Mariví Bilbao

**María Victoria Bilbao-Goyoaga Álvarez**, máis coñecida como **Mariví Bilbao**, nada en Bilbao o 22 de xaneiro de 1930 e finada na mesma cidade o 3 de abril de 2013, foi unha actriz vasca, especialmente famosa polos seus papeis de Marisa Benito en *Aquí no hay quien viva* e Izaskun Sagastume en *La que se avecina*.

## Traxectoria 
Naceu en Bilbao en 1930. Iniciouse moi pronto como actriz de teatro participando en montaxes co grupo de Cultura Hispánica de Bilbao e co grupo Akelarre, do cal foi fundadora. Segundo a propia actriz, nos seus comezos nunca actuou co seu nome: "*Bilbao era un pobo. Como para aparecer na ficha dunha estrea no xornal; o meu pai mátame*". Por iso actuou baixo o nome de **Ángela Valverde**.

Debutou no cine con papeis protagonistas nas curtametraxes *La interrogación de F. Bardají* e *Playa insólita* (1962), de Javier Aguirre, *Irrintzi* (1978), de Mirentxu Loyarte e *Agur Txomin* (1979), de Juanma Ortuoste e Javier Rebollo.

En 1981, cun personaxe de relevo en *Siete Calles*, de Juanma Ortuoste e Javier Rebollo, cineastas aos que a actriz estivo vinculada ao longo da súa traxectoria, do mesmo xeito que na súa última etapa estívoo a Daniel Calparsoro. Interpretaba o seu primeiro papel nunha longametraxe e a partir dese momento converteuse nunha das máis solventes e eficaces actrices secundarias do cine de Euskadi, lugar no que se centrou practicamente toda a súa carreira cinematográfica.

Como recoñecemento á súa traxectoria profesional, a Asociación de Actores Vascos concedeulle o premio *El Abrazo* (1996) e o xornal *El Mundo* o premio *Séller*, V Edición (1997).

Pero a popularidade débella ao seu papel de Marisa Benito na serie de éxito *Aquí no hay quien viva* de Antena 3 xunto a Emma Penella e Gemma Cuervo, onde traballou durante máis de tres anos ás ordes de Alberto. En 2007 estreou unha nova serie co mesmo equipo técnico e artístico, aínda que con distintos personaxes e emitida por Telecinco, *La que se avecina*, na que interpretaba a Izaskun Sagastume.

Ata esta data e ao longo de moitísimos anos colaborou de xeito continúa en diversos programas e series con Euskal Telebista, a televisión autonómica vasca.

En 2006 foi elixida por votación popular como pregoeira das festas da Semana Grande de Bilbao.

En marzo de 2007 acudiu á 79ª entrega dos premios Óscar, ao estar nomeada o curto *Eramos pocos*, de Borja Cobeaga, que protagonizou xunto a Ramón Barea. Esta era a súa segunda colaboración nunha curtametraxe do cineasta donostiarra, xa que fai dous anos antes rodara baixo as súas ordes o curto *La primera vez*, gañando o premio á mellor actriz dos Festivais de Ourense e Málaga. Tamén acudiu á Mostra de Venecia con *Alumbramiento*, de Eduardo Chapero-Jackson, gañando o León de Ouro ao mellor curto europeo, na Sección Oficial Curto Curtísimo.

O 14 de xuño de 2008 recibiu o premio Cidade de Huesca no Festival Internacional de Cine de Huesca, en recoñecemento á súa traxectoria profesional como actriz.

Foi tamén unha habitual colaboradora da campaña *Móllate pola esclerose múltiple* que se celebra anualmente en apoio aos afectados pola esclerose múltiple no País Vasco e na que traballan outros rostros famosos como Iñaki Gabilondo, Unax Ugalde, Igor Yebra e Borja Cobeaga.

En 2012 anunciou a súa retirada da televisión e da serie *La que se avecina*, aínda que deixou aberta a porta a gravar anuncios.

O 3 de abril de 2013 faleceu na súa casa de Bilbao por causas naturais e en compañía da súa familia.

### Vida privada 
Estivo casada dúas veces, unha delas co artista e crítico de arte Javier Urquijo (1939-2003), e ten unha filla, que é decoradora.

