Lista de faraóns

O título **faraón** úsase para os gobernantes do antigo Exipto que gobernaron despois da unificación do Alto e Baixo Exipto por Narmer durante o Período tinita, aproximadamente no 3100 a. C. Non obstante, o título específico "faraón" non foi usado para dirixirse aos reis de Exipto polos seus contemporáneos ata o dominio de Merneptah na XIX dinastía, c. 1200 a. C. Xunto ao título de faraón para gobernantes posteriores, houbo un antigo título real exipcio usado polos reis exipcios que permaneceu relativamente constante durante a historia do antigo Exipto, inicialmente o nome de Horus, o nome Abella e Xunco (a súa tradución fidedigna é *O Señor das Dúas Terras* xa que os xeróglifos fan referencia, a abella ao Alto Exipto mentres que o xunco o fai ao Baixo Exipto) e o nome Dúas damas (*nbtj*), co título adicional de Horus Dourado, nome e prenome engadíronse sucesivamente polas dinastías posteriores.

Exipto estivo continuamente gobernado, polo menos en parte, por faraóns nativos durante aproximadamente 2500 anos, ata que foi conquistado polo Reino de Kush a finais do século VIII a. C., cuxos gobernantes adoptaron para si mesmos a tradicional titulación faraónica. Despois da conquista kushita, Exipto experimentou outro período de dominio autóctono antes de ser conquistado polo Imperio Aqueménida, cuxos gobernantes tamén adoptaron o título de "faraón". O último faraón nativo de Exipto foi Nectanebo II, que era faraón antes de que os aqueménidos conquistasen por segunda vez Exipto.

O dominio aqueménida sobre Exipto chegou ao seu fin logo da conquista de Alexandre o Grande no 332 a. C., despois da cal foi gobernado polos faraóns helénicos da Dinastía ptolemaica. O seu dominio e a independencia de Exipto chegaron ao seu fin cando Exipto pasou a ser unha provincia da Roma antiga no 30 a. C. Augusto e posteriores emperadores romanos foron designados como faraóns de Exipto ata o reinado de Maximino Daia no 314.

As datas indicadas nesta lista de *faraóns* son aproximadas. Baséanse principalmente na cronoloxía do Antigo Exipto, principalmente baseadas no Exipto Dixital para as universidades, base de datos desenvolvida polo Museo Petrie de Arqueoloxía Exipcia, pero pódense indicar por separado datas alternativas tomadas doutros expertos. 
## Listas de antigos reis exipcios 
As listas de faraóns modernas están baseadas en rexistros históricos, incluídas antigas listas de reis exipcios e historias posteriores, como a "Aegyptiaca" de Manetón, así como evidencias arqueolóxicas. Respecto a fontes antigas, exiptólogos e historiadores reclaman precaución respecto da credibilidade, exactitude e exhaustividade destas fontes, moitas das cales fixéronse moito despois dos reinados que informan. Un problema adicional é que as antigas listas de reis adoitan estar danadas, ou son inconsistentes entre elas e/ou selectivas.

Coñécense as seguintes listas de reis (xunto coa dinastía na que foron creados)): 
* Lista real da tumba de Den (I dinastía); atopado nun selo cilíndrico na tumba de Den. Enumera a todos os reis da I Dinastía desde Narmer ata Den co seu Nome de Horus.
* Pedra de Palermo (V dinastía); tallada nunha lousa de olivina-basalto. Rota en anacos e polo tanto incompleta.
* Lista real de Gizeh (VI dinastía); escrita con tinta vermella, verde e negra en xeso e madeira de cedro. Moi selectiva.
* Pedra Saqqara Sur (VI dinastía); tallada nunha lousa de basalto negro. Moi selectiva.
* Lista de reis de Karnak (XVIII dinastía); tallada en pedra calcaria. Moi selectiva.
* Lista Real de Abidos de Seti I (XIX dinastía); tallada en pedra calcaria. Moi detallado, pero omitindo o Primeiro Período Intermedio.
* Lista real de Abidos de Ramesses II (XIX dinastía); tallada en pedra calcaria. Moi selectiva.
* Lista real de Saqqara (XIX Dinastía), tallada en pedra calcaria. Moi detallada, pero omite a maioría dos reis da I Dinastía por razóns descoñecidas.
* Lista real de Turín (XIX Dinastía); escrita con tinta vermella e negra en papirus. É probable que sexa a lista real máis completa da historia, hoxe danada.
* A *Aegyptiaca* de Manetón (período grego); posiblemente escrito sobre papiro. Os escritos orixinais perdéronse a día de hoxe e moitas anécdotas asignadas a certos faraóns parecen ficticias.

## Período predinástico 
## Período lendario
## Baixo Exipto 
O Baixo Exipto estaba xeográficamente composto polo norte do río Nilo e polo delta do Nilo. A seguinte lista pode estar incompleta:

### Alto Exipto 
Aquí se reagrupan gobernantes predinásticos do Alto Exipto pertencentes ao período tardío Naqada III, ás veces descrito informalmente como Dinastía 0.       

