open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Star Wars Episode I: The Phantom Menace

***Star Wars Episode I: The Phantom Menace***, (en galego: ***Star Wars Episodio I: A Ameaza pantasma***) é un filme de ópera espacial de 1999, escrito e dirixido polo estadounidense George Lucas. É o cuarto filme da saga *A guerra das galaxias* e o primeiro en orde cronolóxica interna da saga.

## Sinopse 
Sitúase temporalmente 32 anos antes da Batalla de Yavin. Narra os sucesos da Batalla de Naboo e amosa como o Senador Palpatine comeza a súa conspiración para chegar a ser Emperador de toda a galaxia. Nela podemos ver un neno, Anakin Skywalker, de nove anos de idade libre de todo rastro do Lado Escuro, que vive como escravo coa súa nai en Tatooine. Alí coñece un mestre Jedi chamado Qui-Gon Jinn, quen escapando coa raíña de Naboo, sente no mozo Skywalker unha poderosa flutuación da Forza.

Qui-Gon Jinn consegue liberar o rapaz da escravitude e viaxa con el a Coruscant, a capital da República. Alí pide autorización ó Consello Jedi para adestrar a Anakin. Inicialmente, o Consello oponse, xa que Anakin é demasiado maior para comezar, e ten medo no seu interior. Pese a esta oposición, Qui Gon decide adestrar a Anakin de todas as formas, pero o asunto queda postergado pola aparición dun Sith, Darth Maul (aprendiz de Darth Sidious), quen durante unha loita no pazo de Naboo mata a Qui-Gon, e á súa vez é derrotado por Obi-Wan Kenobi, o aprendiz de Qui Gon, que é nomeado Cabaleiro Jedi e mestre de Anakin Skywalker.

## Ficha técnica 
* Música: John Williams
* Dirección de fotografía: David Tattersall
* Deseño de produción: Gavin Bocquet
* Dirección de arte: Phil Harvey, Fred Hole, John King, Rod McLean e Ben Scott
* Edición: Ben Burtt e Paul Martin Smith
* Efectos especiais: Industrial Light & Magic

## Elenco 
* Liam Neeson (Qui-Gon Jinn).
* Ewan McGregor (Obi-Wan Kenobi).
* Natalie Portman (Raíña Amidala).
* Jake Lloyd (Anakin Skywalker).
* Ian McDiarmid (Senador Palpatine/Darth Sidious).
* Pernilla August (Shmi Skywalker).
* Oliver Ford Davies (Sio Bibble).
* Hugh Quarshie (Capitán Panaka).
* Ashmed Best (voz de Jar Jar Binks).
* Anthony Daniels (C3PO).
* Kenny Baker (R2D2).
* Frank Oz (voz de Yoda).
* Terence Stamp (Chanceler Finis Valorum).
* Andrew Secombe (voz de Watto).
* Ray Park (Darth Maul).
* Samuel L. Jackson (Mace Windu).
* Sofia Coppola (Saché).
* Keira Knightley.
* Silas Carson (Nute Gunray e Ki-Adi-Mundi).
* Lewis McLedo (voz de Sebulba).
* Gin Clarke (Adi Gallia).
* Hassani Shapi (Eeth Koth).
* Michaela Cottrel (Even Piell).
* Warwick Davis (W. Wald e Weazel, Yoda nas escenas de acción)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* StarWars.com Sitio oficial do Episodio I (en inglés)
Angela Merkel

**Angela Dorothea Merkel**, nada en Hamburgo o 17 de xullo de 1954, é unha política alemá, que ocupou o cargo de chanceleresa de Alemaña entre 2005 e 2021. Dirixiu unha coalición formada polo seu partido, a CDU (Unión Democrática Cristiá), e a CSU (Unión Social Cristiá), xunto co SPD (Partido Socialdemócrata de Alemaña).

## Traxectoria 
### Inicios 
Angela naceu en Hamburgo, Alemaña, co nome de *Angela Dorothea Kasner*. Era filla de Horst Kasner, sacerdote luterano, e da súa muller Herlind, profesora. En 1954, a familia mudou para Templin. Merkel criouse no campo, a apenas oitenta quilómetros de Berlín, dentro de Alemaña Oriental.

Estudou física na Universidade de Leipzig dende 1973 ata 1978. Traballou dende entón ata 1990 no Instituto Central de Física-Química da Academia das Ciencias, graduándose cun doutoramento en física e traballando en química cuántica. Obtivo un sobresaínte pola súa tese titulada  Nesa época na RDA formou parte da CDU de Alemaña Oriental.

En 1989, trala caída do Muro de Berlín, formou parte do partido Demokratischer Aufbruch, co que se converteu en deputada voceira. Despois da reunificación alemá, foi elixida parlamentaria. Co goberno de Helmut Kohl foi ministra de Mulleres e Xuventude. En 1994, fíxose ministra de Medio Ambiente, o que supuxo o inicio da súa vistosa carreira política.

Estivo casada dende 1977 ata 1982 con Ulrich Merkel. Divorciaron e casou outra vez en 1998 con Joachim Sauer.

### Líder da oposición 
Trala derrota electoral do goberno de Kohl en 1998, Angela Merkel fíxose secretaria xeral da CDU. Xa en 1999, o seu partido comezou a superar o SPD, pero xurdiron algúns problemas: houbo un escándalo que afectou o propio Kohl e a Wolfgang Schäuble, o líder da CDU. A raíz disto, Angela foi elixida para substituír a Schäuble.

Isto non agradou a moitos sectores do partido: ela era protestante, muller (a primeira en ser escollida) e procedía da Alemaña Oriental. Por iso, nas eleccións de 2002, o verdadeiro candidato do seu partido foi Edmund Stoiber, líder da CSU, que as perdeu contra Gerhard Schröder.

Dende 2002 ata 2005 foi gañando pouco en pouco apoios tanto no seu partido coma na sociedade alemá. Apoiou os Estados Unidos na Guerra de Iraq e propuxo reformas para face-la industria alemá máis competitiva.

### Xefa do Goberno 
En 2005, foi escollida candidata polo seu partido e gañou as eleccións alemás por unha estreita marxe de votos. Isto provocou que tivese que facer unha coalición co partido de esquerdas SPD, a raíz da cal converteuse na chanceleresa ou xefa de goberno de Alemaña.

## Notas
Proxecto ROTHR

O **proxecto ROTHR** (do inglés *Remote Over the Horizon Radar*, Radar Remoto sobre o Horizonte) é un proxecto de radar feito pola Armada dos Estados Unidos.

