Phaseolus

miniatura|*Phaseolus lunatus* en Francisco Manuel Branco, *Flora de Filipinas*, Gran edición, Atlas II , 1880-1883
miniatura|*Phaseolus coccineus* en Otto Wilhelm Thomé, Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, 1885.
miniatura|*Phaseolus vulgaris* en Louis Benoît van Houtte, ''Flore des serres et des jardins de l'Europe*, 1867-1868.

***Phaseolus*** é un xénero na familia Fabaceae (Leguminosae) cunhas 90 especies  aceptadas, das máis de 600 descritas, todas nativas das Américas.
A especie máis popular é *Phaseolus vulgaris*, os seus froitos e sementes son coñecidos vulgarmente como **feixóns**, ou **fabas**. Tamén pertencen a este xénero a faba de tres anos (*Phaseolus coccineus*) e mais a faba de Lima ou feixón de Lima (*Phaseolus lunatus*).

## Descrición 
Son herbas rubideiras volúbeis, erectas ou rastreiras, perennes ou anuais, a miúdo cubertas de pelos con ganchos. As follas son trifolioladas, con folíolos enteiros ou  lobados e con estípulas persistentes. As flores están dispostas en acios axilares inseridos nos nós inchados, con brácteas persistentes ou caedizas. Teñen cáliz campanulado ou brevemente tubuloso, bilabiado co labio superior de 2 sépalos soldados e o inferior de 3. A corola, de cor violácea, azul, avermellada, amarela, ou de varios tons, con estandarte suborbicular, reflexo e ocasionalmente con apéndices na base; as ás, de forma obovada ou oblonga, adhiren á quilla que é lineal, con bico longo, espiralmente torta. Os estames, en número de 10, son diadelfos (9 soldados + 1 ceibo), e o xineceo ten o estilo torto de polo menos 360º, con estigma alongado e oblicuo. O froito é un legume lineal ou oblongo, comprimido ou cilíndrico, polispermo, de 2 até moitas sementes oblongas ou reniformes, con estrofíolo e fío cortamente lineal, de xerminación epí ou hipóxea.
; Filoxenia
Análises filoxenéticas do xénero, baseado en datos morfolóxicos e moleculares, conclúen que todas as especies pertencen a 8 clados diferenciados morfóloxica, ecolóxica ou bioxeograficamente, excepto unhas 5 especies enigmáticas (*Phaseolus glabellus, P. macrolepis, P. microcarpus, P. oaxacanus *e *P. talamancensis*) que non entran claramente en ningunha destas divisións, e están só debilmente relacionados co clado de *P. Tuerckheimii*.

## Distribución 
O xénero está conformado por preto de 90 especies endémicas  do continente americano que medran a altitudes comprendidas entre 700 e 2000 msnm), en terras baixas secas ou húmidas, piñeirais e carballeiras así como selvas húmidas desde o sueste do Canadá até o norte da Arxentina.
As especies bravas están distribuídas desde o norte de México até o centro da Arxentina atopándose marcadas diferenzas morfolóxicas e moleculares entre os dous extremos da súa distribución xeográfica.
Cinco especies foron domesticadas de maneira independente a partir de distintas especies bravas americanas. *P.vulgaris*, *P. lunatus*, *P. polyanthus*, *P.acutifolius* e *P. coccineus*: as dúas primeiras foron obxecto de múltiples domesticacións nos Ándes meridionais e México-Centroamérica; a terceira, e a menos influenciada pola domesticación, áchase en México, Mesoamérica, o Caribe e América do Sur (até o norte do Perú); e as dúas últimas corresponden a México, o sur-oeste dos Estados Unidos e Centroamérica.

## Usos 
Os feixóns son un dos cultivos máis antigos do mundo. Xunto co millo e maila iuca, foron un alimento básico dominante das Américas durante milenios.

Da planta consómense as follas e vaíñas, e especialmente as sementes maduras e/ou secas, que son unha importante fonte proteica -por exemplo, uns 20% do peso seco de *Phaseolus vulgaris-*  en zonas tropicais, subtropicais e tépedas, primeiro en América e, despois da súa introdución en Europa en épocas colombianas, no resto do mundo.

