open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pieter Zeeman

**Pieter Zeeman**, nado en Zonnemaire o 25 de maio de 1865 e finado en Ámsterdan o 9 de outubro de 1943, foi un físico neerlandés galardoado co Premio Nobel de Física do ano 1902.

## Traxectoria 
Despois de rematar os seus estudos primarios marchou a estudar a Delft durante dous anos, onde recibiu formación en linguas clásicas. Entrou na Universidade de Leyden no ano 1885 e non tardou en entrar en contacto con Heike Kamerlingh Onnes, Premio Nobel de Física no ano 1913, quen foi mestre seu durante doce anos. O interese e a paixón do novo Zeeman pola experimentación axiña marabillou ao seu mestre e foi o froito dunha amizade entre os dous científicos que traería grandes éxitos. Algún ano despois tamén entrou en contacto con outro físico, Lorentz, que traballaba en temas de física experimental.

No ano 1893 acadou o título de doutor e marchou a traballar ao Instituto F. Kohlrausch en Estrasburgo, onde traballou con E. Cohn durante seis meses. Mais volveu a Leyden cunha praza de docente que mantivo ata o 1897, ano no que publicou o seu gran traballo, polo que pasou a historia da física e da ciencia, "a división magnética das liñas do espectro electromagnético", tamén coñecido por Efecto Zeeman. Grazas a este traballo no ano 1902, recibiu o Premio Nobel de Física, xunto con Lorentz. No ano 1908 trasladouse á Universidade de Ámsterdam onde substituíu como director do Laboratorio de Física a Van der Waals (Premio Nobel de Física no ano 1910), que se xubilaba.

## Véxase tamén
Gunnlod

Na mitoloxía nórdica **Gunnlöð** (*Gunnlod*) era a filla de Suttung, e quen facía garda en nome del na caverna onde se garda a hidromel da poesía. Foi seducida por Odín, quen de acordo a Snorri negociou con ela un cambio de tres noites de sexo por tres sorbos da hidromel, e despois enganouna roubándolle todo e fuxindo en forma de ave.
Julián Hernández

**Julián Hernández Rodríguez-Cebral**, nado en Madrid o 2 de xullo de 1960, é un cantante e guitarrista galego. É un dos fundadores e líder de Siniestro Total. Tamén tivo incursións como escritor, xornalista e actor.

## Traxectoria 
Aínda que nado en Madrid, pasou toda a súa infancia en Vigo onde comezou a súa afección polo rock e todo o que el mesmo chama "cultura popular".  Descendente dunha familia de longa tradición artística, os ourives e esmaltistas Irmáns Hernández, en Vigo relacionouse con poetas do *movemento Rompente*, así como con outros intelectuais que vivían na cidade nos anos 80, entre os que estaban Manolo Romón e Antón Reixa.

### Movida madrileña 
De novo en Madrid, onde se matricula no conservatorio de música, Julián entra en contacto coa chamada movida madrileña, movemento que xa se vivía en Vigo, aínda que nunha escala menor. Os seus contactos con diversas personaxes relacionadas con selos independentes de Madrid  axudarano a dar a coñece-lo grupo que ten cuns amigos en Vigo, Siniestro Total. Así Julián converterase en non moito tempo de fan da movida a protagonista da mesma.

### Produtor 
Ademais da súa relación con Siniestro Total, Julián participou noutros grupos paralelos, ás veces pensados para unha soa actuación e outros a máis longo prazo. Hernández participou na creación de Def Con Dos, grupo para o que produciu varios discos co pseudónimo de Padre Damián J. Karras, nome dunha personaxe da película *O exorcista*.

### Actualidade 
[miniatura|Na presentación de *Que hostia din os rumorosos?* ([Grupo Rompente|Rompente) organizada pola Libraría Miranda de Bueu o 23/08/2021. Escribiu o prólogo do libro.]]
Na actualidade mantén o dúo Transportes Hernández y Sanjurjo, xunto ao acordeonista Rómulo Sanjurjo (ex-membro de Os Diplomáticos de Monte-Alto). Tamén é columnista en diversos xornais e escritor, así como produtor de novos talentos do panorama musical, dentro da súa produtora Discos de Freno.
Suttung

Na mitoloxía nórdica, **Suttung** era un Jotun, fillo de Gilling, quen (xunto coa nai de Suttung) fora asasinado por Fjalar e Galar.

Suttung buscou aos seus pais e ameazou aos irmáns ananos (Fjalar e Galar), quen lle ofreceron a máxica hidromel. Suttung tomouna e agachouna no centro dunha montaña, coa súa filla Gunnlod facendo garda.

Odín decidiu conseguir a dita hidromel e traballou para Baugi, o irmán de Suttung, un granxeiro, durante un verán enteiro e despois pediu un pequeno sorbo dela. Baugi agachouse furando unha montaña, e Odín converteuse nunha serpe e arrastrouse. Dentro, Gunnlod, a filla de Suttung, estaba custodiando pero persuadiuna para que lle desa tres sorbos; Odín bebeu toda a hidromel, converteuse nunha aguia e escapou.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Suttungr (lúa)
Oriente

**Oriente** é unha noción europea de orixe ilustrada e romántica. Describe os territorios que nos séculos XVII e XVIII se escapaban ao coñecemento e control directo das potencias europeas e se situaban ao leste dos montes Urais e ao sur do Mar Negro. Eran, basicamente, Asia e o norte de África...

Porén, Oriente non existe como tal entidade xeográfica nin cultural. Inclúe desertos como o deserto do Gobi, estepas cultivábeis, como Siria, cordilleiras e bacías fluviais (Nilo, Éufrates e Tigris, Indo, Ganxes, Yang-Tse), a xungla etc.

Culturalmente dividiuse en tres áreas:
* O **Extremo Oriente**, con centro cultural na China.
* O **Oriente Medio**, con centro cultural na India.
* O **Próximo Oriente**, con centro cultural en Mesopotamia.

En historiografía, fálase da Historia Antiga de Oriente ou da Historia do Oriente Antigo por mero paralelismo coa historia occidental.

## Etimoloxía 
O termo provén da lingua latina *orior* (levantarse), referido ao Leste. Aínda que as posicións de Oriente e Occidente son relativas (como o Leste e o Oeste), úsase en relación á orixe do termo (así, o Imperio Bizantino era o Imperio Romano de Oriente).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Occidente
* Orientalismo
* Oriental
* Orientación
* Punto cardinal
Río Liffey

[miniatura|260px|Vista do río Liffey atravesando a cidade de [Dublín.]] 
O **río Liffey** (en irlandés **An Life**) é un río de Irlanda que flúe atravesando o centro da cidade de Dublín. Ten unha lonxitude de preto de 125 quilómetros e nace no monte Kippure, no condado de Wicklow. Despois percorre o condado de Kildare antes de chegar ó de Dublín. As súas augas desembocan na baía de Dublín, no mar de Irlanda.

