open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Illa Maupiti

**Maupiti** é un pequeno atol de coral cunha illa volcánica no medio dela, atópase nas illas de Sotavento das illas da Sociedade, na Polinesia Francesa. É a illa máis occidental do arquipélago, a 40&nbsp;km ao oeste de Bora Bora.

Maupiti consiste nunha illa de 380 m de altitude que se atopa no medio dunha lagoa rodeada por cinco illotes baixos e uns escollos de coral (animal) e aberta ao océano por dous pasos navegables. A superficie terrestre é de 11&nbsp;km², o total de todo atol é de 13´5&nbsp;km².

A vila principal é Vaiea, cunha poboación total de 1.234 habitantes no censo do 2012. A actividade principal é o cultivo de sandías e a recolección de copra. O templo protestante é o centro relixioso e social da illa, aínda que os adventistas e os mormóns teñen tamén os seus lugares de culto.

Atópanse vestixios arqueolóxicos datados ao redor do ano 850 dC. Trátase de petróglifos representando tartarugas, anzois e colgantes de dentes de cachalote que son comparables aos atopados en Nova Zelandia, pero anteriores. O primeiro europeo que a viu foi o neerlandés Jacob Roggeveen en 1722. Historicamente a illa tivo unhas relacións estreitas con Bora Bora. Ao principio do século XIX quedou baixo a soberanía do gran xefe de Bora Bora. En 1877 entrou en conflito coa illa veciña por litixios sobre o atol Manuae, e pediu o protectorado francés.

Historicamente coñecíase co nome de *Maurua*, e Domingo Boenechea en 1775, chamouna *San Antonio*.

[thumb|left|**barco de fornecemento de Maupiti** Os barrís azuis no peirao son [noni que se envía a Papeete para o seu procesamento.]]

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*MAUPITI VIDÉO HD
Mehetia

**Mehetia** (ou tamén **Meetia**; *Meheti´a* en tahitiano normalizado) é unha illa do grupo do Vento das illas da Sociedade, na Polinesia Francesa. Está situada a 110&nbsp;km ao leste de Tahití.

A illa é un volcán moi novo que se atopa nunha zona aínda moi activa con movementos sísmicos. A altitude máxima atópase no cráter do monte Fareura a 435 m. A superficie total é de 2´3&nbsp;km². Desde o principio do século XX está deshabitada e hoxe en día é de propiedade privada.

## Historia 
Historicamente a illa estaba habitada e controlada polo xefe de Taiarapu, a península ao sueste de Tahití. Utilizábase como punto intermedio de comercio entre Tahití e as illas Tuamotu, que proporcionavan perlas e nácara. Ao atoparse inmediatamente ao leste de Tahití, foi un punto de paso dos navegantes europeos desde América ata Tahití. O primeiro europeo en visitala foi o inglés Samuel Wallis en 1767. Chamouna *Osnaburg Island* en honra a segundo fillo do rei Xurxo III, Frederick Augustus abispo de Osnabruck en Hanover, Alemaña. O ano seguinte chegou o francés Louis Antoine de Bougainville que chamou á illa *Le Boudoir*. Non está claro o propósito deste nome xa que naquela época era a cámara íntima do ama de casa. Ao pico volcánico chamouno Boudeuse, nome do seu barco. Tamén foi avistado polo navegante español Domingo de Barnechea o 6 de novembro de 1772 no buque Aguila. Chamou a esta illa San Cristóbal.

Nesta época, o século XVIII, a illa contaba cuns 1.500 habitantes, que foron deportados polos piratas de Anaa en 1806. No século XIX utilizouse como colonia penal e despois quedou deshabitada. En 1986 sufriu un forte terremoto.

## Ligazóns externas 
* Mehetia in Smithsonian Institution Global Volcanism Program database 
* Mehetia
Illotes María

Os **illotes María**, ou tamén *illas Hull*, forman un atol deshabitado das illas Austrais, na Polinesia Francesa. Está situado a 205&nbsp;km ao noroeste de Rimatara e a 325&nbsp;km ao leste de Mangaia, unha das illas Cook.

É un atol pequeno formado por catro illotes (*îles*) cunha pouco profunda lagoa triangular, fogar de numerosas especies de aves. As catro illas son: Île du Sud, Ile Centrale, Île de l'Ouest e Île du Nordet. Dous illotes dependen da comuna de Rimatara e os outros dous de Rurutu. É a formación xeolóxica máis antiga das illas Austrais. A superficie total é de 1´3&nbsp;km². Os illotes teñen unha vexetación densa, practicamente endémica.

Foi descuberto polo inglés Hiram Paulding en 1827. As illas están deshabitadas agora, pero durante un tempo foron utilizadas como colonia penal. Ocasionalmente colléitase Copra na illa. Tamén hai outra illa unha vez coñecida como a illa Hull nas Illas Fénix, que agora se coñece como Orona.

## Historia 
Segundo a lenda da Polinesia, a illa deshabitada foi descuberta polo Xefe Ama'itera'i de Rurutu na antigüidade. Foi destinado a lugar de exilio polo rei Teuruarii IV e a súa nai e rexente Taarouru. A illa tamén foi reivindicada polo reino da illa veciña de Rimatara. A disputa territorial non se resolvería ata 1937, cando dous dos catro atois foron repartidos para cada parte.

Este atol recibe o nome do baleeiro *María*, que viu a illa en 1824, estaba capitaneado por George Washington Gardner, un capitán de Nantucket (1778-1838).

## Administración 
O atol Illotes María forma parte administrativamente comuna (municipio) de Rimatara nas Tubuai división da Polinesia Francesa.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*  - from OceanDots
Amerindios do Canadá

miniatura|dereita
O termo **Amerindios** ou **Indios de América** designa os primeiros ocupantes do continente americano (tamén chamado **Indios occidentais**) e os seus descendentes.

Chamámoslles **Primeiras Nacións** ou **Primeiros Pobos** a estes indios e aos seus territorios.

A expresión **Peles Vermellas** é moi antiga e provén da nación Beothuk que tinguían as peles con ocre. No Canadá que fala inglés, utilizase a expresión Nativos Americanos (americanos de orixe), Pobos Nativos (pobos de orixe), Indios Americanos, Primeiras Nacións ou Pobos Aborixes. No Québec, o termo máis utilizado actualmente é o de *autóctono*. Pero todos estes nomes son rexeitados polas pesoas que queren ser chamadas en función do nome das súas nacións.
Dicionário Houaiss da Língua Portuguesa

O ***Dicionário Houaiss da Língua Portuguesa*** é un dicionario de lingua portuguesa elaborado polo brasileiro Antônio Houaiss. A primeira edición foi lanzada en 2001, no Río de Xaneiro, polo Instituto Antônio Houaiss de Lexicografia.

