open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ivana Miño

**Ivana Miño** é unha actriz catalá de cinema, teatro e televisión.

## Traxectoria 
Estudou no Liceo Francés de Barcelona, onde descubriu a súa paixón polo baile e o teatro, aínda que ó rematar o colexio, ingresou na Universidade de Bioloxía ata que se licenciou, deixando de lado as súas ganas de actuar. Mentres tanto, seguiu tomando clases de danza e perfeccionando o seu dominio do inglés, obtendo o Proficiency á idade de 17 anos.

Durante algúns anos combinou o seu traballo como profesora de danza en varias escolas coa de tradutora científica da Universidade de Barcelona. Despois pasou unha tempada en Londres, onde volveu espertar o seu interese polo mundo do teatro.

Ao terminar en 2007, fixo a súa primeira película en México, *Guadalupe*, compartindo cartel con Angélica Aragón, José Carlos Ruiz e Pedro Armendáriz Jr. Xusto despois entrou a formar parte dunha serie de grande éxito da televisión catalá, *Ventdelplà*, onde interpretou durante varias tempadas a Nicole, unha granxeira australiana. Foi o seu primeiro papel como estranxeira. O ano seguinte, foi escollida para a obra de teatro *Carta dunha descoñecida*, de Stefan Zweig, dirixida por Fernando Bernués.

A partir de 2008, realizou varias películas de fala inglesa, traballando da man de directores como Rodrigo Cortés (*Buried*), a carón de actores como Timothy Hutton (*Reflections*), Robert Englund (*The night of the sinner*) e Michael Ironside (*Transgression*).

Desde entón, seguiu formándose en diversos ámbitos artísticos como a loita escénica (Rosa Nicolás), teatro de Shakespeare (Will Keen), teatro físico (Thomas Prattki), técnica Meisner (Javier Galitó) e investigación teatral (Andrés Lima e Sol Picou), entre outros.
Soñan os androides con ovellas eléctricas?

***Soñan os androides con ovellas eléctricas?*** (en ; retitulado como *Blade Runner: Do Androids Dream of Electric Sheep?* nalgunhas edicións) é unha novela de ciencia ficción do escritor estadounidense Philip K. Dick, publicada por vez primeira en 1968. A novela está ambientada nun San Francisco postapocalíptico, onde a vida na Terra foi seriamente danada por unha guerra mundial nuclear. A maioría das especies animais están ameazadas ou extintas por mor da radiación, polo que posuír un animal é un sinal de status e empatía, unha actituda alentada cara ós animais. O libro serviu como base para o filme de 1982 *Blade Runner*, e moitos elementos e temas tamén foron usados para a secuela de 2017 *Blade Runner 2049*.

O argumento principal conta a historia de Rick Deckard, un cazarrecompensas que ten a misión de "retirar" (asasinar) seis androides modelo Nexus-6, ó tempo que unha trama secundaria segue a historia de Isidore, un home de categoría inferior que axuda os androides fuxitivos. Arredor da misión de Deckard, a novela explora os temas sobre o que quere dicir ser humano e se a empatía é unha habilidade exclusivamente humana.

Foi traducido ó galego por Fernando Moreiras e foi publicado pola Editorial Kalandraka no ano 2019.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  First published in *Philip K. Dick: Electric Shepherd*, Norstrilla Press. Zelazny, Roger (1975). "Introduction"
* Scott, Ridley (1982). *Blade Runner*. Warner Brothers.
* The Electric Sheep screensaver software is an homage to *Do Androids dream of electric sheep?*.
* Do Androids Dream of Electric Sheep? at Worlds Without End
* Philip K. Dick, The Little Black Box, 1964 - a short story depicting Mercerisms origin, published 4 years prior to "Do Androids Dream of Electric Sheep?"
Voo 3 de Aeroflot

O **voo 3 de Aeroflot** era un servizo de pasaxeiros dende o aeroporto de Khabarovsk ata o aeroporto de Petropavlovsk-Kamchatsky. O día 3 de setembro de 1962 o Tupolev Tu-104 que operaba o voo perdeu o control despois de que a fuselaxe comezase a vibrar, facendo que o avión comezase a dar voltas a unha altura de 4 500 metros antes de esnafrarse. O aparello caeu nun pantano a uns 90 quilómetros de Khabarovsk. No seu momento foi o accidente con máis vítimas mortais da historia da aviación soviética.

## Notas
Voo 415 de Aeroflot

O **voo 415 de Aeroflot** era un servizo doméstico regular de pasaxeiros dende Lviv ata Sochi cunha escala en Simferopol. O día 28 de xullo de 1962 o Antonov An-10 que operaba a ruta esnafrouse preto de Gagra, na República Socialista Soviética de Xeorxia, matando aos 81 pasaxeiros e tripulantes a bordo.

## Notas
Centrocercus minimus

miniatura|240px|Femia

***Centrocercus minimus*** é unha especie de ave da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos tetraoninos, unha das dúas que integran o xénero *Centrocercus*, endémica dos Estados Unidos de América, onde habita en zonas abertas con vexetación arbustiva nunhas poucas rexións do oeste do país.

## Taxonomía 
A especie foi descrita no ano 2000 pola investigadora Jessica R. Young e os seus colaboradores, na publicación:

## Características 
É moi similar na súa aparencia á súa estreitamente relacionada especie *Centrocercus urophasianus*, pero cun tamaño un terzo inferior ao dela, e adornada con moita plumas grosas ao redos da cabeza; tamén se direrencia polo seu menos elaborado cortexo nupcial.

Historicamente, presumibelmente viviu tamén en Arizona, Oklahoma e Novo México, pero a área ocupada na actualidade é inferior aos 500&nbsp;km2.

### Poboación 
A poboación reprodutora actual é inferior aos 3000 individuos. Rexistráronse diminucións nos "leks", do número de machos nos "leks", e no de crías.

## Status 
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) cualifica o seu status como *EN* (en perigo de extrinción) porque a súa área de distribución é moi pequena e, ademais, está moi fragmentada, e a súa poboación está declinando. A fragmentación do seu hábitat é particularmente preocupante dado que a especie require dunha variedade de hábitats adxacentes.

### Estratexias para a súa conservación 
Para paliar estes inconvenientes estanse a implantar estratexias de xestión que teñen como obxectivo reverter as diminucións da poboación actual nos próximos 15 anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* del Hoyo, J., Collar, N. J., Christie, D. A., Elliott, A. e Fishpool, L. D. C. (2014): *HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World. Volume 1: Non-passerines*. Barcelona, Spain and Cambridge, UK.: Lynx Edicions BirdLife International. ISBN 978-84-9655-394-1.