## Nome
O nome orixinario do río era *An Ruirthech*, que significa "corredor rápido (ou forte)". A verba *Liphe* (ou *Life*) referíase orixinariamente ao nome da chaira pola que corría o río, pero co tempo chegou a referirse ao río en si mesmo. Tamén se lle coñeceu como o *Anna Liffey*, posiblemente tralo préstamo lingüístico do irlandés *Abhainn na Life*.

## Percorrido e sistema 
O río Liffey emerxe entre Kippure e Tonduff nas montañas de Wicklow. Percorre uns 125 km a través dos condados de Wicklow, Kildare e Dublín antes de desembocar no mar de Irlanda, na Baía de Dublín.

### Afluentes
O sistema do Liffey inclúe ducias de ríos menores e regatos, entre os que se atopan o Shankill, o Brittas, o Painestown, o Water, o Carmac, o Bradoge, o Poddle e o Dodder.

### Asentamentos
Entre as vilas asentadas ao longo do río están Ballymore Eustace, Athgarvan, Kilcullen, Newbridge, Caragh, Clane, Celbridge, Leixlip e Lucan antes de chegar á cidade de Dublín.

## Galería de imaxes 
## Notas
Cidadáns de Galicia

**Cidadáns de Galicia** (**CIDEGA**) é un partido galego que se autodefine como galeguista de centro rexistrado o 22 de outubro de 2006. Está dirixido por Adolfo Reymóndez, ex-concelleiro e presidente do Partido Popular de Galicia en Rianxo.

Presentouse ás eleccións municipais de 2007 na Estrada sacando dous concelleiros, que posteriormente, en agosto de 2009, deixaron o partido, incorporándose ao PPdG . A pesar do parecido dos nomes non ten relación orgánica ningunha con Ciutadans de Catalunya. Nas eleccións ao Parlamento de Galicia de 2016 preséntase en coalición con Vía Centrum Partido Demócrata.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* www.cidadansdegalicia.es
Aglutinina

A **aglutinina** é un anticorpo que se atopa no soro sanguineo. Ten capacidade aglutinante e por un erro de transfusión sanguínea ou en determinadas condicións patolóxicas como a eritrobastose fetal pode aglutinar os glóbulos vermellos.
J-five

**J-five** ou **Johnny five**, nado nos Ánxeles en 1983, é un cantante e rapeiro de música hip hop e rock pertencente ao grupo Dusty White.

## Discografía
* *Sweet little nothing* (2004)
* *Summer* (2004)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Myspace de Johnny five
Premio García Barros

O **Premio García Barros** é un premio literario galego concedido desde 1989 a unha novela longa, está patrocinado polo concello da Estrada. O premio instituíuse co obxectivo de homenaxear a memoria e espallar a obra de Manuel García Barros (*Ken Keirades*).

## Premiados 
* 1989: Manuel Forcadela, *Paisaxe con muller e barco*.
* 1990: Xosé Miranda, *Historia dun paraugas azul*.
* 1991: Deserto.
* 1992: Manoel Riveiro Loureiro, *Corpo canso*.
* 1993: Xosé Ballesteros, *Talego*.
* 1994: Aníbal Malvar, *A man dereita*.
* 1995: Manuel Lourenzo González, *Arqueofaxia*. Accésit: Xavier Alcalá, *Memorias do Algarve*.
* 1996: Ex-aequo:
**Alfonso Álvarez Cáccamo, *O espírito de Broustenac*.
** Xavier Queipo, *O paso do Noroeste*.
* 1997: María Gándara, *Magog*. Accésit: Antón Riveiro Coello, *A historia de Chicho Antela*.
* 1998: Deserto. Accésit: Anxo Franco Bañobre, *Unha esquina no fondo da memoria* e Juan Ignacio Pérez Méndez, *A xustiza pola man*.
* 1999: Xosé Carlos Caneiro, *Talvez melancolía*.
* 2000: Antón Riveiro Coello, *As rulas de Bakunin*.
* 2001: Bieito Iglesias, *A historia escríbese de noite*.
* 2002: Miguel Anxo Fernández Fernández, *Un nicho para Marilyn*.
* 2003: Xabier López López, *A vida que nos mata*.
* 2004: Xerardo Agrafoxo, *Unha viaxe no Ford T*.
* 2005: Santiago Jaureguizar, *Cabaret Voltaire*.
* 2006: Manuel Veiga Taboada, *Lois e Helena buscándose un día de tormenta*.
* 2007: Francisco Castro, *As palabras da néboa*.
* 2008: Xesús Constela, *Shakespeare destilado*.
* 2009: Xosé Monteagudo, *Un tipo listo*.
* 2010: Antón Lopo, *Obediencia*.
* 2011: Antonio Piñeiro, *As fiandeiras*.
* 2012: Santiago Lopo, *Hora zulú*.
* 2013: Anxos Sumai, *A lúa da colleita*.
* 2014: Alberto Ramos, *Máscaras rotas para Sebastian Nell*.
* 2015: Manuel Portas, *Lourenço Xograr*.
* 2016: Miguel Sande, *A candidata*.
* 2017: Marcos Calveiro, *O xardineiro dos ingleses*.
* 2018: Ana Cabaleiro, *As ramonas*.
* 2019: Berta Dávila, *Carrusel*.
*2020: María Rei Vilas, *Flores de ferro*.
* 2021: Alberto Lema, *Pazo de inverno*.
* 2022: Ignacio Vidal Portabales, *As horas dunha illa remota.*
* 2023: Fernando Castro Paredes, *Entomoloxía para misioneiros*.
* 2024: Abel Tomé, *A noite do Oso*.

* 2025: Nerea Pallares, *Das arañas brancas*.

## Notas
María Elisa Madarro González

**María Elisa Madarro González**, nada o 7 de febreiro de 1948 en Becerreá e finada na Coruña o 29 de xuño de 2009, foi unha política galega.

## Traxectoria 
Estudou maxisterio e psicoloxía. Membro do Partido Popular, foi elixida concelleira na Coruña en 1987 e foi deputada no Parlamento de Galicia en 1990. Foi directora xeral do Maior e de Persoas con Discapacidade (2004-2005).

## Vida persoal 
Casou con Miguel Ángel Rois Robledo e foi nai de Miguel, Elisa e Leticia Rois Madarro.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Partido Reformista Democrático

O **Partido Reformista Democrático** (**PRD**) foi un partido español de centro-dereita liderado por Miquel Roca. Presentouse ás eleccións xerais de 1986 en toda España agás en Cataluña e Galicia xa que alí os seus referentes eran CIU e Coalición Galega respectivamente e obtivo 194.538 votos (0,96%), insuficiente para conseguir escano e tras do cal desapareceu.
Enxeñaría de minas

A **Enxeñaría Superior de Minas** é un título universitario español. Abrangue os coñecementos específicos aplicados ao aproveitamento dos recursos naturais da Terra e a aplicación dos mesmos na construción dos materiais necesarios para o desenvolvemento da sociedade actual e futura. Tamén inclúe a creación e manexo adecuado das fontes de enerxía mantendo o equilibrio coa natureza. A Enxeñaría Superior de Minas está especializada na creación de riqueza e desenvolvemento sostible, compatible co resto de actividades que a sociedade actual demanda.

