open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ás

O **ás** (en latín unidade) era a moeda base do sistema monetario da república romana, unha moeda de bronce que equivalía ó comezo ó peso dunha libra romana (273 gr), aínda que progresivamente foi reducindo o seu tamaño. Introduciuse arredor do 280 a.C. Tras a reforma monetaria de Augusto, coa introdución do ouro no sistema monetario, o denario como unidade base da moeda de prata e unha nova moeda de oricalco, o sestercio, o ás seguiu a se cuñar pero xa como unha moeda de cobre, de moi baixo valor (10,9 g), ata o século III.
## Divisores 
*miniatura|Ás datado contra o 240-225 a.C.dextans (5/6)
*dodrans (3/4)
*bes (2/3)
* semis (1/2) 
* quincunx (5/12) 
* triens (1/3) 
* quadrans (1/4)
*sextans (1/6)
*uncia (onza) (1/12)
* semuncia (1/24)
*quartuncia (1/48)

## Múltiplos 
* dupondius (2)
* sestertius (2.5)
* tressis (3) 
* quadrussis (4) 
*quincussis (5)
* denarius (10)

## Galicia 
En Galicia o ás foi a primeira moeda que se cuñou, xunto ó denario, no ano 25 a.C. na ceca móbil de Lugo. Utilizouse para pagar ó exército romano e tiña un peso aproximado de 10 gr.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moeda da Antiga Roma
* Moeda provincial romana
*Moeda etrusca
* Reforma monetaria de Augusto

### Bibliografía 
* Cohen, Henry. ''Description historique des monnaies frappées sous l'Empire romain*. MM. Rollin & Feuardent. 2ª edición. París, 1880-1892 (Tomo I: 1880. Tomo II: 1882. Tomo III: 1883. Tomo IV: 1884. Tomo V: 1885. Tomo VI: 1886. Tomo VII: 1888. Tomo VIII: 1892 (mais táboa de emperadores).

* Crawford, M. H. *Coinage and Money Under the Roman Republic''. University of California Press. Berkeley. 1985. ISBN 0-520-05506-3.
São Miguel das Missões

**São Miguel das Missões** é un concello brasileiro do estado de Rio Grande do Sul. No ano 2003 tiña uns 7.263 habitantes. Ocupa unha superficie de 1.229,8&nbsp;km².
## Patrimonio
Na cidade se atopan as ruínas xesuíticas de "San Miguel arcanxo" (*São Miguel Arcanjo*), declaradas dende 1983 Patrimonio da Humanidade pola UNESCO. É unha das varias misións que existen en territorio brasileiro, arxentino e paraguaio, fundadas polos xesuítas durante o século XVIII como parte dun plano que tiña o obxectivo de converter aos indios guaranís ao cristianismo e protexelos dos comerciantes de escravos que azoutaban a rexión.

A redución foi construída entre os anos 1735 e 1745, pero malia aos esforzos dos xesuítas, o comercio de escravos por parte dos imperios español e portugués remataron conquistando a misión. As actuais ruínas atópanse protexidas pola UNESCO. Pódese visitar a antiga igrexa, a cruz misioneira, o museo das misións, a sancristía, o cemiterio, a praza da redución e ofrécese un espectáculo de luz e son tódalas noites.

A catedral da veciña cidade de Santo Ângelo foi construída despois da redución.

As ruínas foron escenario en 1986 para gravar parte da película *A misión*, protagonizada por Robert De Niro e Jeremy Irons.

Ficheiro:Ruinas-saomiguel2.jpg|Fachada do templo da misión xesuítica.
Ficheiro:Ruinas-saomiguel11.jpg|San Antón de Padua, realizado en tempos xesuíticos.
Ficheiro:Ruinas-saomiguel12.jpg|Campá da antiga redución.
John Brunner

**John Brunner**, nado o 24 de setembro de 1934 e finado o 26 de agosto de 1995, foi un escritor británico de ficción científica pertencente ó movemento chamado Nova onda. As súas mellores obras corresponden á chamada "Triloxía do Desastre", especialmente *Todos sobre Zanzíbar* e *O rabaño cego*, e á novela *O xinete da onda de choque*, unha das obras precursoras da corrente cyberpunk. As súas outras obras adóitanse considerar menores.
Algis Budrys

**Algirdas Jonas Budrys**, máis coñecido como **Algis Budrys**, nado en Königsberg (Kaliningrado, no leste de Prusia) o 9 de xaneiro de 1931 e finado en Evanston (Illinois) o 9 de xuño de 2008, foi un escritor en lingua inglesa de orixe lituana.

## Traxectoria 
Marchou coa súa familia en 1936 a Nova York (EUA), onde o seu pai exerceu como cónsul de Lituania.
Xardín botánico

[250px|dereita|miniatura|[Xardín Botánico de Curitiba, Curitiba, Brasil]]
[miniatura|dereita|Invernadoiro tropical no xardín botánico de [Berlín]]
Os **xardíns botánicos** (do latín *hortus botanicus*) cultivan unha ampla variedade de plantas destinadas tanto a fins científicos como educativos e de lecer para os visitantes.

## Investigación 
Os traballos científicos levados a cabo nestes xardíns inclúen estudos sobre a adaptación de plantas exóticas a ese contorno, estudos taxonómicos, así como a propagación de especies raras ou en perigo de extinción. O Real Xardín Botánico de Kew, preto de Londres, leva publicando un xornal científico de investigación botánica ilustrado en cor dende finais do século XVIII.

## Labor educativa 
Os proxectos educativos abranguen dende presentacións de plantas que prosperan en diferentes contornos ata consellos prácticos para xardineiros domésticos. Moitos xardíns botánicos teñen tendas, onde se venden flores, herbas e plantas en sementeira adecuadas para o transplante. Algúns, como o Xardín Botánico e Centro de Investigación de Plantas UBC, na Columbia Británica (Canadá) e o Botánico de Chicago posúen programas de reprodución e introducen novas plantas no mercado hortícola.

