Camelia do Xapón

A **camelia do Xapón** ou **xapoeiro** (***Camellia japonica***) é a especie máis coñecida do xénero *Camellia*. Chamada simplemente **camelia** ou **roseira de inverno**, é un arbusto procedente de oriente pertencente á familia Theaceae. Moi común nos xardíns de Galicia, tense chamado a flor das Rías Baixas. É tamén a flor oficial do estado de Alabama nos Estados Unidos.

## Distribución e hábitat 
Atópase brava na China (Shandong e leste de Zhejiang), Taiwán, Corea do Sur e sur do Xapón. Medra en bosques, cunha altitude entre 300 e 1100 m. Adaptouse ben ás condicións climáticas e edáficas dalgunhas zonas de clima temperado e solos acedos coma o sur de Galicia. Moi común nos xardíns das Rías Baixas.

## Descrición 
A camelia *C. japonica* é unha arboriña ou arbusto de flor, duns 1,5 a 6 m de altura, que ocasionalmente acada os 11 m de alto. Algunhas variedades cultivadas incluso superan os 72m². As pólas máis novas son pardas ou púrpuras, tornándose cinsentas cos anos. As follas son alternas e coriáceas de cor verde escura brillante pola face anterior e verde pálida pola cara posterior, normalmente de 5 a 11&nbsp;cm de longo por 2,5 a 6&nbsp;cm de largo, cun pecíolo groso duns 5 a 10&nbsp;mm de longo. As follas rematan en punta e os bordos son lixeiramente serrados.

## Taxonomía 
[miniatura|dereita|300px|A vella camelia do [parque de Castrelos, en Vigo.]]

O xénero *Camellia* tomou o nome do xesuíta e botánico George Kamel. O nome da especie *japonica* deullo Carl von Linné en 1753 a causa de que Engelbert Kaempfer foi o primeiro en describir a planta cando estaba no Xapón.

Na *Flora da China* distínguense dúas variedades:

As *Camellia japonica* máis vellas de Europa atópanse en Vila Nova de Gaia (Portugal), e en Caserta (Italia), ademais da do castelo de Pillnitzer (Alemaña). Todas elas plantáronse probabelmente a finais do século XVIII.

A camelia entrou en Galicia probabelmente a principios do século XIX dende Portugal. As camelias do Xapón máis antigas que se coñecen en Galicia e que aínda sobreviven son as do parque Castrelos (Quiñones de León) en Vigo. O xardín créase en tempos do primeiro marqués de Alcedo, existindo constancia de que o marqués de Loureiro en 1860 cultivara as primeiras camelias provenientes do seu alcouve de Portugal. O cultivo continuou co noveno Marqués de Valladares, a cargo de persoal inglés. Desa época conservamos un impresionante exemplar de *C. japonica* no xardín de buxos inglés na parte traseira do pazo.

### Condicións de cultivo 
Normalmente, a camelia non se dá ben en climas moi fríos. Porén téñense producido cultivares resistentes. Gostan da sombra, dos solos bastante acedos, húmidos e con boa drenaxe. En solos lamentos as raíces tenden a podrecer.

### Cultivares 
A camelia do Xapón apréciase polas súas flores, que, segundo a súa forma, poden ser dos seguintes tipos:
* Simple: de 5 a 8 pétalos e con estames visibles nun círculo central.
* Semidobre: dúas ou máis fileiras de pétalos (máis de 8) lisos ou rizados. Estames visibles.
* Dobre incompleta: pétalos numerosos e imbricados. Estames visibles coa flor aberta.
* Dobre completa: numerosas fileiras de pétalos imbricados. Sen estames.
* En forma de anemone: unha ou máis fileiras de pétalos externos que rodean un centro globular formado por estames e petaloides.
* Dobre informal ou en forma de peonia: flor globular con mestura de pétalos irregulares e petaloides, ou de ambos, e estames.
Hai máis de 2000 cultivares desenvolvidos. A gama de cores das flores vai dende o vermello até o branco pasando polo rosa; ás veces con variedades multicolores, con raias ou con pintas. Os cultivares inclúen: 'Elegans' con grandes flores rosadas con estrías brancas; 'Guilio Nuccio' con pétalos rubios ou rosado e estames amarelos; 'Mathotiana Alba' con flores brancas, e *Tsar* con flores dobres de cor encarnada; 'Alba Plena' de flores moi brancas ; 'Unryu' con debuxos en zigzag. “Unryu” significa “dragón nas nubes” en xaponés. Outro tipo pouco común é a chamada *camelia cola de peixe* ou *C. japonica* 'Kingyo-tsubaki'. As puntas das follas desta planta semellan a colas dos peixes.

