Benjamin Franklin

**Benjamin Franklin**, nado en Boston o 17 de xaneiro de 1706 e finado en Filadelfia o 17 de abril de 1790, foi un editor, político, diplomático, científico e inventor estadounidense.

Como científico foi unha importante figura na historia da física polos seus descubrimentos e teorías en relación coa electricidade. Como político participou activamente no proceso de independencia dos Estados Unidos e foi un dos asinantes da Declaración de Independencia dos Estados Unidos.

## Traxectoria 
[miniatura|140px|esquerda|Portada do *Almanaque do Pobre Richard* de [1739.]]

Benjamin Franklin foi o décimo quinto fillo dun total de dezasete irmáns (catro medio irmáns de pai e o resto irmáns de pai e nai). A súa formación limitouse a estudos básicos na *South Grammar School*, e só ata os dez anos (1714 - 1716). Primeiro traballou axudando ao seu pai na fábrica de candeas e xabóns da súa propiedade. Tras buscar satisfacción noutros oficios (mariño, carpinteiro, albanel, torneiro), aos doce anos empezou a traballar como aprendiz na imprenta do seu irmán, James Franklin. Por indicación deste, escribe as súas únicas poesías, "A traxedia do faro" e "Canto dun mariño cando se apreixou ao famoso *Teach*, tamén coñecido por Barbanegra o pirata".

Abandonou este xénero polas críticas do seu pai. Cando tiña 15 anos, o seu irmán fundou o *New England Courant*, considerado como o primeiro xornal realmente independente das colonias británicas. En devandito diario, Benjamin escribiu as súas primeiras obras, co pseudónimo de *Silence Dogood* (entremetido silencioso). Con el escribe os seus primeiros artigos xornalísticos, de ton crítico coas autoridades da época.

En 1723 estableceuse en Filadelfia, pero en 1724, viaxou a Inglaterra para completar e acabar a súa formación como impresor na imprenta de Palmer. Alí, publica  A *Dissertation on liberty and necessity, pleasure and pain (* Disertación sobre a liberdade e a necesidade, sobre o pracer e a dor). Regresou a Filadelfia o 11 de outubro de 1726. Inicialmente traballou como administrativo para Denham. En 1727, tras recuperarse dunha pleurite, co-fundou o club intelectual Xunto, e ao ano seguinte estableceuse co seu socio Meredith na súa primeira imprenta propia.

En setembro de 1729 comprou o xornal *The Pennsylvania Gazette*, que publicou ata 1748. En 1730 contraeu matrimonio con Deborah Read, coa que tivo tres fillos, William (1731), Francis (1733) e Sarah (1743). Publicou ademais o ''Poor Richard's Almanack (*1733 - 1757) e foi o encargado da emisión de papel moeda nas colonias británicas de América (1727).

[miniatura|140px|esquerda|[Anverso do dólar Continental, deseñado por Benjamin Franklin]]

En 1731 participou na fundación da primeira biblioteca pública de Filadelfia, e ese mesmo ano adheriuse á masonería. En 1736 fundou a Union Fire Company, o primeiro corpo de bombeiros de Filadelfia. Tamén participou na fundación da Universidade de Pensilvania (1749) e o primeiro hospital da cidade. En 1763 dedícase a realizar viaxes a Nova Jersey, Nova York e Nova Inglaterra para estudar e mellorar o Servizo Postal dos Estados Unidos. Pasou case todo o seu derradeiro ano de vida encamado, enfermo novamente de pleurite. Con todo, non cesou nas súas actividades políticas durante ese período. Finalmente, morreu por agravamento da súa enfermidade en 1790, á idade de 84 anos.

Afortunadamente, temos moita información sobre a vida e os puntos de vista de Franklin, debido a que aos 40 anos comezou a escribir a súa autobiografía (supostamente para o seu fillo). Esta foi publicada a título póstumo co título de *Mémoires de la vie privée de Benjamin Franklin, (A vida privada de Benjamin Franklin*). A primeira edición viu a luz en París en marzo de 1791 (*Mémoires de la vie privée de Benjamin Franklin, écrits par lui-même et adressés à son fils*), menos dun ano logo da súa morte, e en 1793 estaba dispoñible a tradución ao inglés (The private life of the late Benjamin Franklin).

