Prosa

[miniatura|O [Catecismo do labrego, popular obra en **prosa** de Valentín Lamas Carvajal.]]
**Prosa** é a forma que toma naturalmente o linguaxe (tanto o oral como o escrito) para expresar os conceptos, e non está suxeita, como o verso, a medida e a cadencia. Identifícase co contraposto ao ideal e a perfección. Na súa esencia, a prosa refírese á escritura que se asemella á fala natural.

A prosa é unha forma da lingua escrita, definida por oposición ao verso, con figuras que se agrupan no chamado paralelismo. Definiuse a prosa por oposición ao verso, porque aquela non ten nin ritmo métrico, nin repetición (formas fixas) nin periodicidade (rima).
 Ritmo, repetición e periodicidade son xustamente os elementos caracterizadores da oralidade.
miniatura|Imaxe da Prosa
A prosa na escritura é o uso da linguaxe que se opón ao verso. As palabras agrúpanse sen seguir as leis da métrica, senón que imitan o fluír do discurso oral. É a maneira máis natural de escribir, por iso ademais da literatura, aparece nos medios de comunicación, avisos, leis e outros documentos. Trátase do carácter máis próximo á fala, sendo o derradeiro estilo literario en aparecer, posto que os primeiros escritos literarios empregaban o verso xustamente para marcar o carácter artístico e facilitar a memorización.

A prosa é unha linguaxe que segue o fluxo ou ritmo natural da fala, as estruturas gramaticais ordinarias ou, na escritura, as convencións e o formato típicos. Por tanto, a prosa abarca desde a linguaxe coloquial até a escritura académica formal. A prosa diferénciase sobre todo da poesía, en que a poesía segue algún tipo de estrutura artística intencionada e artificiosa. As estruturas poéticas varían drasticamente segundo a lingua.

Tradicionalmente, a narrativa asóciase á prosa, pero pode haber poemas narrativos e textos en prosa de carácter non narrativo, como o ensaio, a descrición etc. por tanto é incorrecto considerar a prosa como un gran xénero literario.

Como termo teórico de xéneros, a prosa refírese a aqueles diferentes elementos de xénero da literatura que comunican e, en maior ou menor medida, interpretan o que se observa, se sente, se imaxina e se pensa: colocándoo nun contexto de significado explícito ou implícito, explicándoo, comentándoo, analizándoo ou avaliándoo, e que (a diferenza do drama en verso e da poesía lírica) non están en forma de verso.

## Orixe 
Orixinalmente, o termo prosa empregábase para describir textos científicos escritos (por exemplo, en historiografía, filosofía ou ciencias naturais), así como notas escritas, en contraposición á poesía, que até o século XVIII estaba escrita predominantemente en verso e estaba destinada á recitación oral. Esta distinción deu forma á comprensión moderna da literatura ata o século XVIII, que incluía un sistema de valores que favorecía fundamentalmente o verso e consideraba que a prosa dentro deste sistema carecía de "poder formativo".

Na literatura grega antiga, calquera literatura chamábase poesía. Con todo, o concepto mesmo de arte na cultura grega estaba indisolublemente ligado ao ritmo e, por tanto, a maioría das obras literarias tiñan unha forma poética . Máis tarde, o discurso organizado rítmicamente comezou a chamarse verso, en oposición ao discurso que non está asociado co ritmo. Os antigos romanos, os sucesores da cultura grega, comezaron a chamalo prosa. En Quintiliano atopou a expresión *ōrātiō prōsa*, en Séneca - só *prōsa* para referirse á liberdade de expresión, repeticións non rítmicas.

En latín *prōsa (ōrātiō)* fórmase a partir do adxectivo *prōsus* "directo", "libre"; *prōrsus* o mesmo, en latín antigo *prōvorsos* "volveuse cara a adiante", "recto", participio do latín antigo. O verbo *prōvortere* "volverse cara a adiante" (lat.  *prōvertere *). O termo ás veces contrastábase co nome do versículo, en latín  *versus* ( *prōrsā et vorsā* "en prosa e poesía" por Apuleio).

