Cicerón

**Marco Tulio Cicerón** (en latín *Marcus Tullius Cicero*, pronunciado ['mar.kʊs 'tul.liʊs 'ki.ke.ro:]; máis coñecido por **Cicerón**) nado en Arpino o 3 de xaneiro do 106&nbsp;a.&nbsp;C. e finado en Formia o 7 de decembro do 43&nbsp;a.&nbsp;C. foi un xurista, político, filósofo, escritor e orador romano. Está considerado coma un dos maiores retóricos e estilistas da prosa en latín da República romana.

## Traxectoria 
[miniatura|esquerda|[Clásicos en Galego 14: *Sobre a vellez* e *Sobre a amizade*.]]
Cicerón naceu nunha antiga familia do Lacio, a quen se lle dera a cidadanía romana soamente en 188 a.C. O pai proporcionou aos dous fillos, Marco, o máis vello, e Quinto, unha educación moi completa, sendo Marco Tulio entregado aos coidados do célebre senador e xurista romano Mucio Escévola. Viviu nun período especialmente turbulento da historia de Roma. Despois do asasinato de Xulio César, enfronta con Marco Antonio e é degolado cando tenta fuxir para o Oriente.

Cicerón é, con Demóstenes, o mellor expoñente da oratoria clásica. Pola súa voz, postura, xenio, paixón e capacidade de improvisación está dotado para o exercicio da elocuencia. Son famosos os seus discursos contra Verres, en prol da *Lex Manilia*, contra Catilina (as famosas Catilinarias, nas que denuncia a conspiración de Catilina no Senado romano, no 63 a.C.), en favor de Milón e de Marcelo e contra Marco Antonio. 

É autor de diversos tratados filosóficos sobre o Estado, o ben, o coñecemento, a vellez, o deber, a amizade etc., que transmiten a tradición do pensamento grego. As súas propias ideas sobre a arte da oratoria, así como unha historia desta, exprésanse en tratados escritos de forma dialogada, como *De Oratore*, *Brutus*, *Orator* etc. 

Salienta tamén *De officiis*, escrita en forma epistolar. Ata nós chegan case un millar de cartas de Cicerón sobre temas variados que constitúen un valioso conxunto documental. Cicerón desenvolve a prosa latina ata a levar á súa perfección, do mesmo modo que Virxilio e Horacio o fan coa poesía. Os seus discursos tornáronse referencia filosófica e base gramatical para o latín.

Recoñecido coma un dos máis importante autores da historia romana, é responsable da introdución das máis célebres escolas filosóficas gregas na literatura republicana, así como da creación dun léxico filosófico en latín. Grande orador e reputado letrado, Cicerón centrou toda a súa atención na súa carreira política. Actualmente é recordado polos seus escritos de carácter humanista, filosófico e político. As súas cartas, a maioría enviadas a Ático, gozaron dun gran recoñecemento pola introdución dun estilo epistolar depurado na literatura europea. Cornelio Nepote destacou a riqueza ornamental destas cartas, escritas «*sobre as inclinacións dos xefes, os vicios dos xenerais e as revolucións estatais*», que transportan ó lector a esa época.
miniatura|esquerda|Clásicos en Galego 15: *Cartas*.
Coma un dos máximos defensores do sistema republicano tradicional, combateu como puido a ditadura de Xulio César. Porén, durante a súa propia carreira non dubidou en cambiar de postura dependendo do clima político. Atribúese esta indecisión ó seu carácter sensible e impresionable, posto que era propenso a reaccionar de xeito excesivo ante os cambios. O erudito Asinio Polión escribiu del:

## Obras 
Cicerón foi declarado pagán xusto pola Igrexa primitiva e, polo tanto, as súas obras consideráronse dignas de preservación. Os bogomilos considerábano un dos poucos santos pagáns. Escritores cristiáns romanos e medievais citaron "De re publica" e "De legibus" sen reservas, e moitas das súas obras foron recreadas a partir destas citas fragmentarias. Cicerón tamén articulou unha conceptualización temperá, primitiva e abstracta dos dereitos, baseada en leis e costumes antigos. Das obras de Cicerón, sobreviviron seis sobre retórica, ademais de partes doutras sete sobre filosofía. Dos seus discursos, coñécese da existencia de 88, pero só 52 sobreviviron.

