Crac do 29

O **crac do 29** ou **Xoves Negro** (en inglés, ***Black Thursday***) refírese ao día 24 de outubro de 1929, cando ocorreu o crac da Bolsa de Valores de Nova York. O crac desencadeou a máis devastadora crise económica da historia dos Estados Unidos, considerándose a duración e a importancia dos seus efectos. Marcou o inicio dos doce anos da Gran Depresión, que afectou todos os países occidentais industrializados.

## Antecedentes 
### Os "Tolos Anos 20" 
Trala primeira guerra mundial, os países de Europa estaban en ruínas, mentres que os Estados Unidos vivían unha gran prosperidade, a causa da produción e a exportación en gran volume durante a guerra. Co aumento da produción, os Estados Unidos, durante a década de 1920, tiñan crecemento e prosperidade suficientes para dominar outros mercados, como o de América Latina. Ese período ficou coñecido como "Tolos Anos 20". O consumo aumentara, a industria creaba todo o tempo bens de consumo, as festas e os clubs estaban cheos e o cinema tornábase nunha gran diversión. Con esta prosperidade, as accións eran valorizadas.
[lang=pt|miniatura|300x300px|Índice [Dow Jones Industrial Average|Dow Jones durante a crise]]

### Crise de 1929 
En setembro de 1929, o índice Dow Jones, que avalía o mercado de accións nas bolsas de valores, rexistrou o seu pico máximo e o mercado comezaba a sentir que unha caída no valor nominal das accións podería aproximarse. Con iso, e debido á desconfianza do mercado, o volume dos negocios caera substancialmente, ata a situación ficar insustentábel. Iniciouse entón a crise de 1929, que, en suma, se traduciu nunha crise de credibilidade. Os accionistas puñan as súas accións en venda, en volumes enormes, e como había poucos compradores, os prezos das accións caían. Deuse inicio a unha espiral descendente:

Os bancos e as fábricas afundíronse e os efectos da crise espalláronse polo mundo.

A crise tivo lugar a causa da creba da bolsa e tamén por outros dous motivos: Ese día, a bolsa perdeu un 11% do seu valor en negociacións moi fortes. Varios líderes banqueiros de Wall Street reuníronse para atopar unha solución contra o pánico e os caos. O encontro contou con Thomas Lamont, xefe interino do Morgan Bank, Albert Wiggin, xefe do Chase National Bank e Charles E. Mitchell, presidente do National City Bank of New York. Escolleron a Richard Whitney, vicepresidente da Bolsa, para actuar no seu nome. Cos banqueiros e os seus recursos financeiros, Whitney colocou unha oferta de compra dun gran bloque de accións na U.S. Steel a un prezo ben por riba do mercado e moitos investidores de accións quixeron vender rapidamente as súas accións. 6 091 870 títulos financeiros foron rapidamente vendidos o mesmo día, o terceiro maior volume de negocios da historia da bolsa.

Este crac fixo que empresas e bancos fosen á creba e o valor das accións, nas bolsas de valores, caesen moito dun día para o outro. Esa creba repercutiu na maior parte dos países capitalistas. Moitas persoas perderon os seus empregos, había pánico entre a xente, levando algunhas ao suicidio, incluídos once grandes especuladores da bolsa.

## Fundamentos económicos 
O accidente financeiro seguiu a unha especulación que tivo lugar ao final de 1920, que levou centenares de americanos a investiren pesadamente no mercado de accións. Un número significativo deles foi pedir diñeiro prestado para comprar máis accións. En agosto de 1929, os corretores facían préstamos pequenos a investidores que estaban comprando accións. Prestáronse máis de 8,5 mil millóns de dólares, máis da metade de todo o diñeiro en circulación nos Estados Unidos nesa época. Os prezos das accións estaban subindo e impulsando máis persoas a investir, a xente agardaba que os prezos das accións subisen aínda máis. As especulacións alimentaron a subir aínda máis e creouse unha bocha económica.

### Accións subsequentes 
En 1932, o Senado dos Estados Unidos estableceu a Comisión Pecora para estudar as causas do incidente. O ano seguinte, o Congreso dos Estados Unidos aprobou a Lei Glass-Steagall, que fixo obrigatoria unha separación entre os bancos comerciais que reciben depósitos e dan préstamos, e os bancos de investimento que emiten e distribúen accións, títulos e outros produtos.

Despois da creba da bolsa de valores, os mercados de accións arredor do mundo instituíron medidas para suspenderen a negociación no caso de caídas rápidas, alegando que as medidas ían impedir o pánico. Non obstante, aconteceu outra creba, coñecida como Luns Negro, o 19 de outubro de 1987, cando o Dow Jones Industrial Average caeu un 22,6%, a peor caída desde 1929.

## Debate académico 
Os economistas e os historiadores están en desacordo sobre o papel que tivo o crac nos eventos económicos, sociais e políticos subsecuentes. *The Economist* argumentou nun artigo de 1998 que a depresión non comezou co crac do mercado de accións. Non fica claro o momento en que unha depresión estaba a comezar. Preguntáronse: "Pode un colapso moi serio da bolsa producir un serio revés para a industria cando a produción industrial está na maior parte nunha condición saudábel e equilibrada?"

Porén, *The Economist* tamén advertiu que algunhas crebas bancarias tamén son esperadas, e algúns bancos poden non ter reservas para financiar empresas comerciais e industriais. Concluíron que a posición dos bancos é a chave para a situación, mais o que ía acontecer non podía preverse.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Axon, Gordon V. *The Stock Market Crash of 1929*. Londres: Mason & Lipscomb Publishers Inc., 1974.
* 
* Brooks, John. (1969). *Once in Golconda: A True Drama of Wall Street 1920–1938*. Nova York: Harper & Row. .
* Galbraith, John Kenneth. "1929: New York City." ''Lapham's Quarterly*, no. 2 (Spring 2015): 145–146
* Klein, Maury. (2001). *Rainbow's End: The Crash of 1929*. Nova York: Oxford University Press. .
* Klingaman, William K. (1989). *1929: The Year of the Great Crash*. Nova York: Harper & Row. .
* Leone, Bruno. *The Great Depression: Opposing Viewpoints,* 14–25. San Diego, California: Bender, David L., 1994.
* Pendergast, Tom. *American Decades: 1920–1929*. Farmington Hills, Michigan: UXL American Decades Publishing, 2003.
* Reed, Lawrence W. (1981 & 2008). *Great Myths of the Great Depression*. Midland, Michigan: Mackinac Center.
* 
* Shachtman, Tom. (1979). *The Day America Crashed: A Narrative Account of the Great Stock Market Crash of October 24, 1929*. Nova York: G.P. Putnam. .
* Thomas, Gordon and Morgan-Witts, Max. (1979). *The Day the Bubble Burst: A Social History of the Wall Street Crash of 1929*. Garden City, Nova York: Doubleday. .
* Watkins, Tom H. *The Great Depression: America in the 1930s,'' 22–55. Nova York: Little, Brown & Company, 1993.
### Ligazóns externas 
* Quebrou ! A Gran Depresión Outubro de 1929