Medio dólar do Tricentenario do Condado de York, Maine

O **medio dólar do Tricentenario do Condado de York** é unha moeda conmemorativa de prata emitida con este valor facial pola Casa da Moeda dos Estados Unidos en conmemoración do tricentenario da fundación do Condado de York, no estado de Maine, que tivo lugar en 1636.

A moeda, deseñada polo artista de Portland Walter H. Rich, presenta no seu anverso unha imaxe da Gornición de Brown, o forte arredor do cal se formou o condado de York, en tanto que no reverso se reproduce o selo do condado.

En 1936, unha eclosión de solicitudes de emisión de moedas conmemorativas fixo que o Congreso dos Estados Unidos autorizase algunhas moedas que celebraban efemérides cunha transcendencia puramente local; a emisión do Condado de York foi unha delas. A lexislación que permitía a súa emisión foi aprobada na primeira metade de 1936.

O comité encargado da distribución e a comercialización desta moeda conmemorativa solicitou a cuñaxe dunha tiraxe máxima de 30.000 exemplares, aínda que por razóns non totalmente coñecidas, a Ceca de Filadelfia, encargada da súa produción, só cuñou 25.000 unidades para a súa venda pública. Un ano despois do seu lanzamento vendéranse menos de 19.000 pezas, máis da metade a habitantes de Maine; o resto da tiraxe vendeuse posteriormente, ao longo da década de 1950.

## Antecedentes e contexto 
### O feito conmemorado 
A efeméride conmemorada nesta moeda de medio dólar ten a súa orixe no primeiro asentamento europeo no que posteriormente pasou a ser o estado de Maine. Este primeiro asentamento tivo lugar en Saco en 1631, onde se construíu a fortificación coñecida como a Gornición de Brown. Na contorna desta fortificación comezou a asentarse poboación ata que en 1636 se constituíu o condado de York, o primeiro e máis meridional de Maine, e unha das entidades políticas máis antigas dos Estados Unidos.

### Oportunidade da emisión 
Impulsado polas emisións de emisións conmemorativas de baixas tiraxes que se revalorizaban axiña, o mercado de moedas conmemorativas estadounidenses experimentou un importante auxe en 1936. Nesa época, logo da preceptiva autorización, o Goberno vendíalle ao seu valor nominal a totalidade dos exemplares cuñados a unha entidade sen ánimo de lucro impulsora da emisión e autorizada polo Congreso, que logo se encargaba da súa venda á poboación e aos coleccionistas cunha prima, como medio para acadar financiamento para diversos proxectos de interese social. As ganancias aparentemente doadas para os compradores, dada a súa rápida revalorización, facían que o mercado destas moedas fose moi áxil naqueles anos.

En concreto no ano 1936, o Congreso autorizou un gran número de moedas conmemorativas, máis que en ningunha outra data, e chegaron a producirse ata 15 emisións diferentes, cada unha aprobada pola súa propia lei. O medio dólar do Tricentenario do Condado de York foi unha das primeiras moedas en saír da Ceca de Filadelfia ese ano, a pesar de que a importancia da súa conmemoración era principalmente local, e non de ámbito nacional, como noutros casos. No éxito da súa autorización tiveron unha notable importancia as influencias e as relacións políticas de varios dos seus patrocinadores, entre eles o numismático Walter P. Nichols, quen naquel momento era tesoureiro do Comité para a Conmemoración da Fundación do Condado de York, a entidade á que o Congreso lle encargou da promoción e da comercialización das moedas.

Rick Sear, nun artigo de 2011 publicado na revista especializada *The Numismatist*, escribiu sobre a escasa transcendencia do feito conmemorado:

 

Segundo o numismático Arlie Slabaugh:

Abundando na mesma idea, os numismáticos Anthony Swiatek e Walter Breen, no seu volume sobre as moedas conmemorativas estadounidenses, escribiron:

## Proceso lexislativo 
O 8 de maio de 1936, o senador Wallace H. White, de Maine, presentou no Senado dos Estados Unidos un proxecto de lei para autorizar a emisión do medio dólar do Condado de York, e o proxecto foi remitido á Comisión de Banca e Moeda desa cámara, que logo presentou o seu preceptivo informe o 21 de maio de 1936, a través do senador Alva B. Adams, de Colorado. Adams coñecía os abusos e as malas prácticas que se cometeran coa emisión doutras moedas conmemorativas a mediados da década de 1930, unhas veces por teren tiraxes tan baixas que resultaban practicamente inaccesibles para o coleccionista medio, e outras por estaren cuñadas con diferentes datas ou con diversas marcas de ceca, o que facía que os coleccionistas se visen obrigados a adquirir varios exemplares para completaren as súas coleccións; por iso celebrou varias audiencias ao respecto o 11 de marzo de 1936. Así as cousas, o seu informe sinalou que o proxecto de lei orixinal fora modificado "coas emendas estandarizadas adoptadas como política lexislativa" pola comisión, incluíndo a esixencia dunha emisión de non menos de 25.000 exemplares e a limitación da emisión a unha soa ceca, que sería seleccionada polo director da Casa da Moeda dos Estados Unidos. O proxecto de lei do Senado, coas emendas recomendadas, foi aprobado sen debate nin oposición o 1 de xuño de 1936.

