open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joaquín Ascaso Budría

**Joaquín Ascaso Budría**, nado en Zaragoza en 1906 ou 1907 e finado en Caracas en marzo de 1977, foi un militante anarcosindicalista, presidente do Consello Rexional de Defensa de Aragón entre 1936 e 1937. Era curmán de Francisco Ascaso.

## Traxectoria 
De profesión obreiro albanel, na súa mocidade afiliouse á organización anarcosindicalista Confederación Nacional do Traballo, participando na agrupación anarquista "Los Indomables" e colaborando con outra chamada "Los Solidarios".

Foi detido en Zaragoza polas súas actividades anarcosindicalistas en 1924, e a ficha policial dálle unha idade de dezasete anos. Tras isto fuxiu a Francia ata a chegada da Segunda República Española, véndose moi influenciado pola Sublevación de Jaca.

O inicio da Guerra Civil española sorpréndeo en Barcelona, no contexto da Revolución Española. Parte cara á fronte de Aragón, primeiro integrado na Columna Durruti e posteriormente na Columna Ortiz. Recibiu o nomeamento oficial de delegado gobernamental do Consello Rexional de Defensa de Aragón o 19 de xaneiro de 1937.

Trala disolución do Consello, foi detido por orde do Goberno da República o 19 de agosto de 1937, permanecendo preso 38 días na prisión de San Miguel de los Reyes, preto de Valencia, e finalmente marchou a Francia a través de Andorra con Antonio Ortiz Ramírez, desde onde partiu cara a Uruguai, pasando tamén por Chile e Paraguai, establecéndose en Venezuela, onde formou na década de 1960 o grupo anarquista "Fuerza Única", xunto a Antonio Ortiz e outros membros libertarios no exilio.

O historiador Alejandro Díez Torre rescatou e publicou en 2006 un libro escrito polo propio Ascaso, *Memorias, 1936-1938*, editado pola Universidade de Zaragoza. Tamén o escritor Francisco Carrasquer, irmán do tamén escritor Félix Carrasquer, publicou ese mesmo ano *Ascaso y Zaragoza. Dos pérdidas: la pérdida*, un traballo de investigación sobre Ascaso e o Consello.
Reacción en cadea

miniatura|Funcionamento dunha reacción en cadea|300x300px 	
Unha **reacción en cadea** é unha secuencia de reaccións nas que un produto ou subproduto reactivo produce reaccións adicionais.

**Exemplos:**
* A reacción en cadea da fisión de neutróns: un neutrón máis un átomo fisionable provocan unha fisión que dá lugar a un número maior de neutróns que os que se consumiron na reacción inicial.
* Reaccións químicas en que un dos produtos da reacción é unha partícula reactiva que pode provocar outras reaccións parecidas. Por exemplo, a cada paso da reacción en cadea de H2 + Cl2 se consome unha molécula de H2 ou de Cl2 e un radical libre H· o Cl·, e outro radical libre.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Reacción en cadea da ligase
* Reacción en cadea da polimerase
* Rección en cadea da polimerase cuantitativa
* Reacción en cadea da polimerase con transcriptase inversa
Mémoires de ma vie

***Mémoires de ma vie*** (en galego *Memorias da miña vida*) é un libro autobiográfico escrito por François-René de Chateaubriand e publicado en conxunto en 1848.
## Historia do texto 
A primeira vez en que Chateaubriand concibe a idea de escribir unha autobiografía é en 1803 e en 1822 ten redactados xa os tres primeiros capítulos. Dálle este avance a Juliette Récamier, unha axente cultural e literaria da Francia napoleónica, que os copia e os fixa en 1826. Porén, entre 1830 e 1832 Chateaubriand decide retomar o manuscrito, mudalo e amplialo cubrindo todo o percorrido da súa vida. O conxunto das súas memorias foron publicadas en 1848, de forma póstuma, baixo o título de ''Mémoires d'outre-tombe*, se ben algúns capítulos se publicaron en xornais previamente, en vida do autor.

O manuscrito deses tres primeiros capítulos, na versión inicial de 1826, publicáronse por primeira vez en 1874.

## Estrutura 
O libro, de extensión breve, está dividido en tres capítulos (chamados libros) e mais un prólogo, incluído dentro do capítulo primeiro, e onde reflexiona sobre os motivos de redactar unha autobiografía. O capítulo primeiro céntrase nos seus primeiros anos de vida, na súa familia, na descrición xenealóxica dos seus devanceiros, e na súa primeira infancia en Saint-Malo, e remata coa chegada do neno, de sete anos, ao castelo de Combourg. O capítulo segundo trata da súa formación, primeiro nunha escola en Dol e logo noutra en Rennes, onde toma contacto coas letras, coa matemática, e en particular coas linguas clásicas (latín e grego). Despois de tentar acceder á Mariña francesa, volta ao castelo familiar de Combourg. No terceiro capítulo, escrito catro anos despois dos anteriores, Chateaubriand aborda a súa adolescencia solitaria no castelo e remata coa decisión paterna de envialo como tenente a un rexemento do exército francés. Neste capítulo, onde describe as actividades que desenvolvía no castelo (ler, cazar, pescar), dedícalle un grande espazo á súa irmá Lucile, a quen o unía unha estreita amizade. De feito, o capítulo inclúe tres cartas da irmá, de época posterior á narrada.

## Galiza 
Chateaubriand relata nas primeiras páxinas do libro a vida de seu pai, e como este naufraga nas costas españolas, *foi atacado por ladróns en Galiza'' e regresa a Francia por Baiona.

## Notas
Anthony Minghella

**Anthony Minghella**, nado en Ryde, na illa de Wight, o 6 de xaneiro de 1954 e finado en Londres o 18 de marzo de 2008, foi un director e guionista de cine británico.

## Traxectoria 
Fillo de pai italiano e nai Escocesa, graduouse na Universidade de Hull.

Gañou o Premio Oscar ó mellor director polo seu traballo na película *The English patient*. Na década de 1980 traballou para a televisión en series británicas tanto para a BBC como para a ITV.

Foi en 1990 cando empezou a traballar no mundo do cine. Ese ano filmou a película *Truly, Madly, Deeply* que foi o seu primeiro grande éxito de portelo. Este foi o primeiro traballo de Minghella como director, e deulle a oportunidade de aprender para posteriores proxectos máis ambiciosos.

Minghella estaba casado coa coreógrafa Carolyn Choa e tiña un fillo e unha filla, Max e Hanna. Max, nado en 1985, é actor e un dos protagonistas da próxima película de Alejandro Amenábar, *Mists of Estafe*, onde dá vida a Davo. Hanna foi axudante de produción do seu pai en *The Talented Mr. Ripley*.

