Bisonte americano

O **bisonte americano** (*Bison bison*), tamén denominado erroneamente **búfalo**, é unha especie de gran mamífero artiodáctilo da familia dos bóvidos (*Bovidae*).

## Características 
O bisonte americano ten unha lonxitude de até 3 m, e unha alzada de até 1,90 m de altura na cruz, e un peso de 450 a 1.350&nbsp;kg. A súa pelaxe é mesta, de cor parda escura durante o inverno, e máis liviá e de cor parda clara durante o verán. Tanto os machos como as femias teñen pequenos cornos curvos, que usan como defensa e para loitar, os machos, na época de celo.
O cornos son menos prolongados que os do bisonte europeo. 
[miniatura|250px|esquerda|Animación dun bisonte de 1887. Fotos de [Eadweard Muybridge.]]

A mediados do século XIX ocupaban unha ampla zona de Norteamérica, nas planicies do norte de México, os Estados Unidos e o Canadá, desde o Gran Lago do Escravo (nos Territorios do Noroeste, no Canadá) até México, e desde o leste de Oregón até os montes Apalaches, formando grandes rabaños de até 100.000 individuos no inverno.

A colonización do *Oeste* americano levouno ao bordo da extinción, recuperándose posteriormente algo a súa poboación, que vive hoxe protexida en Parques Nacionais e Reservas, en estado de semidomesticidade.

Reintroduciuse nas planicies do norte de México, esperándose unha pronta recuperación da especie onde adoitaba pastar en séculos anteriores.

Distínguense dúas subespecies: o bisonte de planicie (*Bison bison bison*) e o bisonte de bosque (*Bison bison athabascae*) do Canadá.

## O bisonte americano na cultura nativa 
miniatura|300px|esquerda|Bisonte americano.

Até o século XVII o bisonte americano percorría plácida e abundantemente os territorios do norte do continente norteamericano. O chamado coloquialmente *búfalo* era venerado por moitas das tribos nativas. Nalgunhas nacións indíxenas a caza deste animal era acompañada dun gran respecto e admiración polas súas calidades e en agradecemento por todos os beneficios que achegaba. Dise que no momento da morte do bisonte o cazador amerindio acercábase a inhalar o seu último alento como forma de absorber espiritualmente as súas virtudes. Foi coñecido como "dador de vida", pois todo deste animal era utilizado. 
[miniatura|160x160px|Bisonte americano no [Dólar de prata American Buffalo|dólar *American buffalo* (2001)]]
Os usos incluían alimentación, abrigo, indumentaria relixiosa, combustíbel (secábanse as dexeccións ao sol) e materiais de construción (as peles usábanse, ademais de para vestir, para construír as tendas). O bisonte albino ou *búfalo branco* é unha deidade, aínda presente no século XXI; por exemplo, entre os síux e os lakota, os líderes espirituais están atentos para excluílos da cacería, pois é un ser respectado, venerado e admirado de acordo coa lenda da "Muller Búfalo", de Dakota.

Á chegada dos españois a América era tal a cantidade de bisontes que os conquistadores encontraron nas grandes praderías norteamericanas, que chamaron á extensa rexión limitada polas Montañas Rochosas ao oeste, e os montes Apalaches ao leste, "Llanos de Cíbola", e foi a esa rexión á que se dirixiu Francisco Vázquez de Coronado en busca das míticas Sete Cidades de Cíbola.

## A matanza do bisonte e o seu regreso ás grandes chairas 
[miniatura|225px|Cerca do exterminio: montaña de cranios de bisonte (ca. [1870). Os seus ósos pulverizados vendíanse como fertilizante.]]
A cacería do bisonte americano precipitouse despois da chegada dos ingleses á costa leste do continente, pois o valor das peles era bastante elevado e funcionou como un catalizador para a matanza de miles de animais.

Cando as nacións nativas foron desprazadas, o bisonte americano foi masacrado até case a súa extinción no século XIX, quedando só 750 espécimes contra 1890.

O Parque zoolóxico do Bronx, Nova York, Estados Unidos, mantivo unha das mandas sobreviventes, a partir da cal restablecéronse pequenas poboacións no Parque Nacional de Yellowstone e noutras reservas naturais. A actual poboación de bisontes americanos é de aproximadamente 350.000 exemplares, cando a poboación estimada antes da chegada de Colón a América era de 60-100 millóns de cabezas.

Hoxe en día, máis de 250.000 (dos 350.000 bisontes que quedan) críanse para consumo humano. A súa carne ten menos graxa e colesterol que a carne de vacún.

O ano 2009 o goberno dos Estados Unidos doou crías e algúns exemplares adultos ao goberno mexicano para a súa reintrodución neste país (un total de 23 bisontes, 20 femias e 3 machos, provenientes de Dakota do Sur e Colorado. A día de hoxe, a *Área natural protegida El Uno* en Janos, Chihuahua conta con bisontes en completa liberdade, dos que 43 xa naceron na reserva.

O bisonte americano é o mamífero emblema do estado norteamericano de Wyoming.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Fagan, Brian M. (2005): *Ancient North America*. 4ª ed. Londres: Thames & Hudson. ISBN 978-0-500-28532-9.
* Koller, Larry (1959): *Fireside Book of Guns*. Nova York: Simon and Schuster.

### Outros artigos 
* Bisonte
* Bisonte europeo

### Ligazóns externas 
* American Bison 
* Asociación Nacional Bison
* Buffalo Field Campaign
* Perfil da especie: American bison por The Nature Conservancy
* Bison safety information Yellowstone National Park
* *The Extermination of the American Bison*, por William T. Hornaday 
* Wild Bison Reference Project
* American Prairie Foundation
* Papers, 1871–1917 and undated, of buffalo hunter John Wesley Mooar in the Southwest Collection, Special Collections Libraries at Texas Tech University 
* Watch the NFB documentary *The Great Buffalo Saga* 
* Vacas, bisontes y búfalos  Consultada o 12/5/2012.