Bandeira da Comunidade Valenciana

A bandeira da Comunidade Valenciana é actualmente a **Senyera Coronada Valenciana** (Senlleira Coroada Valenciana) como sinala o artigo 4 do Estatut valencià. Tamén é coñecida como *Senyera Tricolor*, en certos ámbitos como *Real Senyera*, e no pasado tamén foi coñecida como *Senyera de lo Rat Penat*, é tamén a bandeira da cidade de Valencia.

En orixe, esta era a bandeira local da cidade de Valencia. A partir da Renaixença o movemento político valencianiste reivindicouna e comezouna a utilizar maioritariamente coma símbolo propio da Comunidade Valenciana e, dende 1982, tras un longo conflito que inda dura, converteuse na bandeira autonómica oficial.

## Brasón 
[miniatura|200px|A Senlleira oficial ondeando nas [Torres de Serrans]]
A "senyera" da Comunidade Valenciana é a bandeira tradicional composta por catro barras vermellas sobre un fondo amarelo, coroadas sobre franxa azul á beira do pau."'

Non ten fixadas unhas proporcións oficiais, pero utilízanse *de facto* dúas formas, de 2:1 e de 3:2. Considérase que a primeira forma é a tradicional, utilízase sobre todo en edificios de gran simbolismo histórico e en cotas altas e, por tanto, o seu uso é de máis solemnidade. A segunda forma, en cambio, é de uso xeral e común, probablemente por mimetismo coa forma 3:2 das bandeiras de España e da Unión Europea as cales, xunto coa senyera, utilízanse nas fachadas dos edificios gobernamentais da Comunitat Valenciana.

## Historia 
miniatura|200px|**Portolà de Cresques Abraham (1375)**. A cidade de València aparece representada por unha Senyera Reial.
miniatura|200px|**Portolà de Gratiosus Benincasa (1473)**. Senyera bipartita con franxa azul sobre a cidade de Valencia.
miniatura|200px|**Portolà de Joan Martines (1578)**. Senyera Coroada con franxa azul sobre a cidade de Valencia.

A pesar de que a concesión da Senyera del Rei (Senyera do Rei) á cidade de Valencia atribuíuse tradicionalmente a un privilexio especial de Jaume I, non hai ningún documento que o corrobore. Valencia, como o resto de vilas reais, tiña como estandarte os símbolos do monarca porque pertencía a el, é dicir, era parte integrante do territorio do Rei coma señor feudal. É así como, co progresivo proceso de desenvolvemento da personalidade xurídica dos municipios en calquera parte da Corona durante o século XIII, Valencia e o resto de vilas deberon de adoptar a Senyera Reial coma bandeira municipal; posteriormente, co fortalecemento da personalidade municipal, chegarían as particularizacións simbólicas por graza real. En calquera caso, as primeiras referencias documentais deixan claro que a principios do século XIV *la senyera del senyor rei e de la ciutat* (a senyera do señor rei e da cidade) era a que seguía a milicia local cando debía ceibar batalla. Inda así, a tradicional variabilidade no número de bastóns nas representacións medievais da Senyera fixo que algúns autores blavers, sen ningunha base textual, defendan que a Senyera de Valencia tiña en orixe unicamente dúas barras por graza de Jaume I.
 
Entre 1356 e 1369 produciuse a denominada *Guerra dels dos Peres*, entre os reis da Coroa de Aragón e Castela. Durante esta guerra a cidade de Valencia foi cercada dúas veces polo exercido do rei castelán, e ambas resistiu, por isto o rei Pere el Cerimoniós quixo recompensar a cidade cun privilexio que engadía a coroa real ás súas armas. Non se atopou até agora o documento orixinal, mais coñecemos a súa existencia a través dun acordo do Consello da cidade que en 1377 decidiu cambiar os selos co escudo antigo sen coroa que aínda utilizaba a administración municipal, por uns novos coa coroa recentemente outorgada:

«''e és cert que·l senyal per los molt alts senyors reys d'Aragó atorgat e confermat a la dita ciutat era e és lur propri senyal de bastons o barres grogues e vermelles. [...] al cap subirà sia feta corona per dues raons, la primera car la dita ciutat és cap de regne majorment, e la segona car lo molt alt senyor rey, ara regnant, per son propri motiu e sa mera liberalitat, tenint-se així com fon sa mercè per molt servit de la dita ciutat senyaladament en la guerra de Castella prop passada, specialment en los setges, e pus principalment en lo segon e derrer d'aquells tenguts sobre aquella per lo dit rey de Castella, enadí la dita corona al dit senyal*»

(e é certo que o sinal polos moi altos señores reis de Aragón outorgado e confiado á devandita cidade era e é o propio sinal de bastóns ou barras amarelas e vermellas. [...] á cabeza subirá a súa coroa por dúas razóns, a primeira que a devandita cidade é cabeza do reino maiormente, e a segunda que o moi alto señor rei, agora reinando, polo seu poprio motivo e con toda liberdade, téndose así como a seu merced por moi servido pola devandita cidade sinaladamente na guerra de Castela xa pasada, especialmente nos asedios, e amais principalmente no segundo e último daqueles tidos sobre aquela polo dito rei de Castela, engadín a devandita coroa ao devandito sinal*».