A pesar da aparente obviedade, non existe unha distinción clara entre os conceptos de "prosa" e "poesía". Hai obras que non teñen ritmo, con todo, divididas en liñas e relacionadas coa poesía, e viceversa, escritas en rima e con ritmo, están relacionadas coa prosa (ver prosa rítmica).

## Historia da prosa
Os primeiros autores de obras en prosa son indicados por Ferécides de Siros e os miletianos. Antigamente nomeábase tamén a Cadmo de Mileto.

Na Antiga Grecia, xunto á poesía existía a prosa de ficción: mito, lenda, fábula, comedia. Estes xéneros non se consideraban poéticos, porque para os antigos gregos o mito era un fenómeno non artístico, senón relixioso, a lenda -histórica-, o conto de fadas -doméstico-, a comedia considerábase demasiado realista. A prosa de non ficción incluía obras oratorias, políticas e, máis tarde, científicas. Así, no mundo antigo, Antiga Roma e logo na Europa Medieval, a prosa estaba nun segundo plano, constituíndo a literatura do cotián ou publicitaria, en contraposición á poesía altamente artística.

O latín tivo unha grande influencia no desenvolvemento da prosa en moitos países europeos. Especialmente importante foi o gran orador romano Cicerón (106–43 a. C.). Foi a "lingua franca" entre os europeos alfabetizados ata tempos bastante recentes, e as grandes obras de Descartes (1596–1650), Francis Bacon (1561–1626), e Baruch Spinoza (1632–1677) foron publicadas en latín. Entre os últimos libros importantes escritos principalmente en prosa latina estaban as obras de Swedenborg (m. 1772), Linnaeus (m. 1778), Euler (m. 1783), Gauss (m. 1855), e Isaac Newton (m. 1727). O latín utilizouse case universalmente en Italia até finais do século XIII, cando Dante creou unha prosa vernácula na parte non métrica da súa famosa *Vida nova* (*Vita Nuova*), escrita ao redor de 1293.

Os primeiros intentos coherentes de crear prosa alemá pertencen á época de Carlomagno, e o primeiro exemplo que se adoita citar é o *Strassburger Eidschwüre* (*Xuramentos de Estrasburgo*) de 842. Con todo, a efectos literarios, a linguaxe métrica utilizouse exclusivamente durante o período "mittelhochdeutsch" (alto alemán medio), que durou até finais do século XIII.

Cara ao ano 1200, os cronistas franceses que tiñan algo concreto que comunicar e carecían de dotes naturais para a poesía comezaron a abandonar a versificación.

## Liturxia 
Na historia da música litúrxica, no século VI o termo "prose" designa un cántico con versos alternados, e despois dunha codificación, no século XIV designa un himno latino cantado nas misas solemnes (como por exemplo o *Días irae*).

## Estrutura 
A prosa contén unha estrutura métrica máis informal que o verso, que case sempre se atopa na poesía tradicional. A creación de poemas implica unha métrica ou rima, mentres que na prosa as frases gramaticais completas constitúen parágrafos e evitan o atractivo estético. Algunhas obras en prosa conteñen restos de estrutura métrica, e a versificación é unha mestura consciente dos dous formatos da literatura coñecida como "poesía en prosa". Do mesmo xeito, calquera obra en verso con algunhas restricións coñécese como "verso libre". A prosa presenta unha forma máis reflexiva da fala ordinaria, a miúdo conversacional . Neste punto, Samuel Taylor Coleridge dixo, en broma, que os poetas novatos deberían coñecer as "definicións de prosa e poesía, é dicir, prosa: palabras na súa mellor orde; poesía: as mellores palabras na súa mellor orde".

Na obra de Molière, *Le bourgeois gentilhomme*, o señor Jourdain pediu que se escribise algo sen versos nin prosas, e o seu profesor de filosofía respondeu que «non hai outra maneira de expresarse que en prosa ou en versos», pola simple razón de que «todo o que non é prosa é verso, e todo o que non é verso é prosa». Así, en relación coa definición antes mencionada, pódese dicir que «o pensamento é a tradución de ideas sen adicións, xa que as ideas no cerebro non seguen ningunha composición métrica».

