open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Laura Davila

**Laura Davila Pena**, nada en Boiro en 1995, é unha matemática e profesora galega.

## Traxectoria 
Licenciada en Matemáticas pola Universidade de Santiago de Compostela e doutora pola mesma universidade, recibiu en decembro de 2022 o YoungWomen4OR como unha das 12 investigadoras máis brillantes no campo da investigación operativa en matemáticas.

## Notas
Xacobe Medina

**Xacobe Medina Dacasa**, nado en Pontevedra en 2000, é un músico, licenciado en filosofía e escritor galego.

## Traxectoria 
Estudou violín e viola no CMUS Manuel Quiroga de Pontevedra e, aos 14 anos, era violinista titular da Orquesta de Niños Sinfónica de Galicia. Entre o 2015 e 2016 compuxo pequenas obras que foron interpretadas polo coro Luís García Limeses e a orquestra do Conservatorio de Pontevedra. 

## Obra 
### En galego 
#### Ensaio 
* *Adral da Filosofía* (2018). Edición de autor. 196 páxs. ISBN 978-84-09-05249-3. Co mesmo formato dos *Adral* do seu bisavó Filgueira Valverde. 
* *Breve historia da normativización do galego (a verdade tras o Decreto Filgueira)* (2024). Silleda: Fervenza. 88 páxs. ISBN 978-84-19840-15-8. Prólogo de Fina Casalderrey.

#### Narrativa 
* *Memorias dun profesor* (2020). Silleda: Fervenza. 108 páxs. ISBN 978-84-18136-02-3. Relatos.
* [miniatura|Presentando *Lembranzas dun mestre subversivo* no [Museo de Pontevedra con Xesús Alonso Montero, María de Mar Carballo Feijoo e Fran Alonso, 2023.]]*Lembranzas dun mestre subversivo* (2023). Vigo: Xerais. 200 páxs. ISBN 978-84-1110-304-6. ePub: ISBN 978-84-1110-320-6. Novela.

### En castelán 
* *La vida actual según los dioses* (2017). Edición de autor. 114 páxs. ISBN 978-84-9946-563-0.

## Vida persoal 
É bisneto de Xosé Filgueira Valverde.
[miniatura|Presentación de *Breve historia da normativización do galego* no [Museo de Pontevedra, con Rafael Domínguez e Fina Casalderrey, 1/3/2024]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha do autor en Xerais
Eleccións parlamentarias de Andorra de 2019

As **eleccións parlamentarias de Andorra** celebráronse o 7 de abril de 2019 para elixir os 28 escanos do Consello Xeral de Andorra.
## Trasfondo 
Os Demócratas por Andorra obtiveron a maioría absoluta nas eleccións de 2015 e Antoni Martí foi reelixido Primeiro Ministro de Andorra. En decembro de 2017, Josep Pintat, xunto cos dous membros da Unió Laurediana e dous membros de Ciudadanos Comprometidos, abandonou o grupo liberal.

Antoni Martí non pode ser reelixido, xa que a Constitución limita o cargo a dous mandatos consecutivos completos.

## Sistema electoral 
As eleccións xerais ríxense por un principio de voto paralelo. Cada elector ten que emitir dous votos en dúas urnas diferenciadas: 

* Un voto é para elixir a dous conselleiros por cada unha das 7 parroquias nas que se divide o país para un total de 14. 

* O outro voto é para elixir 14 conselleiros a nivel nacional por escrutinio proporcional.
Cada 4 anos vótase nas Cortes Xerais

Unha mesma persoa non pode aparecer como candidata a unha lista nacional e unha parroquial, nin tampouco en dúas parroquias diferentes.

## Candidaturas 
### Circunscrición nacional 
Os partidos ou coalicións que se presentaron á circunscrición nacional, no que se elixen 14 conselleiros por representación proporcional, foron:

### Circunscricións parroquiais 
Os partidos ou coalicións que se presentaron ás circunscripcións parroquiais, onde se elixen os dous candidatos da lista mais votada de cada parroquia, son:

## Enquisas de opinión 
## Resultados 
### Resultados das circunscricións parroquiais 
350px|center

### Resultados da circunscrición nacional por parroquia 
350px|center

### Conselleiros elixidos 
## Formación de goberno
Xavier Espot de Demócratas por Andorra foi escollido o 15 de maio de 2019 (38 días logo das eleccións) como presidente do Goberno de Andorra, o sétimo da historia do país e o sexto dende a aprobación da Constitución (1993). Espot foi elixido na primeira rolda de votacións por maioría absoluta, grazas ao voto dos 11 conselleiros do seu partido, mais  os catro de Liberales de Andorra e os dous de Ciudadanos Comprometidos.

Así foi como Andorra obtivo un goberno tripartito entre DA, L'A e CC.

Espot superou en votos ao candidato socialdemócrata, Pere López, que recibiu os sete votos dos conselleiros do seu partido. Mentres, os catro conselleiros de Tercera Vía abstivéronse.

## Notas
Eileen Ivers

**Eileen Ivers**, nada en Nova York o 13 de xullo de 1965, é unha violinista estadounidense.

## Traxectoria
De pais irlandeses, Ivers creceu no Bronx e asistiu *ao St. Barnabas High School*. Durante a súa infancia pasou os veráns en Irlanda e comezou a tocar o violín aos nove anos, titorizada polo violinista irlandés Martin Mulvihill. Fixo unha xira con Mick Moloney (músico e estudoso das raíces musicais americanas, irlandesas, galegas e africanas) e a súa banda Green Fields of America, fundada en 1977. Graduouse *cum laude* no Iona College de Nova York e completou un posgrao en Matemáticas.

Foi fundadora da banda Cherish the Ladies, coa que gravou varios discos e realizou xiras durante varios anos.

En 1994 publicou o seu primeiro álbum *Eileen Ivers – Traditional Irish Music*. En 1995, substituíu o violinista no espectáculo de danza e música tradicional irlandesa *Riverdance* de Bill Whelan e realizou varias xiras co grupo.

No ano 2000 participou no Festival de Ortigueira. En 2002 colaborou na banda sonora da película *Gangs of New York,* en 2003 actuou no Festival Intercéltico de Lorient. En 2005 participou no disco *25* de Milladoiro.

