open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antonio López Fernández

**Antonio López Fernández**, máis coñecido como **"Ñico" López**, nado en La Lisa o 2 de outubro de 1932 e finado en Niquero o 7 de decembro de 1956, foi un revolucionario cubano, de orixe galega, membro do Movemento do 26 de xullo, que participou no asalto aos cuarteis Moncada e Carlos Manuel de Céspedes e na expedición do Granma.

## Traxectoria 
### Orixes e inicios 
Os seus pais eran os emigrantes galegos Xoán López Albín e Concepción Fernández, naturais de Sarria, na provincia de Lugo. Aos 10 anos tivo que deixar a escola. Realizou diversos traballos e en 1947, cando Eduardo Chibás fundou o antiimperialista Partido Ortodoxo, uniuse ás súas xuventudes.

### Actividade política 
Tralo suicidio de Chibás, Ñico López situouse na esquerda do partido. Despois do golpe de Estado de Fulgencio Batista do 10 de marzo de 1952, participou no enterro simbólico da Constitución de 1940, organizado pola FEU na Universidade da Habana. Poucas semanas despois coñeceu a Fidel Castro nun acto de homenaxe a unha vítima da represión policial e este encomendoulle a impresión e distribución de *El Acusador*, o boletín que el mesmo redactaba coa axuda doutros revolucionarios como Abel Santamaría. En xaneiro de 1953, participou na Marcha dos Fachos, cando unha multitude de estudantes marchou con fachos acendidos dende a Universidade da Habana ata a Fragua Martina, para conmemorar o centenario do nacemento de José Martí, ao tempo que denunciaban a tiranía da ditadura de Batista. Era ademais xefe dunha célula insurreccional na Habana Vella, na que tamén participaban algúns dos irmáns Ameijeiras. Con todo, Ñico estaba desexoso de deixar o país, reunirse con Fidel e levar a revolución a Cuba.

Pouco despois partiu cara a México, a onde comezaron a reunirse exiliados cubanos e simpatizantes de Fidel de diversos lugares do hemisferio. Alí confiaban en que tanto Fidel como o resto de *moncadistas* que estaban en cárceres cubanas serían pronto liberados e se organizaría a revolución. Tamén a México chegou o Che Guevara, que retomou alí a amizade con Ñico e que finalmente se uniría tamén aos plans revolucionarios dos cubanos. O 15 de maio de 1955, Fidel Castro saíu do cárcere e uns días despois Ñico viaxou á Habana con Calixto García para coordinar a estratexia con Fidel. Na capital aloxouse cos irmáns Castro.  Pouco despois fundouse formalmente o Movemento do 26 de xullo. Ñico organizou o movemento no Oriente e dirixiu varias operacións de sabotaxe na Habana.

Así mesmo levan o seu nome unha refinaría de petróleo nacionalizada polo goberno revolucionario, situada no municipio de Regla, na provincia da Cidade da Habana e unha Escola Superior de ensinanza política do Partido Comunista de Cuba.

O Sindicato Nacional de Traballadores de Enerxía e Minas entrega a Medalla Ñico López aos traballadores con 20 ou 25 anos de traballo no sector.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Revolución Cubana

* Granma (iate)

### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Reportaxe sobre o Parque Museo Ñico López en Youtube .
Padrão

miniatura|150px|*Padrão* de Diogo Cão no cabo Negro (Angola).

Un ***padrão*** é unha columna ou piar de pedra coas armas portuguesas e unha inscrición, tendo no alto as *quinas portuguesas* (o grupo dos cinco escudos que figuran no escudo de Portugal), que os navegantes portugueses erguían nas terras que ían descubrindo, na era dos descubrimentos, destinado a afirmar a soberanía de Portugal no lugar onde era situado.  
 
## *Padrões* da era dos descubrimentos 
Diogo Cão colocou o *Padrão de Santo Agostinho*,  e o de *São Jorge*, respectivamente, no cabo de Santa María, Angola, na foz do río Congo, en 1482.

Na inscrición destes *padrões* podía lerse:

Colocou tamén un *padrão* no cabo Negro, e outro no por el denominado cabo da Cruz en Namibia, a onde chegou en 1485.

Co mesmo obxectivo de sinalar a prioridade do descubrimento, tamén foron colocados *padrões* por Bartolomeu Dias no suroeste de África (*Punta Dias*), no sueste (*False Island*), e tamén no Cabo da Boa Esperanza.

Así mesmo, Vasco da Gama colocou *padrões* na África austral (Angra de São Brás), e na costa oriental (en Quelimane, Mozambique, na illa de Mozambique e en Melinde), e nas illas Laquedivas (illote de Santa María).

A Sociedade de Geografia de Lisboa conseguiu recuperar, no século pasado, tres *padrões* de Diogo Cão e un de Bartolomeu Dias, parecendo que están perdidos os de Vasco da Gama.

Un marco de pedra deixado polos portugueses en 1501, considerado o máis antigo monumento preservado do Brasil, bautizado oficialmente como *Marco de Touros*, é un *padrão* de 1,62 m de altura e 32,5&nbsp;cm de largura, e ten nunha das súas caras a cruz da Orde de Cristo e o escudo portugués esculpidos en relevo. O monumento é obxecto de culto por estar considerado, pola poboación local, como unha "pedra santa" capaz de facer curaciónss milagrosas.

O Museo Nacional de Iacarta, en Indonesia, ten un *padrão* erixido por Federico de Leme en 1522 no porto de Kalapa, ao norte da actual Iacarta, para conmemorar un tratado de alianza luso-sondanesa.

## Galería de imaxes 

Matadi, Congo, pedra de Ielala, Diogo Cão.jpg|Pedra de Ielala en Matadi, República Democrática do Congo, ou "rocha de Diogo Cão", coas inscricións feitas polo explorador
Padrão de Santo Agostinho MRAC HO.1932.752.1 n1.jpg|*Padrão* de Santo Agostiño, erixido por Diogo Cão en 1482
Padrão de Santa Maria, de Diogo Cão, cliché de um sargento canhoneiro Cuanza, fotos para a exposição colonial portuguesa (1934).jpg|*Padrão* de Santa Maria, de Diogo Cão
Padrão Erguido pelos Portugueses na Foz do Zaire (Roque Gameiro, Quadros da História de Portugal, 1917).png|"Padrão Erguido pelos Portugueses na Foz do Zaire", por Roque Gameiro (Quadros da História de Portugal, 1917)
Fortaleza de Sagres (2012-09-25), by Klugschnacker in Wikipedia (56).JPG|*Padrão* moderno na Fortaleza de Sagres
At São Vicente 2018 048.jpg|*Padrão* moderno no Cabo de San Vicente

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bartolomeu Dias
* Diogo Cão

### Ligazóns externas 
* Imagem actual (Nov-2011) do padrão da foz do rio Zaire .
Manuel Villar Cimadevila

**Manuel Enrique Villar Cimadevila**, nado en Vila de Cruces en 1896 e finado en Gondomar o 6 de outubro de 1936, foi un político e xornalista galego.

