Betty White

**Betty Marion White Ludden**, nada en Oak Park (Illinois) o 17 de xaneiro de 1922 foi unha actriz e cómica estadounidense, coa carreira televisiva máis longa do mundo do espectáculo. Considerada unha pioneira da televisión, foi unha das primeiras mulleres en ter control diante e detrás das cámaras o que contribuíu a que recibise o título honorífico de Alcaldesa de Hollywood en 1955.

Durante a súa carreira de case 80 anos, recibiu oito premios Emmy en diferentes categorías, tres American Comedy Awards, tres Screen Actors Guild Awards e un Grammy. Ten unha estrela no Paseo da Fama de Hollywood, foi incluída no Television Hall of Fame en 1995 e recibiu o título de Disney Legend en 2009.

## Traxectoria 
### Inicios 
Betty Marion White naceu en Oak Park, Illinois, o 17 de xaneiro de 1922. Ten afirmado que Betty é o seu nome legal e non un diminutivo de Elizabeth. Foi a filla única de Christine Tess (de solteira Cachikis; 1899–1985), ama de casa, e Horace Logan White (1899–1963), executivo dunha compañía de iluminación. O seu avó paterno era dinamarqués e o seu avó materno greg, coas súas outras raíces procedentes de Inglaterra e Gales, sendo ambas as avoas canadenses.

A familia de White mudouse a Alhambra, California e despois aos Ánxeles, durante a Gran Depresión. Para gañar cartos extra, o seu pai construía radios e vendíaas. Como nese momento pouca xente recibía un salario cuantioso, cambiaba tamén as radios por outras cousas, incluíndo cans nalgunhas ocasións.

Asistiu a Horace Mann School Beverly Hills e ao Beverly Hills High School, coñecido por ser o lugar de rodaxe de filmes como *Clueless* e *Que fermoso é vivir*, graduándose en 1939. O seu interese na natureza foi iniciado por unhas vacacións familiares en Sierra Nevada. Pensou en converterse en garda forestal, pero non puido levalo a cabo porque as mulleres non eran aceptadas nese posto. En cambio, comezou a interesarse en escribir. Escribiu e interpretou o papel principal nunha obra de graduación en Horace Mann School e así descubriu o seu interese na actuación. Inspirada polos seus ídolos, Jeanette MacDonald e Nelson Eddy, decidiu procurar unha carreira como actriz. White atopou traballo como modelo, e o seu primeiro traballo profesional como actriz foi no Bliss Hayden Little Theatre. Cando estalou a segunda guerra mundial, parou a súa carreira e foi voluntaria nos American Women's Voluntary Services. A súa ocupación incluía o transporte de material militar a través de California. Participou ademais en actos para as tropas antes de que fosen enviados fóra do país.

Trala guerra, White buscou traballos en estudios cinematográficos, pero sempre foi rexeitada porque "non era fotoxénica". Entón decidiu buscar nas radios, onde iso non importaba. O seu primeiro traballo nese campo foi ler anuncios e realizar pequenas actuacións, e mesmo en ocasións facer ruídos de multitudes. Gañaba arredor de cinco dólares por programa. Fixo case de todo, incluso cantar gratis nun programa e aparecer nun concurso local.
En 1949, comezou a aparecer como copresentadora con Al Jarvis no seu programa de variedades diario e en directo *Hollywood on Television*, orixinalmente chamado ''Al Jarvis' Make-Believe Ballroom* en KFWB radio e en KLAC-TV nos Ánxeles.

*Life with Elizabeth* foi emitido a nivel nacional entre 1952 e 1955, facendo de White unha das poucas mulleres da televisión con control creativo total diante e detrás das cámaras. O programa recibiu críticas por incluír a Arthur Duncan, actor afroamericano, como membro regular do elenco. As críticas seguiron cando NBC levou o programa a toda a nación. Estacións do sur ameazaron co boicot se Duncan non era eliminado da serie. En resposta, White dixo "Síntoo. Vivide con iso", e deulle a Duncan máis tempo en antena. A pesar de ter éxito de audiencia inicialmente, os cambios de horarios fixeron que esta baixase. A finais do ano, NBC cancelou o programa.

Tralo final de *Life with Elizabeth*, apareceu como Vicki Angel na telecomedia de ABC *Date with the Angels* entre 1957 e 1958, serie inspirada en parte na obra de Elmer Rice *Dream Girl*. Aínda que a serie intentou centrarse nos soños esperta de Vicki, o patrocinador non estaba de acordo cos elementos fantásticos e fixo presión para que se eliminasen. Máis tarde White dixo: "honestamente podo dicir que foi a única vez que quixen que me despedisen dun programa". Durante as décadas de 1950 e 1960, White comezara unha temporada de dezanove anos como presentadora e comentarista na emisión anual de Tournament of Roses Parade en NBC (en ocasións, copresentando con Lorne Greene), e aparecera en varios *talk shows'' nocturnos, incluíndo o de Jack Paar's *Tonight Show*, ademais de concursos de día. aínda que logo comezou un período de dez anos como presentadora do Macy's Thanksgiving Day Parade para CBS.

