open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Real Sugar

**"Real Sugar"**, escrita por Per Gessle, é unha canción interpretada polo dúo de pop sueco Roxette, lanzada como segundo single do seu álbum do 2001, *Room Service*, o 18 de xuño dese mesmo ano baixo o selo EMI e producido por Clarence Öfwerman.

## Lista de temas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Roxette , páxina oficial de Roxette.
* Marie Fredriksson, páxina oficial de Marie Fredriksson.
* Gessle, páxina oficial de Per Gessle.
* Run to Roxette, comunidade on-line de fans.
* The Daily Roxette, comunidade on-line de fans.
Grigori Zinoviev

**Grigori Zinoviev**, nado en 1883 en Ielizavetgrad, actualmente Kirovohrad, Ucraína, e executado en Moscova o 25 de agosto de 1936, foi un revolucionario comunista bolxevique da URSS ademais de opositor a Lenin na Revolución de 1917. Foi acusado de terrorismo e de ter argallado un intento de asasinato contra Stalin, o cal lle valeu a execución por parte do réxime de Stalin.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Arquivo de Grigori Zinoviev (*inglés*)
* Anatol Lunacharski a propósito de Zinoviev (*inglés*)
* Dicionario Político Marxists Internet Archive (*portugués*)
Condensación

dereita|miniatura|Vapor de auga condensado tras entrar en contacto coa superficie fría dunha botella
Denomínase **condensación** o proceso físico que consiste no paso dunha substancia en forma gasosa á forma líquida. Trátase xa que logo do proceso inverso ao da vaporización. De se producir directamente un paso de estado gasoso a estado sólido estariamos perante un proceso chamado *sublimación inversa*.

## Características 
miniatura|Condensación nunha xanela
Aínda que o paso de gas a líquido depende, entre outros factores, da presión e da temperatura, xeralmente coñécese como condensación ao tránsito que se produce a presións próximas á ambiental. Cando se emprega unha sobrepresión elevada para forzar esta transición, o proceso pasa a denominarse licuefacción.

O proceso de condensación adoita acontecer cando un gas é arrefriado até o punto de resío. Porén, este punto tamén pode acadarse mediante variacións de presión. O equipo industrial ou de laboratorio necesario para realizar este proceso de maneira artificial chámase condensador.

As interrelacións entre os parámetros que determinan a condición do aire húmido represéntanse nos diagramas psicrométricos. A condensación é un proceso no que conflúen os factores de enerxía e entropía; namentres que o estado líquido é máis favorábel desde o punto de vista enerxético, o estado gasoso é o máis entrópico.

:

## Condensación na natureza 
Na natureza dáse o proceso da condensación de vapor de auga ao baixar a temperatura, por exemplo, co orballo da madrugada. O vapor soamente se condensa nunha superficie cando a temperatura da devandita superficie é menor ca a temperatura do vapor. Durante este proceso a molécula de auga libera enerxía en forma de calor, a cal ocasiona unha sensación de temperatura maior nun ambiente moi cálido e húmido: a humidade condensada na nosa pel estanos a transmitir unha calor adicional. Asemade, esta humidade fai inútil o proceso natural de refrixeración por suor e evaporación. A temperatura ambiental tamén aumenta lixeiramente.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ecuación de Kelvin
* Diagrama de fase
* Cambio de estado
* Condensador (termodinámica)
* Surface condenser
* Condensado de Bose-Einstein

### Ligazóns externas 
* Mitos e realidades da condensación 
* Guía sobre a condensación nos edificios
Presidente de Dominica

O presidente é o xefe de estado de Dominica. É elixido polo parlamento para un período de 5 anos. Ele indica como primeiro ministro o líder do partido que tiver a maioría na asemblea nacional.

Esta é unha lista dos presidentes de Dominica despois de 1978.
Furia Athlétic Club

O **Furia Athlétic Club** é un club de fútbol galego, da parroquia de Campaña no concello de Valga. Foi fundado o 20 de abril de 1996, sendo o primeiro presidente Roxelio Losas Martínez.

## Historia
Na tempada 1996-97 tiña un equipo na categoría de afeccionados e dous nas categorías inferiores: un de infantís e outro de alevíns. Na actualidade ten catro equipos: afeccionados, xuvenís, infantís e benxamíns; aínda que chegou a contar con sete categorías: afeccionados (masculino e feminino), xuvenís, cadetes, infantís, alevíns e benxamíns.

Logrou o campionato de liga infantil nas tempadas 1998-99, 2000-01 e 2003-04, campionato de liga xuvenil 2003-04, campionato da liga cadete 2005-06 e campionato da liga de terceira autonómica 2006-07. Na tempada 2010-2011 volve a conseguir gañar a liga de terceira autonómica, co que acada o ascenso a segunda autonómica.

Entre o ano 2000 e o 2003 estivo presidido por Mila Bouzón Castroagudín, sendo substituída por Antonio Martínez Vázquez. Actualmente rexenta o cargo Marcos Jamardo "Polo".

O Furia foi promotor da primeira Copa do Sar de categoría cadete e da primeira Liga do Sar de benxamíns. Ten participado en diversos torneos a nivel nacional e internacional.

En 1998, despois dunha longa loita, o Furia consegue que o Comité de Disciplina Deportiva de Galicia permitise o acceso a mulleres en tódalas competicións organizadas pola Federación Galega de Fútbol.
### Últimas tempadas
## Xogadores
### Cadro actual
## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina web do Furia
Carmen Machi

**María del Carmen Machi Arroyo**, coñecida coma **Carmen Machi**, nada en Madrid o 7 de xaneiro de 1963, é unha actriz española, especialmente coñecida por interpretar ao personaxe de Aída, na serie televisiva *homónima*.

A familia do seu pai era de Xénova e criouse en Xetafe. Tras anos no teatro, Luís San Narciso deulle a oportunidade de traballar na serie *7 vidas*. Cinco anos despois, Telecinco decide facer desta serie unha sit-com protagonizada por ela: *Aída*. Gañou o Goya á Mellor actriz secundaria en 2014 pola súa interpretación de Merche en *Ocho apellidos vascos*.

## Filmografía 
### Cinema 
### Televisión 
## Internet 
* *Lo que surja* (2007)

## Teatro 
Leva traballando desde os 17 anos, e empezou facendo teatro na compañía La Abadía. Algunhas das obras que representou foron:
* *María Sarmiento*
* *El mercader de Venecia*
* *Retablo de la avaricia*
* *La lujuria y la muerte*
* *5 mujeres.com*
* *Roberto Zucco*
* *Auto* (2007)
* *La tortuga de Darwin* (2008-).

