open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Apia

**Apia** é a capital de Samoa. Atópase localizada na costa norte da illa Upolu, máis precisamente no distrito político de Tuamasaga. É a maior cidade e porto do país. Ten unha poboación duns 38.800 habitantes (2001). Está situada sobre o porto natural na boca do río Vaisigano. É unha angosta planicie costeira, co monte Vaea (472 m) ao sur.

## Características 
miniatura|250px|dereita|Chozas nativas en Apia (1839).
Mulinu'ou, a antiga capital cerimonial esténdese ao oeste da cidade e é onde se atopa o Parlamento (Fale Fono) e o observatorio histórico, o cal agora é a oficina de meteoroloxía.

O porto é unha zona recentemente posta en valor e recuperada. É o sitio das oficinas gobernamentais e o Banco Central de Samoa. No centro da cidade hai un reloxo-torre levantado en conmemoración á guerra. Apia posúe certo número de edificios de recente construción pero aínda hai algunhas edificacións esparexidas pola cidade que son de madeira, que datan da época colonial. A máis notable é o palacio de xustiza, que posúe un museo no primeiro piso. Logo de moitos anos de abandono, este edificio foi restaurado en 2004.

Tamén nunha área revalorizada atópase a estación principal de ómnibus, preto do antigo mercado de peixe, onde agora se venden recordos. O novo mercado (maketi fou) atópase terra dentro, en Fugalei, onde está máis resgardado dos efectos dos ciclóns.

En canto á arquitectura, existe unha mestura de antigas edificacións coloniais e casas máis modernas de estilo occidental, xunto con algunhas tradicionais casas samoanas (fale)

O escritor Robert Louis Stevenson pasou os últimos catro anos da súa vida aquí e está sepultado no monte Vaea, que domina a cidade e a casa que el mesmo construíu, *"Vailima"*, que agora é un museo na súa memoria.

## Transporte 
O porto de Apia é o máis grande e activo de todos os portos de Samoa. Alí chegan embarques internacionles con colectores e combustibles. Os ferries a Tokelau e a Samoa Americana parten desde alí.

Apia posúe unha boa rede estrada a cal atópase xeralmente en bo estado de mantemento. Os vehículos circulan pola man dereita. Samoa non posúe ferrocarril nin tranvía pero ten un gran servizo de ómnibus. É común que as persoas camiñen polos arlededores da cidade ou ata vaian a pé ata algúns lugares fóra da mesma. Hai pouca cantidade de bicicletas e motocicletas. O número de autos particulares estase incrementando. Os taxis son unha forma común de transporte. Apia posúe unha pequena pista de aterraxe (Fagali'i) a cal é utilizada para voos internos e algúns voos internacionais cara a Pago Pago, en Samoa Americana. O aeroporto internacional (Faleolo) atópase a 40 minutos de distancia en auto, ao oeste da cidade.

## Véxase tamén
Escala

**Escala** pode referirse a:
***escala musical**, ordenación de sons. Existen varios tipos de escalas musicais:
**Escala menor
**Escala maior
**Escala pentatónica
**Escala de blues
* **Escala**, relación de medidas entre un obxecto e  a súa representación.
* En cartografía, unha **escala** é unha relación numérica ou gráfica que existe entre a realidade e o debuxo.
* **Escada**, unha escaleira portátil.
* **Escala**, é un instrumento de medida.
* A **economía de escala**,  é un tipo de economía baseado na produción de grandes volumes de bens.
* O **factor de escala matemático**.
* Unha **escala**, é un lugar dunha viaxe na que habitualmente se deteñen un barco ou un avión.
* Un **volcán** de Bolivia.

As escalas tamén constitúen un método para clasificar obxectos ou acontecementos:
* A **escala de Mohs**, utilizada para medir a dureza das substancias sólidas.
* A **escala Fujita-Pearson**, serve para clasificar a intensidade dun tornado.
* A **escala de furacáns Saffir-Simpson**, utilízase para medir a intensidade dun furacán.
* A **escala de Pauling**, clasifica a electronegatividade dos átomos;
* A **escala de Richter**, clasifica a magnitude dun sismo ou terremoto.
* A **escala Douglas**, é unha escala que clasifica os diferentes estados do mar.
* A **escala de Celsius, é unha escala centígrada de temperaturas.
* A **escala humana**, clasifica as dimensións dun elemento ou espazo construtivo respecto ás dimensións e proporcións do corpo.
* A **escala de tempo xeolóxico''', é a liña do tempo desde o presente ata a formación da Terra.
Apolinario de Laodicea

**Apolinario de Laodicea**, teólogo e bispo de Ladiocea dende o 361, combateu o arianismo. 
## Traxectoria 
Creador da doutrina cristolóxica coñecida como apolinarismo que afirmaba que a natureza humana de Cristo era incompleta, pois só posuía o corpo e a alma inferior. O Primeiro Concilio de Constantinopla excomungouno e declarou herexía a súa doutrina.
Sidonio Apolinar

**Sidonio Apolinar** (**Gaius Sollius Modestus Sidonius Apollinaris**, en latín) (ca 430 - despois do 489), poeta, diplomático, bispo galo-romano.

Aristócrata galo-romano, casou con Papianilla, filla de Avito, quen máis tarde se converteu no emperador romano. Foi Prefecto de Roma en 470 e, unha vez rematada a súa carreira no servizo imperial, fíxose cargo do bispado de Clermont na Auverña ata a súa morte, a súa elección debeuse máis, probablemente, aos seus contactos e aos seus esforzos por conservar esa parte da Galia como parte do Imperio Romano que á súa relixiosidade.

As cartas de Sidonio son unha importante fonte de información para os sucesos e actitudes do século V.
6

*Este é o artigo sobre o ano. Para o número, véxase **seis***

**6** foi o sexto ano da era actual.

## Acontecementos 
### Asia 
* Ascensión de Ru Zi Ying da Dinastía Han na China e comezo da era Jushe.
* Na Partia sobe ao trono Vonones I (até 12).

### Imperio Romano 
* Xudea convértese nunha provincia romana.
* Censo de Quirino en Xudea.
* Insurrección de Panonia e Dalmacia contra Roma.

## Nacementos 
* 6 de novembro - Agripina Minor, emperatriz romana.

## Mortes 
* Cleopatra Selene, filla de Cleopatra e Marco Antonio, raíña de Numidia. 
* Orodes III, rei de Partia, asasinado.

## Outros 
* Historia ano a ano
7

*Este é o artigo sobre o ano. Para o número, véxase **sete***

O **7** (**VII**) foi un ano común comezado en sábado no calendario xuliano, sétimo ano da era actual. No Imperio romano, era coñecido como o Ano do consulado de Metelo e Nerva (ou menos frecuentemente, ano 760 Ab urbe condita). A denominación 7 para este ano foi usada dende principios do período medieval, cando a era A. D. converteuse no método prevalente en Europa para nomear aos anos.

