open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vexiloloxía

A **vexiloloxía** é o estudo das bandeiras, a súa forma, cor, creación, significado e simboloxía (integrándose así na semiótica), tipos de estandartes que amosa (escudos, iconas, mesturas) e uso (nacional, rexional, local, supranacional, civil, militar, institucional etc.).

## Clasificación inicial 
As bandeiras poden ter franxas verticais (no caso de que o ancho da intermedia sexa o dobre das outras exteriores chámase *pau canadense* en referencia a que é a máis coñecida con esta característica) ou horizontais (iguais, por exemplo, na bandeira da Segunda República Española e con anchos nas proporcións correspondentes ó *pau canadense* no caso da actual bandeira constitucional de 1978 aprobada en 1981), unha cruz (en forma de +, chamada escandinava se está descentrada cara á esquerda) ou un aspa (en forma de X, tamén denominado co galicismo *saltire*), e unha diagonal de esquerda a dereita ascendente (chamada banda) ou descendente (nomeada faixa).

Tamén pode ter ornados (ou ornatos, "adornos", de moi diversos motivos, coma encaixe, flores, cadeas, coroas etc.) no bordo. Un lugar especial é o curruncho superior esquerdo, chamado cantón. A disposición de certos elementos repetidos adoita ter certa simetría na súa localización e/ou disposición (radial, horizontal ou vertical), dando lugar a distribucións en *cadrado*, en *rombo*, en *sotuer*, en *armiño*, en *casas*, en *punta*, en *pau*, en *arlequín*, enfrontados, nos extremos etc. No caso de animais, dúas posturas habituais son rampantes (a dúas patas en ataque) ou pasante (camiñando).

## Galería 

Ficheiro:Flag of Galicia.svg|Bandeira de Galicia.
Ficheiro:Bandera de la República Española (1931-1939).svg|Bandeira da II República Española.

## Véxase tamén 
* Heráldica
* Flags of the World

## Ligazóns externas 
* Website de vexiloloxía de Galicia
Zorra

miniatura|Imaxe dunha zorra.
miniatura|Zorra tirada por animais.
[miniatura|Zorra de dous participantes dunha proba de [Bobsleigh.]]

Unha **zorra** (proponse que veña dun antigo verbo&nbsp;*zorrar*, que tería o significado de 'arrastrar') é un instrumento de transporte sobre a neve que consta de dous patíns, esquís ou raís paralelos onde se apoia e se desliza sobre o xeo ou a neve empuxados habitualmente (ás veces tirado) por unha forza exterior, e unidos por unha plataforma horizontal onde se monta a carga. Están habitualmente feitos de madeira, e os deslizadores* están revirados para enriba para non afundirse e chantarse na neve.

A denominación procede dun arcaísmo e dialectalismo recuperado para o uso moderno: aínda en uso nos Ancares para un útil semellante, a verba *trineo* semellante á portuguesa é un galicismo.

Tamén é un carro baixo e forte de catro rodas empregado para transportar grandes pesos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Bobsleigh
Ham Lini

**Ham Lini**, nado en 1951, é un político vanuatiano, que foi primeiro ministro de Vanuatu de 2004 a 2008. É o líder do Partido Nacional Unido.
Lugares de Baralla

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Baralla.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Baralla**

## Lugares de Baralla
### Aranza
### Arroxo
### Baralla
### Berselos
### Costantín
### Covas
### Ferreiros
### Francos
### Guimarei
### Laxes
### Lebruxo
### Lexo
### Pacios
### Pedrafita de Camporredondo
### Penarrubia
### Piñeira
### Pol
### Pousada
### Recesende
### Riba de Neira
### San Martín de Neira de Rei
### San Miguel de Neira de Rei
### Sixirei
### Sobrado de Picato
### Vale
### Vilachambre
### Vilarpunteiro
### Vilartelín
## Parroquias de Baralla
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Baralla
*Galería de imaxes de Baralla
*Galería de imaxes da comarca dos Ancares
Lugares de Barreiros

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Barreiros.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Barreiros**

## Lugares de Barreiros
### Cabarcos
### Celeiro de Mariñaos
### Reinante
### San Cosme de Barreiros
### San Miguel de Reinante
### San Pedro de Benquerencia
### San Xusto de Cabarcos
### Vilamartín Pequeno
## Parroquias de Barreiros
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Barreiros
*Galería de imaxes de Barreiros
*Galería de imaxes da comarca da Mariña Oriental
Karting

[miniatura|dereita|280px|Carreira de kart na ruas de [Berlín (1963).]]
O **karting** é un deporte de velocidade que se practica en superficies lisas e asfaltadas, a bordo de karts.

As probas describen un trazado chamado circuíto, composto de rectas e curvas, co obxectivo de ser completado no mínimo tempo posible e/ou adiantando ao máximo número de participantes.

## Historia e características 
miniatura|upright=1.6|Karts na saída dunha carreira.
Karting ou Kart e un tipo de coche de carreiras, provisto dun chasis livián, monopraza, e motor  na parte posterior. Dadas as súas características, o karting e o primeiro coche dos pilotos de competición cando son nenos (a partir dos 8 anos).

Os Campionatos de España de Karting acollen distintas categorías –todas elas convocadas pola Real Federación Española de Automobilismo (R.F.E. de A.) –, en función da idade dos pilotos e do material utilizado para competir.

As categorías e campionatos previstos desde 2006 pola R.F.E. de A. son os seguintes:

*Copa de España Infantil (entre 8 e 10 anos).
*Copa de España Cadete (entre 10 e 12 anos).
*Challenge Yamaha (entre 12 e 15 anos).
*Campionato de España Júnior (entre 12 e 15 anos).
*Campionato de España Inter. A (a partir de 15 anos).
*Campionato de España Inter. C (a partir de 16 anos).

As probas de karting ofrecen un gran nivel de espectacularidade no seu desenvolvemento, achegada principalmente pola alta competitividade existente entre os participantes, así como polas características técnicas dos karts.
Aínda  tratándose de vehículos de competición aparentemente moi sinxelos no funcionamento, o seu comportamento e a súa condución e equiparable a calquera categoría automobilística do máis alto nivel.
Estas circunstancias, unidas a que o karting español está actualmente entre os mellores do Mundo e a que as probas de desenvolvemento en circuítos onde se pode ver todo o desenvolvemento da competición e a evolución dos pilotos –rodando sempre moi xuntos e en constantes loitas cerradas-, achegan unha “plástica” ó karting moi difícil de encontrar en outras especialidades deportivas, dotando a cada competición dunha grande espectacularidade. Algunhas das grandes promesas do ano 2007 foron: o portugués Thiago Monteiro, o español Vicente Balaguer (vicbala), que debutou na copa do mundo e o australiano Mark Webber.

A competición de karting  celebrase en circuítos especialmente deseñados para iso. Trátase dunhas instalacións cerradas, nas que desde calquera punto se pode ver o desenvolvemento completo da proba, seguindo a evolución dos pilotos e abarcando a imaxe total do recinto.

