Carlos V dacabalo en Mühlberg

O retrato ecuestre de ***Carlos V en Mühlberg*** é un cadro pintado ó óleo sobre lenzo polo pintor veneciano Tiziano Vecellio en 1548. Mide 335&nbsp;cm de alto e 283 cm de ancho. Exhíbese no Museo do Prado de Madrid que o mercou en 1827.

Foi realizado entre abril e setembro de 1548, mentres o artista estaba na corte imperial de Augsburgo. O artista veneciano realizouno para representar ó emperador do Sacro Imperio Romano e rei de España, Carlos V, como triunfador na batalla de Mühlberg (24 de abril de 1547) contra os exércitos protestantes da Liga de Esmalcalda.  Tanto a armadura como o arnés están gardados na Real Armería de Madrid. 

É un cadro de extraordinario valor histórico e que se converteu nun modelo da iconografía ecuestre dos Austria exercendo unha grande influencia na época barroca. Panofski o caracteriza como "o primeiro retrato ecuestre autónomo -nin alegórico nin cerimonial- da historia da pintura".

## Contexto 
O retrato foi encargado por María de Austria, raíña de Hungría e irmá do emperador, e nel Carlos V especificou como quería ser retratado. O emperador era consciente da importancia do retrato para determinar como era visto polos demais e apreciou non só o dominio de Tiziano como pintor senón tamén o xeito en que o artista o presentou como gobernante.

Tiziano coñeceu persoalmente a Carlos V e xa lle realizara varios retratos e como o pintor era un home intelixente e de trato doado tivo unha forte amizade co emperador até o punto de provoca-la inquedanza por parte dos cortesáns deste pois un humilde pintor contaba coa súa confianza. Mentres, o emperador estaba en Augsburgo tratando asuntos políticos, Tiziano obtivo un apartamento próximo ao seu e permitiulle un acceso doado e frecuentes reunións para realiza-lo cadro.

## Descrición 
O cadro conmemora a vitoria de Carlos V na batalla de Mühlberg, ocorrida o ano anterior. Amosa ó emperador dacabalo, detido fronte ó río Elba; detrás del, só un bosque. Tanto a luz como as cores son cálidas, vermellos, ocres. A faciana do emperador está seria e impasible. Tiziano foi moi hábil, ó suavizar os trazos menos agraciados do monarca (o prognatismo).

Vencedor en Mühlberg, é un retrato que resulta o mellor exemplo da longa colaboración artística coa monarquía española. Representa o mito do poder ó que se outorga unha carga heroica. Na súa faciana parece adiviñarse a vitoria e un perfil inconfundible centra unha extraordinaria harmonía cromática de escintileos vermellos. A figura, como encerrada na súa armadura, en contraste co campo abatido parece perder o humano en favor daquel mito do poder real.

Neste retrato ecuestre, o emperador móstrasenos como un «soldado de Cristo» en defensa da cristiandade atacada dende o seu propio interior polo protestantismo. Leva unha longa lanza, que lembra a San Xurxo (quen segundo a lenda matou un dragón, besta asociada á herexía) e unha pistola de roda no arzón. De todos os xeitos, a pintura non quixo facer énfase na derrota militar, e a paisaxe do fondo é plácida, sen tropas nin representación algunha dos inimigos derrotados.

Nesta obra, Tiziano sintetiza os antigos ideais cabaleirescos de Borgoña, que o emperador coñecía, xunto con abondosas referencias ó mundo clásico. Carlos V adoitaba ser chamado *Cesar Carolus*, nun afán por relacionalo cos emperadores romanos. Tiziano combina os estereotipos de cabaleiro medieval e de caudillo imperial, e crea desta maneira o mellor resumo dunha imaxe pública tan complexa como foi a de Carlos V, quen tiña que xestionar e manter unido un imperio transoceánico con múltiples linguas e culturas.

### Modelos de inspiración 
Para a realización da obra, Tiziano parte da representación tradicional do xinete dacabalo, no cal o animal ergue as patas dianteiras. Así aparece en modelos anteriores como coma na estatuaria romana (*Estatua ecuestre de Marco Aurelio*), ou en imaxes ecuestres do Renacemento (coma os gravados de Hans Burgkmair e, posiblemente, o gravado de Durero de 1513 titulado *o Cabaleiro a Morte e o Diaño o Cabaleiro*). En troques, Tiziano, modifica lixeiramente ese modelo por canto, na súa obra, o cabalo semella ir ao galope tendo, soamente, as dúas patas traseiras tocando o chan, mentres o emperador sostén as rendas lixeiramente, ergueitas, pero a gusto, o que indicaría a súa capacidade como xinete avanzado. 

Tiziano reflicte máis claramente a influencia da obra de Durero. Nel, o cabaleiro cabalga por bosques escuros, cruzándose con figuras que representan o mal (o Diaño con fociño de porco) e a morte, que monta un cabalo fraco. Pola contra, Carlos emerxe dunha zona boscosa escura a unha paisaxe aberta, e amosa unha certa melancolía.
Ficheiro:Durer - Knight-Death-and-the-Devil.jpg|*O cabaleiro, a morte e o diaño*; Durero (1513).
Ficheiro:Anthony Van Dick - Ritratto equestre dell'imperatore Carlo V - Google Art Project.jpg|*Retrato ecuestre do emperador Carlos V*; Anton van Dick (1620). 
Ficheiro:Goya Equestrian Portrait of the 1st Duke of Wellington.jpg|*Retrato ecuestre do primeiro duque de Wellington*; Goya (1810)

## Conservación 
Unha anécdota repetidamente contada é que o lenzo foi derrubado polo vento mentres se secaba, resultando danado na grupa do cabalo. A fenda, contan, foi reparada por outro artista, Christoph Amberger. As radiografías confirman a existencia de tal dano.

Conservado nos diferentes palacios reais que o rei se fixo construír en España, o cadro sufriu o incendio do Alcázar de Madrid en 1734. Atribúese a ese sinistro o escurecemento da zona inferior, onde as cores da terra e a herba vense queimadas e reducidas a un ocre escuro. Afortunadamente, as partes esenciais consérvanse mellor e actualmente aprécianse en todo o seu esplendor, grazas a unha restauración efectuada en 2000-01. A obra pasou, cunha parte importante da colección real española, ó Museo do Prado no século XIX, onde se exhibe.

## Influencia 
Moitos retratos ecuestres posteriores de monarcas e gobernantes amosan unha débeda con este retrato de Tiziano. As obras máis evidentes e coñecidas inclúen o *Retrato de Carlos I a cabalo* (1620) de Anton van Dyck, que inclúe moitas das ideas de Tiziano. Tamén se pode incluír o *Retrato ecuestre do primeiro duque de Wellington* (1810) de Goya, que elimina a presenza de heroísmo e presenta unha figura illada e reducida, mesmo empequenecida en comparación coa súa montura, case encollida pola paisaxe que o arrodea e cargando contra unha paisaxe escura.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
*

### Outros artigos 
* Tiziano

### Ligazóns externas 
* Ficha no Museo do Prado: [https://web.archive.org/web/20190325053802/https://www.museodelprado.es/recurso/emperador-carlos-v-a-caballo-en-muhlberg-el/0b601713-92ae-485e-866a-cd49cfb3b58a ] 
* Comentario en vídeo, no Museo do Prado.