Torrelavega

**Torrelavega** é un concello español situado na comunidade autónoma de Cantabria. É a capital da comarca do Besaya e a segunda cidade máis poboada de Cantabria, ademais dun importante núcleo industrial e comercial. 

## Xeografía
miniatura|esquerda|Pico Dobra, desde Viérnoles, punto máis alto de Torrelavega
Situase a uns oito quilómetros da costa cantábrica, a 27,5 quilómetros de Santander (capital da comunidade). A cidade é a capital da comarca do Val do Besaya, á que tamén pertencen os concellos de Cartes, Los Corrales de Buelna, Cieza, Arenas de Iguña, Bárcena de Pie de Concha, Molledo, Anievas e San Felices de Buelna.

A cota máxima é de 606 metros e, a cota mínima, de 12 metros. Ten de área 35,54 km2, ocupando o posto 57 en canto a municipios por superficie en Cantabria.

Destacan o río Saja e o río Besaya. Ambos ríos forman a principal conca hidrográfica de Cantabria. En Torrelavega o Saja recibe as augas do Besaya para logo desembocar na ría de San Martín de Arena de Suances.

Limita polo norte con Santillana del Mar, Suances e Polanco, polo leste con Piélagos e Puente Viesgo, polo sur con Los Corrales de Buelna e San Felices de Buelna, e polo oeste con Reocín e Cartes.

### Localidades 
* Barreda
* Campuzano
* Duález
* Ganzo
* La Montaña
* Sierrapando
* Tanos
* Torrelavega (capital)
* Torres
* Viérnoles

## Historia
Foi fundada a finais do século XIII por Garci Lasso I de la Vega, Adiantado Maior de Castela, en nome de Afonso XI.

O seu nome actual é a contracción que, co paso do tempo, se produciu do epónimo da casa que construíu na zona Leonor de la Vega, filla de Garci Lasso II de la Vega e nai do Marqués de Santillana, para administrar os impostos e os privilexios do seu territorio.

Torrelavega era un centro gandeiro de importancia para Castela dende tempos remotos. "O aumento de poboación e o progreso da súa industria" merecéronlle en 1895 o título de cidade, concedido pola entón rexente María Cristina de Borbón.

## Demografía 

	&nbsp;
	Ano 2000
	Ano 2001
	Ano 2002
	Ano 2003
	Ano 2004
	Ano 2005
	Ano 2006

	Poboación
	&nbsp;
	&nbsp;
	&nbsp;
	&nbsp;
	&nbsp;
	&nbsp;
	&nbsp;

	Barreda
	2995
	2973
	2948
	2977
	2932
	2897
	2828
	
	Campuzano
	11972
	11783
	11679
	11617
	11366
	11258
	11217
	
	Duález
	267
	269
	331
	366
	377
	371
	373
	
	Ganzo
	1130
	1109
	1121
	1101
	1095
	1066
	1067
	
	Montaña (La)
	180
	177
	188
	191
	183
	188
	183
	
	Sierrapando
	4013
	3947
	3968
	3967
	3982
	4005
	4041
	
	Tanos
	5065
	5336
	5614
	5782
	5986
	6080
	6121
	
	Torrelavega
	28534
	28259
	28303
	28603
	28457
	28360
	28334
	
	Torres
	1012
	1032
	1025
	1012
	1013
	1002
	997
	
	Viérnoles
	1018
	1024
	1003
	1022
	1016
	1003
	982
	
	&nbsp;
	&nbsp;
	&nbsp;
	&nbsp;
	&nbsp;
	&nbsp;
	
	
	
	
	

A poboación do concello é de 55.947 habitantes segundo o censo de 2009, (INE 2009), polo que un 9,5% dos cántabros viven en Torrelavega. A súa tendencia demográfica está estancada desde o ano 2000, dado a unha baixa natalidade e a un progresivo envellecemento da poboación, que son compensados con fluxos migratorios que se dan desde os comezos dos noventa. Desde 1991, Torrelavega perdeu un 6,8% da poboación, isto é, 4.113 habitantes.

Ademais, a escaseza e subsecuente carestía das vivendas no núcleo urbano desenvolveu nun proceso de periurbanización ou desprazamento da poboación para os concellos do contorno, en especial ós eixes conurbanos Torrelavega-San Felices de Buelna, que aumentou a súa poboación nun 2,86 %, Torrelavega-Cartes (1,47 %), Torrelavega-Los Corrales de Buelna (1,44 %) e **Torrelavega**-Suances (2,84 %), sendo o aumento demográfico en Torrelavega do 0,82 % entre 2002 e 2003, e un retroceso do 0,15% entre 2005 e 2006. Torrelavega é o segundo concello máis poboado de Cantabria.

