Revista de Economía de Galicia

***Revista de Economía de Galicia*** foi unha revista de economía galega, publicada pola Editorial Galaxia entre os anos 1958 e 1968. Editáronse 66 números, sendo dirixida entre os anos 1958-1963 por Xaime Isla Couto e entre o 1963-1968 por Xosé Manuel Beiras, materialmente, aínda que na revista figura como subdirector primeiro e codirector despois.

## Historia 
Segundo Xaime Isla Couto, a Editorial Galaxia deu resposta a un triplo proxecto de tipo político, cultural e económico. A novidade que introduce a xeración Galaxia en relación coas xeracións anteriores do galeguismo é o de seren conscientes da necesidade de abordar con decisión e formación técnica suficiente o estudo e análise da problemática económica de Galicia. Neste senso o protagonismo neste eido foi do propio Xaime Isla Couto, ideador e realizador das accións que nesta liña levou a cabo a xeración Galaxia.

O estudo da realidade económica e social de Galicia foi prioritario no seo do seu traballo xeracional de reivindicación e recuperación da personalidade de Galicia e de concienciación, sobre todo das elites e das novas xeracións,.

Así, no informe enviado polo galeguismo do interior a Bos Aires no ano 1962, titulado *Plan de acción do galeguismo*, recóllese que, reconstituída a conciencia galega fronte á presión da propaganda franquista, a segunda tarefa de urxencia para o galeguismo viría sendo *o estudio da nosa realidade económica-social*. Este aspecto de estudo e reflexión sobre o problema social e económico de Galicia encadraríase no miolo dese traballo de elaboración dun proxecto de identidade galega, de aí que *cómpre estudiar os grandes problemas, as súas posibilidades de desenrolo desde o punto de vista do que debe ser Galicia na segunda metade do século XX*.

Mais dúas son as condicións que se impuxeron para superar as eivas dos anteriores tempos: abordar os estudos con *responsabilidade técnica* e *cun criterio esencialmente galego*, co fin de coñecer de primeira man *as súas posibilidades de desenvolvemento idóneo*.

O recoñecemento da personalidade diferenciada de Galicia permitiulles partir non só da idea de que Galicia e os galegos posuían unha lingua e unha cultura de seus, que debían de recoñecerse e respectarse, senón que ademais Galicia tiña unha economía de minifundio, principalmente agrícola, que esixía solucións idóneas para os seus problemas particulares. Xa que logo, o descoñecemento desa realidade cultural, económica e social, xunto co reiterado fracaso da política centralista, levoulles a coidar, en continuidade co galeguismo anterior á guerra, que tan só o autogoberno podía resolver os problemas do país. Por este motivo, a economía pasou a ter unha importancia decisiva nas actividades dos homes de Galaxia.

### Antecedentes 
Unha das primeiras iniciativas con anterioridade á fundación da Editorial Galaxia foi a publicación do *Suplemento del Sábado* do xornal compostelán *La Noche*. Publicado entre o 15 de outubro do 1949 e o 28 de xaneiro do 1950, cando foi suspendido por orde do goberno por mor de ter sido publicados artigos e notas na honra de Castelao, recentemente finado en Bos Aires, no número do 14 de febreiro do 1950.

Este Suplemento foi ofrecido polo director do Xornal a Francisco Fernández del Riego e a Xaime Isla Couto, que traballaron arreo –o primeiro dirixindo e configurando as páxinas, escribindo...; e o segundo deseñaba, proxectaba cabeceiras e seccións, ilustraba, escribía artigos- para publicar un suplemento dedicado á vida cultural e económica do país e que proporcionaba a primeira oportunidade para rachar colectivamente o silencio do galeguismo do interior. Deste xeito, nas súas páxinas colaboraron: Florentino Cuevillas, Otero Pedrayo, Xosé María Álvarez Blázquez, Álvaro Cunqueiro...

Dividido en seccións – Descubrimiento de Galicia, Cartel de las letras, Feria del Espíritu, Pregón de las artes, Vida y Economía- , esta última dedicábase ó coñecemento da realidade económica e social de Galicia. Así publicáronse artigos, novas, e comentos sobre a industria do mar, a economía agraria, o aforro, a industrialización... tentando abranguer a diagnose dos problemas fundamentais de Galicia desde o punto de vista socioeconómico, así como sinalando vieiros de solución.

A oportunidade do Suplemento é valorada polos seus protagonistas coma un antecedente directo da fundación da Editorial Galaxia, así como dos obxectivos que perseguiría a mesma, tentando amosar a recuperación da cultura e da conciencia galegas, trala noite da inmediata posguerra.