## Premios 
### Premios Ondas 
* Mellor intérprete feminina en ficción nacional, por *Aída*, 2008

### Premios ATV 
* Mellor actriz de serie, por *Aída*, 2007
* Nomeada, 2006 e 2004

### Fotogramas de Prata 
* Mellor actriz de TV, por *Aída*, 2007, 2005
* Mellor actriz de TV, por 7 *vidas*, 2004
* Nomeada, 2006

### Premios TP de Oro 
* Mellor actriz de TV, por *Aída*, 2007, 2005
* Nomeada, 2006

### Premios de la Unión de Actores 
* Mellor actriz protagonista de televisión, 2005, 2004
* Mellor actriz secundaria de televisión, 2000
* Nomeada, Mellor actriz secundaria de televisión, 2001
* Nomeada, Mellor actriz protagonista de teatro, *La tortuga de Darwin*, 2008

### Premios Max 
* Nomeada, Mellor actriz protagonista de teatro, *La tortuga de Darwin*, 2008

### Premios Valle Inclán de Teatro 
* Nomeada, Mellor actriz protagonista de teatro, *La tortuga de Darwin*, 2008

## Notas
Clandestinidade

miniatura|340px|Emigrantes alemáns embarcan no Porto de Hamburgo rumbo aos Estados Unidos (ao redor de 1850)
A **clandestinidade** designa a situación en que unha persoa vive cando se atopa fóra da legalidade.

## Características 
Xeralmente, refírese a alguén que reside nun país que non é o seu, ao que ten chegado desde o seu lugar de orixe polos mais diversos motivos. Pode tamén referirse a alguén que tras cometer un acto criminal pase a ser considera un fuxido polas autoridades, e de tal feito pasa a vivir na clandestinidade.

En réximes ditatoriais, a clandestinidade é unha das poucas formas que restan para poder exercer a oposición ás políticas impostas polo partido no poder, subsistindo o individuo na meirande parte das veces nunha situación bastante precaria, non tendo dereito a documentos de identificación oficiais, ignorándose así a existencia do mesmo perante o Estado.

Disque o que é clandestino normalmente ten que selo ás agachadas, evitando caer no coñecemento público.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Ditadura
* Autoridade
* Lei
* Subversión
* Disidencia
Primeiro ministro de Dominica

thumb|250px|Bandeira de Dominica.
O **primeiro ministro de Dominica** é o xefe de goberno de Dominica. Nominalmente o cargo foi creado o 3 de novembro de 1978 cando o país tornouse independente. Antes diso, o país tivo dous ministros-xefes: Edward Oliver LeBlanc (1961-1974) e Patrick John (1974 ata a independencia).

Esta é unha lista dos primeiros ministros de Dominica despois de 1978.

### Primeiros ministros antes da independencia (1960 ata 1978) 
### Primeiros ministros despois da independencia (1978 ata o presente)
Touros de Guisando

Os **Touros de Guisando** (*Toros de Guisando* en castelán) son un conxunto escultórico vetón que se sitúa na lomba de Guisando, no termo municipal de El Tiemblo (provincia de Ávila). Está datado entre os séculos IV a I a. C., con preferencia no século II a. C., durante a Idade de Ferro.
## Características
Son catro esculturas realizadas en granito que representan cuadrúpedes, identificados como touros ou verracos (porcos sementais), con preferencia á suposición de que se trata de touros, xa que algunhas das pezas presentan, na cabeza, cavidades que puideron servir para a inserción de cornos. Tamén mostran uns suaves sucos paralelos no pescozo que pretenden representa-las pregaduras da pel desta zona.

As catro esculturas atópanse costado contra costado, formando unha liña en dirección norte-sur, e todas elas ollando cara ao oeste.

A importancia da gandería para a subsistencia do pobo vetón fai supoñer que estas estatuas eran protectoras do gando, aínda que esta é soamente unha das moitas teorías expostas en torno á función destas esculturas. Outras teorías supoñen que tiveran fins relixiosos ou funerarios, ou mesmo simplemente fitos nos pasos do gando ou marcadores territoriais.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Tratado dos Touros de Guisando

### Ligazóns externas
* Xunta de Castela e León
Primeiro ministro de Belize

O **primeiro Ministro de Belize** é o xefe de goberno de Belize. Antes da independencia do país en 1961 xa existiía un cargo de xefe de goberno (en inglés, *chief minister*, e despois *premier*). Este cargo foi ocupado dende o 1961 por George Cadle Price que se converteu no primeiro ministro coa independencia, o 21 de setembro de 1981.

O actual primeiro ministro é Johnny Briceño que tomou posesión en 2021, sucedendo a Dean Barrow.

Esta é unha lista dos primeiros ministros de Belize despois de 1981.

## Lista 
## Notas
Unión monetaria

En economía, unha **unión monetaria** é a situación na cal dous ou máis países acordan compartir a mesma moeda, aínda que non é necesario que teñan maior integración económica, como no caso dunha unión económica, na cal existe adicionalmente unión aduaneira e mercado común.

## Tipos de unión monetaria 
miniatura|dereita|350px|Unións monetarias:
Existen basicamente tres tipos de unións monetarias:
# *Informal*: baseada na adopción unilateral dunha divisa estranxeira.
# *Formal*: baseada na adopción dunha divisa estranxeira en virtude dun acordo bilateral ou multilateral coa autoridade emisora, e en ocasións apoiada pola emisión dunha moeda local baixo un réxime de tipo de cambio fixo.
# *Formal con política común*: baseada no establecemento por un número de países dunha política monetaria e unha autoridade emisora común para a súa divisa compartida.

A teoría da zona monetaria óptima trata sobre a cuestión de como determinar que rexións xeográficas deberían compartir unha divisa co obxectivo de maximizar a súa eficiencia económica.

## Unións monetarias existentes 
Cada unión monetaria e aduaneira e unión económica e monetaria tamén ten unha **unión monetaria.**

## Propostas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
;Antigas unións monetarias
* Unión Monetaria Latina
* Unión Monetaria Escandinava
Marentes

Como topónimo **Marentes** pode referirse a:

;En Galiza
***Marentes**, parroquia do concello de Negueira de Muñiz.

