Lingua gwichʼin

A **lingua gwichʼin** (*Dinju Zhuh Kʼyuu*) é unha lingua atapascana falada polo pobo indíxena dos gwichʼin no Canadá e nos Estados Unidos (Alasca). No Yukón e nos territorios setentrionais canadenses, é empregada principalmente en Inuvik, Aklavik, Fort McPherson, Old Crow e Tsiigehtchic (antes do río Vermello Ártico). Existen uns 430 falantes de gwichʼin no Canadá, e 1900 persoas conforman a poboación gwi’chin. En Alasca, é falado en Beaver, Circle, Fort Yukon, Chalkyitsik, Birch Creek, Arctic Village, Eagle e Venetie. Hai ao redor de 300 falantes dunha poboación gwichʼin de 1100 en Alasca. 

É un dos idiomas oficiais nos Territorios do Noroeste, no Canadá, e en Alasca, nos Estados Unidos. 

A oclusiva glotal na palabra *gwichʼin* adóitase escribir co carácter de Unicode Ou+2019 (comilla simple de peche, ’); porén, o carácter apropiado para este uso é Ou+02BC (letra modificadora apóstrofo, ʼ), que posúe diferentes propiedades tipográficas.

## Clasificación 
O gwich'in é membro do subgrupo canadense das linguas atapascanas, das linguas na-dené. Comparte o subgrupo han-kutchin coa lingua hän.

### Dialectos 
A lingua ten varios dialectos, entre os cales se encontran o Fort Yukon Gwich'in, o Arctic Village Gwich'in, o Western Canada Gwich'in (Takudh, Tukudh, Loucheux) e o Arctic Rede River.

## Fonoloxía 
### Consonantes 
As consonantes do gwich'in na súa ortografía estándar (coa súa transcrición segundo o AFI entre barras diagonais):

### Vogais 
:* a intensidade baixa márcase opcionalmente cun acento grave, ex., à, è, ì, ò, ù.
:* a intensidade alta non se marca nunca

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Firth, William G., et al. *Gwìndòo Nànhʼ Kak Geenjit Gwichʼin Ginjik = More Gwichʼin Words About the Land*. Inuvik, N.W.T.: Gwichʼin Renewable Resource Board, 2001.
* Gwichʼin Renewable Resource Board. *Nànhʼ Kak Geenjit Gwichʼin Ginjik = Gwichʼin Words About the Land*. Inuvik, N.W.T., Canada: Gwichʼin Renewable Resource Board, 1997.
* McDonald. *A Grammar of the Tukudh Language*. Yellowknife, N.W.T.: Curriculum Division, Dept. of Education, Government of the Northwest Territories, 1972.
*Mishler, Craig, ed. *Neerihiinjìk: We Traveled From Place to Place: The Gwich’in Stories of Johnny and Sarah Frank*. 2nd ed. Fairbanks: Alaska Native Language Center, 2001.
*Mishler, Craig and Kenneth Frank, eds. *Dinjii Vadzaih Dhidlit: The Man Who Became a Caribou*. 2nd ed. Hanover, N.H.: IPI Press, 2020.
* Montgomery, Jane. *Gwichʼin Language Lessons Old Crow Dialect*. Whitehorse: Yukon Native Language Centre, 1994.
* Northwest Territories. *Gwichʼin Legal Terminology*. [Yellowknife, N.W.T.]: Dept. of Justice, Govt. of the Northwest Territories, 1993.
* Norwegian-Sawyer, Terry. *Gwichʼin Language Lessons Gwichyàh Gwichʼin Dialect (Tsiigèhchik–Arctic Red River)*. Whitehorse: Yukon Native Language Centre, 1994.
* Peter, Katherine, and Mary L. Pope. *Dinjii Zhuu Gwandak = Gwichʼin Stories*. [Anchorage]: Alaska State-Operated Schools, Bilingual Programs, 1974.
* Peter, Katherine. *A Book of Gwichʼin Athabaskan Poems*. College, Alaska: Alaska Native Language Center, Center for Northern Educational Research, University of Alaska, 1974.
* Scollon, Ronald. *A Sketch of Kutchin Phonology*. University of Hawaii, 1975.
* Yukon Native Language Centre. *Gwichʼin Listening Exercises Teetlʼit Gwichʼin dialect*. Whitehorse: Yukon Native Language Centre, Yukon College, 2003. 

### Ligazóns externas 
* Información sobre a lingua gwichʼin