Scooby-Doo

***Scooby-Doo*** é unha popular serie de televisión animada estatunidende producida pola Hanna-Barbera Productions (agora Cartoon Network Studios) en múltiples versións desde a súa estrea pola CBS no 1969, até na actualidade.

O formato do programa cambiou significativamente ao longo dos anos. As versións máis coñecidas inclúen a un can de raza gran danés que fala chamado Scooby-Doo e mais catro mozos de nomes Fred Jones, Daphne Blake, Vilma Dinkley e Shaggy Rogers, o cales viaxan arredor do mundo nunha furgoneta que lle chamaa *"A Máquina do Misterio"* (*Mistery Machine*, orixinalmente), coa que se transportan dun local a outro arranxando misterios relacionados coas pantasmas e outras forzas sobrenaturais. Ao final de cada episodio, as forzas sobrenaturais teñen unha explicación racional -xeralmente un criminal que espanta a xente para poder cometer os seus crimes -. Posteriores temporadas do programa presentaron variacións no tema sobrenatural, e incluíron novos personaxes, coma o curmán de Scooby, Scooby-Doo e mailo seu cativo sobriño, Scrappy-Doo.

*Scooby-Doo* foi transmitido por vez primeira no período comprendido de 1969 a 1976, e ao final deste foi trasladado á cadea televisiva, ABC, que rematou cancelando o programa en 1986, presentando no seu lugar un spin-off titulado *Un cadelo chamado Scooby-Doo*, entre 1988 e 1991. Unha nova tempada titulada *Que hai de novo Scooby-Doo?*, foi transmitida na WB Television Network entre 2002 e 2005, sendo seguida pola máis recente, *Shaggy e Scooby-Doo detectives*, a cal foi lanzada pola CW network dende 2006. Na actualidade, reposicións de diversos capítulos e filmes do personaxe son transmitidos pola Cartoon Network nos Estados Unidos e outros países. A serie tamén se transmitiu pola Televisión de Galicia.

Entre os anos 2004 e 2005, *Scooby-Doo* mantívose récord mundial Guinness coma a serie animada con maior número de episodios, sendo eventualmente superado por outras series estatunidenses.(25 de out. 2004).

## Historia da produción 
### Creación e desenvolvemento 
En 1968, un gran número de organismos especializados a avogar pola protección das persoas contra o abuso corporativo de determinadas empresas -especialmente Action for Children's Television -, comezaron a protestar en contra da violencia amosada nos debuxos animados durante os anos 1960. Moitos destes programas so denuncia eran caricaturas de acción de Hanna-Barbera, coma *Os Herculoides*, polo que moitos deles foron cancelados en 1969 por mor da presión dos grupos protestantes. Membros destes grupos traballaron coma conselleiros de Hanna-Barbera e outros estudios de animación para se asegurar que os novos programas abordasen temáticas aptas para as audiencias infantís.

En 1968, Fred Silverman, executivo a cargo da programación infantil da CBS, andaba na procura dun programa que revitalizase o seu bloque dos sábados á mañá e do que gustasen os grupos protestantes ao mesmo temos. O resultado foi *The Archie Show*, baseado na banda deseñada do mesmo nome creada por Bob Montana. Outro éxito foron as actuacións musicais de The Archies presentados durante cada programa -incluso un deles, "*Sugar, Sugar*", converteuse na canción máis exitosa do Billboard en 1969 -. Silverman estaba ansioso por expandir este éxito, de xeito que contratou os produtores William Hanna e Joseph Barbera para crear un outro programa baseado nun grupo de adolescentes roqueiros, mais cun elemento extra: os personaxes arranxarían misterios. Silverman imaxinou o programa coma unha mestura entre *I Love a Mystery* -unha popular eèrie de radio dos anos 1940 -, e o programa cómico de televisión dos anos 60, *The Many Loves of Dobie Gillis*.

