open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Winnie Harlow

**Winnie Harlow**, nada como **Chantelle Brown-Young** en Toronto (Ontario) o 27 de xullo de 1994, é unha modelo canadense  e portavoz das persoas con vitilixe. É máis coñecida por participar no programa de televisión estadounidense ''America's Next Top Model*.

## Primeiros anos 
Winnie Harlow é de ascendencia xamaicana e ten dúas irmás. Á idade de catro anos diagnosticóuselle a alteración crónica da pel caracterizada pola despigmentación de porcións da pel. Winnie foi vítima da intimidación doutros nenos e, segundo informa, foi chamada «vaca, cebra e toda clase de insultos» ao longo da súa infancia.

## Traxectoria 
### Percorrido como modelo 
Winnie foi descuberta pola presentadora de *America's Next Top Model*, Tyra Banks, en Instagram, e posteriormente converteuse nunha das catorce finalistas do ciclo 21 en 2014. Ela foi a primeira e única canadense que participou no concurso. Foi eliminada na segunda semana e participou nunha competición separada chamada a «serie de regreso», onde continuou participando nas sesións de fotos do ciclo xunto cos outras concursantes eliminadas, co obxectivo de regresar á competición. Despois de completar a «serie de regreso», revelouse que ela recibira a maior puntuación media de votos do público, polo que regresou. Foi eliminada novamente no episodio 13, quedando no sexto posto en xeral. En setembro de 2014, camiñou e pechou para a marca de roupa Ashish para a súa colección primavera/verán 2015 na *Semana da Moda de Londres*. Tamén traballou con revistas de moda como *i-D* e *Dazed*, e para a páxina web de moda Showstudio.com. En 2015 colaborou coa marca de roupa italiana Diesel  para a súa campaña primavera/verán 2015, que foi rodada polo fotógrafo de moda británico Nick Knight. Posou para as edicións españolas e italianas da revista *Glamour* e apareceu na edición de agosto-setembro de 2015 da revista *Complex*. Tamén foi presentada no número de agosto de 2015 de *Cosmopolitan*. Apareceu na páxina web de *Vogue Italia* nunha entrevista e unha sesión fotográfica. En agosto de 2015, Winnie apareceu na edición de setembro da revista *Ebony*, xunto á ex-concursante de *America's Next Top Model*, Fatima Siad. En 2016, apareceu nun anuncio para Sprite, e tamén nunha campaña para Swarovski. O mesmo ano, foi elixida como unha das 100 Mulleres da BBC.

### Oradora pública 
En xullo de 2011, Winnie publicou un vídeo de YouTube titulado *Vitilixe: unha condición da pel, non un cambiador de vida*, onde falou sobre a súa condición e respondeu a preguntas sobre a súa vida vivindo con vitilixe. Entregóuselle o premio «Modelo a seguir» no evento de 2015 de GQ, Home do Ano.

### Outros traballos 
Harlow apareceu en varios vídeos musicais, incluíndo «The One» de JMSN, «Guts Over Fear» de Eminem e «#WHERESTHELOVE» de The Black Eyed Peas.

Ela foi un dos moitos cameos notables no «álbum visual» de Beyoncé, *Lemonade''.

## Filmografía 
### Televisión 
### Vídeos musicais 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Winnie Harlow en Internet Movie Database (en inglés)
* Winnie Harlow en Models.com
* Sitio web oficial 
* [//www.instagram.com/winnieharlow/ Winnie Harlow] en Instagram
José Yusty Pita

**José Yusty Pita**, nado en Ferrol en 1909 e finado en Madrid o 5 de xaneiro de 1996, foi un militar e político galego.

## Traxectoria 
Ingresou na Escola Naval Militar de Marín en setembro de 1924 e foi nomeado alférez de fragata en 1926. Foi xefe do Estado Maior da segunda flotilla de destrutores, profesor da Escola de Guerra Naval e agregado naval da embaixada de España en Roma. Ascendido a contraalmirante, foi nomeado profesor da Escola de Altos Estudos Militares do CESEDEN e despois xefe da Agrupación de Adestramento da Frota. Foi comandante xeneral da Zona Marítima das Canarias e en 1971 ascendeu a almirante.

## Recoñecementos 
* Gran Cruz da Real e Militar Orde de San Hermenexildo.
* Gran Cruz do mérito naval.
* Gran Cruz da orde do mérito aeronáutico.
* Gran Cruz da orde do mérito militar.

## Vida persoal 
Casou con Concepción Bastarreche Moreno, filla de Francisco Bastarreche Díaz de Bulnes, e foi pai de José Yusty Bastarreche.

## Notas
A Armada, Cumbraos, Sobrado

**A Armada** é un lugar da parroquia de Cumbraos, no concello coruñés de Sobrado na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2018 tiña dous habitantes (dúas mulleres).
## Patrimonio
*Capela da Virxe da Vitoria.

## Galería de imaxes 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cumbraos 
### Parroquias de Sobrado 
## Notas
A Mouta

O topónimo **A Mouta** pode referirse a:

;En Galiza
***A Mouta**, lugar da parroquia de Maceira, no concello de Covelo;
***A Mouta**, lugar da parroquia da Lama, no concello da Lama;
***A Mouta**, lugar da parroquia de Teis, no concello de Vigo;
***A Mouta de Abaixo**, lugar da parroquia de Burgueira, no concello de Oia;
***A Mouta de Arriba**, lugar da parroquia de Burgueira, no concello de Oia;
***A Moutada**, lugar da parroquia de San Pedro de Batalláns, no concello das Neves;
***Moutarelle**, lugar da parroquia de Gundivós, no concello de Sober;
***O Moutarón**, lugar da parroquia de Fao, no concello de Touro.
Mouteira

O topónimo **Mouteira** pode referirse a:

;En Galiza
***Mouteira**, lugar da parroquia de Parada, no concello de Cerdedo-Cotobade;
***A Mouteira**, lugar da parroquia de Berres, no concello da Estrada;
***A Mouteira**, lugar da parroquia do O Buriz, no concello de Guitiriz;
***A Mouteira**, lugar da parroquia de Bembrive, no concello de Vigo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***A Miuteira**, lugar da parroquia da Cova, no concello do Saviñao.
Condado de Brown, Wisconsin

O **condado de Brown** (en inglés, ***Brown County***) é un condado no estado estadounidense de Wisconsin. No censo de 2010 o condado tiña unha poboación de 248 007 habitantes. A sede de condado e maior cidade é Green Bay.

