Art Déco

[miniatura|210px|Coroamento *art déco* do [Edificio Chrysler en Nova York, construído en 1928–1930.]]
[miniatura|300px|Edificio Sanchón do arquitecto [Francisco Castro Represas, na Rúa Policarpo Sanz de Vigo.]]
[miniatura|210px|Concello de [Buffalo, Nova York|Buffalo en Nova York, peza mestra da *Art Déco* americana.]]
miniatura|210px|Escaleiras en estilo *art déco* do Burkbank City Hall.
[miniatura|210px|Concello de [Asheville, exemplo de arquitectura *art déco*.]]
A ***Art Déco*** foi un movemento de deseño popular a partir de 1920 ata 1939 (cuxa influencia espallouse ata a década de 1950 nalgúns países), afectando ás artes decorativas tales coma a arquitectura, deseño interior, e deseño gráfico e industrial, tamén ás artes visuais tales como a moda, pintura, gravado, escultura e cinematografía.

Logo da Exposición Universal de 1900 de París, varios artistas franceses (como Hector Guimard, Eugène Grasset, Raoul Lachenal, Paul Follot, Maurice Dufrene e Emile Decour) formaron un colectivo formal adicado ás artes decorativas de vangarda. En 1925 organizan a *Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes* en París, estes artistas chamáronse a si mesmos *os modernos.* En realidade, o termo *Art Déco* foi acuñado na retrospectiva titulada "Les Annés 25" levada a cabo en París no Musée des Arts Décoratifs do 3 de marzo ao 16 de maio de 1966.

## Morfoloxía e tecnoloxía 
Este movemento é, nun sentido, unha mestura de moitos estilos e movementos diversos dos comezos do século XX, e ao contrario da *Art Nouveau* inspírase nas Primeiras Vangardas. As influencias proveñen do construtivismo, cubismo, futurismo, da propia *Art Nouveau* da que evoluciona, e tamén do estilo racionalista da escola Bauhaus. Os progresivos descubrimentos arqueolóxicos no Antigo Exipto marcaron así mesmo o seu selo en certas liñas duras e a solidez das formas da *Art Decó*, afín á monumentalidade e elementos de forte presenza nas súas composicións.

Como estilo da idade da máquina, empregou as innovacións dos tempos para as súas formas: as liñas aerodinámicas produto da aviación moderna, iluminación eléctrica, a radio, o revestimento mariño e os rañaceos. Estas influencias do deseño foron expresadas en formas fraccionadas, cristalinas, con presenza de bloques cubistas ou rectángulos e o uso da simetría. A cor nútrese das experiencias do Fauvismo. Trapezoides, facetamentos, zigzags; e unha importante xeometrización das formas son comúns ao Déco.

Correspondendo ás súas influencias maquinistas, a *Art* *Déco* caracterízase tamén polos materiais que prefire e usa, tales como aluminio, aceiro inoxidable, laca, madeira embutida, pel de quenlla (*shagreen*), e pel de cebra. O uso de tipografía en letra grosa, sans-serif ou pau seco, o facetado e a liña recta ou crebada ou greca (oposto ás curvas sinuosas e naturalistas da *Art Nouveau*), os patróns do galón (chevrón), e o adorno en forma de *sunburst* son típicos da *Art Déco*. Certos patróns de ornamento víronse en aplicacións ben disímiles, dende deseño de zapatos para señoras, a grellas de radiadores, deseño de interiores para teatros, e rañaceos como o Chrysler Building.

## Socioloxía 
O *Déco* acadou o seu apoxeo nos anos 1920. Aínda que moitos movementos do deseño teñan raíces ou intencións políticas ou filosóficas, a *Art Déco* era case puramente decorativo, polo que se considerou un estilo burgués. Malia o eclecticismo das súas influencias formais e estilísticas, a *Art* *Déco* é sólida e posúe unha clara identidade de seu. Non se trata dun historicismo nin dun anacronismo; é fiel á súa época e deixa entrever a noción futurista da Revolución Industrial. A súa significación vira en torno ao progreso, o ordenamento, a cidade e o urbano, a maquinaria. Elegante, funcional, e modernista, a *Art Déco* foi un avance fronte á *Art Nouveau*, esta vez, exitoso en xerar un novo repertorio de formas acordes coa problemática e imaxinería do seu tempo.

