Caldas de Reis na comarca de Caldas.

Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 66 habitantes (30 homes e 36 mulleres).

## Toponimia 
O topónimo **A Igrexa** (do latín , o lugar da igrexa) débese á presenza no lugar da igrexa de Santo Estevo de Saiar.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Saiar 
### Parroquias de Caldas de Reis 
## Notas
Ígor Svyatoslavich

**Ígor Svyatoslavich, o Bravo**  (en antigo eslavo oriental: Игорь Святъславичь, Ígor Svjatŭslavičĭ; en , ; en , ; en lingua nórdica antiga: *Ingvar Sveinaldsson*), nado en Novogárdia Sevéria, o 3 de abril ou o 10 de abril de 1151 e finado na primavera de 1201 ou no 29 de decembro de 1202, foi un príncipe rus' (membro da dinastía Rurícovich). 

## Traxectoria e posteridade 
[esquerda|miniatura|Monumento ao [knez **Ígor Svyatoslavich** en Nóvgorod-Siversky.]]
O seu nome de bautismo era Xurxo (*Yuri*). Igor foi o príncipe de Putivia (1164-1180), Nóvgorod-Siversky (principado de 1180 a 1198) e Chernikov (principado de 1198 a 1202).

A evidencia da crónica revela que tivo unha exitosa carreira militar; dirixiu moitas campañas contra os cumanos, das que as crónicas relatan só unha derrota. Pero foi a súa derrota no río Caiala (cuxa localización exacta nunca foi establecida definitivamente) a que se inmortalizou a través da súa interpretación literaria no *Conto da campaña de Igor*, a epopea máis famosa da historia rusa, e converteuse en épica nacional de Rusia, Belarús e Ucraína.

## Notas 
## Véxase tamén 
* *Knyaz Igor*
Belmiro de Azevedo

**Belmiro Mendes de Azevedo**, nado o 17 de febreiro de 1938 e finado o 29 de novembro de 2017, foi un empresario portugués, clasificado por Forbes entre os máis ricos do mundo (a 605ª persoa máis rica do mundo en 2008), así como a terceira persoa máis rica de Portugal, cunha riqueza estimada en 2000 millóns de dólares estadounidenses. Posuía unha participación de control en Sonae SGPS, un dos maiores grupos empresariais de Portugal, que tamén opera nos estados de España, Grecia, Alemaña, Italia, Turquía e Brasil.

Sonae é líder portugués no sector inmobiliario e venda retallista, e tamén ten investimentos en telecomunicacións, turismo, capital risco e medios de comunicación de masas. En 2006, Sonae lanzou unha oferta hostil sen éxito para controlar Portugal Telecom (PT), o maior operador portugués de telecomunicacións.

## Traxectoria 
Azevedo, carpinteiro e fillo dun xastre de Marco de Canaveses, era licenciado en enxeñaría química pola Universidade do Porto e MBA pola Universidade Harvard.

As accións de Azevedo foron adquiridas ao patrimonio do falecido banqueiro Afonso Pinto de Magalhães quen, a través do seu banco Banco Pinto de Magalhães, posuía a totalidade de Sonae. Magalhães puxo a Azevedo á fronte de Sonae durante os convulsos anos posteriores á Revolución dos Caraveis de 1974 que culminou coa toma da empresa polo Goberno. Foi o éxito de manter a empresa en funcionamento durante estes anos, ademais da tamén exitosa recuperación da propiedade da empresa, o que levou á familia do banqueiro falecido a ceder o control de Sonae a Azevedo, pero non antes dunha prolongada batalla xudicial entre este e os fillos do banqueiro, a quen Azevedo acusou de incompetencia e arrogancia.

Estaba casado con María Margarida Carvalhais Teixeira e tivo tres fillos: Duarte Paulo Teixeira de Azevedo, nado o 31 de decembro de 1965 e casado con Nicole Katharina Gerkrath, sucesora do seu pai na empresa, María Cláudia Teixeira de Azevedo e Nuno Miguel Teixeira de Azevedo, que tamén seguiu os pasos do seu pai no negocio familiar.

Faleceu no Hospital CUF de Porto, o 29 de novembro de 2017.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Breve biografía de Belmiro de Azevedo na revista Forbes, 2006
Conferencia das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático de 2021

A **Conferencia das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático de 2021**, tamén coñecida como **COP26**, foi a 26ª conferencia das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático. Celebrouse en Glasgow, Escocia, entre o 31&nbsp;de outubro e o 12&nbsp;de novembro de 2021. 

A conferencia é a 26ª Conferencia das Partes (COP) da Convención Marco das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático e a terceira reunión das partes do Acordo de París.

Esta conferencia é a primeira vez que os partidos se comprometen a reducir as emisións de gases de efecto invernadoiro e o aumento das temperaturas do cambio climático.