### Gobernantes predinásticos: Dinastía 0 
A seguinte lista de gobernantes predinásticos pode estar incompleta. Dado que estes reis preceden a Primeira Dinastía, agrupáronse como "Dinastía 0".                  

## Período arcaico de Exipto 
O Primeiro período dinástico de Exipto esténdese entre o 3150 e o 2686 a.C.

### Primeira dinastía 
A Primeira dinastía gobernou entre o 3150 e o 2890 a.C..

### Segunda dinastía 
A Segunda dinastía gobernou desde o 2890 a.C. ata o 2686 a.C.

## Antigo Reino 
O Antigo Reino de Exipto é o punto de Exipto que sucedeu ao Período arcaico de EXipto e precede ao problemático primeiro período intermedio. O reino gobernou entre o 2686 a.C. e o 2181 a.C.

### Terceira dinastía 
A Terceira dinastía gobernou entre o 2686 a.C. e o 2613 a.C.

### Cuarta dinastía
A cuarta dinastía gobernou desde o 2613 a.C. ao 2498 a.C.

### Quinta dinastía
A quinta dinastía gobernou do 2498 a.c. ao 2345 a.C.

### Sexta dinastía
A sexta dinastía gobernou do 2345 a.c. ao 2181 a.C.

## Primeiro período intermedio 
O Primeiro Período Intermedio (2181–2060 a.C.) é un período de desorde e caos entre o final do Antigo Reino e a chegada do Reino Medio.

O Antigo Reino derrubouse rapidamente despois da morte de Pepi II Neferkare. Reinou durante máis de 64 anos e probablemente ata 94 anos, máis que calquera monarca da historia. Os últimos anos do seu reinado estiveron marcados pola ineficacia debido á súa avanzada idade. A unión dos dous reinos caeu e os líderes rexionais tiveron que facer fronte á fame resultante.

Os reis das VII e VIII dinastías, que representaron aos sucesores da VI dinastía, intentaron manter algún poder en Menfis, pero debían gran parte del a poderosos nomarcas. Logo de 20 a 45 anos, foron derrocados por unha nova liña de faraóns con sede en Heracleópolis Magna. Algún tempo despois destes eventos, unha liña rival con sede en Tebas se revolveu contra os seus señores do norte e o Alto Exipto. Ao redor do 2055 a.C., Mentuhotep II, o fillo e sucesor do faraón Intef III derrotou aos faraóns Herakleopolitanos e uniu as dúas Terras, iniciando así o Reino Medio.

### Sétima e Oitava Dinastías (combinadas) 
A VII e VIII Dinastías gobernou aproximadamente entre 20 e 45 anos (posiblemente entre 2181 e 2160 a. C.). A compoñen numerosos reis efémeros que rexían de Menfis sobre un Exipto posiblemente dividido e, en todo caso, só posuían un poder limitado debido ao sistema efectivamente feudal ao que evolucionou a administración. 

A seguinte lista está baseada na Lista Real de Abidos que data do reinado de Seti I e tomada da 'Handbuch der ägyptischen Königsnamen' de Jürgen von Beckerath así como da última reconstrución de Kim Ryholt do canon de Turín, outra lista de reis que data da Época de Ramesside.

### Novena dinastía
A Novena dinastía gobernou dende o 2160 a.c. ata o 2130 a.C. A lista real de Turín ten 18 faraóns que reinaron nas novena e décima dinastías. Destes, faltan doce nomes e catro son parciais. Catro faraóns testemuñados poden atribuirse á dinastía de Abidos, móstranse aquí sen ter en conta a súa orde (descoñecida) cronolóxica:

### Décimo sexta dinastía
A XVI dinastía foi unha dinastía nativa de Tebas xurdida do colapso da XIII dinastía baseada en Memphis c. 1650 a.C. e finalmente conquistada pola XV dinastía de Hicsos c. 1580 a.C. A XVI dinastía só dominou sobre o Alto Exipto.

A XVI Dinastía tamén pode ter comprendido os reinados dos faraóns Sneferankhre Pepi III e Nebmaatre. A súa posición cronolóxica é incerta.

### Décimo sétima dinastía 
A XVII dinastía baseouse no Alto Exipto e gobernou entre 1650 e 1550 a.C.:

Os inicios da XVII Dinastía tamén puido incluír o reinado do faraón Nebmaatre, cuxa posición cronolóxica é incerta. 

O fillo e sucesor de Necho I, Psamtik I, conseguiu reunificar Exipto e é normalmente considerado como o fundador da Vixésimo Sexta Dinastía.                