## Discografía 
### Álbums solistas 
* *Eileen Ivers – Traditional Irish Music* (1994)
* *So Far (1979–1995)* (1995)
* *Wild Blue* (1996)
* *Crossing the Bridge* (1999)
* *Eileen Ivers and Immigrant Soul* (2003)
* *An Nollaig: An Irish Christmas* (2007)

### Colaboracións 
* *Riverdance: Music from the Show* (1995)
* *Song of the Irish Whistle* de Joanie Madden (1996) 
* *The Fiddling Ladies* de The Chieftains no álbum *Tears of Stone* (1999)
* *Becoming* de Micheál Ó Súilleabháin (1998)
* *Celtic Solsticie* de Paul Winter (1999)
* *Lament for Stalker Wallace* - Gangs of New York Soundtrack (2002)
* *Seed* (2003)
* *New York Town* de Black 47 no álbum *New York Town* (2004)
* *25.* Álbum de Milladoiro (2005)
* *Voice of Hope* de Tommy Fleming
* *Absolutely Irish*, compilación de varios artistas (2008)
* *Into the Deep: America, Whaling & The World* de Brian Keane (2010) 
* Banda sonora da serie de televisión Copper de Brian Keane (2013) 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* VIGOFOLK: Biografía de Eileen Ivers 
* http://www.eileenivers.com/ Sitio oficial
Presidente de Xeorxia

thumb|220px|Bandeira do presidente de Xeorxia.

O **presidente de Xeorxia** (en ) é o xefe de estado e xefe das Forzas de Defensa de Xeorxia. Tamén lidera a administración interna do país e a política exterior do Estado. A Constitución de Xeorxia establece que debe asegurar a unidade e a integridade do país e a actividade das institucións do Estado. Ata antes das emendas á Constitución en febreiro de 2004, asumía tamén a xefatura de Goberno.

O actual presidente de Xeorxia é Mikheil Kavelashvili desde decembro de 2024.

A expresidenta Salome Zourabichvili é a primeira muller elixida neste posto na historia do país. É tamén a última persoa en ser elixida de maneira directa. Tras unha reforma constitucional adoptada a finais de 2017, en 2024, cando expire o mandato de Zurabishvili, o cargo será elixido polo Parlamento.

Esta é a lista dos presidentes de Xeorxia, despois da independencia do país.

## Notas 
* ¹ – entre o 14 de novembro de 1990 e o 14 de abril de 1991, Gamsakhurdia usou o título "Xefe do Consello Supremo".
* ² – durante o seu mandato, Shevardnadze usou o título "Xefe do Consello de Estado"

## Véxase tamén 
* Primeiro ministro de Xeorxia
21ª edición dos Premios Mestre Mateo

[miniatura|300px|Auditorio Municipal de [Ourense, onde se celebrou a gala.]]
A **21ª edición dos Premios Mestre Mateo** galardoou as producións audiovisuais de Galicia de 2022 e celebrouse o 11 de marzo de 2023. Durante a cerimonia, a Academia Galega do Audiovisual presentou os Premios Mestre Mateo en 26 categorías. A cerimonia celebrouse no Auditorio Municipal de Ourense e foi presentada por Lucía Veiga, Javier Veiga e Iolanda Muíños. Entregaron os premios Alba Mancebo, Arturo Fernández, Mayka Braña, Noelia Rey, Adrián Castiñeiras, María Mera, Trisha Fernández, Monti Castiñeiras, Isabel Naveira e Tito Asorey.

*O corpo aberto*, dirixido por Ángeles Huerta, gañou 12 galardóns, entre eles o de mellor filme, mellor director e mellor guión. A serie de televisión *Rapa* foi a seguinte produción con máis premios, sumando 4 galardóns, incluíndo mellor serie e mellor actriz.

## Premios 
[miniatura|dereita|150px|[Tamar Novas, mellor actor.]]
[miniatura|dereita|150px|[Federico Pérez, mellor actor secundario.]]
[miniatura|dereita|150px|[Berta Ojea, mellor actriz secundaria.]]
Os gañadores son os que aparecen en primeiro lugar e destacados en **letra grosa**.

## Premios especiais 
### Premio de Honra Fernando Rey 
* Nani García

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Palmarés oficial na Web da Academia Galega do Audiovisual
Labirintos de pedra na Illa Bolshoi Zayatsky

Os **labirintos de pedra da illa Bolshoi Zayatsky** son un grupo de 13 ou 14 labirintos da illa Bolshoi Zayatsky, unha das illas Solovetsky no Óblast de Arkhangelsk, Rusia. A falta de estudos arqueolóxicos estándar, un grupo de investigación de San Petersburgo teoriza que os labirintos teñen uns 2500 anos de antigüidade, segundo a súa orientación, o seu suposto uso ritual e os cambios na dirección do cénit no solsticio ao longo da historia. A maioría dos investigadores dubidan de que sexan tan vellos; a gran maioría dos labirintos desta zona datan máis cedo da Idade Media.

Ademais dos labirintos, hai máis de 850 montes de pedras na illa Bolshoi Zayatsky, ademais de moitos outros conxuntos de pedra, como un símbolo de pedra con raios radiais, posiblemente representando o sol. Todos os labirintos concéntranse nunha área de 0,4&nbsp;km2 na parte occidental da illa. Outro enorme complexo de pedras no outeiro de Sopka, na parte leste da illa, non inclúe ningún labirinto.

En total, hai 35 labirintos (coñecidos como *vavilons* - "Babilóns" - no dialecto local) nas illas Solovetsky. Todos foron feitos de pedras locais. As escavacións nas moreas de pedra deron partes de ósos.

## Características 
miniatura| Un dos labirintos de menor tamaño.|esquerda|275x275px
Medindo entre 6 e 25.4&nbsp;metros de diámetro, os labirintos están feitos na súa maioría de pedras (c.30-40&nbsp;cm de diámetro) colocados nunha fila. 

As filas están retorcidas en forma de espiral; moitas veces hai dúas espirais encaixadas unha na outra, o que foi comparado con "dúas serpes coa cabeza no medio mirándose unha á outra".

De forma intermitente ao longo da espiral hai montóns de pedras máis grosos ou anchos; os extremos das espirais tamén son máis anchos.

As entradas están xeralmente nos lados sur dos labirintos, pero tamén se poden atopar nas partes suroeste, leste ou oeste. 

Os labirintos teñen cinco tipos de escenarios, pero cada un só ten unha entrada que tamén serve de saída.

