Ceca de Lugdunum

A '*ceca de *Lugdunum***, coñecida tamén como **segunda ceca imperial*', foi un obradoiro monetario do Imperio Romano creado o 15 a. de C. na cidade de *Lugdunum* (a actual Lión), capital da Galia, a partir da reorganización do sistema monetario imperial por parte de Augusto. Co tempo converteuse nunha das cecas máis salientables da antiga Roma e cuñou unha grande variedade de tipos de moeda romana.

## Historia 
### Primeira época: de Augusto a Vespasiano 
En *Lugdunum* comezou a funcionar un obradoiro monetario en 43 a. de C., o mesmo ano de fundación da cidade. As súas primeiras emisións producíronse baixo Lucio Munacios Planco (87 a. de C. 15 d. de C.) como gobernador da Galia. Cando en novembro de 43 a. de C., Marco Antoino toma o poder como gobernador da *Gallia Comata* (a Galia céltica transalpina), ordenou dúas emisións de quinarios de prata, a primeira en decembro dese mesmo ano e a segunda en xaneiro de 42 a. de C. As sucesivas emisións entre os anos 40 e 36 corresponderon xa ao mandato de Agripa. En 36 a. de C. cuñáronse moedas de bronce cos bustos acaroados de Xulio César e de Octavio cunha proa de galera no anverso. A partir do ano 40 coñécense tamén algunhas emisións a nome de Octavio.Este primeiro obradoiro foi promovido á categoría de ceca imperial por Octavio Augusto en 15 a. de C., e converteuse de camiño nunha das cecas máis importantes do Imperio. Viuse na obriga de ampliar as súas dimensións, co fin de poder pagar aos soldados estacionados na Galia e nas rexións do Rin, evitando así que se tivesen que transportar desde Roma grandes cantidades de diñeiro en moedas cuñadas nesa cidade. 

Entre 15 a. de C. e 64 d. de C., baixo os mandatos de Tiberio, Calígula, Claudio e Nerón, a ceca de *Lugdunum* foi a única de todo o Imperio Romano que cuñou moeda de ouro e de prata. Así e todo, algúns investigadores subliñan que a rareza dos exemplares coñecidos debilita tal argumento.

É máis difícil confirmar a produción de moeda lionesa baixo Nerón, aínda que existe un consenso científico en atribuír a esta ceca todas as moedas divisionarias de bronce dotadas dun pequeno globo baixo a efixie do anverso. E despois de Nerón, as certezas son cada vez menores, mais a maioría dos especialistas estiman que a produción de moeda baixo Nerón continuou no período de Galba. Pola contra, non parece que houbese cuñaxe ningunha baixo Otón, que tería cuñado unicamente na ceca de Roma.

Logo dun período sen actividade, o obradoiro monetario foi reaberto por Vitelio, para a cuñaxe de moedas de ouro e de prata. Nese momento aparece un estilo moi definido, non só nesas moedas senón tamén nas de bronce. A certeza desta reapertura apóiase na cantidade de dupondios e de ases no territorio da antiga Galia, xa que semella pouco probable que outra cidade á parte de *Lugdunun* acollese a ceca nesta rexión.]]

### Segundo período 
A ceca pechou en 78 A partir de aí, non foi ata o século III d. de C., baixo Aureliano (probablemente en 274), cando o obradoiro retomou o seu labor dun xeito regular, por mor da renovada actividade das lexións, ás que cumpría pagar en momentos tan convulsos. Nesa época, a ceca de *Lugdunum* retomou o seu papel capital na produción de moeda imperial. Porén, a partir de 294, o poder imperial decidiu establecer un novo obradoiro monetario en *Augusta Treverorum* (Tréveris), o que levou a ceca lionesa ao rango de obradoiro monetario complementario. A súa produción mantívose durante o século IV e ata o comezo do século V, cara a 413.

## Moedas cuñadas 
Estas son as denominacións das moedas cuñadas na ceca de *Lugdunum* en diversos momentos da súa historia:

* 43 a. de C. - 78 d. de C.: *quadrans*, *semis*, ás, dupondio, sestercio, denario, quinario e áureo.
* 196-197: denario.
* 274-413: *nummus*, *follis*, antoniniano, *tremissis* e sólido.

Ficheiro:As-Nero-Ara pacis-RIC 0562.jpg|Ás de Nerón.Ca. 66.
Ficheiro:NERONE-RIC I 491-886135 ADLOCUTIO.jpg|Sestercio de Nerón.Ca. 64-67.
Ficheiro:AUGUSTUS RIC I 167a-730896.jpg|Denario de Augusto.Ca. 19-13 a. de C.
Ficheiro:Aureus of emperor Claudius.jpg|Áureo de Claudio.Ca. 41-54.
Ficheiro:Follis-Constantine-lyons RIC VI 309.jpg|*Follis* de Constantino I.Ca. 309.
Ficheiro:Centenonialis Urbs Roma 330 336, Louve allaitant Romulus et Remus.jpg|Centenionalis da época de Constantino I.
Ficheiro:Antoninianus Florianus-unpub ant hercules.jpg|Antoniniano de Floriano.Ano 276.
Ficheiro:Triens au nom de Justinien Ier frappé par les Francs à Lugdunum.jpg|*Tremissis* franco a nome de Xustiniano I.Ca. 550-575.
Ficheiro:Constantine III Solidus Lyon RIC 1507.jpg|Sólido de Constantino III.Ca. 407-408.