Foi desenvolto durante a guerra fría para detectar un posible ataque nuclear balístico da URSS sobre América. Debido á curvatura da superficie do planeta os radares convencionais non poden detectar obxectos que se esconden tralo horizonte. Os ROTHR para poder facer este tipo de detección utilizan a ionosfera como espello para reflectir impulsos electromagnéticos que doutro xeito non puidesen chegar máis aló do horizonte.

O aspecto remoto do sistema consiste en poder determinar cal será o espazo que vai observar. As ondas parten do transmisor cara á ionosfera. Rebota nesta e en obxectos que estean no área de observación. Estas rebotarían no obxecto e chegarían ao receptor.

A empresa Raytheon construíu o último sistema ROTHR en Juana Díaz, Porto Rico. A instalación emisora abrangue 34 antenas de 71 a 125 pés de altura e a receptora de 100 acres de terreo cubertos por 372 pares de antenasde 19 pés de alto en Fort Allen (Vieques), tamén en Porto Rico.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Biblioteca Pléyades, Porto Rico
Campo electromagnético

O **campo electromagnético** é a base do electromagnetismo. Está formado por dous campos vectorais interrelacionados, o campo eléctrico e o campo magnético, caracterizados polos vectores E e B, respectivamente. Se o campo magnético é nulo e o campo eléctrico é constante fálase de campo electrostático.
## Véxase tamén
Chad Michael Murray

**Chad Michael Murray**, nado o 24 de agosto de 1981, é un actor e modelo estadounidense.

## Traxectoria
Acadou sona co papel de Lucas en *One Three Hill*. Actuou noutras series de éxito como *Gilmore Girls* ou ''Dawson's Creek.
## Véxase tamén
Ioió

miniatura|dereita|Ioió dos anos 1960.
Un **ioió** é un xoguete formado por dous pequenos discos redondos de igual tamaño unidos por un eixo, no que se enrola un cordel. O obxectivo do xogo é subir e baixar o disco mediante brincadeiras. Aparellos similares existiron en diversas culturas pero o xoguete moderno provén de Filipinas baseado nun artefacto empregado na caza. En 1929 un empresario norteamericano de orixe filipina comezou a produci-lo xoguete en cantidade e comezou a facerse popular entre os nenos norteamericanos.

## Notas 
## Véxase tamén
Waitakere Ranges

miniatura|dereita|Lion Rock

**Waitakere Ranges** é unha cadea de outeiros que se estende 25 km ó norte e 25 km ó sur de Auckland, Nova Zelandia. A súa altitude máxima é de 474 metros.  Os maorís chaman a Waiakere Ranges e os seus arredores Te Wao nui a Tiriwa. Zona húmida, recibe unha media de 2000 mm ó ano, unha pequena parte consistente en 28 km² forma *The Waitakere Ranges Regional Parkland*.
Symphoricarpos

***Symphoricarpos*** é un xénero que comprende 15 especies de arbustos da familia das Caprifoliaceae. Unhas das especies é nativa da China mentres o restos son nativas do centro e norte de América. Polo clima temperá e húmida da Europa occidental naturalizouse aquí e pode verse nos seus xardíns. Tamén aparece na China.

As follas son de 1.5–5&nbsp;cm de lonxitude, redondeadas, enteiras e con un ou dous lóbulos na base. As flores son miúdas de cor verdosa branca ou rosa, en pequenas agrupacións de 5-15 na maioría das especies, solitarias ou a pares en (*S. microphyllus*). Os froitos son de 1–2&nbsp;cm de diámetro, brandos variando do branco en (*S. albus*) ao rosa (*S. microphyllus*) ou vermello (*S. orbiculatus*) e nunha especie (*S. sinensis*), púrpura escuro.

A especie (*Symphoricarpos albus*) é unha importante fonte de alimentación para paspallases, faisáns e pitas do monte, porén é considerado velenoso para os humanos.

## Especies seleccionadas 
* *Symphoricarpos albus* 
* *Symphoricarpos mexicanus* 
* *Symphoricarpos microphyllus* 
* *Symphoricarpos mollis* 
* *Symphoricarpos occidentalis* 
* *Symphoricarpos orbiculatus* 
* *Symphoricarpos oreophilus* 
* *Symphoricarpos rotundifolius* 
* *Symphoricarpos sinensis*

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Symphoricarpos albus.jpg|*Symphoricarpos albus* flores
Ficheiro:Lonicera symphoricarpos Ypey55.jpg| *Symphoricarpos vulgaris* . Debuxo de Eersde Deel, 1813.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Canadian Poisonous Plants Information System Notes on poisoning: thin-leaved snowberry
* *Symphoricarpos orbiculatus* images at bioimages.vanderbilt.edu
Hamlet

:*Para ver outros artigos co mesmo nome, vexa Hamlet (homónimos)*.

***Hamlet*** é unha traxedia escrita por William Shakespeare, unha das obras teatrais máis coñecidas e citadas do mundo. Shakespeare escribiuna entre 1600 e o verán de 1602, e publicouse por vez primeira en 1603. O soliloquio *To be or not to be* (ser ou non ser) é a pasaxe máis popular da obra.

## Historia e adaptacións 
A historia da obra provén da tradición escandinava que fixo coñecida Saxo Grammaticus na súa obra *Gesta Danorum* a comezos do século XIII ó escribir a historia do príncipe Hamlet. Á súa vez, o Hamlet converteuse nun mito a explorar dentro do teatro e mais tamén do cinema de todos os tempos. Entre as versións e revisitacións sobre este tema destacaron *O incerto señor Don Hamlet, Príncipe de Dinamarca*, de Álvaro Cunqueiro (1958) e mais o *Hamlet Machine*, do alemán Heiner Müller (1979).
Existen numerosas adaptacións cinematográficas e televisivas de Hamlet. Algunhas das máis coñecidas son a de Laurence Olivier de 1948, a de Franco Zeffirelli, protagonizada por Mel Gibson en 1990 ou a de Kenneth Branagh de 1996.

Foi traducida ó galego por Miguel Pérez Romero (con revisión de Antonio Raúl de Toro Santos) e publicada polo Servizo Central de Publicacións da Xunta no ano 1993.

Unha nova versión de Pérez Romero foi publicada en 2023 por Edicións Laiovento.

## Galería de imaxes

Hamlet.jpg|Portada da edición de 1605
Clásicos en Galego. 10. William Shakespeare. Hamlet.jpg|Clásicos en Galego 10: *Hamlet*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Clásicos en Galego
A Virxe do Cristal

***A Virxe do Cristal*** é un poema de máis de mil versos escrito por Manuel Curros Enríquez que relata unha historia de base popular. En 1877 gañou un certame poético en Ourense con este poema xunto coas obras "Unha boda en Einibó" e "O Gaiteiro de Penalta". Debe o seu nome ao Santuario da Virxe do Cristal, en Vilanova dos Infantes.
[miniatura|page=99|*[Aires da miña terra*.]]
## Contido 
A historia d´*A Virxe do Cristal* transcorre en 1630. Os protagonistas son a parella de namorados Rosa e Martiño. Ambos traballan para o señor do castelo de Vilanova, que vive na Corte e non vén máis que para cobrar a renda e o foro. Outro personaxe é Xan de Ventrances (rival de Martiño no amor a Rosa, pero a quen ela rexeitou), que lle comenta a Martiño calumnias sobre a virtude da súa moza. Martiño dá creto ás palabras de Xan e rompe a relación coa rapaza.

