open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bell 212

O **Bell 212** é un helicóptero medio bimotor con dúas palas que voou por vez primeira en 1968. Fabricado orixinalmente por Bell Helicopter en Fort Worth, Texas, a produción trasladouse a Mirabel, Quebec en 1988, xunto coa produción de todos os helicópteros comerciais de Bell despois de que a planta abrise en 1986.

O 212 está comercializado para operadores civís e ten unha configuración de 15 asentos, cun piloto e 14 pasaxeiros. En configuración de carga o 212 ten unha capacidade interna de 6,23 m³ e pode levar unha carga externa de ata 2 268&nbsp;kg.

## Desenvolvemento 
Baseado na fuselaxe alongada do Bell 205, o Bell 212 desenvolveuse orixinalmente para as forzas armadas canadenses como o CUH-1N e posteriormente foi redesignado CH-135. Canadá recibiu os 50 primeiros exemplares en maio de 1971. Ao mesmo tempo os militares estadounidenses pediron 294 Bell 212 coa designaciónUH-1N.

En 1971 o 212 fora desenvolvido para aplicacións comerciais. Entre os primeiros usos do 212 na aviación civil was by Helicopter Service AS of Norway to be used in support of offshore oil rigs. No presente o 212 pode atoparse usado en operacións de explotación forestal, rescate marítimo e reabastecemento no Ártico na Distant Early Warning Line ou no North Warning System.

O rotor principal do 212 está impulsado por un motor Pratt & Whitney Canada PT6T-3 Twin-Pac composto por dúas turbinas PT6 acopladas accionadas por unha transmisión común. As turbinas son capaces de producir ata 1 800 CV. No caso de que falle unha delas a outra aínda podería entregar 900 CV durante 30 minutos ou 765 CV continuamente, permitindo ao 212 manter o rendemento de cruceiro co seu peso máximo.

Os primeiros 212 configurados cun paquete de instrumentos para regras de voo instrumental (IFR) requirían ter unha gran aleta no teito da aeronave, enriba e lixeiramente detrás da cabina. Inicialmente a aleta considerouse necesaria para alterar o xiro durante complexas manobras de voo instrumentais, pero xa non é precisa debido a estipulacións revisadas no certificado de tipo. Moitos aparellos aínda voan coa modificación.

En 1979, coa compra de oito unidades pola Autoridade Aérea Civil chinesa, o 212 converteuse no primeiro helicóptero estadounidense vendido na República Popular da China.

Bell desenvolveu aínda máis o Model 212 co Bell 412; a principal diferenza é o rotor principal de catro palas de materiais compostos. O derradeiro Bell 212 foi entregado en 1998.

## Notas
Bell 427

miniatura|300x300px|Ofrecendo servizo de rescate.
O **Bell 427** é un helicóptero utilitario lixeiro bimotor deseñado e fabricado por Bell Helicopter e Samsung Aerospace Industries. O seu deseño está baseado no Bell 407. Foi substituído na liña de produción polo alongado Bell 429.

## Desenvolvemento 
Bell intentara varias encarnacións dunha versión de dous motores do seu exitosa serie Bell 206, incluídos os cancelados Bell 400 e 400 a mediados dos 80 e o fabricado en poucas cantidades Bell 206LT TwinRanger a principios dos 90. O concepto orixinal de Bell para un substituto do 206LT TwinRanger foi o Bell 407T, un desenvolvemento relativamente sinxelo bimotor do Bell 407 con dous motores Allison 250-C22B. Porén, Bell concluíu que o rendemento carga-alcance do 407T podería non ser suficiente.

En 2004 Bell ofreceu unha redeseñada versión do 427, o Bell 427i, que foi desenvolvida en asociación coa compañía surcoerana Korea Aerospace Industries e a xaponesa Mitsui Bussan Aerospace. O acordo deulle a KAI a responsabilidade do desenvolvemento e a produción da fuselaxe, o cableado da cabina e o sistema de combustible. Mitsui Bussan converteuse nun promotor financeiro. O 427i incluía unha nova cabina de cristal e sistemas de navegación para permitir a un único piloto voar baixo as regras de voo instrumental. O deseño tiña unha fuselaxe alongada 0,36 m, unha versión de motor e transmisión máis potente, e peso ao engalaxe incrementado. Porén, o programa foi cancelado e a atención centrouse no mellorado Bell 429. En febreiro de 2005 os 80 pedidos para o 427i convertéronse para o 429. O 24 de xaneiro de 2008 Bell anunciou plans para deter a súa liña de 427 despois de que se cumprisen os compromisos de pedidos no ano 2010.

## Notas
Bell UH-1N Twin Huey

O **Bell UH-1N Twin Huey** é un helicóptero militar medio bimotor. Voou por vez primeira no ano 1969 e é un membro da familia Huey. O **CUH-1N Twin Huey** (posteriormente **CH-135 Twin Huey**) foi a versión orixinal, pedida inicialmenente polas forzas armadas do Canadá.

O UH-1N ten unha configuración de 15 asentos, cun piloto e 14 pasaxeiros. En configuración de carga ten unha capacidade interna de 6,23 m³ e no exterior pode levar ata 2 268&nbsp;kg. O UH-1N foi posteriormente desenvolvido no Bell 212 civil.

## Desenvolvemento 
Baseado na fuselaxe alongada do Bell 205, o Bell 212 foi desenvolvido orixinalmente para as forzas armadas canadenses baixo a designación CUH-1N Twin Huey. Posteriormente as forzas canadenses adoptaron un novo sistema de designación e o aparello pasou a chamarse CH-135 Twin Huey. Canadá aprobou o desenvolvemento da aeronave o 1 de maio de 1968

Os militares estadounidenses estiveron moi preto de non mercar o Twin Huey. A compra do aparello para ser usado polos Estados Unidos tivo a oposición do presidente da Comisión das Forces Armadas da Cámara de Representantes da época, L. Mendel Rivers. Rivers tomou esa posición porque o motor do aparello, o Pratt & Whitney Canada PT6T, estaba fabricado no Canadá. O goberno liberal canadense non apoiaba a participación estadounidense na guerra de Vietnam e opoñíase ás políticas dos seus veciños no sueste asiático. Rivers tamén estaba preocupado de que a compra dos motores provocase un déficit comercial co Canadá. O Congreso só aprobou a compra cando se asegurou que atoparía unha fonte nos Estados Unidos para os motores PT6T/T400. Como resultado as forzas armadas estadounidenses pediron 294 Bell 212 coa designación UH-1N, comezando as entregas en 1970.