;Fóra de Galiza

;En Asturias
***Marentes**, parroquia eclesiástica da diocese de Oviedo repartida nas seguintes parroquias civís:
****Marentes**, parroquia civil do concello de Ibias;
*****Marentes**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Alma máter

[miniatura|Representación alegórica da alma máter nun grupo escultórico na [Universidade de Illinois en Urbana-Champaign]]
**Alma máter** é unha locución latina que significa literalmente "nai nutricia" (que alimenta) e que se emprega para referirse metaforicamente a unha universidade, aludindo á súa función provedora de alimento intelectual, xeralmente para referirse ao sitio onde determinada persoa cursa ou cursou os seus estudos universitarios.

A locución era empregada na Antiga Roma para describir á deusa nai e, máis tarde, á Virxe María, pero a orixe do seu uso actual é o lema *Alma Mater Studiorum* («nai nutricia dos estudos») da universidade máis antiga do mundo occidental en funcionamento ininterrompido: a Universidade de Boloña, fundada en 1088. A locución pasou a moitas linguas modernas co significado de academia no sentido de comunidade científica.

En relación, ha de engadirse que a palabra matriculación, por exemplo, derívase tamén de *mater*. De aí suxírese que a institución universitaria alimenta de coñecementos e coida dos seus alumnos.

Emprégase tamén para describir a unha persoa que é a forza impulsora dunha institución ou iniciativa. Este uso é impropio e derívase de interpretar «alma» como o substantivo equivalente a «espírito vivificador» (do latín *anima*), e non como o adxectivo latino (*almus, -a, -um*) que significa «nutricio» (do verbo *alere*, alimentar).

## Simboloxía 
A alma máter é o símbolo principal da Universidade da Habana, representada nunha estatua de bronce ao alto da escalinata da devandita universidade, obra do escultor checo Mario Korbel.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Recompilación de usos na prensa escrita
Vilarelle

Como topónimo **Vilarelle** pode referirse a:

;En Galiza
***Vilarelle**, lugar da parroquia de Cerdido, no concello de Cerdido;
***Vilarelle**, lugar da parroquia de Vilarromarís, no concello de Oroso;
***Vilarelle**, lugar da parroquia de Vicinte, no concello de Outeiro de Rei.

Ademais é o nome da vila e concello ficticios onde se desenvolve a novela *Corredores de sombra*, de Agustín Fernández Paz* e o conto *Amor de agosto''.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Carallo

miniatura|Grafiti pintado nun muro lisboeta.
miniatura|Mastro dunha embarcación.

O termo **carallo** na lingua galega, ao igual que nalgunhas outras linguas romances (o portugués *caralho, *o italiano *cazzo* ou o castelán *carajo*), é o termo popular para designar o pene, mais tamén é empregado a modo de interxección, denotando abraio, sorpresa ou anoxo. Na lingua galega cobra especial relevancia, de maneira que decote o *carallo* é desposuído do seu significado orixinal chegando a desvirtuarse até o punto de crear novas acepcións. Carallo tamén é un apelido moi común en Italia

## Etimoloxía
A orixe do termo está no termo latino *caraculu ‘pau pequeno’. Outra teoría é que procede dun *caraliu* (con análoga evolución), ou de *cassus* ou *carassus*, mais neste caso é difícil (de feito seria o único caso) que acabar en "carallo", sendo o normal e previsíbel, "caraixo"*, "careixo"* ou mesmo "creixo"*, como for, por metáfora en xerga mariñeira facía referencia ao *mastro maior* dunha embarcación.

## Emprego de *carallo*
### Expresións e frases feitas
*Manda carallo
*Manda carallo na Habana
*O carallo 29. Ten a súa orixe no artigo 29 da lei electoral de 1907, que permitía que se só se presentaba un candidato nun determinado distrito, quedaba elixido automaticamente sen necesidade de eleccións. Así, os grandes partidos e caciques conseguían repartirse os distritos sen problemas. Nas eleccións entre 1910 e 1923, máis do 25 % dos deputados galegos foron elixidos deste xeito; en Pontevedra, o 50 %. "Isto explica que o tal artigo calase na cultura popular, até o punto de que parece derivarse del a coñecida expresión o carallo 29'! como sinónimo da arbitrariedade, sentido que aínda hoxe se mantén".
*Que carallo
*Bueno, carallo, bueno
*Vai ao carallo
*Vai rañar o carallo
*Carallo!
*Tóca(me/lle) o carallo
*Máta(lle/me) o carallo
*Arre carallo
*Vai/Fai un sol de carallo
*Ala, carallo
*Ten carallo a cousa
*Éche o carallo!
*Hui que carallo!

### Derivacións de *carallo*
*Carallada
*Carallán
*Caralludo
*Caralludamente
*Caralla (dito popular: *Cada can que lamba a súa caralla*)
*Escarallar
*Escarallado

## Notas
París de Noia

**París de Noia** é unha das orquestras de variedades máis importantes de Galicia xunto con outras como orquestra Panorama, Olympus ou Charleston Big Band. Foi fundada no ano 1957 polo acordeonista Joaquín García Piñeiro xunto con outros once membros e Constantino Pego, “O Xitano”.

## Historia 
Comezou a súa andaina amenizando festexos e verbenas da zona da Coruña, mais axiña se foi estendendo ó resto da xeografía galega e tamén fóra de Galiza. No ano 1981, Miguel A. García Souto, o fillo de Joaquín, asume o liderado da banda, incorporándose tamén o seu irmán Kin e unha nova voz, a do cantante Blas. É a partir desta época cando a traxectoria musical de París de Noia ascende dun xeito tal que se converte nunha das orquestras máis coñecidas do panorama festeiro galego. Dende 1995 está representada pola axencia Espectáculos Lito, de Ángel Martínez Pérez, encargada da contratación.

## Compoñentes 
O cadro de persoal da orquestra está formada por 14 músicos, 2 bailaríns, un técnico de son, dous técnicos de iluminación e 6 técnicos de montaxe.

