Saudosismo

[miniatura|Teixeira de Pascoaes cuns amigos ([1898).]]
O **Saudosismo** é unha corrente cultural, literaria, política e filosófica de carácter nacionalista que se desenvolveu en Portugal a principios do século XX. As súas orixes hai que buscalas no Neorromanticismo. As figuras principais deste movemento son os poetas Teixeira de Pascoaes e João Lucio e participaron del outros como Jaime Cortesão, Álvaro Pinto e Leonardo Coimbra.

## Características 
[miniatura|esquerda|150px|*Cego Rabequista* ([1855), de José Rodrigues.]]
O Saudosismo tivo como órgano de expresión a revista *A Águia*, nun ambiente revolto pola recente proclamación da República Portuguesa, as posteriores tentativas de restauración monárquica e a proximidade da primeira guerra mundial.

Os seguidores do Saudosismo agrupábanse na sociedade Renascença Portuguesa, que pretendía ''"revelar a 'alma lusitana', integrá-la nas suas qualidades essenciais e originárias"*. O poeta Teixeira de Pascoaes falaba desde as páxinas d*'A Águia* da *"alma excepcional, instintivamente naturalista e mística, que criou a saudade, promessa de uma nova civilização lusitana"*. Dende 1911 *A Águia* sería o órgano de expresión da Renascença.

O Saudosismo tivo unha derivación progresista arredor da revista *Seara Nova*, promovida por Raul Brandão, Aquilino Ribeiro e Teixeira Gomes; e outra reaccionaria, antiliberal e antidemocrática, o *Integralismo Portugués*, que se fundirá máis adiante co Salazarismo, e que estaba dirixida por Antonio Sardinha. O Saudosismo deploraba a sociedade industrial, defendía o regreso ó paraíso perdido do campo, ensalzaba o intuitivo fronte ó empírico e mesturaba o cristianismo cun misticismo panteísta de raizame pagá. Esta postura valeulle a ruptura co Modernismo literario, de recente aparición, que se agrupou arredor da nova revista *Orpheu*.

O *Saudosismo* foi definido por Pascoaes como celebración da saudade, na cal vía *"o próprio sangue espiritual da Raça; o seu estigma divino, o seu perfil eterno"*. Se a saudade é un fenómeno eminentemente portugués, expresaría a alma lusitana. Nunha vaga definición, Pascoaes afirma: *"Eu chamei Saudosismo ao culto da alma pátria representada pela Saudade erigida en Pessoa divina e orientadora da nossa actividade literária, artística, religiosa, filosófica e mesmo social"*.

## Galicia e o Saudosismo 
Na definición da alma portuguesa a partir das súas características particulares, os autores adscritos ó Saudosismo fixeron numerosas referencias a Galicia e acabaron por lograr o acercamento dalgúns literatos galegos. En 1913 Cláudio Basto publica n*'A Águia* un ensaio titulado *A saudade Portuguesa e Galega*. En *Nós*, á súa vez, rexístrase a intervención de Teixeira de Pascoaes, Leonardo Coimbra e outros membros do grupo Renascença, que entenden ás veces esta descuberta de Galicia como un descubrir algo que pertence a Portugal: Teófilo Braga e José Ballesteros afirman que Galicia é un anaco esgallado de Portugal, Pascoaes fala de que Galicia é *"un bocado de Portugal sob as patas do leão de Castela"*.

Esta postura tivo a súa correspondencia no *Pangaleguismo* de Antón e Ramón Villar Ponte, Vicente Risco e outros dende as páxinas d*'A Nosa Terra*, ou no *Atlantismo* de Ramón Otero Pedrayo, Antón Losada Diéguez e outros a través de *Nós''.

## Notas