## Descrición 
A Intensificación de Enerxía e Combustibles ten materias tecnolóxicas sobre enerxía eléctrica, térmica e frigorífica, hidráulica, solar térmica e fotovoltaica, eólica, nuclear, biomasa, hidrocarburos e combustibles complementarios. Na investigación destaca o estudo e desenvolvemento de novas fontes de enerxía, con especial atención nas enerxías renovables.

A Intensificación de Materiais e Metalurxia comprende metalurxia, siderurxia, mineralurxia, materiais cerámicos, plásticos e polímeros, e reciclado de metais. Na investigación destaca a bioenxeñaría.

A Intensificación Mineira e Medioambiental engloba explotacións mineiras e canteiras, túneles e noiros, infraestruturas de enxeñaría civil, sondaxes, xeofísica e xeoquímica, explosivos, fotogrametría e teledetección, hidroloxía e medioambiente. Nos últimos anos experimentouse un elevado interese polas rochas ornamentais no ámbito profesional.

A titulación outorga competencias lexislativas profesionais para firmar proxectos de calquera intensificación da carreira independentemente da que cursara. Por isto establecese a diferenza entre intensificación e especialidade, que é unha ampliación técnica dos intereses do alumno non constatable no título. As competencias exclusivas segundo a lexislación española son:
* O uso de explosivos
* Os proxectos mineiros
* As obras subterráneas (o sostemento de obras civís e toda actividade que implique técnica mineira).

A Enxeñaría Superior de Minas naceu en 1777 ante a incipiente chegada da primeira Revolución Industrial. Certos textos franceses consideran a Enxeñaría de Minas «a nai das enxeñarías».

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Colegio Oficial de Ingenieros Técnicos y Grados en Minas y Energía de Linares, Granada, Jaén y Málaga
Cabaleiro

O termo **cabaleiro** designa unha posición social no sistema feudal da Idade Media, caracterizado por servir militarmente montado a cabalo. Orixinouse na época carolinxia e foi evolucionando conforme aumentaba o seu poder, rexéndose polo código de cabalaría.

Co desenvolvemento das cruzadas, o cabaleiro deixou de ser simplemente o combatente a cabalo para se transformar no representante por excelencia da nobreza, ao que se lle atribuían ideais relixiosos e virtudes como a lealdade ao señor e a defensa dos débiles. Os novos cabaleiros tiñan que ser armados segundo uns ritos determinados pero previamente teñen que aprender o oficio actuando de escudeiro e demostrando que tiñan as cualidades físicas necesarias para o exercicio das armas e as virtudes cristiáns así como valor, sabedoría, siso, lealdade, misericordia, castidade e humildade; non é pois un título que se puidera herdar aínda que para ser cabaleiro era preciso ter nobreza de sangue, agás casos excepcionais.

Na Península Ibérica o proceso que seguía un escudeiro antes de ser armado cabaleiro consistía en confesar e comungar, pasar o día anterior en xaxún, logo durante a misa debía ofrecerse ao presbítero e á orde de cabalaría e logo do sermón o príncipe ou señor que armaba ao novo cabaleiro cínguelle a espada, bícao e dálle un golpe no lombo. O novo cabaleiro montaba no cabalo coas armas que lle son propias: a espada símbolo da xustiza e a lanza símbolo da rectitude.
## Galería de imaxes

Hubert_van_Eyck_020.jpg|Cabaleiro, fragmento do retablo *O año místico* de Jan van Eyck.

Escultura do Cabaleiro de Almeiras.jpg|Escultura do Cabaleiro de Almeiras, obra de Francisco Escudero.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Código de cabalaría
* Orde militar
Turmitta

**Turmitta** foi unha cidade da zona raiana entre os hititas e Mitanni que foi independente sobre o século –XVI e caeu baixo a influencia de Mitanni, ata que, a finais do século –XV, foi sometida ao Imperio Hitita. Sobre o -1360 o rei Tushratta de Mitanni favoreceu unha revolta. Suppiluliumas I, que probabelmente aínda só era príncipe herdeiro hitita, foi á zona e derrotou aos rebeldes.
Na segunda metade do século –XIV foi obxecto dos ataques dos kaskas, que chegaban bastante ao sur. Fixéronse co control de dúas cidades principais: **Halila** e **Dudduska**. Estas cidades serían destruídas por Mursilis II na súa primeira campaña no segundo ano do seu reinado, sobre -1320.
Verdandi

**Verdandi** ou **Verðandi** era unha das tres Norns da mitoloxía nórdica xunto a Urd e Skuld. O seu nome significa "aquilo que está sucedendo", "o que é/está" ou "o ser".

Verdandi era a Norn que decidía a lonxitude do fío da vida de todo. Incluso os deuses estaban suxeitos á súa vontade. Ela decidía canto e como vivirían, e cando e como morrerían todas as cousas viventes.
Asharpaya

**Asharpaya** era unha montaña do país dos kaskas, desde a cal os guerreiros kaskas dominaban os camiños que levaban á rexión de Pa e, polo tanto, tamén de Tummanna, ambas situadas ao Occidente. O rei hitita Mursilis II foi a estas rexións e expulsou os kaskas que controlaban os camiños e perseguiunos cara ao leste ata a terra de Samuha.
Ziulila

**Ziulila** foi unha cidade do Imperio Hitita, situada ao leste de Hattusa e próxima á cidade de Samuha. Aparece citada nun documento en hitita que fala dunha expedición de Mursilis II: 2.BoTU.48 = VAT.6165 = KBo.III.4, reverso, columna 46.
Segundo Forlanini  estaría situada en Bitik, preto de Ankara.
## Notas
Urd

**Urd** ou **Urðr** era unha das tres Norns da mitoloxía nórdica xunto a Verdandi e Skuld. O seu nome significa "o que víu", e está relacionado coa palabra *wyrd*, que en nórdico antigo significa "destino".

Urd é a que fía os fíos do tear, para que sus irmás os utilizen en dar forma ás vidas de todos os seres.

