Mar do Arquipélago

O **Mar do Arquipélago** (Finés: *Saaristomeri*, Sueco: *Skärgårdshavet*) é unha parte do Mar Báltico entre o Golfo de Botnia, o Golfo de Finlandia e o Mar de Åland, dentro das augas territoriais de Finlandia. Segundo algunhas definicións, contén o maior arquipélago (grupo de illas) do mundo polo número de illas, aínda que moitas das illas son moi pequenas e están moi agrupadas.

As illas maiores están habitadas e conectadas por transbordadores e pontes. As illas Åland, incluíndo as illas máis grandes da rexión, forman unha rexión autónoma dentro de Finlandia. O resto das illas forman parte da rexión de Finlandia Propia (Varsinais-Suomi)). O Mar do Arquipélago é un importante destino turístico.

## Xeografía e xeoloxía 
O Mar do Arquipélago cobre unha área aproximadamente triangular coas cidades de Mariehamn (), Uusikaupunki () e Hanko (), nas esquinas. O arquipélago pode ser dividido en arquipélagos internos e externos, co arquipélago exterior composto principalmente de illas máis pequenas e deshabitadas. A superficie total é 8.300&nbsp;km², dos cales 2.000&nbsp;km² son terra.

O arquipélago ten unha gran cantidade de illas. O número exacto depende da definición do termo "illa", xa que o tamaño das zonas de terra seca varía de pequenas rochas que sobresaen das augas ata grandes illas con varias aldeas ou incluso pequenas cidades. O número de illas maiores de máis de 1&nbsp;km² no Mar do Arquipélago (nas provincias das illas Åland e de Finlandia Propia) é de 257, mentres que o número de illas máis pequenas de máis de 05 ha é de aproximadamente 17.700. Se se contabiliza o número de rochas pouco habitables e arrecifes máis pequenas, 50.000 illas é probablemente unha boa estimación. En comparación, o número de illas en Arquipélago Ártico canadense é de 36.563.  Indonesia ten 17.508 illas, segundo a Oficina Naval Hidro-Oceanográfica de Indonesia (Indonesian Naval Hydro-Oceanographic Office).

As illas comezaron a xurdir do mar pouco despois da última Idade de Xeo. Debido ao rebote posglacial, o proceso aínda está a suceder, con novos arrecifes e illas lentamente creadas e as antigas ampliadas ou fusionadas. A taxa de recuperación actual é de entre 4 e 10 milímetros ao ano. Porque as illas están compostas principalmente de granito e gneis, dous tipos moi duros de rocha, a erosión é significativamente máis lenta que o rebote. Non obstante, debido á súa localización sur, o efecto do rebote posglacial é menor que, por exemplo, en Kvarken (finlandés: Merenkurkku) máis ao norte.

A área do mar é superficial, cunha profundidade media de 23 m. A maioría das canles non son navegables para buques grandes.

Existen tres formacións semellantes a un cráter no arquipélago. Un deles, Lumparn en Åland, é un verdadeiro cráter de impacto. () As outras dúas formacións son intrusións. a máis destacada é a Intrusión Åva no municipio de Brändö, que destaca facilmente nas fotos de satélites e en mapas de alta resolución. () A outra formación similar atópase en Fjälskär entre as illas principais de Houtskär e Iniö. ()

## Historia 
miniatura|A igrexa de Jomala data do século XIII e é a igrexa parroquial máis antiga de Finlandia.

### Prehistoria 
As illas comezaron a levantarse da auga fai 10.000 anos. Nesa etapa o estreito danés pechouse e o actual mar Báltico era o lago Ancylus de auga doce. A auga ao redor das illas converteuse de doce a salobre ao redor de 7.600 anos atrás, cando a auga salgada do mar do Norte penetrou no Báltico polos estreitos recentemente abertos. O resto arqueolóxico máis antigo atopado en Dragsfjärd remóntase a ca. 4000 aC e representan a cultura de Pit-Comb Ware. Durante ese período o arquipélago exterior estaba formado polos puntos máis altos das illas principais de Houtskari, Korppoo e Nauvo. Debido ao axuste posglacial, todo o arquipélago ergueuse aproximadamente 25 m, desde entón, ampliando as illas existentes e creando moitas máis.

### Dominio sueco 
Durante os séculos XII e XIII Suecia controlou o mar do Arquipélago. Ao mesmo tempo, o cristianismo comezou a estenderse a Finlandia, partindo do arquipélago e da zona costeira adxacente. As illas ocupan unha posición estratéxica, protexendo os accesos a Estocolmo, Turku e todo o Golfo de Botnia. Por iso, foron fortificadas polo imperio sueco durante a Idade Media. Unha ruta postal real atravesaba as illas setentrionais nos séculos XVI e XVII.

