ISBN

**ISBN** é a abreviatura do número internacional para a catalogación de libros (**International Standard Book Number**), código de 10 ou 13 díxitos que identifica biunivocamente calquera libro editado legalmente no mundo.

## Formato 
O ISBN consta das seguintes partes:
* Os primeiros (un, dous ou tres) díxitos correspóndense co país, grupo de países ou lingua común: O código para España é 84 (que para o sistema de código de barras EAN-13 é 978-84) e para Portugal son dous: 972 e 989 (constando para un total de 6240 editoriais). Para EUA é 0 ou 1, para Francia é 2 e para Alemaña é 3. Algunhas rexións francófonas usan o número 2 para o francés (francobelgas, africanos,...) mentres que para o castelán non pasa o mesmo (Arxentina usa 950 e 987). Andorra ten dous números propios e independentes do castelán ou francés: 99913 e 99920;
* Estes van seguidos cun código que identifica a editorial ou casa impresora. O número de díxitos do código da casa editora correspóndese normalmente co seu volume de títulos: o código da entidade con maior volume editor da lingua galega, a Xunta de Galicia, tén tres cifras mentres que o resto ten tres, catro ou máis (véxase unha breve listaxe abaixo);
* Tras estas partes vai un número dado pola editorial consecutivamente para os seus libros;
* Ó final aparece un díxito de control (que pode ser un número ou a letra X);

O ISBN vai normalmente dividido con guións e especificado nalgún ou en todos estes lugares do libro:
* Na parte superior do código de barras, normalmente na lapela exterior posterior do libro;
* Na páxina anterior ó título, en páxina par, normalmente xunta o depósito legal;
* Na última páxina do libro, onde indica o obradoiro gráfico e a data onde se imprimiu o libro;

## Historia 
En 1965 W. H. Smith era o maior distribuidor en Londres que quixo poñer en funcionamento un sistema de orde nos seus novos almacéns informatizados. Asesorado polo British Publishers Association's Distribution and Methods Committee (BPADMC, Comité para a distribución e métodos da Asociación de editoriais británicas), ideouse o SBN en 1966 e aplicouse en 1967.

Contra esas datas, o Comité Técnico 46 da ISO estudou a aplicación a nivel mundial do método SBN: houbo primeiro unha reunión con representantes da UNESCO, Dinamarca, Francia, Alemaña, Éire, Holanda, Noruega, Reino Unido e EUA e logo outras dúas en Berlín e Estocolmo, xa con membros da ISO. Tras este tempo aprobouse a implantación do ISBN mediante a norma ISO 2108.

En 2015, o Publishers' International ISBN Directory (PIID, Guía ISBN Internacional de Editoriais) contiña máis de 1.100.000 editoriais de máis de 221 países e territorios. A partir do ano 2007 implantouse o sistema de ISBN con números de 13 díxitos. En España tódolos editores teñen un código asignado, e tódolos libros á venda teñen ISBN, pois só se exceptúan os gratuítos.

## Códigos ISBN nacionais dun ou dous díxitos 
## Códigos ISBN para países iberoamericanos 
## Subcódigos ISBN para algunhas editoriais galegas 
### Evolución da produción editorial en galego 
							
							
Colors= 							
  id:AA  value:blue							
  id:AE  value:red							
  id:lightgrey value:gray(0.9)							
  id:darkgrey  value:gray(0.8)							
  id:sfondo value:rgb(0.95,0.95,0.95)							
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)							
							
ImageSize = width:600 height:350							
PlotArea = width:500 height:250 left:60 bottom:45							
							
DateFormat = yyyy							
Period = from:0 till:3000							
							
TimeAxis = orientation:vertical							
ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0							
							
TimeAxis = orientation:vertical							
AlignBars = justify							
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0							
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0							
BackgroundColors = canvas:sfondo							
							
PlotData=							
  width:30 mark:(line,white) align:left fontsize:9							

  bar:	2005	from:0 till:	1951	color:AA 			
  bar:	2006	from:0 till:	2023	color:AA 			
  bar:	2007	from:0 till:	1992	color:AA 			
  bar:	2008	from:0 till:	2482	color:AA 			
  bar:	2009	from:0 till:	2121	color:AA 			
  bar:	2010	from:0 till:	2544	color:AA 			
  bar:	2011	from:0 till:	1997	color:AA 			
  bar:	2012	from:0 till:	1621	color:AA 			
  bar:	2013	from:0 till:	1426	color:AA 			
  bar:	2014	from:0 till:	1439	color:AA 			
  bar:	2015	from:0 till:	1394	color:AA 			
  bar:	2016	from:0 till:	1211	color:AA 			
  bar:	2017	from:0 till:	1288	color:AA 			
  bar:	2018	from:0 till:	1260	color:AA 			
  bar:	2019	from:0 till:	1254	color:AA 			
							