Ata a data da súa defunción foi o presidente do British Filme Institute.

O seu irmán, Dominic Minghella, é tamén un coñecido guionista.

## Filmografía parcial 
* *The storyteller* (1987) (TV) (guionista)
* *Living with Dinosaurs* (1989) (TV) (guionista)
* *Truly, Madly, Deeply* (1990) 
* *Mr Wonderful* (1993)
* *O paciente inglés* (1996)
* *The Talented Mr. Ripley* (1999)
* *Play* (2000)
* *Cold Mountain* (2003)
* *Breaking and Entering* (2006)

## Premios 
* 2003 Premios "National Board of Review" - Mellor guión adaptado por *Cold Mountain* (2003) 
* 1999 Premios "National Board of Review" - Mellor director por *The Talented Mr. Ripley* (1999) 
* 1997 Oscar ao mellor director por *O paciente inglés* (1996) 
* 1997 BAFTA á mellor película por *O paciente inglés* (1996) (compartido con Saul Zaentz) 
* 1997 Premio da "Broadcast Filme Critics Association" - Mellor director e mellor guión por *O paciente inglés* (1996) 
* 1997 Premio da "Directors Guild of America" á mellor dirección por *O paciente inglés* (1996) 
* 1992 BAFTA ó mellor guión orixinal por *Truly, Madly, Deeply* (1990)
Nguyễn Minh Triết

**Nguyễn Minh Triết**, nado en Bến Cát, provincia de Bình Dương, Vietnam, o 8 de outubro de 1942, é un político vietnamita. Foi presidente do Vietnam entre 2006 e 2011.
Lansing, Míchigan

**Lansing** é a capital do estado de Míchigan, no norte dos Estados Unidos. Lansing está situado ao sur do estado. É unha das cidades máis grandes do estado, cunha poboación duns 119.000 habitantes.

## Cidades e vilas irmás 
*  Guadalaxara, (Xalisco)
*  Monterrei, (Nuevo León)
*  Aporo, (Michoacán)
## Galería de imaxes

1890_Postcard_of_Lansing,_Michigan.jpg|Lansing en 1890
Michigan-Hall-Of-Justice.jpg|Corte Suprema de Míchigan.
Regra de Haldane

A **regra de Haldane** ou **lei de Haldane** e unha lei da teoría da evolución das especies relacionada coa hibridación das especies e por extensión coa súa separación.
A regra afirma que *cando na descendencia de dúas especies diferentes de animal un dos dous sexos non aparece, é raro ou estéril, este é sempre o sexo heterozigótico (heterogamético)*.

Esta lei foi formulada orixinalmente en 1922 polo biólogo británico J. B. S. Haldane.

En moitos organismos, coma os mamíferos ou as moscas do xénero *Drosophila* os machos son o sexo heterogamético (o que ten os cromosomas XY), e as femias o homogamético (cromosomas XX). Noutros animais, coma as aves ou as bolboretas, e nas plantas, en xeral a situación é a inversa. A norma foi testemuñada en diferentes tipos de hibridación.

Varias teorías tratan de explicar a base xenética da regra de Haldane.
* **A teoría da dominancia**: os híbridos heterogaméticos veríanse afectados por tódolos xenes X, recesivos e dominantes, implicados en incompatibilidades, mentres que os homogaméticos sono só polos dominantes. 
* **A teoría da maior rapidez do macho**: Os xenes masculinos evolúen máis axiña, grazas á selección natural.
***O pulo meiotico**: nas poboacións híbridas, elementos xenéticos "egoístas" inactivan as células espermáticas (un factor ligado a X inactiva un portador de Y e viceversa). 
***Teoría do X máis rápido**: Os xenes X teñen efectos máis importantes no illamento reprodutivo.

A teoría da dominancia é a admitida máis xeralmente, por ben que as teses non se exclúen entre elas e, potencialmente, poderían actuar xuntas para causar a inviabilidade e a esterilidade dos sexos heterogaméticos.

A regra de Haldane ten correspondencia coas observacións que amosan o vínculo sexual de determinados xens recesivos negativos, máis correntes entre os homes ca entre as mulleres, como os xenes que producen a hemofilia ou a cegueira á cor.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*Coyne, J.A. (1985): "The Genetic Basis of Haldane's Rule". *Nature* 314(6013): :736-738. Consultado o 26 de xaneiro de 2007. NCBI Pubmed Abstract.
*Forsdyke, Donald (2005): ''Haldane's Rule*. Version of 2005-DEC-6. Consultado o 11 de outubro de 2006.
*Haldane, J. B. S. (1922): "Sex Ratio and Unisexual Sterility in Hybrid Animals". *J. Genet''. 12: 101-109. 
*Naisbit, Russell E., Jiggins, Chris D., Linares, Mauricio, Salazar, Camilo, Mallet, James. (2002): "Hybrid Sterility, Haldane's Rule and Speciation in Heliconius cydno and H. melpomene". *Genetics* 2002 161: 1517-1526
Óbidos, Portugal

**Óbidos** é unha vila portuguesa do distrito de Leiria, na rexión Centro e subrexión do Oeste, na antiga provincia de Estremadura. Forma parte tamén da Rexión de Turismo do Oeste, con cerca de 3.100 habitantes.

É capital dun concello de 142,17&nbsp;km² de área e con 11.922 habitantes (2021), subdividido en 9 freguesías. O municipio está limitado a nordeste e leste polo das Caldas da Rainha, ao sur polo de Bombarral, a suroeste pola Lourinhã, a oeste por Peniche e a noroeste ten costa no océano Atlántico.

## Freguesías
As parroquias de Óbidos son as seguintes:
* A dos Negros
* Amoreira
* Gaeiras
* Olho Marinho
* Santa Maria
* São Pedro
* Sobral da Lagoa
* Usseira
* Vau

## Étimo do nome 
Ao contrario do que se poida pensar, o nome Óbidos non deriva da parónima *óbitos*, senón do termo latino *oppidum*, significando «*cidadela*», «*cidade fortificada*», mais a evolución lingüística non é portuguesa, senón propia de romances mozárabes. Nas súas proximidades érguese a poboación romana de Eburobrittium.

## Historia
Foi tomada aos mouros en 1148, e recibida a primeira carta foral en 1195, so o reinado de Sancho I. Óbidos era parte do dote de inúmeras raíñas de Portugal, salientando Urraca de Castela (esposa de Afonso II), santa Sabela de Portugal (esposa de Dinís), Filipa de Lencastre (esposa de Xoán I), Lionor de Aragón (esposa de Duarte), Lionor de Portugal (esposa de Xoán II), entre outras.

No 1527, vivían 161 habitantes na vila, o que correspondería a cerca de 1/10 da poboación do municipio. A área amurallada era xa nesa época idéntica á actual, ou sexa, 14,5 ha.

