Coleccionismo de moedas

[miniatura|Monetario de [madeira para albergar unha **colección de moedas**. Basilea, ca. 1578]]

O **coleccionismo de moedas**, asociado adoito ao doutros obxectos cuñados ou relacionados co diñeiro (medallas, fichas monetiformes, billetes etc.) é unha das afeccións máis populares e un dos coleccionismos máis coñecidos. Algunhas persoas coleccionan pensando unicamente no investimento numismático, mais a razón principal para coleccionar moedas é a propia satisfacción persoal. Aínda que o coleccionismo de moedas non se debe confundir coa numismática, para a boa clasificación, organización e valorización dunha colección cómpre posuír un certo grao de coñecemento numismático.

Cada coleccionista ten as súas propias preferencias e especificidades, como poden ser as moedas en bos estados de conservación, as resultado de erros nas cecas, as que considere particularmente fermosas ou historicamente significativas etc.

## Historia 
[miniatura|Unha [numismático|numismática observa unha **colección de moedas**]]
O afán das persoas por acumularen moedas por mor do valor do metal en que están cuñadas é tan antigo como a propia existencia da moeda. No entanto, a colección das moedas baseada no seu valor artístico tivo un desenvolvemento máis tardío. As evidencias amosadas polos rexistros arqueolóxicos da Roma Antiga e da Mesopotamia medieval indican que as moedas xa eran obxecto de colección e de catalogación naqueles tempos, por parte tanto de eruditos como das propias institucións de goberno. Tamén semella probable que os cidadáns individuais recollesen moedas vellas, exóticas ou con algunha significación conmemorativa, como un xeito accesible e portátil de arte. Segundo o historiador romano Suetonio na súa obra *De vita Caesarum* ("As vidas césares"), escrita no século I d. de C., o emperador Augusto obsequiaba con moedas antigas e exóticas os seus amigos e os cortesáns durante os festivais e noutras ocasións especiais.

As primeiras mostras de apreciación e de coleccionismo de moeda contemporánea remóntanse ao século XIV. Durante o Renacemento mesmo chegou a se converter nunha moda entre as clases privilexiadas europeas, sinaladamente entre os reis e as raíñas. Ao erudito e poeta italiano Petrarca atribúeselle ser un dos personaxes  pioneiros máis salientables desta época pola súa afección ao coleccionismo de moedas e, seguindo o seu exemplo, diversos, nobres, príncipes e mesmo reis comezaron as súas propias coleccións. Entre os coleccionistas máis notables están o papa Bonifacio VIII, o Emperador do Sacro Imperio Romano Maximiliano I, Lois XIV de Francia, Fernando I, Henrique IV de Francia e o Elector Xoaquín II de Brandeburgo, quen iniciou o prestixioso Gabinete Numismático de Berlín (*Münzkabinett*). Debido a que durante o Renacemento a procura de moedas antigas estaba unicamente ao alcance dos moi ricos e poderosos, o coleccionismo de moedas coñecíase nesa época como "a afección dos reis".

Durante séculos XVII e XVIII, o coleccionismo de moedas seguiu a estar asociado á riqueza e ao poder. Pero o pensamento racional propio da Ilustración conduciu a un enfoque máis sistemático da colección e do estudo das moedas. Nestes séculos xurdiu a numismática como disciplina académica e o seu coleccionismo comezou a estendeuse como unha actividade de lecer dunha burguesía ansiosa por demostrar riqueza e sofisticación. Comezaron a constituírse as primeiras asociacións numismáticas, que agrupaban os afeccionados para defenderen os seus intereses, como é o caso, entre outras, da Real Sociedade de Numismática, de Londres (1836), a Sociedade Real de Numismática de Bélxica (1841), a Sociedade Numismática dos EEUU (1858) ou a Sociedade Francesa de Numismática (1865), entre outras. O mercado de moedas expandiuse para abranguer non só as moedas antigas, senón tamén as propias doutros países e as consideradas exóticas. Comezaron a constituírse as primeiras asociacións de comerciantes e os organismos reguladores. A primeira convención internacional de coleccionismo de moeda tivo lugar en Detroit en agosto de 1962.

No século XXI, o coleccionismo pasou de merecer o sobrenome de "a afección dos reis", propia do Renacemento, ao de "a raíña das coleccións".

Porén, outra das razóns importantes que levan as persoas a coleccionaren moedas e como vía de investimento. Do mesmo xeito que os selos, os metais preciosos e outros bens tanxibles, os prezos das moedas flutúan periodicamente en función da oferta e a demanda, ademais do seu propio valor intrínseco, destacadamente nas moedas de ouro ou de prata. En calquera caso, igual que ocorre con calquera outro obxecto de colección, unha colección de moedas non xera beneficio en tanto que esta non se venda, e mesmo pode levar consigo custos de mantemento, como seguros, alugamento de caixas de seguridade, material para o arquivamento etc. O límite entre o coleccionismo de moedas con ánimo de lucro e a simple especulación radica en que, no primeiro caso, o coleccionista comparte a súa ansia de beneficio económico con consideracións estéticas, históricas e doutro tipo, en tanto que o especulador é un simple acumulador de obxectos, sen maior apego a eles, á espera da súa revalorización.