Entón a Virxe aparecéselle en soños a Rosa para a reconfortar e ao día seguinte cae do ceo, xunto cun raio, un cristal coa imaxe da Virxe dentro. Martiño encontra o cristal pero non cre que sexa unha proba que demostre a pureza da súa moza. Ao día seguinte, Rosa topa co cristal e a Virxe dille a Rosa que a enviou Deus para demostrar a súa pureza, á vez que manifesta o seu desexo de que lle constrúan unha capela naquel val. O pobo celebra o milagre e Rosa entra nun convento. Martiño víngase de Xan arrincándolle a lingua. A narración acaba coa morte de Martiño en Allariz, conxelado nunha noite nevada, ao pé do convento de Rosa.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Virxe do Cristal
* *Aires da miña terra*
* *O divino sainete*
### Ligazóns externas 
* Santuario da Virxe do Cristal
Chanceler de Alemaña

miniatura|Chancelería en Berlín, a residencia oficial do Chanceler
O ***Kanzler*** (chanceler) foi tradicionalmente a denominación do xefe de goberno de Alemaña. Durante o período de 1871 ata 1945, o nome do cargo era *Reichskanzler* (chanceler imperial), e actualmente é *Bundeskanzler* (chanceler federal). Logo da elección de Angela Merkel, a primeira muller que ocupa a máis alta instancia do executivo alemán, o cargo adoptou a forma feminina: en alemán *Bundeskanzlerin* e en galego chanceleresa federal.

## Chanceleres de Alemaña 
[miniatura|[Otto von Bismarck]]
### Imperio Alemán (*Reichskanzler*) 
: 1871 - 1890: Príncipe Otto von Bismarck
: 1890 - 1894: Conde Leo von Caprivi
: 1894 - 1900: Príncipe Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst
: 1900 - 1909: Príncipe Bernhard von Bülow
: 1909 - 1917: Theobald von Bethmann-Hollweg
: 1917: Georg Michaelis
: 1917 - 1918: Conde Georg von Hertling
: 1918: Príncipe Maximilian von Baden
: 1918: Friedrich Ebert (SPD)
: 1919: Philipp Scheidemann (SPD)

### República de Weimar (*Reichskanzler*) 
: 1919 - 1920: Gustav Bauer (SPD)
: 1920: Hermann Müller (SPD)
: 1920 - 1921: Constantin Fehrenbach (Zentrum)
: 1921 - 1922: Joseph Wirth (Zentrum)
: 1922 - 1923: Wilhelm Cuno
: 1923: Gustav Stresemann (DVP)
: 1923 - 1925: Wilhelm Marx (Zentrum)
: 1925 - 1926: Hans Luther 
: 1926 - 1928: Wilhelm Marx (Zentrum)
: 1928 - 1930: Hermann Müller (SPD)
: 1930 - 1932: Heinrich Brüning (Zentrum)
: 1932: Franz von Papen 
: 1932 - 1933: Kurt von Schleicher

### Alemaña nazi (*Reichskanzler*) 
: 1933 - 1945: Adolf Hitler (NSDAP)
: 1945: Joseph Goebbels (NSDAP)
: 1945: Conde Lutz Schwerin von Krosigk

### República Federal de Alemaña (*Bundeskanzler*) 
: 1949 - 1963: Konrad Adenauer (CDU)
: 1963 - 1966: Ludwig Erhard (CDU)
: 1966 - 1969: Kurt Georg Kiesinger (CDU)
: 1969 - 1974: Willy Brandt (SPD)
: 1974 - 1982: Helmut Schmidt (SPD)
: 1982 - 1998: Helmut Kohl (CDU)
: 1998 - 2005: Gerhard Schröder (SPD)
: 2005 - 2021: Angela Merkel (CDU)
: Dende decembro de 2021: Olaf Scholz (SPD)
[miniatura|[Willy Brandt e Richard Nixon]]
Illa de Alborán

A **illa de Alborán** é un illote español, do mar de Alborán de orixe volcánica, situada entre o litoral andaluz e o norte de África, a uns 92,6 quilómetros do litoral de Almería, provincia á que pertence. A 100 metros dirección nor-leste sitúase o Illote da Nube e outro pequeno roquedal. No centro da illa hai unha canle subterránea que a traspasa dun lado a outro e é navegable con bo tempo denominado *Cova das Morenas*.

O nome de Alborán procede do corsario tunesino Al-Borany, quen utilizou este illote como lugar de refuxio e ancoradoiro para o asalto de navíos mercantes en augas do Estreito de Xibraltar, e como plataforma de lanzamento de ataques contra as costas almerienses. Nas súas proximidades, o 1 de outubro de 1540 produciuse a batalla da Illa de Alborán, unha das primeiras accións da Armada Española. Administrativamente, na actualidade a Illa de Alborán pertence ao concello de Almería e concretamente ao distrito almeriense do barrio de Pescadería.

Debido ao seu gran valor estratéxico, a mediados dos anos 1960 producíronse varios intentos de supostos barcos de pesca soviéticos de establecer un asentamento estable en Alborán, o que motivou ao exército español a establecer na illa un destacamento permanente de Infantaría de Mariña para o control e protección da mesma. Entre as escasas construcións existentes, hai que sinalar o faro (actualmente automatizado). Aínda que resulte sorprendente a illa conta tamén cun campo de fútbol e un cemiterio. Situada nunha importante zona sísmica na que choca a placa africana coa europea, en Alborán sitúanse os epicentros dun bo número de sismos de baixa intensidade. En 1899 descubriuse nela un novo mineral que recibe o nome de alboranita.

A illa e a súa contorna foi declarada Reserva Mariña e Reserva de Pesca en 1997 e no 2003, o Parlamento andaluz aprobou por unanimidade a Lei de Declaración do Paraxe natural de Alborán, o illote da Nube e as augas e fondos mariños que a rodean.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Praza de soberanía
Peñón de Vélez da Gomera

O **Peñón de Vélez da Gomera** (en castelán: *Peñón de Vélez de la Gomera*) é unha península e praza de soberanía española, orixinalmente illa rochosa ata o terremoto de 1930, situada no norte de África, a 126&nbsp;km ao oeste de Melilla e a 117&nbsp;km ao sueste de Ceuta, unida ao continente por unha estreita franxa de area.

