Estado Libre de Prusia

O **Estado Libre de Prusia** (en alemán: *Freistaat Preußen*) foi un estado alemán formado despois da abolición do reino de Prusia como consecuencia da derrota do imperio alemán na primeira guerra mundial. Para formar o seu nome preferiuse a utilización do nome patrimonial alemán *Freistaat* ("Estado Libre"), que equivale aproximadamente a *Republik* ("República"), porque este último recordaba á cultura latina, que era asociada con Francia pola maioría dos alemáns (e a súa maior inimiga naquela época).

Foi o maior *Land* do Estado alemán durante a República de Weimar, xa que comprendía case cinco oitavos do seu territorio (o 62,5 %) e gran parte da súa poboación (o 61,3 %). Dado que tiña tanto territorio e poboación, o novo goberno pensou, nun principio, dividir Prusia en varios *Länder* (estados) máis pequenos e manexábeis, pero o sentimento tradicionalista dos prusianos prevaleceu e Prusia seguiu inalterada (quitando as perdas territoriais).

O democrático Estado Libre de Prusia colapsou cando sucedeu o chamado *Preußenschlag* (golpe de estado de Prusia) de 1932–1933 e o ministro-presidente Otto Braun foi forzado a renunciar ao seu cargo. O seu goberno acudiu aos tribunais por esta destitución irregular, pero tras as eleccións de 1933 o réxime nazi tomou o control do goberno prusiano.

Desde 1933, o Estado Libre foi privado da democracia parlamentaria e gobernado exclusivamente baixo o liderado do Partido Nacional-Socialista Obreiro Alemán (partido nazi). Inicialmente, Prusia foi administrada polo alto cargo nazi Hermann Göring, que foi nomeado ministro-presidente de Prusia. En 1935, o territorio do Estado Libre foi desmantelado en *Reichsgaue*, A algunhas delas se lles incorporou territorios prusianos e non prusianos, acabando así con eficacia con Prusia como unha soa unidade territorial de Alemaña. Aínda que o Estado Libre de Prusia continuou existindo nominalmente baixo o mandato de Hermann Göring, en 1935 o goberno prusiano foi realmente absorbido polo goberno do Reich alemán, e a posición de Göring como ministro-presidente foi relegada a un papel simbólico en comparación cos labores máis prominentes que desempeñaba no goberno do Terceiro Reich.

Despois do final da segunda guerra mundial Otto Braun achegouse a mandos militares estadounidenses para solicitar o restablecemento do goberno prusiano legal. Pero estes, e as demais forzas aliadas, que ocuparan toda Alemaña, opuxéronse á idea e declararon suprimida a Prusia en 1947.

## Historia de Prusia desde de 1918 até a extinción do estado prusiano 
### Perdas territoriais tras a I guerra mundial 
Excepto polas súas colonias de ultramar, o Territorio imperial de Alsacia e Lorena e as partes bávaras da *Saargebiet*, todas as perdas territoriais alemás como resultado da guerra mundial foron perdas prusianas. Como se especifica no tratado de Versalles, Aledmaña foi obrigada a entregar:
* as vilas de Eupen e Malmedy, a Bélxica;
* o norte de Schleswig, a Dinamarca; 
* o territorio de Memel, a Lituania;
* o territorio de Hlučín (*Hultschin*, en alemán), a Checoslovaquia;
* o *Saargebiet* ou territorio da conca do Sarre, foi administrado por Francia, encomenda que lle fixo a Sociedade de Nacións.
Ademais, a provincia do Rin (*Rheinprovinz*), ou Prusia renana (*Rheinpreußen*), converteuse nunha zona desmilitarizada.
 
A maior parte das perdas territoriais de Prusia pasaron a Polonia, incluíndo a maior parte das provincias de Posen e Prusia Occidental, e unha sección do leste de Silesia. A cidade de Danzig e os seus arredores foron colocados baixo a administración da Sociedade de Nacións como o estado da Cidade Libre de Danzig. Estas perdas separaron a Prusia Oriental do resto do país, agora só accesíbel por ferrocarril a través do Corredor polaco ou por mar.

