open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gracilicutes

**Gracilicutes** (do latín: *gracilis*, delgado, e *cutis*, pel, facendo referencia á parede celular) é un taxon controvertido en taxonomía bacteriana.

Tradicionalmente os resultados da tinguidura de Gram eran os máis utilizados como feramenta de clasificación, polo que ata que se empezou a utilizar a filoxenia molecular, o Reino *Prokaryotae* (como se lle chamaba entón ao dominio Bacteria) foi dividido en catro filos,
* ***Gracilicutes*** (bacterias gramnegativas).
* ***Firmacutes*** [sic] (bacterias grampositivas, posteriormente corrixido a *Firmicutes*).
* ***Mollicutes*** (tinguidura de Gram variable, por exemplo, *Mycoplasma*).
* ***Mendocutes*** (tinguidura de Gram inestable, "bacterias metanoxénicas" agora coñecidas como metanóxenas e clasificadas como *Archaea*).

Este sistema de clasificación foi abandonado en favor do sistema de tres dominios baseado na filoxenia molecular iniciado por C. Woese.

Este taxon que estaba sendo abandonado foi revivido en 2006 por Cavalier-Smith, que o considerou un infrarreino que contiña os filos Spirochaetae, Sphingobacteria, Planctobacteria, e Proteobacteria. Porén, este taxon non é xeralmente aceptado porque o que normalmente se segue é o sistema de tres dominios.

É un clado gramnegativo que se ramificou doutras bacterias xusto antes da perda na evolución da membrana externa, e xusto despois da evolución dos flaxelos.

**Lenda:** 
[A] gramnegativa cunha parede celular de peptidoglicano, clorosoma.
[B] Fotosíntese oxixénica, Omp85 e catro novas catalases.
[C] Revolución das glicobacterias: membrana externa con inserción de lipopolisacáridos, hopanoides, ácido diaminopimélico, ToIC e TonB.
[D] Cromóforos de ficobilina.
[E] Flaxelos.
[F] Catro seccións: un aminoácido en HSP60 e FtsZ e un dominio nas ARN polimerases β e σ.
[G] Endósporas.
[H] Bacterias grampositivas: hipertrofia da parede de peptidoglicano, encima sortase e perda da membrana externa.
[I] Glicerol 1-P deshidroxenase.
[J] Proteasoma e fosfatidilinositol.
[K] Revolución Neomura: Substitución do peptidoglicano por glicoproteínas e lipoproteínas.
[L] ADN xirase inversa e lípidos isoprenoides con enlaces éter.
[M] Fagocitose.

## Notas
Ácido diaminopimélico

O **ácido diaminopimélico** (DAP) é un aminoácido non proteinoxénico, que é un derivado no carboxilo épsilon da lisina.

A presenza de DAP é unha característica das paredes celulares de certas bacterias. O DAP encóntrase a miúdo nos péptidos que unen as cadeas polisacarídicas de ácido N-acetilmurámico e N-acetilglicosamina (NAM-NAG) que forman parte do peptidoglicano da parede celular das bacterias gramnegativas. Cando se lles proporciona este aminoácido a estas bacterias, crecen con normalidade, pero cando hai deficiencia del, crecen pero sen poder formar nova parede de peptidoglicano.

Este tamén é o punto de unión da lipoproteína de Braun, que é unha proteína que se encontra naturalmente formando parte da membrana externa bacteriana gramnegativa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Peptidoglicano
* Ácido pimélico
* Parede celular

## Imaxes 
miniatura|Vista alternativa da estrutura do DAP.
Feáns, Elviña, A Coruña

**Feáns** en 2021 tiña 1.291 habitantes, dos cales 650 eran homes e 641 eran mulleres.

Non aparece no Nomenclátor de Galicia de 2003.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Parroquia San Fernando, Feáns, A Coruña.JPG|Igrexa de San Fernando.
Ficheiro:Escultura lavandeiras 4, Feáns, A Coruña.JPG|Escultura das Lavandeiras.
Ficheiro:Feáns, ELV.jpg|Situación de Feáns no concello da Coruña

## Patrimonio 
Ademais de varios elementos de arquitectura tradicional como hórreos, en Feáns está a Casa da Castiñeira, con ruínas dun antigo pazo con patín e capela.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Elviña 
### Parroquias da Coruña 
## Notas 
## Véxase tamén
Mesoiro

O topónimo **Mesoiro** pode referirse a:

;En Galiza
***Mesoiro**, lugar da parroquia de Ouces, no concello de Bergondo;
***Mesoiro**, lugar da parroquia de Elviña, no concello da Coruña.

;Río de Galiza
***Río Mesoiro**, que desemboca na ría da Coruña.
Mesoiro, Elviña, A Coruña

**Mesoiro** é un lugar da parroquia de Elviña no concello coruñés da Coruña na comarca da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 8226 habitantes (4124 homes e 4102 mulleres). O seu xentilicio é **mesoiriño**.

Non aparece no Nomenclátor de Galicia de 2003.

## Xeografía 
O lugar é atravesado polo río Mesoiro, ficando na marxe esquerda do río o polígono industrial de Pocomaco e na marxe dereita o casco antigo da vila. Na primeira década do século XXI edificouse no Alto do Monte do Muíño, a carón da aldea, unha grande urbanización chamada Novo Mesoiro, nun espazo considerado tradicionalmente parte de Feáns. A construción da urbanización provocou críticas por parte de colectivos ecoloxistas, veciños e mais de urbanistas e docentes de diversas universidades, xa que o lugar escollido ten un gran valor biolóxico e o deseño da urbanización resulta moi agresivo co contorno, pois presenta grandes bloques de vivendas no alto dun monte arredor dunha zona rural.
## Galería de imaxes

Mesoiro, ELV.jpg|Situación de Mesoiro (vermello) e Novo Mesoiro (laranxa) no concello da Coruña.
Novo Mesoiro.jpg|dereita|Novo Mesoiro.

Mutualidad ganadera La Unión y la Honradez, Mesoiro.jpg|Mutualidad ganadera La Unión y la Honradez (sic).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Elviña 
### Parroquias da Coruña 
## Notas 
## Véxase tamén
Sebastián

:*Este artigo trata sobre o nome, para o santo véxase **Sebastián mártir**.*

[dereita|miniatura|280px|Martirio de [Sebastián (santo)|San Sebastián, na igrexa de San Pedro de Xurenzás, en Boborás (Ourense).]]
**Sebastián** é un nome propio masculino galego e castelán. *Sebaste* é o nome dunha vila de Asia Menor (hoxe en día Anatolia), que á súa vez deriva da verba grega σεβαστός (*sebastos*), "venerábel", que vén de σέβας (*sebas*), "temor, reverencia", á súa vez do verbo σέβομαι (*sebomai*), "sentir temor, escrúpulo, avergoñarse". *Sebastos* foi a tradución grega do título *Augusto*, que usaban os emperadores romanos. Sebastián volveuse un nome moi común, moi especialmente en Galiza, por mor de que era o nome de San Sebastián, un mártir cristián do século III. En galego tamén conta coa variante **Bastián** e os hipocorísticos **Sebas** e **Sabas**. mais esta forma non se consolidou e xeneralizouse o semicultismo Sebastián.

