open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Palacio de Capitanía

O **Palacio de Capitanía** é un edificio barroco situado na Cidade Vella da Coruña.

## Descrición 
O palacio é un edificio de planta rectangular arredor dun patio porticado. É de estilo barroco clasicista como impulsaban os enxeñeiros militares. A fachada, composta por cinco panos, está inspirada en modelos franceses. Ten dúas plantas que se corresponde coas dúas funcións orixinarias do edificio. A última planta foi transformada en 1750 e conta con máis decoración que as outras dúas. Na fachada pode verse un dos primeiros escudos de Galicia nun edificio público.

No interior do edificio destacan dúas escalinatas e unha cisterna abovedada. Na parte exterior unha escaleira barroca leva do edificio ao xardín privado, que está arrodeado por restos da antiga muralla.

En 1808 formouse no edificio a Xunta Suprema do Reino de Galicia.

A división en Capitanías Xenerais desapareceu en 1931, mais o palacio seguiu a ser sede de Rexión Militar ata a desaparición destas en 2002.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Turgalicia
*
Poble Lliure

**Poble Lliure** (**PL**) é unha organización independentista e socialista catalá. Forma parte de Esquerra Independentista dels Països Catalans, espazo dende o que defende unha estratexia de unidade popular coas restante organizacións que integrantes.

## Historia e características 
Naceu en novembro de 2014, a partir da confluencia de militantes históricos de Esquerra Independentista das décadas de 1980 e 1990, de militantes do Moviment de Defensa de la Terra i de Maulets, dos sindicatos estudantís e de "xente vinculada a movementos de defensa do territorio, a habitación e os dereitos sociais".

Poble Lliure considera a Candidatura d'Unitat Popular (CUP) como a organización de masas da unidades popular nos Països Catalans e está vinculada aos sectores esquerdistas e independentistas que, no seu momento, se mostraron partidarios de concorrer ás eleccións ao Parlament de Catalunya de 2012 e ás do Parlamento Europeo de 2014.

Aposta tamén por inserirse en plataformas amplas do que denominan "Poble en lluita" (plataformas de loita polo territorio, contra as liñas de alta tensión eléctrica, antimilitaristas, de solidariedade internacionalista, a Plataforma pel Dret a Decidir del País Valencià ou a Assemblea Nacional Catalana (ANC), expresión organizada do soberanismo en Cataluña.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
Serpentaria

***Aristolochia serpentaria*** L., coñecida polo nome común de **serpentaria de Virxinia**, ou **serpentaria**, é unha especie herbácea norteamericana da familia das aristoloquiáceas (Aristolochiaceae). É unha especie perenne con distribución natural no leste de América do Norte, desde Connecticut ao sur de Míchigan, a Texas e a Florida.

## Descrición 
A especie está considerada en perigo no estado de Nova York, rexión onde a especie foi por diversas veces encontrada entre 1895 e 1994, sendo nesta última data dada como presente nas Hudson Highlands. Mais, aínda así, desde entón, olláronse outras poboacións dispersas neste estado.

A especie é tamén rara no estado de Connecticut, onde integra a lista das especies con estado de conservación preocupante. No estado de Míchigan a especie considérase ameazada.

## Notas
Charles de Gerville

**Charles-Alexis-Adrien Duhérissier de Gerville**, nado en Gerville-la-Forêt o 19 de setembro de 1769 e finado en Valognes o 26 de xullo de 1853, foi un erudito, historiador, naturalista e arqueólogo francés.

## Traxectoria
[miniatura|O [Pórtico da Gloria da Catedral de Santiago de Compostela é un exemplo do estilo románico.]]
Era fillo do nobre Charles de Gerville. Estudou no colexio de Coutances e máis tarde estudou dous cursos de Dereito na universidade da cidade de Caen.

Charles de Gerville cuñou por primeira vez o termo *románico* para se referir á etapa da arquitectura que comprendía dende a caída do Imperio Romano até o século XII; o termo xa existía relacionado coas linguas derivadas do latín (linguas romances ou románicas) e el empregouno nunha carta dirixida en 1818 ao seu amigo Arcisse de Caumont, outro arqueólogo francés que foi quen o difundiu no seu ''Essai sur l'architecture du moyen âge, particulièrement en Normandie* (*Ensaio sobre a arquitectura medieval, particularmente en Normandía*), datado no ano 1824.

## Obras 
* *Voyage archéologique dans la Manche*, 1818-1820.
* *Les Abbayes et les anciens châteaux de la Manche*, 1825.
* *Recherches sur le Hague-dike et les premiers établissements militaires des Normands sur nos côtes*, 1831.
* *Études géographiques et historiques sur le département de la Manche*, 1854.
* *Les Châteaux de la Manche: l’arrondissement de Saint-Lô*, 1989.

## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Lefèvre, F. (1996) *La famille de Charles du Hérissier de Gerville'', Saint-Lô: Société d’archéologie et d’histoire de la Manche.
Casa de Castro

A **Casa de Castro** é unha liñaxe da nobreza ibérica, principalmente nos reinos de Galicia, Castela e Portugal. Aínda que a súa orixe é disputada, a Casa de Castro converteuse en unha das familias máis poderosas da nobreza ibérica.

## Historia 
O primeiro membro claramente identificado da familia foi o conde de principios do século XII, Fernando García de Hita, parente e vasalo de Orraca de Galicia, León e Castela. Este parentesco, xunto co seu patronímico, levouno a ser considerado un fillo ilexítimo do tío de Urraca García II de Galicia. Máis recentemente, suxeriuse que era fillo do conde García Ordóñez pola infanta Urraca Garcés de Navarra, e quizais vasalo do clan Banu Gómez.

Durante o reinado de Afonso VIII, a familia Castro, baixo Gutierre Fernández, rivalizaba con unha gran familia castelá, a Casa de Lara, polo poder no reino de Castela.

A falta de herdeiros na liña castelá provocou o ascenso dunha rama asentada en Galicia. Esta rama converteuse na máis poderosa da nobreza galega, e unha das máis poderosas de España. Tradicionalmente ligados á comarca de Lemos, os representantes máis ilustres foron o "Gran Conde de Lemos" e o seu tío, o cardeal Rodrigo de Castro Osorio. Outro, Pedro Antonio Fernández de Castro aínda é moi recordado no Perú.

A Casa dos Castro converteuse nunha das familias máis poderosas da nobreza española e portuguesa. A Casa de Castro entrou en decadencia pola  falta de descendencia, pasando a comarca de Lemos á Casa de Alba. O escudo da rama galega da Casa do Castro eran seis roundels azuis sobre un campo de prata. A rama portuguesa utilizaba unha variante que incluía trece roundels sobre ouro.