### Outros artigos 
* Tetraoninos
* *Centrocercus*

### Ligazóns externas 
* *Centrocercus minimus* na ADW . Contén amplísima infomación e bibliografía.
* *Centrocercus minimus* Young, Braun, Oyler-McCance, Hupp & Quinn 2000 na EOL.
* Gunnison sage-grouse *(Centrocercus minimus)* en ARKive.
Matt LaFleur

**Matthew LaFleur**, nado o 14 de novembro de 1979 en Mount Pleasant, Míchigan, é un adestrador de fútbol americano estadounidense, que actualmente exerce o posto nos Green Bay Packers da National Football League. Antes de adestrar aos Packers, foi coordinador ofensivo nos Los Angeles Rams e nos Tennessee Titans.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil na web dos Green Bay Packers
Soutelinho da Raia

Como topónimo **Soutelinho da Raia** ou **Souteliño da Raia** pódese referir a:

;Fóra de Galiza

;En Portugal
***Soutelinho da Raia**, antiga freguesía integrada na de Calvão e Soutelinho da Raia no concello de Chaves;
****Soutelinho da Raia**, lugar de dita freguesía, considerado un dos tres *pobos promiscuos* até 1868 cando estaba situado na fronteira, entre Galiza e Portugal.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*
Hollola

**Hollola** é un municipio de Finlandia situada na rexión de Päijänne Tavastia. En 2018 a súa poboación era de 23&nbsp;755&nbsp;habitantes. A superficie do termo municipal é de 727,47&nbsp;km2, dos cales 76,30&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 36,48&nbsp;hab./km².

Limita cos concellos de Asikkala, Lahti, Kärkölä, Orimattila, Hausjärvi e Hämeenlinna, estes dous últimos pertencentes á rexión de Tavastia Propia.

O concello é unilingüe en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Hollola
Voo 902 de Aeroflot

O **voo 902 de Aeroflot/Far East** era un servizo regular doméstico entre Khabarovsk e Moscova, con paradas en Irkutsk e Omsk. O día 30 de xuño de 1962 o servizo estaba operado cun Tupolev Tu-104A, con 76 pasaxeiros e 8 tripulantes a bordo. O voo engalou de Irkutsk á súa hora e realizou un informe programado a 50 quilómetros de Krasnoyarsk. Uns poucos minutos despois, unha voz axitada identificada despois como a do copiloto fixo unha incoherente chamada de emerxencia cun ruído pouco común de fondo. Os restos do avión atopáronse a 28 quilómetros ao leste do aeroporto de Krasnoyarsk en terreo chan con pequenas áreas de bosque. Os investigadores determinaron que o avión impactara o chan boca abaixo nun ángulo de 40 graos. Non houbo superviventes.

No tempo do accidente a causa oficial do desastre foi anunciada como unha entrada en perda, cunha perda de orientación espacial ou unha perda de control debido a un lume na cabina de pasaxeiros ou a outras razóns descoñecidas. Porén, atopouse dano na parte de popa da fuselaxe (en concreto un burato de entrada con signos de dano por lume no lado da fuselaxe) que era consistente co que podería ser causado por un mísil antiaéreo, e houbo unha confirmación non oficial de que un mísil antiaéreo se extraviara durante un exercicio de defensa aérea na zona.

## Notas
Sebastiana de Sáa

**Sebastiana de Sáa**, nada en San Cristóbal de La Laguna en 1689 e finada en Montevideo o 25 de abril de 1775, foi unha das primeiras poboadoras de Montevideo.
miniatura|Igrexa San Francisco, Montevideo

## Traxectoria 
Oriúnda da illa de Tenerife, formou parte do segundo continxente da colonización canaria (1729) no Uruguai.
O seu primeiro marido, Domingo de Chaves faleceu nas Canarias e ela viaxou a Montevideo cos seus 3 fillos menores: Vitcoria, Eugenio e Luis. O ano seguinte, 1730, casa por segunda vez en Montevideo con Juan de Morales, tamén poboador canario, con quen non tivo fillos. Ó chegar recibe como mercé un patrucial dun cuarto dun quinteiro na esquina das hoxe rúas Cerrito e Solís, onde actualmente se atopa a Igrexa de San Francisco.

Unha rúa en Montevideo leva o seu nome.

## Notas
María Justa de Jesús

**María Justa de Jesús**, nada o 6 de xaneiro de 1667 en La Victoria de Acentejo e finada en 1723 en La Orotava, Tenerife, foi unha relixiosa fanciscana e mística española.

## Traxectoria 
Nada en La Victoria de Acentejo no norte da illa de Tenerife, profesou como relixiosa franciscana no *Convento de San José* da Vila de La Orotava. A súa vida estivo rodeada no misticismo, pero tamén na polémica, debido ás intrigas conventuais xeradas polas rivalidades entre ordes relixiosas e o papel que xogaban nelas dende fóra as clases altas da cidade.

De María Justa de Jesús chegouse a dicir que a Inquisición lle abrira un proceso por farsante e, mesmo, bruxa. Foi acusada de practicar doutrinas molinistas. Chegouse a insinuar que a relación co seu confesor non era abondo axeitada para unha relixiosa como o era ela. O seu biógrafo e confesor, Frei Andrés de Abreu, guindou ó lume a biografía que escribira sobre esta monxa, o cal provocou que actualmente pouco se saiba da vida desta.

Porén, o frade dominico José Herrera referíase que entre as súas virtudes estaba o dar vista ós cegos, facer ouvir ós xordos e que os mudos falasen. Igualmente curar ós tolleitos, manetos e coxos, sandar todo tipo de doenzas e expulsar demos, entre outros milagres.

María Justa morreu en 1723. Segundo as crónicas da época o seu corpo mostrou indicios de santidade, como flexibilidade, agradables fragrancias e fluidez do seu sangue. María Justa de Jesús tivo moitos detractores que a acusaban de farsante, pero tamén moitos defensores que crían na súa santidade e trala súa morte, a Orde Franciscana nas Canarias abriulle un proceso de canonización envolto na polémica que tivo que ser paralizado.

## Notas
Falcipennis

miniatura|240px|*Falcipennis falcipennis* macho en exhibición.
***Falicpennis*** é un xénero de aves da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos tetraoninos.

O xénero, segundo os autores, comprende dúas ou tres especies.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero *Falcipennis* foi descrito en 1864 polo zoólogo estadouniodense Daniel Giraud Elliot. 

