Gottfried Wilhelm Leibniz

**Gottfried Wilhelm von Leibniz**, nado en Leipzig o 1 de xullo de 1646 e finado en Hannover o 14 de novembro de 1716, foi un polímata filósofo, científico, matemático, diplomático e bibliotecario alemán, un dos grandes pensadores dos séculos XVII e XVIII, e recoñéceselle como o «último xenio universal», isto é, a última persoa que puido formarse suficientemente en todos os campos do coñecemento; despois xa só houbo especialistas. Realizou profundas e importantes contribucións nas áreas da metafísica, epistemoloxía, lóxica, filosofía da relixión, así como na matemática, física, xeoloxía, xurisprudencia e historia. Incluso Denis Diderot, o filósofo deísta francés do século século XVIII, cuxas opinións non poderían estar en maior oposición ás de Leibniz, non podía evitar sentirse sobrecollido ante os seus logros, e escribiu na *Encyclopédie*: «Quizais nunca haxa un home que lese tanto, estudado tanto, meditado máis e escrito máis que Leibniz… O que elaborou sobre o mundo, sobre Deus, a natureza e a alma é da máis sublime elocuencia. Se as súas ideas fosen expresadas co olfacto de Platón, o filósofo de Leipzig non cedería en nada ao filósofo de Atenas».

De feito, o ton de Diderot é case de desesperanza noutra observación, que contén igualmente moita verdade: «Cando un compara os seus talentos cos de Leibniz, un ten a tentación de tirar todos os seus libros e ir morrer silenciosamente na escuridade dalgún recuncho esquecido». A reverencia de Diderot contrasta cos ataques que outro importante filósofo, Voltaire, lanzaría contra o pensamento filosófico de Leibniz, consecuencia do aprecio que sentía por Newton e do desprezo que sentía polo optimismo en que desembocaba o seu sistema filosófico. A pesar de recoñecer a vastedade da obra deste, Voltaire sostiña que en toda ela non había nada útil que fose orixinal, nin nada orixinal que non fose absurdo e risible.

Ocupa un lugar igualmente importante tanto na historia da filosofía como na da matemática. De maneira independente ao traballo de Newton (quen o desenvolvera 10 anos antes pero non o publicara debido ao seu trauma pola crítica que unha vez lle fixera Robert Hooke) desenvolveu o cálculo infinitesimal e a súa notación que é a que se emprega desde entón. Tamén inventou o sistema binario, fundamento virtual de todas as arquitecturas das computadoras actuais. Foi un dos primeiros intelectuais europeos que recoñeceron o valor e a importancia do pensamento chinés e de China como potencia desde todos os puntos de vista.

René Descartes, Baruch de Spinoza e Leibniz integran a terna dos grandes racionalistas do século XVII. A súa filosofía vincúlase tamén coa tradición escolástica e anticipa a lóxica moderna e a filosofía analítica. Leibniz fixo así mesmo contribucións á tecnoloxía e anticipou nocións que apareceron moito máis tarde en bioloxía, medicina, xeoloxía, teoría da probabilidade, psicoloxía, enxeñería e ciencias da computación. As súas contribucións a esta vasta lista de temas recóllese en diarios e en decenas de miles de cartas e manuscritos inéditos. Ata o momento, non se realizou unha edición completa dos seus escritos, e por iso non é posible aínda facer un reconto integral dos seus logros.

Acredítaselle a creación do termo "función" (1694), que usou para describir unha cantidade relacionada cunha curva, como por exemplo a inclinación dunha curva ou un punto calquera dunha curva. En xeral, xunto con Newton, considérase a Leibniz como protagonista do desenvolvemento do cálculo moderno; en particular polo seu desenvolvemento do cálculo Integral e da regra do produto.

Demostrou xenialidade tamén nos campos da lei, relixión, política, historia, literatura, lóxica, metafísica e filosofía. Foi o primeiro en comprender que a anatomía da lóxica -as leis do pensamento- é un asunto de análise combinatoria. Na súa visión da existencia dunha “característica universal”, Leibniz atopábase dous séculos por diante, no que concirne á matemática e á lóxica. A unión nun único cerebro, da máis alta habilidade en dous amplos dominios do pensamento matemático, o analítico e o combinatorio, ou o continuo e o descontinuo, non ten precedentes nin antes nin despois de Leibniz. Foi o único home na historia da matemática, que tivo estas dúas calidades de pensamento nun grao superlativo.

