open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Campionato de Galicia de fútbol 1927/28

O **Campionato de Galicia** da **Serie A 1927/28** foi a décimo cuarta edición do Campionato de Galicia de fútbol organizado pola Federación Galega de Fútbol. Comezou en outubro de 1927 e rematou en decembro do mesmo ano. Os dous primeiros postos do torneo outorgaban a clasificación para a Copa de España.
Participaron o Celta de Vigo, o Eiriña Club de Fútbol, o Deportivo da Coruña, o Racing Club de Ferrol, o Emden FC Foot-ball Club e o Unión Sporting Club. O torneo foi disputado en forma de liga a dúas voltas. Proclamouse campión o Deportivo da Coruña e subcampión o Celta de Vigo.

## Calendario
### Primeira volta
### Segunda volta
**(1)** *O partido non se puido xogar o 6 de novembro por sufrir unha indisposición o árbitro designado, sendo adiado para o 25 de decembro.*

## Clasificación
## Controversias 
### Aliñacións irregulares no Celta−Unión 
No primeiro encontro do campionato xogado en Coia entre o Celta de Vigo e o Unión Sporting, no que gañaron os unionistas por 1-5, producíronse dúas aliñacións irregulares. Dunha parte, o futbolista José Villaverde, do Unión Sporting, non contaba coa ficha que o acreditaba como xogador profesional. Doutra parte, Manuel Díaz, do Celta, contaba cunha ficha de xogador afeccionado, cando estaba obrigado a tela de profesional debido a que xa xogara a tempada anterior en condición de profesional no Deportivo Español de Vigo, club do que procedía. Despois dunha protesta do Celta, reuniuse o Comité da Federación Galega de Fútbol e determinou cos votos a favor do Celta, do Eiriña e mais do Racing de Ferrol que os puntos en disputa fosen outorgados ó Celta. Porén, a principios de decembro chegou á Real Federación Española de Fútbol un escrito co voto particular do presidente da FGF no que se solicitaba que os puntos non fosen outorgados a ningún dos dous equipos, posto que ámbolos clubs incorreran na mesma falta. A RFEF decidiu que se considerase válido o resultado que se acadara inicialmente no terreo de xogo e castigou o Unión Sporting con 500 pesetas de multa por se prestar a unha combinación en prexuízo da deportividade. A resolución, que se fixo pública en xaneiro de 1928, alterou a clasificación final do campionato, proclamándose campión o Deportivo en troques do Celta, que foi subcampión, e afectando tamén á zona baixa, onde pasou o Unión Sporting á penúltima posición e rematou de pechacancelas o Emden FC.

## Notas
Martín Paradelo

**Martín Paradelo Núñez**, nado no Barco de Valdeorras en 1981, é un historiador galego da Arte e a Cultura.

## Traxectoria
Doutor en Historia da Arte pola Universidade de Santiago de Compostela. É membro do Consello de Redacción da Revista de Pensamiento Libertario *Estudios*. Foi Secretario Xeral da Confederación Rexional Galaica en 2012. E foi secretario xeral da CNT entre abril de 2015 e marzo de 2017.

## Obras 
**Con sumo control. Deseo, consumo, control, dominación* (Piedra Papel, 2015) ISBN 978-84-606-6701-8
**La imagen en el retrovisor. Alcance crítico de los medios de representación cinematográficos en cuanto al sentido social del espacio urbano* (Ellago, 2015) ISBN 978-84-929-6574-8

## Notas
Copa do Rei de Rugby 2013-2014

Na tempada 2013-2014 disputouse a **81ª edición da Copa do Rei de rugby**, o torneo nacional máis antigo do rugby español. Organizado pola F.E.R., acadaron o dereito a competir no torneo os oito equipos que ocuparon os primeiros postos na táboa da División de Honra unha vez rematada a primeira volta da liga regular.

Na final, xogada no Estadio Nueva Balastera de Palencia o 27 de abril de 2014, o VRAC Quesos Entrepinares de Valladolid acadou o seu terceiro título copeiro derrotando por 40 a 18 ó Bathco Independiente de Santander, equipo que disputaba a primeira final da súa historia.

## Formato 
O formato do torneo contou con 3 fases eliminatorias:
* Cuartos de final: Un único encontro xogado no campo do equipo mellor situado na liga. Os enfrontamentos foron 1º vs 8º, 2º vs 7º, 3º vs 6º, 4º vs 5º.
* Semifinais: Por sorteo puro, disputáronse a ida e volta.
* Final: Un único encontro xogado nun campo elixido pola Federación Española de Rugby.

## Participantes 
Os oito equipos participantes saíron do campionato nacional de liga na súa División de Honra. Acadaron o dereito a participar na Copa do Rei os oito primeiros equipos da táboa ó remate da primeira volta.

Así quedou a táboa da liga trala primeira volta (os oito equipos clasificados para disputar a Copa do Rei están marcados en cor azul):

## Torneo 
* Cuartos de final: Encontro único (11/12 de xaneiro de 2014)
** Independiente 22-13 Gernika
** El Salvador 21-26 Cisneros
** At.Madrid 13-18 Ordizia
** VRAC 37-26 Getxo
* Semifinais: Encontros de ida e volta (19 de xaneiro e 2 de marzo de 2014)
** Cisneros 13-19 Independiente
** Ordizia 17-16 VRAC
** Independiente 18-18 Cisneros
** VRAC 26-21 Ordizia
* Final: Encontro único (27 de abril de 2014)
** VRAC 40-18 Independiente
;Cadro da competición

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da Federación Española de Rugby 
### Outros artigos
Billy Cunningham

**William John "Billy" Cunningham**, nado o 3 de xuño de 1943 en Brooklyn, Nova York, é un ex xogador e adestrador profesional de baloncesto estadounidense que desenvolveu a súa carreira entre a National Basketball Association (NBA) e a American Basketball Association (ABA). Drafteado no quinto posto da primeira rolda polos Philadelphia 76ers en 1965, Cunningham xogou na franquía de Pensilvania como ala e ala-pivote durante nove tempadas. Nos 76ers xogou durante a súa traxectoria na NBA, conseguindo o anel de campión en 1967. Durante os anos 1972 e 1974 deixou o seu equipo de toda a vida para xogar nos Carolina Cougars da ABA, competición rival da NBA.

Billy Cunningham, alcumado "Kangaroo Kid" (do inglés: *o rapaz canguro*) foi votado como uns dos "cincuenta mellores xogadores da historia da NBA" en 1996 e admitido no Basketball Hall of Fame en 1986. Despois da súa retirada como xogador continuou como adestrador dos 76ers desde 1977 até 1985. Como técnico conseguiu un novo anel de campión en 1983. Como homenaxe o seu dorsal 32 está retirado polos Philadelphia 76ers.