## Xéneros literarios en prosa 
Aínda que o concepto de xénero define o contido dunha obra máis que a súa forma, a maioría dos xéneros gravitan cara á escritura poética (poemas, obras de teatro) ou a prosa. Con todo, esta división non debe tomarse ao pé da letra, xa que hai moitos exemplos nos que obras de diversos xéneros escribíronse con formas pouco habituais para eles. Algúns exemplos son as novelas e os relatos curtos dos poetas rusos escritos en forma de verso: "O Conde Nulin", "Unha casa en Kolomna", "Eugene Onegin", obras de Pushkin, "O tesoureiro" e "Sashka" de Lérmontov. Ademais, hai xéneros que se escriben coa mesma frecuencia en prosa e en verso (conto de fadas).

Os xéneros literarios tradicionalmente clasificados como prosa son a biografía, o manifesto, o ensaio, a novela, a parábola, o conto, a epopea etc.

### Xéneros narrativos 
Refírese a aqueles xéneros discursivos cunha extensión limitada. Pódese distinguir dúas series de narrativas. A narrativa da modernidade e a narrativa da posmodernidade. O que narra a historia denomínase Narrador, este xénero cumpre a función referencial da linguaxe. Este xénero caracterízase para ser unha narración de forma secuencial composto por personaxes dentro desta. Ten coherencia no que se está contando, ten en conta os tempos, nos que os personaxes actúan. Comunica as máis íntimas vivencias do home, que é subxectivo, os estados anímicos e os estados amorosos. O presente, pasado e futuro confúndense.

#### Biografía 
A biografía (do grego βίος *bíos*, que significa 'vida', e γραφεῖν *graphein*, que significa 'escribir') é a historia da vida dunha persoa narrada en poucas palabras dende o seu nacemento até a súa morte, consignando os seus feitos conseguidos e os seus fracasos, así como todo o que de significativo poida interesar da mesma.

Por iso adoita adoptar a forma dun relato expositivo, frecuentemente narrativo e en terceira persoa, da vida dun personaxe real dende que nace ata que morre ou até a actualidade. Na súa forma máis completa, sobre todo se se trata dun personaxe do pasado, explica tamén os seus actos de acordo co contexto social, cultural e político da época tentando reconstruír documentalmente o seu pensamento e figura. A biografía en forma escrita constitúe un subxénero literario da Historia que se divide á súa vez en varios subxéneros. As principais características son:
* Relata os acontecementos máis importantes e interesantes da vida do personaxe.
* Xeralmente, consigna datos exactos como nomes, datas e lugares.
* Redáctase en terceira persoa.

#### Manifesto 
Un *manifesto* é unha declaración programática en forma de prosa relacionada cos principios estéticos dun determinado movemento literario, movemento, escola, grupo. O termo estendeuse no século XIX, é bastante amplo no seu significado, polo que é condicional e aplicable a toda unha gama de fenómenos literarios - desde declaracións detalladas até serios como tratados, artigos e prefacios. Nalgúns casos, os discursos estéticos dos escritores e críticos literarios teñen o carácter de manifestos literarios, cun impacto directo no proceso histórico e literario, aínda que algunhas declaracións en forma de manifesto resultan ser efémeras e de escaso impacto. Ás veces, os manifestos literarios e o contido real da escola literaria non coinciden. En xeral, os manifestos representan un ou outro resultado dunha vida social viva, reflectindo tanto as procuras estéticas como o proceso de formación da nova literatura.

