open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jurij Vega

miniatura|dereita|Jurij Vega.

**Jurij Vega**, nado o 23 de marzo de 1754 e finado o 26 de setembro de 1802, foi un militar, matemático e físico esloveno, alumno do escritor Anton Tomaž Linhart.

## Traxectoria 
Como matemático, Vega publicou unha serie de libros con táboas logarítmicas, o primeiro dos cales apareceu en 1783 e un segundo volume en 1797. O seu manual publicouse en 1793 e coñeceu un inmenso éxito con máis de 100 edicións, traducíndose a diversas linguas. En 1794 publicou a súa obra máis importante, o *Thesaurus Logarithmorum Completus*. O 20 de agosto de 1789 calculou o número pi con 140 decimais, dos cales os primeiros 126 eran correctos, mantendose este récord ata 1841.
Afrancesado

miniatura|Xosé I
**Afrancesado** é o nome co cal se coñece en España e Portugal aos partidarios da Revolución Francesa, do liberalismo e das ideas da Ilustración que apoiaron a ocupación francesa da Península Ibérica durante o Primeiro Imperio Francés.

## Historia e características 
En España o termo xa aparecera durante o reinado de Carlos III aínda que tiña un carácter neutro e só designaba os que seguían as modas francesas e só adquiriu un significado pexorativo durante o reinado de Xosé I, irmán de Napoleón e que pretendeu reformar as estruturas do estado. Cando caeu o réxime bonapartista en España gran parte dos afrancesados marcharon ao exilio a Francia, entre 4&nbsp;000 e 12&nbsp;000. Durante a amnistía de 1820 moitos volveron pero coa fin do trienio liberal volverán cruzar a fronteira.

### Galicia 
En Galicia houbo 600 acusados de colaborar co goberno de Xosé I, foi a cidade de Santiago de Compostela onde maior fora a influencia dos partidarios de Bonaparte co apoio dunha parte pequena dos profesores da Universidade, existindo xa desde comezos de século un club liberal dirixido por Pedro Bazán de Mendoza e Manuel Acuña, aínda que este último se oporá aos franceses. Pola contra Bazán de Mendoza foi o principal valedor dos franceses en Galicia, despois da chegada dos franceses á cidade en xaneiro de 1809 foi director da Universidade, xefe de policía e superintendente do exército. Na cidade da Coruña os afrancesados eran comerciantes de orixe francesa, destacando os irmáns Barrié e membros da burocracia local. En Ferrol os máximos dirixente foran Manuel de la Piedra e o xeneral Pedro Obregón, que contaba co apoio dalgúns militares. En Vigo os afrancesados máis importantes tamén eran comerciantes de orixe francesa.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Xosé Ramón Barreiro Fernández, *Aproximación histórica ó tema dos afrancesados en Galicia* nas *III Xornadas de Historia de Galicia*, Ourense, 1986
Universidade Nacional Politécnica de Lviv

A **Universidade Nacional Politécnica de Lviv** é a principal universidade de Lviv, cidade do occidente de Ucraína. Fundada en 1844 como Academia Técnica, é a máis antiga universidade técnica do país e foi un dos grandes centros de investigación científica e técnica da Europa central.
Día da Nai

miniatura|Nalgúns países é tradicional que os cativos e cativas dean tarxetas ou debuxos á nai.
O **Día da Nai** é un día de festa que se celebra en honra da nai, como o Día do Pai celebra a paternidade e a crianza polos pais.

## Orixe 
miniatura|Ann Jarvis, a creadora da moderna celebración do Día da Nai, contra 1930
Existían tradicións anteriores de celebración da maternidade, como entre os gregos o culto á nai ou nai dos deuses, asociado con Cibeles ou Rea ou a festival de Hilaria entre os romanos, ou outras máis recentes como o *Mothering Sunday* en Inglaterra que se espallou a outros países anglosaxóns e que ten a súa orixe na tradición que data do século XV cando os que estaban fóra volvían á igrexa onde foran bautizados (*mother church*) para o servizo do cuarto domingo de coresma, e como era tamén cando os nenos e mozos que servían fóra volvían ver á nai tamén pasou a coñecerse na época moderna como Día da Nai . 

Non obstante, a moderna celebración do Día da Nai celebrouse por primeira volta o 10 de maio de 1908, cando Anna Jarvis celebrou un servizo pola súa nai na igrexa metodista de Santo André en Grafton (Virxinia Occidental) que se continuou pola tarde en Filadelfia nunha concentración nun auditorio ao que foron 15000 persoas .Jarvis iniciara unha campaña para que o Día da Nai fose festa nacional nos Estados Unidos en 1905, o ano da morte de súa nai, Ann Reeves Jarvis,  unha recoñecida pacifista e creadora de clubs de traballo do día da nai, nos que se abordaba de temas de saúde. Aínda que non logrou ao primeiro o recoñecemento federal, en 1911 todos os estados celebraban o día  e en 1914 o presidente Woodrow Wilson asinaba a proclamación do segundo domingo de maio como festivo nacional como Día da Nai .

## Data de celebración 
## Notas 
## Véxase tamén
Partido Ecológico Español

O **Partido Ecológico Español** (**PAEC**) foi un partido ecoloxista español de dereitas fundado en 1977 por Fernando Enebral Casares, acusado por outros grupos verdes de crealo para coutar o crecemento do movemento ecoloxista en España. O PAEC acabou disolvéndose en 1981 e integrándose en Alianza Popular.
Igrexa de San Salvador de Taragoña

A **igrexa de San Salvador de Taragoña** é un templo relixioso situado na parroquia de Taragoña, no concello de Rianxo.

## Historia
A igrexa é de recente construción, se ben a data de edificación é descoñecida, a da súa reconstrución foi no ano 1863; a torre executouse no ano 1865.

## Descrición
O edificio consta dunha nave cunha capela maior, sancristía, dúas capelas laterais e unha torre campanario. Ten por dimensións exteriores máximas 15,75 metros de anchura e 28,00 metros de longo.

