open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xavier Carro

**Francisco Xavier Carro Rosende**, nado en Santiago de Compostela o 2 de febreiro de 1942, é un escritor galego.

Membro correspondente da Real Academia Galega desde o 1 de novembro de 2001.

## Traxectoria 
Comezou Filosofía e Letras na Universidade de Santiago e licenciouse en Filoloxía Románica na UniversidadeComplutense de Madrid, coa tese de licenciatura: *A obra poética de Ramón Cabanillas*. Exerceu a docencia en varios institutos de Galicia e en 1979 trasladouse a Alacant, onde dende 1995 foi profesor asociado de lingua e literatura galegas na Universidade de Alacant. Deuse a coñecer como poeta en castelán coa obra *El dolor de la carne* (1960).

*As calexas do cigurath* (1973) sitúa ao autor na órbita da chamada *Nova Narrativa Galega.* 

## Obra en galego 
### Narrativa 
* *As calexas do cigurath* (1973). Vigo: Galaxia (relatos). Este libro apareceu moi danado pola acción da censura do réxime de Franco. Nunha nova edición de 1996 Galaxia restauraou os textos maltratados, presentándoos íntegros e incorporando tres novos contos, ISBN 978-84-8288-091-4.
* *Tempo ordinario (Historias de Compostela)* (2014). Santiago*:* Follas Novas (colección Libros da Frouma), ilustrado por Soledad Pite.
* *No recanto das horas* (2025). Vigo: Galaxia. 184 páxs. ISBN 978-84-1176-544-2.

### Poesía 
* *Paisaxe de verde chuvia* (1986).

### Ensaio 
* *A obra literaria de Eduardo Blanco Amor*, 1993, Galaxia.

### Dicionarios 
* *Vocabulario Galego-Valenciano/Valenciá-Gallec*, 2000.

### Obras colectivas 
* *Profesor Basilio Losada. Ensinar a pensar con liberdade e risco*, 2000, Universidade de Barcelona.
* *Carlos Casares: a semente aquecida da palabra*, 2003, Consello da Cultura Galega.

## Premios 
* 1998: *Pedrón de Honra* pola súa dilatada entrega en prol da Lingua e a cultura Galegas.

## Notas
Xoán Manuel Casado

**Xoán Manuel Casado Martínez**, nado en Barcelona o 18 de decembro de 1949 e finado o 19 de xaneiro de 2002, foi un escritor e avogado galego.

## Traxectoria 
Estudou Dereito na Universidade de Barcelona e tras aprobar oposicións exerceu como avogado da Seguridade Social na súa cidade natal.
Fillo de Manuel Casado Nieto e Eva Martínez-Carmona. Casou coa avogada Ana Jorcano.

## Obra 
### Poesía 
* *Rexistro de menores espantos*, 1973, Vento que zoa, edición do autor.
* *Os preludios*, 1980, Ediciós do Castro.
* *O libro de Caldelas*, 1982, Galaxia.
* *O antigo futuro*, 1986, Sotelo Blanco.
* *Crónica persoal. Poesía completa 1973-2002*, 2006, Danú-PEN Clube de Galicia. Edición de Xesús González Gómez.

### Narrativa 
* *O inverno do lobo*, 1985, Sotelo Blanco.
* *Os brasileiros*, 1986, Xerais.

### Traducións 
* *Mostra antolóxica de poetas contemporáneos: ingleses, franceses, italiáns, cataláns*, 1981, Ediciós do Castro. Con Manuel Casado Nieto.

### Libros de conversas 
* *Xosé Luís Méndez Ferrín*, 1989, Sotelo Blanco. Con Xosé Manuel Salgado.

### Obras colectivas 
* *Escolma de poesía galega (1976-1984)*, 1984, Sotelo Blanco.
* *Tamén navegar*, 2011, Toxosoutos.

## Premios 
* Premio Blanco Amor en 1985, por *O inverno do lobo*.

## Véxase tamén 
### Bibliografía
* (2006): "Limiar", en *Crónica persoal. Poesía completa 1973-2002*. Páx. 9-23.

### Ligazóns externas 
* Vídeo da presentación dun libro de Xoán Manuel Casado
Manuel Casado Nieto

**Manuel Casado Nieto**, nado en Castro Caldelas o 28 de setembro de 1912 e finado en Barcelona o 18 de decembro de 1983, foi un escritor, tradutor e fiscal galego.

## Traxectoria 
Estudou Matemáticas e Dereito nas universidades de Santiago e Madrid. En Madrid foi redactor xefe da revista *Galicia*. En 1935 ingresou na carreira xudicial, e obtivo destinos primeiro en Oviedo, logo en Pontevedra e máis tarde en Barcelona, onde desenvolveu a maior parte da súa carreira como fiscal da audiencia.

En Barcelona estivo moi integrado na vida da comunidade galega e foi presidente do Centro Galego de Barcelona dende 1954 ata 1970. Ademais das múltiples colaboracións en xornais e revistas, e da súa faceta como escritor en galego e en castelán, foi un dos primeiros tradutores ao galego de libros bíblicos: o Libro de Xob, o Eclesiastés, a Cántiga das Cántigas (1968) ou o Novo Testamento, en 1974. Tamén traduciu algúns poemas de Salvador Espriu.

## Obra en galego 
miniatura|200px|Momumento a Casado Nieto en Castro Caldelas.
### Poesía 
* *Amor e eleuciós*, 1930.
* *Orballo ispido*, 1954, Colección Xistral, Lugo.
* *O ronsel do meu silenzo*, 1955, Alba, Vigo.
* *Canta de lonxe o corazón do tempo*, 1969, Galaxia.
* *Vendima*, 1982, Sotelo Blanco.

### Narrativa 
* *Contos que non son contos*, 1969, Castrelos.
* *Trancos da vida do Braisiño*, 1970, Ediciós do Castro.
* *A boda de Reimundo e outras verídicas historias*, 1980, Castrelos.
* *Refendas da vida e morte*, 1983, Castrelos.

### Traducións 
* *Mostra antolóxica de poetas contemporáneos: ingleses, franceses, italiáns, cataláns*, 1981, Ediciós do Castro. Con Xoán Manuel Casado.

### Obras colectivas 
* *Arrequecer a endeita. Antoloxía de tres homes do dereito*, 2007, Fundación Lois Peña Novo.

## Obra en castelán 
### Narrativa 
* *Un lugar en el tiempo*, 1968, Planeta, Barcelona.
* *La turbia corriente*, 1969, Destino, Barcelona.

