open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Clemente XIII, papa

**Carlo della Torre dei Rezzonico**, nado en Venecia o 7 de marzo 1693 e finado en Roma o 2 de febreiro 1769, foi un relixioso italiano, elixido papa o 6 de xullo de 1758 baixo o nome de **Clemente XIII** (en latín *Clemens XIII*, en italiano *Clemente XIII*).
## Traxectoria
Malia a humildade e a afabilidade do seu carácter dereito e moderado, púdico ao exceso (fixera recubrir de follas de figueira fabricadas en serie as esculturas clásicos do Vaticano) e xeneroso coa súa vasta fortuna persoal, o pontificado de Clemente XIII foi enturbado polas presións continuas que intentaban facer sobre el os medios franceses influídos polo espírito das Luces, para que suprimise os Xesuítas. Unha resistencia máis inesperada veu das cortes as menos levadas ao progreso, as de España, das Dúas Sicilias e de Portugal. En 1758, o ministro reformador de Xosé I de Portugal (1750-1777), o Marqués de Pombal , expulsou os xesuítas de Portugal e despachounos en masa en Civitavecchia, como «regalo para o Papa». En 1760, Pombal despediu a Roma ao nuncio apostólico e chamou o embaixador de Portugal.

## Canonizacións 
Durante o seu pontificado canonizou a Xerome Emiliani (1767), a Xosé de Calasanz (1767), a Xosé de Cupertino (1767), Xoana de Kety (1767) e Xoana de Chantal (1767).

## Sucesión apostólica 
* **Clemente XIII** (entón **Carlo della Torre Rezzonico**) (1743)
* Prospero Lorenzo Lambertini (1724)
* Pietro Francesco Orsini (1675)
* Paluzzo Paluzzi Altieri degli Albertoni (1666)
* Ulderico Carpegna (1630)
* Luigi Caetani (1622)
* Ludivico Ludovisi (1621)
* Galeazzo Sanvitale (1604)
* Girolamo Bernerio (1586)
* Giulio Antonio Santorio (1566)
* Scipione Rebiba (1541)
Pío VI, papa

**Pío VI**, nado en Cesena o 27 de decembro de 1717 e finado en Valence (Francia) o 29 de agosto de 1799, foi un relixioso italiano, papa da Igrexa católica entre 1775 e 1799.

## Traxectoria 
O seu nome completo de nacemento era **Conte Angelo Onofrio Melchiorre Natale Giovanni Antonio Braschi dei Bandi**. Pertencía a unha familia nobre pero completamente arruinada: era o primoxénito dos oito fillos do Marco Aurelio Tommaso Braschi, segundo conde de Falcino, e da súa esposa a condesa Anna Teresa dei Conti Bandi. Foi sobriño e tío de cardeais.
León XII, papa

miniatura|León XII
**León XII**, nado probablemente en Genga (Ancona) o 22 de agosto de 1760 e finado en Roma o 10 de febreiro de 1829), foi un relixioso italiano, papa da Igrexa católica dende 1823 a 1829.

## Traxectoria
Nado como **Annibale della Genga** dunha familia nobre de a Genga, unha miúda vila da Provincia de Ancona, o lugar da súa nacenza non se sabe con certeza, pero crese que puidese ser tanto Genga, como Ancona ou Spoleto. Educouse na Accademia dei Nobili Ecclesiastici en Roma, onde foi ordenado como sacerdote en 1783. En 1790 della Genga atraeu atención cara si, logo dun sermón conmemorando ó emperador Xosé II de Austria.

En 1792, o Papa Pío VI nomeouno o seu secretario privado, e en 1793 no converteu en Arcebispo de Tyre e moveuno a Lucerna como Nuncio. En 1794 foi transferido á nunciatura de Colonia, pero debido á guerra tivo que face-la súa residencia en Augsburgo. Durante os moitos anos que pasou en Alemaña, completou varias misións difíciles, as cales o levaron moi cerca das cortes de Dresde, Veña, Múnic, e Württemberg, como tamén con Napoleón. Durante este período é acusado de que as súas finanzas estaban desordenadas, e de que a súa vida privada estaba baixo sospeita. Logo da abolición dos Estados da Igrexa, foi tratado polos franceses como prisioneiro de estado, e viviu varios anos na abadía de Monticelli, se entretendo con música e a caza de aves, pasatempos que continuou practicando logo da súa elección como papa.

En 1814 della Genga foi electo para leva-las felicitacións do papa a Lois XVIII de Francia; en 1816 foi nomeado cardeal, presidindo a Basilica dei Santa Maria Maggiore. En 1820, o papa Pío VII deulle a distinguida posición de cardeal vicario. No conclave de 1823, aínda coa activa oposición de Francia, foi elixido papa o 28 de setembro. A súa elección foi facilitada polo feito de que se pensaba que estaba no limiar da morte; pero sorpresivamente seguiu vivindo.

A súa política exterior, que confiou primeiro a Giulio Maria della Somaglia e logo a Tommaso Bernetti, movíase nas liñas xerais establecidas por Consalvi; e negociou certos acordos que foron moi beneficiosos para o papado. Persoalmente, León reduciu os impostos, fixo que a xustiza fóra máis barata, e logrou atopar diñeiro para certas melloras públicas; aínda así deixou as finanzas máis confusas do que estaban nun inicio, e aínda o elaborado xubileu de 1825 non amañou ou mellorou a cuestión.

A súa política doméstica era unha de extrema reacción. Condenaba ás sociedades bíblicas, e baixo a influencia xesuíta reorganizou o sistema educativo. Perseguiu ós Carbonarios e os masóns. Tomou as medidas máis fortes en relación a axitacións políticas nos teatros. León, unha persoa temperamental e infatigable traballador, aínda cunha falta de firmeza corporal, morreu en Roma o 10 de febreiro de 1829. A noticia foi recibida polo aldea con xubilo.
Como nota curiosa, a León XII, segundo as Profecías de San Malaquías, 
corresponderíalle o lema Canis et coluber (O can e a serpe).
Pío VIII, papa

**Pio VIII**, nado en Cingoli o 20 de novembro de 1761 e finado en Roma o 30 de novembro de 1830, foi un relixioso italiano, papa da Igrexa católica entre 1829 e 1830.
## Traxectoria
O seu nome era **Francisco Saverio Castiglioni** e nacera no seo dunha familia nobre. Instruído en Dereito Canónico e Teoloxía, vicario xeral en Anagni e Fano. Consagrado bispo de Montalto (1800) por Pío VII, instou a este, trala súa ruptura con Napoleón, a permanecer firme na defensa dos dereitos da Santa Sé. Tal actitude lle valería, por parte do Emperador, o desterro e a persecución. Máis tarde foi nomeado cardeal, bispo de Cesena (1816), de Frascati (1821) e Gran Penitenciario da Curia Pontificia. En Roma, secundou as iniciativas do cardeal Consalvi, ó que manifestou sempre unha grande admiración.

