open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bernardo del Río Parada

**Bernardo del Río Parada**, nado en Vilagarcía de Arousa o 5 de febreiro de 1893 e finado en Santiago de Compostela o 5 de novembro de 1952, foi un compositor e director galego, especialmente vinculado á cidade de Santiago de Compostela. A súa produción abrangue principalmente música para banda e música coral, se ben é coñecido especialmente pola súa zarzuela galega *A lenda de Montelongo*, foi tamén un destacado investigador da música e folclore galego.

## Traxectoria 
Bernardo del Río naceu o 5 de febreiro de 1893 en Vilagarcía de Arousa e dende nano amosou interese pola música. Aos 12 anos comezou a súa formación na Academia de Música da súa vila natal, e pouco despois ingresou na Banda de Música. Supostamente a Banda Municipal de Santiago de Compostela fora a Vilagarcía e Francisco Martínez propóxulle unirse á agrupación como bombardino segundo. O que si se sabe e que en 1907 ingresou finalmente na Banda Municipal de Santiago de Compostela, aínda que non foi ata 1910 cando ingresou de xeito oficial ao ser nomeado profesor interino cubrindo a vacante de clarinete segundo, posto que compaxinaría cos seus estudos no Conserevatorio. Na banda compostelá permaneceu ata 1911. Con

Na capital galega tamén formou parte da Banda do Rexemento de Infantería de Zaragoza dende 1912, na que conseguiu a praza de bombardino con facilidade. Del Río foi ascendendo na agrupación, primeiro a músico de segunda clase e logo a músico de primeira. Neste tempo comezou na agrupación os seus estudos de harmonía e composición con Manuel López Farfán, que daquela ocupaba o posto de director, o que lle posibilita chegar a ser subdirector da banda e dos coros coas que contaba a agrupación.

En Compostela comezou a introducirse no mundo das corais, así como a coral Queixumes dos pinos, o Orfeón Unión Artística Compostelana. O seu labor como director levouno tamén á fronte da Banda de Música Municipal da Estrada.

En 1952 pasou a dirixir a Banda de Vilagarcía de Arousa, mais á súa morte ese mesmo ano foi relevado polo seu sobriño Bernardo García del Río.

En 1977, con motivo do aniversario do seu pasamento, a cidade de Santiago de Compostela homenaxeou a súa figura cun acto no Pazo de Raxoi organizado por Manuel Suárez Moscoso.

## Obra 
A obra de Bernardo del Río está moi influenciada pola música tradicional galega, a cal investigou realizando viaxes por distintas aledeas e lugares do país nos que pervivían tradicións musicais antigas.

As súas composicións inclúen pezas para banda de música e conxuntos corais. Entre todas as súas composicións salienta a zarzuela galega con texto de Manuel Rey Posse e Xoan Buhigas Olavarrieta *A lenda de Montelongo*, unha das poucas obras do xénero que xurdiron e triunfaron en Galicia.

## Notas 
;Referencias
Venda Nova

O topónimo **Venda Nova** pode referirse a:

;En Galiza
***Venda Nova**, lugar da parroquia de Vilaster, no concello de Quiroga;
***A Venda Nova**, lugar da parroquia de San Xurxo de Salceda, no concello de Salceda de Caselas;
***A Venda Nova**, lugar da parroquia do Mesón de Calvos, no concello de Taboadela;
***A Vendanova**, lugar da parroquia de Mourelos, no concello do Saviñao.

## Véxase tamén
### Outros artigos
A Viña Nova

Como topónimo **A Viña Nova** pode referirse a:

;En Galiza
***A Viña Nova**, lugar da parroquia de Cervás, no concello de Ares;
***A Viña Nova**, lugar da parroquia de Xinzo, no concello de Ponteareas.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Cuarto (homónimos)

O termo **Cuarto** pode referirse a:

*O **cuarto**, **peza** ou **estancia**, do latín *quartus, -a, -um*, en arquitectura, é cada un dos espazos dunha vivenda situados entre tabiques e destinados a durmir, comer, etc.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***A Abelenda do Cuarto**, lugar da parroquia de Mourentán, no concello de Arbo;
***A Casanova do Cuarto**, lugar da parroquia de Mourentán, no concello de Arbo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Cuartos

O topónimo **Cuartos** pode referirse a:

;En Galiza
***Os Cuartos**, lugar da parroquia de Artes, no concello de Carballo;
***Cuartos de Borbén**, lugar da parroquia de Borbén, no concello de Pazos de Borbén.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***As Cuartas**, lugar da parroquia de Armental, no concello da Peroxa.
Parede (homónimos)

O termo **Parede** pode referirse a:

*A **parede**, obra levantada verticalmente, que forma o exterior dun edificio ou serve para cerrar un espazo ou para dividilo.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***A Parede de Delle**, lugar da parroquia de Ferreiros, no concello de Paradela;
***Parede Nova**, lugar da parroquia de Tal, no concello de Muros;
***O Rego da Parede**, lugar da parroquia de Muras, no concello de Muras.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***A Parediña**, lugar da parroquia de Tal, no concello de Muros.
Delle

Como topónimo **Delle** pode referirse a:

;En Galiza
***Delle**, lugar da parroquia de Ferreiros, no concello de Paradela;
***A Parede de Delle**, lugar da parroquia de Ferreiros, no concello de Paradela.
Gonggi

***Gonggi***, romanizado do coreano **공기**, coñecido tamén polos nomes *«**sete pedras**»* e *«**pelouros coreanos**»*, é un xogo infantil de orixe coreana. Tradicionalmente, xógase empregando polo menos cinco pedras pequenas do tamaño dunha uva. Hoxe en día, os nenos e nenas adoitan comprar pezas coloridas de plástico no canto de ir á procura de pedriñas. Estas últimas, nomeanse *«공깃돌;* *gonggitdol»*, que significa literalmente *«pedras gonggi»*. Pode xogarse en grupo ou individualmente e, xa que só se precisan unhas poucas pedras e unha superficie chá, pode xogarse tamén en case calquera lugar.

## Notas
Eva Castiñeira

**Josefa Eva Castiñeira Santos**, máis coñecida como **Eva Castiñeira**, nada en Agranzón (San Martiño de Ozón, Muxía) en 1925 e finada en 2008, foi unha cantareira galega. 

## Traxectoria 
Dende cativa cantaba nas festas, bailes e romarías xunto con súa irmá Engracia e outras veciñas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cancioneiro Popular Galego
Asunción Garrido Ameixenda

**Asunción Garrido Ameixenda****, tamén coñecida como **Asunción de Beán''', nada en Asalo (Mens, Malpica de Bergantiños) en 1915 e finada en 2007, foi unha cantareira galega.  