### Traducións 
* *La Mayorazga de Romariz*, de Camilo Castelo Branco, 1943, Barcelona.

## Obra en castelán 
### Poesía 
* *Orto*, 1941.
* *Sonetos vespertinos*, 1957.
* *Un lugar en el tiempo*, 1969.

### Narrativa 
* *La turbia corriente*, 1970.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*
Traian Băsescu

miniatura|Traian Băsescu
**Traian Băsescu**, nado o 4 de novembro de 1951, foi o presidente de Romanía dende o 20 de decembro de 2004. Anteriormente fora alcalde de Bucarest entre 2000 e 2004.
Malietoa Tanumafili II

**Malietoa Tanumafili II**, nado o 4 de xaneiro de 1913 e finado o 12 de maio de 2007 en Apia, foi monarca (*O le Ao o le Malo*) de Samoa. Compartiu a xefatura do estado entre 1962 e 1963 con Tupua Tmasese, sendo logo el o único xefe de estado, entre 1963 e 2007.

## Traxectoria 
Cursou estudos universitarios en Nova Zelandia. Foi membro do Consello de Goberno deste país e diplomático en Nacións Unidas, en 1962 accedeu á Xefatura do Estado compartida de Samoa Occidental. Desde 1963, tras a morte do outro membro da xefatura, foi Xefe de Estado de Samoa en solitario até o seu falecemento. Morreu ás 8:20 pm do 11 de maio de 2007 no Hospital Nacional Tupua Tamasese Meaole, con 94 anos. De acordo coa Constitución samoana, aínda que foi Xefe de Estado vitalicio, o seu sucesor, Tuiatua Tupua Tamasese Efi, foi escolleito polo Parlamento e o seu mandato pasou a estar limitado a cinco anos reelexibles.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* El veterano rey de Samoa *elmundo.es* 
* Noticia do seu pasamento *terra.es*
Xohán Casal

[miniatura|Tumba de Xohán Casal no [cemiterio de Santo Amaro da Coruña.]]
**Xohán Casal Pardo**, nado na Coruña a finais de 1935 e finado na mesma cidade o 10 de xaneiro de 1960, foi un escritor galego.

## Traxectoria 
Fillo de Jacobo Casal Rey. Cursou estudos mercantís na Coruña pero abandonounos aos tres anos por problemas de saúde. Coñeceu a obra de Castelao en 1956 e rachou co seu facer en castelán. Considerado o iniciador da Nova narrativa galega, escribiu *O camiño de abaixo*, publicado en 1970 como obra póstuma cun prólogo do seu amigo Reimundo Patiño. A enfermidade do corazón que padeceu dende neno e que o levou prematuramente á tumba condicionou a súa vida. O resto da súa produción quedou inédito, agás un artigo sobre Rosalía de Castro publicado en *El Ideal Gallego*.

O mundo dos relatos de Casal está dominado constantemente pola soidade e a morte. Aparecen elementos simbólicos desacougantes e opresivos.

## Obra 
* 1970: *O camiño de abaixo*, Ediciós do Castro. Con cuberta de Luís Seoane.
* 2005: *O camiño de abaixo*, Edicións Xerais de Galicia. Con introdución e estudo de Teresa Bermúdez

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Literatura galega do século XX
A Ponte, Arante, Ribadeo

**A Ponte** é un lugar da parroquia de Arante, no concello lucense de Ribadeo na comarca da Mariña Oriental. Segundo o IGE, en 2022 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres). Sitúase a carón dos lugares da Ponte (Covelas) e A Ponte (Cedofeita).

## Toponimia 
O topónimo **Ponte**, do latín  "ponte, pasal", alude á construción próxima ao lugar que serve para cruzar o río Grande ou río de Arante.

## Historia 
O lugar está construído en torno a unha ponte sobre o rego de Lexoso xusto antes de converxer o rego de Arante para formar o río Grande. A base comunal é tanto a ponte como a igrexa de Nosa Señora das Virtudes, datada no 1516 e onde se celebra a romaría das Cruces. Arredor deste lugar en 1809 desenvolveuse a batalla de Arante, no marco da guerra da independencia española.

## Patrimonio 
miniatura|Detalle do arco de separación central da igrexa.

Neste lugar está o santuario da Nosa Señora das Virtudes.

## Galería de imaxes 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Arante 
### Parroquias de Ribadeo 
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ribadeo
### Ligazóns externas 
* A Nosa Señora das Virtudes da Ponte
* Transcrición sobre a batalla de Arante.
Lugares de Ames

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Ames.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Ames**

## Lugares de Ames
### Agrón
### Ameixenda
### Ames
[150px|miniatura|dereita|Lugar de Augapesada na parroquia de [Ames, Ames|Ames.]]

### Biduído
[150px|miniatura|dereita|Igrexa de [Biduído, Ames|Biduído]]

### Bugallido
[150px|miniatura|dereita|Petróglifo da Nave, en [Mourigade, Bugallido, Ames|Mourigade (Bugallido).]]

### Covas
[150px|miniatura|dereita|Petróglifo da Peneda Negra ou da Pena Negra en Ventosa na parroquia de [Covas, Ames|Covas.]]

### Lens
### Ortoño
[150px|miniatura|dereita|Muíño en [Lapido, Ortoño, Ames|Lapido (Ortoño).]]

### Piñeiro
[150px|miniatura|dereita|[Piñeiro, Ames|Piñeiro.]]

### Tapia
### Trasmonte
[150px|miniatura|dereita|Pazo de Leboráns ([Trasmonte, Ames|Trasmonte.]]

## Parroquias de Ames
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos
*Eleccións municipais en Ames
*Galería de imaxes de Ames
Augusto Casas

**Augusto María Casas Blanco**, nado en Ourense o 25 de setembro de 1906 e finado en Barcelona o 22 de decembro de 1973, foi un avogado e escritor galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela en 1926, marchou a Barcelona logo de aprobar ás oposicións ao Ministerio de Gobernación e alí residiu toda a súa vida, aínda que despois da derrota da República exiliouse en Francia e estivo no campo de concentración de Argelès-sur-Mer. Foi membro do Seminario de Estudos Galegos e colaborou en *Céltiga*, *El Despertar Gallego*, *El Pueblo Gallego*, *Vida Gallega*, *El País*, *Eco de Galicia* e outras revistas e xornais. En 1926 fundou, con Denys Fernández, a revista *Galaxia*. Comezou a escribir en castelán pero tamén ten moita obra en galego. É autor do artigo "Esquema da nova poesía galega", publicado na revista *Nós* en 1935.

É irmán do tamén escritor Álvaro de las Casas.

## Obra 
### En castelán 
* *Alma triste*, 1924 (poesía).
* *Panal y flor*, 1927 (poesía).
* *Alí-Bey. Vida, viajes y aventuras de D. Domingo Badía*, 1943 (biografía).
* *El Papa Luna*, 1945 (biografía).
* *Fray Junípero Serra, el Apóstol de California*, 1949 (biografía).
* *La tierra del alma y otros cuentos*, 1950 (narrativa).
[miniatura|*O vento segrel*, 1932, Nós. Con portada de [Cándido Fernández Mazas.]]

