Alimento

[miniatura|O [pan, considerado como alimento por excelencia]]
O **alimento**  é calquera substancia consumida para proporcionar apoio nutricional a un ser vivo. Os alimentos adoitan ser de orixe vexetal, animal ou fúnxico e conteñen nutrientes esenciais, como carbohidratos, graxas, proteínas, vitaminas ou minerais. A substancia é inxerida por un organismo e asimilada polas células do organismo para proporcionar enerxía, manter a vida. As diferentes especies de animais teñen diferentes comportamentos de alimentación  as necesidades dos seus metabolismos únicos, a miúdo evolucionados para encher un nicho ecolóxico específico dentro de contextos xeográficos específicos.  

Ademais dos fins nutricionais, a alimentación humana asóciase a aspectos sociais e culturais, de saúde e psicolóxicos. Así, por exemplo, as bebidas alcohólicas na alimentación humana non teñen interese nutricional, pero si teñen un interese fruitivo. Por iso, son consideradas alimento. Pola contra, non se consideran alimentos as substancias que non se inxiren ou que, unha vez inxeridas, alteran as funcións metabólicas do organismo. Desta maneira, a goma de mascar, o tabaco, os medicamentos e demais drogas non se consideran alimentos. 

Os alimentos conteñen nutrientes e non-nutrientes, como a fibra vexetal, que aínda que non proporcione á humanos materia e enerxía, favorece o funcionamento da dixestión.  Os alimentos sanitarios son o obxecto de estudo de diversas disciplinas científicas: a bioloxía, e en especial a ciencia da nutrición, estuda os mecanismos de dixestión e metabolización dos alimentos, así como a eliminación dos refugallos por parte dos organismos; a ecoloxía estuda as cadeas alimentarias; a química dos alimentos analiza a composición dos alimentos e os cambios químicos que experimentan cando se lles aplican procesos tecnolóxicos, e a tecnoloxía dos alimentos que estuda a elaboración, produción e manexo dos produtos alimenticios destinados ao consumo humano, e dalgunhas outras especies dependendo o valor nutritivo e propiedades.

## Definición e clasificación
Alimento é calquera substancia consumida para proporcionar nutrición e enerxía a un organismo. As plantas, algas e algúns microorganismos utilizan a fotosíntese para producir algúns dos seus propios nutrientes.. A auga atópase en moitos alimentos e definiuse como un alimento en si mesmo. A auga e a fibra teñen baixa densidade enerxética, ou calorías, mentres que a graxa é o compoñente máis denso enerxeticamente. Algúns elementos inorgánicos (non alimentarios) tamén son esenciais para o funcionamento de plantas e animais.

A alimentación humana pode clasificarse de varias maneiras, xa sexa polo seu contido relacionado ou por como se procesa. O número e a composición dos grupos de alimentos poden variar. A maioría dos sistemas inclúen catro grupos básicos que describen a súa orixe e función nutricional relativa: Verduras e froitas, cereais e pan, produtos lácteos e carne. Os estudos que analizan a calidade da dieta agrupan os alimentos en cereais integrais/cereais, cereais requintados/cereais, verduras, froitas, froitos secos, legumes, ovos, produtos lácteos, peixe, carne vermella, carne procesada e bebidas azucradas. A Organización das Nacións Unidas para a Alimentación e a Agricultura (FAO) e a Organización Mundial da Saúde (OMS) utilizan un sistema con dezanove clasificacións de alimentos: cereais, raíces, legumes e froitos secos, leite, ovos, peixe e marisco, carne, insectos, verduras, froitas, graxas e aceites, doces e azucres, especias e condimentos, bebidas, alimentos para usos nutricionais, aditivos alimentarios, pratos compostos e aperitivos salgados.
## Fontes de alimentos 
miniatura|Unha típica rede trófica acuática
Nun ecosistema determinado, os alimentos forman unha rede de cadeas entrelazadas con produtores primarios na base e depredadores ápice na cima. Outros aspectos da rede inclúen os detritívoros (que comen detritos) e descompoñedores (que descompoñen organismos mortos). Os consumidores primarios son os herbívoros que consomen as plantas, e os consumidores secundarios son os carnívoros que consomen a eses herbívoros. Algúns organismos, como a maioría dos mamíferos e as aves, aliméntanse tanto de animais como de plantas, polo que se consideran omnívoros.