## Traxectoria 
Instalouse en Vigo traballando como empregado no comercio La Innovación da Porta do Sol. Foi candidato ás municipais de 1931 pola ORGA e dirixente provincial do Partido Republicano Gallego e despois de Izquierda Republicana. Foi detido en xaneiro de 1935 acusado de pertencer ao Socorro Rojo Internacional. Foi promotor e logo director do semanario *Clarín* de Pontevedra. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e trasladado ao Frontón de María Berdiales. Foi paseado na Volta da Matanza, en Vichicáns (Vincios) o 6 de outubro, con Fernando Costas Iglesias e Emilio Comesaña Sobreira. Foron soterrados no cemiterio de Mañufe.

## Vida persoal 
Casou en Vigo con Enriqueta Villar Montes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vítimas da represión franquista en Vila de Cruces
Yemima Avidar-Tchernovitz

**Yemima Avidar-Tchernovitz** (), nada en Vilnius (Lituania) en outubro de 1909 e finada en Xerusalén o 20 de marzo de 1998, foi unha escritora israelí, autora de obras de literatura infantil e xuvenil en lingua hebrea.

## Traxectoria
En 1921 chegou a Palestina, por entón rexida polo Mandato británico de Palestina. Foi tamén tradutora.

## Recoñecementos
*Premio Israel de literatura infantil e xuvenil (1984)
*Premio Yakir Yerushalaim (1992).
## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*
Purple Haze

***Purple Haze*** é unha canción grabada en 1967 por The Jimi Hendrix Experience, lanzada como sinxelo nos Estados Unidos e o Reino Unido, e que forma parte do álbum *Are You Experienced*.

Segundo contou o propio artista, para compoñela inspirouse nun sono que tivo despois de ler o libro *Night of Light: Day of Dreams*, de Philip José Farmer. Neste sono, o propio Hendrix atopábase camiñando sobre o mar e unha néboa púrpura afundíao na escuridade do mar, entón, xusto antes de afogarse, Deus acudía a salvalo.

No ano 2004 a revista *Rolling Stone* colocouna no posto 17 da súa lista das 500 mellores cancións da historia.

## Posición nas listas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Historia e letra da canción
Yoshiyuki Sadamoto

, nado en Tokuyama (hoxe Shūnan, na Prefectura de Yamaguchi) o 29 de xaneiro de 1962, é un deseñador, animador e artista manga xaponés, e un dos membros fundadores do estudio de anime Gainax.

## Traxectoria 
Antes de que Gainax fose fundado co seu nome oficial (anteriormente coñecíase como Daicon Film), Yoshiyuki traballou como animador no segundo proxecto de animación, o Daicon IV. O seu primeiro traballo como deseñador de personaxes en Gainax foi para *Royal Space Force: The Wings of Honnêamise*, lanzado en 1987. Dende entón, Sadamoto ten acreditadas moitas obras de sona, sendo a máis recoñecible *Neon Genesis Evangelion*, onde traballou como deseñador de personaxes. Os tres filmes máis recentes de Yoshiyuki inclúen *Toki o Kakeru Shōjo* (2006), *Samā Wōzu* (2009) e *Ōkami Kodomo no Ame to Yuki* (2012).

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Yuki, Masahiro. "The Official Art of .hack//Roots". (maio de 2007) *Newtype USA*. pp.&nbsp;101–107.
Berserker

[miniatura|dereita|Xilografía da placa dun casco da [era Vendel atopada en Öland, Suecia, que representa a Odín seguido por un berserker.]]
No corpus literario do antigo nórdico, o **berserker** (ou "berserk"; ) era un guerreiro que supostamente loitaba con furia en estado de transo. Os berserkers aparecen documentados en numerosas fontes do nórdico antigo, e o seu nome pódese interpretar literalmente como "abrigos de oso", xunto con *úlfhéðnar* ("abrigos de lobo").

## Etimoloxía 
O termo deriva dos termos en nórdico antigo *ber-serkr* (en plural *ber-serkir*) que posiblemente quere dicir "camisa de oso" ou "abrigo de oso", como un guerreiro salvaxe ou un campión da era viquinga, aínda que esta interpretación é controvertida. O elemento *ber-* foi interpretado polo historiador do século XIII Snorri Sturluson como "espido", segundo o cal se entende que os guerreiros entraban en batalla co torso espido, ou sen armadura. Esta palabra tamén é usada en *ber-skjaldaðr* que quere dicir "espido de escudo", ou sen escudo. Outros derivan este termo de *berr* (do alemán, bär = oso); aparecendo, principalmente, tres cultos relacionados con animais: o oso, o lobo e o xabaril.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

* 
*
Transo

[miniatura|250px|O [Oráculo de Delfos era famoso polos seus transos adiviñatorios ó longo do mundo antigo mediterráneo. Óleo de John Collier, 1891.]]
O **transo** é un estado anormal da conciencia no cal unha persoa non é consciente de si mesma e tampouco responde completamente a estímulos externos (mais si é quen de perseguir e alcanzar unha finalidade) ou ben responde selectivamente a seguir as instrucións da persoa (se a hai) que induciu o transo. Os estados de transo poden ocurrer involuntariamente e sen autorización.

