open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frederick Forsyth

**Frederick Forsyth**, nado en Ashford en 1938 e finado en Buckinghamshire o 9 de xuño de 2025, foi un escritor británico.

## Traxectoria
Estudou na Tonbridge School e, con 17 anos, realizou un curso de castelán ofrecido pola Universidade de Granada en Málaga. En 1956 converteuse no piloto máis novo que nunca tivera a Royal Air Force. Logo de deixar a carreira militar en 1958 traballou como xornalista para pequenos xornais ata que en 1961 entrou en Reuters, foi correspondente en Francia, Bélxica, España, Alemaña Oriental, Alemaña Occidental e Checoslovaquia. En 1965 comezou a traballar para a BBC. Entre xullo e setembro de 1967 cubriu a Guerra de Biafra entre Biafra e Nixeria.

En 1968 deixou a BBC tras ser acusado de tomar partido pola causa de Biafra e de falsificar informacións, polo que volveu a Biafra para cubrir a guerra pola súa conta.

En 1969 escribiu un libro sobre a Guerra de Biafra, *The Biafra Story*. Forsyth decidiu escribir unha novela coas mesmas técnicas de investigación que utilizaba no xornalismo, *The Day of the Jackal*, que se publicou en 1970 e que se converteu nun éxito de vendas internacional. Ao igual que o resto das novelas que publicou nos anos seguintes.

## Obras 
* *The Biafra Story* (1969).
* *The Day of the Jackal* (1971).
* *The Odessa File* (1972).
* *The Dogs of War* (1974).
* *The Shepherd* (1975).
* ''The Devil's Alternative* (1979).
* *No Comebacks* (relatos, 1983).
* *Emeka* (1982).
* *The Fourth Protocol* (1984).
* *The Negotiator* (1989).
* *The Deceiver* (1991).
* *Great Flying Stories* (1991, ed).
* *The Fist of God* (1994).
* *Icon* (1996).
* *The Phantom of Manhattan* (1999).
* *The Veteran* (relatos, 2001).
* *Avenger* (2003).
* *The Afghan* (2006).
* *The Cobra* (2010).
* *The Kill List (2013)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Impedancia acústica

Defínese a **impedancia acústica (Z)** dun medio material como a razón entre a presión sonora (p) e a velocidade das partículas(v) no medio material. Isto é,

:
Z = \frac{p}{v} 

É característica de cada material e pódese calcular co produto da densidade (\rho) e máis a vecidade do son (c) no material.

:
Z_0 =  \rho \cdot c

*É importante non confundir v (velocidade das partículas) con c (velocidade do son).*

O nome de impedancia acústica ven da analoxía coa lei de Ohm da teoría de circuítos, pola que se enuncia unha lei de Ohm acústica, na que a presión sonora xoga o papel de do potencial eléctrico e a velocidade v o da corrente eléctrica.

Outras relacións útiles,

:
Z = \frac{J}{v^2} = \frac{p^2}{J}

onde J é a intensidade sonora e xoga un papel análogo á potencia eléctrica.

## Unidades 
A Impedancia acústica (Z) mídese en **Pa·s/m**.
Tamén se emprega o rayl.

Para as outras magnitudes empregadas enriba:

*p* (presión sonora) mídese en N/m2 =Pa= pascal.
*v* (velocidade da partícula) mídese en m/s.
*ρ* (densidade do aire mídese en kg/m3
*J* (intensidade sonora) mídese en W/m2.
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sonómetro
* Hidrófono
Ray Bradbury

**Ray Douglas Bradbury**, nado en Waukegan (Illinois) o 22 de agosto de 1920 e finado o 6 de xuño de 2012, foi un escritor estadounidense de ciencia ficción e de misterio. Deuse a coñecer polos seus relatos breves de ciencia ficción, que deron lugar á colección de *Crónicas marcianas* publicadas en 1950. É coñecido sobre todo pola súa novela *Fahrenheit 451* na que se describe un mundo no que os libros están prohibidos e o pensamento crítico é perseguido.

## Traxectoria 
É fillo de nai sueca e pai americano. O seu avó e bisavó foran editores de xornais. Dende pequeno revelouse como un ávido lector e incipiente escritor. Os seus primeiros dous libros *Dandelion Wine* e *Something Wicked This Way Comes* representan a cidade de Waukegan como "unha vila verde" e son autobiográficos. A familia de Bradbury viviu en Tucson (Arizona) dende 1926 a 1927 e dende 1932 a 1933, retornando sempre a Waukegan. Finalmente trasladáronse aos Ánxeles (California) en 1934 cando tiña 13 anos.

Estudou ata bacharelato nesta cidade pero decidiu non ir á universidade. Para vivir tivo que dedicarse a vender periódicos, formándose a si mesmo nos lugares dos que sempre máis gustou, as bibliotecas. Influenciado polos heroes de ciencia ficción como Flash Gordon e Buck Rogers, Bradbury comezou a publicar contos de ciencia ficción en fancines en 1938. A escribir como medio de vida dedicouse dende 1942. O seu primeiro libro, a colección *Dark Carnival*, foi publicado en 1947. Casou con Marguerite McClure en 1947, e ten 4 fillas.

## Obra 
* *Crónicas marcianas* (*The Martian Chronicles* 1950).
* *The Illustrated Man* (1951).
* *Fahrenheit 451* (1953).
* *Dandelion Wine* (1957).
* *Something Wicked This Way Comes* (1962).
* *The Halloween Tree* (1972).
* *Death Is a Lonely Business* (1985).
* *A Graveyard for Lunatics* (1990).
* *Green Shadows, White Whale* (1992)
* *From the Dust Returned* (2001).
* ''Let's All Kill Constance* (2002).
* *Farewell Summer* (2006).

### Adaptacións cinematográficas 
Os filmes *Chegou do espazo exterior* (1953) de Jack Arnold, *Fahrenheit 451*(1966) de François Truffaut, e *O ruído do trono'' (2005) de Peter Hyams están baseados nos textos homónimos de Ray Bradbury.

## Notas
Jan Terlouw

miniatura|Jan Terlouw
**Jan Cornelis Terlouw**, nado en Kamperveen en 1931, e finado en Twello o 16 de maio de 2025, foi un científico, político e escritor neerlandés.

## Traxectoria 
Estudou matemáticas e física na Universidade de Utrecht, traballou como físico nos Países Baixos, nos Estados Unidos e Suecia. En 1966 saíu elixido polo partido político Demócratas 66 como deputado no parlamento holandés, e foi o líder do partido entre 1973 e 1982.

Foi autor de libros para nenos e xente nova e estaba inscrito na lista de honra do premio Hans Christian Andersen .

## Obras 
* 1970 *Oom Willibrord*
* 1970 *Pjotr*
* 1971 *Bij ons in Caddum*
* 1971 *Koning van Katoren*
* 1972 *Oorlogswinter*
* 1973 *Briefgeheim* (*A carta en clave*, tradución de Xela Arias de 1995)
* 1975 *De nieuwe trapeze*
* 1976 *Oosterschelde* (*Inverno en tempo de guerra*, tradución galega 1992)
* 1978 *De derde kamer*
* 1983 *De kloof*
* 1986 *Gevangenis met een open deur* (*Barrotes de bambú*, tradución galega 1990)
* 1989 *De kunstrijder*
* 1993 *De uitdaging en andere verhalen*
* 1998 *Eigen rechter*
* 2005 *Herfstdagboek*
José María Merino

**José María Merino Sánchez**, nado na Coruña o 5 de marzo de 1941 é un escritor en lingua castelá. En 2013 recibiu o Premio Nacional de Narrativa de España pola súa novela *El río del Edén* e en 2021 o Premio Nacional das Letras Españolas.

