Elisabetta Sirani

**Elisabetta Sirani**, nada en Boloña o 8 de xaneiro de 1638 e finada na mesma cidade o 28 de agosto de 1665, foi unha pintora e impresora barroca italiana que morreu en circunstancias pouco explicadas aos 27 anos. Foi a artista feminina máis famosa nos principios da idade moderna en Boloña e estabeleceu unha academia para outras mulleres artistas.

## Traxectoria 
Elisabetta Sirani naceu en Boloña en xaneiro de 1638, primeira dos catro fillos de Margherita e Giovanni Andrea Sirani. Sirani naceu nunha familia de artistas e aprendeu no estudio do seu pai, pintor da escola de Boloña, alumno de Guido Reni e mercador de arte. A súa biografía está incluída no libro ''Felsina pittrice: vite de'pittori bolognesi* (*Vidas dos pintores boloñeses*) de Carlo Cesare Malvasia, publicado en 1678. Malvasia era coñecido persoal da familia Sirani e foi quen recoñeceu o talento de Elisabetta. Persuadiu o seu pai para que a adestrase como artista, a pesar de que iso foi probabelmente por autoengrandecerse. Hai evidencias de que o pai de Sirani non estaba inicialmente inclinado a ensinar a súa filla o estilo da pintura boloñesa. Aínda así, adquiriu a técnica e converteuse nunha das pintoras máis recoñecidas da cidade e o seu culto medrou ata considerala a reencarnación feminina de Guido Reni. Segundo algúns eruditos, ela eclipsou tanto o seu pai como as súas dúas irmás, tamén pintoras. Na súa biografía de Sirani, Malvasia enxalza a orixinalidade das súas composicións, o seu estilo de debuxo, a súa maneira rápida de traballar e a súa profesionalidade, contrastándoa coa de Lavinia Fontana, unha pintora boloñesa anterior que describiu como tímida.

Cando arredor de 1654, Giovanni Andrea Sirani quedou incapacitado pola gota Elisabetta comezou a dirixir o obradoiro familiar. Elisabetta Sirani era nese momento o sostén da familia. Entre os pagamentos dos seus alumnos e os encargos de retratos, podía manter a familia. O seu estudio tiña un éxito incrible, probabelmente debido á atmosfera progresiva de Boloña, onde as mulleres artistas eran aceptadas e celebradas.

### Matrimonio 
Elisabetta Sirani nunca casou, a pesar da súa personalidade cariñosa, temperamento animado e os seus modos corteses. Algúns creron, como Malvasia, que o seu pai evitou que a súa filla casase, mais non hai probas diso. Moitas familias italianas do século XVII decidían casar as súas fillas para preservar a súa reputación ou darlles protección. A casa Sirani non tiña necesidade diso e determinou que Elisabetta podería axudar a familia.

### Morte 
Elisabetta Sirani morreu de súpeto en agosto de 1665, en Boloña. A súa morte foi considerada sospeitosa e unha criada, Lucia Tolomelli, foi acusada de envelenala e enviada a xuízo. Considerouse sospeitosa porque Tolomelli pedira finalizar o seu servizo poucos días antes da morte de Sirani. Giovanni Andrea Sirani retirou os cargos pouco despois do xuízo. Laura Ragg comenta que Sirani faleceu a “unha idade considerada nova de feito para morte, mais totalmente tarde para matrimonio”. Malvasia atribuíu a súa morte ao mal de amores, porque Sirani nunca casou. A causa real da morte posiblemente fose un ataque de peritonite após unha úlcera péptica. Isto puido ser o resultado da intensa tensión á que tivo que entregarse despois de que recaese sobre ela o mantemento completo da súa casa.
miniatura|533x533px|Catafalco de Elisabetta Sirani, 1665
Sirani tivo un elaborado funeral que incluíu un enorme catafalco cunha escultura a tamaño natural da artista (ilustrado na biografía de Malvasia), oracións e música composta na súa honra por prominentes cidadáns de Boloña. Foi enterrada na Basílica de San Domenico, na mesma tumba que o profesor do seu pai, Guido Reni. O funeral público de Sirani foi considerado por algúns, incluíndo Laura Ragg, como unha elexía a Boloña, a cidade na que viu a luz a Sirani, considerada polos seus contemporáneos unha artista precoz e prolífica. Sirani foi descrito por un poeta como o *pincel lamentado.* Malvasia suxire que non foi envelenada, senón que sufriu unha condición que xurdiu espontaneamente no corpo dunha “muller vivaz e animosa, ocultando ata o grao máis alto a súa arela dun marido quizais cobizado mais negado a ela polo seu pai”. Un oficial de cidade do seu tempo escribiu que “ela foi chorada por todos. As señoras especialmente as que eloxiaron os seus retratos, non poden soportar a paz sobre o feito. De feito, é unha desgraza grande perder unha artista tan grande dun xeito tan estraño”. O ostentoso e elaborado funeral que recibiu reflicte a alta estima que recibiu dos seus contemporáneos e a súa fama internacional.

