Xintoísmo

[miniatura|A porta de entrada [torii ao Santuario Itsukushima na prefectura de Hiroshima (Xapón) é un dos exemplos máis famosos de torii do país. As portas Torii marcan a entrada aos santuarios xintoístas e son símbolos recoñecibles da relixión.]]
O **xintoísmo** (do xaponés 神[**Shin**] 道[**tō**], 'camiño dos deuses') é o conxunto de crenzas do arquipélago xaponés. Clasificada como relixión oriental por estudosos da relixión, os seus practicantes a miúdo considérana como a relixión indíxena do Xapón e como unha relixión da natureza. Os estudosos ás veces chaman aos seus practicantes *Xintoístas*, aínda que os adeptos raramente usan o termo. Non hai ningunha autoridade central que controle o xintoísmo, con moita diversidade de crenzas e prácticas evidentes entre os crentes.

Como relixión politeísta e animista, O xintoísmo xira arredor de entidades sobrenaturais chamadas  (神). Crese que os  habitan todas as cousas, incluídas as forzas da natureza e os lugares destacados da paisaxe. Os  son adorados nos santuarios domésticos, nos santuarios familiares e nos santuarios públicos *jinja*. Estes últimos están atendidos por sacerdotes, coñecidos como , que supervisan a comida e as bebidas ofrecidas a  específicos neste lugar. Isto faise para cultivar a harmonía entre os humanos e os  e para solicitar a bendición deste último. Outros rituais comúns inclúen bailes de canguros, ritos de paso e festas estacionais. Os santuarios públicos facilitan as formas de adiviñación e proporcionan elementos relixiosos como amuletos aos seguidores da relixión. O xintoísmo pon un foco conceptual importante en garantir a pureza, en gran parte a través de prácticas de limpeza como o lavado e os baños rituais, especialmente antes do culto. Faise pouca énfase nos códigos morais específicos ou nas crenzas particulares do máis alá, aínda que se considera que os mortos poden converterse en . A relixión non ten un único creador ou doutrina específica, pero existe nunha ampla gama de formas locais e rexionais.

Aínda que os historiadores debaten ata que punto é apropiado referirse ao xintoísmo como unha relixión separada, a veneración do kami remóntase ao período Yayoi do Xapón (300 a.C. a 300 d.C.). O budismo entrou no Xapón ao final do período Kofun (300-538 d. C.) e estendeuse rapidamente. A sincretización relixiosa fixo que o culto dos kami e o funcionamento do budismo fosen inseparables, un proceso chamado *shinbutsu-shūgō*. O  pasou a ser visto como parte da cosmogonía budista e representouse cada vez máis antropomorficamente. A tradición escrita máis antiga sobre o culto kami foi rexistrada no  e  do século VIII, onde se recollen relatos mitolóxicos e pregarias (*norito*). Nos séculos seguintes, o ''* foi adoptado pola casa imperial xaponesa. Durante a era Meiji (1868 a 1912), o liderado nacionalista no Xapón expulsou a influencia budista do culto kami e formou o xintoísmo estatal , que algúns historiadores consideran a orixe do xintoísmo como unha relixión distinta. Os santuarios sufriron unha crecente influencia do goberno e animouse aos cidadáns a adorar ao emperador como . Coa formación do Imperio xaponés a principios do século XX, o xintoísmo foi exportado a outras áreas do leste asiático. Despois da derrota do Xapón na segunda guerra mundial, o xintoísmo separouse formalmente do estado.

O xintoísmo atópase principalmente no Xapón, onde hai uns 100.000 santuarios públicos, aínda que tamén se atopan practicantes no estranxeiro. Permanece en vigor no Xapón actual e moderno. Numericamente, é a relixión máis grande do Xapón, superada só polo budismo. A maioría da poboación do país participa tanto en actividades xintoístas como budistas, especialmente en festivais, o que reflicte unha visión común na cultura xaponesa de que as crenzas e prácticas das diferentes relixións non teñen por qué ser exclusivas. Aspectos do xintoísmo incorporáronse a varios novos movementos relixiosos xaponeses.

Involucra a adoración dos *kami* ou espíritos da natureza. Algúns *kami* son moi locais e son coñecidos coma espíritos ou xenios dun lugar en particular, pero outros representan obxectos naturais maiores e procesos, por exemplo, Amaterasu, a deusa do Sol.

