open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Filosofía feminista

O **filosofía feminista** é unha corrente filosófica nada hai tres séculos, con maior relevancia nos séculos XX e XXI. Esta liña de pensamento soubo vincular os conceptos de muller e filosofía a partir de novos puntos de vista. Anteriormente, algúns pensadores recollían nos seus libros as opinións da filosofía acerca das mulleres. Co feminismo filosófico, foron elas as que pasaron a opinar sobre a filosofía e filosofar sobre as súas propias condicións. Despois das obras precursoras doutras filósofas como a marquesa de Châtelet, Olympe de Gouges e fundamentalmente Mary Wollstonecraft, o ensaio *O segundo sexo*, de Simone de Beauvoir, consolidou, na metade do século XX, o nacemento desta nova disciplina filosófica, centrada na muller.

A disciplina reexaminou criticamente o que pensadores como Aristóteles ou Hegel teorizaron sobre as mulleres, comprobando os prexuízos filosóficos impregnados no pensamento androcéntrico, non soamente na cultura popular (como, por exemplo, nos ditados populares), senón tamén na ciencia.

A revisión dos clásicos dotou estes estudos dunha estrutura conceptual tal que lles permite teorizar sobre o feminino e os problemas que as mulleres afrontan nas súas vidas diarias.

Na España, salientan autoras como Celia Amorós e Amelia Valcárcel. Nos Estados Unidos, as principais filósofas feministas contemporáneas son Nancy Fraser, Seyla Benhaib e Judith Butler.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia das mulleres
* Ética feminista
Estereotipo

[miniatura|*O xudeu errante*, [1852, gravado de Gustave Doré, caricatura baseada en estereotipos.]]
[miniatura|Un gravado neerlandés do século XVIII dos pobos do mundo, que representa os habitantes de [Asia, América e África como salvaxes. Abaixo están a mostrar un inglés, un neerlandés, un alemán e un francés.]]
Coñécese co nome de  **estereotipo** (do grego: στερεός [stereós], «sólido», e τύπος [typos], «impresión, molde»)  á percepción esaxerada e con poucos detalles, simplificada, que se ten sobre unha persoa ou grupo de persoas que comparten certas características, calidades e habilidades, que busca «xustificar ou racionalizar unha certa conduta en relación a determinada categoría social».
Regularmente os estereotipos están baseados en prexuízos que a sociedade estabelece conforme a súa ideoloxía de «modelo a seguir» de conduta ou características físicas, estes van cambiando conforme o paso do tempo.

O termo úsase a miúdo nun sentido negativo, considerándose que os estereotipos son crenzas ilóxicas que limitan a creatividade e que só se poden cambiar mediante o razoamento persoal sobre ese tema. Os estereotipos son alegacións comúns do pasado. Inclúen unha ampla variedade de alegacións sobre diversos grupos raciais e predicións de comportamento baseadas no status social ou a riqueza. Son esquemas de pensamento ou esquemas lingüísticos pre construídos que comparten os individuos dunha mesma comunidade social ou cultural.

Representar a alguén con certas características remite a un estereotipo, manifestar desprezo ou hostilidade polo seu grupo de pertenza relaciónase cun prexuízo, e finalmente levar adiante accións sobre a base deses prexuízos supón unha discriminación.

## Notas
Piers Gaveston

**Piers Gaveston**, nado arredor do 1284 e finado o 19 de xuño de 1312, foi un nobre inglés de orixe gascoa, conde de Cornualla e favorito do rei Eduardo II de Inglaterra.

## Relación con Eduardo II 
Sendo aínda moi novo causou boa impresión no rei Eduardo I de Inglaterra, e foi asignado á casa persoal do seu fillo, Eduardo de Caernarfon. A relación entre o príncipe e Gaveston resultou tan extravagante que Eduardo I tivo que enviar a este último ao exilio, aínda que puido regresar aos poucos meses trala morte do rei. Eduardo II restaurou o título de conde de Cornualla para Gaveston e arranxou o matrimonio deste coa a súa sobriña, Margaret de Clare, irmá do poderoso conde de Gloucester.

O acceso exclusivo de Gaveston ao rei supoñía unha provocación para varios membros da nobreza e, en 1307 o rei foi forzado a envialo de novo ao exilio. Durante a súa ausencia, Gaveston exerceu como Lugartenente do rei en Irlanda. Eduardo conseguiu chegar a un acordo coa oposición e Gaveston puido regresar o ano seguinte. Tralo seu regreso o seu comportamento pasou a ser máis ofensivo e levou a que nas Ordenanzas de 1311 os nobres acordaran exilialo de novo, declarándoo proscrito se regresaba ao país. Cando regresou en 1312, foi capturado e executado por un grupo de magnates dirixidos por Thomas de Lancaster e Guy de Beauchamp, conde de Warwick.

Segundo os cronistas medievais Eduardo II e Piers Gaveston mantiveron unha relación amorosa. Este rumor foi reforzado nas representacións de ambos na ficción, como por exemplo na obra do século XVI de Christopher Marlowe *Edward II*. A afirmación recibiu o apoio de varios historiadores modernos, mentres que algúns a cuestionan. Segundo Pierre Chaplais, a relación entre ambos homes foi a dunha irmandade adoptiva, na que Gaveston servía como valido do rei. Outros historiadores, como J. S. Hamilton, suxeriron que a preocupación pola sexualidade dos dous homes, non estaba no centro das queixas da nobreza, senón que se entraban máis no acceso exclusivo de Gaveston ao padroado real.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Opresión

[miniatura|320x320px|Caricatura de 1904 que mostra a un xudeu ruso que leva un gran vulto coa etiqueta «opresión» nas súas costas. No fondo, á dereita, arde unha comunidade xudía, e na esquina superior esquerda, [Theodore Roosevelt, Jr.|Theodore Roosevelt fala co emperador de Rusia, Nicolao II: «Agora que tes paz por fóra, por que non quitas a súa carga e tes paz dentro das túas fronteiras?»]]
En socioloxía, a **opresión** é a relación asimétrica entre dúas partes, polo demais iguais: opresora e oprimida, que se orixina nunha desigual distribución e/ou uso do poder, que brinda beneficios ó opresor a expensas dos intereses ou a vontade do oprimido. A diferenciación entre clases de opresión podería ser posible atendendo á natureza do poder ou as partes involucradas na relación.