## Acontecementos 
* Estrabón escribe *Geographia*.
* Publius Quinctilius Varus nomeado gobernador de Xermania.
* Vonones I da dinastía Arsacida accede ao trono de Partia.

## Nacementos 
* Drusus Caesar, fillo de Xermánico e Agripina.
* Cneo Domicio Corbulon, xeneral romano.

## Mortes 
* Athenodoros Cananites, filósofo estoico.

## Outros 
* 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
8

*Este é o artigo sobre o ano. Para o número, véxase **oito***

**8** foi o oitavo ano da era actual.

## Acontecementos 
### Asia 
* Comeza a era Chushi da dinastía Han, na China.
** Wang Mang usurpa o trono imperial Han (até 23).
* Vonones I sobe ao trono de Partia (até 12).

### Imperio Romano 
* Augusto manda ao exilio a Ovidio.
* 3 de agosto, o xeneral romano Tiberio derrota aos Dálmatas no río Bathinus.

## Nacementos 
## Mortes 
* Marcus Valerius Messalla Corvinus, xeneral romano.
* Orodes III, rei de Partia, asasinado.

## Outros 
* Historia ano a ano
Amin Maalouf

miniatura|dereita|Amin Maalouf, 2013.
**Amin Maalouf**, nado en Beirut o 25 de febreiro de 1949, é un escritor libanés. A familia materna é de tradición anglófona e católica e a paterna francófona e protestante.

## Traxectoria 
Amin Maalouf estudou economía, política e socioloxía e traballou no xornal *An Nahar* como responsábel da sección de internacional. Foi correspondente durante 12 anos e visitou máis de 60 países, especialmente Etiopía, Somalia, Bangladesh e Vietnam, onde foi testemuña da batalla de Saigón. Desde 1975, cando estalou a guerra do Líbano, exilouse en Francia, onde traballou como redactor xefe da revista *Jeune Afrique*. Actualmente dedícase só á literatura. Recibiu o premio Maison de Presse pola súa novela *Samarcanda* e o Goncourt por *A rocha de Tanios*. Dous dos seus maiores éxitos son *As cruzadas vistas polos árabes* e *León o Africano*.

## Obras 
### Novelas 
* *León o Africano* (''Léon l'Africain*, 1986).
* *Samarcanda* (*Samarcande*, 1988).
* *Os xardíns de luz* (*Les Jardins de lumière*, 1991).
* *O primeiro século após Beatriz* (*Le Premier Siècle après Béatrice*, 1992).
* *O rochedo de Tanios* (*Le Rocher de Tanios*, Premio Goncourt 1993).
* *As escalas do Levante* (*Les Échelles du Levant*, 1996).
* *A viaxe de Baldassare* (*Le Périple de Baldassare*, 2000). Traducido ao galego por Xavier Queipo e María Dolores Torres París.
* *Orixes* (*Origines*, 2004).

### Ensaios 
* *As identidades asasinas* (*Les Identités meurtrières*, 1998).
* *As cruzadas vistas polos árabes* (*Les croisades vues par les Arabes*, 1983), Premio das Maisons de la Presse.
* *A deleiba do mundo* (*Le Dérèglement du monde*, 2009). Traducido por Maria Dolores Torres París.

### Libretos de ópera 
* *O amor de lonxe* (*L’Amour de loin'', 2001 - música de Kaija Saariaho).

### Prefacios 
* "Por unha educación bilingüe" ("Pour une éducation bilingue : Guide de survie à l'usage des petits européens", 1981).
* "Sobre a adivinación, Cicerón", ("De la Divination", Cicéron, 1992).
* "O Profeta, Khalil Gibran" ("Le Prophète", Khalil Gibran, 1993).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial de Amin Maalouf
9

## Acontecementos 
* Vitoria do xefe xermano Arminio despois de derrotar tres lexións romanas dirixidas por Publio Quintilio Varo na Batalla da fraga de Teutoburgo que establece o río Rhin como a nova fronteira entre o mundo latín e o xermano.
* Wang Mang funda a dinastía Xin na China.
* Decreto imperial prohibindo o comercio de escravos na China. 
* O emperador chinés suprime a propiedade privada da terra. 
* Iliria convértese nunha provincia romana.

## Nacementos 
* 18 de novembro - Vespasiano, emperador romano.

## Mortes 
* Publio Quintilio Varo, xeneral romano.

## Outros 
* Historia ano a ano
* Nove
10

*Este é o artigo sobre o ano. Para o número, véxase **dez***

**10** foi o décimo ano da era actual.

## Acontecementos 
* Extinción da dinastía grega de Bactria.
* Publius Cornelius Dolabella, é un cónsul romano.
* Iliria repártese entre Panonia e Dalmacia.
* Comeza a construírse o arco do triunfo de Orange (rematado no ano 27).
* Na Xermania comezan a diferenciarse a proto-tribo xermánica Irmion en tribos teutónicas locais (alamáns, hermunduros, longobardos ou langobardos, marcomanos, cuados e suevos).

## Nacementos 
* Claudio, emperador romano.
* Herón de Alexandría, enxeñeiro grego (m. 70).
* Posíbel nacemento de Pedro (apóstolo).

## Mortes 
* Didymus Chalcenterus, gramático grego (63 a.C.).
* Marco Vitrubio Polión, arquitecto e enxeñeiro militar romano.
* Hillel, rabino xudeu (n. 70 a.C.).

## Outros 
*

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
11

*Este é o artigo sobre o ano. Para o número, véxase **once***

O **11** (**XI**) foi un ano común comezado en xoves segundo o calendario xuliano, en vigor naquela data. Foi o undécimo ano da era actual.

## Acontecementos 
* Xermánico asegura a Xermania Inferior e o Rhin.
* Artabanos II da dinastía Arsácida disputa o trono de Partia contra o rei Vonones I.
* Na India, Satakarni comeza o seu reinado como emperador de Andhra (11–29).

## Nacementos 
* 4 de abril - Drusila, filla de Xermánico e Agripina Menor.

## Mortes 
* Marco Antistio Labeón, xurista romano.

## Outros 
* Historia ano a ano
12

*Este é o artigo sobre o ano. Para o número, véxase **doce***

**12** foi o duodécimo ano da era actual.

## Acontecementos 
### Asia 
* Vonones I abandona o trono de Partia e acepta ser rei de Armenia (até 18).
** O trono da Partia queda cuberto polo novo monarca, Artabanos II (até 38).

### Imperio Romano 
* Xermánico e Gaius Fonteius Capito son nomeados cónsul por César Augusto.
* Annius Rufus é nomeado Prefecto de Xudea.