### Discursos 
* (81 a.C.) *Pro Quinctio* ("En defensa de Quincio")
* (80 a.C.) *Pro Roscio Amerino* ("En defensa de Roscio Amerino")
* (70 a.C.) *In Verrem* ("Contra Verres")
* (69 a.C.) *Pro Fonteio* ("En defensa de Fonteo")
* (69 a.C.) *Pro Caecina* ("En defensa de Cecina")
* (66 a.C.) *Pro Cluentio* ("En defensa de Cluencio")
* (66 a.C.) *De Imperio Gnaei Pompei* ou *De Lege Manilia* ("Sobre o poder de Cneo Pompeio")
* (63 a.C.) *De Lege Agraria* ("Sobre as Leis Agrarias"*, propostas por Servilio Rulo)*
* (63 a.C.) *In Catilinam* ("Contra Catilina", coñecidas como "Catilinarias")
* (63 a.C.) *Pro Rabirio Perduellionis Reo* ("En defensa de Rabirio")
* (62 a.C.) *Pro Sulla* ("En defensa de Sila")
* (62 a.C.) *Pro Archia Poeta* ("En defensa de Arquias, o poeta")
* (59 a.C. *Pro Flacco* ("En defensa de Flaco")
* (57 a.C.) *Post Reditum in Senatu* ("Discurso ao Senado despois da súa volta")
* (57 a.C.) *Post Reditum ad Quirites* ("Discurso ao pobo despois da súa volta")
* (57 a.C.) *De Domo Sua* ("Sobre a súa casa")
* (57 a.C.) *De Haruspicum Responsis* ("Sobre a resposta aos Arúspices")
* (56 a.C.) *Pro Sestio* ("En defensa de Sexto")
* (56 a.C.) *In Vatinium* ("Interrogatorio de Vacinio")
* (56 a.C.) *Pro Caelio* ("En defensa de Celio")
* (56 a.C.) *De Provinciis Consularibus* ("Sobre as Províncias Consulares")
* (56 a.C.) *Pro Balbo* ("En defensa de Balbo")
* (55 a.C.) *In Pisonem* ("Contra Pisón")
* (54 a.C.) *Pro Rabirio Postumo* ("En defensa de Rabirio Póstumo")
* (52 a.C.) *Pro Milone* ("En defensa de Milón")
* (46 a.C.) *Pro Marcello* ("En defensa de Marcelo")
* (46 a.C.) *Pro Ligario* ("En defensa de Ligario")
* (45 a.C.) *Pro Deiotaro* ("Em Defesa do rei Deiotaro")
* (44–43 a.C.) *Philippicae* ("Filípicas", contra Marco Antonio)

### Tratados 
* (55 a.C.) *De Oratore ad Quintum fratrem libri tres* ("Sobre o orador, tres libros para seu irmán Quinto")
* (51 a.C.) *De Re Publica* ("Sobre a República") 
* (?? a.C.) *De Legibus* ("Sobre as Leis")
* (46 a.C.) *Brutus* ("Bruto")
* (46 a.C.) *Orator* ("Orador")
* (45 a.C.) *Hortensius* (obra sobre filosofia)
* (45 a.C.) *Consolatio* (sobre o luto e a consolación)
* (45 a.C.) *Academica* ("Sobre o escepticismo académico")
* (45 a.C.) *De Finibus Bonorum et Malorum* ("Sobre a finalidade do Ben e do Mal" ou "Sobre a Finalidade Moral", libro sobre ética)
* (45 a.C.) *Tusculanae Quaestiones* ("Discusións Tusculanas")
* (45 a.C.) *De Natura Deorum* ("Sobre a Natureza dos Deuses")
* (44 a.C.) *Topica* ("Tópicos")
* (44 a.C.) *De Divinatione* ("Sobre a Adivinación")
* (44 a.C.) *De Fato* ("Sobre o Destino")
* (44 a.C.) *De Amicitia* ("Sobre a Amizade")
* (44 a.C.) *Cato Maior de Senectute* ("Catón, o Vello, Idoso")
* (44 a.C.) *Laelius de Amicitia* 
* (44 a.C.) *De Gloria* ("Sobre a Gloria")
* (44 a.C.) *De Officiis* ("Sobre os Deberes")

### Cartas 
As cartas de Cicerón, intercambiadas cun amplo conxunto de figuras públicas e privadas, considéranse unha das fontes de información máis fiables sobre persoas e acontecementos relacionados coa caída da República Romana. Aínda que se conservaron trinta e sete libros de cartas de Cicerón, outros trinta e cinco foron citados en fontes históricas e agora considéranse "perdidos". Entre elas atópanse cartas a César, Pompeio, Octavio e Marco, o seu fillo.

* *Epistulae ad Atticum* ("Cartas a Ático"; 68–43 a.C.)
* *Epistulae ad Brutum* ("Cartas a Bruto"; 43 a.C.)
* *Epistulae ad Familiares* ("Cartas a Amigos"; 62–43 a.C.)
* *Epistulae ad Quintum Fratrem* ("Cartas ao irmán Quinto"; 60/59–54 a.C.)

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### Outros artigos 
* *Sobre a vellez*
* *Sobre a amizade*
* Clásicos en Galego
* Biblioteca Galega de Clásicos Universais
### Ligazóns externas 
* Obras de Cicerón en latín, en The Latin Library