Antón Villar Ponte

**Antón Villar Ponte** (tamén coñecido como **Antón Vilar Ponte**), nado en Viveiro o 2 de outubro de 1881 e finado na Coruña o 4 de marzo de 1936, foi un dos fundadores dunha das primeiras Irmandades da Fala e un dos principais alentadores do galeguismo de preguerra. Estudou farmacia, aínda que exerceu tamén o xornalismo. A súa obra abrangueu varios eidos (novela, ensaio, conferencias, discursos etc) e especialmente a produción dramática, transmisora do ideario galeguista. Dedicóuselle o Día das Letras Galegas no ano 1977. estudou nos institutos de Lugo e Santiago]]
Presidiu a Asociación da Prensa Coruñesa. En 1919 colaborou na formación do Conservatorio Nazonal de Arte Galego, que traduciu autores estranxeiros ao galego. respondido por Ramón Otero Pedrayo. O texto foi publicado por primeira vez en 1977 nos obradoiros tipográficos da editorial Moret, na Coruña, con limiar de Sebastián Martínez-Risco. Moitas das súas propostas (inseridas no traballo das primeiras Irmandades da Fala), foron posteriormente asumidas por símbolos do galeguismo como Alfonso Rodríguez Castelao.

Amosouse partidario de colaborar, como o resto da ING, coa ditadura de Primo de Rivera e aceptou entrar o 7 de febreiro de 1924 no consistorio da Coruña como concelleiro en calidade de directivo da Reunión de Artesáns. As Irmandades da Fala da Coruña criticaron con dureza esa súa decisión. Finalmente, a súa oposición a devolverlle a xestión das institucións de beneficencia á Igrexa católica precipitou a súa renuncia o 18 de marzo dese ano e a súa oposición á ditadura. Chegou a ser arrestado por artigos contrarios á ditadura en maio de 1926 e mais en xaneiro de 1927. Na súa traxectoria política foi un dos fundadores da ORGA (1929) e, como membro dela, foi elixido deputado da Federación Republicana Gallega pola provincia da Coruña nas eleccións de xuño de 1931. En 1934 incorporouse ao Partido Galeguista e volveu ser electo nas eleccións de febreiro de 1936 na candidatura da Fronte Popular, mais non chegou a prometer o cargo nin presenciar o plebiscito do Estatuto de Galicia de xuño, pois morreu en marzo por mor dunha perforación gástrica.

## Obra bibliográfica 
### Ensaio 
* *Nacionalismo gallego. Nuestra afirmación regional* (1916), 36 pp. na 1ª ed; 95 pp. na 2ª. Adicado a Aurelio Ribalta.
* *Os nosos valores* (1920). Conferencia lida na Sociedade Económica de Santiago, publicada en *A Nosa Terra*, nº 120.
* *Do cosmopolitismo, do universalismo e da mansedume galega* (1921), traballo lido na "Oliva" de Vigo, *A Nosa Terra* nº 139.
* "Preludio cordial" en *Abellas de ouro* de Xosé Lesta Meis, Nós, 1930.
* *O sentimiento liberal na Galiza*, discurso de ingreso na RAG en 1934.
* *Da superstición. Entre dous abismos* (1920)
* *Da emigración: Almas mortas: novela dialogada cómico tráxica en tres estancias* (Céltiga, 1922), ilustrada por Camilo Díaz Baliño.
* *O Mariscal* (1926). Canda Ramón Cabanillas, con debuxos de Álvaro Cebreiro. Ediciós Lar.
* *Teatro galego: tríptico* (Nós, 1928). Inclúe: *Do caciquismo: a patria do labrego*; *Da emigración: almas mortas* e *Da superstición: entre dous abismos*.
* *Os evanxeos da risa absoluta: anunciación do antiquixote. Folk-drama da sinxeleza campesina*. Ilustracións de Castelao (*Nós*, 1934).
* *Nouturnio de medo e morte, bárbara anécdota realista en dous tempos (sin literatura) que puido andar nos romances dos cegos* (*Nós*, 1935)
* *A festa da malla*. Ed. de Dolores Vilavedra *et al.* Col. *Os libros do Centro Dramático Galego* (1997, Xerais). ISBN 978-84-8302-100-2.
* *Xuana de Vega ou "Os mártires": dúas versións dunha obra inconclusa de Antón Vilar Ponte*. Ed. de Ernesto Vázquez Souza. Laiovento, 2001.