### Arte e cultura 
* Ovidio escribe unha epístola dende o seu exilio no Mar Negro.

## Nacementos 
* 31 de agosto - Calígula, emperador romano.

## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
13

**13** (**XIII**) foi un ano común comezado en domingo segundo o calendario xuliano, en vigor naquela data.

## Acontecementos 
* Testamento de Augusto.
* Abgaro de Edessa restaurado como rei de Osroene.
* O senado romano abole os Vigintisexviri.
* Tiberio entra triunfal en Roma, grazas ás campañas que Xermánico leva a cabo na Xermania.

## Nacementos 
## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
América Central

**América Central** (), tamén chamada **Centroamérica**, é unha rexión que se atopa no extremo sur de América do Norte e que ás veces é definido como un subcontinente de América. Esta rexión limita con México polo norte, Colombia polo sueste, o mar Caribe polo leste e o océano Pacífico polo oeste e o sur. América Central componse de sete países: Belize, Costa Rica, O Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua e Panamá. A poboación combinada de América Central estímase entre 41&nbsp;739&nbsp;000 (estimacións de 2009) e 42&nbsp;688&nbsp;190 (estimacións de 2012).

América Central forma parte do punto quente de biodiversidade de Mesoamérica, que se estende dende o norte de Guatemala até o centro de Panamá. Por mor da presenza de diversas fallas xeolóxicas activas e do arco volcánico centroamericano, existe unha grande actividade sísmica na rexión, como erupcións volcánicas e terremotos, que resultaron en mortes, feridos e danos á propiedade.

Na era precolombiana, América Central estaba habitada por pobos indíxenas de Mesoamérica no norte e no oeste e por pobos do istmo colombiano no sur e no leste. Despois das viaxes da expedición de Cristovo Colón a América, España comezou a colonizar América. Dende 1609 até 1821, a maioría dos territorios de América Central (agás os dos futuros Belize e Panamá, e incluíndo o moderno estado mexicano de Chiapas) estaban gobernados polo vicerreinado de Nova España dende Cidade de México como Capitanía Xeneral de Guatemala. O 24 de agosto de 1821, o vicerrei español Juan O'Donojú asinou os Tratados de Córdoba, que estabeleceron a independencia de Nova España respecto de España. O 15 de setembro de 1821, promulgouse a Acta de Independencia de América Central para anunciar a separación de América Central do Imperio Español e prever o estabelecemento dun novo estado de América Central. Algunhas das provincias de Nova España na rexión de América Central (como as que se converterían en Guatemala, Honduras, O Salvador, Nicaragua e Costa Rica) foron anexionadas ó Primeiro Imperio Mexicano; porén, en 1823 separáronse de México para formar a República Federal de América Central, que durou até o ano 1838.

En 1838, Nicaragua, Honduras, Costa Rica e Guatemala convertéronse nos primeiros estados de América Central en ser independentes, seguidos polo Salvador en 1841, Panamá en 1903 e Belize en 1981.

## Xeoloxía 
Presúmese que estivo conectada co mar Mediterráneo na Era Paleozoica (225 – 570 m.a.), e separouse a medida que se formaba o océano Atlántico. A Fosa de Bartlett, entre Cuba e Xamaica ten 7.686 metros de profundidade. Fronte as costas de Belize encóntrase a segunda barreira de coral máis grande do mundo con 282 quilómetros.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Historia de América Central
Lugares de Alfoz

miniatura|Casa do concello.
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Alfoz**

## Mapas de situación das parroquias de Alfoz

Ficheiro:Parroquias_de_Alfoz.png|Parroquias de Alfoz
Ficheiro:Parroquia_de_Adel%C3%A1n_do_concello_de_Alfoz.png|Adelán
Ficheiro:Parroquia_de_Bacoi_do_concello_de_Alfoz.png|Bacoi
Ficheiro:Parroquia_de_Carballido_do_concello_de_Alfoz.png|Carballido
Ficheiro:Parroquia_do_Castro_de_Ouro_do_concello_de_Alfoz.png|O Castro de Ouro
Ficheiro:Parroquia_de_Lagoa_do_concello_de_Alfoz.png|Lagoa
Ficheiro:Parroquia_de_Mor_do_concello_de_Alfoz.png|Mor
Ficheiro:Parroquia_das_Oiras_do_concello_de_Alfoz.png|As Oiras
Ficheiro:Parroquia_do_Pereiro_do_concello_de_Alfoz.png|O Pereiro
Ficheiro:Parroquia_do_Reirado_do_concello_de_Alfoz.png|O Reirado

## Lugares de Alfoz
### Adelán
### Bacoi
### Carballido
### O Castro de Ouro
### Lagoa
### As Oiras
### O Pereiro
### O Reirado
### San Pedro de Mor
## Parroquias de Alfoz
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Alfoz
*Galería de imaxes de Alfoz
*Galería de imaxes da comarca da Mariña Central
Río Orinoco

O **río Orinoco** é un dos ríos máis longos de Suramérica. Nace en Parima, Venezuela, preto da fronteira co Brasil, fai un grande arco primeiro cara ao noroeste, despois cara ao oeste, e logo cara ao norte, ata a fronteira con Colombia, para tomar dirección nordeste cara ao océano Atlántico, percorrendo un total de 2.140 quilómetros.

A desembocadura forma un inmenso delta, ramificado en centos de ríos que abarcan unha extensión de 41.000 km² de selva húmida. A maioría dos ríos de Venezuela son tributarios do Orinoco, o máis grande deles é o río Caroní. O Orinoco é navegable en practicamente toda a súa extensión, permitindo o tráfico de barcos oceánicos ata Ciudad Bolívar, a 435&nbsp;km da desembocadura.

O río Casiquiare forma unha canle natural entre o Orinoco e o Amazonas. Iníciase como un brazo do Orinoco pero remata desembocando no río Negro que é un afluente do Amazonas.

A rexión de chairas aluviais ó norte do Orinoco, cuxa altitude non supera os 100 m, inúndase na época de choivas, deixando o resto do ano terreos cunha vexetación de pasteiros tropicais de sabana.

## Véxase tamén
María de Hesse

**María de Hesse**, nada en Darmstadt o 8 de agosto de 1824 e finada en San Petersburgo o 3 de xuño de 1880, foi tsarina do Imperio Ruso co nome de **María Alexandrovna**.

## Traxectoria 
Quinta filla do duque Lois II de Hesse e do Rin e da princesa Guillermina de Baden, en 1841 casou en San Petersburgo co tsar Alexandre II de Rusia.
Lois II de Hesse

200px|miniatura|Lois II de Hesse.

**Lois II de Hesse**, nado en Darmstadt o 26 de decembro de 1777 e finado na mesma cidade o 16 de xuño de 1848, foi o o gran duque de Hesse e do Rin de 1830 a 1848.

