open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pokémon Snap

é un videoxogo de simulador en primeira persoa desenvolvido por HAL Laboratory e publicado por Nintendo para a consola Nintendo 64. Foi lanzado no Xapón en marzo de 1999, e posteriormente en xuño de 1999 en América do Norte e en setembro de 2000 noutras rexións. É un spin-off da serie de videoxogos de *Pokémon*, sendo un dos primeiros videoxogos para consola caseira baseados na franquía. O xogo contiña Pokémon renderizados por vez primeira en gráficos 3D en tempo real. O xogo foi lanzado de novo para a Virtual Console de Wii en decembro de 2007, así como a Virtual Console de Wii U en 2016.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Guerra das Laranxas

A **Guerra das Laranxas** é o nome atribuído ao conflito bélico entre Portugal e España (e Francia) en 1801. As accións militares desenvolvéronse tanto na Península como en América Latina e están enmarcadas no conflito entre Francia e Gran Bretaña materializado na Guerra da Segunda Coalición. Desenvolveuse durante 16 días, principalmente na fronteira luso-española á altura de Estremadura, resultando na incorporación de Olivença a España. Pola súa banda, os portugueses do exército norte tentaron sorprender ás forzas españolas do Sur de Galicia, lanzando un ataque contra a fortaleza de Monterrei. Aínda que fracasaron no seu intento, as forzas lusas foron quen de defender a fronteira ante os repetidos ataques españois, retirándose posteriormente a Chaves ao coñecer a noticia da firma dun armisticio. En América do Sur, resultou na expansión das posesións portuguesas no Brasil (Rio Grande do Sul). 

Concluíu cos Tratados de Badaxoz (España-Portugal) e Madrid (Francia-Portugal).

miniatura|300px|Inicio das operacións militares na Guerra das Laranxas.|centro

## Notas 
## Véxase tamén 
* Incursión portuguesa no Val de Monterrei (1801)

### Bibliografía 
*
Tiaminase

A **tiaminase**, ou **tiamina piridinilase**, é unha transferase que cataliza a reacción:

::::::::::tiamina + piridina ⇌  1-[(4-amino-2-metilpirimidin-5-il) metil] piridin + 4-metil-5- (2-hidroxietil) tiazol.

Esta enzima está implicada na degradación da tiamina ou vitamina B1.

Encóntrase nunha ampla variedade de organismos, que van desde plantas1 como fieitos dos xéneros *Pteridium* e *Marsilea*,  peixes, peixes, como a carpa común e a carpa vermella, até bacterias como *Bacillus subtilis*, e unha bolboreta africana, *Anaphe venata*.

O consumo humano destas plantas ou animais crus —a tiaminase desnaturalízase cociñando coa calor— pode inducir a deficiencia de vitamina B1, cuxa forma extrema é o beriberi. Este factor antivitamínico dificilmente é perigoso para os humanos que raramente consomen estas plantas e animais crus5.

O papel da tiaminase é incerto. Porén, crese que protexe os fieitos dos insectos.

Hai outro enzima, a **aminopirimidina aminohidrolase**, anteriormente chamada "tiaminase II", que máis ben participa nunha vía de rescate de nucleótidos preservando o grupo pirimidina en lugar da degradación completa da molécula.

## Notas
Elena Facio Lince

**Elena Facio Lince**, nada en Salamina no século XIX, tamén coñecida como **Elena F. Lince**, foi unha poetisa colombiana.

## Traxectoria 
Nada na cidade de Salamina, está documentada durante a primeira metade do século XIX como poeta. Deuse a coñecer con composicións como *A Medellín*, composta nunha "redondilla" hendecasílaba*, La querida memoría de mi amiga Ana Rosa Rodríguez*, dedicada a Ricardo Rodríguez, e *A un pajarillo*, composto por estrofas saficas e adónicas. Foi colaboradora de varios xornais literarios.

O seu irmán José María Facio tamén era poeta, mais morreu prematuramente.

## Notas
Ubaldina Dávila

**Ubaldina Dávila**, nada en Huila o 16 de abril de 1831 e finada en Anapoima o 11 de agosto de 1900, coñecida tamén como **Waldina Dávila**, foi unha escritora e pintora da rexión de Huila (Colombia).

Era a filla de Pedro Dávila e Josefa Salas (filla de Benito Salas, heroe da independencia de Colombia, daquela aínda integrada na entidade chamada Vicerreinado de Nova Granada). En 1852, casou con Rafael Ponce de León, con quen enviuvou e deixou catro fillos que tivo que coidar e educar.

## Notas
Soledad Acosta de Samper

**Soledad Acosta de Samper**, nada en Bogotá o 5 de maio de 1833 e finada ibídem o 17 de marzo de 1913, foi unha das escritoras máis prolíficas do século XIX en Colombia. No seu traballo creativo como novelista, narradora, xornalista, historiadora e editora, escribiu 21 novelas, 48 contos, 4 obras de teatro, 43 estudos sociais e literarios e 21 tratados de historia. Fundou e dirixiu cinco xornais e tamén realizou numerosas traducións. Soledad Acosta publicou xunto con algunhas das súas contemporáneas como as poetas Agripina Samper de Ancíza e Silveria Espinosa de Rendón. Porén, Acosta non só cultivou a literatura senón tamén outros eidos propios dos homes da súa época. Dedicou numerosos estudos sociais sobre o tema da muller e o seu papel na sociedade, polo que é considerada unha pioneira do feminismo.

## Notas
María Josefa Acevedo de Gómez

**María Josefa Acevedo de Gómez**, nada en Bogotá o 23 de xaneiro de 1803 e finada en Pasca o 19 de xaneiro de 1861, foi unha escritora colombiana que destacou en literatura costumista; as súas obras teñen unha forte inclinación cara a un sentido moral.

Josefa Acevedo de Gómez foi a primeira escritora civil da historia de Colombia; por iso, a temática da súa obra, en contraste co misticismo da escritora relixiosa Francisca Josefa del Castillo e doutras relixiosas, fai referencia ó amor filial, ó amor romántico, á moral social, a historia e os costumes.

