open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andrej Karpathy

**Andrej Karpathy**, nado o 23 de outubro de 1986, é un informático eslovaco - canadense que foi director de intelixencia artificial e piloto automático en Tesla. Foi cofundador e traballou anteriormente en OpenAI, onde se especializou en *deep learning* e visión artificial.

## Traxectoria 
Foi o autor e o instrutor principal do primeiro curso de *deep learning* en Stanford, *231n: Convolutional Neural Networks for Visual Recognition*. Converteuse nunha das clases máis concorridas de Stanford, pasando de 150 estudantes en 2015 a 750 en 2017.

Karpathy é membro fundador do grupo de investigación de intelixencia artificial OpenAI, onde foi investigador científico de 2015 a 2017.  En xuño de 2017 converteuse en director de intelixencia artificial de Tesla e respondía ante Elon Musk. Foi nomeado un dos Innovators Under 35 de 2020 pola MIT Technology Review. Despois de tomarse un período sabático de varios meses en Tesla, anunciou que deixaba a empresa en xullo de 2022. En febreiro de 2023, realizou vídeos de YouTube sobre como crear redes neurais artificiais.

O 9 de febreiro de 2023 informouse de que Karpathy anunciara o seu regreso a OpenAI.

Un ano despois, o 13 de febreiro de 2024, un portavoz de OpenAI confirmou que Karpathy deixara OpenAI. Ese mesmo ano, foi nomeado unha das 100 persoas máis influentes da IA ​​pola revista *Time*.

O 16 de xullo de 2024, Karpathy anunciou na súa conta de X que creara unha nova empresa de educación en IA chamada Eureka Labs. O seu primeiro produto foi o curso de IA, *LLM101n*. Tamén ten unha iniciativa educativa máis ampla, a serie *Zero to Hero* sobre os fundamentos do LLM. A empresa tamén defende os asistentes de ensino en IA, un concepto que foi criticado debido a preocupacións sobre a privacidade dos datos e á eliminación da conexión persoal entre profesor e alumno.

En febreiro de 2025, Karpathy acuñou o termo *vibe conding* para describir como as ferramentas de IA permiten aos afeccionados construír aplicacións e sitios web, simplemente escribindo indicacións.

## Notas
Molt lluny

***Molt lluny*** é un filme drámatico español de 2025 dirixido por Gerard Oms e protagonizado por Mario Casas, David Verdaguer e Ilyass El Ouahdani. No contexto da crise financeira de 2008, a trama explora a difícil situación dun español de trinta e tantos anos que vive en Utrecht (Casas), enfrontándose á precariedade, ao racismo e ao clasismo mentres aprende a reconciliarse coa súa identidade cuir. *Molt lluny* estreouse no Festival de Cinema de Málaga o 16 de marzo de 2025, antes da súa estrea nos cinemas españois o 11 de abril de 2025 a través de BTeam Pictures.

## Sinopse 
Sergio, un seareiro do RCD Espanyol, viaxa a Utrecht (Países Baixos) en 2008 para asistir a un partido de fútbol. No canto de volver á casa, sente a repentina necesidade de quedar alí, finxindo un ataque de pánico e comezando un proceso de autodescubrimento.

## Personaxes 
* Mario Casas como Sergio
* Ilyass El Ouahdani como Yusuf
* Hanneke van der Paardt
* Reinout de Vey Mestdagh
* Raúl Prieto como Miguel
* Nausicaa Bonnín

## Notas
Machos alfa (serie de televisión)

***Machos alfa*** é unha serie de televisión española creada polos irmáns Alberto e Laura Caballero xunto a Daniel Deorador e Araceli Álvarez de Sotomayor para Netflix. Está protagonizada por Fernando Gil, María Hervás, Raúl Tejón, Kira Miró, Gorka Otxoa, Paula Gallego, Fele Martínez e Raquel Guerrero, e foi producida pola produtora dos dous irmáns, Contubernio, na súa primeira produción fóra de Mediaset España Comunicación dende o remate de *Aquí no hay quien viva*. 

A primeira tempada estreouse en Netflix o 30 de decembro de 2022 e a segunda o 9 de febreiro de 2024. A renovación para a terceira tempada, cuxa rodaxe comezou en marzo de 2024, anunciouse logo dunha semana da estrea da segunda. En xullo de 2024 anunciouse a renovación para unha cuarta tempada.

## Personaxes 
* Gorka Otxoa como Santiago "Santi" Peralta
* Fele Martínez como Luis Bravo
* Fernando Gil como Pedro Aguilar Prieto
* Raúl Tejón como Raúl Camacho Sanchís
* Paula Gallego como Alejandra "Álex" Peralta Martínez
* Raquel Guerrero como Esther Alonso
* María Hervás como Daniela Galván
* Kira Miró como Luz Ferreiro

## Notas
Fotólise flash

A **fotólise flash** é unha técnica de laboratorio de bomba-sonda, na cal se excita primeiro unha mostra por medio dun pulso de luz forte dun láser pulsado dun nanosegundo, picosegundo ou femtosegndo ou por outra fonte de luz de pulso curto como unha lámpada flash de magnesio. Este primeiro pulso forte chámase pulso de bomba e fai comezar unha reacción química ou causa un incremento da poboación de átomos ou moléculas para niveis enerxéticos distintos do estado fundamental dentro dunha mostra de átomos ou moléculas. Normalmente a absorción da luz pola mostra rexístrase dentro de curtos intervalos de tempo (polo denominado pulsos de test ou pulsos de sonda) para monitorizar a relaxación ou procesos de reacción iniciados polo pulso de bomba.

A fotólise flash foi desenvolvida pouco despois da Segunda Guerra Mundial como un resultado dos intentos dos científicos militares de construír cámaras o suficientemente rápidas como para fotografar mísiles en voo. A técnica desenvolvérona en 1949 Manfred Eigen, Ronald George Wreyford Norrish e George Porter, que gañaron o Premio Nobel de Química de 1967 por este invento. Nos seguintes 40 anos a técnica fíxose máis potente e sofisticada debido a desenvolvementos en óptica e láseres. O interese neste método creceu considerablemente a medida que aumentaban as súas aplicacións prácticas en áreas que van desde a química á bioloxía, ciencia dos materiais e ciencias ambientais. Hoxe, os dispositivos de fotólise flash son amplamente utilizados polos investigadores para estudar os procesos inducidos pola luz en moléculas orgánicas, polímeros, nanopartículas, semicondutores, fotosíntese en plantas, sinalización, e cambios conformacionais inducidos pola luz en sistemas biolóxicos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Attofísica (1 attosegundo = 10−18 s)
* Femtoquímica
* Femtotecnoloxía
* Espectroscopia láser ultrarrápida
* Pulso ultracurto
Lingua songo

O **songo** (nsongo) é unha lingua bantú de Angola. É similar ao kimbundu, e a miúdo é considerado un dialecto dese idioma. A verdadeira relación pode ser unha influencia rexional, xa que se suxeriu que o songo e as linguas teke poden estar relacionadas.

