O cabalo na cultura popular galega

: *Véxase o artigo principal: **cabalo**.*

O que segue recolle unicamente información diversa sobre a pegada do **cabalo** (maila besta e o poldro) **na cultura popular** e na literatura oral galegas. Toda esta información recóllese de diferentes traballos etnográficos –xerais a toda Galicia ou localizados nun ámbito xeográfico máis concreto-, dicionarios, refraneiros, cantigueiros etc.

Tendo presente que o termo *besta* non só designa a egua senón tamén a calquera animal de carga, especialmente os équidos, non se pode asegurar que algunha das seguintes manifestacións non se aplique realmente a mulas e burros.

## A rapa das bestas 
A Rapa das bestas é o nome da operación que consiste en cortar a crina dos cabalos que se realiza nos *curros* celebrados en varias localidades do territorio galego.

A máis coñecida é a rapa das bestas de Sabucedo, no concello da Estrada, que dura tres días: o primeiro sábado, domingo e luns de xullo. De feito, dálle nome á celebración e así fálase da rapa das bestas de Sabucedo, mentres que na maioría dos lugares fálase de *curro* -o nome do recinto pechado no que se recollen os cabalos.

## Fraseoloxía 
### Léxico 
* *Cabalo*: nome festivo do suco .
* *Cabalo do demo, cabaliño do demo*: libélula.
** *Cabalo da quiobra*: libélula .
* *Cabalo mariño*: animal fantástico con corpo de cabalo e cola de peixe .
* *Cabalo ruán*: barbantesa (*Mantis religiosa*) .
* *Esporas de cabaleiro*: planta (*Delphinium* sp.) .
* *Rabo de cabalo*: planta da orde das Equisetales (*Equisetum* sp.) .
* *Poltro da auga*: nome vulgar dos petos ou pícidos .
* *Uña de cabalo*: molusco máis coñecido como peneira ou orella de mar (*Haliotis* sp.) .
* *Uña de cabalo*: molusco coñecido como nacra ou navallón (*Pinna* sp.) .
* *Aquile que anda no baille,/ aquile que entrou agora,/ vaille a besta na ribeira/ busca-lo viño prá voda!* .
* *Arriba, cabalo mouro,/ lévame desta laguna;/ anque son filla dun probe/ non me troco por ningunha* .
* *Arrieiros, os de Calvos,/ que pasades pola estrada,/ tende coidado coas bestas/ no lugar de Fontarcada* .
* *Ben cho dixen, Catuxiña,/ que non foses a Santiago,/ que te habías de asustar/ de ver o Santo a cabalo* .
* *Cabaleiro que vas da cabalo/ malo fogo che salte no rabo/ tres en riba, tres en baixo/ inda caedes do cabalo en baixo*.
* *Cabaliño como o meu/ nono ten o rei de España;/ para mudar unha perna/ necesita unha semana*.
* *Canto me pideche/ estáche perdonado,/ pon o pé no estribo,/ monta de a cabalo*.
* *Conceución e Benitiña/ ambas eran tecedeiras:/ das orellas do cabalo/ farémoslle as lanzadeiras* .
* *Costureiriña bonita,/ arrechégate a este valo/ quéroche contar un conto:/ o conto do meu cabalo*.
* *Eu ben cho dixen, meniña,/ que non foras a Santiago,/ que te habías de asustar/ de ver o Santo a cabalo* .
* *Eu xa vin esta-lo demo/ dacabalo dunha bruxa:/ o demo calca que calca,/ a bruxa puxa que puxa* .
* *Na miña vida tal vin/ na feira de Monterroso:/ vintecinco escribanos/ da cabalo dun raposo*.
* *O cabalo do pintor,/ aquile das pernas blancas,/ a Tupina do Rixón/ átalle o rabo con tranzas* .
* *O crego vendeu a besta/ por lle non da-la cebada/ i agora vai ós enterros/ dacabalo da criada* .
* *Pasei a Ponte de Ourense/ e paseina dacabalo;/ vin unha troita no río/ i atireille cun zapato* .
* *Pasei pola túa porta/ co meu cabalo correndo/ e vin a toda túa xente/ i a costureira cosendo* .
* *Quen te me dera, rapaza,/ en donde xa tuven outra,/ enriba do meu cabalo/ cuberto coa miña roupa*.
* *Servir ó rei, quiridiña,/ servir ó rei ¡gran regalo!/ servir ó rei, quiridiña,/ ¡nin da pé, nin da cabalo!*
* *Servir ó rei, queridiña,/ servir ó rei, ¡qué regalo!;/ servir ó rei, queridiña,/ ¡nin da pé nin da cabalo!*
* *Si ti viras o que eu vin/ alá riba, en Monterroso,/ sete frades dun convento/ da cabalo dun raposo*.
* *Si ti viras o que eu vin/ no monte do Monterroso,/ máis de sesenta mil corvos/ da cabalo dun raposo*.
* *Vállame Dios si caera/ aquel que vai da cabalo/ ¡o que me había de rir/ aínda que estou apesarado!*

### Adiviñas 
[...o **[cabalo**|miniatura]]
* Anda no campo,/ ferro no pé/ e cabalo non é (o muíño)
* Branco no medio,/ estribo no pé,/ rincha que rincha/ e cabalo non é (o tear)
* Campo branco/ flores negras/ un arado/ e cinco égoas (a man escribindo)
* Catro cabalos correndo/ un tras doutro/ e non poden coller/ un ó outro (a debandoira)
* Catro cabalos/ camiño de Francia,/ un tras do outro/ e ningún o alcanza (a debandoira)
* Catro cabalos/ van cara a Francia,/ corre que corre/ e nunca se alcanzan (a debandoira)
* Catro cabalos/ van cara a Francia,/ un detrás dos outros/ e nunca se alcanzan (a debandoira)
* Catro cabalos/ van para Francia./ Un tras doutro/ e ningún se alcanza (a debandoira)
* No medio daquel campo/ hai un cabalo branco,/ calciño dun pé/ e cabalo non é (o muíño)
* ¿Que cousa cousiña é: está entre dous penediños/ e relincha como os cabaliños? (a campá)
* Téñoche gordo,/ máis o quixera,/ aínda que entre as pernas/ non me collera (o cabalo)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* GARCÍA GONZÁLEZ, Constantino: *Glosario de voces galegas de hoxe*, Verba, anexo 27, Universidade de Santiago 1985.
* LORENZO FERNÁNDEZ, Xaquín: *Cantigueiro popular da Limia Baixa*, Galaxia, Vigo 1973.
* Losada, E., Castro, J. e Niño, E.: *Nomenclatura vernácula da flora vascular galega*, Xunta de Galicia 1992.
* RÍOS PANISSE, M. do Carmo: *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia I. Invertebrados y peces*, Verba anexo 7, Universidade de Santiago 1977. 
* RIVAS QUINTAS, Elixio: *Frampas, contribución al diccionario gallego*, CEME, Salamanca 1978.
* Elixio Rivas Quintas: *Frampas III, contribución al diccionario gallego*, 2001, no *Dicionario de Dicionarios*.
* RODRÍGUEZ GONZÁLEZ, Eladio: *Diccionario enciclopédico gallego-castellano*, Galaxia, Vigo 1958-1961.
* : *Obra de 660 pliegos* (1762).