## Filmografía 
### Longametraxes 
* *Maktub* (2011), de Paco Arango.
* *No controles* (2010), de Borja Cobeaga.
* *Sukalde kontuak* (2009), de Aitzpea Goenaga.
* *Trío de ases: el secreto de la Atlántida * (2008), de Joseba Vázquez.
* *El Calentito* (2005), de Chus Gutiérrez.
* *El chocolate del loro* (2005), de Ernesto Martín.
* *La mirada violeta* (2004), de Nacho Pérez de la Paz e Jesús Ruiz.
* *Carmen* (2003), de Vicente Aranda.
* *Torremolinos 73* (2003), de Pablo Berger.
* *Marujas asesinas* (2001), de Javier Rebollo.
* *La comunidad* (2000), de Álex de la Iglesia .
* *Aunque tú no lo sepas* (2000), de Juan Vicente Córdoba.
* *Las huellas borradas* (1999), de Enrique Gabriel.
* *Ione, sube al cielo* (1999), de Joseba Salegui.
* *Pecata minuta* (1999), de Ramón Barea.
* *Entre todas las mujeres* (1998), de Juan Ortuoste.
* *A ciegas* (1997), de Daniel Calparsoro.
* *Calor... y celos* (1996), de Daniel Calparsoro.
* *Malena es un nombre de tango* (1996), de Gerardo Herrero.
* *Pasajes* (1996), de Daniel Calparsoro.
* *Salto al vacío* (1995), de Daniel Calparsoro.
* *Sálvate si puedes* (1995), de Joaquín Trincado.
* *No me compliques la vida* (1991), de Ernesto Del Río.
* *El mar es azul* (1989), de Juan Ortuoste.
* *Eskorpion* (1988), de Ernesto Tellería.
* *Siete Calles* (1981), de Juanma Ortuoste e Javier Rebollo.

### Curtametraxes 
* *Lala* (2009), de Esteban Crespo.
* *Atardecer* (2009), de Santiago Lucas e Javier Muñoz.
* *Sótano* (2008), de Jon Cortegoso.
* *Alumbramiento* (2007), de Eduardo Chapero-Jackson.
* *Trío de ases* (2006), de Joseba Vázquez.
* *Éramos pocos* (2005), de Borja Cobeaga.
* *Entre nosotros* (2005), de Darío Stegmayer.
* *Tercero B* (2002), de José María Goenaga.
* *Terminal* (2002), de Aitzol Aramaio e Juan Pérez Fajardo.
* *La primera vez* (2001), de Borja Cobeaga.
* *Hyde & Jekill* (2000), de Sara Mazkiarán.
* *Jardines deshabitados* (2000), de Pablo Mal.
* *Amor de madre* (1999), de Koldo Serra e Gorka Vázquez.
* *El trabajo* (1999), de Igor Legarreta e Emilio Pérez.
* *Adiós Toby, adiós* (1995), de Ramón Barea.
* *Lourdes de segunda mano* (1995), de Chema de la Peña.
* *La leyenda de un hombre malo* (1994), de Myriam Ballesteros.
* *Agur, Txomin* (1981), de Javier Rebollo.
* *Irrintzi* (1978), de Mirentxu Loxarte.
* *Playa insólita* (1962), de Javier Aguirre.
* *Almuñécar* (1961), de Javier Aguirre.
* *Amores* (1959), de Javier Aguirre.

### Televisión 
;Personaxes fixos
* *La que se avecina* (76 episodios, 2007-2012) como Izaskun Sagastume
* *Apaga la luz* (2007)
* *Aquí no hay quien viva* (90 episodios, 2003-2006) como Marisa Benito
* *El show de la 3* (2005)
* *Mis estimadas víctimas* (2005)
* *Entre dos fuegos* (1998)

;Personaxes esporádicos
* *A tortas con la vida* (1 episodio, 2005)
* *Periodistas* (2 episodios, 2002)
* *Hospital Central* (2 episodios, 2001)
* *Raquel busca su sitio* (1 episodio, 2000)
* *Manos a la obra* (2 episodios, 1998)
* *Al salir de clase* (2 episodios, 1997)

## Premios e candidaturas 
;Premios TP de Ouro

;Premios da Unión de Actores

;Premios da Academia da Televisión de España

;Festival de Cine Español de Málaga

;Festival de Cine Internacional de Ourense

;Festival de Cine de Alacant

### Premios pola súa traxectoria 
* Premio "*Apoio á curtametraxe*" da XV edición do Festival de Cine de Zaragoza (2010).
* Homenaxe no Festival Internacional de Curtametraxes de Móstoles (2009).
* Premio Amalur Honorífico do *Zinemaldia*, no Festival de cine de Donostia (2008).
* Premio de Honra do Festival de Cine de Pamplona (2008).
* Premio *Cidade de Huesca* do Festival Internacional de Cine de Huesca (2007).
* Premio Xúbilo (*ex aequo* con Gemma Cuervo e Emma Penella), pola súa traxectoria (2005).
* *Zoom Festival Europeo de Cine para a Televisión (2009)

## Notas