open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fraga, Huesca

**Fraga** é unha localidade e un concello aragonés, de 12.868 habitantes, situado no extremo sueste da provincia de Huesca, no último treito do Val do río Cinca (a 115&nbsp;km de Zaragoza e a 25&nbsp;km de Lleida). O municipio, con 435&nbsp;km² de área, é un dos máis extensos de España. É cabeza do partido xudicial homónimo e capital da comarca do Baix Cinca. Oficiosamente é considerada a capital da Franja de Ponent.

## Clima 
Fraga ten un clima mediterráneo continentalizado, cunhas temperaturas medias anuais de 14,7&nbsp;°C e unhas precipitacións medias de 384&nbsp;mm, que se rexistran na primavera e, especialmente, durante o outono.

## Historia 
O territorio onde se asenta Fraga pertenceu en época prerromana ao pobo ibérico dos ilerxetes. Durante a dominación romana pasaba por aquí a vía que unía Zaragoza con Tarragona. Aínda que se ten defendido que Fraga era cidade dita Colonia Gallica Flavia, non hai probas que o confirmen.

A partir do século VIII a comarca pasou a formar parte do Al-Andalus, e a cidade foi coñecida como *Medina Afraga*. Foi tomada polos cristiáns, dirixidos por Ramón Berenguer IV o 24 de outubro de 1149.

## Xeolingüística 
Fraga pertence á área lingüística catalá-occidental. O catalán utilízase na cidade e arredores, pero non con igualdade fronte ao castelán que domina. Só moi recentemente se autorizou o ensino de catalán nos niveis primario e secundario.

## Economía 
A cidade constitúe un importante centro do sector servizos, que ocupa un terzo da poboación activa. O sector primario da comarca está especializado no cultivo de froiteiras, especialmente figueiras.

## Patrimonio monumental 
miniatura|170px|Torre dos Frades
* **Igrexa de San Pedro**, románica, do século XII, asentada sobre a antiga mesquita.
* **Pazo Montcada**, da familia dos señores da cidade.
* **Torre dos Frades**, do século XIII, que se coida construída polos templarios.
* **Castelo medieval**, coas ruínas da *igrexa de San Miguel*.
* **Museo Salvador Sabaté**, con obra dese pintor catalán, residente na cidade.
* Nos arredores a romana ***Villa de Fortunatus***.

## Imaxes de Fraga 

Ficheiro:El_Cinca_per_Fraga.JPG|O río Cinca ao paso por Fraga
Ficheiro:Fraga - Portal románico de la iglesia de san Pedro.JPG|Un dos portais románicos da igrexa de san Pedro.
Ficheiro:Fraga - Arquería en plaza de san Pedro.JPG|Arcada na praza de san Pedro
Ficheiro:Fraga - Casa Cabrera.JPG|Casa Cabrera no casco antigo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Coc de Fraga
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Fraga
Monte Gimie

O **Monte Gimie** é a montaña de maior altura no pequeno estado e illa de Santa Lucía, cunha altura de 950 metros. É un pico de orixe volcánica, cuberto por un espeso bosque tropical húmido. O Gimie sitúase no centro-suroeste do país, a oriente da pequena cidade costeira de Soufrière.
Armand Fallières

**Clément Armand Fallières**, avogado e político, foi o presidente de Francia entre 1906 e 1913.

## Véxase tamén
André Soares

miniatura|dereita|Capela da Madalena en Falperra, Braga.
**André Soares**, nado en Braga o 30 de novembro de 1720 e finado na mesma cidade o 26 de novembro de 1769, foi un arquitecto portugués, que realizou obras de estilo rococó, especialmente en Braga.

## Traxectoria 
Durante moitos anos o seu labor foi ignorado, e en gran parte atribuído ao arquitecto Carlos Amarante. O seu nome, como mestre da arte, foi recoñecido publicamente trala chegada a Portugal do historiador estadounidense Robert Smith.

## Obras 
Foi o autor, entre outras obras destacadas:
* Capela de Santa Maria Madalena da Falperra, 
* Câmara Municipal de Braga (1753-1865), 
* Pazo do Raio (1754-1755), 
* Igrexa dos Congregados, 
* Arco da Porta Nova (1772).
Carlos Amarante

**Carlos Luís Ferreira da Cruz Amarante**, nado en Braga o 30 de outubro de 1748 e finado en Porto o 22 de xaneiro de 1815, foi un enxeñeiro e arquitecto portugués.

## Traxectoria 
Carlos Amarante era fillo dun músico, Manuel Ferreira da Cruz Amarante, e de María Josefa Rosa de Almeida. Comezou por seguir a carreira eclesiástica, interrompéndoa para se casar aos 23 anos con Luísa Clara Xavier. Formouse, entre tanto, en enxeñaría e arquitectura, o que lle posibilitou a realización dalgunhas obras notábeis, especialmente en estilo neoclásico

Está sepultado na igrexa da Trindade, en Porto.

## Obras 
* Bo Xesús do Monte (1784-1811), Braga.
* Igrexa do Pópulo (fins do XVIII), Braga.
* Igrexa do Hospital, Braga.
* Ponte de San Gonzalo (1782-1790), sobre o río Támega, en Amarante
* Ponte das Barcas, Porto, desaparecida.
* Real Academia da Mariña e do Comercio (1807), hoxe Reitoria da Universidade do Porto, Porto, remodelada en 1833.
* Igrexa da Trindade (rematada en 1841), Porto.
* Pazo da Brejoeira, Monção.
* Reconstrución das murallas de Valença.
Lluís Borrassà

miniatura|250px|dereita|Detalle do retablo de San Pedro en Terrassa

**Lluís Borrassà** (Xirona, ?- Barcelona, 1424/1426) foi un pintor catalán, introdutor e representante destacado do estilo gótico internacional.

Membro dunha familia xironina de pintores e artesáns, foi no obradoiro familiar onde se formou. O seu primeiro traballo documentado é a reparación dos vitrais da catedral de Xirona (1380). Mais a súa vida e obra desenvolveuse sobre todo en Barcelona, onde chegou arredor do ano 1385.

## Estilo 
Recolle a herdanza italianizante dos irmáns Serra, á que dota de maior expresividade e dramatismo. Considéraselle o introductor do estilo gótico internacional en Cataluña.

Pintou numerosos retablos, de corpos superpostos, cun cromatismo brillante.

Influíu en artistas posteriores, como Joan Mates ou Bernardo Martorell.

## Obra
**Retablo do Salvador" (1404), na parroquia de San Salvador de Guardiola. 
**Retablo do convento de Santa Clara* (1415) de Vic, hoxe no Museo Episcopal de Vic. 
**Retablo  de San Pedro* (1411), igrexas de San Pedro de Terrassa.