## Opresión social 
miniatura|Unha muller liberándose das súas cadeas, símbolo da loita contra a opresión.
A opresión social é cando un só grupo na sociedade se aproveita e exerce poder sobre outro grupo que usa o dominio e a subordinación. Isto dá como resultado os malos tratos e a explotación socialmente sustentados dun grupo de individuos por parte de quen posúe un poder relativo. Nunha contorna de grupo social, a opresión pode basearse en moitas ideas, como a pobreza, o xénero, a clase, a raza ou outras categorías. A opresión institucional, ou a opresión sistemática, é cando as leis dun lugar crean un tratamento desigual dun grupo ou grupos de identidade social específicos. Outro exemplo de opresión social é cando a un grupo social específico négaselle o acceso á educación que pode obstaculizar as súas vidas na vida posterior.

## Opresión económica 
O termo opresión económica cambia de significado e importancia ó longo do tempo, dependendo da súa aplicación contextual. No contexto actual, a opresión económica pode tomar varias formas, incluíndo, entre outras: a práctica do traballo en condicións de servidume, traballo forzoso, baixos salarios, denegación de igualdade de oportunidades e discriminación laboral e discriminación económica baseado en sexo, nacionalidade, raza e relixión.

## Notas
Chimalpopoca

**Chimalpopoca** (antropónimo náhuatl que significa "escudo fumegante"; de *chimalli*, "escudo", e popoca, "fumegar"), nado en 1397 e finado en 1427, foi o terceiro huey tlatoani da dinastía gobernante en Tenochtitlán, sucesor de Huitzilihuitl en 1415.

## Traxectoria 
Chimalpopoca era fillo do emperador Huitzilihuitl e a raíña Ayauhcihuatl. Como huey tlatoani de Tenochtitlán, era vasalo -e neto, por parte de nai- de Tezozómoc, tepanecateuctli (señor dos tepanecas) de Azcapotzalco, e baixo o seu dominio participou nas conquistas tepanecas, entre elas a de Chalco. Á morte de Tezozómoc, sucedeulle o seu fillo Maxtla no trono de Azcapotzalco. Foi entón cando estalou unha revolta interna no Imperio Tepaneca, pois unha serie de señores subordinados erguéronse contra Azcapotzalco e os seus acólitos, dando morte a Chimalpopoca entre outros señores tepanecas, e dando un xiro ó centro hexemónico do imperio, que de Azcapotzalco pasará a Tenochtitlán. O principal líder daqueles rebeldes era Itzcoatl, da dinastía real tenochca (medio irmán de Huitzilihuitl), que sucedeu a Chimalpopoca (a súa vítima) en Tenochtitlán. Daba comezo así o Imperio Mexica ou Tripla Alianza.

Durante o seu reinado construíuse o acueduto de madeira que carrexaba a auga potable dende os mananciais de Chapultepec até Tenochtitlán. Tamén construíu unha estrada con bordos e terrapléns que conectaban a cidade con Tlacopan, tiña cortaduras e pontes de madeira que eran retirados durante a noite.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Agnès Sorel

**Agnès Sorel**, nada en 1422 e finada o 9 de febreiro de 1450, coñecida polo alcume *Dáme de beauté*, foi a amante favorita do rei Carlos VII de Francia, con quen tivo tres fillas. É considerada a primeira amante real recoñecida de maneira oficial.

Foi o suxeito de numerosas obras de arte contemporáneas, incluíndo a soada obra de Jean Fouquet *A virxe co neno*.

## Traxectoria 
Filla do soldado Jean Soreau e de Catherine de Maignelais, Sorel tiña vinte anos de idade cando foi presentada por primeira vez ó rei Carlos. Nese momento, ocupaba unha posición na residencia de Renato I de Nápoles, como dama de compaña da súa consorte Sabela de Lorena. Máis tarde, comezou a servir a María de Anjou, a esposa de Carlos VII, de quen se convertería en amante pouco tempo despois.

Pouco tempo despois, requiriuse a súa presenza en Chinon, onde ó parecer a súa compañía sacara ó rei dunha profunda depresión. Tiña unha grande influencia sobre o monarca, que, sumada ós seus gustos extravagantes, valeulle varios inimigos poderosos na corte. Dúas pezas de roupa usan o nome Sorel: o corsé Agnes Sorel, o *corsage* Sorel e un estilo de moda tamén nomeado por ela, o estilo Agnes Sorel, que se usa para describir unha forma de vestir "de princesa".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Autheman, Marc, ''Agnès Sorel: l'inspiratrice*. (2008). ISBN 978-2-84114-952-0
* Desmondes, Tim. *Agnes Sorel: The Breast And Crotch That Changed History*. Austin: The Nazca Plains Corporation (2009). ISBN 1-934625-71-X
* Duquesne, *Vie et Aventures galantes de la belle Sorel*. París (1909)
* Goldsmid, Edmund. *A King's Mistress: Or, Charles Vii. & Agnes Sorel and Chivalry in the Xv. Century, Volumes 1-2''. Charleston: Nabu Press (2010). ISBN 1-146-95205-8
Ono no Komachi

foi unha poetisa xaponesa, que se distinguiu no xénero waka, sendo considerada un dos seis mellores poetas deste xénero: os *rokkasen*, durante o período Heian. A súa beleza tornouse proverbial e é mesmo un dos símbolos da beleza feminina no Xapón.

## Traxectoria 
O lugar de nacemento e morte de Komachi é incerto. De acordo con certa tradición, naceu na actual provincia de Akita. Descoñécese, tamén, o seu status social. Se cadra era unha das esposas do emperador de baixo nivel xerárquico, o emperador Nimmyō (c. 833-850).

Como poetisa, especializouse en temas amorosos. A maior parte dos seus waka refírense á ansiedade, a soidade ou amor apaixonado. É a única muller referida no prefacio do *Kokinshu*, que describe o seu estilo como "contendo a inxenuidade propia do estilo antigo mais, tamén, delicadeza".