### 1918–1932: Bastión democrático 
miniatura|180px|Otto Braun.
miniatura|180px|Franz von Papen.
miniatura|180px|Herman Göring.

Ao longo dos seus primeiros 400 anos de existencia, Prusia fora sinónimo de oligarquía e militarismo. En contraste, durante a República de Weimar Prussia era un piar da democracia. O restritivo *Sistema das tres clases*, foi suprimido pouco despois de que o *káiser* Guillerme II abdicara. Agora o poder pasara dos *Junker*, terratenentes e grandes empresarios ao "Berlín Vermello" e a zona industrializada do Ruhr, ambos os territorios con maiorías obreiras. Prusia convertíase nun bastión da esquerda.

De 1919 a 1932 Prusia foi gobernada por unha coalición formada polo Partido Socialdemócrata de Alemaña (*Sozialdemokratische Partei Deutschlands*, SDP), o católico Partido do Centro (*(Deutsche Zentrumspartei*, ou simplemente *Zentrum*) e os demócratas do Partido Democrático Alemán (*Deutsche Demokratische Partei*, DDP); desde 1921 a 1925, os gobernos de coalición incluían tamén o Partido Popular Alemán (*Deutsche Volkspartei*, DVP).

A diferenza de noutros Estados do Reich alemán, en Prusia o goberno pola maioría dos partidos democráticos nunca estivo *en perigo de extinción*. Porén, en Prusia Oriental e nalgunhas zonas industriais, o Partido Nacional Socialista dos Traballadores Alemáns (*Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei*, NSDAP), o partido Nazi de Adolf Hitler foi gañando cada vez máis influencia e apoio popular, especialmente da clase media-baixa.

### 1932: O *Preußenschlag* ou Golpe de Estado prusiano 
Todo isto cambiou o 20 de xullo de 1932 co *Preußenschlag* ("golpe prusiano"), cando o Chanceler do Reich Franz von Papen derrocou por decreto ao goberno democrático do Estado Libre de Prusia de Otto Braun, co pretexto de que perdera o control da orde pública. Isto foi provocado por un tiroteo entre membros da *Sturmabteilung* (SA) e das *Schutzstaffel* (SS) e militantes comunistas en Altona, Hamburgo (Altona era aínda unha parte de Prusia naquel momento). Despois deste decreto de emerxencia, Papen autodesignouse *Comisario do Reich para Prusia*, e tomou o control do goberno. Este feito facilitou que Adolf Hitler asumira o control de Prusia no ano seguinte.

O goberno de Otto Braun presentou unha demanda nos tribunais, pero o caso seguiu sen resolverse debido primeiro á segunda guerra mundial e a posterior ocupación aliada e a partición de Alemaña.

### O establecemento do goberno nazi en Prusia 
O 30 de xaneiro de 1933, Hitler fora nomeado Chanceler de Alemaña. Como parte do trato para conseguir iso, Papen foi formalmente nomeado ministro-presidente de Prusia, ademais de vicechanceler do Reich. E o lugartenente de Hitler Hermann Göring converteuse en ministro do Interior do Estado. Catro semanas máis tarde (27 de febreiro de 1933), a Reichstag foi incendiado.

A instancias de Hitler, o Presidente Paul von Hindenburg suspendeu por decreto as liberdades civís en Alemaña. Seis días despois do incendio, as eleccións parlamentarias do 5 de marzo de 1933 consolidou a posición do Partido Nazi, aínda que non logrou a maioría absoluta. Porén, co seu socio de coalición, o Partido Popular, Hitler obtivo unha escasa maioría no Reichstag.

