O Porriño

miniatura|dereita|Vista aérea do centro urbano do Porriño.
**O Porriño** é un concello da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca de Vigo, en concreto ao Val da Louriña. Segundo o IGE en 2018 tiña 19.740 habitantes. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».

## Xeografía 
Limita ao norte co municipio de Mos, ao noroeste co de Vigo, ao oeste co de Gondomar, ao sur co de Tui, ao sursueste co de Salceda de Caselas e ao leste co de Ponteareas.

### Medio ambiente 
O Porriño sofre unha deterioración medioambiental dende principios do século XX, que se está intentado paliar.

Na actual localización dos parques industrias do concello estendíase un enorme ecosistema de lagoas, hábitat de moitas especies. A maioría deste territorio foi secado e recheado do que só se conserva o espazo natural das Gándaras de Budiño. Neste lugar atópanse especies vexetais e animais. Na fauna destaca o sapoconcho galego e a cerceta eurasiática. Na flora destaca a presenza dunha planta carnívora, a orballiña (*Drosera rotundifolia*).

O río Louro ademais, que atravesa esta zona e a propia vila do Porriño, está moi contaminado. Tamén as canteiras supoñen un forte impacto paisaxístico e acústico.

### Poboación 

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:450 height:250
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:20000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:2500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:c

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:1857 from:0 till: 6828
 bar:1877 from:0 till: 7320
 bar:1897 from:0 till: 7217
 bar:1910 from:0 till: 7510
 bar:1930 from:0 till: 7758
 bar:1950 from:0 till: 9310
 bar:1970 from:0 till: 10044
 bar:1991 from:0 till: 15093
 bar:2011 from:0 till: 18033
 bar:2018 from:0 till: 19740

PlotData=

 bar:1857 at: 6828 fontsize:s text: 6.828 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 7320 fontsize:s text: 7.320 shift:(-10,5)
 bar:1897 at: 7217 fontsize:s text: 7.217 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 7510 fontsize:s text: 7.510 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 7758 fontsize:s text: 7.758 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 9310 fontsize:s text: 9.310 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 10044 fontsize:s text: 10.044 shift:(-15,5)
 bar:1991 at: 15093 fontsize:s text: 15.093 shift:(-15,5)
 bar:2011 at: 18033 fontsize:s text: 18.033 shift:(-15,5)
 bar:2018 at: 19740 fontsize:s text: 19.740 shift:(-15,5)

Fonte: Instituto Nacional de Estadística, INE 1857-2018

## Historia 
No municipio encontráronse abundantes vestixios do Paleolítico e da Idade de Bronce, especialmente na parroquia de Budiño, o que evidencia unha moi temporá ocupación do territorio. O xacemento paleolítico das Gándaras de Budiño e o gravado rupestre do Monte Castelo son, de feito, os dous bens de interese cultural declarados no concello.

Durante a Idade Media o réxime señorial estivo fortemente consolidado no Porriño, dominado por castelos dos que hoxe apenas se conservan restos: os castelos de Mirabel e Orbenlle e a fortaleza de Erbilone.

O Porriño naceu como poboación de cruzamento de camiños, situado ademais na ruta de peregrinación a Santiago dende Portugal.

Formou parte da provincia de Tui ata a división constitucional e a reforma posterior, que derivou na súa inclusión definitiva na provincia de Pontevedra. A totalidade das parroquias integrábanse daquela na xurisdición do Porriño, dependente do Conde de Salvaterra do Miño, agás Budiño con xurisdición propia dos veciños.

Neste territorio, nos primeiros anos do século XIX, chegaron a funcionar concellos en Mosende e O Porriño. Iniciado o proceso de constitución definitiva dos concellos actuais, no século XIX, dentro do Partido xudicial de Tui, créase o concello do Porriño, integrado daquela por sete parroquias, aínda que coa mesma estrutura superficial. Con posterioridade, en 1904, creouse a parroquia de Cans, segregada da de Atios; ademais dende 1920 funciona a Entidade Local Menor de Chenlo.