A estrutura dunha proba de karting consta dos mesmos elementos ou actividades que as categorías superiores dentro do automobilismo deportivo, cas salvidades propias da especialidade.
Baldwin Spencer

**Winston Baldwin Spencer**, nado o 8 de outubro de 1948, é un político antigano, que foi Primeiro ministro de Antiga e Barbuda dende o 24 de marzo de 2004 até o 13 de xuño de 2014.

Foi durante un cuarto de século un importante líder sindical. Foi elixido para o parlamento por primeira vez en 1989. Pertence ao Partido Progresista Unido.

## Notas
Perry Christie

**Perry Gladstone Christie**, nado en Nassau o 21 de agosto de 1944, é un avogado e político bahamés, que foi primeiro ministro das Bahamas  en dúas ocasións, do 3 de maio de 2002 ao 4 de maio de 2007 e do 8 de maio de 2012 ao 11 de maio de 2017. Foi líder do Partido Liberal Progresista.
Owen Arthur

miniatura|Owen Arthur
**Owen Seymour Arthur**, nado o 17 de outubro de 1949 e finado en Bridgetown o 27 de xullo de 2020, foi un político de Barbados, Líder do Partido Laborista de Barbados.

## Traxectoria
Foi Primeiro ministro de Barbados dende o 6 de setembro de 1994 ata 2008 e líder da oposición desde 2010 ata 2013.
Paul Martin

miniatura|Paul Martin.

**Paul Edgar Philippe Martin**, nado en Windsor (Ontario) o 28 de agosto de 1938, é un político canadense, líder do Partido Liberal do Canadá. Foi Primeiro ministro do seu país dende o 12 de decembro de 2003 ata o 6 de febreiro de 2006.
Armenio

**Armenio** pode referirse a:
* Membro do pobo armenio
* Habitante ou procedente de **Armenia**, ou que está relacionado con ela.
* **Armenio** - Lingua falada en Armenia. É o único representante do grupo homónimo das linguas indoeuropeas. Temos documentación nesta lingua desde o século V, escrito nun alfabeto propio, creado especialmente a partir do grego para representar mellor os sons desta lingua.
Lugares de Antas de Ulla

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Antas de Ulla.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Antas de Ulla**

## Mapas de situación das parroquias de Antas de Ulla

Ficheiro:Agüela Antas de Ulla Lugo v1.svg|Agüela
Ficheiro:Alvidrón Antas de Ulla Lugo v1.svg|Alvidrón
Ficheiro:Amoexa Antas de Ulla Lugo v1.svg|Amoexa
Ficheiro:Antas de Ulla Antas de Ulla Lugo v1.svg|Antas de Ulla
Ficheiro:Árbol Antas de Ulla Lugo.svg|Árbol
Ficheiro:Arcos Antas de Ulla Lugo v1.svg|Arcos
Ficheiro:Areas Antas de Ulla Lugo v1.svg|Areas
Ficheiro:Barreiro Antas de Ulla Lugo v1.svg|Barreiro
Ficheiro:Casa de Naia Antas de Ulla Lugo v1.svg|Casa de Naia
Ficheiro:A Cervela Antas de Ulla Lugo.svg|A Cervela
Ficheiro:Cibreiro Antas de Ulla Lugo v1.svg|Cibreiro
Ficheiro:Cutián Antas de Ulla Lugo.svg|Cutián
Ficheiro:Dorra Antas de Ulla Lugo v1.svg|Dorra
Ficheiro:Facha Antas de Ulla Lugo.svg|Facha
Ficheiro:Olveda Antas de Ulla Lugo v1.svg|Olveda
Ficheiro:Peibás Antas de Ulla Lugo v1.svg|Peibás
Ficheiro:Queixeiro Antas de Ulla Lugo v1.svg|Queixeiro
Ficheiro:Reboredo Antas de Ulla Lugo.svg|Reboredo
Ficheiro:O Rial Antas de Ulla Lugo v1.svg|O Rial
Ficheiro:San Fiz Antas de Ulla Lugo v1.svg|San Fiz de Amarante
Ficheiro:Amarante Antas de Ulla Lugo.svg|San Martiño de Amarante
Ficheiro:Santa Mariña Castro de Amarante Antas de Ulla Lugo v1.svg|Santa Mariña do Castro de Amarante
Ficheiro:Santiso Antas de Ulla Lugo v1.svg|Santiso
Ficheiro:Santo Estevo Castro de Amarante Antas de Ulla Lugo.svg|Santo Estevo do Castro de Amarante
Ficheiro:Senande Antas de Ulla Lugo.svg|Senande
Ficheiro:Terra Chá Antas de Ulla Lugo v1.svg|Terra Chá
Ficheiro:Vilanuñe Antas de Ulla Lugo v1.svg|Vilanuñe
Ficheiro:Vilapoupre Antas de Ulla Lugo v1.svg|Vilapoupre

## Lugares de Antas de Ulla
### Agüela
### Alvidrón
### Amoexa
### Antas de Ulla
### Árbol
### Arcos
### Areas
### Barreiro
### Casa de Naia
### A Cervela
### Cibreiro
### Cutián
### Dorra
### Facha
### Olveda
### Peibás
### Queixeiro
### Reboredo
### O Rial
### San Fiz de Amarante
### San Martiño de Amarante
### Santa Mariña do Castro de Amarante
### Santiso
### Santo Estevo do Castro de Amarante
### Senande
### Terra Chá
### Vilanuñe
### Vilapoupre
## Parroquias de Antas de Ulla
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos
*Eleccións municipais en Antas de Ulla
*Galería de imaxes de Antas de Ulla
*Galería de imaxes da comarca da Ulloa
Keith Mitchell

**Keith Claudius Mitchell**, nado o 12 de novembro de 1946, é un político granadino. Líder do Partido Nacional Novo, foi elixido Primeiro Ministro en 1994.
Said Musa

**Said Wilbert Musa**, nado en San Ignacio o 19 de marzo de 1944, é un político de Belize.

## Traxectoria 
Líder do Partido Unido Popular, foi Primeiro Ministro do seu país entre 1998 e 2008.
Alfabeto armenio

O **alfabeto armenio** foi creado segundo a lenda  no ano 405 por San Mesrop Mašťoc. Permitiu así que o armenio se convertese nunha lingua escrita, o *grabar*. A Biblia foi o primeiro texto que se traduciu en *grabar* polo propio Mesrop Mašťoc. A forma máis antiga de escritura armenia, que foi utilizada ata o século XI, é coñecida baixo o nome de *erkaťagir* (isto é, *letras de ferro*). É a escritura coa que os armenios escriben a súa lingua, o armenio.