### Creación 
Trala suspensión do Suplemento e decidida a fundación da Editorial, un dos obxectivos de Galaxia foi dar continuidade a esa angueira de tal xeito que contemplaron a necesidade de «afondar na realidade económica-social» de Galicia. O traballo dentro do proxecto económico procurou dous obxectivos:

# Espertar e promover a conciencia galega dos homes adicados á actividade económica en Galicia. 
# A formación dun pensamento propio sobre as realidades socioeconómicas de Galicia, a súa problemática, e as súas necesidades e posibilidades de desenvolvemento.

Xa que logo, a xeración Galaxia procurou facer fronte á anormalidade da situación na ditadura franquista, que provocaba unha visión limitada e parcial dos problemas económicos e sociais de Galicia. As súas canseiras dirixíronse a superar a subordinación política e territorial de Galicia que tamén se traducían en atraso e dependencia económicas, tanto na formulación e estudo dos problemas coma na elaboración doutrinal, e sobre todo nas solucións propostas aos problemas económicos propios de Galicia.

Para isto, tentouse crear un equipo técnico, dirixido por Xaime Isla, co dobre traballo de:

# Estudar sistematicamente os problemas sociais e económicos de Galicia
# Fomentar a divulgación dos traballos, publicando textos sobre os problemas vitais de Galicia.
# Espertar a conciencia das xentes «mellor capacitadas de Galicia» cara a unha conciencia de seria preocupación en torno aos problemas económicos e sociais de Galicia.

Deste xeito acadaríase orientar con responsabilidade á opinión galega sobre a realidade da problemática do país, sinalando os vieiros da súa realidade económica e social, e ofrecendo solucións ou melloras de acordo con criterios técnicos solventes.

Nesta liña, tentouse encetar a colección Biblioteca de Economía Galaxia, da que sería responsable Xaime Isla, e que abranguería tódolos aspectos da economía galega, co proxecto de publicación de diversas series:

# Estudos e traballos de carácter xeral: *o esquema da economía galega*
# Monografías e estudos comarcais ou locais: *a terra e o home concretos da nosa economía*
# Monografía e estudos especiais de ramas ou actividades produtivas: *os problemas da vida económica de Galicia*
# Historia económica e economistas galegos: *a evolución dos feitos e das ideas económicas en Galicia*
# Estudos de coordinación e política económica: *o plan económico de Galicia*.
 
De tódolos xeitos, este proxecto ambicioso ficaría eivado e incompleto, e atoparía moitos destes aspectos recollidos nas páxinas da *Revista de Economía de Galicia*. De feito, en decembro do 1968, cando se remata de publicar esta revista publicáranse a *Bibliografía económica de Galicia* de Francisco Xavier Río Barja, *La pesca de arrastre en Galicia y sus problemas* de Domingo Quiroga, e *El problema del desarrollo en la Galicia rural* de Xosé M. Beiras.

A primeira actuación para a posta en marcha do proxecto económico foi a publicación no ano 1952 do caderno número 4 da colección Grial titulado *Aspectos jurídicos y económicos de Galicia*. Neste contíñanse artigos verbo do sentimento da xustiza na literatura galega, a ciencia xurídica de Galicia, o auxe e depresión das industrias da pesca, e un artigo de Xaime Isla, titulado “Algúns caraiteres da economía galega aitual” no cal se denunciaba o drama da situación económica do país, sometida á pasividade e á inercia do rumbo que lle marcaba o desenvolvemento industrial, sen adaptación á realidade de Galicia e sen que a sociedade tivese órganos de seu para asumir o control e a dirección do seu propio desenvolvemento.

## A *Revista de Economía de Galicia* 
A obra que representa mellor ca ningunha outra os esforzos da xeración Galaxia en orde ó cumprimento do proxecto económico foi a publicación entre os anos 1958-1968 dos 66 números da *Revista de Economía de Galicia* (R.E.G.), dirixida entre os anos 1958-1963 por Xaime Isla, formal e materialmente, e entre o 1963-1968 por Xosé Manuel Beiras Torrado, materialmente, aínda que na Revista figura como subdirector primeiro e codirector despois..

A iniciativa foi de Xaime Isla, que concibiu a súa estruturación por seccións, maquetouna e deseñou a súa portada. Asemade, encargouse entre 1958 e 1962 da elaboración dos editoriais, nos que contou coa colaboración de Ramón Piñeiro, cunha orientación politemática. Por outra parte, Francisco Fernández del Riego colaboraba na confección das seccións fixas informativas e na supervisión da impresión.