## Obra científica 
[miniatura|160px|Experimento do papaventos, que o levou inventar o [pararraios.|esquerda]]
A súa afección polos temas científicos comezou a mediados de século, e coincidiu co comezo da súa actividade política. En 1743 é elixido presidente da Sociedade Filosófica Americana. Estivo claramente influenciado por científicos coetáneos como Isaac Newton ou Joseph Addison.

A partir de 1747 dedícase principalmente ao estudo dos fenómenos eléctricos. Enunciou o Principio de conservación da electricidade. Dos seus estudos nace a súa obra científica máis salientable, *Experiments and Observations on electricity'' (Experimentos e observacións sobre electricidade)**.** En 1752 leva a cabo en Filadelfia o seu famoso experimento co papaventos. Atou un papaventos con esqueleto de metal a un fío de seda, en cuxo extremo levaba unha chave tamén metálica. Facéndoa voar un día de tormenta, confirmou que a chave cargábase de electricidade, demostrando así que as nubes están cargadas de electricidade e os raios son descargas eléctricas. Grazas a este experimento creou o seu máis famoso invento, o pararraios. A partir de aí, instaláronse por todo o estado (había xa 400 en 1782), chegando a Europa na década dos '60. Presentou a *teoría do fluído único* para explicar os dous tipos de electricidade atmosférica, a positiva e a negativa, a partir da observación do comportamento das varillas de ámbar, ou do condutor eléctrico, entre outros.

Franklin foi un prolífico científico e inventor. Ademais do pararraios, inventou tamén o chamado *forno de Franklin* ou *cheminea de Pensilvania* (1744), metálico e máis seguro que as tradicionais chemineas; as lentes bifocais, para o seu propio uso; un humidificador para estufas e chemineas; un dos primeiros catéteres urinarios flexibles, para tratar os cálculos urinarios do seu irmán John; o contakilómetros, na súa etapa de traballo na Oficina Postal; as aletas de nadador, a harmónica de cristal... Estudou tamén as correntes oceánicas quentes da costa leste de Norteamérica e foi o primeiro en describir a Corrente do Golfo.

En 1756 foi elixido membro da prestixiosa Royal Society, e en 1772 a Academia das Ciencias de París designouno como un dos máis insignes científicos vivos non franceses.

## Labor político 
A súa primeira incursión na política tivo lugar en 1736, ano no que foi elixido membro da Asemblea Xeral de Filadelfia. En 1747 organizou a primeira milicia de voluntarios para defender Pensilvania e foi nomeado membro da comisión de negociación cos indios nativos en 1749.

Participou activamente no proceso de independencia dos Estados Unidos. Comezou realizando diversas viaxes a Londres, entre 1757 e 1775, como representante encargado de avogar polos intereses de Pensilvania. Chegou a intervir diante da Cámara dos Comúns en 1766.[miniatura|240x240px|Benjamin Franklin nos [Billetes da Reserva Federal dos Estados Unidos|billetes estadounidenses de 100 dólares.]]Influíu na redacción da Declaración de Independencia (1776), axudando a Thomas Jefferson e John Adams, e foise a Francia en busca de apoio para continuar a campaña contra as tropas británicas. Alí foi nomeado representante oficial estadounidense en 1775, asinou un tratado de comercio e cooperación (1778) e alcanzou o cargo de *Ministro para Francia* (1779).

Contribúe ao fin da Guerra de Independencia, coa sinatura do Tratado de Versalles (1783). A partir de aí, contribúe á redacción da Constitución dos Estados Unidos (1787). En 1785 foi elixido gobernador de Pensilvania, e dedicouse de cheo á construción da nación norteamericana. En 1787 comezou destacar a súa carreira como abolicionista e foi elixido presidente da Sociedade para Promover a Abolición da Escravitude, no inicio máis precoz dun longo proceso que desembocaría na Guerra de Secesión.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Medio dólar Franklin
* Dólar Franklin
* Dólar de prata Benjamin Franklin

### Ligazóns externas 
* Biografía de B. Franklin  
* Información sobre B. Franklin 
* Biografía de B. Franklin