open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oscar Niemeyer

**Oscar Niemeyer Ribeiro Soares Filho**, nado en Río de Xaneiro o 15 de decembro de 1907 e finado na mesma cidade o 5 de decembro de 2012, foi un arquitecto brasileiro considerado un dos nomes máis influentes na Arquitectura Moderna internacional.

## Traxectoria 
Foi un pioneiro na exploración das posibilidades construtivas únicas do formigón armado. A pesar de ser un defensor do utilitarismo, as súas obras non tiñan a aparencia fría ou forma blocada tan criticada por pos-modernas. Os seus predios teñen formas tan dinámicas e curvas tan sensuais que fan que se diga que Niemeyer sexa máis un escultor monumental que un arquitecto.

## Obras 
[miniatura|Theater in city center, [Duque de Caxias, RJ, Brasil|esquerda]]
* Barrio de Pampulha, en Belo Horizonte.
* Brasilia, xunto con Lucio Costa. Tratábase de crear unha nova capital do Brasil, o proxecto máis importante e famoso de Niemeyer.
* Museu de Arte Contemporánea de Niterói, Brasil.
* Centro Cultural Internacional Oscar Niemeyer, en Avilés, Asturias, unha das súas últimas obras.
* Edificio Itatiaia, en Campinas, Brasil.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fundación Oscar Niemeyer (portugués)
* Curta biografía de niemeyer, con fotos (portugués)
* Complete List of Pritzker Architecture Prize Laureates 1979 - 2003 (inglés) 
* Arquitetura e Urbanismo (portugués)
* Enciclopedia Virtual do Deseño Brasileiro (portugués)
Galinova Editorial

**Galinova Editorial** é unha casa editora creada na Coruña en 1994. Está orientada cara ó ensino, especialmente de música.
Ten pouco volume publicador (algo máis de trescentos volumes), pero cunha alta calidade coma obras de referencia iniciáticas en diversos campos da investigación lingüística básica sobre lingua galega. O formato de presentación dos libros está sobriamente coidado e os seus dous títulos máis importantes en vendas (bardante libros de texto) son:
**Así falan os galegos*. Carme López Taboada e María do Rosario Soto Arias, 1995. ISBN 8489459398.
**Ortografía da lingua galega*. Begoña González Rei, 2004. ISBN 8497370414.

Entre outros títulos destacan
**Glosario etimolóxico de termos anatómicos*.
**Dicionario de Ortografía da Lingua Galega*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina web de Galinova Editorial .
*Ficha na Asociación Galega de Editores
Partido Republicano do Pobo

O **Partido Republicano Popular** (*Cumhuriyet Halk Partisi*, CHP) é un partido socialdemócrata e de carácter secular de Turquía fundamentado na ideoloxía kemalista do seu fundador Mustafa Kemal Atatürk. É membro da Internacional Socialista e membro asociado do Partido dos Socialistas Europeos. O símbolo do CHP está formado por seis frechas que lembran os seis principios da ideoloxía kemalista, da que o partido é o representante histórico.

## Traxectoria 
Fundado en 1923 para dar cobertura á política nacionalista e secularista de Atatürk foi o único partido legal ata 1938 e na práctica ata 1950 ó perde-las eleccións.

Nas eleccións de 2019, foi o principal partido da oposición en Turquía con 144 dos 550 asentos da Grande Asemblea Nacional de Turquía.

## Resultados electorais 
### Eleccións lexislativas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións parlamentarias de Turquía de 2023
Porto do Son, Noal, Porto do Son

**Porto do Son** é a capital do concello homónimo. Atópase na parroquia de San Vicente de Noal. Este centro urbano está acurrunchado entre o mar e o monte Dordo. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 1.991 habitantes (997 homes e 994 mulleres).

Porto do Son ten un pequeno peirao pesqueiro e un espigón, que xuntos fan unha pequena baía por onde pasa un curto paseo marítimo. Consta esta baía dun pantalán para barcos de recreo. A confraría de pescadores e a lonxa están no porto, mentres que a praza de abastos se atopa en primeira liña de costa.

Destaca en tamaño a praza de España, aínda que non é especialmente grande, na que se atopan algúns bares e comercios. Nunha rúa á dereita entrando polo o porto, está o Centro de Interpretación do Castro de Baroña, un edificio (onde se atopaba a antiga casa do concello) que serve de centro de exposición e no que se atopan algúns obxectos antigos, tanto do Castro de Baroña coma doutros lugares do concello. Seguindo esa mesma rúa, sáese preto da casa do concello, e preto de alí están a Atalaia (onde está a capela da Nosa Señora do Carme) e a casa da cultura.

Porto do Son ten varias praias, case todas rochosas: o Brañón e a Sagrada; e unha de area: o Cruceiro, aínda que ten nas aforas da vila a praia de Subiglesias e bastante preto as de Cabeiro e Fonforrón, estas tres últimas de area.

## Historia 
Dise popularmente que os primeiros habitantes deste lugar tiñan medo ó mar e por iso comezaron a construír a vila nun lugar chamado *O Outeiro*, no pé do monte Dordo.

A tradición mariñeira da vila e a calidade e cantidade dos caladoiros fan que no século XIX se asenten na vila, e en todo e concello, diversas familias catalás que industrializan o lugar e traen un relativo progreso a estas terras.

A vila alcanza un grande apoxeo entre o século XIX e XX. O rei chega a conceder título de *villa* a este lugar. Coñécese entón como *Villa y Puerto del Son*. Existen nesta época moitas empresas que dan proba do apoxeo sonense, como o casino e o cine ou o estaleiro, o cal chega a construír un pequeno barco para viaxes transatlánticas.

## Lugares e parroquias 
## Lugares de Noal 
## Parroquias de Porto do Son
Martin Mystère

**Martin Mystère** é personaxe de cómic italiano creado por Alfredo Castelli e debuxado por  Giancarlo Alessandrini e Lucio Filippucci, publicado por primeira vez en Italia por Sergio Bonelli Editore en 1982 e que aínda se segue a publicar. Coñecido polo sobrenome de detective do imposible, indaga sobre misterios sen resolver como a Atlántida, avistamentos dos OVNI, poderes extrasensoriais, enigmas da historia, da arqueoloxía e da ciencia. As súas aventuras traducíronse a varias linguas e publicáronse nos Estados Unidos, España, Alemaña, Francia e o Brasil. No 2004 fíxose en Francia unha serie de debuxos animados protagonizada por Martin Mystère.
Lingua norueguesa

O **noruegués** é unha lingua escandinava e oficial na Noruega. É falada por 5 millóns de persoas en Noruega.

