open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lucas Amil Mosquera

**Lucas Amil Mosquera**, nado en Apeadeiro (Cambre) o 5 de xullo de 1909 e finado en México o 26 de decembro de 2004, foi un militar e político galego.

## Traxectoria 
Auxiliar naval da Mariña de guerra. Entrou como aprendiz mariñeiro en agosto de 1926 e ascendeu a cabo de marinería en 1934. Ingresou na Agrupación Socialista de Ferrol en 1931. Prestou servizo no Nautilus, Galatea, Cervera e o cruceiro Libertad, onde se encontraba cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936. Durante a guerra civil estivo destinado na Base Naval de Cartaxena onde ingresou na Agrupación Socialista en abril de 1937. Foi secretario do Comité Central da Frota Republicana, membro do Comité de Goberno no cruceiro Libertad e oficial 1º en lanchas torpedeiras. Foi promovido a auxiliar alumno naval en novembro de 1937. Coa derrota da República marchou a Francia e foi internado no campo de concentración de Argelès-sur-Mer. Posteriormente exiliouse en México, arribando ao porto de Veracruz o 27 de xullo de 1939 a bordo do vapor Mexique. Traballou nunha fábrica de tecidos. Residiu en Chihuahua. Formou parte da Agrupación Socialista Española de México. En 1955 visitou España por primeira vez, sendo sometido a estreita vixilancia pola Garda Civil. Posteriormente regresou en varias ocasións, a última polo seu noventa aniversario.

## Notas 
## Véxase tamén
Segunda división española 2019/20

A tempada **2019–20** da **Segunda División** (por motivos de patrocinio **LaLiga SmartBank**) de fútbol é a 89.ª edición da categoría de prata do fútbol español. O torneo está organizado pola Liga de Fútbol Profesional. Nesta tempada utilizarase por primeira vez o VAR. A liga iniciouse o 17 de agosto de 2019, coa disputa dos partidos da primeira xornada.

## Equipos e estadios 
### Ascensos e descensos 
### Equipos 
### Cambios de adestradores 
## Clasificación 
|rowspan=4 |Promoción de ascenso

|}

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Primeira División 2019–20
* Segunda División B 2019–20
* Copa do Rei 2019–20

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da LFP 
* Páxina oficial da Real Federación Española
Francisco Souza Fernández

**Francisco Souza Fernández**, coñecido como **Paco Mayo**, nado na Coruña o 12 de agosto de 1911 e finado en México o 26 de setembro de 1949, foi un fotógrafo galego.
## Traxectoria 
Fillo de Rodrigo Souza Losada, dono do taller de estuco e escultura Talleres Souza. En 1928 a familia Souza trasládase a Madrid. Francisco alístase como fotógrafo en aviación. Estuda fotografía aérea en Xetafe e se destínano a Cabo Jubi como sarxento fotógrafo. Coa proclamación de República volve a Madrid e traballa para os periódicos *Estampa*, *Diario de Información*, *Diario de Madrid* e *Claridades*. En 1934 creou en Madrid a axencia gráfica Foto Mayo, tendo como asistente ao seu irmán Julio Souza Fernández. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 integráronse na axencia o fotógrafo Castillo Cubillo e Cándido Souza Fernández. Coa derrota da República exiliáronse en México. Francisco embarcou no *Sinaia* o 24 de maio de 1939 rumbo a México, arribando a Veracruz o 13 de xuño. En México continuaron a súa actividade nos xornais *El Popular* e *La Prensa*. Francisco foi nomeado fotógrafo oficial do presidente Lázaro Cárdenas. Dedicouse á fotogrametría aérea e faleceu cando o avión no que viaxaba se estrelou no volcán Popocatépetl en setembro de 1949.

## Recoñecementos 
* Premio Nacional de Periodismo de México, 1947.
* Premio a la Trayectoria Periodística, 2007.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Biografía 
### Ligazóns externas 
* Hermanos Mayo
Arun Shourie

**Arun Shourie**, nado en Jalandhar (Panxab) o 2 de novembro de 1941, é un xornalista e político indio. Traballou como economista no Banco Mundial (1968-1972 e 1975-1977), asesor da Comisión de Planificación da India, editor do *Indian Express* e o *The Times of India* e ministro de comunicación e tecnoloxía da información (1998-2004). Recibiu o premio Ramon Magsaysay en 1982.

## Traxectoria 
Arun Shourie naceu en Jalandhar. Obtivo un doutoramento en economía pola Universidade de Syracuse nos Estados Unidos.

Nunha serie de conferencias, escribiu sobre a corrupción descuberta nos círculos máis altos do goberno e expuxo varios escándalos importantes, incluído o que se denominou o "Watergate da India".

Foi nomeado editor de *The Times of India* en 1986. Shourie lanzou un ataque contra o primeiro ministro Rajiv Gandhi no caso Bofors. Isto contribuíu á derrota de Gandhi nas seguintes eleccións parlamentarias.

No ano 2000, foi nomeado polo International Press Institute como un dos cincuenta heroes mundiais da liberdade de prensa durante os últimos cincuenta anos.

En maio de 2017, o 14.º Dalai Lama, Lal Krishna Advani, Fali Nariman Sam e Shyam Saran asistiron á presentación do libro de Arun Shourie, *Two Saints: Speculations Around And About Ramakrishna Paramahamsa and Ramana Maharshi*.

## Publicacións 
* ''Does He Know a Mother's Heart?*
* *We Must Have No Price*
* *Are We Deceiving Ourselves Again* 
* *Where Will All This Take Us*
* *The Parliamentary System*
* *Courts and their Judgements: Premises, Prerequisites, Consequences*
* *Eminent Historians: Their Technology, Their Line, Their Fraud*
* *Falling Over Backwards: An essay against Reservations and against Judicial populism*
* *Governance and the sclerosis that has set in*
* *Harvesting Our Souls*
* *Hinduism: Essence and Consequence*
* *Indian Controversies*
* *Individuals, Institutions, Processes : How One may Strengthen the Other in India Today*
* *Institutions in the Janata Phase*
* *Missionaries in India*
* *Arun Shourie and his Christian critics*
* *Mrs Gandhi's Second Reign*
* *Only Fatherland : Communists, 'Quit India', and the Soviet Union*
* *Religion in Politics*
* *A Secular Agenda*
* *Symptoms of Fascism*
* *These Lethal, Inexorable Laws: Rajiv, His Men and His Regime*
* *The State As Charade: V. P. Singh, Chandra Shekhar and the Rest*
* *Will the Iron Fence Save a Tree Hollowed by Termites?*
* *Worshiping False Gods*
* *The World of Fatwas''

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
*
*
*
Madelaine Petsch

**Madelaine Grobbelaar Petsch**, nada en Port Orchard, Washington o 18 de agosto de 1994, é unha actriz surafricana-estadounidense. É coñecida por interpretar o papel de Cheryl Blossom en *Riverdale* de The CW.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Petsch naceu o 18 de agosto de 1994 en Port Orchard, Washington. Aos 3 anos, desenvolveu unha paixón pola danza, e así comezou a tomar clases de baile e clases de actuación dous anos máis tarde. Os seus pais son surafricanos e viviu en Suráfrica xunto aos seus pais e o seu irmán Shawn durante dez anos antes de regresar aos Ánxeles aos 18 anos para comezar a súa carreira artística despois de graduarse.