A nave principal é dun só tramo e está cuberta cunha bóveda rebaixada de ladrillo; sinxelos arcos de medio punto ábrense sobor a capela maior e ambas capelas laterais. A capela maior é a prolongación da nave, e ó igual que esta cóbrese cunha bóveda rebaixada de ladrillo. Sobre a zona de entrada hai unha tribuna de madeira, á que se chega por unha esqueira de caramecha metálica. Os paramentos internos estiveron revestidos por morteiro.

A sancristía é un corpo engadido detrás da capela maior, e a ela accédese por dúas portas laterais abertas no muro que separa a ambas; cóbrese igualmente cunha bóveda rebaixada de ladrillo. As dúas capelas, unha no lado do evanxeo, e no lado da epístola a outra, cóbrense cunha bóveda de canón.

A torre é de planta cadrada, exterior á igrexa e sitúase no lateral da epístola, detrás da capela. Chégase ó campanario por unha esqueira de caramecha desenrolada no interior da torre, con entrada polo exterior do templo.

A porta principal, rectangular, ábrese na fachada anterior; orientada cara á ría de Arousa; sobre ela hai un oco limitado pola parte superior cun semiarco. A ámbolos lados da fachada álzanse dous corpos saíntes de xenerosa anchura que se unen na súa parte alta por un remate horizontal, todos eles con estrías e acanaladuras. Un dobre beiril inclinado conduce a un remate en piñón coa cruz.

As fachadas restantes son sinxelas e sen notoriedades. Unha porta lateral ábrese no lado da epístola, antes da capela. A torre elévase en catro corpos ben definidos e limitados por saíntes horizontais con molduras.

A cuberta está resolta con tella a tres augas; as vertentes laterais prolónganse no senso da pendente para acubillaren tamén as capelas laterais.
Phasianus colchicus torquatus

[miniatura|300px|dereita|Macho de [faisán común da subespecie *torquatus*, ferido nunha pata.]]
O **faisán común** da subespecie *torquatus*, ou **faisán torcado**, é unha variedade de faisán común, caracterizada por lucir un anel de cor branca na base do pescozo.

A diferenza do *Ph. colchicus colchicus*, esta subespecie é lixeiramente máis pequena, ten retornos inferiores e pode voar máis dificultosamente. Porén, son posíbeis os híbridos con esoutra subespecie para mellorar tanto os rendementos como a capacidade de voo.

Foi introducida dende China pero acadou unha grande distribución por todo o mundo. Identifícanse catro variedades principais, que se distinguen polo corido das súas plumas: a chinesa de anel, a de lombo azul, a Kansas, e a Bazanty.
Phasianus colchicus colchicus

[miniatura|250px|Faisán común, fotografado en [Cuntis]]
O **faisán común** da subespecie *colchicus* é unha variedade de faisán común, caracterizada por ter o pescozo totalmente verde, a diferenza da subespecie *torquatus*, que ten un anel branco na súa base. Son posíbeis os híbridos coa subespecie *torquatus*.
Spiders (canción)

**Spiders** é unha canción do grupo de metal alternativo System of a Down. Pertence ó seu primeiro disco, chamado *System of a Down*. A canción foi incluída na banda sonora do filme *Scream 3*.
Doune

**Doune** é unha vila do distrito de Stirling, na parroquia de Kilmadock, pero pertencente ao condado de Perthshire, en Escocia. En toda a parroquia, da que Doune é o único núcleo de importancia, hai 2003 habitantes (censo de xaneiro de 2004).

## Descrición
O edificio principal de Doune é o seu castelo, unha fortaleza do século XIV onde se rodou boa parte do filme *Monty Python and the Holy Grail*, do grupo humorístico británico Monty Python.

Ademais, a sona principal de Doune vénlle pola súa artesanía de pistolas. Moitas delas son agora pezas de colección e pertencen aos museos bélicos e de historia do mundo, coma o Museo de Escocia, en Edimburgo. Dise, por exemplo, que foi unha pistola de Doune a que primeiro disparou na Guerra da independencia estadounidense.

As terras da parte oriental de Doune perténcenlle á nobre familia dos Stirling of Kier, do clan Stirling. Deles foi David Stirling, militar británico durante a segunda guerra mundial e fundador do Special Air Service. Na estrada que vai cara a Dunblane, preto das súas propiedades, hai unha estatua de homenaxe a David Stirling.

Doune é un deses lugares, coma Os Peares de adscrición administrativa confusa. Pertence ao concello de Stirling, pero ao mesmo tempo ao condado de Perthshire, ao que non pertence o resto do concello. Ademais, postalmente depende do distrito de Falkirk.

En Doune desenvólvese a Doune Speed Hillclimb, unha das máis importantes carreiras campo a través de Escocia.
Sugar (canción)

**Sugar** é un *single* da banda de metal alternativo System of a Down. Foi lanzado como un EP en 1998 e foi tomado para o seu primeiro disco, o homónimo System of a Down.
Joaquín López Menéndez

**Joaquín López Menéndez**, nado na Coruña en 1939 e finado na mesma cidade o 21 de abril de 2019, foi un enxeñeiro e político galego. Foi alcalde da Coruña entre 1981 e 1983.

## Traxectoria
Enxeñeiro de camiños e xefe do servizo de vías e obras da Deputación da Coruña, elixido concelleiro como cabeza de lista pola UCD foi alcalde da Coruña trala moción de censura presentada contra o nacionalista Domingos Merino o 1 de abril de 1981.