## Galería 

Ficheiro:Escudo Andrés Romero Mariño de Moscoso.jpg|Escudo Andrés Romero Mariño de Moscoso
Ficheiro:Castro family coat of arms (Portugal).PNG|As variantes portuguesa e galega
Ficheiro:Fl- 49 Livro do Armeiro-Mor, Castro Conde de Monsanto.jpg|Escudo de Castro Conde de Monsanto, usado no Livro do Armeiro-Mor
Ficheiro:Escudo de Castro.svg|Escudo primitivo

## Notas
Hugo de Xabala

**Hugo de Xabala** (ou *Hugo de Jableh*) foi a mediados do século XII un bispo de Xabala (hoxe Jableh) no Principado de Antioquía.

Despois de que Zengi en 1144 conquistara o Condado de Edesa, o príncipe Raimundo de Antioquía enviou Hugo a pedir axuda ao papa Uxío III na súa residencia de Viterbo. Hugo chegou a Italia en novembro de 1145. Despois diso, Uxío emitiu, o 1 de decembro de 1145, a bula papal *Quantum praedecesores*, na que chamou a Segunda Cruzada, a cal se uniu o rei de Francia. Hugo tamén dixo aos cronistas e ao bispo Odón de Frisinga que se esperaba que o Preste Xoán, un mítico rei sacerdote de fe cristiá nestoriana, gobernante dun reino alén de Persia, apoiaría os Estados Cruzados na loita contra os sarracenos. Odón contou esta historia na súa *Chronica sive Historia de duabus civitatibus*. A crónica é a primeira mención documentada da lenda do Preste Xoán.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Robert Silverberg: *The Realm of Prester John*. Ohio University Press, 1996. ISBN 1-84212-409-9
* Hans Wollschläger: *Die bewaffneten Wallfahrten gen Jerusalem.* Wallstein 2003. ISBN 3-89244-659-8, S. 60
Jableh

**Jableh** (: جبلة‎ *Ǧabla*), tamén soletreado Jebleh, Jabala, **Jablah** ou *Gabala*, é unha cidade costeira do mediterráneo en Siria, 25&nbsp;km ao norte de Baniyas e 25&nbsp;km ao sur de Latakia, con arredor de 80000 habitantes (2008).
A cidade alberga a tumba e a mesquita do sultán Ibrahim Bin Adham, un famoso místico sufí&nbsp;que renunciou ao seu trono e dedicouse á oración polo resto da súa vida.

## Historia 
left|miniatura|O teatro romano de Jableh
Jableh estivo habitado desde polo menos o segundo milenio a. C. A cidade foi parte do reino&nbsp;ugarita&nbsp;e foi mencionada como "Gbʿly" nos arquivos da cidade arredor de 1200 a. C. Na Antigüidade Jableh foi unha cidade romana importante. Un dos restos principais deste período é un teatro, capaz de aloxar arrdor de 7000 espectadores. Restos aínda máis antigos atopáronse preto da beiramar, datados na Idade de Ferro ou a Era fenicia.

No período medieval, Jableh foi parte do Principado de Antioquía, un dos Estados Cruzados, até que foi capturada por Saladino en 1189 durante a&nbsp;Terceira Cruzada. Un residente famoso foi&nbsp;Hugo de Xabala, o bispo da cidade, quen informou da caída de Edesa ao papa&nbsp;Uxío III, e foi a primeira persoa a falar do&nbsp;Preste Xoán.

A menos dun quilómetro do centro de cidade xace o sitio antigo de Gibala, hoxe coñecido como Tell Tweini. Esta cidade foi habitada desde o terceiro milenio a. C. até o período persa.

## Economía 
A maioría da poboación Jableh depende da agricultura para subsistir, cultivan laranxas e limóns, olivas. No medio rural atópase un gran número de invernadoiros para o cultivo de hortalizas. No centro da cidade os habitantes traballan no comercio e hai pequenas fábricas de algodón e de zume de laranxa.

## Notas
Igrexa das Capuchinas da Coruña

A **igrexa das Capuchinas** é un templo situado na rúa das Panadeiras da cidade da Coruña. Formaba parte do antigo convento das Capuchinas, que foi rehabilitado para acoller o Museo de Belas Artes.

## Historia 
A presenza das capuchinas na Coruña dátase en 1683. Instaláronse nunha casa doada por Antonia de Prego xunto á capela de Nosa Señora das Marabillas. Esta capela foi derrubada para construír o novo edificio do convento, iniciado en 1688 segundo planos de Domingo de Andrade, que estivo no cargo ata 1707. A obra seguiu baixo o mecenado do arcebispo Antonio de Monroy co arquitecto Fernando de Casas Novoa, que deseñou, entre outras partes do convento, a fachada (1715).

Dende 1966 celebrouse na igrexa a primeira misa fixa en galego, oficiada polo crego Manuel Espiña.

O convento estivo en uso ata 1982; dende entón a comunidade mora nun novo edificio na parroquia de Liáns, Oleiros. En 1988, Manuel Gallego Jorreto presentou un proxecto de rehabilitación para a nova sede do Museo de Belas Artes que foi inaugurada en 1995. Esta intervención foi merecente do Premio Nacional de Arquitectura no ano 1997. Actualmente, ademais de actos relixiosos, o templo tamén acolle concertos.

A pesar de ter a máxima protección municipal, a casa do capelán foi derrubada segundo o proxecto do arquitecto Andrés Fernández-Albalat Lois o 13 de outubro de 2004 por mor da construción do aparcadoiro do Papagaio e non volveu ser reconstruída ata o 2009. O proceso foi investigado por se houbera un delito contra o patrimonio, mais o caso non prosperou.

## Descrición 
Sobre a porta da fachada e no retablo hai dúas imaxes da Virxe das Marabillas. A fachada, á que se accede grazas a unha escalinata semicircular, ten un só corpo e catro pilastras toscanas. Na parte superior da fachada vese o escudo dos franciscanos. A Virxe das Marabillas do retablo foi restaurada para recuperar a man dereita que lle fora quitada na década de 1980, cando o templo estaba abandonado.

A igrexa ten planta de cruz latina cunha soa nave. Na entrada ábrese un vestíbulo. que da acceso á igrexa. A nave da igrexa está cuberta por unha bóveda de canón semicircular con lunetos agás no último tramo que se ergue unha cúpula sobre pendetes. O templo contaba cun cadro de Francisco de Asís atribuído por algúns a Zurbarán e por outros a Mateo Cerezo mais que no presente está no convento das capuchinas de Liáns. 

