Xinzo de Limia

**Xinzo de Limia** é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca da Limia. Segundo o IGE en 2015 tiña 10.043 habitantes (9.999 no 2006, 9.930 no 2005, 9.869 no 2004, 9.821 no 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «», «» ou «».

Está situado a 35&nbsp;km de Ourense e 30 de Verín.

## Demografía 

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:450 height:250
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:12000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:1500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:300 start:0
BackgroundColors = canvas:c

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:1857 from:0 till: 4490
 bar:1877 from:0 till: 5368
 bar:1897 from:0 till: 5435
 bar:1910 from:0 till: 6173
 bar:1930 from:0 till: 8495
 bar:1950 from:0 till: 10200
 bar:1970 from:0 till: 10640
 bar:1991 from:0 till: 9070
 bar:2011 from:0 till: 10311
 bar:2014 from:0 till: 10200

PlotData=

 bar:1857 at: 4490 fontsize:s text: 4.490 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 5368 fontsize:s text: 5.368 shift:(-10,5)
 bar:1897 at: 5435 fontsize:s text: 5.435 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 6173 fontsize:s text: 6.173 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 8495 fontsize:s text: 8.495 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 10200 fontsize:s text: 10.200 shift:(-15,5)
 bar:1970 at: 10640 fontsize:s text: 10.640 shift:(-15,5)
 bar:1991 at: 9070 fontsize:s text: 9.070 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 10311 fontsize:s text: 10.311 shift:(-15,5)
 bar:2014 at: 10200 fontsize:s text: 10.200 shift:(-15,5)

Fonte: Instituto Nacional de Estadística (INE), 1857-2011

## Hidrografía 
A rede hidrográfica, antes marcada pola lagoa de Antela despois da súa seca, pasou a organizarse arredor do río Limia, que cruza todo o municipio con escasa pendente e dificultades de drenaxe, polo que no inverno é frecuente ver zonas asolagadas. Pola súa beira esquerda únenselle varios afluentes que teñen o seu nacemento nas zonas mais meridionais do municipio: Faramontaos, Nocedo, Rego dos Arnos e Rego da Ribeira.

## Historia 
### Idade Antiga 
Xinzo de Limia ten as características dos pobos límicos, que se asentaron durante a dominación romana. Para uns autores como GÓNZALEZ DE ULLOA a capital deste pobo estaría en Sarreaus, na ladeira occidental do Monte Viso, a localización da capitalidade deste pobo non é compartida por tódolos investigadores, sobre todo despois dos importantes achados na vila de Xinzo de Limia que a convirten na outra "alternativa" para situar a capitalidade dos límicos durante o período galaico-romano (XUSTO RODRÍGUEZ, 1999. RIVAS FERNÁNDEZ, 2000)

No norte do municipio atópanse vestixios da vía XVIII do itinerario de Antonino, que unía Braga e Astorga.

### Idade Media 
A cidade foi conquistada e reconquistada por parte do rei portugués Afonso Henriques. Concretamente no 1130, o Rei de Portugal, tentando recuperar as terras que posuía a súa nai D. Teresa, comandou unha ofensiva contra o sur de Galicia, e despois de tomar Tui encamiñouse a Limia, onde coa axuda do Tenente da Limia o Conde Rodrigo Pérez, incorporouna a súa Coroa construíndo daquela o Castelo de Celme.

O rei portugués tenta conquistar un punto clave cando ataca Badaxoz en 1169, o que redunda nun desastre militar. O seu obxectivo consistía en dominar a liña do Guadiana. Alfonso esnaquízase unha perna nesta campaña e queda en mans do seu xenro Fernando II. A cambio da súa liberdade, tivo que proceder á devolución das terras de Toroño e Limia que antes ocupara, pasando a constituír un condado. 

### Idade Contemporánea 
O concello de Moreiras foi creado por decreto de 15 de xullo de 1836 e o 9 de xaneiro de 1927  incorporouse ao concello de Xinzo de Limia.