O seu ascenso ó Pontificado tivo lugar no conclave que seguiu ó falecemento de León XII. Elixido o 31 de marzo de 1829, nos seus actos iniciais proseguiu en diversos aspectos a obra do seu predecesor: ataques contra as correntes liberais e racionalistas, represión do carbonarismo, fomento e impulso da obra misional, prudencia ante os movementos de emancipación civil e política dos católicos en Gran Bretaña, Bélxica e Polonia. A súa defensa da orde constituída e da Europa da Santa Alianza non impediu, porén, o seu asine repulsa ante os intentos de Frederico Guillerme III de Prusia de somete-los matrimonios mixtos, celebrados nas súas estados católicos, a unha lexislación protestante, que prescribía o que os fillos lexítimos de tales matrimonios habían de ser educados na relixión paterna. Polo breve *Litteris altero abhinc armo*, do 25 de marzo de 1830, manifestou que na celebración dos matrimonios mixtos nos que a educación católica dos futuros fillos non estivese previamente establecida, os prelados só permitirían a asistencia pasiva do sacerdote. No seu *Traditi humiliati* condenou o indiferentismo relixioso, o xansenismo e as sociedades segredas. A Revolución de xullo de 1830, en Francia contra Carlos X provocou nunha vaga de violento anticlericalismo. **Pio VIII** recoñeceu a Monarquía liberal de Lois Filipe de Orleáns e ordenou ó episcopado francés a submisión á nova orde política. Aprobou as resolucións do Concilio de Baltimore. O Pontífice tratou tamén de mellora-la administración temporal dos dominios da Santa Sé e de mellora-las condicións de vida das clases máis humildes.
Clemente XIV, papa

miniatura|Clemente XIV, papa
**Giovanni Vincenzo Antonio** (en relixión Lorenzo) **Ganganelli**, nado en Santarcangelo dei Romagna, preto de Rimini, o 31 de outubro 1705 e finado en Roma o 22 de setembro 1774, foi un relixioso italiano, elixido papa o 19 de maio de 1769 baixo o nome de *Clemente XIV* (en latín *Clemens XIV*, en italiano *Clemente XIV*).
## Traxectoria
O conclave que se abriu á morte de Clemente XIII en 1769 encontrou a Igrexa nunha situación difícil, atacada do interior polo galicanismo e o xansenismo, e do exterior polo febronianismo e o racionalismo. Portugal falaba dun patriarcado; Francia ocupaba Avignon; Nápoles ocupaba Pontecorvo e Bénévent; España estaba en revolta; Parma era hostil e Venecia agresiva; Polonia consideraba restrinxir os dereitos do nuncio. Pero a cuestión ardente era a dos xesuítas: en Francia e na Península Ibérica a súa orde fora suprimida e desexábase que o novo papa a abolise oficialmente.
Pío X, papa

**Pio X**, nado co nome de **Giuseppe Melchor Sarto** en Riese o 2 de xuño de 1835 e finado en Roma o 20 de agosto de 1914, foi un relixioso italiano, papa entre 1903 e 1914 e santo católico.
## Traxectoria
Foi Patriarca de Venecia e elixido Papa en 1903. Gobernou a Igrexa católica con man firme nunha época en que esta se enfrontaba a un laicismo moi forte así como a numerosas tendencias do modernismo nos campos dos estudos bíblicos e a teoloxía. Introduciu grandes reformas na liturxia e facilitou a participación do pobo na celebración Eucarística. Permitiu a práctica da comuñón frecuente e fomentou o acceso dos nenos á Eucaristía. Promoveu moito o estudo do catecismo.

Morreu en Roma o 20 de agosto de 1914. Na lápida da súa tumba na Basílica de San Pedro no Vaticano, lese: *A súa tiara estaba formada por tres coroas: pobreza, humildade e bondade*. Foi beatificado en 1951 e canonizado o 3 de setembro de 1954. A Igrexa celebra a súa memoria litúrxica o 21 de agosto.

A súa lema era "Renovar tódalas cousas en Cristo". É patrón dos peregrinos enfermos.

## Sucesión apostólica 
* **Pío X (como Giuseppe Melchiorre Sarto)** (1884)
* Constantino Patrizi Naro (1828)
* Carlo Odescalchi (1823)
* Giulio Maria della Somaglia (1788)
* Hyacinthe-Sigismond Gerdil (1777)
* Marcantonio Colonna (1762)
* Carlo della Torre Rezzonico (1743)
* Prospero Lorenzo Lambertini (1724)
* Pietro Francesco Orsini (1675)
* Paluzzo Paluzzi Altieri degli Albertoni (1666)
* Ulderico Carpegna (1630)
* Luigi Caetani (1622)
* Ludivico Ludovisi (1621)
* Galeazzo Sanvitale (1604)
* Girolamo Bernerio (1586)
* Giulio Antonio Santorio (1566)
* Scipione Rebiba (1541)
Zwan

**Zwan** foi un supergrupo estadounidense de rock alternativo liderado por Billy Corgan e formado por este despois da separación de The Smashing Pumpkins. A súa vida foi bastante curta, formouse no ano 2001 e separouse no 2003, despois de editar un único álbum, *Mary Star of the Sea*.

## Historia 
Despois do fin de The Smashing Pumpkins a finais do ano 2000, Billy Corgan e Matt Sweeney (anteriormente en Chavez e Skunk) decidiron formar unha nova banda, despois dunha vella promesa que se fixeran anos atrás. Dos Smashing Pumpkins tamén se lles uniu o batería Jimmy Chamberlin, e Sweeney recrutou a David Pajo (Slint, Papa M., Stereolab), estreándose os catro a finais do ano 2001. Paz Lenchantin (A Perfect Circle) completou a formación na primavera de 2002, encargándose do baixo e pasando Pajo a facer funcións de guitarrista.

O grupo comezou realizando actuacións por California, e aos poucos comezaron unha xira por locais pequenos durante o 2001 e o 2002. O seu primeiro gran concerto foi en maio dese último ano no Jamboree Festival, na zona de Chicago. Moitos dos temas tocados nesa época non aparecerían no seu posterior álbum. Nos meses de novembro e decembro pasarían a tocar en clubs grandes do medio oeste e o nordeste dos Estados Unidos e realizaron varios concertos como abreconcertos de Counting Crows.

En 2003 lanzaron o seu único disco, *Mary Star of the Sea*, que obtivo unha decente aceptación pola crítica. Acompáñarono os sinxelos de "Honesly" e "Lyric" cos seus respectivos vídeos. Unha edición especial do disco foi lanzada xunto cun DVD dunha hora de duración con cancións, entrevistas e escenas da gravación do disco.

Máis tarde, ese mesmo ano, a banda separaríase alegando conflitos internos.

