open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arnold Sommerfeld

**Arnold Sommerfeld** , nado en Königsberg o 5 de decembro de 1868 e finado en Múnic o 26 de abril de 1951, foi un físico alemán que introduciu a constante da estrutura fina en 1919. Ademais das súas achegas como científico nos campos da física atómica e da física cuántica, é salientable o seu labor como docente, sendo director de teses de doutoramento de numerosos futuros gañadores do premio Nobel tanto en física como en química.

## Traxectoria 
Arnold Sommerfield naceu en Königsberg, onde estudou matemáticas. En 1891 cambiouse á Universidade de Gotinga, universidade na que obtivo unha cátedra en 1896. Dende 1897 exerceu como profesor da universidade Clausthal-Zellerfeld, e en 1900 como profesor de enxeñaría técnica na universidade de Aquisgrán, onde desenvolveu a súa teoría da lubricación hidrodinámica.

O primeiro traballo de Sommerfeld baixo a supervisión de Klein foi un impresionante artigo sobre a teoría matemática da difracción, que incluía unha importante parte teórica sobre as ecuacións diferenciais. Outros traballos importantes trataron sobre o estudo da propagación das ondas electromagnéticas en cables e sobre o estudo do campo producido por un electrón en movemento.

En 1927 Sommerfield aplicou as estatísticas de Fermi-Dirac ao modelo de Drude dos electróns nos metais. A nova teoría resolvía moitos dos problemas, predicindo as propiedades térmicas dos metais.

Entre os seus alumnos de doutoramento figuraron destacados científicos, como Peter Debye (en 1908), Paul Ewald (en 1912), Wolfgang Pauli (en 1921), Werner Heisenberg (en 1923), ou Hans Bethe (en 1928). En total, supervisou preto de trinta teses de doutoramento durante os seus anos na  Universidade de Múnic.<

## Eponimia 
Ademais dos distintos conceptos científicos que levan o seu nome, bautizáronse na súa memoria o cráter lunar Sommerfeld e o asteroide (32809) Sommerfeld.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Annotated bibliography for Arnold Sommerfeld from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues
* Arnold Sommerfeld Biography – American Philosophical Society
* Arnold Sommerfeld Biography – Zúric ETH-Bibliothek
* Arnold Sommerfeld – die Vektorrechnung 
* Arnold Sommerfeld's Students – The Mathematics Genealogy Project
* *Arnold Sommerfeld – the supporter of Indian physics in Germany*
* Michael Eckert (Vídeo): ''Sommerfeld's Munich Quantum School* - 3rd Conference on the History of Quantum Physics (xuño de 2011)
* *Hans Bethe talking about his time as Sommerfeld's Student on Peoples Archive*
* *Relativitätstheorie''— Sommerfeld's 1921 introduction to special and general relativity for general audiences (German) ()
*Sommerfeld-Project – Leibniz-Rechenzentrum der Wissenschaften
* A collection  of digitized materials related to Sommerfeld's and Linus Pauling's structural chemistry research.
Teresa Rivero

**Teresa Rivero Sánchez-Romate**, nada en Xerez da Fronteira en 1935, é unha empresaria española e expresidenta do Rayo Vallecano, sendo a primeira muller que chegou á presidencia dun club de fútbol da Primeira División.

## Biografía 
Filla dunha familia acomodada de Xerez da Fronteira, o seu pai Salvador Rivero Pastor era avogado e a súa nai Mª Pepa Sánchez-Romate Pemartín, de clase alta moi vinculada ao cultivo do viño con adegas como Rivero, Sánchez-Romate e Pemartín. Viviu xunto aos seus 6 irmáns na famosa praza da rúa San Marcos en Jerez. Vinculada ao Opus Dei, aos 21 anos coñeceu ao empresario José María Ruiz-Mateos, co que casou dous anos máis tarde.

Teresa era gran afeccionada a tocar a guitarra, pero sempre tiña que deixalo a causa os seus numerosos embarazos. É nai de trece fillos (unha falecida) e dedicouse moitos anos a ser ama de casa.

En 2004 creou xunto ao seu marido unha fundación co fin de mellorar as condicións de vida, socioculturais e educativas dos xerezanos, especialmente dos sectores máis desfavorecidos.

### Presidenta do Rayo Vallecano 
Con 59 anos a súa vida cambiou radicalmente cando o seu marido, máximo accionista do Rayo Vallecano, nombrouna presidenta do club madrileño o 12 de xaneiro de 1994. Deste xeito, Teresa Rivero convertíase na primeira muller en presidir un club da Primeira División, malia recoñecer publicamente non tener ningún coñecemento sobre o mundo do fútbol.

Baixo o seu mandato o club viviu os mellores anos deportivos da súa historia, coa súa mellor tempada en Primeira (a 1999/00, na que foi catro xornadas líder da categoría), a súa mellor actuación na Copa do Rei (a 2000/01) e, sobre todo, chegando a participar na Copa da UEFA, onde acadou os cuartos de final.

Así mesmo, tamén baixo o seu mandato, a sección feminina do club situouse entre os mellores clubs de España, co ascenso á Superliga e a consecución da Copa da Raíña en 2008, o primeiro título oficial na historia do Rayo Vallecano.

Mostra do seu carisma, en 2004 os abonados do Rayo aprobaron en referendo que o Estadio de Vallecas tomase o seu nome.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fundación Teresa Rivero
*Entrevista en La Vanguardia (2001)
*Entrevista en El Mundo (2002)
Gerard Coll Planas

**Gerard Coll Planas**, nado en Cardedeu, Barcelona, en 1980, é un sociólogo, investigador, escritor e profesor español, especializado en xénero, socioloxía da sexualidade e estudos LGBTI.

## Traxectoria 
Coll Planas é doutor en socioloxía pola Universidade Autónoma de Barcelona, profesor da Universidade de Vic e director do Centro de Estudos Interdisciplinarios de Xénero.

Foi coordinador de diversos proxectos, como o titulado *Contra a homofobia, ferramentas para as administracións locais* dependente da Comisión Europea que levou á publicación do libro branco europeo contra a homofobia.

## Obra 
O traballo de Coll Planas explora diversas facetas da realidade LGBTI, desde o acoso escolar e a violencia estrutural sufrida polos seus membros, até aspectos relativos á construción social da identidade de xénero e sexual, así como a capacidade de axencia das persoas non-heterosexuais para definir a súa propia identidade.

