Mito da árbore dos gansos

[miniatura| De *Topographia Hibernica* [British Library MS 13 B VIII (c.1188 CE)]]
Unha versión do mito dos **gansos percebe** ou da **árbore dos gansos**, sobre o ganso de face branca (*Branta leucopsis* ) e os gansos de cabeza negra (*Branta bernicla*) é que estes gansos nacen totalmente formados a partir de percebes (*Cirripedia*). Hai outros mitos sobre como se reproducen os gansos; a base de todos eles é que a ave emerxe e crece a partir de materia distinta de ovos de ave. 

## Terminoloxía 
A etimoloxía do termo *barnacle* ("percebe" en inglés, en gaélico escocés *bàirneach* e *bàrnach*) suxire raíces latinas, inglesas antigas e francesas. En bretón e galés unha especie de lapa chámase *brennig* (en córnico *brennik*). Linneo, coñecedor do mito, nomeou dúas especies de percebes como *Lepas anatifera* (1758) e *Lepas anserifera* (1767), en referencia aos anátidos e os anserinos. En alemán dise *Entenmuschel,* literalmente "mexillón de pato". En lingua scots uns gansos son c*laik-geese,* literalmente "ganso-percebe" 

## Fontes e transmisión do mito 
[miniatura| Ray Lankester: ''Diversions of a Naturalist'.'' (Cap. XV, páx. 130-141. Fig 17.  Imaxe de  "L'Ossuaire de Crète", de [Georges Perrot). O pintor de cerámica micénica observara o percebe tan minuciosamente como para seleccionar esta estrutura pouco aparellada e de aspecto moi peculiar, e representala de tamaño esaxerado pegada na súa posición adecuada no corpo de percebe dun ganso. Esta transferencia tan rechamante por parte do artista dun órgano peculiar e característico do percebe ao corpo do ganso parece non ser advertida por M. Houssay. Este sinala ademais a existencia nalgunhas das cerámicas micénicas de debuxos (véxase; L'Ossuaire de Crète de Perrot e Chipiez) de follas pegadas a talos de árbores. Estas follas (Fig. i 8, a, b, c) presentan as mesmas marcas  que vemos nos corpos dos gansos na Fig. 16, especialmente no medio dos cinco. As follas (ou froitos?) copiadas por M. Houssay da cerámica micénica están unidas en serie a un talo, pero ninguén, polo momento, suxeriu que planta é a que se representa. As esquinas da folla ou froito á dereita e á esquerda da súa. Fig. 17.-Dous debuxos sobre cerámica de gansos modificados, do Ossuaire de Creta; As tres liñas sobre o dorso da figura superior probablemente representan as patas ou cirros do percebe, que están representados por dous apéndices articulados nos gansos mostrados na figura i6. o talo lánzase nunha espiral, e a metade folla ou metade froito representado na figura 18, b, lévanos ao debuxado na Fig. 18, c, na que a esquina en espiral está lixeiramente modificada na curvatura para parecerse á cabeza e o pescozo do ganso como se debuxa na figura 16. Aínda que a figura 18, c, aínda carece de patas ou plumas das ás (compare Fig. 16, d). Capítulo XV'' ]]Hai moitas fontes para o mito. O principal vector de transmisión a partir da Idade Media foron os manuscritos monásticos e en particular os bestiarios. O mito debe a súa antiga popularidade a un descoñecemento dos patróns de migración dos gansos e do seu proceso de posta de ovos no alto de cantís. As discusións da Idade Media sobre a natureza dos seres vivos baseáronse a miúdo en mitos ou en auténtica ignorancia do que hoxe se coñece sobre fenómenos como a migración das aves. Non foi até finais do século XIX cando a investigación sobre a migración demostrou que estes gansos voan cara ao norte para aniñar e reproducirse en Groenlandia ou no norte de Escandinavia.

