open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fernando I de León

**Fernando I**, chamado **«o Magno»** ou **«o Grande»**, nado en Burgos en 1017 e finado o 27 de decembro de 1065, foi conde de Castela dende 1029, e rei consorte de Galiza ou de León dende o ano 1037, sendo unxido como tal o 22 de xuño de 1038.

## Traxectoria 
[esquerda|miniatura|Fernando I e a súa esposa [Sancha I de Galicia|Sancha I recibindo o seu *Libro de horas* (1055).|356x356px]]
Fillo de Sancho Garcés III de Pamplona, chamado «o Maior», rei de Pamplona, e de Munia, irmá de García Sánchez de Castela. Foi designado conde de Castela en 1029, se ben non exerceu o goberno efectivo até a morte do seu pai en 1035. Converteuse no rei de Galiza polo seu matrimonio con Sancha, filla de Afonso V o Nobre e Elvira Méndez, despois de que o seu cuñado e lexítimo rei Vermudo III, falecese loitando contra el na batalla de Tamarón.

Os primeiros dezaseis anos do reinado pasounos resolvendo conflitos internos e reorganizando o reino. En 1054, as disputas fronteirizas co seu irmán García III de Pamplona viraron en guerra aberta. As tropas galegas deron morte ao monarca navarro na batalla de Atapuerca.

No seu tempo o reino foi ampliado, tomándose as prazas de Lamego (1057), Viseu (1058) e Coímbra (1064), e someteuse a algúns do reinos de taifas ao pago de parias. 

### División do reino 
Despois da súa morte e a da súa esposa Sancha, os dominios da parella foron divididos entres seus fillos: ao primoxénito, Sancho, correspondeulle o estado patrimonial de seu pai, o condado de Castela, elevado á categoría de reino, e as parias sobre o reino taifa de Zaragoza; a Afonso, correspondeulle o Reino de León, así como os dereitos sobre o reino taifa de Toledo; García recibiu a parte principal dos territorios do reino mailos dereitos sobre os reinos taifas de Sevilla e Badaxoz; a Urraca e a Elvira correspondéronlles as cidades de Zamora e Toro, respectivamente, tamén con título real.
## Notas 
; Referencias

## Véxase tamén
### Bibliografía
* 
* 
### Outros artigos 
* Lista de monarcas de Galicia
* Lista de monarcas de León

|-

|-

|-

|-
Newton (unidade)

O **Newton** (símbolo: **N**) é unha unidade de medida de forza do SI, nomeada en honra de Isaac Newton. Corresponde á forza que fai un obxecto de 1 kg ao ser acelerado a 1&nbsp;m/s2.

Xa que a definición dun peso é a forza que actúa entre dous corpos, que chamamos gravidade, o newton é tamén polo tanto unha unidade de peso: a masa dun quilogramo na superficie da Terra ten un peso de aproximadamente 9.81 newtons, aínda que este número varíe lixeiramente ao longo da superficie da Terra. 
Un newton é aproximadamente o peso dunha mazá pequena, curioso, se se ten en conta a historia do descubrimento da gravidade de Newton.

## Equivalencias 

**Táboa de equivalencias**

1 N
105 Dinas

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sistema Internacional de Unidades
Vestal

As **vestais** eran as sacerdotisas consagradas ao culto da deusa romana Vesta. Eran seleccionadas entre as máis fermosas rapazas con idades comprendidas entre os seis e os dez anos (probablemente para asegurar a súa virxindade). As vestais estaban nunha posición social bastante elevada, tiñan moitos privilexios e ademais podían testar e ter posesións (cousa que ningunha outra muller podía facer). O seu servizo duraba trinta anos, despois quedaban libres e incluso podían casar.miniatura|Imaxe dunha Vestal|centro
## Notas
Afonso V o Nobre

**Afonso V o Nobre**, *Galleciensis Regis**, Rex Gallitianus* (*rei de Galicia*) tamén coñecido como **Afonso V de León**, nado no 994 ou 995 e finado en Viseu en 1028, foi rei da Galiza altomedieval entre os anos 999 e 1028 coa súa capital na cidade de León.

## Biografía 
[miniatura|esquerda|Afonso V e a súa muller [Elvira Méndez (finada en 1022)|Elvira no *Corpus Pelagianum*.|228x228px]]
Herdou o trono no 999, tralo falecemento de Vermudo II, quedando baixo a tutela da súa nai, dona Elvira, e do aristócrata galego Mendo Gundisalviz. Casou en 1015 con Elvira Meendiz (filla de Mendo González e de Dona Toda) e en 1023 con Urraca Garcés de Pamplona (filla de García Sánchez de Navarra e de Ximena Fernández).

Ese mesmo ano acadou a maioría de idade, herdando un reino cheo de inestabilidade política. Tamén en 1017 morreron a súa nai, até entón rexente, e os tres nobres máis importantes do reino: o conde de Castela, o xefe dos Beni Gómez e Mendo Rodríguez, que foran fonte de problemas na rexencia anterior. Afonso V quixo dar un xiro á administración, creando un novo marco xurídico.

Reconstruíu a cidade de León, que fora danada polos ataques de Almanzor, e reuniu os nobres en Curia Plena para a elaboración e posterior aprobación do Foro de León. Este Foro é a sanción xurídica do feudalismo leonés. Buscaba pór fin ás desordes da etapa anterior e recuperar o poder real. Reciben o nome de Foro de León un conxunto de preceptos decretados nun *concilium* reunido na catedral de León en 1020. A estes 20 preceptos engadíronselle outros 28 que regulaban a vida local na cidade de León.

Faleceu no asedio da praza de Viseu, en Portugal. O seu fillo Vermudo III herdou a coroa no 1028. Tivo dúas fillas: Sancha (nacida de Dona Elvira) e Xemena (nacida de Dona Urraca).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Lista de reis de Galicia
* Lista de monarcas de León

**Devanceiros de Afonso V**
Xemena de León e de Galiza

**Xemena de León e de Galiza** (falecida despois de 1037) foi unha nobre, filla do rei Afonso V o Nobre de León e de Galiza e da súa segunda muller, Urraca de Navarra.

