Transporte axoplásmico

[miniatura|dereita|250px|A dineína, unha [proteína motora responsable do transporte axonal retrógrado, transporta vesículas e outros compoñentes celulares cara ao corpo celular das neuronas. As súas cadeas lixeiras únense ao cargamento e as súas cabezas globulares únense ao microtúbulo e avanzan sobre el.]]

O **transporte axoplásmico**, tamén chamado **transporte axonal**, é un proceso de transporte celular responsable de mover mitocondrias, lípidos, vesículas sinápticas, proteínas, e outros compoñentes celulares desde ou ata o corpo celular das neuronas a través da porción de citoplasma contida no seu axón (denominada axoplasma). Os axóns das neuronas poden ter 1.000 ou 10.000 veces a lonxitude do corpo celular e inicialmente o que se cría era que non contiñan ribosomas, polo que non podían producir as proteínas que precisaban, e dependían do transporte axoplásmico para recibir todas as proteínas necesarias procedentes do corpo celular. Non obstante, máis recentemente demostrouse que nos axóns tamén hai un certo grao de tradución de ARNm, polo que alí poderían producirse proteínas. O transporte axonal é tamén responsable de mover moléculas destinadas á degradación desde o axón ao corpo celular, onde serían degradadas polos lisosomas.

O movemento de materiais polo axón en dirección ao corpo celular denomínase transporte **retrógrado**, e o movemento cara ao extremo sináptico do axón denomínase transporte **anterógrado**.

## Mecanismo 
A gran maioría das proteínas do axón son sintetizadas no soma ou corpo celular da neurona e transportadas despois ao longo do axón. O transporte axonal ten lugar durante toda a vida da neurona e é esencial para o seu crecemento e supervivencia. Os microtúbulos (que están feitos de tubulina) discorren ao longo da lonxitude do axón e proporcionan a principal "pista" citoesquelética para o transporte. As proteínas motoras cinesina e dineína son encimas mecanoquímicos que transportan cargamentos en dirección anterógrada (cara ao extremodo axón) ou retrógrada (cara ao corpo celular), respectivamente. As proteínas motoras únense a diferentes cargamentos e transpórtanos, entre os que están orgánulos grandes como as mitocondrias, polímeros do citoesqueleto, e vesículas que conteñen neurotransmisores. O movemento de cargamentos solubles (citosólicos) é máis complexo, pero parece ter unha base similar; as proteínas solubles organízanse en complexos multiproteicos que son despois transportados por interaccións transitorias con cargamentos que se moven máis rápido no transporte axonal rápido.

## Transporte anterógrado 
O transporte anterógrado (tamén chamado ortógrado) é o movemento de moléculas ou orgánulos fóra do corpo celular en dirección á zona de sinapse ou membrana plasmática.

O movemento anterógrado de cada cargamento (en vesículas de transporte) tanto dos compoñentes que se transportan rápido coma lento ao longo de microtúbulos

## Transporte retrógrado 
O transporte retrógrado é o movemento de moléculas e orgánulos cara ao interior do corpo celular, procedentes da zona de sinapse ou da membrana plasmática. O transporte retrógrado está mediado pola proteína dineína, e utilízase por exemplo para enviar mensaxes químicas e produtos de endocitose dirixidos aos endolisosomas desde o axón ao soma ou corpo celular. e o poliovirus. Nestas infeccións, o atraso entre a infección e o comezo dos síntomas corresponde co tempo que precisan os patóxenos para chegar aos somas neuronais.

## Consecuencias da interrupción 
Varias doenzas neurodexenerativas (xenéticas) raras están asociadas con mutacións nas proteínas cinesinas e dineínas, e neses casos é probable que o transporte axonal xogue un papel chave mediando a patoloxía. O transporte axonal disfuncional está tamén ligado a enfermidades neurodexenerativas máis comúns como o Alzheimer e o Parkinson. O establecemento desta asociación débese principalmente ás numerosas observacións de grandes acumulacións axonais presentes invariablemente nas neuronas afectadas, e a que os xenes que se sabe que xogan un papel nas formas familiares destas doenzas tamén parecen ter un papel no transporte axonal normal. Porén, hai pouca evidencia directa da implicación do transporte axonal nestas últimas doenzas, e outros mecanismos (como a sinaptotoxicidade directa) poden ser máis relevantes nelas.

Como o axón depende do transporte axoplásmico para obter proteínas vitais e materiais, os danos como as lesións axonais difusas que interrompen o transporte causan unha dexeneración da porción distal do axón nun proceso chamado dexeneración walleriana. As drogas contra o cancro que interfiren co crecemento canceroso alterando os microtúbulos (necesarios para as frecuentes mitoses desas células) danan tamén os nervios porque os microtúbulos son necesarios para o transporte axonal.

## Notas