Pablo Serrano

**Pablo Serrano Aguilar**, nado en Crivillén (Teruel) o 10 de febreiro de 1908 e finado en Madrid o 26 de novembro de 1985, foi un escultor español. Está considerado un dos artistas españois máis importante do século XX.

## Traxectoria 
Estudou escultura primeiro en Zaragoza e despois en Barcelona, ata a súa marcha en 1929, á Arxentina. Entre este país e a cidade de Montevideo pasou vinte e cinco anos realizando esculturas, entre as que destaca a súa serie *Os touros*, logrando unha pureza de formas comparábel á de Constantin Brancusi. Neste período iniciou a súa amizade cos artistas Lucio Fontana e Joaquín Torres García coñecendo de primeira man as vangardas europeas.

Os anos 1944, 1951 e 1954 obtivo o Primeiro Premio Nacional do Salón de Belas Artes de Montevideo, converténdose no escultor máis recoñecido do Uruguai e un referente en Suraméric. Regresou a España xusto despois de obter o Gran Premio da Bienal de Montevideo de 1955, conseguindo ese mesmo ano o Gran Premio de Escultura na Bienal Hispanoamericana de Barcelona. Fundou o grupo El Paso en 1957 xunto con artistas Antonio Saura, Manolo Millares, Rafael Canogar e Juana Francés. El Paso converteuse no movemento de vangarda que introduciu a arte abstracta en España, revitalizando o mundo artístico español de posguerra.

En 1957 expuxo individualmente no Ateneo de Madrid as obras expresionistas *Interpretacións ao retrato* en que captaba maxistralmente o que o propio Serrano denominaba «rostro metafísico» e as abstractas *Ferros atopados e soldados* reinventando a tradición da forxa que iniciou Julio González. Posteriormente iniciou a súa serie *Queima do obxecto* utilizando o lume como destrución e á vez creación dunha nova orde; estas innovadoras e radicais experiencias sobre o volume baleiro en relación coas teorías de Martin Heidegger realizounas en cidades como Milán e Berlín e no MoMA de Nova York. Tamén foron moi valorados pola crítica os *Ritmos no espazo*, esculturas móbiles que gravitan con grande elegancia, desprovistas case por completo de volume.

A súa consolidada fama permitíulle ser seleccionado para participar na exposición *New Spanish Painting and Sculpture*, con itinerancia de dous anos entre o MoMA e outros museos estadounidenses. En 1961 recibiu o Premio Julio González no Salón de Maio de Barcelona e un ano despois no pavillón español da XXXI Bienal de Venecia presentou vinte e tres obras baixo o título *Bóvedas para o home*, conseguindo un grande éxito de crítica. En 1964 realizou a serie *Os faixadiños*, seres amordazados e anulados, metáfora en resposta á campaña franquista dos "25 Anos de Paz".

En 1967 exhibiu *Homes con porta* no Museo Guggenheim de Nova York e en 1973 o Museo Español de Arte Contemporánea dedicoulle unha exposición antolóxica. Ese mesmo ano expuxo no Museo Nacional de Arte Moderna da Vila de París, cidade en que posuía un estudio que anteriormente pertencera a Alberto Giacometti. En setembro de 1975 retirou a súa obra da exposición *Telecom 75* en Xenebra como protesta polos últimos fusilamentos franquistas. Ese mesmo ano expuxo na Sala Gaudí Barcelona, que colocou unha obra súa nas Ramblas. En 1980 a Fundación Gulbenkian de Lisboa dedicoulle unha exposición antolóxica en que Serrano realizou un happening cunha *Queima do obxecto* nocturna.

En 1982 concedéuselle o Premio Príncipe de Asturias das Artes. Faleceu en Madrid, cedendo parte das súas obras ao Museo Pablo Serrano de Zaragoza responsable de investigar, exhibir e difundir o legado do artista.