Casou con Fernando Gundemaríz, conde de Oviedo, co que tivo a e tivo unha filla: Cristina Fernández, que foi a nai de Dona Ximena Díaz, esposa do Cid.
Vermudo III

**Vermudo III**, tamén **Veremundo** ou **Veremundus**, nado ca. 1015 e finado o 4 de setembro de 1037, foi rei do Reino de Galicia e do Reino de León entre os anos 1028 e 1037. Como varios dos seus predecesores, levaba ás veces o título imperial: en 1030 aparece como *regni imperii Ueremundo principis*; en 1029/1032 como *imperator domnus Veremudius en Gallecia*; e en 1034 como *regni imperii Veremundus rex Legionensis*. Era un neno cando sucedeu ao seu pai. En 1034 foi expulsado do trono polo rei Sancho III, rei de Navarra, e refuxiouse coa nobreza galega. Regresou, pero foi derrotado e abatido loitando contra o seu cuñado Fernando I, na batalla de Tamarón.

## Traxectoria 
Fillo do rei Afonso V o Nobre e a aristócrata galega Elvira Meendiz, casou con Ximena, filla de Sancho García, conde de Castela, e irmá da esposa de Sancho III de Navarra.

Herdou o goberno de Galicia e León, con apenas 17 anos de idade, sendo recoñecido como *imperator in Gallecia"*, é dicir, "emperador en Galicia", desde a cidade de León -entón capital do reino- tivo que facer fronte ás reclamacións territoriais que o reino de Navarra mantiña sobre o condado de Castela.

Tentou por esta razón propiciar un matrimonio entre a súa irmá, Sancha co conde castelán García Sánchez de Castela. Ao ser asasinado o conde castelán nas vésperas da voda pola familia rival (a familia Vela), herda o condado de Castela o rei navarro Sancho III que o cede ó seu fillo Fernando quen remata por casar con Dona Sancha. O feito de que o xove Vermudo III encabezase a primeira liña da carga de cabalaría e morrera dunha lanzada, permitiu aos navarros e casteláns vencer na batalla de Tamarón. Coa morte de Vermudo III, o trono galego recae na súa irmá, Sancha, que sería coroada como raíña. Finalmente, o casamento de Fernando propiciará que este sexa considerado "rei consorte" de Galicia (León).
esquerda|miniatura

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Lista de monarcas de Galicia
* Lista de monarcas de León
Aristófanes de Bizancio

**Aristófanes de Bizancio**, en grego Ἀριστοφάνης / *Aristofánes*, nado en Bizancio contra o -257 e finado en Alexandría contra o -180, foi un gramático e crítico grego.

## Traxectoria 
Nado sobre o -257, parte para Alexandría durante a súa xuventude e convértese en discípulo de Zenódoto e de Calímaco de Cirene. Conságrase aos poemas homéricos, dos que dá a primeira edición verdadeiramente crítica, e ás obras de Hesíodo, Alceo, Píndaro, Sófocles, Eurípides, Aristófanes ou mesmo Menandro, para as que escribe introducións. É tamén autor dun *Léxico* que contén palabras arcaicas e usuais, sinónimos, dos textos usuais etc. Á morte de Apolonio de Rodas, en -195, pasa a dirixir a Biblioteca de Alexandría. Atribúeselle o ordenamento dos diacríticos do alfabeto grego

Foi eclipsado polo seu discípulo, Aristarco de Samotracia, pero a Antigüidade vía nel un dos seus mellores gramáticos.
Blankets

***Blankets*** é unha novela gráfica en branco e negro de 592 páxinas escrita e debuxada por Craig Thompson e publicada en 2003 por Top Shelf Productions. Unha memoria, o libro narra a infancia de Thompson no seo dunha familia cristiá evanxélica, o seu primeiro amor e os primeiros anos da súa madurez. Thompson dixo que a novela xurdiu dunha idea simple: describir o que se sente ó durmir cunha persoa por primeira vez.

*Blankets* recibiu unha atención considerábel tanto na prensa sobre cómics coma na prensa sobre o mainstream literario; foi moi ben recibida e gañou numerosos premios. A maioría dos críticos considérana un fito no desenvolvemento da novela gráfica estadounidense, non só na súa extensión senón tamén polo seu aspecto visual e técnico. *The Bloomsbury Review* describiuna como "un espléndido exemplo da arte do cómic: a mestura de palabras e debuxos para conseguir un efecto que non se pode conseguir de ningunha outra forma."

A novela foi publicada en inglés, francés, castelán, alemán, italiano, e holandés.  A versión inglesa foi publicada tamén nunha versión limitada de tapa dura. Existe tamén unha banda sonora, gravada polo grupo Tracker.
## Premios
* 2004 Harvey Awards: *Mellor Artista*, *Mellor Álbum Gráfico de Traballo orixinal* e *Mellort Debuxante*.
* 2004 Eisner Awards: *Mellor Álbum Gráfico* e *Mellor Guinista/Artista*.
* 2004 Ignatz Awards: *Artista Revelación* e *Novela Gráfica ou Colección Revelación*.
* 2005 Prix de la critique.
## Edicións
* ISBN 1891830430 - Tomo en Inglés.
* ISBN 84-95825-63-5 - Edición española.
Hércules

* Na mitoloxía romana clásica, **Hércules**, chamado Heracles polos gregos, era un heroe fillo de Xúpiter e dunha mortal.
* Na astronomía, **Hércules** é unha constelación.
* O **Hércules Club de Fútbol** é un equipo de fútbol de España.
* O avión **C-130 Hercules**, principal avión de carga das Forzas Armadas do mundo.
* A revista ***Hércules*** editada en Bos Aires en 1921.
* O semanario deportivo ***Hércules*** editado na Coruña de 1928 a 1936.
* A editorial galega **Hércules de Edicións**, sita na Coruña.
Lugares de Vila de Cruces

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Vila de Cruces.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Vila de Cruces**

## Lugares de Vila de Cruces
### Añobre
### Arnego
### Asorei
### Bascuas
### Besexos
### Bodaño
### Brandariz
### Camanzo
### Carbia
### As Cruces
### Cumeiro
### Duxame
### Ferreirós
### Fontao
### Gres
### Larazo
### Loño
### Merza
### Obra
### Oirós
### Ollares
### Piloño
### Portodemouros
### Sabrexo
### Salgueiros
### San Pedro de Losón
### San Tomé de Insua
### Toiriz
## Parroquias de Vila de Cruces
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Vila de Cruces
*Galería de imaxes de Vila de Cruces
Claudio (homónimos)

**Claudio** pode referirse a:

*Dous emperadores romanos:
****Claudio I**: emperador dende o ano 41 ata o 54 d.C.
****Claudio II**: emperador dende o 268 ata o 270 d.C.
*Varios membros da familia romana (gens) Claudia:
****Apio Claudio Sabino**: decenviro romano.
****Apio Claudio Caecus**: político e censor.
****Publio Claudio Pulcher**: cónsul romano no -249.
*Un dos mordomos de palacio francos de Austrasia.
*O personaxe da obra literaria Hamlet, o **rei Claudio**.
Ohm

O **ohm**, de símbolo **Ω**, galeguizado ás veces como **ohmio**, é unha unidade de medida de resistencia eléctrica. Corresponde á resistencia eléctrica que presenta un condutor percorrido por unha corrente de 1 amperio baixo unha tensión de 1 volt.

