Jawaharlal Nehru

**Jawaharlal Nehru** (Hindi: जवाहरलाल नेहरू), nado o 14 de novembro de 1889 en Allahabad (Uttar Pradesh) e finado o 27 de maio de 1964 en Nova Deli, foi un nacionalista anticolonial, humanista laico e socialdemócrata indio, escritor e estadista que foi unha figura central na India a mediados do século XX. Nehru foi o segundo, tras Mahatma Gandhi, en liderar o movemento nacionalista indio nas décadas de 1930 e 1940. Tras a independencia da India de Gran Bretaña en 1947, foi o primeiro primeiro ministro do país durante 16 anos. Nehru defendeu a democracia parlamentaria, o laicismo, a ciencia e tecnoloxía durante a década de 1950, influíndo poderosamente na evolución da India como nación moderna. En asuntos internacionais, é coñecido por ser un dos fundadores do Movemento de Países Non Aliñados e, concomitantemente, por afastar á India dos dous bloques da guerra fría. Autor cobizado, os libros que escribiu en prisión, como *Letters from a Father to His Daughter* (*Cartas dun pai á súa filla*) (1929), *An Autobiography* (*Unha autobiografía*) (1936) e *The Discovery of India* (*O descubrimento da India*) (1946), foron lidos e deliberados en todo o mundo.

Fillo de Motilal Nehru, destacado avogado e nacionalista indio, Jawaharlal Nehru educouse en Inglaterra, na Harrow School e no Trinity College (Cambridge), e formouse en Dereito no Inner Amorne. Converteuse en barrister, regresou á India, matriculouse no Tribunal Superior de Allahabad e pronto empezou a interesarse pola política nacional, que co tempo converteuse nunha ocupación a tempo completo. Afiliouse ao Congreso Nacional Indio, ascendeu até converterse en líder dunha facción progresista durante a década de 1920 e, finalmente, do Congreso na súa totalidade, recibindo o apoio de Mahatma Gandhi, quen designaría a Nehru como o seu herdeiro político. Como presidente do Congreso en 1929, Nehru avogou pola independencia total do Raj Británico.

Nehru e o Congreso dominaron a política india durante a década de 1930. Nehru promoveu a idea do Estado-nación laico nas eleccións provinciais de 1937, o que permitiu ao Congreso arrasar nas eleccións e formar goberno en varias provincias. En setembro de 1939, os ministros do Congreso dimitiron en protesta pola decisión do vicerrei Lord Linlithgow de unirse á guerra sen consultalos. Tras a Resolución de Abandono da India do Comité do Congreso de toda a India, do 8 de agosto de 1942, altos dirixentes do Congreso foron encarcerados e, durante un tempo, a organización foi suprimida. Nehru, que escoitara de mala gana o chamamento de Gandhi á independencia inmediata e preferira apoiar o esforzo bélico dos aliados durante a segunda guerra mundial, saíu do cárcere cun panorama político moi alterado. A liga musulmá, dirixida por Muhammad Ali Jinnah, chegara a dominar a política musulmá. Nas eleccións provinciais de 1946, o Congreso gañou as eleccións, pero a liga obtivo a maioría dos escanos reservados aos musulmáns, o que os británicos interpretaron como un claro mandato para Paquistán dalgunha forma. Nehru converteuse en primeiro ministro interino da India en setembro de 1946, e a liga uniuse ao seu goberno con algunhas dúbidas en outubro de 1946.

Tras a independencia da India, o 15 de agosto de 1947, Nehru pronunciou un discurso,en inglés, aclamado pola crítica, «Tryst with Destiny» (*Cita co destino*); prestou xuramento como primeiro ministro do Dominio da India e izou a bandeira india no Forte Vermello de Deli. O 26 de xaneiro de 1950, cando a India se converteu nunha república dentro da Mancomunidade de Nacións, Nehru converteuse no primeiro primeiro ministro da República da India. Emprendeu un ambicioso programa de reformas económicas, sociais e políticas. Nehru promoveu unha democracia multipartidista pluralista. En asuntos exteriores, desempeñou un papel destacado na creación do Movemento de Países Non Aliñados, un grupo de nacións que non pretendían formar parte dos dous principais bloques ideolóxicos da guerra fría.

