open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nature

***Nature*** é unha das máis antigas e famosas revistas científicas. O seu primeiro número foi publicado o 4 de novembro de 1869. A diferenza doutras non está especializada en ningún campo en concreto, publicando artigos nunha ampla variedade de temas, aínda que a súa principal área é a bioloxía. O seu principal competidor é a revista *Science*.

## Historia e características 
Cunha periodicidade semanal, Nature é publicada en Reino Unido pola compañía *Nature Publishing Group* subsidiaria de *Macmillan Puiblishers*. Nature ten oficinas en Londres, Nova York, San Francisco, Washington, D.C., Tokyo, París, Múnic e Basingstoke, e dispón de correspondentes propios na maioría dos países industrializados. A editorial publica tamén varias revistas especializadas baixo o nome de Nature como *Nature Neuroscience*, *Nature Methods* e *Nature Structural and Molecular Biology* entre outros.

A revista é lida por científicos e investigadores de todo o mundo sendo a maior parte dos artigos exposicións de traballos de investigación moi técnicos. Con todo tamén inclúe editoriais e noticias científicas de carácter xeral así como artigos sobre política científica en diferentes países, críticas de libros técnicos e de divulgación e artigos sobre a historia e o futuro dalgunhas disciplinas científicas.

Para a maioría dos científicos publicar en Nature constitúe unha marca de prestixio. A revista rexeita en torno ao 95 % dos artigos que lle son enviados (*peer review*). Os artigos publicados aparecen en ocasións apuntados pola prensa xeral e considérase que se atopan na fronte da investigación científica. Algúns artigos famosos publicados por Nature foron:

* O descubrimento da estrutura do ADN en dobre hélice por James Watson e Francis Crick en 1953.
* O descubrimento do primeiro planeta extrasolar 51 Pegasi b por Mayor e Queloz en 1995.

Os artigos publicados en Nature sométense a un rigoroso sistema de arbitraxe por expertos internacionais na área aos que a revista pide a súa opinión sobre os artigos enviados. En casos dubidosos algúns dos experimentos son repetidos por outros científicos confidencialmente antes da publicación. Os editores da revista realizan tamén un importante rastrexo determinando se o artigo é ou non de interese xeral e se está ou non entre os temás de interese científicos superior. A pesar de todos estes filtros algúns artigos publicados pola revista constituíron famosos escándalos ao demostrarse a falsidade dos resultados presentados. Tales foron os casos da *memoria da auga* ou a *fusión fría*.

En 2007 esta revista xunto con *Science* foi galardoada co Premio Príncipe de Asturias de Comunicación e Humanidades.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de *Nature* .
* *Nature Clinical Practice Oncology* .
Premio Esquío de poesía

O **Premio Esquío de poesía** é un premio de poesía organizado pola Sociedad de Cultura Valle-Inclán de Ferrol desde 1981.

## Historia
Até o ano 2007 estivo apoiado economicamente por Caixa Galicia a través da Fundación Caixa Galicia, contando cun dos maiores premios económicos do Estado español para certames de poesía. Dende a edición de 1985 conta con dúas convocatorias diferentes, unha en galego e outra en español, cada unha dotada cun premio en metálico e a publicación da obra na Colección Esquío de poesía. Poucos anos despois da primeira convocatoria instituíron un accésit en cada un dos apartados. No ano 2007 a Fundación Caixa Galicia retirou o apoio económico ao premio, impedindo que se puidese convocar. Porén, a Sociedad de Cultura Valle-Inclán logrou, a finais dese mesmo ano, involucrar o Concello de Ferrol e sacar as bases para a edición de 2008, aumentando tamén levemente o premio económico.
## Gañadores
## Véxase tamén
### Bibliografía
**A grande aventura do libro, contada por el mesmo*, Deputación de Ourense, Santiago de Compostela, 2013, ISBN 978-84-941165-1-3.
Aha

**Aha** foi o segundo faraón da I dinastía exipcia, c. 3007-2975 a. C. (segundo von Beckerath).

Chamado **Atotis** por Manetón, segundo Sexto Xulio Africano e Eusebio de Cesarea, **Teti** na lista Real de Abidos e **it**(t) no Canon de Turín.

Manetón outórgalle 57 anos de reinado (Africano), ou 27 anos segundo (Eusebio).

Fillo de Menes, segundo Africano. Proviniente do Alto Exipto, casou coa princesa Neithotep do Baixo Exipto, a súa esposa principal, aínda que o seu fillo e sucesor, Djer, nacería dunha concubina.

Na Pedra de Palermo indícase que durante o seu reinado mantivéronse relacións comerciais con Canaán e que fixo a guerra en Nubia e Libia.

Segundo Manetón, Atotis, mandou edificar un palacio en Menfis e practicou a arte do medicamento, escribindo tratados sobre a técnica de abrir os corpos.

## Construcións da súa época 
* Mandou edificar un palacio en Menfis (Manetón)
* En Sais, no Baixo Exipto, mandou erixir un templo dedicado a Neith
En tempos do reinado de Aha dátanse dous grandes complexos funerarios en Naqada e Saqqara
* Unha monumental mastaba (base de 53 m x 26 m), en Naqada, pertencente ao rei ou a súa esposa.
* A tumba S3357 en Saqqara, previamente atribuída a Aha, parecida a unha mastaba (base de 41,6 m x 15,5 m e 5 m de altura)
Probablemente foi enterrado na tumba B10-B15-B19, na necrópole de Umm el-Qaab, en Abidos

## Testemuños da súa época 
O seu nome, Aha, atópase en numerosos obxectos descubertos en Abidos e Saqqara.

Nas tablillas de marfil véselle celebrando posibles festas conmemorativas da unificación do país. Segundo W. Helck unha das placas móstralle matando a un home, en sacrificio ritual.

Unha tablilla de madeira, do Museo Exipcio do Cairo, procedente da necrópole real de Abidos, traduciuse como: "Golpear aos nubios por Horus Aha. Nacemento de *Jenty-Imentyu*. Fundación da fortaleza de *Her-Peher-Ihu*" (Vandier)

* Inscrición nun recipiente da tumba Z2 en Zawyet el-Aryan (Dunham)
* Impresións de selo da tumba 3357 en Saqqara (Emery)
* Recipiente de pedra co seu nome da tumba 3036 en Saqqara (Emery)
* Recipiente de calcita co seu nome de Helwan (Saad)
* Impresións de selo na primeira tumba preservada con "fachada de palacio" en Naqada (de Morgan)
* Fragmento dunha vasilla de cristal de roca, UC11751A (Museo Petrie) http://www.accessingvirtualegypt.ucl.ac.uk/detail/details/index_non_login.php?objectid=UC__11751__A&accesscheck=%2Fdetail%2Fdetails%2Findex.php

## Outras hipóteses 
Von Beckerath identificouno con Menes, outros eruditos con Narmer, ou ambos os dous, e por iso considerábano o primeiro faraón e o fundador da dinastía I. Actualmente considéranse estas hipóteses obsoletas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Aha  (en inglés)
AZERTY

[350px|miniatura|[Distribución de teclado AZERTY]]
[miniatura|350px|AZERTY [Bélxica|belga ]]

O **teclado AZERTY** é unha distribución de teclado que se utiliza nalgúns países francófonos. Ten varias diferenzas co teclado QWERTY:
* A e Q están intercambiadas.
* Z e W están intercambiadas.
* M móvese da dereita da N á dereita da L (no canto de coma/punto e coma (US) Diérese/acento (É) etc.).
* Os díxitos 1-0 da fila superior ocupan as mesmas teclas, pero para escribilos debe pulsarse **shift** (maiúsculas). A posición por defecto úsase para mostrar vogais acentuadas en minúsculas.

