open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ladislau I de Hungría

**Ladislau I**, en ; nado o 27 de xuño de 1040 e finado o 29 de xullo de 1095, foi rei de Hungría de 1077 até a súa morte. Fillo de Bela I de Hungría e dunha princesa polaca, naceu en Polonia, onde o seu pai se refuxiara, polo que foi bautizado cun nome eslavo.

Ladislau foi canonizado pola Igrexa como **San Ladislau**, en .

## Traxectoria 
Ladislau sucedeu ao seu irmán Geza I despois da súa morte en 1077. Pasou á historia como un dos responsables do fortalecemento do Reino de Hungría mediante a oficialización do cristianismo no país, aliándose co papado contra o emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico, colonizando a Transilvania e o Baixo Danubio, por levar o Siculo a territorio húngaro e loitar contra os pechenegos e os cumanos.

Ladislau I casou con Adelaida, filla de Rodolfo de Suabia e da súa segunda esposa, Adelaida de Turín. Tiveron polo menos 1 filla:

* Piroska, que casou co emperador Xoán II Comneno.

Á súa morte, en 1095, sucedeuno Coloman, fillo de Géza I.

## Na literatura 
Durante a Idade Media, Hungría xunto coa Península Itálica e o Sacro Imperio Romano Xermánico foi unha das terras das que máis xente partiu para Santiago de Compostela, sendo coñecido o culto ao apóstolo desde principios do século XII, e atopáronse paralelismos entre a figura do Santiago Matamouros e o culto ao rei Santo Ladislau I.

Floris Holik sinalou a sorprendente analoxía entre os poemas de Santiago e San Ladislau, engadindo estes últimos puideron ser froito da imitación consciente dos cantos na honra do apóstolo, o que facilitaría a memorización dos peregrinos. Sándor Bálint tamén destacou que ambos os santos son personaxes que loitan contra os "infieis", o que podería levar á súa eventual asociación posterior.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Reino de Hungría
* Sacro Imperio Romano Xermánico
* Szentlászló
Concello de Pontevedra

[miniatura|[Casa Consistorial de Pontevedra de 1880.]]

[miniatura|[Mansión do Marqués de Riestra, sede dos servizos administrativos do Concello.]]
O **Concello de Pontevedra** é o máximo órgano de administración e goberno do municipio de Pontevedra. O actual alcalde de Pontevedra é Miguel Anxo Fernández Lores, no cargo desde o 4 de xullo de 1999.

## Descrición 
O Concello está composto por tres órganos: o Alcalde, que dirixe o Concello; o poder executivo, a Xunta de Goberno, composta polo Alcalde e os concelleiros designados por el; e o Pleno, unha asemblea elixida democraticamente que representa ao pobo de Pontevedra. O Alcalde é elixido polos membros do Pleno de entre os seus membros o día en que se constitúe a nova corporación municipal tras as eleccións locais.

Desde 1880, o Concello ten a súa **sede** na Casa Consistorial de Pontevedra, obra do arquitecto Alejandro Sesmero. Desde 2010, os seus servizos administrativos centrais sitúanse na antiga mansión do Marques de Riestra de finais do século XIX na rúa Michelena 30. Tamén desde 2010, e con motivo dunha reforma integral do Concello, os plenos municipais celébranse no Teatro Principal.

## Eleccións locais 

## Alcaldes 
O 3 de abril de 1979 o Concello constituíuse como entidade democrática, celebrándose as primeiras eleccións democráticas durante a transición española á democracia. Os alcaldes desde entón son:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Casa Consistorial de Pontevedra
* Mansión do Marqués de Riestra
* Alcaldes de Pontevedra
* Eleccións municipais en Pontevedra

### Ligazóns externas 
* Páxina web do Concello de Pontevedra
Anisotoma (planta)

***Anisotoma*** é un xénero de plantas anxiospermas que antes pertencía á familia Asclepiadaceae, pero que agora se considera que pertence á familia Apocynaceae, que foi descrito como xénero en 1844. Son plantas nativas do sur de África

## Especies 
O xénero comprende as seguintes especies:
# *Anisotoma cordifolia* Fenzl - Sur de África
# *Anisotoma pedunculata* N.E.Br. - KwaZulu-Natal

Outra especie que antes estaba incluída neste xénero, pero foi transferida a *Brachystelma*
era *Anisotoma arnottii* (Baker) Benth. & Hook.f. ex B.D.Jacks., sinónimo de  *Brachystelma arnottii* Baker

## Notas
Asociación Galega de Profesionais da Ilustración

*Non confundir con Ácido graxo poliinsaturado.*

A **Asociación Galega de Profesionais da Ilustración** (**AGPI**) é unha asociación creada no ano 2000. Agrupa a ilustradores e ilustradoras de distintas xeracións e de todas as áreas da creación visual aplicada, como pode ser o deseño gráfico, a ilustración científica, a ilustración de libros etc. Cada 30 de xaneiro, coincidindo co día do nacemento de Castelao, organizan, colaborando coa Xunta de Galicia, o Día da Ilustración, unha data que serve para reivindicar o papel dos profesionais do mundo da ilustración homenaxeando a un ilustrador ou ilustradora histórico galego. Entre outros, foron protagonista deste día Reimundo Patiño, Lolita Díaz Baliño, María Antonia Dans ou Chichi Campos. 

## Organización 
### Membresía 
AGPI forma parte da Federación de Asociaciones de Ilustradores Profesionales (FADIP) do Estado español, integrada, a data de 2023, polas asociacións de Cataluña, Galiza, Madrid, País Vasco e Valencia, e do European Illustrators Forum (EIF), que inclúe asociacións de ilustradores de toda Europa; á súa vez, a FADIP tamén é membro do EIF.

### Obxectivos 
Segundo a súa páxina oficial os seus obxectivos son a representación e defensa dos dereitos e intereses dos seus membros, a mellora das condicións laborais, legais e de contratación dos profesionais, facilitar formación e información para o desenvolvemento dos mesmos, acadar maior proxección e recoñecemento sociocultural para a ilustración, e a colaboración con outras asociacións, con órganos de goberno e institucións da industria cultural. Para iso achegan orientación profesional e laboral, asesoría xurídica, directorios, informes etc, e organizan diversos cursos e conferencias.