## Etimoloxía 
Transo no seu significado moderno provén dun significado máis antigo como "unha condición ou estado de temor aturdido, semiconsciente ou insensible", a través do francés antigo *transe* "medo ó mal", á súa vez do latín *transīre* "cruzar", "pasar". Esta definición está no presente obsoleta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Cameron, Julia (1993). ''The Artist's Way*. Oxford, Londres: Pan Books. 
* Castillo, Richard J. (1995). Culture, Trance, and the Mind-Brain. In Anthropology of Consciousness. Volume 6, número 1, marzo de 1995, pp.&nbsp;17–34.* Horgan, John (2003). *Rational Mysticism: Dispatches from the Border Between Science and Spirituality.* Nova York: Houghton Mifflin.
* Goodman, Felicitas D. (1999). Ritual Body Postures, Channeling, and the Ecstatic Body Trance. In Anthropology of Consciousness. Volume 10, número 1 (marzo de 1999).
* Heinze, Ruth-Inge (1994). Applications of Altered States of Consciousness in Daily Life. In Anthropology of Consciousness. Volume 5, número 3, setembro de 1994, pp.&nbsp;8–12.
* Hoffman, Kay (1998). *The Trance Workbook: understanding & using the power of altered states''. Translated by Elfie Homann, Clive Williams, e Dr Christliebe El Mogharbel. Tradución editada por Laurel Ornitz. 
* Hubbard, Timothy L. (2003). Some Correspondences and Similarities of Shamanism and Cognitive Science: Interconnectedness, Extension of Meaning, and Attribution of Mental States. In Anthropology of Consciousness. Volume 14, número 1, marzo–xuño de 2003, pp.&nbsp;26–45

### Outros artigos 
* Hipnose
* Berserker
Josh Okogie

**Joshua Aloiye Okogie**, nado o 1 de setembro de 1998 en Lagos, é un xogador profesional de baloncesto nixeriano que xoga para os Phoenix Suns da National Basketball Association (NBA). Cunha estatura de 1,93 metros xoga na posición de escolta.

## Traxectoria profesional 
O 21 de xuño de 2018, Okogie foi elixido na 20ª posición do Draft da NBA de 2018 polos Minnesota Timberwolves. O 2 de xullo de 2018, asinou cos Timberwolves. O 29 de xaneiro de 2019, foi elixido para xogar no World Team do Rising Stars Challenge de 2019.

O 2 de xullo de 2022, Okogie asinou cos Phoenix Suns.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en NBA.com 
* Estatísticas en Basketball-Reference.com
Hermann Heinrich Gossen

**Hermann Heinrich Gossen**, nado en Düren o 7 de setembro de 1810 e finado en Colonia o 13 de febreiro de 1858, foi un economista alemán, autor de "Evolución das leis do intercambio humano", obra en que enuncia unha serie de leis que logo serviron de base para a teoría da utilidade marxinal.

Gossen estudou en Bonn e traballou na administración prusiana ata a súa retirada en 1847. Posteriormente, dedicouse á venda de seguros. Precursor do marxinalismo e da economía matemática, permaneceu totalmente ignorado ata que o primeiro Jevons e despois Walras rescatárono do esquecemento, poñendo de manifesto os importantes logros do seu *Entwicklung der Gesetze des menschlichen Verkehrs* ("Desenvolvemento das leis do intercambio entre os humanos") de 1854.

## Obra 
Antes de Gossen, numerosos teóricos, incluídos Gabriel Cramer, Daniel Bernoulli, William Forster Lloyd, Nassau William Senior, e Jules Dupuit empregaron ou afirmaron a importancia dalgún concepto de utilidade marxinal. Porén, Cramer, Bernoulli e Dupuit centráronse en problemas específicos, Lloyd non presentou ningunha aplicación e se Senior realmente empregou o desenvolvemento dunha teoría máis xeral, fíxoo cunha linguaxe que provocou que a maioría dos lectores non se desen de conta da aplicación.

Gossen partía da idea de que o obxecto da conduta humana era conseguir o máximo gozo posible. Baseándose nisto, formulou dúas leis que levan o seu nome:
* A primeira lei de Gossen, coñecida como "Lei do decerecemento da utilidade marxinal", supón que a cantidade de gozo que un individuo obtén dunha unidade dun ben diminúe a medida que van satisfacendo as súas necesidades con outras unidades de devandito ben.
* A segunda lei de Gossen, coñecida como "Lei da igualdade das utilidades marxinales ponderadas", sostén que o máximo gozo se consegue cando para todos os bens a última unidade monetaria investida neles produce a mesma utilidade.

A partir delas, os autores neoclásicos puxeron de manifesto a súa oposición á explicación teórica de que os valores de cambio (prezos) dos bens son os custos de produción, tal como sostiñan os autores clásicos, para quen o valor de uso dun bien (ou utilidade) non servía para explicar os prezos aos que se efectuaba o intercambio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Gossen, Hermann Heinrich; *Die Entwickelung der Gesetze des menschlichen Verkehrs, und der daraus fließenden Regeln für menschliches Handeln* (1854).  Translated into English as *The Laws of Human Relations and the Rules of Human Action Derived Therefrom* (1983) MIT Press, . Reproducido por Google books en alemán.
* Klaus Hagendorf: ''A Critique of Gossen's Fundamental Theorem of the Theory of Pleasure''
### Ligazóns externas 
* Hermann Heinrich Gossen (1810-1858)
* Biografía de Hermann Heinrich Gossen
* Grandes economistas-Hermann Heinrich Gossen (1810-1858)
Hideaki Anno

, nado en Ube o 22 de maio de 1960, é un animador, director de cinema e actor xaponés. É coñecido por ser o creador do popular anime *Neon Genesis Evangelion*. O seu estilo quedou definido pola incorporación do posmodernismo e da extensa representación dos pensamentos e emocións dos personaxes, a miúdo a través de escenas non convencionais que presentan a súa deconstrución mental.

Outras obras cinematográficas de Anno inclúen *Gunbuster* (1988), *Nadia: The Secret of Blue Water* (1990), *Kare Kano* (1998), *Love & Pop* (1998), *Shiki-Jitsu* (2000), *Cutie Honey* (2004), *Re: Cutie Honey* (2004), *Rebuild of Evangelion* (2007–) e *Shin Godzilla* (2016).

Entre os animes dirixido por Anno que gañaron o Gran Premio *Animage* están *Nadia: The Secret of Blue Water* en 1990, *Neon Genesis Evangelion* en 1995 e 1996, e *Evangelion: O final de Evangelion* en 1997.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Sándalo (homónimos)

**Sándalo** pode referirse a:

***Sándalo**, planta da familia das santaláceas.
***Sándalo (libro)**, libro publicado por María Xosé Porteiro en 2019.
Cholpon Orozobekova

**Cholpon Orozobekova** (en lingua kirguiz Чолпон Орозобекова), nada no distrito de At-Bashy (provincia de Narin) o 17 de novembro de 1975, é unha xornalista, analista e activista polos dereitos humanos kirguiz.
## Traxectoria
Naceu nunha familia de profesores na por entón República Socialista Soviética de Kirguizistán. Estudou no instituto de Pogranichnik, vila chamada na actualidade Kazybek, en memoria de Kazybek Mambetimin-uulu. Estudou Xornalismo na Universidade Nacional de Kirguizistán. Fixo dous mestrados en Xenebra, un en negociación internacional no Graduate Institute of International and Development Studies, e outro en Seguridade Europea e Internacional na Universidade de Xenebra.