### Etimoloxía 
O nome do xénero (e do específico dunha das especies) está formado pola unión dos elementos do latín científico *falci-* e *-pennis*. O primeiro é a raíz do xenitivo do nome latino *falx,  falcis*, 'fuoce'; e o segundo deriva do nome latino *penna, pennae*, 'pluma', e tamén 'á' (de ave). Literalmente: "os de ás en forma de fouce".   
 
### Especies 
Segundo o Congreso Ornitolóxico Internacional (IOC) e o ITIS:

* *Falcipennis canadensis* (Linnaeus, 1758)
* *Falcipennis falcipennis* (Hartlaub, 1855)

Segundo a Unión Internacional para a Conservación da Natureza: 

* *Falcipennis falcipennis* (Hartlaub, 1855)
* *Falcipennis canadensis* (Linnaeus, 1758)
* *Falcipennis franklinii* (Douglas, 1829)

Para o IOC e máis o ITIS, *Falcipennis franklinii* sería unha subespecie de *Falcipennis canadensis*, a *Falcipennis canadensis franklinii*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* del Hoyo, J., Collar, N. J., Christie, D. A., Elliott, A. e Fishpool, L. D. C. (2014): *HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World. Volume 1: Non-passerines*. Barcelona, España e Cambridge, Reino Unido: Lynx Edicions BirdLife International. ISBN 978-84-9655-394-1.
* Dickinson, E. C., ed. (2003): *The Howard & Moore Complete Checklist of the Birds of the World*. 3nd ed. Londres: Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-6536-9.

### Outros artigos 
* Galiformes
* Fasiánidos
* Tetraoninos

### Ligazóns externas 
* *Falcipennis* na ADW.
* *Falcipennis* na EOL.
Anouk Aimée

**Nicole Françoise Florence Dreyfus**, nada en París o 27 de abril de 1932 e finada en París o 18 de xuño de 2024, foi unha actriz francesa coñecida como **Anouk Aimée**.

## Traxectoria 
Aimée naceu en París, filla do actor Henri Murray (nado Henry Dreyfus) e da actriz Geneviève Sorya (nada Durand). O seu pai era xudeu, mentres que a súa nai era católica. Aínda que se criou como católica, converteuse ao xudaísmo sendo adulta.

A súa educación comezou na École de la rue Milton, en París, na École de Barbezieux, no Pensionnat de Bandol e na Institution de Megève. Estudou danza na ópera de Marsella e teatro en Inglaterra, tralo que pasou a estudar arte dramática e danza con Andrée Bauer-Thérond.

Aimée (daquela coñecida como Françoise Dreyfus) debutou no cinema en 1946, con catorce anos, no papel de "Anouk" en *La Maison sous la mer*, e mantivo ese nome artístico. Jacques Prévert, mentres escribía *Les amants de Vérone* (1949) especificamente para ela, suxeriulle que adoptase o apelido simbólico de Aimée (en francés, "Amada"), "que a asociaría para sempre co poder afectivo dos seus papeis na pantalla".

Apareceu en *La dolce vita*, de Federico Fellini, e en *Lola*, de Jacques Demy. Foi candidata ao Oscar á mellor actriz en 1966 polo seu papel en *Un homme et une femme*, que lle deu fama internacional.

En 2002, recibiu un premio César de Honra e en 2003 recibiu o Oso de Ouro honorífico do Festival Internacional de Cinema de Berlín, que lle dedicou ese mesmo ano unha retrospectiva.

## Vida privada 
Aimée estivo casada en catro ocasións: con Edouard Zimmermann (1949-1950), co director Nico Papatakis (1951-1955), co actor e produtor musical Pierre Barouh (1966-1969) e co actor británico Albert Finney (1970-1978). Tivo unha filla, Manuela Papatakis (nada en 1951), do seu segundo matrimonio.

En 1995 foi escollida pola revista *Empire* no posto 56 das 100 estrelas de cinema máis sexys da historia.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* AIMÉE Anouk  International Who's Who. Consultado o 1 de setembro de 2006.
* Sandy Flitterman-Lewis, Anouk Aimée, Jewish Women Encyclopedia
* Photographs and literature
*
Narciso Nores Salgado

**Narciso Nores Salgado**, finado en Córdoba (Arxentina) o 2 de maio de 1947, foi un empresario e político galego.

## Traxectoria 
Emigrante na Arxentina. Foi elixido alcalde de Marín en 1920. Permaneceu no cargo até 1922. En 1926, durante a ditadura de Primo de Rivera, como testamenteiro do benfeitor de Marín Narciso Orelo, doou un edificio no Campo da Feria (actual Parque Eguren) e unha terreo en Chan do Monte para asentar a Congregación da Misión de San Vicente Paúl e crear un colexio, o colexio San Narciso. Ao rematar a ditadura volveu ser nomeado alcalde de Marín en 1930.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Colexio San Narciso
* Alcaldes de Marín
Kevin P. Chilton

**Kevin P. Chilton**, nado en Os Ánxeles (California) o 3 de novembro de 1954, é un astronauta estadounidense que formou parte das misións STS-59, STS-49 e STS-76. Pasou un total de 29,35 días no espazo.

## Traxectoria
Chilton é graduado en enxeñería pola Academia da USAF en 1976 e máster en enxeñería mecánica Universidade de Columbia en 1977.

Foi seleccionado pola NASA en xuño de 1987, converténdose oficialmente en astronauta en agosto de 1988. Participou nas misións STS-59, STS-49 como piloto e na STS-76 como comandante. Deixou a NASA en 1998.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-59
*STS-49
*STS-76
Dendragapus

miniatura|240px|*Dendragapus obscurus*, femia
miniatura|240px|*Dendragapus fuligionosos*, femia
***Dendragapus*** é un xénero de aves da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos tetraoninos.

Para a maioría dos autores comprende dúas especies que habitan en América do Norte. Porén, outros autores reducen o seu número a unha, e outros elevan a tres ou catro o número das súas especies.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1823 polo zoólogo estadounidense Daniel Giraud Elliot,

### Etimoloxía 
O nome científico do xénero, *Dendragapus*, está formado polos elementos do latín científico *dendr-* e *-agapus*. O primeiro está tirado da raíz do substantivo do grego antigo δένδον *déndron*, 'árbore', e o segundo de ἀγαπό *agapó*, 'amante', derivado do verbo ἀγαπάω *agapáō*, 'amar', 'querer', 'desexar'. Literalmente: 'os amantes das árbores'.