## Notas
La Nouvelle Femme

***La Nouvelle Femme*** é un filme franco-italiano de 2023 escrito e dirixido por Léa Todorov. Está protagonizado por Jasmine Trinca como Maria Montessori e Leïla Bekhti como unha muller ficticia que busca a súa axuda. É o segundo filme da directora.

*La Nouvelle Femme* estreouse en outubro de 2023 no Festival de Cinema de Zürich e distribuíuse en Francia o 13 de marzo de 2024.

## Personaxes 
* Jasmine Trinca como Maria Montessori
* Leïla Bekhti como Lili d'Alengy
* Rafaëlle Sonneville-Caby como Tina d'Alengy
* Raffaele Esposito como Giuseppe Montesano
* Pietro Ragusa como o príncipe
* Agathe Bonitzer como Clarisse
* Sébastien Pouderoux como Jean Itard
* Laura Borelli como Carlotta
* Nancy Huston como Betsy
* Raffaella Ducrey Giordano como Anna
* Georgia Ives como Giorgia
* Stefano Abbati como Profesor Lombroso
* Gianfranco Poddighe como Guido Baccelli
* Renato Sarti como Alessandro Montessori
* Patrizia La Fonte como Renilde Montessori
* Daniela Macaluso como Sarta
* Roberto Zibetti como o xornalista
* Irina Valvilova como o ruso en Betsy
* Luciana Castelluci como Ms. Montesano
* Emily Di Ronza como unha estudante

## Notas
Batalla de Queronea

A **batalla de Queronea** librouse no ano 338 a. C., preto da cidade de Queronea en Beocia, entre Macedonia baixo o mando de Filipo II e unha alianza de cidades estado lideradas por Atenas e Tebas. A batalla foi a culminación das campañas finais de Filipo entre o 339 e o 338 a. C. e resultou nunha vitoria decisiva para os macedonios e os seus aliados.

Filipo trouxera a paz a unha Grecia devastada pola guerra no ano 346 a. C. ao poñer fin á Terceira Guerra Sagrada e, por separado, concluír o seu conflito de dez anos con Atenas pola supremacía no norte do Exeo coa Paz de Filócrates. O reino moi expandido de Filipo, o seu poderoso exército e os seus abundantes recursos convertérono entón no líder *de facto* de Grecia. Para moitas das cidades estado independentes, o poder de Filipo despois do ano 346 a. C. foi percibido como unha ameaza, especialmente en Atenas, onde o político Demóstenes liderou os esforzos para romper coa influencia de Filipo. No ano 340 a. C., Demóstenes convenceu á asemblea ateniense de sancionar accións contra os territorios de Filipo e aliarse cos aqueménidas en Bizancio, que Filipo estaba cercando. Estas accións ían en contra dos termos do tratado e equivalían a unha declaración de guerra. No verán do ano 339 a. C., Filipo dirixiu o seu exército cara ao sur de Grecia, o que provocou a formación dunha alianza duns poucos estados gregos do sur que se opoñían a el, liderados por Atenas e Tebas.

Tras varios meses de estancamento, Filipo finalmente avanzou cara a Beocia nun intento de marchar sobre Tebas e Atenas. Opoñéndose a el, e bloqueando a estrada preto de Queronea, estaba o exército aliado, de tamaño similar e ocupando unha posición forte. Os detalles da batalla posterior son escasos, pero tras unha longa loita os macedonios esmagaron ambos os flancos da liña aliada, que logo se disolveu nunha derrota.

A batalla foi descrita como unha das máis decisivas do mundo antigo. As forzas de Atenas e Tebas foron destruídas, e a resistencia continua foi imposible; polo tanto, a guerra chegou a un final abrupto. Filipo puido impoñer un acordo no sur de Grecia, que todos os estados aceptaron, coa excepción de Esparta. A Liga de Corinto, formada como resultado, converteu a todos os participantes en aliados de Macedonia e entre si, con Filipo como garantía da paz. Pola súa banda, Filipo foi elixido *strategos* (xeneral) para unha guerra panhelénica contra o Imperio Aqueménida, que planeara dende había tempo. Non obstante, antes de que puidese facerse cargo da campaña, Filipo foi asasinado, e o Reino de Macedonia e a responsabilidade da guerra con Persia pasaron ao seu fillo Alexandre.
Kreis Bergstraße

O **distrito de Bergstraße** (en alemán, *Kreis Bergstraße*) é un dos 21 distritos do Estado federado de Hessen. Os 21 distritos son resultado da última reorganización do territorio aprobada no primeiro de agosto 1979, tras revertir a proposta da creación dunha macro-cidade bautizada como Lahn resultado da fusión de Gießen e Wetzlar, tras unha moi intensa oposición popular o cambio revertiuse e fixouse na actual división.. Bergstraße atópase no extremo suroeste do estado e está formado por dez cidades, doce concellos e a área non incorporada de Michelbuch. O distrito de Bergstraße pertence ás rexións metropolitanas transfronteirizas de Frankfurt/Rhein-Main e Rhein-Neckar. Ademais, a designación "Kreis Bergstraße" é de uso xeral, de acordo coa denominación oficial da administración do distrito.

## Xeografía 
miniatura|Bidueiros no brañal "Rotes Wasser von Olfen" Reserva Natural no distrito de Bergstraße

O distrito está situado ao longo das vertentes occidentais das montañas Odenwald, no sur de Hesse, Alemaña. O seu punto máis alto é o Melibokus, un outeiro de 517 metros preto de Zwingenberg. O distrito recibe o seu nome da histórica Bergstraße ("Estrada da Montaña"), unha ruta panorámica de 80 quilómetros que vai desde Darmstadt ata Wiesloch, sendo a súa sección norte a que percorre este distrito.
Destaca que no distrito de Bergstraße aínda existen brañas activas. Estas atópanse baixo unha protección especial, por exemplo, como zona ZEC (Zona Especial de Conservación):

*  "Rotes Wasser von Olfen" A Auga Vermella de Olfen, entre Wald-Michelbach-Affolterbach e Oberzent-Olfen
*  A Braña de Schannenbach, en Lautertal
*  O Val de Schmerbach, en Fürth e Hammelbach

Aínda que as brañas son comunmente consideradas "mortas", son moi importantes para o medio ambiente. Estes ecosistemas únicos son hábitats e refuxios para moitas especies ameazadas e actúan como filtros e zonas de retención no ciclo hidrolóxico da paisaxe. Son inmensamente importantes para a protección do clima: aínda que as brañas só representan o tres por cento da superficie terrestre mundial, almacenan o dobre de dióxido de carbono que todos os bosques do mundo xuntos. Por tanto, a súa preservación é esencial.

