A Devesa, Ribadeo

**Santalla da Devesa** é unha parroquia do concello de Ribadeo. Segundo o censo municipal, en 2004 tiña 615 habitantes distribuídos en 11 entidades de poboación e 9 lugares, cunha densidade de 29,6 hab/km². Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 529 habitantes, sendo 256 homes e 273 mulleres.

## Xentilicio 
O seu xentilicio é *devesao***.**

## Xeografía 
Limita coas parroquias de Reinante, San Miguel de Reinante e Vilamartin Pequeno (no concello de Barreiros) cuxo límite o fai o regato do Perdón e, polo sur con Arante, no leste con Covelas e Vilaframil (tamén está o seu termo o monte Mondigo) e polo oeste con Rinlo. Pertece ó arciprestado de Ribadeo.

Ten unha superficie de 20,74 km² e unha altitude media de 110 m, estando a maioría da parroquia asentada na rasa costeira fronte ó mar Cantábrico.

### Evolución da poboación 
Presenta unha poboación descendente:

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:200
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:700
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:50 start:0
BackgroundColors = canvas:c

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:2000 from:0 till: 661
 bar:2001 from:0 till: 646
 bar:2002 from:0 till: 635
 bar:2003 from:0 till: 625
 bar:2004 from:0 till: 615
 bar:2005 from:0 till: 617
 bar:2006 from:0 till: 603
 bar:2007 from:0 till: 603
 bar:2008 from:0 till: 593
 bar:2009 from:0 till: 589
 bar:2010 from:0 till: 581
 bar:2011 from:0 till: 562
 bar:2012 from:0 till: 561
 bar:2013 from:0 till: 541
 bar:2014 from:0 till: 529
 bar:2015 from:0 till: 505
 bar:2016 from:0 till: 494
 bar:2017 from:0 till: 496
 bar:2018 from:0 till: 477

PlotData=

 bar:2000 at: 661 fontsize:s text: 661 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 646 fontsize:s text: 646 shift:(-10,5)
 bar:2002 at: 635 fontsize:s text: 635 shift:(-10,5)
 bar:2003 at: 625 fontsize:s text: 625 shift:(-10,5)
 bar:2004 at: 615 fontsize:s text: 615 shift:(-10,5)
 bar:2005 at: 617 fontsize:s text: 617 shift:(-10,5)
 bar:2006 at: 603 fontsize:s text: 603 shift:(-10,5)
 bar:2007 at: 603 fontsize:s text: 603 shift:(-10,5)
 bar:2008 at: 593 fontsize:s text: 593 shift:(-10,5)
 bar:2009 at: 589 fontsize:s text: 589 shift:(-10,5)
 bar:2010 at: 581 fontsize:s text: 581 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 562 fontsize:s text: 562 shift:(-10,5)
 bar:2012 at: 561 fontsize:s text: 561 shift:(-10,5)
 bar:2013 at: 541 fontsize:s text: 541 shift:(-10,5)
 bar:2014 at: 529 fontsize:s text: 529 shift:(-10,5)
 bar:2015 at: 505 fontsize:s text: 505 shift:(-10,5)
 bar:2016 at: 494 fontsize:s text: 494 shift:(-10,5)
 bar:2017 at: 496 fontsize:s text: 496 shift:(-10,5)
 bar:2018 at: 477 fontsize:s text: 477 shift:(-10,5)

## Toponimia 
O topónimo deriva do latín DEFENSA, "protexida", e tamén "bosque en terreo comunal", que perde o *n* ante o *s* na súa evolución, como *mensa / mesa*, quedando así *Defesa*, como xa aparece testemuñado no ano 924. O *f* latino, son fricativo fortemente sonorizado, convértese nun *v* dando a súa forma actual *Devesa*, co significado de "Vila fortemente defendida" que logo pasou a designar esta parroquia.

## Historia 
Coa reforma parroquial da diocese de Mondoñedo de 1895 constituíuse a nova parroquia de Rinlo, segregándose da Devesa.

## Patrimonio 
A igrexa parroquial de Santa Eulalia é do século XVI, pero con reformas posteriores. Dispón dunha nave con bóveda de aresta nos tres tramos, sobre arcos faxóns. Na fachada un arco escarzano e unha torre de dous corpos rematada por cúpula de media laranxa. No seu interior, un retablo neoclásico do século XIX e tres barrocos do XVIII. En canto á orfebrería posúe tres cálices e un copón, de prata e ouro. Existen, ademais, dentro do termo parroquial tres capelas, baixo as advocacions de Santa Filomena, San Roque e San Ramón (cun retablo barroco do XVIII ao que se lle incorporou un Cristo do século XVII).

En Meirengos consérvase un castro de aproximadamente unha hectárea. Asemade, na zona dos Castros consérvanse restos de poboados castrexos de certa importancia. Tamén se localizan o Círculo Habaneiro, a Casa Place, a Casa Maseda e outras de estilo colonial ao carón da estrada xeral.

A parroquia conta entre o seu patrimonio natural coa praia de Augas Santas (tamén coñecida como praia das Catedrais) pertencente á zona do Rato. Outros areais de importancia son Os Castros, As Illas, A Rochela (estas dúas na zona da Rochela) e Esteiro (dentro da zona do mesmo nome).

## Economía 
A cooperativa agrícola Os Irmandiños, situada na Devesa, contribuíu economicamente ao seu desenvolvemento, así como a dar un empurrón ao concello de Ribadeo no conxunto do ámbito municipal das actividades.

A atracción da praia das Catedrais ten sido un polo de desenvolvemento económico baseado no turismo.

A N-634 e a A-8 (cunha saída para a praia das Catedrais) atravesan a parroquia, o mesmo que a liña de ferrocarril de vía estreita Ferrol-Xixón (cun apeadoiro próximo á Praia dos Castros).

## Lecer 
O Albergue Xuvenil é un campamento que se abre no verán para realizar acampadas. Está situado entre a N-634 e a praia das Catedrais.

### Festas 
O 31 de agosto celébrase a festa na honra a San Ramón Nonato, que inclúe romaría e procesión. Pero as Festas Patronais son as de Santa Eulalia case sempre o 10 de decembro e contan cunha gran tradición na zona xa que coinciden coa época do San Martiño ou da matanza do porco.

## Notas 
## Galería de imaxes 

Ficheiro:Praia de Esteiro, A Devesa, Ribadeo.jpg|Praia e enseada de Esteiro
Ficheiro:Vista da praia de Illas, A Devesa, Ribadeo.jpg|Vista da Praia de Illas
Ficheiro:Acceso á Granxa Escola Pedro Murias.jpg|Acceso ó edificio principal da Granxa Escola Pedro Murias
Ficheiro:Noceda dende Mondigo.jpg|O lugar de Noceda dende o monte Mondigo
Ficheiro:Lim admin 200 - 03 A Devesa en Ribadeo (e600).png|Límites administrativos
Ficheiro:O Irmandiños, vista parcial das instalacións en A Devesa.jpg|Vista parcial das instalacións de Os Irmandiños, S.C.G. na Devesa
Ficheiro:PraiaCatedrais1865.jpg
Ficheiro:PraiaCatedrais1867.jpg
Ficheiro:PraiaCatedrais1866.jpg

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Devesa 
### Parroquias de Ribadeo 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ribadeo

## Notas