Debería celebrarse en novembro de 2020, pero aprazouse por mor da pandemia de COVID-19. O 1 de setembro de 2021 comezou a primeira reunión da **COP26**.

## Notas
Hálych

**Halych** ou **Hálych** (en ucraíno: *Галич,* en ; en , *Halitsch* ou *Galitsch*; en ; *Halicz* en polaco) é unha cidade histórica á beira do río Dnister no oeste de Ucraína. A cidade recibe o nome do Principado de Halych, a histórica provincia de Halychyna (actual Galicia na Europa do Central) e do Reino de Galicia–Volinia do que foi capital até principios do século XIV, cando a sede dos gobernantes locais trasladouse a Lviv.

Na actualidade, **Halych** é unha pequena vila situada só nunha parte do territorio da antiga capital da Galicia dos Cárpatos, aínda que conserva o seu nome. Pertence ao raion de Ivano-Frankivsk (distrito) da óblast de Ivano-Frankivsk (rexión). Alberga a administración de Halych Urban Hromada, unha das Hromadas de Ucraína. Halych atópase  ao norte da capital do oblast, Ivano-Frankivsk

## Topónimo 
O topónimo "Galicia" provén do nome da cidade en latín. Porén, o termo derivou a **Halicz** (o seu nome en polaco) e deu o seu nome á Galicia do leste de Europa. Segundo o profesor Larry Wolff da Universidade de Nova York, durante a partición de Polonia os Habsburgo o reino da Galiza ibérica inspirou en certa medida o nome centroeuropeo para dar lexitimidade histórica e crear unha identidade á nova provincia do Imperio austrohúngaro. A casa dos Austria reinara sobre o reino galego do noroeste da Península Ibérica, tomado polos Borbóns na Guerra de Sucesión e *"O nome por tanto estaba dispoñíbel para eles en 1772, e servía de forma latina do antigo principado de Halych"*.

## Antiga cidade de Halych 
Esta cidade foi capital do Principado de Galicia e do Principado de Galicia-Volyn até o século XIV cando o trono é trasladado a Leópolis (Lviv).

En 1994, o goberno ucraíno creou a *Reserva Nacional Antiga Halych*, que inclúe a actual aldea de Krylos, para preservar o patrimonio histórico-cultural.

## Actual cidade de Halych 
É a cidade central do raión Halych (distrito) na provincia de Ivano-Frankivsk (Іва́но-Франкі́вська о́бласть).

Está a 26 km da cidade de Ivano-Frankivsk, a capital da provincia. A poboación de Hálych estímase en 6.406 habitantes.

## Galería 

Ficheiro:Halych (13).jpg
Ficheiro:Castle in Halych.jpg
Ficheiro:Halicz coa XIVw.png
Ficheiro:Halych (12).jpg
Ficheiro:Ukraina (436).jpg
Ficheiro:Halych (21).jpg
Ficheiro:Halych (19).jpg
Ficheiro:Halych Church.jpg
Ficheiro:Ukraina (439).jpg
Ficheiro:Halych (9).jpg
Ficheiro:Halych (16).jpg
Ficheiro:Ukraina (420).jpg

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Galicia (Europa Central)
* Reino de Galicia-Volinia
* Dinastía Rurícovich
* Ucraína
* Lingua ucraína
* Lei lingüística de Ucraína (2019)

### Ligazóns externas 
* Reserva "Antiga Hálych" (en ucraíno e inglés).
Worten

**Worten** é unha empresa retallista comerciante portugués de produtos electrónicos, de consumo e de entretemento, pertencente ao grupo Sonae, con sede en Carnaxide. En 2022 ten máis de 180 tendas en Portugal.
Worten está presente nas principais rexións de Portugal, cunha rede de tendas que contan con dous tipos diferenciados: as grandes superficies, con preto de 500 m2 de superficie de venda, situadas nas galerías comerciais dos hipermercados Continente Modelo, e as *megastores* (macrotendas), con preto de 2000 m2, situadas nos principais centros comerciais.
## Historia
A primeira tenda Worten abriu o 12 de marzo de 1996 na localidade próxima a Galiza de Chaves. En España adquiriu a cadea de tendas Boulanger en 2008, e as tendas PC City, en 2011.
A finais de 2018 Worten tiña unha tenda en Santiago de Compostela e outras 48 tendas en España. En 2019, Worten pechou nove tendas.

En marzo de 2021, Worten vendeu 17 tendas en España a MediaMarkt por 5 millóns de euros. A transacción tamén inclúe o futuro peche doutras 14 tendas na España peninsular. Worten centrarase nas vendas a través da canle online e só manterá unha tenda física en Madrid e 15 nas Illas Canarias.