Aínda que 13 parroquias teñen a San Sebastián coma padroeiro, o nome non é dos máis populares en Galiza (véxase: :Categoría:Parroquias de Galicia baixo a advocación de san Sebastián). En xaneiro de 2023 existían 848 varóns en Galicia co nome Sebastián, cunha media de idade de 37,6 anos, e 30 co nome Bastián, cunha media de idade de 12,9 anos.

## Santoral 
* **20 de xaneiro**, San Sebastián, soldado, santo e mártir cristián do século III.

## Sebastián noutras linguas 
dereita|miniatura|200px
* Alemán: Bastian / Sebastian
* Aragonés: Sabastián
* Bretón: Bastian
* Castelán: Sebastián
* Catalán: Sebastià
* Croata: Sebastijan
* Eslovaco: Sebastián
* Esloveno: Boštjan / Sebastijan / Sebastjan
* Éuscaro: Saustin / Sebastian / Sebastia / Sausten
* Francés: Sébastien / Bastien
* Grego: Σεβαστός (Sevastos/Sebastos), Σεβαστιανός (Sevastianos/Sebastianos), Σεβαστίνος (Sevastinos/Sebastinos)
* Inglés: Sebastian
* Italiano: Bastiano / Sebastiano
* Maltés: Bastjan
* Neerlandés: Sebas / Sebastiaan / Bastiaan
* Polaco: Sebastian
* Portugués: Sebastião
* Romanés: Sebastian
* Ruso: Sevastian
* Sueco: Basse

## Variantes femininas 
* Bastiana (Lingua portuguesa), (Lingua italiana), (Lingua galega)
* Bastienne (Lingua francesa)
* Bastina (Lingua francesa)
* Sebastiana (Lingua portuguesa), (Lingua italiana), (Lingua galega), (Lingua española)
* Sébastienne (Lingua francesa)
* Seva (Lingua francesa)
* Σεβαστή (Sevasti) (Lingua grega)
* Sebastianella (Australia)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sebastián, mártir
* San Sebastián (cidade do País Vasco)
* Lista de nomes masculinos en galego
* Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
* Parroquias de Galicia baixo a advocación de San Sebastián
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega
O disco vermello

***O disco vermello*** é o sexto disco de estudo do grupo galego de rock Ataque Escampe, publicado o 22 de maio de 2014.

## Lista de cancións 
## Formación 
* Miguel Mosqueira: guitarras e palmas
* Samuel Solleiro: guitarras, banxo, harmónica e saz
* Lois G. Carlín: baixo, teclados, saxo, programacións e coros
* Roi Vidal: voz, melódica, pandeireta e coros
* Álex Charlón: voz e coros
* Álvaro Trillo: batería

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do álbum en ataqueescampe.bandcamp.com
Noites de agosto con Ataque Escampe

**Noites de agosto con Ataque Escampe** é un EP do grupo galego de rock Ataque Escampe, publicado o 24 de decembro de 2012.

## Lista de cancións 
## Formación 
* Xoán Lois G. Carlín: Baixo, piano, sintetizadores 
* Miguel Mosqueira: Guitarras, pandeireta 
* Samuel Solleiro: Guitarras, banxo, slide, saxo de bambú 
* Álex Charlón: Voz 
* Roi Vidal: Batería, voz, güiro

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do álbum en ataqueescampe.bandcamp.com
Xanthomonas

***Xanthomonas*** é un xénero de proteobacterias, moitas das cales causan doenzas nas plantas. A maioría das variedades de *Xanthomonas* están dispoñíbeis na National Collection of Plant Pathogenic Bacteria (NCPPB) do Reino Unido e noutras coleccións internacionais de culturas coma a ICMP en Nova Zelandia, CFBP en Francia e VKM en Rusia. Tamén na M.T.C.C. da India.

## Patoxénese en plantas 
*Xanthomonas* pode infectar unha variedade de especies incluíndo a pementeira, o arroz, os cítricos, a tomateira, o algodoeiro e a soia.

Algúns tipos de *Xanthomonas* causan máculas localizadas nas follas, mais outros esténdense sistematicamente e causan podremias nedras ou a destrución da folla. Inxectan un número de proteínas efectoras, incuíndo efector TAL, no interior das plantas.

## Notas 
## Véxase tamén
Cayetano Rivera

**Antonio Cayetano Rivera Ordóñez**, coñecido simplemente como **Cayetano**, nado en Madrid o 13 de xaneiro de 1977, é un toureiro español.
## Biografía 
Pertence a toda unha gran dinastía de toureiros: fillo de Francisco Rivera, *Paquirri* e Carmina Ordóñez; irmán de Francisco Rivera Ordóñez; neto de Antonio Ordóñez e Antonio Rivera Alvarado, un tío avó é Luis Miguel Dominguín. Ten dous irmáns máis: un por parte de pai, Kiko Rivera, nacido da súa relación con Isabel Pantoja e un por parte de nai, Julián, nacido da súa relación con Julián Contreras.

Debuta con cabalos o 26 de marzo de 2005 no coso rondeño, cortando 4 orellas e un rabo. O 9 de setembro de 2006 toma a alternativa na *corrida goyesca* de Ronda, sendo o padriño o seu irmán máis vello Francisco, e cortando catro orellas. O touro da cerimonia chamábase: "Judicioso" de Zalduendo. Seis días máis tarde a confirma en Nimes.

A carreira diríxea o seu tío, o toureiro Curro Vázquez.

Na súa presentación de novillero en La Maestranza de Sevilla o 1 de maio de 2006, cortou unha orella a cada un dos seus touros.

Na tempada 2005 toureou en España 53 novilladas, sendo segundo da escala. Este ano R.N.E. concedeulle a Orella de Prata, ao mellor novillero. Na tempada 2006 toureou 48 novilladas e 6 corridas. Na tempada 2007 toureou 45 corridas. Na tempada 2008 toureou 53 corridas.

O 4 de xuño de 2008 confírmase como toureiro na praza de Las Ventas de Madrid sendo a súa testemuña de cerimonia José Mari Manzanares fillo e o seu padriño Morante de la Puebla, cun touro de Núñez del Cuvillo. Este touro brindouno ao rei Xoán Carlos I. Cortou unha orella do seu segundo touro, deixando un bo sabor de boca entre os afeccionados.