O condado recibe o seu nome do xeneral do exército estadounidense Jacob Brown, que participou na guerra de 1812 contra o Reino Unido.

## Xeografía 
Segundo a Oficina do Censo, o condado ten unha área total de 1 600 km² (616 sq mi), da cal 1 400 km² (530sq mi) é terra e 220 km² (86 sq mi) é auga.

### Condados adxacentes 
* Condado de Oconto (norte)
* Condado de Kewaunee (leste)
* Condado de Manitowoc (sueste)
* Condado de Calumet (suroeste)
* Condado de Outagamie (oeste)
* Condado de Shawano (noroeste)

## Transporte 
### Autoestradas importantes 
## Demografía 
No censo de 2000, houbo 226 778 persoas, 87 295 fogares e 57 527 familias residindo no condado. A densidade de poboación era de 429 persoas por milla cadrada (166/km²). No 2000 había 90 199 unidades unifamiliares nunha densidade de 171 por milla cadrada (66/km²). A demografía do condado era de 91,14% brancos, 1,16% afroamericanos, 2,29% amerindios, 2,18% asiáticos, 0,03% insular do Pacífico, 1,90% doutras razas e 1,30% de dúas ou máis razas. 3,84% da poboación era de orixe hispana ou latina de calquera raza.

No censo de 2010, houbo 148 007 persoas, 98.383 fogares e 63 721 familias residindo no condado. A densidade de poboación era de 403 persoas por milla cadrada (156/km²). No 2010 habían 104 371 unidades unifamiliares nunha densidade de 170 por milla cadrada (66/km²). A demografía do condado era de 86,5% brancos, 2,2% afroamericanos, 2,7% amerindios, 2,7% asiáticos, 0,0004% insular do Pacífico, 3,7% doutras razas e 2,2% de dúas ou máis razas. 7,3% da poboación era de orixe hispana ou latina de calquera raza.

## Localidades 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do Condado de Brown (en inglés).
Rautavaara

**Rautavaara** é un municipio de Finlandia situado na rexión de Savonia do Norte. En 2018 a súa poboación era de 1&nbsp;652&nbsp;habitantes. A superficie do termo municipal é de 1&nbsp;235,26&nbsp;km2, dos cales 84,30&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 1,44&nbsp;hab./km².

Limita cos concellos de Kuopio, Lapinlahti e Sonkajärvi na súa mesma rexión, Juuka, Nurmes e Valtimo na rexión veciña de Carelia do Norte, e Sotkamo, pertencente a Kainuu.

O concello é unilingüe en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Rautavaara
Uxama Argaela

**Uxama Argaela** é unha cidade celtibera-romana que ocupa o cerro de *El Castro*, e mira á actual cidade de El Burgo de Osma-Ciudad de Osma, na provincia de Soria, España.

## Historia 
[esquerda|miniatura|200x200px|Calzada romana de *[Asturica Augusta* a *Tarraco* por *Clunia* e *Caesaraugusta* ao seu paso preto de *Uxama Argaela*]]
Foi unha cidade que pertenceu aos arévacos, participou activamente nas guerras celtibéricas (153-133&nbsp;a.C.), sendo conquistada por Roma no 99&nbsp;a.C. Máis tarde, apoiou a causa do rebelde romano, Quinto Sertorio, contra a súa propia metrópole, polo que foi destruída por Pompeio o Magno no ano 72&nbsp;a.C., aínda que o lugar indíxena foi reconstruído pouco despois.

Mencionada por Plinio o Vello e por Tolomeo, Uxama Argaela do mesmo xeito que Tiermes foi adscrita ao Convento Xurídico Cluniense (Provincia Hispania Citerior Tarraconensis) e, a partir dese momento, comezou a configurarse a cidade hispanorromana, cuxo momento de maior esplendor sitúase entre os séculos I e II&nbsp;d.&nbsp;C., chegando a ser unha das comunidades do *conventus iuridicus Cluniensis* da provincia *Hispania Citerior* *Tarraconensis.*

Baixo Tiberio converteuse en *municipium* empezando un importante proceso de monumentalización, que consistiu na construción dun pequeno *foro*, unha serie de grandes mansións urbanas, unhas murallas e un verdadeiro barrio fabril a beiras do río Ucero, chegando a cubrir entre o espazo urbano e os arrabaldes unhas 28 hectáreas.

Posteriormente aparece como unha mansión (século III) da importante calzada romana que unía *Caesaraugusta* (Zaragoza) e *Asturica Augusta* (Astorga, León) a través do val do Douro.

En época dos visigodos no século VI, os bispos, asisten aos Concilios de Toledo.

Coa conquista musulmá no século VIII, aproveitando a vía romana que unía Tiermes con *Uxama*, foi abandonada até a súa posterior repoboación no 912.

### Xacemento 
O xacemento, está baixo protección da Consellería de Cultura da Xunta de Castela e León, e todos os anos realízase unha tempada de escavacións estivais conxuntamente co xacemento de Tiermes (Montejo de Tiermes).

Os achados arqueolóxicos son numerosos e importantes, incluíndo inscricións, moedas republicanas e imperiais, cerámicas, vidros e obxectos metálicos e un tiro de cabalos de bronce.

Existe un "Museo de Uxama" modesto, aberto soamente nos meses de verán, a uns 2 quilómetros do antigo castro, xunto ao km 212 da N-122.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Tiermes

### Ligazóns externas 
* Itinerario Antonino A-24
* Xeografía de Ptolomeo
* La red viaria de la submeseta septentrional de Hispania según los itinerarios y testimonios miliarios, de José María Solana Sáinz
* Presente de Uxama Argaela
* Imaxes en Flickr
Cisternas romanas de Monturque

As **cisternas romanas de Monturque** (provincia de Córdoba, España) son un xacemento romano descuberto na cidade de Monturque en 1885 mentres se ampliaba o cemiterio. Componse de doce depósitos de auga.

## Cisternas romanas 
Trátase dunha construción hidráulica de época romana, construída en «opus caementicium» e recuberta interiormente con «opus signinum».

Composta por doce cámaras cubertas con bóveda de medio canón, distribuídas en tres naves paralelas entre si; cada nave está formada por catro cámaras de planta rectangular dotadas de aberturas circulares na súa parte superior, que serven para a ventilación e garanten a boa conservación da auga. No exterior dunha das cámaras ábrese unha prolongación que presenta unha traxectoria crebada e termina nun pequeno pozo de limpeza.

Estes depósitos ou cisternas deberon estar destinados ao consumo humano. O volume de auga capaz de ser almacenado leva a pensar nun excedente de auga que sería conducido ás vilas rústicas, das que quedan abundantes vestixios.