O alfabeto armenio ten non menos de trinta e nove caracteres e, a diferenza das linguas semíticas utilizadas nos países veciños do leste e do sur do Cáucaso, posúe unha notación íntegra das vogais. Como estas letras só teñen unha posibilidade de lectura, o alfabeto armenio constitúe un instrumento de gran precisión fonética. Toma do grego vinte e dous sons aos que atribúe os seus propios signos e engade catorce signos destinados a notar sons estraños ao grego.

A escritura armenia, como a grega, coa que está parcialmente emparentada, posúe maiúsculas e minúsculas. As formas dos signos do alfabeto armenio están bastante inspiradas nas dos caracteres persas que daquela se empregaban en Armenia. Como este alfabeto parecía que era *perfecto* desde o principio, non ten sufrido modificacións ao longo dos séculos.

## Características
Ao principio, o alfabeto estaba formado por unha soa serie de caracteres de tipo uncial (*erkaťagir*), que logo se converteron nas maiúsculas do alfabeto moderno. Estas últimas, tamén chamadas *letras de ferro* vense hoxe completadas por unha serie de minúsculas (*bolorgir* ou 'letras redondas').

Cara ao fin da Idade Media apareceu unha escritura cursiva (*notrgir*), de uso en tipografía e que equivalía en uso á nosa itálica. Esta escritura, hoxe desusada, é substituída por outra con caracteres de aspecto ergueito, o *aramian*, do nome do seu creador.

O *bolorgir*, pola súa banda, ten evolucionado para se facer máis doado de ler, pero conservando o seu aspecto inclinado.

O armenio escríbese de esquerda a dereita.

## Signos de puntuación e de acento
## Armenio en Unicode
Os caracteres armenios en Unicode van de U+0530 a U+058F.
Cohorte

Na Roma Antiga, unha **cohorte** era unha subdivisión da infantaría. En orixe, era unha subunidade da lexión romana, formada por 600 homes (seis centurias de 100 homes, comandada cada unha por un centurión). Nas forzas auxiliares do Imperio Romano, había cohortes individuais de 500 homes (*quingenaria*) e de 1000 (*miliaria*), así como unidades mixtas de infantaría e cabalaría (*cohors equitata*) que existían en paralelo.

Cada cohorte dispuña de tres manípulos de douscentos homes (dúas centurias), divididos en *triarii*, *princeps* e *hastati*: un total de trinta manípulos e trinta centurións cos seus lugartenentes.
Gérard Latortue

**Gérard Latortue**, nado en Gonaives o 19 de xuño de 1934 e finado en Boca Raton o 27 de febreiro de 2023, foi o Primeiro ministro de Haití dende o 12 de marzo de 2004 até o 9 de xuño de 2006. Foi un oficial das Nacións Unidas durante moito tempo, e durante o curto goberno de Leslie Manigat de 1988 foi brevemente ministro de exteriores de Haití.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Gérarld Latortue
Percival James Patterson

**Percival Noel James Patterson**, nado en Hanover o 10 de abril de 1935, é un avogado e político xamaicano, Primeiro ministro do seu país entre 1992 e 2006 e líder do Partido Nacional Popular.

## Traxectoria
Formado en Inglaterra, Patterson entrou en política en 1969, cando foi elixido como deputado dun distrito no oeste da illa. Serviu como ministro nos gobernos de Michael Manley (1972-80, 1989-92). Está considerado como o primeiro líder nacional xamaicano de raza negra (a maioría dos seus predecesores foron mulatos, e un, Edward Seaga, de raza branca).
Denzil Douglas

**Denzil Llewellyn Douglas**, nado en 1953, foi Primeiro ministro de Saint Kitts e Nevis dende o 7 de xullo de 1995. Líder do Partido Laborista de Saint Kitts e Nevis.
Kenneth Anthony

**Kenny Davis Anthony**, nado o 8 de xaneiro de 1951, é un político de Santa Lucía, que foi primeiro ministro do seu país de 1997 a 2006 e de novo de 2011 a 2016. Foi líder do Partido Laborista de Santa Lucía.
Isetta

miniatura|BMW Isetta.
thumb|Un BMW Isetta no IAA de 2009.

O **Isetta** foi un dos microcoches producido nos anos posteriores á segunda guerra mundial. Aínda que o deseño se orixinou en Italia, construíronse noutros países como España, Bélxica, Francia, o Brasil, Alemaña e o Reino Unido.
Allan Kemakeza

**Allan Kemakeza**, nado o 20 de xullo de 1948, foi o primeiro ministro das Illas Salomón dende o 19 de decembro de 2001 até o 20 de abril de 2006. Pertence ao Partido da Alianza Popular.
Patrick Manning

**Patrick Augustus Mervyn Manning**, nado o 17 de agosto de 1946 en San Fernando, foi Primeiro Ministro de Trinidad e Tobago entre o 17 de decembro de 1991 e o 9 de novembro de 1995 e de novo dende o 24 de decembro de 2001 até o 26 de maio de 2010, ano no que foi sucedido por Kamla Persad-Bissessar. Pertence ao Movemento Nacional Popular.
Ralph Gonsalves

**Ralph Everard Gonsalves**, nado en 1945, foi o primeiro ministro de San Vicente e as Granadinas desde o 29 de marzo de 2001. Líder do Partido Laborista Unido. Fillo de inmigrantes portugueses, Gonsalves doutorouse en politicoloxía na University of the West Indies en Xamaica, e en leis no recinto universitario de Barbados.
Ahmed Ouyahia

**Ahmed Ouyahia**, nado na vilaia de Tizi Ouzou o 2 de xullo de 1952, é un político alxeriano, que foi Primeiro Ministro de Alxeria catro veces nos períodos 1995-98, 2003-2006, 2008-2012 e 2017-2019.

Pertence á Xuntanza Nacional pola Democracia.
Fernando da Piedade Dias dos Santos

**Fernando da Piedade Dias dos Santos**, coñecido como **Nandó**, nado en Luanda o 5 de marzo de 1950 e finado no mesmo lugar o  18 de decembro de 2025  foi un político angolano, Primeiro ministro do seu país dende o 6 de decembro de 2002.
Lingua afar

O **afar** (*qafar*) é unha lingua cuxita falada en Etiopía, Eritrea e Djibuti por 1,4 millóns de persoas (censo de 2007), do pobo afar.

## Distribución xeográfica 
Fálase na rexión de Afar, situada no leste de Etiopía, no norte e centro de Djibuti (na capital está en regresión), e en Eritrea na provincia do Sur do Mar Vermello.