O teclado francés AZERTY en Windows non cumpre cos estándares da lingua Francesa. A Imprimerie Nationale recomenda o uso de maiúsculas acentuadas, pero non hai teclas dedicadas para mostrar À Ç É È, ou as marcas de cita francesas «» e ?? (os procesadores de texto en francés maioritariamente converten a estes caracteres as comiñas dobres). Ademais ten símbolos, tanto en estado normal como premido de maiúsculas, que raramente se usan (por exemplo § µ 2), que poderían transferirse ao mapa de teclado con AltGr pulsado. Nun teclado US, a tecla á esquerda de 1 vén con acento grave / acuse ( ` / ) ( º / ª É, ` / ¬ UK), pero un AZERTY belga produce 2 / 3.

## Disposicións de teclado 
Existen as seguintes disposicións de teclado AZERTY:
* Teclado francés
* Teclado belga : na década dos 80 créase esta variante sobre o francés, onde algúns símbolos cambian de posición (? ! - _ = §).

En países nos que se fala outro idioma ademais de francés úsanse outras distribucións de teclado, ata para escribir francés.
* Canadá
** Teclado francocanadense, QWERTY. Deseñado para escribir principalmente en francés, e tamén en inglés.
** Teclado canadense multilingüe, QWERTY. Deseñado para escribir principalmente en inglés e secundariamente en francés.
* Suíza
** Teclado francosuizo, QWERTZ. Deseñado para escribir principalmente en francés e tamén en alemán.
** Teclado suízo alemán, QWERTZ. Deseñado para escribir principalmente en alemán e tamén en francés

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* QWERTY
* QWERTZ
* Teclado Dvorak

### Ligazóns externas 
* Norma do Goberno de Quebec sobre teclados de computador
Jürgen von Beckerath

**Jürgen von Beckerath**, nado o 19 de febreiro de 1920, é un eminente exiptólogo alemán. É un dos primeiros eruditos no Imperio Novo e o Terceiro período intermedio de Exipto, xunto con Kenneth Kitchen. Beckerath é moi coñecido pola súa obra cos nomes dos reis exipcios e o seu estudo cronolóxico do Antigo Exipto.

## Publicacións
* *Tanis und Theben, historische grundlagen der Ramessidenzeit in Ägypten*, n°16, Ägyptologische forschungen, J.J.Glückstadt, 1951;
* *Untersuchungen zur politischen Geschichte der zweiten Zwischenzeit in Ägypten*, Glückstadt, 1964;
* *Untersuchungen zur politischen Geschichte der Zweiten Zwischenzeit in Ägypten*, Munchen-Berlin, 1965;
* *Chronologie des pharaonischen Ägypten. Die Zeitbestimmung der ägyptischen Geschichte von der Vorzeit bis 332 v. Chr.*, Münchner Ägyptologische Studien, Bd. 46. Éditeur Philipp von Zabern, Mainz, 1997, ISBN 3-8053-2310-7;
* *Handbuch der altägyptischen Königsnamen*, Münchner Ägyptologische Studien (MÄS), Bd. 49. Philipp von Zabern, Mainz, 1999, ISBN 3-8053-2591-6.
Daniel Zueras

**Daniel Zueras Herreros**, nado en Zaragoza o 13 de novembro de 1980, é un cantante aragonés de pop e dance. A súa música é unha mestura Pop/Dance e R&B, con influencias da electrónica dos anos 80. Foi concursante do concurso musical de Telecinco *Operación Triunfo 2006*, quedando en segundo posto, por detrás de Lorena.

## Traxectoria 
Desde moi pequeno quixo dedicarse ó mundo da música. Fillo dun axente comercial e dunha cociñeira, estudou solfexo e piano. Gústalle correr pero, sobre todo, cantar. Antes de ingresar en Operación Triunfo traballaba como camareiro os fins de semana nun cine da capital aragonesa, pero sempre quixo dedicarse á música, sendo o seu ídolo Mariah Carey. No 2006 chegou a súa oportunidade.

### Operación Triunfo 
En 2006, Daniel presentouse aos cástings de Barcelona, nos que pasou tódalas probas ata que lle deron a feliz noticia de que era un dos 20 finalistas que actuarían na Gala 0 de Operación Triunfo con Jesús Vázquez.

Dende o inicio do concurso Daniel caracterizouse na Academia pola súa doce voz, coa que interpretou temas Pop e baladas, coma "Otra vez" (de Coti con Paulina Rubio), "Unchained Melody", de Righteous Brothers, "Last Christmas" de George Michael, "Blue Velvet", de Bobby Vinton, ou "Me & Mrs. Jones", de Billy Paul. Daniel conseguiu o segundo posto, por diante de Leo e a poucos votos de Lorena, gañadora do concurso.

### *Siempre sale el sol* 
Despois de pasar varios meses traballando entre Roma e Madrid, o seu álbum debut, compaxinándoo cos concertos de Operación Triunfo, o 23 de abril de 2007 saíu ó mercado, *Siempre sale el sol* un disco con temas pop, dance e R&B.

Unha semana antes publicárase o primeiro single do disco (16 de abril), que se titula "No quiero enamorarme". Dende esa data o videoclip tivo moita repercusión entre o público, debido a que nese vídeo saen escenas con contidodo sexual (un trío entre Daniel, unha moza e un mozo). O vídeo, segundo Daniel, pretendía romper coa imaxe de mozo inocente que se lle deu na Academia. En Youtube, o videoclip tivo máis de 628.080 visualizacións en 7 meses.

Durante os primeiros 5 meses no mercado, Daniel vendeu 25.000 copias do seu disco *Siempre sale el sol*, que chegou a ocupar o posto #31 das listas de vendas españolas.

Zuelas recibiu un premio como Artista Revelación do 2007, outorgado polo Grupo Vocento, pola súa trayectoria musical.