Foi de Óbidos onde naceu o concello das Caldas da Rainha, anteriormente chamado de *Caldas de Óbidos* (a mudanza do determinativo debeuse ás tempadas que aí pasou a raíña Dª. Lionor).

O 16 de febreiro de 2007, o castelo da cidade recibiu o diploma de candidata como unha das sete marabillas de Portugal.

## Patrimonio monumental
A peculiar arquitectura de Óbidos, con rúas estreitas e casas pintadas de branco, ten atraído o turismo para a localidade, de xeito que todo o casco urbano intramurallas é digno de ser visitado. Con todo cómpre salientar os seguintes sitios de interese:
* Pelouriño de Xoán II.
* Casa do Telheiro.
* Igrexa de Santa María, orixinada en época moi anterior, foi totalmente modificada no século XVI, con pinturas de notables portugueses como Joâo da Costa, Baltasar Gomes Figueira e a española Josefa de Óbidos.
* Igrexa da Misericordia, barroca.
* Igrexa de San Pedro, retablo con pinturas de Joâo da Costa.
* Castelo, que conserva elementos antigos, e coa igrexa de Santiago, modificada en sucesivas épocas.
* Museo Municipal, posúe restos arqueolóxicos e artísticos, como as pinturas de Josefa de Óbidos.

Fóra das murallas:
* Igrexa de San Xoán Bautista, tamén con obras de Josefa de Óbidos.
* Santuario do Xesús da Pedra, interesante templo barroco con planta central.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén
Helena (homónimos)

**Helena** pódese refirir a:

* **Helena**, antropónimo faminino;
* **Helena**, adxectivo feminino, referido ao relativo á Grecia antiga;

## Mitoloxía grega 
* **Helena** de Troia é un personaxe da Guerra de Troia.
* ***Helena***, traxedia de Eurípides baseada no personaxe anterior.

## Historia 
* **Helena de Constantinopla**, máis coñecida como **santa Helena**, nobre do século III, nai de Constantino I o Grande.
* **Helena de Bizancio**, emperatriz bizantina do século X, esposa de Constantino VII.

## Xeografía 
* **Santa Helena**, illa da África atlántica;
* **Helena**, poboación estadounidense de Alabama
* **Helena**, poboación estadounidense de Arcansas;
* **Helena**, poboación estadounidense de Xeorxia;
* **Helena**, poboación estadounidense de Mississippi;
* **Helena**, poboación estadounidense capital de Montana;
* **Helena**, poboación estadounidense de Ohio;
* **Helena**, poboación estadounidense de Oklahoma.
Depuradora

Unha **depuradora** pode refirirse a:
* Unha depuradora de augas residuais.
* Unha depuradora de moluscos.
Han Seung-soo

**Han Seung-soo** (), nado en Chuncheon o 28 de decembro de 1936, é un economista, diplomático e político surcoreano, que foi primeiro ministro de Corea do Sur entre 2008 e 2009.
Laodamía, filla de Belerofonte

Segundo a mitoloxía grega, **Laodamia** (Λαοδάμεια, Laodámeia) foi filla de Belerofonte e de Filónoe. Uniuse con Zeus e foi nai de Sarpedón. Foi asasinada por Artemisa, que pretendía así castiga-la súa soberbia.
Saint Paul, Minnesota

**Saint Paul** é a capital de Minnesota, un estado dos Estados Unidos de América, pertencente ao condado de Ramsey. No censo do ano 2000 contaba cunha poboación de 287.151 habitantes, polo que é a segunda cidade máis poboada de Minnesota.

A súa área é de 145,5 km² (dos cales 8,8&nbsp;km² están cubertos por auga), e dáse unha densidade de poboación de 2&nbsp;101 hab/km², segundo o censo de 2000.

A cidade foi fundada en 1800, e incorporada en 1854. É un dos dous centros dunha rexión metropolitana que posúe 2&nbsp;968&nbsp;805 habitantes; o outro é Minneapolis, a maior cidade de Minnesota.

[miniatura|dereita|300px|A cidade e o [Mississippi]]

## Véxase tamén
Bornholm

**Bornholm** (bɒːnˈhʌlˀm; ) é unha illa dinamarquesa situada no Mar Báltico, ao leste de Dinamarca entre a costa sur de Suecia e Polonia. A illa de Bornholm, xunto a pequena illa de Ertholmene situada 18 quilómetros ao noroeste, conforman un concello rexional pertencente á Rexión Hovedstaden, unha das cinco rexións nas que se atopa dividido o país.

No ano 2017 a illa tiña unha poboación de 39.664 habitantes e unha superficie de 588,53 quilómetros cadrados.

## Historia 
Estratexicamente localizada no Báltico, Bornholm foi controlada por Dinamarca durante a maior parte da súa historia, aínda que tamén formou parte de Suecia e de Lübeck. As ruínas do castelo de Hammershus no extremo noroeste da illa dan testemuño da súa importancia en épocas pasadas.

## Economía 
As principais industrias da illa están formadas pola da pesca, a cerámica, a fabricación de reloxos e máis os produtos lácteos. Así mesmo, existen unha importante produción de bicicletas, caramelos e cristais, estes dous últimos na parte leste da illa. Por outra banda, cómpre salientar que o turismo é un foco económico básico durante os meses do verán. Un dos maiores atractivos turísticos da illa son as súas catro igrexas redondas.

## Galerías de fotos 

Ficheiro:Igrexa redonda en Osterlars.JPG|Meirande igrexa redonda da illa, en Østerlars.
Ficheiro:Igrexa preto de Ronne.jpg|Igrexa nas proximidades de Rønne.
Ficheiro:Igrexa en Aakirkeby.JPG|Igrexa en Aakirkeby.

## Localidades 
Allinge-Sandvig Arnager Balka Gudhjem Hasle Klemensker Listed Lobbæk Muleby Nexø Nyker Nylars Olsker Pedersker Rutsker Rø Rønne Snogebæk Stenseby Svaneke Tejn Vang Vestermarie Aakirkeby Aarsdale Østerlars Østermarie Årsballe

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Bornholmsk
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial 
* Información e fotografías sobre as igexas redondas de Bornholm
Ban Ki-moon

**Bando Ki-moon** (en hangul: 반기문), nado en Eumseong o 13 de xuño de 1944, é un diplomático surcoreano, secretario xeral das Nacións Unidas, entre 2007 e 2016.

## Traxectoria 
Graduouse en relacións internacionais na Universidade Nacional de Seúl en 1970 e cursou un máster de administración pública na escola gobernamental John F. Kennedy na Universidade Harvard en 1985.