### Vixésimo Sétima Dinastía (Primeiro período persa) 
Exipto foi conquistado polo Imperio Persa no 525 a.C. e constituíu unha satrapía como parte deste imperio ata o 404 a.C. Os Xás aqueménidas foron recoñecidos como faraóns nesta época, formando a XXVII Dinastía:

### Vixésimo Oitava Dinastía
A vixésimo oitava dinastía durou só 6 anos, desde o 404 a.c. ata o 398 a.C., cun só faraón:

### Vixésimo novena dinastía
A XXIX dinastía gobernou desde o 398 a.C. ao 380 a.C.:

### Trixésima dinastía 
A XXX dinastía gobernou desde o ano 380 a.C. ata que Exipto volveu a estar baixo o dominio persa no 343 a.C.:

### Trixésima primeira dinastía (Segundo período persa) 
Exipto volveu a estar baixo o control dos persas aqueménidas.  Despois da práctica de Manetón, os gobernantes persas do 343 a.C. ao 332 a.C. son designados ocasionalmente como a XXXI dinastía:

## Período helenístico 
### Dinastía Arxéada  
Os gregos macedonios baixo Alexandre o grande marcaron o inicio do período helenístico coa conquista de Persia e Exipto. Os Arxéeadas gobernaron entre o 332 a.C. e o 309 a.C.:

### Dinastía ptolemaica 
O segundo período helenístico, o tolemaico, gobernou Exipto desde o 305 a.C. ata que Exipto pasou a ser unha provincia de Roma antiga no 30 a.C (sempre que se sobrepoñen dúas datas, isto significa que houbo unha rexencia). O membro máis famoso desta dinastía foi Cleopatra VII, na época moderna coñecida simplemente como Cleopatra, que foi sucesivamente a consorte de Xulio César e, despois da morte de César, de Marco Antonio tendo fillos con ambos.

Cleopatra esforzouse por crear unha unión dinástica e política entre Exipto e Roma, pero o asasinato de César e a derrota de Marco Antonio frustrou os seus plans.

Caesarion (Ptolomeo XV Philopator Philometor César) foi o último rei da Dinastía tolemaica de Exipto, e reinou xunto coa súa nai Cleopatra VII de Exipto, desde o 2 de setembro do 47 a.C. Era o fillo maior de Cleopatra VII, e posiblemente o único fillo de Xulio César, de quen foi nomeado. Entre a suposta morte de Cleopatra, o 12 de agosto do 30 a.C., ata a súa suposta morte o 23 de agosto do 30 a.C., foi nominalmente o único faraón. É tradición que foi perseguido por orden de Octavio Augusto, que se convertería no emperador romano Augusto, pero non existe evidencia histórica.

[thumb|Relevo exipcio que representa ao emperador romano [Traxano (á dereita, reinou no 98–117 d.C.) en estilo faraónico completo.]]

## Roma
Cleopatra VII tivo relacións co ditador romano Xulio César e co xeneral romano Marco Antonio, pero non foi ata despois do seu suicidio (despois de que Marco Antonio fose derrotado por Augusto, que máis tarde sería o emperador Augusto César, que Exipto se converteu nunha provincia da República romana no 30 a.C. Os posteriores emperadores romanos recibiron o título de faraón, aínda que exclusivamente en Exipto.

O último emperador romano en recibir o título de faraón foi Maximino Daia (reinado 311-313 d.C.). 

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
* Historia de Exipto
### Outras lecturas
* J. H. Breasted, *History of Egypt from the Earliest Time to the Persian Conquest*, 1909
* J. Cerny, 'Egypt from the Death of Ramesses III to the End of the Twenty-First Dynasty' in The Middle East and the Aegean Region c.1380–1000 BC, Cambridge University Press, 
*
* Dodson, Aidan and Hilton, Dyan. The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson. 2004. 
* Sir Alan Gardiner *Egyptian Grammar: Being an Introduction to the Study of Hieroglyphs*, Third Edition, Revised. London: Oxford University Press, 1964. Excursus A, pp.&nbsp;71–76.
* Nicolas Grimal, A History of Ancient Egypt, (Blackwell Books: 1992)
* Murnane, William J. *Ancient Egyptian Coregencies, Studies in Ancient Oriental Civilization. No. 40.* The Oriental Institute of the University of Chicago, 1977
* Michael Rice, ''Who's Who in Ancient Egypt*, Routledge 1999
* Ryholt, Kim & Steven Bardrum. 2000. "The Late Old Kingdom in the Turin King-list and the Identity of Nitocris." *Zeitschrift für ägyptische Sprache und Altertumskunde* **127**
*
* Shaw, Garry. *The Pharaoh, Life at Court and on Campaign*, Thames and Hudson, 2012.
* Toby A. H. Wilkinson, *Early Dynastic Egypt*, Routledge 1999, 
* Verner, Miroslav,The Pyramids – Their Archaeology and History, Atlantic Books, 2001, 
* *Egypt, History & Civilisation'' By Dr. R Ventura. Published by Osiris, PO Box 107 Cairo.

### Ligazóns externas 
* Xenealoxía real exipcia
* Manetón e a lista de faraóns Revisión de diferentes listas primarias de reis
* Chronology Table - 0 Dynasty&History Period, by Dariusz Sitek Multi-páxinas da lista de faraóns en diferentes listas de faraóns, sen os reis deuses, en xeróglifos exipcios e ingleses
* Egyptian Journey 2003: Historia: Listas de faraóns Textos de hipervínculo das listas de faraóns de Manetón, Abidos e Turín, sen os reis-deuses
* Exipto dixital para universidades
* Lista de todas as mulleres faraoas &nbsp;