Ribadavia

**Ribadavia** é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca do Ribeiro. Segundo o IGE en 2019 tiña 5.024 habitantes (5.540 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é .
## Poboación 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:8000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:white

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:4788
  bar:1910 from:0 till:4903
  bar:1920 from:0 till:5114
  bar:1930 from:0 till:6341
  bar:1940 from:0 till:7031
  bar:1950 from:0 till:7369
  bar:1960 from:0 till:7571
  bar:1970 from:0 till:6181
  bar:1981 from:0 till:6622
  bar:1991 from:0 till:5946
  bar:2001 from:0 till:5441
  bar:2009 from:0 till:5519
  bar:2014 from:0 till:5187

PlotData=
  bar:1900 at: 4788 fontsize:S text:4.788 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 4903 fontsize:S text:4.903 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 5114 fontsize:S text:5.114 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 6341 fontsize:S text:6.341 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 7031 fontsize:S text:7.031 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 7369 fontsize:S text:7.369 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 7571 fontsize:S text:7.571 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 6181 fontsize:S text:6.181 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 6622 fontsize:S text:6.622 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 5946 fontsize:S text:5.946 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 5441 fontsize:S text:5.441 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 5519 fontsize:S text:5.519 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 5187 fontsize:S text:5.187 shift:(-10,5)

## Xeografía 
Está atravesada polo río Avia, pouco antes da súa desembocadura no río Miño, entre a serra do Faro e a serra do Suído. Pode chegarse alí a través da N-120 e a A-52.

## Historia 
miniatura|left|Foro de Ribadavia (1164).

### Idade Antiga 
A zona xa era poboada na época castrexa. Coa chegada dos romanos proseguiu o aproveitamento mineral (especialmente do ouro) e das augas termais. Segundo Estrabón a mediados do século II xa se elaboraba viño do Ribeiro. Posiblemente se corresponda coa poboación romana de Abobrica.

### Idade Media 
A rexión foi asolada no 754 polas tropas de Abdul-Azis e conquistada no 793 por Abdul-Malek, sendo máis tarde reconquistada por Afonso II. Durante a Idade Media foi coñecida como **Rippa Avie**. Foi capital do Reino de Galicia entre os anos 1065 e 1071, durante o reinado do rei Don García. No século XII aumentou o poder económico da vila, o que derivou nun aumento demográfico. Este auxe coincidiu co dos mosteiros de San Clodio de Leiro, Melón e Oseira e da encomenda da Orde de Malta en Beade. Fernando II concedeulle en 1164 o foro de cidade, entón chamada Bobou, e entregouna a Xoán Arias da Casa de Traba

Na vila prosperou unha comunidade xudía na zona da Porta Nova, que traballaban de comerciantes e artesáns. O Barrio Xudeu conserva aínda as súas características propias, sendo declarado monumento nacional.

miniatura|Asedio e toma de Ribadavia polas tropas do duque de Láncaster nas ''Chroniques d'Angleterre*.
En 1375 Henrique II de Castela nomeou a Pedro Ruiz Sarmiento señor de Ribadavia e Adiantado Maior do Reino de Galicia polo seu apoio na guerra dinástica contra o seu medio irmán Pedro I. Así perdeu o status de vila reguenga e iniciouse o señorío dos Sarmiento. En 1386 foi asediada durante nove meses polas tropas do duque de Lancaster, tralo cal foi invadida. o conflito quedou liquidado tralo acordo de Baiona (1388).

A partir do século XIV comezou a comercializarase o viño a través do porto de Pontevedra cara ao estranxeiro: Francia, Portugal, Italia e especialmente Inglaterra. En 1476 os Reis Católicos concederon o condado de Ribadavia a Bernardino Pérez Sarmiento pola axuda na guerra contra Xoana de Castela e o seu aliado Pedro Madruga. En 1494 os mesmos reis expulsaron os xudeus dos seus reinos. En Galiza non houbo pogroms ao se converteren os hebreos ou fuxiren ao reino de Portugal durante as visitas da Inquisición. 

