open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cervezas Alhambra

miniatura|Botella de cervexa Alhambra.

**Cervezas Alhambra** é unha compañía cervexeira española da cidade de Granada (Andalucía), fundada en 1925 e que actualmente forma parte do Grupo Mahou-San Miguel.

## Historia 
Cervezas Alhambra foi fundada en 1925 con capital granadino e coa participación de Carlos Bouvard, propietario da fábrica *La Moravia*. Dende 1954 e durante 25 anos formou parte do accionariado da S.A. Damm. 
En 1994, cando atravesaba un mal momento, xurdiu a cervexa Alhambra Reserva 1925. En 1995 uniuse ao accionariado de La Cruz del Campo. Catro anos despois, en 1999, adquire a cervexeira cordobesa *Compañía Andaluza de Cervezas*. Finalmente no 2006 foi comprada polo grupo Mahou-San Miguel.

Hoxe en día é unha cervexa moi coñecida en todo o leste de Andalucía, especialmente na cidade de Granada, onde é a cervexa máis consumida.

## Cervexas 
* Alhambra Especial: cervexa de baixa fermentación, cor dourada, intenso aroma inicila a malte e lúpulo, con corpo e suave. A súa gradación alcohólica é de 5,4 graos.
* Alhambra Premium Lager: cervexa rubia tipo pilsen de sabor suave e lixeiro amargor cun 4,6 % de alcohol.
* Mezquita: cervexa vermella cun 7,2 % de volume e sabor intenso.
* Alhambra Reserva 1925: cervexa de elaboración artesanal de cor ámbar dourado e aromas lixeiramente tostados. A súa gradación alcohólica é de 6,4 graos.
* Alhambra SIN: cervexa de baixa gradación alcohólica (inferior a un grao), caracterízase polo seu suave amargor e sabores lixeiramente afroitados.
* Alhambra Negra: cervexa negra de sabor acaramelado e suave con trazas de regalicia, e moi aromática. Ten unha gradación alcohólica de 5,4 graos.
* Shandy de Alhambra: elaborada con cervexa pilsen Alhambra de 4,6 graos mesturada con limón, con aroma a monda de limón e cítricos, cunha cor dourada brillante e lixeiros tons avermellados. Ten un 0,9 % de alcohol.

### Outros produtos 
* Auga mineral natural *Sierras de Jaén*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Mestrado en administración de negocios

[miniatura|*Public Policy Institute* e *Masters of Business Administration* da [Universidade de Georgetown.]]
Un **mestrado en administración de negocios**, **máster en administración de negocios**, abreviado **MBA** (*Master of Business Administrations* en inglés), é un título académico de mestrado, e polo tanto de posgrao, en negocios.

## Características 
Polo xeral ten unha duración dun a tres anos académicos e as escolas de negocio poden ofrecelo en formato tempo completo ou parcial para os profesionais que compatibilizan os estudos dos MBA coa súa actividade profesional. Para os de formato de dous cursos, o primeiro ano dun MBA está orientado a adestrar no coñecemento do contexto empresarial e nas funcións operativas da empresa. O segundo ano, é máis especializado e busca capacitar en temas económicos e administrativos.
miniatura|Tuck Hall, edificio administrativo principal da Tuck School of Business.
Para os profesionais con máis experiencia empresarial, hai unha modalidade denominada *MBA Executivo* (*Executive MBA*, en inglés), que polo xeral é un posgrao a tempo parcial.

Algúns dos programas de MBA permiten ós estudantes especializarse ou concentrarse nunha área (finanzas, mercadotecnia, loxística, negocios sustentables, recursos humanos, exportacións etc.). Os MBA son impartidos por escolas de negocios.

## Historia 
A primeira escola en ofrecer un MBA foi, no ano 1900, a Escola de negocios Tuck School of Business, situada en Nova Hampshire, Estados Unidos.
[miniatura|Campus de Vigo da [Universidad Intercontinental de la Empresa, na Avenida de Madrid.]]
## Clasificacións
Existen múltiples clasificacións que valoran as escolas de negocios en función de diversos parámetros. Medios de comunicación especializados no mundo dos negocios como *Financial Times*, *The Economist*, *Fortune* ou *Business Week* valoran a calidade da ensinanza e os recursos empregados polas escolas mediante investigación propia, inquéditos ás escolas, ós alumnos e ós antigos alumnos.

## Escolas de negocios sobranceiras 
Algunhas das Escolas de negocios que habitualmente aparecen nos postos altos na maioría de clasificación son a Harvard Business School, University of Chicago Booth School of Business ou a London Business School. Hai tres escolas de negocios españolas que, segundo a maioría de clasificacións están entre as mellores de Europa, son ESADE, IESE, EADA (esta non está destacada habitualmente nas clasificacións) en Barcelona ou o Instituto de Empresa en Madrid.

En Galicia durante os últimos anos houbo dúas escolas de negocios: Escola de Negocios Caixanova e ITE Caixa Galicia, ambas pertencentes a Novacaixagalicia, trala fusión entre Caixanova e Caixa Galicia está por determinar que pasará con ambas escolas de negocios.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Clasificación global dos MBA  .
Rubial, Dormeá, Boimorto

**Rubial** é un lugar da parroquia de Dormeá no concello coruñés de Boimorto na comarca de Arzúa. Tiña 5 habitantes no ano 2018 segundo datos do INE, dos cales 3 eran homes e 2 eran mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Dormeá 
### Parroquias de Boimorto 
## Notas
O Castiñeiro, Oza, Oza-Cesuras

**O Castiñeiro** é un lugar da parroquia de Oza no concello coruñés de Oza-Cesuras na comarca de Betanzos. Tiña 108 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 54 homes e 54 mulleres, o que supón un aumento con relación ao ano 2000 cando tiña 85 habitantes. Está situado xunto ao Castiñeiro (Salto).

## Lugares e parroquias 
### Lugares da parroquia de Oza 
### Parroquias de Oza-Cesuras
Oza, Oza, Oza-Cesuras

**Oza** é un lugar da parroquia de Oza no concello coruñés de Oza-Cesuras na comarca de Betanzos. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2010 tiña 136 habitantes (71 homes e 65 mulleres), 34 máis ca en 2000.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da parroquia de Oza 
### Parroquias de Oza-Cesuras
Abulcasis

**Abu al-Qasim Jalaf ibn al-Abbas Al-Zahrawi ** ou **Abul-Qasim Khakaf ibn al Abbas al Zahravi** (en árabe:** أبو القاسم بن خلف بن العباس الزهراوي**), máis coñecido como **Abulcasis**, na súa forma latinizada (en galego, **Abulcasis** ou **Albucasís**), foi un médico e científico andalusí, (Madīnat al-Zahrā, Córdoba, Al-Ándalus, 936 - Córdoba, Al-Ándalus, 1013).