## Membros 
* Billy Corgan: guitarra e voz. Membro fundador de The Smashing Pumpkins.
* Matt Sweeney: guitarra. Membro fundador das bandas Chavez e Skunk. Tamén tocou con Cat Power, Guided by Voices e Will Oldham/Bonnie "Prince" Billy.
* David Pajo: guitarra. Fundador de Slint e Papa M. Tocou tamén con Tortoise, Stereolab, Royal Trux e Will Oldham/Bonnie "Prince" Billy.
* Paz Lenchantin: baixo. Tocou en A Perfect Circle, Papa M e The Silver Jews.
* Jimmy Chamberlin: batería. Membro de The Smashing Pumpkins.

## Discografía 
### Álbums 
* *Mary Star of the Sea* - 2003 (Warner)

### Sinxelos 
* "Honestly" - 2003 (Warner)	
* "Lyric" - 2003 (Warner)
Abe Gubenya

**Abe Gubenya** (en escrita ge'ez: አበ ጉበኛ), nado en Bahir Dar en 1934 e finado en 1980, foi un escritor e xornalista etíope en lingua amhárica.

Estudou en escolas pertencentes á Igrexa copta, traballou no Ministerio de Información e escribiu obras de teatro para a radio e novelas. Tivo que se exiliar do país cando o goberno prohibiu as súas obras.

## Obras 
* *A muller salvaxe* (1964)
* *Desafío* (1975)
Abdilatif Abdalla

**Abdilatif Abdalla** (Mombasa 1946), é un escritor e político kenyano.

Foi concelleiro de Mombasa e logo de publicar un folleto crítico co goberno foi acusado de sedición e estivo na cadea entre 1969 e 1972, posteriormente traballou na Universidade de Dar er Salaam (Tanzania) (1972-1979) e colaborou na redacción do dicionario de suahili, *Kamusi ya Sisuahili Sanifu*. Traballou no servizo en suahili da BBC (1979-1985), foi profesor de suahili en Londres e actualmente éo en Leipzig.

## Obras 
* *Utenzi wa maisha ya Adamu na Hawaa* (*A vida de Adán e Eva*) (1971), poesía
* *Sauti ya Dhiki* (A voz da agonía) (1973), escolma de poesía escrita na cadea

## Ligazóns externas 
* Entrevista en MP3 con Abdalla (en suahili)
Abioseh Nicol

**Abioseh Nicol**, nado como **Davidson Sylvester Hector Willoughby Nicol** en Freetown, en 1924 e finado en Cambridge en 1994, foi un escritor e diplomático de Serra Leoa.

## Traxectoria 
Estudou en Ibadán (Nixeria) e Cambridge, dirixiu investigacións médica no Reino Unido e volveu a Serra Leoa en 1958, director do Banco de Serra Leoa (1963-1968), vicerreitor da Universidade de Serra Leoa (1966-1969), embaixador na ONU (1969-1971) e embaixador no Reino Unido (1971-1972).

## Obras 
* *Two African Tales*, 1965 (relatos)
* *The Truly Married Woman*, 1965 (relatos)
Abubakar Imam

**Abubakar Imam**, nado en Kontagora en 1911 e finado en Zaria en 1981, foi un político e escritor nixeriano. Estudou nunha escola coránica e no Katsina Training College. Foi profesor de inglés e escribiu libros escolares. Foi editor do primeiro xornal en hausa, *Gaskiya Tafi Kwabo*. Foi deputado e exerceu a docencia nas universidades de Kano e Zaria.

## Obra 
* *Ruwan Bagaja*, 1933 (novela) 
* *Magana Jari Ce*, 1960 (novela)
Shakira

**Shakira Isabel Mebarak Ripoll**, nada en Barranquilla o 2 de febreiro de 1977, é unha cantante colombiana de música pop e rock en castelán e inglés.

## Traxectoria 
É filla de Nidia del Carmen Ripoll Torrado, colombiana de ascendencia catalá, e William Mebarak Chadid, libanés.

En 1996 debutou con éxito no mercado discográfico hispanoamericano despois de publicar o seu álbum *Pies descalzos*. A súa fama creceu a nivel mundial no ano 2001 cando lanzou *Servicio de lavandería*.

A artista vendeu máis de 60 millóns de discos en toda a súa carreira discográfica. Gañou en dúas ocasións o Premio Grammy e sete veces o Grammy Latino.

A empresa Live Nation considera a Shakira a artista máis importante da súa xeración polo seu impacto global claramente consolidado, e sitúaa con este contrato dentro dos artistas máis importantes do mundo.

A Axencia Tributaria española sostén que a cantante cometeu un delito fiscal.

## Discografía 
### Álbums de estudio 
* 1996: *Pies Descalzos*
* 1998: *Dónde Están los Ladrones?*
* 2001: *Servicio de Lavandería / Laundry Service*
* 2005: *Fijación Oral, Vol. 1*
* 2005: *Oral Fixation, Vol. 2*
* 2009: *Loba / She Wolf*
* 2010: *Sale el Sol*
* 2014: *Shakira*
* 2017: *El Dorado*
* 2024: *Las Mujeres Ya No Lloran*
[miniatura|Nun concerto na [A Coruña|Coruña en 2006, dentro da súa xira *Oral Fixation Tour*.]]

### Sinxelos 
## Galería de imaxes 

File:Shakira-01.JPG
File:Shakira-02.JPG
File:Shakira-03.JPG
File:Shakira-06.JPG
File:Shakira-07.JPG
File:Shakira-08.JPG
File:Shakira-11.JPG
File:Shakira-12.JPG
File:Shakira-13.JPG
File:Shakira-15.JPG

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial
Chinua Achebe

**Chinua Achebe**, nado en Ogidi en 1930 e finado en Boston, Massachusetts o 22 de marzo de 2013, foi un escritor nixeriano, considerado o pai da novela angloafricana.

## Traxectoria 
Naceu no seo dunha familia igbo, estudou na Universidade de Ibadán e foi director do servizo exterior da NBC en 1961. Ao formarse a República de Biafra, Achebe, formou parte do seu servizo diplomático. En 1971 fundou o xornal literario en inglés, *Okike* e foi tamén editor do xornal literario en igbo e inglés, *Uwa ndi Igbo* (1984).

Da súa novela *Todo se esfarela* (*Things Fall Apart*), que publicou en 1958 vendeu 10&nbsp;000&nbsp;000 de exemplares en 50 linguas.

