open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Allan Wilson

**Allan Wilson**, nado en Ngaruawahia o 18 de outubro de 1934 e finado o 21 de xullo de 1991, foi un biólogo e bioquímico neozelandés.

## Traxectoria 
Pasou a infancia en Helvetia (Pukekohe). Estudou en Auckland e Dunedin. Dende 1955 traballou na Universidade de Berkley, en California. Fíxose coñecido ao publicar o artigo, xunto a Vince Sarich, *Immunological Time-Scale For Human Evolution*, en *Science magazine* en decembro de 1967, no artigo Wilson e Sarich afirmaban que a orixe da especie humana, a diverxencia entre os simios e os humanos, databa de cinco millóns de anos de antigüidade, para obter esta estimación desenvolveron o concepto de reloxo molecular, baseado non nos fósiles, senón nas mutacións xenéticas acumuladas dende que a diverxencia, o que ía en contra da crenza dos paleoantropólogos da época que a databan en ata 25 millóns de anos apoiados na interpretación errónea do *Ramapithecus* como homínido. Tan só nos anos 1980 grazas a novos descubrimentos de simios fósiles as súas ideas comezaron a ser amplamente aceptadas entre a comunidade científica.

Wilson dirixiu o equipo que desenvolveu a partir de 1985 a hipótese da Eva mitocondrial, que en base ao estudo do ADN mitocondrial de distintas razas suxire que todas teñen un antepasado común, unha muller africana para a que deu unha antigüidade de 150.000 anos, e que sería a primeira representante de *Homo sapiens*
Titán

**Titán** pode referirse a:

* **Titán**, un satélite de Saturno. 
* Un dos **Titáns**, xigantes da mitoloxía grega.
* **Titan**, unha familia de foguetes espaciais.
Sivapithecus

***Sivapithecus*** é un xénero extinto de primates homínidos do Mioceno. Os seus fósiles, datados entre 12,5 a 8,5 millóns de anos de antigüidade (Serravalliense a Tortoniense), foron achados desde o século XIX en Siwalik Hills, no que actualmente son a India e Paquistán. Calquera das especies deste xénero poderían ser devanceiros do orangután moderno.

## Achado
Dende 1961 coa descuberta de restos dunha mandíbula parecida por Richard Leakey, e sobre todo tras unha serie de artigos de Elwyn Simons e David Pilbeam sobre a súa dentame, pensouse que era un antepasado humano, ata que en 1981 novos descubrimentos de simios fósiles en Turquía e Paquistán invalidaron as conclusións previas, e agora a maioría dos investigadores clasifícano dentro do xénero *Sivapithecus*, un antepasado do orangután.
Lingua akaselem

O **akaselem** é unha lingua níxer-congo que se fala en Togo.

## Distribución xeográfica
Fálase na prefectura de Tchamba, ao leste de Sokodé

## Ligazóns externas
O akaselem no Ethnologue
Lingua akawaio

O **akawaio** é unha lingua caribe. Ten 6481 falantes distribuídos en Güiana (4500), Venezuela (811) e o Brasil (1170). O akawaio está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Distribución xeográfica
En Güiana fálase na rexión centro occidental, nas bacías do alto río Mazanurí e dos seus afluentes Potaro, Ireng e Cotingo. No Brasil fálase en Roraima, aquí a lingua recibe o nome de ingarikó. En Venezuela vive unha comunidade que chegou en 1969, trala rebelión de Rupununi, actualmente localizados en San Martín del Turumbán e algúns casaríos dispersos no Estado Bolívar.

## Usos sociais
Os lingüistas da Universidade Rice  Spike Gildea e Desrey Fox desenvolveron unha ortografía para a lingua, que empregan as comunidades da Güiana, aínda que xa antes os misioneiros desenvolveron formas escritas da lingua e en 1873 traduciron partes da Biblia ao akawaio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O akawaio no Ethnologue
* Texto en akawaio 
* Construcións causativas en akawaio (PDF)
Música celta

miniatura|200px|Arpa celta.
**Música celta** é un termo popular que fai referencia á música tradicional dos pobos do Atlántico Europeo: Irlanda (Éire), Escocia (Alba), Gales (Cymru), Cornualla (Kernow), Illa de Mann, a Bretaña (Breizh), Asturias e Galiza; mesturada en ocasións con patróns de música medieval.

Os instrumentos musicais que a caracterizan son o acordeón, a concertina a arpa, a guitarra acústica, o bouzouki irlandés a frauta traveseira irlandesa o violino, o bodhrán os whistles a bombarda bretoa e especialmente a sempre protagonista gaita de fol.

Existen diversos sub-tipos de "música celta".

O termo "música celta" pode referirse ás composicións musicais baseadas en patróns medievais dos pobos da fachada atlántica europea (dentro da música folk galega destacaría neste sub-tipo o gaiteiro Carlos Núñez ou Luar na Lubre), tamén pode referirse á música popular e aos cánticos populares deses pobos (no caso galego a mellor representante é Mercedes Peón), ou pode referirse a música espiritual (a irlandesa Enya é a representante deste estilo que goza do máis recoñecemento internacional).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Celtismo
* Festival internacional do mundo celta

### Ligazóns externas 
* Música Celta - Portal sobre a música celta tradicional e contemporánea.
Orangután

Os **orangutáns** (tamén chamados orang-utan) son dúas especies de grandes monos con brazos longos e pelo de cor avermellada, ás veces marrón. Ambas as dúas especies son nativas de Malaisia e de Indonesia. O nome orangután vén do malaio *orang hutan*, significando "home do bosque". Son a única especie existente do xénero *Pongo* e subfamilia *Ponginae*, aínda que a subfamilia tamén inclúe o extinto *Gigantopithecus* e xénero *Sivapithecus*.

Os orangutáns son os máis arbóreos dos grandes monos, pasando case todo o seu tempo nas árbores, facendo nelas novos niños cada noite. Soamente se atopan nos bosques húmidos das illas de Borneo e Sumatra. Estas dúas pequenas e illadas poboacións clasificáronse como subespecies ata recentemente, que se elevaron de nivel. Desde 1996 clasificábanse en dúas especies: o orangután de Borneo *P. pygmaeus*, con tres subespecies, e o orangután de Sumatra *P. abelii*. En 2017 distinguiuse unha terceira especie, *P. tapanuliensis*, que vive nunha zona de Sumatra. As tres subespecies do orangután de Borneo son: *P. p. pygmaeus* no noroeste, *P. p. morio* no leste , e *P. p. wurmbii* no suroeste.