O nome desta unidade é unha homenaxe a Georg Simon Ohm (1787-1854), que descubriu relacións matemáticas extremamente simples que comprenden as dimensións dos condutores, definindo o concepto de resistencia eléctrica e formulando a que pasou a ser chamada Lei de Ohm.
Hertz

O **hertz** (símbolo **Hz**), tamén chamado **hercio**, é a unidade derivada do SI para frecuencia, a cal é expresada en termos de oscilacións por segundo (s−1, 1/s).

A unidade é nomeada en homenaxe ao físico alemán Heinrich Rudolf Hertz, que fixo algunhas importantes contribucións á ciencia no campo do electromagnetismo.
O nome foi establecido pola Comisión Electrotécnica Internacional (IEC nas súas siglas inglesas) en 1930. Este foi adoptado pola Conferencia Xeral de Pesos e Medidas (CGPM, Conférence générale des poids et mesures) en 1960, substituíndo o nome anterior de ciclos por segundo (cps), así como os seus múltiplos relacionados, principalmente quilociclos por segundo (kc/s), megaciclos por segundo (Mc/s) e ocasionalmente quilomegaciclo por segundo (kMc/s) e xigaciclo por segundo (Gc/s).

Un hercio representa un ciclo por cada segundo, entendendo ciclo como a repetición dun suceso. Por exemplo, o hercio aplícase na física para a medición da cantidade de veces por un segundo que se repite unha onda (xa sexa sonora ou electromagnética), magnitude denominada frecuencia e que é, neste sentido, a inversa do período. Un hercio é a frecuencia dunha partícula puntual nun período dun segundo.

{{Ecuación|f  = \frac{1}{T} = \mathrm{Hz = s^{-1} = \frac{1}{s}}||}}

Por exemplo, a luz vermella ten unha frecuencia de preto de 4.6×1014 Hz.
A enerxía eléctrica, en corrente alterna, chega ao consumidor (fogar, industria) coa frecuencia de 50&nbsp;Hz ou 60&nbsp;Hz, dependendo do país ou rexión.

## Múltiplos no Sistema Internacional 
## Notas
Farad

O **farad** (símbolo **F**), ás veces galeguizado como **faradio**, é a unidade do SI de capacitancia (capacidade). O seu nome foi dado en homenaxe á Michael Faraday. Un capacitor ten a capacitancia de 1 farad se 1 coulomb de carga eléctrica causa unha diferenza de potencial de 1 volt nos seus bornes (extremos). A súa expresión equivalente noutras unidades SI é:

:\mbox{C}\cdot \mbox{V}^{-1} = \mbox{m}^{-2}\cdot \mbox{kg}^{-1}\cdot \mbox{s}^4\cdot \mbox{A}^2

Xa que o farad é unha unidade moi grande, valores de capacitores son xeralmente expresados en microfarads (μF), nanofarads (nF), ou picofarads (pF). O milifarad é raramente usado na práctica, entón unha capacitancia de 4,7×10−3 F, por exemplo, escríbese xeralmente como 4 700 μF.

O farad non debe ser confundido co faraday, unha unidade de carga antiga que hoxe foi substituída polo coulomb.
Maracanazo

Coñécese como **Maracanazo** á vitoria da selección de fútbol do Uruguai sobre a do Brasil no encontro decisivo do mundial de 1950 onde se xogaban o título. Brasil xogaba na casa, no estadio de Maracanã, e tan só precisaba do empate para alzarse co seu primeiro título mundial.

Tan seguros estaban da súa vitoria que os brasileiros practicamente comezaron a celebralo antes de xogarse o encontro. O Uruguai gañou por 2-1 e fíxose co título. No Brasil esta derrota foi unha traxedia nacional, chegando a suicidarse algunha xente por mor deste resultado.
Juan Alberto Schiaffino

**Juan Alberto Schiaffino**, nado en Montevideo o 26 de xullo de 1925 e finado o 13 de novembro de 2002, foi un futbolista uruguaio, máis coñecido como **Pepe**. Está considerado un dos mellores xogadores uruguaios da historia.

## Traxectoria 
Schiaffino disputou dous Mundiais de fútbol, en 1950 e 1954, sendo campión no primeiro, cando fixo historia no "Maracanazo".

A nivel de club, triunfou en tódolos que xogou, entre eles o Peñarol onde foi campión de liga en 5 ocasións, o AC Milán onde gañou a Serie A 3 veces, e a AS Roma co que gañou unha Copa de Feiras en 1961.
Lux

**Lux** (abreviadamente *Lx*) é a unidade de medida de iluminación que mide a incidencia perpendicular de 1 lumen nunha superficie de 1 metro cadrado.

* A luz do Sol acostuma variar no rango de 32 000 (32 klx) a 100 000 lux (100 klx)
* Os estudios de TV teñen unha iluminación de 1 000 lux (1 klx)
* Unha oficina brillante, 400 lux
* Ao solpor e saír-do-sol, sobre 400 lux (co ceo claro)
* A luz da Lúa, 1 lux.
Tesla

**Tesla** pode referirse a:

* **Nikola Tesla** (1856-1943), inventor austrohúngaro;
* **tesla**, unidade para a medición do campo electromagnético;
* **Tesla**, banda de rock;
* **Serra da Tesla** en Burgos, España;
* **Tesla**, personaxe de manga;
* **Tesla, Inc.**, fabricante de vehículos eléctricos, con base en Silicon Valley (Estados Unidos);
* Nvidia Tesla, un procesador de uso xeral baseado na tecnoloxía dos procesadores gráficos (GPU).
Tesla (unidade)

**Tesla** (símbolo **T**) é a unidade de densidade de fluxo magnético (ou indución magnética) no SI, que equivale a:

:1 T = 1 V · s · m  -2  = 1 kg · s  -2  · A  -1  = 1 M · A  -1  m  -1  = 1 Wb · m  -2 

Defínese como unha indución magnética uniforme que, esparexida sobre unha superficie de 1 metro cadrado, produce a través desta superficie un fluxo magnético total de 1 weber. Ou tamén, é a indución dun campo magnético que exerce unha forza de 1 N sobre unha carga de 1 C que se move a unha velocidade de 1&nbsp;m/s dentro do campo e perpendicularmente ás liñas de indución magnética.

