Francesc Boix i Campo

**Francesc Boix i Campo,** nado no Poble-sec, Barcelona, o 31 de agosto de 1920 e finado en París, o 7 de xullo de 1951, foi un fotógrafo catalán. Pasou á historia como o "fotógrafo de Mauthausen" por realizar e ocultar milleiros de fotografías sobre as circunstancias do campo de concentración de Mathausen que serviron para incriminar e condenar a varios dirixentes nazis nos Xuízos de Núremberg.

## Traxectoria 
Seu pai, que de novo pertencera á CNT, era xastre no Poble-sec e tiña no patio onde vivía un pequeno estudo fotográfico que serviu para espertar a curiosidade de Francesc.  Á idade de catorce anos, ingresou ao aprendiz da casa de fotografía Romagosa.  Dous anos máis tarde traballou na revista *Juliol* (*Xullo*, en galego) editada polas Xuventudes Socialistas Unificadas.

A finais de 1937, durante a Guerra Civil española ingresou na 30ª División do bando republicano, e marchou ás áreas da fronte de Aragón e Segre onde documentou os principais feitos bélicos. Os negativos das fotografías que realizou durante este período foron dixitalizadas e documentadas por un equipo de profesionais da Asociación Fotoconnexió e, posteriormente, a Comisió de Dignidade, que posúe o fondo fotográfico, entregounas ao Arquivo Nacional de Cataluña

### Mathausen 
En maio de 1940, as liñas defensivas francesas foron destruídas pola Wehrmacht, e Boix foi capturado polos alemáns. Pasou polo campo de prisioneiros Stalag XI-B, en Bad Fallingbostel, onde aprendeu alemán,​

No campo, grazas ao seu coñecemento da fotografía e do alemán e a petición doutro fotógrafo catalán Antoni García (natural de Tortosa), foi destinado ao *Erkennungsdienst* (Servizo de identificación de campo) en 1942. Oficialmente era un laboratorio fotográfico dirixido aos retratos policiais para a identificación dos prisioneiros, aínda que na práctica, coa cámara Leica do laboratorio, capturou en instantáneas a barbarie diaria. Tirou fotografías dos mortos por armas de fogo, suicidios, accidentes, asuntos médicos e outros eventos de campo, como visitas das altas xerarquías (por exemplo, as de Himmler e altos mandos das SS). Coa axuda de Antoni García e doutro preso, artellaron un plan para ocultar en segredo, no propio campo de concentración, unhas 20.000 fotografías e negativos.

### Na posguerra 
Cando Mauthausen foi liberado, Boix marchou a París e traballou como xornalista gráfico en varias publicacións próximas ao  Partido Comunista Francés, como *Ce Soir*, *Regards* e tamén ''L'Humanité'' , o órgano oficial. Segundo algunhas fontes, neses medios comezou a revelar fotografías do campo de concentración; No acto, Marina Rossell cantou L'Emigrant e El Cant dels ocells.

Na placa que marca a tumba, está escrito o seguinte:

## Fondo fotográfico 
miniatura|Doazón do Fondo Boix no Arquivo Nacional de Cataluña. |alt=
En 2010, a casa de poxas Soler i Llach lanzou un fondo de autoría descoñecido que atribuíu ao fotógrafo Joan Andreu Puig Farran, cun importante número de negativos da Guerra Civil e da Segunda República, pero a poxa quedou baleira. O conxunto estaba composto por un número impreciso de negativos, superando os miles, instalados en tres caixas, dúas de metal e unha de madeira.

En 2013, unha páxina de compra e venda a través de Internet poxou o mesmo fondo fotográfico.  O Arquivo Nacional de Cataluña foi informado, descuberto por diferentes colaboradores e, unha vez valorado o seu interese, o Departamento de Cultura intentou adquirilo.  Mentres tanto, os membros da Asociación Fotoconnexió, que coñecían ao vendedor persoalmente, informaron á Comisión Dignidade o valor de testemuño do fondo fotográfico. Esta asociación adquiriu o conxunto e a suspensión da poxa.  A adquisición realizouse co obxectivo de proporcionar o fondo ao Arquivo Nacional de Cataluña.

