Montserrat (illa)

A illa de **Montserrat** é un Territorio Británico de Ultramar dependente do Reino Unido situado ao sueste da illa de Porto Rico, en augas do mar Caribe. É unha das Illas de Sotavento, que forman parte das Antillas Menores ou Pequenas Antillas ao suroeste de Antiga e ao noroeste de Guadalupe. A illa así nomeada por Cristovo Colón en 1493 pola montaña do mesmo nome situada xunto a Barcelona.

Montserrat mide aproximadamente  de lonxitude e  de ancho, con aproximadamente  de costa. Montserrat é alcumada "A Illa Esmeralda do Caribe" tanto pola súa semellanza coa costa de Irlanda como pola ascendencia irlandesa de moitos dos seus habitantes. 

O 18 de xullo de 1995, o previamente volcán dormente Soufrière Hills, na parte sur da illa, activouse. As erupcións destruíron a capital de Montserrat Plymouth. Entre 1995 e 2000, dous terzos da poboación da illa viuse obrigada a emigrar, principalmente ao Reino Unido, deixando menos de 1.200 persoas na illa en 1997 (subindo a case 5.000 en 2016). A actividade volcánica continúa, afectando principalmente ás proximidades de Plymouth, incluídas as súas instalacións de atraque e o lado leste da illa ao redor do antigo aeroporto W. H. Bramble, cuxos restos foron enterrados por fluxos da actividade volcánica o 11 de febreiro de 2010.

Impúxose unha zona de exclusión, que abarca a metade sur da illa ata o extremo norte como partes do Val de Belham, por mor do tamaño da cúpula volcánica existente e do potencial resultado de actividades piroclásticos. Os visitantes normalmente non teñen permiso para entrar na zona de exclusión, pero desde a parte superior do outeiro de Garibaldi, en Isles Bay, pode verse a destrución de Plymouth. Relativamente tranquilo desde principios de 2010, o volcán segue sendo controlado de cerca polo Montserrat Volcano Observatory.

Estase a desenvolver unha nova cidade e porto en Little Bay, que se atopa na costa noroeste da illa. Mentres esta construción continúa, o centro do goberno e as empresas está en Brades. Despois de varios atrasos, incluíndo os Furacáns Irma e María en 2017 e a pandemia de COVID-19 a principios de 2020, en xuño de 2022, iniciouse o proxecto de desenvolvemento do porto de Little Bay, un proxecto de £ 28 millóns financiado polo Reino Unido e o Banco de Desenvolvemento do Caribe.

## Etimoloxía 
En 1493, Cristovo Colón nomeou a illa "Santa María de Montserrat", pola Virxe de Montserrat no Mosteiro de Montserrat, na montaña de Montserrat, preto de Barcelona en Cataluña, España. 

]]
thumb | Plymouth City e o volcán.
thumb | Erupción do volcán Soufrière Hills o 22 de setembro de 1997

## Historia 
### Época precolonial 
Un traballo de campo arqueolóxico no 2012, nos outeiros do Centro de Montserrat indicou que houbo unha ocupación arcaica (pre - arauacos) entre o 4000 e 2500 a.C. Os sitios costeiros posteriores mostran a presenza da cultura Saladoide (ata o 550 d.C.) Crese que os caribes nativos chamaron a illa *Alliouagana*, que significa "Terra do arbusto espinoso". 

### Período europeo temperán 
En novembro de 1493, Cristovo Colón descobre Montserrat na súa segunda viaxe, despois de que lle dixeran que a illa estaba desocupada debido ás incursións dos Caribes.  A maioría procedían da próximia Saint Kitts a instancias do gobernador da illa Thomas Warner,posteriormente chegaron colonos de Virxinia.

