open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gran Premio dos Estados Unidos de 2017

O **Gran Premio dos Estados Unidos de 2017** (oficialmente **2017 Formula 1 United States Grand Prix**) foi unha carreira de Fórmula 1, que se celebrou no Circuíto das Américas no Condado de Travis preto de Austin, Texas o 22 de outubro de 2017. A carreira, celebrouse sobre cincuenta e seis voltas, foi a décimo sétima proba da tempada de Fórmula Un de , e marcou a trixésima novena vez que o Gran Premio dos Estados Unidos disputouse como unha proba do Campionato do Mundo desde o seu inicio en , e a sexta vez que o evento foi organizado neste circuíto.

O piloto de Mercedes Lewis Hamilton entra na rolda cunha vantaxe de cincuenta e nove puntos sobre o Ferrari de Sebastian Vettel no Campionato do mundo de pilotos. O compañeiro de equipo de Hamilton Valtteri Bottas é terceiro, trece puntos máis atrás. No Campionato Mundial de Construtores, Mercedes tiña unha vantaxe de cento cincuenta e cinco puntos sobre Ferrari, con Red Bull Racing outros noventa e dous puntos por detrás no terceiro lugar.

Mercedes logrou o seu cuarto Campionato Mundial de Construtores consecutivo logo de que Hamilton gañase e Bottas terminara quinto.

## Informe 
### Cambios de pilotos 
Daniil Kvyat volverá a Toro Rosso logo de perderse Malaisia e Xapón, retomando o seu asento de Pierre Gasly, que competirá na rolda final do Campionato Super Fórmula de 2017. Carlos Sainz cambiouse a Renault e substituirá a Jolyon Palmer. O Campión mundial de Resistencia de 2015 Brendon Hartley fará o seu debut na Fórmula Un, tomando o asento de Sainz en Toro Rosso.

## Clasificación 
### Cualificación 
### Carreira
### Posicións logo da carreira
***Texto en negra** indica competidores que aínda tiñan a posibilidade teórica de converterse en Campión do Mundo.

;Clasificación no campionato de pilotos

;Clasificación do campionato de construtores

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Xoán de Aragón (arcebispo de Zaragoza, 1520-1530)

miniatura|230px|Escudo do arcebispado de Zaragoza.
**Xoán de Aragón**, nado en Zaragoza contra 1492 e finado en Madrid o 25 de novembro de 1530, foi un relixioso español, que foi arcebispo de Zaragoza desde 1520 até 1530.

Coñécese tamén como **Xoán II de Aragón**, xa que na arquidiocese cesaragustana houbo outro arcebispo anterior co mesmo nome, Xoán I de Aragón, fillo ilexítimo de Xoán II de Aragón e duna dama da familia Avellaneda, que pontificou entre 1458 e 1475.

## Traxectoria 
Era fillo de Afonso de Aragón (1470-1520), fillo natural de Fernando o Católico, que foi arcebispo de Valencia e de Zaragoza, e vicerrei do Reino de Aragón e, por tanto, neto daquel rei. 

Xoán foi secretario do seu avó, o rei Católico, na última parte do reinado deste, entre 1510 e 1516.
 
En 1520, o rei Carlos I presentouno ao papa León X para que fose promovido ao arcebispado de Zaragoza, vacante tras a morte de seu pai Afonso, a pesar de que, tal como ocorrera no caso paterno, Xoán de Aragón só tomara as ordes de diácono. Despois da pertinente autorización do papa, tomou posesión da dignidade arcebispal o 10 de xuño dese mesmo ano.

Na Corte arcebispal de Zaragoza, e baixo a protección de Xoán de Aragón, comezou a súa carreira eclesiástica e cortesá o seu sobriño, o futuro San Francisco de Borja. 

O 23 de marzo de 1523 chegou de visita a Zaragoza o papa Hadrián VI, que permaneceu varios día aloxado no Palacio da Aljafería, e o arcebispo Xoán de Aragón agasallouno e organizou fastuosas festas durante a estancia do papa na capital aragonesa.

A morte sorprendeuno en Madrid, onde se encontraba esperando instrucións do emperador, de quen foi un leal colaborador en materia de goberno e de relixión.

O seu cadáver foi trasladado a Zaragoza, ao Mosteiro de Santa Engracia, para ser traladado e sepultado despois no presbiterio, diante do altar maior, da catedral de Zaragoza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Latassa, Félix e Gómez Uriel, Miguel (1884): *Bibliotecas antigua y nueva de escritores aragoneses de Latassa aumentadas y refundidas en forma de Diccionario Bibliogáfico-Biográfico. Tomo I. Zaragoza: Imprenta de Calisto Ariño. Pax. 119 
* Sebastián Lozano, Jorge (2011): "Francisco de Borja, de criado a maestro espiritual de las mujeres Habsburgo". En: *San Francisco de Borja, Grande de España, Arte y espiritualidad en la cultura de los siglos XVI y XVII''. ISBN 978-84-92542-35-2.

### Outros artigos 
* Afonso de Aragón (arcebispo de Zaragoza)

### Ligazóns externas 
* Arcebispos de Zaragoza  na Gran Enciclopedia Aragonesa .
A Conchada

O topónimo **A Conchada** pode referirse a:

;En Galiza
***A Conchada**, lugar da parroquia de Santa Locaia de Parga, no concello de Guitiriz;
***A Conchada**, lugar da parroquia de Palmés, no concello de Ourense;
***A Conchada**, lugar da parroquia de Moreiras, no concello de Toén.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***As Conchadas**, lugar da parroquia de Zas de Rei, no concello de Melide;
***Os Conchados**, lugar da parroquia de Saavedra, no concello de Begonte;
***A Cunchada**, lugar da parroquia do Rosal, no concello do Rosal.
Conchouso

O topónimo **Conchouso** pode referirse a:

;En Galiza
***Conchouso**, lugar da parroquia de Brués, no concello de Boborás;
***O Conchouso**, lugar da parroquia de San Romao de Campos, no concello de Carballedo;
***O Conchouso**, lugar da parroquia de Gueral, no concello da Peroxa;
***O Conchouso**, lugar da parroquia de Vilarrubín, no concello da Peroxa.

Amais, como apelido pode referirse a:

***Almudena Valiñas Conchouso**, política galega (n. 1986).

## Véxase tamén
### Outros artigos
Baltron

é un videoxogo de acción e cyberpunk desenvolvido por Shouei System para Family Computer que se estreou exclusivamente para o mercado xaponés o 19 de marzo de 1986. Baltron recolle os conceptos doutros xogos clásicos como *Defender* e *Scramble*.

