Etimoloxía dos elementos químicos

A **etimoloxía dos elementos químicos** é en certa medida variable debido a que moitos deles xa se coñecían en tempos dos gregos e dos latinos, e existen algúns cuxo nome se remonta a aquela época. Co establecemento da química coma ciencia e a sistematización da súa investigación, comezaron a bautizarse os elementos para honrar a científicos cos nomes das súas persoas ou cos dos seus lugares de procedencia.

A seguinte listaxe reflicte as devanditas orixes, indicando entre parénteses o número atómico.

## Elementos con nomes patrimoniais 
* Cobre (29), do latín *cuprum*.
* Chumbo (82), do latín *plumbum*.
* Estaño (50), do latín *stannum*
* Ferro (26), do latín *ferrum*.
* Ouro (79), do latín *aurum*.
* Prata (47), do latín *plattum* (prato).

## De orixe grega 
* Actinio (89), de *ακτίς, ακτίνος* ("raio luminoso").
* Argon (18), de *αργóν* ("inactivo").
* Ástato (85), de *ἄστατος* ("inestable").
* Bario (56), de *βαρύς* ("pesado").
* Berilio (4), de *βήρυλλος* ("berilo").
* Bromo (35), de *βρόμος* ("fedor").
* Cloro (17), de *χλωρός* ("verde amarelado").
* Cripton (36), de *κρυπτός* ("agochado").
* Cromo (24), de *χρῶμα* ("cor")
* Iodo (53), de *ἰώδης* ("violeta").
* Lantano (57), de *λανθάνειν* ("xacer agochado").
* Litio (3), de *λίθος* ("pedra").
* Neon (10), de *νέος* ("novo").
* Osmio (76), de *ὀσμή* ("olor").
* Rodio, de *ῥόδον* (rosa), pola súa cor.
* Talio (81), do grego *θαλλός* ("gromo verde"), polas liñas verdes do espectro.
* Tecnecio (43), de *τεχνητός* ("artificial").
* Titanio (22), de *τιτάν* ("Terra").
* Xenon (54), de *ξένος* ("estranxeiro").

### Nomes compostos de orixe grega 
* Antimonio (51), que significa "contrario" (*anti*) + "á soidade" (*monos*), pola súa reactividade
* Hidróxeno (1), que significa "creador" (*xeno*) + "de auga" (*hydros*)
* Nitróxeno (7), que significa "creador" (*xeno*) + "de nitratros/nitritos" (*nitros*)
* osíxeno (8), que significa "creador" (*xeno*) + "de óxidos" (*oxys*)
* Protoactinio (91), que significa "orixe, antecedente" (*protos*) + "do actinio" (outro elemento)
* Fósforo (15), de *φῶς + -φόρος* ("portador de luz").

O didymium (xemelgo) foi separado en dous elementos: 
* Praseodimio (59), que se derivou de *πράσιος δίδυμος* (xemelgo verde).
* Neodimio (60), que se derivou de *νέος διδύμος* (xemelgo novo).

### Nomes mitolóxicos 
* Helio (2), de Helios, deus grego do Sol.
* Niobio (41), por Niobe, filla de Tántalo na mitoloxía grega.
* Promecio (61), por Prometeo, titán da mitoloxía grega.
* Tántalo (73), por Tántalo, fillo de Zeus na mitoloxía grega.

### Nomes de corpos celestes 
* Selenio (34), de *Selene*, o nome grego da Lúa.
* Paladio (46), en honor ó asteroide Pallas, descuberto dous anos antes, que leva ese nome por Palas Atenea.
* Cerio (58), de Ceres, planeta anano do cinto de asteroides.
* Mercurio (80), de Mercurio, o primeiro planeta (por orde de proximidade ó Sol) do sistema solar e tamén un deus da mitoloxía grega. O termo "azougue" procede do árabe *az-zauq* ("o mercurio").
* Uranio (92), de Urano, o sétimo planeta do sistema solar e tamén un deus da mitoloxía grega.
* Neptunio (93), de Neptuno, o oitavo planeta do sistema solar e tamén un deus da mitoloxía grega.
* Plutonio (94), de Plutón, o maior planeta anano do Cinto de Kuiper, e tamén un deus da mitoloxía grega.