Desta maneira, apoiándose tanto na teoría cuir como en casos reais, reflexiona sobre que é o que define a transexualidade ou que diferenza existe entre un cambio de sexo e unha simple intervención de cirurxía estética. Tamén delibera sobre si existe un continuo entre a orientación sexual e a identidade de xénero, si é posible delimitar a fronteira entre, por exemplo, os gais efeminados e as mulleres trans, e cal é o papel que xogan a sociedade, a política, a economía ou a vontade individual nestas cuestións.

Por outra banda, a súa obra explora igualmente a relación que teñen co seu corpo as mulleres que foron diagnosticadas con cancro de mama.

### Libros 
* *Dibujando el género* (2013).
* *La carne y la metáfora* (2012).

## Notas
Tríatlon Xterra

**Tríatlon Xterra** ou **XTerra** é o nome dunha serie de competicións de tríatlon cross pertencentes á empresa privada *Team Unlimited que* posúe a marca. Organiza un circuíto de competicións internacionais e eliminatorias para a final do **Campionato do mundo de XTerra** que ten lugar todos os anos en Maui no arquipélago de Hawai.
Fundouse en 1996, como "Aqua-terra" antes de renomearse a Xterra. Foi a precursora do tríatlon cross e ata 2011 foi a única competición mundial de tríatlon de montaña. Cada proba consiste en tres sectores con distancias aproximadamente equivalentes ao tríatlon clásico, con 1,5&nbsp;km de natación en augas rápidas, 30&nbsp;km de bicicleta de montaña e 10&nbsp;km de carreira de montaña .

## Historia 
Os tríatlons de montaña naceron na illa de Maui no arquipélago de Hawai en 1996, creados pola compañía privada de televisión e márketing *Team Unlimited*. Comezou como un encontro entre ciclistas de montaña e triatletas, que competían entre si nunha competición co nome de "Aqua-Terra". O seu crecente éxito permitiu o desenvolvemento de competicións en todo o mundo. Este circuíto de tríatlón cross, terminoloxía adoptada pola Federación Internacional de Tríatlon nos anos 2000, ten o nome oficial de Xterra. *Team Unlimited* organiza un circuíto internacional que inclúe cen carreiras distribuídas en dezaseis países diferentes.

## Campionato do mundo de Xterra 
O Campionato do mundo de Xterra ten lugar cada ano a finais de outubro na illa de Maui. A participación nesta competición require unha cualificación que se obtén sumando puntos durante as diferentes probas do ano. Uns 800 competidores profesionais e afeccionados cualifícanse cada ano e poden participar no evento.

## Palmarés do campionato do mundo 
### Masculino 
### Feminino 
### Medalleiro por países 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Tríatlon cross
*Series Mundiais de Tríatlon
*Campionato do mundo de tríatlon de longa distancia

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial de Xterra Planet
Bill Pearson

O nome de **Bill Pearson** pode referirse a:

***Bill Pearson**, xogador de fútbol australiano (1892–1959);
***Bill Pearson**, escritor e ensaísta neozelandés (1922–2002);
***Bill Pearson**, xogador de fútbol australiano (1922–2010);
***Bill Pearson**, xogador de rugby league australiano;
***Bill Pearson**, escritor e editor estadounidense (n. 1938).

## Véxase tamén
### Outros artigos
*
Bill Pearson (escritor neozelandés)

**William Harrison "Bill" Pearson**, nado en Greymouth o 18 de xaneiro de 1922 e finado en Auckland o 27 de setembro de 2002, foi un escritor, ensaísta e crítico literario neozelandés.

## Traxectoria
Estudou Lingua e literatura inglesa na Universidade de Canterbury, e formouse como profesor. Ensinou na escola de primaria de Blackball en 1942, experiencia que lle valeu para escribir a novela *Coal Flat* (1963). Logo de facer un mestrado, en 1949 foi a Londres. Doutorouse na Universidade de Londres, e en 1952 regresou ao seu país. Deu clases no departamento de inglés da Universidade de Auckland desde 1959 até a súa xubilación en 1986. Nesa etapa mantivo unha estreita relación coa comunidade universitaria do pobo maorí. Os seus ensaios e artigos sobre a literatura e sociedade de Nova Zelandia foron publicados en 1974 no volume *Fretful Sleepers and Other Essays*.

Dado que a homosexualidade foi ilegal no seu país até 1986, mantivo oculta a súa orientación sexual durante boa parte da súa vida.

En 2010 o académico Paul Millar publicou unha biografía revisada, co título de *No Fretful Sleeper: A Life of Bill Pearson*.

## Obra
* *Coal Flat* (1963; texto completo na NZETC)
* *Fretful Sleepers and Other Essays* (1974; texto completo na NZETC

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* http://www.bookcouncil.org.nz/writers/pearsonbill.html 
* https://web.archive.org/web/20100522113430/http://web.auckland.ac.nz/uoa/aup/book/2010/millar-no-fretful-sleeper.cfm
A Pena, Curtis, Curtis

**A Pena** é un lugar da parroquia de Curtis, no concello coruñés de Curtis na comarca de Betanzos.

## Galería de imaxes 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Curtis 
### Parroquias de Curtis 
## Notas 
;Referencias
Gran Premio do Reino Unido de 2019

O **Gran Premio do Reino Unido de 2019** (coñecido oficialmente como o **2019 Formula 1 Rolex British Grand Prix**) foi unha carreira de Fórmula 1 que se celebrou o 14 de xullo de 2019, no Circuíto de Silverstone, Northamptonshire e Buckinghamshire, Inglaterra, Reino Unido. A carreira foi a décima rolda da tempada  de Fórmula 1, a septuaxésima cuarta (74ª) edición do Gran Premio do Reino Unido, e a quincuaxésimo quinta (55ª) vez que a carreira disputouse no Circuíto de Silverstone.

## Pneumáticos dispoñibles 
## Práctica 
A primeira sesión de adestramentos rematou con Pierre Gasly sendo o máis rápido con Red Bull, case medio segundo por diante do segundo posto de Valtteri Bottas, que equedou 0,4 por diante do compañeiro de Gasly, Max Verstappen. Os únicos incidentes importantes foron  que Romain Grosjean estrelou o seu coche na saída do foso e o alfa Romeo de Kimi Räikkönen parouse na recta de Wellington. Os pilotos tiveron problemas co nivel de adherencia da pista durante a sesión debido a que a pista foi asfaltada recentemente e, aínda que houbo unha breve choiva, tivo pouco impacto na execución da sesión.
 
## Cualificación 
### Clasificación de cualificación 
thumb|center|800px|Clasificación final para á carreira.

### Clasificación da carreira 
miniatura|center|800px|Resultados da carreira do GP do Reino Unido de 2019.

### Posicións logo da carreira
;Clasificación no campionato de pilotos

;Clasificación do campionato de construtores

* **Nota**: Só están incluídos os cinco primeiros postos en ambos os grupos de clasificación.