Algúns cultivares galegos son: 'Cidade de Vigo', 'Bo Nadal', 'Leonor Magariños', 'Do Pozo' ou 'Millarenga'.

## Galería de imaxes (cultivares) 

Ficheiro:Orballo,_Dew.jpg|Exemplar de flor simple.
Ficheiro:Camellia.japonica.cv.Chandlers.Elegance.7167.jpg|'Chandler's Elegance'
Ficheiro:Camelia japonica Dr. Tinsley 2006-04-8_200.jpg|'Dr Tinsley', unha flor semidobre.
Ficheiro:Camellia japonica 'Nobilissima'.jpg|'Nobilissima'
Ficheiro:Camellia.japonica.cv.Ashiya.7166.jpg|'Ashiya', un cultivar de flor simple.
Ficheiro:Camellia.japonica.cv.Colombo.7168.jpg|'Colombo', flor de forma dobre informal ou de tipo peonia.
Ficheiro:Hikarugenji trevarez.jpg|'Hikarugenji' (Souvenir de Henri Guichard)
Ficheiro:Camellia_japonica-anemone.jpg|Flor de camelia en forma de anemone.
Ficheiro:Camellia.japonica.cv.Jurys.Yellow.7176.jpg|'Jurys Yellow', un cultivar con flor de anemone.
Ficheiro:Camelia_February_2009-2.jpg|Flor dobre completa.

### Doenzas 
Algunhas patoloxías producidas por fungos ou algas producen manchas nas follas que fan que aparezan puntos prateados e redondeados no face das mesmas, e poden facer incluso que caian. Mofo negro, máculas foliares; bugallos foliares ou podremias florais (que fan que estas tornen pardas e caian); podremia das raíces; e chancros causados polo fungo: *Glomerella cingulata*, que penetra polas feridas que a planta poida ter.

Entre as pragas, algúns insectos atacan a camelia como o escaravello *Pantomorus cervinus*, a cochinillas fariñentas *Planococcus citri* e *Pseudococcus longispinus*, os gurgullos *Otiorhyncus salcatus* e *Otiorhyncus ovatus*, ou a *Fiorinia theae*.

Algunhas enfermidades fisiolóxicas poden ser os danos resultado da salinidade do solo; cloroses causadas pola falla de certos elementos nutritivos no solo; a caída dos gomos ou botóns foliares por mor de exceso de auga, altas temperaturas, ou incluso a causa de ter testos demasiado pequenos que afogan a raíz.

Outros problemas poden ser os edemas ou queimaduras polo sol (asolamento). Non se sabe moito de problemas víricos na *C. japonica*.

## A camelia na cultura 
As camelias son vistas como símbolos de boa sorte no Aninovo e na primavera chinesa e incluso serven coma ofrendas para os deuses.

Unha das plantas máis importantes relacionadas coa camelia do Xapón é a *Camellia sinensis*, de onde vén a planta do té. Esta planta non acostuma usarse en xardinaría porque, a diferenza da *japonica*, ten unha flores brancas moi miúdas. Tampouco a planta do té entrou a formar parte na historia da arte coma a *Camellia japonica*. Porén tense usado moito en medicina tradicional durante a dinastía Shang. Primeiro fora usada para beberaxes durante a dinastía Zhou.

A mediados do século XIX, as camelias estaban moi de moda en Europa occidental. Isto inspirou a moitos artistas da época. Alexandre Dumas viuse influenciado pola morte moi temperá da cortesá parisiense Marie Duplessis en 1847, cando escribiu *A Dama das Camelias*. Verdi baseouse na obra de Dumas para compor *La traviata*.

Autores coma Rosalía xa falaban no século XIX da camelia en Galicia. Igualmente Curros Enríquez, Pondal, Pardo-Bazán, Fernández Flórez ou Cunqueiro mencionan a camelia nas súas obras.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Té