Tripolitania

**Tripolitania**  (árabe طرابلس), coñecida historicamente como a **rexión de Trípoli**, é unha rexión histórica e antiga provincia de Libia.

A rexión está poboada dende a antigüidade, e primeiro se fixo famosa como parte do imperio cartaxinés. Tras a derrota de Cartago nas Guerras Púnicas, a Antiga Roma organizou a rexión (xunto co que hoxe é a actual Tunisia e o leste de Alxeria) nunha provincia romana coñecida como África, e colocouna baixo a administración dun procónsul. Durante as Reformas de Diocleciano de finais do século III, todo o norte de África colocouse na recentemente creada Diocese de África, da cal Tripolitania era unha provincia constituínte.

Tras a caída do Imperio Romano de Occidente no século V, Tripolitania cambiou de mans entre os vándalos e o Imperio Bizantino, ata que foi tomada durante a conquista musulmá do Magreb no século VIII. Formaba parte da rexión coñecida no mundo islámico como Ifriqiya, cuxos límites reflectían aproximadamente os da antiga provincia romana de Africa Proconsularis. Aínda que nominalmente baixo a soberanía do Califato abasí, as dinastías locais como os aghlábidas e máis tarde o Califato fatímida eran practicamente independentes. Os bérberes nativos, que habitaran a zona localmente durante séculos antes da chegada dos árabes, estableceron a súa propia dinastía hafsí sobre Ifriqiya no século XIII e controlarían a rexión ata que foi conquistada polo Imperio Otomán no século XV, que estableceu a Tripolitania otomá como unha provincia distinta. Tripolitania converteuse nunha colonia italiana en 1911.

Tras a formación de Libia en 1934, a provincia de Tripolitania foi designada como unha das tres provincias principais do país, xunto coa provincia de Cirenaica ao leste e a provincia de Fezzan ao sur.

## Definición 
thumb|left|Mapa de Pinkerton do norte de África de 1818, extracto
Historicamente, o nome Trípoli designaba unha rexión en lugar dunha cidade, do mesmo xeito que hoxe en árabe se usa a mesma palabra Tarablus (طرابلس) tanto para a cidade como para a rexión. A palabra árabe usada por si soa entenderíase como que só significa a cidade, para designar Tripolitania en árabe, requírese un cualificador como "estado", "provincia" ou "sha'biyah".

A rexión de Trípoli ou Tripolitania deriva do nome grego  (Trípolis) "tres cidades", referíndose a Oea, Sabratha e Leptis Magna. Oea foi a única das tres cidades que sobreviviu á antigüidade, e pasou a coñecerse como Trípoli. Hoxe en día, Trípoli é a capital de Libia e da parte noroeste do país.

Ademais de Trípoli, as seguintes cidades están entre as máis grandes e importantes de Tripolitania: Misrata, Zawiya (preto da antiga Sabratha), Gharyan, Khoms (preto da antiga Leptis Magna), Tarhuna e Sirte.

## Historia 
### Antigüidade
A cidade de *Oea*, no lugar da moderna Trípoli, fundárona os fenicios no século VII a.C. Foi conquistada durante un curto período de tempo polos colonos gregos de Cirenaica, que á súa vez foron desprazados polos púnicos de Cartago. A República Romana capturou Tripolitania no ano 146 a.C., e a zona prosperou durante o período do Imperio Romano. O nome latino *Regio Tripolitania* data do século III. Os vándalos tomaron o poder no ano 435 e foron á súa vez suplantados pola contraofensiva do Imperio bizantino na década de 530, baixo o liderado do emperador Xustiniano o Grande e o seu xeneral Belisario.

### Idade Media
No século VII, Tripolitania foi conquistada polo Califato Rashidun, e os seus sucesores, os Omeia e o Califato abasí, herdárona.

