Seta (bioloxía)

En bioloxía, unha **seta** ou **seda** (do latín *seta-setae* ou *saeta-saetae*, 'pelo, seda ou serda') é o nome que se lle dá a diversos tipos de proxeccións similares a pelos que aparecen nos organismos vivos.

## Setas animais 
### Protóstomos 
[miniatura|Setas na pata anterior dunha [efémera.]]
Os anélidos teñen nos seus corpos proxeccións ríxidas parecidas a setas, que se denominan quetas. Axudan aos oligoquetos a agarrárense á superficie e impiden que esvaren cara a atrás durante o seu movemento peristáltico; tamén dificultan extraer o verme do chan. Estas quetas están feitas principalmente de quitina. Os poliquetos teñen un maior número de quetas, e teñen parápodos que poden ter funcións natatorias e nos parápodos hai quetas.

Os insectos dípteros teñen setas que son como pelos duros presentes por todo o corpo con función mecanorreceptora. Tamén se encontran noutros insectos e en arácnidos. As setas ou sedas

Os crustáceos teñen setas mecanorreceptoras ou quimiosensoriais. As setas están especialmente presentes nas pezas bucais dos crustáceos Nalgúns casos as setas están modificadas formando estruturas similares a escamas. Os dous pés dianteiros dun *Gekko gecko* poden aguantar 20,1 N de forza paralela á superficie usando aproximadamente 14.400 setas por mm2. Isto equivale a ~ 6,2 pN por seta, pero non é dabondo para explicar o comportamento adhesivo conxunto mostrado polas almofadiñas dos pés.

### Clasificación insegura 
En 2017, publicouse unha descrición dunha nova especie basal de deuteróstomo do xénero *Saccorhytus*. Este animal parecía ter setas nos poros que hai ao longo da parte lateral do seu corpo. Porén, en 2022, *Saccorhytus* pasou a ser considerado un ecdisozoo temperán (protóstomo), e foi descrito como animal que "carece de setas".

## Setas fúnxicas 
[miniatura|Setas en punta facendo protrusión nos tubos da superficie fértil do fungo *[Fuscoporia gilva*.]]
En micoloxía, as setas ("setae") son cistidios similares a espiñas de parede grosa e cor marrón escura que se atopan en fungos corticioides e políporos da familia Hymenochaetaceae. Aínda que son principalmente microscópicas, as setas deste tipo dalgunhas especies poden ser o suficientemente prominentes para ser visibles cunha lupa de man.

A palabra seta en galego non se usa para referirse ao corpo frutífero dos fungos, é dicir, ao cogomelo formado por sombreiro e pé.

## Setas de plantas 
En Botánica, denomínase "seta" o pedúnculo que soporta a cápsula do esporanxio dos musgos ou hepáticas (ambos os cales están estreitamente relacionados e forman un clado chamado "Setaphyta"), e subminístralle nutrientes. A seta forma parte do esporófito e ten un pé curto incrustado no gametófito do cal é parasito. Non todos os musgos presentan setas, mais nalgunhas especies poden chegar a ter de 15 a 20 centímetros de altura.

## Setas das diatomeas *Chaetoceros* 
Na familia de diatomeas Chaetocerotaceae, "seta" refírese aos crecementos de tipo pelo da valva, é dicir, da face das células. Estas setas teñen unha estrutura diferente á da valva. Tales setas poden impedir o afundimento rápido e tamén protexen as células de ser comidas.

## Setas sintéticas 
As setas sintéticas son unha clase de adhesivos sintéticos que se poden despegar doadamente a vontade, ás veces chamados adhesivos recolocables, pero aínda mantendo unha substancial capacidade adherente. O desenvolvemento de tales materiais sintéticos está actualmente investigándose.

## Notas