A Marronda

**A Marronda**, ou **fraga ou bosque da Marronda**, é un espazo natural galego catalogado como zona especial de conservación (ZEC) que inclúe os montes da Marronda e dos Valiños e varios afluentes das cuncas altas do río Eo. Esta área de conservación ocupa  1239 ha dos concellos de Baleira e A Fonsagrada, entre as entidades da Braña, Mendreiras, Martín e a estrada que une O Cádavo con Martín.
As fragas da Marronda son bosques fundamentalmente autóctonos galegos cun alto estado de conservación.

## Xeografía
Este espazo natural está na comarca da Fonsagrada, no centro oriental da provincia de Lugo. Dentro do espazo atópanse os lugares do Real de San Paio e parte da Espiña (Cubilledo, Baleira), e A Costa, O Real e parte de Mendreiras (Martín, Baleira). Aséntase nas valgadas río Eo e outros afluentes seus na súa cunca altas. Destaca os río Martín e o seu afluente o Souto. Outros son os rego de Monte Meán, o río Piñeira, rego do Castelo, rego dos Cabozos ou rego Fonte do Eo.

Os lugares do espazo teñen un interse pola súa tipoloxía arquitectónica, que se adapta ao medio montañoso. Os hórreos son cadrados ou circulares con teitos de palloza.

## Flora e Fauna
### Flora
miniatura|Bosque de castiros. 
Na Marronda destacan nos vales do río Souto, que miran cara ao norte, os bosques caducifolios montanos. Alí atópanse bosques de faia *Fagus sylvatica* zonas especialmente umbras. A súa presenza significa que este lugar é lugar máis occidental galego ao que chega esta especie e que é o límite suroccidental da faia en Europa, converténdose polo tanto nunha importante reserva.

Entre a demais vexetación do espazo están os Castiñeiros (*Castanea sativa*), carballos (*Quercus robur*), amieiros (*Alnus glutinosa*), bidueiros (*Betula alba*), abeleiras (*Corylus avellana*), freixo de río (*Fraxinus excelsior*), salgueiros, pradairos (*Acer pseudoplantanus*), acevros (*Ilex aquifolium*), capudres, amarelles (*Narcissus cyclamineus*), uceiras, carbas, espiños, cerquiños (*Quercus pyrenaica*), arandos xunto cun bo número de especies arbustivas.

As especies de flora catalogadas como especies silvestres en réxime de protección especial ou presentes no catalogo galego de especies ameazadas son:

### Fauna
miniatura|dereita|Agatuñadeira eurasiática.
Entre as especies interese comunitario do espazo están os quirópteros *Myotis myotis* e *Rhinolophus ferrumequinum*, así como outros 10 taxóns de aves, nos que se poden destacar *Circus cyaneus* e *Circus pygargus*.

As especies de fauna catalogadas como especies silvestres en réxime de protección especial ou presentes no catalogo galego de especies ameazadas son:

Especies máis comúns que se poden atopar neste espazo son o Xabarín, corzo, raposo, lobo, xeneta, donicela, garduña, esquío, rato de almiscre (*Galemys pyrenaicus*), gato bravo, numerosas especies de pequenos réptiles e anfibios, aves coma o azor (*Accipiter gentilis*), agatuñadeira eurasiática (*Sitta europaea*), subidor (*Certhia brachydactyla*), paporroibo real (*Pyrrhula pyrrhula*), gabián eurasiático (*Accipiter nisus*), lontra (*Lutra lutra*), abelleiro europeo (*Pernis apivorus*), aguia caudal, falcón peregrino, e unha longa lista de pequenas aves insectívoras e granívoras, réptiles coma a saramaganta (*Chioglossa lusitanica*), o lagarto das silvas (*Lacerta schreiberi*) e invertebrados coma a vacaloura (*Lucanus cervus*), o caracol *Elona quimperiana* e a lesma *Geomalacus maculosus*.

## Lexislación
A Marronda foi declarada como lugar de importancia comunitaria (LIC) en decembro de 2004 e ascendeu a zona especial de conservación (ZEC) en marzo de 2014. O espazo natural forma parte da Reserva da Biosfera Río Eo, Oscos e Terras de Burón.

## Turismo
Pódese acceder a esta fraga percorrendo a “ruta da Marronda” na súa “variante da Marronda” GR-1.9. O camiño parte de Fonteo e desenvólvese entre castiñeiros e carballos por toda a Serra do Pozo, no concello de Baleira. Cómpre salientar a mesta fraga da Marronda, na derradeira etapa do camiño.

Outra forma de observar este bosque é dende a estrada local LU-750: aquí a fraga precipítase en vertical sobre a estrada que transcorre ó longo do río Martín, nun val encaixado e estreito. A mellor forma de achegarse son as estradas locais dende A Braña e Muíña na LU-750 Meira-Baralla.

## Galería

Ficheiro:Fraga_da_Marronda_(A_Fonsagrada,_Lugo,_Galicia,_España)_01.JPG|Castiñeiro no inverno.
Ficheiro:Fraga_da_Marronda_(A_Fonsagrada,_Lugo,_Galicia,_España)_05.JPG|Río Eo ao seu paso pola fraga.
Ficheiro:Acea_da_Serra_na_Marronda_31V2016_03.jpg|Acea da Serra.
Ficheiro:Monte_da_Marronda_dende_A_Muíña_31V2016.jpg|Monte da Marronda desde a Muíña.

## Notas