## Traxectoria 
### Primeiros anos
Gottfried Leibniz naceu o 1 de xullo de 1646, cara ao final da Guerra dos Trinta Anos, en Leipzig, Saxonia, fillo de Friedrich Leibniz e Catharina Schmuck.

Friedrich anotou no seu diario familiar:

En galego:

Leibniz foi bautizado o 3 de xullo dese ano na igrexa de San Nicolau de Leipzig; o seu padriño foi o teólogo luterano Martin Geier|de. O seu pai morreu cando el tiña seis anos, e a partir dese momento, Leibniz foi criado pola súa nai.

O pai de Leibniz fora profesor universitario de filosofía moral na Universidade de Leipzig e pertencía a unha familia que servira ao goberno saxón durante tres xeracións, seu pai morreu cando Leibniz contaba con seis anos. O neno herdou máis tarde a biblioteca persoal do seu pai. A partir dos sete anos tivo libre acceso a ela. Mentres que o traballo escolar de Leibniz limitábase en gran medida ao estudo dun pequeno canon de autoridades, a biblioteca do seu pai permitiulle estudar unha ampla variedade de obras filosóficas e teolóxicas avanzadas, que doutro xeito non podería ler ata os seus anos universitarios. Comezou a dar mostras da súa precocidade moi pronto, sendo capaz de compor poemas en latín con tan só oito anos, O acceso á biblioteca do seu pai, escrita en gran parte en latín, tamén lle permitiu dominar a lingua latina, que alcanzou á idade de 12 anos, idade a que comezou a introducirse na lóxica aristotélica a través da filosofía escolástica. Aos 13 anos compuxo 300 hexámetros de verso latino nunha soa mañá para un acto especial na escola.

En abril de 1661, á idade de 14 anos, matriculouse na antiga universidade do seu pai  e licenciouse en filosofía en decembro de 1662. Defendeu o seu *Disputatio Metaphysica de Principio Individui* (*Discurso metafísico sobre o principio do individuo*), que trataba do principio de individuación, o 9 de xuño de 1663. Leibniz obtivo o seu mestría en filosofía o 7 de febreiro de 1664. En decembro de 1664 publicou e defendeu unha disertación *Specimen Quaestionum Philosophicarum ex Xure collectarum* (*Exemplar de cuestións filosóficas recollidas de dereito*), A súa tese titulouse *De conditionibus* (*En Condicións*). *De Arte Combinatoria* estaba inspirado en *Ars Magna* de Ramon Llull  e contiña unha proba da existencia de Deus, en forma xeométrica, baseada no argumento do movemento.

O seu seguinte obxectivo era obter a licenza e o doutoramento en dereito, que normalmente requirían tres anos de estudo. En 1666, a Universidade de Leipzig rexeitou a solicitude de doutoramento de Leibniz e negouse a concederlle o doutoramento en dereito, moi probablemente debido á súa relativa mocidade. Posteriormente, Leibniz abanduou Leipzig.

Leibniz matriculouse entón na Universidade de Altdorf e presentou rapidamente unha tese, na que probablemente estivera traballando antes en Leipzig. O título da súa tese foi *Disputatio Inauguralis de Casibus Perplexis in Jure* (*Disputa Inaugural sobre Casos Xurídicos Ambiguos*). e entrou ao servizo do arcebispo elector de Maguncia coma diplomático.

Neste cargo diplomático foi enviado a París para disuadir a Lois XIV da súa empresa de invadir o Sacro Imperio Romano Xermánico, pese a fracasar na súa misión permaneceu en París cinco anos.

De adulto, Leibniz presentábase a miúdo como "Gottfried von  Leibniz". Moitas edicións póstumas dos seus escritos presentaban o seu nome na portada como "Freiherr G. W. von Leibniz". Con todo, non se atopou ningún documento de ningún goberno contemporáneo no que conste o seu nomeamento a calquera forma de nobreza.

