Crista de galo grande

A **crista de galo grande** (***Serapias cordigera***) é unha planta herbácea perenne da familia Orchidaceae.
miniatura|240px|Ilustración.
miniatura|240px|Detalle da flor.
## Descrición 
A *serapias cordigera* presenta o labelo das flores moi ancho e cordiforme, de cor purpúreo, o que a diferenza doutras especies do xénero que teñen o labelo máis estreito. Na parte interior do labelo presenta dúas callosidades diverxentes (a lengüeira, *Serapias lingua* só presenta unha).

É de talos medianos, de 15 a 50&nbsp;cm de altura, erectos e delgados, e na base do talo adoitan mostrar manchas de tinguiduras avermelladas.

As follas frecuentemente mostran manchas violáceas e son estreitas, lanceoladas e acanaladas.

Inflorescencia curta, densa, con 2 a 12 flores, relativamente grandes. Os seus tépalos formando un casco pechado, os externos purpúreos, ovado-lanceolados, acuminados, libres no extremo, os internos laterais ovados, con marxe ondulado e moi acuminados.

O labelo cunha constrición central que o divide en dúas partes, unha distal plana dirixida cara a abaixo, lingüiforme, ancha e acorazonada, vilosa na zona media, e outra proximal cóncava de igual anchura que a anterior e con dúas callosidades púrpura na base, sen esporón.

Ten o epiquilo ensanchado desde a base, é dicir, con forma acorazonada. As dúas estrías da base do hipoquilo son diverxentes.

Tubérculos ovoides, en número de 3 a 5, sentados ou sobre estolóns.

A floración ten lugar de abril a xuño.

## Distribución e hábitat 
Principalmente nos países mediterráneos occidentais, pero poden alcanzar localizacións tan afastadas cara ó leste coma o sur de Turquía. Atópanse algunhas comunidades no Val dos Pedroches, na Provincia de Córdoba. Tamén se atopa nas Illas Azores e o noroeste de África. En Galicia tamén está presente sendo unha das máis abundantes do xénero das orquídeas.

Vive en chans silíceos, en pradarías húmidas, matogueira alta, en oliveirais, e bosques claros que deixen pasar suficiente luz. 
Chega a desenvolverse en alturas de até 1.000 msnm. Especie protexida nas Illas Baleares.

## Taxonomía 
*Serapias cordigera* foi descrita por Carl von Linné e publicada en *Species Plantarum, Editio Secunda* 1345. 1763.
;Etimoloxía
***Serapias***: nome xenérico de orixe grega que se aplicou antigamente a unha orquídea non identificada con certeza, quizais *Orchis morio.* Provén dun deus exipcio chamado Serapis en cuxos templos os devotos se dedicaban ós praceres da carne. O nome que Linneo asignou a este xénero quizais se debe a que a algunhas orquídeas se lles atribúen efectos afrodisíacos.

***Cordigera***: epíteto latino que significa "con forma de corazón".
;Subdivisións:
* *Serapias cordigera subsp. azorica* (Schltr.) Soó	
* *Serapias cordigera subsp. cordigera*
* *Serapias cordigera subsp. cossyrensis* (B.Baumann & H.Baumann) Kreutz	
* *Serapias cordigera subsp. cretica* B.Baumann & H.Baumann
;Sinonimia:
* *Helleborine cordigera* (L.) Pers.	
* *Lonchitis cordigera* (L.) Bubani	
* *Serapias lingua var. cordigera* (L.) Savi	
* *Serapiastrum cordigerum* (L.) A.A.Eaton	
;*subsp. azorica* (Schltr.) Soó
* *Serapias atlantica* D.Rückbr. & U.Rückbr.	
* *Serapias azorica Schltr.*
;*subsp. cordigera
* *Serapias lorenziana* H.Baumann & Künkele	
* *Serapias ovalis* Rich.	
* *Serapias vomeracea f. artemisiae* (W.Hahn, Kreutz & Passin) P.Delforge	
* *Serapias vomeracea subsp. artemisiae* W.Hahn, Kreutz & Passin	
* *Serapias vomeracea var. mauritanica* E.G.Camus
;*subsp. cossyrensis* (B.Baumann & H.Baumann) Kreutz
* *Serapias cossyrensis'' B.Baumann & H.Baumann	

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Orchidaceae

## Ligazóns externas 
* Tela Botánica 63126