Rufino de Aquileia

[miniatura|Rufino de Aquileia segundo [Frederik Bloemaert (ca. 1614-1690)]]
**Tiranio Rufino de Aquileia** (en latín, **Tyrannius Rufinus Aquileiensis**) nado en 345 na cidade de Concordia Sagittaria, na rexión italiana do Véneto, xunto á cidade de Aquileia, e finado en Mesina, Sicilia, en 411, foi un escritor e exéxeta cristián da antigüidade.

## Traxectoria 
### Estudos 
Estudou en Roma, onde coñeceu a San Xerome. Marchou despois a Aquileia para ser bautizado en 370, despois de recibir instrución cristiá do máis tarde bispo Cromacio e do diácono Eusebio. Acompañou a Exipto a nobre romana Melania, onde visitou os monxes do deserto de Nitria (Palestina). En Alexandría, frecuentou as clases de Dídimo o Cego, quen o afeccionou a Oríxenes, e coñeceu a Teófilo, futuro patriarca de Alexandría. En 380, atopou a Melania en Xerusalén e ingresou no mosteiro do Monte das Oliveiras. Xoán II de Xerusalén ordenouno sacerdote en 390.

Por eses anos, San Xerome fixara a súa residencia en Belén. En 397 tivo lugar o primeiro incidente entre Rufino e San Xerome: Epifanio, bispo de Salamina (Chipre), foi a Xerusalén para refutar o orixenismo contra Xoán de Xerusalén; apoiado por Rufino, Epifanio atopou axuda en san Xerome. O que san Xerome aprobara sempre era a Oríxenes exégeta, non dogmático.

### Actividades en Occidente 
Rufino volve a Occidente e na coresma de 398 publica a súa tradución do *De principiis*, de Oríxenes, e a da apoloxía de Oríxenes feita por Pánfilo. Na primeira, non dubidou en presentar a Xerome como seguidor e admirador do alexandrino. San Xerome apresurouse a publicar unha nova tradución do *De principiis* que, de xeito diferente á de Rufino, conservaba literalmente as pasaxes do orixinal, que non deixaban de causar escándalo en Roma. O papa Anastasio (398-401) pediu contas a Rufino sobre o apoio que lle prestaba á doutrina de Oríxenes, para o que lle enviou Rufino a súa obra *Apología ad Anastasium Romanae urbis episcopum*. Rufino marchou entón a Aquileia con ocasión da morte da súa nai. Dirixiuse logo a Roma e, en compaña de Melania e outros familiares, foron a Pineto e logo a Sicilia.

## Obra 
miniatura|*Apologia in Hieronymum*
As súas obras conservadas abranguen cinco traballos principais e outros menores, como apoio a outros escritores:
* *De benedictionibus Patriarcharum*, na que demostra predilección pola exexese orixenista (PL 21,293336).
* *Commentarium in Symbolum Apostolorum*, na que aparece por vez primeira o Símbolo Apostólico en latín.
* *Apologia in Hieronymum*, na que explica a súa propia posición e bota en cara a Xerome o seu interese apaixonado polos clásicos.
* *Apologia ad Anastasium*, onde defende a súa ortodoxia, posta en dúbida.
* Escribiu tamén *De adulteratione librorum Originis* e dous libros como continuación da *Historia* de Eusebio (cara a 325-395). As súas cartas perdéronse.
A actividade literaria de Rufino aparece, sobre todo, na súa modalidade de tradutor; de Oríxenes traduciu, ademais do *De principiis*, dezasete homilías sobre a Xénese, trece sobre o Éxodo, dezaseis sobre o Levítico, vinte e oito sobre os Números, vinte e seis sobre Xosué, nove sobre Xuíces e nove sobre o libro dos Salmos 36-38; traduciu o prólogo, tres libros e parte do cuarto do Comentario sobre Cantar dos cantares e dez libros do Comentario á epístola aos Romanos. De San Basilio traduciu as Regras e nove homilías; nove tamén de Gregorio Nacianceno; o diálogo de Adamancio; as *Recognitiones Clementinae*, cuxo texto orixinal se perdeu; a Historia Eclesiástica de Eusebio, que non só traduciu senón que estendeu a narración ata o ano 395; as sentenzas de Sexto, que abranguen 451 proverbios; e, finalmente, a *Historia Monachorum*.

## Legado 
Malia ser desacreditado, non de todo inxustamente por parte de Xerome, é acertado afirmar que boa parte da obra de Oríxenes e doutros autores se conservou grazas ao traballo de Rufino. Por outra banda, a obra de Rufino é de enorme importancia para o estudo da historia do monaquismo. No entanto, existen razóns máis que fundadas para dubidar dun bo número dos acontecementos narrados por Rufino.

A Rufino como tradutor considéraselle inseguro; ás veces omite cousas, outras engádeas e mesmo modifica textos. O desexo principal de Rufino coa súa actividade de tradutor non é o de espertar a admiración ou o aplauso dos seus lectores, senón o de contribuír ao seu progreso espiritual. É por isto que, máis alá dalgunhas traducións orixenianas que debatían importantes cuestións dogmáticas, que lle causarían involucrarse na controversia antiorixenista, Rufino dedicouse á tradución de obras de contido moral. El mesmo, para entender un pouco o seu pensamento e a súa intención, nos prólogos afirma claramente que unha lectura privada de problemas dogmáticos e rica de ensinanzas de tipo moral é a máis apta para difundir a doutrina cristiá.

Coas súas traducións, Rufino non soamente ofreceu ao mundo occidental unha importante contribución para a formación cristiá e para o desenvolvemento dos intereses ascéticos dos seus contemporáneos, senón que tamén inflíu na cultura e na teoloxía medievais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Altaner, B. *Patrología*. 5ª ed. Madrid 1962. Páxinas 653 e seguintes. *(En castelán)*
* Murphy, F. "Sources of the Moral Teaching ol Rulinus of Aquileia". En *Studia Patristica.* VI. Páxinas 147 a 154. *(En inglés)*
* Simonetti, M. "Osservazioni sul De benedictionibus patriarcharum dei R. d'Aquileia", en *Ri. Cult. CM.* 4 (1962). Páxinas 3 a 14. *(En italiano)*
* Autin, P. "Rulin et Pélage dans Jérôme. Prologue 1: in Jeremiam". En *Latomus* 22 (1963). Páxinas 792 a 794. *(En francés)*
* Romanink, K. "Une controverse entre S. Jérôme et Rulin d'A. à propos de l'épître de S. P. aux Éphésiens". En *Aegyptus.* 43 (1963). Páxinas 84 a 106. *(En francés)*
* Festugière, A. J. "Sur une édition de l'Historia Monachorum". En *Revue Archéologique.* I. París, 1963. Páxinas 210 a 215. *(En francés)*

### Ligazóns externas 
* "Tyrannius Rufinus" en *Encyclopaedia Britannica*. *(En inglés)*
* Obras completas en latín. *(En latín)*