open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fraortes, rebelde

**Fraortes** (¿- -521), fillo de Upadaranma, foi rei de Media do -522 ao -521.

## Traxectoria 
### Contexto histórico 
A causa inmediata da revolta de **Fraortes** foi a morte do rei persa Cambises II na primavera do -522 e a usurpación do trono por parte do mago Gaumata, quen non pertencía á dinastía aqueménida e é posíbel que fose medo de nacemento. Seis nobres partidarios da familia real persa axudaron a Darío I a se converter en novo rei, asasinando a Gaumata no seu castelo de *Sikayauvatiš* en Media o 29 de setembro.

Case inmediatamente dous reis rebeláronse: Nidintubel en Babilonia e Assina en Elam. Cando Darío reprimiu estas rebelións e estaba en Babilonia, Fraortes botou o seu pulso ao poder. Reivindicou que era descendente do antigo rei meda Ciaxares e tomou o nome de **Khshathrita** para o trono. Marchou a Ecbatana, a capital de Media, cidade que tomou en decembro do -522. Máis ou menos polas mesmas datas, estoupou unha nova rebelión en Elam, esta vez baixo o rei Martiya, e outras revoltas fixéronse extensivas a máis provincias como Armenia, Partia e Asiria.

### Fraortes, rei dos medos 
Os persas foron incapaces de suprimiren a rebelión meda deseguida. Na inscrición de Behistún, Darío afirma que o seu xeneral Hidarnes gañou unha batalla en Marush (Mehriz, ao sur do actual Yazd) o 12 de xaneiro do -521. Porén esta batalla non foi de ningún modo decisiva e non prexudicou seriamente a posición de Fraortes en Media, só serviu para impedir que o medo invadise Persia nin puidese tampouco tomar contacto con outro rebelde, Vahyazdata. Outro factor que xogaba a favor de Fraortes era que o exército de Darío estaba formado por tropas medas. Estas serviran ben ao rei en Babilonia, pero era improbábel que atacasen o seu propio país.

No entanto, se Darío non podía sacar partido da súa vitoria, Fraortes tampouco podía explotar a situación, xa que en Partia, que era leal ao medo, había unha gornición persa. Estaba comandada polo pai de Darío, Histaspes. O 8 de marzo de -521, os partos e os seus aliados, os hircanios, atacaron a gornición persa, pero foron derrotados.

Mentres os persas de Partia puidesen atacar a súa retagarda, Fraortes non podía atacar a Darío, quen tivo tempo para recrutar un novo exército. Na primavera, o líder persa penetrou en Media a partir do oeste, e o 8 de maio do -521, derrotou a Fraortes nun sitio chamado Kunduru, que é probabelmente a actual Bisotun, onde a inscrición de Behistún pode verse aínda. Fraortes fuxiu para os partos, pero foi capturado cando se dirixía ao centro relixioso dos magos, Rhagae (actual Teherán). Darío narra na inscrición de Behistún que el persoalmente lle cortou ao medo o nariz, as orellas e máis a lingua, sacoulle os ollos e crucificouno en Ecbatana. Os seus partidarios foron esfolados e a súa pel reenchida con palla.

Despois desta vitoria, Darío puido enviar tropas a Armenia e Partia, onde os seus xenerais acabaron cos rebeldes restantes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fraortes  en Livius.org (inglés)
Lista de mangas de Dragon Ball

**Dragon Ball** é un manga e anime, creado por Akira Toriyama. A seguir lístanse tódolos tomos, 42 na primeira edición (tankōbon) e 34 na segunda (kanzenban), que se publicaron no Xapón; cos capítulos, a data de edición xaponesa e o título de cada un deles.

## Primeira edición xaponesa, Tankōbon (1985-1995) 
## Segunda edición xaponesa, Kanzenban (2002-2004) 
## Capítulos 
### A procura das Bólas do Dragón (1-23) 
### O 21º Torneo das Artes Marciais (24-54) 
### A Red Ribbon (55-97) 
### Uranai Baba (98-112) 
### O 22º Torneo das Artes Marciais (113-134) 
### Piccoro Daimaō (135-165) 
### O 23º Torneo das Artes Marciais (166-194) 
### Os Saiyans (195-242) 
### A saga de Namek (243-328) 
### Os Androides (329-388) 
### Célula (389-420) 
### O 25º Torneo das Artes Marciais (421-446) 
### Majin Buu (447-517) 
### Dez anos despois (517-519)
Lista de bandeiras de España

Esta é unha lista de bandeiras que algunha vez foron oficiais en España. Para máis información sobor o pavillón nacional, visite o artigo Bandeira de España.

## Bandeiras Nacionais
## Estandarte real
## Comunidades Autónomas
## Bandeiras históricas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de escudos de armas de España
* Lista de bandeiras de movementos nacionalistas e secesionistas de España

### Ligazóns externas 
*A historia da bandeira. Web da Marina de España
Leixaprén

O **leixaprén** (palabra medieval composta de *leixa* -deixa- e *pren* -colle-) é un recurso estilístico característico das cantigas de amigo galego-portuguesas (aínda que apareza tamén, moi esporadicamente, nas cantigas de amor). Consiste na repetición dos segundos versos dun par de estrofas como primeiros versos do par seguinte.

Un exemplo pódese ver nesta cantiga de Martín de Xinzo:

:::::::::*Como vivo coitada, madre, por meu amigo,*
:::::::::'''''ca m'enviou mandado que se vai no ferido'*:*
:::::::::::*e por el vivo coitada!*

:::::::::*Como vivo coitada, madre, por meu amado,*
:::::::::'''''ca m'enviou mandado que se vai no fossado'*:*
:::::::::::*e por el vivo coitada!*

:::::::::'''''Ca m'enviou mandado que se vai no ferido'*,*
:::::::::*eu a Santa Cecilia de coraçón o digo:*
:::::::::::*e por el vivo coitada!*

:::::::::'''''Ca m'enviou mandado que se vai no fossado'*,*
:::::::::*eu a Santa Cecilia de coraçón o falo:*
:::::::::::*e por el vivo coitada!*

Como se observa, os versos 2 e 5 (os segundos das dúas primeiras estrofas) repítense como primeiros da 3ª e 4ª estrofas, respectivamente.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Literatura medieval
* Literatura galego-portuguesa
* Premio Leixaprén
* Leixaprén (grupo)
Hidrograma

O **hidrograma** é un gráfico que mostra a variación no tempo dalgunha información hidrolóxica tal como o nivel da auga, o caudal, a carga de sedimentos... para un río, un  regato ou unha canle. Tipicamente representa o caudal fronte ao tempo. Isto é equivalente a dicir que é o gráfico da descarga (L3/T) dun fluxo en función do tempo. Estes poden ser hidrogramas de tormenta e hidrogramas anuais, os que á súa vez se dividen en perennes e intermitentes.