### Outras obras
**Retablo  do Arcanxo San Gabriel* (1390?), na catedral de Barcelona.
**Retablo  de Santo Antonio Abade* (1410), na Santa María de Manresa.
**Retablo  da Presentación da Mai de Deus e San Xurxo* (finais s.XIV), na igrexa de San Francisco de Vilafranca del Penedès.
**Retablo  de Santes Creus* (1403-1411).
**Retablo  de San Xoán Bautista* (1415-1420), hoxe no Museo de Artes Decorativas de París.
**Retablo  de San Miguel*, en Cruïlles 1417), hoxe no Museo de Arte de Xirona.
**Retablo  de Santo André'', en Gurb (1415), o pouco conservado está no Museo Episcopal de Vic.
Economía de Letonia

[miniatura|left|Subestación eléctrica en Čerepova, [Daugavpils.]]
A **economía de Letonia** creceu máis do 10% ao ano entre 2006 e 2007, pero entrou nunha recesión o 2008 como resultado dun déficit orzamentario insustentable e unha gran débeda externa

A economía letoa baséase principalmente na agricultura e na industria téxtil e sidometalúrxica. Actualmente, o turismo perfílase como unha importante fonte de ingresos grazas ao patrimonio histórico do país. A súa transición a unha economía de mercado está provocando certas perturbacións (10% de paro e déficit orzamentario) e sacrificios nas políticas sociais. As exportacións contribúen con case 1/3 do PIB

## Notas
Manuel da Maía

[miniatura|dereita|275px|A [Baixa de Lisboa, de traza hipodámica, no centro dereita da vista aérea.]]

**Manuel da Maia**, nado en Lisboa en 1680 e finado o 17 de setembro de 1768, xeneral, foi un arquitecto e enxeñeiro portugués, Enxeñeiro-Maior do reino en tempos do rei D. Xosé I.

## Traxectoria 
Figura de relevo do século XVIII, o enxeñeiro Manuel da Maía estivo directamente envolvido, e foi o responsábel do éxito dalgúns dos máis ambiciosos proxectos de enxeñaría da época, tales como o Acueduto das Águas Livres ou a elaboración da nova planta da cidade de Lisboa, despois do terremoto de 1755. Centro de varias homaxes en vida, tales como condecoracións e mercés honoríficas, das que destaca o título de fidalgo da Casa Real e o de xeneral.

Contodo sería en novembro de 1755, na altura de cerca de 80 anos de idade, cando a conscuencia do terremoto de Lisboa, que Manuel da Maía deixaría, talvez, o seu maior legado: a coordinación da reconstrución da cidade de Lisboa.

Optando pola proposta do capitán de enxeñaría Eugénio dos Santos, creou o que hoxe é coñecido como a Baixa Pombalina. Neste proxecto colaborou tamén o enxeñeiro, de orixe húngara, Carlos Mardel.

Manuel da Maía ademais dun enxeñeiro de campo, foi tamén profesor da Aula de Fortificações, tendo ao futuro rei D. Xosé I como alumno. Menos coñecido, pero de grande importancia para a historia de Portugal, foi o traballo desenvolvido por Manuel da Maía como Guarda-mor do Real Arquivo da Torre do Tombo, posto que asumiu o 12 de novembro de 1745.

O Museo da Auga de Lisboa, dedicado á historia do abastecemento de auga da cidade, homenaxea a Manuel da Maía.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia da arquitectura en Portugal
Diogo Boitaca

[miniatura|dereita|[Mosteiro dos Xerónimos]]
**Diogo Boitaca**, nado contra o 1460 e finado en 1529, foi un arquitecto e enxeñeiro portugués. O seu nome aparece con diversas variantes na documentación da época: *Diogo Boytac*, *Diogo de Boytaca*, *Diogo Boitaca* e *Diogo de Boitaca*.

## Traxectoria 
Probabelmente oriúndo de Francia, data de 1492 a primeira referencia a actividades súas en Portugal. Nesa altura estaba a traballar en Setúbal onde edificou igrexa e convento de Xesús.

Chamado polo rei D. Manuel I (1495-1521), foi para Lisboa, tendo sido o primeiro arquitecto do Mosteiro dos Xerónimos, iniciado en 1502, debéndoselle as trazas iniciais e parte das obras, que logo seguirían outros. Foi agraciado polo soberano co título de "*Mestre das Obras do Reino*".

No mesmo ano de 1502, comezou a trazar os planos da Torre de Belém, sen dúbida a obra máis emblemática do estilo manuelino. O proxecto orixinario contaba con outras dependencias que non foron edificadas. Dirixiu as obras até 1516. O seu colaborador Joâo de Castilho continuounas e mudou algúns detalles.

Construíu a sé da Guarda, renovou a igrexa da Santa Cruz, en Coímbra.

miniatura|dereita|Torre de Belem, Lisboa
No 1510 partiu para o Norte de África, onde foi armado cabaleiro en Arzila, pola súa participación nos combates da toma da cidade fronte os mouros. En 1514, dou as trazas para a construción da fortaleza portuguesa en Mâmora (actual Mehedia), preto de Rabat, que logo foi reconquistada polos marroquinos.

No 1509, trasladouse para Batalha, onde alzou os piares das Capelas Imperfeitas. Dous anos despois, en 1511, trasladouse para Coímbra, onde construíu o matadoiro, reparou a ponte da Santa Clara sobre o Mondego, e máis trazou obras de canalización dese río.

En 1516, volveu traballar no Mosteiro da Batalha, onde permaneceu até 1529, ano probable da súa morte.

## Valoración 
É unha das figuras de referencia do estilo manuelino. No conxunto da súa obra deixou ben definido o seu trazo, con abundancia de alcachofas, cardos e outros froitos, para alén dos cabos de mariñeiro tallados na pedra.
Mosteiro de San Pedro de Montes

O **mosteiro de San Pedro de Montes** é un cenobio sito no Val do Silencio, na comarca leonesa do Bierzo.

## Situación xeográfica 
O mosteiro está situado no Val do Silencio, no sur da comarca berciana, a uns 17&nbsp;km da cidade de Ponferrada, nos montes Aquilianos, un ramal dos montes de León, a uns 980 m de altitude sobre o nivel do mar. O val está atravesado polo río Oza, que nace aínda a maior altura, situándose o mosteiro nunha ladeira á esquerda da beira do río. Máis arriba aínda está a igrexa de Santiago de Peñalba, de estilo prerrománico mozárabe.

## Orixe e historia 
Segundo a tradición conservada nos documentos do propio mosteiro, foi fundado no século VII por Froitoso de Braga. Sería sucedido como abade por san Valerio.

