open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Geminiano Montanari

[miniatura|260px|*Prostasi fisicomatematica*, de [Geminiano Montanari|Ottavio Finetti. 1669]]
**Geminiano Montanari**, nado o  1 de xuño de 1633 en Módena e finado o 13 de outubro de 1687 en Padua, foi un astrónomo italiano.

Ademais de astrónomo, foi fabricante de lentes, e defensor da aplicación do método experimental á ciencia.

Foi o primeiro astrónomo en deixar constancia do brillo variábel da estrela Algol.

## Traxectoria 
Montanari naceu en Módena. Estudou dereito na Universidade de Florencia, e se graduouse na de Salzburgo. En 1662 ou 1663 trasladouse a Boloña, onde debuxou un detallado mapa da Lúa, para o que utilizou un micrómetro ocular da súa propia invención. Tamén realizou observacións sobre a capilaridade, sobre cuestións de estática, e suxeriu que a viscosidade dun líquido dependía da forma das súas moléculas. 

En 1669 sucedeu a Giovanni Cassini como profesor de astronomía na Universidade de Boloña. Traballou no observatorio de Panzano, cerca de Módena, onde unha das súas obrigas era recompilar un almanaque astrolóxico. Na edición de 1665, deliberadamente, escribiu os prognósticos do almanaque enteiramente ao chou, para demostrar que estas predicións ás toas tiñan tantas posibilidades de cumprirse como as baseadas na astroloxía. Pouco tempo despois, Galileo Galilei (partidario da experimentación como Montanari), e este, sumáronse á batalla contra os puntos de vista máis místicos de científicos como Donato Rossetti. 

O 21 de marzo de 1676 Montanari informou do avistamento dun cometa a Edmund Halley. 

As observacións de Montanari do *Gran Cometa* de 1680 foron citadas dúas veces nos *Principia* de Isaac Newton.

En 1679 Montanari aceptou un oesto de profesor en Padua, pero case todos os rexistros deste período da súa vida perdéronse. Só quedou unha carta de 1682 rexistrando un avistamento do Cometa Halley.

Tamén escribiu sobre economía, observando que a demanda para unha mercadoría particular é fixa, e fixo comentarios sobre a acuñación de moeda e o valor do diñeiro (1683).

## A estrela Algol 
Montanari é coñecido por ter observado ao redor de 1667 o brillo variábel de Algol, tamén coñecida como *Beta Persei*, o prototipo dunha clase de estrelas variábeis chamadas binarias eclipsantes, e que é a segunda estrela máis brillante da constelación de Perseo.
* O asteroide (8421) Montanari tamén conmemora seu nome.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Gómez López, Susana (1997): *Le passioni degli atomi. Montanari e Rossetti: Una polemica tra galileiani*, Florencia: Leo S. Olschki. ISBN 978-8-8222-4469-7.
* Rotta, Sergio (1971): "Scienza e "pubblica felicità", en G. Montanari, en *Miscellanea Seicento*, Florencia: Le Monnier , vol. 2, pp. 65-208.
* Vanzo, Alberto (2016): "Experiment and Speculation in Seventeenth-Century Italy: The Case of Geminiano Montanari", *Studies in History and Philosophy of Science*, **56**: 52-61.
Areas, Rosende, Sober

**Areas** é un lugar da parroquia de Rosende, no concello de Sober. En 2020 tiña unha poboación de tres habitantes (tres homes).

O lugar sitúase a 237 m de altitude, xunto ao río Cabe. Atópase na estrada que une Rosende con Acedre, xunto á liña de ferrocarril Monforte-Redondela. Hai un pequeno apeadoiro con servizos de media distancia. 

## Notas 
## Lugares e parroquias
### Lugares de Rosende
### Parroquias de Sober
Universidade de Pisa

A **Universidade de Pisa** (en italiano *Università di Pisa*) é unha das universidades máis prestixiosas de Italia. A súa sede encóntrase en Pisa, Toscana.

A universidade forma parte do sistema universitario de Pisa, xunto coa Escola Normal Superior e o Colexio Santa Ana de estudos superiores. 

A Universidade de Pisa é a única institución educativa italiana que pertence á prestixiosa organización *Universities Research Association* (URA), que reúne a 89 universidades punteiras de varios países do mundo, entre cuxos sus membros encóntrans as Universidades Stanford e Harvard, o Instituto Tecnolóxico de California ou o University College London. aínda que xa existían estudos de Dereito desde o Século XI. Posúe o xardín botánico académico máis antigo de Europa, fundado en 1544.

## Titulacións 
A Universidade de Pisa actualmente ofrece 260 titulacións de moi diversas disciplinas, que se agrupan en 20 departamentos, entre os que destacan os de Astrofísica, Enxeñaría, Medicina e Ciencias da computación, cuxo departamento, creado na década de 1960, está considerado o mellor de Italia nesta materia.

## Alumnos notábeis 
Pola Universidade de Pisa pasaron importantes personalidades da historia italiana e mundial, entre eles os premios Nobel Enrico Fermi, Giosuè Carducci e Carlo Rubbia, o astrónomo Galileo Galilei, o matemático Bonaventura Cavalieri, o naturalista Francesco Redi, os papas Clemente XII, León X e Paulo III, o político Carlo Azeglio Ciampi, o escritor Andrea Camilleri e  o cineasta Mario Monicelli. 

## Galería 

555PisaPalazzoAllaGiornata.JPG|Palazzo alla Giornata, sede do reitorado
Palazzo della Sapienza da Curtatone e Montanara3.jpg|Palazzo della Sapienza, sede da Facultade de Dereito e da Biblioteca da Universidade
UniPI Palazzo Sapienza.jpg|Claustro do Palazzo della Sapienza
UniPi Galileo Galilei.jpeg|Estatua de Galileo Galilei na Aula Magna histórica do Palazzo della Sapienza
UniPi Biblioteca Anglistica.jpg|Biblioteca Anglistica
University of Pisa Natural History Museum new Wunderkammer 1.jpg|Museo de Historia Natural. Gabinete da marabillas
Argonauta argo at the Natural History Museum of Pisa University.jpg|*Argonauta argo*, do museo antecitado, usado por Linneo para describir a especie

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial da Universidade de Pisa.
* Clemente VI recoñece o *Studium Generale* de Pisa en 1343.
Le Livre des trois vertus à l'enseignement des dames