Ten unha extensión de 19.000 m² aproximadamente e unha altitude máxima de 87 m sobre o nivel do mar. O límite que separa España de Marrocos por Vélez da Gomera constitúe a fronteira máis pequena do mundo, con apenas 85 metros de lonxitude. Actualmente e de forma permanente está habitado con efectivos de varias unidades do Exército de Terra de España.

## Localización 
Esta illa é un dos enclaves militares de España no norte de África, na costa que se estende entre Ceuta e Melilla, cuxa posesión retivo España logo da independencia do Protectorado Español de Marrocos, debido ao feito de que a súa posesión databa de datas anteriores á propia existencia do reino marroquí e non estaba xa que logo suxeita ao protectorado.

## Historia 
O territorio ocupárono os españois por primeira vez o 23 de xullo de 1508, cando unha escuadra española mandada por Pedro Navarro aniquilou ao poderoso núcleo de piratas que o defendían. En 1522 Muley Mohamed, señor do territorio no que se atopaba o Peñón conseguiu apoderarse do mesmo. Finalmente, o 6 de setembro de 1564, García Álvarez de Toledo y Osorio, marqués de Villafranca e Vicerrei de Cataluña, recupera o Peñón para España por orde de Filipe II. O Peñón de Vélez da Gomera mantívose ininterrompidamente baixo soberanía española desde ese momento. En 1921, no contexto da Guerra de Marrocos, decídese reforzar a presenza española no mesmo.

En 1930 o antigo illote rochoso quedou unido a terra firme polos efectos dun terremoto.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Praza de soberanía

### Ligazóns externas 
* Celebración do V aniversario da españolidade do peñón.
Río Ljubljanica

miniatura|260px|O río ó seu paso por Liubliana.
O **Ljubljanica** é un río de Eslovenia, Europa. Ten 41&nbsp;km de longo, e uns 20&nbsp;km do seu curso discorre baixo covas, así que o río cambia de nome sete veces. A capital de Eslovenia, Liubliana, está situada na súa beira. O Ljubljanica, afluente do Sava, desemboca neste río un 10&nbsp;km ao sur de Liubliana.

## Véxase tamén
Escudo de México

O **escudo de México** é o emblema que aparece na bandeira deste mesmo país. Representa unha aguia devorando unha serpe, que forma parte da lenda azteca da fundación do seu imperio.

É o escudo nacional de México debido a que o inicio do Imperio Azteca foi considerado o inicio de México cando este se independizou de España.

Está constituído por unha aguia mexicana, coa parte superior das ás en actitude de combate. A súa pata esquerda está pousada sobre un nopal florecido sobre un lago; e coa súa pata dereita e co pico sostén unha serpe. Dúas ramas, unha de aciñeira á fronte da aguia e outra de loureiro ó lado oposto, forman entrambas un semicírculo inferior que se une por medio dun listón dividido en tres franxas, coas cores da bandeira mexicana.

A aguia representa a forza cósmica do Sol, o nopal a paisaxe de México e a serpe o poder do país.
Bandeira de México

A **bandeira de México** está composta por Tres franxas verticais co Escudo de México xusto no centro. Ó longo da historia de México houbo unha multitude de bandeiras e estandartes para representar o país. Mentres que o significado das cores cambiou co tempo, estas tres cores foron adoptadas por México dende a independencia de España durante a guerra de independencia do país, e o subsecuente Primeiro Imperio Mexicano. A bandeira actual foi adoptada oficialmente en 1968, mais o deseño da mesma data de 1821.

## Cores e significado 
A bandeira mexicana consta de tres franxas verticais dunha cor diferente cada unha: verde, branca e vermella respectivamente. Estas cores simbolizan o seguinte:

* O verde simboliza a esperanza do pobo.
* O branco simboliza a pureza dos ideais deste.
* O vermello simboliza o sangue derramada polos heroes do país.

No centro da bandeira, na franxa branca, está o escudo de México. Trátase dun escudo que ten a súa orixe nunha lenda azteca. É a representación dunha aguia devorando unha serpe.

A bandeira mexicana é considerada o símbolo de identidade máis importante de México, polo que todos os anos o 24 de febreiro se celebra o día oficial para renderlle homenaxe.

## Cronoloxía 
100px|miniatura|Estandarte da Virxe de Guadalupe

## Bandeiras estatais 

Ficheiro:Flag of Baja California Sur.svg|Baixa California Sur
Ficheiro:Flag of Durango.svg|Durango
Ficheiro:Flag of Guerrero.svg|Guerrero
Ficheiro:Flag of Jalisco.svg|Xalisco
Ficheiro:Flag of Queretaro.svg|Querétaro
Ficheiro:Flag of Quintana Roo.svg|Quintana Roo
Ficheiro:Flag of Tlaxcala.svg|Tlaxcala
Ficheiro:Flag of Yucatan.svg|Iucatán

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Bandeira de México en Flags of the World
Río Save

260px|miniatura|
O **río Save** ou **Sava** (en alemán: *Save*, en esloveno: *Sava*, en húngaro: *Száva*) é un río que pasa por Eslovenia, Croacia, Bosnia e Hercegovina e Serbia. É un afluente dereito do río Danubio, confluíndo en Belgrado. Ten 940&nbsp;km de longo. No tempo dos romanos era coñecido como *Savus*. Considérase o límite norte dos Balcáns.

## Localización e características 
O Sava ten dúas fontes principais, ambas as dúas na rexión alpina do noroeste de Eslovenia. A fonte do Sava Dolinka atópase en Zelenci, preto de Kranjska Gora. O Savica ("pequeno Sava"), que verte as súas augas no lago Bohinj saíndo despois como Sava Bohinjka, é a outra fonte. Os dous brazos do Sava xúntanse en Radovljica e o río toma o nome de Sava a partir deste punto.

Os seus afluentes máis importantes son desde o nacemento ata a desembocadura son os ríos Ljubljanica, Savinja, Mirna, Krka, Sotla, Kupa, Lonja, Orljava, Bosut, Una, Vrbas, Ukrina, Bosna, Tinja, Lukovac, Drina e mais o río Kolubara.

O Sava pasa polas seguintes cidades: Kranj, Zagorje ob Savi, Trbovlje, Hrastnik, Radeče, Liubliana, Zidani Most, Sevnica, Krško e Brežice en Eslovenia, Zagreb, Sisak, Slavonski Brod e Županja en Croacia, Bosanski Šamac e Brčko en Bosnia-Hercegovina e Sremska Mitrovica, Šabac e Belgrado en Serbia.