Era fillo do gran duque Lois I de Hesse e do Rin e da landgravine Luísa de Hesse-Darmstadt. Casou en Karlsruhe en 1804 coa princesa, sendo tamén súa curmá, Guillermina de Baden (1788-1836) filla de Carlos Lois, príncipe herdeiro de Baden e de Amalia de Hesse-Darmstadt.

## Descendencia 
* Lois III de Hesse e do Rin (1806-1877).
* Carlos de Hesse(1809-1877), pai de Lois IV de Hesse e do Rin.
* Isabel de Hesse e do Rin (1821-1826).
* Alexandre de Hesse e do Rin (1823-1888), casado morganaticamente con Xulia de Hauke. 
* María de Hesse e do Rin, casada co emperador Alexandre II de Rusia.

Segundo parece os catro últimos fillos foron procreados polo barón August von Senarclens de Grancy, amante da gran duquesa. Así que, para evitar un escándalo en toda regra, Lois II de Hesse-Darmstadt se viu na obriga de recoñecer coma fillos de seu a Alexandre e máis a María; os outros dous nenos morreron antes disto.
Calibre

O **calibre** é o diámetro interior de moitos obxectos ocos, coma tubos, condutos ou canos. Provén do francés *calibre*, este do árabe *qālab*, este do pelvi *kālbod* e este do grego *καλόπους*, que significa *molde*.

O termo emprégase principalmente referíndose a armas de fogo.
Condicionamento

En psicolingüística, chámase **condicionamento** a un mecanismo fisiolóxico de asociación entre un estímulo e un proceso de excitación interna ou externa repetido que a segue inmediatamente (ou polo menos pouco despois).

A asociación que realiza o individuo transfire a eficacia ao estímulo inicial que desencadea as reaccións que dependían inicialmente da excitación. Por exemplo, no famoso experimento do can de Pavlovski, a percepción do alimento desencadea o proceso de salivar nun can; se esa percepción do alimento é precedida dun son de campaíña varias veces, entón poderase desencadear a salivación con só o son da campaíña. O que se produciu foi unha transferencia de eficacia.

No así chamado *condicionamento pavloviano*, o suxeito pasivo sofre a situación experimental estímulo-resposta. En contraste con este, no *condicionamento operante* proposto por Skinner, o suxeito é libre de axir, mais a súa resposta é seguida dun reforzo que establece, así, o circuíto estímulo-resposta.

Este enfoque condutista resultou decisivo na formulación de diversas teorías. Especialmente, na adquisición da linguaxe, deu lugar á aparición do método condutista ou método audio-lingual.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Condicionamento clásico
14

## Acontecementos 
* Tiberio sucede a Augusto como emperador de Roma.
* Xermánico nomeado xefe das tropas en Xermania.
* O censo indica que hai 4&nbsp;973&nbsp;000 cidadáns romanos.

## Nacementos 
## Mortes 
* 19 de agosto - Augusto, primeiro emperador romano (n. -63).
* Iulia Caesaris, filla de Augusto.
* Paulo Fabio Máximo.

## Outros 
* Historia ano a ano
15

## Acontecementos 
* Fundación de Emona (actual Liubliana).

## Nacementos 
* Drusila, princesa romana, irmá e amante de Calígula.
* Mesalina, emperatriz romana, esposa do emperador Claudio.
* 24 de setembro - Vitelio, emperador romano.

## Mortes 
* Sejus Strabo, prefecto pretoriano.

## Outros 
* Historia ano a ano
16

## Acontecementos 
* O exército romano ao mando de Xermánico vence en Idistaviso ao xefe xermano Arminio e captura á súa dona Thusnelda.

## Nacementos 
* 16 de setembro - Xulia Drusila, irmá de Calígula.

## Mortes 
* Escribonia, primeira muller de Augusto e nai de Iulia Caesaris.
* Ovidio, poeta latino (n. -43).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
17

## Acontecementos 
* Destrución das cidades de Sardes e Hierápolis por un terremoto.
* Capadocia tórnase unha provincia romana.

## Nacementos 
* Mesalina, terceira muller do emperador romano Claudio.

## Mortes 
* 17 de marzo - Ovidio, poeta romano (-43).
* Tito Livio, historiador romano (n. -64).

## Outros 
* Historia ano a ano
18

## Acontecementos 
### Asia 
* Fundación da cidade de Paecke, capital do reino de Wiriwesung, na actual Corea do Sur.
* Fundación de Seúl.
* Na India, os indo-partos controlan Taxila, no actual Paquistán (até o 60.
* Artaxias III ascende ao trono de Armenia (até 34).

### Imperio Romano 
* Tiberio e Xermánico, cónsules en Roma.
* Desfile da vitoria de Xermánico en Roma.
* Unha *vexillatio* (sub-unidade) da Lexión III Augusta é destruída nunha emboscada en África.
* O xefe xermano Arminio destrúe o reino dos marcomanos, que se dirixían cara a Véneto. Arminio perece asasinado por un dos seus compatriotas.
* Caifás tórnase sumo sacerdote do templo xudeu (até o 37).
* Capadocia é incorporada ao Imperio Romano.
miniatura|dereita|175px|Paisaxe capadocio en Göreme

## Nacementos 
## Mortes 
* Ovidio, poeta romano (ou o 17)
* Yang Xiong, filósofo e poeta chinés (n. -53).

## Outros 
* Historia ano a ano
Redundancia

**Redundancia** en lingüística é un fenómeno que consiste en repetir unha información (semántica ou lingüística) sen necesidade:
* Un exemplo do primeiro caso é a construción *Reises*, que procede de *Rei*. Se o plural de *Rei* xa é *Reis*, non é preciso volver engadirlle un morfema sufixo de plural, e polo tanto *Rei-s-es* é unha redundancia;
* No caso da secuencia *eu estou*, o morfema *-ou* do verbo volve a repetir a persoa "primeira do singular" que xa aparece no pronome. A este tipo de redundancia gramatical necesaria denomínaselle concordancia.
Miguel Torga

**Adolfo Correia da Rocha**, nado en São Martinho de Anta (Vila Real) o 12 de agosto de 1907 e finado en Coímbra o 17 de xaneiro de 1995, foi un escritor portugués, que adoptou en 1934 o pseudónimo de **Miguel Torga**.

## Traxectoria 
Fillo de labregos, emigrou con trece anos ó Brasil, volvendo a Portugal no 1925 para coa axuda financeira do seu tío do Brasil, matricularse na Facultade de Medicina da Universidade de Coímbra, onde remataría os seus estudos no ano 1933. Exerceu como médico en varias localidades do país, establecéndose definitivamente no ano 1939 en Coímbra.

Iniciouse na literatura no primeiro ano de universidade, ligándose ao grupo da revista *Presença*. Participou logo na fundación da revista *Sinal*, do que só sairía un número, e en 1936 na revista *Manifesto*. Logo destas experiencias afastaríase de por vida de escolas literarias e mesmo de contactos cos círculos culturais portugueses.