## Historia 
Os primeiros xardíns botánicos modernos foron fundados no norte de Italia en conexión coas universidades:
* Padua (1543 ou 1544)
* Pisa (1543) por Luca Ghini (1490-1556)
* Valencia (1567)
* Boloña (1567)

Seguíronlles outras cidades europeas:
* Leiden (Países Baixos) (1590)
* Montpellier (Francia) (1593)
* Heidelberg (Alemaña) (1597)
* Tubinga (Alemaña) por Leonhart Fuchs
* Copenhaguen (Dinamarca) (1600)
* Uppsala (Suecia) (1655)
* Hannover (Alemaña) (1666)
* Londres (en Kew, Reino Unido) (1759)
* Madrid (España) (1774)

## Véxase tamén 
### Exemplos 
* Reais Xardíns Botánicos de Kew
* Xardín Botánico Fundación Sales
* Xardín Botánico Ría do Burgo
* Xardín Botánico de Curitiba
* Xardín Botánico de Padrón
* Xardín Botánico de Mérida
* Xardín Botánico de Missouri

### Outros artigos 
* Botánica
* Xardíns de Galicia
* Dólar de prata do Xardín Botánico dos Estados Unidos

### Ligazóns externas 
(En español)
* Real Jardín Botánico de Madrid (España)
* Jardín Botánico de Valencia (España)

(En inglés)
* Real Xardín Botánico de Kew
* Xardín Botánico de Brooklyn
* Xardín Botánico de Nova York
* Real Xardín Botánico de Herrenhausen, Hannover
* Xardín Botánico de Chicago
* Hortus Botanicus Leiden 
* Xardín Botánico dos Estados Unidos
Greg Egan

**Greg Egan**, nado o 20 de agosto de 1961 en Perth, é un escritor australiano de ficción científica.
## Traxectoria 
Egan publicou o seu primeiro traballo en 1983. Está especializado en historias de ciencia ficción dura con temas matemáticos e de ontoloxía cuántica, incluíndo a natureza da consciencia. Outros temas son a xenética, a realidade simulada, o post-humanismo, a transferencia da mente, a sexualidade, a intelixencia artificial, e a superioridade do naturalismo racional sobre a relixión. É coñecido pola súa tendencia a tratar con materias tecnicamente complexas, como conceptos innovadores en física ou o problema da epistemoloxía, dun xeito directo e desinhibido. É gañador dun premio Hugo (e finalista dos Hugo con outros oito traballos), e tamén gañou un premio John W. Campbell Memorial á mellor novela. Os seus primeiros relatos contiñan profusión de elementos de terror.

Os relatos curtos de Egan teñen sido publicados en varias revistas do xénero, incluíndo publicacións regulares en *Interzone* e en ''Asimov's Science Fiction''.

Egan é licenciado en matemáticas pola Universidade de Australia Occidental, e actualmente vive en Perth. Recentemente participou en campañas contra a práctica habitual, e sancionada pola lei, da detención automática dos solicitantes de asilo político nas aduanas de Australia. Egan é vexetariano.

Egan nunca asiste ás convencións de ficción científica, non asina libros, e a súa imaxe non aparece en Internet, aínda que en páxinas web adicadas á ficción científica ou no buscador Google  se teñan publicado fotos de xente co mesmo nome etiquetadas erroneamente como fotos de Greg Egan.

Egan achega ocasionalmente mensaxes en varios grupos de Usenet, sobre todo científicos e técnicos, usando o seu propio nome. De decembro de 1994 a setembro de 1999 contribuíu regularmente no grupo **rec.arts.sf.written**, entrando en diálogo cos seus lectores acerca das súas obras e da ficción científica en xeral.

## Notas
William Gibson

miniatura|200px|dereita|William Gibson, marzo de 2008.
**Willian Ford Gibson**, nado o 17 de marzo de 1948, é un escritor de ficción científica norteamericano nado nos Estados Unidos mais exiliado no Canadá, mantendo as dúas cidadanías. É considerado o pai do cyberpunk. No seu haber conta con premio como o Hugo ou o Nébula.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do autor
Damon Knight

**Damon Knight**, nado en Hood River, Oregón, o 19 de setembro de 1922 e finado o 15 de abril de 2002, foi un escritor, editor e crítico de ficción científica estadounidense.
Richard Matheson

**Richard Matheson**, nado en Allendale, Nova Jersey, o 20 de febreiro de 1926 e finado o 23 de xuño de 2013, é un escritor estadounidense de fantasía, ficción científica e horror.
## Traxectoria 
Fillo de inmigrantes noruegueses, criouse en Brooklyn e estudou na Brooklyn Technical School. Despois fixo o servizo militar como soldado de infantaría na segunda guerra mundial. En 1949 licenciouse en xornalismo pola Universidade de Missouri e en 1951 mudouse a California. Casou en 1952 e tres dos seus catro fillos (Chris, Richard Christian e Ali Matheson) tamén son escritores e guionistas.

## Obra 
Matheson iniciouse na literatura publicando os seus contos no diario Brooklyn Eagle. Xa en California, empezou a escribir relatos de fantasía, terror e ciencia ficción, publicados desde 1950 pola revista *Magazine of Fantasy and Science Fiction*. O seu primeiro conto publicado *Borne of Man and Woman* fíxoo inmediatamente famoso.

En 1954 apareceu a súa xa clásica novela *I Am Legend*, unha orixinal historia na cal o mundo sofre unha pandemia de vampirismo á que se ten que enfrontar un só home. En 1957 adaptou ao cine a súa novela *The Shrinking Man*, da cal resultou un filme de culto.

Tamén destacou como guionista de varios capítulos da serie televisiva *Twilight Zone* e da película de Steven Spielberg *Duel*, baseada nun relato seu.

## Véxase tamén
Larry Niven

**Larry Niven**, nado na cidade dos Ánxeles en 1938, é un escritor estadounidense de ficción científica. 

## Traxectoria 
[miniatura|200px|Larry Niven na [Universidade Stanford en maio de 2006.|esquerda]]
Unha das súas novelas máis coñecidas de ciencia ficción dura é *Ringworld* (gañadora do premio Locus, do Hugo e do Nébula).

Por outra banda, entre as súas obras de fantasía figuran obras de relevo como *The Magic Goes Away*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial .
* Larry Niven en Fantastic Fiction .
Sinfonía nº 39 (Mozart)

A **sinfonía nº 39** en mi bemol maior, KV 543, é unha sinfonía composta por Wolfgang Amadeus Mozart en xullo-agosto de 1788.

Non se coñece nada sobre as circunstancias da súa creación, dura 28 minutos e está constituída por catro movementos

## Movementos 
# *Adagio, Allegro*
# *Andante con moto*
# *Minueto e Trío*
# *Allegro*

## Orquestración 
A partitura de Mozart require da utilización de:

## Notas
Manuel José Fernández Iglesias

**Manuel José Fernández Iglesias**, nado en Salamanca o 3 de xuño de 1967 é un enxeñeiro e político galego.

## Traxectoria 
Tras rematar os estudos de Enxeñeiro de Telecomunicación en 1990 comeza a exercer como docente e investigador na Escola Técnica Superior de Enxeñaría de Telecomunicación de Vigo. Dende 1997 é doutor de Telecomunicacións pola Universidade de Vigo e profesor titular no Departamento de Enxeñería Telemática desa universidade. Tamén ocupou diversos cargos de xestión na Universidade de Vigo e na Asociación de Enxeñeiros de Telecomunicacións de Galicia. No derradeiro equipo reitoral de Domingo Docampo, foi comisionado para o Espazo Europeo de Educación Superior da Universidade de Vigo, con rango de vicerreitor (2004-2005).

