Josep Palau i Fabre

**Josep Palau i Fabre,** nado en Barcelona o ​​21 de abril de 1917 e finado na mesma cidade o 23 de febreiro de 2008, foi un escritor catalán.

Foi esencialmente poeta pero cultivou diferentes disciplinas artísticas como poesía, teatro, ensaio e narrativa e , ademais, foi un dos maiores especialistas na obra do pintor Pablo Picasso con quen mantivo unha boa relación durante os últimos anos da vida do artista malagueño. Palau foi o primeiro estudoso que afondou na investigación do período coruñés de Picasso, dedicándolle un capítulo do seu libro *Picasso vivent.*

En 2017, con motivo do centenario do nacemento do poeta, conmemorouse o Ano Palau i Fabre. O aniversario celebrouse do 21 de abril de 2017 ao 21 de abril de 2018.

## Traxectoria 
Naceu en Barcelona o 21 de abril de 1917, no seo dunha familia de artistas. O seu pai, Josep Palau i Oller, foi un recoñecido pintor e decorador no seu tempo e unha peza clave no desenvolvemento artístico e literario do seu fillo. De feito, o propio Palau recoñeceu: creo que moitas das miñas cousas explícanse polas miñas orixes. Quizais a posición de vangarda chegue a min polos contactos que o meu pai mantivo con Salvat Papasseit. A formación educativa de Palau i Fabre comezou en 1922, cando asistiu á escola dos monxes de Cluny na rúa de Bruc; en 1924 marchou ao Liceu Sant Tomàs d'Aquino e entre 1925 e 1931 foi estudante do Internado dos Irmáns das Escolas Cristiás, na Bonanova. Entre 1931 e 1935 rematou o bacharelato no Institut Tècnic Eulàlia, nun ambiente máis liberal, xa que era unha escola laica.

### Comezos literarios e a chegada do Franquismo 
A mediados dos anos trinta, Josep Janés i Oliver introduciuno na escena literaria catalá, onde coñeceu ás principais figuras da época: Carles Riba, Josep Maria de Sagarra e Salvador Espriu. O 7 de setembro de 1935 publicou o seu primeiro artigo na revista *La Humanitat*, que trataba da narración *La dona dels meus somnis* de Massimo Bontempelli. A partir dese momento, e ata finais de 1937, seguiu colaborando coa revista. Durante este período, ademais, fai pública a súa actividade política. En 1936 recolle sinaturas do círculo intelectual catalán a favor dun indulto para o poeta falanxista Luys Santa Marina, condenado a morte. Entre os asinantes haberá destacadas personalidades encabezadas por Josep Janés i Olivé e Mercè Rodoreda. O 9 de febreiro de 1939, coa entrada en Barcelona do exército franquista, foi expulsado de Olot, onde traballaba para a sección sanitaria do Ministerio de Guerra, ao campo de concentración de Lleida. e entrou nel tres días despois. O 20 de marzo regresou a Barcelona, ​​despois de que os seus pais conseguisen a súa liberación grazas á intervención dun dos seus contactos. Foi nos momentos máis difíciles da posguerra cando o poeta sentiu a necesidade de consolidar un espazo interior de revolta ante situacións tan adversas de posguerra. A poesía é o seu principal instrumento.

### Formación universitaria 
En 1939 matriculouse en filosofía na Universidade Central de Barcelona, ​​onde estudou ata 1943. Entre os seus compañeiros hai destacadas personalidades das humanidades, como Joan Triadú, Josep Romeu i Figueras e Alfred Badia, Néstor Luján , Joan Perucho e Maria Aurèlia Capmany entre outros. Durante este período foi un activista comprometido coa reanudación das actividades académicas, literarias e culturais en lingua catalá baixo o réxime franquista. Así, como estudante, en 1941 organizou as primeiras sesións dos Amigos da poesía na casa dos seus pais. As dúas primeiras sesións dedicáronse á lectura de poemas de Miquel Dolç e a fragmentos da tradución de *La Divina Comèdia*, feita por Josep Maria de Sagarra. En 1943 volveu ter a Sagarra como referencia, organizando unha lectura da súa tradución de *Macbeth*, de William Shakespeare, no teatro da escola Virtèlia. A lectura suspendeuse. Matriculouse no Instituto Italiano onde coñeceu a Rosa Leveroni.