### Temporada 2022
*Voces: Genma Lareo, Lucía Sánchez, Oliver Pérez, Zeus RB e Santi Pulido.
*Bailaríns: Anthony Rivera, Melissa López, Cristina Díaz e Camilo Moreno
*Trompetas: Juan Carlos e Lázaro GDaniel.
*Trombón (e pianista secundario): Edward Machado.
*Saxofón: Leandro Cruz.
*Piano principal: Joseph Ruiz.
*Guitarra: Diego Moreira.
*Baixo: Janet Pérez.
*Violín: Pedro García.
*Batería: Amaury Quintero.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da orquestra.
Conditio sine qua non

***Conditio sine qua non*** (ou ***condicio sine qua non***) é unha locución latina orixinalmente utilizada como termo legal e que significa "condición sen a cal non". Refírese a unha acción, condición, ou elemento imprescindible e esencial.
En tempos recentes pasou dun uso soamente legal a un uso máis xeral en moitos idiomas: inglés, alemán, francés, italiano etc. En latín tardío, que é como se acuñou a locución, a fórmula emprega *conditio*, pero actualmente a frase atópase ás veces coa palabra *condicio*, que é a forma do latín clásico ( en latín clásico, conditio só tiña o sentido de "fundación", coa mesma orixe etimolóxica que a locución *ab urbe condita*, que se traduce como "dende a fundación da cidade" ). A frase utilízase tamén en economía, filosofía e medicina.

Exemplo da súa utilización: "*Conditio sine qua non* para optar ao posto de traballo ofertado é ter pasadas as probas de selección previas".
Calamo currente

***Calamo currente*** (en latín "ao correr da pluma") é unha locución latina que significa "sen reflexión previa", "con presteza", "de súpeto". Tamén pode atoparse coa forma ***currenti calamo***. Polo común úsase referido a escritos feitos de xeito rápido e sen moita reflexión.

## Gramática
Formalmente é unha construción de participio absoluto formado polo substantivo *calamus-i* ("pluma") e o participio de presente do verbo *curro* ("correr"), concertando ámbolos dous en ablativo singular.
Presidente de Güiana

thumb|130px|Brasón do presidente de Güiana.
O presidente é o xefe de estado de Güiana. Cando o país se tornou nunha república en 1970, o presidente era elixido pola Asemblea Nacional para un mandato de 5 anos. Posteriormente, en 1980 a constitución foi emendada para converter o presidente en xefe do poder executivo.

Esta é unha lista dos presidentes de Güiana despois de 1970.

## Notas
Estación de Filgueira

**Filgueira** é unha estación de tren de Adif, situada en Filgueira, no concello de Crecente, provincia de Pontevedra. Ten servizos de media distancia operados por Renfe.

## Situación ferroviaria 
A estación atópase no punto quilométrico 84,3 da liña férrea de ancho ibérico que une Monforte de Lemos con Redondela a 72 metros de altitude, entre as estacións de Ribadavia e A Frieira. O tramo é de vía única e está electrificado.

## Historia 
A estación foi inaugurada o 18 de xuño de 1881 coa aperta do tramo Ourense-Arbo da liña que pretendía unir Vigo con Monforte de Lemos. A súa explotación inicial quedou a cargo da Compañía do Ferrocarril de Medina a Zamora e de Ourense a Vigo. Dita xestión mantívose ata 1928 cando foi absorbida pola Compañía Nacional dos Ferrocarrís do Oeste de España, compañía pública creada para xestionar varios trazados, en xeral deficitarios, do oeste do país. En 1941, Oeste foi unha das empresas que se integrou na recentemente creada Renfe.

Desde o 31 de decembro de 2004 Renfe Operadora explota a liña mentres que Adif é a titular das instalacións ferroviarias.

## Servizos ferroviarios 
### Media distancia 
*Actualizado a 14 de xuño de 2016.*

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Información sobre saídas e chegadas na web de Adif
A-56

A autovía **A-56** ou **autovía Ourense-Lugo** é unha vía en construción que unirá ditas cidades, aínda que está previsto que continúe ata Portugal pola autovía CR-6. Comezouse esta autovía entre a localidade lucense da Barrela e a localidade ourensá de Vilamarín. A súa finalización estaba prevista a mediados de 2011. Terá unha lonxitude de 96 quilómetros, 74 por Lugo e 22 por Ourense.

## Tramos
## Notas
Cursus honorum

***Cursus honorum*** ("carreira dos honores"), é a denominación da carreira política en Roma e que consistía nunha sucesión das etapas que os cidadáns que se adicaban á vida pública tiñan que seguir. Para desempeñar unha maxistratura precisábanse unha serie de requisitos como; ser cidadán romano; dispor dunha certa fortuna (posto que os cargos eran de balde, non se recibía remuneración ningunha) e, deste xeito, se formaba parte da elite patricio-plebea; non estar en ningunha causa de indignidade e ter demostrado unha mínima experiencia na xestión dos asuntos públicos.

Os aspirantes debían ir subindo chanzos progresivamente, de tal xeito que para acadar unha maxistratura tíña que ascender dende a escala inmediatamente inferior. O *cursus honorum* comprendía catro etapas que debían desempeñar sucesivamente: 1ª cuestor; 2ª edil; 3ª pretor; 4ª cónsul.

# - Os cuestores (*quaestores aerarii*) tiñan como función coidar do tesouro público, levar as contas do estado e custodia-lo arquivo, que estaba depositado no templo de Saturno.
# - Os edís estaban encargados de velar polo bo funcionamento da administración municipal e ademais controlaban os festexos, os mercados e coidaban os templos.
# - Os pretores encargábanse da administración de xustiza.
# - Os cónsules debían ser dous. Tiñan o poder supremo e eran os xefes do exército e presidían o Senado.Había dous cónsules anuais, chamados *ordinarii* ou ordinarios, que daban nome ao ano (epónimos), e un ou máis substitutos ou *suffecti*.

Ademais destes cargos existían outros que non pertencían ao *cursus honorum*:

- Tribunos da plebe: velaban polos dereitos dos plebeos.

- Censores: confeccionaban o censo de cidadáns e vixiaban a pureza dos costumes.

- Ditador: era unha maxistratura extraordinaria á que só se recorría cando as graves circunstancias así o requirían, polo que todos os poderes se concentraban nunha persoa. Dispuña dun prazo de seis meses para resolver o problema que suscitara a súa proclamación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
A-75

A **autovía Verín-Fronteira Portuguesa** ou **A-75** é unha vía de altas prestacións dependente do Ministerio de Fomento que une a autovía española A-52 en Verín coa autoestrada portuguesa A24 en Feces de Abaixo.

Na súa construción Fomento investiu 62 millóns de euros e foi inaugurada o 19 de xuño de 2010 polo ministro José Blanco e o seu homólogo portugués Antonio Mendonça. A súa posta en servizo supón un importante avance nas comunicacións da Eurorexión Galiza-Norte de Portugal.

