Porto do Son

**Porto do Son** (á espera da oficialización da forma **O Porto do Son**) é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Noia. A capital do concello é a vila homónima, situada na parroquia de Noal. O termo municipal ten unha extensión de 94,58&nbsp;km² e, segundo o padrón municipal (INE 2015), conta cunha poboación de 9.436 habitantes, o que daba, nesa data unha densidade de 99,77 hab./km². O seu xentilicio é .

No concello de Porto do Son están o castro de Baroña e a vila de Portosín.

## Xeografía 
**Porto do Son** é un concello que ocupa o lado noroeste da Península do Barbanza. Limita ao norte coa ría de Muros e Noia, ao sur con Boiro e a Pobra do Caramiñal, ao leste con Noia e Lousame, e ao oeste con Ribeira.

A Península do Barbanza é unha terra moi accidentada e Porto do Son non é unha excepción. O monte está en case todo o concello moi preto da costa, o que obriga á poboación a concentrarse en torno á liña costeira en case todo o territorio.

## Demografía 
Comparando a evolución demográfica desde 1900, a poboación de Porto do Son mantense estable ó contar nese ano con 9.244 habitantes e no 2005 con 9.990.

A poboación aumentou lixeiramente ata a metade de século, cando comeza a baixar lenta pero progresivamente, con pequenas variacións. Isto débese á baixa natalidade e a unha emigración que leva unha parte significativa da poboación ó exterior, o cal é constante na maioría dos concellos de Galicia.

En 2012, a poboación era de 9 699 habitantes, o que indica unha diminución a 2011, cando era de 9 847 persoas (9 899 habitantes en 2007, 10 025 no 2006, 9 990 no 2005). 

**Evolución da poboación do Porto do Son (1857-2011)** 

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:450 height:250
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:12000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:1500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:300 start:0
BackgroundColors = canvas:c

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:1857 from:0 till: 6421
 bar:1877 from:0 till: 8127
 bar:1897 from:0 till: 8951
 bar:1910 from:0 till: 9557
 bar:1930 from:0 till: 9682
 bar:1950 from:0 till: 10876
 bar:1970 from:0 till: 9874
 bar:1991 from:0 till: 10709
 bar:2011 from:0 till: 9695
 bar:2012 from:0 till: 9699

PlotData=

 bar:1857 at: 6421 fontsize:s text: 6.421 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 8127 fontsize:s text: 8.127 shift:(-10,5)
 bar:1897 at: 8951 fontsize:s text: 8.951 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 9557 fontsize:s text: 9.557 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 9682 fontsize:s text: 9.682 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 10876 fontsize:s text: 10.876 shift:(-15,5)
 bar:1970 at: 9874 fontsize:s text: 9.874 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 10709 fontsize:s text: 10.709 shift:(-15,5)
 bar:2011 at: 9695 fontsize:s text: 9.695 shift:(-10,5)
 bar:2012 at: 9699 fontsize:s text: 9.699 shift:(-10,5)

## Historia 
[miniatura|260px|Panorámica do [castro de Baroña.]]
miniatura|260px|Cruceiro na Praza de España
[miniatura|260px|Vista da [ría de Muros e Noia desde Porto do Son]]
### Antigüidade 
Como no resto da zona do Barbanza, son numerosas as testemuñas que demostran a antiga ocupación humana de Porto do Son, con innumerábeis restos da cultura paleolítica, sobre todo petróglifos, esparexidos por todo o termo municipal, e mámoas, sobre todo en Baroña. O asentamento castrexo máis importante é o castro de Baroña (de feito é un dos máis importantes de Galicia). Estivo habitado probablemente entre os séculos séculos IV e III a.C. Foi romanizado e abandonado arredor do século I a.C. E na cova de Fonforrón acháronse útiles da época. Durante este período e tempos posteriores, o que vén sendo o concello actual dependeu de Noia, importante vila galega durante a Idade Media.

### Idade Moderna 
Durante a Idade Moderna o concello de Porto do Son seguiu sendo dependente da vila Noia. Son mencionables os preitos que houbo durante esta época entre os veciños sonenses e os doutros lugares, sobre todo relacionados coa pesca. Houbo un coa ordenanza noiesa, que prohibía empregar o xeito, pois os veciños sonenses o empregaban. Porén, houbo outro cos veciños de Muros: esta vez eran os sonenses os que non estaban de acordo con empregar o xeito como facían os muradáns.A pesca adquiriu en toda Galicia importancia real a finais do século XVIII coa chegada de empresarios cataláns, os chamados *fomentadores*, que introduciron novas técnicas pesqueiras e lle deron pulo á industria da salga de peixe.

### Historia recente 
O actual concello non se independizou de Noia ata 1812.

## Economía 
No ano 2001, a taxa de actividade do concello de Porto do Son era do 45,2 % e o paro de 9,1 %. Por sectores, o sector terciario é o predominante, pois ocupa un 42,3 % dos traballadores sonenses. O sector secundario, cunha ocupación predominante da construción, ocupa un 33 % dos traballadores. E o sector primario é o minoritario, ocupando un 24 % dos traballadores sonenses, a maioría en actividades pesqueiras.