## Obras 
* *Tratado sobre economía doméstica para el uso de las madres de familia y las amas de casa* (1848)
* *Biografía del Doctor Diego Fernando Gómez* (1854)
* *Poesías de una granadina* (1854)
* *José Acevedo y Gómez* (1860)
* *Cuadros de la vida privada de algunos granadinos, copiados al natural para instrucción y divertimento de los curiosos* (1861)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ana María Vega - Biografía
Marilú Padua

**Marilú Padua**, de nome completo **María de la Luz Padua Orihuela**, é unha activista dos dereitos humanos mexicana e a Secretaria de Xénero e Dereitos Humanos do Sindicato Nacional de Traballadoras do Fogar, unha organización que ten como obxectivo defender os dereitos das traballadoras do fogar en México. Nesta organización é a responsable do programa de colocación. Liderou a campaña "Voces dos defensores", que creou comunicados de prensa e outros medios para meter presión ós gobernos para que respondan á pandemia da COVID-19 tendo en conta os dereitos humanos.

## Traxectoria 
Padua traballou como empregada doméstica antes de unirse ó Sindicato Nacional de Traballadoras Domésticas e converterse na Secretaria  de Xénero e Dereitos Humanos do sindicato. Ademais, estivo a cargo do programa de colocación. Logo converteuse na Secretaria Xeral do sindicato, dirixindo os seus esforzos.

Durante a pandemia da COVID-19, Padua buscou sacar á luz os desafíos que afrontan as traballadoras domésticas e as prácticas inxustas ou perigosas que desenvolveron os seus empregadores. Entre as súas preocupacións estaban o equipo de protección persoal para protexerse contra os produtos químicos utilizados na desinfección e limpeza, a falta de seguridade no traballo, a exposición ás persoas en risco de COVID-19, a falta de horas extra pagadas para novas responsabilidades relacionadas coa pandemia e as novas dificultades de ter que coidar ós nenos que xa non asisten á escola en persoa.

## Recoñecementos 
En 2020, Padua foi recoñecida pola Oficina do Alto Comisionado das Nacións Unidas para os Dereitos Humanos como Líder Rexional pola súa defensa dos dereitos humanos e a súa campaña "Voces dos defensores" en particular.

## Notas
Näsijärvi

O **Näsijärvi** é un lago de Finlandia. Encóntrase entre as cidades de Tampere e Ylöjärvi, na rexión de Pirkanmaa. Trátase do 16º lago máis grande de Finlandia e o maior da súa rexión. No seu extremo sur encóntrase o centro da cidade de Tampere, por onde discorren os rápidos Tammerkoski, que unen o Näsijärvi ao norte co Pyhäjärvi ao sur.
Randa Siniora

**Randa George Yacoub Siniora**, nada c. 1961, é unha activista palestina dos dereitos humanos e dos dereitos das mulleres. Documentou violacións dos dereitos humanos nos territorios palestinos ocupados durante tres décadas e actualmente é directora xeral do Women’s Center for Legal Aid and Counseling (WCLAC, en galego Centro de Mulleres para a Axuda Legal e o Asesoramento) en Xerusalén. Para explicar os niveis relativamente baixos de organización política e laboral entre mulleres, resaltou as continuidades sociais das estruturas patriarcais que controlaban ás mulleres no fogar e no traballo: 

De 1987 a 1997 Siniora foi Investigadora Xurídica e Coordinadora do Programa de Dereitos da Muller na organización dos dereitos humanos Al-Haq. Os seus esforzos por conseguir un consenso sobre a necesidade de cambios legais para protexer as mulleres foron interrompidas pola Primeira Intifada:

De 1997 a 2001 Siniora foi Xefa de Redes e Avogacía no Centro de Mulleres para a Asistencia Xurídica e o Asesoramento. De 2001 a 2005 foi Directora Xeral de Al-Haq.

Desde setembro de 2007 até xuño de 2015, Siniora foi Directora Executiva Sénior da Comisión Independente de Dereitos Humanos (ICHR) en Palestina. En 2015 converteuse en Directora Xeral do Centro de Mulleres para a Asistencia Xurídica e o Asesoramento.

En outubro de 2018 Siniora converteuse na primeira activista palestina en dirixise ó Consello de Seguridade das Nacións Unidas. Siniora expuxo a cuestión da alta taxa de violencia doméstica, e a crecente taxa de femicidios nos territorios ocupados. Tamén expuxo o problema máis amplo da exclusión política das mulleres:

## Traballos 
* *Palestinian Labor in a Dependent Economy: Women Workers in the West Bank Clothing Industry*. Cairo Papers in Social Science, Vol. 12, Monograph 3. Cairo: American University in Cairo Press.
* 'Lobbying for a Palestinian Family Law: The Experience of the Palestinian Model Parliament: Women and Legislation'. Documento para a Conferencia sobre Dereito Familiar Islámico no Oriente Medio e Norte de África, Amán, 2000.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Randa Siniora, General Director of Al Haq. Vídeo dunha charla na Universidade Duke.
Ifimedia

Na mitoloxía grega, **Ifimedia** (ou Ifimedea ou Ifimede) foi a filla de Tríope (ou Tríopas), rei de Tesalia, e de Hiscila. Casou con Aloeo, pero foi seducida por Poseidón , con quen tivo dous fillos, dous xemelgos xigantes: Oto e Efialtes, os Alóadas . Ifimedia tivo tamén unha filla, Páncratis (ou Pancrátide).

Ifimedia namorouse de Poseidón e para achegarse a el acudía á beira do mar para botarse auga do mar no colo, ata que conseguiu quedar embarazada. Tamén se di que foi Poseidón quen, mesturándose coas augas do río Enipeo, embarazouna.

Oto e Efialtes, chamados os *Alóadas* polo nome do home de Ifimedia, Aloeo, crecían de forma extraordinaria e, só con nove anos, intentaron asaltar o Olimpo colocando o monte Pelión sobre o monte Osa para chegar ata o ceo. Foron mortos por Apolo (segundo Hixino) ou ben acabaron matándose un ó outro ó ser enganados por Artemisa (segundo Pseudo-Apolodoro). 

Tamén se di que intentaron violar a Artemisa sen que esta puidese defenderse ante a súa fortaleza. Entón Apolo puxo unha cerva entre ambos. Por atacar a Artemisa, foron castigados a permanecer atados eternamente cunhas serpes a unha columna, sobre a que está pousada unha curuxa .

Noutra tradición, racionalizada, Ifimedia e Páncratis estaban celebrando as festas do deus Dioniso e foron raptadas por dous piratas de Naxos que as levaron ata a illa. Os piratas rifaron por elas e, no enfrontamento, matáronse un ó outro. Entón, o rei de Naxos, Agasámeno, quedou con Páncratis e cedeu Ifimedia a un dos seus favoritos. Pero Aloeo, cando o soubo, mandou ós seus fillos Oto e Efialtes a rescatar a Ifimedia e á filla. Os xigantes atacaron a illa, expulsaron a Agasámeno, destruíron a cidade e reinaron sobre o país. Pero finalmente loitaron entre eles e matáronse.

