Modo gramatical

O **modo** é un concepto que existe na gramática de moitas linguas. O modo describe a relación do verbo coa realidade á que se refire. Moitas linguas modifican o modo mediante a inflexión do verbo. De entre os modos que se describen a continuación, varios non se utilizan en galego. Nótese ademais que o sentido exacto de cada modo difire dunhas linguas a outras.

O modo non debe confundirse co tempo ou co aspecto, aínda que, en ocasións, o significado destes conceptos se confundan.

Algúns modos son o condicional, imperativo, indicativo, negativo, optativo, potencial, subxuntivo, e outros. Os modos orixinais do indoeuropeo eran o indicativo, o subxuntivo, o optativo e o imperativo. Non tódalas linguas indoeuropeas teñen todos estes modos, pois só as máis conservadoras como o grego antigo ou o sánscrito os retiveron. Algunhas linguas urálicas teñen máis de dez modos.

## Modo indicativo 
O **modo indicativo** emprégase en oracións de feitos reais e/ou fiticios. Calquera intención que unha lingua particular non sitúa noutro modo particular realízase co modo indicativo. Trátase do modo máis utilizado e atópase en tódalas linguas. Exemplo: «Pedro está montando en bicicleta» ou «Felipe estuda no seu cuarto».

## Modo imperativo 
O **modo imperativo** expresa unha orde, solicitude ou prohibición. Moi a miúdo, dependendo da lingua e a cultura, utilizar o modo imperativo directamente parece bastante groseiro e descortés, polo que se adoita empregar con coidado. Exemplo: «Pilar, tráeme o meu caderno»,.

Moitas linguas utilizan a raíz verbal sen engadir ningún morfema para formar o imperativo.

## Modo subxuntivo 
O **modo subxuntivo** ten varios usos en oracións distintas. Por exemplo, para discutir algo hipotético ou improbable, expresar opinións ou emocións, solicitar algo con cortesía (a súa produtividade depende de cada idioma). O modo subxuntivo emprégase en galego en oracións como «Suxeriría que Afonso **lese** o libro». Outro uso común do subxuntivo en galego é na proposición subordinada dunha oración condicional, por exemplo «Se eu **fose** rico, ...».

O modo subxuntivo aparece de forma destacada na gramática das linguas romances, que requiren este modo para determinados tipos de oracións subordinadas e hai varios tipos de subxuntivos.

## Modo condicional 
O **modo condicional** utilízase para expresar incerteza, particularmente (pero non exclusivamente) en oracións condicionais. Na oración «Se eu fose rei, ti serías raíña», «fose» é subxuntivo, mentres que «serías» é condicional. O modo condicional, en ocasións, considérase un tempo en lugar dun modo.

## Modo negativo 
O **modo negativo** nega unha acción. Na maioría dos casos, isto non se fai cun modo diferenciado; senón que a negación nalgunhas linguas exprésase engadindo unha partícula antes do verbo, (como en galego, ruso ou esperanto): *Li **ne** iras.*), despois do verbo (como en inglés antigo ou inglés dialectal: *"Thou remembrest **not**?"*), ou antes e despois (como en afrikaans ou francés: «Je **ne** sais **pas**».) O inglés actual adoita inserir a negación entre o verbo «*to do*» e o verbo principal: «I **did not** go there*».

Nas linguas indoeuropeas, non hai costume de falar de modo negativo, porque nestas linguas a negación é unha partícula que pode aplicarse ao verbo en calquera destes modos. Actualmente é frecuente que a negación se considere unha modalidade, xunto coa interrogación ou a expresión de dúbida.

Nalgunhas linguas non indoeuropeas, o modo negativo obsérvase como un modo separado. Hai quen argumenta que o inglés moderno atópase dentro deste segundo grupo, xa que a negación en modo indicativo require un verbo auxiliar e unha estrutura sintáctica diferenciada en moitos dos casos. Pódese comparar, por exemplo, «*He sings*» -> «*He '''doesn't'* sing*» (onde se ten que engadir o auxiliar *to do*, flexionado coa forma *does*, e a forma clítica de *not* convértese nun sufixo para derivar a forma negativa de «Hei sings»); así a todo, con «*Il chante*» -> «*Il **ne** chante **pas***»; o francés engade unha partícula negativa descontinua *ne...pas*, sen modificar a forma do verbo.

## Modo optativo 
O **modo optativo** expresa esperanza ou desexo e ten outros usos que se poden confundir co subxuntivo. Hai poucas linguas que teñan o modo optativo como modo específico; o grego antigo ou o sánscrito son dous delas. Por exemplo: un falante de grego clásico podería dicir "Would that Paul would read more!" dicindo as palabras *would that* mediante o modo optativo do verbo *read*.

## Modo cohortativo 
O **modo cohortativo** utilízase para expresar súplica, insistencia, desexo, intención, orde, propósito ou consecuencia. Aínda que non existe en galego, as frases que empezan en galego con «imos...» denótano .

## Modo potencial 
O **modo potencial** é unha modo que expresa probabilidade. Utilízase en finés.

## Modo eventivo 
O **modo eventivo** emprégase en Kalevala. É unha combinación do modo potencial e o condicional. Tamén se utiliza en dialectos do estoniano.

## Modo dubitativo 
O **modo dubitativo** utilízase en ojibwa, xaponés, turco e outras linguas. Expresa a dúbida ou a incerteza do falante sobre o evento denotado polo verbo.

## Modo hipotético 
O **modo hipotético** emprégase en ruso, lakota e outras linguas. Expresa un razoamento contrafactual, é dicir, un razoamento contrario a uns feitos; aínda que sexa unha situación que pode ocorrer.