A un lado da igrexa consérvase a parte de máis calidade do convento, un lenzo de cantaría integrado no museo. Do outro lado está a casa do capelán, do século XVIII, reconstruída en 2009.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Visita virtual á igrexa na web de Turgalicia.
* Ficha en Turgalicia
*
Maruxa Villanueva

**María Isaura Vázquez Blanco**, coñecida como **Maruxa Villanueva**, nada na Barrela (Lousada, Carballedo) o 6 de maio de 1906 e finada en Santiago de Compostela o 24 de novembro de 1998, foi unha actriz galega.

## Traxectoria 
Emigrou a Arxentina con 20 anos, e alí fíxose cantante e actriz, tamén colaborou nas actividades culturais dos emigrados galegos en Buenos Aires e nos actos en favor da República. Casou con Manuel Daniel Varela Buxán e con el formou a Compañía Gallega de Comedias Marujita Villanueva, coa que estreou *Os vellos non deben de namorarse*. Na Arxentina trabou amizade con Salvador de Madariaga, Eduardo Blanco Amor, Fernando Iglesias "Tacholas" e Alfonso Daniel Rodríguez Castelao.

En 1949 regresou a Galicia onde montou a compañía Os Labregos, pero a censura franquista rematou coa súa actividade, e volveu a Buenos Aires en 1958. En 1962 retornou definitivamente a Galicia. En 1971 o presidente da Fundación Rosalía de Castro, Agustín Sixto Seco, propúxolle atender a Casa Museo Rosalía de Castro, da que foi coidadora ata o seu pasamento, e onde viviu a partir de 1974. Dedicou o seu tempo á casa e á obra de Rosalía e converteuse en especialista no tema.

## Recoñecementos 
Recibiu numerosos premios e homenaxes, entre eles a Medalla Castelao da Xunta de Galicia e o Premio María Casares de teatro a título póstumo.

En 2001 o concello de Padrón creou o premio Maruxa Villanueva.
miniatura|Placa en Padrón.
Figura na galería de Personaxes ilustres do concello de Carballedo no que unha rúa leva o seu nome, o mesmo ca en Padrón.

Forma parte da galería de personaxes ilustres de Carballedo.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Biografía na páxina web da Fundación e Casa Museo Rosalía de Castro.
* Cid Galante, Rosa María (25/10/2017). "Maruxa Villanueva" *Historia das nosas mulleres ourensás*.
Xosé Mosquera

Co nome de **Xosé Mosquera** podemos referirnos a:

***Xosé Mosquera Pérez** 'O vello dos contos', mestre galeguista (1895-1965).
***Xosé Mosquera Casero**, político galego (n. 1956).
Altfrid

**Alfredo de Hildesheim** ou **Altfrid**, nado no ano 800 e finado o 15 de agosto do 874, foi un crego relevante do século IX. Foi bispo de Hildesheim e fundou a abadía de Essen, orixe da cidade actual de Essen. Amais da súa obra intelectual foi un conselleiro preto do rei de Francia Oriental, Lois o Xermánico.

A súa festa conmemórase o 15 de agosto. Foi o cuarto bispo de Hildesheim sendo consagrado cara ao ano 845, seguiu a regra de Santo Agostiño e gañou gran fama por pacificar as distintas faccións carolinxias enfrontadas naqueles momentos por controlar o imperio. Atribúeselle o comezo da construción da catedral dedicada á Virxe María de Hildesheim. Crese que morreu mártir.

## Notas 
## Ligazóns externas 
* Biografía de Santo Alfredo (en castelán)
* Biografía de Santo Alfredo (en inglés)
Saw III

***Saw III*** é un filme estadounidense de terror psicolóxico dirixido e coescrito por Darren Lynn Bousman. É o terceiro filme da franquía *Saw*. Está protagonizado por Tobin Bell, Shawnee Smith, Angus Macfadyen, Bahar Soomekh e Dina Meyer. *Saw III* marca a aparición de Costas Mandylor e Betsy Russell na saga, ámbolos dous con papeis menores, e que con posterioridade terán maior peso na serie.

## Personaxes 
* Tobin Bell como John Kramer
* Shawnee Smith como Amanda Young
* Angus Macfadyen como Jeff Denlon
* Bahar Soomekh como Lynn Denlon
* Dina Meyer como Detective Allison Kerry
* Donnie Wahlberg como Detective Eric Matthews
* Lyriq Bent como Tenente Daniel Rigg
* Costas Mandylor como Detective Mark Hoffman
* Betsy Russell como Jill Tuck
* Leigh Whannell como Adam Stanheight
* Mpho Koaho como Timothy Young
* Barry Flatman como Xuíz Halden
* Debra Lynne McCabe como Danica Scott
* Niamh Wilson como Corbett Denlon
* Stefan Georgiou como Dylan Denlon
* J. Larose como Troy
* Franky G como Xavier Chavez
* Timothy Burd como Obi Tate
* Oren Koules como Donnie Greco

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Halo (Vigo)

O **Halo** é unha infraestrutura civil na cidade de Vigo, inaugurada o 16 de febreiro de 2024, que une a rúa García Barbón coa estación multimodal de trens e autobuses.

## Características
Parte dende o centro comercial Vialia, pasa sobre a autoestrada AP-9 e contén dous ascensores, evitando un rodeo duns 2 quilómetros. A estrutura conta con dúas cabinas de 2,73 metros cadrados e unha capacidade para 17 persoas cada unha.

A obra levou 16 meses e tivo un orzamento de 15,8 millóns de euros. Trátase dun ascensor panorámico, translúcido, que salva 50 metros nuns 30 segundos. Conta con catro aeroxeradores que permiten aos ascensores funcionar coma elementos autosuficientes.

Ademais da súa función como ascensor, o Halo preséntase como un miradoiro da cidade con vistas á ría de Vigo.

## Sucesos
O 7 de febreiro de 2024, antes da inauguración, un home de 31 anos suicidouse lanzándose desde o Halo. Tras a inauguración, o 22 de febreiro, un mozo de 21 anos faleceu do mesmo xeito.

## Recoñecementos
O Halo recibiu o primeiro premio internacional de arquitectura Loop Design Awards, na categoría de arquitectura non construída no ano 2021.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Estación de Urzaiz
Pípidos

[miniatura|200px|*[Pipa pipa* (sapo de Suriname).]]
Os **pípidos** (**Pipidae**) son unha familia de anfibios anuros primitivos que carecen de lingua. As 30 especies desta familia encóntranse na Suramérica tropical (o xénero *Pipa*) e na África subsahariana (outros catro xéneros).

Estes anfibios son exclusivamente acuáticos e teñen numerosas modificacións para adaptarse ao seu hábitat. Por exemplo, os pés teñen membranas interdixitais completas, o corpo é aplanado, e presentan sistema da liña lateral. Ademais, os pípidos posúen oídos moi modificados para recibir sons baixo a auga. Carecen de lingua ou de cordas vocais, mais teñen barras óseas na larinxe coas que poden emitir sons. En tamaño van desde os 4 aos 19&nbsp;cm de lonxitude, segundo a especie.