Os orangutáns están en gran perigo de extinción, debido á destrución do seu hábitat.

Como os outros grandes simios, son notablemente intelixentes, usando ferramentas acotío; publicáronse probas no xornal *Science*.

Só son feros cos seus conxéneres; son animais solitarios e feramente territoriais.

Entre os principais centros de conservación, destacan os de Borneo de Semenggok en Sarawak, e Sepilok preto de Sandakan en Sabah.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Grandes simios

### Ligazóns externas 
* Orangutan Foundation International
* AZA's Orangutan Conservation Education Center
* Orangutan Language Project 
* The Orangutan Foundation
* Orangutan Land Trust
Donald Johanson

miniatura|Prof. Donald Johanson
**Donald Carl Johanson**, nado en Chicago en 1943, é un paleoantropólogo estadounidense, que descubriu en Hadar co seu equipo o 24 de novembro de 1974 o esqueleto parcial dun homínido de 3,18 millóns de anos no Triángulo Afar de Etiopía. Ao esqueleto déuselle o nome de Lucy e actualmente clasifícase como *Australopithecus afarensis*.

## Traxectoria 
Fillo de inmigrantes suecos, quedou orfo aos dous anos e pasou a infancia en Hartford, Connecticut, aínda que comezou estudando química, cambiou á antropoloxía e estudou con F. Clark Howell. En 1972 visita pola primeira vez o Triángulo Afar, e decide organizar unha expedición paleontolóxica á rexión, na que traballou entre 1973 e 1976 e na que se decubriron importantes fósiles, ademais de Lucy, entre os que destacan os fósiles de 13 individuos que se atoparon xuntos, o que se cre é a máis antiga evidencia de grupo social homínido, e ao que se coñece como a primeira familia.

En 1981 estableceu en Berkeley o Institute of Human Origins, que en 1998 trasladou á Universidade estatal de Arizona
Linguaxe de alto nivel

**Linguaxe de alto nivel** é como se denomina na Ciencia da Computación a linguaxe de programación cun nivel de abstracción relativamente elevado, lonxe do código de máquina e máis próximo á linguaxe humana. Poderiamos dicir que o que se persegue é xerar un código que arranxe un problema de maneira máis rápida e sinxela. Isto quere dicir que imos obter un código máis sinxelo de entender e que pode ser válido para diferentes máquinas e sistemas operativos.

## Subxectividade do criterio 
Por se tratar dunha clasificación subxectiva, isto é, sen límites ben definidos, é posible afirmar que "determinada linguaxe pode ser máis *humana* ca outra". A pesar diso, por cuestión de practicidade e obxectividade, a clasificación limítase xeralmente a "linguaxe de alto nivel" e "linguaxe ensambladora".

## Expresividade para unha linguaxe de programación 
Á parte de criterios subxectivos de "proximidade á linguaxe humana", hai criterios máis obxectivos que teñen en conta o "potencial de expresividade", en termos de capacidade media de expresión por palabra ou por cada SLOC. Isto é fundamental en termos de produtividade: existen estudos que proban que o número de SLOC por persoa e día se mantén constante.

Por outra banda, en canto a este criterio de expresividade para unha linguaxe de programación, hai que ter en conta non só a expresividade das instrucións da linguaxe, senón tamén as librarías asociadas existentes e accesíbeis que teñen API para esa linguaxe.

## Vantaxes e inconvenientes 
### **Vantaxes** 
Normalmente, acéptase que unha linguaxe de alto nivel favorece:
* A escritura de código fonte máis sinxelo de entender.
* A escritura de código fonte válido para diversas máquinas e diferentes sistemas operativos.
* A utilización dalgún paradigma de programación.

### Inconvenientes 
Así mesmo, acéptase que unha linguaxe de alto nivel sacrifica:
* Rendemento no acceso a traballo de baixo nivel na máquina na que se executa.
* Flexibilidade, podendo ligarse a unha plataforma concreta.

## Diferenzas respecto á linguaxe de baixo nivel 
Que a linguaxe sexa de "baixo nivel" quere dicir que a abstracción entre a linguaxe e o hardware é menor. Unha linguaxe de baixo nivel estará máis orientada ao control do hardware subxacente, tanto no tipo de instrucións dispoñibles, como no estilo de programación dispoñible. Un exemplo de linguaxe de baixo nivel, é a linguaxe ensambladora.

## Exemplos 
Algúns exemplos de linguaxes de alto nivel (con diferentes niveis de abstracción) son:
* Ada
* BASIC
* C
* C++
* Cobol
* Fortran
* Pascal
* Java

## Véxase tamén 
* Linguaxe máquina
* Linguaxe de baixo nivel
Byte

Un ***byte*** (pronunciado "bait") ou **octeto** é un dos tipos de datos usados en computación para especificar o tamaño ou cantidade da memoria ou da capacidade de almacenamento dun computador. Normalmente corresponde con 8 bits (véxanse detalles mais embaixo).

## Significados 
A palabra *byte* ten varios significados, todos próximos entre si:

* Unha secuencia contigua dun número *fixo* de bits. Nos computadores modernos, un byte consta de 8 bits, ou octeto. Algúns modelos máis antigos usaron bytes de 6, 7 ou 9 bits.

Un byte é sempre *atómico* no sistema, o que significa que é a máis pequena unidade de memoria enderezable (á que se pode acceder directamente). Un byte de 8 bits pode conter 256 valores posibles (28 = 256) — o suficiente para almacenar ben un enteiro sen sinal entre 0 e 255, ben un enteiro con sinal entre -128 e 127 ou ben un carácter de 7 bits (tal como a ASCII) ou 8 bits.
* Unha secuencia contigua de bits que constitúe un *sub-campo* dunha secuencia máis longa chamada *word*. 
* Un *tipo de dados* en certas linguaxes de programación. O C, por exemplo, define o `byte` como sinónimo de `unsigned char` — un tipo de dados enteiro capaz de almacenar *polo menos* 256 valores diferentes.

## Outras designacións 
O byte de 8 bits tamén se chama **octeto**, especialmente no contexto de redes de computadores e telecomunicacións, reflectindo a cantidade de bits que ten.

Á metade dun byte (4 bits), dáselle o nome de **nibble** ou semioctecto.

## Cantidades 
Os prefixos quilo-, mega--, xiga- etc. considéranse potencias de 1024 no canto de potencias de 1000. Isto é así porque 1024 é a potencia de 2 (210) máis preto de 1000. Utilizase unha potencia de 2 porque se traballa nun sistema binario.

