open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Copa Intertoto da UEFA 2008

**A Copa Intertoto da UEFA** do ano **2008** foi a 14ª edición. A competición tivo lugar entre o 21 de xuño e o 27 de xullo de 2008, en tres roldas. De modo que, segundo o coeficiente do país participante, o club entrará nunha rolda ou noutra. O sorteo de emparellamentos celebrouse o 21 de abril do mesmo ano.

## Roldas 
### Primeira rolda 
Disputada do 21 ao 29 de xuño.

### Segunda rolda 
Disputada do 5 ao 13 de xullo.

### Terceira rolda 
Disputada entre o 19 e o 27 de xullo.

## Campións 
Os once equipos que superaron a terceira fase da competición convertéronse en gañadores da Copa Intertoto e clasificáronse para a Copa UEFA. O **SC Braga** foi galardoado co trofeo de campión da Copa Intertoto ao ser o equipo que máis lonxe chegou na Copa UEFA 2008-09.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos da edición da Copa Intertoto de 2008
Galería de imaxes da igrexa de San Nicolao de Portomarín

Igrexa de San Nicolao de Portomarín, San Nicolao de Portomarín, Portomarín

Ficheiro:Igrexa Fortaleza de San Xoán de Portomarín.jpg
Ficheiro:Portomarín.jpg
Ficheiro:Igrexa San Nicolao en Portomarín, Lugo.jpg
Ficheiro:Igrexa de San Nicolao de Portomarín 02.jpg|Portada
Ficheiro:S. Xoán de Portomarín.JPG
Ficheiro:Igrexa de San Nicolao de Portomarín.jpg
Ficheiro:Igrexa San Nicolas Portomarin.jpg
Ficheiro:San Nicolas de Portomarin detalle posterior.JPG
Ficheiro:Iglesia de San Nicolás, Puertomarín, Camino de Santiago, Lugo, España, 2015-09-19, DD 15-17 HDR.jpg

## Véxase tamén
*Galería de imaxes de Portomarín
Colectivo Sacou

O **Colectivo Sacou**, foi un grupo literario creado en Noia-Outes no ano 1998, por rapaces e rapazas novos interesados na propia literatura, a pintura ou o teatro, e comprometidos coa causa da defensa da cultura galega.
## Historia
### Comezos
"Sacou" naceu como resultado de recoller os restos de dous grupos literarios anteriores; por un lado o "Grupo Avilés" e por outro a "Tertulia Adamajuana", xunto coa incorporación doutros membros a nivel individual. A primeira xuntanza tivo lugar na "Tasca Típica", local de Antón Avilés de Taramancos.

O nome do grupo
O nome do colectivo decidiuse despois de que empregar o mesmo sistema que se empregou para o "dadaísmo". Cun libro de Manolo Rivas procedeuse a escoller unha páxina ao chou e chantouselle ás cegas un escarvadentes, aparecendo, como seleccionado, o pasado do verbo "sacar".

### Actividades
O voceiro de Sacou, "A Caramuxa", foi distribuída por todo o país. O grupo fixo recitais, conferencias etc. Entre os seus membros estiveron Iria Lago, Ramón Blanco Fernández, Manuel López Rodríguez, Anxo Otero, Serxio Figueira, Manolo do Río, Ricardo de Barreiro, Oscar Sendón, Xoán Fernández ou Nacho Suárez.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas
* Blog do Colectivo Sacou
Sauk Centre

**Sauk Centre** é unha cidade de Stearns, Minnesota, nos Estados Unidos de América. A súa poboación no censo do 2000 era de 3.930 habitantes.

É o berce de Sinclair Lewis, gañador do primeiro Premio Nobel de Literatura estadounidense, e Sauk Centre serviulle de inspiración para crear Gopher Prairie, unha localización ficcional da súa novela de 1920 *Main Street*.

Sauk Centre forma parte da area metropolitana de St. Cloud.

## Demografía 
No 2006 foi feita unha estimativa de estimada de 3909, habitantes, o que supón un decrécimo de 21 (-0.5%) respecto do ano 2000.

## Xeografía 
De acordo co United States Census Bureau ten unha área de 10,3&nbsp;km², dos cales 9,6&nbsp;km² son terra e 0,7&nbsp;km² auga. Sauk Centre localízase a aproximadamente 381 m por encima do nivel do mar.

## Localidades na veciñanza 
O diagrama seguinte representa as localidades nun raio de 20&nbsp;km ao redor de Sauk Centre. 

400px|esquerda|Localidades na vizinhança  

 
 
 
 
 
 
 
 
 

## Educación 
Hai dúas escolas na localidade: a Sagrada Familia (Holy Family) e a Escola Pública de Sauk Sentre (Sauk Centre Public School).
Holy Family é unha escola privada onde estudan nenos dende párvulos ata o sexto grao.
A Escola Pública abrangue tamén os graos que faltan ata o duodécimo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* City of Sauk Centre, MN -- Official site
* Tri-CAP (Transit/bus)
Trirreme

O **trirreme** (en grego τριήρης en singular, τριήρεις en plural) era unha nave de guerra inventada probablemente no século VII a. C.. O nome deriva das tres ordes de remos que tiña en cada costado do barco.

## Características
No desenvolvemento da arte naval na Idade Antiga, a invención do trirreme, atribuída tradicionalmente aos corintios, ten unha importancia equivalente á que, a principios do século XX, se operou coa creación do chamado "buque monocalibre" ou acoirazado. Non é que se aplicase á técnica de construción naval un invento revolucionario, nin que tivesen lugar cambios significativos no modo de combater das frotas no Mediterráneo, senón que se pode dicir que co trirreme, a técnica acadou un dos seus momentos culminantes. A construción e mantemento das forzas navais na Atenas clásica, co obxectivo de manter a supremacía naval e dese modo obter o control da navegación no mar Exeo, implicou a creación dun enorme mecanismo financeiro e loxístico, só equivalente, quizabes, ao que se creou en Inglaterra nos anos previos da Gran Guerra. Gran parte da vida económica e social en Atenas estaba dirixida ao mantemento da escuadra, que no seu momento de apoxeo chegou a totalizar unhas 300 naves.