Recentemente, o concello da localidade acometeu unha serie de actuacións de musealización e posta en valor deste conxunto arqueolóxico para mellorar a súa visita.

## Os Paseíllos 
Os restos construtivos descubertos corresponden á planta baixa ou soto dun edificio de grandes dimensións, cuxo acceso se realizaría a través dunha rampla. A súa planta é rectangular, presentando unha orientación norte-sur, dividida en dúas naves por unha aliñación de alicerces.

O acharse en parte escavada na pedra confírelle un carácter de estrutura semisubterránea, atopándose pechada por todas as súas partes, agás pola entrada. Esta particularidade conduce a catalogala como criptopórtico. A aparición de ánforas permite supor un posible uso de almacén.

O achado de diversos elementos arquitectónicos expón a existencia dunha segunda planta, da que non se conservou ningún resto, e que sería de grandes dimensións, debido ás potentes cimentacións da estrutura descuberta.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Concello de Monturque  .
* Este artigo é unha obra derivada da disposición relativa ao proceso de declaración ou incoación dun ben cultural ou natural publicada no BOE n.º 172 o 17 de xullo de 1996, texto que está libre de restriccións coñecidas en virtude do dereito de autor de conformidade co disposto no artigo 13 da Lei de Propiedade Intelectual española.
Lars Montin

**Lars Jonasson Montin**, nado en setembro de 1723 na illa de Hisingen (municipio de Gotemburgo), e finado o 3 de xaneiro de 1785 en Halmstad, foi un botánico e médico sueco.

## Traxectoria 
Montin, un dos discípulos de Linneo, naceu na illa de Hisingen (Gotemburgo) en 1723, fillo dun vigairo. Asistiu á escola secundaria en Gotemburgo, onde seu pai era o director e, en 1743, cando tiña 21 anos, trasladouse a Lund, onde comezou a estudar ciencias naturais. Mudouse a Uppsala dous anos despois, onde, inspirado por Carl von Linneo, comezou a estudar medicina. En 1749 realizou unha viaxe a Luleå, onde realizou estudos de flora e fauna. En 1751 recibiu o doutoramento en medicina en Lund e, en 1756, foi médico provincial en Halland.

En Halland reuniuse con outro discípulo de Linneo, un dos seus apóstolos, Pehr Osbeck, vigairo de Hasslöv, para levar a cabo as primeiras investigacións botánicas exhaustivas da paisaxe da zona. En 1766 Montin publicou o *Förtekning på de i Halland vildt växande Örter, som äro sällsynte i Sverige, eller ock där ej tillförene blifvit fundne* (informe sobre as herbas que crecían de maneira salvase en Halland, e que son pouco frecuentes en Suecia), e *Kungliga Vetenskapsakademiens handlingaro* para a Real Academia de Ciencias de Suecia. Entre outras, describiu a especie *Ranunculus hederaceus* que, en Suecia, só se encontra en Halland.

En 1776 publicou os artigos *Tvänne arter af snöripan* e *Physiographiska sällskapets handlingar*, nos que presentou os estudos florísticos realizados na súa viaxe a Laponia en 1749. Montin foi elixido en 1771 membro de número da Real Academia Sueca de Ciencias. En 1782 obtivo o título de asesor, e tres anos máis tarde faleceu en Halmstad, sendo soterrado na igrexa de Söndrum.

Motin foi un gran coleccionista de plantas, e o seu herbario conservase hoxe no Museo Sueco de Historia Natural.

## Eponimia 
Na súa honra o apóstolo de Linneo Carl Peter Thunberg creou o xénero *Montinia*, cuxa única especie, *Montinia caryophyllacea*, só se encontra no sur de África desde o Cabo de Boa Esperanza até o sur de Angola.

## Abreviatura 
A abreviatura **Motin** emprégase para recoñecer a  como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Apóstolos de Linneo

### Ligazóns externas 
* Kristina Räf (2003): Afrikansk blomma med svenskt namn. Montinian uppkalladesefter Lars Montin– provinsialläkare i Halland, Linnélärjunge och botaniker .
Óscar Fernández Mel

**Óscar Fernández Mel**, ás veces escrito **Óscar Fernández Mell**, nado o 24 de marzo de 1931 en Colón, e finado o 23 de xuño de 2019 na Habana foi un médico, guerrilleiro e político cubano, de orixe galega.

Grande amigo do Che Guevara, combateu xunto a el en Sierra Maestra e no Congo. Foi alcalde da Habana durante dez anos e embaixador cubano en Londres e Helsinqui.

## Traxectoria 
### Orixe e xuventude 
Fillo de José Fernández Penelas e María Mel Castro, naturais do lugar de Currás, no concello da Pastoriza. O seu pai emigrou a Cuba de moi novo, onde vendeu carbón pola rúa e traballou nunha farmacia do municipio de Perico, na provincia de Matanzas, até que regresou para casar con María en Bretoña. Logo marcharon a Cuba e instaláronse en Colón, onde tiveron cinco fillos, o último deles Óscar, que naceu o 24 de marzo de 1931. Pouco despois a familia volveu a Galicia.

Despois dun tempo en Bretoña, foron vivir a Mondoñedo, á casa dunhas irmás de José.

### Loita contra Batista 
En 1958, en plena ditadura do xeneral Fulgencio Batista, Óscar Fernández Mel deixouno todo para unirse como médico á guerrilla de Fidel Castro en Sierra Maestra, tras coñecer que precisaban médicos. Neses montes coñeceu ao Che Guevara, co que comezou unha amizade que durou ata o final dos seus días.

O 31 de agosto de 1958, saíu de Sierra Maestra integrado na columna Ciro Redondo, comandada polo Che, en dirección aos montes Escambray, na provincia de Las Villas. A idea de Fidel era levar a guerra ao centro e oeste da illa, para o que ademais da columna do Che, enviou á provincia de Pinar del Río a columna Antonio Maceo comandada por Camilo Cienfuegos. En decembro, en Cabaiguán, tivo que colocarlle unha férula e escaiolarlle un brazo ao Che, que fracturou un cóbado ao caer dun muro. Tamén tivo que operar sen anestesia ao guerrilleiro galego Manuel Díaz González, gravemente ferido nun pulmón por culpa dun morteiro.