### Década de 1940 
En marzo de 1944 fundou a revista *Poesia*, que ata decembro de 1945 conseguiu publicar 20 números. No mesmo ano fundou a editorial La Sirena, na que publicou ''L'aprenent de poeta*, que condensa algúns dos seus poemas escritos entre 1936 e 1942. La Sirena tamén publicou libros de Josep Romeu, Joan Triadú e *Versions de Hölderlin*, de Carles Riba.

En 1945 participou na creación da revista *Ariel*, xunto con Josep Romeu, Miquel Terradell e outros. Ese mesmo ano publicou un editorial para a publicación *Per Catalunya* co título "Collaboracionisme", no que se opuña a aceptar o permiso oficial para publicar en catalán, a través da censura, o que lle provocou problemas co goberno franquista. A finais dese ano recibiu unha bolsa do goberno francés para pasar un ano en París, onde chegou a finais de decembro. A súa estadía en Francia, que só duraría dous anos, durou ata os anos sesenta. Ao finalizar a bolsa, o autor renunciou voluntariamente á súa nacionalidade española e obtivo a condición de refuxiado político. París converteuse na verdadeira universidade do poeta alquímico; estableceu contacto con escritores e artistas moi diferentes: desde Antonin Artaud ou Jean Cocteau a Octavio Paz, pasando por Albert Camus e Pablo Picasso.

En 1946 escribiu o seu primeiro libro sobre Picasso, *Vides de Picasso*, cando aínda non o coñecía, o que non sucedeu ata 1947 cando visitou o pintor no seu estudo da rúa des Grands Augustins. Dedicou máis de quince volumes á análise e comentario da obra do pintor (algúns deles traducidos a unha ducia de idiomas), incluíndo: *Doble assaig sobre Picasso* (1964), *El Gernika de Picasso* (1979) o *Picasso: cubisme* (1990) e ducias de artigos en prensa, catálogos ...

En 1947 coñeceu a Antonin Artaud no sanatorio de Yvry sur Seine. En 1948 publicou o ensaio *Antonin Artaud, ou l'invitation a la folie*. Tamén coñeceu a Octavio Paz e María Zambrano. Durante esta década non cesou a súa actividade política e, en 1949, promoveu xunto con Albert Camus un manifesto contra a entrada de España nas Nacións Unidas (ONU).

### Anos 1950 e 1960: exilio e teatro 
A década de 1950 foi testemuña do comezo da súa produción teatral. En 1951 comezou a escribir *La tragèdia de Don Joan* e en 1952 traballou como axudante na compañía do famoso Georges Pitoëff. A partir de entón, pensou en dedicarse profesionalmente ao teatro e, como resultado desta decisión, escribiu as obras que completarán o ciclo sobre Don Juan: *Don Joan als inferns* (1952) e *Esquelet de Don Joan* (1954) son algúns dos títulos que compoñen o ciclo de Don Juan. Con este mito literario, o autor tenta responder ás regras dunha sociedade puritana e represiva, ao tempo que lle permite abordar o tema do amor dun xeito directo. De feito, o propio Palau sinalou que o seu Don Joan é: "o destrutor de certas estruturas sociais", pensando no contexto franquista no que se escribiu.

Con títulos como *Mots de ritual per a Electra* (1958), *La caverna* (1969), *Homenatge a Picasso* (1971) ―todos eles reunidos no volume *Teatre* (1976) - seguiu configurando o seu universo teatral, que completou con obras como *Avui Romeo i Julieta* (1986) i *L'Alfa Romeo i Julieta i altres obres* (1991). O autor tamén dedicou a súa profunda reflexión teórica ao teatro en *La tragèdia o el llenguatge de la llibertat* (1961) i en *El mirall embruixat* (1962), dous pequenos ensaios sobre este xénero nos que o autor estaba a favor dunha teatro moderno, en termos de tempo, marcado pola síntese e a brevidade ("teatro de espasmos"); ademais, consolidouse como tradutor versionando  *Una temporada a l'infern*; *il·luminacions*, de Arthur Rimbaud, publicado en 1966.

A partir de 1964 visitou Picasso en Nôtre-Dame-de-Vie, en Mougins, para coñecer a obra e a vida do pintor en Barcelona. Froito destas visitas ao pintor naceu o libro *Estimat Picasso*, publicado por primeira vez por Edicións Destino en 1997 e reeditado en 2019 por Galaxia Gutenberg e a Fundación Palau nunha versión de Julià Guillamon.

