Padrón

**Padrón **(do latín *petra*, deriva de *petronem*(8.985 no 2010, 9.016 no 2006, 9.035 no 2005, 9.070 no 2004, 9.136 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «» ou «».

## Poboación 

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:450 height:250
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:10500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:1500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:300 start:0
BackgroundColors = canvas:c

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:1857 from:0 till: 8104
 bar:1877 from:0 till: 8402
 bar:1897 from:0 till: 7287
 bar:1910 from:0 till: 7163
 bar:1930 from:0 till: 7351
 bar:1950 from:0 till: 8505
 bar:1970 from:0 till: 8102
 bar:1991 from:0 till: 10019
 bar:2011 from:0 till: 8904
 bar:2012 from:0 till: 8882

PlotData=

 bar:1857 at: 8104 fontsize:s text: 8.104 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 8402 fontsize:s text: 8.402 shift:(-10,5)
 bar:1897 at: 7287 fontsize:s text: 7.287 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 7163 fontsize:s text: 7.163 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 7351 fontsize:s text: 7.351 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 8505 fontsize:s text: 8.505 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 8102 fontsize:s text: 8.102 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 10019 fontsize:s text: 10.019 shift:(-15,5)
 bar:2011 at: 8904 fontsize:s text: 8.904 shift:(-10,5)
 bar:2012 at: 8882 fontsize:s text: 8.882 shift:(-10,5)

Fonte: Instituto Nacional de Estadística; 1857-2011

## Etimoloxía 
O topónimo da vila procede de "pedrón" (do latín "Petronem"), do altar de orixe romana adicado ao deus Neptuno, localizado orixinalmente na beira esquerda do río Sar e levado no século XV ao interior da igrexa parroquial de Santiago de Padrón.

## Xeografía 
O concello, dunha superficie de 48,37 km², abrangue 5 parroquias. Está situado ás beiras do río Sar, xa na súa desembocadura na confluencia do río Ulla e a ría de Arousa. Limita ao noroeste co concello de Teo, ao sueste coa Estrada, ao sur con Pontecesures, ao suroeste con Dodro e ao noroeste con Rois.

## Historia 
No concello de Padrón apenas hai restos anteriores á romanización, debido posiblemente a que a desembocadura do río Sar é unha zona pantanosa. A primeira poboación da que se ten constancia é Iria Flavia, fundada posiblemente durante a dinastía dos Flavios, entre os anos 69 e 96.

A economía dos primeiros poboadores debeu estar baseada na pesca e o marisqueo, como demostran os restos arqueolóxicos atopados nos arredores como conchas de bivalvos, cerámicas especiais e unha serie de obxectos representativos.

A tradición di que cara ao ano 34 desembarcou en Iria o Apóstolo Santiago, e que amarrou a súa barca á ara antes mencionada. Conta a lenda que os seus discípulos Teodoro e Anastasio trouxeron os seus restos mortais desde Xudea no ano 44, enterrándoo nun outeiro río Sar arriba, no que hoxe é Santiago de Compostela, no monte Libredón, onde se construíu a catedral de Santiago.

Trala chegada do Catolicismo e o reino de Galiza, na Idade Media constituíuse a diocese de Iria, cuxa historia aparece reflectida no *Chronicon Iriense*. Desde o descubrimento dos restos do Apóstolo durante o bispado de Teodomiro, Padrón convértese en lugar de paso da vía dos peregrinos que chegan por mar, pero tamén en obxectivo para as saqueadores viquingos e normandos entre os séculos X e XI (véxase viquingos en Galicia), polo que Afonso V mandou reconstruír en Catoira as Torres de Oeste, sobre os restos do *Castellum honesti* de orixe romana. Con esta defensa, a vila de Padrón tivo gran prosperidade durante os séculos XII e XIII. En 1156 o rei Afonso VII doou ao plebeo Sancho Eanes o couto de Lampai, situado na parroquia de Cruces.

miniatura|Padrón nun plano de 1751.
O arcebispo Diego Xelmírez, nado nas Torres de Oeste, foi un dos artífices desa prosperidade, mandando construír un peirao (que se mantivo activo até o século XVII, cando os aluvións do río Sar provocaron a retirada da ría), onde se sitúa actualmente a igrexa de Santiago. Dos seus estaleiros saíron as primeiras galeras da mariña española. No século XV o arcebispo Rodrígo de Luna estivo dous anos en Padrón con todo o cabido compostelán para protexerse dos condes de Altamira. Na igrexa de Iria Flavia consérvase o seu sepulcro, con estatua xacente.

Padrón está vinculado a importantes figuras da literatura, como Macías o Namorado, Xoán Rodríguez de Padrón, Rosalía de Castro ou Camilo José Cela.

