David (Donatello)

O '''*David* '* de Donatello é unha escultura exenta en bronce de 158&nbsp;cm, realizada contra o ano 1440 (ou no 1430 segundo algúns estudosos) por encarga de Cosme de Medici, que a quería para os xardíns do seu novo pazo de Florencia. Actualmente, atópase no Museo Nacional do Bargello. É unha escultura representativa do Quattrocento italiano, inspirada na época clásica e cunha composición claramente praxiteliana. Aínda que trata un tema bíblico, na escultura pódese ollar a gran semellanza que garda cun heroe da Antigüidade clásica. É a primeira estatua exenta da escultura renacentista que se fixo en bronce totalmente espida.

Dende o ano 2007 estase a facer unha restauración da obra para proceder á súa limpeza. Os traballos poden ser seguidos polos visitantes do&nbsp;Bargello&nbsp;mediante un ventanal que mostra a sala onde se efectúan os traballos de&nbsp;mellora.

## Contexto 
A principios do século XV xurdiu en Europa unha sociedade mercantil, coa creación de bancos nas cidades máis prósperas, como París ou Florencia; nesta última, a prosperidade permitiu o ascenso ao poder da familia&nbsp;Médici&nbsp;coa súa conseguinte influencia política; e converteríanse nos grandes mecenas de todas as artes. A pesar de que os artistas continuaban sendo considerados como artesáns, melloraron a súa posición social grazas aos mecenados que procuraban elevar a posición dos seus artistas protexidos a oficios liberais.&nbsp;Seguindo&nbsp;as observacións de&nbsp;Leon Battista Alberti: "...*o artista neste contexto social non debe ser un simple artesán, senón un intelectual preparado en todas as disciplinas e en todos os terreos''".

Ao longo do século XV apareceu en Italia o período denominado coma o&nbsp;quattrocento&nbsp;ou o&nbsp;rinascimento&nbsp;dell'antichità, movemento artístico que evolucionou as técnicas da pintura, especialmente o debuxo. No&nbsp;quattrocento&nbsp;utilizouse a perspectiva como medio para conseguir unha maior exactitude na expresión da realidade dende un determinado punto de vista, e perfeccionouse a técnica ao óleo. A arquitectura inspirouse na arte grega, cunhas liñas máis puras e con canons dunha grande harmonía; igualmente, na escultura, observouse un retorno á imitación da figura clásica, coa anatomía como centro de atención e buscando a perfección do corpo humano. Grandes artistas, como os arquitectos&nbsp;Filippo Brunelleschi&nbsp;e&nbsp;Leon Battista Alberti, os pintores Masaccio, Sandro Botticelli,&nbsp;Filippo Lippi e&nbsp;Piero&nbsp;della&nbsp;Francesca, e os escultores&nbsp;Ghiberti&nbsp;ou&nbsp;Donatello, contribuíron ao esplendor da arte desta época.

No ano 1436,&nbsp;Brunelleschi&nbsp;rematou a cúpula de&nbsp;Santa María del Fiore, a catedral de Florencia, un dos proxectos arquitectónicos máis importantes da cidade. En 1426 a *Adoración dos Magos de&nbsp;Masaccio* representou a renovación da pintura da época; as súas figuras perden o xesto grácil da arte gótica e ocupan un espazo verdadeiro dentro das leis da perspectiva lineal e o contraste da cor. En Florencia, esta concepción da arte xa practicábase por&nbsp;Brunelleschi, vinte e catro anos máis novo que&nbsp;Masaccio, e&nbsp;Donatello, co que había unha diferenza de quince anos.

En 1425, o escultor&nbsp;Ghiberti&nbsp;recibiu o encargo da realización da porta este ou *Porta do Paraíso* para o baptisterio de&nbsp;San Xoán (Florencia), conseguindo nesta obra unha gran perfección no baixorrelevo. O axudante de&nbsp;Ghiberti&nbsp;foi&nbsp;Donatello.

