Edmund Kean

[dereita|miniatura|363x363px|Edmund Kean interpretando a Sir Giles Overreach na obra de [Philip Massinger|Massinger *A New Way to Pay Old Debts* ("*Novo modo de pagar antigas débedas*"), 1816]]
**Edmund Kean**, nado o 17 de marzo de 1787 en Londres, Inglaterra e finado o 15 de maio de 1833, foi un actor escénico inglés skakesperiano, recoñecido no seu tempo pola súa baixa estatura, a súa vida persoal barullenta e o seu polémico divorcio. Durante a súa vida, actuou en Londres, Belfast, Nova York, Quebec e París entre outros lugares.

## Traxectoria 
Kean naceu en Londres, o seu pai foi probablemente Edmund Kean, un empregado de arquitectura; e a súa nai foi a actriz Anne Carey, filla do compositor e escritor Henry Carey. Kean fixo a súa primeira aparición no escenario aos catro anos, como cupido no ballet de Jean-Georges Noverre, *Cymon.* Como neno, a súa vivacidade, enxeño e simpatía fixérono un favorito entre o público, pero as súas inclementes e adversas circunstancias e a falta de disciplina, levárono a ter unha gran confianza en si mesmo e desenvolveu tendencias rebeldes e encaprichadas. Preto de 1794 unhas persoas benevolentes pagáronlle a súa asistencia á escola, onde lle foi ben; pero atopando as ataduras intolerables, embarcouse como grumete cara a Portsmouth. Atopando a vida no mar mesmo máis restritiva, fíxose pasar por xordo e coxo tan brillantemente que enganou os doutores en Madeira.

Ao seu regreso a Inglaterra obtivo a protección do seu tío Moses Kean, un mimo, ventrílocuo e, en xeral, un artista, quen, ademais de facer que continuase os seus estudos de pantomima, o iniciou no estudo de Shakespeare. Ao mesmo tempo, Charlotte Tidswell, unha actriz que fora particularmente amable con el na súa infancia, ensinoulle as bases da actuación.
[esquerda|miniatura|296x296px|Impresión de Edmund Kean representando a Shylock na obra de Shakespeare *[Merchant of Venice (O mercador de Venecia* en galego).]]
Coa morte do seu tío, ela fíxose cargo del, e comezou o estudo sistemático dos personaxes principais das obras de Shakespeare, facendo uso da súa peculiar orixinalidade propia do seu xenio interpretando completamente diferente de como o facía John Philip Kemble, considerado entón o mellor expoñente destes roles. Os talentos de Kean e o seu interesante aspecto, causaron que a señora Clarke o adoptase, pero ofendeuse dos comentarios dun visitante e repentinamente deixou a súa casa e regresou á súa antiga contorna.

Edmund morreu o 15 de marzo de 1833 durante a súa derradeira aparición sobre o escenario no Covent Garden, cando representaba *Otelo*, unha obra de Shakespeare, xunto ao seu fillo Charles Kean, que xa era un actor experto e interpretaba a Iago no mesmo escenario. De súpeto, cando Edmund dixo "Villain, be sure," ("Vilán, asegúrese") na escena terceira do acto terceiro, caeu e comezou a chorar cunha voz vacilante, dicindo: "Oh God, I am dying. Speak to them, Charles," (Oh Deus, mórrome. Fálalles, Charles") e deseguido perdeu a conciencia nos brazos do seu fillo. Morreu en Surrey en 1833 e está enterrado na igrexa parroquial de All Saints, na cidade de Catherington, Hampshire. As súas derradeiras palabras foron "dying is easy, comedy is hard" ("morrer é fácil, a comedia é difícil"). En Dublín, Gustavus Vaughan Brooke tomou o papel de William Tell, abandonado por Kean.

## Obras de teatro 
Son diversas as obras de teatro dedicadas á vida de Kean, mais son seis en total as máis recoñecidas:
** *Kean*, un drama de Alexandre Dumas, 1836
** *Kean*, unha comedia de Jean-Paul Sartre, 1953 (producida en 1954 con Pierre Brasseur, volveu a Londres en 1990 protagonizada por Derek Jacobi e en 2007 protagonizada por Antony Sher)
** *Kean*, un musical de *Broadway* por Peter Stone, Robert Wright, e George Forrest, 1961
** *Kean*, 1978, unha obra do mes da BBC con Anthony Hopkins
** *Kean, 1983,* unha biografía de YTV con Ben Kingsley
** *Kean IV*, unha traxicomedia de Grigoriy Gorin, 1991

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Francis Phippen, *Authentic memoirs of Edmund Kean, containing a specimen of his talent at composition* (Londres, 1814)
* B. W. Procter, *The Life of E. K.* (Londres, 1835)
* Frederick William Hawkins, *The life of Edmund Kean* (Tinsley Brothers, Londres, 1869)
* George Henry Lewes, *On Actors and the Art of Acting* (Smith Elder, Londres, 1875)
* Henry Barton Baker *Our Old Actors*, (R. Bentley & Son, Londres, 1881)
* Edwin Booth, "Edmund Kean," en *Actors and Actresses of Great Britain and the United States from the days of David Garrick to the present time*, editado por Brander Matthews e Laurence Hutton, volume iii (Cassell & Co., Noeva York, 1886)
* Joseph Fitzgerald Molloy, *The Life and Adventures of Edmund Kean, Tragedian, 1787-1833* (Downey & Co. Limited, Londres, 1897)
* Edward Stirling, ''Old Drury Lane: Fifty Years' Recollections of Author, Actor, and Manager'' (Chatto and Windus, Londres, 1887).
### Outros artigos 
* Arte moderna
* Actuación
* Teatro
### Ligazóns externas 
* Familia Graves,