A unidade recibiu o nome de Nikola Tesla, científico serbio que contribuíu con importantes estudos no campo do electromagnetismo.

A unidade equivalente no Sistema Ceguesimal de Unidades (CGS) é o gauss:

:1 T = 10.000 gauss
Selección de fútbol de Togo

A **Selección nacional de fútbol de Togo** (en , alcumada *Les Eperviers* (*Os Gaviláns*), é o equipo que representa a Togo nas competicións internacionais de fútbol. A organización da selección corresponde á Federación Togolesa de Fútbol (*Fédération Togolaise de Football*), afiliada á Confederación Africana de Fútbol (CAF) e á FIFA. O maior éxito da selección foi a súa claficiación para a Copa do Mundo de  en Alemaña, onde caeron na fase de grupos.

## Resultados 
### Copa do Mundo 
### Copa de África 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial da Federación Togolesa de Fútbol
Torque (magnitude)

**Torque** é unha cantidade de forza física vectorial que se pode definir intuitivamente como a tendencia dunha forza para xirar un obxecto alrredor dun eixe, dun punto de apoio, ou dun pivote.. O torque **T** é sempre definido con relación a algún punto. Entón, o vector que liga este punto e o punto de aplicación dalgunha forza \vec F é \vec r. Así, o torque desta forza é definido pola relación:

:\vec T = \vec r \times \vec F,

na cal \times é o produto vectorial.

## Relación entre Torque e Potencia 
Do mesmo xeito que unha forza aplicada nunha distancia realiza un traballo, un Torque aplicado para xirar un obxecto implica un traballo tamén. Sendo a potencia o traballo por unidade de tempo, a potencia equivale polo tanto a un torque aplicado por unidade de tempo nun xiro:

:\mbox{Potencia}=\mbox{Torque} \times \mbox{Velocidade angular} 

A unidade do sistema internacional para o torque é o Newton por metro (Nm).

### Torque en motores 
Da fórmula anterior enténdese a importancia do torque para os motores. Nese contexto, úsase para o torque o nome de "par motor", que é unha medida da forza que o motor aplica no eixo (nas rodas dun carro, por exemplo).
Fuji

O termo **Fuji** pódese referir a:

* Fuji, unha rede televisiva xaponesa;
* Fuji, unha variedade de mazá;
* Fuji, un filme de animación de Robert Breer;
* Fuji, cidade xaponesa na provincia de Saga;
* Fuji, cidade xaponesa na provincia de Shizuoka, no Xapón;
* Fuji, un xénero musical da Nixeria.
* Fujifilm, (Marca Rexistrada) unha empresa xaponesa produtora de filme fotográfico, cámaras de filmar e outros produtos relacionados;
* Fuji Electric, empresa xaponesa de enxeñería eléctrica e electrónica.

Ou tamén:

* Monte Fuji, unha montaña no Xapón.
Lewis Binford

**Lewis Roberts Binford**, nado o 21 de novembro de 1931, e finado o 11 de abril de 2011, foi un arqueólogo norteamericano, que revolucionou a arqueoloxía co desenvolvemento da etnoarqueoloxía, como parte do movemento coñecido como "Nova arqueoloxía". A contribución de Binford á arqueoloxía é máis teórica que práctica, partidario do concepto de procesualismo, que afirma que un sitio arqueolóxico non pode ser totalmente comprendido, sen comprender como fora creado, e que aínda que os xacementos conservan elementos do pasado, o rexistro arqueolóxico é un rexistro contemporáneo, e o que se afirme sobre nel non é histórico e dá unha especial importancia á investigación etnolóxica para coñecer o pasado.

## Obras
**New Perspectives in Archaeology* (1968)
**Nunamiut Ethnoarchaeology* (1978)
**Bones: Ancient Men & Modern Myths* (1981)
**In Pursuit of the Past: Decoding the Archaeological Record* (1983)
Conto de fadas

Os **contos de fadas** ou **contos marabillosos** son unha forma de cultura popular de tradición oral, xeralmente parte da literatura infantil e xuvenil. 

## Orixe 
A orixe do nome para o xénero son os contos escritos por Madame d'Aulnoy, como *La bonne petite souris*  e outros aos que chamou *contes de fées,* literalmente "contos de fadas". Porén, os seus contos están no límite do que se considera "para adultos" ou "para nenos", con elementos de ambos.

Malia estaren presentes en todas as culturas, os contos de fadas non foron recollidos por escrito até comezos do século XVIII, na famosa colectánea dos irmáns Grimm; algún deles teñen versións noutras culturas, como *O ourizo e a lebre* que é similar á fábula da lebre e as tartarugas de Esopo, da Antiga Grecia.

## Estrutura 
Na súa forma escrita, os contos de fadas son narrativas en prosa sobre as fortunas e desgrazas dun heroe ou heroína que, logo de ter pasado por varias aventuras de natureza máis ou menos sobrenatural, vive feliz *por sempre xamais*. Entre os ingredientes da historia hai normalmente maxia, encantamentos, disfraces e conxuros que con frecuencia ofrecen interpretacións sutís sobre a psicoloxía e natureza humanas.

## Exemplos 
*As mil e unha noites*, escrita arredor do século IX, contiña algunhas destas historias marabillosas. As tres coleccións principais de contos de fadas na literatura europea son:
* *Os contos da Nai Gansa* (''Contes de ma mère l'Oye*, 1697) de Charles Perrault;
* *Contos de Grimm* (*Kinder- und Hausmärchen*, 1812, 1814, 1822) dos Irmáns Grimm;
* *Contos de Fadas* (*Eventyr*, 1835), de Hans Christian Andersen.

Moitos escritores modernos teñen creado historias neste xénero literario, como William Thackeray, Charles Kingsley ou Oscar Wilde.

## Véxase tamén 
* Conto
* Fábula
* Literatura infantil
* Literatura infantil e xuvenil

### Ligazóns externas 
* SurLaLune Fairy Tale: Contos anotados, ilustracións e moito máis (inglés)
* *Como os contos de fadas moldean as nosas vidas*, por Jonathan Young, Ph.D. (inglés)
* Coleccións de contos de fadas editadas por Andrew Lang, no Proxecto Gutenberg:
** *Blue Fairy Book*
** *Orange Fairy Book*
** *Red Fairy Book*
** *Brown Fairy Book*
** *Crimson Fairy Book*
** *Violet Fairy Book*
** *Yellow Fairy Book*
** *Lilac Fairy Book''
* Contos de fadas dos irmáns Grimm no Proxecto Gutenberg
* Contos de fadas de Andersen no Proxecto Gutenberg
Torque

**Torque** pode referirse a:

*unha magnitude física vectorial, o torque;
*un ornamento metálico, o torque.
Analepse

A **analepse** ou **flashback** é un recurso narrativo consistente na anacronía duns feitos narrados, retrotraendo a narración a un tempo anterior ao da historia principal.

