open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sicalis luteola

***Sicalis luteola*** é un pequena especie de paxaro da orde dos paseriformes. Algúns autores considérano na familia Emberizidae. Ten unha ampla distribución que inclúe América Central, as Antillas e América do Sur.

## Descrición 
Mide arredor de 14,5 cm. É pardo oliváceo por enriba coa coroa e o dorso estriados de negruzco, lorum e área ocular amarela viva; á e cola marróns. Por abaixo é amarelo, co peito lavado de pardo. A femia é máis marrón por enriba e pardenta por embaixo. Subcaudais brancas; primarias negruzcas con reberete verdoso na parte exterior; cobertoras pardo negruzco con bordos agrisados, as pequenas amarelas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos e imaxes de *Sicalis luteola* en ar.geocities.com/pajarosargentinos1
* Datos e imaxes de *Sicalis luteola* en www.pajarosargentinos.com.ar
Tyrannus melancholicus

***Tyrannus melancholicus*** é unha especie de paxaro paseriforme pertencente ó xénero *Tyrannus*, integrado na familia Tyrannidae. É nativo do Neotrópico e distribúese dende o sur dos Estados Unidos, por América Central e do Sur até o centro da Arxentina.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Nesting *Tyrannus melancholicus*http://lagunadeapoyo.blogspot.com/2015/05/tropical-kingbird-iii-feeding-babies.html
Fluvicola nengeta

***Fluvicola nengeta*** é unha especie de paxaro da familia *Tyrannidae*.

## Distribución e hábitat 
A súa área de distribución inclúe o Brasil, Ecuador e o Perú. Aparece ocasionalmente en Paraguai. No Brasil aparece no leste e o sueste, na caatinga e o extremo oriente do cerrado, así como nas rexións costeiras do Atlántico. Existe unha segunda poboación disxunta no lado do Pacífico de América do Sur no oeste de Ecuador e as rexións costeiras do noroeste do Perú.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "Masked Water-Tyrant" videos on the Internet Bird Collection
* "Masked Water-Tyrant" photo gallery  VIREO Photo-(Close-up)
Grallaria ruficapilla

***Grallaria ruficapilla*** é unha especie de paxaro da familia Grallariidae. É orixinario de Colombia, Ecuador, o Perú e Venezuela. Pertence ó numeroso xénero *Grallaria* da familia Grallariidae, anteriormente incluído en Formicariidae.

## Distribución e hábitat 
Distribúese polas montañas costeiras do norte de Venezuela, e ó longo dos Andes, dende o noroeste de Venezuela, por Colombia, Ecuador, até o norte do Perú.

Está amplamente difundido e común no chan ou preto del, no seu hábitat natural de bosques húmidos de montaña tropicais ou subtropicais, e os seus bordos, principalmente entre os 1900 e os 3100&nbsp;msnm de altitude. Non se atopa ameazado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *The Birds of Ecuador* by Robert S. Ridgely & Paul Greenfield. Cornell University Press (2001), .
Quimbaya, Quindío

**Quimbaya** é un concello colombiano que se atopa na parte occidental do departamento do Quindío. Atópase a 20&nbsp;km do noroeste da capital do departamento, Armenia. O nome da cidade deriva do nome da cultura precolombiana que habitou a zona, a civilización quimbaya. Ten unha superficie de 126,69 km².

Quimbaya limita polo norte e polo oeste co departamento de Valle del Cauca, co río La Vieja que forma o límite occidental. Polo sur, o río Roble forma o límite cos concellos de Montenegro e Circasia. O límite oriental é co municipio de Filandia.

Quimbaya foi fundada en 1914 por Juan de J. Buitrago, e converteuse en concello en 1922. En 2015 tiña unha poboación estimada de 35&nbsp;039 persoas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Estevo I de Borgoña

**Estevo de Borgoña**, chamado *o Atrevido* ou *o Temerario* (en ) nado en 1065 e finado en Ramla o 18 de maio de 1102, conde de Mâcon, de Vienne e tamén de Borgoña.

## Orixes 
Naceu en 1065 nunha familia con moito poder e influencia. Era fillo do conde Guillerme I de Borgoña e de Estefanía de Longwy-Metz, e irmán de Rexinaldo II de Borgoña (ca. 1062-1107), e de Guido de Borgoña (1050-1124), o futuro papa Calisto II.

## Traxectoria 
En 1087, trala morte do seu pai, sucedeuno no título de conde de Mâcon, xunto co seu irmán Rexinaldo II.

Ó morrer a súa nai en 1088, recibiu o título de conde de Vienne. No mesmo ano, o seu irmán, Guido de Borgoña (ca. 1060-1124), quen máis tarde será elixido Papa co nome de Calisto II en 1119, converteuse en bispo de Vienne.

En 1097, tras a morte do seu irmán, Rexinaldo II durante a Primeira Cruzada (1096-1099), foi o único titular do condado de Macon e sucedeuno no goberno do condado de Borgoña, que o seu irmán lle entregou en consigna para ir á cruzada en 1096.

Estevo participou na Cruzada de 1101, en maio chegou a Nicomedia e interveu na primeira conquista de Ankara, o 23 de xuño, e, finalmente, ante o desastre da batalla de Mersivan, onde logrou escapar miserablemente con Raimundo IV de Tolosa e Estevo II de Blois, fuxiu a Sinope e regresou en barco até Constantinopla.

Baixo o mando de Raimundo, Estevo chegou a Antioquía ó final dese mesmo ano e logo tomou parte na conquista de Tartus coa axuda da frota xenovesa, logrando chegar a Xerusalén na Pascua de 1102, onde permaneceu para defender a cidade do ataque do visir exipcio Al-Afdal Shahanshah ó recentemente nado Reino de Xerusalén.

Morreu na segunda batalla de Ramla de 1102 ós 37 anos. Foi sucedido polo seu fillo Rexinaldo, nos condados de Vienne e Macon, mentres que o duque de Borgoña foi o seu sobriño, Guillerme II de Borgoña (1075-1125), que tamén gobernou o ducado de Macon en nome do seu primo Rexinaldo.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* William B. Stevenson, "La prima crociata", cap. XX, vol. IV (La reforma de la iglesia y la lucha entre los papas y los emperadores) della Storia del Mondo Medievale, 1999, pp.&nbsp;718–756.
* Paul Fournier, "Il regno di Borgogna o d'Arles dal XI al XV secolo", cap. XI, vol. VII (El otoño de la Edad Media y el nacimiento del mundo moderno) della Storia del Mondo Medievale, 1999, pp.&nbsp;383–410.
Golfo de Venezuela

O **golfo de Venezuela** ou Coquivacoa é un golfo situado na parte meridional do mar Caribe, ao norte de América do Sur, entre as penínsulas de Paraguaná e da Guajira. As súas augas e costas pertencen a Venezuela e os estados de Zulia e Falcón, e Colombia (departamento de La Guajira). Colombia e Venezuela enfróntanse desde ai anos un diferendo polos límites marítimos sobre o golfo. Cabe destacar que se usa o arquipélago Los Monjes como a fronteira imaxinaria entre o mar Caribe marítimo e devandito corpo de auga.