A vida claustral estaría interrompida a teor da invasión musulmá da Península Ibérica. No ano 890 o mosteiro foi restaurado por san Xenadio, que refunda a congregación cunha ducia de monxes; en 896 adopta a regra beneditina. No 918 o rei Ordoño II conférelle couto no val, e 1124, a raíña dona Urraca concédelle outro couto en San Román de Hornija, as beiras do río Douro. Porén as noticias son escasas nas décadas sucesivas, até que outro abade, *don Nuno*, en 1164, reconstrúe a edificación e a igrexa. A igrexa foi reedificada de novo despois de 1243, cando se esborrallou.

No século XVIII, de novo volveu caer a igrexa e outra vez volveu ser reedificada. Desa época data o templo actual, reconstrución na que se reaproveitou parte dos materiais anteriores.

Logo da exclaustración (1835), un incendio destruíu parte dos edificios conventuais e o claustro, de xeito que deste apenas fican algúns arcos.

## Dominio señorial 
O mosteiro de Montes a partir do couto inicial de 918, foi estendendo as súas posesións en varias direccións. Os medios polos que accedeu a ampliación do seu patrimonio, como no caso doutros señoríos mosteirais, foron dous básicos: as doazóns e as compras, de xeito que ao longo da Idade Media, Montes posuía bens no Bierzo, Maragatería e A Cabreira, no reino de León, e na comarca de Valdeorras e a terra do Bolo, no reino de Galicia.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Campanario San Pedro de Montes.jpg|Campanario 
Ficheiro:Montes de Valdueza - Monasterio de San Pedro de Montes7.jpg
Ficheiro:SPdM 02.jpg
Ficheiro:San Pedro de Montes fachada Meridional.jpg|Fachada meridional

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Quintana Prieto, Augusto; Fernández García, Amalio: *Guía del Bierzo*. León. Imprenta Provincial, 1965.
* Durany Castrillo, Mercedes: *San Pedro de Montes: el dominio de un monasterio benedictino de El Bierzo: siglos IX al XIII*. León. Imprenta Provincial, 1977 - ISBN 84-00-03600-X
Miguel Catalán

**Miguel Antonio Catalán y Sañudo**, nado en Zaragoza en 1894 e finado en Madrid en 1957, foi un espectroscopista español.

## Traxectoria 
Nado en Zaragoza, despois de ter altas cualificacións no bacharel obtivo o seu título de Química na Universidade de Zaragoza (Premio extraordinario con 19 anos) e doutorouse en Madrid en 1917.

En 1920 comezou a traballar como investigador no *Imperial College de Londres*, tras renuncia á cátedra de instituto ('Cátedra de Institutos Generales y Técnicos') que conseguira. Examinando o espectro do arco de manganeso, determinou que o espectro óptico de átomos complexos consistía en grupos de liñas, que chamou "multipletes", entre as que existían regularidades características. Catalán demostrou que o estudo dos multipletes levaba a unha mellor comprensión dos estados de enerxéticos dos electróns atómicos, o que levaría ó spin eletrónico e ó Principio de exclusión de Pauli.

Por invitación de Arnold Sommerfeld traballou na Universidade de Múnic e, trala creación do Instituto de Física e Química de Madrid pola Fundación Rockefeller, en 1930 foi nomeado xefe da sección de espectroscopia. Foi convidado en numerosas ocasións dos laboratorios do *National Bureau of Standards* de Washington, D.C., na Universidade de Princeton e o MIT.

Publicou máis de 70 artigos científicos en revistas especializadas. En 1926 recibiu un premio da Real Academia de Ciencias (España) e en 1930 o premio internacional Pelfort. De 1950 en diante exerceu como director do Departamento de Espectros do Instituto de Óptica de Madrid do CSIC. En 1952 foi asesor da *Joint Commission for Spectroscopy* (Comisión Conxunta de Espectroscopia), o corpo regulador para este campo. En 1954 converteuse en membro da Real Academia de Ciencias (Madrid).

Ten postulada unha Táboa periódica dos elementos máis intuitiva que as de tipo 'Werner'.

O cráter lunar Catalán leva o seu nome.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía de Miguel Antonio Catalán Sañudo en 'Biografías y Vidas' 
* 'El exilio interior de Miguel Catalán', por José Manuel Sánchez Ron
N-554

A **N-554** é unha estrada nacional, que une a estrada N-550 ó seu paso por Vilaboa, con Domaio, Moaña, onde liga coa AP-9, a estrada PO-551, e a AG-46.

Adoptou esta denominación en 1988 logo da fragmentación da C-550, que percorría a costa galega das Rías Baixas. A nomenclatura desta vía, así como do resto das estradas nacionais de España, estableceuse no cuarto plan xeral de estradas de 1939-41 (Plan Peña). Foi reformada en 2009.

Mide 10 quilómetros, indo a maioría da estrada paralela á enseada de San Simón e á AP-9. Atravesa as aldeas do Toural, Acuña (parroquia de Vilaboa), Riomaior (Santa Cristina de Cobres), e Santradán (Cobres).

## Notas
Álvar Páez

O nome de **Álvar Páez** pode referirse a:

***Álvar Páez Maldonado**, almirante maior do mar, fillo de Pai Gómez Chariño (c. 1275-1349);

***Álvar Páez de Soutomaior**, nobre galego, medio irmán de Pedro Madruga.
## Véxase tamén
### Outros artigos
***Álvaro Pais**
Xoana de Castela (homónimos)

**Xoana de Castela** pode referirse a:
***Xoana de Castela**, coñecida como *a Beltranexa*, raíña *de iure* de Castela, filla de Henrique IV.
***Xoana I de Castela**, coñecida como *a tola*, raíña de Castela e nai de Carlos I de España.
* ***Xoana de Castela***, ópera de Luis Baca.
Río Oza

O **Valdueza** ou **Oza** é un pequeno río que flúe na comarca do Bierzo, na provincia de León. É un afluente do Sil pola súa beira esquerda.

## Nome
O nome medieval do río era *Ozza*. As poboacións do seu curso medio, xa por embaixo do mosteiro de San Pedro de Montes, sito a 980 m de altura, formaban parte do primitivo  do dito mosteiro, e o conxunto era denominado *Val*. Obviamente era o *Val de Ozza*, sintagma do que por evolución, con diptongación do -ó- de *Ozza*, se formou *Valdueza*, nome que fosilizado co paso do tempo, obrigou a que o río fose denominado o *río de Valdueza*, que é o nome actual do curso.