## Obra 
* *Todo se esfarela*, 2013 (*Things Fall Apart* 1958)
* *Xa non hai acougo*, 2014 (*No Longer at Ease* 1960)
* *The Sacrificial Egg and Other Stories* (1962)
* *A frecha de deus*, 2013 (*Arrow of God* (1964)
* *Un home do pobo*, 2012 (*A Man of the People*, 1966)
* *Chike and the River* (1966)
* *Beware, Soul-Brother, and Other Poems* (1971)
* *Vultures* (1982)
* *Girls at War and Other Stories* (1973)
* *Christmas at Biafra, and Other Poems* (1973)
* *Morning Yet on Creation Day* (1975)
* *The Flute* (1975)
* *The Drum* (1978)
* *The Trouble With Nigeria* (1984)
* *Anthills of the Savannah* (1988)
* *Hopes and Impediments* (1988)
* *Another Africa* (1998)
* *Home and Exile* (2000)
* *Collected Poems* (2004)

## Notas
Vanadinita

A **vanadinita** é un mineral de fórmula química **Pb5(VO4)3Cl**, clorovanadato de chumbo (79% de PbO e 19% de V2O5).

## Aspecto 
Na súa forma cristalina, a vanadinita preséntase en cristais prismáticos hexagonais ou aciculares. Tamén é frecuente que o faga en forma de agregados amorfos ou de forma esférica. A súa cor máis característica é a vermella.

## Lugares onde se atopa 
É frecuente que a vanadinita apareza en zonas de oxidación asociada a minerais como a calcita.

## Usos da vanadinita 
Utilízase a vanadinita como fonte de vanadio (tamén coma fonte secundaria de chumbo). O vanadio, á súa vez, emprégase para o endurecemento do aceiro e a fabricación de bronce vanádico.

## Outros vanadatos 
Os vanadatos non son compostos moi numerosos na natureza polo que existen poucos minerais pertencentes a este grupo. Outro vanadato coñecido é a carnotita (vanadato de potasio e uranio).
Baltasar Lopes da Silva

**Baltasar Lopes da Silva**, coñecido tamén co pseudónimo de **Osvaldo Alcântara** e co alcume **Nho Baltas**, nado o 23 de abril de 1907 na fegresía de Caleijão na Illa de São Nicolau e finado o 28 de maio de 1989 en Lisboa, foi un escritor e lingüista caboverdiano.

## Traxectoria 
Estudou filoloxía e dereito na Universidade de Lisboa, de volta para Cabo Verde foi profesor na Illa de San Vicente , en 1936 con Manuel Lopes e Jorge Barbosa, fundou a revista *Claridade*, fundamental para a literatura caboverdiana.

É o autor de *Chiquinho*, que é considerada a novela máis importante da literatura caboverdiana.

Morreu en Lisboa a onde se desprazara para tratar unha doenza cerebral-vascular.

## Obra 
* *Chiquinho*, 1947 (novela)
* *Cabo Verde visto por Gilberto Freyre*, 1956
* *O dialecto crioulo de Cabo Verde*, 1957 (ensaio)
* *Antologia da Ficção Cabo-Verdiana Contemporânea*, 1961
* *Cântico da manhã futura*, 1986 (Baixo o pseudónimo de Osvaldo Alcântara)
* *Os trabalhos e os dias*, 1987 (contos)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Chiquinho 
* Literatura caboverdiana
Ama Ata Aidoo

**Ama Ata Aidoo**, nada en Abeadze Kyiakor o 23 de marzo de 1942 e finada o 31 de maio de 2023, foi unha escritora e política ghanesa.

## Traxectoria 
Membro da familia real fanti, estudou na Universidade de Ghana en Legon e traballou con Efua Sutherland, fundador do teatro ghanés. Tras graduarse pasou un tempo estudando na Universidade Standford e logo desenvolveu o seu labor no Instituto de Estudos Africanos da Universidade de Ghana. Foi ministra de educación (1982-1983) e logo viviu no exilio en Zimbabwe e os Estados Unidos.

## Obra 
* *The Dilemma of a Ghost*, 1964 (teatro)
* *Anowa*, 1970 (teatro)
* *No Sweetness Here*, 1970 (relatos)
* *Our Sister Killjoy*, 1977 (novela)
* *Someone Talking to Sometime*, 1985 (poesía)
* *The Eagle and the Chickens and Other Stories*,1989 (relatos infantís) 
* *An Angry Letter in January*, 1992 (poesía)

## Notas
Timothy Mofolorunso Aluko

**Timothy Mofolorunso Aluko**, nado en Ilesha en 1918 e finado o 1 de maio de 2010 en Lagos, foi un escritor nixeriano.

## Traxectoria 
Naceu no seo dunha familia ioruba, estudou na Universidade de Lagos e enxeñería civil na de Londres. Traballo no Ministerio de Obras Públicas ata que se xubilou en 1978. Comezou a publicar contos a fins dos anos 40, pero non foi ata a publicación da súa primeira novela, *One Man, One Wife* (1959), cando se fixo coñecido.

## Obra 
* *One Man, One Matchet* (1964) 
* *Kinsman and Foreman* (1966)
* *Chief the Honourable Minister* (1970) 
* *His Worshipful Majesty* (1973)
* *My Years of Service* (1994) (autobiografía)
Orlanda Amarílis

**Orlanda Amarílis Lopes Rodrigues Fernandes Ferreira**, nada na illa de Santiago en 1924 e finada o 1 de febreiro de 2014, foi unha escritora caboverdiana máis coñecida simplemente como **Orlanda Amarílis**.

## Traxectoria 
Filla do primeiro autor dun dicionario creoulo-portugués, estudou en São Vicente e Goa e pedagoxía na Universidade de Lisboa, logo de residir en diferentes países aséntase en Lisboa.

## Obra 
* *Cais-de-Sodré. Té Salamansa*, 1974 (relatos)
* Ilhéus dos Pássaros , 1982 (relatos)
* *A Casa dos Mastros*, 1989 (relatos)
Germano Almeida

**Germano Almeida**, nado en Boa Vista en 1945, é un escritor caboverdiano.

## Traxectoria 
Naceu na ilha da Boa Vista, en Cabo Verde, nunha zona intermedia entre rural e urbana. Aos sete anos case morreu afogado na praia. En 1965 fixo o servizo militar en Angola, nunha zona de enfrontamento. Recibiu unha bolsa da Gulbenkian para estudar Dereito na Universidade de Lisboa en 1970. Regressando a Cabo Verde en 1977, dedicouse á avogacía na illa de San Vicente. Foi deputado electo polo Movemento para a democracia de Cabo Verde e exerceu o cargo de Procurador Xeral da República de Cabo Verde.

No campo literario foi un dos cofundadores da revista literaria *Ponto & Vírgula* (1983-1987)*.* Fundou Ilhéu Editora en 1989 e publicou máis de 20 libros. Gañou o Premio Camões en 2018, sendo o segundo escritor Cabo Verdiano en recibir tal mérito.

Recibiu dúas condecoracións de Portugal: en 1997 o grau de Comendador da Ordem do Mérito, e en 2019 o grau de Grande-Oficial da Ordem do Infante D. Henrique.

O seu estilo caracterízase por utilizar maxistralmente o humor e a sátira, ao tempo que denuncia a hipocrisía da sociedade caboverdiana, asfixiada durante os primeiros anos da independencia por un réxime de partido único. Un bo exemplo do seu mordaz humor é a novela *O meu Poeta*, obra de longo alento onde o autor satiriza con refinados sarcasmos a realidade de Cabo Verde.

