Lei de Sucesión na Xefatura do Estado

A **Lei de Sucesión na Xefatura do Estado** (1947) é unha das oito Leis Fundamentais do franquismo, que se refería á cuestión da sucesión de Francisco Franco á fronte de España. Establecía que o sucesor sería proposto por el mesmo, pero que tería que ser aprobado polas Cortes españolas.

## Contido legal 
O contido fundamental da lei era:
* (Artigo 1) España constituíase en Reino: "España, como unidade política, é un Estado católico, social e representativo que, de acordo coa súa tradición, declárase constituído en Reino"
* (Artigo 2) A Xefatura do Estado correspondía ao «*Caudillo de España e da Cruzada, Xeneralísimo dos Exércitos, don Francisco Franco Bahamonde*»
* (Artigo 6) En calquera momento o Xefe do Estado (Franco) podía propoñer ás Cortes a persoa que debía ser chamada no seu día a sucederlle, a título de Rei ou de Rexente.

Ademais do obxecto fundamental mencionado no seu título, a Lei de Sucesión definía e enumeraba por primeira vez o corpo das "Leis Fundamentais do Reino", que se convertían nun sucedáneo de Constitución ríxida, cuxa derrogación esixía o acordo das Cortes e a celebración do referendo nacional instaurado dous anos antes (artigo 10); creando, ademais unha nova serie de órganos asesores, como o Consello do Reino e o Consello de Rexencia, dotados de importantes atribucións constitucionais en caso de sucesión.

## Antecedentes políticos 
[150px|miniatura|[Francisco Franco.]]
Juan de Borbón y Battenberg, fillo do rei Afonso XIII e herdeiro do Reino de España, publicou o 19 de marzo de 1945 o Manifesto de Lausana (Suíza), no que se criticaba duramente a ditadura franquista e ofrecíase ao pobo español a posibilidade de restaurar unha Monarquía de carácter non moi definido; presentaba, como alternativa moderada ao réxime, unha monarquía constitucional. Rexeitaba o réxime franquista, inspirado nos sistemas totalitarios alemáns e italianos, por fallar. Tamén prometía unha serie de prioridades en caso da volta á monarquía: aprobación dunha constitución, recoñecemento dos dereitos humanos, garantía de liberdades políticas, establecemento dunha asemblea lexislativa democrática, recoñecemento da diversidade rexional, amnistía aos presos políticos e unha máis xusta distribución da riqueza. A raíz disto, Franco dubida do lexítimo herdeiro da Dinastía Borbónica como posible sucesor.

## A decisión previa 
O 31 de marzo de 1947 o ministro Carrero Blanco, enviado de Francisco Franco e redactor da Lei de Sucesión, informa a Juan de Borbón de que coa aprobación da Lei de Sucesión sería Franco quen nomearía ao monarca do reino «*cando o considere conveniente*». E ademais, comunícalle a Juan de Borbón *herdeiro do trono* que podería «*ser Rei de España, pero da España do Movemento Nacional, católica, anticomunista e antiliberal*».

## O manifesto de Estoril 
[150px|miniatura|[Juan de Borbón y Battenberg|Juan de Borbón.]]
O 7 de abril de 1947 Juan de Borbón, o pai de Xoán Carlos, que era por dereito o herdeiro da coroa de España nese momento, fixo público un manifesto no que denunciaba a ilegalidade da Lei de Sucesión, porque se propoñía alterar a natureza da monarquía sen consultar co herdeiro do trono.

## Referendo 
O 6 de xullo de 1947 celebrouse un «referendo» sobre a Lei, no que segundo os resultados oficiais, votou o 89% do electorado, segundo o reconto o voto en favor do «si» foi do 93%, un 4,7% en favor do «non» e un 2,3% de votos en branco ou nulos.