O rexistro fósil dos pípidos é relativamente bo, xa que se coñecen 12 especies extintas. Seis delas están situadas no xénero que aínda existe hoxe *Xenopus*, e as restantes en xéneros extintos. Estes fósiles atopáronse en África, Suramérica, e en Oriente Próximo e datan desde o cretáceo inferior.

## Xéneros 
Familia **Pipidae**
* *Hymenochirus*
* *Pseudhymenochirus*
* *Xenopus*
* *Silurana*
* *Pipa* (sapo de Suriname)

## Notas 
## Véxase tamén 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas
División de Honra Feminina de Rugby

A **División de Honra Feminina**, chamada dende a edición 2016/17 **División de Honra Iberdrola** por razóns de patrocinio, é a primeira división da liga nacional de equipos femininos de rugby que se disputa en España. Creada en 2010 pola Federación Española de Rugby, tomou o relevo da **Copa da Raíña** e do máis antigo **Campionato de España** como máxima competición nacional, coa diferenza fundamental de que aqueles eran torneos de eliminatorias que se disputaban cando remataba a tempada de ligas rexionais, e a actual competición ten un formato de liga que ocupa toda a tempada e un sistema de ascensos e descensos coa categoría inferior.

Na División de Honra enfróntanse os oito mellores equipos de España, que disputan unha liga regular de catorce xornadas a dobre volta entre os meses de outubro e abril. Trala liga regular os catro primeiros clasificados disputan as eliminatorias polo título de campión e o derradeiro descende de categoría. Antes da tempada 2017/18 a liga tiña un formato reducido de sete xornadas con semifinais e final.

## Equipos 2022-23 
Na tempada 2022-23 participan os seguintes oito equipos:
*  Universitario RC
*  CR Majadahonda 
*  Olímpico RC 
*  CR Cisneros
*  Éibar RT 
*  CRAT Coruña 
*  CR Sant Cugat 
*  CR El Salvador

## Palmarés 
O palmarés da competicións está liderado polo INEF Barcelona, cun total de catro títulos de Divisións de Honra. O vixente campión de liga é o equipo sevillano do Universitario RC.

;Táboa histórica da División de Honra

* 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da Federación Española de Rugby 
### Outros artigos
Yelü Dashi

**Yelü Dashi **(Chinés: 耶律大石; pinyin: Yēlǜ Dàshí; de maneira alternativa 耶律達實 *Yēlǜ Dáshí*), ou **Yeh-Lü Ta-Shih** (r. 1124–1143) foi o fundador do Qara Khitai ou a dinastía Liao occidental. Tamén foi coñecido en fontes musulmás como Nūshī Taifū, Qushqin Taifū ou Qushqīn, fillo de Baighū.

## Primeiros anos 
Yelü Dashi era membro da familia real Khitan, descendente de oitava xeración de Abaoji, o fundador da dinastía Liao que gobernou áreas de Mongolia Interior, Mongolia Exterior e Manchuria desde o século X. Quizais nacera en 1087. O *Liao Shi* (*Historia de Liao*) descríbeo como "douto en textos Khitan e chineses, sobresaínte en montar e no uso do arco, e que pasara o máis alto exame imperial no quinto ano da era Tianqing" (1115 d. C.). Ocupou varios cargos na administración Liao, e ascendeu até converterse en comandante militar. En Kedun, Dashi tomou control do rabaño de cabalos imperiais, ordenou as súas forzas, recrutou guerreiros doutras tribos e xurou restaurar a dinastía Liao. Tivo por entón 10000 xinetes, con todo, os jurchen volvéranse demasiado fortes e. en 1130, Dashi decidiu ir para o oeste e estabeleceu unha base alí. Uníronse a el homes doutras tribos, e o gobernante Uyghur do Reino de Qocho prometeu unha alianza.

En 1131 ou 1132, os seguidores de Yelü Dashi nomeárono Gürkhan (khan universal). El avanzou fortalecendo o seu poder, expandindo gradualmente a súa autoridade sobre os karluk de Qayaliq e Almaliq. Avanzou tamén sobre territorio kirghiz e construíu unha cidade na beira do río Emil, preto de Chuguchak.

### Derrota dos kara-khánidas 
Unha á do exército de Dashi fixo unha tentativa temperá de capturar a cidade karakhánida oriental de Kashgar en 1128, mais foi repelida polo gobernante karakhánida de alí, Ahmad b. Hasan. Porén, o gobernante karakhánida de Balasaghun, Ibrāhīm II b. Ahmad, complicado por un exército nómade formado por homes das tribos karluk e qanqli, pediu axuda a Dashi e convidou o seu exército á capital. Mais Dashi aproveitou para apoderarse da cidade e, segundo o historiador persa Ata-Malik Juvayni, "ascendeu a un trono que non lle custou nada.". O bispo Odón de Frisinga foi o primeiro que rexistrou a historia en 1145.

## Morte e legado 
Yelü Dashi morreu en 1143, mestre de gran parte de Asia Central. Na época da súa morte, Qara Khitai abarcaba as rexións de Transoxiana, Ferghana, Semirechye, a Cunca Tarim e Uyghuria. A dinastía Yelü estabelecida duraría até a súa usurpación por Kuchlug,  seguida da conquista dos seus dominio por Xenxis Khan en 1218.

## Referencia 
### Citas 
### Fontes 
* Biran, Michal, *O Imperio do Qara Khitai en Eurasian historia*, Cambridge Prensa Universitaria, 2005.
* Bretschneider, E., *Procuras Medievais desde Oriental Asiatic fontes*, Vol.1, Routledge, 2002.
* Grousset, Rene, O Imperio do Steppes: Unha Historia de Asia Central , Rutgers Prensa Universitaria, 2002.
* 遼史 *Historia de Liao*, volume 30, biografía de Yelü Dashi.
Bacoreta

A **merma** ou **bacoreta** (***Euthynnus alletteratus***) é unha especie de peixe da familia Scombridae, da orde dos Perciformes, do grupo do túnidos.

Os machos poden chegar a medir 122&nbsp;cm de lonxitude total e pesar 16,5&nbsp;kg.

