Dólar Sacagawea

O **dólar Sacagawea** é unha moeda dun dólar estadounidense introducida en 2000 e emitida ininterrompidamente ata 2008 co mesmo modelo. A partir de 2009 continuou cuñándose anualmente, mais con reversos diferentes en cada emisión, conmemorativos de diversos aspectos da cultura nativa americana.

O seu nome débese á figura do seu anverso, obra de Glenna Goodacre, que representa un busto de Sacagawea (1788-1812), unha muller shoshone coñecida por axudar na expedición de Lewis e Clark na Luisiana. O seu reverso inicial débeselle ao artista Thomas D. Rogers e está caracterizado pola figura dunha aguia en voo coas ás estendidas.

A súa cor dourada vénlle polo seu revestimento de latón de manganeso, sobre un núcleo de cobre, o que lle confire un aspecto característico. 

A moeda foi introducida en substitución do dólar de Susan B. Anthony, que gozara de escasa popularidade entre o público, malia ter resultado útil para o seu uso nas máquinas expendedoras e no transporte público.

Logo do seu lanzamento, a Casa da Moeda dos Estados Unidos fixo unha intensa campaña de promoción da moeda, con publicidade en prensa, radio e televisión, e tamén a través de asociacións con marcas comerciais como Walmart e Cheerios. No entanto, o dólar Sacagawea tampouco foi merecedor da aceptación popular e a súa cuñaxe reduciuse drasticamente no segundo ano da súa produción. Entre 2007 e 2016 a súa emisión continuou en paralelo á da serie coñecida como "dólar presidencial". En 2012 a súa tiraxe reduciuse nun 90 %, en liña cunha produción similar dos dólares presidenciais, aínda menos populares, por mor das grandes reservas de moedas aínda non utilizadas de ambas as series.

A *US Mint* considerou tamén a posibilidade e cuñar o dólar Sacagawea en ouro de 22 quilates, para o coleccionismo e o investimento, e mesmo chegou a facer algunhas cuñaxes de proba. No entanto, desbotou axiña a idea logo de que se cuestionase a súa autoridade para realizar este tipo de emisións. Os escasos exemplares de ouro cuñados como proba son propiedade da Casa da Moeda dos EEUU.

O dólar Sacagawea foi galardoado en 2002 co Premio Moeda do Ano á moeda máis popular de 2000.

## Antecedentes 
Dada a limitada circulación que tivera o Dólar Eisenhower, o derradeiro de tamaño grande, en 1977 decidírase a creación dunha moeda de menores dimensións, coa intención de que resultase máis útil para a poboación e se incrementase o seu uso. Neste sentido, o 26 de setembro de 1978, o Congreso aprobou a lei que prevía a cuñaxe do coñecido como dólar Susan B. Anthony, na honra desta sufraxista estadounidense. Mais estes novos dólares resultaron tamén impopulares, en parte pola similitude do seu tamaño e da súa cor cos das moedas dun cuarto de dólar. Dado o escaso interese que suscitou a nova moeda, a maioría dos exemplares cuñados acabou en depósito nas cámaras acoirazadas da Casa da Moeda e da Reserva Federal dos EEUU, e a súa cuñaxe cesou en 1981.

[miniatura|O [Senado dos Estados Unidos de América|senador por Minesota Rod Grams, introdutor do proxecto de lei no Senado para a creación do dólar Sacagawea.]]

