Tenebriónidos

Os **tenebriónidos** (**Tenebrionidae**) son unha gran familia de escaravellos, cosmopolita, que comprende un número estimado de especies de 20&nbsp;000. Os humanos espallaron certas especies por todo o mundo facendo que hoxe teñan unha distribución cosmopolita. Exemplos coñecidos son *Tenebrio molitor* ou *Tribolium castaneum*.

## Taxonomía 
O nome *Tenebrionidae* procede do nome do xénero *Tenebrio*, que á súa vez significa "buscador de lugares escuros" ou figurativamente 'timador'.

Moitas especies de Tenebrionidae habitan en lugares escuros. As excepcións inclúen xéneros como *Stenocara* e *Onymacris*, que son activos polo día e inactivos de noite.

A familia comprende unha variada gama de formas, polo que a clasificación presenta grandes dificultades. A seguinte lista de subfamilias foi amplamente aceptada en 2005.

* Alleculinae Laporte, 1840
* Cossyphodinae Wasmann, 1899
* Diaperinae Latreille, 1802
* Lagriinae Latreille, 1825 (1820)
* Nilioninae Lacordaire, 1859
* Phrenapatinae Solier, 1834
* Pimeliinae Latreille, 1802
* Stenochiinae Kirby, 1837
* Tenebrioninae Latreille, 1802
* Zolodininae Watt, 1974

miniatura|esquerda|Cabeza de tenebriónido

## Características 
Os Tenebrionidae poden identificarse por unha combinación de características, como son :
* Antenas de 11 segmentos que poden ser filiformes, moniliformes ou debilmente con forma de maza.
* O primeiro esternito abdominal é enteiro e non está dividido polas coxas posteriores.
* Ollos divididos por unha crista frontal.
* Os tarsos teñen catro segmentos no par posterior de patas e cinco nos pares anterior e medio (fórmula 5-5-4), e as garras tarsais son simples.

## Bioloxía e ecoloxía 
Os escaravellos tenebriónidos ocupan nichos ecolóxicos principalmente en desertos e bosques como comedores de restos de plantas. A maioría das especies son omnívoros xeneralistas, e aliméntanse de follas en descomposición, madeira podre, materia vexetal fresca, insectos mortos e fungos, sexa como larvas ou adultos. Varios xéneros, como *Bolitotherus*, son funxívoros especializados, que se alimentan de fungos políporos. Moitas das especies máis grandes non poden voar e as que poden facelo, como *Tenebrio molitor*, só o fan cando é verdadeiramente necesario, como cando se dispersan ou están malntutridos.
[miniatura|Larva do tenebriónido *[Eleodes* sp.]]
As larvas son xeralmente escavadoras, están fortemente acoirazadas e son nocturnas. Posiblemente son unha fonte importante de recursos para certos invertebrados e pequenos mamíferos. Porén, os adultos de moitas especies teñen defensas químicas e están relativamente protexidos contra os predadores.

## Especies notables 
Os estadios larvais de varias especies críanse para a alimentación de animais insectívoros que están en catividade nos laboratorios:
* As larvas de *Tenebrio molitor* utilízase comunmente para alimentar animais amniotas terrestres de terrarios.
* *Tribolium castaneum* é un animal de laboratorio útil como organismo modelo, especialmente en estudos de conflito intraxenómico e ecoloxía de poboacións.
* *Zophobas morio* é valorado como comida para réptiles en catividade; contén menos quitina que *Tenebrio molitor*.
* As larvas de *Alphitobius diaperinus* son menores que as de *Tenebrio molitor* e, xa que logo, máis axeitadas para alimentar réptiles máis pequenos.
* Moitos tenebriónidos son pragas dos cereais e a fariña almacenados en silos ou outros lugares, incluíndo *T. castaneum*, outras especies de *Tribolium* como *T. confusum* e *T. destructor*, e tamén *Gnathocerus cornutus*.
* Varios xéneros, como *Stenocara* e *Onymacris*, son interesantes para facer estudos ecolóxicos de condicións áridas e as súas adaptacións asociadas.
**Ulomoides dermestoides*, cómese na Arxentina, onde se cre que é un bo tratamento para o cancro, asma e outras enfermidades.

## Galería 

Ficheiro:Diaperis boleti MHNT Fronton.jpg|*Diaperis boleti* baixo a codia dun carballo.
Ficheiro:Lagria sp.jpg|*Lagria* sp. (Lagriinae) en Tanzania
Ficheiro:Tenebrionid sal.jpg|Un Platynotina (Tenebrioninae) en India
Ficheiro:Stenocara dentata.jpg|*Stenocara dentata* no sur de África
Ficheiro:Gonopus tibialis (Fabricius, 1798) (3989862005).jpg|*Gonopus tibialis*
Ficheiro:Piedishbeetle.jpg|Escaravello *Helea* sp. en Australia
Ficheiro:Hegemona sp. Darkling Beetle, Caves Branch Jungle Lodge, Belmopan, Belize.jpg|*Hegemona* sp. (De Laporte, 1840) de  Belize

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Tenebrionidae.net- información e imaxes de tenebriónidos
* *Alphitobius diaperinus*. Universidade de Florida IFAS
* *Leichenum canaliculatum variegatum*, de Madagascar Universidade de Florida IFAS