O 7 de outubro de 2012 emite un comunicado de prensa no que anuncia a súa retirada temporal das arenas.

Do 21 de abril ata o 10 de xullo de 2014 Cayetano realizou unha viaxe dando a volta ao mundo para recadar fondos para a súa fundación "yoniño".

## Vida privada 
Casou en Xixón coa modelo Blanca Romero o 26 de outubro de 2001. Adoptou a filla biolóxica de Blanca, chamada Lucía. A principios de 2004 separáronse.

Dende 2009 e ata 2013 mantivo unha relación sentimental coa modelo e presentadora Eva González. Máis tarde retomaron a súa relación e o 6 de novembro de 2015 contraeron matrimonio na igrexa de Nuestra Señora de la Asunción de Mairena del Alcor.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Homieĺ

**Homieĺ** (en belaruso *Гомель*; en ruso *Гомель*, *"Gomel"*) é unha cidade de Belarús, centro administrativo da rexión de Homieĺ e a segunda maior do país. Ten unha poboación de 479.935 habitantes (2006) e sitúase na parte sueste do país, na marxe esquerda do río Soj. Localízase nas proximidades da fronteira con Ucraína e da central nuclear de Chernóbil. Malia ter sufrido bastante contaminación polo desastre nuclear de 1986, a poboación continuou a medrar.
Hrodna

**Hrodna** (en  () e en  (), as dúas formas oficiais; en ; en ) é unha cidade de Belarús. Está situada á beira do río Neman, preto das fronteiras con Polonia e Lituania. Tiña 327.540 habitantes censados en 2009. É a capital da rexión e distrito homónimos.
## Notas
Tour de Francia 2013

O **Tour de Francia 2013** foi a 100ª edición da carreira ciclista máis importante do mundo. O seu percorrido comezou o 29 de xuño na cidade corsa de Porto-Vecchio e rematou o 21 de xullo en París.

Os equipos participantes foron 22, 19 deles de categoría UCI ProTour (primeira división do ciclismo) e os outros 3 de categoría UCI Profesional Continental, convidados pola organización da carreira. O número de ciclistas participantes foi polo tanto de 198 (9 por equipo).

A carreira presentou as ausencias salientables do vixente gañador Bradley Wiggins, e Vincenzo Nibali que viña de gañar no Giro de Italia. Ningún ciclista galego participou nesta edición.

Entre os principais favoritos estaban Alberto Contador e Cadel Evans, gañadores de edicións anteriores, e Chris Froome segundo na anterior edición. Tamén participaban importantes corredores como Andy Schleck, Alejandro Valverde e Joaquim Rodríguez. O británico Chris Froome acadou o seu primeiro triunfo nun Tour de Francia e nunha das grandes voltas, dominando na montaña e na contra o reloxo. Segundo foi Nairo Quintana e terceiro Joaquim Rodríguez.

## Etapas 
## Clasificación xeral 
[right|miniatura|300px|[Chris Froome.]]
A seguinte táboa amosa as dez primeiras posicións da clásificación xeral tralo remate do Tour 2013:

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial do Tour de Francia 
* Clasificacións do Tour de Francia, en Marca
Xanthomonas campestris

***Xanthomonas campestris*** é unha especie de bacteria que por unha banda causa unha gran variedade de doenzas nas plantas e pola outra, na súa forma purificada, utilízase para producir o polisacárido goma xantana utilizado na industria alimentaria como estabilizante, espesante e emulsificante; e con outros usos.

## Tipos de *Xanthomonas campestris* 
(pv. significa patovar, unha clasificación segundo o hóspede de planta atacada por *Xanthomonas campestris*)

* *Xanthomonas campestris* pv. armoraciae
* *Xanthomonas campestris* pv. begoniae A
* *Xanthomonas campestris* pv. begoniae B
* *Xanthomonas campestris* pv. campestris
* *Xanthomonas campestris* pv. carotae
* *Xanthomonas campestris* pv. corylina
* *Xanthomonas campestris* pv. dieffenbachiae
* *Xanthomonas campestris* pv. hederae
* *Xanthomonas campestris* pv. hyacinthi
* *Xanthomonas campestris* pv. juglandis
* *Xanthomonas campestris* pv. malvacearum
* *Xanthomonas campestris* pv. musacearum
* *Xanthomonas campestris* pv. nigromaculans
* *Xanthomonas campestris* pv. pelargonii
* *Xanthomonas campestris* pv. phaseoli
* *Xanthomonas campestris* pv. poinsettiicola
* *Xanthomonas campestris* pv. raphani
* *Xanthomonas campestris* pv. sesami
* *Xanthomonas campestris* pv. tardicrescens
* *Xanthomonas campestris* pv. translucens
* *Xanthomonas campestris* pv. vesicatoria
O pv. citri, que causa o cancro cítrico, reclasificouse coma *X. axonopodis* en 1995 Xanthomonas campestris#cite note-0. En 2006, por pv. citri e malvacearum foi revisado en *X. citri* e estes patovares chámanse coma a subespecie.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Vauterin L, Hoste B, Kersters K, and Swings J (1995). "Reclassification of *Xanthomonas*." *Int J Syst Bacteriol* 45: 472-489.
* Gerhard Reuther, Martin Bahmann: *Elimination of Xanthomonas campestris pv. pelargonii by Means of Micropropagation of Pelargonium Stock Plants;* In: 3rd International Geranium Conference, 1992. Proceedings, Ball Publishing Batavia, IL. USA; (1992),
Valentín Losada Vázquez

**Valentín Losada Vázquez**, nado en Rianxo en 1874 e finado en Cangas o 19 de decembro de 1937, foi un crego galego.

## Traxectoria 
Fillo de José Losada Caamaño e Manuela Vázquez Seco. Os seus padriños foron os seus tíos Gregorio Sánchez Triñanes e María Vázquez Seco, avós maternos do poeta Manuel Antonio. Estudou teoloxía no Seminario Conciliar de Santiago de Compostela, e máis tarde doutorouse en dereito canónico. Tras ser ordenado sacerdote foi destinado a Pontevedra como catedrático de relixión e historia sagrada no Instituto da Cidade e na Escola Normal, ao tempo que exerceu como coadxutor na parroquia de San Bartolomeu.

En 1903 concedéuselle a parroquia de Cangas, e desde mediados de xaneiro de 1905 foi coadxuntor *in capite* da mesma, pasando a ser ecónomo trala morte do crego José Martínez. En decembro dese ano a corporación municipal solicitou ao arcebispo compostelán José María Martín de Herrera que Valentín fose nomeado párroco en propiedade, cargo ao que accedeu logo do concurso de curatos de 1910. En 1911 participa na misa maior da Virxe de Guadalupe en Rianxo, e en agosto de 1912 na misa da capela da Virxe Peregrina de Pontevedra. En Cangas acolleu o seu sobriño Manuel Antonio, que decidiu entón non ser cura.

