open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
-1810

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
* Hammurabi, futuro monarca de Babilonia (data aproximada de nacemento; m. -1750).

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-1575

## Acontecementos 
* Lugalzaggisi, rei de Uruk, en Mesopotamia, conquista a cidade-estado de Lagash, pondo fin á súa monarquía.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-1530

## Acontecementos 
* Comeza o reinado do faraón exipcio Thutmosis I (até -1520).
* Inicia o seu goberno o novo rei de Hatti, Huzziyas I (até ca. -1525).

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Ammunas, monarca de Hatti (desde -1550).

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-1408

## Acontecementos 
* Amenofis III, da dinastía XVIII, tórnase faraón de Exipto (até 1372 a.C.).

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Thutmosis IV, faraón de Exipto desde o ano 1425 a.C..

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-1372

## Acontecementos 
* Amenofis IV, da dinastía XVIII, sobe ao trono de Exipto (até 1354 a.C.), sucedendo a seu pai Amenofis III. Tomará o nome de Akhenatón e iniciará unha reforma relixiosa.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Amenofis III, faraón exipcio (desde 1408 a.C.) da dinastía XVIII.

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-1525

## Acontecementos 
* Comeza en Hatti (país dos hititas) o reinado de Telepinu (até 1500 a.C.).
* Iníciase o reinado de Tutmés I, faraón da dinastía XVIII, que sucede a Amenhotep I, morto o ano anterior.
** O faraón Tutmés I torna as cidades de Fenicia tributarias de Exipto.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
Puig de Massanella

O **Puig de Massanella** é a segunda cima máis elevada de Mallorca, cunha altura de 1364 m sobre o nivel do mar.

## Situación
O Puig de Massanella está situado no concello de Escorca. Forma parte da serra de Son Torrella –coma o Puig Major, o cume máis alto da illa–, que á súa vez é un macizo da serra de Tramuntana, un cordal montañoso que percorre o norte de Mallorca ao longo de 90&nbsp;km.

## Principais accesos
* Desde Coll de la Batalla, atravesando o Coll de la Línia.
* Desde Mancor, pasando tamén polo *Coll de la Línia*.
-69

## Acontecementos 
* Xulio César é nomeado cuestor.

## Nacementos 
* Mecenas - estadista e patrono romano (data aproximada).
* Galo - poeta latino (data aproximada).
* Cleopatra VII - raíña de Exipto.

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-93

## Acontecementos 
* Remata o reinado de Seleuco VI en Seleucia.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
Wetar

A illa de **Wetar** pertence á provincia indonesia de Maluku e é a maior das illas de Barat Daya (literalmente "illas do sueste", xa que están a sueste da capital da provincia, Ambon).

É considerada parte das illas Molucas, Wetar fica ó leste das Pequenas Illas de Sonda, que inclúen tamén as illas de Alor e Timor, esta última separada por apenas 56&nbsp;km de Wetar polo estreito que leva seu nome (Estreito de Wetar). Ao oeste, xunto ao Estreito de Ombai, fica a illa de Alor. Xa a suroeste o illote de Liran e, mais alén, a pequeniña illa timorense de Ataúro. Ao norte fica o Mar de Banda e ao leste Romang e Damar, as dúas outras principais illas das Illas de Barat Daya.

As principais cidades en Wetar son Lioppa, no noroeste, Ilwaki no sur, Wasiri no norte, Masapun no leste, e Arwala no nordeste, todas conectadas por estradas.
-159

## Acontecementos 
* Atalo II de Pérgamo sobe ao trono (até -138).

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-158

## Acontecementos 
* Parte da Licaonia é incorporada á tetrarquía de Galacia.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Eumenes II de Pérgamo.

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
Castro de Troña

O **castro de Troña** é un castro galaico pertencente á cultura castrexa, situado na parroquia de Pías (Ponteareas). Trátase dun exemplo de "castro cristianizado" coa construción dunha capela na súa croa. Foi declarado Monumento Histórico Artístico en abril de 1949 e Ben de Interese Cultural (BIC) con categoría de monumento en 2009.

## Situación 
O sitio arqueolóxico sitúase no cumio do monte do Doce Nome de Xesús, xunto coa ermida do mesmo nome, na parroquia de Santa Mariña de Pías a 229 metros de altitude,

## Descrición 
O castro ten forma elíptica ou oval, ocupando toda a cima e a ladeira oeste do monte denominado Doce Nome de Xesús. Mide 120 metros de norte a sur e 200 metros de leste a oeste. Cun formidable sistema defensivo, provisto de murallas e un gran foxo na parte máis expugnable, alberga unhas 30 construcións de diferentes tipos: circulares, cadradas, elípticas e rectangulares.

No ano 1985 exhumáronse 30 casas, unha delas cun xeso branco no interior do muro. Así, as escavacións prolongáronse ata 1987 e os traballos ata 1992, poñendo ó descuberto un conxunto de estruturas que indican un certo urbanismo, con lousas, canles para as augas e vivendas con vestíbulo.

Conta a lenda que unha enorme serpe vivía no castro e que de vez en cando baixaba a roubar e devorar ovellas e outros animais dos labregos. Disque a serpe falaba coas reses e dicíalles: "Dáme do teu leite que eu che darei do meu peite!

Os veciños, para eludir o medo, acordaron levarlle un animal tódolos días á montaña, evitando así que baixara á aldea. Pero cansados de pagar tal tributo, un día decidiron matala. Recolleron moitos nobelos, cos que fixeron unha bóla, á que ataron unha corda, déronlla a comer e cando a serpe picou, tiraron da corda ata o cume do monte e alí matárona. Enterrárona xunto á ermida e puxeron un cruceiro por riba dela .

Outra lenda di que debaixo da ermida hai un camposanto de mouros, xa que desde este lugar sae un camiño soterrado que vai ata o río Tea en Portavilares, que era o que usaban os mouros para ir ver os cabalos que tiñan alí.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Castro de Troña e capela, Pías, Ponteareas.jpg
Ficheiro:Petroglifo castro Troña.jpg|Petróglifo
Ficheiro:Detallecastrotronha.jpg|Detalle
Ficheiro:Troña.jpg

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Barciela Garrido, Pilar e Rey Seara, Eusebio (2000): *Xacementos arqueolóxicos de Galicia.* Edicións Xerais de Galicia, Colección Roteiros. páxs. 194-199. ISBN 84-8302-484-5
* 
* VAQUEIRO, Vítor: *Mitoloxía de Galiza. Lendas, tradicións, maxias, santos e milagres*, ed. Galaxia, Vigo 2011, 489-490.