O seu mandato caracterizouse pola reivindicación para A Coruña da capitalidade de Galicia, chegando mesmo a declarar tres días de loito oficial en abril de 1982 e convocar unha manifestación en xuño para conseguila, pero non contou con apoios fóra da cidade. Nas eleccións municipais de 1983 presentouse polo partido de ámbito local La Coruña Unida conseguindo manterse no consistorio como concelleiro.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Eleccións municipais na Coruña
Léon Bourgeois

**Léon Victor Auguste Bourgeois**, nado o 21 de maio de 1851 e finado o 29 de setembro de 1925, foi un político francés.

## Traxectoria 
Deputado polo Partido Radical desde 1888, a partir de 1890 ocupa diversos cargos ministeriais ata chegar a ser nomeado primeiro ministro (1895-1896), foi delegado francés na Conferencia de Paz da Haia en 1899 e 1907. Axudou á formación da Sociedade de Nacións, presidindo a súa primeira sesión en 1920, recibindo ese mesmo ano o premio Nobel da Paz.
Andhrímnir

**Andhrimnir** era o cociñeiro dos Æsir e dos einherjar na mitoloxía nórdica. Todos os días mataba ao xabaril cósmico, Sæhrimnir, e cociñábao en Eldhrimnir, o seu caldeiro con poderes máxicos. Cada noite o xabarín renacía para ser comido ao día seguinte. Andhrimnir tamén preparaba o hidromel dos Æsir do leite da cabra Heiðrún.
NGC 516

**NGC 516** é unha galaxia na constelación de Pisces descuberta o 25 de setembro de 1862 por Heinrich Louis d'Arrest. Ten unha magnitude aparente de 13.3, unha ascensión recta de 1h 24m 8s e unha declinación de +9° 33' 7".
3931 Batten

**3931 Batten** é un asteroide do cinto principal descuberto por Edward Bowell o 1 de marzo de 1984. Ten unha magnitude absoluta de 13.5, unha inclinación de 3.79969 e localízase a 0.986 AU do Sol.
Pedro de Alcántara Álvarez de Toledo

**Pedro de Alcántara Álvarez de Toledo**, nado en Madrid o 20 de xullo de 1768 e finado ibídem o 27 de novembro de 1841, foi un duque do infantado, militar e político español.

## Traxectoria 
Na guerra contra a Francia revolucionaria armou a súa costa dous batallóns de infantaría. Tomou parte na *Guerra de las Naranjas*, pero, enemistado con Godoy, viuse desterrado da Corte entre 1804 e 1806. En 1807 tomou parte na conspiración de El Escorial, e aínda que foi absolto no proceso que lle foi aberto, o goberno ordenou o seu desterro a Écija.

Coa chegada ao trono de Fernando VII, en marzo de 1808, foi nomeado presidente do Consello de Castela. Tamén foi nomeado xefe do exército do centro. Con todo, despois do seu fracaso en Uclés, a Xunta Central destituíuno e mantívoo un longo tempo inactivo, até que foi enviado como embaixador a Londres en 1811. Regresou a Londres para desenvolver o cargo de rexente dentro da terceira rexencia, de xaneiro de 1812 até marzo de 1813.

Ao establecerse o absolutismo, desempeñou de novo a presidencia do *Consello de Castela* e foi un dos membros destacados da *camarilla* de Fernando VII. En maio de 1823 pasou a formar parte da rexencia provisional que gobernou até a liberación de Fernando VII. Foi Ministro do Estado entre outubro de 1825 e agosto de 1826 nun dos gobernos dominados realmente por Calomarde e López Ballesteros.

Morreu solteiro e o título e os cuantiosos bens da familia pasaron aos duques de Osuna.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Lista de presidentes de España

### Ligazóns externas
* Ficha na web da Presidencia do Goberno  (en castelán).
Partido Feminista de España

O **Partido Feminista de España** (**PFE**) é un partido feminista e marxista leninista español impulsado por Lidia Falcón en 1979 aínda que non puido ser rexistrado ata 1981. Considera a muller como unha clase social adscrita ao modo de produción doméstico e considera que a liberación da muller virá coa liberación do seu papel reprodutor para o que propugna a investigación das novas formas de reprodución en vitro, o que permitiría liberar a muller do seu destino natural que, segundo o PFE, leva á escravitude. Dentro da dialéctica da loita de clases o PFE propugna a toma do poder para establecer a ditadura da muller.

O PFE impulsou a creación da Confederación de Organizaciones Feministas que se presentou ás eleccións ao Parlamento Europeo de 1999 conseguindo 28.901 votos (0.14%).

## Notas
Manuel González Salmón

**Manuel González Salmón,** nado en Cádiz en 1778 e finado en Madrid o 18 de xaneiro de 1832, foi un político e diplomático español, que exerceu de primeiro Secretarıo de Estado e do Despacho Universal durante a Década Ominosa.

## Traxectoria 
Foi primeiro secretario na embaixada de España en París de 1814 e 1819, cando comezou a desempeñar itinerariamente a carteira de Estado e, posteriormente pasou a Saxonia, como ministro plenipotenciario.

De 1826 até a súa morte foi Ministro de Estado; interino até outubro de 1830, e en propiedade dende entón. Pese á longa xestión no cargo teoricamente do xefe do Goberno, a súa actuación foi moi escura e a xefatura efectiva levárona a cabo Calomarde e López Ballesteros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de presidentes de España.

### Ligazóns externas 
* Ficha na páxina web da Presidencia do Goberno  (en castelán)
José Cafranga

**José Cafranga Costilla**, nado en Salamanca o 15 de agosto de 1780 e finado en Madrid 31 de maio de 1854, foi un político español.

Ministro de Xustiza aconsellou a Fernando VII que renunciase á coroa en favor da súa dona e decretou un indulto e unha amnistía que permitiu o regreso a España de moitos liberais emigrados. Desconforme con Francisco Cea Bermúdez, dimitiu do seu cargo dous meses despois de tomar posesión del. Entón pasou a ser membro do *Supremo Consello de Castela*

## Traxectoria 
Licenciado en leis pola Universidade de Salamanca, casou en 1804 con Francisca de Pando e é destinado, en 1807, tras unha etapa docente, na Secretaría do Despacho de Graza e Xustiza. A súa postura anti-francesa fai que, tras a invasión napoleónica, deba exiliarse a Portugal. Á volta de Fernando VII acompaña ao marqués de Cerralbo en varias misións diplomáticas. 