## Vida 
Sábense moi poucas cousas da súa vida máis alá dos poucos datos que explica nas súas propias obras.

Apenas que naceu na vila de Madīnat al-Zahrā, a uns dez quilómetros ao noroeste do barrio real de Córdoba, dentro da tribo árabe dos Ansar.

Tamén sabemos que viviu a maior parte da súa vida en Alhaurín de la Torre, onde estudou, deu clases e practicou a medicina até pouco antes da súa morte, dous anos despois do saqueo da súa vila natal por tropas cristiás.

O seu nome aparece mencionado por primeira vez nunha obra de Abu Muhammad ibn Hazm, que o cita entre os médicos máis famosos de Al-Ándalus. A primeira biografía detallada escribiuse sesenta anos despois da súa morte, por Al-Humaydi, na súa obra *Jadhwat al-Muqtabis*.

## *Kitab al-Tasrif* 
miniatura|Ilustración dos instrumentos cirúrxicos medievais árabes, na enciclopedia médica do século XI *Kitab al-Tasrif*, de Abulcasis.

Abulcasis foi un médico cordobés considerado como un dos pais e o fundador da cirurxía moderna.

Nos seus textos, onde combinaba as ensinanzas clásicas greco-latinas cos coñecementos da ciencia do Oriente Próximo, foron a base dos procedementos cirúrxicos europeos até o Renacemento.

A súa maior contribución á historia da medicina e a cirurxía é *Al-Tasrif* (1000), unha obra enciclopédica en trinta volumes sobre a práctica médica, onde recompilou todo o coñecemento médico e farmacéutico da época.

Foi, así mesmo, un gran innovador nas artes médicas, sendo o primeiro en empregar o fío de seda nas suturas.

Especialista en cirurxía, na súa obra describe os procedementos que utilizaba nas súas operacións de ollos, oídos, garganta, amputacións, implantes de dentes etc.

Abulcasis tamén inventou o fórceps para a extracción de fetos mortos, con ilustracións, no *Al-Tasrif*. Así mesmo, tamén describe o uso do fórceps nos partos.

El *Al-Tasrif* tamén introduce o uso de ligaduras para controlar hemorraxias en arterias, en cauterización.

Desenvolveu máis de 200 novos instrumentos cirúrxicos que describe no último libro da súa magna enciclopedia, a cal foi profusamente estudada en toda Europa durante máis de cinco séculos despois da súa morte.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* MWNF manuscript 
* Zahrawi 
* www.muslimheritage.com 
* El Zahrawi – Father of Surgery
Zaín

O topónimo **Zaín** pode referirse a:

;En Galiza
***Zaín**, lugar da parroquia de Rodieiros, no concello de Boimorto;
***Zaín**, lugar da parroquia de Seixalbo, no concello de Ourense;
***Tenencia de Zaín**, lugar da parroquia de Seixalbo, no concello de Ourense.
Dólar bahamés

O **dólar bahamés** é a moeda oficial das Bahamas. Normalmente abréviase como $ ou B$ para diferencialo doutros tipos de dólar. O seu código ISO é BSD e divídese en 100 céntimos (cents). É emitido polo *Central Bank of The Bahamas* (en galego *Banco Central das Bahamas*).

## Historia 
O dólar bahamés foi introducido en 1966 para substituír a libra das Bahamas a razón dun dólar por cada sete xilins. Este tipo de troco permitía a paridade co dólar estadounidense, xa que daquela a taxa de troco entre a libra esterlina e o dólar estadounidense estaba fixada en 1 £ = 2,80 $.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do Banco Central das Bahamas
Frádega

O topónimo **Frádega** pode referirse a:

;En Galiza
***Frádega**, lugar da parroquia de Sendelle, no concello de Boimorto;
***Frádega**, lugar da parroquia de Ladrido, no concello de Ortigueira.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Liga de Campións da UEFA 1992-93

A **Liga de Campións da UEFA 1992-93** foi a edición número 38 da máxima competición europea de fútbol a nivel de clubs organizada pola UEFA, e a primeira coa nova denominación de *Liga de Campións da UEFA*, seguindo o formato inaugurado na anterior tempada. As roldas previas da competición disputáronse entre agosto e novembro. A fase de grupos comezou a finais de novembro e rematou en abril. A final foi o 26 de maio de 1993. Na final enfrontáronse o campión da Ligue 1, o Olympique Marsella, e mailo campión italiano, o AC Milán. Os franceses venceron por 1 gol a 0, acadando a súa primeira Copa de Europa.

## Fase de Grupos 
Tódolos equipos tiveron que pasar polas roldas previas de clasificación para chegar á fase de grupos. Na segunda rolda de clasificación, o campión da Copa de Europa 1991-92, FC Barcelona, que defendía a coroa continental, caeu eliminado fronte ó PFC CSKA Moscova por un marcador global de 4-3 a prol dos rusos. Outro equipo que tamén caeu antes do previsto foi o campión inglés, o Leeds United, que foi eliminado na segunda rolda polo Rangers FC. O propio Leeds United viña de eliminar na primeira rolda ó campión alemán, VfB Stuttgart.

### Grupo A 
### Grupo B 
Ó remate da fase de grupos clasificáronse para a final os 2 equipos que quedaron en primeira posición nos seus respectivos grupos.
## Final 
[450px|esquerda|miniatura|O [Estadio Olímpico de Múnic acolleu a final da Liga de Campións da UEFA o 26 de maio de 1993.]]

A final da Liga de Campións da UEFA na súa edición 1992-93 enfrontou ó campión francés Olimpique Marsella que viña de acadar 5 títulos seguidos na Ligue 1, e ó AC Milán dirixido por Fabio Capello, con estrelas como Paolo Maldini, Marco van Basten, Franco Baresi, Frank Rijkaard etc.