'''''Le Livre des trois vertus à l'enseignement des dames,*** tamén coñecido como ***Le trésor de la cité des dames*** (***O Tesouro da Cidade das Damas)'''* é un manual de educación da escritora medieval Cristina de Pizán. Acabado  en 1405  o igual que *A cidade das mulleres* e dedicado a Margarida de Borgoña. O fin do libro era educar as mulleres de todos os estamentos, con consellos en diversos temas. Tanto *A cidade das mulleres* como *Le Trésor de la cité des dames* son as súas obras máis coñecidas.
dereita|miniatura|214x214px|Cristina de Pizán presentando ***Le trésor de la cité des dames*** a Margarida de Borgoña
## Xénese e descrición 
miniatura|A autora é axudada  no seu descanso polas Tres Virtudes. Boston Biblioteca Pública, Coleccións Especiais, MS f. Med. 101.
No *Livre de la cité des dames* Cristina de Pizán fai unha defensa apaixonada e ben organizada das mulleres. Faino argumentando (a través de diversas vías e métodos) o valor das mulleres, refutando a visón de autores como Jean de Meun e citando exemplos relevantes de mulleres famosas e virtuosas. Na obra que lle seguiu, *Le Trésor de la cité des dames*, afirmou que logo de rematar *A cidade das mulleres* todo o que quería era descansar; mais, acusada de indolencia  polas tres damas da Virtude (Razón, Rectitude e Xustiza) que a asistiran na escritura d*'A cidade das mulleres*, aceptou continuar coa secuela. A miniatura máis antiga do libro que aínda subsiste, supervisada por Pizán e realizada polo mesmo mestre que ilustrara *A cidade das mulleres* móstraa deitada na cama, tentando descansar, pero coas tres Virtudes de pé á súa esquerda, tirándoa do leito polo brazo.No *Trésor de la cité des dames*, ofrecía as leccións aprendidas deses avatares femininos ás mulleres de «todos estamentos», incluídas as monxas, as prostitutas, as casadas ou as solteiras.

## Títulos e edicións 
O primeiro manuscrito, dedicado a Margarida de Borgoña, Delfina de Francia, leva como título inicial *Le Livre des trois vertus à l'enseignement des dames*. Nos textos impresos publicados a partir de 1497, baixo o padroado de Ana da Bretaña, aparece baixo o título *Le Trésor de la cité des dames de degré en degré e de tous estatz''.Cristina de Pizán, que gañaba a vida escribindo, estaba  moi interesada en producir manuscritos suntuosamente ilustrados, e oito dos vinte manuscritos do século XV que chegaron ata nós son ilustrados. Preferiu utilizar o que Laura Rinaldi Dufresne denomina  «un estilo italiano sinxelo, e simple en lugar das versións de intricada decoración dos obradoiros franceses». De Pizán supervisou as primeiras  miniaturas, que foron feitas por «O mestre da Cidade das  Damas», título que lle fora outorgado a Millard Meiss.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Texto completo en francés en Proxecto Gutenberg 
* Manuscrito ilustrado en Bibliothèque nationale de Francia
Pilularia

***Pilularia*** é un xénero de pteridófitas da clase das polipodiópsidas e orde das salviniais, un dos tres incluídos na familia das marsileáceas. 

O xénero comprende especies de fieitos acuáticos distribuídos polas rexións temperadas; no hemisferio norte, en Norteamérica, Europa e nas montañas de Etiopía e, no hemisferio sur, en Australia, Nova Zelandia e o oeste de América do Sur.

A especie tipo é *Pilularia globulifera* Linnaeus, 1753

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1753 por Linneo na páxina 1100 do tomo II da súa obra *Species Plantarum*.

### Etimoloxía 
O nome científico *Pilularia* está foramdo pola unión dos elementos *pilul*- e -*aria*. O primeiro está tirado do latín *pilula*, "pequena bóla", e o segundo é unha desinencia do latín científico derivada do latín -*arius, -aria, -arium*, elemento formador de adxectivos co significado de "relacionado coa raíz derivativa."

### Sinónimos 
Ademais de polo protónimo cuñado por Linneo, e actualmmente válido (2021), o xénero coñeceuse tamén polo sinónimo:
* *Spheroidia* Dulac

### Especies 
Dependendo do taxónomo, o xénero conta entre 3 e 6 especies.

Traballos recentes aceptan catro especies de *Pilularia*, cunha quinta, *P. novae-zealandiae*, conespecífica de *P. novae-hollandiae*. Ademais, outra especie, *P. dracomontana*, foi descrita en Suráfrica.

**Pilularia americana* A.Braun
**Pilularia globulifera* L.
**Pilularia minuta* Durieu
**Pilularia novae-hollandiae* A.Braun
**Pilularia dracomontana* N. R. Crouch e J. Wesley-Smith 

## Características 
Son plantas pequenas con frondes semellantes a fíos e con rizomas rastreiros. Os esporanxios están en esporocarpos esféricos, que se forman nas axilas das frondes. *Pilularia minuta* do suoroeste de Europa é un dos fieitos máis pequenos.

## Galería 

Pilularia globulifera culture.jpg|*Pilularia globulifera*
PilulariaGlobulifera6.jpg|*Pilularia globulifera*
Pilularia globulifera detail.jpg|*Pilularia globulifera*
The ferns of Great Britain, and their allies the club-mosses, pepperworts, and horsetails (Pl. 37) (8515413989).jpg|Ilustracións de *P. globulifera*
Pilularia minuta.jpg|Ilustracións de *Pilularia minuta*
Pilularia americana-rangemap.gif|Área de distribución de *Pilularia americana*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hassler, M. & Schmitt, B. (2019): *World Ferns. Checklist of the Ferns and Lycophytes of the World*. Versión 7.63 – xaneiro de 2019.
* Preston, C. D. & Croft, J. M. (1997): *Aquatic Plants in Britain and Ireland*. Colchester, UK: Harley Books. ISBN 0-9465-8955-0, pp. 31–32.

### Ligazóns externas 
* *Pilularia* no NCBI.
* *Pilularia* na *Lista vermella* da UICN.
* *Pilularia* L. no ITIS.
* Pillwort. *Pilularia* no EOL.
* *Pilularia globulifera* UK distribution .
Udo Kier

**Udo Kierspe**, nado en Colonia o 14 de outubro de 1944 e finado en Rancho Mirage, California o 23 de novembro de 2025 foi un actor alemán coñecido como **Udo Kier**. Kier apareceu en máis de 200 filmes en papeis protagonistas e secundarios en Europa e América do Norte. Colaborou con cineastas aclamados como Lars von Trier, Gus van Sant, Werner Herzog, Walerian Borowczyk, Kleber Mendonça Filho, Dario Argento, Charles Matton ou Paul Morrissey.