## Falantes 
1&nbsp;439&nbsp;000 (2001)
* Etiopía: 979.367
* Djibuti: 300.000
* Eritrea: 160.000

## Dialectos 
* Norte
* Centro
* Aussa
* Baadu

## Escrita 
En 1814 Henry Salt na súa obra *Voyage to Abyssinia*, elabora a primeira lista de palabras afar. No século XIX e XX publícanse algúns libros de texto e relixiosos, en escritas baseadas no latín, no árabe e no etíope.
En 1976 Hamad Abdallah (Dimis) e Jemal Abdulkadir Redo da Union pour le Développement Culturel de Djibuti crean o alfabeto afar (Qafar Feera), baseado no alfabeto latino
A literatura actual esta composta principalmente por poesía (na súa maior parte de inspiración relixiosa) e contos inspirados na narrativa oral. Entre os autores destacan Cheikh Ay Farah Diné e Kabir Hamza Mahmoud

## Uso social 
O afar é a lingua empregada polos afar, un pobo tradicionalmente nómade, tan só entre os afar de Assab (Eritrea) e Djibuti hai perda lingüística. Nos tres países hai programas de radio en afar, e en Djibuti realízanse informativos de televisión en afar. Na rexión afar de Etiopía o ensino é en afar ata o 4º grao, en Djibuti emprégase o afar só en preescolar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en afar
### Ligazóns externas 
* O afar no Ethnologue
* [//aa.wikipedia.org/wiki/Main_Page Wikipedia en afar, polo de agora sen artigos]
* Curso de afar (en francés)
* Telexornal afar de Djibuti
* Portal da cultura afar (en francés e afar)
Vesta

**Vesta** pode referirse a:
* a deusa romana Vesta,;
* o foguete de exploración francés Vesta;
* o asteroide 4 Vesta;
* a configuración avanzada informática Vesta, usada para o manexo do sistema empregado para o deseño de microprocesadores;
* o equipo londiniense de remo Vesta Rowing Club.
Irmandade Nazonalista Galega

[miniatura|Nota da Irmandade Nazonalista onde se critica fortemente o [centralismo e o caciquismo.]]
A **Irmandade Nazonalista Galega** foi unha organización galeguista dirixida por Vicente Risco como Conselleiro Supremo. Antón Losada Diéguez foi o seu primeiro Conselleiro de Espallamento ata que en 1923 foi substituído por Xaime Quintanilla. Partidaria dun purismo ideolóxico nacionalista centrado no espallamento das teses galeguistas mais contraria á participación electoral e con vontade de controlar o movemento agrarista. Houbo intentos de crear un voceiro oficial que non callaron máis alá duns poucos números, como o mensual *Rexurdimento* e foi o xornal *Galicia*, dirixido por Valentín Paz-Andrade, o que se converteu na súa voz oficiosa.
## Historia 
Escisión das Irmandades da Fala logo da IV Asemblea Nacionalista de 1922, organizativamente actuaba como un partido político, con rexa disciplina e de perfil autoritario e elitista, centrado na figura de Vicente Risco, denominado "O xefe". En 1923 tiña 16 delegacións, pero no principal foco do galeguismo, A Coruña, a ING non conseguiu crear un núcleo numeroso, a sección local dirixida por Antón Villar Ponte non superou os 10 afiliados. Celebrou a V Asemblea Nacionalista na Coruña en 1923.

A ING colaborou nun primeiro momento coa Ditadura de Primo de Rivera, aceptando algúns postos en concellos e deputacións, esperando a creación dunha mancomunidade galega e un programa rexeneracionista, cesando o colaboracionismo en 1925. Así e todo, a ING cesou as súas actividades contra o inicio de 1926. Ao final da ditadura só se mantiña a Irmandade de Ourense e en 1929 volveu de novo ás Irmandades da Fala.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Partido Galeguista
Ephraïm Inoni

[miniatura|250px|dereita|O embaixador dos [Estados Unidos de América|EEUU R. Niels Marquardt con Ephraïm Inoni (á dereita) en Yaoundé, o 25 de setembro de 2006.]]
**Ephraïm Inoni**, nado o 16 de agosto de 1947, é un político camerunés, que foi o primeiro ministro do Camerún dende o 8 de decembro de 2004 ata o 30 de xuño de 2009. Pertence ao grupo étnico bakweri.
Centurión

Na Roma Antiga, un **centurión**  (en latín *centurio*; en grego εκατοντάρχος,&nbsp;*hekatontarchos*) era un oficial profesional do exército, equiparable a un mando intermedio, sendo tamén definido por Polibio como *conductor ordinum*.

## Historia 
Os centurións comandaban unha centuria de soldados e había corenta en cada lexión entre os séculos V a III a. C., sesenta até a reforma de Mario (século I a. C.) e trinta despois. Conforme ascendía, pasaba a comandar unha cohorte e remataba como *primus pilus* ("primeira lanza" en latín) dunha lexión. Os centurións dunha cohorte eran *pilus prior*, *pilus posterior*, *princeps prior*, *princeps posterior*, *hastatus prior* e *hastatus posterior* nas cohortes II a X.

O uniforme do centurión diferenciábase en dous aspectos do uniforme regular: a crista do casco ía de lado a lado en vez de diante a tras e levaba glebas. O centurión tamén portaba como símbolo do seu rango unha vara de vide, que utilizaba ás veces para azoutar.

Cada centurión escollía un lugartenente (*optio*), así como os demais xefes de centuria: un portaestandarte (*signifer*), un corneta (*cornicen*) e un *tesserarius*, que cada noite recibía o contrasinal escrito nunha tabela (*tessera*). O primeiro centurión escollido da lexión (*primus pilus*) gozaba do rango máis alto.

## Notas
Célestin Gaombalet

**Célestin Le Roi Gaombalet**, nado o 1 de xaneiro de 1942 en Grimari (República Centroafricana), foi o primeiro ministro da República Centroafricana dende o 12 de decembro de 2003 ata xuño de 2005 ao se converter en presidente da Asemblea Nacional, cargo que ocupou ata o golpe de estado de Michel Djotodia en 2013.
José Maria Neves

**José Maria Pereira Neves**, nado en Santa Catarina o 28 de marzo de 1960, é un político de Cabo Verde, primeiro ministro do seu país dende o 1 de febreiro de 2001 e presidente dende o 9 de novembro de 2021.

## Traxectoria 
Foi Primeiro Ministro de Cabo Verde durante quince anos, entre o 2001 e o 2016.

En outubro de 2021, José Maria Neves gañou as eleccións presidenciais na primeira volta do 17 de outubro, segundo os primeiros resultados publicados nunha páxina web oficial. gañou o 51,5% dos votos, maioría absoluta necesaria para ser elixido na primeira volta, segundo estes resultados relativos ao 97% dos colexios electorais.

Estivo en Galiza de viaxe oficial dúas veces, onde afirmou sentirse como na casa. Visitou a comunidade caboverdiana de Burela, a primeira en 2007 sendo Primeiro Ministro e a segunda como Presidente en 2024.

## Véxase tamén 
* Lista de Presidentes de Cabo Verde
Paramanga Ernest Yonli

miniatura|dereita|Paramanga Ernest Yonli (á dereita) en compaña de George Bush.