## A decisión definitiva 
Desde o 18 de xullo de 1947, pola Lei de Sucesión, Franco actuaría como o Xefe do Estado do recentemente proclamado reino de España, cuxo trono estaba vacante e así habería de permanecer polo menos ata que se producise o que logo se deu en chamar o "feito sucesorio", como eufemismo pola morte do ditador. Para o ministro Arrese esta lei representaba un obstáculo no camiño a percorrer e non unha etapa do camiño percorrido. Con outras palabras: 

O 25 de agosto de 1948, Franco concertou unha entrevista con Juan de Borbón, no seu iate de vacacións o Azor, no golfo de Biscaia. Alí acordaron que o fillo de dez anos de Juan de Borbón, Xoán Carlos, nado e con residencia en Roma, cambiaría de residencia e completaría a súa educación en España, xunto co seu irmán Afonso de Borbón e Borbón-Dúas Sicilias, baixo a promesa de «*que o xornal monárquico *ABC* podería informar libremente e que se levantarían as restricións das actividades monárquicas*».

O 9 de novembro de 1948 Xoán Carlos foi recibido por Franco na súa residencia do Pardo, onde lle informou de que a súa educación estaría a cargo dun grupo de profesores de firme lealdade ao Movemento.

miniatura|dereita|160px|Escudo de Xoán Carlos de Borbón como Príncipe de España.

Como revelan os documentos desclasificados polo Departamento de Estado dos Estados Unidos, por mor dun accidente que se produciu o 24 de decembro de 1961, durante unha cacería nos bosques do Pardo, por aquel entón a residencia do Xeneralísimo, Franco comeza a suscitarse a elección sobre a súa sucesión. Un informe da Corte grega ao embaixador dos Estados Unidos en Grecia indica: «*a raíz dun accidente de caza*» infórmannos que «*está planificando presentar a cuestión da sucesión real ante as Cortes en febreiro. Non divulgou si recomendará ao conde de Barcelona ou ao fillo deste, Xoán Carlos*»; conforme ao indicado polo embaixador español Luca de Tena.

O 22 de xullo de 1969 Franco designa a Xoán Carlos de Borbón (saltándose a orde sucesorio natural que correspondía ao seu pai Juan de Borbón amparándose na lei de sucesión segundo a cal sería Franco quen nomearía ao monarca do reino) como o seu sucesor á Xefatura do Estado, co título de «Príncipe de España». Así é proclamado polas Cortes como sucesor de Franco o 22 de xullo de 1969 cando Xoán Carlos xura: «*fidelidade aos principios do Movemento Nacional e demais Leis Fundamentais do Reino*».

## Consecuencias 
Durante a ditadura, o príncipe de España, Xoán Carlos I, accedeu brevemente (19 de xullo a 2 de setembro de 1974) á Xefatura do Estado debido á fráxil saúde de Franco a causa do párkinson, empeorada debido ao desgusto que lle provocou o asasinato do presidente do goberno Luis Carrero Blanco por parte de ETA o 20 de decembro de 1973.

Finalmente, Franco faleceu o 20 de novembro de 1975 e Xoán Carlos de Borbón, foi proclamado xefe de Estado e coroado como rei de España o 22 de novembro de 1975 no Palacio das Cortes, pasando a denominarse Xoán Carlos I saltándose a orde sucesorio natural (que correspondía ao seu pai Juan de Borbón) debido á Lei de Sucesión na Xefatura do Estado creada anos antes (1947) polo Xeneral Franco (segundo a cal sería Franco quen nomearía ao monarca do reino «*cando o considerase conveniente*»). Como resultado, as reformas políticas transformaron o aparello franquista nun sistema democrático cuxa forma política de goberno é a monarquía parlamentaria, cun xefe de Estado que se supedita á constitución e onde os seus actos han de ser referendados (o rei reina pero non goberna), e un parlamento electo polo pobo onde recae o poder lexislativo.

Non sería ata o 14 de maio de 1977 cando Juan de Borbón renunciase oficialmente a todos os seus dereitos dinásticos (os cales fóronlle negados pola lei de sucesión creada por Franco) en favor do seu fillo, establecéndose entón unha monarquía juancarlista. A lei de sucesión foi derrogada o 29 de decembro de 1978, máis de ano e medio logo da abdicación do conde de Barcelona.

## Notas