## Finalidade 
A función dos axustes de pedra non está clara. Unha suxestión é que poderían simbolizar unha fronteira entre este mundo e o inframundo e que o labirinto pode ser usado para rituais específicos para axudar ás almas dos mortos a viaxar a outro mundo. Outra hipótese é que as configuracións puideran servir de modelo para equipos de pesca complexos.
Ficheiro:RUS-2016-Bolshoi Zayatsky Island-Stone labyrinth 01.jpg|
Ficheiro:Zayatsky 03.jpg|
Ficheiro:Stone labyrinth in winter.jpg|
Ficheiro:Zayatsky 04.jpg|
Ficheiro:Big stone labyrinth.jpg|

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Виноградов Н. Соловецкие лабиринты. Их происхождение и место в ряду однородных доисторических памятников. Материалы СОК. Вып. 4. Соловки, 1927
* Куратов А. Древние лабиринты Архангельского Беломорья. Историко-краеведческий сборник. Вологда, С. 63–76. 1973
### Outros artigos 
* *Caerdroia*
* Illa Bolshoy Zayatsky
* Labirinto celta
* Petróglifos de Mogor
* Petróglifo
* *Troy Town*
### Ligazóns externas 
* Соловки Энциклопедия Enciclopedia Solovki
* Galería de imaxes 
* Wondermondo - Labirintos de pedra da illa Bolshoi Zayatsky
Rocha hipoabisal

[miniatura|Diques de [diabase (rocha escura) de hai 1.440 millóns de anos (Ramsö, illas Koster, Suecia).]]
As **rochas hipoabisais**, **subvolcánicas** ou **filonianas** son rochas ígneas intrusivas que se orixinan cando o magma ou fluídos hidrotermais mineralizados se abren paso cara á superficie a través de fisuras de trazado irregular ou gretas e fallas de bordos planos e solídifícanse no seu interior formando filóns, masas de rocha de contorno tabular. Xeralmente o magma forma pequenas masas tabulares (entre uns poucos centímetros e uns cantos centenares de metros). A maioría das rochas filonianas presentan unha textura porfírica, afanítica ou granofídica, con cristais que non teñen unha medida uniforme porque se formaron en fases distintas: os minerais con temperatura de fusión máis alta foron cristalizando lentamente no interior da Terra e o resto, de forma máis rápida dentro dos filóns, onde a rocha encaixante está cada vez máis fría.

Algúns exemplos de rochas filonianas son as aplitas (de composición parecida á do granito, con diferentes proporcións de cuarzo, plaxioclasio e ortosa, e con textura equigranular 1cm).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filón hidrotermal
Wendy Hall

**Wendy Hall**, nada en Londres  o 25 de outubro de 1952,  é catedrática de Ciencias da Computación na Universidade de Southampton, Inglaterra.

## Traxectoria 
Wendy Hall estudou matemáticas na Universidade de Southampton. Traballou en multimedia e hipermedia. O seu equipo inventou o sistema Microcosm de hipermedia (antes de que existise a World Wide Web), o cal estivo comercializado como unha empresa, Multicosm Ltd.

É presidenta do Ada Lovelace Institute e unha das especialistas en computación máis importantes do mundo, coñecida internacionalmente como experta  do desenvolvemento da ciencia do web.

Hall é activista na defensa da igualdade de xénero na ciencia e a tecnoloxía, e unha das promotoras da creación do British Computer Society Women's Forum, unha das múltiples iniciativas que impulsou para sensibilizar sobre o papel das mulleres no ámbito da informática.

A Universidade de Castela-A Mancha creou uns premios na súa honra.

En 2023 foi investida doutora Honoris Causa pola Universidade Aberta de Cataluña.

## Notas
A. Loudon Snowden

**Archibald Loudon Snowden**, nado no condado de Cumberland, Pensilvania, o 11 de agosto de 1835 e finado en Filadelfia, Pensilvania, o 7 de setembro de 1912, foi un político e diplomático estadounidense da segunda metade do século XIX, embaixador dos Estados Unidos en varios países europeos e superintendente da Casa da Moeda de Filadelfia.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Snowden naceu no condado de Cumberland, Pensilvania, o 11 de agosto de 1835, fillo de Margery Bines Louden e de Isaac Wayne Snowden, un cirurxián do exército estadounidense que serviu na primeira guerra seminoles ás ordes do xeneral Jackson, e foi ferido en Fort Scott, Xeorxia.

O seu tío, James Ross Snowden, foi director da Casa da Moeda dos Estados Unidos. 

Snowden graduouse no *Jefferson College* en 1856. Politicamente, Snowden foi demócrata ata 1860, cando se pasou ao Partido Republicano por considerar que a política dos demócratas era prexudicial para os intereses manufactureiros do país.

Tras o estoupido da guerra civil estadounidense en 1861, Snowden colaborou na formación dun rexemento voluntario de infantaría de Pensilvania e foi nomeado tenente coronel. Posteriormente foi elixido capitán da primeira tropa da cidade de Filadelfia.

Foi elixido membro da Sociedade Filosófica Americana en 1873.

### Despois da guerra 
Snowden pasou a ocupar o posto de cuñador xefe da Ceca de Filadelfia o 1 de outubro de 1866, e de 1877 a 1879 foi tamén administrador de correos de Filadelfia. nomeado como tal polo presidente Ulysses S. Grant. 

Snowden realizou melloras e diversas innovacións relacionadas coa maquinaria de cuñaxe de moeda, e escribiu artigos sobre temas relacionados coa produción de moeda, sobre o gran selo dos Estados Unidos e sobre outros temas.

### Derradeiros anos 
Snowden foi presidente da Comisión do Parque Fairmount. En 1903 foi acusado, xunto co senador estatal Charles A. Porter, o contratista C. Kennedy Crossan e Ludwig S. Filbert, de obter beneficios fraudulentos a través da *Danville Bessemer Company*.

Snowden finou o 7 de setembro de 1912 en Filadelfia, como consecuencia dunha doenza de nove meses.

## Vida familiar 
O 16 de febreiro de 1864, Snowden casou con Elizabeth Robinson Smith (1841-1910), con quen tivo dúas fillas e dous fillos: Caroline Smith Snowden (1865-1960), Mary Buchanan Snowden (nada en 1866), Charles Randolph Snowden (1871-1913) e Archibald Loudon Snowden (1878-1878).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Casa da Moeda de Filadelfia
Eleccións parlamentarias de Andorra de 2023

As **eleccións parlamentarias de Andorra de 2023** celebraranse o 2 de abril de 2023 para elixir aos 28 escanos do Consello Xeral de Andorra.

## Antecedentes
Tres partidos formaron unha coalición de goberno despois das eleccións parlamentarias de 2019, composta polos Demócratas por Andorra, os Liberales de Andorra e Ciudadanos Comprometidos con Xavier Espot Zamora como Presidente do Goberno de Andorra.
## Sistema electoral
Elíxense vinte e oito conselleiros xerais (en catalán: *consellers generales*), en base a listas pechadas dos partidos.

Catorce conselleiros xerais en representación das sete parroquias (dous conselleiros por parroquia) son elixidos da lista con máis votos en cada parroquia. Outros catorce  conselleiros xerais son elixidos de listas nacionais utilizando o método do resto maior. 

