Castelo da Emperatriz Eugenia de Montijo

O **castelo da Emperatriz Eugenia de Montijo** é un pazo neomedieval sito en Arteaga (Biscaia), cun torreón neogótico a modo de torre da homenaxe, inspirado na arquitectura gótica francesa, moi influído pola recuperación que o Romanticismo fai do estilo gótico.

O neogoticismo plásmase nos arcos oxivais, as gárgolas con figuras de animais, os vans xeminados e na utilización dos elementos característicos da arquitectura militar gótica: as ameas, os merlones, os matacones etc. 

## Descrición
A planta está fundada sobre os mesmos cimentos dunha antiga torre, mencionada xa en escritos de mediados do século XV e que no século XIX achábase moi degradada, tras haberse empregado como casa de labranza.

Esta torre relacionábase coa liñaxe de Arteaga, enlazado cos Montijo e por tal, coa emperatriz Eugenia de Montijo, esposa de Napoleón III de Francia. Esta dama, relacionada coa Casa de Alba, foi quen promoveu a reforma do edificio despois de que as Xuntas de Biscaia honrasen ao seu fillo co título de "biscaíño orixinario".

Os emperadores enviaron aos seus arquitectos á localidade, para que deseñasen os planos do novo edificio. Con todo, nunca chegaron a habitar nel, e cando Eugenia, xa no exilio, quixo instalarse en España, foi aloxada polos Alba en Madrid e Sevilla, descartándose este castelo pois non reunía as condicións adecuadas e caía afastada das principais cidades do país.

A planta da torre central forma un rectángulo de 17 e 12 metros por cada lado, interrompida nun ángulo por un polígono ou torre octogonal en cuxo interior atópase a escaleira do Castelo.

Está aparellado en cadeirado de mármore gris e vermello abuxardado, en cada unha das súas catro fachadas dous elevados arcos oxivais arrincan desde o zócolo ou friso exterior ata a cornixa máis elevada, dentro dos que campean, oito fiestras do mesmo gusto, dous para cada piso, ostentando a principal un soberbio escudo de armas, e coroando toda a parte superior dos catro lados e da torrecilla un corpo voado e saínte ameado, con pequenos torreóns abertos nos seus propios chans.

O Castelo ten 5 pisos, sen contar o soto no que se atopa a cociña, a adega e unha sala para uso do servizo. Unha ampla escalinata de mármore permite o acceso ao primeiro piso no que se atopa un amplo vestíbulo de gran riqueza decorativa. Nos seus dous salóns locen toda a súa beleza dúas monumentais chemineas góticas de mármore gris e de carballo, con grandes zócolos da mesma madeira.

O segundo piso era o destinado a dormitorio dos Emperadores e presenta un pequeno oratorio con dous fermosos vidros de cores. Os pisos superiores destinábanse á alta servidume e a escaleira elíptica existente no interior da torrecilla pon en comunicación todos os pisos.

A torre rodéase dun pequeno recinto cadrado, pechado con altos muros e catro torres angulares de planta cilíndrica. O acceso ao recinto efectúase por unha única porta de gusto gótico.

Toda a propiedade recuperouse recentemente como establecemento hostaleiro.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*Declaración de Ben de Interese Cultural publicada no BOPV Nº 2001092 de 16 de maio de 2001, que se atopa no dominio público de conformidade ao artigo 13 da LPI de España.