## Narrativa 
En diversos medios como o cinema, a literatura ou a historia, unha analepse é unha escena ou episodio que se insire para mostrar acontecementos que tiveron lugar nun momento anterior.

## Psicoloxía 
En psicoloxía, un *flasback* é un fenómeno no que alguén lembra unha experiencia pasada. O termo emprégase normalmente cando o recordo aparece involuntariamente e/ou cando é tan intenso que a persoa "revive" a experiencia (especialmente se o recordo se almacena principalmente na memoria procedural), sendo incapaz de identificalo plenamente como recordo.

Cando se produce involuntariamente, o *flashback* pódese deber a unha desorde, como a PTSD (desorde de estrés postraumático), como en casos en que se lembra un trauma de guerra ou de abuso sexual, ou unha desorde de percepción alucinóxena persistente posibelmente relacionada co uso de drogas psicodélicas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Prolepse
Lei de Osthoff

Chámase **lei de Osthoff** a un proceso regular de evolución fonética que afecta ao grego antigo, que consiste nunha abreviación de vogais longas baixo certas condicións.

Chámase así na honra de Hermann Osthoff, un lingüista alemán do século XIX.

## Mecanismos xerais
Toda vogal longa do grego común abréviase ante unha soante ([r], [l], [m], [n], [j], [w]) que preceda a outra consoante, cousa que se podería concretar así: **ĀRC &gt; ĂRC** (onde *A* representa calquera vogal).

## Exemplos
Son moitos, sobre todo porque aparecen a miúdo no curso da flexión. Pódese citar por exemplo a desinencia de dativo plural temática (2ª declinación), que é -οις *-ois* (λόγοις), que provén de *-ωις *-ōis*, pronunciado /o:js/ e abreviado en /ojs/. Atopamos a cantidade longa inicial en sánscrito: o dativo plural temático é en *-āis*, sabendo que *ā* é a evolución regular de *ō*. O sánscrito coñece porén tamén unha abreviación das vogais longas ante soante, descrita pola Lei de Brugmann.

Algunhas abreviacións están enmascaradas por procesos posteriores, que poden conducir a novos alongamentos.

## Resumo
* Extensión da lei: grego común (lei panhelénica);
* cronoloxía: antes da formación dos dialectos, antes da caída das oclusivas finais, despois da caída de [s] intervocálico ou en inicio de palabra, despois dalgunhas metáteses; 
* efectos (notación abreviada): V [+ cantidade longa] &gt; V [- cantidade longa] / _RC.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Fonética histórica; 
* Lingüística comparada; 
* Grego antigo.
* Linguas indoeuropeas.
ASCII

**ASCII** é o acrónimo de **American Standard Code for Information Interchange** (*Código Estándar Americano para o Intercambio de Información*). É un conxunto de códigos para o computador que serven para representar cifras, letras, puntuación e outros caracteres. A definición dos valores ASCII para os caracteres xurdiu en 1961 e un dos seus inventores foi Robert W. Bemer.

ASCII é unha estandarización, na industria da informática, dos valores que se lle asignan con 8 bits a cada carácter. Os caracteres son manipulados e almacenados na memoria, discos etc, baixo ese código binario de 8 bits. ASCII é unha extensión da táboa de 7 bits orixinal, *ASC*, que non contiña os caracteres acentuados.

A arte ASCII consiste na composición de imaxes empregando como elementos os caracteres dispoñibles no teclado do computador.

## Táboa ASCII 
### Caracteres de Control 
O código ASCII reserva os primeiros 32 códigos (numerados do 0 ao 31 xunto ao 127 en decimal) para caracteres de control: códigos non pensados orixinalmente para representar información imprimible, senón para controlar dispositivos (coma impresoras) que empregan ASCII.

### Caracteres imprimibles 
O código 32, o carácter espazo, designa ao espazo entre palabras, e produces normalmente pola barra espazadora dun teclado. Os códigos do 33 ao 126 coñecense coma caracteres imprimibles, e representan letras, díxitos, signos de puntuación e varios símbolos.

|&nbsp;
|

|&nbsp;
|

|}

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Arte ASCII
### Ligazóns externas 
* Ferramenta online para traducir ASCII a ou dende Binario, Hexadecimal, Decimal e Base64
Celsius

O **Celsius** (°C) é unha  unidade de temperatura, así denominada en homenaxe ao astrónomo sueco Anders Celsius (1701&ndash;1744), que foi o primeiro a propola en 1742. A escala de temperatura Celsius foi concibida de tal forma que o punto de conxelación da auga corresponde a 0 graos, e o punto de ebulición a 100 graos a unha presión atmosférica patrón.

Como existen cen graduacións entre eses dous puntos de referencia, o termo orixinal para este sistema foi **centígrado** (100 partes) ou **centésimos**. En 1948, o nome do sistema foi oficialmente modificado para **Celsius** durante a 9ª Conferencia Xeral de Pesos e Medidas (CR 64), tanto en recoñecemento a Celsius como para eliminar a confusión causada polo conflito de uso do prefixo *centi-* do SI. Mentres que os valores de conxelación e ebulición da auga son aproximadamente correctos, a definición orixinal non é apropiada como un patrón formal: ela depende da definición de *presión atmosférica patrón*, que á súa vez depende da propia definición de *temperatura*. A definición oficial actual de *Celsius* define 0.01&#160;°C como o punto triplo da auga, e 1 grau como sendo 1/273.16 da diferenza de temperatura entre o punto triplo da auga e o cero absoluto. Esta definición garante que 1 grao Celsius representa a mesma diferenza de temperatura que 1 Kelvin.

Anders Celsius propuxera inicialmente que o punto de conxelación da auga fose 100 graos, e o punto de ebulición 0 grao. Iso foi invertido en 1747, baixo instigación de Linnaeus, ou talvez de Daniel Ekströn, o construtor da maior parte dos termómetros usados por Celsius.

Unha temperatura de &minus;40 graos é a mesma en Celsius e Fahrenheit. Así sendo, outro método de conversión Celsius para Fahrenheit é sumar 40, multiplicar por 1,8 e restar 40. De maneira similar, para converter Fahrenheit para Celsius adicione 40, divida por 1,8 e subtraia 40.