## Traxectoria 
### Universidade 
Despois de demostrar a súa capacidade no instituto Erasmus Hall do seu Brooklyn natal, onde foi nomeado mellor xogador da súa liga, foi recrutado pola Universidade de North Carolina, onde conseguiu unhas estatísticas de 24,3 puntos e 15,1 rebotes, logrando fazañas tan destacadas como a de anotar 48 puntos nun único partido ou a de conseguir 27 rebotes noutro. Para a posteridade, posúe o récord da súa universidade de rebotes nunha tempada, ao conseguir unha media de 16,1 por partido no seu segundo ano.

### Profesional 
Foi elixido na quinta posición da primeira rolda do Draft da NBA de 1965 polos Philadelphia 76ers, onde comezou actuando como "sexto home", gañando en pouco tempo un posto como titular e chegando ao seu máximo apoxeo na tempada 1969-70, onde alcanzou uns números de 26,1 puntos e 13,6 rebotes por partido. Gañou un título da NBA en 1967 cos Sixers, xogando xunto a grandes estrelas como Wilt Chamberlain ou Hal Greer.

En 1972 ficha por Carolina Cougars da ABA, a liga rival da NBA, onde permanece tempada e media, sendo elixido MVP (mellor xogador) da liga en 1973. Regresa posteriormente a Filadelfia, onde unha lesión obrígalle a retirarse con tan só 32 anos.

### Adestrador 
Fíxose co cargo de adestrador dos Sixers en 1977, construíndo un excelente equipo con xogadores do talle de Bobby Jones, Maurice Cheeks, Andrew Toney, Moses Malone e Julius Erving, o Dr. J., cos que conseguiu o título en 1983. É o adestrador que máis rapidamente chegou ás 200, 300 e 400 vitorias en toda a historia da NBA.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil histórico NBA History
* Biografía de Billy Cunningham
* Estatísticas da súa carreira como xogador 
* Estatísticas da súa carreira como adestrador
Concello de Mourente

**Mourente** foi un antigo concello da comarca de Pontevedra formado polas parroquias de Bora, Marcón, Mourente e Tomeza. Creado en 1841, en 1869 foi anexionado a Pontevedra. Segundo Pascual Madoz, a súa sede estaba nunha casa no propio lugar de Mourente, da que non se garda memoria hoxe. Porén, sospéitase que se trataba dunha casa alugada no lugar de Moldes, tamén na freguesía de Mourente.
[miniatura|Escudo homenaxe do "Ayuntamiento Constitucional de Mourente" nunha fonte da parroquia a carón da estrada [N-541.]]
## Historia 
Trala división territorial de España en 1833, a creación do concello de Mourente foi formulada en 1835 por unha comisión encargada de formar novos concellos, que tivo en conta as demandas das parroquias rurais que querían separarse de Pontevedra.

A segregación foi acordada en pleno o 26 de agosto de 1841 e aprobada pola Deputación o 10 de novembro do mesmo ano. Enmárcase no proceso de división do concello de Pontevedra que implicou igualmente a creación dos concellos rurais de Alba e Salcedo.

Durante a súa existencia existiron varias tentativas de reposición. Entre 1867 e 1868 foi anexionado a Pontevedra, mais o Ministerio de Gobernación anulou a anexión e ordenou recuperar os tres concellos independentes da capital. A incorporación definitiva produciuse en agosto de 1869.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
All-Ireland Senior Hurling Championship

O **All-Ireland Senior Hurling Championship** é a principal competición de hurling no mundo. Este campionato é unha serie anual de partidos xogados en Irlanda durante o verán e o comezo do outono organizado pola Asociación Atlética Gaélica (GAA). O trofeo lévase xogando dende o ano 1887 coa excepción do ano 1888 no que non se disputou.

Normalmente, a final xógase o primeiro domingo de setembro en Croke Park que serve como culminación dunha serie de partidos xogados durante os meses de verán, e os resultados determinan que condado recibe a Liam McCarthy Cup. Nos seus comezos, o campionato foi unha competición de eliminación directa na que só xogaban os campións de cada provincia irlandesa. Durante os anos 1990, a competición ampliouse, incorporando en primeiro lugar un "sistema de porta atrás" e despois unha fase de grupos de todos contra todos. Actualmente o All-Ireland consta de varias etapas. No actual formato, o trofeo empeza a finais de maio cos campionatos provinciais de Leinster e Munster. Unha vez derrotado o equipo no provincial, a GAA concédelle ao equipo do condado outra oportunidade de gañar o título. Os campións de Leinster e Munster gañan un posto automático nas semifinais. Aí únense os dous gañadores da clasificación do All-Ireland a través de só dous cuartos de final.

Trece equipos participan no campionato actualmente. Os máis dominantes veñen das provincias de Leinster e Munster. Cork, Kilkeny e Tipperary son considerados "os tres grandes" do hurling. Entre estes tres equipos gañaron 90 de 126 (aprox. 72%) títulos realizados durante a súa historia. O título tense gañado por 13 conxuntos diferentes, dos que 10 gañaron o título máis dunha vez. O récord de títulos teno Kilkeny, con 35 títulos.

A final do All-Ireland Senior Hurling Championship é considerada pola CNN como o segundo dos seus "10 eventos deportivos que hai que ver en directo", despois dos Xogos Olímpicos e diante da Copa do Mundo da FIFA e da Copa de Europa. O actual campión é Kilkeny.
right|miniatura|200px

## Historia 
Logo da fundación da GAA o 1 de novembro do 1884, un dos primeiros obxectivos da asociación foi a promoción dun campionato nacional que involucrou aos xogos gáelicos do hurling e do fútbol gaélico. Na terceira reunión da organización en xaneiro do 1885, actualizáronse unhas normas do hurling que se publicaron nos xornais locais de todo o país. No 1886 creáronse asociacións para executar os distintos condados que participaron na competición. Xa no ano 1887, o primeiro All-Ireland Senior Hurling Championship xogouse con cinco equipos participantes.

## Palmarés 
## Títulos 
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* All-Ireland Senior Football Championship
* Hurling

### Ligazóns externas 
* Resultados do campionato en directo (en inglés)
Nuclease

Unha **nuclease** é un encima que pode cortar os enlaces fosfodiéster que unen os nucleótidos que forman os ácidos nucleicos. En publicacións antigas tamén se lles daba o nome de "polinucleotidases" e "nucleodespolimerases".