## Marcas propias 
Actualmente Worten posúe as marcas Kunft, Mitsai, Becken e outras.

## Notas
Conferencia das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático de 2015

**2015 Conferencia das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático** ou **Convención Marco das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático XXI.** A Conferencia organizouse en París, en 2015, do 30 de novembro ao 11 de decembro. Organizouse co obxectivo de limitar a emisión de gases que provocan o efecto invernadoiro.

## Resultados da conferencia 
O 12 de decembro de 2015, 195 estados participantes chegaron a un acordo básico para reducir as emisións de gases; este acordo chámase Acordo de París. No informe de 12 páxinas, os asinantes comprometéronse a tomar medidas para reducir as emisións de carbono, limitando así o efecto invernadoiro a non elevar a temperatura da Terra en máis de dous graos. O informe non marca os prazos, só que se fará canto antes, nin as medidas concretas, polo que recibiu fortes críticas por parte dos ecoloxistas. Laurent Fabius, o ministro francés de Relacións Exteriores, cualificou o tratado de histórico, subliñando que é "magnánimo e equilibrado".

Segundo o Comité Organizador, estas medidas serían suficientes para finais de século, é dicir, para 2100, para que a temperatura global aumente en menos de dous graos con respecto á época preindustrial. 

## Galería 

COP21_participants_-_30_Nov_2015_(23430273715).jpg|Foto oficial dos xefes de Estado participantes.
Secretary Kerry Addresses Reporters After Delegates to COP21 Approved a Sweeping Environmental Agreement in Paris (23078785684).jpg|John Kerry na rolda de prensa.
Conferencia de la ONU sobre Cambio Climático COP21 (22803190273).jpg|Representantes
JCH 6442 (22802505643).jpg|Enrique Peña Nieto, François Hollande, Angela Merkel, Michelle Bachelet
François Hollande's speech at the closing ceremony of the cop21 conference in Le Bourget.jpg|François Hollande lendo o seu discurso ao final (12/12/2015).
WWF_Climate_March_2015_Madrid.jpg|Protestas ecoloxistas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cambio climático
* Efecto invernadoiro
* Quecemento global
* Sostibilidade
* Abioxénese

### Ligazóns externas 
* : Sitio web oficial do congreso.
Premio de xornalismo ético no tratamento da violencia machista Sesé Mateo

O **Premio Sesé Mateo de Xornalismo Ético no tratamento da violencia machista** é un premio que galardoa o tratamento axeitado da violencia de xénero nos medios de comunicación. Está convocado polo concello de Redondela xunto coa familia de Sesé Mateo e recoñece a figura de Sesé Mateo, activista social e poeta asasinada. A súa primeira edición foi no ano 2021 con dotación económica de 1500 euros.
* 2023: "A orde de afastamento sen pulseira non vale": a vida das 151 mulleres no seguimento por violencia machista en Galicia de Ana G. Liste

## Notas
Oriveden jäähalli

O **Oriveden jäähalli** é unha pista de xeo situada na cidade de Orivesi, Finlandia. Foi inaugurado en 1999&nbsp;e ten capacidade para 300 persoas nas súas bancadas.

Neste pavillón xoga os seus partidos como local o equipo de hóckey sobre xeo local Fortuna Hockey da III-divisioona.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Oriveden jäähalli no sitio web da cidade de Orivesi
Borobudur

**Borobudur**, tamén transcrito **Barabudur** (en indonesio: Candi Borobudur, en xavanés: ꦕꦤ꧀ꦝꦶꦧꦫꦧꦸꦝꦸꦂ, romanizado: Candhi Barabudhur) é un templo budista Mahayana do século IX na rexencia Magelang de Xava, non lonxe da cidade de Muntilan, Indonesia. É o templo budista máis grande do mundo. O templo consta de nove plataformas apiadas, seis cadradas e tres circulares, rematadas por unha cúpula central. Está decorado con 2.672 paneis en relevo e orixinalmente 504 estatuas de Buda. A cúpula central está rodeada por 72 estatuas de Buda, cada unha sentada dentro dunha stupa perforada.

Construído no século IX durante o reinado da dinastía Sailendra, o deseño do templo segue a arquitectura budista xavanesa, que mestura a tradición indíxena indonesia de culto aos antepasados ​​e o concepto budista de acadar o *nirvāṇa*. aínda que hai suficientes escenas e elementos indíxenas incorporados para facer de Borobudur un monumento puramente indonesio. O monumento é un santuario ao Buda e un lugar para a peregrinación budista. A viaxe do peregrino comeza na base do monumento e segue un camiño ao redor do monumento, ascendendo ata o cumio a través de tres niveis simbólicos da cosmoloxía budista: *Kāmadhātu* (o reino do desexo), *Rūpadhātu* (o reino das formas) e *Arūpadhātu* (o reino sen forma). O monumento guía aos peregrinos a través dun extenso sistema de escaleiras e corredores con 1.460 paneis narrativos en relevo nas paredes e nas balaustradas. Borobudur ten un dos conxuntos de relevos budistas máis grandes e completos do mundo.

