Vientiane

**Vientiane** (, ; , laosiano: **Viangchan**, ) é a capital e a cidade máis grande de República Popular Democrática Laos. Aséntase na marxe esquerda do río Mekong, que serve de fronteira fluvial con Tailandia. As súas coordenadas son 17°58' de latitude norte, 102°36' de lonxitude leste.

Vientiane converteuse na capital en 1563 debido aos temores dunha invasión de Birmania, pero máis tarde foi saqueada e arrasada en 1827 polos Siameses (Thai). Vientiane foi a capital administrativa durante o dominio francés e, debido ao crecemento económico dos últimos tempos, é agora o centro económico de Laos. A cidade tiña 820.000 habitantes no censo de 2015.

Vientiane é coñecido como o fogar do monumento nacional máis significativo en Laos: That Luang, que é un símbolo coñecido de Laos e unha icona do budismo en Laos. Tamén se poden atopar outros templos budistas importantes en Laos, como Haw Phra Kaew, que antigamente albergaba o Buda Esmeralda.

## Etimoloxía 
O nome da cidade deriva do Pali, a lingua litúrxica do budismo Theravada. Aínda que o significado orixinal do nome da cidade é "cidade de sándalo", como mostran as antigas inscricións laosianas (escritos pictogrammaticamente, a diferenza do moderno laosiano, que é escrito foneticamente), en lingua moderna Lao o significado do nome Vientiane é ambiguo.

Moitos, se non a maioría, dos laosianos afirman que o nome da cidade significa "cidade da lúa", mentres que moitos tamén afirman correctamente que o nome da cidade significa "cidade de sándalo" porque as palabras para "lua" (, do sánscrito  *candra*) e "sándalo" (, do sánscrito  *candana*) escríbense e pronúncianse identicamente como  *chan* no laosiano moderno. A maioría das fontes académicas e históricas de Laos apoian esta afirmación, reforzada polos nomes da cidade en tailandés () e khmer () ambos os conservan a grafía etimolóxica, que indica "cidade de sándalo".

En ortografía romanizada *Vientiane* é de orixe francesa e reflicte a dificultade que tivo o francés para pronunciar o son  na lingua laosiana. Unha ortografía común en inglés é 'Viangchan', ou ocasionalmente 'Wiangchan'.

## Historia 
[miniatura|Esculturas de [Buda en Pha That Luang]]
[miniatura|[Haw Phra Kaew ou Templo do Buda Emeralda]]
miniatura|dereita|225px|*Centro de Vientiane*
miniatura|dereita|225px|Pha That Luang, estupa de ouro símbolo de Laos

Segundo relatos épicos laosianos, a grande epopea laosiana, a Phra Lak Phra Lam, afirma que o príncipe Thattaradtha fundou a cidade cando deixou o lendario reino lao de *Muong Inthapatha Maha Nakhone* porque se lle negou o trono a favor do seu irmán máis novo. Thattaradtha fundou unha cidade chamada *Maha Thani Si Phan Phao* na marxe occidental do Mekong. Esta cidade converteuse máis tarde en Udon Thani, en Tailandia. Un día, un Naga de sete cabezas dixo a Thattaradtha que construíse unha nova cidade na beira leste do río fronte a *Maha Thani Si Phan Phao*. O príncipe chamou a esta cidade *Chanthabuly Si Sattanakhanahud*, da que se dixo que era a predecesora da moderna Vientiane.

Ao contrario do Phra Lak Phra Lam, a maioría dos historiadores cren que Vientiane era un asentamento temperán dos Khmer centrado en torno a un templo hindú, que a Pha que Luang substituiría despois. Nos séculos XI e XII, época na que se cre que os pobos laosianos e tailandeses entraron en Asia suroriental desde a China meridional, os poucos khmer restantes na zona foron asasinados, eliminados ou asimilados á civilización laosiana.

En 1354, cando Fa Ngum fundou o reino de  Lan Xang.  Vientiane converteuse nunha importante cidade administrativa, aínda que non se converteu na capital. O rei Setthathirath estableceuna oficialmente como a capital de Lan Xang en 1563, para evitar a invasión birmana. Cando Lan Xang caeu en 1707, converteuse nun reino independente, o Reino de Vientiane. En 1779, foi conquistada polo xeneral siamés Phraya Chakri e fíxose vasalo de Siam.

Cando o rei Anouvong liderou unha rebelión infrutuosa, anulada polo exército Siamés en 1827. A cidade foi queimada ata os cimentos e saqueada totalmente, incluíndo as estatuas de Buda. Vientiane estaba en mal estado, despoboado e desaparecendo na selva, cando chegaron os franceses. Finalmente pasou a dominio francés en 1893. Converteuse na capital do protectorado francés de Laos en 1899. Os franceses reconstruíron a cidade e reconstruíron ou repararon templos budistas como Pha That Luang, Haw Phra Kaew, e deixaron moitos edificios coloniais. Durante o dominio francés, os vietnamitas foron animados a emigrar a Laos, o que provocou que o 53% da poboación de Vientiane no ano 1943 fose vietnamita. A partir de 1945, os franceses elaboraron un ambicioso plan para mover masivamente a poboación vietnamita a tres áreas clave, é dicir, a Chaira de Vientiane, Rexión de Savannakhet e a Meseta de Bolaven, que só se descartou logo da invasión xaponesa de Indochina. O 9 de marzo de 1945 chegaron os paracaidistas franceses e volveron ocupar a cidade o 24 de abril de 1945.

Cando estalou a guerra civil de Laos entre o Goberno Real de Laos e o Pathet Lao, Vientiane volveuse inestable. En agosto de 1960, Kong Le apoderouse da capital e insistiu en que Souvanna Phouma se convertese en primeiro ministro. A mediados de decembro, Phoumi Nosavan apoderouse da capital, derrocou o goberno de Phouma e instalou a Boun Oum como primeiro ministro. A mediados de 1975, as tropas de Pathet Lao dirixíronse cara á cidade e os estadounidenses comezaron a evacuar a capital. O 23 de agosto de 1975, un continxente de 50 mulleres do Pathet Lao liberaron simbolicamente a cidade. O 2 de decembro de 1975, o partido comunista do Pathet Lao tomou posesión de Vientiane, derrotou ao Reino de Laos, e renomeou o país República Democrática Popular de Laos, que puxo fin á Guerra Civil de Laos. Ao día seguinte, xurdiu na xungla a insurgencia en Laos, co Pathet Lao loitando contra faccións de Hmong e leais ao réxime real.

A cidade albergou os 25º Xogos do Sueste Asiático en decembro de 2009, celebrando 50 anos dos Xogos do Sueste Asiático. Dezaoito competicións foron eliminadas respecto aos xogos anteriores celebrados en Tailandia, debido á falta de litoral de Laos e á falta de instalacións adecuadas en Vientiane.

## Subdivisións 
A cidade de Vientiane comprende os seguintes distritos:

* Chantabuly
* Hadxaifong
* Sikhottabong
* Sisattanak
* Xaysetha

[miniatura|center|900px|Vientiane dende [Patuxai]]

## Notas 
## Véxase tamén