Permite observar:

*As variacións na descarga a través dunha tormenta ou a través do ano hidrolóxico
*O pico de escoamento (caudal máximo da avenida).
*O fluxo de base ou achega das augas subterráneas ao fluxo.
*As variacións estacionais dos caudais se se grafica nun período de tempo dun ou varios anos.
Os hidrogramas son útiles, entre outras cousas, para comparar os tempos de descarga e caudais pico de varias correntes ou cuncas hidrográficas, para así coñecer as diferenzas entre as súas capacidades de resposta ante avenidas.

## Tipos
dereita|400px|miniatura|Exemplo dun hidrograma unitario (en castelán)

### Hidrograma unitario 
É a curva básica de resposta a unha unidade de precipitación que describe a forma na que unha cunca devolve un ingreso de choiva distribuído no tempo. Baséase no principio de que a dita relación entrada-saída é lineal, é dicir, que poden sumarse linealmente. Constrúese con base nun "Hidrograma en S", que, á súa vez, se constrúe detallando varias tormentas e os seus hidrogramas reais producidos.

Os seguintes **pasos** utilízanse na aplicación do método do hidrograma unitario:

*Síntese dunha choiva de deseño, a partir dunha análise de intensidade-duración-frecuencia de chuvascada de curta duración. 
*Determinación dun índice de infiltración característico da cunca. 
*Cálculo da choiva de exceso a partir da choiva total de deseño e da infiltración esperada. 
*Determinación do hidrograma unitario da cunca. 
*Aplicación da choiva de exceso ao hidrograma unitario. 
*Interpretación dos resultados para estimar o caudal pico de crecente.

O método está limitado a cuncas homoxéneas.

#### Cálculo dun hidrograma
Para o cálculo dun hidrograma unitario, que é unha constante da cunca e representa o efecto de todos os factores físicos que a caracterizan, e debido á inexistencia de medias de caudal na cunca, óptase por utilizar un método sintético de cálculo, exactamente o método de Mockus.

### Hidrograma Sintético 
É un hidrógrama unitario estimado con base en fórmulas que inclúen parámetros físicos da cunca en estudo como área, lonxitude do leito principal, pendente media e outros. Son os hidrogramas sintéticos máis coñecidos o triangular do USDA, o de Schneider e o de Clark.
Sucesión ecolóxica

dereita|250px|miniatura|Exemplo de sucesión secundaria
En ecoloxía chámase **sucesión ecolóxica** ao proceso de cambio na composición de especies, ou grupos taxonómicos, dunha comunidade ao longo do tempo. A escala temporal dos procesos de sucesión poden ser de décadas (como exemplo, tras un incendio) ou de millóns de anos (como exemplo, tras unha extinción en masa). A sucesión pode ser froito da dinámica natural do ecosistema ou por fenómenos antropoxénicos, como a agricultura.

A sucesión non é un proceso definido. A sucesión adoita conducir aos ecosistemas de estar formadas por especies xeneralistas que ocupan o espazo a especies con outras estratexias vitais, nun proceso de maduración que leva a un estado chamado de clímax. Esta sucesión pode dividirse en diferentes etapas. As especies de cada etapa poden ser diferentes ou poden vivir en diferentes estratos na comunidade do clímax.
Existen dous tipos de sucesións:
* **Primarias** cando se dan nun hábitat sen ocupar, como un solo sen vexetación.
* **Secundarias** cando se a despois dunha deturpación importante no ecosistema, como por exemplo un incendio ou unha inundación.
Hai tres fases na sucesión:
* 1.**Comunidade pioneira**, na que predominan especies autótrofas e especies de fácil dispersión.
* 2.**Comunidades intermediarias**
* 3.**Comunidade clímax**

Nunha sucesión temos inicialmente as comunidades pioneiras (primeiros seres vivos que ocupan un substrato), seguido por comunidades intermediarias que presentan un nivel maior de diversificación e, finalmente a comunidade clímax, cando a comunidade chega ao seu máximo grao de desenvolvemento e equilibrio.

## Notas
Alisio

[miniatura|350px|Circulación xeral na atmosfera terrestre. A [célula de Hadley subtropical, a célula de Ferrell e a célula polar. Os **ventos alisios** proveñen das latitudes subtropicais, sopran en dirección ó ecuador e son desviados cara ao oeste polo efecto da rotación terrestre.]]
Os **alisios** son ventos que percorren a franxa ecuatorial e sopran de maneira relativamente constante no verán e algo menos no inverno, en dirección de nordeste a suroeste no hemisferio norte, e de sueste a noroeste no hemisferio sur.

## Características 
Circulan entre os trópicos, dende os 30-35º de latitude cara ao ecuador. Diríxense dende as altas presións subtropicais, cara ás baixas presións ecuatoriais. O movemento de rotación da Terra desvía aos Alisios cara ao oeste, e por iso sopran do nordés ao suroeste no hemisferio norte e do sueste cara ao noroeste no hemisferio sur. As épocas nas que os alisios sopran con menor intensidade constituían un perigo para os primeiros viaxes de veleiros cara ao continente americano formándose épocas de calma do vento que impedían avanzar aos veleiros.

No ecuador prodúcese un ascenso masivo do aire quente, orixinando unha zona de baixas presións que vén sendo ocupada por outra masa de aire que proporcionan os alisios. As masas de aire quente que ascenden, vanse arrefriando paulatinamente e diríxense a bastante altura en sentido contrario aos alisios, cara ás latitudes subtropicais, de onde proceden estes. Os ventos alisios forman parte da circulación de Hadley que transporta a calor dende as zonas ecuatoriais ata as subtropicais substituíndo o aire quente por aire máis frío das latitudes superiores. A rotación terrestre é a que produce a desviación cara a poñente destes ventos, desviación que se coñece como a forza ou efecto de Coriolis, cuxo nome procede de Gaspard Coriolis, un científico francés que describiu os mecanismos deste proceso.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Os ventos alisios
Lingua mozárabe

A **lingua mozárabe** (do árabe *musta`rab* مستعرب que quere dicir "arabizado") é unha lingua extinta da Península Ibérica. O mozárabe era a evolución do latín falado nas zonas da Península Ibérica que ao mesmo tempo que os diversos romances peninsulares se separaban para dar lugar ao castelán, catalán e galego-portugués, e demais, na zona baixo dominio musulmán apareceu un conxunto de falas non moi coñecidas. Non había unidade entre eles e a diferenza doutras linguas románicas escribíase con alfabeto árabe. Coñecémolos polas "kharxas" e as "muaxahas" dos poetas andalusís que usaban retrousos mozárabes e os desenvolvementos en árabe.