Baixo o liderado de Nehru, o Congreso converteuse nun partido global, dominou a política nacional e estatal e gañou as eleccións xerais indias de 1951-52, 1957 e 1962. O seu mandato, de 16 anos e 286 días -até a data, o máis longo da India-, terminou coa súa morte en 1964 por mor dun ataque ao corazón. Aclamado como o «Arquitecto da India Moderna», o seu aniversario celébrase como Día do Neno na India.

## Traxectoria 
### Primeiros anos de vida e carreira (1889–1912)
### Nacemento e antecedentes familiares 
[miniatura|upright|[Anand Bhawan a casa da familia Nehru en Allahabad agora convertida en museo]]
Jawaharlal Nehru naceu o 14 de novembro de 1889 en Allahabad, na India británica. O seu pai, Motilal Nehru (1861-1931), un adiñeirado avogado feito a si mesmo, nacido no seo da comunidade pandit de Caxemira, foi dúas veces presidente do Congreso Nacional Indio, en 1919 e 1928. A súa nai, Swarup Rani Thussu (1868-1938), que procedía dunha coñecida familia pandit de Caxemira asentada en Lahore, foi a segunda esposa de Motilal, xa que a primeira morreu no parto. Jawaharlal era o maior de tres irmáns. A maior das súas dúas irmás, Vijaya Lakshmi, converteuse máis tarde na primeira muller presidenta da Asemblea Xeral das Nacións Unidas. A súa irmá menor, Krishna Hutheesing, converteuse nunha destacada escritora e foi autora de varios libros sobre o seu irmán.
### Primeiros anos de vida e carreira (1889–1912) 
#### Infancia 
[miniatura|upright|esquerda|alt=Fotografía de Nehru e os seus pais |Jawaharlal cos seus pais [Swarup Rani Nehru (esquerda) e Motilal Nehru na década de 1890]]
[miniatura|upright|Jawaharlal Nehru de mozo coa súa nai [Swarup Rani Nehru|Swarup Rani]]
Nehru describiu a súa infancia como «protexida e sen sobresaltos». Creceu nun ambiente de privilexio, en fogares acomodados, incluída unha propiedade palaciana chamada Anand Bhavan. O seu pai educouno en casa con institutrices e titores privados. Influído polos ensinos do teósofo irlandés Ferdinand T. Brooks, Nehru interesouse pola ciencia e a teosofía. Unha amiga da familia, Annie Besant iniciouno posteriormente, aos trece anos, na Sociedade Teosófica. Con todo, o seu interese pola teosofía non resultou ser duradeiro, e abandonou a sociedade pouco despois de que Brooks deixase de ser o seu titor. Escribiu: «Durante case tres anos [Brooks] estivo comigo e, en moitos aspectos, influíume enormemente». A segunda guerra bóer e a guerra ruso-xaponesa intensificaron os seus sentimentos. Sobre esta última escribiu: «[As] vitorias xaponesas espertaron o meu entusiasmo... As ideas nacionalistas enchían a miña mente.... Pensaba na liberdade da India e de Asia fronte á escravitude de Europa."  Os libros sobre Garibaldi de G. M. Trevelyan, que recibira como premios ao mérito académico, influíronlle enormemente. Consideraba a Garibaldi un heroe revolucionario. Escribiu: «Visións de fazañas similares na India viñeron antes, de [a miña] gallarda loita pola liberdade [india] e na miña mente, India e Italia mesturáronse extrañamente." Durante este tempo, continuou estudando aos eruditos da Sociedade Fabiana, incluída Beatrice Webb. «Decididamente, o ambiente non era intelectualmente estimulante e crecía en min a sensación da absoluta insipidez da vida». Con todo, Nehru simpatizaba cos radicais do Congreso, que promovían o Swaraj (autogoberno), o Swadesh e o boicot. As dúas faccións separáronse en 1907. Tras regresar á India en 1912, Nehru asistiu á sesión anual do Congreso en Patna. O Congreso considerábase entón un partido de moderados e elites dominado por Gopal Krishna Gokhale, e Nehru estaba desconcertado polo que vía como «un asunto de clase alta que sabía moito inglés». Con todo, Nehru accedeu a recadar fondos para o movemento indio polos dereitos civís liderado por Mahatma Gandhi en Suráfrica. En 1916, Nehru casou con Kamala Kaul, procedente dunha familia pandit de Caxemira asentada en Delhi. A súa única filla, Indira, naceu en 1917. Kamala tivo un fillo en 1924, pero só viviu uns días.