No que ao deseño en si se refire, o trirreme marcou novos estándares de prestacións e versatilidade, e coa súa aparición todos os tipos de buque de guerra existentes quedaron practicamente obsoletos. Novamente, o paralelismo co acoirazado é evidente. O trirreme apareceu nun contexto no que aos poucos a táctica do combate naval evolucionara paseniñamente, pasando da loita a abordaxe ao uso do esporón. Este cambio é significativo no momento no que, para combater ao esporón, o factor clave non é o adestramento dos infantes de mariña para o combate corpo a corpo, senón a habilidade de manobrar e a velocidade para buscar unha posición favorábel para embestir e inutilizar as naves inimigas. A arma por excelencia dos trirremes na Grecia clásica era, pois, o esporón ou émbolos, e aquela mariña que máis e mellor perfeccionase o adestramento dos tripulantes e as características das naves sería a que obtivese o dominio do mar

## Orixe
A invención do trirreme atribúese aos corintios, no século VII a. C., pero a difusión deste tipo de nave, que substituía ás pentecónteras, foi un proceso bastante lento, xa que se trataba non de naves especialmente difíciles ou caras de construír, por comparación, senón porque requirían un investimento en recursos humanos (e xa que logo financeiros) que tardaron en estar dispoñibles. Con todo, durante as Guerras Médicas do século V, a nave de guerra por excelencia era xa o trirreme, non só no bando grego, senón tamén por parte dos persas. O cal induciu a algúns historiadores a pensar que realmente os trirremes non foron unha invención xenuinamente grega.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*ΤΡΙΗΡΗΣ: Vídeo de 12 minutos (en tres cortes) sobre a reconstrución dun trirreme ateniense.
*The Trireme Trust. Crónica da reconstrución dun trirreme ateniense.
Agur Intxorta maite

***Agur Intxorta maite*** é o terceiro álbum de estudio do músico de folk vasco Joseba Tapia. O disco publicouse en outubro de 2001.

O álbum, producido coa axuda do escritor Koldo Izagirre, recolle cancións descoñecidas da Guerra Civil española, que o artista musica e interpreta de xeito acústico. A edición presentouse en formato digipack cun libro completo.

## Lista de cancións
#"Ekaitza"
#"Laban daukagun opille"
#"Euskadiko lorea"
#"Faszistak Donostian"
#"Kolaio ustelduak"
#"Viva Cristo Rey oju eginda"
#"Foruria'tar Jon Kortezubitarra"
#"Gudara noian"
#"Berun konpitak"
#"Bertso berriak Kalamuatik"    
#"Len amar lagun giñan etxean"
#"Diputado fiña"
#"Maritxo!"
#"Sirena txistularia"
#"Gernika"
#"Eldu da gure ordua"
#"Txoritik erorita il omen da Mola"
#"Gorputz dago gudaria"
#"Eusko gudariak"
#"Madrid apurtzen"
#"Gezurtientzat"
#"Gerrako gure ibilerak"

## Formación
*Joseba Tapia: acordeón e voz
*Arkaitz Miner: mandolina
*Simone Lambergts: violín
*Jexux Mari Garmendia: atabal
*Mertxe Oliden: voz en "Len amar lagun giñan etxean"
*Sebastian Lizaso: voz en "Gernika"

## Ligazóns externas
*Páxina oficial de Joseba Tapia
Lista de crustáceos de Galicia

A seguinte é unha lista alfabética dos **crustáceos** atopados en Galicia. Está baseada, entre outros, na información recollida dos traballos feitos polos expertos en carcinoloxía Eduardo González Gurriarán e Matilde Méndez Guerrero para os crustáceos decápodos, Juan María Junoy Pintos e Josep Castelló-Escandell para os crustáceos isópodos. que foron atopadas con maior ou menor abundancia nas costas galegas.

A taxonomía da fauna carcinolóxica está sometida a bastantes cambios debido ás novas achegas de información científica polo que precisa de revisións periódicas para poder engadir os novos datos obtidos.

## A 
## B 
## C 
## D 
## E 
## G 
## H 
## I 
## J 
## L 
## M 
## N 
## O 
## P 
## R 
## S 
## T 
## U 
## V 
## X 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Crustáceos
* Marisqueo
Tapia eta Leturia

**Tapia eta Leturia** é un grupo de música folk do País Vasco, formado en 1984.

## Membros 
* Joseba Tapia: trikitixa.
* Xabier Berasluze "Leturia": pandeiro.
* Arkaitz Miner: violín.
* Txus Aranburu: piano.

## Historia 
O grupo, formado orixinalmente polos músicos Joseba Tapia e Leturia en 1984. Desde 1986 ano no que apareceu o seu primeiro álbum, gravaron varios discos e realizaron distintas xiras internacionais. A primeira foi en 1992, na que recorreron o Reino Unido. En 1993 acompañaron a Negu Gorriak durante o Itxurakeriari Stop!! Hypocrisy Tour 93 en varias datas en Suíza e Alemaña, e con Rogelio Botanz no seu disco *Tiempo*.

Durante 1994 e 1996 fixeron unha xira polo Canadá, o que lles abriu as portas á edición de *Dultzemenoa* (o seu sexto álbum) neste país.

Coa incorporación de Arkaitz Miner (violín) e Txus Aranburu (piano) consolidáronse definitivamente como cuarteto.

## Discografía 
### Álbums 
* *Euskadiko Trikitixa Txapelketa* (IZ, 1986)
* *Jo eta Hautsi* (Elkar, 1987)
* *Euskadiko Trikitixa Txapelketa* (IZ, 1988)
* *Tapiatarren Trikitixa* (Elkar, 1989)
* *Juergasmoan* (Elkar, 1990)
* *Dultzemenoa* (Elkarn, 1992)
* *Canada Tour* (1996). Edición especial para o Canadá de *Dultzemenoa*.
* *1998* (Elkar, 1998). Dobre CD.
* *Bizkaiko Kopla Zaharra*k (Elkar, 1999)
* *Hain zuzen* (Gaztelupeko Hotsak, 2002)

#### Como Tapia eta Leturia Band 
* *Tapia eta Leturia Band* (Elkar, 1995)
* *Ero* (Elkar, 1997)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do grupo
Real Politik

***Real Politik*** é o cuarto álbum de estudio do músico de folk vasco Joseba Tapia. O disco publicouse en 2006.

O termo "Real Politik" trátase dunha expresión alemá que vén dicir "a política do posible".

## Lista de cancións 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Joseba Tapia 
* Datos do álbum en discogs.com
8ª edición dos Premios Mestre Mateo

[miniatura|250px|[Pazo da Cultura de Narón.]]
A **8ª edición dos Premios Mestre Mateo** galardoou as producións audiovisuais de Galicia de 2009 e celebrouse o 15 de abril de 2010. Durante a cerimonia, a Academia Galega do Audiovisual presentou os Premios Mestre Mateo en 27 categorías. A cerimonia celebrouse no Pazo da Cultura de Narón. O presentador foi Xosé Antonio Touriñán. Xosé Ramón Gayoso participou como copresentador da cerimonia, primeiro intervindo dun xeito virtual a través dunha gran pantalla e achegando a voz en off que deu continuidade á velada, e máis tarde xa coa súa presenza real no escenario.

## Premios 
Os gañadores son os que aparecen en primeiro lugar e destacados en **letra grosa**.
[miniatura|150px|[Daniel Monzón, mellor director]]
[miniatura|dereita|150px|[Luís Tosar, Mellor actor.]]
[miniatura|dereita|150px|[María Vázquez, Mellor actriz.]]
[miniatura|150px|[Luis Zahera, Mellor actor secundario.]]