As nucleases divídense en dous grandes tipos, segundo onde corten o ácido nulceico, que son as endonucleases e as exonucleases, aínda que hai algunhas que teñen unha actividade que podería encadrarse nos dous grupos. As exonucleases cortan os enlaces fosfodiéster empezando polos extremos dos ácidos nucleicos. As endonucleases cortan ditos enlaces no interior da molécula. Segundo corten o ADN ou o ARN denomínanse desoxirribonucleases ou ribonucleases, respectivamente.

Polo seu mecanismo de acción as nucleases clasifícanse como hidrolases, e están dentro do grupo das esterases (clasificadas cos números EC do 3.1.11 ao 3.1.31).

Algunhas nucleases cortan o ADN en sitios específicos onde hai determinadas secuencias de ADN, que o encima recoñece. Así funcionan as endonucleases de restrición bacterianas. Estes encimas recoñecen unha secuencia específica para cada encima, e cortan o ADN en todos os puntos nos que se encontre dita secuencia, fragmentándoo. O corte pode ser recto ou poden formar extremos cohesivos (con curtos extremos monocatenarios complementarios que sobresaen. Son moi utilizados en biotecnoloxía. Un exemplo é a nuclease EcoRI da bacteria *Escherichia coli*, que ten a seguinte secuencia de recoñecemento e realiza o seguinte corte:

Os encimas de restrición foron descubertos na década de 1960 cando Stuart Linn e Werner Arber illaron dous tipos de encimas responsables da restrición do crecemento de fagos na bacteria *Escherichia coli*. Un dos encimas metilaba o ADN e denominouse metilase, e o outro clivaba o ADN non metilado en puntos concretos e denominouse ''nuclease de restrición".

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Endonuclease
* Exonuclease
* Encima de restrición
* Proba de protección de nuclease
* Nuclease dedo de cinc
* Nuclease micrococal
* Nuclease S1
* Nuclease P1
* HindIII, EcoRI
* Endonuclease homing
* Dominio PIN

### Ligazóns externas 
* Carta de exemplos de encimas de restrición
* Acción do encima de restrición EcoRI
* Nucleases
Partido Socialista Obrero Español de Andalucía

O **Partido Socialista Obrero Español de Andalucía** (**PSOE-A**) é a federación na comunidade autónoma de Andalucía do Partido Socialista Obrero Español (PSOE), anteriormente coñecida como Federación Socialista Andaluza (FSA).

Fundado en 1977, o PSOE de Andalucía gobernou a rexión dende 1978 de forma ininterrompida, e gañou todas as eleccións autonómicas dende a constitución da autonomía andaluza agás as eleccións de marzo de 2012, nas que se situou como segunda forza política tras o Partido Popular Andaluz, podendo non obstante formar goberno grazas a un pacto con Izquierda Unida Los Verdes-Convocatoria por Andalucía.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial
Feins

**Feins** (*Finioù* en bretón, *Feins* en galó) é un concello francés do departamento de Ille e Vilaine, na rexión da Bretaña, en Francia.

## Demografía 
## Administración
Minihi Levenez

**Minihi Levenez** é unha asociación bretoa de inspiración católica creada en 1984 a iniciativa de Francis Barbu, bispo de Quimper e Léon  e baixo a dirección do sacerdote e escritor Job an Irien para unir ás persoas de cultura bretoa e fe cristiá da súa diocese. A asociación ten ao seu cargo a editorial homónima que publica unha revista de igual nome ao da asociación e libros na súa maioría bilingües de inspiración cristiá. Tamén edita as traducións bretoas da Biblia e o misal.
A asociación organiza conferencias para dar a coñecer o patrimonio relixioso da diocese, organiza peregrinacións a outros países celtas: Irlanda, Escocia, Cornualla, Gales para seguir as orixes dos primeiros santos bretóns vidos do outro lado da Canle da Mancha. E mais tamén organiza peregrinacións a Terra Santa. Organiza cursos de bretón para adultos e obradoiros de cantos relixiosos bretóns, incluíndo a edición de libros de cánticos con CD. A editorial publica sobre todos libros sobre santos bretóns ou célticos, de espiritualidade e de arte relixiosa bretoa e algunhas obras de banda deseñada para nenos, como a tradución bretoa de *Les Aventures de Loupio* de Jean-François Kieffer . Entre outros autores publicaron obras na súa editorial Yves-Pascal Castel, Bernard Tanguy ou Fañch Morvannou.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web de Minihi Levenez
Auga Editora

**Auga Editora** é unha editorial galega fundada en 2008 con sede en Santiago de Compostela e que edita en galego e castelán. Publica libros de terapias naturais e alternativas, divugación científica nos que salienta *A ciencia no punto de mira* de Jorge Mira Premio da Crítica Galicia 2011, e que segundo a propia editorial vai na terceira edición, de historia e ensaio, e mais tamén clásicos galegos.
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Asociación Galega de Editoras
Herberto Helder

**Herberto Helder de Oliveira**, nado en Funchal o 23 de novembro de 1930 e finado en Cascais o 23 de marzo de 2015, foi un poeta portugués.

## Biografía 
Frecuentou a Facultade de Letras da Universidade de Coímbra, tendo traballado en Lisboa como xornalista, bibliotecario, tradutor e presentador de programas de radio. Viaxou por diversos países da Europa realizando varios traballos sen relación coa literatura, e foi redactor da revista *Notícia* en Luanda, Angola en 1971, onde sufriu un grave accidente. Tamén foi un dos colaboradores da efémera revista *Pirâmide* (1959-1960).

Foi considerado un dos máis orixinais poetas de lingua portuguesa. Era unha figura misántropa, e en torno del pairou unha atmosfera misteriosa, por ter rexeitado premios e conceder entrevistas. En 1994, foi o vencedor do *Prémio Pessoa*, que recusou.

A súa escrita comezou por situarse no ámbito dun surrealismo tardío. En 1964 organizou con António Aragão o *1º caderno antológico de Poesia Experimental* (*Cadernos de Hoje*, Mondar editores). Escribiu mentres tanto *Os Passos em Volta*, un libro que, a través de varios contos, suxire as viaxes deambulatorias dunha personaxe por entre cidades e espazos cotiáns, colocando ao mesmo tempo incertezas acerca da identidade propia de cada ser humano (ficción); *Photomaton e Vox* é unha colectánea de ensaios, textos e varios poemas. *Poesia Toda* é o título dunha antoloxía persoal dos seus libros de poesía que ten sido depurada ao longo dos anos. Algúns dos seus libros desapareceron das máis recentes edicións da *Poesia Toda*, rebautizada *Ofício Cantante*.

A crítica literaria aproxima a súa linguaxe poética ao universo da Alquimia, da mística, da Mitoloxía edipiana e da imaxe da Nai.