## Notas 
## Ligazóns externas
Innokentii Smoktunovskii

**Innokenty Mikhaylovich Smoktunovsky** (en ) nado co apelido *Smoktunovich* en Tatyanovska o 28 de marzo de 1925 e finado en Moscova o 3 de agosto de 1994, foi un actor soviético, aclamado como o "rei dos actores soviéticos". Foi nomeado Artista do Pobo da URSS en 1974 e Heroe do Traballo Socialista en 1990.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
miniatura|Smoktunovskii (esquerda) co seu irmán Vladimir e a súa tía en 1930
Smoktunovskii naceu nunha vila de Siberia nunha familia de campesiños de orixe belarusa. Rumoreouse que proviña dunha familia polaca, mesmo nobre, mais o propio actor desaprobou esas teoría afirmando que a súa familia era belarusa e non nobre.

## Epónimos 
O planetoide 4926 Smoktunovskij foi bautizado na súa honra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía de Smoktunovskii en *The New York Times*
* Biography of Innokenti Smoktunovsky
Instrucións previas

As **instrucións previas** ou o **testamento vital** é un documento no que unha persoa maior de idade, capaz e libre deixa por escrito cales son as decisións que quere que se tomen sobre coidados ou destino final do seu corpo para situacións nas que non as puidese manifestar.
## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Carballa, Xan (26 de novembro de 2018): "Mª Xesús Lago: ‘Morrer con dignidade e sen dor é un dereito’ ". *A Nosa Terra*.
Estiu 1993

***Estiu 1993*** é un filme catalán de 2017 dirixido por Carla Simón. O filme rodouse en diversas poboacións de La Garrotxa no verán de 2016. Trátase da primeira longametraxe da directora barcelonesa e está inspirada na súa propia experiencia. O filme estreouse na 67ª edición do Festival Internacional de Cinema de Berlín, onde gañou o premio GWFF ó mellor filme debut. Foi escollido como candidato de España para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 90ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Sinopse 
Despois de que os seus pais morresen de SIDA, Frida (interpretada por Laia Artigas), unha nena de 6 anos, deixa Barcelona e vai vivir ó campo cos seus tíos e a filla deles, Anna (interpretada por Paula Robles), unha nena de 3 anos. Frida afrontará o seu primeiro verán coa nova familia adoptiva e a nova contorna rural ó que terá que adaptarse. Durante o verán de 1993, Frida aprenderá a aceptar a súa pena e a súa dor e os seus pais adoptivos aprenderán a querela como a súa propia filla.

## Personaxes 
* Laia Artigas como Frida
* Paula Blanco como Cesca
* Etna Campillo como Irene
* Bruna Cusí como Marga
* Jordi Figueras como Blai
* David Verdaguer como Esteve

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de España propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 90ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
Irmandade Galega Universitaria

**Irmandade Galega Universitaria** (**IGU**) é unha asociación estudantil fundada o 22 de novembro de 2018, que se define como galeguista, nacionalista, transversal e interclasista. 

## Traxectoria 
Creada no 2018, o seu primeiro presidente foi Manuel Martínez, quen tamén foi un dos seus fundadores xunto a Serxio María Rodríguez e o exdirixente da Mocidade Nacionalista Galega e de Compromiso por Galicia, Saúl Sánchez Freire, os tres politicólogos. 

A organización é habitualmente identificada cun posicionamento nacionalista moderado e próximo as teses do galeguismo histórico, os seus dirixentes téñense reivindicado herdeiros das Mocidades Galeguistas e do Movemento Estudantil Universitario, facendo da causa nacional o eixo central do seu ideario, amplamente reivindicado na súa propaganda e actos públicos.

No 2019, organizou unha conferencia na Facultade de Ciencias Políticas e Sociais que supuxo a volta á vida pública de Anxo Quintana. Outros dos convidados aos seus actos e conferencias teñen sido: Andoni Ortuzar, Xosé Luís Barreiro Rivas, Ramón Máiz, Cristina Ares, Rafael Cuiña, Xoán Bascuas, Xesús Palmou, Alba Nogueira, María Xosé Afonso, Manuel Antelo, Xosé Manuel Pérez Bouza, entre outros cargos de Compromiso por Galicia, o sector máis galeguista do Partido Popular, exdirixentes de Coalición Galega ou o Bloque Nacionalista Galego. 

Como referentes noutros lugares do Estado, identifícanse fundamentalmente con Eusko Gaztedi Indarra, a Juventut Nacionalista de Catalunya ou as Juventudes Nacionalistas de Canarias, organizacións que teñen contado coa participación de IGU nos seus debates e actos públicos.

Conta con representación, fundamentalmente, nas facultades de Ciencias Políticas e Historia da USC, e participa activamente do foro Novo Galeguismo. O seu presidente é Carlos Martínez Eirín.

## Notas
Muhammad Ali Jinnah

**Muhammad Ali Jinnah**, nado como **Mahomedali Jinnahbhai** (en ) en Karachi o 25 de decembro de 1876 e finado na mesma cidade o 11 de setembro de 1948, foi un avogado, político e fundador de Paquistán. Jinnah actuou como líder da Liga Musulmá Panindia dende 1913 ata a creación de Paquistán o 14 de agosto de 1947, sendo o primeiro Gobernador Xeral do país ata a súa morte. Foi coñecido en Paquistán como *Quaid-i-Azam* ("Gran líder") e *Baba-i-Qaum*, "Pai da nación"). O día do seu nacemento está considerado festa nacional no país.

## Traxectoria 
Jinnah naceu na mansión Wazir en Karachi, e estudou para avogado no Lincoln's Inn de Londres. Trala súa volta á India Británica, entrou no Bombay High Court, e comezou a interesarse na política nacional, que acabou por substituír a práctica legal. Jinnah acadou prominencia no Congreso Nacional Indio nas dúas primeiras décadas do século XX. Neses primeiros anos da súa carreira política, Jinnah avogou pola unidade hindú-musulmá, axudando á creación do pacto de Lucknow de 1916 entre o Congreso e a Liga Musulmá Panindia, na que Jinnah tamén era prominente. Foi tamén un líder clave na All India Home Rule League, e propuxo un plan de reforma constitucional de catorce puntos para salvagardar os dereitos políticos dos musulmáns. Porén, en 1920, dimitiu do Congreso cando este acordou unha campaña de *satyagraha*, que consideraba como anarquía política.