Dende o 2005 ata abril de 2009 ostentou o cargo de director xeral de Comunicación Audiovisual da Xunta de Galicia no goberno bipartito saído das eleccións galegas dese mesmo ano.

De 2007 a 2010 mantivo o blog en inglés sobre o audiovisual galego ''Alan Smithee's Scratch Book on Galician Cinema''.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Alan Smithee's Scratch Book on Galician Cinema
Ehud Olmert

**Ehud Olmert** (30 de setembro, 1945 en Binyamina), foi o 12º primeiro ministro de Israel, membro do Kadima procedente do Likud

Olmert converteuse en primeiro ministro o 14 de abril de 2006 pero viña exercendo este cargo de xeito interino desde o 4 de xaneiro pola enfermidade do primeiro ministro Ariel Sharon. O 30 de xullo do 2008 anunciou que non se presentaría ás eleccións primarias do Kadima, tras un mandato marcado polas acusacións de corrupción e a perda de popularidade pola súa xestión na Guerra do Líbano do 2006. A súa sucesora foi a actual Ministra de Asuntos Exteriores, Tzipi Livni, con quen mantivo agres disputas nos meses previos á súa retirada por mor do liderado de Kadima.

Anteriormente, Olmert fora Viceprimeiro Ministro, Ministro de Facenda, Ministro de Industria, Comercio e Traballo, Ministro responsable da administración das Terras de Israel e alcalde de Xerusalén.
Advento

Na tradición relixiosa cristiá o **advento** é un período de tempo que é preparación da celebración do nacemento de Cristo, o Nadal, e para renovar a esperanza na segunda vida de Cristo

## Tradición oriental 
Nas igrexas ortodoxas comeza o 15 de novembro (o de 28 de novembro do calendario xuliano) ou ben máis minoritariamente o domingo anterior á festividade de santo André (30 de novembro) ata o día de Nadal.

## Tradición occidental 
Na Igrexa católica latina, o advento comeza o cuarto domingo antes de Nadal e tecnicamente remata o 23 de decembro; a non ser que o 24 de novembro sexa domingo é o cuarto domingo de advento. O período de advento é de penitencia e os sacerdotes levan vestimentas púrpuras.

## Véxase tamén
Elvira Fernández

**Elvira Fernández Díaz**, nada en Becerreá o 22 de decembro de 1939, é unha política galega do PPdeG.

## Traxectoria 
Mestra. Foi funcionaria da Xunta de Galicia como axente de Extensión Agraria na Estrada dende 1968. Foi elixida concelleira da Estrada pola UCD nas eleccións municipais de 1979 e nas municipais de 1983 como independente, sempre baixo o liderado de Jesús Durán Martínez, alcalde de 1979 a 1983. Tralo falecemento de Durán en setembro de 1984 pasou a ocupar seu escano na Deputación de Pontevedra e o liderado do grupo político no concello. Posteriormente integrouse en Coalición Galega, e trala escisión do sector afín a Pablo González Mariñas pasou a formar parte do Partido Nacionalista Galego (PNG). Nas eleccións municipais de 1987 encabezou a candidatura do PNG á alcaldía da Estrada e foi elixida alcaldesa ó ser a forza máis votada, volvendo ser deputada provincial. Posteriormente ingresou no PPdeG polo cal foi elixida senadora en 1989. Nas municipais de 1991 encabezou a candidatura do PPdeG na Estrada e, pese a ser a forza máis votada, perdeu a alcaldía tras un pacto entre o PSdeG, os independentes de Ramón Campos Durán (escisión do PP) e o BNG. Ó ano seguinte abandonou a política municipal para facilitar o regreso de Durán á disciplina popular, o cal pasaría a ocupar a alcaldía mediante unha moción de censura tralo seu reingreso no partido. Continuou como senadora en Madrid e en 1993 foi elixida deputada no Congreso dos Deputados, onde se mantivo ata 1996. Despois foi xefa do Servizo de Publicacións e Estatística de Agricultura.
## Vida persoal 
Fernández Díaz está viúva e ten dous fillos.
 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais na Estrada
* Lista de deputados galegos no Congreso desde a Transición
* Lista de senadores galegos desde a Transición

### Ligazóns externas 
*Ficha no Senado
*Ficha no sitio web do Congreso dos Deputados
Moviment d'Esquerra Nacionalista

O '''Moviment d'Esquerra Nacionalista** (**MEN''') foi un partido político independentista e socialista catalán, escisión de Nacionalistes d'Esquerra no ano 1985. Pretendía formar un bloque popular agrupando ós novos movementos sociais como ecoloxismo, feminismo e pacifismo. Parte da súa militancia integrouse no *Moviment de Defensa de la Terra* no ano 1986. Pediu o voto para Herri Batasuna nas eleccións europeas de 1987 e 1989. Integrouse como corrente dentro da Crida per la Soliraritat en 1989. En 1992 presentouse ás eleccións catalás en coalición con Alternativa Verda e en 1993 fusionouse con Els Verds-Confederació Ecologista de Catalunya.
Clodoveo III

**Clodoveo III** foi rei dos francos entre os anos 675 e 676. Foi imposto en Austrasia polo mordomo de palacio Ebroin. Segundo o mordomo e outros magnates austrasianos que o apoiaron, era fillo ilexítimo do rei Clotario III. Clodoveo opúxose ao rei de Neustria, Dagoberto II, e o seu mordomo, Wulfoaldo, pero morreu despois de só un ano de reinado.
Dagoberto II

**Dagoberto II**, nado en 652 era fillo do rei dos francos Sixeberto III e de Imiquilda / Hymmenexilde.

En 656, á morte de seu pai, asasinado mediante un complot do seu propio irmán Clodoveo II, organizado por Grimoaldo, mordomo de palacio, co obxectivo de anexionar as terras de Austrasia, Dagoberto, á idade de 4 anos, é enviado exiliado a Irlanda por orde do mordomo de palacio, que se sentía ameazado. 