## Traxectoria 
[miniatura|esquerda|Kier na conferencia de prensa de ''[Don't Worry, He Won't Get Far on Foot* na Berlinale 2018]]
Kier naceu en Colonia, a finais da segunda guerra mundial. O hospital onde naceu foi bombardeado momentos despois do seu nacemento, e el e a súa nai tiveron que ser sacados dos cascallos. Creceu sen pai. e membro dun coro. Trasladouse ao Reino Unido aos dezaoito anos para aprender inglés. Un dos primeiros protagonistas foi *Andy Warhol's Frankenstein* (1973), que o levou a unha serie de filmes de terror artísticos, de baixo orzamento e tamén *mainstream*, incluídos filmes sobre vampiros como *Die Einsteiger* (1985), *Blade* (1998), *Modern Vampires* (1998), *Shadow of the Vampire* (2000), *Dracula 3000* e *Bloodrayne* (2005). Tamén se fixo famoso polo seu traballo con directores de culto, incluíndo Rainer Werner Fassbinder, Walerian Borowczyk, Gus Van Sant, Christoph Schlingensief e Dario Argento. Apareceu en case todos os filmes de Lars von Trier dende *Epidemic* en 1987.

Os seus papeis máis famosos de Hollywood inclúen a súa aparición como Ron Camp en *Ace Ventura: Pet Detective* (1994), Curly en *Barb Wire*, como psicólogo de voo da NASA en *Armageddon*, como o malvado Lorenzini en *The Adventures of Pinocchio* e a súa *secuela de 1999*, e como Ralfi en *Johnny Mnemonic*. O seu traballo en videoclips inclúe "Deeper and Deeper" de Madonna do álbum *Erotica*, "Make Me Bad" de Korn, "Let Me Blow Ya Mind" de Eve e "Die Schöne und das Biest" da banda alemá Rauhfaser.

Tamén traballou como actor de voz, interpretando o psíquico Yuri en *Command & Conquer: Red Alert 2* e a súa expansión, *Yuri's Revenge*. Tamén deu voz ao profesor Pericles en *Scooby-Doo! Mystery Incorporated.*

A canle franco-alemá Arte filmou un documental sobre a súa vida e carreira titulado *ICH-UDO...der Schauspieler Udo Kier'' estreado en 2012. En 2013, o documental foi finalista no Festival de Nova York.

## Vida persoal 
Kier é abertamente homosexual. Kier e o director alemán Rainer Werner Fassbinder foron amantes cando eran adolescentes e participaron na escena gay de Frankfurt durante os anos sesenta.

Trasladouse a Palm Springs, California, en 1991.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Tons May. "The Other Face of Love: Udo Kier's Career in the Erotic Genre" in Jack Stevenson (ed), ''Fleshpot: Cinema's Sexual Myth Makers and Taboo Breakers''. Manchester: Critical Vision/Headpress, 2002, pp.&nbsp;141–58 and "Udo Speaks: An Interview with Udo Kier" in same volume, pp.&nbsp;159–62.
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial 
*Udo Kier  no German Dubbing Card Index
Pokémon Mystery Dungeon: Adventure Team

A serie de videoxogos ***Pokémon Mystery Dungeon: Adventure Team*** (en ; *Pokémon Fushigi no Danjon Bōken-dan Shirīzu*) é un conxunto de tres xogos de rol creados para WiiWare como parte da serie de xogos *Pokémon Mystery Dungeon*. Os títulos, que foron lanzados no Xapón o 4 de agosto de 2009, son ***Pokémon Mystery Dungeon: Advance! Fire Adventure Team*** (en ; *Pokémon Fushigi no Danjon Susume! Honō no Bōken-dan*), ***Pokémon Mystery Dungeon: Go! Storm Adventure Team*** (en ; *Pokémon Fushigi no Danjon Ikuzo! Arashi no Bōken-dan*) e ***Pokémon Mystery Dungeon: Aim! Light Adventure Team*** (en ; *Pokémon Fushigi no Danjon Mezase! Hikari no Bōken-dan*). Estes títulos son os primeiros da serie *Mystery Dungeon* en ser lanzados para unha consola caseira, sendo o seguinte título destas características *Pokémon Mystery Dungeon: Rescue Team DX* para a Nintendo Switch.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Pokémon Mystery Dungeon*

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Pokémon Mystery Dungeon
Pokémon Mystery Dungeon: Gates to Infinity

***Pokémon Mystery Dungeon: Gates to Infinity*** (en ; *Pokémon Fushigi no Dungeon: Magnagate to Mugendai Meikyū*) é un videoxogo de rol da franquía *Pokémon* desenvolvido por Spike Chunsoft, publicado por The Pokémon Company e distribuído por Nintendo para a consola Nintendo 3DS. É o noveno título da serie *Pokémon Mystery Dungeon* e lanzouse no Xapón o 23 de novembro de 2012, en América do Norte o 24 de marzo de 2013, en Europa o 17 de maio de 2013 e en Australia o 18 de maio de 2013.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Pokémon Mystery Dungeon*

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Pokémon Mystery Dungeon
Pokémon Mystery Dungeon: Explorers of Time e Explorers of Darkness

***Pokémon Mystery Dungeon: Explorers of Time*** (en , *Pokémon Fushigi no Danjon Toki no Tankentai*) e ***Pokémon Mystery Dungeon: Explorers of Darkness*** (en ; *Pokémon Fushigi no Danjon Yami no Tankentai*) son dous videoxogos de rol da franquía *Pokémon* desenvolvidos por Chunsoft para a consola Nintendo DS. Os dous xogos lanzáronse no Xapón o 13 de setembro de 2007 e en América do Norte o 20 de abril de 2008. Lanzáronse en Europa o 4 de xullo de 2008. Unha terceira versión, ***Pokémon Mystery Dungeon: Explorers of Sky*** (en ; *Pokémon Fushigi no Danjon Sora no Tankentai*) estreouse en 2009.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Pokémon Mystery Dungeon*
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Pokémon Mystery Dungeon
Léon Gaston Seurat

**Léon Gaston Seurat**, nado en Châlons-en-Champagne o 27 de abril de 1872 e finado en Bir Mourad Raïs (Alxeria) o 5 de xullo de 1949, foi un zoólogo, naturalista, parasitólogo e profesor universitario francés. coñecido polas súas investigacións sobre a fauna nativa da Polinesia Francesa e do norte de África. 

## Traxectoria 
En 1899 presentou a súa tese de doutoramento sobre himenópteros entomófagos na Universidade de París. Desde 1902 a 1905 traballou como naturalista nos mares do sur, sobre todo nas illas Tuamotu e Gambier. En maio de 1906 comezou a traballar como zoólogo no laboratorio da *Biologie appliquée aux colonies*. Máis adiante foi nomeado profesor de Zooloxía na Universidade de Alxer. e *Calcinus seurati*, un crustáceo descrito en 1951 por Jacques Forest.

## Abreviatura 
A abreviatura **Seurat** emprégase para recoñecer a  como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía e botánica.

## Notas
Astipalea (mitoloxía)

Na mitoloxía grega, **Astipalea** foi a filla de Fénix, fillo de Axenor, e de Perimede, filla de Eneo. 