PlotData=							
							
  bar:	2005	at:	1951	fontsize:S text: 	1.951	shift:(-12,5)	
  bar:	2006	at:	2023	fontsize:S text: 	2.023	shift:(-12,5)	
  bar:	2007	at:	1992	fontsize:S text: 	1.992	shift:(-12,5)	
  bar:	2008	at:	2482	fontsize:S text: 	2.482	shift:(-12,5)	
  bar:	2009	at:	2121	fontsize:S text: 	2.121	shift:(-12,5)	
  bar:	2010	at:	2544	fontsize:S text: 	2.544	shift:(-12,5)	
  bar:	2011	at:	1997	fontsize:S text: 	1.997	shift:(-12,5)	
  bar:	2012	at:	1621	fontsize:S text: 	1.621	shift:(-12,5)	
  bar:	2013	at:	1426	fontsize:S text: 	1.426	shift:(-12,5)	
  bar:	2014	at:	1439	fontsize:S text: 	1.439	shift:(-12,5)	
  bar:	2015	at:	1394	fontsize:S text: 	1.394	shift:(-12,5)	
  bar:	2016	at:	1211	fontsize:S text: 	1.211	shift:(-12,5)	
  bar:	2017	at:	1288	fontsize:S text: 	1.288	shift:(-12,5)	
  bar:	2018	at:	1260	fontsize:S text: 	1.260	shift:(-12,5)	
  bar:	2019	at:	1254	fontsize:S text: 	1.254	shift:(-12,5)	
							
TextData=							
  pos:(150,325) fontsize:M text: Evolución dos ISBN en lingua galega desde 2005							
							

Fonte: *Panorámica de la edición española de libros*  edicións de 2014 e 2019. Dirección General del Libro y Fomento de la Lectura. Ministerio de Cultura e Deporte. Os datos a partir do 2013 non inclúen reimpresións.

## Características xerais 
Como se pode comprobar, as relacións non sempre son biunívocas para as editoriais nin para os códigos (604 úsase para Edicións A Nosa Terra, AS-PG e NigraTrea), pero isto non impide que sexa un número único para cada edición dun libro. Tamén se pode observar que non teñen relación en absoluto coa localidade sede da editorial. As chamadas autoedicións ou edición de autor teñen números moi diversos. Por outra banda, as chamadas reimpresións conservan o mesmo ISBN có orixinal: dentro destas considéranse aqueles libros onde só se modificou o prezou ou menos dun 5% dos contidos. Para as reedicións, renovacións e modificacións de formato, úsase un novo ISBN. Os ISBN úsanse para edicións non perecedoiras (calendarios, axendas) e se xorden da colaboración entre dúas entidades editoras é preferible que teñan dous ISBN. En certos países é obrigatorio por lei (en España non, dende 2009). Existen países nos que hai que pagar inicialmente para conseguir un código de editorial (na zona 0-1, dende 33 dólares australianos) mentres que noutros códigos territoriais é gratuíto.

## Notas técnicas 
A Wikipedia identifica automaticamente a cadea ISBN que vaia seguida dun código numérico separada simplemente por un espazo. Non é necesario colocarlle un punto nin dous puntos para separala: pode verse un exemplo na bibliografía de Lorenzo Varela, onde os ISBN non están marcados con dobres corchetes .

Debe notarse tamén que, en moitas ocasións, a consecución dun ISBN territorial propio considérase unha cuestión identitaria. Que as Antillas holandesas, as antigas repúblicas soviéticas ou iugoslavas e os territorios de fala propia en estados multilingües (cataláns con Andorra en España, flamengos en Bélxica, alemáns e italianos en Suíza ou franceses no Canadá, Suíza e Bélxica) cheguen a ter un código territorial distintivo dentro do ISBN é interesante para as súas reclamacións culturais e mesmo aspiracións independentistas. Neste sentido, o seu comportamento é o mesmo que ante a consecución de dominios de Internet.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Distribución editorial galega
* Depósito legal, identificador español de imprentas
* ISSN, identificador de publicacións periódicas
* ISMN, identificador de obras musicais
* ISRC, identificador de gravacións
* ISWC, identificador de propiedade intelectual
* ISAN, identificador de obra audiovisual
* DOI e URN, identificadores de publicacións en Internet
* Código de barras EAN-13

### Ligazóns externas 
* Buscador da Axencia española do ISBN, para libros dende 1972
* Associaçäo Portuguesa de Editores e Livreiros, xestora do ISBN en Portugal
* Axencia internacional do ISBN
* Solicitudes de ISBN en liña para publicacións estadounidenses e portorriqueñas
* RILVI, Repertorio Integrado do Libro en Venda en Iberoamérica, ferramenta en liña do CERLALC e as axencias latinoamericanas do ISBN