Torga, é en primeiro lugar o poeta de Trás-os-Montes, abranguendo a súa obra o conto, a novela e o teatro. Mais son os seus *Diarios* onde critica, polemiza, retrata paisaxes que o emocionan, e reflexiona sobre a condición humana. As súas obras mais coñecidas son: *A Criação do Mundo* (Novela autobiográfica publicada por volumes (1937-1981), os contos *Bichos* (1940) e *Contos da Montanha* (1941), os seus *Diários* (Publicados en XVI volumes abranguendo dende o ano 1932 ata o ano 1993), e *Antologia Poética* (1981).

Foi unha das figuras estelares da literatura portuguesa do século XX, sendo premiado varias veces pola súa obra literaria. No 1995 regresou para sempre ó seu paraíso natal, São Martinho de Anta.

## Obra 
### Prosa 
**Pão Ázimo* (1931)
**Criação do Mundo* (1931)
**A Terceira Voz* (1934)
**Os Dois Primeiros Dias* (1937)
**O Terceiro Dia da Criação do Mundo* (1938)
**O Quarto Dia da Criação do Mundo* (1939)
**Bichos* (1940)
* *Contos da montaña* (Galaxia, 1993) (*Contos da Montanha*, 1941. "Diário I")
**Rua* (1942)
**O Senhor Ventura* (1943). "Diário II"
**Novos Contos da Montanha* (1944)
**Vindima* (1945)
*"Diário III" (1946)
*"Diário IV" (1949)
**Pedras Lavradas* (1951) "Diário V"
*"Diário VI" (1953)
*"Diário VII" (1956)
*"Diário VIII" (1959)
*"Diário IX" (1964)
*"Diário X" (1968)
*"Diário XI" (1973)
**O Quinto Dia da Criação do Mundo* (1974)
**Fogo Preso* (1976)
**O Sexto Dia da Criação do Mundo* (1981)
**Fábula de Fábulas* (1982)

### Pezas teatrais 
* *Terra Firme* (1941)
* *Mar* (1941)
**Sinfonia* (1947)
**O Paraíso* (1949)
**Portugal* (1950)
**Traço de União* (1955)

## Notas 
## Véxase tamén 
* Orfeu (editora)
20

**20** ('***) foi un ano bisesto comezado en luns do calendario xuliano, en vigor naqueles tempos. No Imperio romano, era coñecido como o **Ano do consulado de Mesala e Cota** (ou menos frecuentemente, **ano 773 *Ab urbe condita'''*). A denominación *20'' para este ano foi usado desde principios do período medieval, cuando a era A. D. se converteu no método prevalente en Europa para numerar os anos.

## Acontecementos 
* Fundación de Tiberíades.
* Aulo Cornelio Celso escribe unha Enciclopedia de Medicina.
* Constrúese o acueduto de Segovia.
* Galba, pretor romano.
* Marcus Valerius Messalla Barbatus cónsul de Roma.

## Nacementos 
## Mortes 
* Hilel, erudito talmúdico, a súa escola e ensinanzas foron moi influentes no Talmud.
* Cneo Calpurnio Pisón, estadista romano e gobernador de Siria (n. 44&nbsp;a.&nbsp;C.).
* Vipsania, esposa de Gaio Asinio Galo e anterior esposa de Tiberio (n. 36&nbsp;a.&nbsp;C.).

## Outros 
* Historia ano a ano
21

## Acontecementos 
* Revolta dos aedui contra Roma dirixidos por Iulius Florus e Iulius Sacrovir.
* Tiberio elixido cónsul de Roma por cuarta vez.
 
## Nacementos 
## Mortes 
* Quirino, gobernador romano de Siria.
* Arminio o querusco (38), guerreiro xermano que destruíu ó exército romano.
* Publio Sulpicio Quirino, gobernador romano de Siria.
* Marco Valerio Mesala Barbatus, cónsul romano (ou no 20).

## Outros 
* Historia ano a ano
22

## Acontecementos 
* Comezo da dinastía Han na China.
* Consulado de Caio Sulpicio Galba.

## Nacementos 
* Valeria Mesalina, terceira esposa do emperador romano Claudio.

## Mortes 
* Daegon, rei de Dongbuyeo.

## Outros 
* Historia ano a ano
23

## Acontecementos 
* Restablecemento da propiedade privada da terra na China.
* Comeza o reinado do rei Tolomeo de Mauritania.
* Estrabón publica a súa xeografía, compendio do saber cartográfico clásico.

## Nacementos 
* Plinio o Vello, escritor romano.

## Mortes 
* 6 de outubro - Wang Mang, emperador usurpador da China (n. -45).
* Iuba II, rei de Numidia (n. ca. -52).

## Outros 
* Historia ano a ano
Organización dos Estados Americanos

A orixe da **Organización dos Estados Americanos** remóntase a 1826, cando Simón Bolívar convoca en Panamá un primeiro congreso dos novos países independentes polo que se establece o Tratado de Unión Perpetua. A primeira Conferencia Internacional de Estados Americanos tivo lugar en Washington D. C. entre 1889 e 1890 e creou a Unión Internacional de Repúblicas Americanas, cunha oficina comercial permanente.

Durante a IX Conferencia celebrada na cidade de Bogotá o 30 de abril de 1948, vinte e unha nacións asinaron a Carta Fundacional pola que se establecía a Organización dos Estados Americanos.

## Idiomas oficiais 
O castelán, francés, inglés e portugués.

## Funcionamento 
A Asemblea Xeral reúnese cada ano. Un consello Permanente composto por un representante de cada Estado está presidido polo país ao que lle toque segundo a orde alfabética dos países en español. Existe un Secretariado Xeral para coordinar as accións de tódolos órganos.

## Organismos asociados 
* Instituto Interamericano de Estatística.
* Comisión Interamericana de Enerxía nuclear.
* Consello Interamericano de Defensa.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da Organización
Lingua achuar

O **achuar** é unha lingua da familia xíbara falada no Perú e Ecuador polo pobo achuar. O achuar está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Distribución xeográfica
No Perú os achuar viven ao longo dos ríos Morona, Macusari, Tigre, Huasaga e Corrientes no departamento de Loreto.
En Ecuador os achuar viven en 7 asentamentos das provincias de Pastaza e Morona-Santiago.

