Surfactante pulmonar

[miniatura|300 px|Detalle dos [alvéolo pulmonar|alvéolos pulmonares.]]
O **surfactante pulmonar** ou **axente tensioactivo pulmonar** o que mellora a súa adsorción e velocidade de extensión. A compresión da interface causa un cambio de fase das moléculas do surfactante líquido-xel ou mesmo xel-sólido. Cómpre unha rápida velocidade de adsorción para manter a integridade da rexión de intercambio de gases dos pulmóns.

Cada proteína SP ten distintas funcións, e actúan sinerxicamente para manter unha interface rica en DPPC durante a expansión e contracción dos pulmóns. Cambios na composición da mestura do surfactante alteran as condicións de presión e temperatura para os cambios de fase e para a forma cristalina dos fosfolípidos.

## Función 
* Incrementa a compliancia pulmonar.
* Impide a atelectase (colapso do pulmón) ao final da expiración.
* Facilita a recuperación das vías aéreas colapsadas.

Os alvéolos poden compararse a un gas na auga, xa que os alvéolos están húmidos e rodeados por un espazo aéreo central. A tensión superficial actúa na interface aire-auga e tende a facer que a burbulla se faga máis pequena (ao diminuír a área superficial da interface). A presión de gas (*P*) necesaria para manter o equilibrio entre a forza que tende a colapsar da tensión superficial (*γ*) e a forza expansora do gas nun alvéolo de raio *r* exprésase pola lei de Laplace:

:P = \frac{2\gamma}{r}

### Compliancia 
A compliancia é a capacidade dos pulmóns e tórax de expandirse.
A compliancia pulmonar defínese como o cambio de volume por unidade de presión no pulmón. As medidas do volume pulmonar obtidas durante a inflación/deflación controlada dun pulmón normal mostran que os volumes obtidos durante a deflación exceden aos obtidos durante a inflación, a unha presión dada. Esta diferenza de volumes denomínase histérese e débese á tensión superficial aire-auga que se produce ao principio da inflación. Porén, o surfactante diminúe a tensión superficial alveolar, como se ve en casos de meniños prematuros que padecen a síndrome do distrés respiratorio. A tensión superficial normal da auga é de 70 dyn/cm (70&nbsp;mN/m) e nos pulmóns é de 25 dyn/cm (25&nbsp;mN/m); porén, ao final da expiración, as moléculas do fosfolípido surfactante comprimidas fan decrecer a tensión superficial moito, case ata cero. Deste modo, o surfactante pulmonar reduce enormemente a tensión superficial, incrementando a compliancia e permitindo que o pulmón se inche moito máis doadamente, eliminando así o esforzo de respirar. Reduce a diferenza de presión necesaria para que o pulmón se inche.

### Regulación do tamaño alveolar 
Conforme os alvéolos aumentan de tamaño, o surfactante expándese máis sobre a superficie do líquido. Isto incrementa a tensión superficial desacelerando o grao de expansión do alvéolo. Isto tamén axuda a que todos os alvéolos do pulmón se expandan no mesmo grao, xa que un que se está a expandir máis rápido terá un grande aumento da tensión superficial desacelerando inmediatamente a súa expansión. Isto tamén significa que o grao de encollemento dos alvéolos é máis regular, xa que se un se reduce de tamaño máis rápido a tensión superficial redúcese máis, e así outros alvéolos poden contraerse máis facilmente ca el. Os surfactantes reducen a tensión superficial máis rapidamente cando os alvéolos son máis pequenos porque os surfactantes están máis concentrados.

### Impide a acumulación de fluído e mantén as vías aéreas secas 
As forzas da tensión superficial tamén extraen fluído desde os capilares aos espazos alveolares. Pero o surfactante reduce a acumulación de fluído e mantén as vías aéreas secas, porque reduce estas forzas.

### Inmunidade innata 
A función inmunitaria do surfactante é atribuída principalmente a dúas proteínas: SP-A e SP-D. Estas proteínas poden unirse aos azucres da superficie dos patóxenos e dese modo opsonizalos (cubrilos), o que facilitará a súa captación polos fagocitos. Tamén regula as respostas inflamatorias e interacciona coas respostas inmunes adaptativas. A degradación do surfactante ou inactivación pode contribuír a aumentar a susceptibilidade do pulmón á inflamación e infección.

## Surfactantes artificiais 
miniatura|200px|Survanta, un surfactante artificial.
Existen surfactantes artificiais para uso terapéutico. Algúns son sintéticos e outros derivados de surfactantes animais. Algúns son: Exosurf, Pumactant, KL-4, Venticute, Alveofact, Curosurf, Infasurf, Survanta etc. Por exemplo, Exosurf está composto por unha mestura de DPPC con hexadecanol e tiloxapol engadidos como axentes para facilitar a extensión.

## Valores da tensión superficial nos pulmóns 
Aínda que a tensión superficial pode ser moi reducida polo surfactante pulmonar, este efecto dependerá da concentración de surfactante na interface. A concentración na interface ten un límite de saturación, o cal depende da temperatura e da composición da mestura. Como durante a ventilación hai unha variación da área superficial do pulmón, a concentración na interface de surfactante non chega normalmente ao nivel de saturación. A superficie aumenta durante a inspiración, o que consecuentemente deixa máis espazo para que sexan recrutadas na interface novas moléculas de surfactante. Na expiración a área superficial diminúe, e a capa de surfactante é espremida, o que fai que as moléculas de surfactante queden máis xuntas e que decreza a tensión superficial.

As moléculas de SP contribúen a incrementar a cinética de adsorción do surfactante da interface cando a concentración está por debaixo do nivel de saturación. Tamén establecen enlaces febles (forzas de Van der Waals) coas moléculas de surfactante na interface e mantéñenas durante máis tempo alí cando a interface se comprime. Xa que logo, durante a ventilación, a tensión superficial é xeralmente menor ca no equilibrio. A tensión superficial varía segundo o volume de aire nos pulmóns, o cal os protexe da atelectase (colapso) a baixos volumes e de danos tisulares a altos volumes. identificou a función do surfactante pulmonar: incrementaba a compliancia pulmonar ao reducir a tensión superficial. Porén, o significado deste descubrimento non foi comprendido pola comunidade científica naquel momento. Tamén se decatou da importancia de ter unha tensión superficial baixa nos pulmóns dos neonatos. Máis tarde, a metade da década de 1950, Pattle e Clements redescubriron a importancia do surfactante e de ter unha baixa tensión superficial nos pulmóns. Ao final desa década descubriuse que a falta de surfactante era o que causaba a síndrome de distrés respiratorio nos neonatos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Mini review on Pulmonary Surfactant Composición, función e patoloxías do surfactante pulmonar.