### Especies 
Como quedou dito, a maioría dos autores recoñecen no xénero dúas especies:
* '*Xénero *Dengragapus'''* Elliot, 1823
** *Dendragapus fuliginosus* (Ridgway, 1873)
** *Dendragapus obscurus* (Say, 1823)

### Controversia taxonómica 
Dadas as similitudes entre moitas das especies dos tetraoninos, non hai acordo unánime sobre a taxonomía do xénero *Dengragapus*.

Así, por exemplo, o Sistema Integrado de Información Taxonómica (ITIS), só considera como válida a especie *Dengragapus obscurus*, utilizando como fonte a Zoonomen - Zoological Nomenclature Resource, 2005.05.23.

Outros consideran a especie *Dendragapus falcipennis*, que a maioría clasifican como *Falcipennis falcipennis*.
 
Finalmente, outros consideran a *Dendragapus canadensis*, especie definida por Linneo como *Tetrao canadensis* Linnaeus, 1758, que a maioría dos autores clasifican tamén dentro do xénero *Falcipennis*, como *Falcipennis canadensis*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* del Hoyo, J., Collar, N. J., Christie, D. A., Elliott, A. e Fishpool, L. D. C. (2014): *HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World. Volume 1: Non-passerines*. Barcelona, España e Cambridge, Reino Unido: Lynx Edicions BirdLife International. ISBN 978-84-9655-394-1.

### Outros artigos 
* Galiformes
* Fasiánidos
* Tetraoninos

### Ligazóns externas 
* *Dendragapus'' na ADW.
* Dendragapus Elliot & DG 1864 na EOL.
Francisco Pérez Crespo

**Francisco Pérez Crespo**, nado en Marín e finado en Arévalo o 4 de xuño de 1970, foi un empresario e político galego.

## Traxectoria
Fundador das industrias pesqueiras Safricope e Pesmar. No franquismo foi nomeado alcalde de Marín en 1943. Permaneceu no cargo até 1957. Foi procurador en Cortes como representante da Organización Sindical (1946-1949) e deputado provincial. Finou en Arévalo en xuño de 1970 a consecuencia dun accidente de tráfico no que tamén morreu o conselleiro de Presmar José Luís Presas García.

## Recoñecementos 
* Fillo predilecto de Marín, medalla de Ouro de Marín e imposición do seu nome a un barrio de Marín en 1971.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Alcaldes de Marín
Đặng Thị Ngọc Thịnh

**Đặng Thị Ngọc Thịnh**, nada en Quảng Nam o 25 de decembro de 1959, é unha política vietnamita que exerceu como presidenta interina de Vietnam en 2018 tras a morte de Trần Đại Quang.

Đặng Thị Ngọc Thịnh converteuse en membro do Partido Comunista de Vietnam o 19 de novembro de 1979. Foi vicepresidenta de Vietnam desde o 8 de abril de 2016 até 2018. Foi elixida vicepresidenta de Vietnam despois de gañar o 91,09% dos votos (450 votos) na Asemblea Nacional, converténdose na primeira muller na historia vietnamita en ser elixida para o cargo de vicepresidente de Vietnam. Foi membro das Asembleas Nacionais 11 e 13.

Tras a morte de Quang, converteuse na primeira muller na historia vietnamita en converterse en presidenta de Vietnam. Foi a primeira muller xefa de estado dun país comunista desde Soong Ching-ling de China.

## Referencias 
## Ligazóns externas
Kärkölä

**Kärkölä** é un municipio de Finlandia situada na rexión de Päijänne Tavastia. En 2018 a súa poboación era de 4&nbsp;496&nbsp;habitantes. A superficie do termo municipal é de 259,30&nbsp;km2, dos cales 2,81&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 17,53&nbsp;hab./km².

Limita cos concellos de Hollola e Orimattila na súa mesma rexión, Mäntsälä, na rexión veciña de Uusimaa, e Hausjärvi e Hämeenlinna na rexión de Tavastia Propia.

O concello é unilingüe en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Kärkölä
Voo 301 de Canadian Pacific Air Lines

O **voo 301 de Canadian Pacific Air Lines** era un servizo regular dende Honolulu, Hawai ata Nadi, Fiji. O 22 de xullo de 1962 a ruta estaba sendo operada por un Bristol Britannia 314 con rexistro CF-CZB. Cando engalaba do aeroporto de Honolulu o avión tivo problemas nun motor e regresou para aterrar con tres motores cando durante o intento dun go-around esnafrouse no aeroporto, morrendo 27 dos seus 40 ocupantes. Fora entregado novo a Canadian Pacific Air Lines o 29 de abril dese ano. Foi bautizado inicialmente *Empress of Vancouver* e posteriormente pasou a chamarse *Empress of Lima*.

## Accidente 
O Britannia *Empress of Lima* estaba facendo un voo regular dende o aeroporto de Honolulu , Hawai, ata o aeroporto de Nadi, Fiji. Pouco despois da engalaxe a tripulación tivo un aviso de lume nun motor, puxo en bandeira o motor 1 e expulsaron combustible antes de regresar a Honolulu 40 minutos despois. A aproximación con tres motores semellaba normal pero no último momento a tripulación decidiu facer un go-around e intentar outra aproximación. O avión inclinouse e desviouse cara a esquerda,golpeando a á de babor o chan a uns 550 pés do centro da pista. O avión desintegrouse cando atraveou o aeródromo antes de golpear contra algún equipamento de terra. Agás a fuselaxe traseira e a cola, o avión foi consumido polo lume. 13 persoas conseguiron escapar, pero 7 tripulantes e 20 pasaxeiros morreron.

## Causa probable 
A xunta de investigación do accidente concluíu que a causa probable foi "o intento de go-around con tres motores, cando o avión estaba en configuración total de aterraxe, a velocidade e altitude insuficiente para manter o control".

## Notas
Raúl Santiago Taracido

**Raúl Santiago Taracido**, nado en Marín e finado no mesmo concello a principios de xullo de 1991, foi un empresario e político galego.

## Traxectoria
No franquismo foi xefe local do Movimiento, delegado do Frente de Juventudes, delegado de Sindicatos e Ex-combatentes, concelleiro e primeiro tenente de alcalde durante máis de seis anos. Foi nomeado alcalde de Marín en 1962. Renunciou ao cargo en xullo de 1968. Foi presidente de Safricope e formou parte do consello de Pesquerías Marín.

## Vida persoal 
Casou con Josefa Fernández e foi pai de Francisco Antonio Santiago Fernández.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Alcaldes de Marín
José Manuel Pierres Martínez

**José Manuel Pierres Martínez**, nado en Priegue (Nigrán) en 1934 e finado en Marín o 11 de setembro de 2007, foi un político galego.