En 1930 foi destinado ás parroquias de Santa Susana e San Frutuoso de Santiago de Compostela, e trala súa marcha o concello de Cangas nomeouno fillo adoptivo. En 1931 volve predicar na misa da Virxe de Guadalupe, e en setembro de 1933 predica na misa da Virxe dos Dolores en Sorribas (Rois). En decembro dese ano preside por parte do clero o enterro de Alejandro Rodríguez Cadarso.

Na guerra civil española mostrouse partidario do bando nacional: asiste en Rianxo a celebracións por toma de capitais españolas, e asistiu a arengas que daban os falanxistas desde o balcón do Concello. En decembro de 1937 asistiu a Cangas á misa da Inmaculada e á de Santa Lucía, e finou alí, sendo enterrado no cemiterio municipal a carón da súa nai. En 1938 o concello de Cangas púxolle o seu nome á rúa onde falecera.
## Galería de imaxes

Ficheiro:Tumba Valentín Losada.jpg|Tumba de Valentín Losada no cemiterio de Cangas.

Ficheiro:Rúa Valentín Losada.jpg|Rúa Valentín Losada en Cangas.

## Notas
Harold Russell

miniatura|thumbtime=19|upright=1.5|*Diary of a Sergeant* (1945).
**Harold John Russell**, nado en North Sydney (Nova Escocia) o 14 de xaneiro de 1914 e finado en Needham (Massachusetts) o 29 de xaneiro de 2002, foi un veterano canadense-estadounidense da segunda guerra mundial que, como actor afeccionado gañou dous Oscar.

## Traxectoria 
Nado no Canadá, mudouse coa súa familia a Massachusetts en 1933. Profundamente afectado polo ataque a Pearl Harbor, alistouse no exército estadounidense o día seguinte.

Sendo instrutor do exército, o 6 de xuño de 1944 estouroulle un explosivo que estaba manexando mentres realizaba un filme de adestramento. Como resultado perdeu as dúas mans e colocáronlle dous ganchos prostéticos. Tras recuperarse, mentres estudaba na Universidade de Boston apareceu nun filme militar titulado *Diary of a Sergeant* sobre a rehabilitación dos veteranos de guerra. Cando o director William Wyler viu a Russell no filme contratouno para *Os mellores anos da nosa vida* con Fredric March e Dana Andrews.

Polo seu papel, Russell gañou o Oscar ao mellor actor secundario en 1947. Na mesma cerimonia recibira un Oscar honorífico por “traer esperanza e carraxe aos seus compañeiros veteranos”. O premio especial fora creado porque a Academia quería recoñecer a Russell, actor non profesional, pero consideraba que tiña poucas posibilidades de gañar na súa categoría competitiva. É a única ocasión en que unha persoa gañou dous Oscar pola mesma interpretación.

Trala rodaxe do filme, Wyler dixo a Russell que volvese aos estudos, porque “non había moitos papeis para actores sen mans”. Finalmente graduouse en finanzas en 1949.

Tan só apareceu en dous filmes máis, *Inside Moves* en 1980 e *Dogtown* en 1997. Tamén apareceu nun episodio das series *Trapper John, M.D.* en 1981 e *China Beach* en 1989.

En 1992, necesitado de diñeiro para os gastos médicos da súa muller vendeu o seu Oscar ao mellor actor secundario nunha poxa en Nova York. Comprouno un coleccionista privado por 60.500 dólares. Russell defendeu a súa acción dicindo que “a saúde da miña muller é moito máis importante cás razóns sentimentais. O filme estará aí, aínda que o Oscar non estea.”

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Ciclopentano

O **ciclopentano** é un hidrocarburo alicíclico saturado moi inflamable con fórmula química C5H10, formado por un anel de cinco átomos de carbono cada un unido a dous átomos de hidróxeno por encima e debaixo do plano do anel.  É un líquido incoloro con cheiro a petróleo. O ciclopentano é un cicloalcano (alcano que ten un ou máis ciclos na súa molécula).
miniatura|esquerda|120px|A estrutura típica do ciclopentano é a conformación en "sobre". Fórmase polo cracking do ciclohexano en presenza de alúmina a alta temperatura e presión.

Foi preparado por primeira vez en 1893 polo químico alemán Johannes Wislicenus.

## Aplicacións industriais
O ciclopentano utilízase na fabricación de resinas sintéticas e adhesivos de goma e tamén para producir unha estrutura celular tipo escuma (*blowing agent*) na fabricación da escuma illante de poliuretano, que se encontra en moitas aplicacións domésticas, como refrixeradores e conxeladores, en substitución de substancias nocivas para o medio ambiente como o CFC-11 e HCFC-141b

Tecnoloxías máis avanzadas, como hardware de computadoras e equipamento para viaxar ao espazo empregan lubricantes de ciclopentano multialquilados (MAC) debido á súa extremadamente baixa volatilidade.

## Formulación dos cicloalcanos
Os cicloalcanos poden ser formulados por un proceso chamado reformado catalítico. Por exemplo, o 2-metilbutano pode ser reformado a ciclopentano utilizando un catalizador de platino.
miniatura|esquerda|Modelo estendido do ciclopentano.

## Notas
Tour de Francia 2014

O **Tour de Francia 2014** foi a 101ª edición da carreira ciclista máis importante do mundo. O seu percorrido comezou o 5 de xullo na cidade inglesa de Leeds e rematou o 27 de xullo en París. Os equipos participantes foron 22, 18 deles de categoría UCI ProTour (primeira división do ciclismo) e os outros 4 de categoría UCI Profesional Continental, convidados pola organización da carreira. O número de ciclistas participantes foi polo tanto de 198 (9 por equipo).

A carreira presentou as ausencias salientables de Nairo Quintana que viña de gañar o Giro de Italia, e Bradley Wiggins que estaba a preparar a Vuelta a España. Ningún ciclista galego participou nesta edición. Os principais favoritos eran Chris Froome e Alberto Contador, que viñan de gañar a meirande parte das carreiras anteriores nas que competiran. Tamén salientables eran as presenzas de Vincenzo Nibali e Alejandro Valverde na carreira, así como as de Joaquim Rodríguez e Andy Schleck que non chegaban cunha boa preparación. Non obstante, as caídas dos dous grandes favoritos (Froome e Contador) na primeira semana de carreira supuxo o seu abandono e que a disputa pola clasificación xeral quedase en mans doutros corredores.