O encontro disputouse no Estadio Olímpico de Múnic, e foi dirixido polo colexiado suízo Kurt Röthlisberger. O resultado final foi de 1-0 a prol do Olympique Marsella, cun gol do xogador de Costa do Marfil Basile Boli no minuto 43.

Este resultado supuxo a primeira vitoria que un equipo francés acadaba na máxima competición continental de fútbol europeo despois de 38 anos, e que ata hoxe segue sendo a única.

Non obstante, esta vitoria tamén supuxo o fin da época mais gloriosa deste club francés, xa que pouco despois foi sancionado, séndolle retirado o título de liga que acadara ese mesmo ano, e sendo descendido de categoría dende a Ligue 1, todo por mor das acusacións de arranxos de encontros.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Liga de Campións da UEFA
* UEFA
* Olympique Marsella
* AC Milán

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da UEFA
Bermo, Boiro, Boiro

**Bermo** é un lugar da parroquia de Boiro no concello coruñés de Boiro, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 50 habitantes (26 homes e 24 mulleres).

## Lugares e parroquias
### Lugares de Boiro
### Parroquias de Boiro
Samil, Sendelle, Boimorto

**Samil** é un lugar da parroquia de Sendelle no concello coruñés de Boimorto na comarca de Arzúa. Tiña 8 habitantes no ano 2018 segundo datos do INE, dos cales 4 eran homes e 4 eran mulleres.
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Sendelle 
### Parroquias de Boimorto 
## Notas
Partia

[miniatura|300x300px|A rexión de Partia dentro do imperio dos [Medos (tribo)|medos, arredor do 600 a. C.; dun atlas histórico ilustrado por William Robert Shepherd.]]
**Partia**, orixinalmente en persa antigo: **𐎱𐎼𐎰𐎺** *Parθava*; en parto: **𐭐𐭓𐭕𐭅** *Parθaw* e en persa medio: **𐭯𐭫𐭮𐭥𐭡𐭥** *Pahlaw*, é unha rexión histórica situada no nordeste de Irán. Foi conquistada e sometida polos medos durante o século VII a. C., foi incorporada posteriormente polo Imperio Aqueménida baixo Ciro II o Grande no século VI a. C. e formou parte do helenístico Imperio Seléucida tras as conquistas do século IV a. C. Alexandre Magno. Posteriormente, a rexión serviu como base política e cultural do pobo iraniano oriental dos parnos e da dinastía arsácida, gobernantes do Imperio Parto (247 a. C. – 224 d. C.). O Imperio Sasánida, o último estado do Irán preislámico, tamén mantivo a rexión e mantivo os sete clans partos como parte da súa aristocracia feudal.

## Notas
Bardos dos nobres

**Bardos dos nobres** (en galés **Beirdd yr Uchelwyr**) é o nome que se emprega na literatura galesa para se referir ao grupo de bardos profesionais que cantaron para os nobres galeses por un espazo de tres séculos ao final da Idade Media e principios da Idade Moderna. Saen á luz despois de os bardos profesionais perderen o mecenado dos príncipes galeses despois da derrota de Llywelyn Ein Llyw Olaf en 1282 e a invasión inglesa. Os Beirdd y Tywysogion cantaban ao príncipe e á súa corte pero os cywyddwyr cantan á nova xeración de nobres que herdaron unha parte do poder administrativo dos príncipes a nivel local baixo o novo réxime. Como era o cywydd un vehículo tan característico da súa obra alúdese a eles ás veces como os *Cywyddwyr*, sucesores dos Gogynfeirdd, pero é erróneo, pois cantan con  outros moitos esquemas métricos fóra do cywydd, ao manter algunhas das métricas favoritas dos *Beirdd y Tywysogion*. Consérvase a obra de preto de 150 destes bardos nos manuscritos que conservan unha parte substancial da súa obra sen publicar.

## Traxectoria
As loanzas aos nobres e as súas familias representan o groso dos poemas dos Bardos dos Nobres, pero hai outro número meirande de poemas sobre temas diversos como o amor, a natureza, disputas poéticas, sátiras etcétera.  Algúns dos bardos pertencían á mesma clase cós seus mecenas e estaban afeitos ao seu mundo, mentres outros eran de condición máis baixa  e que se enfrontaban co clero para gañar a vida.

Un dos poetas máis famosos dos bardos dos nobres foi Dafydd ap Gwilym, unha das figuras máis senlleiras da poesía amorosa de toda Europa. No século XIV e o seguinte Iolo Goch cantou a Owain Glyndŵr, Siôn Cent criticou cruelmente o mundo, Gutun Owain, Dafydd Nanmor, un dos meirandes mestres da poesía de loanza, tamén destacan Lewys Glyn Cothi e Dafydd ab Edmwnd. Entre os grandes bardos do período dos Tudor están Tudur Aled, Gruffudd Hiraethog, Wiliam Llŷn e Wiliam Cynwal. A tradición poética decaeu a finais do século XVI, pero non desaparece totalmente o lume ata mediados do século XVII cando os poucos derradeiros bardos profesionais perderon o tradicional mecenado.

## Véxase tamén
### Bibliografía
* A innovadora serie 'Cyfres Beirdd yr Uchelwyr', que publica o Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd (Centro de altos estudos galeses e celtas) en Aberystwyth, contén a obra dunha ducia destes bardos.
*D. J. Bowen, *Barddoniaeth yr Uchelwyr* (Caerdydd, 1957) 
*Saunders Lewis, *Braslun o Hanes Llenyddiaeth Gymraeg* (Caerdydd, 1931) 
*Thomas Parry, *Hanes Llenyddiaeth Gymraeg* (Caerdydd, 1945) 
*Gwyn Thomas, 'Beirdd yr Uchelwyr', en *Y Traddodiad Barddol* (Caerdydd, 1976)
La fe de Manuela

**La fe de Manuela** é un dúo musical galego composto por Raúl Reina e Abel Montoto.

## Traxectoria 
Raúl Fernández Reina, nado en Madrid de familia luguesa, como Abel Montoto, do Corpiño formáronse respectivamente nas actuacións das orquestras de música lixeira, onde traballaron diversos anos. Montoto foi un dos impulsores da orquestra Nebraska e integrou SL América.. En 2008 Raúl e Abel fundan o grupo **Hevel e Rayel**, co que sacan o seu primeiro álbum, cantado en galego.