Homero describe na súa *Odisea* o descenso de Odiseo ós Infernos para preguntar ó adiviño Tiresias como regresar á súa patria, tal como lle aconsellara a bruxa Circe. No inferno pode albiscar as ánimas de diferentes personaxes míticos, e entre elas a de Ifimedia:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*  
*  
*
Mercedes Ábrego

miniatura|Parque Mercedes Ábrego en Cúcuta.
**Mercedes Ábrego de Reyes**, nada en Cúcuta ou San Cayetano en 1771 ou 1775 e finada en Cúcuta en 1813, foi unha mártir da independencia de Colombia. Foi executada sen ser xulgada polos españois por tecer o uniforme de brigadier a Simón Bolívar.

## Traxectoria 
O escritor colombiano José Monsalve ―autor de *Mujeres de la independencia―* afirma que a súa familia era de Socorro. Casou con Marcelo Reyes, que posuía a facenda de Urimaco, onde cultivaron cacao que enviaban a Maracaibo. Tiveron tres fillos ―José Miguel, Pedro María e José María― todos educados no Colexio Bogotá. Enviuvou antes da independencia.

A súa familia afirma que ela pagou coa súa vida por presentar a Bolívar cun bo uniforme. Ela foi sen protestar, deu a bendición aos seus perturbados fillos, que foran enviados por Francisco de Paula Santander a buscar os movementos de *Matute* e *Casas*. A execución tivo lugar en fronte dos seus dous fillos que se perturbaron ao vela chorar cando morría. Os seus fillos foron encarcerados para que puidesen chorala unha vez fose executada.

No departamento de Norte de Santander hai un concello que leva como nome o seu primeiro apelido, Ábrego.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Arciniegas, Germán (1961): *América mágica: II Las mujeres y las horas*.
* Calle, Manuel J. (1955): *Leyendas del tiempo heroico*.
* Monsalve, José D. (1926): *Mujeres de la independencia*.
* Knaster, Meri (1977): *Women in Spanish America: an annotated bibliography from pre-conquest to contemporary times*.
Leonardo Martínez Novo

**Leonardo Martínez Novo**, coñecido como **Leonardo do Barro**, nado en Pontedeume cara a 1911 e finado no mesmo concello o 10 de agosto de 1936, foi un mestre galego.

## Traxectoria 
Estudou Maxisterio na Escola Normal de Santiago de Compostela, rematando a carreira en 1930. Fundador e rexedor do colexio-academia Curros Enríquez de Pontedeume. Foi mestre provisional en Camariñas e Moeche. Aprobou os cursos de selección de mestres en 1936, e foi nomeado mestre en Pontedeume. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Foi paseado o 10 de agosto de 1936 en Pontedeume.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Eleccións ao Parlamento de Cataluña de 2003

As **eleccións ao Parlamento de Cataluña de 2003** celebráronse o 16 de novembro de 2003, para elixir o sétimo Parlamento da comunidade autónoma de Cataluña. Nelas elixíonse os 135 asentos do Parlamento. Foron unhas eleccións importantes, que rexistraron unha participación superior ó 62 por cento, ó ser as primeiras eleccións catalás nas que non se presentaba Jordi Pujol como candidato á Presidencia da Generalitat de Cataluña. Malia que o seu sucesor en Convergència i Unió, Artur Mas, conseguiu o maior número de escanos, que non de votos, non obtivo a maioría precisa para formar goberno, e unha alianza entre o Partit dels Socialistes de Catalunya, Esquerra Republicana de Catalunya e Iniciativa per Catalunya Verds, que formaron o chamado "tripartito catalán", permitiu que Pasqual Maragall, o candidato do PSC, fose elixido Presidente da Generalitat de Cataluña, rematando con 23 anos de goberno de Convergència i Unió. Outro dos datos salientables destas eleccións foi o grande ascenso de Esquerra Republicana de Catalunya que, cun 16,5 por cento dos votos, obtivo 23 escanos e converteuse na terceira forza política do Parlamento.

## Antecedentes 
Nas eleccións xerais do ano 2000, o PP logrou a maioría absoluta, polo que Aznar xa non precisou de CiU para lexislar no Congreso dos Deputados e a súa política comeza un afastamento dos nacionalismos, que o apoiaran na lexislatura anterior. Aznar rexeita seguir desenvolvendo o Estado das autonomías, negándose a transferir máis competencias. É nese intre cando todas as opcións catalanistas se poñen como obxectivo forzar o avance autonómico mediante a aprobación dun novo estatuto de autonomía para Cataluña na lexislatura que inaugurarían estas eleccións catalás de 2003.

## Desenlace 
Celebradas poucos meses antes das xerais de 2004, nestas eleccións produciuse un notable crecemento da esquerda soberanista de ERC, a opción diametralmente oposta á dereita española do PP, gobernante en España. ERC duplicou os seus números conseguindo os seus mellores resultados en democracia, e foi necesario para a gobernabilidade.

Finalmente, as tres forzas de esquerda da cámara formaron o chamado "pacto del Tinell" para acabar con 23 anos seguidos de goberno de CiU e formar por primeira vez un goberno de corte socialista e catalanista. O principal eixo do pacto era a mencionada reforma do estatuto de autonomía, para a que se contaría con CiU. Estas tres forzas comprometéronse a non chegar a acordos co PP.

## Notas
Reinaldo Sarria Delgado

**Reinaldo Sarria Delgado**, nado en Rubiá o 24 de xullo de 1906 e finado en Valdoviño en 1936, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Aprobou as oposicións de Maxisterio en 1928. Foi mestre de Vilardesilva (Rubiá) en 1931, e en 1934 trasladouse á escola de Aviño (Valdoviño). Militante do Partido Galeguista e afiliado a FETE-UGT. Logo do triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro de Valdoviño e elixido tenente alcalde. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Torturado, morreu despois dunha malleira. Destituído e cesado en setembro de 1936, foi sancionado coa separación definitiva por ser o nº 135 de FETE en 1942.

