Daniel Noboa

**Daniel Roy Gilchrist Noboa Azín**, nado en Miami o 30 de novembro de 1987, é un administrador, empresario e político ecuatoriano-estadounidense que exerce como actual presidente da República do Ecuador desde o 23 de novembro de 2023. Asumiu o cargo aos 35 anos, o que o converte no segundo presidente máis novo da historia do país, despois de Juan José Flores, e no máis novo en ser elixido democraticamente. Procedente da familia máis adiñeirada do país, é o terceiro Noboa en ocupar o cargo de presidente, despois do seu tataratataravó Diego Noboa (1850-1851) e do tataraneto deste, Gustavo Noboa (2000-2003). 

A súa vida pública comezou en maio de 2021, cando foi elixido asembleista nacional polo Movemento Ecuatoriano Unido. Estivo no cargo ata maio de 2023, cando o goberno de Guillermo Lasso decretou a "morte cruzada", disolvendo o Parlamento e convocando eleccións extraordinarias.Neses comicios Noboa participou como candidato presidencial pola coalición Acción Democrática Nacional, integrada polo movemento Pueblo, Igualdad y Democracia e o Movemento MOVER. Na primeira volta obtivo o segundo posto, sendo elixido en segunda volta. 

## Traxectoria 
### Orixe e primeiros anos 
Naceu o 30 de novembro de 1987 na cidade de Miami, nos Estados Unidos. Procede da familia con máis poder económico e político de Ecuador, sendo fillo de Álvaro Noboa, o home máis rico do país e cinco veces candidato á presidencia, e a doutora e política Annabella Azín. Con raíces galegas, concretamente en Maceda, da familia Noboa saíran antes dous presidentes de Ecuador: o seu tataratataravó Diego Noboa, presidente entre 1850 e 1851, e Gustavo Noboa, tataraneto do anterior, que presidiu o país entre 2000 e 2003. É ademais neto do empresario Luis Noboa Naranjo e de Isabel Pontón Ávila e sobriño da empresaria Isabel Noboa.

Grazas á fortuna da súa familia, con dezaoito anos fundou a súa propia empresa, DNA Entertainment Group, dedicada á organización de eventos. Posteriormente, incorporouse á empresa familiar Corporación Noboa, onde pasou a ser director de transporte marítimo e logo director comercial e de loxística, entre 2010 e xuño de 2018. Nesta universidade uniuse a outras destacadas figuras latinoamericanas como o columnista da CNN Geovanny Vicente Romero, baixo a supervisión do profesor Roberto Izurieta, que máis tarde sería secretario de prensa no seu goberno. 

### Carreira política 
#### Asembleísta 
Foi elixido asembleista nas eleccións lexislativas de 2021, representando á provincia de Santa Elena, polo movemento Ecuatoriano Unido, liderado por Edwin Moreno, irmán do expresidente Lenín Moreno. Tomou posesión o 14 de maio do mesmo ano. Unha vez instalada a asemblea, Noboa incorporouse á Mesa do Acordo Nacional, bancada favorable ao goberno de Guillermo Lasso, coa que chegou a presidir a Comisión de Desenvolvemento Económico do lexislativo. A súa participación máis salientable como lexislador foi como orador durante a votación da chamada lei de investimentos do presidente Lasso, que foi defendida por Noboa, pero rexeitada pola maioría dos lexisladores.

Máis tarde, trala caída de popularidade do goberno de Lasso, Noboa decidiu deixar o banco e converteuse nun lexislador independente. Na votación da convocatoria do xuízo político de Lasso, Noboa estaba ausente, pero o seu substituto votou a favor.

#### Candidatura presidencial 
En 2023, Noboa estaba a formar o seu propio movemento político de cara ás eleccións presidenciais de 2025. Con todo, o goberno de Lasso decretou a "morte cruzada", coa que convocou eleccións extraordinarias. Noboa decidiu entón presentarse a ditas eleccións, pero como o seu grupo político aínda non estaba inscrito no Consello Nacional Electoral (CNE), decidiu presentar a súa candidatura co apoio dos movementos Pueblo, Igualdad y Democracia (PID) e MOVER. A coalición política rexistrouse co nome do grupo político de Noboa: Acción Democrática Nacional.

O 2 de xuño, Noboa foi o primeiro candidato en rexistrar a súa aceptación de candidatura ante o Consello Nacional Electoral, presentando como o seu binomio a Verónica Abad. O 9 de xuño o CNE aprobou a candidatura do binomio Noboa-Abad.

Entre as súas primeiras propostas estaban as de xerar emprego dando un impulso á mocidade e atraer investimento estranxeiro. Tamén aludiu á militarización dos portos e fronteiras do país, para frear o narcotráfico.

A candidatura de Daniel Noboa quedaba moi atrasada nas enquisas de intención de voto, situándose entre o quinto e o sexto posto. Porén, tras o debate electoral, Noboa subiu nas enquisas, logrando o segundo posto na primeira volta. Nas eleccións lexislativas simultáneas, ADN obtivo 14 escanos, debido ao arrastre de votos de Noboa.

#### Presidente do Ecuador 
Para a segunda volta, a candidatura de Daniel Noboa reuniu a maior parte do voto "anticorreísta", resultando elixido cun 51,83%, para un período de 18 meses. Converteuse así no presidente máis novo elixido por votación popular na historia do país, con 35 anos, e no segundo máis novo en total, só por detrás de Juan José Flores, primeiro presidente de Ecuador, que tiña 29 anos cando comezou o seu primeiro período tras a disolución da Gran Colombia.
miniatura|250x250px| Daniel Noboa durante o seu discurso de investidura.
O 23 de novembro de 2023 asumiu a presidencia do Ecuador por un período de 18 meses, completando o mandato inconcluso do presidente saínte Guillermo Lasso.