Hanna e mais Barbera comezaron a traballar na creacin do novo programa coa axuda dos escritores Joe Ruby e Ken Spears, así coma do deseñador de personaxes, Iwao Takamoto. O concepto orixinal do programa levaba coma título *Mysteries Five* ("*Cinco Misterios"*, traducido), e estaba protagonizado por cinco adolescentes chamados Geoff, Mike, Kelly, Bufona e "W.W." -que era o irmán da Bufona -, ademais do seu can chamado de *Too Much*, que conformaban unha banda chamada "The Mysteries Five". Cando a banda de *Cinc Misteris* non estaba a tocar música, resolvían problemas relacionados con pantasmas, zombies e outras criaturas supernaturais. Ruby e Spears non podían decidir a raza de *Too Much*, tendo coma posíbeis alternativas a dun Gran Dinamarqués e a dun gran can ovelleiro. Despois de consultaren con Barbera o dilema, o can foi finalmente deseñado coma un gran dinamarqués, principalmente para poder evitar a relación con The Archies -que tiñan un can ovelleiro na súa banda -. Por outra banda, Takamoto consultou a unha empregada do estudio, que resultou ser ademais unha criadora dun can gran dinamarqués. Despois de aprender as características do can, Takamoto deseñou a *Too Much* crebando algunhas regras e incorporándolle patas arqueadas, papada e outras anormalidades físicas. Extracto: "O Gran Danés era supostamente o can máis grande...e había unha señora que criaba a esta raza. Así que, veu á miña cabeza, e describiume durante unha hora as cousas que fan que un Gran Danés sexa un gañador. E seleccionei arredor de cinco características, creo, e fun no senso contrario. Deste xeito, unhas costas boas, fortes convertéronse no contrario, así coma moitas outras cousas..."

Cando o programa estaba listo para ser presentado diante de Silverman, cambiaron algúns detalles argumentais do show. Por exemplo, Geoff e Mike foron fusionados nun só personaxe chamado "Ronnie" -o cal despois sería renomeado "Fred" -, Kelly foi renomeada coma "Daphne", Bufona era agora chamada "Vilma" e finalmente, "W.W." foi renomeado coma Shaggy e xa non era familiar de Vilma. Ademais, Silverman, sen estar seguro do nome *Mysteries Five* para o programa, cámbiano a ''Who's S-S-Scared?* (*Quen está aS-S-Sustado?*, traducido). Usant storyboards e unha pequena secuencia de animación, Silverman presentou *Who's S-S-Scared?* aos executivos da CBS para un espazo no bloque matutino da tempada 1969-1970. Os executivos pensaron que o programa era demasiado forte para o público infantil e non podería ser transmitido de mañá.

Sen unha resposta clara, Silverman tornou con Ruby e Spears, que traballaron para modificar o programa e facelo máis cómico e menos aterrador. Desbotaron logo a idea da banda de rock e prestaron maior atención nos personaxes de Shaggy e *Too Much*. Segundo Ruby e Spears, Silverman inspirouse, posteriormente, na parte final interpretación da canción "*Strangers in the Night*" de Frank Sinatra e escrita por Bert Kaempfert, e decidiu renomear o can coma "*Scooby-Doo*" e cambiar o título do programa por *Scooby-Doo, onde estás?* O programa finalmente foi presentado de novo aos executivos da CBS, que aprobaron a produción do programa.

### Series de televisión 
#### Na CBS 
*Scooby-Doo, Where are you?* foi o seu debut na CBS o sábado 13 de setembro de 1969 co seu primeiro episodio, "*What a Night for a Knight*" (*Que noite para un cabaleiro!*, traducido), no cal Sccoby-Doo e mais Misteris S.A. están na procura dun arqueólogo perdido, estando ameazados por un cabaleiro blindado que se atopa nun castelo de aspecto tenebroso.

O distribución orixinal de voces era:
* Don Messick coma Scooby-Doo,
* Casey Kasem coma Shaggy,
* Frank Welker coma Fred,
* Nicole Jaffe coma Vilma e,
* Stefanianna Christopherson coma Daphne.

Este ano producíronse un total de 17 episodios do show, que contaba con claras influencias dos programas *I Love a Mystery* e mais *The Many Loves of Dobie Gillis* nos seus primeiros episodios; Mark Evanier -que escribiría os guións e bandas cómicas de *Scooby-Doo* nos anos 1970 e 80 -, identificou a cada adolescente con cadanseu correspondente no programa *The Many Loves of Dobie Gillis*: "Fred estaba baseado en Dobie, Vilma en Zelda, Daphne en Thalia e Shaggy en Maynard". As semellanzas entre Shaggy e Maynard foron as máis notorias; ámbolos dous personaxes tiñan o mesmo estilo de barba beatnik, peiteados e comportamento. Por outra banda, os rols dos personaxes estaban fortemente definidos na serie: Fred era o líder, Vilma era a analista intelixente, Daphne era espantadiza e vaidosa, e Shaggy e Scooby-Doo eran covardes, caguelos e motivados polo arelo de arranxar os misterios -características que perdurarían nas seguintes tempadas.

