open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Osa Menor

**Osa Menor**, **Carriño** ou **Carro Pequeno**, é unha das constelacións máis coñecidas do hemisferio norte. Consta de sete estrelas coa forma de carro; catro delas formarían o que sería a parte fonda do carro e as outras tres serían o que sería o mastro do carro.

O elemento máis coñecido da Osa Menor é a estrela Polar, a cal atópase na prolongación do eixe da Terra, de modo que está fixa no ceo e sinala o Polo Norte xeográfico, polo que ten sido empregada polos navegantes coma punto de referencia na súas viaxes. Á parte da estrela Polar, a Osa Menor carece de elementos de interese para o afeccionado á astronomía.

Dada a súa situación, a Osa Menor só pode verse no hemisferio norte, pero a cambio, nese hemisferio pódese ver todo o ano. Xunto coa súa compañeira a Osa Maior, é un dos elementos máis característicos do firmamento do hemisferio norte.

## Mitoloxía 
Na mitoloxía grega hai varias versións sobre a orixe da Osa Menor. Nunha delas sería Fénice, transformada en osa por Artemisa tras ser seducida por Zeus. Este relato é moi semellante ó de Calisto, que foi catasterizada na Osa Maior e por isto algúns autores cren que orixinalmente debeu existir un relato con dous catasterismos dun mesmo personaxe (Zeus convertería a Calisto na Osa Maior e posteriormente Artemisa convertería a Calisto na Osa Menor).

Noutra versión dise que se trataba de Cinosura, ama de Zeus e ninfa do monte Ida.

## Estrelas principais 
* α Ursae Minoris (Polaris, Estrela Polar ou Estrela do Norte), a estrela máis brillante da constelación, unha superxigante amarela e variable cefeida de magnitude 1,97.
* β Ursae Minoris (Kochab), de magnitude 2.07, unha estrela xigante laranxa que antigamente foi utilizada coma estrela polar.
* γ Ursae Minoris (Pherkad), de magnitude 3.00, estrela branca e variable do tipo Delta Scuti.
* δ Ursae Minoris (Yildun ou Pherkard), estrela branca da secuencia principal de magnitude 4,35.
* ε Ursae Minoris, binaria eclípsante e variable RS Canum Venaticorum de magnitude 4,21.
* ζ Ursae Minoris (Alifa al Farkadain), estrela branca de magnitude 4,32.
* η Ursae Minoris (Anwar al Farkadain), anana branco-amarela de magnitude 4,95.
* λ Ursae Minoris, xigante vermella de magnitude 6,38.
* RR Ursae Minoris, xigante vermella e variable semirregular; o seu brillo varía entre magnitude 4,53 e 4,73.
* Calvera, nome informal da que se pensa que pode se-la estrela de neutróns máis próxima á Terra.

## Obxectos Notables do espazo profundo 
* NGC 6217, galaxia espiral de brillo superficial 14 e tamaño aparente 3,6' x 3,6'.
* NGC 5832, galaxia espiral barrada máis cativa cá anterior.
* Galaxia Anana da Osa Menor, pertencente ó Grupo Local e localizada 4,5º ó sur de Pherkad (γ Ursae Minoris).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Osa Maior
* Setentrión
* Estrela Polar

### Ligazóns externas 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Ursa Minor 
* Star Tales – Ursa Minor
Brahim Boutayeb

**Moulay Brahim Boutayeb** (en **árabe** مولاي ابراهيم بوطيب), nado o 15 de agosto de 1967 en Khemisset, Marrocos, foi un corredor marroquí de longa distancia que se proclamou campión olímpico dos 10.000 metros nos Xogos Olímpicos de Seúl.

Antes de 1988 a súa especialidade eran os 5.000 metros, e dada a súa xuventude estaba considerado como o sucesor de Said Aouita.

Nos Xogos Olímpicos de Seúl participou de forma inesperada nos 10.000 metros. A final disputouse o 26 de setembro, e transcorreu a un ritmo moi rápido desde o inicio, cos quenianos Kipkemboi Kimeli e Moses Tanui tirando moi forte.

Pronto se formou un reducido grupo en cabeza e pasaron pola metade da proba a un ritmo de récord do mundo. Logo Boutayeb tomou o mando e foise en solitario deica a vitoria. Case todos pensaban que batería o récord do mundo, pero nos metros finais reduciu deliberadamente o seu ritmo mentres miraba cara a atrás, xa que na segunda posición viña o seu amigo, o italiano Salvatore Antibo.

Finalmente Boutayeb gañou a medalla de ouro con 27:21,46 a cuarta mellor marca mundial da historia. A prata foi para Salvatore Antibo e o bronce para o queniano Kimpkemboi Kimeli.

Tralos Xogos Olímpicos de Seúl volveu centrarse nas distancias máis curtas. En 1989 fixo na Coruña a cuarta mellor marca mundial do ano nos 5.000 metros con 13:12,10.

Participou nos Mundiais de Tokyo en 1991, gañando a medalla de bronce nesta proba, por detrás do queniano Yobes Ondieki e do etíope Fita Bayissa. Pouco antes realizara en Bruxelas a mellor marca da súa carreira deportiva nesta proba con 13:10,44.

Nos Xogos Olímpicos de Barcelona quedou en cuarta posición nos 5.000 metros, nunha final moi apertada na que chegou a só 75 centésimas do gañador, o alemán Dieter Baumann.

Tras ser eliminado nas series clasificadoras dos Mundiais de Stuttgart en 1993, retirouse do atletismo.

Logo adicouse a outra das súas grandes paixóns, as carreiras de coches.

## Marcas persoais 
* **5.000 metros** - 13:10,44 (Roma, 17 Xul 1991)
* **10.000 metros** - 27:21,46 (Seúl, 26 Set 1988)
Mikhail Chigorin

**Mikhail Ivánovich Chigorin** (en ruso, **Михаи́л Ива́нович Чиго́рин**), nado o 12 de novembro de 1850 e finado o 25 de xaneiro de 1908, foi un xadrecista ruso. Entre 1883 e 1898 foi un dos cinco mellores xogadores do mundo. É considerado o fundador da escola rusa de xadrez.

## Traxectoria 
Naceu preto de San Petersburgo, onde se estableceu logo de terminar os seus estudos. Aprendeu a xogar ao xadrez aos 16 anos, pero non se sentiu atraído polo xogo ata logo de completar a súa educación e ocupar un posto no goberno. En 1873 apaixonouse polo xadrez, abandonou o seu traballo e converteuse nun xadrecista profesional.

