Cenlle

**Cenlle** é un concello da provincia de Ourense, que pertence á comarca do Ribeiro. Segundo o IGE en 2014 tiña 1.235 habitantes (1.601 en 2003)

## Poboación 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:6000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:white

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:4047
  bar:1910 from:0 till:4292
  bar:1920 from:0 till:4646
  bar:1930 from:0 till:5115
  bar:1940 from:0 till:5224
  bar:1950 from:0 till:5334
  bar:1960 from:0 till:4092
  bar:1970 from:0 till:2340
  bar:1981 from:0 till:2274
  bar:1991 from:0 till:1834
  bar:2001 from:0 till:1626
  bar:2009 from:0 till:1431
  bar:2014 from:0 till:1235

PlotData=
  bar:1900 at: 4047 fontsize:S text:4.047 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 4292 fontsize:S text:4.292 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 4646 fontsize:S text:4.646 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 5115 fontsize:S text:5.115 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 5224 fontsize:S text:5.224 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 5334 fontsize:S text:5.334 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 4092 fontsize:S text:4.092 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 2340 fontsize:S text:2.340 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 2274 fontsize:S text:2.274 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1834 fontsize:S text:1.834 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1626 fontsize:S text:1.626 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 1431 fontsize:S text:1.431 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 1235 fontsize:S text:1.235 shift:(-10,5)

## Xeografía 
Ocupa unha extensión de 29,2&nbsp;km². Está situado entre o río Avia e o Miño xeograficamente é o reborde dos **Chaos de Maside e Santo Amaro**, que caen máis bruscamente cara ao Miño que non ao Avia.

O relevo é accidentado, pero carece de elevacións importantes, destacando:

* Piñeiro (477 m).
* A Corredoira (489 m).
* Názara (415 m).
* Monte de San Breixo, Monte de San Berismo e monte de San Trocado.

Bañan o termo pequenos regos que desembocan nos ríos Avia e Miño (como por exemplo, o regato da Fareixa), que limitan ao municipio polo oeste e polo leste, respectivamente.

### Vías de comunicación 
As principais vías de comunicación son:

* Estrada N-120.
* Autovía A-52.
* 3 estradas locais. OU-CV-348 (Valdepereira-Maside)
* A liña de ferrocarril Ourense - Vigo.

## Economía 
A viticultura, cunha variada gama de especies continúa sendo a actividade agrícola máis estendida, ocupando o 93,47 % das terras labradas, sendo o concello do Ribeiro coa maior porcentaxe de terra cultivada dedicada o cultivo da vide.

Dada a topografía irregular, o cultivo realízase frecuentemente en bancadas, sendo o tamaño das propiedades pequeno.

As variedades cultivadas son as seguintes:

:* Brancas: Albariño, Treixadura, Xerez (Palomino), Caiño Branco, Catalán Branco, Godello,Loureiro o Marqués, Torrantes, Albilla....

:* Tintas: Caiño Mouro, Tinta femia, Alicante, Gran negro, Souson o Ferran, Garnacha, Mencia, Catalán Roxo, Folla redonda, Jazquez, Brancellao...

Os viños tintos teñen moita capa e bastante corpo, uns 11 graos de alcohol e característico sabor ácido. Os brancos teñen entre 11 e 12 graos e menor acidez. Todos eles son moi suaves e dixestivos.

Fóra do sector primario apenas existen iniciativas empresariais destacadas, aínda que o moderno **Balneario de Laias** é un sinal dun posible florecemento de servizos turísticos.

## Prehistoria 
No Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense consérvanse bifaces de cuarcita, con ampla reserva de codia atopados neste concello.

Outro achado nunha carballeira deste termo revelou un acocho de 5 ou 6 machados de talón con aneis. Un deles, de dous aneis e 244x50 mm, foi regalado ao Museo Arqueolóxico de Ourense por Maximino Álvarez, alcalde que foi do Carballiño.

## Historia 
[miniatura|dereita|150px|Piedade do cruceiro de [Osmo, Cenlle|Osmo.]]
En primeiro lugar cómpre destacar a testemuña do Bispo Hidacio no seu *Cronicón*, que remata situando o achado no río Miño, a 5 millas de Laias, de catro peixes de ouro por parte duns pescadores, que interpreta coma un mal presaxio.

Cenlle sitúase na histórica Terra de Castela, xa coñecida con este nome dende o século IX.

As primeiras referencias escritas sobre Cenlle remóntanse a un documento do ano 1238, no que o Deán da Catedral de Ourense afora a **Abril Eáns** varias propiedades, entre as que se atopaba unha seara cerca da Torre (*In Cauto de Ceeli*), obrigándose a entregar a metade do viño e un terzo do centeo que recollera nesa seara.