Entre 1999 e 2007, mentres vivía en Bixkek, traballou para delegacións internacionais de medios como RFE/RL, BBC ou o IWPR. En 2006 fundou o xornal en lingua kirguiz *De Facto*, copropiedade do seu marido Jengishbek Edigeev, e que dirixe ela.

No verán de 2008 tivo que exiliarse en Suíza por ameazas do círculo de Janybek Bakiev, irmán do por entón presidente Kurmanbek Bakiev, quen deixou o cargo en 2010 tras a revolución dos tulipáns. Traballa como analista na revista *The Diplomat*.

## Notas
Método comunicativo de ensino de linguas

O **Método Comunicativo** é unha abordaxe no ensino de linguas que pon a énfase na interacción como medio de estudo e como fin último. Pon o foco no sentido, isto é, no significado, na interacción entre os falantes, nas súas intencións e funcións lingüísticas. O ensino da gramática dos modelos tradicionais é abandonado ou permanece nun segundo plano.

Os aprendentes de linguas nos contextos en que se usa o método comunicativo practican a lingua meta a través da interacción con outros estudantes e co profesor ou instrutor. Úsanse xeralmente "textos auténticos" (escritos na lingua meta con propósitos adicionais ós da mera aprendizaxe lingüística), tanto na aula coma fóra da aula.

Os estudantes conversan acerca de experiencias persoais cos seus compañeiros e os profesores tratan temas fora do ámbito da gramática tradicional co fin de promover as 
en todos os tipos de situacións.

O obxectivo do método comunicativo é crear condicións que axuden na adquisición dun desempeño real nunha nova lingua a través da práctica con actividades que simulan unha interacción verdadeira sobre tópicos reais, e en ocasións mesmo conflitivos.

Nas clases en que se adopta este método, o profesor actúa como coordinador e facilitador da aprendizaxe, provendo materiais e situacións para que o estudante pense e interactúa na lingua meta. Entre as actividades que se levan a cabo nas aulas téndese a facer tarefas en pares ou grupos, normalmente colaborativas.

Un aspecto importante deste método é que se concentra na capacidade do alumno en transmitir as súas ideas e experiencias.
Ondřej Balvín

**Ondřej Balvín**, nado o 20 de setembro de 1992 en Ústí nad Labem, é un xogador profesional de baloncesto checo que xoga para o Gunma Crane Thunders da B.League. Cunha estatura de 2,17 metros xoga na posición de pivote.

## Traxectoria 
Balvín comezou a súa etapa profesional no USK Praha, onde xogou de 2009 a 2010. En 2010 asinou co CB Sevilla da Liga ACB, onde xogou durante seis tempadas. En 2014, presentouse ó Draft da NBA, pero non foi seleccionado.

En xullo de 2016, Balvín uniuse ós Denver Nuggets para a Liga de Verán da NBA de 2016. O 25 de xullo de 2016, asinou un contrato de dous anos co Bayern München da Basketball Bundesliga. O 31 de xaneiro de 2017, foi cedido ata o final de tempada 2016-17 ó CB Estudiantes da Liga ACB.

O 1 de xullo de 2017, Balvín asinou un contrato por unha tempada co CB Gran Canaria da Liga ACB. O 23 de xullo de 2019, Balvín asinou un contrato dun ano co Bilbao Basket. O 3 de xuño de 2020, anunciouse a renovación do contrato de Balvín co Bilbao Basket unha tempada máis.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en ACB.com 
* Perfil en Euroleague.net
Costanza de Aragón e de Anjou

**Costanza de Aragón**, nada en Valencia o 4 de abril de 1300 e finada no Castelo de Garcimuñoz o 19 de outubro de 1327, foi unha infanta de Aragón.  

## Traxectoria 
Era a cuarta filla de Xaime o Xusto e Branca de Nápoles. Por liña paterna era neta do conde-rei Pedro o Grande e de Costanza de Sicilia, e por liña materna de Carlos II de Nápoles e María de Hungría. Era a irmá máis nova do conde-rei Afonso o Benigno, así como dos condes Pedro IV de Ribagorza e Ramón Berenguer I de Empuries. O 5 de abril de 1312 casou en Xàtiva con Xoán Manuel de Castela, fillo do infante Xoán Manuel de Borgoña e Suabia. Desta unión naceron catro fillos, a infante Costanza Manuel (~ 1320 - 1345) casada en 1325 co rei Afonso XI de Castela e en 1339 con Pedro I de Portugal; e a infanta Beatriz Manuel, morta moi nova.

## Notas
Marion Jones

**Marion Lois Jones**, nada nos Ánxeles o 12 de outubro de 1975, tamén coñecida como **Marion Jones-Thompson**, é unha ex atleta estadounidense e xogadora de baloncesto cos Tulsa Shock na WNBA. Gañou tres medallas de ouro e dúas de bronce nos Xogos Olímpicos de 2000 en Sydney, mais posteriormente foi desposuída das súas medallas tras admitir que empregara esteroides. Jones conservou os seus tres títulos de campioa do mundo que obtivo entre 1997 e 1999.

No momento da súa confesión e asunción de culpabilidade, Jones era unha das deportistas máis célebres ligadas co escándalo BALCO. O caso contra BALCO afectou a máis de vinte deportistas de alto nivel, incluído o ex marido de Jones, o lanzador de peso C.J. Hunter, e o velocista dos 100&nbsp;m lisos Tim Montgomery, pai do primeiro fillo de Jones.

## Marcas persoais 
## Resultados individuais 
* O COI e a IAAF desposuíron a Jones de todas as medallas, puntos e resultados obtidos despois do 1 de setembro de 2000, logo de que admitise o uso de esteroidos antes dos Xogos Olímpicos de verán de 2000.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* New York Times Topic: People: Marion Jones
* 10-05-2007 Federal Plea Bargain Agreement
* 12-28-2007 Marion Jones' Legal Filing Requesting Parole
* Complete text, audio, video of Marion Jones-Thompson apology speech
*
Pierre Joseph Tiolier

**Pierre Joseph Tiolier**, nado en Londres, Inglaterra, o 15 de marzo de 1763 e finado en Bourbonne-les-Bains, no departamento francés do Alto Marne, o 27 de xuño de 1819, foi un gravador, medallista e deseñador de moeda francés, o décimo quinto en ocupar o posto de Gravador Xeral de Moedas (*Graveur Général des Monnaies*).