Dagoberto, foi proclamado rei en 674 polos señores de Austrasia, e despois de que Khilderico II fose asasinado en 675, regresa para conquistar o trono de Austrasia, da que seu pai fora rei. Pero non pode conter a insubordinación dos señores e tamén el foi asasinado en 679 á idade de 27 anos.
Galería de imaxes de Vedra

**Galería de imaxes** do concello de Vedra na provincia da Coruña.

## Parroquias 
### A Ponte Ulla 

Ficheiro:Ponteulla Vedra Galicia 02.jpg
Ficheiro:Ponteulla Vedra Galicia 01.jpg
Ficheiro:Ponteulla Vedra Galicia 03.jpg
Ficheiro:Ponteulla Vedra Galicia 04.jpg
Ficheiro:Ponteulla Vedra Galicia 08.jpg
Ficheiro:Ponteulla Vedra Galicia 11.jpg
Ficheiro:Ponteulla Vedra Galicia 12.jpg
Ficheiro:Ponteulla_Vedra_Galicia_14.jpg

#### Igrexa de Santa María Madalena da Ponte Ulla 

Ficheiro:Ponteulla Vedra Galicia 05.jpg
Ficheiro:Santa María Magdalena (Ponte Ulla) Vedra.jpg
Ficheiro:Santa María Madalena, Ponte Ulla, Vedra, Galiza.jpg
Ficheiro:Santa María Madalena, Ponte Ulla, Vedra, Galicia.jpg

## Río Ulla na Ponte Ulla

Ficheiro:Ponteulla Vedra Galicia 06.jpg
Ficheiro:Ponteulla Vedra Galicia 07.jpg
Ficheiro:Ponteulla Vedra Galicia 09.jpg
Ficheiro:Ponteulla Vedra Galicia 10.jpg

## Gundián 

Ficheiro:Gundian Vedra Galicia 1.jpg|Vía do tren
Ficheiro:Gundian Vedra Galicia.jpg|Mirador de Gundián
Ficheiro:Gundián Vedra Galicia 2.jpg|Ponte sobre o río Ulla en Gundián

## Couto de Ximonde 

Ficheiro:Vedra Couto de Ximonde. Area recreativa de Cubelos 080316 16b.jpg|Río Ulla
Ficheiro:Vedra Couto de Ximonde. Area recreativa de Cubelos 080316 03.jpg
Ficheiro:Vedra Couto de Ximonde. Area recreativa de Cubelos 080316 17.jpg|Río Ulla
Ficheiro:Vedra Couto de Ximonde. Area recreativa de Cubelos 080316 06.jpg|Río Ulla
Ficheiro:A ponte invisible. Couto de Ximonde.jpg|Piares da antiga ponte colgante
Ficheiro:Vedra Centro de precintaxe e guiado de Ximonde 080316 01.jpg|Centro de precintaxe e guiado
Ficheiro:Vedra Centro de precintaxe e guiado de Ximonde 080316 05.jpg|Centro de precintaxe
Ficheiro:Vedra Centro de precintaxe e guiado de Ximonde 080316 06.jpg|Centro de precintaxe
Ficheiro:Vedra Centro de precintaxe e guiado de Ximonde 080316 03.jpg

## Pazo de Santa Cruz de Ribadulla 

Ficheiro:Pazo de Santa Cruz de Ribadulla 1.jpg
Ficheiro:Pazo de Santa Cruz de Ribadulla 2.jpg
Ficheiro:Pazo de Santa Cruz de Ribadulla 3.jpg
Ficheiro:Pazo de Santa Cruz de Ribadulla 4.jpg

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Galería de imaxes de Galicia
*Lugares de Vedra
*Eleccións municipais en Vedra
Coral luterana

**Coral** é unha forma musical característica da liturxia das igrexas luteranas, baseada en cantos litúrxicos sobre a base dunha melodía sinxela e recoñecíbel para que os fieis puidesen cantala. Preceden ou conclúen as cantatas barrocas, das cales Bach é o máximo expoñente.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Edward Osborne Wilson

miniatura|Edward Osborne Wilson.
**Edward Osborne Wilson**, nado en Birmingham (Alabama) o 10 de xuño de 1929 e finado en Burlington, Massachusetts, o 26 de decembro de 2021, foi un biólogo e entomólogo estadounidense.

## Traxectoria 
Introduciu o concepto de biodiversidade na lingua científica. Escribiu *On Human Nature* e *The Future of Life* e foi premio Pulitzer dúas veces. Especialista en formigas, chegou a dicir que "se o ser humano desaparecese o mundo continuaría, pero sen os insectos dubido que a especie humana durase máis de tres meses". No ano 2006 publicou *The Creation: An Appeal to Save Life on Earth*, reclamando a atención sobre a extinción de especies, e avogando por unha aliaxe entre ciencia e relixión ("as dúas forzas máis poderosas do mundo") para mobilizar a sociedade e os políticos.

## Notas
Precipitación

O termo **precipitación** pode referirse a:
* precipitación atmosférica
* proceso de precipitación química nas reaccións
Práxedes Mateo Sagasta

miniatura|150px|dereita|Práxedes Mateo Sagasta.
**Práxedes Mateo Sagasta Escolar**, nado en Torrecilla en Cameros (A Rioxa) o 21 de xullo de 1825 e finado en Madrid o 5 de xaneiro de 1903, foi un político español e destacado orador polo seu talento retórico e valores fortes. Foi presidente do Consello de ministros (1871-1872) e presidente do Goberno Español (1874-1874), (1881-1883), (1892-1895), (1897-1899) e (1902-1902).

## Traxectoria 
Durante a mocidade sostivo ideas revolucionarias para a súa época pero evolucionou cara ó liberalismo democrático. Estudou a carreira de enxeñeiro de camiños pero nunca exerceu como tal pois adicouse ó xornalismo e á política.

Militou no Partido Progresista mentres estudaba na Escola de Enxeñería de Madrid, onde foi o único da escola que refusou asinar unha carta de apoio á raíña Sabela II en 1848. Rematados os estudos, xogou un activo papel na vida política española participando na política da restauración dentro do Partido Liberal Fusionista, fundado por el mesmo en abril de 1880.

Sagasta foi membro das Cortes entre 1854 e 1857 e entre 1858 e 1863. En 1866 exiliouse a Francia tras un golpe de estado infrutuoso. Volveu a España en 1868, incorporándose ó goberno provisorio que asumiu o poder tralo destronamento de Sabela II.

Entre 1871 e 1902 foi varias veces presidente do goberno dentro da alternancia de poder pactada con Cánovas del Castillo. Desenvolveu nos seus varios mandatos medidas avanzadas entre as que destaca a reimplantación definitiva do sufraxio universal (exclusivamente masculino) en 1880.

O asasinato de Cánovas en 1897 volveuno ó poder. Na guerra cos Estados Unidos polas colonias de ultramar decidiu intervir militarmente a pesar de que era consciente da completa supremacía norteamericana. O tratado de París de 1898 significou a perda dos últimos restos do imperio colonial español. A opinión pública fíxoo responsable da desfeita coñecida popularmente como "Desastre do 98".