## Localización 
O Golfo está situado no norte de Suramérica, entre a Península Paraguaná do Estado Falcón en Venezuela e a península da Guajira en Colombia e está conectado a Lago de Maracaibo a través dunha canle de navegación artificial de 54&nbsp;km. Actualmente hai unha disputa entre Colombia e Venezuela sobre o golfo que non se solucionou, a pesar das negociacións realizadas por unha comisión bilateral durante décadas.

## Historia 
Foi descuberto polos occidentais en 1499 cando unha expedición comandada por Alonso de Ojeda na que estaba acompañado por Amerigo Vespucci explorou as costas venezolanas recollendo información e nomeando as novas terras, a expedición chegou ao golfo logo de pasar polas Antillas Neerlandesas e da Península de Paraguaná.

As augas territoriais no golfo tamén están en disputa. A disputa fronteiriza aumentou despois da independencia de Colombia e Venezuela de España no século XIX. O imperio español non delimitaba a área porque o grupo indíxena Wayuu ofrecia resistencia na área. O límite terrestre foi finalmente pactado en 1941, pero non o marítimo.

## Importancia económica 
O principal factor que dá importancia a estas augas é o feito de que conecta o mar Caribe e o lago Maracaibo, unha importante fonte de petróleo cru para Venezuela. O golfo, polo tanto, axuda a conectar os pozos e refinerías no Lago Maracaibo aos mercados mundiais.

## Notas 
## Véxase tamén
Brotherhood

***Brotherhood*** é o cuarto álbum de estudio da banda inglesa de synthpop New Order, publicado o 29 de setembro de 1986 a través do selo Factory Records. O disco contén unha mestura de post-punk e estilos electrónicos, aproximadamente dividida entre as dúas caras. O álbum inclúe "Bizarre Love Triangle", o sinxelo que os fixo coñecidos nos Estados Unidos e Australia; foi o único tema do disco en ser editado como sinxelo e vídeo (aínda que "State of the Nation" foi incluído na edición en CD).

A portada do álbum, creada por Peter Saville, é unha fotgrafía dunha placa dunha aliaxe de titanio-zinc. Algunhas das primeiras edicións viñan nun paquete metálico.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Ruth Rocha

**Ruth Machado Lousada Rocha**, nada en São Paulo o 2 de marzo de 1931, é unha escritora e tradutora brasileira de libros infantis.

Xunto con Lygia Bojunga Nunes, Ana Maria Machado e Eva Furnari, é unha das principais expoñentes da *nova onda* da literatura infantil brasileira.

## Traxectoria 
Licenciouse en socioloxía política en 1953 na Universidade de São Paulo (USP). Posteriormente fixo un posgrao en orientación educativa na Pontifícia Universidade Católica de São Paulo (PUC/SP).

A súa obra está traducida a máis de 25 idiomas, entre elas o galego, co conto *Borba, o gato*, traducido por Carlos Pedreira López e editada polo Grupo SM.

Actualmente é membro do Consello da Fundación Padre Anchieta.

## Principais obras infantís 
* *Marcelo, Marmelo, Martelo*
* *O Reizinho Mandão*
* *SapoViraReiViraSapo, ou a volta do Reizinho Mandão*
* *Catapimba*
* *Meus Lápis de Cor São Só Meus*
* *Meu Irmãozinho Me Atrapalha*
* *A Menina que Não Era Maluquinha*
* *O Menino que Quase Virou Cachorro*
* *Borba, o Gato*
* *Escolinha do Mar*
* *Faz Muito Tempo*
* *O Que os Olhos Não Vêem*
* *Procurando Firme*
* *Gabriela e a Titia*
* *Pra Vencer Certas Pessoas*
* *Historinhas Malcriadas*
* *A Arca de Noé*
* *As Coisas que a Gente Fala*
* *Bom Dia, Todas as Cores!*
* *Como se Fosse Dinheiro*
* *Davi Ataca Outra Vez*
* *Este Admirável Mundo Louco*
* *Faca Sem Ponta Galinha Sem Pé*
* ''Romeu e Julieta

## Premios e distincións 
* En 1990 ganou o Premio Jabuti de Literatura Infantil. 
* En 1998 foi condecorada polo presidente Fernando Henrique Cardoso coa Encomenda da Orde do Mérito Cultural.
* En 2001 recibiu o Premio ABL de Literatura Infantoxuvenil.
 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía oficial .
Filandia

**Filandia** é un concello colombiano pertencente ó departamento de Quindío. Ten unha superficie de 100,9 km² e unha poboación de 13&nbsp;412 habitantes (2015). O territorio que hoxe constitúe Filandia estivo habitado antes da súa fundación por unha banda da tribo indíxena dos quimbayas. As terras de Filandia pertenceron ó que os conquistadores españois chamaron inicialmente, en 1540 *provincia Quimbaya*.

## Límites do concello 
Limita polo norte co departamento de Risaralda; polo sur co concello de Circasia; polo leste co concello de Salento e Circasia; polo oeste  con Quimbaya e Valle del Cauca. Ten 24 vereas; considerado como tal o correxemento da India, este está composto por 5 vereas máis.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Tomé I Comneno Ducas

**Tomé I Comneno Ducas** (en grego: Θωμάς Α΄ Κομνηνός Δούκας, *Thōmás I Komnēnós Dúkas*), nado aprox. en 1285 e finado en 1318, foi o gobernante de Epiro desde aprox. 1297 até a súa morte en 1318.

## Traxectoria 
Tomé foi o fillo de Nicéforo I Comneno Ducas e Ana Cantacucena, a sobriña do emperador Miguel VIII Paleólogo. En 1290 o primo da súa nai, o emperador Andrónico II Paleólogo. outorgoulle o título de déspota. A sucesión de Tomé do principado do seu pai estaba en perigo polo matrimonio da súa irmá Tamar Anxelina Comnena con Filipe I de Tarento, o fillo do rei Carlos II de Nápoles e María de Hungría en 1294. Aínda que Filipe tiña  prometido herdar Epiro por dereito da súa esposa, cando Nicéforo morreu entre setembro de 1296 e xullo de 1298, Ana asegurou a sucesión do seu fillo Tomé e asumiu a rexencia.