## Discografía 
### Álbums 
* *Lo mejor de Daniel y OT* (2006)
* *Siempre Sale El Sol* (2007)

### Sinxelos 
* "No Quiero Enamorarme" (2007)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* DanielZuerasFanClub.com - Páxina web do Club De Daniel Zueras 
* Web de BBVA - Daniel - Páxina web de blueBBVA, sección de Daniel Zueras 
* DanielZuerasWeb.com - Páxina web NON oficial de Daniel Zueras.
* Portalmix.Daniel  - Páxina web de Portalmix con datos de Daniel.
* Revista Daniel Zueras - Páxina web da revista Daniel Zueras
Den

[dereita|miniatura|200px|Den: tablilla [epónimo|epónima ]]

**Den**, ou **Udimu**, foi o quinto faraón da primeira dinastía de Exipto de c. 2914-2867 adC (von Beckerath).

Manetón denomínao **Usafais**, segundo Xulio Africano e Eusebio de Cesarea e atribúenlle 20 anos de reinado. Aínda que Kaplony cre que puido chegar ata 45 anos.

* A Pedra de Palermo menciona que baixo o seu reinado houbo un empadroamento xeral do país e numerosas festas relixiosas.
* Foi o primeiro faraón en usar o título de rei do Alto e Baixo Exipto.
* Do mesmo xeito que os seus predecesores realizou numerosas expedicións bélicas, especificamente contra as tribos nómades do Sinaí.
* Atopáronse numerosos obxectos na súa tumba, incluíndo unha tablilla onde aparece cumprindo ritos relixiosos destinados a repetir a coroación, Heb Sed, e xa que logo, renovar o poder real.

Dreyer atopou na tumba T de Umm el-Qaab, Abidos, unha inscrición cos nomes de Narmer, Aha, Djer, Djet, Den e Meit-Neit, e nesa orde, confirmando a nomenclatura e sucesión destes faraóns.

## Construcións 
Son asignadas a Den tres edificacións en Saqqara e unha en Abidos.
* A tumba 3035, a maior tumba real datada no período predinástico.
* A tumba 3036, posibelmente a dunha raíña.
* A tumba 3506.
* A tumba T, onde foi enterrado, na necrópole de Umm el-Qaab, en Abidos. O chan da súa tumba está pavimentado con granito vermello, sendo a primeira vez en Exipto que esta dura pedra úsase como material de edificación.

## Testemuños da súa época 
[dereita|miniatura|152px|Casiña de marfil atopada nunha tumba de [Abu Roash (preto do Cairo) da época do rei Den. Museo do Louvre]]
* Tumba T en Abidos (a tumba do rei).
* Inscricións e impresións do selo da tumba 3035 en Saqqara (Emery).
* Impresións do selo da tumba 3036 (dono quizais un funcionario chamado Anjka) en Saqqara (Emery).
* Impresións de selo da tumba 3038 en Saqqara (Emery).
* Inscricións da tumba 3504 en Saqqara (Emery).
* Impresións de selo da tumba 3506 en Saqqara (Emery).
* Impresións e inscricións do selo da tumba 3507 en Saqqara (Emery).
* Impresións de selo da tumba X en Saqqara (Emery).
* Inscrición en tinta nun tarro e de selo dun cemiterio en Saqqara (Macramallah).
* Inscricións de selo de tumbas en Abu Roash (Montet).
* Impresións de selo de Helwan (Saad).
* Fragmento de tableta de madeira, co nome Semty, Abidos, UC 36720 (Museo Petrie).
* Aixola de cobre co nome de Dyer, tumba 461, Abidos, UC 16172 (Museo Petrie).
O papiro máis antigo coñecido está en branco, e descubriuse na tumba de *Hemaka*, o visir do faraón Den, na necrópole de Saqqara.
## Véxase tamén
Anedjib

**Anedjib** foi o sexto faraón da primeira dinastía de Exipto de c. 2867-2861 adC (von Beckerath).

Manetón denomínao **Miebidos** (Xulio Africano) ou **Niebais** (Eusebio de Cesarea) e di que reinou 26 anos.

O Canon Real de Turín asignoulle 74 anos.

**Merbiapen** é o primeiro rei rexistrado na Lista Real de Saqqara.

Manetón comenta que é o fillo do anterior faraón. Unha das súas esposas foi Betrest, a nai do seu seguidor, Semerkhet, xeralmente considerado como usurpador.

O seu nome atópase con frecuencia borrado das inscricións, feito atribuído ao seu sucesor Semerkhet, o que indicaría un período de turbulencias políticas.

A Pedra de Palermo menciona que realizou unha expedición militar contra os nómades e cítalle como fundador de varias cidades.

## Construcións 
Dátanse de época de Anedjib dúas edificacións, en Saqqara e Abidos.
* A tumba S3038 en Saqqara, localizado ao norte das tumbas reais, con forma de **pirámide de chanzos**.
* A tumba de Andyib, tumba X, na necrópole de Umm o-Qaab, en Abidos, que é relativamente pequena e sinxela.

## Testemuños da súa época 
* Tumba X en Abidos (a tumba do rei)
* Impresións de selo na tumba 3038, a tumba de Nebetka, en Saqqara (Emery)
* Impresións de selo dunha tumba en Helwan (Saad)
* Impresión de selo dunha tumba en Abu Roash (Montet)
* Impresión de selo de Abidos co nome do rei (Petrie)
* O seu nome atopouse impreso na necrópole de Umm o Qaab, Abidos (Dreyer)
Claudio Pato

**Claudio Luís Pato Díaz**, nado en Ourense o 24 de agosto de 1962, é un poeta galego.

## Traxectoria 
Participou en diversas publicacións colectivas xunto co Grupo Bilbao de poetas galegos en Madrid. Colaborou nas revistas *Dorna*, *Madrygal* e *Loia*. Tamén participou no libro *Xuro que nunca volverei pasar fame* (2003), elaborado polas Redes Escarlata, organización da que é membro.

No ano 2009, co motivo da celebración do Día das Letras Galegas, participou no proxecto de acción poética, "A Revolta das Letras" en Santiago de Compostela.