Mel, ou "Oscarcito" como o chamaba o Che, prticipou como axudante daquel na decisiva batalla de Santa Clara e tras o triunfo, o 3 de xaneiro de 1959 dirixíronse á Habana para tomar o cuartel La Cabaña. Os 3.000 soldados que alí se atopaba xa se renderan fronte aos milicianos do 26 de Xullo e Mel entrou xunto ao Che e Aleida March no cuartel, onde as tropas esperaban en formación para recibir ao novo comandante da gornición.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Folión

Un **folión** é unha verbena celebrada na noite anterior ás festividades, ou ben un grupo de xente que no Entroido arma festa. Pode referirse a:

***Folión dos carros**, festa celebrada en Chantada e consistente na representación de oficios e escenas tradicionais da comarca;
***Folión de Entroido**, agrupacións musicais propias do entroido das comarcas de Trives e Viana;
***Folión de Fachas**, festa celebrada o último venres de setembro no lugar da Besta, en Vilelos;
***Folión de San Xoán**, festa celebrada con luminarias na noite de San Xoán.

## Notas
Duki Dror

**Zador "Duki" Dror** (en ), nado en 1963 en Tel Aviv, é un director de cinema independente israelí.

## Filmografía 
### Director 
*1993 *Sentenced to Learn*
*1996 *Radio Daze* http://nfct.org.il/en/movies/radio-daze/
*1997 *Warp & Weft* http://www.israelfilmcenter.org/israeli-film-database/films/warp-and-weft 
*1997 ''Cafe Noah' https://books.google.com/books?id=2IvFAgAAQBAJ&lpg=PA32&ots=K2awgXT6N-&dq=cafe%20noah%20duki%20dror&hl=en&pg=PA32#v=onepage&q&f=false
*1998 *Shenkin* - A Street of Faith https://ucsc.academia.edu/DukiDror/CurriculumVitae
*1998 *Stress*
*1999 *Taqasim*
*1999 *Red Vibes*
*2000 *Watchman*
*2001 *My Fantasia*
*2002 *Raging Dove*
*2004 *Mr. Cortisone Happy Days*
*2005 *The Journey of Van Nguyen*
*2007 *SideWalk* http://nfct.org.il/en/movies/radio-daze/
*2009 *Across the River*
*2011 ''Mendelsohn's Incessant Visions*
*2013 *Shadow in Baghdad*
*2014 *Partner with the Enemy*
*2016 *Down the Deep, Dark Web*
*2017 *Inside The Mossad* (serie de televisión)
*2018 *Inside The Mossad* (telefilme)

### Produtor 
*2003 *Paradise Lost*
*2004 *Collaborators*
*2005 *A General's Story*
*2012 *Seekers*
*2013 *Photonovela*
*2016 *Praise the Lard''

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
*
Ferrari SF90

O **Ferrari SF90** foi un monopraza de Fórmula 1 deseñado pola Scuderia Ferrari para competir na tempada . A unidade de potencia, o sistema de transmisión de oito velocidades e o sistema de recuperación de enerxía son de Ferrari. O coche será pilotado polo alemán Sebastian Vettel e polo monegasco Charles Leclerc, que fará a súa debut na escudería italiana.

O coche nomeouse SF90 para conmemorar o 90 aniversario da Scuderia Ferrari.

## Deseño e desenvolvemento 
As novas regulacións para a tempada  significan que os equipos deben adoptar un novo deseño de á frontal máis sinxelo e unha á traseira máis alta e máis ampla. A nova cuberta do motor no SF90 é moito menor en comparación co seu predecesor o SF71H para aforrar peso e con fins aerodinámicos e adopta unha entrada triangular moito máis pequena. Ferrari adoptou un acabado mate para a librea do automóbil no canto do brillo para aforrar peso.

## Resultados 
(Chave) As carreiras en letra grosa indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Véxase tamén 
* Scuderia Ferrari 
* Sebastian Vettel 
* Charles Leclerc 
* Campionato Mundial de Fórmula 1 de 2019

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
Páxina Web oficial da Scuderia Ferrari
Club Atletismo Carballo

O **Club Atletismo Carballo** é un club de atletismo da localidade de Carballo, Galiza. Fundado en 2013, a súa presidenta dende a súa fundación é Ascensión Vázquez Bertoa.
## Historia 
O club foi fundado en 2013 para impulsar o atletismo na capital de Bergantiños, modalidade representada daquela unicamente polos Muditos, e anteriormente pola sección AD Xiria, que non chegaría ter un longo percorrido. A presentación da entidade tivo lugar o 10 de outubro dese mesmo ano na casa do concello nun acto presidido polo daquela alcalde Evencio Ferrero Rodríguez. Nos seus inicios contou tan só con 10 deportistas que realizaban as súas actividades nas instalacións do recinto deportivo do colexio San Luis Romero, o parque do Chorís e as instalacións do Grupo Calvo, con Pepe Domínguez como responsable da área técnica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Lagopus lagopus

***Lagopus lagopus***, coñecido vulgarmente na bibliografía internacional como **lagópodo común** ou **lagópodo escandinavo**, é unha especie de ave da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos tetraoninos, unha das tres que compoñen o xénero *Lagopus*.

Amplamente distribuída por Norteamérica e Eurasia, especialmente nos bosques de bidueiros e na tundra, comprende numerosas subespecies.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1758 por Linneo, na 10ª edición do seu *Systema Naturae*, páxina 159, co nome de *Tetrao lagopus*.
   
### Etimoloxía 
Véxase a de *Lagopus*.

### Sinónimos 
* *Tetrao lagopus* Linnaeus, 1758
* *Lagopus albus* Kerr (?)
* *Lagopus medius* Woldřich, 1893

## Subespecies 
J. F. Clemens recoñece 19 subespecies de *Lagopus lagopus* (Indícanse as respectivas áreas de distribución):