O Bell 412 é un desenvolvemento do Bell 212, sendo a maior diferenza as catro palas do rotor principal de materiais compostos.

## Notas 
## Bibliografía 
* Drendel, Lou. *Huey*. Squadron/Signal Publications, Carrollton, Texas, 1983. .
* Mutza, Wayne. *UH-1 Huey in action*. Carrolton, TX: Squadron/Signal Publications, 1986. .
Bell 201

O **Bell 201** (designación militar **XH-13F**) foi un Model 47G modificado, o primeiro helicóptero de Bell en usar un motor de turbina. O Bell 201 foi construído para probar compoñentes para o novo **XH-40**, o prototipo de Bell Helicopter do seu UH-1 Iroquois.

O Bell 201 estaba impulsado por un motor turboeixo Continental CAE XT51-T-3 que producía 425 CV, un desenvolvemento fabricado baixo licenza do Turbomeca Artouste.

## Especificacións 
* **Tripulación**: 1 ou 2
* **Capacidade**: 1 pasaxeiro
* **Lonxitude**: 9,63 m
* **Envergadura**: 11,33 m
* **Altura**: 2,82 m
* **Motor**: 1 Continental XT51-T-3 turboeixo de 425 CV
* **Diámetro do rotor principal**: 11,33 m
* **Área do rotor principal**: 100,8 m2

## Notas
Zetaquirá

**Zetaquirá** é un concello colombiano do departamento de Boyacá. Atópase a 67 quilómetros da cidade de Tunja, capital do departamento.

O concello limita polo norte co concello de Pesca, polo sur con Miraflores, polo leste con Berbeo, San Eduardo e Aquitania e polo oeste con Ramiriquí, Chinavita e Garagoa.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Parque Principal Zetaquira.JPG|Praza central de Zetaquirá.
Ficheiro:Aguas Termales Zetaquira.jpg|Augas termais.
Ficheiro:CASCADA LAS TINAJAS.JPG|Fervenza de Tinajas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Senado da República de Colombia (1989), *Municipios colombianos*. Bogotá: Pama Editores Ltda. 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial&nbsp;
Mendenitsa

**Mendenitsa** (en grego: Μενδενίτσα), na Idade Media coñecida como **Bodonitsa** ou **Vodonitsa** (Βοδονίτσα), é unha vila no monte Calídromo en Ftiótide, Grecia. É parte do municipio de Molos.

Durante a Baixa Idade Media, foi a capital do Marquesado de Bodonitsa. O castelo franco, que aínda sobrevive, foi fundado sobre as ruínas dunha antiga cidade, a miúdo identificada como **Fárigas**, a cal ás veces é equiparada coa **Tarfe** de Homero.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Miller, W. "The Marquisate of Boudonitza (1204-1414)." *The Journal of Hellenic Studies*, Vol. 28, 1908, pp 234–249.
* Setton, Kenneth M. (general editor) A History of the Crusades: Volume III *&#x2014;* *The Fourteenth and Fifteenth Centuries.* Harry W. Hazard, editor. University of Wisconsin Press: Madison, 1975.

### Ligazóns externas 
* Páxina do concello de Molos .
Gauche divine

A ***Gauche divine*** ('esquerda divina' en francés) foi un movemento de intelectuais e artistas de esquerda que se estendeu por Barcelona durante os anos sesenta e comezos dos setenta. O grupo estivo ligado ao movemento cinematográfico denominado Escola de Barcelona. O escritor e periodista Joan de Sagarra foi quen bautizou ao grupo co nome de *Gauche divine* no xornal Tele/exprés en outubro de 1969, despois da festa de presentación de Tusquets Editores na sala Gran Price.

## Membros 
A maioría dos seus membros proviñan da burguesía e das altas clases da capital catalá. Entre eles atopábanse escritores e poetas como Félix de Azúa, José María Carandell, Ana María Moix, Terenci Moix, Jaime Gil de Biedma, José Agustín Goytisolo e Rosa Regàs; arquitectos e deseñadores como Óscar Tusquets, Ricardo Bofill, Oriol Bohigas e Elsa Peretti; cantantes como Guillermina Motta, Raimon e Serrat; fotógrafos como Colita, Xavier Miserachs ou Oriol Maspons; modelos como Teresa Gimpera ou Isabel Gil Moreno de Mora, coñecida como «*Belle Bel*» ou «*A nena Isabel*» e considerada a musa do grupo; editores como Jorge Herralde, Esther Tusquets ou Beatriz de Moura; xente do mundo do cine como Gonzalo Herralde e integrantes da Escola de Barcelona como Gonzalo Suárez, Román Gubern e Vicente Aranda e outros como El Perich, Oriol Regàs, Eugenio Trías e Serena Vergano.

## Notas
Hanko, Finlandia

**Hanko** (en sueco *Hangö*) é unha cidade de Finlandia situado na rexión de Uusimaa. En 2018 a súa poboación era de 8&nbsp;506&nbsp;habitantes. A superficie do termo municipal é de 799,99&nbsp;km2, dos cales 683,07&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 72,75&nbsp;hab./km².

Limita cos concellos de Raseborg e Kimitoön, este último na rexión veciña de Finlandia Propia.

O concello é bilingüe con minoría de falantes de sueco e maioría de falantes en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de municipios de Finlandia nos que o finés non é a única lingua oficial

### Ligazóns externas 
* Sitio web de Hanko
El Sol Carballinés

***El Sol Carballinés*** foi un periódico editado no Carballiño en 1916.

## Historia e características 
Apareceu a finais de xullo de 1916 para substituír a *El Sol*. Entre os seus redactores figurou José María Godás. Apoiou a José Calvo Sotelo na súa campaña para deputado por Carballiño.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Ourense
Que​-​de​-​leite!

