Xosé-Henrique Costas

:*Para ver artigos doutras persoas chamadas Quique Costas, acuda á páxina de homónimos correspondente*

**Xosé-Henrique Costas González**, nado en Sárdoma (Vigo) o 11 de agosto de 1962, é un lingüista e profesor galego. Foi director da Área de Normalización lingüística e vicerreitor de Extensión Universitaria da UVigo.

## Traxectoria 
Ao rematar os estudos de Filoloxía Hispánica (sección Galego-Portugués) en 1985, foi asesor lingüístico un ano na RG e na TVG. Despois foi profesor na USC, no campus da Coruña. 

Entre 1987 e 1994 foi profesor de Lingua Galega nas Escolas de Maxisterio de Pontevedra e Ourense, da Universidade de Vigo. En 1995 doutorouse en Filoloxía Galega pola Universidade de Santiago de Compostela coa tese *Aproximación sincrónica e diacrónica o estudio das sibilantes galegas* e comezou na facultade de Filoloxía e Tradución da Universidade de Vigo na que desde 2017 é catedrático de Filoloxía Galega.

Foi director do Departamento de Filoloxía Galega en catro mandatos, director da Área de Normalización Lingüística (2007-2010) e vicerreitor de Extensión Universitaria da UVigo (2010-2014).

As súas liñas de investigación son a Dialectoloxía Galega, a Sociolingüística das linguas minorizadas e a obra xornalística, poética e tradutora de Álvaro Cunqueiro. Deu a coñecer case douscentos poemas inéditos en libro de Cunqueiro, moitos deles “camuflados” como traducións de poemas estranxeiros.

En 1993 foi coordinador do proxecto de investigación *Estudio lingüístico, etnográfico y antropológico del Val do Río Ellas*. É un dos especialistas na fala do Val do Ellas, na provincia estremeña de Cáceres, sobre a que ten publicado ducias de artigos científicos e catro libros.

Como investigador en linguas minorizadas ten publicado diversos artigos e libros sobre o “Galego exterior” (galego de Asturias, León, Zamora e Cáceres), o aranés, o mirandés, o portugués de Olivença etc.

Ten realizado estadías de docencia e investigación e impartido palestras en universidades do Brasil, Portugal, Italia, os Países Baixos, Bélxica, Irlanda, Alemaña e España.

Colabora coa Mesa pola Normalización Lingüística, é membro da plataforma en defensa da lingua ProLingua, foi o coordinador do exitoso manual de autodefensa lingüística *55 mentiras sobre a lingua galega*. No ano 2012 incorporouse á Real Academia Galega como académico correspondente para o Seminario de Sociolingüística.

É colaborador de Nós Diario, da sección “Voces” na web de ProLingua, de *GCiencia*. É membro do consello de redacción das revistas *Anima+l, Estudios de Sociolingüística e Lingua e Dereito.*

Ten artigos en revistas especializadas como *Cumieira das Letras, A Trabe de Ouro: publicación galega de pensamento crítico, Madrygal: Revista de estudios gallegos, Revista de filología románica, Limite: Revista de Estudios Portugueses y de la Lusofonía, Boletín da Real Academia Galega, Verba: Anuario galego de filoloxía,  Quaderni di semantica: rivista internazionale di semantica teorica e applicata, Grial: revista galega de cultura, Viceversa: revista galega de traducción, Cadernos de lingua* e *Dorna: expresión poética galega.*

## Obra 
### Narrativa 
* *Ao sur da liberdade* (2023). Morgante. 234 páxs. ISBN 978-84-19040-14-5. O primeiro libro da triloxía *Banu Marwán, a estirpe do galego*, unha saga familiar dos séculos VIII-IX.
* *Entre a vontade e o destino* (2024). Morgante. 344 páxs. ISBN 9788419040428. O segundo libro da triloxía *Banu Marwán, a estirpe do galego,* unha saga familiar dos séculos VIII-IX na que desafía os tópicos da historiografía española canónica para integrar o que os novos estudos van descubrindo sobre o papel do Reino da Galiza na altura.