## Traxectoria 
Traballou como labrega.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cancioneiro Popular Galego
* Pandeireteiras de Mens
Manuela Lema Villar

**Manuela Lema Villar**, nada en Mens (Mens, Malpica de Bergantiños) en 1913 e finada no mesmo lugar o 27 de decembro de 1993, foi unha cantareira galega. 

## Traxectoria 
Traballou como labrega.
 
Foi escollida, xunto con Prudencia e Asunción Garrido, Teresa García, Adolfina Casás, Rosa Casás e Eva Castiñeira, como parte da candidatura das cantareiras para ser homenaxeada no Día das Letras Galegas 2025.
## Vida persoal 
Casou con Marcelino González Lema e foi nai de Genaro e Ramiro González Lema.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cancioneiro Popular Galego
* Pandeireteiras de Mens
Arcus (homónimos)

**Arcus** é unha palabra latina que significa "**arco**" e pode referirse a:

## Meteoroloxía 
* Arcus - Un tipo de nube con forma de arco.
* Arcus - Deidade romana do arco da vella (en latín *arcus caelestis = arco do ceo*)

## Anatomía humana 
O nome en latín de diversas partes da anatomía humana, algúns deles que na lingua común se nomean como "arco", por exemplo *arcus palatini* = arco farínxeo. Entre outros:

* *Arcus anterior atlantis*
* *Arcus ductus toracici*
* *Arcus palatini*
* *Arcus palmaris profundus*
* *Arcus palmaris superficialis*
* *Arcus posterior atlantis*
* *Arcus unguium*
* *Arcus venosus palmaris profundus*
* *Arcus venosus palmaris superficialis*
* *Arcus volaris profundus*
* *Arcus volaris superficialis*

## Matemáticas 
* Funcións trigonométricas inversas, tamén chamadas '*arcus*' ou funcións de arco. 

## Véxase tamén 
* arco
* arco da vella
Jayvee Gayoso

**Jaime Vicente "Jayvee" Gayoso**, nado en Filipinas o 9 de abril de 1966, é un ex xogador de baloncesto e comentarista deportivo filipino.

## Traxectoria 
Fillo do xogador de baloncesto Poch Gayoso, xogou ao baloncesto universitario nas filas do Ateneo Blue Eagles, onde compartiu equipo con Danny Francisco, Eric Reyes  a futura estrela da PBA Olsen Racela e o MVP da UAAP, Jun Reyes. En 1987 gañou o campionato contra o UE liderado por Jerry Codiñera e en 1988 contra o La Salle de Dindo Pumaren.

No draft de 1991 foi seleccionado por Ginebra, equipo no que militou ata 1998. Máis tarde xogou no Tanduay Rhum Masters. 

Trala súa retirada exerceu como adestrador do Rizal Crusaders entre 2019 e 2020. Tamén iniciou unha carreira como actor, aparecendo en varios filmes.

## Vida persoal 
Casou coa xogadora de voleibol Jinggay Antonio-Gayoso, coa que foi pai do tamén futbolista Jarvey Gayoso.

## Notas
Adela Rey Torrado

**Adela Rey Torrado** nada en Mens (Mens, Malpica de Bergantiños) en 1920 e finada o 18 de febreiro de 2016, foi unha cantareira galega. 

## Traxectoria 
Traballou como labrega. Xunto con Teresa García Prieto, Prudencia e Asunción Garrido, Manuela Lema e Teresa Lema formou parte das Pandeireteiras de Mens. Tras coñecer a Manuel Cajaraville Pensado en 1972, acompañaron a Agrupación Folclórica Aturuxo por países europeos e americanos.    

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cancioneiro Popular Galego
* Pandeireteiras de Mens
Fotólise

alt=Fotólisis|miniatura|260px|Fotólise de azida seguida de captura con oxíxeno molecular. (Exemplo de fotooxixenación de tipo I)
A **fotólise**, tamén chamada  **fotodisociación** ou **fotodescomposición**, é a ruptura de enlaces químicos a causa da enerxía radiante. 

Denomínase **fotólise**, á disociación de moléculas por efecto da luz, e defínese como a interacción dun ou máis fotons cunha molécula obxectivo. É un dos fenómenos no que se basea, entre outros procesos, a fotosíntese.

A fotodisociación non está limitada ao espectro visible; calquera fotón con suficiente enerxía pode afectar aos enlaces químicos das moléculas dun composto. Como a enerxía fotónica é inversamente proporcional a súa lonxitude de onda, a radiación electromagnética coa enerxía da luz visible ou maior, como a radiación ultravioleta, raios X e raios gamma aparecen involucradas en tales reaccións.
Automobiles Alpine

**Société des Automobiles Alpine SAS**, comunmente coñecido como **Alpine** (, ), é un fabricante francés de coches deportivos e coches de carreiras establecido en 1955. A marca de coches Alpine foi creada en 1954.

Jean Rédélé, o fundador de Alpine, era orixinalmente un propietario de garaxe de Dieppe que comezou a acadar éxito nos deportes de motor cun dos poucos coches franceses que se produciron xusto despois da Segunda Guerra Mundial, o Renault 4CV. A compañía estivo moi relacionada con Renault ao longo da súa historia, e foi comprada por este en 1973.

O departamento de competición Alpine fusionouse con Renault Sport en 1976 e a produción de modelos con distintivo Alpine cesou en 1995. A marca Alpine relanzause coa introdución en 2017 do novo Alpine A110. En xaneiro de 2021, como parte dunha renovación da empresa, Renault anunciou que Renault Sport volveu fusionarse con Alpine para formar unha unidade de negocio Alpine.

En 2024, Alpine comezou a producir vehículos eléctricos ao lanzar o Alpine A290. Como parte da súa expansión global, Alpine anunciou en 2023 plans para entrar no mercado norteamericano en 2027 cun crossover eléctrico de tamaño medio e un gran SUV eléctrico.