O mozárabe era un romance moi conservador, pois mantiña moitas características do latín vulgar que se perderon no resto das linguas peninsulares:

* Conservación de pl-, fl- e cl- iniciais.
* Conservación de oclusivas xordas intervocálicas **p**, **t** e **k**.

## Mostra de mozárabe do século XI
Lingua véneta

O **véneto** (en vén. *vèneto* ou *Łengua vèneta*) é unha lingua románica falada por máis de dous millóns de persoas, principalmente no Véneto, nordés da Italia. Os seus falantes concéntranse sobre todo naquela que antigamente era a *Terraferma* (Terra Firme) da República de Venecia (Véneto, parte do Trentino, Istria e Venecia Xulia). Existen minorías de falantes en Eslovenia, Croacia, Brasil e Chipilo (México). É recoñecida entre as linguas minoritarias europeas pola UNESCO (Red book on endangered languages). Aínda que sexa coñecido como un dialecto italiano, o véneto non descende da lingua italiana, senón directamente do latín, tendo a súa propia morfoloxía, sintaxe e léxico. O véneto está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

A lingua véneta descende do latín vulgar e foi posibelmente influenciada pola extinta lingua venética, falada na rexión entre os séculos V a.C. e I a.C., e posteriormente polas linguas dos pobos xermánicos (visigodos, ostrogodos e longobardos) que invadiron o norte da Italia no século V d.C.O 28 de marzo de 2007, o véneto foi recoñecido como lingua polo Consello Rexional Véneto coa lei de "*tutela e valorizzacione della lingúa e cultura veneta*", aprobada pola maioría dos partidos de goberno e oposición.

## Variedades 
As variantes máis importantes son:
* *véneto oriental* (véneto veneciano) falado en Venecia e arredores
* *véneto occidental* (véneto veronés) falado en Verona e a súa provincia
* *véneto central* (ou centro-meridional) falado nas prov. de Padua, Vicenza, e Rovigo
* *véneto setentrional* (ou ven. feltrino-belunés) falado en Feltre e Belluno
* *véneto trevisan* falado na prov. de Treviso e influenciado polo veneto setentrional e veneciano

Os falantes chámanlle *venesian* (*veneciano*) á variedade falada na cidade de Venecia, mentres que empregan a palabra *vèneto* para se referir a toda a lingua independentemente da variante que sexa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en véneto
### Ligazóns externas 
* (inglés) Manual Gramatical Xeral da Lingua Véneta e as súas Variedades (véneto - inglés)
* (portugués) Dicionario Xeral da Lingua Véneta e as súas Variedades
* Informe de Ethnologue sobre o veneciano 
* Raixe Venete
* Sitoveneto
* Quatro Ciàcoe
Vila Nova de Famalicão

**Vila Nova de Famalicão** (coñecida frecuentemente apenas como **Famalicão**) é unha cidade portuguesa no distrito de Braga, rexión Norte e subrexión do Ave, con cerca de 30.188 habitantes. Sitúase a unha altitude media de 97 metros.

É sede dun municipio con 201,85&nbsp;km² de área e 127.567 habitantes (2001), subdividido en 49 freguesías. O municipio limita ao Norte co municipio de Braga, ó Leste con Guimarães, ao Sur con Santo Tirso e Trofa, ó oeste con Vila do Conde e Póvoa de Varzim e ó Noroeste con Barcelos. Foi creado en 1835, desmembrándose de Barcelos.

Obtivo o título oficial de cidade en 1985.

## Patrimonio 
*Igrexa de Santiago de Antas
*Mosteiro de Landim
*Casa de Camilo Castelo Branco

## Notas
Escala Fujita-Pearson

[miniatura|dereita|250px|Esquema da escala Fujita, deseñado polo propio Dr. [Tetsuya Fujita]]
miniatura|dereita|250px|Danos causados por un tornado F4 pola escala Fujita
Existen varias escalas para medir a intensidade dun tornado, pero a máis aceptada universalmente durante unha época foi a **Escala de Fujita** (ou tamén chamada *Fujita-Pearson Tornado Intensity Scale*), elaborada en 1971 por Tetsuya Fujita e Allan Pearson da Universidade de Chicago. Esta escala baséase na destrución ocasionada ás estruturas construídas polo ser humano e non no tamaño, diámetro ou velocidade do tornado. Non se pode, entón, mirar un tornado e calcular a súa intensidade. Débese avaliar os danos causados con posterioridade.

Esta escala foi substituída en 2007 pola Escala Fujita-Pearson mellorada.

## Escala
Aínda que a escala abarca teoricamente 13 graos, todos os tornados rexistrados están comprendidos nos 6 inferiores:

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Escala de Furacáns Saffir-Simpson
* Escala Beaufort
* Escala Douglas

### Ligazóns externas 
* Un Perfecto Desastre Supertornado F6
Sage derby

O **Sage derby** ou **queixo de Derby á xarxa**, é un queixo semicurado típico inglés.

## Características 
O seu aspecto é inconfundíbel: ten un tramado como de mármore de cor verde intensa cun lene sabor a xarxa. Preséntase en pezas circulares baixas, duns 7 cm. de grosor e cuns 30 cm. de diámetro. Ten un sabor intenso, pero agradábel.

## Elaboración 
A produción de *sage derby* comezou no século XVII. O seu característico sabor dáselle engadindo follas de xarxa ao callo e esmagándoas ben, aínda que hai quen para conseguir esa brillante cor verde tamén lle bota zume de millo. Tamén hai quen lle bota perexil, espinacas ou follas de margarida só como colorantes, e retíraas antes do proceso de fermentación.