#### Ensaio 
[miniatura|[Michel de Montaigne|Michel Eyquem de Montaigne (1533-1592) (aquí nun retrato de Daniel Dumonstier), filósofo e escritor francés do Renacemento, usou o termo *Essais* (*Ensaios*) para denominar os seus escritos, consciente da súa novidade estilística. Esta obra súa segue considerándose un modelo clásico do xénero.]]
O ensaio é un xénero relativamente novo. As súas orixes pódense rastrexar dende épocas máis ou menos remotas. Só na idade contemporánea chegou a lograr unha posición central. Un ensaio  é unha especie de pequena forma de literatura épica, que se diferenza da súa outra forma, o relato, na ausencia dun conflito único que se resolve rapidamente e no gran desenvolvemento dunha imaxe descritiva. Ambas as diferenzas dependen das peculiaridades da problemática do ensaio. Non toca tanto os problemas da formación do carácter dunha personalidade nos seus conflitos coa contorna social establecido, senón máis ben os problemas do estado civil e moral da "contorna". O ensaio pode referirse tanto á literatura como ao xornalismo. É probable que no seu desenvolvemento e hexemonía, tivesen unha grande influencia o pensamento liberal e o xornalismo.

#### Historia 
A historia  é unha obra de prosa épica, próxima á novela, que tende a unha presentación coherente da trama, limitada por un mínimo de tramas argumentais. Representa un episodio separado da vida; diferénciase da novela na menor completitude e amplitude das imaxes da vida cotiá, os costumes. Non ten un volume estable e ocupa un lugar intermedio entre unha novela, por unha banda, e un conto, por outro. Gravita cara a unha trama crónica que reproduce o curso natural da vida. Na antiga Rusia, "historia" significaba calquera historia prosaica, en contraposición a unha poética. O antigo significado do termo - "noticia dalgún evento" - indica que este xénero absorbeu historias orais, eventos que o narrador viu ou escoitou persoalmente. Unha fonte importante de "contos" rusos antigos son as crónicas ("Crónica de Néstor "e outros). Na literatura rusa antiga, chamábase "historia" a calquera historia sobre eventos reais ("A historia da invasión de Batu a Ryazan", "A historia da batalla de Kalka", " A historia de Peter e Fevronia " , etc.) , cuxa fiabilidade e significación real (valor dominante) non suscitou dúbidas entre os seus contemporáneos. A trama dun relato clásico, cuxas leis se plasmaron na literatura realista da segunda metade do século XIX, adoita centrarse na imaxe do protagonista, cuxa personalidade e destino revélanse nos poucos feitos nos que se atopa directamente involucrado. As subtramas na historia, a diferenza da novela, por regra xeral, están ausentes, o cronotopo narrativo concentrado nun estreito lapso de tempo e espazo. O número de personaxes da historia, en xeral, é menor que na novela, e a clara distinción entre os personaxes principais e secundarios da historia, que é característica da novela, adoita estar ausente ou esta distinción é insignificante para o desenvolvemento da acción. A trama dunha historia realista asóciase a miúdo co "pesar do día", co que o narrador observa na realidade social e o que percibe como unha realidade actual. Ás veces, o propio autor caracterizou a mesma obra en diferentes categorías de xénero.

#### Novela 
O tratamento da novela como xénero literario, só veu despois de 1934, cando Mikhail Mijailovish Bajtín, diferenciou a novela da prosa novelesca e a poesía lírica. Os antecedentes desta discusión dos anteriores críticos, é que eles non atoparan na novela mesma maneira-estilística da poesía, e por tanto negar calquera significación artística, para só tratala como un documento. A partir dos anos vinte, expúxose estudar a prosa novelesca, e definila pola súa especificidade. De acordo con Bajtin, foi un erro dos críticos dos anos vinte, o de calcar as análises dos xéneros poéticos para ser un estudo monoestilístico. Rexeitando así á estilística o status de estudo da novela, por tanto, adoita reducirse ás destrezas individuais e do artista, ficando á parte as evidencias da fala das cidades, dos rexistros sociais, das xeracións e as épocas.

#### Conto 
O conto é unha narración breve de feitos imaxinarios, protagonizada por un grupo reducido de personaxes e cun argumento sinxelo. Hai dous grandes tipos de contos: o conto popular e o conto literario.
* O conto popular: é unha narración tradicional de transmisión oral. Preséntase en múltiples versións, que coinciden en estrutúraa pero discrepan nos detalles. Ten tres subtipos: os contos de fadas ou contos marabillosos, os contos de animais e os contos de costumes. O mito e a lenda son tamén narracións tradicionais, pero adoitan considerar xéneros autónomos. *As mil e unha noites* é a escolma máis coñecida de contos populares orientais que se coñece.
* O conto literario: é o conto concibido e transmitido mediante a escritura. O autor adoita ser coñecido. O texto, fixado por escrito, preséntase xeralmente nunha soa versión, sen o xogo de variantes característico do conto popular. Consérvase un corpus importante de contos do Antigo Exipto, que constitúen a primeira mostra coñecida do xénero.

