Liga Aquea

A **Liga Aquea** () foi unha federación de cidades-estado gregas que xurdiu na rexión de Acaia a principios do século -III e se estendeu a outras polis por todo o Peloponeso. Xogou un papel de aliado no conflito político entre Roma e o Reino de Macedonia, e acabou disolvéndose no ano  -146, coa súa incorporación á República Romana.

## Historia 
Ao principio, o embrión da futura liga non era máis que unha unión informal de cidades aqueas. O mito conta que, cando os aqueos conquistaron Acaia e expulsaron os xonios, se organizaron en doce cidades porque ese era o número de cidades que tiñan os xonios. Na época de Heródoto estas cidades eran Pelene, Exira, Egas, Bura, Hélice, Exio, Ripas, Patras, Faras, Ólenos, Dime e Tritea. Tres séculos despois, Polibio inclúe Leontio e Cirenea no lugar de Rípas e Exio, que entraran en decadencia. A máis importante das cidades era Hélice, e o deus tutelar era Poseidón, pero despois de que un terremoto destruíu a cidade no ano -373, a sede pasou a Exio, e máis tarde os deuses protectores pasaron a ser en Zeus e Deméter.
miniatura| Grecia durante a Guerra de Cleómenes
Os aqueos mantivéronse en gran medida á marxe dos acontecementos políticos da Grecia do século -V e principios do -IV. Pero no ano -330 todas as cidades aqueas, agás Pelene, uníronse a  Axis III, rei dos espartanos, en oposición a Alexandre o Grande. A derrota supuxo un golpe para a liga que a deixou afectada durante un tempo, pero acendeu o espírito aqueo contra o poder macedonio e, así, cando tiveron a oportunidade, establecéronse como un bastión resistente. Así, tras a morte de Lisímaco no ano -281, Patras e Dime foron as primeiras cidades en expulsar os macedonios, seguidas axiña por Tritea e Faras. As invasións dos galos impediron a reacción macedonia. Estas catro cidades renovaron a Liga Aquea no ano -280 e axiña se lles uniron primeiro Exio e Bura (-275) e, máis tarde, Cirenea, Leontio, Exira e Pelene. Finalmente, as tres uníronse e así se formou unha liga de 10 cidades. A nova liga ascendeu ata converterse na potencia política máis importante de Grecia e devolveu os aqueos ao centro político helénico desde a Idade Heroica.

A Liga adquiriu grande importancia cando Arato de Sición, tras liberar a cidade de Sición do seu tirano Nicocles, persuadiu os sicionios para que se unisen á Liga Aquea, trinta anos despois de que esta se formalizase. A partir de entón dirixiu a liga, seguindo principalmente a política de liberar as cidades do Peloponeso dos seus tiranos, a miúdo colaboradores do Reino de Macedonia contra os intereses dos seus cidadáns. Os principais opoñentes foron os reis de Macedonia, Antígono Gónatas e Demetrio, o seu sucesor, que se aliaron coa veciña Liga Etolia para se enfrontar a eles. Pero a política de Arato prevaleceu, e Corinto, Mégara, Treso e Epidauro expulsaron os seus tiranos e uníronse á Liga. No -239. uniuse Megalópolis e no -236, Argos. Con todo, Esparta non cedeu ás presións aqueas e, no ano -227, comezou a guerra de Cleómenes III. Os aqueos, ante a derrota, aliáronse co seu inimigo histórico, o Reino de Macedonia, cuxo rei naquel momento era Antígono Doso; A coalición aqueo-macedonia resultou vitoriosa na batalla de Selasia no ano -222, e así tanto a Liga como Esparta quedaron subordinadas a Macedonia.