## Percorrido
O Valdueza nace nos montes Aquilianos, no sur do Bierzo, preto de *cova de san Xenadio*, nas proximidades de Peñalba de Santiago, no Val do Silencio, a uns 1.000 m de altitude.

Baixa encaixado nos seus primeiros quilómetros, até abrirse formando a Valdueza, onde se asenta San Esteban de Valdueza. Logo volta a encaixarse para baixar cara ao Bierzo Baixo, onde xa se move por terreo menos quebrado, uníndose co Sil á altura de Toral de Merayo.

A súa lonxitude é de apenas 20&nbsp;km. Dado o seu curto percorrido e o encaixado do río, os afluentes son de escasa entidade.
Jaume Serra

[miniatura|dereita|300px|Detalle do *Retablo do Santo Espírito*, de Jaume Serra, na [catedral de Manresa]]
**Jaume Serra** (século XIV) foi un pintor catalán de estilo italo-gótico.

## Biografía
Serra procedía dunha familia de pintores activos en Cataluña no século XIV, e tamén o foran os seus irmáns Pere, Francesc e Joan. Os irmáns Serra cultivaron o denominado estilo italo-gótico, de influencia sobre todo sienesa, como era típico na Cataluña do século XIV. Realizan figuras pequenas, estilizadas, de ollos achinados e boca pequena. Jaume difundiu un modelo de *Virxe da Humildade*, lactante, cun doante a un lado, de uso funerario.

Jaume Serra coŀaborou cos seus irmáns na realización do retablo do mosteiro de Sigena (Huesca), hoxe no Museo Nacional de Arte de Cataluña.

## Obras
A Jaume atribúenselle:
* O *Retablo da Virxe*, convento do Sepulcro, Zaragoza, conservado no Museo de Zaragoza.
* O *Retablo de frei Martín de Alpartir*, hoxe tamén no Museo de Zaragoza.
* A *Virxe de Tobed* (colección particular en Zaragoza). Aparece como doante o rei Henrique II de Castela, xunto coa raíña Xoana Manuel de Castela e mais súa filla Eleonor de Castela, nacida no ano 1362.

## Véxase tamén
### Bibliografía
* Azcárate Ristori, J. M.ª de, ”Pintura gótica del siglo XV”, en *Historia del arte*, Anaya, Madrid, 1986. ISBN 84-207-1408-9
* Luis Monreal Tejada, *Grandes Museos*, vol. 1 e 3, Editorial Planeta, 1975. ISBN 84-320-0460-X

### Ligazóns externas 
*"A evolución italianizante" no Museo Nacional de Arte de Cataluña, co retablo de Sigena. 
*Virxe de Tobed.
*Virxe do Leite.
Jefferson City, Missouri

**Jefferson City** é a capital do estado de Missouri, en Estados Unidos. Está situada no condado de Cole. Recibe o seu nome do presidente Thomas Jefferson.

## Xeografía 
Segundo a Oficina de Censo dos Estados Unidos, en 2000 a cidade ten unha área total de 73.2 km². 70.6 km² deles son terra e 2.6 km² auga. A área total consiste de 3.61% de auga.

## Demografía 
Segundo o censo de 2006, hai 39, persoas, 15,794 residencias e 9,207 familias que residen na cidade. A densidade da poboación é 561.6 km². Hai 16,987 vivendas nunha densidade mediana de 240.7 km². A constitución racial da cidade é 81.50% caucásicos, 14.70% de afroamericanos, 0.38% de nativos americanos, 1.23% de asiáticos, 0.05% de insulars do Pacífico, 2.14% doutras etnicidades. 1.55% da poboación é hispana ou latina de calquera etnicidad.

Na cidade a poboación está repartida con 20.9% menor de 18 anos, 11.0% de 18 a 24 anos, 32.1% de 25 a 44 anos, 22.0% de 45 a 64 anos, e 14.0% de 65 anos ou maior. A idade media é 36 anos. Por cada 100 mulleres hai 105.3 homes. Por cada 100 mulleres de 18 anos ou maiores, hai 106.6 homes.

Hai 15,794 fogares do cal 27.9% ten nenos menores de 18 anos que vive con eles, 44.4% son parellas casadas que viven xuntas, 10.8% ten a un xefe de fogar feminino sen a presenza de esposo, e 41.7% é individual. 36.1% de todas casas son construídas para individuos e 11.9% ten alguén que vive individualmente, maior de 65 anos ou máis. A media habitacional da casa é 2.21 e a media habitacional da familia 2.90.

O ingreso medio para un fogar na cidade son US$39,628, e os ingresos medios para unha familia son US$52,627. Os homes teñen un ingreso medio de US$35,050 e as mulleres US$25,521. Os impostos por habitante para a cidade son US$21,268. Preto de 11.5% da poboación e 7.3% de familias están debaixo da liña da pobreza. Fóra da xente total que vive na pobreza, incluíndo 17.1% menor de 18 anos e 7.1% de 65 anos ou maior.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Helena, Montana

**Helena** é a capital do estado de Montana, Estados Unidos. Atópase no norte deste país. Segundo o censo de 2000 ten unha poboación de 25.780 habitantes, que ascenden a 67.636 habitantes se se conta a súa area circundante.

## Poboación 
Segundo o censo do ano 2000, a cidade contaba con 25.780 habitantes, cuxa orixe étnica era a seguinte:
* 94,78% raza branca
* 2,10% nativos americanos
* 1,67% hispanoamericanos
* 1,66% multiraciais
* 0,78% asiáticos
* 0,38% outras orixes
* 0,23% raza negra
* 0,07% polinesios

## Cidades irmás 
*  Jordãou 
*  Villavicencio

miniatura|400px|dereita|Helena, Montana. 
[miniatura|Localización de Helena no estado de [Montana.]]

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial de Helena, Montana
Carson City, Nevada

**Carson City** é a capital do estado de Nevada, nos Estados Unidos de América. No censo do 2000, a poboación resultante era de 52.457. Carson City é agora unha cidade independente, non é parte de ningún condado.

Como moitas cidades e pobos en Nevada, Carson City foi fundada nos anos do boom da procura de minas e minerais, e no caso de Carson City foi a prata. A cidade máis grande en Nevada é Las Vegas.

## Xeografía 
[miniatura|esquerda|[Capitolio de Nevada, Carson City.]]
Carson City está localizado nos paralelos 39º9´39" Norte e no 119º45´14" Oeste. A súa zona horaria é a Oeste.

De acordo coa Axencia Xeográfica dos Estados Unidos, Carson City ten unha área total de 403.2&nbsp;km², dos cales, 371.3&nbsp;km² son terra firme e 31.9&nbsp;km² é auga.