Participou en varios filmes como actor ou figurante.

### 1970 e 1980: regreso a Cataluña 
En 1961 regresou definitivamente a Cataluña e estableceuse en Grifeu. En Barcelona, ​​viviu na rúa do Bruc, 99. Durante esta década, ademais de seguir cultivando unha carreira literaria e teatral, afondou no mundo do cine. En 1976 dirixiu a película *Picasso en Cataluña*, producida por Estela Films.

En termos teatrais, durante esta década consolidou a súa actividade como dramaturgo e crítico teatral. En 1974, a Escola de Arte Dramática Adrià Gual estreou no Teatre Don Juan de Barcelona a traxedia *Mots de ritual per a Electra*. Máis tarde publicou *Antonin Artaud i la revolta del teatre modern* (1976), publicado polo Institut del Teatre, que foi o primeiro achegamento en catalán á obra dunha das figuras capitais do teatro contemporáneo. En 1977, a Editorial Aymà publicou unha recompilación de textos teatrais, *Teatre de Josep Palau i Fabre*. E no mesmo ano publicáronse *Versions d'Antonin Artaud*, nas que Palau foi o tradutor da obra de Artaud.

Entre 1976 e 1978 presidiu o PEN Club catalán. Durante o seu mandato, na primavera de 1978, Barcelona acolleu a Conferencia Internacional do Pen Club.

Durante a década dos oitenta a súa carreira retomou o xénero do relato curto. Publicou as coleccións *Contes despullats* (1982), *La tesi doctoral del diable* (1983), *Amb noms de dona* (1988). Continuando coa súa fascinación por Picasso, en 1989 deu unha conferencia sobre o pintor na Comédie des Champs-Élysées, que culminou co recoñecemento internacional da súa actividade picassiana.

### Década de 1990 
Durante esta década continuou o seu traballo sobre Picasso: publicou o segundo volume da súa monumental biografía dedicada ao pintor malagueño: *Picasso: Cubisme (1907-1917)*, (1990). En 1993 recolleu contos publicados e inéditos no libro recompilatorio*Contes de capçalera*. Posteriormente publicou *Les metamorfosis d'Ovídia i altres contes* (1996). A crítica definiu o universo narrativo do autor como unha visión que dá testemuño doutras dimensións da percepción habitual da realidade e que é crítica cunha sociedade que percibe como acomodada e mediocre. 

En 1997 recibiu o Premio Nacional de Literatura. Ese mesmo ano publica as súas memorias de Picasso en *Estimat Picasso*, de Edicións Destino; e en 1999, publicou o terceiro volume da súa biografía sobre o pintor: *Picasso. Dels ballets al drama'' (1917-1926).

### Últimos anos 
Os anos 2000 centráronse en recoñecer o seu traballo, en lugar de producir novas obras. En 2000 recibiu a Medalla de Ouro ao Mérito Artístico do Concello de Barcelona. Ese mesmo ano recibiu do goberno francés o título de oficial da Orde des Arts et des Lettres. O 4 de maio de 2003 inaugurouse a Fundación Palau, unha institución que xestiona o seu legado, situada na cidade de Caldes d'Estrac. En 2005 foi nomeado doutor honoris causa pola Universidade das Illas Baleares e no mesmo ano o Concello de Barcelona organizou a homenaxe ao Palau ao Palau, celebrada no Palau da Música Catalana. Josep Palau i Fabre faleceu o 23 de febreiro de 2008 no hospital Vall d'Hebron de Barcelona aos 90 anos e foi enterrado no cemiterio municipal de Caldetes.

## Obra literaria 
O seu legado é o dun home de letras que viaxa entre os máis variados campos das humanidades, desde a narrativa e a poesía, ata o teatro, a produción e a crítica, en producións cargadas dunha poética particular que o converteu nun dos maiores representantes da literatura catalá contemporánea.

Cara a finais dos anos 30 comezou a creación literaria no campo da poesía. Fundou e colaborou con revistas como *Poesia* e *Ariel*, así como coa editorial "La Sirena", que publicaría obras, por exemplo, de Néstor Luján ou Carles Riba. demais da poesía, cultivou o teatro, os contos e o ensaio, un xénero no que destacan os seus volumes sobre Pablo Picasso. Palau i Fabre tamén foi tradutor de moitas obras literarias. Traduciu ao catalán obras de Antonin Artaud, Arthur Rimbaud, Honoré de Balzac, Stéphane Mallarmé e o libro ''Cartes d'amor* de Mariana Alcoforado (a monxa portuguesa). As súas obras foron traducidas a moitos idiomas.