## Galería 

Ficheiro:Monumento a Unamuno en Salamanca.jpg|Escultura de Unamuno, Salamanca, 1968
Ficheiro:Venida del Pilar (relieve Pablo Serrano).jpg|Chegada da Virxe*, Zaragoza, 1969
Ficheiro:Unidades-Yunta, Pablo Serrano.jpg|*Unidades-xunta*, Madrid, 1972
Ficheiro:Félixrodríguezdelafuente1.jpg|Monumento funerario dedicado a Félix Rodríguez de la Fuente, cemiterio de San José, Burgos
Ficheiro:Soria - Monumento a Antonio Machado.jpg|Cabeza de Antonio Machado, Soria, 1982
Ficheiro:Parque escultórico da Torre (1).jpg|*Guitarra*, Parque escultórico da Torre de Hércules
Ficheiro:A Coruña - Parque de la Torre 03.JPG|*Monumento a Carlos III*, Parque escultórico da Torre de Hércules

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* CIRLOT, Juan Eduardo. *La escultura de Pablo Serrano*. Monografía editada por la Galería Silo, Madrid, 1959.
* DYCKES, Bill. *The Recent Sculpture of Pablo Serrano*. Spanish American Weekly-Guidepost, Nova York, 1963.
* MORENO GALVÁN, José María. *Pablo Serrano*. Contemporary Sculpture. Nova York, 1964.
* NELKEN, Margarita. *Pablo Serrano en México*. Excelsior, México, 1966.
* HIRSHHORN, Joseph H. *Pablo Serrano. Genesis of His Expression in the Portrait*. Greenwich, Connecticut, 1967.
* HIERRO, José. *Meditación ante los Hombres con puerta de Pablo Serrano*. Blanco y Negro, Madrid, 4-2-1967.
* CALVIN CANNON. *Serrano en la década de los sesenta*. Armherst College Massachusetts. Editorial Galería Juana Mordó, Madrid, 1969.
* UMBRAL, Francisco. *Pablo Serrano Aguilar, escultor de la inteligencia española*. El Norte de Castilla. Valladolid, 2-3-1967.
* TAPIÉ, Michel. *Serrano, sculpteur complet*. Con motivo de la exposición en el Museo de Arte Contemporáneo de la Ville de Paris, 1973.
* CASSOU, Jean. « Un portrait de Machado par Serrano ». La Revue du Louvre et des Musées de France, n.º 6, París, 1973.
* GIRALT-MIRACLE, Daniel. *La escultura de Pablo Serrano*. Destino, Barcelona, 1975.
* 
* WESTERDAHL, Eduardo. *La escultura de Pablo Serrano*. Ediciones Polígrafa. Barcelona, 1977.
* AGUILERA CERNI, Vicente. *Vida y trabajo. Pablo Serrano*. 1977.
* LASSAIGNE, Jacques. Catálogo de la exposición *Pablo Serrano*. Fundación Calouste Gulbenkian. Lisboa, 1980.
* KAPTEREVA, T. *El escultor español Pablo Serrano*. cat. exp. en el Museo del Ermitage de Leningrado, 1982.
* CELA, Camilo José. *Hablo de Pablo Serrano*. Diario El País, Madrid, 9-2-1985.
* CALVO SERRALLER, Francisco. *Pablo Serrano. El lenguaje de las formas puras*. Diario El País, Madrid, 27-11-1985.
* ARANGUREN, José Luis. *Pablo Serrano y la antropología de la obra de arte*. Fundación Pablo Serrano, Madrid, 1986.
* VV AA. *Pablo Serrano*. Ministerio de Asuntos Exteriores de España SEACEX. 2003.
* BONET, Juan Manuel. *Para un retrato de Pablo Serrano*. Catálogo Las Huellas del Caminante, Ibercaja, Gobierno de Aragón, 2008.
* RODRÍGUEZ BERBEL, Mª CARMEN, *Pablo Serrano. Una nueva figuración y un nuevo humanismo*. Zaragoza: Institución "Fernando el Católico", 2015. ISBN: 978-84-9911-323-4.

### Ligazóns externas 
* ESCULTOR PABLO SERRANO: Web Oficial - The Official Website
* Página web del Museo Pablo Serrano
* 
* Pablo Serrano en el Museo Reina Sofía
* Pablo Serrano, Premio Príncipe de Asturias de las Artes 1982
* Pablo Serrano: *Las huellas del caminante''
* Pablo Serrano en Arteinformado.com
* Pablo Serrano Aguilar en Artelibre.net
* Pablo Serrano en Artespain.com
* Pablo Serrano en Masdearte.com
* Pablo Serrano en epdlp
* Pablo Serrano Aguilar en Esculturaurbana.iespana.es
* Pablo Serrano: Escultura de Antonio Machado. 1966
* La escultura de Pablo Serrano en Madrid
* «Escultor Pablo Serrano», blog de Pablo Bartolomé Serrano