Pedra de Rosetta

A **pedra de Rosetta** é unha estela exipcia da época tolemaica que contén un texto en tres tipos de escrita. A súa grande importancia radica en que foi a clave para o inicio do descifrado dos xeróglifos exipcios antigos. Grazas a Thomas Young, Jean-François Champollion e outros estudosos do Antigo Exipto, hoxe pode ser considerada como unha xoia na historia da linguaxe e a transcrición.

É unha peza de granodiorita negra, cunha inscrición bilingüe (grego e exipcio) dun decreto de Tolomeo V en tres formas de escrita: xeroglífica, demótica e grego uncial (grego en letras maiúsculas).

## Historia 
Foi descuberta o 15 de xullo de 1799 nunha vila exipcia do delta do Nilo denominada Rashid (chamada *Rosette* polos franceses), polo capitán Pierre-François Xavier Bouchard. As tropas capitaneadas por Napoleón Bonaparte atopábanse na que se converteu nunha célebre exploración das terras do Exipto.

A pedra ía ser transportada a Francia polos membros do Instituto de Exipto. Porén, os exércitos ingleses que desembarcaron na primavera de 1801 confiscárona malia as protestas de Étienne Geoffroy Saint-Hilaire ante o xeneral británico Hutchinson. A pedra de Rosetta exhíbese no Museo Británico (Londres) desde 1802. Leva nunha banda unha inscrición con pintura branca que di *Captured in Egypt by the British army* ("capturada en Exipto polo exército británico").

Só unha vez a pedra foi trasladada do Museo Británico. En 1972, con ocasión do 150° aniversario do desciframiento dos xeróglifos, foi exposta no Museo do Louvre por algunhas semanas xunto coas imaxes de Jean-François Champollion e de Thomas Young.

Existe unha reprodución da pedra de Rosetta no Distrito de Figeac (Lot), cidade natal de Champollion, obra do artista Joseph Kossuth, de 11 x 8,5 m. Feita en granito negro traído desde Zimbabwe, os tres pasos levan inscritos os textos en xeróglífo, demótico e grego. A praza leva o nome de *Place des écritures* ("Praza das escrituras"). No Museo Exipcio do Cairo tamén se exhibe unha réplica.

## Contido 
O texto escrito en grego comeza así:

Recolle unha sentenza de Tolomeo V en que describe varios impostos que revogara. Ordena ademais que o decreto se erixise e que fose publicado na linguaxe dos deuses (xeroglífica) e na escritura da xente (demótica).

Tradicionalmente pensábase que o decreto escrito na Pedra de Rosetta fora ideado en demótico polos sacerdotes de Menfis cara ao ano 197 a.C.. Os estudos máis recentes de expertos en demótico comprobaron que a inscrición orixinal foi composta en grego e traducida posteriormente ao demótico, aínda que ás veces de xeito pouco fiel.

### Tradución dun fragmento da pedra de Rosetta 
"Baixo o reinado do mozo que recibiu a soberanía do seu pai, señor das insignias reais, cuberto de gloria, o instaurador da orde en Exipto, piadoso cara aos deuses, superior aos seus inimigos, que restableceu a vida dos homes, Señor da Festa dos Trinta Anos, igual que Hefaistos o Grande, un rei como o Sol, gran rei sobre o Alto e o Baixo país, descendente dos deuses Filopáteres, a quen Hefaistos deu aprobación, a quen o Sol deulle a vitoria, a imaxe viva de Zeus, fillo do Sol, Tolomeo, vivindo por sempre, amado de Ptah. No ano noveno, cando Aetos, fillo de Aetos, era sacerdote de Alejandro e dos deuses Soteres, dos deuses Adelfas, e dos deuses Evergetes, e dos deuses Filopáteres, e do deus Epífanes Eucharistos, sendo Pyrrha, filla de Filinos, athlófora de Berenice Everxetes; sendo Aria, filla de Diógenes, canéfora de Arsínoe Filadelfo; sendo Irene, filla de Tolomeo, sacerdotisa de Arsínoe Filopátor, no (día) cuarto do mes Xandikos (ou o 18 de Mejir dos exipcios)".miniatura|300px|Expertos inspecionando a pedra no *International Congress of Orientalists* de 1874|centro

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Andrews, C., *The British Museum Book of the Rosetta Stone* (1985). (en inglés) 
* Budge, Ernest A., *The Rosetta Stone* (1904; repr. 1976). (en inglés)
* Saulcy, F. (1845). *Analyse grammaticale du texte démotique du décret de Rosette*. Didot, París.
* Ray, John, *The Rosetta Stone and the rebirth of ancient Egyp*t (2008). (en inglés)

### Outros artigos 
* Xeróglifo exipcio

### Ligazóns externas 
* Texto da Pedra de Rosetta (en inglés)
* La Revista: El milagro de la piedra de Rosetta 
* A Pedra de Rosetta no Museo Británico