Sambesuga

A **sambesuga**, **samesuga**, **becha** ou **bicha**, de nome científico ***Hiriuda medicanalis***, é unha especie animal do fío Annemida (Anélidos), clase (subclase para algúns) Hirudinea, orde Arhychobdellida, familia Gnathobdellae e xénero *Hirudo*.

## Xeneralidades 
A sambesuga europea é a especie máis famosa das numerosas especies de sambesugas, difíciles de distinguir a primeira ollada. A especie é un anélido ou verme anelado que carece de quetas e parápodos. O seu corpo, de até 20&nbsp;cm, fórmano 34 metámeros, pero internamente non presenta tabiques de división. Ten un clitelo que segrega unha cápsula incubadora para a proxenie, chamado comunmente en inglés "cocoon" e que podería traducirse como cápsula.

As sambesugas hematófagas viven na auga en todo o mundo e, en zonas tropicais, hainas terrestres e arborícolas. Foron usadas para sangrados desde hai miles de anos. A súa principal utilidade medicinal actual é reducir rapidamente os hematomas e a inchazón localizada.

As sambesugas están protexidas en numerosos países pola súa diminución, consecuencia da destrución do seu hábitat e a contaminación. Ao final do século XIX, máis de 50 millóns de sambesugas medicinais poboaban os pantanos e estanques de Francia. Hoxe en día está extinta en estado salvaxe. O desecamento e a polución de zonas húmidas, as pesticidas, a introdución de especies exóticas e outras causas exterminaron esta especie e fixeron raras á maioría. Poucas persoas en Europa occidental viron nunca unha sambesuga no seu medio natural.

Non obstante si que se detecta a súa presenza na literatura popular galega, como se desprende do dito *Chupar máis que unha sanguesuga* ou da súa sinonimia, tal como foi recollida por diferentes lexicógrafos: *samasuga*, *sambisuga*, *sanguesuga* ou *zamezuga* .

## Descrición 
Na parte anterior presenta unha ventosa bucal, a boca (con tres mandíbulas dentadas), unha ventosa posterior e ano. A boca, armada con dentes que utiliza para cortar a pel das vítimas ás que sangra, succiona cunha poderosa farinxe e a ventosa bucal. 
Entre os dentes posúen unhas glándulas que segregan hirudina, que impide a coagulación do sangue.

O tubo dixestivo ten numerosos sacos cegos onde almacena o sangue durante longo tempo. Usa unha combinación de mucosidade e succión para permanecer prendida da vítima mentres secreta na ferida unha encima anticoagulante vasodilatadora que penetra no torrente sanguíneo e fai que o sangue flúa en maior cantidade.

## Orixe 
Hirudinea ten unha orixe común de Oligochaeta, grupo na súa maioría detritívoro ou filtrador, con algunhas especies (Lumbriculidae) predadoras con adaptacións similares aos hirudíneos. *Hirudo* non sempre depende do sangue para vivir, pero aproveita a oportunidade de alimentarse dos vertebrados, se se presenta.

## Uso na medicina 
As sambesugas úsanse desde hai miles de anos para sangrados en sociedades tradicionais, e o seu uso na medicina moderna está circunscrito a eliminar inchazóns e, sobre todo, a procedementos para corrixir dislocacións das extremidades.

A súa saliva contén un número de compostos que asisten á súa alimentación:

* Un anestésico reduce as sensacións da vítima, o que permite que esta non se decate do ataque e tente liberarse do hirudo.
* Un vasodilatador que produce que as veas próximas ao corte se agranden e proporcionen á sambesuga un mellor caudal; é útil cando a vítima é un vertebrado pequeno de sangue frío.
* O péptido anticoagulante, hirudina.

Estas propiedades son difíciles de conseguir por outros medios e é por iso que os últimos 25 anos, séguense empregando. Xa que as sambesugas producen tan pouca hirudina que é pouco práctico extraerlla, necesariamente debe sintetizarse usando técnicas de recombinación de ADN.

*Bdellatomy* é a práctica de cortar lixeiramente á sambesuga para que o sangue do boche se lle derrame. Así, pensando que non se encheu aínda, continúa succionando no canto de desprenderse. Esta práctica foi publicitada por primeira vez en 1868 polo *Daily News*.