## Obra 
### Poesía 
* *Se o bruído e o amonal na casa das abellas*. 1991.
* *Libro de Xacobe*. 1992.
* *O almorzo do pintor de iconos Andrei Rublev*. Xerais, 1997.
* *Unha vida de traballo nos bosques do cánabo*. Xerais, 2002.
* *Como estás?*. Estaleiro editora, 2011.
* *Draga*, 2018.
* *corona* e a inxunción das n articulacións (libres)*, Saurobuks, 2022.
### Obras colectivas 
**Comercial. Poesía galega en Madrid*. Río Xuvia, 1998.
**Poetas galegos en Madrid*. Ediciós do Castro, 2001.
**Xuro que nunca volverei pasar fame*. Difusora, 2003.
**XXV Festival da Poesia no Condado. Sem as mulheres nom há revoluçom*, 2011, S. C. D. Condado.
**Vivir un soño repetido. Homenaxe a Lois Pereiro*, 2011, Asociación de Escritores en Lingua Galega, libro electrónico.
**De Cantares Hoxe. Os Cantares Gallegos de Rosalía de Castro no século XXI*, 2015, Fundación Rosalía de Castro/Radio Galega.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* “As mans poden, pese ao peso da historia do patriarcado, acariñar”, entrevista en Praza Pública.
Sexto Xulio Africano

**Sexto Xulio Africano**, nado en Xerusalén sobre o 160 e finado sobre 240, foi un historiador e apoloxista helenista de influencia cristián-africana.
## Traxectoria 
Naceu en *Aelia Capitolina* (antiga Xerusalén). Foi oficial ao servizo do emperador Septimio Severo. Alexandre Severo encargoulle organizar unha biblioteca para el en Roma. Estableceu certa amizade con Oríxenes. Viviu en Nicópole, Palestina (Emaús) de onde foi bispo "segundo a tradición" (cousa posibelmente falsa). Morreu en Xerusalén cara ao ano 250.
### Obras
Escribiu unha obra chamada *Crónicas* (cronografía), a primeira historia sincrónica do pobo grego e xudeu, desde a data da Creación (-5500 segundo os seus cálculos) ata a época de Heliogábalo (221). Os cinco libros das súas *Crónicas*, dos que só perduran algúns fragmentos, son referencia obrigada para os escritores Eusebio de Cesarea, Xurxo Sincelo, Cedreno, o redactor da *Crónica Paschale* e outros posteriores. Xulio Africano copiou de Manetón, adaptándoo á súa mentalidade de cristián africano, redactando con afán apoloxético máis que de historiador.
## Notas
573

## Acontecementos 
### Asia 
* Fundación do reino Mon de Hongsavadi en Birmania.
* Inicio do reinado de To Po, kaghan dos türüks (turcos) orientais (até 581)
* O rei persa Cosroes I toma a cidade fronteiriza de Daraa, o que abre a guerra entre Persia e Bizancio.

### Europa 
* O rei visigodo Leovixildo, conquista a rexión de Sabaria (actuais provincias de Salamanca e Zamora, aproximadamente), territorio até entón controlado polo reino suevo.
** En Toledo declárase unha peste bubónica, que provoca miles de mortes.
* Batalla de Arfderydd: Gwenddoleu ap Ceidio é vencido e morto por unha coalición de bretóns guiada por Peredyr Arueu Dur.

## Nacementos 
* Abu Bakr, futuro sogro de Mahoma e futuro califa do islam.
* Jing, emperador da dinastía Zhou do Norte, na China.

## Mortes 
* Narsés, xeneral bizantino de Xustiniano I.

## Outros 
* Declárase unha epidemia de peste no Imperio bizanttino, que durara até o seguinte ano de 574.

Historia ano a ano
653

## Acontecementos 
* Recesvinto, é único rei dos visigodos (até 672), ao falecer o co-rei Khindasvinto.
* Decembro - VIII Concilio de Toledo.
* Sixeberto II, novo rei de Essex.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Khindasvinto, rei visigodo.
* Rodoaldo, soberano dos longobardos, asasinado.
* Anna de Anglia Oriental (ou 654).

## Outros 
* O bispo galego Vincibil asiste ao Concilio VIII de Toledo.

Historia ano a ano
Piri Reis

[miniatura|dereita|200px|Fragmento do [Mapa de Piri Reis.]]

**Piri Reis** ou **Pīrī Re’īs**, anteriormente **Hājjī Mehmet**, nado en Gallípoli, na actual Turquía, no ano 1465 e decapitado en Exipto en 1554, foi un almirante, mariño e cartógrafo turco otomán.

## Traxectoria 
Discípulo e sobriño de Kemal Reis, empezou a aprender a navegar ós doce anos. Foi un home de gran cultura, xa que era quen de falar, ademais da súa lingua nativa, árabe, grego, castelán e portugués. Participou en numerosas guerras contra a república de Venecia entre os anos 1499 e 1502, ademais de contra os cabaleiros de Rodas e os mamelucos de Exipto (1523).

miniatura|esquerda|200px|Mapa de figuración dos fondos mariños de Piri Reis. Segundo o seu autor inclúe *"todas as costas, as illas poboadas ou desérticas, os ríos, as rochas a flor de auga ou baixo a agua, os bancos de area (...)"*

Sitiou Xibraltar por ordes do sultán otomán pero terminou aceptando un suborno que lle ofreceron os sitiados. O gobernador de Exipto, Alí Bajá, tivo conocemento disto e mandou chamar a Reis para que explicase a súa actitude, pero este negouse, polo que Bajá mandou detelo e condenalo a morte no cadafalso. Tiña 89 anos.

### Obra 
A súa maior obra foi o Kitab-i Bahriye ("Libro das Materias Mariñas"), un atlas náutico que contén o famoso Mapa de Piri Reis, dedicado ó sultán Solimán o Magnífico en 1525, recuperado en 1929 e conservado na actualidade no Museo Topkapı Sarayı, no Palacio de Topkapi en Istanbul.

Na actualidade o seu famoso e enigmático mapa dos contornos orientais de Suramérica constitúe unha auténtica ícona nacional para Turquía. Tanto é así que aparece no reverso dos billetes de dez millóns de liras.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mapa de Piri Reis
Fobos (lúa)

**Fobos** ou **Marte I** é un satélite de Marte descuberto o 18 de agosto de 1877 polo norteamericano Asaph Hall desde o observatorio de Washington. Fobos é o satélite máis grande de Marte, aínda que só ten uns 27&nbsp;km de diámetro e está, por tanto, entre os máis pequenos do sistema solar. Ten un período de 7 horas e 39 minutos e pasa polo ceo do planeta vermello 3 veces ao día. A súa superficie componse de rocha rica en carbono e po, e está moi marcada por cráteres, o meirande deles denominado *Stickney* que foi o resultado da colisión con outro obxecto que estivo a piques de esnaquizar esta lúa.

Fobos sempre presenta a mesma cara a Marte debido ás forzas de marea que o planeta exerce sobre o seu satélite. Esta mesma forza provoca que Fobos se achegue cada vez máis a Marte. Esta proximidade (6.000&nbsp;km da superficie de Marte, sendo así o satélite máis próximo ao seu corpo primario) indica que Fobos está sentenciado: nuns 40 millóns de anos caerá sobre Marte provocándolle un novo cráter na súa superficie ou, pola contra, poderíase destruír sen ter que precipitarse sobre o planeta creando un anel de pequenos corpos en órbita.

