open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marca de canteiro

[miniatura|300px|dereita|Marcas de canteiros na [igrexa de San Martiño de Lalín.]]

As **marcas de canteiro** son símbolos gravado por un canteiro nunha pedra tallada por el.

## Características
Foron utilizadas principalmente durante a Idade Media e o Renacemento, sendo facilmente identificables en construcións como castelos, igrexas, pazos ou pontes. Tiñan como propósito identificar a autoría do traballo, para determinar o valor a pagar a cada canteiro, dado que eran remunerados por peza, non por tempo traballado. Tamén había outras marcas, normalmente colocadas na parte non visible da pedra, destinadas a indicar a posición en que esta debe colocarse.

A ciencia que estuda as marcas de canteiro é a gliptografia.

## Véxase tamén
### Bibliografía
* Charréu, Leonardo: *Siglas Medievais de Estremoz: apontamentos de gliptografia medieval portuguesa*, en ''Al'madan*, revista do Centro de Arqueologia de Almada, n.º 6 (2.ª série), 1997, pp.&nbsp;132 - 138.
*Torre Martín-Romo, R. de la: *As marcas na pedra: A gliptografía na provincia de Pontevedra*. Pontevedra, Museo de Pontevedra, 1986.
* *Actas del Coloquio Internacional de Gliptografia de Pontevedra''. Pontevedra, Deputación Provincial de Pontevedra, 1988, 2 v. ISBN 84-86845-06-8

### Ligazóns externas
*Les marques de tâcherons  (consultado o 3 de agosto de 2008);
A Lamela, Coucieiro, Baños de Molgas

**A Lamela** é unha aldea da parroquia de Coucieiro, no concello de Baños de Molgas. Tiña 11 habitantes no ano 2014 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 6 eran homes e 5 mulleres. Iso supón un mantemento da poboación respecto a 2010, cando tiña 11 habitantes (6 homes e 5 mulleres).

## Toponimia 
O orónimo Lamela é un topónimo que provén do latín , e indica un lugar con lama ou lodo.

## Patrimonio 
Hai 3 casas que teñen cimentos romanos. Por este lugar pasa o camiño de Santiago.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Coucieiro 
### Parroquias de Baños de Molgas 
## Notas
IES Virxe do Mar

O **IES Virxe do Mar** é un centro de educación secundaria do concello de Noia. Nel impártese Educación Secundaria Obrigatoria (cun alumnado composto por 200 persoas) e Bacharelato (100 alumnos e alumnas).

## Historia
Foi creado en 1928, e foi pechado provisionalmente o 14 de setembro de 1937. En outubro de 1951 o concello ofreceu ao Ministerio de Educación o pazo municipal para reabrir o instituto, que comeza a súa segunda etapa no curso 1952-53.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Web do centro
Mar de Copas

**Mar de Copas** é un grupo musical de rock peruano creado en Lima, en 1992. Pode ser considerada unha banda de culto, pola cantidade de seguidores que ten logrado desde os seus inicios, sendo unha das bandas de rock peruano máis relevantes e influentes do medio local.

Estivo composto orixinalmente por Luis "Wicho" García (vocalista), José Manuel "Manolo" Barrios (guitarra, voz e coros), Eduardo "Toto" Leverone (batería e percusión), Félix Torrealva (baixo), Phoebe Condos (teclado e coros) e Claudia Salem (coros). Posteriormente ingresaría César Zamalloa como baixista cambiándose con Torrealva. Claudia Salem deixaría a agrupación no 2005 para centrarse nos seus proxectos persoais. Phoebe Condos tamén deixaría a banda durante uns meses, sendo substituída por Rocío Madueño (teclados, coros), pero logo volveu ao grupo.

Sintetizando as influencias da nova onda dos anos sesenta e setenta, o postpunk británico e o pop español dos oitenta, Mar de Copas conseguiu configurar un estilo propio de corte guitarreiro, melódico e romántico, tomando como temas centrais nas súas cancións o amor e o desamor, a soidade... Isto fai que a súa música sexa cualificada tamén como un rock romántico-depresivo.

## Discografía 
### Álbums de estudio 
* *Mar de Copas* - (1993 por ¡Eureka! Records - reedición de 1998 por MDC Producciones )
* *Entre los árboles* - (1994 por El virrey Records - reedición de 1998 por MDC Producciones )
* *III* - (1997)
* *Suna* - (1999)
* *Si algo así como el amor está en el aire* - (2004)

### Álbums ao vivo 
* *Mar de Copas en vivo* - (2002)
* *De Tierra* - (2004)
### Coleccións 
* *12 grandes Éxitos* - (2000)
* *12 canciones* - (2004)
### EP 
* *Ramera* - (2002)

### Sinxelos 
* *Dulce y Veloz* - (1993)
* *Fugitivo* - (1993)
* *Prisión* - (1993)
* *Mujer Noche* - (1993)
* *Prendí otro fuego por ella* - (1994)
* *Entre los árboles* - (1994)
* *Tras esa puerta* - (1994)
* *País de tus sueños* - (1994)
* *Tu voz* - (1997)
* *L.B.* - (1997)
* *Al pasar de las horas* - (1997)
* *A Dios* - (1997)
* *C.P.A.M./A tu lado* - (1997)
* *Enloqueciendo* - (1999)
* *Suna* - (1999)
* *La máquina del tiempo* - (1999)
* *Adiós amor* - (1999)
* *El rumbo del mar* - (1999)
* *Samba* - (1999)
* *Ramera* - (2002)
* *Balada de un encuentro fugaz* - (2004)
* *Si algo así como el amor está en el aire* - (2004)
* *Perdido* - (2004)
* *Llévame* - (2004)
* *Un día sin sexo* - (2005)

### Bandas sonoras 
* *No se lo digas a nadie* - (1997)
* *Un día sin sexo* - (2005)
* *Cu4tro* - (2009)

## Videografía 
### DVD 
### Vídeos musicais
Teoría das ondas

miniatura|300px|Diagrama tirado de: Johannes Schmidt, 1872. *Die Verwandtschaftsverhältnisse der indogermanischen Sprachen*. Weimar: H. Böhlau.
En lingüística histórica, o **modelo das ondas** ou **teoría das ondas** (alemán *Wellentheorie*) é un modelo de cambio lingüístico no que os trazos novos dunha lingua se espallan desde un punto central en círculos concéntricos cada vez máis febles, semellantes ás ondas que se crean cando se guinda unha pedra á auga.
Isto pode levar a que linguas distintas converxan. Esta teoría dirixiuse directamente contra a doutrina das leis fonéticas e o estrito modelo da árbore introducido polos neogramáticos e está na base da fundación da moderna sociolingüística. Atribúese esta teoría a Johannes Schmidt e a Hugo Schuchardt.
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Método comparativo.
*Modelo da árbore.
*Indoeuropeística.
Keith Van Horn

**Keith Adam Van Horn**, nado o 23 de outubro de 1975 en Fullerton (California), é un ex xogador americano de baloncesto profesional. Xogaba de aleiro e ala-pivote, e xogou para a Universidade de Utah. Van Horn rematou os seus anos en Utah sendo o máximo anotador da historia da Universidade.

