De Havilland

**de Havilland Aircraft Company Limited** foi un fabricante aeronáutico británico fundado a finais do ano 1920 por Geoffrey de Havilland no aeródromo Stag Lane de Edgware, ás aforas do norte de Londres. As súas operacións movéronse posteriormente a Hatfield, Hertfordshire.

Coñecido polas súas innovacións, de Havilland foi o responsable dodeseño dun importante número de aeronaves, como o biplano Moth que revolucionou a aviación nos anos 20, o avión de pasaxeiros lixeiro dos 30 Fox Moth, o avión multirrol de madeira da segunda guerra mundial Mosquito, e o pioneiro reactor de pasaxeiros Comet.

A compañía de Havilland converteuse en membro do grupo Hawker Siddeley en 1960, e perdeu a súa identidade en 1963. Posteriormente, Hawker Siddeley fusionouse para formar a que no presente é a compañía BAE Systems plc. O nome de Havilland aínda vive en De Havilland Aircraft of Canada Limited, que posúe os dereitos do nome e dos avións producidos pola antiga filial canadense da empresa, como o avión rexional Dash 8, antes producido por Bombardier Aerospace.

## Historia 
### Orixes 
En xaneiro de 1920 Geoffrey de Havilland traballaba para Airco como director técnico e xefe de deseño. Birmingham Small Arms Company (BSA) mercoulle Airco a George Holt Thomas o día 20 de xaneiro de 1920 por orde dun director de BSA, Percy Martin, tras facer unha dilixencia debida pouco axeitada. Aso poucos días BSA descubriu as circunstancias reais de Airco e pechouna no mes de xullo. As perdas resultantes foron tan grandes que BSA foi incapaz de pagar dividendos durante os seguintes catro anos.

Coa axuda de Thomas, de Havilland fíxose cun local modesto no próximo aeródromo de Stag Lane e formou unha compañía de responsabilidade limitada, de Havilland Aircraft Company Limited, fundada o 26 de setembro de 1920. Os directores eran de Havilland, Arthur Edwin Turner, que procedía da Oficina de Guerra, e o enxeñeiro xefe Charles Clement Walker. O capital nominal era de 50 000 libras. A meirande parte do capital procedía de Geoffrey de Havilland (3 000) e George Holt Thomas (10 000), con outros socios aportando 1 000 libras máis.

Cun pedido por valor dunhas 2.500 libras orixinalmente destinado a Airco, de Havilland trouxo ao seu equipo máis próximo da súa antiga empresa, os amigos Charles Clement Walker (aerodinámica e estrés), Wilfred E. Nixon (secretario da compañía), Francis E. N. St. Barbe (negocios e vendas), e do departamento experimental de Airco a Frank T Hearle (xerente de traballos). Hugh Burroughes chegou da Gloster Aircraft Company. A nova empresa tivo a sorte de que ao ano seguinte se lle achegase un home, Alan Samuel Butler, que quería que lle construísen un novo avión. Butler investiu fortemente no negocio. A compañía sobreviviu ata 1925, cando o propio deseño de de Havilland, o Moth, que realizou o seu primeiro voo o 22 de febreiro, demostrou ser o que o mundo da aviación estaba agardando. En 1928 de Havilland Aircraft Company Limited converteuse nunha empresa pública.
[miniatura|255x255px|[de Havilland Hornet Moth]]
Inicialmente  de Havilland concentrouse en biplanos dun ou dous asentos, continuando coa liña DH de avións construídos por Airco pero adaptándoos para o uso de aeroliñas. Despois a compañía introduciu unha serie de avións máis pequenos impulsados polos seus propios motores de Havilland Gipsy. Entre estes estaban o Gipsy Moth e o Tiger Moth. Eses avións estableceron moitos récords de aviación, moitos deles pilotados polo propio de Havilland. Amy Johnson voou en solitario dende Inglaterra ata Australia nun Gipsy Moth en 1930.

A serie Moth de avións continuou co máis refinado Hornet Moth, coa cabina pechada, e co Moth Minor, un monoplano de á baixa feito de madeira. Unha da características de de Havilland era que o nome do tipo de avión pintábase usando unha letra romana particulamente elegante, todo en maiúsculas.

O DH 84 Dragon foi o primeiro avión menrcado pola aeroliña irlandesa Aer Lingus en 1936; posteriormente operou tamén o DH 86B Dragon Express e o DH 89 Dragon Rapide. De Havilland continuou producindo avións de altas prestacións como o avión de carreiras con dous motores de pistóns DH 88 Comet, un dos cales foi famoso por ser o gañador da MacRobertson Air Race dende Inglaterra a Australia en 1934.