Noutras ocasións, os promotores das coleccións non son individuos a título particular, senón institucións de diversos tipos e con finalidades que transcenden a satisfacción persoal dos seus xestores (xa non posuidores). Trátase comunmente de coleccións numismáticas de universidades, museos ou entidades asociativas, movidos por intereses como a conservación do patrimonio e a divulgación didáctica da riqueza monetaria dun territorio.

## Criterios dunha colección 
Algúns afeccionados á numismática constrúen coleccións xeneralistas, conformadas por exemplares da amplísima variedade de moedas existentes, sen que a elección se suxeite a criterios xeográficos nin históricos, nin de ningún outro tipo. Se os recursos económicos son suficientes, isto pode levar a crear coleccións cun número extraordinario de exemplares inconexos. O caso máis salientable é o do rei Faruq de Exipto, que chegou a reunir unha colección vastísima de moedas de todo tipo, época e lugar. Porén, a maioría dos coleccionistas acomodan as súas coleccións a uns criterios preestablecidos, o que fai que existan uns exemplares determinados de particular interese para eles. Estas son, a modo de exemplo, algunhas das orientacións máis habituais das coleccións numismáticas, que con moita frecuencia se dan combinadas entre elas:

[miniatura|**Colección de moedas** de [Vietnam]]

***Por país ou área xeográfica**: numerosos afeccionados centran as súas coleccións nun só país, con frecuencia o seu propio (por exemplo: moedas cuñadas en Galicia, moedas da Eurozona etc.). Tamén é frecuente que un coleccionista desexe obter un exemplar representativo de cada país.
*[alt=|miniatura|Data de [cuñaxe (1980) e de aprobación da emisión (1975) nunha moeda española de 5 pesetas]]**Por ano**: en ocasións, un coleccionista non se dá por satisfeito por posuír un exemplar de cada modelo ou tipo de moeda, senón que procura un exemplar de cada ano en que se emitise ese tipo. Este é un dos xeitos máis prácticos de coleccionar as moedas dun país, xa que é o criterio utilizado pola maioría dos catálogos de referencia e dos álbums comercializados para facilitar a ordenación das coleccións.
* **Por ceca**: para moitos coleccionistas, a casa de moeda onde se cuñaron as moedas é un criterio suficientemente representativo para centrar a súa colección. Para iso, válense das marcas de ceca ou sinais habitualmente gravados nas moedas para indicaren a súa ceca de procedencia (por exemplo: moedas da Real Casa da Moeda de Xuvia, moedas da *Royal Mint* etc.). En combinación cos dous criterios de colección anteriores, este pode facer que se multiplique a cantidade de exemplares desexables para un coleccionista, particularmente en países como Alemaña, onde de cada valor e cada ano se cuñan cinco exemplares con cadansúa marca de ceca: A, B, F, G e J.
* **Por variantes**: debido a que nas casas de moeda se fabrican normalmente tiraxes de millóns de exemplares de cada moeda, precísanse usar varios xogos de cuños de cada unha, para evitar que o seu desgaste repercuta na calidade do produto final. Isto fai que ocasionalmente os cuños dunha mesma poidan ter algunhas diferenzas visibles, sinaladamente en épocas pasadas, cando cada cuño se elaboraba á man, xa que na actualidade o control numérico computerizado reduce ao mínimo as posibilidades de erro.
* **Por tipo**: segundo este criterio, a colección baséase en obter un exemplar representativo de cada tipo de moeda, dentro do territorio e da época que abranga a colección. Xa que logo, nin as diferentes datas de cada modelo nin o feito de amosar unha ou outra marca de ceca son aspectos determinantes dentro da colección (por exemplo, dentro da colección de moeda española actual, unha soa moeda dun céntimo, outra de dous, outra de cinco..., á marxe de que cada unha fose cuñada con máis de 20 datas, xa que o modelo non varía).
* **Por metal ou aliaxe**: para algúns, o metal ou a aliaxe sobre os que se cuñan as moedas son o trazo definitorio das súas coleccións. Por exemplo, é bastante habitual o coleccionismo dos metais básicos da moeda desde a Antigüidade (o cobre e as súas aliaxes, a prata e o ouro) ou doutros de introdución máis moderna, como o níquel ou o aluminio. Cada vez está máis estendido en concreto o coleccionismo de moedas bimetálicas.
* **Por temática**: algúns coleccionistas centran o seu interese en moedas que reproduzan ou conmemoren personaxes, edificios, acontecementos, paisaxes etc. determinados. Poden servir como exemplos coleccións de moedas olímpicas ou con castelos, ou con determinados animais, ou nas que apareza o busto dun Premio Nobel etc.
** Copias antigas de moedas contemporáneas cuñadas oficialmente por outros estados ou outras autoridades emisoras.
** Copias antigas de moedas contemporáneas a modo de falsificación, para enganar os comerciantes e a poboación ao pólas en circulación.
** Copias modernas de moedas contemporáneas, co mesmo fin de falsificación.
** Copias modernas de moedas antigas a modo de falsificación, para enganar os coleccionistas.
** Copias modernas vendidas explicitamente como réplicas (con frecuencia amosan marcas que indican a súa condición de réplica).
** Copias modernas de gran calidade cuñadas para seren amosadas en museos en lugar de exemplares orixinais de consecución difícil.
** Copias modernas feitas para seren utilizadas como xoias ou formando parte delas.
** Copias modernas emitidas oficialmente para a súa circulación como moedas conmemorativas, que renden homenaxe ás moedas orixinais.
** Copias modernas sen curso legal e sen valor facial, a modo de medallas ou fichas, para render homenaxe ás moedas orixinais.
** Copias modernas de moedas de investimento en metais nobres, emitidas oficialmente.
* **Por situacións xeopolíticas**: algunhas persoas prefiren coleccionar moedas de varias nacións ou entidades emisoras que teñan ou que tiveran noutros tempos unha vinculación de carácter xeopolítico (por exemplo: moedas de países da Unión Soviética e países da súa órbita, ou moedas de países membros da Commonwealth). Encádranse aquí as coleccións de moedas pertencentes aos grandes imperios que se sucederon ao longo da historia.
* **Por estética**: algunhas coleccións constan de moedas que ben poderían caber en calquera das restantes categorías, aínda que non se axusten aos criterios que as definen, senón ao da simple satisfacción que producen nos seus posuidores, que pode estar baseada en multitude de factores de orde subxectiva. A máxima precisión é a da escala Sheldon, desenvolvida pola *American Numismatic Association*, que vai desde o número 1, para un exemplar de difícil identificación, ata o número 70, para un exemplar perfecto, acompañado dunhas siglas. Esta é a escala utilizada polas axencias internacionais de certificación do estado de conservación de moedas, polo que é coñecida internacionalmente.  En Europa, no entanto, é máis común seguir recorrendo ás escalas descritivas baseadas en adxectivacións (ou nas súas siglas).

