Balea azul

A **balea azul**, tamén coñecida como **rorcual azul**, *Balaenoptera musculus* (Linnaeus, 1758), é unha especie de mamífero mariño da orde dos cetáceos, suborde dos misticetos e familia dos balenoptéridos.

É o maior animal que existe na Terra; algúns exemplares acadaron lonxitudes de 33 m e pesos de 190 t, con tamaños lixeiramente superiores nas femias que nos machos. Estes exemplares de tan gran tamaño, observados na década de 1930, non sobreviviron á caza do home. Na actualidade os exemplares superviventes alcanzan tamaños máis reducidos, duns 25 m.

A decembro de 2005, unha das áreas con maior poboación de baleas azuis é a zona das illas do Atlántico sur.

A subespecie que pode atoparse nas costas das illas Canarias e da Península Ibérica é *Balaenoptera musculus musculus*, a subespecie tipo.

A simple vista é doada de confundir con outra balea, o rorcual común (*Balaenoptera physalus*), de dimensións e morfoloxía parecidas, pero cunha cor da pel gris escura ou negra.

## Taxonomía e etimoloxía 
A especie foi descrita por Linneo na 10ª edición do seu *Systema Naturae*, na que a denominou como *Balaena musculus*, sendo despois reclasificada dentro do xénero *Balaenoptera*, descrito por Lacépède en 1804.
 
O nome específico, *musculus*, que significa "ratiño" en latín, foi unha broma ou brincadeira *científica* sobre o tamaño deste animal, xa que en realidade é o mamífero máis grande que existiu xamais.

## Anatomía 
[miniatura|Esqueleto de **balea azul**, fóra do Laboratorio Mariño da [Universidade de California, en Santa Cruz, California, EUA.]]
O seu ventre moitas veces ten unha cor agrisada ou amarelada por mor da presenza de diatomeas (algas) que se adhiren a el. A súa parte superior e laterais varían de cor dende o azul ao gris azulado. A súa cabeza é moi longa e fina (aproximadamente un terzo da lonxitude total do animal), aínda máis na súa parte superior, con presenza de raias lonxitudinais na garganta. É o balénido con barbas máis longas na súa boca (50 cm de ancho por 100 de lonxitude). Ao non ter dentes, é un misticeto. As barbas penduran da mandíbula superior e serven para filtrar os crustáceos da auga.

Na parte superior da testa posúen dous buracos, chamados aventadores, que lles serven para respirar. Acotío expulsan ar e auga polos aventadores provocando columnas de auga vaporizada de até 9 metros de altura. Os seus pulmóns poden conter cinco mil litros de ar, aproximadamente.

Este animal pode chegar a ter un corazón tan grande como un automóbil pequeno, a súa lingua é tan grande como un elefante adulto e o seu cerebro pesa catro veces máis que o do ser humano, mostrando signos de grande intelixencia.

A identificación dos exemplares faise moitas veces por catalogación de fotografías das súas aletas dorsais, que son proporcionalmente pequenas, e diferentes en cada individuo.

O seu ritmo cardíaco en momentos de esforzo é de tan só 18 a 20 pulsacións por minuto, en contraste coas 120 normais nos humanos en parecidas circunstancias. Nos segmentos máis anchos das arterias dunha balena azul, unha persoa alta podería permanecer de pé (1,80 m de diámetro).

O seu pene chega a 4 metros de longo e a 1 metro de diámetro.

## Ecoloxía 
As baleas azuis pasan uns oito meses do ano en augas do antártico, onde encontran abundancia de *krill* e durante os meses do inverno migran para augas máis cálidas onde dan a luz as súas crías.

Poden vivir até os 90 anos en boas condicións. Porén, debido á caza, a media de idade é de 25 anos.

Segundo algúns estudos, os cantos dunha balea azul poderían ser escoitados e entendidos por outros individuos a unha distancia de 4 000&nbsp;km; porén, o aumento do ruído no mar provocado polas actividades humanas e os seus motores entorpecen esta capacidade.

A súa taxa de natalidade é moi baixa, xa que lles leva sobre uns 10 anos desenvolverse até a madurez e só teñen unha cría nun período de entre 2 a 5 anos.

### Alimentación 
Aliméntase fundamentalmente de *krill*, un pequeno organismo planctónico semellante aos camaróns, outros pequenos crustáceos e algúns diminutos peixes. Para isto, posúen varios centos de placas córneas, as barbas ou *baleas*, a través das cales filtran a auga do mar e obteñen o seu alimento que queda atrapado entre estas barbas.

## Perigo de extinción 
Na actualidade os expertos calculan que só quedan uns 1 000 exemplares. A especie estívose cazando case até a extinción para obter aceite (fundindo a súa graxa), a carne e os ósos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carwardine, M. (1995): *Ballenas, delfines y marsopas. Guía visual de todos los cetáceos del mundo*. Barcelona: Omega. ISBN 84-282-1037-3.
* Díaz d'a Silva, J. I. e Cartelle, Y. (2007): *Guía dos mamíferos de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 978-84-96893-20-7.
* Duguy, R. e Robineau, D. (1987): *Guía de los mamíferos marinos de Europa*. Barcelona: Omega. ISBN 84-282-0811-5.
* Khalaf-Prinz Sakerfalke von Jaffa, Norman Ali Bassam (2020). The Chilean Blue Whale (*Balaenoptera musculus chilensis* Khalaf, 2020): A New Subspecies from Chile. *Gazelle: The Palestinian Biological Bulletin*, ISSN 0178-6288, Volume 38, Number 185, May 2020, pp. 40-63.
* Lahuerta Mouriño, Fernando e Francisco X. Vázquez Álvarez (2000): *Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos*. Santiago: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-2913-8. 
* Pérez Alberti, A. (dir.) (1982): *Xeografía de Galicia. Tomo I. O medio*. A Coruña: Edicións Sálvora. ISBN 84-85779-12-6.
* Perrin, William F., Bernd Würsig & J. G. M. Thewissen (eds.) (2002): *Encyclopedia of Marine Mammals*. 2ª ed. San Diego: Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9
* Schokkenbroek, Joost C. A. (2008): *Trying-out: An Anatomy of Dutch Whaling and Sealing in the Nineteenth Century, 1815-1885.* Amsterdam: Aksant Academic Publishers. ISBN 978-90-5260-283-7.
* Tönnesen, J. N. & Arne Odd Johnsen (1982): *The history of modern Whaling.* London: C. Hurst & Co. ISBN 978-0-905838-23-6; Canberra: Australian National University Press. ISBN 978-0-7081-0749-2; Berleley: University of California Press. ISBN 0-520-03973-4.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Cetáceos
* Misticetos
* Balenoptéridos
* Caza de baleas
* Caza de baleas en Galicia

### Ligazóns externas 
* Science seeks clues to pygmy whale
* Blue Whale photographs by Mike Johnson, Marine Natural History Photographer
* American Cetacean Society Blue Whale fact sheet
* Information on Blue Whales from EnchantedLearning.com
* Numerous Blue Whale photographs from OceanLight.com