O seu primeiro torneo internacional foi en Berlín en 1881, onde acabou terceiro. Finalizou segundo no torneo de Hastings de 1895, por diante do campión mundial Lasker e de Steinitz. Unicamente o gañador, Harry Nelson Pillsbury, superou a Chigorin. Ademais a Richard Teichmann (8 -3 =1) tíñalle a medida tomada, pero contra Lasker (1 -8 =4) e David Janowski cultivou parciais moi negativos (4 -17 =4). Na Habana (Cuba) disputou o Campionato do Mundo contra Wilhelm Steinitz en dúas ocasións, con resultados respectables: en 1889 perdeu 10,5-6,5 e en 1892 perdeu 12,5-10,5.

Era amante dos gambitos e gran coñecedor do gambito Evans. Chigorin deu nome a diferentes variantes de apertura. A máis importante foi a variante Chigorin da Apertura Ruy López: 1.e4 e5 2.Cf3 Cc6 3.Bb5 a6 4.Ba4 Cf6 5.O-O Be7 6.Te1 b5 7.Bb3 d6 8.c3 O-O 9.h3 Ca5). Tamén contribuíu ao Gambito de dama coa Defensa Chigorin (1.d4 d5 2.c4 Cc6).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Partidas de Chigorin muljadi.org
* 25 posicións críticas nas súas partidas
Queirugás, Verín

**San Bartolomeu de Queirugás** é unha parroquia do concello de Verín na comarca de Verín, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 120 habitantes, deles 53 eran homes e 67 eran mulleres, o que supón unha diminución de 3 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Queirugás
### Parroquias de Verín
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Verín
Ernesto Samper

**Ernesto Samper Pizano**, nado en 1950, é un economista e político colombiano. Foi presidente do seu país entre 1994 e 1998.
César Gaviria

**César Gaviria Trujillo** (n. 1947) economista e político, foi o presidente de Colombia entre 1990 e 1994.
Virgilio Barco Vargas

**Virgilio Barco Vargas**, nado en Cúcuta o 17 de setembro de 1921 e finado en Bogotá o 20 de maio de 1997, foi un enxeñeiro civil, presidente de Colombia entre 1986 e 1990.
Negro de fume

miniatura|250px|Fabricación de negro de fume
O **negro de fume** é unha das variedades máis puras de carbón presentándose na forma amorfa, constituíndo unha dispersión coloidal de partículas moi finas.

## Obtención
Obtense pola combustión parcial (en medio rarefacto de osíxeno, é dicir, con pouca densidade ou proporción) de compostos orgánicos, principalmente do metano ou acetileno:

* Combustión parcial do metano ( CH4 ):

: CH4 + O2 → 2 H2O + C (negro de fume)

* Combustión parcial do acetileno ( C2H2 ):

: C2H2 + O2 → 2 H2O + 2 C (negro de fume)

## Usos
Os principais usos do negro de fume son para a fabricación de:
*Graxa para zapatos. 
*Pneumáticos. Para dar a coloración negra;
*Tintas negras en xeral e tinta chinesa en particular
*Toner para impresoras e fotocopiadoras.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Carbono
*Química orgánica
*Carbón
Tajikistan Airlines

**Tajik Air**, coñecida como *Tajikistan Airlines* é a compañía aérea da República do Tadjiikistán. Ten a súa base no Aeroporto de Duxanbé e é practicamente a única compañía aérea do país, realizando traxectos nacionais e internacionais.

## Historia 
A súa primeira ruta foi de Buxara a Duxanbé, feita por avións Junkers F.13. **Tajik Air** afrontou unha forte competencia de rivais no sector da aviación, o cal foi empeorando dende que dito sector da aviación de Tadjiikistán foi desregularizado en setembro de 2006. A compañía aérea tan só transportou 320.000 pasaxeiros nos primeiros nove meses de 2006, unha notable caída con respecto ao ano 2005. Para tratar de vencer o seu declibe, a compañía aérea coa axuda do Banco Europeo para a Reconstrución e Desenvolvemento (BERD-EBRD), (en inglés *European Bank for Reconstruction and Development*), emprende un estudo técnico para os avións Airbus A320 e Boeing 737.

Foi fundada o 3 de setembro de 1924.

## Destinos 
Tajik Air realiza as seguintas rutas (segundo datos de outubro de 2007):

### Asia
;Asia Central
*Kazakhstán
*Almaty (Aeroporto Internacional de Almaty)
*Quirguizia
*Bixquec (Aeroporto Internacional de Manas)
*Tadjiikistán
*Duxanbé (Aeroporto de Duxanbé) **Hub**
*Ghuxand (Aeroporto de Ghuxand)

;Asia Oriental
*China
*Ürümqi (Aeroporto Internacional de Ürümqi Diwopu)

;Asia Occidental Meridional
*Irán
*Teherán (Aeroporto Internacional Imam Ghomeini)
*Emiratos Árabes Unidos
*Xarxah (Aeroporto Internacional de Xarxah)

### Europa
;Europa Oriental
*Turquía
*Istanbul (Aeroporto Internacional Atatürk)
*Rusia
*Moscova (Aeroporto Internacional de Domodedovo) 
*Novosibirsk (Aeroporto de Tolmachevo)
*Samara (Aeroporto Internacional de Kurumoch)
*San Petersburgo (Aeroporto de Pulkovo)
*Iecaterinburgo (Aeroporto de Koltsovo)

## A frota 
miniatura|dereita|Avión Tu-154 das Liñas Aéreas de Tadjiikistán.|250px
A frota da compañía *Tajik Air* está formada polos seguintes avións (dende o 5 de agosto de 2008) :

*3 Antonov An-24RV Coke
*1 Antonov An-26 Curl
*3 Antonov An-28 Cash
*3 Boeing 737-200 (os cales operan con Eastok Avia)
*1 Boeing 757-200 (o cal opera con VIM Airlines)
*3 Tupolev Tu-134A Crusty
*4 Tupolev Tu-154B2
*4 Tupolev Tu-154M (un dos avións opera coa compañía Taban Air)
*7 Yakovlev Yak-40 Codling

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Tajik Air
*Tajik Air Fleet
Belisario Betancur

**Belisario Betancur Cuartas** (1923-2018) avogado, literato e político, foi o presidente de Colombia entre 1982 e 1986.
Apus (homónimos)

**Apus** pode facer referencia a:

**Apus*, constelación do hemisferio austral.
**Apus*, xénero de aves apodiformes da familia dos apódidos.
Peixe Voador (constelación)

**Volans** ou **Peixe voador**, é unha constelación que só se pode ver, practicamente, dende lugares localizados no hemisferio sur terrestre (a excepción dalgúns lugares no hemisferio norte, próximos ó ecuador). Esta foi unha das creacións dos navegantes neerlandeses Pieter Dirkszoon Keyser e Frederick de Houtman entre os anos 1595 e 1597. Apareceu por primeira vez nos mapas estelares preparados polo astrónomo alemán Johann Bayer publicados na *Uranometria* de (1603).