### 1666–1676
miniatura|upright|Gravado de Gottfried Wilhelm LeibnizO primeiro posto de Leibniz foi como secretario asalariado dunha sociedade alquímica en Nürnberg. Naquela época sabía bastante pouco sobre o tema, pero presentábase como un profundo erudito. Pronto coñeceu a Johann Christian von Boyneburg (1622-1672), o primeiro ministro destituído do elector de Maguncia, Johann Philipp von Schönborn. Von Boyneburg contratou a Leibniz como axudante, e pouco despois reconciliouse co elector e presentoulle a Leibniz. Leibniz dedicou entón un ensaio sobre dereito ao elector coa esperanza de obter emprego. A estrataxema funcionou; o elector pediu a Leibniz que lle axudase a redactar de novo o código legal do electorado. En 1669, Leibniz foi nomeado asesor do Tribunal de Apelación. Aínda que von Boyneburg morreu a finais de 1672, Leibniz permaneceu baixo o emprego da súa viúva ata que esta o despediu en 1674.

Von Boyneburg fixo moito por promover a reputación de Leibniz, e os memorandos e cartas deste empezaron a atraer unha atención favorable. Tras o seu servizo ao príncipe elector, Leibniz pasou a desempeñar un papel diplomático. Publicou un ensaio, baixo o pseudónimo dun nobre polaco ficticio, no que avogaba (sen éxito) polo candidato alemán á coroa polaca. Durante a idade adulta de Leibniz, a principal forza da xeopolítica europea foi a ambición de Lois XIV de Francia, apoiada polo poderío militar e económico francés. Mentres tanto, a Guerra dos Trinta Anos deixara á Europa de fala alemá exhausta, fragmentada e economicamente atrasada. Leibniz propuxo protexer á Europa de fala alemá distraendo a Luís da seguinte maneira: Francia sería convidada a tomar Exipto como trampolín cara a unha eventual conquista das Indias Orientais Neerlandesas. A cambio, Francia comprometeríase a non molestar a Alemaña nin aos Países Baixos. Este plan obtivo o apoio cauteloso do elector. En 1672, o goberno francés convidou a Leibniz a París para discutilo, pero o plan pronto se viu superado polo estalido da guerra franco-neerlandesa e perdeu relevancia. A invasión errada de Exipto en 1798 pode considerarse unha aplicación tardía e involuntaria do plan de Leibniz, despois de que a supremacía colonial do hemisferio oriental en Europa xa pasara dos holandeses aos británicos.

Leibniz viaxou a París en 1672. Pouco despois de chegar, coñeceu ao físico e matemático holandés Christiaan Huygens e deuse conta de que os seus propios coñecementos de matemáticas e física eran incompletos. Con Huygens como mentor, iniciou un programa de autoestudo que pronto lle levou a realizar importantes contribucións a ambas as materias, incluído o descubrimento da súa versión do cálculo diferencial e integral. Coñeceu a Nicolas Malebranche e Antoine Arnauld, os principais filósofos franceses da época, e estudou os escritos de Descartes e Pascal, tanto inéditos como publicados. Estableceu amizade co matemático alemán, Ehrenfried Walther von Tschirnhaus; co que mantivo correspondencia durante o resto das súas vidas.

miniatura|300px|Réplica da calculadora de pasos de Leibniz no Deutsches Museum.

A principios de 1673, cando quedou claro que Francia non poñería en práctica a parte do plan exipcio de Leibniz, o elector enviou ao seu sobriño, escoltado por Leibniz, nunha misión afín ao goberno inglés en Londres. Alí Leibniz coñeceu a Henry Oldenburg e John Collins. Reuniuse coa Royal Society onde fixo unha demostración dunha máquina calculadora que deseñara e que levaba construíndo desde 1670. A máquina era capaz de executar as catro operacións básicas (sumar, restar, multiplicar e dividir), e a sociedade non tardou en nomearlle membro externo.

A misión terminou abruptamente cando lles chegou a noticia da morte do elector (12 de febreiro de 1673). Leibniz regresou rapidamente a París e non, como planeara, a Maguncia. A repentina morte dos seus dous mecenas no mesmo inverno fixo que Leibniz tivese que atopar unha nova base para a súa carreira.

