open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Seu Vella de Lleida

dereita|miniatura

A **Catedral de Santa María da Seu Vella** é un monumento arquitectónico da cidade de Lleida, en Cataluña. Atópase no outeiro que leva o seu nome, dende onde poden divisarse a cidade, o río Segre e gran parte da chaira de Lleida. A Seu Vella forma parte dun conxunto monumental integrado tamén polo Castelo do Rei (ou *La Suda*) e a fortificación militar que os rodea. Os tres elementos están catalogados como Ben Cultural de Interese Nacional.

## Descrición
A catedral está situada no centro histórico da cidade, e considérase unha obra románica, aínda que presenta elementos da arquitectura gótica e algúns detalles renacentistas. Destaca especialmente o traballo escultórico das portas da Anunciata, do Portal Major e da Porta dels Fillols, consideradas por parte da historiografía como unha mostra paradigmática da chamada Escola de Lleida. Encargada a Pere de Coma en 1193, a primeira pedra do templo foi instalada o 22 de xullo de 1203, quedando consagrado en 1278, aínda que a obra non se deu por acabada ata a construción do ciborio e a cubrición das naves en 1286. O conxunto tamén está dotado dun claustro, situado atipicamente aos pés do templo, que comezou a construírse no último terzo do século XIII e non se acabou ata finais do século seguinte. Foi entón cando procederon a finalizar o conxunto coa construción do campanario e a porta dos Apóstolos.
## Galería de imaxes 

Ficheiro:Lleida - La Seu Vella (des de Cappont).jpg|Vista dende Cappont
Ficheiro:Lérida - Sé Velha1662.JPG|Ábside central
Ficheiro:Lerida - Seu Vella 62.jpg|Interior da Seu
Ficheiro:Lleida, La Seu Vella-PM 40791.jpg|Porta da Anunciata

## Véxase tamén 
*Catedral Nova de Lleida

### Ligazóns externas 
* Web do Consorcio do Turó de la Seu Vella de Lleida 
* A Seu Vella na páxina web de Turismo de Lleida
Franz Joseph Gall

thumb|Franz Joseph Gall.
**Franz Joseph Gall**, nado o 9 de marzo de 1758 en Tiefenbronn, Baden e finado o 22 de agosto de 1828 en París, foi un anatomista e fisiólogo alemán, fundador da frenoloxía, unha teoría que reivindica ser capaz de determinar o carácter, características da personalidade, e grao de criminalidade pola forma da cabeza.

No seu principal traballo *Untersuchungen ueber die Anatomie des Nervensystems ueberhaupt, und des Gehirns insbesondere* (*A anatomía e fisioloxía do sistema nervioso en xeral, e do cerebro en particular*), Franz Joseph Gall estabeleceu os principios nos que baseou a súa doutrina.

Convencido de que as funcións mentais residen en áreas específicas do cerebro e que isto determina o comportamento, asumiu que a superficie do cranio reflicte o desenvolvemento destas zonas. O primeiro concepto foi comprobado cando Paul Broca localizou o centro da fala no cerebro en 1861. A segunda noción foi invalidada cando se descubriu que o grosor do cranio varía, así que a súa forma non reflicte o cerebro en si. Gall foi o primeiro en identificar a materia gris como tecido activo (somas neuronais) e a substancia branca (axóns) como tecido condutor.

Ficheiro:Phrenologychart.png|Análise da cabeza de Gall.
Ficheiro:Phrenology1.jpg|Orixinal da análise de Gall.
Ficheiro:Phrenology-journal clean.jpg|Capa do xornal da frenoloxía no período vitoriano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Historia da frenoloxía 
* Biografía
Leianokládi

**Leianokládi** (en grego Λειανοκλάδι) é unha vila e capital de concello, na Fthiótida, Grecia. Desde o ano 2011, Leianokládi forma parte do concello de Lamia, a cal é unha unidade municipal. No ano 2001 tiña 3.034 habitantes.
A liña de tren nacional "Atenas – Lamia – Larissa – Tesalónica"  cruza a vila de Leianokladi.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Concello de Leianokládi
Solanales

**Solanales** é unha orde botánica (anteriormente coñecida coma *Polemoniales*), que inclúe as familias a seguir:

* Familia Solanaceae (onde fican plantas da importancia da pataqueira, a tomateira ou a berinxela)
* Familia Convolvulaceae 
* Familia Montiniaceae
* Familia Sphenocleaceae
* Familia Hydroleaceae

O vello sistema de clasificación incluía as familias a seguir:

* Familia Duckeodendraceae
* Familia Nolanaceae
* Familia Cuscutaceae
* Familia Retziaceae
* Familia Menyanthaceae
* Familia Polemoniaceae
* Familia Hydrophyllaceae

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* ITIS
* Systema Naturae 2000
Ajuria Enea

**Ajuria Enea** é un palacio da cidade vasca de Vitoria que constitúe a residencia oficial do lehendakari da comunidade autónoma do País Vasco. O seu nome provén da separación en dúas palabras de "Ajuriaenea", denominación en éuscaro que está composta polo apelido da familia que construíu o pazo, os Ajuria, declinado en éuscaro na forma do xenitivo, vindo a significar "de Ajuria".

A decisión de converter o Pazo de Ajuria Enea en residencia oficial do lehendakari tomouse baseándose nos valores arquitectónicos do edificio, acorde á función política á que ía destinado. Foi o 13 de outubro de 1980 cando o Goberno Vasco formalizou a adquisición dos terreos á súa antiga propietaria, a Deputación Foral de Áraba. Ese mesmo ano, Carlos Garaikoetxea, primeiro presidente do País Vasco da democracia, ocupou oficialmente o edificio.

## Historia 
Tras converterse en 1920 na residencia da familia Ajuria, o edificio foi traspasado en 1966 á orde relixiosa das Nais Escolapias, as cales a transformaron nun centro de ensino. Seis anos despois, en 1972, foi adquirido pola Deputación Foral de Áraba para convertelo no museo de arte vasca.

O centro abriu as súas portas ao público en 1978 e durante os dous anos seguintes, miles de persoas percorreron as súas estanzas contemplando as xoias pictóricas que colgaban das súas paredes.

Aínda que a Deputación Foral de Biscaia ofreceu o Pazo de Artaza como residencia do Lehendakari (xunto co antigo seminario de Derio como edificio para o Goberno Vasco e o Deposito Franco de Bilbao para o Parlamento Vasco), a primeira lei do Parlamento fixou Vitoria como a sede das institucións vascas.

