Doenza pulmonar obstrutiva crónica

miniatura|250px|Comparación dun pulmón sano e outro con Doenza pulmonar obstrutiva crónica.
A **doenza pulmonar obstrutiva crónica (DPOC)** (en inglés *COPD* - *chronic obstructive pulmonary disease*) é unha enfermidade pulmonar caracterizada pola presenza dunha obstrución das vías aéreas (alvéolos, bronquíolos e bronquios), na meirande parte das veces de xeito progresivo e en xeral irreversíbel. A causa principal da DPOC é a inflamación crónica dos pulmóns por mor da inhalación de pequenas partículas nocivas e gases, sobre todo o fume do tabaco. É por iso que a DPOC é unha doenza prevíbel se se abandona o tabaquismo. A obstrución das vías aéreas provoca pois unha limitación do fluxo do ar aos pulmóns. Esta limitación do fluxo aéreo non é máis ca unha serie de procesos inflamatorios mesturados, como poden ser a bronquiolite obstrutiva, ou enfisema (destrución do parénquima). Co paso do tempo, estes procesos rematan por minguar a capacidade respiratoria do doente e chegan mesmo a acurtar considerábelmente a vida do paciente. Entre un 20% e un 25% dos fumadores rematan por desenvolver a doenza. Porén, aínda son descoñecidas as causas da predisposición ao padecemento da DPOC. Case que tódolos estudos confirman que pode ser un compoñente multifactorial o que determine a susceptibilidade individual á enfermidade, isto é, interveñen elementos xenéticos, como ambientais (alimentación, tabaco, estilo de vida etc). É a 4º causa de morte no mundo, e constitúe unha das doenzas na que non se conseguiu minguar a mortalidade nos derradeiros 30 anos.

Desde o ano 2002, no terceiro mércores de novembro celébrase o **Día Mundial contra a DPOC**.

## Definición 
No ano 2002, o *Segundo Consenso Mexicano para o Diagnóstico e Tratamento da DPOC*, definiuno coma unha doenza caracterizada pola limitación do fluxo aéreo, que non é modificábel significativamente e usualmente progresiva. Esta limitación asóciase cunha resposta inflamatoria anormal dos pulmóns e a vía aérea cuxos factores de risco máis importantes so a exposición a partículas nocivas e gases, principalmente derivados do consumo de tabaco e a exposición ao fume de leña.
Segundo a iniciativa GOLD de 2006, na *Guía para o manexo e prevención da DPOC*:

## Epidemioloxía 
A prevalencia mundial da DPOC é arredor de entre o 5 e o 10&nbsp;% da poboación adulta entre 40 e 80 anos. Se se considera o total da poboación, a prevalencia é de aproximadamente o 1&nbsp;% en todas as idades. A EPOC aumentou a súa prevalencia nas últimas décadas e é 3-4 veces máis frecuente en homes que en mulleres (15&nbsp;% en fumadores, o 12,8&nbsp;% en exfumadores e o 4,1&nbsp;% en non fumadores) dada a maior prevalencia do tabaquismo nos homes, aínda que isto espérase que cambie nas próximas décadas, xa que o consumo de tabaco en mulleres xoves é significativamente maior ao dos homes xoves. Aínda que a prevalencia depende en gran parte da definición fisiolóxica utilizada, o valor máis simple e con maior sensibilidade é usar a relación FEV1/FVC 4 ou a interleucina (IL)8.

Así mesmo, os linfocitos T CD8+ citotóxicos teñen un papel na cascada inflamatoria. Sinalouse que a presenza de linfocitos T podería diferenciar entre os fumadores que desenvolven DPOC e aqueles en que non a desenvolven, baseado na relación entre o número de células T, a cantidade de destrución alveolar e a intensidade de obstrución ao fluxo aéreo. Unha das causas descritas para explicar a resposta inflamatoria amplificada na DPOC é a colonización da vía aérea por patóxenos bacterianos ou víricos. É posible tamén que o fume do tabaco dane a célula epitelial bronquial xerando novos autoantíxenos que estimulan resposta inflamatoria, chegando a postular que a DPOC fose unha doenza autoinmune.