## Traxectoria 
### Vida familiar 
Proveniente dunha familia acomodada auvernesa, Pierre Joseph Tiolier foi o máis novo de, polo menos, catorce irmáns. Na súa familia había avogados, homes de negocios, médicos, cregos e funcionarios. O seu pai, Joseph Tiolier, era un mestre confeiteiro.

Formouse no gravado de cuños da man do seu irmán político, Benjamin Duvivier, o décimo terceiro Gravador Xeral de Moedas.

Tiolier encargouse do deseño e da gravación dos cuños das moedas máis significativas de prata e de ouro do período de Bonaparte como Primeiro Cónsul e tamén, en grande medida como Emperador. Nas series de prata amósase, baixo o busto dos anversos, o apelido completo de Toilier rubricado, en tanto que nas de ouro o apelido aparece abreviado como TR. Tamén cómpre mencionar o seu deseño e a gravación dos cuños das moedas de 5 francos a nome de Lois XVIII (1814-1815).

## Galería 
Todas estas moedas amosan a sinatura de Pierre Joseph Tiolier no exergo do anverso, baixo o busto do rei.

Ficheiro:Jerome Napoleon AV 10 Franken 651166.jpg|10 francos de Westphalia a nome de Xerónimo Bonaparte (1813).
Ficheiro:1 franc An 12.png|1 franco da República Francesa do ano 12.
Ficheiro:2 francs Cent-Jours, 1815,Paris.jpg|2 francos do Imperio Francés (1815).
Ficheiro:Bonaparte Ier Consul 5 francs An XI.jpg|Anverso dos 5 francos do ano 11.
Ficheiro:Napoleon I Lorbeer.JPG|Anverso dun napoleón de 20 francos. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Barre, A. (1867). *Graveurs Généraux et particuliers des Monnaies de France, Contrôleurs Généraux des Effigies, Noms de quelques graveurs en Médailles de la Renaissance Française*. París.
*Forrer, L. (1916). ''*. Vol. 6. Spink & Son. Londres.
* Heather, E. (2008). *The Lost World of James Smithson: Science, Revolution, and the Birth of the Smithsonian*. Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-59691-779-8
* Théret, P. (2014). "Tiolier Pierre-Joseph ". En *Augustin Dupré: Les monnaies décimales*. Amisdufranc.org.
* Weber, F. P. (1907). "Medals and medallions of the nineteenth century relating to England, by foreign artists". En *The Numismatic Chronicle*. Serie 4. Vol VII. Royal Numismatic Society. Londres.

### Outros artigos 
* Franco francés
**Monnaie de Paris*
*Augustín Dupré
*Gravador xeral de moedas de Francia

### Ligazóns externas 
* "Pier-Joseph Tiolier ". En *Répertoire de Sculpture Française''.
Manuel Carballal Pena

**Manuel Carballal Pena**, nado en Cumeiro (Vila de Cruces) en 1898 e finado na Coruña o 15 de decembro de 1948, foi un político galego.

## Traxectoria 
Taberneiro en Vila de Cruces. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e trasladado á illa de San Simón. Xulgado e Pontevedra en consello de guerra o 9 de xaneiro de 1937 por auxilio á rebelión xunto con outros 18 republicanos de Carbia, foi condenado a cadea perpetua. Foi trasladado ao forte de San Cristovo en Pamplona en maio de 1937. Sufriu expediente de incautación de bens en outubro de 1937. Participou na fuga do penal de Pamplona o 22 de maio de 1938 e foi capturado, reingresando ao día seguinte. Foille conmutada a pena a 3 anos o 12 de decembro de 1942 e volveu a Vila de Cruces. En 1948 foi novamente procesado e encarcerado, acusado de axudar á guerrilla antifranquista. Suicidouse no cárcere da Coruña o 15 de decembro de 1948.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vítimas da represión franquista en Vila de Cruces
Naxma Idris

**Naxma Abdala Idris** (), nada en Kuwait o 25 de decembro de 1952, é unha escritora, xornalista e profesora kuwaití.
## Traxectoria 
En 1976 graduouse na Universidade de Kuwait en literatura árabe. En 1987 doutorouse pola Escola de Estudos Orientais e Africanos da Universidade de Londres, cunha tese sobre "O concepto da morte e o seu desenvolvemento na poesía árabe moderna". Deu clase no ensino secundario en Kuwait entre 1976 e 1981, e na Universidade de Kuwait entre 1987 e 2007.
Idrees comezou a escribir poesía e investigar cando estaba na Universidade. Publicou a maior parte dos seus primeiros traballos na revista *Al-Bayan*, publicada pola Asociación de Escritores de Kuwait. Uniuse á Asociación de Escritores de Kuwait sendo nova, e atopou moito apoio por parte dos demais membros, e con este estímulo comezou a participar en recitais organizados pola asociación. En 2010 pasou a ser redactora xefe da revista *Al-Bayan*.

Adoita participar na Semana Cultural que organiza o Consello Nacional de Cultura, Artes e Literatura que ten lugar anualmente en diferentes países de fala árabe. A primeira participación de Idrees coa NCCAL foi en Marrocos en 1979, durante a cal formou parte da delegación cultural de Kuwait. Desde entón participou en conferencias, foros culturais e recitais en ligares como Bagdad, O Cairo, os Emiratos Árabes Unidos, París, Rabat, Tunes, Arxel, Muscat ou Iemen.

Publica unha columna semanal no xornal *Al-Jarida*, ademais de artigos para revistas mensuais e discusións abertas na prensa local e entrevistas de radio.

## Recoñecementos
*Premio de Literatura do Estado de Kuwait (2002) 
*Arab Women Award (Kuwait, 2013) 

## Obra
**تتكسّر لغتي .. أنمو* ("A miña lingua racha... eu medro", 2004)

## Notas
Kaarlo Juho Ståhlberg

**Kaarlo Juho Ståhlberg**, nado en Suomussalmi (Gran Ducado de Finlandia) o 28 de xaneiro de 1865 e finado en Helsinqui (República de Finlandia) o 22 de setembro de 1952, foi un xurista e académico finlandés que tivo un papel central na redacción da Constitución de Finlandia en 1919. Foi o primeiro presidente de Finlandia (1919–1925) e un nacionalista liberal.
Jesús Armesto Braña

**Jesús Armesto Braña**, nado en Lugo en 1900 e finado en Manzanillo, Cuba, en 1964, foi un técnico de radio galego, pioneiro da radiodifusión en Manzanillo.
## Traxectoria 
Aos 18 anos emigrou a Cuba, instalándose na oriental cidade de Manzanillo, onde traballou como chofer e fixo un curso de técnico de radio por correspondencia. Durante a crise política e económica da ditadura de Gerardo Machado, propúxose crear un transmisor de radio para a cidade e foi así como naceu a primeira emisora de radio de Manzanillo, a CMKM, xerme do que hoxe é Radio Granma. A intención era inaugurala o 10 de outubro de 1932, dende o Teatro Popular, cun acto polo aniversario da Unión de Choferes de Manzanillo, pero por problemas técnicos non se conseguiu.