## Notas 
## Véxase tamén
Michael Owen

**Michael James Owen**, nado o 14 de decembro de 1979 en Chester (Cheshire), é un xogador de fútbol inglés, que actualmente xoga no Stoke City FC. Xogou tamén no Liverpool F.C., Real Madrid e Newcastle United. Foi 78 veces internacional coa selección inglesa. Nos anos 1998 e 1999 foi máximo goleador da Premier League. No ano 2001 foille entregado o Balón de Ouro como mellor futbolista do mundo.
Turbo Esprit

***Turbo Esprit*** é un videoxogo desenvolvido por Durell Software para ZX Spectrum, Commodore 64 e Amstrad CPC.

En Turbo Esprit facemos o papel dun axente antidrogas que conduce Lotus Esprit por Manhattan e que ten a misión de desarticular unha perigosa banda de narcotraficantes, eles teñen catro coches cos que realizan a distribución da droga e a nosa misión é capturalos.
Aztlán

**Aztlán** é o fogar ancestral lendario dos Aztecas. Na lenda é representado como unha illa nun lago localizado no que agora é o norte de México (ou posiblemente o sueste dos Estados Unidos), desde o cal os primeiros aztecas emerxeron ó principio do cuarto mundo. A palabra *Azteca*, raramente usada polos Mexicas (outro nome dado ós aztecas) para describirse a si mesmos, deriva da palabra *Aztekatl*, que significa "de Aztlán". As características deste lugar teñen un rol que non vai máis aló da lenda da cal di que o deus Huitzilopochtli lles ordenou que partisen deste país.

O significado da palabra é *lugar da brancura* ou *lugar das garzas* (do náhuatl azta=paxaros brancos + tlan (tli)=arraigado (lugar de orixe).

Durante a conquista española de México, a historia de Aztlán gañou importancia e foi divulgada por Frei Diego Durán (1581) e outros como un paraíso, libre da enfermidade e da morte, que existiu nalgunha parte no norte afastado. Estas historias axudaron a iniciar expedicións dos españois no que agora é o suroeste dos Estados Unidos.

Aztlán tamén dá o seu nome a varios movementos políticos hispánicos nos Estados Unidos, tales como o *Consejo revolucionario y Gobierno provisional de Aztlán y de Mecha*, tamén coñecido como *Movemento Estudiantil Chicano de Aztlán*. Nesta conexión, refírese a miúdo a ambicións irredentistas de independencia ou unión con México para os estados do suroeste dos Estados Unidos, que México controlou antes do Tratado de Guadalupe Hidalgo en 1848.
Estelada

A **bandeira estelada** ou simplemente **estelada** considérase a bandeira que simboliza a independencia de Cataluña ou dos Países Cataláns (aínda que no País Valenciano tamén hai a estrelada, que evolucionou de xeito paralelo á *Senyera* coroada valenciana).

A súa orixe data dos inicios do século XX e naceu da fusión dos catro paus tradicionais co triángulo coa estrela do mesmo tipo que tiña a bandeira de Cuba. Puxérase ese modelo xa que Cuba era un estado que se independizara había pouco da España, e era polo tanto un referente.

Hai dous tipos principais:

* A chamada estelada azul (*estelada blava*), que é a primeira e que se atopou en publicacións do 1918.
* A chamada estelada vermella (*estelada roja*). Hai quen ve connotacións na cor vermella da estrela e emparenta o vermello coa defensa dun estado independente comunista.

Non quedou fixada a orientación da estrela e ás veces ten un costado paralelo co lado curto da bandeira e ás veces co lado longo.

Algúns grupos minoritarios intentaron implantar outros tipos de bandeiras estreladas con diferentes cores, mais sempre sen éxito.

Desde a creación desta bandeira creáronse moitas outras bandeiras independentistas que tamén teñen unha estrela, como a Estreleira galega, a occitada, a aragonesa ou a saharauí.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lenda das catro barras de sangue
* Independentismo catalán
* Estreleira galega
Kick Off

***Kick Off*** é un videoxogo desenvolvido por Anco para Atari ST en 1989, deseguida apareceu a versión para Amiga seguida das versións para Amstrad CPC, Atari 8-bit, Commodore 64, NES, SNES e ZX Spectrum.

A diferenza dos simuladores de fútbol anteriores a pelota non se pega ós xogadores senón que os xogadores teñen que ir empuxando a bóla na dirección que desexen que vaia, o que dá realismo ó xogo e contribuíu ó grande éxito do xogo, ó que seguiron varias secuelas. Ademais incorpora numerosas accións que poden suceder ó longo do xogo como faltas, penaltis, mostra de cartóns amarelos e vermellos, tácticas, cornes etc. Poden participar de 1 a 4 xogadores elixindo entre diferentes categorías desde a internacional á liga xuvenil.

* Kick Off 2 World Cup - Kick Off 2 World Tournament
Francisco Cea Bermúdez

**Francisco de Paula de Cea Bermúdez y Buzo**, nado en Málaga o 28 de outubro de 1779 e morto en París o 6 de xullo de 1850, foi un político andaluz, conde de Colombi.

## Traxectoria 
Tras diversas tarefas como diplomático, colaborou con Fernando VII na súa pugna co infante Don Carlos tras promulgar a Pragmática Sanción que facilitaba o camiño ó trono á súa filla, a futura Isabel II. Nomeóuselle Presidente do Consello de Ministros o 1 de outubro de 1832 e foi confirmado ó chegar ó trono a raíña Isabel II. Cando a situación se fixo máis complexa, e a raíña pretendía incoporar aos sectores mais críticos coa política absolutista da soberana, Cea Bermudez foi deposto en 1834.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de presidentes de España
Forzas de Paz da ONU

miniatura|300px|Casco azul noruegués
As **Forzas de Paz da ONU**, popularmente coñecidas como **cascos azuis** pola cor dos seus cascos, son corpos militares encargados de crear e manter a paz en áreas de conflito, controlar e observar os procesos de paz e dar asistencia a ex combatentes na implementación de tratados con fins pacíficos. Actúan por mandato directo do Consello de Seguridade da ONU e nel forman parte membros das forzas armadas e policiais dos países integrantes das Nacións Unidas, integrándose así nunha forza multinacional.

En 1956, estas forzas supervisaron o cesamento de hostilidades entre Exipto e Israel. Posteriormente teñen actuado noutros conflitos en Oriente medio, Líbano, Chipre, Mozambique, Somalia, Bosnia etcétera.

En 1988, cando o peruano Javier Pérez de Cuéllar era Secretario Xeral da ONU, os Cascos Azuis recibiron o Premio Nobel da Paz.

En 1993, os Cascos Azuis da ONU destacados na antiga Iugoslavia recibiron o Premio Princesa de Asturias de Cooperación Internacional.