En 1940, Jinnah pasara a crer que os musulmáns do subcontinente indio deberían ter o seu propio estado. Ese ano, a Liga Musulmá, liderada por Jinnah, aprobou a resolución de Lahore, que pedía un estado separado. Durante a Segunda guerra mundial, a Liga aumentou a súa forza mentres os líderes do Congreso estaban en prisión, e nas eleccións provinciais de 1946 gañaron a maioría dos escanos reservados para os musulmáns. Finalmente, o Congreso e a Liga non foron quen de lograr unha fórmula de poder compartido para que o subcontinente se mantivese unido nun único estado, levando a todos os partidos a acordar a independencia dunha India predominantemente hindú e un Paquistán de maioría islámica.

Como primeiro Gobernador Xeral de Paquistán, Jinnah traballou para establecer o goberno e as políticas do novo estado, e para axudar os millóns de inmigrantes musulmáns que chegaran dende a India a Paquistán trala independencia, supervisando persoalmente o establecemento de campos de refuxiados. Jinnah faleceu aos 71 anos en setembro de 1948, só un ano despois de que Paquistán obtivese a independencia do Reino Unido. Deixou un profundo e respectado legado en Paquistán. Segundo o seu biógrafo Stanley Wolpert, permanece como o maior líder do país.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
*Mohammad Ali Jinnah Official Page
*Quotes from the Quaid-i-Azam Muhammad Ali Jinnah
*Mohammad Ali Jinnah Biography
*Government of Pakistan Website
*Address to the First Constituent Assembly of Pakistan on 11 August 1947
Bolívar (serie de televisión)

***Bolivar, una lucha admirable*** ou sinxelamente ***Bolívar***, é unha serie televisiva biográfica colombiana escrita por Juana Uribe e distribuída pola canle Caracol Televisión. A serie está baseada na vida de Simón Bolívar e está protagonizada por Luis Gerónimo Abreu e José Ramón Barreto.

## Personaxes 
* Luis Gerónimo Abreu como Simón Bolívar
* José Ramón Barreto como Simón de mozo
* Irene Esser como María Teresa Rodríguez del Toro y Alayza (muller de Bolívar)
* Shany Nadan como Manuela Sáenz
* Rosmeri Marval como María Antonia Bolivar
* Nohely Arteaga como María de la Concepción Palacios y Blanco (nai de Bolívar)
* Abril Schreiber
* Mauro Donetti como Feliciano Palacios y Soto (avó de Bolivar)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Penas Agudas

Como topónimo **Penas Agudas** pode referirse a:

;En Galiza
***Penas Agudas**, lugar da parroquia de Xián, no concello de Taboada;
***As Penas Agudas**, lugar da parroquia do Monte, no concello de Xove.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Fervenza do Escouridal

A **fervenza o Escouridal** é unha fervenza situada no río Guilfonso, entre os concellos de Alfoz (parroquia do Pereiro) e O Valadouro (parroquia do Cadramón). Está entre as máis altas de Galicia, contando os varios tramos que a constitúen.

## Características
Ten acceso dende O Cadramón e dende O Pereiro, este máis curto (pouco máis de 3&nbsp;km entre ida e volta) e doado, se ben o último tramo é cualificado na literatura como de dificultade media.

Forma parte do río Guilfonso, que logo dá nacemento ó río Ouro, estando situada a fervenza nas abas da serra do Xistral, unha zona de pluviosidade elevada. A parte central da fervenza ten 80 m de desnivel, se ben o conxunto achégase ós 150 m.

## Galería de imaxes

Panel ruta pedra abaladoira - Fervenza do Escouridal.jpg|Panel informativo á vista da fervenza.
Panel ruta pedra abaladoira - Fervenza do Escouridal (reverso).jpg|Panel informativo.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*
Os fillos da vide

***Os fillos da vide*** é unha longametraxe documental, a primeira de Ana Domínguez Díaz, na que se narran os ciclos da vide e as estacións, os viñedos, a vendima e o viño para mostrar a relación que a xente tiña coa terra desde o persoal ao ancestral.

## Traxectoria 
A rodaxe comezou no ano 2009, sendo un traballo de anos, preestreouse na Rúa no ano 2016 e estreouse en 2017 no Festival Internacional de Sevilla e no festival do Uruguai. Proxectouse en Cineuropa  e no Play-Doc no ano 2018.

## Premios 
Foi galardoada como Mellor Película Galega en 2018 na Mostra Internacional de Cinema Etnográfico do Museo do Pobo Galego.

## Notas
Gitega

**Gitega** (antigamente **Kitega**) é a capital e unha das cidades máis grandes de Burundi.

Está localizada no centro do país a aproximadamente 62 quilómetros ao sueste de Bujumbura (a anterior capital e cidade máis grande). Gitega foi a capital do Reino de Burundi até a súa abolición en 1966. A finais de decembro de 2018, o presidente de Burundi Pierre Nkurunziza anunciou que cumpriría a promesa que fixera en 2007 de devolverlle a Gitega o seu antigo status político, quedando Bujumbura como capital económica e centro de comercio. Cunha votación no Parlamento de Burundi fíxose oficial o cambio o 16 de xaneiro de 2019, esperándose que todas as ramas do goberno se trasladen en tres anos.

## Xeografía 
Gitega é tamén a capital da provincia homónima, unha das dezaoito provincias de Burundi. Está localizada no medio do país, a aproximadamente a mesma distancia entre a capital económica, Bujumbura, e o lago Tanganica ao oeste, a fronteira con Tanzania ao leste e a fronteira con Ruanda ao norte. Localízase nunha ancha chaira rodeada por montes, uns quilómetros ao sueste da converxencia entre os ríos Ruvyironza e Ruvubu. O Parque Nacional Ruvubu, o máis grande do país, atópase a 26 quilómetros ao leste.

## Historia 
dereita|miniatura|Unha rúa en Gitega
Os alemáns fundaron a cidade de Gitega en 1912.

En marzo de 2007, o presidente de Burundi Pierre Nkurunziza anunciou que se planeaba volver a establecer a capital en Gitega, alegando que ten unha localización mellor para a capital que Bujumbura.

O 24 de decembro de 2018, Nkurunziza anunciou que Gitega se ía converter en capital do país se contaba coa aprobación do Parlamento. A esperada aprobación parlamentaria (o partido do presidente, o CNDD-FFD, contaba cunha cómoda maioría en ambas as dúas cámaras) chegou o 16 de xaneiro de 2019, e algúns ministerios xa comezaron o traslado dous días máis tarde.

## Cultura 
É a sede do Museo Nacional de Gitega. Conta con varios santuarios con tambores reais *karyenda*, así como o *ibwami* (corte real). O 29 de abril de 1972, Ntare V de Burundi, o último *Mwami* (Rei) do país, foi asasinado en Gitega.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Provincia De Gitega
Ana Domínguez Díaz

**Ana Domínguez Díaz**, nada na Rúa en 1966, é unha directora de cinema galega.

## Traxectoria 
Formouse en artes plásticas na Escola Mestre Mateo de Santiago de Compostela, na Escola Massana de Barcelona e na Universidade de Göttingen en Alemaña.

