Carlos Casares

**Carlos Casares Mouriño**, nado en Ourense o 24 de agosto de 1941 e finado en Vigo o 9 de marzo de 2002, foi un escritor en lingua galega, crítico literario e político. Estudou filosofía e letras en Santiago de Compostela, cidade na que entrou en contacto con representantes do galeguismo, como Ramón Piñeiro. Foi director da editorial Galaxia e da revista *Grial*. Cultivou sobre todo a narrativa. Nos anos sesenta publicou o libro de relatos *Vento ferido* e *Cambio en tres*. En 1975 aparece *Xoguetes pra un tempo prohibido*. Viñeron logo o libro de relatos *Os escuros soños de Clío* e as novelas *Ilustrísima*, *Os mortos daquel verán*, *Deus sentado nun sillón azul* e *O sol do verán*. É de destacar, tamén, o traballo como columnista, principalmente en *La Voz de Galicia* entre 1992 e 1998, recollido en sete volumes publicados por Galaxia de 2005 a 2008, titulados *Á marxe*. O ano 2017 dedicóuselle o Día das Letras Galegas.

## Traxectoria 
[miniatura|esquerda|En [Beiro, Ourense|Beiro pasaba os veráns, Carlos, de neno.]]
O pai de Carlos foi Francisco Casares Dacal, fillo de Herminio Casares e Francisca Dacal, e a nai Manuela Mouriño Pérez, filla de José Mouriño e Mercedes Pérez-Congil. Carlos foi o segundo de tres irmáns. Naceu nunha casa da rúa Cardenal Quevedo de Ourense, no seo dunha familia de clase media. Con tres anos de idade a familia trasladouse a Xinzo de Limia  Como consecuencia disto, abandonou o seminario e cursou os estudos de bacharelato por libre, o cal lle facilitou unha chea de horas de liberdade que investiu no que foron os comezos da súa creación literaria. Así, gañou o primeiro premio do Concurso Provincial de Cuentos de Navidad na capital ourensá, o que lle deu a posibilidade de coñecer o intelectual galeguista Vicente Risco, Nese mesmo ano publicou *Cambio en tres*, unha novela onde experimenta con diferentes técnicas vangardistas. Nese tempo tiña unha relación con Dolores Villarino, a quen lle dedica o libro. Unha vez en Viana entrou en conflito coa dirección do centro ao realizar actividades que non gustaban ao réxime. O alcalde Neftalí Prieto deu queixas del e foi expulsado. Debido á intervención de Manuel García Garrido, reitor da Universidade de Santiago de Compostela, foille prohibido exercer a docencia en toda Galiza.

En novembro foi a Bilbao a ocupar un posto de profesor que lle ofreceran por medio dun amigo. Ao chegar alí informouse de que o posto estaba baleiro porque viñan de expulsar por razóns políticas a unha profesora, sobriña de Joaquín Satrústegui. Todo o claustro estaba enfrontado co director do centro. Ao rematar o curso non lle renovaron o contrato a ningún. En setembro de 1971, cando ía levarlle a edición rematada, coñeceu no TER de Ourense a Santiago a Karin Anna Kristina Berg Casares (1948-2012), unha rapaza de Halmstad, Suecia. Logo de casaren ese mesmo ano, foi a súa muller até a fin dos seus días.

No 1974 presentouse ás oposicións convocadas, e conseguiu praza de profesor de Lingua e Literatura Española no Instituto de Ensino Medio de Cangas. Pero ao pouco tempo foi expedientado xunto a Xosé Luís Méndez Ferrín, Xesús Alonso Montero e Francisco Rodríguez Sánchez por apoiar as reivindicacións do profesorado non numerario.