Neste sentido, unha invitación de 1669 do duque Xoán Federico de Brunswick para visitar Hannover resultou ser fatídica. Leibniz declinara a invitación, pero comezara a manter correspondencia co duque en 1671. En 1673, o duque ofreceulle o cargo de conselleiro. Leibniz aceptou o cargo de mala gana dous anos máis tarde, cando quedou claro que non atoparía traballo en París, cuxa estimulación intelectual tanto lle gustaba, nin na corte imperial dos Habsburgo..

En 1675 tentou ser admitido na Academia de Ciencias de Francia como membro honorario estranxeiro, pero considerouse que xa había suficientes estranxeiros alí e non lle chegou ningunha invitación. Abandonou París en outubro de 1676.

### Casa de Hannover, 1676-1716
En 1676 foi nomeado bibliotecario do Duque de Hannover, de quen tamén sería conselleiro e historiador da casa ducal. Leibniz conseguiu atrasar a súa chegada a Hannover ata finais de 1676, tras realizar unha breve viaxe máis a Londres, onde Newton acusouno de ver con antelación o seu traballo inédito sobre o cálculo. Alegaba que esta era unha proba que apoiaba a acusación, feita décadas despois, de que lle roubara os cálculos a Newton. Na viaxe de Londres a Hannover, Leibniz detívose na Haia, onde coñeceu a van Leeuwenhoek, o descubridor dos microorganismos. Tamén pasou varios días discutindo intensamente con Spinoza, que acababa de terminar a súa obra mestra, a *Ethics*. Spinoza morreu moi pouco despois da visita de Leibniz

En 1677 foi ascendido, a petición súa, a conselleiro privado de xustiza, cargo que ocupou durante o resto da súa vida. Leibniz serviu a tres gobernantes consecutivos da Casa de Brunswick como historiador, conselleiro político e, sobre todo, como bibliotecario da biblioteca ducal. A partir de entón empregou a súa pluma en todas as cuestións políticas, históricas e teolóxicas relacionadas coa casa de Brunswick; os documentos resultantes forman unha parte valiosa do rexistro histórico da época.

Leibniz comezou a promover un proxecto para utilizar muíños de vento para mellorar as operacións mineiras nas montañas de Harz. Este proxecto fixo pouco para mellorar as operacións mineiras e foi pechado polo duque Ernst August en 1685.

A poboación de Hannover era só duns 10.000 habitantes, e o seu provincianismo acabou por desgustar a Leibniz. Con todo, ser un dos principais cortesáns da Casa de Brunswick era toda unha honra, especialmente á luz do meteórico aumento do prestixio desa Casa durante a asociación de Leibniz con ela. En 1692, o duque de Brunswick converteuse en elector hereditario do Sacro Imperio Romano Xermánico. En 1701, a Lei de Instauración británica designou á electa Sofía e á súa descendencia como familia real de Inglaterra, unha vez falecidos tanto o rei Guillerme III como a súa cuñada e sucesora, a raíña Ana. Leibniz desempeñou un papel nas iniciativas e negociacións que conduciron a esa Acta, pero non sempre eficaz. Por exemplo, algo que publicou anonimamente en Inglaterra, pensando promover a causa de Brunswick, foi formalmente censurado polo Parlamento británico.

