Laminina

[miniatura|Unha ilustración do complexo da laminina-111 que mostra a súa organización de [dominio proteico|dominios.]]
As **lamininas** son proteínas da matriz extracelular de elevado peso molecular (~400kDa). Son un compoñente importante e bioloxicamente activo da lámina basal (unha das capas da membrana basal), unha rede proteica na que se fixan moitas células e órganos. As lamininas inflúen na diferenciación celular, migración, e adhesión de células, e no seu fenotipo e supervivencia.

As lamininas son proteínas trímeras que conteñen cadeas α, β e γ (unha de cada), as cales poden atoparse en forma de cinco, catro e tres variantes xenéticas, respectivamente. As moléculas de lamininas denomínanse de acordo coa súa composición en cadeas. Así, a laminina-511 contén as cadeas α5, β1, e γ1. Identificáronse outras catorce combinacións de cadeas in vivo. As proteínas trímeras crúzanse formando unha estrutura reticulada que pode unirse a outras moléculas da membrana plasmática ou da matriz extracelular. Os tres brazos máis curtos teñen grande facilidade para unirse a outras moléculas de laminina, o cal lles permite formar láminas. O brazo longo da proteína pode unirse ás células, axudando a ancorar as células dos tecidos organizados á membrana.

A familia das glicoproteínas lamininas constitúe unha parte integral do armazón estrutural de case todos os tecidos do organismo. Son segregadas e incorporadas ás matrices extracelulares asociadas coas células. A laminina é vital para o mantemento e supervivencia dos tecidos. As lamininas defectuosas poden causar que os músculos se formen incorrectamente, orixinando distrofia muscular, enfermidades cutáneas mortais (epidermólise ampolosa xuncional) e defectos na filtración renal (síndrome nefrótica).

As lamininas da matriz extracelular non deben confundirse coas proteínas laminas da lámina nuclear, de nome parecido.

## Tipos 
Identificáronse quince trímeros de lamininas. As lamininas son combinacións de diferentes cadeas alfa-, beta-, e gamma.

* As cinco formas de cadea alfa son: LAMA1, LAMA2, LAMA3, LAMA4, LAMA5
* As cadeas beta son: LAMB1, LAMB2, LAMB3, LAMB4
* As cadeas gamma poden ser: LAMC1, LAMC2, LAMC3

As lamininas anteriormente numerábanse da forma: laminina-1, laminina-2, laminina-3..., pero a nomenclatura cambiou recentemente e agora descríbense con tres números as variantes das cadeas que están presentes en cada isoforma. Por exemplo, a laminin-511 contén unha cadea α5, unha cadea β1 e unha cadea γ1. fibronectina, e perlecán. Tamén se unen ás membranas plasmáticas por medio de receptores da integrina e outras moléculas da membrana plasmática, como o complexo glicoproteico distroglicano e a glicoproteína do grupo sanguíneo Lutheran.

A laminina alfa4 está distribuída en diversos tecidos, como os nervios periféricos, ganglios espiñais, músculo esquelético e capilares; na unión neuromuscular, é necesaria para a especialización sináptica. Predíxose que a estrutura do dominio laminina-G lembra ao da pentraxina.

## Patoloxía 
A estrutura disfuncional que presenta a laminina-211 é a causa dunha forma de distrofia muscular conxénita. A laminina-211 está composta por unha cadea α2, unha cadea β1 e unha cadea γ1. A distribución desta laminina inclúe o cerebro e as fibras musculares. No músculo únese ao alfa-distroglicano e á integrina alfa7—beta1 por medio do dominio G, e polo outro extremo únese á matriz extracelular. A laminina-332 anormal, que é esencial para a adhesión das células epiteliais á membrana basal, orixina a epidermólise ampolosa xuncional, caracterizada pola formación xeneralizada de ampolas na pel, exuberante granulación en pel e mucosa, e dentes picados. A laminina-521 non funcional dos filtros renais causa a perda de proteínas na urina e a síndrome nefrótica. Varias isoformas de lamininas son practicamente imposibles de illar dos tecidos en forma pura debido á gran cantidade de enlaces cruzados con outras e á necesidade utilizar unhas condicións de extracción duras, como o uso de encimas proteolíticos ou pHs baixos, que causan degradación. Con todo, o grupo do profesor Tryggvason no Instituto Karolinska de Suecia conseguiu producir lamininas recombinantes usando células HEK293 en 2000. Kortesmaa et al. 2000. Isto fixo posible comprobar se as lamininas podían ter un papel significativo *in vitro* igual que o teñen no corpo humano. En 2008, dous grupos independentemente mostraron que as células nai embrionarias de rato poden crecer durante meses sobre a laminina-511 recombinante. Posteriormente, Rodin *et al.* mostraron que a laminina-511 recombinante pode utilizarse para crear un ambiente de cultivo celular definido e totalmente libre de organismos alleos para cultivar células nai humanas embrionarias (hES) pluripotentes e células nai humanas pluripotentes inducidas (iPS).

## Papel no desenvolvemento neural 
A laminina-111 é o principal substrato sobre o que poden crecer os axóns dos nervios, tanto in vivo coma in vitro. Por exemplo, a laminina estende un camiño que seguen as células ganglionares da retina en desenvolvemento para chegaren da retina ao tectum. Tamén se usa a miúdo como substrato en experimentos de cultivo celular. É interesante sinalar que a presenza de laminina-1 pode influír no modo en que o cono de crecemento da neurona responde a outros sinais. Por exemplo, os conos de crecemento son repelidos pola netrina cando crecen sobre laminina-111, pero son atraídos pola netrina cando crece sobre fibronectina. Este efecto da laminina-111 probablemente ten lugar por medio dunha diminución do AMP cíclico intracelular.