Unha referencia temperá, pero non a primeira, ao mito do ganso percebe, atópase no 'Libro das adiviñas' de Exeter do século XI. O enigma Nº 10, pregúntase do seguinte xeito:
*" ........My nose was in a tight spot, and I beneath the water,*
*underflowed by the flood, sunk deep*
*into the ocean-waves, and in the sea grew*
*covered with waves from above, my body*
*touching a floating piece of wood.*
*I had living spirit, when I came out of the embrace*
*of water and wood in a black garment,*
*some of my trappings were white,*
*then the air lifted me, living, up,*
*wind from the water, then carried me far*
*over the seal’s bath. Say what I am called....."*

*" ........ O meu nariz estaba nun lugar axustado e eu debaixo da auga*
*Subbordado pola inundación, afundido profundamente*
*nas ondas do océano, e no mar medrou*
*Cuberto de ondas dende arriba, o meu corpo*
*tocando unha peza de madeira flotante*.
*Tiña espírito vivo, cando saín do abrazo*
*de auga e madeira nunha roupa negra*
*Algúns dos meus adornos eran brancos*
*Entón o aire levantoume, vivo, arriba*
*O vento da auga, despois levoume lonxe*
*sobre o baño da foca. Di como me chamo....."*
Ao que a resposta anticipada era: ***The Barnacle Goose*** (o ganso percebe). ''*
### Evidencia precristiá do mito 
En *Diversions of a Naturalist de* Ray Lankester (1917) hai evidencias dun serio debate literario xurdido da obra de Max Müller (1868), xunto co zoólogo francés Frederic Houssay, e os arqueólogos Georges Perrot e Charles Chipiez. O debate centrouse na posibilidade de que o mito dos gansos-percebe puidese ser coñecido polos primeiros colonos micénicos c. 1600–1100 a.C.
Lankester afirmou que os debuxos, frecuentemente vistos na cerámica, eran unha *interpretación* por parte dos artistas micénicos das características dos *gansos típicos*. Sinalando a forma en que estaban representados os gansos, escribiu:" *a solución* (ao problema/ pregunta) *é a seguinte: A poboación micénica das illas de Chipre e Creta, no período de 800 a 1000 anos antes de Cristo, foron grandes fabricantes de cerámica e pintaron grandes cuncas de barro. e vasos cunha variedade de representacións decorativas da vida mariña, de peixes, bolboretas, aves e árbores...* *Outros foron figurados polos coñecidos arqueólogos,...* *M. Perrot consultou a M. Houssay, na súa calidade de zoólogo, sobre estes debuxos micénicos, que teñen... a evidencia de que foron deseñados segundo a natureza por alguén que coñecía as cousas da vida, aínda que non son "copiadas" servilmente de natureza".*Continúa suxerindo que:*“é bastante evidente que a intención foi manipular o debuxo da folla ou do froito para que se asemellase ao debuxo do ganso, mentres que este á súa vez se modifica para resaltar ou idealizar os seus puntos de semellanza a un percebe*”.Resume a posibilidade de que os debuxos micénicos de aves -especialmente o ganso- mostren que o mito do ganso-percebe era coñecido polos colonos das illas gregas, mil anos antes de Cristo. Conclúe do seguinte xeito:*"aos artistas encantáballes exercer un pouco de fantasía e enxeño.* *Mediante a redución paulatina do número e do tamaño das pezas destacadas -regra habitual na "esquematización" artística ou na "simplificación convencional" da forma natural- converteron o polbo e o argonauta, cos seus oito brazos, nunha cabeza de touro cunha parella. de cornos espirais...* *Co mesmo espírito parece que observaron e debuxaron o percebe flotando sobre madeira ou guindado despois dunha tormenta nas súas costas.* *Detectaron unha semellanza na marca das súas cunchas coa plumaxe dun ganso, mentres que na curvatura do seu talo viron unha semellanza co longo pescozo do paxaro...* *Reuniron o percebe e o ganso, non guiados a el por ningunha lenda preexistente, senón por un desexo artístico sinxelo e non infrecuente de seguir unha suxestión superficial de semellanza e de concibir formas intermedias de conexión".*Non hai probas que apoien a súa afirmación do folclore grego ou romano. Nin Aristóteles nin Heródoto nin Plinio fan ningunha referencia explícita a este mito. O artigo recente de J. Buckeridge dubida das afirmacións feitas por Heron-Allen (1928) do seguinte xeito: "*aínda que Heron-Allen pasou algún tempo revisando imaxes de aves e outros animais sobre a cerámica micénica (c. 1600–1100 a. C.), as súas deducións de que demostran que os micénicos eran conscientes de calquera relación biolóxica entre gansos e percebes non son concluíntes.* *Estas imaxes son quizais mellor interpretadas como representacións estilizadas de animais e plantas que se adaptaron ao deseñador da cerámica*".

