Dinastía Chou

A **dinastía Zhou** ou **Chou** (chinés clásico: 周; Wade-Giles: Chou1; *pinyin*: Zhōu) foi unha das primeiras dinastías chinesas. Estímase que o inicio desta dinastía tivo lugar coa caída da dinastía Shang, a finais do século X ou IX a.C., e o seu fin co ascenso da dinastía Chin ou Qin (non confundir coa dinastía Qing), no  (ou ). A dinastía Chou foi a dinastía máis longa de toda a historia chinesa, e a tecnoloxía da Idade do Ferro foi introducida na China neste período.

## Mandato do Ceo 
Na tradición historiográfica chinesa, os líderes Chou disiparon á familia Yin (Shang) e lexitimaron o seu goberno invocando o Mandato do Ceo, unha noción pola que o rei (o "fillo do ceo") gobernaba por dereito divino, pero a perda do trono indicaría que perdera ese dereito. O Mandato do Ceo estableceu que os Chou asumiron a ascendencia divina (Tian-Huang-Shangdi) sobre a ascendencia divina dos Shang (Shangdi). A doutrina explicou e xustificou o fin da dinastía Xia e da dinastía Shang, ao tempo que apoiaba a lexitimidade dos gobernantes actuais e futuros. A dinastía Chou foi fundada pola familia Ji e tiña a súa capital na cidade de Hao (ou Haojing, preto da actual Xi'am). Posuíndo a mesma lingua e cultura semellante aos Shang, os primeiros reis Chou, mediante a conquista e a colonización, estenderon gradualmente a cultura chinesa polas terras bárbaras das chairas centrais.
esquerda|miniatura|230x230px| Civilización Chou Occidental

## Fengjian 
Na historiografía occidental, o período Chou é xeralmente descrito como feudal, xa que o sistema descentralizado dos Chou semellaba ao sistema europeo medieval. Porén, os historiadores debaten sobre o termo *feudal*, que xurdiu para referirse a un contexto pura e especificamente europeo. Polo tanto, o termo máis axeitado para clasificar o sistema político de Chou sería da propia lingua chinesa: sistema *Fengjian*. A organización do territorio baseábase en estados subordinados, gobernados por homes elixidos polo rei, xeralmente conselleiros e xenerais de confianza, e polos seus herdeiros. Os estados pagaban tributos á capital, onde o Fillo do Ceo gobernaba como monarca absoluto. Tamén debían proporcionar soldados en tempo de guerra. Porén, toda esta organización en realidade só existiu durante o Período Chou Occidental, tras o cal perdeu a súa relevancia co declive do poder real fronte aos estados ascendentes.

## Chou Occidental e Oriental 
Inicialmente, a familia Ji puido controlar estreitamente o reino. No , despois de que o rei You substituíse á súa raíña pola concubina Baosi, a capital foi saqueada polas forzas conxuntas do pai da raíña, que era o poderoso marqués de Shen, así como as forzas do descontento estado de Zeng dos odiosos bárbaros do oeste, o *rong*. O fillo da raíña, Ji Yijiu, foi proclamado novo rei polos nobres dos estados sublevados. A capital foi trasladada ao leste no , a Wangcheng (na actual provincia de Henan), que era un lugar máis modesto, pero afastado da fronteira cos bárbaros e polo tanto máis seguro ante posíbeis ataques.
[miniatura|180x180px| Vaso da civilización Chou occidental dos séculos IV-III a.C. no [Museo Británico]]
Debido a estas rupturas, os historiadores adoitan dividir a era Chou en **Chou occidental** (西周, pinyin Xī Zhōu), que vai desde a fundación do reino por Ji Fa en 1046 até o golpe de estado de  , e **Chou oriental** ( chinés tradicional : 東周Chinés simplificado : 东周, pinyin : Dōng Zhōu ), dende o 771 ata o  , coa caída de Chou, ou aínda  , cando se consolidou o Imperio Qin. O ano exacto do inicio do Chou occidental aínda é motivo de debate: algo entre 1122, 1027 e outros anos entre os século XII e XI a.C. foron propostos. Os historiadores chineses mencionan habitualmente o ano 841 a. C. baseado nos *Rexistros do Historiador* de Sima Qian, pero outros apuntan ao ano 1046 a.C. como o máis probábel. O Período Chou Oriental divídese en dous subperíodos. O primeiro, comezou no 771 e rematou no , chámase Período Primavera e Outono, en referencia a unha famosa crónica histórica da súa época. O segundo subperíodo chámase Período dos Estados Combatentes, cando o Fillo do Ceo perdeu o respecto que lle quedaba entre os estados, tras dous golpes de estado que derrocaron aos gobernantes dos dous estados máis leais, Jim e Chi.

