Bronquio

[miniatura|dereita|Vista frontal das cartilaxes da [larinxe, a traquea e os bronquios.]]
[miniatura|dereita| 1. [Traquea (vertebrados)|Traquea2. Bronquio principal3. Bronquio lobular4. Bronquio segmentario5. Bronquíolo6. Conduto alveolar7. Alvéolo.]] 
miniatura|dereita|Sección dun bronquio secundario humano.
miniatura|dereita|Sección transversa do tórax que mostra as relacións da arteria pulmonar.

Os **bronquios** son as vías respiratorias que conducen o aire desde a traquea ao interior dos pulmóns. Ramifícanse formando bronquios cada vez de menor diámetro ata que orixinan os bronquíolos, que dan paso aos condutos alveolares e alvéolos.
Nos bonquios non ten lugar ningún intercambio de gases, o cal se produce nos alvéolos.

## Anatomía 
A traquea humana divídese formando dous grandes bronquios, os **bonquios primarios** ou **principais** esquerdo e dereito, a nivel do ángulo esternal e da 5ª vértebra dorsal ou torácica (ou dúas vértebras máis arriba ou abaixo, dependendo do estado de inspiración ou expiración). O bronquio principal dereito é de maior diámetro, máis curto e algo máis vertical ca o esquerdo.

As sucesivas divisións da árbore bronquial son as seguintes:
* Os bronquios principais entran no pulmón polo hilo pulmonar, e subdivídense en **bronquios lobulares**, (ou lobares, *lobaris*) ou **secundarios**, os cales entran nos seus respectivos lóbulos pulmonares (que son tres no pulmón dereito e dous no esquerdo). 
* Os bronquios lobulares divídense en **bronquios terciarios**, tamén chamados **segmentarios** (*segmentalis*), cada un dos cales envía aire a un segmento broncopulmonar. Un segmento broncopulmonar é unha división dos pulmóns, que está separada do resto do pulmón por un septo de tecido conectivo. De todos modos, hai tamén algunhas conexións de bronquios e vasos sanguíneos que pasan dun segmento a outro atravesando o septo. A división do pulmón en segmentos fai que un segmento broncopulmonar poida ser retirado cirurxicamente sen afectar a outros segmentos. Hai dez segmentos en cada pulmón, pero debido ao desenvolvemento anatómico, varios bronquios segmentarios se fusionan no pulmón esquerdo, dando lugar a oito. 
* Os bronquios segmentarios divídense en moitos **bronquíolos** primarios, que se subdividen varias veces dando bronquíolos terminais (aproximadamente a 7ª xeración de ramificacións da árbore bronquial), que dan lugar a varios bronquíolos respiratorios, que se dividen finalmente cada un en de 2 a 11 condutos alveolares. Hai 5 ou 6 sacos alveolares asociados con cada conduto alveolar. Os alvéolos pulmonares son as unidades básicas onde ten lugar o intercambio respiratorio de gases entre o aire e o sangue.

Pódense resumir as ramificacións principais da árbore bronquial así :
* Bronquio principal dereito
** Bronquio lobular superior
*** Bronquio segmentario apical
*** Bronquio segmentario posterior
*** Bronquio segmentario anterior
** Bronquio lobular medio
*** Bronquio segmentario lateral
*** Bronquio segmentario medial
** Bronquio lobular inferior
*** Bronquio segmentario superior
*** Bronquio segmentario basal medial
*** Bronquio segmentario basal anterior
*** Bronquio segmentario basal lateral
*** Bronquio segmentario basal posterior
* Bronquio principal esquerdo
** Bronquio lobular superior
*** Bronquio segmentario apicoposterior
*** Bronquio segmentario anterior
**** Bronquio lingular superior
**** Bronquio lingular inferior
** Bronquio lobular inferior
*** Bronquio segmentario superior
*** Bronquio segmentario basal anterior
*** Bronquio segmentario basal lateral
*** Bronquio segmentario basal medial
*** Bronquio segmentario basal posterior

## Histoloxía 
Os bronquios están reforzados por aneis incompletos de cartilaxe hialina, que conforme os bronquios se fan menores, adquiren forma de pequenas placas illadas nos bronquios pequenos e finalmente chegan a desaparecer. Hai fibras de músculo liso arredor de todo o bronquio, organizado en forma de feixes entrelazadas. Nas porcións máis distais da árbore bronquial o músculo liso está adelgazado, pero sempre está presente. A medida que aumenta o número de ramificacións na árbore bronquial, a cantidade de cartilaxe hialina das paredes decrece ata chegar a estar ausente nos bronquíolos máis pequenos, e á vez acrecéntase a cantidade de músculo liso.

A membrana mucosa tamén experimenta unha transición desde un epitelio columnar pseudoestratificado ciliado inicial a un epitelio cuboideo simple e despois a un epitelio escamoso simple. O epitelio bronquial ten células caliciformes e glándulas submucosas asociadas, as cales diminúen conforme os bronquio son máis pequenos. Diminúe progresivamente a ciliatura e a altura do epitelio na árbore bronquial.

Os condutos alveolares e alvéolos constan fundamentalmente dun epitelio escamoso simple, que facilita a difusión do oxíxeno e o dióxido de carbono a través del.

## Enfermidades relacionadas 
Defínese bronquite como a inflamación dos bronquios. Hai dous tipos principais: aguda e crónica. A bronquite aguda está causada xeralmente por infeccións bacterianas ou víricas. A crónica é unha forma de enfermidade obstrutiva pulmonar crónica, xeralmente asociada co hábito de fumar ou con exposicións a longo prazo a substancias irritantes.

A asma é unha hiper-reactividade dos bronquios cun compoñente inflamatorio, a miúdo en resposta a alérxenos.

Aínda que o bronquio principal esquerdo sae da traquea formando un ángulo, o dereito é case unha continuación vertical da traquea, e isto predispón ao pulmón dereito a ter unha serie de problemas, como son:
* Se entran no bronquio comida, líquidos ou corpos estraños, xeralmente van acabar aloxados no bronquio principal dereito, o que pode orixinar unha pneumonía por aspiración.
* Se un tubo endotraqueal (que se usa nas intubacións) se insire demasiado profundo, xeralmente acaba no bronquio principal dereito, o que ventilará moi ben o pulmón dereito, pero deixará o esquerdo sen ventilación.

## Notas 
* Moore, Keith L. e Arthur F. Dalley. *Clinically Oriented Anatomy, 4th ed.* (1999). ISBN 0-7817-5936-6