## Treitos
## Saídas
## Notas
Ponte Vella de Lugo

A **ponte vella de Lugo**, con 104 m de lonxitude e 4 m de largura, cruza o río Miño ao seu paso polo suroeste da cidade de Lugo, unindo a Calzada da Ponte coa estrada vella de Santiago, vertebrando esta última o barrio lugués de San Lázaro. Fica entre medias da Ponte Nova, que enlaza a capital da provincia coa estrada N-540, e o balneario de augas termais, que data así mesmo da época da romanización.

## Características 
Trátase dunha estrutura feita a base de pedra e lousa, a que se lle engadiron unhas pasarelas metálicas. O firme estaba asfaltado e permitía o paso de vehículos ininterrompidamente, agás os vehículos pesados, que non tiñan autorizado o paso. Desde o proxecto de reforma en 2014, as pasarelas metálicas e o pavimento asfaltado foron retirados para substituílos por un pavimento rústico de ladrillo e uns pasamáns tamén de pedra.

Era unha ponte de moito uso, ao ficar moi preto do Club Fluvial de Lugo, entre outras instalacións de recreo, ou do Policlínico Lucense, e ao ser o paso máis lóxico cara a estrada de Portomarín ou o Club de Golf de Lugo. Tras a construción da nova ponte sobre o Miño, o tráfico foi desviado a unha nova estrada creada a tal fin.

Actualmente esta ponte é unha das dúas pontes peonís coas que conta a cidade.

## Historia 
É dunha ponte deseñada e construída na época da romanización de Galicia, que se valeu da vía número XIX do Itinerario de Antonino, comunicando Lucus Augusti con Bracara Augusta (a actual Braga) pasando por Iria Flavia (a actual vila de Padrón). A razón da súa construción é a necesidade de cruzar o río Miño.

Séculos máis tarde, na Baixa Idade Media, sufriría restauracións de certa relevancia debido por unha banda ao mal estado en que se atopaba e pola outra ás novas necesidades de transporte da época. Chegada a Idade Moderna, novamente houbo que facer reparacións para, finalmente, en 1893 modificar definitivamente o seu aspecto, ao sérenlle suprimidos varios elementos. Porén, os fundamentos da ponte actual, chamada *vella* ou *romana*, son en boa parte os orixinais.

## Percorrido da cidade de Lugo até a ponte Romana 
A Calzada da Ponte que baixa desde a Porta Miñá ou Porta do Carme (unha das dez portas da muralla, que é ademais unha das cinco orixinais e a que mellor se conserva) até a ponte vella forma parte do Camiño Primitivo de peregrinación a Santiago de Compostela. Aquí comeza tamén a ruta de sendeirismo "As ribeiras altas, Miño arriba", coñecida popularmente co nome de *Paseo da Ponte Vella*, unha ruta de máis de once quilómetros que transcorre por ambas beiras do río, en dirección a vella fábrica da luz.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Puente romano de Lugo.jpg
Ficheiro:Ponte Romana de Lugo, río Miño, Galicia, España.jpg
Ficheiro:Vista romana sobre o Miño en Lugo.jpg

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* El puente romano - Lugo Accesible
Cave canem

miniatura|Mosaico dunha casa pompeiana cun can coa inscrición *caue canem*.

***Cave canem*** é unha expresión latina, co significado de "coidado co can". O texto aparece na entrada dalgunhas casas romanas, gravada nun mosaico cun can atado por unha cadea.

## Notas
Nen@s da Revolta

**Nen@s da Revolta** (habitualmente pronunciado **Nenas da Revolta**), foron un grupo galego formado a comezos da década dos noventa na cidade de Vigo no contorno do Centro Social Ocupado Ruela. Nos seus comezos, con tres membros, o grupo seguiu un estilo vencellado ao hardcore, porén tras un parón de tres anos e coa incorporación de novos membros experimentaron unha evolución  cara á música de mestizaxe, abríndose a múltiples influencias dende os sons latinos e caribeños á música popular galega ou o hip hop.

En 1998 publicaron o seu primeiro álbum *Raggaliza dissidente + A Revolta d@s Nen@s*. Xunto a nove temas marcados polas influencias caribeñas, aparecen outros seis da primeira etapa da banda. O traballo editouse baixo o selo Sons de Luita. Seguiuno *As vozes roubadas*, no ano 2000 baixo o selo Boa Music, cunha produción máis profesional. Ese mesmo ano un dos temas dese álbum ("Rebeliom na granja") foi escollido para o recompilatorio *Radical Mestizo Dos Punto Mil*, do selo Revelde Discos, xunto con outros artistas como Fermin Muguruza, Hechos contra el decoro, Manu Chao, Orichas ou Os Diplomáticos de Monte-Alto.

As letras dos dous álbums teñen un carácter político, tratando temas como a situación de Galiza baixo os gobernos de Manuel Fraga, a situación das persoas presas, a liberdade sexual, a liberación animal, ou a loita feminista. Ademais, o grupo presentou todos os seus títulos e letras en galego reintegrado.

O grupo disolveuse no ano 2001, aínda que o volveron reunirse sobre un escenario en Vigo o 14 de marzo do 2008 na celebración do vinte aniversario de Radio Piratona, xunto a Tiro na Testa e a La Vaga Banda.

Algúns dos seus membros participaron en proxectos como A Matraca Perversa ou Galegoz.

## Discografía 
* *Raggaliza dissidente + A Revolta d@s Nen@s* (Sons de Luita, 1998). Reúne dous traballos nun único disco.
* *As vozes roubadas* (Boa Music, 2000).

## Presenza en recompilatorios 
* *Radical Mestizo Dos Punto Mil* (Revelde Discos, 2000)
Boa fe

**Boa fe** (do latín *bona fides*) é un concepto que adoita designar a boa intención, a honestidade, a sinceridade ou a crenza xusta.

## Na filosofía
O concepto de boa fe denota sinceridade, honesta intención e crenza, sen importar o resultado dunha acción. O concepto oposto é mala fe.