Carson City atópase na parte máis oeste de Nevada, e as súas terras limitan co lago Tahoe polo oeste.

## Demografía 
Segundo o censo de 2000 a poboación de Carson City é de 52.457 habitantes, o que representa unha densidade de 141 habitantes/km². Na cidade hai 20.171 vivendas e 13.252 familias.

A configuración racial da cidade é sinxela. O 85.30% da poboación é branca, o 1,80% son afroamericanos, 2,40% son indios nativos americanos, o 1,77% son asiáticos e o 14,23% da poboación son hispanos ou latinos.

## Cultura 
* Museo Estatal de Nevada
* Museo Estatal do Ferrocarril de Nevada

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Casa da Moeda de Carson City

### Ligazóns externas 
* https://web.archive.org/web/20050407081147/http://www.carson-city.nv.us/- Páxina web oficial do goberno da cidade.
Concord, Nova Hampshire

**Concord** é a capital do estado de Nova Hampshire, en Estados Unidos, situada no condado de Middlesex. Ten unha poboación aproximada de 17.000 habitantes, de acordo ao censo do ano 2000, repartida nunha área de 67.1 quilómetros cadrados. A pesar de ser un pequeno pobo Concord cumpriu un rol importante na historia americana e a literatura. 

## Ligazóns externas 
**En inglés**: 

* Web oficial de Concord 
* Reserva estatal de Walden Pond 
* Academia Concord (escola preparatoria independente) 
* Sitio do Sistema de Escolas Públicas
Trenton, Nova Jersey

**Trenton** é a capital do estado de Nova Jersey nos Estados Unidos de América e ten unha poboación de 85.000 habitantes. A cidade é tamén a sede do goberno local do Condado de Mercer.

En 1679, un grupo de colonos ingleses baixo a dirección de Mahlon Stacy formou unha colonia ao longo do río Delaware na colonia británica moza de Nova Jersey. O pobo adquiriu o nome de "Trent-towne" ou "Trenton" en 1719 para honrar a un dos seus líderes locais prominentes, William Trent.

O 26 de decembro de 1776, durante a Guerra da Independencia dos Estados Unidos, Trenton foi o lugar no que se desenvolveu a *Batalla de Trenton*, unha das batallas máis importantes da guerra onde George Washington gañou unha vitoria decisiva. Logo da guerra, Trenton foi brevemente a capital nacional dos Estados Unidos durante dous meses en 1784. A cidade foi nomeada a capital estatal de Nova Jersey en 1790.

Durante o século XIX, a cidade creceu como centro de industria, comercio, e cultura. O primeiro partido profesional de baloncesto xogouse alí en 1896. Por desdicha, desde 1950 a cidade rexistrou un declive gradual de produtividade e importancia e un aumento da criminalidade e doutros problemas. Con todo, as zonas residenciais que rodean a cidade son actualmente algunhas das comunidades máis ricas da nación.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial de Trenton
Selma Lagerlöf

[miniatura|200px|Retrato de Selma Lagerlöf por [Carl Larsson, 1906.]]

**Selma Lagerlöf**, nada en Mårbacka (Värmland) o 20 de novembro de 1858 e finada o 16 de marzo de 1940, foi unha escritora sueca, galardoada co Premio Nobel de Literatura en 1909, sendo a primeira muller en recibilo.

## Traxectoria 
Era a cuarta filla do tenente Erik Gustaf Lagerlöf e da súa esposa Louise Wallroth. Seus pais pertencían a familias de avoengo no Värmland. Boa parte do que narrou sobre esta rexión sueca tivo a súa orixe nas lendas e contos que escoitaba da súa familia durante a infancia.

Ensinou, como institutriz, na escola feminina Landskrona, entre 1885 e 1895. En 1887 o patrimonio familiar en Mårbacka foi vendido.

En 1891 publicou a *Saga de Gösta Berling*. Nesta epopea romántica, Lagerlöf deixa estalar a súa imaxinación inxenua e fantástica, que desenvolve nun estilo rítmico e lírico.

O éxito que obtivo con esa obra, e máis tarde con "A marabillosa viaxe de Nils Holgersson" (1906-1907), permitíronlle realizar un dos seus soños, recomprar o patrimonio familiar, o que conseguiu en 1910.

Foi a primeira muller que recibiu o Premio Nobel de Literatura e tamén a primeira muller escollida para a Academia Sueca en 1914. En 1916, publicou unha novela pacifista: *O Exiliado*.

Faleceu o 16 de marzo de 1940.

## Obras 
* *Gösta Berlings saga*, novela, 1891.
* *Osynliga länkar*, relatos, 1894.
* *Antikrists mirakler*, novela, 1897.
* *Drottningar i Kungahälla*, relatos, 1899.
* *En herrgårdssägen*, novela, 1899.
* *Jerusalem*, novela en dúas entregas (1901-1902).
* *Herr Arnes penningar*, relatos, 1904.
* *Kristuslegender*, 1904.
* *Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige*, novela, t. 1, 1906 ; t. 2, 1907.
* *En saga om en saga: och andra sagor*, 1908.
* *Liljecronas hem*, 1911.
* *Körkarlen*, novela, 1912.
* *Kejsarn av Portugallien*, 1914.                                                                      (*O emperador de Portugalia, Aira Editorial,* 2023. Trad. de David A. Álvarez Martínez)
* *Troll och människor*, t. 1, 1915 ; t. 2, 1921.
* *Bannlyst*, roman, 1918.
* *Zachris Topelius* (1920).
* *Mårbacka*, 1922.
* « Trilogie des Löwenskold »: 3 novelas (1925-1928).
** *Löwensköldska ringen*, 1925.
** *Charlotte Löwensköld*, 1925.
** *Anna Svärd*, 1928.
* *Ett barns memoarer*, 1930.
* *Dagbok för Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf*, 1932.
* *Höst : berättelser och tal*, 1933.
* *Från skilda tider*, t. 1, 1943 et t. 2, 1945.
* *Julklappsboken: och andra berättelser*, relatos, 1993.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Premio Nils Holgersson.
A Abeleda, Xunqueira de Ambía

**San Vicente da Abeleda** é unha parroquia do concello ourensán de Xunqueira de Ambía na comarca de Allariz-Maceda. A súa igrexa parroquial foi construída en 1950. 

Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 333 habitantes (171 homes e 162 mulleres), o que supón unha diminución con respecto a 2011, cando tiña 428 habitantes.