O pozo de Urd tomase do seu nome, e é de alí de onde as tres Norns extraen a auga para regar o freixo Yggdrasil.
Kasiya

**Kasiya** foi unha cidade hitita da parte oriental do reino, de situación non coñecida pero, sen dúbida, próxima á fronteira co reino vasalo de Arawanna, cuxos habitantes atacaron a comarca en tempo de Mursilis II sobre -1320 / -1310.
Zihhariya

**Zihhariya** foi o teatro da sexta campaña do rei hitita Mursilis II no seu sétimo ano de reinado. Os seus anais din que foi contra os kaskas da montaña **Tarikarimu** á terra de Zihhariya, e asolou o país. Esta campaña foi probabelmente curta, pero foi a única que fixo en todo o ano. A súa situación é incerta, pero seguramente estaba ao leste ou sueste de Hattusa.
Wasumana

**Wasumana** foi unha cidade situada probabelmente na clásica Bitinia.
O conquistador e gobernador hitita de Pala, Hutu-Piyanza, entrou en guerra contra a cidade de Wasumana a finais do século –XIV, e pediu axuda ao rei Mursilis II que lle enviou a Nuwamza, o seu Xefe de Viños, cun corpo de exército, e os dous conxuntamente puideron conquistar e destruír a cidade.
Piggainaresa

**Piggainaresa** foi unha rexión ou cidade da Terra Alta Hitita que estaba poboada por kaskas. Mursilis II atacou os kaskas e asolou a zona no seu camiño de retorno a Hattusa, na súa novena campaña (décimo ano de reinado).
Yahresa

**Yahresa** foi unha cidade da Terra Alta Hitita. Non se sabe quen a gobernaba, pero debían de ser inimigos ou rebeldes, porque Mursilis II atacouna de noite e por sorpresa e incendiouna sobre o -1320 / -1310.
Sadduppa

**Sadduppa** foi unha cidade do país dos kaskas, ao nordeste de Hattusa. A súa situación non se coñece. Foi teatro dunha das dúas únicas expedicións que se coñecen contra os kaskas do rei Muwatallis II, sobre o -1295.
Pitteyarika

**Pitteyarika** foi unha cidade hitita próxima a Samuha. Hattusilis, o futuro Hattusilis III, foi gobernador desta cidade sobre o -1295 e malia a falta de axuda do "Gran Rei" Muwatallis II, atacou os kaskas e derrotounos de maneira importante nas inmediacións de Hahha, devolvendo aos hititas as súas terras anteriores.
Hattina

**Hattina** foi unha cidade do país dos kaskas, ao nordeste de Hattusa, non lonxe de Tapikka. Foi reconquistada polo rei hitita Suppiluliumas I antes do -1340, despois de ocupar Anziliya e Pargalla. A cidade foi restaurada e repoboada de hititas.
Hahha

**Hahha** foi unha cidade próxima a Samuha, onde o gobernador de Pitteyarika, Hattusilis, o futuro Hattusilis III, derrotou aos kaskas de maneira importante, e deixou unha estela conmemorativa; aos hititas restableceunos nas súas antigas terras; os xefes kaskas prisioneiros serían enviados ao seu irmán Muwatallis II.
Daistipassa

**Daistipassa** foi unha cidade hitita da Terra Alta Hitita que sobre o -1300 caeu en mans dos kaskas de Pishuru. Esta cidade como líder e as cidades de Ishupitta e Daistipassa, agora dominadas polos kaskas e, polo tanto, aliadas, apoderáronse das terras de Landa, Marista e algunhas cidades fortificadas dos hititas; os hititas non os deron contido e os kaskas continuaron avanzando ao sur atravesando o río Marasanda ou Maraššvai e chegando ata a terra de Kanis (Kanesh).
Kurustama

**Kurustama** foi unha cidade hitita que foi incluída nun tratado firmado entre Tudhaliyas II e Amenhotep II de Exipto, segundo o cal os habitantes da cidade eran establecidos en territorio exipcio. Probabelmente estaba situada ao leste de Kanish.
## Historia
É posíbel que a poboación desta cidade non fose plenamente hitita. Sobre o -1300 aparece aliada aos kaskas, que se achegaran á zona, e aínda que é posíbel que fose conquistada, o máis probábel é que fose unha alianza debida á composición social e étnica da cidade. Coa axuda kaska, as milicias da cidade atacaron ás cidade hititas das inmediacións. Muwatallis II refusou facer campaña na zona e deixou o traballo en mans do seu irmán Hattusilis, ao que nomeara rei vasalo de Hakpis.
Gazzuira

**Gazzuira** foi unha cidade do Imperio hitita ao leste de Kanish. Seguramente estaba poboada por hayasios (prearmenios), hurritas, hititas e kaskas. Cando os kaskas se achegaron á zona sobre o -1300, a cidade aliouse con eles e saqueou as cidades hititas das inmediacións.
Durmitta

**Durmitta** foi unha cidade hitita ao leste de Kanish, que pasou a mans dos kaskas sobre o -1300. Desde esta cidade os kaskas atacaron a comarca de Tuhuppiya. Muwatallis II refusou facer campaña na zona e deixou o traballo en mans do seu irmán Hattusilis, ao que nomeara rei vasalo de Hakpis, reino no que a cidade foi incluída. Foi restaurada e repoboada por Hattusilis entre dez e quince anos despois da creación do reino.
Tuhuppiya

**Tuhuppiya** foi unha comarca e probablemente cidade hitita situada ao leste de Kanish. Cando os kaskas se apoderaron temporalmente de Durmitta, sobre o -1300, atacaron a zona desde esta cidade.
Ippasanama

**Ippasanama** foi unha cidade hitita ao leste de Kanish, ao sur do río Marasanda, onde chegaron os kaskas na súa expedición ao sur sobre o -1300. Saquearon a rexión, onde non atoparon resistencia da parte dos hititas.
Suwatara

**Suwatara** foi unha cidade hitita ao leste ou sueste de Kanish. Foi a terra máis ao sur á que chegaron os kaskas na súa expedición, sobre o ano -1300.
Hisashapa

**Hisashapa** foi unha cidade da Terra Alta Hitita.
Foi incluída entre as cidades cedidas a Hattusilis polo seu irmán Muwatallis II, coas que se formou o reino vasalo de Hakpis.
Río Marasanda

**Marasanda** foi o nome hitita dun río de Anatolia, correspondente ao clásico río Halys ou ao moderno Kizil Irmak.

Os kaskas de Pishuru ao comezar o século –XIII ocuparon Ishupitta e Daistipassa, na Terra Alta Hitita, e, a seguir, Landa, Marista e algunhas cidades fortificadas dos hititas; os hititas os deron contido e os kaskas continuaron avanzando cara ao sur, cruzando o río Marasanda ou Maraššanda e chegando ata a terra de Kanis (Kanesh).
Arawanna

**Arawanna** foi un reino que se formou durante a crise de Hatti (séculos -XVI--XV con Mitanni no seu punto de máximo poder), na rexión do Alto Éufrates e a futura Armenia. Foi sometido polo rei hitita Tudhaliyas II sobre o -1400.