## Historia do dicionario 
O proxecto de confección do dicionario comezou en 1985. Antônio Houaiss tiña a ambición de crear o máis completo dicionario de lingua portuguesa xa compilado. Dezaseis anos despois, o *Dicionario Houaiss* foi concluído, contando durante ese período cun equipo de edición con máis de 150 especialistas brasileiros, portugueses, angolanos e timorenses.

Lanzado en setembro de 2001, logo considerouse "*o máis completo dicionario brasileiro*" pola revista *Época*, considerado "imbatíbel" pola revista *Veja* e consagrado como o gran lanzamento editorial de 2001 polo *Caderno B* e pola *Revista de Domingo*, do *Jornal do Brasil*, así como polos xornais *O Globo*, *Estado de Minas* e *Jornal da Tarde*.

O *Dicionário Houaiss* estabelece un novo nivel para o coñecemento, o estudo e a difusión da lingua portuguesa. Trae cerca de 228.500 palabras, 376.500 acepcións, 415.500 sinónimos, 26.400 antónimos e 57.000 palabras arcaicas. Ademais da cantidade de palabras, o equipo de edición investigou tamén sobre as etimoloxías de cada palabra e o seu primeiro rexistro no idioma portugués. O vocabulario do *Dicionário Houaiss* abrangue a terminoloxía actual do sector tecnolóxico e científico, así como nomenclaturas actualizadas no campo da zooloxía, botánica e anatomía, e aínda expresións populares e termos específicos do portugués europeo, brasileiro, africano e asiático. No Brasil, o *Dicionário Houaiss* é un dos dicionarios máis prestixiados, ao lado do *Dicionário Aurélio*, e dos máis vendidos, ao lado deste e do *Dicionário Michaelis*. En Portugal, o *Dicionário* tense vindo a tornar unha obra de referencia importante tamén.

O Instituto Antônio Houaiss de Lexicografia editou tamén dicionarios menores, como o *Dicionário de Conjugação Verbal* e o *Dicionário de Sinônimos e Antônimos*.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Páxina web do dicionario
Autocracia

A **autocracia** (do grego αυτός *autós* 'un mesmo' e κράτος *krátos* 'goberno, poder') é un sistema de goberno autoritario, no que a vontade dunha soa persoa é a suprema lei. Refírese xeralmente á monarquía absoluta, pero especialmente ó réxime tsarista ruso, cuxo dirixente asumía o título de "Autócrata de Todas as Rusias".

Na actualidade o uso do cualificativo de "autocracia", polos políticos como sinónimo de monarquía caeu en desuso (pola aparición das monarquías constitucionais ou limitadas) e aumentou o uso como sinónimo de tiranía (dexeneración da monarquía segundo os filósofos da Grecia antiga) ou mesmo o de ditadura. O seu uso máis habitual é para establecer un parámetro de poder, por exemplo a oligarquía é o exercicio de poder por poucos, a autocracia diferénciase desta porque o poder é exercido por unha soa persoa, en vez de poucas.

Sen importar o grao ou precisión como se queira clasificar ou definir, a autocracia sempre é un sistema político diametralmente oposto á democracia. 
Esta é a oposición á democracia esta constituída pola servidume implícita na autocracia.
Un exemplo de autocracia é o da Rusia tsarista, a súa constitución de 1905 e a continua dominación do tsar, que levou á fin do seu propio sistema.

## Contrastar
*Autocracia, outra definición no lado contrario do espectro político, definida coma a sociedade en que todos os seus integrantes son autócratas.
Gelem Gelem

**Gelem Gelem** (en lingua romaní: camiñei, camiñei) é o nome que recibe o Himno Internacional Xitano. Tamén é coñecido polos seguintes títulos: *Djelem Djelem*, *Zhelim Zhelim*, *Opré Roma* e *Romane Shavale*.
Foi declarado internacionalmente como Himno Internacional Xitano durante o Primeiro Congreso Internacional Xitano celebrado en Londres en 1971, cando se creu necesario facer un himno e unha bandeira común que unificase as diversas comunidades xitanas dispersas por todo o mundo.

## Texto 
:*Gelem, gelem lungone dromensar*
:*maladilem baxtale Rromençar*
:*A Rromalen kotar tumen aven*
:*E chaxrençar bokhale chavençar*

:*A Rromalen, A chavalen*

:*Sàsa vi man bari familja*
:*Mudardás la i Kali Lègia*
:*Saren chindás vi Rromen vi Rromen*
:*Maskar lenoe vi tikne chavorren*

:*A Rromalen, A chavalen*

:*Putar Dvla te kale udara*
:*Te saj dikhav kaj si me manusa*
:*Palem ka gav lungone dromençar*
:*Ta ka phirav baxtale Rromençar*

:*A Rromalen, A chavalen*

:*Opre Rroma isi vaxt akana*
:*Ajde mançar sa lumáqe Rroma*
:*O kalo muj ta e kale jakha*
:*Kamàva len sar e kale drakha*

:*A Rromalen, A chavalen.*

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Bandeira xitana
### Ligazóns externas 
* En www.unionromani.org
Lingua croata

O **croata** é unha lingua eslava meridional falada principalmente por croatas en Croacia e rexións próximas. É oficial nos países de Croacia e Bosnia e Hercegovina. É moi próximo ao serbio e os falantes dos dous idiomas enténdense e conséguense comunicar perfectamente.

## Escrita e pronuncia 
O idioma croata escríbese co alfabeto latino, ao contrario do serbio que é escrito en alfabeto cirílico. Utilízanse dous sinais diacríticos: o acento agudo, sempre sobre a letra "c", que indica palatalización fraca, e a braquia (circunflexo invertido), sobre as sibilantes "s", "c" e "z", que indican palatalización forte. Para as demais letras, a palatalización indícase por medio da letra "j", nos dígrafos "nj" e "lj".

É importante resaltar que, diferentemente das linguas latinas en que en que os sinais diacríticos se consideran xeralmente meros modificadores de letras existentes, no caso do croata representan letras diferentes e, como tales, fan parte do alfabeto.