### En galego 
#### Poesía 
* *O vento segrel*, 1932, Nós.
* *Cantigas da noite moza*, 1950.
* *Isa folla que vai polo río*, 1954.
* *Alén*, 1962, Colección Salnés.
* *Servidume da treva*, 1964.
miniatura|150px|Augusto María Casas, 1932.

#### Narrativa 
* ''Muiñada d'estrelas*, 1926.

### Traducións 
* *Las mejores poesías de Rosalía de Castro'', 1946.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha en enciclopèdia.cat
Lugares de Aranga

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Aranga.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Aranga**

## Mapas de situación das parroquias de Aranga

Ficheiro:Concello de Aranga.png|Parroquias de Aranga.
Ficheiro:Parroquia de Aranga.png|Localización da parroquia de Aranga.
Ficheiro:Parroquia de Cambás.png|Localización da parroquia de Cambás.
Ficheiro:Parroquia de Feás.png|Localización da parroquia de Feás.
Ficheiro:Parroquia de Muniferral.png|Localización da parroquia de Muniferral.
Ficheiro:Parroquia de Fervenzas.png|Localización da parroquia de Fervenzas.
Ficheiro:Parroquia de Vilarraso.png|Localización da parroquia de Vilarraso.
Ficheiro:Concello de Aranga2.png|Parroquias de Aranga.

## Lugares de Aranga
### Aranga
[150px|miniatura|dereita|Igrexa de [Aranga, Aranga|Aranga.]]

### Cambás
[150px|miniatura|dereita|Pisada de Roldan ([Cambás, Aranga|Cambás).]]

### Feás
[150px|miniatura|dereita|Igrexa de [Feás, Aranga|Feás.]]

### Muniferral
[150px|miniatura|dereita|Igrexa de [Muniferral, Aranga|Muniferral.]]

### San Vicente de Fervenzas
150px|miniatura|dereita|Cuxas na Torre Lavandeira.

### Vilarraso
## Parroquias de Aranga
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Aranga
*Galería de imaxes de Aranga
Romaría das Cruces

alt=Momento da procesión das Cruces 2010|miniatura|Momento da procesión das Cruces 2010
alt=Momento da procesión das Cruces|miniatura|Momento da procesión das Cruces
A **romaría das Cruces** é unha cerimonia relixiosa que se celebra na Ponte (Arante, Ribadeo) cada ano o luns de pentecoste (luns da semana anterior a Corpus Christi, sete semanas despois de Semana Santa).
## Historia e características
alt=Momento da Romaría das Cruces en 2008|miniatura|Momento da Romaría das Cruces en 2008
Conmemora unha escaramuza contra os franceses en tempos da invasión napoleónica. O 29 de xaneiro de 1809 os veciños das parroquias da zona loitaron contra os franceses capitaneados polo xeneral Fournier baixo a protección de Nosa Señora das Virtudes. Nun primeiro momento a batalla librábana os veciños de Covelas, Cedofeita, Arante, Sante, Vidal e A Valboa, pero ante a proximidade da derrota un emisario buscou axuda entre os veciños de Ove. A súa chegada foi providencial e os veciños derrotaron os invasores. Dende ese momento o luns de Pentecoste celebrase a romaría neste pequeno pobo.  Nela dánse cita sete pendóns doutros tantos lugares da zona (parroquias de Ribadeo -Covelas, Cedofeita, Arante e Ove- e Trabada -Sante, Vidal e  A Valboa-), que renden obediencia ante o pendón principal, o mesmo que as cruces que os acompañan. O acto principal vese completado co bandeo do pendón da Ponte, seguido duna procesión arredor da igrexa da Virxe das Virtudes.

Os actos inícianse ó mediodía, coa chegada da procesión das diversas parroquias coas respectivas cruces e pendóns, uníndose na ponte sobre o río Grande. Pasan pola entrada da ermida e logo á parte posterior do santuario. Alí saúdanse as delegacións, coa inclinación mutua dos pendóns e cruces. despois do cal celébrase unha procesión arredor do santuario tras da que hai o ritual dos pendóns e cruces, co bandeo do pendón principal.

En decembro de 2018 a romaría foi declarada festa de interese turístico de Galicia polo Consello de Turismo de Galicia.

## Notas
Lingua fenicia

A **lingua fenicia** (12px|𐤃12px|𐤁12px|𐤓12px|𐤉12px|𐤌 12px|𐤊12px|𐤍12px|𐤏12px|𐤍12px|𐤉12px|𐤌; *dabarīm Kana`nīm*) era a lingua falada polos antigos fenicios. Formaba parte da rama noroccidental das linguas semíticas, conformando xunto co ugarítico, o hebreo, o amonita, o moabita e o edomita o subgrupo das linguas cananeas.

Escribíase empregando o alfabeto fenicio, que está na base da maioría dos alfabetos actuais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Literatura fenicio-púnica
Xosé Conde Fernández

**Xosé Conde Fernández**, nado na Barca de Barbantes (Cenlle) en 1918 e finado no Porriño o 18 de xullo de 1990, foi un escritor e pintor galego.

## Traxectoria 
Emigrou á Arxentina en 1935, traballando de enfermeiro e asistindo polas noites ás clases de Lingua e Literatura na Facultade de Filosofía e Letras da Universidade de Buenos Aires, residindo alí ata 1980. Fundou a revista *Mundo Gallego* con Eliseo Alonso e Teodoro Campos.

Colaborou en xornais e revistas da colectividade galega na Arxentina e na prensa de Galicia (*La Región* e *La Hoja del Lunes* de Ourense, onde mantivo seccións fixas).

## Obras 
### Poesía en galego 
* *Nouturnio de soedades*, 1952.
* *Muiñada noitébrega*, 1955.
* *Terra aluciada*, 1959.
* *Os meus cantiles*, 1981, Ediciós do Castro.
* *Ausencias, soños e rebeldías*, 2012, PEN Clube de Galicia.

### Poesía en castelán 
* *Penas son cantares*, 1951.
* *Canto y grito*, 1956.
* *Desde el tiempo*, 1966.
* *Otoño en soliloquio*, 1972.
* *España en lonjas*, 1975.

## Premios 
* Premio da Casa de Galicia de Nova York, polo seu libro *Flor saudal*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Xosé Conde, poeta e pintor
Xesús Conde González

**Xesús Conde González**, nado en Castrelos (Vigo) en 1906 e finado na mesma cidade o 1 de xullo de 1979, foi un carniceiro, escritor e debuxante galego.
## Traxectoria 
[miniatura|[Escola Municipal de Artes e Oficios de Vigo.]]
Carniceiro de profesión, estudou debuxo na Escola Municipal de Artes e Oficios de Vigo e foi socio fundador da Sociedad Amigos del Arte de Vigo.

