O Saviñao

**O Saviñao** é un concello da provincia de Lugo, que pertence á comarca de Terra de Lemos e á Ribeira Sacra. Segundo o Padrón municipal, no ano 2017 tiña unha poboación de 3.832 persoas. O xentilicio é .

## Xeografía 
O concello do Saviñao está enclavado na Ribeira Sacra, dentro da Comarca de Terra de Lemos, situado ó sur da provincia de Lugo. Limita ó norte cos concellos de Paradela e Taboada, ó sur con Pantón, ó leste con Pantón, Monforte de Lemos e Bóveda e ó oeste con Taboada e Chantada. A altitude media é de 600 metros sobre o nivel do mar. Está atravesado polos ríos Miño, Sardiñeira, Saviñao, Pez, Barrantes e Porriño.

Ten 29 parroquias. A capital do concello, Escairón, ten aproximadamente uns 1000 habitantes. O segundo núcleo de poboación é Currelos, a cabeceira da zona norte do concello.

A súa economía é fundamentalmente agrícola, contando tamén con industrias lácteas, vinícolas e da construción. A potenciación do turismo rural e cultural desta zona supón un pulo para a mesma. No aspecto comercial destacan as feiras que se celebran mensualmente, en Escairón os días 8 e 19, e en Currelos o día 26.

### Demografía 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize  = width:500 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:14000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:400 start:0
BackgroundColors = canvas:white

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:11182
  bar:1910 from:0 till:11138
  bar:1920 from:0 till:11207
  bar:1930 from:0 till:10771
  bar:1940 from:0 till:12595
  bar:1950 from:0 till:12144
  bar:1960 from:0 till:12083
  bar:1970 from:0 till:8534
  bar:1981 from:0 till:7261
  bar:1991 from:0 till:5773
  bar:2001 from:0 till:5056
  bar:2009 from:0 till:4570
  bar:2014 from:0 till:4113

PlotData=
  bar:1900 at: 11182 fontsize:S text:11.182 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 11138 fontsize:S text:11.138 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 11207 fontsize:S text:11.207 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 10771 fontsize:S text:10.771 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 12595 fontsize:S text:12.595 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 12144 fontsize:S text:12.144 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 12083 fontsize:S text:12.083 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 8534 fontsize:S text:8.534 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 7261 fontsize:S text:7.261 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 5773 fontsize:S text:5.773 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 5056 fontsize:S text:5.056 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 4570 fontsize:S text:4.570 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 4113 fontsize:S text:4.113 shift:(-10,5)

## Historia 
As primeiras mostras de ocupación son a mámoa de Abuíme e numerosos restos da cultura castrexa. Neste período, os habitantes dos castros de Saviñao, pertenceron á tribo dos *Lemavi*, citada por Tolomeo, e eran veciños dos *Seurri*, habitantes dos actuais concellos de Sarria e Taboada. Durante esa época Saviñao rexistrou unha importante ocupación do espazo.

Entre os séculos I e IV tivo lugar o asentamento e dominio romano sobre o noroeste lucense, período no que se pode datar a construción da vía romana que concluía nos Codos de Belesar. Tratábase dunha vía secundaria dentro do esquema viario romano.

Outros restos da presenza romana proveñen de distintos achados encontrados en castros romanizados: cerámica feita con "terra sixilada", moedas, a peza pétrea de Abuíme, ou a mesma escultura Mourelos. Coa caída do imperio Romano a finais do século IV, iniciouse unha etapa de transición ata a Idade Media. Desta etapa apenas quedan algúns topónimos, como Xixiriz, Arxeriz, Meitriz, Alperiz ou Reiriz entre outros.

No século VI, mercede ao labor de Martiño de Dumio, grande impulsor do monacato, existen referencias explícitas da Ribeira Sacra. Entre os séculos VI e VII, hai que encadrar a creación dos primeiros cenobios en terras do Saviñao, pois, aínda que non hai unha documentación específica, si existen documentos que falan de fundacións e doazóns a partir do século X, o que fai supor que existían anteriormente, sendo exemplos Santo Estevo e San Vitoiro. Desa etapa medieval tamén se conservan unha serie de sarcófagos (Louredo e San Sadurniño de Piñeiró), restos residuais do que foron tumbas de personaxes importantes no contexto sociopolítico do Saviñao.

## Cultura 
### Toponimia 
A súa etimoloxía ven de *Sabinianum*, á súa vez de *Sabinus*, cognome romano derivado dun nome étnico que se refería a unha antiga tribo rival dos primeiros habitantes de Roma, os sabinos. Sería entón un antropónimo que alude a un antigo posuidor. Nas fontes medievais non se recolle o artigo.
miniatura|Anta de Abuíme.
### Patrimonio 
En arqueoloxía cabe destacar a Anta de Abuíme ou o campo de Mámoas de Abuíme, situado nunha chaira da parroquia de Saviñao, a uns catro quilómetros do Escairón. Consérvanse boa parte das mámoas.

