Argonauta (xénero)

Os **argonautas** son moluscos cefalópodos peláxicos dibranquios e de oito brazos (octópodos) pertencentes ao xénero ***Argonauta***, que é o único xénero existente da familia Argonautidae. Tamén se lles chama **náutilos de papel**, debido á cápsula para os ovos coa consistencia do papel e forma de cuncha que segregan as femias. Esta estrutura para os ovos carece das cámaras cheas de aire que presentan as cunchas dos náutilos con cámaras e non é unha verdadeira cuncha de molusco, senón unha innovación evolutiva exclusiva do xénero *Argonauta*. Utilízase como unha cámara de cría e para atrapar aire da superficie e manter a flotabilidade.

Os argonautas poden atoparse en augas tropicais e subtropicais de todo o mundo; viven en mar aberto, é dicir son peláxicas. Como a maioría dos polbos, teñen un corpo arredondado, oito brazos tentaculares e crecen de aletas. Porén, a diferenza da maioría dos polbos, os argonautas viven preto da superficie do mar en vez de preto do fondo. As especies do xénero *Argonauta* caracterízanse por ter grandes ollos e pequenas membranas distais. O aparato de peche do funil do manto é unha importante característica para o diagnóstico das especies deste taxon. Consta de cartilaxes con forma de protuberancia situados no manto e as correspondentes depresións no funil. A diferenza de xéneros próximos como *Ocythoe* e *Tremoctopus*, as especies de *Argonauta* carecen de poros acuosos.

O seu nome significa 'mariñeiro do Argo', facendo referencia ao barco Argo das lendas mitolóxicas da antiga Grecia no que viaxaron Xasón e os argonautas, e tamén se lles chamou *náutilos* (en grego, 'mariñeiro'), xa que inicialmente se pensaba que os *Argonauta* utilizaban os seus brazos secretores da cuncha como velas para navegar na superficie.

Os náutilos con cámara foron nomeados a partir do nome que se lles dera primeiro aos argonautas, pero pertencen a unha orde diferente, a dos Nautilida.

## Descrición 
### Dimorfismo sexual e reprodución 
Os argonautas presentan un dimorfismo sexual extremo en tamaño e duración da vida. As femias crecen ata os 10&nbsp;cm e constrúen cunchas para os ovos de ata 30&nbsp;cm, mentres que os machos raramente superan os 2&nbsp;cm. Os machos só se aparean unha vez na súa curta vida, mentes que as femias son iteróparas, e poden ter descendencia moitas veces ao longo da súa vida, e viven máis. Ademais, as femias son coñecidas desde a antigüidade, mentres que os machos non se describiron ata finais do século XIX.

Os machos carecen dos tentáculos dorsais que utilizan as femias para crear a "cuncha" para os ovos. Igual que noutros cefalópodos, os machos usan un brazo modificado, chamado hectocótilo, para transferir o esperma á femia durante o apareamento. Este brazo é introducido polo macho na cavidade paleal da femia e despois sepárase do macho. Cando se atopou este brazo hectocótilo dentro das femias describiuse inicialmente como un verme parasito.

Ficheiro:Argonauta nodosa lithograph.jpg|Femia madura de *A. nodosa*
Ficheiro:Argonauta sp.jpg|Femia xuvenil de *A. hians*
Ficheiro:Argonauta hians male.jpg|Macho inmaduro de *A. hians*

### Cápsula para os ovos (*cuncha*) 
miniatura|dereita|300px|A cápsula para os ovos ("cuncha") de *A. argo*.
As femias dos argonautas producen unha cápsula ou "cuncha" para os ovos calcaria comprimida lateralmente, na cal viven. Esta "cuncha" ten unha dobre quilla flanqueada por dúas ringleiras de tubérculos alternantes. As partes laterais teñen unha especie de costelas ou estriacións e o centro é plano ou ten protrusións con forma de ás. Esta cápsula dos ovos lembra curiosamente as cunchas dos extintos ammonites. A femia inicialmente non ten "cuncha", pero esta é segregada polos extremos dos seus dous tentáculos dorsais moi expandidos (os terceiros brazos esquerdos) antes de poñer os ovos. Unha vez formada a "cuncha" a femia deposita os ovos en dita cápsula flotante, e despois a femia acubíllase dentro dela, a miúdo conservando o brazo hectocótilo desprendido do macho. Xeralmente as femias atópanse coa súa cabeza e tentáculos sobresaíndo pola abertura, pero retíranse ao interior se son molestadas. Estas "cunchas" para os ovos brancas e decoradas poden atoparse ocasionalmente aboiando no mar, ás veces coa femia argonauta colgando delas. Non están feitas de aragonita como ocorre coas demais cunchas, senón de calcita, e teñen unha estrutura con tres capas e unha maior proporción de carbonato de magnesio (7%) que outras cunchas de cefalópodos.