Nunha descrición do Reino de Galicia de 1647 dise que *"polas costas de Biscaia saen cada ano de 6.000 a 8.000 pipas (de 28.800 a 38.400 hl) de viño de Ribadavia, un viño de gran valor".* Os buques ingleses, franceses, venecianos, aragoneses e flamengos veñen cargar regularmente produtos coloniais, peixe e viño de Ribadavia, ao porto de Vigo. Parece ser que é sobre todo cara a Inglaterra onde Ribadavia envía os seus viños no século XVI. O interese que demostraron os ingleses polo viño de Galicia é quizais consecuencia da expedición que trouxo os ingleses no século XIV ata Ribadavia. A decadencia do viño de Ribadavia comeza coa prohibición das exportacións cara a Inglaterra imposta a partir do ano 1722 polo capitán xeneral de Galicia.

[miniatura|esquerda|Escenografía da vila de Ribadavia de [Rosendo Amoedo, 1799.]]

### Idade Contemporánea 
En 1840 formouse a banda de música da vila, La Lira de Ribadavia, considerada a máis antiga de Galiza. En 1853 a praga do *oídio* minguou as vides, e en 1892 foron o mildio e a filoxera. Isto provocou que as variedades autóctonas da planta desen lugar a outras máis fortes pero de menor calidade.

Durante a guerra carlista, houbo enfrontamentos na comarca entre a banda de Mateo Guillade e as tropas da milicia nacional. Durante a revolución de 1868 estaba de rexedor local Cesáreo Rivera Abraldes, primeiro alcalde do sexenio democrático (1868-1873). Durante o seu mandato organizou unha milicia local de oito compañías para defenderse das partidas carlistas. Fundou a loxa masónica Luz de Avia, activa entre 1871 e 1894. O 4 de marzo de 1881 inaugurouse a estación de Ribadavia, a medio camiño entre Vigo e Ourense.

A comezos do século XX xermolou o asociacionismo agrarista, co fin de modernizar os cultivos e para derogar os foros existentes, destacando as asociacións de Ribadavia e San Paio. En Ventosela tivo lugar un mitin en 1920.

Tralo Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 o alcalde Benito Gallego Montero foi detido, xulgado e fusilado en Ourense. En 1943 o alcalde Tirso Sánchez Rey foi nomeado procurador en Cortes. O concello pertenceu até 1954 á diocese de Tui-Vigo, pasando nese ano á diocese de Ourense, xunto cos de Melón, Carballeda de Avia, Leiro, Beade e Padrenda

## Patrimonio histórico e artístico 
* O Castelo de Ribadavia.
* A capela prerrománica de San Xes de Francelos.
* Na Serra do Suído atópanse os singulares chozos.

## Festas e eventos culturais 
* A última fin de semana de agosto celébrase a Festa da Istoria, que recrea o ambiente xudeu medieval xunto ás distintas culturas, relixións e oficios do momento, coa xente vestida de época. (Ver galería de imaxes)
* A Mostra Internacional de Teatro de Ribadavia (MIT).

## Ribadavia na literatura popular 
; Refraneiro
* *O viño do Avia ten forza, esprito e labia .
* *Pra bos viños, Ribadavia, e todo o Ribeiro de Avia* .

; Cantigueiro
* *O cantar do arrieiro/ é un cantar moi baixiño,/ cántase en Ribadavia,/ retumba no Carballiño* .
* *O cantar dos arrieiros/ é un cantar moi delgadiño:/ cántano en Ribadavia,/ óuvese no Carballiño* .
* *O cantar dos arrieiros/ é un cantar moi delgadiño:/ cántano en Ribadavia,/ resoa no Carballiño* 

## Galería de imaxes 
## Parroquias 
## Lugares de Ribadavia 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Ribadavia vexa: Lugares de Ribadavia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* MERUÉDANO ARIAS, Leopoldo: *Los Judíos de Ribadavia y orígen de las cuatro parroquias*.
* Samuel Eiján: *Historia de Ribadavia y sus alrededores*.
* Gran Enciclopedia Galega, Ed. Silverio Cañada, Lugo 2003.
* LORENZO FERNÁNDEZ, Xaquín: *Cantigueiro popular da Limia Baixa*, Galaxia, Vigo 1973.
* RODRÍGUEZ GONZÁLEZ, Eladio: *Diccionario enciclopédico gallego-castellano*, Galaxia, Vigo 1958-1961.
* 

### Outros artigos 
* Museo Etnolóxico de Ribadavia
* Festa do Portal.