Pola súa banda, na Cámara de Representantes foi presentado un proxecto de lei paralelo por Simon M. Hamlin, de Maine, o 12 de maio. Este proxecto de lei acadou un informe favorable da Comisión de Moeda, Pesos e Medidas da cámara, á que fora remitido, e Andrew Somers, de Nova York, presentouno ao pleno o 29 de maio, recomendando a súa aprobación. O proxecto de lei foi sometido a votación nesta cámara o 15 de xuño de 1936, pero se requiría o consentimento unánime para a súa consideración, e John Taber, de Nova York, opúxose.

A Cámara de Representantes considerou novamente o proxecto de lei proposto por Somers o 20 de xuño. Ese día foi o derradeiro da sesión e un día de excepcional actividade no Congreso. Na Cámara estaba pendente un proxecto de lei sobre vivenda e erradicación de barrios marxinais, pero estaba aínda en comisión, e Stephen M. Young, de Ohio, opúxose inicialmente ao proxecto de lei, afirmando que a Cámara debería dedicar o seu tempo a proxectos verdadeiramente importantes, e non a propostas para a cuñaxe de moedas de medio dólar. Somers pediulle que retirase a súa obxección, e a esta petición sumouse Bertrand H. Snell, de Nova York.

## Preparación 
[miniatura|368x368px|O artista [Walter H. Rich autor do deseño da moeda.]]
Existe pouca información sobre a preparación dos deseños desta moeda. O Comité para a Conmemoración da Fundación do Condado de York, encargado dos preparativos para a súa emisión, elixiu o artista de Portland Walter H. Rich para crear os deseños. Este baseou o anverso, que representa a Gornición de Brown, nun esbozo publicado no libro *The Proprietors of Saco* (1931), de Frank C. Deering, e o reverso no selo oficial do condado de York.
O autor numismático Don Taxay suxeriu que a Comisión de Belas Artes dos Estados Unidos, á que se presentaron os deseños de Rich, estaba sobrecargada coa gran cantidade de moedas conmemorativas autorizadas en 1936, e apenas puido dedicar atención á peza do condado de York. Esa comisión recibira, mediante unha orde executiva de 1921 do presidente Warren G. Harding, a tarefa de emitir opinións consultivas acerca das obras de arte pública, incluídas as moedas. O 24 de xullo de 1936, o secretario da Comisión de Belas Artes, H. R. Caemmerer, escribiulle á daquela directora en funcións da Casa da Moeda dos Estados Unidos, Mary M. O'Reilly, para a informar de que a comisión se reunira con Rich unha semana antes e aprobara os deseños coa condición de que se introducisen uns lixeiros cambios no estilo das letras.

A translación do deseño da moeda a un modelo físico foi realizada pola *G. S. Pacetti Company*, de Boston, en latón no caso do xeso habitual. Segundo o numismático Walter P. Nichols, esta era a primeira vez que se fabricaban modelos en latón para unha moeda estadounidense, o que xerou numerosos comentarios favorables. Pola súa banda, da elaboración dos cuños a partir deses modelos encargouse a *Medallic Art Company*, da cidade de Nova York.

## Deseño 
[miniatura|300x300px|Este esbozo da Gornición de Brown serviu de base para o deseño do [anverso do medio dólar. Isto converteu o medio dólar do Condado de York na terceira moeda estadounidense en representar un cabalo, despois do dólar Lafayette (1900) e do medio dólar conmemorativo de *Stone Mountain* (1925). Alén do forte, ao fondo, áchase un o Sol nacente, e entre os seus raios colocouse a palabra LIBERTY; debaixo do forte vese un dos lemas preceptivos nas moedas estadounidense: E PLURIBUS UNUM. Arredor do deseño están o nome do país emisor e a expresión do valor facial da moeda. No exergo do reverso aparecen en pequeno tamaño as iniciais do deseñador W.H.R.

### Valoracións críticas 
Taxay considerou que o medio dólar do condado de York era inferior á outra moeda conmemorativa aprobada o mesmo día polo presidente Roosevelt, o medio dólar da Ponte da Baía de San Francisco-Oakland. En parte, culpou a "representación amateur da Gornición de Brown " utilizada para o anverso, "pero o fondo aburrido e as inscricións do bordo de gran tamaño son menos escusables, mesmo se se acepta que Rich era un pintor de vida silvestre e non un escultor profesional". En sentido contrario, Stuart Mosher, nun artigo de 1940, considerou que o deseño do anverso era «espléndido».

David Bullowa, en 1938, sinalou que a moeda se parecía ao medio dólar conmemorativo de Fort Vancouver e afirmou que recibira numerosas críticas por ser demasiado simple, aínda que cría que isto podería deberse ás grandes inscricións que rodeaban os seus deseños.
[miniatura|300x300px|As lendas anplas dos bordos do medio dólar do Condado de York lembran as do chamado "xilin do piñeiro", cuñado en [Massachusetts no século XVII.]]