## Declinio 
A partir do ataque do , o poder da corte de Chou decaeu gradualmente, e a fragmentación do reino levou a unha calamidade de guerras entre os estados. Desde a morte de You, os reis Chou só reinaron simbolicamente, e algúns nobres nin sequera puideron recoñecer á familia Ji como posuidores do Mandato Celestial, e mesmo se declararon reis dos seus respectivos territorios. Finalmente, a dinastía foi derrocada no  , cando Wangcheng e Chengzhou, as únicas cidades aínda baixo o poder do rei, foron conquistadas polo Reino de Qin. O último pretendente ao trono de Chou, Hui de Chou, foi asasinado en   Chi, o último estado combatente, foi conquistado no  , de Qin Shihuang, que entón declarou a fundación do Imperio Chinés. Por iso, pódense aceptar as tres datas para marcar o final da dinastía Chou.

## Agricultura 
A agricultura na dinastía Chou era bastante intensiva e en moitos casos controlada polo propio goberno. Toda a terra cultivada estaba controlada por nobres, que as "prestaban" aos seus servos, de xeito similar ao feudalismo europeo. Por exemplo, un anaco de terra dividíase en nove partes en forma de "roda de auga", *jing* (井), co gran na parte media ía para o goberno, e os das partes circundantes para os agricultores. . Deste xeito, o goberno podería almacenar alimentos e distribuílos en épocas de mala colleita. Algúns sectores fabrís importantes da época incluían a produción de bronce, que se utilizaba integramente na produción de armas e ferramentas agrícolas. De novo, estas industrias estaban controladas pola nobreza, que dirixía a produción destes materiais.

### Filosofía 
Durante a dinastía Chou pódense rastrexar as orixes da filosofía nativa chinesa, que desenvolveu as súas etapas iniciais a partir século VI a. C. Os maiores filósofos chineses, os que tiveron un maior impacto nas xeracións posteriores de chineses, foron Confucio, fundador do confucianismo, e Laozi, fundador do taoísmo. Outros filósofos, teóricos e escolas de pensamento nesta época foron Mozi, fundador do mohismo ; Mencio, un famoso confuciano que ampliou o legado de Confucio; Shang Yang e Han Fei, responsables do desenvolvemento do legalismo (a filosofía central da futura dinastía Qin); e Xun Zi, que sen dúbida foi o centro da antiga vida intelectual chinesa durante o seu tempo, aínda máis que figuras intelectuais emblemáticas como Mencio. 

#### Li 
Estabelecido durante o período occidental, o sistema ritual  *Li*  chinés tradicional: 禮; chinés simplificado: 礼; pinyin: lǐ codificaba a comprensión dos costumes como expresión da xerarquía social, a ética e a regulación relativa á vida material; as prácticas sociais correspondentes idealizáronse dentro da ideoloxía confuciana.

O sistema foi canonizado nos Compendios do Libro dos Ritos, Chouli e Yili da dinastía Han (206 a. C.–220 d. C.), converténdose así no corazón da ideoloxía imperial chinesa. Aínda que o sistema foi inicialmente un corpo respectado de regulacións concretas, a fragmentación do período Chou occidental levou o ritual a avanzar cara á moralización e a formalización en relación con:
* As cinco ordes da nobreza chinesa 
* Templos ancestrais (tamaño, número lexítimo de pavillóns)
* Regulamento da cerimonia (número de vasos rituais, instrumentos musicais, persoas na pista de danza)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Dinastía Han
* Dinastía Ming
* Dinastía Qin
* Dinastía Qing
* Dinastía Shang
* Dinastía Tang
* Duque de Zhou
* Hunos

### Bibliografía 
* Roberts, John AG, *History of China* (título orixinal), Palgrave MacMillan, 1999 (primeira edición), 2006 (segunda edición), ISBN 978-989-8285-39-3
### Ligazóns externas 
*