Entre o -220 e o -217 tivo lugar a Guerra Social, na que os aqueos, aínda liderados por Arato, volveron pedir axuda ao rei de Macedonia para facer fronte aos invasores etolios. Malia a vitoria, o seu poder reducírase moito, xa que a súa dependencia de Macedonia se consolidaba cada vez que se atopaban en apuros, e isto tivo un custo que os converteu en satélites de Macedonia. Catro anos despois, no -213, morreu Arato, a alma da Liga durante as últimas catro décadas.
miniatura| A Liga no ano -188.
Tras a morte de Arato, seguiu o liderado de Filopemén, que reformou o exército aqueo. Na Segunda Guerra Macedónica aliáronse cos romanos, que derrotaron a Filipo V de Macedonia e así se restableceu a independencia da Liga. Na guerra contra Nabis derrotaron aos espartanos, e deste xeito conseguiron finalmente que Esparta se unise á Liga, no ano -192. Un ano despois, os mesenios e os eleuterios, aliados espartanos, tamén se uniron á Liga, e así todo o Peloponeso uniuse nunha confederación de polis.
[miniatura| O [Tito Quincio Flaminino (cónsul 198 a. C.)|cónsul Flaminio diríxese ao Consello dos aqueos ( Alessandro Allori, ca. 1580)]]
Pero a protección romana tivo un custo, e o Senado romano comezou a regular as decisións da Liga. O partido de Filopemén, do que tamén formaba parte o historiador Polibio, loitou contra estas regulacións; e, na oposición, o partido liderado por Calícrates, partidario da causa romana. No -167 elaborou unha lista de cidadáns das polis da Liga que foran encarcerados polos romanos e levados a Roma como reféns. O propio Polibio estaba entre estes reféns, e así comezou a relación do historiador arcadio cos Escipións, a familia que o acolleu.

No -147 xurdiu un conflito entre Esparta e o resto da Liga, e o Senado romano ordenou a Esparta, Corinto e Argos, entre outras cidades, que abandonasen a Liga. Os aqueos non aceptaron esta interferencia e, polo tanto, liderados polo seu estratego Critolao, rebeláronse contra os romanos. Marcharon cara a Beocia, pero tiveron que se retirar. Os fuxitivos reorganizáronse en Corinto, onde derrotaron as tropas do cónsul Lucio Mumio na batalla de Corinto (-146). Pero os romanos derrotaron facilmente os aqueos e vingaronse dos corintios: pasaron os homes a espada, escravizaron as mulleres e os nenos, saquearon e espoliaron os edificios e, finalmente, incendiaron a cidade.

Co fin de Corinto chegou o fin da Liga Aquea e o fin da Grecia libre, que se converteu nunha provincia romana. Porén, os romanos reconstruíron Corinto e puxéronlle á nova provincia o nome da Liga, que gañara un gran prestixio, e a partir de entón o nome de Acaia tamén comezou a asociarse a todo o Peloponeso. Noutros momentos da historia habería outras entidades políticas na área do Peloponeso que tamén tomaron o nome de Acaia, como o Principado de Acaia, na Idade Media.

## Organización interna 
O obxectivo principal da liga acordada no -280 era lograr unha unión política máis estreita entre os membros. Polo tanto, ningunha cidade membro podía facer ningún tratado, nin de paz nin de guerra, sen a participación de toda a liga, excluíndo os asuntos internos.

O poder descansaba nunha asemblea federal (*σύνοδος*, *ἐκκλησία* ou *συνέδριον*), que se celebraba dúas veces ao ano primeiro en Exio e máis tarde en Corinto e outros lugares, despois de que se incorporasen cidades de fóra de Acaia. Calquera cidadán da liga maior de trinta anos podía participar nesta asemblea. A maioría non se acadaba por unha maioría de cidadáns, senón por unha maioría das cidades membros. Ademais desta asemblea había un consello (*βουλή*) que decidía previamente as cuestións que se ían debater na asemblea.

### Cargos 
O xefe da liga era o estratego, o cargo máis importante, encargado principalmente dos asuntos militares, pero tamén dos civís. Ata o ano -255 houbo dous coestrategos, pero a partir de entón só nomearon un á vez. Parece que o estratego tiña un segundo (*ὑποστρατηγός*), pero descoñécense as súas funcións ou a súa relación co primeiro estratego. Ademais do estratego, hai probas da existencia dun secretario (*γραμματεύς*) e dez demiúrgos, que formaban un comité permanente e que representaban, polo menos ao principio, as dez cidades aqueas que compoñían a liga. A elección era por un ano e, aínda que se permitía a reelección, requiríase un intervalo dun ano entre os mandatos.

## Referencias