## Notas
Cambrai, Francia

**Cambrai** é unha comuna e cidade francesa do departamento de Norte (do cal é unha subprefectura), na rexión Hauts-de-France. É un centro industrial nas beiras do río Escalda.

## Xeografía 
Situada a unha altitude entre os 41 e os 101 msnm, o municipio ocupa unha superficie de 18,12 km².

Segundo o censo de 2019 tiña unha poboación de 32&nbsp;176 habitantes,

Cambrai non está lonxe de varias capitais europeas: Bruxelas está a 108 km, París a 160 km e Londres a 280 km. Lois XIV incorporouna a Francia o 19 de abril de 1677, tras un asedio de 29 días na Guerra franco-neerlandesa.

Gozou dun carácter simbólico, e nela asináronse diferentes convencións ou alianzas:

* Liga de Cambrai. Alianza de diferentes estados europeos contra Venecia, asinada o 10 de decembro de 1508.
* Paz de Cambrai, tamén chamada Paz das Damas, un tratado asinado entre Carlos I de España e Francisco I de Francia o 5 de agosto de 1529.
* Congreso de Cambrai. Negociacións a escala europea levadas a cabo entre 1721 e 1727.

### Na primeira guerra mundial 
miniatura|esquerda|Cambrai destruída en 1919.
Do 20 de novembro ao 17 de decembro de 1917, a cidade de Cambrai foi escenario da batalla de Cambrai, dentro da primeira guerra mundial, quedando practicamente destruída. Esta batalla destaca porque os tanques foron utilizados por primeira vez de forma regular. Unha segunda batalla tivo lugar na localidade do 8 ao 10 de outubro de 1918, como parte da ofensiva dos Cen Días.
centro|miniatura|Praza do 9 de outubro.

## Notas
Esponsiano

**Esponsiano** (en latín, *Sponsianus*), crese que, foi un posible usurpador do Imperio romano que intentou apoderarse do trono durante a década de 240, probablemente durante o goberno de Filipe o Árabe ou Gordiano III. As únicas probas da súa existencia son dous áureos que, até agora, se pensaba que eran falsificacións do século XVIII. Despois dun estudo máis profundo dunha destas moedas no 2022, os investigadores consideran agora que foi unha persoa real que gobernou brevemente a provincia romana de Dacia, pero que se perdeu na historia escrita.

Malia ser unha figura rexeitada durante moito tempo, hoxe, como consecuencia das modernas investigacións, acéptase a súa existencia histórica e, segundo Pearson, sería máis un comandante local (*dux*) que un usurpador típico do momento.

## Estado da cuestión 
A única evidencia atopada da existencia de Esponsiano é o seu nome en dous áureos. Un deles foi atopado en 1713 en Transilvania, e durante anos estivo pechado nun armario do Museo Hunterian da Universidade de Glasgow, onde tamén se gardaba outras tres moedas do tesouro orixinal. O tesouro incluía outras moedas que levaban os nomes de Filipe o Árabe e Gordiano III. O segundo áureo, formaba parte do legado do barón Samuel von Brukenthal, un gobernador dos Habsburgo de Transilvania

A partir da análise anterior, informaron aos investigadores no Museo Brukenthal, polo que o segundo áureo que leva o nome de Esponsiano, tamén foi reclasificada como xenuína. As dúas moedas están referenciadas en *The Roman Imperial Coinage*, coa referencia RIC IV, III, p. 67

## Historia 
De ser lexítimo, baseándose nas outras moedas atopadas co áureo, situaría potencialmente o período de goberno de Esponsiano nalgún momento da década de 240. Pénsase que isto tería lugar dentro do goberno de Gordiano III (reinado 238-244 ) ou Filipe o Árabe (reinado 244-249). Baseándose na localización do seu áureo, refórzase a teoría de que Esponsiano protagonizara unha revolta en Panonia.

Outra posibilidade é que fose un comandante militar que se coroou como emperador cando Dacia quedou separada do resto do imperio ao redor do ano 260. Cunha pandemia e unha guerra civil en curso, e o imperio estando fragmentado nese momento, Esponsiano puido asumir o mando supremo para protexer á poboación militar e civil de Dacia ata que se restablecese a orde. Dacia finalmente foi evacuada entre o 271 e o 275,

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
AK-47 (filme de 2020)

***AK-47*** (en ; *Kalashnikov*) é un filme ruso de 2020 dirixido e producido por Konstantin Buslov. O filme trata sobre a vida de Mikhail Kalashnikov, inventor do rifle de asalto AK-47. Está protagonizado por Yuri Borisov, Olga Lerman, Artur Smolyaninov e Eldar Kalimulin. A filla do inventor, Elena, e un experto da corporación Kalashnikov formaron parte do filme.