## Obra 
**Os fillos da vide*, 2017.

## Notas
Hinemoana Baker

**Hinemoana Baker**, nada en Christchurch en 1968, é unha escritora, música e artista neozelandesa en lingua inglesa e lingua maorí.

## Traxectoria
Criouse en Whakatāne e Nelson. Descende da tribo Ngāi Tahu da Illa Sur, e de Ngāti Raukawa, Ngāti Toa e Te Āti Awa na Illa Norte. Ten un mestrado en literatura creativa polo Instituto de Linguas Modernas da Universidade de Victoria. Vive en Alemaña, logo de completar un curso dun ano como residente en Berlín. Foi residente tamén en Arts Queensland en 2009, na Universidade de Iowa en 2010, e no International Institute of Modern Letters da Universidade de Victoria en Wellington en 2014.

Participou en festivais e eventos en Nova Zelandia, Australia, Indonesia, os Estados Unidos de América e Europa, entre eles o Poetas Di(n)versos.

A súa obra foi publicada en diversas publicacións e antoloxías.

## Obra
### Poesía
**mātuhi | needle* (2004)
**kōiwi kōiwi | bone bone* (2010)
*''waha | mouth' (2014)

### Discografía
**puāwai* (2004). Finalista dos New Zealand Music Awards e APRA Silver Scrolls en lingua maorí.

### Editora
**Kaupapa: New Zealand Poets, World Issues* (2007)
**4th Floor*, xornal dixital da Whitireia New Zealand (2008 (Victoria University Press, 2016)

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Baker's website
* Hinemoana Baker  at the Berlin International Literature Festival 2016
*https://www.radionz.co.nz/news/te-manu-korihi/277509/author-nation-needs-more-maori-writers
*http://www.stuff.co.nz/nelson-mail/lifestyle-entertainment/weekend/10080478/Hard-times-and-healing
*https://www.radionz.co.nz/news/national/257575/te-ara-encyclopedia-of-nz-completed
Metro de Lisboa

O **Metro de Lisboa** (en portugués: *Metropolitano de Lisboa*) é unha rede ferroviaria de metro que dá servizo á cidade de Lisboa, en Portugal. Foi inaugurado o 29 de decembro de 1959, converténdose na primeira rede de ferrocarril metropolitano do país. Está constituído por catro liñas con 56 estacións e unha extensión total de 44,2&nbsp;km.

## Liñas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial do Metro de Lisboa
Liberdade provisional

**Liberdade provisional** ou **liberdade baixo fianza** é un termo empregado na lexislación procesual penal de determinados países para referirse á resolución xudicial, e ao *status* en que queda un imputado, tras o fin da medida cautelar persoal de prisión preventiva. É unha figura típica dos sistemas procesuais penais inquisitivos. É denominada tamén tamén excarceración provisional.

No réxime inquisitivo, a prisión preventiva é a condición *normal* das persoas suxeitas á persecución criminal, de aí que a liberdade sexa só "provisional".

## Fianza e medidas cautelares 
Polo xeral, a liberdade provisional decrétase so dous condicionantes:

1) O pagamento dunha fianza. Trátase dunha contía económica que debe ser depositada na sede xudicial (do xeito en que se determine).

2) A adopción de medidas cautelares. É un complemento á fianza. En conxunto, o seu obxectivo é garantir que a persoa provisionalmente liberada estea localizable para a Xustiza. As medidas poden incluír desde a restrición de movementos (por exemplo, a prohibición de abandonar un determinado territorio ou manterse afastada dun lugar ou persoa por período e distancia que se determinan), a obriga de comparecer periodicamente nunha sede policial ou xudicial ou a prohibición de realizar determinadas actividades (inclusive o exercicio dalgunhas profesións), entre outras.
Rodrigo Gómez de Neda

**Rodrigo Gomes de Neda** (tamén transcrito **Rodrigo Gómez de Neda**) foi un nobre e militar galego no século XIII.

## Traxectoria
É coñecido grazas ao seu testamento, outorgado na cidade occitana de Montpellier en 1287. Este documento é a única fonte sobre a súa vida que se coñece, mais é prolixa en datos biográficos.

No dito testamento, escrito en latín, é denominado como *Rodericus Gomessij* e afirma ser «miles yspanus» (soldado da Hispania) de Neda. Así mesmo, recoñece ter cometido asoballamentos en Galicia por el e por seu pai, Don Gomes, polos cales encomenda a alma a Deus e pide facer restitucións para expiar as súas culpas, as cales declara en favor de diferentes persoas e institucións.

## Notas
Pobo fang

Os **fang**, tamén coñecidos como **fãn** ou **pahouin**, son un grupo étnico de África Central que habita en Guinea Ecuatorial, o norte de Gabón e o sur do Camerún. Representan arredor do 85% da poboación total de Guinea Ecuatorial, concentrados na rexión de Río Muni. Noutros países, nas rexións onde viven, conforman un dos máis significativos e influentes grupos étnicos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* James W. Fernandez (1982), *Bwiti: An Ethnography of the Religious Imagination in Africa*, Princeton University Press,
Lingua fang

O **fang** é unha lingua africana central falada por preto de 1 millón de persoas do pobo fang no Camerún, Gabón, Guinea Ecuatorial, San Tomé e Príncipe e a República do Congo. É a lingua bantú dominante de Gabón e Guinea Ecuatorial. Está relacionada coas linguas bulu e ewondo do sur do Cameroon. Baixo o goberno do presidente Macías Nguema, entre 1970 e 1979, o fang foi a lingua oficial de Guinea Ecuatorial.

Existen moitas variedades dialectais do fang en Gabón e o Camerún. Maho (2009) clasifica o fang do sur como unha lingua diferente. Os outros dialectos son o ntoumou, o okak, o mekê, o atsi (batsi), o nzaman (zaman), o mveni e o mvaïe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Bantulanyi
* Datos en *Ethnologue* sobre a lingua fang
Pobo bubi

Os **bubi** son un grupo étnico bantú de África central que é indíxena da illa de Bioko, en Guinea Ecuatorial. Outrora o grupo de maioría na rexión, a poboación experimentou un decline agudo por mor da guerra e as doenzas durante as expedicións portuguesas. O seu nome provén do bubi *amigo*, como *muni*, máis ó sur, e tamén se chaman *bocho* ou *mondjo* "persoa". Tamén son chamados ediyas.