Existen, por lei, dúas formas oficiais de noruegués escrito, o ***bokmål*** ("lingua dos libros") e o ***nynorsk*** ("noruegués novo").

Non hai un estándar oficial para o noruegués falado, aínda que o sociolecto das clases media e alta de Noruega Oriental, no cal está baseado fundamentalmente o noruegués *bokmål*, é a forma que se ensina aos estudantes estranxeiros. 

Desde o século XVI ata o século XIX, os danés foi a lingua estándar de escritura en Noruega; como resultado, o desenvolvemento do noruegués escrito moderno foi obxecto dunha forte controversia relacionada co nacionalismo, co discurso rural fronte urbano. Historicamente, o *bokmål* é a forma norueguesizada do danés, mentres que o *nynorsk* é a forma baseada nos dialectos noruegueses e representa a oposición purista ao danés. Houbo unha política oficial, xa abandonada, de fusionar ambos nun estándar común chamado *samnorsk*, dándose unha serie de reformas e de variedades de ambos o *bokmål* e o *nynorsk*. A forma non oficial *riksmål* está considerada como máis conservadora do que o *bokmål*, e a tamén non oficial *høgnorsk* máis conservadora que o *nynorsk*.

Os noruegueses edúcanse en ambos o *bokmål* e o *nynorsk*. No 2005 un 86.3% afirmaba usar principalmente bokmål como a forma de escritura, un 5.5% *bokmål* e *nynorsk*, e un 7.5% basicamente *nynorsk*. Dun xeito aproximado, pódese dicir que o *bokmål* e *riksmål* danse máis nas áreas urbanas e suburbanas, fronte ao *nynorsk* nas rurais, particularmente na parte occidental de Noruega.

A corporación norueguesa de radiodifusión (NRK) emite tanto en *bokmål* como en *nynorsk*, e todas as axencias do goberno deben permitir ambos. O *bokmål* úsase nun 92% de todas as publicacións.

Como exemplo, móstranse algunhas frases onde se aprecian as diferenzas entre *bokmål*, *nynorsk*, *riksmål* e *høgnorsk*:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en noruegués
Noruegués

*Relativo ou pertencente a **Noruega**.
***Idioma noruegués** que se fala en Noruega.
***Noruegués antigo**, antigo idioma.
Coxeración

A **coxeración** é a produción conxunta de enerxía eléctrica e calor (normalmente vapor) nunha mesma instalación. Por teren maior rendemento que a produción de ambos por separado, son incentivadas polas institucións públicas.

## Características
A vantaxe da coxeración é a súa maior eficiencia enerxética xa que se aproveita tanto a calor como a enerxía mecánica ou eléctrica dun único proceso, en vez de utilizar unha central eléctrica convencional e para as necesidades calor unha caldeira convencional.

Ao xerar electricidade mediante unha dínamo ou alternador, movidos por un motor térmico ou unha turbina, o aproveitamento da enerxía química do combustíbel é só do 25% ao 40%, e o resto débese disipar en forma de calor. Coa coxeración, aprovéitase unha parte importante da enerxía térmica que normalmente se disiparía á atmosfera ou a unha masa de auga e evita volvela xerar cunha caldeira. Ademais evita os posibles problemas xerados pola calor non aproveitada.
 
## Regulamento
O proceso de coxeración ten un repartimento máis ou menos fixo entre produción eléctrico/mecánica e calor. Como as necesidades de ambas as dúas enerxías poden variar de xeito diferente, adoita aparecer un excedente dalgunha delas.

A enerxía de coxeración inclúese no Réxime Especial de enerxía que lle permite utilizar a coxeración para proverse de toda a calor que necesite e inxectar na rede eléctrica a enerxía eléctrica que non necesite, a unha tarifa fixa. Deste xeito evítase que outra central produza esa enerxía dun xeito menos eficiente.

## Maquinaria utilizada para instalacións de coxeración
* Turbina de vapor
** Turbinas de vapor a contrapresión.
** Turbinas de vapor con toma intermedia.
* Turbina de gas
* Motor de combustión interna
* Pila de combustíbel
* *Microturbinas*
* Motores *Stirling*
* Ciclos *Rankine* con fluído orgánico
Servio Sulpicio Galba

**Servio Sulpicio Galba** (orixinalmente **Servius Sulpicius Galba**), nado o 24 de decembro de 3 a.C. e finado o 15 de xaneiro de 69, foi un emperador romano.

Foi un dos gobernadores que se alzou contra a tiranía de Nerón. Era gobernador da provincia Tarraconense e ao seu levantamento pronto se xunguiron os seus colegas de Lusitania, África e Exipto.

Servio Sulpicio Galba foi nomeado emperador polas lexións e os pretorianos en Clunia, na actual provincia de Burgos, inaugurando deste xeito o que acabaría por ser un costume. En efecto, as lexións atoparon a capacidade de presión que podían exercer sobor dunha Roma que só dispuña dunha guarnición de pretorianos. Só era necesario a ratificación do Senado, o que rematou por ser unha mera formalidade.

Marchou a Roma, onde instaurou un poder forte, que pronto recibiu o rechazo pola súa severidade. Os pretorianos, que se uniran á rebelión para acadar unha recompensa, non a recibiron, así como Marco Salvio Otón, gobernador da Lusitania, quen foi nomeado emperador polos pretorianos despois de asasinar a Galba no ano 69. Só permanecera uns meses como emperador.
Otón

miniatura|dereita|Otón
**Marco Salvio Otón** (orixinalmente **Marcus Salvius Otho**) coñecido como **Otón**, nado o 25 de abril de 32 e finado o 16 de abril de 69, foi un emperador romano.

## Traxectoria 
Otón foi nomeado emperador despois de ser asasinado Servio Sulpicio Galba no ano 69. Fora gobernador da provincia da Lusitania e acompañara a Galba na súa rebelión en contra do despotismo de Nerón.

O seu nomeamento foi coincidente co mesmo nomeamento por parte das lexións do Rhin do seu comandante, Aulio Vitelio, quen marchou sobor de Roma e venceu a Otón, sendo recoñecido polo Senado como novo emperador.

