Tálero

[miniatura|Anverso da primeira moeda con valor dun **tálero**: *joachimsthaler* de [1525 do Reino de Bohemia, coa imaxe de San Xoaquín]]
miniatura|Reverso do **tálero** de 1525 do Reino de Bohemia
O **tálero** ou **táler** (alemán: *thaler* -ata 1901- e *taler *-actualmente-; neerlandés: *daalder*; linguas nórdicas: *daler*) era unha antiga moeda de prata de gran módulo orixinaria de Alemaña e usada en diversos países de Europa central en diferentes países, desde o século XVI ata o século XIX.

O seu nome vén da forma abreviada do nome *Joachimstaler Guldengroschen* ("florín de ouro do val de San Xoaquín"), dado a unhas moedas cuñadas en 1484 polo duque Sexismundo de Austria con prata de minas de* Sankt Joachimsthal* en Bohemia, hox e Jáchymov, na República Checa.

## Historia 
### En Alemaña e Austria 
[miniatura|esquerda|Anverso dun [tálero de María Tareixa de 1780]]
A división política do Sacro Imperio Romano Xermánico fixo que que en pouco tempo comezasen a circular moitas moedas de prata de valores diferentes, o que supuña un atranco para os negocio. O Reichstag de 1559 e 1566 de Augsburgo organizou o control das moi numerosas casas de moeda señoriais e prescribiu a unificación do sistema monetario, para o que se escolleu o tálero de Saxonia, que tomou o nome de *reichstaler* ("tálero imperial"). A nova moeda foi un éxito e axiña se espallou ata se converter nun estándar *de facto* para o comercio, mesmo alén das fronteiras do Sacro Imperio. Este tálero tiña un peso de 29,23 gramos e estaba batido en prata cunhabn pureza de 889 milésimas.

Un decreto imperial asinado en Viena o 20 de setembro de 1753, consecuencia du acordo con Baviera, deu orixe a unha nova variedade de tálero, chamada *konventionstaler*, cun peso de 23,385 gramos, que de camiño estendeu o seu uso por todos os estados alemáns. A máis célebre destas moedas foi a coñecida como *Maria-Theresien-Taler* ("Tálero de María Tareixa"), cuñado en Viena a nome de María Tareixa I de Austria a partir de 1780 e que chegou a ter unha intensa circulación internacional, mesmo no mundo árabe, ata ben entrado o século XIX.

Os derradeiros táleros en circulación foron os de Prusia (*preussenthaler*), creados como resposta économico-financeira de Prusia ao Imperio Austríaco, como consecuencia dun tratado de unión monetaria e alfandegueira dos estados alemáns do Norte asinado en 1838, denominado *Zollverein*. O seu peso era de 16,70357 gramos. En 1871, logo da guerra franco-prusiana, ao recibir unha importante indemnización pagada en francos de ouro, o Imperio de Prusia abandonou o tálero e o padrón prata e introduciu o marco con padrón ouro (*goldmark*).

### Nos Países Baixos 
[miniatura|**Tálero** de [Ducado de Borgoña|Borgoña ou **patacón** cuñado en Bruxelas de 1621 a nome de Filipe IV]]
Nos Países Baixos españois cuñouse inicialmente o chamado *philipsdaalder* durante o reino de Filipe II de Castela, cun peso de 34,27 gramos e unha lei de vinte quilates, que deu paso nos principios do século XVII ao tálero de Borgoña, coñecido como patacón, de menor peso e lei, que foi alternando co do Sacro Imperio en función do difícil equilibrio político na rexión nesa época.

En 1567, a cidade de Nijmegen asumiu o *reichstaler*. Ao declarar a súa desobediencia ao rei de España, en 1581, axiña a República das Sete Provincias Unidas, que de facto pasaba a formar parte do Sacro Imperio Romano Xermánico, retomou tamén esa moeda para facilitar os negocios (co nome adaptado ao neerlandés: *rijksdaalder*) . O Ducado de Brabante e o Condado de Flandres mantiveron, no entanto, o *philipsdaalder*.