### Xunta directiva 
A data de 2025, formaban parte da súa directiva, Laura Romero, Augusto Metztli, Aarón Moucho, Komorevi (Eva Agra), Chus Rojo, Lara Ingelmo, Elerre (Bruno López Rodríguez), Clara Cerviño, Perdivel (Rebeca Varela), Laura Caneira, Diego Estebo e Paula Mayor. 

## Notas 
## Véxase tamén 
* Ilustración

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do Día da Ilustración –  (diadailustracion.gal)
* Páxina oficial da AGPI - Asociación Galega de Profesionais da Ilustración
Szentlászló

**Szentlászló** , (en serbocroata: *Laslov*, en alemán: *Senglasl, St. Glasl*) é unha aldea do condado de Baranya, Hungría.

## Localización 
A aldea está situada no lado noroeste de Baranya (en Zselic). A seguinte cidade Szigetvár sitúase no 13&nbsp;km da aldea. A sede do condado de Baranya, Pécs, está a 47 km de distancia. Había un ferrocarril MÁV entre Szigetvár e a segunda cidade próxima Kaposvár. Desde os anos 70, a única forma de chegar á vila é a estrada xeral nº 67 e en autobús. O tráfico é grande, porque os camións que van ao lago Balaton atravesan a aldea.

## Historia 
Antes da década de 1950, Szentlászló pertencía a Somogy . As primeiras fontes escritas proceden de mediados do século XIII. O patrón é San Ladislau. Aquí había unha casa reitoral chamada Margitapuszta, cedida por Ladislau I (Szent László, do que deriva o nome). Na ocupación otomá non había poboación constante. No século XVIII chegaron á aldea os alemáns. Despois da Segunda guerra mundial foron desprazados a Alemaña Oriental, e no lugar deles chegou xente de Eslovaquia. A primeira igrexa foi construída en 1738. A actual igrexa consagrouse en 1821. Os alemáns tiñan o seu propio consello étnico, que abriu en 2002. A escola primaria é unha "escola étnica".

## Notas 
## Véxase tamén 
* Ladislau I de Hungría
Lista de alcaldes de Pontevedra

Esta é unha **lista incompleta dos alcaldes de Pontevedra**.

## Anteriores á Restauración 
## Restauración 
A partir de 1917 modificouse a lei para que o alcalde das capitais de provincia fose elixido pola corporación municipal e non directamente polo goberno, sendo alcaldes os seguintes:

En 1922 o goberno de José Sánchez Guerra volveu escoller directamente o alcalde das capitais de provincia:

## Segunda República 
## Franquismo 
## Democracia 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Historia de Pontevedra
*Alcaldes da Coruña
*Alcaldes de Santiago de Compostela
*Alcaldes de Ourense
Willaq Pirqa

***Willaq Pirqa*** é un filme peruano de 2022 en lingua quechua dirixido por César Galindo e escrito por Galindo, Augusto Cabada e Gastón Vizcarra. Conta a historia de Sistu, un mozo de 13 anos que vive nunha comunidade en Cuzco, que descobre a maxia do cinema, mais a barreira da lingua impide que os habitantes poidan gozar cos filmes.

## Sinopse 
Sistu e a súa pequena comunidade quechua dunha aldea nos Andes descobren a maxia do cinema. Este encontro causa rebumbio mais tamén os confronta coa súa cultura e salienta as limitacións da comunidade para entender e ler en castelán. Como solución, elixen a Sistu para que cada semana vaia á vila a ver un filme e llelo conte a todos na praza. Un día atopa a praza baleira, xa que o cinema marchou, afectando á ilusión de Sistu por contar a historia semanal á xente que o agarda. Por iso, decide facer o seu propio cinema, cos seus propios actores, coa súa propia cultura e sobre todo, na súa propia lingua.

## Personaxes 
Os actores que participaron neste filme son:

## Notas
Irati (filme)

***Irati*** é un filme vasco de 2022 dirixido por Paul Urkijo e protagonizado por Eneko Sagardoy, Edurne Azkarate e Itziar Ituño, entre outros.

## Sinopse 
Ambientado no século VIII, durante a cristianización das áreas remotas ao redor dos Pireneos, conta a historia de Eneko (fillo dun cacique vasco que morreu a raíz dunha batalla con Carlomagno). Eneko vai na procura do corpo do seu pai, sepultado baixo costumes pagáns, para recuperar a lexitimidade cristiá e o señorío do val, atravesa o bosque guiado pola muller pagá Irati.

## Personaxes 
* Eneko Sagardoy

Rodado en lingua éuscara, a rodaxe produciuse en novembro de 2021.

## Notas
Pterostichus brevicornis

***Pterostichus brevicornis*** é unha especie de escaravellos da familia dos carábidos. Vive en Europa e norte de Asia (excluíndo a China) e en América do Norte.

## Subespecies 
Estas dúas subespecies pertencen á especie *Pterostichus brevicornis*:
* *Pterostichus brevicornis brevicornis* (Kirby, 1837)
* *Pterostichus brevicornis yasudai* Morita, 2002

## Notas 
### Bibliografía 
*
Ácido graxo poliinsaturado

[miniatura|250x250px| [Ácido araquidónico, un ácido graxo omega-6 con catro dobres enlaces.]]
Os **ácidos graxos poliinsaturados** son ácidos graxos que teñen máis dun dobre enlace entre os seus carbonos. Adoitan facerse referencia a eles polas súas siglas en inglés **PUFA** (Poly-Unsaturated Fatty Acids). Dentro deste grupo atopamos o ácido linoleico (da familia omega-6) e o ácido alfa-linolénico (da familia omega-3). Ambos son ácidos graxos esenciais para os humanos, xa que non se poden sintetizar. Teñen un efecto xeralmente beneficioso, reducindo o colesterol total no sangue. O exceso implica a produción de compostos tóxicos. Pódense obter do peixe azul e vexetais como millo, soia, xirasol, cabazas e froitos secos.

## Tipos 
Segundo a posición do dobre enlace máis próximo ao carbono que leva o grupo metilo (-CH 3 ), que é o último carbono da cadea ou carbono "omega", clasifícanse en tres familias:

* **serie omega-3 .** O primeiro dobre enlace está situado na posición 3. Exemplo: ácido linolénico .
* **serie omega-6.** O primeiro dobre enlace está situado na posición 6. Exemplos: ácido linoleico e ácido araquidónico .
* **serie omega-9.** O primeiro dobre enlace está situado na posición 9. Esta familia inclúe tanto ácidos graxos poliinsaturados como monoinsaturados (ácido oleico, que só ten un dobre enlace, situado na posición 9).

