Illa de Nikumaroro

**Nikumaroro**, anteriormente coñecida como **Illa Kemins** ou **Illa Gardner**, forma parte das Illas Fénix, Kiribati, no océano Pacífico occidental. É un atol de coral remoto, alongado e triangular con vexetación profusa e unha gran lagoa mariña central. Nikumaroro ten uns 7,5 km. de longo por 2,5 km. de ancho. Aínda que estivo ocupada en varias ocasións do pasado, a illa está deshabitada na actualidade.

Kiribati declarou a Área Protexida das Illas Fénix en 2006, e o parque ampliouse en 2008. A reserva mariña de 425.300 km² contén oito atois de coral, incluído Nikumaroro.

Nikumaroro foi obxecto de considerables especulacións e exploracións como posible lugar onde a piloto Amelia Earhart e o navegador Fred Noonan puideron aterrar en xullo de 1937 cando desapareceron durante o seu desafortunado voo para circunavegar o mundo. Non obstante, ata a data, non se atoparon probas concluíntes do seu avión na illa nin nas súas inmediacións.

## Características
O atol é remoto e está conformado por dous illotes alongados que case pechan a lagoa interior e que lle dan ao atol unha característica forma triangular, a súa vexetación é profusa e conta cunha lagoa mariña central.

Hai dúas entradas angostas a través do bordo do atol, bloqueadas por un arrecife ancho, o cal seca ao baixar a marea. Nas augas de Nikumaroro están presentes 21 xéneros de coral duro, con abundante coral vivo na zona oeste, nalgunhas áreas mesmo superando o 50%.

## Xeografía
Unha espesa maleza e un bosque de *Pisonia* cobren a superficie terrestre. As árbores medran 15 m. de altura e provocan a descomposición do material foliar no solo.

### Identidade dos pobos prehistóricos
Os antigos asentamentos nas próximas illas de Manra e Orona probablemente foron fundados arredor do ano 1000 a.C., cando se sabe que os melanesios orientais viaxaron cara ao norte a través da auga. Estes produciron artefactos de basalto que se orixinaron en Samoa, as Marquesas e as Illas Cook, e que foron transportados ás Illas Fénix e Liña durante os séculos XII-XIV d. C.
Hai probas que suxiren que a illa Howland foi o lugar dun asentamento prehistórico, que puido estenderse ata Rawaki, Kanton, Manra e Orona, e posiblemente Nikumaroro.
Descubríronse sitios arqueolóxicos en Manra e Orona que suxiren que houbo dous grupos distintos de colonos na zona, un da Polinesia oriental e outro da Micronesia.

## Historia
### Avistamentos e afirmacións do século XIX
Nikumaroro era coñecido por diversos nomes a principios do século XIX: illa de Kemins, illa de Kemis, *Motu Oonga*, *Motu Oona* e illa de Mary Letitia. O primeiro rexistro dun avistamento europeo foi feito polo capitán C. Kemiss (ou Kemin, Kemish) do buque baleeiro británico *Eliza Ann* en 1824. O 19 de agosto de 1840, o USS *Vincennes* da da Expedición de Exploración dos Estados Unidos confirmou a súa posición e rexistrou o nome do atol como Illa Gardner, nome dado orixinalmente en 1825 por Joshua Coffin do baleeiro de Nantucket *Ganges*. Algunhas fontes din que a illa recibiu o nome do congresman estadounidense Gideon Gardner, propietario do *Ganges*.

En 1856, a illa foi reclamada pola compañía CA Williams & Co., de New London, Connecticut, baixo a Lei de illas de guano, aínda que nunca se atoparon depósitos de guano, e os Estados Unidos renunciaron ao seu reclamo en 1882. 
En 1892, a illa foi novamente reclamada, esta vez polo buque HMS Curacao, do Reino Unido. Case inmediatamente, outorgóuselle unha licenza ao empresario John T. Arundel para cultivar palmeiras de coco. Alí establecéronse 29 insulares, e construíronse algunhas estruturas con teitos de ferro corrugado, pero unha seca no ano 1893 resultou no abandono do proxecto de explotación. En 1916, foi arrendada ao capitán E.F.H. Allen da Samoa Shipping Trading Co Ltd, pero permaneceu deshabitada ata 1938.

O 29 de novembro de 1929, os 35 homes que conformaban a tripulación da fragata británica SS Norwich City, desembarcaron no sector noroeste da illa durante unha tormenta. Houbo polo menos 8 vítimas. A tripulación restante acampou preto das estruturas colapsadas do proxecto abandonado de Arundel, e foi rescatada logo de sobrevivir varios días na illa.

