open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Géyser

[miniatura|O [Strokkur Geysir, en Islandia.]]
miniatura|Outro géyser.
Un **géyser,**, ou **geyser**, pronunciado [ˈɡajzə] ou [ˈɡajse̝ɾ], é unha nacente termal que entra en erupción periodicamente, lanzando unha columna de auga quente e vapor para o ar. O nome *géyser* provén de Geysir, o nome dunha nacente eruptiva en Haukadalur, na Islandia; este nome deriva pola súa vez do verbo *gjósa*, "chorrear".

A formación de géyseres require unha hidroxeoloxía favorábel, o que existe só en poucos lugares na Terra; logo, son fenómenos razoabelmente raros. Existen cerca de mil en todo o mundo, e a metade destes no Parque Nacional de Yellowstone nos Estados Unidos. Tamén son coñecidos os géyseres de Nova Zelandia e o Strokkur Geysir de Islandia.

## Notas
Itatiaia

**Itatiaia** é unha cidade do estado do Río de Xaneiro localizada a 257&nbsp;km de São Paulo e a 174&nbsp;km do Río de Xaneiro, coas cales liga a través da estrada *Via Presidente Dutra*.

miniatura|esquerda|Interior do Parque Nacional do Itatiaia.
Ten como destacada actividade económica o turismo grazas ó *Parque Nacional do Itatiaia*, unha importante reserva de foresta tropical do sueste do Brasil e onde sitúase o *Pico das Agulhas Negras*, montaña formada por granito no seu topo, con altitude máxima de 2789 m.
Mes sinódico

Un **mes sinódico** ou **lunación** é o tempo que tarda a Lúa en completar unha serie total das súas fases, por exemplo, desde unha Lúa nova ata a seguinte. Dura 29,5306 días.

Un **ano lunar** son doce meses sinódicos, é dicir 354 días.

O calendario musulmán é sinódico, baséase nas fases lunares

## Véxase tamén 
* Mes sideral
Nacho Vigalondo

**Ignacio Vigalondo**, coñecido tamén como **Nacho Vigalondo**, nado en Cabezón de la Sal en 1977, é un director, actor, compositor e guionista cántabro. En febreiro do 2005 foi nomeado ós Oscars na categoría de Mellor Curtametraxe, que gañou WASP.

## Obra (Principais traballos) 
### Director 
* *Mezclar es malísimo* (2001). Guionista.
* *7:35 de la mañana* (2003). Director, actor (como Tipo), guionista e compositor.
* *El tren de la bruja* (2003). Actor (como Cabeza Cortada) e guionista.
* *El elefante del rey,* (2003). Actor (como Juan joven).
* *Pornografía* (2003/II). Guionista.
* *Snuff 2000* (2004). Actor.
* *Choque* (2005). Director, actor (como Diego) e guionista.
* *El síndrome de Svensson* (2005). Actor.
* *Huida a toca teja* (2005). Actor.
* *Agitación + IVA* (TV, 2005). Guionista.
* *Los cronocrímenes* (2007). Director, actor e guionista.
Fases da lúa

Ficheiro:Mond Phasen.svg
Ficheiro:Mond Grafik.svg
Fases vistas desde o hemisferio Norte.
Chámanse **fases da lúa** (ou cuarteiróns da lúa) aos diferentes aspectos visuais que presenta a Lúa no seu xiro arredor da Terra segundo sexa a súa posición con respecto ao Sol.

## Fases 
Cando a Lúa está entre a Terra e o Sol, ofrécenos a súa cara non iluminada (**novilunio** ou lúa nova) e polo tanto non se ve máis que a súa sombra. 

Cousa dunha semana máis tarde a Lúa deu 1/4 de volta arredor da Terra, e preséntanos media cara iluminada (cuarto crecenteou o crecente da lúa). Chámase así porque cada día medra a superficia lunar á vista. 

Outra semana máis e a Lúa está en liña co Sol e coa Terra, co planeta no medio, ofrecéndonos toda a cara visible iluminada (**plenilunio** ou lúa chea). 

Unha semana máis tarde prodúcese o cuarto minguante.Coma no caso da lúa crecente, son máis empregadas as denominacións *cuarto minguante* ou o minguante, a minguante (da lúa). Como cultismo, tamén se usa Devalo.

Transcorridas unhas catro semanas estamos outra vez en novilunio. O tempo transcorrido entre dous novilunios chámase mes lunar ou mes sinódico e é de 29,53 días solares medios. 

As fases da Lúa teñen moita relación co establecemento do calendario e os seus diferentes períodos como semana e mes. As fases lunares constitúen a base do calendario musulmán, entre outros.

Coloquialmente, enténdese que cada fase dura unha semana, non de xeito exclusivo o tempo xusto no que a Lúa ten a característica visual comentada.
alt=Secuencia animada das fases lunares|miniatura|Secuencia animada das fases lunares

## Fases noutras lúas 
alt=Fases da Lúa en relación coa posición Lúa-Terra-Sol|miniatura|Fases da Lúa en relación coa posición Lúa-Terra-Sol
Os diferentes planetas tamén teñen as súas fases. Galileo foi o primeiro en descubrir que Venus presentaba fases como a Lúa, argumento que apoiaba a teoría heliocéntrica. Os planetas en órbitas interiores á terrestre Mercurio e Venus poden presentar fases elevadas. Debido ás diferentes condicións xeométricas de posición relativa entre o Sol, a Terra e os planetas en órbitas exteriores estes non posúen fases apreciables observados desde a Terra.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Lua chea.jpg|Plenilunio ou Lúa chea.

## Véxase tamén
Megabeat

**Megabeat** foi un conxunto valenciano de música electrónica e selo discográfico (Megabeat Records) formado por Fran Lenaers, Julio "Nexus" e Gani Manero aparecido a finais de 1989 e que tivo o seu punto álxido entre 1990 e 1991. Tamén foron coñecidos por outros nomes coma *Interfront*, *Invisible* ou *Sun Corporation*.

## Traxectoria 
Megabeat supuxo un sopro de aire renovador sobre as correntes eurobeat e ítalo house/spaghetti disco que predominaban nas discotecas españolas en 1990. De ascendencia techno/dancefloor se lles considera os pais do controvertido Son de Valencia. Entre as súas influencias principais salientan xéneros coma a EBM, o rock gótico, o tecnopop, o new beat e mailo trance alemán da primeira época. Tamén é salientable a influencia que neles exerceron conxuntos veteranos coma Kraftwerk e Front 242, e en distinta medida unha longa lista de grupos europeos que comezaron a se abriren paso, sobre todo no Levante español, propiciando un panorama favorable a esta formación valenciana.