A distribución nestas tres series ou familias está relacionada, non só coa estrutura química, senón tamén coa orixe biosintética dos ácidos graxos, común en cada familia.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Ácido carboxílico
Timarcha tenebricosa

***Timarcha tenebricosa*** é unha especie de escaravello crisomélido nativo de Europa.

## Descrición 
*T. tenebricosa* mide 15&ndash;20&nbsp;mm de longo, é de cor negra azulado e é máis grande e máis constrinxido na base do seu pronoto que a especie visualmente similar *T. goettingensis*. a cal chéiralle moi mal aos depredadores. Este fenómeno de sangrado reflexo existe tamén noutros insectos, como algunhas maruxiñas.

## Ciclo vital 
Poñen os ovos en primavera sobre plantas de *Galium*. As larvas miden ata 20&nbsp;mm e son de cor negra azulada. As pupas hibernan.

[thumb|*[Timarcha tenebricosa*, exsudando unha pinga dun noxento líquido vermello (hemolinfa).]]

## Distribución 
Pode encontrarse en Europa central e do sur e é común en Gran Bretaña e Irlanda.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Bloody-nosed beetle (*Timarcha tenebricosa*) en arkive.org;
*"Wildlife: insects: Bloody-nosed Beetle" *Tiscali Reference Encyclopedia*;
*"Bloody-Nosed Beetles - *Timarcha tenebricosa* - UK Safari";
*"The Bloody-nosed Beetle (*Timarcha tenebricosa*)" Cambridge Green Belt Project;
Libro dos testamentos dos reis de León

[miniatura|Condesa [Sancha Muñiz no sepulcro da Catedral de León.]]

O ***Libro dos testamentos dos reis de León*** ou ***Libro das Estampas*** é un códice cartulario ou tombo de finais do século XII da catedral de León. Recibe o seu nome porque contén retratos dos reis e a condesa que contribuíron coas súas doazóns á construción da catedral en León.

Os sete reis que aparecen retratados son: Ordoño II, Ordoño III, Ramiro III, Vermudo II, Afonso V, Fernando I e Afonso VI, ademais do retrato do asasinato da condesa Sancha Muñiz a mans do seu sobriño. Estas magníficas representacións de estilo románico cumpriron unha función de autenticación dos diferentes reis.

As ilustracións, con todo, son anacrónicas. O traxe representado é típico do século XII, non de principios do X. Do mesmo xeito, os selos colgantes non se fixeron habituais en Iberia ata o século XII. Cada rei é representado coroado e sentado nun trono, levando un cetro. Os pergamiños que posúen os doadores levan os seus nomes e unha confirmación da súa doazón. Por exemplo:*Ego Ordonius minor rex confirmo*

Eu, Ordoño, o novo, confirmo

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ordono II of León Leon.jpg|Ordoño II
Ficheiro:Ordono III of León leon.jpg|Ordoño III
Ficheiro:Ramiro III of León.jpg|Ramiro III
Ficheiro:Bermudo II of León.jpg|Vermudo II

Ficheiro:Alfonso V of León.jpg|Alfonso V
Ficheiro:Ferdinand I of León.jpg|Fernando I
Ficheiro:Alfonso VI of Castile.jpg|Alfonso VI
Ficheiro:SanchaLeo2.jpg|Sancha

## Notas
Igrexa Presbiteriana de Gales

A **Igrexa Presbiteriana de Gales** (*Eglwys Bresbyteraidd Cymru*),  tamén coñecida como **Metodistas Calvinistas** (*Methodistiaid Calfinaidd*) ou **Ordes Calvinistas de Gales** (*Trefnyddion Calfinaidd*), é unha denominación inconformista galesa.
## Historia 
[esquerda|miniatura|**Igrexa Presbiteriana** en [Llandinam]]
A denominación desenvolveuse a partir da Reforma Metodista no século XVIII baixo o liderado de Howel Harris, Daniel Rowland e William Williams, Pantycelyn e máis tarde Thomas Charles. Neste período foi un movemento dentro da igrexa anglicana, e só en 1811 comezou a ordenar ministros. O proceso de separación completouse cando publicou a Confesión de Fe (*Gyffes Ffydd*) en 1823. 

A denominación creceu rapidamente na primeira metade do século XIX, dirixida por homes como Thomas Jones (Denbigh) (1756-1820), John Elias (1774-1841) e John Jones, Talysarn, até converterse na denominación inconformista máis grande de Gales. Era diferente da outra denominación inconformista que reclamou o nome de "Metodistas", é dicir, os Metodistas Wesleyanos que seguiron a John Wesley en Inglaterra e que máis tarde se espallaron en Gales. O calvinismo foi defendido polos metodistas en Gales e o calvinismo foi a teoloxía da denominación desde o principio. 

Houbo un maior crecemento despois da Reforma de 1904-1905, dirixida por Evan Roberts, pero desde entón o número de membros diminuíu significativamente. A 31 de decembro de 2005 a denominación tiña 33.363 membros con 69 ministros a tempo completo e 20 ministros a tempo parcial.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Hanes Methodistiaeth Galfinaidd Cymru*, golygwyd dros Gymdeithas Hanes Eglwys Methodistiaid Calfinaidd Cymru gan Gomer Morgan Roberts. Cyfrol 1 : *Y deffroad mawr*; Cyfrol 2 : *Cynnydd y corff*; Cyfrol 3 ''Y Twf a'r Cadarnhau''.(Caernarfon : Llyfrfa'r Methodistiaid Calfinaidd).
* R. Geraint Gruffydd'', Y Gair a'r Ysbryd: Ysgrifau ar Biwritaniaeth a Methodistiaeth'', gol. E. Wyn James (2019)

### Ligazón externa 
* Sitio web da Igrexa Presbiteriana de Gales  Arquivado
Clytus arietis

[miniatura|thumbtime=0:37|right|*C. arietis* sobre *[Rubus*]]

***Clytus arietis*** é unha especie de escaravello da familia dos cerambícidos que no seu aspecto imita a unha avespa.

## Descrición 
Acada os 9-18 mm de lonxitude e voa ben á luz do sol desde maio a xullo, a miúdo visitando as flores buscando pole e néctar. É inofensivo pero está protexido polo seu padrón de cores que imita as avespas e tamén imita os seus movementos, o que é un caso de mimetismo batesiano, que asusta aos depredadores. As larvas viven en madeira podre. Tamén emite un son rumbante cando está ameazado. Pode verse vagando polas flores desde finais da primavera a principios do verán e facilmente pode ser confundido cunha avespa. Non debe ser confundido con outro escaravello que tamén imita as avellas, que pertence á especie *Rutpela maculata*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Mimetismo batesiano