**Paramanga Ernest Yonli**, nado en Tansarga o 31 de decembro de 1956, é un político de Burkina Faso,  Primeiro ministro do seu país dende o 6 de novembro de 2000 ata o 11 de xuño de 2007. Pertence ao Congreso pola Democracia e o Progreso. Sucedeuno Tertius Zongo.
Dileita Mohamed Dileita

**Dileita Mohamed Dileita** (en ), nado en Tadjoura o 12 de marzo de 1958, é un político de Djibuti, que foi primeiro ministro do seu país dende o 4 de marzo de 2001 ata o 1 de abril de 2013. Pertence á Asemblea do Progreso Popular.
Seydou Diarra

**Seydou Elimane Diarra**, nado en Katiola o 23 de novembro de 1933 e finado en Abidjan o 19 de xullo de 2020, foi un político de Costa do Marfil, primeiro ministro do país dende maio a outubro de 2000 e de novo dende o 10 de febreiro de 2003 ata o 7 de decembro de 2005.
Pascal Yoadimnadji

**Pascal Yoadimnadji**, nado en 1950? en Beboto, rexión de Logone Oriental (no sur do Chad) e finado o 23 de febreiro de 2007 en París, foi o primeiro ministro do Chad dende o 4 de febreiro de 2005 até a súa morte. Era membro do grupo étnico Gor. Previamente, Yoadimnadji fora ministro de agricultura desde xullo de 2004. Tamén rexeu como director do comité electoral durante a elección presidencial de 1996, e como presidente do Consello Constitucional do Chad, como tamén foi avogado.

O 21 de febreiro de 2007, Yoadimnadji sufriu un accidente cardiovascular, e caeu en coma. Foi trasladado a Francia para recibir tratamento médico. Morreu de hemorraxia cerebral o 23 de febreiro nun hospital en París. Déby declarou 4 días de loito nacional tras o seu pasamento.

## Notas
804

## Acontecementos 
* Os francos dominan a Alemaña dende o norte do Rin até o Elba cando Carlomagno conquista a Saxonia.
* Odón de Metz constrúe a capela palatina para Carlomagno.
* O papa León III atópase con Carlomagno en Quierzy-sur-Oise antes de chegar a Aix-la-Chapelle.
* Primeiros ataques viquingos contra os francos.
* 30 de marzo - San Ludxero, primeiro bispo de Munster, na Irlanda.

### Arte e cultura 
* 25 de marzo - A inscrición de Sukabumi, no leste de Xava, marca os inicios documentais do xavanés.

## Nacementos 
* Lois o Xermánico, rei franco da Xermania (ata 876).
* Fujiwara n Yoshifusa, rexente xaponés (ata 872).
* Ermengarda de Tours, emperatriz carolinxia de Occidente (m. 851).

## Mortes 
* 19 de maio - Alcuíno de York, monxe inglés e conselleiro de Carlomagno (n. *ca*. 735).

## Outros 
Historia ano a ano
Ahmad Nadif

miniatura|dereita|Ahmed Nazif

**Ahmad Nadif** (en ), nado en 1952, foi o Primeiro ministro de Exipto entre o 14 de xullo de 2004 e o 29 de xaneiro do 2011, cando o seu gabinete foi destituído polo presidente Hosni Mubarak debido ao levantamento popular que levou á Revolución exipcia de 2011.
Brian Boru

**Brian Boru** (; ; ), nado no 941 e finado o 23 de abril de 1014, foi un rei irlandés que acabou co dominio dos Uí Néill como Gran Rei de Irlanda. Sobre a base dos logros do seu pai, Cennétig mac Lorcain, e especialmente do seu irmán máis vello, Mathgamain, Brian converteuse a si mesmo Rei de Munster, e posteriormente subxugou Leinster, converténdose eventualmente en Rei de toda Irlanda. É o fundador da dinastía O'Brien.

Brian Boru naceu preto de Killaloe (no moderno condado de Clare, na Irlanda) co nome **Brian Mac Cennétig** (Kennedy). Acabou por se tornar coñecido polos nomes anglicizados de **Brian Boru** ou **Brian Boruma** (ou sexa, "o dos tributos"), pois recollía tributos doutros gobernantes menores da Irlanda, e utilizábaos para reconstruír os mosteiros e as bibliotecas (que foran destruídos durante as invasións dos viquingos). Era fillo de Cennétig mac Lorcáin, rei de Thomond, e de Bé Binn ingen Aurchada, filla do rei de Connacht occidental.

Tornouse rei de Munster en 976, e ascendeu en 1002 ao cargo de Gran Rei de Irlanda (*Árd Righ Gaidel Éirinn* en gaélico irlandés, *High King of All Ireland* en inglés); nos rexistros eclesiásticos aparece aínda referenciado, para alén de Rei da Irlanda, como "Emperador dos Irlandeses" (*Rex Hiberniæ et Imperator Scottorum*).

miniatura|dereita|Brian Boru
Brian Boru morreu no Venres Santo, de 1014 (23 de abril), durante a batalla de Clontarf contra os viquingos. Enterrouse en Ard Macha (no condado de Armagh). Sen o seu heroico líder, a Irlanda caeu no caos e na anarquía dinástica, e nunca máis volveu a ficar unida baixo o dominio dun irlandés. Porén, a súa fama continuou a ser tan grande que os seus descendentes, os O’Brien, convertéronse nunha das principais familias do país. No século XII publicaron *Cogadh Gaedhil re Gallaibh* (*A guerra dos irlandeses cos estranxeiros*), unha obra propagandística na que el é o protagonista e que o elevou á posición mitolóxica que ocupa.

Aínda hoxe o símbolo nacional da Irlanda, convertido en brasón de armas, é a *Arpa de Brian Boru*, conservada no Trinity College de Dublín, e que disque pertenceu en tempos ao soberano irlandés. É esta a arpa que figura no reverso das moedas irlandesas (tanto nas libras irlandesas como nos euros).
Roosevelt Skerrit

**Roosevelt Skerrit**, nado en Roseau o 8 de xuño de 1972, é un político de Dominica, membro do Partido Laborista de Dominica. É o Primeiro ministro do seu país dende o 8 de xaneiro de 2004.
Lingua agarabi

O **agarabi**, tamén chamado **bare**, é unha lingua papúa de Papúa-Nova Guinea.

## Distribución xeográfica
Fálase na ribeira noroeste do río Kainantu, no distrito Kainantu da provincia de Highlands Orientais

## Escrita
O agarabi ten unha gramática publicada e en 1970 traducíronse algunhas pasaxes da Biblia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O agarabi no Ethnologue
Lingua agatu

O **agatu** é unha lingua níxer-congo do grupo benue-congo falada en Nixeria.

## Distribución xeográfica
Fálase nos distritos de Agatu, Ochekwu e Adoka do Estado de Benue e en Awe e Nasarawa do Estado de Nasarawa.

## Falantes
70.000 (1987)

## Escrita
En 1984 traduciuse o Novo Testamento.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O agatu no Ethnologue
Miguel Abia Biteo Boricó

**Miguel Abia Biteo Boricó**, nado posibelmente en 1961 e finado o 6 de decembro de 2012, foi o Primeiro Ministro de Guinea Ecuatorial desde o 14 de xuño de 2004 ata o 14 de agosto de 2006.