Isto illou a Epiro do seu aliado máis forte e deixouno practicamente sen apoio externo. Carlos II de Nápoles pediu que Epiro se lle entregase a Filipe e Tamar, pero Ana negouse, alegando que o acordo se rompeu cando Tamar se viu obrigada a abandonar a súa fe ortodoxa. Para remediar isto, Ana organizou unha alianza co Imperio bizantino e o matrimonio do mozo Tomé con Ana Paleóloga, a filla do coemperador Miguel IX Paleólogo. O matrimonio real tivo lugar en 1307 ou 1313. Mentres tanto Carlos II enviou tropas a Epiro, pero foron rexeitadas e os epirotas avanzaron cara aos territorios anxevinos nos Balcáns Occidentais, recuperando Butrinto e Naupacto en 1304-1305. Unha nova invasión anxevina en 1307 terminou cun compromiso polo cal se cedeu a Filipe de Tarento moitas das fortalezas que foran retomadas polos epirotas na guerra anterior.

As gravidades de Epiro incrementaron cada vez máis na órbita bizantina, ata que unha disputa privada entre os comandantes epirotas e bizantinos desatou un novo conflito en 1315. Os bizantinos penetraron até Arta, e Tomé encarcerou á súa esposa e entrou en negociacións con Filipe de Tarento. Pero antes de que Epiro puidese entrar nunha nova alianza cos anxevinos foi asasinado polo seu sobriño, o conde Nicolao Orsini de Cefalonia.

## Véxase tamén  
### Bibliografía 
* John V.A. Fine Jr., *The Latexa Medieval Balkans*, Ann Arbor, 1987.
Der Hauptmann

***Der Hauptmann*** é un filme de 2017 dirixido por Robert Schwentke. Foi estreado na sección de Presentación Especial no Festival Internacional de Cine de Toronto. Conta a historia real do criminal de guerra alemán Willi Herold, que se fixo pasar por un capitán do exército e orquestrou o asasinato de desertores e outros prisioneiros nun dos campos de Emslandlager.

## Personaxes 
* Max Hubacher como Herold
* Milán Peschel como Freytag
* Frederick Lau como Kipinski
* Bernd Hölscher como Schütte
* Waldemar Kobus como Hansen
* Alexander Fehling como Junker
* Samuel Finzi como Roger
* Mirosław Dusza como Garda de Prisión

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes
Dinastía Comneno Ducas

A **Dinastía Comneno Ducas** (en grego: Κομνηνός Δούκας, *Komnēnós Dúkas*) foi unha rama da dinastía imperial bizantina dos Anxos, que gobernou sobre Epiro, Tesalia e Tesalónica entre 1205 e 1318.

## Membros 
* Miguel I Comneno Ducas, déspota de Epiro (1205-1215). Fillo de Xoán Ducas.
*Constantino Comneno Ducas (?-despois 1242), déspota. Fillo de Xoán Ducas.
*Teodoro Comneno Ducas, déspota de Epiro (1215-1230), emperador de Tesalónica (1227-1230). Fillo de Xoán Ducas.
*María Petralifina. Esposa de Teodoro.
*Manuel Comneno Ducas, emperador de Tesalónica (1230-1237). Fillo de Xoán Ducas.
*María Asenina Comnena. Esposa de Manuel Comneno Ducas.

:Constantino Comneno Ducas. Fillo de Miguel I.
:Teodora Comnena Ducaina. Filla de Miguel I.
:María Comnena Ducaina. Filla de Miguel I.
:Miguel II Comneno Ducas, déspota de Epiro (1230-1266/68). Fillo de Miguel I.
:Xoán Comneno Ducas, déspota de Tesalónica (1237-1244). Fillo de Teodoro Comneno Ducas.
:Demetrio Comneno Ducas, déspota de Tesalónica (1244-1246). Fillo de Teodoro Comneno Ducas.
:Irene Comnena Ducaina. Filla de Teodoro Comneno Ducas.
:Ana Ducaina Anxelina (?-1286). Filla de Teodoro Comneno Ducas.
::Nicéforo I Comneno Ducas, déspota de Epiro (1268-1297). Fillo de Miguel II.
::Ana Paleóloga Cantacucena (?-despois 1313). Esposa de Nicéforo I.
::Xoán Comneno Ducas. Fillo de Miguel II.
:: Demetrio. Fillo de Miguel II.
::Helena Anxelina Ducaina (1242-1271). Filla de Miguel II.
::Ana Comnena Ducaina (?-1286). Filla de Miguel II.
::Xoán I Ducas de Tesalia, sebastocrátor de Tesalia (1268-1289). Fillo de Miguel II.
::: María. Filla de Nicéforo I.
:::Tamar Anxelina Comnena. Filla de Nicéforo I.
:::Tomé I Comneno Ducas, déspota de Epiro (1297-1318). Fillo de Nicéforo I.
:::Constantino Ducas de Tesalia, sebastocrátor de Tesalia (1289-1303). Fillo de Xoán I Ducas.
::::Xoán II Ducas de Tesalia, gobernante de Tesalia (1303-1318). Fillo de Constantino Ducas

## Véxase tamén  
### Bibliografía 
* *The* *Oxford Dictionary of Byzantium*, Oxford University Press, 1991.
* John V.A. Fine Jr., *The Late Medieval Balkans*, Ann Arbor, 1987.
* Nicholas Cheetham, *Mediaeval Greece*, Yale University Press, 1981.
* D.I. Polemis, *The Doukai*, Londres, 1968.
Atlapetes pallidinucha

***Atlapetes pallidinucha*** é unha especie de paxaro da familia Passerellidae. É unha especie endémica das montañas do noroeste de América do Sur.

## Distribución e hábitat 
Atópase nos bosques de montaña tropicais de Colombia, Ecuador, Venezuela e no extremo noroeste do Perú.

## Notas 
## Véxase tamén
Piranga olivacea

***Piranga olivacea*** é unha especie de *Passeri* de tamaño medio. 

## Descrición 
Os adultos roldan entre os 17 e os 19&nbsp;cm. Teñen o peteiro agrisado pálido e as patas escuras. Durante a época reprodutiva o macho é de cor vermella brillante, coas ás e a cola negras. A femia ten a plumaxe opaca de cor olivácea coas ás parduzcas escuras e a rexión ventral do corpo amarela. A plumaxe invernal do macho presenta un patrón de coloración semellante ó da femia, mais coas ás e cola máis escuras. Os machos inmaturos tamén son semellantes ás femias, pero a medida que medran adquiren un patrón intermedio entre as femias e os machos adultos coa librea de verán.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Scarlet tanager species account – Cornell Lab of Ornithology 
* Scarlet tanager - *Piranga olivacea* USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter 
* Scarlet tanager stamps at bird-stamps.org
Alonso Rodríguez (autor)

**Alonso Rodríguez**, nado en 1526 en Valladolid (Coroa de Castela) e finado o 21 de febreiro de 1616 en Sevilla (Reino de Sevilla, Coroa de Castela), foi un mestre xesuíta e escritor ascético.
## Traxectoria 
Naceu en Valladolid en 1526. Aos 20 anos de idade entrou na Compañía de Xesús. Logo de completar os seus estudos, foi profesor de teoloxía moral no colexio de Monterrei durante doce anos, e posteriormente foi mestre de novizos durante doce anos máis, e reitor durante outros dezasete. Posteriormente foi pai espiritual en Córdoba durante once anos. Como mestre de novizos tivo ao seu cargo ao teólogo Francisco Suárez. Durante o exercicio destes encargos Alonso caracterizouse polo seu coidado, dilixencia e caridade. Finou en Sevilla o 21 de febreiro de 1616.