Para a protección do clima no distrito de Bergstraße, débese garantir por lei que as brañas e os solos de tipo brañego sexan abastecidos con auga suficiente.

## Vilas e concellos 
miniatura|dereita|400px|Vilas e concellos do distrito de Bergstraße.
*Poboación entre paréntese (segundo datos do 24 de outubro de 2025).

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Hessen
Mark Carney

**Mark Joseph Carney**, nado o 16 de marzo de 1965, é un economista e político canadense, primeiro ministro do Canadá e líder do Partido Liberal do Canadá desde o 9 de marzo de 2025. Como líder do partido gobernante, foi nomeado primeiro ministro substituto de Justin Trudeau antes das eleccións. Foi gobernador do Banco do Canadá de 2008 a 2013 e o 20º gobernador do Banco de Inglaterra de 2013 a 2020.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Naceu en Fort Smith, Territorios do Noroeste, e criouse en Edmonton, Alberta. Estudou na Universidade de Harvard e despois foi á Universidade de Oxford para o seu máster e doutoramento. 

### Carreira profesional 
Traballou en Goldman Sachs antes de unirse ao Banco do Canadá. Foi nomeado gobernador do Banco do Canadá en 2007, onde foi responsable de regular a política monetaria canadense durante a crise financeira de 2007-2008. Foi nomeado gobernador do Banco de Inglaterra en 2013, onde foi responsable de deseñar políticas para facer fronte ao Brexit, así como as para facer fronte ás primeiras etapas da pandemia da COVID-19.

Despois de deixar o banco, Carney ocupou cargos en Brookfield Asset Management e formou parte do consello de administración de Bloomberg LP. 

### Carreira política 
Foi enviado especial das Nacións Unidas para a acción climática e as finanzas. Asesorou a Justin Trudeau durante a pandemia da COVID-19 e foi director de crecemento económico do Partido Liberal. En 2025, a crise política canadense de 2024-2025 levou a Trudeau a anunciar a súa intención de dimitir en canto se elixise o seu sucesor, e Carney derrotou por unha estreita marxe a Chrystia Freeland nunhas eleccións primarias. 

Anunciou que procuraría unha nova relación bilateral cos EUA, após ataques de Donald Trump. En outubro de 2025, anunciou un plan para reducir a dependencia do Canadá respecto dos Estados Unidos, duplicar as exportacións a outros mercados e investir 2.000 millóns en enerxía limpa, advertindo ademais que non permitirá un acceso comercial aos mercados canadenses inxusto e desigual por parte do país veciño.

## Notas 
## Véxase tamén
Isaías Galán Rodríguez

**Isaías Galán Rodríguez**, nado en Fornelos (O Bolo) o 10 de xullo de 1909 e finado en Neu-Stassfurt o 5 de decembro de 1944, foi un deportado galego ós campos de concentración nazis.

## Traxectoria 
Emigrou a Francia antes do comezo da guerra civil española xunto coa súa muller, onde traballaba como leñador en Caisnes (Oise).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Lepas australis

***Lepas australis*** é unha especie de percebe da familia dos lepádidos, que se dá en Nova Zelandia.

## Notas 
## Véxase tamén
Álvaro Mantilla

**Álvaro Mantilla Pérez**, nado en Maliaño (Camargo) o 9 de maio de 2000, é un futbolista español que xoga como defensa no Racing de Santander, da Segunda División.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista nas canteiras do Club Bansander e do Racing de Santander. O 2 de agosto de 2019, tras rematar a súa etapa como xuvenil, foi cedido ao CD Laredo da Terceira División, co que conseguiu o ascenso á Segunda División B, o primeiro do club en 30 anos.

Regresou ao Racing para a tempada 2020/21, xa como membro do primeiro equipo, tamén en Segunda B. Na seguinte campaña conseguiu o ascenso a  principalmente suplente de Pol Moreno e Pablo Bobadilla cando o seu equipo conseguiu o ascenso a Segunda, aínda que tivo un papel secundario, como suplente de Pol Moreno e Pablo Bobadilla.

## Notas
Facundo González

**Facundo González Molino**, nado en Montevideo o 6 de xuño de 2003, é un futbolista uruguaio, que xoga de defensa central no Racing de Santander, da Segunda División, cedido pola Juventus de Turín. Formou parte da selección uruguaia sub-20 que gañou o Mundial sub-20 de 2023 e foi convocado pola selección absoluta do Uruguai.

## Traxectoria 
Asentado na provincia de Barcelona dende os catro anos, xogou ao fútbol nas canteiras do Vista Alegre de Castelldefels e do Valencia. Realizou a pretemporada 2022/23 co primeiro equipo valenciano, ás ordes do adestrador Gennaro Gattuso. e o 8 de agosto de 2023 anunciouse oficialmente a súa fichaxe pola Juventus de Turín. Despois de adestrar unhas semanas coa *Juve,* foi cedido á Sampdoria para gañar experiencia na tempada 2023/24.

Debutou na Serie B o 24 de setembro, cando o adestrador Andrea Pirlo o fixo ingresar nos minutos finais dun partido ante o Parma.

Tras 30 partidos coa Sampdoria, en xullo de 2024 regresou á Juventus, pero a finais de agosto volveu saír cedido, desta vez ao Feyenoord dos Países Baixos.

## Notas
Jeremy Arévalo

**Jeremy Alberto Arévalo Mera**, nado en Maliaño (Camargo) o 19 de marzo de 2005, é un futbolista ecuatoriano que xoga de dianteiro no Racing de Santander. Nado en España, é internacional xuvenil coa selección de Ecuador.