## Festas 
Porto do Son celebra nos meses de xullo, agosto e setembro varias festas, como a "Feira Celta" (29, 30 e 31 de xullo), a
"Festa Hortera" (6 de agosto), a "Festa da exaltación do polbo" (13 de agosto), e as festas da vila, dedicadas á virxe do Carme, san Roque e á virxe de Loreto (7, 8, 9, 10 e 11 de setembro).[miniatura|300px|Entrada na vila pola [AC-550, desde Noia. No centro, a igrexa parroquial de San Vicente de Noal.]]

## Porto do Son na literatura popular 
* *As mociñas de Goiáns/ a todas lles cai o pelo/ que lle caeu o resío/ na fontiña de Sequelo* .
* *As mociñas de Goiáns/ fixeron o río Novo/ para lavar o refaixo/ que c... polo rodo* .
* *Miña nai non me casedes/ nese portiño do Son,/ que están os demos metidos/ nas covas de Fonforrón* .
* *Na miña vida tal vin/ nesa aldea de Seráns:/ unha cadela con pitos,/ unha galiña con cans* .
* ''O Cristo de Finisterre/ ten unha pistola d'ouro/ pra matar aos do Son/ por riba de Monte Louro* .
* *Os de Noia son borrachos,/ os de Muros aloqueiros,/ os de Fisterra son mouros,/ e os do Son sonche bucheiros* .
* *Os de Noia son bos mozos,/ os de Muros baloqueiros,/ os de Fisterra son negros,/ e os do Son son mariñeiros* .
* *Para zapateiros, Noia,/ para pescadas, o Son,/ para mozos ¡viva Boiro!/ para borrachos, Cespón* .
* *Quen me dera estar na Creba/ e na Creba haber un piño,/ para ver o que se pasa/ esta noite en Portosiño* .
* *Santo Cristo de Fisterra,/ ten unha pistola de ouro/ para matar os do Son/ por riba do Monte Louro* .
* *Si todo o mar fora leite/ e Monte Louro boroa,/ xa terían que comer/ os tramalleiros de Boa* .

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Porto de Porto do Son - A Coruña.jpg|Porto
Ficheiro:Porto do Son-capela da atalaia-.jpg|Capela da Atalaia
File:Praia de Porto do Son con Monte Louro ó fondo. 2011-05-27.jpg|Praia de Porto do Son con Monte Louro ó fondo
Ficheiro:Caveiro.Praia.jpg|Praia de Cabeiro
Ficheiro:Arnela. Porto do Son 1.jpg|Praia de Arnela, na parroquia de Baroña
Ficheiro:Castro de BaroNa.Galiza.09.jpg|Detalle do Castro de Baroña
Ficheiro:Praia de Baroña 1.JPG|Praia de Baroña, ao pé do Castro
Ficheiro:Praia do Dique en Porto do Son.jpg|Praia do Dique, na parroquia de Queiruga
Ficheiro:As Furnas. Xuño, Porto do Son.jpg|Praia das Furnas, na parroquia de Xuño
Ficheiro:Portosín, Porto do Son.jpg|Vista do porto de Portosín, na parroquia de Goiáns

## Parroquias 
O territorio sonense está dividido en dez parroquias, a maior das cales é Nebra e a máis poboada, Noal, onde se atopa a capital do concello. Todas elas están bañadas polas augas da ría de Muros e Noia, excepto Ribasieira, que non dá ó mar.

## Lugares de Porto do Son 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Porto do Son vexa: Lugares de Porto do Son.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Barreiro Barral, José (1989): *Historia de Porto do Son y su distrito*. A Coruña: Deputación Provincial da Coruña. ISBN 978-84-86040-33-8. 
* Díaz Santana, Beatriz (2002): *Los celtas en Galicia*. Noia: Editorial Toxosoutos. ISBN ISBN 978-84-95622-69-3.
* Guitián Castromil, Jorge e Guitián Rivera, Xoan (2001): *Arte rupestre do Barbanza*. Noia: Editorial Toxosoutos. ISBN 978-84-95622-21-1.
* Morales Romero, Eduardo (1997): *Os vikingos en Galicia*. Santiago de Compostela: Servizo de Publicacións da Universidade de Santiago de Compostela. ISBN 978-84-8121-661-5.
* Suárez Piñeiro, Ana (2009): *Romanización en Galicia*. Noia: Editorial Toxosoutos. ISBN 978-84-96673-97-7.
* Torres de Río, Joaquín (2000): *A toponimia do concello de Porto do Son*. Noia: Editorial Toxosoutos. ISBN 978-84-89129-12-2.
* Torres de Río, Joaquín (2006): *Os apelidos do Concello de Porto do Son: 800 nomes de familia tradicionais e dos segundorresidentes: xenealoxía, etimoloxía e heráldica''. Noia: Editorial Toxosoutos. ISBN 978-84-96259-86-2.

### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Porto do Son

### Ligazóns externas 
* Páxina web do concello
* Petróglifos de Porto do Son en Ría Muros-Noia. Historia