## Traxectoria 
Fillo do mestre José Pierres Castellanos, que estaba destinado en Priegue no momento do seu nacemento. En Arbo recibiu formación de latín por parte do párroco e formación integral da man do seu pai. De mozo comezou estudos de dereito, pero axiña se decantou pola enxeñaría industrial. Traballou como empregado de banca.

Nas primeiras eleccións democráticas foi elixido alcalde de Marín polo PSdeG-PSOE. Foi substituído en 1981 por José Emilio Esperón Rodríguez. Nas municipais de 1987 volveu ser elixido alcalde. Despois foi concelleiro de Urbanismo, Obras, Parques e Xardíns. Entre os logros da súa administración atópanse os edificios dos Xulgados e a Comisaría, o Museo Manuel Torres, a Residencia da Terceira Idade, vivendas sociais, a reforma do estadio de San Pedro, e a rehabilitación da Granxa de Briz.

## Vida persoal 
Casou con María Luisa López Paz, e foi pai de Iván e María Luisa Pierres López.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Eleccións municipais en Marín

### Ligazóns externas 
* Alcaldes de Marín Concello de Marín.
Jean-Loup Chrétien

**Jean-Loup Chrétien**, nado en La Rochelle (Francia) o 20 de agosto de 1938, é un astronauta francés que formou parte das misións Soiuz TM-6, Soiuz T-6, Soiuz TM-7 e STS-86. Pasou un total de 43,47 días no espazo.

## Traxectoria
Chrétien é graduado en enxeñería aeronáutica pola L'Ecole de l' Air en 1959. Acadou a súa formación como piloto e ascendido a tenente en 1962, despois dun ano adestrando en avións modelo Mystere-4S. En setembro de 1979, como resposta a un ofrecemento da Unión Soviética feito en abril dese mesmo ano, Francia comezou un proceso de selección dun astronauta nacional para voar nunha misión soviética. O 12 de xuño de 1980 anunciouse que Chrétien era un dos dous finalistas, comezando a adestrar no Centro de Adestramento Cosmonauta Iuri Gagarin en setembro dese ano e voando na misión Soiuz T-6 dous anos máis tarde. Voaría máis tarde nas misións Soiuz TM-6, Soiuz TM-7 e finalmente no transbordador espacial Atlantis na misión STS-86, tras comezar a adestrar para a NASA en 1995.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM-6
*Soiuz T-6
*Soiuz TM-7
*STS-86
Mary L. Cleave

**Mary L. Cleave**, nada en Southampton (Nova York) o 5 de febreiro de 1947 e finada o 27 de novembro de 2023, foi unha astronauta estadounidense que formou parte das misións STS-61-B e STS-30. Pasou un total de 10,92 días no espazo.

## Traxectoria
Cleave era graduada en Ciencias Biolóxicas pola Universidade do Estado de Colorado en 1969 e máster en Ecoloxía Microbiana e doutoramento en Enxeñería Civil e Medioambiental pola Universidade do Estado de Utah en 1975 e 1979 respectivamente.

Foi seleccionada pola NASA en maio de 1980 e participou nos voos STS-61-B e STS-30 como especialista de misión. Deixou a NASA en febreiro de 2007.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-61-B
*STS-30
Noelia Gómez

**Noelia Gómez Calvo**, nada en Rianxo o 6 de xaneiro de 1995, é unha xornalista e escritora galega.

## Traxectoria
Cursou o Bacharelato de Artes Escénicas e Musicais no IES Salvador de Madariaga da Coruña, e o grao de Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela. Fixo un mestrado en Estudos Comparativos de Literatura, Arte e Pensamento pola Universidade Pompeu Fabra. Dede 2021 traballa no Sindicato Labrego Galego.

Publicou nas revistas *Madrygal*, *Dorna* e *A Voz de Barbantia*.

## Obra
**O xiro* (Ed. Xerais, 2018)

### Escolmas
**7 Relatos curtos contra a violencia de xénero* (USC, 2016)
**No seu despregar* (Apiario Editora, 2016)
**Cultura que Une. Ribeira Sacra-Douro* (2018)
**Poesía galega novísima* (Urutau, 2020)

## Premios e recoñecementos
*Finalista do II Concurso de Relatos Curtos contra a Violencia de Xénero (USC, 2016)
*II Torneo de Poesía Recitada Ferve a Lingua (Rianxo, 2015).
*V Premio de poesía Gonzalo López Abente (2018)
## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Noelia Gómez, na páxina web de Apiario.
Voo 810 de Varig

O **voo 810 de Varig** era un servizo regular internacional de pasaxeiros dende Río de Xaneiro ata Os Ánxeles con escalas en Lima, Bogotá, Cidade de Panamá e Cidade de México. O 27 de novembro de 1962 o Boeing 707-441 que operaba a ruta esnafrouse nunha montaña na aproximación a Lima, matando aos 97 pasaxeiros e tripulantes. Na época foi o accidente aéreo con máis vítimas mortais no Perú.

## Avión 
O aparello involucrado no accidente era un Boeing 707-441 equipado con catro motores Rolls-Royce Conway 508, con rexistro PP-VJB. No momento do accidente o avión tiña dous anos e acumulaba 6 326 horas de voo. O seu certificado de aeronavegabilidade fora emitido o 12 de setembro de 1962 e expiraba o 22 de maio de 1963.

## Notas
Tympanuchus

***Tympanuchus*** é un xénero de aves da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos tetraoninos.

O xénero comprende tres especies, que viven en América do Norte, econtrándose en diferentes tipos de pradarías.

## Características 
[miniatura|220px|esquerda|*[Tympanuchus pallidicinctus*, macho.]] 
As tres especies, estreitamente relacionadas filoxeneticamente, son moi similares. De rexa constitución corporal, igual que as doutros galiformes, como as galiñas, son os tetraoninos de menor tamaño, xa que miden entre os 40 e 43&nbsp;cm de lonxitude. Os machos son maiores que as femias. Teñen plumas nos orificios nasais. As patas están tamén emplumadas até as dedas, e teñen plumas ou pequenas escamas nos lados, unha adaptación para camiñar sobre a neve e enterrarse nela como refuxio. A diferenza doutros galiformes, non teñen esporóns. Na exhibición de cortexo nos "leks", pequenos territorios abertos nos que os machos, na época de celo, intentan desprazar aos seus competidores, a chamar a atención das femias, emiten sons e bailan coa cabeza estendida cara a adiante, coa cola despregada e cos rechamantes "sacos" do pescozo inflados (como se ve na foto adxunta).

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1841 polo zoólogo alemán, especializado en ornitoloxía, Constantin Wilhelm Lambert Gloger.