Estreouse nos cinemas de Rusia o 20 de febreiro de 2020 a través de Megogo Distribution. Estreouse en galego o 25 de novembro de 2022 a través da TVG.

## Personaxes 
* Yuri Borisov como Mikhail Kalashnikov
* Olga Lerman como Ekaterina 'Katya' Moiseyeva 
* Artur Smolyaninov como Capitán Vasily Lyutyy
* Eldar Kalimulin como Aleksandr Zaitsev (acreditado como Zaytsev)
* Vitaly Khaev como Xeneral Pavel Kurbatkin 
* Valery Barinov como Xeneral Vasily Degtyaryov 
* Anatoly Lobotsky como Coronel Glukhov
* Aleksey Vertkov como Capitán Lobov
* Dmitry Bogdan como Comandante Alexey Sudayev
* Maksim Bityukov como Kazakov
* Armen Arushanyan como Saakyants
* Valery Afanasiev como Nikolay Voronov
* Sergey Gazarov como Pavel Krotov
* Seydulla Moldakhanov como Tenente Coronel Basarov
* Dmitry Kulichkov como Comandante Lebedev
* Igor Khripunov como Degtyarev
* Yuriy Loparyov como Kuzmich
* Aleksandr Nikolsky como tío Misha
* Mikhail Gudoshnikov como Kravchenko
* Yevgeniy Antropov como tenente en Alma-Ata
* Amadu Mamadakov como garda en Alma-Ata
* Yevgeniy Kartashov como oficial en Golutvin

## Notas
Iuma, a carreira da frecha

***Iuma, a carreira da frecha*** (en ) é un filme estadounidense de 1957 escrito, dirixido e producido por Samuel Fuller. Está protagonizado por Rod Steiger, Sara Montiel, Brian Keith, Ralph Meeker, Jay C. Flippen e Charles Bronson. Está ambientado no final da guerra civil estadounidense, e foi rodado en Technicolor.

## Personaxes 
* Rod Steiger como John O'Meara
* Sara Montiel como Yellow Moccasin
* Ralph Meeker como Tenente Driscoll
* Charles Bronson como Blue Buffalo
* Jay C. Flippen como Walking Coyote
* H. M. Wynant como Crazy Wolf
* Brian Keith como Capitán Clark
* Neyle Morrow como Tenente Stockwell
* Frank DeKova como Red Cloud
* Olive Carey como Madame O'Meara
* Frank Warner como Cantante de banjo
* Tim McCoy como Xeneral Allen
* Carleton Young como o cirurxián
* Roscoe Ates como home no embarcador
* Emile Avery como o Xeneral Ulysses Simpson Grant
* Frank Baker como o Xeneral Robert Edward Lee
* Chuck Hayward como Brigada
* Tex Holden como o home coa casa de madeira
* Billy Miller como Silent Tongue
* Frank O'Connor como home no peirao
* Don Orlando como Vinci
* Stuart Randall como Coronel Taylor
* Chuck Roberson como Sarxento 
* George Ross como Archer
* Ray Stevens como un indio
* Bill White Jr. como o Sarxento Moore

## Notas
Little Fires Everywhere (miniserie)

***Little Fires Everywhere*** é unha miniserie dramática estadounidense. Baséase na novela homónima de 2017 escrita por Celeste Ng. Estreouse en Hulu o 18 de marzo de 2020 e componse de oito episodios. Está protagonizada por Reese Witherspoon e Kerry Washington, sendo ámbalas dúas produtoras executivas, xunto con Liz Tigelaar, Lauren Neustadter e Pilar Savone. Ambientada no suburbio de Shaker Heights en Cleveland a finais da década de 1990, presenta a Witherspoon e Washington como nais con diferentes niveis socioeconómicos.

## Sinopse 
*Little Fires Everywhere* segue "os destinos entrelazados da familia Richardson e unha nai e filla enigmáticas que cambian as súas vidas. A historia explora o peso dos segredos, a natureza da arte e a identidade, a feroz atracción da maternidade e o perigo de crer que seguir as regras pode evitar o desastre".

## Personaxes 
*Reese Witherspoon como Elena Richardson
*Kerry Washington como Mia Warren
*Joshua Jackson como Bill Richardson
*Rosemarie DeWitt como Linda McCullough
*Jade Pettyjohn como Lexie Richardson
*Lexi Underwood como Pearl Warren
*Megan Stott como Izzy Richardson
*Gavin Lewis como Moody Richardson
*Jordan Elsass como Trip Richardson

## Notas
Exército de Galicia

O **Exército de Galicia** foi unha unidade militar española formada a finais de xuño de 1808 para facer fronte á Grande Armée de Napoleón, sobre todo na zona da cordilleira Cantábrica, durante a guerra de Independencia española.