En 1978 foi nomeado primeiro secretario da misión de Corea do Sur nas Nacións Unidas, cargo que ocupou ata 1980 para ser director da oficina das Nacións Unidas no Ministerio de Asuntos exteriores. No ano 1996 foi nomeado conselleiro de Seguridade Nacional de Kim Young-sam, presidente de Corea do Sur entre 1993 e 1998, chegando a ser vicepresidente no ano 2000.

Posteriormente entre 2001 e 2002 foi nomeado director do gabinete de Han Seung-soo, presidente da Asemblea Xeral das Nacións Unidas naquel período, e durante o cal traballou no establecemento dunha resolución de condena dos Atentados terroristas do 11 de setembro de 2001 aos Estados Unidos.

En xaneiro de 2004 foi nomeado Ministro de Asuntos exteriores de Corea do Sur por parte do Goberno do Presidente Roh Moo-hyun, sendo unha peza clave nas conversacións con Corea do Norte ante o seu avance armamentístico nuclear. Ao ser escollido secretario xeral das Nacións Unidas foi sucedido por Song Min-soon.

O 13 de outubro de 2006 a Asemblea Xeral da ONU, na súa sesión plenaria, nomeouno por aclamación secretario xeral das Nacións Unidas en substitución de Kofi Annan. O 14 de decembro de 2006 prometeu o seu cargo ante os 192 membros da Asemblea e o 1 de xaneiro de 2007 iniciou o seu mandato como secretario xeral da ONU.
Charleroi

**Charleroi** (en Valón: *Tchålerwè*) é unha cidade e un municipio da Bélxica localizado no distrito de Charleroi, provincia de Hainaut, rexión da Valonia.

En 1 de xaneiro de 2004, Charleroi tiña un total de 200.608 habitantes (97.034 homes e 103.574 mulleres). A rexión metropolitana ten unha poboación de preto de 500.000. É a cuarta maior cidade de Bélxica e a primeira na Valonia (Wallonia).

A cidade fica xunto do río Sambre. Na área da cidade existen xacementos de hulla e posúe industrias siderúrxicas, metalúrxicas e de maquinaria.

## Historia 
A orixe da cidade é unha pequena aldea chamada Charnoy. En 1666 os españois construíran nesta cidade unha fortaleza á que foi dada o nome de Charnoy na honra do rei-meniño Charles II.

Ao comezo da primeira guerra mundial, en agosto de 1914, en Charleroi producíronse unha serie de confrontamentos entre Francia e o Imperio Alemán, na que sería a batalla de Charleroi.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Río Neretva

260px|miniatura|O Neretva ao paso por Mostar
O **Neretva** é un río que flúe por Bosnia e Hercegovina e Croacia, desaugando, neste último país, no mar Adriático, despois dun curso de 225&nbsp;km. En tempos era coñecido na Europa Occidental polo seu nome italiano de río Nerenta.

## Percorrido 
O Neretva nace no macizo de Lebresnice, nos Alpes Dináricos, a 1.095 m de altura, en Hercegovina, e flúe primeiramente cara ao noroeste, para paulatinamente irse curvando cara ao sueste. Despois de pasar pola cidade de Mostar, diríxese cara á rexión da Dalmacia, xa en Croacia, desembocando na cidade de Ploča, ao norte de Dubrovnik.

O Neretva vai con frecuencia encaixado profundamente entre as montañas que corta, ocasionando gargantas como a de Tara, e só de cando en vez se abre en fértiles vales. Nos 50 últimos quilómetros forma o estuario do Neretva, nos que en parte se nota o influxo do mar.

En total o Neretva transita por Bosnia e Hercegovina durante 203&nbsp;km, e só en case a décima parte do curso, flúe por Croacia.

### Afluentes 
Pola beira dereita:
* Rakitnica
* Rama
* Trebižat

Pola beira esquerda:
* Buna
* Bregava

## Explotación 
Levantouse un encoro entre as cidades bosníacas de Jablanica e Mostar, e cuxa cola é coñecida como o lago de Jablanica. O río é navegábel desde a desembocadura até Metković, xusto na fronteira bosníaco-croata.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Batalla do Neretva
* Mostar
José Legrá

**José Legrá Utría**, nado en Baracoa, Cuba, o 19 de marzo de 1943 é un boxeador de peso pluma nacionalizado español.

## Traxectoria 
O seu debut boxístico prodúcese en Cuba como boxeador afeccionado, cun palmarés de 22 combates gañados de 23 disputados. Desde o seu Baracoa natal trasládase á Habana para facerse profesional. Nos seus primeiros combates sumou doce vitorias, un nulo e unha derrota ante Bobby Luís.

Ao non poder exercer o boxeo no seu pais pola prohibición do goberno cubano sobre o deporte profesional, Legrá abandona o país e emigra a España en 1963. Da man de Kid Tunero, en España empeza a labrarse un futuro no boxeo profesional, que se vería, grazas ao seu boxeo áxil e elegante, coroado polo maior dos éxitos. Obtén a nacionalización española en 1966.

En 1965, enfróntase ao galés Howard Winston que era o Campión de Europa, pero como Legrá non tiña aínda a cidadanía española, non puido disputar o título europeo. En 1967 é nomeado coaspirante ao título europeo contra o francés Yves Desmarets,lugar que deixou vacante Howard Winstone ao proclamarse campión do mundo, e o hispano cubano gana por k.o. no terceiro asalto.

### Título mundial 
No apoxeo da súa carreira, obtén o dereito a disputar o título mundial. O 24 de xullo de 1968 pelexa no Caney Beach Area de Portchaw, ante o galés Winstone e vence por K.O. técnico no quinto asalto.

En 1969 en Londres, perde o título mundial ante o australiano Johnny Famechon, pero o recupera en 1971 ante Clemente Sánchez en Monterrey. Nese intervalo volve ser campión de Europa, vencendo en 1970 ao italiano Galli en Madrid.

En 1973, perde o título mundial ante o brasileiro Eder Joffrey. A partir de aí a súa carreira empeza a declinar e péchase cun combate ante Alexis Argüello que perdeu por K.O.

## Estilo 
José Legrá foi un boxeador de estilo fino, que nos seus combates "bailaba" constantemente sobre o ring, o que producía o desconcerto dos seus adversarios e a admiración dos afeccionados. Doutra banda, a súa verborrea anterior aos combates, similar á do mítico Cassius Clay fixéronlle moi popular en todo o mundo.

