Marilar Aleixandre

**María Pilar Jiménez Aleixandre**, nada en Madrid o 1 de maio de 1947, é escritora en lingua galega, tradutora, bióloga e académica de número da Real Academia Galega.
## Traxectoria 
De avoas e avós andaluces, valencianos e madrileños, naceu en Madrid en 1947. Di sentir saudade dos sitios nos que viviu por mor dos destinos laborais do pai: Ceuta, Doña Mencía (Córdoba), e Madrid. Regresou á cidade natal, onde estudou a carreira de Bioloxía. Alí comezou a traballar no departamento de Entomoloxía, pero os atrancos cos que tropezou por ser muller animárona a opositar ao ensino secundario, e así chegou a Galicia, en setembro de 1973, como catedrática no Instituto do Calvario, en Vigo. Implicouse na resistencia clandestina contra a ditadura: presidiu a asociación de veciños do Calvario, participou na primeira asociación feminista galega e despois na AGM. Axiña adoptou o galego como a súa lingua literaria e se converteu nunha das escritoras galegas actuais con obra máis consolidada e recoñecida. É profesora da Universidade de Santiago de Compostela, onde ensina Didáctica das Ciencias Experimentais e Educación Ambiental, dende 1988.
 
O primeiro relato que escribiu, un conto sobre vampiros, foi o xermolo de *Agardando polos morcegos*. Logo viñeron *A formiga coxa*, a súa primeira novela de literatura infantil, e *A expedición do Pacífico* (Premio da Crítica de Galicia 1995).

Ademais de destacar como autora de literatura infanto-xuvenil tamén escribiu para adultos. Foi finalista do Premio Xerais de Novela en 1992 con *Tránsito dos Gramáticos*. En 1996 publicou o libro de relatos *Lobos nas illas*, sobre as difíciles relacións familiares, en 1998 a novela *A compañía clandestina de contrapublicidade* (Premio Álvaro Cunqueiro dese mesmo ano), e no 2001 *Teoría do Caos* (Premio Xerais 2001), unha novela ambiciosa e fragmentaria sobre como é posible traizoarse a un mesmo. Boa parte da súa obra narrativa está traducida ó castelán, portugués, catalán e vasco. En 2020 gañou o premio Blanco Amor por *As malas mulleres* e en 2022 o Premio Nacional de Narrativa pola mesma obra, traducida ao castelán (Xordica, 2022), catalán (Bromera, 2023) e éuscaro (Alberdania, 2023).

Traduciu do inglés para o galego o poemario *Muller ceiba* (1996) de Sandra Cisneros, *A caza do Carbairán*, de Lewis Carroll (incluída na Lista de Honra do IBBY en 1997) e *Harry Potter e a pedra filosofal*, o primeiro volume da serie *Harry Potter*, no 2001, sendo ademais a responsable dos guións dos 14 capítulos da serie de banda deseñada Os Escachapedras, con ilustracións de Fran Bueno.

Como poeta participou en varias publicacións colectivas e nas actividades do Batallón Literario da Costa da Morte. En 1998 gañou o Premio Esquío co poemario *Catálogo de velenos*. En 2010 foi nomeada Socia de honra da Asociación de Escritores en Lingua Galega. Ten así mesmo colaboracións en diversas revistas sobre cultura e literatura: *CLIJ*, *Festa da Palabra Silenciada*, *Dorna, Boletín da Real Academia Galega,* *Nó*, *Luzes de Galiza* e *El Signo del Gorrión;* tamén en revistas científicas da súa especialidade (*Science Education* e *JRST)*. Así mesmo é autora de obras sobre o ensino das Ciencias e colabora no xornal *Nós Diario*.

Foi elixida académica de número da Real Academia Galega no pleno do 9 de xullo de 2016, pronunciando o 14 de xaneiro de 2017 o discurso de ingreso *Voces termando da paisaxe galega*, respostado por Fina Casalderrey.
[miniatura|Entrevista en 2017. [Nós Televisión.]]
O 28 de marzo de 2017 foi escollida tesoureira da Real Academia Galega ata 2021 en que foi nomeada arquiveira-bibliotecaria.

