Dereitos reprodutivos

Por **dereitos reprodutivos** enténdense aqueles dereitos que buscan protexer a liberdade e autonomía de todas as persoas para decidir con responsabilidade se ter fillos ou non, cantos, en que momento e con quen. Os dereitos reprodutivos dan a capacidade a todas as persoas de decidir e determinar a súa vida reprodutiva.

Os dereitos reprodutivos, do mesmo xeito que os dereitos humanos, son inalienábeis e non están suxeitos a discriminación por xénero, idade ou raza.

## Historia do concepto de «dereitos reprodutivos» 
A orixe do concepto de *Dereitos Reprodutivos*, no marco de Nacións Unidas e a Organización Mundial da Saúde aparece na Conferencia de Teherán de 1968 e na *definición de Bucarest* (Conferencia sobre Poboación de 1974) como *un dereito fundamental tanto das parellas como dos individuos.* A inclusión e integración da planificación familiar dentro do campo dos dereitos reprodutivos e da saúde reprodutiva prodúcese por primeira vez na *Conferencia Internacional para mellorar a saúde das Mulleres e os Nenos por medio da Planificación Familiar*, en Nairobi, Kenya, (5 a 9 de outubro de 1987).

O *Programa de Acción* da Conferencia Internacional sobre Poboación e Desenvolvemento, realizada no Cairo en setembro de 1994, dá esta definición dos dereitos reprodutivos:

## Dereitos reprodutivos e muller 
### Contextualización demográfica 
Historicamente a muller realizou e aínda realiza o traballo reprodutivo -que inclúe tanto a reprodución humana como os coidados e atencións que permiten a supervivencia de individuos e sociedades-. En contextos históricos de alta mortalidade foi necesario manter unha alta natalidade para garantir unha substitución suficiente das poboacións.

Durante a transición demográfica produciuse unha redución radical da taxa bruta de mortalidade, posteriormente produciuse unha forte redución da taxa de natalidade no que se chamou a segunda transición demográfica. A estes cambios hai que sumar outros, sociolóxicos, que afectan basicamente ao papel tradicional da muller. É neste novo contexto onde xorden as demandas de *Dereitos Reprodutivos* xa que o enorme crecemento demográfico e o cambio de mentalidade permitirían o seu exercicio. A esta situación hai que sumar os avances e difusión dos métodos anticonceptivos. O esforzo reprodutivo realizado polas mulleres redúcese xa que a supervivencia dos individuos permitiría reducir substancialmente o número de fillos. Nas sociedades modernas dáse unha alta eficiencia reprodutiva que libera a muller de boa parte do traballo que desenvolvía tradicionalmente e permítelle incorporarse ao mercado de traballo modificándose substancialmente as relacións sociais antes estabelecidas e advertíndose cambios substanciais: declive do traballo reprodutivo, derrubamento do patriarcado, privatización da sexualidade e redución do control social sobre a sexualidade; desaparación da punibilidade das relacións sexuais non reprodutivas; alto control sobre a procreación co uso de métodos anticonceptivos e apoio interxeneracional moi amplo a fillos e netos, reforzamento dos lazos familiares profundos; aumento dos anos vividos ou madurez de masas; centralidade da familia e reforzamento dos lazos e importancia desta.

### Dereitos reprodutivos 
Algúns dos Dereitos reprodutivos son os seguintes:
* Autonomía e autodeterminación do propio corpo.
* Á vida.
* Á procreación.
* Á saúde reprodutiva.
* A informarse medicamente e adecuadamente sobre a reprodución humana, sen censura política nin relixiosa.
* Ao acceso aos servizos sanitarios de saúde reprodutiva e de planificación familiar, como parte do sistema público de saúde.
* Ao acceso aos avances científicos en materia de reprodución.
* A decidir sobre a reprodución sen sufrir discriminación, coerción ou violencia.
* A interromper o embarazo nos casos en que a lei o permita.

Formarían parte dos dereitos reprodutivos o dereito a escoller libremente a parella sexual así como concertar libremente o matrimonio; a planificación familiar para decidir sobre a reprodución, o acceso aos métodos anticonceptivos. Tamén son derivados dos dereitos reprodutivos o dereito da muller a non ser despedida por motivo do seu embarazo, e o dereito á baixa maternal paga.

Nalgúns estados (España e outros estados de Europa) recoñécese tamén o dereito a baixa por paternidade, posto que se entende que nas primeiras semanas a muller, aínda sen traballar, pode non ser quen de facerse cargo da súa casa e do seu fillo soa, e o nacemento dun fillo é responsabilidade de ambos os pais.

## Vulneración dos dereitos reprodutivos 
Neste sentido, os dereitos reprodutivos vulnéranse nas sociedades nas que existen os matrimonios concertados, as mulleres non teñen dereito a permanecer solteiras, nin a elixir marido, nin a separarse del. En Afganistán, colectivos de mulleres loitan actualmente contra a lei que permite a violación dentro do matrimonio, dando dereito ao marido a manter relacións sexuais coa súa esposa sempre que el queira. Con todo, non se considera que hai violación dos dereitos reprodutivos cando unha sociedade non recoñece o dereito ao aborto voluntario. Isto débese a que non existe un "dereito humano a abortar" nin tampouco unha prohibición absoluta, dependendo esta cuestión dos ordenamentos xurídicos internos dos Estados.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Muller
* Dereitos da muller
* Feminismo
* Educación sexual
* Saúde sexual
* Saúde reprodutiva
* Aborto

### Ligazóns externas 
; En español

; En inglés
* IPPF - International Planned Parenthood Federation Federación Internacional de Planificación Familiar (IPPF)
* WHO - Sexual and Reproductive Health (OMS)