Eraserhead

***Eraserhead*** é un filme surrealista de *body horror* estadounidense escrito e dirixido por David Lynch en 1977. Filmado en branco e negro, *Eraserhead* é a primeira longametraxe de Lynch, que chegou despois de varias curtametraxes. O filme foi producido coa axuda do American Film Institute (AFI) durante o tempo de estudo que estivo alí o director. Protagonizada por Jack Nance, Charlotte Stewart, Jeanne Bates, Judith Anna Roberts, Laurel Near, e Jack Fisk, conta a historia de Henry Spencer (Nance), encargado de coidar ao seu fillo terribelmente deforme nunha desolada paisaxe industrial.

O filme tardou seis anos en ser gravado debido a que ninguén se interesou no proxecto, mais as doazóns de Fisk e a súa muller Sissy Spacek mantiveron o financiamento da produción. O filme foi rodado en diversas localizacións propiedade do AFI en California, incluíndo Greystone Mansion e un conxunto de cortes onde Lynch viviu durante un tempo. Lynch e mailo deseñador de son Alan Splet pasaron un ano traballando no son do filme despois da insonorización do estudio. A banda sonora de *Eraserhead* conta con música de órgano por Fats Waller e inclúe a canción "In Heaven", escrita para o filme por Peter Ivers.

Inicialmente cunha reducida apertura ao público e con pouco interese, *Eraserhead* gañou popularidade durante a súa emisión como un filme de media noite. Dende o seu lanzamento recibiu críticas positivas. A imaxinaría surrealista e as correntes subterráneas sexuais considéranse elementos temáticos clave, e o deseño de son intricado considérase o seu mellor punto técnico. As análises temáticas do filme tamén salientan estas cuestións elaborando sobre o fatalismo e inactividade de Spencer. No 2004 a Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos preservou o filme no National Film Registry pola súa relevancia "cultural, histórica ou esteticamente significativa".

## Sinopse 
O Home no Planeta (Jack Fisk) tira dunhas pancas no seu fogar no espazo, mentres que a cabeza de Henry Spencer (Jack Nance) flota no ceo. Unha criatura xigante con forma de espermatozoide emerxe da boca de Spencer, flotando no baleiro. O Home no Planeta semella controlar a criatura coas súas pancas, deixándoa caer eventualmente nunha poza de auga.

Nunha paisaxe urbana industrial, Spencer camiña cara a súa casa coa súa compra. A Rapaza Fermosa Doutro Lado do Andar (Judith Anna Roberts) párao xusto fóra do seu apartamento, informándolle que a moza deste, Mary X (Charlotte Stewart), invitouno a cenar coa súa familia. Spencer deixa a súa compra no seu apartamento, que está cheo de montes de lixo e vexetación morta. Esa noite Spencer visita a casa de Mary X e ten unha conversa incómoda coa nai dela (Jeanne Bates). Durante a cena pídenlle que corte un polo que "fixo" o falador pai de Mary X, Bill (Allen Joseph). O animal retórcese no prato e sáelle sangue a chorros. Trala cea, a nai de Mary X arrodea nunha esquina a Spencer e trata de bicalo, dicíndolle que Mary X tivo ó seu fillo e que os dous deben casar. Mary X pola súa parte non está segura de se o que tivo é realmente un neno.

A parella trasládase ó apartamento dunha habitación de Spencer e comeza a coidar do neno—unha masa toda envolta en vendas cunha cara inhumana que semella unha serpe, cun parecido á criatura con forma de espermatozoide. O neno rexeita a comida que lle dan, chorando de forma incesante. O seu son provoca que Mary X se volva histérica, polo que marcha e deixa a Spencer co neno. Spencer tenta coidar do neno, dándose conta de que ten dificultades para respirar e está cheo de úlceras dolorosas.

Spencer comeza a experimentar visións, volvendo a ver ó Home no Planeta, así como á Muller no Radiador (Laurel Near), que lle canta mentres machaca criaturas con forma de espermatozoide. Tras un encontro sexual coa Rapaza Fermosa Doutro Lado do Andar, Spencer ten unha visión na que unha criatura que se asemella ó neno decapítao, deixándolle un membro cicatrizado que se asemella á cara do neno. Pouco despois a cabeza de Spencer afúndese nunha poza de sangue e cae do ceo, aterrando nunha rúa. Un neno atópaa, levándoa a unha fábrica de lapis para transformala en gomas de borrar.