En 2022 foi Premio Rosalía de Castro do PEN Club.
## Traxectoria 
Aínda que naceu en Galicia, pouco despois a familia marchou á cidade do pai, León, onde pasou a infancia e a adolescencia. Estudou dereito na Universidade Complutense de Madrid e logo de exercer un tempo como avogado, ingresou como funcionario no Ministerio de Educación. Foi director do Centro das Letras do Ministerio de Cultura (1987-1989).

En 1972 publicou o seu primeiro libro, o poemario *Sitio de Tarifa*. Aínda que Merino é sobre todo coñecido polas súas novelas e contos, a primeira novela publicouna en 1976, *Novela de Andres Choz.*

Dende 2008, é membro da RAE, tamén é membro correspondente da Academia Panameña da Lingua e da Academia Norteamericana da Lingua Española.

## Obra 
* *Sitio de Tarifa* (1972).
* *Cumpleaños lejos de casa* (1973).
* *Novela de Andrés Choz* (1976).
* *El caldero de oro* (1981).
* *Cuentos del reino secreto* (1982).
* *La orilla oscura* (1985).
* *El viajero perdido* (1990). 
* *Los trenes del verano -No soy un libro-* (1992).
* *Las visiones de Lucrecia* (1996).
* *Intramuros* (1998). 
* *Los invisibles* (2000).
* *El heredero* (2003).
* *El lugar sin culpa* (2006).
* *La sima* (2009).
* *El río del Edén* (2012).

## Recoñecementos 
En 2013 recibiu Premio Nacional de Narrativa de España, pola súa novela *El río del Edén* e en 2021 o Premio Nacional das Letras Españolas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Lingua akolet

O **akolet** é unha lingua malaio-polinesia que se fala en Papúa-Nova Guinea.

## Distribución xeográfica
Fálase nas localidades de Pililo, Kambun e Sauren na costa suroeste da provincia de Nova Bretaña Oriental

## Falantes
1500 (2002)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O akolet no Ethnologue
J.D. Salinger

**Jerome David Salinger**, nado en Nova York o 1 de xaneiro de 1919 e finado o 27 de xaneiro de 2010, foi un escritor norteamericano.

## Traxectoria 
De pai xudeu e nai católica irlandesa. Estudou na Academia Militar de Valley Forge, e posteriormente nas Universidades de Nova York e Columbia, mobilizado durante a segunda guerra mundial serviu na mariña, e entrou en combate coa 4ª División de Infantaría, a participación nalgunhas das campañas máis feroces da guerra afectoulle emocionalmente, contou as súas experiencias da guerra en moitos relatos como *For Esmé with Love and Squalor*.

Comezou a escribir relatos para revistas locais logo de licenciarse do exército en 1945, que foron ben recibidas. *A Perfect Day for Bananafish* (1949) é o relato máis popular desa época, tamén publicou dous episodios que posteriormente incluíra en *The Catcher in the Rye*: ''I'm Crazy* e *Slight Rebellion*.

En 1951 publicou *O vixía no centeo* (en inglés *The Catcher in the Rye*) a súa primeira e máis famosa novela, orixinalmente foi mal recibida pola crítica e non tivo éxito de vendas, pero máis tarde gañou a aceptación de pública e crítica. Moito da trama da novela ten carácter autobiográfico: presenta a un adolescente, Holden Caulfield, con episodios de paranoia, que escapa da academia onde estuda para volver a Nova York. A novela escrita cun estilo e linguaxe propio dos adolescentes converteuse nun clásico.

Posteriormente Salinger publicou as coleccións de relatos *Nove contos* (en inglés *Nine Stories*) en 1953; *Franny e Zooey*, en 1961; e *Erguede, carpinteiros, a viga do tellado* e *Seymour: unha introdución*, que apareceron xuntos en 1963, estes últimos protagonizados pola disfuncional familia Glass.

Despois de conseguir fama e notoriedade con *O vixía no centeo*, Salinger converteuse nun eremita, apartándose do mundo e protexendo ao máximo a súa privacidade. Mudouse de Nova York a Cornish (Nova Hampshire), onde continuou escribindo historias que nunca publicou.

## Obras 
* *O vixía no centeo* (1951)
* *Nove contos'' (1953)
** "A Perfect Day for Bananafish" (1948)
** "Uncle Wiggily in Connecticut" (1948)
** "Just Before the War with the Eskimos" (1948)
** "The Laughing Man" (1949)
** "Down at the Dinghy" (1949)
** "For Esmé—with Love and Squalor" (1950)
** "Pretty Mouth and Green My Eyes" (1951)
** "De Daumier-Smith's Blue Period" (1952)
** "Teddy" (1953)
* *Franny and Zooey* (1961)
** "Franny" (1955)
** "Zooey" (1957)
* *Raise High the Roof Beam, Carpenters and Seymour: An Introduction* (1963)
** "Raise High the Roof-Beam, Carpenters" (1955)
** "Seymour: An Introduction" (1959)
* *Three Early Stories* (2014)
** "The Young Folks" (1940)
** "Go See Eddie" (1940)
** "Once a Week Won't Kill You" (1944)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *The Life and Work of J.D. Salinger* .
Internet Corporation for Assigned Names and Numbers

A **Internet Corporation for Assigned Names and Numbers** (**ICANN**) é unha entidade sen fins lucrativos, multilateral, que organiza a concesión de dominios e de enderezos IP no mundo. Está vencellada ao Departamento de Comercio dos Estados Unidos. A administración e a xestión dos nomes de dominio e enderezos IP atópase baixo a responsabilidade desta entidade.
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do ICANN
Joshua Fishman

**Joshua Fishman** (Shikl Fishman), nado en 1926 en Filadelfia e finado o 1 de marzo de 2015, foi un sociolingüista norteamericano, especialista en yiddish e creador do concepto de diglosia.

## Traxectoria 
Estudou na Universidade de Pensylvania e na de Columbia. En 1960 obtén o posto de profesor de psicoloxía na Universidade Yeshiva de Nova York. Fundou o *International Journal of the Sociology of Language*.

Especializado no bilingüismo e nos procesos de substitución lingüística, a súa obra *Language Loyalty in the United States* (1966) serviu de base para a aprobación da Lei de educación bilingüe dos Estados Unidos (1968).

Coas súas obras *Readings in the Sociology of Language* (1968) e *Advances in the Sociology of Language* (1971-1972) foi un dos creadores da socioloxía da linguaxe. Fisham modificou a definición de diglosia dada por Charles Ferguson, para lle dar un matiz de funcionalidade comunicativa diferente para cada variedade lingüística que fala a comunidade.

## Notas
Manel Rodríguez-Castelló

**Manel Rodríguez-Castelló**, nado en Alcoi en 1958, é un escritor valenciano en lingua valenciana.

## Traxectoria 
Comeza publicando poemas soltos en revistas locais e en 1979 publica o seu primeiro poemario, *Ciutat del tràngol*. En 1983 publica ''Esbós d'un cos*, ao que seguen *De foc i danses* (1987) e *L'acròbata dels ponts* (1988).