As listas parroquiais e a lista nacional son independentes entre si: a mesma persoa non pode aparecer tanto na lista nacional coma nunha lista parroquial, e os votantes emiten dous votos separados. Non hai requisito de votar polo mesmo partido en ambas listas. 
## Partidos e alianzas participantes
## Referencias
Manuel Díaz Cardama

**Manuel Díaz Cardama**, nado en Santiago de Compostela en decembro de 1908 e finado en Madrid en decembro de 2001, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Juan Díaz Rey e Concepción Cardama Durán. Estudou o bacharelato no Instituto de Santiago de Compostela e licenciose en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. Afiliado á Agrupación Socialista de Santiago de Compostela dende 1929, foi presidente das JSE. Sufriu detencións gobernativas de 15 días en outubro de 1934 e en 1935. En marzo de 1935 foi un dos asinantes do manifesto dos intelectuais composteláns solicitando ao presidente da República o indulto dos condenados a morte. En xuño de 1936 presentouse ás oposicións para xudicatura en Madrid.

Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido pasando dez meses en prisión. Foi multado polo Comandante Militar de Santiago con 250 pesetas en xuño de 1937 por "propalar conceptos contrarios al Glorioso Movimiento Nacional". Sometido a depuración, foi dado de baixa no Corpo de aspirantes á xudicatura en outubro de 1937.

Intentou pasar á zona leal conseguindo chegar a Cataluña a través de Francia por Port-Bou o 6 de xaneiro de 1938. Foi nomeado maxistrado da Audiencia de Lleida o 22 de febreiro, permanecendo neste posto ata a caída de Cataluña. Marchou Francia o 9 de febreiro pasando a fronteira por Puigcerdá. Estivo no Refuxio de Vernet les Bains (Pireneos Orientais) e despois residiu en Orleans (Loiret) e París. O 13 de xullo embarcou coa súa irmá María del Carmen Díaz Cardama no buque *Mexique* no porto de Pauillac (Gironde) rumbo a México, arrivando a Veracruz o 27 de xullo de 1939. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas. Trasladouse a Cidade de México onde inicialmente traballou na fábrica de mosaicos América e pertenceu á Agrupación Socialista Española do PSOE, da que formaba parte a finais dos anos sesenta.

Retornou a España, foi rehabilitado como maxistrado en outubro de 1976, e destinado á Audiencia Territorial de Barcelona, de onde se xubilou en decembro de 1979. Finou en Madrid en decembro de 2001.
## Vida persoal 
Casou con Carmen López Todo.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Departamento de Migración de México
Cities: Skylines II

***Cities: Skylines II*** é un videoxogo de construción de cidades producido por Colossal Order e publicado por Paradox Interactive en 2023. O xogo é unha secuela de *Cities: Skylines* de 2015 e amplía a profundidade da simulación da cidade e o tamaño da poboación, cunha nova IA de tráfico mellorada e novos esquemas de xestión. Foi lanzado para Windows o 24 de outubro de 2023. Estaba previsto o lanzamento para PlayStation 5 e Xbox Series X/S para outubro de 2024,  pero posteriormente foi atrasado indefinidamente. A recepción crítica eloxiou o videoxogo pero criticou os seus requisitos de rendemento e outros fallos técnicos no lanzamento.

## Notas
Kurilsk

**Kurilsk** (en ruso: *Курильск*, en xaponés: *紗那村* *Shanamura*) é unha cidade de Rusia, situada na illa de Iturup, nas illas Kuriles (na Óblast de Sakhalin).
Fundada no século XVIII, habitada inicialmente polo pobo ainu, En 1855, Iturup foi recoñecido como territorio xaponés polo Tratado de Shimoda. A illa conta cun porto e un aeroporto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Censo de 2002  (en ruso)
Tripura

**Tripura** é un dos vinte e nove estados que, xunto cos sete territorios da Unión, forman a República da India. A súa capital é Agartala. 

Atópase no nordeste do país, limitando polo nordeste con Assam e Mizoram, e polo resto con Bangladés. É o terceiro estado máis pequeno, cunha área de 10,491 km2, e con 3,67 millóns de habitantes no 2011 é o sétimo en poboación.

## Notas 
## Véxase tamén
Snowden

O apelido **Snowden** pode estar referido a:

* **Archibald Loudon Snowden** (1835-1912), político e diplomático estadounidense;
* **Edward Snowden** (nado en 1983), analista informático extraballador da CIA e a NSA;
* **James Ross Snowden** (1809-1878),  xurista e político estadounidense, exdirector da *US Mint* ;
O home e o can

***O home e o can*** é un filme galego de 2022 dirixido por Ángel de la Cruz. Está protagonizado por Manuel Manquiña e Paula Chaves. Na 21ª edición dos Premios Mestre Mateo estivo nomeado en catro categorías, mellor filme, mellor actor (Manquiña), mellor guión e mellor fotografía, mais finalmente non conseguiu ningún galardón.

## Sinopse 
Manuel é un home con discapacidade intelectual que vive só co seu can nunha aldea. Un accidente obrígao a ir á cidade na procura dun veterinario. Alí coñecerá a Paula, que tenta fuxir do seu fogar.

## Personaxes 
* Manuel Manquiña como Manuel
* Paula Chaves como Paula
* Estíbaliz Veiga como María
* Vicente Montoto como Francisco
* Gonzalo Uriarte como Emilio
* Denís Gómez como Xosé
* Isabel Blanco como Marta
* Víctor Fábregas

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de filmes en galego con maior recadación
### Ligazóns externas 
* Páxina en Ézaro Films
Pipocas

**Pipocas** é un catálogo web, creado pola Mesa Pola Normalización Lingüística, que recolle todos os filmes e series dobradas, ou lexendadas, en lingua galega.

## Características 
A plataforma foi lanzada en decembro de 2022, respondendo á demanda social recollida pola Mesa, en especial de nais e pais de cativos galegofalantes, imposibilitados de ofrecer contido para nenos na propia lingua. O catálogo inicial, en continua actualización, recollía máis de 100 títulos, e funciona redirixindo o público ás plataformas nas que se emite cada título.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Lista de series de televisión con versión en galego
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de *streaming*
Loberno

miniatura|Interpretación da aparencia dun loberno
O **loberno** é un ser mitolóxico da cultura galega, froito da unión entre un lobo e unha raposa. Nalgunhas ocasión semella moito máis un raposo e noutras un lobo de cor alaranxada ou con manchas desta cor. Ao atoparse diante del é inútil berrarlle porque é xordo e non escapa. O único que se pode facer é fuxir deixando atrás as propias pertenzas das que se alimentará.

Fascínate coa mirada e mesmo pode paralizarte ademais de poder ver a través das paredes. Cóase nos cemiterios para desenterrar mortos e comelos.