### Ligazóns externas
Cucujus clavipes

***Cucujus clavipes*** é unha especie de escaravello da familia Cucujidae. Vive en América do Norte. Atópanse xeralmente na liña das árbores baixo as codias Descríbense como comedores de zume elaborado do floema e a miúdo predadores

## Distribución 
Vive en América do Norte https://bugguide.net/node/view/280554/bgimage nun amplo rango latitudinal desde Carolina do Norte (latitude ~35°N) ao Brooks Range de Alasca (latitude, ~67°30 N) 

## Características 
Miden entre 10 e 14&nbsp;mm de lonxitude,.

## Adaptacións especiais ao frío 
As temperaturas frías nas rexións polares e temperadas dos Estados Unidos e o Canadá fan que a supervivencia sexa todo un reto para un organismo como *C. clavipes*. Outro estudo informou que se as temperaturas se manteñen constantes, entón os individuos de *C. clavipes* co maior contido de auga tiñan a maior probabilidade de conxelarse, e os individuos co menor contido hídrico tiñan a menor probabilidade de conxelación. 
As proteínas anticonxelantes fan decrecer a temperatura á cal crecen os cristais de xeo, definido como punto de conxelación histérica, nunha media de 2–5&nbsp;°C por debaixo do punto de conxelación dos insectos, e a histéese térmica pode ser de ata 13&nbsp;°C en *C. clavipes* (a maior medida en todos os organismos) en inverno cando o insecto se deshidrata e as proteínas anticonxelantes están concentradas. Existe unha forte correlación entre o seu punto de superarrefriamento e a menor temperatura letal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina de Bugguide para este escaravello: https://bugguide.net/node/view/7531
Láudano

O **láudano** (do latín antigo *abdanum,* este do latín *ladănvm / ladanu*, e á súa vez do grego antigo λάδανον) é unha tintura de opio preparada por primeira vez por Paracelso.

## Historia 
Durante séculos foi vendido legalmente; na España dos anos 1920 era vendido como fórmula maxistral e *láudano de Sydenham.* Este fora comercializado por Thomas Sydenham, ademais do extracto alcohólico de opio, contén tintura de azafrán e esencias de canela e cravo. No século XVIII tamén tiña sido formulado por Rousseau, que era médico persoal de Lois XIV de Francia.

Foi moi utilizado no século XIX como analxésico. 

### Principio activo e usos 
Utilizábase para diminuír calquera tipo de dor e tamén contra a diarrea (receita que aínda se utiliza nalgúns casos). O seu ingrediente activo é a morfina, pero tamén contén codeína e narcotina; este último non ten propiedades narcóticas e, en cambio, é antitusivo e tamén provoca molestias estomacais e vómitos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* http://perso.wanadoo.es/jcuso/drogas-medicamentos/opio-y-derivados.htm  Arquivado (*en castelán*)
Upis ceramboides

***Upis ceramboides*** é unha especie de escaravello da familia dos tenebriónidos. É un dos insectos que viven na madeira que se benefician dos incendios forestais. Aparece amiúdo en grandes cantidades baixo a codia de bidueiros danados polo lume, pero ás veces pode verse noutras árbores de folla caduca como o salgueiro e o álamo tremo. As larvas prosperan na codia interior que é rica en micelios de fungos e no sámago. Desenvólvense orixinando pupas durante os meses de verán baixo a codia e seguen desenvolvéndose durante dous ou tres anos. Reprodúcense en primavera.

Nos últimos anos foi desaparecendo de Suecia e agora só se encontra localmente na costa de Norrland (Västerbotten e Norrbotten) así como no Canadá e Alasca. A razón do declive desta especie é probablemente a falta de bosques de bidueiros danados polo lume e as modernas prácticas de silvicultura. *Upis ceramboides* considérase "vulnerable" en canto á súa supervivencia.

A supervivencia da especie a temperaturas moi por debaixo do punto de conxelación atribúese a que posúe xilomananos, que son moléculas anticonxelantes non proteicas feitas de polisacáridos e ácidos graxos, así como o azucre-alcohol treitol.

## Notas
Cucujus

***Cucujus*** é un xénero de escaravello da familia Cucujidae. Contén 19 especies e subespecies actualmente recoñecidas.

## Descrición 
As especies de *Cucujus* son de tamaño moderado (6-25 mm), moi comprimidas dorsoventralmente e de vivas cores, xeralmente vermellas e negras. Ademais, poden distinguirse doutros membros da familia porque a cabeza é xeralmente máis ancha que o pronoto con tempas prominentes, e os xenitais alongados e invertidos do macho teñen un flaxelo. O xénero vive na rexión holártica, e ten especies indíxenas de América do Norte, Europa e Asia. A súa maior diversidade dáse en Asia. As larvas están tamén comprimidas dorsoventalmente. *Cucujus clavipes puniceus*, que vive ne América do Norte, foi moi investigada debido á súa capacidade de producir compostos anticonxelantes naturais.

## Especies 
* *Cucujus bicolor* Smith, 1851
* *Cucujus chinensis* Lee & Sâto, 2007
* *Cucujus cinnaberinus* Scopoli, 1763
* *Cucujus clavipes* Fabricius
** *Cucujus clavipes clavipes* Fabricius, 1781
** *Cucujus clavipes puniceus* Mannerheim, 1843
* *Cucujus coccinatus* Lewis, 1881
* *Cucujus coloniarius* (Olliff, 1885) (sinónimo de  *C. bicolor*?)
* *Cucujus costatus* Zhao & Zhang, 2019
* *Cucujus elongatus* Lee & Pütz, 2008
* *Cucujus grouvellei* Reitter, 1877
**Cucujus haematodes* Erichson
** *Cucujus haematodes haematodes* Erichson, 1845
** *Cucujus haematodes caucasicus* Motschulsky, 1845
** *Cucujus haematodes opacus* Lewis, 1888
* *Cucujus janatai* Háva, Zahradník & Růžička, 2019
* *Cucujus kempi* Grouvelle, 1913
* *Cucujus mniszechi* Grouvelle, 1874
* *Cucujus muelleri* Bussler, 2017
* *Cucujus nigripennis* Lee & Sâto, 2007
* *Cucujus tulliae* Bonacci, Mazzei, Horák, & Brandmayr, 2012