### Outros artigos 
* Castro
* Castros de Galicia
* Idade de Ferro
* Cultura castrexa
* Monte da Picaraña

### Ligazóns externas 
* Páxina do castro de Troña na web de Turgalicia
* Castro de Troña en Patrimonio Galego
-162

## Acontecementos 
* Comezo do reinado de Demetrio I Sôter, rei de Siria (até -149).

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Antíoco V Eupator monarca do seléucida.

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-163

## Acontecementos 
* Roma - Consulado de Tiberio Sempronio Graco (por segunda vez) e de M. Iuvencio Thalna.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-165

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Antíoco IV Epifanes, rei de Siria.

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-164

## Acontecementos 
* Primeira partición do reino dos tolomeos: terceira intervención romana, tras da guerra fratricida entre Tolomeo VI e o seu irmán Apión, o senado obriga a unha partición do reino.
* Xudas Macabeo consegue apoderarse do templo de Xerusalén, aproveitando a ocasión da morte do rei sirio Antíoco IV Epifanes no ano anterior.

### Ciencia e tecnoloxía 
* 12 de novembro : Astrónomos babilonios rexistran o paso do cometa Halley.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-203

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
* Polibio - historiador grego (data aproximada).

## Mortes 
* Sifax, rei de Numidia.
* Sofonisba, raíña de Numidia, viúva de Sifax, envelenada.

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-222

## Acontecementos 
* Remata o reinado de Tolomeo III Everxetes en Exipto.
* Guerra de Cleómenes, Reconstitución da Liga Helénica.
* Aqueo, parente do rei seléucida, actúa en Sardes en calidade de rei.
* Os romanos apodéranse da cidade gala de Mediolanum, a actual Milán, no norte de Italia.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-224

## Acontecementos 
* Susa convértese en capital do imperio sasánida.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-1425

## Acontecementos 
* Sobe ao trono exipcio o faraón Thutmose IV (até 1408 a.C.), sucedendo a seu pai Amenofis II.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Amenhotep II, faraón de Exipto desde 1450 a.C., da dinastía XVIII.

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-219

## Acontecementos 
* O xeneral cartaxinés Haníbal comeza o cerco da cidade ibera de Sagunt, que cae tras oito meses de asedio.
* Remata a guerra entre Bizancio e Rodas.
* Segunda Guerra Iliria. 
* Principio da segunda guerra púnica. 
* Repartimento de trigo láxida en Roma en período de penuria.
* Remata o reinado de Cleómenes III de Esparta.
## Mortes
*Cleómenes III, rei de Esparta.
## Véxase tamén 
*Historia ano a ano
-213

## Acontecementos 
### Asia 
* O emperador chinés Qin Shi Huang manda destruír todos os escritos confucianos.

### Mundo mediterráneo 
* Filipo V de Macedonia invade Iliria.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Arato de Sicione, xefe da Liga Aquea, envelenado (n. -272).

## Véxase tamén 
*

Historia ano a ano
Templo do Ceo

O **Templo do Ceo** (en chinés tradicional 天壇, en chinés simplificado 天坛, en pinyin "Tiāntán") é un complexo de templos taoístas en Pequín, o maior do seu xénero en toda a República Popular da China. Foi construído no ano 1420 e foi utilizado tanto pola Dinastía Ming como pola Dinastía Qing para pedir a intercesión celestial para as colleitas (na primavera) e dar grazas ao Ceo polos froitos obtidos (no outono). En 1998 foi catalogado como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.

Está situado no parque Tiantan Gongyuan, ao sur de Pequín. O Templo do Ceo inclúe ao norte a *Sala de oración polas Boas Colleitas*; ao sur, o *Altar Circular* e a *Bóveda Imperial Celestial*.

O conxunto está rodeado dunha muralla interior e outra exterior formadas por unha base rectangular que simboliza a Terra, rematadas con formas arredondadas para simbolizar o Ceo. As murallas dividen o recinto en dúas zonas: a interior e a exterior.

## Sala da Oración polas Boas Colleitas 
miniatura|esquerda|300px|Sala da Oración polas Boas Colleitas.
Este templo, (en chinés 天坛), é talvez o edificio máis coñecido de todo o conxunto e un dos máis representativos da cidade de Pequín. Trátase dunha construción circular, de 30 metros de diámetro e 38 metros de altura. Construído sobre tres terrazos circulares de mármore branco, o edificio érguese sobre 28 piares de madeira e muros de ladrillo. Non ten ningunha viga.

A sala ten un triplo tellado construído con tellas de cor azul e está rematado por unha bóla dourada na súa cúpula. Este edificio foi destruído por un incendio en 1899 e reconstruído no ano seguinte.

## Altar Circular 
O Altar Circular ou Altar do Ceo é unha construción aberta ligada á Sala da Oración polas Boas Colleitas mediante un camiño de pedra e ladrillos de máis de 350 metros de lonxitude. Construído en 1530, o altar consta de tres terrazos concéntricos rodeados de varandas de mármore branco.

Cada tramo das escadas que conducen ao cumio do altar ten 9 chanzos, xa que os chineses consideran o número 9 como número de boa sorte. A acústica especial do lugar permite que, se alguén fala no centro do altar, o son aumente e se escoite en todos os lugares da sala.

## Bóveda Imperial Celestial 
Aquí era onde os emperadores rendían homenaxe aos seus antepasados. Trátase dunha construción moi parecida á Sala da Oración polas Boas Colleitas, aínda que dun tamaño menor: 19 metros de altura por 15,6 metros de diámetro.

A bóveda está rodeada polo *muro do eco*, unha singular construción redonda de cerca de 60 metros de diámetro. Unha persoa pode colocarse en calquera punto do muro e a súa voz ouvirase claramente no punto oposto, xa que o son se transmite ao longo da superficie da parede.
Yin Xu

**Yin Xu** é unha antiga capital da China. Localizada preto da cidade de Anyang, no norte da Provincia de Henan, Yin Xu foi a capital do estado durante a última parte da dinastía Shang. As ruínas testemuñan unha nova era na historia da China, cunha economía, sistema político e militar, tecnoloxía e cultura desenvolvidas, no que era unha sociedade de escravos típica. As inscricións en oráculos atopados no lugar representan a máis antiga escrita chinesa coñecida.