Unha vez tomada a decisión de convertelo definitivamente na residencia oficial do lendakari, acometeuse unha remodelación interna do edificio consistente na transformación da última planta en vivenda e a adecuación do resto do pazo ás funcións dun presidente de Goberno. A titularidade definitiva do Pazo de Ajuria Enea pasou ás mans da comunidade autónoma o 14 de marzo de 1989.

## Arquitectura 
Situado no paseo Fray Francisco do barrio de Mendizorrotza, en Vitoria, o Pazo de Ajuria Enea foi construído en 1920 polo arquitecto suízo Alfredo Baeschlin e o contratista Hilarión San Vicente, a instancias dun industrial vitoriano chamado Serafín Ajuria Urigoitia, que fixo fortuna coas súas fábricas en Araia e Vitoria, unha das zonas residenciais máis notables da cidade.

O seu aspecto exterior presenta todos os elementos arquitectónicos da arte neovasco: dobre arcada na planta baixa, tres ventanais centrais unificados con ocos balconados e elementos heráldicos no primeiro piso, ventás de arco de medio punto xunto aos esquinais cilíndricos coroados en arcobotantes da planta superior, e un amplo aleiro rematado en belos pináculos alzados cara ao ceo na cuberta.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial do Goberno vasco: Palacio de Ajuria Enea
Colmo

* *Este artigo trata sobre a palla, para o tipo de cuberta véxase **colmado**.*
[dereita|miniatura|Colmo cuberto de [musgo|mofos e liques nunha cuberta vexetal.]]
[dereita|miniatura|Colmo coma cubrición dun [hórreo no concello de Cervantes (Os Ancares).]]
[miniatura|dereita|Detalle do [talo dun bambú imperial.]]

O **colmo** (do latín *culmus*, palla de centeo) refírese á palla escollida dalgúns cereais como o centeo, o trigo, o orxo ou a avea. O colmo, ademais de servir como estrume, era tradicionalmente empregado coma material de recubrimento e impermeabilización, tanto para a construción  de cubertas vexetais coma para a confección de prendas de abrigo, como as corozas.

As cubertas vexetais, chamadas *colmados*, utilizábanse en palleiras, alpendres, celeiros e outras construcións rústicas. Este tipo de cubertas aparecen en todos os continentes. En Europa mantéñense vivas incluso coma cubertas de vivendas na Europa atlántica, principalmente nas Illas Británicas e o noroeste da Península Ibérica: como por exemplo nas pallozas galegas e nos teitos asturleoneses, últimos vestixios das vivendas circulares con cubertas vexetais dos castros atlánticos prerromanos.

Nun contexto botánico, o termo colmo, designa o tipo de talo encontrado noutras gramíneas como a cana de azucre, o millo, o arroz e o bambú; talos nos que os nós e os entrenós son ben visibles, e poden ser ocos (bambú) ou cheos (cana de azucre).
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Colmado
* Palleiro
* Mucambo
* Palloza
Deputación Foral de Áraba

miniatura|300px|Imaxe do principal edificio da Deputación.
A **Deputación Foral de Áraba** (en éuscaro: *Arabako Foru Aldundia*, en castelán: *Diputación Foral de Álava*) é o órgano de goberno do territorio histórico de Áraba, no País Vasco (España).

Ademais das competencias ordinarias que exercen as deputacións provinciais das restantes provincias de España, a Deputación Foral de Áraba exerce competencias específicas de Deputación Foral derivadas da natureza de Áraba como territorio histórico do País Vasco, en virtude do seu Estatuto de Autonomía, por exemplo ten importantes competencias tributarias, en urbanismo e en asuntos sociais.

## Deputado Xeral 
Á fronte da Deputación Foral está o goberno foral de Áraba, formado polo consello de deputados e o presidente destes, coñecido como Deputado Xeral (en éuscaro: *Diputatu Nagusia* ou *Ahaldun Nagusia*), que é elixido polas Xuntas Xerais de Áraba, o parlamento provincial.

### Deputados Xerais de Áraba dende a Transición 
* 1979-1983: Emilio Guevara Saleta (EAJ-PNV)
* 1983-1987: Juan María Ollora Otxoa de Aspuru (EAJ-PNV)
* 1987-1991: Fernando Buesa Blanco (PSE)
* 1991-1995: Alberto Ansola Maiztegi (EAJ-PNV)
* 1995-1999: Félix Ormazabal Askasibar (EAJ-PNV)
* 1999-2007: Ramón Rabanera Rivacoba (PP)
* 2007-2011: Xabier Agirre López (EAJ-PNV)
* 2011-2015: Javier de Andrés (PP)
* 2015: Ramiro González Vicente (EAJ-PNV)

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Deputación Foral de Biscaia
*Deputación Foral de Guipúscoa

### Ligazóns externas 
*Web da Deputación Foral de Áraba
Álvaro Queijeiro

**Álvaro Queijeiro Pintos**, nado na Coruña o 25 de febreiro de 1993, é un futbolista galego. Xoga de mediocentro e o seu equipo actual é o Deportivo da Coruña B

## Traxectoria 
En xaneiro de 2013 marchou cedido ao Narón até o remate da campaña.

O 31 de agosto de 2015 anunciouse a súa cesión durante unha tempada no Pontevedra CF, de Segunda División B.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Conta de Twitter oficial do xogador
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Datos do xogador en lapreferente.com
Deputación Foral de Biscaia

A **Deputación Foral de Biscaia** (en éuscaro: *Bizkaiko Foru Aldundia*, en castelán: *Diputación Foral de Bizkaia*) é o órgano de goberno do territorio histórico de Biscaia, no País Vasco (España).

Ademais das competencias ordinarias que exercen as deputacións provinciais das restantes provincias de España, a Deputación Foral de Biscaia exerce competencias específicas derivadas da súa natureza como territorio histórico do País Vasco, en virtude do seu Estatuto de Autonomía e da Lei de Territorios Históricos de 1983.

A Deputación é o órgano executivo que depende das Xuntas Xerais de Biscaia (que é o órgano lexislativo).

## Deputado Xeral de Biscaia 
Á fronte da Deputación Foral encóntrase o Deputado Xeral que é elixido polas Xuntas Xerais de Biscaia.

