Tomás Francisco Prieto

**Tomás Francisco Prieto Martín**, nado en Salamanca en 1716 e finado en Madrid o 19 de decembro de 1782, foi un gravador, medallista e deseñador de moeda español, impulsor da medallística española do período ilustrado.

Prieto foi director da Real Academia de Belas Artes de San Fernando e Gravador Xeral das Casas de Moeda do Reino durante o reinado de Carlos III, a partir de 1761. 

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Tomás Francisco Prieto naceu en 1716 en Salamanca, fillo de Juana Martín de Rueda e do artesán do calzado Pedro Prieto. Con quince anos, o 24 de outubro de 1731 comezou un período de seis anos como aprendiz de gravado ao buril nun obradoiro no que se producían artigos de metal gravado como caixas de metais preciosos, adobíos para templos, adornos de armas etc., que establecera en Salamanca un artesán de orixe siciliana chamado Lorenzo de Montemán y Cuséns, de quen se considera o seu discípulo, e con quen aprendeu non só gravado, senón tamén debuxo e modelaxe, e coñeceu a historia da medalla francesa e da medalla italiana.

### Primeira época como gravador 
Concluída esa etapa de formación, Prieto estableceu o seu propio obradoiro en Salamanca cara a 1737, no que creou as súas primeiras obras, de estilo Barroco e ambientación moi Rococó, como as estampas devocionais dedicadas á virxe do Viso de Bamba, Zamora, e da Nosa Señora das Angustias de Arévalo, Ávila, entre outros traballos. O éxito deste primeiro obradoiro levou a Prieto a se dotar dos seus propios aprendices de gravado. Prieto superou a proba e, consecuentemente, foi nomeado por Fernando VI como o seu gravador principal en 1748.

A produción medallística de Prieto estivo vinculada tamén a outras institucións, como a Real Academia Militar de Matemáticas de Barcelona, as Escolas de Artillaría de Barcelona e de Cádiz, e as Reais Sociedades Económicas, especialmente as de Madrid, Sevilla e as Vascongadas. A súa obra medallística fíxoo merecedor de gran sona como un dos máis recoñecidos gravadores de medallas da historia da arte española.

### Gravador xeral das Casas da Moeda 
[miniatura|2 [Escudo español (moeda)|escudos a nome de Fernando VI (1749).|260x260px]]
En 1754, Tomás Francisco Prieto foi nomeado gravador de selos de Fernando VI —o que incluía o gravado de moeda—, e en 1761, xa no reinado de Carlos III, recibiu o título de "gravador xeral de todas as casas de moeda de España e Indias",
[miniatura|4 [marabedís a nome de Carlos III (1775).|260x260px]]
O monarca encomendoulle a Prieto a mellora da calidade das moedas que se estaban a cuñar nas cecas españolas en América, para o que estableceu unha reforma monetaria mediante a Pragmática do 29 de maio de 1772. Xa antes da reforma, Prieto elaborara en 1767 un novo xogo de matrices para os cuños da Casa da Moeda de Lima, que tivo moi bo acollemento e foi ampliado ao resto dos obradoiros de moeda, tanto peninsulares como americanos, unha operación que se completou a principios de 1771. Deste xeito, as matrices para os cuños das novas moedas de 1772 das cecas de Madrid, Sevilla, Segovia, México, Guatemala, Santa Fe, Potosí, Lima, Popayán e Santiago de Chile foron xa creadas por Tomás Francisco Prieto.]]
Ao longo da súa traxectoria, Tomás Francisco Prieto foi confeccionando unha notable colección numismática e tamén bibliográfica relacionada coa súa profesión. Logo do seu pasamento en 1782, a súa biblioteca, baseada en tratados de numismática franceses, italianos e españois, e en obras sobre os grandes gravadores de medalla francesa e, sinaladamente, da medalla italiana dos séculos XVI e XVII, foi taxada en case 24.000 reais. Pola súa banda, as súas moedas, medallas e outros artigos relacionados superaban os 1.000 reais, e a súa colección de estampas e debuxos taxouse en 10.000 reais.

Un ano despois casou en segundas nupcias con Antonia Bernanrda García de Gracia, e o 2 de outubro de 1766, casou novamente en Salamanca, en terceiras nupcias, con Ignacia Fernández Bustamante y Villar.

Tomás Francisco Prieto faleceu en Madrid o 19 de decembro de 1782,

Entre os artistas receptores do premio Tomás Francisco Prieto están personalidades tan relevantes como Eduardo Chillida (1990), Antoni Tapies (1991) ou Antonio López (1993).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bedat. C. (1960). “El grabador general Tomás Francisco Prieto (1716-1782). Su influencia artística en la Casa de Moneda de Madrid”. En Numisma. Nº 42-47. Páxinas 107-136.
* Bryan, M. (1889). "Prieto, Thomas Francisco". En *Dictionary of Painters and Engravers, Biographical and Critical. Vol. II L-Z*. George Bell and Sons, Londres. Páxina 322.
* Ceán Bermúdez, J. A. (1800). "Prieto (D. Tomas Francisco)". En *Diccionario histórico de los más ilustres profesores de las bellas artes en España*. Tomo IV. Real Academia de San Fernando, Madrid. Páxinas 125-128.
* Forrer, L. (1909). "". En *Biographical Dictionary of Medallists*. Vol IV. Spink & Son, Londres. Páxina 690.
* Rodríguez Casanova, I. (2011-a-). "Tomas Francisco Prieto, grabador y coleccionista". En *PanoramaNumismatico.com*. Asociación Española de Numismáticos Profesionales. 24 de novembro.
* Rodríguez Casanova, I. (2011-b-). "Tomas Francisco Prieto (y II). Las Academias y la produción Artística". En *PanoramaNumismatico.com*. Asociación Española de Numismáticos Profesionales. 7 de Decembro.
* Rupérez Almajano, M. (1997). "Tomás Francisco Prieto y la enseñanza del grabado en hueco en Salamanca durante la primera mitad del siglo XVIII". En *Boletín de la Real Academia de Bellas Artes de San Fernando*. Nº 85. Páxinas 413-441.
* Torres Lázaro, J. (1991). “Tomás Francisco Prieto. Su vida y su obra”. En *Libros de un grabador del XVIII*. Museo Casa de la Moneda, Madrid. Páxinas 15-37.