Manuel Antonio

**Manuel Antonio Pérez Sánchez**, máis coñecido como **Manoel Antonio** ou **Manuel Antonio**, nado en Rianxo o 12 de xullo de 1900 e finado en Asados (Rianxo) o 28 de xaneiro de 1930, foi un poeta galego en lingua galega, o máximo representante do movemento vangardista na literatura galega. Asistiu á II Asemblea Nacionalista en Compostela (1919), á III en Vigo (1921) e á IV en Monforte e chamou á defensa radical do monolingüismo na lírica galega do século XX. Este libro foi concibido durante as súas travesías polo Atlántico e o Mediterráneo, como piloto de navío en prácticas no pailebote *Constantino Candeira*. Escribiu tamén *Con anacos d´o meu interior*, *Foulas*, *Sempre e mais dispois* e *Viladomar*, publicados postumamente, en 1972, baixo o título *Poesías I,* estiveron Vicente Huidobro, Gerardo Diego, Arthur Rimbaud, Jules Supervielle e Guillaume Apollinaire. Tamén estivo atento ás repercusións culturais das novas teorías científicas (coma a *Teoría da Relatividade* de Einstein).

Encádrase habitualmente a figura e a obra de Manuel Antonio na chamada Xeración de 1925, que outros estudosos definen como *Novecentistas*

Foille dedicado o Día das Letras Galegas no ano 1979.

## Traxectoria biográfica 
Manuel Antonio naceu no seo dunha familia conservadora,. Os avós maternos foron Gregorio Sánchez Triñanes (natural de Boiro) e María Vázquez Seco, tíos e padriños do crego Valentín Losada Vázquez.

Aos dous anos foi vivir a Padrón por causa da tuberculose do pai, quen morrería cando Manuel Antonio tiña catro anos. Viviu primeiro na casa da avoa materna e despois co seu tío crego José Sánchez Vázquez, sochantre na igrexa de Iria.

Cando en 1918, durante a primeira guerra mundial, Alemaña atacou barcos franceses, Manuel Antonio e mailo seu curmán Roxelio pedíronlle ao embaixador francés na Coruña que os alistase na Lexión Estranxeira. Ante a negativa deste, decidiu ir el mesmo a Francia. Porén, foi detido na fronteira con Augusto Lustres Rivas como capitán. A el dedicoulle *De catro a catro*, poemario concibido durante as travesías no barco.

En 1928 e 1929 fixo tres viaxes a América a bordo do buque neerlandés *Gelria*, a decisión de non seguir a carreira eclesiástica e matriculouse en 1913 no Instituto de Santiago para estudar o bacharelato. Alí viviu a partir de 1914 durante o curso escolar.

Compostela quedou na súa memoria como o lugar máxico onde comezou a militancia no galeguismo e o republicanismo. Nas súas estadías en Rianxo relacionouse con Rafael Dieste, un rapaz do seu tempo co que compartía o interese pola literatura e o nacionalismo, e mais co seu curmán Roxelio, quen o animou a participar na vida literaria e política dende a mocidade.
miniatura|Casa museo de Manuel Antonio
Como amosa nas súas cartas, o bacharelato non lle interesaba. Porén, as cuestións políticas e literarias atraíano cada vez máis. Adoptou sempre unha actitude radical e rebelde, oposta ao ambiente en que pasou a infancia. Viviu e participou con intensidade o momento social e político. A súa primeira rebeldía é contra o carlismo e, por extensión, a xermanofilia.

### Do anticaciquismo ao nacionalismo. Iniciación editorial 
En 1918, con dezasete anos, enviou os seus primeiros poemas a revistas e xornais. Chegou a manter unha polémica co director da revista compostelá *Suevia* sobre a calidade das súas coposicións. Pouco a pouco comezou a tomar conciencia na loita anticaciquil que espallaba o agrarismo e fixo dos seus poemas unha arma de loita, mesmo en contra da ideoloxía familiar. De feito, por ese motivo algunha vez solicitou que ao pé do poema só constasen as súas iniciais. a Alfonso Daniel Rodríguez Castelao para que mediase entre eles e Vicente Risco. Risco era recoñecido como o guieiro teórico do grupo Nós e mais da mocidade con inquedanzas nacionalistas e literarias, ao ser o máis informado das novidades artísticas que se estaban a dar en Europa. Foi tamén o ourensán quen lle enviou noticia a Manuel Antonio dos movementos de vangarda en Europa e en España.

Porén, Risco estaba pouco convencido do interese desas correntes para a literatura galega, malia escribir o primeiro poema futurista en galego en 1920. Así, recomendoulle a Manuel Antonio que reparase en aspectos, ao seu ver, importantes para a nova literatura galega, como o folclore.