## Subdivisións 
O xénero está subdividido nunhas 15 seccións:
* **Especies non incluídas**
** *Phaseolus augusti*  Harms
** *Phaseolus carteri* Freytag & Debouck
** *Phaseolus diversifolius* Pittier
** *Phaseolus glabellus* Piper
** *Phaseolus lignosus* Britton
** *Phaseolus microcarpus* Mart.
** *Phaseolus mollis* Hook. f.
** *Phaseolus pachyrrhizoides*  Harms
* sect. ***Acutifolii***: con 2 especies e 2 variedades aceptadas dos 6 táxones descritos.
:: ₴ Especies aceptadas:
:::* *Phaseolus acutifolius*  A. Gray
:::* *Phaseolus parvifolius* Freytag
* sect. ***Bracteati***
** *Phaseolus macrolepis* Piper
** *Phaseolus talamancensis* Debouck & Torres González
* sect. ***Brevilegumeni***
** *Phaseolus campanulatus* Freytag & Debouck
** *Phaseolus oligospermus*  Piper
** *Phaseolus tuerckheimii*  Donn. Sm.
* sect. ***Chiapasana***
** *Phaseolus chiapasanus* Piper
* sect. ***Coccinei***
** *Phaseolus coccineus* L.
* sect. ***Coriacei***
** *Phaseolus maculatus* Scheele
** *Phaseolus reticulatus*  Freytag & Debouck
** *Phaseolus venosus*  Piper
* sect. ***Digitati***
** *Phaseolus albiflorus* Freytag & Debouck
** *Phaseolus albiviolaceus*  Freytag & Debouck
** *Phaseolus altimontanus* Freytag & Debouck
** *Phaseolus neglectus* F. J. Herm.
** *Phaseolus trifidus*  Freytag
* sect. ***Falcati***
** *Phaseolus leptostachyus* Benth.
** *Phaseolus macvaughii* A. Delgado
** *Phaseolus micranthus* Hook. & Arn.
** *Phaseolus opacus*  Piper
** *Phaseolus persistentus*  Freytag & Debouck
* sect. ***Minkelersia***
** *Phaseolus amabilis* Standl.
** *Phaseolus amblyosepalus* (Piper) C. V. Morton
** *Phaseolus anisophyllus* (Piper) Freytag & Debouck
** *Phaseolus nelsonii*  Maréchal *et al*.
** *Phaseolus parvulus*  Greene
** *Phaseolus pauciflorus* Sessé & Moc. ex G. Don
** *Phaseolus perplexus*  A. Delgado
** *Phaseolus plagiocylix*  Harms
** *Phaseolus pluriflorus*  Maréchal *et al*.
** *Phaseolus tenellus*  Piper
* sect. ***Paniculati***
** *Phaseolus acinaciformis*  Freytag & Debouck
** *Phaseolus albinervus* Freytag & Debouck
** *Phaseolus dasycarpus* Freytag & Debouck
** *Phaseolus jaliscanus* Piper
** *Phaseolus juquilensis* A. Delgado
** *Phaseolus longiplacentifer* Freytag
** *Phaseolus lunatus* L., lle haricot de Lima
** *Phaseolus maculatifolius* Freytag & Debouck
** *Phaseolus marechalii* A. Delgado
** *Phaseolus nodosus*  Freytag & Debouck
** *Phaseolus polystachios*  (L.) Britton *et al*.
** *Phaseolus rotundatus*  Freytag & Debouck
** *Phaseolus salicifolius*  Piper
** *Phaseolus scrobiculatifolius*  Freytag
** *Phaseolus sonorensis*  Standl.
** *Phaseolus xolocotzii*  A. Delgado
* sect. ***Pedicellati***
** *Phaseolus esperanzae*  Seaton
** *Phaseolus grayanus* Wooton & Standl.
** *Phaseolus laxiflorus* Piper
** *Phaseolus oaxacanus*  Rose
** *Phaseolus pedicellatus*  Benth.
** *Phaseolus polymorphus*  S. Watson
** *Phaseolus purpusii*  Brandegee
** *Phaseolus pyramidalis*  Freytag
** *Phaseolus scabrellus*  Benth. ex S. Watson
** *Phaseolus teulensis*  Freytag
* sect. ***Phaseolus***: con 72 taxons descritos, dos cales 6 especies e 25 taxons infra-específicos están aceptados e o resto son meros sinónimos.
:: ₵ Especies aceptadas:
:::* *Phaseolus albescens* McVaugh ex Ramirez-Delgadillo & A. Delgado
:::* *Phaseolus coccineus* L.
:::* *Phaseolus costaricensis* Freytag & Debouck
:::* *Phaseolus dumosus* Macfad.
:::* *Phaseolus persistentus* Freytag & Debouck
:::* *Phaseolus vulgaris* L.
* sect. ***Revoluti***
** *Phaseolus leptophyllus* G. Don
* sect. ***Rugosi***
** *Phaseolus angustissimus* A. Gray
** *Phaseolus filiformis* Benth.
* sect. ***Xanthotricha***
** *Phaseolus esquincensis*  Freytag
** *Phaseolus gladiolatus* Freytag & Debouck
** *Phaseolus hintonii* A. Delgado
** *Phaseolus magnilobatus* Freytag & Debouck
** *Phaseolus xanthotrichus*  Piper
** *Phaseolus zimapanensis''  A. Delgado

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fabaceae
* Legume