Á marxe dos rumores e a considerable lenda que xira arredor deste grupo hai que dicir que a súa música pouco o nada ten que ver co concepto actual do Son de Valencia, estilo que comezou a masificarse polo ano 1992 e que desembocou no que hoxe enténdese como *bakalao* ou *mákina*, se ben estas etiquetas xa se empregaran en 1990 para se referir a todo tipo de música electrónica aplicada á pista de baile, independentemente do seu xénero.

É importante suliñar que aínda que a carreira de Megabeat foi curta chegaron a lanzar unha trintena de discos ao mercado, editados baixo distintos nomes segundo o tipo de xénero, que ían dende a electrónica instrumental máis melódica ata a EBM, pasando polo techno máis corporal, nunha fusión moi persoal que axiña callou nos pratos dos *discjockeys*.

Chegouse a dicir que a obra de Megabeat eclipsou ós propios compoñentes do grupo, facéndose máis popular a súa música que o seu propio nome. De calquera xeito trátase dunha figura chave que absorbeu e sintetizou a vangarda europea para introduciren, coma un repetidor, un novo campo na escena electrónica española, orixinando toda unha morea de novos artistas e produtores.

## Discografía
* Interfront (*Invisible 1*)
* Es imposible, no puede ser... (*Invisible 2*)
* War!!
* Serie *Megabeat* (cinco discos)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Sitio oficial de Interfront en MySpace
* Páxina oficial de Interfront
De Revolutionibus Orbium Coelestium

miniatura|200px|dereita|*Primeira páxina de De Revolutionibus Orbium Coelestium.*

***De Revolutionibus Orbium Coelestium*** (*Sobre o movemento das esferas celestiais*) é unha obra de Nicolao Copérnico, escrita entre 1506 e 1530, aínda que non o publicou ata o ano da súa morte en 1543. El cría que o sistema Ptoloméico era demasiado complicado, e quería propoñer unha explicación máis simple e correcta.

Dedicada ao papa Paulo III, está dividida en seis volumes:

* O primeiro volume contén unha visión xeral da teoría heliocéntrica, e unha curta explicación das súas ideas do universo.
* O segundo volume é teórico e fala dos principios da astronomía esférica. Tamén contén unha lista de estrelas (para dar unha base aos argumentos que se desenvolven nos seguintes volumes).
* O terceiro volume fala principalmente dos movementos do sol e do relacionado con iso.
* O cuarto volume contén descricións similares da lúa e dos seus movementos orbitais.
* Os quinto e o sexto volumes conteñen unha explicación do novo sistema.

miniatura|150px|dereita|Sistema copernicano.
*De Revolutionibus* comeza cun prólogo anónimo no que se explica que o sistema proposto constitúe unha hipótese matemática para explicar mellor o movemento dos planetas e outros corpos celestes e que non se traduce forzosamente nunha realidade. Johannes Kepler mostrou que dito prólogo fora engadido polo filósofo luterano Osiander. O principal obxectivo do prólogo parecía ser suavizar as controversias relixiosas que o cambio dun sistema xeocéntrico a un sistema heliocéntrico podía causar. O libro causou unha controversia moderada na súa publicación. Con todo en 1546 un sacerdote dominicano Giovanni Maria Tolosani, escribiu un tratado denunciando a teoría copernicana e defendendo a verdade absoluta das escrituras.

En 1616 o cardeal Bellamine ordenou a Galileo Galilei en nome do papa que tomase como posición que o sistema era tan só unha construción matemática sen constituír unha realidade física. Logo disto, *De Revolutionibus* foi posto no Índice de libros prohíbidos da Igrexa católica. Permitíronse algunhas edicións corrixidas nas cales se explicaba que a teoría heliocéntrica non tiña que ver en realidade coa descrición da realidade. Devanditas edicións foron preparadas en 1620 pero nunca foron impresas en gran número. O libro orixinal permaneceu no Índice ata o ano 1835.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *De revolutionibus orbium coelestium*, Norimbergae, J. Petreium, 1543 (Vicifons)
Calendario musulmán

O **calendario musulmán** é un calendario lunar. Baséase en ciclos lunares de 30 anos (360 lunacións, de tradición sumeria). Os 30 anos do ciclo divídense en 19 anos de 354 días e 11 anos de 355 días. Os anos de 354 días chámanse anos simples e divídense en seis meses de 30 días e outros seis meses de 29 días. Os anos de 355 días chámanse intercalares e divídense en sete meses de 30 días e outros cinco de 29 días. Anos e meses van alternándose. É dicir, cada 33 anos musulmáns equivalen a 32 anos cristiáns. As intercalacións fanse engadindo un día ao final do mes de *dulhiyah* nos anos 2º, 5º, 7º, 10º, 13º, 16º, 18º, 21º, 24º, 26º e 29º de cada ciclo de 30 anos.

O **ano musulmán** componse de 12 meses de 30 ou 29 días: 
# *MoHarran* (محرّم (30 , 
# *Safar* (29), صفر
# *Rabi al Aual* (o primeiro) (30) ربيع الأول,
# *Rabi al Ajir* ou *al zeni*(o último ou segundo) (29) ربيع الآخر أو ربيع الثاني, 
# *yumada al Aual* (o primeiro) (30) جمادى الأول ,
# *Yumada al Ajir* (o último) (29), جمادى الآخر أو جمادى الثاني 
# *Rayab* (30), رجب 
# *Chaabán* (29), شعبان
# *Ramadán* (30), رمضان 
# *Chaual* (30), شوّال
# *Du al Qada* (30) ذو القعدةy 
# *Du al Hiyah* (29 ou 30) ذو الحجة .