Foi seducida por Poseidón, de quen procreou dous fillos: Anceo e Eurípilo, rei de Cos. Nos textos de Hixino, este segundo toma o nome de Periclímeno.

Eurípilo foi morto por Heracles cando o heroe, unha vez cumpridos os doce traballos, regresaba de conquistar Troia.

Anceo foi un dos Argonautas e encargouse do goberno da nave *Argo* ata a Cólquide, trala morte do temoneiro Tifis.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*  
*
Periclímeno (homónimos)

Co nome de **Periclímeno** coñécense dous personaxes da mitoloxía grega:

* **Periclímeno**, fillo de Poseidón e Cloris, filla do adiviño Tiresias. Foi un dos defensores de Tebas cando foi atacada por Adrasto.
* **Periclímeno**, fillo de Neleo e Cloris, filla de Anfión e neto de Poseidón. Morreu a mans de Heracles xunto a dez dos seus irmáns.

## Notas
Pokémon Super Mystery Dungeon

***Pokémon Super Mystery Dungeon*** (en ; *Pokémon Chō Fushigi no Danjon*) é un videoxogo de rol xaponés da serie *Pokémon Mystery Dungeon* desenvolvido por Spike Chunsoft, publicado por The Pokémon Company e distribuído por Nintendo para a consola Nintendo 3DS. Ó igual que os seus predecesores, os xogadores controlan un humano que esperta convertido en Pokémon nun mundo completamente habitado por Pokémon, e debe viaxar a través de alxubes completando misións e derrotando inimigos. O xogo foi lanzado no Xapón o 17 de setembro de 2015, en América do Norte o 20 de novembro de 2015, en Europa o 19 de febreiro de 2016 e en Australia o 20 de febreiro de 2016.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Pokémon Mystery Dungeon*

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Pokémon Mystery Dungeon
Pokémon Ranger

é un videoxogo de rol e acción desenvolvido por HAL Laboratory e Creatures Inc., publicado por The Pokémon Company e distribuído por Nintendo para a consola Nintendo DS. O xogo lanzouse no Xapón o 23 de marzo de 2006, en América do Norte e Australia ó longo do ano 2006 e en Europa en abril de 2007. Tamén foi lanzado para a Wii U Virtual europea o 25 de febreiro de 2016.

*Pokémon Ranger* é compatible con *Pokémon Diamond* e *Pearl*, *Platinum*, *HeartGold* e *SoulSilver*, o cal permite ós xogadores tranferir ovos do Pokémon lendario Manaphy a eses xogos. A historia está ambientada na rexión de Fiore.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Wuchereria bancrofti

***Wuchereria bancrofti*** é unha especie de verme nematodo da clase dos secernénteos, orde dos espirúridos, familia dos oncocércidos, a única incluída no xénero *Wuchereria*.

É é un parasito exclusivo dos humanos, cuxa presenza nos vasos linfáticos ocasiona unha filariose coñecida como filariose de Bancroft, que é a filariose linfática máis estendida e máis importante.

As súas formas larvais chámanse **microfilarias**, e as adultas **macrofilarias**. 

## Taxonomía 
Tanto o xénero como a especie foron descritas en 1921 polo zoólogo e parasitólogo francés Léon Gaston Seurat.

## Morfoloxía 
Son vermes pequenos e brancos, translúcidos, con aspecto de finos fíos de *catgut*. Os machos miden 4 cm de lonxitude, e o extremo posterior está enrolado; as femias alcanza os 10 cm,e  o seu diámetro é 1/400 da súa lonxitude. As larvas teñen 300 μm de longo e 8 μm de diámetro, o espazo cefálico é curto —de 4 μm—  e o extremo caudal é cónico, sen protuberancias.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Secernénteos
* Espirúridos
* Filaria
Periclímeno (fillo de Poseidón)

Na mitoloxía grega, **Periclímeno** foi o fillo de Poseidón con Cloris, filla do adiviño Tiresias. 

Foi un dos defensores de Tebas cando foi atacada por Adrasto na guerra coñecida como *Os sete contra Tebas*. Matou un dos sete príncipes, Partenopeo, lanzando sobre el unha pedra desde o alto da muralla.

Logo saíu en persecución de Anfiarao pero non conseguiu matalo porque o tragou a terra, que se abriu cando Zeus lanzou un raio.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*
Pokémon Ranger: Shadows of Almia

***Pokémon Ranger: Shadows of Almia*** (en ; *Pokemon Renjā Batonāji*) é un videoxogo de rol e acción desenvolvido por Creatures Inc., publicado por The Pokémon Company e distribuído por Nintendo para a consola Nintendo DS. Foi anunciado en xaneiro de 2008 en *CoroCoro* e estreouse no Xapón o 20 de marzo de 2008. Tamén foi estreado para a consola Wii U Virtual europea o 9 de xuño de 2016.

O xogo conta con 270 Pokémon, incluíndo novos Pokémon que non aparecían no *Pokémon Ranger* orixinal, de *Pokémon Diamond* e *Pearl*. O xogo emprega Nintendo Wi-Fi Connection para descargar novas misións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Shenzhou 5

**Shenzhou 5** foi o nome da primeira misión tripulada chinesa, para a que se usou unha nave Shenzhou. Foi lanzada o 15 de outubro de 2003 mediante un foguete CZ-2F desde o Centro de Lanzamento de Satélites de Jiuquan.

## Características 
A misión de Shenzhou 5 foi probar a cápsula Shenzhou tripulada por primeira vez cun só astronauta a bordo, Iang Liwei. Anteriormente a nave fora probada en catro voos sen tripulación.

A nave engalou ás 1:00 GMT. Liwei pasou as algo máis de 21 horas (14 órbitas) de misión na cápsula de reentrada, sen entrar no módulo orbital. Tras varios períodos de descanso e de varias manobras orbitais a cápsula de reentrada separouse do resto da nave, devolvendo san e salvo a Liwei a terra, onde foi recollido polo equipo de rescate.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*CZ-2F
*Shenzhou 1
*Shenzhou 2
*Shenzhou 3
*Shenzhou 4
*Shenzhou 6
*Shenzhou 7
*Shenzhou 8
*Shenzhou 9
*Shenzhou 10
*Shenzhou 11
*Shenzhou 12
*Shenzhou 13
*Shenzhou 14
*Shenzhou 15
*Shenzhou 16

## Notas
Donato Rossetti

**Donato Rossetti**, nado en Livorno en 1633 e finado en Turín en 1686, foi un relixioso, científico e profesor universitario italiano.