En 1808 estalou a guerra de Finlandia entre Suecia e Rusia. En abril tropas rusas ocuparon o arquipélago, incluíndo Åland. Pouco despois os veciños locais, enfurecidos pola confiscación de buques, se rebelaron. Axudados polas tropas de Suecia, o arquipélago foi liberado das tropas rusas en maio. As tropas suecas entón usaron as illas como zona de estadía para a reconquista da Finlandia continental. O arquipélago permaneceu baixo control sueco ata o final da guerra, pero no posterior Tratado de Fredrikshamn en 1809 Suecia foi forzada a ceder a zona xunto co resto de Finlandia. O Mar do Arquipélago formou parte do Gran Ducado de Finlandia baixo o Imperio Ruso.

### Gran Ducado de Finlandia 
Durante a guerra de Crimea, unha forza  atacou e destruíu o castelo de Bomarsund. Na convención de Åland de 1856 o lado Åland do arquipélago foi desmilitarizado. Os rusos trasladaron as tropas ao área en 1916, e durante os seguintes 5 anos houbo presenza militar rusa ou finlandesa en Åland.

### Finlandia independente 
Finlandia obtivo a súa independencia de Rusia en 1917. Pouco despois, os habitantes de fala sueca das Illas Åland, na parte occidental do Arquipélago, apelaron a Suecia para que se anexara as illas. A solicitude recibiu apoio mixto en Suecia, o que provocou á crise de Åland. Reclamouse a intervención da Liga das Nacións para resolver a situación e, en 1921, a Liga concedeu a soberanía de todo o arquipélago a Finlandia, a pesar das obxecións da maioría de Ålanders. Non obstante, Åland recibiu unha ampla autonomía e reafirmouse o seu status de desmilitarizada.

En 1939 a Unión Soviética atacou Finlandia na Guerra de inverno. Ao final da guerra en 1940 Finlandia viuse obrigada a alugar Hanko no extremo oriental do Mar do Arquipélago á Unión Soviética como base militar. En 1941 estalou a Guerra de Continuación. Finlandia enviou tropas a Åland para protexerse dunha posible invasión soviética, que non se materializou. O exército finlandés tamén sitiou Hanko, que foi evacuado pola Unión Soviética ese ano. As tropas finlandesas permaneceron en Åland ata o final da guerra en 1944.

En 1995 Finlandia converteuse en membro da Unión Europea. O referendo sobre a membrecía realizouse por separado en Åland, provocando á posibilidade de diferentes resultados. Un rexeitamento á adhesión á Unión Europea polos Ålanders crearía unha situación similar á de Groenlandia, que é unha rexión autónoma de Dinamarca pero que non forma parte da UE. Con todo, a adhesión aceptouse en ambos referendos.

## Galería de imaxes 

File:Nauvo church.jpg|Nagu igrexa que data do século XV
File:Isokari.jpg|O faro de Isokari en Kustavi
File:Korpo.JPG|Marina en Korpo
File:Nauvo_archipelago.jpg|Arquipélago interno en Nagu
File:Jurmo-by-2005.jpg|A vila da illa de Jurmo
File:Gullkrona 01.jpg|Illas rochosas do arquipélago exterior en Gullkrona
File:IsokariMaritimePilotStation.jpg|Control marítimo de Isokari, encargada de guiar aos buques ao porto de Uusikaupunki.
File:Pommern2009.JPG|Navio *Pommern* no museo de Mariehamn
File:MS_Isabella_saaristomerellä_2008-05-19_cropped.jpg|Un dos transbordadores que conecta a Finlandia continental con Åland e Suecia
File:Kasnäs-Aura-2002.jpg|M / S Aura, un dos transbordadores que operan nas rutas máis longas, conectando as illas principais
File:Skerries which are part of the Åland Islands.jpg|Arrecifes que forman parte das illas Åland
File:Hiittinen.jpg|Hitis de Kimito
File:Kråkskär får 2010.jpg|Ovellas e gando forman a paisaxe aberta no parque nacional

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Southwestern Archipelago National Park
* Turku Archipelago
* Steamship s/s Ukkopekka cruise Naantali-Turku
* Interactive map of the ferries in Finland
* All guest harbors in the Archipelago of Turku and Aland
* Archipelago Research Institute (In English)
* The official webpage of Åland (in English)
* Bicycling in the Archipelago (French, English, Spanish)