Se consideramos a diferenza de días entre o calendario lunar e o solar, e o feito de comezar o ano en datas diferentes, darémonos conta da dificultade de establecer unha correspondencia entre o calendario musulmán e o cristián. Existen táboas de correspondencia de anos, pero para un cálculo rápido e aproximado serven as seguintes fórmulas:

Para pasar do ano musulmán ao cristián G = H + 622 – (H/33) 
Para pasar do ano cristián ao musulmán H = G – 622 + (G - 622/32)
Onde:
G = ano cristián (ano gregoriano)
H = ano musulmán (héxira)

Estas fórmulas serven para establecer a correspondencia de anos musulmáns e cristiáns dun xeito aproximado. Para establecer a correspondencia dunha data concreta a cousa é case imposible, e ata os historiadores admiten un erro dun día máis ou menos. A causa deste desfase é que o inicio e o fin de cada mes regúlase segundo o ciclo lunar observable, o que leva a introducir un día de máis cando as observacións non coinciden co cálculo teórico.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Calendario
O Xuncal

O topónimo **O Xuncal** pode referirse a:

;En Galiza
***O Xuncal**, lugar da parroquia de Santa Cristina da Ramallosa, no concello de Baiona;
***O Xuncal**, lugar da parroquia de Lema, no concello de Carballo;
***O Xuncal**, lugar da parroquia de San Xurxo de Lourenzá, no concello de Lourenzá;
***O Xuncal**, lugar da parroquia de Carantoña, no concello de Miño;
***O Xuncal**, lugar da parroquia de Irixoa, no concello de Muras;
***O Xuncal**, lugar da parroquia de Anllo, no concello de Sober;
***O Xuncal**, lugar da parroquia de Navia, no concello de Vigo;
***O Xuncal**, lugar da parroquia de Corvelle, no concello de Vilalba;
***O Xuncal**, lugar da parroquia de Valcarría, no concello de Viveiro.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Astrónomo, astrónoma

[miniatura|[Galileo Galilei.]]
Un **astrónomo** é un científico cuxa área de investigación é a astronomía.

Considérase o comezo da astronomía na antiga Babilonia polos seus sacerdotes. Estudos recentes dos gravados babilonios mostraron o coñecemento extremadamente preciso que posuían do seu ceo nocturno. Seguindo aos babilonios, os exipcios tamén facían especial fincapé na observación do ceo.

A combinación das interpretacións relixiosas do ceo, como lendas e mitos, conducen a unha dualidade que hoxe nós identificamos como astroloxía. É importante ter en conta que antes de 1750 aproximadamente non se facía distinción entre astronomía e astroloxía.

A diferenza da maioría de científicos, os astrónomos non poden manipular directamente os obxectos que estudan, e deben facer uso de detalladas observacións para os seus descubrimentos. Xeralmente, os astrónomos usan telescopios e outros instrumentos ópticos para as súas observacións.

## Astrónomos famosos
Substantivación

A **substantivación** é un tipo de transposición consistente no paso dun vocábulo específico, frecuentemente adxectivo, nun acto de fala concreto, á clase de palabra substantivo por estar desenvolvendo a función sintáctica de núcleo do sintagma nominal.

## Tipos 
Hai substantivación, entre outras moitas posibilidades, nos seguintes casos:

# Un adxectivo substantivado con función nuclear no sintagma nominal suxeito: *O **innovador** parece atractivo.*
# Un adxectivo substantivado con función nuclear no sintagma nominal de complemento directo: *Degoro as **feixoas***.
# Un adverbio substantivado que fai a función de suxeito: *O **si** das raparigas*.
# Unha oración substantivada que fai a función de *complemento indirecto*: *Voulle entregar doces a **tódolos nenos que teñan as mans limpas***.
# Unha oración substantivada que fai a función de *suxeito*: **Tódolos nenos que teñan as mans limpas** collan cadansúa torta''.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Translación
Polaviella, Navia

**Polaviella** é unha parroquia que se localiza no oriente do concello de Navia, en Asturias. Cobre unha superficie de 9,58&nbsp;km² e no ano 2004 contaba con 246 habitantes.
## Lingua
A situación lingüística da parroquia é complexa, na súa maior parte é de fala de transición, con características da lingua galega e da asturiana, o que fai que sexa complexo atribuíla a unha ou a outra lingua, malia iso autores como Xoán Babarro inclúen a fala dentro das fronteiras da lingua galega.
O oeste da parroquia é claramente de lingua galega e o sur de lingua asturiana.
### Lugares
### Parroquias de Navia
Sándor Kocsis

**Sándor Kocsis**, nado en Budapest o 21 de setembro de 1929 e finado o 22 de xullo de 1979, foi un dianteiro de fútbol húngaro que arquivou o histórico récord de 75 goles en competicións internacionais (en só 68 encontros).

## Traxectoria 
Non é o mellor marcador de Hungría xa que Ferenc Puskás ostenta o título con 84 (en 85). É tamén coñecido co alcume *Testa de Ouro* pola súa destreza no remate.

A carreira internacional de Kocsis abarcou desde o 1948 ata o 1956. Foi o mellor artilleiro da Copa do Mundo de 1954 marcando 11 goles e rematando con Hungría de subcampioa. Ese número só foi superado unha vez por Just Fontaine, quen marcou 13 durante a Copa do Mundo do 1958; semella improbable que sexa superado outra vez nun futuro próximo.
Substantivo abstracto

Un **substantivo abstracto** é unha clase de substantivo que fai referencia a conceptos, calidades ou emocións que non se poden representar como obxectos concretos. Xa que logo, designan entidades que non se perciben polos sentidos do corpo, senón pola mente, por exemplo *nación, engano, amor, odio, contradición, bondade, virtude, honradez*. Os substantivos abstractos considéranse illadamente polo seu significado aínda que se desprenden das cousas concretas. En cambio, unha cadeira existe en si e por si soa; é unha entidade independente. Os substantivos abstractos podémolos clasificar en:

:***Abstractos de fenómeno:** están relacionados con substantivos que designan accións, estados ou os seus efectos, por exemplo *lectura, camiñada.*

:***Abstractos de calidade:** están relacionados con adxectivos e designan calidades ou propiedades dos obxectos ou dos seres, por exemplo *beleza, maldade*.

:***Abstractos de números ou cuantitativos:** cuantifican tanto de forma precisa como de forma imprecisa, por exemplo *ducia, cantidade, chea*.
Límite de Chandrasekhar

miniatura|256px|Relacións masa-radio para enanas brancas consistindo nunca gas frío de Fermi con A/Z=2. "CM" denota a masa límite de Chandrasekhar.
En astrofísica, o **límite de Chandrasekhar** é o límite da cantidade de  masa  estelar máis aló do cal a dexeneración de electróns  (por aplicación do principio de exclusión de Pauli) non é capaz de contrarrestar a forza de gravidade nun remanente estelar, producíndose o colapso da estrela. Equivale a aproximadamente 1,44  veces a masa solar, e é a masa máxima posible  para unha anana branca.

Este valor é proporcional ao cadrado da fracción de masa dos electróns. Nunha anana branca normal hai dous nucleóns por cada electrón, o que equivale a un peso molecular por partícula de 2 pero en determinadas condicións pódese dar unha diminución da cantidade de electróns mediante a súa captación por parte dos núcleos. Isto reduciría a masa de Chandrasekhar.