Sobre este aspecto, Manuel Antonio mantivo ampla correspondencia con Castelao. Comezou a cartearse con Victoriano Taibo, (na que participaran Cabanillas, López Abente, Victoriano Taibo etc.) ou a coruñesa *Alfar*, na que participaban importantes vangardistas da literatura española. Tamén formou parte do consello de redacción da luguesa *Ronsel*.

En 1922 publicou, xunto con Álvaro Cebreiro, o manifesto "Máis alá!", que eles mesmos espallaron por Galicia e o estranxeiro. Este manifesto é o único que aparece como tal na literatura galega da época. Con todo, houbo outros artigos asinados polo autor, como "Prólogo de un libro de poemas que ninguén escribeu" (1924) ou "Fatiguémonos" (1926), aparecidos en *Galicia. Diario de Vigo*. "Máis alá!" foi un auténtico revulsivo para o sector máis conservador do galeguismo, representado daquela polas Irmandades da Fala. Dende o colectivo viuse nel un ataque político concibido por Antón Villar Ponte, mais non desatou unha polémica da intensidade que esperaban os seus autores.

### Da vangarda á soidade. Prosas e traducións. Últimos anos 
Xa feita a carreira de Náutica e á espera das prácticas, seguía a actualidade literaria a través da prensa. Lía case todas as revistas publicadas en Galicia e mais algunhas estranxeiras. Tamén intercambiaba lecturas coas súas amizades, pois non formou parte activa dos parladoiros literarios. Estes eran máis propios da cidade ca dunha vila mariñeira coma Rianxo, "onde non tiña xa con quen compartir inquedanzas artísticas" (dille a Dieste nunha carta que "Rianxo segue a disputarlle a Roma o nome de Cidade Eterna").

1928 foi o ano de publicación do seu único libro en vida, *De catro a catro*. Nel participaron Dieste, quen xestionou as cuestións editoriais, e mais Carlos Maside como ilustrador.

Máis descoñecida, por breve, fragmentaria ou inacabada, é a prosa do autor rianxeiro, sempre incisiva, novidosa (trata temas pouco habituais, como o suicidio na emigración) e cun afán case obsesivo polo rigor. Para Manuel Antonio resultaba do maior interese a cuestión lingüística, en especial o léxico; dedicou horas de observación e de estudo Participou, ademais, na polémica entre os defensores dunha ortografía máis etimolóxica —próxima ao portugués— e outra máis fonética e sinxela, tomando intenso partido, por esta última. ao galego desde o francés ou o inglés. Aínda que escasa, é moi significativa polos autores escollidos (Rimbaud, Mallarmé, Apollinaire, Edgar Allan Poe).

A soidade vital do poeta, da que dan fe tanto os propios textos creativos coma os diarios de navegación, foise acentuando Manuel Antonio acadou recoñecemento xa durante os anos cincuenta en certos círculos políticos e culturais avanzados que recibiran noticia do autor por parte dalgúns sobranceiros intelectuais de posguerra. e só ten precedentes se se compara coa devoción case unánime que concitaban figuras coma Rosalía ou Castelao. Con todo, a historia da publicación e da recepción dos seus textos foi complexa; afirmouse, non sen polémica, que o custodio dos materiais que o poeta deixara á súa morte —e primeiro editor da súa obra despois de 1928—, Domingo García-Sabell, agachara durante demasiados anos aos ollos do público e da crítica elementos moi valiosos para que se normalizase a recepción da obra completa de Manuel Antonio (poesía, prosa e epistolario) e se editase con rigor científico.

Sobre todo a partir de que o grupo de comunicación poética Rompente publicou o boletín "Fóra as vosas sucias mans de Manoel Antonio!" (1979), reivindicouse cada volta máis o poeta rianxeiro e son innumerables as referencias e os xogos intertextuais coa súa obra, tanto dentro coma fóra das actitudes aínda consideradas vangardistas, tanto en nomes considerados xa clásicos da poesía contemporánea coma en autoras e autores máis recentes. Tense considerado moi significativo que fose Álvaro Cunqueiro un dos primeiros grandes nomes da literatura galega que profesase absoluta admiración por Manuel Antonio e percibise a súa transcendencia: apenas tres anos despois da súa morte (1933) publicaba na revista *Papel de Color* a primeira elexía polo autor de *De catro a catro*, preludio doutra que se publicou no volume *Dona do corpo delgado* (1950) baixo o título "Derradeira elexía a Manoel Antonio":*Diríamos que pedra para a tua fronte fría*

