Notorictemorfos

A dos **notorictemorfos** (*Notoryctemorphia*) é unha pequena orde de mamíferos marsupiais australidelfos coñecidos vulgarmente na bibliografía como **toupas marsupiais** debido a que presentan un asombroso parecido tanto morfolóxico como etolóxico coas chamadas toupas douradas, placentarios pertencentes á familia dos crisoclóridos (*Chrysochloridae*), aínda que se trate de especies moi afastadas filoxeneticamente.

De feito, estes estraños e antigos mamíferos comezaron a súa evolución independentemente de calquera outro marsupial hai máis de 50 millóns de anos.

A orde comprende unha soa familia actual, a dos **notoríctidos** (*Notoryctidae*), que inclúe un só xénero, ***Notoryctes***, con tan só dúas especies. que viven no deserto australiano e pasan a maior parte do tempo baixo terra e raramente soben á superficie.

## Taxonomía 
A orde foi creada en 1977 polo biólogo estadounidense John A. W. Kirsch, como se recolle no traballo publicado polo seu colega Don Hunsaker II.

A orde comprende unha soa famlia, monotípica, e o único xénero conta con dúas especies:

[miniatura|240px|[Área de dispersión|Áreas de dispersión das dúas especies: **laranxa**: *N. caurinus*; **azul**: *N. typhlops*.]]

'*Orde *Notoryctemorphia'''*
* Familia *Notoryctidae*
** Xénero *Notoryctes*
*** *N. caurinus* Thomas, 1920
*** *N. typhlops* (Stirling, 1889)

### Sinónimos 
#### Orde 
A orde tamén se coñece co sinónimo *Syndactyliformes*.
* *Neoryctes* Stirling, 1891
* *Psammoryctes* Stirling, 1889

## Características 
O corpo é do tamaño dunha toupa placentaria, aplanado e cun aparello locomotor moi desenvolvido. Está cuberto de abundante pelo sedoso que cor que varía de branca a dourada. Ás veces, se o terreo en que habitan é rico en ferro, o pelo pode tornarse ferruxento debido a este metal.

É unha característica propia destes animais teren fusionadas as cinco últimas vértebras cervicais, o que lle confire rixidez ao corpo de tal modo que poida desenvolver máis potencia empuxando coa cabeza a area durante a escavación.

A cabeza é grande e robusta. O fociño está cuberto por unha protuberancia córnea espida. Os ollos están cubertos pola pel, miden menos de 1&nbsp;mm de diámetro e o seu desenvolvemento é escaso, de tal xeito que son escasamente funcionais. A cada lado da cabeza ábrese un burato como único resto das orellas.

Os dentes están dexenerados e a fórmula dentaria varía duns exemplares a outros. Unha fórmula media estaría composta segundo se indica na táboa aquí debaixo.

Os molares superiores son zalambdodontes, e os inferiores perderon a conca do talónido. Non pode considerarse que sexan propiamente diprotodontes nin poliprotodontes.

As extremidades son poderosas, especialmente as anteriores, cuxo terceiro e cuarto dedos están dotados de poderosísimas uñas de sección triangular. A diferenza doutros marsupiais australianos, non se presentan fenómenos de sindactilia (dedos fusionados) e cada extremidade presenta cinco dedos.

A cola é curta, cilíndrica, e está sucada por aneis. Está cuberta por unha grosa pel parecida ao coiro. Pode medir até 2,5&nbsp;cm e parece estar dotada de gran sensibilidade táctil.

## Distribución 
As dúas especies actuais habitan en desertos areosos da metade occidental de Australia. (Ver mapa máis arriba).

## Bioloxía 
### Nutrición 
Estas especies aliméntase de todo tipo de invertebrados terrestres, que capturan tanto na superficie como baixo terra, nun incesante ir e vir.

### Reprodución 
A fisioloxía reprodutiva destes animais non é moi coñecida. Non se describiron os períodos de xestación, lactación, nin da esperanza de vida das especies.

Os machos non presentan escroto, os testículos áchanse entre a pel e a cavidade abdominal.

As femias posúen un marsupio pequeno pero ben desenvolvido, aberto cara a atrás para manter a hixiene durante a escavación. No seu interior, dúas mamilaa serven para amamentar as crías, que nacen cerca do mes de novembro en número de 1 a 2 por camada.

### Comportamento 
Estas especies desprázanse baixo a area do deserto como se estivesen mergullándose, empuxando coa cabeza e apartando a area coas mans. Os traxectos en que permanecen baixo a area non son excesivamente longos, desprazándose pola superficie coa axuda das extremidades posteriores, deixando unha característica pegada formada por tres puntos que se corresponden con ambas as extremidades posteriores e o rabo.

## Estado de conservación 
As dúas únicas especies vivas de toupas marsupiais están catalogadas pola UICN como *DD* (datos deficientes).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Benshemesh, J. (2004): "Recovery Plan for Marsupial Moles (*N.caurinus* and *N.typhlops*) 2005-2010". Northern Territory Department of Infrastructure, Planning and Environment, Alice Springs. Documento on-line.
* Grzimek, B., Schlager, N. & Olendorf, D (2003): *Grzimek's Animal Life Encyclopedia*. Detroit: Thomson Gale.
* Hunsaker, ed. (1977): *The Biology of Marsupials* Nova York: Academic Press, Inc. ISBN 0-12-362250-6.
* Langford, D. & Pavey, C. (2002): *Southern Marsupial Mole (*Notoryctes typhlops*)*. Threatened Species of the Northern Territory. Parks and Wildlife Commission Northern Territory.
* McKenna, M. C. & Bell, S. K. (1997): *Classification of Mammals Above the Species Level*. Nova York: Columbia University Press. ISBN 0-231-11013-8.
* Rowland, P. & Strahan, R., eds. (1995): *The Mammals of Australia*. Washington, D.C.: Smithsonian Institution Press.
* Vaughan, T. A. (1986): *Mammalogy*. Third Edition. Fort Worth, Texas: Saunders College Publishing. 
* Vaughan, T. A.; J. M. Ryan & N. J. Czaplewski (2000): *Mammalogy*. Fourth Edition. Philadelphia, Pennsylvania: Saunders College Publishing. 
* Wilson, D. E. & Reeder D. M. (editores) (2005): *Dasyuromorphia* en *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*, 2 vol. 3ª ed. Baltimore, Maryland, EE. UU.: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Marsupiais
* Australidelfos
 
### Ligazóns externas 
#### Orde 
* Orde *Notoryctemorphia* Kirsch 1977  en Fossilworks.
* *Notoryctemorphia* Kirsch in Hunsaker, 1977 no ITIS.
* *Notoryctemorphia* na ADW. Con información, imaxes e bibliografía .
* *Notoryctemorphia* na EOL.
* *Notoryctemorphia* no NCBI.

#### Familia 
* *Notoryctidae*  en Fossilworks.
* *Notoryctidae* Ogilby, 1892 no ITIS.
* *Notoryctidae* na ADW.
* *Notoryctidae* na EOL.
* *Notoryctidae* no NCBI.

#### Xénero 
* *Notoryctes* Stirling, 1891 no ITIS.
* *Notoryctes* na ADW.
* *Notoryctes* na EOL.
* *Notoryctes* no NCBI.

#### Especies 
* *Notoryctes caurinus* Thomas, 1920 no ITIS.
* *Notoryctes typhlops* (Stirling, 1889) no ITIS.
* The marsupial mole: an enduring enigma en Australian Geographic .
* Southern marsupial mole (*Notoryctes typhlops'') en ARKive .
* Marsupial moles en  The Wayback Machine .