Templete de San Pietro in Montorio

O **Templete de San Pietro in Montorio**, tamén chamado **Tempietto di San Pietro in Montorio** ou **Tempietto de Bramante**, é un pequeno edificio circular situado no centro dun dos patios do convento de San Pietro in Montorio, en Roma, no outeiro Gianicolo e está situado na Praza di san Pietro in Montorio, 2. Está considerado un dos exemplos máis significativos da arquitectura renacentista, dos que manifesta dos temas fundamentais, como o plan central, a recuperación da arquitectura romana antiga e a investigación proporcional e xeométrica na relación entre as partes. Pero a característica principal desta obra é que foi o primeiro edificio renacentista no que a naos ou cella está rodeada, ao xeito clásico, cun anel de columnas con arquitrabe.

## Historia 
Máis tarde no complexo do convento houbo unha congregación española e aínda hoxe unha parte dos edificios que rodean o templo son a sede da Academia de España. Quizais foi deseñado en 1502, pero hai algunhas dúbidas sobre os anos de deseño e construción xa que, debido á falta de documentación, hai autores que propoñen aprazar a datación arredor de 1510, facéndoa parecer contemporánea dos grandes proxectos de Bramante.  

A obra foi encargada a Bramante polo cardeal castelán Bernardino López de Carvajal, que aspiraba ao Papado, pero foron os Reis Católicos os que o financiaron en honor ao nacemento do seu único fillo varón, que coincidiu coa festividade de san Pedro Apóstolo. O lugar escolleito para o pequeno edificio foi o lugar que marcaba o martirio de San Pedro que, segundo a tradición, producírase precisamente no outeiro do Gianicolo. Desde a construción, a obra foi moi celebrada polos eruditos da época: tanto Serlio coma Palladio consideraron o edificio digno de aparecer xunto ás obras dos antigos e ademais influíu, directa ou indirectamenete, en moitas obras arquitectónicas posteriores. Igualmente, Vasari a representa nun fresco na Sala Regia. 

No século XVII, a construción sufriu algúns cambios, que incluíron a lixeira elevación da cúpula, a modificación da lanterna e a construción de escaleiras para o acceso á cripta. 

## Descrición 
miniatura| O templo nunha ilustración de principios do século XX |esquerdaO templo, monóptero e períptero, ten un corpo cilíndrico, que constitúe a *cella* do templo, cuxos muros están escavados por nichos excepcionalmente profundos, decorados con cunchas, e marcado por pilastras como unha a proxección xeométrica das columnas do perístilo. O edificio, que é unha recreación dun templo romano de planta circular, 

O edificio está sobre unha cripta circular, xa existente, cuxo centro indica o lugar onde tería sido plantada a cruz do martirio de san Pedro, que se convertera no eixo ideal de toda a construción. A cripta maila planta circular resalta a relación cos *martyrium* de época paleocristiá*.* Seguramente, na época de Bramante, críase que que esa cripta correspondería aos restos do *Tropeion Petri*, a pequena capela ou monumento á que, segundo un testemuño do século II e á tradición, se lle encomendou a memoria do enterro de San Pedro ou do martirio. Á cripta accédese por escaleiras externas construídas no século XVII; orixinalmente só había unha pequena escaleira situada por tras do altar.

## A recuperación do antigo 
O pequeno edificio está modelado conscientemente sobre un templo circular periférico, unha tipoloxía descrita por Vitruvio e empregada pola antiga arquitectura romana e dos que se conservaron algúns exemplos visibles e bastante intactos como o Templo de Vesta de Tívoli, o Templo de Vesta no Foro e o Templo de Hércules Vitorioso (que na época críase que era tamén un templo dedicado a Vesta) en Roma. 

Non obstante, estes exemplos, que Bramante seguramente tivo a oportunidade de ver, non explican a morfoloxía do templo, salvo o perístilo. A referencia ao clasicismo é máis completa se se refire á descrición do templo circular exterior feita por Vitruvio, o cal usa o termo "tholos" na descrición concisa que, primeiro Francesco di Giorgio Martini e logo Bramante, pretendían como cúpula creando, de feito, unha nova tipoloxía. 