Na CMKM iniciáronse moitos artistas que logo serían famosos en toda Cuba, como o cantautor Carlos Puebla, que comezou a súa carreira nesta emisora.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

## Notas
Electric Ladyland

***Electric Ladyland*** é o nome do terceiro e último álbum de The Jimi Hendrix Experience, lanzado en outubro de 1968.

En 1998 os lectores da revista *Q* situaron a *Electric Ladyland* no posto 22 dos mellores álbums de tódolos tempos; en 2003 o canal de televisión VH1 situouno no posto 72.

## Gravación 
A gravación do álbum foi moi problemática. Logo dunha complicada xira por Escandinavia e Inglaterra, Hendrix decidiu regresar ao seu país natal, os Estados Unidos (mudárase a Inglaterra antes de ser un músico popular). Frustrado polas limitacións das gravacións comerciais, decidiu crear un moderno estudio en Nova York, no que non tivera limitacións para expandir a súa visión musical. A construción do mesmo, chamado Electric Lady, tivo diversos problemas e non foi rematado ata mediados de 1970, polo que gran parte de *Electric Ladyland* foi gravado en The Record Plant, na mesma cidade.

Os disciplinados hábitos de traballo de Hendrix volvéronse erráticos, e a combinación de sesións interminables e de estudios cheos de aduladores finalmente causaron que o produtor Chas Chandler renunciara en maio de 1968. Chandler máis tarde queixouse de que Hendrix insistía en gravar moitas tomas de cada canción (ao parecer, de "Gypsy Eyes" fixéronse 43 tomas, e malia isto, Hendrix aínda non estaba satisfeito co resultado). O perfeccionismo de Hendrix levou ao guitarrista Dave Mason a que gravara 20 tomas da guitarra acústica de "All Along The Watchtower".

## Listaxe de cancións
Julio Le Riverend

**Julio Le Riverend** **Brusone**, nado na Coruña o 22 de decembro de 1912 e finado na Habana o 12 de maio de 1998, foi un político e historiador cubano especializado na historia económica de Cuba.

## Traxectoria 
Súa nai era a francesa María Magdalena Clara Brusone e seu pai, Luis Le Riverend Marrero, era o cónsul de Cuba na Coruña, cidade na que naceu Julio e na que viviu 3 anos antes de que a súa familia marchara a Cuba. Alí estudou ata obter un doutoramento en Dereito e en Ciencias Políticas, Económicas e Sociais na Universidade da Habana. Non obstante, a ditadura de Gerardo Machado obrigouno a exiliarse a Francia en 1932 e 1933, onde foi secretario xeral da Unión Latinoamericana de Estudantes. Despois, dende 1943 ata 1947, exerceu en México onde obtivo a licenciatura de catedrático de Historia no Instituto Nacional de Antropoloxía e Historia e do Colexio de México, antes de volver a ensinar no seu país. Entre 1973 e 1976, entrou brevemente na política pasando a ser viceministro de Educación e embaixador de Cuba na UNESCO. Despois converteuse en director da Biblioteca Nacional da Habana.

Recibiu a orde da República española en 1960, entregada polo goberno da Segunda República no exilio.

## Obra 
Lista non exhaustiva de obras escritas por Julio le Riverend:

**Sintesis histórica de la Cubanidad en el siglo 18*, Molina y Compañía, 1940
**Los orígenes de la economía cubana: 1510-1600*, Colexio de México, 1945
**Crónicas de la conquista del Perú*, Ed. Nueva España, 1946
**La Habana: biografía de una provincia*, El Siglo XX, 1960
**Historia económica de Cuba*, La Habana, ed. Nacional de Cuba, 1965)
* *Breve historia de Cuba* (1981)

## Notas 
## Véxase tamén
José Luis Tasende

**José Luis Tasende de las Muñecas**, ás veces escrito **José Luis Tassende**, nado en Manzanillo o 15 de xaneiro de 1925 e finado en Santiago de Cuba o 26 de xullo de 1953, foi un revolucionario cubano, de orixe galega, morto no asalto ao cuartel Moncada.

## Traxectoria 
### Inicios 
Aínda que naceu en Manzanillo, trasladouse logo a Santiago de Cuba, onde seu pai, natural da Coruña, traballaba na Compañía Bacardí. Morto o pai en 1935, a familia emigrou á Habana, onde José Luis (ou Pepe Luis como era coñecido) estudou electromecánica e coñeceu a Fidel e Raúl Castro. Traballou en varias fábricas, onde destacou como líder laboral e vinculouse ao Partido Ortodoxo, no que tamén militaba Fidel. Este propúxolle destapar uns turbios negocios de compras de terreos do presidente Prío Socarrás. Xunto a Pedro Trigo foron aos terreos onde simularon realizar un pícnic, tomaron fotos das construcións e publicáronas no diario *Alerta*.

### Asalto ao cuartel Moncada 
En 1952, Fulgencio Batista deu un golpe de Estado e Tasende comezou a recibir leccións de tiro, preparándose para seguir os plans revolucionarios de Fidel. O 26 de xullo de 1953, participou xunto a máis dun cento de revolucionarios liderados por Fidel, no asalto ao cuartel Moncada. O exército cubano repeleu o ataque, que resultou un fracaso. Tasende logrou entrar no cuartel pero foi ferido nunha perna. Confundido cun xeneral do exército (polo seu uniforme) foi levado á enfermaría e atendido, ata que uns soldados se deron conta de que era un dos atacantes. Entón foi lanzado da cama e levado ao Hospital Militar. Alí foi fotografado e acto seguido asasinado, sendo o primeiro *moncadista* morto. A súa foto xusto antes de ser executado converteuse nun símbolo da loita antibatistiana. a Escuela Primaria José Luis Tassende en Puerto Padre, a Escuela Básica Secundaria José Luis Tassende en Santiago de Cuba, a Escuela y Teatro José Luis Tassende en Camagüey ou a Escuela Especial José Luis Tassende de las Muñecas en Cienfuegos.

En 1959, durante o acto de entrega do cuartel Moncada ao Ministerio de Educación, Raúl Castro levantou ante os micrófonos á filla de José Luis, Temita, e dixo: "E hoxe aquí, Temita, mira a obra de teu pai."

