Bisonte europeo

[miniatura|250px|Bisonte europeo macho no [zoo de Minsk.]]
[miniatura|250px|Becerro de bisonte europeo no [zoo de Barcelona.]]

O **bisonte europeo** (*Bison bonasus*) é unha especie de mamífero artiodáctilo ruminante da familia dos bóvidos, subfamilia dos bovinos e tribo dos bovininos.

É o mamífero de maior tamaño de Europa, e un dos máis ameazados, polo que é obxecto de varios programas de reprodución en catividade levados a cabo en parques zoolóxicos.

## Descrición 
De aspecto similar ao do bisonte americano (*Bison bison*), pero de maior tamaño, constitución máis esvelta e cornos máis desenvolvidos.

A súa silueta é maciza, cos cuartos dianteiros moi desenvolvidos, a cabeza grande e larga e a cruz moi marcada. A pelaxe é longa, de cor parda escura e particularmente desenvolvida na cabeza, ombros e colo.

Os becerros adoitan teren a pelaxe máis clara que a dos adultos. Tamén están provistos dunha pequena "barba" na gorxa, e a cola está recuberta por pelo longo. A parte inferior das patas teñen pelaxe curta, ao contrario que no bisonte americano. Ambos os sexos teñen cornos, os cales son curtos, grosos, e dirixidos cara a arriba.

O bisonte europeo mide de 250 a 350&nbsp;cm de lonxitude (máis de 50 a 80&nbsp;cm da cola), e ten unha altura na cruz que vai de 150 a 200&nbsp;cm.

## Hábitat 
En contraposición aos bisontes americanos, os europeos nunca gustaron da vida nas praderías e espazos abertos, senón que se estableceron nos bosques, tanto caducifolios como mixtos de coníferas e árbores e folla caduca. Por eles vagaban en grupos duns 20 individuos, alimentándose de todo tipo de materia vexetal, fundamentalmente follaxe baixo, pero tamén herbas, codias e pólas tenras.

Os freixos parecen atraerlles en maior medida que outras árbores, mentres que as agullas dos piñeiros e outras árbores de folla perenne non son do seu agrado.

En inverno reuníanse en mandas que podían chegar ao medio centenar de individuos, dedicados a retirar a neve e á busca de raíces, tubérculos, rizomas e froitos enterrados, aínda que os machos vellos sempre evitaban este tipo de aglomeracións e levaban unha vida solitaria.

## Bioloxía 
O bisonte europeo é un animal social e gregario que formaba pequenas mandas que oscilaban entre os 10 e os 30 individuos liderados por un macho.

A época de celo ten lugar entre agosto e setembro. O período de xestación é de entre 260 e 270 días, tras os cales as femias paren unha soa cría. Os partos danse entre maio e xuño, e as femias adoitan illarse para parir. As crías destétanse aos sete meses, e permanecen canda a nai até os tres anos.

A lonxevidade máxima que se rexistrou foi de 22 anos, aínda que en catividade pode chegar aos 40.

Antigamente os bisontes europeos caían ocasionalmente vítimas de lobos, osos, tigres e leóns, pero hoxe en día estes animais desapareceron do continente europeo ou se fixeron moi raros, polo que se pode considerar que os poucos bisontes que quedan carecen actualmente de depredadores naturais.

## Subespecies 
Describíronse as seguintes subespecies:
* *Bison bonasus bonasus*
* *Bison bonasus caucasicus* (extinta, 1930)
* *Bison bonasus hungarorum* (extinta, 1790)

## Extinción en estado salvaxe e repoboación 
miniatura|250px|Distribución histórica do bisonte europeo (en verde) e poboacións relícticas a comezos do século XX (en vermello).

Hai 2.000 anos o bisonte abundaba en toda a Europa central e setentrional chegando até Asia occidental. A distribución orixinal comprendía desde a Península Ibérica até Rusia occidental, estando presente tamén no Cáucaso e no noroeste de Irán. Heródoto cita a súa presenza en Tracia e noutras rexións do norte de Grecia.

Aínda que enorme, esta vasta distribución non era continua pois, como quedou dito, os bisontes prefiren os espazos boscosos, e nas chairas despexadas estaban substituídos por mandas de uros ou touros salvaxes, (*Bos primigenius*).

Pero a principios do século XVIII, a causa sobre todo da caza abusiva e da progresiva deforestación, para aproveitar a madeira ou para destinar a terra á agricultura ou ao pastoreo, reduciron o hábitat primixenio dos bisontes, e este animal quedou relegado a algunhas zonas boscosas de Polonia (bosque de Białowieża) e do Cáucaso, reservas de caza dos tsares de Rusia.
[esquerda|250px|miniatura|[Bosque de Białowieża en Polonia, exemplo de hábitat natural do bisonte europeo.]]

No século XII matouse ao último bisonte ibérico en Navarra, os cales se adaptaron tan ben que até conseguiron reproducirse, sendo xa 9 individuos. Tamén existe un proxecto para reintroducir a especie en Francia.

[miniatura|220x220px|dereita|Parte da *Reserva do Bisonte Europeo* na localidade [Provincia de Palencia|palentina de San Cebrián de Mudá, en España.]]

En 2011 estimábase que o número total de bisontes europeos era duns 4.000. Pero, a pesar diso, a especie segue estando en perigo. A súa baixa diversidade xenética, froito da consanguinidade, fai que estes animais sexan especialmente vulnerábeis a virus como o da febre aftosa.

Por se isto fora pouco, en 2004 estalou a polémica cando se fixo público que o rei de España Xoán Carlos I conseguira permiso para matar un macho de bisonte no refuxio de Czerwony Dwor, previo pago de 7.000 euros. Os cidadáns e os medios de comunicación polacos mostraron a súa indignación ante a morte dun animal que consideran como un símbolo da nación. A pesar de que en Polonia a caza do bisonte está teoricamente prohibida, non é raro que a realicen de vez en cando altos cargos políticos do goberno e os "convidados" que eles estimen oportuno.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bisonte
* Bisonte americano

### Ligazóns externas 
* Arkive. *Bison bonasus*  Consultada o 12/5/2012.
* The Extinction Website – *Bison bonasus caucasicus*  Consultada o 12/5/2012.
* The Extinction Website – *Bison bonasus hungarorum*  Consultada o 12/5/2012.
* European bison/wisent
* BBC NEWS Reversal of fortunes for Europe's 'gentle' giant  Consultada o 12/5/2012.
* Vacas, bisontes y búfalos  Consultada o 12/5/2012.