***Que​-​de​-​leite!*** é o EP de estrea da banda galega de garage punk Terbutalina, publicado o 8 de xuño de 2011 a través do selo Contrasurco. Os seus 3 temas foron incluídos no primeiro álbum do grupo, *Broncodilatador*, editado a finais dese mesmo ano.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Tempada 2014-2015 da OK Liga

A 46ª edición da **Liga española de hóckey a patíns**, denominada **OK Liga** iniciouse o 20 de setembro de 2014 e finalizou o 16 de maio de 2015 coa disputa da última xornada. Os equipos ascendidos foron o CP Manlleu (campión), CH Mataró (subcampión) e o PAS Alcoi (terceiro). O campión desta edición da liga foi o FC Barcelona, que conseguiu o seu 25º título de liga, revalidándo o título conseguido na tempada precedente.
Ao finalizar a tempada, o equipo máis goleador foi o HC Liceo con 168 goles, mentres que o menos goleador foi o CP Tordera con 74 goles. O equipo menos goleado foi o FC Barcelona con 54 goles encaixados, mentres que o CP Tordera foi o equipo máis goleado da competición con 163 goles en contra.

Ao final da tempada os tres equipos descendidos foron o CH Mataró, o CP Manlleu e o CP Tordera.

## Equipos 
## Clasificación 

### Lenda
## Máximos goleadores
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial da Real Federación Española de Patinaxe
Tempada 2018-2019 da OK Liga Prata

A **tempada 2018-2019 da OK Liga Prata** é a 1ª edición da segunda categoría do hóckey a patíns español, anteriormente denominada Primeira División. Comezou o 20 de outubro de 2018 e rematará o 1 de xuño de 2019 coa disputa da última xornada. Os equipos ascendidos foron o Barça Lassa, o HC Liceo e o CP Raspeig, mentres que os equipos descendidos da OK Liga na tempada anterior foron o CE Arenys de Munt e o Club Hoquei Palafrugell.

A diferenza das edicións anteriores, nesta edición ascenderán os dous primeiros clasificados pola reestruturación que experimentará a máxima categoría na tempada 2019-20, na que pasará de 16 a 14 equipos, e pola cal descenderán catro equipos e só ascenderán dous no canto de tres equipos.

## Equipos 
## Clasificación 

### Lenda
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da Real Federación Española de Patinaxe
Selección feminina de fútbol de Galicia

A **selección feminina de fútbol de Galicia** é o equipo de fútbol organizado pola Federación Galega de Fútbol que representa a Galicia. Non está afiliado á FIFA nin á UEFA polo cal só pode xogar partidos amigábeis. O seu último partido disputado foi contra a selección de Cataluña o 22 de decembro de 2016.

## Partidos 
## Xogadoras
Estas son as xogadoras participantes na última convocatoria do ano 2016

Adestradora: Pilar Neira

## Convocatorias anteriores
* Joana Montouto
* Sara "Tui" González
* Ana Buceta

## Notas
KNM Fridtjof Nansen (F310)

O **KNM Fridtjof Nansen (F310)** é un buque de guerra da Armada Real de Noruega. A fragata foi construída en Ferrol por Navantia baseada na serie F-100 da Armada Española. A serie Fridtjof Nansen (F-300) está formada por cinco fragatas:

* KNM Fridtjof Nansen (F310)
* KNM Roald Amundsen (F311)
* KNM Otto Sverdrup (F312)
* KNM Helge Ingstad (F313)
* KNM Thor Heyerdahl (F314)
Sikorsky S-61R

O **Sikorsky S-61R** é un helicóptero de dous motores usado en roles de transporte e busca e rescate. Unha versión desenvolvida a partir do S-61/SH-3 Sea King, o S-61R tamén foi construído baixo licenza por Agusta como o **AS-61R**. O S-61R serviu na USAF como o **CH-3C/E Sea King** e o **HH-3E Jolly Green Giant**, e na Garda Costeria estadounidense como o **HH-3F "Pelican"**.

## Desenvolvemento 
O Sikorsky S-61R desenvolveuse como derivado do seu modelo S-61/SH-3 Sea King. Ten unha fuselaxe revisada substancialmente cunha rampla de carga traseira, un casco convencional aínda que impermeable en vez do casco de barco do S-61, e un tren de aterraxe en triciclo retractable. O deseño da fuselaxe foi usado por Sikorsky para as variantes CH-53 máis grandes, e polo moi posterior (aínda que dun tamaño semellante) S-92.
esquerda|miniatura|Garda Costa de San Francisco.
Sikorsky deseñou e fabricou un prototipo S-61R como unha iniciativa privada voando por vez primeira en 1963. Durante o seu desenvolvemento a USAF pediu o aparello, que foi designado **CH-3C**. A Forza Aérea usou o CH-3C para recuperar pilotos derrubados. A variante **CH-3E** con motores máis potentes aparecería en 1965.

A variante mellorada **HH-3E** seguiría posteriormente, con oito aparellos construídos, e os 50 CH-3E foron convertidos a esta variante. Coñecido como o "Jolly Green Giant", o HH-3E contaba con blindaxe de protección, tanques autoselados, unha sonda de reabastecemiento retráctil, tanques externos desechables, un elevador de alta velocidade e outro equipamento especializado.

## Notas
Selección feminina de fútbol de Cataluña

A **selección feminina de fútbol de Cataluña** é o equipo de fútbol organizado pola Federación Catalá de Fútbol que representa a Cataluña. Non está afiliado á FIFA nin á UEFA polo cal só pode xogar partidos amigábeis.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Pardofelis

***Pardofelis*** é un xénero de mamíferos carnívoros da familia dos félidos, subfamilia dos felinos, propios das selvas do sueste Asiático.

## Taxonomía 
*Pardofelis* é un xénero monotípico, xa que só inclúe unha especie, *Pardofelis marmorata*.

Inicialmente foi clasificada na subfamilia dos panterinos, pero actualmente considérase que se encontra estreitamente relacionada cos membros do xénero *Catopuma*.

