Golfiño común

O **golfiño común** ou **delfín común**, *Delphinus delphis* Linnaeus, é unha especie de cetáceo odontoceto da familia dos delfínidos.

É un golfiño oceánico propio as augas tropicais e subtropicais próximas ás costas de ambas as beiras do Atlántico norte e das de todo o Pacífico. nome que, á súa vez, deriva do grego δελφίς (*delphís*), "delfín", ou δελφύς (*delphýs*). na que a denominou como *Delphiunus delphus*, no canto de *delphys*,

Na especie recoñécense dúas subespecies:

* *Delphinus delphis* Linnaeus, 1758
** *Delphinus delphis delphis* Linnaeus, 1758 — do Atlántico europeo 
** *Delphinus delphis ponticus* Barabash, 1935 — do mar Negro

## Descrición 
É o delfínido máis pequeno dos que frecuentan as costas galegas, cunha lonxitude corporal nos adultos de entre os 2 e os 2,6 m, e un peso de entre os 70 e os 135&nbsp;kg. Os machos son lixeiramente máis grandes que as femias. 
miniatura|240px|*Dephinus delphis* visto de perfil.
miniatura|240px|Esqueleto de *Delphinus delphis*.
miniatura|240px|Dentadura de *Delphinus delphis*.
miniatura|240px|Femia de golfiño común coa súa cría.

A súa aparencia varía tanto que ao longo dos anos propuxéronse máis de 20 especies diferentes, entre elas as 
seguintes: e de cor gris escura ou negra, aínda que pode ter a punta branca; hai unha pregadura ben marcada entre o bico e a fronte, que descende desde o alto da cabeza en suave declive.

Estas formas varían moito en tamaño corporal, desde unha media de 1,8 m no mar Negro, subespecie *Delphinus delphis ponticus*, ata 2,4 m no océano Índico,

Polo xeral aparece onde a temperatura das augas superficiais é de entre 10&nbsp;°C e 18&nbsp;°C, o que limita a distribución polo norte e polo sur, pero pode seguir as correntes de augas cálidas e saír do seu ámbito habitual. Habitualmente nada a miles de quilómetros das costas, mar dentro, e tamén sobre a plataforma continental, sobre todo en zonas con gran relevo do fondo, e menos frecuentemente en augas superficiais (de menos de 180 m de profundidade). e unha media de 352&nbsp;000 para a costa oeste dos Estados Unidos. En California, os golfiños comúns mostran cambios estacionais e interanuais.

No Atlántico, a abundancia nas augas da plataforma continental europea estimouse en 63&nbsp;400 individuos en 2005. Fóra dela, nunha zona delimitada entre os 53-57º N e os 29º W estimouse en 1995 unha poboación de 273&nbsp;000 exemplares. Ao oeste do golfo de Biscaia estimouse en 1993 unha poboación de 62&nbsp;000 golfiños comúns nos caladoiros das pesquerías de bonito (*Thunnus alalunga*) con redes de deriva. No Atlántico noroeste calcúlase que viven uns 121&nbsp;000.

#### O declive no Mediterráneo 
No Mediterráneo occidental, a abundancia de *Delphinus delphis* estimouse en 19&nbsp;400 espécimes no norte do mar de Alborán, entre 2000 e 2004. 
[miniatura|300px|Fresco con golfiños no Palacio da Raíña de [Knossos.]]

Rexistráronse severos descensos da poboación no Mediterráneo central, particularmente no norte do mar Adriático e no leste do mar Xónico.

Estudos xenéticos recentes indican que a estrutura das poboacións do golfiño no Mediterráneo reflicte diferenzas no padrón de distribución e hábitat entre as subpoboacións oriental (onde a especie é predominantemente costeira) e occidental (onde é predominante peláxica). O intercambio xenético entre os golfiños do mar Mediterráneo e o océano Atlántico, na medida na que se produce, parece implicar predominantemente os animais do mar de Alborán.

Descoñécese o tamaño da poboación no mar Negro. Algúns datos suxiren que actualmernte é polo menos duns 10&nbsp;000 animais. A mediados de 1960, a subpoboación do mar Negro derrubouse debido á sobreexplotación pesqueira, estimándose unha redución do 70 %. Porén, a pesca continuou ata 1983, cando finalmente deixaron de cazarse estes cetáceos e, a principios do século XXI, a poboación aínda non se recuperara.

## Bioloxía 
### Comportamento 
O golfiño común é unha especie gregaria, e adoita aparecer en activos grupos de tamaño de grande a moi grande (desde 30 individuos ata centos, e mesmo miles), pero na poboación do mar Negro a desteta ocorre entre os 5 e os 6 meses, e preséntase máis adiante (ata uns 19 meses) noutras áreas.. E como vimos ao falarmos da distribución da poboación, a UICN estima que, no Mediterráneo, a pesca con redes de deriva neste mar debe ser implantada e forzada como unha cuestión prioritaria.

A situación da subespecie do mar Negro (*Delphinus delphis ponticus*) é moito máis crítica, e a UICN cualificouna como de "VU" (*vulnerábel*) xa que, como quedou dito, se estima a súa poboación en tan só nuns 10 000 individuos.