## Notas 
## Véxase tamén 
[miniatura|dereita|200px|Rúa de Sagasta en [Pontevedra.]]
### Ligazóns externas 
* Perfil na Biblioteca do Congreso dos EUA
* Sagasta e a Masonería
Fronte

**Fronte** pode referirse a:
* a **fronte** da testa.
* a **fronte** nunha guerra.
* a **fronte**, en meteoroloxía, é unha zona de contacto de masas de aire.
* a **fronte de onda**, lugar xeométrico no que os puntos do medio son alcanzados nun mesmo instante por unha determinada onda.
* a **Fronte Popular**, un partido político do século XX en España.
* a **Fronte Polisario**, movemento político e militar do Sáhara Occidental.
* a **Fronte Ampla**, un partido político uruguaio.
Harpo Marx

miniatura|Chico, Groucho e Harpo en 1948.
**Adolph Arthur Marx**, máis coñecido coma **Harpo Marx**, nado en Nova York o 23 de novembro de 1888 e finado nos Ánxeles o 28 de setembro de 1964, foi un dos Irmáns Marx, un grupo de Vodevil e artistas do Teatro de Broadway que despois se fixeron famosos en todo o mundo polas súas intervencións no cinema. Era ben coñecido polos seguintes trazos: nunca falaba, tocaba a arpa e empregaba para comunicarse cos demais asubíos e tamén unha bucina.

En xaneiro de 1910, Harpo uniuse a dous dos seus irmáns, Julius e Herbert, para formar "The Three Nightingales". Harpo deixou de falar en escena a raíz dunha crítica que lles fixeron nun xornal, a cal se refería ao seu bo traballo xestual e de caracterización, e que este se botaba a perder cando falaba.

Na súa autobiografía sinalou que a súa nai Minnie Marx foi quen lle regalou unha arpa e ós poucos comezou a tocala nos escenarios. A súa formación musical, coma a seus irmáns, era autodidacta.

Pouco antes de comezar a segunda guerra mundial trocou o seu nome polo de Arthur, xa que consideraba de Adolph soaba "moi alemán".

Harpo apareceu, en solitario no filme *Too Many Kisses*, catro anos antes do debut no cinema dos Irmáns Marx. Aquí aparece a única frase que dixo diante dunha cámara. Mais o filme era mudo e único que o público puido ver foi a Harpo movendo os beizos e unha liña de subtítulos que dicía: "You sure you can't move?" (Seguro que non te podes mover?).

Harpo casou coa actriz Susan Fleming o 28 de setembro de 1936. A parella chegou a adoptar catro nenos: Bill, Alex, Jimmy e Minnie.

En 1961 publicou a súa autobiografía, *Harpo Fala*.

Harpo Marx morreu o 28 de setembro de 1964, á idade de 75 anos.

Seguindo a súa vontade, a súa arpa foi doada ao estado de Israel.

## Carreira coma actor 
Véxase Irmáns Marx.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Marx, Harpo. *Harpo Speaks.* (Harpo Fala) ISBN 0-87910-036-2

### Ligazóns externas 
* Comprehensive fan site, with clips of Harpo speaking 
* Algonquin Round Table Walking Tours  
* Algonquin Circle Links
Gennaro Gattuso

**Gennaro "Rino" Ivan Gattuso**, nado en Corigliano Calabro (Cosenza) o 9 de xaneiro de 1978, é un ex-futbolista e actual adestrador de fútbol italiano. Xogou de centrocampista defensivo e foi internacional coa selección italiana.

## Clubs 
Gattuso comezou a súa carreira na escuadra italiana do Perugia, pero foi transferido en 1997 ao Glasgow Rangers F.C. cando tan tó contaba con 19 anos. Da súa etapa en Escocia destaca a grande influencia que tivo un dos adestradores do equipo, Walter Smith, ao que se refire coma 'un segundo pai'.

O sucesor de Smith, Dick Advocaat, non contaba moito con el así que foi transferido á Salernitana en outubro de 1998 por 3 millóns de Libras.

O A.C. Milan pagou 8 millóns de libras en 1999 polo seu traspaso. O seu estilo de xogo permitía liberar o mediocampista Andrea Pirlo de bastantes tarefas defensivas e dedicarse a participar na creación do xogo. Gattuso, que ás veces xogaba de interior dereito, non facía o típico traballo de subi-la banda e centrar cara a área rival, senón que se deixaba caer ó medio para participar nos traballos de defensa.

Xogou o seu encontro 300 co Milan o 26 de setembro de 2006 nun empate a 0 contra o Lille, na Liga de Campións.

## A Selección 
Gattuso foi unha peza clave no mediocampo da selección italiana xunto con Andrea Pirlo compañeiro seu tamén no A.C. Milan.

Participou en dous mundiais, no 2002 e no Mundial de Fútbol Alemaña 2006, onde fixo unha grandísima actuación, e contribuíu de xeito decisivo á vitoria italiana no torneo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Gattuso's profile and stats - FootballDatabase.com (en inglés)
* *Eccezzziunale... veramente 2* - The Internet Movie Database (en inglés)
USS Maine

O **USS Maine** (ACR-1) foi un acoirazado de segunda clase da Armada dos Estados Unidos. Pasou á historia porque a súa explosión no porto da Habana en febreiro do 1898 foi o detonante da guerra hispano-estadounidense.

A súa construción comezou no estaleiro naval de Nova York, o 17 de outubro de 1888 e non foi ata case sete anos despois en setembro de 1895, cando foi considerado apto para o servizo, operando nos anos precedentes na costa leste dos Estados Unidos e o mar Caribe.

En xaneiro de 1898 foi enviado á Habana para "protexer os intereses norteamericanos". Dúas semanas máis tarde, o 15 de febreiro, unha explosión ao redor das 21h40 voou a proa do barco, que se afundiu rapidamente, causando 266 vítimas. O capitán, Charles Dwight Sigsbee, e a oficialidade, que durmía no castelo de popa, sobreviviron.

A causa do afundimento do *Maine* aínda continúa sendo obxecto de especulacións. As especulacións inclúen desde un incendio non detectado nunha carboeira, imprudentemente localizada xunto aos pañois de munición, a unha mina naval e ao seu afundimento deliberado por algunhas das faccións interesadas; cubanos prol-españois, mariños españois, insurxentes cubanos ou mariños estadounidenses interesados en provocar o desencadeamento da guerra mediante unha operación de bandeira falsa.
 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cruceiro Alfonso XII

### Ligazóns externas 
* A guerra Hispano-Estadounidense  
* American Memory 
* *Recordando o Maine*
Mikhail Ivanov

**Mikhail Ivanov**, nado o 20 de novembro de 1977, é un esquiador de fondo nórdico ruso que compite profesionalmente desde o 1996.

Nos Xogos Olímpicos de Inverno do 2002 en Salt Lake City rematou segundo na proba de 50&nbsp;km clásicos despois de Johann Mühlegg, pero levou o ouro tras a descualificación Mühlegg por dopaxe.

Ivanov levou a medalla de bronce nos 30&nbsp;km nos Campionatos Mundiais de 2001 e gañou dúas copas do mundo, no 2000 en 30&nbsp;km e no 2001 en 15&nbsp;km.
Clodoveo IV

**Clodoveo IV** (ou *Clodoveo III* de considerarmos usurpador ao outro Clodoveo III) era fillo de Teodorico III e rei dos francos de 691 a 695.
## Traxectoria 
Asumiu o trono á idade de nove anos e morreu cando só tiña trece anos, por iso, durante todo o seu reino, foi un monicreque do mordomo de palacio.
Khildeberto III

**Khildeberto III**, chamado **o Xusto**, nado no 670 ou 683 e finado no 711, foi rei dos francos desde 695, ano da morte do seu pai, Teodorico III, ata o seu falecemento o 23 de abril de 711. A súa nai era Clotilde de Heristal.