## Aspectos notables 
Volans é unha das poucas constelacións onde á súa estrela máis brillante non se lle asignou a primeira letra do abecedario grego. Nesta, a máis brillante é Beta (β) Volantis, con magnitude de 3,77. Alfa (α) Volantis é tan só a quinta en magnitude (4,00).

## Mitoloxía 
Volans é unha constelación moderna, foi inserida a finais século XVI. Por tal motivo, non ten elementos mitolóxicos asociados a ela.

## Estrelas notables 
Mag. = Magnitude aparente | α = ascensión recta | δ = declinaciónFonte: The Bright Star Catalogue, 5ta ed. revisada., Catálogo de Hiparco, ESA SP-1200

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* http://www.astro.wisc.edu/~dolan/constellations/constellations/Volans.html  
* https://web.archive.org/web/20070926235517/http://www.maa.mhn.de/Maps/Stars_en/Fig/volans.html 
* Starry Night Photography : Volans Constellation 
* Star Tales – Volans
Cemiterio

[miniatura|Cemiterio en [Cospeito, Lugo.]]

Un **cemiterio** ou **camposanto** é un lugar onde se depositan os cadáveres, os restos mortais dunha persoa defunta.

## Características 
As necrópoles existiron desde hai ben tempo. Xa durante o megalitismo construíronse dolmens para deixar os corpos das persoas falecidas.

O proceso de inhumación varía segundo a cultura do lugar. Os corpos poden introducirse en ataúdes, féretros ou sarcófagos, ou simplemente ser envoltos en teas. Á vez, ben poden ser sepultados baixo terra ou depositados en nichos, mausoleos ou outro tipo de sepulturas. Tamén é común a cremación cos corpos e o depósito das cinzas no cemiterio.

Usualmente, os cemiterios son comunitarios, atopándose no recinto as tumbas dos membros da comunidade, sen chegar a ser tumbas colectivas, pois cada defunto ten o seu propio espazo determinado aínda que, por decisión familiar, tamén poden enterrarse varios familiares no mesmo lugar.

A palabra **cemiterio** procede do termo grego *koimetérion* ("dormitorio"), pois segundo o cristianismo, os corpos *dormen* até o día da resurrección. No caso dos cemiterios católicos, tamén son coñecidos co nome de **camposantos**. Esta denominación comezou a usarse en Pisa, onde se soterrou con terra traída de Xerusalén o cemiterio construído no século XIII dentro da cidade.

É un lugar por tradición asociado a numerosas lendas e mitos.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cemiterio004402.jpg|Graba, Silleda
Ficheiro:Nenaflores.jpg|Nena nun cemiterio
Ficheiro:Vilariño, Vilariño, Teo, Galiza 09.jpg|Cemiterio en Teo, Galiza
Ficheiro:Fotos Galicia II 046.jpg|Mariña luguesa
Ficheiro:CemiterioGraba.jpg|Vista dun cemiterio en Graba, Silleda.
Ficheiro:Monumento no cemiterio da Estrada, Galicia (Spain).jpg|Panteón nun cemiterio na Estrada.
Ficheiro:Cruces do cemiterio, Galiza.jpg|Cruces nun cemiterio en Outeiro de Rei
Ficheiro:Noia Cemiterio 2.JPG|Cemiterio en Noia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Morte
* Funeral
* Día de Defuntos
Khalid Skah

**Khalid Skah** (en **árabe** خالد سكاه), nado o 29 de xaneiro de 1967 en Midelt, é un atleta retirado marroquí, gañador da proba dos 10.000 metros nos Xogos Olímpicos de Barcelona '92.
## Traxectoria 
Comezou a súa carreira deportiva vencendo nos Campionatos Mundiais da IAAF na proba de "cross-country" no ano 1990 e 1991.

No Campionato do Mundo de Atletismo de 1991 gañou o bronce na proba dos 10.000 metros e finalizou sexto nos 5.000 metros. Isto resultou decepcionante para o corredor que anteriormente vencera na proba dos 10.000 m en Oslo nunhas condicións adversas para el, converténdose nun dos favoritos para Tokyo. Porén, para a final dos 10.000 m Richard Chelimo e o finalmente campión Moses Tanui (ambos kenyanos) empregaron unha táctica traballando coma un equipo.

Nos Xogos Olímpicos de Barcelona '92, Khalid Skah tiña unha longa loita co kenyano Richard Chelimo nos 10.000 m. Cando ambos estaban dobrando a Hammou Boutayeb, este último interferiu con Chelimo e Skah pasou a gañar un segundo diante do kenyano. Despois da carreira Skah foi acusado de recibir excesiva axuda de Boutayeb e foi descualificado, aínda que logo foi recualificado por un tecnicismo. Durante a cerimonia de presentación, o día seguinte, Skah foi apupado fortemente polo público e pola contra Chelimo recibía unha ovación permanente.

En 1993 Skah gañou na proba dos 5.000 m nun prestixioso encontro en Zürich. Non obstante, rematou quinto no Campionato do Mundo de Atletismo de 1993. Acadou o seu único récord mundial nas 2 millas (8:12.17) na mesma tempada. En 1994 gañou o Campionato do Mundo de Semi-Maratón e acabou segundo nos 10.000 m no Campionato do Mundo de Atletismo de 1995.

