Lingua eslovena

O **esloveno** é unha lingua eslava meridional falada principalmente na República de Eslovenia, así como en zonas adxacentes de Italia, Austria e Hungría nas que viven minorías históricas de eslovenos. 
## Clasificación 
O **esloveno** (*slovenščina, slovenski jezik*) pertence á rama de linguas eslavas da familia indoeuropea. Dentro da rama eslava, atópase no grupo de linguas eslavas do sur ou meridionais, e dentro destas, no subgrupo occidental.

## Distribución xeográfica 
É falado na República de Eslovenia, en Italia fálano unhas 100.000 persoas nas provincias de Trieste, Gorizia e Udine da rexión de Friuli-Venezia-Giulia. En Austria os eslovenos concéntranse sobre todo en Carintia, onde hai entre 12 e 20.000 falantes, e tamén en Estiria, onde hai entre 2 e 5.000 falantes, en Hungría fálano entre 3 e 5.000 persoas en nove lugares .

### Status oficial 
O esloveno é o idioma oficial da República de Eslovenia, é unha das linguas oficiais da Unión Europea. En Italia o esloveno está recoñecido legalmente na rexión de Friuli-Venezia-Giulia e en Austria en Carintia 
## Historia 
Os asentamentos eslovenos máis antigos na rexión actual datan do século VI. No principio a lingua eslovena compartiu o seu desenvolvemento cos dialectos *kajkaviano* e *cakaviano*, ambos serbocroatas, mais do século XII en diante os eslovenos estiveron controlados politicamente por países falantes de romance e sobre todo de xermánico, o que fixo que o uso do esloveno se restrinxise a formas dialectais bastante localizadas, resultando nun bilingüismo extensivo mais esporádico. Existen poucos textos do período anterior á Reforma, de entre eles os *Fragmentos Freisin* (arredor do ano 1000) son notábeis.

No século XVI, a lingua eslovena desenvólvese grazas a obra de Trubar, Dalmatin, Krelj, Bohoric e outros, sendo impresos uns 50 libros entre 1550 e 1598. A Contrarreforma detivo a expansión e codificación da lingua escrita, mais no século XIX implantáronse formas literarias que foron adoptadas polos intelectuais eslovenos.

No século XX, os planificadores da lingua tiveron de enfrontar varios problemas, incluíndo o bilingüismo, a heteroxeneidade das variantes dialectais e o contraste entre as aproximacións teóricas e as consideracións prácticas. Froito desa complexidade é a coexistencia de dous sistemas fonolóxicos autorizados: un con distincións tonais e outro sen distincións tonais; o primeiro é típico en determinados dialectos e o segundo noutros.

## Datos 
O esloveno literario normativo é a lingua oficial da Eslovenia, sendo a lingua nativa de preto de 2,2 millóns de persoas nese país e rexións fronteirizas da Italia, Austria e Hungría. Hai cerca de 400.000 falantes en comunidades emigradas na Arxentina, Canadá, Croacia, Estados Unidos, Serbia e Montenegro. A palabra "esloveno" (*slovenščina*) úsase para definir a lingua desde o principio do século XIX.

## Dialectos 
Mapa dos dialectos eslovenos|350px|miniatura
O esloveno salienta de entre as linguas eslavas pola heteroxeneidade dos seus dialectos, especialmente considerando o tamaño reducido da rexión de fala eslovena. Esta diversidade chega ata unha falta de intelixibilidade mutua entre algúns dialectos. Algúns estudosos falan de 36 e ata 46 dialectos e subdialectos. 
Os principais dialectos son:
***Carintio**, no extremo norte da Eslovenia, sur da Austria, pequena rexión no nordeste da Italia.
***Litoral**, oeste da Eslovenia, rexión fronteiriza da Italia coa Eslovenia, incluíndo Trieste.
***Rovtarsko**, rexión central da Eslovenia.
***Alto Carniolo**, rexión centro-norte da Eslovenia, incluíndo a capital Ljubiljana.
***Carniolo interior**, rexión suroeste da Eslovenia, próxima ao golfo de Venecia.
***Baixo Carniolo**, rexión sueste da Eslovenia.
***Kocevje**, rexión de Kocevje, no sueste da Eslovenia.
***Estirio**, rexión nordeste da Eslovenia.
***Estirio-Panonio**, extremo nordeste da Eslovenia, rexións fronteirizas de Austria e Hungría (*prekmurio*).

## Escrita 
O esloveno utiliza o alfabeto latino, con excepción das letras Q, X, W e Y, que se usan soamente para grafar nomes e fórmulas estranxeiras, e incrementado coas letras Č, Š e Ž.

## Gramática 
A lingua eslovena posúe tres xéneros: masculino, feminino e neutro; e tres números: singular, plural e dual, sendo este último restrinxido a pronomes, adxectivos e verbos.

Os números 1 e 2 posúen xéneros: 1 *ed/en* (masc.), *ena* (fem.); 2 *dva* (masc.), *dve* (fem./neutro); 3 a 10: *tri*, *štiri*, *pet*, *šest*, *seden*, *osen*, *devet*, *deset*; 11 *enajst*, 12 *dvanajst*, 13 *trinajst*, 20 *dvajset*, 30 *trideset*, 40 *štirideset*, 100 *sto*.

Os pronomes persoais son:
*Singular 1ª pers. *jaz*, 2ª pers. *ti*, 3ª pers. *on/ona/ono*
*Dual 1ª pers. *midva*, 2ª pers. *vidva*, 3ª pers. *onadva*
*Plural 1ª pers. *mi*, 2ª pers. *vi*, 3ª pers. *oni/one/ona*

A orde da frase é suxeito, verbo e obxecto.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Wikipedia en esloveno
### Ligazóns externas
* Proel - Promotora Española de Lingüística
* Revista Slovenski jezik - Slovene Linguistic Studies 
* Ethnologue