Johann Heinrich Pestalozzi

**Johann Heinrich Pestalozzi**, nado en Zürich o 12 de xaneiro de 1746 e finado o 17 de febreiro de 1827, foi un pedagogo suízo. Foi un dos primeiros pensadores ó que se podería denominar "pedagogo" no sentido moderno do termo. O seu pai era cirurxián, pero morreu cando Johann Heinrich era aínda moi pequeno, polo que se criou coa súa nai. Como profetizando a súa obra e pensamento, caracterizouse por ser un neno desobediente, desordenado e con poucos logros escolares na súa infancia.

## Traxectoria 
miniatura|Pestalozzi.

### Como sociólogo 
Pestalozzi, tanto polos seus escritos como por toda a súa actuación, é un home da Ilustración, un perfecto e ilustre representante da mesma en tódolos aspectos. En política, adhírese expresamente ó despotismo ilustrado na obra: *Ó bo talante, a seriedade e a fidalguía da miña época e da miña patria*(1815). En *Leonardo e Gertrudis*, e en escritos posteriores, sempre presenta a educación como o medio de superar a pobreza do pobo e de conducilo á felicidade e á virtude (outro ideal da Ilustración).Como home Ilustrado, Pestalozzi postulaba unha relixión sen dogmas revelados nin teoloxías de Igrexa, ás que chamaba "superstición". Para el a relixión residía nos sentimentos do corazón humano e, igual que para Kant, tiña como función moralizar a persoa e a humanidade: a verdadeira relixión é a das boas obras, non a do culto.Por outra parte, Pestalozzi era un cristián protestante convencido e devoto, practicante e cheo dunha piedade que inculcaba ós seus alumnos e que expresou en moitos dos seus escritos.

### Como filántropo 
Interesado en procurar o ben do pobo, Pestalozzi analiza os fallos da organización e vida social deste, denuncia os abusos que existen nela e propón os medios adecuados para corrixir os fallos, en tódolos ámbitos (laboral, sanitario, cultural, educativo, xurídico).

### Como político 
O interese que tiña pola sociedade e o seu bo funcionamento levou a Pestalozzi a ocuparse da política, na que participou activamente nalgunhas ocasións:
* Na súa mocidade, afiliouse a unha sociedade patriótica e implicouse nas súas actuacións. 
* Colaborou co Goberno instaurado en Suíza pola Revolución de 1798, facendo comprender ó pobo a necesidade desta e das medidas gobernamentais tomadas. 
* Foi membro dunha delegación que en 1802 visitou a Napoleón para ratificar a nova Constitución que este impuña a Suíza.

### Como xurista 
Pestalozzi comezara os seus estudos facendo a carreira de Dereito e, malia que a abandonou axiña, sen dúbida quedoulle unha sensibilidade e unha afección ó tema xurídico, que, en distintas ocasións, foi tocando durante toda a súa vida, insistindo na necesidade de renovar as leis para facelas máis xustas e máis adecuadas á situación do momento.

### Como antropólogo 
Pestalozzi cultivou unha Antropoloxía social, sobre a que asenta as bases das súas concepcións políticas e sociais, e unha Antropoloxía persoal, que lle serve para saber como orientar a educación das persoas. Na práctica, ambos os tipos de Antropoloxía veñen implicados o un no outro, xa que o comportamento humano é, en gran parte, un comportamento social.