## Traxectoria 
É membro da etnia bubi e é un dos poucos membros de devandito grupo étnico que ten poder político no país, que está dominado pola etnia fang. Biteo viviu e estudou na Unión Soviética, onde se graduou en enxeñería de minas. Logo de retornar a Guinea Ecuatorial comezou a traballar para o goberno e converteuse nun dos oficiais na industria do petróleo máis importantes do seu país. Foi Ministro de Finanzas desde 1999 ata o 2000, cando foi forzado a renunciar por un escándalo de corrupción. É un aliado achegado ao Presidente, Teodoro Obiang Nguema, quen o nomeou como Primeiro Ministro. Cesado o 10 de agosto do 2006, sendo substituído por Ricardo Mangue Obama Nfubea.
Vicente Fox

**Vicente Fox Quesada**, nado en León o 2 de xullo de 1942, é un empresario e político mexicano. Foi Presidente de México dende o 1 de decembro do 2000 ata o 30 de novembro do 2006 polo Partido Acción Nacional (PAN). Tamén é o co-presidente de Internacional Demócrata de Centro, unha organización internacional de partidos políticos de centro dereita.

## traxectoria
Fox foi elixido Presidente de México nas Eleccións federais de 2000, sendo o primeiro presidente electo dun partido da oposición dende Francisco I. Madero en 1910 e o primeiro en 71 anos en derrotar, cun 42% dos votos, ó Partido Revolucionario Institucional (PRI).

## Notas
Isidore Mvouba

miniatura|Mvouba á dereita en 2007

**Isidore Mvouba**. nado en Kindamba (África Ecuatorial Francesa, agora República do Congo) en 1954, é un político congolés.

## Traxectoria
Foi o primeiro ministro da República do Congo dende o 7 de xaneiro de 2005 ata o 15 de setembro do 2009.
Jean-François Ntoutoume Emane

**Jean-François Ntoutoume Emane**, nado o 6 de outubro de 1939, é un político gabonés que foi primeiro ministro de Gabón, polo *Parti démocratique gabonais* (PDG), desde o 23 de xaneiro de 1999 ata o 20 de xaneiro de 2006. Alcalde de Libreville, a capital de Gabón, entre 2008 e 2014. En xaneiro de 2014 sucedeuno no cargo Rose Christiane Ossouka Raponda. No ano 2015 abandonou o *Parti démocratique gabonais* (PDG) e creou o seu propio partido, o *Mouvement patriotique et démocratique pour la refondation de la République* (MPDR).

## Notas
Cellou Dalein Diallo

**Cellou Dalein Diallo**, nado o 3 de febreiro de 1952 en Labé, é un político guineano.

## Traxectoria
Foi primeiro ministro entre 2004 e 2006. En setembro de 2021 Cellou Dalein Diallo apoiou os golpistas que levaron a cabo o golpe de Estado de 2021.
## Notas
Carlos Gomes Júnior

**Carlos Domingos Gomes Júnior**, nado en 1949, foi o primeiro ministro de Guinea-Bissau dende o 9 de maio de 2004 ao 2 de novembro de 2005.

## Traxectoria 
É líder do Partido Africano da Independencia de Guiné e Cabo Verde.
Pakalitha Mosisili

**Pakalitha Bethuel Mosisili**, nado en 1945, foi Primeiro ministro de Lesotho dende o 29 de maio de 1998. Líder do Congreso Lesotho pola Democracia.
Meles Zenawi

**Meles Zenawi Asres** (ge'ez: መለስ ዜናዊ አስረስ *mäläs zenawi asräs*), nado o 8 de maio de 1955 e finado o 20 de agosto de 2012, foi Primeiro ministro de Etiopía dende o 22 de agosto de 1995 ata a súa morte. Anteriormente fora Presidente de Etiopía entre o 28 de maio de 1991 e o 22 de agosto de 1995. Pertence á Fronte Democrática Revolucionaria Popular de Etiopía.
## Notas
Shukri Ghanem

**Shukri Mohammed Ghanem** (en árabe: شكرى محمد غانم), nado en Trípoli o 9 de outubro de 1942 e finado en Viena o 29 de abril de 2012, foi secretario xeral do Comité Popular de Libia, equivalente a primeiro ministro.
Jacques Sylla

**Jacques Hugues Sylla**, nado en xullo de 1946 e finado o 26 de decembro de 2009, foi un político malgaxe. Foi primeiro ministro de Madagascar baixo a presidencia de Marc Ravalomanana entre febreiro de 2002 e xaneiro de 2007. Ademais foi presidente da Asemblea Nacional do país entre 2007 e 2009.
Lingua aghem

O **aghem** (**aghím**) é unha lingua níxer-congo do grupo bantú falada no Camerún.

## Distribución xeográfica
Fálase na rexión de Wum, na provincia do Noroeste

## Falantes
26.727 (2000)

## Escrita
No ano 2002 o Comité de Desenvolvemento da Lingua Aghem da Asociación Cultural e de Desenvolvemento Aghem elaborou unha escrita para o aghem.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O aghem no Ethnologue
Lingua aghu

O **aghu** é unha lingua papúa de Indonesia.

## Distribución xeográfica
Fálase entre o río Digul e o río Mappi, en 16 asentamentos das rexións de Merauke Kabupaten e Jair Kecamatan en Irian Jaia, preto da fronteira con Papúa-Nova Guinea.
## Falantes
3.040 (2001)
## Escrita
Hai publicada unha gramática do aghu.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O aghu no Ethnologue
Ian Paice

**Ian Paice**, nado en Nottingham o 29 de xuño de 1948, é un batería inglés, de bandas como Deep Purple, Whitesnake e The Maze.

Coñecido coma o Buddy Rich do rock, foi un dos mellores baterías dos anos 70. Conta cunha avanzada técnica, destacando por exemplo, o redobre a unha soa man. Son habituais nel ritmos atresillados tipo *shuffle*. Adoita usar lentes escuros. Entre as súas influencias están Mitch Mitchell, Tony Meehan e Gene Krupa.

## Biografía 
Comezou a estudar o violín, pero decidiu dedicarse a tocar a batería logo de ver a Gene Krupa. Con 15 anos o seu pai, tamén músico, comproulle o seu primeiro kit de batería. Comezou a tocar na banda do seu proxenitor. Durante os anos 60 tocou en numerosos grupos coma Georgie & the Rave-Ons, The MI 5 (que se converteu en The Maze e gravou 3 sinxelos) ou Rondabout, xunto a John Lord e Ritchie Blackmore, cos que formou Deep Purple en 1968. Tamén formou parte de Withesnake entre 1979 e 1982.