O seu palmarés é de 146 combates, dos cales venceu en 131, perdeu en 11, e tivo 4 combates nulos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Carreira profesional de José Legrá en BoxRec
Haapsalu

dereita|miniatura|Castelo de Haapsalu (1889).
miniatura|Vídeo de dron de Haapsalu 2022
**Haapsalu** (en alemán Hapsal) é un concello urbano estoniano, capital do condado de Lääne no oeste de Estonia. Ocupa unha área de 10,59&nbsp;km². Segundo estimacións para 2007 posúe unha poboación de 11&nbsp;966 habitantes.

## Cidades irmás
Haapsalu está irmandada coas seguintes cidades:

*  Eskilstuna
*  Loviisa
*  Rendsburg

## Galería de imaxes

Haapsalu linnuse varemed1.jpg|
Haapsalu linnuse kirik 2012.jpg|
Haapsalu linnuse varemed2.jpg|
Haapsalu Maarja õigeusu kirik.jpg|
Haapsalu raekoda 2012.jpg|
Haapsalu kuursaal 2012.jpg|
Haapsalu raudteejaama ooteplatvorm.jpg|
Haapsalu raudteejaama veetorn.jpg|
Haapsalu raudteejaama sepikoda.jpg|
Haapsalu raudteejaama ambulants.jpg|
Auruvedur Su 252-94 Haapsalus.jpg|

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Haapsalu website oficial
Metković

**Metković** [] é unha cidade do distrito de Dubrovnik-Neretva, no sur de Croacia. A súa poboación era de 13.873 habitantes no ano 2001, e o total do concello acadaba 15.384 moradores.

## Situación
Metković está situada no límite de Croacia coa República de Bosnia-Hercegovina, ás beiras do río Neretva, onde comeza o seu delta, antes de desembocar no Mar Adriático. O río é precisamente navegábel xusto até Metković, a unha trintena de quilómetros do mar.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Río Neretva
Preso político

Un **preso político** é aquel que permanece na cadea ou detido dalgún outro xeito, por exemplo, baixo arresto domiciliario, porque as súas ideas representan un desafío ou unha ameaza para o sistema político establecido, sexa este da natureza que sexa.

Como as opinións ou as actitudes non acostuman ser obxecto de lexislación, adoita ser difícil determinar exactamente que son os presos políticos a partir dos cargos que se lles imputan; unha excepción constitúena os acusados de traizón ou espionaxe, a pesar de que xeralmente non se lles considera presos políticos. A condición de preso político, polo tanto, adoita ser obxecto de disputas: moitos dos prisioneiros considerados políticos por grupos de activistas son cualificados polos gobernos aos que se opoñen de "terroristas" ou "subversivos".

En consecuencia, poucas veces unha autoridade estatal admite a existencia de presos políticos. Os críticos do goberno alegan que os procedementos legais empregados están deseñados para agochar a condición de preso político. Isto pode abranguer a invención de cargos criminais, ou a negativa de beneficios concedidos a outros presos en situación semellante, así como a aplicación de poderes especiais, como o estado de excepción.

A lexislación actual considera, en xeral, que a prisión por motivos políticos é unha violación dos dereitos humanos de liberdade de conciencia e expresión. Organizacións internacionais, como Amnistia Internacional, mobilízanse por todo o mundo solicitando a liberación de presos de conciencia. Para evitar problemas cos gobernos, AI limita as súas accións á liberación de persoas que non teñan defendido ou practicado a violencia, diferenciando entre os prisioneiros políticos os prisioneiros de conciencia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Presos políticos nos EUA - O Movemento Jericho
* Lista dos enderezos dos presos políticos nos Estados Unidos da Prison Activist Resource Center
* Zeki.su - presos políticos na Rusia actual. 
* Prolibertad Presos políticos en Porto Rico.
* Break the Chains Novas sobre os presos políticos.
* Amnistía internacional
* Prisoners Overseas Presos por todo o mundo.
* Trepashkin.Ru Páxina feita pola Fundación das Liberdades Civís rusa sobre Mikhail Trepashkin.
* Instituto da Xustiza e Democracia en Haití (IJDH) Presos políticos haitianos.
* Mapuche Nation Campaña pola Liberación dos presos políticos do pobo Mapuche, indíxena e suramericano.
* GuChuSum - Presos políticos do Tibet
* O caso Alexey Pichugin páxina sobre o preso ruso Alexey Pichugin.
Lista de países onde o francés é lingua oficial

[miniatura|upright=2|Mapa onde se amosan os países onde o [Lingua francesa|francés é lingua oficial.]]
Esta é unha **lista de países onde a lingua francesa é oficial**. Na maioría dos países desta lista o francés comparte o *status* de lingua oficial con outras linguas, ademais das que non son oficiais e si son faladas pola poboación.

O Vaticano rexístrase como país francófono nas organizacións internacionais coas que mantén relacións.

## Dependencias 
Os catro departamentos de ultramar de Francia (''régions d'outre-mer*, ou ROM): Guadalupe, Güiana francesa, Martinica, e Reunión, teñen o mesmo *status'' que a Francia metropolitana.

## Países onde o francés é lingua empregada pero non oficial 
[miniatura|Localización do [Magreb.]]
Lebrija, Sevilla

**Lebrija** é unha vila española, con concello propio da provincia de Sevilla, Andalucía. A súa poboación era de 27&nbsp;449 habitantes no ano 2015. O municipio espállase por unha área de 375,20&nbsp;km². Lebrija é a antiga *Nebrissa Venerea* da época romana.

## Situación
Lebrija está situada na comarca das Marismas do Guadalquivir, no suroeste da provincia, a 76&nbsp;km da capital, Sevilla. O terreo no que se asenta a localidade, formado polos aluvións do río Guadalquivir, no seu curso baixo, é un terreo chairo. A cidade está a tan só 36 metros de altura sobre o nivel do mar. As súas coordenadas xeográficas son 36º 55' N e 6º 04' O. 
miniatura|esquerda|225px|Casa do Concello de Lebrija

## Patrimonio cultural
* *Igrexa de Santa María do Castelo*, o corpo principal corresponde ao século XVI, mais está construída sobre unha antiga mesquita e contén elementos de estilo mudéxar. Retablo de Alonso Cano.
* *Igrexa da Vera Cruz*, cunha talla de Juan Martínez Montañés.
* *Igrexa da Nosa Señora da Oliva*. 
* *Ermida do Castelo*, do século XVI.
* Ruínas do *castelo medieval*.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Marismas do Guadalquivir
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
* Lebrija - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
Río Noteć

O **Noteć** (**Netze** en alemán) é un río polaco, afluente do Warta, que á súa vez é tributario do Oder.

## Curso 
O Noteć nace nas chairas de Kujawy, cruza logo os lagos Brdow e Goplo, atravesa a Gran Polonia, e despois dun curso de 388&nbsp;km, rende as súas augas ao Warta, nos arredores da cidade de Santok. O total da conca hidrográfica do río abrangue 17.330 km².