Göring interveu de maneira prominente nestas eleccións, porque era o comandante da forza policial máis grande do Reich. A súa policía perseguía e acosaba aos membros doutros partidos (especialmente aos comunistas e aos socialdemócratas) e só permitiu que os Nazis e os Populares puideran realizar a súa campaña electoral sen seren molestados relativamente.

### Desmantelamento de Prusia 
No estado centralizado creado polos nazis, mediante as leis "sobre a reconstrución do Reich" (*Gesetz über den Neuaufbau des Reiches*) do 30 de xaneiro de 1934 e "sobre os gobernadores do Reich" (*Reichsstatthaltergesetz*), do 30 de xaneiro de 1935, os estados e provincias de Prusia disolvéronse de feito, se non na lei. Os gobernos federais do Estado eran a partir de aí controlados polos gobernadores do Reich que eran designados directamente polo chanceler. Paralelamente a iso, a organización do partido nazi nos distritos creados para substituír as antigas divisións administrativas (*Gaue*) cobraba importancia crecente; como oficial a cargo dun *Gau* (o *Gauleiter* e triste memoria) era designado tamén polo chanceler. Hitler nomeara formalmente ao gobernador de Prusia, aínda que as súas funcións eran exercidas por Göring.
[miniatura|300px|Mapa das *Gaue* do [Terceiro Reich en 1944.]]

As posicións de liderado de *Reichsstatthalter* e ministro-presidente, ambos os cargos ostentados por Hermann Göring, continuaron existindo pero estaban subordinadas ao réxime nazi. Aínda se realizaron algúns cambios nas provincias prusianas máis tarde. Por exemplo, a "lei da área metropolitana de Hamburgo" ou "lei do Gran Hamburgo" (*Groß-Hamburg-Gesetz*) de 1937 transferíalle e este *Gau* algúns territorios das provincias de Hannover e Schleswig-Holstein, ao mesmo tempo que anexionaba o *Geesthacht* hamburgués e a cidade hanseática de Lübeck a Schleswig-Holstein, así como o porto hamburgués de Cuxhaven á provincia de Hannover.

Outros cambios tiveron lugar en 1939, con cesións de municipios suburbanos pruso-hanoverianos a Bremen e devolver a anexión do porto bremés de Bremerhaven á provincia de Hannover. Tamén a cidade hamburguesa de Wilhelmshaven foi cedida a Oldenburgo.

En 1942, as redistribucións afectaron ás provincias de Saxonia e Hannover, e ao Estado Libre de Brunswick.

As terras prusianas transferidas a Polonia despois do tratado de Versalles foron reanexionadas durante a segunda guerra mundial. Porén, a maioría destes territorios non foron reintegrados en Prusia, senón asignados a diferentes *Gaue* da Alemaña nazi.

### Disolución formal de Prusia 
Co fin do goberno nacionalsocialista 1945 veu a división de Alemaña en zonas de ocupación e a transferencia do control de todo o territorio ao leste da liña Oder-Neisse a outros países. Como ocorrera no caso da primeira guerra mundial, case a totalidade deste territorio fora territorio prusiano (agás unha pequena porción da terra ao leste da fronteira revisada que pertencera a Saxonia). 
[miniatura|250px|Mapa que mostra as perdas territoriais alemás en favor de [Polonia e a Unión Soviética.]]

A maior parte do territorio foi transferido a Polonia e a parte setentrional de Prusia Oriental, incluíndo Königsberg (hoxe Kaliningrado), foi anexionada pola Unión Soviética.

As perdas representaron case as dúas quintas partes do territorio prusiano e case unha cuarta parte do territorio dentro das fronteiras de Alemaña antes de 1938. Estímase que uns 10 millóns de alemáns fuxiron ou foron expulsados á forza destes territorios como parte do chamado *éxodo alemán*. O que quedaba de Prusia abarcaba un pouco máis da metade do territorio alemán restante e un pouco máis da metade do territorio de Prusia antes de 1914.

