A Fonsagrada

**A Fonsagrada** é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca da Fonsagrada, da que é capital. Segundo o IGE en 2018 tiña 3.589 habitantes (4856 no 2006, 4949 no 2005, 5007 no 2004, 4993 no 2003). Cunha superficie de 438,4&nbsp;km² é o concello máis grande de Galicia. O xentilicio é «», «» ou «».

## Xeografía 
### Demografía 
Evolución da poboación do concello:

## Historia 
Segundo algúns autores, a historia da Fonsagrada remóntase a antes do século IV, como estación dun itinerario entre Asturias e Lugo, empregando unha vía romana que precedía a vellos camiños de tempos prehistóricos. Posiblemente xa houbese poboadores hai 30.000 anos.

A súa historia xira en torno ao Camiño Primitivo de Santiago, que entra no concello polo alto do Acebo atravesando a vila da Fonsagrada, centro da devoción e visita obrigada á **capela de Santa María**, onde existía un albergue e unha fonte, cuxo nome (*Fontem Sacra*) podería ser a orixe do topónimo de "Fonsagrada". Finalmente, a ruta sae do concello pola aldea de Paradavella.

A súa localización na ruta xacobea fundamentou a construción de varios hospitais de peregrinos, como o da aldea de Montouto, mandado construír por Pedro I o Cruel, a mediados do século XIV: o Real Hospital de Santiago de Montouto foi construído a carón doutro máis antigo, que foi rexentado por hospitaleiros ata mediados do século XX.

O concello da Fonsagrada, xunto co de Negueira de Muñiz, formou parte ata 1835 do Concello de Burón, cuxa capitalidade ostentaba a vila da Pobra de Burón, fundada en torno ao ano 1200.

Cara a mediados do século XIV, estas terras caeron baixo o dominio dos condes de Trastámara, pasando logo a mans do conde de Altamira (cara ao ano 1480). Ao longo da historia, os buroneses libraron unha gran loita contra as cargas e tributos que debían pagar, pero os señores feudais aplacaban as revoltas irmandiñas saíndo vitoriosos.

Durante o século XIX, a historia da Fonsagrada está ligada á guerra da Independencia e as Guerras carlistas de 1833 e 1847. Co triunfo do réxime liberal, as condicións de vida dos fonsagradinos non cambiaron substancialmente. A loita social a favor da redención foral foi unha constante entre as súas xentes.

## Cultura 
### Toponimia 
O nome da **Fonsagrada** procede do latín *fontem sacratam* 'fonte sagrada' ).

## A Fonsagrada na literatura popular 
* *Adiós, nenas, que nos imos;/ adiós, nenas, que nos vamos;/ a Virgen da Fonsagrada/ mándavos muitos recados* .

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Camiñante e Seimeira de Vilagocende.jpg| Nas proximidades da Fonsagrada, a seimeira de Vilagocende.
Ficheiro:Seimeira de Vilagocende.JPG|Seimeira de Vilagocende.
Ficheiro:Cabozo (Moreira, A Fonsagrada).JPG|Cabozo (parroquia de Lamas de Moreira).
Ficheiro:Aros da Fonsagrada.JPG|Xoia típica: aros da Fonsagrada.
Ficheiro:Casa do Concello da Fonsagrada, Lugo.jpg|Antiga casa do concello da Fonsagrada.
Ficheiro:Concello Fonsagrada.jpg|Casa do concello da Fonsagrada.
Ficheiro:Paisaxe A Fonsagrada.jpg|Vista das montañas do concello.

## Lugares da Fonsagrada 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello da Fonsagrada vexa: Lugares da Fonsagrada.

## Parroquias 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Tesouro da Fonsagrada

### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial da Fonsagrada
* Páxina con información e imaxes dos lugares do concello