## Notas
As Bandeiriñas, Couso, Gondomar

**As Bandeiriñas** é un lugar da parroquia de Couso, no concello pontevedrés de Gondomar na comarca de Vigo.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Couso
### Parroquias de Gondomar
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Gondomar
13 Going on 30

***13 Going on 30*** é un filme estadounidense de 2004 dirixido por Gary Winick e escrito por Cathy Yuspa e Josh Goldsmith. Está protagonizado por Jennifer Garner. Conta a historia dunha nena de 13 anos en 1987 que soña con ser popular. Durante a súa festa de aniversario, é humillada polos seus compañeiros e desexa ter 30 anos. Pouco despois de desexar isto, esperta, con 30 anos e en 2004, sen saber como chegou alí.

## Personaxes 
* Jennifer Garner como Jenna Rink
** Christa B. Allen como Jenna Rink adolescente
* Mark Ruffalo como Matt Flamhaff
**Sean Marquette Matt Flamhaff adolescente
* Judy Greer como Lucy "Tom-Tom" Wyman
** Alexandra Kyle como Lucy Wyman adolescente
* Andy Serkis como Richard Kneeland
* Kathy Baker como Beverly Rink
* Phil Reeves como Wayne Rink
* Lynn Collins como Wendy
* Susan Egan como Tracy Hansen
* Samuel Ball como Alex Carlson
* Marcia DeBonis como Arlene
* Kiersten Warren como Trish Sackett
* Ashley Benson como Six Chick
* Brittany Curran como Six Chick
* Brie Larson como Six Chick
* Megan Lusk como Six Chick
* Julia Roth como Six Chick
* Renee Olstead como Becky
* Gia Mantegna como Gina
* Alex Black como Chris Grandy

## Notas
Cadeira do Eisteddfod Genedlaethol

A **Cátedra** ou **Cadeira** (en galés ***Cadayr***) é un dos maiores premios do Eisteddfod Genedlaethol ou National Eisteddfod. Tradicionalmente, é un premio á mellor *awdl* (oda) de menos de 300 liñas, aínda que hai unha tendencia recente a reducir o número de liñas a 200. A entrega do premio ten lugar o venres do Eisteddfod cos Gorsedd presentes no escenario. Aínda que a Cadeira Nacional Eisteddfod é unha creación relativamente recente (froito das actividades de Iolo Morganwg e outros), a práctica de presidir na cadeira un poeta nace da Idade Media cando se adoitaba ofrecerlle unha cadeira especial ao poeta na corte do rei segundo as leis do *Cyfraith Hywel Dda*.

## Lista de gañadores 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cadeira Eisteddfod
* Coroa do Eisteddfod Nacional

### Ligazóns externas 
* "Gañadores da Cadeira", The National Eisteddfod; Website 
* " Chairs of the National Eisteddfod ", *Y Dydd*, 1899
Patrimonio da Humanidade en Albania

[miniatura|180px|
[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px]]
O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do **Patrimonio da Humanidade en Albania**, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Albania ratificou a Convención sobre a Protección do Patrimonio Cultural e Natural da Humanidade o 10 de xullo de 1989, convertendo os seus lugares en elixíbeis para a súa inclusión na lista.

No ano 2022, había catro sitios de Albania inscritos na lista e outros catro sitios máis na lista de candidaturas. O primeiro sitio de Albania que se engadiu á lista foi a antiga cidade de Butrint, que foi inscrita na XVI sesión do Comité do Patrimonio da Humanidade da UNESCO en 1992. O centro histórico de Gjirokastër foi inscrito en 2005 como Cidade-Museo de Gjirokastra. En 2008, o centro histórico de Berat foi engadido ao sitio para formar os centros históricos de Berat e Gjirokastër. En 2017, as rexións do río Gashi e Rrajcë foron incluídas como parte dos faiais primarios dos Cárpatos e outras rexións de Europa, os cales se distribúen por 17 países máis. En 2019, o sitio patrimonio natural e cultural da rexión de Ohrid, que é Patrimonio da Humanidade en Macedonia do Norte dende 1979, ampliouse para incluír a parte da costa albanesa.

## Lista de lugares Patrimonio da Humanidade 
:**Nome**: segundo aparece no Comité do Patrimonio da Humanidade
:**Rexión**: de Albania
:**Ano da inclusión**: na lista da UNESCO
:**Datos da UNESCO**: o número de referencia do sitio; o ano en que o xacemento foi inscrito na Lista do Patrimonio Mundial; os criterios nos que apareceu: os criterios de *(i)* a *(vi)* son culturais, mentres que de *(vii)* a *(x)* son naturais.

## Lista de lugares candidatos 
Ademais dos sitios inscritos na lista do Patrimonio da Humanidade, os estados membros poden manter unha lista de sitios provisionais que poden considerar para ser nomeados. Só se aceptan candidaturas para a lista do Patrimonio da Humanidade se o sitio figuraba previamente na lista provisional. No ano 2022, Albania tiña catro lugares na súa lista de candidatos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Patrimonio da Humanidade por país

### Ligazóns externas 
* Páxina de Albania na World Heritage Convention, da UNESCO 
* Localización dos lugares en OpenStreeMap
Technoblade

**Alexander** nado o 1 de xuño de 1999 máis coñecido co pseudónimo de **Technoblade**, foi unha personalidade estadounidense da Internet que morreu o 30 de xuño de 2022. Foi principalmente coñecido polo seu traballo en YouTube, onde predominantemente subía vídeos de *Minecraft* e transmitía en directo.

## Carreira profesional 
Alexander creou a súa canle de YouTube o 28 de outubro do 2013, con 14 anos, no que o contido dende ese momento sería sobre o videoxogo de *Minecraft*.

Alexander participou en diversos torneos, aínda que foi habitual no *Minecraft Championships* xunto con outras personalidades recoñecidas de YouTube de *Minecraft*.

Ademais formou parte do servidor Dream SMP como un dos seus personaxes principales. Nese servidor e noutros máis eventos, tivo unha rivalidade amistosa co seu compañeiro *youtuber* Dream, o fundador do servidor mencionado. Os dous disputábanse ser recoñecidos coma o "mellor xogador de *Minecraft*" entre os seus fans.