Ten obras publicadas no Brasil, Francia, España, Italia, Alemaña, Suecia, Holanda, Noruega, Dinamarca, Cuba, Estados Unidos, Bulgaria, Suíza.

## Obra 
* *O dia das calças roladas* (1982). Ed. de 1999 Editorial Caminho.
**O Meu Poeta* (1990). Editorial Caminho.
* *O testamento do Sr. Napumoceno da Silva Araújo* (1991). Ed. de 2018 en Ed. Leya. Ed. 2019 en Editorial Caminho.
* *A Ilha Fantástica* (1994). Ed. de 2019 en Editorial Caminho.
* *Os Dois Irmãos* (1995). Ed. de 2019 en Editorial Caminho.
* *Estórias de dentro de Casa* (1996). Ed. de 2019 en Editorial Caminho.
* *A morte do meu poeta* (1998). *A morte do meu poeta*
* *A Família Trago* (1998). Editorial Caminho.
* *Estórias contadas* (1998). Editorial Caminho.
* *Dona Pura e os Camaradas de Abril* (1999). Ed. de 2019 en Editorial Caminho.
* *As memórias de um espírito* (2001). Editorial Caminho.
* *Cabo Verde - Viagem pela história das ilhas* (2003). Editorial Caminho.
* *O mar na Lajinha* (2004). Editorial Caminho.
* *Eva* (2006). Editorial Caminho.
**A morte do ouvidor* (2010). Editorial Caminho.
* *De Monte Cara vê-se o mundo* (2014). Editorial Caminho.
**Regresso ao Paraíso* (2016). Editorial Caminho.
**O Fiel Defunto* (2018). Editorial Caminho.
**O último mugido* (2020). Editorial Caminho.

As súas obras en Cabo Verde están editadas en Ilheu.

## Notas
Tambre, Italia

**Tambre** é unha *comune* (concello) da provincia de Belluno, na rexión italiana do Véneto, localizada a uns 80&nbsp;km ao norte de Venecia, e a uns 15 ao leste da capital provincial, Belluno. Segundo os datos do Istat do 31 de decembro do 2004, tiña 1501 habitantes, nunha área de 45.6&nbsp;km².
O concello de Tambre contén as *frazioni* (subdivisións, principalmente vilas ou aldeas) de All'O',Broz, Civit, Pianon Sant'Anna, Fullin, Val Turcana, Tambruz, Lavina, Pian Cansiglio, e Valdenogher.

Tambre limita cos seguintes municipios: Aviano, Barcis, Budoia, Caneva, Chies d'Alpago, Farra d'Alpago, Fregona, Polcenigo, Puos d'Alpago.

## Demografía 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:3000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:0
  bar:1871 from: 0 till:2173
  bar:1881 from: 0 till:2053
  bar:1901 from: 0 till:2283
  bar:1911 from: 0 till:2331
  bar:1921 from: 0 till:2565
  bar:1931 from: 0 till:2237
  bar:1936 from: 0 till:2015
  bar:1951 from: 0 till:2290
  bar:1961 from: 0 till:2138
  bar:1971 from: 0 till:1906
  bar:1981 from: 0 till:1779
  bar:1991 from: 0 till:1654
  bar:2001 from: 0 till:1529

PlotData=

  bar:1861 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5)
  bar:1871 at:2173 fontsize:XS text: 2173 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:2053 fontsize:XS text: 2053 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:2283 fontsize:XS text: 2283 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:2331 fontsize:XS text: 2331 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:2565 fontsize:XS text: 2565 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:2237 fontsize:XS text: 2237 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:2015 fontsize:XS text: 2015 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:2290 fontsize:XS text: 2290 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:2138 fontsize:XS text: 2138 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:1906 fontsize:XS text: 1906 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:1779 fontsize:XS text: 1779 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:1654 fontsize:XS text: 1654 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:1529 fontsize:XS text: 1529 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Data from ISTAT

## Véxase tamén
* www.comune.tambre.bl.it
Kofi Awoonor

**Kofi Awoonor**, nado en Wheta en 1935 e finado en Nairobi o 21 de setembro de 2013, foi un escritor e político ghanés.

## Traxectoria 
Naceu nun medio ewe, fillo de cantores tradicionais. Estudou en Achimota e nas universidade de Ghana, Londres e Nova York. Detido en 1976 polas súas opinións políticas, ensinou nos Estados Unidos e de volta a Ghana foi catedrático do departamento de inglés na Universidade de Ghana. Foi embaixador no Brasil (1985) e Cuba (1989) e na ONU

Morreu no ataque ao centro comercial Westgate Mall en Nairobi en 2013.

## Obra 
* *Rediscovery and Other Poems*, 1964
* *This Earth, My Brother*, 1971 (novela) 
* *Night of My Blood*, 1971 (poesía)
* *The Breast of the Earth*, 1975 (poesía)
* *The House by the Sea*, 1978 (poesía)
* *Comes the Voyager at Last*, 1992 (novela)

## Notas
Eduardo Duhalde

**Eduardo Alberto Duhalde Maldonado**, nado en Lomas de Zamora o 5 de outubro de 1941, é un avogado e político arxentino.

## Traxectoria
Membro do Partido Xusticialista, foi presidente interino da Arxentina de 2 de xaneiro de 2002 ata a toma de posesión de Néstor Kirchner, o 25 de maio de 2003.
Mariama Bâ

**Mariama Bâ**, nada en Dakar en 1929 e finada en 1981, foi unha escritora senegalesa.

## Traxectoria 
Naceu no seo dunha familia musulmá tradicional de clase alta, orfa de nai dende moi nova foi criada polos seus avós maternos, estuda na Escola Normal de Rufisque (1943-1947) e exerceu a docencia como mestra de escola durante anos. Casou co deputado Obèye Diop, con quen tivo nove fillos. Tralo seu divorcio, forma parte de varias asociacións de mulleres, coas que loita para mellorar a situación e os dereitos das mulleres. En 1979 publicou *Une si longue lettre*, unha novela epistolar que reflicte a súa propia experiencia matrimonial e como nai. Pouco despois de morrer de cáncer, dáse ó prelo a súa segunda novela *Un chant écarlate* (1981).
Amadou Hampâté Bâ

**Amadou Hampâté Bâ**, nado en Bandigara en 1900 ou 1901 e finado en Abidjan en 1991, foi un etnólogo e escritor maliano.

## Traxectoria 
Naceu no seo da aristocracia peul, foi discípulo do mestre sufí. Tierno Bokar. Entre 1922 e 1932 traballou na administración colonial de Alto Volta e ata 1942 en Bamaco, ano no que entrou no Instituto Francés da África Negra en Dakar. Logo da independencia de Malí fundou o Instituto de Ciencias Humanas de Bamaco (1960) e foi membro do Consello Executivo da UNESCO (1962-1970). En 1966 participou na elaboración dun sistema unificado para a transcrición das linguas africanas.