Na especie recoñécense dúas subespecies:
* *Pardofelis marmorata marmorata* 
* *Pardofelis marmorat charltoni*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Kingdon, Jonathan (2015): *The Kingdon Field Guide to African Mammals*. Second Edition. Londres: Bloomsbury Publishing. Bloomsbury Natural History. ISBN 978-1-4729-1236-7.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M., eds. (2005): *Mammal Species of the World - A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press, 2 vols. ISBN 978-0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Carnívoros
* Felinos

### Ligazóns externas 
* Big Cats Online
The Beatles (homónimos)

**The Beatles** foi unha banda de rock inglesa dos anos sesenta.

**The Beatles** tamén pode referirse a:
**The Beatles* (álbum), un álbum de 1968 dos Beatles
**The Beatles* (serie de TV), unha serie de televisión animada estadounidense
*"Beatles" (canción), unha canción da banda sueca Forbes
**Beatles* (novela), unha novela de Lars Saabye Christensen
*The Beatles (célula terrorista), unha célula terrorista do Estado Islámico (ISIS)
* "The Beatles", é unha canción do álbum *Yip / Jump Music* de Daniel Johnston
**The Beatles*, son dous álbums da Discografía de The Beatles lanzados por Amiga Records na Alemaña Oriental en 1965 e 1982
Pukkila

**Pukkila** é un municipio de Finlandia situado na rexión de Uusimaa. En 2018 a súa poboación era de 1&nbsp;915&nbsp;habitantes. A superficie do termo municipal é de 145,94&nbsp;km2, dos cales 0,91&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 13,20&nbsp;hab./km².

Limita cos municipios de Myrskylä, Askola, Mäntsälä e Orimattila, este último na rexión veciña de Päijänne Tavastia.

O concello é unilingüe en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Pukkila
Catopuma

[miniatura|240px|*[Catopuma badia* en catividade en Sarawak, Malaisia, en 2005.]]
 
***Catopuma*** é un xénero de mamíferos carnívoros da familia dos félidos, subfamila dos felinos propios da China e a rexión Indomalaia.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1858 polo explorador e naturalista ruso Nikolai Severtzov, en *Rev. Mag. Zool. Paris*, ser. 2, 10: 387.

### Sinónimo 
Ademais de polo nome actualmente válido, o xéneo coñeceuse tamén polo sinónimo:

***Catopuma*** Severtzov, 1858
**Catopuma badia* (Gray, 1874) - gato de Borneo
**Catopuma temminckii* (Vigors & Horsfield, 1827)  
***Catopuma temminckii dominicanorum* (Sclater, 1898)
***Catopuma temminckii temminckii* (Vigors & Horsfield, 1827)
***Catopuma temminckii tristis* (Milne-Edwards, 1872)

## Características 
Ambas as especies son gatos de pequeno tamaño de cor parda avermellada, con marcas máis escuras na cabeza.

## Hábitat e distribución 
Viven en ambientes boscosos do sueste Asiático. O gato de Borneo ten unha distribución limitada á illa de Borneo.

## Evolución 
Orixinariamente pensábase que eran dúas subespecies do mesmo animal, pero análises xenéticas recentes confirmaron que son, inequivocamente, especies separadas.

As dúas especies diverxeron entre elas hai entre 4,95 e 3 millónes de anos, moito antes de que Borneo se separara das illas veciñas.

O seu parente vivo máis próximo é o gato marmorado (*Pardofelis marmorata*), do cal o antepasado común do xénero *Catopuma* diverxeu hai ao redor de 9,4 millóns de anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Kingdon, Jonathan (2015): *The Kingdon Field Guide to African Mammals*. Second Edition. Londres: Bloomsbury Publishing. Bloomsbury Natural History. ISBN 978-1-4729-1236-7.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M., eds. (2005): *Mammal Species of the World - A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press, 2 vols. ISBN 978-0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Carnívoros
* Felinos

### Ligazóns externas 
* Catopuma en Ervolvy .
* Catopuma na EOL.
Something in the Rain

***Something in the Rain*** (en hangul: 밥 잘 사주는 예쁜 누나; romanizado: *Bap Jal Sajuneun Yeppeun Nuna*) é unha serie de televisión surcoreana dirixida por  Ahn Pan-seok e protagonizada por Son Ye-jin e Jung Hae-in. A serie significou a volta de Son Ye-jin á pequena pantalla logo de cinco anos. Emitiuse na canle JTBC cada venres e sábado dende o 30 de marzo até o 19 de maio de 2018. Tamén foi distribuída a través de Netflix na súa versión subtitulada.

A serie foi un éxito comercial e un dos dramas surcoreanos con máis audiencia da historia da televisión por cable.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Campeones del Mundo

***Campeones del Mundo*** é o cuarto álbum da banda galega de punk rock Novedades Carminha, publicado no ano 2016 a través do selo Ernie Records.

## Listaxe de cancións 
## Notas
KNM Maud (A530)

O **KNM Maud (A530)** é un buque loxístico para a subministración de armamento e equipamento para a Real Armada de Noruega. É o buque de maiores dimensións e peso morto das forzas navais de Noruega.

En 2013 o goberno noruegués abriu unha oferta para a construción dun buque loxístico por un orzamento de 150 millóns de euros ao que se presentaron 13 estaleiros. O concurso quedou baleiro xa que ningunha das ofertas chegaba a cumprir os requirimentos técnicos por ese prezo. Na segunda volta presentáronse cinco estaleiros: Bergen Group, Hyunday Heavy Industries, Daewoo, DCNS, Fincantieri e Navantia, baixáronse os requirimentos. O contrato foi adxudicado ao deseño Aegir 18A de Daewoo xa que Navantia superaba en 30 millóns de euros o orzamento.

O proxecto leva varios atrasos acumulados e a última data para a entrega do buque está pendente a finais de 2018.

## Notas
## Ligazóns externas
* Logistics Support Vessel HNoMS Maud
María Valverde

O nome **María Valverde** pode referirse a:

* **María Valverde** (Santiago de Compostela-Montevideo 1959), contralto galega.
* **María Valverde Rodríguez** (Madrid 1987), actriz española.
Espazo Caritel

**Espazo Caritel, Arte e natureza** é un conxunto de museo e parque sito no Caritel (San Martiño de Mondoñedo, Foz).

## Características
O museo contén obras do artista plástico "Caxigueiro", Daniel Río Rubal, nun edificio construído polo arquitecto Xosé D. Moscoso e que tamén alberga o estudo do artista, e o xardín, de 3500 m², onde dispón dunha colección de máis de cen variedades de camelia, amais doutras especies como hortensias, e diversa flora autóctona e especies pouco frecuentes na zona. O conxunto ofrece un lugar onde a escultura, a fotografía e a natureza se xuntan para ofrecer unha defensa de vida e cor ao longo de todo o ano.

