Guinea (moeda)

: *Para outros significados, véxase a páxina de homónimos **Guinea (homónimos)**.*

A **guinea** foi unha moeda de ouro de aproximadamente un cuarto de onza de peso que se emitiu en Gran Bretaña entre os anos 1663 e 1813. Toma o seu nome da rexión de Guinea en África occidental, de onde procedía gran parte do ouro que se utilizou para a súa cuñaxe. Orixinalmente tiña o valor dunha libra esterlina, igual a vinte xilins, mais os aumentos no prezo do ouro en relación á prata fixeron que o seu valor aumentase, en ocasións ata os trinta xilins. Entre 1717 e 1816, o seu valor fixouse oficialmente en vinte e un xilins.

Cando Gran Bretaña adoptou o padrón ouro, a guinea continuou apenas como unidade de conta, malia non circular a súa especie física, para indicar unha cantidade dunha libra mais un xilin (21 xilins) ou, xa na época decimal, unha libra e cinco peniques.

## Historia 
### Orixes: século XVII 
[miniatura|**Guinea** a nome de [Carlos II de Inglaterra|Carlos II]]
As primeiras guineas cuñáronse o 6 de febreiro de 1663, en substitución da *unite*, e unha disposición publicada o 27 de marzo do mesmo ano deulles o status de moeda legal. Estipulouse entón que de cada libra troy (373,24 gramos) de ouro de 22 quilates (916 milésimas) debían saír 44 guineas e media. Xa que logo, o seu peso teórico era de 8,38 gramos.

#### Carlos II (1600-1685) 
A variación da paridade entre o valor do ouro e o da prata durante o reinado de Carlos II (1600-1685) supuxo unha alteración do valor da guinea, que orixinariamente era o dunha libra ou vinte xilins, de maneira que na década de 1680 a moeda equivalía a 22 xilins. Como mostra das flutuacións do seu valor, nas súas anotacións no diario do 13 de xuño de 1667, o funcionario inglés Samuel Pepys rexistrou que o seu prezo era daquela de 24 a 25 xilins.

O diámetro da guinea foi dunha polgada (25,4 mm) ao longo de todo o reinado de Carlos II, e a pureza media do ouro era de 0,9100 milésimas (segundo os datos duns ensaios feitos en 1773 sobre exemplares cuñados no ano anterior.

A moeda emitiuse anualmente entre 1663 e 1684. Nalgúns dos exemplares das guineas emitidas en 1663, 1664, 1665 e 1668 aparece gravada baixo o busto a figura dun elefante, ao que se lle engade un castelo nalgunhas moedas de 1674 e 1675. O elefante simbolizaba a Compañía Real Africana (*Royal African Company*), fundada en 1660, cuxas actividades nas costas do golfo de Guinea deron como resultado a importación de moito ouro por Inglaterra.

Ambas as faces das guineas de Carlos II foron deseñadas por John Roettier (1631-1703). Os anversos amosan un fino busto do rei ollando á dereita cunha coroa de loureiro (emendada varias veces durante o reinado), rodeado pola lenda CAROLVS II DEI GRATIA ("Carlos II pola Graza de Deus"). Nos reversos representáronse catro escudos cruciformes coroados, de Inglaterra, Escocia, Francia e Irlanda, entre os que se amosan catro cetros e, no centro, catro C entrelazados, todo rodeado pola lenda MAG BR FRA ET HIB REX ("Rei de Gran Bretaña, Francia e Irlanda"). O canto é estriado, para evitar o recorte e a extracción do ouro e para distinguir a moeda con respecto á media coroa de prata, que tiña unha inscrición no canto. Ata 1669, as estrías do canto eran perpendiculares ao bordo da moeda, en tanto que a partir de 1670 pasaron a ser diagonais.