Adoitase ver nun cemiterio no Castelo, no concello de Muras. 

## Orixe 
Martín Sarmiento no seu *Catálogo de voces y frases de la lengua gallega* sitúao na zona de Santo André de Teixido e arredores. Descríbeo como un animal pernicioso, peor co lobo pois só succiona o sangue do ganado facendo moito mal. Sarmiento pregúntase nos seus escritos se trátase do lobo cerval. Nas súas palabras podemos ler:

Outros autores como Xoán Cuveiro Piñol no seu dicionario do século XIX describía a voz *loberno* como un lince, un animal cuadrúpede de dous ou máis pés de alto, de cor cobriza escura con manchas negras, de cola curta, orellas longas e erguidas. E completa a súa descrición restándolle veracidade ao que se di da súa vista e dos ouriños.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
### Outros artigos 
* Liberne
Eleccións á Xunta Xeral do Principado de Asturias de 2023

As eleccións á Xunta Xeral do Principado de Asturias de 2023 celebráronse o domingo 28 de maio, durante as eleccións autonómicas de dito ano, de acordo co decreto de convocatoria de eleccións disposto que se publicou no Boletín Oficial do Principado de Asturias. Elixíronse os 45 deputados da XII lexislatura da Xunta Xeral do Principado de Asturias mediante un sistema proporcional (método D'Hondt) nas tres circunscricións nas que se divide electoralmente a rexión (36 escanos na circunscrición central, 6 na occidental e 5 na oriental). Substituíron os resultados das eleccións de 2019.

## Resultados 
Presentáronse 15 candidaturas:

### Por circunscrición electoral 

## Notas
Jacinto Convit

**Jacinto Convit García** nado o 11 de setembro de 1913 e finado o 12 de maio de 2014 foi un médico e investigador científico venezolano, coñecido por desenvolver unha vacina para previr a lepra e por estudos para tratar o cancro. Desempeñou un papel na fundación do Instituto Nacional de Biomedicina de Venezuela e ocupou moitos cargos relacionados coa lepra. Entre os moitos premios de Convit polo seu traballo sobre a lepra e as enfermidades tropicais estivo o Premio Príncipe de Asturias na categoría de Investigación Científica e Técnica e a Lexión de Honra de Francia. En 1988, Convit foi nomeado para o Premio Nobel de Medicina pola súa vacina experimental contra a lepra.

## Traxectoria 
Fillo de Francesc Convit i Martí, un catalán naturalizado venezolano, Jacinto Convit García naceu en La Pastora, municipio Libertador, Caracas, en 1913. A súa nai era Flora García Marrero, unha venezolana de raíces canarias.

Convit estudou no liceo Andrés Bello. Foi alumno de Rómulo Gallegos en filosofía e matemáticas. Inspirado por persoas con lepra, ingresou na Facultade de Medicina da Universidade Central de Venezuela (UCV) en 1932. Gañou o seu título de doutor en Ciencias Médicas en 1938.

Convit comezou a súa carreira docente en 1940 e foi nomeado Xefe da Clínica de Dermatoloxía en 1950. En 1965, o seu traballo foi recoñecido polo Consello de Dermatoloxía dos Estados Unidos. Ao mesmo tempo, traballou para o Ministerio de Sanidade e Benestar Social de Venezuela. Posteriormente xogou un papel importante na fundación do Instituto Nacional de Dermatoloxía (agora chamado Instituto Nacional de Biomedicina) en 1972. En 1976, Convit foi elixido Director da Panamericana de Investigación e Formación en Lepra e Enfermidades Tropicais.

En 1987, Convit engadiu o *Mycobacterium leprae* morto á vacina BCG. A vacina combinada probouse en todo o mundo, pero non foi máis eficaz que o BCG normal. En 1988, o goberno venezolano nomeou a Convit para o Premio Nobel. Máis tarde desenvolveuse unha vacina contra a leishmaniose mediante o método de Convit. Tamén traballou na oncocercose, micose e outras enfermidades tropicais. Faleceu o 12 de maio de 2014. Descrito como un heroe popular, nunca cobrou a un paciente polos coidados que deu. Convit publicou o seu último estudo aos 100 anos en 2013.

## Na cultura popular 
En 2013 estreouse un documental homónimo sobre a súa vida dirixido por Sergio Monsalve. O documental foi proxectado no XI Festival de Cine de Venezuela en 2015.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Doenzas tropicais
* Doenzas tropicais desatendidas
* Lepra
* Leishmaniose

### Ligazóns externas 
* 
* 
* 
* Blog sobre o traballo de Jacinto Convit (en castelán)
* Autovacina de inmunoterapia para o tratamento do cancro  (en castelán)
Migmatita

[miniatura|Pregamento ptigmático en migmatitas da illa [Naissaar, Estonia]]

[miniatura|Migmatita na costa de [Saaremaa, Estonia]]
[miniatura|Migmatita complexamente pregada de preto de [Geirangerfjord, Noruega]]
Unha **migmatita** (do grego  μιγμα, migma, 'mestura') é unha rocha composta atopada en zonas de metamorfismo de grao medio e alto, xeralmente en bloques cratónicos do Precámbrico. Consta de dous ou máis constituíntes, que a miúdo forman moitas capas alternadas: unha capa é dunha rocha metamórfica máis vella que foi reconstituída seguidamente por fusión parcial (o "**neosoma**"), e a outra capa alternante ten unha aparencia pegmatítica, aplítica, granítica ou plutónica xeneralizada (o "**paleosoma**"). Comunmente, as migmatitas atópanse baixo rochas metamólrficas deformadas que representan a base de cadeas montañosas erosionadas. 

As migmatitas fórmanse baixo condicións extremas de temperatura e presión durante o  metamorfismo progresivo ou prógrado, cando ocorre unha fusión parcial no paleosoma metamórfico. Os compoñentes exsolvidos por fusión parcial denomínanse  neosoma (que significa ‘corpo novo’), os cales poden ser heteroxéneos ou non a escala microscópica ou macroscópica. As migmatitas adoitan aparecer como vetas pregadas estreitemente e incoherentemente (pregamentos ptigmáticos). Estes forman segregacións de **leucosoma**, compoñentes graníticos de cores claras exsolvidos no **melanosoma**, a parte escura rica en anfíbolos e  biotitas. Algunhas veces presentan un mesosoma, de cor intermedia entre o leucosoma e o melanosoma, que forma un resto máis ou menos modificado do paleosoma metamórfico da rocha parental metamórfica. O compoñente de cores claras a miúdo ten a aparencia de que foi fundido e mobilizado.

