Isaac Díaz Pardo

**Isaac Díaz Pardo**, nado en Santiago de Compostela o 22 de agosto de 1920 e finado na Coruña o 5 de xaneiro de 2012, foi un intelectual, artista e empresario galeguista que se impuxo a tarefa de preservar, fortalecer e reconstruír a cultura e a memoria de Galicia, acometendo facetas de empresario cultural, deseñador industrial, escritor, editor, promotor e mecenas de proxectos. Como escritor deixou ensaios sobre arte, economía, historia, ademais de poesía e teatro. 

Usou os pseudónimos *Cego Zago*, *Ollarnovo*, *S.F. Ollarnovo*, *Xoán Mazaricos*, *Santiago Fernández* e *Xalo*.

## Traxectoria 
Fillo do pintor e escenógrafo Camilo Díaz Baliño
miniatura|esquerda|200px|Isaac de neno, co pai, en 1925.
A súa condición de supervivente marcou a súa vida cunha misión: lembrar os mortos e levar a cabo os soños polos que os mataron. A partir de aí, comezou a súa participación pública en diversas experiencias pioneiras como en 1941 participou na primeira experiencia española sobre deseño industrial, e en 1942 unha viaxe de estudos en Italia: Roma, Florencia e Siena. Pasou logo a ter unha praza de profesor na Escola Superior de Belas Artes de Sant Jordi de Barcelona e comezou as exposicións en España e no estranxeiro (Europa e América), entre outras Madrid, Barcelona, Londres, Zaragoza e Galicia.

Nese tempo desestimou a oferta de pintar en Cuelgamuros, na obra do Val dos Caídos, deixando a pintura e volvendo a Galicia. Ao seu regreso inicia, cunha exposición na Coruña, unha etapa de dedicación plena á pintura que abandonaría en 1948, para entregarse por completo a un proxecto de dinamización sociopolítica e empresarial que visaba, por un lado, a modernización e internacionalización da cultura galega e, por outro, a rexeneración da desartellada historia de Galicia.

Deste xeito abandonou as artes plásticas, pasando á cerámica e á porcelana. Fundou con outros socios a fábrica de Cerámicas do Castro no Castro de Samoedo (Sada, municipio onde o nomearían fillo predilecto) Despois fundou outra fábrica na Arxentina, onde pasou trece anos e construíu xunto con outros destacados galeguistas como Luís Seoane o Laboratorio de Formas,

Das institucións que este colectivo creou para recuperar a memoria histórica, sería a dirección e administración do Grupo Sargadelos a faceta máis coñecida do intelectual galeguista e a que marcaría os seus derradeiros anos e o seu último fracaso, xa que foi apartado da dirección e da administración do grupo.

Tamén colaborou durante anos con artigos en xornais como *A Nosa Terra* de Buenos Aires nos galegos *Faro de Vigo*, *La Región*, *El Progreso*, *El Correo Gallego* e *La Voz de Galicia* (onde colaboraría até o 2009). 

Morreu o 5 de xaneiro do 2012 aos 91 anos de idade no Hospital San Rafael na cidade da Coruña.

### Vida persoal 
Estivo casado con Carme Arias de Castro Montero, con quen tivo tres fillos, Camilo, Xosé e Rosendo.
[miniatura|Isaac Díaz Pardo e [Carmen Arias|Mimina.]]
## Deseñador 
Fixo un deseño ético, responsable, sostible e identitario. Foi premiado no 2005 cunha medalla FAD (Foment de les Arts Decoratives) de Barcelona polo seu activismo plástico. Como deseñador gráfico, a súa obra gráfica caracterízase por un expresionismo de formas precisas e sinxelas, e o uso de técnicas moi básicas. Realizou multitude de carteis culturais e políticos. Na década dos 70 realizou tamén carteis de cego, mestura de viñetas en branco e negro con fío narrativo: 

* 1970: *Paco Pixiñas, Historia dun desleigado contada por il mesmo de Celso Emilio Ferreiro con ilustracións de Isaac Díaz Pardo*
* 1970: *A nave espacial. Historia contada polo cego Zago na que refírese os traballos pasados por Manuela Canle e os seu home pra chegar a voar.*
* 1970: *O marqués de Sargadelos. Historia contada polo cego Zago onde gábase as sabencias de Antonio Raimundo Ibáñez na vida e nárrase seus erros e a súa tráxica morte.*
* 1977: *O crime de Londres. A criada que estrangulou á súa ama pola música.*
* 1985: *Castelao. Historia contada polo cego Zago*.