Encóntranse nos mares e océanos tropicais e subtropicais, incluíndo o mar Mediterráneo, o mar Negro, o mar Caribe e o golfo de México

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Fenner, Robert M.: *The Conscientious Marine Aquarist*. Neptune City, Nova Jersey, Estados Unidos : T.F.H. Publications, 2001.
* Helfman, G., B. Collette e D. Facey: *The diversity of fishes*. Blackwell Science, Malden, Massachusetts, Estados Unidos , 1997.
* Hoese, D.F. 1986: . A M.M. Smith e P.C. Heemstra (eds.) Smiths' sea fishes. Springer-Verlag, Berlín, Alemaña.
* Maugé, L.A. 1986. A J. Daget, J.-P. Gosse e D.F.E. Thys van den Audenaerde (eds.) Check-list of the freshwater fishes of Africa (CLOFFA). ISNB Bruxelas; MRAC, Tervuren, Flandres; e ORSTOM, París, Francia. Vol. 2.
* Moyle, P. e J. Cech.: *Fishes: An Introduction to Ichthyology*, 4a. edición, Upper Saddle River, Nova Jersey, Estados Unidos: Prentice-Hall. Ano 2000.
* Nelson, J.: *Fishes of the World*, 3a. edición. Nova York, Estados Unidos: John Wiley and Sons. Ano 1994.
* Wheeler, A.: *The World Encyclopedia of Fishes*, 2a. edición, Londres: Macdonald. Ano 1985.
### Ligazóns externas 
* Animal Diversity Web (en inglés)
* AQUATAB.NET
Angostura trifoliata

***Angostura trifoliata*** ou ***Galipea cusparia***, coñecida como **angostura**, é unha especie fanerógama de planta medicinal, árbore da familia das rutáceas orixinaria de Suramérica. A súa cortiza emprégase polos seus principios amargos. É orixinaria de Venezuela.

## Descrición 
É unha árbore duns 15 a 25 m de altura con follas trilobuladas de até 6 dm de longo, de desagradable e picosa fragrancia, sobre longos pecíolos; as folliñas son ovo-lanceoladas, sésiles, afiadas e posúe puntos brancos na face.

As flores xorden en longos acios axilares, de cor branca e con penachos peludos na parte exterior. A cortiza é de cor marrón-gris.

## Propiedades 
A planta angostura (*Galipea officinalis, Angostura trifoliata*) ten forma similar a dun arbusto e foi estudada polo seu potencial antibiótico e actividade citotóxica (destrúe as células). Considérase que a cortiza é a fonte principal destas propiedades medicinais.

Aínda que a angostura (árbore) e o licor amargo de Angostura comparten o nome, o licor é chamado así pola cidade de Angostura, Venezuela, é dicir, que, pola contra do que se cre popularmente, non fai uso da *Angostura trifoliata*.

### Usos 
A codia, pois, posúe as seguintes propiedades medicinais.
* Úsase como tónico amargo, herba aromática, estimulante respiratorio, estomacal, febrífugo, carminativo. En doses altas tamén é algo vomitiva e laxante (antidiarreicos e antiespasmódicos).
* En tratamentos de gastrites crónicas, dispepsia, falta de apetito, hipoacidez gástrica.
* En coctelaría é moi apreciada, pois é o ingrediente principal de bebidas tipo *Bíter*, que é unha bebida alcohólica aromatizada con esencias de herbas e que ten un sabor amargo.
* Os indios fan uso da cortiza con po de aspersión na auga, que se utiliza para atordar os peixes.

## Taxonomía 
*Angostura trifoliata* foi descrita por (Willd.) T.S.Elias e publicado en *Taxon 19:575.* (1970)
;Sinonimia

## Notas 
## Véxase tamén
Aromaterapia

A **aromaterapia** (etimoloxía : latín « aroma », grego « ἄρωμα - arôma » = aroma; grego « θεραπεία - therapeia » = cura, coidado) é a utilización con fins terapéuticos ou de curación de extractos aromáticos de plantas (esencias e aceites esenciais). Non debe confundirse coa fitoterapia, que utiliza a totalidade dos elementos extraídos das plantas terapéuticas.

O termo foi utilizado desta xeira polo alquimista francés René Maurice Gattefossé no 1935.

A aromaterapia é unha pseudociencia.

## Historia 
Xeralmente as plantas constituíron a base da farmacopea das antigas civilizacións.

Na historia da medicina moderna, polo menos ata o século XVI, a aromaterapia confundíase coa fitoterapia.

No século X o médico alquimista persiano Jabir Ibn Hayyan inventou o alambique, grazas ó cal se melloraron os procesos de extracción de diferentes substancias das plantas, e a farmacopea foi quen de utilizalo sobre todo á partir do século XVI.

## Utilización 
No panoplia de técnicas dun *naturoterapeuta*, ou médico naturista, a aromaterapia practícase arestora en combinación coa fitoterapia, por iso  o termo "fito-aromaterapia" vén sendo utilizado polos especialistas naturalistas.

[alt=Distillation à la vapeur d'eau (Florame)|miniatura|[Destilación utilizando o vapor da auga.]]

O termo aromaterapia engloba prácticas medicinais e terapéuticas moi variadas. Os aceites esenciais, por exemplo, pódense utilizar en untos ou ungüentos (disolución do aceite esencial da planta nun aceite vexetal neutro), en cremas ou locións, que sería unha emulsión de aceite en auga. A súa aplicación é externa e abrangue, en primeiro lugar, a epiderme. Ademais da aplicación cutánea, a dispersión no mel, nun aceite de uso alimentario ou simplemente aplicando algunha gota de aceite esencial encol dun azucre, permite aproveitar as moléculas activas nos aceites esenciais de xeito oral. Existen ademais cápsulas que permiten a vía oral. Os aerosois que resultan da dispersión no aire polo efecto da nebulización dos aceites esenciais son raramente utilizados, mais a dispersión pode ser obtida eficazmente grazas á utilización de difusores especiais que nebulizan os aceites nun procedemento frío que garante a conservación da esencia dispersada nunha habitación. O emprego de supositorios pode resultar moi útil en certos procesos terapéuticos.

miniatura|A aromaterapia utilizada en masaxe.|centro

## Notas
Rato de mar

O **rato de mar** (***Aphrodita aculeata***) é unha especie de anélido poliqueto da familia Aphroditidae. Adoita mostrar sobre o corpo reflexos metálicos debido á descomposición da luz incidente sobre os numerosos filamentos enlazados que o recobre.

## Comportamento 
Vive soterrado no fondo do mar por onde se despraza devagariño, deixando asomar a parte posterior do corpo para obter auga para respirar.

### Alimentación 
A súa dieta componse principalmente de moluscos e vermes, que captura coa boca e engole enteiros, xa que carece de mandíbula endurecida.

## Notas 
## Véxase tamén 
* *Aphrodita aculeata* en www.asturnatura.com
* *Aphrodita aculeata* en Marine Species Identification Portal  (inglés)
Domingo Ayaso

**Domingo Ayaso Oujo**, nado en Aguiño (Ribeira) en 1949 é un carpinteiro de ribeira galego.

## Traxectoria 
Empezou a traballar en 1964 no obradoiro do pai, que era tamén carpinteiro de ribeira. Dedicou a súa traxectoria como carpinteiro á construción de dornas, a embarcación típica das Rías Baixas. Algunhas das dornas creadas por el están expostas no Museo do Pobo Galego.

