Filipos

**Philippi** (; , *Philippoi*) foi unha gran cidade ao noroeste da veciña illa de Thasos. O seu nome orixinal era **Crenides** (, *Krenides* "Fontes") despois do seu establecemento por colonos Thasios no c. 360 a. C. A cidade foi renomeada por Filipo II de Macedonia no 356 a. C. e abandonada no século XIV despois da conquista polo Imperio Otomán. O actual municipio, Filippoi, está situado preto das ruínas da antiga cidade e forma parte da rexión de Macedonia Oriental e Tracia en Kavala, Grecia. Foi declarada como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 2016.

## Historia 
Os colonos thasos estableceron un asentamento en Krenides (que significa "mananciais") en Tracia no 360/359 a.C preto do norte do mar Exeo ao pé do Monte Orbelos, agora chamado Monte Lekani, ao redor de 13&nbsp;km. ao noroeste de Kavalla, no límite norte do pantano que, na antigüidade, cubría toda a chaira que a separa dos outeiros Pangaion cara ao sur. No ano 356 a.C. o rei Filipo II de Macedonia conquistou a cidade e renomeouna como Filipos.

miniatura|left|200px| O antigo teatro
[miniatura|left|200px|[Párodos oeste do teatro]]
miniatura|Relevo decorado por FilipoII (século IV a.C.)

Os conquistadores macedonios da cidade tiñan por obxectivo tomar o control das veciñas minas de ouro e establecer unha gornición nun paso estratéxico, o sitio controlaba a ruta entre Amphipolis e Neapolis, parte da gran ruta real que discorre de leste-oeste a través de Macedonia e que a República Romana reconstruíu no século II a.C como parte da Vía Egnatia. Filipo II dotou á cidade de importantes fortificacións, que bloquearon parcialmente o paso entre o pantano e o monte Orbelos, e enviou colonos a ocupala. Felipo tamén drenou parcialmente o pantano, como testemuña Teofrasto ( 371 -  287 a.C). Filipos conservou a súa autonomía dentro do reino de Macedonia e tiña as súas propias institucións políticas (a *Asemblea* da *demos*). O descubrimento de novas minas de ouro preto da cidade, en Asyla, contribuíu á riqueza do reino e Filipo estableceu alí unha ceca. A cidade integrouse plenamente no reino durante o reinado de Filipo V de Macedonia (221 a 179 a.C.) ou o do seu sucesor, Perseo. A cidade tiña 2.000 habitantes.

Cando os romanos destruíron a dinastía antigónida de Macedonia na Terceira Guerra Macedónica (168 a.C.), dividiron o reino en catro estados separados (*merides*). Anfípolis (en lugar de Filipos) converteuse na capital do estado macedonio oriental.

Non se sabe nada sobre a cidade neste período, pero os restos arqueolóxicos inclúen muros, o teatro grego, os cimentos dunha casa baixo o foro romano e un pequeno templo dedicado ao culto dun heroe. Este monumento cobre a tumba dun tal Exekestos, posiblemente está situado na ágora e está dedicado ao *κτίστης* (*ktistēs*), o heroe da fundación da cidade.

### Época romana 
miniatura|O foro
A cidade reaparece nas fontes durante a guerra civil dos Liberadores (43–42 a.C.) que seguiu ao asasinato de Xulio César no 44 a.C. Os herdeiros de César Marco Antonio e Octavio Augusto enfrontáronse ás forzas dos asasinos Marco Xunio Bruto e Gaius Cassius Longinus na Batalla de Filipos, na chaira ao oeste da cidade durante o outubro do 42 a.C. Antonio e Octavio gañaron esta batalla final contra os partidarios da República. Liberaron a algúns dos seus soldados veteranos, probablemente da lexión romana XXVIII, para colonizar a cidade, que foi refundada como "Colonia Victrix Philippensium". A partir do 30 a.C, Octavio estableceu o control sobre o estado romano, converténdose en emperador romano a partir do 27 a.C. Reorganizou a colonia e estableceu máis colonos alí, veteranos (posiblemente da Garda pretoriana) e outros italianos. A cidade pasou a chamarse "Colonia Iulia Philippensis", e logo "Colonia Augusta Iulia Philippensis" despois do 27 de xaneiro a.C., cando Octavio recibiu o título de Augusto do Senado romano.