## Obra 
* ''L'Empire peul du Macina* (1955, edición definitiva 1984)
* *Vie en enseignement de Tierno Bokar, le sage de Bandiagara*, 1957 
* *Kaïdara, peul tale*, 1969
* *L'étrange destin du Wangrin'*, 1973
* *L'Éclat de la grande étoile*, 1974
* *Jésus vu par un musulman*, 1976
* *Petit Bodiel (conte peul) et version en prose de Kaïdara*, 1977
* *Njeddo Dewal mère de la calamité*, 1985
* *La poignée de poussière, contes et récits du Mali*, 1987
* *Amkoullel, l'enfant peul*, 1991 (memorias)
* *Oui mon commandant!'', 1994 (memorias)
Seydou Badian

**Seydou Badian Kouyaté**, nado en Bamaco en 1928, é un escritor e político maliano. Estudou en Bamaco e medicina en Montpellier. En 1956 regresou a Malí, logo da independencia foi ministro de economía rural e de planificación. Tras o golpe de estado de 1968 estivo en prisión e logo tivo que se exiliar no Senegal. Compuxo a letra do Himno de Malí.

## Obra 
* ''Sous l'orage*, 1957
* *La mort de Chaka'', 1962 (teatro)
Makombo Bamboté

**Pierre Makombo Bamboté**, nado en 1932, é un escritor centroafricano. Foi director do museo de Bangui e profesor de literatura africana na Universidade de Laval do Quebec.

## Obra
*''Chant funèbre pour un héros d'Afrique*, 1962 (poesía)
**Princese Mandapu'', 1972 (novela)
Recesende, Baralla

**San Cirilo de Recesende** é unha parroquia que se localiza no concello de Baralla. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 54 habitantes (30 homes e 24 mulleres), distribuídos en 1 entidade de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999, cando tiña 62 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 44 habitantes, sendo 26 homes e 18 mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Recesende 
### Parroquias de Baralla 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Baralla
Kofi Anyidoho

**Kofi Anyidoho**, nado en Wheta en 1947, é un escritor ghanés.

## Traxectoria 
Naceu nun medio ewe nunha familia de cantores tradicionais, estudou nas universidades de Ghana, Indiana e Texas. Foi profesor de inglés e ewe, actualmente é profesor de inglés na Universidade de Ghana.

## Obra 
* *Elegy for the revolution*, 1978 (poesía)
* *A Harvest of Dreams*, 1985 (poesía)
* *Earth Child*, 1985 (poesía)
* *AncestralLogic and Caribbean Blues*, 1993 (poesía)

## Notas
Riba de Neira, Baralla

**Santalla de Riba de Neira** é unha parroquia que se localiza no concello de Baralla. Segundo o IGE en 2014 tiña 22 habitantes (oito homes e catorce mulleres), cinco menos ca en 2004 (catorce mulleres e trece homes nese ano segundo o padrón municipal) e oito menos ca en 1999. Ten unha única entidade de poboación.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Riba de Neira 
### Parroquias de Baralla 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Baralla
Juan Balboa Boneke

**Juan Balboa Boneke, **nado en Rebola, daquela Guinea Española, o 10 de xuño de 1938 e finado en Valencia o 10 de marzo de 2014, foi un escritor e político ecuatoguineano.

## Traxectoria 
Estudou maxisterio en Malabo e fixo graduado social en Granada. Foi ministro nun dos gobernos de Teodoro Obiang, ata que por discrepancias políticas en 1994 exiliouse en España, onde permaneceu vivindo todo o resto da súa vida. Pertenceu ao Movemento para a Autodeterminación da Illa de Bioko.

## Obra 
* *O Boriba (El exiliado)*, 1982 (poemario)
* *Desde mi vidriera (Susurros y pensamientos comentados)*, 1983 (poemario)
* *Nostalgia Rebolana*, 1987 (poemario)

## Vida persoal 
Casado, foi o pai da cantante Concha Buika. A súa esposa morreu tamén no exilio en 2011.
Teorema de Weierstrass

[[Image:Extreme Value Theorem.svg|thumb|300px|Unha función continua f(x) no intervalo pechado [a, b] que mostra o máximo absoluto (vermello) e o mínimo absoluto (azul).]]
En cálculo, o **teorema de Weierstrass** ou **teorema do valor extremo** indica que se unha función f é continua no intervalo pechado e limitado [a,b], entón f debe acadar un máximo e un mínimo, cada un deles polo menos unha vez. É dicir, existen números c e d en [a,b] tal que:
f(c) \ge f(x) \ge f(d)\quad \forall x\in [a,b]

O teorema do valor extremo úsase para demostrar o teorema de Rolle. Nunha formulación debida a Karl Weierstrass, este teorema afirma que unha función continua desde un espazo compacto non baleiro ata un subconxunto dos números reais alcanza un máximo e un mínimo.

### Comparación co teorema da limitación
O teorema de Weierstrass  é máis específico que o **teorema da limitación**, co que está relacionado, este último só indica que unha función continua f no intervalo pechado [a,b] está limitada nese intervalo; é dicir, existen números reais m e M tal que:
:m \le f(x) \le M\quad \forall x \in [a, b].
  
Isto non di que M e m sexan necesariamente os valores máximos e mínimos de f no intervalo [a,b],  que é o que estipula o teorema de Weierstrass.

## Historia
O teorema do valor extremo foi probado orixinalmente por Bernard Bolzano na década de 1830 nun traballo *Teoría da función*, pero o traballo permaneceu inédito ata 1930. A demostración de Bolzano consistiu en mostrar que unha función continua nun intervalo pechado estaba acotada, e despois mostrando que a función alcanzou un valor máximo e un valor mínimo. Ambas as dúas probas implicaron o que hoxe se coñece como Teorema de Bolzano-Weierstrass.

## Funcións ás que non se aplica o teorema
Os seguintes exemplos mostran por que o dominio da función debe estar pechado e limitado para que se aplique o teorema. Cada un dos exemplos non alcanza un máximo no intervalo indicado.

# f(x)=x  definido sobre [0, \infty) non está limitado superiormente.
# f(x)= \frac{x}{1+x}  definido sobre [0, \infty) está limitado mais non alcanza o seu límite superior mínimo 1.
# f(x)= \frac{1}{x} definido sobre (0,1] non está limitado superiormente.
# f(x) = 1-x definido sobre (0,1] está limitado mais nunca alcanza o seu límite superior mínimo 1.

Definir f(0)=0 nos dous últimos exemplos mostra que ambos os teoremas requiren continuidade en [a,b].