## Modelos alpinos
### Modelos de rúa
#### Actual
#### Antigo
* A106 (1955–1961)
* A108 (1958–1965)
* A110 (1963–1977)
* A310 (1971–1984)
* GTA (1984–1991)
* A610 (1991–1995)

### Concept car 
* Renault Alpine A110-50 (2012)
* Alpine Vision Gran Turismo (2015)
* Alpine Vision (2016)
* Alpine Alpenglow (2022)
* Alpine A290_β (2023)
* Alpine A390_β (2024)

Festival automobile international 2013 - Concept Renault Alpine A110 50 - 003.jpg|Renault Alpine A110-50
Festival automobile international 2015 - Alpine Vision Gran Turismo - 013.jpg|Alpine Vision Gran Turismo
Alpine Vision Geneva Motor Show 2016.jpg|Alpine Vision
Mondial de l'auto Paris 2022 01.png|Alpine Alpenglow
Concept car Alpine A290 mod.jpg|Alpine A290_β
Alpine A390 β Concept - 02.jpg|Alpine A390_β

### Modelos de carreiras
*Alpine M63
*Alpine M64
*Alpine M65
*Alpine A210, Group 6
*Alpine A220
*Alpine A360, Formula Three
*Alpine A364
*Alpine A367, Formula Two, also known as Elf 2
*Alpine A440
*Alpine A441, Group 5
*Alpine A442, Group 6
*Alpine A443
*Alpine A450, LMP2 (revised Oreca 03)
*Alpine A460, LMP2 (revised Oreca 05)
*Alpine A470, LMP2 (Oreca revisado 07)
*Alpine A480, Le Mans Hypercar (Rebellion R13 revisado)
*Alpine A424, Hypercar de Le Mans
*Alpine A521
*Alpine A522
*Alpine A523
*Alpine A524
*Renault Clio Rally3

## Notas
Vellos

Como topónimos **Vellos** pode referirse a:

;En Galiza
***Eidos Vellos**, lugar da parroquia de Maceira, no concello de Covelo;
***Os Prados Vellos**, lugar da parroquia de Vigo, no concello de Cambre;
***Toxeiros Vellos**, lugar da parroquia de Goberno, no concello de Castro de Rei.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Nico de Haas

**Nicolaas de Haas**, nado en Ámsterdam o 23 de xuño de 1907 e finado en 1995, foi un deseñador gráfico, fotógrafo, poeta e artista comunista e nacionalsocialista holandés. 

A el débeselle o deseño das moedas emitidas polos Países Baixos durante a época da ocupación nazi. 

## Traxectoria 
Nico de Haas naceu en Ámsterdam en 1907 nunha familia traballadora, fillo dun fontaneiro e unha ama de casa.

Estudou Arquitectura na Escola Técnica (MTS) de Haarlem, e co seu amigo Cas Oorthuys foi voluntario do Socorro Vermello Internacional.

A partir do inicio da liberación aliada dos Países Baixos, foi detido pola resistencia xunto co resto da redacción de *Hamer*, mais conseguiu fuxir e refuxiarse inicialmente en Alemaña, onde chegou a publicar unha novela en alemán: *Tha-Kanee*. En outubro de 1945, o Consello de Honra da Literatura determinou que, por mor da súa «actitude antipatriótica adoptada durante a ocupación», Nico de Haas tería «prohibido publicar e aparecer en público ata o 1 de xaneiro de 1951».
Ficheiro:Netherlands 5 cents 1943 obverse.jpg|Reverso da anterior.
Ficheiro:Netherlands 10 cents 1942 obverse.jpg|10 cents, 1942.
Ficheiro:Netherlands 10 cents 1942 reverse.jpg|Reverso da anterior.
Ficheiro:25 cent 1941(zink) voor 300.JPG|25 cents, 1941.
Ficheiro:25 cent 1941(zink) achter 300.JPG|Reverso da anterior.

## Notas 
## Véxase tamén
Moeda de 10 cents da ocupación alemá dos Países Baixos

A **moeda de 10 cents dos Países Baixos **emitida entre os anos 1941 e 1943 é unha moeda con ese valor facial, cuñada no período de ocupación da Alemaña nazi durante a segunda guerra mundial.

## Caracterización 
A moeda cuñouse en cinc nos anos 1941, 1942 e 1943, na Real Casa da Moeda dos Países Baixos, co valor da décima parte do florín neerlandés.

A súa tiraxe total foi de 154,4 millóns de exemplares, coa seguinte repartición:

* 1941: 29.800.000 pezas.
* 1942: 95.600.000 pezas.
* 1943: 29.000.000 pezas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Krause, C. L.; Mishler, C. (1972). ''''. 1ª ed. Crause Publications. Páxina 505.
Mámoa de Xirazga

A **mámoa de Xirazga** é un monumento megalítico situado na carballeira de San Domingos, na parroquia de Xirazga do concello de Beariz. 

Considerada como a mámoa mellor coidada da Comarca do Carballiño, sinalizouse e limpouse no ano 2003. 

## Descrición 
Túmulo de pedras e terra con cráteres de violación duns 7 metros de diámetro e uns 150 centímetros de profundidade que pode chegar ao paleochan da mámoa. 

Presenta dous cantos *in situ* e dous desprazados. 

Podería ter tamén unha posible cámara poligonal cun corredor para o seu acceso.

Ten unha superficie de 269 metros cadrados e unha altura de 195 centímetros.

## Notas
Jorge Lamas Bértolo

**Jorge Lamas Bértolo**, nado en Beariz en 1970, é un arqueólogo e escritor en lingua galega.

## Traxectoria 
Licenciado en Xeografía e Historia pola Universidade de Vigo, campus de Ourense, obtivo o grao de máxima cualificación pola súa tese de licenciatura. 

É membro e máximo responsábel da sección de Prehistoria e Arqueoloxía do Centro de Estudos IES Manuel Chamoso Lamas, na comarca do Carballiño.

É autor de diversas publicacións relacionadas coa arqueoloxía e a prehistoria sobre a comarca do Carballiño, e de distintos artigos relacionados coa investigación arqueolóxica en xeral. 

Exerce como arqueólogo profesional desde o ano 1999, dirixindo e participando en proxectos por toda Galicia. Froito desta actividade, escavou e puxo en valor xacementos de distintas etapas, estudando mámoas, castros, asentamentos romanos, fortalezas medievais e modernas etc.

Acrecenta o traballo de arqueólogo co de divulgador científico, a través de congresos e visitas guiadas sobre o patrimonio cultural.

## Obra 
* 

### Artigos 
*  

## Notas
Portela da Vella

Como topónimo **Portela da Vella** pode referirse a:

;En Galiza
***A Portela da Aira Vella**, lugar da parroquia de Allariz, no concello de Allariz;
***Portela da Vella**, lugar da parroquia de Vilar, no concello de Mondariz.