Despois deste segundo cambio de nome, e quizais despois do primeiro, o territorio de Filipos foi centuriado (dividido en cadrados de terra) e distribuído entre os colonos. A cidade mantivo os seus muros macedonios, e o seu plan xeral foi modificado só parcialmente pola construción dun foro, un pouco ao leste do sitio da ágora grega. Era unha "miniatura de Roma", baixo a lei municipal de Roma, e gobernada por dous oficiais militares, os duumviri, que eran nomeados directamente de Roma.

A colonia recoñeceu a súa dependencia das minas que lle deron a súa posición privilexiada na "Via Egnatia". Moitos monumentos evidencian a súa riqueza, particularmente impoñente tendo en conta o tamaño relativamente pequeno da zona urbana: o foro, distribuído en dúas terrazas a ambos os dous lados da estrada principal, construíuse en varias fases entre os reinados dos emperadores Claudio (41 - 54 d.C.) e Antonino Pío (138 - 161), e o teatro ampliouse e expandiuse para manter xogos romanos. Unha abundancia de inscricións en latín tamén testemuña a prosperidade da cidade.

### Era cristiá temperá 
miniatura|left | 240px | Inscrición do bispo Porfirio na Basílica de San Pablo (Basílica B)

O Novo Testamento rexistra unha visita á cidade do apóstolo Paulo de Tarso durante a súa segunda viaxe misioneira (probablemente no 49 ou 50 d.C.). Sobre a base dos Feitos dos Apóstolos, e as Epístola aos filipenses, os primeiros cristiáns concluíron que Paulo fundara a súa comunidade. Acompañado por Silas, por Timoteo e posiblemente por Lucas o evanxelista (o autor de Feitos dos Apóstolos), crese que Paulo predicou por primeira vez en terra europea en Filipos. Segundo o Novo Testamento, Paulo visitou a cidade noutras dúas ocasións, no 56 e 57. A Epístola aos Filipenses data de ao redor dos anos 61-62 e crese que foi para mostrar os efectos inmediatos das ensinanzas de Paulo.

O desenvolvemento do cristianismo en Filipos indícase por unha carta de Policarpo de Esmirna dirixida á comunidade de Filipos ao redor do 160 d.C e por inscricións funerarias.

miniatura|right|Basilica B.

A primeira igrexa descrita na cidade é un pequeno edificio que orixinalmente foi unha pequena casa de oración. Esta "Basílica de Paulo", identificada por unha inscrición nun mosaico sobre o pavimento, data de arredor do 343 a partir dunha mención do bispo Porfirios, que participou no Concilio de Serdica ese ano.

A pesar de que Filipos ten unha das congregacións máis antigas de Europa, o testemuño dun bispado só data do século IV.

A prosperidade da cidade nos séculos V e VI foi atribuída a Paulo e ao seu ministerio. Como noutras cidades, construíronse moitos novos edificios eclesiásticos nese momento. Construíronse sete igrexas diferentes en Filipos entre mediados do século IV e finais do VI, algunhas das cales competiron en tamaño e decoración cos edificios máis fermosos de Tesalónica, ou cos de Constantinopla. A relación do plano e da decoración arquitectónica da Basílica B con Hagia Sofía e con Santa Irene en Constantinopla concedeulle un lugar privilexiado a esta igrexa na historia da arte e arquitectura cristiá primitiva. A complexa catedral que tomou o lugar da Basílica de Paulo a finais do século V, construída ao redor dunha igrexa octogonal, tamén rivalizaba coas igrexas de Constantinopla.

Na mesma época, o Imperio reconstruíu as fortificacións da cidade para defenderse mellor contra a crecente inestabilidade nos Balcáns. No 473 as tropas ostrogodas de Teodorico Estrabón asediaron a cidade, non a tomaron, pero queimaron as aldeas veciñas.

### Era bizantina 
miniatura|Vista de Filipos 
Xa debilitada polas invasións dos eslavos a finais do século VI, que arruinaron a economía agraria de Macedonia e probablemente tamén pola Peste de Xustiniano no 547, a cidade foi case totalmente destruída por un terremoto ao redor do 619, do que nunca se recuperou. Houbo unha pequena cantidade de actividade no século VII, pero a cidade xa non era máis que unha aldea.

