Nacionalismo canario

[miniatura|250px|Bandeira tricolor canaria ou "bandeira nacional canaria", creada polo [Movemento pola Autodeterminación e Independencia do Arquipélago Canario na década de 1960.]]
O **nacionalismo canario** é un movemento político nacionalista que defende a consciencia nacional dos canarios. O concepto inclúe varias tendencias ideolóxicas, que abranguen dende o dereito a autodeterminación (e independencia completa de España) a unha exixencia de maior autonomía dentro de España. Inclúe tamén moitas tendencies políticas e sociais, mais tradicionalmente as organizacións de esquerda son as máis reivindicativas.

## Historia 
[miniatura|Manifestación realizada nas [As Palmas de Gran Canaria|Palmas de Gran Canaria o 6 de marzo de 2010, a prol da independencia das Canarias.]]

### Períodos de autogoberno  
O 30 de maio de 1481, contra o final da conquista de Gran Canaria, Tenesor Semidán, líder grancanario (posteriormente converso ao cristianismo e bautizado como *Fernando de Guanarteme*) asinou a Carta de Calatayud xunto a Fernando II de Aragón. Devandita carta estabelecía a creación dun "Reino das Canarias" que se integraría no conxunto de reinos que logo formarían España.

[miniatura|Grafiti nacionalista na cidade de [San Cristóbal de La Laguna, na illa de Tenerife.]]
A Carta estabelecía tamén os dereitos e deberes dos canarios, sendo algúns dos seus puntos salientables:

* O repartimento de terras e outros medios de produción entre os canarios.
* Mantemento dos "títulos nobiliarios" entre os canarios.
* O dereito de placet con respecto ás leis da Coroa.
* Mantemento de roles sociais relevantes por parte das mulleres canarias (como foi o caso de Inés Chemida) ou en temas legais (como foi o caso de María de Güímar) ou en temas de sucesión.
* Reclamación dos dereitos por parte dos canarios perante os tribunais. e o feito que partidos políticos e medios de comunicación responsabilizaran ao MPAIAC do accidente de Los Rodeos de 1977 restaron moita forza á organización. As divisións internas levaron a que en ocasións chegaran a existir mesmo dúas organizacións chamadas MPAIAC. O até daquela brazo político do MPAIAC, o Partido dos Traballadores Canarios (PTC), acabará por desvincularse do anterior.

En 1979, PCU, Células Comunistas, o PCC(p), o Partido Socialista de Canarias (PSC) e o PUCC forman Unión del Pueblo Canario (UPC). Nese ano, UPC foi a terceira forza máis votada nas illas e tivo representación no Congreso dos Deputados, sendo elixido deputado Fernando Sagaseta. A intención de UPC de intentar atraer a outras formacións políticas máis moderadas como a Confederación Autónoma Nacionalista Canaria (CANC) ou Asamblea Canaria, os primeiros cristiáns de base e os segundos socialistas autoxestionarios, supuxeron o descontento de sectores como os "radicais de base de PCU". Estes conflitos supuxeron a desintegración de UPC.

### Na democracia 
As Canarias conta cun Estatuto de autonomía dende o ano 1982. UPC desintegrouse e dividiuse en numerosos grupos. O que maior éxito electoral obtivo foi Izquierda Nacionalista Canaria, procedente da CANC e que se presentaría en coalición con Asamblea Canaria. Porén, o apoio electoral conseguido polos outros grupos resultantes da disolución de UPC, como Unión de Nacionalistas de Izquierda (procedente do PUCC), ou o Partido Comunista del Pueblo Canario (sección canaria do PCPE) foi moi escaso.

O PTC, os "radicais de base" do PCU e outros grupos minoritarios orixinarían a Fronte Popular pola Independencia das Canarias (FREPIC-AWAÑAK). Antonio Cubillo, pola súa banda, fundaría ao seu regreso do exilio en Alxeria en 1986 o Congreso Nacional de Canarias (CNC).

En 1991, Asamblea Canaria Nacionalista, Izquierda Unida Canaria (sección canaria de IU) e Unión de Nacionalistas de Izquierda forman ICAN.

En 1992, fúndase a organización xuvenil Azarug, que funciona de forma asemblearia e é abertamente independentista. Avogan por unhas Canarias libres e socialistas.

Dende 1993 até 2019, o Goberno autonómico canario recaeu no partido Coalición Canaria (CC), coalición que abrangue diversas organizacións como ICAN ou Asamblea Majorera) e outras máis achegadas ao centro-dereita, como a Agrupación Tinerfeña Independiente (ATI), e une a nacionalistas, rexionalistas e insularistas. CC define as Canarias como unha nación no seu ideario e aceptou o uso da bandeira das sete estrelas verdes, ademais de amosar o seu desexo de oficializala. Aínda que CC non defende abertamente a independencia das Canarias, nos *Fins e Obxectivos* recollidos no seus estatutos CC aspira a que as Canarias poidan relacionarse directamente con outros estados, un obxectivo de dubidosa compatibilidade co artigo 149. 1.3 da Constitución Española, que confere ao Estado español a competencia exclusiva en materia de relacións internacionais.

### Na actualidade 
[miniatura|Lápida en lembranza do prócer nacionalista [Secundino Delgado, no cemiterio de San Rafael y San Roque, en Santa Cruz de Tenerife.]]
Segundo o barómetro do Centro de Investigacións Sociolóxicas do ano 2012, o 24% da poboación das illas séntese máis canaria que española, ou só canaria **12,1%**, fronte ao 7% que se sente soamente española. A opción máis ampla é a de quen se senten tan españois como canarios, cun 53,9%. Con estes datos, as Canarias rexistra un dos niveis de identificación coa autonomía máis altos de España, sendo a cuarta comunidade neste sentido, por detrás de Cataluña, o País Vasco e Galicia.

No presente existen gran cantidade de organizacións e partidos políticos que se autodenominan nacionalistas e a maioría acepta a bandeira das sete estrelas, aínda que as súas reivindicacións soberanistas son moi diferentes entre eles. Algúns dos partidos máis importantes que se consideran nacionalistas (non confundir co independentismo canario), son Coalición Canaria (CC), o Partido Nacionalista Canario (PNC), Nueva Canarias (NC), Alternativa Sí Se Puede (SSP), Centro Canario (CCN), e outros máis minoritarios e de tendencia tanto esquerdista como abertamente independentista: Alternativa Popular Canaria (APC), Alternativa Nacionalista Canaria (ANC) ou Unidad del Pueblo (UP). Tamén salienta a organización xuvenil Inekaren, de tendencia comunista e independentista.

Tamén existen correntes sindicais nacionalistas como Frente Sindical Obrero Canario (FSOC), a Intersindical Canaria (IC), o Sindicato de Trabajadores de la Enseñanza de Canarias (STEC) e o Sindicato de Estudiantes Canario (SEC).

[thumb|Bandeira nunha casa de [Puerto de la Cruz.]]
En 2007, o xornal El Día, un dos máis lidos das Canarias, comezou a abranguer no seu contido os principios soberanistas e nas súas páxinas hai cabida para opinións e proxectos de nacionalistas canarios históricos. O finado Antonio Cubillo, histórico dirixente do nacionalismo canario, publicou neste xornal un "Anteproyecto de Constitución de la República Federal Canaria", que xerou debate en varios medios das illas. Todos os partidos mayioritarios do arquipélago amosaron o seu rexeitamento a este proxecto.

No ano 2020, xurdiu o partido político Unión Soberanista Canaria cuxo obxectivo principal é dotar ás Canarias de todas as súas competencias para facer das Canarias un estado soberano.

## Notas