### Como literato 
Pestalozzi foi un escritor profesional e, como tal, desempeñou unha actividade literaria, en varios aspectos. Na súa revista *Unha folla suíza*, que publicou regularmente durante un ano, ten artigos de contido cultural e frecuentemente inserta tamén poesías. Ocasionalmente coidou moito a forma estética dos seus escritos, como o titulado *Epístola a Friné sobre a amizade* (1782), no que fai gala dun belo estilo literario. Ocórrelle o mesmo en certos momentos, nos que -por exemplo- describe un solpor nun val ou un sentimento relixioso no corazón humano.As obras propiamente literarias de Pestalozzi son dúas. Unha, a primeira parte de *Leonardo e Gertrudis*, libro este que se pode considerar tamén unha novela costumista, na que o autor presenta e describe uns personaxes populares moi característicos e, sobre todo, pon nas súas bocas unha linguaxe coloquial chea de frescura rural e de modismos dialectais. Con razón, o seu autor chámao "un libro do pobo" (e a *Cristóbal e Elsa*, feito no mesmo estilo, un "segundo libro do pobo"). O grande éxito popular desta obra de Pestalozzi debeuse, sobre todo, a esta característica estilística.

### Como pedagogo 
A pedagoxía de Pestalozzi céntrase na educación infantil e escolar e, desde 1811, el e os seus colaboradores mencionan o sistema pestalozziano co nome de "educación moi elemental". Consiste en facer que o proceso de crecemento humano (sensitivo, intelectual e moral) siga o curso evolutivo da natureza do neno, sen adiantarse artificialmente a este. A educación é vista como unha "axuda" que se dá ó neno neste proceso para que se realice ben, e a actividade educativa e docente é vista como unha "arte".

### Como didacta 
O máis típico de Pestalozzi, e polo que foi máis coñecido e do que estaba máis orgulloso, foi o seu método de ensino, que el mesmo tratou de divulgar e, de feito, en varios países europeos fundáronse escolas pestalozzianas, entre eles España.Para Pestalozzi, o coñecemento humano comeza coa intuición sensible das cousas, e a partir dela se forman as ideas. Así, tamén o método de ensinanza debe seguir este mesmo proceso, adaptándose ó desenvolvemento mental do neno en cada momento dado. O coñecemento debe avanzar desde unhas intuicións confusas, a unhas ideas claras e distintas.

### Vida cultural 
A súa vida cultural divídese en varias etapas, marcadas polo lugar de estancia.

Con 23 anos chega a Neuhof (1770-1798), casado e cun fillo. Organiza unha leira de explotación agrícola, que non chega a ter éxito. Entón funda alí unha empresa industrial téxtil con nenos pobres, ós que dá educación e instrución. Poucos anos despois (1780) esta iniciativa tamén fracasa, e entón, para subsistir, dedícase á actividade de escritor. Esta función literaria de Pestalozzi dura vinte anos, da que proceden un gran número de obras.

En 1799 múdase a Stans. Trala Revolución Suíza de 1798 (unha réplica da Revolución Francesa), que supuxo un desastre para o cantón do que Stans é capital, o Goberno suízo confía a Pestalozzi (que colaboraba politicamente con el) a educación dos orfos da guerra e dos nenos pobres da rexión. Con esta experiencia, que dura sete meses, Pestalozzi entra no mundo da educación.

Entre 1799 e 1804 vive en Burgdorf. Comeza a traballar como mestre nunha escola pública, e en 1800 funda unha institución educativa privada (internado) no castelo desta cidade. Aos tres anos é obrigado a abandonalo, e entón traslada o seu instituto a Münchenbuchsee, e logo dun ano acepta o ofrecemento da cidade de Yverdón para trasladalo alí.

En 1801 Pestalozzi expuxo as súas ideas en torno á educación no libro *Como Gertudis ensina ós seus fillos*. O seu método partía do máis sinxelo ó máis difícil: observación, concienciación e discurso.

En Yverdón (1804-1825) a institución docente de Pestalozzi acada a súa plenitude e un renome internacional. Mercé á axuda de bos colaboradores vai perfeccionando e difundindo o seu método. Nos últimos anos xorden dificultades no seo desta institución, que ocasionan desgustos ó seu fundador. En 1825 péchase o instituto, regresando a Neuhof.

O 14 de decembro de 1814 morrera a súa esposa.