## Notas
Cistite

A **cistite** (do grego *κύστη*, "quisti", e "-itis", "inflamación da vexiga") é unha inflamación, case sempre unha infección bacteriana de *Escherichia coli* ou *Staphylococcus saprophyticus*, da vexiga urinaria. A condición afecta con máis frecuencia as mulleres, pero pode afectar ambos os sexos e de todas as idades. Pódese complicar como infección de uréteres e riles ou entrada na corrente sanguínea. Tamén se pode referir a inflamacións causadas por menciñas, radioterapia, secundaria a outras doenzas ou por potenciais irritantes, tales como produtos de hixiene, espermicidas ou o uso dun catéter por longos períodos.

## Síntomas 
* Presión na parte inferior da pelve.
* Dor ó ouriñar (disuria).
* Micción frecuente (polaquiuria), ou necesidade urxente de ouriñar (urxencia urinaria).
* Necesidade de ouriñar durante a noite (nicturia, semellante ó cancro de próstata ou HBP).
* Cor ou aspecto anormal dos ouriños (terbola), semellante a unha infección urinaria.
* Sangue nos ouriños (hematuria) (semellante ó cancro de vexiga).
* Cheiro forte ou desagradable dos ouriños.

## Notas
Illa Tablas

**Tablas** é a máis grande das illas que compoñen a provincia de Romblón en Filipinas. O nome da illa é de orixe española. Antes da colonización de Filipinas, Tablas era coñecida como a Illa de *Osigan*. No momento do contacto cos occidentais, "Osigan" tiña unha poboación de douscentos cincuenta habitantes que vivían en pequenas aldeas. Nesta illa producíase cera.

Odiongan, na costa oeste central da illa, é un porto importante e o municipio máis grande de Romblón en termos de poboación. Tablas está administrativamente subdividida nos concellos de Alcantara, Calatrava, Ferrol, Looc, Odiongan, San Agustín, San Andres, Santa Fe, e Santa Maria.

## Xeografía 
A illa atópase ao redor de 50&nbsp;km ao leste da parte meridional da illa de Mindoro. O extremo norte de Tablas está preto de 12&nbsp;km da illa Romblón. O monte Payaopao (tamén coñecido como Tablas Summit) no extremo nordés da illa, é o pico máis alto da illa con 665 m. e o segundo máis alto da provincia (logo do Monte Guiting-Guiting).

Non hai un bo porto natural agás Baía Looc, unha gran hendidura no lado oeste, pero pódese atopar un ancoradoiro protexido a ambos os dous lados da illa, de acordo coa estación do ano.

Punta Cabalian, a extremidade meridional da illa de Tablas, é baixa e areosa e difícil distinguir na noite, construíuse un faro durante o período colonial americano.

## Turismo 
miniatura|Monte Payaopao
miniatura|right | 200px | Fervenza Mainit
Debido á escasa comercialización Tablas viuse pouco afectado polo turismo e aínda ofrece unha forte experiencia cultural tradicional de Filipinas. Con todo, os aloxamentos e os complexos turísticos están dispoñibles ao redor da illa.

## Imaxes

File:PoctoyPier81030cg.jpg|Embarcadoiro de Poctoy, Illa Tablas, 2008
File:MVMariaMatilda81027cg.jpg|MV Maria Matilda no embarcadoiro de Poctoy, Odiongan, illa Tablas 2008
File:MainitFalls81027cga.jpg|Fervenza Mainit, illa Tablas, 2008

## Notas
Xoán de Aragón (arcebispo de Zaragoza, 1458-1475)

**Xoán de Aragón**, nado en 1439 ou 1440 e finado en Albalate de Cinca, Huesca o 19 de novembro de 1475, foi un relixioso e militar español, que foi arcebispo de Zaragoza desde 1458 até 1475.

Foi fillo ilexítimo de Xoán II de Aragón e duna dama da familia Avellaneda. que chegou a ser alférez da Casa do arcebispo. Froito desta preocupación literaria son as dúas obras reunidas baixo a súa dirección —aínda que parece ser que tamén participou directamente el mesmo na súa redacción— as *Constituciones Sinodales del Arzobispado de Zaragoza* (1462) e as *Ordenaciones pertenecientes al oficio de los señores diputados hechas en las Cortes de Fraga* (1460), ambas manuscritas e de grande importancia para a historia de Aragón.

## Morte 
En novembro de 1475, durante unha visita a Albalate de Cinca, o arcebispo Xoán caeu enfermo e foi recluído na residencia palaciana da citada vila oscense, propiedade de Ramón de Espés, cortesán do rei. E alí faleceu, o 19 de novembro, doando no seu testamento todas as súas riquezas a obras de beneficencia; no testamento tamén dispuxo ser enterrado na Seo de Zaragoza, onde aínda hoxe pode observarse o seu fermoso sepulcro de alabastro no presbiterio da capela maior.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Calahorra Martínez, Pedro (2008): "Documentos referentes al órgano que el arzobispo zaragozano Don Juan I donó en 1469 a su catedral, la Igleisia de San Salvador -la Seo- de Zaragoza". En: *Aragón en la Edad Media*, nº 20, páxs. 153-161.
* Fernández Serrano, Francisco (1969): *Obispos auxiliares de Zaragoza en tiempo de los Arzobispos de la Casa Real de Aragón (1460-1575)*. Zaragoza: Institución Fernando el Católico.

### Outros artigos 
* Xoán II de Aragón
* Guerra civil de Navarra
* Guerra civil catalá
* Xoán de Aragón (arcebispo de Zaragoza, 1520-1530)

### Ligazóns externas 
* Aragón, Juan de  na ''Gran Enciclopedia Aragonesa .
Condes

Como topónimo **Condes** pode referirse a:

;En Galiza
***San Martiño de Condes**, parroquia do concello de Friol;
****San Martiño de Condes**, lugar de dita parroquia;
***Vilar de Condes**, parroquia do concello de Carballeda de Avia;
****Vilar de Condes**, lugar de dita parroquia;
***Condes**, lugar da parroquia de San Vitoiro da Mezquita, no concello de Allariz;
***Condes**, lugar da parroquia de Soandres, no concello da Laracha;
***Os Condes**, lugar da parroquia de Corneda, no concello de Boimorto;
***Os Condes**, lugar da parroquia de Paraños, no concello de Covelo;
***Os Condes**, lugar da parroquia que Sueiro, no concello de Culleredo;
***Os Condes**, lugar da parroquia de Herbón, no concello de Padrón;
***Os Condes**, lugar da parroquia de Vilaescura, no concello de Sober;
***Condes de Abaixo**, lugar da parroquia de Punxín, no concello de Punxín;
***Condes de Arriba**, lugar da parroquia de Punxín, no concello de Punxín;
***Porta dos Condes**, lugar da parroquia de Santa Cruz de Montaos, no concello de Ordes;
***Condesuso**, lugar da parroquia de Soandres, no concello da Laracha.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Conde**, título nobiliario existente na maioría das monarquías europeas.
Máis aló do ben e do mal

***Máis aló do ben e do mal*** (en ) é un filme dramático dirixido por Liliana Cavani que se estreou en 1977. Está protagonizado por Dominique Sanda, Erland Josephson e Robert Powell. O filme conta a intensa relación que xurdiu entre Friedrich Nietzsche, Lou Salomé e Paul Rée na década de 1880.