### Deputados Xerais de Biscaia dende a Transición 
* 1979-1987: José María Makua Zarandona (PNV)
* 1987-1995: José Alberto Pradera Jauregi (PNV)
* 1995-2003: Josu Bergara Etxebarria (PNV)
* 2003-2015: José Luis Bilbao Eguren (PNV)a
* dende 2015: Unai Rementeria Maiz (PNV)

a Nas eleccións de 2003 José Luis Bilbao foi elixido como cabeza de lista dunha coalición PNV-EA. Nas eleccións de 2007 e 2011 presentouse como cabeza de lista da candidatura do seu partido, o PNV.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Deputación Foral de Áraba
*Deputación Foral de Guipúscoa

### Ligazóns externas 
* Sitio web da Deputación Foral de Biscaia
Deputación Foral de Guipúscoa

[miniatura|250px|Escudo do Territorio Histórico de Guipúscoa, [1989.]]
A **Deputación Foral de Guipúscoa** (en éuscaro: *Gipuzkoako Foru Aldundia*) é o órgano de goberno do territorio histórico de Guipúscoa, no País Vasco (España).

Ademais das competencias ordinarias que exercen as deputacións provinciais das restantes provincias de España, a Deputación Foral de Guipúscoa exerce competencias específicas derivadas da súa natureza como territorio histórico do País Vasco, en virtude do seu Estatuto de Autonomía.

## Deputado Xeral 
Á fronte da Deputación Foral encóntrase un Deputado Xeral (en éuscaro: *Diputatu Nagusia* ou *Ahaldun Nagusia*), que é elixido polas Xuntas Xerais de Guipúscoa.

### Deputados Xerais de Guipúscoa dende a Transición 
* 1979-1983: Xabier Aizarna Azula (PNV)
* 1983-1985: José Antonio Ardanza Garro (PNV)
* 1985-1991: Imanol Murua Arregi (EA) (*)
* 1991-1995: Eli Galdós Zubia (PNV)
* 1995-2003: Román Sudupe Olaizola (PNV)
* 2003-2007: Joxe Joan González de Txabarri Miranda (PNV - EA) (**)
* 2007-2011: Markel Olano Arrese (PNV)
* 2011-2015: Martin Garitano Larrañaga (Bildu)
* Dende 2015: Markel Olano Arrese (PNV)

;Notas
(*) Murua chegou ao cargo en 1985, a metade de lexislatura e substituíndo a Ardanza que pasou a ser lehendakari. Murua era membro do sector crítico do PNV (sector que era maioritario en Guipúscoa) e entrou como deputado xeral sendo formalmente membro do devandito partido. Ao ano seguinte integrouse en EA, partido formado polo sector crítico do PNV. Entre 1987 e 1991 Murua foi deputado xeral elixido como candidato de EA.
(**) PNV e EA acudiron coaligados ás eleccións de 2003. Txabarri é militante do PNV.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Deputación Foral de Áraba
*Deputación Foral de Biscaia

### Ligazóns externas 
*Web da Deputación Foral de Guipúscoa
Catherine Keener

**Catherine Ann Keener**, nada en Miami (Florida) o 23 de marzo de 1959 é unha actriz estadounidense.

## Traxectoria 
Comezou a actuar na década de 1980 no teatro universitario e logo pasou á televisión (na serie *Ohara*) e ao cinema (en *About Last Night...*).

O seu primeiro papel como protagonista foi en *Johnny Suede* co daquela descoñecido Brad Pitt e conseguiu a súa primeira candidatura ao Oscar á mellor actriz secundaria no ano 2000 por *Being John Malkovich*.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Olympia Dukakis

**Olympia Dukakis**, nada en Lowell (Massachusetts) o 20 de xuño de 1931 e finada en Nova York o 1 de maio de 2021, foi unha actriz estadounidense.

## Traxectoria 
Os seus pais eran emigrantes gregos e o seu primo Michael Dukakis foi gobernador de Massachusetts e candidato do Partido Demócrata á presidencia en 1988.

Debutou no cinema na década de 1960 e en 1987 gañou o Oscar á mellor actriz secundaria por *Feitizo de lúa*.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Lista de grupos que participaron no Rock in Cambre

Esta é unha lista dos grupos e artistas que participaron no festival Rock in Cambre.

## 2007 (16ª edición)
**11 de agosto de 2007**
*Ruxe Ruxe
*Loquillo
**Abreconcertos:* Dalái Lama, Lost Ánima e Black Jack

## 2008 (17ª edición)
**14 de agosto de 2008**
*Deluxe
*Burning
*Miguel Costas
**Abreconcertos:* Pangaea e Noc

## 2009 (18ª edición)
**14 de agosto de 2009**
*Gatillazo
*Def con Dos
*Hamlet
**Abreconcertos:* Los Rockin' Kies e Extretxez Demente

## 2010 (19ª edición)
**13 de agosto de 2010**
*Barón Rojo
**Abreconcertos:* Oath e Display of Power

## 2011 (20ª edición)
**14 de agosto de 2011**
*Mägo de Oz
**Abreconcertos:* Fracasados de Antemano e Coyote Express

## 2012 (21ª edición)
**12 de agosto de 2012**
Esta edición estivo encadrada no Festival Brincadeira Rock in Cambre (do 9 ao 12 de agosto, sendo o último día gratuíto).
*Eotem
*O Leo i Arremecághona!
*Manolo Kabezabolo
*Strikerback
*Chícharo Psicótico
*Tregua
*Morgen
*Konflickto
*Sôber
*The Grit
*Koma
*Aerosoul
*Display of Power

## 2013 (22ª edición)
**3 de agosto de 2013**
*Barón Rojo
*Los Suaves
*Tregua
*Barricada
**Abreconcertos:* Embora e The Zipper

## 2014 (23ª edición)
**2 de agosto de 2014**
*Rosendo
*Loquillo
*Obús
**Abreconcertos:* Efecto Inverso e Malasombra

## 2015 (24ª edición)
**8 de agosto de 2015**
*Los Enemigos
*Reincidentes
**Abreconcertos:* Destemplao e Diego Frikipaldi
Rock in Cambre

O **Rock in Cambre** é un festival de música rock que se celebra no concello de Cambre, unha noite, en agosto, desde 1992. A entrada é de balde.

## Historia 
Iniciado en 1992. En 2006 o concello introduciu unha iniciativa chamada *Rock na Ría* -agora *Noites Rock*- na que os grupos locais compiten para actuar como abreconcertos no festival.

## Grupos participantes no festival 
Entre os grupos que participaron nas distintas edicións do festival destacan bandas do panorama estatal como Platero y Tú, Reincidentes, Barricada, Obús, Rosendo, Buenas Noches Rose ou Def con Dos. Tamén bandas galegas como Killer Barbies, Los Suaves ou Os Diplomáticos de Monte Alto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Rock in Cambre na páxina do concello  
* Facebook oficial
O rapto de Europa (Oliveira)

***O rapto de Europa*** é unha escultura-monumento de bronce de Juan Oliveira Viéitez ergueito en 1991 e situado ao final da avenida de Europa, no medio dunha rotonda á beira da mesma praia de Samil, en Samil (Vigo).
## Características
Representa a princesa fenicia Europa da mitoloxía grega da cabalo dun touro, todo en bronce. Ten 7 metros de alto e pesa 1500 quilos. A escultura érguese sobre unha rocha de granito que fica no medio dun pequeno encoro con chafarices. A obra supón tecnicamente un logro, xa que consegue unha sorprendente sensación aérea a través das cavidades e baleirados das figuras.