### Ensaios 
* *Aspectos sociolingüísticos do bilingüismo en Galicia segundo os alumnos da segunda etapa de EXB* (1986). Xunta de Galicia. Dirección Xeral de Política Lingüística.
* *1000 nomes galegos* (1991). Comisión para a Normalizacion Lingüística.
* *The Galician Language in Education in Spain* (Friske Akademy 2001 e 2016).
* *Guía das linguas de Europa* (2001). Positivas. ISBN 84-87783-65-1.
* *A xente que soña desperta: recolla de achegas á lingua e literatura galega de Asturias* (2010). UVigo. ISBN 978-84-8158-456-1.
* *A lingua galega no Eo-Navia, Bierzo Occidental, As Portelas e Calabor e o Val do Ellas: historia, breve caracterización e situación sociolingüística actual* (2011). RAG. ISBN 978-84-87987-46-5. 
* *O valego. As falas de orixe galega do Val do Ellas (Cáceres-Estremadura)* (2013). Xerais. ISBN 978-84-9914-557-0.
* *Os xentilicios de Galicia e dos outros territorios de lingua galega* (2016). Universidade de Vigo*.* ISBN  978-84-8158-706-7.
* *A fala de Vigo. Trazos diferenciais  da  nosa  variedade  dialectal* (2024). Vigo: Asociación Faladoiros de Vigo, Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo. Epílogo de Xosé Luís Méndez Ferrín.

### Coordinación 
* *55 mentiras sobre a lingua galega: análise dos prexuízos máis comúns que difunden os inimigos do idioma* (2009). Laiovento. ISBN 978-84-8487-172-9.
* *As cantigas de Martín Codax en 55 idiomas* (2018). Universidade de Vigo. ISBN 978-84-8158-769-2.

* *Persente i feturo de la lhéngua mirandesa: Studo de ls usos, atitudes i cumpeténcias lhenguísticas de la populaçon mirandesa* (2022). Universidade de Vigo. ISBN 9788481589412.

### Edicións 
* *Herba aquí e acolá* de Álvaro Cunqueiro (1991). Galaxia.
* *Seis sainetes valverdeiros* de Isabel López Lajas (1998). Positivas.
* *Homenaxe a Álvaro Cunqueiro no seu XXV cabodano:  Cunqueiro en dezasete linguas e variedades faladas na península Ibérica* (2006). Universidade de Vigo. ISBN  84-8158-311-1. Con Iago Castro.
* *A un home noso: homenaxe a Xosé Luís Méndez Ferrín* (2008). Vicerreitoría de Relacións Institucionais Universidade de Vigo.
* *Dona do corpo delgado: Herba aquí e acolá; Outros poemas: poesía 1933-1981* (2011). ISBN 978-84-9865-381-6. Con Iago Castro.
* *Cunqueiro XL*. *Escolma de poesía traducida de Àlvaro Cunqueiro co adaxo do seu cuadraxésimo cabodano* (2021). Universidade de Vigo, Servizo de Publicacións.
* *Obra poética mañega de Domingo Frades Gaspar* (2023). Editora Regional de Extremadura.  Con Ana Alicia Manso Flores.

### Obras colectivas 
* *Galego Coloquial* (1986). La Voz de Galicia.
* *Dicionario galego de sinónimos* (1997). Galaxia.
* *Álvaro Cunqueiro. Poesía 1933-1981* (2011). Galaxia. Con Iago Castro
* *O mundo que teño de meu. Artigos de A.Cunqueiro (1930-1980)* (2013). Galaxia. Con Iago Castro.
* *No obradoiro do fabulador. Artigos en galego de A.Cunqueiro no Faro de Vigo (1963-1971)* (2017). Galaxia. Con Iago Castro.
* *Escolma de poesía berciana en lingua galega (1860-1960)* (2018). Positivas. Con Concepción Álvarez*.*
* *Caer abrindo círculos pechados: Homenaxe á profesora Amparo Solla* (2022). Universidade de Vigo, Servizo de Publicacións. ISBN 978-84-8158-933-7.

## Premios 
* 1993: *Estudio lingüístico, etnográfico y antropológico del Val do Río Ellas* foi primeiro premio do Concurso Nacional de Jóvenes Investigadores.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* 
* "Xosé Henrique Costas. Galicia Exterior" (2012). Instituto de Estudos Miñoranos. En YouTube.