## Falantes
6.000? (2004)
*Perú: 3500
*Ecuador: 2500

## Dialectos
Shiwiar: 720 falantes en 8 asentamentos en Ecuador

## Escrita
Os misioneiros protestantes crearon unha ortografía para a lingua na que se editaron unha gramática, un dicionario e algúns textos relixiosos, entre os que destaca a tradución do Novo Testamento (1981-1994)
O achuar emprégase nas escolas de Ecuador e Perú e no ensino radiofónico en Ecuador, para o que se editaron materiais educativos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ethnologue
*Dicionario achuar-castelán (zip)
*Gramática achuar (en castelán)(arquivo zip)
*Libro de texto de matemáticas en achuar (zip)
19

## Acontecementos 
### Imperio Romano 
* Catualda depón a Marcoboduus, rei dos marcomanos. Con isto rematou a ameaza que esta tribo xermánica representaba para os romanos até o reindado de Marco Aurelio. Ficaron baixo a protección de Roma.
* Tiberio expulsa os exipcios de Roma e deporta 4000 xudeus a Sicilia.
* Agripina a Maior acusa a Gnaeus Calpurnius Piso, gobernador da Siria de ter asasinado o seu irmán Xermánico, herdeiro potencial de Tiberio. Pisón suicídase en Roma.
* Érguese un arco do triunfo en Saintes na honra de Xermánico.

### Asia 
* Último ano (6º) da era Tianfeng da dinastía Xin chinesa.
* Gondofares I tórnase rei dos saces (no actual Paquistán) (até 45 ou 50).

## Nacementos 
* Tiberio Gemellus, neto do emperador Tiberio.

## Mortes 
* Outubro - Xermánico, xeneral romano, envelenado (no seu leito de morte acusou a Gnaeus Calpurnius Piso, gobernador da Siria).
* Arminio, xefe xermano.
* Vonones I, ex-rei dos partos e dos armenios, morto ao tentar fuxir da Siria.

## Outros 
* O galo-romano Trogo Pompeio escribe a primeira historia universal en latín.

Historia ano a ano
George Bush

**George Bush** pode referirse á dous presidentes dos Estados Unidos, pai e fillo:

***George Herbert Walker Bush**, presidente dende 1989 ata 1993.
***George Walker Bush**, presidente dende 2001 ata 2009, fillo do anterior.
***Aeroporto Intercontinental George Bush**, un aeroporto de Houston, Texas.
24

## Acontecementos 
### Asia 
* Fin da dinastía Xin na China. A dinastía Han volta ó poder.
* No reino de Silla, Corea, principia o goberno do seu soberano Yuri (até 57).

### Occidente 
* Finalización da guerra de Roma contra Numidia e Mauritania.
* Fundación de Caesara Augusta (hoxe Zaragoza) á beira do río Ebro.

## Nacementos 
## Mortes 
* Estrabón, xeógrafo grego.

## Outros 
* Historia ano a ano
25

## Acontecementos 
* Guang Wudi (transcrición Wade-Gilles: Kuang Wu-ti), restaura na China a dinastía Han, tamén denominada Han Posterior ou Han Oriental. No 37 gobernará sobre toda China.

## Nacementos 
## Mortes 
* Aulus Cremutius Cordus, historiador romano.

## Outros 
* Historia ano a ano
26

## Acontecementos 
* Incendio no Monte Celio de Roma.

* Poncio Pilato, nomeado Prefecto de Xudea.
* Tiberio retírase a Capri e deixa o goberno en mans de Sexano, prefecto da garda pretoriana.

## Nacementos 
* Nerva, emperador romano.

## Mortes 
* Marco Asinio Agripa, senador romano, cónsul no 25.

## Outros 
* Historia ano a ano

## Notas
27

## Acontecementos 
* Bautismo de Xesús Cristo por Xoán o Bautista.
* Lume en Roma.
* Un arco do triunfo érguese en Rimini, en honor de Augusto.
 
## Nacementos 
* Agripa II de Xudea.
* Wang-Tchoung, filósofo chinés.
* Petronio, escritor romano.

## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
28

## Acontecementos 
* O rei Daru de Baekje accede ao trono de Baekje na península de Corea (até 77).
* Xesús Cristo comeza a súa predicación (Sermón da Montaña).

## Nacementos 
* Tiridates I de Amenia

## Mortes 
* Rei Onjo de Baekje.

## Outros 
* Historia ano a ano
29

## Acontecementos 
* Os romanos capturan Sofia, actualmente capital de Bulgaria.

## Nacementos 
## Mortes 
* Xoán o Bautista, profeta do Mandeísmo.
* Livia, dona de Augusto e nai de Tiberio.

## Outros 
* Historia ano a ano
Lingua achumawi

O **achumawi** é unha lingua nativa americana falada polo pobo do río Pit. Pertence á familia hokana, e é falada en California. O achumawi está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Distribución xeográfica 
Antes da chegada dos europeos, os achumawi vivían no nordeste de California, na bacía do río Pit, preto de Montgomery Creek no condado de Shasta.

## Falantes 
O grupo étnico comprende 1.000 persoas, en 2007 había 10 semifalantes de avanzada idade.

## Dialectos 
Orixinariamente o achumawi comprendía nove dialectos: Ihewisedawi, Kosalektawi, Hammawi, Astariwawi, Atwansini, Ajumawi, Ilmawi, Madesi e Itsatawi

## Escrita 
Do achumawi consérvanse descricións, listas de palabras e breves textos recollidos a comezos do século XX por Jaime de Angulo e Edward Sapir.

## Historia 
Antes da chegada dos brancos calcúlanse o número de achumawis en 3.000, distribuídos en 28 asentamentos. En 1848 comezan a chegar os brancos ao territorio achumawi, as guerras e as epidemias reducen ao seu número a 1000 en 1910. En 1982 quedaban 10 falantes, todos de avanzada idade, nun grupo étnico de 800 persoas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bauman, James. 1980. Introduction to the Pit River language and culture. Anchorage, AK: National Bilingual Materials Development Center, University of Alaska.
* Good, Jeff. (2004). "A sketch of Atsugewi phonology." Boston, Massachusetts. (Paper presented at the annual meeting of the Society for the Study of the Indigenous Languages of the Americas, 8 de xaneiro &ndash; 11 de xaneiro).
* Nevin, Bruce E. (1991). "Obsolescence in Achumawi: Why Uldall Too?". Papers from the American Indian Languages Conferences, held at the University of California, Santa Cruz, xullo e agosto de 1991. Occasional Papers on Linguistics 16:97-127. Department of Linguistics, Southern Illinois University at Carbondale.
* Nevin, Bruce E. (1998). *Aspects of Pit River phonology*. Ph.D. dissertation, University of Pennsylvania, Department of Linguistics.
* Olmstead, David L. (1954). "Achumawi-Atsugewi non-reciprocal intelligibility." *International Journal of American Linguistics*, *20*, 181&ndash;184.
* Olmstead, David L. (1956). "Palaihnihan and Shasta I: Labial stops." *Language*, *32* (1), 73&ndash;77.
* Olmstead, David L. (1957). "Palaihnihan and Shasta II: Apical stops." *Language*, *33* (2), 136&ndash;138.
* Olmstead, David L. (1959). "Palaihnihan and Shasta III: Dorsal stops." *Language*, *35* (4), 637&ndash;644.
* Olmstead, David L. (1964). "A history of Palaihnihan phonology." *University of California Publications in Linguistics* (Vol. 35).