[miniatura|240px|*[Tympanuchus cupido*, macho.]]

### Sinónimo 
Ademais do nome actual, válido, o xénero coñeceuse tamén polo sinónimo:
* *Pedioecetes* Baird, 1858

### Especies 
* *Tympanuchus cupido* (Linnaeus, 1758)
* *Tympanuchus pallidicinctus* (Ridgway, 1873)
* *Tympanuchus phasianellus* (Linnaeus, 1758)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* del Hoyo, J., Collar, N. J., Christie, D. A., Elliott, A. e Fishpool, L. D. C. (2014): *HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World. Volume 1: Non-passerines*. Barcelona, España e Cambridge, Reino Unido: Lynx Edicions BirdLife International. ISBN 978-84-9655-394-1.

### Outros artigos 
* Galiformes
* Fasiánidos
* Tetraoninos

### Ligazóns externas 
* *Tympanuchus* na ADW.
* *Tympanuchus* na EOL.
Enxame (homónimos)

O termo **Enxame** pode referirse a:

***Enxame**, conxunto de insectos similares, principalmente de abellas.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Enxame**, lugar da parroquia de Moneixas, no concello de Lalín;
***A Enxamea**, lugar da parroquia de Castro de Rei de Lemos, no concello de Paradela.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Voo 11 de Air Bagan

O **voo 11 de Air Bagan** era un servizo regular doméstico en Myanmar, dende Yangon ata Heho. O día 25 de decembro de 2012 o Fokker 100 que operaba a ruta estaba intentando aterrar no aeroporto de Heho cando golpeou paus da luz e esnafrouse nunha estrada, acabando nun campo de arroz onde se incendiou. Árbores nos dous lados da estrada fixeron que as ás se separasen. O avión levaba 65 pasaxeiros, dos cales un morreu e nove resultaron feridos. Un motorista foi golpeado polo avión e morreu e outra persoa en terra resultou ferida.

Dous británicos, un coreano e dous estadounidenses estaban entre os pasaxeiros feridos.

## Investigación 
As caixas negras do avión foron enviadas á Oficina de Seguridade de Transporte Australiana para a súa análise. O Ministro de Información de Myanmar dixo que os pilotos confundiran unha estrada coa pista do aeroporto en condicións de densa brétema e aterraron o avión nun campo de arroz.

## Notas
Padasjoki

**Padasjoki** é un municipio de Finlandia situada na rexión de Päijänne Tavastia. En 2018 a súa poboación era de 3&nbsp;013&nbsp;habitantes. A superficie do termo municipal é de 729,85&nbsp;km2, dos cales 206,73&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 5,76&nbsp;hab./km².

Limita cos concellos de Asikkala e Sysmä, na súa mesma rexión, Hämeenlinna pertencente á rexión de Tavastia Propia, Kangasala e Pälkäne na rexión de Pirkanmaa, e Kuhmoinen, pertencente á rexión veciña de Finlandia Central.

O concello é unilingüe en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Padasjoki
Bomba de ariete

A **Bomba de ariete** é un artiluxo mecánico empregado para elevar fluídos empregando a enerxía cinética do propio fluído e o principio físico do golpe de ariete. A bomba non necesita enerxía externa e funciona de xeito continuo. As súas orixes están no século XVIII.

## Funcionamento
O líquido, xeralmente auga, flúe por un conduto ou tubaría metálica ata unha válvula que pecha o paso creando unha onda de choque que se transmite polo propio fluído ata unha válvula antiretorno que enche con líquido unha campá na que existe aire. Este aire contráese pola presión do fluído. A válvula antiretorno evita que o fluído saia desta campá. O aire ao expandirse só ten como saída cara a unha tubaría que permite elevar o fluído. Tras o golpe de ariete a válvula volver a abrir deixando que o fluído volva a saír pola válvula de peche. O ciclo continúa entre 60 e 90 veces por minuto.

## Notas
Voo 11 de Allied Air

O **voo 11 de Allied Air** foi un accidente de aviación ocorrido o sábado 2 de xuño de 2012 ao redor das 19:15 hora local no aeroporto de Kotoka en Accra, Ghana. Un Boeing 727-200 de carga operado por Allied Air saíuse da pista na aterraxe, atravesou o valado do perímetro e golpeou un autobús na estrada. Os catro membros da tripulación sobreviviron, pero as 10 persoas a bordo do autobús morreron, xunto cun cicista e o pasaxeiro dun taxi. Houbo ademais varios feridos en terra. Cando o avión se esnafrou había chuvia e pouca visibilidade na zona.

O goberno de Ghana anunciou que se formaría unha comisión de investigación do accidente. A causa do accidente segundo a comisión de investigación foi que a tripulación calculou mal o punto de aterraxe, tocando máis adiante de onde debería. Trátase do peor accidente de aviación de Ghana.

Uns 20 anos antes o mesmo avión realizara o derradeiro voo para Pan American World Airways dende Bridgetown, Barbados ata Miami, Florida.

## Notas
Bernardino Arcay Novo

**Bernardino Arcay Novo**, nado en Malpica de Bergantiños o 1 de febreiro de 1912, foi un mariñeiro e sindicalista galego.

## Traxectoria 
Mariñeiro. Membro do Sindicato de Obreros y Profesiones Varias de Malpica da CNT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi chamado para o exército e fuxiu de Malpica con outros 10 republicanos en xuño de 1937 na lancha de motor *Ciudad de Montevideo*. Pasou á zona leal, chegou a bordo do cruceiro *Galicia* a Valencia e integrouse no Rexemento Naval Nº1; despois foi destinado ao arsenal de Cartaxena. En abril de 1938 fuxiu a Bizerta (Tunisia) e en setembro de 1939 ingresou detido en Rota (Cádiz). A finais de 1941 ingresou na Escollera (Ferrol). Debido aos informes desfavorables dalgunhas autoridades de Malpica, foi condenado no consello de guerra de abril de 1942 a 12 anos e un día, conmutados despois a seis. Pero once “persoas de garantía e solvencia” firmaron un manifesto ao seu favor (Modesto Ordóñez, José Mato, Pompilio Cachón, Santiago Cachón, Francisco Pombo, José Pombo, Pedro Lema, Antonio Montero, Jenaro Delgado, Evaristo Pose e Juan Delgado Criado). O 6 de agosto de 1942 concedéronlle a liberdade condicional e volveu a Malpica. A liberdade definitiva chegoulle en 1951.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* O Poliño, ou como fuxir da Guerra dende Malpica
Bird Box (filme)

***Bird Box*** é un filme estadounidense postapocalíptico de 2018 dirixido por Susanne Bier. O guión é obra de Eric Heisserer e baséase na novela de 2014 *Bird Box*, de Josh Malerman. Está protagonizado por Sandra Bullock. Trevante Rhodes, Jacki Weaver, Rosa Salazar, Danielle Macdonald, Lil Rel Howery, Tom Hollander, BD Wong, Sarah Paulson, Machine Gun Kelly (acreditado como Colson Baker) e John Malkovich forman o resto do elenco.