Esta é unha comparativa das escalas máis utilizadas no mundo:

## Servizos de certificación 
[miniatura|Moeda certificada e encapsulada por *[Professional Coin Grading Service|Professional Coin Gradind Service* (PCGS)]]

Os servizos de certificación de moedas xurdiron nos Estados Unidos na década de 1980 co obxectivo de establecer un padrón para a descrición do estado de conservación das moedas, así como detectar alteracións intencionadas e falsificacións. A cambio dunhas tarifas establecidas, estas axencias cualifican o estado de conservación, autentican, describen e encapsulan moedas como garantía da súa certificación.

Hai tres entidades certificadoras que gozan de recoñecemento internacional no sector da numismática, todas elas con sede nos EEUU aínda que con ámbito de actuación internacional: *Professional Coin Grading Service* (PCGS), *Numismatic Guaranty Corporation* (NGC) e *Independent Coin Graders* (ICG).

## Clubs e asociacións 
É habitual que os coleccionistas de moedas se agrupen en clubs ou asociacións, que ofrecen diversos beneficios para os seus membros. Serven de canle de información e neles os asociados establecen contactos para defenderen intereses comúns. Á marxe das entidades clásicas, cada vez é máis frecuente a existencia de clubs e asociacións en liña a través de Internet, que agrupan afeccionados de todo o mundo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Numismática
*Numismático
*Lista de asociacións numismáticas
*Lista de museos numismáticos

### Bibliografía 
* Aledón Cuesta, J. M. (2003). *Las monedas del euro: conocer y coleccionar las monedas de la Unión Europea*. ISBN 978-8492265848
* Ganz, D. L. (1998). *The World of Coins and Coin Collecting*. Bonus Books. ISBN 9781566250993
* Mackay, J. (2018). *Complete Illustrated Guide to Coins and Coin Collecting*. Anness Publishing. ISBN 9781846810497
* Paz Bernardo, J. (1995). *Yo colecciono monedas ¿y tú? Como coleccionar monedas*. Numismática J. Paz. ISBN 978-84-605-3720-5
* Prado Román, C. et al. (2007). *El mercado de bienes tangibles de colección: especial consideración a la numismática de inversión*. Universidad Rey Juan Carlos. ISBN 978-84-9849-018-3
* Vico Belmonte, A.; De Francisco Olmos, J. M. (2016). *Introducción a la numismática*. Paraninfo. ISBN 978-84-2833864-6
* Villacampa, V. (1994). *Conocer y coleccionar monedas y billetes de todo el mundo*. Planeta-De Agostini. ISBN 9788439533658
* Sayles, W. G. (2009). "Coin collecting". En *Encyclopaedia Britannica*.

### Ligazóns externas 
*Guía de iniciación ao coleccionismo de moedas. FNMT