Ruta de administración

[miniatura| **Administración oral** dun [líquido.]]
En farmacoloxía e toxicoloxía, unha **ruta** ou **vía de administración** é a forma en que un medicamento, fluído, veleno ou outra substancia entra no corpo.

## Clasificación 
miniatura| Un profesional sanitario inxecta un medicamento nunha sonda gástrica.As **vías de administración** clasifícanse xeralmente segundo o lugar onde se aplica a substancia. Exemplos comúns inclúen a administración oral e intravenosa.

As rutas tamén se poden clasificar en función de onde estea o obxectivo da acción. A acción pode ser tópica (local), enteral (efecto en todo o sistema, pero administrada a través do tracto gastrointestinal) ou parenteral (acción sistémica, pero se administra por vías distintas ao tracto GI). 

Entre as vías máis comúns atópanse a **oral**, **sublingual**, **bucal**, **intravenosa**, **rectal**, **tópica**, **transdérmica**, **inhalatoria/pulmonar** e **parenteral**.

* **Vía oral:** Moitos medicamentos como tabletas, pílulas ou gotas son tomados por esta vía. Tamén dispositivos como as cápsulas endoscópicas.

* **Vía sublingual e bucal:** Medicamentos como a buprenorfina e desamino-oxitocina son exemplos de fármacos administrados por estas vías. A absorción rápida e a evitación do metabolismo de primeira pasaxe son vantaxes clave.[miniatura| Ángulos de inserción da agulla para 4 tipos de [administración parenteral de medicamentos: **intramuscular**, **subcutánea**, **intravenosa** e **intradérmica**.]]

* **Vía intravenosa (IV):** Permite un efecto inmediato, sendo adecuada para emerxencias e pacientes inconscientes. Aínda que evita o metabolismo de primeira pasaxe, ten riscos asociados como anafilaxe e infección.

* **Vía rectal:** Utilizada eficazmente para a administración de moitos medicamentos, especialmente no final da vida, debido á súa rápida e efectiva absorción a través da mucosa rectal.

* **Vía parenteral:** Refírese a calquera vía que non sexa enteral (non a través do tracto gastrointestinal). Inclúe administración por inxección ou inserción dun catéter.

* **Vía tópica e transdérmica:** Medicamentos aplicados na pel para efectos locais ou sistémicos. As parches transdérmicos ofrecen unha absorción lenta pero sostida.

* **Vía inhalatoria/pulmonar:** Utilizada para efectos locais ou sistémicos, especialmente útil para tratar problemas asmáticos.

## Vantaxes e desvantaxes das rutas de administración 
[miniatura| Aplícase na [pel un parche transdérmico que administra medicamentos. O parche está etiquetado coa hora e data de administración, así como as iniciais do administrador.]]Cada vía ten as súas propias vantaxes, desvantaxes e aplicacións específicas dependendo do medicamento, a condición a tratar e a necesidade de efectos rápidos ou sostidos. 

A elección da vía adecuada é fundamental para maximizar a eficacia do tratamento mentres se minimizan os efectos secundarios e os riscos para o paciente.

### Vía oral 
* **Vantaxes:**
** Baixo custo económico.
** Mínimo risco de reaccións agudas aos medicamentos.
** Menores precaucións sobre estilización.
** Simplicidade e comodidade de administración.
* **Desvantaxes:**
** Absorción irregular e incompleta en certos casos.
** Lento inicio de acción.
** Non adecuada para medicamentos destruídos polo ácido gástrico.

### Vía intravenosa 
miniatura| Un periférico IV colocado na man.
miniatura| Posicións dos suxeitos implicados. Rede de capilares e circulación sanguínea, esenciais para a distribución de medicamentos na administración intravenosa e absorción sistémica.
* **Vantaxes:**
** Efecto rápido e control preciso da dose.
* **Desvantaxes:**
** Risco de infección.
** Necesidade de monitorización continua.

miniatura| Administración de medicamentos por **vía rectal**.

### Vía sublingual e bucal 
* **Vantaxes:**
** Absorción rápida e directa ao torrente sanguíneo.
* **Desvantaxes:**
** Absorción incompleta ou errática para a maioría dos medicamentos.

### Outras rutas 
Inclúen a administración rectal, vaxinal, ocular, ótica, nasal e por inhalación, cada unha coas súas propias vantaxes para situacións específicas e tipos de medicamentos.miniatura| Un profesional médico aplica gotas por **vía nasal**.
miniatura| Administración **intraocular**.
miniatura| Un manequín ou *dummy* leva unha máscara nebulizadora, utilizada para administrar medicamentos **inhalados**.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Absorción (farmacoloxía)
* Catéter 
* Xiringa 
* Nanomedicina

### Ligazóns externas 
* O 10º Simposio EUA-Xapón sobre sistemas de administración de medicamentos
* Manual de estándares de datos do centro da FDA para a avaliación e investigación de medicamentos: ruta de administración.
* Manual de estándares de datos do centro da FDA para a avaliación e investigación de medicamentos: forma de dosificación.
* ASPEN Sociedade Americana de Nutrición Parenteral e Enteral
* (en inglés)