A súa é unha poesía intimista, centrada no coñecemento das vivencias persoais e nun uso preciso da linguaxe. Colabora tamén en publicacións valencianas como *EMT Levante* e *Ciutat d'Alcoi*, que recolleu en libros como *Els dies contats'' (2002)
Espírito Santo, Brasil

**Espírito Santo** é un estado brasileiro ao leste da Rexión Sueste. Limita ao leste co océano Atlántico, ao norte cos estados de Baía e Minas Xerais, ao oeste con Minas Xerais, e ao sur co estado do Río de Xaneiro. A súa capital é Vitória.

## Xeografía 
A súa superficie de 45.597&nbsp;km² é semellante en tamaño á de Estonia. Presenta unha variedade de hábitats, incluíndose a planicie costeira, lagos, unha variedade de formacións de montañas, bosques de montaña, mangleiral e moitos outros.

### Topografía 
O estado pode ser dividido en dúas áreas: a planicie costeira e as montañas interiores, que forman a *serra*. A parte máis alta da *serra* chámase *Serra do Caparaó* (cuxo punto máis alto -Pico da Bandeira- atinxe a 2.890 m de altitude).

### Clima 
O clima do Espírito Santo é seco en xeral, e quente ao norte do río Doce. O clima de montaña é máis frío chegando ao clima tropical de altitude nas rexións máis altas, como o oeste e o suroeste. O clima predominante nas planicies costeiras é o tropical, tendendo a tropical seco no norte. En xeral o verán é chuvoso e o inverno é seco.

### Ríos e lagos 
O principal río do estado é o río Doce, que nace no veciño estado de Minas Xerais. Outro importante río é o Santa María, que desemboca próximo á illa onde se sitúa a capital, Vitória.

O estado ten unhas 26 lagoas, próximas ás marxes do río Doce. A máis importante delas é a Lagoa Juparanã.

## Economía 
Os cultivos máis importantes no estado son o arroz, o café (un dos máis importantes produtos de exportación agrícolas do Brasil), o cacao, a cana de azucre, o feixón, as froitas, (principalmente a banana e a papaia), e o millo.

Da cría de animais para fins comerciais, a máis importante é de gando, que é criado tanto para produción de carne como de leite. Destaca tamén a avicultura, que vende en todo Brasil e tamén exporta. As industrias de enlatados, produtos forestais, téxtiles, o aceiro e a minería de ferro son tamén grandes importantes. O estado acolle a maior fábrica de aproveitamento das minas de ferro do mundo (Val do Rio Doce), e unha das maiores industrias de produción de papel e celulosa do mundo, a Aracruz.

Os portos de Vitória e Tubarão son importantes para a exportación do mineral de ferro e do aceiro, e ademais na costa da rexión de São Mateus atopouse recentemente petróleo, o que impulsou a economía estatal, estando en vigor acordos comerciais para a súa explotación.

O turismo vén crecendo en importancia na economía de estado pero a maioría dos viaxeiros son de estados veciños, e non doutros países, así que os beneficios do turismo aínda son pequenos, en comparación con outros estados. Destinos turísticos coñecidos inclúen a zona costeira con cidades como Guarapari, Jacaraípe e Manguinhos. Pero cada vez máis os destinos de montaña gañan popularidade, como Domingos Martins e Castelo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Brasil
* Estados do Brasil

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Subdivisións de Tonga

miniatura|dereita|250px|Mapa de Tonga

Aínda que xeograficamente está composta por 169 illas (36 delas deshabitadas) o Reino de Tonga divídese politicamente en tres grupos de illas:
* **Grupo Amsterdam** (*Tongatapu*):
**Middleburgo ('*Eua*).
**Pilstart (*Ata*).
**Amsterdam (*Tongatapu*).
* **Grupo Gálvez** (''Ten'apai*):
**Kao.
**Lifuka.
**Rotterdam (*Nomuka*).
**Tofua.
* **Grupo Maiorga** (*Vava'ou*):
**Amargura (*Fonualei*).
**Late.
**Maiorga (*Vava'ou*).
**Toku.

Existe un cuarto arquipélago setentrional moi afastado, e administrado directamente desde Nukuʻalofa, capital da illa de Amsterdam:

* **Grupo Niuas**:
**Boa Esperanza (*Niuafo'ou*).
**Cocos (*Tafahi*).
**Traidores (*Niuataputapu*).

Ademais, tamén dependen do reino de Tonga os arrecifes de Minerva, que xeograficamente están nas illas Fiji. Son dous aneis coralinos que só son visíbeis coa marea baixa.

A maior parte das illas son coralinas, mais hai algunhas de orixe volcánica. Lateiki (*Mete Shoal*) e *Fonuafo'ou'' son dous volcáns mergullados que, desde o século XIX, teñen emerxido en varias ocasións.

A capital do país é Nukuʻalofa, residencia habitual do rei Taufa'ahau Tupou IV.
Xeografía de Tonga

300px|miniatura|dereita|Mapa de Tonga.

**Tonga** é un arquipélago localizado ao sur de Samoa. As súas 169 illas, das cales 36 están habitadas, divídense en tres grupos principais: Vava'ou, Ten'apai e Tongatapu, que forman unha liña norte-sur de 800 quilómetros de longo. Tongatapu, a illa máis grande e que alberga a capital Nukuʻalofa, cobre 257&nbsp;km². Xeoloxicamente, as illas de Tonga son de dous tipos: a maioría teñen unha base de pedra calcaria que se orixinou a partir de formacións de coral levantadas; as demais consisten en pedra calcaria sobre unha base de orixe volcánica.

O clima é basicamente subtropical cun período cálido (de decembro a abril), durante o cal a temperatura sobe por riba dos 32&nbsp;°C, e un período máis fresco (de maio a novembro), no que as temperaturas non acostuman superar os 27&nbsp;°C. A temperatura sobe de 23&nbsp;°C a 27&nbsp;°C, e a precipitación anual varía de 170 a 297 centímetros se se viaxa desde Tongatapu para o sur para as illas do norte máis próximas ao Ecuador. A humidade media diaria é do 80%.

Ten unha área total de 748&nbsp;km², dos que 718&nbsp;km² son de terra e 30 de auga. Non ten fronteiras con outros países, e ten unha lonxitude de costas de 419&nbsp;km.

**Accidentes mariños:**
*plataforma continental:*
200 m de profundidade
*zona económica exclusiva:*
200 mn  (370.4&nbsp;km)
*territorio mariño:*
12 mn (22.2&nbsp;km)

**Clima:**
tropical; alterado por ventos alisios; estación cálida (de decembro a maio), estación fresca (de maio a decembro)

**Terreo:**
a maioría das illas teñen unha base de pedra calcaria que se orixinou a partir de formacións de coral levantadas; as demais consisten en pedra calcaria sobre unha base de orixe volcánica.

**Elevacións do terreo:**
*punto máis baixo:*
Océano Pacífico 0 m
*punto máis alto:*
lugar sen nome en Kao Island con 1.033 m

**Recursos naturais:**
pescado, terreo fértil

**Uso da terra:**
*terreo cultivábel:*
24%
*cultivo permanente:*
43%
*pastos permanentes:*
6%
*bosque e selva:*
11%
*outros:*
16% (1993 est.)