O presidente de Colombia, Gustavo Petro, foi o único xefe de Estado estranxeiro que asistiu á súa toma de  posesión. O seu discurso inaugural durou sete minutos, nos que criticou os "vellos paradigmas" na Asemblea Nacional. Horas despois de asumir o cargo, Noboa prometeu reformas para reducir a violencia e crear oportunidades de emprego no país, a pesar de que non nomeou ministro de Facenda, anunciando tamén o fin da "táboa de drogas" mediante a que se regulaba o porte de sustancias psicoactivas.

### Conflito armado interno 
esquerda|miniatura|300x300px| Noboa, liderando un operativo de intervención e recuperación territorial en socio vivenda, Guayaquil.
O 8 de xaneiro de 2024 declarou o estado de excepción tras a fuga de Adolfo Macías, xefe do grupo criminal Los Choneros, do cárcere onde estaba recluído. Ao día seguinte decretou a existencia do conflito armado interno de Ecuador, despois de que estalase unha vaga de violencia no país. Para o 18 de febreiro de 2024, o goberno anunciou máis de 8.600 detidos, dos cales 241 foron capturados acusados de "terrorismo", aínda que todos eles foron postos en liberdade polo sistema xudicial ecuatoriano por falta de cargos.

### Asalto á embaixada mexicana en Ecuador 
O 5 de abril de 2024, a administración de Daniel Noboa ordenou unha operación policial-militar como forma de persecución política para secuestrar a Jorge Glas, que levaba aloxado como asilado político desde decembro de 2023 no interior da embaixada mexicana en Ecuador. Durante a operación, a policía atacou ao persoal da embaixada mexicana. Todo isto, violando a Convención de Viena sobre Relacións Diplomáticas e a Convención de Asilo Diplomático de 1954. Despois do asalto, México anunciou a ruptura das relacións diplomáticas co goberno do Ecuador. Ese mesmo día, o goberno ecuatoriano compartiu na súa conta de X un comunicado oficial dedicado á cidadanía titulado: "Defendemos a soberanía nacional. Impunidade cero». No comunicado, o goberno xustificou o asalto como parte da loita contra a corrupción, pedindo que non se interferise nos asuntos internos do Ecuador e reiterando o "respecto ao pobo mexicano".

## Posicións políticas 
[miniatura| Daniel Noboa, co presidente salvadoreño [Nayib Bukele enSan Salvadoro 31 de maio de 2024. ]]
[miniatura| Daniel Noboa con [Javier Milei durante a cerimonia de investidura presidencial de Nayib Bukele.]]
[miniatura| [Gabriel Boric, Volodymyr Zelenskyi e Noboa na toma de posesión de Javier Milei en decembro de 2023.]]
Noboa afirmou que non se identificaba coa dereita nin coa esquerda do espectro político. Porén, algúns medios considérano parte do centrodereita ou da dereita política, mentres que outros o clasifican como próximo ao centrismo, ao centroesquerda  ou á socialdemocracia.

## Controversias 
### Empresas en paraísos fiscais 
En outubro de 2023, o xornal brasileiro *Folha de S. Paulo* revelou que Daniel Noboa era propietario, segundo os Papeis de Pandora, de empresas en paraísos fiscais, polo que a súa candidatura presidencial tería incumprido a Lei do Pacto Ético, aprobada tras a consulta popular de 2017, que prohibe aos candidatos a cargos públicos ser propietarios directos ou indirectos de bens ou capitais, de calquera natureza, en xurisdicións ou réximes considerados paraísos fiscais 8C.

### Caso Olón 
En maio de 2024 xurdiu unha polémica trala a tala dun mangleiral nas beiras do bosque Esterillo Oloncito por parte da empresa Vinzin SA, propiedade de Lavinia Valbonesi, esposa de Noboa. As autorizacións ambientais de construción foron concedidas polo Ministerio de Medio Ambiente, Augas e Transición Ecolóxica 12 días despois de que o gabinete do presidente tomase posesión. Isto a pesar de que o bosque protector onde se pretendía situar o proxecto formase parte do patrimonio forestal do país e, polo tanto, gozase de protección legal, ademais de que os mangleirais están recoñecidos na Constitución como ecosistemas fráxiles e ameazados 

### Persecución á vicepresidenta Verónica Abad 
Dende o primeiro día de goberno, Noboa mantivo unha mala relación coa súa vicepresidenta, Verónica Abad. En novembro de 2024, esta foi enviada como embaixadora a Israel e despois recibiu instrucións para viaxar a Istanbul en tres días. Por non chegar ata o cuarto día, foi suspendida por 150 días polo Ministerio de Traballo. A vicepresidenta, que acusou a Noboa de ditador, recorreu entón ao Tribunal Constitucional, que derrogou a suspensión.

## Vida persoal 
O 23 de decembro de 2017 casou con Gabriela Goldbaum Smith, coa que ten unha filla chamada Luisa. Posteriormente divorciouse de Goldbaum nunha longa disputa. En 2019, cando aínda estaba casado con Goldbaum, coñeceu a Lavinia Valbonesi, coa que casou o 28 de agosto de 2021, tras un ano e oito meses de relación, e con quen ten dous fillos, Álvaro e Furio.

## Notas