Creou cubertas para libros (*Memorias dun neno labrego, Xente ao lonxe*...) e ilustrou outros moitos (*Galicia hoy*...).

Canto ao deseño industrial no Castro de Samoedo, en Sada creou o seu taller cerámico, xerme da fábrica de Cerámicas do Castro, de Magdalena en 1955 (Buenos Aires) e de Sargadelos en 1970. Alí aplicará os fundamentos do deseño á industria cerámica. Para conseguir a tecnoloxía adecuada, el mesmo inventou e patentou máquinas e fornos avanzados para a fabricación da porcelana de Sargadelos.
[miniatura|Monumento aos fusilados na [Guerra civil española|Guerra civil deseñado por Díaz Pardo.]]
## Ceramista 
Comezou creando as súas propias pezas, para seguir como director da produción, deseñador de máquinas, control do persoal, e moitas outras tarefas. Seguindo a Xosé Díaz, Fernando Arribas e Teresa Pena Moreda hai tres etapas na súa obra:

* 1947-1955, O Castro. Etapa clásica ou pictórica. Comezou por reproducir pezas de tiraxe limitada, orixinais del, que reproducen a súa obra pictórica. Despois viñeron os primeiros servizos de mesa de porcelana translúcida: as series *Nenos*, *Cabalos* ou *Cabezas*. Da época son *Candelabro feminino*, *Nu tendido*, *Pondaliana*, *Tangaraño* e as botellas-figura.
* 1955-1968, Magdalena. Etapa funcional e de transición. Xa na Arxentina, na Magdalena, a 100 km de Buenos Aires, alí consolidou e perfeccionou os seus coñecementos técnicos como ceramista, cunha depuración nas formas cara a decoracións máis abstractas e xeométricas. Culminará na creación en 1963 do Laboratorio de Formas, que funcionará como un ente de discusión e de creación. Exemplos son *Portomarínica*, *Monférica* ou *Castrondourica.* Díaz Pardo soamente asinará unha peza decorativa, unha *María Magdalena*.
* 1970, Sargadelos. Etapa diferencialista. Xa en Sargadelos coas pezas o azul cobalto na decoración como identificador e saen os servizos de mesa de porcelana de alta temperatura, decorados baixo cuberta. Os decorados son funcionais e xeométricos con símbolos da cultura popular galega.
[miniatura|300px|[Luís Seoane|Seoane e Díaz Pardo cos Núñez Búa, Sofovich e Scheimberg en 1962 en Magdalena, Arxentina, o centro cerámico onde ambos os dous idearon o Laboratorio de Formas.]]
* 1939 – Asociación de Artistas da Coruña
* 1944 – Casino de Vigo
* 1946 – Salóns Macarrón e Sala de Arte Greco, Madrid
* 1947 – Sala Gaspar, Barcelona
* 1947 – Da Vinci Gallery Limited, Londres
* 1948 – Círculo de Belas Artes, Madrid
* 1949 – Sala Gaspar, Barcelona
* 1949 – Sala Gaspar, Zaragoza

Despois de abandonar a pintura para dedicarse a outras tarefas vén a Segunda etapa de 1949 a 1955: influencia do grupo dos renovadores galegos, especialmente de Maside e Colmeiro, ademais de Renoir e Cezanne. Segue instalado na figura da muller asociada á nai, á patria e á fertilidade.
* *Rememoración de José Martínez, fundador de Ruedo Ibérico* (1987). Sada: Ediciós do Castro, Cuadernos do Seminario de Sargadelos, 49. ISBN 978-84-7492-355-1.
* *Presencias galegas na arte dos nosos días *(1993). Fundación Otero Pedrayo. 96 páxs. ISBN 9788460464563.
* *Isaac Díaz Pardo, obra cartelística (1936-1999)* (2000). Culleredo: Espiral Maior. ISBN 978-84-89814-87-5.
* *Tentando construir uma esfinge de pedra, desassossegos* (2007). Sada: Ed. do Castro.
* *Lembranza de Carlos Maside no seu 50 cabodano* (2008). Sada: Ed. do Castro, Cadernos do Laboratorio de Formas de Galicia, 12. ISBN 978-84-8485-295-7.

### Poesía 
* *A mensaxe entre as sombras. Obra poética de Isaac Díaz Pardo* (2021)*.* Vigo: Xerais. Edición ao cargo de Esperanza Luz Mariño Daviña.