Pertence á Asociación Galega do Libro Infantil e Xuvenil e ao PEN Clube de Galicia, á Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega e á Asociación de Tradutores. Formou parte durante catro anos do Executive Committee do International Board on Books for Young People (IBBY). É membro da Sección de Ciencia, Natureza e Sociedade do Consello da Cultura Galega e é socia de Nova Escola Galega, Ensinantes de Ciencias de Galicia (ENCIGA), a European Science Education Research Association (ESERA) e a National Association for Research in Science Teaching (NARST).

No 2023 presentouse como candidata ó Senado por Sumar pola provincia da Coruña.

## Obra en galego 
### Poesía 
* *Catálogo de velenos* (1999). Ferrol: Sociedade de Cultura Valle-Inclán. Foi traducida ao portugués, Ed. Deriva,2007
* *Desmentindo a primavera* (2003). Vigo: Xerais. 72 páxs. ISBN 978-84-9782-060-8.
* *Abecedario das árbores* (2006). Santiago: El Correo Gallego. ISBN 978-84-8064-170-8.
* *Mudanzas* (2007). Santiago: PEN Clube de Galicia. 126 páxs. ISBN 9788493542139.
* *Desescribindo* (2016). A Coruña: Apiario. 88 páxs. ISBN 978-8494321061.
* *Mudanzas e outros velenos* (2017). Vigo: Galaxia, Dombate. Contén: *Catálogo de velenos, Abecedario de árbores* e *Mudanzas*. 196 páxs. ISBN 9788491511472.
[miniatura|*Unha presa de terra*, de , esta incluído na [Biblioteca Galega 120.]]
### Narrativa 
* *Tránsito dos gramáticos* (1993). Vigo: Edicións Xerais. 161 páxs. ISBN 978-84-7507-721-5. Foi traducida ao castelán.
* *Lobos nas illas* (1996). Vigo: Edicións Xerais. 160 páxs. ISBN 9788475079820. Foi traducida ao castelán e ao inglés.
* *A compañía clandestina de contrapublicidade* (1998). Vigo: Galaxia. 218 páxs. ISBN 978-84-7154-040-9.
* *Teoría do caos* (2001). Vigo: Edicións Xerais. 224 páxs. ISBN 978-84-8302-694-6. ePubl: ISBN 978-84-9121-259-1.
**Unha presa de terra* (2001). Vigo: Ir Indo. ISBN 978-8476803677. Ilustracións de Miguelanxo Prado. Reeditada en 2022: *Unha presa de terra. Un caso de Ana Candeán*.
**O coitelo en novembro* (2010). Vigo: Edicións Xerais. 272 páxs. ISBN 978-8499141503. ePub: ISBN 978-84-9121-243-0. Foi traducida ao inglés.
**As bocas cosidas* (2025). Vigo: Galaxia. 340 páxs. ISBN 978-84-1176-416-2.