### Carreira 
Petsch apareceu nunha campaña de publicidade nacional para Coca-Cola en 2014.

En 2015, Madelaine deu os seus primeiros pasos no cinema como extra no filme de ciencia ficción *The Hive* e a serie *Instant Mom*. Fixo unha audición para unha participación especial en *Legends of Tomorrow* e o director do casting que tamén era o de *Riverdale* díxolle que audicionara para o piloto como Betty Cooper, que logo pasou a Cheryl Blossom onde máis tarde obtivo o papel, baseada nos personaxes de Archie Cómics, que se emite en The CW. En marzo de 2017, anunciouse que Petsch participaría no filme de terror *Polaroid*.

### Vida persoal 
Á idade de 14 anos converteuse en vegana, e participou nunha campaña de sensibilización de PETA.

En febreiro de 2017 comezou unha relación co cantante e compositor T. Mills.

## Filmografía 
### Cine 
### Televisión 
## Premios e nomeamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Madelaine Petsch en Twitter
* Madelaine Petsch en Facebook
* Madelaine Petsch en Instagram
Borough (Nova York)

[miniatura|260x260px|Os cinco boroughs que forman a cidade de [Nova Yorkː

**1ː Manhattan**

**2ː Brooklyn**

**3ː Queens**

**4ː The Bronx**

**5ː Staten Island**]]
A cidade de Nova York componse de cinco ***boroughs*** (literalmente *burgos*, traducido como *distritos*); cada un ten case as mesmas atribucións que un condado, pero os seus gobernos desapareceron cando se consolidou a cidade en 1898.

O termo *borough* adoptouse para describir unha única forma de administración gobernamental para cada unha das cinco partes constituíntes da recentemente creada cidade. Tecnicamente, segundo a Lei do Estado de Nova York, un *borough* é unha corporación municipal que se crea cando un condado pasa a formar parte dunha cidade. Isto difire significativamente das definicións típicas de *borough* utilizadas en Connecticut, Nova Jersey, Pensilvania e Alasca, entre outros.

Á cidade de Nova York tamén se lle coñece en inglés como *the five boroughs*. Esta frase é usada para referirse a Nova York como cidade e evitar confusións coa área metropolitana de Nova York. Ademais, é utilizada frecuentemente polos políticos para facer énfase na existencia de cinco divisións e evitar o centralismo de Manhattan.

## Os cinco boroughs 
Cada *borough* corresponde a un condado do Estado de Nova York:

## Notas
Purita Campos

**Purificación Campos Sánchez**, nada en Barcelona o 18 de agosto de 1937 e finada en Madrid o 19 de novembro de 2019, foi unha historietista, ilustradora e pintora española, que traballou fundamentalmente para o mercado exterior. Está entre os artistas españois de banda deseñada que máis venderon e con maior éxito.

## Traxectoria 
### Inicios profesionais 
De nai modista, Purificación estudou na escola da Llotja de Barcelona antes de dedicarse á ilustración para revistas de moda.

A través de Manuel Vázquez, conseguiu traballo na editorial Bruguera, primeiro como portadista e logo como historietista nas revistas femininas da casa, como *Dalia* (1959), *Sissi* (1961), *Blanca* (1961), *Can Can* (1961) ou *Celia* (1963).

### O mercado exterior 
En 1971, comezou a traballar para revistas inglesas a través da axencia Creaciones Editoriales, dando vida aos guións de Philip Douglas na serie *Patty’s World*. Con esta serie, que durou ata 1988, logrou unha tirada semanal de entre 300&nbsp;000 e 400&nbsp;000 exemplares en varios países do mundo. En España, a Editorial Bruguera incluína, co título de *Esther y su mundo* na revista "Lily" a partir de 1974.

Para o mercado neerlandés, iniciou en 1975 outra serie de éxito, con guións de Andries Brandt: *Tina*, protagonista da revista homónima.

Co guionista Francisco Ortega, que logo foi o seu marido, creou *Gina*, protagonizada por unha rapaza adolescente, os seus amigos e os seus primeiros amores, que crece no ambiente dos anos 70 e 80.

### Últimos anos 
Na década dos 80, centrouse na pintura, organizando unha academia de debuxo e unha sala de exposicións.

A partir de 2006, motivada polo éxito das reedicións da personaxe iniciou *Las nuevas aventuras de Esther*, con guión de Carlos Portela, cun primeiro álbum que vendeu 20&nbsp;000 exemplares. A protagonista é a mesma Esther dos anos setenta, mais agora xa é unha muller adulta, divorciada e cunha filla.

## Premios 
* 2004: Premios Haxtur á **Autora que Amamos** no Salón Internacional do Cómic do Principado de Asturias (Xixón)
* En 2009, o goberno español concedeu a Purita Campos a Medalla de Ouro ao Mérito nas Belas Artes, xunto a outras 24 personalidades.
* O 1 de maio de 2011 o concello de Xetafe e o Escoge (1.º Escenario do Cómic de Xetafe) homenaxearon a autora e entregáronlle a placa co seu nome co que se bautizaría unha rúa do municipio.
* 2013: Gran Premio do Salón Internacional do Cómic de Barcelona

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Jose Mª FLores. *Purita Campos. La dibujante de moda*. El Wendigo. Número 97/98 (2003)
* Faustino Rodríguez. *Purita Campos. Entrevista*. El Wendigo. Número 97/98 (2003)

### Ligazóns externas 
* 
* Comic creator: Pura Campos ena Comiclopedia de Lambiek 
* Entrevista a Purita Campos
Lupita Hard

**Lupita Hard**, nada en 1993 en Caracas, é o álter ego dunha artista multidisciplinar e poeta.

## Traxectoria 
Estudou Belas Artes e intervén activamente nas rúas da cidade de Vigo. Os seus graffitis producen moito impacto, é especialmente coñecida polas vulvas que representa.
## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Megumi Igarashi
Xuvenco