A figura simboliza o rapto de Europa. Aparece o deus Zeus transformado en touro e sobre el a deusa da mitoloxía grega, Europa, coa bandeira da Unión Europea. 
 Europa era unha princesa fenicia, á que Zeus raptou convertido nun touro branco. Esta lenda foi moi representada na arte ao longo da historia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Os cabalos*
Robert Rossen

**Robert Rossen**, nado en Nova York o 16 de marzo de 1908 e finado na mesma cidade o 18 de febreiro de 1966 foi un director e guionista estadounidense.

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira como director no teatro, en producións do Off Broadway. Coa comedia *The Body Beautiful* impresionou tanto a Mervyn LeRoy que o contratou como guionista persoal en 1936. Entre 1937 e 1947 foi membro do Partido Comunista Americano o que o obrigou a abandonar algún proxectos en Hollywood.

Debutou como director en 1947 con ''Johnny O'Clock* apoiado polo protagonista, Dick Powell. Dous anos despois, o seu filme *All the King's Men* gañou o Óscar ao mellor filme. No filme Rossen explica como os defensores da xente corrente poden converterse en novos explotadores. Unha xuntanza do Partido Comunista nos Ánxeles criticou o filme e levou a Rossen a romper totalmente as súas relación co partido. En 1950 dirixiu *The Brave Bulls*, estreado o ano seguinte, que foi o último filme que dirixiu antes de que o puxesen na lista negra, tras ser considerado unha das dezanove “testemuñas non amigables” na súa declaración perante o House Un-American Activities Committee en outubro de 1947.

Finalmente volveu recuperar o éxito en 1961 con *O buscavidas*. Cando comezou a rodaxe de *Lilith'' estaba enfermo e tras acabar xa perderá interese en volver a dirixir. Faleceu en 1966.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* 
* Robert Rossen en Internet Broadway Database
Catedral Nova de Lleida

250px|miniatura|A Catedral Nova
A **Catedral Nova de Lleida** foi construída entre os anos 1761 e 1781 grazas ás achegas do rei Carlos III, ás achegas económicas dos propios ilerdenses e tamén á do bispo Joaquín Sánchez. Chámase "Nova" porque xa había na cidade de Lleida outra catedral, coñecida como Seu Vella, do século XIII.

A Catedral Nova é de estilo barroco con gran tendencia ao clasicismo academicista francés. Está situada en pleno eixe comercial de Lleida e fronte ao antigo Hospital de Santa María.

As escalinatas que dan acceso ao interior dan a tres portas de ferro de medio punto e torres laterais. Estas escalinatas dan acceso á porta principal onde loce o escudo dos borbóns.

O interior presenta unha planta de tres naves; o coro, obra de Lluís Bonifaç i Massó, de estilo barroco, foi destruído durante a Guerra Civil.

Tamén se venera na Catedral á Virxe do Blau, que segundo conta a lenda, debe o seu nome do "blau" (en catalán *morado* ou *mazadura*) ao hematoma que lle deu o escultor ao lanzarlle un martelo que lle pegou na fronte, ao ver que durante unha das súas viaxes, un discípulo seu finalizara sen problemas a escultura, con máis facilidades ca el.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Verge_del_Blau.JPG|Virxe do Blau
Ficheiro:Lleida,_Catedral_Nova-PM_47717.jpg|Vista interior

## Véxase tamén 
*Seu Vella de Lleida

### Ligazóns externas 
* Web do Consorcio do Turó de la Seu Vella de Lleida 
* A Seu Vella na páxina web de Turismo de Lleida
Porta do Atlántico

A ***Porta do Atlántico*** é un monumento obra do artista ponteareán Silverio Rivas de 1990 situado na Praza de América, no barrio das Travesas da cidade de Vigo.

## Características
Componse de tres elementos que proceden dun mesmo bloque de granito rosa do Porriño. As pezas foron deseñadas, cortadas e tratadas nunha canteira do Porriño. A parte principal e máis recoñecíbel é unha gran porta de 14 metros de altura e 427 toneladas que fica nun grande encoro circular no medio e medio da praza de América, por riba dun paso subterráneo que comunica as avenidas de Castelao, López Mora e Gran Vía. O encoro, en realidade unha gran fonte con chafarices centrais, reborda a tona da auga nun circuíto pechado. Arrodéase de dous socalcos de paralelepípedos de granito rosa. A comezos do século XXI instaláronse na fonte algúns grupos de flores para que non fose tan fría a imaxe da obra. A porta consta de dúas xambas e un gran lintel. Das xambas, cara ao van, penduran dúas pezas que representarían Europa e as Américas.

A segunda parte é un bloque que fica no comezo da Gran Vía, e a última un bloque ao principio da avenida de Castelao.

Anteriormente no centro da praza só había un farol con varios brazos. A instalación da obra levouse a cabo en 1990, cando se construíu o paso inferior para liberar o tráfico das Travesas. 

No mes de maio do ano 2019 realizáronse diversas modificacións. A superficie da fonte substituíuse en parte por unha zona peonil con pequenas fontes a arboriñas (oliveiras e pradairos). Ás noites proxectarase un espectáculo de luces de diferentes cores e son.

## Significado 
Trátase dunha homenaxe aos emigrantes galegos que saíron de Vigo cara ás Américas nos buques durante os século XIX e XX, por iso a mesma cidade é denominada *a porta do Atlántico*. Hoxe é un dos monumentos máis coñecidos da cidade. É un bo exemplo de sinxeleza do concepto e da plasticidade tallado directamente en granito.

## Celebracións do Celta e outros eventos 
Na praza de América celébranse importantes actos. O encoro da *Porta do Atlántico* é a fonte escollida pola afección do Real Club Celta de Vigo para celebrar as vitorias do seu equipo, e na mesma praza instálase unha gran verbena ao ar libre na Noitevella.
## Galería de imaxes

Porta do Atlántico.jpg|A Porta do Atlántico antes da reconstrución de maio de 2018 coa Avenida de Castelao detrás.
Huelga general 14-N Vigo Plaza de América.jpg|Folga Xeral do 14 de novembro de 2012 na Praza de América, co monumento no fondo.