En 1815 comezaron as diferenzas entre os profesores da escola. Os últimos anos de Pestalozzi foron anos de abatemento e penas. En 1825 retirouse a Neuhof, onde crecera. Logo de escribir as reflexións da súa vida e o seu último libro *O Canto do Cisne*, morreu en Brugg.

miniatura|epitafio
O seu epitafio reza:

*Salvador dos pobres de Neuhof;*
*Predicador do pobo en Leonardo e Gertrudis;*
*en Stanz, pai dos orfos;*
*en Burgdorf e Münchenbuchsee, fundador da escola primaria,*
*en Iverdon, educador da Humanidade.*
*Home, cristián, cidadán, todo para os demais, para si, nada.*
*¡Bendecide o seu nome!*

Como el mesmo dicía, a obra mestra da súa vida non a fixera en Burgdorf nin en Yverdon, senón que descansaba nos principios educativos que profesaba: o desenvolvemento da observación, a formación integral do home, a dedicación do profesor á ensinanza, como reflicten os seus seis meses de traballo en Stans. Pestalozzi aínda hoxe ten unha profunda influencia en tódolos aspectos da educación, resaltando tres planos:
* A súa pedagoxía naturalista
* Un método: intuición global
* Finalidade da educación

## Pedagoxía naturalista 
Foi un grande admirador de Rousseau, levando á práctica o naturismo. Así, non aprendeu a ler ós seus fillos ata os 11 anos.Consideraba a familia como o núcleo fundamental da educación, e despois dela a escola, e o medio vital e social.Creou escolas populares, abertas a todo o mundo, rexeneradas con espírito social, non público nin institucional. Deixouse guiar polo seu espírito humanitario, dedicándose ó pobo e ós pobres.

## Un método: intuición global 
Valoraba a mecanización da ensinanza, coa busca dun método.

  
O seu método baseábase en:
* **Forma** (observar, medir, debuxar e escribir): Ensinarlles a distinguir a forma de cada obxecto, as súas dimensións e proporcións.** Cal é a súa forma?**.Enriquecer a memoria dos nenos con explicacións sinxelas de obxectos e materiais.Ensinar a describir e a decatarse das súas percepcións.Ensinarlle ó neno, por medio do debuxo, a medir tódolos obxectos que se presentan á súa vista e adquirir habilidades para reproducir. Pestalozzi pensou que por medio do debuxo se exercitaba ó neno na súa escritura.
* **Número** (relacións métricas e numéricas): Ensinarlles ós nenos a considerar cada un dos obxectos que se lles dá a coñecer como unidade, separado daqueles cos que aparece asociado. **Cantos hai?**. Utilización de táboas con letras, acumuladas de 1 en 1 para que o neno coñecese a relación dos números ó mesmo tempo que aprendía as letras.Partir das cousas simples antes de avanzar ás máis complicadas.
* **Nome**: Familiarizalos desde moi pequenos co conxunto de palabras e nomes de tódolos obxectos que van coñecendo. **Como se chama?**.O método de Pestalozzi é un método "lóxico", baseado na concepción "analítica e sistemática" da ensinanza e a aprendizaxe.

## Finalidade da educación 
* Conseguir que o home acade a perfección (desenvolvemento das capacidades humanas)
* A humanización do home é a fin da educación.
* Tripla actividade: 
** Espírito: vida intelectual
** Corazón: vida moral
** Man: vida práctica
* A educación segue o desenvolvemento da Humanidade
* O camiño que debe seguir a educación é:
** Ser *instintivo*, encárgase a familia: **educación familiar**.
** Ser *social*, encárgase o Estado: **educación escolar**.
** Ser *moral*, encárgase a Humanidade: **educación moral e social**.
* Dáballe un gran valor á educación relixiosa, sempre que non tivese un carácter dogmático nin confesional.

Función Social da Educación: O principal obxectivo era integrar a nenos de escasos recursos á vida social, a través da ensinanza dun oficio. Pensaba que os seus propios alumnos -a longo prazo- serían os educadores do mañá.
 
