Areté

[miniatura|Escultura de Areté en [Éfeso.]]
miniatura|250px|Areté a través da batalla. (Troiano moribundo, no Templo de Afaia (hoxe na *München Glyptothek*)
miniatura|250px|Ulises na corte de Alcínoo (*Ulisse alla corte di Alcinoo*). 1815. Museo de Capodimonte

**Areté** (,  ***aretḗ*** "excelencia") é un dos conceptos cruciais da Antiga Grecia. Na súa forma máis xeral, para algúns sofistas a *areté* é a «excelencia» ou prominencia no cultivo da elocuencia; a raíz etimolóxica do termo é a mesma que a de (*aristós*, 'mellor'),  o cumprimento acabado do propósito ou función.

Segundo Hippias de Elide, o obxectivo do ensino era acadar a *areté*, o que significa adestrar para pensar, falar e actuar con éxito. A excelencia política ("cidadá") dos gregos consistiu no cultivo de tres virtudes específicas: *andreía* (coraxe), *sofrosina* (moderación ou equilibrio) e *dicaiosina* (xustiza): estas virtudes formaban un cidadán relevante, útil e perfecto. A estas virtudes Platón engadiu entón unha cuarta, Prudencia, que deu orixe ás chamadas Virtudes Cardinais : a prudencia, a forza e a temperanza corresponderían ás tres partes da alma e a harmonía entre elas xeraría a cuarta, a Xustiza. En certo xeito, a *areté* grega sería equivalente á *virtus*, dignidade, honor ou virilidade do ben romano.

Na Grecia antiga, podíase falar da *arete* dun soldado, un touro ou un barco, aínda que o seu uso para obxectos inanimados é raro. Non obstante, desde a Idade Arcaica estivo ligado especialmente á posesión de virtudes, especialmente a valentía e habilidade no combate.

Para os primeiros guerreiros gregos de hai máis de tres mil anos, o único xeito de chegar ao *arete* era a través de fazañas na batalla. O exemplo clásico é Aquiles, que prefire morrer en combate antes que calquera outra forma de vida. Os gregos tiñan moito medo do destino. O destino podería impedir inmediatamente que chegasen ao *areté*. Por exemplo, un accidente, nacer cego ou nacer muller imposibilitaba acadar fazañas na batalla. O *arete* tamén está relacionado coa astucia nas obras de Hesíodo e Homero; cando na *Ilíada*, Agamenón eloxia a Penélope, faino atendendo á súa cooperación cos propósitos de Ulises.

Cara á época clásica —sobre todos os séculos V e século IV a.C.— o significado de *areté* aproximouse ao que hoxe se considera «virtude», fundamentalmente a través da obra de Aristóteles, en xeral, incluíndo trazos como a μεγαλοψυχια (*megalopsyjía*, 'magnanimidade'), a σοφροσυνη (*sofrosyne*, 'temperanza') ou a δικαιοσυνη (*dikaiosyne*, 'xustiza').

A adquisición da *areté* era o eixo da educación (παιδεία, *paideía*) do mozo grego para converterse nun home cidadán, seguindo o ideal exposto por Isócrates. Pegadas da concepción máis restrinxida da era arcaica pódense ver na énfase posta na disciplina e dominio do corpo mediante a ximnasia, unha das actividades principais, e a loita, pero unha formación acabada incluía tamén as artes da oratoria, a música e —eventualmente— a  filosofía.

## Na mitoloxía
*Areté* era ocasionalmente personificada como unha deusa. Na xenealoxía de Mnáseas, foi descrita como irmá de Homonoia) e Ctesios, filla de Praxidike, a Xustiza, co seu irmán Zeus Sóter. Areté e Homonoia eran coñecidas como *Praxidikai*, as executoras da Xustiza. Areté como deusa aparece no mito de Heracles e ofrécelle a el a opción de seguir unha vida atribulada, pero gloriosa, en canto que o seu oposto, Kakia, lle ofrecía pracer e riqueza. Hércules escolle entón aceptar a oferta de Areté.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* O apartado "Idade Antiga" do artigo "Ética".
### Ligazóns externas 
* PLUTARCO: *Moralia*, VI, 30: *Se a virtude se pode ensinar* (Ει διδακτόν η αρετή - *An virtus doceri possit*).
** Tradución inglesa corrixida e editada por William W. Goodwin, e publicada en 1874: texto no sitio do Proxecto Perseus; na parte superior dereita áchanse os rótulos activos *focus* (para cambiar á tradución inglesa de W. C. Helmbold, de 1939, e ao texto grego fixado por Gregorius N. Bernardakis en 1891) e *loade* (para cotexar as dúas traducións e para obter o texto bilingüe).
* PLUTARCO: *Moralia*, VI, 31: *Sobre a virtude moral* (Περί ηθικής αρετής - *De virtute morali*).
** Tradución inglesa corrixida e editada por William W. Goodwin, e publicada en 1874: texto no Proxecto Perseus; na parte superior dereita áchanse os rótulos activos *focus* (para cambiar á tradución inglesa de W. C. Helmbold, de 1939, e ao texto grego fixado por Gregorius N. Bernardakis en 1891) e *loade* (para cotexar as dúas traducións e para obter o texto bilingüe).
*** William W. Goodwin (William Watson Goodwin, 1831 - 1912): clasicista estadounidense, profesor de grego da Universidade de Harvard.
*** Gregorius N. Bernardakis (Gregorios N. Bernardakis: Γρηγόριος Ν. Βερναρδάκης; translit.: Grigorios N. Vernardakis; neolatín: Gregorius N. Bernardakis; 1848 - 1925): filólogo e paleógrafo grego.