A proteólise, a fibrose e a remodelaxe das vías aéreas pequenas son as características prominentes da patoloxía do enfisema. A célula endotelial vascular, os neumocitos e os mastocitos poden contribuír tamén na patoxenia da DPOC.

## Cadro clínico 
[250px|miniatura|[Acropaquia nun paciente masculino de 51 anos con cardiopatía crónica e enfisema]]
A DPOC asóciase fundamentalmente a dúas doenzas:
* Enfisema pulmonar: É o agrandamento permanente dos bronquíolos terminais, con destrución da parede alveolar, podendo ou non presentarse fibrose. Isto provoca o colapso das vías respiratorias. Adoita evidenciarse na clínica por polipnea e taquipnea, mais con diminución do murmurio vesicular na auscultación e por aumento do espazo retroesternal na radiografía lateral esquerda do tórax. O perfil dos pacientes con enfisema (Perfil *Pink Puffer*) é astenia, arredor de 60 anos, escasa expectoración, dispnea precoz, leve alteración da difusión de gases, signos radiolóxicos de hiperinsuflación, moi baixa capacidade de difusión de CO e unha resistencia da vía aérea pouco alterada (ocasionalmente elevada). Estes pacientes obteñen pouca mellora clínica co uso de broncodilatadores e polo xeral progresan desfavorablemente co paso do tempo.
* Bronquite crónica: É unha inflamación dos bronquios, que fai que se reduza o fluxo de ar que entra e sae dos pulmóns. Paralelamente, hai un aumento da secreción mucosa que obstrúe as vías respiratorias. En termos clínicos, considérase como crónica cando se aprecia tose e expectoración na maior parte dos días durante tres meses ao ano, en polo menos dous anos consecutivos. O perfil dos pacientes que sofren bronquite crónica (Perfil *Blue bloater*) esé sobrepeso, arredor de 50 anos, expectoración abundante, dispnea tardía, grave alteración do intercambio de gases, cambios crónicos radiolóxicos, frecuente aparición de cor pulmonale, diminución leve da difusión de CO.

## Diagnóstico 
280px|miniatura|Volumes e capacidades pulmonares estáticos
Para o diagnóstico de DPOC emprégase unha proba denominada espirometría, que mide a capacidade funcional pulmonar. Os suxeitos presentan unha FEV1 post-broncodilatador menor ao 80&nbsp;% (agás no estadio 1, onde VEF1 é maior ou igual ao 80&nbsp;%) e unha relación FEV1/FVC menor a 0,70.

## Tratamento 
O tratamento desta doenza pretende evitar a progresión da enfermidade e aliviar os síntomas derivadas da mesma. A terapia con osíxeno é de uso obrigatorio en caso de diminución na concentración da saturación de osíxeno, ben sexa esta medida cuns gases arteriais ou cun oximetría de pulso. 

