Marcha Real

A **Marcha Real**, oficialmente ***Marcha Real Española***, son as denominacións tradicionais, xunto coa de **Marcha Granadera** —ou antigamente, **Marcha de Granaderos**—, que recibe o himno nacional de España.

Aínda que o rei Carlos III declarouna «Marcha de Honra» o 3 de setembro de 1770 foi a costume popular de cantala o que a converteu *de facto no* himno nacional, con anterioridade a que se declarara como tal de maneira legal. A denominación de «Marcha Real» foi unha expresión usada de maneira popular porque adoitaba ser interpretada nos actos públicos aos que asistía o rei ou a raíña.

A *Marcha Real* foi o himno de España dende o século XVIII, excepto durante o Trienio Liberal (1820-1823) e a Segunda República (1931-1939), períodos nos que se usou o Himno de Riego. Restableceuse a súa oficialidade durante a guerra civil na zona sublevada polo decreto do 27 de febreiro de 1937, ratificado no Boletín Oficial del Estado unha vez finalizada a contenda o 17 de xullo de 1942.  A regulación máis precisa realizouse no Real Decreto 1560/1997, do 10 de outubro de 1997, ano da adquisición plena dos dereitos de autoría da harmonización realizada por Bartolomé Pérez Casas e revisada por Francisco Grau, director de banda da Garda Real, quen cedeu gratuitamente os seus dereitos.

## Historia 
A *Marcha Real* é un dos himnos nacionais máis antigos de Europa: a súa primeira mención aparece en 1761 no *Libro da Ordenanza do Toque de Pífanos e Tambores de novo na Infantería*, composta por Don Manuel de Espinosa, 1761, de Manuel de Espinosa de los Monteros. Neste documento escríbese a súa partitura e titúlase *Marcha granadera* ou *Marcha de granaderos*. Segundo este documento, Manuel de Espinosa é o seu compositor.

Hai unha falsa crenza de que o autor da *Marcha Real* era Frederico II de Prusia, un gran afeccionado á música. Esta crenza comezou en 1861 cando apareceu por primeira vez publicada en *España Militar*. En 1864, o coronel Antonio Vallecillo publicou a noticia no xornal *El Espíritu Público*, popularizando así a suposta orixe prusiana da *Marcha Real*. Segundo Vallecillo, o himno foi un agasallo de Frederico II ao soldado Juan Martín Álvarez de Sotomayor que estivo na corte prusiana, por orde de Carlos III, para coñecer as tácticas militares desenvolvidas polo exército de Frederico II. En 1868 publícase a historia en *Los Sucesos*, cambiando o destinatario do agasallo a Pedro Pablo Abarca de Bolea, conde de Aranda. O mito foi así recollido en diversas publicacións desde 1884 e 1903, ata que foi incluído en 1908 na Enciclopedia Espasa.

En 1770, o rei Carlos III declarou a *Marcha de Granaderos* "Marcha de Honra", e con isto formalizou o costume de realizala en actos públicos e solemnes só cando aparecía o rei. É durante o reinado de Isabel II cando se converteu no himno oficial.

En 1857 Mily Balakirev, pertencente ao grupo de The Five, compuxo unha abertura nunha marcha española (O*bertura para orquestra sobre o tema dunha marcha española, op.6*), concretamente sobre o tema da *Marcha de granaderos*. A obra está dedicada a *Ludmila Iwanowna Schestakowa* e hai unha versión para piano a 4 mans arranxada por Sergei Lyapunov.

Despois da Revolución de 1868, o xeneral Prim convocou un concurso nacional para crear un himno oficial, concurso que foi abandonado. Ante a incerteza, recoméndase ao xurado que siga considerando a *Marcha de Granaderos* como tal. En tempos de Afonso XIII estabeleceuse por unha Real Orde Circular (27 de agosto de 1908) que se interpretara a harmonización da marcha realizada por Bartolomé Pérez Casas, músico maior do Real Corpo de Gardas de Alabarda.

Tamén hai unha versión harmonizada e instrumentada polo famoso compositor español Germán Álvarez Beigbeder, que curiosamente foi estudante de harmonía de Pérez Casas a principios dos anos 1910.

Durante a Segunda República, entre 1931 e 1936, o Himno de Riego foi oficialmente Himno da República, a pesar de non aparecer en ningún dos artigos da súa constitución nin dos Boletíns. En 1931, pouco despois da súa proclamación, organizouse unha gran polémica sobre a súa vixencia como Himno Nacional no que interviñeron numerosos políticos, intelectuais e músicos: entre outros, foi famoso un artigo de Pío Baroja contra el, xa que o consideraba demasiado da rúa e inadecuado para os ideais da nova República.