## Nomes galegos 
Ríos Panisse rexistrou para a especie *Delphimnus delphis* os seguintes nomes nas localidades que se indican:

:* *Corredora*: O Grove, Cambados
:* *Delfín*: Laxe, Bares, Cedeira
:* *Golfín*: As Figueiras, Ribadeo
:* *Golfiño*: Burela, Foz
:* *Jolfín*: Mogor, Rianxo
:* *Jolfiño*: Pontedeume, Ares

E, sen especificar o nome científico, aínda que, polo que vimos na taxonomía, seguramente se trataría desta especie, encontrou estes nomes na bibliografía dos autores que se mencionan: o mesmo que fixeron Lahuerta e Vázquez, no seu *Vocabulario multilingüe*, e Díaz d'a Silva e Cartelle na súa *Guía dos Mamíferos de Galicia*.

## Os golfiños na mitoloxía 
[miniatura|160px|[Anfitrite no Louvre.Pódese ver un golfiño aos seus pés..]]

Os golfiños sempre tiveron unha estreita relación cos seres humanos. Á parte das ameazas que sofren por parte do home, orixinaron varias lendas en numerosas culturas.

As aparicións dos delfíns na mitoloxía son numerosas, e testemuñan a súa relación co home desde a antigüidade.

Na mitoloxía grega cóntase que estes mamíferos mariños antes que golfiños foron homes, concretamente uns piratas que intentaron vender o deus Dioniso como escravo e este, como castigo, converteunos en cetáceos.

Na mesma mitoloxía, o deus Poseidón, que exercía o dominio sobre a auga e o mar, sempre era representado co seu característico tridente e adoito rodeado de golfiños.

Segundo outra lenda, Poseidón viu a nereida Anfitrite por primeira vez bailando en Naxos entre as outras nereidas, namorouse dela e levouna consigo, aínda que noutra versión di que ela o rexeitou e que fuxiu ata os máis afastados confíns do mundo, refuxiándose onde o titán Atlas. Poseidón enviou numerosos criados na súa busca e un deles, *Delfino*, acabou encontrándoa e rogándolle que aceptase casar co deus e converterse na deusa do mar. Anfitrite terminou por aceptalo. Unha terceira versión di que Poseidón lle enviara á nereida o seu delfín de agasallo. Cando Anfitrite aceptou casar con el, o deus quedoulle tan agradecido ao delfín (o criado ou o animal), que o puxo entre as estrelas (o que se recorda no nome da constelación do *Delfín*.

Entre a descendencia de Anfítrite incluíanse focas. Poseidón tivo con Anfitrite un fillo, Tritón, e unha filla, Rodo (aínda que noutras versións se di que en realidade era filla de Poseidón con Halia, ou que o seu pai era Asopo). Pseudo-Apolodoro tamén menciona outra filla de Poseidón e Anfitrite chamada Bentesicime.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carwardine, Mark (1995): *Ballenas, delfines y marsopas. Guía visual de todos los cetáceos del mundo*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-1037-3.
* Díaz d'a Silva, Juan I. e Yosi Cartelle (2007): *Guía dos mamíferos de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 978-84-96893-20-7.
* Kowalski, Kazimerierz (1981): *Mamíferos. Manual de teriología*. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9.
* Lahuerta Mouriño, Fernando e Francisco X. Vázquez Álvarez (2000): *Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos*. Santiago: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-2913-8. 
* Mead, J. G. e Brownell, R. L., Jr. (2005): "Order *Cetacea* en: Wilson, D. E. e Reeder, D. M. *Mammal Species of the World* (3rd ed.) Johns Hopkins University Press. pp.&nbsp;723–743. ISBN 978-0-8018-8221-0. 
* Pérez Alberti, Augusto (dir.) (1982): *Xeografía de Galicia. Tomo I. O medio*. A Coruña: Edicións Sálvora. ISBN 84-85779-12-6.
* Perrin, William F.; Bernd Wursig e J. G.M. Thewissen (Eds.) (2008): *Encyclopedia of Marine Mammals*, Second Edition. Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9. 
* Rice, Dale W. (1998): *Marine mammals of the world: systematics and distribution*. Society of Marine Mammalogy / Special Publication Number 4. ISBN 978-1-891276-03-3.
* Ríos Panisse, Mª del Carmen (1983): *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia. II. Mamíferos, aves y algas*. Verba, anexo 19. Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela. ISBN 84-7191-291-0.
* Stewart, Brent S.; Phillip J. Clapham, James A. Powell e Randall R. Reeves (2002): *National Audubon Society Guide to Marine Mammals of the World*. ISBN 0-375-41141-0.

### Outros artigos 
* Cetáceos
* Odontocetos
* Delfínidos
* Delphinus capensis

### Ligazóns externas 
* CCC - Chile
* Sociedade para a Conservación de Baleas e Golfiños / Whale and Dolphin Conservation Society (WDCS) 
* Sociedad Española de Cetáceos´
* *Delphinus delphis* en CMMR Leviathan. 
* *Delphinus delphis* en ADW.