Amais, traduciu obras clásicas de William Shakespeare ou Molière.
* García, X. L. (escolma, limiar e notas, 1978). *Castelao, Otero Pedrayo, Suárez Picallo, Villar Ponte. Discursos Parlamentarios (1931-1933)*. Do Castro.
* Baramendi González, J. e Monterroso Devesa, X. M.ª (1991) *Obra política de Ramón Villar Ponte*. Ediciós do Castro.
* Vázquez Souza, E. (2001). *Xuana de Vega ou «Os mártires»: dúas versións dunha obra inconclusa de Antón Vilar Ponte*, Laiovento.
* Ínsua López, E. X. e Nuevo Cal, C. (2003). *O primeiro Antón Villar Ponte: achegamento ao período de formación do fundador das irmandades da fala (1881-1908)*. Caixa Galicia. ISBN 978-84-95491-85-5.
* Calvo, T. (editor), presentación (en galego) de Baramendi, J. (2003). *100 Artigos de Antón Villar Ponte* . *La Voz de Galicia*. ISBN 84-9757-107-X.
* Ínsua López, E. X. (2006). *Antón Villar Ponte e a Academia Galega: contributos para a historia crítica dunha institución centenaria*. Do Cumio. ISBN 978-84-8289-361-7.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Antón Villar Ponte 1881-1936.jpg|Antón Villar Ponte foi o animador de toda unha xeración.
Ficheiro:Carnet das Irmandades da Fala de 1917.jpg|Carné das Irmandades da Fala asinado por A. Villar Ponte.
Ficheiro:Carta de Antonio Villar Ponte a Bernardino Machado 11-1-1933.jpg|Carta de Villar Ponte a Bernardino Machado.
Ficheiro:Vilar Ponte, acto de homenaxe a Pondal no centenario 1835-1935 do seu nacemento, RAG.jpg|Nun acto de homenaxe a Pondal no centenario do seu nacemento.
Ficheiro:Viveiro - Antón e Ramón Villar Ponte.jpg|Placa na casa natal de Antón e Ramón en Viveiro.
Ficheiro:A Coruña 22 de xullo de 1927 Bernardino Machado acompañado polas fillas Elzira e Jerónima con Álvaro Cebreiro e A. Villar Ponte.jpg|A. Villar Ponte na Coruña, en 1927, con Álvaro Cebreiro, Bernardino Machado e as fillas deste.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "Discursos a nazón galega", publicado en *A Nosa Terra* (nº 76, 25 de decembro de 1918).
* "Sobre la autonomía regional", publicado en *El Pueblo Gallego* e recollido en *Pensamento e sementeira* (Buenos Aires, Eds. Galicia - 1971)
* 
* 
* 
* 
* 
* Meirinho Guede, V.(2003). "Falsa essência e utilidade verdadeira (sobre a teoria e a praxe de Antão Vilar Ponte)", pp.&nbsp;115–132, *Agália* 73-74.
* Monterroso Devesa, X. M. (1977). "Vida e obra" en *Antón Vilar Ponte. Día das letras galegas*. Agrupación Cultural O Facho.https://web.archive.org/web/20180429160358/http://cloud2.todocoleccion.net/libros/tc/2012/05/03/31615361.jpg
* Piñeiro López, Ramón (1974). "Antón Villar Ponte" en *Olladas no futuro*. Editorial Galaxia, Vigo.
* Sanmartín Rei, G. "A contribución do discurso xornalístico de Ramón Vilar Ponte ao proceso de emerxencia do segundo Renacemento"
* Soutelo Vázquez, Raúl (2001) "A Pegada dos irmáns Vilar Ponte no nacionalismo galego de antes da guerra". Anuario Brigantino 24.

### Outros artigos 
* Teatro das Irmandades da Fala
* I Asemblea Nacionalista
* Irmandade Nazonalista Galega
* Pacto de Barrantes
### Ligazóns externas 
* Antón Villar Ponte, biografía e escolma da súa obra, en Galicia espallada
* Ledo Andión, Margarita. "Día das Letras Galegas 1977, Antón Villar Ponte" *La Voz de Galicia*, 14/5/12 .
* Ínsua López, Emilio Xosé: Álbum das Irmandades da Fala CCG