Ao comezo, o *sage derby* facíase só en días sinalados, como na seitura ou no Nadal, pero hoxe en día está dispoñíbel todo o ano e en cadeas de supermercado
Callo

[miniatura|Callo animal para ser usado na manufactura de queixo [Cheddar (queixo)|cheddar.]]

O **callo** ou **presoiro** é unha substancia empregada para calla-lo leite na fabricación do queixo. Pode ter orixe vexetal (plantas callaleite, entre as que destacan certas especies de cardos), animal (o estómago glandular dos animais lactantes: porco ou becerro) ou sintético.
Deste uso como callante dado ao estómago de becerro provén o nome de callos para o prato cociñado con anacos do mesmo.

## Proceso e características 
A súa función é separar a auga do leite, chamada soro, da callada, a partir da que se fabrican os queixos. O callo é coñecido desde tempos moi antigos, pero o seu compoñente activo e puro, a quimosina, só se coñece desde hai unhas cantas ducias de anos.

O callo obtido do estómago de animais lactantes, da parte do estómago que se denomina calleiro, preparábase mergullando este calleiro en salmoira, deixándoo repousar, e logo usando o líquido resultante. O inconveniente deste método antigo radica na dificultade para obter doses precisas de enzima, e na variabilidade de concentración ao longo do tempo de uso. O callo químico, a quimosina pura (EC 3.4.23.4 ou renina), non ten esa pexa, polo que é máis doado estandarizar os tempos de callado.

É ben coñecido como actúa a quimosina sobre a caseína (unha das proteínas maioritarias no leite). Ao romper a molécula de caseína iníciase a formación dun xel que atrapa a maioría dos compoñentes sólidos do leite; este xel contráese aos poucos axudado pola acidificación previa do leite por medio de bacterias acidolácticas, e ao contraerse vai expulsando soro. Ao cortar o xel en cubiños, lógrase separar entre un 50 e un 90% do contido inicial da auga do leite.
Ratisbona

**Ratisbona** (en alemán: *Regensburg*, en bávaro Rengschburg) é unha cidade alemá, situada no Land de Baviera. A cidade está na confluencia entre os ríos Danubio e Regen e é a capital tanto do distrito do Alto Palatinado (Oberpfalz en alemán) como do Landkreis de Regensburg.

A cidade, con 157.443 habitantes (2022) é, despois de Múnic, Nuremberg e Augsbourg, a cuarta maior cidade de Baviera. Desde o 13 de xullo de 2006, a cidade vella de Ratisbona forma parte da Patrimonio da Humanidade da UNESCO. É sede dun bispado católico. Ratisbona está situada a 88&nbsp;km de Nuremberg e a 103&nbsp;km de Múnic.

## Clima 
Ratisbona ten clima continental.
Os meses máis cálidos son xuño e agosto con medias de temperaturas que oscilan de 16,2&nbsp;°C a 18&nbsp;°C. Os meses máis fríos corresponden a decembro e febreiro con -0,9&nbsp;°C e -2,7&nbsp;°C como medias respectivas. Aos meses de xuño e agosto corresponden as precipitacións máis baixas con 74 e 93&nbsp;mm; marzo e novembro son os meses máis chuviosos, con 33 e 39&nbsp;mm.

## Historia 
250px|miniatura|Praza Neupfarr (Neupfarrplatz), Ratisbona, coa catedral no fondo.
Sobre un asentamento céltico (Ratisbona), os romanos fundaron no 179 d.C. un campamento nas beiras do río Regen, ao que denominaron **Castro Regina** (é dicir, *castro* sobre o río *Regen*). As fontes francas confirman a asistencia de bispos de Galiza ao sínodo de Ratisbona no ano 782. Durante a época merovinxia, a cidade foi residencia dos duques de Baviera. Acadaría o seu cénit político e económico nos séculos XII e XIII, por atoparse nunha encrucillada de camiños centroeuropeos importantes. Dese período datan os grande monumentos da cidade, como a Steinerne Brücke (unha ponte de pedra de 310 m de longo, sobre o Danubio, erguido entre 1135 e 1146), a catedral gótica (consagrada en 1276), a Altes Rathaus (Antiga Casa do Concello).

En 1245 o emperador Frederico II concedeu a Ratisbona o rango de Cidade Libre Imperial ("Freie Reichsstadt"), o que lle confería certa autonomía política. Nos séculos seguintes, a importancia da cidade revélase no feito de ter sido numerosas veces, sede das reunións da Dieta imperial (Reichstage). Así na celebrada en 1541, tentouse buscar un acordo entre reformados e católicos; a ela asistiran Felipe Melanchton e Bucero. No ano seguinte, Ratisbona uniuse oficialmente á Igrexa reformada, aínda que subsistiu o bispado católico. En 1663 converteuse na sede permanente da Dieta.

O feito de non estar apenas industrializada durante a segunda guerra mundial, librouna de grandes bombardeos aliados que si afectaron a outras cidades aínda que si que foi bombardeada en dúas ocasións, conservando case intacta a zona antiga medieval. A maior perda destes bombardeos foi a igrexa románica de Obermünster que nunca foi reconstruída. Ademais a recuperación económica non foi visible ata finais dos 60 e daquela escolleuse preservar os edificios antigos e non construír novos no seu lugar.

## Cidades irmandadas 
*  Aberdeen (1955)
*  Bressanone (1969)
*  Clermont-Ferrand (1969)
*  Odesa (1980)
*  Plzeň (1993)
*  Tempe (1981)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Website da cidade
Gibrilla Bamba

**Gibrilla Bamba**, nado en Serra Leoa en 1975, é un nadador, seleccionado polo seu país para participar en competicións internacionais.

## Traxectoria 
Bamba participou nos Mundiais de Montréal de 2005, nas catro disciplinas da natación (costas, bolboreta, libres e braza), sempre sobre a distancia de 50m. Porén, en ningunha das catro chegou a entrar na piscina.

En 2007 participa nos Mundiais de Melbourne na proba de 50m braza. Quedou de último de todos os participantes, cun tempo de 55"11, se ben acreditaba unha marca mínima de 36"50. Tamén participa na proba dos 50m libres, e queda de penúltimo (174º), cun tempo de 38"00, malia ter acreditada unha marca de 26"50. O outro representante de Serra Leoa nestes campionatos Abubakarr Jalloh, obtivo a 170ª posición.