## Véxase tamén 
* Lista de emperadores romanos
Vitelio

miniatura|175px|dereita|Busto de Vitelo.

**Aulus Vitellius Germanicus**, nado o 24 de setembro de 15 e finado o 22 de decembro de 69, foi un emperador romano.

**Vitelio** era comandante das lexións do Rhin, cando foi nomeado emperador Marco Salvio Otón por parte dos pretorianos. As lexións baixo o seu mando rebeláronse e o nomeárono tamén emperador, e marchando este sobre Roma, venceu a Otón e foi recoñecido polo Senado como o novo Emperador.

Pero á vez que se facía este recoñecemento, as lexións de Oriente proclamaban emperador a Tito Flavio Vespasiano, quen nese intre estaba a sufocar unha rebelión dos xudeus. De inmediato recibiu o apoio dos gobernadores de Siria e Exipto, así como das lexións acantonadas na fronteira do Danubio, que con anterioridade apoiaran o nomeamento de Otón.

O xefe desas lexións, Marco Antonio Primo, marchou sobre Roma, derrotou a Vitelio, quen pereceu no combate, e no ano 69 ocupou a cidade e forzou ao Senado a que recoñecesen a Vespasiano como Emperador. Estamos no ano 69, e nese ano foron nomeados catro emperadores

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aniceto
Liña de comandos

A **liña de comandos** (*Command Line Interface*, "Interface de Liña de Comandos") é unha forma de interactuar cun ordenador a través de texto, é dicir secuencias de caracteres tecleados. 
[miniatura|300px|Pantallazo dunha sesión Bash, tomada de [GNU/Linux|Linux.]]

Os comandos dánselle ao ordenador utilizando liñas de texto (ou sexa, secuencias de caracteres introducidos por medio do teclado), e a resposta tamén se recibe como texto. As interfaces de liñas de comandos apareceron cando se conectaron os teletipos aos ordenadores na década de 1950. En termos de interacción e resposta inmediata supuxeron un avance en relación ao uso de cartóns perforados.

Co uso dos monitores como dispositivos de interface, foise evolucionando cara ás interfaces gráficas de usuario (GUI), como as coñecidas de Mac OS X, X-Window e Windows a partir de 1984.

Porén, unha minoría significativa de usuarios informáticos aínda prefire o uso da liña de comandos, algúns debido a unha discapacidade visual, pero a maioría porque pensan que lles resultan máis produtivas. Utilízannas sobre todo os programadores e máis os administradores de sistemas, especialmente nos sistemas operativos baseados en Unix, así como na enxeñaría e na ciencia e moitos usuarios domésticos con coñecementos técnicos avanzados.

Na súa forma máis simple, unha liña de comandos mostra un indicador ou *prompt*, o usuario introduce un comando ou mandato e termina o comando coa tecla Enter; o computador executa o comando, fornecendo unha resposta ("saída") en texto. Un programa que fornece esta interface denomínase '*intérprete de liña de comandos*, *shell* ou "consola". Como exemplos, os varios *shells* de Unix (sh, ksh, csh, tcsh, bash etc.), o histórico CP/M e o command.com do DOS.

Algúns programas permiten utilizar tanto a GUI como a interface de liña de comandos, como o programa de CAD AutoCAD. Así, o Matlab, un programa de cálculo numérico para enxeñaría e ciencias ofrece unha interface gráfica para algúns cálculos, pero outros só son accesíbeis desde a liña de comandos.

Os comandos que se utilizan son habitualmente da forma:
 [faiAlgo] [como] [nosFicheiros]

ou
 [faiAlgo] [como]  [ficheiroDeSaída]

O "faiAlgo" pódese interpetar como un verbo, o "como" como un adverbio (por exemplo, executar o comando explicando todos os pasos ou só os importantes) e [nosFicheiros] como un obxecto. O '>' do segundo exemplo é un carácter de redirección, que lle indica ao intérprete de liña de comandos que envíe a saída do comando, non á pantalla, senón ao ficheiros que aparece a continuación. Outro carácter de redirección é a "canalización" (*pipe*, '|'), que indica que se use a saída dun comando como entrada do seguinte.
Man (homónimos)

O termo **man** pódese referir:

## Anatomía 
* **Man**, un membro do corpo humano formado por dedos. Existe a variedade dialectal galega *mao*.

## Informática 
* A **MAN**, en informática, unha rede de área metropolitana, acrónimo de **M**etropolitan **A**rea **N**etwork.
* As **páxinas de man** son unha interface para ler documentación sobre programas dispoñíbeis nos sistemas tipo UNIX.

## Toponimia 
* A **illa de Man**, no Reino Unido (mar de Irlanda).
* O **lago Man**, zona de brañas e zonas húmidas do Xapón;
* A vila de **Man**, na Costa do Marfil.
* A vila de **Man**, en Virxinia Occidental, Estados Unidos.

## Persoeiros 
* **Manfred Gnädinger**, un personaxe que viviu na praia de Camelle.
* **Ip Man**, mestre chinés de artes marciais.
* *Man* é o pseudónimo do debuxante **Manuel Carot**.

## Artes 
* **Man** é unha banda musical británica dos anos 1970.
* **MAN!!**, é unha banda pertencente á ficción na banda xuvenil Casi Angeles.

## Outros 
***MAN**, **Museo Arqueológico Nacional** de España.
* **MAN SE**, é unha empresa alemá do sector de transporte. Produce principalmente autobuses e camións.
* **Man**, nome anglosaxón dunha runa.
* **Man**, un signo tipográfico en forma de man (☞).
* **Man**, en inglés, significa *home*.
Advanced Encryption Standard

**Advanced Encryption Standard** (**AES**), tamén coñecido como **Rijndael**, é un esquema de cifrado por bloque adoptado como un estándar de encriptación polo goberno estadounidense, e esperase que sexa usado en todo o mundo, como tamén analizado exhaustivamente, como foi o caso do seu predecesor, o DES. Foi adoptado polo Instituto Nacional de Estándares e Tecnoloxía (NIST) como un FIPS (PUB 197) en novembro do 2001 despois de 5 anos do proceso de estandarización.

O cifrado foi desenvolvido por dous criptologos Belgas, Joan Daemen e Vincent Rijmen, e enviado ó proceso de selección AES baixo o nome "Rijndael".