### Mito do ganso-percebe na antiga Roma 
Moitos escritores fan referencia á *Naturalis Historiae* de Plinio o Vello como unha fonte romana de principios do século I para o mito. Esta crenza é un mito en si. Plinio non discutiu o mito do ganso-percebe; a *Naturalis* é unha primeira enciclopedia que amplía os seus puntos de vista sobre o mundo físico e natural. Aínda que fai unha ampla referencia aos "gansos", por exemplo a graxa de ganso, non menciona os gansos-percebe e as súas orixes nas súas seccións sobre animais mariños e aves. As primeiras copias impresas de *Naturalis Historiae* aparecen a finais da década de 1480. Andreas Portilla imprimiu unha versión de *Naturalis Historiae* de 1480 en Parma, no norte de Italia. Unha copia deste libro era propiedade de Hector Boece no momento en que escribiu o seu relato sobre o mito (consúltese a sección máis abaixo). É imposible saber se H. Boece foi *influenciado* por Plinio. Case seguro que Boece tería sido consciente do mito dende a súa etapa na Universidade de París, onde traballou con Erasmus e cando era estudante. É máis probábel que estea influenciado pola *Topographia Hibernica*, compilada por Xeraldo de Gales (Girladus Cambrensis) ao redor de 1188 (véxase máis abaixo "século XIII e Giraldus Cambrensis").

### A influencia de Frederico II 
[esquerda|miniatura| Da Biblioteca Vaticana Pal. lat. 1071 f. 14v Parte do Capítulo XXIII-F *De Arte Venandi Cum Avibus*; [Universidade de Heidelberg e Biblioteca Apostólica Vaticana – Sobre os niños das aves]]
[dereita|miniatura| [Frederico II Hohenstaufen e o seu fillo Manfredo.]]
Frederico II Hohenstaufen, o emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico (1194–1250), ornitólogo e erudito, é lembrado pola súa obra fundamental, *De Arte Venandi cum Avibus* (*Sobre a arte de cazar con aves)*. Este libro foi escrito en latín arredor do ano 1241. Crese que baseou as súas observacións sobre aves na experiencia persoal. Como resultado, desconfía do mito propagado por Xeraldo de Gales, quen afirma: “*Moitas veces vin cos meus propios ollos miles de embrións de aves desta especie na beira do mar, colgados dun anaco de madeira, cubertos de cunchas e, xa formados*”

É Frederico II quen non só afirma que viu os embrións, senón que recolle probas empíricas para apoiar a súa desestimación do mito. Nunha pequena pasaxe da súa obra *De Arte*…, escribe: “*Tamén hai unha pequena especie coñecida como o percebe con plumaxe abigarrada: nalgunhas partes ten marcas circulares brancas e outras negras das que non temos coñecemento seguro.* *Non obstante, existe unha curiosa tradición popular de que brotan de árbores mortas.* *Dise que no extremo norte atópanse vellos barcos en cuxos cascos podrecidos nace un verme que se desenvolve no percebe.* *Este ganso pende da madeira morta polo seu peteiro até que é vello e forte para voar.* *Fixemos unha longa investigación sobre a orixe e a verdade desta lenda e mesmo enviamos enviados especiais ao norte co fin de traer exemplares destas míticas madeiras para a nosa inspección.* *Cando os examinamos observamos formacións parecidas a cunchas que se aferraban á madeira podre, pero estas non se parecían a ningún corpo de aves.* *Por iso, dubidamos da verdade desa lenda a falta de probas corroboradoras.* *Na nosa opinión, esa superstición xurdiu polo feito de que os gansos percebes se reproducen en latitudes tan remotas que os homes, sen coñecer os seus lugares de nidificación reais, inventaron esta explicación”.* 

(Frederick II de Hohenstaufen, *De Arte Venandi cum Avibus*, Libro 1 C. Ch. XXIII-F)