No 1998 creouse un novo sistema de prefixos para denotar múltiplos binarios pola IEC. Oficialmente, o patrón IEC especifica que os prefixos do SI usaránse só para múltiplos en base 10 e xamais en base 2.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* bit
* Sistema Internacional de Unidades
* prefixo binario
* peta
* yotta
Demo de Maxwell

De acordo coa segunda lei da termodinámica, a entropía dun sistema illado non diminúe( *Todo Sistema abandonado á súa propia sorte dexenera* ). Para mostrar que tal lei ten carácter estatístico, J.C. Maxwell, no 1871, argumentou que a presenza dun “demo” intelixente microscópico violaría esa lei!

Ese minúsculo ser intelixente conseguiría observar o estado microscópico dun sistema físico e aproveitar a ocorrencia de flutuacións favorábeis para diminuír a entropía.

Segundo Maxwell :

:“Mais se concebermos un ser cuxas faculdades son tan aguzadas que se consegue acompañar cada molécula no seu curso, tal ser, cuns atributos incluso esencialmente tan finitos como os nosos, sería capaz de facer o que actualmente nos é imposíbel facer. Pois vemos que as moléculas nun recipiente cheo de ar a unha temperatura uniforme móvense con velocidades que non son de ningún modo uniformes. Supoñamos agora que tal recipiente se separa en dous anacos, A e B, por medio dunha divisoria no cal hai un pequeno furado, e que un ser, que pode ver as moléculas individuais, abre e fecha este orificio, de xeito que permite que soamente as moléculas máis rápidas pasen de A para B, e soamente as máis lentas pasen de B para A. El polo tanto, sen gasto de traballo, elevaría a temperatura de B e abaixaría a de A, en contradición coa 2a lei da termodinámica.”

Por que este “demo” non viola a 2a lei da termodinámica?

Desde entón, innúmeros físicos tentaron escapar desta posibilidade. Szilard (1929) fixo un grande avance ao argumentar que a caída de entropía do gas compensaríase cun aumento da entropía na cabeza do “demo”. Esmiuzando esta idea, na década de 1950, Brillouin e Gabor argumentaron que a medición que o “demo” fai da posición dunha molécula é o que levaría a un aumento compensatorio de entropía (a absorción dun fotón disipa enerxía).

Cando todo parecía resolto, Charles Bennett (IBM) – que se dera a coñecer ao mostrar que é posíbel facer calquera computación de maneira reversíbel – mostrou que é o borrado de información o que disipa enerxía no “demo”, e non a mera realización dunha medición!

Esta explicación é hoxe en día a hexemónica, mais aínda hai discípulos de Brillouin que a combaten.
Río Paraíba do Sul

O río **Paraíba do Sul** e un río brasileiro que nace no estado de São Paulo, percorre unha parte do sueste de Minas Xerais, fai o linde natural deste estado co de Río de Xaneiro, e desemboca no océano Atlántico. A súa cunca hidrográfica está situada entre as latitudes 20°26' e 23°39'S e as lonxitudes 41° e 46°30'W e ten unha área duns 57.000&nbsp;km², que se espalla polos tres estados.

## Localización e características
A rexión do río Paraíba do Sul (tamén coñecido como río Paraíba) encóntrase hoxe cos seus ecosistemas moi alterados. A foresta orixinal (coñecida como *Mata Atlántica*) actualmente só existe en parques e reservas forestais. O propio río ten o seu curso mudado por sucesivas represas, destinadas a abastecer de auga e electricidade as poboacións veciñas, incluíndo as grandes cidades do seu vale nos estados de São Paulo e Río de Xaneiro, e tamén a rexión metropolitana da cidade de Río de Xaneiro. A grande actividade industrial e as poboacións nas súas marxes botan nel unha importante cantidade de polución.

A rexión  central do Val do Paraíba foi a primeira gran rexión produtora de café no Brasil no século XIX, coa súa economía baseada en grandes propiedades rurais e no traballo escravo. Coa perda de importancia da súa produción cafeteira para o interior do estado de São Paulo, houbo un estancamento económicoa. Despois da creación da *Compañia Siderúrxica Nacional* (a primeira fábrica de aceiro do Brasil, creada por Getúlio Vargas no 1943) a rexión pasou por un proceso de industrialización que a transformou nunha das máis importantes rexións industriais do Brasil.

O val do río Paraíba do Sul é atravesado polo ferrocarril *Estrada de Ferro Central do Brasil* e pola estrada *Rodovia Presidente Dutra*, que ligan a rexión coas cidades do Río de Xaneiro e de São Paulo.

### Cidades máis grandes do val do Río Paraíba do Sul
**No estado de São Paulo**
* São José dos Campos
* Taubaté
**No estado do Río de Xaneiro**
* Campos
* Resende
* Volta Redonda
**No estado de Minas Xerais**
* Juiz de Fora (xunto ó río Paraibuna, afluente do Paraíba do Sul)
* Além Paraíba
Bit

**Bit** (contracción de *díxito binario*, “*BI/nary digi/T*” en inglés) é a menor unidade de información usada na Teoría de cordas e na gravación. Un bit ten un único valor, **0** ou **1**, tamén interpretado como verdadeiro ou falso, ou neste contexto calquera dous valores mutuamente exclusivos.

## Características 
Fisicamente, o valor dun bit é, dun xeito xeral, almacenado como unha carga eléctrica que, dependendo se se sitúa por enriba ou abaixo dun nivel de carga, corresponderalle un "0" ou un "1".

Aínda que os computadores teñen instrucións (ou comandos) que poden manipular bits, xeralmente a información almacénase en múltiplos de bits, chamados **bytes**, de 8 bits ou **octetos**. Existen tamén termos para referirse a múltiplos de bits usando patróns prefixados, como kilobit (**kb**), megabit (**Mb**) e xigabit (**Gb**), que non se deben confundir cos respectivos kilobyte (**kB**), megabyte (**MB**) e xigabyte (**GB**).

En telecomunicacións, o volume de tráfico en redes de computadores son descritos xeralmente en termos de bits por segundo (bps). 
Como exemplos:
* “un módem de 56 kpbs é capaz de transferir dados a unha velocidade de 56 kilobits por cada segundo” (o que equivale a 7 kilobytes, 7 k**B**, con **B** maiúsculo para mostrar que nos estamos referindo a bytes e non a bits).
* As redes Ethernet transfiren dados a velocidades que varían de 10 megabits por segundo a 1000 megabits por segundo (de 1,25 a 125 megabytes por segundo).