## Descrición do cifrado 
Estritamente falando, AES non é precisamente Rijndael (aínda que na práctica chamaselle de maneira indistinta) xa que Rijndael permite un maior rango de tamaño de bloque e clave; AES ten un tamaño de bloque fixo de 128 bits e tamaños de chave de 128, 192 ó 256 bits, mentres que Rijndael pode ser especificado por unha clave que sexa múltiplo de 32 bits, cun mínimo de 128 bits e un máximo de 256 bits.

A maioría dos cálculos do algoritmo AES fanse nun campo finito determinado.

AES opera nun arranxo de 4×4 bytes, chamado *state* (algunhas versións de Rijndael cun tamaño de bloque maior teñen columnas adicionais no state). Para o cifrado, cada rolda da aplicación do algoritmo AES (excepto a última) consiste en catro pasos:
# SubBytes — neste paso realizase unha substitución non lineal onde cada byte é substituído por outro seguindo unha táboa lookup table.
# ShiftRows — neste paso realizase unha transposición onde cada fila do state é rotado de maneira cíclica un número determinado de veces. 
# MixColumns — operación de mesturado que opera nas columnas do «state», combinando os catro bytes en cada columna usando unha transformación lineal.
# AddRoundKey — cada byte do «state» é combinado coa clave «round»; cada clave «round» deriva da clave de cifrado usando unha key schedule.
A rolda final omite a fase MixColumns.
Huelva

**Huelva** é unha cidade e concello español, capital da provincia de Huelva, en Andalucía. Está situada na costa suroeste de España, na confluencia dos ríos Tinto e Odiel, que forman a Ría de Huelva. O municipio ten unha extensión de 149&nbsp;km², e a súa poboación en 2010 era de 149.310 habitantes.

## Xeografía 
Huelva atópase localizada nunha pequena península confluencia dos ríos Tinto e Odiel, na chamada terra chaira pertencendo á conca do Guadiana. Está situada a escasos quilómetros do mesmo, do que o separan unha ría e varias illas. Os dous ríos fusiónanse no punto coñecido como Punta do Sebo (ou Península de Huelva ou Anicoba). A altitude media varía desde os cero aos cincuenta e catro metros sobre o nivel do mar.

### Clima 
O clima é moi benigno, pois é de transición entre subtropical (de variedade bética) e temperado (de variedade mediterránea). A temperatura é suave grazas a ter preto o mar, posto que a súa brisa arrefría o caloroso clima.

## Historia 
O poboamento onubense comeza a ter grande importancia na Idade de Bronce, adquirindo o seu auxe durante a civilización tartéssica (en torno aos séculos VIII e VI antes de Cristo). En séculos posteriores comezan a chegar comerciantes fenicios e gregos. Durante a época romana, o lugar que corresponde á provincia é chamada Beturia (entre o Betis, o Guadalquivir, e o Anas, o Guadiana), está poboado polos celtici, e máis tarde existe *Onuba Aesturiana*. Durante a época visigoda ten maior importancia a localidade de Niebla. Ao conquistar a cidade os musulmáns, chámana *Welba*. A cidade é reconquistada por Afonso X o Sabio. En 1873, as minas de Riotinto converten a Huelva nun importante porto. Os novos polígonos industrias do século XX fan que Huelva aumente considerablemente a súa poboación.

## Economía 
As principais industrias onubenses son as relacionadas coa química e a pesca (Huelva conta cun importante porto pesqueiro, unha ampla frota e unha longa tradición mariñeira). O marisco e peixe onubenses gozan dunha significativa fama. O porto de Huelva é un dos de maior actividade de España, grazas a construcións portuarias de finais do século XX.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Andalucía

### Ligazóns externas 
* www.ayuntamientohuelva.es
808

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
* Hunayn ibn Ishaq, físico (médico) e científico árabe (m. 873).

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
Plácido Domingo

miniatura|dereita|Plácido Domingo.
miniatura|upright|Placido Domingo 2014
**Plácido Domingo**, nado en Madrid o 21 de xaneiro de 1941, é un tenor español.

## Traxectoria 
Nado en España, moveuse a México ós 8 anos coa súa familia, que dirixía unha compañía de zarzuela. En Cidade de México estudou música no Conservatorio Nacional. Foi o cantante reserva de *Los Black Jeans* en 1958, unha banda de rock formada en 1958 por César Costa. Aprendeu o piano e a dirixir orquestra, pero fixo o seu debut como tenor de ópera en 1961 en Monterrey, México, como Alfredo en *La Traviata* de Verdi. En 1962 uniuse á Ópera Nacional Israelí en Tel Aviv, onde pasou 2 anos e medio, realizando 280 funcións.

Realizou numerosas actuacións nos Estados Unidos sobre todo en Nova York e San Francisco, aínda que tampouco deixou de facer xiras en cidades de Europa, durante os anos 1960, realizando numerosos papeis musicais e o seu repertorio, está composto dunha ampla gama de directores entre eles von Karajan, Zubin Mehta, James Levine, entre outros, e compositores de música clásica moi coñecidos. Como director de Ópera iniciou as súas actividades en 1973.

Gravou dúos con diversos cantantes como John Denver, José María Cano, Alejandro Fernández, Carlos Santana, Luis Cobos, Caetano Veloso, Patricia Kaas etc. e con José Carreras e Luciano Pavarotti formou en 1990, a célebre sociedade artística dos Tres Tenores.

## Notas 
## Véxase tamén
Ragnarok

[miniatura|dereita|200px|Portal norte da [Igrexa de madeira de Urnes do século XI foi interpretado como unha representación de cobras e dragóns no Ragnarök.]]
Na mitoloxía nórdica, **Ragnarok** (fado do mundo) é a batalla da fin do mundo. Esta batalla sería supostamente emprendida entre os deuses (os Æsir, liderados por Odín) e os demos (os xigantes do lume, os Jotuns e varios monstros, conducidos por Loki). Algúns dos deuses, dos xigantes, e dos monstros falecerán non só nesta conflagración apocalíptica, senón que case todo no universo acabará destruído.

Os deuses xa saben a través da profecía, o que vai suceder: que avisará da chegada do acontecemento, quen matará a quen, e así sucesivamente. Ata saben que eles non teñen o poder de evitar o Ragnarok. Isto está relacionado co concepto de destino dos pobos nórdicos antigos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Sibila

[miniatura|[Sibila délfica, pintada por Miguel Anxo na Capela Sixtina.]]
A **sibila** (en grego clásico: *αἱ Σῐ́βυλλαι*; en singular *Σῐ́βυλλᾰ*; romanizado: *Síbyllai*; en latín: *Sibyllae*), é un personaxe da mitoloxía grega e romana e mais tamén da literatura. Era unha muller que posuía poderes para a profecía, e que inspirados polo deus Apolo. Estaban relacionadas con lugares sagrados concretos onde existían oráculos dende a antigüidade.  