* *Lagopus lagopus scotica* - Illas Británicas.
* *Lagopus lagopus variegata* - Costas de Noruega (illas fronte ao fiorde de Trondheim).
* *Lagopus lagopus lagopus* - Escandinavia e norte de Rusia.
* *Lagopus lagopus rossica* - Desde os Países Bálticos até o centro de Rusia.
* *Lagopus lagopus birulai* - Illas da Nova Siberia.
* *Lagopus lagopus koreni* - Siberia até Kamchatka.
* *Lagopus lagopus kamtschatkensis* - Kamchatka e illas Kuriles.
* *Lagopus lagopus maior* - Estepas do suroeste de Siberia e o norte de Kazakhstán.
* *Lagopus lagopus brevirostris* - Montañas de Altai e de Saian.
* *Lagopus lagopus kozlowae* - Oeste de Mongolia (montes Tanmu-Ola, Khangai e Kentei).
* *Lagopus lagopus sserebrowsky* - Leste de Siberia (desde o lago Baikal ao mar de Okhotsk.
* *Lagopus lagopus okadai* - Illa de Sakhalin.
* *Lagopus lagopus muriei* - Leste das illas Aleutianas e illa Kodiak.
* *Lagopus lagopus alexandrae* - Península de Alasca, ao noroeste da Columbia Británica.
* *Lagopus lagopus alascensis* - Alasca.
* *Lagopus lagopus leucoptera* - Illas árticas do norte do Canadá e zonas adxacentes do sur da illa de Baffin.
* *Lagopus lagopus alba* - Tundra do norte de Yukón e centro da Columbia Británica, até ao golfo de San Lourenzo.
* *Lagopus lagopus ungavus* - Norte do Quebec e norte da península do Labrador.
* *Lagopus lagopus alleni* - Terra Nova.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* del Hoyo, J.; Collar, N. J.; Christie, D. A.; Elliott, A. & Fishpool, L. D. C. (2014): *HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World. Volume 1: Non-passerines*. Barcelona: Lynx Edicions / Cambridge, UK: BirdLife International. ISBN 978-84-9655-394-1.

### Outros artigos 
* Fasiánidos
* Tetraoninos
* *Lagopus*
* Camuflaxe para a neve
Biblioteca Clásica Gredos

miniatura|300px|Algúns volumes da .
A **Biblioteca Clásica Gredos** é unha colección da editorial española Gredos composta por obras da cultura clásica grecorromana.

## Características 
Inaugurada en 1977, a edición caracterízase por estar encadernada en cartoné, con similpel de cor azul escura e letras capitais douradas. Estímase que, cando se alcancen os catrocentos vinte títulos, conterá a totalidade da obra coñecida dos clásicos grecolatinos.

As traducións ao español, baseadas nas edicións críticas máis acreditadas dos orixinais, van acompañadas de introducións, notas explicativas e índices. O proceso de edición inclúe sempre a presenza dun revisor que, tras o traballo dos especialistas correspondentes, suxire posíbeis retoques. A colección está coordinada e dirixida por Carlos García Gual (para a sección grega) e José Javier Iso e José Luis Moralejo (para a sección latina). Na tradución e edición dos volumes participaron os maiores especialistas da filoloxía clásica de España.

A característica fundamental desta colección radica no seu carácter exhaustivo, pois xunto aos grandes autores xa coñecidos, incorpora a autores menores, obras de carácter máis científico que literario, textos extraídos de fontes marxinais, como papiros ou inscricións murais, e mesmo fragmentos.

En 2006, a editorial Gredos foi adquirida polo Grupo RBA, e posteriormente comezou a reditar algúns números da colección, dándolles outro título (*Nueva Biblioteca Clásica*), e outra numeración.

## Autores 
A colección inclúe as seguintes obras, das que os 411 primeiros títulos foron catalogados previamente en *Biblioteca Clásica Gredos. Catálogo general comentado*:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Clásicos en Galego

### Ligazóns externas 
* Biblioteca Clásica Gredos
Balonmán Ártabro Novo Mesoiro

O **Club Balonmán Ártabro Novo Mesoiro** foi un equipo de balonmán&nbsp;da cidade da Coruña, Galiza. O club naceu en 2013 e desapareceu en 2017 por motivos económicos.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do club desaparecido
Big Band do Conservatorio de Carballo

A **Big Band do Conservatorio da Carballo** é unha big band, ou orquestra de jazz, creada en 1993 na localidade de Carballo, Galiza. Dirixida nos seus inicios por Marcial Figueroa Rodríguez, a Big Band do Conservatorio de Carballo está integrada polo alumnado do Conservatorio Profesional de Música de Carballo, se ben nos seus inicios tivo que incorporar a persoas que non tiñan relación co conservatorio.

A base do repertorio da agrupación é a música das décadas de 1940 e 1950, predominantemente o jazz e o swing, así como música latina ou temas da música popular galega e española.

En 1999 a Big Band do Conservatorio de Carballo gravou o seu primeiro disco na Casa da Xuventude de Carballo con temas de Jerry Gray, Ernesto Lecuona, Cesáreo Alonso ou Rossini. Ten tocado en distintos lugares da xeografía galega e protagonizado intervencións televisivas como a súa aparición no programa *Luar* da TVG.

## Notas
Norwegian Air Norway

**Norwegian Air Norway** é unha aeroliña de baixo custo sueca con sede en Oslo, e unha subsidiaria totalmente integrada de Norwegian Air Shuttle. Creado o 17 de xuño de 2013, opera servizos regulares desde o aeroporto de Oslo-Gardermoen. Todos os avións están rexistrados en Noruega.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da aeroliña

## Notas
Josefa Goldar Rey

:*Non confundir con Xosefa Goldar Durán (A Estrada, 1953), mestra e narradora.*
**Josefa Goldar Rey**, nada en Caldas de Reis en 1905 e finada o 11 de xuño de 1992 en Buenos Aires, foi unha actriz de teatro e cinema arxentina de orixe galega.

## Traxectoria 
Filla de José Goldar e Carmen Rey, a familia, con tres fillos, emigrou á Arxentina sendo Josefa moi nova, en 1909.

Fundou co seu home, Leónidas Barletta, o Teatro Del Pueblo. Polos seus escenarios pasaron moitas pezas consideradas revolucionarias para a súa época.

Militante de esquerdas, o seu debut no cinema foi no filme *Los afincaos* (1941) e máis adiante participou no elenco de varias películas en papeis secundarios.

## Filmografía 
miniatura|Adolfo Linvel e Josefa Goldar en *Los hermanos corsos*, 1955.

 

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
*
Lisa Sheridan

**Lisa Sheridan**, nada en Macon (Xeorxia) o 5 de decembro de 1974 e finada en Nova Orleáns o 25 de febreiro de 2019, era unha actriz estadounidense.

## Traxectoria 
Afeccioada ao teatro dende cativiña, a súa primeira interpretación foi aos 11 anos. Graduose na Mount de Sales Academy e estudou arte dramática na Universidade Carnegie Mellon de Pittsburg, Pensilvania, onde se graduou con honores e recibiu o premio *Thomas Auclair Memorial Scholarship Award* á estudante máis prometedora como actriz.

Traballou en catro series televisivas de diferentes duracións: *Invasion*, *FreakyLinks*, *Legacy* e *Journeyman.* Tamén participou como invitada en varios episodios de: *CSI: Miami* e *Still the King* .