Van Horn foi seleccionado na 2ª posición do draft da NBA de 1997 polos Philadelphia 76ers, e foi traspasado aos New Jersey Nets. Xogou para New Jersey de 1997 a 2002, liderando aos Nets en anotación nas tempadas 1997-98 e 1998-99, onde fixo sobre 20 puntos por partido e rematou 5º na lista de anotadores da NBA en 1999. Van Horn xogou tamén para os Philadelphia 76ers, os New York Knicks, os Milwaukee Bucks e os Dallas Mavericks. Cos Mavericks foi un membro moi importante do equipo que foi campión da Conferencia Oeste na tempada 2005-06

Van Horn retirouse oficialmenet da NBA no ano 2008, rematando con 16.0 puntos e preto de 7 rebotes por partido durante os 10 anos na liga.

## Notas
O gardián das palabras

***O gardián das palabras*** (en ) é un filme de animación e fantasía protagonizado por Macaulay Culkin, Christopher Lloyd, Patrick Stewart, Whoopi Goldberg, Frank Welker e Leonard Nimoy. O filme foi dirixido por Joe Johnston (na parte non animada) e por Glenn Chaika (na animación).

## Sinopse 
Richard Tyler, un neno de 10 anos de idade, vive obsesionado polas estatísticas e ten medo practicamente a todo. Os seus pais exasperados tentaron varias formas de darlle valentía ó seu fillo, pero teñen pouco éxito. O pai de Richard mándao mercar unha bolsa de cravos para que el poida construír unha casa na árbore. Pero Richard vese atrapado nunha treboada e refúxiase na biblioteca. Alí coñece o Sr. Dewey, un excéntrico bibliotecario que procura rapidamente un libro axeitado para Richard e dálle un carné de biblioteca. Porén Richard non quere ningún libro; só quere chamar os seus pais e volver para a casa. O Sr. Dewey indícalle ó rapaz onde hai un teléfono. Richard vaga polos corredores buscándoo, ata que dá cunha gran rotonda, cuxa bóveda está pintada con personaxes de ficción clásicos. Richard non se decata da auga que pinga dende o seu abrigo, e ó moverse cae dando coa cabeza no chan e queda inconsciente. Cando esperta, atopa as pinturas da rotonda desfacéndose, chorreando e formando unha onda de cor que o transforma a el e á biblioteca en debuxos.

Richard é abordado polo Gardián das Palabras, que o envía a unha viaxe na sección de ficción para atopar a "saída". Ó longo do camiño, Richard faise amigo de tres libros "humanizados"; Aventura, un libro pirata; Fantasía, un libro de contos de fadas; e Terror, un libro de medo. Os tres acordan axudar a Richard a atopar a saída se lles promete sacalos da biblioteca co seu carné.

## Personaxes 
* Macaulay Culkin como Richard Tyler.
* Christopher Lloyd como Mr. Dewey/The Pagemaster.
* Ed Begley, Jr. como Alan Tyler (o pai de Richard).
* Mel Harris como Claire Tyler (a nai de Richard).
* Patrick Stewart como Aventura.
* Whoopi Goldberg como Fantasía.
* Frank Welker como Terror.
* Leonard Nimoy como Dr. Jekyll e Mr. Hyde.
* George Hearn como Capitán Acab de Moby Dick.
* Jim Cummings como Long John Silver.
* Phil Hartman como Tom Morgan.
* Ed Gilbert como George Merry.
* Betty Jean Ward como The Queen of Hearts.
* Dorian Harewood, Richard Erdman, Fernando Escandon, e Robert Picardo como diversos piratas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en Filmaffinity
The Pogues

**The Pogues** é unha banda anglo-irlandesa de celtic punk (estilo musical que fusiona o punk-rock coa música tradicional irlandesa) xurdida a principios dos anos '80 en Londres (Inglaterra) baixo o nome *Pogue Mahone*, unha anglicisación da expresión irlandesa *póg mo thóin*, que literalmente significa *Bícame o cu*.  Outro dos nomes pensados para a banda foi The Men They Coudn't Hang.

## Historia 
A banda creouse en 1982 liderada por Shane MacGowan e tivo un grande éxito dende mediados da década dos '80 ata os inicios dos '90. Neses anos, MacGowan abandonou o grupo a causa dos seus problemas co alcohol, mais a banda continuou a súa andaina, primeiro con Joe Strummer (antigo líder de The Clash), e posteriormente con Spider Stacy como cantantes ata a disolución do grupo en 1996.

No 2001 a banda reuniuse novamente, dando concertos de xeito regular e publicando varios discos en directo e recompilatorios, aínda que sen editar ningún álbum de estudio novo.

A súa música ten unha mensaxe política, influenciada por The Clash, coa esencia da máis pura música tradicional irlandesa, con instrumentos como tin whistle, o banjo, a mandolina, o acordeón ou o bodhrán. Durante o período que Shane MacGowan deixou a banda, os instrumentos de base eléctrica gañaron máis importancia.

## Discografía 
### Álbums de estudio 
* *Red Roses for Me* - 1984
* *Rum, Sodomy, and the Lash* - 1985
* *If I Should Fall From Grace With God * - 1988 
* *Peace and Love* - 1989
* ''Hell's Ditch* - 1990 
* *Waiting for Herb* - 1993
* *Pogue Mahone* - 1996

### EPs 
* *Poguetry in Motion* - 1986
* *Yeah Yeah Yeah Yeah Yeah* - 1990

### Directos e recompilatorios 
* *The Best of the Pogues* - 1991
* *The Rest of The Best* - 1992
* *The Very Best Of The Pogues* - 2001
* *Streams of Whiskey: Live in Leysin, Switzerland 1991* - 2002
* *The Ultimate Collection including Live at the Brixton Academy 2001* - 2005
* *Just Look Them Straight In The Eye and Say... POGUE MAHONE!! (Antoloxía/Caixa de rarezas)* - 2008