Ilustrou *Geografía del Reino de Galicia*. Colaborou en *Galicia*, a revista do Centro Gallego de Buenos Aires, e *Hispano-Brasileira* de São Paulo; nos semanarios *La Ráfaga* e *Galicia Social* e nos xornais *El Pueblo Gallego* e *Faro de Vigo*. En radio, traballou nas emisoras La Voz de Vigo, Radio Vigo e Radio Popular de Vigo. Finou en Vigo o 1 de xullo de 1979 aos 73 anos.

Como debuxante foi seguidor da escola de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao.

## Obra en galego 
**Unha lenda de San Amaro*, 1930 (poesía relixiosa; co seu irmán Benedicto).
* *Cousas nosas*, 1960 (narrativa).
* *Cando Colás foi á lúa*, 1969 (narrativa).

## Vida persoal 
Casou en Lavadores con Nieves Fernández Pérez en decembro de 1939.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*  (2006) «Contribución de la Escuela de Artes y Oficios de Vigo al desarrollo artístico de la ciudad en la primera mitad del S.XX» en *Glaucopis*. Boletín do Instituto de Estudios Vigueses n. 12, p.&nbsp;242.
* 
* 

### Outros artigos 
* Benedicto Conde
Fradique de Menezes

**Fradique de Menezes**, nado en San Tomé o 21 de marzo de 1942, é un político de San Tomé e Príncipe.

## Traxectoria
Presidente do seu país dende o 3 de setembro de 2001. O 16 de xullo de 2003 mentres visitaba oficialmente Nixeria, o xeneral Fernando Pereira deu un golpe de estado, pero Fradique foi restaurado o 23 de xullo. Foi derrotado por Manuel Pinto da Costa nas eleccións presidenciais de 2011.
Abdoulaye Wade

**Abdoulaye Wade**, nado o 29 de maio de 1926 en Kébémer, foi o terceiro presidente do Senegal, no cargo dende 2000 até o 2012. É tamén o líder do Partido Democrático Senegalés, unha formación liberal que é membro da Internacional Liberal.

## Traxectoria
### Biografía e carreira política
Wade, que é doutor en Dereito e en Economía, foi o eterno rival dos socialdemócratas senegaleses, pois encabezou durante décadas a oposición ao Partido Socialista do Senegal.

Os intentos de Wade por chegar á presidencia do Senegal foron moitos, e tardou en conseguilo. En febreiro de 1978 participou na carreira presidencial contra o daquela presidente Léopold Sédar Senghor, obtendo un 17,38% dos sufraxios. En 1983, 1988 e 1993 perdeu tamén os seus intentos contra o sucesor de Sédar Senghor, o tamén socialista Abdou Diouf. En febreiro de 2000 volveu quedar por detrás do candidato socialista, cun 31% dos sufraxios, pero Diouf tampouco acadara a maioría absoluta na primeira volta. Na segunda, Wade obtivo a vitoria cun extraordinario 58,49% dos votos, e foi investido presidente o 1 de abril de 2000.

Wade tivo que facer fronte inicialmente a un goberno de cohabitación cos socialdemócratas do Partido Socialista do Senegal, que mantivo a maioría na cámara lexislativa ata a vitoria dos liberais nas parlamentarias de 2001. Foi o promotor da nova redacción constitucional, tamén de 2001, onde se fixaba que a partir da fin do seu mandato, en 2007, as eleccións presidenciais terían unha vixencia de cinco anos.

Nas eleccións presidenciais do 25 de febreiro de 2007, que foron precedidas de grandes tensións e de peculiares movementos políticos entre os candidatos da oposición (e particular, os de Idrissa Seck), Wade recibou un apoio maioritario na primeira volta cifrado nun 55,86%, o que fixo innecesaria unha segunda. O segundo candidato, o tamén liberal Seck, non chegou ao 15% (14,93%), e por detrás quedou o candidato dos socialdemócratas, Ousmane Tanor Dieng, cun 13,57%.

Pero a maior das crises políticas do Senegal ata o momento produciuse nas eleccións lexislativas do 3 de xuño de 2007, cando os principais partidos da oposición, entre os que se contaba o Partido Socialista, boicotou os comicios. As razóns foron as dúbidas sobre o proceso electoral das presidenciais e o resultado, que a coalición que respaldaba a Wade se fixo con 131 de 150 deputados, mentres que o resto foi para partidos minoritarios que non superaron en ningún caso os tres representantes. A participación foi unicamente do 34,7%. Wade, logo da vitoria, nomeou como novo primeiro ministro a Cheikh Hadjibou Soumaré.

Foi condecorado en 2005 co premio Félix Houphouët-Boigny, que concede a UNESCO.

Nas eleccións de 2012 obtivo a vitoria en primeira volta co 35% dos votos, mentres que o seu antigo aliado e líder da oposición Macky Sall obtivo o 24%. Na segunda volta realizada o 24 de marzo Sall resultou favorecido co 65% mentres que Wade só contou co 35%. Sall tomou posesión do goberno o 2 de abril.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Abdou Latif Guèye

### Ligazóns externas
*Resultados electorais no Senegal
Svetozar Marović

**Svetozar Marović** (**Светозар Маровић**), nado o 31 de marzo de 1955, foi o único presidente de Serbia e Montenegro, dende o 7 de marzo de 2003 até o 3 de xuño de 2006. Cofundador do partido Partido Democrático dos Socialistas de Montenegro.
Arima, Trinidad e Tobago

**Arima** é unha cidade de Trinidad e Tobago. Situada no norte da illa Trinidad, proxima ao monte Aripo, ten 35.000 habitantes.
Fundouse en 1757 e nela aséntase a única comunidade indíxena do país, a Comunidade caribe de Santa Rosa, descendentes da poboación amerindia orixinaria, trasladados á cidade a fins do século XVIII.
Teolindo Cortiña

**Teolindo Cortiña Toural**, nado en Toldaos (O Incio) en 1884 e finado na mesma parroquia o 29 de maio de 1972, foi un sacerdote e escritor galego.

## Traxectoria 
Foi párroco rural en Sirgal e despois en Penas, no concello de Monterroso, nas súas obras empregou o pseudónimo de **Antón de Sirgal**. Foi cofundador e colaborou en *El Eco del Ulla*, o periódico do agrarismo católico editado nos anos vinte en Monterroso. A súa obra céntrase na loita contra o caciquismo e no apoio ao réxime franquista con escasos méritos literarios, compensándoo co emprego dunha lingua popular moi rica.

## Obra 
* *Caciquismo en solfa*, 1923 (versos).
* *Recordando tempos con mor de outros tempos*, 1957 (versos).
* *Os caciques e a "nena". Segunda parte do Caciquismo en solfa. Desde Primo de Rivera a Franco*, 1966 (versos).
* *Sopeixos*, 1995.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Xosé Crecente Vega

**Xosé Ramón Crecente Vega**, nado en Outeiro (Castro de Rei) o 3 de xullo de 1896 e finado en Segovia o 21 de marzo de 1948, foi un escritor e sacerdote galego.