## Abreviación 
Esta unidade consta no Sistema Internacional de Unidades, polo que a súa abreviación ou símbolo está oficializada uniformemente en tódolos países.Hai dúas propostas para simbolizar esta unidade cando se combina cos prefixos oficiais:
* O símbolo é "b" ou "bit" (nótese a minúscula) segundo o estándar IEC 60027 da *Comisión electrotécnica internacional* (International Electrotechnical Commission, a IEC). A letra "B" en maiúscula é o símbolo establecido na norma oficial e de uso para byte
* O símbolo é "b" segundo a recomendación IEEE 1541 (2002) do *Instituto de enxeñeiros eléctricos e de electrónica* (Institute of Electrical and Electronics Engineers, o IEEE)
Estas dúas organizacións son:
* con ánimo de lucro,
* non-gobernamentais, 
* corpos moi vagos coma os funcionarios á hora de estableceren estándares
* internacionais
* señoriais
A diferenza oficializadora entre elas podería consistir:
* en que os membros da IEC son comités nacionais e que o representante español é AENOR (a *Asociación española de normalización e certificación*, que establece as normas UNE), xunto con outras entidades oficiais ou case oficiais do prestixio de BSI, ANSI ou un subcomité da DIN; e
* en que a colaboración coa *Organización internacional de estandarización* (International Organization for Standardization, máis coñecida como ISO) é máis estreita coa IEC que coa IEEE.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Byte
*Qubit
*Código binario
*Decimal
*ASCII
*Dispositivo de almacenaxe
Neno de Taung

dereita|miniatura|Neno de Taung
O **neno de Taung** é un fósil do rostro e mandíbula co dentame e parte do cranio fosilizado dun exemplar de *Australopithecus africanus*.

Descubriuno M. de Bruyn, un traballador da Northern Lime Company nunha canteira de pedra en Taung, Suráfrica. Raymond Dart, un anatomista da Universidade de Witwatersrand analizouno e publicou a súa descuberta en *Nature* en 1925, Dart consideraba que aínda que gran parte dos seus trazos eran os propios dun simio, os restos amosaban tamén algúns trazos propios dos homínidos, dos que o máis importante era que o *foramen magnum* (occipital) localízábase debaixo do punto medio do cranio, e non cara a atrás como nos simios, o que indicaba que era bípede, ademais o dentame presentaba unha estrutura humana, cos dentes caninos relativamente pequenos. A comunidade científica da época criticou durantemente as conclusións de Dart, xa que era moi diferente aos restos fósiles atopados ata entón, e sobre todo ao home de Piltdown (que só se sabería que era unha fraude en 1953); ademais, na época pensábase que a orixe da humanidade estaba en Asia, a pesar de xa Darwin afirmar en 1871 que a orixe da humanidade estaba en África. Tan só co descubrimento de máis adultos da especie por Robert Broom e outros entre 1936 e 1947, as teorías de Dart serían recoñecidas pola comunidade científica internacional.

O neno de Taung tería unha idade de tres anos no momento da súa morte, hai 2'5 millóns de anos. O seu cerebro era de 405 cc (440 cc de chegar a adulto) e o seu hábitat era o propio da sabana.
Ñeembucú

**Ñeembucú** (en guaraní: *Ñe’ẽmbuku*) é un dos dezasete departamentos que, xunto con Asunción, conforman a República do Paraguai. O seu capital e cidade máis poboada é Pilar. Está situado ao extremo suroeste da rexión oriental do país e, en 2022, contaba cunha poboación de 85 749 habitantes.
AFI

**AFI** pode referirse a:

* O **Alfabeto Fonético Internacional** (ou IPA, en inglés).
* A banda norteamericana de punk **A Fire Inside**.
* O **American Film Institute**
Australopithecus africanus

O ***Australopithecus africanus*** é unha especie homínida do xénero *Australopithecus* cunha antigüidade de entre 3,3 e 2,5 millóns de anos, no Plioceno. O *A. africanus* estaba máis evoluído que o *Australopithecus afarensis*, cun cranio máis arrondeado e semellante ao humano, e o cerebro máis grande en relación ao tamaño do corpo.

## Características 
esquerda|miniatura|Australopithecus africanus
O nome deullo Raymond Dart ao describir o Neno de Taung en 1924, o primeiro fósil austolopitecino que se atopou, aínda que foi rexeitado nun primeiro momento pola comunidade científica. En 1936 Robert Broom descobre en Sterkfontein o segundo fósil da especie, Broom continúa as escavacións en Sterkfontein ata 1947, ano no que se descobre o fósil coñecido como *Mrs Ples*, un esqueleto case completo dun *A. africanus* macho, o que corroborou as investigacións de Dart. A maioría dos fósiles de *A. africanus* atopáronse en Suráfrica, cuns poucos restos en Koobi Fora e outros lugares de África.

O Australopithecus africanus era bípede, pero tamén podía abalarse entre as árbores, e aínda que podía empregar esporadicamente útiles, non era cazador. O seu peso estímase entre 30 e 60&nbsp;kg e a altura en 1,5 m
Margarida

[miniatura|dereita|300px|*[Leucanthemum vulgare*, Serra de Enciña de Lastra]]
**Margarida** é o nome popular común a unha gran variedade de plantas e flores. En realidade é un termo controvertido. Podería aplicarse só a planta herbácea das compostas (*Bellis perennis*), de follas dentadas ou fendidas e flores en capítulo, cun botón central amarelo e a corola branca; pero non existe gran concordancia entre os autores en canto á utilización deste nome, que presenta moitas variantes. Hai mesmo quen designa como "margarida" calquera planta da familia das Compositae ou compostas.