Dream dado o diagnóstico de cancro do seu compañeiro Technoblade a finais de agosto do 2021, doou 21&nbsp;409 dólares a un *crowdfunding* para a investigación contra o cancro.

## Vida persoal 
*Technoblade* tiña unha vida persoal reservada, e de feito bromeou varias veces sobre o seu nome real facendo crer aos espectadares que o seu nome era "Dave", alcume que foi en xeral aceptado como o real ata o vídeo anunciando a súa morte.

A súa loita persoal contra o cancro publicitárase previamente coa súa base de fans, anunciando o seu diagnóstico en agosto do 2021. O 28 de agosto do 2021 subiuse un vídeo no que se revela o diagnóstico de sarcoma logo de ter dor no brazo dereito.

Finalmente, a quimioterapia e a radioterapia resultaron en nada, e co seu médico afirmando que probablemente sería necesario amputarlle o brazo, aínda que ao final en decembro do 2021, sometérase a unha operación de salvamento da extremidade con éxito.

## Falecemento 
O anuncio do falecemento de Technoblade tivo lugar na súa canle de YouTube o 30 de xuño do 2022, onde o seu pai anunciou que morrera, sucumbindo ao cancro metastásico. Leu unha mensaxe escrita por el nas últimas horas de vida e dixo que as ganancias do merchandising destinaríanse a unha organización benéfica contra o sarcoma. O vídeo terminou cunha mensaxe escrita pola nai de *Technoblade*, e converteríase en pouco tempo o vídeo con maior tendencia en YouTube.

Múltiples personalidades *youtubers* - incluídos Dream e outros membros do servidor Dream SMP, expresaron as súas condolencias, xunto co confundador Simon de Hypixel. YouTube ademais tuiteou as súas condolencias á súa familia, amigos e seguidores despois do vídeo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Canle de Technoblade en YouTube
* 

### Outros artigos 
* Dream SMP
Luz (enxeñaría)

miniatura|Luz é equivalente a «distancia en proxección horizontal».
Na arquitectura, enxeñaría e construción adoita empregarse a palabra **luz** para designar a distancia, en proxección horizontal, existente entre os apoios dunha viga ou un arco. Ás veces adoita empregarse como sinónimo de "van". Desta forma emprégase para cuantificar a distancia do van que hai entre os dous estribos, ou apoios, dun arco. Ao ser considerada unha distancia, a luz mídese necesariamente nas unidades de lonxitude correspondente. O espazo entre os apoios adóitase denominar *interluz*.   

## Características 
Hoxe, designa a extensión entre os apoios de elementos construtivos análogos sometidos a flexión predominante, nos que tal distancia resulta relevante desde o punto de vista resistente: 

* O momento flector de cargas puntuais é proporcional á luz.
* O momento flector de cargas distribuídas, como o peso propio, adoita ser proporcional ao cadrado da luz.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Coxía (arquitectura)
* Frecha (enxeñaría)
* Van
Dytiscus

***Dytiscus*** (que significa pequeno mergullador', do grego *δυτικός*, "que pode mergullarse" e o sufixo diminutivo *-ίσκος*) é unha especie de escaravellos da familia dos ditíscidos de distribución holártica de costumes predadoras e mergulladoras, que vive en zonas húmidas e lagoas. Hai 26 especies neste xénero, distribuídas en Europa, Asia e norte de África e América Central. Son predadores que poden reducir a cantidade de larvas de mosquito.

Os *Dytiscus* son grandes escaravellos acuáticos cun corpo robusto e redondeado, que miden  de 2,2 a 4,4 cm de longo dependendo da especie de que se trate. O máis grande, *D. latissimus*, está entre as especies máis grandes da familia e o seu tamaño só é igualado por certos *Megadytes*.

## Parasitoides 
Os ovos de *Dytiscus* son ás veces parasitados por avespas das familias Eulophidae, Mymaridae e outras Chalcidoidea.

## Especies 
*Dysticus* contén as seguintes especies:

* *Dytiscus alaskanus* J.Balfour-Browne, 1944
* *Dytiscus avunculus* C.Heyden, 1862
* *Dytiscus caraboides* Linnaeus, 1758
* *Dytiscus carolinus* Aubé, 1838
* *Dytiscus circumcinctus* (Ahrens, 1811)
* *Dytiscus circumflexus* Fabricius, 1801
* *Dytiscus cordieri* Aubé, 1838
* *Dytiscus dauricus* Gebler, 1832
* *Dytiscus delictus* (Zaitzev, 1906)
* *Dytiscus dimidiatus* Bergsträsser, 1778
* *Dytiscus distantus* Feng, 1936
* *Dytiscus fasciventris* Say, 1824
* *Dytiscus habilis* Say, 1830
* *Dytiscus harrisii* Kirby, 1837
* *Dytiscus hatchi* Wallis, 1950
* *Dytiscus hybridus* Aubé, 1838
* *Dytiscus krausei* H.J.Kolbe, 1931
* *Dytiscus lapponicus* Gyllenhal, 1808
* *Dytiscus latahensis* Wickham, 1931
* *Dytiscus latissimus* Linnaeus, 1758
* *Dytiscus latro* Sharp, 1882
* *Dytiscus lavateri* Heer, 1847
* *Dytiscus marginalis* Linnaeus, 1758
* *Dytiscus marginicollis* LeConte, 1845
* *Dytiscus miocenicus* Lewis & Gundersen, 1987
* *Dytiscus mutinensis* Branden, 1885
* *Dytiscus persicus* Wehncke, 1876
* *Dytiscus pisanus* Laporte, 1835
* *Dytiscus semisulcatus* (O.F.Müller, 1776)
* *Dytiscus sharpi* Wehncke, 1875
* *Dytiscus sinensis* Feng, 1935
* *Dytiscus thianschanicus* (Gschwendtner, 1923)
* *Dytiscus verticalis* Say, 1823
* *Dytiscus zersii* Sordelli, 1882

Ficheiro:DytiscusEgg.jpg|Ovos e posta de ovos
Ficheiro:DytiscusLarva.jpg|Larva
Ficheiro:DytiscusPupa.png|Pupa
Ficheiro:DytiscusSpiracles.png|Espiráculos baixo os élitros
Ficheiro:DytiscusMale.png|Machos con ventosas nos tarsos anteriores
Ficheiro:DytiscusLifeLyd.png|Historia vital

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Fungos da ambrosía

Os **fungos da ambrosía** son fungos simbiontes dos escaravellos da ambrosía como por exemplo o escaravello *Euwallacea fornicatus*.