## Videografía 
* *The Pogues: Live at The Town & Country Club St Patricks Day 1988* 2004
* * Untitled Pogues Live Reunion Concert* 2006–2007
* *Untitled Pogues Film/Documentary" 2006–2007

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial do grupo  
* Sitio web oficial de Shane MacGowan
* Artigo sobre a banda en The Guardian 
* The Pogues en myspace
* Vídeos de The Pogues
Aron Borisovič Dolgopol'skij

**Aharon Dolgopolsky** (en hebreo אהרון דולגופולסקי, en cirílico Арон Борисович Долгопольский), nado en Moscova en 1930 e finado en Haifa o 20 de xullo de 2012, dunha familia de orixe hebrea, foi un lingüista especializado en lingüística comparada e un dos modernos fundadores da nostratística.
## Traxectoria 
Topou coa teoría nostrática, había tempo esquecida, entre 1960 e 1970, case ó mesmo tempo que Vladislav Illich-Svitych, se ben cada un o fixo polo seu lado. Con este, foi o primeiro en emprender unha comparación multilateral das linguas fillas do nostrático.
Tras ensinar nostrático na Universidade de Moscova durante oito anos, Dolgopolsky marchou a Israel en 1976, e traballou na Universidade de Haifa.

## Obras 
* 1964 *A Long-Range Comparison of Some Languages of Northern Eurasia.* Nauka, Moscova.
* 1984 *On Personal Pronouns in the Nostratic Languages.* Braunmüller, Viena.
* 1986 *A Probabilistic Hypothesis Concerning the Oldest Relationships among the Language Families in Northern Eurasia.* Karoma, Ann Arbor (Mich).
* 1987 *Cultural Contact of Proto-Indo-European and Proto-Indo-Iranian with Neighbouring Languages.* Folia Linguista Historica.
* 1988 *The Indo-European Homeland and Lexical Contacts of Proto-Indo-European with Other Languages.* Mediterranean Language Review.
* 1989 *Problems of Nostratic Comparative Phonology.* Brockmeyer, Bochum.
* 1992 *The Nostratic Vowels in Indo-European.* Brockmeyer, Bochum. (en ruso xa en 1976.)
* 1998 *The Nostratic Macrofamily and Linguistic Palaeontology.* McDonald Institute for Archaeological Research, Oxford - Oakville 1998.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Merritt Ruhlen: *On the Origin of Languages. Studies in Linguistic Taxonomy.* Stanford University Press 1994.
* Merritt Ruhlen: *The Origin of Language. Tracing the Evolution of the Mother Tongue.* John Wiley, Nova York 1996.
* Merrit Ruhlen: ''A Guide to the World's Languages.* Arnold, Nova York - Melbourne - Auckland 1991.
* Sydney M. Lamb e E. Douglas Mitchell (Hrsg.): *Sprung from Some Common Source. Investigations into the Prehistory of Languages.* Stanford University Press, Stanford (Calif.) 1991.
* Vitaly Shevoroshkin: *Reconstructing Languages and Cultures. Abstracts and Materials from the First International Interdisciplinary Symposium on Language and Prehistory.* Brockmeyer, Bochum 1989.
* Joseph Greenberg: *Indo-European and Its Closest Relatives: The Eurasiatic Language Family, Volume 1, Grammar.* Stanford University Press 2000.
* Joseph Greenberg: *Indo-European and Its Closest Relatives: The Eurasiatic Language Family, Volume 2, Lexicon.'' Stanford University Press 2000.

### Ligazóns externas 
* Dicionario de nostrático de Aharon Dolgopolsky.
Julio César García-Luengo Pérez

**Julio César García-Luengo Pérez**, nado en 1969, é un político galego do PPdeG.

## Traxectoria
É fillo de Julio César García-Luengo Montero, que foi alcalde de Crecente. Licenciado en Ciencias Políticas. Foi concelleiro en Crecente dende 1995, foi deputado provincial e tenente de alcalde entre 2003 e 2007. Nas eleccións municipais de 2007 encabezou a candidatura do PPdeG á alcaldía de Crecente e foi elixido alcalde con maioría absoluta, sucedendo ao seu pai Julio César García-Luengo Montero. Destituíu ao seu pai como como tenente de alcalde e membro da xunta de Goberno local en outubro de 2010, logo de anunciar o pai que pretendía dimitir para encabezar unha lista independente en Arbo nas eleccións locais de 2011 e despois presentarse como candidato en Crecente polo CDS, aínda que finalmente desistiu. Nas municipais de 2011 volveu ser o candidato do PPdeG e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Foi condenado pola Audiencia de Pontevedra a un ano de inhabilitación por un delito de desobediencia, ao non cumprir unha orde xudicial para derrubar unha nave dunha empresa construída sen licenza. O 15 de xaneiro de 2014 deixou a alcaldía, e foi proposto para substituílo Servando Rodríguez Carpintero, aínda que finalmente accedeu á alcaldía Marisol Gómez Domínguez.

En 2015, xa cumprida a condena por inhabilitación, volveu presentarse ao posto de alcalde encabezando a candidatura do PP, mentres que a alcaldesa, Marisol Gómez, ía de número dous. Obtivo a maioría absoluta e foi elixido alcalde. Nas municipais de 2019 e 2023 revalidou a alcaldía con maioría absoluta.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Crecente

### Ligazóns externas
*García-Luengo echa a García-Luengo
*Entrevista  en *Faro de Vigo*
Ideafix

**Ideafix** (en ) é un personaxe da serie de banda deseñada Astérix, creado por René Goscinny e Albert Uderzo. É o can pequeno e branco de Obélix (o mellor amigo de Astérix), a quen sempre acompaña e axuda. Aparece por vez primeira na aventura *A volta á Galia de Astérix* en 1963. e ademais é o único personaxe principal da serie que é un animal. É coñecido polo seu carácter ecoloxista, ao chorar desesperadamente ao ver como se derruba unha árbore, é por esta causa que o seu amo Obélix deixou de tirarlles árbores aos romanos.

## Orixe do nome 
O seu nome é a contracción de *idea fixa*, polo que en inglés é coñecido polo nome de *Dogmatix*, xa que mantén o concepto de idea fixa (dogma) e ademais inclúe a alusión ao can (dog). Reflicte a obsesión que o can ten polos ósos, obsesión que é motivo de moitas situacións cómicas nas historias.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Ideafix na páxina oficial de Astérix.
Obélix

**Obélix** é un dos personaxes de ficción da serie de banda deseñada Astérix, creado por René Goscinny e Albert Uderzo. É o mellor amigo de Astérix a quen acompaña en tódalas súas aventuras, agás na primeira, *Astérix o galo*.

