Xerxes I

miniatura|Moeda do século XVI coa representación de Xerxes I

**Xerxes I** (en persa antigo 𐎧𐏁𐎹𐎠𐎼𐏁𐎠 *Xšaya-ṛšā*) (*circa* -519--465), rei aqueménida de Persia (-486--465), fillo de Darío I e de Atosa, filla de Ciro II o Grande. O seu nome **Xerxes** é unha transliteración ao grego do seu nome persa trala súa ascensión ao trono, *Khshayarsha* ou *Khsha-yar-shan*, que significa "gobernador de heroes". Na Biblia aparece citado como אחשורש (*Aḥashverosh* ou *Ahasuerus* transliterado ao grego, Axuero en versión galega).

## As revoltas de Exipto e Babilonia 
Darío I designou sucesor a Xerxes por diante de todos os seus medios irmáns, maiores ca el, e que naceran antes de Darío ascender ao trono. Tras ser coroado en outubro de -485, Xerxes enfrontouse vitoriosamente a unha rebelión no Exipto sometido, iniciada en -486, deixando ao seu irmán Aquemenes como sátrapa desta provincia, sobre a cal exerceu un control moi represivo.

Os predecesores de Xerxes, especialmente o seu pai, non foron moi afortunados nos seus intentos de conciliar as antigas civilizacións sometidas co goberno persa. Esta foi probablemente a razón pola cal Xerxes decidise abolir definitivamente o reino de Babilonia en -484 e levarse a estatua dourada de Bel (Marduk ou Merodach, cuxas mans debía agarrar o lexítimo rei de Babilonia o primeiro día de cada ano), matando aos sacerdotes que trataron de impedirllo. Polo tanto, Xerxes non aparece usando o título de *Rei de Babilonia* nos textos babilónicos que datan do seu reinado, pero si o de *Rei de Persia e Media*, ou simplemente *Rei de nacións* (equivalente a *Rei do mundo*). Este proceder desencadeou dúas rebelións, en -484 e en -479, que foron sufocadas enerxicamente.

## A segunda guerra médica 
Unha vez sufocadas todas as revoltas, e alentado polo seu curmán Mardonio, tratou de vingar a derrota sufrida polo seu pai, Darío I, na batalla de Maratón, durante a primeira guerra médica (490 a.C.). Darío non puidera castigar aos atenienses pola súa intromisión na rebelión xónica en Asia Menor, polo que Xerxes planificou a operación de castigo con sumo coidado (-483). Desta forma, mandou escavar unha canle a través do istmo que comunicaba a península de Monte Athos co continente europeo; almacenáronse provisións en escalas ao longo da ruta que percorría Tracia; e erixíronse dúas pontes que atravesaban o Helesponto. Xerxes concluíu unha alianza con Cartago, o cal privou aos gregos helénicos do apoio dos gregos sicilianos de Agrigento e Siracusa, á vez que conseguiu gañar para a causa persa a varios estados gregos, como Tesalia, Macedonia, Tebas e Argos. Os persas lograron reunir para a ocasión unha gran frota (a maioría das naves procedían dos seus vasalos fenicios e chipriotas) e un poderoso exército (estimado polas fontes clásicas nuns dous millóns de combatentes, aínda que é moi probábel que non superase os cen mil efectivos).

Desta forma, na primavera do ano -480, Xerxes abandonou Sardes á fronte do seu exército, desencadeando así a Segunda Guerra Médica contra a alianza grega de Atenas e Esparta. En principio o exército persa conseguiu importantes vitorias: a frota grega foi rexeitada no cabo Artemisión, e trala vitoria sobre Leónidas de Esparta e os seus 300 homes no desfiladeiro das Termópilas, os persas devastaron Beocia e o Ática, chegando ata Atenas.

A cidade fora evacuada previamente por orde de Temístocles, refuxiándose os seus habitantes nas illas próximas, de maneira que o exército persa só tivo que se enfrontar á gornición da Acrópole, saqueando a continuación a cidade e incendiando e arrasando os templos da Acrópole, mentres as forzas espartanas e atenienses establecían a súa última liña de resistencia no istmo de Corinto e o golfo Sarónico.