Tan só era rei no título, o poder real estaba nas mans de Pipino de Heristal, o mordomo de palacio. En 697 casou cunha muller chamada Edonne. Con ela tivo un fillo, quen o sucedería: Dagoberto III.

Pasou toda a súa vida nun palacio antigo no país dos seus antepasados. Trala súa morte, as provincias da Provenza, Aquitania, e Borgoña volvéronse independentes.
Dagoberto III

**Dagoberto III**, nado cara ao 699 e finado en 715, foi o rei dos francos desde 711 ata 715. Era fillo de Khildeberto III e a súa muller Edonne.

Todos os reinos francos (Neustria, Austrasia, e Borgoña) foran unidos desde a vitoria do mordomo de palacio Pipino de Heristal en Tertry en 687 cando Dagoberto sucedeu ao trono á idade de doce anos. Dagoberto foi unha marioneta do mordomo ata o morte de Pipino en 714. Había unha disputa entre os herdeiros de Pipino e os nobres de Neustria encargados de escoller os mordomos de palacio.

Mentres a atención se centraba en combater aos frisios no norte, algunhas áreas da Galia meridional empezaron un proceso de secesión: Savarico, o combativo bispo de Auxerre, en 714 e 715 subxugou Orleáns, Nevers, Avallon e Tonerre pola súa propia conta; e Eudo en Toulousse e Antenor na Provenza eran de feito gobernantes independentes.
Carlo Goldoni

**Carlo Osvaldo Goldoni**, nado o 25 de febreiro de 1707 e finado o 6 de febreiro de 1793, foi un dramaturgo italiano, un dos máis grandes de Europa e xunto a Luigi Pirandello un dos máis coñecidos de Italia. Nas súas obras mestura o italiano co dialecto veneciano da lingua véneta e nos últimos anos escribiu algunha comedia en francés.

En galego foi editada a súa obra *A pousadeira* (*La locandiera*, 1751), traducida por Cándido Pazó. Foi estreada polo Centro Dramático Galego no Teatro Principal de Pontevedra en 1987, baixo dirección de Ernesto Chao.

## Obras 
* *Il servitore di due padroni* (1745).
* *A pousadeira* (1751).

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Monument to Carlo Goldoni (Venice).jpg
Bad Girl

"**Bad Girl**" foi o terceiro sinxelo do álbum *Erotica* (1992) de Madonna, editado o 22 de febreiro de 1993.

Non tivo o éxito comercial doutros sinxelos anteriores da artista, de feito quedou no posto 36 do Billboard 100 americano, a pesar de ser considerado un dos seus mellores temas por moitos dos seus fans.

## Listaxe de cancións 
**Vinilo de 7" EEUU/Casete EEUUCD de 3" Xapón**
#"Bad Girl" (edit) – 4:38
#"Fever" (album version) – 5:00

**Maxi-sinxelo en vinilo de 12" EEUU**
#"Bad Girl" (Extended Mix) – 6:29
#"Fever" (Extended 12") – 6:08
#"Fever" (Shep's Remedy Dub) – 4:29
#"Fever" (Murk Boys Miami Mix) – 7:10
#"Fever" (Murk Boys Deep South Mix) – 6:28
#"Fever" (Oscar G's Dope Mix) – 4:55

**Maxi-sinxelo en CD EEUU**
#"Bad Girl" (edit) – 4:38
#"Fever" (Murk Boys Miami Mix) – 7:10
#"Fever" (Extended 12") – 6:08
#"Bad Girl" (Extended Mix) – 6:29 
#"Fever" (Murk Boys Deep South Mix) – 6:28
#"Fever" (Hot Sweat 12") – 7:55

**CD RU/Vinilo de 12" RU**
#"Bad Girl" (edit) – 4:38
#"Erotica" (William Orbit 12") – 6:07
#"Erotica" (William Orbit Dub) – 4:53
#"Erotica" (Madonna's in My Jeep Mix) – 5:46

**Casete RU**
#"Bad Girl" (edit) – 4:38
#"Erotica" (William Orbit Dub) – 4:53

**Vinilo de 7" Australia e Europa**
#"Bad Girl" (edit) – 4:38
#"Deeper and Deeper" (Shep's Deep Bass Dub) – 5:00

**CD e 12" Australia e Europa**
#"Bad Girl" (edit) – 4:38
#"Deeper and Deeper" (Shep's Deep Bass Dub) – 5:00
#"Deeper and Deeper" (Shep's Deepstrumental) – 5:31
Cláudio Fontana

**Cláudio Fontana** (nado en Maranhão), é un cantante brasileiro retirado.

Na década de 1960 tivo éxito con álbums como *Adeus ingrata*, que vendeu 100.000 exemplares. Integrou o grupo Chocolate.
Diocese católica latina de Sobral

A **diocese de Sobral** é unha sede da Igrexa católica latina sufragánea da arquidiocese de Fortaleza pertencente á rexión eclesiástica Nordeste 1 do Brasil.

Comprende a cidade de Sobral, constituíuse o 10 de novembro de 1915. O seu bispo dende 2010 é Odelir José Magri.

Segundo datos de 2004 a diocese ten 731.554 bautizados sobre unha poboación total de 863.713, o 84.7% da poboación. Comprende 26 parroquias e ten 54 sacerdotes e 125 relixiosos.

## Notas
DOS

**DOS** (**D**isk **O**perating **S**ystem) é unha familia de sistemas operativos para PCs: PC-DOS, MS-DOS, FreeDOS, DR-DOS, Novell-DOS, OpenDOS, PTS-DOS, ROM-DOS e moitos outros. O MS-DOS de Microsoft foi o máis extensamente usado, estes sistemas operativos corrían en hardware do tipo IBM PC usando CPU Intel x86 de 16 bits ou compatibles. Tiña unha interface de liña de comandos. Coa aparición dos sistemas operativos gráficos, tipo Windows, o DOS quedou relegado a un segundo plano.
Sweevo's World

'''''Sweevo's World*** é un videoxogo producido por Gargoyle Games en 1986 para ZX Spectrum e Amstrad CPC. A versión para o Spectrum 128 denominouse ***Sweevo's Whirled'''''.

Videoventura de perspectiva isométrica, Sweevo's World está na liña de xogos como Knight Lore. O protagonista é un robot, Sweevo, torpe e despistado que debe recoller unha serie de obxectos ó longo de catro mundos comunicados entre si por elevadores aéreos e buratos gravitatorios, asemade debe loitar contra os inimigos de moi variada condición.
OCP Art Studio

**OCP Art Studio** é un programa de deseño gráfico realizado por Rainbird Software para o CPC Amstrad, Commodore 64 e ZX Spectrum en 1985.