### Literatura infanto-xuvenil 
miniatura|dereita|Marilar Aleixandre, na Fundación Luís Seoane na xornadas Centenario de Manuel Murguía 1923-2023.
* *A formiga coxa* (1989). Vigo: Edicións Xerais. Ilustracións de Fran Jaraba. 96 páxs. ISBN 978-84-9782-898-7 (6ª)
* *O rescate do peneireiro* (1990). Vigo: Edicións Xerais. Ilustracións de Fran Jaraba. 104 páxs. ISBN 9788475074719.
* *A expedición do Pacífico* (1994). Vigo: Edicións Xerais. 160 páxs. ISBN 978-84-9782-501-6 (16ª). ePub: ISBN 978-84-9914-620-1. Foi traducida ao castelán e ao portugués.
**Nogard* (1994). Ed. Alfaguara, Col. Obradoiro. Foi traducida ao catalán. En 2022: Xerais, 144 páxs. ISBN 9788411101417.
* *O trasno de Alqueidón* (1996). Vigo: Edicións Xerais. Ilustracións de Miguelanxo Prado. 72 páxs. ISBN 978-84-9121-243-0 (3ª). Foi traducida ao éuscaro.
**O monstro da chuvia* (1998)*.* col. A Maxia das Palabras, Xunta de Galicia, il. F. Bueno*.* Foi traducida ao castelán e recibiu o Premio Nacional de Ilustración. En 2003: SM, 32 páxs. ISBN 9788434893368.
* *A banda sen futuro* (1999). Vigo: Edicións Xerais. 168 páxs. ISBN 978-84-8302-471-3 (21ª). ePub: ISBN 978-84-9914-794-9.  Foi traducida ao castelán, ao catalán, ao éuscaro e ao portugués.
**Lapadoiras, Sacaúntos e Cocón* (1999). Vigo: Galaxia, col. Bambán*.* ISBN 978-84-8288-294-9. Foi traducida ao castelán, ao catalán, ao éuscaro, ao asturiano, ao aragonés e ao catalán de Valencia.
**Paxaros de papel* (2001). Vigo: Edicións Xerais. ISBN 978-84-9121-323-9 (2018). ePub: ISBN  978-84-9121-320-8. Ilustracións de Lázaro Enríquez. 
* *El-Rei Artur e a abominable dama* (2001). Vigo: Ir Indo Edicións. 92 páxs. ISBN 9788476803561.
* *O chápiro verde* (2001). Anaya Educación. 160 páxs. ISBN 9788420792491. Foi traducida ao castelán, ao éuscaro e ao catalán.
* *Basilisa, a princesa sapiño* (2002). Vigo: Galaxia. 56 páxs. ISBN 978-84-8288-453-0.
* *A vaca de Fisterra e a trabe de alcatrán* (2005). Vigo: Tambre. 208 páxs. ISBN 978-8426350251. Foi traducida ao castelán.
* *Rúa Carbón* (2005). Vigo: Edicións Xerais, Col. Fóra de Xogo. 224 páxs. ISBN ‎ 978-84-97823357. Foi traducida ao castelán e ao catalán.
**Herbalúa* (2006). Vigo: Ed. Galaxia, Col. Os Duros. 26 páxs. ISBN 978-84-8288-963-4.
* *A cabeza de Medusa* (2008). Vigo: Edicións Xerais. 224 páxs. ISBN 978-84-9914-098-8 (13ª ed.). ePub: ISBN 978-84-9914-098-8. Foi traducida ao castelán e ao éuscaro.
* *Dez abellas na laranxeira* (2008). Vigo: Edicións Xerais. 24 páxs. ISBN 978-84-9782-798-0. Ilustracións de Pere Meján. Foi traducida ao castelán, ao catalán e ao éuscaro.
* *Robinson contado polas alimarias* (2011). Oxford. 192 páxs. ISBN 978-8467360714. Ilustracións de Federico Delicado. Foi traducida ao castelán.
* *A vaca caníbal* (2012).  Vigo: Galaxia, Árbore. 116 páxs. ISBN 978-84-9865-460-8.
* *Ovella descarreirada* (2014). Vigo: Xerais. 96 páxs. ISBN 978-84-9914-763-5. Ilustracións de Oscar Villán.
**O anano máis alto conta a historia de Brancaneves* (2015). Barcelona: Ed. Rodeira, Col. Tucán azul. 64 páxs. ISBN 9788483493960. Ilustracións de Tesa González. Foi traducida ao castelán.
* *Catro cascarolos* (2016). Vigo: Xerais. 64 páxs. ISBN 978-84-9121-017-7. Ilustracións de Enjamio.
**Alí Babá, Morxiana e os corenta usureiros* (2017). Vigo: Galaxia, Costa Oeste. 68 páxs. ISBN 978-84-9151-053-6*.*
**A filla do Minotauro* (2018). Vigo: Galaxia. 188 páxs. ISBN 978-84-9151-189-2.
**Nogard* (2022). Vigo: Xerais. 144 páxs. ISBN 978-84-1110-141-7. Ilustracións de Enjamio.

### Ensaio 
* *Dubidar para aprender* (1996). Vigo: Edicións Xerais. 192 páxs. ISBN  978-8475079806.
* *Castelao segundo Rañolas. Vida e obra de Castelao* (2000). Vigo: Galaxia, Árbore. 92 páxs. ISBN 978-84-8288-363-2.
* *Terras de Compostela (viaxes literarias* (2009). Vigo: A Nosa Terra. 58 páxs. ISBN 9788483413289.
* *María Victoria Moreno. A muller que durmía pouco e soñaba moito*. Con Fina Casalderrey (2018). Vigo: Xerais.
* *Santiago de Compostela desde dentro* (2019). Ed. Alvarellos. 108 páxs. ISBN 978-84-16460-62-5.
* *Movendo os marcos do patriarcado.O pensamento feminista de Emilia Pardo Bazán* (2021). Con María López Sández.. Vigo: Galaxia. 232 páxs. ISBN 978-84-9151-587-6. Traducido ao castelán polas propias autoras.
* *Juana de Vega. A muller que desafiou o seu tempo* (2022). Con Enma Pedreira. Vigo: Galaxia. 120 páxs. ISBN 978-84-9151-900-3.