## Definición 
miniatura|Unha porta torii do santuario de Yobito () na cidade de Abashiri, Hokkaido.Non existe unha definición universalmente acordada do xintoísmo. Non obstante, os autores Joseph Cali e John Dougill afirmaron que se houbese "unha definición única e ampla do xintoísmo" que se puidese presentar, sería que "O xintoísmo é unha crenza en kami", as entidades sobrenaturais do centro da relixión. A xaponesa Helen Hardacre afirmou que "O xintoísmo abarca doutrinas, institucións, rituais e vida comunitaria baseados no culto kami", mentres que o estudoso da relixión Inoue Nobutaka observou que o termo "xintoísta" era "a miúdo usado" en " referencia ao culto kami e as teoloxías, rituais e prácticas relacionadas". Varios estudosos referiron aos practicantes do xintoísmo como xintoístas, aínda que este termo non ten tradución directa a lingua xaponesa.

Os estudosos debateron en que momento da historia é lexítimo comezar a falar do xintoísmo como un fenómeno específico. O estudoso da relixión Ninian Smart suxeriu que se podía "falar da relixión kami do Xapón, que vivía simbióticamente co budismo organizado, e só máis tarde foi institucionalizada como xintoísta". Aínda que xa existían varias institucións e prácticas asociadas co xintoísmo no Xapón do século VIII, varios estudosos argumentaron que o xintoísmo como relixión distinta foi esencialmente "inventado" durante o século XIX, na era Meiji do Xapón. O estudoso da relixión Brian Bocking subliñou que, especialmente cando se trata de períodos anteriores á era Meiji, o termo xintoísta debería "abordarse con precaución". Inoue Nobutaka afirmou que "non se pode considerar o xintoísmo como un único sistema relixioso que existiu desde o período antigo ata o moderno", mentres que o historiador Kuroda Toshio sinalou que "antes dos tempos modernos o xintoísmo non existía como unha relixión independente. ".

O termo *xinto* refírese ás actividades desenvoltas polos xaponeses para venerar a todas as deidades do ceo e da terra; a súa orixe remóntase ós comezos do Xapón.

É considerada a relixión orixinaria do Xapón, un culto popular que pode describirse coma unha maneira sofisticada de animismo naturista con veneración ós antepasados, profundamente identificada coa cultura xaponesa.
### Categorización
Moitos estudosos describen o xintoísmo como unha relixión, termo que se traduciu por primeira vez ao xaponés como *shūkyō* na época da restauración Meiji. Algúns practicantes, en cambio, consideran o xintoísmo como un "camiño", caracterizándoo así máis como costume ou tradición, en parte como un intento de eludir a separación moderna entre relixión e Estado e restaurar os vínculos históricos do xintoísmo co Estado xaponés. Ademais, moitas das categorías de relixión e relixiosidade definidas na cultura occidental "non se aplican facilmente" ao xintoísmo. A diferenza das relixións coñecidas nos países occidentais, como o cristianismo e o islam, o xintoísmo non ten un único fundador nin un único texto canónico. As relixións occidentais tenden a facer fincapé na exclusividade, pero no Xapón considérase aceptable desde hai moito tempo a práctica simultánea de diferentes tradicións relixiosas, polo que a relixión xaponesa é moi pluralista. O xintoísmo cítase a miúdo xunto co budismo como unha das dúas relixións principais do Xapón, e ambas difiren a miúdo no seu enfoque, xa que o budismo fai fincapé na idea de transcender o cosmos, que considera repleto de sufrimento, mentres que o xintoísmo céntrase en adaptarse aos requisitos pragmáticos da vida. O xintoísmo integrou elementos de relixións importadas da Asia continental, como o budismo, o confucianismo, o taoísmo e as prácticas adivinatorias chinesas, e comparte trazos como o seu politeísmo con outras relixións da Asia oriental.