## Traxectoria 
miniatura|Seminario de Mondoñedo, onde estudou Crecente Vega.
Naceu nunha familia labrega, e foi o segundo de seis irmáns. Con catorce anos marchou ao Seminario de Mondoñedo, onde comezou os estudos de latín da man de Xosé María Chao García. Foi ordenado presbítero o 20 de decembro de 1919, en 1920 foi nomeado coadxutor de Santa Rita de Xuvia e San Xiao de Narón, e en 1923 foi nomeado párroco de Narón.

En 1931 rematou o Bacharelato en Ourense, e comezou a carreira de Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela, rematándoa en Salamaca en 1935. Marchou a Madrid a continuar os seus estudos e facer oposicións á cátedra de latín. Alí sorprendeuno a guerra civil española, e ao rematar o conflito foi nomeado profesor do Instituto Ramiro de Maeztu. En 1941 gañou por oposición unha bolsa no Instituto Antonio de Nebrija, co mandado de facer unha edición comentada das *Elexías* de Tibulo. Foi catedrático e Latín no Instituto de Antequera e nun centro de ensino secundario de Segovia, do que foi nomeado director, cargo que desempeñou até a súa morte en 1948.

En 1998 os seus restos foron trasladados ao cemiterio parroquial de Santa María de Outeiro.

## Obra 
É autor dun único libro, *Codeseira*, publicado en 1933, onde o tratamento da paisaxe ofrece resonancias clásicas. Seguiu a liña iniciada por Antonio Noriega Varela, de carácter ruralista que o enlazan co século XIX, se ben inclúe tamén elementos vangardistas como o hilozoísmo.

En 1965 fíxose unha segunda edición con prólogo de Xosé Trapero Pardo. En 1996, coincidindo co centenario do seu nacemento, foi publicado polo Seminario de Mondoñedo na revista *Amencer*. En 1997 a Fundación Caixa Galicia publicou *José Crecente Vega, a poesía de Codeseira*, unha edición crítica e estudo feitos por Ricardo Polín e Luz María Durán, traballo gañador do XI Premio Literario Ánxel Fole. En 2003, o Centro Ramón Piñeiro publicou a obra poética que quedara inédita, nun volume titulado *Folla Bricia. Poesía galega completa*, nunha edición crítica realizada por Ricardo Polín que inclúe tamén os textos de *Codeseira*.

En 2020 Espiral Maior publicou *O mundo nun puño de remol,* un volume que dá a coñecer ao público obra inédita do poeta en edición de Ricardo Polín e deseño de Pepe Barro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "CRECENTE VEGA, José". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada*.
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Literatura galega do século XX

### Ligazóns externas 
* Xosé Ramón Crecente Vega na Biblioteca Virtual Galega.
Celestino Luís Crespo

**Celestino Luís Crespo Crespo**, nado en Betanzos en 1913 e finado na mesma vila o 19 de febreiro de 1965, foi un mestre, xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Estudou o Bacharelato na Coruña e ingresou na escola Normal de Maxisterio. Afiliouse a Falange Española o 4 de febreiro de 1934. Mobilizado durante a guerra, cando rematou foi mestre en Betanzos. Nos anos cincoenta foi mestre da escola graduada anexa á Escola Normal de Santiago de Compostela. Integrouse na vida cultural da posguerra compostelá formando parte do grupo dos "Catorce de Osebe", escritores, artistas e xornalistas en torno á figura de Aquilino Iglesia Alvariño. Foi o primeiro escritor que publicou un libro en galego en Galicia, *Brétemas mariñás*, trala guerra civil (1946). Escribiu dúas obras máis *Estampas brigantinas* e *Agarimos* que non chegaron a se publicar. Colaborou en *La Voz de Galicia*, *El Correo Gallego* e *La Noche*. Finou en Betanzos o 19 de febreiro de 1965.
## Vida persoal 
Casou con María de los Remedios Garrido Salorio e foi pai de José Luis, María del Carmen e Marcelino Crespo Garrido.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

*
Xosé Cribeiro

**Xosé Alexandre Cribeiro Rodríguez**, nado en Pontevedra o 29 de setembro de 1936 e finado na mesma cidade o 2 de maio de 1995, foi un escritor galego.

## Traxectoria 
dereita|miniatura|Placa da rúa Xosé Alexandre Cribeiro en Cangas.

[dereita|miniatura|Lápida no [Cemiterio de Santo Amaro de Pontevedra.]]

Fillo dos mestres Pío Cribeiro González e Regina Rodríguez Bares, o pai fixo de bibliotecario no local que o Partido Galeguista tiña en Pontevedra e sufriu represalias aínda que non chegou estar no cárcere (foi suspendido de emprego e soldo varios anos). A familia trasladouse ao Morrazo e Xosé fixo o bacharelato en Pontevedra e Marín. Estudou Dirección no Instituto de Investigacións e Experiencias Cinematográficas de Madrid, onde formou parte do grupo Brais Pinto. En 1959 foi premiado nas Festas Minervais de Santiago. Nos anos 60 trasladouse a Vigo, fundou o Cine Club Vigo, colaborou na prensa e foi activo militante do PCE. No ano 1962 casou con Concepción de Unamuno Adarraga, neta do escritor e filósofo vasco Miguel de Unamuno. Traballou en TVE e foi unha tempada director do centro de TVE en Galicia, cargo do que dimitiu a consecuencia da polémica xerada arredor da retransmisión do enterro de Castelao en 1984.
## Obra 
### Poesía 
* *Acoitelado na espera*, 1960, Brais Pinto (premiado en 1959 pola Unidade Galega de Nova York)
* *Doente espranza*, 1962 e *Indo pra máis perto*, 1979, publicados neste último ano por Akal.
* *A señardade no puño*, 1996, Espiral Maior.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha do autor en Xerais
César Cunqueiro

**César Cunqueiro González-Seco**, nado en Mondoñedo o 7 de setembro de 1941, é un escritor galego.

## Traxectoria 
Fillo de Álvaro Cunqueiro, é licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela (1962). En 1967 aprobou en Barcelona a oposición a notaría, traballou como tal en Pontevedra desde 1987 e trasladouse a Vigo en 2006.

Colabora en varias publicacións sobre temas políticos e literarios. Foi presidente do Ateneo de Vigo e da Asociación Cultural de Vigo.

## Obra en galego 
### Narrativa 
* *A morte de Nancy Reagan*; relato curto, na revista *Agália* nº 14 (1988).
* *Beatum Corpus*; novela (Ir Indo, 1993). Reeditada por Galaxia (2011). ISBN 978-84-9865-378-6.