Pola lei nº 46 de 25 de febreiro de 1947, o Consello de Control aliado proclamou formalmente a disolución do estado prusiano. Aínda que os aliados alegaron a historia do militarismo prusiano como a súa principal xustificación para a disolución de Prusia, a súa existencia demostraríase impracticábel despois do inicio da guerra fría e a división de Alemaña en dos estados no contexto dese conflito.

## Goberno 
A diferenza do seu predecesor autoritario de preguerra, Prusia era unha democracia prometedora dentro de Alemaña. A abolición da aristocracia transformara Prusia nunha rexión amplamente dominada pola á esquerda do espectro político, co "Berlín Vermello" e o centro industrial da rexión do Ruhr exercendo unha grande influencia. Durante este período, unha coalición de partidos de centro-esquerda gobernou, predominantemente baixo o liderado do socilademócrtata prusiano Otto Braun, que promoveu varias reformas, xunto co seu ministro do Interior, Carl Severing, que foron modelo para a posterior República Federal de Alemaña.

Por exemplo, o primeiro ministro prusiano só podía ser apartado do cargo se houbera unha "maioría suficiente" para un posíbel sucesor. Este concepto, coñecido como "voto de censura construtiva", levouse á lei orgánica da República Federal de Alemaña. A maioría dos historiadores considera que o goberno prusiano durante este tempo foi, con moito, o de máis éxito da Alemaña nese momento.

Similares disposicións rexían na constitucións doutros Estados alemáns da República de Weimar e dos actuais *Lënder*, un poder executivo dirixido por un Ministro-Presidente de Prusia investido por un *Landtag* (parlamento do Estado) elixido polo pobo.

### Ministros-Presidentes do Estado Libre de Prusia 
## Provincias de Prusia 
### As provincias despois do tratado de Versalles 
miniatura|300px|En distintas tonalidades de azul, as provincias nas que se dividía o Estado Libre.
De acordo co parágrafo 1º do artigo 32 da Constitución de 30 de novembro de 1920, o Estado Libre de Prusia estaba dividido en trece provincias, a saber:
* Once provincias con Dieta provincial (en alemán, *Provinziallandtag*):
** **provincia de Prusia Oriental** (en alemán, *Provinz Ostpreußen*), capital Königsberg;
** **provincia de Brandeburgo** (en alemán, *Provinz Brandenburg*), capital Potsdam;
** **provincia de Pomerania** (en alemán, *Provinz Pommern*), capital Stettin;
** **provincia de Baixa Silesia** (en alemán, *Provinz Niederschlesien*), capital Breslau;
** **provincia de Alta Silesia** (en alemán, *Provinz Oberschlesien*), capital Oppeln;
** **province de Saxonia** (en alemán, *Provinz Sachsen*), capital Magdeburgo;
** **provincia de Schleswig-Holstein** (en alemán, *Provinz Schleswig-Holstein*), capital Kiel;
** *provincia de Hannover*' (en alemán, *Provinz Hannover*), capital Hannover;
** **provincia de Westfalia** (en alemán, *Provinz Westfalen*), capital Münster;
** **Provincia renana** (en alemán, *Rheinprovinz*), capital Coblenza;
** **provincia de Hesse-Nassau** (en alemán *Provinz Hessen-Nassau*), capital Kassel.
* Dúas provincias sen Dieta provincial:
** **cidade de Berlín** (en alemán, *Stadtgemeinde Berlin*), é dicir, o Gran Berlín (en alemán, *Groß-Berlin*), na que os seus representantes no Consello do Estado eran elixidos polo consello municipal (en alemán, *Stadtverordnetenversammlung*);
** **Marca fronteiriza de Posnania-Prusia-Occidental** (en alemán, *Grenzmark Posen-Westpreußen*), capital Schneidemühl, na que os seus representantes no Consello do Estado eran elixidos poles Dietas municipais.