A súa orixe e filiación racial aínda non foi determinada. Tesmann, baseándose en parentes non ben definidos entre a lingua bubi e a dos galoa do Ogoue, considéraos orixinarios de alí e supón que se produciu unha emigración de sur a norte. A proximidade das costas camerunesas e a semellanza da lingua fai que outros os consideren orixinarios dese país.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Sepa Bonaba, Edmundo *La lucha por la lengua y cultura del pueblo Bôobe* en NATIONALIA VI ns IV Xornadas do CIEMEN do 24 ó 28 de agosto de 1980 "Ensenyament, llengua i mitjans de comunicació".
Lingua bubi

O **bubi** é unha lingua bantú falada polos bubi, un grupo étnico bantú orixinario da illa de Bioko, en Guinea Ecuatorial. A lingua foi traída a Bioko dende a África continental hai máis de tres mil anos cando os bubi chegaron á illa.

Conta cuns 50&nbsp;000 falantes, con tres variedades diferenciadas: norte, sur e centro-leste. Salienta polo seu carácter tonal e a diverxencia de palabras en función do xénero. A lingua tamén é falada polos bubi que habitan en Gabón e o Camerún.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Biddulph, Joseph, Fernandian (1988) *The Bubi Bantu language of Bioco/Fernando Po*. Pontypridd, Gales: Languages Information Centre, WorldCat no. 17838738.
Comisión Pontificia para o Estado da Cidade do Vaticano

A **Comisión Pontificia para o Estado da Cidade do Vaticano** (en , en ) é o corpo lexislativo da Cidade do Vaticano.

## Descrición 
A Comisión Pontificia foi creada en 1939 por Pío XII. As leis e as regulacións propostas pola Comisión deben ser entregadas ao papa polo Secretariado de estado antes de ser feitas públicas e de que entren en vigor.

Alén da súa función lexislativa, o Presidente da Gobernación do Estado da Cidade do Vaticano, que dende o 1 de outubro de 2021 é o cardeal español Fernando Vérgez Alzaga, ten realizado funcións executivas pola autoridade que delega nel o Papa.

## Administración 
A Comisión está encabezada polo Presidente da Comisión Pontificia para o Estado da Cidade do Vaticano. Como membro maior do curia romana, o presidente é normalmente un cardeal da Igrexa católica. Tamén exerce como xefe de goberno da Cidade do Vaticano, o **Presidente da Gobernación do Estado da Cidade do Vaticano**, un cargo que é distinto do anterior título de Gobernador da Cidade do Vaticano. As administracións e departamentos do goberno da Cidade do Vaticano, como o Corpo della Gendarmeria, o Observatorio do Vaticano, os Museos Vaticanos, e o Departamento das Vilas Pontificias, que administra Castel Gandolfo, responden ante o Gobernador.

Durante unha sede vacante, o mandato do presidente remata, igual que a maioría de cargos da curia. Con todo, o titular do cargo antes da morte ou a dimisión do papa ingresa nunha Comisión, co anterior Cardeal Secretario de Estado e o Camarlengo da Santa Igrexa Romana Santa, para manexar algunhas das funcións do xefe de Estado até que un novo papa sexa escollido.

### Actual 
Dende o 2021, o presidente e os membros son:

* Cardeal Fernando Vérgez Alzaga, presidente
* Cardeal Kevin J. Farrell
* Cardeal Giuseppe Petrocchi
* Cardeal Stanisław Ryłko
* Cardeal Leonardo Sandri
* Cardeal Domenico Calcagno
* Cardeal Mauro Gambetti

### Presidentes anteriores 
*Nicola Canali, 20 de marzo de 1939 – 3 de agosto de 1961
*Amleto Giovanni Cicognani, 12 de agosto de 1961 – 30 de abril de 1969
*Jean-Marie Villot, 2 de maio de 1969 – 9 de marzo de 1979
*Agostino Casaroli, 28 de abril de 1979 – 8 de abril de 1984
*Sebastiano Baggio, 8 de abril de 1984 – 31 de outubro de 1990
*Rosalio Lara, 31 de outubro de 1990 – 15 de outubro de 1997
*Edmund Szoka, 15 de outubro de 1997 – 15 de setembro de 2006
* Giovanni Lajolo, 15 de setembro de 2006 – 1 de outubro de 2011
* Giuseppe Bertello, 1 de outubro de 2011 – 1 de outubro de 2021

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Papa
### Ligazóns externas 
* Estado da Cidade do Vaticano
* GCatholic.org
Fiona Kidman

**Fiona Judith Kidman**, nada en Hawera o 26 de marzo de 1940, é unha escritora e guionista neozelandesa., con quen tivo dous fillos.

Kidman ten unha grande actividade no mundo literario. Foi presidenta da sección de Nova Zelandia do  PEN International entre 1981 e 1983, e presidenta do New Zealand Book Council de 1992 a 1995,

A súa novela *The Captive Wife* recibiu o premio Readers' Choice en 2006 dentro dos Montana New Zealand Book Awards. Con *This Mortal Boy*, que recrea os sucesos do "jukebox killer" Paddy Black no cárcere de Mt. Eden en 1955, gañou o premio Acorn Foundation Fiction
## Obra
### Novelas
**A Breed of Women* (1979)
**Mandarin Summer* (1981)
*''Paddy's Puzzle* (1983)
**The Book of Secrets* (1987)
**True Stars* (1990)
**Ricochet Baby* (1996)
**Songs from the Violet Café* (2003)
**The Captive Wife* (2005)
**The Infinite Air* (2013)
**All Day at the Movies* (2016)
**This Mortal Boy* (2018)

### Relatos
**Mrs Dixon & Friend* (1982)
**Unsuitable Friends* (1988)
**The Foreign Woman* (1994)
**The House Within* (1997)
**The Best of Fiona Kidman's Short Stories* (1998)
**A Needle in the Heart* (2002)
**The Trouble with Fire* (2011)
**On The Train*

### Poesía
**Honey & Bitters* (1975)
**On the Tightrope* (1977)
**Going to the Chathams* (1985)
**Wakeful Nights* (1993)
**Where the Left Hand Rests* (2010)
**This Change in the Light* (2016)

### Teatro
**Search for Sister Blue* (1975)

### Non ficción
**Gone North* (1984)
**Wellington* (1989)
**At the end of Darwin Road* (2008)

### Como editora
**New Zealand Love Stories: An Oxford Anthology* (1998)
**The Best New Zealand Fiction:1* (2004)
**The Best New Zealand Fiction:2'' (2005)

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina web oficial .
*Fiona Kidman , na web do New Zealand Book Council .
Elizabeth Smither

**Elizabeth Edwina Smither**, nada en New Plymouth o 15 de setembro de 1941, é unha escritora e bibliotecaria neozelandesa.