## Premios especiais 
### Premio de Honra Fernando Rey 
* Enrique Banet

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Listaxe de finalistas.
*Listaxe de gañadores.
Primeira división española 1991/92

A tempada **1991/92** da **Primeira división española** de fútbol, que foi a 61ª edición do campionato, comezou o 31 de agosto de 1991 e rematou o 7 de xuño de 1992. O FC Barcelona revalidou o título da tempada anterior e fixo dobrete ao conquistar a súa primeira Copa de Europa.
Antes de iniciarse o campionato, o 5 de xullo de 1991, o Goberno español aprobou un Real Decreto que obrigaba a converterse en sociedade anónima deportiva a todos os clubs da categoría con números vermellos nos seus balances nos últimos cinco exercicios. O Decreto prevía a exclusión da LFP daqueles clubs que non lograsen a súa reconversión durante a presente tempada, fixándose como data límite para iso o 18 de xuño de 1992.

## Participantes e estadios 
Tomaron parte no torneo 20 clubs, entre eles un debutante, o Albacete Balompié, que se converteu no 50º equipo en xogar na Primeira División de España.
[miniatura|300px|O [Estadio Carlos Belmonte, de Albacete, estreouse esta tempada como campo de Primeira División.]]

## Clasificación final 
## Trofeo Pichichi 
Manolo, do Atlético de Madrid logrou o trofeo do Diario Marca ao máximo goleador da Primeira División.

## Trofeo Zamora 
Paco Buyo, considerado un dos mellores gardametas da historia do Real Madrid, logrou este ano o segundo Trofeo Zamora da súa carreira.

Para optar a este premio do Diario Marca foi necesario disputar 60 minutos en, como mínimo, 28 partidos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial da LFP, que inclúe resultados e alineacións
* Sitio oficial da *Real Federación Española*
Estádio João Hora de Oliveira

O **Estádio João Hora de Oliveira** é un estadio de fútbol situado en Aracaju, pertencente ao Club Sportivo Sergipe. Ten capacidade para 6.000 espectadores.
James Cagney

[dereita|250px|miniatura|James Cagney no trailer do filme [Love Me or Leave Me, de 1955]]
**James Francis Cagney Jr.**, nado en Nova York o 17 de xullo de 1899 e finado na mesma o 30 de marzo de 1986, foi un actor estadounidense. Era un artista de varios xéneros, mais tornaríase célebre interpretando gángsters violentos e loucos en filmes como *The Public Enemy*,*White Heat* e *Angels with Dirty Faces*.

## Filmografía 
[200px|dereita|miniatura|*[The Public Enemy|Inimigo Público* de 1931]]
[miniatura|dereita|240px|James Cagney e [Pat O'Brien en *Angels with Dirty Faces*]]
[miniatura|dereita|150px|James Cagney en *[White Heat*]]
* 1981 - *Ragtime*
* 1961 - *One, Two, Three*
* 1960 - *The Gallant Hours*
* 1959 - *Shake Hands with the Devil*
* 1959 - *Never Steal Anything Small*
* 1957 - *Man of a Thousand Faces*
* 1956 - *These Wilder Years*
* 1956 - *Tribute to a Bad Man*
* 1955 - *Mister Roberts*
* 1955 - *The Seven Little Foys*
* 1955 - *Love Me or Leave Me*
* 1955 - *Run For Cover*
* 1953 - *A Lion Is in the Streets*
* 1952 - *What Price Glory*
* 1951 - *Starlift*
* 1951 - *Come Fill the Cup*
* 1950 - *The West Point Story*
* 1950 - *Kiss Tomorrow Goodbye*
* 1949 - *White Heat*
* 1948 - *The Time of Your Life*
* 1947 - *13 Rue Madeline*
* 1945 - *Blood on the Sun*
* 1943 - *Johnny Come Lately*
* 1942 - *Yankee Doodle Dandy*
* 1942 - *Captains of the Clouds*
* 1941 - *The Bride Came C.O.D.*
* 1941 - *The Strawberry Blonde*
* 1940 - *City for Conquest*
* 1940 - *Torrid Zone*
* 1940 - *The Fighting 69th*
* 1939 - *The Roaring Twenties*
* 1939 - *Each Dawn I Die*
* 1939 - *The Oklahoma Kid*
* 1938 - *Angels with Dirty Faces*
* 1938 - *Boy Meets Girl*
* 1937 - *Something to Sing about*
* 1936 - *Great Guy*
* 1936 - *Ceiling Zero*
* 1935 - *Frisco Kid*
* 1935 - *Mutiny on the Bounty*
* 1935 - ''A Midsummer Night's Dream*
* 1935 - *The Irish in Us*
* 1935 - *'G' Men*
* 1935 - *Devil Dogs of the Air*
* 1934 - *The St. Louis Kid*
* 1934 - *Here Comes the Navy*
* 1934 - *He Was Her Man*
* 1934 - *Jimmy the Gent*
* 1933 - *Lady Killer*
* 1933 - *Footlight Parade*
* 1933 - *The Mayor of Hell*
* 1933 - *Picture Snatcher*
* 1933 - *Hard to Handle*
* 1932 - *Winner Take All*
* 1932 - *The Crowd Roars*
* 1932 - *Taxi!*
* 1931 - *Blonde Crazy*
* 1931 - *Smart Money*
* 1931 - *The Millionaire*
* 1931 - *The Public Enemy*
* 1931 - *Other Men's Women*
* 1930 - *The Doorway to Hell*
* 1930 - *Sinners' Holiday''
Músculo psoas-ilíaco

O **músculo psoas-ilíaco** é un músculo do abdome e da parta anterior da coxa. Está formado por dúas porcións, unha superior, o psoas maior e unha inferior, o ilíaco:

* **Psoas maior**: insírese na columna vertebral, nas apófises costiformes na décimo segunda vértebra dorsal e das cinco vértebras lumbares. Descende cara ás porcións ilíacas do coxal.
* **Ilíaco**: insírese no bordo interno da crista ilíaca e nas espiñas ilíacas.

Por debaixo do arco crural únese e insírense xuntos no trocánter menor da epífise superior do fémur. Ao longo do traxecto está en íntima relación co plexo lumbar e con diversas estruturas, que inclúen os vasos ilíacos, os riles e os uréteres.

## Función 
Ten unha dobre función:
* Flexor da cadeira e lixeiro rotador externo da coxa, a través das insercións de orixe.
* Flexor do tronco, a través das insercións distais.

## Innervación 
Recibe febras do plexo lumbar e do nervio ciático.
Xurxo Otero

**Xurxo Otero Bouzós**, nado en Nigrán o 28 de xaneiro de 1969, é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol galego. Xogaba de defensa lateral, tanto na banda esquerda como na dereita.