A vitoria final foi para o italiano Vincenzo Nibali que aproveitou a súa ocasión dominando a clasificación xeral con moita vantaxe, gañando 4 etapas, e vestindo o *Maillot jaune* (amarelo) en 18 das 21 etapas do Tour. Esta vitoria supuxo que Nibali entrase nun pequeno grupo de corredores que ó longo da historia gañaron a tres grandes voltas (Giro de Italia, Tour de Francia e Vuelta a España), composto por Jacques Anquetil, Felice Gimondi, Eddy Merckx, Bernard Hinault e Alberto Contador. O resto das clasificacións foron gañadas por:
* *Maillot vert* (verde) da clasificación por puntos: Foi para o eslovaco Peter Sagan, que dominou esta clasificación durante toda a carreira malia non gañar ningunha etapa.
* *Maillot à pois rouges* (a puntos vermellos) da clasificación da montaña: Foi para o polaco Rafal Majka, seguido de preto polo líder da clasificación xeral Vincenzo Nibali, que chegou a liderar esta clasificación nunha das etapas dos Pireneos.
* *Maillot blanc* (branco) da clasificación dos xoves: Foi para o francés Thibaut Pinot, terceiro da clasificación xeral, despois de que o tamén francés Romain Bardet o levase posto durante a primeira metade da carreira.
* Clasificación por equipos: Venceu o equipo francés AG2R La Mondiale.
* Premio da combatividade: Foi para Alessandro de Marchi pola súa frecuente presenza en escapadas.
O alemán Marcel Kittel tamén tivo unha actuación moi salientable acadando catro triunfos parciais en chegadas ao *sprint*, unha delas en París, e sendo o primeiro líder da carreira.

## Etapas 
## Clasificación xeral 
A seguinte táboa amosa as dez primeiras posicións da clásificación xeral trala última etapa do Tour 2014:

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial do Tour de Francia 
* Clasificacións do Tour de Francia, en Marca
Vío, Elviña, A Coruña

miniatura|Situación de Vío no concello da Coruña.
**Vío** é un lugar da parroquia de Elviña no concello coruñés da Coruña na comarca da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 23 habitantes, dos cales 11 eran homes e 12 eran mulleres.

Non aparece no Nomenclátor de Galicia de 2003. O núcleo de poboación quedou encaixado entre os polígonos de Pocomaco e Vío, xunto ás vías do tren de acceso á Coruña-Santiago.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Elviña 
### Parroquias da Coruña 
## Notas 
## Véxase tamén
Pro TV

**Pro TV** é unha canle xeneralista de televisión privada de Romanía. Ten a súa sede en Bucarest. É a principal cadea privada de Romanía e compite por ser líder en audiencia coa canle pública romanesa TVR1 (canle da Televiziunea Română) e Antena 1. Pro TV esta dirixida polo grupo de televisións de Europa Oriental CME Enterprises.

## Historia 
Coa caída da ditadura de Nicolae Ceaușescu, produciuse a liberalización da televisión romanesa. Así, en 1994 comezaron as emisións das cadeas privadas en Romanía, coa canle Antena 1. Un ano máis tarde, comezou a emitir Pro TV o 1 de decembro de 1995

No ano 1999 comezouse a emitir a versión moldova, a ProTV Chișinău.

## Características 
### Canles irmás 
* Pro TV HD
* PRO TV Internațional
* PRO TV Chișinău
* Acasă
* Acasă HD
* Acasă Gold
* Acasă Moldova
* PRO Cinema
* PRO Arena
* PRO Arena HD

### Programación 
Algúns dos programas de Pro TV son:
* *Romanii au talent*
* *Dansez pentru tine*
* *Happy Hour*
* *Frumusete pe muchie de cutit*
* *Anticamera*
* *Arestat la domiciliu*
* *Cu un pas inainte* (versión romanesa de *Un paso adelante*)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Idioma romanés
### Ligazóns externas 
* Web oficial de Pro TV Romanía
* Web oficial de Pro TV Moldova
Mazaído, Visma, A Coruña

miniatura|Situación de Mazaído no concello da Coruña.
**Mazaído** é un lugar da parroquia de Visma no concello coruñés da Coruña na comarca da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE) en 2014 tiña 111 habitantes (85 homes e 26 mulleres), os mesmos ca no ano anterior.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Visma 
### Parroquias da Coruña 
## Notas 
## Véxase tamén
Ariano Suassuna

**Ariano Vilar Suassuna**, nado en João Pessoa o 16 de xuño de 1927 e finado en Recife o 23 de xullo de 2014, foi un dramaturgo, novelista, ensaísta e poeta brasileiro.

## Traxectoria 
Idealizador do Movemento Armorial e autor de obras como *Auto da Compadecida* e ''O Romance d'A Pedra do Reino e o Príncipe do Sangue do Vai-e-Volta'', foi un prominente defensor da cultura do Nordeste do Brasil.

Foi secretario de Cultura de Pernambuco (1994-1998) e secretario de Asesoramento do gobernador Eduardo Campos ata abril de 2014.
José Luis Azcueta

**José Luis Azcueta Uriarte**, nado en Galdakao (Biscaia) o 13 de outubro de 1936 e finado en Pontevedra o 22 de xullo de 2014, foi un futbolista español. Xogaba de defensa. Formou parte do equipo do Pontevedra que debutou en Primeira División.

## Traxectoria 
Na tempada 1959–60 debutou co Indauxtu en Segunda División. Case ao remate da campaña, firmou polo Real Betis, debutando así en Primeira División o 3 de abril de 1960, nunha vitoria a domicilio fronte ao Real Valladolid (0–1). Permaneceu no club andaluz até o remate da tempada 1961–62.

Na campaña 1962–63 firmou polo Real Oviedo, onde participou en 12 partidos.

Na tempada 1963–64 fichou polo Pontevedra, formando parte do once habitual que debutou en Primeira División. O seu debut produciuse na primeira xornada, nun empate fronte ao Real Zaragoza en Pasarón (1–1). Pese a que nesa campaña o equipo granate descendeu a Segunda División, permaneceu no club catro tempadas máis.

Faleceu o 22 de xullo de 2014, aos 77 anos, logo dunha doenza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com
Jamie Dornan

**James «Jamie» Dornan**, nado en Holywood (County Down) o 1 de maio de 1982, é un actor, modelo e músico norteirlandés.

## Traxectoria 
É coñecido pola súa interpretación de Hans Axel de Fersen no filme *Marie Antoinette* (2006) que foi escrita e dirixida por Sofia Coppola, tamén polo seu papel do shériff Graham Humbert na serie televisiva *Once Upon a Time* da canle ABC e pola súa actuación do asasino en serie Paul Spector na serie dramática *The Fall* da canle BBC Two. En outubro de 2013 anunciouse que interpretaría a Christian Grey na adaptación cinematográfica (*Fifty Shades of Grey*) da novela *Fifty Shades of Grey* (*Cincuenta sombras de Gray*) da autora inglesa E. L. James.
## Filmografía 
### Cinema 
### Televisión 
## Discografía 
## Notas
Steve McQueen (director)

**Steven Rodney "Steve" McQueen**, nado en Londres o 9 de outubro de 1969 é un director, produtor, guionista e videoartista británico.