#### Parábola 
Unha parábola é unha historia curta en verso ou prosa nunha forma alegórica e edificante. A realidade da parábola revélase fóra dos signos cronolóxicos e territoriais, sen especificar os nomes históricos específicos dos personaxes. A parábola inclúe necesariamente unha explicación da alegoría para que o lector poida comprender o significado da alegoría. A pesar da similitude cunha fábula, a parábola afirma ser unha xeneralización humana xeral, ás veces sen prestar atención a cuestións particulares. Unha parábola é tamén un xénero épico: unha pequena obra narrativa de carácter edificante, que contén un ensino relixioso ou moral en forma alegórica (alegórica). A principal fonte de estruturas de parábolas na literatura europea é o Novo Testamento. No Antigo Testamento aínda non existe esa clara educación de xénero, que se adoita chamar parábola.

#### Crónica 
Unha crónica é unha obra literaria que narra feitos históricos en orde cronolóxica en espazos de tempo e no transcurso dos cales son á súa vez situacións do momento. A palabra crónica vén do latín *Chronica*, que á súa vez se deriva do grego χρονικὰ βιβλία *khronikà biblía*, é dicir, *libros que seguen a orde do tempo*. Nunha crónica os feitos nárranse segundo a orde temporal na que ocorreron, a miúdo por testemuñas presenciais ou contemporáneas, xa sexa en primeira ou en terceira persoa.

Enténdese por crónica a historia detallada dun país, dunha localidade, dunha época ou dun home, ou dun acontecemento en xeral, escrita por unha testemuña ocular ou por un contemporáneo que rexistrou sen comentarios todos os detalles que viu, e engade todos os que lle foron transmitidos. Estes son por exemplo, as crónicas latinas de Flodoart, cóengo de Reims, e de Guillem d'Naugis e as crónicas francesas de Froissart e de Monstrelet. De todos os países europeos quizais os máis ricos en **crónicas** sexan Francia, Italia e Inglaterra.

Na crónica emprégase unha linguaxe sinxela, directa, moi persoal e admite unha linguaxe literaria con uso reiterativo de adxectivos para facer énfase nas descricións. Emprega verbos de acción e presenta referencias de espazo e tempo. A crónica que aporta certo distanciamento temporal denomínase escrito histórico. Por medio das crónicas pódense redactar escritos, tomando as opinións de varias persoas para saber se isto é certo ou non, como no libro *Crónica dunha morte anunciada* escrito por Gabriel García Márquez.

As crónicas son tamén un xénero xornalístico. Clasifícanse como "amarelas" ou "brancas" segundo o seu contido. As "amarelas" teñen material máis subxectivo e xeralmente a voz autorizada é unha persoa ou cidadán común; as "brancas" empregan material máis obxectivo e a voz autorizada é, xeralmente, a autoridade, un profesional etc.

#### Xénero xornalístico 
O xénero xornalístico defínese en función do papel que xoga o narrador ou emisor da mensaxe en relación á realidade observada. A noticia pertence ao xénero xornalístico de información por excelencia, e o artigo de opinión o máis aberto á subxectividade. Para algúns autores, son estratexias comunicativas que se organizan e fanse recoñecibles tanto polo emisor como polo destinatario. Os textos que pertencen ao xénero xornalístico informan a unha gran cantidade de lectores sobre sucesos de actualidade. Predominan, neles, a función referencial ou informativa a linguaxe e o estilo formal. Neste tipo de texto priviléxiase o feito. O xornalismo é un método de interpretación da realidade; para facer esta interpretación e transmitir ao público necesítanse unha serie de filtros, unhas fórmulas de redacción, que é o que denominamos xéneros xornalísticos.