Pódese ver como o documento fala en todo momento do escudo da cidade, pero na idade media unha bandeira non é máis que un escudo ou armas postas sobre tea, isto serviu a algúns autores por considerar este documento como a proba máis antiga da existencia da Senyera Coroada. Con todo, non se coñece ningún documento do século XIV que fale da coroa engadida á Senyera, simplemente este fai referencia ao escudo da cidade, aplicado aos selos e armas municipais.

O seguinte documento coñecido do que se fala é novamente un acordo do Consell polo cal se decide en 1449 facer unha nova «*attenents* [que] ''la bandera d'or e flama que la ciutat tenia fos squiurada e gastada, per tal proveïren ne fos feta una nova consemblant d'aquella, emperò ab corona* . O que o documento parece indicar é que até agora a bandeira da cidade continuaba sendo a do rei, e é neste momento cando se engade a coroa. Outros autores pensan que o documento se refire á coroa metálica que trae encima o pau, inda cando precisamente a partir do século XV hai numerosas cartas *portolanas* nas que aparece, dentro dunha franxa de tons azuis, situada xunto ás catro barras. Así, nas cartas do século XIV, como as de Dulcert (1339) ou Crezas (1375), a cidade de Valencia identifícase inda unicamente coas barras reais, sen coroa nin franxa. A primeira carta *portolana* coñecida na que aparece a coroa é a de Macià de Viladesters, de 1413, conservada na Biblioteca Nacional de París. A partir de aí, numerosas cartas *portolanas* mostran a coroa dentro dunha franxa normalmente azulada, como as de Vallseca (1439), Roselli (1466), Benincasa (1473) ou Martines (1570, 1572 e 1578). Con todo, algunhas outras representacións coetáneas continúan mostrando a bandeira da cidade de Valencia simplemente coas catro barras reais, como no caso das cartas portolanes de Reinel (1485) ou Cantino (1502). Recentemente, hai quen argumentou que a coroa sobre negrón que aparece nestas cartas sería, en realidade, unha convención gráfica para representar a coroa do escudo, pero non unha fiel reprodución da senyera oficial da cidade.

Doutra banda, hai varios documentos municipais que inducen a confirmar a presenza da coroa sobre a Senyera de Valencia, tal e como aparecía representada na maioría de cartas portolanas. Grazas aos albarás de pago conservados entre a documentación do Racional, o oficial real encargado de controlar os gastos municipais, sabemos que a bandeira da cidade que se empregaba na procesión de Santo Donís e na de San Xurxo (Sant Jordi) refíxose en varias ocasións ao longo do século XVI. En 1503 confeccionouse unha bandeira nova e en 1545 outra, que foi refeita en 1596 por mor dun incendio producido na Casa da Cidade de Valencia no 1586, dez anos antes. O documento de 1596, no que se describen os custos das teas e os traballos por confeccionar a Senyera, é o que parece indicar máis claramente a existencia dunha coroa de tea sobre unha franxa azul.

Semella, ademais, que tamén a principios deste século XVI cando se popularizou o nome de *Senyera del Rat Penat*, cousa que indica que aquilo que se consideraba máis importante e recoñecíbel na Senyera era o cumio do pau. Sabemos que no 1545 fíxose por primeira vez unha de prata e que no 1587 fíxose completamente nova porque aquela queimouse no incendio do ano anterior, ordenando que se fixese *o rat penat que se afai ter na cabeza a bandeira da presente cidade''. Na 1596, ao mesmo tempo que se reparaba a Senyera, aproveitouse para reducir as dimensións da cumio do rat penat, situado sobre o helmo do escudo do rei. En 1638, para o cuarto centenario da conquista, fíxose un novo pau de prato co cumio, a cal segundo demostrou V. Vives Liern é seguramente a mesma que chegou até nós e aínda se utiliza, posto que se adecúa ás descricións documentais e pesa exactamente o mesmo.

Así logo, houbese ou non unha coroa sobre unha franxa azul na senlliera de Valenncia, o que queda claro é que as orixes da Bandeira coroada é un tema politicamente conflitivo aínda hoxe.