O seu derradeiro traballo foi na película independente *Strange Nature* (2018), escrito e dirixido por Jim Ojala.

## Filmografía 
### Cine 
### Televisión 
## Notas
Casa Camiño, Cumbraos, Sobrado

**Casa Camiño** é un lugar da parroquia de Cumbraos, no concello coruñés de Sobrado na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2018 tiña 11 habitantes (5 homes e 6 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cumbraos 
### Parroquias de Sobrado 
## Notas
Moonlight

**Moonlight** pódese referir a:
* *Moonlight* (serie de televisión), unha serie televisiva do 2007.
* *Moonlight * (filme), unha película dirixida e escrita por Barry Jenkins en 2016, baseada na obra *In Moonlight Black Boys Look Blue* de Tarell Alvin McCraney
Braunschweig

**Braunschweig** (en baixo alemán: *Brunswiek*) é unha cidade alemá situada no estado federado da Baixa Saxonia, onde é a segunda cidade máis poboada por tras de Hannover. Dividido polo río Oker o seu centro histórico alberga o castelo Dankwarderode e as esculturas coa heráldica de Henrique o León, como o león de bronce da praza da Catedral de St. Blasii, única estatua de bronce ao norte dos Alpes na súa época.
 
A cidade está situada a 67&nbsp;km de Hannover e a 40&nbsp;km de Wolfsburg.

## Historia e características 
Esta cidade da Baixa Saxonia foi o centro económico do Imperio en tempos da Revolución Industrial e foco económico e cultural durante o Renacemento onde se estrearon *Fausto I* de Goethe e a traxedia de Lessing Emilia Galotti.

Cidade ata o seu falecemento de Henrique o León. Foi el quen a introduce como socia da Liga Hanseática e isto elévaa a núcleo comercial europeo.

O río Oker era navegábel e selaba o tráfico de mercadorías dos ríos Aller e Weser, o comercio de Bremen e o do Mar do Norte. Braunschweig chega a ser unha das cidades máis poboadas ao norte das montañas do Harz e convértese en residencia dos güelfos, entre 1753 e 1754, ordéase a construción do palacio da cidade, actual Biblioteca Municipal, Arquivo e Instituto Cultural.

Esta foi a cidade do poeta Gotthold Ephraim Lessing atè a súa morte, autor de máis relevancia durante a Ilustración e influente na literatura alemá.

A cidade conta cun estadio de baloncesto, o Volkswagen Halle, sede do equipo local Basketball Löwen Braunschweig, competidor da Bundesliga desde o ano 2000.

## Cidades irmás 
* Bandung, Indonesia
* Nîmes, Francia
* Bath, Reino Unido
* Qiryat Tivon, Israel 
* Magdeburg, Alemaña 
* Kazán, Rusia
* Omaha, Estados Unidos 
* Zhuhai, China

## Imaxes 

Ficheiro:Braunschweig foto.jpg|Centro de negocios da cidade de Braunschweig

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Braunschweig .
Life (filme de 2017)

***Life*** é un filme estadounidense de 2017 dirixido por Daniel Espinosa, escrito por Rhett Reese e Paul Wernick e protagonizado por Jake Gyllenhaal, Rebecca Ferguson e Ryan Reynolds. O filme conta a historia de seis membros da Estación Espacial Internacional que descobren a primeira evidencia de vida no planeta Marte.

Foi un produción conxunta de Skydance Media e Sony Pictures, e foi estreada internacinoal no South by Southwest o 18 de marzo de 2017. Estreouse nos cinemas dos Estados Unidos a través de Columbia Pictures o 24 de marzo de 2017. Recibiu numerosas críticas, que gabaron as actuacións, os efectos visuais e o guión, mais algunhas recensións salientan a falta de orixinalidade. O filme recadou máis de 100 millóns de dólares en todo o mundo.

## Personaxes 
* Jake Gyllenhaal como Dr. David Jordan
* Rebecca Ferguson como Dr. Miranda North
* Ryan Reynolds como Rory Adams
* Hiroyuki Sanada como Sho Murakami
* Ariyon Bakare como Dr. Hugh Derry
* Olga Dihovichnaya como Ekaterina Golovkina

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en AllMovie
A sombra da lei

***A sombra da lei*** é un suspense franco-español de 2018, dirixido por Dani de la Torre e escrito por Patxi Amezcua.

O filme estreouse o 31 de outubro de 2018 en Netflix.

## Sinopse 
En Barcelona, ano 1921, hai tensión entre policías e anarquistas e sucédense as folgas. Varios axentes da policía tentan descubrir quen roubou un cargamento de armas do Exército, sospeitando dos anarquistas.

## Personaxes 
* Luís Tosar como Aníbal Uriarte (o vasco)
* Michelle Jenner como Sara Ortíz
* Vicente Romero Sánchez como Rediú
* Manolo Solo como o Barón
* Paco Tous como Salvador Ortíz
* Adriana Torrebejano como Lola
* Pep Tosar como o comisario
* Jaime Lorente como León
* Ernesto Alterio como o Tísico
* Fernando Cayo como o ministro

## Produción 
O filme rodouse entre Cataluña e Galicia, contando con localizacións en Barcelona, Torelló, A Coruña, Santiago de Compostela, Ferrol, Pontevedra, Lugo, Monforte de Lemos e Oza-Cesuras.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Pandiónidos

Os **pandiónidos** (**Pandionidae**) constitúen unha familia de aves que comprende un único xénero, ***Pandion***, as aguias peixeiras. En Galicia vive a especie *Pandion haliaetus*. A maioría dos tratamentos taxonómicos consideran que neste xénero hai unha soa especie (*P. haliaetus*), dividida en subespecies, mentres que outros tratamentos recoñecen dúas especies actuais.

Por exemplo, unha das subespecies estaría formada polas poboacións que viven nas costas e illas de Australia, Indonesia e sueste asiático, que se denominou *Pandion haliaetus cristatus*, pero para outros esta subespecie constitúe a especie separada *Pandion cristatus*.

Especies existentes:
* *Pandion haliaetus*, osprey, western osprey.
* *Pandion cristatus*, osprey, eastern osprey.
Especies extintas:
* *Pandion homalopteron* Warter 1976
* *Pandion lovensis* Becker 1985

O xénero *Pandion*, único da familia, foi descrito polo zoólogo francés Marie Jules César Savigny en 1809, e deulle ese nome polo personaxe da mitoloxía grega Pandion. Algunhas clasificacións situárono, xunto coas aguias, na familia Accipitridae da orde Accipitriformes, e outras, xunto cos falcóns, na familia Falconidae, da orde Falconiformes, e agora está nunha familia propia. A taxonomía de Sibley-Ahlquist situounos xunto con outras aves de presa diúrnas na orde ampliada Ciconiiformes, pero isto viuse que era unha clasificación parafilética non natural.