## Obra 
É autor da obra *Exercicio de perfección y virtudes christianas*, baseada nos materiais recollidos das súas exhortacións espirituais aos seus irmáns relixiosos, e publicada por desexo dos seus superiores. Malia ser un libro indicado inicialmente para a vida relixiosa, destinouno tamén para a formación dos laicos; trátase dunha obra afastada de misticismos e especulacións, con instrucións prácticas sobre as virtudes orientadas para levar unha vida cristiá. Tivo gran popularidade, con máis de 25 edicións completas en lingua castelá publicadas, máis de dezaseis en francés, máis de vinte en italiano, máis de dez en alemán e máis de oito en latín; o libro ten sido traducido á maioría das linguas europeas e a moitas do leste.
*(en alemán) *Übung der christlichen Vollkommenheit und Tugend*.
*(en francés) *Pratique de la perfection chrétienne*.
*(en inglés) *Practice of Christian and Religious Perfection*.
*(en italiano) *Essercitio di perfettione, et di virtù christiane*.
*(en latín) *Aurea epitome de disciplina virtutum et exercitiis christianae perfectionis*.

## Notas
Vilamartín

Como topónimo **Vilamartín** pode referirse a:

;En Galiza
***Vilamartín de Valdeorras**, concello da provincia de Ourense;
****Vilamartín de Valdeorras**, parroquia de dito concello;
*****Vilamartín**, lugar e dita parroquia;
***Vilamartín Pequeno**, parroquia do concello de Barreiros;
***Vilamartín**, lugar da parroquia de Xerdiz, no concello de Ourol;
***Vilamartín**, lugar da parroquia de Bardaos, no concello de Tordoia;
***Vilamartín**, lugar da parroquia de Rioaveso, no concello de Vilalba;
***Vilamartín Grande**, lugar da parroquia de Cabarcos, no concello de Barreiros.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Systellura longirostris

***Systellura longirostris***&nbsp;é unha especie de ave da familia das&nbsp;avenoiteiras&nbsp;orixinaria de América do Sur. Antes clasificábase no xénero *Caprimulgus*. 
É unha ave cosmopolita que pode habitar entre os 0–4200 m. Pódese atopar en zonas boscosas ou no bordo das mesmas, así como en zonas abertas con pouca vexetación, mesmo é posible vela nos teitos das cidades. É unha ave principalmente nocturna, como moitos de individuos deste grupo, pode aniñar no chan como nos teitos de edificios ou casas. Xeralmente póusase en pólas, chan ou tellados, en zonas poboadas e con fontes de luz. Cando se asusta fai un voos curtos tambaleantes e póusase nun lugar próximo.

## Notas 
## Véxase tamén
Alcalá, Valle del Cauca

**Alcalá** é un concello colombiano que se atopa no nordeste do departamento de Valle del Cauca. Foi fundado polo crioulo español nado en Cartago, Sebastián de Marisancena, en 1791. O concello constituíuse como cantón 128 anos despois, en 1919, cando recibiu o título de concello. Este é un dos concellos que forman parte do eixo cafeteiro, declarada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 2011.

Alcalá pertence á provincia Norte do departamento do Valle del Cauca, ten como referencia a Cartago, que antigamente era a fronteira setentrional desa rexión agrícola e gandeira. Alcalá está a 201&nbsp;km de Cali, a capital do departamento, a 26 quilómetros de Cartago, 28&nbsp;km de Armenia, e 310&nbsp;km de Bogotá.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Tumbaga

[miniatura|260x260px|Peitoral [Pobo quimbaya|quimbaya realizado en tumbaga.]]
A **tumbaga** é o nome que os españois lle deron a unha aliaxe de ouro e cobre que fabricaban os ourives indíxenas de América.

Alén dos indíxenas da cultura lambayeque (cultura peruana) que lle dicían "tumbaga" á mestura de ouro con cobre e prata, numerosas culturas precolombianas salientaron pola súa rica ourivaría, como a da cultura Tumaco-La Tolita, a tairona ou a quimbaya, utilizaron a tumbaga para elaborar diversos obxectos cerimoniais e adornos.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Carriel

O **carriel** é un tipo de bolso ou carteira de coiro de uso masculino na rexión paisa colombiana dende os tempos da Colonia. É unha peza de vestir distintiva dos señores antioqueños, totalmente exclusiva das zonas do departamento de Antioquia e a vella Caldas (no presente son os departamentos de Caldas, Risaralda e Quindío). Utilizouse amplamente para a supervivencia dos arrieiros, e unha das súas características é que adoita ter numerosos petos e compartimentos, algúns chamados "segredos".

O carriel foi de uso bastante popular cando Antioquia, (Colombia), era unha rexión maioritariamente agraria, pero o proceso de urbanización nacional fixo que o *carriel* quedase en certa maneira relegado ó uso campesiño. Porén, adquiriu cos anos un forte sentido de pertenza, simbólico - cultural, na rexión paisa de Colombia e na identidade histórica paisa.

## Notas
LCD Soundsystem (álbum)

***LCD Soundsystem*** é o álbum de estrea da banda estadounidense de dance-punk LCD Soundsystem, publicado o 24 de xaneiro de 2005 a través do selo DFA Records. O disco abarca xéneros que van dende o dance-punk ata a electrónica. Foi aclamado pola crítica e foi nomeado ao premio Grammy ao mellor álbum electrónico/dance en 2006. Editáronse varios sinxelos para promover o disco, incluído o que fixo coñecida á banda, "Daft Punk Is Playing at My House", que foi número 1 na lista dance británica en marzo de 2005.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Quinta de Bolívar

A **Quinta de Bolívar** é unha casa museo de estilo colonial que se atopa na localidade de Bogotá, a cal ademais do seu interese arquitectónico é relevante dende o punto de vista histórico por servir como residencia de Simón Bolívar na cidade de Bogotá, capital do Novo Reino de Granada, e trala independencia, da Gran Colombia.