*Bird Box* estreouse internacionalmente no AFI Fest o 12 de novembro de 2018, e tivo unha estrea limitada nos Estados Unidos o 14 de decembro antes da súa estrea mundial en liña a través de Netflix o 21 de decembro de 2018.

## Sinopse 
O filme conta a historia dunha muller, interpretada por Sandra Bullock, que xunto a dous nenos debe atravesar un bosque e un río cos ollos pechados co obxectivo de evitar unhas entidades sobrenaturais que provocan que a xente cometa suicidio despois de ollar cara a eles.

## Personaxes 
* Sandra Bullock as Malorie Hayes
* Trevante Rhodes as Tom
* Jacki Weaver as Cheryl
* Rosa Salazar as Lucy
* Danielle Macdonald as Olympia
* Colson Baker as Felix
* Lil Rel Howery as Charlie
* Tom Hollander as Gary
* BD Wong as Greg
* Sarah Paulson as Jessica "Jess" Hayes
* John Malkovich as Douglas

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Black Mirror: Bandersnatch

***Black Mirror: Bandersnatch*** é un filme interactivo de 2018 dirixido por David Slade. Trátase dun suspense psicolóxico da serie antolóxica *Black Mirror*. Escribiuno o creador da serie Charlie Brooker, e Netflix estreouno internacionalmente o 28 de decembro de 2018.
## Características
En *Bandersnatch*, os espectadores poden tomar decisións polo personaxe principal, o mozo programador de videoxogos Stefan Butler (Fionn Whitehead) que está a adaptar unha novela de fantasía do estilo "escolle a túa propia aventura". Outros personaxes inclúen a Mohan Thakur (Asim Chaudhry) e Colin Ritman (Will Poulter), ámbolos dous traballando na compañía de videoxogos, o pai de Butler, Peter (Craig Parkinson) e a terapeuta de Butler, a doutora Haynes (Alice Lowe). O filme baséase no videoxogo homónimo de Imagine Software que non puido estrearse por mor da bancarrota da compañía.
## Notas
Alfonso Martín Suárez

**Alfonso Tomás Martín Suárez**, nado en Vigo en 1936, é un empresario e político galego.

## Traxectoria 
Cursou estudos en Vigo, e despois marchou a Marín. Empresario, membro do consello de administración da empresa Suárez y Cía. No franquismo foi  nomeado alcalde de Marín en 1968. Cesou como alcalde en 1973. Nas primeiras eleccións democráticas foi candidato á alcaldía de Marín por Alianza Popular. En 1984 foi deputado no Congreso substituíndo a Fernando Garrido Valenzuela que renunciou para ser conselleiro.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha no Congreso dos Deputados

* Alcaldes de Marín
Voo 213 de Bhoja Air

O **voo 213 de Bhoja Air** era un servizo regular doméstico de pasaxeiros operado pola aeroliña paquistaní Bhoja Air. O 20 de abril de 2012 o Boeing 737-236A que operaba a ruta esnafrouse con mal tempo durante a súa aproximación ao aeroporto Benazir Bhutto, en Islamabad. Os 121 pasaxeiros e 6 tripulantes morreron no accidente. Este era o voo inaugural do segundo servizo diario de Bhoja Air nesa ruta.

Foi o segundo accidente de aviación con máis vítimas mortais en Paquistán, superado polo accidente do voo 202 de Airblue en 2010 onde morreron as 152 persoas a bordo, e é o cuarto peor dun Boeing 737-200.

## Avión 
O aparello era un Boeing 737-236, con rexistro AP-BKC e número de serie 23167, que voara por vez primeira o 13 de decembro de 1984 e fora entregado a British Airways o 7 de xaneiro de 1985 (co rexistro G-BKYI). Posteriormente foi adquirido para operacións con código compartido por Comair (con rexistro ZS-OLB) en xuño de 1999. A aterraxe intentouse no medio dunha forte chuvia e unha tormenta. Os informes iniciais suxerían que os pilotos intentaron aterrar no medio de fortes ventos e chuvia, o avión puido voar cara a unha cizalladura inesperada que o mandou contra o chan debaixo súa. Porén, testemuñas dixeron que o avión puidera ser golpeado por un lóstrego antes do accidente, describíndoo como unha "bóla de lume". Un voo Airblue aterrou sen problemas despois do accidente.

## Notas
Factor de crecemento de fibroblastos ácido

O **factor de crecemento de fibroblastos ácido** (**aFGF**), tamén chamado **FGF1** ou **FGF-α** é un factor de crecemento e proteína de sinalización codificado polo xene *FGF1* do cromosoma 5 humano. É sintetizado como un polipéptido de 155 aminoácidos, cuxa forma madura é unha proteína non glicosilada de 17-18 kDa. A proteína factor de crecemento de fibroblastos foi purificada primeiramente en 1975, pero pouco despois, usando diferentes condicións, illáronse o FGF ácido, o factor de crecemento de heparina 1 e o factor de crecemento endotelial-1. A secuenciación dos xenes revelou que o FGF1 era un membro da familia de FGF de proteínas.

O FGF1 non ten unha secuencia sinal clara, polo que non é segregada a través das vías clásicas, pero non parece formar un dímero ligado por ponte disulfuro dentro das células, que se asocia cun complexo de proteínas na membrana plasmática (incluíndo S100A13 e Syt1) que despois axudan a pasala a través da membrana ata o exterior da célula. Unha vez que está nas condicións redutoras dos tecidos circundantes, o dímero disóciase formando o FGF1 monómero que pode entrar na circulación sistémica ou ser secuestrado nos tecidos uníndose a proteoglicanos de heparán sulfato da matriz extracelular. O FGF1 pode despois unirse e exercer os seus efectos por medio de proteínas específicas receptoras do factor de crecemento de fibroblastos (FGFR), as cales constitúen unha familia de moléculas estreitamente relacionadas.