### Detalles biográficos do autor 
Donato&nbsp;dei&nbsp;Niccolò&nbsp;dei&nbsp;Betto Bardi, nado en Florencia (1386-1466), é o escultor máis representativo da escultura&nbsp;quattrocentista italiana. Discípulo de&nbsp;Ghiberti&nbsp;até que chegou a independendizarse, e protexido de&nbsp;Brunelleschi&nbsp;(con quen estudou as ruínas clásicas de Roma), é un renovador de toda a escultura europea, e sobre todo da técnica do fundido en bronce. Por outra parte, estudou profundamente o ser humano como centro e razón de ser do Universo ao cal trata en toda unha gama de caracteres e valores, intentando penetrar na súa psicoloxía. As súas obras máis sobresaíntes son a&nbsp;Cantoría da Catedral&nbsp;de Florencia, o&nbsp;San Xurxo de Orsanmichele&nbsp;(en Florencia), a estatua ecuestre do&nbsp;*Condottiero Gattamelata*&nbsp;(en&nbsp;Padua) e o&nbsp;*David*, encargada por&nbsp;Cosme de Médici que foi colocada no patio do pazo dos&nbsp;Médici&nbsp;ata o ano 1495, cando&nbsp;Piero de Médici&nbsp;foi expulsado da cidade, sendo a estatua trasladada ao patio do&nbsp;Palazzo&nbsp;Vecchio.

## Historia 
Descoñécese cando se realizou e as circunstancias que arrodean á obra, mais do pouco que se sabe é que foi encargada por Cosme de Medici á volta do exilio, cando Donatello adquirira xa fama en Florencia despois da súa formación inicial no taller de Ghiberti. Posibelmente tivera un destino público polo que a súa finalidade sería conmemorativa e simbólica: triunfo da intelixencia e triunfo dos Medici e, seguramente, estaba destinada para o seu novo pazo en Florencia, o que é coñecido como Palacio Medici Riccardi. Porén, a primeira referencia que se ten da obra é en 1469, nunha descrición da voda de Lourenzo, fillo de Piero, con Clarice Orsini e na que se cita que o David estaba sobre unha columna no patio do Palacio Médici.Foi encargada por Cosme de Medici, 

Donatello viaxou a Roma xunto con Brunelleschi para coñecer as ruínas romanas e se Brunelleschi revolucionou a arquitectura, Donatello fixo o mesmo na escultura tanto nas obras de vulto redondo coma nos relevos onde logrou plasmar a profundidade por medio da técnica do *schiacciato*, é dicir conseguir a tridimensionalidade diminuíndo paulatinamente o vulto das formas. 

### Historia de David e Goliat 
David&nbsp;era fillo de&nbsp;Xesé, da tribo de&nbsp;Xudá. Vivía en Belén co seu pai e os seus irmáns, e pertencía a unha familia humilde que se dedicaba ao pastoreo. Como se relata en *Samuel*&nbsp;*17:51*, os feitos iniciáronse cando o pai o envío onde estaba acampado o exército israelita para que obtivese noticias dos seus tres irmáns máis vellos. Ao chegar ao campamento,&nbsp;David&nbsp;decatouse de que un filisteo moi forte, un xigante chamado&nbsp;Goliat, estaba a desafiar en combate individual calquera inimigo; diante deste guerreiro ningún israelita se atrevía a enfrontarse. A pesar que era moi novo e inexperto na arte da guerra e que&nbsp;Goliat&nbsp;medía dous metros e medio,&nbsp;David rezou a Deus e pediu permiso ao rei&nbsp;Saúl&nbsp;para poder enfrontarse ao gran guerreiro.&nbsp;Lembrou&nbsp;ao rei que cando un león e un oso atacaran ao seu rabaño, fora capaz de matalos co seu tirafonda. Entón o rei deulle permiso para combater co xigante.

Así pois,&nbsp;David&nbsp;dirixiuse cara a onde estaba&nbsp;Goliat. Ía vestido cunha armadura do rei pero por ser demasiado pesada quitouna. Foi ata un torrente onde colleu cinco pedras e chegou ao campo de batalla co tirafonda como única arma.&nbsp;Goliat&nbsp;riuse de&nbsp;David&nbsp;ao velo tan novo, con aspecto delicado e mal armado. Entón o pastor puxo unha pedra no tirafonda e empezou a xirala e ao lanzala foi directamente á fronte do xigante derrubándoo a terra.&nbsp;David&nbsp;rapidamente colleu a espada de&nbsp;Goliat&nbsp;e cortouno a cabeza.

