Glándula uropixial

miniatura|Glándula uropixial nunha ave que acaba de saír do ovo.
A **glándula uropixial**, é unha glándula sebácea bilobulada que teñen a maioría das aves na parte posterior do corpo. Está localizada en posición dorsal na base da cola, concretamente entre a cuarta vértebra caudal e o pigóstilo, e a súa forma e tamaño é moi variable segundo a especie. Nalgunhas especies, a abertura da glándula ten un pequeno penacho de plumas que serven de mecha para o aceite que segrega. A glándula é holócrina e está rodeada por unha cápsula de tecido conectivo e constituída por acinos que verten a súa secreción oleosa nun tubo colector común, que finaliza nun número variable de poros, xeralmente dous. Cada lóbulo ten unha cavidade central que recolle a secreción dos túbulos que se dispoñen radialmente arredor da cavidade. A secreción glandular chega á superficie a través de condutos que, na maioría das especies, acaban no extremo dunha papila.

## Etimoloxía 
De *uropygium*: latín medieval derivado do grego antigo οὐροπύγιον (ouropugion), de οὐρά (oura) "cola" e πυγή (puge) "cu, ancas".

## Distribución entre as especies 
A glándula está sempre presente nos estados embrionarios, pero pode ser vestixial nos individuos adultos de certas ordes, familias, xéneros e especies de aves. En polo menos nove familias algunha ou todas as especies carecen desta glándula. Entre elas están os kiwis (*Apterygidae*), os emús (*Dromaiidae*), o avestruz (*Struthionidae*), ñandús (*Rheidae*), casuario (*Casuariidae*), mesitornítidos (*Mesitornithidae*), avetardas (*Otididae*), pombas (*Columbidae*), papagaios do Amazonas (*Psittacidae*), podárxidos (*Podargidae*), e petos (*Picidae*). Estas aves teñen outros mecanismos para manterse limpas e secas, como darse baños de po. Non se puido correlacionar a presenza ou ausencia desta glándula con factores como a distribución, clima, ecoloxía, ou incapacidade de voar.

## Secreción da glándula 
[miniatura|A [gaivota arxéntea *Larus argentatus*: A ave da dereita está descubrindo a súa glándula uropixial para distribuír o aceite polas plumas para arranxarse a plumaxe. A ave da esquerda freta a súa cabeza contra a glándula uropixial.]]
[miniatura|O cruzabico *[Loxia leucoptera* extraendo aceite da súa glándula uropixial.]]
A glándula uropixial segrega un aceite pola súa superficie dorsal por medio dunha papila. O aceite contén unha mestura variable e complexa de substancias formadas principalmente por ceras monoésteres alifáticas, formadas por ácidos graxos, ás veces con ramificacións metilo, e ceras de alcohois monohidroxilados. Porén, nas secrecións das glándulas uropixial dalgúns grupos de aves hai tamén algúns tipos de ceras diéster chamadas uropixiois, que conteñen ácidos graxos con grupo hidroxilo e alcano-diois.

Unha ave transfire normalmente o aceite da súa glándula polo seu corpo durante o arranxo das plumas ao fretar o seu peteiro e cabeza contra a abertura da glándula e despois distribuír o aceite acumulado polas plumas do corpo e ás, e na pel dos pés e patas. Ás áreas correspondentes á cola chegan xeralmente co peteiro, aínda que algunhas especies, como por exemplo os papagaios *Melopsittacus undulatus* utilizan os pés para aplicar o aceite ás plumas de arredor da cloaca.

## Tamaño 
Varios investigadores informaron de diferenzas nos pesos relativos da glándula atribuídos a factores como cambios estacionais, hábitat, sexo, peso corporal e variacións entre individuos. Atopáronse diferenzas significativas no tamaño relativo da glándula entre machos e femias na maioría das especies, pero non hai unha explicación coherente para estes resultados. Entre as funcións que se lle atribúen están:

### Integridade das plumas e corpo 
O aceite da glándula crese que axuda a manter a integridade da estrutura das plumas. Nas aves acuáticas, o aceite mantén a flexibilidade das plumas e impide que rompan as bárbulas da pluma. As bárbulas entrelazadas da pluma, cando están en boas condicións, forman unha barreira que axuda a repeler as auga (véxase máis abaixo). Nalgunhas especies, este aceite tamén se pensa que serve para manter a integridade do peteiro córneo e a pel escamosa das patas e pés. Tamén se especulou que nalgunhas especies, o aceite contén un precursor da vitamina D; este precursor convértese en vitamina D pola acción da luz solar e despois absórbese pola pel.

### Cortexo e produción de feromonas 
Algúns investigadores postularon que os cambios na viscosidade do aceite glandular poden estar relacionados coa formación dunha plumaxe máis brillante, que sería necesaria para o cortexo, aínda que as últimas investigacións non parecen apoiar esta idea. Os resultados doutros estudos suxiren que a glándula nas femias podería estar implicada na produción e secreción de lípidos con actividade de feromona feminina. Nas glándulas uropixiais das bubelas (*Upupa epops*) almacénanse bacterias simbióticas, cuxas excrecións reducen a actividade das bacterias que degradan as plumas e así axudan a preservar a plumaxe.

Os estudos *in vitro* suxiren que os aceites da glándula das pombas das rochas (*Columba livia*) son efectivas contra os piollos, pero os estudos *in vivo* nos que se extirpou a glándula uropixial en aves en catividade non tiveron efectos significativos sobre a carga de piollos nun período de catro meses (pero si se reduciu a calidade das plumas), o que suxire que este aceite pode non ser unha defensa importante contra os piollos nesta especie.

## Historia 
Parece ser que o primeiro que discutiu a función da glándula uropixial das aves foi o emperador Federico II do Sacro Imperio Romano Xermánico, no seu tratado de cetrería do século XIII. Federico II consideraba que a secreción non só aceitaba a plumaxe senón que tamén era un veleno que era introducido coas gadoupas de falcóns e bufos para darlle unha morte rápida ás súas presas. Non obstante, estudos sobre esta cuestión realizados en 1678 non atoparon evidencias que apoiasen esta natureza velenosa da secreción.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Glándula sebácea

### Ligazóns externas 
* Esquema da estrutura da glándula uropixial