## Orixe e evolución 
Segundo a mitoloxía grega, a primeira Sibila, da que deriva o nome das outras, era filla de Dárdano e Neso. 

O primeiro autor grego coñecido en mencionar unha sibila foi Heráclito (documentado a través do testemuño de Plutarco) no 500 a. C.:

Walter Burkert observa que "mulleres frenéticas en cuxos beizos fala o deus" están rexistradas moito antes no Próximo Oriente, en cidades como Mari no segundo milenio e en Asiria no primeiro milenio". Ata as elaboracións literarias dos escritores romanos, as sibilas non eran identificadas por un nome persoal, senón por nomes que fan referencia á localización do seu *témenos*, ou santuario. 

Pausanias, autor do século II, en *Hellados Periegesis* (en galego, *Descrición de Grecia*), cando describía as tradicións locais, menciona a primeira sibila  en Delfos ("a primeira" [anterior]) e, tamén, indica que se pensaba que foran os libios quen lle deran o nome de "sibila", polo que a primeira sibila, sería a Sibila Líbia. Porén, Frazer opina que esa idea é errónea. A segunda sibila á que se refire Pausanias, e chamada "Herófila",  O estudoso David S. Potter escribe: "A finais do século V a.C. parece que "Sibila" era o nome dado a unha única profetisa inspirada".

Como Heráclito, Platón só fala dunha sibila, pero co paso do tempo o número aumentou ata nove, cunha décima, a Sibila tiburtina, probablemente de orixe etrusca, engadida polos romanos. Segundo as *Diuinae institutiones* de Lactancio (Libro 1, cap. 6), Varrón (século I a. C.) enumera até dez: a persa, a líbica, a délfica, a cimeria, a eritrea, a samia, a cumana, a helespontina (en territorio troiano), a frixio (en Ancira) e a tiburtino (chamada Albunea).

A máis famosa de todas foi a Sibila de Cumas, citada baixo os nomes de Herofila, Demo, Femonoe, Deifoba, Demofila e Amaltea. Foi consultada por Eneas antes de que este descendese ao inframundo, e dise que foi a Italia dende Oriente, onde apareceu ante o rei Tarquinio, ofrecéndolle os Libros Sibilinos. Pausanias tamén menciona unha Sibila hebrea co nome de Sabe, filla de Beroso e Erimante.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Sibila délfica
* Sibila cumana
Pita (xogo)

A **pita** ou **pita cega** é un xogo popular galego de persecución no que unha persoa (que se di que *leva a pita*, ou que apanda) fai de perseguidora e debe tocar a calquera outra en calquera parte do corpo para perder esa tarefa e encomendarlla á persoa tocada. Cómpre dicir que o posto de perseguidor está estigmatizado e habitualmente ridiculizado. Normalmente, durante o toque dise a palabra *pita!*.

Existen variantes onde o perseguidor ou os perseguidos modifican temporalmente os seus papeis:
* na *pita televisión*, o perseguido pode inmunizarse do toque se di un programa de televisión que non fose dito antes;
* na *pita altura*, o perseguido está en terreo salvo se se sitúa a máis altura có perseguidor;
* na *pita repetición*, o tocado ten que quedar parado ata que un amigo o toque, e xa poderá moverse.
* na *pita cega*, o perseguidor leva os ollos cubertos cunha tea e ten que adiviñar a quen toca.

A sinxeleza e a frecuencia deste xogo proceden da súa versatilidade: como o acocho, non precisa de intrumentos para xogarse e pode practicarse en calquera lugar con límites definidos (que deben concretarse ó comezar o xogo).
Gottfried Böhm

**Gottfried Böhm** nado en Offenbach am Main o 23 de xaneiro de 1920 e finado en Colonia o 9 de xuño de 2021, foi un arquitecto contemporáneo alemán.

## Traxectoria 
Böhm naceu no seo dunha familia de arquitectos en Offenbach am Main, Hessen. O seu pai, Dominikus Böhm, construíu moitas igrexas ao longo da Alemaña. O seu avó tamén foi arquitecto. Logo de obter o título de arquitecto pola Universidade Técnica de Múnic no ano 1946, estudou escultura na Academia de Belas Artes. Despois do 1947, Böhm traballou xunto co seu pai ata o falecemento deste no ano 1955. Böhm saíu pouco despois da firma. Durante este período, tamén traballou coa Sociedade de Reconstrución de Colonia baixo as ordes de Rudolph Schwarz. No 1951, mudouse a Nova York onde traballou seis meses na firma Cajetan Baumann. No transcurso das súas viaxes por América, atopou dúas das súas maiores inspiracións, os arquitectos alemáns Ludwig Mies van der Rohe e Walter Gropius.

Nas vindeiras décadas, Böhm construíu moitos edificios na Alemaña, incluíndo igrexas, museos, centros sociais, edificios de oficinas, casas e apartamentos. Foi considerado un arquitecto expresionista e un pos-Bahaus, el prefire referirse a si mesmo coma un arquitecto que crea "conexións" entre o pasado e o futuro, entre o mundo das ideas e o mundo físico, entre un edificio e o contexto urbano que o rodea. Neste eido, Böhm sempre visiona a cor, a forma e os materiais en relación coas ferramentas. Os seus proxectos máis novos foron feitos a maioría en formigón armado, aínda que máis recentemente comezou a usar máis aceiro e vidro nos seus edificios. En moitos dos seus traballos, a súa idea de planeamento urbanístico é evidente, incluíndo a súa idea da "conexión".

## Obras destacadas 
miniatura|300px|Igrexa en Neviges.
miniatura|300px|Igrexa en Colonia.
* Igrexa en Neviges (1962). 
* Igrexa en Colonia (igrexa, biblioteca, e centro da xuventude) (1968).
* Zublin Office Building  (1985) en Stuttgart.
* Casa do Concello en Bensberg.
* Edificio Municipal Rheinberg.
* Restaurante en Bad Kreuznach.
* Centro Social en Bergisch Gladbach.
* Magasin Peek+Cloppenburg en Berlín.
* Deutsche Bank en Luxemburgo.

