Bubastis

[miniatura|210x210px|[Nomo|Nomos do Baixo Exipto]]
**Bubastis** (**Per-Bastet** en antigo exipcio ou *Tell Basta* en árabe) é unha antiga cidade exipcia, capital do XVIII nomo do Baixo Exipto (*Am-Khent*). Está situada preto da actual cidade de Zaqaziq, na zona oriental do delta do Nilo. Foi identificada coa *Phibeseth* ("casa de Bastet") da Biblia. 

Foi o principal centro de culto á deusa felina Bastet. No século V&nbsp;a.C, o historiador grego Heródoto escribiu unha descrición da cidade e das peregrinacións en honra á deusa.

## Historia 
Os estratos máis antigos datan do Imperio Antigo. Atopáronse referencias a reis da IV dinastía, así como templos da VI dinastía (Teti e Pepi I) e unha necrópole.

O Terceiro Período Intermedio de Exipto é a época de maior prosperidade de Bubastis. Foi sobre todo durante as dinastías XXII e XXIII, a partir de que o faraón libio Sheshonq I a convertese en residencia real. A súa importancia decaeu tras a conquista persa de Cambises II en 525&nbsp;a.C..

Durante a XXII dinastía, a cidade era unha das máis importantes do delta. Inmediatamente ao sur de Bubastis estaban as terras con que Psamético I recompensou os servizos dos seus mercenarios. Ao norte da cidade comezaba a gran canle que o faraón Necao II fixo construír entre o Nilo e o mar Vermello. Despois de tomar Bubastis, o exército persa destruíu as murallas. A partir deste período declinou gradualmente, malia aparecer nos anais eclesiásticos entre as ses episcopais da provincia *Augustamnica Secunda*. Existe constancia de moedas cuñadas en Bubastis da época de Adriano.

[miniatura|[Bastet representada con cabeza de leoa]]

## Relixión 
Bubastis era o centro da adoración da deusa Bastet, identificada coa deusa grega Artemisa. O gato era o seu animal sagrado, quen é representada con cabeza de gata ou de leoa. Acompaña con frecuencia ao deus Ptah nas inscricións monumentais. No templo, amais, había unha necrópole para gatos.

As características da cidade e do nomo de Bubastis eran o oráculo de Bastet, o gran templo da deusa e a procesión anual na súa honra. O oráculo gañou sona e importancia trala afluencia da colonización grega no delta. Isto é debido a que a identificación de Bastet con Artemisa atraeu ao seu templo tanto a exipcios como a estranxeiros. O festival de Bubastis era un dos máis alegres e magníficos de todo o calendario exipcio, segundo o descrito por Heródoto:

### Restos arqueolóxicos 
Realizáronse expedicións arqueolóxicas ás ruínas en 1886, 1887 e 1906. Na última descubriuse unha capela da VI dinastía e un templo do século VIII a.C..
[miniatura|Capitel de Bubastis coa imaxe de [Hator. Museo do Louvre.]]
As ruínas son testemuño da magnificencia orixinal de Bubastis. As murallas miden case 5 km. Dentro do recinto principal, onde está a maior acumulación de ruínas, hai moitos bloques de granito que parecen pertencer a numerosos obeliscos e ao propileo. Segundo Heródoto, a construción dunha barreira de terra arredor da cidade antiga foi iniciada polo faraón Sesostris e terminada polo invasor etíope Sabakos, quen empregou prisioneiros para o traballo. A barreira pensouse para protexer das inundacións do Nilo a cidade, os xardíns e os arboredos. Polo aspecto xeral das ruínas e a descrición de Heródoto, parece ser levantada de maneira concéntrica ao redor dos templos de Bastet e Hermes, de modo que o lugar enteiro asemellásese ao interior dun cono invertido. Os únicos edificios en pedra de Bubastis parecen ser os templos e a muralla de granito:

* Templo ka de Teti e Pepi I
* Capelas do Heb Sede de Amenemhat III e Amenhotep III
* Templo de Bastet, de Osorcón II
* Templo de Atum, de Osorcón II.
* Templo de Mihos, de Osorcón III
* Necrópole de gatos

## Notas 
## Notas 
* Este artigo incorpora texto do *Dictionary of Greek and Roman Geography*, de William Smith (1856), de dominio público. A referencia animal fai dos gatos os protectores de Exipto.