## Notas
Aeroporto de Murcia-San Javier

O **Aeroporto de Murcia-San Javier** (IATA: **MJV**, OACI: **LELC**) é unha base aérea militar do Exército do Aire situada xunto ao mar Menor, na pedanía de Santiago de la Ribera, no concello de San Javier (Rexión de Murcia), a 50 quilómetros da cidade de Murcia.

Estivo aberta ao tráfico civil como aeroporto público xestionado por Aena ata o 15 de xaneiro de 2019, cando se inaugurou o Aeroporto Internacional da Rexión de Murcia.

## Historia 
O aeroporto ten a capacidade para recibir avións de mediano tamaño como un Boeing 757 ou un Airbus A300. Conta con dúas pistas, a principal é a 05 R/23 L e outra secundaria 05 L/05L/23R de menor lonxitude, aberta en 2011 e destinada en exclusiva a material L-26 Baruto da escola elemental de San Javier, co que a principal é utilizada por material L-25 Mirlo (CASA C-101) combinado con voos civís durante todo o día.

Foi remodelado para ser usado como aeroporto civil en 1995, ano no cal tivo un volume de 88.608 pasaxeiros. No ano 2004 a terminal recibiu unha ampliación de 1.100 metros, ademais de poñer en funcionamento novos equipos na zona de entrega de equipaxe. Cara a 2006 rematáronse as obras de remodelación e ampliación onde se habilitaron 8 mostradores máis quedando un total de 18, aumentouse o tamaño da zona de seguridade, inauguráronse unha cafetaría e tendas de *duty free* ademais de novos baños.

En marzo de 2011 inaugurouse a segunda pista do aeroporto para que puidese operar como aeroporto civil as 24 horas ao día, tras un investimento duns 67 millóns de euros por parte da empresa estatal Aena.

En xuño de 2011 o novo director do aeroporto de San Javier confirmou que Aena tiña previsto un plan de investimentos (como a ampliación da terminal de pasaxeiros) e que non se pecharía San Javier coa apertura de Corvera.

Non obstante, ao quedar Aena como adxudicataria do novo Aeroporto Internacional, confirmouse que todas as operacións e o persoal serían trasladados de San Javier a Corvera, quedando San Javier para uso militar exclusivamente.

O aeroporto pechou ao tráfico civil o 14 de xaneiro de 2019, debido á apertura o día seguinte do novo aeroporto de Corvera. O último voo foi operado por Ryanair entre San Javier e Manchester.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de aeroportos de España

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do Aeroporto de Murcia-San Javier na web de AENA
O Acevo, Monteseiro, A Fonsagrada

miniatura|dereita|Bar O Acevo.
**O Acevo** é un lugar da parroquia de Monteseiro no concello lucense da Fonsagrada, na comarca da Fonsagrada. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2025 tiña 1 habitante (1 home), aínda que en 2024 estaba deshabitado.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Monteseiro
### Parroquias da Fonsagrada
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares da Fonsagrada
Chalinolobus picatus

***Chalinolobus picatus*** é unha especie de morcego da familia Vespertilionidae.

## Distribución xeográfica 
É endémica de Australia.

## Notas 
* ELLIS, M.; PENNAY, M. 2008. *Chalinolobus picatus*. In: IUCN 2008. 2008 IUCN Red List of Threatened Species.

## Bibliografía 
* SIMMONS, N. B. *Order Chiroptera*. In: WILSON, D. E.; REEDER, D. M. (Eds.). **Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference**. 3. ed. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2005. v. 1, p.&nbsp;312-529.
Vespertilioninae

**Vespertilioninae** é unha subfamilia de morcegos da familia *Vespertilionidae*, sendo tan extensa que é a única familia de morcegos con todas as divisións taxonómicas, á que pertencen os seguintes tribos e xéneros.

## Tribos e xéneros 
* TRIBO - *Eptesicini*, Volleth e Heller, (1994).
:* XÉNERO - Arielulus, Hill e Harrison, (1987). 
:::* - Eptesicus, Rafinesque, (1820).
::::* *Subxénero* - Eptesicus (Eptesicus), Rafinesque, (1820).
::::* *Subxénero* - Eptesicus (Rhinopterus), Miller, (1906).
:::* - Hesperoptenus, Peters, (1868).
::::* *Subxénero* - Hesperoptenus (Hesperoptenus), Peters, (1868).
::::* *Subxénero* - Hesperoptenus (Milithronycteris), Hill, (1976).
* TRIBO - *Lasiurini*, Tate, (1942).
:* XÉNERO - Lasiurus, Gray, (1831).
::::* *Subxénero* - Lasiurus (Lasirius), Gray, (1831).
::::* *Subxénero* - Lasirius (Dasypterus), H. Allen, (1894).
* TRIBO - *Nycticeiini*, Gervais, (1855).
:* XÉNERO - Nycticeinops, Hill e Harrison, (1987).
:::* - Nycticius, Rafinesque, (1819).
:::* - Rhogeessa, H. Allen, (1866).
::::* *Subxénero* - Rhogeessa (Rhogeessa), H. Allen, (1866).
::::* *Subxénero* - Rhogeessa (Baeodon), Miller, (1906).
:::* - Scoteanax, Troughton, (1943).
:::* - Scotoecus, Thomas, (1901).
:::* - Scotomanes, Dobson, (1971).
:::* - Scotophilus, Leach, (1821)
:::* - Scotorepens, Troughton, (1943).
* TRIBO - *Nyctophilus*, Peters, (1865).
:* XÉNERO - Nyctophilus, Peters, (1865).
:::* - Pharotis, Thomas, (1914).
* TRIBO - *Pipistrellini*, Tate, (1942).
:* XÉNERO - Glischropus, Dobson, (1875).
:::* - Nyctalus, Bowditch, (1825).
:::* - Pipistrellus, Kaup, (1829).
::::* *Subxénero* - Pipistrellus (Pipistrellus), Kaup, (1829).
::::* *Subxénero* - Pipistrellus (Perimyotis), Menu, (1984).
:::* - Scotozous, Dobson, (1875).
* TRIBO - *Plecotini*, Gray, (1866).
:* XÉNERO - Barbastella, Gray, (1821).
:::* - Corynorhinus, H. Allen, (1865)
:::* - Euderma, H. Allen, (1892).
:::* - Idionycteris, Anthony, (1923).
:::* - Otonycteris, Peters, (1859).
:::* - Plecotus, E. Geoffroy Saint-Hilarie, (1818).
* TRIBO - *Vespertilionini, Gray, (1821).
:* XÉNERO - Chalinolobus, Peters, (1866).
:::* - Eudiscopus, Conisbee, (1953).
:::* - Falsistrellus, Troughton, (1943).
:::* - Glauconycteris, Dobson, (1875).
:::* - Histiotus, Gervais, (1856).
:::* - Hypsugo, Kolenati, (1856).
:::* - Ia, Thomas, (1902).
:::* - Laephotis, Thomas, (1901).
:::* - Mimetillus, Thomas, (1904).
:::* - Neoromicia, Roberts, (1926).
:::* - Philetor, Thomas, (1902).
:::* - Tylonycteris, Peters, (1872).
:::* - Vespadelus, Troughton, (1943).
:::* - Vespertilio, Linneo, (1758).