## Véxase tamén
### Outros artigos
A Touza Vella

Como topónimo **A Touza Vella** pode referirse a:

;En Galiza
***A Touza Vella**, lugar da parroquia de Cabreiros, no concello de Xermade;
***A Touza da Vella**, lugar da parroquia de Xinzo, no concello de Ponteareas.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Rozavella

Como topónimo **Rozavella** pode referirse a:

;En Galiza
***Rozavella**, lugar da parroquia de Candia, no concello de Abadín;
***A Rozavella**, lugar da parroquia de Amil, no concello de Moraña;
***A Roza Vella**, lugar da parroquia de Gondar, no concello de Sanxenxo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
A Viñavella

Como topónimo **A Viñavella** pode referirse a:

;En Galiza
***A Viñavella**, lugar da parroquia de Lagoa, no concello de Alfoz;
***A Viñavella**, lugar da parroquia de Valeixe no concello da Cañiza.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Necrópole da Bola

A **necrópole da Bola** é un túmulo megalítico do Neolítico en Lebozán (Beariz).
## Características
Sitúase a uns 800 m, a carón da aldea das Ventelas, en monte comunal. Conformana un conxunto de dúas mámoas , catalogadas pola Dirección Xeral de Patrimonio Cultural.. Na contorna obsérvanse laxes con coviñas, moitas en grupos de tres.

Mantén intervisibilidade coa mámoa da Chancela, situada a uns 420 m en dirección sueste. Presenta cono de violación e couraza con bloques de xisto e seixos brancos. O sustrato xeolóxico é cuarcítico.

## Galería de imaxes

Necrópole Megalítica "A Bola".png|Cartaz sinalizador.
Coviña da bola.png|Coviña nunha das mámoas.

## Notas
A Silveira

Como topónimo **A Silveira** pode referirse a:

;En Galiza
***A Silveira**, lugar da parroquia de Oural, no concello de Boqueixón;
***A Silveira**, lugar da parroquia de Salcidos, no concello da Guarda;
***A Silveira**, lugar da parroquia de Covelas, no concello de Ribadeo;
***A Silveira**, lugar da parroquia de Coruxo, no concello de Vigo;
***A Silveira Vella**, lugar da parroquia de Candamil, no concello de Xermade.
Jarvey Gayoso

**Javier Augustine "Jarvey" Ocampo Gayoso**, nado en Las Piñas o 11 de febreiro de 1997, é un futbolista filipino que xoga como lateral esquerdo no Phnom Penh Crown da Liga Premier de Camboxa. É internacional coa selección de Filipinas.

## Traxectoria 
### Comezos 
Naceu no seo dunha familia moi vencellada ao deporte, sendo fillo do antigo xogador profesional de baloncesto Jayvee Gayoso e da xogadora de voleibol Jinggay Antonio-Gayoso, neto do xogador de baloncesto Poch Gayoso e do futbolista e xogador de baloncesto Edgardo Ocampo e sobriño do tamén futbolista Alvin Ocampo.

Xogou ao baloncesto na súa mocidade, pero finalmente decidiu centrarse no fútbol, deporte que comezou a practicar aos 4 anos. Mentres estudaba no instituto Ateneo de Manila xogaba ao fútbol e practicaba atletismo, chegando a lograr medallas de ouro nas probas de 200 metros, 400 metros, salto de altura e salto de lonxitude. A pesar de que ata entón xogara como dianteiro, no ADT o adestrador Scott Cooper colocouno na defensa. Debutou co primeiro equipo na PFL o 28 de outubro, nunha derrota por 1-0 ante o United City.

Axiña comezou a destacar e en novembro de 2020 viaxou a Tailandia para fichar polo Muangthong United da Thai League 1, pero a operación non chegou a completarse.

#### Cesión ao Kaya–Iloilo 
En xuño de 2021 foi cedido ao Kaya–Iloilo. Debutou o 26 de xuño, no primeiro partido da fase de grupos da Liga de Campións da AFC, unha derrota por 4-1 ante o BG Pathum United.

#### Copa Paulino Alcántara 2021 
De regreso no ADT, disputou a fase de grupos da Copa Paulino Alcántara de 2021, marcando cinco goles na goleada por 9-0 sobre Mendiola, converténdose no futbolista con máis goles nun mesmo partido na historia da competición. Tamén marcou nas semifinais contra Stallion Laguna, pero sufriu unha lesión nun tendón, o que lle fixo perder a final, na que o seu equipo caeu ante o Kaya. Con todo, os seus seis goles valéronlle o premio da Bota de Ouro do torneo.

### Kaya–Iloilo 
O 8 de febreiro de 2022, o Kaya–Iloilo anunciou a fichaxe de Gayoso. Co club de Visayas Occidental gañou dous títulos de liga (2023-24 e 2024), sendo o máximo goleador na segunda das tempadas, con 23 goles. Conquistou tamén a Copa Paulino Alcántara de 2023, tras derrotar na final ao Davao Aguilas.

### Phnom Penh Crown 
En xullo de 2024 fichou polo Phnom Penh Crown de Camboxa.

## Selección nacional 
Tras ser internacional nas categorías inferiores, debutou coa selección filipina absoluta en novembro de 2017, no Torneo Internacional CTFA en Taiwán, ante Laos.

## Notas
Northern Pacific Railway

O **Northern Pacific Railway** (**NP**), en galego **Ferrocarril do Pacífico Norte**, foi un importante ferrocarril transcontinental que operaba a través do nivel norte do oeste dos Estados Unidos, desde Minnesota ata o noroeste do Pacífico. Foi aprobado en 1864 polo 38º Congreso dos Estados Unidos na capital nacional/federal de Washington, D.C., durante os últimos anos da Guerra Civil Americana (1861-1865), e cedeu case 40&nbsp;millóns de acres (160.000 km2) de subvencións de terras adxacentes, que utilizou para recadar diñeiro adicional en Europa (especialmente no país natal do novo Imperio alemán do presidente Henry Villard), para o financiamento da construción.

A construción comezou en 1870 e a liña principal abriuse desde os Grandes Lagos ata o Océano Pacífico, xusto ao sur da fronteira entre os Estados Unidos e o Canadá cando Ulysses S. Grant, conduciu a "punta de ouro" final, completando a liña no oeste do territorio de Montana (futuro Estado de Montana en 1889), o 8 de setembro de 1883. O ferrocarril tiña unhas 6.800 millas (10.900 km) de vía e daba servizo a unha grande área, incluída unha ampla vía nos territorios federais occidentais e, máis tarde, nos estados de Idaho, Minnesota, Montana, Dacota do Norte, Oregón, Washington e Wisconsin. Ademais, tiña unha sucursal internacional cara ao norte ata Winnipeg, capital da provincia de Manitoba, no recentemente organizado Canadá. As principais actividades foron o transporte de trigo e outros produtos agrícolas, gando vacún e madeira e minerais; traer bens de consumo, transportar pasaxeiros; e vender terras.