Sobre o -1360 o rei Tushratta de Mitanni favoreceu unha revolta contra os hititas. Suppiluliumas, que probabelmente aínda só era príncipe herdeiro hitita, foi á zona e derrotou aos rebeldes.

Mursilis II, que estaba na terra de Samuha, na cidade de Ziulila (ao leste de Hattusa) atacou Arawanna sobre o -1320 / -1310 en represalia porque os habitantes atacaran a terra de Kasiya. Vitorioso, retornou á capital.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Hanhana

**Hanhana** foi unha das principais cidades hititas do nordeste entre as situadas na zona próxima aos territorios kaskas, que se librou do dominio destes. Foi unha das bases hititas do reino de Hakpis na súa creación sobre o -1300 por Muwatallis II para o seu irmán Hattusilis.
Segundo Matthews & Glatz corresponderíase co outeiro de Maltepe, 15&nbsp;km ao sur de Çankırı, na provincia homónima.
## Notas
Hattena

**Hattena** foi unha cidade da Terra Alta Hitita.
Foi incluída no reino vasalo de Hakpis creado como reino por Muwatallis II e cedido ao seu irmán Hattusilis sobre o -1300. A cidade, que fora danada polos kaskas, foi restaurada e repoboada por Hattusilis entre dez e quince anos despois da creación do reino.
Talmaliya

**Talmaliya** foi unha cidade hitita situada ao sur-sueste de Hattusa. Estaba en mans dos kaskas de Pishuru (a cidade hexemónica kaska) sobre o -1300 e formaba o límite dos seus dominios permanentes (os saqueos estendíanse ben máis lonxe).
Karahna

**Karahna** foi unha cidade do sueste de Hattusa, na Terra Alta Hitita, conquistada polos kaskas da cidade hexemónica de Pishuru sobre o -1300.
Na época de Hattušili III ocupárona, así como a cidade próxima de Marišta, os "homes de Takkašta e Pišhuruš", que despois atacaron tamén Kaneš. Esta poboación aparece mencionada en textos cuneiformes de Maşat Höyük (Tapikka) xunto a a Zile.
## Véxase tamén
### Bibliografía
* O. R. Gurney:  *The Hittite Names of Kerkenes Dağ and Kuşaklı Höyük.* *Anatolian Studies* 45, 1995, 69-71.
* Sedat Alp: *Hethitische Briefe aus Maşat Höyük*. Series *Türk Tarih Kurumu Yayinlari*, VI. vol. 35.
Wistawanda

**Wistawanda** foi unha cidade situada ao leste de Hattusa, na Terra Alta Hitita, onde tivo lugar a batalla decisiva que puxo fin a case tres séculos de ataques kaska contra os hititas.
A cidade kaska de Pishuru tiña a dirección das forzas kaskas; por outra banda estaba Hattusilis, futuro rei Hattusilis III, que fora nomeado rei vasalo de Hakpis. Os kaskas tiñan máis de 800 carros de combate e gran número de infantes e os hititas moitos menos carros (Muwatallis II só enviou 120 carros e non enviou infantaría, e Hattusilis seguramente non puido poñer en combate máis de 500 carros e un número limitado de infantes). A batalla estaba igualada e decantaríase seguramente polos kaskas, dada a súa superioridade, se non fose pola morte do xefe kaska durante o combate. Entón o exército kaska desbandouse e os hititas gañaron a batalla.

Hattusilis erixiu unha estela conmemorativa en Wistawanda.

Despois da batalla, a reconquista das cidades hititas que ocuparan os kaskas xa foi sinxela. A pesar da pouca axuda recibida do seu irmán Muwatallis II, Hattusilis aínda puido enviar acto seguido forzas ao seu irmán para a batalla cos exipcios que se librou en Qadesh, en Siria.
Chris Cockrell

**Chris Cockrell** é un músico estadounidense que tocou o baixo en Sons of Kyuss, que posteriormente sería Kyuss. Tocou tamén na banda Solarfeast, que editou *Gossamer* en 1995.
Gorillaz

**Gorillaz** é unha banda de rock virtual inglesa, composta por catro personaxes de animación ficticios: 2D, Murdoc, Noodle e Russel. A banda foi creada por Damon Albarn, líder da banda de britpop Blur, e Jamie Hewlett, un dos creadores do cómic *Tank Girl*.

O seu primeiro álbum, *Gorillaz* (2001), vendeu máis de 6 millóns de copias en todo o mundo e valeulles unha entrada no libro Guinnes dos récords como a banda virtual máis exitosa. O segundo álbum de estudio, *Demon Days*, foi lanzado no 2005. O seu terceiro traballo, *Plastic Beach*, editouse en marzo do ano 2010.

## Discografía 
### Álbums de estudio 
### Recompilacións 
* *G-Sides* (11 de marzo de 2002) - #65 UK, #84 US
* *Laika Come Home* (1 de xullo de 2002) - #156 US
* *D-Sides* (5 de novembro de 2007)

### EPs 
* "Tomorrow Comes Today" CD, 12" (novembro de 2001)

### Sinxelos 
'*de *Gorillaz*:**

* "Clint Eastwood" CD, 12" (28 de decembro de 2000) - #4 UK, #57 US
* "19-2000" CD, 12" (20 de abril de 2001) - #6 UK
* "Rock the House" CD1, CD2 (27 de xullo de 2001) - #18 UK
* "Tomorrow Comes Today" CD, DVD, 12" (10 de decembro de 2001) - #33 UK
* "Latin Simone (Version 2D)" (aproximadamente entre xaneiro e febreiro de 2002)

** G-sides**

* "19-2000 (Soulchild Remix)" 20 de febreiro de 2002
* "Dracula" 5 de xuño de 2002

**de *Laika Come Home*:*'

* "Lil' Dub Chefin'" (vs Space Monkeyz) CD (22 de xullo de 2002) - #73 UK

'*de *Demon Days*:*'

* *Feel Good Inc.* CD, DVD, 7", download (9 de maio de 2005) - #2 UK, #8 US 
* *Dare* (20 de setembro de 2005) - #1 UK
* *Dirty Harry* (25 de novembro) - #6 UK
* *El Mañana*/*Kids With Guns* (11 de marzo) - #27 UK

**D-Sides**

* "Rock IT" (novembro de 2007)
* "We are happy landfill" (abril de 2008)
* "Hong kong" (xullo de 2008)
* "Stop the Damns" (outubro de 2008)

## Videografía 
* *Tomorrow Comes Today*
* *Clint Eastwood*
* *19/2000*
* *Rock The House*
* *19/2000(Soulchild Remix)*
* *Dracula*
* *Lil Dub chefin*
* *Feel Good Inc.*
* *Dare*
* *Dirty Harry*
* *El Mañana*
* *Rock it*
### DVD 
* *Phase One: Celebrity Take Down* (2002)
* *Demon Days Live At The Manchester Opera House* (2006)
* *Phase Two: Slowboat to Hades* (31 de outubro de 2006)

### Películas 
* Bananaz

## Libros 
* *Rise of the Ogre* (2006)
Forzas produtivas

**Forzas produtivas** ou **forzas de produción** (en alemán, *Produktivkräfte*) é un concepto central no marxismo e no materialismo histórico.