A escala Celsius úsase en case todo o mundo acotío, a pesar de que se chamou de *centígrada* ata o final dos anos 1980 e comezo dos 1990. Nos EUA e na Xamaica, Fahrenheit é a escala preferida para medidas de temperatura no día a día. Debe ser notado, non obstante, que mesmo estes países usan Celsius ou Kelvin en aplicacións científicas.
Código hexadecimal

miniatura|Táboa de multiplicación hexadecimal
O **código hexadecimal** ou **sistema hexadecimal** é un sistema de numeración posicional que representa os números **en base 16** —polo tanto empregando 16 símbolos—.

Está vinculado á informática, xa que os computadores adoitan utilizar o byte ou octeto como unidade básica da memoria; e, debido a que un byte acada 2^8 = 256 valores posíbeis, e que isto pode representarse como 2^8 = 2^4 \cdot 2^4 = 16 \cdot 16 = 1 \cdot 16^2 + 0 \cdot 16^1 + 0 \cdot 16^0, que, segundo o **teorema xeral da numeración posicional**, equivale ao número en base 16 100_{16}, dous díxitos hexadecimais corresponden exactamente —permiten representar a mesma liña de enteiros— a un byte.

Isto faino moi útil para a visualización de **descargas de memoria** xa que permite saber de xeito sinxelo o valor de cada byte da memoria.

Debido ao sistema de numeración decimal xeralmente usado para a numeración só dispór de dez símbolos, débese incluír seis **letras** adicionais para completar o sistema. O conxunto de símbolos fica, polo tanto, así:
:  S = \{0,1, 2, 3, \cdots, 9, \mathrm{A}, \mathrm{B}, \mathrm{C}, \cdots, \mathrm{F}\}

Nótese que A_{16} = 10_{10}, B_{16} = 11_{10} e así sucesivamente.
Tamén se usan variantes con letras minúsculas no canto de maiúsculas.

## Exemplo 
Vexamos un exemplo numérico para obter o valor dunha representación hexadecimal:
3E0,A (16) = 3×162 + E×161 + 0×160 + A×16−1 = 3×256 + 14×16 + 0×1 + 10×0,0625 = 992,625

## Táboa de conversión entre hexadecimal, decimal, octal e binario 
## Fraccións 
As fraccións, no seu desenvolvemento hexadecimal, non son exactas a menos que o denominador sexa potencia de 2 (xa que 16 = 2 ^4). Con todo, os períodos non adoitan ser moi complicados.

:1/2 = 0,8
:1/3 = 0,55...
:1/4 = 0,4
:1/5 = 0,33...
:1/6 = 0,2AA...
:1/7 = 0,249249...
:1/8 = 0,2
:1/9 = 0,1C1C...
:1/A = 0,199...
:1/B =
:1/C = 0,155...
:1/D =
:1/E = 0,1249249...
:1/F = 0,11...

## Táboa de multiplicación
Sistema de numeración

Un **sistema de numeración** é un conxunto de símbolos e regras de xeración que permiten expresar verbal e graficamente todos os números mediante unha cantidade limitada de palabras e signos.

Un sistema de numeración pode representarse como **N = {S} + {R}**, onde:
* **N** é o sistema de numeración considerado;
* **S** son os símbolos permitidos no sistema. No caso do **sistema decimal** son {0,1...9}; no binario son {0,1}; no octal son {0,1...7}; no hexadecimal son {0,1...9,A,B,C,D,E,F}
* **R** son as regras de xeración que nos indican cales números son válidos e cales non son válidos no sistema.

Estas regras son diferentes para cada sistema de numeración considerado, mais unha regra común a todos é que para construír números válidos nun sistema de numeración determinado só se poden utilizar os símbolos permitidos nese sistema (para indicar o sistema de numeracíon utilizado engádese este como subíndice ao número).

Un sistema de numeración pode ser visto como o *contexto* que permite ao numeral "II" ser interpretado como o numeral romano para *dous*, o numeral binario para *tres* ou o numeral decimal para *once*.

## Diferenciación entre numeral e número 
Un **numeral** é un símbolo ou grupo de símbolos que representa un número. Os numerais difiren dos números do mesmo modo que as palabras difiren das cousas a que se referen. Os símbolos "11", "once" e "XI" son numerais diferentes, representando todos o mesmo número.

## Posicionais 
Son aqueles no que cada símbolo ten un valor diferente dependendo da posición na que se atopen.

### Teorema Fundamental da Numeración 
Este teorema estabelece o xeito xeral de construír números nun sistema de numeración posicional. Primeiro estabeleceremos unhas definicións básicas:
* **N**: Sistema de numeración 
* **b**: base do sistema de numeración. Número de símbolos permitidos no sistema. 
* **d**: un símbolo calquera dos permitidos no sistema de numeración
* **n**: número de díxitos da parte enteira
* **,**: coma fraccionaria. Símbolo utilizado para separar a parte enteira dun número da súa parte fraccionaria 
* **k**: número de díxitos da parte decimal

A fórmula xeral para construír un número (calquera número) *N* nun sistema de numeración posicional de base *b* é a seguinte:

\begin{matrix} \!\!\!\!\!\!N=d_n \ldots d_1 d_0,  d_{-1} \ldots  d_{-k}& =&\\& \\
d_n\cdot b^n+\ldots+d_1\cdot b^1+d_0\cdot b^0 , +d_{-1}\cdot b^{-1}+\ldots+d_{-k}\cdot b^{-k}& =&
\end{matrix} 

N=\sum_{i=-k}^n d_i\cdot b^i

O valor total do número será a suma de cada díxito multiplicado pola potencia da base correspondente á posición que ocupa no número.

Esta representación posibilita a realización de sinxelos algoritmos para a execución de operacións aritméticas.

## Non posicionais 
Son aqueles no que o valor dun símbolo non cambia de valor independentemente da posición na que se atope.

Exemplo:
Os **números romanos**

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Numeración grega
Forró

[miniatura|dereita|Típico trío de forró pé-de-serra: [zabumba, *sanfona* e triángulo (Caruaru Pernambuco).]]
O **forró** é un xénero musical e a súa danza, en ambos os dous casos con orixe na rexión nordeste do Brasil.

## Historia
O forró é especialmente popular nas cidades de Caruaru e Campina Grande, onde é símbolo da Festa de San Xoán, e nas capitais Fortaleza, Natal e Recife onde se promoven grandes festas que duran a noite toda. **Forró** tamén é o nome dado a estas festas.