É un galo alto e gordo, fabricante e repartidor de menhires. Posúe un pequeno can chamado Ideafix ou Idéfix. Obélix está dotado dunha forza extraordinaria, xa que cando era un neno caeu na marmita na que Panorámix preparaba a poción máxica (en *Como caeu Obélix na marmita do druída cando era cativo*), facendo que os efectos da mesma teñan carácter permanente, debido a isto, e para a súa desgraza, nunca lle deixan probar un pouco dela porque os efectos secundarios serían terribles, como se pode ver no libro ''Le mauvais coup d'Obelix* (*O mal trago de Obélix* en galego), onde tras beber a marmita enteira Obélix se converte en pedra.

## Orixe do nome 
miniatura|300px|*Obèles* en varios tipos de letra.
A orixe do nome de Obélix pode provir de obelisco, unha columna de pedra que celebraba o sol para os antigos exipcios. Unha segunda posibilidade, é que o nome de Obélix proveña de *obèle* ou a cruz tipográfica en francés, un signo tipográfico usado nos manuscritos antigos ​​para anotar unha pasaxe cuestionable. De feito, o nome do seu compañeiro Astérix provén doutro símbolo semellante, o asterisco, usado para sinalar unha remisión. O emprego destes nomes de símbolos por parte de Goscinny pódese explicar polo feito de que a súa familia posuía unha imprenta.

## Obras onde aparece Obélix 
### Banda deseñada 
Tódolos álbums da serie Astérix.

### Adaptacións 
#### Televisión 
* *Deux Romains en Gaule* (Pierre Tchernia, 1967)

Jacques Morel dá a súa voz a Obélix por vez primeira neste telefilme que mestura as personaxes animadas de Astérix e Obélix con decorados da vida real.

#### Cinema 
##### Filmes de animación 
Varios actores de dobraxe prestaron a súa voz a Obélix:
* *Astérix o galo* (Belvision, 1967) con Jacques Morel
* *Astérix e Cleopatra* (Belvision, 1968) con Jacques Morel
* *As doce probas de Astérix* (René Goscinny e Albert Uderzo, 1976) con Jacques Morel
* *Astérix e a sorpresa do César* (Gaëtan Brizzi e Paul Brizzi, 1985) con Pierre Tornade
* *Astérix en Bretaña* (Pino Van Lamsweerde, 1986) con Pierre Tornade
* *Astérix e o golpe do menhir* (Philippe Grimond, 1989) con Pierre Tornade
* *Astérix en América* (Gerhard Hahn, 1994) con Pierre Tornade
* *Astérix et les Vikings* (Stefan Fjeldmark e Jesper Møller, 2006) con Jacques Frantz
* *Astérix : Le Domaine des Dieux* (Alexandre Astier e Louis Clichy, 2014) con Guillaume Briat
* *Astérix : Le Secret de la potion magique* (Alexandre Astier e Louis Clichy, 2018) con Guillaume Briat

##### Filmes de acción en vivo 
No cinema, o personaxe de Obélix estivo encarnado polo actor francés Gérard Depardieu nas catro adaptacións cinematográficas das historias de Astérix.
* *Astérix et Obélix contre César* (1999)
* *Astérix et Obélix : Mission Cléopâtre* (2002)
* *Astérix aux Jeux Olympiques* (2008) 
* *Astérix et Obélix : Au service de sa Majesté'' (2012)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Asegurancetúrix

**Asegurancetúrix** é un personaxe da banda deseñada Astérix. Asegurancetúrix é o bardo da aldea e caracterízase por tocar unha lira e por cantar moi mal, este feito chega a provocar treboadas, polo que se chega a converter no personaxe principal en *Astérix chez Rahàzade*. Unha característica peculiar de Asurancetúrix e que se trata do único personaxe da aldea que vive nunha casa situada nunha árbore. Ao final de tódalas historias, durante a escena do banquete final, cando todo parece rematar ben, aparece atado e amordazado para que non poida tocar ou cantar. Esautomátix, o ferreiro, sempre o anda a vixiar para golpealo co seu martelo cando vai cantar.

O seu nome na versión orixinal en francés *Assurancetourix* vén do xogo de palabras en francés *assurance tout risque* ou *assurance tous risques* (*seguro a todo risco* en galego), e así nalgunhas edicións en español denomínase *Seguroatodorriesguix*, mais o habitual é a forma *Asurancetúrix*. En inglés coñécese como *Cacofonix*, en alemán *Troubadix* e en portugués coñécese no Brasil como *Chatotorix* e en Portugal como *Cacofonix* e *Assurancetourix*.
Herodes

**Herodes o Grande**, nado en Ascalón o 74 antes de Cristo e finado en Xerusalén o 4 antes de Cristo, foi rei dos xudeus e unificou Galilea e Xudea e reconstruíu o Templo de Xerusalén.

## Traxectoria 
Fillo dun idumeo e dunha nabatea, en realidade era un palestino de cultura helenística dedicado ao servizo de Roma, que dominaba Palestina dende que fora conquistada por Pompeio (63 a. C.).

Herodes foi nomeado primeiro gobernador de Galilea e posteriormente tetrarca para dirixir as relacións de Roma cós xudeus; pero tivo que fuxir ante o ataque dos partos, que apoiaban no trono a Antígona, a última raíña da dinastía dos Asmoneos ou Macabeos, representante da resistencia xudía contra a dominación política e cultural do Occidente grecorromano.

No ano 40 a. C., o Senado romano nomeou a Herodes rei dos xudeus por indicación de Marco Antonio, co encargo de recuperar Xudea de mans de Antígona. Combateu contra ela durante tres anos ata que conquistou Xerusalén e a decapitou.

Polo demais, Herodes foi un rei hábil: soubo eludir a súa participación na batalla de Actium, o que permitiu que Augusto o mantivese no trono despois da súa vitoria, cunha autonomía política practicamente total a pesar de ser o vasalo do Imperio; defendeu eficazmente o reino fronte aos ataques de partos e árabes; construíu cidades e fortalezas; embeleceu a capital; respectou os costumes locais e comezou a reconstrución do Templo de Xerusalén. Dende o 14 a. C. tivo como conselleiro a Nicolao de Damasco.

