Buglossidium luteum

***Buglossidium luteum*** é unha especie de peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos e familia dos soleidos, coñecida en galego como **lirpia** e **linguadiño amarelo**.

Esta especie caracterízase polo seu pequeno tamaño, a súa pequena boca semicircular, e os raios negros regularmente repartidos entre os demais, claros, nas súas aletas. É unha especie común e xeneralizada propia dos fondos areosos do noroeste do Atlántico e do mar Mediterráneo. Ten escaso valor comercial.

## Taxonomía 
### Xénero 
O xénero *Buglossidium* foi creado en 1930 polo zoólogo francés Paul Chabanaud.

* Corpo ovalado, alongado, de 10 a 13&nbsp;cm de lonxitude (máximo, 15&nbsp;cm), coa cabeza co fociño prologado cara a abaixo en forma de bico, cubrindo a sínfise mandibular.
* Como en todos os linguados, a cara pigmentada, ou ocular, é a do lado dereito, e a cara cega, no esquerdo.
* Ollos pequenos, co superior máis adiantado que o inferior.
* Orificio nasal anterior do lado pigmentado situado ao nivel da marxe anterior do ollo dorsal, ou algo máis adiantado. Os do lado cego son pequenos, e están separados o un do outro.
* A aleta dorsal orixínase no bordo anterior do rostro, fronte ao espazo intrerorbitario. Un carácter que o fai facilmente identificábel é a presenza de raios escuros (negros) colocados entre cada 4-7 raios claros nas aletas dorsal e anal que están unidas por unha membrana ao pedúnculo caudal, e pola forma máis alongada da parte posterior do corpo, que tende a estreitarse de maneira gradual cara á aleta caudal, que ten o bordo arredondado.
* A aleta torácica do lado cego é moito máis curta que a do lado pigmentado, e ten só 2 ou 3 raios. 
* As escamas presentan pequenas espiñas marxinais, medianamente longas e de tamaños case iguais.
* A coloración é parda agrisada ou parda avermellada con manchas escuras irregulares no lado pigmentado, e abrancazada no lado cego.

## Hábitat e distribución 
; Hábitat
Esta especie ten requirimentos de hábitat máis específicos que outros peixes planos frecuentes no Atlántico como a solla, o linguado común e a limanda. Concéntrase en augas moderadamente influídas polas procedentes dos estuarios, cunha salinidade de 29 a 33 ppt, polo que está ausente das bocas dos estuarios máis grandes, onde a salinidade é menor.
Este pequeno linguado adoita encontrarse en substratos lamosos ou areoso-lamoso, a profundidades de 5 a 40 m (aínda que pode acharse tamén até os 450 m), a miúdo semienterrado.

; Reprodución
Adquiren a madure sexual aos 6 ou 7 anos (os machos) e entre os 6 e os 8 (as femias).

## Relación cos humanos 
A lirpia é demasiado pequena como para ter interese comercial, e xeralmente é desbotada polos pescadores. Captúrase como especie incidental na pesca con redes de arrastre, ás veces en grandes cantidades, e historicamente foi a miúdo confundido con inmaturos do linguado común, ao que alude o nome de *lirpia* (ou *lirpa*).

## Estado de conservación 
A UICN cualificou o status da especie na actualidade (2014) como *LC* (pouco preocupante).

Entre 1985 e 2006, a poboación desta especie aumentou considerablemente no mar do Norte, ao parecer como consecuencia do aumento da temperatura das augas dos fondos mariños.

## En Galicia 
Desde 1977 hai moitois rexistros da especie nas augas galegas en numerosos lugares, como formando parte do zooplancto (as larvas), en fondos de area e de lama no interior das rías (en fondos de 20 a 40 m) e na plataforma continental (en fondos de até os 100 m). 
   
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Lahuerta Mouriño, F. e Vázquez Álvarez, F. X. (2000): *Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos*. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-2913-8.
* Muus, Bent J.; Jørgen G. Nielsen; Preben Dahlstrøm e Bente O. Nyström (1998): *Peces de mar del Atlántico y del Mediterráneo*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-1161-2.
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. Nova York: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.
* Rodríguez Villanueva, X. L. e Xavier Vázquez (1995): *Peixes do mar de Galicia. (III) Peixes óseos (continuación)*. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. ISBN 84-7507-870-2.
* van der Land, J.; Costello, M. J.; Zavodnik, D.; Santos, R. S.; Porteiro, F. M.; Bailly, N.; Eschmeyer, W. N. & Froese, R. (2001): "Pisces", en: Costello, M. J. *et al.*, eds.: *European register of marine species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification*. Collection Patrimoines Naturels, **50**: 357-374. París: Muséum national d'Histoire naturelle. ISBN 2-85653-538-0.

### Outros artigos 
* Pleuronectiformes
* Soleidos

### Ligazóns externas 
* *Buglossidium luteum*  na Encyclopedia of Life. Con abundantísima información, debuxos, fotos, mapas de distribución e bibliografía .
* *Buglossidium luteum* (Risso, 1810). Petite sole jaune en INPN (*Inventaire National du Patrimoine Naturel*) . 
* *Buglossidium luteum* (Risso, 1810) en DORIS (''Données d'Observations pou la Reconnaisance et l'Identification de la faune et la flore Subaquatiques*). Ampla información e imaxes . 
* *Buglossidium luteum* na ADW.
* *Buglossidium luteum'' no NCBI.