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Teoremas de Weierstrass
1211

## Acontecementos 
### Asia 
* Comezo da invasión da China polos mongois dirixidos por Xenxis Khan (até 1215).

### Europa 
* Afonso II de Portugal sucede no trono luso a Sancho I.

## Nacementos 
* Henrique VII, soberano alemán († 1242)
* Santa Inés de Bohemia, princesa e relixiosa checa († 1282)

## Mortes 
* Aleixo III Anxo, emperador bizantino. 
* Sancho I de Portugal, rei e poeta (n. 1159).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
## Notas
Francis Bebey

**Francis Bebey**, nado o 15 de xullo de 1929 en Douala e finado o 28 de maio de 2001 en París, foi un escritor, musicólogo, músico e xornalista camerunés de lingua francesa. Dende 1968 traballou para o servizo de información da UNESCO

## Obra 
### Libros 
* ''Le Fils d'Agatha Moudio*, 1967 (novela)
* *Musique de L'Afrique*, 1969 (ensaio)

### Música 
* *Akwaaba: Music for Sanza*, 1990
* *Mwana O*, 1994
* *Travail au Noir'', 1997

## Notas
Sylvain Bemba

**Sylvain Bemba**, nado en 1934 e finado no exilio en París en 1995, foi un escritor congolés. Nos seus artigos xornalísticos empregou os alcumes de *Congo Kerr*, *Rufus*, *Michel Belvain* e mais *Martial Malinda*.

## Obra 
* *Tarentelle Noire et Diable Blanc*, 1976 (teatro)
* *Rêves Portatifs*, 1979 (novela)
* ''Le Soleil est parti à M'Pemba*, 1982 (novela)
* *Les Noces Posthumes de Santigone'', 1985 (teatro)
Arlindo Barbeitos

**Arlindo do Carmo Pires Barbeitos**, nado en Catete o 24 de decembro de 1940 e finado en Luanda o 21 de marzo de 2021, foi un poeta angolano.

## Traxectoria 
En 1957 estableceuse en Portugal para estudar socioloxía, deixando o país poucos anos despois por motivos políticos Exliiouse en Francia e Alemaña, e estudou socioloxía, antropoloxía, filosofía, economía e estatística na Universidade de Frankfurt. En 1971 entrou no Movemento Popular para a Liberación de Angola, que loitaba pola independencia, e regresou á súa terra para dar clases na Fronte Leste. En 1972 regresou a Portugal para tratarse dunha doenza, e comezou o seu doutoramento en etnoloxía.

En 1975, coa independencia de Angola, regresou ao país. Foi profesor no Lubango, enviado cultural en Alxeria, e tradutor do primeiro presidente angolano, Agostinho Neto.

Faleceu o 31 de marzo de 2021, en Luanda, só 11 días despois da morte da súa esposa, Maria Alexandre Dáskalos.

## Obra 
* *Angola Angolê Angolema* (1975)
* *Nzoji (Sonho)* (1979)
**O rio estórias de regresso* (1985)
* *Fiapos de Sonho* (1990)
* *Na Leveza do Luar Crescente* (1998)

## Notas
Ubi sunt

***Ubi sunt?*** é un tópico latino que significa literalmente "Onde están?" e fai referencia á fugacidade do tempo. Ten a súa orixe na frase "*Ubi sunt qui ante nos in hoc mundo fuere?*" ("Que foi dos que viviron antes ca nós?"), utilizada xa na literatura da Roma Clásica, pasando despois ás literaturas romances e á literatura europea.

## Características
Reflicte un tópico de orixe na Biblia, que aparece no *Libro da sabedoría*, en Isaías e en Baruc, e que rexorde na Idade Media: a concepción da vida coma un tránsito á vida despois da morte. Xa no século XV foi empregado por François Villon na obra *Ballade des dames du temps jadis* e por Jorge Manrique nas *Coplas a la muerte de su padre*.

Na literatura galega do século XX este tópico aparece no poemario *Dona do corpo delgado* de Álvaro Cunqueiro (1950) nos poemas "Rondeau das señoras donas pintadas no ouso do Vilar, no século XIV, cheirando unha frol" e "Rondeau da dona enterrada en San Xohán de Badón, con dous anxos aos pés", pezas ambas as dúas de certo carácter neotrobadoresco. Tamén aparece no poema "María Balteira" de Darío Xohán Cabana (1992), así como no poema en castelán "Ayer" de María Mariño.

## Notas
Calixthe Beyala

**Calixthe Beyala**, nada en Douala en 1961, é unha escritora camerunesa. 
## Traxectoria 
Naceu no seo dunha familia pobre, educouna unha irmán máis vello, estudou en Douala e Bangui e viviu en Málaga e Córsega antes de se asentar en París, onde reside actualmente. Escritora feminista, trata da opresión da muller pola familia e polos homes, da sexualidade feminina e o choque cultural.

## Obra 
* ''C'est le Soleil qui m'a brûlée*, 1987 (novela)
* *Tu t'appelleras Tanga*, 1988 (novela)
* *Seul le Diable le savait*, 1990 (novela)
* *Le Petit Prince de Belleville*, 1992 (novela)
* *Les Honneurs Perdus'', 1996 (novela)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial da autora
Olympe Bhêly-Quénum

**Olympe Bhêly-Quénum**, nado en Ouidah en 1928, é un escritor e xornalista beninés.

## Traxectoria 
Estudou en Cotonou, entre 1944 e 1946 viaxou por Benín e Nixeria, estudou na filoloxía en Caen, entre 1955 e 1960 foi profesor en diversos liceos franceses, cando se produce a independencia de Benín entra no seu servizo diplomático. Dirixiu *La Vie Africaine* (1962-1965) e ''L'Afrique Actuelle* (1965-1968). En 1968 entrou a traballar na sede da UNESCO en París.

## Obra 
* *Un Piège sans fin*, 1960 (novela)
* *Le Chant de Lac*, 1966 (novela)
* *Liaison d'un été et autres récits*, 1968 (relatos)
* *Les appels du vodou'', 1994 (novela)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial
Ciríaco Bokesa

**Ciríaco Bokesa Napo** (1939-2024) foi un escritor ecuatoguineano.

## Traxectoria 
Estudou en Salamanca, onde se ordenou sacerdote en 1969, volveu a Guinea Ecuatorial e entrou en prisión por razóns políticas durante o réxime de Macías Nguema. En 1980 secularízase e traballa no ensino.

## Obra 
* *Voces de espuma*, 1984 (poesía)
* *Crónica de un viaje singular*, 1992 (poesía)
Mongo Beti

**Alexandre Biyidi Awala**, coñecido como **Mongo Beti**, nado en Akométan en 1932 e finado en Douala en 2001, foi un escritor camerunés.

## Traxectoria 
Estudou na escola misioneira de Mbalmayo, en 1945 entrou no instituto de Yaundé e fixo estudos universitarios en Aix-en-Provence e a Sorbona. En 1953 publicou o seu primeiro relato na revista *Présence africaine*. Entre 1966 e 1994 ensinou no instituto de Ruán. Entre 1978 e 1991 publicou xunto coa súa dona Odile Tobner a revista *Peuples Noirs Peuples africains*, dende onde denuncia o neocolonialismo. En 1991 viaxa ao Camerún e definitivamente en 1994, establécese en Yaundé.