Algúns teóricos da comunicación definen os xéneros xornalísticos como formas de comunicación culturalmente establecidas e recoñecidas nunha sociedade, un sistema de regras ás cales se fai referencia para realizar os procesos comunicativos. Outros autores ven aos xéneros xornalísticos como categorías básicas que constrúen a realidade. Os xéneros xornalísticos diferéncianse entre si para recoller a complexidade do que pasa e expor os lectores.

Hai gran variedade de clasificacións de xéneros xornalísticos. Estas varían segundo os diferentes autores e correntes.

Segundo a tipoloxía anglosaxoa, baseada na frase "os feitos son sacros, as ideas ceibes", coñécense dous tipos de xéneros:
os que dan a coñecer feitos: a noticia, a reportaxe e a crónica e os que dan a coñecer ideas: principalmente a editorial e o artigo de opinión.

Segundo as tipoloxías latinas distínguense catro grandes xéneros: información, reportaxe, crónica e artigo ou comentario.

Outras clasificacións distinguen entre:
* Xéneros informativos: fan unha interpretación contextual da información na que non aparece explicitamente a interpretación.
* Xéneros interpretativos: aparece explícita a interpretación do xornalista.

Outro criterio para clasificar os xéneros é o grao de subxectividade, segundo a maior ou menor *presenza* do xornalista no texto:
* * Noticia*: É o xénero xornalístico por excelencia e a base de todos os outros, nela infórmase co menor número de palabras posibles, daquilo fundamental dun feito ou situación.
* *Artigo, comentario ou editorial*: a presenza do autor é total. O xornalista amosa as súas opinións dun xeito moi subxectiva, está a dar a súa visión particular sobre un feito.
* *Crónica*: enmarca o que pasou e interprétao, pero directamente sobre os feitos, non hai opinión.
* *Reportaxe*: É unha narración ampliada, exhaustiva e documentada dun suceso. Compleméntase coa fotografía para facer máis comprensible a mensaxe. Expón en detalle descricións de lugares, acontecementos, persoas e feitos.
* *Editorial*: É a expresión da opinión ou postura do diario ou xornal sobre un tema de interese social. Aparece sempre de maneira destacada nas primeiras páxinas. Caracterízase polo anonimato, aínda que son o director ou o consello de redacción os encargados de dar a súa opinión.

## Liturxia da misa 
Na liturxia da misa, tras a aleluia ou o tracto "cantábase" unha secuencia denominada "prosa".
**Prosa pro mortuis* (*Dies irae*), Giovanni Legrenzi

## Prosa bíblica 
## Literatura grega 
A orixe da prosa provén da Xonia no século VI a.C., primeiro por unha prosa narradora para describir lugares, costumes ou relatos, nunha lingua máis racionalista, diferente da lírica. Con todo, o seu maior desenvolvemento efectuaríase en Atenas durante os séculos V e IV a.C

Por primeira vez dispúxose dun instrumento lingüístico capaz de servir ao pensamento abstracto: o "estilo imperiódico" dos logógrafos (literalmente, "os que escriben en prosa").

Os principais autores da historiografía grega en prosa son:
* Heródoto, coa súa prosa narrativa inspirada na *Ilíada*;
* Tucídides, coa súa prosa científica, narrando e argumentando feitos contemporáneos e tentando a imparcialidade;
* Xenofonte, coa súa obra *Helénicas*, continuando a obra do anterior, aindaque escribe de forma parcial a favor dos espartanos.

## Literatura latina e cultura occidental 
Na cultura romana a prosa non se ligou aos xéneros narrativos senón á oratoria. Marco Tulio Cicerón en *De oratore* distingue tres niveis de estilo: baixo, medio e elevado, e profunda os caracteres musicais da prosa establecendo regras relativas á disposición das partes da frase, o ritmo e sobre todo as cláusulas do período, dispondo a parte final segundo métricas análogas ás da poesía. A través de Quintiliano este modelo chega á Idade Media influíndo no *ars dictandi* de escolas (escolas monásticas, escolas episcopais, escolas palatinas, *Studia generalia*) e chancelerías. No século XIII John de Garland describe e clasifica algúns tipos de estilo prosaico, e neste período elabórase unha prosa latina científica e filosófica, por encima do gusto do *ornatus*, fai prevalecer o rigor dos esquemas lóxico-demostrativos (escolástica).