Ao morrer deixou o reino dividido entre os seus fillos: Xudea, Samaria e Idumea para Arquelao (destituído dous anos despois polo gobernador romano Poncio Pilatos) e Galilea e Perea para Herodes Antipas (o cal, segundo os Evanxeos, eludiu xulgar a Xesuscristo cando llo enviou Pilatos). O neto de Herodes, Herodes Agripa I, foi o último rei que gobernou sobre a totalidade de Palestina e o que, segundo os *Feitos dos Apóstolos*, fixo encarcerar a san Pedro e condenou a morte a Santiago o Maior. Baixo o reinado do seu fillo Herodes Agripa II estalou a rebelión dos xudeus que levou á destrución de Xerusalén por Tito e a anexión de Palestina a Siria como provincia romana (70 d. C.).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Baba ben Buta
* Belén
* Cesarea Marítima
* Dinastía herodiana
* Herodes Agripa I
* Herodes Agripa II
* Herodes Antipas
* Herodes Filipo II
* Marco Antonio
* Palacio de Herodes
* Templo de Xerusalén

### Ligazóns externas 
* Biografía
Julio César García-Luengo Montero

**Julio César García-Luengo Montero**, nado en 1939, é un político galego do PPdeG, que foi alcalde de Crecente dende o 1979 ata xaneiro do 2007. É pai de Julio César García-Luengo Pérez, que foi alcalde despois ca el.

## Traxectoria
Nas primeiras eleccións democráticas presentouse á alcaldía de Crecente encabezando a candidatura da UCD e foi elixido alcalde. Nas municipais de 1983 encabezou a candidatura da CIGA e foi elixido alcalde con maioría absoluta. A partir das municipais de 1987 presentouse por AP e logo polo PPdeG continuando como alcalde sempre con maioría absoluta. En 2007 deixoulle a alcaldía ao seu fillo Julio César García-Luengo Pérez, aínda que foi elixido concelleiro na súa lista. En outubro de 2010 o seu fillo destituíuno como tenente de alcalde e membro da xunta de Goberno local, logo de anunciar que pretendía dimitir para encabezar unha lista independente en Arbo nas eleccións locais de 2011. Aínda que amagou con presentarse como candidato en Crecente polo CDS, finalmente desistiu.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Crecente

### Ligazóns externas
*García-Luengo echa a García-Luengo
Rozas, San Fiz de Quión, Touro

**Rozas** é un lugar da parroquia de San Fiz de Quión, no concello coruñés de Touro. En decembro de 2016, segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, ten 12 habitantes, dos cales cinco son mulleres e sete homes.

Dista da capital do concello 2,7&nbsp;km. Polo lugar pasa o río das Rozas (5,5&nbsp;km de lonxitude), que nace no concello do Pino e desemboca pola marxe dereita no río Lañas, afluente do Ulla.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Fiz de Quión 
### Parroquias de Touro
Rozas

O topónimo **Rozas** pode referirse a:

;En Galiza
***Fiz de Rozas**, parroquia do concello de Portomarín;
***Rozas**, lugar da parroquia de Sela, no concello de Arbo;
***Rozas**, lugar da parroquia de San Martiño de Berredo, no concello da Bola;
***Rozas**, lugar da parroquia do Couso, no concello de Campo Lameiro;
***Rozas**, lugar da parroquia de Triabá, no concello de Castro de Rei;
***Rozas**, lugar da parroquia de Teixeiro, no concello de Lugo;
***Rozas**, lugar da parroquia de Rubiás, no concello de Ramirás;
***Rozas**, lugar da parroquia de San Fiz de Quión, no concello de Touro;
***Rozas**, lugar da parroquia de Vilacampa, no concello do Valadouro;
***As Rozas**, lugar da parroquia do Pereiro, no concello de Alfoz;
***As Rozas**, lugar da parroquia de Marcelle, no concello de Monforte de Lemos;
***As Rozas**, lugar da parroquia de Santiago de Gaioso, no concello de Outeiro de Rei;
***As Rozas**, lugar da parroquia de Francos, no concello de Paradela;
***As Rozas**, lugar da parroquia de Lagoa, no concello da Pastoriza;
***As Rozas**, lugar da parroquia de San Mateo de Oliveira, no concello de Ponteareas;
***As Rozas Vedras**, lugar da parroquia de Cazás, no concello de Xermade;
***Porto das Rozas**, lugar da parroquia da Órrea, no concello de Riotorto.

;Fóra de Galiza

;En Asturias
***Rozas**, casarío da parroquia e concello asturiano de Boal.

;En Cantabria
***Rozas**, localidade do concello de Soba.

;En Castela e León
***Rozas**, localidade do concello de Merindad de Valdeporres, na provincia de Burgos;  
***Rozas**, localidade do concello de San Justo, na provincia de Zamora.

;Na Comunidade de Madrid
***Rozas de Puerto Real**, concello da comarca de Sierra Oeste;
***Las Rozas de Madrid**, concello situada na área metropolitana de Madrid.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***As Roxas**, lugar da parroquia de Rececende, no concello da Pontenova.
Reinaldo García

**Reinaldo Javier García Mallea**, nado San Juan o 15 de xaneiro de 1983, é un xogador de hóckey a patíns arxentino que actualmente xoga de defensa no FC Porto.

## Traxectoria 
Reinaldo García iniciouse no hóckey a patíns aos 7 anos de idade no Club Rivadavia da súa cidade natal. Ao ano seguinte asinou polo Olimpia, un dos equipos máis importantes deste deporte na Arxentina, onde xogou ata os 18 anos.

Na tempada 2001-02 o FC Porto portugués fixouse nel e fíxose cos seus servizos. Co club portugués gañou 6 Ligas portuguesas de xeito consecutivo entre o 2002 e o 2007, así como 2 Copas e 3 Supercopas. A nivel continental co Porto disputou tres finais da Copa de Europa consecutivas, perdéndoas todas (dúas fronte ao FC Barcelona e unha fronte ao AP Follonica Hockey).

Na tempada 2007-08 chegou a Galiza da man do H.C. Liceo de A Coruña, club no que xogou dúas tempadas e co cal non chegou a gañar ningún título, mais tivo un papel importante que fixo que o FC Barcelona se fixase nel e o fichara na tempada 2009-10 para ocupar a praza que deixou Miquel Masoliver. Co club catalán xogou durante seis tempadas, conquistando entre outros títulos tres Copas de Europa, catro ligas españolas, e dúas Copas do Rei.

En 2015 regresou ao Porto, co que gañou unha nova liga portuguesa e tres Copas de Portugal.

### Selección arxentina 
Paralelamente tamén participou de xeito habitual na selección arxentina, coa que gañou o Campionato do Mundo de 2015, así como os subcampionatos de 2005 e 2009, 2013 e 2015, a Copa América 2008 e a Copa das Nacións de Montreux 2017.