O barco naufragado foi un punto prominente no arrecife por setenta anos, aínda que para o ano 2004 só quedaban cascallos pesados espallados, incluíndo a maciza máquina de vapor da nave.

O 1 de decembro de 1938, membros da Expedición Británica de Inspección de Illas do océano Pacífico chegaron para avaliar a illa como unha posible posición xa sexa para aterraxes de hidroavións como para a construción dun aeródromo. 
O 20 de decembro, chegaron máis oficiais británicos con vinte colonos gilbertenses nunha das últimas expansións coloniais do Imperio Británico. Os esforzos para preparar o terreo para o cultivo de palmeiras de coco víronse contrariados por falta de auga potable. Para xuño de 1939 instaláronse exitosamente algúns pozos. Había 58 colonos gilbertenses na illa, incluíndo a 16 mulleres e 26 nenos.

O primeiro supervisor da illa e o maxistrado foi Teng Koata, cuxa esposa, segundo a lenda local, tivo un encontro coa deusa Manganibuka nunha parte remota da illa. O oficial colonial británico, Gerald Gallagher (1912-1941), estableceu o cuartel xeral do *Proxecto de Colonización das Illas Fénix* nun pobo localizado no extremo occidental da illa, xusto ao sur da entrada máis grande á lagoa. Deseñáronse anchas rúas de grava coralina e un patio de armas. As estruturas máis importantes eran unha casa administrativa feita de palla, un comisariato con armazón de madeira e unha choza radiodifusora. De 1944 a 1945, un equipo de 25 homes dos Gardacostas dos Estados Unidos estableceu unha estación de navegación LORAN na punta sueste da illa, instalando polo menos unha cabana quonset e algunhas estruturas máis pequenas.

Na década dos ´50, a poboación da illa aumentou a 100 persoas aproximadamente, con todo, a principios dos ´60, secas periódicas e fontes inestables de auga potable provocaron a evacuación en 1963 da maioría dos insulares polos británicos ás Illas Salomón, e para 1965, Nikumaroro estaba oficialmente deshabitada.

miniatura|350px|Vista de Nukumaroro desde o satélite
En 1971, o Reino Unido concedeu autonomía ás Illas Gilbert, que lograron independencia completa en 1979 como Kiribati. Ese mesmo ano, os Estados Unidos, logo de examinar a illa para a posible experimentación de armas, renunciaron a todos os reclamos sobre a illa Gardner, a cal foi oficialmente renomeada como Nikumaroro, un nome inspirado por lendas gilbertenses que foi usado polos colonos durante as décadas do ´40 e do ´50.

## Situación actual 
Nikumaroro é visitado esporadicamente por biólogos atraídos polos seus extensos ecosistemas mariños e aviarios. Os visitantes a miúdo mencionan a calor ecuatorial atafegante da illa, o coral filoso como unha navalla, o denso follaxe e caranguexos sumamente agresivos. Varias especies de quenllas e golfiños tursiops foron observadas nas augas circundantes, e unha certa cantidade destas son tóxicas para os humanos durante certas estacións. O océano máis aló do arrecife é moi profundo e o único ancoradoiro está no extremo occidental, a través do arrecife desde as ruínas do pobo, pero é seguro só cando sopran os ventos alisios do sueste. Desembarcar sempre foi difícil e é usualmente realizado ao sur do ancoradoiro.

O Grupo Internacional non lucrativo para a Recuperación Histórica de Aeronaves fixo numerosas expedicións a Nikumaroro durante os anos 90 co propósito darlle valor á hipótese que sostén que en  1937 Amelia Earhart e Fred Noonan aterraron e morreron na illa logo de fracasar en atopar á Illa Howland durante as etapas finais do seu desafortunado Voo Mundial, incluíndo indicios de que Earhart puido sobrevivir por varios meses antes de que grupos británicos de inspección empezasen a chegar en 1938, momento en que ela e Noonan poderon sucumbir ás lesións, a fame ou a enfermidade.

Fortes tormentas en 2002 destruíron a maioría das estruturas restantes en Nikumaroro, aínda que a tumba de Gallagher aínda pode verse no sitio máis alto do pobo.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Nikumaroro Lagoon Entrance AKK.jpg|Entrada á lagoa interior
Ficheiro:Nikumaroro Pandanus AKK.jpg|Pandanus-Árbore
Ficheiro:Nikumaroro Beach AKK.jpg|Praia de Nikumaroro
Ficheiro:Nikumaroro from sea AKK.jpg|Nikumaroro desde o mar

## Notas 
### Referencias