Preséntase a seguir unha táboa co alfabeto croata e as súas respectivas pronuncias:

  **Alfabeto croata (Abeceda hrvatskog jezika)** - Escrita e pronuncia

  **A a**
  **B b**
  **C c**
  **Č č**
  **Ć ć**
  **D d**
  **Đ đ**
  **Dž dž**
  **E e**
  **F f**

  *"a"*
  *"b"*
  *"ts"*
  *"ch" (forte)*
  *"ch" (fraco)*
  *"d"*
  *"dx" (fraco)*
  *"dx" (forte)*
  *"e"*
  *"f"*

  **G g**
  **H h**
  **I i**
  **J j**
  **K k**
  **L l**
  **Lj lj**
  **M m**
  **N n**
  **Nj nj**

  *"g"*
  *"rr"*
  *"i"*
  *"i" semivogal*
  *"c"*
  *"l"*
  *"ll"*
  *"m"*
  *"n"*
  *"ñ"*

  **O o**
  **P p**
  **R r**
  **S s**
  **Š š**
  **T t**
  **U u**
  **V v**
  **Z z**
  **Ž ž**

  *"o"*
  *"p"*
  *"r" tremido*
  *"s"*
  *"x galego"*
  *"t"*
  *"u"*
  *"v"*
  *"z"*
  *"j"*

## Gramática 
Así como as demais linguas eslavas, o croata é un idioma declinativo, isto é, a función sintáctica das palabras é expresada por medio das desinencias das palabras. Son sete casos en total: nominativo (suxeito), xenitivo, dativo (obxecto indirecto), vocativo, instrumental (instrumento), acusativo (obxecto directo) e locativo.

## Algunhas frases 
400px|dereita
* Dobro jutro! - *Bo día!*
* Dobar dan! - *Boa tarde!*
* Dobra večer! - *Boa noite!*
* Ne govorim hrvatski! - *Eu non falo croata!*
* Koliko to košta? - *Canto custa iso?*
* Zbogom! - *Adeus!*
* Bog! - *Abur!*
* Do viđenja! - *Ata a vista!*
* Hvala lijepo! - *Grazas!*
* Nema na čemu! - *De nada!*
* Oprosti! - *Desculpe!*

*Numerais:*
* 1 - jedan
* 2 - dva
* 3 - tri
* 4 - četiri
* 5 - pet
* 6 - šest
* 7 - sedam
* 8 - osam
* 9 - devet
* 10 - deset

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en croata
### Ligazóns externas 
* Learn-Croatian.com (inglés)
Stadium Arcadium

***Stadium Arcadium*** é o noveno álbum da banda estadounidense Red Hot Chili Peppers, editado o 5 de maio do 2006 a través da Warner Bros. Foi un éxito para a banda, vendendo 442.000 copias nos Estados Unidos na súa primeira semana e estreándose no número 1 da lista *Billboard 200*. Do álbum extraéronse cinco sinxelos: "Dani California", "Snow ((Hey Oh))", "Desecration Smile", "Hump de Bump" e "Tell Me Baby". *Stadium Arcadium* foi pensado orixinalmente como unha triloxía de discos que serían lanzados con 6 meses de diferenza, pero finalmente foi editado como dobre álbum.

## Listaxe de cancións 
### Disco un: Jupiter 
# "Dani California" – 4:42
# "Snow ((Hey Oh))" – 5:35
# "Charlie" – 4:37
# "Stadium Arcadium" – 5:15
# "Hump de Bump" – 3:33
# "She's Only 18" – 3:25
# "Slow Cheetah" – 5:19
# "Torture Me" – 3:44
# "Strip My Mind" – 4:19
# "Especially in Michigan" – 4:00
# "Warlocks" – 3:24
# "C'mon Girl" – 3:48
# "Wet Sand" – 5:09
# "Hey" – 5:39

### Disco dous: Mars 
# "Desecration Smile" – 5:02
# "Tell Me Baby" – 4:07
# "Hard to Concentrate" – 4:02
# "21st Century" – 4:22
# "She Looks to Me" – 4:06
# "Readymade" – 4:30
# "If" – 2:52
# "Make You Feel Better" – 3:51
# "Animal Bar" – 5:25
# "So Much I" – 3:44
# "Storm in a Teacup" – 3:45
# "We Believe" – 3:36
# "Turn It Again" – 6:06
# "Death of a Martian" – 4:24
Cuarta Internacional

miniatura|Logo da Cuarta internacional
A **Cuarta Internacional** foi unha organización de diversos partidos comunistas arredor do mundo, que traballaba en oposición ó stalinismo e o capitalismo. Os integrantes seguían as ideas do revolucionario Lev Trotski, e traballaban a prol do proletariado para acadar o socialismo.

## Historia e características 
Na Francia de 1938, Trotski e moitos dos seus seguidores, que foran expulsados da Unión Soviética, consideraban o Comintern perdido polo estalinismo e incapaz de lidera-lo proletariado internacional cara a toma do poder político. De modo que fundaron a súa propia internacional en contraposición, a **IV Internacional**.

Na meirande parte da súa existencia, a IV Internacional foi acosada por axentes da KGB (Policía secreta soviética), reprimida polos países capitalistas, como Francia e os Estados Unidos, e cualificada de ilexítima polos seguidores da Union Soviética e máis tarde do Maoísmo -posición que aínda hoxe manteñen-. Perante a segunda guerra mundial, loitaron por manter contacto baixo condicións de ilegalidade e ataques constantes contra eles.

A IV Internacional sufriu unha escisión en 1940 e unha se cabe máis significativa en 1953. A pesar dunha reunificación parcial en 1963, son moitos os grupos que reclaman para si mesmos a continuidade da IV Internacional.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Web da LCI
Idea

Unha **idea** (do grego είδον *eidon*: 'eu vin') é unha imaxe que existe ou se forma na mente. A capacidade humana de contemplar ideas está asociada á capacidade de raciocinio, autorreflexión e a habilidade de adquirir e aplicar o intelecto. As ideas dan lugar ós conceptos, que son a base de calquera tipo de coñecemento, tanto científico como filosófico. Non obstante, nun sentido popular, unha idea pode suscitarse mesmo en ausencia de reflexión, por exemplo, ó falar da idea dunha persoa ou dun lugar.

## Definición 
Unha **idea** é un termo filosófico que se pode analizar baixo catro puntos de vista segundo José Manuel Fernández Cepedal (1950 – 2001):
* **Lóxico**: a idea é un concepto que ten un significado.
* **Ontolóxico**: a idea é algo material que existe no mundo real.
* **Transcendental**: a idea é unha posibilidade do coñecemento.
* **Psicolóxico**: a idea é unha representación mental subxectiva.

## Orixe 
### Ideas platónicas 
Platón sitúa as ideas no mundo intelixible, porque segundo el son a única fonte de verdadeiro coñecemento, ó ser:
* Infinitas
* Eternas 
* Inmutables (non cambian)
* O seu coñecemento leva á verdade universal

### Racionalismo 
Os racionalistas inclináronse pola solución innatista: atribúen as ideas á *Naturaleza do home*.

Os empiristas sosteñen que a orixe das ideas hai que buscala na experiencia sensible; esta é a encargada de encher de contidos (*ideas*) a mente. *Idea* sería un contido mental resultado da acción dos estímulos sobre os sentidos do suxeito.