## Traxectoria 
Nado en Maliaño, Cantabria, emigrante ecuatoriano, formouse como futbolista na canteira do Racing de Santander, debutando co equipo filial aos 16 anos. O 12 de agosto de 2023 debutou co primeiro equipo do Racing, substituíndo ao goleador Aritz Aldasoro nun partido da Segunda División ante o Eibar.
## Carreira internacional 
Con dereito a xogar con Ecuador ou España, Arévalo representou a esta última na categoría sub-18. Foi convocado coa selección sub-20 de Ecuador para o Campionato Suramericano sub-20 de 2025.

## Notas
Pablo Ramón Parra

**Pablo Ramón Parra**, nado en Calvià o 30 de xuño de 2001, é un futbolista español que xoga no Racing de Santander, cedido polo Espanyol. Xoga principalmente de central, pero tamén pode xogar de lateral dereito.

## Traxectoria 
Formado na canteira do Mallorca, aos 17 anos debutou co equipo filial. O seu debut co primeiro equipo produciuse o 31 de outubro de 2018, saíndo como titular nun partido contra o Real Valladolid na Copa do Rei. Deste xeito converteuse no primeiro xogador do século XXI en xogar co club.

O 31 de xaneiro de 2019 asinou un contrato co Real Madrid para xogar no seu equipo xuvenil, que entrou en vigor o 1 de xullo. Foi ascendido ao Real Madrid Castilla para a tempada 2020/21 na Segunda División B, e posteriormente xogou co club na Primeira Federación.

O 8 de agosto de 2023 foi cedido por un ano ao Mirandés, da Segunda División. Foi titular habitual durante a tempada, xogando un total de 36 partidos nos que o club evitou o descenso, pero sufriu unha grave lesión de xeonllo en abril de 2024.

O 3 de xaneiro de 2025, tras chegar á fase final da súa recuperación, asinou un contrato de tres anos e medio co Espanyol, da Primeira División, conservando o Real Madrid o 50 % dos seus dereitos económicos.

O 28 de agosto de 2025, tras non xogar cos *Pericos*, saíu cedido por un ano ao Racing de Santander, da segunda división.

## Notas
Diego Miguéns

**Diego Miguéns Sánchez**, nado en Catoira o 20 de outubro de 1992) é un piragüista galego que compite na modalidade de maratón.

Gañou dúas medallas de prata no Campionato Mundial de Piragüismo en Maratón, nos anos 2022 e 2023, e dúas medallas de bronce no Campionato Europeo, nos anos 2022 e 2023.

## Traxectoria 
Membro do Club Piragüismo As Torres Romaría Viquinga, en 2022 proclamouse xunto a Fernando Busto subcampión do mundo en C2 no Mundial de Maratón celebrado en Ponte de Lima, e obtivo o bronce no Campionato de Europa, acabando en ambos casos por detrás doutra parella galega, a formada por Tono Campos e Diego Romero. Revalidou ambas medallas ao ano seguinte.

## Palmarés internacional 

## Notas
Bajram Begaj

**Bajram Begaj**, nado en Rrogozhinë (República Popular de Albania, hoxe Albania) o 20 de marzo de 1967, é un político e militar albanés que exerce como presidente de Albania dende 2022. Antes da súa elección como presidente, exerceu como 26º Xefe do Estado Maior das Forzas Armadas Albanesas, dende xullo de 2020 ata xuño de 2022. O 3 de xuño de 2022 foi nomeado oficialmente polo Partido Socialista gobernante como candidato á cuarta rolda das eleccións presidenciais de 2022. É o segundo presidente da Albania poscomunista con formación militar.

## Traxectoria 
Nacido o 20 de marzo de 1967 en Rrogozhinë, graduouse na Facultade de Medicina de Tirana en 1989 e converteuse en médico activo en 1998. Tras completar o seu doutoramento profesional, pasou a ostentar o título de "Profesor Asociado" en Medicina.

Durante os seus 31 anos de carreira militar, participou en numerosos seminarios de formación e completou cursos de Seguridade e Defensa, asistiu á Escola Avanzada de Posgrao de Medicina, obtivo un posgrao en gastrohepatoloxía, e realizou cursos de Xestión Hospitalaria e de Liderado Médico Estratéxico nos Estados Unidos e de Especialización en Medicina e de Saúde en Grecia.

No eido militar, estivo á fronte do Comando de Doutrina e Adestramento das Forzas Armadas Albanesas e ocupou varios cargos máis, incluíndo os de Xefe da Unidade Médica Militar e Subdirector Militar do SUT, Director do Hospital Militar e Director da Inspección de Sanidade. Foi nomeado Xefe do Estado Maior das Forzas Armadas Albanesas en xullo de 2020 e asumiu o cargo ese mesmo mes.

O 24 de xullo de 2022 foi investido como presidente de Albania por un mandato de cinco anos. A pesar dos desafíos para lograr un consenso sobre un candidato axeitado, o Partido Socialista (PS) gobernante nomeou a Begaj o 3 de xuño para a cuarta rolda de votacións, despois de que renunciase ao seu cargo como Xefe do Estado Maior das Forzas Armadas Albanesas. Posteriormente foi elixido con 78 votos a favor, superando a maioría requirida, mentres que a oposición liderada polo Partido Democrático (PD) abstívose de participar no proceso de votación. O mandato de Begaj estivo marcado polo seu compromiso de mellorar as relacións internacionais de Albania e avanzar na integración euroatlántica. Desde que asumiu o cargo, participou activamente en esforzos diplomáticos, realizando numerosas visitas diplomáticas internacionais para fomentar asociacións e elevar a posición de Albania a nivel mundial.

## Vida persoal 
Casou con Armanda Begaj, coa que ten dous fillos: Dorian e Klajdi.

## Notas
Carreira Pedestre Popular de Santiago

A **Carreira Pedestre Popular de Santiago** é unha carreira de atletismo que se leva a cabo na cidade galega de Santiago de Compostela dende o ano 1978 cada último domingo do mes de outubro. Conta cun percorrido duns 12 quilómetros para a categoría absoluta e arredor de 7 para a categoría escolar.

## Historia 
Naceu con motivo do centenario do periódico *El Correo Gallego* coa saída na praza do Obradoiro e máis de 2.500 participantes. Nas primeiras edicións adoitabase formar un embude na saída co correspondente perigo de golpes e caídas polo que a trasladaron a San Francisco diante da Facultade de  Medicina para finalmente pasar a facerse na avenida Xoán XXIII.