O software estaba deseñado para traballar remedando ó McPaint de Apple, o máis exitoso dos programas gráficos da época para ordenadores domésticos, pero en cor. Podíase utilizar con teclado, joystick e o que era unha novidade para a época, con rato xa que se manexaba mediante unha frecha que facía de punteiro e que se desprazaba por toda a pantalla. O programa tamén utilizaba fiestras, para cada unha das opcións, e iconas, para os modos de actuación.
Álvaro Gómez Becerra

**Álvaro Gómez Becerra**, nado en Cáceres en 1771 e finado en Madrid en 1855, foi un político español.

## Traxectoria 
Entre 1835 e 1836 foi Ministro de Xustiza nos gobernos que formou con Mendizábal. En 1835 decretou a expulsión dos xesuítas, a supresión de mosteiros e conventos que tiveran menos de doce membros, a prohibición aos bispos de dar ordes maiores e a apropiación dos bens dos conventos. En 1840 pertenceu ao goberno que provocou a caída do rexente, e en 1841, aínda que era partidario da rexencia compartida, aceptou o nomeamento de Espartero como rexente único. En 1843 presidiu en substitución de Joaquín María López, o último goberno desta etapa, pero non logrou ser apoiado polo Congreso. Tras a caída de Espartero foi desterrado a Cuenca.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na web de Presidencia
Esencia

**Esencia** (*essentia*, en latín; *eidos*, en grego). Aquilo en que consiste ser unha cousa. Os filósofos escolásticos empregaron este termo para referirse a certas estruturas dos entes de carácter inmutable e cognoscibles unicamente polo entendemento. A través dos sentidos coñecemos obxectos singulares de aspecto cambiante, mentres que o entendemento está capacitado para abstraer a esencia permanente a partir do singular. A esencia exprésase nunha definición que ten carácter universal, pois é válida e constante para todos os obxectos particulares que comparten esa esencia. Así,por exemplo, Sócrates e Platón son seres individuais diferentes, mais os dous son "humanos", isto é, teñen a mesma esencia, constituída pola "sensibilidade" e a "humanidade". Por iso comparten ambos a mesma definición: "animal racional".

Un debate moi recorrente na Idade Media foi a natureza ontolóxica das esencias. Coñécese como "problema dos universais". Basicamente, hai dous grupos: os que afirman que as esencias só existen ma mente humana (Nominalistas), e os que afirman a realidade extramental das mesmas (Realistas).

Posteriormente, a partir da corrente empirista da filosofía moderna fanse dominantes as posturas nominalistas, denominadas agora *conceptualismo*. Tamén resulta relevante no século XX a Fenomenoloxía, que atribúe ás esencias un carácter lóxico ou ideal.
NGC 1487

**NGC 1487** é unha galaxia na constelación de Eridanus. Ten unha magnitude aparente de 11.6, unha ascensión recta de 3h 55m 45s e unha declinación de -42° 22' 4". Foi descuberta o 29 de outubro de 1826 por James Dunlop.
miniatura|Galaxia NGC 1487 vista polo telescopio espacial GALEX.|centro
Khilderico III

miniatura|Khilderico III destronado
**Khilderico III**, nado cara ao 714 e finado en 755, foi o último rei franco da dinastía Merovinxia. Foi ascendido ao trono de Austrasia e Neustria polo mordomo de palacio Pipino o Breve. No 751, Pipino quixo facerse co trono franco e destronouno enviándoo ao mosteiro de Saint Omer onde permaneceu ata os seus últimos días.
Batería (artillaría)

[thumb|250px|Batería costeira en Stumholmen, Karlskron ([Suecia).]]
Unha **batería** nas forzas armadas refírese a un conxunto de armamento que permiten unha actividade sincronizada. Normalmente úsase para remitirse a pezas de artillaría, e esta acepción deuse tanto para os primeiros grupos de canóns (por exemplo, na Guerra de Canudos as baterías de obuses foron decisivas para vencer ós sublevados) coma para os conxuntos de modernos canóns portátiles e móbiles mecanicamente. A disposición de canóns en baterías permite aumentar a súa eficacia e coordinación, malia que presentan un obxectivo máis simple para o inimigo.
Escolástica (filosofía)

A **escolástica** é un dos períodos en que se divide a filosofía da época cristiá: patrística (séculos II-VIII) e escolástica (séculos IX-XIV). Esta última denominación débese a que a produción cultural da época se realiza, primeiro, nas escolas monacais e catedralicias e, despois, nas universidades. *Scholásticus* era o nome que recibían tanto os mestres como os alumnos destas institucións. En liñas xerais o pensamento elaborado nas escolas medievais está mediatizado pola relixión cristiá; de aí que deba cualificarse, antes que nada, de *pensamento* *teolóxico*. É célebre un lema atribuído a Pedro Damián: *philosophía ancilla theologiae* (a filosofía é serva da teoloxía).

## Fases 
Desde un punto de vista histórico pódense distinguir tres fases:

* Primeira escolástica (desde o renacemento cultural do Imperio Carolinxio ata mediados do século XII).
* Alta escolástica (desde a recepción de Aristóteles ata finais do século XIII).
* Baixa escolástica (século XIV).

## A ensinanza escolástica 
As disciplinas que inicialmente se ensinan nas escolas, como base da aprendizaxe filosófica e teolóxica, son o *trivium* (gramática, dialéctica e retórica) e o *cuadrivium* (aritmética, xeometría, astronomía e música). Os autores estudados eran: Prisciano (gramática), Cicerón (retórica), Aristóteles e Boecio (dialéctica), Platón (astronomía) etc. No século XIII hai que engadir a estas materias, nas facultades de filosofía, o estudo das obras aristotélicas que se acababan de traducir (*Ética*, *Política*, *Física*, *Sobre a alma* e *Metafísica*), así como os comentarios aristotélicos de Averroes e, nas facultades de teoloxía, o tratado das *Sentenzas* de Pedro Lombardo.

Había dous métodos fundamentais de ensinanza: a lección (*lectio*) e a disputa (*disputatio*). O primeiro consistía en comentar un texto e o segundo en examinar un problema atendendo ós pros e contras, e finalmente proporcionar unha conclusión. De aquí xurdiron, respectivamente, os principais modelos literarios da Idade Media: as *Sumas* e as *Quaestiones*.

## Principais correntes de pensamento 
Durante a primeira fase son de salientar os *dialécticos* ou defensores da razón (Berengario de Tours e Pedro Abelardo), os *antidialécticos* ou defensores da fe (Pedro Damián e Anselmo de Aosta), o *misticismo* (Bernardo de Claraval e Hugo de San Vítor) e o *naturalismo* da Escola de Chartres (Xoán de Salisbury).