## Traxectoria 
### Como futbolista 
Tras xogar no Gran Peña, fichou polas categorías bases do Real Club Celta en 1987, debutando co primeiro equipo en 1990, na segunda división. En 1994 xogou a final da copa do Rei contra o Real Zaragoza, e en xullo dese mesmo ano xogou Mundial USA 94 coa selección española de fútbol.

Ese mesmo verán fichou polo Valencia CF, onde estivo tres tempadas, logrando ser subcampión na liga 1995-96, na que xogou 37 partidos. En 1997 fichou polo Real Betis, en 2001 polo Atlético de Madrid, e en 2003 polo Elche CF de segunda división, onde se retirou despois da tempada 2004-05.

#### Combinados nacionais 
Tras xogar dous partidos coa selección española sub-21 en 1988 e 1989, debutou coa selección española de fútbol o 8 de setembro de 1993 nun amigable en Alacant contra a selección chilena de fútbol, gañando por 2-0. Participou en dous partidos da Copa do Mundo de 1994 e nun da Eurocopa de 1996, facendo un total de 9 seleccións co combinado estatal.

Trala súa retirada, mostrouse favorable ao regreso da selección galega de fútbol, que se materializou en 2005 nun partido fronte ao Uruguai, no que Otero foi un dos capitáns xunto a Fran.

### Como adestrador 
Despois de deixar a práctica do fútbol comezou a carreira de adestrador. Entre 2014 e 2016 estivo no banco do Rápido de Bouzas e entre 2016 e 2018 no Arousa, en ambos os casos na Terceira División. En maio de 2018 volveuse facer cargo do Rápido de Bouzas, desta vez na Segunda División B. Só permaneceu uns meses no cargo, pos en outubro substituíuno Míchel Alonso. En xaneiro de 2020 chegou ao banco do Alondras, ao que adestrou durante unha campaña e media na Terceira División.

En xuño de 2021 anunciouse que sería o novo adestrador do Arousa, na nova Segunda División RFEF, comezando así a súa segunda etapa no club.

Xurxo foi o segundo de Javier Maté cando tomou o relevo de Jacobo Montes na tempada 2023 da Segunda RFEF e xuntos acadaron a permanencia do Coruxo FC na categoría.

## Palmarés 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com
Ramiro I de Oviedo

**Ramiro I**, nado ca. do ano 792, sucedeu a Afonso II como rei de Galiza após depoñer o nobre palatino Nepociano. 

## Traxectoria 
esquerda|miniatura|Bandeira de Ramiro I durante a batalla de Clavijo.|130x130px
Pasou a mocidade na corte ovetense. Parente do rei Afonso II (talvez sobriño), foi nomeado herdeiro cara ao ano 829, sendo a continuación enviado á Galiza nuclear, un xeito de asegurar a súa sucesión. 

Morto Afonso "o casto" sen herdeiros, o trono foi ocupado por Nepociano, segundo a Crónica Albeldense, un nobre emparentado co propio rei que contaba con apoios na parte oriental do reino. Porén, Ramiro foi coroado como rei en Lugo polos seus partidarios en xaneiro do ano 843, marchando a continuación contra Oviedo. Nepociano, cun exército de ástures e vascóns, saíu ao seu paso enfrontándoo na batalla da Ponte de Corniana nas proximidades da ponte do río Narcea. As forzas de Ramiro impuxéronse doadamente facendo fuxir a Nepociano quen, unha vez capturado foi cegado e confinado nun mosteiro por orde do rei Ramiro.

Durante o seu conflitivo reinado, Ramiro enfrontou incursións musulmáns por mar e terra e os primeiros ataques dos normandos. Segundo os *Annales Bertiniani*, no 1 de agosto de 844, un grupo procedente dunha expedición pola costa francesa foi rexeitado polo seu exército nos arredores da Coruña forzándoos a continuar cara Lisboa. 

Ao seu tempo fíxose remontar posteriormente a ficticia batalla de Clavijo coa que se inventou a tradición do "Voto de Santiago". Cedeu a coroa ao seu fillo Ordoño I á súa morte no ano 850.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Barbosa Álvarez, José Manuel (2008). *Atlas histórico da Galiza*, Ediçons da Galiza, ISBN 978-84-936218-1-0.
* 
* López Carreira, Anselmo; Fernández Calo, Tucho (2003). *Os reis de Galicia*, Vigo : A Nosa Terra, 2003. ISBN 84-96203-27-1.
* López Carreira, Anselmo (2005). *O reino medieval de Galicia*, Edicións A Nosa Terra, Promocións Culturais Galegas, S.A. ISBN 84-96403-54-8.
* López Teixeira, Xosé Antonio (2003). *Arredor da conformación do Reino de Galicia (711-910)*. Editorial Toxosoutos.
### Outros artigos 
* Lista de monarcas de Galicia
* Lista de monarcas de Asturias
Ordoño I de Oviedo

**Ordoño I**, nado en Oviedo no 821 e finado no mesmo lugar o 27 de maio de 866, foi rei de Galiza desde o ano 850 até o seu falecemento. 

## Traxectoria 
Segundo as Crónicas afonsinas, morou na corte ovetense até os nove anos, idade na que se trasladou a Lugo, onde completou a súa educación e iniciou a súa formación militar. No ano 842, faleceu o rei Afonso II, o "casto", sen deixar sucesores directos. Nepociano, un nobre palatino, ocupou daquela o trono co soporte da aristocracia da parte máis oriental do reino. Porén, o seu pai Ramiro I foi coroado tamén na catedral de Lugo, marchando a continuación cos seus partidarios contra Oviedo, onde depuxo a Nepociano e asumiu a coroa. En 847, con 26 anos, o agora príncipe herdeiro Ordoño, casou cunha nobre chamada Munia ou Muniadonna, probabelmente orixinaria das zonas montañosas do Bierzo ou do Courel. 

A arelas expansivas musulmáns fortaleceron a alianza dos galegos co nacente reino cristián de Navarra. Ao seu rei, daquela García Íñiguez, e ao propio Ordoño, "o rei de Galiza e o rei dos vascos", dirixíronse en 854, as xentes da taifa de Toledo na busca de auxilio na súa revolta contra o emir de Córdoba. Ordoño enviou un continxente militar que foi severamente derrotado na batalla de Guadalacete. 

Tralo fracaso, o gobernador de Zaragoza, Musa ibn Musa, comezou a fortificar a cidade de Albaida (a actual Albelda de Iregua), no alto Ebro. Alarmados pola construción da fortaleza, os reis de Galiza e Navarra lanzaron os seus exércitos contra ela, destruíndoa na chamada batalla de Albelda, no ano 859.