Ao igual que Deimos, pénsase que Fobos é un asteroide que na súa órbita quedou atrapado pola forza gravitacional de Marte.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lúas de Marte
* Deimos

### Ligazóns externas 
* Estudo de Fobos e Deimos por afeccionados
* Captura de Fobos e Deimos por afeccionados
* Fotografía de Fobos e Deimos, tomada por afeccionados con cámara CCD
Tritón (lúa)

**Tritón** é un satélite natural de Neptuno que se encontra a 4.500 millóns de quilómetros da Terra. Posiblemente sexa o astro máis frío do Sistema Solar (-235&nbsp;°C).

## Descuberta e características 
Descuberto por William Lassell en 1846, só 17 días despois do propio descubrimento do planeta, debe o seu nome ao deus Tritón da mitoloxía grega. Está desfigurado por violentas erupcións volcánicas e a súa superficie xeouse e fundeuse repetidamente, quedando así sucada dunha rede de enormes gretas.

Tralo paso do Voyager 2 polas súas proximidades, unhas enigmáticas imaxes revelaron o que parecían ser géyseres de nitróxeno líquido emanados dende a súa superficie xeada. Este descubrimento mudou o concepto clásico do vulcanismo xa que, ata entón, supoñíase que os corpos xélidos non deberían estar xeoloxicamente activos. Tritón demostrou que para que houbera actividade xeolóxica basta cun medio fluído, sexa rocha fundida, nitróxeno ou auga.
Xapeto (lúa)

**Iapeto** ou ocasionalmente **Xapeto**, é  o terceiro satélite natural máis grande de Saturno, o undécimo máis grande no Sistema Solar, e o astro máis grande no Sistema Solar que carece de equilibrio hidrostático. Iapeto é famoso pola súa dramática coloración en dúas tonalidades: de movemento de rotación sincronizado co seu movemento arredor de Saturno, a grandes trazos, a parte frontal da súa superficie é escura, cuberta de po con baixo albedo, con compoñente carbónica, mentres a parte posterior é clara, xeo sen recubrir de po que reflicte moi ben a luz, con temperaturas polo tanto máis baixas. Os descubrimentos realizados pola sonda *Cassini* en 2007 revelaron outras características curiosas, como a existencia dunha inmensa cordilleira ecuatorial que percorre tres cuartas partes do diámetro da lúa, uns 1600 km.

## Notas
Xapeto

O nome de **Xapeto** pode referirse a:

***Xapeto**, un satélite do planeta Saturno

***Xapeto**, na mitoloxía grega, un dos Titáns
Dione

**Dione** (*Διώνη*) é unha lúa de Saturno descuberta por Cassini no ano 1684. Debe o seu nome á titánide Dione, da mitoloxía grega. Tamén é coñecido como **Saturn&nbsp;IV**. Cassini chamou ás catro lúas descubertas por el (Tetis, Dione, Rea e Xapeto) *Sidera Lodoicea* ("as estrelas de Luís") na honra do rei Lois XIV.

## Notas
Yellow Pixoliñas

**Yellow Pixoliñas** foi un grupo de rock de Monforte de Lemos, na provincia de Lugo. Foi un dos expoñentes da escena musical da cidade, tradicionalmente dinámica no aspecto musical.

## Historia 
A banda formouse en 1987 por Tico, Ton, Perico, Xabier e Juan. Pouco despois Juan abandona o grupo por discrepancias co resto. Pasado un tempo fichan outra persoa que toque a guitarra, pola necesidade dun solista, e o elixido é Manolo. Manolo dura pouco tempo por problemas de saúde e substitúeo Franki (1990). Un ano máis tarde Thierry entra a tocar o teclado dándolle así máis liberdade a Tico (vocalista e teclista), pechando a formación definitiva de Yellow Pixoliñas.

Con influencias do punk inglés e do ska entre outros estilos, elaboraban as súas letras en galego, facendo uso tamén do castelán e do inglés; enmarcados no posteriormente bautizado como *rock bravú* para definir a unha serie de grupos, como Os Resentidos de Antón Reixa, Los Berrones, Os Diplomáticos de Monte-Alto ou Heredeiros da Crus; maioritariamente de orixe galega e asturiana, tiñan como característica común o uso de letras combativas e un sentido do humor orientado ao rural; posteriormente o grupo decidiu desmarcarse desa corrente, debido á súa, segundo eles, marcada politización.

A súa colaboración no Xabarín Club abriulles un público máis amplo. O grupo disolveuse a finais dos anos 90, tras rexeitar a oferta de fichar por unha multinacional. Actualmente, algúns dos seus compoñentes residen en Monforte de Lemos, onde compaxinan os seus negocios particulares con diversos grupos musicais de grande aceptación local; así Thierry e Franki tocan en Doc Magoo's mentres que Tico tocou durante unha época en Lapanaback. Na súa vila organizouse un concerto-homenaxe ao desaparecido grupo, no que participaron músicos doutras formacións.

## Discografía 
* *Galician people speak Galego* (1992)
* *Lacon lover* (1994)
* *Non pises a herba*! (1996)

## Membros 
* **Tico** (vocalista)
* **Thierry** (teclista) 
* **Franki** (guitarrista)
* **Ton** (guitarrista)
* **Tito** (baixista)
* **Xabier** (batería)

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Rock Bravú, a pasión que quema o peito* (Xavier Valiño, Ed. Xerais, Vigo) ISBN 84-8302-367-9
* *Música sen fronteiras Galicia-norte de Portugal* (Varios autores) ISBN 84-453-3560-X
### Ligazóns externas 
* Myspace Oficial de Yellow Pixoliñas
* Artigo Yellow pixoliñas
*O bravú naceu nos bares, artigo sobre o Rock bravú en *Vieiros* (12 de decembro de 2005).
Febe (lúa)

**Febe** é un satélite de Saturno. Foi descuberto polo astrónomo estadounidense William Henry Pickering en 1898. Posúe un diámetro de 220 km. A súa distancia sobre Saturno é de 12&nbsp;954&nbsp;000&nbsp;km e a súa masa é de 4.0e+18 kg. A lúa ten unha inclinación da súa órbita de 175.3 º. Reflicte só o 6 % da luz solar que recibe. Tarda nove horas en completar unha rotación sobre o seu eixo.

Orbita sobre Saturno nuns 18 meses (550,4 días) en dirección contraria á dos outros satélites, nun plano máis próximo ao eclíptico que o plano ecuatorial de Saturno.
Hiperión

**Hiperión** é un satélite de Saturno, o sétimo satélite clásico en orde de distancia desde o planeta, e o oitavo en tamaño, próximo a Titán. Distínguese pola súa forma irregular, estar cheo de cráteres, a súa rotación caótica e a súa órbita excéntrica, así como polo súa aparencia parecida a unha esponxa.

Está en órbita a unha distancia media de 1.481.000 km, realizando unha volta en pouco máis de vinte e un días e seis horas. De forma relativamente irregular, ten un diámetro de arredor de 300 km e unha masa mil veces inferior á nosa Lúa. A súa densidade é extraordinariamente baixa, polo que na súa maior parte debe estar cheo de cavidades.