Na edicións de 1983 acadouse o récord de participantes con 7.325 dorsais e que aínda se mantén. Ao ano seguinte a cifra alcanzou os 7.124 atletas. Dende entón poucas veces se alcanzaría a cifra por riba dos 5.000 inscritos salvo no ano 2008 que se chegaría á cifra de 6.835.

Conta cunha ampla participación de atletas estranxeiros, especialmente portugueses e africanos, que gañaron a proba en múltiples ocasións. Entre os atletas galegos máis destacados que participaron na proba destacan entre outros: Javier Fernández Feijóo, Esther Pedrosa, Alejandro Gómez, Lolo Penas ou Adrián Ben. Entre os atletas santiagueses tan só cinco lograron vencer nalgunha edición.

O pistoletazo de saída foi levado a cabo por distintas personalidades do mundo da política, como Xerardo Fernández Albor ou Xerardo Estévez; ou do deporte, inclusive antigos participantes da proba.

## Percorrido 
Saída na avenida Xoán XXIII, San Caetano, Camiño do Francés, Fontiñas, Concheiros, rúa de San Pedro, Porta do Camiño, Virxe da Cerca, Fonte de Santo Antonio, praza de Galicia, rúa Doutor Teixeiro, praza do Doutor Puente Castro, rúa da Rosa, Santiago de Chile, praza de Vigo, Rosalía de Castro, avda. da Coruña, avda. das Ciencias, avda. do Dr. Novoa Santos, avda. das Burgas, avda. de Compostela, rúa do Cruceiro do Galo, rúa Galeras, Santa Isabel, Vista Alegre, avda. do Burgo, avda. Castelao (costa de Vite), Praza da Paz, rúa da Pastoriza, rúa Basquiños, Santa Clara, San Roque, Algalia de Arriba, Praza de Cervantes, Preguntoiro, rúa do Castro, Praza da Universidade, Praza de Mazarelos, Cardenal Payá, Orfas, Toural, rúa do Vilar, praza das Praterías, Fonseca e praza do Obradoiro.

## Palmarés 
### Máximos gañadores categoría masculina 
### Máximos gañadores categoría feminina 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Carreira Pedestre de Santiago
José Fernández Pérez (exiliado)

**José Fernández Pérez**, nado en Estremar (Cervantes) o 20 de setembro de 1907 e finado en Gusen o 26 de febreiro de 1942, foi un exiliado galego deportado ós campos de concentración nazis.

## Traxectoria 
Fuxiu a Francia trala conclusión da guerra civil española, sendo recluído no campo de internamento de Vernet d'Ariège. Foi capturado polo exército alemán trala caída de Francia na segunda guerra mundial e enviado ó Stalag X-B, en Sandbostel (Alemaña). Deportado ó campo de concentración de Mauthausen, onde ingresou o 3 de marzo de 1941, e finalmente trasladado ó campo de concentración de Gusen, onde pereceu o 26 de febreiro de 1942. así como en lembranza de Jesús López Digón, Octavio Arias González, Manuel Fernández Fernández, José Fernández Santín e Jesús Méndez López, todos eles orixinarios deste municipio e vítimas do franquismo e o réxime nazi.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
José Fernández Pérez (homónimos)

O nome ***José Fernández Pérez*** pode referirse a:

***José Fernández Pérez**, coñecido como **Pepe da Botica**, sindicalista e político galego (1895-1937).
***José Fernández Pérez**, exiliado galego deportado ós campos de concentración nazis (1907-1942).

## Véxase tamén
Escola Literaria de Preslav

A **Escola Literaria de Preslav** (en ), tamén coñecida como **Escola Literaria de Pliska** ou **Escola Literaria de Pliska-Preslav**, foi a primeira escola literaria do Primeiro Imperio Búlgaro, durante a Idade Media. Fundouna o monarca Boris I en 886 na capital búlgara da época, Pliska. En 893 trasladouse á nova capital, Veliki Preslav, durante o reinado de Simeón I. Preslav foi tomada e incendiada polo emperador bizantino Xoán I Tzimisces en 972 tras a invasión de Bulgaria por parte de Sviatoslav I.

## Historia 
A Escola Literaria de Preslav foi o núcleo cultural e literario máis importante do imperio búlgaro e dos pobos eslavos. Moitos escritores e eruditos de relevo traballaron nela, como Naum de Preslav (até 893), Constantino de Preslav, Xoán o Exarca ou Chernorizets Hrabar, entre outros. Tamén constituíu un centro de tradución, en especial de autores bizantinos. Para rematar, nel compuxéronse poesía, pintura e cerámica.

Un dos logros da escola foi o desenvolvemento do alfabeto cirílico. Segundo Florin Curta:

As inscricións cirílicas máis antigas atopáronse na área de Preslav. En concreto, encontráronse na propia cidade medieval e no próximo mosteiro Patleina, ambos os dous na actual provincia de Shumen, así como nos mosteiros de Ravna e Varna.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Unión Musical de Mougás

A **Banda de Música Unión Musical de Mougás** é unha agrupación musical con sede na parroquia de Mougás, no concello de Oia. Fundada en 1880, nunca detivo a súa andaina nin por guerras, nin emigración nin pandemias.

## Historia 
Segundo a tradición, a Banda de Música de Mougás data de 1880. Foi o seu fundador José Fernández Durán (alias "Labrador") quen se xuntou con outros cinco músicos cos seus respectivos instrumentos: Un clarinete de 13 chaves, unha gaita galega, un cornetín, un bombardino e unha batería. Todos tocaban de oído.

Anos máis tarde, arredor de 1920 faríase cargo da banda Baldomero Domínguez, quen como carecía de coñecementos musicais emigrou a Arxentina durante 3 anos para volver xa ben formado. Á súa volta atoparíase con que o posto de director ocupábao agora o madrileño Agustín Valls, quen formou parte da Banda Militar de Alabarderos. Cando Valls abandonou a banda, chegou por fin o momento de Baldomero Domínguez de ocupar ese cargo arredor de 1930. 

Trala morte de Baldomero en 1947, sería Ventura González, natural de Baiona quen dirixiría a banda ata que volveu a súa vila para dirixir a nova banda de Baiona.

En 1950 sería Alsirio Fernández o que dirixiría durante corenta anos ata a súa morte. O seu sustituto, José Marino González, en 1990 foi temporal, ata a chegada de Gabriel Rodríguez, actual director e antigo músico da banda, durante a celebración de Santa Cecilia, cedéndolle a batuta.