O seu valor foi calculado polo astrofísico indio Subrahmanyan Chandrasekhar en 1930 cando tiña 19 anos. De xeito independente o físico ruso Lev Davidovich Landau fixo o mesmo cálculo.

Unha estrela dexenerada con masa por embaixo  do límite de Candrasekar deixará de contraerse pola gravidade estabilizándose  como unha anana branca,  mentres que unha estrela con masa por riba do citado límite continuará a contraerse pode dar lugar a unha estrela de neutróns ao expulsar a gravidade aos electróns dos átomos da estrela (dando lugar a unha supernova) mentres o principio de exclusión entre neutróns e protóns poida contrarrestar a gravidade xerada pola masa estelar restante tal coma descubriu Landau; ou chegar a formar un burato negro cando a gravidade é superior ao principio de exclusión entre neutróns e protóns, o que descubriron teoricamente J.R. Oppenheimer e G.M. Volkoff no ano 1939 cando publicaron o artigo  *"On Massive Neutron Cores"* na revista *Physical Review*, e que deu lugar ao chamado límite de Tolman–Oppenheimer–Volkoff  para estrelas de neutróns dexeneradas.
Emilio Alarcos Llorach

**Emilio Alarcos Llorach**, nado en Salamanca o 22 de abril de 1922 e finado en Oviedo o 26 de xaneiro de 1998, foi un lingüista español, catedrático emérito da Universidade de Oviedo, membro da Real Academia Española e da Academia de la Llingua Asturiana.

## Traxectoria 
Iniciou os seus estudos universitarios en Valladolid, onde o seu pai era catedrático; continuounos en Madrid, onde tivo como mestre a Dámaso Alonso e por cuxa universidade se doutorou en Filoloxía Románica en 1947. Catedrático de instituto en Avilés dende 1944, a súa estancia como lector de español en Berna e Basilea (1946-1947) foi decisiva para a súa formación como lingüista, pois lle permitiu entrar en contacto directo con correntes científicas que apenas tiveran eco en España, e que o contribuiría de xeito decisivo a difundir na súa patria. Tras outro breve período como catedrático de instituto en Cabra (Provincia de Córdoba) e Logroño, obtén en 1950 a cátedra de Gramática Histórica da Lingua Española na Universidade de Oviedo. Do seu fecundo labor nesa universidade dan testemuño os seus numerosos discípulos, así como unha revista, *Archivum*, imprescindible nos estudos hispánicos. Electo para a cadeira B da Real Academia Española en 1972, o seu ingreso efectivo na corporación produciuse un ano máis tarde. Era, no momento do seu falecemento, Presidente da Asociación de Historia da Lingua Española.

## Contribucións á lingüística 
Emilio Alarcos contribuíu decisivamente á introdución e difusión en España das teorías lingüísticas de diversas escolas do estruturalismo europeo: primeiro foi o Círculo de Praga coa *Fonoloxía española* (1950); despois, a Glosemática de Copenhaguen cunha *Gramática estrutural* (1951); e finalmente o funcionalismo martinetiano cos seus imprescindibles *Estudos de gramática funcional do español* (1970). A culminación dos seus estudos gramaticais chegou coa publicación da súa *Gramática da lingua española* (1994), obra que logrou unha extraordinaria acollida entre o público en xeral e que permitiu aos especialistas coñecer a visión que o mestre tiña de certas parcelas da gramática que non foran abordadas previamente por el en estudos monográficos.

Emilio Alarcos tamén levou a cabo algúns estudos de crítica literaria, ocupándose, entre outros, da análise da poesía de Blas de Otero ou de Ángel González.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Academia de la Llingua Asturiana
Hacklab

A verba **hacklab** ven da fusión entre os termos hacker e laboratorio. O Hacklab é un espazo (físico e/ou virtual) onde se xunta un grupo de persoas para investigar, debater e difundir temas relacionados con Internet, as novas tecnoloxías e os dereitos civís relacionados con isto dende unha perspectiva social.

## Orixe e organización
Nun hacklab utilizase polo xeral un sistema de organización e aprendizaxe cooperativos, baseado na filosofía do software libre, que ao tempo é a ferramenta básica para traballar, debido ás vantaxes que ofrece.

Os primeiros hacklabs xurdiron en Italia a partir do primeiro hackit no 1998, pero foi en Barcelona, onde se creou  o primeiro hacklab no Estado Español. Na actualidade hai un par de hackabs na Galiza, pero o número probablemente irá medrando en pouco tempo.

### Música
Music Hackspace (Londres), Music Hackspace Dublin, CPH Music Maker Space (Copenhagen), Ljudmila (Ljubljana), Radiona (Zagreb).

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*https://web.archive.org/web/20160305002634/http://hacklab.causaencantada.org/
*https://web.archive.org/web/20060209104431/http://aderiva.atreu.homelinux.net:8080/
*https://web.archive.org/web/20190504060838/http://trebelab.arkipelagos.net/
Parodia

No seu uso contemporáneo, unha **parodia** é unha obra satírica que imita a outra obra de arte co fin de ridiculizala.

A parodia existe en tódolos medios, incluíndo literatura, música e cine. Os movementos culturais poden ser así mesmo parodiados.

## Orixe occidental 
Na antiga literatura grega, unha parodia era un tipo de poema que imitaba o estilo doutro poema. As raíces gregas da palabra *parodia* lévannos ao significado de "Poema irrespectuoso".

Os autores romanos definiron a parodia como a imitación dun poeta por outro con cariz humorístico. Do mesmo xeito, na literatura francesa neoclásica, unha parodia era un tipo de poema onde o estilo dunha obra é imitado por outra con fins humorísticos.

## Exemplos 
### Exemplos históricos 
* *Sir Thopas* en Contos de Cantérbury, por Geoffrey Chaucer
* *Don Quixote* por Miguel de Cervantes
* *Beware of the Cat* por Thomas Nashe
* *The Knight of the Burning Pestle* por Francis Beaumont e John Fletcher
* *Dragon of Wantley*, balada anónima do século XVII
* *Hudibras* por Samuel Butler
* "MacFlecknoe", por John Dryden
* *A Tale of a Tub* por Jonathan Swift
* *The Rape of the Lock* por Alexander Pope
* *Namby Pamby* por Henry Carey
* *As Viaxes de Gulliver* por Jonathan Swift
* *The Dunciad* por Alexander Pope
* *The Memoirs of Martinus Scribblerus* por John Gay, Alexander Pope, John Arbuthnot, Earl of Oxford, et al.
* *Rasselas, Prince of Persia* por Samuel Johnson
* *A Musical Joke* por Mozart (*Ein musikalischer Spaß*), K.522 (1787) - parodia de contemporáneos incompetentes de mozart, segundo algúns teóricos.
* *Sartor Resartus* por Thomas Carlysle
Pronome persoal

