Illas británicas

As **illas británicas** (ás veces escrito con maiúsculas, **Illas Británicas**) son xeograficamente a illa de Gran Bretaña e a illa de Irlanda, separadas polo mar de Irlanda, a illa de Mann e outras illas arredor, como as Scilly (Sorlingas), Orcadas, Shetland e Hébridas (Interiores e Exteriores).
thumb|Gráfico da páxina web do goberno de Irlanda, co termo preferido de Arquipélago Atlántico en vez de illas británicas.
## Termo 
Ás veces inclúense por razóns máis políticas que xeográficas as illas da Canle.

En Irlanda, o termo Illas Británicas é controvertido, e hai obxeccións ao seu uso. O Goberno de Irlanda non recoñece oficialmente o termo, e a súa embaixada en Londres desaconsella o seu uso.

### Etimoloxía 
As primeiras referencias coñecidas ás illas apareceron nos escritos dos mariñeiros da antiga colonia grega de Massalia. Perdéronse os rexistros orixinais; porén, escritos posteriores, como a *Ora maritima* de Avienius, citada no *Massaliote periplo* (século VI a.C.) e en *O océano* de Pytheas (arredor de 325–320 a. C.) sobreviviron. No século I a.C., Diodorus Siculus menciona *Prettanikē nēsos*, "a illa británica" e *Prettanoi*, "os británicos".* e Marciano de Heraclea*,* no seu *Periplus maris exteri,* utilizaba *αἱ Πρεττανικαί νῆσοι* ("illas Prettanicai") para referirse ás illas*.* Os historiadores actuais, aínda que non están de acordo absoluto, coinciden en gran parte en que estes nomes gregos e latinos probabelmente foron extraídos das linguas celtas para o arquipélago*.* Nesta liña, os habitantes das illas foron chamados Πρεττανοί ("Priteni" ou "Pretani")*.* O cambio do *"P"* de *Pretannia* ao *"B"* de *Britannia* polos romanos ocorreu na época de Xulio César.**miniatura|Localización das illas británicas.
[miniatura|Mapa das illas británicas (en [Lingua italiana|italiano *Isole Britanniche*) de Ignazio Danti, Palazzo Vecchio, Florencia (1565).]]

[miniatura|Mapa das illas británicas do Theatrum Orbis Terrarum de Abraham Ortelius: en latín *Angliae, Scotiae, et Hiberniae, sive Britannicarum Insularum descriptio'' ('unha descrición de Inglaterra, Escocia e Irlanda, ou as illas británicas'), [Biblioteca Real dos Países Baixos, A Haia (1571-1584).]]

Claudius Ptolomeo referiuse á illa máis grande como *Gran Bretaña* (μεγάλη Βρεττανία, *megale Brettania*) e a Irlanda como *Pequena Bretaña* ( μικρὰ Βρεττανία, *mikra Brettania*) na súa obra *Almagest* (147–148 d. C.). No seu traballo posterior, *Xeografía* (c. 150), deulles a estas illas os nomes *Alwion*, *Iwernia* e *Mona* (a illa de Man).

## Xeoloxía e clima 
As rochas máis antigas do grupo atópanse no noroeste de Escocia, Irlanda e o norte de Gales con 2.700 millóns de anos. Durante o Silúrico as rexións do noroeste chocaron coas do sueste, que fora parte dunha península continental separada. A súa altitude máxima das illas, Ben Nevis, elévase até só 1344 metros. O seu maior lago, o Lough Neagh, ocupa 381 quilómetros cadrados.

O clima das illas é oceánico temperado, con invernos suaves e veráns quentes. A corrente do Atlántico Norte trae moita humidade e eleva a temperatura 11 °C por riba da media mundial para a súa latitude. Isto deu lugar a unha paisaxe que estivo durante moito tempo dominada polos bosques temperados, aínda que a actividade humana despexou a maior parte da cuberta forestal. habitaron as illas a principios do I milenio a.C. Gran parte da Gran Bretaña foi conquistada polo Imperio Romano a partir do ano 43 d.C. Os primeiros anglosaxóns chegaron cando o poder romano decaeu no século V, e finalmente dominaron o groso do que hoxe é Inglaterra. As invasións viquingas comezaron no século IX, seguidas de asentamentos máis permanentes e cambios políticos, particularmente en Inglaterra. A conquista normanda de Inglaterra en 1066 e a posterior conquista parcial do Anxevino a partir de 1169 levaron á imposición dunha nova elite gobernante normanda en boa parte de Gran Bretaña e partes de Irlanda. Ao final da Baixa Idade Media, Gran Bretaña quedou separada no Reino de Inglaterra e Reino de Escocia, mentres que o control en Irlanda fluía entre os reinos gaélicos, Hiberno-Normandos e o Señorío de Irlanda dominado polos ingleses, pronto restrinxido só a *The Pale*. A Unión das Coroas de 1603, Actas de Unión de 1707 e Actas de Unión de 1800 tiñan como obxectivo consolidar a Gran Bretaña e Irlanda nunha única unidade política, o Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda, quedando a illa de Man e as illas da Canle como dependencias da Coroa. A expansión do Imperio Británico e as migracións posteriores á Fame irlandesa e as Highland Clearances provocaron a dispersión de parte da poboación e da cultura das illas por todo o mundo, e a rápida despoboación de Irlanda na segunda metade do século XIX. A maior parte de Irlanda separouse do Reino Unido despois da Guerra de Independencia de Irlanda e do posterior Tratado anglo-irlandés (1919–1922), quedando seis condados no Reino Unido como Irlanda do Norte.

### Política 
As illas británicas constitúen o lugar de dous estados-nación: O Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte por unha banda, e por outra a República de Irlanda. As dúas illas estiveron vencelladas historicamente á coroa inglesa, pero no século XX (coa guerra de independencia irlandesa e a posterior guerra civil) 32 condados da illa de Irlanda segregáronse da monarquía e constituíronse en república. Os outros catro condados, que estaban comprendidos historicamente na provincia do Ulster (de seis condados), forman parte aínda do Reino Unido.

Historicamente, o nacionalismo irlandés (maiormente católico) sempre pretendeu independizarse do Reino Unido (maioría protestante), e coa creación da República de Irlanda os seus obxectivos víronse parcialmente acadados: porén, o grupo terrorista IRA seguiu atentando para buscar que os catro condados baixo dominio inglés se integrasen na república. Co Tratado de Stormont chegouse a unha solución de compromiso: en termos xerais, a banda terrorista disolvíase a cambio de certa autonomía para os catro condados de maioría protestante.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 

* Cornualla
* Illa de Mann
* Illas da Canle
* Éire
* Ériu
* Hibernia
* Provincias de Irlanda
* Condados de Irlanda
* Subdivisións de Irlanda do Norte
* Ulster
* Reino de Irlanda
* Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda
* Reino Unido
* Britania
* Britannia
* Encyclopædia Britannica
* Bretaña
* Bretaña (rexión histórica)
* Imperio Británico
* Fuga dos Condes
* Brexit