Malia a súa impopularidade inicial, a mediados da década de 1990, as reservas de dólares Susan B. Anthony comezaron a minguar, debido fundamentalmente a que a moeda comezou a ser de uso habitual nas máquinas expendedoras —entre elas as máis de 9.000 máquinas de selos postais das oficinas de Correos dos EEUU—, e tamén nos sistemas de transporte público. A partir de 1997 presentáronse no Congreso e no Senado varios proxectos de lei coa intención de retomar a súa cuñaxe, para satisfacer a demanda que se ía creando. Mais o 21 de outubro dese mesmo ano, o representante republicano por Minnesota Rod Grams presentou un novo proxecto de lei no Senado no que se solicitaba a emisión dunha nova moeda dun dólar, cun novo deseño. O mesmo día, nunha sesión do Subcomité de Servizos Financeiros da Cámara de Representantes sobre política monetaria, os seus membros apoiaron a creación da nova moeda proposta por Grams e recomendaron que fose dunha cor diferente, dourada, e cun canto distintivo, para evitar a súa confusión coa moeda dun cuarto de dólar. Nesta sesión, Philip N. Diehl, daquela director da Casa da Moeda dos EEUU, calculou que cumprirían tres meses para comezar a produción da nova moeda dun dólar. 

O Senado aprobou a lexislación necesaria o 9 de novembro de 1997 e a Cámara de Representantes fixo o propio o 13 de novembro. A sección cuarta desta lei, titulada "Lei da moeda dun dólar dos EEUU de 1997", dispuña a cuñaxe dunha nova moeda dun dólar nestes termos: "A nova moeda dun dólar será de cor dourada, terá un canto distintivo e contará con características táctiles e visuais que fagan doadamente discernible o seu valor facial". A lei tamén autorizaba o secretario do Tesouro retomar a produción do dólar Susan B. Anthony en tanto que non se puidese comezar coa produción dos novos dólares; especificou que esta debería ter unha representación feminina e non podería representar unha persoa viva. O comité, presidido por Philip N. Diehl —entre cuxas funcións non estaba a votación acerca dos deseños— reuniuse por vez primeira en Filadelfia en xuño de 1998 para debater acerca de 17 propostas presentadas polos seus membros e outras moitas suxestións populares chegadas por diversos medios. O 9 de xuño de 1998, o comité decidiu recomendar a figura de Sacagawea, unha muller shoshone coñecida por axudar na expedición de Lewis e Clark na Luisiana, como motivo principal da nova moeda dun dólar.   

Malia esta decisión do comité, o representante republicano por Delaware Michael Castle avogou por que se fose a Estatua da Liberdade o motivo principal dos novos dólares, baseándose nunha lexislación anterior. Nunha carta dirixida á Cámara de representantes, Castle expuña as súas obxeccións, afirmando que "o obxectivo ao crear unha nova moeda dun dólar é facela máis distintiva cun deseño popular que fomente o seu maior uso por parte da poboación". Malia todo, Sacagawea foi o motivo finalmente escollido como motivo principal dos novos dólares.

### Deseño inicial (2000-2008) 
A partir de aí, enviáronse invitacións a 23 artistas cunhas directrices acerca do que debían representar os deseños. No anverso debíase amosar unha imaxe de Sacagawea e no reverso unha aguia como símbolo da paz e da liberdade. Outra directriz pedíalles aos artistas seren "sensibles á autenticidade cultural, tratando de evitar a representación dun rostro europeo clásico cun toucado nativo americano". Entre outras cousas, esta nova lei especifica que a moeda dun dólar co anverso de Sacagawea debe amosar nos seus reversos "imaxes que celebren as importantes contribucións realizadas polas tribos indias e os nativos americanos a título individual ao desenvolvemento e á historia dos Estados Unidos". Esta lei incluía tamén a eliminación da data e a marca de ceca do anverso, e da lenda E PLURIBUS UNUM do reverso, que debían ser gravados no canto a partir de entón. 

Ficheiro:2003 Sacagawea Rev.png|Reverso inicial deseñado por Thomas D. Rogers (2000-2008). 
Ficheiro:2018 Native American Dollar Reverse.jpg|Reverso deseñado por Michael Gaudioso (2018).
Ficheiro:2020 Native American Dollar Reverse.jpeg|Reverso deseñado por Phebe Hemphill (2020).

