Xosé Ramón Barreiro

**Xosé Ramón Barreiro Fernández**, nado en Ribeira o 2 de decembro de 1936 e finado na Coruña o 17 de marzo de 2021, foi un historiador galego e presidente da Real Academia Galega de 2001 a 2009. Foi membro do consello asesor da *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada*, membro do Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento, do Centro de Estudios Xacobeos, do Instituto José Cornide de Estudos Coruñeses, do Seminario de Estudos Galegos e do Consello da Cultura Galega.

## Traxectoria 
Licenciouse e doutorouse en Dereito Canónico pola Universidade Gregoriana de Roma. En 1974 obtivo a licenciatura en Filosofía e Letras, con premio extraordinario. Doutorouse en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela coa tese *O campesino galego no século XIX: economía e sociedade* e foi catedrático de Historia Contemporánea de Galicia na mesma universidade. Foi o primeiro decano, elixido democraticamente, da Facultade de Xeografía e Historia de Santiago de Compostela.

Entre as súas achegas ao campo xurídico destacan, entre outras, *El origen litúrgico del Derecho Canónico* ou *La estabilidad del beneficio* mentres que a súa obra histórica repártese en numerosos libros e estudos. Barreiro Fernández participou en diversos congresos nacionais e internacionais, dirixindo os organizados sobre *Estudos Xacobeos* (1970), *Rosalía de Castro* (1985) e *Ramón Otero Pedrayo* (1988).

Os seus traballos de investigación céntranse sobre todo na historia contemporánea de Galiza e están recollidos en artigos e obras publicadas en castelán e en galego. Destacan: *El carlismo gallego* (1976), *Historia Contemporánea de Galicia* (1981), obra pola que recibiu o Premio da Crítica 1982, *La imprenta en Galicia* (1982), *Historia de la imprenta en Galicia* (1990) ou os catro volumes dedicados ós séculos XIX e XX que publicou dentro do proxecto editorial Galicia (1991).

Foi un dos creadores do Clube Nacionalista Alén Nós.

## Obra en galego 
### Ensaio 
* *A parroquia hoxe* (Editorial Galaxia, 1970)
* *Historia de Galicia IV. Edade Contemporánea* (Galaxia, 1981)
* *Historia da Universidade de Santiago de Compostela* (Universidade de Santiago de Compostela, 1998-2002)
* *A Casa grande do Pozo* (Fundación Caixa Galicia, 2004)
* *Historia social da Guerra da Independencia en Galicia* (Edicións Xerais de Galicia, 2009)
* *Murguía* (Galaxia, 2012)
* *Os incómodos sociais. A transgresión intelectual en Galicia* (Trifolium, 2019; sobre Francisco María del Valle-Inclán, Manuel Freire Castrillón, Antonio Benito Fandiño e Xoán Manuel Pereira de Castro)

### Obras colectivas 
miniatura|300px|*A gran historia de Galicia*.
* *O movemento obreiro en Galicia: catro ensaios* (Edicións Xerais de Galicia, 1990)
* *Instantes dunha vida: Manuel Murguía, Día das Letras Galegas, Arteixo 2000, un nome, un pobo, unha data* (Concello de Arteixo, 2000; con F. Senén e H. Rabuñal)
* *Manuel Murguía* (*La Voz de Galicia*, 2000; con Xosé Luís Axeitos)
* *Cartas a Murguía* (Fundación Pedro Barrié de la Maza, 2005)
* *O Tratado da Constitución europea: visións desde Galiza* (Baía Edicións, 2005)
* *Manuel Lugrís Freire, o compromiso* (*La Voz de Galicia*, 2006; con Xosé Luís Axeitos)
* *A gran historia de Galicia* (coordinador; *La Voz de Galicia*, 2007)
* *Os símbolos de Galicia* (Consello da Cultura Galega e Real Academia Galega, 2007; edición con Xosé Luís Axeitos e Ramón Villares)
* *Á beira de Beiras. Homenaxe nacional* (Editorial Galaxia, 2011)
* *Arredor das Irmandades da Fala* (Edicións Xerais de Galicia, 2016)

## Obra en castelán 
### Ensaio 
* *El trabajo manual del clero* (Porto y Cía. Editores, 1968; con Juan José Cebrián Franco e Rafael Silva Costoyas)
* *Los gallegos* (Madrid: Istmo, 1976; con Díaz-Fierros; Fabra et al.)
* *El carlismo gallego* (Pico Sacro, 1976; reeditado e revisado en 2008 e publicado en galego como *O carlismo galego*, en Edicións Laiovento)
* *El levantamiento de 1846 y el nacimiento del galleguismo* (Pico Sacro, 1977)
* *El campesinado gallego en el siglo XIX. Economía y sociedad* (Universidade de Santiago de Compostela, 1980)
* *Temática gallega. Historia política. Siglos XIX-XX*, 4 t. (A Coruña: Gamma, 1982)
* 1982: *Liberales y absolutistas en Galicia (1808-1833)* (Edicións Xerais de Galicia, 1982)
* *Historia de la ciudad de La Coruña* (*La Voz de Galicia*, 1986)
* .
* *Historia de la imprenta en Galicia* (*La Voz de Galicia*, 1992; con Antonio Odriozola)
* *Galicia, pórtico de la gloria: las rías y sus puertos*, (Edlesa, 1996; con varios autores). Traducido a inglés, francés e alemán
* *La central térmica de Meirama y su entorno* (Unión Fenosa. 2001)
* *Parlamentarios de Galicia: biografías de deputados e senadores (1810-2003)* (coordinador; Parlamento de Galicia, 2003)

* *Maruja Mallo, una memoria en construcción: series y obras desconocidas de la etapa americana* (Galaxia, 2016; con Beatriz López Morán)

## Recoñecementos 
Ademais do Premio da Crítica co que foi galardoado en 1982 e a Medalla Castelao (1991), Barreiro Fernández recibiu o Premio Televisión Española en Galicia (1988).

;Obra en homenaxe á súa figura
* 2008: *A patria enteira: homenaxe a Xosé Ramón Barreiro Fernández* (Consello da Cultura Galega, Universidade de Santiago de Compostela e Real Academia Galega). Editores: Xosé Luís Axeitos, Emilio Grandío e Ramón Villares.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
*Pousa, Luis (23/8/2009) "Xosé Ramón Barreiro: A burguesía galega non xoga o papel que debería" *Galicia Hoxe*, arquivada dende o orixinal o 29/6/2013.