## Notas
Susan Stebbing

**Susan Stebbing**, nada en North Finchley o 2 de decembro de 1885 e finada en Northwood o 11 de setembro de 1943, foi unha filósofa británica. Pertenceu á xeración da filosofía analítica da década de 1930, e foi unha das fundadoras da revista *Analysis* en 1933. Trátase da primeira muller en conseguir unha cátedra de Filosofía no Reino Unido, así como a primeira presidenta da organización secularista Humanists UK.

## Traxectoria 
Susan Stebbing naceu en North Finchley (Middlesex), a máis nova dos seis fillos de Alfred Charles e Elizabeth Stebbing; quedou orfa nos seus primeiros anos.

Estudou na Escola de Rapazas James Allen de Dulwich até 1904, cando ingresou no Girton College de Cambridge para aprender Historia, aínda que naquela altura a Universidade de Cambridge non concedía títulos ás mulleres, nin as aceptaba nas mesmas condicións que o estudantado masculino. O seu interese pola filosofía principiou tras a lectura de *Appearance and Reality*, de F. H. Bradley, polo que participou nos exames de Ciencias Morais en 1908. En 1912, cursou un mestrado de Filosofía na Universidade de Londres, recibindo unha distinción. A súa tese de mestrado, *Pragmatism and French Voluntarism*, foi publicado posteriormente polo Girton College.

Entre 1911 e 1924, ensinou en diversas institucións. Foi profesora de Filosofía no King's College de Londres do 1913 ao 1915; nese mesmo ano, aceptou un traballo a tempo parcial no Bedford College, pasando a tempo completo do 1920 ao 1924. Tamén impartiu conferencias no Westfield College (1912-1920), no Girton College (1911-1914) e no Homerton College (1911-1914). Dende 1915 até o seu falecemento foi directora da Escola de Rapazas Kingsley Lodge de Hampstead.

En 1927, a Universidade de Londres nomeouna lectora de Filosofía. Obtivo o seu doutoramento en 1931. En 1933, converteuse na primeira catedrática de Filosofía do Reino Unido, un suceso que chegou a aparecer nos xornais. Entre 1931 e 1932, foi profesora visitante na Universidade Columbia. Neses mesmos anos, foi presidenta da Mind Association; tamén presidiu a Sociedade Aristotélica entre 1933 e 1934.

Stebbing foi discípula de William Ernest Johnson e, segundo John Wisdom, recibiu moita influencia de G. E. Moore. Tamén estableceu contacto co Círculo de Viena, sendo a primeira en invitar a Rudolf Carnap a impartir unha conferencia no Reino Unido.

Stebbing faleceu a causa dun cancro o 11 de setembro de 1943, no hospital Mount Vernon, en Northwood (Middlesex).

## Publicacións 
* *Pragmatism and French Voluntarism* (1914)
* *A Modern Introduction to Logic* (1930)
* *Logical Positivism and Analysis* (1933)
* *Logic in Practice* (1934)
* *Imagination and Thinking* (1936)
* *Philosophy and the Physicists* (1937)
* *Thinking to Some Purpose* (1939)
* *Ideals and Illusions* (1941)
* *A Modern Elementary Logic* (1943)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Raíz (filme de 2024)

***Raíz*** é un filme peruano-chileno de 2024 dirixido por Franco García Becerra e escrito por Annemarie Gunkel e Alicia Quispe. Rodada en quechua, está protagonizado por Alberth Merma, xunto con Nely Huayta e Richard Taipe. Trata sobre un neno pastor que soña con ver o seu país na Copa Mundial da FIFA de 2018 mentres o seu medio ambiente está ameazado pola contaminación dunha empresa mineira.

## Sinopse 
Feliciano é un neno de 8 anos que se encarga de pastorear. Acompáñano Ronaldo, unha alpaca nova, e Rambo, un can vello co que pode iniciar conversas sobre fútbol e os partidos da selección nacional para clasificarse para a Copa Mundial da FIFA de 2018. Porén, a súa terra está ameazado por un lago contaminado porque unha empresa mineira quere apoderarse desas terras. Un día Ronaldo desaparece xunto con outras alpacas, as autoridades ignoran as peticións de axuda, polo que Feliciano buscará atopar o seu Ronaldo mentres o pobo se únese para tomar medidas contra a empresa.

## Personaxes 
* Alberth Merma como Feliciano
* Nely Huayta
* Richard Taipe
* José Merma
* Deyvis Mayo
* Rubén Huillca
* Ruperta Condori

## Produción 
A fotografía principal comezou en outubro de 2022 na provincia de Quispicanchis, en Cuzco, no Perú.

## Notas
Caramelo (filme)

***Caramelo*** é un filme brasileiro de 2025 dirixido por Diego Freitas e producido por Migdal Filmes Estreouse o 8 de outubro de 2025.

## Personaxes 
* Rafael Vitti como Pedro
* Amendoim como Caramelo
* Arianne Botelho como Camila
* Noemia Oliveira como Luciana
* Ademara como Paula
* Kelzy Ecard como Neide
* Bruno Vinícius como Leo
* Roger Gobeth como Ivan
* Olívia Araújo como Dr. Mariana
* Carolina Ferraz como Martha
* Paola Carosella como recensor do restaurante

## Notas
Sankuchuari: Seiiki

***Sankuchuari: Seiiki*** (en ) é unha serie de televisión xaponesa creada por Kan Eguchi que se estreou a través de Netflix o 4 de maio de 2023. Componse de oito episodios, todos eles estreados en maio de 2023.

A serie está protagonizada por Wataru Ichinose no papel de Kiyoshi Oze, un mozo violento que se une ao mundo do sumo profesional baixo o nome de Enno, ou shikona, co único obxectivo de gañar cartos. O nome da serie foi escollido para representar o dohyō, un lugar onde os loitadores apostan polo seu futuro e que está prohibido para os de fóra.

## Sinopse 
A serie trata sobre un loitador de sumo novato, Enno, un delincuente ateigado de débedas que vive na violencia e cunha familia rota, mentres intenta abrirse camiño no mundo do sumo profesional. Mentres é descuberto polo mestre do dojo de Ensho polo seu talento e físico, e ascende de rango só polo diñeiro sen ningún interese polo sumo, convértese no albo das críticas dos executivos do sumo pola súa personalidade esaxerada e a súa falta de respecto polas tradicións do deporte.

