Cydonia (Marte)

**Cydonia** é unha rexión do planeta Marte, que atraeu a atención tanto de científicos coma a atención popular. O nome orixinal referise a un accidente xeolóxico de albedo (unha área coloreada de xeito distintivo) que era visible dende telescopios terrestres. Cydonia anda a cabalo entre as fronteiras das planicies de Acidalia Planitia e as terras altas de Arabia Terra.

A área inclúe as rexións de Marte: "Cydonia Mensae", unha área elevada con cumio plano, "Cydonia Colles", unha rexión de outeiros e pequenas montañas, e "Cydonia Labyrinthus", unha complexa intersección de vales. Coma outros accidentes xeolóxicos de albedo de Marte, o nome de Cydonia era o nome dun clásico accidente xeolóxico de albedo, neste caso o nome facía mención a Kydonia, unha histórica polis (ou "cidade-estado") da illa de Creta.

Cydonia contén a "cara de Marte", situada a medio camiño entre o cráter Arandas e o cráter Bamberg e que Cydonia puido se-la súa zona costeira.

## "A cara de Marte" 
miniatura|Versión recollida do procesado da imaxe orixinal (#35A72) da "Cara de Marte". Os puntos brancos da imaxe son o resultado erros nos datos.
[miniatura|dereita|A imaxe de 1976 tomada polo Viking Orbiter (esquerda, imaxe #70A13) comparada coa tomada no 2001 pola sonda [Mars Global Surveyor (dereita). Cunha resolución de 20 metros por pixel.]]

Un dos accidentes xeolóxicos da rexión de Cydonia, a "cara de Marte" (de aproximadamente 1,5&nbsp;km de longo), tivo moita repercusión na cultura occidental despois de ser fotografada e amosada ó público no ano 1976, debido á súa gran semellanza cunha faciana. aparecía un accidente xeolóxico con forma de *cara humanoide*, a coñecida coma "Cara de Marte". Cando a imaxe orixinal foi catalogada, o xefe científico da Viking, Gerry Soffen, descartou a imaxe 35A72 da "cara" argüíndo que era un *truco* de luces e sombras. Aínda que, nunha segunda imaxe, a 70A13, tamén aparecía a "cara", e que foi tomada pola Viking despois de que esta efectuase 35 órbitas máis cun ángulo diferente de luz respecto da imaxe 35A72. Isto foi descuberto con posterioridade e por separado por Vincent DiPietro e Gregory Molenaar, dos enxeñeiros de computación do centro Goddard Space Flight Center da NASA. DiPietro e Molenaar descubriron estas dúas imaxes perdidas nos arquivos, as imaxes Viking 35A72 e 70A13, mentres estaban *navegando* polos arquivos da NASA.

Cydonia foi fotografada en detalle por primeira vez polas sondas orbitais Viking 1 e Viking 2. Dende os orbitadores tomáronse dezaoito imaxes da rexión de Cydonia, desas dezaoito imaxes só sete tiñan unha resolución de 250 m/pixel ou unha resolución mellor. As outras 11 imaxes tiñan resolucións moito peores, do redor 550 m/pixel, o cal as fai virtualmente inservibles para o estudo de accidentes xeolóxicos de pequeno tamaño. Das outras sete imaxes de maior calidade, a pobre iluminación e o mal tempo nas que se tomaron dúas delas, fai que o número de imaxes *aproveitables* se reduza a cinco. Os números da imaxes no catálogo de *Mission to Mars: Viking Orbiter Images of Mars* son: 35A72 (VO-1010), 70A13 (VO-1011), 561A25 (VO-1021), 673B56 & 673B54 (VO-1063), e 753A33 & 753A34 (VO-1028). Partes desta rexión foron posteriormente fotografadas con resolucións moito mellores, grazas ás sondas Mars Global Surveyor, Mars Express e Mars Reconnaissance Orbiter.