## Notas
Kalush (grupo musical)

**Kalush** (estilizado como **KALUSH**) é un grupo de música rap ucraíno formado en 2019. O grupo está formado polo fundador e rapeiro Oleh Psiuk, o multiinstrumentista Ihor Didenchuk e o breakdancer MC KylymMen. Didenchuk tamén é membro da banda de electro-folk Go_A, que representou a Ucraína no Festival de Eurovisión 2021. O 14 de maio de 2022, o grupo gañou o Festival de Eurovisión 2022 con 631 puntos, conseguindo a terceira vitoria de Ucraína na historia do festival coa canción "Stefania".

## Membros 
miniatura|360px|Kalush Orchestra en Turín, de esquerda a dereita: Tab, Didenchuk, Muzychuk, Psiuk, MC KylymMen e Duzhyk.
### Membros actuais 
* Oleh Psiuk (2019–presente) - rap
* Ihor Didenchuk (2019–presente) - instrumentais
* Vlad Kurochka (2022–presente) - breakdance (MC KylymMen)

#### Kalush Orchestra 
* Tymofii Muzychuk (2021–presente) - voz, telenka
* Vitalii Duzhyk (2021–presente) - sopilka
* Dzhonni Dyvnyy (2021–2022, 2022–presente) - coros
* Sasha Tab (2022–presente) - coros

### Membros no pasado 
* Daniil Chernov (2019–2022) - breakdance (MC KylymMen)

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
Xavier Lorenzo Oroza

**Francisco Javier Lorenzo Oroza**, coñecido como **Xavier Lorenzo**, nado en Viveiro en 1958 e finado na Coruña o 29 de marzo de 2001, foi un xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Sobriño do poeta Carlos Oroza. Traballou como redactor en *La Voz de Galicia*, Antena 3 Radio, *Caminos inolvidables de Galicia y del mundo*. Foi director de informativos de TCN televisión. Era membro da ACPE-AS- de correspondentes de prensa estranxeira e correspondente acreditado do grupo israelí "Aurora" na UE. Colaborou con *Jerusalem Post* e *El Correo Gallego*, *El Correo Español El pueblo Vasco*. Foi membro do consello de redacción do semanario *Mundo Hispánico* en Suíza e colaborou na Televisión Helvética. Finou no Hospital Juan Canalejo da Coruña o  29 de marzo de 2001.
## Obra 
* *As gaviotas do cabo Morás, O porco espiño Xeremías*, 1983.
* *A viaxe de Irina*, 1993.

* *O paxaro do Danubio*.

* *A serra máxica*, 1998.

### En castelán 
* *Ultimas noticias después del silencio*, 1981.
* *Una habitación en el Bósforo*, 1997.

## Recoñecementos 
* Premio Nacional de Estatística, 1992.

* Premio Pastor Díaz de Novela por *Una habitación en el Bósforo*, 1995.
## Vida persoal 
Casou con Pilar Rego Fernández e foi pai de Noel Lorenzo Rego.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Galegos
Paio Rodríguez (conde)

**Paio Rodríguez** (fl. 985–1007) foi un importante nobre e conde en Galiza e León cunha presenza regular nas cortes de Vermudo II (984–999) e Afonso V (999–1028).

## Traxectoria 
A súa ascendencia é descoñecida xa que non figura en ningún documento conservado. Algúns historiadores opinan que foi membro da familia fundadora do mosteiro de Lourenzá, fillo de Rodrigo Gotérrez (fl. 945–992) e neto do conde Goterre Osorio e da súa esposa Aldonza Méndez, filla de Hermenexildo Gotérrez. Mais outros consideran que esta filiación é improbable xa que ningún dos seus descendentes — como era tradición naquela época — levou o nome de Goterre, e opinan que puido ser irmán do conde Munio Rodríguez, fillos dun hipotético Rodrigo Fernández. 

O documento máis antigo que o menciona polo seu nome data do ano 976, pero é considerado falso por Emilio Sáez. A próxima vez que aparece no rexistro histórico é o 8 de xullo de 985, como testemuña dunha doazón ao mosteiro de Sahagún. Aparece concorrentemente nas cartas reais ata a súa última aparición, o 1 de febreiro de 1007, nunha copia do século XII dunha carta de Afonso V para o mosteiro de Celanova que contén o nome de *Pelagius Hosterici*, poderíase tratar dun erro na escrita de *Roderici*. 

### Revolta contra Vermudo II 
Coma aliado dos condes de Saldaña, rebelouse con Gonzalo Vermúdez e Munio Fernández contra Vermudo II, e conseguiu expulsar ao monarca á Galiza entre novembro de 991 e setembro de 992. Despois da revolta foille restaurado axiña o favor real.

## Matrimonio e descendencia 
Casou con Gotina Fernández de Cea (m. despois de 1028), filla de Fernando Vermúdez de Cea e Elvira Díaz. Era irmá de Ximena Fernández, raíña de García Sánchez II de Pamplona, e polo tanto tía de Sancho III. Ela outorgoulle moitas terras en Galiza e en León. Ela uniuse ao seu fillo, Fernando Páez e á súa muller para facer unha doazón a San Millán de la Cogolla o 13 de novembro de 1028, a última vez que se rexistra, como *donna Gutina*. 

Os fillos deste matrimonio foron:

* Fernando Páez, marido da condesa Elvira Sánchez, filla do conde Sancho Gómez de Saldaña e de Toda García, filla esta última de García Fernández, conde de Castela e Ava de Ribagorza.
* Fronilde Páez, casada con Ordoño Vermudez, fillo bastardo do rei Vermudo II. Deste matrimonio descenden os Ordóñez galegos. Un dos fillos deste matrimonio foi o conde Sancho Ordóñez.
* Elvira Páez, muller do conde Fernando Flaínez, pais de varios fillos, entre eles o conde Diego Fernández de Oviedo, pai de Ximena Díaz, muller de Rodrigo Díaz de Vivar.
* Mariña Páez.

## Notas
Xavier Lorenzo

***Xavier Lorenzo Oroza**, xornalista e escritor galego (1958-2001).
***Xavier Lorenzo Tomé**, escritor galego (n. 1961).
Black house

[miniatura| Unha ***black house*** restaurada nun museo en Trotternishin ([Skye|illa de Skye)]]
miniatura| Museo Blackhouse, en Arnol
Unha ***black house, blackhouse*** ou ***black-house*** (en gaélico escocés, *t(a)igh-dubh*; en gaélico irlandés, *tí dubh* ) é un tipo de casa tradicional nas Terras Altas de Escocia, as Hébridas e Irlanda.

