Chamaeleo chamaeleon

miniatura|220px|*Chamaeleo chamaeleon recticrista*, en terra.
***Chamaeleo chamaeleon***, coñecido vulgarmente como **camaleón común**, é unha especie de réptil da orde dos escamosos, suborde dos lacertilios, infraorde dos iguanios, familia dos camaleónidos e subfamilia dos camaleoninos. É a especie tipo da familia e a subfamilia citadas.

Xunto co camaleón africano, *C. africanus*, é unha das dúas únicas especies existentes de camaleónidos cunha área de dispersión que se estende a Europa.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1758 por Linnaeus, na 10ª edición do seu *Systema Naturae*, baixo o nome de *Lacerta chamaeleon*. 

#### Variacións taxonómicas 
En 1768 o médico​ e naturalista austríaco Josephus Nicolaus Laurenti incluíuna dentro do xénero *Chamaeleo*, descrito por este autor nese mesmo ano, co nome de *Chamaeleo parisiensium*. Máis tarde, polo principio de antigüidade das leis de nomenclatura zoolóxica, foi reclasificado co nome actual.

### Etimoloxía 
Tanto o nome xenérico como o específico derivan do latín *chămaelĕōn*, tirado do grego antigo χαμαιλέων *chamailéōn*, voz formada polos elementos χαμαί *chamaí*, "en terra", "polo chan", e λέων *léōv*, "león".
* *Lacerta chamaeleon*Linnaeus, 1758 (protónimo)
* *Chamaeleo parisiensium* Laurenti, 1768
* *Cameleo siculus* Grohmann, 1832
* *Chamaeleo cinereus* Strauch, 1862
* *Chamaeleon auratus* Gray, 1865
* *Chamaeleon fasciatus* Smith, 1866
* *Chamaeleo vulgaris* var. *recticrista* Boettger, 1880
miniatura|220px|Primeiro plano de *Chamaeleo chamaeleon chamaeleon* coa boca abrta disposto a proxectar a súa lingua.
* *Chamaeleo saharicus* Müller, 1887
* *Chamaeleon vulgaris* var. *musae* Steindachner, 1900

### Subespecies 
Na actualidade recoñécense, dentro da especie, as catro seguintes subespecies: e a súa marcha balanceándose, e unha cola prénsil. Os ollos poden moverse independentemente o un do outro, pero para apuntar a unha presa, céntranse cara a adiante en coordinación, permitindo unha visión estereoscópica ao animal.

miniatura|esquerda|260px|Vídeo dun camaleón común gabeando polo tronco dun piñeiro para subir á copa.  

Os seus movementos adoitan seren pausados, a miúdo cun lixeiro movemento de balanceo para evitar ser detectado polos seus depredadores. Porén, o animal pode moverse máis rapidamente cando está involucrado nunha disputa territorial. Polo xeral, son animais solitarios que manteñen un territorio e só toleran membros do sexo oposto durante a temporada de apareamento. 

A lonxitud media do camaleón común macho é de 20 a 40 cm; as femias adoitan seren notabelmente máis grandes. A súa coloración é variábel, entre amarela/marrón, verde e marrón escura. Calquera que sexa a cor de fondo, presenta dúas liñas de cor clara ao longo dos flancos. Presentan unha pequena barba de escamas e algunhas outras pequenas escamas duras na parte superior das costas. no Oriente Medio (Israel, Líbano, Siria, sur de Turquía, Iraq, Irán, Xordania, Arabia Saudita e o Iemen) e nalgúns países do sur de Europa (sur de Portugal e de España), Grecia (Creta, Samos) e Chipre.

O seu status en Sicilia é algo incerto: aínda que este camaleón citouse durante moito tempo na fauna siciliana, onde se introduciu e rexistrou na illa desde 1832, parece non ter durado, e só informes esporádicos citárona contra o final do século XX.

Introduciduse con éxito noutras illas gregas, Canarias e Malta.