A Marcha Real foi recuperada como Himno Nacional en 1936 durante a guerra civil e desde entón é oficial. Houbo numerosas versións, unhas máis longas que outras ata 1997 cando o Goberno de España oficializouno por Real Decreto.

A actual versión sinfónica oficial da *Marcha Real* que substitúe á de Pérez Casas, pertence ao mestre Francisco Grau e é a oficial tras o Real Decreto do 10 de outubro de 1997, cando o Reino de España adquiriu o copyright da *Marcha Real*, ata entón pertencente aos herdeiros de Pérez Casas.

Estas semellanzas son completamente inútiles e innegables , pero a realidade científica é que non hai ningún documento que conteña música de Ibn Bayyah e non se pode afirmar con certeza que fose o autor deste Nuba. A tradición andaluza de Marrocos recolle esta melodía a través da transmisión oral na citada *tušiya*, polo que a datación da súa orixe nos séculos XI e XII é completamente arriscada.

## Partitura 
Esta é unha versión non oficial que comeza en do maior e acaba en fa maior, con esquemas AABBaabb onde 'a' e 'b' son iguais a 'A' e 'B' e son transportados unha quinta abaixo respectivamente:
* [//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b6/Marcha_Real_de_Espa%C3%B1a.pdf Partitura de piano da Marcha Real de España]

A versión oficial publicada xunto ao BOE 244/1997:
* Partituras da Marcha Real de España

## Utilización 
O himno nacional de España ou Marcha Real emprégase en diferentes versións segundo o tipo de evento, lugar ou autoridade que presida o evento. Segundo o Real Decreto do BOE 1560/1997 que vimos anteriormente, existen dúas versións:

* Versión longa ou completa: 52 segundos. Consiste na interpretación completa do himno. Interprétase para izar a Bandeira de España, cando a bandeira de España entre ou saia da formación militar, en actos solemnes, cando o acto ou acto estea presidido polo rei ou a raíña e nas celebracións de eventos deportivos nos que estea representado. a España.

* Versión curta ou abreviada: 30 segundos. Consiste na interpretación das dúas "2 partes centrais" do Himno Nacional. Interprétase para render honores ás altas autoridades do Estado que non sexan os reis. A Princesa de Asturias, os infantes de España, o presidente do Goberno e os ministros, secretarios e subsecretarios de Estado, directores xerais, xefes de persoal dos Exércitos e da Armada, presidentes das comunidades teñen dereito a honra cunha versión curta do Himno Nacional.autonómico, etc.

## Letra do himno de España 
A **Marcha Real** non ten letra oficial, o que o converte nun dos tres únicos himnos nacionais do mundo actual nesa situación, xunto cos de San Marino e Bosnia e Hercegovina.

Non en tanto, escribíronse varias letras para usalas en actos importantes xunto coa melodía. Os máis antigos versos datan ata o ano 1843, compostos polo dramaturgo de orixe arxentino Ventura de la Vega:

:*Venid españoles*
:*Al grito acudid*.
:*Dios salve a la Reina*,
:*Dios salve al país*.

### Versión con letra de Eduardo Marquina (1927) 
Esta letra foi escrita por Eduardo Marquina con motivo das vodas de prata no trono de Afonso XIII. A versión que está aquí é a publicada no diario ABC o 17 de maio de 1927, aínda que poida incluír algunha gralla; por exemplo, non parece factible que, como ocorre na terceira estrofa, dous versos (o 5.º e 8.º) acaben coa mesma palabra ("fe"). De igual maneira, en diversos audios se di que a última palabra na estrofa primeira, verso 3.º, sexa "color" e non "pendón". 

**La bandera de España** (Coro)
:*¡Gloria, gloria, corona de la Patria,*
:*soberana luz*
:*que es oro en tu pendón!*
:*¡Vida, vida, futuro de la Patria,*
:*que en tus rojos es*
:*abierto corazón...!*
:*Púrpura y oro: bandera inmortal*
:*¡en tus colores juntas, carne y alma están!*
:*Púrpura y oro: querer y lograr:*
:*¡tú eres, Bandera, el signo del humano afán!*

**España guiadora** (Solo)
:*¡Pide, España! ¡Tu nombre llevaremos*
:*donde quieras tú;*
:*que honrarlo es nuestra ley!*
:*¡Manda, España, y unidos lucharemos,*
:*porque vivas tú,*
:*sin tregua pueblo y rey!*
:*Una bandera gloriosa nos das;*
:*¡nadie, viviendo, España, nos la arrancará!*
:*Para que, un día, nos pueda cubrir,*
:*¡danos, España, el gozo de morir por ti!*