## Recoñecementos 
O 25 de xuño de 2005 os veciños de Pantín colocaron na escola unitaria unha placa de homenaxe aos mestres represaliados en 1936 Frutos Burgos Ramos, Reinaldo Sarria, José Ambrós Gordillo, Manuel López González e Joaquín Pérez Garre.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Concello de Valdoviño. Historia
Emskirchen

**Emskirchen** é unha cidade de Baviera, Alemaña. Ten 6,081 habitantes (2019).

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Web oficial da cidade (en alemán)
Anna Sharyhina

**Anna Borysivna Sharyhina**, nada c.1978, é unha feminista ucraína e activista LGBT. É cofundadora da Sphere Women's Association, unha organización feminista lésbica en Khárkiv, e do NGO Kyiv Pride, o comité organizador da Marcha do Orgullo en Kíiv.

Sharyhina e a súa parella, Vira Chemygina, levan implicadas coa comunidade LGBT ucraína e organizacións de lesbianas durante máis dunha década. Organizaron as primeiras marchas de Kíiv pola igualdade. A segunda marcha de Kíiv pola igualdade, celebrada en 2015, estivo acompañada pola policía e contou co apoio de diversas figuras públicas. Con todo, a marcha só durou 15 minutos debido á violencia de extrema dereita contra os manifestantes.

A actividade feminista e LGBT de Sharyhina enfrontouse a unha continua oposición en Ucraína. Cando deu unha conferencia sobre movementos LGBT nunha librería de Khárkiv, a reunión tivo que ser trasladada dúas veces: primeiro ó centro de prensa Nakipelo de Khárkiv e despois ó centro Izolyatsiya de Kíiv. PrideHub, un centro comunitario de Khárkiv, foi atacado por homes enmascarados con granadas de fume en xullo de 2018; o edificio foi vandalizado máis tarde con graffitis e sangue de animais. Aínda que se puxeron denuncias na policía, e  foron enviadas sobre 1,000 cartas de queixa ó Ministro do Interior Arsen Avakov, ninguén foi castigado pola a ofensa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Story no.11. Anna Sharyhina, *Gay Alliance Ukraine*, 25 de novembro de 2015.
* Chanelle Grand, Portrait : Anna Sharyhina, militante et directrice de la marche de la fierté LGBT en Ukraine, STOP Homophobie, 5 de outubro de 2015.
* Hanna Sokolova, anna-sharyhina-interview-en/ “When we compromise, it’s as if we admit we’re not equal”: Anna Sharyhina on feminism and LGBT rights in Ukraine, openDemocracy, 22 de maio de 2019.
Pilularia americana

***Pilularia americana*** é unha especie de pteridófita (fentos ou fieitos) da clase das polipodiópsidas, orde das salviniales e familia das marsileáceas, unha das cinco incluídas no xénero *Pilularia*.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1864 polo botánico alemán Alexander Karl Heinrich Braun, nun traballo publicado en *Monatsber. Ak. Berl*. **420**. NPfl. 418. e posibelmente sexan finalmente consideradas como parte desa especie.

[center|miniatura|500px|[Área de distribución de ***Pilularia americana***]]

## Cultivo 
Esta planta cultívase facilmente nun hábitat axeitado e mantense doadamente. Pero tamén pode morrer nas estacións máis secas ou máis frías, rexenerándose o ano seguinte a partir dos esporocarpos. Dado que pertence ao grupo dos fieitos acuáticos, prefire ser emerxente en augas pouco profundas, con frondes emerxentes ao aire, ou medrar completamente fóra da auga, aínda que prefire estar enraizada no barro húmido.

## Estado de conservación 
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), considerando que é necesaria máis información sobre a distribución da especie, o estado da súa poboación e a súa tendencia na súa área de distribución, cualifica o status desta especie como *DD* (datos insuficientes).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Lellinger, David B. (1985): *A Field Manual of the Ferns & Fern-Allies of the United States & Canada*. Washington, D.C.: Smithsonian Institution. ISBN 0-8747-4602-7. 
* Nagalingum, Nathalie S., Michael D. Nowak and Kathleen M. Pryer (2008): "Assessing phylogenetic relationships in extant heterosporous ferns (Salviniales), with a focus on *Pilularia* and *Salvinia*". *Botanical Journal of the Linnean Society*, **157** (4): 673–685.

### Ligazóns externas 
*Jepson Manual Treatment
*USDA Plants Profile
*Flora of North America
*Galería de fotos
Eleccións ao Parlamento de Cataluña de 1980

As **eleccións ao Parlamento de Cataluña de 1980** celebráronse o 20 de marzo de 1980, trala chegada da democracia en España, e o restabelecemento da Generalitat de Cataluña (por decreto lei en 1977 e xa por lei orgánica en 1979). Foron convocadas a votar 4.436.459 persoas maiores de 18 anos e con dereito a voto en Cataluña. As eleccións serviron para escoller os 135 parlamentarios da primeira lexislatura democrática. Acudiron a votar 2.725.558 persoas, o que supuxo unha participación do 61,44 por cento. 

A coalición de partidos Convergència i Unió foi a máis votada e, con 752.943 votos (un 27,68 por cento), obtivo 43 escanos, dez máis que a segunda forza política, o Partido dos Socialistas de Cataluña.

Trala formación do Parlamento de Cataluña, o candidato de Convergència i Unió, Jordi Pujol, foi investido primeiro presidente democrático de Cataluña, grazas aos votos da súa propia coalición, dos 14 parlamentarios de Esquerra Republicana de Catalunya e dos 18 de Centristes de Catalunya-UCD. A partir dese intre substituíu a Josep Tarradellas (ERC) á fronte do goberno catalán, que viña ocupando por decreto lei do último Goberno central da ditadura dende o 18 de outubro de 1977.

En 1981, 4 deputados do PSUC do sector *prosoviético*, liderados por Pere Ardiaca, abandonan o grupo parlamentario e pasan a formar parte dos *non adscritos*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados globais 
* Resultados por circunscricións 
* Todos os datos das eleccións de 1980
Pilularia dracomontana

***Pilularia dracomontana*** é unha especie de pteridófita (fentos ou fieitos) da clase das polipodiópsidas, orde das salviniales e familia das marsileáceas, a última das cinco descritas do xénero *Pilularia*.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 2011 polos botánicos surafricanos Neil R. Crouch (do South African National Biodiversity Institute) e James Wesley-Smith (do Council for Scientific and Industrial Research, Suráfrica).

### Etimoloxía 
Para a do xénero, véxase *Pilularia*.

O epíteto específico, *dracomontana*, é un termo do latín científico formado polos elementos *draco*- e -*montana*, tirados do latín clásico *draco, -ōnis*, "dragón", e do feminino singular do adxectivo *montānus, -a, -um*, "relativo á montaña", e refírese á súa área de distribución, os montes Drakensberg (montes do dragón).