Formado por 43&nbsp;000 soldados regulares, polo menos sobre o papel, o seu primeiro comandante foi o mozo xeneral Blake, quen tivo que entregar o mando ao xeneral Pedro Caro e Sureda, III marqués de La Romana en novembro de 1808, cando a recentemente formada Xunta Central decreta a incorporación do Exército de Galicia, agora composto por 12&nbsp;000 homes, xunto co Exército de Asturias, e os homes do marqués de La Romana vindos de Dinamarca, para formar o 1º

A mediados do mes de setembro de 1808, o Exército de Galicia estaba composto por 22&nbsp;728 infantes e 400 cabalos en catro divisións, co marqués de Portago ao mando da 4.ª división.

## Notas
Natalija Pogonina

**Natalija Pogonina**, nada en Vladivostok o 9 de marzo de 1985, é unha gran mestra de xadrez rusa. Desde 2004 foi membro do equipo de Rusia e gañou tres medallas de ouro olímpicas para o seu país.

Tres veces campioa de Europa (unha en Sub-16 e dúas en Sub-18), gañou a medalla de bronce no Campionato do Mundo Sub-18 e o Campionato de Europa Feminino, e a medalla de ouro no primeiro International Mind Sports Games. Foi campioa rusa feminina en 2012 e 2018 e número 1 en varios torneos internacionais prestixiosos, entre eles o Bykova Memorial (2006), o Rudenko Memorial (2007) e o Moscova Open (2009). 

En 2011 Natalia converteuse na única xadrecista do mundo que gañou simultaneamente a Eurocopa e o Campionato Europeo de Xadrez por Equipos, e en 2013 a única persoa que obtivo os títulos de campioa rusa individual e por equipos. Foi subcampioa no Mundial de Xadrez Feminino por equipos en 2011 e gañou a medalla de bronce en 2013.

En 2015 converteuse en subcampioa do Mundial de Xadrez Feminino.

## Vida privada 
Ten un mestrado en dereito da Academia Estatal de Dereito de Saratov. O 5 de xuño de 2009 casou con Peter Zhdanov e teñen un fillo, Nikolai, nado o 18 de novembro de 2009. É membro de *chessgames.com* co nome de usuaria "Natalia Pogonina" e ocasionalmente é comentarista e analista de transmisións en vivo de xogos. Tamén é coautora do libro *Chess Kamasutra* xunto ao seu esposo, malia este non ser publicado finalmente.

## Clasificación 
A cualificación máis alta de Pogonina até a data foi de 2508 en xullo de 2014, cando ocupou o posto número 15 na clasificación mundial de xadrecistas femininas. A súa clasificación máis alta foi o número 14 na lista de mulleres entre abril de 2009 e maio de 2010, cunha cualificación de 2501. En novembro de 2022 a súa cualificación é de 2432.

## Notas
Asociación Galega de Axuda a Ucraína

A **Asociación Galega de Axuda a Ucraína**, máis coñecida como **AGA Ucraína**, é unha unha asociación galega nada en febreiro de 2022 coa finalidade de prestar axuda humanitaria ao pobo ucraíno no contexto da invasión rusa de Ucraína. 
## Traxectoria 
Foi constituída o 28 de febreiro de 2022 por residentes ucraínos en Galicia para articular o envío de material de primeira necesidade a Ucraína por mor da súa invasión pola Federación Rusa e facilitar a acollida de refuxiados do conflito. Fundada na Coruña, ten delegacións nas catro provincias de Galicia. 

A partir de marzo de 2022 comezou a recollida de alimentos, roupa de abrigo e medicamentos para o seu posterior envío a Ucraína, onde é repartida a través de diferentes institucións. Durante os primeiros nove meses de existencia, AGA Ucraína fretou 24 camións para fornecer axuda humanitaria. En paralelo, a asociación ten un programa de acollida de refuxiados mantendo estreita colaboración coa ONG ucraína KOLO Charity Foundation que traballa en asentamentos de persoas desprazadas polo conflito. 

AGA Ucraína colabora con diferentes institucións públicas e privadas de Galicia, como o Concello da Coruña, a Xunta de Galicia, a UDC ou Afundación. Debido ás súas actividades, AGA Ucraína foi recoñecida co Premio Solidario Grupo Social ONCE Galicia 2022. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Invasión rusa de Ucraína de 2022

### Ligazóns externas 
* Páxina web da AGA Ucraína
Mergus octosetaceus

***Mergus octosetaceus*** é unha especie de ave da orde das anseriformes, familia dos anátidos e subfamilia dos merxinos, unhas das catro incluídas no xénero *Mergus*.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1817 polo ornitólogo francés Louis Jean Pierre Vieillot, na páxina 222 da súa obra:

: Vieillot, L. J. P. (1817): ''Nouveau Dictionnaire d’Histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc. Par une société de naturalistes et d'agriculteurs. Avec des figures tirées des trois règnes de la nature. Tome 14*. Déterville, París.