En 2011 mudan o nome polo de La fe de Manuela. Este nome débenllo á confianza que unha tía de Abel, de nome Manuela, tiña en que chegarían lonxe. Con este nome prepararon un segundo en castelán en 2011, onde estaba incluída a peza, *Como yo*, interpretada por eles e composta polo seu produtor, Ernesto Teruel, escollida como a canción oficial da Volta a España 2011.

## Discografía 
* *Move, move* (2008).
* *Rompecabezas* (previsto para 2011).

## Notas 
## Véxase tamén 
* Perfil do grupo na rede Facebook.
Eden Park

O **Eden Park** é un estadio da cidade de Auckland (Nova Zelandia). Foi inaugurado en 1900 e está destinado principalmente á práctica do rugby e do crícket. Ten capacidade para 50.000 espectadores, que se pode ampliar ata os 60.000 con asentos temporais, o que o converte no estadio máis grande do país. Foi sede dos Xogos da Commonwealth de 1950 e escenario da final da primeira Copa do Mundo de Rugby en 1987, así como da final da Copa do Mundo de Rugby do 2011.

## Copa do Mundo de Rugby 1987
Na Copa do Mundo de Rugby 1987 o estadio acolleu 5 encontros. Eses partidos foron tres duelos na fase de grupos, un cuarto de final e a gran final.

### Fase de grupos 
### Cuartos de final 
### Final 
## Copa do Mundo de Rugby 2011 
Este é un dos estadios que Nova Zelandia escolleu para que se disputaran nel 11 encontros da Copa do Mundo de Rugby 2011 que o país maorí organizou entre o 9 de setembro e o 23 de outubro de 2011. Algúns deses partidos foron a final, as dúas semifinais, dous cuartos de final, o terceiro e cuarto posto e o partido inaugural.

### Fase de grupos 
### Cuartos de final 
### Semifinais 
### 3º e 4º posto 
### Final 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do Eden Park
Waikato Stadium

A **Waikato Stadium** é o principal estadio da cidade de Hamilton (Nova Zelandia). Comezouse a construír no ano 2000 e foi inaugurado o 1 de marzo do 2002 co partido que enfrontou aos Waikato Chiefs locais cos Crusaders de Chistchurch no daquela Super 12 (actualmente *Super Rugby*). Está adicado á práctica do rugby e do fútbol. Ten capacidade para 25.800 espectadores, que se pode aumentar temporalmente a 30.000. Será o escenario de varios partidos da Copa do Mundo de Rugby (2011).

## Copa do Mundo de Rugby 2011
Este é un dos estadios que Nova Zelandia escolleu para que se disputaran nel 3 dos encontros da primeira fase da Copa do Mundo de Rugby 2011 que o país maorí organizou entre o 9 de setembro e o 23 de outubro de 2011:

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial do Waikato Stadium
Provincia marítima de Ferrol

[dereita|200px|miniatura|Contrasinal da [provincia marítima de Ferrol.]]
A **provincia marítima de Ferrol**, é unha das 5 provincias coas que o Ministerio de Fomento divide as costas galegas.

O seu porto máis importante é o Porto de Ferrol. De norte a sur consta dos seguintes distritos marítimos:
*Cariño: Dende punta da Estaca de Bares até a punta Candeeira.
*Cedeira: Até a punta Chirlateira.
*Ferrol: Até a punta Carboeira.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Provincia marítima

### Ligazóns externas
*REAL DECRETO 638/2007, de 18 de maio, polo que se regulan as Capitanías Marítimas e os Distritos Marítimos
Ribulosa

A **ribulosa** é unha cetopentosa, un monosacárido de cinco átomos de carbono (é unha pentosa), que ten no carbono 2 un grupo cetona (é unha cetosa). Presenta dous enantiómeros: D-ribulosa e L-ribulosa. O isómero D é o importante na natureza. D-ribulosa é o diastereoisómero da D-xilulosa. Os seus carbonos asimétricos son o 3 e o 4, ambos os dous cos OH á dereita, e o seu nome IUPAC é (*3R,4R*)-1,3,4,5-Tetrahidroxipentan-2-ona.
  
## Funcións
Xunto coa frutosa e a sedoheptulosa é a cetosa máis importante.

Un derivado da ribulosa, a ribulosa-5-fosfato intervén na ruta da pentosa fosfato, onde pode isomerizarse a ribosa-5-fosfato, que se utilizará na síntese de nucleótidos.

Outro derivado fosfatado, a ribulosa-1,5-bifosfato é a molécula na que se fixa o carbono no ciclo de Calvin da fotosíntese.

A ribulosa é importante na síntese de diversas substancias bioactivas. Por exemplo, a D-ribulosa é un intermediato na vía de síntese do D-arabitol en fungos.

Unha forma sintética da ribulosa coñecida como sucrorribulosa pode atoparse atoparse nalgunhas marcas de edulcorantes artificiais como edulcorante secundario.

## Notas
## Véxase tamén 
* Arabinosa
* Ribosa
* Xilulosa
Trafalgar Park

O **Trafalgar Park** é un estadio da cidade de Nelson (Nova Zelandia), inaugurado en 2008 e que ten unha capacidade para acoller a uns 20.080 seareiros.

O recinto está destinado principalmente á práctica do rugby da man do Tasman, equipo que compite na ITM Cup, e tamén á práctica do crícket. Os Crusaders do torneo Super Rugby víronse obrigados a xogar como locais neste estadio un total de 4 encontros na tempada 2011 por mor do terremoto de 6'3º na escala Richter que sufriu a cidade de Christchurch en febreiro de 2011, que causou 145 mortes e moitos danos no estadio do Crusaders.

## Copa do Mundo de Rugby 2011
Este é un dos estadios que Nova Zelandia escolleu para que se disputaran nel 3 dos encontros da primeira fase da Copa do Mundo de Rugby 2011 que o país maorí organizou entre o 9 de setembro e o 23 de outubro de 2011:

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Copa do Mundo de Rugby 2011
* Tasman Rugby Union
* Crusaders
### Ligazóns externas 
*Trafalgar Park en www.worldstadiums.com
Rugby Park Stadium

O **Rugby Park Stadium** é un estadio da cidade de Invercargill (Nova Zelandia), inaugurado en 2002 e con capacidade para unhas 17.000 persoas.

O recinto emprégase principalmente para a práctica do rugby da man do Southland, equipo que compite na ITM Cup, e tamén á práctica do fútbol mediante un equipo local chamado Spirit FC. Os Highlanders do torneo Super Rugby tamén teñen xogado algún encontro como locais neste estadio.