Un ano despois gañou o premio Galaxia, conmemorando o 25 aniversario da editorial, coa obra *Xoguetes para un tempo prohibido*, novela onde fai un retrato da súa xeración. O certame levouno a ser recoñecido como unha das voces emerxentes máis renovadoras e significativas da narrativa galega. Isto, xunto aos estudos realizados sobre Otero Pedrayo, Vicente Risco ou Curros, levárono a entrar na Real Academia Galega a proposta de Domingo García-Sabell Rivas, Ramón Piñeiro López e Marino Dónega Rozas, o 27 de maio de 1978 (sendo o membro numerario máis novo) co discurso de ingreso *O desastre de 1898 e os escritores galegos* respondido por Francisco Fernández del Riego. Ocupou a cadeira que até 1975 fora de Xesús Ferro Couselo e na que Víctor Fernández Freixanes sucedeu a Casares en 2004.
[miniatura|275px|Casares (no centro) durante a presentación dunha escultura de [Gonzalo Torrente Ballester|Torrente Ballester.]]
A pesar do seu traballo como ensaísta, non esqueceu a narrativa, e seguiu publicando obras con boa acollida polo público, como *Os escuros soños de Clío* (1979); *Ilustrísima* (1980) e tras deixar a súa carreira parlamentaria *Os mortos daquel verán* (1987), *Deus sentado nun sillón azul* (1996) e *O sol do verán* (2002).

Casares participou da política galega nos anos de transición e comezos da democracia. Foi un dos 21 asinantes do manifesto Realidade Galega, nado co obxectivo de conseguir un estatuto galego á par do de Cataluña e o do País Vasco de 1979. Este feito púxoo, canda o seu compañeiro e amigo Ramón Piñeiro, en primeira liña da política galega daquel entón, o que levou a ambos os dous á súa participación nas eleccións do 20 de outubro como independentes nas listas do PSOE e a seren membros do primeiro parlamento de Galiza no ano 1981. Nel, cómpre salientar o esforzo que ambos os dous intelectuais farían para a redacción e aprobación da Lei de normalización lingüística no 1983 e a creación do Consello da Cultura Galega, no mesmo ano. Mentres, a actividade política non remataba de convencer a Casares que, catro anos máis tarde, non se volvería presentar ás eleccións e pasaría a centrarse de novo no traballo cultural, chegando a presidir o Consello da Cultura Galega (1996-2002), e a dirixir a Editorial Galaxia (1986-2002) e a revista *Grial*.
miniatura|esquerda|*Carlos Casares &nbsp; 1941 - 2002*.
Xa na década de 1990 dedicouse a viaxar por medio mundo participando en múltiples congresos e encontros, como os Congresos mundiais do PEN Internacional en Maastricht, Toronto e Compostela (xa que foi o presidente do PEN Clube de Galicia de 1996 a 1999) ou o Literarisches Kolloquium en Berlín. Deu tamén cursos de galego en cidades como Nova York.

A noite entre o 8 e o 9 de marzo do 2002, estando na súa casa da parroquia da Ramallosa, concello de Nigrán, sufriu unha crise cardíaca. Foi trasladado ao servizo de urxencias do hospital Xeral de Vigo e de aí ao hospital do Meixoeiro, onde faleceu. Foi velado no tanatorio de Pereiró e inhumado no camposanto de San Fiz de Nigrán, concello no que residiu dende máis de vinte anos atrás.
[miniatura|Un fragmento do *Nacemento de Venus* de [Sandro Botticelli|Botticelli empregouse para ilustrar a portada de *Vento ferido*.]]