O Ano Palau i Fabre tamén xerou unha serie de publicacións sobre o poeta e reimpresións da súa obra.

## Obra 
### Poesía 
* *Balades amargues* (1943). Melilla. [Edición clandestina]. 
* *L’aprenent de poeta* 1936-1942 (1944). Barcelona: La Sirena. Con data 1943. [Edición clandestina]. 
* *Imitació de Rosselló-Pòrcel* (1944). Barcelona: La Sirena. [Edición clandestina]. 
* *Càncer*. (19964). París: Edicions de l’Alquimista.
* *Poemes de l’Alquimista 1936-1950* (1952). 1ª ed. Barcelona: La Sirena. [Edición clandestina].  3ª ed. Barcelona: Proa. 1977. [Edición restaurada, revisada e aumentada]
* *Theorie des couleurs* (1971).  Trad. e edición do autor. Barcelona.
* *Tres composicions epigramètiques* (1987). Mataró: Traç. 
* *7 Poesie dell’alchimia* (1996). Roma: La LibrericciuoLA. Edición de luxo. 
* *Les veus del ventríloc* (2001). Barcelona: Proa. Els llibres de l’Óssa menor, núm. 229. [Poesia de teatro. Pról. de David Castillo]. 
* *Poemas del Alquimista* (2002). Barcelona: Galaxia Gutemberg/Círculo de Lectores. [Prefacio de Juan Goytisolo. Edición bilingüe]. 
* *Don Joan i l’Alquimista. Don Juan y el Alquimista* (2008). Institut Ramon Llull. Círculo de Lectores.
* *Jo soc el meu propi experiment: Tretze poemes de l´Alquimista il·lustrats per Arnal Ballester* (2017). Fundació Palau/Any Palau i Fabre. 
* *Josep. Josep Palau i Fabre. Poemas* (2018). Edición e prol. de David Castillo. Madrid: Delegación do Goberno da Generalitat de Catalunya en Madrid

### Narrativa breve 
* *Contes despullats* (1983). Sant Boi de Llobregat: Edicions del Mall. Sèrie oberta 9.
* *La tesi doctoral del diable* (1988). Sant Boi de Llobregat: Edicions del Mall.
* *Amb noms de dona* (1988). Barcelona: Edicions 62. Col·lecció El Balancí 208.
* *Un saló que camina* (1991). Argentona: L’Aixernador. Colección Abans d’Ara 4.
* *Contes de capçalera* (1993). Barcelona: Cercle de Lectors.3. 
* *L'Alfa Romeo i Julieta i altres contes* (1993).
* *Les metamorfosis d’Ovídia i altres contes* (1996). Barcelona: Proa. Colección A tot vent 352
* *La dama de les magnòlies: conte inèdit* (2005). Caldes d´Estrac: Fundació Palau. 

### Ensaio 
* *Pensaments* (1943). Melilla: Colección L’Ocell de Paper, núm. 3. Edición clandestina.
* *La tragèdia o el llenguatge de la llibertat* (1961). Barcelona: Rafel Dalmau.
* *El mirall embruixat* (1962). Palma de Mallorca: Moll. Colección Raixa, núm. 58.
* *Antonin Artaud i la revolta del teatre modern* (1976). Barcelona: Edicions 62. Colección Monografies de Teatre, núm. 4.
* *“Incursió en l’obra poètica de Josep Maria de Sagarra”, Josep Maria de Sagarra. Antologia poètica* (1983). Barcelona: Editorial Laia. Les Eines de Butxaca.
* *Quaderns inèdits de l’Alquimista* (1991). Barcelona: Edicions 62. Colección Els Llibres de l’Escorpí. Idees 75.
* *La Divina* (1994). Mataró: Vèrtex. Colección Vèrtex 30 
* *Problemàtica de la tragèdia a Catalunya: obertura del curs acadèmic, 2003-2004 (2004).*
* *La claredat d’Heràclit* (2007). Girona: Accent Editorial. 