### Patrimonio 
[Escultura de [Suso Balado en homenaxe aos canteiros da zona.|miniatura|dereita|200px]]
En 2007, o Concello do Porriño promoveu unha votación popular para escoller sete lugares destacados no municipio, as *sete marabillas do Porriño*. As escollidas, por esta orde, foron as seguintes:
* **Faro de Budiño**, un monte formado por enormes penas de granito con paredes case verticais, visible dende todo o val da Louriña.
* **Casa do Concello**, un edificio construído entre 1921 e 1924 en estilo rexionalista. O seu autor é o arquitecto porriñés Antonio Palacios. A casa do concello do **Porriño** foi recentemente reformada e ampliada, a partir do edificio construído por Antonio Palacios para este uso e inaugurado en 1924. É unha edificación en pedra dotada dunha gran monumentalidade en relación coa pouca superficie que ocupa, na que resalta un pórtico na súa parte frontal, a torre ameada, a profusión de vans e a rica ornamentación. O edificio ardeu no ano 1976, destruíndose o seu interior na práctica totalidade. A reforma iniciada posteriormente remata en 1983. En todo caso, a insuficiencia espacial foi cada vez máis patente e levou á ampliación lateral do edificio en datas máis recentes.
* **Gándaras de Budiño**, unha zona húmida creada pola confluencia do río Louro con varios regatos, creando un sistema de lagoas, brañas e bosques de ribeira. Forma parte da Rede Natura 2000.
* **Roteiro da rocha e a auga en Carracido**, un percorrido circular duns 4 quilómetros no que se atopan penedos, zonas arboradas, muíños, lavadoiros etcétera.
* **Muíños de auga das parroquias**, elementos do patrimonio popular espallados polas sete parroquias, máis de corenta atópanse restaurados.
* **A Risca**, zona de 10 hectáreas dentro do monte Gulpilleira do Porriño, con abundantes penedos de formas singulares e boas vistas sobre o val.
* **Fonte do Cristo**, outra obra de Antonio Palacios, inaugurada en 1905, de estilo ecléctico e carácter vertical, combina a pedra co ferro e a louza.

## Goberno e política 
O alcalde do concello do Porriño é Alejandro Lorenzo Alonso, do PPdeG. Acadou a alcaldía en 2021 trala dimisión de Eva García de la Torre, do PSdeG-PSOE.

Tralas eleccións municipais de 2015, Eva García de la Torre acadou a alcaldía cos votos dos catro concelleiros do PSdeG-PSOE, dos dous concelleiros de UDDL (que entraron a formar parte do goberno municipal), dos dous concelleiros do BNG e o concelleiro de EU-Son. Nos comicios de 2019 volveu ser elixida alcaldesa cos votos de PSdeG-PSOE (4), SON En Común (2), BNG (2) e UDDL (1). O goberno quedou formado polos concelleiros de PSdeG e BNG. Porén, as diferenzas entre SON En Común e a alcaldesa levaron a Eva García de la Torre a presentar a súa dimisión en novembro de 2021. No pleno da investidura o concelleiro de UDDL abstívose, polo que a alcaldía recaeu no candidato do PPdeG, Alejandro Lorenzo Alonso.

O concello de Porriño estrutúrase en diferentes concellerías: de cultura e normalización lingüística, de servizos municipais: deportes, mocidade, transportes e alumeado público; de medio ambiente; de benestar social e participación cidadá, de promoción económica, turismo e comercio e policía local; e de obras. O concello celebra plenos ordinarios cada mes, aínda que con frecuencia celébranse plenos extraordinarios, co fin de debater temas e problemas que afectan ao concello.

## Economía 
[miniatura|Mercado de 1970 deseñado por [Xosé Bar Boo.]]
[miniatura|Canteira de [granito Rosa Porriño, Atios.]]
O concello do Porriño conta cunha importante industria, grazas principalmente á súa situación nun importante nó de comunicacións próximo á cidade de Vigo e a Portugal. A puxanza industrial do municipio tivo como precursores a instalación no Porriño en 1924 de Marucoga (primeiro matadoiro cooperativo de Galicia) e en 1939 da química Zeltia.

Na actualidade, o granito extraído das canteiras deste municipio, coñecido como "rosa porriño", é transportado a mercados internacionais dende o Porto de Vigo. Nos últimos anos aumentou notablemente a capacidade transformadora da industria graniteira, que agora incluso importa materias primas doutros países para a súa elaboración.

O municipio conta ademais con dous parques industriais, As Gándaras e A Granxa, e un tecido empresarial bastante diversificado, no que destacan as industrias químico-farmacéutica (grupo Zendal), da automoción, alimentación e loxística. No Porriño teñen a súa sede dous dos centros tecnolóxicos punteiros de Galicia: o CTAG (Centro Tecnolóxico do Automóbil de Galicia) e Aimen (Asociación de Investigación Metalúrxica do Noroeste).

Esta puxanza industrial sitúano como o terceiro concello con máis capacidade industrial da provincia de Pontevedra, o primeiro en relación coa súa poboación. A pesar disto, mantén unha taxa de desemprego lixeiramente superior á media galega.

## Deporte 
Varios dos equipos de fútbol do concello son o Porriño Industrial Club de Fútbol, Unión Deportiva Atios e Club Deportivo Pontellas, os tres de división preferente autonómica na tempada 2014-15. No balonmán está o Club Balonmano Porriño.

No ano 1999 celebrouse no concello o Campionato de España de Ciclocross.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Antonio palacios monument.jpg|Monumento a Antonio Palacios.
Ficheiro:O Porriño, Santo Estevo de Cans.JPG|Igrexa de Santo Estevo de Cans.

## Parroquias 
## Lugares do Porriño 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello do Porriño vexa: Lugares do Porriño.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* https://oporrino.org/
* *Os nomes das rúas do Porriño* IES Pino Manso, 2017.