## Véxase tamén 
### Bibliografía
* *Vespertilioninae* en Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (editors). 2005. *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference'' (3º ed.)  .
Mantellidae

**Mantellidae** é unha familia de anfibios anuros endémica de Madagascar e a illa de Mayotte. Tanto o comportamento como a aparencia e os hábitats das especies desta familia varían considerablemente. A maior parte presentan hábitos terrestres aínda que algunhas son arborícolas ou acuáticas. O tamaño vai desde os 3 até os 10 centímetros de longo.

## Taxonomía 
Segundo *ASW*:
* **Subfamilia Boophinae** Vences & Glaw, 2001 (75 sp.)
** *Boophis* Tschudi, 1838 (75 sp.)
* **Subfamilia Laliostominae** Vences & Glaw, 2001 (4 sp.)
** *Aglyptodactylus* Boulenger, 1919 (3 sp.)
** *Laliostoma* Glaw, Vences & Böhme, 1998 (1 sp.)
* **Subfamilia Mantellinae** Laurent, 1946 (125 sp.)
** *Blommersia* Dubois, 1992 (10 sp.)
** *Boehmantis* Glaw & Vences, 2006 (1 sp.)
** *Gephyromantis* Methuen, 1920 (41 sp.)
** *Guibemantis* Dubois, 1992 (12 sp.)
** *Mantella* Boulenger, 1882 (16 sp.)
** *Mantidactylus* Boulenger, 1895 (31 sp.)
** *Spinomantis* Dubois, 1992 (12 sp.)
** *Tsingymantis* Glaw, Hoegg & Vences, 2006 (1 sp.)
** *Wakea* Glaw & Vences, 2006 (1 sp.)

Image:Mantidactylus melanopleura02.jpg|*Mantidactylus melanopleura*
Image:Boophis brachychir.jpg|*Boophis brachychir*
Image:Boophis luteus septentrionalis01.jpg|*Boophis luteus*
Image:Aglyptodactylus madagascariensis01.jpg|*Aglyptodactylus madagascariensis*
Image:Spinomantis peraccae01.jpg|*Spinomantis peraccae*
Image:Spinomantis fimbriatus.jpg|*Spinomantis fimbriatus*
Image:Mantella pulchra01.jpg|*Mantella pulchra*
Image:Mantella expectata02.jpg|*Mantella expectata*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Frost, Darrel R. 2013. Amphibian Species of the World: an Online Reference. Versión 5.6 (9 de xaneiro de 2013). Electronic Database accessible at http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/?action=references&f_id=279. American Museum of Natural History, Nova York, USA.
* Glaw, F. & Vences, M. (2006) Phylogeny and genus-level classification of Mantellid frogs (Amphibia, Anura). *Organisms Diversity and Evolution* 6:236–53.
* Descrición da familia e lista de xéneros e especies.
Xavier Santiago

**Xavier Santiago**, nado en Ourense en 1963, é un poeta galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Filoloxía Hispánica pola Universidade de Santiago de Compostela e en Filoloxía Galego-portuguesa pola Universidade da Coruña.

## Obra 
### Poesía 
* *Derrapa e cai*, 1994, Sotelo Blanco.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha de autor en Sotelo Blanco Edicións.
Aeroporto de Pamplona

O **Aeroporto de Pamplona** (IATA: **PNA**, OACI: **LEPP**) é un aeroporto xestionado por Aena, situado a 6&nbsp;km da cidade de Pamplona, capital de Navarra, entre os concellos de Noain e Ezkirotz.

## Aeroliñas e destinos
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de aeroportos de España

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do Aeroporto de Pamplona na web de AENA
John Thompson

**John Patrick Thompson**, nado en Billings en 1971, é un escritor, ensaísta, investigador cultural e profesor estadounidense.

## Traxectoria
Doutor pola Universidade de Míchigan, é actualmente catedrático do Departamento de Linguas e Literaturas Modernas da Universidade Estatal de Montana en Bozeman. Como investigador, dedicouse a traballar sobre a memoria da Segunda República Española e do fascismo e a súa representación na narrativa galega.

## Obra en galego
### Ensaio
**As novelas da memoria. Trauma e representación da historia na Galiza contemporánea*, 2009, Galaxia.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Perfil do autor en Galaxia.
Orangután de Sumatra

O **orangután de Sumatra** (*Pongo abelii*) é unha especie de orangután que xunto co orangután de Borneo e o orangután de Tapanuli conforma o único xénero de grandes simios de Asia.

## Conservación 
[miniatura|esquerda|Orangután de Sumatra en [Bukit Lawang.]]
O orangután de Sumatra é un endemismo da illa de Sumatra e o seu hábitat atópase actualmente restrinxido na parte norte da illa. En liberdade, os orangutáns de Sumatra sobreviven na provincia de Aceh, a máis setentrional de Sumatra. No pasado, os orangutáns estaban moito máis espallados que na actualidade, e no século XIX aínda se podían atopar nas provincias de Jambi e Padang. Tamén hai pequenas poboacións na provincia de Sumatra do Norte, particularmente nos bosques da beira do lago Toba. Un estudo realizado na rexión do lago Toba amosou que só hai dúas áreas con poboacións de orangután. Unha delas é Bukit Lawang, que está considerado un santuario de animais, e a outra é o Parque Nacional Gunung Leuser

A especie está considerada en perigo crítico de extinción na Lista Vermella da IUCN dende o ano 2000, e tamén se atopa entre os 25 primates máis ameazados do mundo.

Un estudo de 2004 ofrece unha estimación duns 7.300 orangutáns que aínda viven en liberdade. Parte deles viven protexidos en cinco áreas do Parque Nacional Gunung Leuser, mentres que outros viven en áreas non protexidas como no noroeste e nordeste da provincia de Aceh, na beira oeste do río Batang Toru, no leste de Sarulla e Sidiangkat. Por outra banda, no Parque Nacional Bukit Tiga Puluh púxose en funcionamento un programa de cría que está a ter moito éxito.