## De orixe latina 
* Aluminio (13), de *alumen* ("alume").
* Arsénico (33), derivado á súa vez do grego *ἀρσενικόν*, adaptado do siríaco e o persa.
* Calcio (20), de *calx* ("cal").
* Cadmio (48), do latín *cadmia*, derivado do grego *καδμεία*, nome dun mineral.
* Cesio (55), de *caesius* ("azul celeste").
* Flúor (9), de *fluor* ("regato").
* Indio (49), pola súa cor azul (*índigo*).
* Iridio (77), do latín *iris* ("arco da vella").
* Radio (88), de *radius* ("raio").
* Rubidio (37), de *rubidus* ("rubio").
* Silicio (14), de *silex, -icis* ("sílex").
* Telurio (52), do latín *tellus* ("Terra").

## En honor a persoas 
* Bohrio (107), por Niels Bohr.
* Copernicio (112), por Nicolao Copérnico.
* Curio (96), por Marie e Pierre Curie
* Einsteinio (99), por Albert Einstein.
* Fermio (100), por Enrico Fermi.
* Flerovio (114), por Georgy Flyorov.
* Gadolinio (64), por Johan Gadolin.
* Laurencio (103), por Ernest Lawrence.
* Mendelevio (101), por Dmitri Mendeleev.
* Meitnerio (109), por Lise Meitner.
* Nobelio (102), por Alfred Nobel.
* Oganesson (118) por Yuri Oganessian.
* Roentgenio (111), por Wilhelm Röntgen.
* Rutherfordio (104), por Ernest Rutherford.
* Seaborgio (106), por Glenn T. Seaborg.
* Samario (62), por Vasili Samarsky-Bykhovets.
* Volframio (74), por Peter Woulfe. O nome "tungsteno" procede do sueco e dinamarqués *tung sten* ("pedra pesada").

## Derivados dun nome de lugar 
* Americio (95), polo continente americano.
* Berkelio (97), pola cidade de Berkeley (California).
* Californio (98), por California.
* Darmstadtio (110), por Darmstadt (Alemaña).
* Dubnio (105), por Dubna (Rusia).
* Escandio (21), por Scandia (nome latino de Escandinavia).
* Estroncio (38), de Strontian (Escocia).
* Europio (63), polo continente europeo.
* Francio (87), por Francia.
* Galio (31), pola Galia (antiga Francia).
* Hafnio (72), por Hafnia (nome latino de Copenhaguen).
* Hassio (108), polo estado alemán de Hesse.
* Holmio (67), por Holmia (nome latino de Estocolmo).
* Livermorio (116), por Livermore, California.
* Lutecio (71), por Lutetia (nome latino de París).
* Magnesio (12) e manganeso (25), de Magnesia (Grecia).
* Moscovio (115), por Moscova.
* Nihonio (113), polo Xapón (*Nihon*).
* Polonio (84), por Polonia.
* Renio (75), polo río Rin (Rhenus en latín).
* Rutenio (44), de Rutenia (Rusia).
* Ténnesso (117), polo estado norteamericano de Tennessee.
* Tulio (69), por Thule, lugar mitolóxico identificado con Escandinavia.
* Xermanio (32), por Xermania (antiga Alemaña).

A partir da localidade sueca de Ytterby nomeáronse o itrio (39), o terbio(65), o erbio (68) e o iterbio (70).

## Outras orixes 
* Bismuto (83), do latín moderno *bisemutum*, que procede do alemán *Wismuth* ("masa branca").
* Boro (5), do persa بوره (burah) ("bórax").
* Carbono (6), do francés *charbonne* ("carbón").
* Cinc (30), do alemán *Zink*.
* Circonio (40), do árabe *زركون (zarkûn)* ("semellante ao ouro"). 
* Cobalto (27), do alemán *Kobold* ("espírito do mal").
* Níquel (28), do sueco *Kopparnickel* ("rocha de cor do cobre").
* Platino (78), do castelán *platina* ("prata pequena").
* Potasio (19), do inglés *potash*, mineral de potasio que se obtén nunha pota (*pot*) a partir das cinzas (*ash*) de madeira ou follas queimadas.
* Radon (86), contracción de "emanación do radio".
* Sodio (11), do inglés *soda* ("bicarbonato de sodio"). A palabra inglesa *soda* probablemente derive do italiano (*sida*) ou do latín medieval (*soda*).
* Torio (90), polo deus nórdico Thor.
* Vanadio (23), de *Vanadís*, un dos nomes da deusa Freia.

## Notas 
## Véxase tamén