A cápsula de ovos contén unha burbulla de aire que o animal capta na superficie da auga e serve para dar flotabilidade, igual que ocorre con outras cunchas de cefalópodos (a dos náutilos con cámara), aínda que non ten un fragmocono con cámaras como teñen os outros cefalópodos con cuncha.

A maioría dos demais polbos poñen ovos en covas ou ocos entre as rochas. Neale Monks e C. Phil Palmer especularon sobre que, na época anterior a que se extinguisen os ammonites durante o episodio de extinción do cretáceo-paleoxeno, os argonautas puideron evolucionar para utilizar as cunchas descartadas dos ammonites daquela época para poñer os seus ovos, e que finalmente fixéronse capaces de reparar as cunchas e quizais despois de facer as súas propias cunchas. Porén, disto non hai certezas e non se sabe se talvez é o resultado dunha evolución converxente.

*Argonauta argo* é a especie máis grande do xénero e tamén a que produce a "cuncha" maior, que pode chegar a ter unha lonxitude de 300&nbsp;mm. A especie máis pequena é *Argonauta bottgeri*, que ten un tamaño máximo rexistrado de 67&nbsp;mm.

Ficheiro:Argonauta nodosa with eggcase lithograph.jpg|Femia de *A. nodosa* coa súa cápsula de ovos ("cuncha")
Ficheiro:Argonauta-nodosa-001.jpg|A cápsula de ovos de *A. nodosa*
Ficheiro:Argonauta-hians-001.jpg|A cápsula de ovos de *A. hians*

### Peteiro 
Os peteiros das especies de *Argonauta* son moi distintivos, e están caracterizados por ter un rostro (rostrum) e un pregamento que discorre polo bordo inferior ou preto da esquina libre. O rostro está deprimido nos lados, o que o fai máis estreito que o dos polbos, coas excepcións do xénero monotípico moi relacionado *Ocythoe* e de *Vitreledonella*. O ángulo mandibular do peteiro está curvado e pouco definido. Os peteiros teñen un ombreiro (*shoulder*) abrupto, que pode ter ou non as partes posterior e anterior con diferentes pendentes. A cuberta (*hood*) carece de amosega e é moi ancha, plana e baixa. A proporción cuberta/crista (*f/g*) é de aproximadamente 2–2.4. A parede lateral do peteiro non ten amosega preto da crista ancha. Os peteiros de argonautas son moi similares aos de *Ocythoe tuberculata* e *Vitreledonella richardi*, pero diferéncianse deles en que están inclinados para atrás en maior grao que o de *Ocythoe* e teñen un ángulo mandibular máis curvado que o de *Vitreledonella*.

## Clasificación 
O xénero *Argonauta* comprende sete especies existentes. Tamén se coñecen varias especies extintas.

†*Argonauta absyrtus*
*Argonauta argo* (especie tipo)
*Argonauta bottgeri*
*Argonauta cornuta**
*Argonauta hians*
†*Argonauta itoigawai*
†*Argonauta joanneus*
*Argonauta nodosa*
*Argonauta nouryi*
†*Argonauta oweri*
*Argonauta pacifica**
†*Argonauta sismondai*
†*Argonauta tokunagai*
:Status de especie cuestionable.

A especie extinta *Obinautilus awaensis* foi asignada orixinalmente ao xénero *Argonauta*, pero despois foi transferida ao xénero *Obinautilus*.

### Taxons dubidosos ou incertos 
Os seguintes taxons asociados coa familia Argonautidae teñen un status taxonómico inseguro:

## Arte e proteínas Argonauta 
Estes animais inspiraron varias formas artísticas e decorativas clásicas e modernas, incluíndo a arte da antiga civilización minoica da illa de Creta, onde tamén usaron en xoiería unha variación no motivo chamada *dobre argonauta*.

O xénero *Argonauta* deulle nome a unha mutación da planta *Arabidopsis thaliana* e por extensión ás proteínas Argonauta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Proxectoweb Tree of Life: *Argonauta*