## A Abeleda na cultura popular galega 
Rivas Quintas recolleu no lugar de Fondo de Vila a seguinte oración para bendicir o pan: "*Que Deus te acrecente e o señor San Vicente e a Santa Mariña, pra que te fagan vir axiña*" . Rézase no momento de meter o pan no forno, facendo sobre el o sinal da cruz. Tamén recolleu oracións parecidas nos concellos ourensáns de Bande e Entrimo, próximos a Xunqueira: "*Que Deus te avente con San Vicente. Que Deus te levede con San Mamede*" .

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Abeleda 
### Parroquias de Xunqueira de Ambía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Xunqueira de Ambía
Premios TP de Ouro 2007

Lista dos **Premios TP de Ouro** de 2007, entregados o 13 de febreiro de 2008.

A gala tivo lugar no Palacio Municipal de Congresos de Madrid, estivo organizada por La Sexta e presentada por El Gran Wyoming e o seu equipo de colaboradoras do programa *El Intermedio*.

Segundo FormulaTV, a gala gañou audiencia respecto á de 2007: 1.110.000 espectadores e un 6,2% de share.

## Ligazóns externas
*Lista de finalistas na web oficial de TP
Alfredo Alcalá

**Alfredo Alcalá Navarro**, nado en Ballesteros de Calatrava (provincia de Cidade Real) o 9 de xaneiro de 1940, é un arquitecto castelán vinculado a Galicia. É irmán do escritor galego Xavier Alcalá.

## Traxectoria 
miniatura|Facultade de Humanidades de Ferrol
Titulouse pola Escola Técnica Superior de Arquitectura de Madrid, o 29 de abril de 1967, na especialidade de Restauración de monumentos. Está colexiado nos Colexios Oficiais de Arquitectos, de Galicia co nº 75; de Andalucía oriental co nº 3550 e de Madrid co nº 1929.

Desde abril de 1984 é profesor da Escola Técnica Superior de Arquitectura da Coruña, no departamento de Proxectos.

É autor de numerosas obras dentro e fóra de Galicia. Entre as súas obras máis singulares están as intervencións levadas a cabo no campus universitario de Esteiro (Ferrol), entre as que destaca a facultade de Humanidades. Tamén é autor da restauración e reutilización do Convento de San Roque de Santiago de Compostela, da restauración do foxo do arsenal militar de Ferrol, da rehabilitación dun edificio do século XVII no centro histórico da Magdalena para o Ateneo Ferrolán, o deseño do Estadio Municipal da Malata, do trazado do barrio de Esteiro, ou as actuacións de restauración e rehabilitación levadas a cabo no Pazo da Merced de Neda, para o seu uso como vivenda, estudio de arquitectura, e establecemento de Turismo Rural.

## Obra 
A súa obra fíxoo acredor de numerosos premios, entre os que salientan:
* Segundo premio do concello de Fene no deseño da casa consistorial (1977).
* Primeiro premio no concurso para o deseño dun grupo de vivendas en Caranza (1981).
* Primeiro premio do concurso de ideas para a instalación do porto deportivo de Caranza (1988).
* Primeiro accésit no concurso de proxecto básico de reforma no mercado de Abastos de Pontevedra (1998).
* Gañador do III premio de arquitectura Rodolfo Ucha Piñeiro (2006).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
*
### Ligazóns externas
Marc

**Marc** pode referirse a:
* **Franz Marc**, pintor alemán do movemento artístico expresionista;
* **Marc**, augardente que se fai en Francia co bagazo das uvas.
Mater Matuta

**Mater Matuta**, na mitoloxía romana era a deusa da Mañá ou da Aurora. Máis tarde foi asociada á deusa grega Ino e aínda a Aurora (Eos).

## Historia 
Tiña un templo no Foro Boario, preto do porto fluvial de Roma, consagrado por Rómulo, destruído no ano 506 a.C. foi reconstruído no 396 a.C. por Marco Furio Camilo, , na actual área de Sant'Omobono. r

A súa festa (*Matrialia*) celebrábase o 11 de xuño. A este culto só eran admitidas as mulleres esposadas unha única vez e das que o seu marido estaba aínda vivo, mentres que as mulleres escravas estaban excluídas de maneira tallante.

Como mai de Portunus protexía os portos e os mariñeiros. O seu animal favorito era a víbora. Ás veces era representada cunha espada na man ou ben cun neno no colo e sentada.

## Notas
Portunus

**Portunus** (chamado tamén *Portunes*) era, na mitoloxía romana, o deus das portas e das chaves, protector dos depósitos de trigo sitos nas beiras do río Tíber.

## Atribucións 
O seu atributo é unha chave. Foi asociado ás veces ao deus grego Melicertes ou Palemón e herdou tamén o título de deus dos portos e dos navegantes.miniatura|Templo de Portunus en Roma|esquerda|275x275px

## Templo e culto 
O seu templo (denominado tamén *templo da Fortuna Viril*) está situado preto do Forum Boarium. As súas festas eran as **Portunalia**, conmemoradas no 17 de agosto, durante as cales botábanse chaves no lume para se protexer de malos fados.
Bellona (deusa)

**Bellona** é unha deusa da mitoloxía romana, tipificación da guerra. Con orixe incerta foi identificada coa grega Enio. Era ás veces asociada, como esposa ou irmá, ao deus Marte

## Templos e culto 
Posuía un importante templo en *Aletrium*. En Roma, o seu templo erguíase fóra da cidade, nas proximidades da Porta Collina. Nel o senado romano recibía os embaixadores estranxeiros.
[miniatura|Representación de Bellona, por [Jean Goujon, no pazo do Louvre, séc. XVI]]
Na veciñanza do templo, levantábase unha columniña, contra a cal o sacerdote de Xúpiter Feretrio, botaba a lanza en sinal de declaración de guerra: cerimonia que debía ser aprobada polos Feciales.

A súa festa celebrábase o 3 de xuño. Nese día, os seus sacerdotes, os *bellonarii*, percorrían as rúas de Roma, cheos de furia e con arma branca, coa cal se autolesinaban. Logo eran interrogados polo pobo e as súas respostas tidas como oráculos.

## Iconografía 
Era representada como un auriga sobre o seu carro, en actitude belicosa, cun facho, unha espada ou unha lanza nas mans. Tal iconografía era semellante á tradicional das Furias.

Compañeira habitual de Bellona, era a Discordia.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Templo de Bellona, Roma

### Bibliografía 
*
Álvar Páez Maldonado

**Álvar Páez Maldonado**, nado en Pontevedra a mediados do século XIII, foi un Almirante Maior do Mar, fillo do nobre e poeta Pai Gómez Chariño.

## Traxectoria
Acadou altos cargos e gran consideración na corte do rei Sancho IV de Castela.

Conseguiu o cargo de almirante maior, corroborado en dous privilexios datados en 1302. Foi o décimo almirante de Castela, e ferido en combate en Tarifa. Por méritos de guerra concedéronselle os méritos da Casa de Alamparte.