As orixes da Quinta de Bolívar remóntanse a 1680, cando o bacharel Pedro Solís de Valenzuela fixo doazón dunha porción de terra á capellanía da Ermida de Montserrate. Desta propiedade, a Ermida dispuxo até o 29 de xaneiro de 1800, cando o presbítero domiciliario e capelán da mesma, cóengo José Torres Patiño, a vendeu ó adiñeirado comerciante José Antonio Portocarrero, contador principal da Renda de Tabaco en Santafé, quen iniciou a construción da quinta como casa de recreo, podendo gozar da súa obra até 1810, cando faleceu. Os seus herdeiros non puideron efectuar o mantemento adecuado da quinta, debido a que se atopaban en exilio por ser partidarios da Coroa. Contra o ano 1819, a quinta atopábase nun estado de abandono extremo.

Despois da independencia, a propiedade foi comprada polo novo goberno independente como agasallo para Simón Bolívar. O Libertador ocupouna por primeira vez en 1821 e logo en 1826. Durante este período foi ocupada por un parente de Bolívar, quen a deixou descoidar novamente. Logo, en 1827, regresou o Libertador xunto con Manuelita Sáenz, quen converteu a quinta en lugar máis amable para a vida e centro de reunións políticas dos seguidores de Bolívar.

En 1830, a casa, coñecida nese entón como a **Quinta de Portocarrero**, foi traspasada a mans de José Ignaciano París, e durante o resto do século XIX tivo diferentes usos: foi sitio de reunións de grupos políticos conservadores, colexio de señoritas, casa de saúde, fábrica de bebidas e fábrica. En 1922, o Estado volveuna a comprar para a súa restauración e posta en funcionamento dun museo bolivariano.

O 17 de xaneiro de 1974, o Movemento 19 de Abril roubou a espada do Libertador, coa consigna "Bolívar, a túa espada volve á loita".

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Zopilote

O **zopilote** ou **urubú** (***Coragyps atratus***) é a única especie do xénero *Coragyps*. É unha ave accipitriforme, aínda que algunhas clasificacións inclúeno na orde ciconiformes, e un dos máis abondosos membros da familia dos voitres do Novo Mundo (Cathartidae). Esténdese dende o sur dos Estados Unidos até o sur de América. Non está emparentado cos voitres do Vello Mundo, e as similitudes con eles son derivadas da evolución converxente debido aos hábitos alimentarios necrófagos.

Malia a súa aparencia e nomes similares, esta especie non ten relación co voitre negro eurasiático (*Aegypius monachus*). Esta última especie pertence á subfamilia dos voitres do Vello Mundo (Aegypiinae), que é á súa vez parte da familia Accipitridae (a cal inclúe ás aguias, falcóns, miñatos e gabiáns), mentres que a especie americana é parte da familia dos voitres do Novo Mundo (Cathartidae). Habita áreas relativamente abertas como bosques illados e terras con matogueiras. Ten unha envergadura de ás de 1,67 m, e unha plumaxe negra, pescozo e cabeza grises e sen plumas, e un peteiro curto e en forma de gancho.

É un preeiro, pero tamén se alimenta de ovos e animais recentemente nados. Nos lugares poboados polo home aliméntase ademais en vertedoiros. Atopa o seu alimento usando a súa aguda vista ou seguindo a outros voitres que posúen o sentido do olfacto. Ó faltarlle a sirinxe, o órgano vocal das aves, os únicos sons que pode producir son gruñidos ou siseos de frecuencia baixa. Pon os seus ovos en covas, árbores ocas, ou simplemente no chan. Xeralmente ten 2 crías ó ano, que alimenta mediante a regurxitación. Nos Estados Unidos, o voitre recibe protección legal polo *Migratory Bird Treaty* Act. Este voitre apareceu ademais nalgúns códices maias.

## Notas 
## Véxase tamén
Manizales

**Manizales** é un concello colombiano, capital do departamento de Caldas. Atópase no centro oeste de Colombia, na rexión paisa, sobre a Cordilleira Central dos Andes, preto do Nevado do Ruiz. Ten unha superficie de 571,84 km² e 400&nbsp;154 habitantes (2018). Forma parte do chamado Triángulo do café. Ten unha poboación de aproximadamente 398 874 habitantes de acordo ás proxeccións demográficas oficiais para o ano 2017; a súa área metropolitana conformada polos concellos de Manizales, Neira, Chinchiná, Villamaría e Palestina chega a unha poboación próxima aos 557 060 habitantes, e é tamén coñecida como a subrexión Centrosur de Caldas. Forma parte, xunto con Risaralda, Quindío, o noroeste de Tolima, o Norte do Val e o suroeste antioqueño do eixo cafetero colombiano.

Fundada en 1849 por colonos antioqueños, hoxe é unha cidade con actividades económicas, industriais, culturais e turísticas. Da súa actividade cultural son de resaltar a Feira de Manizales, o Festival Internacional de Teatro de Manizales, sendo a cidade teatral máis importante na historia de Colombia e o Festival Manizales Grita Rock.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Leticia, Colombia

**Leticia** é un concello colombiano que se atopa no extremo sur do país. É a capital do departamento do Amazonas. Ten unha superficie de 5&nbsp;968 km² e unha poboación de 42&nbsp;280 habitantes (2018), Malia estar arredada dos principais centros urbanos do país, sen comunicación por estrada, constitúe un nexo comercial importante co Brasil, debido á súa situación de cidade limítrofe sobre o río Amazonas e formando o trifinio coñecido como Tres Fronteiras co Perú e o Brasil.

Reúne case o 60% da poboación do departamento e a maior parte é indíxena de diversas comunidades como: os witotos, ingas, tucanos, ticunas e nukak. 
A cidade ten un gran crecemento demográfico e tecnicamente forma unha soa cidade xunto co concello brasileiro de Tabatinga.

## Toponimia 
Leticia é un porto, chamado así polo transporte que se realiza a través de ríos, isto é común en Colombia que posúe unha rede fluvial de 24 725&nbsp;km. Foi fundada como porto fluvial o 25 de abril de 1867 cando aínda pertencía ó Perú, e nun comezo chamouse San Antonio, nomeada así polo capitán peruano Benigno Bustamante, quen era Gobernador de Loreto (Perú). O 15 de decembro dese ano o porto cambiou de nome a Leticia, polo enxeñeiro Manuel Charón, na honra a Leticia Smith, a súa esposa. Este enxeñeiro era moi coñecido e importante na localidade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Mecocerculus leucophrys

***Mecocerculus leucophrys*** é unha especie de ave paseriforme pertencente ó xénero *Mecocerculus* que integra a familia Tyrannidae. É nativo de América do Sur.