## Copa do Mundo de Rugby 1987 
Na Copa do Mundo de Rugby 1987 que se disputou en Nova Zelandia e Australia, o Rugby Park Stadium acolleu un encontro da primeira fase no que se enfrontaron Canadá e Gales:

## Copa do Mundo de Rugby 2011 
Este é un dos estadios que Nova Zelandia escolleu para que se disputen nel 3 dos encontros do Grupo1 na primeira fase da Copa do Mundo de Rugby 2011 que o país maorí organizou entre o 9 de setembro e o 23 de outubro de 2011:

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Copa do Mundo de Rugby 1987
* Copa do Mundo de Rugby 2011
* Southland Rugby Football Union
### Ligazóns externas 
* Rugby Park Stadium en www.worldstadiums.com
Arena Manawatu

O **Arena Manawatu** é un complexo polideportivo da cidade de Palmerston North, na rexión de Manawatu-Wanganui (Nova Zelandia). O seu recinto principal é o *FMG Stadium*, un estadio destinado principalmente á práctica do rugby e do fútbol e ten capacidade para 18.000 espectadores. O estadio acolleu ao longo da súa historia un bo número de partidos de rugby como:

O FMG Stadium será a sede de varios partidos da Copa do Mundo de Rugby 2011.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
Wellington Regional Stadium

O **Wellington Regional Stadium** (coñecido comercialmente como **Sky Stadium** mediante dereitos de nome), anteriormente coñecido como Westpac Stadium, é un estadio da cidade de Wellington (Nova Zelandia). Está adicado principalmente á práctica do rugby e do fútbol. Debido á súa forma, é coñecido coloquialmente como *The Cake-Tin* (*Envoltorio de Pastel*) noutras partes de Nova Zelandia, aínda que a xente da cidade o coñece simplemente como *The Stadium* (*O Estadio*). Os seareiros do equipo de fútbol Wellington Phoenix refírense ao campo como *O Anel de Lume*. Foi construído en 1999 por Fletcher Building,.

Foi construído para substituír o antigo Athletic Park, que deixou de considerarse axeitado para eventos internacionais debido á súa localización e o seu estado de deterioración. Tamén foi construído para proporcionar un escenario de maior capacidade para eventos como o Día Internacional do Crícket.

## Copa do Mundo de Rugby 2011 
Este é un dos estadios que Nova Zelandia escolleu para que se disputaran nel 8 dos encontros da Copa do Mundo de Rugby 2011 que o país maorí organizou entre o 9 de setembro e o 23 de outubro de 2011. Deses 8 partidos, 6 foron pertencentes á fase de grupos e 2 aos cuartos de final.

### Fase de grupos 
### Cuartos de final 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Bandeira das Maldivas

A **bandeira das Maldivas** é vermella cun rectángulo verde de gran tamaño no seu centro conten unha media lúa branca, o lado pechado da lúa atópase orientado cara ao lado do mastro da bandeira. Foi adoptada o 25 de xullo de 1965.

## Historia 
A primeira bandeira das Maldivas consistiu nun campo de cor vermella clara, á que posteriormente se lle engadiu unha banda de cores negra e branca no lado do mastro. Esta versión da bandeira utilizouse até principios do século XX, cando Abdul Majeed Didi engadiu unha media lúa á bandeira nacional. Ao mesmo tempo, creouse unha bandeira de estado distinta, nela figuraba a media lúa sobre un rectángulo verde. Estes cambios fixéronse nalgún momento entre 1926 e 1932, durante o mandato de Abdul Majeed como Primeiro Ministro.

En 1953, as Maldivas convertéronse nunha república, o que resultou noutro cambio de pavillón. A bandeira nacional foi eliminada e a media lúa da bandeira do estado inverteuse, pasándose a enfrontar ao mastro. O sultanato foi restaurado en 1954, pero a bandeira xa non foi cambiado de novo. No seu lugar, Muhammad Fareed Didi creou unha nova bandeira específica para o sultán, cunha estrela de cinco puntas xunto á Media Lúa Vermella. Unha versión deste indicador aínda se utiliza hoxe en día como estandarte presidencial. Cando as Maldivas se independizaron en 1965, a franxa branca e negra do lateral eliminouse, dando á bandeira da súa forma moderna.

### Bandeiras históricas 

File:Earliest Flag of the Maldives.svg|Primeira bandeira.
File:Flag of the Maldives until 1903.png|Usada até comezo do século XX
File:Old National Flag of the Maldives.svg|Dende 1926-1932 até 1953
File:Old State Flag of Maldives.svg|Protectorado das Maldivas, 1926-1932 até 1953
File:Flag of the Maldives 1953.png|Protectorado das Maldivas, 1953 até 1965
File:Flag of the Sultan of The Maldives.svg|Pavillón do Sultán con estrela, 1954 até 1965
File:Flag of the President of Maldives.svg|Pavillón do Sultán (1965-1968) e Estandarte presidencial dende 1968.
File:Flag of the United Suvadive Republic.svg|República de Suvadiva (1959-1963).
File:Flag of Maldives (construction sheet).svg|Construción da bandeira.

## Deseño 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Invercargill

**Invercargill** (**Waihōpai** en maorí) é a cidade máis ó sur e máis ó oeste de Nova Zelandia, situada na parte inferior da Illa Sur. A poboación da cidade era de 50.328 persoas no censo de 2006.

A cidade está situada na rexión de Southland, na beira do río Oreti.

## Copa do Mundo de Rugby
Invercargill acolleu un encontro na Copa do Mundo de Rugby 1987 e acollerá outros 3 na Copa do Mundo de Rugby 2011, no Rugby Park Stadium, que é o fogar do Southland RFU.

## Nados en Invercargill
Desta cidade son algunhas das máis importantes estrelas do rugby neozelandés, como Mils Muliaina e Jeff Wilson, e tamén o ex Primeiro Ministro de Nova Zelandia Joseph Ward, que gobernou o país entre 1906 e 1912, e despois de novo entre 1928 e 1930. Tamén é de Invercargill a actriz Vanessa Stacey, coñecida polo seu papel na serie *The Tribe*.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Rugby Park Stadium
* Nova Zelandia
Esfera armilar

miniatura|200px|Esfera armilar.