## Obra 
### Poesía 
* *Poesia – O Amor em Visita* (1958).
* *A Colher na Boca* (1961).
* *Poemacto* (1961).
* *Lugar* (1962).
* *Electrònicolírica* (1964).
* *Húmus: poema-montagem* (1967).
* *Retrato em Movimento* (1967).
* *Ofício Cantante: 1953-1963 Antologia* (1967).
* *O Bebedor Nocturno* (1968).
* *Vocação Animal* (1971).
* *Poesia Toda* (1º vol. de 1953 a 1966; 2º vol. de 1963 a 1971) (1973).
* *Cobra* (1977).
* *O Corpo o Luxo a Obra* (1978).
* *Photomaton & Vox* (1979).
* *Flash* (1980).
* *A Plenos Pulmões* (1981).
* *Poesia Toda 1953-1980* (1981).
* *A Cabeça entre as Mãos* (1982).
* *As Magias* (1987).
* *Última Ciência* (1988).
* *Do Mundo* (1994).
* *Poesia Toda* (1996).
* *Ou o poema contínuo: súmula* (2001).
* *A Faca Não Corta o Fogo - Súmula & Inédita* (2008).
* *Ofício Cantante - Poesia Completa* (2009).
* *Servidões* (2013).
* *A Morte Sem Mestre* (2014).

### Ficción 
* *Os Passos em Volta* (1963).
* *Apresentação do Rosto* (1968).
* *A Faca Não Corta o Fogo* (2008).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Poemas e fotos 
* Poemas e Introdução à Obra Poética de Herberto Helder 
* Herberto Helder, in memoriam- Revista Palavra Comum
Narciso Goy

**Narciso Goy Arias** foi un tipógrafo e xornalista galego.

## Traxectoria 
Foi presidente da Juventud Socialista de Vigo (1904). Representou ás Agrupacións Socialistas de Marín e Vigo no VIII Congreso do PSOE en 1908. Foi redactor de *Solidaridad* e *El Pueblo*, desde onde publicitou as edicións de *La Escuela Moderna*. 

Durante a ditadura de Primo de Rivera foi nomeado concelleiro de Vigo en 1927 e elixido tenente de alcalde.

## Notas
Tony Hawk

**Anthony Frank "Tony" Hawk**, nado en Carlsbad (California) o 12 de maio de 1968, é un ex-skater e actor alcumado "The Birdman". Hawk é coñecido por ser o primeiro skater en conseguir un 900 e polos videoxogos baseados na súa imaxe, distribuídos por Activision. É considerado como un dos máis exitosos e influentes pioneiros do skate vertical.

No 2002, creou o "Boom Boom HuckJam", unha exhibición de deportes extremos e comezou unha xira que saíu de Las Vegas. Ó longo da súa carreira, Hawk apareceu en numerosos filmes, series e videoxogos. Tamén estivo involucrado en varias actividades filantrópicas, como a súa propia Tony Hawk Foundation que axuda a construír pistas de skate en áreas desfavorecidas.

## Vida temperá 
Tony Hawk naceu o 12 de maio de 1968 en San Diego, California, fillo de Nancy e Frank Peter Rupert Hawk, e criouse en San Diego. Ten dúas irmás máis vellas, Pat e Lenore, e un irmán máis vello, Steve.

Hawk asistiu a tres escolas secundarias e graduouse na Torrey Pines High School en 1986. Enumerou a Steve Caballero e Christian Hosoi como as súas influencias nese momento.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Cecilia Payne-Gaposchkin

**Cecilia Payne-Gaposchkin**, nada o 10 de maio de 1900 en Wendover (Inglaterra) e finada o 7 de decembro de 1979 en Cambridge (EUA), foi unha astrónoma anglo-estadounidense. En 1925, na súa tese de doutoramento, indicou que as estrelas están compostas na súa meirande parte por hidróxeno e helio. Este traballo foi considerado durante moito tempo como "a máis destacada tese de doutoramento escrita nunca en astronomía".

## Traxectoria 
Cecilia Payne e estudou botánica, física e química na Universidade de Cambridge. A súa condición de muller imposibilitoulle conseguir un título, polo que abandonou Inglaterra en 1922. Marchou vivir aos Estados Unidos, e nacionalizouse en 1931.

En 1925 converteuse na primeira persoa en ter un doutoramento en astronomía no Radcliffe College (hoxe, parte da Universidade Harvard) pola súa disertación *Stellar Atmospheres, A Contribution to the Observational Study of High Temperature in the Reversing Layers of Stars* (“Atmosferas estelares, unha contribución ó estudo da observación das altas temperaturas nas capas invertidas das estrelas”). miniatura|esquerda|Cecilia Helena Payne-Gaposchkin traballando

O astrónomo Otto Struve cualificou o traballo de Cecilia como “sen dúbida a tese de doutoramento en astronomía máis sobresaínte da historia”. Aplicou a teoría da ionización desenvolta polo físico Meghnad Saha para relacionar de xeito exacto a clasificación espectral das estrelas coa súa temperatura absoluta. A tese estableceu que o hidróxeno era o compoñente principal das estrelas.

Nunha viaxe posterior por Europa en 1933 coñeceu o astrofísico ruso Sergei I. Gaposchkin en Alemaña. Axudouno a conseguir un visado para os Estados Unidos, casaron en marzo de 1934 e tiveron tres fillos. Payne-Gaposchkin seguiu en activo toda a súa vida en Harvard. Tardou varias décadas en ter un posto oficial: ata 1938 non se lle concedeu o título de “astrónoma”. En 1956 foi a primeira muller en ser profesora asociada en Harvard. Posteriormente, foi tamén a primeira en dirixir un departamento na mesma universidade.

## Premios e honores 
* Premio Annie J. Cannon en Astronomía (1934)
* Lectura do *Henry Norris Russell* da American Astronomical Society (1976)
* O Asteroide 2039 Payne-Gaposchkin leva o seu nome.

## Citas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
**Cecilia Payne-Gaposchkin: An Autobiography and Other Recollections*, Cecilia Payne-Gaposchkin, Katherine Haramundanis, ed. (Cambridge University Press, Cambridge, 1984).
*Claramunt Vallespí, Rosa; Claramunt Vallespí, Teresa (2012). *MUJERES EN CIENCIA Y TECNOLOGIA*. UNED. ISBN 9788436264210.
*Tsjeng, Zing (2020). *Mujeres olvidadas : las científicas*. Madrid. ISBN 978-84-415-4214-3,
### Ligazóns externas 
* Cecilia Payne-Gaposchkin: Astronomer and Astrophysicist, 1900-1980 (“The Most Brilliant Ph.D. Thesis Ever Written in Astronomy” by Owen Gingerich)
;Obituarios
* 
* *Physics Today* **33** (1980) 64
* QJRAS **23** (1982) 450
Patty Mills

**Patrick Sammy "Patty" Mills**, nado o 11 de agosto de 1988 en Camberra, é un xogador australiano de baloncesto profesional que xoga nos Atlanta Hawks da National Basketball Association (NBA).