No Trienio liberal foi nomeado Superintendente do Montepío de Xuíces Letrados de Primeira Instancia, e despois Secretario do Consello de Ordes Militares. Tras a restauración fernandina, é designado primeiro Secretario de cámara de Graza e Xustiza e Real Patronato de Aragón durante 6 anos e, o 1 de outubro de 1832, secretario de Despacho de Graza e Xustiza en substitución de Francisco Tadeo Calomarde, cargo que ocuparía até o 14 de decembro. Nese posto apoia decididamente as teses da Raíña María Cristina de Borbón-Dúas Sicilias e da súa filla Sabela, fronte ás dos partidarios de D. Carlos María Isidro de Borbón.

Foi despois Gobernador do Consello de Indias, Prócer do Reino nas Cortes e Senador en dúas lexislaturas, a de 1837 e a de 1845. A partir de 1845, foi senador vitalicio.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Lista de presidentes de España.

### Ligazóns externas 
* Ficha no *Diccionario biográfico español.*
Carlos Martínez de Irujo

**Carlos Martínez de Irujo y McKean Tacón y Armitage**, nado en Washington o 14 de decembro de 1812 e finado en Madrid o 26 de decembro de 1855, foi un diplomático e político español, II marqués de Casa de Irujo, duque de Sotomayor, Grande de España, senador vitalicio, cabaleiro da Orde de Carlos III, *Gran Cruz de la Orden de la Torre y la Espada*.

## Traxectoria
Afiliado ao Partido Moderado, dende o 28 de xaneiro de 1847 presidiu un gabinete de tendencia conciliadora para suceder a Francisco Javier de Istúriz, que foi derrocado o 28 de marzo pola oposición do xeneral Serrano, amante da Raíña. Desempeñou o Ministerio de Estado durante o terceiro goberno de Ramón María Narváez, entre o 23 de outubro de 1847 e o 29 de xullo de 1848 e, en 1850, foi embaixador en París, cargo do que foi substituído por Bravo Murillo.
Glosopeda

:Esta enfermidade tamén se coñece como febre aftosa pero é diferente da Febre aftosa humana que afecta sobre todo ós meniños.
miniatura|Lesións nas patas dun porco
A **glosopeda** ou **febre aftosa** é unha enfermidade vírica altamente contaxiosa, que afecta o gando doméstico, especialmente bóvidos, óvidos e porcos, e algúns animais salvaxes como elefantes e mesmo os ratos. Outras especies, como o cabalo, can, gato ou as aves non sofren síntomas pero poden actuar como reservorios e vectores.

Tamén o home pode resultar contaxiado polo virus, por contacto con animais enfermos ou consumo de carne ou leite procedente de animais enfermos, pero non é habitual e, cando contrae a enfermidade, cursa cun cadro clínico leve.

O virus da febre aftosa foi descuberto en 1897. A última grande epidemia de glosopeda ocorreu no Reino Unido no ano 2001, as autoridades víronse obrigadas a sacrificar entre 6,5 e 10 millóns de cabezas de gando vacún, ovino, caprino e porcino.

## Patoxenia
No gando susceptible trátase dunha enfermidade aguda, febril, que se manifesta pola aparición de vesículas ou aftas nas mucosas da boca, suco interdixital do pezuño e zonas cutáneas non recubertas de pelo. Nos animais adultos non reviste gravidade pero nos becerros pode resultar mortal, ó complicarse cunha miocardite secundaria.

Recibe tamén as denominacións populares de *gripo* ou *mal da boca e dos pezuños*.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Oficina Internacional de Epizootias: Foot and Mouth Disease
Economía de Myanmar

[280px|left|thumb|Centro de [Yangon.]]
Antes da pandemia de COVID-19 e do golpe de estado de febreiro de 2021, a situación económica de Myanmar presentaba descensos masivos da pobreza, un rápido crecemento económico e unha mellora do benestar social. Non obstante, desde o golpe, a asistencia estranxeira cesou da maioría das fontes de financiamento. O investimento estranxeiro oscila segundo os anos e as conxunturas, e o subdesenvolvemento, o cambio climático e o investimento desigual ameazan o progreso e a planificación da sostibilidade.

A agricultura é a principal actividade económica; ocupa a case 70% da poboación activa e contribúe nun 24% ó produto interior bruto. O cultivo predominante é o arroz, que ocupa preto da metade das terras cultivables. Os demais cultivos (algodón, cacahuete, hevea e té) son secundarios. É de destacar a produción de opio.

Durante as décadas de 1970 até o 2000, a forte centralización da economía en mans do Estado creou graves problemas. Na actualidade, unha parte importante da industria pesada, a enerxía e o comercio do arroz continúan en poder do Estado e o investimento privado céntrase no resto de sectores. Sen estabilidade monetaria nin fiscal, e cunha gran porcentaxe de mercado negro que obriga á administración a un férreo control do comercio de produtos alimenticios.

A explotación forestal é intensa: Myanmar ocupa a primeira posición mundial na produción de teca. As industrias extractivas, outrora destacadas, están hoxe día en retroceso, do mesmo xeito que a produción petrolífera. O sector industrial, anticuado, vive un momento delicado, cunha notable falta de investimentos.

A Organización Internacional do Traballo dentro do seu informe de xullo do 1998, describe a utilización sistemática de traballos forzados polos militares sobre a poboación civil.

## Notas
Carl Wernicke

**Carl Wernicke**, nado o 15 de maio de 1848 en Tarnowitz, Silesia e finado o 15 de xuño de 1905 en Gräfenroda, foi un médico, anatomista, psiquiatra e neurólogo alemán.