Os Brunswick toleraron o enorme esforzo que Leibniz dedicou a actividades intelectuais non relacionadas coas súas obrigacións como cortesán, como perfeccionar o cálculo, escribir sobre outras matemáticas, lóxica, física e filosofía, e manter unha vasta correspondencia. Comezou a traballar no cálculo en 1674; a primeira proba do seu uso nos cadernos que se conservan é de 1675. En 1677 xa dispuña dun sistema coherente, pero non o publicou até 1684. Os traballos matemáticos máis importantes de Leibniz publicáronse entre 1682 e 1692, normalmente nunha revista que el e Otto Mencke fundaron en 1682, o *Acta Eruditorum*. Esa revista desempeñou un papel clave no avance da súa reputación matemática e científica, que á súa vez realzou a súa eminencia en diplomacia, historia, teoloxía e filosofía.
[miniatura|upright|Páxinas dos documentos de Leibniz na [Biblioteca Nacional de Polonia]]
O príncipe elector Ernesto Augusto encargou a Leibniz que escribise unha historia da casa de Brunswick que se remontase á época de Carlomagno ou antes, coa esperanza de que o libro resultante favorecese as súas ambicións dinásticas. De 1687 a 1690, Leibniz viaxou moito por Alemaña, Austria e Italia, buscando e atopando material de arquivo relacionado con este proxecto. Pasaron décadas sen que aparecese a historia; o seguinte Elector enfadouse bastante pola aparente dilación de Leibniz. Leibniz nunca terminou o proxecto, en parte debido á súa enorme produción en moitas outras frontes, pero tamén porque insistiu en escribir un libro meticulosamente investigado e erudito baseado en fontes de arquivo, cando os seus mecenas estarían bastante contentos cun libro popular curto, quizais pouco máis que unha xenealoxía con comentarios, que se terminaría en tres anos ou menos. Nunca souberon que, de feito, levara a cabo unha boa parte da tarefa asignada: cando o material que Leibniz escribira e recompilado para a súa historia da Casa de Brunswick publicouse finalmente no século XIX, encheu tres volumes.

Leibniz foi nomeado bibliotecario da Biblioteca Herzog August en Wolfenbüttel, Baixa Saxonia, en 1691.

En 1708, John Keill, escribindo na revista da Royal Society e coa presunta bendición de Newton, acusou a Leibniz de haber plaxiado o cálculo de Newton. Así comezou a disputa sobre a prioridade do cálculo que escureceu o resto da vida de Leibniz. Unha investigación formal da Royal Society (na que Newton foi un participante non recoñecido), emprendida en resposta á demanda de retractación de Leibniz, confirmou a acusación de Keill. Os historiadores das matemáticas que escribiron desde 1900 tenderon a absolver a Leibniz, sinalando as importantes diferenzas entre as versións do cálculo de Leibniz e Newton.

En 1712, Leibniz comezou unha residencia de dous anos en Viena, onde foi nomeado Conselleiro da Corte Imperial dos Habsburgo. Á morte da raíña Ana en 1714, o príncipe elector Georg Ludwig converteuse no rei Xurxo I de Gran Bretaña, en virtude da Acta de Asentamento de 1701. Aínda que Leibniz contribuíra en gran medida a este feliz acontecemento, non ía ser a súa hora de gloria. A pesar da intercesión da princesa de Gales, Carolina de Ansbach, Xurxo I prohibiu a Leibniz reunirse con el en Londres ata que terminase polo menos un volume da historia da familia Brunswick que o seu pai lle encargou case 30 anos antes. Ademais, que Xurxo I incluíse a Leibniz na súa corte londiniense sería considerado un insulto para Newton, a quen se consideraba vencedor na disputa sobre a prioridade do cálculo e cuxo prestixio nos círculos oficiais británicos non podía ser maior. Por último, a súa querida amiga e defensora, a Electa viúva Sofía, morreu en 1714. En 1716, mentres viaxaba polo norte de Europa, o tsar ruso Pedro o Grande detívose en Bad Pyrmont e coñeceu a Leibniz, quen se interesou polos asuntos rusos desde 1708 e foi nomeado conselleiro en 1711.

### Morte
Leibniz morreu en Hannover en 1716. Nese momento, estaba tan descontento que nin Jorge I (que se atopaba preto de Hannover nese momento) nin ningún outro cortesán, á parte do seu secretario persoal, asistiron ao funeral. Aínda que Leibniz era membro vitalicio da Royal Society e da Academia das Ciencias de Berlín, ningunha das dúas organizacións dignouse honrar a súa morte. A súa tumba permaneceu sen nome durante máis de 50 anos. Con todo, foi eloxiado por Fontenelle, ante a Academia Francesa das Ciencias de París, que o admitiu como membro estranxeiro en 1700. O eloxio foi composto a instancias da duquesa de Orleans, sobriña da Electa Sofía.
## Vida persoal
Leibniz nunca casou. Declarouse a unha descoñecida aos 50 anos, pero cambiou de opinión cando ela tardou demasiado en decidirse. En ocasións queixouse de diñeiro, pero a boa suma que deixou ao seu único herdeiro, o fillastro da súa irmá, demostrou que os Brunswick pagáranlle bastante ben. Nos seus esforzos diplomáticos, ás veces rozou a falta de escrúpulos, como adoitaba ocorrer cos diplomáticos profesionais da súa época. En varias ocasións, Leibniz retrocedeu e alterou os manuscritos persoais, accións que o deixaron en mal lugar durante a polémica sobre o cálculo.