Os casos de enfermidade crónica trátanse con esteroides inhalados como a beclometasona; ademais úsase o bromuro de ipratropio, o tiotropio ou con glicopirronio bromuro. Recoméndase o uso de esteroides orais superior a catorce días como a prednisona, porque despois deste tempo non hai un efecto demostrado; usáronse esquemas de cinco días de tratamento oral con bos resultados con esteroides parenterais como a hidrocortisona ou metilprednisolona indícados no caso de que durante a enfermidade preséntese broncoespasmo, desta maneira redúcese a obstrución ao fluxo. O uso de teofilina non é contraditorio aínda que non se considera na maioría de escenarios. O uso de sulfato de magnesio é controversial, e algunhas guías reservan o seu uso para a asma. A fisioterapia respiratoria indícase como piar central no tratamento.
### Tratamento farmacolóxico 
A base do tratamento farmacolóxico son medicamentos inhalados, con diferentes accións na árbore respiratoria:
* Corticosteroide: en forma inhalada, permite reducir a inflamación nos condutos respiratorios, interactuando en diferentes puntos co sistema inmune a este nivel. As formas inhaladas de corticoide (fluticasona etc) elevan o risco de padecer enfermidades infecciosas na cavidade oral por diminuír as defensas inmunitarias a este nivel. En formas graves da enfermidade ou en casos de reagudización, adoitan empregarse corticoides por vía oral ou endovenosa (prednisona, metilprednisolona etc), que diminúen de xeito considerable a inflamación en todo o organismo.
* Beta-adrenérxicos: son un conxunto de fármacos que dilatan os condutos respiratorios de forma notable. Divídense en fármacos de acción curta (salbutamol) e de acción longa salmeterol, formoterol). Incrementan o risco de arritmia cardíaca, especialmente os de acción curta.
* Anticolinérxicos: son un grupo de medicamentos que reducen as secrecións respiratorias e dilatan de xeito discreto as vías respiratorias. Divídense en fármacos de acción curta (bromuro de ipratropio e de acción longa (bromuro de tiotropio).

### Osixenoterapia 
En xeral, a administración de osíxeno de forma crónica está indicada en pacientes con DPOC que teñen hipoxemia (PaO2 menor de 55&nbsp;mm&nbsp;Hg), ou unha PaO2 entre 55 e 60&nbsp;mm&nbsp;Hg asociado á hipertensión pulmonar, cor pulmonale ou poliglobulia secundaria (hematocrito >55&nbsp;%). Nestes pacientes demostrouse que a osixenoterapia continua de polo menos 15&nbsp;horas mellora a supervivencia. Poden ser necesario baixos fluxos de osíxeno, dado que en pacientes con DPOC, o control da respiración está controlado fundamentalmente polos niveis de osíxeno máis que polos de carbónico, aumentos da entrega de osíxeno pode diminuír esta resposta e causar insuficiencia respiratoria con retención carbónica. As guías clínicas da American Thoracic Society sobre DPOC recollen o uso de osíxeno e os seus riscos. Existe un consenso que indica unha meta máxima de saturación de osíxeno ata que a oximetría de pulso marque 92 %, xa que despois existe risco de hipercapnia inducida por osíxeno.
## Análise de asociación xenómica multiancestral sobre a función pulmonar
Unha **función pulmonar** anormal predí mortalidade e é un criterio diagnóstico para a EPOC.  Aínda que o tabaquismo e outros factores ambientais de risco da EPOC son ben coñecidos e recoñécese a susceptibilidade xenética, as vías moleculares que subxacen á EPOC non se coñecen do todo.  
Do mesmo xeito que con outros trazos complexos, houbo unha **falta de diversidade ancestral** nos estudos de asociación de xenoma completo (GWAS) da función pulmonar. Os estudos multiancestrais *melloran a potencia e a resolución de mapeo fino dos GWAS* e aumentan as perspectivas de predición, prevención, diagnóstico e tratamento en diversas poboacións.

A **agregación de variantes xenéticas** asociadas á función pulmonar nunha **puntuación de risco xenético (GRS)** proporciona unha ferramenta para a predición da EPOC.
Cando unha GRS comprende moitas variantes, a partición da GRS segundo as vías biolóxicas nas que inflúen as variantes podería proporcionar unha ferramenta para explorar as súas consecuencias agregadas a través de diferentes trazos mediante estudos de asociación de todo o fenotipo (PheWAS). 
Por tanto, o **PheWAS de GRS divididos por vías** podería axudar a comprender as consecuencias das perturbacións de vías específicas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
*

### Outros artigos 
* Enfisema pulmonar
* Tabaquismo

### Ligazóns externas 
* *LA EPOC, una enfermedad evitable* (1.01.2008)