#### Xacobe II (1685-1688) 
[miniatura|**Guinea** a nome de [Xacobe II de Inglaterra|Xacobe II]]
O deseñador John Roettier continuou ocupándose dos cuños para as guineas do reinado de Xacobe II (1685-1688). Neste período, as moedas pesaban 8,5 gramos (0,30 onzas) e tiñan un diámetro de entre 25 e 26&nbsp;mm, cunha pureza media do ouro de 909 milésimas. As moedas destes catro anos emitíronse tanto coa presenza das marcas do elefante e o castelo como sen elas. O busto real olla agora á esquerda e está rodeado pola lenda IACOBVS II DEI GRATIA ("Xacobe II pola Graza de Deus"). Tanto o canto como o reverso son herdados do seu antecesor, agás pola ausencia dos C entrelazados no centro do reverso. As súas cabezas amósanse unidas e en estilo romano clásico nas guineas, a de Guillerme na parte dianteira e a de Ana atrás, coa lenda GVLIELMVS ET MARIA DEI GRATIA ("Guillerme e María pola Graza de Deus"). Neste período, o deseño do reverso foi totalmente renovado, cun grande escudo coroado que abrangue os de Inglaterra, Francia, Escocia e Irlanda, e co león rampante de Nassau no centro. A lenda do reverso é MAG BR FR ET HIB REX ET REGINA ("Rei e Raíña de Gran Bretaña, Francia e Irlanda").

As guineas do reinado de Guillerme III baixaron o seu peso a 8,4 g, cunha pureza do ouro de 912 milésimas. O seu diámetro mantívose nos 25–26&nbsp;mm ata 1700 e subiu a 26–27&nbsp;mm na emisión de 1701. No anverso aparece o busto real ollando á dereita, rodeado pola lenda GVLIELMVS III DEI GRATIA. Para o reverso considerouse que o deseño utilizado no reinado coa súa esposa non tivera éxito e retomouse o que caracterizara as emisións de Carlos II e Xacobe II, aínda que mantendo o pequeno león de Nassau no centro. A lenda do reverso é MAG BR FRA ET HIB REX e o canto é estriado diagonal.

Coa Lei da Unión de 1707, pola que se crea o Reino unificado de Gran Bretaña, a través da unión dos parlamentos de Escocia e de Inglaterra, modificouse o deseño dos reversos das guineas, as primeiras que se poden considerar propiamente británicas. Ata a unión, os escudos cruciformes do reverso amosaban en orde as armas de Inglaterra, Escocia, Francia e Irlanda, separadas por cetros e cunha rosa no centro, e coa lenda MAG BR FRA ET HIB REG ("Raíña de Gran Bretaña, Francia e Irlanda"). A partir da Lei da Unión, as armas inglesas e escocesas aparecen unidas nun escudo, repetidas no primeiro e no cuarto cuartel. As marcas do elefante e o castelo poden aparecer nas moedas de 1708 e de 1709. O centro do motivo do reverso amosa a estrela da Orde da Xarreteira.

As guineas deste período pesan 8,3 gramos e teñen un diámetro de 25&nbsp;mm, e están cuñadas en ouro de 913 milésimas. As estrías do canto seguen a ser diagonais.

#### Xurxo II (1727-1760) 
[miniatura|**Guinea** a nome de [Xurxo II de Gran Bretaña|xurxo II]]
O estudo das guineas de Xurxo II é unha cuestión máis complexa, xa que existiron ata oito anversos e cinco reversos diferentes nos 33 anos do seu reinado. As moedas cuñáronse con todas as datas bardante 1742, 1744, 1754 e 1757. O seu peso oscila entre os 8,3 e 8,4 gramos e o seu diámetro entre os habituais 25 e 26&nbsp;mm, agás algúns exemplares datados en 1727, que son un milímetro máis pequenos. A pureza media do ouro foi de 914 milésimas. Ademais, algúns exemplares de 1745 amosan a palabra LIMA nesa mesma posición, o que indicaba que a orixe do ouro, traído desde alí polo almirante George Anson, durante a súa navegación arredor do mundo.

Na primeira parte do reinado os cantos mantiveron as estrías diagonais características das etapas anteriores, mais a partir de 1739, para aumentar a seguridade, substituíuse este deseño pola presenza dunhas puntas de frecha.

En 1774 fundíronse arredor de  20 millóns de guineas de Guillerme III e da raíña Ana que estaban deterioradas polo uso, para seren cuñadas como novas guineas e medias guineas.
[miniatura|[Papel moeda|Billete dunha **guinea** e emitido polo *Gloucester Old Bank* (1813)]]
Cara á fin do século o ouro empezou a escasear e o seu prezo elevouse. A Revolución francesa e os conflitos bélicos subsecuentes esgotaran as reservas deste metal e a poboación comezou a acumular moedas de ouro. O parlamento aprobou unha lei para pór en circulación billetes de curso legal en calquera cantidade, e en 1799 paralizouse a produción de guineas, aínda que seguiron a cuñarse as medias guineas e os terzos de guinea.