**Terras de regadío:**
N/D km²

**Perigos naturais:**
ciclóns (de outubro a abril); terremotos e actividade volcánica en Fonuafo'ou (Illa Falcón) e Late'iki (Illa Mete)

## Notas 
## Véxase tamén
*Tonga
Prefecturas do Xapón

350px|dereita|miniatura|Rexións e prefecturas do Xapón

O **Xapón** está subdividido en 47 prefecturas (de catro tipos: 都, *to*; 道, *dō*; 府, *fu* ou 県; *ken*, de aí o nome xenérico xaponés 都道府県 *todōfuken*). Tokyo é a única metrópole ("to"), Hokkaido é un territorio ("dō"), ambas Kyoto (a antiga capital) e mais Osaca (vlia) son prefecturas urbanas ("fu"), e o resto son "ken", prefecturas rurais.

## Historia 
Esta división foi establecida polo goberno Meiji en 1871 no que se denomina a abolición do sistema Han. Aínda que inicialmente foron creadas unhas 300 prefecturas, este número foi diminuíndo ata un total de 47 no ano 1888. A Lei do Goberno Local de 1947 outorgou máis poder político ás prefecturas, provéndoas da capacidade de escoller gobernadores mediante eleccións locais.

Segundo a Lei antes mencionada cada prefectura subdivídese en cidades (市 shi), vilas (町 chō), e distritos rurais (郡 gun). Algunhas prefecturas teñen máis delegacións (支庁 shichō) que levan a cabo funcións administrativas da prefectura fóra da capital. En Hokkaido, ao ser a máis grande do Xapón, estas delegacións chámanse subprefecturas.

## Lista de prefecturas 
### Hokkaidō e Tōhoku 
* (01) 
* (02) 
* (03) 
* (04) 
* (05) 
* (06) 
* (07) 

### Kantō 
* (08) 
* (09) 
* (10) 
* (11) 
* (12) 
* (13) 
* (14) 

### Chūbu 
* (15) 
* (16) 
* (17) 
* (18) 
* (19) 
* (20) 
* (21) 
* (22) 
* (23) 

### Kansai (Kinki) 
* (24) 
* (25) 
* (26) 
* (27) 
* (28) 
* (29) 
* (30) 

### Chūgoku 
* (31) 
* (32) 
* (33) 
* (34) 
* (35) 

### Shikoku 
* (36) 
* (37) 
* (38) 
* (39) 

### Kyūshū e Okinawa 
* (40) 
* (41) 
* (42) 
* (43) 
* (44) 
* (45) 
* (46) 
* (47) 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas 
*
Economía de Tonga

Tonga ten unha economía pequena e aberta, e unha base de exportación reducida a poucos produtos agrícolas. Os principais son a cabaza, vainilla e o iñame. Incluíndose tamén o peixe, os produtos primarios representan o 2/3 das exportacións. O país importa unha gran cantidade de alimentos, especialmente de Nova Zelandia.

O país depende tamén das remesas de diñeiro das comunidades tonganesas residentes no exterior para equilibrar o seu déficit comercial. O turismo representa a segunda fonte de ingresos do país: o 2006 39.000 persoas visitaron o país.

O goberno estimula o desenvolvemento do sector privado, incentivando especialmente os investimentos, mentres concentra os gastos públicos en saúde e educación. Tonga ten unha infraestrutura básica razoable e un servizo social desenvolvido. O elevado desemprego entre os mozos, o crecemento da inflación, as presións por reformas democráticas e o crecemento dos gastos en servizos sociais son os principais desafíos do goberno.

## Notas
Escrita xaponesa

A **escrita xaponesa** moderna emprega unha combinación de kanji logográficos, que son caracteres de orixe chinesa, e silabarios kana. Este último consta dun par de silabarios: o hiragana, que se usa maiormente para as verbas nipoas nativas ou naturalizadas e para elementos gramaticais; e katakana, que se usa principalmente para verbas e nomes estranxeiros, onomatopeas, préstamos lingüísticos, nomes científicos e, de cando en vez, dar énfase. Case tódalas frases escritas en lingua xaponesa posúen unha mestura de kanji e kana. Debido a isto, amais de ao grande inventario de caracteres kanji, a escrita xaponesa considérase unha das escritas en uso actual máis complexas.

A seguinte táboa amosa exemplos de escrita nestes sistemas:

### Elección de escrita
Todas as palabras en xaponés poden ser escritas en *katakana*, *hiragana*, ou *romaji*. Moitas palabras teñen tamén a súa escrita en *kanji* . A elección do sistema de escrita depende de moitos factores.

Deseguida se amosa un exemplo dun titular de xornal que usa os catro tipos (un titular do *Asahi Shimbun* do 19 de abril de 2004) (kanji vermello, hiragana azul, katakana verde, rōmaji e numerais árabes en negro):

:ラドクリフ、マラソン五輪代表に１万ｍ出場にも含み
:*radokurifu, marason gorin daihyō ni* 1 *man* m *shutsujō ni mo fukumi*
:"Radcliffe, participante do maratón olímpico, aparecerá tamén nos 10 000 m"

Algunhas palabras xaponesas escríbense con diferentes kanji dependendo do significado, polo que nestes casos se debe utilizar kanji no canto de kana para evitar erros. Por exemplo, a palabra *hi* (ひ) ten moitos significados entre eles, sol (日) e máis lume (火), polo que o uso do kanji é decisivo para a comprensión escrita da palabra.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Jinmeiyō kanji
Kanji

**Kanji** (en , literalmente "carácter han") é o nome dos caracteres chineses utilizados na escrita da lingua xaponesa.

Dentro do proceso de consolidación da linguaxe xaponesa, á par dun desenvolvemento de alfabeto silábico, adoptouse o sistema ideográfico chinés para expresar a lingua. O uso dos kanji é un dos tres principais xeitos de escrita xaponesa, os outros dous son hiragana e katakana, agrupados como kana.

Os kanji úsanse para expresar só conceptos, a diferenza do chinés, onde poden ser tamén utilizados no seu carácter fonético. Nunha mesma palabra poden convivir kanji con kanas: a un kanji corresponde un significado e usase como determinante da raíz da palabra, mentres que as derivacións, conxugacións e accidentes exprésanse mediante o uso de kana (en especial de hiragana) co nome de Okurigana, así conviven tanto o sistema de escrita autóctono e o sistema importado.

Unha pequena curiosidade é que o xaponés, ao adquirir a escrita Han no século VII, mantén case inalterados os símbolos que na China continental foron reformados (simplificados) durante a Revolución Cultural dos anos 60.

## Lectura 
Un kanji pode ter diferentes pronuncias, ou "lecturas", dependendo do contexto, uso en combinación, e maila súa localización na oración. Algúns kanji comúns teñen dez ou máis posibeis lecturas. Estas lecturas son categorizadas nas derivadas do chinés, onyomi (音読み) ou na lectura nativa kunyomi (訓読み). Comunmente úsanse dúas lecturas, unha de kunyomi e outra de onyomi coas súas alteracións fonéticas accidentais.