En astronomía, unha **esfera armilar**, coñecida tamén co nome de **astrolabio esférico**, é un modelo da esfera celeste utilizado para mostrar o movemento aparente das estrelas ao redor da Terra ou o Sol.

A esfera armilar inventouna presumibelmente Eratóstenes contra o ano 255 a.C.

O cualificativo procede do latín *armilla* (círculo, brazal), dado que o instrumento está construído sobre un esqueleto de círculos graduados mostrando o ecuador, a eclíptica e os meridianos e paralelos astronómicos.

Na maioría das esferas armilares pódese apreciar a Terra ou tamén, en modelos posteriores, o Sol, representado no centro da esfera.

## Historia 
[miniatura|esquerda|160px|[Bandeira de Portugal|Bandeira de Portugal, co seu *escudo de armas* sobre unha esfera armilar.]]

As esferas armilares utilizáronse como instrumentos de ensinanza xa no século III a.C.

Modelos máis sofisticados realizáronse na época helenística, en tempos do astrónomo Claudio Tolomeo, moito máis precisos e capaces de seren utilizados incluso para predicir observacións.

As esferas armilares convertéronse en instrumentos populares ao final da Idade Media e no Renacemento, e o astrónomo danés Tycho Brahe (1546-1601) construíu numerosos enxeños deste tipo.

No Renacemento moitos científicos e personaxes públicos posaban para os seus retratos co fondo dunha esfera armilar como símbolo de sabedoría e coñecemento.

Ao seren as esferas armilares uns dos primeiros equipos mecánicos complexos, o seu desenvolvemento posibilitou numerosos avances técnicos da mecánica.

Na bandeira e no escudo de Portugal aparece representada unha esfera armilar utilizada como símbolo nacional desde o reinado de Manuel I de Portugal.

## Equivalente na China 
Na China os astrónomos desenvolveron o equivalente chinés da esfera armilar, os chamados **globos celestes**, para axudarse con eles a planificar as súas observacións das estrelas.

O globo celeste máis antigo data do ano 52 a.C., na época da dinastía Han Occidental e foi construído polos astrónomos Geng Shou-chang (耿壽昌) e Luo-xia Hong (落下閎).

Algúns destes instrumentos podían moverse, impulsados por correntes de auga, simulando o movemento dos astros.

Moito tempo despois, Li Chun-feng (李淳風), da dinastía Tang, creou, no ano 633, un modelo máis avanzado con tres capas esféricas que lle permitían calibrar diferentes aspectos das observacións astronómicas.miniatura|dereita|160px|Globo celeste da dinastía Qing.No ano 723, durante a mesma dinastía, o monxe budista Yi-xing (一行) e o oficial do goberno Liang Ling-zan (梁令瓚) combinaron o globo celeste de Zhang Heng movido por auga cun dispositivo capaz de permitir a saída do líquido. O resultado foi posibelmente o primeiro reloxo mecánico enteiramente movido por auga (clepsidra) da historia.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Astrolabio.
* Clepsidra.
* Esfera celeste.

### Ligazóns externas 
* Esfera armilar .
* Esfera armilar .
Globo

O termo **Globo** pode referirse a:
[miniatura|300px|*[O gran ditador* (1940), Hynkel (Charles Chaplin) "xoga" cun globo terráqueo.]]

## Xeometría 
* calquera corpo en forma de **esfera**.

## Ciencias planetarias 
* o planeta **Terra**, xira arredor do Sol na terceira órbita máis interna do Sistema Solar.
** o **globo terráqueo**, un modelo a escala do planeta Terra.

## Aplicacións científicas e prácticas 
* un **globo aerostático** ou **aeróstato**, aeronave composta por un cesto e unha bolsa que encerra unha masa de gas máis lixeiro que o aire, permitíndolle ascender;
* un **globo sonda**, pequeno aeróstato sen tripulación que se fai ascender con instrumentos apropiados para a observación meteorolóxica.
## Entretemento e lecer 
### Xoguete 
* **globo**, esfera de material flexíbel cheo de aire ou un gas usado polos cativos como xoguete.

### Aeróstato de papel 
* **globo de papel**, artefacto non tripulado de papel empregado como entretemento lúdico.
** **Globo de Betanzos**, aeróstato de papel que se eleva en Betanzos durante as festas de San Roque.

### Fútbol 
* xogada de fútbol, tamén coñecida como **vaselina**.

### Cine e televisión 
* os **Globos de Ouro**, galardóns de cine e de televisión outorgados pola prensa estranxeira acreditada en Hollywood;
* a **TV Globo**, cadea de televisión brasileira.

### Banda deseñada 
* **globo**, espazo destinado nun cómic a mostrar as expresións e pensamentos dos personaxes.

## Anatomía 
* **globo ocular**, órgano que detecta a luz, sendo a base do sentido da vista.

## Prensa escrita 
* ***O Globo***, xornal fundado o 29 de xullo de 1925 con sede no Río de Xaneiro.
Okara Park

O estadio **Okara Park** é un recinto deportivo da cidade de Whangarei (Nova Zelandia), inaugurado en 1965 e renovado en 2008, que ten unha capacidade para acoller a uns 30.000 seareiros.

O recinto emprégase principalmente para a práctica do rugby xa que é o fogar do Northland RU, equipo que compite na ITM Cup.

## Copa do Mundo de Rugby 2011
Este é un dos estadios que Nova Zelandia escolleu para que se disputarann nel 2 dos encontros da primeira fase da Copa do Mundo de Rugby 2011 que o país maorí organizou entre o 9 de setembro e o 23 de outubro de 2011:

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Copa do Mundo de Rugby 2011
* Northland Rugby Union
### Ligazóns externas 
*Okara Park en www.worldstadiums.com
Vaselina (fútbol)

A **vaselina**, **sombreiro** ou **globo**, no contexto do fútbol, é un disparo suave con traxectoria parabólica moi curva que fai voar a pelota por riba dun ou varios xogadores contrarios, especialmente sobre o porteiro para converter un gol.

Os goles realizados facendo que o balón suba por riba do porteiro e baixe antes de entrar a portería son moi elegantes se se realizan con suavidade. Esta forma de marcar goles é especialmente característica dos futbolistas arxentinos Ariel Ortega, Gonzalo Higuaín e Lionel Messi, dos españois Raúl González e David Villa, e do dianteiro ou centrocampista ofensivo italiano Francesco Totti.