## Distribución e hábitat 
Distribúese ó longo da cordilleira dos Andes dende o noroeste de Venezuela, por Colombia, Ecuador, Perú, Bolivia, até o noroeste da Arxentina; e nos tepuis do sur de Venezuela e territorios adxacentes do extremo norte do Brasil e oeste de Güiana.
Habita nos bordos de bosques subtropicais e tropicais de alta montaña e zonas de matogueiras entre os 2800 e os 3500 m de altitude, pero máis baixo, até os 1500 m na Arxentina e Venezuela.

## Subespecies 
* *Mecocerculus leucophrys brunneomarginatus* 
* *Mecocerculus leucophrys chapmani*
* *Mecocerculus leucophrys gularis*
* *Mecocerculus leucophrys leucophrys*
* *Mecocerculus leucophrys montensis*
* *Mecocerculus leucophrys nigriceps*
* *Mecocerculus leucophrys notatus*
* *Mecocerculus leucophrys pallidior*
* *Mecocerculus leucophrys palliditergum*
* *Mecocerculus leucophrys parui*
* *Mecocerculus leucophrys roraimae*
* *Mecocerculus leucophrys rufomarginatis* 
* *Mecocerculus leucophrys setophagoides*

## Notas
Synallaxis subpudica

***Synallaxis subpudica*** é unha especie de paxaro da familia Furnariidae. É endémica de Colombia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vídeos, fotos e sons de *Synallaxis subpudica*  en The Internet Bird Collection. 
* Sons e mapa de distribución de *Synallaxis subpudica* en xeno-canto.
Atlapetes schistaceus

***Atlapetes schistaceus*** é unha especie de ave paseriforme da familia Passerellidae que habita no noroeste de Suramérica.

## Distribución e hábitat 
Atópase nos bosques húmidos andinos dende o oeste de Venezuela até o Perú, pasando por Colombia e Ecuador.

## Taxonomía 
Foi descrito cientificamente polo ornitólogo francés Auguste Boissonneau en 1840. A poboación disxunta do interior do Perú ás veces considerouse unha especie separada (A. taczanowskii). Ademais, no pasado considerouse que o atlapeste de Cuzco do sueste do Perú era unha subespecie.

### Subespecies 
Recoñécense as seguintes:
* *A. s. fumidus* Wetmore & Phelps Jr, 1953 - Perijá (norte de Colombia e noroeste de Venezuela).	
* *A. s. castaneifrons* (Sclater, PL & Salvin, 1875) - Andes do noroeste de Venezuela.
* *A. s. tamae* Cory, 1913 - suroeste de Táchira (noroeste de Venezuela) e norte de Colombia.
* *A. s. schistaceus* (Boissonneau, 1840) - centro de Colombia até Ecuador.
* *A. s. taczanowskii* (Sclater, PL & Salvin, 1875) - centro do Perú.

## Notas 
## Véxase tamén
Myiotheretes striaticollis

***Myiotheretes striaticollis*** é unha especie que integra o xénero  *Myiotheretes*, da familia Tyrannidae. Esta ave distribúese no centro-oeste de América do Sur.

## Distribución e hábitat 
Esténdese dende Venezuela, pasando por Colombia, Ecuador, o Perú, e Bolivia, até o noroeste da Arxentina.

Habita en crebadas rochosas, boscosas ou arbustivas, de montañas e serras.

## Taxonomía 
Esta especie foi descrita orixinalmente por Philip Sclater no ano 1853, baixo o nome científico de: *Taenioptera striaticollis.* A súa localidade tipo é: «Ecuador».

Consideracións anatómicas e morfolóxicas indican que os parentes máis achegados deste xénero poden ser *Muscipipra* e *Gubernetes*, así como con *Polioxolmis* ó que frecuentemente se tentou fusionar a este xénero.

### Subespecies 
Esta especie divídese en 2 subespecies:

* *Myiotheretes striaticollis striaticollis* (P. L. Sclater, 1853) - Habita dende a serra de Perijá e a rexión occidental dos Andes de Venezuela, Colombia, Ecuador, até Apurímac e Arequipa no centro do Perú.
* *Myiotheretes striaticollis pallidus* Berlepsch, 1906 - Habita dende Cuzco e Puno na rexión montañosa oriental do Perú, Bolivia, até o noroeste da Arxentina.

## Notas 
## Véxase tamén
Coeligena bonapartei

***Coeligena bonapartei*** é unha especie de ave na familia Trochilidae. O seu nome científico fai referencia a Charles Lucien Bonaparte.

## Descrición 
Mide uns 11.4&nbsp;cm de longo, ó que se engade o seu longo peteiro que mide 3,3&nbsp;cm e pesa 6.5 gr. A coroa do macho adulto é negruzca cunha mancha verde brillante sobre o seu peteiro. As súas costas son verde-douradas con grupas verde-cobrizas. Unha mancha ante-rufa sobre as súas plumas terciarias é conspicua durante o voo. O peito é verde brillante, o mesmo que a gorxa agás por unha pequena mancha violeta no centro. O seu ventre de ton cobrizo a vermello-dourado é moi brillante.  A súa cola é verde-bronce e levemente aforquillada.

A femia adulta é semellante aínda que de cores máis apagadas; a mancha verde sobre o peteiro é mate, a gorxa é ante, e o peito é ante con numerosos puntos verdes. A femia non poúe a mancha nas plumas terciarias.

## Distribución e hábitat 
É orixinario de Colombia e dun pequeno sector de Venezuela.
O seu hábitat natural son os bosques montañosos húmidos subtropicais ou tropicais. Polo xeral percorre un camiño habitual que pasa por plantas en flor tales como *Bomarea*, *Cavendishia*, *Fuchsia*, *Macleonia*, *Mutisia*, e *Palicouria*, de cuxo néctar aliméntase.  Tamén atrapa insectos en voo e cázaos sobre as follas.  Polo xeral o seu comportamento é semellante ó do *Coeligena bonapartei eos*, o cal pode ser unha subespecie desta especie.

## Notas
Chauna chavaria

***Chauna chavaria*** é unha especie de ave anseriforme da familia Anhimidae que se atopa no norte de Venezuela e Colombia.

É exclusivamente vexetariano, comendo as partes verdes das plantas acuáticas suculentas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Clements, James, (2007) *The Clements Checklist of the Birds of the World*, Cornell University Press, Ithaca
Hermelinda Simón Prieto

**Hermelinda Simón Prieto**, nada o 4 de marzo de 1881 en Guamil (Baños de Molgas) e finada en Madrid o 18 de abril de 1961, foi unha relixiosa galega, en proceso de beatificación pola Igrexa católica.

