Marta Traba

**Marta Traba Taín**, nada en Buenos Aires o 25 de xaneiro de 1930 e finada en Madrid o 27 de novembro de 1983, foi unha crítica de arte e escritora arxentino - colombiana, de orixe galega, coñecida polas súas importantes contribucións ao estudo da arte latinoamericana.

## Traxectoria 
Os seus pais eran os inmigrantes galegos Francisco Traba, xornalista, e Marta Taín. Estudou Filosofía e Letras na Universidade de Buenos Aires. Durante os seus anos de estudante traballou na revista *Ver y Estimar*, dirixida polo crítico de arte Jorge Romero Brest. Foi unha das pioneiras na actitude crítica da arte colombiana e latinoamericana.

De 1949 a 1950 estudou Historia da Arte na Sorbona de París e logo na Universidade dos Andes e na Universidade Nacional de Colombia, en Bogotá, onde obtivo a cátedra de Historia da Arte. O seu primeiro marido foi o xornalista Alberto Zalamea. Tamén colaborou con programas de arte na nova Televisión Nacional de Panamá e en emisoras culturais como HJCK . As súas columnas na revista Semana e no xornal *El Tiempo* enriqueceron a discusión sobre o futuro artístico de Colombia, participando nas principais polémicas dos anos sesenta: o realismo socialista contra o expresionismo abstracto, o nacionalismo fronte ao internacionalismo e a arte figurativa contra a abstracta.

Fundou Museo de Arte Moderna de Bogotá na Universidade dos Andes, onde tamén impartía clases. En 1968, durante o goberno de Carlos Lleras Restrepo, os militares ocuparon a Universidade Nacional de Colombia e expulsaron a Marta Traba do país. Como exiliada, viviu en Montevideo, Caracas, San Xoán de Porto Rico, Washington, Princeton, Barcelona e París, xunto co seu segundo marido, o crítico literario uruguaio Ángel Rama. Con todo, en 1982 conseguiu a nacionalidade colombiana.

En 1958 publicou *El museo vacío*, un ensaio sobre estética onde analizou o pensamento de Benedetto Croce e Wilhelm Worringer. Tamén publicou varios ensaios sobre a historia e a crítica da arte en América Latina: *La pintura nueva en Latinoamérica* (1961), *Dos décadas vulnerables en las artes plásticas latinoamericanas (1950-1970)* (1973), *Arte de América Latina 1900- 1980* . Analizou a obra de varios artistas latinoamericanos, entre eles Alejandro Obregón, Fernando Botero, Leopoldo Richter, Guillermo Wiedemann, Eduardo Ramírez, Samuel Montealegre, Edgar Negret, Feliza Bursztyn e Antonio Roda. Tamén estudou o mundo da arte pop e da arte conceptual. No mesmo accidente morreron tamén o seu marido Ángel Rama, o escritor mexicano Jorge Ibargüengoitia, o escritor peruano Manuel Scorza e a pianista española Rosa Sabater entre outros.

## Obras 
* *Historia Natural de la alegría*. Buenos Aires: Editorial Losada, 1952 (poesía).
* *El museo vacío*. 1958
* *Arte en Colombia*. 1960
* *Seis artistas contemporáneos colombianos*. 1963
* *Los cuatro monstruos cardinales*. 1965
* *Las ceremonias del verano*. Prólogo de Mario Benedetti. La Habana: Casa de las Américas, 1966. 2.ª edición: Buenos Aires: Jorge Álvarez, 1966. 3.ª edición: Barcelona: Montesinos Editor, 1981. Premio de Literatura da Casa das Américas de novela, Cuba.
* *Los laberintos insolados*. Barcelona: Seix Barral, 1967 (novela).
* *Pasó así*. Montevideo: Ed. Arca, 1968 (contos).
* *La Jugada del día sexto*. Santiago de Chile: Edit. Universitaria, 1969 (novela).
* *Dos décadas vulnerables en las artes plásticas latinoamericanas (1950-1970)*. México, 1973.
* *Mirar En Caracas*. Caracas: Monte Ávila Editores, 1974.
* *Mirar en Bogotá*. 1976
* *Homérica Latina*. Bogotá: Carlos Valencia Editores, 1979 (novela).
* *Conversación al sur*. México: Siglo XXI, 1981
* *Historia abierta del arte colombiano*. Santiago de Cali: Colcultura, 1984 [1968] (Historia crítica da arte).
* *En cualquier lugar*. Bogotá: Siglo XXI, 1984 (novela).
* *Museo de arte moderno*. Bogotá: Planeta, 1984.
* *De la mañana a la noche*. Montevideo: Monte SEXTO, 1986 (contos).
* *Casa sin fin*. Montevideo: Monte Sexto, 1987.
* *Arte de América Latina 1900-1980*.

## Libros sobre Marta Traba 
* *Marta Traba: una terquedad furibunda*, Victoria Verlichak, 2001.
* *En blanco y negro, Marta Traba en la televisión colombiana, 1954-1958*, Nicolás Gómez Echeverri, 2008.
* *El programa cultural y político de Marta Traba. Relecturas*, varios autores, 2010.
* *Marta Traba en circulación*, Florencia Bazzano Nelson, 2010.
* *Homérica latina: arte, ciudades, lenguajes y conflictos en América Latina*, Rubén Darío Flórez Arcila, 2011.
* *Mínimas huellas luminosas*, Gustavo Zalamea, 2011.
* *Marta Traba en facsímil*, Fernando Zalamea, 2014.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Marta Traba en línea: recopilación de textos críticos de Marta Traba, archivos de audio y video* .
* *Marta Traba: persona y obra*, Juan Gustavo Cobo Borda .
* Revista Mundo No 5 (Bogotá, Colombia), dedicada a Marta Traba  .
* Marta Traba o el salto al vacío (Revista Hispanoamericana, 1985) por Elena Poniatowska . PDF.