Voda da Pita

A ***Voda da Pita*** é unha representación teatral popular que ten lugar cada Martes de Entroido na praza das **Eiroás** (Ourense). É o acto central da *Festa da Pita*, que é o nome co que se denomina ao entroido das Eiroás que, á súa vez, chámase así en lembranza do emparellamento de dúas persoas viúvas que tivo lugar no barrio das Eiroás na metade do século XX e que, conforme as e os informantes da zona, provocara sen pretendelo a celebración do entroido naquel barrio ourensán durante dúas décadas. A noiva era alcumada a *Pita* e velaquí o motivo do nome da festa e dalgúns elementos que rodean á mesma.

No ano 1999, a asociación veciñal das Eiroás decidiu recuperar a celebración do entroido, introducindo na nova festa diversos contidos entre os que se atopa esta representación teatral.

## Historia 
miniatura|Voda da Pita 2011
A primeira vez que tivo lugar a voda foi o 7 de marzo do ano 2000, na segunda edición da *Festa da Pita*. Alén de introducir un novo elemento do programa da festa, a voda procuraba -nun ton satírico e desenfadado- lembrar a orixe daquela cinzarrada que tivera lugar nos mediados do pasado século, provocada polo emparellamento de dous viúvos, e que dera lugar á celebración do entroido naquel barrio ourensán. O nome dos viúvos era **Antonio Guimarey** e **Gumersinda de Benavides**, alcumada a ***Pita***, e daí a denominación da voda e da propia festa.

Até o 10º aniversario da festa, no ano 2008, a *Voda* era moito máis curta e tiña lugar ás 5 da tarde, abrindo o baile de máscaras vespertino e centrándose na orixe da cinzarrada con actores e actrices improvisadas/os. É a partir dese ano que muda a estrutura festiva do Martes, trasladando a *Voda da Pita* para a 1 do mediodía, introducindo un elemento gastronómico no programa da festa e prolongando, por tanto, o programa festivo do día grande. Isto tamén trouxo canda si unha reforma no guión da *Voda* que fixo que esta medrara en tempo e en contidos, inserindo novos elementos satíricos sobre o acontecido no panorama social e político ao longo do último ano. No ano 2021, como consecuencia da pandemia provocada pola COVID-19, a *Voda da Pita* tivo lugar de xeito virtual, dentro da experiencia novidosa e improvisada da celebración dun entroido on-line, permanecendo aloxada na canle oficial da festa no youtube.

## Estrutura da Voda 
Na representación da *Voda* conviven 2 historias. Dunha parte, o emparellamento do **Antonio Guimarey** e da **Gumersinda** **de Benavides**, dous viúvos que, sen querelo, deran orixe á festa; e doutra, a análise con retranca do ocorrido ao longo do último ano. Ademais, a estrutura do guión sempre contempla as mesmas partes, sendo común unha boa parte do texto en todas as edicións.

1º O **narrador** ou a **narradora** é quen sae primeiro á escena para adiantarnos o que alí vai pasar e situarnos naqueles anos nos que *o Elvis facía bailar as parellas a ritmo de rock, Blanco Amor escribía A Esmorga e o Fraga bañábase en Palomares*. 

2º Un **crego** (habitualmente máis conservador) e unha **monxa** (tamén habitualmente, máis moderna), van dando entrada á cerimonia, aos noivos protagonistas, Antonio e Gumersinda, e as personaxes "convidadas" dese ano. A parella fala do seu amor, de como se coñeceron e de que queren iniciar unha nova vida en mutua compañía.***CREGO:** Antonio e Gumersinda. Benvidos á casa do Señor.*

*Dígovos moi en verdade, que casar a dous viuvos*

*é cousa de gran novidade.*

*Cando decidiron unirse, moita ledicia nos deron.* 

*E por iso queremos saber como foi que se coñeceron?*3º Lévase a cabo a voda, coas interrupcións necesarias se así o require a actualidade. Ao rematar, os **noivos** dan as grazas a todo o público pola súa asistencia e irrompe na escena unha **veciña/o** que, con coplas e aleccionando ao público asistente, reclama o pagamento da festa para celebrar esta unión.***NOIVO:** Casados quedamos*

*para as ledicias e para as desgrazas*

***NOIVA:** E a todos os veciños*

*pola vosa compañía dámosvos grazas*

***VECIÑA/O**: Che, che, che!!!... Para o carro*

*que con grazas non se paga.*

*Remexede na faltriqueira.*

*Veñan cartos e veña viño,*

*veña festa e veña leria.*
miniatura|Voda da Pita 2015
4º Entra a **Garda-civil** en escena, tal e como contan que pasou en máis dunha ocasión na antiga festa. Nesta ocasión faino atendendo á chamada do crego e para deter a trifulca que se montou na praza. Despois dunha discusión entre a **veciña** e o **garda**, que non entende a retranca, o balbordo da cinzarrada vai a máis e a autoridade competente acaba poñéndose nervioso e disparando ao ceo mentres berra *"Al suelo todo el mundo"*.***GARDA:** Que se pare la “trifulca”! Que se aparte la xente!*

*Que aquí llega montada la “autoridá” competente.*

***VECIÑA:** Montada... ben se ve, e “autoridá” pode ser,*

*pero iso de competente... aínda está por ver.*5º Irrompen as **Pitas** na escena, facendo soar as súas chocas, rodeando ao **garda-civil** e lanzando os seus ovos cheos de entroido, de penso e de alegría. Así é como as **Pitas** (que representan unha actualidade que devolve a autoridade ao pobo) neutralizan ao garda (que representa, coas súas formas, a outros tempos) reconciliando pasado e presente para construír un futuro común. No fin da obra, a persoa máis nova do elenco será a encargada de recoller a cesta coa pita que a noiva portara durante toda a celebración e recitar as coplas que levan pechando a *Voda da Pita* desde o primeiro ano:***NENA/O:** Trinta anos agardou o pobo* 

*a que alguén collera a cesta*

*Non permitades, veciños*

*que volte morrer a festa.*

## Galería de imaxes 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Ares Pérez, Carlos X. Festividades de inverno na provincia de Ourense (2019). Dr. Alveiros Fund. Vicente Risco. pp. 172-177. ISBN 9788412103908
* Fidalgo Santamarina, X. A.; Pardo, L.; Rodríguez Cruz, X. e Malingre Rodríguez, A. Mª. "O Entroido da comarca de Ourense" en As caras do Entroido ourensán (2009). Ourense. Deputación Provincial de Ourense. pp. 33-60. ISBN 9788496503960
* "As mellores imaxes da Festa da Pita 2015". La Región. 17 de febreiro de 2015
* "EiroasFest escoge a la novia de la Voda da Pita 2022". Xornal O Sil. 16 de febreiro de 2022
* "A Voda da Pita cumpre o seu 21 aniversario en Ourense". Faro de Vigo. 6 de marzo de 2019
* "A Voda da Pita en imaxes". La Voz de Galicia. 1 de marzo de 2022
* "Voda da Pita en As Eiroás". La Voz de Galicia. 25 de febreiro de 2020
* "Entroido Voda da Pita". TeleMiño. 25 de febreiro de 2020
* "Asistimos á Voda da Pita no barrio das Eiroás". TVG. 13 de febreiro de 2018

### Outros artigos 
* Festa da Pita en Galipedia
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da Festa da Pita
* Canle no youtube da Festa da Pita