Era encantador, educado e non carecía de humor e imaxinación. Tiña moitos amigos e admiradores por toda Europa. Identificábaselle como protestante e teísta filosófico. Leibniz mantivo o seu compromiso co cristianismo trinitario durante toda a súa vida.
## Filosofía 
O pensamento filosófico de Leibniz parece fragmentado porque os seus escritos filosóficos consisten principalmente nunha multitude de pezas curtas: artigos de revistas, manuscritos publicados moito despois da súa morte e cartas a correspondentes. Escribiu dous tratados filosóficos da extensión dun libro, dos cales só a Théodicée de 1710 publicouse en vida.

Leibniz situou o inicio da súa carreira como filósofo no seu *Discours de métaphysique* ("Discurso sobre metafísica"), que compuxo en 1686 como comentario a unha disputa entre Nicolas Malebranche e Antoine Arnauld. Isto deu lugar a unha extensa correspondencia con Arnauld. Este e o *Discourse* non se publicaron até o século XIX. En 1695, Leibniz fixo a súa entrada pública na filosofía europea cun artigo titulado "Novo sistema da natureza e comunicación das substancias". Entre 1695 e 1705, compuxo os seus ''Nouveaux essais sur l'entendement humain* (*Novos ensaios sobre o entendemento humano*), un extenso comentario sobre a obra de John Locke de 1690 *An Essay Concerning Human Understanding* (*Ensaio sobre o entendemento humano*), pero ao decatarse da morte de Locke en 1704, perdeu o desexo de publicalo, polo que os "Novos ensaios" non se publicaron até 1765. 

A *La Monadologie* (*Monadoloxía*), composta en 1714 e publicada postumamente, consta de 90 aforismos.

## O seu legado 
En 1676, xa tiña desenvolvidas algunhas fórmulas elementais do cálculo, e tiña descuberto o teorema fundamental do cálculo que só foi publicado o 11 de xullo de 1677, once anos despois da descuberta non publicada de Newton. No período entre 1677 e 1704, o cálculo Leibniziano foi desenvolvido como instrumento de forza real, e doada aplicabilidade no Continente, mentres en Inglaterra, debido á desgana de Newton en dividir as súas descubertas matemáticas, o cálculo continuaba unha curiosidade relativamente non procurada.

Durante toda a súa vida, paralelamente á matemática, Leibniz traballou para aristócratas, buscando nas súas xenealoxías probas legais do seu dereito ao título, tendo pasado os seus últimos corenta anos, traballando exclusivamente para a familia Brunswick chegando a confirmar aos seus empregadores, o dereito a metade de todos os tronos de Europa. As súas investigacións levárono a través de Alemaña, Austria e Italia de 1687 a 1690. En 1700, Leibniz organizou a Academia de Ciencias de Berlín da cal foi o primeiro presidente. Esta Academia permaneceu como unha das tres ou catro principais do Mundo, ata que os Nazis a eliminaron. Morreu solitario e esquecido, tendo sido acompañado, á súa última morada, polo seu secretario, única testemuña dos seus últimos días.

## Polémica sobre o cálculo diferencial 
Entre as moitas achegas que fixo ás matemáticas destaca o cálculo diferencial, que foi descuberto por Leibniz e Isaac Newton de xeito independente. Isto provocou unha longa controversia entre os matemáticos ingleses e os do continente pola autoría deste descubrimento, que levaría ó illamento dos matemáticos británicos durante dous séculos (que seguían a usar a complexa notación usada por Newton) o que lles produciu un notable atraso neste campo. Mentres, os europeos usaron a notación de Leibniz, moito máis sinxela e práctica e que é a que se segue a usar hoxe en día.