O Ferrocarril do Pacífico Norte tiña a súa sede en Minnesota, primeiro en Brainerd e despois en Saint Paul. A liña tivo diversas dificultades financeiras, e fusionouse con outras liñas máis dun século despois da súa creación, en 1970, para formar o moderno Burlington Northern Railroad, que á súa vez se fusionou co famoso Atchison, Topeka e Santa Fe Railway para converterse en BNSF Railway en 1996, operando no oeste dos Estados Unidos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "Northern Pacific Railway Company" *Britannica Money* .
* "Northern Pacific Railway Company Records, 1870-1968" Universidade de Montana. Archives West .
Celtiberia

miniatura|265x265px|Posible extensión da Celtiberia.
A **Celtiberia** foi un territorio cambiante, ao longo do período descrito polos autores grecolatinos, que abarca as guerras de conquista e o posterior proceso de romanización. Para tentar abordar a súa delimitación xeográfica, teremos que ter unha visión conxunta da Céltica hispana, moito máis ampla que a Celtiberia.

Durante a Idade de Ferro, a Península Ibérica indoeuropea unificouse polo desenvolvemento das habilidades metalúrxicas, a lingua e un réxime de subsistencia máis ou menos pastoril, aínda que dividida en varios *grupos culturais*, con culturas materiais independentes e cronoloxías diferentes. O celtismo peninsular é, pois, un crebacabezas que inclúe diferentes comunidades.

Por tanto trátase sobre todo de delimitar un ámbito xeográfico, pero sobre todo etnocultural, que diferencian a Celtiberia doutros pobos co mesmo patrón cultural e lingüístico. Este territorio está formado polas actuais provincias de Soria, Segovia, Burgos, Guadalaxara, Teruel, Cuenca e Zaragoza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Serranía Celtibérica
Bernardo del Río (homónimos)

O nome de **Bernardo del Río**, pódese referir a:
***Bernardo del Río**, compositor e mestre de capela da Catedral de Astorga (n. en 1650).

***Bernardo del Río Parada**, compositor e director galego (n. en 1893).
Voo 2216 de Jeju Air

O **voo 2216 de Jeju Air** era un voo regular internacional de pasaxeiros operado por Jeju Air dende o aeroporto Suvarnabhumi en Bangkok, Tailandia, ata o aeroporto de Muan no condado de Muan, Corea do Sur. Durante a aproximación a Muan o 29 de decembro de 2024, o Boeing 737-800 que operaba o voo aparentemente chocou contra paxaros, emitiu un sinal de mayday, realizou unha manobra de motor e ao aire, e no seu segundo intento de tomar terra non puido despregar o tren de aterraxe, tocou terra coa barriga moi lonxe da área normal de aterraxe. O avión saíuse ao final da pista e chocou contra unha berma que envolvía unha estrutura de cemento que soportaba un conxunto de antenas para o sistema de aterraxe instrumental. A colisión matou aos 175 pasaxeiros e a 4 dos 6 tripulantes a bordo do aparello. Os dous tripulantes de cabina superviventes estaban sentados na parte traseira do avión, que se desprendeu da fuselaxe, e forn rescatados con feridas.

Trátase do accidente con máis vítimas mortais dunha aeroliña surcoreana dende o choque do voo 801 de Korean Air en 1997 en Guam (con 229 mortes), e converteuse no accidente de aviación con máis mortos de territorio de Corea do Sur, superando ao voo 129 de Air China de 2002 que matou a 129 persoas. É o primeiro accidente mortal da aeroliña Jeju Air, que tiña 19 anos no momento do sinistro.

O accidente converteuse no accidente máis mortífero cun Boeing 737 Next Generation involucrado, e no accidente de aviación con máis mortes dende o accidente do voo 610 de Lion Air en 2018 (que tivo 189 vítimas mortais).

## Avión 
O aparello implicado era un Boeing 737-8AS con rexistro HL8088, e estaba equipado con dous motores CFM International CFM56-7B. O avión voou por vez primeiro o 19 de agosto de 2009 e foi entregado a Ryanair co rexistro EI-EFR. Ryanair alugou o avión ata 2017, tras o cal foi transferido a Jeju Air polo arrendador, SMBC Aviation Capital. No último ano, voara 1 389 veces a nivel internacional a máis de 12 países e 747 veces a nivel nacional. Menos dun mes antes do sinistro, Jeju Air reiniciara os servizos regulares internacionais no aeroporto de Muan, tras unha suspensión causada pola pandemia de COVID-19, e o avión accidentado estaba facendo catro voos semanais entre Muan e Bangkok, un servizo que Jeju Air comezara o 8 de decembro.

Nas 48 horas previas ao accidente, o avión realizara 13 voos que incluían paradas en Muan, a illa de Jeju e Incheon , así como Beijing, Bangkok, Kota Kinabalu, Nagasaki e Taipei. Tamén foi utilizado por unha axencia de viaxes con sede en Gwangju para facer viaxes chárter a Bangkok durante a tempada de Nadal. Antes da súa derradeira viaxe, rexistrouse que o mantemento obrigatorio da aeronave antes do voo fixérase en 28 minutos, o tempo mínimo permitido pola regulación do goberno surcoreano. Non se atoparon problemas na comprobación previa de seguridade da aeronave antes do seu voo final, segundo Jeju Air.

## Notas
Carlos Ares

**Carlos Ares**, nado en 1997 na Coruña, é un músico, cantautor e produtor galego. A súa música foi definida como pop, folk e alternativa. 

## Traxectoria 
O seu disco de estrea *Peregrino* foi lanzado o 9 de febreiro de 2024. 

## Discografía 
### Álbums 
* *Peregrino* (2024)

### Sinxelos 
## Notas
Nadie González

**Nadie González**, nada en Vigo, é unha música, cantante e rapeira galega.

## Discografía 
### Álbums 
* *noctiluca scintillans* (2024)

### Sinxelos 
* *Cantare* (2024)
* *A Carrasquiña* (2024)
* *coroa de flores* (2024)

## Notas
Voo 8243 de Azerbaijan Airlines

O **voo 8243 de Azerbaijan Airlines** era un voo regular internacional de pasaxeiros entre o aeroporto Heydar Aliyev en Bakú, Azerbaidján, e o aeroporto de Grozni en Rusia. O 25 de decembro de 2024, o Embraer 190AR que operaba o voo de Azerbaijan Airlines quedou gravemente danado polo que se cre que foi un mísil anti-aéreo ruso durante a aproximación do avión a Grozni. O avión intentou desviarse pero finalmente acabou esnafrándose preto do aeroporto de Aktau en Kazakhstán con 62 pasaxeiros e 5 tripulantes a bordo. 38 desas persoas morreron no accidente, incluídos os dous pilotos e un asistente de voo, mentres que 29 ocupantes sobreviviron con feridas.

