Álvaro Pombo

**Álvaro Pombo y García de los Ríos**, nado en Santander, Cantabria, o 23 de xuño de 1939, é un poeta, novelista, político e activista español.

Foi Premio Cervantes en 2024.

## Traxectoria 
Álvaro Pombo naceu en Santander no seo dunha familia da aristocracia cántabra. Fillo de Cayo Pombo e Ybarra (pertencente á familia Ybarra) e de Pilar García de los Ríos y Caller, descendente de Juan Pombo Coello  marqués de Casa Pombo e da beata Rafaela Ybarra de Vilallonga.

Licenciado en Filosofía e Letras pola Universidade Complutense de Madrid,  *Bachelor of Arts* en Filosofía polo Birkbeck College de Londres, onde viviu desde 1966 a 1977, durante a súa infancia «compartiu» pupitre con Juan Navarro Baldeweg e repetiu quinto curso.

Desde que en 1973 se publicou o seu primeiro libro de poesía, *Protocolos*, Álvaro Pombo considerouse unha voz persoal e única na literatura española. Só catro anos despois da publicación daqueles versos, Pombo gañou o premio *El Bardo* coa súa obra *Variaciones* en 1977. Ese ano regresou a España, publicándose tamén o seu primeiro volume de narrativa, *Relatos sobre la falta de substancia*, que contiña un gran número de historias curtas protagonizadas por personaxes homosexuais. O tema gai estará presente tamén noutras obras súas.

Recoñeceu publicamente a súa homosexualidade en numerosas entrevistas, dando a súa opinión a certos temas como o matrimonio homosexual.

En 1983, xa instalado en Madrid, gañou o primeiro Premio Herralde coa novela *El héroe das mansardas de Mansard*, inaugurando así a colección *Narrativas Hispánicas de Anagrama*, onde publicou case todas as súas novelas e á que se declarou publicamente fiel.

A pesar de considerarse a si mesmo poeta, sempre foi máis coñecido como novelista, calidade na que gañou varios galardóns. O seu estilo, único e orixinal, a pesar de ser clasificado dentro do realismo subxectivo, situouno sempre como unha figura crucial nas letras españolas. A mestría coa que usa a linguaxe, propia dun poeta verdadeiro, e o uso chocante e contaxioso do humor en todas as súas novelas dan forma a unha prosa única, eloxiada por críticos e escritores de toda índole.

Afeccionado á historia medieval e á filosofía fenomenolóxica, en todos os seus libros mestúranse a investigación psicolóxica e a preocupación filosófica. El mesmo define o seu método literario como psicoloxía-ficción. 

As súas primeiras obras poden considerarse pesimistas, presentando sempre situacións, argumentos e personaxes sen esperanza, pero a súa narrativa dá un xiro coa publicación de *El metro de platino iridiado* (1990), quizais a súa obra mestra, gañadora do Premio Nacional da Crítica. Nesa novela Pombo empeza a exercer o que chamou «a poética do Ben», onde a ética, a humanidade e, en definitiva, o Ben, parecen ser o obxectivo do seu traballo. En *Contra natura* (2005), Pombo expresa as súas críticas cara a unha excesiva «mercadotecnia» e «trivialización» da homosexualidade que, na súa opinión, está a levar a cabo unha parte do colectivo.

Álvaro Pombo ingresou na Real Academia Española o 20 de xuño de 2004, proposta a súa candidatura por Luis María Anson, Luis Mateo Díez e Francisco Rico, ocupando a cadeira de brazos *j* que deixou á súa morte Pedro Laín Entralgo. O seu discurso de ingreso na Academia titulouse *Verosimilitud y verdad*; nel, Pombo reflexionou acerca da reserva do termo «verdade» para o razoamento e «verosimilitude» para o narrativo-contemplativo.

O 16 de outubro de 2006 proclámaselle gañador do premio Planeta, o máis popular de cantos existen de literatura en España, pola novela *La fortuna de Matilda Turpin*.

Aínda que el mesmo é abertamente homosexual, manifestouse en contra do concepto de matrimonio para persoas do mesmo sexo. Esa palabra «referida ao ámbito gai dáme risa», dixo no programa *Os almorzos de TVE* en novembro de 2011. Ante o balbordo que causou esta declaración, UPyD, o partido de Pombo, apresurouse a precisar a través de Twitter que «o seu programa electoral defende o matrimonio entre persoas do mesmo sexo».