## Traxectoria 
Rossetti naceu el Livorno, Gran Ducado de Toscana, e estudou na Universidade de Pisa onde foi alumno de distinguidos científicos. Comezou a ensinar en Livorno, onde era cóengo, e a súa fama fixo que o cardeal Leopoldo de Médici, fillo do Gran Duque, o enviara en 1666 á illa de Gorgona para estudar os eclipses deLúa. Obtivo a cátedra Lóxica, e logo a de Filosofía, na Universidade de Pisa. Á parte da docencia, ocupouse en moitos asuntos doutros campos; hai novas da súa contribución no proxecto de mellora do porto de Livorno, e participou en moitos proxectos para construír máquinas e edificios.

Foi moi activo no debate sobre diversas cuestións científicas da época como a estrutura da Terra, o fenómeno das mareas, o Cosmos, o movemento perpetuo, ou o atomismo, e foi convidado varias veces a admitir que os seus escritos e teorías eran *obras de ficción*, ou *místicas* como as cualificaron Galileo Galilei e Geminiano Montanari na súa controversia.

Precisamente, debido ás súas ideas viuse obrigado a abandonar o Gran Ducado de Toscana, trasladándose a Turín, capital do Ducado de Savoia, onde faleceu.

## Algunhas obras 
* *Antignome Fisico-Matematiche Con Il Nuovo Orbe*, 1667.
* *Dimostrazione fisicomatematica delle sette proposizioni che promesse Donato Rossetti ... al sereniss.mo Cosimo 3. principe di Toscana*, 1668.
* *Lettera del dottor Donato Rossetti al signor dottor Carlo Fracassati*, 1668.
* *Fortificazione a Rovescio di Donato Rossetti canonico di Livorno, dott. in sac. teologia*, 1678. Reeditado en 2018 por Forgotten Books, Londres. ISBN  978-1-3967-0004-0.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Gómez López, Susana (1997): *Le passioni degli atomi. Montanari e Rossetti: Una polemica tra galileiani*, Florencia: Leo S. Olschki. ISBN 978-8-8222-4469-7.
Pokémon Ranger: Guardian Signs

***Pokémon Ranger: Guardian Signs*** (en ; *Pokemon Renjā Hikari no Kiseki*) é un videoxogo de rol e acción desenvolvido por Creatures Inc., publicado por The Pokémon Company e distribuído por Nintendo para a consola Nintendo DS. É a secuela de *Pokémon Ranger* e *Pokémon Ranger: Shadows of Almia* e é o terceiro título da serie. Estreouse no Xapón o 6 de marzo de 2010, en América do Norte o 4 de outubro de 2010 e en Europa o 5 de novembro de 2010. Tamén se estreou para a consola Wii U Virtual europea o 9 de xuño de 2016. O modo de xogo baséase en capturar Pokémon co Capture Styler debuxando círculos arredor deles. O xogo recibiu valoracións dispares, cunha puntuación en Metacritic e GameRankings de 69%.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Pokémon Rumble

***Pokémon Rumble*** (titulado ***Melee! Pokémon Scramble***; en ; *Ransen! Pokemon Sukuranburu* no Xapón) é un videoxogo de loita da serie *Pokémon* desenvolvido para WiiWare.

## Modo de xogo 
O xogador pode controlar Pokémon para loitar contra outros Pokémon nunha serie de alxubes lineais e zonas de loita pechadas. O xogo presenta un modo de xogo corpo a corpo en tempo real, que se comparou co de *Smash TV*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial  
* Páxina oficial
Cinderella (filme de 2015)

***Cinderella*** é un filme británico-estadounidense de 2015 dirixido por Kenneth Branagh, cun guión escrito por Chris Weitz e coproducido por Walt Disney Pictures, Kinberg Genre, Allison Shearmur Productions e Beagle Pug Films. O filme baséase no conto de *Cincenta* e é unha adaptación de acción en vivo do filme animado de 1950 de Walt Disney. Está protagonizado por Lily James no papel de Cincenta, xunto con Cate Blanchett, Richard Madden, Stellan Skarsgård, Holliday Grainger, Derek Jacobi e Helena Bonham Carter.

## Personaxes 
* Lily James como Cincenta, tamén coñecida como Ella
** Eloise Webb como Ella con dez anos
* Richard Madden como o Príncipe, tamén coñecido como Kit
* Cate Blanchett a Madrasta, tamén coñecida como Lady Tremaine
* Helena Bonham Carter como Fada Madriña
* Nonso Anozie como Capitán
* Stellan Skarsgård como Gran Duque
* Sophie McShera como Drisella
* Holliday Grainger como Anastasia
* Derek Jacobi como o Rei
* Ben Chaplin como pai de Ella
* Hayley Atwell como nai de Ella
* Rob Brydon como Master Phineus
* Jana Pérez como Princesa Chelina de Zaragoza
* Alex Macqueen como Royal Crier
* Tom Edden como Lizard Footman

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en Metacritic
Pokémon Rumble Blast

***Pokémon Rumble Blast***, tamén coñecido como ***Super Pokémon Rumble*** e no Xapón como , é un videoxogo de acción da serie *Pokémon* desenvolvido para a consola Nintendo 3DS. O xogo estreouse no Xapón o 11 de agosto de 2011, en América do Norte o 24 de outubro de 2011 e en Europa o 2 de decembro de 2011. É o sucesor do videoxogo de 2009 *Pokémon Rumble*, desenvolvido para WiiWare.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial 
*Páxina oficial
Dictis (homónimos)

Co nome de **Dictis** coñécense diferentes personaxes da mitoloxía grega:

* **Dictis**, fillo de Magnes, rei de Sérifos. Recolleu e protexeu a Dánae e ó seu fillo Perseo
* **Dictis**, fillo de Poseidón con Agamede, filla de Auxías 
* **Dictis**, un dos piratas tirrenos que intentaron raptar e vender a Dioniso como escravo
* **Dictis**, un dos centauros que participaron na loita entre lapitas e centauros, co gallo da voda de Pirítoo

Existiu tamén un **Dictis Cretense** ou **Dictis de Creta** que escribiu unha crónica da Guerra de Troia, cuxos textos desenvolven algúns dos mesmos materiais utilizados por Homero para a *Ilíada*.

## Notas
Dictis (fillo de Magnes)

Na mitoloxía grega, **Dictis** foi o fillo de Magnes, rei de Sérifos (illa do mar Exeo), e unha náiade . Compartía o reino co seu irmán Polidectes pero foi destronado por el.

## Dánae 
Un oráculo anunciara a Acrisio, rei de Argos, que morrería a mans do seu propio neto. Para evitalo, encerrou a súa filla Dánae nunha torre de bronce (ou nunha cámara subterránea dese material) para impedir que tivese trato con ningún varón, pero non puido evitar que o rei dos deuses, Zeus, se transformara nunha fina choiva de ouro que caeu sobre Dánae e a deixara embarazada de Perseo . 