## Notas
American League Central

A **American League Central** ou **Liga Americana Central** é unha das tres divisións da Liga Americana da Major League Baseball (MLB). Esta división, creada en 1994 xunto coa División Central da Liga Nacional, está composta unicamente por equipos do Medio Oeste dos Estados Unidos. Esta división Central é, actualmente, a única das Grandes Ligas na que todos os seus equipos conseguiron gañar nalgunha ocasión as Series Mundiais. De feito, cada un dos equipos conseguiu un mínimo de dous títulos. O equipo con máis títulos da división son os Cleveland Indians.

## Equipos 
### Equipos actuais 
*Chicago White Sox – Membro fundador; antes membro da AL West
*Cleveland Guardians – Membro fundador; antes membro da AL East
*Detroit Tigers – Uniuse en 1998; antes membro da AL East
*Kansas City Royals – Membro fundador; antes membro da AL West
*Minnesota Twins – Membro fundador; antes membro da AL West

### Antigos equipos 
*Milwaukee Brewers – Membro fundador; trasladado á NL Central en 1998

## Evolución dos equipos 
:*Sitúe o cursor sobre un ano para coñecer o equipo campión da división ou participante nas Series Mundiais.*

: Debido á expansión en 1998 da MLB e á incorporación dos Tampa Bay Devil Rays na AL East, os Detroit Tigers foron trasladados á división. Para que ambas ligas tivesen o mesmo número de equipos, os Milwaukee Brewers foron trasladados á NL Central.

## Campións 
 – Debido ao paro de xogadores iniciado o 12 de agosto, esta temporada non houbo ningún campión oficial. Antes do comezo da folga, os Chicago White Sox eran os líderes da división. 
 – En 2008 os Minnesota Twins e os Chicago White Sox acabaron a temporada co mesmo balance de vitorias (88–74). Para romper o empate xogouse un partido que foi gañado polos White Sox (1–0). 
 – En 2009 os Minnesota Twins e os Detroit Tigers acabaron a temporada co mesmo balance de vitorias (86–76). Para romper o empate xogouse un partido que foi gañado polos Twins (6–5) tras doce entradas.

## Equipos wild card 
A "wild card" (equipos invitados a xogar os Playoffs sen seren campións de división) é outorgada ao mellor equipo da cada liga que non conseguiu ser campión dunha das tres divisións, permitíndolle disputar os playoffs. Desde a temporada 2012, cada liga posúe dous equipos wild-card. Os dous equipos xogan unha eliminatoria a partido único para determinar quen se enfrontará ao cabeza de serie das Series Divisionais da Liga Americana.

## Títulos por equipo 
† Non pertence á división desde 1997

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* American League East
* American League West
* National League East
* National League Central
* National League West

### Ligazóns externas 
* MLB Final Standings By Year
Burhinidae

Os **Burhinidae** (**burínidos**) son unha familia de aves da orde Charadriiformes, denominados pernileiros ou alcaraváns, que se encontran nas rexións tropicais e temperadas do mundo, cunha especie que vive en Galicia, *Burhinus oedicnemus*, o pernileiro común de Eurasia. Aínda que o grupo foi considerado de aves limícolas, a maioría das especies teñen preferencia por territorios áridos ou semiáridos.

## Descrición 
Son aves de tamaño medio a grande con peteiros fortes negros ou con tons amarelos, grandes ollos amarelos &mdash;que lles dan unha aparencia reptiliana&mdash; e plumaxe críptica. Estas aves recibiron o nome de pernileiros ou alcaraváns. Teñen articulacións moi prominentes nas patas.

## Comportamento 
Son en gran medida nocturnos, particularmente cando emiten os seus sons queixumentos e altos, que lembran ao do mazarico real. A dieta consiste principalmente en insectos e outros invertebrados. As especies grandes tamén comen lagartos e mesmo pequenos mamíferos. As dez especies actuais, clasificadas nos xéneros *Burhinus* e *Esacus*, son:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vídeos en the Internet Bird Collection
Sonkajärvi

**Sonkajärvi** é un municipio de Finlandia situado na rexión de Savonia do Norte. En 2018 a súa poboación era de 3&nbsp;969&nbsp;habitantes. A superficie do termo municipal é de 1&nbsp;576,78&nbsp;km2, dos cales 110,93&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 2,71&nbsp;hab./km².

Limita cos concellos de Iisalmi, Lapinlahti, Rautavaara, Vieremä, Kajaani e Sotkamo, estes dous últimos na rexión veciña de Kainuu.

O concello é unilingüe en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Sonkajärvi
Camiño a Los Yungas

miniatura|240px|A estrada ó pé da fervenza de San Pedro.
O **Antigo camiño ós Yungas**, tamén coñecido como **Camiño da Morte**, é unha estrada ciclista de case 80&nbsp;km de extensión, que une a cidade de A Paz e a rexión dos Yungas, ó nordés do departamento, antes da construción do tramo Cotapata-Santa Bárbara esta sección da vía foi parte da Ruta 3 da rede viaria fundamental de Bolivia. No presente, o seu uso está reservado ó ciclismo.

Ten moita sona polo seu perigo extremo e o número de mortes en accidentes de tránsito cada ano, (unha media de 209 accidentes e 96 persoas mortas ó ano). En 1995 o Banco Interamericano de Desenvolvemento bautizouno como o camiño máis perigoso do mundo, e as características da ruta convertérona nun destino turístico moi frecuente.

## Historia 
Parte desta estrada foi construída con man de obra de prisioneiros paraguaios, durante a guerra do Chaco na década de 1930. Foi parte dunha das poucas rutas que conectan a selva amazónica do norte do país, coa urbe paceña.

Por mor das súas pendentes pronunciadas, cun ancho dun só carril (3 m nalgúns lugares), e a falta de gardarraís, este camiño tornábase extremadamente perigoso.

Ademais, na zona son habituais a choiva e a néboa, que diminúen notablemente a visibilidade, o chan enlamado e as pedras soltas que caen dende as montañas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* BBC News – The world's most dangerous road 
* Photos and first-person video taken while driving the Yungas Road, November 2010
Illimani

miniatura|240px|O Illimani dende A Paz, Bolivia.
O **Illimani**, con 6.438 metros sobre o nivel do mar, é unha montaña de Bolivia, situada preto da cidade de A Paz. É a maior altura da Cordilleira Real e a segunda de Bolivia (detrás do Sajama, que pertence á Cordilleira Occidental (Bolivia). Atópase situado na Provincia Pedro Domingo Murillo.

