Taenia saginata

***Taenia saginata*** ou **tenia da vaca** é unha especie de verme platihelminto cestodo ciclofílido parasito da vaca e do ser humano. É unha das especies que se chama "solitaria" (a outra é *Taenia solium*), xa que normalmente vive unha soa en cada persoa afectada, e produce a teníase, pero non a cisticercose no home. As súas formas adultas viven no intestino delgado humano, onde atinxen de 2 a 5 m de lonxitude e poden chegar a 10 m. A fase larval intermedia transcorre no gando vacún, no que se produce unha infestación xeralmente asintomática, localizada na musculatura do animal.

## Características 
Como en todos os cestodos, a forma adulta é un verme segmentado que nace do escólex ou "cabeza", fixada nesta especie por 4 poderosas ventosas, xa que, a diferenza de *T. solium*, a outra especie de solitaria, non posúe ganchos no seu rostelo, polo que se di que é inerme. 
250px|Escólex de Cysticercus bovis (=inermis), nótese a ausencia de ganchos no rostelo.|esquerda|miniatura
Ao escólex segue a porción xerminal ou colo, a partir da cal se desenvolve o estróbilo ou cadea de segmentos, chamados proglotes, que forman o corpo do animal. A medida que estas proglotes se afastan do escólex desenvólvense en cada un deles aparatos xenitais masculinos e femininos, xa que son hermafroditas. As proglotes maduras teñen un útero (non ramificado, pero ramifícase no útero grávido), ovario, un poro xenital, testículos, e unha glándula vitelina. Trala autofecundación, o aparato xenital masculino atrófiase e prodúcense os ovos ou embrióforos dentro do útero, que pasa a ocupar practicamente todo o interior das proglotes, os cales se desprenden do estróbilo en pequenas cadeas e saen ao exterior xunto coas feces do hóspede ou a través da súa propia acción motriz (poden moverse unha vez desprendidos), o que lles permite atravesar o esfínter anal, característica que non ten *T. solium*, que ademais é máis curta e delgada. Desta maneira, os segmentos da tenia poden verse frecuentemente nas feces ou adheridos á roupa interior.

O estóbilo de *T. saginata* é o maior do xénero *Taenia* en número de segmentos, e consta de 1000 a 2000 proglotes e ten cor abrancazada. Pode vivir 25 anos no intestino do hóspede. Como os outros cestodos carece de aparato dixestivo, boca ou ano.

As formas intermedias larvais son de tipo cisticerco, e coñécense tradicionalmente como *Cysticercus bovis*; teñen o aspecto dunha vesícula de forma ovoide, miden 6–8&nbsp;mm por 3–5&nbsp;mm, posúen unha parede delgada, translúcida que encerra un líquido lixeiramente rosa, con trazas de mioglobina. Nun punto da superficie, entre o ecuador e un dos dous polos, hai un punto opaco que corresponde ao escólex invaxinado que está desprovisto de rostelo e ganchos, pero ten catro ventosas fortes de forma elíptica de 800 μm no seu eixe maior.

## Ciclo biolóxico 
miniatura|dereita|300px|Ciclo de vida de *T. saginata*.
Os ovos, que conteñen a oncosfera, teñen características moi parecidas aos de *T. solium*, dos cales son practicamente imposibles de diferenciar ao microscopio óptico. Encóntranse nas proglotes que saen coas feces, xeralmente en cadeas de 4 a 5 segmentos. Pode ocorrer a inxestión completa dos mesmos por cochos ou cans coprófagos ou ter lugar a súa destrución por putrefacción da envoltura, coa conseguinte liberación dos ovos ao medio ambiente, onde contaminan a auga e os alimentos que inxiren os hóspedes intermediarios, neste caso o gando vacún. No tracto dixestivo as oncosferas son liberadas por acción dixestiva; unha vez libres atravesan a parede do intestino e por vía sanguínea ou linfática dispérsanse practicamente por todo o organismo, onde se transforman en cisticercos despois duns tres meses. Invaden en especial o tecido muscular estriado, particularmente os músculos maseter, corazón, lingua, costas, diafragma e intercostais. En menor grao ocupan o esófago, a graxa do fígado, pulmóns, os ganglios linfáticos e o tecido celular subcutáneo, dando orixe á cisticercose bovina. A esta forma enquistada chamóuselle tradicionalmente *Cysticercus bovis* ou *inermis*. Cando estes cisticercos viables (metacestodos, ou formas larvais ou intermedias) son inxeridos polo ser humano coa carne, ou outros tecidos crus ou pouco cocidos, o protoescólex que conteñen sae da súa envoltura, evaxínase e fíxase á parede intestinal, dando orixe ao parasito adulto, e despois de tres meses obsérvase a eliminación de proglotes grávidas ou período prepatente.

Ademais do gando bovino, sinálanse como hóspedes intermedios a ovinos, caprinos, llamas e outros ruminantes, aínda que é dubidoso.

O home constitúe o único hóspede definitivo da forma adulta de *T. saginata*, igual que de *T. solium*, pero, a diferenza desta, por razóns que se descoñecen, non produce cisticercose no ser humano. Como contrapartida, a súa presenza é moito máis frecuente, ata 10 veces maior.

## Diagnóstico 
O diagnóstico bromatolóxico faise para examinar se a carne ten cisticercos e é apta para o consumo. O cisticerco pode distribuírse por todo o corpo do ruminante. Debido á súa localización nos tecidos, o diagnóstico xeralmente faise *post mortem* en cortes de músculo, en especial o corazón, a lingua e os músculos maseter e tríceps braquial. Certas probas inmunitarias (ELISA) detectan antíxenos circulantes con grande especificidade.

As técnicas de laboratorio frecuentemente utilizadas para este cestodo e para os demais, son as técnicas coproparasitoscópicas (CPS) cualitativas e cuantitativas, o peneirado de feces, tinguidura de Ziehl-Neelsen, técnica de Graham e frotis directo. Pode facerse unha PCR para detectar os xenes do ARNr 5,8S.

Ao microscopio os ovos non se diferencian dos doutros da familia Taeniidae. O exame do escólex e proglotes pode servir para identificala. Cando o útero grávido se inxecta con tinta chinesa poden contarse as súas ramas, que son máis de 12 (de 12 a 20) en *T. saginata* e só de 5 a 10 en *T. solium*.

## Tratamento 
Utilízase o fármaco praziquantel, que abre os canais de calcio causando a parálise do verme, o que axuda a que os movementos peristálticos do intestino expulsen o parasito. Tamén se usa a niclosamida.

## Prevención 
Hixiene para evitar a contaminación por feces, cocer debidamente (56&nbsp;°C durante 5 minutos) a carne e vísceras de vaca para matar os cisticercos, conxelación (-10&nbsp;°C durante 9 días), longos períodos de salgadura, inspección e control nos matadoiros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Taenia solium*
* Teníase
* Cisticercose
* Cestoda