Ordoño enfrontou tamén durante o seu reinado a a segunda vaga de ataques viquingos á costa galega. Durante o verán do ano 858, os *lordomani* internáronse pola ría de Arousa tratando de chegar até Iria, principal sé relixiosa de Galiza. Debido ao asalto, os relixiosos buscaron refuxio nas murallas dun lugar próximo: Compostela. Finalmente, un aristócrata chamado Pedro organizou a defensa e conseguiu expulsar os invasores, destruíndo ducias de naves da súa frota. Por causa da demostrada vulnerabilidade de Iria, o Papa Nicolao I permitiu o traslado da sé iriense a Compostela. Ordoño ampliou señorío da cidade e doou importantes bens patrimoniais a igrexa compostelá. Consta tamén o apoio do rei a outros centros eclesiásticos como o mosteiro de Samos.

Ordoño finou o 27 de maio de 866, deixando a coroa ao seu fillo primoxénito Afonso.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de reis de Galicia
* Lista de reis de Asturias

### Bibliografía 
* Xosé Antonio López Teixeira, *Arredor da conformación do Reino de Galicia (711-910)*, Editorial Toxosoutos, S.L. 02/2003.
* Anselmo López Carreira, *O reino medieval de Galicia*, Edicións A Nosa Terra, Promocións Culturais Galegas, S.A., 2005, ISBN 84-96403-54-8.
* Anselmo López Carreira, Tucho Fernández Calo, *Os reis de Galicia*, Vigo : A Nosa Terra, 2003. ISBN 84-96203-27-1.
* Nogueira, C. (2001): A Memoria da nación: o reino da Gallaecia. Xerais, Vigo.
* Barbosa Álvarez, José Manuel, Atlas histórico da Galiza, Ediçons da Galiza, ISBN 978-84-936218-1-0.
Castelo de Sarria

miniatura|250px|Castelo de Sarria. Imaxe de época.
O **castelo de Sarria**, tamén coñecido como **Torre dos Batallóns**, ou simplemente **Torre de Sarria**, é unha fortaleza situada nun outeiro da vila de Sarria, nunha posición que lle dá unha visión dominante sobre todo o val do río Miño.

## Historia 
Descoñécese a orixe da construción, tanto a data como quen foi o seu fundador. A mediados do século XII Gutierre Ruiz de Castro adquiriu o señorío de Sarria por medio do seu matrimonio con Elvira Osorio, filla de Suer Yañez de Moura, e posibelmente foi nesas datas cando se construíu a fortificación no lugar ocupado anteriormente por un antigo castro.

A fortificación foi arrasada polos sublevados irmandiños no transcurso da Gran Guerra Irmandiña, por volta de 1467. E construída tras ser sufocada a revolta. Até o século XVII serviu como prisión, e estivo habitada até 1730 polo corrixidor, Xustiza Maior ou Meiriño Maior das cinco pobras do Marquesado de Sarria: A Pobra de Sarria, Santo Estevo da Pobra de Neira de Susao, San Xillao da Pobra e A Pobra de Triacastela.

Após o seu paulatino abandono, en 1860, unha metade foi adquirida polo avogado e político Manuel Pérez Batallón, veciño de Sarria, que procedeu ao reenchido dos profundos foxos defensivos, o seu desescombro, a súa anexión á súa horta e casa, o levantamento dun muro de peche de toda a propiedades, e a reparación da torre coa colocación da escaleira que aínda existe. A parte conservada da fortaleza seguiu pertencendo aos herdeiros de Pérez Batallón ata 2024, cando lle venderon a propiedade a un empresario local.

Pola súa banda, o Concello de Sarria adquiriu a outra metade da fortaleza, procedendo á total explanación do seu terreo e á eliminación de todo resto das defensas e fosos, para a ampliación do campo da feira.

## Características 
Os restos da fortificación que chegaron até a actualidade limítanse a unha torre de defensa, de planta irregular e fronte semicircular, e que formaba parte do castelo, servindo de reforzo dun ángulo onde se xuntaban dous dos seus lados.

A torre conserva as ameas e unha altura duns catorce metros, tendo un eixo de 6-7 metros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*BOGA MOSCOSO, R.: *Guía dos castelos medievais de Galicia*. Ed. Xerais, 2003, pax. 182-183. ISBN 84-9782-035-5

### Outros artigos 
*Castelos de Galicia

### Ligazóns externas 
*Ficha do castelo en castillosnet.org .
Nate Robinson

**Nathaniel "Nate" Robinson**, nado o 31 de maio de 1984 en Seattle, Washington, é un xogador estadounidense de baloncesto profesional que actualmente é axente libre. Gañou o Concurso de Mates do All-Star Weekend da NBA nos anos 2006, 2009 e 2010, pasando a ser o único xogador da historia da NBA en gañar tres concursos de mates, a pesar de ter 1,75 metros de estatura.

## Traxectoria 
### Universidade 
Nate tivo unha exitosa carreira universitaria, levando aos Washington Huskies a boas posicións na NCAA no ano 2005. Robinson tamén xogou ao fútbol americano en Washington, onde se formou coma un potente cornerback. Candou chegou á universadade, tivo que optar por un só deporte, elixindo o baloncesto.

### NBA 
Nate Robinson foi escollido no Draft de 2005 por Phoenix Suns, na 21ª posición. Rapidamente, a franquía traspasouno aos New York Knicks xunto con Quentin Richardson. Foi un dos primeiros en participar na pelexa dos Knicks e os Denver Nuggets, ocorrida o 16 de decembro do 2006.

O 18 de febreiro de 2006, en Houston,Texas, Robinson gañou o seu primeiro concurso de mates, impoñéndose por 141-140 a Andre Iguodala, nunha vitoria un tanto polémica, xa que necesitou 14 intentos para lograr o último mate. Ao seguinte ano, Nate trocou o seu dorsal 4 polo 2, que levaba no instituto. En Dallas, no All Star Weekend do 13 de febreiro, venceu ao rookie dos Toronto Raptors, DeMar DeRozan. O xogador no llo puxo fácil, pero Nate levou finalmente o trofeo para a súa casa.

O 18 de febreiro de 2010 foi traspasado aos Boston Celtics xunto a Marcus Landry a cambio de Bill Walker, J.R. Giddens e Eddie House.

O 24 de febreiro de 2011 foi traspasado aos Oklahoma City Thunder xunto con Kendrick Perkins a cambio de Jeff Green e Nenad Krstic. O 24 de decembro de 2011, deixou os Thunder e converteuse en axente libre.

O 4 de xaneiro de 2012, asinou un contrato cos Golden State Warriors. Na tempada 2011-12, acadou 11.2 puntos, 4.5 asistencias e 2 rebotes por partido en 51 encontros xogados.

O 31 de xullo de 2012, asinou un contrato cos Chicago Bulls.