## Obra
### Poesía
**Here come the clouds* (1975)
* *You’re Very Seductive William Carlos Williams* (1978)
* *The Sarah Train* (1980)
* *The Legend of Marcello Mastroianni’s wife* (1981)
* *Casanova’s Ankle* (1981)
* *Shakespeare Virgins* (1983)
* *Professor Musgrove’s Canary* (1986)
* *Gorilla/ Guerilla* (1986)
* *Animaux* (1988)
* *A Pattern of Marching* (1989)
* *A Cortège of Daughters* (1993)
* *The Tudor Style: Poems New and Selected* (1993)
* *A question of gravity: selected poems* (2004)
* *The year of adverbs* (2007)
* *Horse Playing the Accordion* (Ahadada Books, Tokyo & Toronto, 2009)
**The Love of One Orange*
* *The blue coat* (2013)
* *Ruby Duby Du* (2013; ilustracións de Kathryn Madill)

### Novelas
* *First Blood* (1983)
* *Brother-love Sister-love* (1986)
* *The Sea Between Us* (2003); finalista en 2004 do Premio Montana

### Relatos
* *Nights at the Embassy* (1990)
* *Mr Fish* (1994)

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*"Elizabeth Smither", *New Zealand Electronic Poetry Centre*
*Interview at Academy of New Zealand Literature
Premio de Composición Andrés Gaos

O **Premio de Composición Andrés Gaos** é un concurso de composición musical organizado pola Deputación da Coruña. Iniciado en 1997, se ben as tres primeiras edicións do concurso foron organizadas con carácter anual, a partir de 1999 pasou a celebrarse cada dous anos.

Recibe o seu nome en honor ao compositor coruñés Andrés Gaos Berea.

## Persoas gañadoras 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Premio composición musical "Andrés Gaos"
Craig Santos Perez

**Craig Santos Perez**, nado en Mongmong-Toto-Maite o 6 de febreiro de 1980, é un escritor e profesor estadounidense de ascendencia chamorra.

## Traxectoria
Nado nun contexto bilingüe en Guam, en 1995 mudouse coa súa familia a California. A través da poesía mantivo o contacto coa súa herdanza cultural chamorra. É profesor asociado de literatura pacífica e escritura creativa na Universidade de Hawaiʻi en Mānoa. En 2011, canda a Brandy Nālani McDougall, fundou a editorial Ala Press, especializada na literatura e cultura das illas do océano Pacífico.

## Poesía
En 2008 comezou a publicación da súa serie de obras interconectadas, *from unincorporated territory*, co seu primeiro poemario, *hacha*. A súa poesía céntrase na vida no Pacífico, na inmigración aos Estados Unidos de América, na historia colonial das Illas do Pacífico, e nas diversas diásporas dos seus habitantes.

## Obra
### Poesía
**Constellations gathered along the ecliptic* (2007)
**from unincorporated territory [hacha]* (2008)
**from unincorporated territory [saina]* (2010)
*''from unincorporated territory [guma']* (2014)
**from unincorporated territory [lukao]* (2017)

### En antoloxías
**Ghost Fishing: An Eco-Justice Poetry Anthology.* Ed. Melissa Tuckey. University of Georgia Press (2018).
**Native Voices: Indigenous American Poetry, Craft and Conversations.'' Eds. Cmarie Fuhrman e Dean Rader. Tupelo Press (2019).

## Notas
## Véxase tamén
Salto do Coro

O **salto do Coro** é unha fervenza do rego de Argomoso, afluente do río Valiñadares, situada na parroquia de Argomoso (Mondoñedo).

O salto ten unha única caída sobre unha rocha lisa, duns 15 m de altura, cun estanque natural ós seus pés. O acceso é sinxelo por un camiño inclinado de máis de medio quilómetro dende a beira do Valiñadares. Ata alí, o acceso pode facerse andando ou mesmo en coche.

## Notas
Sakura (satélite)

**Sakura**, coñecido tamén como **CS 1** (acrónimo de *Communications Satellite*) foi un satélite artificial da axencia espacial xaponesa NASDA lanzado o 15 de decembro de 1977 mediante un foguete Delta 2914 desde Cabo Cañaveral.

## Características 
Sakura era un satélite de comunicacións experimental cunha masa de 664,17&nbsp;kg. Tiña forma de cilindro de 2,18 m de altura, cunha antena que sobresaía outros 1,31 m. Estabilizábase mediante xiro, a 90 r.p.m. e co eixo de xiro perpendicular á súa órbita, e a súa superficie estaba cuberta de células solares para proporcionarlle enerxía. A antena mantíñase fixa, sen rotación, e cunha precisión no apuntado mellor de 0,3 graos. Emitía en banda K e banda C e o disco da antena estaba orientado cunha inclinación de 45 graos respecto do eixo de rotación. Os experimentos a bordo usaron frecuencias de 2,1, 2,3, 4, 6, 20 e 30 GHz para telefonía e televisión e foron usados para estudar as características do equipamento, a transmisión de sinais, a operación dos sistemas de comunicacións e o control e operación do satélite.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Sakura 2A
*Sakura 2B
*Sakura 3A
*Sakura 3B
The Moon and the Son: An Imagined Conversation

***The Moon and the Son: An Imagined Conversation*** é unha curtametraxe de animación de 2005 dirixida polo animador John Canemaker. Gañou o Oscar á mellor curtametraxe animada na 78ª edición dos premios.

## Personaxes 
* Eli Wallach como Pai (voz)
* John Turturro como Fillo (voz)
* Mary Bringle como Nai (voz)
* Peter Schlosser como Avogado (voz)
* Larry White como Xuíz (voz)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Ertra, Ertra, Ertra

"**Ertra, Ertra, Ertra**" (en , en ) é o himno nacional de Eritrea. Foi adoptado en 1993, pouco despois da independencia, e é oficialmente transliterado como "Eritrea, Eritrea, Eritrea". O himno foi escrito por Solomon Tsehaye Beraki, e composto por Isaac Abraham Meharezghi e Aron Tekle Tesfatsion.

## Letra 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Eritrea: *Ertra, Ertra, Ertra* - Son do himno nacional de Eritrea, con información e letra
Rowley Habib

**Rowley Habib**, nado en Oruanui o 24 de abril de 1933 e finado o 3 de abril de 2016, tamén coñecido como **Rore Hapipi**, foi un escritor neozelandés en lingua maorí.