A cadea termina cos depredadores ápice, e dicir, os animais que non teñen depredadores coñecidos no seu ecosistema. Os humanos son considerados depredadores ápices.

miniatura|Variedade de alimentos vexetais.
Case todos os alimentos son de orixe animal ou vexetal, aínda que existen algunhas excepcións. Os alimentos que non proveñen de fontes animais ou vexetais inclúen varios fungos comestibles, incluídos os cogomelos. Algúns alimentos obtéñense directamente das plantas; mais mesmo os animais que se usan como fonte de alimento críanse con alimentos derivados de plantas. O gran dos cereais é un alimento básico que proporciona máis enerxía alimentaria en todo o mundo que calquera outro tipo de cultivo. O millo, o trigo e o arroz, en todas as súas variedades, representan o 87&nbsp;% de toda a produción de grans a nivel mundial. Algo máis da metade dos cultivos do mundo destínanse á alimentación humana (55%), o 36% á alimentación animal e o 9% a biocombustibles.

O ser humano é omnívoro e aliméntase de verduras, froitas, carne cociñada, leite, ovos, cogomelos e algas.  Algúns alimentos non procedentes de animais ou plantas inclúen varios fungos comestibles, especialmente cogomelos. Os fungos e as bacterias ambientais úsanse na preparación de alimentos fermentados e en conserva como o pan fermentado, as bebidas alcohólicas, o queixo, os encurtidos, a kombucha e o iogur. Outro exemplo son as algas verdeazuladas como a espirulina. As substancias inorgánicas como o sal, o bicarbonato de sodio e o bitartrato de potasio úsanse para conservar ou alterar quimicamente un ingrediente. 

Moitas culturas consomen algas, e mesmo cianobacterias como a espirulina. Adicionalmente, o sal é frecuentemente consumido como saborizante ou conservador, e o bicarbonato de sodio é usado na preparación de alimentos. Ambas as sustancias son inorgánicas e como a auga, unha parte importante da dieta humana.
### Fotosíntese
Durante a fotosíntese, absórbese a enerxía do sol e utilízase para transformar a auga e o dióxido de carbono do aire ou do solo en osíxeno e glicosa. A continuación, o osíxeno libérase e a glicosa almacénase como reserva enerxética. As plantas fotosintéticas, as algas e certas bacterias representan a miúdo o punto máis baixo das cadeas alimentarias, facendo da fotosíntese a principal fonte de enerxía e alimento para case toda a vida na Terra.

As plantas tamén absorben importantes nutrientes e minerais do aire, das augas naturais e do solo. O carbono, o osíxeno e o hidróxeno absórbense do aire ou da auga e son os nutrientes básicos necesarios para a supervivencia das plantas. O tres principais nutrientes absorbidos do solo para o crecemento das plantas son o nitróxeno, o fósforo e o potasio, con outros nutrientes importantes como o calcio, o xofre, o magnesio, o ferro, o boro, o cloro, o manganeso, o zinc, o cobre, o molibdeno e o níquel. As bacterias constitúen unha fonte de alimento para os protozoos, que á súa vez constitúen unha fonte de alimento para outros organismos como pequenos invertebrados. Outros organismos que se alimentan de bacterias son os nematodos, os plumeiros de mar, os crustáceos e unha especie de caracol.

No medio mariño, o plancto (que inclúe bacterias, arqueas, algas, protozoos e fungos microscópicos) proporciona unha fonte crucial de alimento para moitos organismos acuáticos pequenos e grandes.

Sen bacterias, a vida apenas existiría porque as bacterias converten o nitróxeno atmosférico en amoníaco nutritivo. O amoníaco é o precursor das proteínas, os ácidos nucleicos e a maioría das vitaminas. Desde a aparición do proceso industrial de fixación do nitróxeno mediante o proceso Haber-Bosch, a maior parte do amoníaco do mundo é de orixe humana..