Sendo os irlandeses aliados históricos dos franceses, especialmente nas súas disputas cos Ingleses, invitaron os franceses a reclamar a illa en 1666, aínda que Francia non enviou tropas para manter o control, foi capturada pouco despois polos ingleses e o control inglés da illa foi confirmado ao abeiro do Tratado de Breda ao ano seguinte. Os colonos comezaron a transportar escravos da África subsahariana para traballar, como era común na maioría das illas do Caribe.

### Século XVIII 
Houbo un breve ataque francés contra Montserrat en 1712. O 17 de marzo de 1768, os escravos rebeláronse pero non conseguiron a liberdade. As festas celebradas esa semana conmemoran o cultura de Montserrat en cancións, bailes, comida e traxes tradicionais.

En 1782, durante a Guerra de Independencia dos Estados Unidos de América, como primeiro aliado dos Estados Unidos, Francia capturou Montserrat na súa guerra de apoio aos americanos.

### Lingua irlandesa en Montserrat 
Os irlandeses constituíron a maior proporción da poboación branca desde a fundación da colonia en 1628. Moitos eran traballadores por contrato, outros eran comerciantes ou propietarios de plantacións. O xeógrafo Thomas Jeffrey afirmou no *The West India Atlas* (1780) (Atlas da India Occidental (1780)) que a maioría de Montserrat eran irlandeses ou de orixe irlandesa, "polo que o uso da lingua irlandesa se conserva na illa , incluso entre os negros". 

Os escravos africanos e os colonos irlandeses de todas as clases estaban en contacto continuo, sendo as relacións sexuais comúns e apareceu como consecuencia unha poboación de descendencia mixta. Os irlandeses tamén destacaron no comercio caribeño, cos seus comerciantes importando mercadorías irlandesas como carne de vaca, carne de porco, manteiga e arenques, tamén importaban escravos.

Hai evidencias indirectas de que o uso da lingua irlandesa continuou en Montserrat ata polo menos a mediados do século XIX. O cronista e estudoso irlandés de Kilkenny Amhlaoibh Ó Súilleabháin observou en 1831 escoitou que os habitantes brancos e negros aínda falaban o irlandés en Montserrat.

en 1852, Henry H. Breen escribiu en *Notes and Queries: a Medium of Intercommunication for Literary Men, etc.* (Notas e consultas: un medio de interconexión para homes de letras, etc.) que a afirmación de que "a lingua irlandesa se fala nas Illas das Indias Occidentais, e que nalgunhas delas pódese dicir que é case vernáculo", é certo na pequena Illa de Montserrat, pero non ten fundamento respecto ás outras colonias. 

En 1902, *The Irish Times* citou o *Montreal Family Herald* nunha descrición de Montserrat, observando que "os negros ata hoxe falan a vella lingua gaélica irlandesa, ou o inglés con acento irlandés. Cóntase unha historia dun home de Connaught que, ao chegar á illa, foi, para a súa sorpresa, aclamado polos negros en irlandés vernáculo."

Unha carta de WF Butler en *The Atheneum* (15 de xullo de 1905) cita un relato dun funcionario de Cork, C. Cremen, do que escoitou falar a un mariñeiro xubilado chamado John O'Donovan, un falante irlandés:

O fonético británico John C. Wells realizou investigacións sobre a fala en Montserrat en 1977 e 1978 (que incluíu tamén a residentes de Montserrat en Londres). Atopou que que a influencia da lingua irlandesa, tanto se é [[anglo-irlandés] como gaélico irlandés, na fala contemporánea de Montserrat en boa parte esaxerada. 

En 1857, o filántropo británico Joseph Sturge mercou unha plantación de azucre para demostrar que era viable economicamente empregar traballo remunerado en vez de escravos. En 1869, a familia estableceu a Montserrat Company Limited e plantou árbores de limeiras, comezou a produción comercial de zume de lima, creou unha escola e vendeu parcelas de terra aos habitantes da illa. Boa parte de Montserrat pasou a ser propiedade de pequenos propietarios.