## Clases 
### Racionalismo 
Os racionalistas distinguen entre ideas *claras*, *escuras*, *distintas*, entre outras.

### Empirismo 
Os empiristas distinguen entre ideas de *sensación* e de *reflexión*, entre ideas *simples* e *complexas*; a natureza só proporciona ideas *particulares*; as *xerais* son produto da mente.
Grupo social

Un **grupo social**, chamado tamén *grupo orgánico*, é un conxunto de persoas que desenvolven *rol social* recíproco dentro da sociedade. Este pode ser facilmente identificado, ten forma estruturada e é duradeiro. As persoas dentro del actúan de acordo cunhas mesmas *normas,* *valores* e *fins* acordados e necesarios para o ben común do grupo.

Cando a adscrición a determinado grupo social está fortemente determinada por criterios económicos e está fortemente influída pola clase da familia en que nace o individuo, o grupo social dos individuos adóitase denominar clase social.

## Descrición
Todo grupo implica vantaxes e valores para cada un dos seus membros. Cando as persoas se dan conta disto, do útil que é unirse con outras persoas, pódese chegar á creación dun grupo con ese fin desexado, algo que despois dá orixe ó que é a asociación.

Estes pódense dividir en diferentes clases de grupos:
# Grupos primarios: a *familia.* Formada ante todo pola convivencia diaria.
# Grupos secundarios: a escola, o traballo, os equipos deportivos e os grupos artísticos, entre outros. Formados sobre todo por intereses afines, proxectos claros, o libre acordo e cooperación.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Apoio mutuo.
*Clase social.
*Comunidade (socioloxía).
Atol Tupai

**Tupai** é un atol do grupo de illas de Sotavento das illas da Sociedade, na Polinesia Francesa composto por cinco illotes ou motus. Depende administrativamente do concello de Bora Bora que se atopa a 22&nbsp;km ao sur.

O atol ten a particularidade de ter dúas lagoas: a lagoa interior e unha lagoa exterior estreita pechada por un segundo anel de escollos. A superficie total é de 11&nbsp;km². Só ten algúns habitantes esporádicos para colleitar copra. Dispón dun aeródromo privado.

Tamén se chama **Motu Iti**, que quere dicir «illa pequena». Segundo unha lenda, as almas de camiño ao mundo dos mortos pasan por Tupai.

## Colonia eslovaca 
En 1926 a illa foi considerada para a solución para unha pequena comunidade de colonos eslovacos, pero máis tarde abandonouse en favor das illas Marquesas.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* https://web.archive.org/web/20101223015139/http://www.oceandots.com/pacific/society/tupai.php
Illa Huahine

**Huahine** é unha das illas de Sotavento do arquipélago das illas da Sociedade, na Polinesia Francesa. É a illa máis oriental do grupo, situada a 175&nbsp;km ao oeste de Tahití.

A illa está formada por dúas penínsulas montañosas, Huahine Nui (Gran Huahine) e Huahine Iti (Pequena Huahine), unidas por un estreito istmo que separa as baías de Maroe e Bourayne. Huahine Nui ten unha altitude de 669 m no monte Turi, e Huahine Iti culmina a 462 m no monte Pohuerahi. A illa está rodeada completamente por un escollo coralino, que está a unha media de 2&nbsp;km da costa, e forma unha lagoa estreita accesible por dous pasos ao leste e dous ao oeste. A superficie total é de 75&nbsp;km².

A poboación total era de 6303 habitantes no censo do 2012, distribuída en oito vilas: Fare (a capital), Maeva, Faie, Fitii, Parea, Tefarerii, Haapu e Maroe. A actividade principal é o cultivo de vainilla, a produción de copra, a pesca e o turismo.

En Huahine atópase unha das máis grandes concentracións de restos arqueolóxicos polinesios datados entre os anos 850 e 1100. O primeiro europeo en explorala foi o inglés James Cook en 1769. Antigamente era denominada *Matairea*, que significa «brisa ditosa». O nome *Huahine* significa literalmente «sexo de muller». Probablemente poderíase traducir como «muller embarazada» xa que o perfil do monte Tavaiura fai pensar nunha muller embarazada tombada. Domingo Bonaechea en 1775, chamouna *A Fermosa*. Hoxe en día coñécese co sobrenome de «a illa da muller».

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Turismo Tahiti
Galería de imaxes de Bergondo

**Galería de imaxes** do concello de Bergondo na provincia da Coruña.

## Bergondo 
 

Ficheiro:Casa do Concello de Bergondo.JPG|Casa do concello
Ficheiro:Situacion Bergondo.PNG|Mapa coa localización

## Parroquias 
### Guísamo 

Ficheiro:Santa María de Guísamo.JPG|Igrexa de Santa María de Guísamo
Ficheiro:Cruceiro en Guísamo.JPG|Cruceiro realizado por Guillermo Feal en 1989.
Ficheiro:Casa abandonada en Guísamo, Bergondo.jpg|Casa abandonada en Guísamo
Ficheiro:Casa abandonada en Guísamo, Bergondo, Galiza.jpg|Casa abandonada en Guísamo
Ficheiro:Guísamo, Bergondo. Galiza.jpg|Casa abandonada en Guísamo

## Mosteiro de San Salvador de Bergondo 

Ficheiro:Bergondo-ar-01.jpg
Ficheiro:Bergondo-ar-02.jpg
Ficheiro:Bergondo-ar-03.jpg
Ficheiro:Bergondo-ar-06.jpg
Ficheiro:Bergondo-ar-08.jpg|Nótese a ortografía do nome *Salvador* con "B"
Ficheiro:Iglesia de San Salvador de Bergondo.jpg
Ficheiro:Portada septentrional igrexa de San Salvador de Bergondo.jpg|Portada setentrional da igrexa de San Salvador.

## Pazo de Mariñán

Ficheiro:Escalinata posterior Pazo Mariñán II.jpg|Escalinata posterior
Ficheiro:Escalinata posterior Pazo Mariñán III.jpg|Escalinata posterior

## Ponte do Pedrido

Ficheiro:Ponte do Pedrido.JPG
Ficheiro:Ponte do Pedrido.jpg

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Galería de imaxes de Galicia
*Lugares de Bergondo
*Eleccións municipais en Bergondo
Atol Kili

**Kili** (ou Kõlle, no idioma local) é un atol coralino de 0,93 km no océano Pacífico. Atópase ao suroeste de Jaluit, na cadea Ralik e pertence ás Illas Marshall: é unha das súas illas máis pequenas. Foi coñecido tamén polos nomes Hunter Island (Bennet 1797) e Djeboar Island. Parece que o primeiro barco en arribar á illa foi o mercante inglés Britannia en 1797*Ships visiting the Marshall Islands (until 1885)- Kili Island*, edited by Dirk H.R. Spennemann. A illa estivo deshabitada ata 1948, cando o goberno de Estados Unidos trasladou aos habitantes do Atol Bikini mentres levaba a cabo as probas nucleares, tras haberlles situado primeiro na illa de Rongerik e en Kwajalein. En 1978, algúns intentaron o retorno a Bikini, pero foron evacuados de novo pois Bikini seguía contendo índices altos de radioactividade. En Kili residen uns 600 habitantes. Kili non ten lagoa nin protección coralina. Non se pode acceder a ela por vía marítima durante catro meses ao ano debido á furia do mar. Un pequeno aeroporto garante os contactos. O principal produto agrícola é a copra. Polo acordo entre os Estados Unidos e as Illas Marshall, a poboación recibe unha axuda duns 15 dólares ao ano per cápita. Dispón dunha escola primaria cuns 150 alumnos.

