Costa Xurásica

A **Costa Xurásica** é un Patrimonio da Humanidade na costa do canal da Mancha no sur de Inglaterra. Esténdese desde Exmouth en East Devon ata Studland Bay en Dorset, unha distancia duns 154 km e inscribiuse na Lista do Patrimonio Mundial a mediados de decembro de 2001.

O sitio abrangue 185 millóns de anos de historia xeolóxica, e a erosión costeira deixou ao descuberto unha secuencia case continua de formación rochosa que abarca os períodos Triásico, Xurásico e Cretáceo. En diferentes épocas, esta zona foi desértica, mar tropical pouco profundo e pantano, e nas rochas conserváronse os restos fósiles das diversas criaturas que viviron aquí.

As características naturais que se ven neste treito da costa inclúen arcos, pináculos e rochas apiladas. Nalgúns lugares o mar atravesou rochas resistentes para producir enseadas con entradas restrinxidas e, nun lugar, a illa de Portland está conectada coa terra por unha praia de barreira. Nalgunhas partes da costa, os desprendementos son habituais. Estes expuxeron un amplo abano de fósiles, os diferentes tipos de rochas tendo cada un a súa propia fauna e flora típicas, achegando así probas de como evolucionaron os animais e as plantas nesta rexión.

A área ao redor da enseada Lulworth contén un bosque fósil, e identificáronse 71 estratos de rochas diferentes en Lyme Regis, cada un coa súa propia especie de amonita. A coleccionista de fósiles Mary Anning viviu aquí e os seus principais descubrimentos de réptiles mariños e outros fósiles, fixéronse nun momento no que o estudo da paleontoloxía comezaba a desenvolverse. O Charmouth Heritage Coast Centre ofrece información sobre a costa patrimonial, e toda a lonxitude do sitio pódese visitar a través do Sendeiro da Costa Suroeste.

## Patrimonio da Humanidade
A Costa Xurásica esténdese desde Orcombe Point preto de Exmouth en East Devon ata Old Harry Rocks preto de Swanage no leste de Dorset, a unha distancia de 154 km. Inscrita na Lista do Patrimonio Mundial en 2001, a Costa Xurásica foi o primeiro Patrimonio da Humanidade totalmente natural designado no Reino Unido. En Orcombe Point, a "Geoneedle" (2002), unha aguda escultura piramidal, marca o extremo occidental do patrimonio, esta está construída a partir de fragmentos dos diferentes tipos de rochas que se poden ver ao longo da costa.

O documento de nomeamento do Comité de Patrimonio Mundial da UNESCO enumera oito segmentos de costa incluídos no sitio. Os segmentos son:

* de Orcombe Rocks a Chit Rocks, Sidmouth
* desde Río Sid, Sidmouth ata Seaton Hole
* desde Axmouth ata Lyme Regis Undercliff, desde a desembocadura do Río Axe ata The Cobb en Lyme Regis
* de Lyme Regis a West Bay
* Chesil Beach, a Fleet Lagoon e a costa da illa de Portland costa
* Costa do Porto de Portland 
* desde Bowleaze Cove ata Peveril Point
* desde New Swanage ata a baía de Studland 

Os cantís desta parte da costa vanse erosionando a medida que se esboroan tramos e se producen desprendementos. Estes procesos revelan sucesivas capas de rocha sedimentaria, descubrindo a historia xeolóxica da costa moderna durante un período de 185 millóns de anos, e revelando unha secuencia case continua de formacións rochosas que cobren o Triásico, Xurásico e períodos Cretácicos.

Os fósiles atopados en abundancia ao longo desta costa proporcionan probas de como evolucionaron os animais e as plantas nesta rexión. Durante o Triásico esta zona era un deserto, mentres que no Xurásico formaba parte dun mar tropical, e no Cretáceo estaba cuberta por pantanos. Os restos fosilizados dos animais e vexetais que viviron neses períodos están moi ben conservados, proporcionando unha gran cantidade de información sobre a súa forma corporal, a forma en que morreron e mesmo os restos fosilizados das súas últimas comidas. Os grupos fósiles atopados aquí inclúen crustáceos, insectos, moluscos, equinodermos, peixes, anfibios, réptiles e algúns mamíferos. Na enseada Lulworth hai un bosque fósil de coníferas, feitos arbóreos e Cycadopsidas.

## Xeografía 
[thumb|[Lyme Bay]]
thumb|Rocha costeira na costa xurásica
[thumb|[Durdle Door]]
thumb|dereita|as calcarias xurásicas da illa de Portland foron amplamente extraídos.

A Costa Xurásica está formada por cantís do Triásico, Xurásico e Cretáceo, que abarcan o Mesozoico, documentando 185 millóns de anos de historia xeolóxica. O sitio pódese ver mellor desde o mar, cando se fai evidente a natureza afundida dos estratos rochosos.

No leste de Devon, os cantís costeiros consisten en cantís escarpados de arenito vermello do Triásico, e en Budleigh Salterton, os cantís de grava conteñen cantos vermellos de cuarcita que se acumulan na praia de abaixo como seixos de Budleigh, protexidos localmente. Máis ao leste na Baía de Ladram, máis cantís de arenito dan lugar a espectaculares pilas de arenito vermello.

Ao redor de Lyme Regis e Charmouth os cantís son de arxilas e xisto xurásicos, e os desprendementos son comúns. Chesil Beach é un bo exemplo de praia de barreira e esténdese por 29 km desde Burton Bradstock ata a Illa de Portland. A praia encerra unha lagoa intermareal que é un sitio da Convención de Ramsar de importancia internacional coñecido pola súa biodiversidade.