Crese que os restos descansan no Convento de Santa Clara de Pontevedra, nunha sepultura con arco xunto ó muro do altar de San Vicente.
## Notas
Universidade de Chicago

A **Universidade de Chicago** é unha das universidades de investigación máis recoñecidas no mundo, fundada en 1890 polo magnate do petróleo John D. Rockefeller. Abriu o seu primeiro curso o 1 de outubro de 1892.

Ten un total de setenta e cinco premios Nobel (a segunda institución logo da Universidade de Cambridge).

A Universidade de Chicago, é máis coñecida polos seus Premios Nobel en Economía , en especial a Escola de Economía de Chicago xa que conta cunha total de 9 Premios Nobel.

Algúns dos seus departamentos son importantes e coñecidos como Escola de Chicago, por exemplo a Escola de Socioloxía.

A universidade alberga tamén a editorial máis grande de todas as universidades nos Estados Unidos, a University of Chicago Press.
Universidade de California

*Non confundir con Universidade do Sur de California*

[miniatura|300px|Este mapa mostra a posición dos dez campus da Universidade de California, e dous dos tres laboratorios nacionais baixo control da UC. O terceiro está en [Los Álamos, Novo México.]]

A **Universidade de California** é a rede superior de Universidades públicas do Estado de California, en EEUU. Na actualidade, está composta por 10 campus e tres laboratorios nacionais:

# Universidade de California, Berkeley
# Universidade de California, Davis 
# Universidade de California, Irvine 
# Universidade de California, Os Ánxeles 
# Universidade de California, Merced 
# Universidade de California, Riverside 
# Universidade de California, San Diego 
# Universidade de California, San Francisco
# Universidade de California, Santa Barbara
# Universidade de California, Santa Cruz 

Mentres que o sistema representa a rede superior de universidades públicas do estado, a función de educación en masa deixase en mans do sistema das *"Cal State Universities."* Estas concéntranse máis en dar educación práctica para uso directo no traballo mentres que a rede superior da Universidade de California ocúpase de outorgar educación teórica que prepara aos seus alumnos para adquirir traballos que requiren niveis máis altos de educación como catedráticos, doutores, avogados, e negociantes de alto rango. Entre as dúas, só a Universidade de California está capacitada para outorgar doutoramentos, algo que xunto cos seus mellores resultados en clasificacións nacionais, dálle máis prestixio.

### Laboratorios nacionais 
A Universidade de California rexenta e opera directamente dous laboratorios do Departamento de Enerxía dos Estados Unidos:
* Lawrence Berkeley National Laboratory (LBNL) (Berkeley, California)
* Laboratorio Nacional Lawrence Livermore (LLNL) (Livermore, California)
UC é tamén socio dunha compañía privada, Los Alamos National Security LLC, que rexenta e opera un terceiro laboratorio do mesmo Departamento:
* Los Alamos National Laboratory (LANL) (Los Álamos, Novo México)

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Universidade do Sur de California

### Ligazóns externas 
* Os 10 campus da Universidade de California (en inglés)
*Sitio oficial da Universidade de California, Berkeley 
* Sitio oficial da Universidade de California, Davis 
* Sitio oficial da Universidade de California, Irvine 
* Sitio oficial da Universidade de California, Os Ánxeles 
* Sitio oficial da Universidade de California, Merced 
* Sitio oficial da Universidade de California, Riverside 
* Sitio oficial da Universidade de California, San Diego 
* Sitio oficial da Universidade de California, San Francisco 
* Sitio oficial da Universidade de California, Santa Barbara 
* Sitio oficial da Universidade de California, Santa Cruz
A-52

dereita|miniatura|Fito de inauguración de tramo da autovía A-52 na Caniza.

A **A-52** ou **autovía das Rías Baixas** é unha autovía que une as localidades de Benavente (Zamora) e O Porriño (Pontevedra), intercomunicando o sur de Galicia entre si, saíndo cara a Zamora e unindo Galicia con Madrid. Ten 306 quilómetros, iniciándose no p.q. 267 da autovía do Noroeste (A-6) e finalizando no punto quilométrico 306, onde liga coa A-55. No futuro prolongarase ata Vigo, constituíndo unha alternativa á A-55 e á AP-9. Atravesa 3 provincias e conta con varios túneles e viadutos de tamaño considerable.

## Historia
A súa construción remóntase ós inicios de 1994, cando se empezaron as obras no tramo Melón-Barbantes (Ourense), e terminou no 2003, cando se puxo en servizo o último tramo entre Requeixo de Seabra (provincia de Zamora) e A Vilavella (A Mezquita), derivado da dificultade deste último. A obra resultou máis custosa do previsto inicialmente, debido ós continuos desprendementos de terras, as dificultades orográficas aparecidas e a complexidade do trazado. Os primeiro tramo aberto foi Vigo-Ourense, o de maior volume de tráfico, a finais de 1998. O tramo Ourense-Benavente completouse a finais de 2003.

Tras superar o estudo informativo, o 25 de outubro de 2007 entrou en redacción o proxecto para a prolongación da autovía ata Vigo, cun túnel de 2,8&nbsp;km baixo o monte de Puxeiros, e unha distancia total de 1430 metros sobre viadutos, como alternativa á actual A-55. Estaba previsto que as obras se iniciasen cara a 2009 e rematasen a mediados de 2011, pero na actualidade aínda non comezaron. A prolongación constará de 10,3&nbsp;km e custará arredor de 169 millóns de euros.

## Tramos 

## Saídas
Universidade Columbia

A **Universidade Columbia** é unha universidade privada situada na cidade de Nova York, Estados Unidos de América.

Columbia é unha das oito universidades da Ivy League, sendo as outras Harvard, Princeton, Yale, Pensilvania, Cornell, Dartmouth, e Brown. A escola foi fundada no ano 1754 como ''King's College* (Colexio do Rei). Cando Estados Unidos se declarou independente da Gran Bretaña, a universidade tamén fixo o mesmo. O seu nome mudou a *Columbia'' porque neses anos aquel termo representaba aspiracións patrióticas.

Inicialmente, a universidade foi fundada case no final da illa de Manhattan, na terra da igrexa Trinity Church. No seguinte século mudaría máis ao norte da illa, onde agora se encontra Rockefeller Center, e no ano 1896 mudou unha última vez, desta vez ao barrio de Morningside Heights. Neses anos Morningside Heights era maiormente terra facendeira.

O seu equipo deportivo son os Columbia Lions e a súa mascota o león real.

