1933

**1933** (**MCMXXXIII**) foi un ano común comezado en domingo segundo o calendario gregoriano.

## Acontecementos 
[miniatura|300px|1933, Ourense. Banquete galeguista homenaxe a [Emilia Docet e a Manuel Luís Acuña. Na foto, entre outros: Risco, Ramiro Isla, Leuter González, Cunqueiro, Otero Pedrayo, María Luz Morales, Blanco Amor, Xoán L. Ramos Colemán e Manuel Peña Rei.]]
* 2 de xaneiro, Edgardo Day realiza o traxecto entre Buenos Aires e Montevideo cun biplano Moth 60.
* 4 de xaneiro, Un incendio destrúe o transatlántico francés Atlantic, cando navegaba xunto á costa francesa e causa numerosas vítimas.
* 5 de xaneiro, comeza a construción do Golden Gate en San Francisco. 
* 30 de xaneiro, O presidente de Alemaña Paul von Hindenburg nomea a Adolf Hitler chanceler. 
* 20 de febreiro : 21ª emenda á Constitución dos Estados Unidos suprimindo a prohibición do alcohol.
* 4 de marzo - Franklin Delano Roosevelt convértese no 32° presidente dos Estados Unidos.
* 5 de marzo, Nas eleccións alemás, o partido Nazi, NSDAP, vence co 43,9% dos votos.
* 25 de marzo, prohibición dos sindicatos libres en Alemaña.
* 26 de abril, fundación da Gestapo, a policía política alemá.
* 16,17 e 18 de setembro, Galiza é recoñecida como nación polo Congreso de Nacionalidades Europeas, organismo da Sociedade de Nacións, predecesora da ONU.
* 16 de outubro, A Alemaña de Hitler anuncia a intención de abandonar a Liga das Nacións oficialmente.
* 29 de outubro, acto fundacional de Falange Española no *Teatro da Comedia*, en Madrid.

### Arte e cultura 
* Publícase na colección Lar, *A modelo de Paco Asorey*, novela en galego de Xoán Xesús González.
* Publícase *Nós, os inadpatados* de Vicente Risco.
* Publícase *Corazón ao vento*, poemario de Aquilino Iglesia Alvariño.
* Publícanse *Poemas do si e do non* e *Cantiga nova que se chama Riveira* de Álvaro Cunqueiro.
* Publícase *Nao senlleira* de Fermín Bouza-Brey.

## Nacementos 
* 2 de xaneiro - Seiichi Morimura, novelista xaponés.
* 2 de xaneiro - Julieta Serrano, actriz española.
* 5 de xaneiro - Umberto Eco, escritor italiano.
* 6 de xaneiro - Oleg Makarov, astronauta soviético.
* 12 de xaneiro - Francisco Bustelo García del Real, político español de orixe galega.
* 13 de xaneiro - Ron Goulart, escritor norteamericano.
* 15 de xaneiro - Agustín Gómez Arcos, escritor español (m. 1998).

* 16 de xaneiro - Susan Sontag, escritora norteamericana.

* 25 de xaneiro - Corazón Aquino, presidenta de Filipinas.

* 12 de febreiro - Constantin Costa-Gavras, director de cine francés de orixe grega.
* 14 de marzo - Michael Caine, actor británico.
* 19 de marzo - Philip Roth, escritor estadounidense (m. 2018).
* 9 de abril - Jean-Paul Belmondo, actor francés
* 12 de abril - Montserrat Caballé, cantante de ópera catalá.
* 9 de xullo - Oliver Sacks, neurólogo e escritor inglés.
* 15 de xullo - Guido Crepax, debuxante de cómics italiano.
* 25 de xullo - Álvaro Siza, arquitecto portugués.
* 31 de xullo - Cees Nooteboom, escritor e xornalista neerlandés.
* 1 de agosto - Antonio Negri, filósofo italiano.
* 18 de agosto - Roman Polanski, director de cine polaco. 
* 20 de agosto - Miguel Ángel Jusayú, escritor e lingüista wayuu venezolano.
* 29 de novembro - James Rosenquist, pintor estadounidense.
* 22 de decembro - Abel Pacheco de la Espriella, expresidente de Costa Rica.
* 23 de decembro - Akihito, emperador xaponés.

## Mortes 
* 3 de xaneiro - Jack Pickford, actor canadense.
* 5 de xaneiro - Calvin Coolidge, 30º presidente dos Estados Unidos.
* 15 de xaneiro - Constantino Candeira González, empresario e político galego.
* 31 de xaneiro - John Galsworthy, escritor inglés.
* 14 de febreiro - Cesare De Titta, poeta italiano (n. 1862).
* 15 de febreiro - Pat Sullivan, deseñador de banda deseñada norteamericano, creador de Félix o gato.
* 16 de marzo - Manuel Ortiz Novo, mestre, escritor e xornalista galego (n. 1891).
* 9 de abril - Sigfrid Karg-Elert, compositor alemán.
* 29 de abril - Konstantinos Kavafis, poeta grego.
* 10 de xuño - José García Acuña, diplomático e escritor galego (n. 1933).
* 3 de xullo - Hipólito Yrigoyen, presidente da Arxentina (1916-1922 e 1928-1930).
* 8 de xullo - Anthony Hope, escritor británico (n. 1863).
* 14 de xullo - Raymond Roussel, poeta, novelista e músico francés.
*15 de xullo - Irving Babbitt, académico e crítico literario estadounidense (n.1865)
* 24 de agosto - Carlos María Cortezo Prieto, médico e político español (n. 1850).
* 29 de outubro - Paul Painlevé, matemático, enxeñeiro aeronáutico e político francés.
* 8 de novembro - Alejandro Rodríguez Cobelas, avogado, xornalista e político galego.
* 9 de decembro - Roberto Nóvoa Santos, médico e ensaísta galego (n. 1885).
* 9 de decembro - Manuel Amor Meilán, escritor e antropólogo galego (n. 1867).
* 15 de decembro - Alejandro Rodríguez Cadarso, médico e político galego (n. 1887).
* 16 de decembro - Robert William Chambers, escritor de literatura de terror e misterio.
* 25 de decembro - Francesc Macià, político catalán, presidente da Generalitat de Cataluña

## Premios Nobel 
* Física: Erwin Schrödinger e Paul Dirac
* Química: Frédéric Joliot e Irène Joliot-Curie
* Fisioloxía ou Medicina: Thomas Hunt Morgan
* Literatura: Ivan Bunin
* Paz: Norman Angell

Historia ano a ano
## Notas