Outros documentos recollen relacións forais entre as xentes de Cenlle e, principalmente o Cabido da Catedral de Ourense ou o Mosteiro de San Clodio.

Os tres documentos mais antigos conservados están redactados en latín e datan de 1191, 1238 e 1258 (no que tiña que entregar un terzo de tódolos froitos) e os catro seguintes no tempo en galego nos anos 1286, 1289 e 1421 (nel obrigábase a entregar unha cuarta parte de tódolos froitos e un quinto do viño).

En xullo de 1836 os seus veciños, xunto cos de Regadas acoden na axuda da parroquia de Beade repelendo o ataque das tropas carlistas dirixidas por **Guillade** e **Pobadura**.

## Patrimonio histórico e artístico 
[miniatura|250px|[Casa grande de Lentille.]]
Moitos pazos e igrexas son testemuña da importancia económica do Ribeiro nos séculos pasados. Destacan polo seu estado de conservación:

### Igrexas 
* Igrexa de San Miguel de Osmo, de orixe románica e modificacións renacentistas do século XVI. Conserva interesantes pinturas manieristas no seu interior.
* Igrexa de San Xoán de Sadurnín, de fábrica románica, conserva a fachada principal e numerosos canzorros.
* Igrexa de Santa Mariña de Esposende, de fábrica románica. 
* Igrexa de Santiago de Trasariz, que conserva unha ara romana.
* Igrexa de San Lourenzo da Pena, de fábrica Románica con arranxos posteriores, destaca a imaxe románica da Virxe da O.
* Santuario de San Bieito de Cuñas.
* Igrexa de Santa María de Cenlle.
* Igrexa de San Miguel de Vilar de Rei.

### Pazos 
[miniatura|dereita|[Pazo de Saa.]]

:*Pazo de Riobó, afastado e interesante exemplo do barroco compostelán.
:* Casa dos Toubes.
:* Casa Grande de Lentille.
:* Pazo de Saa.
:* Pazo de Sadurnín.

### Cruceiros 
:* Cruceiro de Ánimas e Cruceiro da Procesión de Santa María de Cenlle.
:* Cruceiro de San Miguel de Osmo.
:* Cruceiro de San Lourenzo da Pena.

### Petos de ánimas 
:* Peto de ánimas de Santa María de Cenlle.

### Castros 
:* Castro de Areas, na parroquia de Esposende.
:* Castro da Pena, na parroquia de Santa María de Cenlle.

### Outros 
:* Explotación aurífera galaico-romano de Laias
:* As Escolas Pías de Riobó, un dos escasos exemplos de arquitectura educativa do século XVIII en Galicia.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Portalón Pazo de Rioboó.JPG|Pazo de Riobó
Ficheiro:Peto das Ánimas de Cenlle.JPG|Peto de ánimas en Cenlle
Ficheiro:Capela de NSra do Socorro Osmo.JPG|Capela da Virxe do Socorro en Osmo
Ficheiro:Cruceiro de Cenlle.jpg|Cruceiro de ánimas en Cenlle
Ficheiro:Cruceiroosmo.jpg|Detalle do Cruceiro de Osmo - Crucificado 
Ficheiro:Taboa4predelasanmiguel.jpg|Táboa da Epifanía da Predela de San Miguel (igrexa de San Miguel de Osmo)
Ficheiro:Fachada da igrexa de Sadurn Cenlle.jpg|Fachada principal da igrexa de San Xoán de Sadurnín
Ficheiro:Názara - Anoitecer.JPG|Atardecer en Názara. 

## Parroquias 
miniatura|dereita|As dez parroquias que conforman o concello de Cenlle.

## Lugares de Cenlle 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Cenlle vexa: Lugares de Cenlle.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*González Pérez, Clodio (1998): *Sete datas de Cenlle,* Santiago de Compostela.
*González Pérez, Clodio, e Marín Martínez, Xoán Ramón (2008): *As varandas de ferro dos corredores e balcóns do Ribeiro,* (1º premio do VII Concurso de Investigación "Romaría Raigame", 2008), Deputación de Ourense, ISBN 978-84-96503-92-2.
*González Pérez, Clodio (2015): "Cruceiros do concello de Cenlle (Ourense)", *Actas do VI Congreso Galego de Cruceiros,* Lugo*.*
*González Pérez, Clodio (2015): "A casa reitoral de San Lourenzo da Pena (Cenlle). Restos dunha obra románica do s. XII-XIII", *Boletín Avriense,* XLV, Ourense.

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do Concello
* Páxina do CEIP Cármen García Carrasco
* cenllemovese