Beatnik

miniatura|dereita|Debuxo *beatnik* de Jah Maya.

***Beatnik*** é un termo inventado en 1958 polo xornalista estadounidense Herb Caen co fin de parodiar e referirse despectivamente á xeración beat e mais os seus seguidores, apenas meses despois de que se publicase *On the Road* (*O Camiño*), a novela-manifesto do movemento escrita por Jack Kerouac.

## Historia 
Os escritores beat rexeitaron o termo por despectivo, non obstante este foi adoptado e difundido amplamente polos medios de comunicación, aplicándoo a un estereotipo xuvenil distinguible pola forma de vestirse e arranxarse que se fixo moda, e relacionándoo cunha actitude proclive á preguiza, o desenfreo sexual, a violencia, o vandalismo e as cuadrillas de delincuentes.

Co tempo a denominación rematou sendo aplicada de xeito indiscriminado, tanto ao estereotipo, coma aos artistas da xeración beat e os seus seguidores. Os beats e os beatniks diluíronse na segunda metade da década dos sesenta, inmersos nos movementos contraculturais como os encarnados polos hippys, a música rock, a revolución sexual, as loitas antirracistas ou as manifestacións en contra da guerra do Vietnam.

Fóra dos Estados Unidos, ambos os dous termos, "*beat*" e "*beatnik*", foron utilizados como sinónimos, sen percibir o sentido paródico do segundo.

## Etimoloxía 
A palabra "beatnik" foi acuñada por Herb Caen, un popular xornalista de San Francisco, para referirse aos *beats* ou a Xeración Beat, que estableceran o seu principal centro de reunión en North Beach. Caen, quen varios anos despois gañaría o Premio Pulitzer, inventou o termo nun artigo escrito no *San Francisco Chronicle* o 2 de abril de 1958, fusionando as verbas "beat" e "Sputnik". O Sputnik 1 foi o primeiro satélite artificial da humanidade que fora lanzado pola Unión Soviética seis meses antes, converténdose nun símbolo, tanto do poderío soviético como da ameaza para os EUA no marco da guerra fría, debido ao cal desatou unha vaga de temor masivo entre os estadounidenses. O vincular a Xeración Beat co Sputnik soviético tiña como obxectivo mostrala como "non americana" (non estadounidense). Nalgunhas páxinas web menciónase erroneamente que a verba derivou da fusión dos termos "beat" e "nudnik", palabra yiddish que significa "aburrido" ou "obtuso".

Criticando a terxiversación do termo, Allen Ginsberg, un dos principais referentes da Xeración Beat, escribiu unha carta ao *New York Times*, logo de que o periódico a utilizara reiteradamente nun artigo referido ao escritor, para deplorar "a enganosa palabra beatnik", dicindo que "se foran os beatniks e non os iluminados poetas beat quen invadiran este país, non serían creados por Kerouac senón pola industria dos medios de comunicación de masas, dedicados constantemente ao lavado de cerebro do Home".

Pola súa parte Jack Kerouac, quen inicialmente definira o termo "beat" como "abatido, desprezado e maltreito" (*beat down*), oito meses despois precisou o seu significado no Foro Brandeis "Hai unha Xeración Beat?" ("*Is There A Beat Generation?*") realizado o 6 de novembro de 1958 no Hunter College Playhouse de Nova York. Os participantes eran o propio Kerouac, James A. Wechsler, o antropólogo de Princeton Ashley Montagu e o escritor Kingsley Amis. Wechsler, Montagu e Amis presentáronse vestidos con traxes, mentres que Kerouac o fixo con vaqueiros negros, botas e unha camisa de cadros brancos e negros. Lendo un texto que xa tiña preparado, Kerouac reflexionou sobre o significado e o sentido do "beat":

## A diferenza entre "*beat*" e "*beatnik*" 
[250px|miniatura|[Allen Ginsberg e Peter Orlowski.]]
Na xerga local estadounidense da época, o termo "*beat*" indicaba a cultura, a actitude e a literatura, mentres que a palabra "*beatnik*" utilizábase para estereotipar a cultura beat, tal como aparecía nos personaxes de historieta, moitas veces violentos, que difundían os diarios e revistas.