### Tradución 
* *A caza do Carbairán* de Lewis Carroll (Lista de Honra do IBBY)

* *Muller ceiba* da poeta Sandra Cisneros
* *Harry Potter e a pedra filosofal* de J. K. Rowling

### Obras colectivas 
[miniatura|300px|No [Teatro Principal de Pontevedra o Día das Letras Galegas de 2018.]]
* *Neve na Amaía*, 1992, Xunta de Galicia.
* *Traballando coas ciencias da Terra* (1995). Universidade de Santiago de Compostela, coeditora.
* *Construír a paz*, 1996, Xerais.
* *Unha liña no ceo*, 1996, Edicións Xerais.
* *E dixo o corvo...*, 1997, Xunta de Galicia.
* *Rumbo ás illas. Escritores da Costa da Morte nas Sisargas*, 1997, Asociación Cultural Monte Branco/Asociación Neria, O Couto, Ponteceso.
* *Airadas de palabras*, 1998, Laiovento.
* *Alguén agarda que volva alí*, 1998.
* *dEfecto 2000. Antoloxía de poetas dos 90*, 1999, Letras de Cal.
* *Contos para levar no peto*, 2001, Xerais.
* *Paisaxes con palabras*, 2001, Galaxia.
* *Palabras con fondo*, 2001, Fondo Galego de Cooperación e Solidariedade.
* *A poesía é o gran milagre do mundo*, 2001, PEN Clube de Galicia.
* *Longa lingua*, 2002, Edicións Xerais.
* *Materia prima*, 2002, Edicións Xerais.
* *Alma de beiramar*, 2003, Asociación de Escritores en Lingua Galega.
* *Carlos Casares: a semente aquecida da palabra*, 2003, Consello da Cultura Galega.
* *Intifada. Ofrenda dos poetas galegos a Palestina*, 2003, Fundación Araguaney.
* *Narradio. 56 historias no ar*, 2003, Edicións Xerais.
* *Negra sombra. Intervención poética contra a marea negra*, 2003, Espiral Maior.
* *Postais do Camiño*, 2004, Galaxia.
* *Uxío Novoneyra. A emoción da Terra*, 2004, Asociación de Escritores en Lingua Galega.
* *Xela Arias, quedas en nós*, 2004, Edicións Xerais.
* *Contos de medo no museo*, 2005, Museo Provincial de Lugo.
* *Homenaxe a Ánxel Casal*, 2005, AELG.
* *X. Espazo para un signo*, 2005, Edicións Xerais.
* *Do máis fondo do silencio saen voces*, 2006, Asociación Cultural Panda de Relacións Laborais, A Coruña.
* *Homenaxe dos poetas galegos a Federico García Lorca contra a súa morte*, 2006, Xerais.
* *Poetas e Narradores nas súas voces. II*, 2006, Consello da Cultura Galega.
* *Polifonías: voces poéticas contra a violencia de xénero*, 2006, Espiral Maior/Xunta de Galicia.
* *Volverlles a palabra. Homenaxe aos represaliados do franquismo*, 2006, Difusora.
* *O son das buguinas*, 2007, Edicións Xerais.
* *Vanakkam. Benvidas*, 2007, Implicadas/os no Desenvolvemento.
* *From the beginning of the sea (De onde comeza o mar)*, 2008, Foreign Demand.
* *Na frente unha estrela, no bico un cantar*, 2008, Fundación Rosalía de Castro.
* *De Pondal ao Batallón Literario. 120 anos de poesía na Costa da Morte*, 2009, Sotelo Blanco.
* *Marcos Valcárcel. O valor da xenerosidade*, 2009, Difusora.
* *Quen casa ten de seu: cinco contos na casa de Rosalía*, 2009, Fundación Rosalía de Castro. Literatura infanto-xuvenil.
* *En defensa do poleiro*, 2010, Toxosoutos.
* *II Encontro Cidade da Coruña. Mulleres na literatura*, 2010.
* *To The Winds Our Sails*, 2010, Salmon Poetry. Tradución do galego ao inglés.
* *A cidade na poesía galega do século XXI*, 2012, Toxosoutos.
* *Manuel Lueiro Rey. A liberdade ferida (1916-1990)* (2013). Vigo: Xerais.
* *Versos no Olimpo. O Monte Pindo na poesía galega*, 2013, Toxosoutos.
* *De Cantares Hoxe. Os Cantares Gallegos de Rosalía de Castro no século XXI*, 2015, Fundación Rosalía de Castro/Radio Galega.
* *O libro dos libros* (2018, Galaxia), co relato "A criatura interpela a creadora".
* *Entre donas* (2020). Baía Edicións. 208 páxs. ISBN 9788499953427. Dez relatos de escritoras galegas actuais colocando as mulleres no centro da historia.