### Xeraldo de Gales 
[miniatura| *Topographia Hibernica* – [British Library MS 13 B VIII]]
Afírmase que Xeraldo de Gales proporcionou a base para a difusión do mito antes de ser referenciado nos bestiarios medievais. Non foi o primeiro en recoller contos populares latinos ou mitos sobre a xeración ou transformación espontánea de percebes en incipientes crías de xoves gansos-percebe. En 1177, o futuro rei inglés Xoán (o irmán máis novo de Ricardo Corazón de León) foi nomeado señor de Irlanda. Como funcionario real e capelán do rei Henrique II, Xeraldo de Gales acompañou ao príncipe entre 1183 e 1186 nunha expedición á illa. Despois do seu regreso, en 1187 ou 1188, publicara un manuscrito coa descrición das terras irlandesas chamado *Topographia Hibernica* que inclúen a seguinte pasaxe: *"hai moitas aves chamadas "barnacle" (percebes; bernacae) ... a natureza prodúceas dun xeito marabilloso porque nacen ao principio en forma gomosa a partir de abetos á deriva, no mar.* *Despois colócanse cos seus peteiros como madeira de mar, pegándose, encerrados nunhas cunchas de marisco para un desenvolvemento máis libre... así, co paso do tempo vestidos cunha roupa firme de plumas, ou caen ás augas ou voan cara á liberdade do ar. Reciben alimento e van crecendo a partir dun zume leñoso e acuoso... en moitas ocasións vin, cos meus propios ollos, máis de mil deses corpos diminutos colgados dun anaco de madeira na beira do mar encerrados no interior de cunchas e totalmente formados. Os ovos non se producen a partir da cópula das aves como é habitual, ningún paxaro incuba un ovo para a súa produción... en ningún recuncho da terra se lles viu entregarse á luxuria ou construír un niño... Nalgunhas partes de Irlanda os bispos e homes de relixión non fan ningún escrúpulo en comer estes paxaros nos días de xaxún por non seren carne porque non nacen de carne"* 

### O IV Concilio de Letrán 
[miniatura| [Inocencio III, papa|Inocencio III e o Concilio de Letrán IV (1213)]]
O Concilio de Letrán IV foi convocado polo papa Inocencio III coa bula papal "*Vineam Domini Sabaoth*" do 19 de abril de 1213. O Concilio reuniuse en Roma no Palacio de Letrán. Varios escritores fan referencia a un canon que establece unha distinción entre o percebe como "*paxaro"* e como "*peixe*" resultado deste Concilio. A decisión tería sido importante para os seguidores da Igrexa Católica Occidental, especialmente durante a Coresma (cos seus días de xaxún), cando os crentes tiñan prohibido comer "carne", por exemplo, paxaros. Ray Lankester repite esta historia en 1915), que tamén se atopa en Müller (1871 v.2), A afirmación era que os clérigos de Francia, Irlanda e Gran Bretaña recibiron instrucións para que deixasen de permitir a comida de *gansos percebe* durante a Coresma, como “peixe”. Ao parecer, converteuse nunha práctica aceptada que se permitía comer gansos percebe, mentres que comer outras formas de carne, por exemplo o pato, non. Dados os patróns de migración dos gansos-percebe, terían sido vistos moitos deles en toda Europa por persoas que viven na costa occidental de Irlanda, Escocia e Francia. Convenientemente, estas aves foron vistas como unha alternativa a outras formas de "carne", por exemplo, os patos salvaxes. Cumprindo polo tanto un dos requisitos para os días de xaxún durante a Coresma. Sobre isto, Lankester escribiu;*"O uso do ganso-percebe) como alimento nos días de xaxún da Igrexa foi aceptado, e como resultado o papa Inocencio III ... a quen se remitiu o asunto ... considerou necesario en 1215 **prohibir** o consumo de percebes na Coresma, xa que aínda que admitiu que non se xeran de xeito ordinario, sostivo ... que viven e se alimentan como patos, e que non poden (polo tanto) ser considerados de natureza diferente doutras aves"*
[dereita|miniatura| Imaxe de gansos-percebe de *De Rerum Natura* de Thomas de Cantimpre; Ms 0320; [Bibliothèque Municipale de Valenciennes]]
esquerda|miniatura| Os gansos percebe, dun escriba descoñecido en *Apostolica,* Pal. lat. 1071, 14v – Frederico II *De Arte Venandi Cum Avibus*, c. 1241.
Porén, Müller (1871, v.2) disputa a fonte dunha prohibición de Letrán (véxase, van der Lugt máis abaixo). Afirma que puido ser unha confusión con Vincentius Bellovacensis (Vicente de Beauvais 1190 – 1264) escribindo xusto despois do Concilio de Letrán. Di:" *... no século XIII a lenda* (referente aos gansos percebes) *estendeuse por Europa.* *Vincentius Bellovacensis... no seu Speculum Naturae xvuu. 40 .. afirma que o papa Inocencio III, no Concilio Xeral de Letrán, 1215, tivo que prohibir a comida deses gansos durante a coresma..*."*Speculum Naturale* de Beauvais, contiña trinta e dous libros con máis de 3700 capítulos, sobre unha variedade de temas; incluíndo cosmografía, física, botánica e zooloxía. No capítulo XVII Beauvais describiu as diversas teorías sobre como xurdiron os gansos. Conclúe que o Papa prohibiu a práctica de comer gansos-percebe ("*Innocentius papa tertius in Lateranensi Consilio generali hoc ultra fieri vetuit*") . Non obstante, os rexistros do IV Concilio de Letrán ***non*** inclúen referencia a tal prohibición entre ningunha das súas decisións.