O Illimani é un enorme macizo de máis de 8&nbsp;km de lonxitude e catro cumes que exceden os 6.000 msnm, estas discorren de noroeste a sueste, e delas é o último nevado da Cordilleira Real de norte a sur; polo norte o cordón comeza co Nevado Illampu e termina polo sur co Illimani (suroeste).

Dende enriba, no cume, domínase o altiplano, o lago Titicaca, até o Perú, o Sajama até Chile e os vales baixando cara á Amazonia.

## Toponimia 
Existe consenso sobre a orixe prehispánico do nome Illimani, pero coñécense diversas interpretacións e denominacións paralelas coas que se designaba esta montaña. Os poboadores aimarás que habitaban a cidade chamábano Illemana, por onde nace o sol; outros o denominaban Jilir - Mamani ou o fillo máis vello.

O cumio da esquerda coñecíase como Khunu Urucuncu, oso de neve; á cima central, Chapa Punku ou porta de espuma, e á da dereita Khunu Chaubiri, miradoiro de neve.
Stjepan Vukčić Kosača

**Stjepan Vukčić Kosača** (en cirílico: Стјепан Вукчић Косача), nado en 1404 e finado en 1466, foi o máis poderoso duque bosníaco, e en gran medida un vasalo indisciplinado do Reino de Bosnia. Membro da familia Kosača, converteuse en gran duque de Bosnia logo da morte do seu tío Sandalj. Rexeitou recoñecer a ascensión de Tomé de Bosnia, proclamándose a si mesmo como *herzog* semi-independente, recoñecendo a soberanía primeiro do Imperio Otomán, logo da Coroa de Aragón e despois outra vez do Imperio Otomán. A paz foi restaurada brevemente logo do casamento do rei Tomé e a filla de Stjepan, Catarina, mais non durou moito.

Foi o título de Stjepan como Herceg de San Sava o que lle deu o título otomán de sanjak, estabelecido despois de 1482 cando a familia Kosača caeu baixo o dominio otomán. O nome mantívose dende entón e é usada pola moderna rexión de Hercegovina (Sanjak de Hercegovina foi parte do eialato de Bosnia, mentres que a moderna Hercegovina forma parte do mordeno estado de Bosnia e Hercegovina), e pola vila de Herceg Novi, no actual Montenegro.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Luisa Marcos Raña

miniatura|Luisa Marcos Raña
**Luisa Marcos Raña**, nada na Coruña o 27 de setembro de 1917 e finada en Vigo o 17 de agosto de 1973, foi unha catedrática pioneira en España na especialidade de Física, Química e Termotécnica das Escolas de Peritos Industriais (posteriormente de Enxeñaría Técnica Industrial).

## Traxectoria 
Despois de terminar brillantemente o bacharelato, matriculouse no ano 1934 en Ciencias Químicas na Universidade de Santiago de Compostela. O golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 e a posterior guerra carrexou o peche dos estudos que podería finalmente renovar en outubro de 1939, terminando a súa carreira en 1940 logo de dous cursos intensivos.

Ensinar foi a súa vocación á que se dedicou desde o inicio da súa carreira profesional. A finais de 1941 obtivo por concurso o cargo de Encargado de Curso de Física e Química do Instituto Feminino de Ensino da Coruña, e despois, a finais de 1942 o do curso de Matemáticas no Instituto de Ensino de Linares.

Ao mesmo tempo empezou a preparar oposicións, primeiro a institutos, e máis tarde e con máis dedicación a cátedras de ensino técnico de grao medio, en particular para as Escolas de Peritos Industriais na súa área de coñecemento. Tras ser eliminada inesperadamente nas oposicións realizadas en 1945 para a praza de Vigo (dous votos contra 3 en segunda votación), presentouse de novo á seguinte chamada, no ano 1947, obtendo con número 1 a cátedra de "Física, Química e Termotecnia" na Escola de Peritos Industriais de Cádiz, onde exercería o seu ensino ata o final de 1948 cando por concurso foi transferida á Escola de Vigo.

Casou co tamén catedrático Antonio Fernández del Riego, con quen tería catro fillos, e xa permanecería en Vigo toda a súa vida. En 1963, despois de concurso de méritos e dunha proba de aptitude obtivo tamén praza de profesor agregado en Ciencias da Escola de Mestría Industrial de Vigo.

En 1972, a Escola de Enxeñería Técnica Industrial integrouse na Universidade de Santiago de Compostela co nome de Escola Universitaria de Enxeñería Industrial de Vigo. Será o penúltimo ano en que Luisa poida transmitir os seus ensinos.

Deixou mais de 25 promocións de estudantes preparadas para o desenvolvemento profesional de actividades técnicas.

## Recoñecementos
En 1968 foi nomeada madriña da última promoción de Peritos, que pasarían a seren renomeados Enxeñeiros Industriais. Aqueles días no Faro de Vigo, Xohán na sección “Buzón del Estudiante” do 18 de xaneiro, escribiu: "Eles escolleron como dama de honor de todas as promocións a posiblemente a máis representativa de todo o profesorado da escola, polo que representa, hoxe, unha muller encargada dunha cátedra; guía das aspiracións femininas do noso tempo: Dona María Luisa Marcos de Del Riego".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Blanco, Isabel (2021). *Galegas na ciencia .* Editorial Belagua. Ilustracións de María Lapido. ISBN 978-84-12-14336-2.
### Outros artigos 
* Historia das mulleres na enxeñaría
Eduardo Barcia Rodríguez

**Eduardo Barcia Rodríguez**, nado en Fene en 1883 e finado en Ferrol o 3 de outubro de 1936, foi un político galego.

## Traxectoria 
Xornaleiro. Militante do PSOE, foi concelleiro de Fene dende a proclamación da Segunda República até 1936, pertenceu sociedade agrícola La Necesaria de Fene da UGT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido pola Garda Civil o 1 de agosto con Ramón Souto González, Andrés Iglesias Garrote, Juan Sánchez Crespo e o  seu irmán Francisco Barcia Rodríguez. Foi asasinado en Ferrol. Foi sancionado polo Tribunal Regional de Responsabilidades Políticas da Coruña co importe de 200 pesetas en 1941.

## Notas