O seu rexistro e o seu estilo pouco depurado de nadar lembran a Eric Moussambani, nadador ecuatoguineano que participou nos Xogos de Sydney.
Barrán, Piñor

**San Xoán de Barrán** é unha das sete parroquias do concello ourensán de Piñor. Segundo o IGE, en 2023 tiña 223 habitantes (103 homes e 120 mulleres).

## Monumentos
A **igrexa de San Xoán de Barrán** é un templo relixioso do século XIII (1226) con nave única. Destaca a súa fachada de porta alintelada con pináculos ós lados sostida por pilastras. Sobre a porta, un grande óculo enche de luz o interior. A fachada está rematada por unha espadana dobre con balaustrada. O interior conta cun retablo barroco de tres rúas separadas por columnas salomónicas de decoración vexetal no cal destacan as imaxes de San Roque, Santo Antón e San Francisco. Hai tamén diversos obxectos de prata: un cáliz, unha custodia e un incensario, todos do século XVIII, unha cruz parroquial barroca e un copón do século XIX.

A **fonte da Igrexa de San Xóan de Barrán** (1801) está detrás da devandita igrexa. Trátase dunha fonte de pedra de forma rectangular feita de perpiaños graníticos, coroada cun frontón apuntado con tres pináculos. O central debía estar rematado cunha cruz, hoxe desaparecida. No pináculo da esquerda figura a inscrición "AÑO" e no da dereita "1801". A parte inferior da fonte conta cunha fornela na que aparecen as figuras de San Xoán e Cristo (que porta nunha man a bóla que representa o mundo) nunha curiosa disposición, pois é Cristo quen bautiza a San Xoán. Enriba da fornela hai un escudo de pedra que representa unha man agarrando un cruceiro. Rodeando o escudo hai diversas inscricións que compoñen o nome da persoa que mandou edificar a fonte: "DON JOAQUÍN BARROS".

## Lugares e parroquias
### Lugares de Barrán
### Parroquias de Piñor
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Piñor
Subclase (bioloxía)

En bioloxía, unha **subclase** é un nivel intermedio, inmediatamente inferior á categoría clase na taxonomía dos seres vivos.

## As terminacións latinas indican o rango taxonómico 
O nome das subclases remata no sufixo **-idae** nas plantas, **-phycidae** nas algas e **-mycetidae** nos cogomelos.

Para o reino animal, os sufixos por defecto son postos por baixo do rango de superfamilia.

### Exemplos: 
* animal: *Prototheria*, *Theria*
* vexetal: *Alismatidae*, *Commelinidae*, *Liliidae*
Modafinilo

O **modafinilo** é un estimulante moderado do sistema nervioso central. É unha droga sintética, non anfetamínica, que promove o espertar e o estado de vixilia. Tamén se considera un axente *nootrópico*, é dicir, a súa acción selectiva sobre o cerebro habilitaría un maior rendemento das funcións cognitivas superiores, en particular, a memoria e a atención. Por isto, suxeriuse o seu potencial farmacolóxico para o tratamento procesos neurodexenerativos, como a enfermidade de Alzheimer e tamén a de Parkinson. Porén, estas propiedades nootrópicas non foron aínda obxecto de estudos sistemáticos.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
#### En inglés
*Provigil corporate website
*Cephalon corporate website
*Cephalon's guerrilla marketing website for Provigil 
*Modafinil information from *BLTC Research* 
*Page about modafinil 
*"Wake Up, Little Susie" 
*"Get ready for 24-hour living"
*Information on modafinil and histamine release
*Sleep Research Online 1(1): 49-61, 1998 
*RxList Patient Information

#### En noruegués
*Felleskatalogen
Razón (Lalín)

***Razón*** foi un periódico quincenal que foi editado en Lalín entre 1933 e 1934.

## Historia e características 
Subtitulado *Periódico independiente*, apareceu o 18 de xullo de 1933. De tendencia republicana e galeguista, estaba dirixido por Jesús Iglesias Surribas. Entre os seus redactores figurou Xesús Froiz. Ramón de Valenzuela e Manuel González Rodríguez foron algúns dos seus colaboradores. Editábase na imprenta de Celso Carrón. Cesou a súa publicación nos primeiros meses de 1934.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra
### Ligazóns externas 
* Con Razón: Viva a República artigo de Manuel Igrexas.
Jesús Iglesias Surribas

**Jesús Iglesias Surribas**, nado en Anseán (Lalín) o 7 de marzo de 1891 e finado na Habana o 5 de maio de 1978, foi un xornalista e editor galego.

## Traxectoria
Aos catorce anos marchou a Cuba, onde traballou como impresor. En 1922, xa de regreso en Lalín, fundou con Máximo López Carral o periódico agrarista *Verdad y Justicia*. A fins de 1924 regresou á Habana.

Retorna de novo a Lalín en 1933 para crear o xornal *Razón*. En febreiro de 1934 afiliouse ao Partido Galeguista. En maio de 1935 embarcou en Vigo cara a Cuba. Na Habana converteuse en administrador da revista *Cultura Gallega*.

Morre en 1978 na Habana.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Promoción de enlace

Chámaselle **Promoción de Enlace** á xeración de escritores galegos que fai de enlace entre a Xeración de 1936 e a Xeración das Festas Minervais.

## Descrición 
A esta xeración pertencen os escritores nados entre as décadas de 1920 e 1930, escritores autodidactas que nos seus comezos careceron de información sobre o Nacionalismo galego e doutrinas como o Anarquismo e o Marxismo.

Estes escritores tomaron os seus modelos da literatura castelá e ás veces escribiron nesta lingua.

Os escritores desta xeración son Ramón González-Alegre, Faustino Rey, Antón Tovar, Tomás Barros, Luz Pozo Garza, Xavier Costa Clavell, Eliseo Alonso, Cuña Novás, María Carmen Kruckenberg, Xosé Neira Vilas, José Ángel Valente, Manuel Blanco Mariño e Antón Santamarina Delgado.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
*Xeración de 1936
*Xeración das Festas Minervais
Metilfenidato

O **metilfenidato** (**MFD**) é unha droga psicoestimulante, máis coñecido pola marca comercial *Ritalin*.

O MFD existe dende hai xa máis de 60 anos. Porén, cobrou especial notoriedade a partir dos anos 90. Isto debeuse á difusión do diagnóstico do trastorno por déficit de atención con hiperactividade (*ADHD* o *TDAH*) na infancia. Dito fenómeno asociouse á prescrición do MFD, fármaco de elección para este tratamento. Por exemplo, o *Concerta* (unha das marcas de MFD) acadou nos EUA volumes de vendas superiores aos 720 millóns de dólares durante 2004.