O Renacemento propón unha gama máis ampla de xéneros en prosa: a poética do clasicismo presenta modelos a imitar nos diversos xéneros literarios. O investimento de tendencia no Barroco trae artificios espectaculares. Na Ilustración a prosa convértese nun instrumento importante para a divulgación e a polémica narrativa, filosófica, satírica, etc. No século XIX a distinción entre prosa e poesía profúndase, creando a distinción entre prosa de función teórico-narrativa e poesía de función lírica; a esta distinción refírese a comprensión do dominio da prosa no naturalismo.

### Literatura italiana 
Conforme o Imperio Romano de Occidente desaparecía, o latín tradicional mantívose vivo grazas a escritores como Casiodoro, Boecio e Símaco. As artes liberais floreceron en Rávena baixo Teodorico o Grande, onde os reis godos rodearíanse con mestres de retórica e gramáticos. Algunhas escolas asentáronse en Italia, así como notables autores como Enodio de Pavía (un poeta pagán), Arator, Venancio Fortunato, Felix o Gramático, Pedro de Pisa ou Paulino de Aquilea.

Mentres os italianos que estaban interesados en teoloxía gravitaban cara a Francia, aqueles que permaneceron estaban atraídos normalmente polo estudo do Dereito Romano. Isto promoveu a posterior creación de universidades medievais como as de Bolonia, Padua, Vicenza, Nápoles, Salerno, Módena e Parma, as cales á súa vez colaboraron na expansión da cultura e prepararon o camiño poEditado por N. Brodsky, A. Lavretsky, E. Lunin, V. Lvov-Rogachevsky, M. Rozanov, V. Ceshikhin-Vetrinskyr o cal se ía a desenvolver a nova literatura vernácula. A tradición clásica non chegou a desaparecer, e o agarimo do recordo de Roma, a preocupación pola política e a preferencia da práctica sobre a teoría combináronse para influír no desenvolvemento da literatura italiana.

### Literatura española 
A literatura española englóbase dentro da literatura en español, na que se inclúen as literaturas en castelán e español de todos os países hispanofalantes. Doutra banda, tamén está englobada na literatura de España, xunto coas demais literaturas das linguas faladas no país.

"Os primeiros textos plenamente escritos en lingua vulgar autóctona datan de finais do século XI, en Cataluña, de finais do século XII, en Castela e Navarra, e da primeira metade do século XIII, en León, Galicia e Portugal, e, polo xeral, trátase de documentos non emanados da chancelería rexia. ... Se o primeiro testemuño do emprego do vernáculo na chancelería navarra é de 1169 ou 1171 -excluíndo os Foros de Estella e de Laguardia, o da chancelería castelá é de 1194." A chancilería de Fernando III o Santo estableceu a práctica de redactar os documentos en lingua vulgar (o castelán do século XIII).

Só a partir do século XIII e nun sentido exclusivamente xeográfico é posible falar de **literatura española** escrita. Até este período, suponse a coexistencia dunha poesía de transmisión oral en lingua romance, tanto lírica como épica, xunto a uns usos escriturais cultos cuxa lingua de expresión e transmisión era o latín.

#### Uso en Berceo 
O primeiro autor castelán de nome coñecido utiliza o termo "prosa" para denominar os seus propios versos:

"Antes do século VIII o termo *prosa* usábase xa para distinguir a poesía rítmica da poesía clásica cuantitativa."

"As prosas non se dirixen aos ricos dos palacios, senón aos pobres das casuchas, máis ben."

### Literatura francesa 
A lingua francesa é o resultado da fusión entre diversas linguas de oïl, cuxa forma predominante foi progresivamente imposta desde a sede do poder institucional, a Illa de Francia, que lle deu o seu nome. Ten unha amálgama de orixes entre os que destacan o romano, o xermánico, os celtas e varias linguas rexionais. O idioma francés en por si, pódese considerar como unha forma moderna do latín vulgar.