**Gaio Vetio Aquilino Xuvenco** (en latín **Gaius Vettius Aquilinus Iuvencus**), poeta hispanolatino do século IV, fundador xunto a Sedulio da épica cristiá.
## Traxectoria 
Viviu en tempo do emperador Constantino o Grande e foi de nobre ascendencia. De confesión católica, foi ademais presbítero e cara ao ano 330 publicou o primeiro poema épico latino cristián, *Evangeliorum libri quattuor*, unha versificación bastante literal dos evanxeos, sobre todo do de San Mateo, composta de 3219 hexámetros e repartida en catro libros. No prólogo da súa obra afirma a súa intención de cantar as fazañas salvadoras de Cristo, don de Deus aos homes. No primeiro libro narra a vinda de Xoán o Bautista, o nacemento de Xesús e a súa actividade até o comezo da súa vida pública; no segundo, os milagres e as parábolas; no terceiro, continúa coa narración de milagres e parábolas e no cuarto termina coa paixón e resurrección de Cristo.

O estilo deste texto debe bastante a Virxilio e hai resabios de Lucrecio, Horacio, Ovidio, Lucano e Estacio que demostran que Xuvenco posuía unha extensa cultura poética. Con todo, a característica máis acusada do poema é unha sinxeleza que contrasta coa ampulosidade pagá, quizais polo afán de cinguirse escrupulosamente ao texto sacro. Permítese con todo o poeta deliciosas descricións da Natureza; outras veces arríscase a comedidas interpretacións de carácter alegórico, e utiliza unha adxectivación profusa para amplificar o texto mediante procedementos parafrásticos e abusa da aliteración. Xuvenco foi moi celebrado na Idade Media, na que mereceu o cualificativo de "Virxilio cristián". Tras o Concilio de Nicea era necesario un poeta cristián que contrapor na educación cristiá ao poeta latino Virxilio e o poeta hispanolatino encheu ese oco satisfactoriamente, como demostran os numerosos códices da súa obra que chegaron até nós. Xerome de Estridon menciona outras obras súas, algunha sobre o tema dos sacramentos, que non chegaron até nós. As noticias que transmite son as seguintes:

: *No tempo de Constantino, o presbítero Xuvenco puxo en verso a historia do noso Señor e Salvador e non a minguou nin sequera ao versificar as maxestosas frases do evanxeo*. (Xerome, *Epístola a Magnum*)

: *Xuvenco, hispano de nobre ascendencia, presbítero, compuxo catro libros, traspoñendo os catro evanxeos case á letra, en versos hexámetros, e algunhas outras cousas no mesmo metro, relativas á orde dos sacramentos. Viviu en tempos do emperador Constantino.* (Xerome, *De viris ilustribus*)

O humanista e xesuíta estremeño Faustino Arévalo, expulsado de España cos demais da súa orde ao empezar o último terzo do século XVIII, fixo unha edición crítica do texto en Boloña e en Roma.

## Obra 
* *Historiae Evangelicae Libri IV*, publicada no 332, unha vida de Cristo en versos hexámetros.
* *Liber in Genesim*, en 1.541 hexámetros
* Uns hexámetros sobre os sacramentos que se perderon.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
; Edición do texto latino
* 
; Edición en castelán
* 
; Bibliografía analítica
* 
*
*
### Ligazóns externas 
* Sobre Xuvenco e a exéxese evanxélica 
*Obras de Xuvenco en Open Library
Benito Valencia Bouza

dereita|miniatura|Homenaxe a Benito Valencia na ponte de Boado.
**Benito Valencia Bouza**, nado en Farnadeiros (Muíños) o 10 de maio de 1910 e finado na ponte de Boado (Xinzo de Limia) o 1 de agosto de 1936, foi un sindicalista e político galego.

## Traxectoria 
Emigrou a Buenos Aires en 1927, onde traballou de camareiro. Ao retorno instalouse en Güimil. Funcionario do concello de Muíños, foi secretario do Sindicato Campesino de Souto, e concelleiro pola Fronte Popular dende marzo de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Foi paseado na ponte de Boado, sobre o río Limia, na saída de Xinzo cara a Verín.

O Comité pola Memória Histórica do Val do Límia fíxolle unha homenaxe o 1 de agosto de 2020.

## Vida persoal 
Casou con Digna Portela Penín en 1935.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Benito Valencia Bouza, in memoriam!
Itxaso Atutxa Atutxa

**Itxaso Atutxa Atutxa**, nada en Bilbao o 19 de xuño de 1967, é unha filóloga e política vasca pertencente a EAJ-PNV.

## Traxectoria 
Naceu no barrio bilbaíno de Indautxu o 19 de xuño de 1967. Cando tiña catro anos, o seu pai, o histórico dirixente de EAJ-PNV Javier Atutxa, que era capitán de barco, decidiu quedar en terra e a familia mudouse a Deusto. Alí viviu e estudou até o seu matrimonio con Aitor Esteban, momento en que se trasladaron a vivir a Zeberio.

Atutxa estudou primeiro na ikastola do seu barrio e a secundaria no colexio de La Salle. Licenciouse en Filoloxía vasca na Universidade de Deusto.

Atutxa desenvolveu o seu labor profesional na empresa privada, principalmente en postos de dirección no sector audiovisual. É socia da empresa 3Koma.

Involucrouse tamén en numerosos proxectos de carácter social e cultural, entre os cales salientan: patroa do Museo Etnográfico de Bilbao, vicepresidenta da Fundación Sabino Arana, membro do Consello de Dirección de Emakunde. Foi tenente de alcalde do Concello de Zeberio, vila onde reside, e é membro da Asemblea Nacional de EAJ-PNV.

## Vida privada 
Está casada con Aitor Esteban e ten dous fillos, Aritz e Oier.

## Notas
Askar Mamin

**Askar Uzakbaiuly Mamin** (en ), nado en Tselinogrado o 23 de outubro de 1965 é un político kazako, que ocupou o cargo de primeiro ministro de Kazakhstán entre 2019 e 2022.

De 2005 a 2006 foi Ministro de Transportes e Comunicacións do Goberno de Kazakhstán e de 2006 a 2008 alcalde de Astana.

É membro do partido gobernante Nur Otan.

## Traxectoria 
Mamin gradouse no Instituto de Enxeñaría Civil de Tselinogrado e na Universidade rusa de Economía de Plekhanov, nas especialidades de economía e enxeñaría civil. Exerceu como Vicedirector xeral da Unión de Empresas Innovadoras de Kazakhstán. De 1996 a 2008, foi tenente de alcalde da Cidade de Astana, viceministro de Transportes e Comunicacións da República de Kazakhstán e viceministro primeiro de Industria e Comercio da República de Kazakhstán.