## Obra 
Aínda que a súa prematura morte limitou a súa carreira a apenas unha década, Sirani deixou unha produción sorprendentemente ampla: 200 pinturas, así como debuxos e diversos gravados.

A amplitude da produción pictórica de Sirani fixo pensar nunha participación masiva de axudantes, xa que as súas irmás Barbara e Anna Maria eran tamén pintoras e tivo por discípulas máis de doce mulleres que chegaron a exercer profesionalmente. A artista fixo demostracións públicas en resposta a quen cuestionaba a autoría dos seus cadros.

Nos seus debuxos a lapis e tinta, Sirani introducía fortes contrastes de luces. Exemplo diso é *Caín matando a Abel* do castelo de Windsor. Nas súas pinturas, pola contra, foi menos persoal e suavizou o clarescuro con sombras tostadas, máis en consonancia coa escola boloñesa. Polo xeral, as súas composicións son de formato medio e simples en canto a deseño e manteñen un ton agradable e decorativo de indubidable atractivo comercial.

## Na cultura popular 
Sirani aparece referenciada na obra de Judy Chicago *The Dinner Party*

En 1994, recibiu o seu nome un cráter do planeta Venus.

A pintura de Sirani *A virxe co neno* de 1663, da colección do Museo Nacional das Mulleres nas Artes de Washington, D.C., foi seleccionada para a serie de selos das vacacións de Nadal do United States Postal Service en outubro de 1994. Foi a primeira obra dunha muller escollida para devandita serie.

O seu cadro *Herodías coa cabeza de Xoán o Bautista* aparece na portada do álbum *None So Vile* do grupo canadense Cryptopsy (1996).

## Gallery

Ficheiro:Sitani, Allegory of music.jpg|*Alegoría da música*
Ficheiro:Elisabetta Sirani Retrato de Beatrice Cenci 1662 GN Arte Antica.jpg|*Beatrice Cenci*, xeralmente atribuído a Guido Reni, e que inspirou a obra de Percy Shelley *The Cenci*
Ficheiro:Elisabetta Sirani - Judith with the Head of Holofernes - Walters 37253.jpg|*Judith coa cabeza de Holofernes*
Ficheiro:Sirani drawing.JPG|*Virxe co neno*
Ficheiro:Sirani virtues.JPG|*Alegoría da xustiza, a caridade e a prudencia*
Ficheiro:Sirani31.jpg|*San Xosé co neno Xesús* 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
**Artist Profile: Elisabetta Sirani''. National Museum of Women in the Arts.
*Bohn, Babette. "Elisabetta Sirani and drawing practices in early modern Bologna," *Master Drawings*, vol. 42, no. 3 (Autumn 2004): 207–236. 
*Frick, Carole Collier et al. *Italian Women Artists: From Renaissance to Baroque*. Nova York: Rizzoli, 2007. Catálogo dunha exhibición no National Museum of Women in the Arts, Washington, D.C.  
*Dabbs, Julia K. *Life Stories of Women Artists, 1550-1800: An Anthology*. Burlington, VT: Ashgate, 2009, 121–132. 
*Malvasia, Carlo Cesare. "Di Gio. Andrea Sirani e di Elisabetta sua figlivola", *Felsina pittrice, vité de pittori bolognesi* (2 vols, Bologna, 1678), vol. II, 453–487. Digital Edition: http://catalog.hathitrust.org/Record/000461733. 
*Modesti, Adelina. ''Elisabetta Sirani 'Virtuosa' Women's Cultural Production in Early Modern Bologna*. Turnhout, Belgium: Brepols, 2014. 
*Ottavio Mazzoni Toselli, *Di Elisabetta Sirani pittrice bolognese e del supposto veneficio onde credesi morta nell’ anno XXVII di sua età*. Bologna, 1833.
*Laura M. Ragg. *The Women Artists of Bologna*. Londres, 1907, 229–308.
*Germaine Greer, *The Obstacle Race: The Fortunes of Women Painters and Their Work*. Londres, 1979, 218–220.
*Babette Bohn, "The Antique Heroines of Elisabetta Sirani," *Renaissance Studies*, vol. 16, no. 1 (marzo de 2002): 52-79.
*Babette Bohn, "Female self-portraiture in early modern Bologna", *Renaissance Studies*, vol. 18, no. 2 (xuño de 2004): 239–286.
*Jadranka Bentini e Vera Fortunati Pietrantonio. *Elisabetta Sirani. Pittrice eroina, 1638-1665*. Bologna: Editrice Compositori, 2004. 
*Adelina Modesti. *Elisabetta Sirani: una virtuosa del Seicento bolognese*. Bologna: Editrice Compositori, 2004. .
*Whitney Chadwick. *Women, Art, and Society''. Londres, 2012. .