## Traxectoria profesional 
Mills foi elixido na 55ª posición do Draft da NBA de 2009 polos Portland Trail Blazers. Na súa tempada coma rookie sufriu unha lesión no seu pé dereito, e tivo que pasar polo quirófano. Tras a súa recuperación, foi asignado ós Idaho Stampede, afiliado dos Blazers na NBA Development League. Mills fixo o seu debut na NBA o 4 de xaneiro de 2010. En 5 minutos de xogo fixo dúas asistencias.

O 29 de agosto de 2011, durante o lockout da NBA, Mills asinou cos Melbourne Tigers australiano. Despois de nove partidos cos Tigers, deixou o equipo para fichar polos Xinjiang Flying Tigers da China.

O 27 de marzo de 2012, Mills asinou cos San Antonio Spurs. En San Antonio conseguiu o seu primeiro campionato da NBA na tempada 2013-14, despois de que os Spurs derrotaran ós Miami Heat por 4-1 nas Finais da NBA.

O 10 de agosto de 2021, Mills asinou cos Brooklyn Nets.

## Estatísticas NBA 
### Tempada regular 
### Playoffs 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en NBA.com 
* Estatísticas en Basketball-Reference.com
El Magisterio Gallego

***El Magisterio Gallego*** foi un periódico editado en Santiago de Compostela entre 1882 e 1922.

## Historia e características 
Subtitulada *Revista de Instrucción Primaria. Destinada á defender los intereses y derechos de los maestros del distrito universitario de Galicia*, apareceu o 10 de xullo de 1882. Xurdiu para substituír a *El Eco del Magisterio*. Publicábase os días 10, 20 e 30 de cada mes e despois os días 5, 15 e 25. Foro os seus directores Joaquín Reinoso, Augusto Milón e Celestino Buján Suárez. Entre as súas seccións incluía unha de carácter oficial, outra doutrinal e un folletín no que se inserían as disposicións oficiais. En 1913 publicábase cunha tiraxe de 1&nbsp;000 exemplares. Aínda se publicaba en 1922.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
Celestino Buján Suárez

**Celestino Buján Suárez**, nado en Argalo (Noia) en 1859 e finado en Santiago de Compostela o 5 de abril de 1927, foi un mestre e xornalista galego.

## Traxectoria 
Iniciou a súa profesión de mestre en 1878. Foi mestre nacional nas escolas elementais de Cesuras (1878-1882), Serantes (1882-1887) e Lugo (1887-1893). Desde marzo de 1893 traballou como mestre interino do Colexio de Xordomudos e Cegos de Santiago de Compostela, obtendo a praza en propiedade en 1900. Despois foi profesor auxiliar e, desde o 11 de febreiro de 1897, secretario da Escola Normal de Santiago de Compostela. Fundou e dirixiu en 1892 a revista de primeiro ensino *El Mensajero* (Lugo) e dirixiu *El Magisterio Gallego*. Tamén colaborou con outros xornais, como *La Idea Moderna* (Lugo).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Mario Hezonja

**Mario Hezonja**, nado en Dubrovnik o 25 de febreiro de 1995, é un xogador profesional de baloncesto croata que xoga no Real Madrid da Liga ACB. Mide 2,02 metros e pode xogar de escolta e de ala.

## Traxectoria 
Hezonja comezou a xogar ó baloncesto ós 13 anos no KK Dubrovnik, onde estivo dous anos. Tras rematar a escola primaria, asinou un contrato co KK Zagreb. En xullo de 2012, Hezonja asinou un contrato de tres anos co FC Barcelona da Liga ACB. Durante a tempada 2012-13 xogou para o filial do equipo azulgrana na LEB Ouro. Ó remate do ano 2012, foi nomeado ó premio ó mellor xogador europeo de menos de 22 anos, pero finalmente o gañador foi Jonas Valančiūnas. O 25 de xuño de 2015, foi elixido na 5ª posición do Draft da NBA de 2015 polos Orlando Magic.

O 6 de xullo de 2018, Hezonja asinou cos New York Knicks.

O 3 de xullo de 2019, Hezonja asinou cos Portland Trail Blazers.

O 20 de novembro de 2020, Hezonja foi traspasado ós Memphis Grizzlies nun traspaso entre tres equipos. O 11 de decembro de 2020, foi cortado polos Grizzlies.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en NBA.com 
* Estatísticas en Basketball-Reference.com  
* Perfil en Euroleague.net
Lara Cardella

**Lara Cardella**, nada en Licata (provincia de Agrigento) o 13 de novembro de 1969, é unha escritora siciliana.

## Traxectoria 
En 1989 publicou a novela *Volevo i pantaloni*, con trazos autobiográficos. Nela describe as vivencias dunha rapaza adolescente na Sicilia machista da década de 1980. A novela foi traducida a diversas linguas e adaptada ao cinema con dirección de Maurizio Ponzi. En 1995 publicou a continuación da obra, *Volevo i pantaloni 2*.

En 1991 publicou *Intorno a Laura*, a medio camiño entre a novela e o drama teatral. Na obra *Finestre accese* (2000) trata, entre outros, o tema da mafia.

## Obra 
* *Volevo i pantaloni* (1989). ISBN 88-04-32506-2
* *Intorno a Laura* (1991). ISBN 88-04-34960-3
* *Fedra se ne va* (1992). ISBN 88-04-35971-4
* *Una ragazza normale* (1994). ISBN 88-04-38151-5
* *Volevo i pantaloni 2* (1995). ISBN 88-04-40416-7
* *Detesto il soft* (1997). ISBN 88-17-66108-2
* *Finestre accese* (2000). ISBN 88-17-21101-X
* *131 km/h* (2012). ISBN 88-7899-508-8
* *Io non farò rumore* (2013). ISBN 88-7899-570-3

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* La Magna, F. (2010): *Lo schermo trema. Letteratura siciliana e cinema*. Reggio Calabria: Città del Sole Edizioni. ISBN 978-88-7351-353-7
Volevo i pantaloni

***Volevo i pantaloni*** é unha novela en lingua italiana de Lara Cardella, publicada en 1989 por Arnoldo Mondadori Editore. A obra, de gran carga autobiográfica, conta as vivencias dunha rapaza adolescente, abafada polas restricións mentais e culturais da Sicilia da década de 1980.