## Ligazóns externas 
* Entry at Oceandots.com 
* Sitio das illas Marshall
Atol Bokak

O **Bokak** (tamén coñecido como **Taongi Atoll**) é un atol deshabitado de 3,2&nbsp;km² situado no océano Pacífico. Atópase na Cadea Ratak.

O primeiro europeo en descubrir Bokak foi Alonso de Salazar, un explorador español o 21 de agosto de 1526.

Bokak é o máis seco dos atois das Illas Marshall, cun carácter semi-árido. A temperatura media anual é de aproximadamente 28&nbsp;°C.. A media de precipitación anual é inferior a 1.000&nbsp;mm, e corresponde principalmente a finais de verán. Os ventos predominantes son de norte a nordeste.

A dureza, o clima seco, a falta de auga potable, e a pobreza dos chans indican que o atol permaneceu deshabitado. O atol foi tradicionalmente utilizado para a caza e a recolección, especialmente aves mariñas, por parte dos habitantes doutros atois, no norte da cadea de Ratak. A explotación das abundantes tartarugas mariñas, aves, ovos e réxese polo costume.
Arrecife Kingman

O **Kingman Reef**, en galego: **Arrecife Kingman**, é un pequeno arrecife de coral tropical de 1 km² de superficie, situado ao norte do océano Pacífico, aproximadamente a medio camiño entre Hawai e Samoa Americana, ó redor de 920 millas náuticas ao sur de Honolulu. (6°24' N, 162°24' O). Forma parte do conxunto das Illas da Liña.

En 1789 foi descuberto polo capitán do navio *Betsey*, Edmund Fanning, que estivo a piques de encallar. A posición foi fixada en 1853, polo norteamericano W.E. Kingman do *Shooting Star*, que deixou o seu nome, aínda que tamén foi coñecida como *Danger Rock*.

É a fronteira norte da liña de illas do Pacífico e un territorio non incorporado dos Estados Unidos administrado en Washington, D.C. pola Armada dos Estados Unidos, anexado en 1922. O arrecife está pechado ao público, xa que as autoridades norteamericanas non permiten a visita deste territorio.

Ás veces, a súa franxa costeira pode chegar a tres quilómetros de circunferencia, con todo o punto máis alto do arrecife é dun metro sobre o nivel do mar, polo que o arrecife se atopa case permanentemente mollado ou alagado o que supón un gran risco para o tráfico marítimo. Non ten recursos naturais, está deshabitado e non xera ningún tipo de actividade económica. O arrecife contén unha profunda lagoa interior que foi usada en 1937 e 1938 como unha estación intermedia entre Hawai e a Samoa Americana polos hidroavións da aeroliña Pan Am. A finais dos anos 30, Pan American planeou ancorar un hotel flotante en Kingman e usar o arrecife como unha parada para os seus hidroavións no seu camiño cara a Nova Zelandia pero a idea foi abandonada.

Ficheiro:Kingman Reef-CIA WFB Map.png|Mapa do Arrecife Kingman
Ficheiro:Kingman Reef.png|NASA NLT Landsat 7 foto en color
Ficheiro:Kingman_Reef_-_Marplot_Map_(1-75,000).jpg|Mapa
Ficheiro:Kingman Reef Oct 2003.jpg|Terra seca, outubro de 2003. Planta de Coco.
Galatasaray Spor Kulübü

250px|miniatura|Seareiros no estadio Ali Sami Yen
O **Galatasaray Spor Kulübü** é un club deportivo turco de Istanbul, fundado en 1905 por Ali Sami Yen. O seu equipo de fútbol actualmente compite na Superliga de Turquía e o seu campo é o estadio Ali Sami Yen, con capacidade para 23.785 espectadores. O equipo de baloncesto é coñecido por motivos de patrocinio como Galatasaray Medical Park.

En fútbol, é o primeiro e único club turco que gañou un trofeo europeo e o segundo club, tralo Ajax de Ámsterdan, en gañar a Copa da UEFA sen perder un só partido. O seu maior éxito foi no ano 2000 cando ganou a Copa da UEFA ante o Arsenal FC de Inglaterra e a Supercopa de Europa ante o Real Madrid CF. O seu maior rival na Superliga de Turquía é o Fenerbahçe Spor Kulübü, tamén da cidade de Istanbul.

## Xogadores 
### Cadro 2011-12 
## Palmarés 
### Trofeos nacionais 
* **Superliga de Turquía (22)**: 1962, 1963, 1969, 1971, 1972, 1973, 1987, 1988, 1993, 1994, 1997, 1998, 1999, 2000, 2002, 2006, 2008, 2012, 2013, 2015, 2018, 2019 .
* **Copa de Turquía (18)**: 1963, 1964, 1965, 1966, 1973, 1976, 1982, 1985, 1991, 1993, 1994, 1995, 1999, 2000, 2001, 2005, 2014, 2015, 2016, 2019.
* **Supercopa turca de fútbol (16)**: 1966, 1969, 1972, 1982, 1987, 1988, 1991, 1993, 1996, 1997, 2008, 2012, 2013, 2015, 2016, 2019.
* **Copa do Chanceler (5)**: 1975, 1979, 1986, 1990, 1995.
* **Copa TSYD (12)**: 1964, 1967, 1968, 1971, 1978, 1982, 1988, 1992, 1993, 1998, 1999, 2000.
* **Campionato turco de fútbol afeccionado (2)**: 1927, 1949.

### Trofeos internacionais 
* **Copa da UEFA (1)**: 2000.
* **Supercopa de Europa (1)**: 2000.

## Baloncesto 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do club
Esquerra Unida del País Valencià

**Esquerra Unida del País Valencià** (EUPV) (en galego: *Esquerda Unida do País Valenciano*) é un movemento político e social que se configura como unha organización política e xuridicamente soberana, de ámbito territorial valenciano. Aínda así, é a federación valenciana da organización política española Izquierda Unida. A soberanía de EUPV reside na Asemblea do País Valenciano, onde os representantes do total da afiliación participan e deciden en igualdade de condicións.
O obxectivo de Esquerra Unida del País Valencià é a transformación das pautas económicas, sociais, culturais e políticas que rexen o vixente sistema capitalista nun sistema socialista democrático, onde sexa posíbel a plena realización da liberdade, da igualdade e dos Dereitos Fundamentais individuais, políticos, sociais, nacionais e culturais, así como o equilibrio co medio ambiente, a consecución real da igualdade entre mulleres e homes, e a construción dun País Valenciano soberano e solidario.