Yin Xu foi descuberta a comezos do século XX, efectuándose as primeiras escavacións en 1928. De 1926 a 1937 foron realizadas quince escavacións. Desde 1950, téñense feito múltiplos estudos do lugar. En 1961, Yin Xu foi proclamado lugar histórico protexido e en 2006 declarouse Patrimonio Mundial da UNESCO.

## Principais Atraccións 
### Zona do Templo de adoración dos Antepasados do Palacio de Yin Xu 
Na **Zona do Templo de Adoración dos Antepasados do Palacio de Yin Xu** existen arredor de oitenta fundacións de construcións antigas. Foron desenterrados cerca de 160.000 fragmentos de cunchas de tartaruga e de óso con inscricións, así como un túmulo dun membro da familia real moi ben conservado (o Túmulo de Fu Hao).

#### Túmulo de Fu Hao 
miniatura|300px|Túmulo de Fu Hao.
O Túmulo de Fu Hao está localizado na Zona do Templo de Adoración dos Antepasados. Fu Hao era a muller do Rei Wuding da dinastía Shang, a cal tiña a patente de xeneral, de acordo con documentos antigos. Nas escavacións do túmulo atopáronse un total de 1.928 fragmentos, incluíndo cunchas de tartaruga e osos con inscricións, vasos de bronce, artigos de xade, óso, ferramentas de pedra, obxectos de marfil e cunchas, que se encontran depositadas no Museo de Henan, Zhengzhou, e na Estación Arqueolóxica de Anyang, do Instituto de Ciencias Sociais da China. Foron deixadas dentro do túmulo algunhas réplicas dos achados das escavacións. Foi unha importante descuberta para a arqueoloxía e historia chinesas.

### Zona do Palacio de Yin Xu 
Na **Zona do Palacio de Yin Xu** foron desenterrados trece templos reais e descubertos millares de altares e moitos vestixios de sacrificios humanos e animais, así como un gran número de inscricións en cunchas de tartaruga e óso, ademais de delicados vasos de bronce, ferramentas e utensilios. O vaso cadrado Si Muwu, cun peso de 875 quilos, é unha descuberta extremadamente rara. Todos os aparellos atopados neste lugar ilustran o estadio avanzado da civilización da dinastía Shang. A maior parte dos túmulos e altares foron enterrados de novo e só algunhas sepulturas, que se encontran cubertas, conserváronse de mostra e para estudo posterior. Estas escavacións exhiben unha carruaxe e cabalo, altares e os túmulos reais. As plantas e maquetas úsanse para mostrar a localización e o formato das sepulturas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Descrición da UNESCO sobre Yin Xu (en inglés)
Aguascalientes

**Aguascalientes** é a capital do Estado de Aguascalientes, en México. Localízase no centro do país. Foi fundada o 22 de outubro de 1575 e elevada ao estatuto de cidade en 1816. Tiña 663.671 habitantes no ano 2005.

Formaba parte do reino de Nova Galicia, (xunto cos estados de Xalisco, Zacatecas, Guanajuato, Nayarit e unha parte de Michoacán), durante a independencia foi parte de Zacatecas e en 1835 que converteuse na capital do Estado Libre e Soberano de Aguascalientes.

A Metrópole a finais de 2012 chegou a 1 millón de habitantes. De acordo coas cifras de 2010 é a décimo cuarta zona metropolitana máis grande de México.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Aguascalientes
Biface

En arqueoloxía un **biface** é unha ferramenta lítica prehistórica. A pedra entallábase xeralmente polos dous lados de forma simétrica, polo común coa zona de remate en punta e a base arrondeada; porén hainos tamén con outras formas. O seu tamaño medio oscila entre os 8 e os 15&nbsp;cm. Apareceu hai 1.6 millóns de anos en África, con probabilidade elaborados pola especie Homo ergaster. Os bifaces caracterizan o período achelense pero tamén están presentes no Paleolítico Medio e posteriormente.
Emi Koussi

O **Emi Koussi** é un volcán escudo que se atopa no norte do Chad, no Sáhara central, e na parte sur dos montes Tibesti. É a maior elevación do Chad e mesmo de todo o Sáhara, cunha altura de 3.445 metros s.n.m., erguéndose uns 2.300 metros sobre das chairas circundantes. Outros volcáns próximos forman tamén parte do Tibesti.

## Características
A base do volcán acada unha área de 60 x 80&nbsp;km. Na cima contén dúas caldeiras; a exterior ten un tamaño de 12 x 15&nbsp;km, e dentro desta, cara ao sueste, hai outra menor de entre 2 e 3&nbsp;km de ancho e 350 m de profundidade. Nas caldeiras e fóra delas hai numerosos domos de lava, conos de cinsa, maars (lagoas-cráteres) e mananciais de lava.

## Outros
O Emi Koussi foi utilizado para explicar fenómenos de modelaxe volcánica semellantes aos que se observan no planeta Marte.

## Ascensións
O Emi Koussi foi escalado por vez primeira, por occidentais, en 1938.
Covas de Mogao

As **Covas de Mogao** (chinés tradicional e simplificado: 莫高窟; *pinyin*: Mògāo kū), situadas nos arredores da cidade de Dunhuang (no noroeste da China), son un conxunto de 735 covas con máis de 45.000 metros cadrados de pinturas murais, o que as tornan o maior conxunto de arte budista do mundo. Son famosos polas súas estatuas e pinturas rupestres, abranguendo cerca de 1.000 anos de arte budista. Están situadas nun punto estratéxico ao longo da Ruta da Seda, un lugar importantísimo para o comercio así como de influencias intelectuais, culturais e relixiosas.

Tamén coñecidas como as "Cavernas dos Mil Budas", as Covas de Mogao escaváronse no ano 366, na costa da montaña Mingshashan, e esténdese, de norte a sur, por case dous quilómetros. Ao mesmo tempo en que se esculpían as esculturas exteriores, as covas interiores íanse enchendo con estatuas dos budas.

Os murais con temas budistas, mostran narracións dos sutras e representacións de budas e personaxes mitolóxicos oriúndos da India, Asia Central e outras partes da China.

miniatura|200px|esquerda|Exterior das cavernasAs Covas de mogao, consideradas polos peritos como unha “Enciclopedia da Idade Media” (séculos IV a IX), foron incluídas na lista do Patrimonio Mundial pola Unesco, en 1987.