Foi presidente da empresa nacional ferroviaria Qazaqstan Temir Zholy de 2006 a 2008 e primeiro viceprimeiro ministro dende setembro de 2016.

O 21 de febreiro de 2019 asumiu as funcións do primeiro ministro, tras a dimisión de Bakhitzhan Sagintaiev. Catro días despois a Cámara Baixa de Kazakhstán aprobou a súa candidatura e foi nomeado oficialmente Primeiro ministro de Kazakhstán.

## Vida persoal 
Askar Mamin está casado con Altynai Mamina. Teñen un fillo e filla: Daniyar, nado en 1986, e Dinara, nada en 1991.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Primeiro ministro de Kazakhstán
* Presidente de Kazakhstán
* Kassym-Jomart Tokayev

## Ligazóns externas 
* Sitio oficial do primeiro ministro de Kazakhstán
Joaquim Botet i Sisó

**Joaquim Botet i Sisó**, nado en Xirona en 1846 e finado na mesma cidade o 27 de xaneiro de 1917, foi un arqueólogo, numismático e historiador catalán.

## Traxectoria 
A familia Botet proviña de Lloret de Mar e a mediados do século XIX instalouse en Xirona. Tratábase dunha familia de comerciantes cunha certa tradición militar. Os seus pais, Climent Botet i Franquesa e Dolors Sisó i Rovira, tiveron outros catro fillos ademais de Joaquim.

Joaquim estudou Dereito na Universidade de Barcelona, onde se moveu en ambientes catalanistas e recibiu esta influencia de parte dos seus profesores. Ao rematar a súa carreira decidiu non exercer o dereito senón dedicarse e a iniciativas cívicas, así como á difusión do patrimonio xerundense.

Foi o editor das revistas *Lo Geronès *e *La Renaixença*, de Barcelona. Botet chegou a ter moito recoñecemento no eido académico: presidiu a Asociación Literaria de Xirona e foi académico da Real Academia das Boas Letras de Barcelona e académico correspondente da Real Academia da Historia, de Madrid.
* (1907): premio Martorell, do Instituto de Estudos Cataláns, pola súa obra *Les monedes catalanes*, publicada entre 1908 e 1911.

## Publicacións 
### Estudos historiográficos 
Recóllense aquí as monografías da súa autoría. Os numerosísimos artigos en revistas especializadas foron indexados por Miquel Crusafont i Sabater.

* (1879): *Empúries: Noticia histórico-arqueológica de Emporion*.
* (1890): *Condado de Gerona. Los condes beneficiarios*.
* (1895): *Sarcófagos romano-cristianos esculturados que se conservan en Cataluña*.
* (1905-1909): *Cartoral de Carlemany*.
* (1908-1918): *Provincia de Gerona*. Volume V da colección *Geografia General de Catalunya*, dirixida por Carreras i Candi.

### Estudos numismáticos 
* (1908-1911): *Les monedes catalanes*.
* Os artigos relativos á numismática publicados en diversas revistas do sector foron recollidos por Miquel Crusafont i Sabater no volume *Obra numismàtica esparsa i inèdita de Joaquim Botet i Sisó*, publicado en 1997 (ver referencia completa máis abaixo, na sección "Bibliografía").

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Baig i Aleu, M. (2002). *Joaquim Botet i Sisó les il·lustracions del volum Provincia de Gerona.* En *Revista de Girona*. Nº 210. Páxinas 42-47. ISSN 0211-2663
* Crusafont i Sabater, M. (1997). *Obra numismàtica esparsa i inèdita de Joaquim Botet i Sisó*. Societat Catalana d'Estudis Numismàtics. Institut d'Estudis Catalans. ISBN 9788472833791
*J. N. F. (1976). "Joaquim Botet i Sisó (Girona, 1846-1917)". En *Revista de Girona*. Fascículo III. Páxinas 197-201.
*Quer i Carbonell, J. (1998). *Joaquim Botet i Sisó, del catalanisme al nacionalisme*. Columna edicions. ISBN 8483005689
Spilocuscus wilsoni

***Spilocuscus wilsoni*** é unha especie de marsupial da familia dos falanxéridos. É endémica das illas de Biak e Supiori de Papúa Occidental, Indonesia. Foi descrito cientificamente no ano 2004, sendo unha especie moi rara. A caza e a perda do seu hábitat provocaron que fose clasificada como en perigo crítico pola IUCN. As investigacións recentes non conseguiron atopar exemplares en liberdade. Ó contrario que os outros membros do xénero *Spilocuscus*, esta especie relativamente pequena ten uns distintivos ollos azuis.

## Notas
Revolucionario

[miniatura|260x260px|[A Liberdade guiando o pobo de Eugène Delacroix.]]
Un **revolucionario** é unha persoa que participa activamente ou avoga por unha revolución.

Tamén, cando se usa como un adxectivo, o termo *revolucionario* refírese a algo que ten un impacto importante e repentino na sociedade ou nalgún aspecto do esforzo humano.

## Definición 
O termo, tanto en modo substantivo como adxectivo, aplícase normalmente no campo da política, e  ocasionalmente nos da ciencia, a invención ou a arte. En política, un revolucionario é alguén que apoia un cambio drástico, rápido e abrupto, mentres un reformista é alguén que apoia un cambio máis gradual e incremental. Un conservador é alguén que xeralmente se opón a tales cambios. Un reaccionario é alguén que quere que as cousas volvan ser do xeito que eran antes de que o cambio sucedese.

## Revolución e ideoloxía 
Segundo sociólogo James Chowning Davies, os revolucionarios políticos poden ser clasificados de dous xeitos:

# Segundo os *obxectivos* da revolución que propoñen. Normalmente, estes obxectivos son parte dunha certa ideoloxía. En teoría, cada ideoloxía podería xerar a súa propia marca de revolucionarios. Na práctica, a maioría de revolucionarios políticos foron anarquistas, comunistas ou socialistas.
# Segundo os *métodos* que propoñen utilizar. Isto divide os revolucionarios en dous grandes grupos: Os que defenden unha revolución violenta, e os que son pacifistas.

O anarquista revolucionario Serguéi Necháyev argumentou en *Catecismo dun Revolucionario*: "O revolucionario é un home condenado. Non ten intereses privados, asuntos, sentimentos, lazos, propiedades nin mesmo un nome de seu. O seu ser enteiro é devorado por un propósito, un pensamento, unha paixón: a revolución. Corazón e alma, non soamente de palabra senón de feitos, romperon toda ligazón co orde social e co mundo civilizado enteiro; coas leis, boas maneiras, convencións, e moralidade daquel mundo. El é o seu inimigo desapiadado e continúa a habitalo cun único un propósito: destruílo."