## Obra en castelán 
### Ensaio 
* *Enseñar Ciencias* (2003). Barcelona: Graó (como coordinadora).
* *Competencias en argumentación y uso de pruebas10 ideas clave* (2010). Barcelona: Graó. ISBN 978-84-7827-897-8.
[miniatura|300px|Foto conmemorativa na XXVª ed. do Premio Merlín. Atrás, de esquerda a dereita: [Jacobo Fernández Serrano, Helena Pérez, Gloria Sánchez, An Alfaya, Marilar Aleixandre, Antonio García Teijeiro, Mar Guerra, Fina Casalderrey, Ramón Caride. Sentados, de esquerda a dereita: Carlos López Gómez, Palmira González Boullosa, Agustín Fernández Paz e Teresa González Costa.]]

## Recoñecementos 
* Premio Merlín de literatura infantil 1994, por *A expedición do Pacífico*.
* Premio da Crítica á creación literaria en galego, 1995, por *A expedición do Pacífico*.
* Premio Rañolas ó mellor libro infantil/xuvenil en galego 1996 por *O Trasno de Alqueidón*
* Premio Manuel Murguía de Relato breve 1997 por *Desaforados Muños*.
* Premio Álvaro Cunqueiro de Narrativa 1997 por *A Compañía clandestina de contrapublicidade*.
* Premio Esquío de poesía en galego 1998 por *Catálogo de velenos*. 
* Lista de honra do IBBY 1997 por *A caza do Carbairán* (tradución de *The Hunting of the Snark*) de Lewis Carroll.
* Premio Lazarillo en 1999 por *A banda sen futuro*.
* Premio de Literatura Infantil e Xuvenil Lecturas - Galix, 2001, por *A banda sen futuro*.
* Premio Xerais en 2001 por *Teoría do caos*.
* Premio San Clemente en 2003 por *Teoría do caos*.
* Premio de novela por entregas de La Voz de Galicia, 2001, por *Unha presa de terra*.
* Premio de poesía Caixanova en 2006 por *Mudanzas*.
* Premio Fundación Caixa Galicia de Literatura xuvenil en 2008 por *A cabeza de Medusa*.
* Premio The Withe Ravens (Internationale Jugend Bibliothek), 2009, por *A cabeza de Medusa*.
* Premio Frei Martín Sarmiento 2010 (categoría 3º ESO a Bacharelato), por *A cabeza de Medusa*.
* XI Premio Raíña Lupa por *A filla do Minotauro* en 2017.
* Premio "Distinguished Contribution to Research" de 2019, concedido pola National Association for Research in Science Teaching (NARST), na área de didáctica das ciencias.
* Premio Blanco Amor por *As malas mulleres* en 2020.
* Premio Nacional de Narrativa de España 2022 por *As malas mulleres*.
* VII Premio Luís Porteiro Garea 2024 polo seu compromiso coa lingua galega no ensino das ciencias.

* Doutora honoris causa pola Universidade de Almería (2025).

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Páxina persoal de Marilar Aleixandre 
* Biografía  da Biblioteca Virtual Galega
* Biografía 
* Entrevista de Literatura Galega do S.XX do alumnado do IES Manuel García Barros