Uns 40 minutos despois da engalaxe, cando o avión entraba no espazo aéreo ruso e aproximábase a Grozni, a tripilación informou da perda de axudas de navegación GPS debido a interferencias. O aeroporto tamén informou de condicións de néboa. Cando o avión chegaba ao seu destino, 81 minutos despois de engalar, os pasaxeros escoitaron unha explosión e metralla impactou a aeronave. Nas transmisións de radio os pilotos atribuíron a explosión a un golpe con aves e solicitaron un desvío. Iniciaron protocolos de emerxencia, incluíndo un código Squawk 7700 (emerxencia xeral) no transpondedor, e redirixiron o voo sobre o mar Caspio cara Aktau.

As imaxes do escenario do accidente revelaron perforacións na sección de cola, danos que os expertos consideraron inconsistentes cun impacto de aves pero que se asemellan ao impacto dun mísil terra-aire. O 26 de decembro Euronews informou que, citando fontes do goberno de Azerbaidján, o avión fora impactado durante o voo por un mísil ruso durante os esforzos para repeler un ataque de drons ucraínos no aeroporto de Grozni. A metralla da explosión feriu a varios pasaxeiros e tripulantes de cabina. O 27 de decembro, *The New York Times* informou de que os investigadores de Azerbaidján crían que un sistema de defensa aérea ruso Pantsir-S1 danara o avión antes de estrelarse.

O 28 de decembro o presidente ruso Vladimir Putin pediu desculpas ao presidente de Azerbaidján, İlham Əliyev, polo "tráxico incidente" do avión no espazo aéreo ruso. Dixo que drons ucraínos tiñan como obxectivo Grozni nese momento e que as defensas aéreas rusas rexeitaran estes ataques, pero non confirmou que o voo fora derrubado nin recoñeceu a responsabilidade rusa. O 29 de decembro o presidente Əliyev dixo que Rusia derrubara accidentalmente o avión, acusando aos rusos de tentar ofuscar e "calar" o accidente e esixiu a total admisión da culpa, castigo para os responsables e indemnización para as vítimas e as súas familias.

## Avión 
O avión implicado era un Embraer 190AR fabricado en 2013 don rexistro 4K-AZ65 e chamado *Gusar*, pola cidade do mesmo nome. Estaba impulsado por dous motores General Electric CF34-10E6, e pasara o seu último mantemento o 18 de outubro dese mesmo ano. A aeronave tiña 11 anos no momento do accidente.

## Notas
Voo 5960 de Swiftair

O **voo 5960 de Swiftair** (operando como **voo 18D de European Air Transport Leipzig**) era un voo internacional de carga que se esnafrou a primeira hora da mañá do 25 de novembro de 2024 durante a aproximación final ao aeroporto de Vilniust. O avión, que voaba dende o aeroporto de Leipzig/Halle en Leipzig, Alemaña, ata o de Vilnius en Lituania, chocou contra o chan preto da pista ao carón dunha casa de dous pisos en Liepkalnis. Un membro da tripulación morreu e os outros tres resultaron feridos. Ninguén en terra recibiu feridas de ningún tipo.

## Avión 
O avión implicado era un Boeing 737-400SF de 31 anos de idade con rexistro EC-MFE. Estaba equipado con dou motores CFM International CFM56-3C1. O aparello estaba operado pola aeroliña española Swiftair en nome de DHL. O tripulante español resultou ferido de gravidade, mentres que os outros dous tiñan feridas menos graves. O persoal de emerxencias atribuíu a súa supervivencia a que a cabina da aeronave quedou separada tras o impacto da fuselaxe, que se incendiou. O piloto foi trasladado a España para ser atendido.

Os 13 ocupantes da casa foron evacuados con seguridade. Pecháronse varias estradas en Liepkalnis, mentres que as autoridades instaron á xente a non viaxar á zona. Varios edificios e un coche tamén foron golpeados polo avión.

## Notas
Moeda de 2½ cents da ocupación alemá dos Países Baixos

A **moeda de 2½ cents dos Países Baixos **emitida entre os anos 1941 e 1943 é unha moeda con ese valor facial, cuñada no período de ocupación da Alemaña nazi durante a segunda guerra mundial.

## Caracterización 
A moeda cuñouse en cinc nos anos 1941 e 1942  na Real Casa da Moeda dos Países Baixos, co valor da corentaava parte do florín neerlandés.

A súa tiraxe total foi de 27,8 millóns de exemplares, coa seguinte repartición:

* 1941: 27.600.000 pezas.
* 1942: 200.000 pezas (a maioría delas non entraron en circulación e foron refundidas).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Krause, C. L.; Mishler, C. (1972). ''''. 1ª ed. Crause Publications. Páxina 504.
Associated British Foods

**Associated British Foods** é unha empresa multinacional británica de procesamento de alimentos con sede en Londres, Reino Unido, con operacións en 46 países. A división de ingredientes da compañía considérase a maior do mundo, tamén posúe unha división de supermercados e é un gran fabricante de produtos de mercería e posúe marcas famosas como Ovomaltine e Fleischmann.

## Primark 
A división retallista do grupo, chamada Primark, ten preto de 200 tendas no Reino Unido e en Estados membros da UE como Bélxica, Alemaña, Irlanda, Holanda, Portugal e España. Primark é empresa irlandesa, fundada en Dublín en 1969 baixo o nome de Penneys, pero a súa expansión fóra de Irlanda levouna a operar baixo ese nome para evitar confusións con a cadea estadounidense J.C. Penney.

Aínda que Primark é subsidiaria de Associated British Foods (ABF), mantén a sede central en Irlanda. 

## Notas 
## Véxase tamén 
* Javier Chércoles Blázquez (conselleiro da empresa desde 2025)
O Dialeto Caipira

***O Dialeto Caipira: gramática, vocabulário*** é un libro escrito polo poeta e filólogo Amadeu Amaral, publicado en São Paulo en 1920. Foi o primeiro estudo sobre o dialecto caipira e o primeiro estudo dialectolóxico no Brasil.

O interese de Amadeu Amaral polo folclore do estado de São Paulo comezou en 1916, tras un debate sobre o pobo caipira, sendo o seu libro un embrión de "O dialecto caipira", publicado na *Revista do Brasil*, en 1916.