## Eleccións en Padrón 
O PPdG predominou na política padronesa dende a chegada da democracia, na persoa de Jesús Villamor Calvo coma incombustible alcalde, dende o ano 1983 ata o 2007. Nese ano, unha coalición de goberno entre o PSdeG e un partido independente (escisión no seu día do PPdG), deulle o bastón de mando a Camilo Forján Seoane, pertencente ao PSdeG. O BNG e o PG tamén apoiaron a investidura do devandito. Na actualidade o alcalde é Antonio Fernández Angueira do PPdG, que goberna en coalición co PGD.

* Alcalde electo: Jesús Villamor Calvo (PPdG).

* Alcalde electo: Camilo Forján Seoane (PSdeG).

* Alcalde electo: Antonio Fernández Angueira (PPdG).

## Patrimonio 
miniatura|200px|esquerda|Igrexa.
Na igrexa parroquial de Santiago de Padrón consérvanse dous epígrafes: un en latín, sobre a tradición do santo, e outro de 1133, sobre a reconstrución do templo iniciada polo bispo Xelmírez.

Na ermida de Santiaguiño do Monte, á que segundo a lenda se retiraba a rezar o apóstolo tralas súas predicas, celébrase cada 25 de xullo unha popular romaría.

A casa da Matanza é o pazo onde residiu Rosalía de Castro, situado na periferia, fronte á estación de Padrón. Actualmente acolle un museo. Nos arredores da poboación existen outros pazos e casas señoriais.

O Xardín botánico de Padrón, situado no centro da vila, acolle especies senlleiras e exóticas de árbores.

A vila acolle cada domingo a feira de Padrón, unha das de máis sona de Galiza, onde ademais de roupa e apeiros, destacan os produtos hortofrutícolas da zona, en especial os coñecidos pementos.

Os pementos de Padrón, están vinculados ao convento de San Francisco de Herbón, onde foron levados por frades franciscanos cara ao século XVI ou XVII, seguramente procedentes de México ou o sur dos EUA.

## Padrón na literatura popular 
miniatura|dereita|Monumento ao carro en Padrón.
* *Alá vai Esclavitú:/ Déixame ir, que meto un grito;/ quero as orellas do burro/ pra faguer un abanico* .
* *Cando vou polo camiño,/ caminiño de Padrón,/ férveme o sangue no corpo/ e bríncame o corazón* .
* *En Padron hai boas nenas,/ en Santiago a flor delas,/ as da Cruña son fregonas* .
* *Nosa Señora da Adina/ ten oliveiras no adro,/ botan piñas no outono,/ cereixas no mes de maio*.
* *Nosa Señora da Adina/ ten un piñeiro no adro,/ bota piñas polo outono,/ cereixas no mes de maio* .
* *O crego de Escravitude/ leva a criada na burra,/ na primeira carballeira/ dalle unha sacudidura* .
* *Véxote no Milladoiro,/ no Faramelo, en Padrón,/ e astra pola Ponte Valga/ te vexo no corazón* .

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Padrón_Galicia_Río_Sar.jpg|Vista xeral do río coa ponte ó fondo.
Ficheiro:Padrón Galicia Xullo 2006 12.jpg|Praza.
Ficheiro:Padrón Galicia Xullo 2006 08.jpg|Igrexa de Padrón.
Ficheiro:Padrón Galicia Castelao.jpg|Busto de Castelao no Xardín botánico de Padrón.
Ficheiro:Padrón Exterior da casa da Matanza.jpg|Casa da Matanza.
Ficheiro:Camilo José Cela.jpg|Estatua de Camilo José Cela.

## Parroquias 
## Lugares de Padrón 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Padrón vexa: Lugares de Padrón.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bouza Brey, Fermín: "Cantigas populares da Arousa", en *Arquivos do Seminario de Estudos Galegos* III, 1929, 153-204 [en facsímile II].
* CASAS, Álvaro das (colector): "Pra un canzoneiro de Noia", en "Arquivo Filolóxico e Etnográfico de Galiza", en *Nós* 1931.
* Lorenzo Fernández, Xaquín: *Cantigueiro popular da Limia Baixa*, Galaxia, Vigo 1973.
* Sobreira, Juan: *Papeletas de un diccionario gallego* (1792-1797), ed. de J. L. Pensado Tomé, Instituto de Estudios Orensanos, Ourense 1979.

### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Padrón

### Ligazóns externas 
* Web do Concello de Padrón
* *Unha curiosa historia de Iria Flavia* 
* www.DesdePadron.Com, deseñada para que a mocidade local teña un lugar onde colgar, intercambiar e atopar información de interese sobre a vila.