## Traxectoria 
Pouco despois que Paul Broca publicara os seus descubrimentos de déficits de linguaxe por lesión no que agora se coñece co área de Broca, Wernicke comozou a súa propia investigación sobre os efectos dos traumas no cerebro e as súas investigacións levaron a que unha zona do cerebro fundamental na decodificación auditiva da área lingüística leve o seu nome, área de Wernicke, así como tamén a afasia a ela asociada, a encefalopatía de Wernicke.
Afumadoiro

miniatura|Afumadoiro
O **afumadoiro**, inventado por Moses Quinby en 1875, é un aparello que utilizan os apicultores para afumar o interior da colmea e evitar a picadura das abellas cando as manipulan. Consiste nun fol no cal se insire aire no interior dunha cámara de combustión na que se queima algunha substancia inocua como poden ser follas secas ou palla tamén seca.
Partido Gallego Independiente

Publicidade do Partido Galego Independente en La Voz de Galicia, decembro de 1976|dereita|miniatura
O **Partido Gallego Independiente** (**PGI**), nado como **Agrupación Electoral Gallega Independiente** (Agrupación Electoral Galega Independente en galego), foi un partido galego de centro promovido por José Luis Meilán Gil, David Pérez Puga e José García García, fundado en xaneiro de 1977 e considerado a plataforma de Adolfo Suárez en Galicia.
## Traxectoria
Foi cancelado en 1978 para formar parte da UCD e refundouse en 1982 logo da desfeita desta nas eleccións xerais pero cun ton máis autonomista alentado por Pablo González Mariñas. O PGI foi un dos promotores de Coalición Galega en 1983, conseguiu 40 concelleiros nas eleccións municipais dese ano, en maio de 1984 desapareu para se integrar en Coalición Galega cando esta se transformou en partido.

Entre os seus membros figuraron Carlos Mella, Enrique Marfany, José Antonio Souto Paz, Ramón Pais Romero, Nona Inés Vilariño ou Antonio Olives Quintás

## Notas
Isabel López Chamosa

**Isabel López Chamosa**, nada o 18 de outubro de 1954 en Mondoñedo, é unha política catalá de orixe galega.

## Traxectoria 
Diplomada sociolaboral, afiliada á UXT desde 1977 ocupou postos de responsabilidade en Cataluña, membro da Comisión Executiva do PSC é deputada no Congreso dos Deputados pola provincia de Barcelona desde 1996.
Zippasna

**Zippasna** foi unha cidade-estado do norte de Siria, que para a metade do século -XVII foi atacada e destruída por Hattusilis I, rei dos hititas, despois de conquistar o reino de Tawanaga, que debía de estar próximo. O rei hitita ofreceu o botín de Zippasna á deusa solar de Arinna.
Tawanaga

**Tawanaga** foi un reino do norte de Siria mencionado sobre a metade do século –XVII nas loitas na zona do rei hitita Hattusilis I, quen capturou ao seu rei e o decapitou. Debía de estar preto de Zippasna, cidade que o rei hitita capturou a seguir.
Hahhu

**Hahhu** ou **Hakhkhu** foi unha cidade-estado do norte de Siria que foi atacada polo rei hitita Hattusilis I sobre a metade do século –XVII dentro da campaña do quinto ano de reinado en Siria. O rei hitita conquistouna despois de tres combates nos arredores da cidade e despois entregou o botín á deusa solar de Arinna.
Darréu

**Darréu-mocedá nacionaliego** (mocidade nacionalista) é unha organización xuvenil política de Asturias (España).

## Definición
Defínese como nacionalista e de esquerdas e pretende ser a organización política referente do nacionalismo e o independentismo asturiano de esquerda no ámbito xuvenil buscando a forma de construír un proxecto que leve a Asturias ao recoñecemento dos dereitos nacionais e dos dereitos sociais como pobo traballador.

Os seus militantes poden pertencer á organización ata os trinta anos.

## Funcionamento
Darréu está vinculada organicamente a Andecha Astur actuando como a súa sección xuvenil. Pese ao seu vinculación orgánica a Andecha Astur mantén total independencia organizativa respecto daquela, cos seus propios órganos de debate, participación e decisión e tesourería.

Organízase por concejos (concellos), que á vez deciden asembleariamente a "política nacional" na "Xunta Nacional".

## Actividade
Entre os actos propios de Darréu destacan os concertos conmemorativos da revolución de outubro (*Asturies nun escaez*) ("Asturias non esquece") que en 2006 pasaron a integrarse no Día da Mocedá Revolucionario (Día da Mocidade Revolucionaria), xornada de reivindicación social onde ademais do concerto, en 2006 destacou a manifestación baixo o lema ''Futuru n'Asturies'' ("Futuro en Asturias").

Darréu participa desde o seu fundación nas manifestacións do Día da Nación Asturiana de Andecha Astur e na do Primeiro de Maio que convocan os sindicatos Corrente Sindical de Esquerda (CSI), SUATEA e CGT.

## Publicacións
A organización xuvenil edita a revista Írguite integramente en idioma asturiano e con contidos culturais e políticos.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Írguite 
### Ligazóns externas
*Páxina oficial de Andecha Astur
Manuela López Besteiro

**Manuela López Besteiro**, nada o 26 de maio de 1941 en Castroverde, é unha política galega.

## Traxectoria 
Mestra e licenciada en pedagoxía é inspectora de educación. Deputada no Parlamento de Galicia polo Partido Popular desde 1990 foi conselleira de Familia, Muller e Xuventude (1993-2002), foi candidata á alcaldía de Lugo polo seu partido nas eleccións de 2003.

No ano 1999 promoveu a actuación da Fiscalía Superior de Galicia contra o padre Jesús Silva Méndez, fundador e director de Benposta Nación de Muchachos, por supostas irregularidades na entrada en España de 300 nenos centroamericanos afectados polo furacán Mitch en réxime de acollida. O padre Silva denunciou que se trataba dunha montaxe encamiñada a pechar o centro de menores e deixar libres os seus terreos para trasladar a eles o estadio ourensán municipal do Couto, cuxo terreo o alcalde popular, Manuel Cabezas, pretendía privatizar para a promoción de vivenda privada. Esta actuación provocou unha ampla resposta social e dos ámbitos intelectuais de Galicia, que non lograron evitar o peche do centro de menores.