### Afluentes 
Pola esquerda:
* Panna.
* Río Gąsawka.
* Kcyninka.
Pola dereita:
* Gwda.
* Drawa.
* Łobżonka.

## Cidades que atravesa 
* Inowrocław.
* Izbica Kujawska.
* Kruszwica.
* Pakość.
* Barcin.
* Łabiszyn.
* Nakło nad Notecią.
* Ujście.
* Czarnków.
* Wieleń.
* Krzyż Wielkopolski.
* Drezdenko.
* Santok.

## Navegabilidade 
O Noteć é navegábel aproximadamente na metade do seu curso. Está unido por un canal ao río Vístula.
Epicarmo

**Epicarmo** (en grego antigo: Ἐπίχαρμος, *Epíkharmos*) (ca 540 a.C. - ca 450 a.C.) foi un comediógrafo e poeta grego, atribúenselle corenta comedias das que restan tan só algúns títulos e fragmentos das súas obras. É o máximo representante con Pratinas do primeiro período da comedia grega.

Aristóteles na súa *Poética* sinala como lugar de nacemento Megara, en Sicilia pero viviu en Siracusa durante gran parte da súa vida.

## Títulos 
* Ulises desertor.
* Ulises náufrago.
* Sereas.
* Casoiro de Hebe e Hércules.
* Hércules e Folo.
* Ciclopes.
* O amigo.
* Terra e mar.
* A megaresa.
* Visitantes do templo.
* Esperanza ou riqueza.
* Os peregrinos.
* Dionisios.
* A esfinxe.
* As Bacantes.
* Os troianos.
Bandeira de Israel

A **bandeira de Israel** (en hebreo: דגל ישראל) está composta por dúas raias azuis do mesmo tamaño que non chegan á beira da mesma sobre fondo branco. A Estrela de David, tamén de cor azul, sitúase no centro. Foi adoptada como Bandeira Nacional o 28 de outubro de 1948, cinco meses despois do establecemento do Estado de Israel.

## Deseño 
A bandeira estándar ten que ter unhas dimensións de 220 centímetros de longo por 160 centímetros de alto co fondo branco. Dúas raias azuis horizontais de 25 centímetros de ancho colócanse a 15 centímetros das beiras. A estrela de David, integrada por dous triángulos equiláteros que se superpoñen, está situado no centro da bandeira. Mide 69 centímetros do tope á base, sendo cada lado de 60 centímetros de lonxitude. Aínda que oficialmente a cor é o azul celeste, en ocasións a bandeira de Israel aparece coreada cun azul de tonalidade máis pálida.

### Outras bandeiras 

Ficheiro:Civil Ensign of Israel.svg|20px Civil (2:3)
Ficheiro:Naval Ensign of Israel.svg|20px Naval (de guerra) (2:3)
Ficheiro:Flag of the Israeli Air Force.svg|20px Forzas Aéreas (2:3)
|}

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bandeira de tinta
### Ligazóns externas 
*
Osuna

miniatura|200px|Universidade, e ao fondo, a Colexiata.
**Osuna** é unha cidade e concello andaluz, da provincia de Sevilla. En 2007 tiña 17.698 habitantes, nunha área de 592&nbsp;km².

## Situación
Osuna áchase situada no centro de Andalucía a 282 metros de altitude, nunha dilatada chaira da campina sevillana, que é irrigada polos ríos Salado e Peinado, tributarios do Corbones.O extremo sur é mais montañoso (serra de Algámitas). Atravésana as estradas A-92 e máis a Nacional IV. Dista 86&nbsp;km da cidade de Sevilla.

## Historia
[miniatura|esquerda|*[Lex Ursonensis* (M.A.N.)]]

Osuna é unha cidade de grande antigüidade, de hai uns tres mil anos, cando os turdetanos habitaban a zona. Sería coñecida en época prerromana co nome de *Urso*. No ano 44-43&nbsp;a.&nbsp;C., cumprindo unha previsión anterior de Xulio César, foi refundada por Marco Antonio con veteranos das últimas guerras civís, dándolle o estatuto de colonia de cidadáns romanos e o nome oficial de *Colonia Genetiva Iulia*, tamén documentado nalgunhas inscricións. Consérvase, aínda que incompleta, a súa lei colonial fundacional, unha importante inscrición de bronce en varias táboas, coñecida como *Lex Ursonensis* (aínda que o nome "Urso" non aparece nela), que se custodia no Museo Arqueolóxico Nacional de Madrid. Un século despois, Plinio o Vello cítaa como *Colonia Genetiva Urbanorum Urso* (*NH*, III.12).

No 711 foi tomada polos árabes, sendo denominada polos musulmáns Oxona.

O rei Fernando III de Castela conquistouna en 1239, cedéndoa en encomenda á orde de Calatrava en 1264. A mediados do século XV,  foille recoñecido o señorío da cidade a Pedro Girón, comendador da orde. Xa en tempos do rei Filipe II este señorío pasou a calidade de ducado de Osuna. En 1548, o seu señor, Juan Téllez Girón, nado en Osuna polo 1494, un personaxe a cabalo entre o medievo e o Renacemento, creou na cidade de Osuna o maior conxunto monumental do renacemento sevillano, coa construción de trece igrexas e conventos, un  hospital, a Universidade, a Colexiata e o Sepulcro ducal, que o converten no mecenas máis importante da súa época.

## Patrimonio monumental
O templo relixioso de máis sona é a **Colexiata**, edificada entre 1534 e 1539, en estilo plateresco, con interesantes pinturas, frescos e esculturas. Dentro dela está a capela do Santo Sepulcro (1540), co monumento funerario dos duques de Osuna.

A Universidade, tamén de estilo plateresco, foi construída a partir de 1538.

A igrexa de San Domingos (Santo Domingo) posúe obras do pintor José Ribera e do tallista andaluz Juan de Mesa. A igrexa de Nosa Señora da Vitoria é do XVIII. No mosteiro da Encarnación destaca a súa decoración de azulexos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* El Coto de las Canteras
* Páxina oficial do concello de Osuna
*Web oficial de la televisión municipal de Osuna
* Patrimonio cultural de Osuna en la Guía Digital del Patrimonio Cultural de Andalucía. IAPH
XXII edición dos Premios Goya

A **22ª cerimonia de entrega dos Premios Anuais da Academia "Goya"** tivo lugar no Palacio de Congresos de Madrid o 3 de febreiro de 2008, presentada por José Corbacho. O 17 de decembro de 2007, Juan Diego Botto e Ivana Baquero foron os encargados de ler as candidaturas en nome da Academia.