### Época Contemporánea 
[miniatura|200px|[Estelada|Estrelada. Senyera de loita do nacionalismo valenciano dende principios do século XX.]]
[miniatura|200px|Senyera de loita de [Esquerra Valenciana.]]
[miniatura|200px|Senyera preautonómica [1978-1980.]]
[miniatura|200px|Bandeira do Estatut de Benicàssim [1981.]]

Moi posteriormente, durante o século XIX, coincidindo co auxe económico da Cidade de Valencia a senyera coroada popularízase nesta área, até que pouco antes do século XX, o valencianismo político reivindicouna coma símbolo do país, e non só da cidade. Porén, fora desta zona seguíase considerando coma símbolo do país o único que se coñecía historicamente, que é a do Reino de Valencia e, por tanto, a senyera real, sen coroa nin franxa no pau, mais dito símbolo territorial xa fora adoptado previamente por Cataluña durante a IIª República.

Actualmente, a senyera coroada xera certo rexeitamento entre os partidos nacionalistas e algúns partidos de esquerda, ultimamente existen sectores que se mostran dispostos a asumir dita bandeira se se recupera o termo de País Valenciano coma oficial, recuperando o consenso de 1981 sobre os símbolos.

A principios de 2006 o Congreso dos deputados comezou a tramitar o novo Estatut valenciano, consensuado polos dous partidos maioritarios, PP e o PSPV. Este novo Estatuto foi aprobado en abril de 2006 polo Parlamento Valenciano por maioría. No que se estabelece coma bandeira, ao igual que no anterior, a Senyera Coroada nos mesmos termos

### Resumo doutras bandeiras históricas ou reivindicativas 

Ficheiro:Flag of the Land of Valencia (swallowtailed).svg|Bandeira da Cidade de Valencia.
Ficheiro:Penó de la Conquesta.svg|Penó de la Conquesta, entregado polo rei Jaume I en Valencia.
Imaxe:Senyera valenciana preautonòmica.svg|Senyera preautonómica, oficial do Consello Preautonómico do País Valenciano, de 1979 a 1980.
Ficheiro:Senyera valenciana de l'Estatut de Benicàssim.svg|Senyera do País Valenciano, segundo a proposta inicial do Proxecto de Estatuto de Autonomía do País Valenciano, Estatut de Benicàssim''.
Ficheiro:Senyera d'Esquerra Valenciana (1931).svg|Bandeira reivindicativa de Esquerra Valenciana, durante a Segunda República Española.
Ficheiro:Senyera del nacionalisme valencià.svg|Bandeira reivindicativa (*senyera de lluita*) dende comezos do século XX.
Ficheiro:Valencian_community_simplified_flag.PNG|Bandeira do País Valenciano en versión simplificada usada nalgunhas bandeiras de pequeno tamaño en páxinas web.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lenda das catro barras de sangue
* Estelada
* Senyera Reial
* Escudo do País Valenciano

### Bibliografía 
* Vicent Vives i Liern, *Lo rat penat en el escudo de armas de Valencia*, Valencia, 1900 (reeditado no 2001).
* Francesc Almela i Vives, *Museo Historico de la Ciudad*, s. d.
* José Martínez Ortiz, *Historia de la Senyera de Valencia*, Valencia, 1972.
* Lo Rat Penat, *La senyera de Valencia*, Valencia, 1977.
* Joan Fuster i Ortells, *El blau en la Senyera*, Valencia, 1977.
* Josep l'Escrivà, *Las banderas en el País Valenciano*, Barcelona, 1978.
* Ricardo García-Moya, *Tratado de la Real Senyera: senyeras valencianas y pendones catalanes*, Valencia, 1993.
* Antoni Atienza Peñarroja, *La Real Senyera, Bandera Nacional dels Valencians*, Valencia, 2001.
* Pau Viciano, *Barres i corones. La bandera de la ciutat de Valéncia (segles XIV-XIX)*, Catarroja-Barcelona-Palma, 2008.

### Ligazóns externas 
* Dossier sobre a Senyera coronada, polo experto en vexiloloxía Jaume Ollé, que forma parte dunha reportaxe sobre historia das senyeras da Coroa de Aragón.
* Reportaxe sobre a Senlleira Coroada Valenciana, pola plataforma nacionalista Valencianisme.com.
* Resumo da teoría de Orts sobre a orixe contemporánea da franxa azul, da web antiblavers.
* Reportaxe sobre a Senlleira Coroada dende a perspectiva blavera, por Antoni Atienza.
* Reportaxe sobre a Senlleira Real en Valencia, por Pere Enric Barreda, Cronista Oficial de Benassal (Alt Maestrat).
* Imaxes orixinais da Senlleira Coroada e do Penó de la Conquesta, no Arquivo Histórico Municipal de Valencia.
* Post dun blog con imaxes de portolanas dos séculos XIV e XV.