## Véxase tamén 
* Nacións Unidas
Cecilia Böhl de Faber

**Cecilia Böhl de Faber**, nada en Morges (Cantón de Vaud, Suíza), o 24 de decembro de 1796 e finada en Sevilla o 7 de abril de 1877, foi unha escritora española. Adoitaba usar o pseudónimo de **Fernán Caballero**.

## Traxectoria 
Cecilia era filla do cónsul Juan Nicolás Bohl e de Frasquita Larrea, quen tamén escribira empregando o pseudónimo de "Corina". Durante os seus primeiros anos viviu en Alemaña, regresando coa súa familia no ano 1813, á idade de 17 anos. Casou o 30 de marzo de 1816, co capitán de infantaría don Antonio Planelles e Bardaxí. A parella mudouse a Porto Rico xa que o seu esposo fora destinado a ese lugar, pero ese matrimonio duraría pouco por mor do falecemento de don Antonio.

Trasládase a Hamburgo, ao norte de Alemaña, onde viviu coa súa avoa. Algúns anos máis tarde mudouse novamente a El Puerto de Santa María, España, onde coñece a Francisco Ruiz de Arco, marqués de Arco Hermoso. O 26 de marzo de 1822, contrae segundas nupcias co marqués, en Sevilla. En maio de 1835 enviuvou novamente.

Pouco tempo despois coñeceu a Antonio Arrom de Ayala, con quen contraeu matrimonio en 1837. Pero Ayala estaba doente de tise e con graves problemas económicos que fan que se suicide en 1863.

Quedou así a escritora na pobreza; os duques de Montpensier e a raíña Isabel II, protéxena e bríndanlle unha vivenda no Patio de las Banderas do Alcázar de Sevilla. Pero a Revolución de 1868 obrígaa a mudarse debido a que as casas foron postas en venda.

## Obra 
* *La Familia de Alvareda* (1849)
* *La hija del Sol* (1851)
* *La flor de las ruinas*
* *Callar en vida y perdonar en muerte*
* *Cuadros de costumbres populares andaluzas*. Sevilla: Española y Extranjera de José Mª Geofrin (1852)
* *Lucas García* (1852) 
* *A lo lejos del río sur* (1863)
* *Te gusta la toronja* (1853)
* *Clemencia*. Madrid: Mellado (1852)
* *Lágrimas*. Sevilla: Española y Extranjera de José Mª Geofrin (1853)
* *La estrella de Vandalia*. Madrid: A. Andrés Babi (1855) — Novela autobiográfica.
* *La gaviota*. Madrid: Mellado (1856) — Novela realista, onde introduciu o costumismo.
* *Mi abuelo Teodoro y El Secreto del Loro*. Madrid:(1857) — 
* *Cuentos y poesías populares andaluzas*. Sevilla: *La Revista Mercantil* (1859)
* *Cuentos, oraciones, adivinanzas y refranes popular*. Madrid: T. Fortanet (1877)
* *Pobres y ricos* (1890)
* *Obras completas*. Madrid: Avrial (1907)
* *Cuentos de encantamiento infantiles*. Contos infantiles. Madrid: Revista de Archivos (1911)
* *El refranero del campo y poesías populares*. Madrid: Revista de Archivos (1914)
* *Cuentos, adivinanzas y refranes populares, recom,pilación* (1921)
Buddy Holly

**Charles Hardin Holley**, coñecido como **Buddy Holly**, nado en Lubbock (Texas) o 7 de setembro de 1936 e finado o 3 de febreiro de 1959, foi un músico pioneiro do rock and roll nos Estados Unidos.

## Traxectoria 
Gañou fama ó abrir unha presentación de Bill Haley & His Comets en 1955. Na súa curta carreira, lanzou éxitos como *"Blue Days, Black Nights"*, ''"That'll Be The Day"* e *"Peggy Sue"*. Faleceu en 3 de febreiro de 1959 nun accidente de avión, xunto co tamén cantante Ritchie Valens e co DJ *The Big Bopper''. A súa música presenta preocupación pola melodía, introducindo elementos da música mexicana, que posteriormente daría orixe ó tex-mex
Lista de partidos políticos de Francia

## Partidos estatais con presenza no Parlamento Francés (lexislatura 2007 - 2012)
*Partido Comunista Francés (PCF).
*Partido Socialista (PS).
*Unión por un Movemento Popular(UMP).

## Partidos estatais sen presenza no Parlamento Francés
### Extrema dereita
*Fronte Nacional (FN)

### Monárquicos
* Nova Acción Realista (NAR)

## Partidos rexionais
### Bretaña
* Adsav.
* Póla bretoa da Liga Céltica (Celtic League) .
* Partido Bretón/Strollad Breizh.
* Emgann.
*Partido Nacionalista Bretón.

### Cataluña Norte
* Convergència Democràtica de Catalunya (CDC)
* Esquerra Republicana de Catalunya (ERC)
* Unitat Catalana (UC)

### Occitania
* Anaram Au Patac
* Partido da Nación Occitana

### País Vasco
* Abertzaleen Batasuna (AB)
* Batasuna 
* Eusko Alkartasuna (EA)
* Partido Nacionalista Vasco (EAJ-PNB)
Agrupación Nacional

A **Agrupación Nacional** (en francés, *Rassemblement national, RN*) —denominado ata 2018 **Fronte Nacional** (FN) (en francés, *Front national*)— é un partido político francés de extrema dereita que se define como dereita nacionalista, populista e soberanista.

## Presidencia do RN 
[miniatura|150px|En 2011 [Marine Le Pen sucedeu ao seu pai ao mando do partido]]
A presidencia estivo en mans do seu fundador Jean-Marie Le Pen desde 1972 ata 2011, ano en que foi substituído pola súa filla Marine Le Pen.

## Poder do RN 
É o primeiro partido en voto obreiro de Francia, con dous terzos dos seus votantes procedentes do Partido Comunista de Francia e do Partido Socialista. É por iso que se o considera un partido transversal, con ideas de dereita e esquerda e con votantes de ambo-los dous espectros políticos.

Durante os anos 90 e a primeira década do século XXI, a Fronte Nacional foi o terceiro partido político francés, tralo de centro-dereita (UMP) e o de centro-esquerda (Partido Socialista).

Nas presidenciais de 2002, o candidato do partido Jean-Marie Le Pen pasou á segunda volta, deixando fóra o candidato do Partido Socialista, e competiu contra o candidato da UMP, Jacques Chirac, daquela presidente. Nesa votación, Le Pen tan só acadou o 17,8% dos votos. Nas seguintes dúas eleccións presidenciais, a FN non atangueu a segunda volta. En 2017, a candidata Marine Le Pen foi a segunda máis votada, atrás de Emmanuel Macron, perante quen caeu na segunda volta cun 33,9% de apoio, o mellor resultado do partido ata a data.