Nos 20 anos seguintes ao descubrimento dese precioso achado, desapareceron cerca de 40 mil pasaxes dos sutras, así como incontábeis murais e esculturas. Como consecuencia das expropiacións, na China só se conserva a terceira parte do que orixinalmente había nas cavernas.

A erosión natural provocada polo vento, pola choiva, polas tempestades de area, así como os danos causados polas propias persoas, afectaron gravemente aos delicados frescos, que sofren con mudanzas na coloración e na súa estrutura.

Co obxectivo de protexer este valiosísimo legado, a Academia de dunhuang da China traballa para introducir o programa "Dunhuang Digital", no cal tamén participan organizacións e centros de investigación do Reino Unido, Francia, Rusia e Estados Unidos.
Puig Major

O **Puig Major** é unha montaña que con 1.445 metros de altura, constitúe a cima máis elevada da illa de Mallorca e das illas Baleares. O cume pertence ao concello de Escorca, mentres o macizo onde se asenta repártese entre os municipios de Fornalutx e Escorca.

O pico sur é denominado o Penyal del Migdia (Penedo do Mediodía).

## Situación 
O Puig Major sitúase na serra de Son Torrella, que forma parte dos macizos centrais da serra de Tramuntana, o cordal montañoso que percorre a parte occidental da illa de Mallorca. As súas coordenadas son 35º 48' 28" N e 2º 47' 37 " W.

## Historia 
Antigamente ,e aínda figura así en numerosos libros, era chamado *Puig Major de Son Torrella*, por contraposición ao *Puig Major de Massanella*, que posteriormente tamén foi renomeado simplemente como Puig de Massanella. Ambos os dous eran ditos *Puig Major* (literalmente *Poio Maior*) porque destacaban abondo a respecto das outras alturas da Serra de Tramuntana.

No ano 1932 comezou a prepararse o tendido dun teleférico que levase até o cume, mais o elevado custo do proxecto fixo que se descartase finalmente. Daquela idea, actualmente fica só unha pequena edificación que orixinou o topónimo Pla d'es Funicular (*Chan do Funicular*).

Xa no ano 1958, instaláronse uns radares militares norteamericanos xunto coa base correspondente, que se colocaron moi preto da leira de Son Torrella. Paralelamente á instalación do radar, que fornecería información sobre calquera tránsito aéreo no Mediterráneo occidental, e para asegurar o acceso cómodo as instalacións militares, construíuse unha estrada até a cima.

Os dous radares do cume estaban nunhas esferas visíbeis desde moitos lugares das illas, o que orixinou algunhas divertidas denominacións das mesmas. A súa cor tamén variou co tempo, pois primeiramente foron brancas, logo de cores de camuflaxe. Nos últimos tempos conforman unha única esfera, que coroa o cume máis alto de Mallorca.

## Accesos 
A parte da estrada comentada, as rutas principais que levan ao cume son as seguintes:
* Desde suroeste, pola Coma de n'Arbona.
* Desde o norte por Bini.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:PuigMajor6.jpg|Detalle da cima.
Ficheiro:PuigMajor4.jpg|O macizo visto desde Cúber.
Ficheiro:PuigMajor5.jpg|O encoro de Cúber e o de Gorg Blau ao pé do Puig Major.
Ficheiro:Calatuentielpuigmajor.JPG|O Puig Major desde o mar
Ficheiro:PuigMayorAvión2-edit.jpg|O Puig Major

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Serra de Tramuntana.
Torre

O termo **Torre** pode referirse a:

***Torre**: en arquitectura, unha estrutura elevada. Emprégase ás veces como sinónimo de rañaceos.
***Torre**: unha das pezas do xadrez.
***Torreta**: estrutura metálica triangular para o soporte de cables etc.
***Torre de tapas** en Yermis, 10 tapas unha sobre outra.
***Torre** en informática, gabinete dun computador.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Torre**, lugar da parroquia de Probaos, no concello de Oza-Cesuras;
***Torre**, lugar da parroquia de Lantaño, no concello de Portas;
***Torre de Abaixo**, lugar da parroquia de Amil, no concello de Moraña;
***Torre de Arriba**, lugar da parroquia de Amil, no concello de Moraña;
***Torre do Sino**, lugar da parroquia de Nogueira, no concello de Ponteareas;
***Torre do Vilar**, lugar da parroquia de Santa Cristina de Vea, no concello da Estrada;
***Torreboredo**, lugar da parroquia de Souto, no concello da Estrada;
***Torreiro**, lugar da parroquia de Mabegondo, no concello de Abegondo;
***Torreiro**, lugar da parroquia de Corrubedo, no concello de Ribeira;
***O Torreiro**, lugar da parroquia de Feás, no concello de Aranga;
***O Torreiro**, lugar da parroquia de Soutelo, no concello de Salceda de Caselas;
***Torrelos**, lugar da parroquia de Dexo, no concello de Oleiros;
***Torrente**, lugar da parroquia de Cabanas, no concello de Abegondo;
***Torrente**, lugar da parroquia de Nespereira, no concello de Pazos de Borbén;
***Torrente**, lugar da parroquia de Osedo, no concello de Sada;
***Torrente**, lugar da parroquia de Conxo, no concello de Santiago de Compostela;
***Torrente de Abaixo**, lugar da parroquia de Mera de Abaixo, no concello de Ortigueira;
***Torrente de Arriba**, lugar da parroquia de Mera de Abaixo, no concello de Ortigueira;
***Suatorre**, lugar da parroquia de Ambía, no concello de Baños de Molgas;
***Suatorre**, lugar da parroquia de Arcos, no concello de Chantada.

;Fóra de Galiza

;En Castela e León
***Torre**, entidade local menor do Condado de Treviño, enclave da provincia de Burgos en Álava.

;Na Rexión de Murcia
***Torre-Pacheco**, concello da Rexión de Murcia.

;Na Rioxa
***Torre en Cameros**, localidade de Camero Viejo, na Rioxa.

;En Portugal
***Torre, Serra da Estrela**, o punto máis alto de Portugal continental, situado na Serra da Estrela.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Coma Pedrosa

miniatura|O Pico Comapedrosa desde Arinsal
O pico **Alt de Comapedrosa**, tradicionalmente **Coma Pedrosa**) é un monte dos Pireneos que con 2.946 metros s.n.m. constitúe a cima máis elevada do pequeno estado de Andorra.

