Catón o Vello

**Marco Porcio Catón**, en latín ***Marcus Porcius Cato***, foi un político e escritor romano, nado no ano 234 a. C. en Túsculo, en Lacio, e finado en Roma, onde viviu a maior parte da súa vida, no ano 149 a. C. É coñecido como **Catón o Vello** ou **Catón** **o Censor**.

## Traxectoria 
Durante a súa xuventude dedicouse á agricultura, mais despois decidiu dedicarse á avogacía, o cal conseguiu grazas a un vello patricio que se estableceu preto das terras que cultivaba e que o animou.

Marchou a Roma e alí logrou a fama grazas ó seu bo facer como avogado. Acadou méritos suficientes para ser nomeado edil ós trinta anos.

O ano seguinte foi nomeado pretor e tres anos despois, cónsul. A situación da Península Ibérica, acabada de conquistar durante a segunda guerra púnica era moi inestable, así que Catón decidiu dirixir unha expedición de castigo contra os rebeldes nativos. O seu exército desembarcou en *Rhode* (a actual Roses, en Xirona). Despois dirixiuse a *Emporion* (a actual Empúries). Tras intentar os rebeldes negociar con Catón, este decidiu non escoitar as súas propostas e acabar con eles para evitar futuros levantamentos. O seu exército venceunos preto de *Emporion* e Catón volveu a Roma, pronunciando a frase "A guerra alimentarase de si mesma".

Volveu pouco despois á Península Ibérica, esta vez para acabar cun levantamento dos turdetanos, unha tribo celtibera, ós cales convenceu para que retornasen ás súas terras.

Tras anos de promover a destrución de Cartago coa oposición da familia dos Escipións, que crían que a destrución dun inimigo real faría ós romanos despreocuparse e entrar en decadencia, morreu en Roma no ano 149 a. C. Paradoxalmente, o xeneral que dirixiu o exército romano e destruíu Cartago foi Escipión Emiliano (fillo adoptivo de Escipión o Africano).

## Obra literaria 
A súa obra literaria é moi extensa, mais tan só se conservan fragmentos das súas obras *Discursos* e *Orixes* e unha obra completa: *De agri cultura*. Foi o primeiro en escribir en latín, como mostra do seu odio ós gregos. Por isto foi considerado o pai das letras latinas.thumb|* Rustici latini volgarizzati*, 1794
* *Origines* ( *Orixes* )
* *De agri cultura* ( *Sobre a cultura agrícola* ) 
* *Orationes* ( *Oracións* ou *Discursos*)
* *De re militari* ( *Reforma militar* )
* *De lege ad pontifices auguresque spectanti* ( *Sobre a lei dos pontífices e augures* )
* *Praecepta ad filium* ( *Preceptos ao fillo* )
* *Historia Romana litteris magnis conscripta* ( *Historia romana escrita en letras grandes* )
* *Carmen de moribus* ( *Un poema sobre a moral* )
* *Apophthegmata* ( *Apotegma* )

## Oposición cartaxinesa e grega 
A súa máis famosa frase foi *Delenda est Carthago*, *"Cartago debe ser destruída"*. Esta cidade era considerada por el un inimigo que podía volver a rexurdir. Comezou a ter medo ó rexurdimento cartaxinés tras unha viaxe a esta cidade, que lle pareceu demasiado esplendorosa como para aceptar seguir estando por debaixo de Roma. Para convencer ós políticos romanos para acabar con esta cidade, acababa os seus discursos coa frase. Morreu cando as tropas romanas marchaban cara Cartago, nos inicios da terceira guerra púnica.

Catón loitou tamén contra os valores gregos, contra a corrupción de Roma (non en van logrou fama de incorruptible), e contra o ascendente poder das mulleres, pois consideraba que acabarían usurpando o poder ós homes.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Astin, A. E. (1978), *Cato the Censor*, Oxford: Clarendon Press
* Dalby, Andrew (1998), *Cato: On Farming*, Totnes: Prospect Books, ISBN 0-907325-80-7
* Goujard, R. (1975), ''Caton: De l'agriculture'', París: Les Belles Lettres

### Outros artigos 
* Lista de cónsules romanos na República