Máis visitado na tempada de verán, o xardín ten floración en calquera tempada agás o outono.

## Galería fotográfica 

Ficheiro:Espazo Caritel. Exótico.jpg|alt=Vista parcial do xardín|Vista parcial do xardín
Ficheiro:Espazo Caritel. Floración.jpg|alt=Floración no xardín|Floración no xardín
Ficheiro:Espazo Caritel. En branco.jpg|alt=Resalte do branco|Resalte do branco
Ficheiro:Espazo Caritel. Camelias 1.jpg|alt=Flores azuis|Flores azuis
Ficheiro:Espazo Caritel. Camelia 2.jpg|alt=Camelia|Camelia
Ficheiro:Espazo Caritel. Camelia 1.jpg|alt=Camelia pálida|Camelia pálida
Ficheiro:Espazo Caritel. Camelia 3.jpg|alt=En vermello|En vermello

## Notas
Outlaw King

***Outlaw King*** é un filme Estados Unidos de América de 2018 coescrito, producido e dirixido por David Mackenzie. Conta a historia de Robert the Bruce, o rei escocés do século XIV que comezou unha guerra de guerrilla contra o exército inglés. Está protagonizado por Chris Pine, Aaron Taylor-Johnson, Florence Pugh, Billy Howle, Tony Curran, Callan Mulvey e Stephen Dillane.

Estreouse no Festival Internacional de Cinema de Toronto o 6 de setembro de 2018, e o 9 de novembro de 2018 a través de Netflix.

## Personaxes 
* Chris Pine como Robert the Bruce
* Aaron Taylor-Johnson como James Douglas, Señor de Douglas
* Florence Pugh como Elizabeth de Burgh
* Billy Howle como Eduardo, Príncipe de Gales
*Tony Curran como Angus Macdonald
* Lorne MacFadyen como Neil de Bruce
* Alastair Mackenzie como Lord Atholl
*James Cosmo como Robert de Brus, VI Señor de Annandale
* Callan Mulvey como John III Comyn, Señor de Badenoch
*Paul Blair como Bispo Lamberton
* Stephen Dillane como Eduardo I de Inglaterra
* Steven Cree como Christopher Seton
* Sam Spruell como Aymer de Valence, II conde de Pembroke
* Rebecca Robin como Margarida de Francia
* Stewart Brown como the Ginger.
* Jamie Maclachlan como Roger De Mowbray
*Benny Young como Sir Simon Fraser

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes
Beni Deus

**Venancio Deus Mejuto**, coñecido como **Beni Deus**, nado na Coruña o 12 de decembro de 1919 e finado en Madrid o 16 de marzo de 1989, foi un actor galego que apareceu en preto de 150 filmes.

## Traxectoria 
Era fillo do cantante e futbolista Venancio Deus e irmán do tamén cantante Joaquín Deus.

Deus comezou como xornalista e pasouse ao cine a finais da década de 1940, onde interpretou durante a súa longa carreira, aproximadamente 150 papeis. Traballou cos máis importantes directores do cine español como José Luis Sáenz de Heredia, Juan Antonio Bardem, Edgar Neville, Fernando Fernán Gómez ou Rafael Gil, así como en numerosos filmes do chamado spaguetti western e nalgunhas producións televisivas.

## Filmografía (parcial) 
### Cine 
### Televisión 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*  en IMDb (en inglés).
Paula Vázquez (homónimos)

O nome **Paula Vázquez** pode referirse a:

***Paula Vázquez Picallo**, actriz, modelo e presentadora galega (n. 1974);
***Paula Vázquez Verao**, política galega (n. 1984).
David Mackenzie (director)

**David Mackenzie**, nado en Corbridge o 10 de maio de 1966, é un director de cine escocés e cofundador da produtora con sede en Sigma Films. Realizou dez longametraxes, incluíndo *Young Adam* (2003), *Hallam Foe* (2007), *Perfect Sense* (2011) e *Starred Up* (2013). En 2016, o filme de Mackenzie *Hell or High Water* estreouse en Cannes e foi estreado nos cinemas dos Estados Unidos en agosto dese ano. En outubro de 2016, Mackenzie traballou en *Damnation*, un piloto de televisión para Universal e USA Network. Mackenzie tamén dirixiu o filme histórico para Netflix, *Outlaw King* (2018).
Mackenzie e os seus filmes foron descritos como non encadrados nun xénero ou tipo particular.

## Traxectoria 
Despois de estudar en Duncan de Jordanstone Universidade de Arte e Deseño en Dundee, Mackenzie empezou a dirixir curtas: *Dirty Diamonds* (1994), *California Sunshine* (1997), *Somersault* (1999) e ''Marcie's Dowry* (2000), gañando varios premios internacionais. Presentouse no TIFF en 2002.

Logo adaptou a novela homónima en *Young Adam* (2003). Está protagonizado por Ewan McGregor, Tilda Swinton, Peter Mullan e Emily Mortimer. O filme estreouse en Cannes en 2003, e en 2004 optou ós premios BAFTA. Tilda Swinton e Ewan McGregor gañaron os BAFTAs escoceses polas súas interpretacións. O filme tamén gañou o Premio Michael Powell no EIFF, e estivo nomeado a catro BIFA e varios premios da Academia de Cine Europeo.

## Filmografía 
### Filmes 
**The Last Great Wilderness* (2002)
**Young Adam* (2003)
**Asylum* (2005)
**Hallam Foe* (2007)
**Spread* (2009)
**Perfect Sense* (2011)
**You Instead* (2011)
**Starred Up* (2013)
**Hell or High Water* (2016)
**Outlaw King* (2018)

### TV 
**Damnation* (2017)

### Curtametraxes 
* *Dirty Diamonds* (1994)
* *California Sunshine* (1997)
* *Somersault* (2000)
* *Marcie's Dowry'' (2000)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Sylvia Beach

**Sylvia Beach**, nada en Baltimore (Maryland) o 14 de marzo de 1887 e finada en París o 5 de outubro de 1962, nada co nome de **Nancy Woodbridge Beach**, foi unha libreira e editora estadounidense asentada en Francia, onde foi unha das figuras expatriadas destacadas entre a primeira e a segunda guerra mundial.

