Tarsiiformes

A dos **tarsiiformes** (*Tarsiiformes*), ás veces denominados **tarsiformes** é unha infraorde de mamíferos primates haplorrinos reunidos nunha única familia actual, a dos **tarsíidos** (*Tarsiidae*), caracterizados polos seus grandes ollos, mans e pés moi desenvolvidos, que acaban en dedos longos rematados nun disco adhesivo, e que habitan nas selvas do sueste asiático e en varias illas de Indonesia. Ademais conta con numerosos xéneros en dúas familias extintas.

Cómpre sinalar que nos últimos anos (década do 2010), varios descubrimentos levaron a algúns expertos a reconsiderar este taxon, e houbo autores que propuxeron dividir o xénero *Trasius* en tres xéneros diferentes: *Tarsius*, *Carlito* e *Cephalopachus*, aínda non recoñecidos, por exemplo, nunha obra de referencia como *Mammal Species of the World*.

Durante moitos anos os tarsiiformes foron clasificados dentro dos prosimios, pero foron separados deles porque comparten varias características cos simios.

## Características 
De dimensións moi reducidas (de entre 9 a 16&nbsp;cm de lonxitude, e de 80 a 150 g de peso), neste grupo encóntranse algúns dos primates máis pequenos que existen. A súa cabeza é arredondada, o pescozo curto (pero que permite xirar a cabeza até atrás, sen efectuar ningún movemento do tronco), o tronco máis curto e repoludo que o dos lemuriformes e a cola moi longa (de 13 a 27&nbsp;cm), espida e rematada nunha guedella de pelo. Na cabeza, de fociño curto, destacan o grandes ollos, circulares e situados en posición frontal (visión estereoscópica (o que suxire a súa proximidade filoxenética cos antropoideos).

Os membros anteriores son curtos, mentres que os posteriores son moi longos, a causa da súa adaptación ao salto, e cos tarsos moi desenvolvidos (ao que alude o seu nome). Os dedos son longos e delgados, co extremo aplanado e dotado dun disco adhesivo. Os dedos teñen uñas planas, agás o segundo e o terceiro dos pés, que rematan en garras; os polgares son opoñíbeis.

O esqueleto presenta un desenvolvemento transversal do tórax con aplanamento do esterno, carácter referido á posición semierecta destes hábiles saltadores; a clavícula é longa e delgada.

[miniatura|200px|esquerda|[Cranio dun tarsio. Obsérvese o enorme tamaño das órbitas oculares.]]

O cerebro é moi pequeno (pesa uns 3 g), pero en proporción bastante ancho e cun prolongamento occipital que cobre parte do cerebelo; desataca o gran desenvolvemento dos centros da visión (o seu principal sentido da percepción) cuxos estratos celulares alcanzan un grao de diferenciación superior ao doutros primates, comprendido o home.

A dentadura está constituída por 34 dentes, distribuídos segundo a fórmula 2.1.3.3 / 1.1.3.3; amosa caracteres primitivos, especialmente na estrutura dos molares. O intestino, moi simple, presenta diversos caracteres que o asemellan ao dos insectívoros, e mesmo aos dos réptiles; carece de apéndice.

En xeral, o pulmón dereito ten 6 lóbuos, e o esquerdo, 4.

Posúen dous pares de mamas, un pectoral e outro abdominal; porén, pode existir un terceiro par pectoral. O útero é bicorne, e a placenta discoidal e decidua.

As femias paren unha soa cría por parto que, aínda que só pesan uns 20 g, nacen xa moi desenvolvidas, cos ollos abertos e cubertas; a  nai transpórtaas suxeitándoas coa boca, pero as crías tamén poden agarrarse ao ventre da nai e tamén realizaren pequenos desprazamentos por si mesmas. Descoñécense os períodos de xestación e de amamentamento e, en canto á duración da vida desates aniamais, sábese dunha femia que viviu 10 anos nun zoolóxico.

Daquela cuñou o novo xénero *Tarsius*, para reunir os pouco correntes primates que posuían uns excepcionalente longos ósos tasianos, e deulle o nome de *Tarsius spectrum* á especie que definira Pallas dous anos antes, en 1778, como *Lemur spectrum* (de aí é de onde procede o nome binomial actual *Tarsius spectrum*).

#### Familia 
En canto á familia, fora descrita en 1825 polo zoólogo inglés John Edward Gray en *Ann. Philos.*, n.s., **10**: 338.

### Unha clasificación controvertida 
A clasificación da infraorde dos tarsiifomes é moi controvertida. Como exemplos, relaciónanse a continuacón as clasificacións dadas por alúns dos organismos especializados.