## Columbia Hoxe 
A día de hoxe a universidade conta con máis de 132&nbsp;000&nbsp;m² só no seu campus principal. Alén do campus principal hai moitas residencias estudantís próximas ao campus propio, e no barrio de Washington Heights encóntrase o Campus de Facultades de Ciencias Médicas.

As escolas sub-graduadas da universidade son as seguintes: Columbia College (CC), The Fu Foundation School of Engineering and Applied Sciences (SEAS) e The School of General Studies (GS).

Columbia tamén ten moitas facultades de estudos graduados, incluíndo as de Dereito, Traballo Social, Xornalismo, Enxeñería, a de Políticas Internacionais e Públicas (SIPA).

O actual presidente da universidade é Lee C. Bollinger, sendo presidente desde o ano 2003.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* www.columbia.edu
J. Hans D. Jensen

miniatura|dereita|200px

**Johannes Hans Daniel Jensen**, nado en Hamburgo o 25 de xuño de 1907 e finado en Heidelberg o 11 de febreiro de 1973, foi un físico alemán, galardoado co Premio Nobel de Física no ano 1963.

## Traxectoria 
Ingresou na Universidade de Hamburgo para estudar física no ano 1926. Profesor do Instituto Tecnolóxico de Hannover desde 1937 ao 1941, en 1949 foi nomeado profesor de física na Universidade de Heidelberg.

## Investigacións científicas 
En 1930 iniciou os seus traballos ao redor do núcleo atómico, conseguindo unha análise empírica deste en 1939. Durante os anos 40 realizou estudos sobre este núcleo atómico, chegando ás mesmas conclusións que a físico polaco-norteamericana Maria Göppert-Mayer sobre a estrutura nuclear orbital.

En 1963 Jensen e Göppert-Mayer foron galardoados, xunto con Eugene Paul Wigner aínda cando por traballos diferntes, co Premio Nobel de Física.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1963
Santa Fe, Novo México

**Santa Fe** é a capital do estado de Novo México no suroeste dos Estados Unidos. Está situada no centro norte do estado, a uns 90&nbsp;km de Albuquerque, a cidade máis grande de Novo México. En 2006 tiña 72.056 habitantes. É tamén a capital do Condado de Santa Fe. Está situada a 2130 msnm.

## Historia 
Santa Fe foi designada capital de *Novo México*, unha provincia da Nova España instituída en 1598 polo explorador español Coronado. A primeira toma de posesión foi no lugar no que posteriormente crecería a cidade, a partir de 1607, por obra do colono español Juan Martinez de Montoya.

A cidade foi fundada formalmente en 1610 por Don Pedro de Peralta, terceiro gobernador de *Novo México*; déuselle o nome de *A Vila Real da Santa Fe de San Francisco de Asís*. É a máis antiga entre todas as cidades capitais dos Estados Unidos, e a segunda máis antiga entre todas as cidades aínda habitadas da época colonial (logo de San Agustín, en Florida, que foi fundada en 1565).

Santa Fe foi sede provincial española ata o comezo da Guerra de Independencia de México en 1810. En 1824 formalizouse o seu status de capital do territorio mexicano de *Santa Fe de Novo México*.

miniatura|A Misión de San Miguel (ao redor de 1610), posiblemente a igrexa máis antiga nos Estados Unidos.

miniatura|Palacio dos Gobernadores, 1609-10.
Luís Cília

**Luís Cília**, nado no ano 1943 en Huambo (Angola), é un compositor e intérprete portugués.

## Traxectoria 
Luís Cília destacou coa canción protesta no exilio (en Francia), onde denunciou a guerra colonial e a falta de liberdade en Portugal. Unha das súas cancións máis coñecidas dese período é "Avante camarada", que se converteu nunha especie de segundo himno do Partido Comunista Portugués.

Retornado a Portugal en 1959, para continuar os seus estudos, en 1962 coñece ó poeta Daniel Filipe que o alentou a musicar poesía. Datan dese ano as súas primeiras experiencias nese campo ("Meu país", "O menino negro não entrou na roda" etc.), máis tarde incluídos no seu primeiro disco, gravado no estado francés, para a editora Chant du Monde.

En abril de 1964 partiu para París, onde viviu até 1974. En Francia estudou guitarra clásica con António Membrado e composición con Michel Puig. Os seus primeiros traballos sairán só no estado francés, debido a problemas coa censura portuguesa. O primeiro traballo en aparecer tamén en Portugal será *Contra a ideia da violência a violência da ideia*, de 1973. Entre 1964 e 1974 realizou recitais en case todos os países de Europa, entre eles o I Festival da Canción Ibérica de 1970, onde compartiu escenario con Paco Ibáñez, Xavier Ribalta, Miro Casabella e José Afonso, entre outros.

Luis Cilia volve a Portugal o 30 de abril de 1974, só seis días despois da Revolución de Abril, e dende entón continuou gravando discos, como compositor e intérprete, realizando tamén multitude de recitais. Como intérprete, gravou dezaoito discos, algúns deles adicados a poetas, como Eugénio de Andrade ("O peso da sombra"), Jorge de Sena ("Sinais de Sena"), ou David Mourão Ferreira ("Penumbra"). Nos últimos anos vense adicando soamente á composición, especialmente para teatro, coreografía e cine.

O 9 de xuño de 1994 foi feito Oficial da Orde da Liberdade portuguesa.

## Discografía 
* 1964: *Portugal-Angola: Chants de Lutte*
* 1965: *Portugal Resiste*
* 1967: *La Poésie Portugaise de nos jours et de toujours 1*
* 1967: *O Salto*
* 1969: *La Poésie Portugaise de nos jours et de toujours 2*
* 1971: *La Poésie Portugaise de nos jours et de toujours 3*
* 1973: *Contra a ideia da violência a violência da ideia*
* 1973: *Meu País* (reedición ampliada de *Portugal,Angola - Chants de Lutte*).
* 1974: *O guerrilheiro*
* 1974: *O povo unido jamais será vencido*
* 1975: *Resposta*
* 1976: *Memória*
* 1978: *Transparências*
* 1980: *O peso da sombra - A poesia de Eugénio de Andrade*
* 1981: *Marginal*
* 1982: *Cancioneiro* (reedición d'*O guerrilheiro*)
* 1983: *Contradições*
* 1985: *Sinais de Sena - A poesia de Jorge de Sena*
* 1987: *Penumbra - A poesia de David Mourão Ferreira*
* 1988: *A Regra do Fogo - Música para bailados*
* 1995: *Bailados - Música para bailados*
* 1996: *La Poésie Portugaise de nos jours et de toujours* (recompilatorio lanzado no Estado francés dos LP's de 1967, 1969 e 1971).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web