José Prudencio Padilla

**José Prudencio Padilla López**, nado en Riohacha o 19 de marzo de 1784 e finado en Bogotá o 2 de outubro de 1828, foi un soldado, mariñeiro e prócer colombiano que participou nas guerras da independencia. Tendo sido excluído pola súa ascendencia *parda*, pero grazas ás súas destacadas accións militares, foi nomeado almirante da República, e, pola súa popularidade en Cartaxena, senador da Gran Colombia. Foi preso e executado acusado de participar na *Conspiración Septembrina*.
## Traxectoria 
Os seus pais foron Andrés Padilla de Sabanalarga, carpinteiro e construtor de pequenas embarcacións, e Josefa Lucía López, descendente de labregos.

En 1803 Padilla ingresou con dezanove anos na Real Armada do Novo Reino de Granada. En 1805, no marco da alianza entre Napoleón I e Carlos IV, a invasión das Illas Británicas foi organizada por un escuadrón franco-español. O 21 de outubro tivo lugar a batalla de Trafalgar, na que Padilla participou a bordo do "*San Juan Nepomuceno"*. tal e como sería consignado na Constitución de 1812. Ese proceso de independencia fora desencadeado pola invasión napoleónica de España, que xerou unha crise de lexitimidade, que pretendía resolverse traspasando ao pobo a soberanía, que até entón residía no rei (daquela Fernando VII).

#### Participación na Campaña de Liberación do Caribe 
A partir de 1812 participou na loita contra as provincias realistas de Santa Marta e Riohacha como contramaestre do bergantín "*Independiente"*. En 1813 coñeceu a Simón Bolívar, aceptándoo como líder. En 1815 participou na batalla de Tolu derrotando á fragata española *"Neptuno"* coa canoneira *"Concepción"*. En recoñecemento a esa acción foi ascendido a tenente de fragata. Ao pouco foi encarcerado, acusado de traizón por Mariano Montilla, crioulo venezolano que se convertera no seu máximo opoñente.* Padilla, como *pardo*, foi elixido por Bolívar para manter a disciplina das tropas, formadas maioritariamente por *pardos, negros, mestizos* e *indios (véxase racialización)*, polo que foi ascendido a capitán de navío. Entre 1817 e 1819, Padilla comandou expedicións no Orinoco e o Atlántico e participou na campaña de Casanare, encargado do transporte de tropas e material bélico. En 1820 actuou, como segundo ao mando despois de Luis Brión, na toma de Riohacha e nas batallas de Laguna Sala, Pueblo Viejo, Tenerife, La Barra, Ciénaga de Santa Marta e San Juan.

[miniatura|225x225px| Debuxo do San Juan Nepomuceno, barco no que Padilla serviu na [batalla de Trafalgar.]]

esquerda|miniatura|200x200px| Execución dos heroes de Cartaxena, pola expedición de paz, o 24 de febreiro de 1816. Generous Jasper, (Museo Nacional de Colombia).

#### Liberación de Cartaxena 
En xaneiro de 1821, as tropas patriotas ao mando de Mariano Montilla e a escuadra ao mando de Padilla, iniciaron o asedio terrestre e marítimo de Cartaxena. O 4 de maio, a frota de Padilla entra na baía de Cartaxena; a máis decisiva desas batallas aconteceu na noite de san Xoán, a escuadra de Padilla venceu ao exército *realista* logrando a súa rendición o 1 de outubro.As exclusións sufridas por Padilla motivárono a editar o folleto titulado *Al respetable público de Cartagena*, no que destaca a persistente desigualdade na nova República, aludindo a que as afrontas que recibiu pola súa condición racial eran extensibles a todos os pardos:

Para a elite crioula de Cartaxena tales reivindicacións eran produto da prepotencia, sinalándoas como unha incitación á guerra racial.*; con todo, nun momento de furia, Bolívar disolveu o tribunal, nomeando xuíz único ao xeneral Urdaneta, que dixo que "non aceptaba absolutorias", a sentenza de Padilla foi anulada xunto con outras seguindo instrucións de Bolívar, e por orde de Urdaneta que actuou sumariamente, deixando de lado calquera sensación de imparcialidade ou neutralidade; baixo os cargos de conspiración e traizón, Padilla foi executado en Bogotá o 2 de outubro de 1828. 