## Galardóns 
*Premio Artesanía de Galicia 2015, a toda a súa traxectoria.

## Notas
Aspencat

**Aspencat** é un grupo musical con orixe en Xaló (Comunidade Valenciana) cun estilo musical que mestura o reggae, hip hop, ska e drum and bass con inclusión de ritmos electrónicos como o dubstep. Están considerados uns dos grupos referentes da súa comunidade e xunto a La Raíz e Orxata Sound System conforman unha serie de grupos valencianos críticos coa cultura institucional da súa comunidade.

## Discografía 
* *La festa està servida* (2007)
* *Obri la llauna* (2009)
* *Naixen Primaveres* (2011)
* *Inèdit* (2012)
* *Essència* (2013)
* *Tot és ara* (2015)

## Notas
Shetland (serie de televisión)

***Shetland*** é unha serie policial da BBC de Escocia protagonizada por Douglas Henshall que representa o papel do detective Jimmy Perez. A historia desenvólvese no arquipélago escocés das Shetland, aínda que bastante da filmación se efectuou na parte escocesa de Gran Bretaña, con algunhas localizacións nas Shetland.

A primeira temporada da serie, piloto, foi de dous episodios baseados na novela da escritora británica Ann Cleeves *Red Bones*, foi emitida na BBC no 2013.

A segunda temporada, emitida en 2014, ten 6 episodios e consta de tres historias de dúas partes cada unha baseadas nas novelas de Ann Cleeves *Raven Black*, *Dead Water* e *Blue Lightning*.

En abril de 2015 comezou a gravación da terceira temporada da serie.

## Emisión en Galicia 
A TVG comezou a emisión da serie o 11 de outubro de 2015.

Os dous primeiros episodios da primeira temporada tituláronse *Ósos vermellos* (1ª e 2ª parte).

Os episodios da segunda temporada en Galicia tituláronse *Negro coma un corvo* (1ª e 2ª parte), *Auga morta* (1ª e 2ª parte) e *Lóstrego azul* (1ª e 2ª parte).

Posteriormente a serie foi reemitida pola tvG2

## Notas
Igrexa de San Nicolao da Coruña

A **igrexa de San Nicolao** é un templo relixioso de estilo barroco situado na Coruña. É unha das parroquias históricas da cidade da Coruña, con Santa María, Santiago e San Xurxo.

## Descrición 
miniatura|esquerda|Interior da igrexa.
O edificio ten planta de cruz latina e unha soa nave abovedada. A cada lado da nave hai seis capelas, a maioría funerarias. No interior destacan o presbiterio e as complexas decoracións barrocas. Dúas portas con balcóns permiten o acceso a outras áreas como a sancristía. No adro existe un cruceiro.

## Historia 
O templo anterior, do que só se conserva a capela do Cristo, cunha inscrición de 1632 foi destruído no asedio de 1589.

A heteroxeneidade e antigüidade do edificio existente fixo necesaria a reconstrución, contra 1740, dun novo templo de estilo barroco.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Arciprestado de Faro
### Ligazóns externas 
* Ficha en Turgalicia
* Parroquia
* Web da Parroquia
Andrea Appiani

[miniatura|dereita|Famoso retrato de [Napoleón retratado por Appiani en 1805.]]
**Andrea Appiani**, nado en Milán o 31 de maio de 1754 e finado na mesma cidade o 8 de novembro de 1817, foi un pintor neoclásico italiano.

## Galería 

Ficheiro:Apollo e Giacinto, inc. da Andrea Appiani incis. di Giuseppe Marri (+1851).jpg|*A morte de Xacinto*.
Ficheiro:Andrea Appiani - Portrait de Madame Hamelin, née Fortunée Lormier-Lagrave (1776-1851) - Madame Hamelin - Musée Carnavalet - 2.jpg|Madame Hamelin, 1798
Ficheiro:Napoleon p1070178.jpg|*Napoleón*, 1798.
Ficheiro:Louis charles desaix.jpg|*O xeneral Desaix*, 1800.
Ficheiro:Andrea Appiani 001.jpg|*Apoteosie de Napoleón*, 1807.
Ficheiro:EugeneBeau.jpg|*Eugenio de Beauharnais*, 1810. 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Andrea Appiani, en artnet.com.
Últimas cartas de Jacopo Ortis

***Últimas cartas de Jacopo Ortis*** (en ) é a novela máis importante de Ugo Foscolo, escrita entre 1798 e 1802.

Foi traducida ó galego por Isabel Soto e foi publicada pola Editorial Hugin e Munin no ano 2016.

## Trama e características 
miniatura|dereita|O autor da obra, Ugo Foscolo, retratado en 1813.
Está considerada a primeira novela epistolar da literatura italiana. Consiste na reprodución das cartas do protagonista, Jacopo Ortis, por parte do seu destinatario, o editor e amigo Lorenzo Alderani. Este último, tras o suicidio de Jacopo, exponas de maneira cronolóxica ao tempo que lles engade un proemio e mais unha conclusión. Está vagamente inspirado nun feito real, segundo o modelo literario fixado n'*As mágoas do mozo Werther* (1774) por Johann Wolfgang von Goethe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Achegamento crítica á obra. 
* *Concordanze delle Ultime Lettere di Jacopo Ortis* 
* '' Il problema dell'originalità dell'Ortis'', ISBN 978-88-6122-056-0, Seneca Edizioni.
Prisoners of the Sun (videoxogo)

***Prisoners of the Sun*** é un videoxogo baseado na historia de *As 7 bolas de cristal* e *O templo do sol* da serie *As aventuras de Tintín*, a serie de banda deseñada do debuxante belga Hergé. Foi lanzado para SNES, Windows, Game Boy e Game Boy Color a finais de 1997 e en 2000.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Xogos de Tintín en Tintinologist.org
Fraude das preferentes en Galicia

[300px|miniatura|Manifestación de preferentistas -afectados pola estafa das preferentes e subordinadas- diante da casa de [Alberto Núñez Feijóo. *Imaxe de Praza Pública.*]]
A **estafa das preferentes e subordinadas en Galicia** fai referencia á fraude bancario na emisión e venda de accións preferentes por bancos e caixas galegas, que viñan realizando desde os anos 1990 e que se intensificou a partir de 2003, especialmente entre o 2009 e o 2011, período que abrangue a etapa de maior burbulla inmobiliaria e a crise das hipotecas subprime nos Estados Unidos de América.