#### Ensaios sobre Picasso 
* *Vides de Picasso* (1962).
* *Vides de Picasso: assaig de biografia* (1962).
* *Picasso* (1963).
* *Doble assaig sobre Picasso* (1964).
* *Picasso a Catalunya* (1966).
* *Picasso per Picasso* (1970).
* *L'extraordinària vida de Picasso* (1971).
* *Picasso i els seus amics catalans* (1971).
* *Pare Picasso* (1977).
* *El "Gernika" de Picasso* (1979)*.*
* *El secret de les Menines de Picasso* (1981).
* *Picasso* (1981).
* *Picasso vivent, 1881-1907* (1981).
* *Picasso, Barcelona, Catalunya* (1981). (Con Montserrat Blanch, Alexandre Cirici e Isabel Coll)
* *Picasso a l'abast* (1981).
* *Picasso cubisme, 19017-1917* (1990).
* *Lorca-Picasso* (1996).
* *Quaderns de vella i nova alquímia* (1996).
**Estimat Picasso* (1997).
* *Picasso dels ballets al drama, 1917-1926* (1999).

### Teatro 
* *Le dialogue ou la mort du théatre* (1950). París: edición de autor.
* *Esquelet de Don Joan: Tragèdia* (1950). París: edición de autor.
* *La tragèdia o el llenguatge de la llibertat* (1961). Barcelona: Rafel Dalmau.
* *El mirall embruixat* (1962). Palma de Mallorca: Moll. Colección Raixa 58.
* *Electra* (1964). Barcelona: edición de autor.
* *Homenatge a Picasso* (1972). Barcelona: Edicions 62. Colección El Galliner 17.
* *Teatre de Josep Palau i Fabre* (1976). Barcelona: Aymà. Colección Quaderns de Teatre.
* *La tràgica història de Miquel Kolhas* (1978). Barcelona: Edicions 62. Colección El Galliner 45.
* *Avui, Romeo i Julieta; El porter i el penalty* (1986). Barcelona: Institut del Teatre de la Diputació de Barcelona/Sant Boi de Llobregat: Edicions del Mall.
* *L’Alfa Romeo i Julieta* (1991). Barcelona: Edicions 62. Colección El Galliner 124.
* *La confessió o l’esca del peca* (2000/2001). Introdución de Hermann Bonnin. Barcelona: Proa. Colección Óssa Major 9. Palermo: Theatrum Mundi Ed./Teatro Libero.
* *Teatre de Don Joan* (2003). Barcelona: Proa. Clàssics Catalans 4.
* *Obra literària completa I. Poesia, teatre i contes* (2005). Galàxia Gutenberg/Cercle de Lectors.
* *Teatre grec: perspectives contemporànies* (2007). Editores Maite Clavo i Xavier Riu. Lleida: Pagès editors.
* *Don Juan, príncipe de las tinieblas* (2008). Madrid: Teatro Español
* *Mots de ritual per a Electra* (2014). Prólogo de Jordi Coca. Barcelona: Arola editors (Textos a part. Teatre Contemporani, 135).

### Obra completa 
* *Josep Palau i Fabre. Obra Literària Completa I* (2005). Barcelona: Galàxia Gutenberg/Cercle de Lectors. Edició do autor: Poesií, teatro e contos.
* *Josep Palau i Fabre. Obra Literària Completa II* (2005). Barcelona: Galàxia Gutenberg/Cercle de Lectors. Edición do autor: ensaios, artigos e memorias
* *Josep Palau i Fabre. El Monstre i altres escrits autobiogràfics* (2008). Barcelona: Galàxia Gutenberg/Cercle de Lectors. Edición e prólogo de Julià Guil.

## Premios 
* 1984 - Premio de Literatura de Cataluña da Generalitat de Cataluña por *Nous quaderns de l'alquimista*
* 1989 - Creu de Sant Jordi da Generalitat de Cataluña
* 1996 - Premio Nacional de Literatura da Generalitat de Cataluña por *Contes de capçalera''
* 1998 - Premio Lletra d'Or por *Estimat Picasso*
* 1999 - Premio de Honra das Letras Catalanas
* 2000 - Medalla de Honra ao Mérito Artístico do Concello de Barcelona.
* 2000 - ''Officier de l'Ordre des Arts et des Lettres'' do Goberno de Francia.
* 2000 - Doutor Honoris Causa pola Universidade das Illas Baleares
* 2006 - Premio da Crítica Serra d'Or de obras completas por *Obra literària completa*
* 2006 - Premio Rosalía de Castro do Centro PEN Galicia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fundació Palau