Con Deep Purple banda gravou máis de 20 álbums, sendo o único membro que estivo sempre no grupo. Un dous seus maiores éxitos foi tocando a canción "The Mule" en directo, demostrando as súas habilidades facendo solos.
Franza

O termo **Franza** pode referirse a:

***Franza** é a leña miúda, as ramas máis altas das árbores. 

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Franza**, parroquia do concello de Mugardos;
****Franza**, lugar de dita parroquia;
***Franza**, lugar da parroquia de Xuvencos, no concello de Boborás;
***Franza**, lugar da parroquia de Veiga, no concello de Chantada;
***Fonte Franza**, lugar da parroquia de Cortiñán, no concello de Bergondo.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
***Franzomel**, lugar da parroquia de Liáns, no concello de Oleiros;
***Franzomil**, lugar da parroquia de Sendelle, no concello de Boimorto;
***Francia**, estado membro da Unión Europea, con capital en París.
Partido Nazonalista Republicán de Ourense

O **Partido Nazonalista Republicán de Ourense** foi un partido republicano federal de tendencia galeguista.

## Historia 
Fundouse en 1931 para concorrer ás eleccións a Cortes Constituíntes de 1931, coaligado coa Federación Republicana Gallega e o Partido Radical-Socialista. Ramón Otero Pedrayo saíu elixido deputado con 35&nbsp;443 votos, quedando primeiro na cidade de Ourense, pero Risco con 19&nbsp;615 votos queda fóra das Cortes.

Entre os seus membros estaban Vicente Risco, Florentino López Cuevillas e Xaquín Lorenzo e o seu vicepresidente era Arturo López Trasancos. Contaba con 24 agrupacións locais, a máis numerosa a de Ourense tiña 70 afiliados.
Foi un dos partidos que participou na creación do Partido Galeguista en decembro de 1931.[miniatura|300px|Fundación do [Partido Galeguista (histórico)|Partido Galeguista en decembro de 1931.|centro]]
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Partido Galeguista
* Ramón Otero Pedrayo
Xi

Nome da décimo cuarta letra do alfabeto grego (ξῖ); equivale ao /ks/. Minúscula ξ, maiúscula Ξ. Adoita transcribirse como *x*. Como signo numérico representaba o sesenta. En maiúscula serve tamén para designar o décimo cuarto canto da Ilíada de Homero e en minúscula o décimo cuarto da Odisea.
Paul Bérenger

**Paul Raymond Bérenger**, nado en Curepipe o 26 de marzo de 1945, é un político de Mauricio.

## Traxectoria
Líder do Movemento Militante Mauriciano, foi Primeiro ministro de Mauricio dende 2003 ata 2005.
Dris Xitú

**Idris Xitú** (en árabe إدريس جطو‎), alcumado **Dris Xitú**, nado o 24 de maio de 1945, foi o primeiro ministro de Marrocos dende o 9 de outubro de 2002 ata 2007.

## Notas
Ómicron

Nome da décimo quinta letra do alfabeto grego (ὂ μικρόν); equivale ao /o/, o breve. Minúscula ο, maiúscula Ο. Adoita transcribirse como o. Provén da letra do alfabeto fenicio *‘Ayin*, que representa unha fricativa laringal sonora, da que carece o grego, podéndose, xa que logo, aproveitar o signo para a vogal /o/, dado que o fenicio non notaba as vogais. Como signo numérico representaba o setenta. En maiúscula serve tamén para designar o décimo quinto canto da *Ilíada* de Homero e en minúscula o décimo quinto da *Odisea*.

## Véxase tamén
Pi (letra)

**Pi** é o nome da décimo sexta letra do alfabeto grego (πῖ); equivale ao /p/. Minúscula π, maiúscula Π. Adoita transcribirse como *p*. Provén da letra do alfabeto fenicio *pe’*.

## Outros usos 
A letra pi está relacionada con números en distintos eidos:

* Como signo numérico, de xeito análogo á xematría hebraica ou ao sistema romano de numeración, no sistema grego representaba o **oitenta**.

* En maiúscula serve tamén para designar o décimo sexto canto da Ilíada de Homero e en minúscula o décimo sexto da Odisea.
* En xeometría e outras ciencias, o símbolo π representa a constante matemática que define a relación entre a circunferencia e o seu diámetro, cuxo valor aproximado é **3,141592**... Esta notación foi popularizada no século XVIII, aínda que o concepto e o cálculo do número pi datan de moitos séculos antes. 

## Véxase tamén 
* Alfabetos gregos arcaicos
* Alfabeto greco-ibérico
* Alfabeto cirílico
Rho

**Rho** é o nome da décimo sétima letra do alfabeto grego (ῥῶ); equivale ao /r/. Minúscula ρ, maiúscula Ρ. Adoita transcribirse como *r*. Provén da letra do alfabeto fenicio *rēš*. Como signo numérico representaba o cen. En maiúscula serve tamén para designar o décimo sétimo canto da Ilíada de Homero e en minúscula o décimo sétimo da Odisea.
Sigma

**Sigma** é a décimo oitava letra do alfabeto grego (σῖγμα); equivale ao /s/. Minúscula σ ou ϛ, maiúscula Σ. A primeira das formas minúsculas úsase en posición inicial ou en medio de palabra e a segunda en posición final. Adoita transcribirse como *s*. Provén da letra do alfabeto fenicio *šīn*, que representaba nesa lingua o son /ʃ/. Como signo numérico representaba o douscentos. En maiúscula serve tamén para designar o décimo oitavo canto da Ilíada de Homero e en minúscula o décimo oitavo da Odisea.
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ʃ
Nahas Angula

**Nahas Gideon Angula**, nado en 1943, foi Primeiro ministro de Namibia dende o 21 de marzo de 2005 até o 4 de decembro de 2012.
Tau

**Tau** é a décimo novena letra do alfabeto grego (ταῦ); equivale ao /t/. Minúscula τ, maiúscula Τ. Adoita transcribirse como *t*. Provén da letra do alfabeto fenicio *tāw* . Como signo numérico representaba o trescentos. En maiúscula serve tamén para designar o décimo noveno canto da Ilíada de Homero e en minúscula o décimo noveno da Odisea.
Hama Amadou

**Hama Amadou**, nado en Youri en 1950 e finado en Niamey o 23 de outubro de 2024, foi o Primeiro ministro de Níxer dende febreiro de 1995 ata xaneiro de 1996, e de novo dende o 3 de xaneiro de 2000, até  o 3 de xuño de 2007, cando foi substituído por Seyni Oumarou.
Carlos Ferrero

**Carlos Ferrero Costa**, nado en Lima o 7 de febreiro de 1941 e finado na mesma cidade o 31 de xaneiro de 2025, foi un político peruano.

Foi primeiro ministro do Perú entre o 15 de decembro de 2003 e agosto de 2005.