## Produción e lanzamento 
Despois de ser aprobado o seu deseño para o anverso, Goodacre visitou seis veces o Departamento de Gravado da Casa da Moeda de Filadelfia para lles dar o derradeiro toque aos seus deseños, e a proposta do reverso de Rogers tamén se modificou antes de entrar na fase de produción. Na concepción inicial de Roges figuraba unha paisaxe montañosa baixo a aguia en voo, que foi eliminada, e tamén se cambiou a disposición doutros elementos. 

A primeira cuñaxe oficial do dólar Sacagawea tivo lugar o 18 de novembro de 1999, durante unha cerimonia na que tanto as autoridades como as persoas invitadas tiveron a ocasión de cuñar persoalmente algúns exemplares. Dado que as moedas levaban a data de 2000, non era legalmente posible pólas en circulación antes do inicio dese ano, o que motivou que os exemplares cuñados individualmente polas persoas invitadas ficasen gardados na Casa da Moeda, e posteriormente enviáronselles aos seus propietarios. A produción a grande escala comezou pouco despois desa cerimonia inaugural.

Polo seu traballo como creadora do anverso do novo dólar, Goodacre recibiu unha remuneración de 5.000 dólares, que pediu que lle fose aboada en moedas dun dólar Sacagawea. Os dólares de 2000 coa marca de ceca "P" de Filadelfia utilizados para este pagamento foron cuñados en discos provistos dun pulido especial, o que lles conferiu un acabamento único. Diehl e os restantes directivos da *US Mint* entregáronlle persoalmente as moedas a Goodacre o 5 de abril de 2000. Tamén se lles deu un acabamento especial similar aos 75.000 exemplares cuñados en 2000 na Ceca de Denver para os incluír na serie conmemorativa do cambio de milenio. 

Pouco despois da súa posta en circulación, descubriuse que os novos dólares se empanaban con facilidade e, como consecuencia, perdían o lustre. En abril de 2000 a Casa da Moeda comezou a probar unha especie de enxaugadura experimental que inhibía este proceso, aínda que non se continuou nas emisións dos anos posteriores.

A partir de xaneiro de 2000, a *US Mint* comezou a enviar dólares Sacagawea ás tendas das cadeas *Wal-Mart* e ''Sam's Club* esparexidas por todo o país, para facer circular as moedas e, así, promover o seu uso. En total, enviáronse 100 millóns de exemplares no marco desta promoción. Algunhas asociacións de comerciantes criticaron a asociación da Casa da Moeda con estas grandes superficies comerciais, por considerala discriminatoria para o pequeno comercio.

Nesta fase de lanzamento, a *US Mint* intensificou as súas colaboracións con esas e con outras compañías comerciais, entre elas a empresa alimentaria *General Mills*, de xeito que 10 millóns de caixas dos seus populares cereais *Cheerios* conterían unha moeda dun céntimo cuñada ese ano, e unha de cada 2.000 caixas levarían un exemplar do novo dólar Sacagawea; ademais, unha de cada 4.400 caixas incluiría un vale que se podería trocar por cen destas moedas. Máis tarde descubriuse que unhas 5.500 das moedas dun dólar incluídas nas caixas pertencían a unha primeira cuñaxe que se diferenciaba da finalmente posta en circulación no número de plumas na cola da aguia, o que supón unha rareza no mundo do coleccionismo numismático.

### Dólar Sacagawea de ouro 
[miniatura|A tripulación do [transbordador espacial *Columbia* para a misión STS-93, durante a cal se enviaron ao Espazo 12 espécimes de ouro do dólar Sacagawea.]]
En 1999, a Casa da Moeda dos Estados Unidos cuñou unha serie de dólares Sacagawea en ouro de 916,7 milésimas (22 quilates), para llas ofrecer en venda aos coleccionistas e aos investidores. Durante a produción inicial destas moedas asignóuselles un valor facial de cinco dólares para axudar a distinguilas das da tiraxe ordinaria destinada á circulación. No entanto, en marzo de 2020 este plan da *US Mint* viuse interrompido cando algúns congresistas cuestionaron a autoridade dos directivos da Casa da Moeda para decidiren a cuñaxe dunhas moedas cunha composición diferente á legalmente autorizada. A produción a grande escala destas moedas de ouro non chegou a iniciarse, malia a insistencia da ceca pública de que dispuña da autoridade para o facer, dado que as moedas serían consideradas como artigos numismáticos e non como moedas de emisión regular para a circulación. 