É habitual que se consideren margaridas:

* Calquera planta do xénero ***Bellis***, da familia das Compostas, entre as cales destacan:
** *Bellis perennis*, a margarida común ou europea.
** *Bellis sylvestris*.
** *Bellis annua*.
* As camomilas.
* A especie *Leucanthemum vulgare* ou *Chrysanthemum leucanthemum*.
* A especie *Chrysanthemum frutescens*.
* A especie *Callistephus chinensis*.
* A especie *Tibouchina aspera*.
* As especies de xerberas (xénero *Gerbera spp.*).
### Outras especies 
* *Coreopsis lanceolata*
* *Chrysanthemum coronarium*
* *Montanoa bipinnatifida*
* *Wedelia paludosa*

## Galería de imaxes 
:*Vexa o artigo principal en Galería de imaxes de margaridas de Galicia*

Ficheiro:Margaridas.JPG|Piúgos, Lugo, Lugo
Ficheiro:Margarida_01eue.jpg
Ficheiro:Margarida, Vilarromarís, Oroso, Galiza.jpg|Vilarromarís, Oroso

### Véxase tamén 
* Flores
Novas da Galiza

***Novas da Galiza*** foi un periódico mensual galego, editado polo grupo de comunicación Minho Media S.L., de 2002 a 2024.

## Historia e características 
Ten un carácter laico e considera que a soberanía reside no pobo galego e presidido pola tradición política da esquerda nacionalista galega. Dentro do grupo de xornais monolingües en galego, este medio caracterízase por defender o reintegracionismo lingüístico, é dicir, a unidade entre o galego e o portugués.

*Novas da Galiza* naceu en febreiro de 2002 e durante tres anos mantivo a distribución gratuíta, repartíndose en locais sociais, espazos alternativos e sedes de colectivos, con presenza tamén en Internet. En marzo de 2005 pasou a ser vendido nos quioscos, ampliando a súa cobertura territorial a toda Galiza. O xornal pon a disposición os números na súa hemeroteca virtual no mes seguinte á saída nos quioscos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Novas da Galiza
Ledesma, Boqueixón

**San Salvador de Ledesma** é unha parroquia do concello coruñés de Boqueixón, na comarca de Santiago. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 282 habitantes (132 homes e 150 mulleres), distribuídos en oito entidades de poboación.
## Patrimonio
O río Ulla nesta parroquia forma as Illas de Gres, un conxunto de catro insuas. Ademais das pontes (unha moderna e outra medieval) que cruzan o río, tamén se pode cambiar de banda do río a través das propias insuas. Dende a banda sur, onde está un dos bares máis frecuentados pola mocidade local, pódese chegar á insua máis grande, onde ademais está o campo da festa. A superficie desta insua está limpa de mato, agás nas beiras do río, onde se permitiron medrar as árbores e herba grosa. Ademais das instalacións montadas para as festas locais, esta insua conta cun palco permanente de cemento e tamén dunha escultura en honor do escritor Xosé Neira Vilas, natural de Gres (Vila de Cruces). Río arriba están as outras insuíñas, ás que se pode acceder dende esta primeira, sendo a última a chamada "Insua dos namorados" (por estaren máis recollidas), así coma tamén á outra banda do río grazas a uns pasais no medio da auga. Estas insuelas forman parte da cultura recreativa da poboación de Ponteledesma e de Gres, pois aí xúntanse os mozos e mozas para se bañaren en verán.
A **ponte medieval** que lle dá nome ó lugar da Ponte está pechada ao tráfico rodado (agás motos) dende comezos do 2001 mediante uns fitos de pedra.
## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ponteledesma -Coruña.JPG|Ponte de Ledesma sobre o río Ulla
Ficheiro:Ponteledesma_2eue.jpg|Ponte de Ledesma
Ficheiro:Ponteledesma_4eue.jpg|Río Ulla
Ficheiro:Ponteledesma GDFL6.JPG|Ponte de Ledesma
Ficheiro:Campanario Ledesma.JPG|Campanario

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ledesma 
### Parroquias de Boqueixón 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Boqueixón
Dardanelos

[miniatura|Os Dardanelos, que separan os [Balcáns, ao longo península de Gallípoli, de Asia Menor.]]

miniatura|Localización do estreito dos Dardanelos.
miniatura|Vista satélite dos Dardanelos.
**Dardanelos** (turco: *Çanakkale Boğazı*; grego: Δαρδανέλλια), antigamente Helesponto, é un estreito no noroeste da Turquía que liga o mar Exeo ao mar de Mármara. O seu nome provén de Dradania, unha antiga cidade frixia enclavada na beira asiática do estreito. Mide uns 71&nbsp;km de lonxitude, cun ancho que varía dos 1.600 m aos 6.500 m, e ten unha profundidade media duns 50 m.

Ao igual que o estreito de Bósforo separa Europa (neste caso, a península de Gallipoli) de Asia. A maior cidade próxima ao estreito é Canakkale, que ten o seu nome do seu famoso castelo (*kale* significa "castelo").

Os Dardanelos é un antigo vale fluvial que se afundiu no cuaternario. Ten unhas costas pouco accidentadas e nel abunda o peixe.

## Historia 
O estreito tivo un papel importante ao longo da Historia (por exemplo, a Guerra de Troia acontece no lado asiático do estreito). Foi tamén o escenario da lendaria historia grega de Hero e Leandro. Os exércitos persas de Xerxes I (480 a. C.) e, máis tarde, o exército macedoniano de Alexandre o Grande (334 a. C.) atravesaron o estreito de Dardanelos en direccións opostas para invadir as terras uns dos outros.

No Imperio Bizantino foi importante para a defensa de Constantinopla.

A partir do século XIV o estreito foi controlado case continuamente polos turcos, tendo unha importancia vital para a armada do Imperio Otomán para a súa dominación no mar Mediterráneo oriental. O estreito sufriu unha tentativa de invasión con innúmeras perdas humanas polos aliados durante a primeira guerra mundial que case custou a carreira política de Winston Churchill (a *Entente* (Alianza) perdeu a batalla o 18 de marzo de 1915).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Imaxes da cidade de Çanakkale
* Imaxes de Çanakkale e Dardanelos 
* Imaxes do Dardanelos
Acto (teatro)

Un **acto** é cada unha das divisións principais dunha obra dramática, marcada habitualmente coa caída do pano. Normalmente, os actos caracterízanse pola unidade de tempo e pola unidade de lugar. Os cambios de acto permiten interpolar unha elipse temporal ou unha mudanza de lugar, o que fai avanzar a acción dramática. Cada acto pódese pola súa vez dividir en escenas.