## No dereito
No dereito contractual, o pacto implícito de boa fe é unha presunción xeral de que as partes dun contrato tratarán entre si con honestidade, imparcialidade e boa fe, a fin de non destruír o dereito da outra parte para recibir os beneficios do contrato.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Recompilación de usos na prensa escrita
Primeiro ministro de Güiana

thumb|150px|Brasón do presidente de Güiana.
O **primeiro ministro de Güiana** é o xefe de goberno de Güiana. Antes da independencia existiron os cargos de ministro-xefe, que foi ocupado por Cheddi Jagan o 1953, e o de *premier* que foi ocupado por Cheddi Jagan de 1964 ata o 1964 e por Forbes Burnham de 1964 ata a independencia.

Esta é unha lista dos primeiros ministros de Güiana despois de 1966.

## Véxase tamén 
* Presidentes de Güiana
Ad libitum

miniatura|O compositor Erik Satie usou o recuso *ad libitum* en moitas das súas obras.
***Ad libitum*** é unha locución latina que significa literalmente “a pracer, á vontade” que poderiamos traducir como “como se queira”. Con frecuencia aparece abreviado como *ad lib*. A expresión *a bene placito* (ó bo pracer dun) é aproximadamente sinónima e menos común. A súa forma italiana *a piacere* entrou na lingua vehicular musical. Este termo, como veremos a continuación, emprégase en distintas disciplinas como a música, a bioloxía ou a política.
 
## En música 
Neste campo *ad libitum* é unha indicación musical que significa “á vontade” e pode aparecer en partituras e partichelas. Pode ter varios significados ó sinalar que o intérprete musical ou director ten á súa disposición unha variedade de criterios que pode adoptar con respecto a unha pasaxe determinada:

* para interpretar a pasaxe nun ritmo libre en lugar do tempo estrito ou “metronómico”. É a práctica coñecida como *rubato* cando non está expresamente indicada polo compositor. A alteración afecta só ós tempos, pero nunca ás notas.
* para improvisar unha liña melódica que encaixe na estrutura xeral establecida polas notas ou os acordes anotados na pasaxe.
* para omitir unha parte instrumental, como pode ser un acompañamento que non é esencial, pola duración da pasaxe. Neste caso é a indicación oposta a *obbligato*. Por exemplo: “Proporcionóuselle ás ratas acceso ad libitum a alimentos e auga.”
 
Nos estudos de campo da bioloxía tamén pode significar que a información foi obtida espontaneamente sen un método específico.
 
### Na medicina
Nos prospectos e investigación clínica, a abreviación *ad lib.* indica que a administración depende da vontade do paciente.
 
### Na liturxia católica
*Ad libitum* utilízase na liturxia católica cando se fai referencia a unha festa relixiosa ou memoria libre da celebración dun santo do santoral católico que se pode celebrar ou non, a consideración ou discreción do celebrante ou presidente da celebración litúrxica.

### En política
Por suposto tamén se emprega para referirse a decisións políticas que se toman “*a piacere*”, é dicir, centrándose nos intereses propios no canto de nos dos votantes.

### No teatro e no cine 
Ad lib. emprégase para describir momentos individuais durante o teatro en directo cando un actor fala a través do seu personaxe usando palabras que non se atopan no texto da obra. Cando a actuación enteira se basea na creación espontánea o proceso chámase teatro improvisacional.
 
En películas o termo *ad lib.* refírese habitualmente a cando se interpola material non escrito no guión. Dustin Hoffman admitiu en entrevistas que a súa famosa frase “Estou camiñando aquí! Estou camiñando aquí” como “Ratso” Rizzo en *Cowboy de medianoite* fora *ad libitum*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Notación musical
Diario ADN

O diario **ADN** foi un xornal español gratuíto fundado no ano 2005 e desaparecido en 2011.

O 1 de decembro de 2008, asinou unha alianza estratéxica co xornal gratuíto galego *De luns a venres*, que dende ese día pasou a chamarse *ADN De luns a venres*.

Constou de cinco seccións *Actualidade* (inclúe as seccións locais, política, internacional e economía); *Sociedade*; *Deporte*; 'Cultura e lecer* e *Televisión e radio''.

## Notas
Ante meridiem

***Ante meridiem*** é unha locución latina que significa *antes do mediodía*. 
A abreviatura **a.m.** utilízase nos países anglosaxóns para indicar as horas desde a media noite ao mediodía. Así, por exemplo, as dúas da noite escríbese 2 a.m.
Calabor, Pedralba de la Pradería

**Calabor** é unha das cinco aldeas que forman o concello de Pedralba de la Pradería, na comarca zamorana de Seabra. Con 66 habitantes, é a única delas que pertence ao dominio lingüístico galego. O xentilicio é «». Estaba unido ó territorio galegofalante das Portelas mediante o sur do concello de Requeixo, que tamén era na zona sur de fala galega antes de ficar esa zona despoboada.

## Economía 
A aldea de Calabor ten como fonte económica a agricultura, a gandaría, a explotación das súas augas minerais (balneario e embotelladora) e un parque eólico. Hai máis de catro décadas, Calabor era unha localidade que baseaba a súa economía nas minas de estaño que ten no seu territorio, así como no antigo balneario e embotelladora de augas de Calabor. Actualmente estase realizando un novo proxecto que fomenta a riqueza desta poboación sanabresa, o cal consiste nun novo balneario para todos aqueles turistas e viaxeiros que queiran gozar das súas augas mineiro-medicinais.

Coñecidas dende a época da dominación romana, as augas de Calabor foron explotadas dende tempo inmemorial. Ata mediados do século XX funcionou un balneario no lugar no cal chegou a aloxarse Uxía de Montijo, emperatriz dos franceses.

## Notas
## Véxase tamén
Corredores de sombra

***Corredores de sombra*** é un libro de Agustín Fernández Paz publicado en 2006 por Edicións Xerais. En maio de 2008 saíu do prelo a 6ª edición.

## Trama 
Clara Soutelo é unha rapaza de 15 anos que veranea no pazo que os seus pais teñen na vila de Cartelle. Membro dunha familia "ben", as súas afeccións son ler e escoitar música punk, e todo apunta a que vai ser outro aburrido verán. Porén, tras coñecer a Miguel, un rapaz da vila, e coa compañía do seu tío, axudará a sobrelevar e investigar a aparición dun esqueleto emparedado entre dous tabiques da súa casa.

## Narración 
A trama está ambientada en 1995, se ben a autora nárrao no 2005, lembrando os feitos e incluíndo anacos do seu diario. Utilizando a primeira persoa, non se limita a comentar os feitos, senón que continuamente lembra os seus sentimentos daquel verán, no que tivo bos momentos (como coñecer ao seu primeiro amor) e malos (como aturar as continuas rifas co seu pai e os desencontros coa familia).