## Traxectoria 
Foi modista. Entrou na vida relixiosa nas Irmás da Caridade do Sagrado Corazón de Xesús, tomando o nome relixioso de **Hermelinda do Corazón de Xesús**; chegou a ser Madre Xeral da súa congregación. Como Madre Xeral foi artífice da extensión da congregación polo sur do continente americano. A súa irmá Erundina foi tamén membro da congregación.

## Veneración 
A súa causa de canonización comezou na arquidiocese de Madrid, obtendo o *nihil obstat* á mesma o 31 de xullo de 1986.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Hagiography Circle
Arcadio Mon

**Arcadio Mon García**, nado en Bacoi o 5 de febreiro de 1949 e finado en Foz o 26 de abril de 2016, foi un músico e compositor galego.

Considerado unha “institución” na música na Mariña lucense, despois da súa traxectoria por varias orquestras galegas, sería fundador e director da Banda de Música de Foz e da Escola de Música de Foz que actualmente leva o seu nome

## Traxectoria 
Con só sete anos comezou a recibir clases de música e solfexo co seu tío e posteriormente co mestre “Roquito”; iniciándose, circunstancialmente, na trompeta. Durante a súa mocidade pasou por numerosas orquestras da zona como a Teima, a Orquesta Maseda, o grupo Los Valles, considerado o primeiro grupo profesional da comarca na época e Los Mejoranos, ata que se trasladou á Coruña para formar parte da orquestra Los Españoles, cos que gravou un LP no ano 1978.

Nesta etapa na Coruña cursou estudos no Conservatorio Superior onde obtivo o título de trombón e tamén cursou estudos de canto. Foi alumno de Rogelio Groba, Santos Bartolomé, José Ferrer e Raúl Galán. Asistiu en Madrid a clases con Enrique Ferrando, trombón solista da Orquesta Nacional e a cursos de música instrumental; e de dirección de banda en Lalín, impartido por Henrie Adams. Tamén asistiu ás clases maxistrais do profesor da Universidade de Indiana Keith Brown. Ademais, formou parte da Orquesta Jazz da Coruña, dirixida por Rogelio Groba.

No ano 1992 trasladouse a Foz onde fundou a Escola de Música municipal que actualmente leva o seu nome e da cal foi director e docente. Foi tamén fundador e director da Banda de Música de Foz, así como da Big Band que xurdiu anos máis tarde. Para continuar coa súa faceta de compositor formou o grupo “Arcadio con Nueva Ola” co que editou dous LPs, na súa maioría en lingua galega, incluíndo un par de cancións con textos do poeta Noriega Varela.

No ano 2012 editou un LP no que incluíu entre as súas composicións unha canción adicada ao poeta chairego Manuel María (“Lembrando a Manuel”) e do cal tamén puxo música a dous poemas. Tamén gravou para o disco un dueto co ex-vocalista de Los Satélites Sito Sedes no tango “Sen seu amor” que dá título ao disco.

Nos últimos anos cooperou e participou en numerosas iniciativas culturais da comarca como o “Recital poético-musical en homenaxe a Manuel Maria”, ou “Mondoñedo é poesía” e foi fundador do festival de música galega "A Nosa Fala" de Foz. En marzo do 2016 participou na homenaxe ao seu amigo Manuel Araujo, músico e creador teatral mindoniense, no que foi o seu derradeiro concerto.

## Discografía 
### Coma compositor e intérprete 
* *Arcadio con Nueva Ola* (1994)
* *Arcadio con Nueva Ola* (1996)
* *Sen Seu Amor* (2012)

### Como arranxador e intérprete 
* *Los Españoles* (1978)

### Coma compositor 
* *Sito Mariño "Cantar e bailar ; Non volvas para a casa"* (1978)

## Notas
Ocreatus underwoodii

***Ocreatus underwoodii*** é unha especie de ave da familia *Trochilidae*, que se atopa en Bolivia, Colombia, Ecuador, o Perú e Venezuela.

## Hábitat 
Vive no bosque húmido montañoso dos Andes e nos claros adxacentes, incluíndo áreas agrícolas e xardíns, entre os 900 e 2.200 m de altitude.

## Descrición 
esquerda|miniatura|Femia.
De media mide 12,7&nbsp;cm de lonxitude, que inclúen 7,6 cm da cola, e pesa 3 g. O peteiro ten 13 mm de longo. Presenta dimorfismo sexual. A plumaxe en xeral é de cor verde metálica brillante, pero na gorxa é máis iridiscente. A cola do macho é espectacular, con dúas plumas externas moi longas, curvadas e terminadas en raquetas de cor azul verdoso. Presenta zamarros brancos ou ocráceos. A femia ten as partes superiores cor verde metálico e as inferiores principalmente brancas, con denso punteado verde nos flancos e cunha estría malar verde. Os zamarros son máis pequenos, brancos ou cremosos. A cola é curta mais prominente, con puntas brancas nas plumas externas.

## Notas
Saguinus leucopus

***Saguinus leucopus*** é unha especie de primate tamarino endémica no norte de Colombia.

## Taxonomía e filoxenia 
Para a especie *Saguinus leucopus*, recentemente reformúlase a ordenación en base nos resultados de varias investigacións recentes de análise molecular e morfolóxico, incluíndo á familia Callitrichidae dentro da familia Cebidae como unha subfamilia: Callitrichinae.

## Descrición morfolóxica 
De media, a cabeza e o corpo do tití gris miden 244&nbsp;mm nos machos e 241&nbsp;mm nas femias; a cola mide 389&nbsp;mm en machos e 375&nbsp;mm nas femias. O peso media é 440 gramos. O dorso é cor café prateada pálida, ou branca amarelada abigarrada con café. A cara é case espida con algúns pelos brancos delgados. A fronte esbrancuxada, así como a zona que vai da coroa da cabeza ás orellas. O pescozo e a parte superior da testa dende atrás das orellas forman unha coroa de pelos café escuro contrastante que son ben pronunciados. As orellas teñen pelos escuros delgados. A cola é café, máis escura que o corpo, cuberta de prateado cara á punta; o extremo da punta é polo xeral branco. As pernas e os pés son esbrancuxadas ou prateadas, ás veces con pintas en pés e nocellos café avermellado. O ventre é alaranxado dende escuro a avermellado brillante.

## Notas 
## Véxase tamén
Nicolao Orsini

**Nicolao Orsini** (en grego: Νικόλαος Ορσίνι, *Nikólaos Orsíni*, italiano: ''Nicola d'Epiro*) foi conde palatino de Cefalonia e Zante desde 1317 até 1323 e gobernante de Epiro desde 1318 até 1323.