## Análise da obra 
Donatello interpretou este tema bíblico (tomado do Primeiro libro de Samuel) rompendo a tradición e o representa espido coma un heroe clásico;

### Descrición 
miniatura|Detalle lateral do David, coa perna moi flexionada.
Fai a representación dun nu ponderado, natural, pero moi expresivo debido á firmeza das liñas compositivas xerais. Relátase a vitoria de David sobre Goliat, un xigante filisteo. Donatello mostra un David adolescente, nu, co pé sobre a cabeza de Goliat, que acaba de cortar coa propia espada do seu inimigo e que David aínda a suxeita na súa mandereita. Coa outra man soporta a pedra coa que feriu a Goliat. Ten a expresión serena e cobre a súa cabeza con sombreiro de palla típico da Toscana do que sobresaen as guedellas do pelo; leva tamén unha coroa de follas de amaranto, en clara alusión ao heroísmo grego, e os seus pés están calzados con botas. Na cabeza de Goliat encóntrase un helmo traballado polo miúdo con relevos historiados e adornos vexetais típicos do primeiro Renacemento (chamados «*in candelieri*»), e onde está representado un baixorrelevo dunha carroza alada por *putti*.

A composición está moi estudada. A perna dereita dun David adolescente soporta o peso dun corpo lixeiro, mentres que a esquerda apoia sobre a cabeza do xigante derrotado. O ángulo xerado aquí contrarrestarase co brazo esquerdo apoiado na cadeira. O atrevido espido de David —leva só sombreiro e botas de coiro— realza a inclinación das cadeiras e recrea a curva praxitélica (como se mencionou anteriormente), ao tempo que dá movemento e sensualidade á anatomía do pastor. A superficie pulida e case negra do bronce mellora o atractivo do corpo xuvenil. A espada que sostén, a pedra na súa outra man e a súa mirada satisfeita tamén nos dan, a pesar da súa mocidade, unha idea da súa valentía. O Renacemento adoptou os elementos básicos que describira Vitruvio, quen mantiña:

A modelaxe muscular é moi suave, borrosa, case feminina e o acabado que presenta o bronce é completamente liso para simular a suavidade da pel e constitúe un magnífico exemplo de estatuaria de bronce.

### Interpretación 
Mais Donatello non só representa un tema bíblico de gran popularidade e cun aire relixioso, senón que tamén lle imprime un ton mitolóxico e social. Así, David está representado tras a súa vitoria sobre o xigante Goliat, despois de matalo coa súa honda e despois de cortarlle a cabeza, que aparece aos seus pés. A actitude que presenta o corpo, apoiado na perna dereita, mentres a esquerda se presenta lixeiramente dobrada, o que se pode valorar como *contrapposto*, innovación atribuída ao escultor Policleto. Porén, para outros autores, ese *contrapposto* estaría moi esaxerado polo que supón unha clara influencia do estilo de Praxíteles, coñecido no mundo da arte como a "curva praxitélica" até o punto de ser denominado o "Praxíteles florentino". En calquera caso, contribúe a romper a lei da frontalidade proporcionando unha movemento máis harmonioso para o corpo.  

## Representacións de esculturas de David na arte 
O propio Donatello realizara anteriormente unha escultura de David, encargada para os contrafortes do coro da catedral de Florencia; para o mesmo sitio encargaron outra a&nbsp;Nanni&nbsp;dei Banco na que debía representar a&nbsp;Isaías. Se se comparan ambas as dúas esculturas obsérvase unha flexión do corpo de&nbsp;Isaías&nbsp;que continúa sendo gótica e que parece non ter un eixe central, a do&nbsp;*David* de Donatello&nbsp;presenta un&nbsp;*contrapposto*&nbsp;perfecto. Donatello realizouna en mármore cunha altura de 190&nbsp;cm; a gran meticulosidade do rematado recorda a influencia que adquiriu cando traballou con Ghiberti.