Subvertendo a concepción tradicional da historia, que situaba en primeiro plano as fazañas dos personaxes ilustres, o marxismo fai fincapé na vida material das sociedades. Para Marx, o primeiro feito histórico é a produción polos grupos humanos da súa propia existencia social. Para producir os bens necesarios para a súa subsistencia, os homes empregan certo número de medios materiais. Eses medios de produción son primeiro, elementos que se dan na natureza: terra, bosque, mar etc. Outros permiten transformar mediante o traballo materiais brutos en artigos de consumo.

A eses elementos asigna o marxismo o nome de **forzas produtivas**. Tales son as ferramentas e todas as forzas motrices utilizadas polo home (aire, auga, electricidade, enerxía atómica etcétera). Pero hai que incluír tamén entre as forzas produtivas todos os procedementos laborais, o agrupamento dos obreiros en fábricas ou talleres e logo en complexos industriais, a división do traballo e a súa racionalización etc. A ciencia intervén na formación das forzas produtivas.

Dentro da concepción marxista, as forzas produtivas están necesariamente en conexión cun tipo determinado de relacións entre os homes na produción e ata cun conxunto da formación social. Para Engels, o escasísimo desenvolvemento das forzas produtivas nas sociedades primitivas tiña por consecuencia a falta absoluta de propiedade privada de medios de produción e a inexistencia de clases antagónicas. Ese tipo de sociedade coñecería un modo de produción que Engels denomina comunismo primitivo. No entanto, as forzas produtivas non sofren unha evolución independente. Esta pode verse obstaculizada ou favorecida polo sistema das relacións de produción e polas superestruturas políticas e ideolóxicas.
MTV

miniatura|Festival de Música en Galicia patrocinado por MTV España
**Music Television**, máis coñecida polo seu acrónimo **MTV**, é unha cadea estadounidense de televisión orixinalmente establecida no ano 1981 por Warner-Amex Satellite Entertainment, pasando posteriormente a formar parte de Viacom no ano 1985 .

Iniciou a súa transmisión o 1 de agosto de 1981 cun vídeo do grupo inglés Buggles, *Video Killed the Radio Star* seguido do vídeo de Pat Benatar "*You Better Run*" .

MTV cambiou moito desde os seus primeiros días de programación. Na actualidade ten máis de 71&nbsp;600&nbsp;000 subscritores en Estados Unidos e chega a 301,2 millóns de subscritores en 82 países, ten 9.105 afiliadas e emite as 24 horas do día.

A súa expansión internacional inclúe a MTV UK e USA, MTV Europa (1 de agosto de 1987), MTV Brasil (20 de outubro de 1990), MTV Xapón (24 de decembro de 1992), MTV China (21 de abril de 1995), MTV Asia (5 de maio de 1995) e MTV Latinoamérica (1 de outubro de 1993).

A cadea organiza varias entregas de premios musicais, coma os MTV Vídeo Music Awards e os MTV Europe Music Awards.

## Ligazóns externas 
* MTV
* MTV España
* MTV2 - Rock alternativo e hip-hop
* VH1 - POP e Rock
Gymnophiona

**Gymnophiona** ou **Apoda** é unha orde de anfibios que inclúe cerca de 150 especies, distribuídas por 6 familias. Estes anfibios son típicos do hemisferio sur, estando ben representados no sueste asiático e en América do Sur.

## Características 
Os ximnofióneos caracterízanse pola ausencia de patas e parécense ás miñocas e cobras. Son vertebrados, o que os separa dos anelídeos, e non teñen escamas. A maioría das especies vive enterrada no solo e permanece pouco estudada polos zoólogos.

Estes anfibios son réptiles da familia Typhlopidae. Algunhas especies non posúen ollos, outras si, inda que xeralmente pouco desenvolvidos. A maior parte destes anfibios teñen poucos centímetros de lonxitude, mais hai especies que atinxen 1,5 metros. Teñen dous pequenos tentáculos na cabeza que, como nariz, teñen funcións olfactivas. A respiración faise por pulmóns, mais tamén absorben osíxeno por medio da pel e da boca. Os ximnofióneos son o único grupo de anfibios con fecundación interna. Cerca do 75% das especies son vivíparas e dan á luz crías xa desenvolvidas. Son animais esencialmente terrestres.

Os ximnofióneos son principalmente acastañados ou verdellos, pero algunhas especies asiáticas son bastante coloridas.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
### Outros artigos 
* Anfibios
### Ligazóns externas 
#### En inglés 
* Image of *Grandisonia alternans*, a Seychelles caecilain
* New Scientist article on *Boulengerula taitanus*
* Video of Boulengerula behaviour
Os Baños, Bande

**San Xoán dos Baños** é unha parroquia do concello ourensán de Bande, que engloba os lugares dos Baños, Lebosandaus, Maus e Vilela . Segundo o IGE en 2011 tiña 78 habitantes (37 homes e 41 mulleres).

## Patrimonio 
A aldea de Baños quedou anegada polo encoro das Conchas, no río Limia, na década de 1940. Xunto con Porto Quintela formaban un nó comercial no que daquela xa existían tendas especializadas en tecidos, calzado, alimentación, ferretería, peiteado, ademais de bares e tabernas arredor do balneario do Xaime. A igrexa parroquial foi trasladada pedra a pedra a carón da estrada N-540, contando con casa reitoral anexa.

Á beira do encoro está o campamento romano de Aquis Querquennis e as termas de Bande. Estas dúas construcións, así como unha *mansio* romana (pousada de aloxamento), están situadas á beira da Vía Nova, a Vía XVIII do itinerario de Antonino.

Na parroquia atópase tamén o castro nos montes de Lobosandaus e a ponte Cabanas entre As Maus e Negueiroá (tamén baixo o encoro). En Vilela está a capela de santo André, e nas Maus a de santo Antón. Muíños e fornos de uso comunitario están a perderse e derruírse.

## Demografía 
Na segunda metade do século XX a poboación baixou moito por mor da emigración cara á conca mineira de Asturias, a construción dos túneles do ferrocarril entre Ourense e Zamora, e a países de Europa coma Alemaña, Francia, Suíza, ou os Países Baixos.

## Festas 
Celébranse o día de San Bieito (21 de marzo orixinariamente, na actualidade o día 11 de xullo). Lobosandaus celebra as Candeas o 2 de febreiro.