— Segundo Mammal Species of the World* 

*'Suborde *Haplorrhini*'* Pocock, 1918)
* Infraorde *Tarsiiformes* (Gregory, 1915)
** Familia *Tarsiidae*  Gray, 1825 
*** Xénero *Tarsius* Storr, 1780
**** *Tarsius bancanus* Horsfield, 1821
**** *Tarsius dentatus* Miller & Hollister, 1921
**** *Tarsius pumilus* Miller & Hollister, 1921
**** *Tarsius syrichta* (Linnaeus, 1758)

— Segundo Paleobiology Database 

*'Suborde *Haplorrhini*'* Pocock, 1918)
* Infraorde *Tarsiiformes* (Gregory, 1915)
** Familia *Tarsiidae* Gray, 1825 
*** Xénero *Tarsius* Storr, 1780
**** *Tarsius dentatus* Miller & Hollister, 1921
**** *Tarsius eocaenus* Beard *et al.*, 1994
**** *Tarsius fuscus* Fischer, 1804
**** *Tarsius lariang* Merker & Groves, 2006
**** *Tarsius pelengensis* Sody, 1949
**** *Tarsius pumilus* Miller & Hollister, 1921
**** *Tarsius sangirensis* Meyer, 1897
**** *Tarsius sirindhornae* Chaimanee *et al*., 2011
**** *Tarsius tarsier* (Erxleben, 1777)
**** *Tarsius thailandica* Ginsburg & Mein, 1987
**** *Tarsius tumpara* Shekelle *et al*., 2008
**** *Tarsius wallacei* Merker *et al*., 2010
*** Xénero *Carlito* Groves & Shekelle, 2010 
**** *Carlito syrichta* (Linnaeus, 1758)
*** Xénero *Cephalopachus* Swainson, 1835
**** *Cephalopachus bancanus* (Horsfield), 1821

— Segundo a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais 

* Familia *Tarsiidae*
** *Tarsius bancanus*
*** *Tarsius bancanus* ssp. *bancanus*
*** *Tarsius bancanus* ssp. *borneanus*
*** *Tarsius bancanus* ssp. *natunensis*
*** *Tarsius bancanus* ssp. *saltator* 
** *Tarsius dentatus*
** *Tarsius lariang* 
** *Tarsius pelengensis*
** *Tarsius pumilus*
** *Tarsius sangirensis*
** *Tarsius syrichta*
** *Tarsius tarsier*
** *Tarsius tumpara*
** *Tarsius wallacei*

## Galería 

Ficheiro:Spectral Tarsier.jpg|*Tarsius tarsier*, o tarsio fantasma.
Ficheiro:Philippine sarangani tarsier.jpg|*Carlito syrichta* = *Tarsius syrichta*, o tarsio filipino. 
Ficheiro:Bosquejo geográfico é histórico-natural del archipiélago Filipino por Don Ramon Jordana y Morera (15750545650).jpg|Lámina de *T.  tarsier* na obra *Bosquejo geográfico é histórico-natural del archipiélago Filipino*de Ramón Jordana y Morera.
Ficheiro:Stavenn Tarsius bancanus 00.jpg|*Cephalopachus bancanus*, o tarsio de Horsfield. 
Ficheiro:Bornean Tarsier (Cephalopachus bancanus borneanus) (8066958099).jpg|*Cephalopachus bancanus borneanus*, o tarsio de Borneo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Brandon-Jones, D.; A. A. Eudey, T. Geissmann, C. P. Groves, D. J. Melnick, J. C. Morales, M. Shekelle & C. B. Stewart (2004):
"Asian Primates Classification" *International Journal of Primatology* **25** (1): 97-164. Resumo.
* Chiarelli, A. B. (1972): *Taxonomic Atlas of Living Primates*. Londres, Reino Unido & Nova York, EUA: Academic Press. ISBN 0-1217-2550-2.
* Groves, Colin P. (2001): *Primate Taxonomy*. Washington, EUA & Londres, Reino Unido: Smithsonian Institution Press. ISBN 1-5609-8872-X.
* Gursky-Doyen, Sharon & Jatna Suprinata, eds. (2010): *Indonesian Primates*. Nova York / Dordrecht / Heidelberg / Londres: Springler. ISBN 978-1-4419-1559-3 / ISBN 978-1-4419-1559-7.
* Kowalski, Kazimierz (1981): "Suborden Tarsioidea", en: *Mamíferos. Manual de teriología*. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9, pp.&nbsp;320–321.
* Nowak, Ronald M. (1999): *Walker's Primates of the World*. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-6251-5.
* Parker, Sybil P. (1990): *Grzimek's Encyclopedia of Mammals. Volume 2*. Nova York, NY, EUA: McGraw-Hill Publishing Company. ISBN 0-0790-9508-9.
* Vaughan, T. A. (1986): *Mammalogy*. Terceira edición. Fort Worth, Texas, EUA: Saunders College Publishing.
* VV. AA. (1968): "Tarsioideos" en: *Enciclopedia Salvat de las ciencias. Tomo 6. Animales vertebrados*. Pamplona: Salvat, S. A. de Ediciones, pp.&nbsp;290–292.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M., eds. (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*, 3ª ed. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.
* Wright, P.; E. Simons & S. Gursky, eds. (2003): *Tarsiers: past, present, and future*. Estados Unidos de América: Rutgers University Press.

### Outros artigos 
* Primates
* Haplorrinos

### Ligazóns externas 
* TARSIERS (Tarsiidae) en szgdocent.org 
* The only primate to communicate in pure ultrasound en NewsCientist.com 
* *Tarsiiformes* no NCBI.
* *Tarsiidae*  no CITES. 
*  *Tarsiidae'' no ITIS.