## Traxectoria 
Naceu en Londres, con orixes na illa de Granada e estudou arte e deseño no Chelsea College of Arts e belas artes na Universidade de Londres onde comezou a interesarse polo cinema. Pasou brevemente pola Universidade de Nova York, pero encontrou os estudos alí pouco experimentais.

O seu primeiro filme importante foi *Bear*, en 1993, e tras el realizou máis traballos en vídeo, nos que recoñece a influencia da *nouvelle vague* e dos filmes de Andy Warhol. En 1999 gañou o premio Turner.

Debutou na longametraxe con *Hunger*, presentada no Festival de Cannes. O seu filme *12 anos de escravitude* (2013) gañou o Óscar ao mellor filme, que recolleu el mesmo como produtor, e valeulle a candidatura a mellor director.

## Filmografía 
### Longametraxes 
### Curtametraxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Brockington, Horace. "Logical Anonymity: Lorna Simpson, Steve McQueen, Stan Douglas." *International Review of African American Art* 15, No. 3 (1998): 20–29.
* Downey, Anthony. "Steve McQueen: Western Deep and Carib's Leap." *Wasafiri*, No. 37 (Winter 2002): 17–20.
* Demos, TJ. "The Art of Darkness: on Steve McQueen." *October*, No. 114 (Fall 2005): 61–89.
* Downey, Anthony. "Steve McQueen: 'Once Upon a Time.'" *Journal of Visual Culture*, Vol. 5, No. 1 (2006), pp.&nbsp;119–125.
* Demos, TJ. "Giardini: A Fairytale." In *Steve McQueen* (British Pavilion, Venice Biennale, 2009).
### Ligazóns externas 
* 
* Entrevista con Steve McQueen, MUBI
* Thomas Dane Gallery: Steve McQueen 
* Perfil en BBC
* Steve McQueen en re-title.com
Juventud Gallega

***Juventud Gallega*** foi unha revista editada na Habana en 1905.

## Historia e características 
Apareceu en abril de 1905. Revista decenal ilustrada dirixida por Pascual Aenlle. Cesou a súa publicación ese mesmo ano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Outros artigos 
* Publicacións impresas da diáspora galega
### Ligazóns externas
Somersby (sidra)

miniatura|Botella de Somersby Cider de sidra de mazá.
**Somersby Cider** *(en galego "Sidra Somersby"),* é unha marca de bebida de sidra de 4,5 % de contido alcohólico, feita pola fábrica de cervexas danesa Carlsberg Group. Desenvolvida no ano 2008 e orixinalmente fabricada para o mercado danés, na actualidade distribúese en máis de 35 países, incluídos os países da Escandinavia, Reino Unido, Rusia, Australia, Malaisia, Canadá e os Estados Unidos de América. Das dez marcas de sidra máis vendidas do mundo, Somersby foi a que tivo o maior crecemento no ano 2012.

A pesar da súa orixe danesa, a sidra é comercializada en varios territorios coa creación de "Lord Somersby".

A bebida non ten conexións discerníbeis á vila inglesa de Somersby (Lincolnshire).

## Variedades
Ademais da sidra de mazá pura, a marca Somersby tamén está a usar outra variade que como a sidra de pera, sidra de mazá con sabor de amorodo e tamén unha sidra de mazá con menos calorías.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
*Web oficial
*Páxina Web oficial no Reino Unido
La Juventud Galaica

***La Juventud Galaica*** foi un semanario editado en Lugo entre 1880 e 1882.

## Historia e características 
En 1880 apareceu a revista estudantil ***La Juventud***, subtitulada *Semanario defensor de los intereses locales*, que despois pasou a titularse ***La Juventud Galaica***. Promovido por Francisco Luís López, estaba dirixido por Rafael García Sanfiz, e entre os seus redactores figuraban o propio Francisco Luís López, Carlos Arias Romay, Indalecio Junquera e Manuel Castro López. Cesou a súa publicación en 1882.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Lugo
Somersby, Lincolnshire

miniatura|Granxa típica en Somerby.

**Somersby** é unha pequena vila e unha parroquia en Lincolnshire Wolds, no condado de Lincolnshire, Inglaterra, a dez quilómetros ao noroeste de Spilsby e a once quilómetros ao leste-nordeste de Horncastle. A parroquia abrangue preto 2,42&nbsp;km² de superficie.

## Igrexa
miniatura|Igrexa de Santa Margarida.

A igrexa parroquial anglicana está adicada á honra de Santa Margarida de Inglaterra. É un edificio de arenito antigo, construídomoito tempo antes do ano 1612, e esta igrexa foi restaurada entre os anos 1863 e 1865. Ten capacidade para preto de 80 persoas. O poeta Alfred Tennyson foi bautizado en Santa Margarida.

A pedra usada para arranxar a igrexa procede da canteira Somersby Quarry (pechada na actualidade), que é do tipo Spilsby Gres. Esta pedra ten tacto suave e torna unha cor verde-caqui cando é exposta á intemperie.

## Notas
Parque Nacional Egmont

O **Parque Nacional Egmont** é un dos catorce parques nacionais de Nova Zelandia localizado na costa oesta da Illa Norte. Ten unha extensión de 335 km².
 
O parque, fundado en 1900, está dominado polo volcán inactivo do monte Taranaki. A cidade máis próxima é New Plymouth.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Mt Taranaki Drainage System.jpg|Imaxe satélite do monte Taranaki amosando o case circular Parque Nacional Egmont que o arrodea.
Ficheiro:Taranaki Slopes n.jpg|Ladeiras do monte Taranaki. 
Ficheiro:Mt Taranaki.JPG|O Taranaki dende Glanville Road.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Parques Nacionais de Nova Zelandia

### Ligazóns externas 
* Información sobre o parque na páxina do departamento de conservación
Parque Nacional de Tongariro

O **parque nacional de Tongariro** é o parque nacional máis antigo de Nova Zelandia localizado no centro da Illa Norte. Ten unha extensión de 795,98&nbsp;km².

O parque, fundado en outubro de 1887, está considerado pola UNESCO como Patrimonio da Humanidade.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Parques Nacionais de Nova Zelandia
Unión das freguesias de Custóias, Leça do Balio e Guifões

**Custóias, Leça do Balio e Guifões** (oficialmente: **União das freguesias de Custóias, Leça do Balio e Guifões**) é unha freguesía portuguesa do concello de Matosinhos e da Área Metropolitana do Porto. Ten unha área de 18,16&nbsp;km² e conta 45.716 habitantes (2011), cunha densidade de 2.517,4 hab/m².
## Historia 
Foi constituída no ano 2013, no ámbito dunha reforma administrativa nacional, pola agregación das antigas freguesías de Custoias, Leça do Balio e Guifões e ten a súa sede en Custóias.