A sorprendente gañadora da noite foi *La soledad* de Jaime Rosales que logrou o Goya á mellor película e á mellor dirección. *Las 13 rosas* que partía con 14 candidaturas conformouse con 4, mentres *El orfanato*, que partía como favorita, gañou 7 Goyas, aínda que ningún foi dos chamados importantes.

## Presentadores da cerimonia 
José Corbacho.

## Candidaturas 
### Goya de Honra 
* Alfredo Landa (actor)

### Mellor película 
### Mellor dirección 
### Mellor dirección novel 
### Mellor actriz 
### Mellor actor 
### Mellor actriz secundaria 
### Mellor actor secundario 
### Mellor actriz revelación 
### Mellor actor revelación 
### Mellor guión orixinal 
### Mellor guión adaptado 
### Mellor película estranxeira de fala hispana 
### Mellor película de animación 
### Mellor música orixinal 
### Mellor canción orixinal 
### Mellor fotografía 
### Mellor montaxe 
### Mellor dirección artística 
### Mellor dirección de produción 
### Mellor deseño de vestiario 
### Mellor maquillaxe e peiteado 
### Mellor son 
### Mellores efectos especiais 
### Mellor película documental 
### Mellor curtametraxe de ficción 
### Mellor curtametraxe de animación 
### Mellor curtametraxe documental 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fichas completas das películas nomeadas
Bandeira de Albania

A **bandeira de Albania** (en albanés: *Flamuri i Shqipërisë*) é unha bandeira vermella cunha aguia bicéfala negra no centro. Ten a súa orixe nun selo similar de Gjergj Kastriot Skanderbeg, un albanés do século XV que conduciu a revolta contra o Imperio Otomán, e que acabou nunha breve independencia para Albania entre 1443 e 1478. Gjerg Kastriot adoptou o selo e a bandeira do Imperio Bizantino.

## Historia 
A bandeira de Albania foi historicamente de cor vermella escura ou sangue coa aguia bicéfala de cor negra localizada no centro. En 1912, o goberno autónomo de Albania utilizou estas cores, diferenciándose da actual no tamaño e no debuxo da aguia. Coa formación do reino, en 1920, adoptouse esta bandeira e en 1928 foi agregado o *casco de Skanderbeg* na parte superior. Entre 1940 e 1992, o casco foi substituído por unha estrela vermella con beira amarela como símbolo da República Popular de Albania. Logo da caída do réxime socialista, foi abolida a estrela deixando a bandeira actual como oficial, o 7 de abril de 1992.

### Bandeiras históricas 

File:Stema e Karl Topisë.png|Bandeira do Prinipado de Albania de 1368 a 1444.
File:Coat of arms of the House of Kastrioti.svg|Bandeira da Liga de Lezhë de 1444 a 1479.
File:Flag of Albanian Provisional Government 1912-1914.gif|Bandeira do Goberno Provisional de Albania de 1912 a 1914.
File:Albania 1914 Flag.svg|Bandeira do Prinipado de Albania de 1914 a 1920.
File:Flag of Albania 1920.svg|Bandeira do Prinipado de Albania de 1920 a 1925 e da República Albania de 1925 a 1926.
File:Flag of Albania 1926.svg|Bandeira do República de Albania de 1926 a 1928.
File:Flag Kingdom Of Albania.svg|Bandeira do Reino de Albania de 1934 a 1939.
File:Flag of Albania (1939).svg|Bandeira de Albania baixo Italia de 1939 a 1943.
File:Flag of Albania (1939-1943; crowned).svg|Bandeira de Albania baixo Italia coroada
File:Flag_of_German_occupied_Albania.svg|Bandeira de Albania baixo a Alemaña Nazi Germany de 1943 a 1944
File:Flag of Albania 1944.svg|Bandeira do Goberno Democrático de Albania de 1944 a 1946
File:Flag of Albania 1946.svg|Bandeira da República Popular de Albania de 1946 a 1991

## Outras bandeiras 

Imaxe:Civil Ensign of Albania.svg|20px Bandeira civil
Imaxe:Naval Ensign of Albania.svg|20px Enseña naval
Imaxe:Flag of the President of Albania (1992-2014).svg|20px Bandeira presidencial

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Escudo de Albania
* Hymni i Flamurit

### Ligazóns externas
-415

## Acontecementos 
* Expedición militar ateniense a Sicilia, baixo mando de Nicias, Lamaros e Alcibíades.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
Bandeira de Dinamarca

A **Dannebrog** ou **bandeira de Dinamarca** consiste dun pano de cor vermella cunha cruz nórdica branca. As bandeiras de Suecia, Noruega, Finlandia e Islandia están baseadas nela. Considéraselle a bandeira nacional oficial máis antiga do mundo.

## Historia 
miniatura|200px|A *Dannebrog* no ar
A bandeira dinamarquesa é chamada *Dannebrog* «a bandeira dos dinamarqueses» ou «bandeira vermella». Aparece documentada nun texto dinamarqués do ano 1478 e nunha obra holandesa datada cen anos antes. Neste libro, un tratado de heráldica holandés, *(Gelre),* de 1370-1386, aparece a representación dunha bandeira vermella cunha cruz branca entre as armas reais do rei Valdemar IV Atterdag.

Segundo unha lenda relatada na crónica danesa de *Christiern Pedersen* cara ao ano 1520, segundo o franciscano Peder Olsen, no ano 1527, *Dannebrog* baixou do ceo durante unha batalla en Estonia. O franciscano Peder Olsen relaciona o feito cunha batalla que tivo lugar o ano 1219.

A tradición sostén que a bandeira apareceu na área de Lyndanisse o 15 de xuño de 1219. Probablemente, esta lenda xurdiu ao redor do ano 1500 a partir do episodio no que que o rei Hans perdeu a bandeira nunha derrota en Ditmarsken, no norte de Alemaña. Seguramente a perda desta bandeira deu lugar a este relato mítico no que a Dannebrog recuperaríase ao caeres do ceo. O que si está constatado foi que o rei Frederico II de Dinamarca ordenou empregar esta bandeira en 1559 e fíxoa colgar na catedral de Schleswig, na actual Alemaña.

Nunha cantiga do ano 1500 a bandeira vencéllase á bandeira en forma de cruz co soño sobre a cruz que tivo o emperador romano Constantino no ano 312, antes da batalla pola que se converteu no único emperador romano e, segundo conta a tradición, converteuse ao cristianismo. Esta visión da cruz coa que se relacionan as palabras *"in hoc signo vinces"* («baixo este signo vencerás»), signo vencellado cos milagres nos que supostamente aparece unha cruz no ceo, que, especialmente na Península Ibérica, estiveron vencellados coas batallas mantidas entre cristiáns e infieis.

A Orde portuguesa de Cristo, que se constituíu durante unha cruzada contra os musulmáns no ano 1318, empregou unha cruz branca paté, provista dunha orla vermella.