O xeito de ler un kanji depende do contexto e de dúas xeneralidades (nas cales hai moitas excepcións):

* Unha palabra dun só kanji ou seguida de okurigana, lese como kun'yomi. Tal é o caso dos verbos, por exemplo *ver* (miru, 見る), ten un okurigana que lle dá lectura xaponesa.
* Unha combinación de kanji nunha palabra dá unha lectura on'yomi. É o caso do kanji do 'campo de arroz' (*ta*, 田), que cando se usa en combinación con outro, lese *da* (*honda*, 本田).

## Uso de kanjis en Occidente 
Á parte da escrita de idiomas do leste asiático, os kanji teñen pouco ou nulo uso en lugares onde domina o alfabeto latino. Popularmente, e pola complexidade dos seus trazos e o críptico que poden chegar a ser, utilízanse como ornamentos, os cales incluso alcanzan a cultura do tatuaxe. Con base na estética dos caracteres, tamén se usaron como proxectos de deseño nas escolas da materia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* How to use KANJI 4 U
* Gunkan
* Japanese language, en inglés.
Winslow Homer

miniatura|*Breezing Up*, 1876.

**Winslow Homer**, nado en Boston o 24 de febreiro de 1836 e finado en Prout's Neck, Maine o 29 de setembro de 1910, foi un pintor norteamericano.

## Traxectoria 
En 1854 comezou a traballar como aprendiz de litógrafo en Boston e en 1857 estableceuse en Nova York pola súa conta, con encargos para revistas como ''Ballou's Pictorial* e *Harper's Weekly*.

En 1859, abriu o seu propio estudio e comeza a súa carreira como pintor, en 1861 realiza as súas primeiras pinturas ao óleo. En 1863 *Harper's Weekly* enviouno á fronte durante a Guerra Civil americana para facer ilustracións da guerra e de escenas mundanas, que non tiveron moita aceptación no seu tempo, pero que tiveron moita influencia no seu traballo posterior. De volta ao seu estudio realizou numerosas pinturas baseadas nas experiencias vividas na fronte, caracterizadas polo seu realismo e obxectividade; entre as súas pinturas destacan *Sharpshooter on Picket Duty* e *Prisoners from the Front*.

En 1867 viaxa a París e pinta paisaxes ensaiando coas posibilidades pictóricas da luz.

De volta aos Estados Unidos pinta escenas da vida idílica no rural ou de nenos a xogar. En 1873 realiza a súa primeira serie de acuarelas, cun estilo natural, limpo, fresco e espontáneo. En 1875 realizou as últimas ilustracións para o *Harper's Weekly'' e visita por vez primeira Prout's Neck, preto de Scarborough.

En 1881 viaxa a Inglaterra, pasando un tempo na localidade de Cullercoats, Northumberland, onde pinta aos pescadores e o mar, restrinxiu a súa paleta e deixou a violencia presente nas súas obras anteriores

En 1883 establécese definitivamente en Prout's Neck, nun ambiente de soidade, pasando moitos invernos en Nassau, Cuba e Florida e algúns veráns en Adirondacks, onde pintou *Jumping Trout* (1889), unha das súas obras máis coñecidas. Céntrase no estudo das zonas mariñas, con cadros como *Banks Fisherman*, *Eight Bells*, *Gulf Stream*, *Rum Cay* ou *Mending the Nets*.

## Colección de acuarelas no Museo Metropolitano de Arte 

File:A Basket of Clams MET DT2054.jpg|*A Basket of Clams*, 1873 (29,2 x 24,8&nbsp;cm)
File:Boys in a Dory MET DT5026.jpg|*Boys in a Dory*, 1873 (24,8 x 35,2&nbsp;cm)
File:Two Ladies MET ap18.123.3.jpg|*Two Ladies*, 1880 (17,6 x 20,2&nbsp;cm)
File:Inside the Bar MET DT2662.jpg|*Inside the Bar*, 1883 (40,6 x 73,7&nbsp;cm)
File:Hurricane, Bahamas MET APS2310.jpg|*Hurricane, Bahamas*, 1898 (36,7 x 53,5&nbsp;cm)
File:Nassau MET DP119113.jpg| *Nassau*, 1899 ( 37,8 x 54,3&nbsp;cm)
File:A Wall, Nassau MET APS2312.jpg|*A Wall, Nassau*, 1898 (37,8 x 54,3&nbsp;cm)
File:Channel Bass MET ap52.155.jpg|*Channel Bass*, 1904 (28,6 x 49,2&nbsp;cm)
Jôyô kanji

Os **jōyō kanji** (常用漢字) son os 1945 caracteres kanji considerados de uso cotián. Se nun texto xaponés, aparece un kanji que non pertence aos jōyō kanji, deberáse marcar a súa pronuncia mediante furigana.