Segundo o Che Guevara: "Déixeme dicirlle, a risco de parecer ridículo, que o verdadeiro revolucionario está guiado por grandes sentimentos de amor. É imposíbel pensar nun verdadeiro revolucionario sen esta cualidade".

## Véxase tamén 
*Revolución americana
*Revolución cubana
*Revolución Cultural
*Revolución francesa
*Revolución alemá
*Revolución iraniana
*Revolución mexicana
*Revolución Rusa de 1917

## Notas 
## Ligazóns externas 
*
Gran Premio de Austria de 2019

O **Gran Premio de Austria de 2019** (oficialmente **Fórmula 1 myWorld Großer Preis von Österreich 2019**) foi unha carreira do Campionato do Mundo Fórmula 1 celebrada no Red Bull Ring en Spielberg, Austria, o 30 de xuño de 2019. Foi a 9ª carreira da tempada de Fórmula Un de , e o 33º Gran Premio de Austria e a 32ª vez que é valida para o Campionato do Mundo de Fórmula Un desde a súa creación en .

## Pneus dispoñibles 
## Antecedentes 
### Sancións 
Carlos Sainz e Alexander Albon están obrigados a partir da parte traseira da grella por exceder as súas cotas para os compoñentes da unidade de potencia. Nico Hülkenberg e Kevin Magnussen recibiron cinco postos de sanción na grella de saída por exceder a súa cota para cambiar as unidades de potencia e cambiar os compoñentes da caixa de cambios respectivamente. 

## Práctica libre 
Lewis Hamilton fixo o mellor tempo na FP1 con Sebastian Vettel segundo. Valtteri Bottas foi terceiro por diante de Charles Leclerc de Ferrari no cuarto posto.

A FP2 tivo moitos sucesos, Vettel trompeou e Bottas e Max Verstappen estreláronse. Leclerc foi o máis rápido por diante de Bottas, Pierre Gasly e Hamilton. 

Na FP3 Leclerc volveu ser o máis rápido por diante de Hamilton, Bottas e Vettel.  

## Clasificación
### Cualificación
## Carreira 
### Clasificación da carreira 
miniatura|center|800px|Resultados da carreira do GP de Austria de 2019.

### Posicións logo da carreira
;Clasificación no campionato de pilotos

;Clasificación do campionato de construtores

* **Nota**: Só están incluídos os cinco primeiros postos en ambos os grupos de clasificación.

## Notas
## Véxase tamén
Escape Room (filme)

***Escape Room*** é un filme de 2019 de suspense psicolóxico dirixido por Adam Robitel e escrito por Bragi F. Schut e Maria Melnik. Está protagonizado por Taylor Russell, Logan Miller, Deborah Ann Woll, Tyler Labine, Jay Ellis e Nik Dodani, e conta a historia dun grupo de persoas que son convidadas a resolver unha serie de escape room, só para descubrir que os seus destinos están atados a se son quen de descifralos a tempo.

O desenvolvemento do filme comezou en agosto de 2017 baixo o título *The Maze*, e o proceso de escolla do elenco comezou daquela. A rodaxe produciuse en Suráfrica a finais de 2017 e ó longo de xaneiro de 2018.

## Personaxes 
* Taylor Russell como Zoey Davis
* Logan Miller como Ben Miller
* Deborah Ann Woll como Amanda Harper
* Tyler Labine como Mike Nolan
* Jay Ellis como Jason Walker
* Nik Dodani como Danny Khan
* Kenneth Fok como Detective Li
* Yorick van Wageningen como Gamemaster

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes
I Am Mother

***I Am Mother*** é un filme de 2019 de ciencia ficción dirixido por Grant Sputore, a partir dun guión de Michael Lloyd Green. Está protagonizado por Clara Rugaard, Rose Byrne e Hilary Swank.

Estreouse internacionalmente no Festival de Cinema de Sundance o 25 de xaneiro de 2019. Estreouse en numerosos países o 7 de xuño 2019 a través de Netflix, e nos cinemas de Australia o 7 de xuño de 2019, a través de StudioCanal.

## Personaxes 
* Hilary Swank como Muller
* Rose Byrne como Nai (voz)
** Luke Hawker interpreta os movementos do traxe robot.
* Clara Rugaard como Filla
* Hazel Sandery como Nena

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Vicente Criado Gabeiras

**Vicente Criado Gabeiras**, coñecido como **Chente**, nado en San Filipe (A Graña, Ferrol) o 23 de marzo de 1914, foi un militar galego.

## Traxectoria 
Patrón de torpedeira. Coa derrota da Segunda República Española marchou a Francia e foi internado no Campo de concentración de Argelès-sur-Mer. Preso en Kreims-Gneixendorf. Deportado ao Campo de concentración de Mauthausen-Gusen en decembro do 1941. Foi liberado en maio do 1945. Instalouse en Baiona, Francia.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* , Victoria (2011). *El exilio de los marinos republicanos* Universidade de Valencia.
España Libre (Nova York)

***España Libre***, subtitulado *Órgano de Sociedades Hispanas Confederadas de los Estados Unidos de América*, foi un periódico que se editou en Nova York entre 1939 e 1977.

## Historia e características 
Apareceu en 1939 editado polas Sociedades Hispanas Confederadas, antes Comité Antifascista Español. Denunciou a ditadura franquista, apoiaba aos refuxiados, aos prisioneiros políticos e a resistencia clandestina en España. No periódico divulgáronse os procesos xudiciais a líderes sindicais, as deportacións evitadas nos Estados Unidos de América, os refuxiados recolocados e os gastos sufragados grazas aos obreiros membros das sociedades confederadas. Primeiro foi semanal e despois pasou a bimensual. Tiña unha tirada de 1&nbsp;500 a 6&nbsp;000 exemplares.
España Libre (Madrid)

***España Libre***,  foi un xornal que se editou en Madrid entre 1911 e 1915.

## Historia e características 
Subtitulado *Diario de la noche*, apareceu o 15 de abril de 1911. De ideoloxía republicana veu substituír o periódico *España Nueva* logo de que a redacción se declarase en folga contra o xerente Arturo Soriano. Fundado por Augusto Vivero Rodríguez de Tudela, que foi o seu primeiro director. Entre os seus redactores figuraron Ramón Martínez Sol, Antonio de la Villa, Manuel Lustres Rivas e Javier Montero Mejuto. Cesou a súa publicación en  marzo de 1912. Reapareceu como órgano de Melquíades Álvarez. Volveu editarse en 1913. Tiña como correspondente en Pontevedra a Pedro Chardonel Guiance.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biblioteca Digital memoriademadrid
España Libre

***España Libre*** foi o nome de varias publicacións:

****España Libre***, xornal editado en Madrid entre 1911 e 1915.
****España Libre***, periódico editado en Nova York entre 1939 e 1977.
Susana Pedreira

**Susana Pedreira Buján,** nada en Vitoria-Gasteiz en 1983, é unha xornalista galega.

## Traxectoria 
[miniatura|Con [Arantza Portabales, na presentación de *Beleza vermella* na Libraría Cronopios de Pontevedra (12/06/2019)]]
Licenciada en Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela, traballou en comunicación empresarial e institucional.