## Véxase tamén 
* Drogas.
* Anfetaminas.
* Industria farmacéutica.

## Ligazóns externas 
* TDAH en adultos sen farmacoterapia e custos por ingresos non percibidos . 
* MFD axuda a adolescentes con ADHD a conduciren de xeito seguro .
* Guía para pais: falando claro sobre o MFD .
* MFD como tratamento para adultos con TDAH .
* Documento .pdf Psicoeducación: o risco de non medicar. .
* EurekAlert! Resultados preliminares do sistema transdérmico de metilfenidato. .
* MFD e medicina apoiada na evidencia: nenos e adultos con TDAH .
* Documento .pdf Unha crítica en perspectiva de *Running from Ritalin*. Por Malcolm Gladdwell. .
* Antigo aviso publicitario (1958) *Ritalin* parenteral trala anestesia con barbitúricos. .
* Antigo aviso publicitario (1962) *Ritalin* na Disfunción Cerebral Mínima. .
Demanda Biolóxica de Osíxeno

A **DBO** (**demanda biolóxica de osíxeno**), é un parámetro que mide a cantidade de materia, nunha mostra líquida, susceptíbel de ser consumida ou oxidada por medios biolóxicos. Utiliza se para determinar o seu grao de contaminación. Normalmente mídese transcorridos uns 5 días (DBO5) e exprésase en miligramos de O2/litro.

É un método aplicábel en augas continentais (ríos, acuíferos,....), augas residuais ou calquera auga que poida conter unha cantidade apreciábel de materia orgánica

## Véxase tamén 
* DQO
The Legend of Zelda: Ocarina of Time

***The Legend of Zelda: Ocarina of Time*** é un videoxogo de acción, aventura e rol. É o primeiro da saga de *The Legend of Zelda* con gráficos 3D e lanzado para Nintendo 64. Foi citado en repetidas ocasións como un dos mellores videoxogos de tódolos tempos.

## Argumento
O xogo sitúase no Reino de Hyrule, un lugar medieval-máxico no que viven diferentes criaturas. A aventura empeza na pequena aldea do Bosque Kokiri, onde un raparigo chamado Link, que é discriminado porque, ó contrario do resto dos Kokiris, carece dunha fada protectora. Link é chamado pola árbore Deku, que lle encomenda a misión de partir nunha longa viaxe para salvar á Princesa Zelda e a todo o Reino de Hyrule.
Durante a aventura, o rapaz crecera e aprendera novas habilidades, conseguindo vencer ó malvado Ganondorf e salvar Hyrule da catástrofe.
Monzón

Un **monzón** é un vento periódico, especialmente no océano Índico e no sur de Asia. A palabra úsase para denominar a estación na que o vento sopra do suroeste na India e territorios adxacentes que se caracteriza con grandes chuvias, especialmente chuvias que están asociadas con este vento. O monzón do suroeste que arranca da costa de Kerala, na India, comeza xeralmente na primeira quincena de xuño. O monzón do nordeste en Tamil Nadu comeza habitualmente en outubro.

## Historia
A palabra "monzón" parece vir orixinado da palabra árabe "موسم" (mosem), que quere dicir *estación*. A máis frecuentemente utilizada para nomear as mudanzas de dirección do vento ó longo das costas da India, especialmente no mar Arábigo, que sopra desde o suroeste a metade do ano e desde o nordeste durante a outra metade.

## Procesos
Os monzóns son provocados polo feito de que a terra quece e arrefece máis rápido cá auga. Polo tanto, en verán, a terra alcanza unha temperatura maior có océano. Isto fai que o ar sobre a terra comece a subir, provocando unha área de baixa presión. Como o vento sopra desde áreas de alta presión cara a áreas de baixa presión, un vento *extremadamente* constante sopra desde o océano. A chuvia é producida polo ar húmido elevándose nas montañas e arrefecéndose posteriormente.

En inverno, como a terra arrefece máis rapidamente, o océano está a unha temperatura maior. O ar elévase, causando unha área de baixa presión no océano. O vento sopra novamente cara ó océano. Como a diferenza de temperaturas é menor que durante o verán, o vento non é tan constante.

## Sistemas monzónicos
miniatura|dereita|250px|Monzón na cidade de Vindhya na India central
A medida que se puido comprender mellor os monzóns, a súa definición ampliouse para incluír case tódolos fenómenos asociados co ciclo meteorolóxico anual nos continentes tropicais e subtropicais de Asia, Australia e África xunto cos seus mares e océanos adxacentes. Nestas rexións é que ocorren as mudanzas climáticas máis dramáticas na Terra.

Nun sentido máis amplo, no pasado xeolóxico, sistemas monzónicos acompañaron sempre a formación de supercontinentes como Panxea, cos seus climas continentais extremos.

## Notas
Dereito administrativo

[miniatura|225px|O Palacio Stenbockska é a sede do Tribunal Supremo Administrativo de [Suecia.]]
O **dereito administrativo** é unha póla do dereito que estuda as relacións xurídicas nas que a administración pública actúa investida da potestade ou autoridade que lle é propia. Quedarían por tanto exentas do dereito administrativo as relacións nas que a Administración actúa como suxeito de dereito privado.

## Contido 
O dereito administrativo forma parte do dereito público. Trata ou regula entre outras materias:
* Os tipos de administracións e, sobre todo as chamadas admnistracións territoriais: O Estado, a Comunidade Autónoma e a Administración local.
* Os actos e os procedementos administrativos, que son as canles, trámites o protocolos que están definidos e descritos legalmente, e que deben seguir as administracións na súa actuación. A ausencia do procedemento axeitado pode supoñer a nulidade do acto administrativo.
* O dereito funcionarial, que versa sobre as relacións da Administración cos seus funcionarios;
* O dereito urbanístico, que é o que regula a ordenación do territorio;
* Propiedades especiais e medio ambiente: augas, montes e costas;
* Moitos aspectos sectoriais como a sanidade, a obra pública, o transporte ou a xustiza.

