Ciclo vital

[miniatura|Ciclo vital dun [mosquito. Unha femia adulta de mosquito pon ovos que se desenvolven en varios estadios ata adultos. Complétase a reprodución e perpetúase o ciclo.]]
En bioloxía, un **ciclo vital** ou **ciclo de vida** é a serie de estadios polos que pasa a vida dun organismo, que empezan no cigoto, que adoita estar nun ovo, pasa por varias fases de desenvolvemento e conclúe nun adulto que se reproduce, producindo descendencia, que volve repetir o ciclo.

"O concepto está estreitamente relacionado co de historia vital, desenvolvemento e ontoxenia, pero difire deles en que fai máis fincapé na renovación." Nos humanos, non é o mesmo o concepto de xeración que o concepto biolóxico de xeracións, xa que nos humanos é un conxunto de persoas que, como media, naceron arredor dun mesmo período de tempo.

Os ciclos vitais que inclúen reprodución sexual comprenden estadios alternantes haploides (con *n* cromosomas) e diploides (2*n*), é dicir, prodúcese un cambio de ploidía. Para volver do estadio diploide ao haploide, debe ocorrer unha meiose. En canto ao cambio de ploidía, pódense distinguir tres tipos de ciclos:
*Ciclo *haplonte* — o estadio haploide é multicelular e o diploide unicelular e a meiose é cigótica. Por exemplo, nalgunhas algas.
*Ciclo *diplonte* — o estadio diploide é multicelular e nel fórmanse gametos haploides; a mieose é gamética. Por exemplo, en mamíferos.
*Ciclo *haplodiplonte* (tamén chamdo *diplohaplonte*, *diplobionte* ou *dibionte*) — hai estadios multicelulares diploides e haploides, e a meiose é espórica. Por exemplo, en musgos.

Os ciclos diferéncianse no momento en que se produce a mitose (para o crecemento do organismo). As meioses cigótica e gamética van seguidas dun estadio mitótico: a mitose ocorre durante a fase *n* en organismos con meiose cigótica e durante a fase 2*n* en organismos con meiose gamética. Por tanto, a meiose cigótica e gamética denomínanse en conxunto "haplobiónticas" (unha soa fase mitótica, que non se debe confundir con haplonte). Os organismos con meiose espórica presentan dous estadios de mitose, nos estadios diploide e haploide, e denomínanse "diplobiónticos" (non confundir con diplontes).

## Descubrimento 
O estudo da reprodución e desenvolvemento en organismos levárono a cabo moitos botánicos e zoólogos.

Wilhelm Hofmeister demostrou que a alternancia de xeracións é unha característica común en todas as plantas, e publicou este resultado en 1851.

Algúns termos (haplobionte e diplobionte) usados para a descrición dos ciclos vitais foron propostos inicialmente para as algas por Nils Svedelius, e acabaron por usarse para outros organismos. Outros termos (autogamia e gamontogamia) usados en ciclos vitais de protistas introduciunos Karl Gottlieb Grell. A descrición dos complexos ciclos vitais de varios organismos contribuíu a desbotar as ideas da xeración espontánea nas décadas de 1840 e 1850.

## Ciclo vital haplonte 
miniatura|250px|Meiose cigótica
Dáse en moitas algas, outros protistas e fungos. O individuo principal do ciclo é haploide e en todo o ciclo os cigotos son a única célula diploide; a mitose ocorre só na fase haploide.

Presentan unha meiose cigótica, que é a que sofre un cigoto inmediatamente despois da cariogamia, a cal é a fusión dos núcleos celulares das células reprodutoras. Deste xeito, o organimso acaba a súa fase diploide e produce varias células haploides. Estas células divídense mitoticamente para formar individuos haploides multicelulares máis grandes ou máis células haploides. Teñen dous tipos de gametos (masculino e feminino, xeralmente) e estas células fusiónanse para formar o cigoto.

Os individuos ou células resultantes da mitose son haploides, e o ciclo vital dise que é haplonte. Seres con ciclo haplonte danse:

* En Archaeplastida: algunhas algas verdes (por exemplo, *Chlamydomonas*, *Zygnema*, *Chara*)
* En Stramenopiles: algunhas algas douradas
* En Rhizaria: algúns euglífidos, ascetospóreos
* En Excavata: algúns parabasálidos

O individuo multicelular diploide é un diplonte con meiose gamética, así que é un ciclo diplonte. Atopamos organismos diplontes:

* En Archaeplastida: algunhas algas verdes (por exemplo, *Cladophora glomerata*, *Acetabularia* algúns "heliozoos" (por exemplo, *Actinophrys*, *Actinosphaerium*)
* En Alveolata: ciliados

Nas plantas observamos unha perda de importancia progresiva do gametófito na escala evolutiva. O gametófito é o individuo principal nos musgos, pero está moi reducido nos fentos, e nas plantas superiores queda reducido só ao saco embrional e ao pole e non ten vida independente.

Atopamos haplodiplontes:
* En Archaeplastida: algas vermellas (que teñen dúas xeracións esporofíticas), algunhas algas verdes (por exemplo, *Ulva*), plantas terestres e *Lemanea*) e algas verdes (como *Prasiola*) teñen meiose vexetativa, tamén chamada meiose somática, que é un proceso raro. A meiose vexetativa pode ocorrer en ciclos vitais haplodiplontes e diplontes. Os gametófitos permanecen unidos a unha parte do esporófito. As células diploides vexetativas (non reprodutoras) sofren meiose, xerando células haploides vexetativas. Estas experimentan moitas mitoses e producen gametos.