Un dos derradeiros torneos internacionais de Skah foron os Atlanta 1996, onde finalizou sétimo nos 10.000 m. En 1997, Skah solicitou a nacionalidade norueguesa, onde vivira coa súa dona Anna Cecelia e adestrara durante anos. Despois diso, a Asociación de Atletas Marroquís expulsouno das competicións internacionais. Skah foi readmitido no 2001 e tentou volver ás pistas coma un dos mellores corredores de longa distancia do mundo. Finalizou décimo no Campionato Mundial de Semi-Maratón dese ano.

Actualmente Skah vive en Noruega e a súa irmá está casada co corredor finés Janne Holmén.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil de Kahlid Skah.
Licenciatura en Ciencias da Actividade Física e o Deporte

A **Licenciatura en Ciencias da Actividade Física e o Deporte** (LCCAFD), é unha licenciatura impartida na facultade de Ciencias da Educación e do Deporte de Pontevedra, da Universidade de Vigo.

Pode considerarse como licenciatura irmá da licenciatura do INEF, que en Galiza se imparte na Universidade da Coruña. Os licenciados en Educación Física poden optar a gran cantidade de saídas laborais, todas elas encamiñadas aos campos do adestramento, da preparación física e por suposto á docencia.

A licenciatura está en proceso de extinción por mor do Plan Bologna. No ano 2009-10 implantouse o Grao de Ciencias da Actividade física e o Deporte.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Web da Facultade de CC. da Educación e do Deporte.
Sir

[dereita|miniatura|Placa dedicada a [John Moore na Coruña, co tratamento de *Sir*.]]
***Sir*** é unha palabra inglesa que significa señor. Adoitaba usarse como un termo de cortesía entre persoas iguais, mais o seu uso na actualidade está reservado para persoas que posúen un status ou un rango maior, como cando se fala a un profesor, a un militar ou calquera superior. Outro uso é o que se lle dá ás persoas maiores, de igual forma que a dá un comerciante cara ao seu cliente ou comprador. Tamén se usa na correspondencia formal e cando se fala a un estraño. Así mesmo, pódese considerar un termo apropiado para un ser superior.

## Orixes 
A palabra *sir* derívase dá a palabra *sire* do Inglés Medio. Á súa vez esta vén do francés *sieur*, que significa señor, vocábulo derivado do latín *senior* que significa maior (de idade).

A palabra *sir* entrou ao inglés o ano 1297 como título de honra para un cabaleiro ou un barón, e era unha variante da palabra *sire*, xa en uso desde 1205 como un título anteposto ao nome. En 1225, a palabra *sir* xa era usada para dirixirse ao soberano. En 1250 usábase como sinónimo de pai, e en 1362 era utilizada para dirixirse a un importante home de idade avanzada.

## Formalidades 
No protocolo británico, é correcto usar a palabra *sir* para dirixirse a un cabaleiro ou un barón, e debe ser usada precedida do nome completo ou só o nome da persoa a quen se dirixe. Por exemplo é correcto dicir *sir* Paul McCartney ou *sir* Paul, pero non é correcto dicir *sir* McCartney.

A quen non son cidadáns do Reino Unido pero que reciben o título honorario de *cabaleiro* non se lles permite utilizar o título de *sir*. Porén, quen manteñen unha dobre nacionalidade británica e doutro país si poden utilizar o título de *sir*.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Cabaleiro

### Ligazóns externas 
* Sir (definición en WordNet) 
* Sir (definición en LoveToKnow 1911)
Accidente da Lavacolla (1978)

O **accidente da Lavacolla**, tamén coñecido coma **accidente do Españoleto**, foi o segundo contratempo de importancia na historia da aviación comercial en Galicia. O 3 de marzo de 1978, un avión DC-8 da compañía Iberia procedente de Madrid tomou terra lonxe do comezo da pista do aeroporto da Lavacolla, obrigando ao piloto a esquivar bruscamente a estrutura do sistema ILS da cabeceira sur e caendo por un valado. Non houbo vítimas mortais.

## O accidente 
O avión accidentado era un DC-8-63 da compañía Iberia con rexistro EC-BMX procedente de Madrid, de nome *Españoleto*, pilotado polo comandante Jaime Ordovás e levaba a bordo a 208 pasaxeiros e 12 tripulantes. A hora prevista para a súa chegada eran as 17:05 horas da tarde, porén chegaba ao aeroporto da Lavacolla con 20 minutos de atraso.

Unha manobra de aterraxe incorrecta provocou que o avión tomase terra lonxe do comezo da pista. Logo de que o piloto evitase o impacto contra a estrutura do sistema ILS da cabeceira sur, a aeronave caeu por un valado, incendiándose posteriormente.

O piloto, que afirmou contar con boa visibilidade durante a manobra de aterraxe, indicou que as fortes precipitacións que media hora antes asolagaron a pista foron a causa de que o McDonell Douglas DC-8 que pilotaba sufrise o fenómeno do aquaplanning ao tocar o chan.

A pericia do piloto e a rápida actuación dos bombeiros e dos demais servizos de emerxencia evitaron un accidente máis grave.

## Vítimas 
O accidente saldouse con setenta feridos, dez graves e sesenta leves, que foron atendidos no hospital Xeral de Galicia, no policlínico da Rosaleda e nos sanatorios dos doutores Álvarez e Señarís.

No *Españoleto* viaxaban persoeiros relacionados coa política, como o ministro de Cultura Pío Cabanillas e destacados centristas coruñeses como José Luis Meilán Gil, Antonio Vázquez Guillén e Nona Inés Vilariño. Tamén viaxaban personalidades da cultura e do ensino como o filósofo José Luis López Aranguren e o catedrático de Medicina da USC e doutor Alfonso Varela Núñez.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Accidentes aéreos en Galicia
Guadalcanal

O topónimo **Guadalcanal** pode referirse a:

* a provincia de Guadalcanal, provincias das Illas Salomón;
* a illa de Guadalcanal, nas Illas Salomón;
* a vila de Guadalcanal, na provincia de Sevilla;
* a batalla de Guadalcanal, no Pacífico, na segunda guerra mundial.
Castroncán, Samos

**Santa Marta de Castroncán** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 80 habitantes, deles 43 eran homes e 37 eran mulleres, o que supón unha diminución de 4 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.

## Toponimia 
A orixe do topónimo é o latín , que fai referencia a unha fortaleza ou poboado fortificado.

## Historia 
No *Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* de Pascual Madoz, indícase:

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Castroncán 
### Parroquias de Samos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Samos
Estraxiz, Samos

**Santiago de Estraxiz** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 71 habitantes (36 homes e 35 mulleres), 3 menos ca no ano anterior.