O 26 de xullo de 2013, asinou un contrato cos Denver Nuggets. O 13 de xaneiro de 2015, foi traspasado ós Boston Celtics a cambio de Jameer Nelson. Dous días máis tarde, foi cortado polos Celtics.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en NBA.com
Testemuña única

***Testemuña única*** (en ) é un filme estadounidense de 1985, do xénero do suspense, dirixido por Peter Weir. Foi gañador de dous Premios Óscar e dez premios internacionais máis.

Foi emitido na TVG o 16 de decembro de 1988.

## Sinopse 
Rachel Lapp (*Kelly McGillis*) é unha muller da comunidade amish en Pensilvania. Xunto co seu cativo Samuel (*Lukas Haas*) realiza unha viaxe en tren para visitar a unha parente. Cando van facer un transbordo, o neno é testemuña dun asasinato. O inspector de policía John Book (*Harrison Ford*) investiga o caso e chega á conclusión de que o cativo é a única testemuña, e polo tanto, decisivo no xuízo. Mais os criminais que están detrás do asasinato tamén o saben, e intentan matar ao neno e ao inspector.

## Galardóns 
### Óscar 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Crítica sobre a película
Resident Evil Outbreak: File 2

***Resident Evil Outbreak: File 2*** é un videoxogo online pertencente á serie Resident Evil. Foi lanzado no ano 2004 por Capcom para Playstation 2. O xogo contén unha serie de escenarios da cidade ficticia Racoon City que deben ser atravesados para fuxir, xa que esta poboación norteamericana sofre un gromo do virus T, un patóxeno que revive os corpos transformándoos en zombis ou diversos monstros.

## Escenarios 
#### Wild things 
Un grupo de cidadáns tenta refuxiarse no zoolóxico de Racoon. Así e todo, estas instalacións tamén se ven afectadas pola epidemia e ademais de zombis, o virus infectou diversos animais, incluíndo un elefante e un león.

#### Underbelly 
Outro punto de saída é o metro, onde hai un tren parado que pode ser empregado para saír atravesando a rede de túnel. No subterráneo hai estacións, vías e varias salas de mantemento. O grupo trata de reactivar a rede eléctrica para poder mover o tren. Non obstante, no metro tamén hai zombis e criaturas infectadas. Tamén é posible fuxir a través do sistema de ventilación.

#### Flashback 
Nos arredores de Racoon existe un bosque e unha zona montañosa na que se orixinou o gromo. Nesta zona o único refuxio é un hospital abandonado, no que tamén hai zombis e unha serie de plantas mutadas. Unha delas creceu extraordinariamente e invadiu salas enteiras do edificio.

#### Desperate times 
A policía de Racoon sufriu enormes baixas combatendo contra os infectados pero un grupo deles puido refuxiarse na comisaría. Idearon un plan para escapar e levar con eles a todos os cidadáns que poidan. O grupo acha aquí a Marvin, personaxe que debutara en Resident Evil 2.

#### End of the road 
Este escenario pertence ás instalacións subterráneas de Umbrella. Nel atópanse varios científicos da corporación, que tratan de acceder aos viais que conteñen a cura. O escape permíteo un tren subterráneo instalado pola propia Umbrella.

## Crítica 
Outbreak Fille #2 non acadou boas críticas nas revistas especializadas, obtendo un 58 en Metacritic .

## Vendas 
As vendas foron discretas, dunhas 170.000 unidades no Xapón 

## Notas
S/2006 S 1

**S/2006 S 1** é unha pequena lúa de Saturno. Este descubrimento foi anunciado por Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, e Brian G. Marsden o 26 de xuño do 2006 a partir de observacións feitas entre o 4 de xaneiro e o 30 de abril do 2006.
S/2006 S 1 ten uns 6 kms de diámetro e orbita Saturno a unha distancia media de 18,9302 millóns de kms en 972,407 días, cun movemento retrógrado, cunha inclinación orbital de 154,2° respecto da eclíptica (175,4° respecto do ecuador de Saturno) e unha excentricidade de 0,1303.

## Notas 
* Institute for Astronomy Saturn Satellite Data
* IAUC 8727: *Satellites of Saturn* 30 de xuño do 2006 (descubrimento)
* MPEC 2006-M45: *Eight New Satellites of Saturn* 26 de xuño do 2006 (descubrimento e efemérides)

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Grupo Nórdico
* Saturno
Ballina

O topónimo **Ballina** pódese referir a varias localidades:

*Ballina, no condado de Mayo, Irlanda.
*Ballina, no condado de Tipperary, Irlanda.
*Ballina, en Nova Gales do Sur, Australia.
Ballina, Mayo

**Ballina** é a maior cidade do Condado de Mayo na República de Irlanda. Localízase na foz do río Moy, próximo á Baía Killala, no val Moy, coa Montaña Ox polo leste e as montañas Nephin Beg polo oeste. O nome deriva de *Béal an Átha* ['foz de vau'] ou *Béal Átha an Fheadha*, en irlandés).

miniatura|esquerda|Centro da cidade
miniatura|esquerda|Catedral de San Murdack en Ballina
S/2004 S 17

**S/2004 S 17** é unha pequena lúa de Saturno. Este descubrimento foi anunciado por Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, e Brian G. Marsden o 4 de maio do 2005 a partir de observacións feitas entre o 13 de decembro do 2004 e o 5 de marzo do 2005.
S/2004 S 17 ten uns 4 km de diámetro e orbita Saturno a unha distancia mediade 19,099 millóns de km en 985,453 días, cun movemento retrógrado, cunha inclinación orbital de 167° respecto da eclíptica (162° respecto do ecuador de Saturno) e unha excentricidade de 0,226.
## Notas 
* Institute for Astronomy Saturn Satellite Data
* Jewitt's New Satellites of Saturn page
* IAUC 8523: *New Satellites of Saturn* 4 de maio do 2005 (descubrimento)
* MPEC 2005-J13: *Twelve New Satellites of Saturn* 3 de maio do 2005 (descubrimento e efemérides)

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Grupo Nórdico
* Saturno
S/2007 S 2

**S/2007 S 2** é unha pequena lúa de Saturno. Este descubrimento foi anunciado por Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, e Brian G. Marsden o 1 de maio do 2007 a partir de observacións feitas entre o 18 de xaneiro e o 19 de abril do 2007.
S/2007 S 2 ten uns 6 km de diámetro e orbita Saturno a unha distancia media de 16,56 millóns de km en 792,96 días, ten un movemento retrogrado, cunha inclinación orbital de 176,68° respecto da eclíptica e unha excentricidade de 0,218.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Grupo Nórdico
* Saturno

### Ligazóns externas
* Institute for Astronomy Saturn Satellite Data
* MPEC 2007-J09: *S/2007 S 2, S/2007 S 3* 1 de maio do (descubrimento e efemérides) 
* IAUC 8836: *S/2007 S 1, S/2007 S 2, and S/2007 S 3* 11 de maio do 2007 (descubrimento)
Burt Lancaster

**Burton Stephen "Burt" Lancaster**, nado en Nova York o 2 de novembro de 1913, finado nos Ánxeles o 20 de outubro de 1994, foi un actor clásico do cinema estadounidense.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
Ficha en IBDb (Internet Broadway Database)
Skathi (lúa)

**Skathi** ou **Saturno&nbsp;XXVII**, é unha pequena lúa de Saturno. Foi descuberta por Brett Gladman, Kavelaars, e o seu equipo no ano 2000, e déuselle a designación temporal de **S/2000&nbsp;S&nbsp;8**.
Skathi ten uns 6,4 km de diámetro, e orbita Saturno a unha distancia media de 15,576 millóns de km en 725,784 días, ten un movemento retrogrado, cunha inclinación orbital de 149° respecto da eclíptica (150° respecto do ecuador de Saturno) e unha excentricidade orbital de 0,246.