## Situación
O Coma Pedrosa está situado no noroeste do principado de Andorra, na freguesía de La Massana, moi preto dos límites coas comarcas do Pallars Sobirà (Cataluña) e o País de Foix (Francia). A entidade de poboación máis próxima é Arinsal.

Ao pé das súas ladeiras atópanse varais lagoas e lagoíñas (*estanys* e *estanyols* en catalán), tales o estany Negre, o de Baiau (este xa no Pallars Sobirà, no concello de Alins).

## Ascensións
É un dos picos favoritos de escaladores. Aínda que a súa subida tecnicamente non presenta especiais dificultades, é, porén, fatigosa. Unha das vías máis utilizadas é saíndo desde Arinsal até o estany Negre.
Manuel García Baliña

**Manuel García Baliña**, nado en Burgueiros (Ames) o 9 de xuño de 1936 e finado en Santiago de Compostela o 10 de febreiro de 2008, foi un empresario galego.

## Traxectoria empresarial 
Licenciado en dereito pola Universidade de Santiago, traballou longos anos na empresa madeireira FINSA, da que era propietario e fundador o seu pai, Manuel García Cambón. En 1990, co falecemento deste, pasou a ocupar o posto de presidente da firma, así como o maior número de participacións da empresa a canda o seu irmán Santiago García Baliña, na maioría pertencentes a persoas vencelladas á mesma familia.

Durante a súa etapa á fronte da empresa, acadou a compra de varias empresas do sector e expandiu o seu mercado ata converterse na quinta empresa de Galicia e na sexta madeireira de Europa, dedicada á produción de taboleiro aglomerado, MDF e mobles de montaxe sinxela para grandes cadeas de distribución, como Ikea ou Leroy Merlin.

## Notas
Roy Scheider

**Roy Richard Scheider**, nado en Orange (Nova Jersey) o 10 de novembro de 1932 e finado o 10 de febreiro de 2008, foi un actor estadounidense.

## Traxectoria 
Estudou no Franklin & Marshall College, en Lancaster, en Pensilvania. A súa carreira no cinema comezou en 1964, no filme *The Curse of the Living Corpse*. A seguir protagonizou *Star!* (1968), *Paper Lion* (1968), *Stiletto* (1969) e *Puzzle of a Downfall Child* (1970).

O seu papel máis coñecido foi seguramente como o xefe de policía Martin Brody en *Tiburón*, en 1975.

Casou con Cynthia Scheider de 1962 a 1989 e con ela tivo unha filla. Desde 1989 estaba casado con Brenda King.

## Filmografía 
* *The Curse of the Living Corpse* (1964)
* *Paper Lion* (1968)
* *Stiletto* (1969)
* *Puzzle of a Downfall Child* (1969)
* *Loving* (1970)
* *Klute* (1971)
* *The French Connection* (1971)
* *The Seven-Ups* (1973)
* *Tiburón* (1975)
* *Marathon Man* (1976)
* *Sorcerer* (1977)
* *Tiburón 2* (1978)
* *Last Embrace* (1979)
* *Empeza o espectáculo* (1979)
* *Still of the Night* (1982)
* *Blue Thunder* (1983)
* *Tiger Town* (1983)
* *2010: The Year We Make Contact* (1984)
* ''The Men's Club* (1986)
* *The Egg's Sunset on the Upside Down Turned Ramp* (1986)
* *52 Pick-Up* (1986)
* *Cohen and Tate* (1988)
* *Listen to Me* (1989)
* *Night Game* (1989)
* *The Fourth War* (1989)
* *The Russia House* (1990)
* *Somebody has to Shoot the Picture* (1990)
* *Naked Lunch* (1991)
* *Wild Justice* (1993)
* *seaQuest DSV* (1993) (serie televisiva)
* *Romeo is Bleeding* (1994)
* *The Peacekeeper* (1996)
* *Executive Target* (1997)
* *The Myth of Fingerprints* (1997)
* *The Rainmaker* (1997)
* *The Rage* (1997)
* *Plato's Run* (1997)
* *Evasive Action* (1998)
* *RKO 281* (1999)
* *Falling Through* (2000)
* *Daybreak* (2000)
* *The Doorway* (2000)
* *Texas 46* (2002) aka *The Good War* (USA)
* *Dracula II: Ascension* (2003)
* *The Punisher* (2004)
* *The Poet* (2007)
* *If I Didn't Care* (2007)
* *Dark Honeymoon* (2008) (completo)
* *Iron Cross'' (2008) (en posprodución)

## Véxase tamén
FINSA

**FINSA**, acrónimo de **Financiera Maderera, SA**, é unha empresa galega do sector da madeira, especializada na fabricación de taboleiros de madeira.

## Historia 
Fundada por Manuel García Cambón en 1931 como un serradoiro, os seus primeiros anos son dun lento crecemento. En 1946 déuselle o nome actual e a partir dese momento baseou o seu sistema de negocio no financiamento da madeira, que se lles pagaba aos propietarios mentres esta aínda estaba medrando no monte. Este modelo de negocio resultou exitoso, pois fidelizaba os vendedores, obrigaba a un investimento máis pausado e controlado, e permitía axustar a curta ás necesidades de produción, e non ao revés.

En 1964 abre a primeira fábrica de taboleiro de aglomerado da Península Ibérica en Pontecesures, e en 1969 a planta principal en Santiago de Compostela. Dende ese momento, a principal fonte de negocio será a produción de taboleiro a partir de piñeiro e eucalipto. A expansión da firma continuou coa apertura de novas plantas, como a de taboleiros de fibra (MDF) en Pontecesures (1981), ou coa compra doutras empresas madeireiras galegas (Oremberg, Fibranor, Foresa) ou portuguesas (Maderiberia, Lusofinsa).

En 1990 o seu presidente fundador falece, e é substituído polo seu fillo máis vello Manuel García Baliña. Todo o accionariado repártese entre os membros da familia.

O proceso de expansión e compra de empresas do sector prosegue, e en 2000 a firma alíase coa empresa de grandes almacéns El Corte Inglés e funda Utisa, unha firma especializada na produción de madeira para a fabricación de mobles. A súa expansión continuou mercando firmas como Decotec, Écar ou Faus, que lle abriron intereses nos Estados Unidos e boa parte de Europa, e que lle permitiron dedicarse á produción de mobles de montaxe rápida para multinacionais do sector como Ikea ou Leroy Merlin.