A partir do 1963 incorporouse como subdirector Xosé Manuel Beiras, que tentou dinamizar a R.E.G., evitando os atrasos na publicacións, e confeccionando –en contacto con Xaime Isla- a mesma: escribe os editoriais, dótaa dunha liña máis crítica, combativa e ideoloxicamente progresista e nacionalista. Esta tarefa remata coa súa incorporación á Facultade de Ciencias Económicas de Compostela.

A R.E.G. contaba cun Consello de Dirección, inalterado en tódolos anos de publicación, soamente formal, xa que nunca exerceu como tal. O seu papel era representativo, xa que tiña como obxecto prestixiar cos seus nomes a nacente publicación e darlle abeiro fronte á hostilidade do Réxime. Entre os seus nomes atopamos a Antonio Valcárcel López, Cruz Gallástegui Unamuno, Sebastián Martínez Risco, Álvaro Gil Varela, Antonio Fernández López, Isidro Parga Pondal, Antonio Rosón Pérez, Francisco del Río Barja, José Luis Blanco González...

Segundo o seu prospecto fundacional os obxectivos da R.E.G. eran os seguintes:
# O estudo e orientación sobre os problemas concretos de estrutura e desenvolvemento económico de Galicia.
# A súa concepción técnica, información e documentación relativa aos mesmos.
# Creación da revista que o país precisaba, en función dos seus problemas, das súas peculiares características sociais e humanas.
# Pedíase a colaboración de cantos espíritos xenerosos, en Galicia e fóra dela, puidesen prestar eco cordial.

A declaración de intencións da R.E.G. era clara:

*A nosa publicación non pretende ser unha revista económica máis, como calqueira das que veñen editándose xa en España. Proponse ser, pola contra, a que Galicia precisa, en función dos seus problemas xenuinos e das súas peculiares características sociais e humanas.Decatámonos perfectamente das dificultades que esto comporta pois supón nin máis nin menos que o desenvolvemento dunha actividade cultural inédita antre nós, proiectada sobor de cuestións tan palpitantes e complexas, como a economía, a técnica e a vida social.*

Xa que logo, a R.E.G. procuraba dar resposta aos problemas específicos de Galicia no eido socioeconómico, mais concibindo este labor específico no seo dun máis amplo proxecto de “actividade cultural”, é dicir, que o labor de reconstrución cultural encetada pola editorial Galaxia contiña coma unha rama súa o proxecto económico e social.

Dividida en cinco seccións, tentaba abranguer o mesmo esquema cá Biblioteca de Economía Galega, así:

# «Perspectivas»: nesta sección contíñanse os editoriais sobre temas económicos, sociolóxicos e culturais. 
# «Problemas»: onde se recollían a formulación e análise das cuestións fundamentais e máis prementes de economía galegas, así como das técnicas e proxectos para abordar o seu estudo e solución, presentados por especialistas galegos ou foráneos.
# «Sectores económicos»: na que se analizaban aspectos concretos da estrutura e do desenvolvemento, a través dos diversos sectores produtivos.
# «Las Comarcas»: tentaba reflectir traballos descritivos de terras ou comarcas, iniciadas cun esquema para o seu estudo do profesor Francisco X. Río Barja, e na súa meirande parte extraídas das tesiñas por el dirixidas, e outras debidas á colaboración de investigadores estranxeiros.
# «Crónicas»: publicada de forma continúa nos primeiros anos e logo intermitentemente. Eran escritas por correspondentes amigos da Revista polo mundo adiante, ou de viaxes dos redactores. Abranguían aspectos e cuestións de interese pola súa temática.
# «Notas»:que acollía subseccións tituladas «Juicios y Comentarios», «Proyectos y Realidades» e «Libros y Revistas».
# «Testimonios y documentos»: na que se reproducían textos exemplares na evolución do pensamento e da vida económica galega, ou ben textos de valor formativo ou informativo verbo dos problemas tratados na Revista.

A R.E.G foi pioneira neste tipo de publicacións en España e en Galicia, -«*publicación insólita en el desierto que era el país en aquel momento»,* di Xosé M. Beiras- no eido de revistas adicadas ás economías rexionais, así como foi pioneira na anticipación de teses analíticas e descritivas e de postulados político-económicos: a defensa ecolóxica, os límites racionais do industrialismo, a interrelación dos sistemas económico, cultural e político, a interdisciplinariedade, o equilibrio comunitario entre campo e cidade, a endoxeneidade do desenvolvemento...

A R.E.G. nace nas vésperas do Plano de Estabilización e fina situados de cheo no «desarrollismo» dos Planos de Desenvolvemento, política económica que combateu desde as súas páxinas. A R.E.G. asumiu desde a súa nacenza os postulados da Economía Rexional, apostando por un modelo de desenvolvemento económico integrado que evite as desigualdades e desequilibrios interterritoriais.