É a segunda parte da "Triloxía alemá" dirixida por Liliana Cavani. En *O porteiro de noite* representou a conexión entre a perversión e o fascismo. Desta volta, representa a vida de Friedrich Nietzsche, un filósofo alemán que escribiu *Also sprach Zarathustra* e *Jenseits von Gut und Böse*.

Estreouse en galego o 1 de outubro de 2017 a través da TVG.

## Personaxes 
*Dominique Sanda como Lou Salomé
*Erland Josephson como Friedrich Nietzsche
*Robert Powell como Paul Rée
*Virna Lisi como Elisabeth Nietzsche
*Philippe Leroy como Peter Gast
*Elisa Cegani como Franziska Nietzsche
*Umberto Orsini como Bernhard Förster
*Michael Degen como Carl Andreas
*Amedeo Amodio como Doutor Dulcamara
*Carmen Scarpitta como Malvida
*Clara Algranti como Madame Thérèse

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Albalate de Cinca

**Albalate de Cinca** é un municipio español da provincia de Huesca (Aragón), situado na comarca do Cinca Medio, e que forma parte do partido xudicial de Fraga.

## Xeografía 
Localízase na depresión do Ebro, no val do río Cinca. O concello abarca unha superficie de 44,2 km². A súa capital está a unha altitude de 1883​ msnm. A vila de Albalate de Cinca dista 29 km de Fraga e 89&nbsp;km de Huesca.
En 2016 o municipio tiña 1147 habitantes, cunha densidade de 25,95 hab./km². O xentilicio é albalatino/a ou albalateño/a.

## Irmadamentos 
*  Eaunes (Alta Garona, Occitania).

## Galería de imaxes 

File:Albalate de Cinca - Plaza Mayor 13.jpg|Praza Maior de Albalate de Cinca, coa Casa do Concello.
File:Albalate de Cinca - Palacio ducal de Solferino 22.jpg|Palacio ducal de Solferino (Século XVII).
File:Albalate de Cinca - Calle San Martín - Iglesia de San Martín 11.jpg|Rúa de San Martín, coa igrexa homónima ao fondo.
File:Albalate de Cinca - Casa Novales - Escudo 08.jpg|Escudo nobiliario na Casa Novales.
File:Albalate de Cinca - Casa Natal de Miguel Fleta 03.jpg|Placa na casa natal de Miguel Fleta.
File:Puente sobre el Cinca de Albalate de Cinca - panoramio.jpg|Ponte sobre o río Cinca.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cinca Medio
* Lista de concellos de Huesca

### Ligazóns externas 
* Páxina web do concello .
* Albalate de Cinca  na *Gran Enciclopedia Aragonesa* .
* Albalat de Cinca na ''Gran enciclopèdia catalana' .
Sørøya

miniatura|Paisaxe no noroeste de Sørøya
**Sørøya** () é a cuarta illa máis grande de Noruega en termos de superficie, e divídese entre os municipios de Hasvik e Hammerfest. A miúdo dise que é "unha das máis belas" das illas de Noruega.

A illa está rodeada polo mar noruegués no norte e o Sørøysundet ao sur. A través do Sørøysundet hai tres illas grandes: Stjernøya, Seiland e Kvaløya. A illa de Sørøxa non ten ningún acceso mediante pontes ou túnel, soamente unha ruta regular de transbordador desde Hasvik a Øksfjord no continente. O Aeroporto de Hasvik atópase no extremo sur da illa.

## Historia 
O 15 de febreiro de 1945, 525 civís noruegueses foron evacuados de Sørøxa por catro destructores da Royal Navy e levados a un sitio seguro en Escocia a través de Murmansk na Unión Soviética. A operación de rescate foi denominada Operation Open Door. [Máis adiante] en febreiro e marzo a loita entre voluntarios noruegueses e soldados alemáns resultou en seis noruegueses mortos e catorce capturados, mentres que entre 30 e 100 soldados alemáns resultaron mortos.

Na segunda guerra mundial, un grupo guerrilleiro operou na illa.

## Poboación 
En 2012 a poboación era de 1092 habitantes.

## Notas
## Véxase tamén
Illa Hanover

A **illa Hanover** é unha illa situada no océano Pacífico na Rexión de Magallanes e da Antártica Chilena, Chile, ao norte do estreito de Magallanes. Forma parte do arquipélago de Hanover. Esta separada da illa Chatham pola Canle Esteban, Guías Narrows e Canle Inocentes.

Desde hai aproximadamente 6.000 anos as súas costas foron habitadas polo pobo kawésqar. A comezos do século XXI este pobo fora practicamente extinguido pola acción do home branco.

## Historia 
A contar de 1520, co descubrimento do estreito de Magallanes, poucas rexións foron tan exploradas como a das canles patagoas. Nas cartas antigas a rexión da Patagonia, entre os paralelos 48° e 50° Sur, aparecía ocupada case exclusivamente por unha grande illa denominada "Campana" separada do continente pola "canle da nación Calén", nación que se supuxo existiu ata o século XVIII entre os paralelos 48° e 49° de latitude sur.

Desde mediados do século XX esas canles son percorridos con seguridade por grandes naves de todas as nacións, grazas aos numerosos recoñecementos e traballos hidrográficos efectuados nesas perigosas costas.

Por máis de 6.000 anos estas canles e as súas costas foron percorridas polos kawésqar, indíxenas, nómades canoeiros. Hai dúas hipótese sobre a súa chegada aos lugares de poboamento. Unha, que procedían do norte seguindo a ruta das canles chilotes e que atravesaron cara ao sur cruzando o istmo de Ofqui. A outra é que procedían desde o sur e que a través dun proceso de colonización e transformación de poboacións cazadoras terrestres, procedentes da Patagonia Oriental, poboaron as illas do estreito de Magallanes e subiron polas canles patagoas ata o golfo de Penas. A comezos do século XXI este pobo fora practicamente aniquilado pola acción do home branco.