A *Art Déco* era un estilo opulento, e a súa esaxeración atribúese a unha reacción contra a austeridade forzada, produto da primeira guerra mundial. En simultáneo a unha crecente depresión económica e á pantasma do achegamento da segunda guerra mundial, había un desexo intenso polo escapismo. A xente gozou dos praceres da vida e da *Art Déco* durante a 'idade do jazz'.

## Decadencia 
O movemento perde patrocinio nas metrópoles europeas e americanas moito despois de acadar unha introdución masiva; no intre de ser empregado para representar falsas pretensións de luxo. Finalmente, o estilo cae en decadencia, dadas as austeridades impostas pola segunda guerra mundial.

En países coloniais ou periféricos tales como a India, Nova Zelandia, Cuba, Colombia, a Arxentina, México, Ecuador e as Filipinas, converteuse nunha porta de entrada ao Modernismo e continuou sendo empregado ben ata os anos 1950. Na América Latina pódense atopar durante este período varios expoñentes da art déco, como José Fioravanti na Arxentina.

Un rexurdimento do interese na *Déco* veu dende as exploracións do deseño gráfico nos anos 1980. A súa asociación co "filme noir" en cinematografía e o encanto do *glamour* dos anos 1930 propiciou o seu reemprego a finais da década de 1930 en pezas publicitarias para xoiería e o mundo da moda e na decoración de hoteis como o Hotel Fairmont da Cidade de México.

## Cine 
A estética *Art Decó* influíu nas artes cinematográficas de comezos do século XX. Un exemplo diso é o filme *Metropolis* de 1927 de Fritz Lang, o cal conta con rechamantes escenografías, inspiradas na chamada Escola de Chicago de arquitectura para as tomas da cidade, ademais dos decorados da cidade subterránea, o robot (personaxe na película, que é unha metáfora da mecanización da humanidade) é considerado como unha das imaxes máis recoñecibles da *Art Decó*.

## Destacados 
### Pintores 
* Beltrán Massés.
* Alexandra Ekster.
* Vadim Meller.
* Jean Dunan.
* Tamara de Lempicka.
* Pierre Legrain.
* Francois Jourdan.
* Maurice Ascalon.
* Eileen Gray.
* Lewis Sue. 
* Paul Jirbe. 
* Robert Mallet-Stevens.
* Santiago Martínez Delgado.
* Rene Prou. 
* André Mare.
* José Fioravanti.
* Armand Albert Rateau. 
* Jacques Emile Ruhlmann. 
* Jean Puiforcat.
* Jean Marie Mouron (Cassandre).

### Arquitectos 
* Frank Lloyd Wright.
* Raymond Hood.
* William Van Alen.
* Henry Hohauser.
* L. Murray Dixon.
* T. L. Pflueger.
* Manuel J. Raspall i Mayol.
* Octavio Perez Garrido.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Revista Vida Santiago Martinez.jpg|Ilustración da revista *Vida* de 1940.
Ficheiro:Arte Colombiana por Santiago Martinez.jpg|Ilustración da revista *Vida* de 1940.
Ficheiro:Beau Brownie.jpg|Cámara Beau Brownie deseñada por Walter Dorwin Teague para Eastman Kodak.
Ficheiro:Revista Vida por Santiago Martinez Delgado.jpg|Ilustración da revista *Vida* de 1940.
Ficheiro:Maurice_Ascalon_Pal-Bell_Art_Deco.jpg|Deseño de obxectos de uso *Art Déco* de Maurice Ascalon, Pal-Bell, 1939-1950.
Ficheiro:Idaho Falls Idaho Temple 1.jpeg|Templo de Idaho Falls, USA, un dos poucos edificio relixiosos con deseños *Art Decó*
Ficheiro:Villa Molina, A Coruña.jpg|"Villa Molina", de Rafael González Villar, na Cidade Xardín da Coruña (1928).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hillier, Bevis *The World of Art Deco* New York:1971—E.P. Dutton & Co., Inc.

### Outros artigos 
* Moda Art Déco
* Streamline moderne

### Ligazóns externas 
*Blog con edificios, automóbiles e artes decorativas en xeral incluídas no movemento Art Déco.