O Califato fatímida, fundado polos musulmáns ismaelitas no ano 909 en Raqqada, Tunisia, gobernou a área desde Tunisia ata Siria. Na década de 1140, os ítalo-normandos invadiron Trípoli e crearon o breve Reino de África, que o Califato almohade destruíu en 1156. Abu Zakariya Yahya, un vasalo dos almohades, estableceu un estado independente en Tunisia en 1229 e tomou o control de Tripolitania pouco despois. Fundou a dinastía háfsida, que controlou a rexión ata o século XVI. Durante ese século, as guerras entre os otománs e os estados gobernados pola Casa de Habsburgo levaron repetidamente a que a rexión cambiase de alianzas, aínda que os háfsidas continuaron gobernando. O dominio háfsida rematou cando o Imperio Otomán trouxo a Abu Abdallah Muhammad VI ibn al-Hasan a Constantinopla en 1574 e o executou.

### Historia moderna
thumb|Mapa detallado de Tripolitania
[thumb|Bandeira do [Vilayet de Tripolitania (1864–1911)]]
100px|thumb|Escudo oficial da Tripolitania italiana

Tripolitania otomá (Lingua turca otomá ایالت طرابلس غرب) estendíase máis alá da rexión de Tripolitania propiamente dita, incluíndo tamén a Cirenaica. Tripolitania volveuse efectivamente independente baixo os gobernantes da dinastía Karamanli en 1711 ata que o control otomán foi reimposto por Mahmud II en 1835. O dominio otomán persistiu ata que a rexión foi capturada por Italia na Guerra Ítalo-Turca de 1911–1912. Italia concedeu oficialmente a autonomía despois da guerra, pero ocupou gradualmente a rexión.

Despois da Primeira Guerra Mundial, unha República árabe, *Al-Jumhuriya al-Trabulsiya*, ou "República Tripolitana", declarou a independencia de Tripolitania da Libia italiana. A súa proclamación no outono de 1918 foi seguida dunha declaración formal de independencia na Conferencia de Paz de París de 1919, que redactou o Tratado de Versalles. Foi a primeira forma de goberno formalmente declarada como republicana no mundo árabe, pero obtivo pouco apoio das potencias internacionais e desintegrouse en 1923. Italia, baixo o ditador fascista Benito Mussolini, conseguira restablecer o control total sobre Libia en 1930.

Administrada orixinalmente como parte dunha única colonia, a Tripolitania italiana foi unha colonia independente desde o 26 de xuño de 1927 ata o 3 de decembro de 1934, cando se fusionou con Libia. Os fascistas italianos construíron o Arco de Mármore como unha forma de arco triunfal imperial na fronteira entre Tripolitani e Cirenaica, preto da costa.

Tripolitania experimentou un enorme desenvolvemento a finais da década de 1930, cando se creou a Cuarta Costa italiana coa Provincia de Trípoli, con Trípoli como unha cidade moderna "occidentalizada". A provincia de Trípoli ("Provincia di Tripoli" en italiano) creouse en 1937, sendo o nome oficial *Commissariato Generale Provinciale di Tripoli*. Considerouse unha provincia do Reino de Italia e durou ata 1943.

Durante a Segunda Guerra Mundial, varias campañas de ida e volta con vehículos blindados móbiles fluíron e refluíron polos desertos costeiros do norte de África entre os primeiros italianos fascistas e os británicos, aos que pronto se uniron os alemáns nazis en 1941. Libia foi finalmente ocupada polos aliados occidentais, cos británicos movéndose cara ao oeste desde Exipto despois da súa vitoria en El Alamein en outubro de 1942 contra o mariscal de campo alemán Erwin Rommel e o seu Afrika Korps e os estadounidenses desde o oeste despois dos desembarcos na Operación Torch en Marrocos e Alxeria en novembro de 1942. Desde 1942 e despois do final da guerra en 1945 ata 1951, cando Libia obtivo a independencia, Tripolitania e a rexión de Cirenaica foi administrada pola Administración Militar Británica. Italia renunciou formalmente á súa reclamación sobre o territorio en 1947.

Tripolitania conservou o seu status como provincia no Reino de Libia de 1951 a 1963, cando foi substituída por un novo sistema de gobernacións, que dividiu Tripolitania nas gobernacións de Khoms, Zawiya, Jabal al Gharbi, Misrata e Tarabulus.

A xurisdición misioneira latina moderna chamábase Vicariado Apostólico de Tripolitana, pero máis tarde foi renomeada pola súa sé episcopal, Bengasi.

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Brief history of Tripolitania
*Map of Tripolitania showing its important cities and towns.