Tralo final de *The Mary Tyler Moore Show* en 1977, White logrou a súa propia serie en CBS, cuarto programa titulado *The Betty White Show* Debido á cantidade de traballo que fixera nos concursos, foi coñecida como a "Primeira Dama dos Concursos".

En 1983-1984, tivo un papel recorrente como Ellen Harper na serie ''Mama's Family*,

### Década de 1990 
A serie rematou en 1992 cando Arthur anunciou a súa decisión de abandonar a serie, mais White, McClanahan e Getty volveron tomar os seus papeis de Rose, Blanche e Sophia na secuela *The Golden Palace*. Tamén interpretou unha personaxe recorrente en *Boston Legal*, en ABC, entre 2005 e 2008, a calculadora e chantaxista contiñeira Catherine Piper, papel que interpretou orixinalmente como artista invitada en *The Practice'' en 2004.

### Década de 2010 
En 2009, a compañía de lambetadas Mars, Incorporated lanzou unha campaña para a súa barra Snickers; a frase da campaña era: "You're not you when you're hungry" ("Ti non es ti cando tes fame"). White apareceu con Abe Vigoda no anuncio da lambetada na Super Bowl de 2010 e o anuncio volveuse viral.

Tralo éxito do anuncio xurdiu unha campaña en Facebook chamada "Betty White to Host SNL (Please)" ("Betty White para presentar SNL (por favor)") en xaneiro de 2010. O grupo estaba chegando aos 500&nbsp;000 membros cando NBC confirmou o 11 de marzo de 2010 que White efectivamente presentaría *Saturday Night Live* o 8 de maio. A súa participación fixo dela, con 88 anos, a persoa de máis idade que presentou o programa, superando a Miskel Spillman, gañador do concurso *SNL*'s "Anybody Can Host", que o presentou en 1977 con oitenta anos. No seu monólogo inicial, White agradeceu a Facebook e bromeou dicindo que "non sabía que era Facebook, e agora que o sei, teño que dicir, soa como unha gran perda de tempo". En 2011, foi candidata ao Emmy polo papel, mais perdeu contra Julie Bowen por *Modern Family*. A serie durou seis temporadas, cun total de 128 episodios, cun episodio final dunha hora emitido o 3 de xuño de 2015.

White tamén protagonizou a presentación en *Hallmark Hall of Fame* de *The Lost Valentine* o 30 de xaneiro de 2011, que foi a de máis audiencia para un *Hallmark Hall of Fame* en catro anos, e entre 2012 e 2014, White presentou e produciu ''Betty White's Off Their Rockers*, no que cidadáns de idade facían bromas a rapaces novos. Polo programa, recibiu tres candidaturas aos Emmy.

A finais de 2010 publicouse un calendario de Betty White para 2011, con fotos da súa carreira e con algúns animais. Tamén lanzou a súa propia liña de roupa o 22 de xullo de 2010, con camisas coa súa cara. Todos os beneficios ían para varias organizacións animalistas que apoia.

O éxito de White continuou en 2012 co seu primeiro Grammy pola gravación falada do seu bestséller *If You Ask Me''. Tamén gañou o UCLA Jack Benny Award for Comedy, que recoñecía a súa importante contribución á comedia na televisión e recibiu un brinde cómico no New York Friars' Club.

O especial televisivo ''Betty White's 90th Birthday Party* emitiuse en NBC o día antes do seu aniversario o 16 de xaneiro de 2012. O programa incluíu aparicións de moitos artistas que traballaron con White, ademais dunha mensaxe do presidente Barack Obama. En xaneiro de 2013, a NBC volveu celebrar o aniversario de Betty White cun especial de televisón con famosos amigos, incluído o expresidente Bill Clinton; o especial emitiuse o 5 de febreiro.

O 18 de agosto de 2018, celebrouse a carreira de White cun documental en PBS titulado *Betty White: First Lady of Television*. O documental foi filmado durante un período de dez anos e incluía imaxes e entrevistas de arquivo de colegas e amigos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Tucker, David C. *The Women Who Made Television Funny: Ten Stars of 1950s Sitcoms*. Jefferson, NC: McFarland, 2007.
### Ligazóns externas 
* The Allen Ludden & Betty White Archive
* Betty White News on Twitter
* Betty White is Hot in Cleveland
* *The Early Betty White'' by Kliph Nesteroff
* Betty White on The Museum of Broadcast Communications
* Betty White to Star on Hot in Cleveland
* Video of TV Academy's Salute to Betty White