Existen varias lendas respecto ás paixóns de Komachi, sendo a máis famosa a que a relaciona con Fukakusa no Shosho, un importante cortesán. Komachi teríalle prometido que se a visitaba cen noites consecutivas, sería a súa amante. Fukakusa no Shosho visitouna todas esas noites mais fallou unha vez. Por mor da desesperanza, o cortesán adoeceu e morreu. Komachi ficaría profundamente trastornada coa súa responsabilidade no caso.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
María de Brandeburgo-Kulmbach

**María de Brandeburgo-Kulmbach**, nada o 14 de outubro de 1519 en Ansbach e finada o 31 de outubro de 1567 en Heidelberg, foi unha princesa de Brandeburgo-Kulmbach e por matrimonio electoral do Palatinado.

## Traxectoria 
María era a filla máis vella de Casimiro de Brandeburgo-Bayreuth (1481–1527) do seu matrimonio con Susana de Bavaria (1502–1543), filla do duque Duke Alberte IV de Baviera. Despois da morte do seu pai, María foi criada na fe luterana polo seu río Xurxo Federico de Brandeburgo-Ansbach.

O 21 de outubro de 1537, en Kreuznach, María casou con Federico de Simmern (b. 1515), elector do Palatinado (1559–1576). María, que foi descrita como intelixente e relixiosa, influíu ó seu marido católico cara ó protestantismo. En 1546, Federico adoptou finalmente o luteranismo e asumio a administración dos territorios francos.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* August Kluckhohn (Hrsg.): *Briefe Friedrich des Frommen, Kurfürsten von der Pfalz*, C.A. Schwetschke und Sohn, 1868, S. 38 ff.
* August Kluckhohn: *Wie ist Kurfürst Friedrich III von der Pfalz Calvinist geworden?*, F. Straub, 1866, S. 427 f.
Francisca Romana

**Francisca Romana** (), nada en Roma en 1384 e finada ibídem en 1440, foi unha santa italiana.

## Traxectoria 
Francisca naceu en 1384 filla dunha parella rica e aristocrática, Paolo Bussa e Iacobella dei Roffredeschi, no entón estiloso rione de Parione e foi bautizada na igrexa próxima de Igrexa de Sant'Agnese na Piazza Navona. Ós once anos de idade xa quería ser monxa, mais foi forzada polos seus pais, ós doce, a casar con Lorenzo Ponziani, o comandante das tropas papais en Roma e de familia extremamente rica. Mesmo sendo arranxado, o casamento foi feliz e durou corenta anos, en parte por que Lorenzo admiraba a súa esposa e parte por que el estaba frecuentemente fóra da cidade loitando polo Papa.

Francisca tivo moitas tristezas durante a vida. Perdeu dous fillos pola peste negra, o que fixo que a parella pasase a se dedicar a mellorar a vida dos pobres. A cidade de Roma estaba parcialmente arruinada por conta das loitas entre o Papa e diversos antipapas no chamado Cisma do Occidente na Igrexa católica. Lorenzo estaba sempre fóra e durante as súas ausencias as súas propiedades foron roubadas ou destruídas. Durante unha ocupación de Roma por tropas napolitanas no inicio do século, el foi ferido gravemente e xamais volveu a se recuperar plenamente, morrendo en 1436.

De acordo cunha historia, o fillo deles, Battista, debía ser entregado como refén para o comandante das tropas napolitanas. Obedecendo a orde, Francisca levou o neno até o Campidoglio e, no camiño, parou na Igrexa de Aracoeli e confiou a vida de Battista á Virxe María. Cando chegaron ó lugar marcado, un soldado a cabalo ía pegar ó neno para levalo preso. O cabalo, porén, opúxose a moverse a pesar das moitas zorregadas. Abraiados, os soldados viron no acto a man divina e devolveron o neno á nai.

Mesmo sendo mística, Francisca non era allea ó caos que reinaba na cidade naquela época. Coa súa irmá, Vannozza, como compañeira, Francisca rezaba, visitaba os pobres e coidaba dos doentes, inspirando outras mulleres ricas da cidade a facer o mesmo. Ela transformou parte da propiedade da familia nun hospital. En 15 de agosto de 1425, na festa da Asunción de María, fundou a olivetana "Oblatas de Maria", unha confraternidade de mulleres piadosas ligada á Igrexa de Santa Maria Nova, en Roma, sen un claustro e sen votos formais, para que outros puidesen seguir seu exemplo de combinar a vida de oración coas necesidades da sociedade.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Founder Statue in St Peter's Basilica
Tlacaelel

**Tlacaelel** (do náhuatl: o que anima o espírito - o desposuído; *tlacatl*, persoa; *elel*, de gran corazón e de fortes e rigorosas entrañas), nado en 1398 e finado en 1480, foi un guerreiro, pensador, economista, estadista e reformador relixioso mexica.

## Traxectoria 
Desempeñouse no cargo de xefe de goberno ou sumo sacerdote *Cihuacóatl* (muller serpe), un asesor ou conselleiro de varios huey tlatoanis (grandes oradores) mexicas e rematou asumindo o poder tralo trono do señorío mexica durante cincuenta anos (1428-1478), segundo a historiografía actual. Conselleiro de tres tlatoanis (quizais até de cinco): Itzcóatl, Moctezuma Ilhuicamina e Axayácatl. Sobrino de Itzcóatl e irmán de Chimalpopoca e de Moctezuma Ilhuicamina. Foi o autor intelectual da reforma relixiosa, ideolóxica e histórica máis importante na historia dos mexicas.

## Notas
Obxectificación sexual

miniatura|Un corpo de muller facendo de obxecto, unha mesa.
A **obxectificación sexual** refírese ó acto de tratar unha persoa como mero instrumento de pracer sexual, facendo dela un "obxecto sexual". A obxectificación, nun senso máis inclusivo, significa tratar unha persoa como unha mercadoría ou obxecto, non dando importancia á súa personalidade ou dignidade. A obxectificación é na maior parte das veces examinada a nivel da sociedade, mais tamén pode referirse ó comportamento dos individuos.