## Traxectoria 
Nicolao foi o fillo do conde Xoán I Orsini de Cefalonia con María, filla de Nicéforo I Comneno Ducas de Epiro con Ana Paleóloga Cantacucena. O seu pai gobernou Cefalonia como vasalo do rei Carlos II de Nápoles, e adquirira Leucas como dote da súa esposa. Nicolao ascendeu no condado á morte do seu pai en 1317, pero a diferenza dos seus predecesores, estaba máis interesado en intervir en Epiro que nas posesións latinas no sur de Grecia. En 1318, sorprendeu e asasinou o seu tío Tomé I Comneno Ducas de Epiro e facilmente someteu toda a parte sur do principado ao redor de Arta. Para consolidar a súa posición Nicolao tamén casou coa viúva do seu tío, Ana Paleóloga, filla de Miguel IX Paleólogo, e foille conferido o título de déspota.

Nicolao rendeu homenaxe nominal ao seu señor anxevino, Xoán de Gravina, un fillo do rei Carlos II de Nápoles e María de Hungría. El pola contra orientouse cara ao leste. Publicamente adoptou a fe ortodoxa e o clero local non expuxo ningunha obxección seria á súa usurpación. O norte de Epiro, con todo, con Ioánnina, rexeitou recoñecer o goberno de Nicolao e aceptou o dominio bizantino. Nicolao esperou até a morte da súa esposa en 1320 ou 1321 e o estalido da guerra civil bizantina para atacar. Ao fracasar no seu intento de asegurar unha alianza coa República de Venecia, Nicolao non puido tomar Ioánnina. En 1323 foi asasinado polo seu irmán Xoán II Orsini.

## Devanceiros 

**Devanceiros de Nicolao Orsini**

## Véxase tamén  
### Bibliografía  
* Fine Jr., John V.A. (1987), *The Late Medieval Balkans*, Ann Arbor 
* Cheetham, Nicholas (1981), *Mediaeval Greece*, Yale University Press 
* *The Doukai'', Londres, 1968
Donna Strickland

**Donna Theo Strickland**, nada en Guelph (Ontario) o 27 de maio de 1959 é unha física e académica canadense, Premio Nobel de Física en 2018, cando traballaba como profesora asociada no Departamento de Física e Astronomía da Universidade de Waterloo, (Canadá), "polo seu método de xeración de impulsos ópticos ultracurtos de alta intensidade". É pioneira no campo dos láseres. É a terceira muller en lograr o Premio Nobel de Física, compartido co seu antigo mentor, Gérard Mourou (Francia). A técnica que desenvolveron (amplificación por deriva de frecuencia), úsase para producir impulsos ultracurtos de moi alta intensidade, útil en micro láser, cirurxía, medicina, e en estudos de ciencia fundamental.

## Traxectoria 
Graduouse en enxeñaría física na McMaster University en 1981, e completou o doutoramento  en Física  na especialidade de Óptica na Universidade de Rochester no ano 1989. A súa tese de doutoramento titulouse "Development of an ultra-bright laser and an application to multi-photon ionization" (Desenvolvemento dun láser ultrabrillante e unha aplicación para ionización multifotónica), e foi supervisada por Gérard Mourou. Durante a súa estancia nesa universidade, ambos coinventarona amplificación de pulso que lles valeu a concesión do Nobel.

miniatura|O grupo de Donna Strickland na Universidade de Waterloo. Strickland é a segunda da dereita, na fila de atrás.

## Premios e recoñecementos 
*1998 – Bolsa Sloan
*1999 – Premio Premier á excelencia investigadora
*2000 – Premio Cottrell Scholars Award outorgado pola Research Corporation for Science Advancement
*2008 – Membro da Optical Society of America
*2018 – Premio Nobel de Física, compartido con Arthur Ashkin e Gérard Mourou

## Publicacións 
*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Láser
* Amplificación por deriva de frecuencia

### Ligazóns externas 
*Material didáctico sobre Donna Strickland no proxecto #científicasCASIO
Realismo máxico

[miniatura|200px|[Gabriel García Márquez.]]
[miniatura|200px|Escultura de [Álvaro Cunqueiro na coruñesa praza do Humor.]]
O **realismo máxico** é un movemento literario e pictórico de mediados do século XX que se define pola súa preocupación estilística e o interese de mostrar o irreal ou estraño como algo cotián e común. Non é unha expresión literaria máxica, a súa finalidade non é suscitar emocións, se non, máis ben, expresalas, e é, sobre todas as cousas, unha actitude fronte á realidade.

O realismo máxico comparte características co realismo épico, como a pretensión de dar verosimilitude interna ao fantástico e irreal, a diferenza da actitude nihilista asumida orixinalmente polas vanguardas, como o surrealismo.

O termo foi creado por un crítico de arte, o alemán Franz Roh, para describir unha pintura que demostraba unha realidade alterada, e chegou ao idioma castelán coa tradución en 1925 do libro *Realismo mágico* (*Revista de Occidente*, 1925), que foi en gran medida influído polas obras surrealistas da escritora chilena María Luisa Bombal. Máis tarde, en 1947, foi introducido na literatura hispanoamericana por Arturo Uslar Pietri no seu ensaio *El cuento venezolano*. Sinala Uslar: 

O termo, obviamente, pasou ao galego a través do castelán.

Entre os seus principais expoñentes na literatura en castelán están o uruguaio Horacio Quiroga, o guatemalteco Miguel Ángel Asturias, o peruano Mario Vargas Llosa e o colombiano Gabriel García Márquez, os tres últimos galardoados co Premio Nobel de Literatura.

É interesante citar aquí a opinión do mesmo Asturias:

Noutras literaturas destacan autores como o brasileiro Jorge Amado e o galego Álvaro Cunqueiro.

## Notas
Mess

***Mess*** é o sétimo álbum de estudio da banda estadounidense de rock experimental Liars, publicado o 24 de marzo de 2014 a través do selo Mute Records. Nunha nota de presa, o cantante Angus Andrew dixo que o proceso de gravación fora "case o contrario" da creación do seu anterior traballo *WIXIW* e que "en vez de ser dubidoso, o traballo no novo álbum foi inmediato, divertido, instintivo e seguro". O disco gravouse principalmente no propio estudio da banda, No Gold Studios, nos Ánxeles.

O primeiro sinxelo do álbum, "Mess On A Mission", foi editado o 17 de marzo, acompañado de remesturas de Silent Servant, SFV Acid, Black Bananas (Jennifer Herrema) e Nest Of Teens. *Mess* é o derradeiro álbum de estudio de Liars en contar cos membros Julian Gross e Aaron Hemphill, que deixaron o grupo en 2014 e 2017 respectivamente.

## Listaxe de cancións 
## Notas