## Lista de todos os jōyō kanji
***Escola primaria**
**Grao 1 (80 caracteres): 一右雨円王音下火花貝学気休玉金九空月犬見五口校左三山四子糸字耳七車手十出女小上森人水正生青石赤先千川早草足村大男竹中虫町天田土二日入年白八百文本名木目夕立力林六
**Grao 2 (160 caracteres): 引羽雲園遠黄何夏家科歌画会回海絵外角楽活間丸岩顔帰汽記弓牛魚京強教近兄形計元原言古戸午後語交光公工広考行高合国黒今才細作算姉市思止紙寺時自室社弱首秋週春書少場色食心新親図数星晴声西切雪線船前組走多太体台谷知地池茶昼朝長鳥直通弟店点電冬刀東当答頭同道読内南肉馬買売麦半番父風分聞米歩母方北妹毎万明鳴毛門夜野矢友曜用来理里話
**Grao 3 (200 caracteres): 悪安暗委意医育員飲院運泳駅横屋温化荷界開階寒感漢館岸期起客宮急球究級去橋業局曲銀区苦具君係軽決血研県庫湖向幸港号根祭坂皿仕使始指死詩歯事持次式実写者主取守酒受州拾終習集住重宿所暑助勝商昭消章乗植深申真神身進世整昔全想相送息速族他打対待代第題炭短談着柱注丁帳調追定庭笛鉄転登都度島投湯等豆動童農波配倍箱畑発反板悲皮美鼻筆氷表病秒品夫負部服福物平返勉放味命面問役薬油有由遊予様洋羊葉陽落流旅両緑礼列練路和
**Grao 4 (200 caracteres): 愛案以位囲胃衣印栄英塩央億加果課貨芽改械害街各覚完官管観関願喜器希旗機季紀議救求泣給挙漁競共協鏡極訓軍郡型径景芸欠結健建験固候功好康航告差最菜材昨刷察札殺参散産残司史士氏試児治辞失借種周祝順初唱松焼照省笑象賞信臣成清静席積折節説戦浅選然倉巣争側束続卒孫帯隊達単置仲貯兆腸低停底的典伝徒努灯働堂得特毒熱念敗梅博飯費飛必標票不付府副粉兵別変辺便包法望牧末満未脈民無約勇要養浴利陸料良量輪類令例冷歴連労老録
**Grao 5 (185 caracteres): 圧易移因営永衛液益演往応恩仮価可河過賀解快格確額刊幹慣眼基寄規技義逆久旧居許境興均禁句群経潔件券検険減現限個故護効厚構耕講鉱混査再妻採災際在罪財桜雑賛酸師志支枝資飼似示識質舎謝授修術述準序承招証常情条状織職制勢性政精製税績責接設絶舌銭祖素総像増造則測属損態貸退団断築張提程敵適統導銅徳独任燃能破判版犯比肥非備俵評貧婦富布武復複仏編弁保墓報豊暴貿防務夢迷綿輸余預容率略留領
**Grao 6 (181 caracteres): 異遺域宇映延沿我灰拡閣革割株巻干看簡危揮机貴疑吸供胸郷勤筋敬系警劇激穴憲権絹厳源呼己誤后孝皇紅鋼降刻穀骨困砂座済裁策冊蚕姿私至視詞誌磁射捨尺若樹収宗就衆従縦縮熟純処署諸除傷将障城蒸針仁垂推寸盛聖誠宣専泉洗染善創奏層操窓装臓蔵存尊宅担探誕暖段値宙忠著庁潮頂賃痛展党糖討届難乳認納脳派俳拝背肺班晩否批秘腹奮並閉陛片補暮宝訪亡忘棒枚幕密盟模訳優郵幼欲翌乱卵覧裏律臨朗論
***Escola secundaria**
**Grao 7a (313 caracteres): 亜哀握扱依偉威尉慰為維緯違井壱逸稲芋姻陰隠韻渦浦影詠鋭疫悦謁越閲宴援炎煙猿縁鉛汚凹奥押欧殴翁沖憶乙卸穏佳嫁寡暇架禍稼箇華菓蚊雅餓介塊壊怪悔懐戒拐皆劾慨概涯該垣嚇核殻獲穫較郭隔岳掛潟喝括渇滑褐轄且刈乾冠勘勧喚堪寛患憾換敢棺款歓汗環甘監緩缶肝艦貫還鑑閑陥含頑企奇岐幾忌既棋棄祈軌輝飢騎鬼偽儀宜戯擬欺犠菊吉喫詰却脚虐丘及朽窮糾巨拒拠虚距享凶叫峡恐恭挟況狂狭矯脅響驚仰凝暁斤琴緊菌襟謹吟駆愚虞偶遇隅屈掘靴繰桑勲薫傾刑啓契恵慶憩掲携渓継茎蛍鶏迎鯨撃傑倹兼剣圏堅嫌懸献肩謙賢軒遣顕幻弦玄孤弧枯誇雇顧鼓互呉娯御悟碁侯坑孔巧恒慌抗拘控攻更江洪溝甲硬稿絞綱肯荒衡貢購郊酵項香剛拷豪克酷獄腰込墾婚恨懇昆紺魂佐唆詐鎖債催宰彩栽歳砕斎載剤咲崎削搾索錯
**Grao 7b (313 caracteres): 撮擦傘惨桟暫伺刺嗣施旨祉紫肢脂諮賜雌侍慈滋璽軸執湿漆疾芝赦斜煮遮蛇邪勺爵酌釈寂朱殊狩珠趣儒寿需囚愁秀臭舟襲酬醜充柔汁渋獣銃叔淑粛塾俊瞬准循旬殉潤盾巡遵庶緒叙徐償匠升召奨宵尚床彰抄掌昇晶沼渉焦症硝礁祥称粧紹肖衝訟詔詳鐘丈冗剰壌嬢浄畳譲醸錠嘱飾殖触辱伸侵唇娠寝審慎振浸紳薪診辛震刃尋甚尽迅陣酢吹帥炊睡粋衰遂酔錘随髄崇枢据杉澄瀬畝是姓征牲誓請逝斉隻惜斥析籍跡拙摂窃仙占扇栓潜旋繊薦践遷銑鮮漸禅繕塑措疎礎租粗訴阻僧双喪壮捜掃挿曹槽燥荘葬藻遭霜騒憎贈促即俗賊堕妥惰駄耐怠替泰滞胎袋逮滝卓択拓沢濯託濁諾但奪脱棚丹嘆淡端胆鍛壇弾恥痴稚致遅畜蓄逐秩窒嫡抽衷鋳駐弔彫徴懲挑眺聴脹超跳勅朕沈珍鎮陳津墜塚漬坪釣亭偵貞呈堤帝廷抵締艇訂逓邸泥摘滴哲徹撤
**Grao 7c (313 caracteres): 迭添殿吐塗斗渡途奴怒倒凍唐塔悼搭桃棟盗痘筒到謄踏逃透陶騰闘洞胴峠匿督篤凸突屯豚曇鈍縄軟尼弐如尿妊忍寧猫粘悩濃把覇婆廃排杯輩培媒賠陪伯拍泊舶薄迫漠爆縛肌鉢髪伐罰抜閥伴帆搬畔繁般藩販範煩頒盤蛮卑妃彼扉披泌疲碑罷被避尾微匹姫漂描苗浜賓頻敏瓶怖扶敷普浮符腐膚譜賦赴附侮舞封伏幅覆払沸噴墳憤紛雰丙併塀幣弊柄壁癖偏遍舗捕穂募慕簿倣俸奉峰崩抱泡砲縫胞芳褒邦飽乏傍剖坊妨帽忙房某冒紡肪膨謀僕墨撲朴没堀奔翻凡盆摩磨魔麻埋膜又抹繭慢漫魅岬妙眠矛霧婿娘銘滅免茂妄猛盲網耗黙戻紋匁厄躍柳愉癒諭唯幽悠憂猶裕誘雄融与誉庸揚揺擁溶窯謡踊抑翼羅裸頼雷絡酪欄濫吏履痢離硫粒隆竜慮虜了僚寮涼猟療糧陵倫厘隣塁涙累励鈴隷零霊麗齢暦劣烈裂廉恋錬炉露廊楼浪漏郎賄惑枠湾腕

## Significados
Furigana

miniatura|240px|Furigana
Os **furigana** (振り仮名, ふりがな) son caracteres kana (hiragana ou ben katakana) de tamaño menor que se colocan preto dun kanji ou doutro carácter para indicar a súa pronuncia.

* Na escrita vertical colócanse á dereita do carácter.
* Na escrita horizontal están situados enriba do carácter.

| ou ||

|}

Empréganse nos seguintes casos:
*En libros escritos para nenos que non dominan a lectura dos kanji, así como nalgúns manga (bandas desñadas xaponesas)
*En caracteres que non se atopan na lista dos 1945 kanji de uso común ou Jōyō kanji.
Kana

**Kana** (en ) é un termo xenérico que se refere aos dous silabarios da escrita xaponesa: o **hiragana** (en ) e mais o **katakana** (en ), que son caracteres baseados nos pictogramas chineses ou **kanji** (漢字), e que actualmente os substitúen ou acompañan.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Exercicio de kana (PDF)
Okurigana

**Okurigana** (en , literalmente "letras acompañantes") son sufixos kana seguidos por kanji en oracións xaponesas escritas. O seu uso é darlle inflexións aos adxectivos ou verbos: un *okurigana* nun verbo pode indicar o tempo do mesmo (pasado ou presente/futuro), darlle un significado afirmativo ou negativo, ou agregarlle un nivel de cortesía. Na actualidade o *okurigana* escríbese con hiragana, o uso de katakana era común no pasado.

Un exemplo de *okuriganas* podemos aplicalas ao verbo escribir (kaku, 書く), na súa forma rentaikei, engádelle ao kanji *ka* (書), o okurigana *ku* (く) que esta escrito en hiragana. Usando este mesmo kanji podemos obter máis inflexións do verbo.