Van der Lugt ofrece o caso máis razoado e detallado contra as reclamacións sobre a prohibición do Concilio de Letrán de comer gansos-percebe durante a Coresma. Argumenta que, aínda que houbo un longo debate entre os canonistas a finais do século XII e comezos do XIII sobre o que era permitido para os adeptos comer durante a Coresma, non se referían aos gansos. Finalmente, na época do Concilio de Letrán, estudosos como Gervase de Tilbury (m. 1220) e Alexander Neckam (m. 1217) remitíanse con frecuencia a mitos ou folclore sobre o mundo natural. Neckam escribiu sobre un paxaro chamado "bernekke". Nin Xervasio de Tilbury nin Alexander Neckham fan referencia a unha prohibición do papa Inocencio III.

### Bestiario Medieval 
esquerda|miniatura| Bestiario Halcyon Morgan M8177019v
dereita|miniatura| A árbore dos gansos-percebe – Pierre de Beauvais, Bestiario, Biblioteca do Arsenal, ms. 3516 fol. 205r
centro|miniatura| Bestiario Medieval da Biblioteca Británica, Harley 4751 f. 36

A forma máis importante na que se propagou o mito do ganso percebe durante o período medieval inicial foi a través dos bestiarios. Os bestiarios describían unha besta real ou imaxinaria e utilizaban esa descrición como base para unha ensinanza alegórica. Como este período era intensamente relixioso, as ordes monásticas, Igrexas, Universidades e realeza adquiriron e copiaron versións manuscritas de bestiarios que construían unha historia moralizante sobre animais. Como as persoas dependían dos animais salvaxes e domésticos para a súa supervivencia, tiñan un interese evidente polo mundo que os rodeaban. Os xudeus e os cristiáns consideraban sagrada a maior parte da Biblia hebrea que contén moitas referencias aos animais. incluíndo texto doutras fontes como o grego *Physiologus*. O Bestiario non é un libro de texto de animais ou de zooloxía, é un texto relixioso. Tamén era unha descrición do mundo tal e como era coñecido e entendido polos clérigos, os escritores monásticos e a nobreza. Os bestiarios deron autoridade ás historias míticas anteriores.

### Papa Pío II e John Mandeville 
[miniatura| A árbore do pato de Duret ([1590)]]
En 1435, Eneas Silvius Bartholomeus (posteriormente Papa Pío II) viaxou a Escocia para animar a Xacobe I a axudar aos franceses na Guerra dos Cen Anos. Pasou varios meses viaxando por Gran Bretaña, e rexistrou esas viaxes no seu libro titulado *De Europa*. Unha sección do libro está adicada a Escocia e Irlanda. Describiu a Xacobe como "*un home enfermizo lastrado por unha barriga gorda*". Notou o clima inhóspito de Escocia e "*uns pobres semiespidos que estaban pedindo fóra das igrexas (e) foron felices despois de recibir pedras como esmola*".

Continuando nesta liña, rexistra a seguinte historia:

*"Escoitamos que en Escocia había unha vez unha árbore na beira dun río que producía froitos en forma de patos.* *Cando estes estaban case maduros, caían por si mesmos, algúns á terra e outros á auga.* *Os que pousan na terra podreceron, pero os que se afundían na auga cobraron vida ao instante, nadaron por debaixo da auga e inmediatamente voaron ao aire, equipados con plumas e ás.* *Cando investiguei ansiosamente este asunto, aprendín que os milagres sempre se afastan máis lonxe e que a famosa árbore non se atopaba en Escocia senón nas illas Orkney"*

Crese que esta historia do papa Pío II é o primeiro relato rexistrado do mito dos gansos-percebe en Escocia.