En 1986 xurdiu **Esquerra Unida del País Valencià** como coalición integrada polo Partit Comunista del País Valencià unido a outros grupos (PASOC, IR etc). Nas Eleccións Autonómicas de 1987, EUPV aliouse con Unitat del Poble Valencià (UPV). Posteriormente EUPV presentouse a tódalas convocatorias electorais, obtendo representación nas Cortes Valencianas, Cortes Xerais, Parlamento Europeo e centos de concellos. Dende 1990 tense constituído unha corrente interna de esquerdas, ecoloxista e valencianista denominada ESQUERRA I PAIS (www.esquerraipais.org) que é actualmente a minoría maioritaria de EUPV. Nas eleccións autonómicas de 2003 e nas Xerais de 2004 **EUPV** presentouse en diversas coalicións con Los Verdes, L'ENTESA etc. E sempre se puido conformar Grupo parlamentario propio.

Dende 2003 a Coordinadora Xeral de EUPV é Glòria Marcos.

Anteriormente á conformación da actual EUPV constituíuse unha primeira formación con este nome en 1982 integrada polo Moviment Comunista del País Valencià (MCPV), a Lliga Comunista Revolucionària (LCR) e varios grupos independentes de esquerda nacionalista entre os que o principal era a Esquerra Independent de Castelló (EIC). Esta primeira forza denominada EUPV desapareceu en 1983 ao unirse na coalición Unitat del Poble Valencià, que se converteu en partido político en 1984.
Partit Comunista del País Valencià

O ***Partit Comunista del País Valencià*** (**Partido Comunista do País Valenciano**) é o nome que tomaron os comunistas valencianos integrados no Partido Comunista de España en 1976 ao adoptar un programa de contido socialista e nacionalista e unha estrutura federal. É a actual federación do Partido Comunista de España na Comunidade Valenciana.
A comezos dos oitenta unha crise interna supuxo a saída dos sectores *renovadores* por un lado e dos nacionalistas polo outro; algúns destes últimos acabaron en Agrupament d'Esquerres del País Valencià (AEPV) e outros fundaron o Partit Comunista dels Valencians (PCV).

En 1987 o PCPV integrouse na coalición Esquerra Unida del País Valencià (EUPV) xunto a outras formacións políticas socialistas e republicanas.

A actual secretaria xeral é Marga Sanz.

As súas xuventudes denomínanse Joventut Comunista del País Valencià (JCPV).

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina web do PCPV
*Páxina web da JCPV
Esquerra Unida - L'Entesa

'''Esquerra Unida - L'Entesa'* foi unha coalición política formada na Comunidade Valenciana por Esquerra Unida do País Valencià, Izquierda Republicana, Esquerra Valenciana e  Els Verds para presentarse para as eleccións autonómicas e municipais de 2003. Saíron elixidos 6 deputados autonómicos e 160 concelleiros na Comunidade Valenciana.
Nas eleccións xerais de 2004 a coalición volveuse a presentar, pero esta vez só a formaron Esquerra Unida del País Valencià, Izquierda Republicana e o sector de Els Verds partidario de Carles Arnal (constituído nun novo partido, *Els Verds Esquerra Ecologista del País Valencià''). Isaura Navarro foi elixida deputada na circunscrición de Valencia.

A coordinadora da coalición foi Glòria Marcos.
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina da coalición
Comarca

Unha **comarca** (do latín *commarca* ou *comarcha*, á súa vez derivado do termo de orixe xermánica *Mark*, "confín", "límite", "marca") ou **bisbarra** é unha subdivisión do territorio que configuran varias poboacións que adoitan ter uns nexos comúns condicionando unha unidade, política, natural ou cultural.

Nos diferentes países do mundo, as comarcas representan unha subdivisión non corresponde coa galega, tendo distintos fins e significado. Na Península Ibérica as comarcas foron un xeito de ordenación do territorio moi estendido, existindo matices entre as distintas rexións e países, así en Portugal unha comarca actualmente designa unha división xudicial correspondente á xurisdición dun Tribunal de Primeira Instancia. No Principado de Asturias, as comarcas englobarían a varios concellos, mais as oito comarcas de Asturias non teñen existencia oficial, empregan un sistema de comarcas funcionais ou áreas de planificación territorial.

* En italiano: *contea*
* En francés: *contrée*
* En inglés: *county*

As bisbarras galegas remóntanse tempos atrás, mesmo á época castrexa. De moita importancia é tamén o *Parrochiale suevum*, datado na segunda metade do século VI e onde se reflicte a organización administrativa e eclesiástica do Reino suevo da Gallaecia, contendo unha relación de 134 parroquias agrupadas en trece dioceses (ademais menciónase a diocese *Britoniarum*). O manuscrito indica ademais a existencia de *pagus* (distritos) especificamente suevos. Este documento, realizado en base á conformación do territorio xa existente anteriormente, mantívose en gran parte ata a actualidade.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Comarcas de Galicia
207

## Acontecementos 
## Nacementos 
* Liu Shan, derradeiro emperador do Reino de Shu.

## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
208

## Acontecementos 
## Nacementos 
* 1 de outubro - Alexandre Severo, emperador romano (m. 235).

## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
Lema (homónimos)

O termo **Lema** pode referirse a:

*Exposición que antecede unha obra, indicando o seu argumento ou asunto;
***Divisa**, texto que acompaña un escudo ou emblema;
*Idea que serve de guía simbólica de conduta;
*En lexicografía, **entrada** ou termo definido en cada un dos encabezamentos dun dicionario;
*En filosofía e matemáticas, proposición previa a demostrar para establecer unha tese ou un teorema.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Lema**, parroquia do concello de Arzúa;
****Lema de Abaixo**, lugar de dita parroquia;
****Lema de Arriba**, lugar de dita parroquia;
****Ponte Lema**, lugar de dita parroquia;
***Lema**, parroquia do concello de Carballo;
***Lemaio**, parroquia do concello da Laracha;
***Lema**, lugar da parroquia de Brexo, no concello de Cambre.

Amais, o apelido **Lema** pode referirse a:

***Manuel Lema Otero**, pintor e inventor galego (1916-1991);
***Xosé María Lema Suárez**, escritor galego (1950);
***Carlos Lema**, poeta e editor galego (1958);
***Rafael Lema**, escritor galego (1967);
***Xosé Manuel Lema Mouzo**, poeta e xornalista galego (1974);
***Alberto Lema**, escritor galego (1975).