### Ligazóns externas 
* Ethnologue
Lingua adabe

O **adabe** ou **raklungu** é unha lingua papúa falada en Timor Leste.

## Distribución xeográfica
Fálase nas vilas de Makdadi e Manroni do suroeste da illa de Atauro, en Timor Leste.

## Falantes
260 (2015)

## Ligazóns externas
*Ethnologue
Lingua adangbe

O **adangbe** ou **agotime** é unha lingua níxer-congo do grupo kwa falada en Ghana e Togo.

## Distribución xeográfica
Rexión fronteiriza entre Togo e Ghana.
## Falantes
Falado polos grupos étnicos Adan e Agotime, non hai datos sobre o número de falantes en Ghana, en Togo hai 2.000 falantes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ethnologue
Lingua adang

O **adang** é unha lingua papúa falada en Indonesia.

## Distribución xeográfica
Fálase nas vilas de Adang-Buom, Pitung, Kenarilang, Afeng male, imoli, Adang-Kokar, Bot Bag, Alila e Bu Mol no oeste e noroeste de Kalabahi,no noroeste da illa de Alor (East Nusa Tenggara).

## Escrita
Os adang utilizan o bahasa indonesio como lingua escrita. En 1987 Stokhof realizou a primeira descrición da lingua, e en 2001 Johnson Haan, un filólogo de lingua materna adang, escribiu a primeira gramática.

## Situación sociolingüística 
A proximidade a Kalabahi, onde a lingua principal é o bahasa indonesio, pon en perigo o seu emprego polas novas xeracións, o que se agrava pola emigración da xente nova cara a outras zonas de Indonesia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ethnologue
*Gramática adang
Thomas Woodrow Wilson

**Thomas Woodrow Wilson**, nado en Staunton (Virxinia) o 28 de decembro de 1856 e finado en Washington, D.C. o 3 de febreiro de 1924, foi un escritor e político estadounidense, presidente dos Estados Unidos dende 1913 ata 1921.

## Traxectoria 
[esquerda|miniatura|140x140px|**Thomas Woodrow Wilson** no [anverso dun dólar presidencial de 2013.]]

Antes de comezar a súa carreira política fora escritor. A súa presidencia coincidiu coa primeira guerra mundial. Partidario da neutralidade no conflito, en abril de 1917 tras o afundimento do transatlántico *Lusitania* por submarinos alemáns, decidiu a participación do seu país na contenda. Impulsou a Sociedade de Nacións, a pesar de que non inscribiría os EUA nela.

Recibiu o Premio Nobel da Paz en 1919.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Primeira guerra mundial
* Liga das Nacións
* Os 14 puntos de Wilson
Lingua adap

O **adap** é unha lingua sino-tibetana falada en Bután.

## Distribución xeográfica 
Falada na vila de Ada, no distrito de Wangdue Phodrang. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ethnologue
Hafez al-Assad

**Hafez al-Assad**, nado en Qardaha, en 1928 e finado en Damasco en 2000, foi un militar e político sirio.

## Traxectoria 
Al-Assad naceu no seo dunha familia alauí pobre, e foi o primeiro da súa familia en cursar educación secundaria. Entrou na Academia Militar Siria e completou estudos en academias soviéticas. En 1946 entrou no partido Baaz. Cando Siria e Exipto crearon a República Árabe Unida, al-Assad, entón estacionado no Cairo opúxose á federación.

Nomeado xefe da forza aérea siria en 1964, ascendeu a ministro de Defensa en 1967, e estivo ao mando desa carteira durante a Guerra dos seis días. En 1970 aproveitou a carteira de Defensa para dar un golpe de Estado (1970) que o levaría á xefatura do goberno en 1971. Baixo o signo do autoritarismo baazista (mestura de socialismo e panarabismo), emprendeu unha longa serie de reformas económicas que levarían ó control estatal da economía e á dependencia das axudas da Unión Soviética.

Partidario da creación do estado palestino, subvencionou operacións armadas da OLP de Yasser Arafat. Non obstante a súa política socialista levouno a quedar illado dos demais países árabes. Durante a guerra irano-iraquí (1980-1988) apoiou decididamente o tamén baazista Saddam Hussein, ditador de Iraq. Durante a Primeira Guerra do Golfo (1990-1991), mantívose porén á marxe e apoiou timidamente á coalición internacional.

Trala súa morte en 2000, sucedeuno no cargo o seu fillo Bashar al-Assad, quen continuou a política de fornecer a grupos armados, o que levou ós Estados Unidos a engadilo na lista de países do eixe do mal.

## Véxase tamén
Riqueza

A **riqueza** é a abundancia de bens ou de rendas. A riqueza mais sinxelamente é a acumulación de bens que posúen un valor económico. Pódese falar de riqueza financeira, de riqueza cultural, de " países ricos " e de creación de riqueza.  A riqueza reflicte un feito socioeconómico asociado ao feito de que certos individuos posúan maior cantidade de bens materiais que outros. A riqueza xa que logo está relacionada co modo e calidade de vida das persoas ricas.
 	
A riqueza pode estudarse tanto desde o punto de vista antropolóxico ou sociolóxico como desde o punto de vista estritamente económico.

## Antropoloxía
O nivel de vida dalgúns países desenvolvidos, urbanizados e industrializados establece un enorme contraste coas condicións de existencia da inmensa maioría de países agrarios e eminentemente subdesenvolvidos.

Este forte contraste é o que divide á Humanidade entre ricos e pobres, ben alimentados -ou sobrealimentados- e famentos. O mundo en vías de desenvolvemento -Terceiro Mundo-, segue a ser un mundo abrumadoramente agrícola, máis do 70% da súa poboación vive da terra, a pesar de non contar coa necesaria tecnoloxía e coñecementos para que esa terra produza ata o máximo das súas posibilidades.

Moitos africanos, asiáticos e suramericanos loitan denodadamente cada día coa súa terra, pero as malas colleitas son frecuentes e raramente poden chegar a aforrar algo. Entón é cando xorde a necesidade de conseguir capital estranxeiro. Este capital obtense coas remesas da emigración, cos microcréditos das ONGs, ou coa axuda directa ó desenvolvemento dos países do Primeiro mundo.

## Economía
Para a ciencia económica actual, a riqueza económica corresponde ao conxunto dos bens dos cales o uso ou a propiedade abastece unha satisfacción. Pois está constituída polas existencias de activos económicos detidos para o dun ou varios axentes económicos. A riqueza economicamente analízase a través de varias dicotomías :
## Véxase tamén
Cirrostratus

miniatura|Cirroestratos
Os **Cirrostratus** ou **Cirroestratos**, abreviadamente Cs, son un xénero de nubes que, segundo a definición adoptada pola Organización Meteorolóxica Mundial, caracterízanse por teren aspecto de veo nubrado abrancazado e transparente, fibroso ou completamente liso, que cobre total ou parcialmente o ceo e a través do cal pode verse o Sol, producindo a miúdo un halo luminoso intenso.
 