Fonte: INE

## Monumentos
*Casa de Velarde, en Viérnoles, declarada Ben de Interese Local.
*Edificio do Colexio de “Nuestra Señora de La Paz”, en Torrelavega, ben inventariado . A súa fachada é obra de José María Subirachs.
* Unha das Locomotoras de Vapor ("Udías, María, Revilla, Peñacastillo, Reyerta e Begoña 3"), en concreto a locomotora María, no Almacén do Concello de Torrelavega. Ben inventariado.
### Monumentos relixiosos
miniatura|180px|Fachada da igrexa da Virxe Grande, 1964
[miniatura|180px|Glorieta do bulevar ronda, en Nova Cidade, con escultura *Oteando*, de [Miquel Navarro]]
*A igrexa neogótica da Asunción (1892), que alberga o Cristo da Agonía e a da Virxe Grande (ou igrexa Nova), contemporánea e racionalista, inaugurada en 1964, coa súa bóveda en estrela, obra de Luis Moya Blanco. A súa patroa conmemorase o 15 de agosto.
*O Convento dos Santos Reis S. Luis e S. Fernando das Nais Carmelitas, en Sierrapando.
*A ermida de Santa Ana, en Tanos. A súa patroa conmemórase o 26 de xullo.

### Monumentos civís
*O palacio de Demetrio Herrero, construído en 1888 e actual sede do Concello e, nun grao máis modesto, a Praza Maior, cos seus soportais. Tamén é de destacar a Fonte de Catro Caños, lugar de paso das rondas marceiras protagonizadas polo Coro Ronda Garcilaso na festa do Primeiro de Marzo.
*A Casona dos Condes de Torreanaz.
*A Casona Calderón (ou dos Mártires).
* Cabe destacar tamén o conxunto monumental de Viérnoles, formado por palacios e casonas dos séculos XVII ao XIX.
* A Praza de Abastos.
* A Fábrica La Lechera, sede actual da Feira de Mostras de Cantabria.
* A estación de ferrocarrís FEVE.
* A estación de ferrocarrís RENFE en Tanos.
* A ponte Espina, que dá acceso a Viérnoles desde Tanos.
* A ponte Roja, en Tanos.
* O mercado nacional de ganados.

### Esculturas 
Na última década fóronse colocando en espazos públicos diversas esculturas contemporáneas. Destaca o conxunto localizado na estrada de circunvalación, chamado "bulevar ronda":

* *Oteando*, de Miquel Navarro, é o exemplo máis coñecido.
* *Saiva nova*, de Lucio Marcos Pernía, na praza de La Llama.
* Alegorías do traballo, a minería e a emigración, de Jesús González de la Vega.
* *Catro cadros*, de Chema Alvargonzález.
* *Sen título*, de Adolfo Schlosser.
* *A miña casa en Torrelavega*, de Jaume Plensa, coñecida popularmente como a *pajarera*.
* *Paneis metálicos*, instalación de José Pedro Croft.
* *Fonte de Granito*, de Juan Asensio.

## Festas
*As festas da Patroa celébranse durante uns dez días a mediados de agosto e, nelas, pode asistirse, por exemplo, ó Desfile de Carrozas da Gala Floral (declarada de Interese Turístico Nacional).
*A festa de San Ciprián, Festa de Interese Turístico Rexional que se celebra o 16 de setembro, con romaría incluída no alto do mesmo nome.
*A última noite do mes de febreiro celébranse as Marzas, que conmemora a chegada da primavera.
*O 3 de febreiro teñen o San Blas na localidade de La Montaña.
*O 23 de abril celebran o San Xurxo na localidade de Viérnoles.
*O 10 de maio celébrase o San Migueluco na localidade de Campuzano.
*O 22 de maio a Santa María en Barreda.
*O 26 de xullo a Santa Ana en Tanos.
*O 5 de agosto a Nosa Señora das Neves en Tanos.
* No inicio de outono fan a Magosta nas localidades de Ganzo, Barreda e Viérnoles, como tamén en barrios torrelaveguenses como Covadonga e La Inmobiliaria.
*O 8 de setembro celébrase a Virxe do Milagre na localidade de Torres.

## Medios de comunicación
### Prensa escrita
O *Diario Alerta*, que ten a súa sede en Peñacastillo, en Santander, cobre cunha sección a actualidade da cidade.

*El Diario Montañés*, ten o seu Suplemento Veciños de Torrelavega, ademais dunha correspondente sección informativa sobre a cidade diariamente en cada exemplar do xornal.

### Radio
*Radio Nacional de España en Torrelavega
*SER Torrelavega 
*RtvTanos

### Televisión
A televisión de Torrelavega pasou no 2005 de chamarse Vegavision a chamarse TÚ Television que retransmitía en analóxico en parte de Cantabria, e nas plataformas dixitais. Cesou as súas emisións a finais do 2008 comezos  do 2009. Actualmente funciona unha nova televisión de cobertura en toda a comarca, TCBtelevisión (Tele Comarca del Besaya), que iniciou as súas emisións o 1 de outubro de 2009.

### Axencia de prensa
*Agencia EFE, Axencia EFE, delegación en Torrelavega.

## Véxase tamén