## Anatomía 
É igual á anatomía da maioría de sambesugas non hematófagas.

Ademais presenta:
* Unha longa farinxe.
* Un tubo dixestivo con divertículos de fondo cego para almacenar sangue.
* Un boche que traballa como un compartimento de almacenamento expansible. O boche permite que unha sambesuga almacene sangue até cinco veces o tamaño do seu corpo. Inchándose tanto que pasa de ter a figura dun cordón ou dun limaco. Así, a sambesuga só necesita alimentarse dúas veces ao ano.
* Cinco pares de ollos.
* A ventosa posterior que usa para suxeitarse mentres succiona coa ventosa anterior.
* Glándulas salivais que segregan hirudina.
* Tres mandíbulas con máis de cen dentes cada unha.
* Organismos unicelulares simbiontes para dixerir o sangue.

## Nutrición 
A sambesuga, cando atopa unha presa, fíxase rapidamente a ela coa súa ventosa anterior. A súa boca, con tres mandíbulas en forma de serra de máis de cen minúsculos cabeiros cada unha, cortan a pel, debuxando unha estrela de tres puntas. Coa súa saliva anestésica e anticoagulante succiona de 10 minutos a unha hora sen producir dor. Unha vez que se desprende o animal, o corte segue sangrando durante varias horas.

## Dixestión 
O sangue almacénase no boche con "hirudina", que é un péptido anticoagulante que a prepara para a súa descomposición. O sangue dixírese moi lentamente, evitando a súa fermentación por organismos patóxenos, como se explica a continuación:

A sambesuga, como as outras especies hirudineas non hematófagas, producen exopeptidases endóxenas intestinais, que rompen as cadeas polímeras de aminoácidos, monómero por monómero, até degradar totalmente a molécula de proteína.

A redución da proteína, lentamente pero progresando, iníciaa por ambos os extremos: o extremo amino ou o inicio carboxilo. Así que se supón, que ademais de dixerilas pola arilamidase exopeptidase propia, axúdase de proteases procedentes de bacterias simbióticas que habitan a súa tracto dixestivo. Unha vez degradadas as proteínas, resintetízaas en proteínas propias. Esta forma de dixerir é única no reino animal. Non segue a mesma secuencia que nos demais animais porque a sambesuga non secreta endopeptidases. As exopeptidases son moi prominentes na *Erpobdella punctata* norteamericana. A dixestión exopeptica dos Hirudinea, un avance evolutivo, distingue a estes carnívoros clitelados dos oligoquetos.

A deficiencia de enzimas dixestivas, e máis importante, a deficiencia de vitaminas, por exemplo o complexo vitamínico B, é compensada polas enzimas e as vitaminas producidas pola súa microflora intestinal simbiótica.

*Hirudo medicinalis* mantén esta relación dixestiva simbionte coa bacteria *Aeromonas hydrophila*, que ademais se mantén en cultivo segregando o antibiótico natural penicilina que a protexe a ela e á sambesuga. Outras especies de sambesuga non teñen un único simbionte, senón varios.

## Reprodución 
A sambesuga é hermafrodita, cada individuo ten gónadas de ambos os sexos, ovario e testículos.

## Da dentada da sambesuga 
Non hai produtos repelentes. O máis efectivo é non expor a pel espida e levar roupa pechada que non permita ao verme deslizarse dentro. É común, en persoas afeitas a vivir en áreas con sambesugas hematófagas, observar que non se achegan a ningunha ou que ningunha se lles achega pola auga ou estea suspendida, colgando da vexetación. É posible usar insecticidas.

As especies de sambesuga non hematófagas son moito máis numerosas en individuos e non todas as especies hematófagas poden alimentarse de sangue humano ou perforar a pel humana. As especies non hematófagas foxen das persoas en canto as detectan, como foxen do resto de depredadores.

O zume de limón, o sal, o alcol, o mentol, o alcanfor, os ouriños e outros produtos irritantes fanas desprenderse. Como con ácaros hematófagos (carrachas), pode ser perigoso arrincalas e que algunha parte do animal quede na ferida, o que pode causar unha infección. é recomendable acudir ao médico, aínda cando o animal xa se desprendeu. A cantidade de sangue que absorbe un animal non pon a vida dun neno en perigo. O principal risco é o pánico.

Hai poucas evidencias de transmisión de enfermidades por mordedura. A sambesuga pode conter parasitos no seu tracto dixestivo que a parasiten, pero usualmente non poden sobrevivir en humanos nese estado nin sendo inxeridos co animal. Se a ferida é limpada correctamente, non hai risco de infección. A ferida non doe e non debería ser rascada. Rascala pode introducir infeccións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sangría (sanguinea) 
* Hirudinea

### Ligazóns externas 
* Sambesugas Turkish  
* Uso medicinal das sambesugas 
* Sambesugas 
* Sambesuga 
* Sambesugas de Norteamérica 
* Como remover unha sambesuga