Herba dos pitos

A **herba dos pitos**, ***Aquilegia vulgaris***, é unha especie de plantas do xénero *Aquilegia*, familia Ranunculaceae, nativa das zonas tépedas de Europa e Asia. Outros nomes comúns son paxariños e bonetes.
miniatura|Ilustración.
miniatura|Detalle da folla.
miniatura|No seu hábitat.
miniatura|*Aquilegia vulgaris.*

## Descrición 
É unha planta herbácea perenne que alcanza 1,2 m de altura,  talos delgados e con lanuxe, e follas de cor verde escuro, as basais grandes e pecioladas, diminuíndo o seu tamaño ao longo do talo, as superiores son trilobuladas. Talo floral erecto de 3-6 cm con varias flores que xorden agrupadas de cor azul violeta, ás veces brancas que caen flacidamente.

## Historia 
De aquelegus, que toma auga, ou de aquila, polo aspecto das flores. Antigamente as sementes empregáronse para facer perfumes afrodisíacos e dise que as cortesás as mastigaban para exercer mellor o seu oficio, as vestais romanas (virxes consagradas) tiñan prohibido o contacto con esta planta. Foi cultivada nos xardíns medievais. A casa de Guisa, na Francia renacentista, fixo desta flor o seu escudo de armas.Os contrabandistas navarros usábana como amuleto cando ían cruzar a fronteira.

Esta especie foi descrita en Galicia en 1905 no primeiro tomo da *Flora descriptiva é ilustrada de Galicia* de Baltasar Merino.

## Toxicidade 
*Aquilegia vulgaris* é unha planta tóxica. Contén aquilegina, un glucósido que libera cianuro de hidróxeno ao hidrolizarse no tubo dixestivo, pola acción dun encima chamado β-glucosidasa.

O envelenamento produce síntomas temperáns similares ao envelenamento por acónito, formigueo na boca e na pel, seguidos de axitación, pulso débil, descoordinación, convulsións e morte. Aínda que a súa toxina non é tan potente como a aconitina, se non se actúa, a morte sobrevén por parálise cardíaca ou respiratoria. O tratamento é hospitalario, hai que provocar o vómito tan pronto como se sospeite intoxicación e pedir atención médica urxentemente.

As sementes, moídas e maceradas en aceite de oliva, póñense na cabeza para repeler os piollos.

## Taxonomía 
***Aquilegia vulgaris*** foi descrita por Carlos Linneo e publicada en *Species Plantarum* 1: 533. 1753.
*A* A. vulgaris:

* descrita por Richards. no 1823 en Bot. App., ed. 2: 21. é *Aquilegia brevistyla* de Hook.
* descrita por Thunb. no 1784 en Fl. Jap. (Thunberg) 232. 1784 é *Aquilegia flabellata* de Siebold & Zucc.

; Etimoloxía
:

Ver: *Aquilegia*

*vulgaris*: epíteto latino que significa "común, vulgar".

; Sinonimia
:

**NOTA**: Os nomes que presentan ligazóns son sinónimos noutras especies:  

* *Aquilegia alba* Huftelen
* *Aquilegia aggericola* Jord.
* *Aquilegia arbascensis* Timb.-Lagr.
* *Aquilegia collina* Jord.
* *Aquilegia cornuta* Gilib.
* *Aquilegia cyclophylla*
* *Aquilegia glaucophylla* Steud.
* *Aquilegia longisepala* Zimmeter
* *Aquilegia mollis* Jeanb. & Timb.-Lagr.
* *Aquilegia nemoralis* Jord.
* *Aquilegia platysepala* Rchb.
* *Aquilegia praecox* Jord.
* *Aquilegia ruscinonensis* Jeanb. & Timb.-Lagr.
* *Aquilegia silvestris* Neck.
* *Aquilegia speciosa*
* *Aquilegia versicolor* Salisb.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bailey, L.H. & E.Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, Nova York.
* Breedlove, D.E. 1986. Flora de Chiapas. Listaxes Floríst. México 4: i–v, 1–246.
* Fernald, M. 1950. Manual (ed. 8) i–lxiv, 1–1632. American Book Co., Nova York.
* Flora of North America Editorial Committee, e. 1997. Magnoliidae and Hamamelidae. Fl. N. Amer. 3: i–xxiii, 1–590.
* Gleason, H. A. 1968. The Choripetalous Dicotyledoneae. vol. 2. 655 pp. En H. A. Gleason Ill. Fl. N. U.S. (terceira edición). New York Botanical Garden, Nova York.
* Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1991. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (segunda edición) i–910. New York Botanical Garden, Bronx.
* Jørgensen, P. M. & C. Ulloa Ulloa. 1994. Seed plants of the high Andes of Ecuador---A checklist. AAU Rep. 34: 1–443.
* Jørgensen, P. M. & S. León-Yánez. (eds.) 1999. Cat. Vasc. Pl. Ecuador, Monogr. Syst. Bot. Miss. Bot. Gard. 75: i–viii, 1–1181. Missouri Botanical Garden, St. Louis.
* Radford, A. E., H. E. Ahles & C. R. Bell. 1968. Man. Vasc. Fl. Carolinas i–lxi, 1–1183. University of North Carolina Press, Chapel Hill.
* Scoggan, H. J. 1978. Dicotyledoneae (Saururaceae to Violaceae). 3: 547–1115. In Fl. Canada. National Museums of Canada, Ottawa.
* Voss, E. G. 1985. Michigan Flora. Part II Dicots (Saururaceae-Cornaceae). Bull. Cranbrook Inst. Sci. 59. xix + 724.
* Zuloaga, F. O., O. N. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi. (eds.) 2008. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107: 3 Vols., 3348 p. 

### Ligazóns externas 
*Flora ibérica. Plantas vasculares de la Península Ibérica e Islas Baleares 
*Distribución mundial 
*Distribución en España