Estas "guineas militares" teñen un deseño propio para os seus reversos, cun escudo coroado no interior dunha liga na que se le o lema da Orde da Xarreteira de Inglaterra: HONI SOIT QUI MAL Y PENSE ("Deshonrado sexa quen pense mal"). A lenda que rodea os reversos é BRITANNIARUM REX FIDEI DEFENSOR ("Rei dos Británicos, Defensor da Fe").

#### Substitución pola libra 
En 1816 levouse a cabo en Gran Bretaña un proceso de reorganización do seu sistema monetario logo da inestabilidade xerada nos anos anteriores pola Revolución Francesa e as guerras napoleónicas, que deu como resultado a substitución da guinea pola libra como unidade monetaria, manifestada na moeda polo soberano.

Malia non existir a súa especie física, a denominación de "guinea" seguiu a utilizarse durante moito tempo para facer referencia a unha cantidade de vinte e un xilins (ou unha libra e 5 peniques, na moeda decimal). A guinea estaba investida dunha consideración aristocrática, polo que mesmo ata a a década de 1970, xa co sistema monetario decimalizado, se seguía a utilizar como unidade de conta para determinados orzamentos e honorarios profesionais, os prezos de terreos, as apostas de cabalos, as poxas de arte e incluso os electrodomésticos e todo o relacionado co luxo. Isto sucedeu tamén en Australia, ata que este país decimalizou o seu sistema monetario en 1966, despois do cal a guinea pasou a representar un valor de dous dólares e dez centavos.

## Moeda de dúas libras conmemorativa (2013) 
En 2013, a Real Casa da Moeda (*Royal Mint*) emitiu unha moeda de dúas libra para conmemorar o 350º aniversario da primeira emisión da guinea, a primeira vez que no Reino Unido se utiliza unha moeda en lembranza da existencia doutra. A súa tiraxe é de pouco máis de tres millóns de exemplares.

O anverso é obra de Ian Rank-Broadley e segue a tipoloxía común ás demais moedas bimetálicas de dúas libras, co busto da raíña Isabel II no centro e rodeado pola lenda ELIZABETH·II·DEI·GRA·REG·FID·DEF ·TWO POUNDS·. O reverso foi expresamente deseñado polo artista Anthony Smith e supón unha reinterpretación da "guinea da pa" de finais do século XVIII.  No seu canto gravouse a cita do escritor Stephen Kemble (1758-1822): WHAT IS A GUINEA? ‘TIS A SPLENDID THING ("Que é unha guinea? É unha cousa espléndida").

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Libra esterlina
* Broad (moeda)
* Soberano (moeda)
* Royal Mint

### Bibliografía 
* Chisholm, H. ed. (1911). "". En *Encyclopædia Britannica*. 12 (11ª ed.). Cambridge University Press. Páxina 697.
* Cuhaj, G. S.; Michael, T. (2014). *Standard Catalog of World Coins, 1601-1700*. 6ª ed. Iola. ISBN 978-1440242663
* Cuhaj, G. S.; Michael, T. (2013). *Standard Catalog of World Coins, 1701-1800*. 6ª ed. Iola. ISBN 978-1440238840
* Frank, R. (2007). "Die englische Goldguinea – vom Piratengold zur Recheneinheit".En *Fachzeitschrift moneytrend.* Nº 3. 2007. Viena. Páxinas 126-133.
* Hatton, T. (1773). *An essay on gold coin. In which certain methods are laid down to ascertain the quantity and quality of any current piece of gold coin [...]*. Reeditado en 2010. ISBN 978-1171457282
* Koning, J. P. (2014). "A brief history of the Guinea". En *Moneyness*. 24 de setembro.
* Michael, T. (2015). *Standard Catalog of World Coins, 1801-1900*. 8ª ed. ISBN 978-1440245244
* Stride, H. G. (1955). "The Gold Coinage of Charles II". En *The British Numismatic Journal.* Vol. 28. Páxinas 386-393.
* Venable, S. L. (2011). *Gold. A Cultural Encyclopedia*. Santa Barbara. ABC-CLIO. ISBN 9780313384318

### Ligazóns externas 
* Fotografías de moedas: 1/4 guinea, 1/3 guinea, 1/2 guinea, 1 guinea, 2 guineas e 5 guineas