A fraude das accións preferentes radicaba na venda de accións e outros activos bancarios complexos a clientes de clase socioeconómica media e baixa, ofertando ditos produtos sen a transparencia debida, xa que non eran quen de comprender o produto por mor da súa complexidade. Miles de clientes foron estafados ao depositaren os seus aforros en produtos bancarios de alto risco, sendo enganados respecto a dito risco na adquisición do produto. En frecuentes casos os produtos eran vendidos coma se fosen produtos con renda fixa.

Un relatorio do FROB elevou a 116.000 persoas o total de afectados por preferentes e subordinadas en Galicia, e os cartos estafados ascenden a 1&nbsp;831 millóns de euros.

## Entidades involucradas 
### Novacaixagalicia 
A caixa resultante da fusión das caixas galegas Caixanova e Caixa Galicia, e que posteriormente foi renomeada como NCG Banco, e finalmente ABANCA, foi a entidade principalmente implicada no escándalo da venda de participacións preferentes e subordinadas en Galicia. Segundo o FROB, o total de afectados por esta estafa estimaríase en 116&nbsp;000 persoas, cunha cantidade de máis de 1&nbsp;800 millóns de euros.

A CNMV sancionou o 24 de marzo de 2015 a ABANCA cunha multa de 2 millóns de euros pola estafa na venda de preferentes e subordinadas. A resolución, publicada no BOE, concluíu que a entidade NCG Banco cometeu unha ilegalidade ao vender produtos híbridos complexos sen advertir de xeito adecuado dos riscos e consecuencias do investimento.

### Banco Popular 
No ano 2009, 1&nbsp;500 persoas investiron arredor de 40 millóns de euros en produtos denominados *"bonos subordinados necesariamente canxeables en accións"*. Ditos produtos, que inicialmente foron emitidos coma bonos, foron no ano 2013 convertidos, de xeito unilateral pola entidade, en accións. En 2015 o prezo da acción situouse en arredor de 4,4 euros por acción, moi lonxe dos 17,69 euros do prezo de conversión inicial, resultando en considerables perdas económicas para os clientes do banco.

## Galería de imaxes
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Proceso de fusión de Caixanova e Caixagalicia
### Ligazóns externas 
* "El engaño masivo de las preferentes" (13/9/2012) El País .
Narcos (serie de televisión)

***Narcos*** é unha serie de televisión estadounidense creada e producida por Chris Brancato, Carlo Bernard e Doug Miro. A tempada 1, formada por 10 episodios, foi emitida o 28 de agosto de 2015 a través de Netflix. Ambientada e rodada en Colombia, a tempada 1 conta a historia do narcotraficante Pablo Escobar, que se converteu en billonario a través da produción e distribución de cocaína, e das interaccións de Escobar con outros señores da droga e con axentes da DEA. A serie foi renovada para unha segunda tempada o 3 de setembro de 2015, a cal se estreou no 2016. A terceira tempada estreouse o 1 de setembro de 2017.

O 18 de xullo de 2018, os directores anunciaron que a cuarta tempada sería como unha nova serie orixinal de Netflix, titulada *Narcos: Mexico*. A nova serie, estreada o 16 de novembro de 2018 está ambientada no México da década de 1980.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Fariña* (serie de televisión)
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Ácido dihomo-gamma-linolénico

O **ácido dihomo-γ-linolénico** (**DGLA**) é un  ácido graxo ω−6 de 20 carbonos. Tamén se lle dá o nome de 20:3 (ω−6). O DGLA é un ácido carboxílico cunha cadea de 20 carbonos e tres dobres enlaces *cis*; o primeiro dos cales está situado no sesto carbono empezando polo final (extremo omega), que se corresponde co carbono 14 da cadea, e os outros están nos carbonos 11 e 8. O DGLA é o produto da elongación encimática do ácido ácido γ-linolénico (GLA; 18:3, ω−6). Á súa vez, o GLA, é un produto da desaturación do ácido linoleico (18:2, ω−6). O DGLA é un ácido graxo moi común, que se atopa só en cantidades traza nos produtos animais.

## Efectos biolóxicos 
Os metabolitos eicosanoides do DGLA son:
* Tromboxanos da serie 1 (tromboxanos cun dobre enlace), por medio das vías de COX-1 e COX-2.
* Prostanoides da serie 1, por medio das vías de COX-1 e COX-2.
* Un derivado 15-hidroxilo que bloquea a transformación do ácido araquidónico (AA) a leucotrienos.

Todos os efectos son antiinflamatorios. Isto está en marcado contraste cos metabolitos análogos do ácido araquidónico (AA), que son tromboxanos da serie 2 e  prostanoides e leucotrienos da serie 4. Ademais de render eicosanoides antiinflamatorios, o DGLA compite co AA pola unión á COX e á lipoxixenase, inhibindo a produción de eicosanoides do AA.

Nun pequeno estudo no que se administrou por vía oral, o DGLA produciu efectos antitrombóticos. O suplemento da dieta con GLA incrementa os niveis no soro sanguíneo de DGLA e AA. A cosuplementación con GLA e EPA fai diminuír os niveis de AA séricos ao bloquear a actividade da Δ-5-desaturase, e tamén facendo decrecer a síntese de leucotrienos nos neutrófilos.

[miniatura|dereita|200px|A [borraxe é unha rica fonte de ácido γ-linolénico, o precursor na dieta do DGLA.]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ácido graxo esencial
Earthrise

***Earthrise*** (traducible como ***albor*** ou ***espontar da Terra***) é o nome da fotografía da NASA AS8-14-2383HR, tomada por William Anders durante a misión do Apollo 8 á Lúa o 24 de decembro de 1968 ás 16:40 UTC (aprox.). Nela apréciase parcialmente a Terra na sombra, nun primeiro plano da superficie lunar. O Apolo 8 non aterrou na Lúa; esta fotografía foi quitada dende a órbita lunar.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Earthrise*, NASA
Zygmunt Bauman

**Zygmunt Bauman**, nado en Poznań o 19 de novembro de 1925 e finado en Leeds o 9 de xaneiro de 2017, foi un sociólogo, filósofo e ensaísta polaco de orixe xudía. A súa obra, que comezou na década de 1950, ocúpase, entre outras cousas, de cuestións como as clases sociais, o socialismo, o holocausto, a hermenéutica, a modernidade e a posmodernidade, o consumismo, a globalización e a nova pobreza. Desenvolveu o concepto da «modernidade líquida» e acuñou o termo correspondente. Xunto co tamén sociólogo Alain Touraine, Bauman recibiu o Premio Príncipe de Asturias de Comunicación e Humanidades en 2010. Foi mestre de filosofía e socioloxía na Universidade de Varsovia antes de verse obrigado a marchar de Polonia en 1968 por mor da política antisemita desenvolvida polo goberno comunista despois dos sucesos de marzo de 1968. Após a súa marcha da universidade desa cidade, ensinou socioloxía en países como Israel, os Estados Unidos e o Canadá. Dende 1971 residía en Inglaterra. Foi mestre na Universidade de Leeds, da que foi profesor emérito dende 1990.