Debido a estas determinacións, a oposición contra Bolívar e os xefes militares circundantes creceu, contribuíndo con motivos á disolución da Gran Colombia. A *Convención de la Nueva Granada* en novembro de 1831 rehabilitou a súa memoria en nome do pobo colombiano.

#### Papel no conflito Bolívar-Santander 
Desde 1826 na nova república apareceu o temor á fragmentación territorial coas intencións separatistas de Venezuela e unha crecente tensión entre centralismo e federalismo, entre Bolívar e Santander. Padilla, que mostrara a súa lealdade a Bolívar, tamén sentiu simpatía por Santander, co que contactaba a miúdo por correo.* Padilla era visto como un perigo para a elite crioula branca; ante as acusacións de Montilla sobre as intencións de Padilla de montar unha *pardocracia*, este viaxou a Mompox e Ocaña o 8 de marzo, e escribiu cartas a Bolívar, nas que explicaba os seus actos, buscando ser perdoado. Porén, non o conseguiu, porque *"a ollos de Bolívar, sempre temeroso da 'pardocracia', a cor de Padilla, a súa estatura política e a súa influencia sobre os pardos da costa caribeña eran demasiado perigosas"*.

Cando Montilla tentou levar a Padilla a xuízo, comprobou que os membros do Cabido de Cartaxena non consideraron nada antipatrióticos os actos de Padilla, máis ben ao contrario. Porén, o Goberno central foi retirando progresivamente o seu apoio a Padilla, e os mesmos que o defenderan con anterioridade negáronse a declarar no seu nome un mes despois, cando a irmá de Padilla llelo pedira. Pero Padilla confiaba no apoio que recibiría cando volvese a Cartaxena, polo que volveu e foi detido por Montilla, que o enviou a Bogotá para ser xulgado. Marixa Lasso explica así os seus últimos días:*Unha vez alí, a súa xa de por si precaria situación empeorou, xa que estaba vinculado á trama do 25 de setembro para asasinar a Bolívar. Padilla foi declarado culpable do motín de Cartaxena e de participar na conspiración do 25 de setembro. A maioría dos historiadores coinciden en que Padilla non estivo implicado no complot do asasinato; de feito, a súa sentenza dá o mesmo énfase, se non máis, á rebelión de Cartaxena. Moitos contemporáneos tamén o consideran inocente de promover a desorde, e moito menos a guerra racial. Daniel O'Leary escribiu moitas veces ao Libertador para dicirlle que a gravidade dos feitos en Cartaxena fora moi esaxerada. Pero estas opinións non salvaron a Padilla da execución. A mensaxe era clara: a raza era unha carta moi perigosa que podía levar a fatais consecuencias. O 2 de outubro de 1828 Padilla foi executado na praza maior de Bogotá, vestindo o seu uniforme de xeneral. Cando o sarxento encargado do fusilamento lle quitou os galóns, Padilla exclamou: "Esas no me las dio Bolívar, sino la República". As súas últimas palabras foron: “¡Viva la República! ¡Viva la libertad!"* 