No teatro grego, as obras representábanse sen interrupcións pero con comentarios interpolados do coro. Parece ser que Horacio foi o primeiro en elaborar a subdivisión en cinco actos. Durante o Renacemento o uso dos cinco actos converteuse na norma entre os dramaturgos franceses. Para respectar a regra das tres unidades, non se producía ningún cambio entre un acto e outro. A lonxitude dos actos correspondía coa duración das candeas usadas para iluminar a sala, arredor duns vinte minutos. As obras de Shakespeare e contemporáneos teñen interrupcións naturais que se aceptan como divisións en actos, pero estas divisións en actos foron realmente consagradas por editores posteriores. Á hora de estruturar as súas obras, os dramaturgos isabelinos tomaban como referencia os modelos romanos, como por exemplo Séneca. A partir da segunda metade do século XVII a maioría das obras dividíase en cinco actos. Na fixación destas interrupcións tivo certa relevancia a introdución do proscenio e do pano durante a Restauración inglesa. Neste período, o pano erguíase ao final do prólogo (que se representaba desde a parte dianteira do escenario) e así permanecía até o final da obra, pero a mediados do século XVIII baixábase regularmente para marcar os finais dos actos.

Xa no século XIX, Henrik Ibsen reduciu os actos a catro, estrutura que foi tamén usada por Chekhov ou Luigi Pirandello. Desde comezos do XX, a maioría dos dramaturgos teñen mostrado unha preferencia polas obras en tres actos, aínda que non sexan infrecuentes as de dous. Nas producións modernas, nas obras de catro e cinco actos normalmente só se baixa o pano unha vez, xuntando os primeiros tres ou dous actos, ao tempo que se reduce a duración total. Tamén se escriben obras consistentes en sucesións de escenas.

Na televisión, os actos sepáranse con publicidade. Nas películas, os "actos" sepáranse ás veces cun título sobreimpreso pero máis habitualmente cun cambio de música.
Bardo

Entre os antigos celtas, un **bardo** (do celta **bardos*, do PIE **gwerH2* e a través do latín *bardus* "erguer a voz, louvar") era unha especie de poeta oficial cuxa misión era celebrar os grandes feitos nacionais, especialmente as accións heroicas e as vitorias.

Os bardos da Galia (*bardos*), Bretaña (*barz* ou *barth*) e a Gran Bretaña (*bard*) constituían unha clase social con privilexios especiais. Continuou a existir en Irlanda (*bard*) e Escocia, onde na época medieval eran músicos itinerantes, empregados ás veces por un señor para o que compuñan euloxios (ou sátiras, chegado o caso). Hoxe só se pode falar de bardos propiamente en Gales, onde reviviron por mor de xogos florais, coñecidos como *Eisteddfodau*, que se recuperaron a partir de 1822. No Gales moderno, un *bardd* é un poeta que participou nunha *Eisteddfod*.

Os bardos foron idealizados durante o Romanticismo por autores como Walter Scott e polos celtistas. O termo acabou significando "poeta lírico" e aplicóuselle tanto a William Shakespeare como a Eduardo Pondal. Durante o século XX o termo perdeu esa connotación celtista e acabou designando a calquera poeta.
Parsec

miniatura|Parsec
**Parsec** (pc) é unha unidade de lonxitude usada en astronomía para medir grandes distancias. O nome é un acrónimo formado en inglés a partir das palabras ***par**alax* 'paralaxe' e ***sec**ond* 'segundo'.

Parsec é a distancia a cal se debería situar un observador para ver a distancia dunha unidade astronómica (UA), equivalente á distancia da Terra ao Sol, baixo un ángulo dun segundo de arco (1").

**1 parsec** (pc) equivale a 3,2616 anos luz, a 206 265 unidades astronómicas (UA) e a 3,08568025×1016 m.

Tanto esta unidade como os seus múltiplos **kiloparsec** ***(kpc***, mil pársecs, ou 3262 anos luz ) e** megaparsec** (***Mpc***, un millón de parsecs, ou 3,26 millóns de anos luz) son moi utilizados para indicar as enormes distancias cósmicas en medidas de distancias espaciais en traballos científicos de astronomía galáctica e extra-galáctica.

## Notas
Corpo negro

En física, un **corpo negro** é un obxecto que absorbe toda a luz que o alcanza: a luz nin o atravesa nin é reflectida. A pesar do nome, os corpos negros producen radiación electromagnética tal como luz. Resumindo, un corpo negro pode ser definido como:

:a) Corpo que absorbe toda a radiación que incide nel.
:b) Corpo que, para unha temperatura dada, emite a cantidade máxima posible de radiación térmica.
Efecto Compton

En mecánica cuántica, o **efecto Compton**, observado por Arthur Compton en 1923, consiste no aumento do lonxitude de onda (e diminución de enerxía) que ocorre cando interactúan fotóns (de raios X ou gamma) de enerxía entre 0,5 MeV e 3, 5MeV cos electróns dun material.
O efecto Compton é orixinado pola **dispersión de Compton**, que é a dispersion inelástica dun fotón por unha partícula cargada, xeralmente un electrón. Parte da enerxía do fotón é transferida ao electrón en retroceso. Na **dispersión inversa de Compton** (ou Compton inversa) unha partícula cargada transfire parte da súa enerxía a un fotón.
Johannes Itten

miniatura|dereita|Roda de cores de Itten, 1961.
**Johannes Itten**, nado en Südern-Linden o 11 de novembro de 1888 e finado en Zúric o 27 de maio de 1967, foi un pintor, deseñador, mestre, escritor e teórico da arte suízo asociado coa Bauhaus. Foi tamén profesor na Hochschule für Gestaltung de Ulm, impulsada e dirixida por Max Bill, exalumno da Bauhaus.

## Traxectoria
**Itten** naceu en Südern-Linden e foi influenciado na súa educación por Friedrich Fröbel. A súa primeira formación non foi como pintor, senón como mestre en Berna, onde se familiarizou coa teoría da psicanálise. Matriculouse na escola de Belas Artes de Xenebra, que o frustrou, e volveu a Berna. Alí desenvolveu o interese pola relixión e o misticismo, que o moveron a trasladarse a Xenebra para estudar con Eugène Gilliard, un pintor francés que ensinaba sobre os elementos xeométricos da arte. Esta primeira educación en elementos xeométricos traslúcese na obra posterior de Itten, no seu interese pola xeometría da roda de cores. Entre 1919 e 1922, Itten ensinou, xunto a outros artistas de vangarda na Bauhaus en Weimar, Alemaña. Alí, os seus diversos intereses converxeron e deron como froito a súa teoría da cor. Itten expandeu a roda de cores desenvolvida por Adolf Hozel inventando un círculo de cores e sete contrastes e ollando para a cor desde todos os ángulos, filosóficos, relixiosos, psíquicos, psicolóxicos e físicos.