O parágrafo 3º do precitado artigo engadía que o **país de Hohenzollern** (en alemán, *Hohenzollernschen Lande* e, despois, a partir de 1928, *Hohenzollerische Lande*) estaría representado no Consello do Estado por un membro elixido pola Asemblea Rexional (en alemán, *Kommunallandtag*).

### Cambios anteriores ao réxime nazi 
En 1920 aprobouse a "lei do Gran Berlín" para crear o Gran Berlín, ampliando a capital prusiana a expensas de Brandenburgo, do cal fora separado Berlín en 1881. A lei do Gran Berlín ampliara considerabelmente o tamaño da cidade, e as súas fronteiras mantéñense en gran parte no moderno Land alemán de Berlín.

O que quedaba das provincias de Posen e a Prusia Occidental uníronse para formaren Posen-Prusia Occidental en 1922.

### Cambios durante o réxime nazi 
Ver ***Desmantelamento de Prusia*** arriba.

### Desmembramento despois da segunda guerra mundial 
Despois da ocupación de Alemaña polos aliados en 1945, as provincias de Prusia dividíronse entre os seguintes Estados:
; Cedido á Unión Soviética
* A parte norte da Prusia Oriental. Hoxe, á óblast de Kaliningrado, un enclave ruso entre Lituania e Polonia.
; Cedido a Polonia 
* Todo o territorio situado ao leste da liña Oder-Neisse, ademais de Stettin. Isto equivalía á maior parte de Silesia, Pomerania oriental, a rexión de Neumark de Brandeburgo, todo o territorio de Posen-Prusia Occidental e o resto da Prusia Oriental non cedida á URSS.

; Territorios situados baixo administración aliada 
O resto de Prusia fusionouse con outros Estados alemáns para converterse nos seguintes Estados de Alemaña Occidental: 
* Schleswig-Holstein, da provincia de Schleswig-Holstein (baixo administración británica). 
* Baixa Saxonia, da provincia de Hannover (baixo administración británica). 
* Renania do Norte-Westfalia, da provincia de Westfalia e a metade norte da provincia do Rin (baixo administración británica). 
* Renania-Palatinado, do resto do sur da provincia do Rin (baixo administración francesa). 
* Hesse, da provincia de Hesse-Nassau (baixo administración estadounidense). 
* Wurtemberg-Hohenzollern, da provincia de Hohenzollern (baixo administración francesa). Este Estado, pouco despois, fusionouse co de Baden para formar o de Baden-Württemberg.
* Berlín, dividido en Berlín Oriental baixo administración soviética e Berlín Occidental baixo administración dos aliados, divididos en sectores (británico, francés e estadounidense). Berlín Occidental estaba rodeado pola Alemaña Oriental e, en última instancia, foi pechado polo muro de Berlín. As dúas metades reuníronse despois da reunificación alemá para formar o actual Estado alemán de Berlín. Unha proposta para fusionar Berlín co Estado federado de Brandeburgo foi rexeitada por votación popular en 1996.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bled, Jean-Paul (2007): *Histoire de la Prusse*. París: Fayard. ISBN 978-2-213-62678-9.
* Clark, Christopher (2006): *Iron Kingdom. The Rise and the Downfall of Prussia, 1600-1947*. Allen Lane/ Penguin Books. ISBN 0-7139-9466-5.
* Koch, H. W. (1984): *A History of Prussia.* Londres: Longman. ISBN 0-582-48190-2.
* MacDonogh, Giles (1994): *Prussia*. Londres: Sinclair-Stevenson. ISBN 1-85619-267-9.
* Zayas, Alfred-Maurice de (1994): *A Terrible Revenge: The Ethnic Cleansing of the East European Germans, 1944-1950*. Nova York: St. Martin's Press. ISBN 0-312-12159-8.

### Outros artigos 
* Orde Teutónica
* Ducado de Prusia
* Reino de Prusia
* Prusia Oriental
### Ligazóns externas 
* Estado Libre de Prusia  
* Estados de Alemaña desde 1918