A Comisión de Dignidade adquiriu en Perpiñán e presentou a principios de 2013 tres caixas con preto de 1.400 fotografías e negativos da Guerra Civil e de Barcelona nos anos trinta.  Tras dúas probas testemuñas e un estudo grafolóxico, confirmouse a autoría de Francesc Boix e o seu pai Bartomeu (as fotografías da Cidade Condal). Este fondo fotográfico, chamado Fons d'Argelers e con gran valor documental, foi revelado, dixitalizado e cedido ao Arquivo Nacional de Cataluña.

O fondo está rexistrado no Arquivo Nacional de Cataluña como *Boix (Fotógrafos)* co código 1-1058.  A descrición e imaxes dixitalizadas das 709 fotografías atribuídas a Francesc Boix pódese atopar no buscador en liña do ANC.

## Obra 
Escribiu un libro sobre a súa estadía en Mauthausen, titulado *Spaniaker*, que era a forma despectiva coa que algúns *SS* se referían aos españois e enviou o manuscrito ao escritor André Wurmser.  Cando na década dos setenta a escritora catalá Montserrat Roig se interesou polo texto, Wurmser díxolle que llo emprestara a Pierre Courtade, que morreu uns poucos anos despois de Boix. Hoxe descoñécese o paradeiro deste libro.
## Obras sobre Francesc Boix 
### Libros 
* (2002). *Francisco Boix, el fotógrafo de Mauthausen.* Benito Bermejo realizou durante varios anos un traballo de investigación tanto sobre a figura de Boix -infancia, mocidade, guerra civil española, resistencia en Francia, Segunda guerra mundial, prisioneiro de guerra, etc.-, as súas fotografías, así como a localización dos arquivos fotográficos capturados aos SS do Campo de concentración de Mauthausen-Gusen. Hai edición e catalán e en español.
* (2016). *La historia de Francisco Boix y las fotografías robadas a los SS de Mauthausen.* Edición corrixida e aumentada da obra anterior. Hai edición e catalán e en español.
* (2017). *Le Photographe de Mauthausen* A editorial belga Le Lombard publicou esta novela gráfica na que se narra a historia de Francisco Boix e o roubo das fotografías. O guión é de Salva Rubio,​ o debuxo de Pedro J. Colombo​ e as cores de Aintzane Landa. En abril de 2018, Norma Editorial publicouna en castelán co título "El fotógrafo de Mauthausen".

### Filmografía 
* (2000). *Francesc Boix. Un fotógrafo en el infierno.* Documental de Lorenzo Soler no que narra a biografía de Francisco Boix. Inclúe imaxes e o son da súa declaración en Núremberg, en 1946. Producido por Área Televisión para Canal Plus-España.
* (2018). *El fotógrafo de Mauthausen.* Película estreada o 26 de outubro de 2018; dirixida por Mar Targarona está baseada en feitos reais da vida de Francesc Boix

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
*
*
*
*

### Outros artigos 
* Campo de concentración de Mauthausen-Gusen
* Xuízos de Núremberg

### Ligazóns externas 
*Declaración de Francesc Boix no proceso de Nuremberg, o 28 e 29-01-1946
* Francisco Boix, os ollos de Mauthausen, un informe do xornal El País (05-05-2015) 
*[Acceso ao fondo Boix dixitalizado no Arquivo Nacional de Cataluña](http://arxiusenlinia.cultura.gencat.cat/ArxiusEnLinia/galeriaImatges.do?cerca=avan&dataConcreta=0&tipusUnitatCerca=1&selecimatges=3&codifons=1058&codiarxiu=1&nomfons=BOIX%20(FOT%D2GRAFS)&codigrup=ANC&pageGal=1)