Véspidos

A dos **véspidos** (*Vespidae*) é unha familia de insectos himenópteros, unha das integradas na suborde dos apócritos e na superfamilia dos vespinos.

De distribución cosmopolita e diversa (conta con ao redor de 5 000 especies) inclúe a case todas as **avespas** propiamente ditas (as eusociais) coñecidas, así como moitas avespas solitarias. 

## Taxonomía 
### Descrición 
A familia foi descrita en 1802 polo entomólogo francés Pierre André Latreille, na súa obra *Histoire Naturelle, Générale et Particulière des Crustacés et des Insectes, Tome Troisième*. 

### Etimoloxía 
O nome científico *Vespidae* está formado pola unión dos elementos *Vesp*- e -*ĭdae*. O primeiro é a raíz do nome do seu xénero tipo, *Vespa*, e o segundo é o sufixo empregado na formación dos nones das familias de animais.

### Subfamilias 
A familia subdivídese nas seguintes subfamilias:
*Eumeninae
*Euparagiinae
*Masarinae
*Polistinae
*Stenogastrinae
*Vespinae

## Características 
Distínguese doutras familias próximas filoxeneticamente, que ás veces tamén son denominadas de maneira xenérica avespas, porque pregan as ás en repouso. As patas son de lonxitude normal, non tan longas como as especies da familia dos pompílidos.

Moitas especies visitan flores e carrexan pole, contribuíndo así á polinización de certas plantas, outras son útiles como depredadores doutros insectos, moitos dos cales son considerados daniños.

Os niños de moitas especies (especialmente as solitarias) están feitos de barro, pero a gran maioría dos vespinos, estenogastrinos e polistinos (grupos sociais) utiliza fibras vexetais mastigadas para formaren unha especie de papel. Dentro da subfamilia dos vespinos, as especies do xénero *Vespula* fan seus niños no chan, as do xénero  *Dolicovespula* fanos en pólas de árboees, as do xénero *Vespa* tenden a facelos en ocos de troncos de árbores, ou de paredes ou teitos de habitacións humanas.

Na actualidade esta familia subdivídese en seis subfamilias aparentemente monofiléticas. As subfamilias Polistinae e Vespinae teñen soamente especies eusociais, mentres queas Eumeninae, Euparagiinae e Masarinae son todas solitarias, e as de Stenogastrinae coprenden unha variedade de formas, desde solitarias a sociais.

A dos Euparagiinae, que hoxe mostra unha distribución restrinxida, encontrábase moi difundida no Cretáceo. O patrón bioxeográfico das Masarinae, pola súa parte, corresponde ás primeiras fases da fragmentación de Gondwana, cando Suramérica, África e Australia formaban un só supercontinente. Pénsase que as avespas eusociais (Stenogastrinae, Polistinae e Vespinae) puideron ter surxido caando a fragmentación de Gondwana estaba xa moi avanzada.

Nas subfamilias Polistinae e Vespinae os adultos mastigan á súa presa antes da darlla a comer ás larvas. Á súa vez, as larvas producen un líquido claro, rico en proteínas que os adultos consomen. A concentración exacta de aminoácidos é variábel, pero  considérase que subministra unha parte considárabel do alimento dos adultos.

## Imaxes

Yellowjacket nest 1 sjh.JPG|Niño de *Polistes* sp.
Vespa tropica sec.jpg|*Vespa tropica* 
Potter wasp 20100722.jpg| *Ancistrocerus* sp.
Vespa crabro germana 05.jpg|*Vespa crabro*
Wasp August 2007-23.jpg|*Bembix*
Wasp colony.jpg|Construción dun niño de *Polistes dominula*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Aguiar, Alexandre P. *et al*. (2013): "Order Hymenoptera". En Zhang, Z.-Q. (ed.): "Animal Biodiversity: An Outline of Higher-level Classification and Survey of Taxonomic Richness (Addenda 2013)". *Zootaxa* **3703**: 1–82.
* Arnett, R. H. Jr. (2000): *American insects*, 2ª ed. Boca Ratón, Londres, Nova York, Washington DC: CRC Press. ISBN 0-8493-0212-9.
* Borror, D. J., DeLong, D. M. & Triplehorn, C. A. (1976): *An introduction to the study of insects*, 4ª ed. Nova York, Chicago: Holt, Rinehart and Winston.  ISBN 0-0308-8406-3.
* Grimaldi, D. & Engel, M. S. (2005): *Evolution of the Insects*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-5218-2149-0.
* Huber, John T. (2009): "Biodiversity of Hymenoptera". Capítulo 12. En Robert G. Foottit & Peter H. Adler: *Insect Biodiversity: Science and Society*. Hoboken, New Jersey: Blackwell Publishing. ISBN 978-1-4051-5142-9.
* O'Toole, Christopher & Raw, Anthony (1999): *Bees of the world*. Londres: Cassell & Co. ISBN 0-8160-5712-5.
* Sharkey, Michael J. (2007): "Phylogeny and Classification of Hymenoptera". *Zootaxa* **1668**: 521–548.
* Sharkey, M. J.; Carpenter, J. M & Vilhelmsen, L. (2012): "Phylogenetic relationships among superfamilies of Hymenoptera". *Cladistics* **28** (1): 80–112.
* Michener, Charles D. (2007): *The Bees of the World*. 2ª ed. Baltimore: The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8573-0.
* Vilhelmsen, Lard (2001): "Phylogeny and classification of the extant basal lineages of the Hymenoptera (Insecta)". *Zoological Journal of the Linnean Society* **131**: 393–442.

### Outros artigos 
* Himenópteros
* Apócritos

### Ligazóns externas 
* New study rewrites evolutionary history of vespid wasps
* Vespidae of the world - Iconographic work
* Vespidae en Bugguide.net