É coñecida pola súa libraría parisiense, Shakespeare and Company, onde publicou o libro de James Joyce *Ulises* (1922), e apoiou a edición do primeiro libro de Ernst Hemingway *Three Stories and Ten Poems* (1923).

## Traxectoria
Foi a segunda das tres fillas de Sylvester Beach and Eleanor Thomazine Orbison. A súa irmá máis vella era Holly, e a menor Cyprian. Naceu na casa reitoral do seu pai.  Se ben lle puxeron Nancy pola súa avoa materna, decidiu mudar o nome por Sylvia. Os seus avós maternos eran misioneiros na India, e o seu pai un sacerdote presbiteriano, descendente dunha saga de clérigos. Cando as rapazas eran novas a familia viviu en Baltimore e Bridgeton (Nova Jersey). En 1901 mudáronse a Francia logo de que  Sylvester Beach fose destinado á Igrexa Americana en París, e nomeado director do centro de estudantes estadounidense.. Alí foi acollida pola propietaria, Adrienne Monnier, coa que conviviría e da que sería amante durante 36 anos

En 1956 Beach escribiu *Shakespeare and Company*, unha memoria dos anos de entreguerras que detalla a vida cultural de París, con mencións a James Joyce, D. H. Lawrence, Ernest Hemingway, Ezra Pound, T. S. Eliot, Valery Larbaud, Thornton Wilder, André Gide, Leon-Paul Fargue, George Antheil, Robert McAlmon, Gertrude Stein, Stephen Benet, Aleister Crowley, Harry Crosby, Caresse Crosby, John Quinn, Berenice Abbott e Man Ray entre outros.

Logo do suicidio de Monnier en 1955, Beach tivo unha relación con Camilla Steinbrugge. Seguiu vivindo en París até a súa morte en 1962, e foi soterrada no cemiterio de Princeton. O seu legado ficou arquivado na Universidade de Princeton.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas
* Sylvia Beach Papers na Princeton University Library
* Sylvia Beach Collection  no Harry Ransom Center e a University of Texas at Austin
* Materiais de Sylvia Beach, correspondencia, e The James Joyce Collection na University at Buffalo Libraries
*
Radiocontrol EP

***Radiocontrol EP*** é o terceiro EP da banda galega de noise rock Telephones Rouges, publicado o 16 de maio de 2011 a través do selo Mama Vinyla Records. Está composto por cinco temas gravados no estudio Abrigueiro de Friol en setembro de 2010.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Morte dun miliciano

[miniatura|300x300px|Escultura de [Yigal Tumarkin en Netanya, Israel, baseada na foto.]]
***Morte dun miliciano*** (coñecida en inglés como *Loyalist Soldier*, *Falling Soldier* ou *Loyalist Militia*) é o título dunha das fotografías máis coñecidas da Guerra Civil Española, foi tomada polo fotoxornalista Robert Capa o 5 de setembro de 1936 na localidade cordobesa de Espejo. O soldado retratado é Federico Borrell García, un miliciano anarquista.

Foi publicada por primeira vez no número 447 da revista *Vu* o 23 de setembro de 1936, nunha reportaxe titulada *Comment sont-ils tombés* (*Cómo caeron*), xunto a outra fotografía semellante pero menos coñecida, malia que tivo maior relevancia despois da súa publicación na revista Life o 12 de xullo de 1937, nunha reportaxe titulada *Death in Spain: the civil war has taken 500.000 lives in one year* (*Morte en España: a guerra civil levou 500.000 vidas nun ano*).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Robert Capa
* Federico Borrell García
Salvador José Zapata

**Salvador José Zapata**, nado en Guísamo (Bergondo) o 24 de decembro de 1781 e finado na Habana o 21 de abril de 1854,
## Traxectoria
Emigrou a Cuba a comezos do século XIX e comezou a traballar de axudante nunha botica. Entre 1808 e 1812 estudou farmacia e acadou o título de mestre de farmacia, co que puido abrir o seu propio establecemento.

Tamén o pintor Miguel Melero fixo un retrato del en 1879 que se atopa entre os das figuras ilustres de Cuba na que fora sede da sociedade, e que despois pasou a ser o Instituto de Literatura y Lingüística.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*"El Dr. D. Salvador José Zapata"  en *La Ilustración Gallega y Asturiana por José V. Triay, 20-11-1879. 
*Biografía en *Almanaque gallego'', 1905  
*"El Dr. D. Salvador José Zapata"  en Vida Gallega, polo 25 aniversario do seu falecemento, 30-04-1930.
Askola

**Askola** (en sueco *Mörskom*) é un municipio de Finlandia situado na rexión de Uusimaa. En 2018 a súa poboación era de 4&nbsp;978&nbsp;habitantes. A superficie do termo municipal é de 218,03&nbsp;km2, dos cales 5,61&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 23,43&nbsp;hab./km².

Limita cos municipios de Myrskylä, Mäntsälä, Pornainen, Porvoo e Pukkila, todos eles na súa mesma rexión.

O concello é unilingüe en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Askola
Amazon Alexa

**Amazon Alexa** é un asistente virtual desenvolvido por Amazon, utilizado por primeira vez nos altofalantes intelixentes Amazon Echo e Amazon Echo Dot creados en Amazon Lab126. Conta coa capacidade de interactuar a través da voz, reproducir música, crear listas de tarefas pendentes, establecer alarmas, reproducir podcasts, reproducir audiolibros e prover información en tempo real do clima, tráfico e noticias entre outros. Alexa pode tamén controlar varios dispositivos intelixentes tomando o rol de sistema de automatización do fogar (domótica). Os usuarios poden estender as habilidades de Alexa instalando "skills" (funcionalidades adicionais desenvolvidas por terceiros) que se asemellan a "apps".

A maioría dos dispositivos que incorporan Alexa permiten aos usuarios activar o sistema utilizando unha palabra de activación (por exemplo Alexa ou *Echo*); outros dispositivos (como a app de Amazon Alexa para Android e iOS) requiren que o usuario prema un botón en pantalla para activar o modo escoita de Alexa. Actualmente a interacción e comunicación verbal de Alexa só está dispoñible en inglés, alemán, francés, castelán e xaponés.