Dado o propósito do templo, esta referencia serviu, quizais, para clasificar como paleocristiáns ás pequenas construcións circulares xeralmente destinadas como *martyiria.* Pódense recordar, neste senso, os exemplos do Mausoleo de Santa Costanza e a Basílica de Santo Estéfano Rotondo al Celio. 

## O plan central 
miniatura|esquerda|200 px| A planta nun gravado de Palladiominiatura|251x251px|O proxecto global visto por Serlio |alt=Outra referencia de Bramante foi a planta circular do Panteón, de moito maior tamaño. De feito, a construción do templo está no centro das investigacións que implicaron a tódolos arquitectos do Renacemento relacionados co plan central como modelo para representar a realidade divina e o cosmos;  isto é así, especialmente, para a forma circular, como expresión conceptual e visual da "figura do mundo"  . 

No caso do templete, a circularidade agudízase na concepción do proxecto global orixinal, o que orixina unha serie de círculos concéntricos a partir do chan interior, ata o pórtico do patio non realizado. 

Estes mesturas culturais, aos que o neoplatonismo non era estraño, levaron á concepción do templo máis grande do cristianismo, a basílica de San Pedro, no Vaticano, de cuxa planta, Bramante, puido sacar algúns elementos do templete e, en particular, da cúpula. Este paso entre o moi pequeno do templete e o colosal do Panteón e da Basílica de San Pedro, revela o carácter conceptual do pequeno *sacelo* ou capela, cuxas características arquitectónicas parecen estar motivadas por valores simbólicos precisos ligados á figura do santo. 

A realización experimental de Bramante tamén se atopa paralela nalgunhas obras pictóricas, incluída a pintura contemporánea de Rafael, *Os esponsais da Virxe*, como proba da importancia do tema do templo circular na cultura de principios do século XVI. 
## Simboloxía 
miniatura|Estrutura xeométrica do templete|esquerda|240x240pxAdemais da xénese e das implicacións culturais xerais do concepto arquitectónico, no templete identificáronse varios símbolos: 

* o uso da orde dórico-toscana, segundo Vitruvio, identifica a San Pedro como unha figura "heroica";
* a cripta, a capela e a cúpula podían representar, sucesivamente, a Igrexa orixinal das catacumbas, a Igrexa militante contemporánea e a Igrexa triunfante na gloria do ceo; 
* no perímetro do templo hai 16 columnas: o número 16 é considerado perfecto por Vitruvio como 16 = 10 + 6 e ambos números son perfectos segundo os pitagóricos. 

## Xeometría e proporcións 
A construción concíbese a través de simples relacións xeométricas: 

* a altura (incluíndo arquitrabe, friso e cornixa) é igual á distancia desta, da cornixa, ata o cumio da cúpula;
* a cúpula do edificio ten un radio igual á súa altura e á altura do tambor sobre o que descansa; neste relación, hai unha clara referencia ao Panteón (no que a cúpula, tamén hemisférica, é a metade da altura exacta do edificio completo); 
* o diámetro da circunferencia externa das columnas é igual a 3/2 do diámetro da cúpula. 
## Galería 

Ficheiro:Tempietto del Bramante Innen.jpg|Vista do interior da capela
Ficheiro:011Tempietto-San-Pietro-in-Montorio-Rome.jpg|Interior da cúpula
Ficheiro:Tempietto San Pierto interior.jpg|Vista do interior da cripta
Ficheiro:Tempietto del Bramante Rückseite.jpg|Detalle do corpo inferior
Ficheiro:Tempietto del Bramante Triglyphenfries.jpg|Detalle dos tríglifos e métopas
Ficheiro:003Tempietto-San-Pietro-in-Montorio-Rome.jpg|Vista da balaustrada e da cúpula
Ficheiro:Tempietto, Wappen über Eingang.jpg|Vista do escudo sobre a entrada

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
#### Fontes antigas 
*
*

#### Fontes actuais 
*
*
*
*
*
*
*
*

### Outros artigos 
*Panteón de Roma