## Demografía 
## Notas
Clan Mackintosh

O **Clan Mackintosh** (en ) é un clan escocés de Inverness, Highlands. Os xefes do Clan Mackintosh son tamén xefes da Confederación Chattan, unha histórica confederación de clans.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Clans escoceses
Luxembourg Marathon

A **Luxembourg Marathon** (oficialmente: **ING Night Marathon Luxembourg** *(en galego, "Maratón de Luxemburgo" e "ING Maratón nocturna de Luxemburgo")*, é un maratón nocturno anual celebrado en Luxemburgo desde o ano 2006. Está patrocinado polo grupo ING, e en 2006 recibiu o nome de Maratón de Europa (**Europe Marathon)**.
## Historia
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Pefil en marathoninfo
*Web Oficial
Margarida de Inglaterra

Túmulo na igrexa onde se atopan os restos mortais de Santa Margarida de Inglaterra.|miniatura
**Margarida de Inglaterra**, nada en Hungría e finada na abadía de Sauvebénite de Auverña (Francia) en 1192, foi unha relixiosa inglesa, pertencente á Orde do Císter.

## Traxectoria 
[miniatura|Igrexa na vila de [Somersby, Lincolnshire|Somersby (Lincolnshire) en honra á Santa Margarida.]]

De nova foi canda a súa nai de peregrinación a Xerusalén e, a continuación, establecéronse en Belén, onde viviron vidas austeras de penitencia. A súa nai morreu alá, na Terra Santa. Despois diso, Margarida fixo numerosas peregrinacións á Virxe de Montserrat en Cataluña, e despois a Nosa Señora de Le Puy-en-Velay, en Auverña. Preto de alí, na abadía de Sauvebénite, converteuse en monxa cisterciense.

Foron reportados varios milagres no seu túmulo e converteuse nun lugar de peregrinación. No santoral católico, o seu día é o 3 de febreiro.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Farmer, David Hugh. (1978). *The Oxford Dictionary of Saints*. Oxford: Oxford University Press.

### Ligazóns externas 
* St. Margaret of England - Páxina católica inglesa.
La Juventud Gallega

***La Juventud Gallega*** foi unha revista editada en Madrid en 1905.

## Historia e características 
Apareceu en agosto de 1905. Revista quincenal, era órgano da colonia galega en Madrid.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Publicacións impresas da diáspora galega
El Buscapié (Lugo)

***El Buscapié*** foi un periódico editado en Lugo entre 1880 e 1882.

## Historia e características 
Apareceu en 1880. Periódico bisemanal fundado por Juan Antonio Menéndez e Bernardino de Azpiazu Álvarez. Bernardino de Azpiazu era o director e Víctor Castro Soto o redactor. Entre os seus colaboradores figuraron Emilia Calé, Emilia Quintero Calé, José María Pieltain e García Sanfiz.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Lugo
El Buscapié

***El Buscapié*** foi o nome de dous periódicos:

****El Buscapié***, periódico editado en Pontevedra de 1865 a 1868.
****El Buscapié***, periódico editado en Lugo de 1880 a 1882.
Somersby

**Somersby** pode referirse a:

***Somersby**, vila inglesa do condado de Lincolnshire;
***Somersby**, sidra dinamarquesa.
Batrun

**Batrun** (en árabe البترون, *al-Batrūn*) é unha cidade e porto do Líbano, cunha poboación de arredor de 7000 habitantes, capital do distrito homónimo. Está situada no norte do país, a uns 54&nbsp;km ó norte de Beirut. Meta turística, a cidade é de maioría cristiá (católicos maronitas e ortodoxos).

## Notas
O Souto, Elviña, A Coruña

miniatura|Situación do Souto no "barrio-territorio" de Elviña.
**O Souto** é un lugar da parroquia de Elviña no concello coruñés da Coruña na comarca da Coruña. Atópase na localidade do Castro de Elviña, no seu extremo suroeste.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Elviña
### Parroquias da Coruña
## Notas 
## Véxase tamén
Pedralonga, Elviña, A Coruña

miniatura|Situación de Pedralonga no concello da Coruña.
**Pedralonga** en 2021 tiña 553 habitantes, dos cales 270 eran homes e 283 eran mulleres.

Non aparece no Nomenclátor de Galicia de 2003.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Elviña
### Parroquias da Coruña
## Notas
## Véxase tamén
Montserrat, Oza, A Coruña

miniatura|Situación de Montserrat no "barrio-territorio" de Eirís
**Montserrat** ou **Monserrat** é un lugar da parroquia de Oza no concello coruñés da Coruña na comarca da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2014) ten 1.550 habitantes (737 homes e 813 mulleres), o que supón unha diminución en 10 habitantes en relación ao ano anterior.

Non consta no Nomenclátor de Galicia de 2003.

## Historia 
Neste lugar Ángela Labaca fundou en 1926 o Sanatorio Labaca, actual Centro Oncolóxico de Galicia. Xunto ao sanatorio atópase a súa capela, actual igrexa de San Xoán Bautista de Eirís, obra de Leoncio Bescansa.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Oza
### Parroquias da Coruña
## Notas 
## Véxase tamén
Monica Roccaforte

**Monica Roccaforte**, nada en Budapest o 28 de xaneiro de 1978, é unha actriz pornográfica húngara. Acadou sona na súa curta carreira a finais da década de 1990.

## Traxectoria 
Participou en total en 35 filmes entre 1997 e 2001. Rodou inicialmente para a produtora Private, e acadou sona da man das películas dirixidas polo director italiano Mario Salieri, as cales representan a maior parte da súa filmografía.

## Filmografía 
* *Private Gaia 3: Weekend in Bologna* (1997)
* *La famiglia* (1997)
* *Rosa shocking* (1998)
* ''Fuga dall'Albania* (1998)
* *Il confessionale (1998)
* *La Famiglia* (1998)
* *Sacro e profano* (1998)
* ''Intimita' proibite di Giovani Casalinghe* (1999)
* *Il Mostro dell'autostrada Napoli-Roma* (1999)
* *Il Ritorno di Don Tonino* (1999)
* *Stavros* (1999)
* *Stavros 2* (1999)
* *Private Casting X 30: Gabriella Kerez* (2000)
* *Eurobabes #1* (2000)
* *Incesto* (2000)
* *Inferno* (2000)
* *Napoli* (2000)
* *Casino* (2001)
* *Hellficker* (2001)
* *Il Mondo perverso delle miss* (2001)
* *Capodanno in casa Curiello* (2002)
* *La Carovana della violenza'' (2003)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do club de fans
A Gramela, Visma, A Coruña

miniatura|Situación da Gramela no "barrio-territorio" de San Pedro de Visma.
**A Gramela** é un lugar da parroquia de Visma no concello da Coruña. Segundo o Instituto Galego de Estatística, non ten habitantes desde 2025.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Visma
### Parroquias da Coruña
## Notas
## Véxase tamén
Oliveira de Vigo

A **oliveira de Vigo** é unha árbore senlleira da especie *Olea europaea* que se atopa no Paseo de Afonso XII, no centro da cidade de Vigo. A cidade foi coñecida co sobrenome de “Cidade da oliva”, e hoxe en día coñécese como “Cidade olívica” por mor da monumental oliveira que se atopaba no adro da colexiata de Santa María de Vigo. 