### Nota taxonómica 
O primeiro espécime do xénero *Pilularia* encontrado en Suráfrica foi identificado provisionalmente como *Pilularia americana* A. Braun sobre a base de caracteres tanto vexetativos como sexuais, foi recollido en 2001 en Nieuwoudtville, provincia do Cabo Setentrional, a unha altitude duns 800 m. A esta altitude, *P. americana* medra inmerso e emerxe na periferia das charcas estacionais, nunha rexión que recibe precipitacións en inverno/primavera de 500-650 mm ao ano. En abril de 2010, unha segunda recolección deste xénero críptico, que resultou ser unha nova especie, recolleuse no sur dos montes Drakensberg na provincia de  KwaZulu-Natal, a máis do dobre da altitude, e a máis de 1 000 km de distancia. Esta última colleita foi a dunha especie diminuta, significativamente máis pequena que *P. americana*, da que difire en moitos aspectos vexetativos e sexuais,  cun requisito ecolóxico de inmersión perenne en lagoas profundas dobre fondos de areísca, a vernación circinada non é obvia en ningún dos taxons de fieito coñecidos de Suráfrica. Todo isto contrasta co material norteamericano de *P. americana* na que a vernación circinada é unha característica prominente.

## Características 
*Pilularia dracomontana* é unha planta acuática, formadora de *alfombras*. O seu rizoma é filiforme, rastreoro, irregularmente ramificado, de até 0,24 mm de diámetro, implantado con de 1 a 5 raíces que xorden dos nós, con entrenós de 1,47 a 4,20 mm de longo, inicialmente escasamente pilosos e glabros coa idade, principalmente con algúns pelos na base das frondes. As frondes nacen individualmente nos nós, e crecen erectas, simples, setiformes, de 8,90 a 13,66 mm de longo, basalmente con poucos pelos e glabras apicalmente. O esporocarpo é subterráneo, globoso, de 1,49 a 1,70 mm de diámetro, de cor crema e densamente piloso cando é novo, e escasamente piloso cando está maduro.  

## Hábitat 
A especie habita en zonas de auga doce e en pasteiros sobre areíscas profundas en rexións montañosas de elevada altitude.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Salviniales
* Marsileáceas
* *Pilularia*
Pilularia novae-hollandiae

***Pilularia novae-hollandiae*** é unha especie de pteridófita (fentos ou fieitos) da clase das polipodiópsidas, orde das salviniales e familia das marsileáceas, unha das cinco incluídas no xénero *Pilularia*.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1864 polo botánico alemán Alexander Karl Heinrich Braun, nun traballo publicado en *Monatsber. Königl. Preuss. Akad. Wiss. Berlin* **1864**: 435.

## Características 
*Pilularia novae-hollandiae* é un fieito semiacuático, de 9 a 50 cm de altura, parecido a unha pequena herba fina. As súas frondes teñen forma de fíos, de até 8 cm de lonxitude, e xorden en guedellas dun talo subterráneo rastreiro (rizoma). As frondes estériles son lineais, circinadas. Os esporocarpos son leñosos, globulares (en foma de pequenas boliñas esféricas) densamente peludas, que se forman na base das frondes.

## Distribución 
Distribúese polo territorio de Canberra, nas aforas de Sydney, no suroeste da porvincia de Australia Occidental, e nas provincias de Australia Meridional Victoria e Tasmania.

## Hábitat e ecoloxía 
Vive sobre fondos arxilosos e areosos, entre herbas en substratos de lama branda e nos bordos dos pantanos e pozas, ou en augas pouco profundas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Salviniales
* Marsileáceas
* *Pilularia*
Eleccións ao Parlamento de Cataluña de 1932

As **eleccións ao Parlamento de Cataluña de 1932** celebráronse o 20 de novembro de 1932, constituíndo as primeiras eleccións democráticas neste parlamento. Celebráronse no contexto posterior á proclamación da Segunda República, a restauración da Generalitat de Cataluña e a aprobación do Estatuto de Autonomía de Cataluña. 

## Os comicios 
As eleccións foron convocadas o 25 de outubro por parte do Goberno provisional da Generalitat de Cataluña, presidido por Francesc Macià. Foron convocados a votar todos os homes maiores de 25 anos con nacionalidade española e residencia en Cataluña.

O obxectivo das eleccións era que os cidadáns elixisen os 85 deputados representantes dos cataláns, que posteriormente escollerían ó Presidente da Generalitat de Cataluña e ó Presidente do Parlamento catalán. Definíronse cinco circunscricións electorais, que achegarían un número determinado de deputados ó Parlamento en función da distribución xeográfica da poboación: Barcelona cidade (24 deputados), resto da provincia de Barcelona (19 deputados), provincia de Lleida (14), provincia de Xirona (14) e provincia de Tarragona (14).

As eleccións deron unha esmagadora maioría absoluta a Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) que, liderada por Francesc Macià, obtivo 57 dos 85 escanos da cámara catalá, 41 máis que os 16 escanos conseguidos pola Lliga Regionalista. Como consecuencia das eleccións, o parlamento elixiu o 13 de decembro a Lluís Companys, de ERC, como Presidente do Parlamento de Cataluña, e o 14 de decembro elixiu a Francesc Macià, tamén de Esquerra, como Presidente da Generalitat de Cataluña.

Logo destas eleccións de 1932 non volveu haber comicios ó Parlamento de Cataluña até o ano 1980, primeiro polo estalido da guerra civil española en 1936, e despois pola posterior abolición das institucións autonómicas catalás por parte da ditadura franquista, entre 1939 e 1976.

## Notas
Bogaletch Gebre

**Bogaletch "Boge"** **Gebre**, nada na década de 1960 e finada nos Ánxeles o 2 de novembro de 2019, foi unha científica e activista etíope. 

En 2010, *The Independent* caracterizouna como "a muller que empezou a rebelión das mulleres etíopes." Xunto coa súa irmá Fikirte Gebre, Gebre fundou KMG Ethiopia, anteriormente chamado Kembatti Mentti Gezzima-Tope (Mulleres Kembatta que Aguantan Xuntas). A organización benéfica traballos para servir ás mulleres en moitas áreas, incluíndo a prevención da mutilación xenital feminina e os secuestros de nupciais, a práctica do secuestro e violación de mulleres novas para forzalas ó matrimonio. Segundo o Comité Nacional en Prácticas Tradicionais de Etiopía, tales prácticas constituían a base do 69% dos matrimonios do país no ano 2003.