#### Patrimonio arqueolóxico 
;Cultura castrexa
Contabilízanse vinte e sete castros no concello (Castro de Abuíme, Castro da Torre en Freán, Castro de Illón en Licin, Castro da Portela en Diomondi, Castro de Mourelos, Castro da Besta en Vilelos, Castro de Villacaiz, Castro de Arxeriz...). Destacan o de Vilacaiz e o de Abuime pola súa fácil visibilidade.

#### Patrimonio arquitectónico 
;Arquitectura civil
Destacan varias edificacións:
* **Pazo de Vilelos**, de planta en L, cunha capela duns cen metros cadrados e flanqueada polos escudos dos Ulloa, que rexentaron o pazo durante varias xeracións. Os seus fundadores foron Juan González de Ulloa e Catalina López de Sober.
* **Pazo de Arxeriz**, que foi propiedade de Juan López Suárez (Xan de Forcados). O seu primeiro fundador foi Gonzalo Raxo, cabaleiro da Orde de Santiago, a mediados do século XVI. Ten planta cadrada e destacan os seus dous brasóns situados na fachada norte. Posúe numerosas dependencias anexas, restauradas recentemente.
* **Pazo das Cortes**, situado fronte á igrexa románica de San Paio de Diomondi. Ten planta en U e acaroada unha capela dedicada á Nosa Señora da Asunción. Xunto á portada ten os escudos dos Somoza, do século XVIII.
* **Casa da Abadía de Santo Estevo de Ribas de Miño**. Está rodeada por un muro de pedra, accedéndose por un portalón con arco de medio punto. Ten planta rectangular e unha capela exterior de pequenas dimensións.

Ademais cabe destacar o **Pazo de Lamaquebrada** en Fión, o **Pazo de Casadonas** en Licin, a **Casa de Fragua** en Louredo, a **Casa de Torno** en Mourelos, ou a **Casa Grande de Mosiños** en Seteventos.

O único edificio que se pode considerar de arquitectura militar en Saviñao é a torre-forte da Candaira en Rebordaos. É do século XIII, con planta cadrada de 9,81 por 9,94 metros; consta de tres plantas, na última están as ameas. Foi propiedade de Francisco de Garza de Quiroga Taboada y Álvarez de Castro, señor de Tor. Na actualidade pertence a Álvaro Taboada de Zúñiga.

;Arquitectura relixiosa
Destacan as igrexas románicas de Santo Estevo de Ribas de Miño e San Paio de Diomondi.

### Etnografía 
#### Festas e celebraciós 
225px|miniatura|Carreira de burros (Escairón 2006)

;Festividades
Na primeira semana de agosto celébranse as festas patronais de Escairón, en honra da Nosa Señora das Dores.

O maior atractivo é a "carreira de burros", celebrada a mañá do último día de festa, e que vai seguida da competición do tiro de corda por parroquias.

;Feiras e mercados
A feira de Escairón transcorre os días 8 e 19 de cada mes e en Currelos son os días 26.

## Economía 
A principal actividade económica é a agricultura e a gandería. Estes sectores no pasado foron case exclusivos, prevalecendo o cultivo de produtos da horta. Comercialízanse as crías de gando vacún, ovino e porcino, ademais de produtos lácteos.

Hai un polígono industrial no concello, situado na vila de Escairón.

Os traballadores agrarios por conta allea realizan actividades na loita contra incendios ou na repoboación forestal, tarefas importantes na zona para o coidado ambiental. Iso xera emprego para traballadores non cualificados.

A hostalería é outra actividade en auxe, debido á aceptación crecente do turismo rural e á promoción da zona pola súa beleza natural.

A albanelaría é tamén outra actividade en auxe, especialmente pola rehabilitación e construción de vivendas.

As pensións son unha das principais fontes de ingresos debido ó elevado número de persoas xubiladas, unido ó número de pensionistas por outros conceptos, como invalidez ou viuvez.

A renda familiar por habitante encóntrase entre os 7.800 e os 8.275 €, que proceden dos ingresos de actividades agrícolas e das pensións.

A maior parte da poboación só ten estudos primarios.

## Deporte 
O seu equipo de fútbol, o Club Atlético Escairón, xoga actualmente na Preferente Autonómica de Galicia.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Torre da Candaira - O Saviñao (Lugo).jpg|Torre da Candaira.
Ficheiro:Iglesia de Santo Estevo de Ribas de Miño.jpg|Igrexa de Santo Estevo de Ribas de Miño

## Lugares do Saviñao 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello do Saviñao vexa: Lugares do Saviñao.

## Parroquias 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais no Saviñao