## Patrimonio
A igrexa parroquial de Santiago de Estraxiz é de orixe románica, pero foi reconstruída posteriormente. Posúe un retablo de estípites do século XIX, unha escultura da Virxe co Neno, do século XIV e unha figura de Cristo do século XV.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Estraxiz
### Parroquias de Samos
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Samos
Formigueiros, Samos

**Santiago de Formigueiros** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2013 tiña 47 habitantes, deles 24 eran mulleres e 23 eran homes, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 69 habitantes .

## Patrimonio
Da época do megalitismo consérvase a necrópole de Santa Mariña, un conxunto de corenta mámoas declarado Ben de Interese Cultural.

O castro de Formigueiros presenta varias liñas defensivas. Nel atopáronse vivendas de planta cadrada construídas en lousa.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Formigueiros
### Parroquias de Samos
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Samos
Freixo, Samos

**San Silvestre de Freixo** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 37 habitantes, deles 21 eran homes e 16 eran mulleres, o que supón un incremento de 1 habitante en relación ao ano anterior, 2006.

## Patrimonio 
A igrexa parroquial de San Silvestre de Freixo está construída en cachotaría de lousa, ten planta rectangular e porta principal arqueada. O campanario, de dous vans, remata nun pequeno frontón. No interior destaca o retablo de estilo renacentista e ornamentación barroca, con columnas salomónicas.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Freixo 
### Parroquias de Samos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Samos
Gundriz, Samos

**Santo André de Gundriz** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 80 habitantes (38 homes e 42 mulleres), un menos ca en 2006.

## Patrimonio
A igrexa parroquial de Santo André de Gundriz é de planta rectangular e entrada porticada con cuberta a dúas augas. Ademais a parroquia ten catro ermidas. Na parroquia celebrábase a festividade da Nosa Señora do Rosario o primeiro domingo de outubro. Noutras tres aldeas existen ermidas adicadas a Santa Mariña -patroa da aldea que leva o seu nome- o 18 de xullo, a Santa Bárbara en Carqueixeda o primeiro domingo de maio, e San Lourenzo en Portela o 10 de agosto.

Gundriz destaca pola arquitectura popular, con vivendas construídas en cachotaría de lousa.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Gundriz
### Parroquias de Samos
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Samos
Lousada, Samos

**San Martiño de Lousada** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 59 habitantes, deles 28 eran homes e 31 eran mulleres, o que supón unha diminución de 5 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.

## Patrimonio 
A igrexa parroquial de San Martiño de Lousada é de estilo románico cunha soa nave rectangular, realizada en cachotaría, cuberta de lousa a dúas augas sobre madeira. A ábsida situada a menor altura presenta unha parte recta e outra semicircular. No interior conserva imaxes de San Román, San Xoán, e da Virxe.

A Casa Pederlada é unha casa labrega con anexos para o gando e almacén de produtos agrícolas e aparellos de labranza. Construída en cachotaría de lousa, ten corredor que da acceso a vivenda e ao patio. No interior atopamos unha exposición de minerais da zona.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lousada 
### Parroquias de Samos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Samos
Pascais, Samos

**Santalla de Pascais** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 63 habitantes, deles 34 eran homes e 29 eran mulleres.

## Historia 
A parroquia foi doada por Pedro García ao mosteiro de Samos no ano 1098.

## Patrimonio 
A igrexa parroquial de Santalla de Pascais conserva da súa orixe románica a ábsida e o lateral norte con porta de arco de medio punto. No interior hai un retablo barroco no que destacan as imaxes de Santa Baia, Inmaculada, San Pedro e San Bieito.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Pascais 
### Parroquias de Samos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Samos
Reiriz, Samos

**Santo Estevo de Reiriz** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. En 2023 tiña 57 habitantes (33 homes e 24 mulleres) trece menos ca en 2017.

## Patrimonio 
miniatura|dereita|Igrexa de Santo Estevo de Reiriz, s. XII.
A igrexa parroquial de Santo Estevo de Reiriz é de estilo románico, de finais do século XII. Ten nave única cuberta a dúas augas. O frontis posúe unha porta con dobre arco de medio punto. Conserva un retablo barroco.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Reiriz 
### Parroquias de Samos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Samos
Romelle, Samos

**San Martiño de Romelle** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 26 habitantes, deles 11 eran homes e 15 eran mulleres, o que supón unha diminución de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.

## Historia 
A parroquia aparece mencionada nunha bula papal de Alexandre II como pertencente a abadía samonense.

Aquí atopouse un anel visigótico do século VI ou VII, hoxe conservado no Museo Arqueolóxico Nacional.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Romelle 
### Parroquias de Samos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Samos
Samos, Samos

**Santa Xertrude de Samos** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 204 habitantes, deles 103 eran homes e 101 eran mulleres, o que supón unha diminución de 4 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.

## Historia
A Real Abadía de Samos, á que vai ligada toda a historia do concello, serviu de hospedaxe aos peregrinos que chegaban polo Camiño francés. O templo está precedido por unha escalinata. Posúe dous claustros, o das Nereidas e o de Feijoo.

## Patrimonio
A Capela de San Salvador ou do Ciprés, de estilo prerrománico, datada entre os séculos IX e X.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Samos
### Parroquias de Samos
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Samos
Montán, Samos

**Santa María de Montán** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 31 habitantes (18 homes e 13 mulleres).

## Patrimonio
A igrexa parroquial de Santa María de Montán é de orixe románica, construída con muros de cachotería, sufriu varias reformas. No interior destaca a grande altura da nave. O acceso conta cun pequeno cabido con cuberta de lousa a tres augas. Conserva un retablo neoclásico con tallas do século XIX.

Documentos do mosteiro de Samos de entre 1058 e 1195 refírense ao lugar como San Miguel de Montán e informan sobre un santuario con reliquias de San Miguel e Santo André (*loco sancto isto de Sancti Michaelis et Sancti Andree, quorum reliquie ibidem sunt recondite in villa vocabulo Montan*). Montán é, por tanto, a *Villa sancti Michaelis* que o *Códice Calixtino* menciona entre Triacastela e Barbadelo, o que confirman os peregrinos posteriores (s. XV) que mencionan un lugar de San Miguel (*Sent Michaele, San Michele*) situado entre San Xil e Furela. O cambio da advocación de San Miguel pola de Santa María produciuse antes do 1665. 