### Segunda guerra mundial 
[miniatura|240x240px|[de Havilland Mosquito]]
Ao inicio da segunda guerra mundial a compañía estaba fabricando avións Tiger Moth, Drangon Rapide e Airspeed Oxford para a Royal Air Force. O resto de avións fabricados por de Havilland foron requisados para ser usados como transportes ou adestradores. No ano 1940 a compañía mercou Airspeed Ltd. e as súas oficinas de deseño fusionáronse.

Os deseños de alto rendemento e os métodos de construción con madeira culminaron no Mosquito, fabricado principalmente de madeira, que evitaba o uso de materiais estratéxicos, como o aluminio, durante a segunda guerra mundial. de Havilland centrou os seus esforzos durante a guerra no Mosquito, desenvolvendo novas variantes.

### Despois da guerra 
Tras a guerra de Havilland continuou elaborando avanzados deseños tanto no campo militar como no civil, pero varios desastres públicos sentenciaron á compañía como unha entidade independente. O 27 de setembro de 1946 o reactor experimental sen cola de Havilland DH 108 Swallow esnafrouse no estuario do Támesis, matando a Geoffrey de Havilland Jr., fillo do fundador da compañía.

En 1948 a compañía mercou outra gran fábrica de avións no aeroporto de Hawarden en Broughton, preto de Chester, onde se complementou a produción da factoría de Hatfield.
[miniatura|240x240px|Primeiro [de Havilland Comet]]
O de Havilland Comet entrou en servizo en 1952, sendo o primeiro reactor comercial do mundo e voando dúas veces máis rápido que as anteriores alternativas e converténdose nunha fonte de orgullo nacional británico. e todos os modelos en fabricación ou desenvolvemento cambiaron as súas designacións de "DH" a "HS". Os últimos deseños de de Havilland convertéronse no Hawker Siddeley Trident (orixinalmente o DH.121) e no innovador Hawker Siddley HS.125 (DH.125). 

O deseño DH.121 modificouse para facelo máis pequeno e axeitarse así ás necesidades dunha aeroliña, British European Airways. Outras aeroliñas atopárono pouco atractivo e fixáronse no seu rival, o Boeing 727, que era case do mesmo tamaño que o deseño DH.121 inicial. De Havilland, como Hawker Siddley, fabricou tan só 117 Tridents, mentres que Boeing chegaría a vender máis de 1 800 727. 

De Havilland tamén entrou no campo dos mísiles de longo alcance, desenvolvendo o Blue Streak de combustible líquido. Este non entraría en servizo cos militares, pero converteuse na primeira etapa do foguete Europa, un vehículo de lanzamento para voos espaciais. Nas probas de voo o Blue Streak comportouse ben, pero as etapas superiores, fabricadas en Francia e Alemaña, fallaban repetidamente. En 1973 cancelouse o programa Europa, morrendo así tamén o Blue Streak. O derrradeiro deles rematou nas mans dun granxeiro que usou os seus tanques de combustible como fogar para os seus polos.

## Produtos 
### Aeronaves 
#### Deseñadas por Geoffrey de Havilland 
* de Havilland Biplane No. 1
* Royal Aircraft Factory F.E.1

#### Deseñadas por de Havilland en Airco 
* Airco DH.1  - explorador bipraza
* Airco DH.2  - explorador
* Airco DH.3 - bombardeiro bimotor
* Airco DH.4 - bombardeiro monomotor
* Airco DH.4A  - transporte
* Airco DH.5  - explorador
* Airco DH.6  - adestrador
* Airco DH.9 
* Airco DH.9A
* Airco DH.9C
* Airco DH.9J
* Airco DH.10 Amiens
* Airco DH.11 Oxford
* DH.12

#### de Havilland 
* de Havilland DH.14 Okapi - bombardeiro monomotor
* de Havilland DH.15 Gazelle
* Airco DH.16
* de Havilland DH.18

#### de Havilland company 
* DH.27 Derby - bombardeiro pesado
* DH.34 - avión de pasaxeiros
* DH.37 - biplano privado
* DH.42 Dormouse - caza de recoñecemento
* DH.42A & B Dingo - variante do Dormouse
* DH.48 Special - DH.9 remotorizado
* DH.50 - biplano de transporte
* DH.51 - avión turístico
* DH.54 Highclere - avión de pasaxeiros
* DH.56 Hyena - avión de cooperación co exército
* DH.60 Moth, Cirrus Moth, Genet Moth, Gypsy Moth
* DH.60G III Moth Major
* DH.61 Giant Moth
* DH.65 Hound
* DH.66 Hercules
* DH.67
* DH.72 Canberra
* DH.82 Tiger Moth - adestrador biplano
* DH.83 Fox Moth
* DH.84 Dragon
* DH.86 Express
* DH.87 Hornet Moth
* DH.89 Dragon Rapide
* DH.90 Dragonfly
* DH.92 Dolphin

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Davenport-Hines, R. P. T. *Dudley Docker: The Life and Times of a Trade Warrior*. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2002. .