Pan integral

250px|miniatura|Pan integral.
O **pan integral** está composto basicamente de fariña non refinada (posúe o farelo do cereal), sal, auga e lévedo. Denomínase integral o pan que ten unha gran cantidade de fibra dietética. Algúns pans considerados de *elaboración tradicional* son denominados integrais, como o pan de soda irlandés. Nalgúns países do norte de Europa considérase o consumo deste pan como un ingrediente da dieta equilibrada. A popularidade deste tipo de pan foi crecendo desde finais do século XX, e hoxe en día é fácil encontralo nas panadarías e tendas de alimentación.

## Elaboración 
O principal ingrediente deste tipo de pan é a fariña non refinada (obtida a partir do gran enteiro) de trigo. Ás veces mestúrase a fariña de trigo coa da doutros cereais, como pode ser a de centeo. O resultado é un pan de miolo máis escuro que o pan de fariña de trigo (*pan branco*).

Tamén se elaboran pans sen glute con fariñas integrais doutros cereais (libres de glute) como o arroz, os pseudocereais, tales como o amaranto, a quinoa e o trigo mouro (tamén chamado trigo sarraceno), e cereais menores, como o sorgo. Desde o punto de vista funcional, debido á ausencia de glute, é máis complicado conseguir unha textura, firmeza e cor do pan final axeitadas. O emprego de certos aditivos, como as sementes da *Plantago ovata*, axuda a mellorar a súa calidade. para as persoas que sofren trastornos relacionados co glute e necesitan facer unha dieta estrita sen glute, tales como a enfermidade celíaca (enfermidade autoinmune que pode afectar a calquera órgano do corpo e manifestarse con múltiples síntomas diferentes, frecuentemente sen ningún síntoma dixestivo), a sensibilidade ao glute non celíaca (posiblemente inmuno-mediada, con síntomas indistinguibles dos da enfermidade celíaca) ou a alerxia ao trigo, entre outros.

Así mesmo, o emprego de arroz, pseudocereais ou cereais menores para a elaboración do pan e outros produtos relacionados, resulta unha boa alternativa para unha parte de celíacos ou sensibles ao glute que son intolerantes á horceína do maínzo.

As fariñas sen glute só son aptas para o consumo de persoas que padecen algún trastorno relacionado co glute cando están libres de contaminación cruzada con glute (tamén denominada "trazas"), que pode ocorrer durante os diferentes pasos da recolección e elaboración, tanto na propia colleita dos grans das plantas, o transporte, a moedura, o almacenamento, o procesamento, a manipulación ou o cociñado.

## Nutrición 
O pan posúe fundamentalmente unha concentración de hidratos de carbono (en forma de amidón), pero este pan ten unha alta cantidade de fibra dietética  (arredor duns 4 gramos por cada 100 de pan). e algo máis de minerais (principalmente polo farelo). É de resaltar que o emprego de pan integral na dieta é unha fonte apreciable de vitamina B6.

## Usos 
O uso que se fai deste pan é moi diverso. Pódese empregar para elaborar sándwichs e bocadillos.

O pan de fariña integral de trigo acostuma ter un forte olor, polo que se utiliza nalgunhas preparacións culinarias onde se procura a participación do aroma do pan.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Lyon, Amy, e Lynne Andreen. *In a Vermont Kitchen.* HP Books: 1999. ISBN 1-55788-316-5. pp 68–69.
* Sheridan, Monica, *The Art of Irish Cooking*. Múltiples editores.
* Sloat, Caroline (ed.), *Old Sturbridge Village Cookbook* 2ed., Globe Pequot Press, 1995, ISBN 1-56440-728-4, p.&nbsp;204.
* Strickland, Ron. *Vermonters: Oral Histories from Down Country to the Northeast Kingdom.* New England Press: 1986. ISBN 0-87451-967-9.