## Lugares e parroquias
### Lugares de Montán
### Parroquias de Samos
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Samos
San Cristovo de Lóuzara, Samos

**San Cristovo de Lóuzara** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2012 tiña 96 habitantes, deles 50 eran homes e 46 eran mulleres, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 153 habitantes.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Val de Lóuzara, Samos, Galiza.JPG|Val de Lóuzara.
Ficheiro:Souto no Cotón, San Cristovo, Samos.jpg|Souto no Cotón, San Cristovo.
Ficheiro:San Cristovo, San Cristovo de Lóuzara, Samos, Galiza.jpg|San Cristovo.
Ficheiro:Outonín, Lóuzara, Samos, Galiza.JPG|Outonín.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Cristovo de Lóuzara 
### Parroquias de Samos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Samos
San Cristovo do Real, Samos

**San Cristovo do Real** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2013 tiña 86 habitantes, deles 52 eran homes e 34 eran mulleres, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 127 habitantes.

## Historia 
Hai referencia documental a esta parroquia nunha bula papal de 1175, na que figura a freguesía entre os dominios da abadía de Samos.

## Patrimonio 
A Casa Forte de Lusío, fundado en 1551 por Lope Vázquez de Vilamexe, é unha edificación de dúas plantas cunha torre de pedra e cornixa moldeada en toda a fachada. Tamén están os restos dunha antiga ferraría que pertenceu á mesma casa, e de onde proceden as reixas da catedral de Lugo. O pazo foi restaurado pola Xunta de Galicia e converteuse nun albergue de peregrinos no ano 2010.
Hai un antigo muíño de auga no río Oribio, ben conservado.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Cristovo do Real 
### Parroquias de Samos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Samos
San Martiño do Real, Samos

**San Martiño do Real** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 49 habitantes, deles 26 eran homes e 23 eran mulleres, o que supón unha diminución de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.

## Patrimonio
A igrexa parroquial de San Martiño do Real pertence o románico rural, construída en cachotería, apenas presenta decoración. A nave é de planta rectangular, cun cabido na entrada.

## Lugares e parroquias
### Lugares de San Martiño do Real
### Parroquias de Samos
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Samos
San Xil de Carballo, Samos

**San Xil de Carballo** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2013 tiña 12 habitantes, deles 5 eran homes e 7 eran mulleres.

## Camiño de Santiago 
San Xil é unha localidade da etapa Triacastela-Sarria do Camiño Francés a Santiago de Compostela.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Xil de Carballo 
### Parroquias de Samos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Samos
San Mamede do Couto, Samos

**San Mamede do Couto** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 75 habitantes (41 homes e 34 mulleres), 1 menos ca no ano anterior.

## Toponimia 
A orixe do topónimo é o latín , que é un "(lugar) cercado", para poder defendelo mellor.

## Patrimonio 
A igrexa parroquial de San Mamede do Couto é de orixe románica, da que só conserva a porta principal, con arco de medio punto. Construída en cachotaría de lousa, ten cuberta a dúas augas. Na entrada principal atópase o cabido que da acceso á igrexa. No interior conserva un retablo barroco con columnas salomónicas e unha imaxe de San Mamede.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Mamede do Couto 
### Parroquias de Samos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Samos
Ave do paraíso

**Ave do paraíso** pode facer referencia a:

* a planta ornamental surafricana *Strelitzia reginae* e, por extensión, a todas as especies do xénero *Strelitzia*;
* a cada unha das especies da familia dos paradiseidos, aves propias de Nova Guinea;
* a constelación austral de Apus.
* Ave do paraíso (filme), a película estadounidense de 1932 co nome orixinal *Bird of Paradise*.
Som do Galpom

**Som do Galpom** é un grupo musical galego creado en decembro de 2005. Tamén é o nome dun primeiro EP de seis temas descargábel desde a páxina web do selo A Regueifa Plataforma.

Entre os fitos da súa curta carreira coma banda destacan o 2º posto no certame GZcrea 2007. No 2008 foron gañadores do Foundation Reggae Festival, e mais do II Certame Nsaio no Camiño. Ademais participaron no concurso organizado polo xornal electrónico Vieiros e a Radio Galega, A polo ghit 2008 coa canción "Na cama".

En marzo de 2009 publicouse o seu primeiro disco, *Em Terra de Ninguém*. O primeiro single deste disco é "Quedamos nesa praza".

## Compoñentes 
* Gael Bassave: voz.
* Brais Bassave: violín.
* Pablito Mordecán: batería.
* Guillermo Vistoso: guitarra.
* Iván Bernárdez: baixo.

## Discografía 
* *Em Terra de Ninguem* (2009)
* *Galinha de Troia* (2013)

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Som do Galpom no Foundation Reggae Festival
H. P. Bulmer

**H.P. Bulmer**, tamén coñecida como **Bulmers Cider** (sidra de Bulmer), é unha compañía fundada en 1887 en Hereford, Inglaterra, por Percy Bulmer, o fillo de 20 anos do reitor local de Credenhill, seguindo o consello da súa nai de adicarse á comida ou á bebida *"porque nunca vai pasar de moda"*..

## Historia 
Usando mazás da horta da reitoría do seu pai, e unha vella prensa de pedra da granxa veciña, Percy fixo a primeira sidra, levando a fortuna á súa familia. Na actualidade H.P. Bulmer fai o 65% dos 5&nbsp;000&nbsp;000 de hectolitros de sidra vendidos anualmente no Reino Unido e a maior parte das exportacións (decembro de 2007).

O seu irmán máis vello Fred, ó regreso do King's College de Cambridge, rexeitou a oferta de converterse no titor do fillo do rei de Siam para axudar a Percy no boiante negocio da sidra.

Cun préstamo de 1.000 libras esterlinas do seu pai, os irmáns compraron unha veiga de 3,2 hectáreas a carón da cidade e construíron a súa primeira fábrica de sidra. Era pouco maior que un pendello comparado coa moderna factoría con enormes cubas de aceiro inoxidable informatizadas que hai na actualidade nun recinto de 30,4 hectáreas preto da antiga.