En 2010 incorporouse a Onda Cero en Galicia. Dirixiu e presentou o programa local diario *Pontevedra en la onda*. Desde 2015 coordinou o programa *Gente viajera de Galicia*, semanal centrado no turismo, o lecer, a cultura e a gastronomía. En 2016 empezou a colaborar na programación nacional de Onda Cero con *Un alto en el camino*, programa en directo desde Pontevedra para España nas mañás de fin de semana no verán.

Fina Casalderrey, Agustín Fernández Paz, Alfredo Conde, Xosé Neira Vilas, Arantza Portabales, Manuel Núñez Singala, Marcos Calveiro, Manuel Rivas, Pedro Feijoo, Suso de Toro, Antón Reixa, Miguel Anxo Murado, Luís Rei Núñez, Ledicia Costas, Dolores Redondo, Marina Mayoral, son algúns dos escritores entrevistados por Susana Pedreira.
[miniatura|Entrevistando a [Pedro Feijoo (*Un lume azul*) na Libraría Cronopios de Pontevedra o 12/12/2019]]
Participou na fundación do encontro *As Mulleres que Opinan Son Perigosas* de 2018 e 2019.

## Obra 
* *As mulleres que opinan son perigosas* (2022). Con Diana López Varela. Deputación de Pontevedra.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Entrevista con Susana Pedreira para Onda Cero, YouTube, 10/03/2019
Historia de un crimen: Colmenares

***Historia de un crime: Colmenares*** é unha serie de televisión colombiana estreada en Netflix o 3 de maio de 2019. Está protagonizada por Laura Osma, Fabiana Medina, Enrique Carriazo, Juliana Velásquez e Sebastián Osorio, e a serie está baseada no caso Colmenares, no que perdeu a vida Luis Andrés Colmenares o 31 de outubro de 2010 na cidade de Bogotá en estrañas circunstancias.

## Sinopse 
O mozo de vinte anos Luis Andrés Colmenares foi atopado sen vida en confusos feitos o 31 de outubro de 2010 na cidade de Bogotá. Nun principio, as autoridades determinaron que Colmenares falecera tras caer nun cano de auga, feito que corroboraron os testemuños dalgúns dos seus compañeiros de universidade, en especial o de Laura Moreno, con quen Colmenares tentaba unha relación sentimental. Porén, logo de facerse algunhas probas sobre o corpo de Luis Andrés, empezouse a sospeitar sobre un presunto asasinato.

## Personaxes 
*Fabiana Medina como Oneida Escobar de Colmenares
*Sebastián Osorio como Luis Andrés Colmenares
*Laura Osma como Laura Moreno
*Juliana Velásquez como Jessy Quintero
*Carlos Vergara como Alonso Colmenares
*Enrique Carriazo como Fiscal González
*Juan Pablo Urrego como Carlos Cárdenas
*Ernesto Campos como Jorge Colmenares
*Carlos Carvajal como Tato
*Julian Delgado como Grillo
*Maria Camila Rueda como Elizabeth
*Victor Hugo Morant como Jorge Moreno
*Felipe Botero como Ramsés Gordillo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Spilocuscus rufoniger

O ***Spilocuscus rufoniger*** é unha especie de marsupial da familia dos falanxéridos. É un dos membros máis grandes da familia, só sendo superado polo cuscús ursino. É unha especie relativamente colorida que habita nos bosques do norte da illa de Nova Guinea. Atópasee ameazado por mor da caza e a perda de hábitat, e xa desapareceu en grandes áreas da súa área orixinal. Está considerado como en perigo crítico pola IUCN.

## Notas 
## Véxase tamén
Spilocuscus papuensis

O ***Spilocuscus papuensis*** é unha especie de marsupial da familia dos falanxéridos. É endémica da illa de Waigeo en Indonesia. Diferente de todos os outros membros do xénero *Spilocuscus*, ambos os dous sexos son abrancazados con manchas negras. É relativamente común, mais a súa pequena área de distribución fai que estea clasificado como vulnerábel por mor da caza e a perda de hábitat.

## Notas
Spilocuscus maculatus

O ***Spilocuscus maculatus*** é unha especie de marsupial que habita na rexión da Península de Cabo York, en Australia, na illa de Nova Guinea, e nas illas achegadas máis pequenas.

## Descrición 
O seu corpo mide entre 35 e 65 cm de lonxitude e a súa cola entre 30 a 60 cm de longo, sendo prénsil. O seu peso rolda os 800 g. A pelaxe dos machos é de cor castaña, olivácea a alaranxada con manchas brancas irregulares, mentres que as femias son grises. A testa é redondeada, coas orellas pequenas e os ollos grandes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Boitani, Luigi e Stefania Bartoli 1982. *Guía de Mamíferos*: 13. Barcelona: Ediciones Grijalbo, 1985. ISBN 84-253-1659-6 
* 

### Ligazóns externas 
* The Spotted Cuscus - general information 
* The Cuscus - more general information
Spilocuscus kraemeri

O ***Spilocuscus kraemeri*** é unha especie de marsupial da familia dos falanxéridos endémica das illas do Almirantado, de Papúa-Nova Guinea.

## Descrición 
É o membro de menor tamaño do xénero *Spilocuscus.* As femias teñen as costas negras, mentres que os machos teñen motas negruzcas sobre fondo branco. Ámbolos dous sexos teñen a testa parda avermellada.

## Estado de conservación 
Está catalogado como especie case ameazada porque aínda que non escasea ten unha área de distribución reducido (abrangue menos de 2.000&nbsp;km²), e estase producindo unha continua redución tanto da extensión do seu hábitat como do número de individuos, como marca o criterio B da UICN. A continua presión da poboación humana e a súa baixa fecundidade, nun animal relativamente lonxevo, son os principais motivos de preocupación.