No século XIII as correntes dominantes eran o *agustinismo franciscano* (Boaventura de Bagnoregio e Duns Escoto), o *aristotelismo tomista* (Tomé de Aquino) e o averroísmo (Siger de Brabante). Por último, no século XIV destaca o *nominalismo* de Guillerme de Ockham, que sobresae polos seus estudos de lóxica.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Scholasticon 
* Sitio Escolástico
Latina, Italia

**Latina** é un concello italiano (*comune*) da rexión do Lacio, provincia de Latina, cuns 118.946 habitantes (2010). Fundada o 30 de xuño de 1932, é unha das poucas cidades mozas de Italia. Foi inicialmente bautizada con nome de Littoria, asumindo a denominación actual pola fin da ditatura fascista.

Esténdese por unha área de 277 km², tendo unha densidade de poboación de 428 hab/km². Fai fronteira con Aprilia, Cisterna di Latina, Nettuno, Pontinia, Sabaudia, Sermoneta e Sezze.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Comune de Latina
Iberoamérica

miniatura|350px|Estados de Iberoamérica en azul.
miniatura|250px|dereita|Cume Iberoamericano do 2007.
Chámaselle **Iberoamérica** ós países de América que formaron parte dos imperios español e portugués. Está conformado por Brasil xunto con tódolos países de Hispanoamérica. Estes territorios comprenden case a totalidade do continente americano (de onde habería que exceptuar Canadá, EEUU, Belize, Suriname e a Güiana francesa) e inclúen tamén Cuba, a República Dominicana e Porto Rico.

## Precisións xeográficas 
A pesar de que unha parte importante do territorio dos Estado Unidos formou parte do Imperio español o posteriormente do México independente, como a Luisiana, Florida ou os estados do suroeste e do oeste, non se considera este país como parte de Iberoamérica debido a que as súas orixes histórico-culturais non son hispánicas.

## Superficie 
## Poboación 
## Cume Iberoamericano 
miniatura|481px|right|Países que participan no Cume Iberoamericano.
Dende 1991 vénse realizando anualmente o Cume Iberoamericano. Nesta conferencia participan os dezanove países independentes de Iberoamérica e os tres da Península Ibérica (Andorra, España e Portugal). Bélxica, Filipinas, Francia, Guinea Ecuatorial, Haití, Italia, Marrocos e os Países Baixos participan como membros asociados.

Ademais de Porto Rico, outros países que foron posesións españolas ou portuguesas en África, Asia e Europa, como Angola, Guinea-Bissau, Mozambique, a República Árabe Saharauí Democrática e Timor Leste, solicitaron formar parte do cume.

## Notas
Sistema de referencia

En cinemática, un **sistema de referencia** é un conxunto de convencións para poder referir a posición dun obxecto físico no tempo e o espazo. En mecánica clásica frecuentemente úsase o termo para referirse a un sistema de coordenadas ortogonais para o espazo euclidiano (dados dous sistemas de coordenadas dese tipo sempre existe un xiro e unha translación que relacionan as medidas deses dous sistemas de coordenadas).
## Introdución
O primeiro elemento é o punto de referencia. Consiste nun punto escolleito ao chou, pertencente a un obxecto físico, a partir do cal tómanse todas as medidas.

O segundo elemento son os eixes de coordenadas. Os eixes de coordenadas teñen como orixe o punto de referencia, e serven para determinar a dirección e o sentido do corpo en movemento. Cando o obxecto móvese en liña recta, só necesitamos un eixe. Cando se move por un plano fan falta dous eixes. Para movementos no espazo utilízanse tres eixes, ... o número de eixes corresponde co número de dimensións do espazo.

A convención para os eixes tridimensionais máis utilizada é a usual nas matemáticas, os chamados (x,y,z), onde o eixe **x** é horizontal, positivo cara á dereita e negativo cara á esquerda; o eixe **y** é vertical, positivo cara a arriba e negativo cara a abaixo; e o eixe **z** mide a profundidade, positivo cando se achega e negativo cando se afasta.

Cando se estudan movementos respecto da superficie da Terra, afaise a facer pasar o eixe **y** ou o eixe **z** polo centro da Terra, coa orixe de coordenadas situado na superficie.

O terceiro elemento é a orixe no tempo, un instante a partir do cal mídese o tempo. Este instante afaise coincidir cun suceso concreto, como o nacemento de Cristo que se utiliza como orixe no calendario cristián. En cinemática a orixe temporal coincide habitualmente co inicio do movemento que se estuda.

Estes tres elementos: punto de referencia, eixes de coordenadas e orixe temporal, forman o sistema de referencia. Para poder utilizar un sistema de referencia, con todo, necesítanse unhas unidades de medida que nos sirvan para medir. As unidades son convencionais e defínense tomando como referencia elementos fisicamente constantes. A un conxunto de unidades e as súas relacións chámaselle sistema de unidades. No Sistema Internacional de Unidades ou S.I., utilízase o metro como unidade do espazo e o segundo como unidade do tempo.

## Sistema inercial
En mecánica clásica e teoría da relatividade especial un sistema inercial é aquel no que os símbolos de Christoffel obtidos a partir da función lagrangiana anúlanse. Nun sistema inercial non son necesarias forzas ficticias para describir o movemento das partículas observadas mediante o conxunto de convencións que describen o sistema de referencia.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Espazo euclidiano 
* Ortogonalidade
* Sistema de coordenadas
* Sistema referencial inercial
Camarga

miniatura|dereita|400px|Mapa de Camarga

**Camarga** (Occitano: **Camarga** na grafía do IEO e **Camargo** na grafía mistralense; **Camargue** é a forma oficial, en francés) é unha comarca natural da Provenza, Francia, abrangue o territorio comprendido entre os dous brazos principais do río Ródano e o mar Mediterráneo, aproximadamente 930&nbsp;km², administrativamente pertence ó departamento de Bocas do Ródano. En 1970 estableceuse un parque natural que abrangue 820&nbsp;km².
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Folco de Baroncelli-Javon
* Frédéric Mistral
* Joseph Roumanille
* Felibrige
Monosemia

A **monosemia** é unha circunstancia semántica que se dá cando unha palabra ou expresión lingüística só ten un significado (ou contido ou acepción). A monosemia pura, igual que a sinonimia pura, dáse en casos extremadamente particulares, debido a que as propias características da significación e o uso das linguas fan uso da polisemia como mecanismo que permite a economía da linguaxe. Malia isto, unha estimación para o galego en base ó primeiro 20 % do *Gran Diccionario Xerais da Lingua* (2000) indica que hai unha media de algo menos de 1,8 acepcións/palabra.

Na terminoloxía, a monosemia é unha esixencia da propia aplicación do traballo terminolóxico, pois o uso do corpus terminolóxico non pode dar lugar a erros nin ambigüidades.