## Obra 
* *Ville cruelle*, 1954 (novela)
* *Mission terminée*, 1957.
* *Le roi miraculé : chronique des Essazam*, 1958.
* ''Main basse sur le Cameroun : autopsie d'une décolonisation*, 1972.
* *Les procès du Cameroun : autopsie d'une décolonisation*, 1972.
* *Le pauvre Christ de Bomba*, 1976.
* *Perpétue et l'habitude du malheur*, 1974.
* *Remember Ruben*, 1974.
* *Peuples noirs, peuples africains*, 1978.
* *La ruïne presque cocasse d'un polichinelle : Remember Ruben 2*, 1979. 
* *Les langues africaines et le néo-colonialisme en Afrique francophone*, 1982.
* *Les deux mères de Guillaume Ismaël Dzewatama, futur camionneur*, 1983. 
* *La revanche de Guillaume Ismaël Dzewatama*, 1984.
* *Lettre ouverte aux Camerounais,* ou *La deuxième mort de Ruben Um Nyobé*, 1986.
* *Dictionnaire de la négritude*, 1989. 
* *La France contre l'Afrique: retour au Cameroun*, 1993.
* *L'histoire du fou*, 1994.
* *Trop de soleil tue l'amour*, 1999.
* *Branle-bas en noir et blanc'', 2000.
Cabarcos, Barreiros

**San Xulián de Cabarcos** é unha parroquia que se localiza no concello de Barreiros. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 421 habitantes (224 mulleres e 197 homes), distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 484 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 332 habitantes, sendo 153 homes e 179 mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Xulián de Cabarcos 
### Parroquias de Barreiros 
## Galería 

Ficheiro:A Insua, Barreiros.jpg|A Insua, en Cabarcos, Barreiros

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Barreiros
San Cosme de Barreiros, Barreiros

**San Cosme de Barreiros** é unha parroquia que se localiza no concello de Barreiros. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 1.004 habitantes (518 mulleres e 418 homes), distribuídos en 13 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 1.067 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 995 habitantes, sendo 481 homes e 514 mulleres.

## San Cosme na cultura popular
: *Dígoche Sabela*
: *que o deño non dorme*,
: *embarquei pra Laxe*
: *fun quedando en Cosme*.

## Lugares e parroquias
### Lugares de San Cosme de Barreiros
### Parroquias de Barreiros
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Barreiros
San Miguel de Reinante, Barreiros

**San Miguel de Reinante** é unha parroquia que se localiza no concello de Barreiros. Segundo o IGE en 2010 tiña 690 habitantes (364 mulleres e 319 homes), tres menos ca en 1999. Ten 21 entidades de poboación.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Miguel de Reinante 
### Parroquias de Barreiros 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Barreiros
Vilamartín Pequeno, Barreiros

**San Xoán Degolado de Vilamartín Pequeno** é unha parroquia que se localiza no concello de Barreiros. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 68 habitantes (36 homes e 32 mulleres), distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999, cando tiña 76 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 49 habitantes, sendo 26 homes e 23 mulleres.

Limita ó oeste, rego de Lexoso por medio, con Vilamartín Grande.

É o lugar por onde entra o Camiño Norte de Santiago en Barreiros, dende Arante, Ribadeo antes de pasar a Vilamartín Grande.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Vilamartín Pequeno dende Vilamartín Grande.jpg|Vilamartín Pequeno dende Vilamartín Grande
Ficheiro:Cemiterio de Vilamartín Pequeno.jpg|Cemiterio de Vilamartín Pequeno

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilamartín Pequeno 
### Parroquias de Barreiros 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Barreiros
Miguel Gila

**Miguel Gila**, nado en Chamberí o 12 de marzo de 1919 e finado en Barcelona o 14 de xullo de 2001, foi un humorista madrileño.

## Traxectoria 
miniatura|esquerda|x180px|Falla homenaxe a Gila.
Quedou orfo de pai sendo cativo e debido a dificultades económicas tivo que deixar os estudos con 13 anos. O seu primeiro traballo foi pintor de coches. Uns anos despois retomou os seus estudos, chegando até o segundo grao de aprendiz de mecánica de aviación traballando nos Talleres Elizalde de Barcelona. Posteriormente foi fresador en Construcciones Aeronáuticas SA (CASA), en Xetafe.

Ao comezo da guerra civil, sendo militante das Xuventudes Socialistas de España, participou como voluntario (xullo de 1936) no Quinto Rexemento de Enrique Líster. Pouco despois, en decembro de 1938, foi apresado e internado até maio de 1939 nun campo de prisioneiros, onde coincidiu co poeta Miguel Hernández. Pasou logo polos penais de Yeserías, Carabanchel e Torrijos, e despois cumpriu cun servizo militar de catro anos.

Comezou o seu traballo como humorista gráfico en *La Exedra*, revista editada en Salamanca por un grupo de universitarios cara aos anos 1943-1944, e, máis adiante, en *La Codorniz* e en *Hermano Lobo*, aínda que, segundo a súa propia autobiografía, acadou o éxito en 1951 cando actuou en Madrid como espontáneo no teatro de Fontalba, onde contou un monólogo improvisado sobre a súa experiencia de voluntario nunha guerra. Na década dos cincuenta actuou na radio. A finais dos anos 1950 participou en xiras visitando campamentos militares en África. En 1968 autoexiliouse a Buenos Aires. Fixo varias xiras por América Latina e dende 1977 tamén por España, onde regresou definitivamente en 1985.

O modo máis frecuente co que expresaba o seu humor era mediante diálogos figurados (en realidade monólogos) ao teléfono, cuxo costumismo inxenuo achegábase ás veces ao surrealismo.

Faleceu en 2001 en Barcelona, por unha insuficiencia respiratoria debida a unha enfermidade pulmonar crónica que sufría había algún tempo.

## Obras 
* *De Gila con humor*, Madrid: Editorial Fundamentos (1985)
* *Yo muy bien ¿y usted?*, Madrid: Ediciones Temas de Hoy, S.A. (1994)
* *Y entonces nací yo*, Madrid, Ediciones Temas de Hoy, S.A. (1995)
* *Un libro libre*, Promoción Popular Cristiana (1996)
* *Memorias de un exilio*, Salamanca. Ediciones Universidad Salamanca (1998)
* *Encuentros en el más allá*, Madrid: Ediciones Temas de Hoy, S.A.,(1999).
* *Siempre Gila: Antología de sus mejores monólogos*, Madrid: Aguilar, (2001)
* *Cuentos para dormir mejor*, Barcelona, Planeta, (2001)
* *Tipologilas*, Barcelona: Círculo de Lectores, (2002).

## Notas