Tamén houbo outra cuñaxe de moedas similares en ouro, aínda que esta vez mantendo o valor facial inicial dun dólar; estas moedas amosan a marca de ceca "W" da Ceca de West Point, aínda que realmente foron cuñadas na Casa da Moeda de Filadelfia. En total cuñáronse 39 moedas deste tipo, das cales se considerou que só 12 tiñan unha calidade de cuñaxe axeitada e as restantes foron destruídas. aínda que se prevé que a *US Mint* as preste a diversos museos do país para a súa exposición temporal. Esta moeda híbrida e non datada, correspondente simultaneamente a dous valores faciais, foi a primeira dunha serie de once que se foron descubrindo e autenticando. As autoridades da Casa da Moeda dos Estados Unidos supoñen que estas pezas, que amosan a marca de ceca da Casa da Moeda de Filadelfia, foron cuñadas entre finais de abril e principios de maio de 2000. Algunhas destas pezas alcanzaron en poxas numismáticas a cantidade de 200.000 dólares. Entre eses once espécimes identificáronse tres combinacións de cuños diferentes. 

A tamén senadora republicana por Texas Kay Bailey Hutchison criticou tanto o deseño do dólar Sacagawea como o tamaño da moeda en relación coas demais que compuñan o sistema naquel momento. Hutchison consideraba que carecía do peso necesario para a distinguir doadamente das moedas de valores inferiores e que, igual que outras moedas que estaban en circulación, parecía ser "diñeiro de xoguete". Os senadores Mike DeWine, de Ohio, e Byron Dorgan, de Dakota do Norte, republicano e demócrata respectivamente, eloxiaron, pola súa banda, o deseño e o carácter distintivo da súa cor dourada. 

A serie do dólar Sacagawea, coas posteriores emisións conmemorativas posteriores, resultou ser pouco popular no comercio cotián. Entre 2002 e 2008, os dólares Sacagawea cuñáronse unicamente nas cantidades necesarias para atender as necesidades do coleccionismo. O Banco da Reserva Federal non encargou ningunha das series conmemorativas da cultura nativa americana que comezaron a emitirse en 2009. En decembro de 2009, a Reserva Federal indicou que naquel momento había 875 millóns de moedas dun dólar —incluído o dólar presidencial—nas bóvedas de almacenaxe das que dispuña o Goberno, unha cantidade que se estimaba suficiente para satisfacer a demanda durante doce anos.

Malia a súa falta de aceptación popular nos Estados Unidos, o dólar Sacagawea recibiu un bo acollemento noutras nacións nas que circula o dólar estadounidense, como O Salvador ou Ecuador.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Krause, C. L.; Mishler, C. (2004). *Standard Catalog of World Coins: 1801-1900. (4th ed.)*. Krause Publications. ISBN 0873497988
* Lange, D. W. (2006). *History of the United States Mint and its Coinage*. Whitman Publishing, Atlanta. ISBN 978-0-7948-1972-9
* Yeoman, R. S. (2010). *A Guide Book of United States Coins''. 63ª ed. Whitman Publishing, Atlanta. ISBN 978-0-7948-2767-0

### Outros artigos 
* Moeda dun dólar estadounidense
* Moedas do dólar estadounidense
* Casa da Moeda dos Estados Unidos

### Ligazóns externas 
* United States small size dollar coins and related items