Facer sidra naquela primeira época era un éxito ou un fracaso. A fermentación levábase a cabo co primitivo lévedo nas mazás, e a sidra agreaba con facilidade. Foi un amigo do instituto de Fred, o doutor Herbert Durham, quen nos anos 90 retirou o vello lévedo para crear unha cultura do lévedo propia da sidra, que garantiría a a consistencia das fermentacións. Estes foron os comezos da fabricación comercial de sidra.

Bulmers recibiu por primeira vez a Royal Warrant (*garantía real*) en 1911, e continúa na actualidade como 'Cider Maker to Her Majesty the Queen'.

## Feitos recentes 
A compañía foi independente ata 2003, cando, logo de problemas financeiros, foi adquirida pola gran cerveceira Scottish and Newcastle, que á súa vez foi adquirida polas compañías Heineken e Carlsberg en 2008. Porén, os negocios en Australia e Nova Zelandia foron vendidos á cerveceira Foster's.

Na primavera do 2006 a compañía volveu lanzar a Bulmers Original no Reino Unido, unha sidra embotellada de primeira calidade destinada ó mercado de "served over ice" (*sírvase con xeo*), que acadou gran popularidade nos últimos anos. A Bulmers Original ten un 4.5% de alcol e adoita venderse en botellas dunha pinta (568 ml.), pero tamén de barril, en botellas de 1 litro e latas de 500 ml. En novembro de 2007 á gama Bulmers uniuse a sidra Bulmers Pear (feita con peras), e na primavera de 2008 a Bulmers Light, co mesmo alcol cá orixinal pero cun 30% menos de calorías.

Outra das variedades producidas é a Jacques, cun 5,5% de alcol, feita en Bélxica por Stassen SA. Está dispoñible en Fruit De Bois (sidra con aromas de cereixa, framboesa e grosella), e a Jacques Orchard Fruits foi lanzada no verán de 2008.

## Marcas 
* Bulmers Original
* Bulmers Pear
* Bulmers Light
* Strongbow
* Scrumpy Jack
* Woodpecker Cider
* Jacques from Strongbow
* Strongbow Sirrus
* Pomagne

## Notas 
## Ligazóns externas 
* www.bulmers.co.uk páxina oficial 
* bulmerscider Bulmers Original 
* www.strongbow.com 
* Jacques Website
Xulgado

[miniatura|dereita|275px|Edificio vello dos xulgados de [Vigo.]]
Un **xulgado** é un órgano público que ten como misión administrar xustiza. Dentro da Administración de xustiza os xulgados caracterizasen por ser órganos unipersoais, é dicir, neles hai un só xuíz, a diferenza dos tribunais, onde as sentenzas as ditan varios xuíces de xeito colexiado.

Á fronte dun xulgado existe un xuíz que exerce xurisdición nun determinado territorio. Para servir de soporte a actividade xurisdicional cada xulgado conta cunha oficina xudicial na que prestan servizos un secretario xudicial e funcionarios da Administración de xustiza.

## Clases de xulgados
Con competencias na orde xurisdicional civil: xulgados de primeira instancia e xulgados do mercantil.

Con competencias na orde xurisdicional penal: xulgados de instrución, xulgados do penal e xulgados de vixilancia penitenciaria.

Con competencias compartidas nas ordes xurisdicional civil e penal: xulgados de primeira instancia e instrución, xulgados de menores e xulgados de violencia contra a muller.

Con competencias na orde xurisdicional contencioso-administrativa: xulgados do contencioso-administrativo.

Con competencias na orde xurisdicional social: xulgados do social.

## Demarcación territorial dos xulgados
A circunscrición territorial dos xulgados adoita coincidir ben coa provincia, ben cun partido xudicial, pero hai xulgados que teñen xurisdición sobre varios partidos xudiciais, e tamén os hai que teñen xurisdición sobre varias provinciais.

Os xulgados de primeira instancia, os de instrución, os de primeira instancia e instrución e os de violencia contra a muller teñen xurisdición nun partido xudicial.

Os xulgados de menores e do mercantil teñen xurisdición provincial. Os xulgados do penal, do contencioso-administrativo e do social adoitan ter xurisdición provincial, pero cando hai xulgados desta clase constituídos en cidades que non son capital de provincia entón a circunscrición comprende un ou varios partidos xudiciais.

Os xulgados de vixilancia penitencia teñen unha demarcación moi flexible, incluso autonómica, adaptada a distribución territorial dos centros penitenciarios

## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Administración de xustiza galega
*Tribunal
*Xuíz
*Xurisdición
*Xustiza
Guillermo León Valencia

**Guillermo León Valencia Muñoz**, nado en 1909 e finado en 1971, foi un avogado e xornalista amais de presidente de Colombia entre 1962 e 1966.
Xurisdición

[miniatura|[Fronteira internacional entre os Países Baixos e Bélxica en Baarle-Nassau.]]
A **xurisdición** (do latín *iurisdictio*, «dicir o dereito») é a potestade, derivada da soberanía do Estado, de aplicar o Dereito no caso concreto resolvendo de modo definitivo e irrevogable unha controversia que é exercida en forma exclusiva polos tribunais de xustiza, integrados por xuíces independentes e inamovibles, responsables e sometidos unicamente ao imperio da lei.

En sentido coloquial, o termo emprégase para designar o territorio (estado, provincia, concello, rexión, país etc.) sobre o cal esta potestade é exercida. Do mesmo modo, por extensión, é utilizada para designar a área xeográfica de exercicio das atribucións e facultades dunha autoridade ou as materias que se atopan dentro da súa competencia; e, en xeral, para designar o territorio sobre o cal un Estado exerce a súa soberanía.
Bieito Lobeira

**Bieito Lobeira Domínguez**, nado en Seixo (Marín) o 22 de outubro de 1968, é un político galego do BNG.

## Carreira política 
Comezou a súa vida política na asociación de estudantes ERGA con dezaseis anos. Formou parte de Galiza Nova, as mocidades do BNG desde a súa fundación ata 1998, e foi o seu secretario xeral entre 1992 e 1998.

O 25 de marzo de 1996 accedeu como deputado ao Parlamento de Galicia, en substitución de Guillerme Vázquez. Continuou como deputado na V, VI, VII e VIII Lexislatura. Membro do Consello de Contas e da comisión lexislativa que analizou a catástrofe do Prestige, foi voceiro da súa formación para asuntos pesqueiros e marítimos, vicevoceiro e presidente da Comisión de Educación e Cultura do Parlamento. Foi Secretario de Organización do BNG na Executiva Nacional que tivo como portavoz nacional ao catedrático Xavier Vence, e dende 2017 é Coordinador de Organización da Executiva encabezada por Ana Pontón.