## Palmarés 
**Olimpia**

* **2 Ligas arxentinas** (1999/00 e 2000/01)

**FC Porto**
* **7 Ligas portuguesas** (2001-02, 2002-03, 2003-04, 2004-05, 2005-06, 2006-07 e 2018-19)
* **5 Copas portuguesas** (2004-05, 2005-06, 2015-16, 2016-17 e 2017-18)
* **7 Supercopas portuguesas** (2005, 2006, 2007, 2016, 2017, 2018 e 2019)
**FC Barcelona**
* **3 Copas de Europa** (2009-10, 2013-/14 e 2014-15)
* **1 Copa Continental** (2009-10)
* **4 OK Liga** (2009-10, 2011-12,  2013-14, 2014-15)
* **2 Copas do Rei** (2011 e 2012)
***5 Supercopas de España** (2010, 2011, 2012, 2013 e 2014)
**Selección arxentina**
* **1 Campionato do Mundo** (2015)
***1 Copa das Nacións de Montreux** (2017)
***1 Copa América** (2008)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Carlos Ariel López Chimino

**Carlos Ariel López Chimino**, máis coñecido como Carlitos López, nado en San Juan de la Frontera o 13 de marzo de 1977, é un ex xogador de hóckey a patíns arxentino.

## Traxectoria 
Iniciouse no hóckey a patíns nas categorías inferiores da Unión Vecinal de Trinidad, un dos equipos deste deporte na súa cidade natal. En 1997 fichou polo H.C. Liceo da Coruña, club no cal militou seis tempadas. A súa última tempada no club galego asinou uns números excelentes, converténdose no máximo anotador da OK Liga cun total de 30 goles en 33 partidos. Na tempada 2004-05 fichou polo FC Barcelona, sendo a única incorporación do club barcelonés ese ano, e coa responsabilidade de substituír a Gaby Cairo, o símbolo do equipo nos últimos anos.

A nivel individual gañou premios como o Olímpia de Prata do 2000, recoñecemento que se outorga en diversas disciplinas ao deportista máis destacado da Arxentina.

## Palmarés 
### UV Trinidad 
* 1 Liga nacional: 1995
* 1 Campionato Suramericano: 1997

### H.C. Liceo 
* 1 Copa de Europa: 2002-03 
* 1 Copa Continental: 2002-03 
* 1 Copa Intercontinental: (2004) 
* 1 Copa CERS: 1998-99 
* 1 Copa do Rei: 2004

### FC Barcelona 
* 4 Copas de Europa: 2004-05, 2006-07, 2007-08, 2009-10 
* 5 Copas Continentais: 2003/04, 2004/05, 2006, 2007, 2008) 
* 2 Copas Intercontinentais (2006, 2008 
* 1 Copa CERS (2005/06) 
* 3 Supercopas de España: 2004, 2005, 2007
* 6 OK Ligas: 2004-05, 2005.06, 2006-07, 2007-08, 2008-09, 2009-10 
* 3 Copas do Rei: 2005, 2007, 2011

### Selección arxentina 
* 1 Campionato do Mundo "A": 1999 
* 1 Campionato Panamericano: 1995

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha do xogador na web oficial do FC Barcelona .
Hans Jensen (lingüista)

**Hans Detlev Jensen**, nado o 28 de agosto de 1884 en Struvenhütten, Kreis Segeberg e finado o 4 de agosto de 1973 en Rostock, foi un lingüista alemán.

## Traxectoria 
Jensen comezou como profesor en Kiel e ensinou desde 1943 ata 1957 en Rostock. En 1935 publicou a súa obra máis importante, *Die Schrift in Vergangenheit und Gegenwart*.

## Obras 
* *Neupersische Grammatik.* 1931.
* *Die Schrift in Vergangenheit und Gegenwart.* 1935.
* *Altarmenische Grammatik.* 1959.
* *Altarmenische Chrestomathie.* 1964.
* *Grammatik der kanaresischen Schriftsprache.* 1969.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras de e sobre Jensen no catálogo da Deutsche Nationalbibliothek.
* Páxina de Hans Jensen no Catalogus Professorum Rostochiensium.
Exército do Aire de España

[miniatura|Sede do Exército do Aire na rúa Princesa de [Madrid.]]
O **Exército do Aire** é unha das tres ramas en que se dividen as Forzas Armadas de España. Conxuntamente coa Armada e o Exército de Terra, ten asignado por medio do artigo oitavo da Constitución Española a misión de garantir a soberanía e independencia de España, defender a súa integridade territorial e o ordenamento constitucional.

## Organización e estrutura 
### Organización territorial 
A organización territorial do Exército do Aire é a seguinte:
* **I rexión aérea**. Zonas central e noroeste da Península Ibérica, con Capitanía xeneral en Madrid.
* **II rexión aérea**. Zona sur, con Capitanía xeneral en Sevilla.
* **III rexión aérea**. Zona nordeste e Baleares, con Capitanía xeneral en Zaragoza.
* **Zona Aérea de Canarias**, con sede nas Palmas.

### Mandos aéreos 
Cada rexión aérea é sede dun dos mandos aéreos. O xefe de cada mando é tamén capitán xeneral da rexión aérea correspondente.
* O Mando Aéreo de Combate (**Macom**), en Madrid.
* O Mando Aéreo Táctico (**Matac**), en Sevilla. 
* O Mando Aéreo de Transporte (**Matra**), en Zaragoza.
* O Mando Aéreo das Canarias (**Macan**), nas Palmas.

## Inventario 
right|thumb|EF-18 en León
right|thumb |Falcon 900B aterrando en Santiago
thumb|CL-215T engalando en Santiago
right|thumb|A400M en León

## Empregos 
### Oficiais 
### Suboficiais e tropa 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial do Exército do Aire 
* Ministerio de Defensa de España 
* Himno do Exército do Aire
Virginie Ledoyen

**Virginie Fernandez**, nada o 15 de novembro de 1976 en París, é unha actriz francesa coñecida como **Virgine Ledoyen**.

## Traxectoria 
Pasou a súa nenez en Aubervilliers, Francia, nunha familia de restauradores. Tomou o apelido Ledoyen do apelido de solteira da súa avoa materna, actriz afeccionada.
Comezou a súa carreira cinematográfica ós dez anos con *Les exploits d’un jeune Don Juan*. Pouco despois protagonizou xunto a Marcello Mastroianni e Ángela Molina ''Le Voleur d'enfants* (1991) dirixida por Christian de Chalonge.

Grazas á súa intervención no ano 2000 no filme *The Beach* xunto a Leonardo DiCaprio, Virginie converteuse nunha das actrices francesas con máis proxección internacional.

