O Plan Marta

**O Plan Marta** foi un acordo migratorio asinado polos gobernos español e australiano mediante o que unhas 800 mulleres españolas, sobre todo do País Vasco e Galicia, menores de 35 anos, solteiras e católicas, viaxaron a Australia entre 1960 e 1963. A historia recóllese no documental *El avión de las novias* (2023).
## O Plan Marta ou Operación Marta 
*O Plan Marta* (tamén coñecido como *Operación* Marta)

Ese mesmo ano, o Instituto Español de Emigración desenvolveu as operacións *Bisonte* e *Alce* con destino Canadá, nas que enviou unhas trescentas persoas, sobre todo de Galicia para traballar en granxas e empresas ferroviarias.

Denomínase como acordo "informal" debido a que naquel momento non existían relacións diplomáticas formais entre España e Australia. O acordo foi promovido por monseñor George Crennan, director nacional do Comité Federal Católico de Inmigración, quen quería aumentar a poboación católica australiana, que estaba en minoría en relación á protestante. que promoveu a emigración de homes españois a Australia a partir de 1958, sobre todo para traballar no corte de cana de azucre. Algúns autores relacionaron os suicidios destes migrantes coa soidade por non atopar parella.. Contactou co autor e a pesar das dificultades para atopar ás mulleres, debido á súa idade, durante seis anos dedicouse a buscalas. A viaxe de ida en avión era gratuíta, pero se querían regresar antes de 2 anos tiñan que devolver o diñeiro, o que supuña anos de traballo. Como tiñan que pagar o voo de regreso do seu propio peto, resultáballes difícil regresar. 

Ao aeroporto de Melbourne chegaron 7 grupos:
* 10 de xuño de 1960: 23 mozas.
* 17 de decembro de 1960: 23 mozas.
* 13 de marzo de 1961: 60 mozas.
* 14 de xuño de 1961: 57 mozas.
* 24 de xuño de 1961: 64 mozas.
* 2 de febreiro de 1963: 60 mozas.

Ortiz logrou solicitar 120 testemuños e aínda continúa recibindo información daquelas "Martas" e dos seus descendentes.Ademais, realizouse un documental titulado *El avión de las novias* (2023).

A igrexa católica recrutou ás mozas mediante propaganda, tanto nas parroquias como a través de publicacións relixiosas. Antes de ir a Australia leváronas a Madrid para 'formarse' nun convento de Alcobendas, onde foron instruidas nas tarefas da cociña, o uso de electrodomésticos, un pouco de inglés, comportamento e "valores cristiáns". As responsables desta preparación foron as mulleres de Acción Católica que empregaban o *Manual de la servidora doméstica* como guía formativa.

Segundo Ortiz as experiencias das Martas foron moi variadas. Algunhas ían co obxectivo de atopar noivo e casar, pero a maioría pensaba que iría traballar dous anos e logo regresaría.  

Segundo o *Sydney Morning Herald*, o cónsul xeral de España en Australia, José Luís Díaz, desprazouse a Mildura, onde supostamente ocorreran os feitos. Xunto con dous axentes de policía de Merbein, inspeccionaron varios viñedos do distrito. Díaz confirmou que todas as mulleres implicadas estaban "a vestir moita roupa á maneira tradicional española", e que estaba absolutamente convencido de que "o informe sobre as mulleres españolas espidas non era veraz".

## A vida en Australia 
### Clubs sociais 
O plan funcionou, moitas casaron moi rápido e tiveron varios fillos e fillas. Os homes tiñan máis vida social, pero elas quedaban en casa e en xeral non aprendían inglés. Para evitar o illamento, algunhas mulleres fundaron clubs sociais como o club español de Sídney e do de Melbourne. Uns anos máis tarde fundáronse tamén o Gure Txoko.
* Realizáronse homenaxes similares nas cidades australianas de Sydney, Melbourne, Perth e Camberra. Alí as autoridades españolas entregaron diplomas e cartas a un centenar de inmigrantes ou aos seus descendentes.

## Na literatura 
A escritora Celia Santos publicou  *El país del atardecer dorado* (2024), unha novela na que aborda a emigración a Australia de Elisa, unha "Marta" de ficción. Esta autora xa abodara a temática da migración feminina noutra novela, *La maleta de Ana*, situada en Alemaña.

## Notas 
## Bibliografía 
* 
* 
* Munday, Winifred (1960), "Valentina: Maid from Spain: She's One of the Family Now", ''The Australian Women's Weekly*, (Wednesday, 24 August 1960), p.7.
* 
* Rowland, Noni, "The Lsughing Senoritas", *The Australian Women's Weekly*, (Wednesday, 16 August 1961), p.6.also see: The Weekly Round, *The Australian Women's Weekly*, (Wednesday, 18 October 1961), p.2.
* Tao, Kim (2018), *The 60th anniversary of the Spanish migration agreement*, Australian National Maritime Museum, 6 August 2018.
* 
* Expertly Domestic, *The Good Neighbour*, (Venres, 1 de setembro de 1961), pp.4-5.
* Immigration History from Spain to Vitoria, Museums Vitoria, 2017.
* Migrants Plead for Girls, The (Sydney) Sun-Herald, (Domingo, 14 de febreiro de 1960), p.23.
* New Australians Wed Local Girls, *The Biz*, (Mércores, 21 de novembro de 1956), p.25.
* What People are Doing: Information Letter for Spanish, *The Canberra Times'', (Martes, 20 de xullo de 1961), p.5.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Video: Natalia Ortiz en ETB1 "Hubo mucho secretismo alrededor de la 'Operación Marta' y su verdadero propósito"
* El avión de las novias, Somos documentales RTVE, 14 de marzo de 2024.
* "El avión de las novias" y el Plan Marta: SBS Spanish entrevista a Natalia Ortiz y Mari Paz Moreno, Asturias Laica, 1 de novembro de 2022.&nbsp;