## Personaxes 
* Wataru Ichinose como Kiyoshi Oze
* Pierre Taki como Ensho-oyakata
* Shioli Kutsuna como Asuka Kunishima
* Shota Sometani como Shimizu
* Hiroki Sumi como Shizuuchi
* Koyuki como Hana
* So Kaku como Ryuki
* Suzuki Matsuo como Inushima-oyakata

## Notas
Perdidos en el Amazonas

***Perdidos en el Amazonas***  é un filme documental colombiano de 2024 dirixido por Jaime Escallón-Buraglia e Cristina Nieto López. O filme conta a historia do accidente do Cessna 206 en Colombia en 2023 e o rescate dos catro nenos indíxenas witoto. Os nenos, con idades de entre 11 meses e 13 anos, sobreviviron durante 40 días na selva tropical colombiana antes de ser rescatados polo exército colombiano e voluntarios de grupos indíxenas locais.

Non é o único documental sobre esta historia, xa que o 14 de novembro de 2024 estreouse en Netflix *Los niños perdidos*.

## Sinopse 
O filme é un documental que narra a misión de busca de catro nenos do pobo indíxena witoto que permaneceron perdidos durante 40 días na selva amazónica no ano 2023. O documental constitúe o relato épico dun milagre que conmocionou o mundo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Accidente do Cessna 206 en Colombia en 2023
* *Los niños perdidos*
Super Mario Bros. Wonder

***Super Mario Bros. Wonder*** (en ; *Sūpā Mario Burazāzu Wandā*) é un videoxogo de plataformas de 2023 desenvolvido e publicado por Nintendo para a consola Nintendo Switch. É o primeiro videoxogo de desprazamento lateral tradicional da franquía *Super Mario* dende *New Super Mario Bros. U* (2012). O xogador controla a Mario, Luigi e os seus amigos mentres intentan deter a Bowser, que planea apoderarse dunha nova terra coñecida como o Reino das Flores despois de usar a Flor Marabillosa máxica para fusionarse co castelo do reino.

O desenvolvemento de *Super Mario Bros. Wonder* comezou en 2019, co director Shiro Mouri inspirado no *Super Mario Bros.* orixinal e o produtor Takashi Tezuka buscando reinventar a experiencia en 2D de "Mario" e introducir unha nova localización.

## Notas
Antonio Bermúdez Vidán

**Antonio Bermúdez Vidán**, nado en Santiago de Compostela o 17 de decembro de 1947 e finado na mesma cidade o 7 de xuño de 2016, foi un xornalista deportivo e empregado da banca galego.

## Traxectoria 
Foi fillo de Antonio Bermúdez Morandeira e da mestra Andrea Vidán Torres. Empezou traballando como viaxante dunha empresa farmacéutica, para logo desempeñar varios cargos no Banco de Galicia, Banco Zaragozano, e Barclays, tanto na súa cidade coma en outras vilas como Noia e Muros. 

Na súa gran paixón, que foi a radio deportiva en Radio Galicia-Cadena SER, informaba a diario da actualidade do deporte modesto e seguía os partidos de fútbol da SD Compostela, de baloncesto do CAB Obradoiro, e no fútbol sala do Autos Lobelle, e colaborou tamén en programas televisivos como *A Prórroga*. Foi membro da Asociación da Prensa Deportiva da Provincia da Coruña e mais da Federación Galega de Periodismo Deportivo. 

Faleceu por mor dun infarto de miocardio mentres traballaba. Está enterrado no cemiterio de Boisaca, xunto coa súa tía e o marido da mesma.

## Recoñecementos 
En 2019 recibiu o Premio Honorífico á traxectoria deportiva na III Gala do Deporte de Santiago de Compostela.

Dende 2016 no Estadio Verónica Boquete de San Lázaro celébrase o Memorial Antonio Bermúdez Vidán, organizado pola SD Compostela.
## Vida persoal
Casou con Rosa María Vaamonde Iglesias e foi pai de Antonio (tamén xornalista deportivo) e Paula Bermúdez Vaamonde. Ten 4 netos, Andrea, Pablo, Etienne, e Mateo, e un bisneto chamado Tiago.

## Notas
Lingua maratino

O **maratino** ou **tamaulipeco** é unha lingua morta pobremente documentada que se falou outrora no nordeste de México, preto de Martín, Tamaulipas. O seu uso documéntase historicamente arredor da serra de Tamaulipas, onde diversos pobos orixinarios a empregaban como medio de comunicación principal. 

Entre os pobos que a falaban salientan os maratines, a quen debe o seu nome a lingua, así como os mariguanes, con quen mantiñan estreitos vínculos culturais. Ambas nacións, de filiación tamaholipa, pola súa proximidade territorial e política, compartían moitos trazoss que facilitaban a intercomprensión, o que suxire a existencia de variantes lingüísticas dentro do mesmo continuo dialectal. 

Malia a súa importancia histórica na rexión, o maratino considérase unha lingua non clasificada. Os rexistros existentes son escasos, limitados principalmente a testemuños de finais do século XVIII. Esta limitada documentación dificultou a súa filiación xenética dentro das familias lingüísticas mesoamericanas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Swanton, John. 1940. *Linguistic material from the tribes of southern Texas and northern Mexico.* (122–124)
Metabolito primario

Un **metabolito primario** é un tipo de metabolito que está directamente implicado no crecemento normal, desenvolvemento e reprodución. Xeralmente realiza unha función fisiolóxica no organismo (por exemplo, unha función intrínseca). Un metabolito primario está normalmente presente en moitas células ou organismos. Tamén se pode referir a un metabolito central, que ten un significado aínda máis restrinxido (presente en calquera célula ou organismo que creza autonomamente). Algúns exemplos comúns de metabolitos primarios son:
 Nótese que os metabolitos primarios non mostran ningunha acción ou efecto farmacolóxicos.

Os reguladores de crecemento das plantas poden clasificarse como metabolitos primarios ou secundarios debido ao seu papel no crecemento e desenvolvemento das plantas. Algúns deles son intermediarios entre o metablismo primario e o secundario.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Antimetabolito
*Metabolismo
*Metabolómica — o estudo do perfil global de metabolitos nun sistema (célula, tecido ou organismo) nun determinado conxunto de condicións
*Metaboloma
Parque Nacional Histórico (Haití)

O **Parque Nacional de Historia** (crioulo Pak nasyonal istorik, francés Parc national historique) é un parque nacional de Haití establecido en 1968. Está situado en Milot. Foi declarado Patrimonio da Humanidade da UNESCO en 1982.

O parque está composto principalmente polas ruínas do Palacio de Sans-Souci, a Cidadela Laferrière e os edificios de Ramiers.