O Imperio bizantino posiblemente mantivo alí unha gornición, pero no 838 os búlgaros baixo *kavhan* Isbul tomaron a cidade e celebraron a súa vitoria cunha inscrición monumental sobre a Estilóbata da Basílica B, agora parcialmente en ruínas. O sitio de Filipos era tan estratexicamente sólido que os bizantinos intentaron recuperalo ao redor do 850. Varios selos de funcionarios e outros oficiais bizantinos, datados da primeira metade do século IX, proban a presenza de exércitos bizantinos na cidade.

Ao redor do 969, o emperador Nicéforo II Focas reconstruíu as fortificacións na acrópole e en parte da cidade. Estas axudaron gradualmente a debilitar o poder búlgaro e a fortalecer a presenza bizantina na zona. En 1077 o bispo Basil Kartzimopoulos reconstruíu parte das defensas dentro da cidade. A cidade comezou a prosperar unha vez máis, como o testemuña o xeógrafo árabe Al Idrisi, que a menciona como un centro de negocios e  produción de viño ao redor do ano 1150.

Logo dunha breve ocupación por parte dos francos logo da cuarta cruzada e da captura de Constantinopla en 1204, a cidade foi capturada polos serbios. Aínda así, permaneceu unha notable fortificación na ruta da antiga *Vía Egnatia*, en 1354, o pretendente ao trono bizantino, Matthew Cantacuzenus, foi capturado alí polos serbios.

A cidade foi abandonada nunha data descoñecida. Cando o viaxeiro francés Pierre Belon visitou a zona na década de 1540 non quedaba senón ruínas, usadas polos turcos como canteira. O nome da cidade sobreviviu, primeiro nunha aldea turca na chaira próxima, Philibedjik (Filibecik, "pequena Filibe" en turco), que desapareceu, e despois nunha aldea grega nas montañas.

## Escavación arqueolóxica do sitio 
miniatura|right|As ruínas de Direkler (Basílica B), debuxado por H. Daumet en 1861.
miniatura|Exposición do consello de financiamento do Museo Arqueolóxico de Filipos

Descrito brevemente polos viaxeiros do século XVI, a primeira descrición arqueolóxica da cidade foi feita en 1856 por Perrot, e logo en 1861 por Léon Heuzey e Henri Daumet Daumet na súa famosa *Mission archéologique de Macédoine*. As primeiras escavacións non comezaron ata o verán de 1914 e pronto foron interrompidas pola primeira guerra mundial. As escavacións, levadas a cabo pola  École française d'Athènes, renováronse en 1920 e continuaron ata 1937. Durante este tempo se escavaron o teatro grego, o foro, as basílicas A e B, os baños e as murallas. Despois da segunda guerra mundial, os arqueólogos gregos volveron ao sitio. De 1958 a 1978, a Société Archéologique, logo o Service archéologique e a Universidade de Tesalónica descubriron o barrio do bispo e a igrexa octogonal, grandes residencias privadas, unha nova basílica preto do Museo e outras dúas na necrópole ao leste. da cidade.

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Bibliografía
* P. Collart, ''Philippes ville de Macédoine de ses origines jusqu'à la fin de l'époque romaine*, París, 1937 ;
* P. Lemerle, *Philippes et la Macédoine orientale, París, 1945 ;
* M. Sève, « De la naissance à la mort d'une ville : Philippes en Macédoine IVe siècle av. J.-C. – VIIe siècle ap. J.-C.) », *Histoire urbaine* n° 1, juin 2000, 187–204 ;
* (en inglés) Ch. Bakirtzis, H. Koester (éd.), *Philippi at the Time of Paul and after His Death*, Harrisburg, 1998 ; (en inglés) 
* Ch. Koukouli-Chrysanthaki, Ch. Bakirtzis, *Philippi, Athènes*, 2ª edición, 1997 ; (en inglés) 
* G. Gounaris, E. Gounaris, *Philippes, Guide archéologique*, (en grego).  Tesalónica, 2004.
*
### Outros artigos
* Patrimonio da Humanidade en Grecia
### Ligazóns externas
*Philippi - Catholic Encyclopedia
*Livius, Philippi  by Jona Lendering (ancient history)
*Apostle Paul to Philippi: Sowing the Seeds of Christianity