Os informes de *The Independent* indican que a organización reduciu o índice de secuestros nupciais en Kembatta sobre o 90%, mentres que *The Economist* sinala que se lle atribúe a redución da mutilación xenital feminina do 100% ó 3%. En 2005, Gebre recibiu o premio Norte-Sur de 2005 e en 2007 o Premio Jonathan Mann para a Saúde Global e os Dereitos Humanos. Polas súas contribucións ao desenvolvemento de África, Boge recibiu o Premio Internacional de Desenvolvemento Rei Balduíno en maio de 2013.

## Traxectoria 
Ela mesma foi vítima de mutilación xenital feminina á idade de 12 anos, Gebre tivo prohibida a educación formal polo seu pai, pero escapou da súa casa para asistir a unha  escola misioneira. Finalmente, estudou microbioloxía en Xerusalén antes de acceder á Universidade de Massachusetts Amherst cunha Bolsa Fulbright.

Despois de obter o seu doutoramento en epidemioloxía, Gebre regresou a Etiopía para axudar a protexer os dereitos de mulleres na década de 1990. Despois dun discurso público inicial sobre o tema tabú do SIDA, Gebre decatouse que precisaba obter credibilidade dentro da comunidade antes de poder efectuar un cambio, e polo tanto, púxose a corrixir os problemas que lle foron sinalando, proporcionando as subministracións necesarias para construír unha ponte que permitiría ós nenos da rexión chegar á escola máis próxima e ós comerciantes chegar ó mercado local. Unha vez que a ponte foi construída, ela e a súa irmá formaron KGM Etiopía, abrindo consultas comunitarias aldea por aldea para protexer os dereitos de mulleres.

## Notas
Eleccións ao Parlamento de Cataluña de 1984

As **eleccións ao Parlamento de Cataluña de 1984** celebráronse o 29 de abril de 1984, as segundas eleccións ao Parlamento de Cataluña trala instauración da democracia en España, e o restabelecemento da Generalitat de Cataluña en 1977. Foron convocadas a votar 4.501.851 persoas maiores de 18 anos e con dereito a voto en Cataluña. As eleccións serviron para escoller os 135 parlamentarios da segunda lexislatura democrática. Acudiron a votar 2.892.987 persoas, o que deu unha participación do 64,26 por cento, tres puntos por enriba da participación de catro anos antes. A data das eleccións anticipouse vinte días, xa que estaba previsto que se celebrasen o sábado 19 de maio de 1984.

O partido máis votado foi, de novo, Convergència i Unió que, con 1.346.729 votos (un 46,56 por cento), obtivo 72 escanos, 29 máis que nas anteriores eleccións, e 31 máis que a segunda forza política, o Partido dos Socialistas de Cataluña. CiU venceu desta volta, polo tanto, por maioría absoluta.

Trala formación do Parlamento de Cataluña, o candidato de Convergència i Unió, Jordi Pujol, foi investido Presidente da Generalitat de Cataluña, por segunda vez consecutiva.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Resultados globais
* Resultados por circunscricións
* Todos os datos das eleccións de 1984
Referendo de autonomía de Cataluña de 1931

O **referendo de autonomía de Cataluña**, co obxectivo de aprobar o Estatuto de Núria, celebrouse en Cataluña o 2 de agosto de 1931. Participou arredor dun 75% do censo, formado por homes adultos de máis de 25 anos (sufraxio masculino adulto), e o resultado foi afirmativo nun 99%. As mulleres, que non podían votar segundo a lei, reuniron unhas 400.000 sinaturas de adhesión ó Estatuto de Núria.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Referendo de autonomía de Galicia de 1936
* Referendo de autonomía do País Vasco de 1933
Referendo de autonomía de Cataluña de 1979

O **referendo de autonomía de Cataluña** celebrouse o 25 de outubro de 1979 e serviu para aprobar o Estatuto de Autonomía de Cataluña de 1979. A participación foi dun 59,7% cun 88,6% de votos afirmativos e un 7,8% de negativos. Posteriormente, o texto foi ratificado polos plenos do Congreso dos Deputados (29 de novembro) e do Senado de España (12 de decembro) e sancionado e promulgado uns días máis tarde polo rei Xoán Carlos I. A xornada estivo marcada per unha forte chuvia e cadrou co referendo para aprobar o Estatuto de Autonomía do País Vasco de 1979.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Referendo do estatuto de autonomía de Galicia de 1980
José Antonio Rodríguez Couceiro

**José Antonio Rodríguez Couceiro,** nado en 1938 en Loureiro e finado o 16 de marzo de 2021 en Madrid, foi un xornalista e correspondente galego.

## Traxectoria
Enfermo na nenez, o que lle causou unha coxeira crónica, foi licenciado en Xornalismo. Comezou a traballar na Axencia EFE en 1964, e foi destinado como correspondente seu a México no ano 1968, cando cubriu os Xogos Olímpicos e as revoltas de estudantes que remataron no masacre de Tlatelolco. En 1970 foi destinado a Santiago de Chile, onde informou da vitoria electoral de Salvador Allende e, posteriormente, do golpe de estado de Augusto Pinochet, durante o que foi o único correspondente estranxeiro que permaneceu no país. A continuación foi destinado a Bos Aires (Arxentina), onde permaneceu case unha década cubrindo informacións de relevancia coma o falecemento do presidente arxentino Juan Domingo Perón ou o golpe de estado que derrocou a Isabel Perón en 1976. 

Despois da Arxentina foi correspondente no Brasil e despois volveu a Madrid, onde ocupou a dirección do departamento de Internacional de EFE ata 1983. A seguir regresou a México, onde informou do tremor de terra de 1985 e do Mundial de fútbol masculino de 1986, e posteriormente volveu aos servizos centrais, onde ocupou de novo a dirección de internacional ata o ano 1992 e a sección de "mercado exterior" en 1993. Volveu de correspondente a Bos Aires, xa coa democracia, e permaneceu alí ata que se prexubilou no ano 1999.

## Vida persoal
Tivo seis fillos, dos que un faleceu en vida del. Finou de covidia. 

## Notas
Pilularia globulifera

***Pilularia globulifera*** é unha especie de pteridófita (fentos ou fieitos) da clase das polipodiópsidas, orde das salviniales e familia das marsileáceas, unha das cinco integradas do xénero *Pilularia*.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1753 por Linneo na páxina 1100 do Tomo II da súa obra *Species Plantarum*.