Isaac Newton chamaba « fluxion » á notación diferencial \partial{x}\ , do símbolo \int_{t=x_0}^{x}f(t).\partial{t} para a integración matemática da función.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Aiton, Eric J., 1985. *Leibniz: A Biography*. Hilger (UK).
* Arthur, Richard T. W.  (ed.), 2001. *The Labyrinth of the Continuum: Writings on the Continuum Problem, 1672–1686*. Yale University Press.
* Arthur, Richard T. W.  2014. *Leibniz*. John Wiley & Sons.
* Gottfried Wilhelm Leibniz, *Obras filosóficas y científicas*, coord. Juan Antonio Nicolás, Granada: Comares, 2007ss. (publicados: volumen 2, "Metafísica" (2010); volumen 5, "Lengua universal, característica y lógica" (2013); volumen 8, "Escritos Científicos" (2009); volumen 10: "Ensayos de Teodicea" (2012); volumen 14: "Correspondencia I: Arnauld - Des Bosses" (2007); volumen 16: "Correspondencia III: Johann Bernoulli - De Volder" (2011)).
* 
* Gottfried Wilhelm Leibniz: *Discurso sobre la teología natural de los chinos*, edición bilingüe. Tradución, introdución e notas por Lourdes Rensoli Laliga. Buenos Aires: Biblioteca universal Martin Heidegger, 2000 (reimpr. Buenos Aires: Prometeo, 2005).
* Gottfried Wilhelm Leibniz, *Escritos filosóficos*, Madrid: Mínimo Tránsito / Antonio Machado Libros, 2003.
* Gottfried Wilhelm Leibniz, "Escritos filosóficos", edición de Ezequiel de Olaso, tradución de Roberto Torretti, Tomás E. Zwanck, e Ezequiel de Olaso Charcas, Buenos Aires, 1982.
* Gottfried Wilhelm Leibniz, "Teodicea", tradución Eduardo Ovejero y Amaury, Aguilar, Madrid,1596.
* Mackie, John Milton; Guhrauer, Gottschalk Eduard, 1845. *Life of Godfrey William von*. Gould, Kendall and Lincoln.
* Allison Coudert, Richard Henry Popkin, Gordon M. Weiner, *Leibniz, mysticism, and religion*, Kluwer Academics Publishers, Netherlands, 1998.
* Cerqueiro Daniel, *Leibnitz y la ciencia del infinito*, Ediciones P.Ven., Buenos Aires, 2014.
* Martin Heidegger: *La proposición del fundamento*, Ediciones del Serbal, Barcelona, 1991. Trad. de Félix Duque e Jorge Pérez de Tudela.
* Nicholas Jolley, (ed.): *The Cambridge Companion to Leibniz*, Cambridge University Press, Nova York, 1995.
* Michael-Thomas Liske: *Gottfried Wilhelm Leibniz*, Beck, Münich, 2000.
* Felipe Martínez Marzoa: *Cálculo y ser: (aproximación a Leibniz)*, Madrid, 1991.
* Juan Antonio Nicolás: *Razón, verdad y libertad en G. W. Leibniz*, Granada: Universidad de Granada, 1995.
* Orio de Miguel, Bernardino, *Leibniz y la tradición teosófico-kabbalística: Francisco Mercurio van Helmont*, Universidad Complutense, Madrid, 1987.
* José Ortega y Gasset: *La idea de principio en Leibniz y la evolución de la teoría deductiva*. En *Obras completas*, Vol. VIII, Alianza/Revista de Occidente, Madrid, 1983.
* Lourdes Rensoli: *El problema antropológico en la concepción filosófica de Gottfried Wilhelm Leibniz*, Valencia: UPV,2002.
* Manuel Sánchez Rodríguez e Sergio Rodero (ed.): *Leibniz en la filosofía y la ciencia modernas*, Granada: Comares, 2010.

### Outros artigos 
* Astronomía
* Cálculo
* Revolución científica

### Ligazóns externas 
* Biografía en biografiasyvidas.com 
* [Biografía na páxina web da *Escuela Universitaria de Informática'' da Universidade Politécnica de Madrid(https://gl.wikipedia.org/wiki/Universidade_Polit%C3%A9cnica_de_Madrid).] 
* Biografía en astromia.com