O concepto de obxectificación sexual e, en particular, a obxectificación da muller, é unha idea importante na teoría feminista e en teorías psicolóxicas derivadas do feminismo. Moitas feministas consideran a obxectificación sexual condenábel e como tendo un papel importante na desigualdade de xéneros. Algúns analistas sociais, porén, argumentan que algunhas mulleres modernas obxectifícanse a si mesmas como expresión de seu apoderamento sobre o home, mentres outros argumentan que o aumento da liberdade sexual para mulleres, homes gais e bisexuais leva tamén a unha maior obxectificación do home. A idea da obxectificación sexual tamén foi unha importante área de discusión e debate no campo da ética sexual e filosofía do sexo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Elaine Showalter

**Elaine Showalter**, nada en Boston, Massachusetts o 21 de xaneiro de 1941, é unha activista,  escritora, xornalista, feminista e académica estadounidense; famosa por ser unha das “nais fundadoras”da crítica literaria feminista, e por desenvolver o concepto e a práctica da xinocrítica, entre outros. Pertence á denominada segunda onda do feminismo e é contemporánea de autoras como Simone de Beauvoir, Betty Friedan, Kate Millet e Germaine Greer, entre outras. Entre as súas principais influencias atópanse autores como Doris Lessing, Michel Foucault e Virginia Woolf.

## Traxectoria 
Estudou unha licenciatura no Bryn Mawr College no estado de Pensilvania, graduándose en 1962; obtén un mestrado outorgado pola Universidade Brandeis en 1964, e un PhD por parte da Universidade de California en Davisen 1970 cunha tese de doutoramento titulada The Double Standard: Criticism of Women Writers in Victorian Periodicals 1845-1880 (mesma que serve como base para o seu primeiro libro, A literature of their own: British women novelists from Brontë to Lessing). É especialista en literatura vitoriana e literatura de Fin de siècle. A partir de 1970 imparte clases de inglés como asistente de profesor no colexio de mulleres da Universidade Rutgers, o Douglass College; en 1974 convértese en profesora asociada, e en 1978 profesora de tempo completo.  A partir de 1984 dá clases de inglés na Universidade de Princeton, e en 1987 é nomeada profesora emérita da Fundación Avalon na póla das humanidades, retirándose de ambos os postos en 2003. En 2012 recibe o doutoramento en letras honoris causa outorgado pola Universidade de Saint Andrews. Ademais, foi presidenta da Modern Language Association of America. Actualmente está casada con English Showalter, profesor de literatura francesa do século XVIII, con quen ten dous fillos: o actor Michael Showalter, e a redactora profesional de discursos Vinca Showalter LaFleur.
Elaine Showalter é autora de máis de 10 libros, algúns dos cales son considerados como “obras seminais” da crítica literaria feminista. Tamén escribiu máis de 100 artigos académicos, 250 recensións, e deu máis de 300 conferencias como profesora convidada; ademais foi xornalista, editora, comentarista tanto en radio como televisión por parte da British Broadcasting Corporation (BBC), crítica televisiva na revista People, e xuíza de premios literarios, entre os que se atopan o National Book Awards, o Premio Orange, os Premios PEN, e parte do xurado do Premio Booker en 2007.

## Notas
Isabel Aguirre

**Isabel Aguirre de Úrcola**, nada en Vilagarcía de Arousa o 9 de marzo de 1937, é unha arquitecta e paisaxista galega.. Dirixiu a Escola Galega da Paisaxe da Fundación Juana de Vega dende a súa creación en 2008 ata o 2020.

## Recoñecementos 
* Premio Nacional de Arquitectura Manuel de la Dehesa en 1997 pola rehabilitación do Parque de Bonaval en Santiago de Compostela, con Álvaro Siza.
* Medalla Castelao en 2018.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Isabel Aguirre de Úrcola .
* Entrevista con Isabel Aguirre  .
Xinocrítica

A **xinocrítica** é o termo cuñado na década de 1970 por Elaine Showalter para describir unha crítica literaria nova que pretendía construír "un encadramento feminino para a análise da literatura das mulleres"".

Expandindo o estudo histórico de escritoras como tradición literaria distinta, a xinocrítica buscou o desenvolvemento de novos modelos baseados no estudo da experiencia feminina para substituír os modelos masculinos de creación literaria, e tan "mapear o territorio" aínda inexplorado de críticas literarias máis temperás.

## Notas
Determinismo

O **determinismo** é unha doutrina filosófica que sostén que todo acontecemento físico, incluíndo o pensamento e accións humanas, está causalmente determinado pola irrompible cadea causa-consecuencia, e polo tanto, o estado actual "determina" nalgún sentido o futuro. Existen diferentes formulacións de determinismo, que se diferencian nos detalles das súas afirmacións. Para distinguir as diferentes formas de determinismo convén clasificalas de acordo co grao de determinismo que postulan:

* O **determinismo forte** sostén que non existen sucesos xenuinamente aleatorios, e en xeral, o futuro é potencialmente predicible a partir do presente. O pasado tamén podería ser "predicible" se coñecemos perfectamente unha situación puntual da cadea de causalidade. Pierre-Simon Laplace defendía este tipo de determinismo.
* O **determinismo feble** sostén que é a probabilidade o que está determinado polos feitos presentes, ou que existe unha forte correlación entre o estado presente e os estados futuros, aínda admitindo a influencia de sucesos esencialmente aleatorios e impredicibles.

Cómpre salientar que existe unha diferenza importante entre a determinación e a predictibilidade dos feitos. A determinación implica exclusivamente a ausencia de azar na cadea causa-efecto que dá lugar a un suceso concreto. A predictibilidade é un feito potencial derivado da determinación certeira dos sucesos, pero esixe que se coñezan as condicións iniciais (ou de calquera punto) da cadea de causalidade.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Huntington, Ellsworth. *Civilization and Climate*. Publisher: Yale University Press, 1915. Dispoñible en liña en http://archive.org/details/civilizationand01huntgoog, Universidade de Harvard.
CCRD Perlío

O **Círculo Cultural Recreativo e Deportivo Perlío (CCRD Perlío)** é unha asociación que ten como obxectivo promover actividades recreativas, culturais de deportivas entre a veciñanza da parroquia de Perlío (Fene). Ademais promove o estreitamento de lazos, de amizade e unificación, á creación de hábitos saudables entre a comunidade mediante a organización das súas actividades deportivas.

## Historia 
Foi creada o 18 de agosto de 1959. Na primeira xunta xestora estiveron Antonio Rivera Seco e Juan A. Lamas Rivera. En 1961 Francisco Domínguez Rivera foi elixido primeiro secretario da asociación.

## Actividades
Entre as actividades organizadas estaban o baile de reis, os bailes de entroidos, o baile das raíñas do Círculo, o baile das flores, o baile de outono, o baile aniversario e o baile de fin de ano, sempre acompañados por boas orquestras. Tamén se fixo homenaxe á Cultura Galega, coa Mostra da Cultura Galega nos primeiros anos e posteriormente coa semana das Letras Galegas con exposicións, conferencias, música, danza galega e teatro. Realizáronse actividades para a infancia, con semanas infantís.