Non ten sinónimos nin subespecies.

## Estado de conservación 
Esta especie está en perigo de extinción crítico. As poboaciónes reducíronse debido á contaminación dos ríos, á  destrución dos bosques e a extensión da agricultura. A poboación actual estímase en menos de 250 parellas.

Rexistros recentes no Brasil indican que o estado da especie pode ser lixeiramente mellor do que se pensaba. Porén, o resto da poboación coñecida aínda é extremadamente pequena e fragmentada, e é probáblel que a perturbación do hábitat, os encoros, e a contaminación dos ríos estean provocando un continuo descenso.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Anátidos
* Merxinos
**Mergus*

### Ligazóns externas 
*BirdLife Species Factsheet
*ARKive – images and movies of the Brazilian merganser *(Mergus octosetaceus)''
*Brazilian Merganser on postage stamps
Granda, Xixón

**Granda** é unha parroquia do concello asturiano de Xixón. En 2008 tiña 626 habitantes e en 2018 643.

## Xeografía 
Pola parroquia discorre o río Piles, xerando un espazo de natureza fluvial transitable pola Senda Fluvial do río Piles, que mide 19 km e se conecta coa Vía verde da Camocha.
Os seus límites son ao norte o barrio de Ceares traspasando a autoestrada do Cantábrico; ao leste a parroquia de Castiello de Bernueces; ao oeste o barrio de Nuevo Roces mediante a AS-I; ao sur as parroquias de Leorio, Huerces e Vega.

## Transportes 
Granda é vertebrada pola AS-377, que une Pola de Siero con Xixón. Por Granda discorre a Liña 16 de EMTUSA que conecta a estación de Xixón con Veiga e o autobús nocturno B-4, que enlaza Vega con Viesques, La Arena e El Humedal.

## Historia 
Granda pertencera aos feudos do Señorío de Noreña dende uns privilexios outorgados polo rei Xoán I en 1383. A principios do século a parroquia aparece como exclusivo lugar de residencia para as clases altas antillanas, como é exemplo a leira Solavieya, de 1918. En 1924 chégase a conceder unha ostentosa festa ao Príncipe de Asturias Juan de Borbón.

## Sitios de interese 
dereita|miniatura|250x250px|Fachada principal de Solavieya
dereita|miniatura|333x333px|Fachada principal da igrexa parroquial

### Solavieya 
Casa de indianos deseñada por Manuel do Busto con gran xardín.

### Igrexa de Santo Tomás 
Igrexa parroquial referenciada por primeira vez no ano 933 como igrexa de Santo Tomás de Vaones, sendo unha das igrexas máis antigas de Xixón. A mediados do século&nbsp; a igrexa derrúbase e constrúese unha nova na localización actual. Con todo, esta igrexa tamén se destrúe polo seu mal estado en favor dunha nova igrexa inaugurada en 1908 baixo o amparo de José Antonio García Sol, promotor tamén de Solavieya. Durante a Guerra Civil este templo sofre o mesmo destino que as súas predecesoras, construíndose a nova igrexa en 1947.

## Lugares 
* Vaones
* Granda de Baxo
* Granda de Riba
*La Barniella
*La Belga
*La Carbayera
*La Folguera
*El Foru
*La Perdiz

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* 

* RECTIFICACIÓN de erros habidos no Decreto 105/2006, de 20 de setembro, polo que se determinan os topónimos oficiais do concello de Xixón
Camiña Sarria

**Camiña Sarria** é un partido político local de Sarria fundado por Claudio Garrido Martínez para as Eleccións municipais de 2019.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Sarria
Quercus dentata

***Quercus dentata*** (en xaponés: カシワ; en chinés: 柞栎) é unha especie de árbore da familia das fagáceas, unha das numerosas incluídas no xénero *Quercus*.

## Taxonomía 
### Descrición 
*Quercus dentata* foi descrita por  Carl Peter Thunberg, e publicada en *Flora Japonica*, . . . 177. 1784.  

### Etimoloxías
Para a do xénero, ver *Quercus*.

O epíteto específico, *dentata*, está tirado do latín, que significa "con dentes".

### Subespecies 
**Quercus dentata subsp. dentata.
**Quercus dentata subsp. stewardii* (Rehder) A.Camus (1938).
**Quercus dentata subsp. yunnanensis* (Franch.) Menitsky (1973).

### Sinónimos 
**Quercus dentata subsp. eudentata* A.Camus (1938), nom. inval.
**Quercus dentata var. laciniata* Makino (1928).
**Quercus dentata var. pinnatiloba* Makino (1928).