## Obra 
Todas as obras de Casares están moi traballadas tecnicamente, e escritas cunha linguaxe que pretende chegar ao meirande número de lectores. Coas súas obras ilustráronse as cubertas da «Biblioteca Carlos Casares». Esta é a portada de *Os escuros soños de Clío*.]]
* *Vento ferido* (1967). Vigo: Galaxia. Relatos breves sobre a violencia e o fatalismo. Foi traducida ao inglés, ao castelán e ao esperanto. 3ª ed. na Biblioteca Carlos Casares, 100 páxs. ISBN 978-84-8288-734-0.
* *Cambio en tres* (1969). Colección Illa Nova, Galaxia. Traducida ao asturiano. 10ª ed. en 2005 na Biblioteca Carlos Casares, 129 páxs. ISBN 978-84-8288-857-6.
* *Os escuros soños de Clío* (1979). Edicións do Cerne. Foi traducida ao castelán, ao italiano, ao ucraíno, ao ruso e ao asturiano. En Galaxia, Biblioteca Carlos Casares, 2006, 12 páxs. ISBN 978-84-8288-961-0.
* *Ilustrísima* (1980) Vigo: Galaxia. Foi traducida ao castelán, ao catalán, ao francés e ao inglés. 4ª ed. en 2004 na Biblioteca Carlos Casares, 116 páxs., ISBN 978-84-8288-733-3.
* *Os mortos daquel verán* (1987). Vigo: Galaxia. Traducida ao castelán. En 2009 5ª ed. na Biblioteca Carlos Casares, 144 páxs., ISBN 978-84-8288-621-3.
* *Deus sentado nun sillón azul* (1996). Vigo: Galaxia. Foi traducida ao castelán e ao catalán.En 2005 na Biblioteca Carlos Casares, 280 páxs. ISBN 978-84-8288-855-2.
* *O sol do verán* (2002). Vigo: Galaxia. Traducida ao castelán e tamén en braille. En 2014 2ª ed. na Biblioteca Carlos Casares, 248 páxs., ISBN 978-84-8288-668-8.
* *Narrativa breve completa* (2012). Libros del Silencio. Traducións de C. Casares e Xesús Rábade. En Castelán. Prólogo de Juan Cruz Ruiz. 312 páxs. ISBN 978-84-940156-4-9.
* *O suicidio de Jonas Björklund e outras historias* (2017). Vigo: Galaxia, Biblioteca Carlos Casares. 152 páxs. ISBN 978-84-9151-055-0. Recóllese unha colección de relatos dispersos, en galego e castelán, algún deles inédito, escritos entre os anos 1965 e 2001.

### Ensaio 
Como biógrafo e ensaísta legou varios traballos sobre a vida e obra de Manuel Curros Enríquez, Vicente Risco, Ramón Otero Pedrayo, Ánxel Fole, Francisca Herrera Garrido, Fermín Bouza-Brey, Ramón Piñeiro, Xan da Coba e o Padre Sarmiento; así como unha achega á presenza de Ernest Hemingway en Galiza e de Galiza na obra do escritor norteamericano, *Hemingway en Galicia* (1999).

O humor, a sinxeleza e a claridade no tratamento dos temas que afectan ó mundo de hoxe constitúen as marcas máis características do seu estilo narrativo e ensaístico.