Desempeño do docente: O educador non era concibido como unha figura autoritaria. Neste sentido, o docente debía estar ó servizo das necesidades do alumno.

Concepto do alumno: Unha confianza moi grande nas capacidades do neno.
 
Papel da escola: A concepción de establecemento escolar estaba moi ligada á ensinanza do oficio: máis que escolas eran obradoiros.

Concepto dos valores: O principal valor do seu interese foi o da educación igualitaria, poder educar a xente marxinada. Confiaba plenamente nas virtudes da educación popular.

## Aspectos xerais da educación 
* Pór en práctica o método de ensinar a uns por medio doutros, debido ó gran número de nenos. 
* A ensinanza de ambos os sexos (coeducación). 
* Importancia da educación creativa e produtiva. 
* Ensinanza de moral e relixión, que se debe iniciar na familia. 
* Considerar que as relacións afectivas entre nai e fillo condicionan a este paulatinamente a desenvolver sentimentos de bondade e amor. 
* Educación Social: debe iniciarse na familia e continuarse na escola. 
* A práctica da escola-traballo, combinando a ensinanza da lectura, escritura, cálculo, debuxo, moral e relixión coas actividades agrícolas.

## Contribucións á educación preescolar 
Con Pestalozzi a pedagoxía comeza a ver o neno dun xeito diferente. Sitúao nunha verdadeira relación coa natureza e a cultura. Malia que a súa ensinanza se basea nunha educación elemental, as súas influencias tamén atinxen á Educación Preescolar. 
* Dáballe importancia ó desenvolvemento do neno.
* Puxo en práctica a organización de experiencias e actividades por medio do xogo. 
* Valorou as actividades espontáneas do neno. 
* Fixo énfase na exercitación das actividades manuais. 
* Considerou a exercitación no debuxo como un medio para perfeccionar progresivamente a man, o que lle serviría de base para a escritura. 
* Exercitou a linguaxe por medio da conversación sinxela, para despois aprender a ler. 
* Destacou a utilidade dos exercicios corporais combinados cos cantos. 
* Sinalou como vital o desenvolvemento do neno nos seus primeiros momentos coa familia, en especial coa nai. 
* Deulle importancia á afectividade desde o mesmo momento do nacemento do neno. 
* Destacou o desenvolvemento social do neno, primeiramente na familia e posteriormente na escola. 
* Considerou importante a creación de institucións para atender a aqueles nenos carentes de recursos económicos.

### Obras 
Algunhas das súas obras máis importantes son:
* *Die Abendstunde eines Einsiedlers* (Vixilia dun solitario) (1780)
* *Unha folla suíza* (1782). A revista composta e editada por Pestalozzi.
* *Epístola a Friné sobre a amizade* (1782)
* *As miñas indagacións sobre o proceso da natureza no desenvolvemento da humanidade* (1797)
* *Como Gertrudis ensina ós seus fillos* (1801) 
* *Libro das nais* (1803)
* *Carta a un amigo sobre a miña estancia en Stans* (1807) 
* *Ó bo talante, a seriedade e a fidalguía da miña época e da miña patria* (1815)
* *Cartas sobre educación infantil* (1819)
* *O canto do cisne e os destinos da miña vida* (1826)

Os traballos completos de Pestalozzi foron publicados en Stuttgart en 1819, 1826, e nunha edición preparada por Seyffarth aparecida en Berlín en 1881.

## Influencias 
En España Manuel Godoy fundou en 1807 unha escola de tipo pestalozziana en Madrid. Nela foron educados moitos fillos dos altos cargos vinculados á corte, entre eles Francisco de Paula.

En México en 1945 fundouse en Navojoa, Sonora, o Colexio Pestalozzi, dirixido polas irmás da Congregación das Misioneiras Fillas da Purísima Virxe María, Congregación fundada pola Venerable Nai Julia Navarrete.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Antía Cal