A influencia dos moderados diminuíu despois da morte de Gokhale en 1915. Varios líderes nacionalistas uníronse en 1916 baixo o liderado de Annie Besant e Bal Gangadhar Tilak para expresar a súa demanda de Swaraj ou autogoberno. Besant e Tilak formaron dous Ligas pola Autonomía separadas. Nehru uniuse a ambos os grupos, pero traballou principalmente con Besant, con quen tiña unha relación moi estreita desde a infancia. Converteuse en secretario da liga pola Autonomía de Besant.  En xuño de 1917, o goberno británico arrestou a Besant. O Congreso e outras organizacións ameazaron con organizar protestas se non era posta en liberdade. O Goberno viuse obrigado a liberar a Besant en setembro, pero os manifestantes negociaron con éxito novas concesións.
### Non-cooperación e posterioridade: 1919–1929 
miniatura|upright|Jawaharlal Nehru, circa 1925
Ao cabo duns anos de estar no país reúnese con Mahatma Gandhi, comezando unha duradeira relación política.

Nehru converteuse no líder da esquerda do Partido do Congreso sendo aínda moi novo, chegando a converterse no seu Presidente baixo a guía de Mahatma Gandhi en 1929. Nehru foi un líder carismático e radical que reclamou a independencia total do Imperio Británico. Na longa loita pola independencia da India, na que xogou un rol principal. O 8 de agosto de 1942 foi encarcerado xunto con outros dirixentes durante trinta e dous meses tralo inicio da campaña de desobediencia civil impulsada por Gandhi.

Nehru foi finalmente recoñecido como o herdeiro político de Gandhi. Nehru formou o primeiro goberno indio en xullo de 1946 coa oposición da *Liga Musulmá* que aspiraba a crear un estado separado e que finalmente se fixo realidade en 1947 (Paquistán).

Elaborou ou primeiro plan quinquenal en 1951, que trazou os investimentos do goberno na industria e a agricultura. Aumentou os impostos sobre a renda empresarial e anticipouse a unha economía mixta en que o goberno se encargase das industrias estratéxicas que serven ao interese público: minería, electricidade e pesados, mentres que o resto sería competencia das empresas privadas. A través dese plan, buscou a redistribución da terra e puxo en marcha programas para construír canais de rego, presas e difundir o uso de fertilizantes para aumentar a produción agrícola. Tamén foi pioneiro nunha serie de programas de desenvolvemento comunitario dirixidos a difundir diversas industrias artesanais e o aumento da eficiencia na India rural. e puxo en marcha o programa da India para aproveitar a enerxía nuclear a partir da Lei de Enerxía Atómica de 1948. Durante a maior parte do seu mandato como primeiro ministro, a India continuou a enfrontarse á grave escaseza de alimentos a pesar do progreso e do aumento da produción agrícola.

As políticas industriais, que se resumen na Resolución de Política Industrial de 1956, alentaron o crecemento de fábricas e da industria pesada, mais a planificación estatal, os controis e as regulamentacións comezaron a deteriorar a produtividade, a calidade e a rendibilidade. 

Aínda que a economía da India gozou dunha taxe constante de crecemento do 2,5&nbsp;% anual, o desemprego crónico, xunto coa pobreza xeneralizada continuou a afectar a poboación. D.D. Kosambi, recoñecido historiador marxista, criticou a explotación que a clase burguesa fixo da ideoloxía socialista de Nehru. Nehru foi acusado de promover o capitalismo disfrazado de socialismo democrático, entre outras cosas.