## Galería 

Ficheiro:Milot, Haiti - panoramio (6).jpg|Parque Nacional de Historia
Ficheiro:Milot, Haiti - panoramio (1).jpg|Parque Nacional de Historia
Ficheiro:Sans-Souci Palace front.jpg|Palacio Sans-Souci
Ficheiro:Sans-Souci Palace, National History Park, Haiti.jpg|Palacio Sans-Souci
Ficheiro:Citadelle La Ferrière Haiti (8070539624).jpg|Cidadela Laferrière
Ficheiro:Citadelle Laferrière.jpg|Cidadela Laferrière
Ficheiro:Citadelle Laferrière Aerial View.jpg|Cidadela Laferrière
Ficheiro:Les Ramier, citadelle du roi Henri Christophe.JPG|os Ramiers

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* UNESCO World Heritage listing for the National History Park – Citadel, Sans Souci, Ramiers
Patrimonio da Humanidade en Panamá

[miniatura|180px|
[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px]]
O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Panamá aceptou a convención o 3 de marzo de 1978. Ten cinco sitios Patrimonio da Humanidade e un sitio na lista provisional. Tres sitios están catalogados pola súa importancia cultural e tres pola súa importancia natural. A Serra de Talamanca-Reservas La Amistad / Parque Nacional La Amistad é compartida con Costa Rica. Panamá foi membro do Comité do Patrimonio Mundial dende 1978 ata 1985.

## Lista provisional
Ademais dos sitios inscritos na Lista do Patrimonio Mundial, os estados membros poden manter unha lista de sitios provisionais que poden considerar para ser nomeados. Só se aceptan candidaturas para a Lista do Patrimonio Mundial se o sitio figuraba previamente na lista provisional. Panamá ten un sitio na lista provisional.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Patrimonio da Humanidade por país
Higinio Rodríguez Domínguez

**Higinio Rodríguez Domínguez**, nado na Pereira (Entrimo) o 9 de novembro de 1916, foi un exiliado galego deportado aos campos de concentración nazis.

## Traxectoria 
De seguro loitou no Exército da República, para ao remate da guerra civil española fuxir a Francia. Higinio Rodríguez Domínguez e Abilio Álvarez Bernardo  foron declarados prófugos polo concello de Entrimo en 1940, eran da mesma quinta. 

En Francia formou parte da 31ª Compañía de traballadores estranxeiros, con destino en Suippes, ao norte de Francia, no departamento de Marne. Esta compañía estaba destinada a dar apoio ao exército do aire. Nesta mesma CTE estaba Magín Pérez, outro deportado ourensán, de Sarreaus.

Higinio foi detido polo exército alemán o 20 de xuño de 1940, e encarcerado no Frontstalag 140, en Belfort.

Chegou a Mauthausen o 27 de xaneiro de 1941, xunto a Abilio Álvarez. O número da súa matrícula foi o 5&nbsp;719, clasificado como Rotspanier, de profesión labrego ou *Steinmetz* (albanel). Entrou na temible enfermería (*revier*) o 27 de xuño de 1942, segundo o 'libro de operacións' do campo. Na enfermaría realizaba os seus terribles experimentos Aribert Heim, alcumado Doctor Morte.

O 11 de marzo de 1944 foi transferido a Gusen, co número 13&nbsp;493.

Os presos republlicanos españois en Mauthausen, ademais de seren rapados e vestir o traxe de raias, estaban marcados cun triángulo azul, de apátridas, e un número que se gravaba nunha pulseira.

Foi liberado o 5 de maio de 1945 polo exército de Estados Unidos en Gusen. Na listaxe de liberados, e noutros documentos, consta como lugar de residencia, Castelló de la Plana, barrio de Grau. Seguramente emigrara a esta cidade antes da Guerra Civil.

## Recoñecementos 
O Concello de Entrimo e a Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica, organizaron un acto na praza do concello o 8 de maio de 2021 en memoria de Abilio Alvarez Bernardo, Avelino Pérez Rodríguez, Higinio Rodríguez Domínguez e Jaime Vázquez Estévez, no que se inaugurou un monólito no seu honor.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Deportación. *El horror de los campos de concentración* (1969). Barcelona: Federación Nacional de Deportados e Internados, Resistentes y patriotas.
* 
* 
* 
*
Roettiers

O apelido **Roettiers** ou **Roëttiers** pode estar referido a:
* **Charles Norbert Roëttiers** (1720-1772), medallista e deseñador e gravador de moedas francés;

* **John Roettiers** (1631-1703), medallista e deseñador e gravador de moedas inglés;
* **Joseph Roettiers** (1635-1703), medallista e deseñador e gravador de moedas inglés de orixe flamenga;
* **Joseph Charles Roëttiers** (1691-1779), medallista e deseñador e gravador de moedas francés;
* **Norbert Roëttiers** (1665-1727), medallista e deseñador e gravador de moedas flamengo activo en Francia e en Inglaterra.
Sistro

[miniatura|382x382px|Nefertari representada cun sistro na man dereita e unha flor de [Loto sagrado|loto na esquerda - Templo de Abu Simbel.]]
O **sistro** é un instrumento de percusión que produce un son como o das chocallas.

O instrumento xa existía en Sumeria no ano -2500. No antigo Exipto, chamábase *sechechet* e era usado por mulleres nobres e sacerdotisas. Xeralmente estaba feito de bronce, pero tamén existían exemplos de madeira e arxila. Os sistros estaban particularmente asociados co culto da deusa Hathor, pero tamén podían usarse nos cultos de Isis, Bastet e Amón. Os exipcios crían que o son producido polo instrumento podía apouvigar ao deus en cuestión. Cando o culto de Isis se estendeu por toda a conca do Mediterráneo, o sistro converteuse nun instrumento popular entre os romanos.

A súa forma máis común era unha asa cun arco, onde se colocaban pequenas barras con discos metálicos que, ao seren axitadas, producían un son. Nalgúns casos, podían ter forma de capela. Entre a asa e o arco, era común a representación de Hathor.

Agora úsanse en cerimonias da Igrexa copta etíope, coñecidas como *sanasel* ou *tsenatsil*. Dous grupos étnicos indíxenas de América do Norte tamén usan o sistro.
[esquerda|miniatura|324x324px|Intérprete da banda escolar do PAIGC sostendo dous chocallos de disco (sistra), [Ziguinchor, Senegal, 1973.]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* OWUSU, Heike - *Symbols of Egypt*. Sterling Publishing Company, Inc., 2000. ISBN 0806935456.