En 2005, a FN fixo campaña polo *non* no referendo sobre o Tratado que establece unha constitución para Europa, que venceu por un 55%, fronte ao 45% do *si*. Comunistas e boa parte dos socialistas tamén apoiaron o voto en contra.

Nas eleccións ao Parlamento Europeo de 2014 e 2019 foi o partido máis votado en Francia. Na Eurocámara, o RN está integrado no grupo parlamentario Identidade e Democracia, canda outros partidos euroescépticos e nacionalistas de dereitas. Tamén foi o máis votado nas Eleccións europeas de 2024, con algo máis do 31% dos votos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Anthony Burgess

**John Anthony Burgess Wilson**, nado en Manchester o 25 de febreiro de 1917 e finado o 25 de novembro de 1993, foi un escritor británico do século XX. Alén das súas dotes como novelista, tamén destacou por ser compositor, lingüista, profesor e periodista.

## Traxectoria 
Naceu no seo dunha familia católica de clase media. O seu pai era pianista e a súa nai morreu cando Burgess tiña apenas 2 anos de vida. Na década dos corenta fixo o servizo militar inglés en Xibraltar, en plena segunda guerra mundial. Despois da guerra, Burgess traballou para o Servizo Colonial británico na illa de Borneo e en Malaisia como responsábel educativo. Neses anos foille diagnosticado un tumor cerebral, que o afastou un pouco do que estaba a facer e acercouno á literatura.

Dentro da súa produción literaria podemos destacar a novela *A Clockwork Orange* (*A Laranxa Mecánica*) do 1962, que foi levada ao cinema polo director Stanley Kubrick no ano 1971. Esta obra destaca pola sátira social que fai o propio autor, e pola introdución dunha xerga xuvenil inventada polo propio Burgess (o nadsat), que toma gran parte dos termos de linguas eslavas, das que Burgess era coñecedor.

No ano 1993 Anthony Burgess morreu dun cancro de pulmón.
Partido Comunista Francés

O **Partido Comunista de Francia** (*Parti Communiste Français*, PCF) é un partido político francés de esquerdas, membro do Partido da Esquerda Europea.

## Historia 
O PCF foi fundado no Congreso de Tours, no ano 1920, como consecuencia da escisión no seo da Sección Francesa da Internacional Obreira (SFIO) entre os partidarios da II Internacional (da cal formaba parte a SFIO) e os partidarios da III Internacional (maioritarios e favorábeis á Revolución Rusa e ó bolxevismo). Estes últimos fundaron a Sección Francesa da Internacional Comunista (SFIC), que se convertería posteriormente no actual Partido Comunista Francés.

Despois da liberación de Francia, ao final da segunda guerra mundial, o partido comunista participou nos primeiros gobernos ata 1947, por ser unha das forzas políticas máis importante naquelas. Logo volveu ter ministros en diferentes gobernos de esquerda da quinta república.

O PCF presentou candidatos as eleccións para presidente da república francesa:
* 1924 - Zéphyrin Camélinat, 84 anos, deputado (2,44 %);
* 1931 - Marcel Cachin, 61 anos, deputado (1,23 %);
* 1932 - Marcel Cachin, 62 anos, deputado ( 0,96 %);
* 1939 - Marcel Cachin, 69 anos, senador  (8,07 %);
* 1953 - Marcel Cachin, 84 anos, deputado (12,12 %);
* 1958 - Georges Marrane, 70 anos, senador e alcalde de Ivry-sur-Seine (12,74 %);
* 1965; o PCF apoia a François Mitterrand;
* 1969 - Jacques Duclos, 72 anos, senador (21,27 %);
* 1974; o PCF apoia a François Mitterrand, nesta data François Mitterrand presenta o Partido Socialista;
* 1981 - Georges Marchais, 60 anos, deputado do Val do Marne (15,34 %);
* 1988 - André Lajoinie, 58 anos, deputado do departamento Allier (6,8 %);
* 1995 - Robert Hue, 48 anos, alcalde de Montigny lès Cormeilles (8,65 %);
* 2002 - Robert Hue, 55 anos, deputado do Val-d'Oise e deputado europeo (3,37 %);
* 2007 - Marie-George Buffet, 58 anos, deputada do Sena-San Denis, e exministra de xuventude e de deportes (1,93 %).

## Situación a principios do século XXI
A secretaria xeral do PCF  ocupa a deputada Marie-George Buffet dende o ano 2001. Foi elixida para este cargo despois da marcha do antigo secretario xeral Robert Hue e logo reelixida no 33º congreso nacional do partido o  26 de marzo de 2006.

O Partido Comunista Francés atópase na oposición, aínda que durante a cuarta e a quinta repúblicas participou en varios gobernos.

Despois das eleccións de marzo do 2008 o PCF goberna dous departamentos , o Val do Marne na Illa de Francia e o Allier na rexión de Auvernia, perdendo o goberno "histórico" do departamento da Sena-San Denis. Trátase dos departamentos de Sena-San Denis e Val do Marne, os dous na rexión de Illa de Francia. O PCF ocupa a presidencia destes dous departamentos grazas ó apoio recibido por parte dos outros partidos políticos de esquerda presentes nos Consellos Xerais, xa que en ningún caso dispón da maioría absoluta.

## Véxase tamén
Presidente de Timor Leste

miniatura|dereita|120px|Brasón de Timor Oriental
Timor Leste tornouse independente de Portugal o 28 de novembro de 1975. Francisco Xavier do Amaral foi o seu primeiro presidente, pero gobernou soamente ata o 7 de decembro de 1975, día en que Indonesia invadiu o país.

Timor Leste permaneceu baixo a ocupación indonesia ata que o 30 de agosto de 1999 a súa poboación votou masivamente pola independencia nun referendo supervisado pola ONU. Debido ós ataques de milicias rebeldes que non aceptaron o resultado do referendo, a ONU mantivo o territorio baixo a súa administración ata o 20 de maio de 2002, cando o país novamente recuperou a independencia. Xanana Gusmão foi o seu primeiro presidente electo.