Verrocchio&nbsp;realizou un&nbsp;*David*&nbsp;en 1467-1470, en bronce, que é máis descarado e audaz, ademais de estar vestido; queda reflectido na escultura o mesmo momento vitorioso que o&nbsp;*David* de Donatello. Encóntrase no&nbsp;Bargello&nbsp;de Florencia. Michelangelo&nbsp;realizou un&nbsp;*David*&nbsp;en mármore no período de 1501-1504, cunha altura de máis de cinco metros; é o símbolo da tensión no instante previo de lanzarse ao combate contra&nbsp;Goliat. Encóntrase na Galería da Academia de Florencia. Bernini&nbsp;executou cara aos anos 1623-1624 unha estatua barroca de medida real e en mármore. Representa a&nbsp;David&nbsp;no momento fugaz e sutil de disparar a súa pedra. Atópase na Galería&nbsp;Borghese&nbsp;de Roma. Antonin Mercié&nbsp;realizou unha estatua en bronce no ano 1871, onde o&nbsp;David&nbsp;ten a cabeza de&nbsp;Goliat&nbsp;aos seus pés, como no de&nbsp;Donatello, pero leva un turbante e está a&nbsp;envaiñando&nbsp;a súa espada. Existen numerosas representacións, a maioría incorporan unha peza de tea cubrindo a zona xenital, aínda que as nádegas quedan ao descuberto. A escultura orixinal encóntrase no Museo de&nbsp;Orsay, en París.

Ficheiro:Donatello, david (marmo) 01.JPG|A primeira versión do *David* (1408-1409). Museo Nacional do Bargello, Florencia. Marmore; altura 1,91 cm
Ficheiro:David, Andrea del Verrocchio, ca. 1466-69, Bargello Florenz-01.jpg|*David*, de Verrochio, ca. 1466-1469. Museo do Bargello, Florencia.
Ficheiro:David Miguel Angel2.jpg|*David* de Miguel Anxo (1501-1504)
Ficheiro:Bernini's David 02.jpg|*David* de Bernini (1623-1624). Galería Borghese.
Ficheiro:Augustins - David by Antonin Mercié (D 2005 1).jpg|*David* (1871) de Antonin Mercié, bronce, Museo dos Agostiños, Tolosa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* García Gaínza, María Concepción (1988). «Escultura en el Renacimiento».&nbsp;*Historia Universal del Arte de Espasa*. El Renacimiento (Volumen 6).&nbsp;ISBN&nbsp;84-320-8374-7 - Páxinas 63-108.
* Gardner, Helen, Fred Kleiner y Christin Mamiya (2006).&nbsp;''Gardner's Art through the ages&nbsp;: the Western perspective*. Thomson/Wadsworth,&nbsp;Australia.&nbsp;ISBN&nbsp;0-495-00478-2 - Páxina 473.
* Gilman, Benjamin Ives (2008).&nbsp;*Manual of Italian Renaissance Sculpture As Illustrated in the Collection of Casts at the Museum of Fine Arts, Boston*. Riverside Press,Boston.&nbsp;ISBN&nbsp;978-0-554-80357-9 - Páxina 61.
* Greenhalgh, M. (1982).&nbsp;*Donatello and his sources*. Duckworth,&nbsp;Londres.&nbsp;ISBN&nbsp;0-8419-0827-3 - Páxina 166.
* Janson, Horst y Anthony Janson (2003).&nbsp;*History of art&nbsp;: the Western tradition*. Prentice-Hall, Upper Saddle River.&nbsp;ISBN&nbsp;0-13-182623-9 - Páxinas 408 - 423.
* 
* Pijoan (1966).&nbsp;*Historia del Arte, Volumen 3*. Barcelona, Salvat Editores.&nbsp;ISBN&nbsp;84-345-3242-5.
* Pope Genessy, J. (1989).&nbsp;*La escultura italiana en el Renacimiento*.&nbsp;Madrid.&nbsp;ISBN&nbsp;84-89569-24-X.
* Sureda, Juan (1988). *Historia Universal del Arte, El Renacimiento I''. Barcelona: Editorial Planeta.&nbsp;ISBN&nbsp;84-320-8905-2.
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha do catálogo da Soprintendenza de Florencia 
* Explicacións e imaxes sobre o David