Os estudosos da relixión debateron como clasificar o xintoísmo. Inoue considerábaa parte de "a familia das relixións de Asia Oriental".} O filósofo Stuart D. B. Picken suxeriu que o xintoísmo clasificásese como relixión mundial, mentres que o historiador H. Byron Earhart cualificouno de "relixión maior". O xintoísmo tamén se describe a miúdo como unha relixión indíxena, aínda que isto xera debates sobre as diferentes definicións de "indíxena" no contexto xaponés. A noción do xintoísmo como "relixión autóctona" do Xapón xurdiu do crecemento do nacionalismo moderno entre os períodos Edo e Meiji; este punto de vista promovía a idea de que as orixes do xintoísmo eran prehistóricos e que representaba algo así como a "vontade subxacente da cultura xaponesa". O destacado teólogo xintoísta Sokyo Ono, por exemplo, afirmou que o culto  era "unha expresión" da "fe racial nativa xaponesa que xurdiu nos días místicos da remota antigüidade" e que era "tan indíxena como o pobo que deu orixe á nación xaponesa". Moitos estudosos consideran que esta clasificación é inexacta. Earhart sinalou que o xintoísmo, ao absorber gran parte da influencia chinesa e budista, era "demasiado complexo para etiquetarlo simplemente [como unha] relixión autóctona". A principios do século XXI fíxose cada vez máis común que os practicantes chamasen ao xintoísmo relixión da natureza, o que os críticos consideraron unha estratexia para desvincular a tradición de cuestións controvertidas relacionadas co militarismo e o imperialismo.

O xintoísmo presenta importantes variacións locais; o antropólogo John K. Nelson sinalou que "non é unha entidade unificada e monolítica que teña un único centro e un sistema propio". Identificáronse diferentes tipos de xintoísmo. O "xintoísmo de santuario" refírese ás prácticas centradas ao redor dos santuarios, e o "xintoísmo doméstico" ás formas en que se venera aos  no fogar. Algúns estudosos utilizaron o termo "xintoísmo popular" para designar prácticas xintoístas localizadas, ou prácticas fose dunha contorna institucionalizada. En varias épocas do pasado, tamén existiu un "xintoísmo de Estado", no que as crenzas e prácticas xintoístas estaban estreitamente interrelacionadas co Estado xaponés. O termo "xintoísmo" é similar ao termo "hinduísmo", utilizado para describir diversas tradicións do sur de Asia.
### Etimoloxía
[miniatura|Unha porta torii no santuario [Takachiho-gawara preto de Kirishima, prefectura de Kagoshima, que se asocia co relato mitolóxico do descenso á terra de Ninigi-no-Mikoto.]]
O termo *xintoísmo* deriva da combinación de dous caracteres chineses: *shen* (神), que significa "espírito", e *dao'' (道), que significa "camiño", "vía" ou "senda". "Shendao" (chino: 神道; pinyin: shéndào; lit. 'O camiño dos Deuses') era un termo que xa se utilizaba no *I Ching* para referirse á orde divina da natureza. Na época da propagación do budismo na dinastía Han (206 a.C.- 220 d.C.), utilizouse para distinguir as relixións chinesas autóctonas da relixión importada. Ge Hong utilizouno no seu *Baopuzi* como sinónimo de taoísmo.

O termo chinés *Shendao* adoptouse orixinalmente en xaponés como *Jindō*; posiblemente utilizouse por primeira vez como termo budista para referirse a deidades non budistas. Unha das primeiras aparicións coñecidas do termo *xintoísmo* no Xapón é no texto do século VIII, .. Aquí, pode ser un termo xenérico para a crenza popular, ou, alternativamente, facer referencia ao taoísmo, xa que moitas prácticas taoístas foran importadas recentemente da Asia continental.  Nestes primeiros usos xaponeses, a palabra *xintoísmo* non se aplicaba a unha tradición relixiosa distinta nin a algo exclusivamente xaponés;  o *Konjaku monogatarishui* do século XI, por exemplo, refírese a unha muller na China que practica o *xintoísmo*, e tamén a persoas na India que renden culto a , o que indica que estes termos utilizábanse para describir relixións fora do propio Xapón. 

No Xapón medieval, o culto aos  considerábase parte do budismo xaponés, e os propios  interpretábanse a miúdo como budas. Neste punto, o termo *Shinto* referíase cada vez máis a "a autoridade, o poder ou a actividade dun , ser un  ou, en resumo, o estado ou os atributos dun ". Aparece nesta forma en textos como ''* e contos *Shintōshū*. No *Vocabvlario da Lingoa de Iapam* de 1603, *Shinto* defínese como referido a " ou asuntos relacionados con .". O termo *xintoísmo* fíxose común no século XV. A finais do período Edo, os eruditos  comezaron a utilizar o termo *xintoísmo* para describir o que crían que era unha tradición xaponesa antiga, perdurable e autóctona anterior ao budismo; argumentaban que *xintoísmo* debía utilizarse para distinguir o culto  de tradicións como o budismo, o taoísmo e o confucianismo.  Este uso do termo *xintoísmo* fíxose cada vez máis popular a partir do século XVIII. O termo *xintoísmo'' só se utilizou comunmente desde principios do século XX, cando substituíu ao termo  ('gran relixión') como nome da relixión estatal xaponesa.