*-para a tua alma mar e vento duro.*

*Ti sí poeta, fenecido de algas verdes*

*o teu único corpo, silencioso e breve (...)*

*Nós non choramos. Finamente tristes*

*desconsolado ouvido inacabábel somos.*

## Etapas e caracterización xeral da poesía de Manuel Antonio 
Sempre preocupado pola cuestión do idioma e co compromiso nacional ao fondo, o poeta vai decantando progresivamente unha liña propia na que a elección exclusiva da lingua galega (aínda que a literatura, como recorda no manifesto que asina con Álvaro Cebreiro, nunca poida substituír a acción do suxeito histórico), nun contexto epocal de autores voluntariamente bilingües, expresaría xa de seu a radicalidade do discurso. 

#### Tres etapas 
Distínguense tres etapas na súa traxectoria; na primeira (correspondente ás primeiras obras *Con anacos d´o meu interior,* *Foulas* e *Sempre e mais dispois)* combina as pegadas tradicionais cunha interiorización da aprendizaxe nas vangardas; a segunda vén xa preludiada moi intencionalmente dispostos para distanciar o léxico da orientación patrimonial que continuaba dominando a lírica galega do seu tempo; co mesmo espírito innovador válese de recursos tipicamente vangardistas coma o caligrama, a disposición tipográfica irregular e a elección sistemática do verso libre.

Son diversas, ás veces contrapostas e mesmo polémicas as lecturas do contido da obra do rianxeiro. As claves para un achegamento coherente ao seu discurso pasan, en primeiro lugar, por recoñecer a filiación da estratexia creativa, que como detectara xa Carballo Calero procesos persoais, para outras contén alegorías de tipo político; para outras visións, en fin, o que está en primeiro plano é a mensaxe existencial (e mesmo existencialista) acubillada no xogo azaroso das imaxes. Algún dos consensos apunta na dirección de conceder relevancia ao que os propios textos fan explícito (a soidade ontolóxica, a inutilidade da viaxe, a falta de sentido) e construír a partir de aí unha estrutura semántica que sirva como eixo tanto para explicar *De catro a catro* como para comprender máis adecuadamente o resto da produción poética de Manuel Antonio. Na actualidade as lecturas da súa obra, canónica e indiscutiblemente dentro das vangardas, renóvanse e amplíanse con outros puntos de vista, desde o social ata o psicanalítico.

## Produción poética 
miniatura|"Intencións".
A produción poética de Manuel Antonio é breve. Consta duns 120 poemas clasificados nos seguintes títulos:

* *Con anacos d´o meu interior*: 18 poemas. Escrito entre 1920 e 1922.
* *Foulas*: 28 poemas. Escrito entre 1922 e 1925.
* *Manuel Antonio -* *Poesía Galega Completa* (Sotelo Blanco, 1992)
* *Foulas* (Galaxia, 2004)
* *Manuel Antonio. Obra completa Vol. II. Poesía.* (RAG e Fundación Barrié, 2014)

#### Correspondencia 
* *Correspondencia / Manoel-Antonio ; edición, limiar e notas de Domingo García-Sabell*
* *Manuel Antonio. Obra completa: Vol. III. Epistolario*. (RAG e Fundación Barrié, 2015)

## Traducións 
*De catro a catro / De cuatro a cuatro - Hojas sin fecha de un diario de a bordo* (Ed. Visor, 1993)

## Recoñecementos 
* Dedicóuselle o Día das Letras Galegas no 1979.
* En 2011 inaugurouse a súa casa-museo en Rianxo.
* En 2020, o rianxeiro Xosé Ricardo Losada obtivo o Premio Torrente Ballester de narrativa por *O rosario e a buguina.* A novela recrea os últimos meses de vida de Manuel Antonio e o conflito coa súa nai por motivos relixiosos.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Manuel Antonio: Embarcados nun cantar*. Ed. A Nosa Terra, 1996 (colección A Nosa Cultura nº 16). .
* "Manuel Antonio Pérez Sánchez". *Microsoft Encarta 2009* (DVD). Microsoft Corporation. 2008.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (2018): *Manuel Antonio. Vida e misterio dun poeta galego*. Galaxia, Vigo, ISBN 978-84-9151-162-5
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Poesía de vangarda
* Xeración de 1925

### Ligazóns externas 
* Manuel Antonio na Biblioteca Virtual Galega.
* , Xabier. "Unha nave en chamas, máis alá de Orión", *El País*, 19/11/2010 .
* , Daniel. "Manuel Antonio liberado", *El País*, 19/11/2010 .