Spencer trata de atopar á Rapaza Fermosa Doutro Lado do Andar, pero atópaa xunto a outro home. Desolado, Spencer volve á súa habitación, onde o neno está a chorar. Colle unha tesoira e por primeira vez quítalle as vendas ó neno. Tras isto vese que o neno non ten pel, e as vendas mantiñan os órganos internos xuntos, espallándose no momento en que as corta. O neno emite un grito afogado de dor, e Spencer córtalle os órganos coa tesoira. Das feridas sae un líquido espeso que cobre ó neno. A electricidade na habitación sobrecárgase, e mentres as luces titilan o neno medra ata acadar unhas proporcións enormes. Cando se queiman as luces por completo, o Planeta está no lugar da cabeza do neno. Spencer aparece no medio dunha nube ondulada de restos de goma de borrar. Unha cara do planeta ráchase, e dentro del aparece o Home no Planeta manexando as pancas con dificultade, con chispas saíndo delas. A Muller no Radiador abraza a Spencer mentres unha luz branca e un ruído branco van aumentando en intensidade progresivamente ata que o filme remata de forma abrupta.

## Produción 
### Pre-produción 
Antes da produción do filme, o guionista e director David Lynch realizou estudos de arte, creando varias curtametraxes para animar as súas pinturas. Cara 1970 mudou a súa dedicación cara ó cinema, e ós 24 anos aceptou unha bolsa de estudos no Center for Advanced Film Studies da AFI. O curso non lle gustaba e Lynch chegou a considerar deixar o estudo, pero mudou de parecer cando lle ofreceron unha oportunidade de producir un guión propio. Déronlle permiso para usar o campus da escola como estudio de cine, e converteu as cortes sen uso da escola nunha serie de estudios, mudándose a vivir alí. A maiores usou Greystone Mansion, tamén propiedade da AFI, para moitas escenas.

Lynch tiña comezado un traballo nun guión titulado *Gardenback*, baseado nunha pintura súa dunha figura cunha chepa á que lle saía vexetación das costas. *Gardenback* era un guión surrealista sobre o adulterio, que incluía un insecto que medraba cada vez máis que representaba a luxuria dun home pola súa veciña. O guión tería sido un filme duns 45 minutos de duración, o que a AFI considerou que era demasiado para un guión tan figurativo e non lineal. No lugar deste primeiro guión, Lynch presentou *Eraserhead*, desenvolvido baseándose nun sono sobre a cabeza dun home levada por un neno a unha fábrica de lapis. Varios membros da xunta da AFI opuxéronse a producir unha obra tan surrealista, pero foron persuadidos cando o decano Frank Daniel ameazou coa súa renuncia se vetaban a súa produción. O guión de Lynch para *Eraserhead* estaba influenciado pola literatura da súa época de estudante, incluíndo obras como a novela de Franz Kafka de 1915 *A metamorfose* e a historia curta de Nikolai Gogol de 1836 "Нос".

O guión puido estar inspirado tamén no medo de Lynch á paternidade. O neno do filme considérase un precursor doutros elementos de filmes posteriores de Lynch, como por exemplo a maquillaxe de John Merrick no filme de 1980 *The Elephant Man* e os vermes de area do filme de 1984 *Dune*. As dúas pistas incluídas no álbum conteñen extractos de música de órgano de Fats Waller e a canción "In Heaven", escrita para o filme por Peter Ivers. A banda sonora publicouse de novo o 7 de agosto de 2012 baixo o selo Sacred Bones Records nunha edición limitada de 1500&nbsp;copias. O álbum considérase un precedente do xénero dark ambient, e a súa presentación de ruído de fondo e pistas non musicais foi descrita por Mark Richardson como "unha banda sonora (dúas palabras) no sentido literal".

## Temática 
O deseño de son do filme está considerado un dos seus elementos definitorios. Malia que tamén inclúe varios efectos visuais moi marcados—o neno deformado e a ambientación urbana industrial—os sons que os acompañan igualan a súa importancia no filme, emparellando un "xemido incesante" e unha "paisaxe auricular evocativa" coa ambientación visual do mesmo. O filme inclúe varios sons industriais continuos, fornecendo un ruído de fondo a baixo nivel en cada escena. Isto dálle unha atmosfera "ameazadora" e "inquietante", imitada noutras obras como o filme de suspense de David Fincher de 1995 *Seven* e o drama dos Irmáns Coen de 1991 *Barton Fink*. *Eraserhead* comezou unha tendencia na obra de Lynch na que relaciona música diexética cos soños, como por exemplo cando a Muller no Radiador canta "In Heaven" durante a secuencia estendida do soño de Spencer. Esta tendencia está presente tamén no "Episode 2" de *Twin Peaks*, na que a música diexética pasa do soño dunha personaxe ata os seus pensamentos mentres está desperto, e no filme de 1986 *Blue Velvet* no que se aprecia un enfoque semellante no tema de Roy Orbison "In Dreams". Skal tamén argumentou sobre unha caracterización diferente da Muller no Radiador, describíndoa como "desesperadamente ansiosa da aprobación dunha audiencia que non se ve".