Un pronome persoal é unha clase de palabra que designa as persoas que participan na comunicación e agrupa termos dotados de caracteres morfolóxicos e sintácticos, algún dos cales comparten con adxectivos ou substantivos, sendo outros especificamente pronominais; unha destas propiedades específicas é o feito de careceren de contidos semánticos, pois os pronomes sinalan, remiten a algo ou represéntano, é dicir, que son deícticos ou anafóricos.
## Críticas á perspectiva tradicional
A clasificación dos persoais segundo se refiran a cada unha das persoas do discurso é para Émile Benveniste errónea, pois a oposición establecida entre os persoais, consistente en referiren a P1 (1ª persoa), a P2 (2ª persoa) ou a P3 (3ª persoa) non se sostén no acto comunicativo. No acto de fala só hai dúas persoas: o emisor e o interlocutor. Caberían como persoais "eu" e "ti", mais nunca "el".

Emilio Alarcos súmase a este rexeitamento sobre a base de exemplos como *"¿cres ti que virá?"*, onde evidentemente "ti" non está substituíndo ningún nome, nin é substituíble polo nome propio da persoa referida; polo que conclúe que "eu" e "ti" son persoais, pero non son pronomes.
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Os pronomes

*Os pronomes persoais galegos
*O pronome de solidariedade galego
*s:Normativa oficial do galego - Pronomes
*Exercicios de gramática sobre os pronomes persoais galegos

### Nos galilibros
*Galilibro sobre o pronome persoal
*O persoal, no Curso de lingua galega de Wikibooks
Villapedre, Navia

**Villapedre** é unha parroquia que se localiza no oriente do concello de Navia. Cobre unha superficie de 6,45&nbsp;km² e no ano 2003 tiña 710 habitantes.

## Lingua
Toda a parroquia é de fala de transición entre o galego e o asturiano.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Villapedre
### Parroquias de Navia
Versículo

**Versículo**, que etimoloxicamente procede do latín, quere dicir verso pequeno.

## Características
### Versículo bíblico
En certos libros, como a Biblia, é a división en frases ou segmentos de frases, realizada dentro de cada capítulo. A división da Biblia en versículos foi iniciativa do impresor Robert Estienne, tarefa que realizou durante unha viaxe a París en dilixencia, en 1551.

### Versículo métrico
Chámase versículo ao verso de extensión desmedida, sen número fixo de sílabas nin rima. Trátase, pois, dun verso que non asume ningunha tradición rítmica, polo cal se utilizou na estética literaria denominada Surrealismo.
Complemento de réxime

O **complemento de réxime**, tamén chamado **complemento de réxime preposicional** ou mesmo, na terminoloxía de Emilio Alarcos Llorach, o **suplemento**, é un sintagma preposicional seleccionado pola semántica dun verbo específico, e non é complemento circunstancial, directo, indirecto, axente nin atributo. A preposición que o introduce pode ser calquera, ata *a*. Recoñécese porque é conmutable ou substituíble por dita preposición máis pronome tónico:

*Conto *con Luís* = Conto con el.
*Acórdome *de Pedro* = Acórdome del.
*O can coida *da casa* = O can coida dela.
*Pregunto *por Luísa* = Pregunto por ela.
*Falan *da natureza* = Falan dela (ou diso)

Existen dous tipos de complemento de réxime, o directo e o indirecto. Cando se dá o directo, non aparece complemento directo (casos anteriores); cando se dá o complemento de réxime indirecto, si aparece complemento directo; é máis, non pode suprimirse o complemento directo porque entón a frase queda "coxa":

*O camareiro limpa *de cabichas* (CRI) *o chan* (CD)
*O camareiro limpa *de cabichas*... (non ten sentido)

O morfema *se* pode actuar como intransitivizador de verbos; cando iso ocorre, o verbo, no canto de ter complementos directos, pasa a ter complementos de réxime:

*Pedro encontra patacas (CD)
*Pedro encóntrase *entre os mellores* (CR).
Ablación

O termo **ablación** (do latín tardío , de *ab* "separación" + *lā-* "levar" + *-tiōnem* "supresión") pode referirse a:
*Un fenómeno fonético, tamén coñecido como aférese;
*A **ablación médica**, a extirpación ou separación de calquera parte do corpo. Destaca a **ablación endometrial**;
*A **ablación de clítoris**, extirpación do clítoris ás nenas por razóns culturais, relixiosas ou calquera outra non médica e, por extensión, a ablación ou eliminación de tecidos de calquera outra parte dos xenitais femininos, que é unha forma de violencia contra a muller, polo feito de ser muller.
*A **ablación xeolóxica**, a perda de material sufrida por un relevo terrestre, ou de xeo sufrida por un glaciar.
Index Librorum Prohibitorum

O ***Index Librorum Prohibitorum*** ou "Índice de libros prohibidos", tamén chamado ***Index Expurgatorius*** é unha lista daquelas publicacións que os laicos da Igrexa católica catalogaron como libros perniciosos; ademais establecía as normas da igrexa con respecto aos libros. O propósito desta lista era previr a lectura de libros ou traballos inmorais que contivesen erros teolóxicos e previr a corrupción dos fieis.

dereita|miniatura|180px|Index Librorum Prohibitorum, 1564 Foi creado no ano 1559 pola Sagrada Congregación da Inquisición da Igrexa católica (posteriormente chamada a Congregación para a Doutrina da Fe). O índice foi actualizado regularmente ata a súa última edición que data de 1948, con materiais que foron agregando tanto a Congregación como o Papa. A lista non era simplemente un conxunto de obras prohibidas, os autores víanse obrigados a defender o seu traballo: podían volver publicalas con modificacións se desexaban evitar que algunha engrosase a lista.

A trixésima segunda edición, publicada en 1948, contiña aproximadamente 4.000 títulos censurados por varias razóns: herexía, deficiencia moral, sexo explícito, inexactitudes políticas, entre outras. Autores notables foron incluídos nesta lista: Laurence Sterne, Voltaire, Daniel Defoe, Nicolao Copérnico, Honoré de Balzac, Jean-Paul Sartre, André Gide, o sexólogo holandés Theodor Hendrik van de Velde, autor do manual de sexo *O matrimonio perfecto*.

Algúns dos títulos integraron este índice por ter un contido político definido: en 1926, a revista *Acción Francesa*, que adoptaba os dereitos polas causas dese país, foi posta na lista.

