Esfínxidos

Os **esfínxidos** (**Sphingidae**) son unha familia de avelaíñas (insectos lepidópteros), xeralmente chamados esfinxes, das que hai unhas 1.450 especies. O grupo está mellor representado nos trópicos, pero hai especies en todas as rexións. Son de tamaño moderado a grande e distínguense doutras avelaíñas pola súa capacidade de voo rápido e sostido. o cal é un exemplo de evolución converxente. Os esfínxidos foron moi estudados polas súas capacidades de voo, especialmente a de moverse rapidamente dun lado a outro mentres están cernéndose. Crese que isto evolucionou para contrarrestar a predadores de emboscada que esperan agochados nas flores. Teñen unha envergadura alar de 4 a 10&nbsp;cm.

[miniatura|250px|dereita|Larva de *[Hippotion celerio*.]]
A maioría das especies son multivoltinas, xa que poden producir varias xeracións nun ano se as condicións do tempo o permiten. As femias poñen ovos transparentes, verdosos, aplanados e lisos, xeralmente un por un en plantas hóspedes. O tempo necesario para o desenvolvemento dos ovos varía moito, desde 3 a 21 días..

[miniatura|194px|dereita|Unha [eiruga de *Hyles gallii* buscando un sitio para pupar: a cor da eiruga escurece despois da pupación.]]

As eirugas dos esfínxidos son de tamaño medio a grande, de corpos grosos e con cinco pares de propatas. As larvas poden regurxitar con rapidez o contido do seu intestino anterior, que é pegañoso e a miúdo tóxico, lanzándoo sobre os seus atacantes, como poden ser formigas ou parasitoides. e acopla as ás no voo para unha maior eficacia. Nos machos consta dunha soa seda composta, mentres que na femia consta de varias sedas compostas. Nalgúns Smerinthini encóntrase un freo reducido. As femias atraen os machos con feromonas. O macho pode mollar a femia cunha feromona As forzas de Coriolis causan deflexións das antenas, que son detectadas polo órgano de Johnston situado na base da antena. A vibración das antenas é transducida polas unidades que forman os órganos de Johnston nun rango de frecuencias característico da forza de Coriolis experimentada. A magnitude relativa das respostas permite que a avelaíña distinga a rotación arredor dos diferentes eixes principais, e poida ter un rápido control da dirección durante as manobras aéreas.

## Alimentación 
### Alimentación das larvas 
[miniatura|194px|dereita|*Cephonodes kingii*, [Nova Gales do Sur, Australia.]]
As larvas de esfínxidos adoitan alimentarse de plantas específicas, en vez de seren xeneralistas. Algunhas especies poden tolerar concentracións bastante altas de toxinas específicas. *Manduca sexta*, que come a planta do tabaco, desintoxica e excreta rapidamente a nicotina, como fan tamén outras esfinxes relacionadas das subfamilias Sphinginae e Macroglossinae, pero os membros de Smerinthinae que foron comprobados eran susceptibles. As especies que eran quen de tolerar a toxina non a secuestraban nos seus tecidos; o 98% era excretada. Porén, outras especies, como *Hyles euphorbiae* e *Daphnis nerii*, secuestran as toxinas dos seus hóspedes, pero non as pasan ao estadio adulto.
[miniatura|dereita|A [esfinxe colibrí (*Macroglossum stellatarum*) é un dos esfínxidos da fauna galega.]]

Alfred Russel Wallace publicou un debuxo de como tiña que ser esa posible especie e, concordando co seu colega, escribiu:

"[A probóscide da avelaíña] da África tropical (*[Xanthopan] morganii*) é de sete polgadas e media. Unha especie que teña unha probóscide dúas ou tres polgadas máis longa podería alcanzar o néctar nas flores máis longas de *Angræcum sesquipedale*, cuxos nectarios varían en lonxitude desde as dez ás catorce polgadas. Que unha avelaíña como esa existe en Madagascar pode predicirse con seguridade, e os naturalistas que visiten esa illa deberían buscala con máis confianza que coa que os astrónomos buscaron o planeta Neptuno, – e terán igualmente éxito."

21 anos despois descubriuse unha posible especie implicada na polinización desa planta, e era un esfínxido que se se descubriu como subespecie dunha das especies mencionadas por Wallace: *Xanthopan morganii praedicta*, á cal se lle deu o nome subespecífico *praedicta* ("a predita"). Porén, a subespecie foi despois declarada inválida debido á súa semellanza con especies do continente.

## Relacións e exemplos de especies 
[miniatura|250px|dereita|*[Daphnis nerii* en Mangaon, Maharashtra, India.]]
Ás Sphingidae normalmente se lles asigna unha superfamilia propia, Sphingoidea, pero ás veces son incluídas entre a máis ampla superfamilia Bombycoidea. Segundo Hodges (1971) acéptanse dúas subfamilias, chamadas Sphinginae e Macroglossinae. Hai unhas 1.450 especies de esfínxidos, que son clasificadas nuns 200 xéneros. Algúns exemplos de especies son:
* *Sphinx ligustri*
* *Acherontia atropos*
* *Mimas tiliae*
* *Laothoe populi*
* *Agrius convolvuli*
* *Ceratomia catalpae*
* *Macroglossum stellatarum*
* *Deilephila elpenor*
* *Hippotion celerio*
* *Hyles euphorbiae*
* *Daphnis nerii*
* *Eumorpha pandorus*
* *Manduca quinquemaculata*
* *Manduca sexta*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Bolboretas e avelaíñas europeas
* Sphingidae en Lepidoptera.pro 
* Imaxes de Sphingidae de Costa Rica.
* Imaxes de Sphingidae de Nova Zelandia 
* Lista de tipos de esfínxidos do Museo Witt München.
* Imaxes