## Produción actual 
[miniatura|esquerda|Vista da FINSA dende a [N-550.]]
Na actualidade, FINSA dedícase á produción de taboleiro aglomerado e MDF, así como doutros derivados da madeira, como a melamina ou a chapa de madeira, colas ou parafinas.

A firma ten catorce plantas de produción e máis de 3.000 empregados. Produce uns 0,2 billóns de metros cúbicos de madeira ao ano, cunha facturación de 960 millóns de euros en 2007 (sen contar a facturación das filiais Faus e Utisa), o que a sitúa como a quinta maior empresa de Galicia e a sexta madeireira de Europa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web da empresa
SeaQuest DSV

***seaQuest DSV*** foi unha serie televisiva de ciencia ficción creada por Rockne S. O'Bannon. Foi emitida orixinalmente pola NBC entre 1993 e 1996. Na súa última temporada o seu nome foi cambiado a ***seaQuest 2032***.

Ambientada no "Futuro Próximo", *seaQuest* mesturaba ao principio drama con ciencia ficción de carácter realista. Estaba protagonizada por Roy Scheider como Nathan Bridger, capitán do submarino *seaQuest DSV 4600*, Jonathan Brandis como Lucas Wolenczak, un xenio dos computadores adolescente, e Stephanie Beacham como Kristin Westphalen, a oficial xefe do equipo médico e cabeza do departamento científico do *seaQuest*. Steven Spielberg expresou interese no proxecto e foi produtor executivo da serie durante as dúas primeiras temporadas.

A rodaxe da primeira temporada estivo marcada polas disputas entre produtores, cambios na dirección e incluso un terremoto. A serie foi o suficientemente popular para duraren dúas temporadas e media, aínda que foi bruscamente cancelada na metade da terceira.

Roy Scheider narraba o *voice-over* nos créditos de apertura dos episodios da primeira temporada:

*O século XXI: a humanidade colonizou a última rexión inexplorada da Terra; o océano. Como capitán do *seaQuest* e máis a súa tripulación, somos os seus gardas. Posto que baixo a superficie encontrase o futuro.*'
Manuel García Cambón

**Manuel García Cambón**, nado en Logrosa (Negreira) o 27 de novembro de 1907 e finado en Santiago de Compostela o 25 de maio de 1990, foi un empresario galego.

## Traxectoria profesional 
Foi o segundo de sete irmáns e quedou orfo de nai aos 12 anos. Aos catorce anos empezou a traballar como aprendiz de carpinteiro no taller dun veciño. Un ano despois empezou a dedicarse ao serrado de madeira no monte. Fundou en 1931 o seu primeiro serradoiro en Negreira e en 1946 creou FINSA unha empresa de explotación e transformación de madeira que terá o seu nicho de negocio no financiamento: a empresa, acrónimo de Financiera Maderera, SA, mercaba a madeira aos propietarios dos montes ao longo de toda a fase de crecemento das árbores, o que lle permitía fidelizar o vendedor e realizar investimentos máis baixos e continuados. Esta forma de negocio resultou rendible e en 1964, montou unha fábrica de taboleiro de madeira en Pontecesures e cinco anos máis tarde, en 1969, abriu a planta central en Santiago de Compostela. A finais dos setenta comeza a súa despregadura coa compra de firmas do sector, como a ourensá Oremberg, ou posteriormente Foresa.

Foi tamén presidente da Asociación Técnica de Investigación das Industrias da Madeira (AITIM), unha asociación de normalización do sector madeireiro español, entre 1983 e 1987.

Finou en Santiago de Compostela o 25 de maio de 1990.

## Vida persoal 
Casou con Sara Baliña Pérez. Ao seu falecemento, a maior parte das accións da firma foron herdadas polos seus fillos Manuel García Baliña, que o sucedeu como presidente, e Santiago García Baliña. Volveu casar con María Cristina Villar Fernández.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
-2120

## Acontecementos 
* Iníciase o reinado do faraón Uahankh Antef (até 270 a.C.), da dinastía XI.
* Utu-khegal vence ao soberano guti, Tirigan, e funda a V dinastía en Uruk. Reina até -2114.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1595

## Acontecementos 
* Mursilis I, rei de Hatti, toma a cidade de Babilonia, e acaba coa dinastía amorrea que gobernaba a cidade, so o monarca Samsu-ditana (este desde -1625).

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
-1620

## Acontecementos 
* Mursilis I sobe ao trono de Hatti (até -1590), como sucesor de seu pai Hattusilis I.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Hattusilis I, monaraca de Hatti desde -1650.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
-1680

## Acontecementos 
* Principia o reinado de Labarna (até -1650) en Hatti. O prestixio deste monarca será tan grande que en adiante o soberanos hititas anteporán o seu nome ao propio facendo de "*labarna*" un sinónimo aproximado de "*césar*" ou "*carolus*" na Europa medieval e moderna.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1650

## Acontecementos 
* Comeza o reinado de Hattusil, rei de Hatti (até -1620), que sucede a seu pai Labarna.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Labarna, monarca de Hatti desde -1680.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1560

## Acontecementos 
* Fin do reinado de Hantilis I, monarca de Hatti desde -1590. Sucédeo Zidantas I até aproximadamente -1550.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
-1029

## Acontecementos 
* Batalla do Monte Xelboé - Os filisteos derrotan aos israelís, que perden ao seu rei, Saúl, na loita.
** Os israelís elixen dous monarcas: Ishboshet no sur e David no norte. O asasinato do primeiro deixa campo libre a David como rei único de Israel (até -974).

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Saúl, rei de Israel, morto en combate.
* Ishboshet, rei de Israel, asasinado.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1590

## Acontecementos 
* Hantilis I sobe ao trono do país de Hatti (até -1560), que sucede a seu cuñado Mursilis I.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Mursilis I, monarca de Hatti desde -1620, asasinado polo seu sucesor.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
-974

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
* David, segundo rei de Israel desde -1029.