## Trama 
Anna é unha rapaza siciliana, que estuda no instituto. Sofre unha situación incómoda por mor do machismo e o atoramento mental da familia e a sociedade retrógrada na que vive. Está sometida a regras sociais que considera inxustas, como a prohibición de maquillarse ou levar minisaia, amais de ter que acatar ríxidas normas de comportamento. Primeiro quere liberarse a través da relixión, e quere facerse monxa para poder levar pantalóns. Despois quere facerse home. Finalmente decide facerse puta.

Fai amizade cunha compañeira de clase, que quere imitar porque é máis libre e emancipada. Sen que os pais o saiban vai a unha festa, onde coñece a Nicola, un rapaz que lle gusta. Ao pouco a familia descobre a relación, e a familia mándaa a casa dunha tía. Ela non quere ir, posto que anos atrás o marido da súa tía lle fixera tocamentos obscenos.

A súa tía déixalle ler o seu diario segredo, no que conta como coñeceu o seu marido. Ao cabo, cando a tía marcha da casa para ir traballar, o seu marido intenta violar a Anna. Esta escapa no medio da noite e denúnciao. De regreso na casa dos pais, acepta casar con Nicola, e xa embarazada promete non deixar a súa filla vivir a mesma humillación, educándoa cunha mentalidade aberta e progresista.

## Adaptacións 
A novela tivo un grande éxito. Foi traducido a diversas linguas, como o inglés (''Good Girls Don't Wear Trousers*), francés (*Je voulais des pantalons*), alemán (*Ich Wollte Hosen*), castelán (*Quería los pantalones*), portugués (*Eu querìa usar calças*), grego (*Ήθελα να φορέσω παντελόνι*), xaponés (ズボンがはきたかったのに, *Zubon ga hakitakatta noni*), neerlandés (*Ik wilde een broek*) ou catalán (*Volia dur pantalons*). Amais foi adaptada ao cinema en 1990 por Maurizio Ponzi, con Giulia Fossà como protagonista. En 1995 a autora publicou a secuela, *Volevo i pantaloni 2''. En 2009, co gallo do vixésimo aniversario da obra, a editorial publicou unha nova edición cunha entrevista á autora.
Jorge Barbi

**Jorge Barbi Alonso**, nado na Guarda en 1950, é un escultor e pintor galego.

## Traxectoria
Comezou a súa carreira como pintor, mais pasou axiña á escultura e á intervención paisaxística. Traballa a *escultura obxecto* e nos *sites* ou lugares sinalizados. En ambos os casos a natureza é nexo conceptual e estético. Na súa obra hai similitudes co artista Ángel Ferránt , especialmente nas obras dos anos 40. Tamén o relacionaron cos artistas *land* e minimalistas tales como Michael Heizer ou W. de María.

## Véxase tamén
### Bibliografía
**Pintores e Escultores Galegos na EXPO 92*. Xunta de Galicia.

### Ligazóns externas 
* Páxina persoal 
*
Xoán Anleo

**Xoán Anleo**, nado en Marín en 1960, é un escultor e artista audiovisual galego. É profesor da Facultade de Belas Artes de Pontevedra, vive e traballa en Vigo.

## Traxectoria
Licenciouse e doutorouse en Belas Artes pola Universidade de Castela-A Mancha. Formouse na Escola Massana de Barcelona, sendo influído polo ambiente conceptual de diferentes artistas cataláns, converténdose nun dos artistas máis experimentais da arte galega, distanciándose das propostas dese momento en Galicia. Formouse tamén na École des Arts Decoratifs de Xenebra (Suíza) e na California State University dos Ánxeles (EUA). Residiu  no Brasil, no centro Capacete do Río de Xaneiro, en La Quiñonera (México D.F.), lugar de convivencia e creación para artistas da América Latina, en Towhouse, no Cairo (Exipto), en Duende, Rotterdam (Países Baixos), Reiquiavik (Islandia) e no centro Künstler und Atelierhaus der Stadt Duisburg, en Alemaña.

Traballa con diversos medios, como a escrita, instalación, fotografía, arte sonora ou danza contemporánea, a edición de múltiples e libros de artista así coma diversas publicacións. Ademais foi fundador dos grupos musicais Nómadas con Carlos Ordóñez e da triloxía Dirty Line, Taiwan e Hands Up! con Chiu Longina.

Está representado en importantes museos e coleccións coma o Museo Nacional Centro de Arte Raíña Sofía, ARTIUM, Centro-Museo Vasco de Arte Contemporánea de Vitoria-Gasteiz, Centro Andaluz de Arte Contemporánea en Sevilla, Centro de Arte Dos de Mayo de Móstoles, Centre d'Art La Panera de Lleida, Museo Extremeño e Iberoamericano de Arte Contemporánea de Badaxoz, MUSAC, Museo de arte Contemporánea de Castela e León e o CGAC, Centro Galego de Arte Contemporánea de Santiago de Compostela.

## Exposicións
* *Desorde*. Museo-Fundación Eugenio Granell de Santiago de Compostela. 2013
* *Cuadernos cuadrículados, habitaciones reservadas, envases dispuestos. Todo en orden*. Galería Ad Hoc de Vigo. 2009
* *Algo vivo cando todo está morto. Algo incerto ante tanta certeza*. Galería Magda Belloti. Festival Off de PhotoEspaña, Madrid 2008

## Véxase tamén
### Bibliografía
**Pintores e Escultores Galegos na EXPO 92*. Xunta de Galicia.

### Ligazóns externas
*Web do artista 
*Obras de Xoán Anleo  na web Artdiscover 
*Xoán Anleo no Festival PhotoEspaña 2008.
Ignacio Basallo

**Ignacio Vázquez Novoa-Basallo**, nado en Ourense en 1952, é un escultor galego.

## Traxectoria
Estudou na Escola de Artes e Oficios de Ourense (1971), en Madrid traballou no taller de Manuel Raba (1972) e iniciou estudos na Escola de San Fernando, e no 1973 estudou na Escola Massana de Barcelona. En 1980, obtén unha bolsa do Ministerio de Cultura.

As súas primeiras exposicións datan dos anos 70. Fortemente inspirado na antropoloxía rural galega. Tamén emprega o *Conceptualismo*, no que se producen diferentes lecturas dun mesmo obxecto.
No ano 2015 é nomeado académico numerario da Real Academia Galega de Belas Artes na sección de escultura.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
**Pintores e Escultores Galegos na EXPO 92*. Xunta de Galicia.