* *Curros Enríquez* (1980). Vigo: Galaxia, Conciencia de Galicia. 240 páxs. ISBN 978-84-7154-356-1.
* *Otero Pedrayo* (1981). Vigo: Galaxia, Conciencia de Galicia. 224 páxs. ISBN 978-84-7154-387-5.
* *Vicente Risco* (1981). Vigo: Galaxia, Conciencia de Galicia. En 2020, Biblioteca Nós, 156 páxs. ISBN 978-84-9151-485-5. A primeira biografía de Risco.
* *Conversas con Ánxel Fole* (1984). Vigo: Galaxia. En 2005 na Biblioteca Carlos Casares, 96 páxs. ISBN 978-84-8288-830-9.
* *Francisca Herrera Garrido, vida e obra: escolma de textos* (1987). Real Academia Galega. 127 páxs. ISBN 9788460049968.
* *Ramón Otero Pedrayo, vida e obra : escolma de textos*  (1988). A Coruña: Real Academia Galega.
* *Ramón Piñeiro: unha vida por Galicia* (1991). Caixa Galicia. En 2005 en Galaxia, Biblioteca Carlos Casares, 188 páxs. ISBN 978-84-8288-793-7.
* *Fermín Bouza Brey* (1992). Real Academia Galega. 115 páxs. ISBN 84-604-2854-0.
* *Na marxe de cada día: follas dun diario* (1994). A Coruña: La Voz de Galicia.
* *A vida de Ánxel Fole* (1996). Vigo: Galaxia, Letras Galegas. 92 páxs. ISBN 978-84-8288-093-8.
* *Guía da provincia de Pontevedra: arte, cultura e gastronomía* (1996). Caixa Vigo. 348 páxs. ISBN 978-84-605-3965-0.
* *Ramón Piñeiro* (1996). Xunta de Galicia.
* *Ánxel Fole: escolma de textos* (1997). A Coruña: Real Academia Galega. 105 páxs. ISBN 9788487987076.
* *Hemingway en Galicia* (1999). Vigo: Galaxia. 104 páxs. ISBN 978-84-8288-317-5.
* *Un país de palabras* (1999). Vigo: Galaxia. En 2006 na Biblioteca Carlos Casares, 208 páxs. ISBN 978-84-8288-946-7. A literatura e os escritores, os amigos, Deus, Santiago de Compostela, Galicia... Quince ensaios.
* *Biografía de Don Juan de la Coba* (2000). Vigo: Galaxia, Os minilibros de Galaxia. 96 páxs. ISBN 9788482883540.
* *Olores e sabores do saber* (2001). UVi. Con fotografías de Xulio Gil. ISBN 84-8158-197-6.
* *A vida do padre Sarmiento* (2001). Vigo: Galaxia, Col. Letras Galegas. 120 páxs. ISBN 978-84-8288-490-5 (2ª).
* *Conciencia de Galicia. Risco, Otero e Curros. Tres biografías.* (2004). Vigo: Galaxia, Biblioteca Carlos Casares. 424 páxs. ISBN 978-84-8288-673-2.
* *Á marxe: palabra de escritor: 2 de xaneiro-10 de marzo de 2002* (2003). USC. 95 páxs. ISBN 978-8497502597.
* *Á marxe, 1992. Obra xornalística I* (2005). Vigo: Galaxia. Biblioteca Carlos Casares. 256 páxs. ISBN 978-84-8288-790-6. ISBN 978-92-0-025750-6.
* *A ledicia de ler* (2017). Vigo: Galaxia, Biblioteca Carlos Casares. 824 páxs. ISBN 978-84-9151-097-0. Compilación de máis de catrocentos artigos en máis de vinte anos, de 1975 a 1992, nos Carlos Casares quixo compartir cos lectores e lectoras do xornal *La Voz de Galicia* a ledicia de ler.
* *Santiago de Compostela. A cidade do milagre* (2017). Vigo: Galaxia-Consorcio de Santiago. 96 páxs. ISBN 978-849151-054-3. Viaxe literaria por Compostela e estudo da lenda do milagre do Apóstolo.
* *O expreso da literatura e outros ensaios* (2017). Vigo: Galaxia, Biblioteca Carlos Casares. 240 páxs. ISBN 978-84-9151-050-5. Edición de Henrique Monteagudo. Son dezaseis escritos  que compoñen un volume dun feitío similar a *Un país de palabras.*
[miniatura|*Retrato de Johann Harms*, Schiele, 1916, portada de *Deus sentado nun sillón azul*. Traducida ao ucraíno.
** *A galiña azul (C)* (2014). Vigo: Galaxia, col. Os Duros. Ilustracións do fillos de Xohán Ledo. 32 páxs. ISBN 978-84-9865-010-5.
* *[As laranxas máis laranxas de tódalas laranxas*, obra teatral, ilustrada por Luís Seoane (1973). Vigo: Galaxia. 5ª reimpresión en 2015 na colección Árbore, 84 páxs. ISBN 978-84-9865-160-7.
* *O can Rin e o lobo Crispín* (1983). Foi traducida ao castelán, ao catalán, ao éuscaro, ao bretón e ao sardo.En 2005 en Galaxia, Col Os Duros, ilustracións de Pedro de Llano, 40 páxs. ISBN 978-84-8288-861-3.
* *Este é Toribio* (1991). Vigo: Galaxia. 32 páxs. ISBN 978-84-9151-031-4. As aventuras de Toribio, un neno de oito anos inventor de cousas imposibles.
* *Toribio contra o profesor Smith* (1991). Vigo: Galaxia. Ed. en Galaxia en 2003 con ilustracións de Andrés Meixide, 40 páxs. ISBN 978-84-8288-599-5.
* *Lolo anda en bicicleta* (1996). Vigo: Galaxia. Ilustracións de Manuel Uhía. ao éuscaro e varias veces ao catalán.. En 2004, ISBN 978-84-8288-724-1, Col. Os Duros.
* *Un polbo xigante* (2000). Vigo: Galaxia, con ilustracións de Enjamio. 36 páxs. ISBN 978-84-8288-387-8. 2ª ed. en 2004 con CD, 36 páxs., ISBN 978-84-8288-558-2.
* *Os Toribios* (2025). Vigo: Galaxia, con ilustracións de Sandra Lodi e prólogo de Montse Pena. Contén: *Este é Toribio. Toribio contra o profesor Smith. Toribio e o contador de contos. Toribio ten unha idea. Toribio revoluciona o tráfico.* 85 páxs. ISBN 978-84-1176-543-5.
[miniatura|*Albert Paris Gütersloh*, Schiele, 1918, cuberta de *[O sol do verán*.]]