Cara a setembro de 2017, Amazon contaba con máis de 5000 empregados traballando en Alexa e produtos relacionados e constitúe un foco moi importante da estratexia de novos produtos da empresa.

## Notas
Forza Aérea de Francia

A **Forza Aérea de Francia** (francés: ''Armée de l'Air Française*) é a Forza Aérea das forzas armadas francesas. Creouse no ano 1909 como o *Service Aéronautique'', unha rama do Exército de Francia, e converteuse nunha rama independente en 1934. Segundo a Ministerio de Defensa francés a Forza Aérea tiña 658 aeronaves en 2014. A Forza Aérea de Francia ten 247 avións de combate: 137 Dassault Mirage 2000 e 110 Dassault Rafale. A principios de 2017 empregaba a 41 160 persoas. A súa reserva está formada por 5 187 persoas.

O xefe de Estado Maior da Forza Aérea Francesa (CEMAA) é un subordinado directo do Xefe do Persoal de Defensa (CEMA).

## Notas
Cas

O topónimo **Cas** pode referirse a:

;En Galiza
***Cas**, lugar de parroquia dos Ánxeles, no concello de Oroso;
***Cas de Moure**, lugar da parroquia de Oleiros, no concello de Carballedo;
***Cas de Pedro**, lugar da parroquia de Santa Cristina de Asma, no concello de Carballedo;
***A Cas do Lugués**, lugar da parroquia de Doroña, no concello de Vilarmaior;
***O Porto de Cas**, lugar da parroquia de Carballo, no concello de Friol;
***Rego dos Cas**, lugar da parroquia dos Remedios, no concello de Mondoñedo;
***Vilar de Cas**, lugar da parroquia de Moreira no concello de Castroverde;
***Vilar de Cas**, lugar da parroquia de Souto de Limia no concello de Muíños.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Ces**, lugar da parroquia de Lousame no concello de Lousame.
Fantasmage LP

***Fantasmage LP*** é o primeiro álbum da banda galega de garage punk Fantasmage, publicado o 29 de abril de 2012 a través do selo Discos Humeantes. O disco foi gravado e mesturado entre decembro de 2011 e xaneiro de 2012 por Manu G. Sanz en Tomiño.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Cais

O topónimo **Cais** pode referirse a:

;En Galiza
***Pascais**, parroquia do concello de Samos;
****Pascais**, lugar de dita parroquia;
***Vila de Cais**, lugar da parroquia de Toldaos no concello do Incio;
***Pascais**, lugar da parroquia de Amiudal, no concello de Avión.
***Picais**, lugar da parroquia de Veiga no concello da Pobra do Brollón.

;Fóra de Galiza

;En Castela e León
***Viladecais**, antigo nome do actual concello de Toural dos Vaos, na comarca do Bierzo, na provincia de León;
****Viladecais**, lugar de dito concello.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Anxos Sobriño

**Anxos Sobriño Pérez**, nada no Rosal en 1971, é unha filóloga galega, presidenta da Coordinadora de Traballadores/as de Normalización da Lingua desde o ano 2016.
## Traxectoria 
Licenciada en Filoloxía Galega pola Universidade de Santiago de Compostela. Traballou no Instituto da Lingua Galega, no Concello do Rosal, na Dirección Xeral de Xustiza da Xunta. Desde 2005 é técnica superior lingüista na Audiencia Provincial de Pontevedra. Preside a CNTL desde o ano 2016.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Entrevista no Proxecto Neo
Susan Brown

**Susan Brown** pode referirse a:
***L. Susan Brown**, escritora, feminista e anarco-comunista canadense.
*Susan Brown (actriz inglesa), nada en 1946.
*Susan Brown (actriz estadounidense) (1932-2018)
Fenestron

[miniatura|300x300px|Fenestron dun [Eurocopter EC135]]
Un **Fenestron** é un rotor de cola protexido dun helicóptero operando como un ventilador canalizado. O termo Fenestron é unha marca rexistrada do fabricante de helicópteros multinacional Airbus Helicopters (anteriormente coñecido como Eurocopter). A propia palabra procede do termo occitano para unha fiestra pequena, que á súa vez deriva da palabra latina *fenestra* (fiestra).

O Fenestron diferénciase dunha cola convencional por estar aloxado integralmente dentro da unidade de cola do helicóptero e, ao igual que un rotor de cola convencional, contrarresta o par do rotor principal. Mentres os rotores de cola convencionais teñen dúas ou catro palas, o Fenestron ten entre oito e dezaoito palas; eses poden ter espazos angulares variables para que o ruído se distribúa a través de diferentes frecuencias. Colocar o ventilador dentro dun conduto ten varias vantaxes sobre un rotor de cola convencional, como a redución de perdas na punta dos vórtices, a redución de ruído, e a proteción do propio rotor de danos de colisión e do persoal de terra dos perigos que ten un rotor tradicional.

Foi primeiro desenvolvido para ser usado nun helicóptero operacional da compañía francesa Sud Aviation (agora parte de Airbus Helicopters), sendo adoptado primeiro polo Aérospatiale Gazelle. Dende entón a compañía (e as súas sucesoras) instalaron Fenestrons a moitos dos seus helicópteros. Outros fabricantes tamén fixeron un uso limitado do Fenestron nalgúns dos seus propios produtos, como o Kamov Ka-60, o Boeing-Sikorsky RAH-66 Comanche ou o Kawasaki OH-1.

## Notas 
## Bibliografía 
* Corda, Stephen. *Introduction to Aerospace Engineering with a Flight Test Perspective.* John Wiley & Sons, 2017. .
* Leishman, Gordon L. "Principles of Helicopter Aerodynamics." Cambridge University Press, 2006. .
Manuel Pérez Taboada

**Manuel Pérez Taboada**, nado en Xeve (Pontevedra) o 19 de agosto de 1917 e finado Francia en 1976, foi un xastre e político galego.

## Traxectoria 
Traballaba nunha xastrería de Andrés Muruais en Pontevedra. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu con outro veciño de Xeve, pasou por Asturias e chegou a Francia. Os falanxistas detiveron ao seu pai e a un dos seus irmáns para tratar de localizalo, pero non o conseguiron, e soltáronos. En Francia casou con Luisa Merino, filla de emigrantes salmantinos que chegaron a París logo da primeira guerra mundial, e axudou a moitos españois.