Nos últimos anos leváronse a cabo degustacións nas festas gastronómicas.
## Notas
Toril Moi

**Toril Moi**, nada en Farsund o 28 de novembro de 1953, é unha profesora norueguesa de literatura e estudos romances, profesora de inglés, filosofía e teatro na Universidade Duke. Moi é tamén directora do centro de filosofía, arte e literatura de Duke.

## Traxectoria 
Asistiu á Universidade de Bergen. Previamente, foi lectora de francés na Universidade de Oxford e foi directora do centro para a investigación feminista da Universidade de Bergen, en Noruega. Viviu en Oxford, dende 1979 até 1989. No presente vive en Carolina do Norte. Traballa na teoría feminista e nos escritos das mulleres "atopando maneiras de ler a literatura coa filosofía e a filosofía coa literatura sen reducir a unha á outra."

En 2002 foi galardoada co honoris causa pola Universidade Norueguesa de Ciencia e Tecnoloxía. En 1998 gañou o premio de Mestre do Ano da Universidade Duke, e en 2008 gañou o Premio de Excelencia na titoría de estudantes de posgrao.

É membro da Academia Norueguesa de Ciencias e Letras.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Lipase hepática

miniatura|327x327px|Lipase pancreática de cabalo, que se cre ten unha estrutura similar á lipase hepática humana, xa que ambas as dúas presentan secuencias de aminoácidos similares.

A **lipase hepática** (HL), tamén chamada **triglicérido lipase hepática** (HTGL) ou **lipase C de tipo hepático** (LIPC), é unha forma de  lipase que cataliza a hidrólise de triacilglicéridos. A lipase hepática está codificada no xene *HTGL* (tamén chamado *LIPC*) do cromosoma 15. A lipase hepática exprésase principalmente en células do fígado, chamadas hepatocitos, e células endoteliais hepáticas. Este encima pode permanecer unido ás células do fígado ou pode desligarse das células endoteliais hepáticas e quedar libre e entrar na circulación sistémica corporal. O substrato, triacilglicerol, procede da IDL (lipoproteína de densidade intermedia) e a liberación dela de ácidos graxos libres converte a IDL en LDL (lipoproteína de baixa densidade). Estes restos que quedan de LDL poden ser enviados de volta ao fígado, onde poden almacenarse para o seu uso posterior ou son degradados para proporcionar enerxía. Poden tamén enviarse ás células periféricas para que se use o seu colesterol e se utilice nas vías anabólicas para construír moléculas que a célula necesita, como hormonas que teñen un esqueleto de colesterol (hormonas esteroides).

Para impedir a acumulación de placas lipídicas nas arterias (tamén denominadas pozas lipídicas), as moléclas de HDL nacentes que teñen un nivel baixo de triglicéridos, extraen ácidos graxos libres das placas coa axuda das proteínas ABCL1. Este proceso crea HDL3 (lipoproteína de alta densidade 3), que é unha molécula de HDL madura que foi esterificada por outro encima coñecido como LCAT.

En moitos estudos realizados, a lipase hepática está tamén estreitamente relacionada coa obesidade. Nun experimento creáronse células de rato cunha lipase hepática mutada que perdera a súa funcionalidade. Atopouse que unha acumulación de niveis de triglicéridos conducía ao desenvolvemento dunha enfermidade do fígado graxo non alcohólica. Isto debíase á incapacidade da lipase hepática de converter os triglicéridos de IDL, e así crear LDL. Deste modo, a incapacidade das células endoteliais de captaren ácidos graxos libres facíase maior e almacenábanse máis IDL no fígado. Esta deficiencia en lipase hepática tamén orixina a inflamación do fígado e problemas de obesidade. Porén, no experimento, a lipase hepática de rato non se encontraba unida a proteoglicanos de heparán sulfato, mentres que a lipase hepática humana está unida a ditos proteoglicanos, o que desactiva a lipase hepática ata que se una á IDL. Deben realizarse máis experimentos para determinar os efectos potenciais en humanos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
*
Monografía

miniatura|Monografía.
Unha **monografia** (do grego clásico, *"un escritor"* ou *"escrito único"*) é unha disertación (en sentido *lato*) sobre un punto particular dunha ciencia, dunha arte, dunha localidade, sobre un mesmo asunto ou sobre asuntos relacionados. Comumente escrito só por unha persoa. É o principal tipo de texto científico. É un traballo académico que presenta o resultado de investigación pouco complexa e sobre un tema único e ben delimitado.

## Consideracións xerais 
Raramente a monografía é elaborada con base en pescuda orixinal ou presenta resultado de estudo experimental; normalmente é un estudo recapitulativo, de base bibliográfica. Visa xeralmente á obtención do título de bacharelato ou  especialista, sendo usada aínda como traballo de conclusión dalgunha disciplina regular.

En xeral, rolda as 30 á 35 páxinas, variando pouco ese número. É o traballo final dos cursos de graduación, elaborado despois de ter cursados os respectivos créditos e feita a pescuda correspondente; é desenvolvida, nalgúns casos, baixo a asistencia dun orientador académico. Raramente ten defensa pública.
La casa de papel

***La casa de papel*** é unha serie española creada por Álex Pina e producida por Atresmedia en colaboración con Vancouver Media para a súa emisión en Antena 3. Protagonizada por Úrsula Corberó, Itziar Ituño e Álvaro Morte, entre outros, presentouse no III FesTVal de televisión de primavera en Burgos en marzo de 2017. Estreouse o 2 de maio de 2017 e acabou o 23 de novembro do mesmo ano, cun total de 15 capítulos. Netflix adquiriu os dereitos de distribución da serie posteriormente, motivo polo cal a súa audiencia se estendeu cara a outros países, xeralmente baixo o nome de *Money Heist*.

É a serie de fala non inglesa máis vista na historia de Netflix. A plataforma confirmou a produción de novos episodios para o ano 2019, nos que o creador e produtor executivo Álex Pina contará coa maior parte da repartición.