## Dereito Administrativo galego 
Se ben xa había dereito civil, dado que o dereito administrativo regula a acción administrativa dentro das canles da Constitución, en Galiza non tivo verdadeira presenza ata a aprobación da constitución española de 1978, e foi afianzado co estatuto de autonomía de 1981 e a creación das principais institucións políticas galegas o Parlamento de Galicia e a Xunta de Galicia. O goberno autonómico, en conxunto co goberno estatal, define as competencias contidas no dereito administrativo galego.
Millares, A Braña, Baleira

**Millares** é un lugar da parroquia da Braña, no concello lugués de Baleira. Tiña 32 habitantes en 2015 (18 homes e 14 mulleres) segundo datos do IGE. Iso supón unha diminución da poboación respecto a 2007 cando tiña 38 habitantes (21 homes e 17 mulleres). Atópase a uns 625 metros de altitude.

## Microtoponimia 
A microtoponimia do lugar inclúe zonas como A Arqueira, O Latedo, A Lameira, O Foxo, O Cando, O Barreiro, A Agra, As Preiriñas, O Alto da Agra, Veigalonga, Liñarin, A Rigueira, O Casón, O Palomar, A Requeixada, O Porto da Roxa, O Candal, O Breiral, As Valiñas, As Canceleiras, O Candal, As Manguelas, O Lameirón, As Pedragueiras, Suferraña, As Veigas, Veiga, A Caliña, O Forno do Cal, O Copín, Ladairo, O Grandón, A Carballosa, A Marronda, Freixido, A Armada das Cordas, O Valín do Leite, O Valín Dauga, O Val da Faia, O Valiñato, O Valdafonte, A Cruz da Nena, A Pena da Palla, A Lagoa, Pena do Allo, As Campas e O Muinvello.
### Orixe 
A Armada das Cordas: lugar situado entre a Marronda e Freixido no pico da serra, onde se poñían cordas entrelazadas para cazar os lobos.

A Cruz da Nena: lugar da serra onde os lobos comeron a unha nena da Braña cando estaba cas ovellas. Nese sitio había unha cruz que foi desfeita polo ano sesenta no século XX, cando o Patrimonio Forestal repoboou con piñeiros o cume da serra.

## Historia 
O 1 de febreiro de 1622, Alonso de Millares cura da parroquia da Braña e habitante de San Román na parroquia veciña de Retizós, recibiu en foro o dereito que tiña a comunidade dominica de Santa María a Nova da cidade de Lugo, sobre uns bens sitos no lugar de Millares.

Segundo o Catastro de Ensenada, no ano 1753 Millares pertencía ao señorío do marqués de Montaos, quen por razón de señorío e vasalaxe non percibía cousa algunha. Na aldea vivían entón 65 habitantes, todos labregos, agás dous arrieiros e un ferreiro. Un dos arrieiros tiña dous machos e unha cabalaría e o outro dúas cabalarías. As construcións principais eran dez casas, tres palleiras, oito hórreos, dous muíños e unha capela. Os hórreos teñen planta cadrada, a estrutura de madeira apoiada sobre catro pés e o teito cuberto de palla. A capela estaba dedicada á honra de San Xoán Bautista.

No ano 1798 o bispo de Lugo ordena suspender a celebración da misa por non reunir as condicións adecuadas ata que se reedifique. Os muíños situados no lugar do Candal, moían gran a cuarta parte do ano coa auga da fonte do Espiñeiro. Nunha das casas había unha taberna, á que lle regularon a venda de viño en 48 reais de billón ó ano máis 30 reais de billón por vender tabaco.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Millares 1999.jpg|Millares 1999
Ficheiro:Escola antiga de Millares - Copia.jpg|Escola antiga.
Ficheiro:Hórreo. - Copia.jpg|Hórreo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Braña 
### Parroquias de Baleira 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Baleira
Francesco Morone

[miniatura|300 px|F. Morone: *Sansón e Dalila* ([Milán, Museo Poldi Pezzoli).]]
**Francesco Morone**, nado en Verona cara a 1471 e finado o 16 de maio de 1529, foi un pintor italiano do Renacemento.

## Biografía 
Fillo e alumno de Domenico Morone, inspirouse na obra deste, pero foi nidiamente influenciado pola arte de Giovanni Bellini, Antonello da Messina e Andrea Mantegna, como é evidente na *Crucifixión* (asinada e datada en 1498), conservada na igrexa de San Bernardino de Verona. Nos anos de transición do século XVI o seu estilo fíxose máis mórbido, aproximándose ao leonardesco de Francesco Bonsignori, como nas dúas versións da *Madonna con Neno* da Pinacoteca de Brera e da National Gallery de Londres, no *Sansón e Dalila* do Museo Poldi Pezzoli ou nos frescos de Santa Clara en Verona).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Domenico Morone
* Girolamo dai Libri
* Francesco Bonsignori
* Giovan Francesco Caroto
Francesco Bonsignori

[miniatura|250 px|F. Bonsignori, *San Sebastián* ([Arezzo, Museo Estatal de Arte)]]

**Francesco Bonsignori**, nado en Verona cara a 1460 e finado en Caldiero o 2 de xullo de 1519, foi un pintor italiano do Renacemento.

## Traxectoria 
Bonsignori estivo influenciado inicialmente pola pintura veneciana de autores coma Antonello da Messina, Giovanni Bellini, Cima da Conegliano ou Alvise Vivarini. Viviu en Mantua entre 1487 e 1505, e entre os pintores cortesáns (xunto con Andrea Mantegna) entre 1487 e 1505. A proximidade de Mantegna dotou a súa arte dun ton máis monumental (retablo da *Beata Osanna*, Mantua, museo do Pazo Ducal; *Madonna e santos*,National Gallery de Londres), que se adozou, porén, cara a comezos do século XVI, cunha delicada morbideza na modelaxe, talvez por influxo da paisaxe mantuana de Leonardo da Vinci (compárense ao respecto as dúas versión do *San Sebastián*, de S. Maria delle Grazie en Curtatone, e o do Museo Estatal de Arte en Arezzo, e a *Madonna e santos*, en San Bernardino) de Verona).

Retratista de notábel calidade (como na efixie dun descoñecido, que figura na National Gallery). Francesco foi irmán de Girolamo Bonsignori, tamén pintor ao servizo dos Gonzaga.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Francesco Morone
* Girolamo Bonsignori
Petrus Christus

**Petrus Christus**, nado en Baarle-Hertog, Anveres, circa 1410, e finado en Bruxas, circa 1475, foi un dos principais pintores flamengos do século XV.

## Biografía
As noticias sobre a súa vida son tan escasas que nin sequera se coñece o seu verdadeiro nome (o de *Petrus Christus* está deducido da súa sinatura, *petr. XPI*).