Xoán de Mandeville está asociado tanto co mito dos gansos como cun mito semellante sobre o algodón, que se ilustrou mostrando ovellas penduradas dunha árbore. O seu libro coñécese comunmente como *As viaxes de Sir John Mandeville*. O libro publicouse por primeira vez entre 1357 e 1371. O texto máis antigo que se conserva está en francés. Aínda que o libro é real, crese amplamente que "Sir John Mandeville " non o era. É posíbel que de Melville fose un francés chamado Jehan à la Barbe.
[esquerda|miniatura| Xoán de Mandeville, coñecido como "O maior viaxeiro do mundo", era moi posibelmente un personaxe de ficción, así como a maioría dos relatos dos seus percorridos, que influíron en viaxeiros reais como [Marco Polo ou Cristovo Colón. Nesa época os libros de viaxes, como *Itinerarius* de Johannes Witte de Hese mesturaban feitos reais con fantasiosos, describindo pigmeos, peixes voadores, unicornios, desertos vivos etc.Na imaxe, Xoán de Mandeville caracterizado con capa e sombreiro con vieira como peregrino a Santiago de Compostela. O "*Libro das viaxes de Sir John Mandeville"* era vendido aos camiñantes que percorrían o Camiño até Galiza.]]
[dereita|miniatura| Planta de algodón que dá [Ovella|ovellas, no *Libro das viaxes de sir John Mandeville*]]
Este libro é frecuentemente referenciado en relación co mito do ganso de percebe. Nunha tradución do francés, o autor (“John de Mandeville”) escribe: *“dos Países e Illas que están alén da Terra de Catai; e dos froitos alí; e de vinte e dous reis encerrados entre as montañas... polo que vos digo, ao pasar pola terra de Catai cara ao alto da India... crece unha especie de froito, coma se fosen cabaciñas.* *E cando están maduros, os homes córtannos dous, e atopan dentro unha besta de carne, óso e sangue, coma se fose un cordeiro sen lan ...e os homes comen tanto o froito como a besta.* *E iso é unha gran marabilla...* *Eu falei dos Bernake* *(percebes) Pois díxenlles que no noso país había árbores que dan froito que se converten en paxaros que voan, e os que caen na auga viven, e os que caen na terra morren de inmediato.”* 

No libro do matemático e óptico Johann Zahn *Specula physico – mathematico – historica notabilium* tamén hai representada unha árbore que dá ovellas (*véxase Johann Zahn - ilustracións fantásticas*). 

### O século XVI e Héctor Boece 
[dereita|miniatura| Sección da *Historia* de Boece na *Cosmographia* que fala dos gansos *claik* , facendo referencia á mítica illa de "[Thule"]]
Uns 75 anos despois do Papa Pío II, Héctor Boece no seu *Scotorum Historiae a Prima Gentis Origine*  deu máis crédito a esta historia co relato dunha discusión que mantivo co seu amigo e colega o cóengo Alexander Galloway mentres realizaba unha viaxe á fonte de historias de santos escoceses para William Elphinstone. O suceso, de ocorrer, tería que ter lugar entre c.1506–1520. Na narración, Boece permite que Galloway dea *dous* relatos contrapostos da historia dos gansos percebe. Recorda  Boece:*"* *Quédame (Boece) por discutir sobre os gansos chamados comunmente clacks, (claiks) que se imaxina habitualmente, pero erroneamente, que nacen nas árbores destas illas, en base ao que aprendín da miña dilixente investigación sobre esta cousa.* *….* *.* *Non dubidarei en describir algo que eu fun testemuña hai sete anos... Alexander Galloway, párroco de Kinkell, quen, ademais de ser un home de extraordinaria probidade, posúe un afán incomparábel por estudar marabillas... Cando estaba a sacar unha madeira de deriva e viu que se agarraban a ela cunchas dun extremo a outro, sorprendeulle o carácter infrecuente da cousa e, por afán de entendela, abriunas, co cal quedou máis abraiado que nunca, pois dentro delas descubertos, non criaturas mariñas, senón aves, dun tamaño similar ás cunchas que as contiñan... pequenas cunchas contiñan paxaros de tamaño proporcionalmente pequeno...* *Entón, correu axiña cara min, a quen sabía que tiña unha gran curiosidade por investigar tales asuntos e reveloume todo...."*Boece tería coñecido a estes gansos como *Claik Geese* ou *Clack Geese* e ás veces *Clag-geese*. A idade do mito e a falta de evidencias empíricas sobre a migración das aves fixeron que outros relatos erróneos sobre os hábitos de reprodución dos gansos percebes fosen habituais até o século XX. 