## Etimoloxía 
A orixe do nome, literalmente en galego, "casa negra" é controvertida. A palabra podería ter menos de 150 anos e podería ser sinónimo de "inferior". En Lewis, en particular, puido ser usado para distinguir as antigas casas dalgunhas das novas "casas brancas" (en gaélico escocés, *taigh-geal*; en gaélico irlandés, *tí geal, tí bán* ), con muros de pedra seguindo o estilo escocés harl. Tamén pode haber certa confusión sobre a semellanza fonética entre "*dubh*", que significa "negro" e " *tughadh* ", que significa "teito de palla".

## Descrición 
Os edificios foron construídos en xeral con dobres muros de pedra seca con terra e cuberta de palla cuberta con palla de cereais ou xuncos. O chan era principalmente de baldosas, ou terra e había un fogar central para o lume. Non había cheminea pola que escapase o fume, pero se abría polo tellado.

As *blackhouses* servían para albergar tanto gando como persoas, polo que a xente vivía nun extremo e os animais no outro cunha separación entre eles.

As casas escocesas construíronse máis altas que anchas, pero nalgúns casos eran pequenas e anchas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Broch
* Crannóg
* Hébridas

### Ligazóns externas 
* Highland Village Museum / An Clachan Gàidhealach, Iona, Nova Scotia  Arquivado
María Nicanor

**María Nicanor**, nada en Barcelona, é unha conservadora de museos catalá especializada en deseño e historia da arquitectura. Ocupou cargos importantes no Museo Vitoria and Albert, o Museo Guggenheim de Nova York e o Museo Cooper Hewitt do Smithsonian.

## Traxectoria 
María Nicanor é filla do cineasta galego Enrique Nicanor e dunha avogada especializada en propiedade intelectual nas artes. Nicanor é licenciada pola Universidade Autónoma de Madrid, coa especialidade en teoría e historia da arquitectura. Tamén estudou na Universidade da Sorbona e completou unha mestría en estudos de museos na Universidade de Nova York. 

### Carreira profesional 
María Nicanor foi a primeira directora da Fundación Norman Foster en Madrid. Traballou  na Vitoria and Albert Museum de Londres. 

Nicanor tivo varios roles no Museo Guggenheim de Nova York entre 2003 e 2013. Foi a líder do equipo do laboratorio itinerante chamado BMW Guggenheim Lab. 

## Notas
Bombay Rose

***Bombay Rose*** é un filme indio de 2019 escrito, editado, deseñado e dirixido por Gitanjali Rao. O filme tivo a súa estrea mundial na Semana Internacional da Crítica no Festival Internacional de Cinema de Venecia. Proxectouse na sección Contemporary World Cinema do Festival Internacional de Cine de Toronto de 2019. O filme conta a historia dunha vendedora de flores que se namoraa. Realizouse mediante animación pintada fotograma a fotograma en ordenador e levou 18 meses con 60 artistas.

## Personaxes 
* Cyli Khare como Kamala
* Gargi Shitole como Tara
* Amit Deondi como Salim
* Anurag Kashyap como Raja Khan
* Makrand Deshpande como Mike
* Geetanjali Kulkarni como Flower Seller
* Shishir Sharma como Anthony Pereira
* Virendra Saxena como avó de Kamala
* Amardeep Jha como Mrs D'Souza

## Produción 
A directora do filme, Gitanjali Rao, dixo que se inspirou na vida dos "habitantes da rúa en Bombai", onde hai "unha loita diaria pola supervivencia, impregnada de privacións" con persoas sen teito e falta de recursos básicos e dereitos humanos, "polo que a xente escapa aos cinemas para esquecer a realidade. Pero cando as mesmas fantasías de Bollywood comezan a influír e substituír a realidade, o equilibrio pérdese. Bombay Rose baséase nisto, na loita dos soños e da realidade". Ela dixo que a industria de Bollywood contemporánea "non me inspira de ningún xeito", senón que a súa inspiración vén de "fimes independentes feitos na India e no mundo, filmes indios rexionais, filmes hindis anteriores á era de Bollywood e cinema mundial".

## Notas
Alba Mancebo

**Alba Mancebo Soto**, coñecida como **Alba Mancebo**, nada en Cambeda (Vimianzo) en 1993, é unha xornalista e presentadora de tv galega.

## Traxectoria 
Graduouse en xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela, despois de facer un curso na Universidade de Tours.

Traballou un ano na Radio Galega colaborando nos informativos e *A tarde*. En 2017 pasou ao departamento de Contidos Web da TVG. Participou en *A Revista*, falando dos contidos da rede. No 2018 creou a sección #instaGal para promover a lingua a través do Instagram da @TVGalicia. Foi nomeada xefa de Servizo do Departamento de Extensión Audiovisual da CRTVG.

En 2020 foi a presentadora do programa *Os Castros*, da TVG. Foi condutora do programa dos Fogos do Apóstolo 2022 con Noelia Rey e Arturo Fernández. Tamén con Arturo Fernández conduciu os *Eventos G* da TVG en 2022.

Participou en Ciencias da Comunicación (USC) no curso *Escribir para as redes sociais* achegando a súa experiencia. Foi pregoeira do Asalto ao Castelo de Vimianzo en 2019. En 2023 foi unhas das presentadoras dos Premios Mestre Mateo en Ourense. 

É irmá do tamén xornalista Alberto Mancebo.

## Premios 
* 2019: Premio CIRCOM á mellor comunicadora nova (Young Onscreen Talent) que concede este organismo que agrupa as televisións rexionais europeas.
* 2020: Finalista nos Premios Mestre Mateo no apartado de Mellor comunicador de televisión.

## Notas
Lingua mandailing

A **lingua mandailing** é unha lingua austronesia falada por 1,1 millóns (censo de 2000) en Indonesia, na illa de Sumatra. Fálase principalmente nas rexencias de Mandailing Natal, Padang Lawas do Norte, Padang Lawas e partes da rexencia de Labuhanbatu e partes do noroeste da provincia de Riau.

Escríbese usando o alfabeto latino, mais historicamente usouse o alfabeto batak.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en mandailing
### Ligazóns externas 
* 
* Kamus Mandailing
*
Arturo Fernández (xornalista)

**Arturo Fernández Álvarez**, coñecido como **Arturo Fernández**, nado nas Nogais en 1982, é un xornalista galego de televisión. A súa traxectoria desenvólvese na CRTVG onde traballa como redactor, guionista, presentador e director de formatos culturais e de entretemento. 

## Traxectoria 
Licenciouse en Publicidade e Relacións Públicas na Universidade de Vigo, en Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela, especializouse na Universidade Aberta de Cataluña.

Comezou de redactor en Antena 3 Televisión de Galicia no 2005 e xa nese ano comezou na TVG. Realizou múltiples traballos como guionista, director e presentador na TVG. En 2006 foi cofundador de ADIANTO. Tecnología y turismo. 