## Lugares e parroquias 
### Lugares dos Baños 
### Parroquias de Bande 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Bande

### Ligazóns externas 
* Fotos dos Baños de Bande.
Juan Guzmán

**Juan Salvador Guzmán Tapia**, nado en San Salvador (O Salvador) o 22 de abril de 1939 e finado o 22 de xaneiro de 2021, é un xuíz chileno, coñecido pola instrución de causas contra os militares chilenos implicados en torturas e asasinatos durante a ditadura de Augusto Pinochet.

## Vida 
Fillo do poeta e diplomático Juan Guzmán Cruchaga e de Raquel Tapia, pasou a súa infancia en Colombia (1941-43), Venezuela (1948) e Estados Unidos (1943-48 e 1949-51). En 1951 volveu a Chile e dous anos máis tarde trasladouse a Arxentina.

Regresou ao seu país, onde estudou no Saint George's College e onde se licenciou en Dereito na Universidade Católica de Chile en 1965. En 1967 obtivo unha bolsa para estudar Filosofía do Dereito en París (Francia). En 1968 coñeceu a Inés Watine, filla dun membro da Resistencia durante a segunda guerra mundial, con quen casou en 1970 e tivo dúas fillas.

En marzo dese ano partiu aos Estados Unidos para traballar como conselleiro financeiro nun banco de San Francisco e o 30 de agosto retornou a Chile para traballar como xuíz en Panguipulli. Opositor de Allende, apoiou ao principio o golpe de estado do 11 de setembro de 1973 encabezado polo xeneral Augusto Pinochet.

## A persecución dos crimes da ditadura 
Ao ano seguinte foi nomeado xuíz en Santiago de Chile, onde descubriu os crimes da ditadura de Pinochet. En 1983 foi trasladado á Corte de Apelacións de Talca, da que foi presidente en 1986. En 1989 foi designado para a Corte de Apelacións de Santiago, onde foi membro da Corte Marcial ata o retorno da democracia (1990).

En 1998 investigou varias querelas contra Pinochet por homicidio no contexto da «operación Caravana da morte» (setembro de 1973). O 16 de outubro dese mesmo ano, Pinochet foi detido en Londres (Inglaterra), logo da causa seguida polo xuíz español Baltasar Garzón. Entre 1999 e 2004 dirixiu numerosas exhumacións de restos de «detidos desaparecidos», a raíz dos que ideou o delito de «secuestro permanente». En 2000 logrou o desaforo de Pinochet (na súa calidade de senador vitalicio) no marco de 19 delitos de secuestro permanente, aos que se lles sumaron outros 57 casos de homicidio e foi procesado. Con todo, tempo despois a Corte de Apelacións deixou sen efecto o procesamento ao acoller un recurso de amparo da defensa. En 2001 abriuse un novo proceso contra Pinochet, que foi sobresido definitivamente por motivos de saúde (fallo confirmado en 2002).

## Obras 
Guzmán retirouse en 2005 e publicou as súas memorias en francés *Au bord du monde. Les Mémoires du juge de Pinochet*. Actualmente é o decano da Facultade de Ciencias Xurídicas e Sociais da Universidade Central de Chile. Outras obras súas son *La sentencia* e *Ética profesional del abogado*.

Recibiu os premios Jordi Xifra (Universidade de Xirona) e Oscar Romero (Dayton University).

## Notas
Múm

**múm** (pronunciado [muːm] segundo o IPA,) é un grupo de música experimental islandés formado a finais dos anos noventa.

## Historia e compoñentes 
A banda formouse en 1997. Os seus membros orixinais foron Gunnar Örn Tynes, Örvar Þóreyjarson Smárason,e as irmás xemelgas Gyða e Kristín Anna Valtýsdóttir. En 2002, Gyða deixou o grupo para seguir cos seus estudos en Reiquiavik. A comezos de 2006 tamén a súa irmá Kristín abandonou a banda, se ben isto non se soubo ata finais de novembro.

## Estilo 
Practican unha múscia experimental, na liña doutros grupos e solistas islandeses como Sigur Rós ou Björk, caracterizada por voces e marmurios suaves, efectos electrónicos, golpes e unha ampla variedade de instrumentos clásicos (acordeóns, trompetas, violíns...) e tradicionais, que normalmente non desempeñan un papel fundamental, senón accesorio.

O nome da banda non quere dicir nada. Como explicaron os membros da banda nunha entrevista, *múm* é como dous elefantes que se estean tocando coas trompas, na súa referencia gráfica.

## múm en Galiza 
Este grupo islandés tocou unha vez en Galiza. Foi no auditorio dos Salesianos de Vigo, o 4 de maio de 2004, e no marco do festival Sinsal. Actuou diante deles Mugison e as butacas estaban practicamente cheas.

## Discografía 
### Álbums 
* *Yesterday Was Dramatic – Today Is OK* (TMT, 2000). Dobre LP de debut.
* *Finally We Are No One* (Fat Cat Records, 2002), máis próximo ao pop pero tamén con máis temas experimentais.
* *Loksins Erum Við Engin* (Smekkleysa Records, 2002) — que é a versión en islandés de *Finally We Are No One*
* *Summer Make Good* (Fat Cat Records, 2004), cun maior peso das voces.

### Escolmas 
* *Blái Hnötturinn* (Not On Label, 2001) (Soundtrack)
* *Please Smile My Noise Bleed* (Morr Music, 2001) (3 New Tracks + Remixes)
* *Remixed* (TMT, 2002) (Versións de Yesterday Was Dramatic -Today Is Ok)

### Singles e EPs 
* "The Ballad of the Broken Birdie Records" (TMT, 2000)
* "Green Grass of Tunnel" (Fat Cat Records, 2002)
* "Nightly Cares" (Fat Cat Records, 2004)
* *Dusk Log* (Fat Cat Records, 2004)
* *The Peel Session* (Fat Cat Records, 2006)(Maida Vale 4 Studio 2002)

## Ligazóns externas 
* A web oficial dos múm
Norns

[miniatura|dereita|As Norns xirando os fíos do destino ao pé de [Yggdrasil.]]
As **Norns** son tres dísirs coñecidos polos nomes de Urðr (Urd, o pasado), Verðandi (Verdandi, o ser) e Skuld (o que virá). A Skuld tamén podía verse cumprindo o rol de Valquiria.

As Norns viven baixo as raíces do freixo Yggdrasil, a árbore do mundo no centro do cosmos, onde tecen os tapices dos destinos e regan o freixo coas augas que viñan do pozo de Urd para que este non perda o seu verdor nin podreza. A vida de cada persoa é un fío no seu tear, e a lonxitude de cada corda é a lonxitude da vida da devandita persoa.

Deste xeito, todo está preordenado na relixión nórdica. Incluso os deuses teñen os seus propios tapices, aínda que as Norns non llos deixan ver. Este claro sometemento dos deuses a un poder fóra do seu control, e a implicación de que eles tamén terán un final algún día, son temas transcendentes na literatura que rodea a mitoloxía nórdica.