## Aspecto das costas 
Son unha sucesión de terras altas e barrancosas con numerosos cumes e promontorios moi parecidos entre si. Os seus cabos e puntas terminan en forma abrupta.

As costas son cantís e as súas canles, en xeral son limpas e abertas, onde hai escollos estes están invariablemente marcados por argazos.

Existen alturas bastante notables que serven para recoñecer a entrada aos diferentes seos, canles ou baías. Estas están claramente indicadas nas respectivas cartas e rutas da rexión. Destaca un cerro de 1.219 metros de altura.

## Literatura 
Na ficción popular, a illa aparece no libro de Jules Verne Dous anos de vacacións. O libro conta a historia de 15 nenos (entre 8 e 14 anos) de Auckland, que pasaron 2 anos nesta remota illa como resultado dunha tormenta que embarranca a súa goleta na costa da illa. Eles chámana  "Chairman Island" (Illa do Presidente) polo nome do internado dos raparigos.

No lado continental atópase o Parque Nacional Torres do Paine.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Pilotaje canales chilenos - Directemar - Armada de Chile
*Revista Mar Liga Marítima de Chile.
*Oceanografía geológica UCV
Illa King, Columbia Británica

A **illa King** (en lingua nuxalk: ***Nuxalknalus***) é unha illa deshabitada na costa da provincia canadense da Columbia Británica. Está situada ao sur da canle Dean e ao redor de 20&nbsp;km ao leste de Bella Bella. Outras illas separan a illa King do mar aberto na Enseada da Raíña Carlota.

## Etimoloxía 
No idioma de Nuxalk o nome da illa é *Nuxalknalus*, "centro do Territorio Nuxalk". O nome de illa King púxollo en 1793 George Vancouver, na honra do Capitán James King, baixo o cal Vancouver servira como gardamariña no *Discovery* durante a última parte da terceira viaxe de James Cook.

## Xeografía 
A illa King está separada do continente pola canle Dean ao norte, a canle Burke ao sur, e a canle Labouchere ao leste. A canle Fisher, esencialmente unha extensión da canle de Dean, separa a illa King de varias illas ao oeste, incluíndo a illa de Denny e a Illa Hunter. A canle Fisher e a canle Burke únense ao extremo sur da illa King, converténdose no estreito Fitz Hugh.

Ten unha superficie de 808&nbsp;km², polo que é a sétima illa máis grande da Columbia Británica.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Illa Graham
* Illa Moresby
Tom Petty

**Thomas Earl Petty**, nado en Gainesville (Florida) o 20 de outubro de 1950 e finado en Santa Monica (California) o 2 de outubro de 2017, foi un músico, cantante, compositor, produtor e instrumentista estadounidense. Foi o líder do grupo Tom Petty and the Heartbreakers e cofundador de The Traveling Wilburys a finais da década de 1980, onde tocou co pseudónimos de Charlie T. Wilbury, Jr. e Muddy Wilbury.​

Con The Heartbreakers, Petty gravou e publicou varios sinxelos de éxito, clasificada dentro do xénero do rock. En 2002, foi introducido no Salón da Fama do Rock and Roll.​

## Discografía 
### En solitario
* *Full Moon Fever* (1989)
* *Wildflowers* (1994)
* *Highway Companion* (2006)

### Con The Heartbreakers
* *Tom Petty and the Heartbreakers* (1976)
* ''You're Gonna Get It!* (1978)
* *Damn the Torpedoes* (1979)
* *Hard Promises* (1981)
* *Long After Dark* (1982)
* *Southern Accents* (1985)
* *Let Me Up (I've Had Enough)* (1987)
* *Into the Great Wide Open* (1991)
* *Songs and Music from "She's the One"* (1996)
* *Echo* (1999)
* *The Last DJ* (2002)
* *Mojo* (2010)
* *Hypnotic Eye* (2014)

### Con The Traveling Wilburys
* *Traveling Wilburys Vol. 1* (1988)
* *Traveling Wilburys Vol. 3* (1990)

### Con Mudcrutch
* *Mudcrutch* (2008)
* *2'' (2016)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
Conforto

Como topónimo **Conforto** pode referirse a:

;En Galiza
***Conforto**, parroquia do concello da Pontenova;
****Conforto**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Condide

O topónimo **Condide** pode referirse a:

;En Galiza
***Condide**, lugar da parroquia de Pontecesures, no concello de Pontecesures;
***Condide**, lugar da parroquia de San Xurxo de Salceda, no concello de Salceda de Caselas.
Bill Paxton

**William Paxton**, nado en Fort Worth (Texas) o 17 de maio de 1955 e finado nos Ánxeles (California) o 25 de febreiro de 2017, foi un actor e director estadounidense.

## Traxectoria
Entre os filmes nos que apareceu cóntanse *Terminator* (1984), *Weird Science* (1985), *Aliens* (1986), *Predator 2* (1990), *Tombstone, a lenda de Wyatt Earp* (1993), *True Lies* (1994), *Apollo 13* (1995), *Twister* (1996), *Titanic* (1997), *U-571* (2000), *Edge of Tomorrow* (2014) e *Nightcrawler* (2014). Paxton tamén protagonizou a serie da HBO *Big Love* (2006–11), sendo nomeado tres veces ós Globos de Ouro pola súa interpretación. Foi nomeado ó Premio Primetime Emmy e ó Premio do Sindicato de Actores pola súa interpretación de Randolph "Randall" McCoy na miniserie da canle History *Hatfields & McCoys* (2012). O derradeiro filme no que apareceu Paxton foi *The Circle* (2017), estreado dous meses despois da súa morte.
## Notas 
## Véxase tamén
Constenla

O topónimo **Constenla** pode referirse a:

;En Galiza
***Constenla**, lugar da parroquia de Couselo, no concello de Cuntis.

Amais, como apelido pode referirse a:

***Xosé Constenla**, músico e docente galego (n. 1980);
***Xavier Constenla**, pianista galego.
Bernat Dedéu

**Bernat Dedéu Pastor**, nado o 10 de abril de 1979 en&nbsp;Barcelona,&nbsp;é un comentarista en diversos medios de comunicación e deu clases no grao de relacións internacionais en Blanquerna, Universidade Ramon Llull.

## Traxectoria 
Licenciado en Filosofía pola Universidade de Barcelona no ano 2003, continuou cos seus estudos cun máster na New School For Social Research, nos Estados Unidos. Posteriormente, colaborou en medios como BTV, Catalunya Ràdio, Televisió de Catalunya, Rac1, El Punt Avui e El Nacional, entre outros. Estba vencellado ó Ateneu Barcelonès, onde foi voceiro da xunta e xestor de música durante a presidencia de Francesc Cabana.