### Poesía 
* *Poemas* (2023). Medulia. ISBN 978-84-19438-70-6.

### Obras colectivas 
* *Un futuro para a lingua* (Xunta de Galicia, 2002).

## Obra en castelán 
### Poesía 
* *Mtesis* (Fraiás, 1998).
* *Poemas de la aceptación y mirada de Narciso* (Litoral das Rías, 2003).
* *No Eurídice de nuevo* (Trea, 2007).
* *La muerte del fauno* (Follas Novas, 2011).

## Notas
James Michel

**James Alix Michel**, nado en Manitoba (Canadá) o 18 de agosto de 1944, é un político das Seychelles, presidente do seu país dende o 14 de abril de 2004. Anteriormente fora vicepresidente dende 1996.
Ahmad Tejan Kabbah

**Ahmad Tejan Kabbah**, nado o 16 de febreiro de 1932 e finado o 13 de marzo de 2014, foi presidente de Serra Leoa entre 1996 e 1997 e de novo dende 1998 ata 2007. Traballou no programa de desenvolvemento da ONU ata 1992. Boa parte do seu mandato estivo marcado pola cruenta guerra civil coa Fronte Revolucionaria Unida.
Lugares de Ares

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Ares.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Ares**

## Lugares de Ares
### Ares
### Caamouco
### Cervás
## Parroquias de Ares
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Ares
*Galería de imaxes de Ares
Lugares de Arteixo

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Arteixo.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Arteixo**

## Mapas de situación das parroquias de Arteixo

Ficheiro:Parroquia de Armenton no concello de Arteixo.png|Localización da parroquia de Armentón
Ficheiro:Parroquia de Arteixo no concello de Arteixo.png|Localización da parroquia de Arteixo
Ficheiro:Parroquia de Barranhan no concello de Arteixo.png|Localización da parroquia de Barrañán
Ficheiro:Parroquia de Chamin no concello de Arteixo.png|Localización da parroquia de Chamín
Ficheiro:Parroquia de Lanhas no concello de Arteixo.png|Localización da parroquia de Lañas
Ficheiro:Parroquia de Larin no concello de Arteixo.png|Localización da parroquia de Larín
Ficheiro:Parroquia de Loureda no concello de Arteixo.png|Localización da parroquia de Loureda
Ficheiro:Parroquia de Monteagudo no concello de Arteixo.png|Localización da parroquia de Monteagudo
Ficheiro:Parroquia de Moras no concello de Arteixo.png|Localización da parroquia de Morás
Ficheiro:Parroquia de Pastoriza no concello de Arteixo.png|Localización da parroquia de Pastoriza
Ficheiro:Parroquia de Sorrizo no concello de Arteixo.png|Localización da parroquia de Sorrizo
Ficheiro:Parroquia de Suevos no concello de Arteixo.png|Localización da parroquia de Suevos
Ficheiro:Parroquias do concello de Arteixo.png|Parroquias de Arteixo

## Lugares de Arteixo
### Armentón
### Arteixo
### Barrañán
### Chamín
### Lañas
### Larín
### Loureda
### Monteagudo
### Morás
### Oseiro
### Pastoriza
### Sorrizo
### Suevos
## Parroquias de Arteixo
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Arteixo
*Galería de imaxes de Arteixo
Xosé María Costa

**Xosé María Costa Gómez**, nado en Chantada en 1951, é un escritor e xornalista galego.

## Traxectoria 
Reside en Barcelona dende 1968, cidade onde cursou estudos de Dereito. Ten colaborado con traballos de crítica literaria en diversos medios, como A Nosa Terra.

É fillo de Xavier Costa Clavell e irmán de Antonio Costa Gómez.

## Obra 
### Poesía 
* *Cas redes cheas*, 1976, Ediciós do Castro.
* *O tempo é un camiñante solitario*, 1982, Ediciós do Castro.
* *Non todo na auga é silencio*, 1986, Sotelo Blanco.
* *A alba e o crepúsculo*, 1994, Espiral Maior.

### Obras colectivas 
* *Escolma de poesía galega (1976-1984)*, 1984, Sotelo Blanco.
* *Intifada. Ofrenda dos poetas galegos a Palestina*, 2003, Fundación Araguaney.

## Notas
Ludovico Ariosto

**Ludovico Ariosto**, nado en Reggio Emilia en 1474 e finado en Ferrara en 1533, foi un poeta italiano, autor do poema épico *Orlando furioso* (1516).

## Traxectoria 
Fillo do comandante da cidadela de Reggio, aínda que dende a súa mocidade tiña unha forte inclinación pola poesía, o seu pai obrigouno a estudar dereito, áínda que lle permitía ler clásicos baixo a tutela de Gregorio da Spoleto, ata que Gregorio marchou a Francia para ser o titor de Francesco Sforza, co que Ariosto perdeu a oportunidade de aprender grego como el quería. Cando seu pai morreu contra 1500 Ariosto tivo que coidar dos seus 10 irmáns.

Ariosto comeza a escribir *Orlando furioso* contra o 1505, o poema representa a culminación da epopea renancetista, publicouna despois de vinte e cinco anos de traballo, como continuación de *Orlando enamorado* de Matteo Maria Boiardo, e ata 1536 non se publica a a edición definitiva (a primeira edición publicouse no dialecto de Ferrara (próximo ao véneto) e a última en florentino.
Nular

En morfosintaxe, o número *nular* refírese a cando a flexión numérica dunha verba (artigo, nome, adxectivo etc.) ten unha forma especial para referirse a 0 obxectos. Igual que en galego o singular usado para só un obxecto aparece normalmente nunha forma distinta do plural que se aplica para varios, hai linguas (por exemplo o letón) que utilizan outra forma flexiva distinta máis para cando non hai obxectos. Así, o letón usa o singular para un obxecto, o plural para máis dun, e o nular para ningún. Poderían considerarse un caso especial disto os negadores en inglés *no one* ou *none*, *nobody* e *nowhere*.

As linguas sen número nular botan man ou ben do singular ou ben do plural. O inglés e outras linguas xermánicas e a maioría das linguas románicas aproveitan o plural (*zero Fernstern* en alemán), mentres que o francés e o portugués no Brasil utilizan o singular (*zero janela* en brasileiro).
Lugares de Arzúa

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Arzúa.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Arzúa**

## Lugares de Arzúa
### Arzúa
### Boente
### Brandeso
### Branzá
### Burres
### Campo
### A Castañeda
### Dodro
### Dombodán
### Figueiroa
### Lema
### Maroxo
### A Mella
### Oíns
### Pantiñobre
### Rendal
### San Martiño de Calvos de Sobrecamiño
### Santa María de Arzúa
### Tronceda
### Viladavil
### Vilantime
### Viñós
## Parroquias de Arzúa
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Arzúa
*Galería de imaxes de Arzúa
Richard Arkwright

**Richard Arkwright**, nado en Preston en 1732 e finado en 1792, foi un mecánico e industrial inglés. Inventou a primeira máquina que fiaba o algodón, deseñada en 1769 e construída en 1771, e estableceu fiadeiros en Nottingham, que permitiu a a fabricación masiva de algodón e foi a base da Revolución Industrial.
Setentrional

**Setentrional** é a posición orientada cara ó norte, tamén chamada ártico ou boreal. O nome procede do étimo en latín *septemtrion*, e polo tanto en contraposición ó meridional.