### Traducións 
Amais de levar obra propia ao castelán, Casares traduciu ao galego outras de varios autores, entre elas:
* *O principiño* (1972) do francés Antoine de Saint-Exupéry
* *Eu son un neno* (1974) dos españois Miguel Ángel Pacheco e José Luis García Sánchez, Ed. Altea. Col. Os primeiros libros dos nenos.
* *Eu son un peixe* (1974) dos españois Miguel Ángel Pacheco e José Luis García Sánchez, Ed. Altea. Col. Os primeiros libros dos nenos.
* *Eu son un paxaro* (1974) dos españois Miguel Ángel Pacheco e José Luis García Sánchez, Ed. Altea. Col. Os primeiros libros dos nenos.
* *Bestiario fantástico* (1983) do catalán Joan Manuel Gisbert, Ed. Argos Vergara. Col. Os libros da gata, nº 1. Barcelona. 1983.
* *Os escaravellos voan á tardiña* (1989) da sueca Maria Gripe, SM.
* *O vello e o mar* (1998) do norteamericano Ernest Hemingway, Ed. Galaxia.
* *Doménica* (1999) e *A bela Otero* (2000), do galego Gonzalo Torrente Ballester, Espasa.

### Obras colectivas 
* *Contos da xustiza* (1991). Ir Indo.
* *Os contos da campaña (2)* (1992). Xunta de Galicia.
* *Vida, obra e milagres de Xan da Coba* (1992). Biblioteca de Autores Galegos do *Diario 16 de Galicia*. Con X. Alonso Montero.
* *O mundo desde aquí* (1993). IGADI.
* *Unha liña no ceo (58 narradores galegos 1979-1996)* (1996). Edicións Xerais de Galicia.
* *Abrir Vigo ó mar* (1996). Zona Franca. Canda Álvarez Cáccamo, Garrido, Fernández del Riego, Freixanes et al.
* *Buciños. Artistas ourensán IV* (1997). Deputación de Ourense, con Camilo Franco e Luis Trabazo.
* *Para ler a Vicente Risco* (1997). Vigo: Galaxia. Con Arturo Lezcano Fernández e Antón Risco. Prologado por Manuel Fraga. 216 páxs. ISBN 978-84-8288-133-1.
* *Novos exercicios de estilo* (2000). Universidade da Coruña.
* *Galicia 2020* (2000). Ir Indo.
* *Palabras con fondo* (2001). Fondo Galego de Cooperación e Solidariedade.
* *Poetas e Narradores nas súas voces (Vol. I)* (2001). Consello da Cultura Galega.
* *Galicia: nai e señora*, canda Basilio Losada e Xavier R. Baixeras (2002). ed. trilingüe, Nigra Trea.
* *Narradio. 56 historias no ar*, do programa *Diario Cultural* da RG, AAVV (2003). Xerais. Inclúe 4 cd,s.
* *Ourense, de auga e pedra*, con fotografías de Manuel Sendón (2005). Ir Indo.
miniatura|CEIP Carlos Casares de Nigrán.

