Ducado de Tuscia

miniatura|Mapa antigo de Tuscia
O **Ducado de Tuscia** o **da Tuscia**, inicialmente **Ducado de Lucca**, foi un ducado longobardo da Italia central, que comprendía gran parte da actual Toscana e da provincia de Viterbo. Tras a ocupación dos territorios que pertencían aos bizantinos, os longobardos fundaron este ducado que, entre outros centros, contaba tamén con Florencia. A capital do ducado era Lucca, que estaba situada cabo da Vía Francíxena, onde residía o duque, ao que os documentos chamaban *dux et iudex.* O ducado, constituído no 574 tras a ocupación longobarda de Tuscia, coñeceu despois unha evolución histórica no período poscarolinxio, coa formación da Marca de Tuscia.

## Territorio 
No momento da súa constitución limitaba ao oeste co mar Tirreno e o resto cos territorios bizantinos do Exarcado de Italia. A Piana de Pisa caerá en mans longobardas só medio século despois.
## Historia 
### A ocupación longobarda de Tuscia (574-680) 
miniatura|Mapa de Italia no período longobardo
Segundo a historiografía máis recente, No 644 o rei Rotario conquistou Luni, extremo *castrum* setentrional de Tuscia. A última empresa de Rotario marcou a fin da expansión longobarda na *Tuscia Langobardorum*, que confina polo sur coa *Tuscia Romana* de propiedade bizantina, pero dominada pola crecente autoridade pontificia. Os límites entre os dous territorios, negociados no tratado de paz do 680 entre o rei Perctarito e o emperador de Oriente Constantino IV, permaneceron definitivamente estábeis.

### O Ducado de Tuscia no Reino longobardo (680-774) 
No último período da ocupación longobarda, Lucca chegou á primacía sobre case todas as *iudicarias* limítrofes. Foi por moito tempo a capital de Tuscia e sede habitual dos reis longobardos, cidade privilexiada pola súa historia pasada, polas comunicacións viarias que se volveron aínda máis convenientes coa apertura da Vía Romea, despois Francíxena. Tamén as condicións económicas do ducado progresaron notabelmente tanto na agricultura coma no comercio, sobre todo no marítimo e fluvial. Os *negotiantes*, empresarios navais, efectuaban o transporte de gran e sal de parte do duque Walperto. 

No último período da dominación longobarda o rei Aistolfo, en previsión dun próximo enfrontamento cos francos, enviou a Desiderio á *Tuscia Langobardorum* co encargo de efectuar un vasto recrutamento militar. Durante a súa estancia en Tuscia algúns autores atribúen a Desiderio o título de "Duque de Tuscia"; outros, porén, rexeitan tales hipóteses evidenciando a absoluta falta de probas seguras, posto que a única fonte dispoñíbel, o *Liber Pontificalis,* describe a Desiderio «*directu [...] in Tuscia*» co único deber de proceder ao recrutamento militar a petición de Aistolfo. Confirmación de tal tese pode ser tamén a coñecida aversión Aistolfo ao poder ducal, xa manifestada en Spoleto coa asunción daquel ducado. Naquel período, tamén en Tuscia onde estaba operando Desiderio, a ceca de Lucca emitiu tremis (moedas longobardas) non coa inscrición «DUX», senón con «AISTULFU-RE» no anverso e «LUCA FLAVIA» no reverso, segundo a denominación asumida por Lucca desde os tempos de Autari, autodefinido como *Flavius* en recordo da tradición romana.
### Duques longobardos de Tuscia 
* 576-585 Gumarito.
* 585-590 Walfredo.
* 590-602 Arnulfo.
* 602-630 Ariulfo.
* 630-685 Tasón.
* 685-714 Alovisino.
* 714-? Walperto.
* ?-728 Pertifunso.
* 728-730 Ramingo.
* 730-? Berprando.
* ?-741 Varnefredo.
* 741-744 Walprando.
* 744 Alperto.
* 744 Desiderio.
* 744-774 Tachiperto.
* 774- 797 Alón.

### A Tuscia tras a fin do Reino longobardo 
:*Véxase tamén: Regnum Italiae, Marca de Tuscia*.
In 774, despois da conquista do reino longobardo, Carlomagno proclamouse *Gratia Dei rex Francorum et Langobardorum* ("Rey dos francos e longobardos pola graza de Deus") e realizou unha unión persoal dos dous reinos: aínda mantendo as *Leges Langobardorum* ("Leis longobardas"), reorganizou o reino sobre o modelo franco, con condes no lugar dos duques: así tamén o ducado de Tuscia foi reorganizado con base condal e en 781 foi encadrado xunto cos outros territorios antes longobardos no *Regnum Italiae*, que confiou a Pipino so a tutela de seu pai Carlos. Posteriormente o feudo converteuse en margraviato.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Liber pontificalis*, in Duchesne, Louis (1886-1892): Le Liber pontificalis. Texte, introduction et commentaire. París.
* Paulo Diácono, *Historia Langobardorum* (*Storia dei Longobardi*, cura e commento di Lidia Capo, Lorenzo Valla/Mondadori, Milano 1992).
* O. Bertolini, *Roma di fronte a Bisanzio ed ai Longobardi*, Edizioni Bologna, 1941.
* P. M. Conti, *La Tuscia e i suoi ordinamenti territoriali*, in ''Atti del V congresso internazionale di studi sull'Alto Medioevo*, Spoleto, 1973.
* A. Mancini, *Storia di Lucca*, Pacini Fazzi, 1949.
* F. Vallecchi, *Siena'', Fenice, 2000.
### Outros artigos 
* Soberanos de Toscana.
* Ducados longobardos.
* Ducado romano.
* Longobardos.
* Marca de Tuscia.
* Historia de Toscana.