* kakimasu (書きます) - forma cordial básica.
* kakimasen (書きません) - forma negativa
* kaita (書いた) - conxugación en pasado
Mojibake

**Mojibake** (文字化け, *moji* carácter + *bake* pantasma) é unha palabra procedente do xaponés para se referir aos caracteres inintelixibeis: lixo que aparece cando se tentan visualizar conxuntos de caracteres internacionais mediante programas (navigadores etc) que non están configurados para eles.

Pronúnciase [moʤibake], que a un galego soa "mollibake" (pronunciando “ll” con “yeísmo”). O Mojibake chámase luan ma (亂碼 ou 乱码 luan4 ma3), ou "código caótico" na lingua chinesa. Por exemplo: "文字化け" visualízase como "•Žš‰»‚¯"
Subdivisións de Nova Zelandia

Cando foi poboada orixinalmente, Nova Zelandia foi dividida en provincias. Estas foron abolidas en 1876 para que o goberno puidese ser centralizado, por motivos financeiros. En resultado, a Nova Zelandia non posúe ningunha entidade subnacional como provincia, estado ou territorio, máis aló do goberno local. A pesar diso, o espírito das provincias sobrevive e existe unha feroz rivalidade entre elas en acontecementos culturais ou deportivos.

Desde 1876, o goberno local administra as varias rexións da Nova Zelandia. Debido á a súa herdanza colonial, o goberno local neo-celandés reflicte con bastante fidelidade as estruturas británicas de goberno local, con consellos de cidade, *borough* e condado. Ao longo dos anos, algúns destes consellos fundíronse ou axustaron as fronteiras de mutuo acordo, e foron criados algúns novos. En 1989, o goberno reorganizou por completo o goberno local, poñendo en funcionamento a actual estrutura de dous niveis coas rexións e as autoridades territoriais.

Hoxe, Nova Zelandia ten 12 consellos rexionais para a administración de asuntos ambientais e de transportes, e 74 autoridades territoriais que administran as estradas, o saneamento básico, as autorizacións de construción e outros asuntos locais. As autoridades territoriais son 16 consellos de cidade, 57 consellos de distrito e o Consello das Illas Chatham. Catro dos consellos territoriais (unha cidade e tres distritos) e o Consello das Illas Chatham tamén exercen as funcións de consello rexional, e son así coñecidos como autoridades unitarias. Os distritos das autoridades territoriais non son subdivisións dos distritos dos consellos rexionais, e algúns atravesan as fronteiras dos consellos rexionais.
Illas Chatham

O arquipélago das **illas Chatham** ("Rekohu" na lingua moriori), abrangue 10 illas nun radio de 40&nbsp;km. Pertencen a Nova Zelandia.

## Xeografía 
O arquipélago atópase situado 800&nbsp;km ao leste da cidade neozelandesa de Christchurch. As illas pertencen oficialmente a Nova Zelandia desde 1842. A superficie total das illas é de 996&nbsp;km², case toda localízase nas dúas illas maiores, Chatham e Pitt. Estas illas principais son as únicas habitadas, e as illas menores teñen, en gran parte, reservas que posúen un acceso restrinxido ou prohibido.

As illas son:
* Chatham
* Pitt
* Pequena Mangere
* Star Kei
* Forty-Four
* Mangere
* Illa Suroeste
* As irmás

A maioría destas terras están cubertas por felgos e pastos, aínda que hai algunhas áreas de bosques. O terreo é accidentado, máis na illa Pitt, onde se localiza o punto máis alto a 290 m.

A illa principal desta cadea ten numerosos lagos e lagoas, sendo a maior, a lagoa *Te Whanga*. Outros lagos da illa Chatham son o *Huro* e o *Rangitahi*, e entre os regatos están o *Te Awainanga* e o *Tuku*.

## Historia 
Os primeiros habitantes destas illas pertencían a tribos inmigrantes da Polinesia, que se estableceron arredor do ano 1000 ddC., e deste illamento xurdiu o pobo moriori. A orixe exacta desta xente permanece como tema de varias discusións. Algúns postulan que viñeron directamente das illas da Polinesia localizadas máis ao norte, mais na actualidade a crenza xeneralizada é que os morioris teñen a súa orixe en Nova Zelandia. Este debate ten un matiz político, xa que os actuais habitantes maorís, descendentes daqueles que invadiron e conquistaron o arquipélago en 1832, reclaman un acceso aos dereitos ancestrais maorís. Un extenso informe deses reclamos, *Rekohu*, foi publicado polo Tribunal Waitangi.

A poboación moriori das illas chega a 2000 habitantes. Viven como cazadores e recolectores, obtendo o seu alimento do mar e da flora nativa. Esta sociedade viviu pacificamente, con pequenas organizacións, mais mantenendo unha poboación estábel mediante a castración dunha certa porcentaxe dos nenos varóns.

O nome da illa Chatham provén do barco HMS "Chatham", cuxo capitán William R. Broughton desembarcou o 29 de novembro de 1791 e reclamou posesión para a Gran Bretaña. Os cazadores de focas e de baleas fixeron axiña destas illas un centro das súas actividades. A pesca continúa contribuíndo significativamente na economía, aínda que as industrias relacionadas coas focas e baleas cesaron as súas actividades arredor do 1861.

## Notas
Remuíño, Remuíño, A Arnoia

**Remuíño** é un lugar da parroquia de Remuíño no concello ourensán da Arnoia na comarca do Ribeiro. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña 102 habitantes (53 homes e 49 mulleres), os mesmos ca en 2010 (52 homes e 50 mulleres) e 15 menos ca en 2004.

## Historia
Remuíño era hai anos unha das tres parroquias do concello da Arnoia coa Arnoia e Sande. Despois quedaron reducidas a dúas: A Arnoia e Remuíño. Durante a II República, Remuíño tivo un dos núcleos máis activos do socialismo.

## Patrimonio
*Igrexa de Santo Antón: do século XVIII con campanario do XIX, retablo neobarroco, gárdase nela unha suposta reliquia da cruz de cristo.
*Casa do administrador da Inquisición, actualmente chamada Vila Petronila: casa con baixo e planta con escudo heráldico cos símbolos da Inquisición coroada por unha coroa de marqués.
*Barrio bodegueiro de Pousadorio: un outeiro fronte a Remuíño no cal se atopan soamente bodegas e viñas, no seu alto subían na procesión das rogativas a botar a bendición ós campos, hoxe consérvase o penedo e no seu alto un oco cadrado onde se atopaba unha cruz,ao seu lado aínda se pode atopar unha roda de muíño tallada en situ.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Remuíño
### Parroquias da Arnoia
## Notas
Subdivisións de Australia

[250px|dereita|miniatura|As capitais de cada estado e territorio (no caso do ACT, a propia cidade de [Canberra) están sinaladas no mapa en vermello. O número indica a localización dalgúns estados e territorios.]]

Australia está dividida en seis estados, tres territorios continentais e outros territorios insulares. Os estados son Nova Gales do Sur (NSW), Queensland (QLD), Australia Meridional (SA), Tasmania (TAS), Victoria (VIC) e Australia Occidental (WA). Os tres territorios continentais son o Territorio do Norte (NT), o Territorio da Capital Australiana (ACT) e Jervis Bay (JBT) (que se considera parte do ATC). Na maior parte dos seus asuntos, os territorios funcionan de xeito similar aos estados; con todo o Parlamento da Mancomunidade ten o poder de anular calquera lexislación dos parlamentos dos primeiros. En contraste, a lexislación federal só pode anular lexislacións dos estados relativas a certas áreas segundo establécese na Sección 51 da Constitución Australiana; todos os poderes lexislativos residuais son manexados polos parlamentos dos estados, incluíndo hospitais, educación, policía, poder xudicial, estradas, transporte público e goberno local.