## Premios 
* Grande Medaille d'Or de l'Academie d'Architecture.
* Frith Schumacher Prize for Architecture.
* Premio Pritzker de Arquitectura no ano 1986.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía e obras en *soloarquitectura.com*. .
* Biografía en *architect.architecture.sk* .
Manfred Gnädinger

**Manfred Gnädinger**, coñecido como **Man** ou **O alemán de Camelle**, nado en Radolfzell o 27 de xaneiro de 1936 e finado en Camelle o 28 de decembro de 2002, foi un pintor e escultor ermitán de nacionalidade alemá que viviu durante corenta anos na praia de Camelle (Camariñas, na costa da Morte). Tratou de levar unha vida o máis sinxela e natural posible, creando unha peculiar paisaxe de pedra preto da praia onde vivía e coidando o seu pequeno xardín.

## Traxectoria 
Nace e pasa a súa infancia en Alemaña, procedente dunha familia de sete irmáns, estudou Artes en Italia. Impartiu clases de arte en Suíza a persoas con problemas de integración social. O seu interese pola preservación do medio ambiente e a curiosidade por coñecer a costa galega levárono á Costa da Morte. En maio de 1961 chegou a Camelle, inmerso nas festas patronais do Espírito Santo. Dende ese día ese alemán solitario, educado e de bo aspecto, con certo aire de turista acomodado, instalouse para sempre na vila.

Viviu até á súa morte da axuda dos veciños e do que lle achegaba mostrar a súa arte nas rochas nas que habitaba (un euro por persoa no último ano máis a obriga de deseñar nun caderno o que máis chamase a atención). A súa morte, natural, vinculouse no imaxinario popular coa indignación provocada pola catástrofe do petroleiro *Prestige* e a marea negra que provocou.

O 9 de novembro de 2010, un temporal levou o que quedaba da súa obra.

## Obra 
miniatura|Escultura de Man en Camelle.
En tanto como escultor pódese clasificar nas artes contemporáneas do Land art, e a arte marxinal. Na súa memoria foi creado en Camariñas o **Museo do Alemán**, actualmente atópase en estado de abandono.

O autor e a súa obra fixeron coñecida no mundo enteiro á vila de Camelle, ata tal punto que é practicamente imposible atopar na rede información deste lugar na que non se faga referencia a Man, e viceversa. A posta en valor e a recuperación do legado de Man, tamén o é, por extensión do porto de Camelle e a súa contorna, nos que Man non só creou, senón que converteu no seu fogar e no seu propio proxecto museístico espontáneo.

O traballo que Man realizou ao longo dos anos nas inmediacións do espigón de Camelle quedou destruído por mor do vandalismo e das últimas catástrofes climatolóxicas da zona. A obra que persiste actualmente no xardín-museo, único xardín mariño de esculturas no mundo, non representa o seu estado orixinal.

En 2014 iniciouse un proxecto denominado MAN: mar, arte e natureza, que ten por obxectivo recuperar a obra de Man e expoñela tanto na Casa do Alemán coma en Internet, por medio dunha exposición virtual.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* Cequera, Bernardo (2008): *Manfred, o alemán de Camelle*. Documental 60 minutos

### Ligazóns externas 
* MAN: mar, arte e natureza
* Entrevista radiofónica a Man en 1986
* Homenaxe a Man. Información sobre a vida e obra de Man. 
* Vídeo, con datos biográficos e fotografías de Man.
* Vídeo, datos e imaxes da vida do escultor, crónica dun viaxeiro que o visitou no seu museo.
Kandalf

miniatura|Proxecto KDE
**Kandalf** era a anterior mascota do proxecto KDE durante as versións 2.x. 
Foi substituído por Konqi, un dragón verde, debido posiblemente a un incumprimento do copyright, dada a similitude de Kandalf co mago Gandalf (de O Señor dos Aneis de J. R. R. Tolkien).

## Ligazóns externas
* Capturas de KDE 2.0 amosando a Kandalf
Tito (emperador)

[miniatura|dereita|190px|O *Amphitheatrum Flavium*, coñecido como o [Coliseo de Roma|Coloseo]]
[miniatura|dereita|190px|O [Arco de Tito en Roma]]
**Titus Flavius Sabinus Vespasianus**, nado o 30 de decembro de 39 e finado o 13 de setembro de 81 foi un emperador romano. No ano 79, á morte do seu pai Vespasiano, quen foi divinizado, foi nomeado o seu sucesor. É o segundo emperador da dinastía Flavia.

## Traxectoria 
**Tito** seguira unha brillante carreira militar en Britania e Xermania e sufocou a rebelión xudía no ano 70. Despois de todos estes feitos, foi nomeado César e o seu pai asociouno ó goberno.

A destrución do templo de Xerusalén, a súa lendaria xenerosidade e bondade de carácter e os seus contrariados amores con Berenice, irmá do rei xudeu Agripa II, converteron a Tito en protagonista de dramas e óperas.

Pero gobernou pouco tempo, apenas dous anos, e o seu paso pola escena política carece de relevo e interese.

A fama das súas boas cualidades humanas venlle dos seus desvelos por auxiliar as vítimas da erupción do Vesuvio no ano 79, e a destrución das cidades de Pompeia e Herculano e cos damnificados do incendio que un ano despois sufriu a propia Roma. Morreu de forma prematura no ano 81.
Nerva

**Marcus Cocceius Nerva** (8 de novembro de 30 - 27 de xaneiro de 98) foi un emperador romano.

Tralo asasinato de Domiciano, a elección como Emperador de Roma recaeu no ancián e prestixioso senador Nerva, como unha solución transitoria. O período que media entre Nerva e Marco Aurelio pode ser considerado como o da plenitude imperial: aínda que se acadou a máxima expansión territorial, viviuse unha etapa pacífica, razoabelmente próspera e de bo goberno.

Pese ao circunstancial da súa designación, **Nerva** amosou unhas notábeis dotes coma gobernante. Rematou coas arbitrariedades do seu antecesor, suprimindo a odiosa figura dos informadores ou delatores, que foran os instrumentos da tiranía de Domiciano para controlar e aterrar Roma. Saneou as finanzas, suprimiu o imposto persoal que gravaba aos xudeus e organizou a beneficencia publica.