No ano 2014, foi un dos impulsores da Orquestra do Montsalvat xunto con Oriol Pérez Treviño, Francesc Prat, Domènec Orrit e Salvador Boix.

No ano 2017, presentouse como candidato á presidencia do Ateneu Barcelonès, cunha candidatura chamada *Ordre i Aventura*, na honra a unha canción de Mishima. Quedou en segunda posición, por detrás de Jordi Casassas, que revalidou a presidencia.

## Polémica 
Hai dez anos, Carles Capdevila, xornalista e primeiro director do diario *Ara,* afrontou un cancro que o acabou matando. E a súa muller, Eva Piquer –e toda a familia– tivo que convivir coa publicación dunha serie de artigos sarcásticos sobre a súa situación por parte de Dedéu. En outubro de 2025, a xornalista e escritora Eva Piquer publicou o ensaio *Difamació. Autòpsia d’un escarni classista, misogin i cruel,* onde denunciou a impunidade de Dedéu.

## Obras 
* ''Guia sentimental de l'Eixample.* Barcelona: Editorial Pòrtic, 2020. ISBN 978-8498094367
* *No mataràs''. Barcelona: Fragmenta Editorial, 2024. ISBN 978-84-17796-99-0

## Notas
Atlas lingüístico galego

O ***Atlas Lingüístico Galego*** (ALGa) é un atlas lingüístico da lingua galega, proxecto fundacional do Instituto da Lingua Galega (ILG).

## Características 
Foi desenvolvido por Constantino García e mais Antón Santamarina, e os investigadores principais foron Francisco Fernández Rei, Manuel González González e Rosario Álvarez Blanco. O traballo de campo desenvolveuse entre 1974 e 1977 por medio de enquisas en 167 puntos do dominio lingüístico da lingua galega. Estes puntos estaban na Comunidade Autónoma Galega (152) e en puntos das comarcas galegófonas de Asturias, a provincia de León e a provincia de Zamora (15).

As enquisas constaban de 2711 preguntas cunha media de 4000 formas recollidas por localidades. Esta recollida deu nunha base de datos de case medio millón de rexistros.

En 2025 foi anunciado que está prevista unha futura publicación dixital do Atlas.

### Volumes 
Están publicados os volumes:

* I: *Morfoloxía verbal* (I e II) (1990)
* II: *Morfoloxía non verbal* (1995)
* III: *Fonética* (1999)
* IV: *Léxico. Tempo atmosférico e cronolóxico* (2003)
* V: *Léxico. O ser humano (I)* (2005)
* VI: *Léxico. Terra, plantas e árbores* (2015)
* VII: *Léxico. O ser humano (II)* (2020)
* VIII: *Léxico. O ser humano (III)* (2025)

Áchanse en fase de preparación os seguintes volumes:

* IX: *Léxico. Agricultura (I)*
* X: *Léxico. Fauna*
* XI: *Léxico (título por determinar)*
* XII: *Léxico (título por determinar)*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Atlas Lingüístico Románico
A Corda

O topónimo **A Corda** pode referirse a:

;En Galiza
***A Corda**, lugar da parroquia de Nodar, no concello de Friol;
***A Corda**, lugar da parroquia da Puxeda, no concello de Palas de Rei.

## Véxase tamén
### Outros artigos
FireChat

**FireChat** é unha aplicación móbil propietaria, desenvolvida por *Open Garden*, que utiliza a creación de redes sen fíos en malla para conectar teléfonos intelixentes vía Bluetooth, Wi-Fi, ou a tecnoloxía Multipeer Connectivity de Apple sen ter unha conexión de Internet ao conectarse en modo peer-to-peer.

Ao longo do 2014 FireChat foi usada como ferramenta de comunicación en protestas civís, aínda que non fora deseñada para este propósito.

## Historia 
A aplicación foi presentada primeiro en marzo de 2014 para iPhones, seguido por unha versión para dispositivos de Android en abril seguinte.

As aplicacións de mensaxería instantánea *fóra da rede *existiron desde 2007, antes de que as tecnoloxías sen fíos tivesen dispoñibilidade e adopción ampla. Por exemplo, *Blueeee*! era unha aplicación para Sony Ericsson, Nokia, LG, Motorola, Siemens, dispositivos Samsung, e utilizaba bluetooth para deixar a usuarios próximos comunicarse o un co outro. 

## Notas
Minnie Spotted-Wolf

**Minnie Spotted-Wolf**, nada Heart Butte (Montana) en 1923 e finada en 1988, foi unha militar e mestra estadounidense, a primeira muller nativa americana en alistarse no Corpo de Marines dos Estados Unidos, ingresando na reserva feminina en xullo de 1943.

## Traxectoria 
Spotted-Wolf, era membro do pobo pés negros. Antes de unirse ós marines, traballou no rancho co seu pai en tarefas como cortar madeira de valados, conducir camións e adestrar cabalos. Coñecida pola súa habilidade en domar bestas, describiu o campamento de marines como "duro pero non tanto".

Serviu nas bases militares de California e Hawai, operadora de cargamento pesado, e como condutora para os oficiais xenerais. Segundo a súa filla, "ela podía superar ós rapaces a comezos de 1950."

Despois do seu servizo militar, obtivo unha licenciatura en Educación Primaria, e pasou 29 anos como mestra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*"DoDLive Presents: Profiles in Heritage. National Native American Heritage Month: Minnie Spotted Wolf". *United States Department of Defense* (vídeo). 30 de novembro de 2011.
* Rae, Callum (29 de decembro de 2015). "Minnie Spotted Wolf". *The Female Soldier*.
* Holm, Tom (2007). *Code Talkers and Warriors: Native Americans and World War II*. Nova York: Chelsea House. pp.&nbsp;34–35. . OCLC 77270989.
Pobo portugués

Os **portugueses** son unha nación e grupo étnico indíxena de Portugal que comparten unha mesma cultura e falan o portugués como lingua principal. A súa relixión predominante é o Cristianismo, principalmente o catolicismo.

Historicamente, a herdanza dos portugueses inclúe os celtas, preceltas, celtiberos e iberos, os lusitanos, galaicos e célticos, os romanos, os visigodos e os suevos. A República Romana conquistou Iberia durante os séculos -II e -I. Como resultado da colonización romana, a lingua local provén do latín vulgar. Por mor da longa historia do Imperio portugués e a colonización de territorio de Asia, África e América, así como pola emigración histórica e recente, pódense atopar comunidades portuguesas en diversas rexións do planeta, e tamén existe unha importante diáspora. Os portugueses foron un axente salientable da era dos descubrimentos, descubrindo numerosas terras descoñecidas polos europeos en América, África, Asia e Oceanía, axudando tamén no proceso de globalización.