## Etimoloxía 
A etimoloxía desta verba latina non é clara. Dúas das posibles etimoloxías propostas son:
* *septem trion*, "os sete bois", pois o Setestrelo era unha constelación que se movía moi lentamente debido á súa proximidade ó Polo Norte xeográfico;
* *septem teriones*, debido a que están sobre os polos.
Meridional

Unha orientación **meridional** é aquela situada cara ó sur, tamén chamada antártico ou austral.

O nome procede do étimo en latín *meri dies* ou de *circulus meridianus*, e polo tanto en contraposición ó setentrional. A súa orixe procede de que estaba no "círculo medio" que dividía á Terra (o ecuador) ou ben a que era o lugar apuntado polo Sol no mediodía.
Plurale tantum

***Plurale tantum*** é un fenómeno léxico e morfolóxico que consiste en mencionar un obxecto coa forma plural, sexa referido a un ou a varios elementos. Isto adoita pasar cando o obxecto vai sempre en grupos (esquí) ou como se é un con dúas partes simétricas (pantalón, lente, tesoira, alicate). Esta circunstancia tamén acontece noutras linguas indoeuropeas, e por exemplo, o feminino colectivo galego procede do plural do neutro latino en *-a*: "leña" procede do latín *legna*, plural de *legnum*, "leño".

A expresión latina orixinal **plurale tantum** está en singular, e o seu plural é **pluralia tantum**.
Río Mandeo

O **Río Mandeo** nace no Marco das Pías na vertente occidental do Alto dos Moscós, a uns 700 metros de altitude e preto do lugar do Mandeo. Atravesa os concellos de Sobrado, Curtis, Aranga, Irixoa, Coirós, Paderne e Betanzos. Forma a ría de Betanzos xunto co río Mendo. A súa conca abrangue 456 km2.

## Afluentes 
O afluente principal do río Mandeo é o río Deo. Xúntanse entre os concellos de Curtis e Aranga, na Castellana. Os outros afluentes son: Portos, Lombaos, Dombrete, Ramalleiro, Lentemil, Portabenza e Zarzo.

## Conservación 
Parte da zona que percorre é un espazo natural protexido desde 2004 coñecido como zona especial de conservación Betanzos - Mandeo.

## O Mandeo na cultura popular 
Respecto á orixe do nome do río Mandeo (ou *Mandeu*), conta a lenda que os mouros acamparon na beira do río para decidir cal camiño e cal táctica debían seguir. Dous caudillos discutiron defenderon posturas encontradas, sen chegar a un acordo, ata que un deles exclamou "*Aquí mando eu*", de onde lle vén o nome ó río.

No río Mandeo celébrase en agosto a romaría dos Caneiros.

## Galería de imaxes 

MandeoAranga.jpg|O Mandeo ao seu paso por Aranga.
MandeoAranga2.jpg|En Aranga
Mandeo en Aranga 17IV2016.JPG|ibídem
Río_Mandeo_A_Ponte_de_Muniferral_e_Vila_2.jpg|Entre A Ponte Muniferral (Irixoa) e a A Vila (Aranga).
Río_Mandeo_A_Ponte_de_Muniferral_e_Vila_6.jpg|ibídem
Río Mandeo (Betanzos, A Coruña, Galicia, España) 10.JPG|En Val do Cambás
Ria de Betanzos Mendeo e Mando.jpg|Desembocadura do río Mandeo (esquerda) e Mendo na ría de Betanzos

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* , Eladio (1958-1961): *Diccionario enciclopédico gallego-castellano*. Galaxia, Vigo, s.v. *Etimoloxía*.
Setestrelo

[miniatura|300px|dereita|Figura da constelación á que fai referencia ó [asterismo coñecido en Galicia coma o **setestrelo**.]]
**Setestrelo** é o nome tradicionalmente dado en Galicia ó asterismo da Osa Maior debido a que ten sete estrelas ben visibles. As estrelas que conforman este asterismo son Dubhe, Merak, Phecda, Megrez, Alioth, Mizar e Benetnasch. Noutras culturas este asterismo tamén é coñecido polo nome de **Gran Carro** ou o **Cazo**.

β Ursae Majoris (Merak), xunto con α Ursae Majoris Dubhe (as dúas estrelas máis a dereita na imaxe), sinalan a dirección da estrela polar do norte (Polaris, ou *α Ursae Minoris*), e polo tanto sinalan tamén o polo norte.

## Na literatura oral galega 
* Cando o carro do ceo volve o rabo ou quer amañecer ou é día craro. 
* Ímonos de aquí agora,/ ímonos de aquí que é día;/ vai o carro das estrelas/ pró lado da travesía. 
* Vámonos de aquí que é ihora/ que eí vén o Carro de estrelas/ por riba das Casas Novas/ ai la... 
* Vámonos de aquí que é ihora/ vén o Carro das estrelas/ ó largho da Feira Nova.
Manuel Cuña Novás

**Manuel Cuña Novás**, nado en Pontevedra o 1 de xuño de 1924 e finado o 18 de maio de 1992 na mesma cidade, foi un escritor e político galego, pertencente á Promoción de enlace.

## Traxectoria 
Fillo dos mestres Manuel Cuña e Sara Novás, pasou a infancia en Pontevedra, ata o período republicano, cando a súa familia se trasladou a Cidade Real, onde os sorprendeu a guerra civil. Coa fin da guerra o seu pai marchou ó exilio a Panamá, e a nai e os irmáns volveron a Galiza.

Comezou a escribir poesía ó rematar a adolescencia, e colaborou en publicacións como *Sonata Gallega*, *Finisterre*, *Cartel* e *El Pueblo Gallego*. Nesa época estableceu amizade co poeta Virgilio Nóvoa Gil, ó que afastou da loucura. En 1950 gañou o premio de poesía na Festa das Letras de Barcelona co poema *Trebón perpetuo*, presentado co pseudónimo de Jorge Casasbellas.

En 1951 viaxou a Francia, onde escoitou e aprendeu de Jean-Paul Sartre, Albert Camus, Édith Piaf, Paul Éluard, e de acollidos como Friedrich Hölderlin, Rainer Maria Rilke ou Arthur Rimbaud.

Casou con Josefina e tivo dous fillos, o poeta Jorge Cuña Casasbellas e o militante anarcosindicalista Miguel Cuña Casasbellas.