En marzo de 2010 foi obxecto de polémica ao, en calidade de inspectora de educación, pedir a unha profesora que obviase o decreto vixente de linguas no ensino non universitario para o caso particular dunha alumna luguesa, á cal podería falar en castelán nas materias que obrigatoriamente deben ser en lingua galega. A profesora denunciouno publicamente e Besteiro retrucou que se limitara a pedir "flexibilidade por todas as partes".

## Notas
Pankus

**Pankus** foi un tribunal da nobreza hitita establecido polo rei Telibinus para regular todas as cuestións en materia sucesoria, e ao que estaba sometido incluso o mesmo rei.

A familia hitita reúne no palacio persoas próximas ao rei, con funcións administrativas e militares. Xunto aos guerreiros ao seu mando, estas persoas conforman a asemblea do *pankus*, onde se representa a comunidade hitita.
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Rescrito de Telibinus
Einherjar

[miniatura|"Walhalla" (1905) por [Emil Doepler.]]
Os **Einherjers** son os guerreiros mortos en batalla que son elixidos por Odín por seren dos máis valentes, e son levados ao Valhalla polas valquirias a ter a súa vida de gozo e de adestramentos, preparándose para o Ragnarok e que axudarán a Odín na súa pelexa contra os xigantes malignos. Están armados con dúas grandes machadas de combate ou espadas, escudo e unha armadura.
Eldhrimnir

Na mitoloxía nórdica, **Eldhrimnir** é o caldeiro máxico no cal o cociñeiro dos deuses, Andhrímnir, prepara a Sæhrímnir, o xabarín cósmico, todas as noites.
Sæhrimnir

Na mitoloxía nórdica, **Sæhrimnir** era o xabarín cósmico que era matado e devorado todas as noites polos Æsir e os einherjar. O cociñeiro dos deuses, Andhrímnir, era responsable de darlle morta e de preparalo no caldeiro máxico Eldhrimnir. Despois de que Sæhrimnir era comido, era revivido para prover a comida do día seguinte.
Heiðrún

**Heiðrún** é unha cabra da mitoloxía nórdica. Dos seus ubres non mana leite, senón o hidromel que toman os homes mortos en combate que residen en Valhalla. Vive no tellado de dito palacio onde se alimenta das follas da árbore Yggdrasil.
Rescrito de Telibinus

O **Rescrito de Telibinus** é un documento emitido polo rei hitita Telibinus, no cal fai un pouco de historia da monarquía hitita e establece unhas normas para a sucesión, establecendo un tribunal de nobres para os litixios (pankus), inapelábel, e ao cal incluso o rei mesmo estaba sometido, pero cun certo dereito de veto.
Vilamarín, Monforte de Lemos

**San Fiz de Vilamarín** é unha parroquia de Monforte de Lemos na provincia de Lugo. Segundo o INE, en 2025 tiña 56 habitantes (28 homes e 28 mulleres), distribuídos en 11 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación a 2011, cando tiña 106 habitantes.

Limita ao norte coas parroquias de Santa Mariña do Monte, Caneda e Sindrán, ao leste con Rozavales, Vilachá e Torbeo, ao sur con Tronceda e Doade e ao oeste con Marcelle e A Penela.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilamarín 
### Parroquias de Monforte de Lemos 
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Monforte de Lemos
Quokka

O **quokka** (***Setonix brachyurus***) é un macrópodo do tamaño dun gato doméstico e constitúe o único membro do xénero ***Setonix***. Coma outros marsupiais da familia dos macrópodos (canguros ou ualabís), o quokka é un animal herbívoro e de costumes principalmente nocturnos. Habita en pequenas illas da costa de Australia Occidental. Ademais, existe unha pequena colonia continental na área protexida de Two Peoples Bay, onde vive xunto co *Potorous gilbertii*.

## Hábitat 
O seu hábitat salvaxe restrínxese a unha zona moi pequena do suroeste de Australia Occidental. A súa presenza ten diminuído, pero permanece coma especie protexida nas illas da costa desa área: en Bald Island, Rottnest Island, Garden Island e, cunha presenza menor en Penguin Island. As illas están libres de cans e raposos. En Rottnest Island é unha especie común que ocupa unha serie de hábitats que abranguen dende as matogueiras semiáridas até os xardíns.

## Descrición física 
O seu corpo é pequeno e gordecho, cunha cabeza pequena e ancha, e orellas redondas. Mide entre 40 e 54&nbsp;cm, pesa entre 2,5 e 5&nbsp;kg, e posúe un rabo duns 25 a 30&nbsp;cm, o cal é pequeno en comparación co doutros macrópodos. Malia á súa aparencia de canguro de pequeno tamaño e aparencia gordecha, o quokka pode gabear ás árbores e arbustos. O seu pelo é duro e dunha cor marrón grisalla que tira a amarelo acastañado nas extremidades posteriores.

## Interacción cos humanos 
O quokka non ten medo das persoas e é frecuente velo achegarse á xente, especialmente en Rottnest Island. Está prohibido tocar ou molestar os quokkas baixo pena de multa de 100 dólares australianos, podendo chegar aos 1.000 dólares no caso de que o animal sufrise algún tipo de maltrato ou morrese pola acción do home.

## Status 
A súa poboación é grande nas pequenas illas da costa, vive nunha pequena zona moi delimitada e está clasificado como unha especie vulnerable.
A poboación continental vese ameazada pola presenza de cans, dingos, gatos e raposos, especies introducidas, e precisa dunha vexetación baixa e mesta para se protexer. O seu hábitat tense visto reducido por mor do desenvolvemento agrícola, mediante a limpeza e queima de pantanos, o cal contribúe á súa desaparición.