Rigorosamente, o forró é un conxunto de estilos musicais relacionados, e non un único. Entre varios ritmos diferentes que se identifican comunmente como forró, destácanse o baião, o côco, o rojão, a quadrilha, o xaxado, o arrasta-pé e o xote.

### Orixe do nome
O termo *forró*, segundo o mestre potiguar Câmara Cascudo, notábel estudoso das manifestacións culturais populares, ven da redución da palabra **forrobodó**, que significa "alén de arrastra-pé, farra, confusión, desorde".

É frecuente asociar a orixe da palabra **forró** coa expresión inglesa *for all* (para todos), como un anglicismo. Para esa versión foi construída unha enxeñosa historia: no inicio do século XX, os enxeñeiros británicos, instalados en Pernambuco para construír a ferrovía *Great Western*, promovían bailes abertos ao público, ou sexa *for all*. Así, *for all* pasaría a ser, no vocabulario do pobo nordestino, *forró* (a pronuncia máis próxima). Outra versión da mesma historia substitúe os ingleses polos norte-americanos e o Pernambuco do inicio do século XX por Natal no período da segunda guerra mundial, cando unha base militar dos Estados Unidos foi instalada na cidade. A pesar de xocosa a versión, non hai sustentación para a orixe anglicista do termo.

### A música
Os instrumentos tradicionais do forró son o triángulo (instrumento musical), o acordeón e a zabumba, acompañados ás veces dun pandeiro. A música é practicamente sempre acompañada do canto polos músicos.

O tema das cancións é o amor (paixón, celos, lembranza dun amor...) e o ritmo é vivo e alegre. Este xénero provén dunha mestura do tambor indíxena precolombiano e do acordeón dos colonos europeos.

### O baile
O forró é a base dunha danza en parella (moi xunta), aínda que se pode bailar tamén en ronda. O paso é relativamente simple: dous pasos á esquerda, dous pasos á dereita. El impúlsaa a ela e pode facela describir voltas entre as demais parellas. Os pasos poden ser saltiños.

## Artistas
Existen innumerábeis orquestras de forró por todo o Nordeste brasileiro e moitas agrupacións improvisadas. Con frecuencia levan un nome baseado nun tipo de comida, como Mastruz con jeite e noda de Caju (*noda* é o carozo); outras coñecidas son Brucelosa e Baba de Moça.

Algúns artistas que teñen divulgado os ritmos do forró para alén das festas populares foron Luiz Gonzaga, Sivuca, Dominguinhos e Elba Ramalho.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Forró Global Network plataforma de información sobre o forró .
*WebRádio de Forró - Nordeste Brasil
UDP

O **UDP** é un acrónimo do termo inglés *User Datagram Protocol* que significa protocolo de datagramas de usuario. O UDP fai a entrega de mensaxes independentes, designadas como datagramas, entre aplicacións ou procesos, en sistemas host. A entrega non é confiábel, porque os datagramas poden ser entregados fóra de orde ou ata perdidos. A integridade dos datos pode ser xestionada por un "checksum" (un campo na cabeceira de recoñecemento por suma).

O UDP dálle ás aplicacións un acceso directo ao servizo de entrega de datagramas, como o servizo de entrega que o IP dá. O UDP é pouco confiábel, sendo un protocolo non orientado para conexión. O "pouco confiábel" significa que non hai técnicas no protocolo para confirmar que os datos chegaron ao destino correctamente. O UDP usa número de porto de orixe e de destino de 16 bits na word 1 da cabeceira da mensaxe.

Os puntos de acceso do UDP son xeralmente designados como "Portos de protocolo" ou "portos" ou ata "portas", en que cada unidade de transmisión de datos UDP identifica o enderezo IP e o número de porto do destino e da fonte da mensaxe, os números poden ser diferentes en ambos os casos.

## Cabeceira UDP 
A cabeceira UDP é extremadamente **simple**, contendo apenas os números de porta, lonxitude da mensaxe e o checksum. A cabeceira dos datagramas UDP colócase a seguir á cabeceira IP.

RFC0768-UDP (User Datagram Protocol): [ftp://ftp.rfc-editor.org/in-notes/rfc768.txt]

## Selección do número de portas no UDP 
Os computadores que pretenden estabelecer unha comunicación deben definir un número de porto. O (proceso) servidor e agarda pola chegada de mensaxes, datagramas, o cliente selecciona un porto local, para a recepción de datagramas e envía datagramas ao porto seleccionado do proceso servidor. Moitos servizos coñecidos usan números de portos reservados, por exemplo: 161 para o Protocolo SNMP.

## Vantaxes do uso do UDP 
Alta velocidade de procesamento. Neste caso, o UDP é a escolla acertada como protocolo da capa de transporte. As aplicacións que encaixan nun modelo cliente-servidor (pregunta-resposta) tamén son fortes candidatas a usar UDP. A resposta pode usarse como recoñecemento positivo para a pregunta. Se unha resposta non chega nun período de tempo estipulado, a aplicación envía outra pregunta. Outras aplicacións usan as súas técnicas para entregas confiábeis de dados que non necesitan do servizo dos protocolos da capa de transporte. Estes impleméntanse en procesos.

## UDP fiable 
Existen varios protocolos para facer fiable o UDP, chamados RUDP (Reliable UDP), aínda que non hai un estándar pois cada un ten as súas vantaxes, dependendo dos requisitos.
ICMP

**ICMP**, sigla en inglés de *Internet Control Message Protocol*, é un protocolo integrante do Protocolo IP, definido polo RFC 792, e utilizado para prover notificación de erros á fonte orixinal. Calquera computador que utilice IP precisa aceptar as mensaxes ICMP, e alterar o comportamento en resposta ao erro relatado. Os *gateways* deben estar programados para enviar mensaxes ICMP cando receban datagramas que provoquen algún erro.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* RFC792
OSI

Por OSI pode referirse a:

*Modelo de interconexión de sistemas abertos (Modelo OSI), que é a proposta que fixo a ISO para estandarizar a interconexión de sistemas abertos.

*Open Source Iniciative (OSI) organización dedicada a promoción do software de código fonte aberto.

*OSI, a banda de rock progresivo estadounidense.
Router

[miniatura|150px|dereita|[Avaya ERS-8600]]
Un **router** ou **encamiñador** é un equipo usado para a comunicación entre diferentes redes de computadores. Este equipamento prové da comunicación entre computadores distantes entre si e mesmo con protocolos de comunicación diferentes.

## Características 
Os routers son dispositivos que operan na capa 3 do modelo OSI de referencia. A principal característica dos enrutadores é seleccionar o porto máis apropiado para pasar os paquetes recibidos; ou sexa, encamiñar os paquetes polo mellor camiño dispoñible para un determinado destino.