Nerva outorgou ao Senado a relevancia que lle correspondía como institución dominante nos negocios públicos e para evitar que os pretorianos interviñesen no nomeamento do emperador. Conseguiu para si o recoñecemento de adoptar en vida ao seu sucesor, para que a transferencia de poder non implicase choque algún. A adopción non se facía sobre a base dos vínculos de sangue, senón atendendo aos méritos. De calquera xeito, a sucesión entendíase como un compromiso entre o emperador e o Senado, pois este debía ser escoitado sobre a idoneidade do candidato. Nerva tivo o talento de instaurar unha fórmula mixta entre monarquía e réxime senatorial, entre a concentración de poder que pedían os tempos e o papel das institucións tradicionais, que foi outro dos elementos que arranxaron a estabilidade do período que se estaba a comezar. No seu decorrer, os emperadores inspiráronse nos principios xurídicos, e non na intriga nin na conquista violenta do poder. Ademais, consideraron que a extensión do benestar era unha tarefa primordial do gobernante.

[miniatura|esquerda|200px|Bust of Nerva, [Narni, Italy]]

## Véxase tamén 
* Cinco bos emperadores
Domiciano

**Titus Flavius Domitianus**, nado en Roma o 24 de outubro de 51 e finado na mesma cidade o 18 de setembro de 96, foi un emperador romano. Foi o derradeiro emperador da dinastía Flavia.
## Traxectoria 
A desaparición prematura de Tito deu o poder ao seu irmán máis novo Domiciano, quen non tardou en rebelarse contra aquel. Como gobernante e administrador mostrouse moi capaz, pero no persoal caracterizouse pola súa desmesurada ambición e por un autoritarismo extremo.

Sucumbiu á tentación de instaurar unha monarquía absoluta, relegando o Senado, utilizando a súa condición de *censor perpetuo* para mantelo afastado e controlado estreitamente, en beneficio dun consello imperial que manexaba ao seu antollo. Esixiu a súa proclamación divina e que se lle rendesen os honores correspondentes.

Estes e outros aspectos negativos da excesiva concentración do poder, como as confiscacións arbitrarias e a lixeireza como se ditaban as condenas a morte, tiveron a súa contrapartida na mellora da xestión gobernamental.

**Domiciano** foi un déspota, pero non se deu os excesos de Calígula ou Nerón, senón que gastou as súas enerxías na acción política. Gañou en eficacia administrativa e medrou a presenza dos ecuestres no aparello burocrático, promoveu o retorno ás tradicións romanas, opoñéndose aos cultos de orixe oriental que estaban a invadir Roma. Puxo especial empeño no reforzamento das fronteiras. A xustiza fíxose máis efectiva e a fiscalización dos gobernadores provinciais fíxose cun maior rigor. Avanzou na romanización e ampliouse o dereito de cidadanía.

Cos problemas fronteirizos, en xeral, prevaleceron as armas romanas. Afianzouse o poder en Britania, levándose a cabo unha notable penetración en Escocia. Castigouse duramente aos catos, pobo xermánico, empurrándoos máis aló do Rin. Reorganizouse a Xermania, dividíndoa en Superior e Inferior a efectos administrativos e militares. Afianzou a presenza romana nos Campos Decumates, mellorando as comunicacións e fortificacións. Derrotou aos dacios, un pobo danubiano, que baixo o seu xefe Decébalo, previamente desfixera un exército romano, e logo concluíu con eles unha paz de circunstancias, debido á presión que exercían os marcomanos.

Pese ao rigor co que gobernou, Domiciano non tivo que facer fronte a rebelións, exceptuada a do gobernador da Xermania Superior, Lucio Antonio Saturnino, rapidamente sufocada. En troques, foi vítima das endémicas conxuras familiares, e na que lle custou a vida interveu a súa propia esposa.

Con el extínguese a dinastía Flavia, cuxos emperadores proporcionaron prosperidade, eficacia administrativa e fortaleza militar, pero cuxa actuación foi creando as condicións para transformar o principado nunha monarquía absoluta. Sexa como for, a obra dos Flavios supuxo un sólido cimento para a fecunda *Pax Romana*, que se había prolongar cos seguintes emperadores durante case un século.
Recuperación de información

A **recuperación de información**, chamada en inglés *information retrieval (IR)*, é a ciencia da procura de información en documentos, procura dos mesmos documentos, a procura de metadatos que describan documentos ou, tamén, a procura en bases de datos, xa sexa a través de Internet, intranet, para textos, imaxes, son ou datos doutras características.

A IR é un estudo interdisciplinar. Cobre tantas disciplinas que iso xera normalmente un coñecemento parcial desde tan só unha ou outra perspectiva. Algunhas das disciplinas que a participan destes estudos son a psicoloxía cognitiva, a arquitectura da información, deseño da información, o comportamento humano cara á información, a lingüística computacional, a semiótica, informática e biblioteconomía.

Os buscadores, tales como Google, Lycos, Altavista e Copernic, son algunhas das aplicacións máis populares da recuperación de información. Basicamente hai que construír un vocabulario, que é unha lista de termos en linguaxe natural, un algoritmo que inclúa as regras lóxicas da procura (Táboa de verdade) e unha valoración dos resultados ou cantidade de información lograda ou posible. Este motor de büsqueda é pois o que permite suscitar unha pregunta con non menos de dous termos e mostrar os resultados mínimos e o logaritmo natural das interaccións será ao redor de 3.

Algúns dos estudosos máis destacados dentro desta subdisciplina son Gerald Salton, W Bruce Croft, Karen Spärck Jones, C. J. van Rijsbergen, Ricardo Baeza Yates.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Grupo COLE (Compiladores e Linguaxes) que agrupa a investigadores das universidades da Coruña e Vigo
* Grupo LYS (Lingua e Sociedade da Información) da Universidade da Coruña
* Information Retrieval Lab da Universidade da Coruña
* Rede Galega de Procesamento da Linguaxe e Recuperación da Información (RedPLIR)
Simó Sándor

**Simó Sándor**, nado en Budapest o 7 de agosto de 1934 e finado na mesma cidade o 4 de setembro de 2001, foi un produtor e director de cine húngaro.

Estudou na escola de cine de Budapest en 1964.