O nome que recibe pola meirande parte das fontes é **Skadi**. Este foi o nome orixinalmente anunciado no ano 2003; pero o grupo de traballo para a Sistema de Nomenclatura Planetaria da UAI (WGPSN) decidiría máis tarde (no 2005) usar unha transliteración alternativa da pronunciación do termo nórdico. A pronunciación clásica é *Skaði*, coa letra Ð (*eth*), e a forma orixinal do termo era unha aproximación gráfica a *Skadi*. O nome procede da mitoloxía nórdica, onde Skaði era unha jotum (xigante), muller do deus vanir (grupo de deuses), Niord.

Skathi podería terse formado a partir de cascallos resultantes dos impactos de meteoritos sobre Phoebe nalgún momento do pasado remoto da historia do Sistema Solar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Grupo Nórdico
* Saturno
Skoll (lúa)

**Skoll** ou **Saturno XLVII** (designación provisional **S/2006 S 8**) é unha pequena lúa irregular de movemento retrógrado de Saturno. O seu descubrimento foi anunciado por Scott S. Sheppard, David C. Jewitt e Jan Kleyna o 26 de xuño do 2006, a partir de obsevacións feitas entre o 5 de xaneiro e o 30 de abril do 2006.

Skoll ten uns 6&nbsp;km de diámetro (asumindo un albedo de 0,04) o cal sería Sköll, un lobo xigante da mitoloxía nórdica, fillo de Fenrisulfr e irmán xemelgo de Hati.

## Notas 
* Efemérides from IAU-MPC NSES
* Principais parámetros orbitais from NASA JPL

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Grupo Nórdico
* Saturno

### Ligazóns externas 
* David Jewitt's pages
Torre de Friol

A **torre de Friol** é unha fortaleza medieval situada no concello de Friol.

## Historia
Probabelmente foi levantada no século XII, conservando da fábrica orixinal nos seus muros interiores marcas de canteiro semellantes aos das igrexas románicas levantadas nese século.

Pertenceu á casa dos Altamira, e dela fixo morgado o conde Fernando de Freixomil. Tamén pertenceu aos Maldonado e á antiga liñaxe dos Prados (de orixe leonesa), que ten como estandarte o león rampante en sable sobre campo de ouro.

## Características
A fortificación sufriu importantes modificacións, conservándose os restos máis antigos pegados ao pazo levantado con posterioridade.

A antiga torre da homenaxe é de planta cadrada, medindo máis de dez metros de lado. Na súa fachada norte ábrese á altura do terceiro andar unha pequena xanela de arco monolítico falso. A fachada oeste, que olla para o antigo patio de armas, ábrese, nos dous últimos andares, por medio de dúas pequenas xanelas de feitura similar á anterior. A fachada leste coñécese co nome de *Vara Alta* e foi obxecto de múltiplas modificacións, conservando na súa parte máis antiga unha porta de arco de medio punto realizado con grandes doelas e xambas de aresta en chafrán.

No lado esquerdo do conxunto consérvase outro corpo da fachada, posibelmente do século XVII, divida en tres andares. Ábrese cunha porta con arco moldurado, e un balcón con balaustrada de ferro, apoiada sobre canzorros de pedra.

Na actualidade a torre da homenaxe presenta unha fenda no alto dun dos seus muros, o que fai que o edificio ameace ruína.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*

### Outros artigos
*Castelos de Galicia
Cillobre

Como topónimo **Cillobre** pode referirse a:

;En Galiza
***Cillobre**, lugar da parroquia de Sésamo, no concello de Culleredo;
***Cillobre**, lugar da parroquia de Cornado, no concello de Touro;
***As Torres de Cillobre**, lugar da parroquia de Torás, no concello da Laracha.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Torre de Cillobre**, fortaleza medieval situada no lugar das Torres de Cillobre, na parroquia de Torás, preto da vila da Laracha.
Torre de Cillobre

A **torre de Cillobre**, tamén coñecida como **As Torres de Cillobre**, é unha fortaleza medieval situada no lugar das Torres de Cillobre, na parroquia de Torás, preto da vila da Laracha. Atópase en ruínas.

## Historia
miniatura|esquerda|Vista da capela de San Roque e Santo Antón.
Acredítase que os seus primitivos propietarios foron a familia dos Andeiro, pois a súa pedra de armas amosa unha torre de pedra en campo de goles. Esta familia é orixinaria das terras de Bergantiños e espallouse por toda Galiza, pasando unha das súas ramas ao Reino de Portugal na época de Pedro I de Portugal. João Fernandes Andeiro, ao servizo deste soberano, recibiu en recompensa o señorío de varias vilas e o condado de Ourém.

De Dona Constanza das Mariñas, esposa de Fernán Pérez Parragués, o castelo foi herdado polo seu fillo, Gómez Pérez das Mariñas.

En 1958 o inmoble foi alienado para a construción dunha ponte, o que causou a desaparición da maior parte do que se conservaba da súa estrutura, especialmente o portón de armas, as torres e a muralla envolvente.

Entre o pouco que se conserva, destaca a capela de Santo Antón cuxa fachada, de estilo románico, integrante do conxunto defensivo orixinal, está restaurada.

## Características
A edificación nun principio debeu ser construída coma estrutura de carácter eminentemente defensivo, pero co paso dos séculos transformouse nun pazo señorial, conservando algúns dos antigos elementos defensivos, como varios corpos de torres, de planta rectangular, moi rebaixados da súa altura orixinal.
## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
*
*

### Outros artigos
*Castelos de Galicia
Galería de imaxes de Santa María de Neda, Neda

**Santa María de Neda** é unha parroquia que se localiza no concello de Neda.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Igrexa de Santa María de Neda.JPG|Igrexa de Santa María de Neda.
Ficheiro:Casa do concello de Neda.JPG|Casa do concello.
Ficheiro:Cruceiro en Sta. María de Neda.JPG|Cruceiro en Santa María de Neda.
Ficheiro:Ponte peonil sobre o río Belelle.JPG|Ponte peonil sobre o río Belelle.
Ficheiro:Fonte en Sta. María de Neda.JPG|Fonte.