A trama de cada episodio de *Scooby-Doo* tivo coma fórmula unha rutina que serviría para moitas outras na serie. Ao comezo do episodio, o grupo disponse apañar algún tipo de pantasma e/ou monstro que estivo aterrorizando os habitantes da zona. Os mozos oferecen a súa axuda para atopar a resposta que hai agochada, porén mentres procuran pistas, o monstro atácaos e han fuxir. Cando teñen pistas de abondo determinan que o monstro é un simple mortal que espanta por algunha razón en particular. Ao final de cada episodio conseguen atrapar o "monstro" e despúllano da súa máscara/disfrace para descubrir finalmente que é o bandido.

*Scooby-Doo, Where are you?* (*Scooby-Doo, Onde estás?*, traducido), foi o maior éxito de sintonía para a CBS, que decidiron facer unha segunda tempada en 1970. Os oito episodios de *Scooby-Doo, onde estás?* en 1970 diferenciáronse da primeira tempada xa que incluían un tipo de humor máis slapstick, cancións nos momentos de persecución, Heather North fixo a voz de Daphne no canto de Christopherson e regravaron o tema do programa. Ambas as dúas tempadas contiñan risos gravados, que eran populares nos debuxos animados dos anos 60 e 70.

En 1972, despois de 25 episodios de media hora, o programa foi emitido nunha hora e chamouse *Os novos filmes de Scooby-Doo*; cada episodio incluía unha estrela convidada que axudaría ao grupo a resolver os misterios. Os personaxes convidados incluían aos Harlem Globetrotters, Os tres chiflados, Don Knotts, así coma Batman e Robin, que apareceron polo menos dúas veces no programa. Despois de dúas tempadas e 24 episodios de entre 1972 e 1974, o programa foi transmitido novamente no seu formato orixinal até que *Scooby* cambiouse a ABC en 1976.

#### Os clons de *Scooby* 
Despois de adoptar unha fórmula exitosa, Hanna-Barbera repetiuna numerosas veces. Cando *Scooby-Doo* tivo o seu primeiro cambio de formato en 1972, Hanna-Barbera producira tres programes máis con adolescentes, bastante semellantes a *Scooby*: *Josie e as Gatimelódicas* (1970) -que retomou a idea da banda de rock -; *The Pebbles and Bamm-Bamm Show'' (1971) -que presentaba os bebés d' *Os Picapedra* coma estudantes de secundaria -; e o clon máis evidente, *The Funky Phantom* (1971) -que incluía a tres adolescentes, unha pantasma e un gato pantasma que resolvían misterios -.

Programas posteriores coma *The Amazing Chan and the Chan Clan* (1972); *Goober and the Ghost Chasers*, *Speed Buggy*, *Butch Cassidy and the Sundance Kids*, e *Inch High, Private Eye* (todos de 1973); *Clue Club* e *Mandibulín* (ambos os dous de 1976); *Capitán Cavernícola e os anxos adolescentes* (1977); *Buford and the Galloping Ghost* (1978); e os segmentos de *Pebbles, Dino e Bamm-Bamm* en '*The Flintstone Funnies (1980)* presentarían a un grupo de adolescentes resolvendo misterios ou combatendo o crime ao mesmo estilo de *Scooby-Doo*, xeralmente coa axuda dalgún animal, pantasma ou outra particularidade. Por exemplo, *Speed Buggy* tiña tres adolescentes e un buggy falante co rol de "Scooby", mentres que *Mandibulín* tiña a catro adolescentes e unha quenlla falante. Algún destes programas usaban incluso os mesmos actores de dobrace. Fóra do estudo tamén utilizaron a fórmula: cando Joe Ruby e Ken Spears deixaron H-B en 1977 e crearon Ruby-Spears Productions, o seu primeiro debuxo animado foi *Fangface*, outro considerado clon de *Scooby*.

Durante os anos 1970, os programas imitadores coexistiron exitosamente ao lado de *Scooby* os sábados de mañá. Moitos dos programas de misterio de Hanna-Barbera feitos antes de 1975 eran transmitidos na CBS, e cando Fred Silverman se vai mudar de CBS a ABC en 1975, os programas de misterio, incluíndo *Scooby-Doo*, vano seguir.

#### ABC 
Na ABC, o programa sufrir cambios importantes no seu formato. Para a tempada 1976-1977, episodios novos de *Scooby-Doo* foron unidos xunto un novo programa de H-B, *Dynomutt, Dog Wonder*, para crear *The Scooby-Doo/Dynomutt Hour* (converteuse en *The Scooby-Doo/Dynomutt Show* cando *Scooby-Doo, onde estás?* foi retransmitido en novembro de 1976). Este programa dunha hora foi a orixe doutros bloques coma ''Scooby's All-Star Laff-a-Lympics* (1977 - 1978) e *Scooby's All-Stars* (1978 - 1979).