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Revolución Cubana

### Ligazóns externas 
* Reportaxe sobre José Luis Tasende en Youtube .
Leopoldo Calvo Sotelo

**Leopoldo Calvo Sotelo**, nado en Tui o 15 de novembro de 1894 e finado en Madrid o 13 de xuño de 1933, foi un xurista e escritor galego.

## Traxectoria 
Fillo de Pedro Calvo Camina e irmán de José e Joaquín Calvo Sotelo. Foi oficial maior letrado do Consello de Estado, secretario xeral da Cámara do Libro e letrado da asesoría técnica do Consello do Traballo.

miniatura|*El libro español en América*, 1927.

## Obras 
* *Apuntes de Derecho político y administrativo*, 1920-1927.

* *El libro español en América*, 1927.
* *Don Severo. Meditaciones de un jefe de Negociado*.
* *Ribanova (una vez era un pueblo)*, 1928.
* *Historias de suicidas*, 1929.

## Recoñecementos 
* Fillo adoptivo de Ribadeo (1928).

## Vida persoal 
Casou en Madrid en setembro de 1923 con Mercedes Bustelo Vázquez, filla de Ramón Bustelo González, e foi pai de Leopoldo Calvo-Sotelo Bustelo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Leopoldo Calvo-Sotelo Bustelo (fillo)
Farro

***Symphodus melops*** é unha especie de peixe da familia Labridae da orde dos Perciformes. Coñécese polo nome de **farro**.

Semellante á maragota, pero máis miúda, tamén ten unha cor moi variable dependendo do ambiente e da idade do peixe. Vese no Atlántico oriental, desde Noruega até Marrocos e os Azores. Tamén no Mediterráneo occidental e o mar Adriático. Encóntrase en zonas de rocha ou zosteras a profundidades de 1 a 30 m.

## Morfoloxía 
* Os machos poden chegar a alcanzar os 28&nbsp;cm de lonxitude total.

## Sinonimia
*Crenilabrus gibbus (Gmelin, 1789)
*Crenilabrus melops (Linnaeus, 1758)
*Labrus cornubius Gmelin, 1789
*Labrus gibbosus Bonnaterre, 1788
*Labrus gibbus Gmelin, 1789
*Labrus goldsinny Bonnaterre, 1788
*Labrus melops Linnaeus, 1758
*Labrus rone Ascanius, 1772
*Labrus tesselatus Bloch, 1792
*Labrus venosus Gmelin, 1789
*Lutjanus melops (Linnaeus, 1758)
*Lutjanus norvegicus Bloch, 1797

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Eschmeyer, William N., ed. 1998. Catalog of Fishes. Special Publication of the Center for Biodiversity Research and Information, núm. 1, vol. 1-3. California Academy of Sciences. San Francisco, California, Estados Unidos. 2905. ISBN 0-940228-47-5.
* Fenner, Robert M.: *The Conscientious Marine Aquarist*. Neptune City, Nova Jersey, Estados Unidos : T.F.H. Publications, 2001.
* Helfman, G., B. Collette e D. Facey: *The diversity of fishes*. Blackwell Science, Malden, Massachusetts, Estados Unidos , 1997.
* Hoese, D.F. 1986: . A M.M. Smith e P.C. Heemstra (eds.) Smiths' sea fishes. Springer-Verlag, Berlín, Alemaña.
* Maugé, L.A. 1986.  A J. Daget, J.-P. Gosse e D.F.E. Thys van den Audenaerde (eds.) Check-list of the freshwater fishes of Africa (CLOFFA). ISNB, Bruxelas; MRAC, Tervuren, Flandres; e ORSTOM, París, Francia. Vol. 2.
* Moyle, P. e J. Cech.: *Fishes: An Introduction to Ichthyology*, 4a. edición, Upper Saddle River, Nova Jersey, Estados Unidos: Prentice-Hall. Ano 2000.
* Nelson, J.: *Fishes of the World*, 3a. edición. Nova York, Estados Unidos: John Wiley and Sons. Ano 1994.
* Wheeler, A.: *The World Encyclopedia of Fishes*, 2a. edición, Londres: Macdonald. Ano 1985.

### Ligazóns externas 
* Catalogue of Life 
* UNEP-WCMC Species Database  
* AQUATAB.NET
Chanida Phaengdara Potter

**Chanida Phaengdara Potter**, nada en Vieng Xai o 28 de maio de 1984, é unha escritora e activista de Laos, traballadora nas comunidades da diáspora do sueste asiático e lao nos Estados Unidos de América.

## Traxectoria
Naceu na zona agrícola de Viengxai, onde a súa familia fora levada como prisioneiros políticos despois da guerra a campos de traballo e reeducación. En 1987, logo de tres anos en campos de refuxiados, a familia solicitou asilo político nos Estados Unidos e estableceuse en Minneapolis (Minnesota).

Fixo Estudos Globais e Comunicación na Universidade de Minnesota-Twin Cities, e fixo un mestrado na Universidade Hamline. Traballou no *Twin Cities Daily Planet*, *Asian American Press*, *The Uptake*, *Minnesota Public Radio*, *Star Tribune*, *Pioneer Press* e *Voice of America*. As súas publicacións céntranse na diáspora lao, os asuntos internacionais e o desenvolvemento sustentable a través dos medios de comunicación.
En 2010 estivo presente na primeira Conferencia de Escritores Lao dos Estados Unidos canda a Saymoukda Vongsay, Catzie Vilayphonh e Bryan Thao Worra. Tamén estivo presente na segunda Conferencia de 2015, celebrada co Simposio Lao-estadounidense, co tema "A nosa viaxe compartida". En 2011 cofundou a publicación dixital *Little Laos on the Prairie* canda a Danny Khotsombath.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Little Laos on the Prairie
Estado español (homónimos)

O concepto ***Estado español*** pode referirse a:

* **España**, empregado en ocasións para identicar o estado como plurinacional;
* A realidade xurídica de España: o **poder público**, o conxunto de institucións do país, nun sentido amplo;
* A **ditadura de Francisco Franco**, que empregou a denominación ***Estado Español*** como nome protocolario en tratados internacionais.
Ramón Ramos Lamas

**Ramón Ramos Lamas**, nado en Fontao (Vila de Cruces) en 1911 e finado na mesma parroquia o 16 de setembro de 1941, foi un mineiro e sindicalista galego.

