Dolly zoom

[dereita|miniatura|Unha representación [Imaxes xeradas por ordenador|xerada por ordenador dun *dolly zoom*]]

Un **travelling compensado**, **dolly** **zoom dolly**, toma de **Hitchcock** (***Hitchcock shot***),  '*efecto *Vertigo**',  é un efecto na cámara que parece socavar a normal percepción visual.
O efecto conséguese ampliando unha lente de zoom para axustar o ángulo de visión (moitas veces denominado campo de visión ou FOV) mentres a cámara se move (*dolling* ou *travelling* en inglés) cara ao suxeito ou se afasta del, de tal xeito que mantén o mesmo tamaño no cadro. Na súa forma clásica, o ángulo da cámara afástase dun suxeito mentres a lente fai zoom ou viceversa. Así, durante o zoom, hai unha distorsión de perspectiva continua, a característica máis directamente perceptible é que o fondo parece cambiar de tamaño en relación ao suxeito.

A aparencia visual para o espectador é que ou o fondo crece de súpeto en tamaño e detalle e supera o primeiro plano, ou ben o primeiro plano faise inmenso e domina a súa configuración anterior, dependendo de como se execute o zoom dolly. Dado que o sistema visual humano usa indicadores de tamaño e perspectiva para xulgar os tamaños relativos dos obxectos, ver un cambio de perspectiva sen un cambio de tamaño é un efecto moi inquietante, a miúdo con forte impacto emocional.

## Historia 
O efecto foi o concibido por Irmin Roberts, un camarógrafo da segunda unidade da Paramount, na película *Vertigo* de Alfred Hitchcock. O plano foi usado desde entón en moitas outras películas, incluíndo *Goodfellas*, *Jaws*, e a serie de filmes sobre *O Señor dos Aneis*. Rainer Werner Fassbinder usa o efecto dúas veces nun plano en *Chinese Roulette* (1976).

O *zoom dolly* é usado habitualmente polos cineastas para representar a sensación de vertixe, un "sentimento de afastamento de si mesmo" ou un sentimento de irrealidade, ou para suxerir que un personaxe se está a decatar de algo que lle fai facer revalorizar todo o que antes cría.

## Óptica 
Para a maioría dos propósitos, pódese supoñer que o espazo da imaxe e o espazo do obxecto están no mesmo medio. Así, para un obxecto enfocado, a distancia entre a lente e o plano da imaxe s_\text{i}, a distancia entre a lente e o obxecto s_\text{o}, e a distancia focal f están relacionados por

: {1 \over s_i} + {1 \over s_o} = {1 \over f}.

Entón o aumento transversal é

: M = {s_\text{i} \over s_\text{o}} = {f \over (s_\text{o} - f)}.

A *ampliación axial* M_\text{ax} dun obxecto en s_\text{o} é a taxa de cambio da distancia lente-imaxe s_\text{i} como a distancia lente-obxecto s_\text{o} cambios. Para un obxecto de profundidade finita, pódese concibir o *aumento* axial medio como a relación entre a profundidade da imaxe e a profundidade do obxecto:

: M_\text{ax} = \left| {d \over d(s_\text{o})} {s_\text{i} \over s_\text{o}} \right| = \left| {d \over d(s_\text{o})} {f \over (s_\text{o} - f)} \right| = \left| {-f \over (s_\text{o} - f)^2} \right| = {M^2 \over f}.

Pódese ver que se a ampliación permanece constante, unha maior distancia focal dá como resultado un aumento axial menor, e unha distancia focal menor nun aumento axial maior. É dicir, cando se usa unha distancia focal máis longa mentres se afasta a cámara/lente do obxecto para manter o mesmo aumento *M*, os obxectos parecen máis pouco profundos e as distancias axiais entre obxectos parecen máis curtas. O contrario, aumentando a ampliación axial, ocorre con distancias focales máis curtas mentres se move a cámara/lente cara ao obxecto.

### Cálculo de distancias 
Para conseguir o efecto, a cámara debe situarse a unha certa distancia do obxecto que se supón que permanece quieto durante o *dolly zoom*. A distancia depende do ancho que se vaia filmar a escena e do campo de visión (FOV de *field of view*) da lente da cámara. Antes de calcular as distancias necesarias nos diferentes campos de visión, hai que calcular o ancho constante da escena:

:  \text{distancia} = \frac{\text{ancho}}{2\tan\left(\frac{1}{2}\text{FOV}\right)}.

Por exemplo, un FOV de 90° e unha distancia de 2 metros producen un ancho constante de 4 metros, o que permite que un obxecto de 4 metros de ancho permaneza quieto dentro do cadro durante o efecto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Efecto diorama