## Notas
Cabaleiros do Zodíaco: O lenzo perdido

), tamén coñecida sinxelamente ***O lenzo perdido***, é unha serie xaponesa de manga e anime escrita e ilustrada por Shiori Teshirogi. É un spin-off baseado na serie manga *Saint Seiya*, creada, escrita e ilustrada polo autor xaponés Masami Kurumada. *O lenzo perdido* foi publicado por Akita Shoten na revista *Weekly Shōnen Champion* dende o 24 de agosto de 2006, rematando logo de 223 capítulos o 6 de abril de 2011, con 26 *tankōbon*. A historia transcorre no século XVIII e céntrase en como un orfo coñecido como Tenma se converte nun dos 88 guerreiros da deusa Atenea, e loita contra o seu mellor amigo Alone, quen se revelou como a reencarnación do maior inimigo de Atenea, o Deus do inframundo Hades.

En xuño de 2009, TMS Entertainment comezou a adaptar o manga en formato de animación de vídeo orixinal, producindo 26 episodios, que seguían de preto o material orixinal e ocasionalmente o ampliaron coa propia Teshirogi escribindo estas novas escenas.

A serie anime estreouse dobrada ao galego na tvG2 o 1 de xaneiro de 2025. Os episodios tamén se estrearon na plataforma AGalega. Aínda que os dous eran amigos íntimos da infancia en Italia xunto á irmá de Alone, Sasha, o trío separouse cando Sísifo Saxitario a recoñeceu como Atenea. Sasha foi enviada primeiro ao Santuario e pouco tempo despois, Tenma tamén foi enviada ao Santuario. Ao tempo que Tenma espertou o Cosmos, a enerxía dos cabaleiros, o seu talento foi recoñecido polo cabaleiro Dohko de Balanza que o envía para converterse en cabaleiro de bronce. A medida que pasan os anos, todo o que Alone pinta destrúese, e está convencido de que a morte significa a salvación do deus Hypnos e do seu seguidor Pandora. Só entón reúne aos soldados de Hades, os 108 Espectros, para comezar unha guerra contra Atenea.

## Lista de episodios 
### Tempada 1 
### Tempada 2 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de series de televisión con versión en galego
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Loita de clases (filme)

***Loita de clases*** (en ) é un filme francés de 2019 dirixido por Michel Leclerc.

Estreouse en galego o 13 de decembro de 2024 na plataforma AGalega.

## Personaxes 
* Leïla Bekhti como Sofia Belkacem
* Édouard Baer como Paul Clément
* Ramzy Bedia como Tewfik Bensallah
* Tom Lévy como Corentin
* Baya Kasmi como Mademoiselle Delamarre
* Laurent Capelluto como Monsieur Toledano 
* Claudia Tagbo como Madame Traoré
* Eye Haïdara como Dounia
* Sébastien Chassagne como pai de Milo  
* Oussama Kheddam como Nadir
* Mona Bérard como Manon
* Michèle Moretti como Madame Bertrand
* Jacques Boudet como Monsieur Bertrand
* Djibril Danfakha como Rédouane
* Zineb Triki como Nawel

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Elba Álvarez

**Elba Álvarez Torrado**, nada o 26 de maio de 2001 en Vigo, é unha xogadora de balonmán galega que xoga no Super Amara Bera Bera e na selección española.

## Traxectoria 
### Clubs 
* 2019-24: Aula Cultural
* 2024- : Bera Bera

#### Datos con clubs 
## Notas
Cecilia Cacheda

**Cecilia Cacheda González**, nada o 15 de febreiro de 1995 en Lalín, é unha xogadora de balonmán galega que xoga de central no CB Atlético Guardés e na selección española.

## Traxectoria 
### Clubs 
* 2011–19: BM Porriño
* 2019–23: Liberbank Gijón
* 2023–: Atlético Guardés

#### Datos 
## Notas
Eva López

**Eva López Barrio**, nada en Escairón (O Saviñao) no ano 1969 é unha científica galega experta en técnica de transferencia de coñecemento. Coordina o *Proyecto Woman Emprende* da Universidade de Santiago de Compostela e o Convenio Innovatia 8.3 do Instituto das Mulleres. Forma parte da Asociación de Mulleres Investigadoras e Tecnólogas de España.0

## Notas
Lingua ngaju

A **lingua ngaju** (tamén coñecida como *ngaju dayak* ou *dayak ngaju*) é unha lingua austronesia falada ao longo dos ríos Kapuas, Kahayan, Katingan e Mentaya, en Kalimantan Central, Indonesia. Está estreitamente relacionada coa lingua bakumpai. Conta con tres dialectos, pulopetak, ba'amang e mantangai.

## Ortografía 
### Vogais e ditongos 
* a – 
* e – 
* i – 
* o – 
* u – 
* ai – 
* au – 
* ei – 

### Consoantes 
* b – 
* c – 
* d – 
* g – 
* h – 
* j – 
* k – 
* l – 
* m – 
* n – 
* ng – 
* ny – 
* p – 
* r – 
* s – 
* t – 
* w – 
* y – 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Karolinska Institutet

O **Karolinska Institutet** (en inglés **Karolinska Institute**, en galego **Instituto Karolinska**, e antes de 1968, o **Royal Caroline Institute**), é unha das universidades médicas máis grandes de Europa, situado en Solna e Flemingsberg/Huddinge, Suecia.

## Historia 
### Orixe e cambios de situación e de nome 
O Instituto Karolinska comezou en 1810 na illa Kungsholmen, no lado oeste de Estocolmo, fundado despois da Guerra de Finlandia, como centro de adestramento para cirurxiáns do exército.

Máis tarde trasladouse ao concello de Solna, nas aforas de Estocolmo, e construíuse un segundo campus en Flemingsberg/Huddinge, ao sur de Estocolmo.
En 1817 engadiuse o nome "Karolinska" como referencia a  *Karoliner* ou *Caroleans* ("Carolinos") que era o nome dos soldados baixo o rei Carlos XII de Suecia. O nome completo converteuse en "***Kongl. Carolinska Medico Chirurgiska Institutet***". En 1968 ese nome cambiouse a "**Karolinska Institutet**".

### Formación e investigación médica 
O **Hospital Universitario Karolinska**, en Solna e Huddinge, é o hospital de investigación e docencia da universidade. É un dos maiores centros de formación e investigación de Suecia, co 30% da formación médica e o 40% da investigación académica médica. Aínda que a maioría dos programas médicos impártense en sueco, a maioría dos programas de doutoramento impártense en inglés.

O instituto é membro da Liga de Universidades Europeas de Investigación. Na clasificación académica de Universidades Mundiais de 2009, o instituto é a mellor universidade de medicina e farmacia de Europa, a 8ª no mundo. Está catalogada como a mellor universidade de Suecia.