Hai ducias de especies de fungos da ambrosía, actualmente situados nos xéneros polifiléticos *Ambrosiella*, *Rafaellea* e *Dryadomyces* (todos dos Ophiostomatales, Ascomycota), entre outros. Probablemente quedan por descubrir moitas máis especies. Sábese pouco da súa ecoloxía e sobre a súa especificidade respecto a cada especie de escaravello. Os fungos da ambrosía pénsase que dependen do transporte e da inoculación proporcionada polos seus escaravellos simbiontes, xa que non se atoparon en ningún outro hábitat. Todos os fungos da ambrosía son probablemente asexuais e clonais.

## Notas
Nerea Luis Mingueza

**Nerea Luís Mingueza**, nada en Madrid en 1991, é unha enxeñeira informática española, especializada en enxeñaría artificial e cofundadora de  T3chFes.
## Traxectoria 
De nena construía coa súa irmá ordenadores de papel. Personalizábanos con adhesivos e metían algodón debaixo das teclas para conseguir un efecto abrandado. Imitaban a Sailor Mercury, o seu personaxe favorito da serie de manga *Sailor Moon*: unha guerreira cun mini-ordenador coa que Luís, aínda hoxe, sente identificada. O verán antes de entrar ao instituto creou a súa propia páxina de *Sailor Moon*, que mantivo durante catro anos.

Os seus ámbitos de interese tecnolóxico son a realidade virtual, a intelixencia artificial e a robótica. Graduouse en Enxeñaría Informática.  Algún dos seus recordos da  súa etapa universitaria,  é que neses primeiros días de clase  eran poucas mozas. Xa nos últimos anos notábase aínda máis, e na especialización da rama tecnoloxía eran menos, igual só tres en clase.  O que  fixo foi non só ir ás clases ou facer as prácticas, senón que viviu o estilo de vida universitaria dentro da delegación de estudantes, onde estaba en contacto con moitos profesores, coas ideas de meter novos graos que ían moi afíns ás liñas tecnolóxicas. A universidade foi unha contorna no que aprendeu a moverme.  Tamén realizou un Mestrado en Ciencia e Tecnoloxía Informática. É doutora en Intelixencia Artificial na Universidade Carlos III de Madrid. Obtivo unha bolsa para acudir á *Grace Hopper* *Conference* nos Estados Unidos e iso foi o que a uniu completamente ao movemento *Women in Tech.*

### Traxectoria profesional 
En 2013 foi cofundadora do evento gratuíto de ciencia e tecnoloxía *T3chFest*.  En 2014 formou parte da ANECA. De 2014 a 2018, impartiu clases de Programación no Grao de Enxeñaría Informática bilingüe, da Universidade Carlos III, así como de Intelixencia Artificial en videoxogos. En 2017, uniuse á Fundación COTEC como experta en tecnoloxía, talento e xénero. Ese mesmo ano tamén se uniu á iniciativa *Ciencia no Parlamento* como vogal de Loxística e Eventos.

Traballa como enxeñeira na empresa Sngular. En 2020 traballou como profesora da Escola de Organización Industrial de Madrid. Ese mesmo ano foi  profesora na Universidade de Nebrija na materia Human Robot Colaboration. En 2020 participou na presentación do *Plan de Choque para a Ciencia e a Innovación do Goberno*, celebrado na Moncloa. Desde 2021 é profesora en Razoamento e Planificación Automática na Universidade Internacional da Rioxa.''''Non hai que ter medo á intelixencia artificial, hai que preocuparse por quen son os que deseñan, executan e lexislan estes sistemas.

## Premios e recoñecementos 
* Premio Google Women Techmakers Scholarship na categoría Europea, Oriente Medio e África, en 2016.
* Nomeada nas Top 100 mulleres líderes, en 2018.
* Recoñecemento Innovadoras TIC pola Fundación Cibervoluntarios, en 2018.
* Condecoración da Orde do Mérito Civil, en 2019. 

## Notas
Convención do Patrimonio da Humanidade

A **Convención do Patrimonio da Humanidade** (en ), formalmente coñecida como **Convención sobre a Protección do Patrimonio Cultural e Natural da Humanidade** (en ), é un tratado internacional asinado o 23 de novembro de 1972 para a creación dos Sitios Patrimonio da Humanidade, cos obxectivos primarios de conservación da natureza e a conservación de bens culturais. A convención, un documento de acordo internacional, é a guía de traballo do Comité do Patrimonio da Humanidade. Foi desenvolvido sobre un período de sete anos (1965–1972).

A convención define os sitios que poden ser considerados para a súa inscrición na Lista do Patrimonio da Humanidade, e ademais estabelece os deberes dos gobernos de cada país para identificar sitios potenciais e protexelos e preservalos. Os países asinantes comprométense a conservar os sitios Patrimonio da Humanidade situados no seu territorio e informar regularmente sobre o estado da súa conservación. A convención tamén estabelece como se debe utilizar e xestionar o Fondo do Patrimonio da Humanidade.

A convención foi adoptada pola Conferencia Xeral da UNESCO o 16 de novembro de 1972, e foi asinada polo presidente da Conferencia Xeral da UNESCO, Toru Haguiwara, e polo director xeral da UNESCO, René Maheu, o 23 de novembro de 1972. Consérvase nos arquivos da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de sitios do Patrimonio Mundial por ano de inscrición
* Lista do Patrimonio da Humanidade en Perigo
* Patrimonio da Humanidade por país
Pelophila borealis

***Pelophila borealis*** é unha especie de escaravello carábido da subfamilia Nebriinae que foi descrito por Gustaf von Paykull en 1790. A especie pode encontarse en Belarús, Canadá, Estonia, Finlandia, Letonia, Noruega, Rusia e Suecia. Ten unha cor negra brillante. O tamaño da especie é de 9,5-10,1 mm de lonxitude.

## Notas
Brassicogethes aeneus

***Brassicogethes aeneus*** é unha especie de escaravellos da familia Nitidulidae. Anteriormente era coñecido co nome de ***Meligethes aeneus***.

Encóntrase en Europa e norte de Asia (excluíndo China) e América do Norte. Non se sabe se contribúen á polinización da colleita.