## Traxectoria 
Mineiro en Fontao, foi secretario do Sindicato de Obreros de las Minas de Estaño. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 23 de xullo e trasladado á illa de San Simón. Xulgado e Pontevedra en consello de guerra o 9 de xaneiro por auxilio á rebelión xunto con outros 18 republicanos de Carbia, foi condenado a cadea perpetua. Foi trasladado ao forte de San Cristovo en Pamplona en xullo. Participou na fuga do penal de Pamplona o 22 de maio de 1938 e foi capturado en Olave, reingresando o 23 de maio. Foille conmutada a pena en 1941 e retornou a Fontao, onde morreu a consecuencia dos padecementos da prisión o 16 de setembro dese ano.

## Vida persoal 
Casou con Luisa Penalta e tivo unha filla.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vítimas da represión franquista en Vila de Cruces
Symphodus

[240px|right|miniatura|*[Symphodus cinereus*]]

***Symphodus*** é un xénero de peixes da familia dos Labridae e da orde dos Perciformes.

## Especies
Existen 10 especies clasificadas dentro deste xénero, de acordo coa FishBase:

**Symphodus bailloni* 
**Symphodus cinereus*  
**Symphodus doderleini* 
* *Symphodus mediterraneus* 
**Symphodus melanocercus* 
**Symphodus melops* 
**Symphodus quinquemaculatus*  
**Symphodus roissali* 
**Symphodus tinca* 

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Antonio Gómez López

**Antonio Gómez López**, nado en Vila de Cruces en 1902 e finado en Pontevedra o 26 de xaneiro de 1937, foi un político galego.

## Traxectoria 
Emigrante retornado. Foi elixido tesoureiro de Izquierda Republicana en febreiro de 1935. Co triunfo da Fronte Popular foi nomeado concelleiro de Carbia e elixido primeiro tenente de alcalde na corporación presidida por Benjamín Salgado Uribe. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 era o alcalde en funcións. Foi detido e trasladado a illa de San Simón, a espera de xuízo. Xulgado en Pontevedra en consello de guerra o 9 de xaneiro por rebelión xunto con outros 18 republicanos de Carbia, foi condenado a pena de morte. Foi executado en Pontevedra o 26 de xaneiro de 1937 ás 17:30 con Primo López Rivadulla, Manuel Sarmiento Debén e Eduardo Brea Cajide.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Igrexas, Manuel: "Os fusilados de Vila de Cruces" (29/8/2012) en *Historias de Deza*.

### Ligazóns externas 
* Vítimas da represión franquista en Vila de Cruces
Band of Gypsys

***Band of Gypsys*** é un álbum en directo de Jimi Hendrix, o primeiro sen o seu grupo The Jimi Hendrix Experience. Lanzado en marzo de 1970, pouco antes da súa morte aos 27 anos, foi o último álbum que autorizou en persoa, e o único baixo o selo Capitol Records.

## Listaxe de cancións
ALICE

alt=Unha das primeiras colisións rexistradas en ALICE.|miniatura|Unha das primeiras colisións rexistradas en ALICE.
**ALICE** (acrónimo de **A Large Ion Collider Experiment**) é un dos sete experimentos do gran colisor de hadróns nas instalacións da Organización Europea para a Investigación Nuclear en Xenebra.

## Características
ALICE, é un experimento de física nuclear deseñado para facer chocar ións de chumbo de alta enerxía con outros ións e con protóns, para explorar un estado exótico superquente da materia, coñecido como plasma quark-gluón, que se pensa existía no universo primitivo.

En 2019 está a ser mellorado coa participación de cinco laboratorios a nivel mundial, entre eles, Berkeley. constará de 24 000 sensores de silicio e espérase que entre en operación no 2021.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*Berkeley Lab
Charles Algernon Parsons

**Charles Algernon Parsons**, nado en Londres o 13 de xuño de 1854 e finado en Kingston (Xamaica) o 11 de febreiro de 1931, foi un enxeñeiro e inventor anglo-irlandés, máis coñecido pola invención da turbina de vapor e por dar nome á C. A. Parsons and Company. Traballou no proxecto de dínamos e turbinas para a xeración de electricidade, con grande influencia no campo naval e no campo da enxeñaría eléctrica. Tamén desenvolveu equipamentos ópticos, como reflectores e telescopios.

## Traxectoria 
Parsons naceu en Londres nunha familia angloirlandesa. Era o fillo máis novo do astrónomo irlandés William Parsons (Lord Rosse). A casa familiar é o castelo de Birr, no condado de Offaly (Irlanda), e a cidade de Birr recibiu o nome de Parsonstown pola familia entre 1620 e 1899.

Cos seus tres irmáns, Parsons foi educado na casa en Irlanda por titores privados (incluído John Purser). Posteriormente estudou no Trinity College (Dublín) e no Saint John's College (Cambridge), graduándose brillantemente en matemáticas neste último en 1877. Logo de graduarse en Cambridge, comezou a fabricación dunha revolucionaria turbina de vapor, capaz de xerar unha alta velocidade (ata 18&nbsp;000 revolucións por minuto), que rematou en 1884. Con ela equipou un veloz barco de vapor que bautizou co nome de *Turbinia* (1894), co que demostrou a superioridade da turbina de vapor sobre outro tipo de motores da época.

Nos inicios do século XX todos os barcos comezaron a estaren equipados con ese tipo de motor, especialmente cando en 1912 perfeccionou a turbina de engrenaxe, unha mellora revolucionaria da súa turbina inicial. En 1925, Charles Parsons adquiriu a Grubb Telescope Company e renomeouna Grubb Parsons.

Parsons faleceu o 11 de febreiro de 1931 a bordo do buque *Duchess of Richmond* durante un cruceiro coa súa esposa a causa dunha neuropatía. O 3 de marzo de 1931, celebrouse un servizo conmemorativo na abadía de Westminster. Parsons foi enterrado na igrexa parroquial de San Bertomeu en Kirkwhelpington en Northumberland.

## Vida privada 
En 1883 Parsons casou con Katharine Bethell, filla de William F. Bethell. Tiveron dous fillos: Rachel Mary Parsons (nada en 1885) e Algernon George Parsons (nado en 1886), que faleceu en acto de servizo durante a primeira guerra mundial en 1918, aos 31 anos. Katharine morreu na súa casa de Ray Demesne, Kirkwhelpington, Northumberland en 1933. Rachel Parsons morreu en 1956; o mozo de corte Denis James Pratt foi condenado por homicidio imprudente.

En 1919 Katharine e a súa filla cofundaron Women's Engineering Society, que aínda existe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*Gibb, Claude. "Parsons, Sir Charles Algernon (1854–1931)". Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/35396.
### Ligazóns externas 
* 
* Sir Charles Parsons Symposium, excerpts from Transactions of the  Newcomen Society