Joaquín María de Navascués

**Joaquín María de Navascués y de Juan**, nado en Zaragoza o 17 de febreiro de 1900 e finado en Madrid o 11 de maio de 1975, foi un historiador, epigrafista, arqueólogo e numismático español, membro da Real Academia da Historia e director do Museo Arqueolóxico Nacional, e inspector xeral de Museos Arqueolóxicos.

As súas investigacións levárono a ser recoñecido como un especialista en epigrafía romana e visigoda, así como en numismática ibérica, hispanorromana e hispanoárabe.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Joaquín María de Navascués naceu en Zaragoza en 1900, fillo de María del Pilar de Juan del Olmo e do xeneral de Artillaría Ricardo de Navascués y de Gante.

Logo do seu ensino secundario nesa cidade, iniciou na Universidade de Zaragoza os estudos de Dereito, que non concluíu, e en 1919 licenciouse en Filosofía e Letras, sección de Historia, na mesma universidade.

Non foi ata 21 anos despois cando, en 1948, acadou o seu doutoramento na Universidade Central de Madrid, baixo a dirección de Manuel Gómez-Moreno, cunha tese titulada *Epígrafes cristianos latinos de Mérida. Siglos IV al VIII-X*. Entre 1931 e 1932 participou tamén nas escavacións no castro de Los Castillejos, na provincia de Ávila, Conxuntamente con Camps, dirixiu tamén, entre 1932 e 1935, as escavacións da necrópole visigoda de Castiltierra, en Segovia.​

Co estoupido da guerra civil en 1936, Navascués foi suspendido de emprego e soldo e estivo preso polos republicanos, primeiro no Cárcere Modelo e logo no de Las Ventas, ambos en Madrid. Acabada a súa reclusión en 1937, logrou chegar o ano seguinte a Zaragoza —que xa estaba na zona franquista—, onde o ano seguinte se incorporou ao Servizo de Defensa do Patrimonio Artístico Nacional, A partir dese momento, foi presidente do Padroado do Museo Arqueolóxico Nacional, ata 1970. así como da súa publicación *Numario Hispánico* (1952-1967). Nesta institución exerceu como bibliotecario accidental (1973) e como anticuario perpetuo (1956-1975). Igualmente, o 8 de febreiro de 1958 ingresou como membro na Real Academia de Belas Artes de San Fernando, cun discurso titulado *Aportaciones a la Museografía española*, que foi publicado o ano seguinte.  

Entre outras academias e entidades eruditas, foi da Real Academia de Belas Letras e Nobres Artes de Córdoba (1922), da Academia de Belas Artes de San Luís de Zaragoza (1933), do Instituto de Estudos Ilerdenses (1942), da Academia de Belas Artes de Santa Isabel de Hungría, de Sevilla (1943), da Academia Internacional da Cerámica (1953), da Academia Colombiana da Historia, do Instituto Arqueolóxico Alemán, da Real Sociedade Numismática de Londres e da Sociedade Hispánica de Nova York.
* 1966: oficial da Orde das Plamas Académicas, do Goberno francés.

## Publicacións 
Ao longo da súa traxectoria como erudito, Joaquín María de Navascués publicou numerosos artigos relacionados cos seus ámbitos de estudo e investigación, así como algúns traballos monográficos, entre os que cabe salientar os seguintes:

### Escolma de monografías 
* (1918). *Tudela. Sus monumentos románicos.* La Editorial, Zaragoza.
* (1924). *Excavaciones en Medina Azzahara (Córdoba)* (con R. Jiménez et al.). Madrid.
* (1931). *Museo Arqueológico Nacional. Adquisiciones en 1930*. *Colección de antigüedades que pertenecieron al Sr. Marqués de Monsalud*. Madrid.
* (1932). *Museos Españoles,* I-II. Blass, Madrid.
* (1932). *Guía de Tarragona*. Patronato Nacional del Turismo, Espasa Calpe, Madrid.
* (1953). *El concepto de la epigrafía. Consideraciones sobre la necesidad de su ampliación*. Real Academia de la Historia, Madrid.
* (1956). *Manuscritos latinos en barro del Museo Arqueológico Nacional*. Instituto de España, Madrid.
* (1959). *Aportaciones a la museografía española*. Real Academia de bellas artes de San Fernando, Madrid

* (1969). *Las monedas hispánicas del Museo Arqueológico Nacional de Madrid. I. Ciclos griego e íbero-romano*.  Asociación Numismática Española, Barcelona.
* (1971). *Las monedas hispánicas del Museo Arqueológico Nacional de Madrid. II. Ciclo andaluz: grupo bástulo-turdetano.* Asociación Numismática Española, Barcelona.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Almagro Gorbea, M. (1999). "Joaquín M.ª Navascués y de Juan (1956-1975)". En *El Gabinete de Antiguedades de la Real Academia de la Historia*. Real Academia de la Historia, Madrid. Páxinas 158-160. ISBN 84-89512-47-7
* Balil Illana, A. (1976). "Joaquín María de Navascués (1970-1975): in memoriam. En *Epigraphica*. Nº 38. Páxinas 170-173.
* Camón Aznar, J. (1975). "Recordando a don Joaquín María de Navascués y de Juan". En *Boletín de la Real Academia de Bellas Artes de San Fernando*. Real Academia de Bellas Artes de San Fernando. 40. Páxinas 21-27.
* López Rodríguez, J. R. (2018). "Aportaciones a la museografía y la arqueología españolas: Joaquín María de Navascués, director del Museo Arqueológico Nacional". En Carretero Pérez, A. et al. (eds.) *Actas del V Congreso Internacional de Historia de la Arqueología*. Páxinas 447-468.
* López Rodríguez, J. R. (2019). "[Joaquín María de Navascués y de Juan (1900-1975)](http://museosdeandalucia.com/textos/pdf/Lopez-Rodriguez_(2019)_Joaquin-Maria-de-Navascues.pdf)". En *150 años de una profesión: de anticuarios a conservadores*. Ministerio de Cultura y Deporte. Páxinas 463-474. ISBN 9789200145643
* Pabón y Suárez de Urbina, J. (1975). "Excmo. Sr. D. Joaquín María de Navascués y de Juan (1900-1975)". En *Boletín de la Real Academia de la Historia*. Nº 172. Páxinas 257-262.
* Peiró Martín, I.; Pasamar Alzuria, G. (2002). "Navascués y de Juan, Joaquín María de". En *Diccionario Akal de historiadores españoles contemporáneos (1840-1980)*. Akal, Madrid. Páxinas 440-441. ISBN 84-460-1489-0
* Ruiz Trapero, M. (1975). "Homenaje al profesor Navascués". En *Cuadernos de Prehistoria y Arqueología.* *Universidad Autónoma de Madrid*. Nº 2. Páxinas 15-29.
* Santiago Fernández, J. et al. (2019). "Joaquín María de Navascués, obra epigráfica". Grupo de Investigación UCM Numismática e investigación documental, Madrid. ISBN 978-84-09-09953-5