O catálogo das súas obras, preto de corenta pezas, foi reconstruído en base ás oito pinturas subsistentes que levan a súa sinatura, datadas entre 1446 e 1457.

Cronoloxicamente documéntase por vez primeira o 7 de xullo de 1444, cando obtivo a cidadanía, xunto coa súa muller, en Bruxas. No 1458 aparece inscrito na confraría da *Nosa Señora da Árbore Seca*, unha das máis prestixiosas asociacións da época, que contaba entre os seus membros aos duques de Borgoña e banqueiros italianos activos en Bruxas, como os Arnolfini e os Portinari.

É considerado o herdeiro espiritual da arte de Jan van Eyck, do que incluso ata puido ter sido discípulo, mais o seu estilo evidencia influencias doutros grandes artistas flamengos do seu tempo como Dirk Bouts, Robert Campin e Rogier van der Weyden.

Algúns historiadores suxiren que Christus viaxou a Italia. Seguramente se fundan nos numerosos comitentes italianos, sobre todo toscanos, que tiña. Mesmo debeu ter en conta nas súas obras os gustos dos seus clientes italianos, por exemplo adoptando unha perspectiva cun punto de fuga único. As coincidencias da técnica artística de Petrus Christus coa de Antonello da Messina, inducen a pensar que houbo contactos entre este artista siciliano e o flamengo.

## Galería

:File:Petrus Christus 006.jpg|*Retrato de rapaza*. Ca. 1460. Óleo sobre madeira, 29x22,5 cm. Gemäldegalerie de Berlín.
:File:HeadChrist.jpg|Cabeza de Cristo, óleo de 1445.
:File:La Virgen con el Niño, por Petrus Christus.jpg|*Virxe co Neno*, 1460 - 1465, Museo do Prado.
:File:Christus carthusian.jpg|*Retrato de un cartujo*, 1446. Metropolitan Museum of Art, New York
:File:Petrus christus, sant'eligio nella bottega di un orafo 01.jpg|*San Eloi*, 1449. Metropolitan Museum of Art
:File:Petrus christus, madonna col bambino, santa e un monaco donatore.jpg|*Virxe co Neno*, ca. 1450. Gemäldegalerie, Berlín.
:File:Annonciation - Petrus Christus.jpg|*Anunciación*, 1452. Gemäldegalerie
:File:Petrus christus, madonna dell'albero secco.jpg|*A VIrxe coa árbore seca*, c. 1462-65. Museo Thyssen-Bornemisza, Madrid
:File:Petrus Christus - The Last Judgement - WGA04844.jpg|*O Xuízo Final*, 1452. Gemäldegalerie
:File:Petrus Christus - The Nativity - WGA04849.jpg|*Natividade*, c. 1460s. National Gallery of Art, Washington, D.C.
Narva

**Narva** (en alemán *Narwa*) e unha cidade de Estonia situada na fronteira norte con Rusia. O río Narva flúe dende o lago Peipus, directo á cidade. O 1 de xaneiro do 2004 a cidade tiña unha poboación de 67&nbsp;355 habitantes nunha área de 84,54 km², cunha densidade de poboación de 796,7 hab./km².

O 93,85 % da poboación de Narva está formada por rusos, a maior parte inmigrantes da antiga Unión Soviética.

## Historia
[miniatura|esquerda|[Castelo de Hermann na fronteira entre Estonia e Rusia]]
Fundado durante o reinado dinamarqués na Estonia setentrional no século XIII, o castelo e a cidade de Narva convertéronse en posesión da orde de Livonia despois de 1347. Capturado brevemente polo exército ruso en 1555, Narva cambiou de mans algunhas veces, e despois de 1581 foi controlada por Suecia. A cidade foi reconquistada por Rusia en 1704 e permaneceu no Imperio ruso ata a independencia estoniana en 1918.

Ó longo do río Narva atópase un forte ruso, o forte de Ivangorod, fundado polo Gran Duque Ivan III de Moscovia en 1492 e chamados ás veces *Conde de Narva*. Durante os tempos Soviéticos Narva e Ivangorod estaban irmandadas, a pesar de pertencer a diversas repúblicas. Antes da segunda guerra mundial, Ivangorod (en estoniano coñecido como Jaanilinn) era parte de Narva.

## Poboación
Segundo o censo de 2001, o 93,85% dos habitantes de Narva eran rusófonos (86,41% rusos), principalmente inmigrantes rusos da era soviética e os seus descendentes. Durante a segunda guerra mundial a cidade de Narva foi destruída case na súa totalidade. Trala guerra, as autoridades soviéticas prohibiron a volta dos habitantes da preguerra (estonianos na súa maioría, formando o 64,8% da poboación segundo o censo de 1934), alterando radicalmente a composición étnica da vila.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ingria
* Casa do Concello de Narva
### Ligazóns externas 
* Narva – Sitio web
* Narva In Your Pocket Guía da Cidade
* Mapa de alta resolución de Narva, vía Google Maps.
Santo Adrián

O nome **Santo Adrián** pode referirse a:

***Hadrián de Cesarea**, mártir cristián finado no 309 (5 de marzo);
***Hadrián de Nicomedia**, mártir cristián, torturado e decapitado no ano 303 (8 de setembro).

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Santo Adrián de Castro**, parroquia do concello de Zas;
****Santo Adrián de Castro**, lugar de dita parroquia;
***Santo Adrián**, lugar da parroquia da Pobra do Brollón, no concello da Pobra do Brollón;
***Santo Adrián**, lugar da parroquia de Xuvencos, no concello do Saviñao.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Hadrián**, antropónimo galego masculino.
Jan van Goyen

miniatura|250px|J. van Goyen, *Escena fluvial*.

**Jan Josefsz. van Goyen**, nado en Leiden o 13 de xaneiro de 1596 e finado na Haia o 27 de abril de 1656, foi un pintor neerlandés do Século de Ouro do seu país, especialmente coñecido como paisaxista.

## Traxectoria 
Estudou arte en Haarlem. A idade de 35 anos abriu un estudio na Haia. En 1618 incribiuse na Sint-Lucasgilde (confraría de San Lucas) da súa cidade natal. Jan van Goyen especializouse na pintura de paisaxes, mostrando minuciosidade no estudo dos detalles decote. Pintou con frecuencia vistas das canles dos arredores da Haia, Rotterdam, Delft, Leiden e Gouda.