## Traxectoria
[dereita|miniatura|Placa en [Taupo.]]
dereita|miniatura|Poema en Taupo, a carón do río.

Fillo de pai libanés e nai maorí, identificouse coa *iwi* Ngāti Tūwharetoa. Tivo diversos traballos ao longo da súa vida, desde nunha libraría á construción de centrais hidroeléctricas.

Entre 1956 e 1971 colaborou de forma habitual con relatos na revista maorí *Te Ao Hou The New World*.

Foi o primeiro maorí en escribir o guión dun filme de televisión, o drama *The Gathering* (1979), que reflicte a vida dunha muller maior dos tangihanga. Levouse a cabo unha adaptación televisiva en 1978, que incluíu tomas da Marcha pola Terra de 1975. O drama *The Protesters* gañou o Premio Feltex ao mellor guión en 1983. Na rodaxe participaron actores e actrices como Merata Mita, Jim Moriarty, Billy T. James ou Don Selwyn. En 2013 Creative New Zealand concedeulle o Premio Ngā Tohu a Tā Kingi Ihaka Te Waka Toi en recoñecemento pola súa traxectoria ao servizo da arte maorí, describindo a súa obra *Death of the Land* coma un fito no desenvolvemento do teatro maorí.

## Obra
### Guións de televisión
**Death of the Land* (1976)
**The Gathering* (1979)
**The Protesters* (1983)

### Poesía
* *The Raw Men* (antoloxía, 2006; O-a-Tia Publishers)

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Rowley Habib A New Voice in New Zealand Writing, na páxina web da National Library of New Zealand 
* List of 13 stories, articles and poems published in *Te Ao Hou*, na páxina web da National Library of New Zealand
Eutropio

**Eutropio** pode referirse a:

* Eutropio de Saintes, bispo galo-romano e santo do século III.
* Eutropio (cónsul), funcionario do Imperio romano de oriente, do século IV.
*Eutropio (pai de Constancio Cloro), aristócrata romano, pai de Constancio I Cloro.
* Flavio Eutropio, historiador romano do século IV.
* Eutropio de Orange, bispo do século V.
* Eutropio de Valencia, bispo do século VI.
Lista de xefes de Estado das Comores

A seguinte é unha **lista dos xefes de Estado das Comores**, dende que o país se independizou de Francia en 1975.

## Xefes de Estado das Comores (1975–presente) 
## Nota 
## Véxase tamén 
* Comores
* Xefes de Estado e Goberno actuais

## Ligazóns externas 
* Estadistas mundiais - Comores
Ángeles Huerta

**Ángeles Huerta González**, nada en Xixón en 1974 e residente en Galiza dende o ano 2002, é unha directora de cine e guionista.

## Traxectoria 
Doutora en Literatura Comparada pola Universidade de Oviedo, comezou realizando curtametraxes de xeito autodidacta ao tempo que ensinaba idiomas, chegando a rodar dúas películas co seu alumnado de italiano *(Amore ossoleto* e *Roma è troppo lontana*). Posteriormente mudouse a Londres e diplomouse en Practical Filmmaking na MetFilm School, rodando outras dúas curtas *(Normal people* e *The Fetch)*. Traballou tamén no guión de *La Nadadora*, de Sandra Sánchez, e colaborou como documentalista en proxectos de comunicación alternativos.

Estreouse na especialidade de longametraxe co filme *Esquece Monelos*, o documental galego máis premiado no ano 2017. Esta obra foi galardoada co Premio Mestre Mateo na categoría de Mellor Documental, Mellor Dirección de Fotografía (Jaime Pérez) e Mellor Montaxe (Sandra Sánchez); e obtivo a Mención Especial do Xurado do certame Documentamadrid. O filme foi candidato aos Premios Goya 2018 en oito categorías e finalista nos Premios Feroz na categoría Mellor Documental. 

O seu seguinte proxecto foi outra longametraxe, *O corpo aberto*. Unha historia de ficción baseada no relato *Lobosandaus,* que forma parte do libro de contos *Arraianos,* publicado por Xosé Luís Méndez Ferrín. A película estreouse en outono de 2022, e obtivo 12 premios na edición de 2023 dos premios Mestre Mateo, entre eles o da mellor longametraxe, mellor dirección e mellor guión.

O 1 de xullo do 2023 foi nomeada Xuíza Honoraria do Couto Mixto.

En 2024 comezou a rodarse baixo a súa dirección *Antes de Nós* sobre Castelao. O filme conta coa produción executiva de Zaza Ceballos. O guión é obra de Pepe Coira, a dirección de fotografía está a cargo de Lucía C. Pan, a dirección de arte de Elisa Robles, a música de Sofía Oriana e a montaxe de Lucía Iglesias. Xoán Fórneas será Castelao, acompañado de Cris Iglesias (Virxinia Pereira), Nancho Novo (Sobral), Xoel Fernández (Cándido), Miquel Insua (Viturro), Sergio Zearreta (Cubeiro), Isabel Vallejo (Xaquina) ou Adrián Ríos (Moure).

## Obras 
### Curtametraxes 
* *Corredor* (2009)
* *Io ti ailoviu (amore ossoleto)* (2011)
* *Normal People (a smartphone tragedy)* (2013)
* *Roma è troppo lontana* (2013)
* *The Fetch* (2014)
* *Próxima estación, San Sadurniño* (2017)
* *A nena azul* (2018)

### Longametraxes 
* *Esquece Monelos* (2017)
* *O corpo aberto* (2022)
* *Antes de Nós* (2025)

## Notas 
## Véxase tamén 
#### Ligazóns externas 
* Ficha persoal en CREA (Asociación de Directores e Realizadores de Galicia)
Bienal de Venecia

[miniatura|esquerda|Exposición na Bienal de Venecia de [2001.]]

A **Bienal de Venecia** (en italiano, *Biennale di Venezia*) é unha institución sen ánimo de lucro subvencionada polo Estado italiano. É unha das institucións culturais máis importantes do mundo.

O seu nome utilizouse sempre como sinónimo da Exposición Internacional de Arte de Venecia, entre as exposicións internacionais de arte contemporánea do mundo máis antigas, importantes e prestixiosas.

O nome "Biennale" deriva da frecuencia bienal dos seus eventos (coa excepción do Festival Internacional de Cinema de Venecia, nado o ano 1932, con frecuencia anual).

Tanto a Bienal internacional de Arte de Venecia como o Festival Internacional de Cine de Venecia son os eventos máis antigos e os primeiros do seu xénero.

Outros eventos celebrados pola Bienal son: a Exposición Internacional de Arquitectura de Venecia; o Festival de Teatro de Venecia; o Festival de Danza Contemporánea de Venecia e o Festival de Música Contemporánea de Venecia.