### Etimoloxía 
Para a do xénero, véxase *Pilularia*.

O epíteto específico, *globulifera*, está formado polos elementos *globul*- e -*fera*, unidos por un -*i*- epentético. Ambos os elementos derivan  do latín, o primeiro de *globulus*, "pequeno corpo esférico", e o segundo de -*fera*, forma feminina de -*fer*, sufixo derivado do verbo *ferre*, "levar". Literalmente, "que leva pequenas esferiñas", en alusión aos seus esporocarpos esféricos.

### Sinónimos 
Ademais de polo protónimo acuñado por Linneo, e actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos: Ten un esporocarpo de 4 cámaras en forma de chícharo, de aproximadamente 3 mm de diámetro. Cada cámara fórmase a partir dunha folla modificada e conténe varios soros con megasporanxios e microsporanxios. Polo tanto, a especie é heteróspora.

## Hábitat e distribución 
### Hábitat 
Medra na lama nas marxes de lagos, estanques e cursos de augas con correntes lentas, nos que está mergullada durante polo menos unha parte do ano.  No seu hábitat en augas pouco profundas, nas marxes dos estanques ou en pasteiros húmidos, parece crecer bien en lugares espidos onde ten pouca competencia. As súas poboaciónes varían moito dun ano para outro; ás veces "desaparece" dun sitio, para volver a aparecer alí moitos anos despois.

### Distribución 
É unha especie propia de Europa occidental.

## Usos 
Pódese cultivar en "xardíns de pantanos" o nos estanques dos xardíns.

## Estado de conservación 
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), aínda que a tendencia demográfica é decrecente, e o seu declive na extensión e calidade do hábitat, cualifica o status desta rara especie como *LC* (pouco preocupante) xa que a súa área de distribución é moi grande, e a especie é moi resistente porque as súas esporas poden permanecer no chan durante moitas décadas, polo que é improbábel que se clasifique nalgunha das categorías ameazadas. Porén, precísanse máis investigacións e seguimento sobre as súas subpoboacións existentes e os seus hábitats.

## Galería 

Pilularia globulifera.JPG|Aparato reprodutor e esporocarpos
Pilularia globulifera culture.jpg|Mesturada con outras especies
Pilularia globulifera detail.jpg|Detalle das frondes
Pilularia globulifera kz02.jpg|Frondes emerxendo da auga
PilulariaGlobulifera6.jpg|Esporocarpos maduros na base das frondes
PilulariaGlobulifera1.jpg|Nunha charca seca

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Catálogo galego de especies ameazadas
* Salviniales
* Marsileáceas
* *Pilularia*
Libia (filla de Épafo)

Na mitoloxía grega, **Libia** foi unha ninfa, filla de Épafo e neta, polo tanto, de Ío e Zeus. Uniuse a Poseidón, ó que lle deu dous fillos, Axenor e Belo. Épafo deu o nome da súa filla ó país de Libia, o territorio ó oeste do río Nilo, no noroeste de África.

Algunhas fontes considérana filla de Ío, e non a súa neta; ou filla de Océano, e irmá de Asia e Europa . Tamén, outras tradicións din que Poseidón e Libia tiveron máis fillos: Enialio, Busiris (que se considera fillo de Poseidón con Lisianasa, outra das fillas de Épafo), Fénix (que é un dos fillos de Axenor) e mesmo Atlas.

Ío fora transformada en vaca por Hera, celosa das amantes de Zeus, ou polo propio Zeus, para salvagardala das iras de Hera. Fuxindo da persecución desta, foi dar a Exipto, onde recuperou a forma humana e deu a luz a Épafo, terminando casando con Telégono, o rei do país. Cando Épafo foi adulto, sucedeu a Telégono no trono e casou con Menfis, filla do deus-río Nilo, con quen tivo tres fillas, Libia, Lisianasa e Tebe. Non obstante, para Hixino, Épafo casou con Casiopea e tiveron a Libia .

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*  
*
José Otero Gómez

**José Otero Gómez**, coñecido como **O fillo do Pajarillo**, nado no Grove o 22  de marzo de 1933 e finado en Barcelona o 11 de marzo de 2021, foi un mariñeiro e mecánico galego.

## Traxectoria 
Fillo de Manuel Otero Cacabelos, O Pajarillo, piloto do atuneiro Nuevo Emden onde fuxiron do franquismo os seus irmáns Manuel e Antonio e seu tío Antonio. Marchou do Grove en 1950, navegou por medio mundo, fíxose xefe de mantemento do porto de Antofagasta (Chile), onde xuntou a toda a súa familia, viviu o período da Unidade Popular de Salvador Allende e a ditadura de Augusto Pinochet. Marchou a Barcelona onde morreu.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Hannah Forster

**Hannah J. Forster**, nada a finais dos anos 50, é unha activista dos dereitos humanos de Gambia.

## Traxectoria 
Despois de traballar nunha oficina por un curto período de tempo, traballou para a Biblioteca Nacional de Gambia. Logo graduouse na Universidade de Ghana cun título en biblioteconomia e, axiña, formouse na Universidade de Loughborough, en Gran Bretaña, cunha licenciatura en biblioteconomia e ciencias da información. Na Scuola Superiore Sant'Anna, fixo un mestrado en Dereitos Humanos e Xestión de Conflitos.

Ao redor de 1990, traballou no Centro Africano para Estudos de sobre Democracia e Dereitos Humanos (ACDHRS). Após a morte repentina de Zoe Tembo, foi nomeada directora do instituto en marzo de 2001. Ela era a funcionaria con máis anos de servizo no momento do nomeamento.

Ademais do seu traballo en ACDHRS, participa en varias outras organizacións. Desde 2006 foi Presidenta do Fórum da Democracia Africana e é membro do Comité Director do Movemento Mundial pola Democracia e membro do Consello para unha Comunidade de Democracias e Solidariedade polos Dereitos das Mulleres Africanas (SOAWR). De 1992 a 2009 foi consultora de Sistemas da Información e Documentación dos Dereitos Humanos (HURIDOCS). De 2004 a 2010 impartiu cursos no Centro dos Dereitos Humanos da Universidade de Pretoria.

## Notas
Selena Rocky Malone

**Selena "Rocky" Malone**, finada en Rockhampton o 22 de maio de 2017, foi unha activista LGBT nativa australiana, con base en Brisbane. Foi coordinadora e directora do Open Doors Youth Service (en galego, Servizo de Xuventude de Portas Abertas), e unha das fundadoras de IndigiLez, unha organización que traballa para apoiar ós aborixes LGBTQI e ós insulares do Estreito de Torres. Polo o seu activismo LGBTQI recibiu varios premios, e foi nomeada polo xuíz do Tribunal supremo de Queensland, Michael Kirby, como unha parte importante do movemento LGBTQI de Queensland.