## Notas
Sangay

O **Sangay** é un estratovolcán continuamente activo que se atopa en Ecuador. É o volcán máis sureño e máis activo do país, e é coñecido pola súa expresión explosiva a cal se manifesta por nubes grosas de cinza, que formaron unha especie de bóveda desde 1976.

Sangay vén de Samkay, termo quechua que significa "o espantador". Os nativos foron testemuñas de violentas explosións deste volcán, ó cal bautizaron así, estas explosións produciron polo menos dúas caldeiras hai milenios para logo erixirse o actual monte. Este pasado turbulento foi confirmado por algúns estudos xeolóxicos deste volcán. No cumio preséntanse tres grandes cráteres que erupcionan en forma intermitente, tamén se atopan varias fisuras neste cráter por onde xeralmente flúe lava volcánica. O cráter central ten un diámetro de 100m e unha profundidade de 50m cara ó nordés outro cráter dun diámetro de 50m e un terceiro cara ó oeste do cráter principal. Atópase na rexión oriental a 45&nbsp;km ó sueste de Riobamba. Este volcán está composto por andesitas e andesitas basálticas principalmente. Os depósitos están constituídos por olivino, magnesiano, auxita, hipersteno e plaxioclasa. Están documentadas caídas de rochas, fluxos piroclásticos , emisión de lavas, columnas de cinzas e gases. A actividade sísmica é frecuente. En datas pasadas grandes lahares percorreron os arredores do cono e a drenaxe natural cambiou por mor diso numerosas veces. Este volcán atópase solitario case dentro da selva, as poboacións próximas son escasas, non presenta un perigo maior.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Emmerson Mnangagwa

**Emmerson Dambudzo Mnangagwa**, nado o 15 de setembro de 1942, é un revolucionario e político zimbabwés que exerce como o terceiro e actual presidente de Zimbabwe dende o 24 de novembro de 2017.

Membro de ZANU-PF e aliado durante moitos anos do presidente anterior, Robert Mugabe, ostentou unha serie de postos de goberno e foi vicepresidente de Zimbabwe durante o goberno de Mugabe até novembro de 2017, cando foi destituído antes de chegar ao poder nun golpe de Estado. O 26 de agosto de 2018 gañou as eleccións xerais de Zimbabwe.

## Traxectoria 
Mnangagwa naceu en 1942 en Shabani, Rodesia do sur, nunha familia numerosa da etnia Shona. Os seus pais eran campesiños, e na década de 1950 a familia tivo que se mudar a Rodesia do norte debido ao activismo político do seu pai. Alí, Emmerson realizou actividades anti-coloniais, e en 1963, uniuse ao novo Exército de Liberación Nacional Africano de Zimbabwe, o brazo militar da Unión Nacional Africana de Zimbabwe (ZANU), e regresou a Rodesia en 1964. Liderando un grupo chamado a "Banda do Crocodilo", atacaba granxas de donos brancos nas montañas do oeste de Zimbabwe. En 1965, fixo estourar un tren preto de Fort Victoria (agora Masvingo) polo que pasou dez anos no cárcere (onde coñeceu a Robert Mugabe),

Foi Ministro de Xustiza e Asuntos Legais e Parlamentarios de 1989 a 2000 e logo Portavoz do Parlamento de 2000 a 2005, cando foi degradado a Ministro de Aloxamento Rural para disuadilo abertamente de suceder o avellentado Mugabe. Recuperou o favor durante as eleccións xerais de 2008, nas que participou na campaña de Mugabe, orquestrando violencia política contra o Movemento para o Cambio Democrático - Tsvangirai. Mnangagwa exerceu como Ministro de Defensa de 2009 até 2013, cando se converteu outra vez en Ministro de Xustiza. Foi tamén nomeado Primeiro Vicepresidente en 2014 e era amplamente considerado como candidato principal para suceder a Mugabe.

A ascensión de Mnangagwa contou coa oposición da muller do presidente, Grace Mugabe, e a súa facción chamada Xeración 40. Foi destituído dos seus cargos por Mugabe en novembro de 2017, e fuxiu a Suráfrica. Pouco despois, o xeneral Constantino Chiwenga, apoiado por elementos das Forzas de Defensa de Zimbabwe e membros da facción de Mnangagwa, coñecida como Lacoste, deu un golpe. Despois de perder o apoio do ZANU-PF, Mugabe dimitiu, Asegurou o seu primeiro mandato completo como Presidente de Zimbabwe nas eleccións de xullo de 2018, que gañou cun 50.8% dos votos.

Mnangagwa é alcumado "*Garwe*" ou "*Ngwena*", que significa "o crocodilo" en lingua shona, inicialmente porque ese era o nome do grupo guerrilleiro que fundou, e máis tarde debido á súa sagacidade política. A facción dentro do ZANU–PF que o apoia é chamada Lacoste como a empresa de roupa francesa cuxo logo é un crocodilo.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Presidente de Zimbabwe
* Xefes de Estado e Goberno actuais

### Ligazóns externas 
*Sitio oficial do Presidente
Treron psittaceus

O ***Treron psittaceus*** é unha especie de ave columbiforme da familia dos colúmbidos.

## Distribución xeográfica 
É endémica das illas de Timor, Roti e Semau (Indonesia e Timor Leste). Os seus hábitats naturais son: bosques subtropicais ou tropicais húmidos de baixa altitude.

## Estado de conservación 
Está ameazada por perda de hábitat.

## Notas
Crocidura tenuis

O ***Crocidura tenuis*** é unha especie de mamífero da familia dos sorícidos. É endémica da illa de Timor. Está ameazada pola perda de hábitat.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hutterer, R., 1993. Order *Insectivora*. A: D. E. Wilson i D. M. Reeder (eds), Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, pp.&nbsp;69–130. Smithsonian Institution Press, Washington DC, Estados Unidos.
* Hutterer, R., 2005. Order *Soricomorpha*. A: D. E. Wilson i D. M. Reeder (eds), Mammal Species of the World, pp.&nbsp;220–311. Johns Hopkins University Press, Baltimore, Maryland, Estados Unidos.
* Jenkins, P. D., 1982. A discussion of Malayan and Indonesian shrews of the genus *Crocidura* (*Insectivora*: *Soricidae*). Zoologische Mededelingen 56: 267-279.
* Ruedi, M., 1995. Taxonomic revision of shrews of the genus *Crocidura* from the Sunda Shelf and Sulawesi with description of two new species (*Mammalia*: *Soricidae*). Zoological Journal of the Linnean Society 115: 211-265.
Cacatua sulphurea

A ***Cacatua sulphurea*** é unha especie de ave da familia das cacatúas e membro do xénero Cacatua, en grave perigo de extinción. É endémica de Timor Leste e Indonesia (illas menores da Sonda e Célebes). Habita en bosques e nas zonas de degradación dos mesmos, até en zonas de cultivo.