Os efectos deste índice sentíronse por todos lados, máis aló do mundo católico. Durante moitos anos, en lugares como Quebec, España, Italia e Polonia (países católicos), foi moi difícil atopar copias destes libros, especialmente lonxe das grandes cidades. Como lista oficial foi abandonada en 1966 baixo o papado de Paulo VI, seguidamente do final do Concilio Vaticano II e en gran parte debido a consideracións prácticas. No entanto, quedou como un pecado para os católicos o feito de ler libros que eran inxuriosos contra a fe e/ou a moral.

Na primeira edición (1559) aparecían tres listas que agrupaban:

*Tódalas obras e escritos dun autor prohibido.
*Libros específicos dun autor prohibido.
*Escritos específicos dun autor incerto.

## Autores prohibidos
Algúns autores notables cuxa obra completa integraba a lista son:

#Anatole France (1922).
#André Gide (en 1952).
#Denis Diderot.
#Émile Zola.
#Honoré de Balzac.
#Jean-Paul Sartre (en 1959).
#Maurice Maeterlinck.
#François Rabelais.

## Libros específicos
Entre os libros específicos atopábanse:

#*O contrato social* de Denis Diderot.
#*Ensaios* de Michel de Montaigne.
#*Justine* e *Juliete* do Marqués de Sade.
#*Os miserables*, *A nosa Señora de París* de Victor Hugo.
#*Madame Bovary* de Gustave Flaubert.
#*Gran Dicionario Universal* de Pierre Athanase Larousse.
#Algunhas obras de Alexandre Dumas.
#As historias de amor de Stendhal (en 1828).
#As historias de amor de George Sand (en 1840).
#As historias de amor de Gabriele d'Annunzio (en 1911).
Abreviación

A **abreviación** é a redución do corpo fónico dunha palabra (por exemplo "cine" por "cinematógrafo"), ou a redución da cantidade vocálica por paso da longa á breve (Lei de Osthoff). No latín clásico, toda vogal longa seguida de vogal se abrevia (*vocalis ante vocalem corripitur*).

## Notas 
## Véxase tamén 
* abreviatura
* apofonía
Anlleo, Navia

**Anlleo** é unha parroquia que se localiza no sur da zona central do concello de Navia. Cobre unha superficie de 12,81&nbsp;km² e no ano 2003 contaba con 604 habitantes.

## Lingua
Lingüisticamente a parroquia divídese en dúas zonas diferenciadas, no occidente fálase galego e no oriente asturiano.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Anlleo
### Parroquias de Navia
Cabo Frio

**Cabo Frio** é unha cidade brasileira do estado do Río de Xaneiro situada no litoral, a 155&nbsp;km da cidade do Río de Xaneiro.

miniatura|esquerda|A Praia do Forte, a principal da cidade.
Cabo Frio ten como principal actividade económica o turismo polas súas praias de augas quentes. Unha das máis coñecidas é a praia do Forte, urbanizada e próxima ó centro da cidade, que recibe ese nome debido ó Forte de São Matheus, construído polos portugueses en 1620 para protexer a rexión do ataque dos piratas. Pequenos paseos en barco para os turistas, a pesca e os mergullos para coñecer as belezas do seu mar son outros dos seus atractivos.

miniatura|esquerda|A cidade de Cabo Frio.
O seu comercio atende os seus moradores (máis de 150 mil persoas) e de cidades veciñas (Arraial do Cabo, Búzios, São Pedro da Aldeia) e tamén os turistas. Para estes últimos, destaca o comercio de roupas de baño, fabricadas na rexión por pequenos obradoiros de confeccións familiares. Tamén hai algún comercio de artesanías para os turistas.

## Imaxes 

Ficheiro:PraiaForte-CaboFrio2.jpg
Ficheiro:CaboFrio Forte de São Matheus.JPG
Ficheiro:CaboFrio Chapel of Nossa Senhora da Guia.JPG
Acento ortográfico

O **acento gráfico** é un signo ortográfico diacrítico que se risca sobre letras ou números.

O acento ortográfico do idioma galego chámase habitualmente *acento* (non se confunda co **til** ou til de nasalidade) e é unha raíña ( ́ ) que se escribe sobre as vogais (á, é, í, ó, ú, Á, É, Í, Ó, Ú). O acento é unha palabra ambigua: ademais do acento gráfico existen o acento prosódico e o acento rexional (ou maneira de falar). Pola súa banda, *til* habitualmente refírese ao til de nasalidade, mais tamén pode ser calquera raíña dunha letra, incluíndo o pauciño do *t* ou a onda sobre o *Ñ*. Considerando isto, *acento* e *til* non son sinónimos na lingua galega en ningunha das acepcións.

Comparando con outros idiomas coma o portugués que teñen acento grave (à) e circunflexo (â), o acento do galego denomínase *acento agudo*. En galego ás veces úsase erroneamente acento e til como sinónimos, probabelmente porque en español *acento* e *tilde* son sinónimos nunha das súas acepcións, mais débese evitar este erro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Acento prosódico
Evaristo Calvo

**Evaristo Calvo Valcárcel**, nado na Coruña en 1961, é un director e actor de teatro, televisión e cine galego. Forma parte xunto con Víctor Mosqueira do dúo cómico Mofa e Befa.

## Traxectoria 
Foi Premio María Casares a Mellor Actor Secundario (*Anxeliños*) e Mellor Dirección (*Qui pro Quo*). Premio AGAPI ’96 ao mellor actor co tándem “Mofa e Befa” (con Víctor Mosqueira) por "A gran liquidación". Este premio foi concedido ex aequo con R. Sánchez “Luna”. Xograr de Outono do FIOT na 31 edición de 2022.

Guionista de varios espazos da TVG (*Apaga a luz, Con Perdón, Mañá será outro día*) e director de diversos espectáculos (*Qui pro quo, Hotel Run*).

Traballou como actor teatral nas compañías Dantehea, Escola Dramática Galega, Teatro do Atlántico, O Moucho Clerc, Ollomol-Teatro Submarino, Centro Dramático Galego, Ollomol Tranvía, Teatro do Aquí, Mofa e Befa. E nos espectáculos *O proceso de Lucullus, Os perxuicios do tabaco, Adeua Madelónm Moleques, Historia de Neera, Fas e Nefas, O Rousiñol da Bretanha, O Incerto señor Don Hamlet, Soño dunha noite de Verán* e *Commedia, un xoguete para Goldoni, Raíñas de pedra, O rei nu, Anxeliños, Para ser exactos, Finis mundi circus*. Participou na fundación de Ollomol-Teatro Submarino, Ollomol Tranvía, Mofa e Befa.