### Hábitat 
Os seus hábitats naturais son os bosques temperados e as zonas de vexetación arbustiva de tipo mediterráneo, plantacións e xardíns rurais.

### Na Península Ibérica 
A diferenza do que ocorre no norte de África, a maior parte da área ocupada por *C. chamaeleon* na  Península Ibérica coincide con áreas sometidas a un forte impacto humano. Nalgúns casos, as maiores densidades desta especie encóntranse en hortos e pequenos cultivos, onde os campesiños consideran  beneficiosa a súa presenza e trasladan activamente exemplares dun sitio a outro no seu proveito. Este, por  exemplo, foi a orixe das poboacións que existiron no sur de Doñana onde, a mediados do século XX, os poboadores das cabanas das Marismillas traían regularmente camaleóns desde a outra beira do río Guadalquivir para liberalos nos seus hortos, nun intento de controlar posíbeis pragas de insectos. Noutros casos, as  poboacións de *C. chameleon* concéntranse en zonas urbanizadas asociadas ao turismo de praia, onde con frecuencia son capturados e mantidos en catividade, non sendo raro que cando os veraneantes volven ás súas localidades de residencia habitual leven consigo algún exemplar, converténdose entón nun vector efectivo de dispersión.

## Ameazas 
*Chamaeleo chamaeleon* está ameazado localmente pola perda de hábitat debido á urbanización e o desenvolvemento de instalaciónes turísticas, a intensificación das actividades agrícolads, a depredación por animais domésticos, as mortes accidentais nas estradas e a recolección ilegal de animais. Poden usarse para remedios ou como talismáns no norte de África (non en Exipto). Captúranse animais ilegalmente para o mercado internacional de mascotas, que se ofrecen aos turistas nos mercados locais. En Turquía, os incendios forestais tamén son unha ameaza.

## Accións para a súa protección 
O camalón común está incluído no Anexo II do Convenio de Berna para aconservación da vida silvestre e do medio natural de Europa (1979), e no Apéndice II da CITES. A súa área de dispersión inclúe moitas zonas protegidas, especialmente en Marrocos. En España creáronse barreiras nun intento de previr a mortalidade nas estradas.

## Estado de conservación 
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), tendo en conta que 
a área de distribución desta especie é moi ampla, que tolera relativamente ben a modificación do seu hábitat, que se presume que a súa poboación é grande, e que é pouco probábel que diminúa o suficientemente rápido como para situala nunha categoría ameazada, cualifica o seu status como *LC* (pouco preocupante).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Davison, Linda J. (1997): *Chameleons: Their Care and Breeding*. Surrey, Columbia Británica, Canadá: Hancock House Publishers. ISBN 978-0-8883-9353-1.
* Díaz-Paniagua, Carmen & Mateo, José Antonio (2015): ["El camaleón común (*Chamaeleo chamaeleon*) en la península ibérica"](http://www.herpetologica.org/BAHE/BAHE26(2)_%5B240%5D_14_Speci11.pdf). *Bol. Asoc. Herpetol. Esp*. **26** (2): 46-51. Texto completo.
* Le Berre, François; Bartlett, Richard D. (2009): *The Chameleon Handbook*. 3rd Edition. Hauppauge, Estado de Nova York: Barron's Educational Series. ISBN 978-0-7641-4142-3.
* Schleich H.; Kastle, W. & Kabisch, K. (1996): *Amphibians and Reptiles of North Africa: Biology, Systematics, Field Guide*. Koenigstein, Saxonia, Alemaña: Koeltz Scientific Books. ISBN 978-3-8742-9377-8.

### Outros artigos 
* Camaleónidos
* Camaleoninos
* *Chamaeleo*

### Ligazóns externas 
* *Chamaeleo chamaeleon* na ADW.
* Mediterranean Chameleon. *Chamaeleo chamaeleon* (Linnaeus 1758) na EOL.