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Lela**, lugar da parroquia de Alba, no concello de Vilalba.
Fatu Hiva

**Fatu Hiva** (en marquesano: *Fatuiva*) é a illa máis meridional das Marquesas. Está situada a 75&nbsp;km ao sur de Hiva Oa.

A illa está constituída por dous antigos volcáns que forman unha cadea montañosa que culmina no monte Tauauoho con 960 metros de altitude. Ao oeste ábrense dous baías: Hanavave e Omoa. A baía de Hanavave era coñecida polos navegantes como baía das Vergas, xa que se atopan unhas formacións rochosas con forma fálica. Os misioneiros católicos, interpretando que se trata dos veos das virxes, cambiaron o nome a baía das Virxes, engadindo unha "i" en francés: V(i)erges. A costa leste caracterízase por estreitos vales escarpadas e inaccesibles. A superficie total é de 84&nbsp;km².

Abundan as árbores froiteiras: mangas, bananas, pomelos, limóns, laranxas e papaias. Os mangas están á libre disposición de todos os habitantes.

A poboación total era de 611 habitantes no censo do 2012. As vilas principais son Omoa, a capital, e Hanavave, situadas nas baías do mesmo nome. A poboación vive principalmente do agro, a artesanía e o turismo. A orografía da illa non permite a construción dunha pista de aterraxe e só é accesible por barco.

## Historia 
Fatu Hiva foi descuberta por Álvaro de Mendaña e Neira a vixilia de santa María Magdalena de 1595, e chamouna *Illa Magdalena*. O investigador noruegués Thor Heyerdahl instalouse en 1936, e comezou a desenvolver aquí as súas teorías sobre as navegacións prehistóricas. Describe a súa experiencia no libro *Fatu-Hiva: Back to Nature*.

miniatura|esquerda|Bosque de Fatu Hiva 
300px|esquerda|Mapa de Fatu Hiva
Fatu Huku

**Fatu Huku** é unha illa das Marquesas, na Polinesia Francesa. Está situada no grupo sur do arquipélago, incluída na comuna de Hiva Oa que se atopa a 20&nbsp;km ao sur.

## Xeografía 
A illa é pequena e está deshabitada, cunha superficie de 1´3&nbsp;km². Consiste nun plano elevado de 361 metros de altitude. Unha lenda explica que antes era unha illa fértil e verde. Tanaoa, deus dos pescadores, virou a illa enteira e así se explica a existencia de coral no centro da illa.

## Historia 
Fatu Huku foi descuberta polo inglés James Cook en 1774. Denominouna *Hood*, nome do mariñeiro de 16 anos que foi o primeiro en vela, Alexander Hood.
Moho Tani

**Moho Tani** (tamén **Mohotani** ou **Motane**) é unha illa das Marquesas, situada no grupo sur do arquipélago, a 15&nbsp;km ao sueste de Hiva Oa.

## Xeografía 
A illa é pequena, cunha superficie de 15&nbsp;km². É de orixe volcánica, con cantís na costa e suaves ondulacións no interior. É descrita por algúns navegantes como o lombo dunha balea. A altitude máxima é de 520 metros.

## Historia 
Nalgún momento a illa foi habitada por un clan chamado o "moi a Tiu", pero a poboación foi varrida pola enfermidade e a guerra, os poucos superviventes marcharon de Hiva'Oa. En tempos pre-europeos, a illa considerouse parte do territorio da provincia de Pepane. Foi descuberta por Álvaro de Mendaña e Neira o 21 de xullo de 1595, e chamouna *San Pedro* xa que era a vixilia de San Pedro ad Vincula, onomástica do piloto maior Pedro Fernández de Quirós e do coronel Pedro Merino. Os primeiros informes describen a illa como fértil, con bosques e campos.

Cando Thor Heyerdahl visitou a illa en 1938, só había unhas cantas cabras e restos de aldeas e chozas abandonadas. Hoxe en día está deshabitada, pertencendo á comuna de Tahuata. A vexetación foi destruída polos rabaños en estado salvaxe de cabras e ovellas. En 1992, a illa e as illas máis pequenas que a rodean (incluíndo Terihi) foron oficialmente protexidas na declaración da Reserva Natural Motane.

Moho Tani administrativamente forma parte da comuna (municipio) de Hiva'Oa, na subdivisión administrativa das Illas Marquesas.

## Notas 
## Ligazóns externas
Motu Nao

**Motu Nao**, ou **Motuna´o** é o nome marquesano dunha rocha que se atopa no sueste das illas Marquesas, a 22&nbsp;km ao nordés de Fatu Hiva, de quen depende administrativamente.

O seu nome en francés é *Rocher Thomasset*, e antes tamén se coñecía en inglés como *Ariane Rock*. O nome marquesano significa «illa afundida». De feito, tan só sobresae 4 metros da auga coa marea baixa.
Ua Pou

**Ua Pou** é unha illa das Marquesas, na Polinesia Francesa. Está situada no grupo norte do arquipélago, a 35&nbsp;km ao sur de Nuku Hiva e 85&nbsp;km ao noroeste de Hiva Oa.

A illa ten forma piramidal e no centro destacan uns alicerces basálticos en forma de pan de azucre: Matahenua (1028 m), Pouakei (1023 m) e Oave (1230 m). A superficie total é de 105,3&nbsp;km². Con 2.173 habitantes no censo do 2012 resulta a illa máis densamente poboada do arquipélago. A vila principal é Hakahau situada ao noroeste da illa co principal porto e próxima ao aeroporto. A poboación é coñecida polas calidades artísticas innatas dos artesáns escultores e tatuadores ademais dos cantantes e bailaríns tradicionais. Bianualmente celébrase o festival de Matava´a que constitúe un centro importante da cultura marquesana.

## Historia 
Ua Pou é a única illa importante que foi unificada baixo un só monarca antes da chegada dos exploradores europeos.

Antes da unificación da illa, segundo informes de 1585, hai evidencias de que as tribos de Ua Pou participaron ás veces nas guerras tribais de Nuku Hiva unidos coas tribos de Te I'i fronte aos Tai Pi. En 1791, o estadounidense Joseph Ingraham, foi o primeiro en anotar a súa posición chamándoa *Adams* en honra ao por entón vicepresidente John Adams. Dous meses máis tarde desembarcou o francés Etienne Marchand deixando o seu propio nome. Tamén se coñeceu como *Trevenen Island*. O nome Ua Pou significa «dous alicerces» e reflicte perfectamente a súa orografía. Tamén se escribiu como Ua Pu, Hua Pu e Ropo.

