Dendragapus fuliginosus

***Dendragapus fuliginosus*** é unha especie de ave da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos tetraoninos, unha das dúas que integran o xénero *Dendragapus*.

É un tetraonino de tamaño mediano, propio das rexións próximas á costa do Pacífico desde a Columbia Británica (Canadá) aos Estados Unidos, até California, moi semellante ao seu conxénere *Dendragapus obscurus*.
 
## Características 
Moi semellante e estreitamente relacionado filoxeneticamente con *Dendragapus obscurus*), antigamente ambas as especies foron consideradas como conespecíficas, pero na actualidade recoñécense como especies independentes, e desde 2006 a ''American Ornithologists' Union* volveunas considerer como independentes.

A plumaxe dos machos adultos é predominantemente escura, e a súa cola é longa, de forma cuadrangular, e de cor gris na súa porción distal. Os machos presentan unha bolsa de aire amarela na garganta, rodeada de plumas brancas, e unha carúncula amarela sobre o ollo, visíbeis durante a exhibición nupcial. As plumaxe das femias adultas é apencada, con plumas castañas con marcas brancas e castaño escuras nas partes ventrais.

## Bioloxía 
Estas aves on residentes permanentes, pero poden desprazarse a curtas distancias camiñando ou con voos curtos cara a áreas con bosques máis densos en inverno, co estraño hábito de moverse cara a altitudes maiores no inverno.

Aliméntanse no solo, ou nas árbores en inverno. Nesta estación comen principalmente acículas de abetos e de *Pseudotsuga taxifolia* (abeto de Douglas) e, ocasionalmente, tamén acículas de *Tsuga* sp. e de *Pinus* sp. En verán son máis importantes outras plantas (*Pteridium*, *Salix*), bagas (*Gaultheria*, *Mahonia*, *Rubus*, *Vaccinium*) e insectos  (particularmente formigas, escaravellos e saltóns).

Na época de celo os machos cantan marcando os seus territorios e fan curtos voos batendo as ás para atraeren ás femias. Os niños son simpes escavacións no solo escondidos entre arbustos ou pólas de árbores caídas. As fembras deixan o territorio dos machos despois do apareamento. Os polos aliméntase de exclusivamente de insectos nos primeiros dez días de vida.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1873 polo ornitólogo estadounidense, especializado en taxonomía, Robert Ridgway nunha nota ao pé da páxina 14 do traballo *Exped. Rocky Mt. [James]Phila*. 2ª ed., baixo o nome de *Tetrao fuliginosus*.

### Etimoloxía 
Para a do xénero, véxase *Dendragapus*.

O epíteto específico fai referencia á cor da súa plumaxe.

### Sinónimo 
* *Dendragapus obscurus fuliginosus* (Ridgway, 1873)

### Subespecies 
Recoñécense catro  subespecies:
* *Dendragapus fuliginosus fuliginosus* (Ridgway, 1874)
* *Dendragapus fuliginosus sitkensis* Swarth, 1921
* *Dendragapus fuliginosus sierrae* Swarth, 1921
* *Dendragapus fuliginosus howardi* Dickey & van Rossem, 1923
  	  	 
### Controversia taxonómica 
Dadas as similitudes entre moitas das especies dos tetraoninos, non hai acordo unánime sobre a taxonomía do xénero *Dengragapus*.

Así, por exemplo, o Sistema Integrado de Información Taxonómica (ITIS), só considera como válida a especie *Dengragapus obscurus*, considerando a *Dendragapus fuliginosus* como unha subespecie desta, *Dendragapus obscurus fuliginosus* (Ridgway, 1873), utilizando como fonte a Zoonomen - Zoological Nomenclature Resource (23-05-2005). Porén, o *Grouse Specialist Group* (Grupo de especialistas en pitas do monte) recoñece a ambas as especes, *Dendragapus obscurus* e *Dendragapus fuliginosus*, como especies independentes.

Outros consideran a especie *Dendragapus falcipennis*, que a maioría clasifican como *Falcipennis falcipennis*.
 
Finalmente, outros consideran a *Dendragapus canadensis*, especie definida por Linneo como *Tetrao canadensis* Linnaeus, 1758, que a maioría dos autores clasifican tamén dentro do xénero *Falcipennis*, como *Falcipennis canadensis*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* de Juana, E. (1994): "Family Tetraonidae (Grouse)". En: del Hoyo, J.; Elliott, A. & Sargatal, J. *Handbook of the Birds of the World, Vol. 2. New World Vultures to Guineafowl*. Barcelona: Lynx Edicions. ISBN 84-8733-415-6, pp.&nbsp;376–411.
* del Hoyo, J., Collar, N. J., Christie, D. A., Elliott, A. & Fishpool, L. D. C. (2014): *HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World. Volume 1: Non-passerines*. Barcelona, Spain / Cambridge, UK.: Lynx Edicions / BirdLife International. ISBN 978-84-9655-394-1.
* Dickinson, E. C., ed. (2003): The Howard & Moore Complete Checklist of the Birds of the World. 3nd ed. Londres: Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-6536-9.
* Madge, S. & McGowan, P. (2002): *Pheasants, partridges and grouse: including buttonquails, sandgrouse and allies*. Londres: Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-3966-7. 
* Schroeder, M. A. (2004): "Blue grouse *Dendragapus obscurus* are now considered to be two species: dusky grouse *Dendragapus obscurus* and sooty grouse *Dendragapus fuliginosus*". *Newsletter of Grouse Specialist Group*, 32: 4-6.

### Outros artigos 
* Galiformes
* Fasiánidos
* Tetraoninos
* *Dendragapus*

### Ligazóns externas 
* *Dendragapus fuliginosus* (Ridgway, 1873) en Avibase. 
* *Dendragapus fuliginosus'' (Ridgway 1873) na EOL.