E foi perfeccionada ao máximo polo holandés Dennis Bergkamp.
Selección de rugby de Rusia

A **Selección de rugby de Rusia** representa a Rusia nas competicións oficiais de rugby. A progresión do rugby ruso apréciase no asentamento da selección rusa entre os 20 mellores equipos do mundo, de feito está situada no 19º posto da clasificación mundial da IRB (29 de agosto do 2011), pertencendo á terceira división do rugby mundial.

Rusia compite habitualmente na European Nations Cup (ENC), e máis recentemente na Copa das Nacións da IRB. No 2011 clasificouse por primeira vez na súa historia para a Copa do Mundo de Rugby.

## Rusia nas Copas do Mundo 
* 1987: non clasificado
* 1991: non clasificado
* 1995: non clasificado
* 1999: non clasificado
* 2003: non clasificado
* 2007: non clasificado
* 2011: fase de grupos
* 2015: non clasificado
* 2019: fase de grupos

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial da Unión de Rugby de Rusia
Vaselina (homónimos)

**Vaselina** pode referirse a:

* **Vaselina**, unha mestura homoxénea de hidrocarburos saturados de cadea longa.
* **Vaselina**, un tiro suave con traxectoria parabólica moi curva no fútbol e outros deportes.
Forsyth Barr Stadium

O **Forsyth Barr Stadium** é un  estadio da cidade de Dunedin (Nova Zelandia), inaugurado en 2009 e que ten unha capacidade para acoller uns 30.700 seareiros.

O recinto está destinado principalmente á práctica do rugby da man do Otago RFU, equipo que compite na ITM Cup, e dos Highlanders do torneo Super Rugby. O Otago United da liga de fútbol tamén xoga como local neste estadio.

## Copa do Mundo de Rugby 2011 
Este é un dos estadios que Nova Zelandia escolleu para que se disputaran nel 4 dos encontros da primeira fase da Copa do Mundo de Rugby 2011 que o país maorí organizou entre o 9 de setembro e o 23 de outubro de 2011. Durante o transcurso do mundial, o nome do estadio foi **Otago Stadium**.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Copa do Mundo de Rugby 2011
* Highlanders
* Otago Rugby Football Union
* Otago United
### Ligazóns externas 
* Forsyth Barr Stadium en www.worldstadiums.com
Khorasán (Irán)

[miniatura|Mapa da provincia iraniana de Khorasán (anterior á división administrativa de [2004, en verde claro). Sinálanse as fronteiras das tres actuais provincias.]]
O **Khorasán** (en persa **خراسان**, *Khorāsān*) foi, até 2004, a maior provincia do Irán. Neste ano foi desmembrada en tres novas provincias:

* Khorasán do Norte;
* Khorasán do Sur e
* Razavi Khiorasán.

O nome *Khorasán*, que significa "terra do sol nacente", en persa, déuselle á provincia oriental do Imperio persa durante o período sasánida e despois foi utilizado polos xeógrafos árabes para referirse máis ben á rexión que ocupa actualmente o Afganistán.

Esta antiga provincia persa, que se estendía, ao norte, do río Oxus até o mar Caspio e, ao sur, da beira dos desertos centrais iranianos até as montañas centroafgás ao leste, incluía partes do que son hoxe os territorios de Irán, Afganistán, Tadjiikistán, Turkmenistán e Uzbekistán.

Pasaron polo Khorasán conquistadores e imperios como os gregos, os árabes, os turcos seléucidas, os mongois, os safávidas, os afgáns e outros.

A rexión histórica foi entre 644 e 999 unha provincia califal, que estaba gobernada por emires designados polo califa, desde 821 ao 896 por unha dinastía de emires-gobernadores denominados tahírides. Despois foi disputada por safáridas e outros, e o goberno califal desapareceu de feito, aínda que non de dereito. Desde 900 a 999 estivo en mans da dinastía dos samánidas, que se declaraban leais ao califa. En 999 caeu en mans dos gaznévidos.

Algunhas das principais cidades históricas de Persia situábanseme no antigo Khorasán: Nishapur (actualmente no Irán), Merv e Sanxán (no Turkmenistán), Samarcanda e Bukhara (Uzbekistán), e Herat, Cabul, Ghazni e Balkh (Afganistán).

Os principais grupos étnicos da rexión son os persas, os turcos, os turcománs, os kurdos e os árabes. Hai tamén unha considerábel comunidade de orixe afgá na provincia, debido aos grupos de refuxiados que chegaron do Afganistán nos últimos anos, escapando dos talibáns.

As principais linguas faladas na rexión son o persa, o kurdo e o turco.

A rexión é famosa polas alfombras e polo azafrán que se produce no sur.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Gran Khorasán
Tubo de ensaio

dereita|miniatura|150px|Diferentes formas dun *tubo de ensaio*: **A**: forma común; **B**: para precipitacións, na centrifugadora; **C**: graduado.

Un **tubo de ensaio** consiste nun pequeno tubo de vidro (frecuentemente pyrex) ou de plástico (frecuentemente polipropileno), cun extremo aberto (que pode ter unha tapa ou un tapón) e o outro pechado e arredondado, que se utiliza nos laboratorios para conter pequenas mostras líquidas e para realizar reaccións a pequena escala, entre outras cousas.

## Metodoloxía de uso para quentar mostras
Para quentar durante intervalos curtos de tempo á chama directa pode sosterse o tubo coa man, suxeitándoo pola parte superior. Se se desexa expoñer máis intensamente á calor é necesaria a utilización de pinzas. En ambos os casos debe terse a precaución de non apuntar coa boca do tubo cara a algunha persoa (para evitar proxeccións da mostra). Os tubos de ensaio non se deben encher máis alá do primeiro terzo.

## Simbolismo cultural
Os tubos de ensaio foron utilizados nos procedementos químicos e biolóxicos e, xunto cos matraces de Erlenmeyer, as probetas e os vasos de precipitados, vense xeralmente como símbolos da ciencia e da experimentación científica.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Laboratorio químico.
* Probeta.
### Ligazóns externas
* Imaxes de tubos de ensaio de polipropileno
Queimador

Un **queimador** é un dispositivo para queimar combustíbel e producir calor, xeralmente mediante unha chama.
miniatura|Queimadores nunha cociña de gas.