## Traballos 
* *Pesquisas: O caso das galiñas aforcadas* (actor, 1991)
* *Cielito lindo* (actor, 1992)
* *Dame lume* (actor, 1993)
* *A metade da vida* (1994)
* *As xoias da Señora Bianconero* (1994)
* *Mofa e Befa en Gran liquidación* (1995)
* *O rei nu* (1995)
* *Pratos combinados* (1995)
* *O cambio* (1997)
* *Dame algo* (1997)
* *Mareas vivas* (1998)
* *Manos a la obra* (1998-2000)
* *¿A ti como se che di adeus?* (1999)
* *Apaga a luz* (tamén guionista, 1999)
* *Bobo Furcia* (2002)
* *A Promesa* (2003)
* *Máxima audiencia* (2004)
* *A miña sogra e mais eu* (2004)
* *Hai que botalos* (2005)
* *O don da dúbida* (2005)
* *Bechos raros* (2006)
* *Efectos secundarios* (2007)
* *Van de Sobra. Toda unha personaxe, (2007), curtametraxe de José Ángel Regueiro Rojo.
* *Air Galicia* (2007)
* *As dunas* (2009; como Serapio)
* *Libro de familia* (2009-2011). Tv serie.
* *Matalobos* (2009-2010; como o fiscal Martín Bueno)
* *Un cranio furado* (2010). Premio María Casares ó mellor actor protagonista por este papel en 2011.
* *Oeste solitario* (2011)
* *Piratas* (2011). Tv serie.
* *Casa Manola* (2014)
* *E agora que?* (2015). Serie tv.
* *Fariña* (2018). Mini serie tv.
* *Peter Brandon* (2018). Tv serie.
* *Vivir sin permiso* (2018). Tv serie.
* *La cámara'' (2020). Curta.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Evaristo Calvo en AVG
Río Baraio

O **río Baraio** (**Barayu** en asturiano) é un río de Asturias, que fai de límite entre o concello de Navia e o de Valdés, tamén serve de límite entre a fala de transición entre o galego e o asturiano que se fala no oriente de Navia e o asturiano. O río percorre unha lonxitude de 2,5&nbsp;km ata desembocar no mar Cantábrico formando un esteiro e unha marisma que é reserva natural.

## Véxase tamén
Acrofonética

A **acrofonética** é a escrita mediante signos originariamente ideográficos, convertidos en signos fonéticos co valor da inicial do nome que posuía o obxecto designado por eles.

## Exemplos
*O hebreo *bêth* (casa) e tamén nome da segunda letra do alfabeto.
Acurtamento

Denomínase **acurtamento**, ou *clipping*, ao procedemento de creación de novas palabras ou neoloxismos que consiste en abreviar palabras mediante diversos metaplasmos de supresión, como a aférese (perda dos fonemas situados ao comezo dunha palabra), a síncope (perda dos fonemas interiores dunha palabra) ou apócope (perda dos fonemas finais dunha palabra). Tal procedemento é especialmente frecuente en linguas que posúen moitos monosílabos, coma o inglés; por exemplo, abréviase *San Francisco* en *Frisco* ou *motor(way) hotel* en *motel*, ou *automóbil omnibus* en *autobús*. Este procedemento de acurtamento denomínase síntese ou síncope. A apócope, pola contra, é frecuente na linguaxe hipocorística ou infantil, ou simplemente afectiva: *bici* por *bicicleta*, *boli* por *bolígrafo*, *insti* por *instituto* etc... Nalgúns casos, parece máis ben deberse á necesidade de abreviar expresións demasiado cultas e longas: *cine* por *cinematógrafo*, ou *fotolito* por *fotolitografía* (o cal explica a súa tónica discordante doutras palabras esdrúxulas que rematan en *-lito* átono: *crisólito, aerólito, monólito*).
Hidromel

O **hidromel** é unha bebida alcohólica  fermentada a base de mel e auga. Consumida desde a antigüidade, a súa fabricación é anterior á do viño e seguramente á da cervexa.

Na  Grecia clásica chamábase "melikraton" e os romanos chamábanlle "auga mulsum", aínda que esta poida ser unha variante feita con viño de uva adozado con mel. Plinio conta que foi Aristeo quen criou a primeira fórmula do hidromel.

Outras culturas antigas consumidoras desta bebida foron a celta, a saxoa e a viquinga. Tamén era coñecido o consumo dunha bebida similar na civilización maia.

Existía a tradición de que os matrimonios acabados de casar debían consumir esta beberaxe durante o primeiro ciclo lunar despois da voda para teren un fillo home. De aí provén a **lúa de mel**.miniatura|Un vaso de hidromel|centro
## Notas
Metaplasmo

Denomínase xenericamente **metaplasmo** ao que a gramática tradicional denominaba figuras de dicción: "Cada unha das varias alteracións que experimentan os vocábulos na súa estrutura habitual, ben por aumento (prótese, epéntese, paragoxe), ben por supresión (aférese, síncope, apócope, elisión), ben por transposición de letras (metátese), ben por amálgama de dúas delas (contracción, sinérese, haploloxía, sandhi, falso sandhi)" (*DRAE*). O metaplasmo tiña lugar na lingua poética; se ocorría na lingua corrente, denominábase barbarismo.

Nunha segunda acepción, denomínase metaplasmo ao cambio de xénero e así hai metaplasmo, por exemplo:
* do latino *vallem* (feminino) para dar o masculino *val* galego. De aí que hogano existan topónimos e antropónimos nos que permanece o xénero feminino (Valiña, Balouta, Valonga, Valboa ou Bonaval) canda outros máis modernos en masculino (Valiño, Valín, Valbón, Castrelo do Val ou o apelido Doval);
* no castelán *centinela* ("a sentinela") feminino no español antigo e masculino no actual;
* o neutro latino *votum* que en galego deu *voto* e *voda* (o segundo de feito orixinado a partir do plural);
Máis concretamente, adóitase denominar tamén coa palabra metaplasmo ao distinto xénero dunha palabra en singular e en plural (latín *locus*, masculino; *loca*, neutro).
Abertura (fonética)

En fonética, chámase **abertura** á amplitude que os órganos fonadores que, ao producirse unha articulación, conceden paso do aire. É moi variable (gradual), segundo os sons que se emitan. En galego a maior abertura corresponde á vogal *a* ([a]), mentres que a mínima ó *i* ([i]).

Trátase dun concepto relativo e oponse ó de *pechazón*.