## Descuberta polos europeos 
O quokka foi un dos primeiros mamíferos que viron os europeos. En 1658 o mariñeiro dos Países Baixos Samuel Volckertzoon, dixo que vira un "gato salvaxe" en Rottenest Island. En 1696 Willem de Vlamingh confundiu os quokkas con ratas e púxolle o nome de Rottenest á illa, que quere dicir "niño de ratas" en neerlandés.

## Orixe do nome 
O termo *quokka* provén dunha palabra da lingua nyungar, probablemente *gwaga*.

## Notas
Formación profesional

A **formación profesional** (**FP**) é unha fase do proceso de educación centrada na aprendizaxe encamiñada fundamentalmente ao mundo laboral, aínda que os ciclos de grao superior adoitan preparar tamén para os estudos técnicos universitarios, como poden ser as enxeñerías. A Lei orgánica de educación (2006) recolleu toda a normativa ao respecto.

Pódese acceder á **formación profesional** dependendo do grao:

* FP Básica: pódese acceder despois de cursar 2º ESO e débense facer 15 anos no inicio do ciclo.
* Ciclo formativo de grao medio: pódese acceder despois de obter o título de ESO ou ben facendo unha proba de acceso específica de grao medio para a que é necesario ter 16 anos.
* Ciclo formativo de grao superior: pódese acceder despois de obter o título de Bacharelato ou ben facendo unha proba específica de acceso ao grao superior para a que é necesario ter 20 anos ou ben ter 18 anos e realizar con anterioridade un grao medio.

Actualmente tamén é posible acceder directamente ao grao medio despois de aprobar un ciclo de FP Básica e ao grao superior despois de aprobar un ciclo medio. 

A formación no centro escolar compleméntase co módulo de **FCT** (formación no centro de traballo), unhas prácticas nas que se traballa nunha empresa entre 300 e 400 horas e sen as cales é imposible conseguir o título. Tamén existen os ciclos de FP Dual , onde varios módulos (ademais da FCT) se imparten na empresa.

Tras rematar un **ciclo formativo de grao superior** (CFGS) pódese acceder a algúns graos universitarios.

En España existe outra modalidade de formación non regulada que é a *Formación Profesional Ocupacional*, dirixida a persoas desempregadas entre 16 e 65 anos e na que se adquiren formación e cualificación para a integración e inserción laboral. Está xestionada polo INEM ou o organismo correspondente de cada comunidade autónoma.

## Notas
Boris Izaguirre

**Boris Rodolfo Izaguirre Lobo**, nado o 29 de setembro de 1965 en Caracas, é un guionista, periodista, escritor e presentador venezolano de televisión que traballa en España e está nacionalizado coma español.

## Traxectoria 
É o segundo de tres irmáns, fillo de Rodolfo Izaguirre, exdirector da Cinemateca Nacional de Venezuela. A súa carreira nos medios comeza con 16 anos no Diario Nacional de Caracas, onde escribe *Animal de Frivolidades*, unha columna de crónica social.

Como guionista coescribe xunto a José Ignacio Cabrujas o guión das telenovelas *Rubí* e *La dama de Rosa*. Tralo éxito desas producións en Televisión Española trasládase a Santiago de Compostela. Unha vez alí colabora nos guións de programas de televisión coma *Inocente, Inocente* ou *El Súper*.

Apareceu diante das cámaras en programas coma *Moros y Cristianos* e *Más madera* de Telecinco pero a súa verdadeira popularidade en España chegaría coa súa incorporación a Crónicas marcianas. O director e presentador Javier Sardá chamouno para colaborar no programa e Boris converteuse en todo un fenómeno dos medios. Pasou a formar parella presentadora con Javier en 1999 ata a desaparición do programa en 2005.

Durante algún tempo presentou o seu propio programa en Telecinco, aínda que fracasou pouco despois. Tamén é articulista en varias publicacións: o suplemento dominical *El País Semanal*, a revista de cine *Fotogramas*, *Zero* dirixida ao público homosexual, ou a femenina *Marie Claire*, onde escribe unha sección fixa chamada *De vuelta al armario*. Tamén fixo incursións na radio, sobre todo coma colaborador no espazo radiofónico *La Ventana* presentado por Gemma Nierga.

En 2009 traballa na cadea española de televisión Cuatro xunto a Ana García-Siñeriz, presentando un programa de tarde chamado *Channel nº4*. O 7 de febreiro de 2006 casou co seu mozo, Rubén Nogueira. En 2007 foi finalista do Premio Planeta coa súa novela *Villa Diamante* (presentada baixo o pseudónimo de "Gio y las palmeras").

## Libros 
* *El vuelo de los avestruces* (1991)
* *Azul petróleo* (1998)
* *Morir de glamour* (2000)
* *Verdades alteradas* (2001)
* *1965* (2002)
* *Fetiche* (2003)
* *El armario secreto de Sampietro* (2005)
* *Villa Diamante* (2007)
* *Y de repente fue ayer* (2009)
* *Dos monstruos juntos* (2011)
* *Un jardín al norte* (2014)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina de Izaguirre
83

## Acontecementos 
* Domiciano emprende unha expedición exitosa contra os catos, pobo da Xermania.
* Prohíbese en Roma a castración de escravos.

## Nacementos 
## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
FIFA World Player

O **FIFA World Player of the Year** (en galego: *Xogador mundial do ano da FIFA*) era un premio futbolístico outorgado anualmente ós xogadores e xogadoras considerados coma os mellores do mundo, segundo os votos dos adestradores e os capitáns das seleccións nacionais.

En 2010 a FIFA e o grupo editorial Amaury, propietario do diario deportivo France Football, chegaron a un acordo mediante o cal os trofeos FIFA World Player e Balón de Ouro pasaban a formar un só galardón, que leva o nome de FIFA Balón de Ouro.

## Nomeamento e proceso de selección 
Tralas críticas dalgúns sectores dos medios de comunicación sobre os nomeamentos dos anos anteriores, no 2004 a FIFA sacou unha lista de 35 homes e 25 mulleres sobre a cal os adestradores das seleccións, e, por vez primeira, os capitáns e os representantes da FIFAPro tiñan que votar.