Con todo, Xerxes foi enganado por unha astuta mensaxe de Temístocles (contra a advertencia de Ártemis de Halicarnaso) para atacar a frota grega baixo condicións adversas, no canto de enviar parte dos seus barcos ao Peloponeso e esperar simplemente a disolución do exército grego tras un prolongado asedio. A batalla naval librada en Salamina (-480), onde a frota grega se refuxiara no golfo entre a Ática e a illa de Salamina, foi gañada pola frota ateniense, ao mando de Euribíades, pero non foi máis que un pequeno revés nunha campaña vitoriosa para os persas ata ese momento. Perdida a comunicación por mar con Asia Menor, Xerxes decidiu retornar a Sardes; o exército que deixou en Grecia ao mando de Mardonio foi derrotado en -479 en Platea. A posterior derrota persa en Micala, ao norte de Mileto, supuxo a liberdade das cidades gregas de Asia Menor e a renuncia de Xerxes ás mesmas, deixando de se entremeter na política grega.

A batalla de Atenas, que Xerxes dirixiu persoalmente, é a miúdo erroneamente interpretada como un enfrontamento entre gregos e persas, cando en verdade a intención de Xerxes era castigar aos atenienses pola pillaxe e a destrución causados polas súas forzas nas cidades xonias de Asia Menor, que estaban baixo o control persa. É de destacar que para esta empresa contou coa axuda doutras cidades gregas, e mesmo de Macedonia. Xerxes tomou Atenas, e logo dun breve período de tempo de ocupación, abandonouna, debido a que o seu interese non estaba na conquista da mesma, senón en castigar a aqueles que levaran a guerra contra outras cidades gregas na Asia Menor.

O feito histórico a resaltar, xa que logo, é que Xerxes non combateu contra todos os gregos, nin contra Grecia entendida como país, senón contra unha alianza de cidades gregas, contra a cal conseguiu a axuda doutras cidades gregas da propia Hélade, aliadas co imperio persa, ou daquelas cidades gregas de Asia Menor que sufriron o ataque dos atenienses na revolta xonia, e que axudaron a Xerxes de bo grado.

## Últimos anos 
Dos últimos anos do reinado de Xerxes pouco se sabe. Coñécese que enviou a Satapes a intentar a circunnavegación de África, pero a vitoria dos gregos na Segunda Guerra Médica supuxo a paulatina inmersión do Imperio persa nun estado de apatía, da cal non volvería espertar. O mesmo rei viuse involucrado en varias intrigas palacianas, dependendo en exceso dos seus cortesáns e eunucos.

Deixou varias inscricións: en Van (Armenia), no Monte Elvend (preto de Ecbatana), e en Persépole, onde mandou engadir un novo e suntuoso palacio a aquel que deixara o seu pai Darío. En todos eses textos simplemente recolleu as palabras do seu pai. No ano -465 foi asasinado polo seu visir Artábano, quen promoveu o ascenso de Artaxerxes I ao trono do imperio.

## Xerxes na Biblia 
No *Libro de Ezra* da Biblia, Xerxes é mencionado co nome *Aḥashverosh* (Ahasuerus en grego, אחשורש en hebreo). Durante o seu reinado, o do seu antecesor (Darío I) e o do seu sucesor (Artaxerxes I), moitos samaritanos pediron axuda ao Rei de Persia con acusacións contra os xudeus.

Xerxes tamén se identifica co rei Ahasuerus no bíblico *Libro de Ester*. Neste libro, Asahuerus repudiou á súa raíña consorte Vashti, debido a que ela rexeitou obedecer a súa orde de aparecer como *raíña do imperio* nunha festa que o rei organizara en honor da súa princesa, e logo de enviar por todas as partes avisos para reunir a un considerábel número de mozas virxes de todo o imperio, escolleu finalmente á xudía Ester como a súa raíña. Haman o Agaxita (un pobo que foi destruído por mandato divino), un dos ministros do rei, sentiuse insultado por Mordecai, sobriño de Esther, debido a que este non se prostrou ante el, polo que convenceu ao rei Asahuerus para decretar a destrución de todos os xudeus do imperio persa, pero Mordecai e Esther conseguiron finalmente revogar esta decisión grazas á súa influencia sobre o rei.

Na súa obra, Flavio Xosefo suxire que esta historia é real, e que tanto Esther como Vashti foron personaxes que existiron en verdade. Con todo, Heródoto desmente esta historia, sinalando que Xerxes tivo unha raíña consorte chamada Amestris, filla de Otanes.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Guerras Médicas
* Dinastía aqueménida