### Política nacional 
O Imperio británico na India, que incluía a actual India, Paquistán e Bangladesh, divídese en dous tipos de territorios: as Provincias da India británica, que se rexen directamente por funcionarios británicos, baixo a responsabilidade do Gobernador Xeral da India e os estados principescos, baixo o dominio dos gobernantes hereditarios locais que recoñeceron a soberanía británica en troques da autonomía local, na maioría dos casos estabelecidos por tratado. 

Entre 1947 e 1950 aproximadamente, os territorios dos estados principescos foron integrados politicamente na Unión India baixo o mandato de Nehru e Sardar Patel. A maioría fusionáronse en provincias existentes, mentres que outros se organizaron en novas.

Segundo a Lei de 1935, mantívose o dereito constitucional da India, en espera da adopción dunha nova constitución e coa nova constitución de 1950, que entrou en vigor o 26 de xaneiro de 1950, a India converteuse nunha república democrática soberana. Nehru declarou que a nova república sería unha "Unión de Estados". Nela distinguíanse tres tipos dos Estados Unidos:
# A Parte A, que eran provincias da India británica, gobernadas por un gobernador electo e a lexislatura estatal. 
# A Parte B eran antigos estados principescos rexidos por un *rajpramukh*, que adoitaba ser o gobernante dun estado constituínte e un poder lexislativo elixido. O *rajpramukh* foi nomeado polo presidente da India. 
# A Parte C tiña estados incluídos ambas as provincias, os antigos comisarios principais e algúns estados principescos, e cada un réxese por un comisario xefe nomeado polo presidente da India.
# El único Estado Parte D eran as illas Andaman e Nicobar, que se administraban por un tenente gobernador nomeado polo goberno central.

En decembro de 1953, nomeou a Comisión de Reorganización dos Estados Unidos para a creación de estados nas liñas lingüísticas foi encabezada polo xuíz Fazal Ali e tamén a comisión, coñecida como a Comisión Fazal Ali. Os esforzos desta comisión foron supervisados por Govind Pant Ballabh, que foi ministro do Interior de Nehru en decembro de 1954. A comisión creou un informe en 1955 que recomenda a reorganización dos estados da India: na Sétima Emenda, a distinción de tres tipos de estados existentes A, B e C, quedou modificada debido a que se aboliu a Parte A. A distinción entre estados da parte A e a parte B retirouse e recibiu o nome "estados". Un novo tipo de entidade, os territorios da Unión, substituíron a clasificación como Parte C e D.

### Política exterior 
[miniatura|Nehru con [Gamal Abdel Nasser e Josip Broz Tito en Belgrado, Iugoslavia, 1961]]
Durante o seu longo mandato como primeiro ministro, Nehru tamén ocupou a carteira de Asuntos Exteriores. Como tal, foi acreditado como o único arquitecto da política exterior india por algúns, incluído Rajendra Prasad Dubey. O seu enfoque idealista centrouse en dar á India unha posición de liderado entre os países non aliñados. Tratou de apoiar os novos estados independentes de Asia e África en oposición ás dúas superpotencias hostís que disputaban a guerra fría. A guerra coa China en 1962 provocou un cambio radical e despois diso, volveuse máis defensivo.

Despois da independencia, Nehru quixo manter boas relacións co Reino Unido e outros países da Commonwealth e asinou a Declaración de Londres, segundo a cal a India acordaba que cando se convertese en república en xaneiro de 1950, se uniría á Commonwealth de Nacións e aceptaría a monarca británica como un "símbolo da libre asociación dos seus estados membros independentes e como tal a Xefae da Commonwealth". As outras nacións da Commonwealth recoñeceron a continuidade da India como membro.