Hiperión foi descuberto en 1848 polos astrónomos William C. Bond e o seu fillo George P. Bond, e independentemente por William Lassell.

Probablemente está formado na súa maioría por xeo de agua. As últimas análises feitas pola sonda Cassini-Huygens constataron que cerca do 40% do satélite está baleiro e confirmaron que Hipérion está composta principalmente de xeo, con poucas masas rochosas, como pode ser indicado pola súa baixa densidade.

## Nome 
O seu nome provén de Hiperión, un Titán na mitoloxía grega. Tamén se lle chama **Saturno VII**.

O descubrimento de Hiperión ocurreu pouco despois de que John Herschel suxerira os nomes clásicos para os outros seis satélites previamente coñecidos. W. Lassell, quen encontrou Hiperión dous días despois que os Bond, xa aceptara a denominación de Herschel para os satélites de Saturno e por ende suxiriu o nome Hiperión. Tamén publicou os seus resultados antes que os Bond.

## Características físicas 
A superficie de Hipérion é totalmente irregular e chea por cráteres, o que deixa a lúa parecida a unha esponxa. Unha posible explicación para a súa irregularidade na forma é que Hipérion sexa un fragmento doutro corpo maior que se quebrou nun pasado distante. Hipérion demostra ter baixo nivel de albedo (cerca de 0,3), o que indica que o material está cuberto polo menos dun estrato escuro. Iso pode axudar na descuberta da súa orixe, xa que posúe un material escuro de mesma coloración encontrada en Xapeto. A súa coloración é mais avermellada que Febe.

### Morfoloxía 
Hiperión é un dos corpos con forma irregular máis grandes do sistema solar. Está cuberto por cráteres espallados uniformemente pola súa superficie. O maior cráter de impacto ten 121.57&nbsp;km km de diámetro e 10.2&nbsp;km de profundidade. Os cráteres están recheos por un material escuro e avermellado, composto por varias cadeas de hidróxeno e carbono. Crese que a porosidade existente nos cráteres axuda a mantelos inalterados co paso do tempo. a sonda confirmou tanto a estrutura porosa a modo de esponxa como a presenza de auga en forma de xeo.

O 28 de novembro de 2010 a nave Cassini-Huygens pasou a uns 75.000 km de Hiperión e tomou máis imaxes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
*Páxina da NASA sobre o sistema solar
540

## Acontecementos 
### Asia 
* O rei de Himyar (Iemen), Abraha, monta unha expedición contra o santuario pagán da Meca.
* Cosroes I, rei de Persia, reemprende a guerra con Xustiniano, rei bizantino, invadindo Siria : Antioquía, a cidade máis importante nesa altura, é saqueada e os traballadores metalúrxicos de Antioquía son deportados para Persia.

### Europa 
* Hordas de hunos e búlgaros entrados no imperio bizantino, saquean Grecia.
* O xeneral bizantino Belisario conquista Milán e máis a capital dos ostrogodos, Rávena.
* Os francos invaden a provincia Tarraconense en Hispania.

## Nacementos 
* Gregorio I o Grande, papa (data probábel de nacemento; † 604)
* Xoán de Biclaro (*Johannes Biclarensis*), escritor e eclesiástico hispano (m. 621).

## Mortes 
* Vitixes, rei dos ostrogodos.

## Outros 
*

Historia ano a ano
Bilurico maculado

O **bilurico maculado** *(Actitis macularius)* é unha ave de ribeira que cría en Norteamérica. Aparece esporadicamente como divagante en Europa. Co bilurico bailón, especie europea moi próxima coa que pode hibridar nas ocasións excepcionais nas que individuos illados dunha especie se atopan cos da outra, forma o xénero *Actitis*.

## Nome científico 
O seu nome científico orixinal era *Tringa macularia*. Cando se lle mudou o xénero a *Actitis*, algúns autores conservaron o adxectivo na súa forma feminina (*Actitis macularia*), sen ter en conta que o correcto sería co xénero masculino de *Actitis*, polo que o correcto sería *Actitis macularius*. Outros autores incluíron a especie nos xéneros *Tringoides*, *Totanus*, e mesmo *Actites* ou *Aetitis* (orth. errs.).

## Descrición 
miniatura|

Os adultos teñen as patas, máis axiña curtas, de cor amarelada e o bico laranxa coa punta negra. O corpo é castaño pola parte superior e branco con manchas negras por embaixo. Os exemplares adultos fora da época de cría non teñen manchas negras na parte inferior, e son moi semellantes ós do bilurico bailón, dos que se diferencian polo debuxo das ás, visible cando voan, que é menos definido, e pola cor das patas, que na especie europea son.
As especies do xénero *Acititis* teñen un xeito característico de voar, a pouca distancia da tona da auga.

## Distribución 
miniatura|esquerda
Á súa zona de cría está situada en zonas preto de augas doces na maior parte do Canadá e nos Estados Unidos. Pasan o inverno no sur dos estados Unidos e en Suramérica. Coma a especie irmá non son aves gregarias e é raro velos formar grandes bandos.

## Costumes 
Os biluricos maculados aliméntanse na auga ou na terra, localizando as presas pola vista e apañándoas co bico. Comen insectos (que en ocasións capturan en voo), pequenos crustáceos e outros invertebrados. Mentres se alimentan poden identificarse polos seus movementos característicos da cabeza, unha especie de reverencias, e polo aspecto bailópn do corpo.

As femias poden aparellarse con máis dun macho, ocupándose estes da incubación dos ovos.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Actitis-macularia-004.jpg|Bilurico maculado
Ficheiro:Spottedsandpiperusda.jpg|Bilurico maculado con plumaxe invernal
Actitis macularius MHNT.ZOO.2010.11.147.9.jpg |Museum specimen 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* [O bilurico maculado na "lista vermella de especies ameazadas" da IUCN(https://gl.wikipedia.org/wiki/Uni%C3%B3n_Internacional_para_a_Conservaci%C3%B3n_da_Natureza)]
* Información sobre a especie  (inglés)
* Información e fotos (inglés)
Freituxe

Como topónimo **Freituxe** pode referirse a:

;En Galiza
***Freituxe**, parroquia do concello de Bóveda;
****Freituxe**, lugar de dita parroquia;
***Freituxe**, lugar da parroquia de Loureiro, no concello de Samos.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Tango (homónimos)

**Tango** pódese referir a:

* **Tango arxentino**, baile e música riopratense;
* **Tango brasileiro**: Estilo popular no Brasil de finais do século XIX e comezos do XX, evolución do maxixe e relacionado co choro, por influencia do tango arxentino perdeu o seu nome.
* **Tango**, un palo ou modalidade de cante do flamenco;
* **Tango de Finlandia**, variante finesa do tango;
* **Tango de carnaval**, composición musical dos coros do entroido de Cádiz;
* **Tango**, a letra T no alfabeto fonético da OTAN;
* **Tango 01**, denominación utilizada para referirse ó avión presidencial da Arxentina;
* **Tango** nome do balón de fútbol utilizado nos mundiais da Arxentina 78 e España 82;
* **Tango**, nome dun programa televisivo no que actuou Sancho Gracia.
* **Tango**, un dos pseudónimos do cantante arxentino *Tanguito* (José Alberto Iglesias Correa).
* **¡Tango!** película de 1933 dirixida por Luis J. Moglia Barth. Foi o arranque do cine sonoro comercial arxentino.
* **Tango**, película de 1988 dirixida por Carlos Saura;
Tollo

O topónimo **Tollo** pode referirse a:

;En Galiza
***Tollo**, lugar da parroquia de Goián, no concello de Tomiño.

