Consell de Cent

[miniatura|Saló de Cent, na [Casa de la Ciutat de Barcelona.]]
O **Consell de Cent** (Consello de Cento) era unha institución de goberno durante o Antigo Réxime na cidade de Barcelona establecida no século XIII e que perdurou ata o século XVIII. O seu nome ten a súa orixe no número dos seus membros, que eran cen (*cent* en catalán). 

A importancia do Consell de Cent vese en moitos exemplos, como que en 1464 proclamou conde de Barcelona a Pedro o Conestable de Portugal. Outro exemplo é a negativa do Consell de Cent a aceptar a concesión feita polo rei dun estudo xeral. Martiño o Humano, o 10 de xaneiro de 1401, outorgou o privilexio real da fundación do Estudo Xeral de Medicina e Artes, coas mesmas prerrogativas que o de Montpellier e que finalmente deu orixe á Universidade de Barcelona en 1450.

Dispoñía incluso de atribucións militares para a defensa da cidade, na forza da Coronela, que xogou un papel importante na resistencia contra os ataques borbónicos de 1713.

## Historia 
### Orixes 
[miniatura|O conselleiro e almirante [Galzeran Marquet, coa capa e sombreiro propios do cargo.]]
Nas súas orixes, o goberno local correspondía a axentes (o vigairo ou o bailío) que representaban o poder real ou señorial en cada lugar, con xurisdición e facultades coercitivas para poder manter a paz e a orde. Estes axentes presidían as asembleas de veciños, que os asesoraban. Por concesión real, durante o século XII apareceron as primeiras formas autónomas de goberno municipal nalgunhas vilas e cidades. Entón, a antiga asemblea desapareceu e foi substituída por un consello restrinxido formado polos veciños máis relevantes (*prohoms* ou conselleiros), que se encargaban de asesorar o grupo reducido de maxistrados responsables do goberno municipal (cónsules, *paers*, xurados, conselleiros).

En 1238 estableceuse un Consello de Cento na cidade real aragonesa de Jaca e en 1265 Xaime I de Aragón dá a súa aprobación real ao Consello de Cento de Jaca, modelo implantado tamén en Barcelona e noutras cidades da Coroa de Aragón. O novo consello de Barcelona foise configurando durante o século XIII por sucesivos privilexios de successius privilegis de Xaime I:
* Xaime I creou en 1249 a estrutura fundamental do goberno municipal de Barcelona: un consello de 4 maxistrados (*paers*). De renovación anual por cooptación, que designaban un número impreciso de conselleiros asesores e que colaboraban cos oficiais reais (o vigairo e o bailío).

* En 1258 os 4 *paers* foron substituídos por 8 conselleiros (*consellers*), tamén de renovación anual por cooptación, coa misión de designar un consello ou parlamento de 200 *prohoms* asesores e colaborar, así mesmo, cos oficiais reales.

* Despois de varias modificacións, en 1265 a organización municipal quedou definitivamente estruturada: un novo privilexio reforzou a estrutura cidadá e simplificouna: os conselleiros pasaron de 8 a 4, tamén de renovación anual por cooptación, e a asemblea consultiva de 200 a 100 membros. O vigairo e o bailío eran asesorados polos conselleiros, que pasaban a exercer funcións de control, deliberantes e resolutivas. A autoridade municipal recaeu sobre o *Conseller en Cap* elixido por un Consello de cen personalidades. 

Unha última disposición, de 1274, fixaba en 5 o número de conselleiros, elixidos cada ano o día de San Andrés por unha comisión de 12 membros do Consell de Cent. Á súa vez, os 5 conselleiros elixian os 100 *prohoms* do novo Consell de Cent ao comezar o seu mandato.

### O Trentenari 
A causa da dificultade para reunir o Consell de Cent, cara a 1325 creouse un consello restrinxido formado por unha cuarta parte dos *prohoms* (primeiro de 25 membros e despois de 30) chamado *Trentenari*. Pedro IV de Aragón deu permiso ao Consell de Cent para utilizar o Sinal Real.

No século XV, e debido ás tensións internas entre as dúas faccións do Consell de Cent (a Biga e a Busca) Afonso V de Aragón concedeu un novo privilexio de regulación da cidade (1455) que repartía dunha maneira fixa a composición dos órganos de goberno municipal entre os diferentes estamentos. 

Coas reformas de Fernando II, de 1621 e de 1641/1652 os xurados do Consell de Cent sempre serían 144, entre eles 32 xurados (*ciutadans honrats* e doutores en dereito e en medicina, 12 cabaleiros e donceles, 4 nobres, 32 mercadores, 32 artistas (10 notarios públicos de Barcelona, 4 notarios reais, 10 boticarios e drogueiros, 2 candeeiros de cera e 6 cirurxiáns ou barbeiros e 32 menestrais). O Trentenari ou Consello ordinario de Trinta e seis era o encargado de preparar as propostas que terían que ser decididas polo Consello xeral e decidir sobre cuestións máis ordinarias, e estaba formado por 36 membros, oito *ciutadans honrats* e doutores en dereito e en medicina, 4 cabaleiros e nobres, 8 mercadores, 8 artistas i 8 menestrais. Finalmente, os oficios da Consellería distribuíanse da seguinte maneira:
*O *conseller en cap*, o conselleiro segundo (*conseller segon*) e o conselleiro terceiro (*conseller tercer*) para os *ciutadans honrats* e doutores en dereito e en medicina, cabaleiros e nobres (rotativamente entre cidadáns e militares a razón de dous oficios para os primeiros e un para os segundos).
*O conselleiro cuarto (*conseller quart*) para os mercadores.
*O conselleiro quinto (*conseller cinquè*) para os artistas.
*O conselleiro sexto (*conseller sisè*) para os menestrais.

### Abolición 
O Consell de Cent, que durante a Guerra de Sucesión se situou en favor da causa austriacista, levantando un rexemento, e a Deputación da Generalitat de Catalunya foron abolidos polo Mariscal James Fitz-James Stuart, primeiro duque de Berwick, o 15 de setembro de 1714.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* ROVIRA I SOLÀ, M.: *Els pergamins municipals de Barcelona i la seva catalogació*, dins *Vicens i Barcelona. Imatges històriques* (RAMON GRAU, coordinador). Barcelona, Ajuntament de Barcelona, Institut de Cultura, 2011, p. 23-27.
### Ligazóns externas 
* Arquivo Histórico da Cidade de Barcelona