Hoxe en día, Portugal amosa unha sociedade multicultural de todo o mundo, pero con especial presenza das antigas colonias da Lusofonía, como os brasileiros, os caboverdianos, angolanos, mozambicanos, goanos e macaneses.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Detailed map of the Pre-Roman Peoples of Iberia (around 200 BC)
* Portugal (Emigration) from CIA Country Studies Series
Shelter (filme de 2010)

***Shelter*** é un filme estadounidense de suspense e terror dirixido por Måns Mårlind e Björn Stein que se estreou no ano 2010. Foi escrito por Michael Cooney e está protagonizado por Julianne Moore e Jonathan Rhys Meyers. O filme foi estreado como ***6 Souls*** nos Estados Unidos o 3 de marzo de 2013, en vídeo baixo demanda, seguido por unha limitada distribución en cines o 5 de abril de 2013.

## Personaxes 
* Julianne Moore como Cara Harding-Jessup
* Jonathan Rhys Meyers como David / Adam / Wesley
* Jeffrey DeMunn como Dr. Harding
* Frances Conroy como Mrs. Bernburg
* Nathan Corddry como Stephen Harding
* Brooklynn Proulx como Sammy Jessup
* Joyce Feurring como Avoa Meiga
* KatiAna Davis como The Familiar
* Michael Graves como Holler Man
* Rick Applegate como Warden Collins
* Jim Brough como Holler Man
* Jeffrey Jones como Oficial de policía
* Darrin Bell como Bobby Bernstein

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes
Cordelle

O topónimo **Cordelle** pode referirse a:

;En Galiza
***Cordelle**, lugar da parroquia da Hedrada, no concello de Parada de Sil;
***Cordelle de Abaixo**, lugar da parroquia das Chás, no concello de Montederramo.
Córcores

Como topónimo **Córcores** pode referirse a:

;En Galiza
***Córcores**, parroquia do concello de Avión;
****Córcores**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Dracula (videoxogo de 1986)

***Dracula*** é un videoxogo de aventuras publicado por CRL en 1986 para os computadores Commodore 64, Amstrad CPC e ZX Spectrum. O xogo está baseado na novela *Drácula* de Bram Stoker. É videoxogo é coñecido por ser o primeiro en ser valorado por BBFC. O xogo recibiu unha certificación 15.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
**Dracula* en Lemon 64
**Dracula* en C64.com
Yoshi's Cookie

é un videoxogo de 1992 de crebacabezas desenvolvido por Bullet-Proof Software para Nintendo Entertainment System, Game Boy e Super NES. As versións de NES e Game Boy foron publicadas por Nintendo mentres que a versión de Super NES foi publicada por Bullet-Proof Software.

''Yoshi's Cookie* foi refeito e incluído na recompilación *Nintendo Puzzle Collection'', lanzado no ano 2003 para GameCube no Xapón. A versión de NES foi relanzada para a Wii Virtual Console no ano 2008 e estivo dispoñible até o 18 de outubro de 2013 en América do Norte e até o 11 de outubro de 2013 no Xapón e en Europa.

## Notas
Eliminator Boat Duel

***Eliminator Boat Duel*** é un videoxogo de carreiras de lanchas motoras desenvolvido para a consola Nintendo Entertainment System por Sculptured Software e Radioactive Software. Foi publicado por Electro Brain en 1991.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Eliminator Boat Duel* en AllGame
* *Eliminator Boat Duel* en MobyGames
007: Alta tensión

***007: Alta tensión*** (en ) é o décimo quinto filme da franquía James Bond e o primeiro protagonizado por Timothy Dalton interpretando a personaxe do axente 007. Foi dirixido por John Glen, e o título do filme está sacado da historia curta de Ian Fleming "The Living Daylights". Foi o derradeiro filme en empregar o título dunha das historias de Ian Fleming até 2006 en *007 Casino Royale*.

O filme foi producido por Albert R. Broccoli, Michael G. Wilson e Barbara Broccoli. *007: Alta tensión* recibiu unha boa acollida por parte da crítica e tamén foi un éxito de recadación, con máis de $191&nbsp;millóns en todo o mundo.

## Personaxes 
* Timothy Dalton como James Bond
* Maryam d'Abo como Kara Milovy
* Joe Don Baker como Brad Whitaker
* John Rhys-Davies como Xeneral Leonid Pushkin
* Art Malik as Kamran Shah: a leader in the Afghan Mujahideen.
* Jeroen Krabbé como Xeneral Georgi Koskov
* Andreas Wisniewski como Necros
* Thomas Wheatley como Saunders
* Robert Brown como M
* Desmond Llewelyn como Q
* Geoffrey Keen como Frederick Gray
* Caroline Bliss como Miss Moneypenny
* John Terry como Felix Leiter
* Walter Gotell como Xeneral Gogol
* Virginia Hey como Rubavitch
* Julie T. Wallace como Rosika Miklos
* Catherine Rabett e Dulice Liecier como Liz e Ava
* Nadim Sawalha como oficial de policía

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Branca de Navarra

Co nome de **Branca de Navarra** coñécense varias infantas e raíñas Navarra entre os séculos XII e XV:

* **Branca Garcés de Pamplona** (1137-1156), infanta de Navarra e filla de García Ramírez de Pamplona. Foi esposa de Sancho III *o Desexado*, rei de Castela, e nai de Afonso VIII de Castela.
* **Branca de Navarra** (1177-1229), infanta de Navarra e condesa consorte de Champaña polo seu matrimonio con Teobaldo III de Champaña.
* **Branca de Champaña** (1226-1283), infanta de Navarra e duquesa consorte de Bretaña polo seu matrimonio con Xoán I.
* **Branca de Évreux** (1333-1398), infanta de Navarra e raíña consorte de Francia polo seu matrimonio con Filipe VI.
* **Branca I de Navarra** (1385-1441), raíña titular de Navarra entre 1425 e 1441.
* **Branca II de Navarra** (1424-1464), infanta de Aragón e de Navarra, e raíña titular de Navarra entre 1461 e 1464.
Illa Salisbury, Nunavut

A **illa Salisbury** (en inuit: *Akulliq*; ) é unha das illas deshabitadas do arquipélago ártico canadense, situada na rexión de Qikiqtaaluk, no territorio de Nunavut. Atópase na entrada oeste do estreito de Hudson, xusto ao norte da provincia do Quebec, e ten unha superficie de 804&nbsp;km² sendo por superficie a 56ª do país e 39ª de Nunavut. Ten unha liña costeira de 278&nbsp;km, cunha lonxitude duns 47&nbsp;km e unha largura de 23&nbsp;km. Salisbury atópase ao nordés da illa Nottingham e ao sur da península Foxe da illa de Baffin.