## Terminoloxía 
Nun principio, esta relixión étnica, indíxena, non tiña nome ata a introdución do budismo no Xapón (durante o século VI desde a China a través de Corea. Unha das denominacións que recibiu o budismo foi *butsudo*, que significa "a vía do Buda". A fin de poder diferenciar o budismo da relixión nativa, esta pronto chegou a ser coñecida polo nome de *shinto*. Este nome, *shin-to*, procede dunha antiga palabra chinesa que significa *O camiño dos Deuses*. Os xaponeses escolleron utilizar un nome chinés para a súa relixión porque nese tempo (fai máis dun milenio), o chinés era a única lingua que tiña escritura no Xapón, xa que non se desenvolveu aínda a escritura do seu propio idioma. A frase que significa *shinto* en xaponés é *kami no michi*.

Como se menciona antes, o xintoísmo non tiña nome previo á introdución do budismo no Xapón. Algúns eruditos consideran que mesmo non podía falarse dunha *relixión xintoísta* propiamente dita antes da creación do xintoísmo estatal que uniformizó moitas das prácticas relixiosas, conceptos e tradicións. Para algúns estudosos de forma similar a como o termo *hinduísmo* engloba múltiples prácticas relixiosas e tradicións a modo de termo paraugas, o *shinto* engloba as distintas tradicións, folclores e mesmo relixións xaponesas prebudistas que foron unificadas polo Estado con fins políticos. que se poden atopar na natureza ou en niveis superiores de existencia. Non ten textos sagrados, nin deidade única ou predominante, nin regras establecidas para a oración, aínda que ten narracións míticas que explican a orixe do mundo e do xaponés, así como os templos e os matsuri, ou festas relixiosas ás que miles de persoas acoden en datas importantes nos templos.

Foi relixión do estado ata 1945 e utilizouse como ideoloxía lexitimadora durante o período militarista da historia recente xaponesa. Cando o budismo chegou ao país no século VI, exerceu unha profunda influencia no xintoísmo, aínda que este último tamén marcou a tradición budista neste país ata o punto de darlle unha forma característica. De feito, ambas relixións definen a relixiosidade xaponesa, e os xaponeses tenden a practicar os ritos de ambas tradicións dependendo da natureza da ocasión (tenden a preferir o xintoísmo para os rituais de nacemento e matrimonio, e o budismo para os ritos funerarios). Pola súa natureza tan ligada á personalidade xaponesa, a expansión do xintoísmo fóra das illas do Xapón limitouse en xeral ás comunidades xaponesas de emigración.
## Crenzas
======
[miniatura|upright|Unha representación artística de [Utagawa Kuniyoshi do  Inari aparecéndose a un home]]
O xintoísmo é politeísta, que implica a veneración de moitas deidades coñecidas como , ou ás veces como . En xaponés non se distingue entre singular e plural, polo que o termo  refírese tanto a  individuais como ao grupo colectivo de . Aínda que carece de tradución directa ao inglés, o termo  interpretouse ás veces como "deus" ou "espírito". O historiador da relixión Joseph Kitagawa considerou estas traducións ao inglés "bastante insatisfactorias e enganosas", e varios estudosos instan a non traducir  ao inglés. En xaponés, adóitase dicir que existen oito millóns. , termo que connota un número infinito, e os practicantes do xintoísmo cren que están presentes en todas partes. Non se consideran omnipotentes, omniscientes, nin necesariamente inmortais.

O termo  é "conceptualmente fluído", sendo "vago e impreciso". En xaponés aplícase a miúdo ao poder dos fenómenos que inspiran unha sensación de asombro e admiración en quen os contempla. Kitagawa referíase a isto como "a natureza ", afirmando que a consideraba "en certo xeito análoga" ás ideas occidentais do numinoso e o sagrado.  considérase que habitan tanto nos vivos como nos mortos, na materia orgánica e inorgánica e nos desastres naturais como terremotos, secas e pragas; a súa presenza percíbese en forzas naturais como o vento, a choiva, o lume e o sol. En consecuencia, Nelson comentou que o xintoísmo considera "divinos" "os fenómenos reais do propio mundo". Esta perspectiva caracterizouse como animista.
[miniatura|upright|[Monte Fuji é o *shintai* máis famoso de Xapón.]]No Xapón, foron os   venerados desde a prehistoria. Durante o período Yayoi considerabaselles informes e invisibles, e máis tarde representouselles antropomorficamente por influencia budista. Agora, as estatuas do  coñécense como .  adoita asociarse a un lugar concreto, a miúdo un elemento paisaxístico destacado como unha fervenza, unha montaña, unha gran rocha ou unha árbore característica. Os obxectos físicos ou lugares nos que se cre que os  teñen presenza denomínanse ;  os obxectos habitados polos  que se colocan no santuario coñécense como .  Entre os obxectos elixidos habitualmente para este fin atópanse espellos, espadas, pedras, contas e taboiñas con inscricións. Estes  están ocultos á vista dos visitantes, e poden estar escondidos dentro de caixas para que nin sequera os sacerdotes saiban que aspecto teñen.