### Ligazóns externas 
*
Xosé Manuel Castro

**Xosé Manuel Castro López**, nado en Viladesuso (Cores, Ponteceso) en 1959, é un escultor galego.

## Traxectoria
Fai un traballo escultórico ligado ó oficio de canteiro. Na súa obra converte a pedra nun obxecto conceptual máis alá da súa iconografía. Así, a pedra, é traballada de maneira intensa e variada. Nos seus traballo reflíctese unha paixón pechada na pedra, tal como vía Mircea Eliade no caso das antigas culturas líticas.

## Véxase tamén
### Bibliografía
**Pintores e Escultores Galegos na EXPO 92*. Xunta de Galicia.
### Ligazóns externas 
* Xosé Manuel Castro Blog persoal .
* Bibliografía en *PintoresGallegos.com* .
Manolo Paz

**Manolo Paz Mouta**, nado en Castrelo, Cambados en 1957, é un escultor galego.
[miniatura|"Menhires", no [Parque escultórico da Torre de Hércules (A Coruña).]]
## Traxectoria 
Estudou na Escola de Artes e Oficios de Santiago de Compostela e foi mestre na Escola de Canteiros de Poio. De oficio canteiro, nas súas obras traballa mormente o granito galego. Os seus traballos reflicten unha conciencia antropolóxica, que aparece definida na pedra. Á súa vez mostran un paganismo lírico e telúrico propio das vellas culturas, que posteriormente se trasladou ó románico e barroco galego.

No ano 2011 foi nomeado académico numerario da Real Academia Galega de Belas Artes na sección de escultura.

## Premios
Recibiu o Premio Cultura Galega das Artes Plásticas en 2011.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
**Pintores e Escultores Galegos na EXPO 92*. Xunta de Galicia.
* 
* 
* 
* *Artistas Escultores. VI Expresionismos-Abstraccións*. Nova Galicia Edicións. ISBN 978-84-96070-87-5.

### Ligazóns externas 
* Páxina da Fundación Manolo Paz .
*
Luís Borrajo

miniatura|"Muller espida". Escultura de Borrajo. Alameda de Ourense.

miniatura|"Encontro cardinal". Escultura que se amosa na avenida Xoán XXIII, de Santiago de Compostela, deseñada por Julio Camba e esculpida por Luís Borrajo en 1998.

**Luís Borrajo Vázquez**, nado en Ourense en 1950 e finado o 15 de decembro de 2005, foi un escultor galego que levou a cabo toda a súa produción nun estudio situado na localidade ourensá de Vilardevós.

## Traxectoria
Formado en Madrid na tradición construtivista das vangardas históricas. Nos inicios amosa puntos de encontro cos aceiros de Anthony Caro e Eduardo Chillida. Porén, a partir dos anos 80 comeza a empregar a madeira, creando imaxes e aveños da antropoloxía material do labrego galego. O finais dos anos 80 volve ao aceiro industrial.

Borrajo cultivou especialmente a escultura monumental de obra pública. Del salientaron os críticos o seu rigor técnico no dominio da fundición, o corte e a soldadura dos metais. Cualificárono como "un dos representantes da escultura como construción e espazo social, herdeiro dunha tradición que iría de Malevich a Oteiza e Chillida, pasando por Caro, que incorpora o aceiro industrial asociado á estrutura xeométrica da madeira".  Salienta o interese de Borrajo polo concepto espacial e a pluralidade de ángulos, o achegamento e o acoplamento de láminas de aceiro oxidado.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
*Fernández Cid, Miguel; Castro, Xosé A*. Pintores e Escultores Galegos na EXPO 92*. Xunta de Galicia, 1992. Catálogo de exposición.
### Ligazóns externas 
* *Fallece el escultor ourensano Luis Borrajo, autor de importantes obras públicas y privadas*. La Voz de Galicia, 16 de decembro de 2005.
* Gallego Esperanza, Mercedes. *Las esculturas de Luís Borrajo*. En *www.mercedesgallego.es*
Paco Pestana

**Paco Pestana Díaz**, nado en Peredo (Castroverde) o 25 de xullo de 1949 e finado en Lugo o 11 de outubro de 2021, foi un escultor galego.

## Traxectoria 
Inspirado nas vivencias rurais, que exterioriza cunha gran carga de intelectualidade urbana; que ó final transcribe en evocación surrealista. Traballa con madeira. Inventa iconografías, na que a evocación totémica e ritual é abondosa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* *Pintores e Escultores Galegos na EXPO 92*. Xunta de Galicia.
Miguel Mosquera

**Miguel Mosquera**, nado en Ourense en 1953, é un pintor e impresor galego.
## Traxectoria
Pertence á xeración do Grupo Atlántica, mais non participou nas actividades deste grupo nin se preocupou porque o seu nome se integrase nos seus canles de presentación. Deuse a coñecer nos anos setenta, mais foi na década seguinte cando o seu proxecto acada maior definición. Nas súas orixes demostrou interese polas obras de Jasper Johns ou Frank Stella, que combina co instalacións decarácter máis apaixonado. No emprego de cores demostra o seu interese construtivo.

## Véxase tamén
### Bibliografía
**Pintores e Escultores Galegos na EXPO 92*. Xunta de Galicia.
* Enciclopedia Gallega Plástica Gallega. Editada por Caixavigo.
* Enciclopedia del Arte Españoldel Siglo XX. Francisco Calvo Serraller -EditorialMondadori
* Enciclopedia Universal Larrouse. Editorial Planeta
* Guía da Arte de Galicia. Editorial Galaxia
* Estampas 1984-1985. Real Academia de Bellas Artes. Calcografía Nacional
* Gran Enciclopedia de Arte de Galicia. Editorial Hércules
* Auria. Cien Obras maestras del arte de Ourense. Editorial La Región
* Artistas Galegos.Tomo Pintores /neoexpresionismo-abstraccións.Editoral    Nova Galicia Edición

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Enrique Velasco

**Enrique Velasco Vieitez**, nado en Pontevedra en 1954, é un escultor galego.

## Traxectoria
[miniatura|*Camiño de xuncos* na [Illa das Esculturas.]]
Comezou a traballar ligado á Escola de Canteiros de Pontevedra. Isto fixo que durante os anos 80 só emprega a pedra. Subordina o material á construción de formas xeométricas que xogan coas antinomías positivo-negativo, simetría-asimetría e baleiros-volumes. Posteriormente incorporou o ferro. Logo, dende a segunda metade dos anos 80 incorpora materiais industriais e incluso tecnoloxía. Nos seus últimos traballos reflíctese unha reflexión sobre as posibilidades de integrar pintura, escultura e arquitectura.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
**Pintores e Escultores Galegos na EXPO 92* (1992). Xunta de Galicia. ISBN 84-604-2366-2.
Transvección (xenética)

A **transvección** é un fenómeno epixenético que se orixina pola interacción entre un alelo dun cromosoma e o correspondente alelo do cromosoma homólogo. A transvección pode facer que un xene se active ou se reprima. Pode darse tamén entre rexións non alélicas dun xenoma e en rexións do xenoma que non se transcriben.