## Traducións 
*Ao castelán por Mª Isabel Soto López co título de *Corredores de sombra* publicado en 2006 por Editorial SM, Gran Angular.
*Ao catalán por Josep Franco Martínez co título de ''Passadissos d'ombra* publicado en 2007 por Editorial Bromera.
*Ao inglés por Jonathan Dunne co título de *Corridors of Shadow'' publicado en 2017 por Small Stations.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha de xerais
Arnedo

**Arnedo** é unha cidade situada na Rioxa (España), con 14.245 habitantes (INE 2006). Está bañada polo río Cidacos (afluente do Ebro). A economía depende fundamentalmente da industria do calzado. O seu nome provén posiblemente do latín *Arenetum*, colectivo de *area*.
Lorca

**Lorca** é unha cidade e concello español da Rexión de Murcia situado no sueste da Península Ibérica. Pertence á comarca do Alto Guadalentín. Ten 92.869 habitantes (INE 2011), sendo a terceira cidade en poboación da comunidade, tras Murcia e Cartagena. É o segundo municipio máis extenso de España, tras Cáceres, con 1.676&nbsp;km².

220px|left|thumb|Castelo de Lorca.
Lorca é coñecida polo seu castelo, a súa arquitectura barroca e as súas procesións de Semana Santa, declaradas como Festa de Interese Turístico Internacional.

Grazas ao seu denso patrimonio heráldico é tamén chamada "a cidade dos cen escudos", nome que lle outorgou o antigo alcalde José Antonio Gallego, mentres que do seu nome orixinal (*Eliocroca*) toma o título de "cidade do sol". A súa zona vella e o recinto do castelo foron declarados conxunto histórico-artístico o 5 de marzo de 1964, sendo a primeira da Rexión de Murcia con esta distinción.

O 11 de maio de 2011, dous terremotos de 4,5 e 5,1 graos con epicentro na localidade deixaron un balance de 9 mortos, centos de feridos e notables danos materiais.

O 31 de xaneiro de 2022 foi nova polo asalto ó seu concello no medio da polémica pola limitación das macrogranxas porcinas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial do Concello de Lorca
Las Rozas de Madrid

**Las Rozas** é un municipio español pertencente á Comunidade de Madrid, situado na área metropolitana, ao oeste da capital.

## Xeografía 
O municipio limita cos de Torrelodones ao norte, Villanueva del Pardillo e Galapagar ao oeste, o Monte do Pardo de Madrid ao leste e Majadahonda ao sur. Parte do seu territorio atópase dentro do Parque Rexional da Cunca Alta do Manzanares.

## Economía 
Las Rozas é un dos municipios coa renda per cápita máis elevada da Comunidade de Madrid. experimentou así mesmo un forte crecemento na súa poboación, que pasou duns 35.137 habitantes en 1991 a 83.428 en 2008.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Pozuelo de Alarcón

**Pozuelo de Alarcón** é unha cidade e municipio español, situado na Comunidade Autónoma de Madrid, a 15 quilómetros ao oeste da capital.

Tiña en 2015 unha poboación de 84.558 habitantes. Aínda que aínda en volumes reducidos, o núcleo de Pozuelo crece en poboación desde a metade do século XIX pola súa condición de municipio de segunda residencia de clases acomodadas e veraneantes procedentes de Madrid.

Pozuelo é unha cidade relevante e dinámica dentro da súa rexión, chegando a ser a localidade coa maior renda per cápita de todo o país.

## Xeografía 
## Historia 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
*Sitio web do concello
Addenda et corrigenda

***Addenda et corrigenda*** son morfoloxicamente xerundios (en latín: *gerundivum* 'relativo ao que debe levarse a cabo') en neutro plural, que equivalen respectivamente a *o que debe engadirse ou corrixirse* (cf. axenda). No mundo editorial, tan empregados ata non hai moito, significan **apéndice**, o primeiro, e **fe de erratas**, o segundo.

Esta expresión emprégase en materia contractual. Mediante ela, as partes, sen necesidade de subscribir un novo instrumento, utilizan o *addendum* para modificar os termos das súas obrigas. Por exemplo, modifican os termos dun contrato principal cando a vontade das partes conveñen en agregar, modificar condicións ou obrigacións ás xa establecidas ou se require explicitar unha condición ou explicación insuficientemente desenvolvida, fan uso do *addendum*.

Con todo, a tendencia é a usar case de maneira exclusiva a forma do plural en referencia co contido da, ou das adicións.
Esmagamento por elefante

[miniatura|250px|Ás veces, os elefantes desmembraban os corpos dos condenados, como se aprecia neste debuxo de [1681 de *An Historical Relation of the Island Ceylon*, de Robert Knox.]]
O **esmagamento por elefante** foi un método de execución común para aqueles que eran condenados a morte no sur e sueste asiático, especialmente na India, durante case 4.000 anos.

## Historia 
Os elefantes eran empregados a fin de esmagar, desmembrar ou torturar aos cativos en execucións públicas. Este uso dos elefantes atraía o interese dos viaxeiros europeos, que cualificaban as escenas de arrepiantes, como quedou recollido en numerosos diarios contemporáneos e relatos de viaxes a Asia. A práctica foi finalmente suprimida polos colonizadores da rexión nos séculos XVIII e XIX.

As primeiras novas que nos chegan deste tipo de execucións proceden da antigüidade clásica. No entanto, a práctica xa daquela estaba firmemente estabelecida e continuou até o século XIX.

Os romanos e os cartaxineses tamén botaron man deste método en ocasións, e na *Biblia* menciónase (no *Deuteronomio*), na historia de Xosé e no *Libro dos Macabeos* ao falar acerca dos exipcios.

## Véxase tamén
Bolero

O **bolero** é un ritmo que mestura as raíces españolas coas influencias locais de varios países hispanoamericanos. Xurdiu no Caribe, mais sufriu modificacións, especialmente desenvolvendo temas máis románticos e un ritmo mais devagar. Ten tradición en Cuba, Porto Rico, a República Dominicana, Colombia, Ecuador, México, o Perú, Venezuela, o Uruguai, a Arxentina e o Brasil.