### Historia xeral de plantas (1597) 
En 1597, John Gerard publicou a súa *Herbal* ou *Generall Historie of Plantes*. Refírese no texto a “... *o ganso, o percebe ou a árbore que dá gansos... (p. 1391)* ”. Ofrece unha serie de explicacións para o mito e a súa crenza, unha das cales comeza:“ *… atópanse nas partes do norte de Escocia e nas illas adxacentes, chamadas Orcadas, certas árbores, de cor branca, tendentes a enroxar, nas que hai pequenas criaturas vivas; que escudos no tempo de madurez abren; e deles medran eses seres vivos; que ao caer á auga se converten en afluencias que chamamos Barnakles; no norte de Inglaterra, Brant Geese; e en Lancashire Tree Geese; pero os outros que caen sobre a terra, perecen e quedan en nada, tanto pola escritura doutros como tamén da boca das persoas daquelas partes que ben poden concordar coa verdade...'' ” .A súa ilustración mostra criaturas parecidas a paxaros que emerxen de "gromos" e aves nadando no mar. (abaixo á dereita)
miniatura| PSM V04 D585 A árbore do ganso, de Gerard Page, 1391.
esquerda|miniatura| Os gansos percebes, 1556, de L'Obel p. 655 De, Universidade de Aberdeen, Coleccións especiais
centro|miniatura| Ulisse Aldrovandi - Os gansos percebe "nacen" e logo se afastan nadando.
Uns 25 anos antes, cando John Bellenden publicou a versión escocesa da *Historia Gentis Scotorum* de Boece, como *Croniklis de Escocia* (ver arriba), Matthias de l'Obel publicou *Plantarum seu stirpium historia* (á esquerda, arriba). Neste volume trata o mito nunha reportaxe de media páxina. Escribindo que os gansos míticos se atopan " *....... duntaxat in scotia aut orcadibus maris..* .( é dicir, "só en Escocia e no mar das Orcadas"). A ilustración (arriba, á esquerda) mostra aves nadando no mar. mar arredor e baixo un "percebe" non especificado. É esta ilustración a que parece influír en Gerard. A finais do século XIX, o naturalista Henry Lee afirmou que Gerard si utilizaba a ilustración de l'Obels. Aínda que hai unha gran semellanza entre a árbore de Gerard e os brotes coa ilustración de L'Obel, non hai certeza de que Gerard utilizase a ilustración de bloques de madeira de L'Obel. Outra ilustración (arriba ao centro) de Ulisse Aldrovandi tamén mostra unha semellanza coa de L'Obel e Gerard. Neste caso, a árbore ten follas.

### Carl von Linné e a orixe da taxonomía 
[miniatura|*Paradoxa* – Linnaeus – de [Systema Naturae (Edición 1735)]]
O taxónomo sueco, Carl von Linné (Carl Linnaeus), coñecía este mito. Nomeou un xénero na súa clasificación *Lepas*'; incluíndo dúas especies suecas, *Lepas anatifera* (1758) e *Lepas anserifera*(1767). Publicou varias versións e edicións sobre a súa* Systema Naturae*nas que se facía referencia ao mito do percebe. Ademais das súas principais clasificacións incluíu un apéndice *Animalia Paradoxa*, é dicir, animais contraditorios ou anómalos. Paradoxa* foi eliminada en edicións posteriores. Linneo chamouno "..*.* *O 'Bernicla' ou ganso escocés & cuncha de ganso...*". Dúas décadas antes acontecera un dos episodios decisivos para o desenvolvemento da taxonomía, cando Linné desmitificou a Hidra de sete cabezas de Hamburgo (incluída na obra). 