En 2005 comezou na TVG como redactor en prácticas de informativos e en 2006 dará o salto a programas destacando a súa experiencia no histórico programa Alalá de música tradicional, dirixido por Senén Bernárdez e presentado por Pilar G. Rego. Como guionista especializado na música tradicional galega, especializouse en retratos dos gaiteiros tradicionais como José O Ghaiteiro do Piñeiro, César Fernández ou José Marentes e en formacións históricas como Fuxan os Ventos ou A Roda.  Despois de 6 anos, Alalá cesa as súas emisións e Arturo pasa a dirixir formatos de entretemento de prime time especializándose en musicais. 

### Traballos na TVG 
* Guionista de *Alalá,* 2006.
* Director do especial *Bravo pola música*, 2011.
* Director de *Heicho cantar queridiña*, 2013 con Lucía Pérez e Sergio Zerraeta.
* Presentador de *No bico un cantar*, 2013-2015.
* Director de *Heicho contar*, 2014, con Luís Iglesia.
* Director de *Xa somos artistas*, 2014, con David Amor.
* Guionista e director de *Na nosa nube*, 2014, con Silvia Jato.
* Coordinador de contidos e co-presentador de *Aquí Portugal*, da RTP e TVG.
* Director documental *Galicia, aldea global*, 2011-2015.
* Director do especial *30 anos de series na TVG*, 2015.
* Director de *Búscate nas festas. 30 anos de festas na TVG*, 2015.
* Director de *60 anos da París de Noia*, 2016.
* Creador e director de *Tesouros no faiado,* 2017.
* Director de *Sito o dos Miñancos*, 2018.
* Coordinador e redactor de *Vivir aquí*, 2017-2018.
* Presentador e guionista de *Inimitables* 2018-2022.
* Presentador *Especial Día da Lotaría 2019.*
* Presentador de *Badaladas Fin de Ano 2019,* con X. R. Gayoso e Benedicta Sánchez
* Creador e director de *A liga dos cantantes extraordinarios* e *A liga das familias extraordinarias* 2019-2021.
* Presentador de *Malicia Noticias* 2019-2022.
* Presentador e codirector de *Badaladas Fin de Ano 2021***,** con Noelia Rey e Teresa Portela.
* Presentador *Especial Cabalgata de Reis 2022.*
* Director e presentador de *Treixa-Romería***,** 2022
* Presentador e director artístico de *Fogos do Apóstolo Especial 24 de Xullo,* 2022
* Presentador de *Badaladas Fin de Ano 2022***,** con Noelia Rey e Paco Lodeiro.
* Co-presentador dos Premios Mestre Mateo 2023.

## Notas
95ª edición dos Óscar

A **95ª edición dos Óscar**, presentada pola Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas (AMPAS), galardoou os mellores filmes estreados entre o 1 de xaneiro e 31 de decembro de 2022. A cermimonia tivo lugar no Dolby Theatre de Hollywood, Os Ánxeles, California o 12 de marzo de 2023. A cerimonia estivo presentada por terceira vez por Jimmy Kimmel. *Everything Everywhere All at Once* liderou a cerimonia con once candidaturas e sete premios, incluído o de mellor filme.

## Gañadores e nomeados 
[miniatura|dereita|150px|[Daniels (directores)|Daniels, mellor filme, mellor dirección e mellor guión orixinal.]]
[miniatura|dereita|150px|[Brendan Fraser, mellor actor.]]
[miniatura|dereita|150px|[Michelle Yeoh, mellor actriz.]]
[miniatura|dereita|150px|[Ke Huy Quan, mellor actor secundario.]]
[miniatura|dereita|150px|[Jamie Lee Curtis, mellor actriz secundaria.]]
[miniatura|dereita|150px|[Sarah Polley, mellor guión adaptado.]]
[miniatura|dereita|150px|[Guillermo del Toro, mellor filme animado.]]
[miniatura|dereita|150px|[Daniel Roher, mellor documental.]]
[miniatura|dereita|150px|[Edward Berger, director do mellor filme internacional.]]
[miniatura|dereita|150px|[Kartiki Gonsalves, mellor curtametraxe documental.]]
[miniatura|dereita|150px|[Hauschka|Volker Bertelmann, mellor música orixinal]]
[miniatura|dereita|150px|[M. M. Keeravani, mellor canción]]
[miniatura|dereita|150px|[Ruth E. Carter, mellor deseño de vestiario]]
Os nomeados da 95ª edición dos Óscar foron anunciados o 24 de xaneiro de 2023, polos actores Riz Ahmed e Allison Williams.

Os gañadores son os que aparecen en primeiro lugar e destacados en letra grosa.

## Premios de honra 
O 21 de xuño de 2022, a Academia anunciou os gañadores dos premios de honra, que foron entregados nunha cerimonia o 19 de novembro de 2023.

### Óscar honorífico 
* Euzhan Palcy
* Diane Warren
* Peter Weir

### Premio Humanitario Jean Hersholt 
* Michael J. Fox

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 95ª edición dos Óscar
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial dos Óscar 
* Páxina oficial de AMPAS 
* Canle dos Óscar en YouTube
Ramón Figueroa Vilachá

**Ramón Amadeo Figueroa Vilachá**, nado en Noicela (Carballo) cara a 1903 e finado na Coruña o 7 de decembro de 1940, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Antonio Figueroa Lafuente e da mestra Dolores Vilachá Vázquez. Estudou Maxisterio, e afiliouse a FTE-UGT. Deu clases particulares en Sergude (Carral), despois foi mestre interino en Sedes (Narón), e dende 1935 foi mestre de Sésamo (Culleredo). Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido pola Garda Civil o 5 de agosto nun café de Carral con outros veciños por escoitar unha emisora gobernamental. Foi suspendido de emprego e soldo a finais de agosto. Pasou tres meses na prisión na Coruña. Depurado, foi condenado a dous anos de suspensión de emprego e soldo. Ao ser mobilizada a súa quinta, o 31 de abril de 1937, incorporouse ao exército rebelde. Nos primeiros días de xullo foi destinado á fronte de Brunete e o 2 de agosto desertou e pasouse á zona leal con Gerardo Paseiro Carril e Benito Búa Rivas. Formou parte das Milicias da Cultura nunha compañía de Zapadores e despois da 29 Brigada Mixta. Ao rematar a guerra foi investigado e interrogado. Finalmente foi procsado en abril de 1940. Xulgado na Coruña en consello de guerra por traizón á patria con Gerardo Paseiro Carril, foron condenados a pena de morte. Foron executados no Campo da Rata o 7 de decembro de 1940. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en abril de 1941.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

*