**¡Viva España!...** (Coro)
:*¡Viva España! Del grito de la Patria,*
:*la explosión triunfal*
:*abrió camino al sol;*
:*¡Viva España! repiten veinte pueblos*
:*y al hablar dan fe*
:*del ánimo español...*
:*¡Marquen arado, martillo y clarín*
:*su noble ritmo al grito de la Patria fe!*
:*¡Guíe la mente a la mano hasta el fin,*
:*al "Viva España" asista toda España en pie.*

### Versión carlista 
:*Viva España,*
:*gloria de tradiciones,*
:*con la sola ley*
:*que puede prosperar.*

:*Viva España,*
:*que es madre de Naciones,*
:*con Dios, Patria, Rey*
:*con que supo imperar.*

:*Guerra al perjuro*
:*traidor y masón,*
:*que con su aliento impuro*
:*hunde la nación.*

:*Es su bandera*
:*la historia de su gloria;*
:*por ella dará*
:*su vida el español*

:*Fe verdadera*
:*que en rojo de amor*
:*aprisiona briosa*
:*un rayo de sol.*

### Versión con letra de José María Pemán 
Esta é a letra máis coñecida. Foi composta polo poeta gaditano José María Pemán, en 1928 por encargo de Miguel Primo de Rivera, e non durante a guerra civil, como se di a miúdo.

:*¡Viva España!*
:*Alzad la frente*
:*hijos del pueblo español*
:*que vuelve a resurgir.*

:*Gloria a la Patria*
:*que supo seguir*
:*sobre el azul del mar*
:*el caminar del sol.*

:*¡Triunfa, España!*
:*Los yunques y las ruedas*
:*cantan al compás*
:*del himno de la fe.*

:*Juntos con ellos*
:*cantemos de pie*
:*la vida nueva y fuerte*
:*de trabajo y paz.*
Despois da Guerra civil española, José María Pemán decide cambiar o segundo verso («alzad la frente») polo coñecido «alzad los brazos», ademais de cambiar tamén («Los yunques y las ruedas») por «Los yugos y las flechas».

### Versión con letra de Juaristi, De Cuenca, Linares e Fonte (1997)
Os escritores e poetas Jon Juaristi, Luis Alberto de Cuenca, Abelardo Linares e Ramiro Fonte compuxeron unha letra para a *Marcha Real* despois de que o entón presidente do Goberno, José María Aznar, expresara o seu desexo de engadir letras ao himno español. A elección destes autores debeuse non só á súa pertenza ao mundo literario, senón tamén a que entre eles existía, supostamente, a suficiente pluralidade ideolóxica e xeográfica que os aproximaba á realidade da sociedade española. A letra presentouse ao Goberno pero o proxecto quedou definitivamente en marcha aguantar pola tensión política do momento, sendo inviable o consenso necesario para un tema tan delicado.

:*Canta, España,*
:*y al viento de los pueblos*
:*lanza tu cantar*
:*hora es de recordar.*

:*Que alas de lino*
:*te abrieron camino*
:*de un confín al otro*
:*del inmenso mar.*

:*Patria mía*
:*que guardas la alegría*
:*de la antigua edad*
:*florezca en tu heredad.*

:*Al sol de Europa,*
:*alzada la copa,*
:*el árbol sagrado*
:*de la Libertad.*

Segundo o que di o propio Juaristi, os autores decidiron que «o texto debía ser breve, fácil de memorizar e traducir, cun léxico sinxelo, sen acentos bélicos e con tres ideas básicas: a proxección universal de España, o seu destino europeo e a exaltación da Liberdade. (...) Pareceunos que, ademais de cumprir os requisitos mencionados, [a letra] abundaba, dentro da súa brevidade, en referencias á tradición poética hispánica de todos os tempos».

### Versión seleccionada polo Comité Olímpico Español (2007) 
En xuño de 2007, o presidente do Comité Olímpico Español, Alejandro Blanco, propuxo a composición dunha nova letra que se puidese interpretar naquelas ocasións nas que a vitoria dos deportistas españois propiciaba a representación do himno oficial durante a entrega do trofeo. Esta nova letra é unha das moitas versións non oficiais que existen actualmente. Enviáronse numerosas propostas de españois anónimos para que un xurado creado para tal fin elixise unha.