As tres "bruxas" que controlan o destino existen nun vello e profundo nivel mítico, aínda que probablemente non tan vello coma a arte de tecer en si. A contraparte das Norns entre os gregos eran as Moiras, coñecidas polos romanos como Parcas.
O agasallo de Silvia

***O agasallo de Silvia*** (en ) é unha coprodución de orixe galega dirixida por Dionisio Pérez e estreada en 2003 e protagonizada pola actriz Bárbara Goenaga. Entre os actores que completan o elenco hai varios galegos.

## Sinopse 
Silvia (Bárbara Goenaga) é unha adolescente que tomou a decisión máis importante da súa vida: suicidarse e doar os seus órganos. Tres persoas anónimas recíbenos, tres vidas diferentes comezan unha nova existencia. Silvia deixa gravado nun vídeo-diario as súas razóns.

## Elenco de actores 
* Bárbara Goenaga (Silvia)
* Luís Tosar (Carlos)
* Víctor Clavijo (Mateo)
* Adriana Domínguez (Inés)
* María Bouzas (Conchi)
* Pablo Galán (Rubén)
* Katyna Huberman (Macarena)
* Ginés García Millán (Román)
* Miguel de Lira (Iñaki)
* Víctor Mosqueira (Juan)
* Nerea Piñeiro (Rebeca)
* Iria Pereira (Laura)
* Isabel Naveira (Isabel)
* Marcos Orsi (Directivo)
* Rosa Álvarez (Rosa)
* Ernesto Chao (Encargado)
* Fely Manzano (Hortensia)
* Manuel Areoso

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* IMDb
* Consello da Cultura Galega
Heroína (filme)

***Heroína*** é unha película de Gerardo Herrero, coprodución galega estreada en 2005 e baseada na historia e na figura de Carmen Avendaño, unha das nais fundadoras do movemento Érguete de loita contra a droga e o narcotráfico en Galicia.

Adriana Ozores, que foi nomeada ó Goya a mellor actriz protagonista por este papel, encabeza un elenco que se completa con multitude de caras coñecidas do panorama do audiovisual galego.

A película foi rodada en Galicia en escenarios reais da loita contra o narcotráfico, coma é o caso do Pazo Baión.

[miniatura|Gerardo Herrero, no festival de [Guadalaxara, México|Guadalaxara (México) en 2008.]]

## Sinopse 
A acción está ambientada en Galicia nos anos oitenta. Pilar (Adriana Ozores) é unha muller normal que un día descobre que un fillo dela é adicto á heroína. Arredor de Pilar outros moitos pais estanse encontrando co mesmo problema. Cando comezan a reunirse, a incerteza vaise transformando nunha vontade firme de denunciar a impunidade do narcotráfico nas nosas vilas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consello da Cultura Galega
* Ficha en Filmaffinity(en castelán)
* Ficha en Imdb.com (en inglés)
Interacción

**Interacción** é un tipo de acción que ocorre cando dous ou máis obxectos sofren efectos mutuos. A idea de acción de dobre sentido é esencial no concepto de interacción, como diferenciador de efecto de sentido único. As combinacións de moitas interaccións sinxelas pode desembocar en fenómenos sorprendentes.

## Ámbitos
En diferentes campos pode levar a diferentes significados. Por exemplo:

Na física, unha interacción ou campo de forza refírese en xeral a acción dun obxecto físico sobre outro e resulta nunha enerxía potencial. Os obxectos físicos baixo consideración interactiva poden ir de partículas puntuais a campos cuánticos. Por exemplo, a interacción de partículas cargadas ten lugar a traverso da mediación de campos electromagnéticos, mentres a radiación beta ren lugar a raíz da interacción débil. Crese que hai catro interaccións fundamentais na natureza.

En medicina: Efectos que se poden producir cando se toman varios medicamentos.

En deseño: Proceso que establece un usuario cun dispositivo, sistema ou obxecto determinado. Entre outros factores, no deseño de interacción interveñen disciplinas como a usabilidade e a ergonomía.
Ana Santos

**Ana María Santos Maneiro**, coñecida como **Ana Santos**, nada en Antes (Mazaricos) o 5 de marzo de 1965, é unha actriz galega de televisión, teatro e dobraxe.

## Traxectoria 
A mediados dos anos 80 comezou no mundo da dobraxe, poñendo a súa voz nos filmes e series que se dobraban ao galego para a entón recentemente estreada Televisión de Galicia. Durante as súas máis de tres décadas neste eido, puxo a súa voz a personaxes como Pan, de Dragon Ball, á Abella Maia, a Tamako Nobi, nai de Nobita en Doraemon ou a Ximbé Fukutomi, en Rántaro, o ninja pequeno.

En 1995 comezou a adicarse tamén ao teatro. Fundou a súa propia compañía, Alba, e con ela comezou a representar *As criadas*, de Jean Genet.

## Filmografía 
### Televisión
**Todos los hombres sois iguales* (1997). Telecinco. 
**Mareas vivas* (1998-2003). TVG. Como Pitusa.
**As leis de Celavella* (2003-2005). TVG. Como Leocadia.
**O Show dos Tonechos* (2005). TVG.
**A vida por diante* (2006). TVG.
**Libro de familia* (2007). TVG.
**Piratas* (2011). Telecinco.
**Padre Casares* (2008). TVG. Como Elsa.
**Fontealba* (2016-). TVG. Como Perfecta.
**Fariña* (2018). Antena 3. Como Aurora.
**Viradeira* (2018). TVG. Como Lucita.
**El punto frío* (2018). RTVE.
**A estiba* (2019). TVG. Como Josefa.
**Néboa* (2020). TVE.
**A desorde que deixas* (2020). Netflix. Como Concha.
**Na Gloria* (2024). TVG. Como Lela.

### Cine 
* *Heroína* (2005)
* *Elisa e Marcela* (2019).
**Eroski Paraíso* (2019).
**A illa das mentiras* (2020).
**Ons* (2020).

### Teatro
**As Criadas* (1996), de Jean Genet, por Alba, Compañía de Teatro S.C. Dirección de Elina Luaces.
**Flores de Papel* (1997), de Egon Wolf, por Traslús Teatro. Dirección Artur Trillo.
**As Troianas* (1998), de Eurípides, Versión de Manuel Lourenzo, por Espello Cóncavo. Dirección de Arturo López.
**Caprichos de Cervantes* (2001), por Teatro Galileo. Dirección de Pedro Rubín.
**Ruzzante* (2002), de Angelo Beolco, por Teatro Galileo. Dirección de Pedro Rubín.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Asociación de Actores, Directores e Técnicos da Escena de Galicia (AADTEG)
*Consello da Cultura Galega