 considéranse capaces tanto de actos benévolos como destrutivos; Se se ignoran as advertencias sobre a boa conduta, o  pode impor un castigo, a miúdo a enfermidade ou a morte repentina, chamado . Algúns , denominados  ou , considéranse malévolos e destrutivos. Fanse ofrendas e oracións aos  para obter as súas bendicións e disuadilos de realizar accións destrutivas. O xintoísmo busca cultivar e garantir unha relación harmoniosa entre os seres humanos e os  e, por tanto, co mundo natural. Os  máis localizados poden ser obxecto de sentimentos de intimidade e familiaridade por parte dos membros da comunidade local que non se dirixen cara a máis  estendidos como Amaterasu. O  dunha comunidade concreta denomínase a súa , mentres que o dunha casa concreta é o.
[miniatura|upright|esquerda|Unha árbore sacra ([shintai) de 3000 anos de antigüidade do santuario de Takeo]]
Os  non se consideran metafísicamente diferentes da humanidade, sendo posible que os humanos se convertan en  Ás veces venérase aos humanos mortos como , considerándoos figuras protectoras ou ancestrais Un dos exemplos máis destacados é o do emperador Ōjin, que á súa morte foi consagrado como o . Hachiman, considerado protector de Xapón e  da guerra. Na cultura xaponesa, os antepasados poden considerarse unha forma de . No Xapón occidental, o termo  utilízase para describir ao  consagrado do fundador dun pobo.. Nalgúns casos, os seres humanos vivos tamén eran vistos como ;  a estes chamábaselles  ou . No sistema xintoísta estatal da era Meiji, o emperador do Xapón foi declarado , mentres que varias seitas xintoístas tamén consideraron aos seus líderes como  vivos.

Aínda que algúns  só se veneran nun único lugar, outros teñen santuarios en moitas zonas. Hachiman, por exemplo, ten uns 25.000 santuarios dedicados a el, mentres que Inari ten 40.000. O acto de establecer un novo santuario para un  que xa ten un chámase  ("dividir o espírito"). Como parte disto, o  está invitado a entrar nun novo lugar, coa cerimonia de entrega coñecida como . O novo santuario subsidiario coñécese como un . Non se cre que os individuos  teñan o seu poder en función do seu número de lugares de residencia, e o seu número de lugares non ten límite de localización múltiple.  pódese consagrar. Nalgúns períodos, cobráronse taxas polo dereito a consagrar un determinado  nun lugar novo. Os santuarios non son necesariamente deseñados sempre como estruturas permanentes.

Moitos  teñen mensaxeiros, coñecidos como  ou , que xeralmente adoptan formas animais. O mensaxeiro de Inari, por exemplo, é un raposo (*kitsune*), mentres que o de Hachiman é unha pomba.
A cosmoloxía xintoísta tamén inclúe espíritos que causan actos malévolos, , unha categoría que inclúe , , , , e . O folclore xaponés tamén incorpora a crenza nos  ou , espíritos inquietos ou vingativos, en particular os daqueles que morreron violentamente e sen os ritos funerarios axeitados. Crese que estes seres causan sufrimento aos vivos, polo que deben ser tranquilizados, normalmente mediante ritos budistas, pero ás veces tamén consagrándoos como . Outras figuras sobrenaturais xaponesas inclúen os , criaturas parecidas a animais que poden adoptar forma humana.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas
* Shinto na Encyclopædia Britannica
* Jinja Honcho – Inglés – organización oficial xaponesa de 80.000 santuarios sintoístas
* Kokugakuin University Encyclopedia of Shinto  e o seu xaponés Shinto Jinja Database