De 1871 a 1958, Montserrat administrouse como parte da colonia da coroa das Illas de Sotavento Británicas, converténdose nunha provincia de curta duración de 1958 a 1962 e en 1967 a illa decidiu continuar co seu status colonial.. Non obstante, o fillo de Bramble Percival Austin Bramble foi crítico coa forma en que se construían as instalacións turísticas e, posteriormente, creou o seu propio partido (o Partido Demócrata Progresista) que gañou as eleccións xerais de Montserrat de 1970, con Percival Bramble como primeiro ministro de 1970 a 78. O período 1978 -1991 foi dominado politicamente polo ministro xefe John Osborne e o seu Movemento de Liberación do Pobo, o seu breve coqueteo coa posibilidade de declarar a independencia nunca se concretou.

En 1979, o produtor dos The Beatles George Martin abriu AIR Studios Montserrat, o que deu lugar a que artistas musicais como Dire Straits, Paul McCartney, Duran Duran, The Police, Elton John, Jimmy Buffett e The Rolling Stones visitaran a illa para gravar álbums. 

En 1989 a illa fora azoutada polo furacán Hugo. En 1995 o volcán Soufriere Hills entra en erupción e destrúe a cidade de Plymouth, obrigando á poboación a evacuar a illa.

## Goberno e Política 
Un gobernador actúa como o xefe de estado simbólico e é o representante da Raíña. Un Ministro Principal elixido é o xefe de goberno. O seu máximo tribunal de xustiza é a Suprema Corte do Caribe Oriental.

Montserrat é membro da Comunidade do Caribe e da Organización de Estados do Caribe Oriental.

## Organización político-administrativa 
Politicamente a illa divídese en 3 parroquias:

* San Antonio 
* San Jorge
* San Pedro

## Xeografía 
Montserrat localízase ao sueste de Porto Rico e ao suroeste da illa Antiga.

A illa é montañosa e volcánica na súa totalidade e o seu punto máximo é o volcán Soufriere Hills (914 m) que se atopa actualmente activo; existen tamén algunhas pequenas praias na costa.

O clima é tropical con pequenas variacións de temperatura e de xuño a novembro a illa é azoutada por furacáns.

miniatura|250px|dereita|Mapa de Montserrat

miniatura|250px|esquerda|Volcán Soufriere Hills, ó sur, en erupción

## Economía 
A súa moeda é o dólar do Caribe Oriental. A economía de Montserrat baséase na pesca e o turismo. Tamén é importante a emisión de selos postais para coleccionistas.

## Demografía 
O país está composto dunha maioría de mulatos, moitos destes descendentes de irlandeses e africanos; tamén existe unha minoría branca. A maioría da poboación profesa o protestantismo (metodistas, pentecostais, adventistas do Sétimo Día) cun 45%, o anglicanismo cun 35%, o catolicismo cun 15%, e outras minorías relixiosas.

O 18 de xullo de 1995 o volcán Soufriere Hills fixo erupción e desde esa data continúa botando lava e cinza esporadicamente, o cal provocou a emigración da maioría da poboación da illa. Na actualidade o sur da illa atópase practicamente deshabitada, principalmente a área de Plymouth, a cidade capital. Ata que volva a calma en Plymouth, o pobo de Brades serve como sede temporal de goberno. Antes da erupción volcánica, a poboación era de 13.000 habitantes. Máis de 9.000 fuxiron pero moitos volveron. A poboación actual está ao redor de 9.000 e a maioría da poboación reside no noroeste da illa.

## Cultura 
Como outras illas do Caribe, na cultura da illa hai influencias europeas e africanas. Un aspecto a resaltar é a influencia irlandesa xa que os primeiros colonos brancos foron de Irlanda.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Government of Montserrat
* Montserrat National Trust
* 
* 
* Story of the black Irish in Montserrat 
* 
* Radio Montserrat—ZJB Listen live online
* Montserrat Tourist Board
* Montserrat Magazine Publications