## Galería

Ficheiro:Hakahau.jpg|Vista de Hakahau desde o mar
Ficheiro:Ua Pou - Plage de la baie d'Anahoa- 20061108.jpg|Praia da baía de Anahoa
Ficheiro:Ua Pou's South Coast.jpg|Costa sur de Ua Pou
Ua Huka

**Ua Huka** (en marquesano *´uahuka*) é unha illa das Marquesas, na Polinesia Francesa. Está situada no grupo norte do arquipélago, a 42&nbsp;km ao leste de Nuku Hiva.

## Xeografía 
A illa ten unha forma de croissant aberto cara ao sur, cunha superficie total de 83,4&nbsp;km². Cun relevo menos elevado que as illas veciñas, a altitude máxima é de 855 metros no monte Hitikau. Moitas zonas son áridas e case desertas desforestadas polos rabaños de cabras e cabalos. Hai unhas 3.000 cabezas de gando.

A poboación total era de 621 habitantes no censo do 2012, distribuída en tres vilas: Vaipaee, Hane e Hokatu. A riqueza turística baséase na restauración dos numerosos sitios arqueolóxicos, na exposición dos vestixios en dous museos, e na conservación da flora no único xardín botánico polinesio. Entre os vestixios arqueolóxicos destacan uns antigos petróglifos. O *Arboretum* de Pupuakeiha consta de 17 hectáreas onde se plantaron máis de trescentas especies de árbores. Permite constatar a adaptación ao chan marquesano e seleccionar as variedades para reforestar a illa. Ao oeste atópase a misteriosa «gruta dos pasos». Trátase dunha gruta accesible só por mar onde hai unhas pisadas.

## Historia 
Ua Huka, ás veces escrito como *Roohka* ou *Ua-huna*, foi descuberta polo capitán estadounidense Joseph Ingraham en 1791. Chamouna *Wáshington Island*, nome que tamén deu a todo o grupo norte en honra ao presidente de entón George Washington. Outros nomes utilizados son *Riou* e *Solide*.

## Notas
Hatutu

miniatura|dereita|250px|Piquero de patas azuis (*Sula nebouxii*) 
**Hatutu**, ou tamén **Hatuta´a**, é unha illa das Marquesas, na Polinesia Francesa. Está situada no grupo norte do arquipélago, a 3&nbsp;km ao nordés de Eiao.

## Xeografía 
A illa está deshabitada e consiste nunha plataforma elevada de 428 metros de altitude cunha superficie de 6,5&nbsp;km².

## Historia 
Hatutu foi descuberta en 1791, polo norteamericano Joseph Ingraham que a chamou *Hancock*, nome do primeiro gobernador de Massachusetts, John Hancock. Outros nomes utilizados foron o francés *Chanal* e o inglés *Langdon*. En 1992, Hatutu foi declarado reserva natural. É un lugar utilizado polas aves mariñas para aniñar, un dos importantes é o piquero de patas azuis (*Sula nebouxii*).

## Notas 
## Véxase tamén
Illa Motu One

**Motu One**, (marquesano "illa de area"), chamada tamén en francés *île de Sable*, é unha illa das illas Marquesas, na Polinesia Francesa. Motu One administrativamente forma parte da comuna (municipio) de Nuku Hiva, na subdivisión administrativa das Marquesas.

## Xeografía 
Está situada ao norte do arquipélago, a 15&nbsp;km ao nordés de Hatutu. É un pequeno banco de area sen vexetación situado no bordo occidental do arrecife de coral. A illa de feito consta de bancos de area sobre un arrecife coralino. Poderíase tratar dos restos dun atol mergullado. É o único arrecife das illas Marquesas, que se caracterizan por ser altas illas volcánicas sen arrecifes protectores. Motu One ten aproximadamente 5&nbsp;km de diámetro. O illote ou illotes teñen sobre 3 hectáreas de superficie, elévanse só uns poucos metros por encima do nivel do mar e cambian regularmente debido á acción da correntes.
miniatura|Fotografía de satélite de Eiao, Hatutu e Motu One (a dereita). O atol de Motu One está ben visible.
 
## Historia 
Segundo as tradicións os marquesanos visitaban Motu One para recoller ovos, pero non hai evidencias arqueolóxicas de que estivese habitado. O primeiro explorador en visitala foi o estadounidense David Porter, en 1813, que o chamou *Lincoln Island*. En 1992 declarouse como reserva natural. Tartarugas mariñas e unha ampla variedade de aves aniñan na illa. Exploradores posteriores tamén a chamaron *Sand Island*.

## Notas 
## Ligazóns externas 
* Société d'Ornithologie de Polynésie "MANU"
Motu Iti

**Motu Iti**, ou tamén **Hatu Iti**, é unha illa das Marquesas, na Polinesia Francesa. O nome Motu Iti significa «illa pequena». Igualmente é un nome común na Polinesia utilizado en moitos lugares diferentes; tales como un illote na Illa de Pascua, fronte ao volcán Rano Kau.

A illa de *Motu Iti* nas Marquesas, está situada no grupo norte do arquipélago, ao noroeste de Nuku Hiva.

A illa consta de dúas rochas: Motu Iti e Plate. Por este motivo Etienne Marchand, tras descubrilas en 1791, bautizounas como *Deux-Frères*, «dous irmáns». Motu Iti é de orixe volcánica e ten unha altitude máxima de 220 metros. Está deshabitada e depende administrativamente da comuna de Nuku Hiva.
Eiao

**Eiao** é unha illa das Marquesas, na Polinesia Francesa. Está situada no grupo norte do arquipélago.

## Xeografía 
A illa é unha plataforma elevada, con cantís de 500 m. no suroeste e unha gran roca en forma de obelisco na punta sueste. Na costa noroeste hai algunhas baías cunha zona de ancoraxe e desembarco en Vaituha onde, ademais, hai un río de auga fresca.

## Historia 
Hoxe en día a illa está deshabitada, pero antigamente estaba habitada pola tribo chamada Tuametaki, e era un lugar sacro para os habitantes de Te I´i, ao norte de Nuku Hiva. Noutras illas das Marquesas atopáronse restos arqueolóxicos de ferramentas feitas con rocas basálticas de Eiao. A illa foi descuberta en 1791, polo norteamericano Joseph Ingraham que a chamou *Knox* en honra ao entón secretario de guerra dos Estados Unidos Henry Knox. Outros nomes utilizados foron: *Masse*, *Fremantle* e *Robert*. En marquesano escríbese **´eiao** e en ocasións se transcribió *Eiau* ou *Hiaou*.

A finais do século XIX utilizouse como illa penal. Na década dos 1970 foi ocupada militarmente polos franceses como un posible lugar para facer probas nucleares. En 1992 declarouse como reserva natural para protexer as especies en perigo, algunhas delas endémicas.

400px|esquerda|Mapa de Eiao 
[miniatura|esquerda|250px|Baía de [Vaituha en Eiao.]]