## Outros 
* Historia ano a ano
-973

## Acontecementos 
* Salomón ascende ao trono de Israel (até -933), sucedendo a seu pai David, morto o ano anterior.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
* Historia ano a ano
-932

## Acontecementos 
* Roboam accede ao trono de Israel (até -914), sucedendo a seu pai Salomón, morto no ano anterior.
** As tribos do norte proclaman a Xeroboam, outro dos fillos de Salomón, como monarca (até -910).
** O país fica, de feito, dividido en dous reinos:Israel e Xudá, con capitais en Xerusalén e Siquem, respeitivamente, nas que teñen a súa corte Xeroboam e Roboam cadanseu.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
* Historia ano a ano
-733

## Acontecementos 
* Tiglafpilasar III, soberano de Asiria, en resposta a unha petición de axuda do monarca de Israel, Pekach, ataca, toma e arrasa a cidade de Damasco, deportando os seus habitantes,

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-569

## Acontecementos 
* Batalla de Irasa: o faraón exipcio, Apries, é derrotado polos gregos da colonia norteafricana de Cirene, que aquel tentaba anexionar.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
* Historia ano a ano
-588

## Acontecementos 
* Apries sobe ao trono de Exipto (até 568 a. C.), como sucesor de Psamético II.
* Nabucodonosor II, rei de Babilonia, pon asedio a Xerusalén, que recibe axuda de Exipto, mais a cidade caerá no ano seguinte.

## Nacementos 
* Anaxímenes de Mileto, filósofo grego presocrático (m. 524 a. C.).

## Mortes 
* Psamético II, faraón de Exipto desde 594 a. C., da dinastía XXVI.

## Outros 
* Historia ano a ano
-414

## Acontecementos 
* Exipto comeza a súa loita de liberación para sacudir o dominio de Persia (até -404).

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-568

## Acontecementos 
* Logo da derrota exipcia ante Cirene do ano anterior, os soldados exipcios descontentos co seu faraón, Apries, proclamaron a seu xefe, Amasis, soberano.
** Batalla de Momenfis: Apries é derrotado e Amasis accede ao trono de Exipto (até -525), que perdoou a vida de Apries e o asociou ao trono.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Aspalta, rei dos kushitas desde -593.

## Outros 
* Historia ano a ano
-764

## Acontecementos 
* Insurrección xeral en Asiria, alentada polos monarcas de Urartu.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Assur-Dan III, rei de Asiria desde -773, asasinado.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-726

## Acontecementos 
* Osías, rei de Israel, aliado con Exipto e máis a cidade fenicia de Tiro, inicia unha rebelión contra Salmanasar V de Asiria, que durará até -723.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-2070

## Acontecementos 
* Exipto: acaba o reinado do faraón Uahankh Antef (iniciado en 2120 a.C.), da dinastía XI.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-722

## Acontecementos 
* Data de inicio dos denominados "Anais do Estado de Lu" (Chun qiu: *Primaveras e outonos*), na China, que alcanzan até -481.
* Os samaritanos son deportados para a cidade de Gozan (hoxe en Siria), tras a toma da súa cidade polos asirios.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Salmanasar V, rei de Asiria desde -727.

## Outros 
* Historia ano a ano
Economía do Chad

[miniatura|left|Comercio de artigos de [coiro en Abéché, Chad.]]
A economía do Chad aínda depende da agricultura de subsistencia, pero hai perspectivas coa explotación do petróleo. As primeiras reservas comezaron a ser exploradas en outubro de 2003 O país posúe abundantes xacementos, principalmente na conca de Doba. Un oleoduto transporta o petróleo ata beiras do océano Atlántico, no Camerún.

O país tamén posúe uranio, aínda que non é explotado.

Na rexión tropical do sur prodúcese algodón que é industrializado no país, e ten potencial para outros tipos de cultivos tamén. Outros cultivos importantes no país son o sorgo, arroz, patacas, mandioca. Outras industrias importantes son a industria téxtil e o envasado de carnes.

O Índice de Desenvolvemento Humano da ONU coloca o país como o 5º máis pobre do mundo, xa que o 80% da súa poboación vive debaixo do limiar de pobreza.

As exportacións de algodón, gando e goma arábiga son as máis importantes fontes de ingresos externos despois do petróleo. Tamén o diñeiro enviado por traballadores no exterior é unha importante fonte de ingresos. Ademais o país é dependente de axuda estranxeira e capital externo para os investimentos públicos e privados.

Recentemente a economía foi afectada polo alto custo de repatriar persoas que fuxiron da violencia no Sudán do Sur e na República Centroafricana. Os principais obstáculos aos investimentos son as infraestruturas limitadas, poucos traballadores cualificados, excesiva burocracia e corrupción.

O principal socio comercial de Chad é a Unión Europea.

## Notas
-727

## Acontecementos 
* Salmanasar V accede ao trono de Asiria (até -722), como sucesor de Tiglafpilasar IV.
* Ezequías comeza o seu reinado como rei de Xudá.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Tiglafpilasar IV, monarca de Asiria desde -745.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-745

## Acontecementos 
* O xeneral Pulu inicia unha sublevación dos asirios contra o dominio babilonio con éxito, accede así ao trono e toma o nome de Tiglafpilasar IV (até -727).
* Comeza a destrución dos reinos neohititas a mans dos asirios.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
* Historia ano a ano
Nouakchott

**Nouakchott** é a capital de Mauritania cunha poboación estimada en 2013 de 894.000 habitantes é, ademais, a principal cidade do país e, posibelmente, do Sáhara.

## Situación 
Está situada a 18º 6' N, e 15º 57' O, na costa occidental atlántica do deserto do Sáhara e case no centro do litoral mauritano. O seu nome significa, en bérber, "lugar dos ventos".

## Historia 
Como parte do vasto dominio colonial da África Occidental Francesa, Mauritania non dispuña, en si, dunha capital, pois tal posto estaba cuberto pola cidade de Saint-Louis, no Senegal. Porén, en 1957, Nouakchott, unha pequena localidade portuaria, foi escollida como capital do novo país. A escolla mudou de aspecto, pois mercé a seu novo papel, beneficiouse dun ambicioso programa de construcións, que daquela só ambicionba acrecentar a súa poboación en 15.000 novos habitantes. . No 1958 Mauritania emerxeu como unha república autónoma dentro da Comunidade Francesa, e para cando está organizazión se tornou inútil despois de 1962, Nouakchott tornouse capital dunha nación independente.

## Descrición 
Nouakchott é a maior das cidades do Sáhara, se excluímos as cidades sitas nas beiras do Mediterráneo como O Cairo. A gran seca de comezos dos anos 1970 contribuíu ao medramento explosivo da cidade, pois grandes masas de poboación se dirixiron cara a urbe en busca dunha vida mellor.

