Festa do Boi

miniatura|dereita|Escultura adicada á Festa do Boi.
A **Festa do Boi** é unha celebración popular característica da localidade de Allariz (Ourense) e consiste en correr un boi polas rúas allarizás, controlado polos mozos grazas a unha corda atada ós cornos. A festa, que se celebra desde o século XVI, faise coincidir coa fin de semana do Corpus Christi.

Dende entón tódolos anos saía o boi no Corpus, e aínda que durante a Guerra Civil esta celebración foi suspendida, contra o 1983 un grupo de mozos decidiu recuperar a Festa do Boi. Está declarada Festa de interese turístico de Galicia.

## Orixes
miniatura|dereita|Allariz durante a Festa do Boi.

As orixes desta festa son diversas segundo as fontes. A tradición conta que os xudeus que habitaban na vila adoitaban expresa-lo seu rexeitamento da procesión do Santísimo na festividade do Corpus con chanzas e risas, ás que engadían berros e insultos contra os cristiáns. Para rematar con esa falta de respecto, un tal Xan de Arzúa, fidalgo allarizao relixioso, montou no lombo dun boi e cargou contra os xudeus, á vez que os seus criados os acirraban botando sobre eles cinsa e formigas que levaban nuns sacos, conseguindo así que os xudeus presenciaran reverentemente a procesión.

Outra posible orixe da festa sería a reacción do Xan de Arzúa, agora un cabaleiro que visitaba a vila, contra a prohibición que rexía de que os forasteiros non podían cruza-la vila montados de a cabalo. Cando lle obrigaron a baixar do seu cabalo, subiuse nun boi e cruzou sobre el a vila enteira. En calquera destes dous casos, deixou unha manda para que os veciños repetisen a fazaña tódolos anos, representándoo como un boneco de palla montado nun boi.

Finalmente, unha terceira hipótese disque o tal Xan de Arzúa era como alcumaban os veciños a un boneco de palla que levaban á fronte da procesión e que, rematada esta, corrían polas rúas atado a un boi.

Hoxe, o boneco que imita se-lo Xan de Arzúa pendúrase do balcón da casa do concello para atrae-la atención do boi.

O antropólogo verinense Xesús Taboada Chivite indicaba en 1972: “En Allariz, amáis de *danzas de espadas*, *penlas* e outras manifestacións semellantes ás relatadas que estudaron Cid Rumbao e Puga Brau, figuraba *Xan de Arzúa*, moneco montado enriba dun touro enmaromado que escoltaban *repartidores de formigas*."  Se se trata ou non dun ritual de carácter similar aos de tipo carnavalesco, podémolo inferir, ademais da aparición do motivo ritual do lanzamento de formigas e cinza (ou "fariña mesturada con formigas"), da seguinte información, procedente do mesmo ensaio, *Etnografía galega. Cultura espiritual*: “En Trasparga (Lugo) o gado vai diante do enterro, emporiso o corrente é soltalo, porque o morto non leve o que é seu […]".

O grupo Leixaprén dedicoulle un álbum á festa en 1990. 

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
*  (2003): *A festa do Boi na historia de Allariz* en A. C. FUNDACIÓN XAN DE ARZÚA: *Festa do Boi en Allariz desde 1317*. Ourense, Difusora de Letras, Artes e Ideas.
* CID RUMBAO, A.: *Historia de Allariz. Villa y Corte románica*, Ourense, Diputación Provincial de Ourense, 1984.
*  (2010): *O libro da vaca. Monografía etnolingüística do gando vacún*. Santiago de Compostela, Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades.
* GONZÁLEZ MONTAÑÉS, Julio I. “Máscaras, gigantes y cabezudos en el Corpus gallego”, CIAG.doc, Revista del Círculo Internacional de Amigos de los Gigantes, Vallgorguina (Barcelona), año 5, nº 15, Agosto (2007), pp. 4-9.
*  (1958): "Allariz y el Corpus de Antaño" en *Boletín de la Comisión Provincial de Monumentos Históricos y Artísticos de Orense* n.º 19.
* PUGA BRAU, J. de. *Os xudeos de Allariz. O boi de Corpus e as danzas gremiais*, Ourense, Diputación Provincial de Ourense, 1996.
* SEARA FERRO, Juan Antonio: *O Corpus Christi de Allariz. Inicio e orixe da Confraría do Corpus Christi*, Allariz, Dr. Alveiros, 2021.
* TABOADA CHIVITE, Xesús:  *Etnografía galega. Cultura espiritual*, Vigo, Galaxia, 1972.

### Outros artigos
* Chega de Bois

### Ligazóns externas
* Páxina oficial da Festa do Boi