Afiliado ao Partido Socialista Obrero Español, foi senador pola provincia de Pontevedra de 1982 á súa morte en 1992.

## Obra en galego 
### Poesía 
[miniatura|Nicho no [Cemiterio de Santo Amaro de Pontevedra.]]
* *Frauta na noite*, 1947. Premio do Centro Gallego de Buenos Aires.
* *Fabulario novo*, 1952, Sabino Torres, Pontevedra, colección Benito Soto.
* *Canto e fuga da irmandade sobor da terra e da morte*, 1976, edición do autor, Pontevedra.
* *Antología poética = Antoloxía poética = Antologia poetica*, 2007, Fundación Cuña-Casasbellas. Antoloxía trilingüe galego-castelán-italiano.

## Obra en castelán 
### Poesía 
* *Mar de otra luz*, 2008, Fundación Cuña-Casasbellas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Literatura galega do século XX
* Lista de senadores galegos desde a Transición

### Ligazóns externas 
* Fundación Cuña - Casasbellas (en castelán)
* Ficha no Senado
Sibilante

Dise **sibilante** da realización ou fonema fricativo con punto de articulación entre alveolar e palatal. Entre os existentes no galego están os que se escriben destes xeitos:
* o "s" de *sega*, fricativo alveolar xordo;
* o "x" de *xoia*, fricativo prepalatal xordo;
En portugués e francés existen os seus homólogos sonoros:
* o "z" de *zebra*, fricativo alveolar sonoro;
* o "j" de *juri*, fricativo prepalatal sonoro;
Existen máis e debido ó seu comportamento conxunto nos sistemas fonolóxicos reciben este nome colectivo. En galego, a realización sibilante coma fricativa alveolar xorda do fonema interdental xordo recibe o nome de seseo.
Austral

**Austral** é a localización orientada cara ó sur, tamén chamada antártico ou meridional. O nome procede do étimo en latín *australis*, e polo tanto en contraposición ó boreal. A súa orixe procede de que era o lugar de onde procedía o vento con nome *Auster*.

O hemisferio austral é o hemisferio sur, a parte da Terra ou corpo astronómico do que se estea a falar que queda por baixo do ecuador.

Do seu nome procede a denominación dun país: Australia
Ártico

O **Ártico** (do grego ἄρκτος "oso, osa", en referencia á constelación da Osa Menor á que pertence a Estrela Polar) é a rexión que rodea o Polo Norte da Terra. Inclúe partes do Canadá, Groenlandia (que é un territorio dinamarqués), Noruega, Suecia e Finlandia, así como o océano Ártico.

Existen numerosas definicións da rexión ártica. Considérase xeralmente que o seu límite está ao norte do Círculo Polar Ártico (66° 33’N), que é o límite do sol de medianoite e a noite polar. Outras definicións baséanse no clima e a ecoloxía, como a isoterma 10&nbsp;°C de xullo, que tamén corresponde aproximadamente coa liña de árbores na maior parte do Ártico. Socialmente e politicamente, a rexión ártica inclúe os territorios setentrionais de oito estados, incluíndo Laponia, aínda que, segundo as definicións científicas, moito deste territorio é realmente subártico.

O Ártico é fundamentalmente un océano recuberto de xeo e rodeado de terra xeada e desprovista de árbores. A vida é abondosa e inclúe organismos que viven no xeo, peixes e mamíferos mariños, paxaros, animais terrestres e comunidades humanas.

A rexión ártica é, pola súa natureza, unha área única. As culturas da rexión e os pobos indíxenas do ártico téñense adaptado ás súas condicións frías extremas. Ten un papel relevante no equilibrio físico, químico e biolóxico do mundo. Reacciona sensibelmente ás mudanzas no clima, que repercuten de volta na situación global do ambiente. Desde a perspectiva da investigación na mudanza climática, a rexión ártica considérase un sistema de aviso temperán.

## Véxase tamén 
* Antártida
Sur

miniatura|dereita|300px|Rosa dos ventos. O Sur (S) é a dirección para baixo.

O **sur** é un punto cardinal que vén orientado pola oposición á Estrela Polar ou en base á Cruz do Sur. A orientación determinada polo sur tamén se adxectiva coma antártico, austral ou meridional. O seu punto cardinal oposto é o norte.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Norte
* Leste
* Oeste
Boreal

**Boreal** é a localización orientada cara ó norte, tamén chamada ártico ou setentrional. O nome procede do étimo en latín *borealis*, e polo tanto en contraposición ó austral. A súa orixe procede de que era o lugar de onde procedía o vento chamado *Bóreas*.

O hemisferio boreal é o hemisferio norte, a zona da Terra (ou corpo celeste do que se estea a tratar) por riba do ecuador.
Enerxía potencial

A **enerxía potencial** é un tipo de enerxía mecánica que procede da posición dun obxecto nun campo gravitacional. Como exemplo, a gravidade na superficie terrestre supón unha aceleración sobre os corpos con masa e polo tanto unha forza. Se esta forza realiza un traballo nunha caída libre, o sistema debe obter a enerxía da súa posición (pois canto máis cae, máis enerxía cinética ten): é a enerxía potencial.

O seu valor absoluto pode calcularse grazas á lei de gravitación universal asignada a Isaac Newton, que relaciona a forza de atracción entre dous corpos coas masas e inversamente proporcional á distancia. Así valerá:

 E_p = - G \frac{M \, m}{d} \, 

onde **G** é a constante da gravitación universal, **M** e **m** as masas dos corpos e **d** a distancia entre os seus baricentros ou centro de gravidade.

O seu valor relativo e práctico na superficie terrestre calcúlase mediante a fórmula:

 E_p = m \, g \, A 

onde **m** é a masa, **g** a aceleración da gravidade na terra (aproximadamente 9'8 ó nivel do mar) e **A** a altura respecto a un punto tomado coma referencia, tamén xeralmente o nivel do mar.
Marcel Arland

**Marcel Arland**, nado en Varennes-sur-Amance en 1899 e finado en 1986, foi un escritor francés. Orfo de pai, procedía da pequena burguesía rural. Membro da Academia francesa dende 1968.

## Obras 
* *Terres étrangères* (gallimard, 1923)
* *Monique* (gallimard, 1926)
* *Les âmes en peine* (gallimard, 1927)
* ''L'ordre* (gallimard, 1929)
* *Antarés* (gallimard, 1932)
* *Les vivants* (gallimard, 1934)
* *La vigie* (gallimard, 1935)
* *Les plus beaux de nos jours* (gallimard, 1337)
* *Terre natale* (gallimard, 1928)
* *La Grâce* (gallimard, 1941)
* *Zélie dans le desert* (gallimard, 1944)
* *Il faut de tout pour faire un monde'' (gallimard, 1947)