En Lulworth Cove, as ondas abriron camiño a través da resistente pedra de Portland e crearon unha enseada en forma de ferradura ao erosionar as areas e arxilas máis suaves que hai detrás. Outra característica desta parte da costa é Porta Durdle, un arco natural. Sea stacks e pináculos, como Old Harry Rocks en Handfast Point, formáronse pola erosión dos cantís de xiz.

O punto máis alto da costa xurásica, e de toda a costa sur de Gran Bretaña, é o Golden Cap en 191 m. entre Bridport e Charmouth.

Esta costa mostra excelentes exemplos de relevos, incluíndo o arco natural en Durdle Door, a enseada e o pregamento de pedra calcaria na enseada Lulworth e unha illa conectada, a illa de Portland. A praia de Chesil é un bo exemplo de tómbolo (unha forma de relevo de deposición na que unha illa está unida ao continente por un anaco de terra estreita, como un banco de area ou unha barra) e unha praia de tormentas (praia afectada por ondas especialmente fortes). O sitio ten tramos de costas tanto concordante como discordante. Debido á calidade da xeoloxía variada, o sitio é obxecto de estudos de campo internacionais. 

As numerosas capas sedimentarias desta costa son ricas en fósiles, os restos dos animais e vexetais presentes na zona cuxos tecidos quedaron inmersos en depósitos de lama que posteriormente se endureceron en rocha. En Lyme Regis, por exemplo, os xeólogos identificaron 71 capas de rocha, cada unha contén fósiles dunha especie diferente de amonitas.

## Historia 
A finais do século XVIII Georges Cuvier demostrou que algúns animais fósiles non se parecían a ningún vivo, demostrando así que os animais podían extinguirse, isto levou á aparición da paleontoloxía, o estudo dos fósiles. As costas do leste de Devon e do oeste de Dorset eran ricas en leitos fósiles, pero ata entón os fósiles só foran recollidos como pasatempo ou polos residentes locais para vendelos aos visitantes como curiosidades.

Mary Anning (1799–1847) viviu en Lyme Regis e seguiu os pasos do seu pai como coleccionista. Ela converteuse nunha experta nos fósiles que se atopan no Blue Lias ao redor da cidade e descubriu o primeiro esqueleto completo de Ictiosaurio en The Spittles. Seguiron outros descubrimentos importantes de ictiosaurios, plesiosaurios e un pterosaurio, así como de invertebrados como os cefalópodos e os seus sacos de tinta.

Durante a segunda guerra mundial varias seccións da Costa Xurásica pasaron a ser propiedade do Ministerio de Guerra. Unha das bases máis grandes da Royal Navy estaba no Porto de Portland, aínda que desde entón pechou. Unha importante base do exército en Bovington segue en uso hoxe. Grandes áreas de terra, incluíndo a costa entre a Enseada Lulworth e Kimmeridge, aínda son só parcialmente accesibles, isto inclúe a aldea pantasma de Tyneham que evacuouse tras ser requisada polo exército en 1943.

Áreas da costa preto de Exmouth, The Fleet Lagoon en Weymouth e as praias de Studland tamén foron utilizadas para o adestramento militar pero desde entón foron devoltos para uso civil.

Partes da costa, especialmente arredor de Portland, poden ser perigosas e os naufraxios foron unha característica da costa. En xaneiro de 2007, a costa experimentou o seu naufraxio máis prexudicial para o medio ambiente cando o MSC *Napoli*, un buque portacontedores con capacidade para 2.400, quedou varado en Branscombe preto de Sidmouth, perdendo petróleo e carga.

## Xestión e acceso
[thumb|A Costa Xurásica ao oeste do [Cabo de San Aldhelm]]
A costa xurásica está suxeita a condicións meteorolóxicas severas ás veces. En 1824 e 1974 producíronse violentas tormentas, e estas e varias tormentas menores asolaron os cantís e causaron inundacións e danos estruturais nas cidades costeiras. A costa é en gran parte unha paisaxe erosionada e a xestión do lugar ten como obxectivo permitir que os procesos naturais de erosión continúen ao tempo que se protexe ás persoas e aos bens. As defensas costeiras puxéronse en marcha en Charmouth e Weymouth, onde as vivendas corren risco, pero noutros lugares, onde o litoral permanece en estado natural, a política de xestión é non tomar medidas e permitir que a erosión siga o seu curso.

Pódese percorrer toda a lonxitude da costa polo Camiño da costa suroeste. Deslizamentos de terra e caídas de pedras son unha característica continua da evolución desta costa. O 6 de maio de 2008, unha sección da costa de 400 m. foi drasticamente remodelada tras un desprendemento que foi descrito como o peor en 100 anos. Houbo unha vítima mortal en 2012 cando  de rocha caeron á praia de Burton Bradstock e outra caída de cantís tivo lugar en 2016 en West Bay, preto de Bridport. Houbo un novo colapso do cantil na praia Hive preto da aldea de Burton Bradstock pouco antes do amencer do 29 de agosto de 2020 tras unha choiva prolongada. Advertiuse ao público que se mantivera afastado das rochas inestables. O 15 de abril de 2021 produciuse un novo colapso. O colapso describiuse como a maior caída de rochas do Reino Unido nos últimos 60 anos.

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Jurassic Coast, UNESCO World Heritage site datasheet
* Jurassic Coast Trust
* The South West Coast Path National Trail
* Geology of the Wessex Coast by Ian West, Southampton University
* Travel information visiting the Jurassic Coast