Acusticamente, a abertura caracterízase no primeiro formante, que se sitúa en frecuencias máis altas canto máis aberta sexa a vogal.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Semiaberto
* Fonética
Xelea real

thumb|230px|Desenvolvemento de larvas reais arrodeadas de xelea real
A **xelea real** é unha substancia segregada polas glándulas hipofarínxeas da cabeza de abellas novas, de entre 5 e 15 días, que mesturan con secrecións estomacais e que serve de alimento ás larvas depositadas pola abella mestra. É unha masa viscosa dunha suave cor amarela e sabor ácido.

## Características 
Todas as larvas consomen esta xelea, mais aquelas que serán as futuras mestras reciben unha xelea máis pura, sen pole, mentres que as que serán obreiras recíbena con algúns grans de pole. Ao terceiro día, as obreiras deixan de recibir xelea e pasan a consumir un concentrado de mel, auga e pole, mentres que as futuras mestras continúan consumindo a xelea real toda a súa vida. Isto asegura a supervivencia das abellas mestras, o seu maior tamaño e gran vitalidade para a reprodución. Cabe salientar que a esperanza de vida dunha abella obreira é de 30 a 45 días, mentres que unha mestra pode chegar a vivir até 5 anos. As abellas xeran entre 250 g e 300 g de xelea para a alimentación das mestras.

Na súa composición podemos encontrar case un 60% de auga, azucres, proteínas, lípidos e cinza. Contén vitaminas B1, B2, B6, B5 (en gran cantidade), B8, E e PP, e ácido fólico. Ten, ademais, antibióticos, gammaglobulina, albuminas, e aminoácidos (arxinina, valina, lisina, metionina, prolina, serina, glicina etc.). Ademais tamén posúe minerais como ferro, ouro, calcio, cobalto, silicio, magnesio, manganeso, níquel, prata, xofre, cromo e cinc.

Algunhas das súas propiedades máis recoñecidas son as seguintes:

* É enerxética e estimulante do sistema nervioso.
* Mellora a oxixenación cerebral.
* Regulariza os trastornos dixestivos.
* Aumenta a resistencia ao frío e á fatiga.
* Aumenta o contido de hemoglobina, leucocitos e glóbulos vermellos no sangue.
* Retarda o proceso de envellecemento da pel e mellora a súa hidratación e elasticidade.
* Aumenta a vitalidade e a lonxevidade.

Debido a que se deteriora axiña, debe ser conservada a baixas temperaturas de entre 0 e -2 graos centígrados e en recipentes opacos que impidan o paso da luz.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Abella
* Mel
* Pole
* Própole
* Polinización
Plasma

O termo **plasma** pódese aplicar:
* Ao **plasma**, un estado da materia.
* Ao **plasma sanguíneo**, a parte líquida do sangue.
* A unha **pantalla de plasma**, unha pantalla de televisión plana.
* A **Plasma**, o motor de renderizado do escritorio de KDE Software Compilation.
Aférese (lingüística)

Unha **aférese** ou ablación é un metaplasmo fonolóxico (ou fonético) que consiste na eliminación dun ou varios fonemas (ou sons) na posición inicial dunha palabra ou secuencia fónica. Este fenómeno pode darse ó longo da historia da lingua ou sincronicamente en diferentes variedades diatópicas. Pode darse pola transformación do elemento inicial nun artigo debido a unha confusión, como o caso de bodega e botica que derivan do latín *apotheca*.

Este fenómeno lingüístico, amais de darse no proceso de formación das linguas, dáse tamén na actualidade, como se pode observar nos seguintes exemplos:
* *lectorile* (latín vulgar) > *letril > latril > atril*.
* perda da vogal inicial: *atopar* > **topar*
* perda dunha sílaba inicial: *ña nai, miña santiña* (Rosalía de Castro)
* paso de *estar* a **tar* ou de *vamos* a **mos*.

## Notas
Elisión

**Elisión** (do latín *elisio*, tradución do grego *élleipsis*) é un tipo de metaplasmo fonolóxico (ou fonético) que consiste na perda dun ou varios fonemas vocálicos (ou sons) no final dunha palabra situada ante outra palabra que empeza por vogal. En métrica este fenómeno denomínase sinalefa e serve para diminuír o cómputo total de sílabas do verso.

No galego común, a agrupación de vogais heterosilábicas (é dicir, pertencentes a distintas sílabas) na cadea sonora do discurso resólvese ás veces mediante unha crase (contracción na escrita) ou cunha sinalefa na cadea falada sen representación á hora de escribir. Poucos son os casos nos que se representa a elisión cun signo gráfico, tamén usado noutras linguas (italiano ou francés), chamado apóstrofo (').

As elisións poden estar lexicalizadas (*ó* < *ao*; *do* <*de* + *o*; *có* <*ca* + *o*), poden representarse na escrita mediante apóstrofo (segundo as NOMIG, pódese usar nas contraccións das preposicións coas vogais iniciais dos títulos de obras: ''Falamos d'"A Esmorga" de Blanco Amor*) ou mesmo non ter representación escrita: (en *queridísimo amigo*, o *-o* final pode formar na pronuncia unha única sílaba xunto co *a-* inicial, malia non representarse na escrita).

A palabra *elisión'' emprégase tamén algunhas veces no sentido de elipse.
Sinérese

A **sinérese** é, en métrica, un recurso que permite ligar as vogais dun hiato desfacéndoo. Para isto, debilítase o timbre da vogal máis feble a fin de crear un ditongo artificial, co propósito de diminuír nunha unidade o cómputo total de sílabas do verso. É o contrario da diérese, pero, de forma distinta a esta, non se sinala con ningún signo gráfico especial.

En lingüística, a sinérese prodúcese con frecuencia nalgunhas linguas en que existe unha tendencia antihiática pronunciada, por exemplo o galego. Así, por exemplo, é bastante frecuente, nunha pronunciación relaxada, oír **rialmente* no canto de *realmente*. O proceso non se detén aí, senón que continúa debilitando a vogal máis feble do antigo ditongo ata a súa desaparición total (aférese, síncope ou apócope) ou a modificación do seu timbre: **Uropa* no canto de "Europa"; *induropeo* ou **indouropeo*, no canto de "indoeuropeo", **donme* en vez de *dóenme* etc.
O misterio de Marie Rogêt

***O misterio de Marie Rogêt*** é unha obra de Edgar Allan Poe pertencente ao ciclo das *aventuras de monsieur Dupin*, e publicouse en 1843. Supón quizais a máis relevante das obras deste ciclo. Nela Poe presenta unha solución a un caso real, baseándose nas noticias de prensa sobre o caso. Para iso, traslada a obra dunha a outra cidade e cambia os nomes propios.

## Notas