Dende o ano 1591, Cristián IV acuñou unha moeda na que figuraba unha cruz, baseándose nunha usada naquel momento en Portugal. A cruz que aparecía nesta moeda pronto foi considerada como a cruz de Dannebrog. En 1603 engadiuse o aforismo constantiniano, que aparece citado nunha crónica obra de Arild Huitfeldt na que, de novo, se relaciona coa suposta aparición de Constantino e a lenda da caída do ceo da propia *Dannebrog*.

## Bandeiras relacionadas 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Nicias

**Nicias** (470 a.C. - 413 a.C.) foi un político e estratego ateniense.

Seu pai era un home rico, e el investiu parte da fortuna herdada nas minas de prata do monte Laurión. Nicias encabezou aos demócratas moderados en Atenas, fronte aos radicais de Cleonte, sucedendo a Pericles á morte deste en 429 a.C. De seguido asinou a paz con Esparta (Paz de Nicias) no 421 a.C., que puña fin de feito á Guerra do Peloponeso.

No ano 415 a.C. xunto con Lámaco e Alcibíades, conduciu a expedición militar ateniense a Sicilia, en resposta a unha petición de axuda dalgunhas cidades sicilianas acosadas por Siracusa. Despois de pedir reforzos á metrópole, a expedición acabou nun completo desastre no 413 a.C., perdendo Nicias a propia vida.
Zutik

**Zutik** (que en éuscaro quere dicir *en pé*) foi un partido político de esquerdas que tiña o seu ámbito de actuación no País Vasco. 
## Historia 
Fundouse en 1991 e tiña a súa orixe no Euskadiko Mugimendu Komunista (EMK) e Liga Komunista Iraultzailea (LKI) que foron dúas escisións de ETA, pero rexeitaba totalmente a violencia etarra por motivos éticos. En Navarra actuaba baixo a denominación de Batzarre.

Zutik estaba afiliada ao Secretariado Unificado da Carta Internacional (organización fundada en 1963 de carácter internacional que agrupa ao conxunto de partidos comunistas trotskistas de ámbito mundial).

**Zutik** agrupaba nacionalistas e non nacionalistas de esquerdas que crían posíbel unha solución consensuada ao conflito vasco que respecte as diferentes identidades e sensibilidades existentes no conxunto dos territorios que forman Euskal Herria.

Nos diferentes procesos electorais da década dos noventa do século XX pediu o voto para Herri Batasuna e Euskal Herritarrok, coalición na que integrouse en 1999. Deixou a mesma en 2004 cando ETA crebou a tregua e porque durante o proceso de refundación de Batasuna os integrantes de Zutik non coincidiron cos postulados da corrente maioritaria da coalición abertzale. Nas eleccións xerais españolas de 2004 presentouse en coalición con Aralar. Aos seguintes procesos electorais non se ten presentado nin en solitario nin en coalición con calquera outra forza política. Zutik disolveuse o 17 de decembro de 2011.
Carlos Castro

**Carlos Castro Roig**, nado na Coruña o 24 de maio de 1961, é un músico galego especializado en instrumentos de percusión. 
 
## Traxectoria 
Comezou os estudos de percusión na súa cidade natal con Fernando Santos, rematando no Real Conservatorio Superior de Madrid cos profesores Martín Porrás, Enrique Llácer, Joan Iborra e Javier Benet. Vinculado co ensino en Vigo dende o ano 1986, é profesor de percusión do Conservatorio Superior de Música de Vigo.

Colaborou no mundo da música sinfónica coa ONE, RTVE, Xove Orquestra de Galicia, Orquestra de Cámara de Pontevedra, O. Clásica de Vigo, Banda do Rosal, Coro do Liceo de Vilagarcía; tamén co Grupo de percusión de Madrid, Grupo de metais Santa Cecilia, con Marcos Valcárcel G., Tomás Camacho, Fernando Raña e co dúo Arabel Moráguez/Rasa Jakutite.

Como percusionista e vibrafonista dentro do jazz colaborou, entre outros, con Madera Jazz, Big Band del foro, Filloa Express, Baio Ensemble, María João, Baldo Martínez Gran Ensemble, Fernando Llorca Atlantic band, Big Band do festival Imaxinasons de Vigo, orquestra Omega (improvisación libre), Orquestra de Jazz de Galicia e a Orquestra Metamovida (improvisación libre).

Na música folk forma parte do grupo Fía na Roca, pero tamén colaborou con Cumbre (gañadores do concurso Gente Joven), DOA, Emilio Cao, Uxía, Mercedes Peón, Urbano Cabrera, Fuxan os ventos, A Quenlla, Na Lúa, Cristina Pato, Susana Seivane, Rodrigo Romaní, Xosé Manuel Budiño, Cuchús Pimentel, Emilio Rúa, Óscar Ibáñez, Banda Crebinsky, Vai trío, Xoán Curiel etc.

Tamén coa Orquestra da TVG (hoxe "Son da Televisión"), Meteoro, Ana Kiro, Claudina e Alberto Gambino, Suburbano, Rocío Dúrcal, Siniestro Total, Nacho Cano e co produtor e percusionista Tino di Geraldo para Miguel Campello (Elbicho).

Participou na banda sonora da película *O camiño das estrelas* de Chano Piñeiro, así como nas producións do Centro Dramático Galego *Almas Perdidas,* *Yerma* e *A costa dos afogados*, na música do espectáculo "Bicharada" da compañía Berrobambán, "Nuncabunga" (premio María Casares 2013), "Aurora" e "Danza da choiva" (premio María Casares 2017) da compañía Elefante Elegante, e na do longametraxe *Crebinsky* e Honeymoon de Enrique Otero.

Pertence ao grupo de música antiga Martín Códax, Resonet e Meendinho (dúo con Paulina Ceremuzinska), participa nas sesions HALO con Castromilf, Comando Radar e con SPIL (seminario permanente de improvisación libre).

## Publicacións 
Froito da súa traxectoria, ten participado en máis de oitenta gravacións.

Ten publicado, xunto coa pianista Sol Bordas, "O centro integrado de música", editado polo Relatorio de Música do Consello da Cultura Galega. Tamén o libro "Catro cancións para instrumentos de láminas" publicado por Mayeusis, "Caldeirada para 6" publicado por Periferiamusic, o método de iniciación "Esto é percusión!" da editorial Dos acordes (catro libros para alumnos e outro para o profesor), tamén "Maruxiña" e "Pasodobre de Eirís" para cuarteto de percusión, "Nas Ondas" e "Carballesa" para dúo de percusión e "A miña burriña" para vibráfono, todos con Dos Acordes.

## Notas