A principal razón pola que o orangután de Sumatra se atopa en perigo de extinción é porque as compañías de aceite de palma destrúen a selva na que vive.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
**Pongo abelii* en Iucnredlist.org
José Manuel Pedrosa

**José Manuel Pedrosa Bartolomé**, nado en 1965 en Madrid, é un filólogo e folclorista, profesor titular de teoría da literatura e literatura comparada da Universidade de Alcalá. Ten publicado unha vintena de libros e uns douscentos artigos científicos e codirixe a revista electrónica *Culturas populares*.

O enfoque máis característico de Pedrosa consiste en seleccionar algunha mostra da tradición culta ou popular e situala nun contexto mais amplo que axude a súa comprensión, recorrendo para iso aos seus coñecementos sobre folclore e literatura.

## Bibliografía parcial 
* *Las dos sirenas y otros ensayos de literatura tradicional* (1995).
* *Tradición oral y escrituras poéticas en los Siglos de Oro* (1999).
* *Cancionero de las montañas de Liébana* (1999).
* *Entre la magia y la religión: oraciones, conjuros, ensalmos* (2000).
* *Mitos y cuentos del exilio de Ruanda* (en colaboración con Luis Estepa) (2001).
* *Bestiario: antropología y simbolismo animal* (2002).
* *El libro de las sirenas* (2002).
* *La ciudad oral. Literatura tradicional urbana del sur de Madrid. Teoría, método, textos* (en colaboración con Sebastián Moratalla) (2002).
* *Las voces sin fronteras: didáctica de la literatura oral y la literatura comparada* (en colaboración con Nieves Gómez López) (2003).
* *Folclore y literatura oral* (en colaboración con Nieves Gómez López e Gabriel Núñez) (2003).
* *El cuento tradicional en los siglos de Oro* (2004).
* *La autoestopista fantasma y otras leyendas urbanas españolas* (2004).
* *La historia secreta del Ratón Pérez* (2005).
* *Creencias y supersticiones populares de la provincia de Burgos. El cielo. La tierra. El fuego. El agua. Los animales* (en colaboración con Elías Rubio Marcos e César Javier Palacios) (2007).
* *Cuentos y leyendas inmigrantes* (2008).

## Notas
Frankenweenie (filme de 2012)

***Frankenweenie*** é un filme de animación estadounidense dirixido por Tim Burton que se estreou no 2012. É un remake da curtametraxe homónima de 1984 de Burton, e é unha parodia do filme de 1931 *Frankenstein* baseado no libro de Mary Shelley *Frankenstein ou o moderno Prometeo*. Os actores de voz inclúen a catro que xa traballaran con Burton noutros filmes: Winona Ryder (*Beetlejuice* e *Edward Scissorhands*); Catherine O'Hara (*Beetlejuice* e *The Nightmare Before Christmas*); Martin Short (*Mars Attacks!*); e Martin Landau (*Ed Wood* e *Sleepy Hollow*).

## Sinopse 
O experimento científico que leva a cabo o pequeno Victor para facer resucitar o seu adorado can Sparky, obrigarao a afrontar terribles situacións cuxas consecuencias son imprevisibles.

## Personaxes 
* Charlie Tahan como Victor Frankenstein
* Martin Short como Edward Frankenstein
* Catherine O'Hara como Susan Frankenstein
* Martin Landau como Mr. Rzykruski
* Winona Ryder como Elsa van Helsing
* Frank Welker como Sparky, Sea Creatures
* Atticus Shaffer como Edgar "E" Gore
* Robert Capron como Bob
* Conchata Ferrell como Nai de Bob
* James Hiroyuki Liao como Toshiaki
* Tom Kenny como Xefe de bombeiros / Soldado / Man in Crowd
* Christopher Lee como Drácula

## Galardóns e nomeamentos 
* 2012: Oscar: Nomeada a Mellor filme de animación.
* 2012: Premios BAFTA: Nomeado a mellor filme de animación.
* 2012: Critics Choice Awards: Nomeado a mellor filme de animación.
* 2012: Círculo de Críticos de Nova York: Mellor filme de animación.
* 2012: Premios Annie: 5 nomeamentos, incluíndo mellor filme.
* 2012: Globos de Ouro: Nomeado a mellor filme de animación.
* 2012: Asociación de Críticos dos Ánxeles: Mellor filme de animación.
* 2012: Asociación de Boston: Mellor filme de animación.
* 2012: Satellite Awards: Nomeada a mellor longametraxe de animación.
* 2012: Asociación de Críticos de Chicago: Nomeado a mellor filme de animación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Serge Haroche

**Serge Haroche**, nado en Casablanca (daquelas do Protectorado francés de Marrocos) o 11 de setembro de 1944, é un físico francés de ascendencia xudía, laureado co premio Nobel de Física no 2012, canda David Wineland, «pola medida e manipulación de sistemas cuánticos individuais».

Serge Haroche traballa no Collège de France e na Escola Normal Superior de París, e desenvolveu investigacións fundamentais sobre a interacción entre a luz e a materia.

## Campos de investigación 
Haroche é principalmente coñecido por demostrar a decoherencia cuántica mediante a observación experimental, traballando con colegas na École Normale Supérieure, en París en 1996.

## Publicacións 
* *Exploring the Quantum - Atoms, Cavities and Photons* (con Jean-Michel Raimond) Oxford University Press, setembro de 2006, ISBN 978-0-19-850914-1
* *Jongler avec la lumière - Une exploration du monde quantique*, De Vive Voix, París (2010)

## Premios 
* Oficial da Lexión de Honra francesa
* 1988 Premio Einstein para a Ciencia do Láser
* 1992 Premio Humboldt
* 1993 Medalla Albert A. Michelson do Instituto Franklin
* 2007 Premio Charles Hard Townes da Sociedade Americana de Óptica (OSA).
* 2009 Medalla de Ouro do CNRS
* 2012 Premio Nobel de Física (compartido con David J. Wineland)

## Notas
Novo Banco de Desenvolvemento

**Novo Banco de Desenvolvemento do BRICS** (**NBD BRICS** - en inglés: *New Development Bank BRICS*), tamén refire como **Banco de Desenvolvemento do BRICS** ou simplemente **Banco do BRICS**, é un banco de desenvolvemento multilateral, operado polos Estados do BRICS (Brasil, Rusia, India, China e Suráfrica) como unha alternativa ao Banco Mundial e ao Fondo Monetario Internacional (FMI). O banco está configurado para promover unha maior cooperación económica e de desenvolvemento entre os cinco mercados emerxentes socios. A sede da institución quedará en Shanghai, China, e o primeiro xefe executivo será indio.
En 15 de xullo de 2014, durante a Sexta cume do BRICS, en Fortaleza (Ceará), os presidentes do Brasil, Rusia, India, China e Suráfrica asinaron un acordo, oficializando a creación do banco, cuxo principal obxectivo é o financiamento de proxectos de infraestrutura e desenvolvemento en países pobres e emerxentes. O acordo foi firmado polo presidente do Brasil, Dilma Rousseff, polo novo primeiro ministro indio, Narendra Modi, polos presidentes de Rusia, Vladimir Putin, da China, Xi Jinping, e de Suráfrica, Jacob Zuma.