### Premios Nobel 
Un comité do instituto decide sobre os gañadores do Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Karolinska_Institutet,_infart_från_Solnavägen_20060723.jpg|Entrada desde Solnavägen
Ficheiro:KI_Berz_lab_20060723.jpg|O laboratorio Berzelius
Ficheiro:KI_Berz_lab_och_kib_20060723.jpg|A biblioteca universitaria e o laboratorio Berzelius, en Solna
Ficheiro:Gammelgården_vid_KI_campus_Solna_2_20060723.jpg|O xardín vello en Solna
Ficheiro:Caroline_Institute_(formerly)_2006_Stockholm.jpg|Edificios orixinais do Real Instituto Caroline na rúa *Hantverkargatan* en Kungsholmen, Estocolmo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina
* Universidade de Uppsala 
* Universidade de Gotemburgo

### Ligazóns externas 
* Instituto Karolinska - Sitio oficial, en inglés
* KI Community  Arquivado
Incendios forestais de 2017 na Península Ibérica

Os **incendios forestais ibéricos de outubro de 2017** foron unha serie de máis de 7.900 incendios forestais que afectaron o noroeste da Península ibérica, en particular o norte de Portugal, Galiza e Asturias entre o 13 e o 18 de outubro. Os incendios forestais cobráronse a vida de polo menos 49 persoas, 45 delas en Portugal e 4 en Galiza.   

Os primeiros incendios comezaron o 13 de outubro ou antes en Galiza (véxase *vaga de incendios forestais de 2017 en Galicia*). O presidente do Goberno de España, Mariano Rajoy, e o secretario de Estado de Administración Interna de Portugal, Jorge Gomes, consideraron que a maioría dos incendios foron acesos por incendiarios. O país buscou axuda dos veciños europeos e de Marrocos. A ministra portuguesa de Administración Interior, Constança Urbano de Sousa, que dimitiu como consecuencia, dixo "Temos a todos os nosos bombeiros aí fóra facendo todo o que poden".&#x5B; '''' &#x5D;

Catro meses antes, os incendios forestais de Pegrógão Grande de xuño de 2017 causaran 66 mortos en Portugal, para un total de 115 mortes (111 delas en Portugal) entre os dous incidentes.

## Consecuencias meteorolóxicas en Europa 
[miniatura| Imaxe de satélite que mostra o fume dos incendios forestais en Galiza, Asturias e norte de Portugal o [15 de outubro, antes do furacán Ophelia.|esquerda]]
A chegada de Ofelia levou po sahariano a partes do Reino Unido, dándolle ao ceo un aspecto laranxa ou amarelo-sepia, e ao sol un aspecto vermello ou roxo. Tamén se informou dun estraño cheiro a "queimado" en todo Devon, atribuído ao po e ao fume dos incendios forestais na Península Ibérica. Ventos de até 115 km/h foron observados en Orlock Head, condado de Down, no momento álxido da tormenta. Aproximadamente 50.000 fogares perderon a electricidade en Irlanda do Norte. Estímase que as reclamacións de seguros de Irlanda do Norte, Gales e Escocia alcanzaron os 5-10 £&nbsp;millóns.

En Tallin, Estonia, produciuse unha choiva negra debido ao feito de que Ofelia dirixiu o fume e cinsa dos incendios a Estonia o noroeste peninsular así como o po do deserto do Sáhara, informa Report citando os medios de comunicación estonianos. "Ollamos as fotos dos satélites e o servizo meteorolóxico finlandés confirmou que o fume e cinsa dos incendios en Portugal e en parte o po do Sáhara chegaron até nós", dixo o meteorólogo Taimi Paljak. 

## Notas 
## Véxase tamén 
* Incendios forestal de Pedrógão Grande en 2017
* Vaga de incendios forestais de 2017 en Galicia
* Incendios en Galiza
Linnanmäki

**Linnanmäki** é un parque de atraccións finés. O parque está situado no centro urbano de Helsinqui, na pena coñecida como *Vesilinnanmäki* (Castelo de Agua no alto da Pena) topónimo popular dado polos veciños a principios do século XX debido á presenza de dúas torres de auga construídas en 1876 e 1938, respectivamente. Aínda que as torres foron desconectadas da rede de auga en 2003 e xa non están operativas, están protexidas polo plan de ordenación da cidade e non poden ser demolidas. Con 7.2 hectáreas construídas e 42 atraccións en activo non chega a ocupar a posición de maior parque de diversión no país, situándose por detrás de PowerPark.

Linnanmäki é propiedade de Lasten Päivän Säätiö, cuxa facturación en 2014 foi duns 25 millóns de euros. Segundo unha enquisa realizada pola Axencia de Promoción do Turismo de Finlandia en 2007, Linnanmäki é o destino turístico máis popular de Finlandia. Lasten Päivän Sätiö distribúe anualmente o diñeiro dos seus ingresos para a protección da infancia. En 2015, a Fundación Children's Päivä repartiu 4,1 millóns de euros para traballos de protección da infancia.

En agosto de 2006, o parque recibiu o seu visitante número 50 millóns; Máis dun millón de persoas entran no parque cada ano. 

## Ukko 
A Ukko é unha montañá rusa de aceiro réplica da SkyLoop XT 150, do fabricante Maurer Rides, que se entregou por primeira vez en 2004 ao parque bávaro de Allgäu Skyline.

Utilízanse trens individuais con dous vagóns, e cada coche ofrece espazo para seis persoas (tres filas de dúas persoas cada unha).

O fabricante chinés Beijing Shibaolai Amusement Equipment (China-SBL) leva producindo un sistema comparable baixo o nome de Magic Roller Coaster desde 2012.

Co nome de Ukko, o Deus do ceo, o tempo e as colleitas, chegou a Linnanmäki en 2011. O tren sácase da estación cara a un outeiro vertical de 46 m de altura. O tren percorre este bucle, cuxa saída está adxacente á estación. Polo tanto, o tren pasa por esta estación, case sen espazo, a unha velocidade máxima de 105 km/h e volve subir polo ascensor. Porén, xa non se tira ata alí de novo, senón que viaxa cara atrás pola ruta e pola estación; de volta ao bucle inicial en dirección inversa. Debido á reducida velocidade, o tren xa non chega á cima e volve avanzar pola vía. Unha vez de volta no outeiro do ascensor, o tren deténse alí. Dependendo do modo de condución, o tren tírase de novo para facer outra volta ou báixase cara atrás para deterse na estación.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:LibamakiFinlandia.jpg| Montaña rusa *Ukko*, en amarelo.
Ficheiro:IMLibamaki.jpg|Linnanmäki, decembro de 2024.

## Notas