Esta distinción entre "*beat*" e "*beatnik*" foi analizada polo profesor Ray Carney da Universidade de Boston, unha autoridade en cultura *beat*, en *The Beat Movement in Film*, unha serie de notas súas realizadas para unha mostra de 1995 organizada polo Museo Whitney:

Os termos Xeración *Beat* e *beat* corresponden ao movemento literario antimaterialista iniciado a comezos da década do 50 entre os que destacaron escritores como Jack Kerouac, John Clellon Holmes, Allen Ginsberg, Timothy Leary, Neal Cassady e William Burroughs, que a mediados dos anos 60 se diluíu como tal para influír decisivamente nos movementos contraculturais xuvenís que se desenvolveron na segunda metade da mesma, e particularmente en músicos claves, como Bob Dylan, Syd Barrett, The Fugs (grupo no que contribuíu directamente Allen Gingsberg), The Doors e The Beatles.

A filosofía beat era basicamente contracultural, antimaterialista, anticapitalista e antiautoritaria, que *remarcaba a importancia de mellorar a interioridade de cada un máis alá das posesións materiais e das regras impostas polo sistema*. Outorgáronlle unha grande importancia á liberdade sexual e ás drogas como métodos de exploración interior. Algúns escritores beat achegáronse a relixións orientais como o budismo e o taoísmo. En política tendían a ser demócratas ou socialdemócratas de centro esquerda (chamados "liberals" nos Estados Unidos), apoiando causas como as loitas antirracistas deses anos, aínda que algúns dos seus integrantes como William Burroughs, adheríronse a ideas paleoconservadoras. Na arte adoptaron unha actitud aberta cara á cultura afroamericana, algo que resultou moi notable no jazz e no rock and roll, aínda que a *Xeración beat* manifestou unha aberta preferencia polo jazz moderno e un certo desprezo polo rock and roll.

En "Aftermath: The Philosophy of the Beat Generation", Jack Kerouac oponse a esta distorsión das súas ideas:

## O estereotipo beatnik: entre a persecución e a parodia 
miniatura|200px|Portada do *San Francisco Chronicle* de xuño de 1958: "Corpo espido na rúa. Moza 'Beatnik' asasinada por mariñeiro na procura amor".
Desde finais da década do 50 os medios de comunicación amosaron e difundiron reiteradamente o estereotipo do mozo beatnik (antiamericano, preguiceiro e delincuente), apartándose do perfil rebelde e solitario, relacionado coa cultura beat, que presentaran actores como James Dean e Natalie Wood en *Rebelde sen causa* (1955).

En xuño de 1958 Connie Sublette, unha das mozas novas que frecuentaban o grupo beat que acostumaba instalarse nos bares expreso e realizar reunións no North Beach de San Francisco (zona que comezou a ser coñecida como "Beatnik Land"), resultou asasinada por un mariñeiro negro co que estaba mantendo relacións sexuais. Poucos días despois, o alcalde da cidade daba a súa opinión sobre o caso e a "Xeración beat":

No marco do caso da "rapaza beatnik estrangulada", o *Chronicle* publicou dous artigos titulados "Vida e amores entre os beatniks", escritos por Allen Brown, no que se describe un día típico dun beatnik: levantarse tarde, sen bañarse nin afeitarse nin limpar os dentes, poñéndose a primeira vestimenta a man tomada ao chou dun monte de roupa sucia e pasar o resto do día na casa de rosquillas (bagel shop) gastando todo o seu diñeiro en café. Brown conclúe dicindo que «case todos os beatniks queren morrer pero, case tanto como á morte, aman falar».

Na televisión estadounidense, os beatniks apareceron co personaxe de Maynard G. Krebs, interpretado por Bob Denver na popular comedia *The Many Loves of Dobie Gillis* (1959-63), consolidando o estereotipo do beatnik inimigo do traballo. O personaxe de Shaggy no debuxo animado Scooby-Doo, creado a finais da década do 60, está inspirado no de Maynard G. Krebs.
miniatura|150px|esquerda|Estereotipo de "muller beatnik".

