Submisión química

A **submisión química** (do equivalente francés *soumission chimique*, semellante ao inglés *Drug-Facilitated Sexual Assault*, DFSA) foi descrita en 1982 para referirse á administración dun produto a unha persoa sen o seu coñecemento para provocar unha modificación do seu grao de vixilancia, do seu estado de consciencia e da súa capacidade de xuízo, con fins delituosos (roubo) ou criminais (a agresión sexual é o máis común). Na práctica as vítimas están durmidas ou ben espertas, pero baixo o control do agresor.

## Características 
Aínda que o termo submisión química, en sentido estrito, se aplica á administración de substancias sen o consentimento da vítima, a maioría dos casos refírense a agresións sexuais e poden ser cometidas en tres tipos de circunstancias:

*Inxestión involuntaria da substancia, (sen o coñecemento da vítima).
*Inxestión voluntaria e involuntaria de substancias. A persoa toma algunha substancia (xeralmente alcohol) voluntariamente, pero a esta engádeselle outra, que a vítima toma de xeito involuntario e non consciente.
*Inxestión voluntaria dalgunha substancia por parte da vítima, que a fai mais vulnerable, o que é aproveitado polo agresor. Trátase nestes casos de agresións oportunistas.

### Características clínicas 
A submisión química caracterízase, dende un punto de vista clínico, por:

* **Rango variable de inconsciencia** (depresión do SNC). Pode chegar á parálise corporal, incluíndo a capacidade de fala. Deste xeito, a vítima non ofrece resistencia. De aí que se usen estas substancias, para evitar a agresión física e facilitar a realización do delito. A depresión do SNC pode chegar a un alto grao, podendo causar parada respiratoria, coma ou falecemento.
* **Amnesia anterógrada**. É a incapacidade de memorizar feitos novos, o que limita a información fornecida pola vítima, ao mesmo tempo que a atrasa, dificultando a toma precoz de mostras biolóxicas. Así, a persoa non recorda nada do acontecido durante o efecto da droga ou fármaco durante un período de varias horas. Esta característica agudiza o desamparo da vítima ante a xustiza.
* **Desinhibición**. Fai que a vítima poida admitir situacións e adoptar comportamentos que consideraría inaceptables nun estado de consciencia normal.
* Pode haber un cadro de **alucinacións ou pesadelos**, sobre todo se a substancia consumida é a ketamina.

A suma destes efectos leva a unha clara indefensión da persoa sometida á substancia.

### Epidemioloxía 
No estado español non existe ningún estudo epidemiolóxico sobre a incidencia e prevalencia da submisión química. No resto dos países onde se fixeron, refírense na maioría dos casos a agresións sexuais. Segundo varios estudos, un factor clave que incrementa os efectos sedantes e desinhibidores da substancia administrada ao individuo, é o consumo de xeito voluntario de alcohol ou cánnabis, que se consideran factores de risco da submisión química.

Nun estudo realizado en Australia entre os anos 2003 e 2004, do total de agresións sexuais, o 17,5% foron por submisión química. O 95% eran mulleres e, como dato relevante, o 77% consumiron voluntariamente ata 4 bebidas alcohólicas; un 46%, tamén de xeito voluntario, psicofármacos; e un 35% admitiu o consumo de drogas recreativas. Debido ao aumento de casos de submisión química nestes últimos anos, estanse levando a cabo en varios países, como Francia e Reino Unido, proxectos de investigación e establecemento de protocolos de actuación para estas situacións.

## A vítima e o agresor
A maioría das vítimas son mulleres novas. Nos últimos anos a literatura médica e os medios de comunicación notificaron múltiples casos de submisión química. O cadro típico é o dunha muller nova que consumiu bebidas alcohólicas e que esperta nun lugar descoñecido, semiespida sen saber ben o que ocorreu, pero coa sensación de ter sido asaltada sexualmente.

Nos casos de agresión sexual a vítima é habitual que sexa unha muller nova, menor de 30 anos, aínda que tamén se describiron casos en maiores de 60. Igualmente existen casos descritos en homes, sobre todo se se trata de roubos. Os nenos poden ser vítimas de pedófilos ou de coñecidos da familia, e mesmo ser “drogados” polos propios familiares ou coidadores para non causaren problemas. O agresor, nos casos de agresión sexual, a miúdo é un home, que ata nun 70% dos casos é un coñecido da vítima, ben un amigo, unha antiga parella, un veciño ou un coñecido recente. Nos casos de roubo ou agresión a nenos pode ser tanto un home coma unha muller, e incluso un familiar. Tamén existen casos de agresións sexuais por parte do persoal sanitario a pacientes, pois as profesións sanitarias ofrecen condicións idóneas para este tipo de abusos.
* Ouriños: informa tamén do consumo recente da substancia. Na seguinte táboa pódese ver o momento idóneo para a toma de mostra de ouriños, segundo as drogas máis usadas:

As mostras deben ir acompañadas dunha ficha ca información clínica mais relevante do caso, que será de grande axuda no laboratorio para a orientación das análises, ó dirixir os estudos cara a unha substancia ou substancias concretas, xa que o abano de posibles axentes químicos é moi amplo. Aínda así a detección de casos de submisión química non é nada doada. O laboratorio de toxicoloxía que analice estes casos ten que dispor de probas e técnicas que detecten cantidades traza das substancias mencionadas, e non tódolos laboratorios dispoñen de métodos con tan alta precisión e sensibilidade.

### Tratamento
É recomendable aplicar un tratamento de soporte, pero con moito coidado para non alterar os resultados das análises. Na maioría dos casos non se precisa un ingreso (a alteración da consciencia non é maior a 6 horas e non é común unha depresión significativa). Debe terse presente o posible contaxio de doenzas de transmisións sexual, como a clamidia, a gonococia ou a sífilis, ademais de comprobar se existe ou non un embarazo non desexado. Casos especiais a tratar son posibles traumatismos e trauma psicolóxico ou depresión, ademais das xa citadas ETS,.

## Notas