## Presidentes de Timor Leste (2002 - presente) 
Segundo a constitución, o presidente é o xefe de estado de Timor Leste. É electo pola poboación para un período de 5 anos. Esta é unha lista dos presidentes do país desde 2002.
Lista de presidentes do Afganistán

## República de Afganistán
#Sardar Mohammad Daud Khan (17 de xullo de 1973 - 27 de abril de 1978)

## República Democrática de Afganistán
#Nur Mohammad Taraki (30 de abril de 1978 - 14 de setembro de 1978)
#Hafizullah Amin (14 de setembro de 1978 - 27 de dembro de 1978)
#Babrak Karmal (27 de decembro de 1978 - 24 de novembro de 1986)
#Haji Mohammad Chamkani (24 de novembro de 1986 - 30 de setembro de 1987) (Presidente en funcións)
#Mohammad Najibullah (30 de setembro de 1987 - 30 de novembro de 1987)

## República de Afganistán
#Mohammad Najibullah (30 de novembro de 1987 - 16 de abril de 1992)
#Abdul Rahim Hatef (16 de abril de 1992 - 28 de abril de 1992)

## Estado Islámico de Afganistán
#Sibghatullah Mojaddedi (28 de abril de 1992 - 28 de xuño de 1992)
#Burhanuddin Rabbani (28 de xuño de 1992 - 27 de setembro de 1996)

## República Islámica de Afganistán
#Hamid Karzai (7 de deceembro de 2004 - )

Ver: Historia de Afganistán
Ghouls 'N Ghosts

'''''Ghouls 'N Ghosts''''' é un videoxogo desenvolvido por Capcom para Sega en 1989. Orixinalmente creado para máquinas recreativas saíron versións para Amiga, Amstrad CPC, Atari ST, Commodore 64, Genesis, Sega Master System e ZX Spectrum.
Segunda parte de Ghosts 'N Goblins. Estamos na Idade Media e o cabaleiro Arthur ten que se enfrontar ás forzas do mal para rescatar a unha princesa secuestrada. Dispón dunha armadura que o protexe contra as os seus inimigos e de diversas armas, machada, disco, espada, bólas de lume.
Dynamite Dux

***Dynamite Dux*** é un videoxogo desenvolvido por Sega para máquinas recreativas e convertido por Activision en xogo de ordenador en 1989, saíron versións para Amiga, Amstrad CPC, Atari ST, Commodore 64 e ZX Spectrum.
Achacha secuestrou ó pato Lucy pero Pin está decidida a destruír a Achacha para liberar a súa amiga, deberá loitar contra crocodilos, cans rabiosos ou cabezas de alce. Por sorte hai tamén salchichas, pasteis e hamburguesas para repoñer enerxía ou cofres para aumenta-la puntuación, ademais de armas como lanzachamas, lanzafoguetes, pedras, bombas ou bazookas sen esquecer os efectivos puños de Pin.
Galería de imaxes do euro

## Símbolo

Ficheiro:Euro symbol.svg|Símbolo do euro
Ficheiro:Euro symbol black.svg|Símbolo do euro, negro
Ficheiro:Euro_Construction.svg | Construción do euro

## Billetes
### Parte frontal

File:EUR 500 obverse (2002 issue).jpg|500 Euros
File:EUR 200 obverse (2002 issue).jpg|200 Euros
File:EUR 100 obverse (2002 issue).jpg|100 Euros
File:EUR 50 obverse (2002 issue).jpg|50 Euros
File:EUR 20 obverse (2002 issue).jpg|20 Euros
File:EUR 10 obverse (2002 issue).jpg|10 Euros
File:EUR 5 obverse (2002 issue).jpg|5 Euros

#### Novo deseño

File:EUR 5 obverse (2013 issue).png|5 Euros

### Parte traseira

File:EUR 500 reverse (2002 issue).jpg|500 Euros
File:EUR 200 reverse (2002 issue).jpg|200 Euros
File:EUR 100 reverse (2002 issue).jpg|100 Euros
File:EUR 50 reverse (2002 issue).jpg|50 Euros
File:EUR 20 reverse (2002 issue).jpg|20 Euros
File:EUR 10 reverse (2002 issue).jpg|10 Euros
File:EUR 5 reverse (2002 issue).jpg|5 Euros

#### Novo deseño

File:EUR_5_reverse_(2013_issue).png|5 Euros
File:EUR 10 reverse (2014 issue).png|10 Euros
John Carradine

**Richmond Reed Carradine**, coñecido como **John Carradine**, nado en Nova York o 5 de febreiro de 1906 e finado en Milán o 27 de novembro de 1988, foi un actor de cinema dos Estados Unidos do xénero *western*. Comezou a súa carreira como intérprete de Shakespeare no teatro, e fixo a súa estrea no cinema en 1930 co nome de **Peter Richmond**. Adoptou o nome **John Carradine** dous anos despois.

Os seus 4 fillos tornáronse actores: David Carradine, Robert Carradine, Keith Carradine e Bruce Carradine.

Faleceu en 1988 durante unha visita á cidade italiana de Milán ós 82 anos.
Eurycoma longifolia

***Eurycoma longifolia*** é unha planta da familia das Simaroubaceae nativa de Indonesia e Malaisia, usada na medicina tradicional deses países para tratar disfuncións sexuais.
Áspide

A **áspide** (*Vipera aspis*) é unha víbora velenosa nativa de Europa. De adulta alcanza entre 70 e 90&nbsp;cm, cos machos un pouco máis grandes cás femias. Caracterízase pola cabeza en punta de frecha e a pupila vertical. É unha especie común nos Alpes e nos Pireneos. Non se debe confundir coa naia exipcia (*Naja haje*), tamén coñecida popularmente como *áspide de Cleopatra*.

## Notas
Abano

miniatura|Abano xaponés
Un **abano**, tamén denominado **abanador** ou **abanico** é un instrumento para darse aire ó movelo dun lado a outro.

Coñécense relevos exipcios antigos mostrando o uso do abano en cerimonias do palacio. Os gregos convertérono nun instrumento de uso doméstico desde o século V a.C., e deles pasou o seu uso a etruscos e romanos. Os xaponeses inventaron o abano pregable no século VII, os portugueses levárono a Europa no século XV e no século XVII adoptou a forma actual.

## Notas
Abanqueiro

Un **abanqueiro** é unha fervenza. 

Como topónimo pode referirse a:

;En Galiza
***Abanqueiro**, parroquia do concello de Boiro;
****Abanqueiro**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Abanqueiro**, apelido galego.
***Abanqueiro Sociedade Deportiva**, equipo de fútbol de dita parroquia.
Abarca

miniatura|dereita|O Olentzero coas típicas abarcas vascas
Unha **abarca** é un  calzado rústico feito de coiro sen curtir ou de caucho que se axusta ó pé cubrindo só a súa planta e os dedos, e que se ata con cordas ou correas ao nocello. As de coiro seguen empregándose en actividades folclóricas, mentres que para as funcións orixinais no campo, estas foron substituídas polas de caucho. Entre as máis coñecidas están as abarcas menorquinas (avarca) e as vascas (abarka).

Existe outro tipo de abarca de madeira dunha peza, que foi utilizado especialmente polo campesiñado de Cantabria. Este tipo de calzado garda certa similitude coa zoca neerlandésa.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Olentzero
* Zoca