Cando Acrisio se decatou, non creu na orixe divina do neno, e botou ó mar á filla co meniño, dentro dun cofre de madeira. O mar foi acougado por Poseidón ante a petición de Zeus, polo que nai e fillo sobreviviron e alcanzaron a costa da illa de Sérifos. Na illa gobernaba o rei Polidectes pero foi o seu irmán Dictis quen os recolleu e protexeu; algunhas tradicións describen a Dictis como un simple pescador.

Pero Polidectes terminou namorándose de Dánae e, para librarse da presenza de Perseo e poder así seducir á nai, mandouno buscar a Medusa e traer a súa cabeza. Perseo cumpriu a orde con éxito pero cando regresaba a Sérifos comprobou que Polidectes acosara á nai e que Dictis e mais ela tiveran que protexerse nun templo. Entón, Perseo foi onda Polidectes e, sacando a cabeza de Medusa que traía nunha bolsa, mostrouna a tódolos presentes, que quedaron petrificados . A seguir, restableceu no trono a Dictis.

A versión que nos dá Hixino difire da transmitida por outros mitógrafos:

Pero máis adiante, Hixino narra como Perseo mata a Polidectes:

Os atenienses consagraron a este rei e á súa dona Climena un altar no templo de Perseo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*  
*  
*  
*
Lista das árbores de Galicia

A seguinte é unha **lista das árbores de Galicia**, só inclúe as árbores que medran de forma espontánea en Galicia excluíndo as árbores ornamentais de parques e xardíns e outros lugares, a non ser que conseguiran naturalizarse no medio galego. Tampouco se inclúen nesta lista os arbustos. 

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
*
Lingua balengue

A **lingua balengue**, **molengue** ou **lengue**, é unha lingua falada polo pobo balengue, ao sur de Guinea Ecuatorial, entre Bata e a fronteira de Gabón preto da costa. Os falantes teñen cada vez máis influencia do fang. O Ethnologue describe a lingua como membro do subgrupo B nas linguas bantús do noroeste, mentres que Echegaray é máis específico, afirmando que pertence ao grupo de linguas sheke (B21 da subclasificación bantú de Guthrie):
: "Os balengues – polo menos lingüisticamente - están emparentados co grupo sheke en xeral, especialmente co Itemus e Nvikos." (p.&nbsp;51)

Echegaray indica que os asentamentos principais dos falantes da lingua balengue se localizan ao sur de Bata entre Punta Nguba e o río Mbini, así como tres máis alén do río Ndote, e uns poucos máis ao sur e no interior. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carlos González Echegaray.  *Estudios Guineos: Vol. II.* Madrid: Consejo Superior de Investigaciones Científicas 1959.
* Igor Cusack. "Hispanic and Bantu Inheritance, Trauma, Dispersal and Return: Some Contributions to a Sense of National Identity in Equatorial Guinea". *Nations and Nationalism*, Volume 5 Tema 2 Páxina 207  - Abril de 1999.
* Quilis, Antonio e Celia Casado-Fresnillo. 1995. *La lengua española en Guinea Ecuatorial*. Madrid: Universidade Nacional de Educación a Distancia.
Mercado de Tampere

O **Mercado de Tampere** (en finés **Tampereen kauppahalli**) é o maior mercado dos países nórdicos. Abriu as súas portas en 1901 e está situado entre as rúas Hallituskatu e Hämeenkatu, no centro da cidade de Tampere (Finlandia).

## Historia 
A cidade de Tampere decidiu construír un mercado como resultado dun mercado inchado e sen regularizar. O deseño do edificio correu a cargo do arquitecto Hjalmar Åberg. As obras de construción comezaron en 1894 e finalizaron en 1899. Foi inaugurado o 8 de xuño de 1901. A fianis da década de 1960 e principios dos anos 1970 o mercado experimentou un retroceso en canto á clientela pola aparición dos supermercados. En 1973 o goberno da provincia da Häme decidiu protexer o edificio.

## Características 
miniatura|Interior do Mercado de Tampere.
A superficie do mercado é de 2&nbsp;100&nbsp;m² e ten un volume de 18&nbsp;500&nbsp;m³. 

Entre os seus elementos arquitectónicos salienta o seu gran ventanal arqueado da fachada. Precisamente no exterior do edificio na rúa Hallituskatu poden verse dous caduceos, un a cada lado da porta. O caduceo é un símbolo do comercio e se encontra presente no escudo de Tampere, así como nos doutras cidades finlandesas como Jyväskylä ou Kotka.

O mercado de Tampere conta con 174 puntos de venda e en 2013 operaban nel 39 empresas. O 40% dos negocios eran cafeterías e restaurantes. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Keskustori

### Ligazóns externas 
* O Mercado de Tampere no sitio web de turismo da cidade 
* *Tampereen kauppahalli on Pohjoismaiden suurin*, documental sobre o Mercado de Tampere na década de 1970 na Yle 
* Fotos antigas do Mercado de Tampere
Romulea clusiana

A **aberiota** (***Romulea clusiana***) é unha planta herbácea da familia das iradáceas, bulbosa de talo curto (arredor de 6 centímetros) e con flores de cor rosa e púrpura, co seu centro en amarelo. Tamén se coñece como **aberiota** a ***Romulea bulbocodium***.

## Descrición 
Planta perenne, glabra, con bulbo subterráneo asimétrico e talo curto con follas. As dúas follas basais son case redondas con 4 sucos, erectas ou deitadas, de 5 a 30&nbsp;cm de longo e 0,8–2&nbsp;mm de groso. O talo ten até catro follas de ata 4&nbsp;cm x 2&nbsp;mm, que superan o talo, ascendentes e flexuosas, e cun ápice que xeralmente tende a ser un tanto amarelo.

As flores, moi rechamantes, son semellantes en cor ás do *Crocus* ou mesmo ás dos tollemerendas, en xeral máis grandes cás das outras especies do mesmo xénero. Cada planta bota ata 3 flores, que arrincan dunha bráctea de entre 15 e 28 mm. A bráctea é cor verde esvaída, ás veces herbácea ou coa marxe escariosa. A bractéola é longa coma a bráctea, pero tamén pode ser máis curta, e escasiosa.

O perianto ten entre 3 e 4.6&nbsp;cm, co que resulta entre vez e media e dúas veces e media máis longo cá bráctea, o que é un trazo característico da *R. clusiana* fronte a outras *Romuleae*. Os tépalos teñen de 5 a 9&nbsp;mm de largo, e son de cor amarela ou laranxa na súa base, tirando a brancos na parte media, e morados ou purpúreos na apical. Porén, a coloración dos tépalos adoita variar e hai individuos que non seguen o esquema tricolor e presentan tépalos esbrancuxados por enteiro, ou amarelos na base e esbrancuxados no resto, sen o violeta no remate dos tépalos. O androceo ten estames co filamento pubescente na base e a antera grande, de 7 a 11&nbsp;mm, amarela. O xineceo ten estigmas máis longos cás anteras.