## Sinopse 
A serie empeza co atraco á Fábrica Nacional de Moeda e Timbre. Todo o atraco está planeado polo Profesor (Álvaro Morte), cunha execución perfecta dos atracadores Tokio (Úrsula Corberó), Nairobi (Alba Flores), Río (Miguel Herrán), Moscú (Paco Tous), Berlín (Pedro Alonso), Denver (Jaime Lorente), Helsinki (Darko Peric) e Oslo (Roberto García). O atraco sucederá na fábrica pero non estarán sós nela, haberá reféns, os propios traballadores da fábrica xunto ós estudantes do Colexio Británico que estaban de excursión. Os asaltantes pretenden gañarse o favor da opinión pública para poder escapar.

## Adaptacións 
### Adaptación surcoreana 
En novembro de 2020, Netflix anunciou que creará unha adaptación surcoreana do programa. A produción de 12 partes, titulada *Money Heist: Korea - Joint Economic Area*, será unha colaboración entre BH Entertainment e Contents Zium, coa dirección de Kim Hong-sun. A produción da adaptación atrasouse pola pandemia de COVID-19 en Corea do Sur.

### Serie spin-off 
En novembro de 2021, Netflix anunciou que creará unha serie derivada titulada Berlín, que se estreará en 2023.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Outro

[miniatura|O fundador da fenomenoloxía, [Edmund Husserl, identificou o Outro como unha das bases conceptuais de intersubxectividade, das relacións entre as persoas.]]
En fenomenoloxía, **Outro** ou **O Outro** é un termo para identificar o outro ser humano, a diferenza dun mesmo como o factor constitutivo da autoimaxe dunha persoa. É un recoñecemento dun ser real, diferente e oposto ó Un Mesmo, ó Nós e ó Mesmo.. O Outro constitutivo (tamén coñecido como **alteridade**) constitúe un concepto chave da filosofía continental. É unha idea oposta á *identidade* e refírese, ou se tenta referir, a aquilo que é «outro» fronte á idea de ser considerado algo. O Outro, considerado sempre como algo diferente, alude a outro individuo máis que a un mesmo e normalmente escríbese en maiúsculas.

## A idea do Outro 
A definición do Outro é parte do que explica a un mesmo, ademais doutros fenómenos e unidades culturais. As ciencias sociais empregaron o concepto para comprender o proceso polo cal as sociedades e grupos exclúen a «outros» que non encaixan na súa sociedade ou ocupan un lugar subordinado nela. A noción de «outredade» forma tamén parte integral da comprensión dunha persoa, xa que é o individuo mesmo o que asume un rol en relación con “outros” como parte dun proceso de reacción que non ten por que estar relacionado coa estigmatización ou a condena.

A noción do Outro está moi ligada ás identidades nacionais, porque as prácticas de admisión e segregación poden formar ou manter as fronteiras e o carácter nacional. O Outro axuda a distinguir entre a familia e o afastado, entre o certo e o incerto. A miúdo implica a demonización e deshumanización dun grupo, que tenta xustificar a explotación desoutro inferior alegando razóns civilizatorias.

## Notas
Albawings

**Albawings** é unha aeroliña albanesa con sede en Tirana e baseada no aeroporto de Tirana-Nai Tareixa. No presente é a única aeroliña de Albania que opera voos regulares. A compañía voa dende o seu centro de conexións a varios destinos en Italia.

## Historia 
Albawings foi fundada en febreiro de 2015 por dous empresarios, Gentian Kole e Dhimitër Tola. Albawings obtivo o seu certificado de operador da Autoridade de Aviación Civil de Albania o 4 de febreiro de 2016. O primeiro avión da compañía, un Boeing 737-500, foi bautizado como "Spirit of Tirana".

O 11 de decembro de 2016 o seu segundo avión foi entregado por Bruce Dickinson. O avión alugado era un Boeing 737-400 propiedade de Cardiff Aviation e foi bautizado "Sir Norman Wisdom", que foi un actor moi popular en Albania durante o réxime comunista de Enver Hoxha, principalmente polo seu papel de Mr. Pitkin.

## Frota 
[miniatura|[Boeing 737-500]]
En febreiro de 2018 a frota de Albawings estaba formada polos seguintes avións:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da aeroliña
SM-liiga 2016-2017

A **tempada 2016-2017 da SM-liiga** foi a 42ª edición da máxima categoría do hóckey sobre xeo finlandés. A liga regular comezou o 16 de setembro de 2016 e finalizou o 13 de marzo de 2017, mentres que os *play-offs* iniciáronse o 15 de marzo de 2017 e finalizaron o 27 de abril. Na copetición participaron un total de 15 equipos, os mesmos que na tempada precedente, se ben os Espoo Blues non participaron ao declararse en bancarrota logo da tempada 2015-16 e foron substituídos polo Jukurit de Mikkeli. Ao final da tempada o Tappara de Tampere alzouse co título logo de derrotar na final por 4-2 ao KalPa de Kuopio.

## Equipos 
## Liga regular 
## Play-offs 
### Resultados 
#### Rolda previa 
#### Cuartos de final 
#### Semifinais 
#### Partido polo terceiro posto 
#### Final 
## Clasificación final 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial da competición
Sextante (moeda)

[miniatura|**Sextante **cunha imaxe de [Rómulo e Remo mamando da loba, cunha aguia no reverso e os dous puntos que representan o valor de dúas onzas romanas (217-215 a. C.)]]
O **sextante** (en latín: ***sextans***) foi unha moeda da antiga Roma de bronce usada durante a República, co valor da sexta parte dun ás ou dúas onzas (*unciae*).