## Recoñecementos 
* Premio Europeo Amalfi de Socioloxía e Ciencias Sociais (1989)
* Premio Theodor W. Adorno da cidade de Frankfurt am Main (1998)
* Premio Princesa de Asturias de Comunicación e Humanidades (2019)

## Notas 
## Véxase tamén
Neus Munté

**Neus Munté i Fernández**, nada en Barcelona o 13 de novembro de 1970, é unha política, sindicalista e avogada catalá. É militante de Convergència Democràtica de Catalunya dende 1996. En 2012 foi designada Conselleira de Benestar Social e Familia da Generalitat de Cataluña; o 22 de xuño de 2015, vicepresidenta e voceira do Goberno de Cataluña, presidido por Artur Mas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha de Munté en Govern.cat.
Orquestra Sinfónica Estatal de Azerbaidján

A **Orquestra Sinfónica Estatal de Azerbaidján** (en azerí: *Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri*) é a orquestra nacional de Azerbaidján. A orquestra foi fundada en 1920 como a orquestra do Conservatorio Sinfónica Estatal de Azerbaidján en Bakú, sendo unha das primeiras orquestras da Unión Soviética. Entre os mestres que pasaron pola orquestra están Uzeyir Hajibeyov, Niyazi Hajibeyov, Rauf Abdullayev, etc. Artistas famosos que pasaron pola orquestra son René-Emmanuel Baton, Otto Klemperer, Mstislav Rostropovich, Fritz Stiedry, Nikolai Golovanov, entre outros. Uzeyir Hajibeyov, Niyazi Hajibeyov e Rauf Abdullayev foron mestres que rexeron os seus traballos coa orquestra. A orquestra xa realizou numerosas xiras por países como Francia, Alemaña, Reino Unido, Italia, Turquía, Exipto, Suíza e Estados Unidos.

## Mestres 
* Uzeyir Hajibeyov (1920–1938)
* Niyazi Hajibeyov (1938–1984)
* Rauf Abdullayev (1984–)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
PAM-D

**PAM-D** (acrónimo de *Payload Assist Module Delta class*) é o nome dun foguete espacial dos estadounidense en servizo desde 1980. Usábase como etapa final nalgúns modelos das familias de foguetes Delta 3000, Delta 4000 e Delta II, e de manera independente desde os transbordadores espaciais. Foi utilizado nuns 122 lanzamentos, con só un errado e outro parcialmente errado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Delta 3000
*Delta 4000
*Delta II
*PAM-D2
*PAM-S
Xavier Domènech

**Xavier Domènech i Sampere**, nado en Sabadell o 2 de decembro de 1974, é un historiador e político catalán. É profesor de Historia na Universidade Autónoma de Barcelona, activista en diversos movementos sociais, entre eles o 15-M e membro de Procés Constituent a Catalunya, membro da executiva de Barcelona en Comú e comisionado de *Estudos Estratéxicos e Programas de Memoria* do Concello de Barcelona.

Encabezou a candidatura de confluencia En Comú Podem creada para concorrer ás eleccións xerais do 20 de decembro de 2015 nas circunscricións electorais catalás, formada por Barcelona en Comú, Podem, ICV e EUiA. A coalición foi a lista máis votada en Cataluña.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Artigos de Xavier Domènech en El Diario
* Xavier Domènech: “La mala lectura de la transició instal·la els moviments socials en la derrota”
PAM-D2

**PAM-D2** (acrónimo de *Payload Assist Module Delta class 2*) é o nome dun foguete espacial dos estadounidense usado nunhas poucas misións como etapa final, en concreto co transbordador espacial e co foguete Titan 3.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*PAM-D
*PAM-S
*Titan 3
Antonio Pérez Barreiros

**Antonio Pérez Barreiros**, coñecido como **Cabila**, nado en Ourense en 1928 e finado en Verín o 20 de xuño de 2012, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Con oito anos repartía en bicicleta propaganda contra o réxime pola rúa do Paseo de Ourense. Cando rematou a guerra afiliouse ás Juventudes Socialistas Unificadas, nas que militou na clandestinidade, polo que foi detido e encarcerado no cárcere de Ourense, do que logrou fuxir. A mediados dos anos corenta, cando repartía propaganda xunto con outros compañeiros, nunha feira de Ourense encontráronse cunha redada da Falange e para evitar a detención tirouse ao río Miño e escapou nadando.

En 1946 fuxiu ás montañas das comarcas de Valdeorras e Conso Frieiras, onde se integrou nun destacamento da II Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia dirixido por Juan Sorga con Camilo de Dios Fernández, Manuel Nóvoa Barreiros e José María Saavedra Díaz. O 18 de marzo de 1949 formaba parte do grupo de seis guerrilleiros localizados pola Garda Civil nunha casa que utilizaban como refuxio preto de Ourense. Nun primeiro asalto os guerrilleiros lograron repeler o ataque e mataron o capitán Francisco Piñel Estévez e ao garda José Rouco Vila, o guerrilleiro Antón López tamén resultou morto. A situación fíxose insostible e Antonio Pérez, José María Saavedra e outro guerrilleiro intentaron romper o cerco. Antonio Pérez e José María Saavedra resultaron gravemente feridos e foron capturados, o terceiro home logrou escapar. Na casa permaneceron dous guerrilleiros que continuaron resistindo e a Garda Civil decidiu poñerlle lume á casa. No edificio en chamas, Manuel Novoa suicidouse mentres o seu compañeiro Camilo de Dios foi ferido e capturado.

Xulgado con Camilo de Dios nun consello de guerra celebrado na Coruña o 27 de agosto de 1949, foi condenado a morte. Foi trasladado ao cárcere de Burgos onde coñeceu á súa muller Isabel do Barro. Conmutada a pena pola de cadea perpetua, foi trasladado ao penal do Dueso (Santander), do que saíu a finais dos anos sesenta. Instalouse en Verín. Volveu ser detido en maio de 1971 acusado de propaganda ilegal e de pertencer a Comisións Obreiras xunto con Carlos Barros Guimeráns, Manuel Peña-Rey Bouzas, Augusto Valencia Teijeiro, Antonio Estévez García, Rafael Blanco Pérez, Miguel Domínguez Vaz, Sergio Sandoval Bahamonde, Camilo de Dios Fernández e Norberto Salgado Lorenzo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*