## Filmografía 
* *Les Exploits d'un jeune Don Juan* (1987)
* *Lo más natural* (1991)
* *Le Voleur d'enfants* (1991)
* *Mima* (1991)
* *Les Marmottes* (1993)
* *La Folie douce* (1994)
* *L'Eau froide* (1994)
* *La Fille seule* (1995)
* *La Cérémonie* (1995)
* *Sur la route* (1995)
* *Les Sensuels* (1995)
* *Mahjong* (1996)
* *Ma 6-T va crack-er* (1997)
* *Héroïnes* (1997)
* *Marianne* (1997)
* *Jeanne et le garçon formidable* (1998)
* *A Soldier's Daughter Never Cries* (1998)
* *Fin août, début septembre* (1998)
* *En plein coeur* (1998)
* *The Beach* (2000)
* *Les Misérables* (TV miniseries) (2000)
* *De l'amour* (2001)
* *8 femmes* (2002)
* *Josy* (2002)
* *Mais qui a tué Pamela Rose?* (2003)
* *Bon Voyage* (2003)
* *Saint Ange* (2004)
* *Holly* (2006)
* *Bosque de sombras* (2006)
* *La Doublure* (2006) )
* *Seed of Contention* (2006)
* *Un baiser s'il vous plaît* (2007)
* *Mes amis, mes amours* (2008)
* *L'Emmerdeur* (2008)
* *The Army of Crime'' (2009)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ficha na IMDb
Castiñeiro dos cen cabalos

miniatura|*Castagno dei Cento Cavalli*.
O **castiñeiro dos cen cabalos** (en italiano *castagno dei cento cavalli*), é unha árbore da especie *Castanea sativa* (castiñeiro europeo) situado na localidade siciliana de Sant'Alfio, ao que se lle supón unha idade próxima aos 4 milenios.

A árbore atópase no bosque de Carpineto, na saia occidental do Etna. Diversos estudos botánicos danlle unha antigüidade superior aos 4.000 anos, sendo así a árbore máis antiga de Europa e a máis grande de Italia.

A primeira referencia histórica data de 1636, cando é citado na obra *Il Mongibello* de Pietro Carrera.

Conta unha lenda que durante unha partida de caza, unha raíña e o seu séquito foron sorprendidos por unha tormenta, refuxiándose baixo a protección do castiñeiro durante toda a noite.
Astérix e Cleopatra

***Astérix e Cleopatra*** Foi publicada de forma serializada por vez primeira na revista *Pilote*, nos números 215-257, en 1963.

Foi traducido ó galego por Eduardo Blanco Amor e publicado por Mas-Ivars en 1976. A tradución deste volume aparece asinada por "Juan Blanco Amor". En setembro de 2018 publicouse unha nova tradución de Xavier Senín e Isabel Soto por Edicións Xerais.

## Sinopse 
Nunha conversa entre Xulio César e Cleopatra no pazo da faraona, o emperador romano asegurou que os exipcios estaban en decadencia, Cleopatra indignada ante tal afirmación e para demostrarlle que os exipcios eran os mesmos que conseguiran construír as pirámides, faros e templos afirmou que nun prazo de tres meses erguería en Alexandría un pazo para o emperador romano. Se os exipcios conseguían superar o desafío, o César recoñecería que estaba enganado.

Cleopatra encargoulle a Numerobis, o mellor arquitecto de Alexandría, a construción do pazo, dicíndolle que se o lograba o cubriría de ouro, mais no caso de non conseguilo tiraríao aos crocodilos. Ante a dificultade para poder superar o desafío, Numerobis decide emprender a viaxe á Galia, onde vive o seu vello amigo Panorámix, a quen lle pide a axuda dos seus poderes máxicos para superar o desafío. Panorámix, acompañado de Astérix e Obélix (xunto co seu inseparable can Ideafix), parte con Numerobis a Exipto para axudarlle na construción do pazo, unha vez alí Panorámix prepara a súa poción máxica para darlla aos traballadores e aumentar o ritmo, mais o ritmo da construción se ve ameazado a causa das artimañas (tentativas de folga, falla de materiais, un intento de envelenamento a Cleopatra cun pastel supostamente regalado polos galos e mesmo un sitio ao pazo en construción resolto por Cleopatra logo de ser avisada por Ideafix) de Paletabis (arquitecto exipcio rival de Numerobis) e os romanos para que o pazo non se finalice no prazo acordado, secasí grazas á poción máxica e á axuda de Cleopatra (sabendo das malas artes dos romanos) o pazo é rematado no prazo previsto. Finalmente, Cleopatra cubriu a Numerobis ouro, Panorámix foi recompensado cuns manuscritos da biblioteca de Alexandría pola súa axuda, e cedeulles aos galos a súa galera para o seu retorno á Galia.

Unha vez na aldea foron recibidos como heroes e celebraron o habitual banquete.

## Versións cinematográficas 
O filme *Astérix et Obélix : Mission Cléopâtre* (2002) do director francés Alain Chabat, con Christian Clavier no papel de Astérix, Gérard Depardieu como Obélix e Monica Bellucci interpretando a Cleopatra, é a adaptación cinematográfica desta historia.

Hai tamén unha versión de animación co mesmo título que o libro creada en 1968, emitida pola TVG en numerosas ocasións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha do libro en Edicións Xerais
Orquestra Sinfónica do Estado de Mérida

A **Orquestra Sinfónica do Estado de Mérida** (OSEM) é unha orquestra filharmónica orixinal da cidade de Mérida do estado de Mérida, en Venezuela. É unha organización sen ánimo de lucro fundada en 1991 polo pianista e educador venezolano José Antonio Abreu.

## Historia e características 
A orquestra creouse o 21 de xuño de 1991, como resultado do proceso natural de evolución e desenvolvemento da Orquestra Nacional da Xuventude do estado Mérida, fundada en 1978 como parte da expansión da Orquestra Xuvenil de Venezuela, sistema liderado polo mestre José Antonio Abreu.

O seu cofundador e primeiro director artístico foi Amílcar Rivas. Entre 1994 e 1997, o seu director musical foi Sergio Bernal que ampliou o repertorio da orquestra con música sinfónica europea e latinoamericana. Entre 1998 e 2001, a OSEM foi liderada por Felipe Izcaray que comezou programas educativos entre a comunidade e que se converteron en parte fundamental das actividades da orquestra. César Iván Lara converteuse no director musical dende xaneiro de 2004.