A letra elixida, obra de Paulino Cubero, foi filtrada o 11 de xaneiro de 2008 á prensa, días antes da súa presentación oficial, que debía ter lugar o 21 de xaneiro. Estas letras provocaron rexeitamento e polémica entre boa parte da sociedade e da clase política. Unha vez presentado, o Comité Olímpico Español tiña previsto recoller firmas (polo menos medio millón) que lle permitisen presentar unha iniciativa lexislativa popular ante o Congreso. a que este foi o que a aceptou definitivamente como letra do himno oficial. O COE, con todo, decidiu cancelar a presentación oficial e retirar a proposta pola "polémica e o rexeitamento xerado", sen precisar se presentará outra ou renunciará a ela.

:*¡Viva España!*
:*Cantemos todos juntos*
:*con distinta voz*
:*y un solo corazón*

:*¡Viva España!*
:*desde los verdes valles*
:*al inmenso mar,*
:*un himno de hermandad*

:*Ama a la patria*
:*pues sabe abrazar,*
:*bajo su cielo azul,*
:*pueblos en libertad*

:*Gloria a los hijos*
:*que a la Historia dan*
:*justicia y grandeza*
:*democracia y paz.*

### Versión de Joaquín Sabina (2012) 
O 5 de novembro de 2012 foi presentada polo partido político Cidadáns-Partido da Cidadanía unha versión do himno escrita en 2007 por Joaquín Sabina:

:*Ciudadanos,*
:*en guerra por la paz*
:*y la diosa razón*
:*mano en el corazón.*

:*Ciudadanos,*
:*ni súbditos ni amos*
:*ni resignación*
:*ni carne de cañón.*

:*Pan amasado*
:*con fe y dignidad*
:*no hay nada más sagrado*
:*que la libertad.*

:*Ciudadanos,*
:*ni héroes ni villanos,*
:*hijos del ayer,*
:*hay tanto por hacer.*

:*Ciudadanos,*
:*tan fieramente humanos,*
:*tan paisanos del*
:*hermano de Babel.*

:*Alta montaña*
:*con puerto de mar*
:*clave de sol España*
:*atrévete a soñar.*

### Versión de Marta Sánchez (2018)
O 17 de febreiro de 2018, a cantante Marta Sánchez, nun concerto no Teatro da Zarzuela de Madrid, interpretou unha versión do himno coa seguinte letra:

:*Vuelvo a casa, a mi amada tierra,*
:*la que vio nacer un corazón aquí.*

:*Hoy te canto, para decirte cuánto*
:*orgullo hay en mí, por eso resistí.*

:*Crece mi amor cada vez que me voy,*
:*pero no olvides que sin ti no sé vivir.*

:*Rojo, amarillo, colores que brillan*
:*en mi corazón y no pido perdón.*

:*Grande España, a Dios le doy las gracias*
:*por nacer aquí, honrarte hasta el fin.*

:*Como tu hija llevaré ese honor,*
:*llenar cada rincón con tus rayos de sol.*

:*Y si algún día no puedo volver,*
:*guárdame un sitio para descansar al fin.*

### Outras versións 
#### Versión de autor non identificado aparecida na Enciclopedia Álvarez 
A Enciclopedia Álvarez foi un dos libros de texto máis difundidos na posguerra española, a partir da década de 1950. Nela aparecía a seguinte letra:

:*Viva España*
:*mi patria esclarecida *
:*madre sin igual *
:*compendio del honor. *

:*Viva España*
:*solar de noble vida*
:*regio pedestal*
:*de Cristo Redentor.*

:*Fuiste de glorias*
:*florido pensil*
:*hoy reverdecen*
:*a un impulso juvenil *

:*Veinte naciones*
:*coronan tu sien *
:*¡Arriba España!*
:*raza invicta es tu sostén. *

### Versión de Carlos Cava de Llano (1981) 
Esta versión foi a escrita polo escritor Carlos Cava de Llano e a súa gravación aparece no casete "El Generalísimo".

:*¡Gloria a España! Alzad los corazones*
:*hacia el cielo azul de la Patria inmortal.*
:*¡Vence, España!, triunfa en tus empresas*
:*con valor y fe que nunca te faltó.*

:*Con la Bandera que sabe llevar*
:*ansias de amor y paz por la tierra y el mar.*
:*Sigue tu Historia que el pueblo español*
:*supo escribir siguiendo el caminar del sol.*

## Notas 
### Referencias 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Mily Balakirev - Apertura sobre unha marcha Española
* O himno nacional en La Moncloa.es
* Nova letra para o Himno de España
* Os himnos de España
* Peche de estación emite o peche de emisión de TVE