Ramón Fernández Mato

**Ramón Fernández Mato**, nado en Cespón (Boiro) o 13 de maio de 1889 e finado en Vilagarcía de Arousa o 22 de novembro de 1980, foi un xornalista, escritor e político galego.

## Traxectoria 
A súa familia materna era de Cespón, e a paterna era orixinaria de Outeiro de Rei (era tío de Manuel María). Estivo moi vinculado ao Valadouro polo seu matrimonio con Josefa López, natural de Ferreira e filla dun adiñeirado contratista que construíu numerosas estradas da rede viaria provincial.
[miniatura|Fernández Mato con [José Calviño Domínguez no parque do Hotel Cristina, 1933.]]
Cursou estudos no colexio dos escolapios de Monforte de Lemos, e alí publicou ás súas primeiras colaboracións no semanario *El Cantaclaro*. Estudou medicina na Universidade de Santiago de Compostela. Foi amigo persoal de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao (con quen fundou na súa xuventude a revista *Galicia Moza*) e de Ramón María del Valle-Inclán. En 1910 presidiu en Santiago a asociación *Joven Galicia*, que esixía a creación da cátedra de Lingua e Literatura Galego-Portuguesa na Universidade e que se crease teatro en galego. Tamén foi redactor do periódico *La República*. Participou no movemento agrarista con Basilio Álvarez e foi un dos asinantes do Manifesto de Ourense da Liga Acción Gallega (1912). Residiu na Arxentina entre 1914 e 1915.
miniatura|Anuncio de *La Zarpa*.
Pero a súa actividade máis importante é a de xornalista. Foi o primeiro director de *El Pueblo Gallego*, dirixiu a revista deportiva *Los Deportes* (1927), ademais de colaborar en múltiples xornais e revistas: *Suevia* (1917); a coruñesa *Vida*; *La Zarpa*, *Ronsel*, *Vida Gallega*, *El Regionalista* de Chantada, *Mi Tierra* (Ourense, 1911), *Gaceta de Galicia*; *Cultura Gallega* da Habana, onde publicou relatos entre 1936 e 1940; *Caras y Caretas* e *La Nación* de Bos Aires; *La Esfera*, *Nuevo Mundo* e *El Liberal* de Madrid; *Prensa Libre* e *Carteles* da Habana. Dirixiu tamén a revista *Raíz. España en América* da Habana.

Fundou unha biblioteca mariñeira en Bouzas, polo que foi condecorado coa *Gran Cruz del Mérito Naval*. Foi presidente do Celta de Vigo, Presidente de Mérito do Centro Galego de Madrid e membro correspondente da Real Academia Galega.

Figura destacada na Segunda República, participou nos gabinetes de Alejandro Lerroux, Manuel Portela Valladares e Santiago Casares Quiroga, con cargos como o de Director Xeral de Seguridade. Foi gobernador civil de Cidade Real (16-6-1932 a 19-3-1933), Málaga (19-3-1933 a 14-9-1933), Logroño (14-9-1933 a 19-9-1933) e Xaén (11-2-1934 a 27-11-1935). Nas eleccións xerais de 1936 foi elixido deputado nas Cortes da Segunda República pola provincia de Lugo.

A Guerra Civil obrigouno a exiliarse en Cuba, Venezuela e Santo Domingo, onde dirixiu o diario *La Nación* e escribiu, baixo a protección do ditador Rafael Leónidas Trujillo, o panexírico *Trujillo o la transfiguración dominicana*.

Foi, segundo Borobó, o único exiliado republicano galego que, xunto a Álvaro das Casas, se converteu ao franquismo no exilio. Volveu a España na década dos sesenta, da man do entón Ministro de Información e Turismo, Manuel Fraga, que, previo paso por Foz, conseguiulle a quinta *Miña Terra* en Vilagarcía.

Morreu en Vilagarcía de Arousa en 1980. Os seus restos foron trasladados ao cemiterio de Ferreira.

## Obras 
[miniatura|Ramón Fernández Mato, retrato en *[Vida Gallega*, 1915.]]
### Narrativa 
* 1913: *El atrio profanado*.
* 1929: *La tragedia del delantero centro*.

### Teatro 
* 1914: *La galleguita. Zarzuela en un acto* con José Ramón Lence.
* *La retirada*.
* *El altar*.
* 1917: *Muros de oro*.
* 1922: *Heroica cobardía*.
* *Estirpe*.
* *Yo quiero ser monja*.
* *La montaña*.

### Poesía 
* 1931: *Títeres del corazón*.

### Ensaio 
* 1916: *Patriotismo. Conferencia dada en el “Círculo de las Artes” el día 6 de noviembre de 1916* (Lugo, 1916).
* 1941: *Con los ojos del recuerdo. España*.
* 1945: *Trujillo o la transfiguración dominicana*.
* 1964: *Galicia como emoción y realidad*.
* 1965: *La pelea gozosa*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Ramón Fernández Mato no Dicionario de autores/as do Barbanza
* «Os escritores reivindican a figura de Fernández Mato como acto de xustiza» *La Voz de Galicia*, 16/11/2004.