Un proceso diferente, chamado diploidización vexetativa, un tipo de apomixe e prodúcese nalgunhas algas pardas (por exemplo, *Elachista stellaris*). As células dunha parte haploide da planta duplican os seus cromosomas espontaneamente para producir tecidos diploides.

## Ciclo de vida parasito 
Os parasitos dependen da explotación dun ou máis hóspedes. Aqueles que deben infectar máis dunha especie hóspede para completar o seu propio ciclo vital dise que teñen un ciclo vital complexo ou indirecto. Por exemplo, *Dirofilaria immitis,* un verme nematodo parasito do can, ten un ciclo vital indirecto. As microfilarias deben ser primeiro inxeridas por un mosquito femia, onde se desenvolven orixinando un estadio de larva infectivo. O mosquito despois pica un animal e transmítelle as larvas infecciosas, dentro do cal migran á arteria pulmonar e maduran a adultos.  

Os parasitos que infecan unha soa especie teñen ciclos vitais directos. Un exemplo é *Ancylostoma caninum*, outro verme nematodo que afecta os cans. Desenvólvese ao estadio larval infectivo no medio ambiente, despois penetra na pel do can directamente e madura a adulto no intestino delgado.

Se un parasito ten que infectar un determinado hóspede para completar o seu ciclo vital, entón dise que é un parasito obrigado dese hóspede; ás veces, a infección é facultativa (o parasito pode sobrevivir e complear o seu ciclo de vida sen infectar esa determinada especie hóspede). Os parasitos ás veces infectan hóspedes nos cales non poden completar os seus ciclos vitais; estes son hóspedes accidentais.

Un hóspede no cal os parasitos se reproducn sexualmente denomínase hóspede definitivo, final ou primario. En hóspedes intermediarios, os parasitos non se reproducen ou fano asexualmente, pero o parasito sempre se desenvolve a un novo estadio neste tipo de hóspede. Nalgúns casos, o parasito infecta o hóspede, pero non experimenta ningún desenvolvemento, estes hóspedes coñécense como paraténicos ou hóspedes de transporte. O hóspede paraténico pode ser útil para aumentar a posibilidade de que o parasito se transmita ao hóspede definitivo. Por exemplo, o verme nematodo pulmonar do gato *Aelurostrongylus abstrusus* usa unha lesma ou caracol como hóspede intermediario; a larva do primeiro estadio entra no molusco e desenvólvese ao terceiro estadio larval, que é infeccioso para ao hóspede definitivo, o gato. Se un rato come a lesma, a larva de terceiro estadio entra nos tecidos do rato, pero non sofre ningún desenvolvemento.
[miniatura |Ciclo vital do parasito [apicomplexo unicelular *Babesia*, incluíndo a infección a humanos.]]

## Evolución 
O tipo primitivo de ciclo vital probablemente tiña individuos haploides con reprodución asexual. Porén, estes eucariotas probablemente non son primitivamente asexuais, senón que perderon a súa reprodución sexual, ou simplemente non foi aínda observada. Moitos eucariotas (incluíndo animais e plantas) presentan reprodución asexual, que pode ser facultativa ou obrigada no ciclo vital, e a reprodución sexual ocorre máis ou menos frecuentemente.

Os organismos que participan nun ciclo vital biolóxico ordinariamente envellecen e morren, mentres que as células destes organismos que conectan xeracións sucesivas do ciclo de vital (as células da liña xerminal e as súas descendentes) son potencialmente inmortais. A base desta diferenza é un problema fundamental en bioloxía. O biólogo e historiador ruso Zhores A. Medvedev considerou que a preservación da exactitude dun xenoma replicativo e outros sistemas sintéticos por si sós non poden explicar a inmortalidade das liñas xerminais. Medvedev máis ben pensaba que as características coñecidas da bioquímica e xenética da reprodución sexual indican a presenza de información especial de procesos de mantemento e restauración no estadio de gametoxénese do ciclo vital biolóxico. En concreto, Medvedev considerou que as oportunidades máis importantes para o mantemento da información das células xerminais son as creadas por recombinación durante a meiose e a reparación do ADN; entendía estes como procesos dentro das células da liña xerminal capaces de restaurar a integridade do ADN e cromosomas ante os tipos de danos que causan o envellecemento irreversible en células non xerminais, por exemplo as células somáticas. A inmortalidade dunha liñaxe celular depende do mantemento do potencial de división celular. Ese potencial pode perderse en calquea liñaxe particular debido a danos celulares, a diferenciación terminal como ocorre en células nerviosas, ou á morte celular programada (apoptose) durante o desenvemento. O mantemento da división celular potencial do ciclo vital biolóxico en sucesivas xeracións depende de evitar os danos celulares e a reparación axeitada de ditos danos, especialmente danos no ADN. En organismos sexuais, a continuidade da liña xerminal en xeracións sucesivas do ciclo celular depende da efectividade do proceso de evitar danos no ADN e reparar os que ocorran. Os procesos sexuais en eucariotas proporcionan unha oportunidade para a reparación efectiva dos danos no ADN na liña xerminal por recombinación homóloga.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Tempo de xeración
* Ciclo parasexual
* Partenoxénese
* Metamorfose 
* Bioloxía reprodutiva
* Recombinación mitótica

### Bibliografía 
* 
* 
* 
*