### Plantas 
miniatura|Alimentos de orixe vexetal
Moitas plantas e partes das plantas cómense como alimento e arredor de 2000 especies de plantas cultívanse como alimento. Moitas destas especies vexetais teñen varios cultivares distintos. 
As plantas comestibles divídense en sementes, froitas, verduras, legumes, cereais e froitos secos. O lugar que ocupan as plantas dentro destas categorías pode variar, xa que os froitos descritos botanicamente, como o tomate, a cabaza, o pemento e a berenxena, ou as sementes, como os chícharos, adoitan considerarse hortalizas. Un froito é un alimento se a parte inxerida procede do tecido reprodutivo, polo que as sementes, os froitos secos e os cereais son tecnicamente froitos, e dicir alimentos. Desde un punto de vista culinario considéranse, xeralmente, coma froitas as descritas botanicamente unha vez eliminados os grans, os froitos secos, as sementes e as froitas utilizadas como verduras. Os cereais (avea, trigo, arroz, millo, cebada, centeo, sorgo e mijo) pertencen á familia das Poaceae (gramíneas). e legumes da familia das Fabaceae (leguminosas). Os cereais integrais son alimentos que conteñen todos os elementos da semente orixinal (salvado, xerme e endosperma). As noces son froitos secos que se distinguen pola súa casca leñosa. As verduras son un segundo tipo de materia vexetal que normalmente se come como alimento. Inclúense raíces (patacas e cenorias), bulbos (familia das cebolas), vexetais de folla (espinacas e leitugas), talos (brotes de bambú e espárragos) e inflorescencias (alcachofas, brócoli, repolo, coliflor). potasio, fibra dietética, ácido fólico e vitaminas e son baixas en graxas e calorías. Os cereais baséanse máis no amidón As interaccións químicas complicadas poden aumentar ou reducir a biodisponibilidade de certos nutrientes. Os fitatos poden impedir a liberación dalgúns azucres e vitaminas., mentres que os comedores de brotes son folívoros (pandas) e os comedores de madeira denominados xilófagos (termitas). Os fruxívoros inclúen unha gran variedade de especies, desde anélidos até elefantes, chimpancés e moitas aves. Unhas 182 especies de peixes consomen sementes ou froitos. Os animais (domesticados e salvaxes) utilizan como principal fonte de nutrientes outros tantos tipos de herbas que se adaptaron a distintos lugares. De feito, a maioría dos alimentos consumidos polo ser humano son alimentos a base de sementes. As sementes comestibles inclúen os cereais (millo, trigo, arroz), as leguminosas (feixóns, chícharos, lentellas) e as noces. As oleaxinosas adoitan ser prensadas para producir aceites ricos: xirasol, liñaza, colza, sésamo etc.

As sementes adoitan ser altas en graxas insaturadas e, con moderación, considéranse un alimento saudable. Non obstante, non todas as sementes son comestibles. As sementes grandes, como as do limón, supoñen un perigo de asfixia, mentres que as sementes de cereixas e mazás conteñen cianuro que pode ser velenoso se se consome en grandes cantidades.

Os froitos son os ovarios madurados das plantas, incluídas as sementes dentro. Moitas plantas e animais coevolucionaron de tal xeito que os froitos dos primeiros son unha fonte de alimento atractiva para os segundos, porque os animais que comen os froitos poden excretar as sementes a certa distancia. As froitas, polo tanto, constitúen unha parte significativa das dietas da maioría das culturas. Algunhas froitas botánicas, como tomates, cabazas e berenxenas, cómense como verduras.

Moitas plantas e animais coevolucionaron de tal maneira que o froito é unha boa fonte de nutrición para o animal, que logo excreta as sementes a certa distancia, o que permite unha maior dispersión. Mesmo a depredación de sementes pode ser mutuamente beneficiosa, xa que algunhas sementes poden sobrevivir ao proceso de dixestión. Os insectos son os principais consumidores de sementes, As aves, aínda que son grandes dispersivas, só comen sementes como fonte de alimento en raras ocasións e poden identificarse polo seu pico groso que utilizan para romper a cuberta da semente. Os mamíferos comen unha gama máis diversa de sementes, xa que son capaces de triturar sementes máis duras e grandes cos seus dentes.

### Animais 
miniatura|Varias carnes
Os animais utilízanse como alimento directa ou indirectamente polos produtos que producen. Isto inclúe carne, ovos, mariscos e produtos lácteos como o leite e o queixo. Son unha fonte importante de proteínas e considéranse proteínas completas para o consumo humano, xa que conteñen todos os aminoácidos esenciais que o corpo humano necesita.

A carne é un exemplo dun produto directo extraído dun animal, que procede de sistemas musculares ou de órganos (despoxos).

Os produtos alimentarios producidos por animais inclúen o leite producido polas glándulas mamarias, que en moitas culturas se bebe ou se transforma en produtos lácteos (queixo, manteiga...). Ademais, as aves e outros animais poñen ovos, que a miúdo se comen, e as abellas fabrican mel, un néctar producido a partir das flores, que é un edulcorante popular en moitas culturas. Algunhas culturas consomen sangue, ás veces en forma de morcilla, como espesante para as salsas, ou en forma salgada e curada en épocas de escaseza de alimentos, e outras usan sangue en guisos.

Un filete, peituga de polo ou costeleta de porco de 110 g contén uns 30 gramos de proteína. Un ovo grande ten 7 gramos de proteína. Unha porción de 110 g de queixo ten uns 15 gramos de proteína. E unha cunca (~240 ml) de leite ten uns 8 gramos de proteína.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Davidson, Alan. *The Oxford Companion to Food*. 2nd ed. UK: Oxford University Press, 2006
* McGee, Harold. *On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen*. Nova York: Simon & Schuster, 2004. 
### Outros artigos 
* Gastronomía