Xoana I de Navarra

miniatura|180px|Selo da raíña Xoana I.
miniatura|180px|Funeral de Xoana I.
miniatura|180px|O Colexio de Navarra, fundado por Xoana I, nun debuxo de 1440.
**Xoana I de Navarra**, nada en Bar-sur-Seine, Champaña, Francia o 17 de abril de 1271, e finada en Vincennes, Illa de Francia, Francia o 4 de abril de 1305, foi raíña de Navarra e condesa de Champaña e de Brie entre 1274 e 1305.

Foi, ademais, raíña consorte de Francia entre 1285 e 1305, debido á súa voda co entón futuro Filipe IV "o Fermoso" de Francia.

Filla de Henrique I de Navarra e de Branca de Artois, foi a última raíña de Navarra da casa de Champaña.

## Traxectoria 
### Orixes familiares 
Xoana foi a filla segundoxénita de Henrique de Navarra, rei de Navarra co nome de Henrique I, e conde de Champaña e Brie co nome de Henrique III (último fillo varón de Teobaldo *o Tobador*, rei de Navarra (Teobaldo I) e conde de Champaña (Teobaldo IV), e da súa terceira esposa  Margarida de Borbón-Dampierre (falecida en 1256).

### Raíña de Navarra 
En 1273 o primoxénito Tebaldo morreu, a causa dunha caída que tivo lugar no castelo de Estella. Deste xeito Xoana, que tiña 3 anos de idade, quedou como herdeira do seu pai Henrique I do reino de Navarra e máis do condado de Champaña e de Brie.

Xusto despois Xoana foi comprometida con Henrique de Windsor (1267-1274), o fillo máis vello do rei de Inglaterra Eduardo I. Un documento, de data de 1 de setembro de 1273, refírese ao acordo entre Eduardo I  (*Edbbardus... rex Anglie*) e Henrique I (*Henricus... Navarra rex, Campanie et Brie, viene el palatinus*) para a unión entre Xoana (*Henricus rex... Johannam filiam nostrum et heredem*) e Henrique de Windsor (*Henrico filio et primogénito heredi... Edbbardi Regis Anglie*). Xoana (*unicam filiam Johannam*) sucede ao seu pai Henrique (*Henricus rex Navarræ comesque Campaniæ*)

O monarca decidiu casala co seu fillo Filipe, cando ela tiña 11 anos e el 16, anticipándose a Afonso X o Sabio, que desexaba casala co seu fillo. A voda celebrouse o 16 de agosto de 1284 na Catedral de Notre-Dame de París. A *Crónica* de Guillaume de Nangis
 
Os naturais do reino navarro acordaron gardar o reino para o seu fillo Lois, pois non querían seguir mantendo a Filipe o Fermoso como rei en Navarra. Finalmente Lois xurou os foros en outubro de 1307.

## Matrimonio e descendencia 
O 14 de agosto de 1284 Xoana casou na Catedral de Notre-Dame de París co futuro rei Filipe IV de Francia, e asociou ao trono ao seu cónxuxe como Filipe I de Navarra, rei de Navarra e conde de Champaña e de Brie.

Deste matrimonio naceron 7 fillos:

* Lois *o Obstinado* (4 de outubro de 1289 - 5 de xuño de 1316), rei de Francia e de Navarra á morte de seus pais (1314 - 1316). Casado con Margarida de Borgoña e con Clemencia de Hungría, pai de Xoana II de Navarra e de Xoán I de Francia.
* Margarida (1290 - 1294). Estivo comprometida co rei Fernando IV de Castela, pero a súa morte prematura frustrou o matrimonio.
* Branca (1293 - 1294).
* Filipe *o Longo* (1291 - 3 de xaneiro de 1322), conde de Borgoña polo seu matrimonio con Xoana de Borgoña (1307) e conde usufrutuario de Poitiers (1311); sucedeu no trono de Francia ao seu sobriño Xoán I, de quen era rexente. Foi rei de Francia como Filipe V desde 1316 a 1322. Estableceu a Lei sálica ou Lei dos Varóns, eliminando da sucesión do trono na liña principal dos Capetos á súa sobriña Xoana. 
* Isabel, coñecida como "a Loba de Francia" (1292 -  1358), casada con Eduardo II, rey de Inglaterra (1284-1327). Nai de Eduardo III de Inglaterra que comezou a Guerra dos Cen Anos.
* Carlos *o Fermoso* (1294 - 1 de febreiro de 1328), conde de la Marche (1314). Sucedeu ao seu irmán Filipe V en 1322 e reinou até 1328 como Carlos IV de Francia.
* Roberto (1297 - 1308).

## Antepasados de Xoana I de Navarra 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bouyer, Christian (1992): *Dictionnaire des Reines de France*, Librairie Académique Perrin. ISBN 2-262-00789-6, pp.&nbsp;189–191
* Brown, Elizabeth A. R. (2010): "La mort, les testaments et les fondations de Jeanne de Navarre, reine de France (1273-1305)", en  *Une histoire pour un royaume (XIIe-XVe siècle*. Actes du colloque Corpus Regni organisé en hommage à Colette Beaune Perrin. ISBN 978-2-2620-2946-3, pp.&nbsp;124–141.
* Hélary, Xavier (2009): "Philippe III et la Navarre, 1274-1284", en Philippe Contamine (dir.) *Hommes et terres du Sud*. Structures politiques et évolution des sociétés, XIe-XVIIIe siècle. Actes du 126e Congrès des sociétés historiques et scientifiques, Toulouse. París: Éditions du Comité des travaux historiques et scientifiques (CTHS). ISBN 978-2-7355-0702-3, pp.&nbsp;195–215.
* Herreros Lopetegui, Susana (1993): "Navarra en la órbita francesa", en *Historia Ilustrada de Navarra*. Pamplona: Diario de Navarra.  ISBN 84-604-7413-5.
* Lalou, Élisabeth (1986): "Le gouvernement de la reine Jeanne (1285-1305)". *Cahiers Haut-Marnais*, **167**: 16-30.
* Lalou, Élisabeth (2000): "Le souvenir du service de la reine: l'hôtel de la reine Jeanne de Navarre, reine de France, en juin 1294", en  Jacques Paviot e Jacques Verger, éds. ''Guerre, pouvoir et noblesse au Moyen Âge. Mélanges en l'honneur de Philippe Contamine''. París: Presses de l'Université de Paris-Sorbonne. ISBN 978-2-8405-0179-4, pp.&nbsp;411–426.
* Provost, Alain (2010): *Domus diaboli. Un évêque en procès au temps de Philippe le Bel*. París: Belin. ISBN 978-2-7011-4895-3.
* Woodacre, Elena (2013): *The Queens Regnant of Navarre: Succession, Politics, and Partnership, 1274-1512*.  Londres: Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-137-33914-0.

### Outros artigos 
* Reino de Navarra
* Lista de monarcas de Navarra