Na tempada de 2006, a orquestra participou en moitos eventos oficiais do goberno do estado de Mérida, Universidade dos Andes, da FESNOJIV, e en diferentes municipios, ofrecendo 39 concertos sinfónicos e 108 concertos de cámara e educartivos en 21 municipios do estado de Mérida. En 1999, a OSEM foi nomeada *Patrimonio Cultural do Estado Mérida*.

A orquestra comezou os actos de celebración do seu vixésimo aniversario o 15 de xaneiro de 2011, día no que realizaron un concerto da Sinfonía No. 2 "Pequena Rusia" de Tchaikovski co gallo do Festival de Música de Mérida.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial Orquestra Sinfónica do Estado de Mérida
Sidney Lumet

**Sidney Lumet**, nado en Filadelfia o 25 de xuño de 1924 e finado en Nova York o 9 de abril de 2011, foi un director, produtor e guionista de cine, teatro e televisión estadounidense. Foi nomeado ao Oscar ó mellor director catro veces, polos seus filmes *Doce homes sen piedade* (1957), *A tarde dun día de cans* (1975), *Network, un mundo implacable* (1976) e *Veredicto final* (1982).

## Traxectoria 
Lumet foi un dos directores de cine máis prolíficos, realizando máis dunha película ao ano dende o seu debut en 1957. Principiou a súa carreira como director en Broadway, chegando a ser posteriormente director en televisión. O seu primeiro traballo cinematográfico, *Doce homes sen piedade* é considerado o seu mellor filme. Entre os temas das súas numerosas películas atopamos adaptacións de novelas, comedias negras ou dramas baseados en sucesos reais, como a soada *Serpico* (1973).

En 2005 recibiu o Oscar honorífico polos seus "brillantes servizos aos guionistas, realizadores e á arte do cinema en xeral". En 2007 rodou o seu derradeiro filme ''Before the Devil Knows You're Dead* (literalmente, *Antes de que o diaño saiba que estás morto'').

## Filmografía destacada
Oviedo Rugby Club

O **Oviedo Rugby Club** é unha entidade deportiva da cidade de Oviedo que se dedica ó rugby e que actualmente milita na División de Honra B, a segunda categoría do rugby en España.
## Historia
O Oviedo RC foi fundado no ano 1983 como resultado da fusión de dous clubs mais vellos, o *CAU Oviedo* e o *Economicas*. Ámbolos dous clubs eran habituais da Primeira División Nacional, que daquela era a segunda división do rugby nacional.

Na tempada 1986-87 o novo equipo ascendeu á Primeira Nacional, e acadou un 4º posto. Cabe salientar que dende ese ano 1987 ata a actualidade o Oviedo RC leva 24 militando sempre nalgunha das 2 categorías máximas do rugby en España. Nas seguintes edicións do torneo o equipo rematou 2º e 1º, polo cal ascendeu á División de Honra, na que debutou na tempada 1990-91. Nesa primeira participación na elite do rugby español, o Oviedo RC rematou 12º e último, co cal descendeu.

Na segunda metade da década dos 90 o Oviedo RC rematou primeiro tres veces no seu grupo da Primeira Nacional, e unha vez 2º, acadando o ascenso na tempada 1997-98. En División de Honra votou 3 anos. O seu mellor resultado foi a 7ª posición obtida na tempada 1999-2000. Ó seguinte ano o equipo descendeu a División de Honra B, na que milita dende entón.

Na tempada 2010-11 o Oviedo RC rematou 5º no Grupo A da División de Honra B.
;Posicións do Oviedo RC en competicións ligueiras dende o ano da súa fundación

*A División de Honra B existe dende a tempada 1998-99. Anteriormente a Primeira Nacional era a 2ª División do rugby español*.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Liga Española de rugby
* Copa do Rei de Rugby
### Ligazóns externas
* Web da Federación Española de Rugby .
* Web oficial do Oviedo RC .
Paleontoloxía lingüística

A **paleontoloxía lingüística** é unha disciplina que pretende clarificar a prehistoria e cultura material dos falantes dunha lingua morta ou protolingua antiga.
A paleontoloxía lingüística baséase na análise do vocabulario, e en particular a existencia de certos nomes de plantas e animais e innovacións tecnolóxicas, a partir das cales poden facerse conxecturas sobre a cultura material dos falantes das protolinguas que deron lugar ás linguas da familia. Así, a paleontoloxía lingüística trata de reconstruír a historia de épocas moi afastadas do presente onde carecemos de fontes escritas a través da evidencia lingüística; é unha fonte útil e igualitaria de coñecer o desenvolvemento das diferentes rexións, especialmente se se combina coa evidencia arqueolóxica.
## Paleontoloxía indoeuropea 
Historicamente a paleontoloxía lingüística apareceu no contexto da lingüística indoeuropea. O extraordinario interese suscitado entre lingüistas, historiadores e arqueólogos pola constatación de que case todas as linguas de Europa e un importante número en oriente medio e o subcontinente indio derivaban dunha lingua nai común, chamada protoindoeuropeo; levou a buscar a orixe do pobo indoeuropeo que falaría esa lingua e o tipo de cultura material que tería.
Así por exemplo a presenza do termo común para 'bronce' reconstruíbel para metal suxire que os indoeuropeos serían unha cultura calcolítica. A abundancia de termos referidos á tecnoloxía da roda e dos carros tirados por cabalos suxire que puido existir unha caste guerreira que empregou o carro como arma ofensiva na expansión indoeuropea. A presenza de certos nomes de animais e plantas, en comparación coa distribución do hábitat natural desas especies, levou a buscar o situar a rexión orixinal da expansión nalgún lugar entre o Danubio e os Urais. Con todo, o uso pouco rigoroso de argumentos paleontolóxicos conduciu a esaxeracións e erros considerábeis, razón pola cal numerosos autores criticaron certos usos da paleontoloxía lingüística.
## Paleontoloxía doutras familias 
A mesma idea usada para conxecturar aspectos probábeis das características dos antigos indoeuropeos foi aplicada a outras familias de linguas e ás protolinguas reconstruídas por medio da lingüística histórica. Así por exemplo a expansión bantú e as probábeis rutas de expansión das linguas bantús pode ser estudada a partir dos estudos de paleontoloxía lingüística aplicados ao idioma protobantú. Igualmente recentemente tentouse describir a expansión dos pobos afroasiáticos en África oriental e o norte do continente.
As conxecturas formuladas no seo da paleontoloxía lingüística en si mesmas non son comprobábeis, pero constitúen un bo punto de partida sobre o que rastrexar arqueoloxicamente as expansións de pobos e linguas no pasado.
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Expansión indoeuropea.
* Lingua protoindoeuropea.
* Expansión afroasiática.
* Expansión bantú.