Folgoso, Abegondo

**Santa Dorotea de Folgoso** é unha parroquia do concello de Abegondo na comarca da Coruña. Ten unha superficie de 3,54&nbsp;km². Segundo o IGE en 2016 tiña 103 habitantes (57 mulleres e 46 homes) distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 133 habitantes.

## Cultura
### Topónimo
*Folgoso* é fitónimo latino que indica a presenza de moitos fieitos, isto é, unha filgueira. A súa orixe acontece entre o século X e XIII.

### Patrimonio
#### Patrimonio arquitectónico e relixioso
##### Igrexa de Santa Dorotea 
A igrexa de Folgoso está entre o lugar da Cancela e da Igrexa. É dun estilo barroco do século XVIII. E da tipoloxía rural habitual na bisbarra, cunha planta rectangular e unha soa nave. Ten no seu interior un retablo barroco, mais o resto da decoración é sobria. A fachada principal está rematada por unha espadana dobre cun cume en pináculos.

##### Cruceiro de Folgoso 
O cruceiro áchase preto da igrexa, fóra do muro perimetral da igrexa de Santa Dorotea. É unha obra pedesta de base cadrada e un arranque de fuste de sección cadrada. O último terzo do cruceiro faise con esquinas biseladas e mostrando un capitel con volutas e follas de acanto. Os laterais do cruceiro está decorados con rostros de querubíns. Na cruz atopa polo anverso a imaxe de Cristo e polo reverso a imaxe da Virxe, ambas as dúas figuras realizadas nun talle primitivo.

##### O pazo de Folgoso 
O Pazo de Folgoso describiuse por primeira vez no ano 1700 e encrávase na Aldea de Abaixo. Aparecía daquela como unha torre e un escudo. Nese templo parroquial tiñan os señores do pazo as súas sepulturas brasonadas que no escudo da torre apenas podíanse ler "Martínez Barbeito". Arestora o pazo asemellase a unha casa labrega tradicional, inda que a parte en forma de "torre" se lle segue a dar ese nome, e como mostran as pegadas nos muros indicando seren unha construción militar.

#### Patrimonio arqueolóxico 
##### Os Ullos 
No lugar de San Bartolomé foron descubertas por obras de oleoduto, nun 450 metros de cavadas, 24 anacos de cerámica medieval e un lítico do Calcolítico-Idade de Bronce. Porén, nesa zona non foi descuberta ningunha estrutura arqueolóxica asociada a ese material. A construción do oleoduto destruíu parcialmente o xacemento.

##### Casarío de San Bartolomé 
No lugar de San Bartolomé localizouse un xacemento de fragmentos líticos e cerámica durante as obras de construción dun oleoduto dende A Coruña a Vigo. En 240 metros da vía do oleoduto recolléronse fragmentos de cerámica, no que 68 restos pertencen á Idade Media e dous ao Calcolítico e Idade de Bronce. Nese mesmo tramo tamén se atoparon oito obxectos líticos do Calcolítico/Idade de Ferro. O xacemento foi alterado polas obras do oleoduto e de naves industriais próximas.

##### Mámoas 
Existen varias mámoas descubertas:
* Mámoa 3 de San Bartolomé
** Esta mámoa non ten restos de estruturas pétreas. Ten unha masa tumularia moi espallada, con forma alongada en sentido leste-oeste, por mor dos traballos agrícolas realizados nesa zona. O cono de violación foi colmado por causa deses traballos agrícolas na zona. O estado de conservación é malo.
* Mámoa 5 de San Bartolomé
** É un enterramento tumulario de planta circular no que non se aprecian restos de estruturas pétreas nin cono de violación. Consérvase medianamente ben.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Abegondo_Parroquias.svg|As dezanove parroquias que conforman o concello de Abegondo

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Folgoso 
### Parroquias de Abegondo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Abegondo