;Fóra de Galiza

;En Italia
***Tollo**, comuna da provincia de Chieti.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Tiollo**, lugar da parroquia de Bóveda de Amoeiro, no concello de Amoeiro.
Premio da Crítica de poesía galega

O **Premio da Crítica de poesía galega** é un premio literario de España que, desde 1976, concede a Asociación Española de Críticos Literarios dentro da convocatoria anual do Premio da Crítica, e onde se valora o que se considera o mellor poemario escrito en galego, publicado no ano anterior.

## Premiados

*1976: Celso Emilio Ferreiro, por *Onde o mundo se chama Celanova*.
*1977: Xosé Luís Méndez Ferrín, por *Con pólvora e magnolias*.
*1978: Salvador García-Bodaño, por *Tempo de Compostela*.
*1979: Eduardo Moreiras, pol' *O libro dos mortos*.
*1980: Xohana Torres, por *Estacións ao mar*.
*1981: Claudio Rodríguez Fer, por *Tigres de ternura*.
*1982: Xoán Manuel Casado, pol' *O libro de Caldelas*.
*1983: Vítor Vaqueiro, pol' *A fraga prateada*.
*1984: Miguel Anxo Fernán-Vello, por *Seivas de amor e tránsito*.
*1985: Antón Avilés de Taramancos, por *Cantos caucanos*.
*1986: Xosé María Álvarez Cáccamo, pol' *Os documentos da sombra*.
*1987: Xavier Rodríguez Baixeras, pol' *A gándara da noite*.
*1988: Ramiro Fonte, por *Pasa un segredo*.
*1989: Luís González Tosar, por *Remol das travesías*.
*1990: Fermín Bouza Álvarez, por *Labirinto de inverno*.
*1991: Gonzalo Navaza, por *Fábrica íntima*
*1992: Xavier Rodríguez Barrio, por *Antiga claridade*.
*1993: Xulio López Valcárcel, por *Memoria de agosto*.
*1994: Xosé Luís Méndez Ferrín, por *Estirpe*.
*1995: Ramiro Fonte, por *Luz de mediodía*.
*1996: Pilar Pallarés, por *Livro das devoracións*.
*1997: Xavier Rodríguez Baixeras, por *Beira norte*.
*1998: Yolanda Castaño, por *Vivimos no ciclo das Erofanías*
*1999: Manuel Álvarez Torneiro, por *Luz de facer memoria*.
*2000: Gonzalo Navaza, por *Libra*
*2001: Manuel Forcadela, por *Refutación da musa*.
*2002: Xavier Seoane, por *Dársenas do ocaso*.
*2003: Xulio López Valcárcel, por *Casa última*.
*2004: Miguel Anxo Fernán-Vello, por *Territorio da desaparición*.
*2005: Román Raña, por *As metamorfoses do túnel*.
*2006: Manuel Vilanova, pol' *A Esmeralda Branca*.
*2007: Helena de Carlos, por *Vigo*.
*2008: Chus Pato, por *Hordas de escritura*.
*2009: Luz Pozo Garza, por *Deter o día cunha flor*.
*2010: Marga do Val, pol' *A cidade sen roupa ao sol*.
*2011: Olga Novo, por *Cráter*.
*2012: Manuel Álvarez Torneiro, por *Os ángulos da brasa*.
*2013: Berta Dávila, por *Raíz da fenda*.
*2014: Gonzalo Hermo, por *Celebración*.
*2015: María do Cebreiro, por *O deserto*.
*2016: Eva Veiga, por *Soño e vértice*.
*2017: Lupe Gómez, por *Camuflaxe*.
*2018: Pilar Pallarés, por *Tempo fósil*.
*2019: Olga Novo, por *Feliz idade*.
*2020: Ana Romaní, por *A desvértebra*.
*2021: Medos Romero, por *O sol era Ela*
*2022: Yolanda Castaño, por *Materia*
*2023: Antón Lopo, por *Diarios / 1. Azul Monforte.* 
*2024: Daniel Salgado, por *Poemas realistas.*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Premio da Crítica Española
*Premio da Crítica de narrativa galega
Millán, Sober

**San Nicolao de Millán** é unha parroquia pertencente ó concello de Sober, na provincia de Lugo. Segundo o INE, en 2025 tiña 49 habitantes (26 homes e 23 mulleres), distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación a 2011, cando tiña 46 habitantes.

Limita ao norte coa parroquia de Canaval, ao sur coa parroquia de Proendos, ao leste coa parroquia de Arroxo e ao oeste coas parroquias de Vilaescura e Rosende.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Millán 
### Parroquias de Sober 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Sober
Fractura mineral

Unha **fractura mineral** é cada unha das formas que pode adoptar a superficie pola cal rompe un mineral que foi golpeado. As fracturas caracterízanse pola súa forma, brillo e textura, cuxos factores contribúen á identificación do mineral. Así, aténdose ao brillo, a fractura pode ser vítrea, resinosa, cérea etc.; a textura exprésase dicindo que a fractura é compacta, laminar etc. A forma constitúe o criterio máis útil. Os minerais tenaces dan unha fractura rugosa; a dos outros minerais é plana, escamosa ou cónica.

A obsidiana, o sílex pirómaco e outros minerais ten unha fractura concoidal: a superficie é cóncava ou convexa, como a cuncha dos moluscos bivalvos e, do mesmo xeito que ela, presenta estrías concéntricas.

Ás veces, nos materiais cristalinos, os cristais individuais fractúranse sen que se divida o corpo. Dependendo da substancia, unha fractura pode reducir a resistencia do material ou inhibir a transmisión da luz (cristais ópticos).
Escala de Pauling

A **escala de Pauling** é unha clasificación da electronegatividade dos átomos. Débelle o seu nome a Linus Pauling.

Nela, o elemento máis electronegativo (flúor), ten un índice de 4, mentres que o menos electronegativo (francio) leva un valor de 0,7. Os demais átomos levan asignados valores intermedios.

