Oroxenia alleghaniana

[miniatura|upright=1.6|Localización das cadeas montañosas [oroxénese herciniana|hercinianas/variscas/alleghanianas no Carbonífero. Indícanse os continentes que se uniron durante estas oroxenias. As liñas de costa actuais están en gris e as suturas en vermello.]]
A **oroxenia alleghaniana** ou **oroxenia apalache** é un dos episodios xeolóxicos de formación de montañas que formaron as montañas dos Apalaches e as montañas Allegheny (tamén escritas Alleghany). O termo e ortografía *Alleghany orogeny* foi proposto orixinalmente por H.P. Woodward en 1957.

A oroxenia alleghaniana ocorreu aproximadamente desde hai 325 a 260 millóns de anos  en polo menos cinco episodios de deformación  do Carbonífero ao Permiano. A oroxenia foi causada polo choque de África contra Norteamérica. Naquel momento, estes continentes non existían na súa forma actual: Norteamérica formaba parte do supercontinente de Laurusia (Euramérica), mentres que África formaba parte de Gondwana. Esta colisión formou o supercontinente Panxea, que contiña todas as principais masas continentais que había daquela. A colisión provocou a oroxenia: exerceu unha enorme tensión no que hoxe é a costa leste dos Estados Unidos de Norteamérica, formando unha ampla cadea montañosa. As probas da oroxenia alleghaniana esténdense centos de quilómetros pola superficie desde Alabama a Nova Jersey e poden ser trazadas na subsuperficie cara ao suroeste. No norte, a derformación alleghaniana esténdese ao noroeste ata a illa de Terra Nova. A posterior erosión desgastou a cadea montañosa e os sedimentos se espallaron ao leste e oeste da cadea.

## Choque continental 
miniatura|upright=1.4|A oroxenia alleghaniana como resultado de tres choques continentais distintos. USGS
A inmensa rexión implicada no choque continental, a ampla duración temporal da oroxenia e o grosor da pía de sedimentos e rochas ígneas son probas do proceso de creación de montañas, os Apalaches probablemente chegaron a alcanzar alturas similares ás dos Alpes e as Montañas Rochosas antes de que fosen erosionadas.

A medida que chocaban os continentes, o material rochoso atrapado entre eles foi esmagado e forzado a elevarse. As rochas que estaban ao longo da beira leste de Norteamérica foron empurradas ao interior (o mesmo ocorreu na dirección oposta ao longo da beira africana, formando os montes Atlas de Marrocos e o oeste do Sáhara).

## Etapa erosiva 
[miniatura|300px|Grandes fallas na liña divisoria entre a meseta dos Alleghenis e os verdadeiros montes Apalaches ([Williamsport, Pennsilvania).]]
As  montañas formadas pola oroxenia alleghaniana foron orixinalmente moi altas e esgrevias, pero na nosa época están xa moi erosionadas e só quedan uns poucos restos do que foron: os outeiros moi erosionados do Piedmont. Os sedimentos que foron transportados ao leste formaron a chaira costeira e parte da plataforma continental. Así, a chaira costeira e o Piedmont son en gran medida os subprodutos da erosión que tivo lugar desde hai uns 150 millóns de anos e que aínda continúa.

Os sedimentos que foron transportados ao oeste formaron a meseta de Allegheny e a meseta de Cumberland, que nalgunhas áreas son denominadas popularmente montañas, pero que realmente son simplemente  mesetas erosionadas e elevadas.

Unha porción do sistema de montañas alleghanianas quedou en África cando se fragmentou a Panxea e se empezou a formar o océano Atlántico. Hoxe, esta forma as montañas do Anti-Atlas de Marrocos. O Anti-Atlas foi elevado xeoloxicamente en tempos relativamente recentes, e as súas montañas están hoxe moito máis robustas e esgrevias que os seus parentes que quedaron en América.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Xeoloxía dos Apalaches
*Montañas centrais de Panxea
*Cinto mauritánide