A nova roda de cores de Itten revolucionou a maneira en que miramos as cores, influenciando artistas e deseñadores. A compilación definitiva do que ensinaba no seu Curso Elemental publicouse baixo o título *A arte da cor*. A roda de cores de Itten tiña en conta a sensación subxectiva que se asocia coa cor obxectiva e os valores psíquicos e emocionais das cores. Itten aseguraba que existen determinadas características inherentes ás cores particulares que influencian a maneira en que se sente o observador. É así, por exemplo, que se asevera que "o azul é frío".

Johannes Itten abandonou a Bauhaus a raíz de desavinzas con Walter Gropius. O seu traballo de exploración do uso e composición da cor remiten ás teas op-art de Josef Albers, Max Bill ou Bridget Riley e as obras expresionistas de Wassily Kandinsky.

## Libros publicados
**A arte da cor: A experiencia subxectiva e a xustificación obxectiva da cor* (*The Art of Color: The Subjective Experience and Objective Rationale of Color*)
* *Deseño e Forma: O Curso Elemental da Bauhaus* (*Design and Form: The Basic Course at the Bauhaus and Later, Revised Edition*)
* *A estrela de cores* (*The Color Star*)

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Johannes Itten at Artcyclopedia - lista de galerías e museos en liña
Kofi Annan

**Kofi Atta Annan**, nado en Kumasi, Ghana, o 8 de abril de 1938 e finado en Berna o 18 de agosto de 2018, foi Secretario Xeral da Organización das Nacións Unidas e laureado co Premio Nobel da Paz no 2001.

## Traxectoria 
De orixe nobre na súa terra natal, o seu nome significa "nacido nun venres". Despois de comezar a estudar Economía na Universidade de Ciencia e Tecnoloxía de Kumasi, Kofi recibiu unha bolsa para continuar os seus estudos nos EUA.

Annan comezou a traballar nas Nacións Unidas ao ingresar en 1962 na Organización Mundial da Saúde. Ao longo dos anos exerceu diferentes funcións na ONU ata chegar ao posto de secretario-xeral o 1 de xaneiro de 1997. En decembro de 2006, logo de nove anos no cargo, foi substituído polo surcoreano Ban Ki-Moon.

## Notas 
## Véxase tamén
Paranthropus robustus

esquerda|miniatura| *Paranthropus robustus*
O ***Paranthropus robustus*** (tamén coñecido como *Australopithecus robustus*) é unha especie homínida que viviu entre hai 1'9 e 1 millón de anos no sur de África.
Os primeiros restos da especie descubriunos en 1938 en Suráfrica Robert Broom, logo que un traballador dunha mina lle levase un fragmento de mandíbula que contiña un molar, de grandes dimensións, e que descubrira un rapaz da zona, que o conduciu a unha cova de Kromdraai, onde atopou máis restos, que el denominou *Paranthropus robustus*, aínda que no momento non triunfou e clasificouse como *Australopithecus rubustus*, pero actualmente boa parte dos especialistas opinan que son tan diferentes do resto dos *Austrolopithecus* que deben colocarse noutro xénero, polo que resucitaron o nome que lle dera Broom.

Os achados de Kromdraai consisten maioritariamente en restos de cranios, mandíbulas, dentes e máis algúns restos de ósos do brazo, os cadrís e os pés; mentres os achados de Swartkrans, tamén comenzados a escavar por Broom, son máis amplos incluíndo un cranio case completo e numerosos restos poscraniais.

## Características 
O corpo do *Paranthropus robustus* era semellante ao *Australopithecus africanus*, pero moito máis robusto e grande, con premolares e molares moi grandes, aínda que os dentes dianteiros eran máis pequenos co que tiña máis humana. Tiña unha altura de 1'1 m as femias e 1'3 os machos, e o seu peso variaba entre os 40 e os 80 kg para os machos e 32–40&nbsp;kg para as femias. Tiña un volume cranial de 530 cc, os seus brazos eran longos en relación ao corpo. Xunto os restos atopáronse ósos traballados nos extremos, o que indicarían que se utilizaban para escarvar, e algún tamén queimados, o que podería indicar a domesticación do lume, pero é difícil de saber.
Perenne

# Permanente. De duración indefinida. 
# Dise daquelas plantas que viven como mínimo tres anos, entre elas as árbores.
# Dise das follas das árbores que non se renovan cos cambios estacionais e que durando máis dun ano se renovan pouco e pouco.

### Véxase 
* Perennifolio. 
* Caducifolio.
Perennifolio

dereita|miniatura|Oliveira, árbore de folla perenne.

Os termos **perennifolio** e **perennifolia**, derivados do latín *perennis*, duradeiro, perenne, e *folium*, folla, emprégase en botánica para cualificar as árbores e aos arbustos que posúen follas vivas ao longo de todo o ano, en contraposición aos termos caducifolio e caducifolia.
Nas árbores caducifolias e nos arbustos caducifolios, todas as follas morren cada ano durante a estación fría e volven a brotar follas novas á chegada da estación cálida.

Nas árbores e arbustos de folla perenne, en cambio, só morren unha parte das follas cada inverno e outras, as máis novas, permanecen na planta e únense ás novas que brotan cada primavera, de maneira que o período vital de cada folla pode durar varios anos, polo que tamén se denominan **sempreverdes**.
Robert Jarni

**Robert Jarni**, nado en Čakovec o 26 de outubro de 1968, é un exfutbolista croata, internacional coa selección do seu país.

## Traxectoria 
Xogou no Hajduk Split (1986-91), AS Bari (1991-93), Torino (1993-94), Juventus (1994-95), Real Betis (1995-98), Real Madrid (1998-99), Las Palmas (1999-2001) e Panathinaikos (2001-02).

É o xogador con máis encontros internacionais disputados con Croacia, cun total de 81. Destaca sobre todo pola súa achega ó terceiro posto da selección no Mundial de Fútbol Francia 1998.

Robert Jarni xogaba en calquera posición da banda esquerda, destacando pola súa velocidade e precisos centros. Tamén era un gran lanzador de faltas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
Perfíl do xogador en Bdfutbol
Zvonimir Boban

**Zvonimir Boban**, nado o 8 de outubro de 1968 en Imotski (Croacia), foi un futbolista. Xogaba de centrocampista e é mundialmente coñecido por ser xogador do AC Milan.

## Traxectoria 
Comeza a súa carreira no Dinamo Zagreb, destacando dende moi cedo, e tomando parte do equipo xuvenil de Iugoslavia que venceu en 1987 no Mundial xuvenil de Fútbol. Tras a independencia de Croacia, Boban pasou a xogar coa súa selección.