## Premios 
* 1º Premio do Concurso nacional de contos infantís O Facho no 1968, por *A galiña azul*.
* CEIP Carlos Casares de Xinzo de Limia 
* IES Carlos Casares de Vigo 
* CEIP Carlos Casares das Tomadas, A Ramallosa, Nigrán 
* CEP Carlos Casares de Grixó, Alxén, Salvaterra de Miño 

Así mesmo, un autocar do Castromil e varios xardíns, parques, rúas e prazas de Galiza levan o nome do escritor:
*Os Xardíns de Carlos Casares en Porqueira.
*A Praza Carlos Casares de Xinzo de Limia.
*A Praza Carlos Casares no barrio de Esteiro, Ferrol.
*A Praza Carlos Casares de Santiago de Compostela.
*A Praza de Carlos Casares de Nigrán.
*As rúas *Carlos Casares* en Ribadavia, Carballo, Ribeira, Lalín, Cangas, Narón e Monforte de Lemos.
*O Parque Carlos Casares do barrio de Monte Alto da Coruña.
En xullo de 2016 foi escollido pola Real Academia Galega para ser a figura homenaxeada no Día das Letras Galegas do ano 2017. Os outros candidatos foron Ricardo Carballo Calero (Ferrol, 1910 – Santiago de Compostela, 1990), Plácido Ramón Castro del Río (Corcubión, 1902 - Cambados, 1967) e Antonio Fernández Morales (Astorga, 1817 - Cacabelos, 1896).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* AAVV: Revista *Grial* número 196, xaneiro de 2013. Inclúe:

:. "Memoria do compañeiro e amigo"
:. "A traxectoria narrativa de Carlos Casares"
:. "Casares e Galaxia, Casares en Galaxia "
: e . "As traducións inéditas de Carlos Casares"
:. "Fragmentos para un achegamento a Carlos Casares"
:. "Carlos Casares e Xóan González-Millán. Diálogo sen fronteiras"
:. "Cartas a Carlos Casares"

* AAVV: Revista *Grial* número 213, xaneiro, febreiro, marzo de 2017. Inclúe:

:. "Volver a Casares"
:. "2017, ano Casares"
:. "Carlos Casares, anos de formación (1941-1969): do frío da Limia á calor de Ramón Piñeiro"
:. "Compromisos de Carlos Casares: do antifranquismo á democracia"
:. "Casares bifronte"
:. "A singularidade literaria de Carlos Casares"
:. "O columnismo de Carlos Casares"
:. "Casares, Grial e outras ledicias"
:. "Un galego nunha cidade de provincias de Suecia"
:. "Cinco cartas desde Suecia"
:. "Qué poden ler os rapaces de 15 ou 16 anos? (1980)"
:. "Schuhmacher" (un inédito de)

* AAVV: *Raigame: revista de arte, cultura e tradicións populares* número 40, maio de 2017
* AAVV: *Boletín da Real Academia Galega*, número 378, 2018 
*  Con limiares de Rey e Rubido.https://web.archive.org/web/20160807035444/http://www.libreriacajondesastre.com/imagenes/73129.jpg
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Ed. non venal.http://www.lavozdegalicia.es/noticia/cultura/2016/07/08/span-langglcarlos-casares-literatura-non-ten-gustarlle-mundospan/00031468005149495523490.htm
* https://web.archive.org/web/20160807012858/http://www.libreriacajondesastre.com/imagenes/61779.jpg
* 
* 
* 

* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Fundación Carlos Casares
* Xabier Casares (irmán)
### Ligazóns externas 
* Primavera das Letras RAG.
* 
* 

* 
* 
*