## Notas
Río Mesoiro

O **río Mesoiro**, coñecido nalgúns treitos como **rego de Beneirón**, **rego de Campos** ou **río Monelos**, é un río galego que nace e desemboca no concello da Coruña. Atópase soterrado durante a maior parte do seu percorrido, canalizado baixo o chan das rúas da cidade.

## Percorrido 
esquerda|miniatura|Obras de canalización dun treito do río no polígono de Pocomaco en 2014.
Nace na parroquia de San Vicenzo de Elviña, no lugar de Castiñeiras, preto do límite municipal entre A Coruña e Arteixo. Dende alí baixa ata Feáns, recibindo durante este percorrido o nome de **rego de Beneirón**. Logo continúa ata Mesoiro coa denominación de **rego de Campos**. A partir de Mesoiro é coñecido como **río Mesoiro** e continúa o seu traxecto paralelo ó polígono de Pocomaco, sufrindo dúas pequenas canalizacións parciais durante este treito (na travesía de Mesoiro e arredor dunha vía de acceso a Pocomaco). A partir da entrada principal do devandito polígono xa se atopa totalmente canalizado baixo terra ata o peirao de San Diego, no porto da Coruña, onde desemboca. Durante o curso soterrado, o río pasa baixo os barrios do Martinete, Someso, O Birloque, Polígono de Elviña, Monelos, A Cubela e A Gaiteira. No último treito recibe o nome de **río de Monelos**.

## Afluentes 
Pola marxe esquerda:
*Río de Pastoriza.
*Rego de Moitos.
Ademais, tamén conflúen pola marxe dereita outros tres cursos fluviais máis curtos, un situado na zona de Feáns. Alén diso, a pesca na contorna costeira achegada ó río fora dunha riqueza importante, como xa se recoñecera no século XVIII:

A pesar disto, durante a campaña xornalísitica da prensa coruñesa en prol da canalización, afirmouse que a fauna do río non tiña ningún valor coa intención de que non se adoptase outro tipo de alternativa rexeneradora, tal e como se observa neste artigo:

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Curso do Mesoiro en Someso.jpg|Val polo que discorría o río antes da súa canalización, en Someso.
Ficheiro:Ponte da Gaiteira (A Coruña).jpg|Ponte da Gaiteira, a cal vadeaba o río antes da súa canalización. Agora o río pasa soterrado baixo a rúa.
Ficheiro:Rua Rio de Monelos.001 - A Coruña.jpg|Placa da rúa río de Monelos, que pasa baixo a ponte da Gaiteira.
Ficheiro:P1110483 Monumento río Monelos A Coruña.JPG|Monumento adicado ó río Monelos na Coruña.
Ficheiro:Battle of Corunna.jpg|Plano da batalla de Elviña onde aparece debuxado o río e mailos seus afluentes. 

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Ríos de Galicia
**Esquece Monelos*

### Ligazóns externas 
* Iván Méndez en "*O Seminario de Onomástica* responde (Real Academia Galega, 14.10.2024)
Boophis periegetes

***Boophis periegetes*** é unha especie de anfibios da familia Mantellidae. É endémica de Madagascar.
O seu hábitat natural inclúe bosques baixos e secos, montanos tropicais ou subtropicais secos e ríos. Está amenazada de extinción pola destrución do seu hábitat natural.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Cadle, J., Nussbaum, R. & Andreone, F. 2004. Boophis periegetes . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.
Oogonio

O **oogonio** (en latín e noutras linguas, ***Oogonium***; en plural, oogonia) é o órgano reprodutor feminino das talófitas, célula maioritaria do tecido ovárico que é fonte de oocitos. Tamén é nomeado coma ovogonia ou oogonia. Pódese referir a un óvulo de primeira orde no feto femia ou ao gametanxio de certos talófitos.

## No feto 
Os oogonios fórmanse en gran número pola mitose cedo no desenvolvemento dun feto a partir das células xerminativas. Nos humanos comezan a se desenvolver entre a cuarta e a oitava semana e están presentes no feto entre as semanas 5 e 30.

Unha vez que as células xerminativas chegaron ao interior do ovario desenvólvense coma oogonios. Os oogonios migran dende o saco de xema á beira xenital (o local dos ovarios futuros) situados na parede abdominal posterior.

Os oogonios desenvólvense por mitose. Así mesmo algúns deles tórnanse oocitos de primeira orde, os cales comezan a meiose que se detén na profase I. Cando entran na profase I da meiose vólvense oocitos de primeira orde; cómpre dicir que estes procesos complétanse antes do nacemento, en contraste coa espermatoxénese. Os oocitos de primeira orde están presentes dende a semana 10 até a menopausa aos ~53 anos nas mulleres.

## Nos talófitos 
En ficoloxía e micoloxía, oogonio refírese ao gametanxio feminino se a unió do masculino (mótil ou non mótil) e a feminina (gameto) ten lugar dentro desta estrutura. Os oognios normalmente están arrodeando células ou sacos que conteñen unha ou máis oosferas. O anteridio masculino adoita producir moitas células con flaxelos agás nos Rhodophyta que non teñen flaxelos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Diagrama da Universidade de Toronto
David Gómez

**David Gómez Vazquez**, nado en Cambre o 11 de abril de 1994, é un futbolista galego. Xoga de porteiro e o seu equipo actual é o UD Somozas.

## Traxectoria 
Na tempada 2013–14 debutou na Terceira División co Deportivo B, logo de ascender do equipo xuvenil, xogando 23 partidos e encaixando 37 goles.

Na tempada 2014–15 xogou 32 partidos e encaixou 21 goles.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en lapreferente.com
José Antonio Portero Molina

**José Antonio Portero Molina**, nado en Burgos en 1947, é un catedrático de Dereito Constitucional español. 

## Traxectoria
Foi o primeiro reitor da Universidade da Coruña, entre 1989 e 1990.
## Notas