### Século XX 
No século XX o relato máis detallado sobre a natureza deste mito e as súas diversas interpretacións pódese atopar nun artigo de Alistair Stewart (1988)  Stewart ofrece a súa explicación sobre o uso do mito por Boece. El escribe *".* *.* *.* *A intertextualidade do relato de Boece é todo o relato estándar de Escocia propagado na primeira metade do século XVI.* *"*  Como se indicou anteriormente, hai unha variedade de traducións do mito en Boece, por exemplo Thomas Dempster (1829)  Neste relato do século XX, Stewart cita o discurso vernáculo escocés de John Bellenden. Nisto Bellenden fixo que Boece escribise:
*(" .....porque a xente "groseira" e "ignorante" viu a miúdo que os froitos caían das árbores que estaban preto do mar convertidos en pouco tempo en gansos, crían que estes gansos crecían sobre árbores penduradas dos seus "bicos", igual que as mazás e outros froitos colgan dos seus talos, pero a súa opinión non se sustenta, en canto estas mazás e froitos caen da árbore na enchente do mar medran, primeiro comido por vermes, e "por curto proceso de tempo", son alterados en gansos....")*

Permitindo a Stewart concluír:
*".... O 'Bellenden' de Boece deulle unha nova vida ao conto; ... (recentemente)... os naturalistas localizaron os viveiros de gansos de percebe en Groenlandia e teñen unha idea aproximada das rutas migratorias... Pero paralelamente aos avances científicos, as versións antigas continuaron tendo unha existencia popular...".*

### Mito no pensamento xudeu 
Case todas as referencias na literatura publicada seguen unha tradición exemplificada por Stewart  e Müller  con respecto a onde puido xurdir o mito. En *The Jewish Encyclopaedia*, a entrada de "*Barnacle-Goose* " suxire unha forte conexión xudía ademais dunha tradición cristiá en gran parte occidental. A fonte faise referencia nun volume de manuscritos recollidos por Solomon Joachim Halberstam no c. 1890, o *Ḳehillat Shelomoh*. A cuestión do sacrificio dos gansos percebes fai referencia a Isaac ben Abba Mari de Marsella (יצחק בן אבא מרי) (c.1120–c.1190) cara a c.1170. Tal data é un século antes de Xeraldo de Gales. Ademais, a Enciclopedia Xudía estende a fonte non occidental até c. 1000 nunha obra de Al-Biruni (973–1048).

## Darwinismo e decadencia do mito 
Durante o século XIX, os avances en Zooloxía e Botánica abriron unha aproximación baseada no método científico á forma en que se entendía que se desenvolven os organismos vivos e como a ciencia da taxonomía podía integrar e diferenciar as especies. Este traballo radicou nos traballos previos do sueco Linné. Os percebes foron orixinalmente clasificados por el como moluscos, pero no século XIX, John Vaughan Thompson, un científico militar escocés, publicou libros que fixeron que Charles Darwin dedicase moitos anos a investigar os percebes (cirrípedes). Darwin foi o científico máis destacado do século XIX en debater sobre a inmutabilidade das especies, isto levou a unha base rigorosa e empírica para comprender o percebe e os seus hábitos de cría. Este traballo taxonómico pódese ver en artigos recentes de John Buckeridge e os seus colegas que abordaron unha das contribucións de Darwin a mediados e finais do século XIX, é dicir, o *“problema das especies”*. Aínda que non abordou especificamente o chamado "ganso-percebe" (*barnacle-goose*), a investigación de Darwin sobre a evolución dos cirrípedes pode ser vista como o primeiro rexeitamento científico rigoroso do mito do ganso-percebe. Buckeridge (2011) rastrexa o mito do desde a época de Xeraldo de Gales e utilízao para destacar a forma en que os científicos e outros escritores (p. ex. John Gerard e John Mandeville) foron capaces de apoiar este mito durante os séculos XVII e XVIII, e subliña a aceptación do conto no período medieval como unha forma de popularizar o mito. No artigo posterior, Buckeridge & Watts (2012) ilustran o concepto de especie darwiniano coa axuda do mito dos gansos percebe.

## Notas 

## Véxase tamén 
* Alevín
* *Animalia Paradoxa*
* Alexander Galloway
* Bestiario
* Carl von Linné
* Criptozooloxía
* Giraldus Cambrensis
* Héctor Boece
* Henry Lee
* Hidra de Lerna
* Ilustración científica
* IGAFA
* Lenda
* Mito
* Mitoloxía
* Thule
* Zooloxía

### Ligazóns externas 
* Percebes reproducíndose no Acuarium Finisterrae da Coruña (vídeo)
* Meridianos: *O incríbel salto ao vacío dos gansos que nacían das árbores* (vídeos) (*en castelán e inglés'')