## Entroido 
miniatura|A Pantalla, figura principal do Entroido de Xinzo de Limia
Xinzo de Limia ten un dos ciclos de entroido máis longos de Galicia, con cinco semanas de duración e que está declarado como Festa de Interese Turístico Internacional. 

O ciclo iníciase o sábado anterior ao domingo fareleiro co petardazo, onde a xente se xunta na Praza Carlos Casares para dar a benvida ao entroido cunha conta atrás; no propio domingo ten lugar a primeira batalla co farelo. 

A fin de semana seguinte ten lugar o "Colgamento do Meco": a procesión do Meco ten lugar o sábado antes do domingo oleiro desde o Barrio de Abaixo, que ao escurecer sae pola rúa dos Viños acompañado con fachucos de palla e unha gran comitiva formada polo carro cos bois, touro, choqueiros, máscaras, cura, gaiteiros, apeiros de labranza e gandeiros con vestimenta tradicional. O domingo oleiro celébrase na Praza Maior o xogo da ola, pásanse as olas de barro de Niñodaguia (Xunqueira de Espadanedo); despois o xogo repítese no Barrio de Abaixo. 

A noite das mulleres (noite fémina ou sábado corredoiro), as mulleres da vila reúnense para cearen en restaurantes ou en locais particulares. O domingo corredoiro saen por vez primeira as pantallas ás rúas. 

Desde o venres até o martes de entroido son os cinco días grandes, coa participación de charangas e bandas de gaitas locais. O venres de entroido ten lugar o desfile dos cativos de tódolos centros educativos da comarca. O martes de entroido pola tarde ten lugar o gran desfile de comparsas e carrozas. O mércores de cinza ten lugar o enterro da sardiña, logo do sermón e o pasarrúas.

O ciclo péchase o domingo de piñata con xogos infantís. No ano 2024 recuperouse o sábado de Piñata, onde se realiza o baile e a verbena de mascaritas e mailo xogo da cucaña na Praza Maior.

## Política municipal 
O 11 de outubro de 2010 o pleno municipal elixiu como novo alcalde ao popular Antonio Pérez, logo da dimisión do senador Isaac Vila Rodríguez, que foi alcalde durante 25 anos. O 21 de marzo de 2018 Pérez presentou a súa dimisión como concelleiro e rexedor do concello tras ser condenado por prevaricación, polo que foi substituído por Manuel López Casas.

Tralas eleccións do 2019, foi investida alcaldesa a socialista Elvira Lama Fernández grazas á coalición co BNG e partidos locais (AXIL e XA). No 2024, a alcaldía virou cara a dereita, sendo investido alcalde Amador Díaz Penín (ÁXIL) grazas ao apoio do PP.

## Xinzo na literatura popular 
* *Home de Xinzo e boi de Vilar, non se afán en calquera lugar* .

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Torre da Pena - Porqueira.jpg|Torre da Pena da Portela.
Ficheiro:Mosteiro do Bon Xesús de Trandeiras - Xinzo de Limia - Ourense.jpg|Mosteiro do Bon Xesús de Trandeiras.
Ficheiro:Iglesia de San Pedro de Boado.jpg|Igrexa de San Pedro de Boado.
Ficheiro:Casa concello, Xinzo de Limia, Ourense 09.JPG|Casa do concello.
Ficheiro:Conta atras Entroido, Xinzo de Limia, Ourense 08.JPG|Marcador coa conta atrás para o Entroido.
Ficheiro:Riolimia.jpg|Río Limia ao seu paso pola vila

## Parroquias 
## Lugares de Xinzo de Limia 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Xinzo de Limia vexa: Lugares de Xinzo de Limia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Elixio Rivas Quintas: *Frampas III, contribución al diccionario gallego*, 2001, no *Dicionario de Dicionarios*.
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Xinzo da Limia
* Museo Galego do Entroido