Belén Artesanal de Valga

O **Belén Artesanal de Valga** é a maior representación belenística de Galicia, construída polos veciños do concello e recoñecida como Festa de Galicia de interese turístico. Móntase desde 1995 e o número de visitantes nos últimos anos calcúlase nuns 40.000 cada ano.

Con máis de 4.500 figuras, das que máis de 300 están animadas, repartidas sobre uns 400 m2, o Belén de Valga representa non só o clásico nacemento senón a vida tradicional dunha aldea galega típica, incluíndo escenas populares e cotiás, e diversos elementos actuais que tiveran sona en Galicia ou no resto de España. A iluminación remeda ritmicamente o paso do día e a noite.

É visitable -de balde- desde o primeiro domingo de decembro ata o segundo domingo de xaneiro. Logo, desde xaneiro ata setembro (que comeza a montaxe do novo Belén) tamén é visitable, pero previa cita.

## Escenas do Belén 
Entre as imaxes típicas do Nacemento están a Anunciación; o Portal, con Xosé, María e Xesús recibindo os presentes dos pastores e dos Reis Magos; e o castelo de Herodes, ante o que tamén pasan os Reis.

A vida rural galega represéntase con escenas de traballo arando a terra, segando a herba ou sachando na horta, o coidado do gando, a malla, a mata do porco, un lagar e un alambique para facer augardente, unha escola, o lavadoiro, o baile na praza maior, tabernas nas que os veciños beben e xogan ás cartas e ó dominó, e mesmo un *pulpeiro*. Tamén se representan diversos oficios, como o carniceiro, dentista, afiador, carpinteiro, ferreiro, oleiro e outros. Ó lonxe, aparece a Santa Compaña. A aldea tamén está presente en casas, igrexas, muíños, piornos, fontes etc., sen faltar un espazo para un parque biosaudable ou unha botica.

miniatura|300px|A Bela Otero; á esquerda Castelao, Camilo José Cela e, sentado, Cunqueiro
As figuras representan tanto persoas anónimas como persoeiros identificables, como a valguesa Bela Otero bailando no seu escenario ou unha conversa entre Castelao, Cunqueiro, Rosalía e Cela ó redor dunha mesa do xardín. Non faltan tampouco escenas propias do concello de Valga e das terras próximas: as procesións relixiosas das distintas parroquias, a *novillada* celebrada no contexto da Festa da Xuventude, as escavacións arqueolóxicas de Igrexa Vella (en Cordeiro), a homenaxe á asociación de veciños de Vilarello (tamén en Cordeiro), a representación da batalla en Casal do Eirixo (o 27 de abril de 1809) na Guerra de Independencia española, os muíños de Catoira ou a figura do propio alcalde José María Bello Maneiro. Tamén se lle fai unha homenaxe a José Burés *o Rato*, veciño de Valga que en 2013 doou un cento de apeiros agrícolas ó concello.

A todos estas escenas tradicionais tamén se unen outras de total actualidade, tanto galega como española. Así, o Belén contou no seu momento cunha representación da Catedral de Santiago, co Papa Francisco no Obradoiro rodeado de rapaces e peregrinos (e mesmo co seu vello Renault 4); un plató do programa da TVG Luar, coa presenza de Gayoso, Mucha e Nucha; o Hospital Comarcal do Salnés e unha lembranza ós ERE de Andalucía. Tamén houbo unha homenaxe ás vítimas do accidente do Alvia en Angrois, co tren baixo a ponte na que saíu das vías; así como ás vítimas da DINA de Valencia (en outubro de 2024). Incluso puido verse ó presidente Feijoo no momento de comunicar a declaración do Bélén como Festa de Interese Turístico, ou os actos trala morte da raíña Isabel de Inglaterra e a coroación do seu fillo Carlos III.

Entre as escenas nacionais representouse o plató de *El Hormiguero* (con Pablo Motos entrevistando a Santiago Segura) e outro co parladoiro de "Sálvame Deluxe", a *peineta* de Bárcenas á súa chegada a Barajas (en 2013) e mesmo a Urdangarin co seu maletín do caso Noos. No alto dun monte pode verse a silueta dun Touro de Osborne. Noutros anos foron moi soados o roubo do Códice Calixtino (en 2011), a voda da Duquesa de Alba (2011), a selección nacional de fútbol, os negacionistas da Covid ou os debates electorais.

É tradición agochar entre as figuras unha que representa a un personaxe famoso, do que non se dá ningunha información. Os visitantes que cren identificalo participan nun concurso e o ganador recibe unha figura do Belén a modo de premio.

Nun lateral do Belén exponse outro, de pequeno tamaño e destinado ó público infantil, no que se inclúen as figuras dos *Simpsons*, *SpongeBob SquarePants* ou *Peppa Pig*.

## Cuestións técnicas 
miniatura|300px|O Presidente Feijóo
A montaxe do Belén comeza xa en setembro, a cargo da Asociación *Amigos do Belén de Valga*. Tódalas figuras, casas e obxectos son artesanais, feitas á man, sen comprar ningún elemento. As figuras (homes, mulleres, vacas, cabalos, galiñas, cans, gaivotas e mesmo un peto nun piñeiro) fanse con arame, papel de periódico e pasta de modelar e vístense con retrincos de tea cedidos polos veciños. As construcións fanse de madeira, barro e pedra, iluminadas por unhas 8.000 lámpadas; e para mover as 300 figuras animadas úsanse mecanismos de todo tipo, como motores de limpaparabrisas, cepillos de dentes eléctricos e outros sistemas. Tódolos anos modifícase a montaxe, a distribución, os decorados, as escenas (relixiosas ou non) e moitos dos personaxes, de xeito que o Belén é diferente cada ano.

## Festa de interese turístico 
O pasado 31 de outubro de 2013, o Consello da Xunta de Galicia declarou o Belén Artesanal en Movemento de Valga como Festa de Galicia de Interese Turístico. Este recoñecemento baséase no seu tamaño e o elevado número de visitantes, así como no carácter popular e participativo da súa montaxe. Tamén se valorou o feito de manter a tradición belenística e os valores formativos ó representar e mostrar oficios xa desaparecidos.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Belén de Valga 2013 003.JPG|Vista xeral do Belén, de noite
Ficheiro:Belén de Valga 2013 024.JPG|Escavacións de Igrexa Vella
Ficheiro:Belén de Valga 2013 055.JPG|Os Reis Magos ante Herodes
Ficheiro:Belén de Valga 2013 068.JPG|Accidente de Angrois
Ficheiro:Belén de Valga 2013 071.JPG|O Papa Francisco ante a Catedral
Ficheiro:Belén de Valga 2013 083.JPG|"Sálvame Deluxe"
Ficheiro:Belén de Valga 2013 007.JPG|Luis Bárcenas
Ficheiro:Belén de Valga 2013 017.JPG|O carniceiro
Ficheiro:Belén de Valga 2013 036.JPG|A Festa da Xuventude
Ficheiro:Belén de Valga 2013 026.JPG|Mulleres no lavadoiro

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Turismo.gal
* Colección de fotografías en *La Voz de Galicia*, 2.12.2013
* Vídeo