## Papel no cancro 
A maioría dos transcritos que presentan un sitio de entrada ao ribosoma interno (IRES) están implicados no desenvolvemento do cancro por medio das correspondentes proteínas. Un evento crucial na progresión dos tumores denominado transición epitelial-mesenquimal (EMT) permite que as células de carcinoma adquiran propiedades invasivas. Informouse recentemente da activación traducional do compoñente da matriz extracelular laminina B1 (LamB1) durante a transición epitelial-mesenquimal, o que suxire un mecanismo mediado polo IRES.

## Dominios de laminina 
As lamininas conteñen varios dominios proteicos conservados.

### Lamininas I e II 
As lamininas son moléculas trímeras; a laminina-1 é un trímero alfa1 beta1 gamma1. Propúxose que os dominios I e II das lamininas A, B1 e B2 poden unirse para formar unha estrutura secundaria de tripla hélice superenrolada.

### Laminina B 
O dominio B de laminina (tamén chamado dominio IV) é un módulo extracelular de función descoñecida. Encóntrase en varias proteínas diferentes entre as que están a parte proteica do proteoglicano de heparán sulfato da membrana basal, unha proteína de tipo laminina de *Caenorhabditis elegans* e a laminina. O dominio IV de laminina non se encontra nas cadeas de laminina curtas (alfa4 ou beta3).

### Laminina de tipo EGF 
Ademais de distintos tipos de dominios globulares todas as subunidades de laminina conteñen, na súa primeira metade, repeticións en tándem de aproximadamente 60 aminoácidos de lonxitude, que inclúen oito cisteínas conservadas. A estrutura terciaria deste dominio é remotamente similar no seu extremo N-terminal á do módulo de tipo EGF. Tamén se coñece como "LE" ou dominio "de tipo EGF de tipo laminina". O número de copias do dominio de tipo EGF de laminina nas diferentes formas de laminina é moi variable; atopáronse de 3 a 22 copias. Na cadea gamma-1 de laminina do rato, o sétimo dominio LE é o único que se une con alta afinidade ao nidóxeno. Os sitios de unión están localizados na superficie nos bucles C1-C3 e C5-C6.

### Laminina G 
O dominio da laminina globular (G) pode encontrarse nunha ou varias copias en varios membros da familia das lamininas, entre os que están un gran número de proteínas extracelulares. A parte C-terminal da cadea de laminina alfa contén unha repetición en tándem de cinco dominios de laminina G, que son esenciais para a unión de heparina e a adhesión celular. A laminina alfa4 está distribuída en varios tecidos como os nervios periféricos, raíces dos ganglios dorsais, músculo esquelético e capilares; na unión neuromuscular cómpre esta laminina para a especialización sináptica. O dominio N-terminal de laminina encóntrase en todas as subunidades de lamininas e da netrina agás nas cadeas de laminina alfa 3A, alfa 4 e gamma 2.

## Proteínas humanas que conteñen dominios de laminina 
### Dominio de laminina I 
LAMA1; LAMA2; LAMA3; LAMA4; LAMA5;

### Dominio de laminina II 
LAMA1; LAMA2; LAMA3; LAMA4; LAMA5;

### Laminina B (Dominio IV) 
HSPG2; LAMA1; LAMA2; LAMA3; LAMA5; LAMC1; LAMC2; LAMC3;

### Laminina de tipo EGF (Dominios III e V) 
AGRIN; ATRN; ATRNL1; CELSR1; CELSR2; CELSR3; CRELD1; HSPG2;
LAMA1; LAMA2; LAMA3; LAMA4; LAMA5; LAMB1; LAMB2; LAMB3;
LAMB4; LAMC1; LAMC2; LAMC3; MEGF10; MEGF12; MEGF6;
MEGF8; MEGF9; NSR1; NTN1; NTN2L; NTN4; NTNG1; NTNG2;
RESDA1; SCARF1; SCARF2; SREC; STAB1; USH2A;

### Dominio G de laminina 
AGRIN; CASPR4; CELSR1; CELSR2; CELSR3; CNTNAP1; CNTNAP2; CNTNAP3; CNTNAP4;
CNTNAP5; COL11A1; COL11A2; COL24A1; COL5A1; COL5A3; CRB1; CRB2;
CSPG4; EGFLAM; FAT; FAT2; FAT4; GAS6; HSPG2; LAMA1;
LAMA2; LAMA3; LAMA4; LAMA5; NELL2; NRXN1; NRXN2; NRXN3;
PROS1; RESDA1; SLIT1; SLIT2; SLIT3; USH2A;

### N-terminal de laminina (Dominio VI) 
LAMA1; LAMA2; LAMA3; LAMA5; LAMB1; LAMB2; LAMB3; LAMB4;
LAMC1; LAMC3; NTN1; NTN2L; NTN4; NTNG1; NTNG2; USH2A;

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moléculas de adhesión ao substrato

### Ligazóns externas 
* A proteína laminina
* Precursores das lamininas como suplementos nutricionais 
* BioLamina - Expertos en lamininas
*