## Filmografía 
* Bors (serie de TV, 1968)
* Szemüvegesek (1969)
* A legszebb férfikor (1971)
* Apám néhány boldog éve (1977)
* Viadukt (1982)
* Isten veletek, barátaim! (1987)
* Franciska vasárnapjai (1997)
Vespasiano

miniatura|Vespasiano
**Caesar Vespasianus Augustus**, nado en Falacrinae o 17 de novembro de 9 e finado nas proximidades de Rieti o 23 de xuño de 79, coñecido con anterioridade como **Titus Flavius Vespasianus**, foi un emperador romano. Subiu ó poder no ano 69, despois de ser nomeado polas lexións de Oriente, en contra do nomeamento de Vitelio. Con este emperador iníciase a dinastía Flavia, destinada a rexer Roma durante un cuarto de século.

## Traxectoria 
Tivo que realizar un moi difícil labor de pacificación, xa que o Imperio estaba nunha auténtica guerra civil dende os tempos de Nerón. Soubo gañar a lealdade do exército, que tornaría nunha peza chave da gobernabilidade. Puxo orde na administración, dando entrada nela á clase ecuestre, e rematar deste xeito co monopolio dos libertos imposto por Claudio, e restableceu a paz.

As feridas morais e materiais das guerras civís pronto desapareceron e Roma entrou nunha etapa de estabilidade.

En Oriente, puxo fin á rebelión dos xudeus. Tito, vinculeiro de Vespasiano, sufocouna, tomou Xerusalén e destruíu o seu Templo (70). Tamén foi necesario cortar de raíz o intento do outrora fiel Marco Antonio Primo, que se propuña independizarse nas Galias. O exército destas provincias e mailo do Rhin foi redistribuído e Tito foi nomeado o seu prefecto.

Vespasiano tivo bo coidado de manter boas relacions co Senado, ó que consultaba tódolos asuntos e no que sentou numerosos representantes da aristocracia provincial, especialmente de Occidente. A súa política respecto ás provincias foi quen de impulsar a romanización, crear novas colonias e estender os beneficios da cidadanía romana. A latina foille concedida cando menos a 120 municipios de Hispania, o cal implicaba que os seus maxistrados, pertencentes na súa meirande parte á clase media local, accedesen á cidadanía romana ao ano de desempeñar o seu cargo.

A actuación dos gobernadores foi rigorosamente fiscalizada para evitar que fixesen abusos sobre dos naturais do país, o cal sempre acababa con reaccións antirromanas e rebelións.

Tamén na orde económica tratou de sanear as finanzas, despois do período de desorde anterior. Esta política, que lle custou a acusacion da avaricia, non tardou en dar os seus froitos e os Estado pronto puido contar con fondos non só para atender os seus orzamentos normais, senón en acometer ambiciosas obras suntuarias como o templo Capitolino e o famoso anfiteatro Flavio, máis coñecido como Coliseo, edificado en parte sobre da Domus Aurea de Nerón, que fora derrubada.

O emperador non quixo correr riscos en aventuras exteriores e renunciou a calquera expansión. A súa preocupación fundamental foi o reforzamento das fronteiras. A conquista dos Campos Decumates, unha rexión xermánica comprendida entre os ríos Danubio e Rhin, explícase como unha zona de seguridade para garantir o dominio sobre as provincias limítrofes.

Tito Flavio Vespasiano morreu no ano 79, despois de ter asociado ao seu fillo Tito ao goberno.
Blanca Cendán

**Blanca María Brage Cendán**, nada en Ares en 1963, é unha actriz galega.

## Traxectoria 
Estudou Historia e alemán, e comezou a actuar no teatro en 1988 coa compañía Chévere. É unha das co-fundadoras da Sala Nasa de Santiago de Compostela.

En abril de 2010 foi elixida directora do Centro Dramático Galego, e baixo ela o CDG produciu *As actas escuras* de Roberto Vidal Bolaño, *Salomé* de Oscar Wilde, e *A ópera dos tres reás* de Bertold Brecht. O 23 de marzo de 2012 foi destituída como directora do CDG.

## Televisión 
* *Unha de romanos*, 1989
* *Pratos combinados*, 1999
* *Galicia exprés*, 2000
* *Un mundo de historias*, 2000
* *Fíos*, 2002
* *Valderrei*, 2007

## Cine 
* *Urxa*, 1989
* *Cal dous estraños*, 1991 (curtametraxe)
* *Bobo Furcia*, 2002 (curtametraxe)
* *A boa caligráfica*, 2004 (curtametraxe)
* *Galatasaray-Dépor*, 2005

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Blanca Cendán en AVG
Porto serie

Un **porto serie** é unha interface de comunicacións entre ordenadores e periféricos onde a información se transmite bit a bit, enviando un só bit ó mesmo tempo. Diferénciase así do porto paralelo, no que se envían varios bits á vez.

miniatura|200px|Porto serie RS-232 macho
miniatura|200px|Porto serie RS-232 femia
## Porto serie tradicional
O porto serie por excelencia é o RS-232(tamén coñecido como COM) que utiliza cablaxe sinxela dende 3 fíos ata 25, e que conecta ordenadores e microcontroladores a todo tipo de periféricos, dende terminais a impresoras e módems, pasando por ratos e teclados.

A interface entre o RS-232 e o microprocesador realízase, xeralmente, mediante o integrado 82c50.

miniatura|200px|Portos PS/2 femias do teclado (violeta) e do rato (verde)
O RS-232 orixinal tiña un conector tipo D de 25 pins, porén, a maioría deses pins non se utilizaba, polo que IBM incorporou tralo seu PS/2 un conector máis pequeno de tan só 9 pins, que é o que se utiliza na actualidade.

En Europa, a norma RS-422 de orixe alemá é tamén un estándar moi utilizado no ámbito industrial.
## Portos serie modernos
Un dos defectos dos portos serie iniciais era a súa lentitude en comparación cos portos paralelos. Non obstante, co paso do tempo están a aparecer multitude de portos serie de alta velocidade que resultan moi interesantes debido ás vantaxes da menor cablaxe. Estes novos portos serie solucionan o problema da velocidade cunha maior cobertura dos cables e resultan máis baratos utilizando a técnica de par trenzado. Por esta razón, o porto RS-232 e mesmo multitude de portos paralelos están a ser substituídos por novos portos serie como o USB, o FireWire ou o Serial ATA.

Un porto de rede pode ser serie ou paralelo.
Maratón

**Maratón** pode referirse á:

***Maratón**, cidade grega famosa pola batalla de Maratón do ano 490 a.C.;
***Maratón**, modalidade do atletismo consistente nunha carreira de 42,195&nbsp;km.