A súa poboación estimouse en 2007 en menos de 7000 exemplares, sendo na illa de Sumba onde se concentran a maior parte dos exemplares. As poboacións de Komodo, Célebes, Buton, Moyo e Timor Leste son as seguintes en importancia. O declive desta especie deuse de forma moi pronunciada durante o século XX por mor da súa captura indiscriminada para a súa venda como mascota; a deforestación dos seus hábitats é un factor que potenciou o seu declive.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Lesser sulphur-crested cockatoo
Pippi Mediaslongas (novela)

***Pippi Mediaslongas*** (en ) é unha novela infantil sueca escrita por Astrid Lindgren, que foi publicada orixinalmente por Rabén & Sjögren con ilustracións de Ingrid Vang Nyman no ano 1945. Tense traducido a máis de 40 linguas, polo xeral con novas ilustracións. Foi traducido ó galego por David Álvarez Martínez e publicado pola editorial Kalandraka no ano 2016.

En 2002, o Instituto Nobel clasificou a novela como unha das "100 mellores obras da literatura mundial", baseándose en centos de enquisas a autores de cincuenta e cinco países.

## Notas
Reventador

miniatura|dereita|Reventador no ano 2012.
O **Reventador** é un volcán de Ecuador, situado aproximadamente a 90&nbsp;km de Quito, entre as provincias de Napo e Sucumbíos. É un dos volcáns máis activos do arco volcánico ecuatoriano, tendo polo menos 16 erupcións dende 1541.

A existencia do volcán Reventador recoñeceuse oficialmente despois da exploración de J. H. Sinclair (1929), grazas á cal se obtiveron descricións confiables do volcán e da súa localización na rexión comprendida entre os ríos Coca, Salado e Dué. As primeiras descricións cualitativas das erupcións máis recentes foron achegadas por Hantke e Parodi (1966) e Hall (1977). Unicamente as súas dúas últimas erupcións (a de abril de 1976 e a de novembro do 2002) son descritas con algún grao de detalle.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Photos of Reventador from August 2005 
* Volcanic eruptions with little warning: the case of Volcán Reventador's Surprise November 3, 2002 Eruption, Ecuador
Pippi Mediaslongas embarca

***Pippi Mediaslongas embarca*** (en ) é unha novela de Astrid Lindgren publicada en 1946. É a secuela do *Pippi Mediaslongas*, publicada en 1945. Tivo unha continuación, *Pippi Mediaslongas nos Mares do Sur*. O seu argumento serviu de base en 1969 para unha serie de televisión.

Foi traducido ó galego por David Álvarez Martínez e publicado pola editorial Kalandraka no ano 2018.

## Notas
Capra pyrenaica pyrenaica

thumb| *Capra pyrenaica pyrenaica*
A ***Capra pyrenaica pyrenaica*** é unha subespecie de cabra montesa. Esta subespecie de cabra montesa ibérica estaba en perigo de extinción dende comezos do século XX, e foi catalogada como «especie en perigo crítico de extinción» (CR) polo Specialist Caprinae Group da IUCN en 1997. O 6 de xaneiro de 2000 achouse morto o derradeiro exemplar, unha femia, que vivía en España.

Xunto coa *Capra pyrenaica lusitanica*, que se extinguiu en 1892, é unha das dúas subespecies de cabra montesa que desapareceron. Diferenciábase das outras subespecies principalmente polo seu pelo máis longo e denso no inverno e a base máis grosa dos cornos, tanto en machos coma en femias. A cornamenta do bucardo era, asemade, a máis longa de entre as catro subespecies de cabra montesa que habitaron a Península Ibérica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Desextinción
Reposiano

**Reposiano** (s. III ou IV) foi un poeta latino, probabelmente de orixe africana.
## Traxectoria
É autor dunha elexía composta por 182 hexámetros titulada *Concubitus Martis et Veneris* onde se narra o tema homérico do amor entre Venus e Marte.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Texto en latín *De concubitu Martis et* Veneris[1]
Marco Xuniano Xustino

miniatura|Epítome das *Historias filípicas de* *Pompeio Trogo*, de Marco Xuniano Xustino, edición de 1519.
**Marco Xuniano Xustino** ou **Xustino Frontino** foi un historiador romano dos séculos II-III.
## Traxectoria 
Pouco se coñece da súa historia persoal. É o autor de *Historiarum Philippicarum libri XLIV* (*Historias filípicas*), un libro que el mesmo describe no seu prefacio como: As obras de Trogo perdéronse, pero o prólogo do texto foi preservado por Plinio e outros escritores. O tema principal de Trogo foi o ascenso e historia da monarquía macedónica, aínda que Xustino permitiuse certas licenzas no que resultou nunha antoloxía e non resumo (ou epítome) do traballo de Trogo.

O libro foi utilizado en gran medida durante a Idade Media, xa que o autor foi confundido en moitas ocasións con San Xustino.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
miniatura|*Epitome historiarum Trogi Pompeii*, edición de 1477.
* 
* Ballesteros Pastor, Luís, Pompeyo Trogo, Justino e Mitrídates. *Comentario ao* Epítome das Historias Filípicas (37,1,6 - 38,8,1) (*Spudasmata* 154), Hildesheim-Zürich-New York, Georg Olms Verlag, 2013, .
*Smith, William (editor); *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, "Justinus", Boston, (1867).
### Ligazóns externas 
* Este artigo é unha obra derivada da edición de 1911 da *Encyclopædia Britannica*, dispoñíbel sen restricións coñecidas de dereito de autor. Esta obra derivada atópase dispoñíbel baixo as licenzas [//www.gnu.org/licenses/fdl.html GNU Free Documentation License] e Creative Commons Atribución-CompartirIgual 3.0 Unported.
* Justin in Latin na Biblioteca Latina.
* En castelán, edición de 1542.
* Forum Romanum: Justino (en latín, inglés e francés).
* Atalo; Xustino: tradución e revisión de John Selby Watson, 1853 (Libros 14–18, 22–39 con enlaces á web 'Forum Romanum' especificada anteriormente).
* Texto francés, con índice electrónico, introdución e anotacións neste idioma, no sitio de Philippe Remacle.
* Mostras en facsímile electrónico dunha edición de 1728 de Pieter Burman o Vello (1668 - 1741).
* Texto do epítome (Epitoma Historiarum Philippicarum Pompeii Trogi) en Wikisource.