Xa que logo, as notas económicas que caracterizaron á R.E.G., serían:

# Rexionalismo económico: centrando a súa atención nos problemas e solucións específicas da economía e sociedade galegas. Emporiso, aposta pola teoría económica rexional tal e como se comeza a desenvolver agromantemente en España e tal como se estaba a consolidar en Europa. 
# Superación da visión conflitiva das relacións económicas: deste xeito non comparten a contraposición entre capital e traballo, ou entre burguesía e proletariado posto que non lle acae á realidade galega dunha economía precapitalista de base labrega e mariñeira. 
# Contraposición entre campo e cidade: adoptan esta idea como chave á hora de interpretar a problemática económica de Galicia. A falla de artellamento social e económico entre o rural e o urbano, a falla de compromiso das minorías burguesas urbanas, adoecían a estrutura económica e galega condenándoa ao atraso e ao subdesenvolvemento. 
# Compatibilidade entre agrarismo e industrialización: fronte a unha industrialización de base urbana e de efecto concentrador, van opor a necesidade de asumir a compatibilidade entre o desenvolvemento industrial e agrario, fornecendo a industrialización agraria, a comercialización dos seus produtos, a capitalización agraria... nun esforzo a prol da difusión territorial do desenvolvemento e da corrección dos desequilibrios territoriais e das desigualdades sociais. 
# Europeísmo rexionalista: a R.E.G. foi unha fiestra aberta a Europa á esculca das experiencias rexionalizadoras en Europa –con base nun proceso de descentralización- que mellor lle acaesen ao desenvolvemento integral e endóxeno de Galicia.

## Legado 
Coa desaparición da R.E.G non se paralizou a actividade a prol da concienciación da realidade económica e social de Galicia a través de Galaxia. Apareceron novas coleccións *Enquisa* e *Agra Aberta* que acolleron títulos de obras vinculados con esta temática. Na primeira apareceron títulos coma *Economía e Sociedade en Galicia 1958-1967* que escolma os editoriais da R.E.G.; *Educación e Desenrolo* de Xesús Cambre Mariño a obra colectiva *Introducción á economía galega de hoxe* no que colaboran antigos membros e colaboradores da R.E.G: Xaime Isla, Xosé M. Beiras, Carlos G. Otero Díaz, Domingo Quiroga Ríos entre outros... En *Agra Aberta* apareceron títulos coma *Galicia ante el desequilibrio regional europeo* de Xesús Cambre Mariño, *Unha cooperativa de esplotación comunitaria pra uha parroquia rural galega* de Avelino Pousa Antelo... A obra máis importante nestes anos 60 foi *El problema del desarrollo en la Galicia rural* de Xosé Manuel Beiras, publicada en 1967. Xa no ano 1973, Galaxia publicará o clásico *O atraso económico de Galicia* de Xosé Manuel Beiras.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* BEIRAS, Xosé Manuel, “Revista de Economía de Galicia” en *Gran Enciclopedia Galega*, tomo XX, Santiago de Compostela, 1974, pp. 168-169 
* FERNÁNDEZ DEL RIEGO, Francisco, *A Xeración Galaxia*, Vigo, Galaxia, 1996
* ISLA COUTO, Xaime, “A “Revista de Economía de Galicia”: Notas personales para unha historia”, en *Galicia 1950-1980 trinta anos de cultura*, Vigo, Galaxia, 1980, p. 8.
* ISLA COUTO, Xaime, *Construír Galicia*, Trasalba-Ourense, Fundación Otero Pedrayo, 1992
* PIÑEIRO, Ramón, *Olladas no futuro*, Vigo, Galaxia, 1974.
* PIÑEIRO, Ramón, *Da miña acordanza. Memorias*, Vigo, Galaxia- Fundación CaixaGalicia, 2002
* PRIETO-PUGA FARIÑA, María José, *Aproximación histórica e índices de la Revista de Economía de Galicia*, Escola de Bibliología de la Diputación Provincial de Barcelona, Traballo de Investigación inédito, Curso 1978-1979
* SANTAMARIA CONDE, Xoán X., “Os estudos económicos e sociolóxicos na Galiza (1950-1980). Algunhas consideracións de cara á elaboración dunha História do Pensamento Sócio-Económico Galego” en *Galicia 1950-1980 trinta anos de cultura*, Vigo, Galaxia, 1980, pp. 22-23, e 38.
* VV.AA, *Introducción á economía galega de hoxe*, Vigo, Galaxia, 1969