### Lugares de Santa María de Neda

Ficheiro:Forxá, Neda.JPG|A Forxá.
Ficheiro:Xuvia desde Narón.JPG|Xuvia.

## Véxase tamén
*Galería de imaxes de Neda
Arixón, Cerqueda, Malpica de Bergantiños

**Arixón** é un lugar da parroquia de Cerqueda no concello coruñés de Malpica de Bergantiños na comarca de Bergantiños. Tiña 12 habitantes no ano 2018 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 5 homes e 7 mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cerqueda 
### Parroquias de Malpica de Bergantiños
S/2004 S 13

**S/2004 S 13** é unha pequena lúa de Saturno. Este descubrimento foi anunciado por Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, e Brian G. Marsden o 4 de maio do 2005 a partir de observacións feitas entre o 12 de decembro do 2004 e o 9 de marzo do 2005.

S/2004 S 13 ten uns 6 kms de diámetro e orbita Saturno a unha distancia mediade 18,056 millóns de kms en 905,848 días, ten un movemento retrogrado, cunha inclinación orbital de 167° respecto da eclíptica (143° respecto do ecuador de Saturno) e unha excentricidade de 0,261.

## Notas 
* Institute for Astronomy Saturn Satellite Data
* Jewitt's New Satellites of Saturn page
* IAUC 8523: *New Satellites of Saturn* 4 de maio do 2005 (descubrimento)
* MPEC 2005-J13: *Twelve New Satellites of Saturn* 3 de maio do 2005 (descubrimento e efemérides)

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Grupo Nórdico
* Saturno
Galería de imaxes de instrumentos musicais en Galicia

Instrumentos musicais en Galicia

## Instrumentos de vento 

Ficheiro:Lalin. Corpino. Galiza 22.jpg
Ficheiro:Lalin. Corpino. Galiza 23.jpg
Ficheiro:Lalin. Corpino. Galiza 24.jpg
Ficheiro:Lalin. Corpino. Galiza 26.jpg
Ficheiro:Lalin. Corpino. Galiza 27.jpg

#### Palletas 

Ficheiro:PalhetaEnPunteiro.png|Palleta en punteiro
Ficheiro:Palhetas.png|Palletas

### Gaita 

Ficheiro:GaitaGalega.png|Partes da gaita
Ficheiro:Boiro Festas 2006 Gaiteiros.jpg|Boiro
Ficheiro:EnsaioLuarNaLubre.jpg|Luar na Lubre

## Órgano da Catedral de Santiago de Compostela 

Ficheiro:SantCompostela18.jpg
Ficheiro:Órgano de la Catedral de Santiago de Compostela.JPG
Ficheiro:SantCompostela23.jpg
Ficheiro:SantCompostela24.jpg

## Instrumentos de percusión 

Ficheiro:Boiro Festas 2006 tamborileiros.jpg|Boiro. Festas 2006
Ficheiro:Lalin. Corpino. Galiza 04.jpg|Lalín. O Corpiño
Ficheiro:Bodhrán in Allariz, Ourense, Galicia.jpg|Bodhrán en Allariz
Ficheiro:Lalin. Corpino. Galiza 21.jpg|Lalín. O Corpiño
Ficheiro:Percusion Galicia.jpg
Ficheiro:Percusion instrumento Galicia.jpg

## Instrumentos antigos 

Ficheiro:Santiago Catedral relevo no exterior.jpg
Ficheiro:Organistrumsantigo20060618.jpeg
Ficheiro:Organistrum Orense 200708.jpg
O Empalme, Leiloio, Malpica de Bergantiños

**O Empalme** é un lugar da parroquia de Leiloio no concello coruñés de Malpica de Bergantiños na Comarca de Bergantiños. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2018 tiña 71 habitantes (36 homes e 35 mulleres).
## Toponimia 
O topónimo **O Empalme** débese a que o lugar se sitúa no desvío cara a Buño desde a estrada que enlaza Carballo con Malpica.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Leiloio 
### Parroquias de Malpica de Bergantiños
Anna Maria Jopek

**Anna Maria Jopek**, nada en Varsovia o 14 de decembro de 1970, é unha cantante polaca de jazz, pop, folk ademais de compositora e produtora. Adquire notoriedade a partir de 1997 coa súa participación no Eurovision Song Contest. Jopek acadou o 11º posto coa canción *Ale jestem* (Pero eu son). Colaborou con músicos excepcionais como Branford Marsalis, Chris Botti, Richard Bona, Miño Cinelu, Beto Betuk ou Pat Metheny.

## Discografía 
### Álbums 
* *Ale jestem* (1997)
* *Szeptem* (1998)
* *Jasnosłyszenie* (1999)
* *Dzisiaj z Betleyem* (1999)
* *Bosa* (2000)
* *Barefoot* (2002)
* *Nienasycenie* (2002)
* *Upojenie* (con Pat Metheny) (2002)
* *Farat* (live) (2003)
* *Secret* (2005)
* *Niebo* (2005)
* *ID* (2007)
* *BMW Jazz Club Volume 1: Jo & Co* (live) (2008)
* *Haiku* (2011)
* *Sobremesa* (2011)
* *Polanna* (2011)
* *Minione* (2017)
* *Czas kobiety* (2017)
* *Ulotne* (2018)

### Sinxelos 
* *Chwilozofia 32-bitowa* (1996)
* *Ale jestem* (1997)
* *Joszko Broda* (1997)
* *Nie przychodzisz mi do głowy* (1997)
* *Cud niepamięci* (1998)
* *Przed rozstaniem* (1998)
* *Ja wysiadam* (1999)
* *Księżyc jest niemym posłańcem* (1999)
* *Na całej połaci śnieg* (con Jeremi Przybora, 1999)
* *Nadzieja nam się stanie* (1999)
* *Smutny bóg* (2000)
* *Ślady po Tobie* (2000)
* *Szepty i łzy* (2000)
* *Jeżeli chcesz* (2000)
* *Henry Lee / Tam, gdzie rosną dzikie róże* (con Maciej Maleńczuk, 2001)
* *Upojenie* (2001)
* *Na dłoni* (2002)
* *O co tyle milczenia* (2002)
* *I pozostanie tajemnicą* (2002)
* *Małe dzieci po to są* (2003)
* *Tam, gdzie nie sięga wzrok* (2003)
* *Mania Mienia* (2003)
* * Możliwe* (2004)
* *Gdy mówią mi* (2005)
* *Niebo* (2006)
* *A gdybyśmy nigdy się nie spotkali* (2006)
* *Teraz i tu* (2007)
* *Zrób, co możesz* (2007)
* *Skłamałabym* (2007)
* *Cisza na skronie, na powieki słońce* (2008)
* *Możliwe* (2009)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio Oficial