Durante a ocupación nazi de Francia foi detido en Bordeos en febreiro de 1944. Estivo alí preso até maio, cando foi trasladado ao campo de concentración de Neuengamme, preto de Hamburgo. Estivo a piques de ser fusilado e salvouse a última hora por dicir que era xastre.

Cando foi liberado, volveu coa súa muller, Luisa, a París, onde tivo tres fillas. Cando morreu o seu pai en 1964, tratou de negociar co consulado español unha visita a Pontevedra, pero foille denegada.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "Mi padre nunca se recuperó del campo"
* Manuel Pérez Taboada, de Xeve a preso nun campo de concentración nazi
* Restos do horror nazi buscan dono
Susan Brown (actriz inglesa)

**Susan Brown**, ou **Susan Elizabeth Brown**, nada o 6 de maio de 1946, en Bristol (Gran Bretaña), é unha actriz de teatro e televisión. É coñecida, sobre todo, polo seu papel como Septa Mordane na serie de HBO, Game of Thrones.

## Traxectoria 
Formouse no Rose Bruford College antes de comenza-la súa carreira profesional. Participou en producións teatrais como *The Wild Duck* (Donmar Warehouse), *Henry IV* Partes 1 e 2 , *Playing with Fire* , *Cardiff East* e *The Hour We Knew Nothing of Each* (Teatro Nacional),  *Easter* , *Romeo e Xulieta*, *Ricardo III* e *Bad Weather* (RSC), *Road*, *Ifigenia* (Sheffield Crisol) e *Angels in America.*

Brown interpretou, en outubro de 1993, a "Mrs Dimmock", unha viúva que se que se atopa un canón no episodio *The Peking Gun* da serie *Lovejoy*. Mais para o público internacional, Brown é máis coñecida polo seu papel de Septa Mordane na primeira tempada da serie Game of Thrones. O seu personaxe foi asasinado nos episodios finais da primeira tempada. Tamén tivo un papel secundario, como a coidadora de Margaret Thatcher, June, en *The Iron Lady,* e apareceu en pequenos papeis na serie dramática da BBC, *Call the Midwife* e tamén en *Torchwood* .

## Filmografía 
**Televisión**

### Películas 
### Teatro 
### Audios 
### Videoxogos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
*Ficha en Internet Broadway Database
*Ficha en TV.com
Jämsä

**Jämsä** é unha cidade de Finlandia situado na rexión de Finlandia Central. En 2018 a súa poboación era de 20&nbsp;789&nbsp;habitantes. A superficie do termo municipal é de 1&nbsp;823,90&nbsp;km2, dos cales 252,53&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 13,23&nbsp;hab./km².

Limita cos concellos de Jyväskylä, Keuruu, Kuhmoinen, Luhanka, Petäjävesi. Juupajoki, Mänttä-Vilppula e Orivesi, estes tres últimos na rexión veciña de Pirkanmaa

O concello é unilingüe en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Jämsä
Miguel Cardoso

O nome **Miguel Cardoso** pode referirse a:

* **José Miguel Azevedo Cardoso** (Trofa 1972), adestrador.
* **Miguel Filipe Nunes Cardoso** (Lisboa 1994), futbolista.
Profelis

***Profelis*** é un xénero de mamíferos carnívoros da familia dos félidos, subfamilia dos felinos.

É un xénero monotípico, xa que so inclúe unha especie, *Profelis aurata*.

### Etimoloxía 
O nome científico *Profelis* está fomado polo elemento do latín científico *pro-*, derivado da preposición latina *prō*, 'diante de', e o substantivo latino *fēlis*, 'gato'. Literalmente 'o primeiro gato', ou 'o antepasado dos gatos'.

### Sinónimos 
Ademais de polo nome que lle adxudicou Severtzov, o xénero coñeceuse tamén polo sinónimo:
* *Chrysailurus* Severtzov, 1858

### Subespecies 
Na única especie do xénero recoñécense dúas subespecies:
* ***Profelis aurata*** (Temminck, 1827)
** *Profelis aurata aurata*  (Temminck, 1827)
** *Profelis aurata cottoni*  (Lydekker, 1907)

### Unha taxonomía moi discutida: *Caracal* e *Profelis* 
Durante moitos anos considerouse a *Caracal* como un xénero monotípico, isto é, que só comprendía unha única especie, *Caracal caracal*, o caracal, e así aparece en case toda a bibliografía. Así mesmo, tradicionalmente, incluíuse a *Caracal aurata* no xénero *Felis* ou no *Profelis*.

Pero datos moleculares recentes revelan inequivocamente que o caracal, o serval e *Caracal aurata* están intimamente ligados. E análises xenéticas moi recentes mostraron que o caracal, *Caracal aurata* e máis o serval están estreitamente relacionados pola súa xenética, e que diverxeron dun antepasado común hai aproximadamente 5,4 millóns de anos. Polo tanto, suxeriuse incluír a todos eles dentro do xénero *Caracal*.

Este criterio foi aceptado polos autores da *Lista vermella* da Unión Internacional para a Conservación da Natureza (UICN) para *Caracal aurata*. Polo tanto, segundo a UICN, o xénero comprede estas dúas especies:
**Caracal aurata* 
**Caracal caracal* - o caracal

## Filoxenia 
Desde 2006, as relacións filoxenéticas do caracal e outros gatos relacionados establecéronse como se indica a continuación:

Pero aínda hoxe moitos autores, como vimos, recoñecen a *Profelis* como xénero independente. 
 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Kingdom, Jonathan (2004): *The Kingdon Pocket Guide to African Mammals*. Princeton, New Jersey, USA: Princeton University Press. ISBN 978-0-6911-2239-7.
* Kingdon, Jonathan & M. Hoffmann (eds.) (2015): *The Kingdon Field Guide to African Mammals.  Volume V: Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses*. Second Edition. Londres: Bloomsbury Publishing. Bloomsbury Natural History. ISBN 978-1-4729-1236-7.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M., editors (2005): *Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference* (3rd ed.). Baltimore, Maryland, USA: Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8221-0.

### Outros artigos 
* Felinos
* *Caracal*
* *Caracal aurata*

### Ligazóns externas 
* *Profelis* na EOL.
* *Profelis* no GBIF.
* *Profelis* no NCBI.