### Imaxes posteriores 
Despois de máis de 20 anos de que a Viking 1 tomase as primeiras imaxes de Cydonia, unha sucesión de novas sondas visitaron Marte e recolleron unha nova fornada de datos da rexión. Estas sondas inclúen a Mars Global Surveyor (1997–2006) e a sonda Mars Reconnaissance Orbiter (2006-), ámbalas dúas da NASA , e a sonda Mars Express da Axencia Espacial Europea (2003-). En contraste coas imaxes tomadas pola Vinking, as novas imaxes teñen moita máis resolución, de feito as imaxes da Mars Express teñen unha resolución 14 m/pixel en nalgúns caso as resolucións son mellores. Combinado os datos da *High Resolution Stereo Camera (HRSC)* da sonda Mars Express e os datos da * Mars Orbiter Camera (MOC)* da sonda Mars Global Surveyor da NASA, é posible obter representacións en 3D da "cara" de Marte. Despois da análise das imaxes de gran resolución da sonda Mars Global Surveyor, a NASA declarou que "un detallado análise das imaxes deste accidente xeolóxico revelan é coma calquera outro outeiro natural de Marte, onde ve-la semellanza cun rostro depende do ángulo do visión e do ángulo de inclinación da luz que recibe". Pódense atopar ilusións ópticas semellantes na Terra; eses exemplos poderían incluír ó *Old Man of the Mountain*, a *Pedra da Gávea*, o *Old Man of Hoy* ou o *Badlands Guardian*.

### Especulación 
miniatura|dereita|200px|Unha das moitas formacións de Cydonia, chamada moitas veces coma "pirámide D&M".

A pareidolia da "cara de Marte" situada na rexión de Cydonia alentou a persoas particulares e a algunhas organizacións na busca de intelixencias extraterrestres e das aterraxes desas supostas intelixencias extraterrestres na Terra, baseándose en parte nas imaxes sen moita resolución tomadas no 1977. Algún comentaristas, o máis notable foi Richard C. Hoagland, pensaban que a "Cara" era a evidencia dunha civilización marciana desaparecida xa hai moito tempo, a cara era xunto con outros accidentes xeolóxicos con formas xeométricas ou piramidais, serían parte dunha cidade en ruínas.

Cando se aceptou a "cara" coma suxeito para o estudo científico, o astrónomo Carl Sagan criticou moito a especulación que rodeaba a este estudo no capítulo "The Man in the Moon and the Face on Mars" do seu libro *The Demon-Haunted World*. A "cara" é unha referencia usual dentro dos grupos escépticos, que o usan coma exemplo de credulidade. Tamén outro dato sostén as críticas de Sagan, e que hai máis "caras" en Marte, a miúdo máis definidas cá de Cydonia, pero esas imaxes non obtiveron o mesmo nivel de estudo cá imaxe da cara de Cydonia. Coma exemplo pódese pór o cráter Galle, o cal semella un "risoño" (smiley) ou outra que se asemella á ra *Gustavo de Barrio Sésamo*. Na columna *Skeptical Eye* (mirada escéptica) da revista *Discover* ridiculizábanse as *reclamacións* de Hoagland, preguntándose se el cría que os alieníxenas eran fans de Barrio Sésamo.

### Na cultura popular 
A parte das posibles especulacións ó redor da súa orixe artificial, Cydonia e a "Cara de Marte" aparecen frecuentemente en todo tipo de medios da "cultura popular", incluíndo filmes, vídeo xogos, música ou cómics. Pódense por moitos exemplos: aparece en filmes coma *Mission to Mars* (2000); na serie de TV *The X-Files* (no ano 1993), *Invader Zim*, *Futurama* (no ano 2002), *Phineas and Ferb* (no ano 2009); nos vídeo xogos *Zak McKracken* (1988), *X-COM: UFO Defense* (1993); nos cómics *Martian Manhunter* (#1, 1998); ou no eido da música *Telemetry of a Fallen Angel* dos The Crüxshadows (1995), "Knights of Cydonia" dos Muse (2006), "Hunting and Gathering (Cydonia)" de Sunn O))) (2009). A cara tamén apareceu no programa de TV *Unsolved Mysteries*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Astronomy mythbusters (Myth #8: Martians carved the "face" on Mars) por Richard Talcott, vol. 38, nº 11, pax. 56-57, setembro do 2010, Astronomy Magazine
### Outros artigos 
* Xeografía de Marte
* Pareidolia
### Ligazóns externas 
* ESA overview of features in Cydonia region
* Viking Project, NASA
* 30th Anniversary of Viking , NASA
* Mars Express , ESA (NASA page)
* Mars Global Surveyor, NASA
* Astronomy Picture of the Day 25-9-06, recent visual of the Face on Mars
* Astronomy Picture of the Day 26-9-06, recent visual of the Cydonia region (including the Face on Mars)
* High-resolution images of Cydonia, Freie Universität Berlin - Mars Express orbiter data
* Discussion of MOC and "Face on Mars"
* *Cydonia Mensae* at Google Mars
* Interactive 3D "Face on Mars", Shockwave piece at MarsQuest Online.
* [The exact position of the Face on Mars on Geody, linked to NASA World Wind(https://gl.wikipedia.org/wiki/NASA_World_Wind)]NASA World Wind