## Notas 
## Véxase tamén
Sammisoq

A illa **Sammisoq** (ortografía antiga *Sangmissoq*, ; Inglés tradicional:*Christian IV Island*) é unha illa no municipio de Kujalleq no sur de Groenlandia, localizado ao nordés do cabo Uummannarsuaq. É a illa máis grande do Arquipélago de Cabo Farewell (Nunap Isua).

## Xeografía 
A súa superficie é de 803&nbsp;km², e na súa lonxitude máis grande é 60&nbsp;km. Esta separada de Groenlandia ao norte polo estreito Príncipe Christian. A illa ten glaciares no sur e no oeste. A súa costa está profundamente cortada e a súa parte sur está case separada da illa principal por dúas entradas estreitas. Ao sur atópase a illa Itilleq e ao oeste Annikitsoq, ambas partes do mesmo grupo.

Hai un asentamento, Ikerasassuaq, tamén chamado Prince Christian Sound, Prins Christian Sund ou Bluie East One. É unha estación meteorolóxica e non ten poboación permanente.

Sammisoq é montañoso e Niaqornaq, é o seu punto máis alto, ten 1546 m sobre o nivel do mar.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
*
Illa Big, Baía Hudson Nunavut

A **illa Big** (Illa Grande) é unha illa deshabitada situada na rexión de Qikiqtaaluk, Nunavut, Canadá. Atópase no estreito de Hudson e está separada da illa de Baffin polo estreito White. A comunidade máis próxima é Kimmirut, a 28&nbsp;km.

Outras illas na veciñanza inmediata inclúen a Illa Emma e illa Rabbit (illa coello).

Das tres illas na rexión de Qikiqtaaluk en Nunavut, a chamada "Illa Big", é de lonxe a máis grande cunha superficie de 803&nbsp;km².

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Big Island in the Atlas of Canada - Toporama; Natural Resources Canada
Lila de Lilith

alt=Exterior da libraría Lila de Lilith en maio de 2023|miniatura|Fachada da libraría.

**Lila de Lilith** é unha libraría feminista creada no ano 2011 en Santiago de Compostela por Patricia Porto Paderne e Mon Vilar.
Como libraría especializada, reúne bibliografía de mulleres autoras e ensaio en temáticas cruzadas coa perspectiva de xénero. Ademais conta cun espazo polivalente de intercambio e creación de propostas culturais, sociais, educativas e artísticas feministas.

## Historia 
A idea da libraría parte dun proxecto previo de traballo en educación desde a perspectiva de xénero chamado Lilith. Acción Social e Educativa. No proxecto orixinal de Lilith traballaron un equipo interdisciplinar para centros de ensino e concellos principalmente.Tras trece anos de traballo no ámbito educativo, no ámbito dos servizos sociais e a igualdade, a empresa compostelá Lilith. Acción Social evolucionou, converténdose nunha libraría de mulleres, cun espazo especializado e multidisciplinar.. 

O xurado destacou que a Lila de Lilith supón “*un punto de encontro e traballo dos feminismos, unha aposta económica en momento de crise en que a actividade feminista e cultural era escasa, que contribuíu a dinamizar urbanística e economicamente a súa contorna demostrando que o feminismo é unha alternativa que xera traballo e riqueza cunha demanda consolidada no tempo”. Insistiu na súa condición de “única libraría feminista de Galiza que é xa un referente na cultura pola igualdade*”.

Segundo unha das seis candidaturas que a presentaron ao concurso, a libraría é “*o chanzo final dun proxecto anterior de máis de quince anos de andaina, enfocado na coeducación*”. Preséntase a Lila de Lilith, como unha “*libraría de mulleres, feminista, que realiza un inxente labor cultural de divulgación literaria e científica de textos, música e obxectos de artesanía feitos por mulleres: unha libraría que achega ao público bibliografía tanto de autoras actuais como clásicas, especialmente en narrativa, poesía infantil, banda deseñada e ensaio de temas especializados, sempre con perspectiva de xénero*”. Mérito da libraría feminista é, segundo unha das propostas que a candidataron, unha iniciativa que desde un “*pequeno e acolledor local aberto á zona vella compostelá*” ao longo de sete anos de maneira ininterrompida, desenvolve “*unha morea de iniciativas culturais, propostas artísticas, programación de cursos, actividades, obradoiros, lanzamentos de libros, relatorios, concertos, performances, teatro, etc…, un incesante labor diario vinculado intimamente co feminismo e co pensamento das mulleres, de tal maneira que hoxe é xa toda unha referencia a nivel feminista e non só para o pobo de Compostela, senón para toda Galiza, para o estado e mesmo internacional, sendo tamén un polo de transmisión da nosa cultura e de apoio á normalización lingüística, tendo o galego como lingua vehicular en todas as actividades que organiza*”.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web da Libraría
Os da Ría

miniatura|Fabián (esq) e Arturito (dta).
**Os da Ría** è unha banda de música de Santiago de Compostela, activa entre 2009 e 2017 e de novo dende 2022 coa formación orixinal. O seu repertorio musical recorre, desde o territorio do absurdo, da crítica máis ácida e da parodia, a vida social, cultural e política de Galicia.

## Traxectoria 
O grupo naceu nas Ultranoites da desaparecida Sala Nasa. Ademais das súa actividade musical participan en movementos en defensa da lingua galega e promoven o seu uso. Eles mesmos describen o seu tipo de música como "canción lixeira galegueira mais con moito sentimento".

Carlos Meixide (Coñecido musicalmente por Arturo Puy) e Tomás Lijó (Coñecido musicalmente por Fabián Santomé), coñécense xa desde 1995, xa integrados no mundo da música. Daquela Arturo tiña en mente algún proxecto con Teo Cardalda, e Fabián facía correccións lingüísticas para as cancións de Manolo Muñiz. No 2009 únense e en compañía de catro músicos forman Os da Ría: Suso Pián (teclado), Eneko Toba (guitarra), Roque Permuy (baixo), Ramón Reynolds (batería) e Arturo e Fabián (voz).

## Discografía 
### Disco Díscolo (2012)  
No Nadal de 2012 lanzaron o seu disco “Díscolo”, polo cal ampliaron a banda con tres dos membros da Magnifique Band dos Homes sen Medo e o Coro da Ra nalgunhas cancións. O disco foi gravado nos Estudos A Ponte.

### Disco Póstumo (2015)  
### Os da Ría íntimos 
Tempo despois do lanzamento de "Díscolo" Arturo e Fabián están acompañados só polo seu pianista para acercarse mais ó público.