Globalmente pode dicirse que a electronegatividade aumenta de esquerda a dereita na táboa periódica dos elementos e que decae cara a abaixo. Deste xeito os elementos de forte electronegatividade están na esquina superior dereita da táboa.

## Táboa 
Táboa periódica da electronegatividade usando a escala de Pauling.
Rea

**Rea** pode referise a:
* a deusa da mitoloxía grega **Rea**, unha titánide filla de Urano e Xea, e esposa de Cronos;
* **Rea**, unha sacerdotisa coa que Heracles tivo un fillo, Aventino;
* o satélite de Saturno **Rea**;
* **Rea Silvia**, a nai de Rómulo e Remo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Rhea
Premio da Crítica de narrativa galega

O **Premio da Crítica de narrativa galega** é un premio literario de España que, desde 1976, concede a Asociación Española de Críticos Literarios dentro da convocatoria anual do Premio da Crítica, e onde se valora a que se considera mellor obra en prosa escrita en galego, publicada no ano anterior (a partir de 1978 os premios adxudícanse sempre ao ano seguinte da publicación dos libros).

## Premiados 

*1976: Carlos Casares, por *Xoguetes pra un tempo prohibido*.
*1977: Silvio Santiago, por *O silencio redimido*.
*1978: Xoán Ignacio Taibo, por *Homes de ningures*.
*1979: Álvaro Cunqueiro, pol' *Os outros feirantes*. 
*1980: Xavier Alcalá, por *Fábula*.
*1981: Alfredo Conde, por *Breixo*.
*1982: Víctor F. Freixanes, pol' *O triángulo inscrito na circunferencia*.
*1983: Camilo Gonsar, por *Desfeita*.
*1984: Alfredo Conde, por *Xa vai o grifón no vento*.
*1985: Lois Xosé Pereira, pol' *As horas de cartón*.
*1986: Antón Risco, por *Memorias dun emigrante*.
*1987: Ricardo Carvalho Calero, por *Scórpio*.
*1988: Víctor F. Freixanes, pol' *O enxoval da novia*.
*1989: Manuel Rivas, por *Un millón de vacas*.
*1990: Xavier Queipo, por *Ártico*.
*1991: Xosé Luís Méndez Ferrín, por *Arraianos*. 
*1992: Salvador García-Bodaño, pol' ''Os misterios de monsieur d'Allier*.
*1993: Suso de Toro, por *Tic-tac*.
*1994: Xurxo Borrazás, por *Criminal*.
*1995: Xesús Manuel Valcárcel, por *Capitán Lobo Negro*.
*1996: Carlos Casares, por *Deus sentado nun sillón azul*.
*1997: Xosé Carlos Caneiro, por *Un xogo de apócrifos''.
*1998: Manuel Rivas, pol' *O lapis do carpinteiro*.
*1999: Xosé Luís Méndez Ferrín, por *No ventre do silencio*.
*2000: Suso de Toro, por *Non volvas*.
*2001: Xosé Vázquez Pintor, pol' *A memoria do boi*.
*2002: Carlos Casares, pol' *O sol do verán*.
*2003: Xabier López, por *A vida que nos mata*.
*2004: Xesús Constela, pol' *As humanas proporcións*.
*2005: Teresa Moure, por *Herba moura*.
*2006: Manuel Rivas, pol' *Os libros arden mal*.
*2007: Luís Rei Núñez, pol' *O señor Lugrís e a negra sombra*.
*2008: Marcos Calveiro, por *Festina lente*.
*2009: Xabier Quiroga, pol' *O Cabo do mundo*.
*2010: Víctor F. Freixanes, por *Cabalo de ouros*.
*2011: Antón Riveiro Coello, por *Laura no deserto*.
*2012: Begoña Caamaño, por *Morgana en Esmelle*.
*2013: Anxos Sumai, por *A lúa da colleita*
*2014: Xabier Quiroga, por *Zapatillas rotas*.
*2015: Manuel Rivas, por *O último día de Terranova*.
*2016: Isaac Xubín, por *Non hai outro camiño*.
*2017: Emma Pedreira, por *Bibliópatas e fobólogos*.
*2018: Antón Lopo, por *Extraordinario*.
*2019: Berta Dávila, por *Carrusel*.
*2020: Inma López Silva, por *O libro da filla*.
*2021: Diego Ameixeiras, por *O cervo e a sombra*.
*2022: Brais Lamela, por *Ninguén queda*.
*2023: Manuel Veiga Taboada, por *Perder a bestas.*
*2024: Manuel Rivas, por *Tras do ceo.*

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Premio da Crítica Española
*Premio da Crítica de poesía galega
### Bibliografía 
*
Configuración electrónica

[dereita|miniatura|upright=1.5|[Orbital atómico e orbital molecular dun electrón.]] 
[miniatura|Un [Modelo atómico de Bohr|diagrama de Bohr do litio.]]
En química, a ** configuración electrónica** é o modo no cal os electróns están ordenados nun átomo. Como os electróns son fermións están suxeitos ao principio de exclusión de Pauli, que di que dous fermións non poden estar no mesmo estado cuántico á vez. Polo tanto, no momento en que un estado é ocupado por un electrón, o seguinte electrón debe ocupar un estado mecanocuántico diferente.

No átomo, os estados estacionarios da función de onda dun electrón (os estados que son función propia da ecuación de Schrödinger H? = E? onde H é o hamiltoniano) denomínanse orbitais, por analogía coa clásica imaxe dos electróns orbitando ao redor do núcleo. Estes estados teñen catro números cuánticos: *n*, *l*, *m* e *s*, e, en resumo, o principio de exclusión de Pauli quere dicir que non pode haber dous electróns nun mesmo átomo cos catro valores dos números cuánticos iguais. Os máis importantes destes son o *n* e o *l*.

## Valores dos números cuánticos 
O primeiro número cuántico *n* (chamado ás veces pico principal) corresponde aos diferentes niveis de enerxía permitidos ou niveis cuánticos; os valores que toma son 1, 2, 3, 4,... Para n=1 tense o nivel de menor enerxía. Nalgúns casos (por exemplo en espectroscopia de raios X) tamén se denotan como K, L, M, N,... O segundo número cuántico *l* corresponde ao momento angular do estado. Estes estados teñen a forma de harmónicos esféricos, e polo tanto descríbense usando polinomios de Legendre. A estes subniveis, por razóns históricas, asígnaselles unha letra, e fan referencia ao tipo de orbital (s, p, d, f).
Rhea

**Rhea** pode referise a:
*'*Xénero *Rhea***, xénero de aves non voadoras, coñecidas coma ñandús;
***Rhea ou Rea**, deusa da mitoloxía grega;
***Rhea ou Rea**, un satélite de Saturno.
## Persoeiros 
***Rhea Perlman*', Nova York, 1948, unha actriz estadounidense.