Proteus

::*Este artigo trata sobre as bacterias Proteus. Existen tamén o xénero de anfibios Proteus, e hai un satélite natural, un deus e un film chamados Proteo ou Proteus.*

***Proteus*** é un xénero de bacterias gramnegativas con forma de bacilo. Están amplamente distribuídas na natureza vivindo como saprófitos en materia animal en descomposición, augas residuais, chans con esterco, e nas feces humanas e animais. Son patóxenos oportunistas, xeralmente responsables de infeccións sépticas e urinarias, a miúdo nosocomiais (hospitalarias).

## Importancia clínica 
Tres especies (*P. vulgaris*, *P. mirabilis*, e *P. penneri*) son patóxenos oportunistas humanos. *Proteus* inclúe patóxenos responsables de moitas infeccións urinarias humanas. *P. mirabilis* causa feridas e infeccións do tracto urinario. A maioría das cepas de *P. mirabilis* son sensibles á ampicilina e cefalosporinas. *P. vulgaris* non é sensible a ditos antibióticos. Porén, este organismo íllase no laboratorio con pouca frecuencia e xeralmente só ataca a individuos inmunodeprimidos. *P. vulgaris* aparece de forma natural nos intestinos de humanos e de moitos animais, e no esterco, solo, e augas polucionadas. *P. mirabilis*, unha vez que chega ao tracto urinario, infecta os riles con maior probabilidade ca *E. coli*. *P. mirabilis* atópase a miúdo como organismo de vida libre nos solos e augas.

Aproximadamente o 10-15% dos cálculos renais son cálculos de estruvita (cristais de fosfato de amonio e magnesio), causados pola alcalinización da urina pola acción do encima urease (que rompe as moléculas de urea en amoníaco e dióxido de carbono) de *Proteus* e outras especies bacterianas.

## Identificación 
As especies de *Proteus* normalmente non fermentan a lactosa, pero algunhas especies si teñen a capacidade de facelo nos tubos da proba TSI (*triple sugar iron*, triplo azucre e ferro). Como pertencen á familia Enterobacteriaceae, os seus caracteres xerais aplícanse ao xénero. É oxidase negativa pero positiva nas probas da catalase e nitrato. Probas específicas son a proba da urease, que é positiva e serve para diferenciar *Proteus* de *Salmonella*, e a proba da fenilalanina desaminase, positiva.

Para distinguir especies considérase fiable a proba do indol (de degradación de triptófano), que é positiva para *Proteus vulgaris* pero negativa para *Proteus mirabilis*. A maioría das cepas producen unha potente encima urease, excepto algunhas cepas.

As especies poden ser móbiles, e presentar un tipo característico de "enxameamento" (*swarming motility*), na que as bacterias se moven coordinadamente, agrupándose formando certos patróns xeométricos na placa de cultivo. Fundamentais para este comportamento son os antíxenos somático O e flaxelar H, chamados así segundo a nomenclatura de Kauffmann-White. Este sistema de nomenclatura está baseado nas observacións históricas de Edmund Weil (1879-1922) e Arthur Felix (1887-1956) sobre a presenza de finas películas superficiais producidas por cepas de *Proteus* flaxeladas que crecían en ágar, que lembraban ao aspecto dun cristal embazado pola condensación da respiración. As variantes flaxeladas (móbiles, enxameantes) foron designadas formas H (do alemán *Hauch*, película, literalmente alento ou néboa); as variantes non flaxeladas (non móbiles, non enxameantes) crecen como colonias illadas e non presentan a película superficial e denomínanse formas O (do alemán *ohne Hauch*, sen película).

## Notas