Esta árbore, símbolo da cidade, figura no escudo de Vigo, simbolizando a paz, a resistencia e a capacidade de rexurdir, tal como o fixo a propia árbore a partir dun simple esgallo. É un emblema de orgullo local e unha parada obrigada para quen queira coñecer a alma da cidade. O olivo ronda, a data de 2024, os 200 anos.

## Historia 
Sábese que no sur de Galicia, como aínda ocorre no Norte de Portugal, existían algunhas oliveiras nas leiras para produción de aceite. Os Reis Católicos deron a orde de cortar todas estas árbores para favorecer a produción noutras rexións do estado máis favorábeis ao seu reinado có Reino de Galicia. Non foi esta a única medida para afundir o país galego; por exemplo, tamén prohibiron o comercio coas Indias dende os portos galaicos.

Ademais das oliveiras aceiteiras, existía en Galicia, así como noutras zonas atlánticas como Asturias, Irlanda ou Inglaterra, o costume de plantar no adro das igrexas unha árbore de folla perenne (non tan comúns noutrora na paisaxe galega) como sinal de vida eterna. As especies adoitaban ser teixos ou oliveiras.

Seguindo esta tradición, no adro da colexiata de Santa María houbo dende moi antigo unha grande oliveira que plantaran os cabaleiros monxes templarios no século XII cando estes rexían a freguesía. Esta árbore desapareceu cando se construíu o templo actual en 1816.

Manuel Ángel Pereyra, administrador da alfándega e fillo político do alcalde Cayetano Parada y Pérez de Limia, colleu unha póla ou esgallo da árbore derrubada e plantouna no seu eido, par da Porta do Sol. O mesmo método empregárase para tirar datos doutras árbores senlleiras de Galicia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Oliveira dos cen anos
* Paseo de Afonso XII (Vigo)

### Ligazóns externas 
* Información na Web do Concello de Vigo
* Rodríguez, Ana. «El esqueje que se convirtió en símbolo de la ciudad» *Faro de Vigo*, 27/10/2010 .
* "A cidade olívica", *20 minutos*, 26/05/2008.
Destino (revista)

***Destino*** foi unha revista semanal creada en Burgos en maio de 1937, por Xavier de Salas e José María Fontana Tarrats. Serviu como órgano de expresión para a intelectualidade catalá refuxiada na «zona nacional» durante a guerra civil española. O nome da publicación fai referencia á frase de José Antonio Primo de Rivera «*España, unidad de destino en lo universal*».

## Historia 
Trala fin da guerra a edición da revista foi levada a Barcelona por Josep Vergés e Ignacio Agustí, co apoio de Juan Ramón Masoliver. A comezos de 1940 incorporouse Josep Pla, e nes segunda etapa a revista converteuse nun referente liberal, catalanista e democrático, sorteando as dificultades que supuña a censura franquista. En 1967 foi perseguida e clausurada por orde de Manuel Fraga, ministro de gobernación. En 1975 foi mercada por Jordi Pujol, e con este carácter seguiu durante a Transición española, até o seu peche en 1980.

Nela publicaron escritores e intelectuais da chamada «terceira España» posibilista, non exiliada pero tampouco franquista, como Jaume Vicens Vives, Álvaro Ruibal, Augusto Assía, Azorín, Néstor Luján, Santiago Nadal, César González-Ruano, Joan Estelrich, Sebastià Gasch, Manuel del Arco, Manuel Brunet, Joan Teixidor, Antonio Vilanova, Juan Eduardo Cirlot, Sempronio, Josep Maria de Sagarra, Gaspar Sabater, Enrique Badosa, Camilo José Cela, José Jiménez Lozano, Carles Soldevila, Miguel Delibes, Joan Fuster, Ana María Matute, Joan Perucho, Álvaro Cunqueiro, Baltasar Porcel, Manuel Jiménez de Parga, Juan Goytisolo, Josep Melià, Pere Gimferrer, Eugenio Trías, Pedro J. Ramírez ou Francisco Umbral.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *La crónica de Destino. Antología del semanario publicado entre 1937 y 1980* (2 volúmenes), Ediciones Destino, Barcelona, 2004.
* "Un país tan desgraciat, memòria compartida amb l'editor de Destino" por Josep C. Vergés, sd edicions, Barcelona, 2008.

### Ligazóns externas 
* Dixitalización dispoñible no portal ARCA (Arxiu de Revistes Catalanes Antigues
The Beautician and the Beast

***The Beautician and the Beast*** é un filme estadounidense dirixido por Ken Kwapis que se estreou en 1997. Está protagonizado por Fran Drescher e Timothy Dalton. A historia conta a vida dunha estilista de Nova York que é contratada por erro para ser mestra dos nenos dun presidente da Europa do leste. A historia é semellante á de *The King and I*, *Sorrisos e lágrimas* e *Evita*, con elementos que lembran á serie *A Nanny*, pola cal Drescher é máis famosa.

## Sinopse 
Joy Miller (Fran Drescher), unha esteticista de Queens, é confundida cunha mestra de ciencias por Grushinsky, o embaixador dunha nación do leste de Europa. Grushinsky está de visita nos Estados Unidos na busca dunha titora para os fillos do ditador do seu país. Joy, logo de aceptar o emprego, viaxa a Europa, onde coñece ó alporizado líder de Slovetzia, Boris Pochenko (Timothy Dalton).

## Personaxes 
* Fran Drescher como Joy Miller
* Timothy Dalton como Boris Pochenko
* Ian McNeice como Ira Grushinsky
* Patrick Malahide como Leonid Kleist
* Lisa Jakub como Katrina Pochenko
* Michael Lerner como Jerry Miller
* Phyllis Newman como Judy Miller
* Heather DeLoach como Masha Pochenko
* Adam LaVorgna como Karl Pochenko
* Kile Wilkerson e Tyler Wilkerson como Yuri Pochenko
* Timothy Dowling como Alek.

## Galardóns e nomeamentos 
* 1997: Nomeada ós Premios Razzie: Peor actriz (Fran Drescher).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*