Ademais da súa actividade extracelular, o FGF1 pode tamén funcionar intracelularmente. A proteína ten unha secuencia de localización nuclear (NLS), pero a ruta que segue o FGF1 para chegar ao núcleo non está clara e parece que cómpre que se una a algún tipo de receptor da superficie celular, seguido da súa internalización e translocación ao núcleo, onde pode interaccionar con isoformas nucleares de FGFR.

O FGF1 é multifuncional e ten moitos efectos. Como exemplo, en ratos con diabetes inducida pola dieta, que é un equivalente experimental da diabetes de tipo 2 humana, unha soa inxección da proteína FGF1 é dabondo para restablecer os niveis de azucre do sangue ata uns valores saudables durante máis de dous días.

## Interaccións 
O FGF1 presenta interaccións con:
* CSNK2A2 
* CSNK2A1 
* FGFR1 
* FGFR2 
* FGFR3
* FGFR4 
* HSPA9 
* S100A13 e
* Sinaptotagmina 1 (SYT1) 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Factor de crecemento de fibroblastos
* Factor de crecemento de fibroblastos básico

### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Benito Hermida Cebreiro

**Benito Hermida Cebreiro**, nado cara a 1935 e finado en Pontevedra o 16 de novembro de 2015, foi un profesor e político galego.

## Traxectoria 
Empregado de banca, traballou no Banco Gallego e Fidecaya. Profesor do colexio San Narciso. No franquismo foi nomeado alcalde de Marín en 1973, tomando posesión o 11 de abril. Cesou como alcalde en 1977. Moi implicado no Club de Atletismo San Miguel, do que foi presidente, e no impulso da Danza das Espadas. Finou en Pontevedra aos 80 anos.

## Vida persoal 
Irmán de Jesús Hermida Cebreiro. Casou con María Luisa Meijueiro García.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Alcaldes de Marín Concello de Marín.
Enxameado

Como topónimo **Enxameado** pode referirse a:

;En Galiza
***O Enxameado**, lugar da parroquia de Adelán, no concello de Alfoz.

;Monte de Galiza
***Monte Enxameado**, entre as parroquias de Curtis, San Vicenzo de Curtis e A Ciadella (concellos de Curtis, Vilasantar e Sobrado).

## Véxase tamén
### Outros artigos
Cemiterio vello de Mondoñedo

O **cemiterio vello de Mondoñedo** é o vello camposanto municipal do concello de Mondoñedo. Nel repousan as tumbas de Manuel Leiras Pulpeiro, Álvaro Cunqueiro ou Pascual Veiga, entre outros.

## Características
O recinto está cerrado por chacotaría de lousa e granito. Ten varios niveis, que no seu tempo servían como diferenciación para os diferentes estratos sociais da cidade. Nun dos lateriais facíanse os enterramentos civís, para os proclamados ateos.

Hoxe está recuperado como espazo natural e xardín público con áreas para paseo, entretemento etc.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cemiterio vello de Mondoñedo. Pascual Veiga.jpg|alt=Cemiterio vello de Mondoñedo. Tumba de Pascual Veiga|Tumba de Pascual Veiga
Ficheiro:Cemiterio vello de Mondoñedo. NIcho de Álvaro Cunqueiro.jpg|alt=NIcho de Álvaro Cunqueiro|Nicho de Álvaro Cunqueiro
Ficheiro:Cemiterio vello de Mondoñedo. Acto en lembranza de fusilados.jpg|alt=Acto en lembranza de fusilados|Acto en lembranza de fusilados
Ficheiro:Cemiterio vello de Mondoñedo. Manuel leiras Pulpeiro.jpg|alt=Tumba de Manuel leiras Pulpeiro|Tumba de Manuel leiras Pulpeiro
Ficheiro:Cemiterio vello de Mondoñedo. Monolito ó seu carón en lembranza de tres paseados.jpg|alt=Monólito en lembranza de tres paseados|Monólito en lembranza de tres paseados (Siervo González, Manuel Núñez e Graciano Paz)

## Notas
SNCAIP

A **sinfilina-1** (**SYPH1**ou **Sph1**) é unha proteína que nos humanos está codificada polo xene ***SNCAIP*** situado no cromosoma 5. *SNCAIP* son as siglas en inglés de "synuclein alpha interacting protein" (proteína interaccionante coa alfa-sinucleína) e tamén se denomina *SNCAP_HUMAN, synphilin 1, synuclein, alpha interacting protein (synphilin)*.

## Función 
O xene SNCAIP proporciona instrucións para sintetizar unha proteína chamada sinfilina-1 e unha versión lixeiramente diferente desta proteína chamada sinfilina-1A. Estas proteínas prodúcense no cerebro. Localízanse normalmente en estruturas especializadas chamadas terminais presinápticas, que se encontran nos extremos (axóns) das células nerviosas. Nas células nerviosas a sinfilina-1 e a sinfilina-1A interaccionan con outra proteína chamada alfa-sinucleína. Porén, as funcións da sinfilina-1 e a sinfilina-1A son polo momento descoñecidas.

A proteína codificada polo xene SNCAIP contén varios dominios para a interacción proteína-proteína, como repeticións de tipo anquirina, un dominio superenrolado e un motivo de unión ao ATP/GTP. A proteína codificada interacciona coa alfa-sinucleína no tecido nervioso e pode exercer unha función na formación de inclusións citoplasmáticas e a neurodexeneración. Unha mutación neste xene foi asociada coa enfermidade de Parkinson. Describíronse varios transcritos de variantes de empalme alternativo que codifican diferentes isoformas deste xene, pero a súa natureza coa lonxitude completa aínda non foi determinada. e
* Parkina (ligase).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Emydura subglobosa

O ***Emydura subglobosa*** é unha especie de tartaruga da familia Chelidae. *E. subglobosa* é orixinaria de Australia e Papúa-Nova Guinea.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Asian Turtle Trade Working Group 2000.  *Emydura subglobosa*.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Descargado o 29 de xullo de 2007.
* Werneburg I, Hugi J, Müller J, Sánchez-Villagra MR (2009). Embryogenesis and ossification of *Emydura subglobosa* (Testudines, Pleurodira, Chelidae) and patterns of turtle development. *Developmental Dynamics* **238** (11): 2770-2786. doi: 10.1002/dvdy.22104 http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/dvdy.22104/full
* Werneburg I (2011). The cranial musculature of turtles. *Palaeontologia Electronia* 14.2.15A: 99 pages. http://palaeo-electronica.org/2011_2/254/index.html
Inés de Courtenay

Co nome de **Inés de Courtenay** coñécense dúas nobres medievais:
*Inés de Courtenay (raíña consorte de Xerusalén) (1136-1184).
*Inés de Courtenay (princesa de Acaia) (1202-despois de 1247).