Como personaxe, Spencer considérase a figura do "home calquera", un arquetipo simple coa súa falta de expresividade e vestimenta sinxela. Spencer amosa unha inactividade pacifista e fatalista durante todo o filme, deixando que os eventos transcorran ó seu arredor sen tomar o control dos mesmos. Este comportamento pasivo culmina no seu único acto de instigación no clímax do filme. O seu acto aparente de infanticidio está guiado pola súa experiencia vital de ser dominado e controlado. Os críticos de cine Colin Odell e Michelle Le Blanc describiron tamén a súa inactividade como un precedente da banda deseñada de Lynch de 1983–92 *The Angriest Dog in the World*.

## Estrea 
*Eraserhead* estreouse no festival de cine Filmex nos Ánxeles o 19 de marzo de 1977. Na súa noite de estrea tivo 25 espectadores, e na noite seguinte 24. Porén, Ben Barenholtz, xefe de distribución de Libra Films International, convenceu a sala local Cinema Village a que emitise a película como un filme de media noite, continuando a súa emisión desta forma durante un ano. Tras isto estivo en emisión durante 99 semanas no Waverly Cinema de Nova York, emitiuse como filme de media noite no Roxie Theater de San Francisco dende 1978 ata 1979 e estivo en emisión durante un período de tres anos no Nuart Theatre de Los Angeles entre 1978 e 1981. Foi un éxito comercial, conseguindo uns ingresos duns 7&nbsp;millóns de dólares nos Estados Unidos. *Eraserhead* emitiuse tamén como parte do BFI London Film Festival de 1978, e do Telluride Film Festival de 1986. Tamén se publicou en formato DVD e Blu-ray por medio de Umbrella Entertainment en Australia, o primeiro o 1 de agosto de 2009, e o segundo o 9 de maio de 2012. Estas publicacións de Umbrella Entertainment incluíron un reportaxe de 85 minutos sobre a produción do filme.

## Recepción 
[miniatura|dereita|[David Lynch nos Premios Emmy de 1990]]
Trala súa estrea a revista *Variety* deulle unha crítica negativa ó filme, cualificándoo de "exercicio nauseabundo de mal gusto". Comparando *Eraserhead* co seguinte filme de Lynch *The Elephant Man*, Tom Buckley do *The New York Times* considerou que mentres este último era un filme ben feito cun elenco de actores consumado, o primeiro era o contrario. Buckley cualificou o filme de "lugubremente pretensioso", e afirmou que os seus aspectos de horror partían unicamente da aparencia do neno deformado máis ca do seu guión ou dos actores. Pola súa banda, en 1984 Lloyd Rose do xornal *The Atlantic* afirmou que *Eraserhead* demostraba que Lynch era "un dos surrealistas máis xenuínos do cine". Rose describiu o filme como "intensamente persoal", indicando que ó contrario doutros filmes surrealistas previos a este, como as obras de Luis Buñuel *Un chien andalou* de 1929 ou ''L'âge d'or* de 1930, a imaxinería de Lynch "non tenta chegarnos dende os seus filmes, afundímonos nos nela". No ensaio de 1995 titulado *Bad Ideas: The Art and Politics of Twin Peaks*, o crítico Jonathan Rosenbaum afirmou que *Eraserhead* representaba a mellor obra de Lynch. Rosenbaum sentiu que o talento artístico do director declinara ó aumentar a súa popularidade, e contrastou o filme con *Wild at Heart*—o filme máis recente de Lynch naquel momento—afirmando que "incluso a comparación máis trivial entre *Eraserhead* e *Wild at Heart* revela un declive artístico tan precipitado que é difícil imaxinar que a mesma persoa fixo os dous filmes".

As opinións sobre o filme da crítica do século XXI é xeralmente positiva. A data de outubro de 2016 *Eraserhead* mantiña unha cualificación media de 91% no agregador Rotten Tomatoes en 55 críticas, co consenso da crítica de que "A surrealista *Eraserhead* de David Lynch usa elementos visuais detallados e unha banda sonora de terror para crear unha visión estrafalaria e incómoda do medo dun home á paternidade". Nun artigo para a revista *Empire*, Steve Beard deulle unha cualificación de cinco estrelas sobre cinco, indicando que era "moito máis radical e gozoso que outros esforzos de Hollywood posteriores [de Lynch]", destacando a súa mestura de *body horror* surrealista e humor negro. Almar Haflidason da BBC deulle a *Eraserhead* tres estrelas dun total de cinco, describíndoo como "un feito pouco destacable en comparación cos estándares posteriores [de Lynch]". Haflidason indicou que sentía que o filme era unha amálgama de ideas vagamente relacionadas, engadindo que "está tan consumido pola imaxinería surrealista que hai posibilidades practicamente ilimitadas para ler teorías persoais dentro dela". Na súa interpretación das temáticas do filme indicou que representaban o medo ó compromiso persoal e contiñan "un contexto de forte carácter sexual". Nesta crítica de Film4 o autor afirmou que *Eraserhead* era diferente da maioría de películas publicadas ata ese momento, agás pola colaboración entre Buñuel e Salvador Dalí. Non obstante, Lynch negou que vise ningunha desas obras antes de *Eraserhead*.

