Erinaceomorfos

A dos **erinaceomorfos** (*Erinaceomorpha*) é unha orde de mamíferos placentarios laurasiaterios que inclúe unha soa familia, a dos erinaceidos (*Erinaceidae*),

A orde inclúe os coñecidos ourizos de Eurasia e África (subfamilia dos *Erinaceinae*) e os menos coñecidos en occidente ximnuros, do sueste asiático (subfamilia dos *Galericinae*).

## Características 
Os erinaceidos teñen un corpo xeralmente semellante, na súa forma, ao das musarañas, co fociño longo e a cola curta. Porén, son moito máis grandes, xa que o tamaño do seu corpo varía normalmente desde 10 a 15&nbsp;cm de lonxitude, e alcanzan de 40 a 60 g de peso (no caso do ximnuro de cola curta, *Hylomys suillus*, o maior dos ximuros ou ratas lunares, a lonxitude chega a de 26 a 45&nbsp;cm, e o peso, de 1 a 1,4&nbsp;kg).

Todas as especies teñen cinco dedos en cada pata, nalgúns casos dotados de fortes garras para escavar. As orellas e osollos son grandes. Os ourizos teñen os pelos modificados en espiñas afiadas, que forman unha cuberta protectora sobre a parte superior do corpo e os flancos, mentres que os ximnuros teñen só pelo normal.

A maioría das especies teñen glándulas anais odoríferas, que están moito máis desenvolvidas nos ximnuros, que desprenden cheiros que se perciben a gran distancia.

Os erinaceidos son omnívoros, aínda que a maior parte da súa dieta está composta por insectos, vermes e outros pequenos invertebrados. Pero tamén comen sementes e froitos e, ocasionalmente, ovos de aves, así como calquera prea que estea ao seu alcance. Os seus dentes son afiados e adecuados para atravesar ás presas invertebradas. A fórmula dentaria é: 2-3.1.4.3 / 3.1.2-4.3.

Os ourizos son de hábitos nocturnos; en cambio os ximnuros son menos nocturnos, e poden ser activos tamén durante o día.

Moitas especies viven en tobos simples, mentres que outras constrúen niños temporais sobre a superficie do solo con follas e herbas, ou se refuxian en ocos de troncos das árbores ou en agochos similares.

Os erinaceidos son animais solitarios fóra da temporada de cría, e o pai non desempeña ningún papel na crianza da prole.

### Etimoloxías 
; Orde
O nome *Erinaceomorpha* está formado polos elementos do latín científico *erinace-*, de *Erinaceus*, nome de xénero, derivado do latín *ericĭus*, "ourizo cacho", coa desinencia *-āceus*, "semellante a", e *-morpha*, forma neutra derivada do grego antigo μορφή *morphé*, "forma", unidos ambos os elementos pola vogal de unión *-o-*. Literalmente: "os semellantes aos ourizos".

; Familia
O nome da familia *Erinceidae* está formado, como é usual, coa raíz do nome do xénero tipo da familia, *Erinaceus*, e a desinencia *´-idae*, derivada do grego εἶδος *eîdos*, "forma", usada para formar os nomes da familias de animais.

; Nomes vulgares 
**Erinaceomorfos** e **erinaceidos** son, obviamente, as adaptacións ao galego dons nomes latinos correspondentes.

**Ximnuro** é un termo orixinado a finais do século XIX, derivado do latín científico *Gymnura* (antigo nome de xénero), tirado do grego antigo γυμνόσ *gymnós*, "espido, espida" e ουρά *ourá*, "cola de animal", "rabo".

### Clasificación 
Describíronse 12 xéneros e 43 especies de erinaceomorfos, algúns deles e delas fósiles. Na actualidade, a orde comprende os seguintes taxons: era do tamaño dun coello grande, e podía comer vertebrados ou prea, en lugar de insectos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* McKenna, M. C. & Bell, S. K. (1997): *Classification of Mammals: Above the Species Level*. Nova York: Columbia University Press. ISBN 0-231-11013-8.
* Martin, Robert D. (1984) en: Macdonald, D., ed. *The Encyclopedia of Mammals*. Nova York: Facts on File. ISBN 0-87196-871-1, pp.&nbsp;126–127.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M., eds. (2005): *Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference*, 3rd ed. Baltinore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8221-0, pp.&nbsp;212–219.

### Outros artigos 
* Insectívoros
* Laurasiaterios
* Taxonomía dos mamíferos

### Ligazóns externas 
* *Erinaceomorpha* na ADW.
* *Erinaceomorpha* na EOL.
* *Erinaceidae* na ADW.
* *Erinaceidae* na EOL.