En canto á relación cos seus veciños tivo varios conflitos territoriais, primeiro reclamou Caxemira pese a oposición de Paquistán, desatando a primeira guerra entre os dous países entre 1947 e 1949. Tamén se anexionou Hyderabad en setembro de 1948 e a colonia portuguesa de Goa en decembro de 1961. O último destes conflitos foi a contenda militar contra a República Popular da China en outubro de 1962, da que saíu claramente derrotado e raíz do cal desenvolveu unha política de boa veciñanza.

Nehru opúñase á acción militar e ás alianzas militares. Foi un firme defensor das Nacións Unidas, agás cando intentou resolver a cuestión de Caxemira. Foi pioneiro na política de *non aliñamento* e cofundou o Movemento de Países Non Aliñados entre os países que  que profesaban neutralidade entre os bloques rivais liderados polos Estados Unidos e a Unión Soviética. Recoñecendo a República Popular da China pouco despois da súa fundación (mentres a maior parte do bloque occidental mantiña relacións con Taiwán), Nehru defendeu a súa inclusión nas Nacións Unidas e negouse a cualificar os chineses como os agresores no seu conflito con Corea. Tratou de establecer relacións cálidas e amigables coa China en 1950 e esperaba actuar como intermediario para salvar o abismo e as tensións entre os estados comunistas e o bloque occidental.

Nehru foi un organizador clave da Conferencia de Bandung de abril de 1955, que reuniu 29 nacións recentemente independentes de Asia e África deseñada para galvanizar o movemento de non aliñados baixo o liderado de Nehru. Imaxinouno como a súa oportunidade clave de liderado no escenario mundial, onde reuniría as nacións emerxentes. En lugar diso, o representante chinés, Zhou Enlai, restou importancia ao comunismo revolucionario e recoñeceu o dereito de todas as nacións a elixir os seus propios sistemas económicos e políticos, incluído incluso o capitalismo. Nehru e o seu máximo axudante de política exterior, V.K. Krishna Menon, pola contra, gañou unha reputación internacional de rudo e pouco diplomático. Zhou dixo en privado: "Nunca coñecín un home máis arrogante que o señor Nehru". Un alto funcionario da oficina estranxeira india caracterizou a Menon como "un destacado estadista mundial mais o peor diplomático do mundo", engadindo que era a miúdo "prepotente, descarado e reivindicativo".

### Reforma agraria 
Baixo o goberno de Nehru o goberno tentou desenvolver o país o máis rápido posíbel comezando a reforma agraria e a industrialización do país. A reforma agraria foi exitosa no seu comezo, abolindo os grandes latifundios, porén non tanto na redistribución desta terra, a pesar de que se estableceron límites para a propiedade da terra. Os esforzos para introducir a agricultura cooperativa a grande escala foron frustados polas elites terratenentes rurais, núcleo da dereita do Congreso da India.

Pese a tódolos problemas a produción agrícola creceu ata comezos de 1960 grazas ao aumento da superficie agrícola e algúns proxectos de rego. A isto sumóuselle a creación de Universidades Agrícolas, onde entre outras cousas se traballou con variedades de alto rendimento de trigo e arroz, procedentes de México e Filipinas.

## Vida persoal 
Nehru casou en 1916 con Kamala Kaul, unha moza de dezasete anos que tamén proviña da rexión de Caxemira. En naceu a súa filla, Indira Gandhi, que continuou os pasos do seu pai ata converterse en primeira ministra da India. Kamala deu a luz un neno en novembro de 1924, mais viviu só unha semana. Nehru conviviu varios anos con Padmaja Naidu, relación que nunca se formalizou e crese que mantivo relacións con Edwina Mountbatten; a filla desta última recoñeceu que houbo unha aventura platónica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Gopal, Sarvepalli. "The Formative Ideology of Jawaharlal Nehru." *Economic and Political Weekly* (1976): 787-792 online.
* 
* 
### Outros artigos 
* Historia da India

### Ligazóns externas 
* Biografía de Jawaharlal Nehru en indohistory.com 
* Biografía de Jawaharlal Nehru en biografiasyvidas.com 
* Biografía de Jawaharlal Nehru na páxina web da BBC 
* Biografía de Jawaharlal Nehru en historiasiglo20.org