A primeira observación dun apareamento de cromosomas mitótico (é dicir, non meiótico, xa que na meiose é algo normal) descubriuno por microscopía en 1908 Nettie Stevens.
Edward B. Lewis no Instituto Tecnolóxico de California (Caltech) descubriu a transvección no complexo xénico *bithorax* na mosca *Drosophila* na década de 1950. Desde entón, a transvección foi observada noutros loci de *Drosophila*, como o *white*, *decapentaplegic*, ollos ausentes e *yellow*.
 Ed Lewis afirmou que "operacionalmente, a transvección ocorre se o fenotipo dun xenotipo dado pode ser alterado soamente por alteración do apareamento somático (ou meiótico). Tal alteración pode xeralmente realizarse pola introdución dun rearranxo heterocigótico que altera o apareamento na rexión relevante pero non ten efecto de posición por si mesmo sobre o fenotipo" (citado por Ting Wu e Jim Morris, 1999). Recentemente, os fenómenos mediados polo apareamento observáronse en especies distintas de *Drosophila melanogaster*, como ratos, humanos, plantas, nematodos, insectos, e fungos. Á luz destes descubrimentos, a transvección pode representar unha forma ampla e potente de regulación xénica.

A transvección parece depender do apareamento dos cromosomas. Nalgúns casos, se un alelo está situado nun cromosoma diferente debido a que houbo unha translocación, non se produce transvección. A transvección pode ás veces ser restaurada nunha translocación en homocigoto, na que ambos os alelos poden de novo aparearse. A restauración do fenotipo foi observada nos xenes *bithorax*, *decapentaplegic*, ollos ausentes, e *vestigial*, e con transxenes de *white*. Nalgúns casos, a transvección entre dous alelos orixina a complementación intraxénica, mentres que a perturbación da transvección altera a complementación.

Crese que a transvección ocorre por medio dunha variedade de mecanismos. Nun mecanismo, os amplificadores (*enhancers*) dun alelo activan o promotor dun segundo alelo apareado. Outros mecanismos son o silenciamento sensible ao apareamento e o bypass de amplificador dun illador da cromatina por medio de cambios mediados por apareamento na estrutura dun xene.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Complementación (xenética)
Coeficiente de extinción

**Coeficiente de extinción** pode referirse a distintas magnitudes relacionadas coa absorción de luz nun medio material:

*En química, o coeficiente másico de extinción (tamén chamado *coeficiente másico de atenuación* ou *coeficiente másico de absorción*) e o coeficiente molar de extinción son parámetros que definen o intensamente que unha substancia absorbe a luz a unha lonxitude de onda determinada, por unidade de masa ou por concentración molar, respectivamente.
*En física, o "coeficiente de extinción" é a parte imaxinaria do índice de refracción complexo, que tamén está relacionado coa absorción de luz.

(Para unha relación cuantitativa entre a definición física e a química, ver Descrición matemática da opacidade.)
Earl Monroe

**Vernon Earl Monroe**, nado o 21 de novembro de 1944 en Filadelfia, Pensilvania, é un ex xogador profesional de baloncesto estadounidense da National Basketball Association (NBA). Foi seleccionado no segundo posto da primeira rolda do Draft de 1967 polos Baltimore Bullets (actuais Washington Wizards), onde xogaría até 1971. No seu primeiro ano como profesional, 1968, conseguiu gañar o premio ao Rookie do Ano. Con todo, o seu maior éxito foi noutro equipo, xa que consegue facerse co anel de campión da NBA en 1973 cos New York Knicks. A nivel individual, tamén foron destacábeis as súas catro presenzas no All-Star. En 1990 pasou a formar parte do Basketball Hall of Fame como xogador e, seis anos despois, en 1996, foi seleccionado como uns dos "Cincuenta mellores xogadores da historia da NBA". Os dous equipos nos que xogou profesionalmente retiraron o seu dorsal como homenaxe a súa carreira. Foi alcumado habitualmente como "The Pearl".

## Traxectoria 
### Universidade 
Monroe xogou na pequena universidade de Winston-Salem State, no estado de Carolina do Norte, pertencente á segunda división da NCAA. Tras un frouxo primeiro ano, anotando tan só 7 puntos por partido, a súa participación foi facéndose maior, e no seu último ano de carreira presentou unhas destacábeis estatísticas de 41,5 puntos e 6,7 rebotes, que o levaron a ser considerado mellor xogador do ano da División 2 da liga universitaria, gañando o seu equipo o título ese mesmo ano.

### NBA 
Foi elixido no segundo posto da primeira rolda do Draft da NBA de 1967 polos Baltimore Bullets. Non defraudou, e no seu primeiro ano foi elixido Rookie do Ano, tras facer unha media de 24,3 puntos, 5,3 rebotes e 4,3 asistencias por partido, incluíndo unha destacábel actuación contra Los Angeles Lakers na que anotou 56 puntos, o que supón a terceira mellor marca nun partido para un novato en toda a historia da NBA. Neses primeiros anos en Baltimore formou unha excelente parella con Wes Unseld, e chegaron a disputar a final do campionato en 1971.

A principios da tempada 1971-72 foi traspasado aos Knicks de Nova York, e alí coincidiu con outro gran xogador, Walt Frazier, co cal formou un dos mellores *backcourt*, ou parella de base-escolta, de todos os tempos. Xuntos conseguiron o título da NBA en 1973. Tras nove anos na cidade dos rañaceos, Monroe retirouse en 1980 por mor dunha lesión na xeonllo.

#### Equipos 
* Baltimore Bullets (1967–1971)
* New York Knicks (1971–1980)

## Palmarés 
* Campión da NBA (1973).
* Catro veces All-Star (1969, 1971, 1975, 1977).
* Unha vez no Primeiro equipo da NBA (1969).
* Unha vez Rookie do Ano da NBA (1964).
* Unha vez no Primeiro equipo rookie da NBA (1968).
* Nomeado un dos 50 mellores xogadores da historia da NBA (1996).
* Membro do Basketball Hall of Fame como xogador (1990).
* Número 10 retirado polos Washinton Wizards.
* Número 15 retirado polos New York Knicks.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Estatísticas de Earl Monroe 
* Perfil de Earl Monroe en NBA History
* Biografía de Earl Monroe no Basketball Hall of Fame