## Caracterización 
O deseño máis habitual dos sextantes consistía no busto de Mercurio acompañado de dous puntos grosos, a modo de marca de valor que indicaba dúas uncias, nos anversos, e a proa dun barco nos reversos, aínda que as primeiras emisións amosaban unha simboloxía máis diversa, caracterizada por elementos como cunchas de vieira, caduceos, etc., fundamentalmente nos anversos.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moeda da Antiga Roma
*Moeda etrusca

### Bibliografía 
*Alfaro Asins, C. et al. *Diccionario de numismática*. Ministerio de Cultura. Madrid, 2009. ISBN 978-84-8181-405-7
*Burnett, Andrew. *Coinage in the Roman World*. Seaby. Londres, 1987. ISBN 978-0-900652-84-4
* Burnett, Andrew. *La Numismatique romaine, de la République au Haut-Empire.* Errance, París, 1991. ISBN 9782903442699
*Crawford, M. H. *Coinage and Money Under the Roman Republic*. University of California Press. Berkeley - Los Angeles. 1985. ISBN 0-520-05506-3
*Depeyrot, Georges. *La monnaie romaine : 211 av. J.-C. - 476 apr. J.-C*. Éditions Errance. 2006. ISBN 2877723305
* Melville Jones, John R. *A Dictionary of Ancient Roman Coins.* Spink. Londres, 2003.
*Sutherland, C. H. V. *Roman Coins*. Barrie and Jenkins. Londres, 1974. ISBN 0-214-66808-8

### Ligazóns externas 
* "Sextans". En *CoinArchives*.
*Sistema monetario na República Romana
*Identificador de moedas da Antiga Roma
* *Digital Library Numis* (bibliografía sobre numismática da Antiga Roma)
* La Bible des monnaies romaines de 313 à 476 ap. J.-C.
Xesús Mato

**Xesús Mato Mato**, nado en Cabo de Vila (San Martiño de Castro, Paradela) o 29 de outubro de 1932 e finado na cidade de Lugo o 13 de febreiro de 2024, foi un sacerdote, musicólogo e escritor galego. Usou o pseudónimo ***J. Cabodevila*** na música.

O Concello de Paradela, en colaboración con Brandán Comunicación, publicou *Xesús Mato, 90 anos... e 50 do seu Fuxan os Ventos*, presentado en xaneiro de 2023.

## Traxectoria 
Fixo a carreira sacerdotal no Seminario de Lugo (1946-1958). Foi coadxutor de Lalín (1958-1967) onde foi profesor de Filosofía e Música nun colexio privado (1959-64) e profesor de relixión do Instituto Laboral de Lalín (1965-67). En Lalín fundou a emisora Radio Popular de Lalín (1959-64) da que foi o primeiro director e foi tamén fundador e primeiro director da Polifonía de Lalín (1958-1967). En 1967 obtivo o título de técnico Radiodifusión-Redactor en Madrid e dende 1968 foi asesor relixioso e redactor en Radio Popular de Lugo e creador das misas en galego por radio. Foi párroco de 6 parroquias na Montaña do Cebreiro (1983-2000). Foi director espiritual e asesor do Colexio Menor F. Bispado (1967-68). Foi fundador e primeiro coordinador de Auxilia-Lugo (1970-77)

Foi cofundador do Grupo Fuxan os Ventos (1972), e autor da letra e da música da canción que lle deu nome ao grupo. Tamén foi impulsor de *Galicia canta ó neno* que achegaba á xente a tradición popular das panxoliñas.

Por iniciativa do concello de Paradela, editouse un libro homenaxe titulado «Xesús Mato, 90 anos... e 50 do seu Fuxan os Ventos».
* Terceiros premios de Cultura Tradicional de María Castaña
* 2005: Fillo Predilecto do concello de Paradela

## Familia 
Xesús Mato foi curmán de Xosé Manuel Mato, quen fora alcalde de Paradela.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sánchez Barbarroja, Cristina (16/2/2016). "El padre Mato, la voz del rural gallego" *Público* .
* Mato sono io... (Eu son o tolo). 100 amigos falan de Xesús Mato Mato
* Podcast sobre Fuxan os Ventos e a súa creación por Xesús Mato
Feminismo en Francia

O **feminismo en Francia** refire á historia do pensamento e os movementos feministas xurdidos en Francia. O feminismo en Francia pode ser dividido a grandes traxos en tres ondas: primeira onda do feminismo, o cal se preocupou en gran parte de acadar o sufraxio e dereitos cívicos para as mulleres, abranguendo dende a Revolución francesa até a Segunda República e a Terceira República, con contribucións significativas dende os movementos revolucionarios da Revolución de 1848 e a comuna de París, que culminaron na obtención do dereito a votar en 1944.

A segunda onda do feminismo abrangueu dende a década de 1940s até a de 1990, e foi unha avaliación da función das mulleres na sociedade francesa, recoñecendo o tratamento de inferioridade das mulleres na sociedade malia o seu estado político igual ó dos homes. Iniciado por teóricas como Simone de Beauvoir, a segunda onda do feminismo foi unha corrente importante dentro do movemento social que levou até os acontecementos de maio do 1968, e os obxectivos políticos incluíron a garantía de aumentado de autonomía para as mulleres, particularmente permitindo o seu acceso ó aborto e o control da natalidade.

A terceira onda do feminismo comezou arredor da década de 2000, e continúa o legado da segunda onda ó tempo que engade elementos da crítica postcolonial, achegando os dereitos das mulleres con outros discursos salientables, particularmente aqueles que atinxen ó racismo.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Marie Cerati, *Le club des citoyennes républicaines révolutionnaires*, París, éd. sociales, 1966
*Marc de Villiers, *Histoire des clubs de femmes et des légions d’Amazones (1793-1848-1871)*, París, Plon-Nourrit et cie, 1910
*Carolyn Eichner, *Surmounting the Barricades: Women in the Paris Commune*, Indiana University Press, 2004
*Eric Fassin, Clarisse Fabre, *Liberté, égalité, sexualités*, Belfond 2003.
*M. Jaspard, *Enquête sur les violences faites aux femmes*, La documentation française, 2002.
El Chismoso

***El Chismoso*** foi un semanario editado en Pontevedra en 1881.

## Historia e características 
Subtitulado *Periódico  husmeador, callejero y de carácter... nacional, joco-serio, charlatán en alto grado pero inocente y sin pecado*, apareceu o 3 de xullo de 1881. O último número conservado é o 5, correspondente ao 31 de xullo de 1881.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra
Kauhava

**Kauhava** (en sueco *Lappo*) é unha cidade de Finlandia situada na rexión de Ostrobotnia do Sur. En 2017 a súa poboación era de 16.374 habitantes. A superficie do termo municipal é de 1.328,09 km2, dos cales 14,63&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 12,46 hab./km².

Limita cos municipios de Evijärvi, Lappajärvi, Lapua e Seinäjoki na súa mesma rexión, e Isokyrö, Pedersöre, Nykarleby e Vörå na rexión veciña de Ostrobotnia.

O concello é unilingüe en finés.