Peter Bradshaw, escribindo para *The Guardian*, tamén loou o filme, dándolle cinco estrelas dun total de cinco. Bradshaw considerouno un filme fermoso, describindo o seu deseño de son como "xemidos industriais, como se estivese filmado dentro dunha fábrica en ruínas ou dun organismo xigante moribundo". Destacou tamén os elementos de *body horror*, comparándoos co filme de Ridley Scott de 1979 *Alien*. Tamén afirmou sentir que *Eraserhead* "da pé as obsesións que perseguirían a Lynch durante a súa carreira", engadindo que o surrealismo desta película mellora a comprensión dos filmes posteriores do director. Unha crítica do filme neste mesmo xornal comparaba a *Eraserhead* coas obras do autor irlandés Samuel Beckett, describíndoa como unha parodia caótica da vida familiar. Manohla Dargis, de *The New York Times*, dixo do filme que era "unha historia menos directa que unha recompilación surrealista". Dargis sentiu que a imaxinería do filme evocaba as obras de Francis Bacon e o documental de Georges Franju de 1949 titulado *Blood of the Beasts*.

## Legado 
No 2004, a Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos seleccionou a *Eraserhead* para a súa preservación no National Film Registry, pola súa relevancia "cultural, histórica ou esteticamente significativa". O filme formou parte do documental de 2005 *Midnight Movies: From the Margin to the Mainstream*, que trata sobre o aumento da popularidade do fenómeno dos filmes de media noite nas décadas de 1960 e 1970, e Lynch participou neste documental por medio dunha serie de entrevistas. Nesta produción acredítanse seis filmes como os creadores e responsables da popularidade deste xénero, incluíndo ademais do filme de Lynch as películas *Night of the Living Dead*, *El Topo*, *Pink Flamingos*, *The Harder They Come* e *The Rocky Horror Picture Show*. En 2010 a Online Film Critics Society compilou unha lista das mellores 100 estreas como director, situando a *Eraserhead* no segundo lugar tras o filme de Orson Welles de 1941 *Cidadán Kane*.

Lynch colaborou coa maioría do elenco de actores e persoal de *Eraserhead* noutros filmes posteriores. Frederick Elmes foi o cinematógrafo de *Blue Velvet*, *The Cowboy and the Frenchman* e *Wild at Heart*. Alan Splet encargouse do deseño de son para *The Elephant Man*, *Dune* e *Blue Velvet*. Jack Fisk dirixiu varios episodios da serie de televisión de 1992 *On the Air* e traballou como deseñador de produción nos filmes *The Straight Story* e *Mulholland Drive*, mentres que Coulson e Nance participaron en *Twin Peaks*, *Dune*, *Blue Velvet*, *Wild at Heart* e *Lost Highway*.

Após a publicación de *Eraserhead*, Lynch tentou conseguir fondos para o seu seguinte proxecto, *Ronnie Rocket*, un filme "sobre electricidade e un home dun metro de altura co cabelo vermello". Lynch reuniuse co produtor Stuart Cornfeld nesta época. A Cornfeld gustáralle *Eraserhead* e estaba interesado en producir *Ronnie Rocket*. Naquel momento traballaba para Mel Brooks e Brooksfilms, e cando ámbolos dous percatáronse de que *Ronnie Rocket* tiña poucas posibilidades de conseguir financiamento, Lynch pediulle ver algúns dos guións que tiñan xa escritos na produtora para o seu seguinte proxecto. Cornfeld atopou catro guións que pensaba que interesarían a Lynch, que finalmente decantouse polo de *The Elephant Man*.

Mentres traballaba en *The Elephant Man*, Lynch coñeceu ó director Stanley Kubrick, quen lle dixo a Lynch que *Eraserhead* era o seu filme preferido, e o filme tamén foi influente para o filme de Kubrick de 1980 *The Shining*. *Eraserhead* tamén se acredita como influencia do filme xaponés cyberpunk de 1990 *Tetsuo: The Iron Man*, o filme de terror experimental de 1990 *Begotten* e a estrea como director de Darren Aronofsky en 1998 no filme *Pi*. O surrealista suízo H. R. Giger citou *Eraserhead* como "un dos mellores filmes que vira nunca", e dixo que se achegara á realización da súa visión máis que os seus propios filmes. Segundo Giger, Lynch rexeitara colaborar con el en *Dune'' xa que cría que Giger "roubáralle as súas ideas".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*