Pola súa banda, William F. Sheehan defendeu o medio dólar do condado de York nun artigo publicado no número de xaneiro de 1975 de *The Numismatist*. Sheehan suxeriu que a moeda, cos seus amplos bordos, pretendía evocar a cuñaxe colonial de Massachusetts —do que Maine formou parte durante moito tempo—, como é o caso do coñecido como “xilin do piñeiro”. Nas súas palabras: O historiador da arte Cornelius Vermeule, no seu volume sobre as medallas e as moedas estadounidenses, asegurou que «poucas moedas mereceron tanto odio e desprezo coma esta», e criticou nestes termos o deseño da moeda de medio dólar do condado de York:

## Produción e distribución 
[miniatura|[Nellie Tayloe Ross era a directora da Casa da Moeda dos Estados Unidos cando se emitiu a moeda.|287x287px]]
Mediante unha carta datada o 21 de xullo de 1936, o presidente do Comité do Tricentenario, George Wentworth, informou a directora en funcións da *US Mint* O'Reilly que o seu comité planeaba depositar 15.000 dólares para financiar a cuñaxe autorizada de 30.000 medios dólares, ademais dunha suma para cubrir os gastos da Ceca de Filadelfia na cuñaxe das moedas. Malia isto, a principios de agosto de 1936, esta ceca cuñou apenas 25.000 pezas, ademais doutros 15 exemplares que conservaba para a súa remisión á Comisión de Ensaios dos Estados Unidos, para o ensaio anual de 1937.

Os primeiros 100 espécimes cuñados, xunto cun mapa que representaba o *Old York County Maine*, colocáronse nunha vitrina para a súa presentación. Cada un foi numerado segundo a súa orde de cuñaxe.

## Coleccionismo 
Coa excepción dos primeiros 100 exemplares, o resto das moedas vendéronse en portamoedas encartables de papel que amosaban na súa portada debuxos en negro da Gornición de Brown e do Banco Nacional de York de Saco. Tamén incluían unhas fendas para ata cinco moedas máis, así como unha inserción de papel de seda que dicía: «Agradecémoslle o seu interese polo noso medio dólar conmemorativo e ofrecémoslle a hospitalidade do Condado de York, Maine. Comisión de Moedas Conmemorativas do Condado de York».

En 1940, a moeda vendíase por aproximadamente 1,25 dólares en estado de conservación “sen circular”, aínda que este prezo foi subindo progresivamente a 2,50 dólares en 1950, a 10 dólares en 1960 e a 325 dólares en 1985. Un exemplar de singular beleza e excepcional estado de conservación acadou 7.475 dólares nunha poxa que tivo lugar en 2008.

Segundo Swiatek, en 2012 o estoxo orixinal de moedas no que se lles enviaron ata cinco exemplares do medio dólar aos compradores cotizábase no mercado do coleccionismo entre 50 e 125 dólares, e esta cantidade ascendía a 150 dólares se estaba acompañado do papel orixinal, sempre dependendo do seu estado de conservación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bowers, Q. D. (1991). ''*. Bowers and Merena Galleries, Wolfeboro. ISBN 978-0-943161-35-8
* Bullowa, D. M. (1938). *The Commemorative Coinage of the United States 1892-1938 .* American Numismatic Society. Páxinas i-ii, 1-192.
* Flynn, K. (2008). *The Authoritative Reference on Commemorative Coins 1892-1954*. Kyle Vick, Roswell.

* Sheehan, W. F. (1975). "". En *The Numismatist*. Vol. 88. Nº 1. Páxinas 19-21.

* Mehl, B. M. (1937). **. Fort Worth, Texas.
* Slabaugh, A. R. (1975). *United States Commemorative Coinage'' (2ª ed.). Whitman, Racine. ISBN 978-0-307-09377-6
* Swiatek, A. (2012). '**. KWS, Chicago. ISBN 978-0-9817736-7-4
* Swiatek, A.; Breen, W. (1981). **'. Arco Pub., Nova York. ISBN 978-0-668-04765-4
* Taxay, D. (1967). ''*. Arco, Nova York. ISBN 978-0-668-01536-3
* USHRCCWM (United States House of Representatives Committee on Coinage, Weights, and Measures) (1936). *To Authorize the Coinage of 50-cent Pieces in Commemoration of the Founding of York County, Maine*. United States Government Printing Office. 29 de maio.
* USSCBC (United States Senate Committee on Banking and Currency) (1936-a-). *Coinage of commemorative 50-cent pieces*. United States Government Printing Office. 11 de marzo.
* USSCBC (United States Senate Committee on Banking and Currency) (1936-b-). *Authorize the Coinage of 50-cent Pieces in Commemoration of the Founding of York County, Maine*. United States Government Printing Office. 21 de maio.
* Vermeule, C. (1971). **. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-62840-3
* Yeoman, R. S. (2020). *A Guide Book of United States Coins'' ("Mega Red", 5ª ed.). Whitman, Atlanta. ISBN 978-0-7948-4705-0

### Outros artigos 
* Moedas do dólar estadounidense
* Casa da Moeda dos Estados Unidos
* Medio dólar do Centenario de Maine