Producíronse novos episodios de *Scooby* no formato orixinal de *Scooby-Doo, onde estás?* para cadansúa tempada. Catro destes episodios presentaban o primeiro campesiño de Scooby, Scooby-Doo. Os episodios de *Scooby-Doo* producidos durante estas tres tempadas foron agrupadas coma *O show de Scooby-Doo*, nome baixo o cal seguiron no ar.

En 1979, o sobriño de Scooby, Scrappy-Doo, foi incluído nas dúas series co obxectivo de aumentar a sintonía do programa. Os episodios de 1979-1980, transmitidos so o nome de *O show de Scooby-Doo e Scrappy-Doo'', xeraron novo interese no programa, e coma resultado, o programa foi reestruturado en 1980 para se centrar en Scrappy-Doo. Fred, Daphne e Vilma foron tirados da serie, e o novo formato d' *O show de Scooby-Doo e Scrappy-Doo* estaba composto por tres aventuras cómicas de sete minutos cada unha protagonizadas por Scooby, Scrappy e mais Shaggy. Esta versión d'*O show de Scooby-Doo e Scrappy-Doo* foi transmitida coma parte de *The Richie Rich/Scooby-Doo Show* entre 1980 e 1982, e coma parte de *The Scooby-Doo/Scrappy-Doo/Puppy Hour* entre 1982 e 1983. A maioría dos viláns sobrenaturali do programa de *Scooby e Scrappy*, que nas antigas series de *Scooby* eran humanos con disfrace, eran agora "reais" dentro do contexto da serie.

Daphne volveu a'*O novo show de Scooby e Scrappy-Doo*, que constaba de dous episodios de 11 minutos nun formato semellante ao de *Scooby-Doo, onde estás?*. Esta versión do programa tivo dúas tempadas, na segunda tempada foi transmitido so o nome *Os novos misterios de Scooby-Doo* e incluía algunhas aparicións de Fred e Vilma.

En 1985 foi o debut d'*As 13 pantasmas de Scooby-Doo*, protagonizado por Daphne, Shaggy, Scooby, Scrappy, e os novos personaxes Flim-Flam e Vincent Van Ghoul -baseado e dobrado por Vincent Price -, que viaxaban polo mundo para apañar a "trece das máis terroríficas pantasmas e monstros da face da terra". *As 13 fantasmas de Scooby-Doo* foi cancelado en marzo de 1986, e ningunha serie nova de *Scooby* foi transmitida durante os dous anos a seguir.

Hanna-Barbera colleu os personaxes orixinais de *Scooby-Doo, onde estás?* e fixo versións infantís para *Un cadeliño chamado Scooby-Doo*, que debutou na ABC en 1988. *Un cadeliño chamado Scooby-Doo* foi unha versión máis cómica da serie orixinal, inspirada nos traballos clásicos de Tex Avery e Bob Clampett, e adoptando un estilo semellante aos *Looney Tunes*. O programa foi un éxito e durou até 1991.

#### Repeticións *Que hai de novo, Scooby-Doo?* 
O programa foi repetido na televisión durante os anos 1980, e foi mostrado nas canles de televisión por cable coma TBS Superstation (até 1989) e USA Network (coma parte de USA Cartoon Express entre 1990 e 1994). En 1993, *Un cadeliño chamado Scooby-Doo*, despoid de acabar de ser emitido pola ABC, comezou a se emitir na Cartoon Network; as outras versións de *Scooby-Doo* foron exclusivas das canles Turner coma Cartoon Network, TBS Superstation e TNT. Durante este tempo os canadenses só podían ver as series por TBS, e coma era televisión pagada, non todo o mundo podía ver Scooby-Doo. Iso sería até 1997, cando Teletoon foi creado. Teletoon transmitiu as primeiras series, que foron seguidas polos seguintes anos. Cando TBS e TNT deixaron a emisión de debuxos animados de Hanna-Barbera en 1998, *Scooby-Doo* converteuse en exclusividade da Cartoon Network e a súa canle irmá Boomerang.