## Notas
Abdallah ibn Khalifah Al Thani

**Abdullah ibn Khalifah Al Thani**, nado en 1959, foi o primeiro ministro de Qatar dende o 29 de outubro de 1996 ata o 3 de abril de 2007. Foi substituído no cargo por Hamad bin Jassem bin Jabr Al Thani.
Ípsilon

**Ipsilon** é o nome da vixésima letra do alfabeto grego (ὖψιλόν); equivale ao /y/, son que aparece no **u** do francés *tu* ou no **ü** do alemán *müde*. Minúscula υ, maiúscula Υ. Adoita transcribirse como *i*. Provén da letra do alfabeto fenicio *wāw*. Como signo numérico representaba o catrocentos. En maiúscula serve tamén para designar o vixésimo canto da Ilíada de Homero e en minúscula o vixésimo da Odisea.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ʊ, ípsilon latino
Fi

**Fi** é o nome da vixésimo primeira letra do alfabeto grego (φῖ); equivale ao /f/, anteriormente tiña o valor de /ph/, oclusiva labial xorda aspirada. Minúscula φ, maiúscula Φ. Adoita transcribirse como *f*. Como signo numérico representaba o quiñentos. En maiúscula serve tamén para designar o vixésimo primeiro canto da Ilíada de Homero e en minúscula o vixésimo primeiro da Odisea.
Luisa Diogo

**Luisa Dias Diogo**, nada o 11 de abril de 1958 e finada en Portugal o 16 de xaneiro de 2026, foi a Primeira ministra de Mozambique dende febreiro de 2004 ata xaneiro de 2010.

## Traxectoria
Antes de converterse en Primeira Ministra ocupou o cargo de Ministra de Economía, até que substituíu a Pascoal Mocumbi que viña sendo durante nove anos o Primeiro Ministro de Mozambique.

Pertenceu á FRELIMO, partido que gobernou o estado dende a súa independencia.

Estudou na Universidade Eduardo Mondlane de Maputo e obtivo, en 1992 ser mestra en economía financeira na Universidade de Londres. En 1980, comezou a traballar para o Ministerio de Economía de Mozambique, chegando a ser directora dos presupostos en 1989. Traballou tamén para o Banco Mundial nas súas oficinas de Maputo, antes de ser nomeada en 1994, viceministra de finanzas.

En setembro de 2005 foi a oradora internacional invitada na Conferencia do Partido Laborista inglés.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* ''Blazing a trail for Africa's women'' na BBC
Psi

**Psi** é o nome da vixésimo terceira letra do alfabeto grego (ψῖ); equivale ao /ps/. Minúscula ψ, maiúscula Ψ. Adoita transcribirse como *ps*. Como signo numérico representaba o setecentos.

En maiúscula serve tamén para designar o vixésimo terceiro canto da Ilíada de Homero e en minúscula o vixésimo terceiro da Odisea.

*Psi* é tamén a abreviatura do monosacárido psicosa.
Omega

**Omega** é a vixésimo cuarta letra do alfabeto grego (ὦ μέγα); equivale ao /o:/, *o* longo aberto, pois o pechado era representado como ου, que logo pasou a ter o valor de /u/. Minúscula ω, maiúscula Ω. Adoita transcribirse como *o*. Como signo numérico representaba o oitocentos. En maiúscula serve tamén para designar o vixésimo cuarto canto da Ilíada de Homero e en minúscula o vixésimo cuarto da Odisea.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ʊ
Qoppa

miniatura|150px|dereita|Maiúscula e minúscula da letra qoppa numeral.
**Qoppa** é o nome dunha antiga letra do alfabeto grego, non pertencente ao alfabeto clásico, que tiña o valor fonético de /k/ ante /o/ ou /u /. Adoita transcribirse como *q*. Provén da letra do alfabeto fenicio *qōf*. Como signo numérico representaba o oitocentos.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Letras suplementarias do alfabeto grego

### Ligazóns externas 
* http://www.opoudjis.net/unicode/nonattic.html#koppa
* http://www.opoudjis.net/unicode/numerals.html#koppa
Sghaïr Ould M'Bareck

'''Sghair Ould M'Bareck''' (en árabe: اصغير ولد مبارك), nado en 1954, é un político de Mauritania, Primeiro Ministro do seu país dende o 6 de xullo de 2003 ata o 7 de agosto de 2005, logo dun golpe militar.
Sampi

miniatura|150px|dereita|Maiúscula e minúscula da letra sampi numeral.
Nome dunha antiga letra do alfabeto grego, non pertencente ao alfabeto clásico. Como signo numérico representaba o novecentos.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Letras suplementarias do alfabeto grego.

### Ligazóns externas 
* A letra grega Sampi.
* Sampi, letra en unicode.
* Sampi, numeral en unicode.
Bernard Makuza

**Bernard Makuza**, nado en Butare o 30 de setembro de 1961, foi primeiro ministro de Ruanda dende o 8 de marzo de 2000 até o 6 de outubro de 2011.

## Traxectoria 
De etnia hutu, Makuza era membro do Movemento Democrático Republicano cando foi acusado de promover o xenocidio no país. Deixou de ser membro do partido antes de converterse en Primeiro Ministro, declarándose independente.

Previamente ao seu nomeamento como primeiro ministro, foi embaixador en Burundi e en Alemaña. Foi nomeado polo presidente Pasteur Bizimungu despois da destitución do antigo xefe de goberno Pierre-Célestin Rwigema, que fora duramente criticado pola prensa ruandesa e outros parlamentarios. Na última reorganización ministerial realizada polo presidente Paul Kagame, en marzo de 2008, Makuza foi confirmado no cargo. En outubo de 2011 foi substituído no seu cargo por Pierre Habumuremyi.

## Notas
Damião Vaz d'Almeida

'''Damião Vaz d'Almeida''', nado o 28 de abril de 1951, é un político de San Tomé e Príncipe, militante do Movemento de Liberación de San Tomé e Príncipe. Foi elixido Primeiro Ministro do seu país o 18 de setembro de 2004.
1795

## Acontecementos 
### Acontecementos de maior duración 
### Europa 
* Esmagado o levantamento polaco, por tropas prusianas e rusas, procedeuse á terceira partición de Polonia, no que participaron tamén os austríacos. Polonia desaparece como estado independente.
* Revolución francesa (1789-1799)

### Arte e cultura 
* O arquitecto galego Melchor de Prado e Mariño deseña a igrexa de San Bieito do Campo, en Santiago de Compostela, de estilo neoclásico.

## Nacementos 
* 3 de febreiro - Antonio José de Sucre, presidente de Bolivia (m. 1830)
* 4 de maio - José Gregorio Monagas Burgos, presidente de Venezuela (m. 1858)
* 25 de agosto - Luis José de Orbegoso, presidente do Perú (m. 1847)
* 31 de outubro - John Keats, poeta británico (m. 1821)
* 2 de novembro - James Knox Polk, presidente dos Estados Unidos (m. 1849)
* 17 de decembro - Christian Friedrich Ecklon, botánico, colleiteiro e boticario dinamarqués. (m.1868)

## Mortes 
## Outros 
Historia ano a ano