## Sinonimia 
* *Trichonema clusianum* Lange, Vidensk. Meddel. Naturhist. Foren. Kjøbenhavn 1860: 75 (1860 publ. 1861).
* *Bulbocodium clusianum* (Lange) Kuntze, Revis. Gen. Pl. 2: 700 (1891).
* *Romulea bulbocodium var. clusiana* (Lange) Batt. in J.A.Battandier & L.C.Trabut, Fl. Algérie, Monocot.: 37 (1895).
* *Romulea bulbocodium subsp. clusiana* (Lange) Cout., Fl. Portugal: 145 (1913).
* *Ixia bulbocodium var. major* Schousb., Iagttag. Vextrig. Marokko: 25 (1800).
* *Trichonema clusianum var. minus* Merino, Contr. Fl. Galicia: 261 (1897).
* *Romulea clusiana var. serotina* Samp., Bol. Soc. Brot. 21: 10 (1904).
* *Romulea clusiana var. herculea* Pau ex Bég., Bol. Soc. Brot. 22: 9 (1906).
* *Romulea clusiana var. minor* (Merino) Bég., Bol. Soc. Brot. 22: 9 (1906).
* *Romulea clusiana var. stenophylla* Merino, Actas Mem. Prim. Congr. Nat. Esp. Zaragoza: 312 (1909).
* *Romulea bulbocodium var. major* (Schousb.) Maire & Weiller, Fl. Afrique N. 6: 178 (1959 publ. 1960).
* *Romulea major* (Schousb.) A.Marin, Trav. Inst. Sci. Chérifien, Sér. Bot. 27: 24 (1962).

## Notas
Placa indoaustraliana

miniatura|300x300px| Mapa das placas tectónicas. A placa indoaustraliana divídese na placa australiana (laranxa) e a placa india (vermella).
A **placa indoaustraliana** é unha placa tectónica principal que inclúe o continente de Australia e o océano circundante, estendéndose cara ao noroeste para incluír o subcontinente indio e as augas adxacentes. Formóuse pola fusión das placas india e australiana hai aproximadamente 43 millóns de anos. A fusión ocurriu cando a dorsal oceánica, que separaba ambas placas, cesou a súa actividade e deixou de extenderse.

Esténdese desde a fronteira da India coa China e Nepal, abarcando o subcontinente indio, o leste do océano Índico, Australia, Melanesia e estendéndose ata Nova Zelandia . Está subdividida en dúas placas que se fusionaron hai 50-55 millóns de anos e cuxos límites manteñen unha baixa actividade tectónica: a placa australiana e a placa indica.

## Movementos da placa 
A parte oriental (Australia) móvese cara ao norte a unha velocidade de 5,6 cm/ano, mentres que a parte occidental (India) só se move a unha velocidade de 3,7 cm/ano debido ao impedimento do Himalaia. Este movemento diferencial resultou na compresión da placa anterior preto do seu centro en Sumatra e na división nas placas India e Australiana.

Unha terceira placa, coñecida como a placa Capricornio, tamén se pode estar a separar do lado occidental da placa india como parte da continua ruptura da placa indoaustraliana.

### Separación 
Estudos recentes e evidencias de eventos sísmicos como os terremotos do océano Índico de 2012, suxiren que a placa indoaustraliana puido dividirse en dúas ou tres placas separadas principalmente debido ás tensións inducidas pola colisión da placa indoaustraliana con Eurasia ao longo do que máis tarde se converteu no Himalaia, e que a placa india e a placa australiana levan separadas dende hai polo menos 3 millóns de anos..

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Tectónica de placas
* Placa tectónica
Periclímeno (fillo de Neleo)

Na mitoloxía grega, **Periclímeno** foi o maior dos fillos de Neleo (fillo de Poseidón) e Cloris, filla de Anfión. Neleo foi expulsado polo seu irmán Pelias e marchou a Mesenia, onde fundou a cidade de  Pilos.

Neleo e Cloris tiveron unha filla, Pero, e doce fillos: Tauro, Asterio, Pilaón, Deímaco, Euribio, Epilao, Frasio, Eurímenes, Evágoras, Alástor, Néstor e Periclímeno. 

Periclímeno destacaba pola súa gran forza  e era o máis valoroso dos fillos de Neleo . Poseidón concedeulle ademais a capacidade de cambiar de forma no animal que quixer e, cando Heracles atacou e conquistou Pilos, enfrontouse con Periclímeno. Este transformouse primeiro en león, logo en serpe e tamén en abella (ou mosca ou formiga, segundo outras fontes), para tomar finalmente a forma dunha aguia  que intentou picarlle nos ollos. Pero todo iso non evitou que Heracles terminara matándoo coas súas frechas , para logo matar tamén ó resto dos seus irmáns, coa única excepción de Néstor, que se criaba fóra de Pilos .

Periclímeno formou parte da expedición dos argonautas .

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*  
*  
*  
*
Patricia Pardo

**Patricia Pardo**, nada en Santiago de Compostela no ano 1983, é unha xornalista galega que traballa principalmente como colaboradora e presentadora de televisión. 

## Traxectoria 
Patricia Pardo estudou na Universidade Complutense de Madrid e comezou a súa traxectoria no ano 2005 facendo prácticas como redactora de Mediapro e ONO. Traballou en programas como *El método por dos* ou *Tal cual lo contamos*, de Antena 3. Así mesmo, traballou en espazos de Telecinco como *Está pasando*, *Vuélveme loca* ou *El buscador de historia*. Dende 2010 traballa no programa de Ana Rosa Quintana. Nos últimos anos exerceu como substituta de Ana Rosa Quintana durante o verán na sección de sucesos do programa. No ano 2019 realizou varias substitucións na presentación do programa *Ya es mediodía* de Sonsoles Ónega, na mesma canle. 

;Programas

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Igrexa de Alexandre de Tampere

A **igrexa de Alexandre** (en finés **Aleksanterin kirkko**) é un templo evanxélico luterano da cidade de Tampere, Finlandia. Está situada no centro da cidade, no barrio de Kaakinmaa, nunha beira de Hämeenpuisto. Foi deseñada por Theodor Decker e construída en ladrillo entre 1880 e 1881. Leva o seu nome en honor ao emperador Alexandre II.
Camila Mendes

**Camila Carraro Mendes**, nada o 20 de xuño de 1994 en Charlottesville (Virxinia), é unha actriz e cantante estadounidense. É coñecida por interpretar a Veronica Lodge na serie televisiva adolescente *Riverdale* da cadea americana "The CW".