A dispoñibilidade de chan provocou que a cidade se expandise en superficie, sendo raros os edificios altos. Parte da poboación que se asentou nela eran nómades, o que aínda dificulta na actualidade o reconto dos seus residentes, pois esa porción aséntanse por un tempo e, cando os seus hábitos o requiren, levantan as tendas e marchan.

miniatura|dereita|300 px|Panorama de Nouakchott

Nouakchott está construída en torno a unha ancha vía arborada, a Avenue Abd an-Nasir, trazada en dirección norte-leste desde o aeroporto e atravesando o centro urbano. Outras rúas importantes están tamén (en francés) dedicadas a importantes figuras mauritanas ou a personalidades de fama internacional dos anos 1960: *Avenue de Gaulle*, *Avenue Kennedy* e *Avenue Lumumba*, por exempio.

## Abastecemento de auga 
As capas freáticas por embaixo da cidade, coñecidas como o Lago Trarza, conteñen vastas reservas de auga doce, porén corren perigo de esgotamento debido ao rapidísimo crecemento da cidade: a poboación era de apenas 20.000 persoas en 1969 e de 150.000 no 1980, e está achegándose agora ao millón de habitantes.

## Lugares de interese 
miniatura|esquerda|250px|Mercado en Nouakchott
Entre os sitios dignos de visitarse en Nouakchott, debemos citar: o Museo Nouakchott; diversos mercados como o Mercado da Prata de Nouakchott, e as praias, unha das cales é utilizada como base de actividades pesqueiras.

## Administración 
Desde 1986 a cidade subdividíuse en nove distritos:

* Arafat 
* Dar Naim
* El Mina 
* Ksar 
* Riad 
* Sebkha 
* Tevragh-Zeina 
* Teyarett 
* Toujounine

## Irmandamentos 
* Madrid 

## Véxase tamén
AG-64

A **Autovía Ferrol - Vilalba** ou **AG-64**  é unha vía de altas prestacións autonómica galega, que une as cidades de Ferrol e Vilalba pasando polas Pontes de García Rodríguez.

Empeza na AC-116 no límite entre os concellos de Narón e Ferrol, e liga coa AC-861 nas Pontes de García Rodríguez, continúa a prolongación ata Vilalba e alí liga coa Autovía do Cantábrico (A-8). Ten nove ligazóns, das que oito son totais e unha parcial.

Esta autovía foi construída en catro fases: a primeira **Ferrol - A Casanova** entre 2003 e 2004; a segunda **A Casanova - Igrexafeita** en 2004, a terceira **Igrexafeita - As Pontes**, na que as obras concluíron finalmente en setembro de 2007 con máis dun ano de atraso debido á inestabilidade dun talude; e a cuarta **As Pontes - Cabreiros** entre 2005 e 2008, onde enlaza coa LU-540 cara a Muras e Viveiro. Houbo gran polémica pola destrución dos restos dun Círculo Lítico que se achaban en pleno trazado da autovía.

En febreiro do 2010 foi posta en servizo o treito ata Vilalba, no treito Cabreiros - Vilalba, onde liga coa Autovía do Cantábrico, a A-8

## Saídas
## Véxase tamén
Salustiano Portela Pazos

**Salustiano Portela Pazos**, nado en Rebordelo (Cerdedo-Cotobade) o 6 de agosto de 1877 e finado en Santiago de Compostela o 3 de maio de 1976, foi un clérigo e historiador galego.

## Traxectoria 
miniatura|175px|Portela Pazos en 1918.
Estudou no instituto de Pontevedra e preparou Humanidades no seminario de Tui. Despois estudou no seminario de Santiago de Compostela e doutorouse en Teoloxía e Dereito Canónico pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi párroco de Valongo (Cerdedo-Cotobade), e posteriormente segundo mestre de cerimonias, cóengo e deán da catedral de Santiago de Compostela. Foi tamén mestre nacional.

Entre outros recoñecementos, conta cun do Concello de Santiago de Compostela en 1909 (co gallo da Exposición Rexional de 1909), outro do Ateneo León XIII en 1910, e outro da Liga de Amigos de Santiago en 1916. Conselleiro do Seminario de Estudos Galegos no 1933-34. En 1941 ingresou na Real Academia Galega, e en 1951 presentou a Antón Fraguas como membro da mesma.

## Obra 
[miniatura|300px|O [Seminario de Estudos Galegos|SEG en 1936: Xesús Carro, Vicente Risco, Ramón Otero Pedrayo, Luís Iglesias Iglesias, Sebastián González García-Paz, Felipe Cordero Carrete, Salustiano Portela Pazos, Paulino Pedret, Jaime Vidal Rey, Antón Iglesias Vilarelle, Manuel Díaz Rozas, Alfonso Vázquez Martínez, Xosé Filgueira Valverde, Xulio Francisco Ogando, Ramón Sobrino Buhigas, Anxelo Ramos Colemán, Isidro Parga Pondal, Florentino López Cuevillas e Xoán López Durá]]
**O cañón de pau* (1913; publicado en 1976).Reeditado en 2019.
**Catecismo social*
**León XIII y la Cuestión Social*
**Plan desarrollado por León XII en sus inmortales Encíclicas*
**Medios conducentes al mejoramiento de las Obreras en Galicia*
**Apuntes para la Historia de los Irmandinos en Galicia*
**Colección de Tapices y Colgaduras antiguas de la Catedral de Santiago*
**Decanología de la S.A.M. Iglesia de Santiago de Compostela*
**Fray Rodrigo y su Capilla. Notas Pontevedresas*
**Anotaciones al Tumbo A de la Catedral de Santiago*
**Orígenes del culto al Apóstol Santiago*
**La Iglesia Compostelana y la Fiesta de la Inmaculada Concepción*
**Apuntes para la Historia de la Isla de Ons*
**Diversidad de "COBRADOS" en la Ciudad y Villas del Señorío de Santiago que disfrutaban de Fuero Propio*
**Finalidad de la Real Academia Gallega: pasado y porenir*
**Galicia en tiempo de los Fonsecas*
**Origen del topónimo "Compostela"*
**Breve resumen histórico de la Sede Iriense-Compostelana*
**Modalidad ornamental de Próximo Origen Compostelano*
**La guerra de independencia en Galicia* (1964)
## Vida persoal 
Era fillo de Manuel Portela e Teresa Pazos, irmán de Ricardo Portela Pazos e tío-avó do gaiteiro Ricardo Emilio Avelino Portela Bouzas. 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*