A partir de 1840, a palabra foi usada nos Países Baixos para designar unha nova moeda de dous floríns e medio, con 25 gramos e unha lei de 945 milésimas.

### En Escandinavia 
[miniatura|Anverso dunha peza de dous **daler** [Dinamarca|daneses de 1868 a nome de Cristián IX ]]
O tálero introduciuse en Escandinavia baixo o nome de *daler* a principios do século XVII e axiña pasou a converterse nunha moeda de uso xeral. Estas variedades de táleros mantivéronse en Dinamarca e Suecia ata 1873, cando foron substituídos pola coroa dinamarquesa e a coroa sueca, as novas moedas introducidas pola Unión Monetaria Escandinava. Noruega adheriuse en 1876 e creou a coroa norueguesa.

## Herdanza do tálero noutras moedas 
[miniatura|esquerda|Anverso dun [Moeda dun dólar estadounidense|dólar norteamericano de 1884, inspirado no **tálero**]]
Hoxe en día noi hai ningunha moeda en circulación no mundo  coa denominación de tálero. No entanto, algunhas manteñen a súa herdanza nos seus nomes ou naceron en relación coas súas características metrolóxicas:
* **Estados Unidos**. Desde o territorio neerlandés de Nova Ámsterdam (actualmente Nova York) o tálero holandés (*daler*) foise estendendo por todas as colonias británicas de América do Norte na época da Revolución estadounidense e chegou aadoptarse como unidad monetaria nos novos Estados Unidos de América na súa fundación, a finais do século XVIII, coa denominación adaptada á ortografía inglesa que hoxe coñecemos: *dollar* ("dólar").
[miniatura|**Tálero** de [Eritrea italiana|Eritrea de 1891 a nome de Humberto I]]
* **Eritrea**. Na colonia italiana de Eritrea cuñáronse en 1891 moedas de prata a nome de Humberto I equivalentes ao tálero en peso, lei e valor, co valor facial expresado paralelamente como 5 liras e 1 tálero (italiano: *tallero*). 
* **Eslovenia**. O tálero (en esloveno: *tolar*) inspirou tamén o nome do tolar, que foi a unidade monetaria de Eslovenia desde a súa independencia en 1991 ata a fin de 2006. 
* **Belarús**. Tras a independencia de Belarús en 1991, o Sóviet Supremo desta república considerou a adopción do tálero como unidade nacional, dividida en 100 hrosh, aínda que a maioría comunista na cámara rexeitou a proposta e acabou por instituír o rublo belaruso, máis acorde coa tradición da república dentro dos extintos Unión Soviética e Imperio Ruso.
* **Países nórdicos**. A propia denominación de "coroa" para as moedas escandinavas que substituíron o tálero provén da forma simplificada dunha das variedades do tálero, o *kronentaler*.
* **Grecia**. Cando en 1833 se instituíu en Grecia a dracma como unidade monetaria, pasou a coñecerse como tálero (en grego: *taliro*) a moeda de 5 dracmas de prata, xa que coincidía en peso e valor co tálero daquela época. Mesmo despois da desaparición da dracma como unidade, o termo mantense vivo aínda para designar o billete de cinco euros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Patacón (moeda holandesa)
*Tálero de convención
* Tálero de María Tareixa
*Tálero de Prusia
*Tálero de tiro
*Reichstaler
*Kronentaler
*Vereinstaler
**Reichsmünzordnung*

### Bibliografía 
* Caspar, Helmut. *Vom Taler zum Euro. Die Berliner, ihr Geld und ihre Münze*. Berlin Story Verlag. Berlín, 2006 [ISBN 3-929829-30-4] *(en alemán)*
* Klütz, Konrad. *Münznamen und ihre Herkunft.* Moneytrend Verlag. Viena, 2004 [ISBN 3-9501620-3-8] *(en alemán)*
* Flandrin, Philippe. ''Les thalers d'argent. Histoire d'une monnaie commune.* Le Félin, 1997 [ISBN 978-2866452797] *(en francés)*

### Ligazóns externas 
*"La evolución del Thaler o Taler ". *Cervera Colecciones''.