No ano 1991 marcha para Italia, ó club AS Bari, onde só fica unha tempada, xa que o AC Milan interesouse por el e fichouno. Aquí estivo xogando 9 tempadas, onde gañou 4 veces a Serie A, e unha vez a Champions League en 1994. Ao ano seguinte foron subcampións.

No ano 2001 foi cedido ao Celta de Vigo, o que foi o seu derradeiro club, xa que se retirou en 2002.

Coa selección de Croacia conseguiu un terceiro posto no mundial de Francia 1998, sendo o capitán e unha das estrelas do equipo. En total xogou 51 encontros e marcou 12 goles.

Despois da súa retirada, Boban rematou a carreira de Historia. É comentarista ocasional de deportes nunha televisión croata, RTL Televizija, e tamén na Sky Italia italiana.
Imotski

**Imotski** é unha pequena vila en Croacia de 4.347 habitantes, situada no Condado de Split-Dalmacia, preto da fronteira con Bosnia e Hercegovina.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Imotski
Carpe diem

miniatura|*Carpe diem*.
A frase latina ***carpe diem*** significa literalmente "atrapa o día" e aparece na oda I-XI de Horacio:

:*Dum loquimur, fugerit invida*
:*Aetas: carpe diem, quam minimu credula postero.*

:(*Pois mentres falamos, fuxiu o envexoso*
:*Tempo: atrapa o día, confiando o menos posíbel no mañá)*

O sentido da expresión é "divírtete encanto poidas", "goza do momento". Horacio volve sobre o tema na oda III-XXIX. O motivo atópase na poesía grega e na latina e aparece repetidamente en moitas literaturas, orixinándose na conciencia da brevidade da vida e da inevitabilidade da morte. Tense descrito como lema dos epicúreos.

No século IV, o poeta romano Ausonio introduciu o símbolo da rosa, que representa a beleza e transitoriedade da vida (como aparece en *De Rosis Nascentibus*). Esta simboloxía continuou durante a Idade Media e aparece relacionada co motivo do *carpe diem* entre os goliardos e na poesía francesa e inglesa. En certa altura, a rosa acabou por representar a virxindade e a súa morte a perda da virxindade. Os poetas dos séculos XV a XVII incorporaron frecuentemente o tema e a simboloxía nas chamadas ás súas amadas para que non os desdeñasen, como no poema de Herrick "Ás virxes, que aproveiten o tempo" ("To the Virgins, to Make Much of Time"), que comeza "Gather ye Rose-buds, while ye may" ("Recollede os casulos de rosa, encanto poidades").

O motivo do *carpe diem* aparece tamén nos sermóns e na literatura devota da Idade Media e máis tarde, se ben cun ton admonitorio: a vida é curta, prepárate para enfrontarte ao teu sino. Porén, o espírito máis pagán e epicúreo do motivo é o que ten resultado máis atractivo, tanto aos escritores como aos lectores.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ubi sunt
* Memento mori
Paranthropus boisei

O ***Paranthropus boisei*** (anteriormente tamén coñecido como ***Australopithecus boisei***) foi unha especie homínida que habitou en África oriental entre hai 2,3 e 1,2 millóns de anos.

Os primeiro fósil, un cranio coñecido como OH5, descubriuno Mary Leakey na garganta de Olduvai en 1959 e Louis Leakey deulle o nome de *Zinjanthropus boisei*.

A colección de fósiles máis ampla recolleuse arredor do Lago Turkana polo equipo de Richard Leakey, destacando KNR ER 406, un cranio dun individuo masculino e adulto. O fósil KGA 10-525 procedente do sitio peleontolóxico de Konso (Etiopía) atopado en 1993 constitúe o único cranio con mandíbula que se atopou desta especie, pero ademais polo medio no que foi atopado dedúcese que o hábitat era de sabana.

## Características 
O seu cerebro tiña unha capacidade de 530 cc, a altura media era de 1,4 m, cun peso de entre 40 e 80&nbsp;kg. Tiña grandes premolares e era unha especie especializada, cunha alimentación baseada en vexetais duros, de baixo valor nutritivo. A especie tiña un marcado dimorfismo sexual. Era semellante ao *Paranthropus robustus*, pero máis robusto e corpulento ca el.
Gérson

**Gérson de Oliveira Nunes**, coñecido simplemente como **Gérson**, nado o 11 de xaneiro de 1941 en Niterói, é un futbolista brasileiro. Xogaba como mediocampista. O seu alcume era "O Canhotinha de Ouro". Está considerado coma un dos mellores pasadores da historia do fútbol brasileiro.

## Traxectoria 
O alcumado "Canhotinha de Ouro", foi campión do mundo no ano 1970. Era quen de facer pases de máis de corenta metros, colocando con grande precisión o balón onde quixera. Xogou en diversos clubs brasileiros, coma o Flamengo, e tamén o Botafogo, o São Paulo e o Fluminense, tendo sido por este club campión carioca no ano 1973 e rematando a súa carreira neste club.
 
Gérson tamén ficou famoso nos anos setenta por protagonizar unha campaña publicitaria de cigarros, na cal dicía "Gosto de levar vantagem em tudo" ("Gústame levar vantaxe en todo"). Esta frase resumía a corrupción que sufría o Brasil, ficando popularmente coñecida coma lei de Gérson. O propio Gérson lamentou que o seu nome vaia ligado a este defecto do seu país, que nin ten que ver co seu xeito de ser nin coas súas ideas.

Mentres estivo en activo, os seus compañeiros chamáballe "Papagaio", pois sempre gustou de falar moito sobre fútbol.

Tralo seu retiro, fíxose comentarista deportivo, traballando en varios medios. A día de hoxe atópase no programa Jogo Aberto Rio. Amais diso, tamén coordina unha escola de fútbol na súa cidade natal.

## Títulos 
;Flamengo
* *Torneio Rio-São Paulo*: 1961
* *Campeonato Carioca*: 1963

;Botafogo
* *Torneio Rio-São Paulo*: 1964 e 1966
* *Campeonato Carioca*: 1967 e 1968
* *Taça Brasil*: 1968

;São Paulo
* *Campeonato Paulista*: 1970 e 1971

;Fluminense
* *Campeonato Carioca*: 1973

;Brasil
* *Copa Rocca*: 1963 e 1971
* Mundiais de Fútbol: 1970