Leishmaniose

miniatura|300px|Ciclo biolóxico da *Leishmania*
A **leishmaniose** ou **leishmaníase** é unha enfermidade parasitaria producida por protozoos do xénero *Leishmania*, da familia dos tripanosómidos. Realmente agrupa un amplo conxunto de formas clínicas, con cadros diversos e gravidade diferente. Segundo a especie responsable, a enfermidade recibe diferentes nomes específicos, como *kala-azar* ou *febre negra* (producida pola *L. donovani*), *botón de oriente* ou *botón de Alepo* (producida pola *L. tropica*). Outras especies son causa de diferentes procesos cutáneos.

Considérase unha zoonose e afecta principalmente os países máis desfavorecidos, tanto polas precarias condicións hixiénicas como pola carencia de medios de loita e tratamento. Máís do 90% dos casos de leishmaniose do mundo danse en Bangladesh, o Brasil, a India, o Nepal e o Sudán.

## Etioloxía
O parasito causante da enfermidade, a *Leishmania*, é un protozoo flaxelado, transmisible ó home desde diversos animais, coma cans e roedores, a través das picadas da femia dun mosquito do xénero *Phlebotomus*.

En España, a especie responsable é a *Leishmania donovani* (*L. donovani infantum*) e os mosquitos implicados como vectores da enfermidade son o *Phlebotomus perniciosus* e mailo *P. ariasi*. En América, os vectores pertencen ó xénero *Lutzomyia*.

## Patoxenia
miniatura|300px|Mosquito da especie *Phlebotomus pappatasi* picando nunha persoa
En España, o reservorio máis común é o can, que tamén pode padece-la enfermidade. O mosquito, ó picar nun can ou nunha persoa enfermos, inxire o parasito no estadio de *amastigote*, que é a forma parasita dentro das células sanguíneas do can; nesta fase adoptan unha forma redondeada e carecen de flaxelo. Nas células intestinais do mosquito transfórmanse en *promastigotes*, que se dividen e multiplican; neste estadio teñen forma alongada, lanceolada, e están provistos dun flaxelo que lles proporciona capacidade de movemento. Estas formas alcanzan as pezas bucais do mosquito e este, ó picar nunha persoa, inocúlaos no torrente sanguíneo desta.

A enfermidade presenta unha prevalencia relativamente alta entre os cans, do 4 ó 10%.

Noutros países detectouse o parasito en especies silvestres, que actúan como portadores asintomáticos e reservorios da enfermidade.

## Cadro clínico
A enfermidade pode cursar ben cunha forma cutánea, ben cunha forma visceral, que é a que recibe especificamente o nome de *kala-azar*, ou *febre negra*, e que consiste nunha infección crónica grave do sistema fagocitario. Cursa con febre recorrente, calafríos, esplenomegalia  e hepatomegalia, así como leucopenia, provocando unha alta mortalidade.

A forma cutánea caracterízase por úlceras indoloras que xorden no punto da picada e que poden curar espontaneamente ou manterse abertas durante longos períodos de ata varios anos.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* SAIZ MORENO, Laureano: *Las zoonosis*. Aedos, Barcelona 1976.
* VARIOS: *Diccionario galego de termos médicos*. Consellería de Educación e Ordenación Universitaria, Santiago de Compostela, 2002.
* VARIOS: “La leishmaniosis canina”, en *Información veterinaria. Revista Oficial do Consejo General de Colegios Veterinarios de España* xuño 2005 (1ª parte) http://www.colvet.es/modules.php?name=revistas&sec=14&subsec=1&idwebstructure=277&idrevista=104 , setembro 2005 (2ª parte) http://www.colvet.es/modules.php?name=revistas&sec=14&subsec=1&idwebstructure=277&idrevista=103 .

### Ligazóns externas
* Leismaniase (Consejería de Salud, Madrid)  
* *Leishmaniasis, la epidemia de los pobres en Afganistán*, en *El Mundo.es*, 28.10.2010
* *Kala azar. La fiebre negra de los desfavorecidos*