## Características
Son nubes que se producen a grande altura, estando compostas por finos cristais de xeo. Adoitan ser a vangarda dunha fronte cálida, polo que a súa presenza pode asociarse cun significativo cambio de tempo.

## Especies
* Cirrostratus Fibratus
* Cirrostratus Nebulosus

## Variedades
* Cirrostratus Duplicatus
* Cirrostratus Undulatus

## Véxase tamén
### Bibliografía
* Candel Vila, R. (1978), *Atlas de meteorología*, 8ªed, Ed. Jover.
* Martín León, F. e Quirantes, J. A., *Cazadores de nubes*, Ministerio de Educación y Ciencia, Gobierno de España.

### Ligazóns externas
* Atlas fotográfico de nubes
Cirrus

miniatura|Cirros.

Os **Cirrus** ou **Cirros**, abreviadamente Ci, son un xénero de nubes que, segundo a definición adoptada pola Organización Meteorolóxica Mundial, caracterízanse por se presentaren illadas, a xeito de filamentos brancos e delicados, ou de bancos ou bandas estreitas, brancas ou case brancas. Teñen unha aparencia fibrosa, semellante aos cabelos dunha persoa, ou dun brillo sedoso ou das dúas características a un tempo.

## Características
Está composta de cristais de xeo microscópicos, que brillan cun fulgor branco ós raios do sol. Son nubes altas que se atopan a altitudes de entre 6.000 a 12.000 metros. Normalmente son síntoma de bo tempo, mais se avanzan organizadas e aumentando progresivamente cara ao horizonte indican algunha fronte cálida ou borrasca.

## Especies
* Cirrus Fibratus.
* Cirrus Uncinus.
* Cirrus Spissatus.
* Cirrus Floccus.

## Variedades
* Cirrus Intortus.
* Cirrus Radiatus.
* Cirrus Vertebratus.
* Cirrus Duplicatus.

## Véxase tamén
### Bibliografía
* Candel Vila, R. (1978), *Atlas de meteorología*, 8ªed, Ed. Jover.
* Martín León, F. e Quirantes, J. A., *Cazadores de nubes*, Ministerio de Educación y Ciencia, Gobierno de España.

### Ligazóns externas
* Atlas fotográfico de nubes
Cirrocumulus

miniatura|Cirrocúmulos
Os **Cirrocumulus** ou **Cirrocúmulos**, abreviadamente Cc, son un xénero de nubes que, segundo a definición adoptada pola Organización Meteorolóxica Mundial, caracterízanse por ser un banco, capa delgada ou saba de nubes brancas, compostas por elementos moi cativos a xeito de grans, rizos ou ondulacións, unidos ou separados e distribuídos con maior ou menor regularidade. A maioría dos seus elementos presenta un largo aparente menor de 1 º.

## Características
Son nubes altas que se atopan a altitudes de entre os 6 e 12 quilómetros de altitude, formadas pola turbulencia producida entre capas de aire que se desprazan en sentidos opostos. Agás se aumentan considerablemente co paso do tempo son indicadores de bo tempo.

## Especies
* Cirrocumulus Stratiformis.
* Cirrocumulus Lenticularis.
* Cirrocumulus Castellanus.
* Cirrocumulus Floccus.

## Variedades
* Cirrocumulus Undulatus.
* Cirrocumulus Lacunosus.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*Candel Vila, R. (1978), *Atlas de meteorología*, 8ªed, Ed. Jover.
*Martín León, F. e Quirantes, J. A., *Cazadores de nubes*, Ministerio de Educación y Ciencia, Gobierno de España.

### Ligazóns externas
* Atlas fotográfico de nubes
Nimbostrato

miniatura|dereita|300px
Os **nimbostratos** (en nomenclatura abreviada, Ns) son un xénero de nubes que, segundo a definición adoptada pola Organización Meteorolóxica Mundial, caracterízanse por se presentaren como unha capa de nubes gris, a miúdo escura, cun aspecto velado pola precipitación de chuvia ou neve que cae de xeito máis ou menos continuado dela. O seu espesor é grande dabondo como para ocultar o Sol completamente.

## Características 
Son nubes medias que se forman entre 3 e 7 quilómetros de altitude. Asociados ás frontes cálidas, dan lugar a choivas ou nevaradas continuas de intensidade feble ou moderada.

## Especies 
Non ten.

## Variedades 
Non ten.
## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Candel Vila, R. (1978), *Atlas de meteorología*, 8ªed, Ed. Jover.
* Martín León, F. e Quirantes, J. A., *Cazadores de nubes*, Ministerio de Educación y Ciencia, Gobierno de España.

### Ligazóns externas 
* Atlas fotográfico de nubes
Cumulus

miniatura|dereita|Cumulus humilis, con cumulus congestus no horizonte.
Os **cumulus** ou **cúmulos**, abreviadamente Cu, son un xénero de nubes que, segundo a definición adoptada pola Organización Meteorolóxica Mundial, se caracterizan por seren nubes con contornas ben definidas, encopetadas e densas. Desenvólvense verticalmente a xeito de protuberancias, cúpulas ou torres. As súas zonas superiores aseméllanse con frecuencia a unha coliflor. As partes iluminadas polos raios do Sol teñen unha coración branca intensa, namentres que a súa base e plana e de cor escuro. Ás veces, aparecen esgazados polo vento.

## Características 
Son nubes de desenvolvemento vertical, que se forman a alturas entre 500 a 6.000 m, e adoitan atoparse espalladas en paquetes amontoados pola convección. As correntes de aire ascendentes, orixinadas polo desigual quecemento do aire, a unha altura onde a humidade do aire pode comezar a condensar, desenvólvendose os cúmulos verticalmente en vez de horizontalmente.

Os cúmulos de bo tempo medran no verán dende o mediodía ata a posta do Sol, cando se disipan. Se existe inestabilidade abonda, poden desenvolverse ata daren lugar a cumulonimbos, orixinando chuvascos e treboadas

## Especies 
* Cumulus congestus.
* Cumulus fractus.
* Cumulus humilis.
* Cumulus mediocris.

## Variedades 
* Cumulus radiatus.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Candel Vila, R. (1978), *Atlas de meteorología*, 8ªed, Ed. Jover.
* Martín León, F. e Quirantes, J. A., *Cazadores de nubes*, Ministerio de Educación y Ciencia, Gobierno de España.

### Ligazóns externas 
* Atlas fotográfico de nubes