Foi tamén un dos voceiros da Plataforma Nunca Máis.
miniatura|esquerda|180px|Bieito Lobeira na XVI Asemblea Nacional do BNG en 2017.

## Vida persoal 
É fillo de pescador e mariscadora e traballou descargando peixe no porto de Marín.

## Notas 
## Véxase tamén
Maxistrado, maxistrada

**﻿Maxistrado** (do latín *magistratus*) é un termo que procede dos tempos da antiga Roma e evolucionou nos países de fala hispana para referirse a cargos administrativos e, especialmente, xudiciais.

En España, denomínanse maxistrados aos xuíces que integran os tribunais (Tribunal Supremo, tribunais superiores de xustiza e audiencias provinciais). Non obstante, como o termo pasou a designar unha categoría da carreira xudicial, actualmente denomínase maxistrado a calquera membro da carreira xudicial que ascendese á segunda categoría, con independencia de que sirva nun tribunal ou un xulgado.[miniatura|Maxistrados do [Palacio de Xustiza de Bruxelas|Palacio de Xustiza de Bruxelas reciben a Alberte I (1918)|centro]]
Mihails Tāls

**Mikhail Tal**, nado en Riga (RSS de Letonia) o 9 de novembro de 1936 e finado en Moscova o 28 de xuño de 1992, foi o oitavo Campión do Mundo de xadrez.

## Traxectoria 
Tal aprendeu o xogo na infancia, grazas ao seu pai, pero xogou ós 17 anos a súa primeira partida cun gran mestre. Apenas 8 anos despois xa era campión do mundo. Obtivo un segundo posto no Campionato letón de 1954, xunto co seu título de mestre da URSS, tras gañar ao campión belaruso Saïgin. Tivo outro éxito ao triunfar na semifinal do campionato da URSS individual. Cara a 1956 quedou a un punto dos vencedores, e no ano 1957 Tal quedou quinto *ex aequo* na semifinal, algo lonxe do futuro campión do mundo, Petrossian.

Diversas vitorias axudárono a consolidarse no cume. Gañou o campionato soviético en 1958 (12,5/18), logo o interzonal de Portoroz o mesmo ano e, finalmente, ao coroarse campión do Torneo de Candidatos disputado en Iugoslavia en 1959 (axudado por 4 vitorias sobre o mozo Bobby Fischer) obtivo o dereito a disputar o match polo Campionato do Mundo. Precedido polas súas vitorias (conseguira, ademais, o primeiro lugar en Zürich 1959 con 11,5/15 por diante de Fischer, Gligoric e Keres, sumado a 13,5/15 na olimpíada de Leipzig 1960), en 1960, á idade de 24 anos, Tal derrotou ao posicional e estratéxico Mikhail Botvinnik neste encontro, co que se converteu no Campión do Mundo máis novo de todos os tempos (ata que Kaspárov o superou, gañando o título aos 22 en 1985). Botvínnik gañou o encontro de desquite a comezos de 1961, cando Mikhail Tal tivo que dobregarse, aparentemente por problemas de saúde, 8-13. Meses máis tarde gañou o Torneo de Bleg diante de Fischer, pero a súa saúde obrigouno a retirarse de varios torneos, como o dos Candidatos de Curaçao.

A súa saúde seguiulle xogando malas pasadas nos seguintes anos, pero aínda así conseguiu excelentes resultados. Entre eles cóntanse o refacho de 83 partidas sen ser derrotado en 1972-1973 (gañou 5 torneos consecutivos nese período, incluíndo un campionato soviético) e o primeiro posto *ex aequo* con Anatoly Karpov no Torneo das Estrelas de Montreal, en 1979. Tal foi moi esperado no interzonal de Leningrado, pero afundiuse con apenas 8,5 puntos sobre 17, atrás de xogadores como Kortchnoï e Karpov. En 1973 quedou noveno no Campionato da URSS, e en 1975 non conseguiu cualificar para o torneo de 1976, tars varios resultados mediocres. No período 1978-1979 gañou varios torneos, como o Campionato da URSS e o Terra dos Homes. Así mesmo, impúxose no interzonal 1979, pero ao longo dos torneos de 1980 perdeu en cuartos de final, derrotado por Polougaïevski, 3-0. Sería ata 1988, cando gañou o único campionato do mundo de xadrez lóstrego que se organizou.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* As partidas de Tal en muljadi.org
* 85 posicións críticas nas súas partidas
Santalla, Samos

**San Xosé de Santalla** é unha parroquia do concello de Samos na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 68 habitantes (34 homes e 34 mulleres), 3 menos ca no ano anterior.

## Xentilicio 
O seu xentilicio é **louzarino**.

## Patrimonio 
A Cova Grande é un espazo xeolóxico con estalagmitas e estalactitas. No ano 2007 sufriu unha agresión.

No río Lóuzara existe unha piscifactoría adicada á cría do salmón atlántico.

O 16 de agosto celébrase a romaría de San Roque.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santalla 
### Parroquias de Samos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Samos
Benny Goodman

**Benny Goodman** (nado **Benjamin David Goodman**, 1909-1986) foi un clarinetista, líder de banda e compositor norteamericano. Ficou coñecido como o *Rei do Swing*, o *Patriarca da Clarineta* e *O Professor*. Ademais do Swing, tamén gravou nos xéneros bebop e cool jazz.

## Biografía 
Goodman naceu en Chicago, a nona de 12 nenos de pobres inmigrantes xudeus da Polonia que vivían na veciñanza da Maxwell Street. Seu pai, David Goodman, era un alfaiate de Varsovia. Súa nai, Dora Rezinski, era de Kaunas. Seus pais coñecéronse en Baltimore en Maryland e mudáronse para Chicago antes de Benny nacer.

Cando Benny tiña 10 anos, seu pai inscribiu a el e dous irmáns máis vellos para teren clases de música na sinagoga Jacob Kehelah. O ano seguinte el ingresou na banda de nenos da casa de caridade de Jane Addams, onde recibiu leccións do director James Sylvester. Tamén foi importante durante este período os dous anos de aprendizado co profesor de clarinetas Franz Schoepp.

## Referencias