### Teatro 
* *O ángulo de pedra e Midas* (1957). Buenos Aires: Citania. Dúas traxedias clásicas ilustradas por Luís Seoane. Foi estreada en 2018 por Lino Braxe.
** *Midas. O ángulo de pedra* (2017). Deputación da Curuña. Ed. facsimilar de Lino Braxe.

### Conversas 
* *Ollos da memoria. Conversas no Monxoi con Isaac Díaz Pardo* (2009). Montse Nieto Maroño. Noia: Toxosoutos. ISBN 978-84-92792-22-1.

[miniatura|Ingreso como académico de honor na [Real Academia Galega de Ciencias.]]
## Recoñecementos 
Ao longo da súa vida recibiu moitas distincións e recoñecementos, coma o Pedrón de Ouro (1976), a Medalla de Ouro e Fillo Predilecto da cidade de Santiago de Compostela (1988), Premio Otero Pedrayo das Deputacións Provinciais (1990), Insignia de Ouro (1991), Doutor Honoris Causa pola Universidade de Santiago de Compostela (1992) e da Universidade da Coruña (2007), Premio Trasalba da Fundación Otero Pedrayo (1993), a Vieira de Prata do Patronato da Cultura Galega de Montevideo (1995), Premio San Martiño de normalización lingüística (1998), Premio das Artes e das Letras de Galicia (2003),  a Medalla de Ouro de Galicia e a Medalla ao Traballo (2007), o Premio Laxeiro (2007), o Premio Galiza Mártir (2010), entre moitos outros.

No 2020, co motivo do centenario do seu nacemento, teñen lugar diversas iniciativas, de mostras expositivas de institucións e entidades a programas televisivos, pasando por algunha que incorpora a participación popular.

En 2024 a Real Academia Galega de Belas Artes escolleu Isaac Díaz Pardo como protagonista do Día das Artes na súa edición de 2025.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *A luminosa mirada dos ollos de Isaac*. Edición e prólogo de X. R. Fandiño. Cadernos Ramón Piñeiro XXIV. Xunta de Galicia, 2012. 206 p. ISBN 978-84-453-5068-3.
* Diáspora :10 artistas galegos no exilio latinoamericano, 1930-1970 = 10 artistas gallegos en el exilio latinoamericano, 1930-1970 : Ángel Botello, Alfonso R. Castelao, Manuel Colmeiro, Isaac Díaz Pardo, Eugenio Granell, Maruja Mallo, Luis Seoane, Arturo Souto, José Suárez, Carlos Velo. Vigo: Fundación MARCO; A Coruña : Fundación Luis Seoane, 2005, ISBN 84-609-5108-1; 221 p.
* Fandiño Veiga, Xosé Ramón. Isaac Díaz Pardo: a patria enteira na memoria. Vigo: Ir Indo, 2008. 64 p.
* Fandiño Veiga, Xosé Ramón. Isaac Díaz Pardo: Memoria do compromiso. Santiago: Concello de Santiago, 2020. 164 páxs.
* Fernández Martínez, Luciano. O Romance de cego O marqués de Sargadelos, de Isaac Díaz Pardo. En: Comentarios de textos populares e de masas. Vigo: Xerais, 1994. P 79-116.
* Isaac Díaz Pardo: creación e compromiso na Galicia do século XX / [editores, Xosé Díaz Arias de Castro, Guillermo Escrigas ; coordinación Carolina Díaz ; introdución Ramón Villares]. A Coruña: Deputación Provincial, 2006. ISBN 84-9812-0489.
* *Isaac Díaz Pardo: fondos Novagalicia Banco e Novacaixagalicia*: [catálogo da exposición] / [textos, Xosé Díaz Arias de Castro, Rosario Sarmiento, Isaac Díaz Pardo]. (Galicia): Novagalicia, 2012. P.73. ISBN 978-84-96982-55-0.
* Diéguez, Uxío Breogán. Entrevista a Isaac Díaz Pardo. Murguía (8 de xaneiro de 2012).
* Romero, Daniel e Rúa, Manuel. *Isaac Díaz Pardo pronunciando un discurso que ninguén entende*. Galicia S.L. / (Entrevistas) 1º ed. Vigo: Xerais, 1995, pp.&nbsp;107–145.

### Ligazóns externas 
* Isaac Díaz Pardo. Memoria Viva.

* Biblioteca Virtual Galega
* Mariño, Esperanza: "Roteiro compostelán de Isaac Díaz Pardo" Academia Real Isaac Díaz Pardo.
* Rivera de la Cruz, Marta: MCN Biografías *Enciclopedia Universal Micronet* .