#### Execución 
Padilla feito prisioneiro, desposuíndoo publicamente da súa insignia militar, fusilado na praza da Constitución e colgado no patíbulo, sendo o final do pardo que acadara o máis alto na nova sociedade republicana.**"(...) Non puiden prescindir da opinión do consello con respecto a un inimigo público, cuxo castigo sería considerado cruel vinganza.* *Sinto a morte de Piar, Padilla e os demais que morreron pola mesma causa; de aquí en diante non haberá xustiza que castigue ao asasino máis atroz, porque a vida de Santander é o perdón das impunidades máis escandalosas.* *O peor de todo é que mañá lle darán un indulto e volverá facer a guerra a todos os meus amigos e favorecer aos meus inimigos.* *O seu crime purificarase no crisol da anarquía, pero o que aínda me atormenta máis é o xusto clamor co que se queixarán os da clase Piar e Padilla.* *Dirán con máis que suficiente xustiza que fun a favor daquel infame branco, que non contaba cos servizos daqueles famosos criados do país.* *Isto dáme desesperación, así que non sei que facer.* *Mañá vou ao campo a refrescarme a ver se me consolo un pouco de pensamentos tan mortíferos.* *Sen embargo, estou moi consolo polo espírito que a nación amosa en todas partes, e espero que a boa conduta do Goberno e a ausencia destes asasinos mellore aínda máis o espírito público, O entusiasmo co que todos os pobos me felicitaron non é críble desde Colombia.* *(...)"*Non obstante, tales ameazas carecían de fundamento, como demostra o feito de que a súa morte non xerou grandes protestas. Segundo a historiadora Aline Helg, as causas desta popularidade, pero non a adhesión, débense tanto ao seu carácter de heroe naval que non expandiu a súa rede de popularidade máis aló de Cartaxena, como ás súas aspiracións de igualdade racial dentro da elite que el non eran o mesmo que os pardos comúns para os que identificarse dentro dunha exclusión implicaba un retorno ao sistema de castas colonial.* Así mesmo, fixéronse as loitas contra o xeneral Rafael Urdaneta para vingarse de Padilla, ao que, unha vez inaugurada a nova Constitución e regresado Santander, no goberno nacional foron feitas proclamas en xornais así como un funeral simbólico.*

### Venezuela 
En Maracaibo foi cambiado o nome da Avenida La Padilla polo de Rafael Urdaneta. O municipio Almirante Padilla foi nomeado así na súa honra ao independizarse do distrito Mara en 1985.

### Literatura 
Sobre José Prudencio Padilla escribíronse diversas obras literarias, algunhas das máis relevantes son *“Piar, Peción y Padilla. Tres mulatos de la revolución"*, de Juan Zapata Olivella; *"Allí arriba en La Guajira",* de Óscar Perdomo Gamboa, galardoada co premio Estímulo 2016 polo Goberno do Valle del Cauca.; e *"José Padilla. Cuadro de un almirante"*, de Carlos Delgado Nieto. 

## Notas 
## Véxase tamén 
* Almirante Padilla (municipio zuliano)

### Bibliografía 
* Padilla, José *Al respetable público de Cartagena*, 15 de novembro de 1824, en: AHNC, Sección República (SR), Archivo Restrepo (AR), fondo XI, caixa 88, vol. 170, fols. 125-126 (énfase no orixinal).
* Jesús C. Torres Almeyda, *El Almirante José Padilla (epopeya y martirio);* 1981; reimpresión: Bogotá: 'Imprenta y Litografía de las Fuerzas Militares', 1990.
* Enrique Otero D’Costa, *Vida del Almirante José Padilla* (1778-1828) (1921; reimpresión, Bogotá: 'Imprenta y Litografía de las Fuerzas Militares', 1973);
* Enrique Uribe White, Padilla: *Homenaje de la armada colombiana al héroe de la batalla del lago de Maracaibo;* Bogotá: 'Imprenta y Litografía de las Fuerzas Militares', 1973.
* Aline Helg. *"El general José Padilla: un itinerario militar y político en la construcción de la Nueva Granada independiente"* Presentación para a Expedición Padilla. Rioacha: AGUAITA, maio-novembro de 2011.
* Lasso, Marixa (2013). *Mitos de armonía racial. Raza y republicanismo durante la era de la revolución, Colombia 1795-1831*. Bogotá: Banco da República e Universidade dos Andes.

### Ligazóns externas 
* http://www.expedicionpadilla.com/ . Páxina sobre a expedición de Padilla
* https://web.archive.org/web/20131001010805/http://expedicionpadilla.com/sites/default/files/cuadernillo-EP2.pdf. Recompilación de documentos do almirante Padilla.
* http://www.banrepcultural.org/exposicions-itinerantes/jose-padilla(http://www.banrepcultural.org/exposiciones-itinerantes/jose-padilla)  . Exposición sobre Padilla do Banco da República de Colombia.
* http://www.banrepcultural.org/sites/default/files/brblaa1142015.pdf  Recurso á razón, escrito en defensa do xuízo Padilla.