## Marcas de ceca 
A reforma levada a cabo por Diocleciano xeneralizou o uso das marcas de ceca para informar da procedencia das moedas, xeralmente presentes no exergo dos reversos. Estas son as máis frecuentes das utilizadas pola ceca de *Lugdunum* para as moedas de ouro, de prata e de bronce, en función da época:

## Localización 
O establecemento monetario non deixou rastro arqueolóxico ningún. Podería estar situado nas proximidades do lugar onde se estableceu a gornición romana. De feito, a inscrición epigráfica da tumba dun lexionario revelou que este fora asignado á *cohors XVII lugdunensis ad monetam*, e tal expresión suxire o papel particular desa cohorte, como garantía da seguridade do obradoiro monetario.

Malia a ausencia de datos arqueolóxicos concluíntes, é plausible relacionar as instalacións da ceca co outeiro de Fourvière, no actual distrito lionés de Saint-Just. A coñecida como Grotte Bérelle (unha gran cisterna soterrada de orixe galo-romana, cuns 440 m3 de capacidade) podería ter sido a reserva de auga para a cohorte urbana asignada á seguridade da ceca. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cecas da Antiga Roma
* Cecas bizantinas

### Bibliografía 
* Bastien, P. (1960). "Les émissions de l'atelier de Lyon en 293 et 294". *Revue Numismatique*. 6ª serie. 2. Páxinas 75-111.

*Bastien, P. (1972-1987). ''Le Monnayage de l'atelier de Lyon* (6 volumes + suplementos). Wetteren. Édition numismatique romaine.
** (1972). *Dioclétien et ses corégents avant la réforme monétaire*.
** (1976). *De la réouverture de l’atelier par Aurélien à la mort de Carin (fin 274-mi-285)*.
** (1980). *De la réforme monétaire de Dioclétien à la fermeture temporaire de l’atelier en 316 (294–316)*.
** (1982). *De la réouverture de l’atelier en 318 à la mort de Constantin (318–337)*.
** (1985). *De la mort de Constantin à la mort de Julien (337–363)*.
** (1987). *Du règne de Jovien à la mort de Jovien (363–413)*.
** (1989). *Supplément I*. A cargo de Bastien, P.; Amandry, M. e Gautier, G.
** (2003). *Supplément II.* A cargo de Amandry, M.; Estiot, S. e Gautier, G.
* Drost, V. (2014). "Les nummi sans marque de style lyonnais: « atelier continental » ou première émission de Lyon après la réforme de Dioclétien". En *Revue numismatique*, 6ª serie. T. 171. Société française de numismatique. Páxinas 297-316.
* Duncan-Jones, R. (1994). *Money and government in the Roman Empire.'' Cambridge University Press. ISBN 9780511552632
* Giard, J-B. (1967). "Le trésor de Port-Haliguen. Contribution à l'étude du monnayage d'Auguste". En *Revue numismatique*. Société française de numismatique. 6ª serie. T. 9. Páxinas 119-139.
* Giard, J-B. (1976). "Les émissions d'or et d'argent de Caligula dans l'atelier de Lyon". En *Revue numismatique*. Société française de numismatique. 6ª serie. T. 18. Páxinas 69-81.
* Giard, J-B. (1983). ''Le Monnayage de l'atelier de Lyon, des origines au règne de Caligula (43 av. J.-C. à 41 ap. J.-C.)*. Wetteren. Édition numismatique romaine. ISBN 978-9071165092
* Giard, J-B. (1998). *Catalogue des monnaies de l'Empire Romain. III*. *Du soulèvement de 68 après J.-C. à Nerva*. Bibliothèque nationale de France. ISBN 978-2717720419
* Giard, J-B. (2000). *Le monnayage de l'atelier de Lyon, de Claude à Vespasien (41-78 ap. J.-C.) et au temps de Clodius Albinus (196 à 197 ap. J.-C.)*. Wetteren. Édition numismatique romaine.
*Laffranchi, L. (1913). "La monetazione di Augusto. Parte II. "Zecca di Lugdunum". En *Rivista italiana di numismatica.* Nº 26. Páxinas 303-323.
* Le Mer, A. C.; Chomer, C. (2007). *Académie des inscriptions et belles-lettres, Carte archéologique de la Gaule 69/2.'' París. Éd. de la Maison des sciences de l'homme. ISBN 978-2-87754-099-5
* (RIC): *Roman Imperial Coinage* (1923-1994). 10 volumes.
* Suspène, A. (2014). "Les débuts de l’atelier impérial de Lyon". En *Revue numismatique*. Société française de numismatique. 6ª serie. T. 171. Páxinas 31-44.