En 1959 estreouse a película *The Beat Generation* asociando o movemento co crime e a violencia. O mesmo pasou o ano seguinte co filme *The Beatniks*. Esta distorsión aplicaríase tamén aos hippies uns anos despois. Outras películas que difundiron o estereotipo do beatnik violento foron *High School Confidential* (1958), *The Bloody Brood* (1959), *The Rebel Set* (1959), *Beat Girl* (1960), *The subterraneans* (1960) e *The wild ride* (1960).

A mediados de 1959, un psiquiatra chamado Francis Rigney, quen compartiu varios meses co grupo de beatniks que frecuentaban Beach North, facéndose pasar por un deles, difundiu nos medios unha pseudo investigación chamada "Cen noites cos beats". Nela Rigney afirma que o grupo estaba integrado por uns 150 mozos, dos cales un terzo eran mulleres, que promediaban os 23 anos, mentres os homes eran sete anos maiores. Case a metade eran mozos residentes na costa leste do país (un 10% da cidade de Nova York) que pasaban as fins de semana ou os veráns en San Francisco, mentres que un 20% eran residentes da área. No grupo había unha gran cantidade de artistas, principalmente escritores, que acadaran certa notoriedade. O informe destaca o predominio de condutas abertamente sexuais ou violentas entre os membros do grupo. En canto á aparencia, o psiquiatra menciona o predominio do "look" Ivy League, así como do xersei folgado negro. Finalmente, entre as súas conclusións o psiquiatra sostén:
[miniatura|250px|esquerda|[Allen Ginsberg, Timothy Leary e John C. Lilly: escritores da Xeración Beat. O termo "beatnik" foi creado para descualificar e parodiar ese movemento.]]

Por ese tempo xeneralizouse a tendencia entre os estudantes dos Estados Unidos de adoptar como moda o estereotipo beatnik, xeneralizándose entre os varóns o uso de perillas, boina, camisetas de raias horizontais, lentes negros, xerseis de colo alto, liar os seus propios cigarros e tocar o bongó.

Para as mulleres a moda era levar mallas negras, calzas ou pantalóns axustados até media perna, anteollos negros, camisa anoada ao peito ou amplos xerseis, calzado sen tacón ou simplemente descalzas e pelo longo, sen maquillaxe nin adornos, en mostra de rebeldía contra os estándares da clase media que establecían que a muller debía tratar o seu cabelo para telo permanentemente aquelado ("a permanente").

A moda beatnik xerou tamén unha xerga especial, caracterizada polo uso de termos e expresións desenfadadas, moitas das cales persistiron, como "cool man" (traducible como "mola, tío"), "daddy-o" (traducible insuficientemente como papai), para dirixirse a outros, "rad" (xenial) etc. O home beatnik era referido como un "beatnik cat", un "gato".

A moda beatnik tamén foi mostrada nos medios de comunicación. Na película *Namoreime dunha bruxa* (1958), a protagonista (Kim Novak) era unha bruxa beatnik. O famoso personaxe de banda deseñada *Archie* foi caracterizado como un beatnik na década do 60. O musical e a película *Grease* (1978), esta última protagonizada por John Travolta e Olivia Newton-John, tamén están ambientados no momento da moda beatnik. Finalmente, nos *Simpsons* os pais de Ned Flanders son retratados como beatniks.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Charters, Ann (ed.). *The Portable Beat Reader*. Penguin Books. Nova York. 1992. ISBN 0-670-83885-3 (hc); ISBN 0-14-015102-8 (pbk)
* Nash, Catherine. "The Beat Generation and American Culture." (PDF file)
* Phillips, Lisa (ed). *Beat Culture and the New America: 1950-1965*. Nova York: Whitney Museum of Art and Paris: Flammarion, 1995.

### Ligazóns externas 
* "The birth of the beatnik", *The Richmond Review*, 1999. Campbell, James. 
* "This is the Beat Generation", en www.litkicks.com 
* *Philament*: "Beat Etymologies"