## Cidades irmás 
*  Rapla, Estonia
*  Aegviidu, Estonia
*  Rygge, Noruega
*  Jevnaker, Noruega
*  Skærbæk, Dinamarca
*  Lemvig, Dinamarca
*  Vimmerbyn, Suecia
*  Nybro, Suecia
*  Hultsfred, Suecia
*  Þorlákshöfn-Ölfus, Islandia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da cidade de Kauhava
Isabel de Francia

Co nome de **Isabel de Francia** se coñece a numerosas princesas francesas:

***Isabel de Francia**, (1225-1270), abadesa de Longchamp, filla de Lois VIII de Francia e de Branca de Castela ;
***Isabel de Francia**, (1242-1271), raíña consorte de Teobaldo II de Navarra, filla de Lois IX de Francia e Margarida da Provenza;  
***Isabel de Francia**, (1292-1358), coñecida como *a loba de Francia*, raíña consorte de Eduardo II de Inglaterra e filla de Filipe IV de Francia e Xoana I de Navarra;
***Isabel de Francia**, (1312-1348), filla de Filipe V de Francia e de Xoana de Borgoña,
***Isabel de Francia** ou *Isabel de Valois*, (1348-1372), duquesa de Milán, filla de Xoán II de Francia e de Bona de Luxemburgo;
***Isabel de Francia** ou *Isabel de Valois*, (1389-1409), duquesa de Orleáns e raíña consorte de Ricardo II de Inglaterra e filla de Carlos VI de Francia e Isabel de Baviera;
***Isabel de Francia** ou *Isabel de Valois*, (1546-1568), raíña consorte de Filipe II de España e filla de Henrique II de Francia e Catarina de Médicis; 
***Isabel de Francia** ou *Isabel de Borbón*, (1602-1644), raíña consorte de Filipe IV de España e filla de Henrique IV de Francia e María de Médicis; 
***Luísa Isabel de Francia**, (1727-1759), duquesa de Parma, esposa de Filipe I de Parma e filla de Lois XV de Francia e María Leszczynska;
***Isabel de Francia**, (1764-1794), filla de Lois, Delfín de Francia e María Xosefina de Saxonia, morreu guillotinada durante a Revolución Francesa.
Beatriz de Nürnberg

**Beatriz de Nürnberg**, tamén coñecida como **Beatriz de Hohenzollern** (en alemán: *Beatrix*; nada en&nbsp;Nürnberg&nbsp;en&nbsp;1362&nbsp;e finada en&nbsp;Perchtoldsdorf&nbsp;o&nbsp;10 de xuño de 1414,&nbsp;foi duquesa consorte da Austria polo seu casamento con Alberte III de Habsburgo (duque de Austria de 1348 a 1395).

## Traxectoria 
esquerda|miniatura|250x250px|Representación de Alberte III con súas dúas esposas, Sabela (á esquerda) e Beatriz (á dereita), no Castelo de Perchtoldsdorf.
Era filla de Frederico V, burgrave de Nuremberg e da súa esposa Isabel de Misnie.

O 11 de decembro de 1374 asinouse o contrato de matrimonio entre Beatriz e Alberte, fillo de Alberte II de Austria e de Xoana de Pfirt, en Passau, na actual Baviera. Casaron algúns meses despois o 4 de marzo de 1375, en Viena.

A primeira esposa do duque foi Sabela da Bohemia, filla do emperador Carlos IV, que morreu en 1373, sen ter fillos. Beatriz gobernou como duquesa a carón da súa cuñada, Viridis Visconti, esposa de Leopoldo III. En 1379, deixou de ser duquesa de Austria, a consecuencia do Tratado de Neuburgo, nos cales as terras foron divididas entre o seu marido e o irmán, Leopoldo III. Leopoldo ficou coa Austria Anterior, alén doutros dominios xa incorporados (Estiria, Carintia e Carníola), e Alberte quedou coa Alta Austria e a Baixa Austria. 

O duque e a duquesa tiveron só un fillo, o duque Alberte IV de Austria, quen casou en 1390 con Xoana Sofía de Baviera.

Faleceu o 10 de xuño de 1414, en Perchtoldsdorf, na Baixa Austria. Foi enterrada na Catedral de Santo Estevo, en Viena.

## Descendencia 
* Alberte IV de Austria (19 de setembro de 1377 – 14 de setembro de 1404), sucesor do pai. Foi marido de Xoana Sofía da Baviera, con quen tivo dous fillos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Sextans (homónimos)

**Sextans** pode facer referencia a:

* **Sextans** ou sextante, moeda da Antiga Roma equivalente á sexta parte dun ás.
* **Sextans** ou Constelación do Sextante, constelación do hemisferio sur.
Xantoma

[miniatura|Fotografía dun paciente cuxos xeonllos mostran múltiples [xantoma tuberoso|xantomas tuberosos ]]
miniatura|Mans dun paciente que presenta xantomas múltiples.

Un **xantoma** (/ksantóma/), do grego *ξανθος*, xanthos, 'amarelo', é unha deposición de material rico en colesterol amarelado que pode aparecer en calquera parte do corpo en varios estados de enfermidade. A condición denomínase **xantomatose**. Os xantomas son manifestacións cutáneas de lipidose nas cales se acumulan lípidos en grandes células escumosas na pel. Porén, é a miúdo clasificado simplemente como un subtipo de xantoma.

### Xantoma tuberoso 
O xantoma tuberoso caracterízase por presentar xantomas localizados nas articulacións. caracterízase clinicamente pola aparición de pápulas e nódulos encontrados nos tendóns das mans, pés e talóns.

### Xantoma eruptivo 
O xantoma eruptivo (ILDS E78.220) caracterízase clinicamente por pequenas pápulas de amarelas-laranxa a marróns avermelladas que aparecen por todo o corpo.

### Xantoma plano 
O xantoma plano (ILDS D76.370) caracterízase clinicacmente por ter máculas e placas espalladas difusamente en grandes áreas do corpo.

*xantoma dos diabéticos: un tipo de xantoma eruptivo, a miúdo con diabetes grave.
*xantoma diseminado: un raro tipo de xantoma, que consta de histiocitos non X en superficies de flexión, asociados con diabetes insípida. 
*xantoma verrucoso: tamén chamado histocitose Y, un papiloma da mucosa oral e a pel, no que o tecido conectivo situado baixo o epitelio contén histiocitos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xantomatose cerebrotendinosa

### Ligazóns externas 
*