En 2002, seguindo o éxito das repeticións de Cartoon Network e os filmes animados dos anos 1990, o grupo foi adaptado ao século XXI en *Que hai de novo, Scooby-Doo?*, que foi emitido en Kids WB e na Cartoon Network des de 2002. A diferenza das outras series, o programa foi producido pola Warner Bros. Animation. *Que hai de novo* foi pausado indefinidamente en abril de 2005. O programa volveu ao formato familiar das series antigas, mesturando con tecnoloxía moderna e algunhas referencies contemporáneas para lle dar un sentimento máis actual. Despois da morte de Don Messick en 1997, Frank Welker foi o encargado da voz do Scooby, igual que a voz do Fred, e Casey Kasem volveu coma a voz do Shaggy. Grey DeLisle fai a voz da Daphne -o seu primeiro rol foi en *Scooby-Doo e a Persecución Cibernética* -, logo de que a actriz anterior, Mary Kay Bergman morrese tempo despois de *Scooby-Doo e os aliens invasores*, e Mindy Cohn sería a encargada da Vilma.

### Filmes para televisión e vídeo 
Entre 1986 e 1988, Hanna-Barbera Productions produciu *Hanna-Barbera Superstars 10*, unha serie de filmes animados para televisión protagonizados polos seus personaxes máis populares, coma o Oso Yogi, Huckleberry Hound, Os Picapedra e mailos Supersónicos. Scooby-Doo, Scrappy-Doo e Shaggy protagonizaron tres destes filmes: *Scooby-Doo e os Irmáns Boo* (1987), *Scooby-Doo e a Carreira dos Monstros* (1988) e *Scooby-Doo e a Escola de Pantasmas* (1988). Ademais, Scooby-Doo e mais Shaggy apareceron coma narradores no filme para televisión, *Noites de Arabia*, transmitida orixinalment pola TBS en 1994 e despois en vídeo coma *Scooby-Doo en Noites de Arabia*.

En 1998, Warner Bros. Animation e Hanna-Barbera -daquela unha subsidiaria da Warner Bros. -, comezaron a producir filmes para vídeo de *Scooby-Doo* por ano. Estes filmes eran protagonizados por versións dos personaxes semellantes aos de *Scooby-Doo, onde estás?*, aínda que o sobriño de Scooby-Doo non foi incluído. Os filmes incluían *Scooby-Doo na illa dos zombies* (1998), *Scooby-Doo e a Pantasma da Bruxa* (1999), *Scooby-Doo e os Invasores do espazo* (2000) e *Scooby-Doo e a Persecución Cibernética* (2001).

O éxito dos filmes permitiu a Scooby-Doo tornar os sábados á mañá con *Que hai de novo, Scooby-Doo?*, e os filmes posteriores estiveron baseados máis nesta serie. As seguintes películes foron *Scooby-Doo e a Lenda do Vampiro* (2003), *Scooby-Doo e o Monstro de México* (2003), *Scooby-Doo e o Monstro do Lago Ness* (2004), *Aloha, Scooby-Doo!* (2005), *Scooby Doo e a Maldición de Cleopatra* (2005) e *Scooby Doo: Piratas a Babor* (2006).

Moitos dos filmes de *Scooby-Doo* enfrontan a seres sobrenaturais reais. En *Scooby-Doo e a Escola de Pantasmas* (1988), Shaggy, Scooby e Scrappy aceptan un choio coma profesores de ximnasia na escola para nenos de Miss Grimwood, que é unha escola de seres sobrenaturais, o trío acaba impartindo clases aos fillos de Frankenstein, Drácula, o Lobishome, a Momia e unha pantasma. En *Scooby-Doo e a Carreira dos Monstros* Shaggy é convertido nun lobishome para competir nunha carreira de automóbiles fronte outros monstros.

Os filmes posteriores baseados en *Que hai de novo Scooby-Doo?* tornaron á fórmula orixinal e son, basicamente, episodios máis longos da serie.

### Filmes da Warner Bros. 
Warner Bros. produciu en 2002 un filme de *Scooby-Doo* con actores reais.

O repartimento incluíu:
* Freddie Prinze Jr. (Fred),
* Sarah Michelle Gellar (Daphne),
* Matthew Lillard (Shaggy),
* Linda Cardellini (Velma) e,
* Scooby-Doo, que se creou por animación computarizada.

*Scooby-Doo: The Film* foi todo un éxito, tendo coma recadación arredor de 130 milions de dólares. Ámbolos dous filmes utilizaron a popular fórmula de *Scooby-Doo*, ademais de parodiala nalgunhas ocasións. Mentres que a primeira película ten viláns orixinais -exceptuando ao verdadeiro vilán mostrado ao final desta -, a segunda mostra a diversos viláns da serie de televisión, coma o cabaleiro negro, a pantasma da electricidade, a pantasma de Pterodáctilo e o mineiro pantasma.

## Notas