As femias poñen os ovos nos casulos das flores da planta hóspede e as larvas desenvólvense dentro das flores. A oviposición e os danos que sofre o casulo da flor da colza (e igual con *Brassica*) pola alimentación do animal poden causar que as flores caian. Tanto adultos coma as larvas aliméntanse do pole e néctar das flores.

## Notas 
* Audisio, P., A. R. Cline, A. De Biase, G. Antonini, E. Mancini, M. Trizzino, L. Costantini, et al. (2009). "Preliminary re-examination of genus-level taxonomy of the pollen beetle subfamily Meligethinae (Coleoptera: Nitidulidae)". *Acta Entomologica Musei Nationalis Pragae*, vol. 49, no. 2, 341–504.

### Bibliografía 
* Arnett, R. H. Jr., M. C. Thomas, P. E. Skelley and J. H. Frank. (eds.). (21 de xuño de 2002). *American Beetles, Volume II: Polyphaga: Scarabaeoidea through Curculionoidea*. CRC Press LLC, Boca Raton, Florida .
* Arnett, Ross H. (2000). *American Insects: A Handbook of the Insects of America North of Mexico*. CRC Press.
* Richard E. White. (1983). *Peterson Field Guides: Beetles*. Houghton Mifflin Company.
Eunota togata

***Eunota togata*** é unha especie de escaravello da familia dos cicindélidos. Anteriormente era coñecido co nome de ***Cicindela togata***.

## Subespecies 
Recoñécense catro subespecies de *Eunota togata*:

* *Eunota togata globicollis* (Casey, 1913) (incluíndo a anterior subespecie *Eunota togata fascinans* (Casey, 1914))
* *Eunota togata latilabris* (Willis, 1967)
* *Eunota togata leucophasma* Acciavati, 2021
* *Eunota togata togata* (LaFerté-Sénectère, 1841)

## Descrición 
Os escaravellos adultos son de 10 a 13 mm de lonxitude.

## Hábitat 
Estes escaravellos gustan do sal. Prefiren marismas salgadas, chairas de lama costeiras e costas de lagos salinos.

## Notas
Bolhrad

**Bolhrad** (en  ; en romanés, Bolgrad ) é unha cidade do sur de Ucraína, a capital do raión de Bolhrad, na provincia de Odesa. A poboación é de 15.499 persoas (estimación de 2015). 

## Historia 
esquerda|miniatura| Catedral
A cidade de Bolhrad foi fundada en 1821 por colonos búlgaros en Besarabia, baixo a dirección do xeneral Ivan Inzov, quen é reverenciado polos veciños de Bolhrad como o "fundador da cidade".

Bolhrad formou parte de Moldova (1856-1859), Romanía (1859-1878; 1918-1940; 1941-1944), máis tarde incorporada á Unión Soviética e, desde a disolución da URSS, parte de Ucraína.

### Economía 
Desde 1920, Bolhrad ten unha fábrica de carbón.

### Educación 
O instituto Georgi Sava Rakovski, fundado en 1858, é o instituto máis antigo do rexurdimento nacional Búlgaro. 

## Demografía 
A poboación de Bolhrad é de arredor de 15000 habitantes (2015). É a cidade natal de Petró Poroshenko, ex-presidente de Ucraína. 

;Poboación de Bolhrad en diversos censos
*1930 - 14.280
*1941 - 10.713 
*1989 - 18.093 
*2001 - 17.353
*2004 - 17.082
*2005 - 16.302
*2011 - 15.479
*2015 - 15.499

### Linguas 
No censo de 2001, as linguas máis faladas eran:

* ruso (48,70% da poboación)
* búlgaro (32,65%)
* ucraíno (13,92%)
* gagauz (2,00%)
* romanés (1,15%)
* outras linguas (0,43%).

miniatura| A igrexa de San Mitrofan
## Monumentos e lugares de interese 
* Catedral da Transfiguración
* Igrexa de San Nicolás
* Igrexa de San Mitrofan
* Parque Pushkin

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio do instituto de Bolhrad
Cynthia Cooper

**Cynthia Cooper** é unha contadora estadounidense que anteriormente exerceu como vicepresidenta de Auditoría Interna en WorldCom. En 2002, Cooper e o seu equipo de auditores traballaron xuntos en segredo e moitas veces pola noite para investigar e desenterrar 3.800 millóns de dólares en fraude en WorldCom que, naquel momento, era o maior fraude corporativo da historia dos Estados Unidos.

Cooper foi nomeada unha das tres "Persoas do Ano" pola revista *Time* en 2002.

## Traxectoria 
### Educación 
Cooper obtivo a súa licenciatura (*Bachelor of Science*) en Contabilidade pola Universidade Estatal de Mississippi e un máster en Contabilidade pola Universidade de Alabama. É examinadora de fraude certificada (CFE).

### Carreira 
Cooper traballou para as oficinas de Atlanta das firmas de contabilidade pública PricewaterhouseCoopers e Deloitte & Touche, e máis tarde chegou a ser vicepresidenta de Auditoría Interna de Worldcom.

Cooper permaneceu con MCI (anteriormente Worldcom) durante dous anos despois da fraude. Ela e o seu equipo axudaron á empresa a saír con éxito da quebra.

#### Carreira posterior 
Desde que deixou o que se converteu en MCI, Cooper comezou a súa propia empresa consultora para falar con profesionais e estudantes, para compartir as súas experiencias e as leccións aprendidas.

### Escritura 
O libro de Cooper sobre a súa vida e a fraude de WorldCom, *Extraordinary Circumstances: The Journey of a Corporate Whistleblower*, publicouse en 2008. Os beneficios do libro foron entregados ás universidades para a educación ética.

### Vida persoal 
Cooper mantén unha oficina en Brandon, Mississippi. Casou con Lance Cooper en 1993; teñen dous fillos. 

## Honras 
Cooper foi nomeada unha das tres "Persoas do Ano" pola revista *Time* en 2002, xunto cos seus compañeiros Sherron Watkins e Coleen Rowley.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Cooper, Cynthia  (2008)  Hoboken, Nova Jersey. John Wiley & Sons.
* Carozza, Dick (2008)   *Fraud Magazine*
*  Ripley, Amanda (2008) *Time*. Arquivado

### Ligazóns externas 
* Páxina web de Cynthia Cooper
* Cynthia Cooper fala do seu libro, Extraordinary Circumstances | C-SPAN