## Notas
Jamsa

**Jamsa**, tamén chamado "A Man de Fátima", "Hamsa" ou "Khamsa", que é unha palabra árabe que significa "cinco". Cinco porque se considera como o número de sorte para os musulmáns e correspondente aos cinco dedos que ten a man. Atópase en culturas árabes e xudías.miniatura|200px|A Man de Fátima

= Orixe =
O profeta Mahoma, o fundador do Islam, tiña unha filla, a fermosa e virtuosa Fátima, a quen os musulmáns veneran con gran devoción. A historia di que unha vez que Fátima estaba ocupada na cociña preparando comida cando o seu marido Alí chegou inesperadamente. Ao oilo Fátima deixou ás súas tarefas e foi o seu encontro. Con todo, lamentase tristemente de ver que o seu marido chega cunha fermosa concubina.

Prudente, Fátima gardou silencio e, atormentada polos celos, regresou á cociña. Pero, inmersa en escuros e tristes pensamentos, non prestou atención ao que estaba a facer: tiña unha pota ao lume con caldo fervendo e, máis atenta á súa tristeza que ao seu traballo, meteu a man dentro e empezou a remover o caldo.

Tan absorta estaba que non sentiu dor, pero Alí viu o que estaba a facer e, arrepiado, abalanzouse sobre ela, gritando. Foi entón cando Fátima se deu conta de que se estaba queimando a man e sacouna da pota.

Dende entón *A Man de Fátima* converteuse nun símbolo importante no mundo musulmán.

= Significados =
Tanto para **musulmáns** como para **xudeus** ten un significado relixioso, representa os cinco alicerces do islam, para os primeiros, e o pentateuco para os segundos. Trae boa sorte e dota das virtudes de paciencia, fidelidade e fertilidade, ademais do seu poder de protección, especialmente ás embarazadas, pola súa protección da matriz.

Dise que os cinco dedos representan os mandamentos da lei islámica:
* Oración cinco veces ao día.
* Décimo ou esmola aos pobres.
* Crenza en Alá, os profetas, o corán e o xuízo final.
* Xaxún no mes de ramadán.
* Peregrinación á Meca.
Para os **cristiáns** converteuse nun amuleto ou talismán protector, semellante á Cruz de Caravaca, que protexía contra o mal de ollo, os celos e a envexa. O seu uso estaba moi xeneralizado pero Carlos V chegou a prohibila.

= Descrición =
Aparece frecuentemente en forma estilizada, como unha man con tres dedos levantados, e algunhas veces con dous pulgares dispostos simétricamente e cun ollo na parte central da palma. Os dedos poden apuntar cara arriba ou cara abaixo, dependendo o significado.

= Referencias =
https://luzesperanzaiberoamerica.wordpress.com/2015/03/17/hamsa-jamsa-mano-de-fatima/
Carme Alvariño

**María del Carmen Alvariño Alejandro**, nada en 1953 e finada en Santiago de Compostela o 18 de marzo de 2017, foi unha historiadora galega.

## Traxectoria 
Alvariño era catedrática de Xeografía e Historia de Ensino Medio. Como investigadora, afondou en temas como a catástrofe do Prestige, a Guerra de Iraq, o campo de concentración da Lavacolla ou as irmás Fandiño Ricart de Compostela.

Era colaboradora da Asociación Sine Nomine e da Fundación 10 de Marzo.

Durante a súa última etapa docente, foi profesora no IES Sar de Santiago de Compostela.

## Obra 
* *Materiais didácticos para unha visión non androcéntrica da historia*, Editorial Danú. Voulme colectivo.
* *Escritos políticos e literarios* (prólogo), Col. As letras das mulleres, Sotelo Blanco, 2007
* *Vidá cotiá no segundo franquismo*, Fundación 10 de Marzo, 2008.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Eastern Telegraph Company

miniatura|dereita|Cables da Eastern Telegraph en 1901.
A **Eastern Telegraph Company** foi unha empresa de telecomunicacións, activa entre 1860 e 2013, coñecida popularmente en Galicia como **O Cable Inglés**. 
## O Cable Inglés 
A sede de Vigo inaugurouse o 27 de maio de 1873. Aos poucos días empezaba a funcionar o cable da mesma compañía entre Vigo e Carcavelos (Portugal), a única liña de telégrafo España até a inauguración en 1884 do cable entre Bilbao e Inglaterra. O 28 de maio de 1933, sesenta anos despois, o inicio do Cable Inglés foi recordado polo entón cronista da cidade, Avelino Rodríguez Elías. Para a Eastern Telegraph C.° Ltd, a importancia do Porto de Vigo estaba por encima dos de tódolos demais de España. Os cables da empresa foron amarrados nunha praia que había por debaixo das baterías da Laxe, na cal se construíu en 1876.

O primeiro director da estación do Cable Inglés en Vigo foi C. J. Murphy e dos varios funcionarios que desempeñaron ese cargo destacou John Rose, cuxa familia, enlazada por vínculos matrimoniais con familias viguesas, fixou a súa residencia en Vigo. Outro foi Lehmann, que se quedou a vivir en Vigo despois de xubilado, quen se adaptou de tal modo a esta terra, que falaba o castelán como un español e conversaba cos oriúndos na propia lingua destes. Outros funcionarios do Cable Inglés fixeron de Vigo a súa segunda patria, e a súas familias, pasaron a ser familias viguesas.

Entre 1873 e 1969 o "Cable Inglés" converteu Vigo nun dos referentes de Europa na comunicación por telégrafo. Polas oficinas da compañía transcorreron mensaxes que puideron atravesar o mundo. O éxito desas comunicacións dependía en boa medida de Antonio Vázquez, James Skinner, John Staton, Francisco Barcia e Fernando Merino, os últimos oficiais técnicos da Eastern Telegraph Company en Vigo.

Os oficiais da Eastern Telegraph contribuíron ao impulso dos deportes en Vigo, especialmente o do fútbol. Xa xogando contra elementos vigueses, xa formando equipos con estes, aquí viñeron practicando o fútbol dende 1895. Quizais, cando por España adiante case nin se sabía da existencia do xogo. Grazas a iso, o fútbol vigués puido contar cun historial tan antigo, que xa en 1903 o *Faro de Vigo* publicou recensións dos desafíos que se xogaban no Malecón, sinalando que os oficiais do Cable Inglés compoñían un grande equipo.
Grazas ao cable, en 1926 o xornal *Faro de Vigo* deu a primeira noticia da chegada do *Plus Ultra* a Buenos Aires.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Porthcurno

### Ligazóns externas 
* "Las noticias del mundo pasaban por Vigo" 22/5/2015 .