[miniatura|Un router básico conecta unha rede [ethernet cunha conexión de banda larga. Estes routers normalmente inclúen conectores para as dúas redes (13, 17), un procesador básico (4), RAM (6) e memoria flash (7).]]

## Funcionamento 
Os encamiñadores inician e fan a manutención de tabelas de rutas executando procesos e protocolos de actualización de rutas, especificando os enderezos e os dominios de encamiñamento, atribuíndo e controlando métricas de encamiñamento. O administrador pode facer a configuración estática das rutas para a propagación dos paquetes ou a través de procesos dinámicos executando nas redes. Os encamiñadores pasan adiante os paquetes baseándose nas informacións contidas na tabela de encamiñamento. O problema da configuración das rutas estáticas é que, de haber algunha alteración na rede que afecte esa ruta, o administrador debe refacer a configuración manualmente. A obtención de rutas dinámicas é diferente. Despois de que o administrador faga a configuración a través de comandos para iniciar o encamiñamento dinámico, o coñecemento das rutas actualizarase automaticamente sempre que se reciban novas informacións a través da rede. Esa actualización faise a través do intercambio de coñecemento entre os encamiñadores de rede.

## Protocolos de encamiñamento 
Son protocolos que serven para intercambiar informacións de construción dunha tabela de encamiñamento. É importante resaltar a diferenza entre protocolo de encamiñamento e protocolo encamiñado. 
* O **protocolo encamiñado** é aquel que prové de información adecuada no seu direccionamento de rede para que os seus paquetes sexan encamiñados, como o TCP/IP e o IPX. 
* O **protocolo de encamiñamento** posúe mecanismos para a compartición de informacións de rutas entre os dispositivos de encamiñamento dunha rede, permitindo o encamiñamento dos paquetes dun protocolo encamiñado.
Exemplo de protocolo de encamiñamento: RIP e IGRP.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Routing
* Conmutador
Paquete

**Paquete** ou **trama** é a estrutura de datos unitaria que circula por unha rede de computadores. A información a transmitir poderá fragmentarse en varios paquetes, normalmente cando exceden o tamaño límite do paquete, e os diferentes fragmentos poden seguir camiños diferentes. Necesita, polo tanto, a protocolo da capa de transporte reordenar os paquetes na orde debida.

Un paquete está composto normalmente por:

* **Cabeceira** (tamén chamada cabezallo ou encabezado), contendo informacións sobre a orixe e o destino do paquete, CRC (código de detección de erros) etc.
* **Datos**, contendo a información que usuario quer enviar

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* IPv4
Eva mitocondrial

miniaturadaimagem|300px|Migracións dos primeiros humanos baseándose no estudo do ADN mitocondrial
miniatura|dereita|A Eva mitocondrial en negro.
**Eva mitocondrial** é a suposta muller da que, segundo estudos desenvolvidos dende comezo da década de 1980 por un grupo de xenetistas, descenden todos os humanos actuais. Dito doutro modo, é o antepasado común máis recente matrilineal. Eva era membro dun grupo de humanos que viviron hai 200.000 anos en África, polo que na época da Eva mitocondrial viviron moitas outras mulleres, pero non deixaron unha lilña ininterrompida de descendentes ata a época actual como si deixou a Eva mitocondrial. O coñecemento da Eva mitocondrial débese á información que nos dá o estudo do ADN mitocondrial. As mitocondrias son unhas estruturas celulares que teñen como función producir enerxía, e que conteñen unha pequena cantidade de xenes, o que se coñece como o ADN mitocondrial, que se caracteriza por sufrir mutacións moi rapidamente, actuando como un reloxo molecular e só se transmite pola liñaxe feminina.

## Orixe
Allan Willson, xenetista da Universidade de California, Berkeley, e o seu equipo viña desenvolvendo investigacións sobre a orixe do humano moderno e o estudo do ADN mitocondrial. En 1985 deron a coñecer os seus primeiros resultados, nese momento modestos, e en 1987 publicaron en *Nature* que o ADN mitocondrial confirmaba a teoría antropolóxica de que a lugar de orixe do *Homo sapiens* foi África e era relativamente recente, xa que amosaba pouca variación xenética. A idea que toda a poboación actual descenda dunha única muller, non quere dicir que fora a única femia do seu tempo, pero si foi a única que produciu unha liña directa de descendentes pola liña feminina que persiste hoxe. O nome de Eva púxose facendo un paralelismo coa Eva bíblica (aínda que non lle puxo ese nome o seu descubridor), pero o concepto non ten nada que ver coa Eva do libro da Xénese, senón coa orixe dos humanos actuais por evolución natural a partir doutros humanos máis antigos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Adán cromosómico Y
Escala de furacáns Saffir-Simpson

Herbert Saffir, enxeñeiro consultor, e Robert Simpson, entón Director do Centro Nacional de Furacáns nos Estados Unidos no inicio dos anos 70, clasificaron os furacáns con ventos sostidos  de 118 Km/h (65 nós) ou máis.
Desenvolveron a **TÁBOA SAFFIR-SIMPSON**, como medida de intensidade dun furacán. A medida é de 1 a 5 sendo 5 o máis devastador.

O potencial de danos baséase na presión barométrica, na velocidade dos ventos e na elevación do nivel do mar.

## Véxase tamén 
* Escala Fujita-Pearson
* Escala Beaufort
* Escala Douglas

## Notas
Epicentro

O **epicentro** dun terremoto é o punto á superficie da Terra situado na vertical do foco ou hipocentro. A zona arredor do epicentro é normalmente a máis afectada por un abalo sísmico. Esta observación non sempre é verdadeira, principalmente cando este punto se localiza no mar ou en zonas deshabitadas e o sismo non provoca estragos.

## Notas
Hipocentro

O **hipocentro** ou **foco** dun terremoto é o lugar no interior da Terra onde se dá o movemento que produce a liberación de enerxía por medio de **ondas sísmicas**. Este punto pode estar localizado case na superficie, nos casos onde a actividade sísmica é resultante de vulcanismo. Os hipocentros máis profundos rexistráronse a preto de 700&nbsp;km de profundidade, na zona de subducción do oeste da América do Sur. Unha vez que a enerxía que causa un terremoto resulta da ruptura fráxil ou semi-fráxil da codia terrestre, a profundidade do hipocentro está limitada á zona máis superficial, onde a cortiza é fráxil (por oposición ao manto que ten características dúctiles.[thumb|1. [Epicentro 2. Foco ou hipocentro 3. Liña de falla|centro]]