## Primeiros anos 
Camila naceu en Charlottesville, Virxinia, de pais brasileiros, Victor Mendes e Gisele Carraro. Mudouse moitas veces ao longo da súa infancia, pero a maioría pasouna en Florida, onde estudou no centro educativo "American Heritage School". Á idade de 10 anos, viviu no Brasil durante un ano.

En maio de 2016, graduouse na universidade de Nova York na Tisch Escola das Artes. Alí  tamén se fixo amiga da cantante Maggie Rogers. En 2018, Mendes apareceu no vídeo musical da canción desta artista "Give a Little".

## Carreira 
O seu primeiro traballo foi como suplente nun anuncio de IKEA.

En 2016, Mendes interpretou a Veronica Lodge, unha persuasiva estudante de instituto, na serie adolescente *Riverdale*, inspirada no Archie Cómics. No mesmo mes, Camila interpretou outro papel en *The Perfect Date* ao lado de Laura Marano e Matt Walsh. O filme foi estreado en Netflix o 12 de abril de 2019.

## Notas
Crioulo annobonense

O **crioulo annobonense**, tamén coñecido como '''Fá d'Ambô'* (do ), é unha lingua crioula de base lexical portuguesa que se fala nas illas de Annobón e Bioko, en Guinea Ecuatorial. Fálano principalmente persoas de ascendencia mixta africana e portuguesa ou española.

A actitude do país cara a lingua é en xeral positiva e ensínase mediante cursos na súa capital, Malabo.

## Orixe 
No século XV a illa de Annobón foi descuberta polos portugueses e estaba deshabitada, polo que axiña comezaron a poboala traendo escravos. O crioulo comezou a ser falado polos descendentes de homes portugueses e mulleres africanas escravas traídas doutros lugares, especialmente de Angola e San Tomé, e polo tanto ten grande influencia do crioulo forro que falaban os escravos de San Tomé. España, mediante o Tratado de El Pardo fixo un intercambio de territorios portugueses no golfo de Guinea por territorios en América do Sur, polo que a illa de Annobón e o que hoxe en día é Guinea Ecuatorial pasaron a España. A poboación de Annobón, incómoda baixo o dominio español era hostil. Co tempo a poboación adaptouse á nova cultura e ao castelán, resultando unha nova mestura.

O goberno de Guinea Ecuatorial financiou un estudo do Instituto Internacional da Lingua Portuguesa (IILP) en Annobón, que comprobou a forte ligazón e conexión entre as poboacións crioulas de San Tomé e Príncipe, Cabo Verde e Guinea-Bissau.

## Características 
O crioulo annobonense é análogo ao crioulo forro. De feito, deriva del xa que comparten a mesma estrutura e o 82% do léxico. Após que Annobón pasase a formar parte de España, a lingua incorporou moitas palabras de orixe castelá (un 10% do léxico), pero ás veces é complicado determinar de que lingua provén cada palabra dada a similitude entre o portugués e o castelán. Hoxe en día, o castelán é a lingua oficial de Annobón, aínda que non se fala moito e o crioulo ten un uso moi amplo na illa, así como tamén na capital, Malabo, e mesmo na parte continental de Guinea Ecuatorial. 

O portugués estándar úsase como lingua litúrxica, sendo de feito unha lingua oficial do país, pero só se usa rara vez en Bioko e no río Muni.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016). Annobonese. *Glottolog'' 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History.

### Ligazóns externas 
*APiCS Online - Survey chapter: Fa d’Ambô
Beach Rats

***Beach Rats*** é un filme estadounidense de 2017 dirixido por Eliza Hittman. Protagonizado por Harris Dickinson, Madeline Weinstein e Kate Hodge, foi estreado no Festival de Cinema de Sundance de 2017 na sección de filmes dramáticos, e posteriormente nas salas de cinema o 25 de agosto do mesmo ano.

## Argumento 
Frankie (Harris Dickinson) é un mozo de Brooklyn que vive co seu pai enfermo, a súa nai e a súa irmá máis nova. Para escapar da súa vida familiar, pasa o tempo coa súa nova moza (Madeline Weinstein), cos seus amigos e falando con homes maiores en Internet, cos que se cita para ter sexo e consumir drogas. Porén, non se identifica como bisexual ou gay diante da súa moza e os seus amigos. É por iso que só ten sexo con homes maiores, para evitar persoas que poidan coñecer os seus amigos. Co tempo, iráselle facendo máis difícil.

## Elenco 
* Harris Dickinson como Frankie
* Madeline Weinstein como Simone
* Kate Hodge como Donna
* Neal Huff como Joe
* Nicole Flyus como Carla
* Frank Hakaj como Nick
* David Ivanov como Alexei
* Anton Selyaninov como Jesse
* Harrison Sheehan como Jeremy
* Douglas Everett Davis como Harry
* Erik Potempa como Michael

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Ayanda Denge

**Ayanda Denge**, finada o 24 de marzo de 2019, foi unha muller trans surafricana e sobrevivente de tráfico de sexual. Foi unha defensora das persoas transxénero, as superviventes de tráfico sexual, e da abolición da prostitución. Foi a presidenta da Sex Workers Education and Advocacy Taskforce (SWEAT, en galego Grupo de Traballo de Educación e Defensa das Traballadoras Sexuais). Denge dixo que, "ser transxénero é unha tripla dose de estigmización e discriminación".

## Traxectoria 
Denge proviña do pobo xhosa, e medrou na cidade de Porto Elizabeth, no Cabo Oriental.

Denge empezou a traballar en Xohanesburgo, e máis tarde viaxou a outras cidades surafricanas como Harare, Durban, Cidade de Cabo, Porto Elizabeth, e Cataratas Victoria. A organización inclúe traballadoras sexuais, activistas, e defensores dos dereitos humanos. O Comité directivo está formado por Sisonke Sex Worker Movement (Sisonke), o Women's Legal Centre  (WLC), a Sex Worker Education and Advocacy Taskforce (SWEAT) e Sonke Gender Justice.

## Notas
Aro (xogo)

[miniatura|160px|*Nena con aro*, de [Pierre-Auguste Renoir|Renoir]]
Un **aro** é un xoguete en forma de circunferencia que os nenos usan para xogar, por exemplo facéndoo rodar cun pau intentando que non caia, ou facelo xirar arredor do corpo (hula hoop). 

O xogo consistía, tradicionalmente, en facer rodar, en equilibrio, un aro (que antigamente se fabricaba a partir dun caldeiro vello ou coa roda dunha bicicleta, aínda que hoxe en día, se usan máis os de diferentes plásticos e similares). Para suxeitar o aro, pódese usar unha guía, que é un pau con forma de gancho na punta (inicialmente era un arame, pero foi substituído polos mesmos materiais que se usan hoxe en día para os aros.

Cando se acada a habilidade necesaria, pódense facer xogos e competicións varias de velocidade, habilidade ou realizar circuítos.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*