## Subxéneros
A pegada musical de Cuba fíxose sentir non só co bolero senón co son, o danzón, a guaracha, o mambo ou o chachachá, entre outros. Os países da conca do gran Caribe hispano asumiron pronto como propio o produto que Cuba lles daba entre a década de 1920 e 1930. Iso permitiu a fusión e o engrandecemento do bolero con outros xéneros musicais, dándose como resultados os subxéneros: bolero rítmico, bolero cha-cha-chá, bolero mambo, o bolero rancheiro (mestura de bolero e mariachi mexicano), o bolero son (creación de Miguel Matamoros), o bolero moruno (bolero con mesturas xitanas e hispánicas) e mesmo a bachata, unha especie de bolero orixinado nos arrabaldes marxinados de República Dominicana.
Joe Arroyo

**Álvaro José Arroyo González**, nado en Cartaxena de Indias o 1 de novembro de 1955 e finado en Barranquilla o 26 de xullo de 2011, foi un intérprete e compositor colombiano considerado un dos máis grandes da música caribeña. O seu nome está relacionado coa cumbia, o joropo, o chandé ou o son montuno, que comunmente o oínte medio clasifica co termo global de Salsa.
Primeiro ministro da Costa do Marfil

right|miniatura|230px|Brasón de Costa do Marfil.
O **primeiro ministro de Costa do Marfil** é o xefe de goberno de Costa do Marfil. Esta é unha lista dos primeiros ministros de Costa do Marfil despois de 1958.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Presidente de Costa do Marfil
* Costa do Marfil
Música caribeña

miniatura|dereita|250px|Combas
A **Música do Caribe** ou **Música caribeña** é a agrupación de músicas, cantos, sons e danzas de América Central e do Caribe, que abrangue así mesmo as partes costeiras de Venezuela e Colombia. Xurdiron coa mesturanza de ritmos europeos, africanos e nativos das distintas áreas como parte da mestizaxe americana. Os *ritmos caribeños* son piares do que se coñece como *ritmos latinos*. Caracterízanse polo emprego da percusión e de instrumentos de vento.

A música caribeña está presente en toda Latinoamérica.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Ritmos xamaicanos 
* Timba
Primeiro ministro de Albania

O **primeiro ministro de Albania** é o xefe de goberno de Albania. Esta é unha lista dos primeiros ministros de Albania despois de 1912, cando o país independizouse.

## Principado de Albania (1912-1920) 
;Primeiros ministros
* Ismail Qemali (1912-1913).
* Myfit Libohova (1913-1914).
* Turhan Pasha Përmeti (1914).
* Esat Pashë Toptani (1914).
* Cargo vago, entre 1914 e 25 de decembro de 1918.
* Turhan Pasha Përmeti (1918-1920).

## Estado de Albania (1920-1925) 
;Primeiros ministros
* Sulejman Bej Delvina (1920).
* Ilias Bej Vrioni (1920-1921).
* Pandeli Evangjeli (1921).
* Hasan Bej Prishtina (1921).
* Omer Pasha Vrioni (1921-1922).
* Xhafer Ypi (1922).
* Ahmet Zogu (1922-1924).
* Shefqet Bej Verlaci (1924).
* Ilias Bej Vrioni (2ª vez) (1924).
* Fan S. Noli (1924).
* Ilias Bej Vrioni (3ª vez) (1924-1925).
* Ahmet Zogu (2ª vez) (1925).

## República albanesa (1925-1928) 
Durante o período no cal a Albania foi unha república, tendo Ahmet Zogu como presidente, o cargo equivalente ao do primeiro ministro era o de ministro-xefe, e era ocupado polos ministros da Xustiza.

## Reino de Albania (1928-1939) 
;Primeiros ministros
* Kosta Kota (1928-1930).
* Pandeli Evangjeli (2ª vez) (1930-1935).
* Mehdi Bej Frashëri (1935-1936).
* Kosta Kota (2ª vez) (1936-1939).

## Ocupación italiana (1939-1943) 
;Primeiros ministros
* Shefqet Bej Verlaci (2ª vez) (1939-1941).
* Mustafa Merlika Kruja (1941-1943).
* Eqerem Bej Libohova (1943).
* Maliq Bushati (1943).
* Eqerem Bej Libohova (2ª vez) 1943.

## Ocupación alemá (1943-1944) 
;Primeiros ministros
* Ibrahim Bej Biçaku 1943.
* Mehdi Bej Frashëri (2ª vez) (1943).
* Rexhep Mitrovica (1943-1944).
* Fiqri Dine (1944).

## República Socialista de Albania (1944-1991) 
;Presidentes do Consello de Ministros
* Enver Hoxha (1944-1954).
* Mehmet Shehu (1954-1981).
* Adil Çarçani (1982-1991).

## Presidentes de Albania (1991-presente)
Presidente de Gambia

O presidente é o xefe de estado e o xefe de goberno de Gambia. Segundo a constitución do país é elixido para un mandato de 5 anos, e pode reelixirse indefinidamente.

O 30 de xullo de 1981 cando o presidente Dawda Jawara estaba en Londres para asistir á voda do príncipe Charles co Diana Spencer, ocorreu unha tentativa de golpe de estado de esquerdas, comandada por Kukoi Samba Sanyang. Este ocupou o poder, pero foi derrotado o día 5 de agosto do mesmo ano, coa axuda de tropas do Senegal.

Dawda Jawara permaneceu no poder logo de sucesivas reeleccións ata 22 de xullo de 1994 cando sufriu un segundo golpe de estado comandado polo tenente Yahya Jammeh. Jawara exiliouse do país ata o 2002, mentres en 1996 Yahya Jammeh convocou e gañou as eleccións presidenciais, sendo reelixido nos anos 2001 e 2006.

Esta é a lista dos presidentes de Gambia despois de 1970.

## Notas
Cum laude

***Cum laude*** é unha locución latina que significa 'con loanza', formada pola preposición *cum* mais o ablativo singular de *laus, laudis*. Emprégase para resaltar certas cualificacións académicas, normalmente o doutoramento (apto *cum laude*). 
## Usos 
En España dende 1998 (R.D 778/1998) pode acompañar a cualificación de sobresaliente para amosar a nota máxima na cualificación académica e, polo tanto, preferencia para premio extraordinario. Pero polo xeral, como se fai nos Estados Unidos e noutros lugares de Europa e do mundo, todas as universidades utilizan frases latinas para sinalar o nivel de distinción académica con que o alumnado cursara un grao académico. Normalmente existen tres graos de honra: *cum laude* ('con loanza'), *magna cum laude* ('con grandes loanzas') e *summa cum laude* ('con máximas loanzas').