Habitualmente vai asociado a unha caldeira ou a un xerador de calor para quentar auga ou aire, pero tamén se usa en procesos industriais para quentar calquera substancia, nos laboratorios (por exemplo o queimador de Bunsen) e nas cociñas de gas.

En función do seu tamaño, pode habelos desde un como un prendedor de cigarros para quentar unha tubo de ensaio até un xigantesco capaz de producir 30 000 KW ou máis.

O combustíbel usado pode ser gasoso, xeralmente gas natural, butano, propano etc.; líquido, xeralmente gasóleo (tamén fuelóleo) ou unha combinación de ambos (gas e gasóleo), en cuxo caso o aparello denomínase *quemaidor mixto*.

Hainos atmosféricos, que producen a chama a presión ambiente, e con soprador, onde un ventilador se encarga de aumentar a presión do aire necesario para a combustión, o que fai que se poida queimar máis cantidade de combustíbel e que o rendemento sexa superior.

Nalgúns países do Leste de Europa, como Polonia e Ucraína, adoitábase mesturar po de carbón con gas, para aumentar o poder calorífico do combustíbel, pero non é norma habitual hoxe en día.

## Principio de funcionamento con combustíbel líquido 
Unha bomba de gasóleo se encarga de someter o combustíbel líquido a unha elevada presión para que, ao introducilo por un tubo cara a unha boquilla cun orificio moi pequeno, saia pulverizado (como un aerosol) e mesturado con aire, que un ventilador se encarga de introducir no fogar da combustión. É xusto nese momento cando se produce unha ignición para prender unha chama, por medio dun eléctrodo de ignición.

## Principio de funcionamento con combustíbel gasoso 
Neste proceso non es necesario converter o líquido en gas. Introdúcese directamente o gas mesturado con aire no fogar e, mediante unha chispa, préndese a chama.

Neste sistema hai máis dispositivos de seguridade porque, ao contrario do que ocorre co gasóleo, o gas si arde en condicións ambientais. En cambio, no caso do gasóleo é necesario quentalo ou sometelo a presión para que arda.
Fucked Up

**Fucked Up** é unha banda de hardcore punk canadense procedente de Toronto, formada no ano 2001. A banda gañou no ano 2009 o Polaris Music Prize grazas ao seu álbum *The Chemistry of Common Life*.

## Discografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Blog oficial
Globo de papel seda

Os **globos de papel seda** (chamados tamén **globos de papel de seda**, **globos de papel**, **globos luminosos** e **globos de papel de China**) son aeronaves non tripuladas (aeróstatos sen tripulación) que forman parte da identidade cultural de países como a Arxentina, o Brasil, Colombia, o Perú, México e moitos de Asia. O seu obxectivo primixenio era o de ser un simple pasatempo, pero acabaron converténdose unha verdadeira arte: realízanse obras de luz e cor e, conceptualmente, "píntase con papel".

A pesar disto, en países como o Brasil están totalmente prohibidos, e esta práctica está considerada como delito polas autoridades competentes. O conto *O Globo Fantasma* de Rubem Fonseca narra de forma maxistral este conflito.

A razón débese a que o globo utiliza o principio de Arquimedes para ser menos denso que o aire e poderse elevar. En consecuencia, é necesario de empregar un dispositivo que produza calor no interior do globo, para facer que o aire do seu interior sexa menos denso que o do ambiente. Este elemento, que se constitúe como o "motor" do globo, consiste nun queimador de papel absorbente e parafina, que van acesos, aínda que a combustión é lenta, total e sen brasa.

O feito de levar lume representa un risco, polo que os globos deben ceibarse só en condicións favorábeis de vento, en lugares permitidos, libres de obstáculos e con certos criterios de seguridade.

Este tema é tan polémico que en Colombia as grandes empresas uníronse e crearon a campaña "*dile no a los globos*"; porén, na cidade de Medellín o asunto dos globos ten moita forza non só como tradición, senón tamén como tributo cultural.

En Galicia, o famoso globo de Betanzos é un fenómeno relacionado.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Pipy-Canberra Baloon Fiesta 2006.jpg|Gaitas no aire, na *Canberra Baloon Fiesta* (Australia).
Ficheiro:BallonKathedrale01 edit.jpg|En forma da Abadía de Sankt Gallen, na *Int. Ballontagen Alpenrheintal* (Suíza).
Ficheiro:Globo de Betanzos, A Coruña.jpg|Globo de Betanzos (Galicia).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aeróstato
* Dirixible
### Ligazóns externas 
* Liga Mexicana de Globeros .
* Tradición Prohibida .
* Planeta Balaão. Globos no Brasil .
Xabier Fortes

**Xabier Fortes López**, nado en Pontevedra o 7 de febreiro de 1966, é un xornalista galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Ciencias da Información pola Universidade Complutense, realizou os seus primeiros traballos xornalísticos en RNE en Vigo, en 1988, e dous anos despois incorporouse a Televisión Española en Galicia, primeiro á delegación de Pontevedra e desde 1998 á de Santiago de Compostela, onde comezou o seu labor como editor e presentador de informativos territoriais. Foi tamén o encargado de conducir e dirixir todos os debates, espazos de entrevistas e programas especiais con motivo das distintas convocatorias electorais en Galicia. En 2007 é nomeado director do Centro Territorial de Televisión Española en Galicia.

En 2011 foi nomeado director e presentador de «La Noche en 24 Horas», o informativo nocturno do Canal 24 Horas.

Ademais, Fortes realizou unha ducia de documentais de variada temática, algúns de carácter deportivo (*Os anos do Hai que Roelo*) e outros de corte social e divulgativo, como a serie de catro capítulos *As Illas do Sur* (unha expedición científico-histórica polas illas das rías Baixas). O seu documental «Galicia no espello do tempo», é un repaso ás últimas catro décadas da historia de Galicia e coincidiu co corenta aniversario do Centro Territorial de TVE en Galicia e coa firma do convenio para recuperar e dixitalizar todo o arquivo histórico de cinema de TVE en Galicia.

## Vida persoal 
É fillo do escritor e militar Xosé Fortes e irmán dos escritores Alberto Fortes, Susana Fortes e Ana Belén Fortes.

## Obra 
* *Sonata de Acuario* (2023). Silleda: Ed. Elvira. En "A Ferrería. Historias para coñecer Pontevedra", do Diario de Pontevedra. 62 páxs. ISBN 978-84-128006-0-9. Conto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Entrevista en *La Opinión*