### Actividade política 
[miniatura|Álvaro Pombo, xunto a [Fernando Savater, nun acto de Unión Progreso y Democracia.]]
Nos últimos tempos foi un activo colaborador do desaparecido partido Unión Progreso y Democracia (UPyD). Nas eleccións españolas de 2008 encabezou a lista ao Senado pola Comunidade de Madrid. Pombo foi o décimo candidato por número de votos, o primeiro tras os candidatos de PSOE, PP e Esquerda Unida; nas de 2011 repetiu como candidato ao Senado por Madrid por UPyD e foi sétimo máis votado na circunscrición da capital.

En xaneiro de 2012, Álvaro Pombo foi entrevistado pola revista chilena *The Clinic*. Pombo realizou unhas declaracións contemporizadoras respecto das figuras de Augusto Pinochet e de Francisco Franco:

## Obra 
### Relatos 
* *Relatos sobre la falta de sustancia* (1977)
* *Cuentos reciclados* (1997)

### Novelas 
* *El parecido* (1979)
* *El héroe de las mansardas de Mansard* (1983) Premio Herralde de Novela 1983
* *El hijo adoptivo* (1984) finalista del Premio Herralde de Novela 1983. Adaptada al cine por Juan Pinzás en *El juego de los mensajes invisibles* (1991)
* *Los delitos insignificantes* (1986)
* *El metro de platino iridiado* (1990) Premio Nacional de la Crítica
* *Aparición del eterno femenino contada por S. M. el Rey* (1993)
* *Telepena de Celia Cecilia Villalobo* (1995)
* *Vida de San Francisco de Asís* (1996)
* *Donde las mujeres* (1996) Premio Nacional de Narrativa
* *La cuadratura del círculo* (1999) Premio Fastenrath de la RAE
* *El cielo raso* (2001) Premio Fundación José Manuel Lara
* *Una ventana al norte* (2004)
* *Contra natura* (2005)
* *La fortuna de Matilda Turpin* (2006) Premio Planeta
* *Virginia o el interior del mundo* (2009)
* *La previa muerte del lugarteniente Aloof* (2009)
* *El temblor del héroe* (2012) Premio Nadal
* *Quédate con nosotros, Señor, porque atardece* (2013)
* *La transformación de Johanna Sansíleri* (2014)
* *Un gran mundo* (2015)
* *La casa del reloj* (2016)
* *Retrato del vizconde en invierno* (2018)
* *El destino de un gato común* (2020)
* *Santander, 1936* (2023)

### Poesía 
* *Protocolos* (1973)
* *Variaciones* (1977) Premio El Bardo
* *Hacia una constitución poética del año en curso* (1980)
* *Protocolos para la rehabilitación del firmamento* (1992)
* *Protocolos, 1973-2003* Poesías completas (2004)
* *Los enunciados protocolarios* (2009)

### Artigos 
* *Alrededores* (2002)

### Ensaios 
* *La ficción suprema. Un asalto a la idea de Dios* (2022)

## Premios 
* Premio El Bardo 1977 por *Variaciones* (1977)
* Premio Herralde 1983 por *El héroe de las mansardas de Mansard* (1983)
* Premio Nacional da Crítica 1990 por *El metro de platino iridiado* (1990)
* Premio Nacional de Narrativa 1997 por *Donde las mujeres* (1997)
* Premio Fastenrath 1999 (RAE) por *La cuadratura del círculo* (1999)
* Premio Fundación José Manuel Lara 2002 por *El cielo raso* (2001)
* Premio Fundación Germán Sánchez Ruipérez xornalístico sobre lectura (2004)
* Premio Arcebispo Xoán de San Clemente de novela en castelán por *Una ventana al norte* (2006)
* Premio Planeta 2006 por *La fortuna de Matilda Turpin* (2006)
* Premio Nadal 2012 por *El temblor del héroe* (2012)
* Premio Honorífico das Letras de Santander (2018)
* Premio Menéndez Pelayo (2023)
* Premio Cervantes 2024.

## Notas