## Distribución 
É nativa do Xapón, Corea e a China.

## Características 
É unha árbore de folla caduca que alcanza os 25 m de altura cun tronco de 1 m de diámetro.

A súa follaxe é notábel para o seu tamaño, entre os máis grandes de todos os carballos, consiste nun pecíolo curto, de 1-1,5 cm e follas de 10-40 cm de longo e 15-30 cm de ancho, con bordos lobulados. As follas mortas a miúdo se conservan na árbore durante o inverno.

A floración prodúcese en maio, crecendo na extremidade dos novos talos. Produce landras que maduran en setembro-outubro.

Foi introducida en Inglaterra en 1830, onde crece en xardíns botánicos.

## Galería 

Daimyo Oak.jpg|Vista da planta
Quercus dentata.jpg|Detalle das follas
Quercus dentata (Kew Gardens).jpg|Vista da árbore
Daimyo Oak 20161015 IMG 0629.jpg|Landras
Gunnersbury, Japanese Gardens, Japanese Emperor Oak.jpg|Árbore en inverno

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Phillips, R. (1978). *Trees in Britain, Europe and North America*. Ward Lock.
*Mitchell, A. F. (1974). *Field Guide to Trees in Britain and Europe*. Collins.
*Lancaster, R. (1981). *Hillier's Manual of Trees & Shrubs*, 5th ed. Hillier and Sons.

### Outros artigos 
**Quercus*

### Ligazóns externas 
*Flora of China: *Quercus dentata*
*Chênes: *Quercus dentata''
Javier Rodríguez González (historiador)

**José Javier Rodríguez González**, nado en 1968, é un historiador español.
## Traxectoria 
Profesor de Historia Contemporánea da Universidade de León.

## Obra 
* *Derribar a Franco: oposición al régimen y guerra fría en el noroeste de la Península Ibérica, 1945-1953*, 2013.
* *Memoria e historia*, 2009.
* *El valor de un juramento: militares y milicianos en defensa de la República*, 2009.
* *León bajo la dictadura franquista (1936-1951)*, 2003.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Hispona
Sagrario Mochales

**Sagrario Mochales del Val** é unha investigadora, microbióloga española, pioneira da posta en marcha da investigación de antibióticos. Participou no cribado de produtos naturais para o descubrimento de diversos principios activos, como o antibiótico de amplo espectro Fosfomicina moi usado para o tratamento de infeccións de ouriños entre outras moitas afeccións. Así como a Lovastatina, para o tratamento da hipercolesterolemia co fin de reducir os niveis de colesterol e evitar así a enfermidade.

## Traxectoria 
Estudou Bioloxía na Universidade de Madrid e formouse en bioquímica, microbiología clínica e bioloxía molecular.

Integrou desde 1954 o equipo de investigación da Compañía Española de Penicilina e Antibióticos (CEPA) que funcionaba, no laboratorio de Madrid, cun convenio colaborativo co laboratorio da empresa farmacéutica estadounidense Merck Research situado en Rahway, Nova Jersey. Na CEPA os membros do equipo de traballo tiñan por costume viaxar por España sempre equipados con distintos recipientes para coller mostras de terra ou augas alí onde fosen en busca de novas substancias terapéuticas interesantes. Así foi como en 1966, outro membro do equipo, o doutor e investigador Sebastián Hernández, nunha viaxe pola estrada de Xávea a Gata de Gorgos (Alacant) recolleu unhas mostras de chan na ladeira sur do monte Montgó e levounas ao laboratorio. No laboratorio Mochales cultivou distintos organismos que atopou na mostra e observou nun, a cepa *Streptomyces fradiae*, unha aceptable actividade microbacteriana. Tras os correspondentes controis e estandarización enviou a mostra a Estados Unidos onde a empresa farmacéutica Merck levou a cabo os estudos clínicos necesarios para desenvolver o novo antibiótico, a Fosfomicina.

En 1969 publicouse na revista Science o artigo no cal se presentaba o novo antibiótico, devandito estudo foi asinado polos seus colegas estadounidenses de investigación de Merck, xunto aos seus colegas da CEPA Hernández e Mata, e ela en último lugar.

O descubrimento da Fosfomicina foi patentado tanto nos Estados Unidos como en España e comercialízase baixo o nome comercial de Monurol, antibiótico que durante décadas foi un dos principais para o tratamento de infeccións de ouriños, aínda que tamén se emprega en moitos outros tratamentos.

Ademais da súa contribución fundamental no desenvolvemento da Fosfomicina e a Lovastatina, participou conxuntamente con outros científicos en diversos estudos e patentes de novos microorganismos e axentes antibacterianos, maioritariamente na área dos antibióticos e antifunxicidas.

## Recoñecementos 
É membro de honra da Sociedade Española de Quimioterapia.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*