A literatura francesa nace no século IX, cos primeiros escritos en lingua romance. A súa importante produción ao longo dos séculos deu lugar á creación de novos movementos literarios e artísticos, cuxa poderosa influencia sobre outras literaturas faille ocupar unha preeminente posición na literatura universal.

#### Uso paródico en Molière 
[miniatura|*[Le bourgeois gentilhomme* é unha comedia-ballet con moitos actos en prosa, de Molière (1670)]]
Molière pon en boca aos seus personaxes unha definición simplificada de "prosa" e "verso", cun cómico resultado:

### Literatura inglesa 
A literatura inglesa é toda aquela escrita en lingua inglesa, independentemente da procedencia dos seus autores. Baixo esta denominación reúnense obras escritas en inglés antigo, inglés medieval, inglés moderno e inglés contemporáneo, así como aquelas escritas nas variedades dialectais que o idioma actual ten ao redor do mundo.

### Literatura alemá 
A literatura alemá ou (en alemán) comprende a literatura de textos orixinarios dos pobos xermanofalantes da Europa central. O seu desenvolvemento habendo xa transcendido as tan volubles fronteiras políticas, inclúe non soamente os escritos da actual Alemaña reunificada senón tamén os de Austria e Suíza.

Na literatura alemá inclúense ademais traballos non poéticos ou sen esixencia literaria particular: isto é, traballos de historiografía, de historia da literatura, de ciencias sociais, de filosofía, etc. Tamén diarios ou epístolas.

### Literatura rusa 
Co termo literatura rusa alúdese non só á literatura de Rusia, senón tamén á literatura escrita en ruso por membros doutras nacións que se independizaron da extinta Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas (URSS) ou por emigrados que foron acollidos nela. Coa Disolución da Unión Soviética varias culturas e países reclamaron a varios escritores exsoviéticos que, con todo, escribían en ruso. A literatura rusa caracterízase pola súa marcada profundidade con figuras claves para a literatura universal como Dostoievski ou Tolstoi, e empezou, como todas, en forma de tradición oral sen cultivo escrito até a cristianización da Rus de Kíiv no 989 e, con esta, dun alfabeto axeitado para acollela.

Os creadores de devandito alfabeto foron os misioneiros bizantinos Cirilo e Metodio; eles tomaron distintas grafías dos alfabetos latino, grego e hebreo, e imaxinaron outras. Ao principio a linguaxe escrita ruso usou dous sistemas gráficos —os alfabetos cirílico e glagolítico—; o glagolítico, supostamente inventado tamén por Cirilo e Metodio, foi abandonado, e a literatura rusa tal como coñecémola actualmente escríbese e le en alfabeto cirílico, na súa modalidade denominada alfabeto ruso.
Se a primeira metade do século XIX foi a idade de ouro da poesía rusa, a segunda metade do século foi a idade de ouro da prosa rusa.

## Literatura china 
A literatura china ten unha historia que se remonta desde os máis antigos arquivos oficiais dinásticos conservados até as obras de ficción xurdidas durante a dinastía Ming para o entretemento das masas letradas da China. Calcúlase que até o século XVII producíronse na China máis textos escritos que no resto do mundo.

A literatura china influiu de forma extraordinaria na literatura de países próximos, especialmente Xapón e Corea. Algunhas obras da literatura chinesa son moi populares e reedítanse constantemente en todo o mundo, por exemplo o *Daodejing*.

Durante séculos a literatura china foi non só unha reflexión sobre a sociedade e a vida, senón que tamén tivo un forte contido político. Moitos literatos eran altos funcionarios ou filósofos que estudaban e propuñan novas formas de goberno para a China.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografia
* 
* 
* 
* 
* Patterson, William Morrison, *Rhythm of Prose*, Columbia University Press, 1917.
* 
* 

### Outros artigos
*Artigo científico
*Ensaio
*Poema en prosa
*Publicación científica
*Tese de doutoramento