## Activismo político 
Malone comezou a súa implicación coas causas aborixes e LGBTI como Axente de Cooperación Aborixe e LGBTI dentro do Servizo de Policía de Queensland. No momento da súa morte, era a Directora Xeral e coordinadora do Open Doors Youth Service, unha organización que traballa en favor da xuventude LGBTI en risco. Debido ao seu compromiso no Open Doors Youth Service, conseguiu o premio para o Mellor Servizo Comunitario no Festival do Orgullo de Brisbane. Tamén recibiu o premio para "Logro da Vida" postumamente no mesmo festival do Orgullo en 2017.

Malone foi eloxiada polo seu activismo polas causas LGBTQI en varias ocasións.

## Vida persoal 
Fóra da escena política, Malone era xogadora activa da rugby league, e participou tanto con equipos rexionais como estatais, antes de ter que retirarse debido a unha lesión no seu xeonllo.

Malone faleceu en maio de 2017, a causa dun accidente cunha motocicleta en Rockhampton, Australia.

## Notas
Lucía Veiga

**Lucía Veiga López**, coñecida como Lucía Veiga e nada na Coruña en 1979, é unha actriz, monologuista e presentadora de televisión galega.

## Traxectoria 
É licenciada en Filoloxía Hispánica pola Universidade da Coruña e traballou nunha tenda de móbiles antes de dedicarse á escena. Durante a súa etapa universitaria, colaborou coa emisora comunitaria Cuac FM (coa que seguiría colaborando puntualmente en actos como o do 25 aniversario), ademais de Xacarandaina e da Oficina de Acción Solidaria da universidade.

Con Marita Martínez formou Las Hermanas Izquierdo.

Foi a presentadora da Gala dos XIX Premios Mestre Mateo.

En setembro de 2022 converteuse na presentadora principal de *Malicia Noticias*.

En decembro de 2024 foi nomeada aos Premios Goya na categoría de Mellor Actriz Revelación polo seu papel en *Soy Nevenka*.

En xuño de 2025 converteuse na terceira muller en presidir a Academia Galega do Audiovisual dándolle relevo a Álvaro Pérez Becerra.

### Actriz de televisión 
* *Esloquehay.TV* (2013). Late night Show Online. Aira Estudio. Elenco.
* *Café Itaca* (2015). Serie. La Tuerka Films. Elenco.
* *Galicia Crime* (2016). Webserie. Cousas Veredes. Protagonista.
* *Peter Brandon, unha vida pola comedia* (2017). Webserie. PorcoBravú. Elenco. Premio Mestre Mateo 2018.
* *Vivir sin permiso* (2017). Serie TV. Alea Media para Mediaset. Episodios.
* *Os Mariachis* (2018). Serie TV. Zopilote para TVG. Elenco.
* *Serramoura* (2018). Serie TV. Voz Audiovisual. Episodios.
* *A estiba* (2019). Serie TV. Voz Audiovisual. Episodios.
* *A desorde que deixas* (2019). Serie. Netflix. Episodios.
* *Ti primeiro* (2021). Vídeoxogo. Melgo Cinema para iOS e Android. Novela visual e interactiva sobre o amor.
* *Clanes* (2024). Serie. Vaca Films para Netflix.
* *Rapa* (2022-2024). Serie. Portocabo para Movistar Plus+. Secundaria.
* *Celeste* (2024). Serie. 100 Balas para Movistar Plus+.

### Longametraxes 
* *Soy Nevenka* (2024). De Icíar Bollaín. Kowalski Films, Feelgood Media, Movistar Plus+. Reparto.
* *As tres outras vidas de María Santiso* (2024). De Roberto Alvite. Melgo Cinema. Reparto.
* *As tres caídas de María Santiso* (2018). De Roberto Alvite. Melgo Cinema. Protagonista.

### Programas TV 
* *Malo será* (2018). Tex45 e Cyrano para TVG. Protagonista.
* *Luar* (2018, 2021, 2022, 2023). RTVG. Seccións. Como Sabela en 2022, Merche (con Julito) en 2023.
* *Malicia Noticias* (2020-2024). TVG. Presentadora e actriz.

### Teatro 
* *Alen da Croa* (2012). Quique Peón Cía. Bailarina e actriz.
* *Improteka cum laude* (2014). Improteka. 2011.
* *Los Duguis Impor* (2016). Improcadabra, Cadena Impropetua.
* *Eu queríame casare* (2017-2018). Dínamo producións.
* *Quero ser maior* (2017-2018). Axóuxere Teatro.

## Premios 
* 2023: Premio Feroz á mellor actriz secundaria por *Rapa*.
* 2023: Mellor interpretación feminina por *Rapa*, Premios Mestre Mateo.
* 2024: Premio Mestre Mateo á mellor comunicadora.
* 2025: Nomeada ao Premio Goya á Mellor Actriz Revelación por *Soy Nevenka.*

## Notas
Islam Bibi

**Islam Bibi** (), nada en 1974 e finada en Lashkar Gah o 4 de xullo de 2013, foi unha muller policía en Afganistán na sede da provincia de Helmand e tamén unha pioneira na loita polo feminismo.

Era a muller policía de máis alto rango no momento da súa morte en Afganistán e dirixiu operacións contra os talibáns. Recibiu numerosas  ameazas de morte e foi asasinada o 4 de xullo de 2013.

## Traxectoria 
Bibi naceu na provincia de Kunduz en 1974. Era unha refuxiada en Irán cando os talibáns tomaron o control de Afganistán na década de 1990. Regresou a Afganistán en 2001, logo adicouse a coidar a súa familia en casa antes de unirse á policía contra a vontade dos seus familiares . Isto levou ó seu irmán a tentar matala porque quería salvar a honra do apelido.
miniatura|200x200px|Mulleres policía en Afganistán en 2010.
Bibi uniuse  á forza policial en 2003 e rapidamente ascendeu ó posto de subtenente informando directamente ós líderes de CID, o cal foi un logro extraordinario. Ela era a policía de máis alto rango naquel tempo e recibiu moitas ameazas de morte. Bibi resultou ferida e morreu das feridas na sala de emerxencias do hospital. Non se iniciou ningunha investigación para descubrir quen foi o responsábel do tiroteo. Tivo 6 fillos.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* AWID: Islam Bibi