Cada estado e territorio ten a súa propia lexislatura (unicameral no caso do Territorio do Norte, o Territorio da Capital Australiana e Queensland, e bicameral nos restantes estados). A cámara baixa é coñecida como Asemblea Lexislativa (Cámara da Asemblea en Australia Meridional e Tasmania) e a cámara alta é chamada Consello Lexislativo. O xefe de Goberno de cada estado e territorio é denominado *premier* ou *chief minister* respectivamente. A Raíña é representada nos estados por un gobernador, no Territorio do Norte por un administrador, e no Territorio da Capital Australiana polo Gobernador Xeral.

Australia ten tamén varios territorios menores. O Goberno federal administra unha área separada dentro de Nova Gales do Sur, o Jervis Bay, como base naval e porto marítimo para a capital nacional. Australia posúe ademais os seguintes territorios externos habitados: Illa Norfolk, Illa de Nadal e Illas Cocos (Keeling); e os territorios externos deshabitados de Illas Ashmore e Cartier, Illas do Mar do Coral, Illas Heard e McDonald e Territorio Antártico Australiano; en canto a dúas supostas illas, a Dougherty e a Emerald, estas fai anos que se consideran unha ficción e, polo tanto, se categorizan como illas pantasma.

O código ISO que comeza por *AU-* é o **ISO 3166-2:AU**; algúns territorios teñen o seu propio código ISO 3166-1.

### Subdivisións da Australia 
#### Estados 
#### Territorios internos 
#### Territorios externos 
400px|miniatura|dereita|Territorios Externos Australianos

(**)O Territorio Antártico Australiano non está efectivamente administrado por Australia é unha reclamación suspendida de acordo ao artigo 4 do Tratado Antártico, O Tratado conxela as aspiracións territoriais dos signatarios, impide a negación ou afirmación de dereitos de soberanía dos asinantes, e prohibe a realización de novas reclamacións

### Antigos estados 
* 20px Australia Central (CA) (Alice Springs)
Kyūshū

**Kyūshū** (九州, きゅうしゅう) é a terceira maior illa do arquipélago xaponés. As principais cidades son Fukuoka, Kitakyūshū, Kumamoto e Kagoshima.

## Xeografía 
O terreo da illa é montañoso e conta co volcán activo máis grande do Xapón, o Aso que ten unha altitude de 1.592 m. Atópase variada evidencia de actividade tectónica incluíndo numerosas lagoas termais. As máis famosas destas atópanse en Beppu ao nordés e en Aso, na rexión central da illa.

A rexión de Kyūshū (*九州地方, kyūshū-chiho*) contén sete prefecturas que se atopan na illa de Kyūshū. 
* Fukuoka 
* Kagoshima 
* Kumamoto 
* Miyazaki 
* Nagasaki 
* Oita 
* Saga

A cidade máis populosa da illa é Fukuoka a cal é un porto e un centro da industria pesada. Kitakyushu tamén é unha cidade designada por decreto gobernamental e Ōmuta é outro centro industrial. O porto principal da rexión é Nagasaki.

## Demografía 
## Notas
Kanto

A **rexión de Kanto** (関東地方 かんとうちほう, *Kantō-chihō*) é unha área xeográfica da illa de Honshū, a maior illa do Xapón. Os seus límites territoriais son practicamente os mesmos da **Chaira de Kanto**.

## Etimoloxía e características 
O nome refírese, xeralmente, á rexión leste (東) do posto de control de Hakone (関所). (O nome Kanto significa literalmente "Leste da Barreira," e refírese aos postos de control (barreiras) que se erixiron durante o Período Tokugawa na estrada Tokaido que ligaba Tokyo a Kyoto.

A rexión consta de sete prefecturas: Gunma, Tochigi, Ibaraki, Saitama, Tokyo, Chiba, e Kanagawa.

### A Chaira 
A Chaira de Kanto é unha rexión sensibelmente chá onde se insire a cidade de Tokyo. É a maior chaira do Xapón e xa foi, durante o período Edo a rexión agrícola máis próspera do país. Nesa época, os señores feudais desta chaira detiñan un poder considerábel grazas á fertilidade da terra.

A proposta de invasión do Xapón polos aliados durante a segunda guerra mundial, e que ficou coñecida por Operación Coronet, inserida na Operación Downfall, prevía que a chaira de Kanto fose o lugar de desembarque das tropas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xeografía do Xapón
* Rexións do Xapón
Sapporo

**Sapporo** (en xaponés, 札幌市, さっぽろし, *Sapporo-shi*) é a quinta maior cidade do Xapón, situada na illa de Hokkaidō. É a capital da prefectura de Hokkaidō. Ten preto de 2.25 millóns de habitantes. Foi designada cidade por mandato gobernamental o 1 de abril de 1972. É servida polo Aeroporto de Chitose.

Organizou os primeiros Xogos Olímpicos de Inverno de Asia, que comezaron o 3 de febreiro de 1972.
O maior evento anual de Sapporo é o Festival de neve en febreiro, coñecido pola súa competición de esculturas no xeo.

No Xapón, Sapporo é coñecido como a sede da cervexa Sapporo e do ramen con sabor a miso. O barrio de diversións e entretemento de Susukino está entre os maiores e máis coñecidos do Xapón.

## División administrativa 
dereita|250px|miniatura
O concello de Sapporo divídese en 7 barrios (*ku* 区): Chuo-ku, Kita-ku, Higashi-ku, Shiroishi-ku, Toyohira-ku, Minami-ku, Nishi-ku, Atsubetsu-ku, Teine-ku, Kiyota-ku.

## Universidade 
* Hokkaido University , 北海道大学
* Hokkaido University of Education, 北海道教育大学
* Sapporo City University, 札幌市立大学
* Sapporo Medical University, 札幌医科大学
## Cidades irmandadas 
*  Novosibirsk, Rusia desde 1990
* 20px Múnic, Alemaña desde 1972
* 20px Portland, Estados Unidos desde 1959
* 20px Shenyang, China desde 1980
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de concellos do Xapón

### Ligazóns externas 
* Official homepage  (en inglés)
* Festival de neve de Sapporo
* Sapporo Guía turística
Miso

O **miso** (en , "fonte do sabor") é unha pasta aromatizante fermentada e moi saborosa, feita con sementes de soia e/ou cereais e sal mariño. Considerouse durante séculos como un alimento curativo na China e o Xapón, e hoxe as investigacións modernas revelan que non se trabucan.

Contén enzimas vivas que axudan á dixestión e subministran un equilibrio nutritivo de carbohidratos naturais, aceites esenciais, vitaminas, minerais e proteínas. Como boa fonte de proteínas e vitamina B, tamén axuda a limpar o corpo das radiacións e da nicotina. O miso sen pasteurizar pode reconstruír a flora intestinal estragada por dietas de alto contido en carnes, azucre, produtos químicos ou antibióticos.

Na elaboración dun miso de primeira calidade, a soia orgánica é inoculada cun cultivo e incubase durante setenta e dúas horas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sopa de miso