Mais esta non foi a única crítica que recibiron os nomeamentos, xa que tódolos xogadores exercen a súa actividade en clubs europeos, e isto é motivo de queixa xa que parece discriminar ós que están a xogar nas grandes ligas de Suramérica, coma o Brasil, Arxentina ou México.

## Gañadores 
### Palmarés por xogador 
### Palmarés por país 
### Palmarés por club 

: *Indica que o xogador gañador do trofeo xogou nese equipo a primeira metade do ano.*
: *Indica que o xogador gañador do trofeo xogou nese equipo a segunda metade do ano.*

## Notas
Alpha Orionis

**Alpha Orionis** (*α Orionis* / *α Ori*) ou máis coñecida coma **Betelgeuse**, é unha gran estrela vermella na constelación de Orión. É a décima estrela máis brillante no ceo, unha superxigante vermella. A cor característico desta estrela provén das baixas temperaturas do seu exterior (uns 3.000 K) e amosa que a estrela esgotou xa a maior parte do combustible nuclear que lle proporciona a súa enerxía (fusión do hidróxeno), polo que se atopa ao final da súa vida. As súas variacións de luminosidade indican tamén que se atopa lonxe da secuencia principal.

Betelgeuse e unha estrela xigante, razón pola que o seu brillo é tan elevado a pesar de atoparse a unha temperatura relativamente baixa. Non obstante, e malia ser a estrela α de Orión, non é a máis brillante, sendo Rigel, coñecida como β Orionis a estrela máis brillante da constelación.

## Características 
Betelgeuse é unha estrela xigante vermella, e unha das maiores estrelas coñecidas, sendo de grande interese para a astronomía. O diámetro angular de Betelgeuse foi medido pola primeira vez en 1920-1921 por Michelson e Pease, sendo unha das cinco primeiras a seren medidas usando un interferómetro no telescopio de 100 polgadas do Observatorio de Monte Wilson. Seu diámetro varía entre 500 e 900 veces o do Sol, dependendo do seu ciclo principal, na actualidade calcúlase un ciclo principal de 400 días. No diámetro máximo, a estrela seria maior que a órbita de Saturno, se colocada no lugar do Sol. A pesar de ser apenas 15 veces máis masiva que o Sol, é decenas de millóns de veces maior en volume, como unha bóla de fútbol comparada a un grande estadio de fútbol. A súa proximidade a Terra, atópase a 700 anos luz  do noso planeta, e o seu enorme tamaño, fan dela a estrela co terceiro maior diámetro angular, vista dende a Terra, menor apenas que o Sol e R Doradus. É unha das 12 estrelas cuxo brillo real os telescopios actuais poden visualizar.

## Supernova 
Os astrónomos prevén que Betelgeuse pode pasar por unha explosión supernova tipo II. Porén, as opinións están divididas canto ó momento en que isto pode ocorrer. Algúns suxiren que a variabilidade actual é un sinal de que xa está na fase de queima de carbono de seu ciclo de vida, e debe sufrir unha explosión supernova aproximadamente nos próximos mil anos. Outros escépticos discordan dese punto de vista e afirman que a estrela debe sobrevivir moito máis tempo. Hai consenso sobre o feito de que a supernova sería un evento astronómico espectacular, pero non significaría ameaza para a vida na Terra, dada a enorme distancia da estrela. A estrela volveríase polo menos 10.000 veces máis brillante, o que significa un brillo equivalente ó dunha lúa crecente. Algúns cren que pode chegar ó brillo dunha lúa chea (mv = -12.5). Ese fenómeno duraría algúns meses, parecendo unha pequena lúa chea da cor dunha lámpada incandescente á noite e facilmente visible durante o día. Logo dese período a estrela apagaríase gradualmente ata que tras algúns meses ou anos desapareza completamente e Orión perda o ombro esquerdo.

## Notas
Partido Liberal (España 1977)

O **Partido Liberal** (PL) foi un partido de centro español fundado por José Antonio Segurado e Pío Cabanillas Gallas en 1977 e que se acabou integrando na UCD. O PL refundouse en 1983 trala desfeita da UCD nas eleccións xerais de 1982 e uniuse a fins dese ano con outro partido liberal, a Unión Liberal, que se formara no seo da coalición que dirixía Alianza Popular mantendo o nome de Partido Liberal.
O PL presentouse en solitario ás eleccións locais de 1987 nalgúns concellos e nas eleccións autonómicas de Castela e León (0.16%), en Navarra en coalición co PDP formando a Unión Demócrata Foral e en Galicia con Coalición Galega e o Partido Demócrata Popular na Coalición Progresista Galega.

En 1989 nun Congreso Extraordinario o PL decidiu integrarse no Partido Popular. O PL tivo 12 deputados no Congreso dos Deputados de 1986 e 1989.
Partido Liberal

**Partido Liberal** é o nome dos seguintes partidos de España (para detalles da súa ideoloxía política ver liberalismo):

***Partido Liberal Fusionista**, partido político liberal da Restauración.
***Partido Liberal-Conservador**, partido político conservador da Restauración.
***Partido Liberal**, partido político creado en 1977, revitalizado en 1983 e integrado no Partido Popular en 1989.
***Partido Liberal Español**, minúsculo partido da Transición Española.
***Partido Liberal Demócrata**, partido da Segunda República dirixido por Melquíades Álvarez cuxo nome completo era Partido Republicano Liberal Demócrata.
Beta Orionis

**Beta Orionis** (*β Orionis* / *β Ori*), máis coñecida coma **Rigel**, é a estrela máis brillante da constelación de Orión, aínda que a súa denominación de Bayer "beta" debería corresponder á segunda estrela con máis brillo da constelación a súa magnitude aparente de +0,18 sitúaa por diante da estrela *α Orionis*, Betelgeuse. Está situada no suposto pé esquerdo da figura do cazador Orión que forman as estrelas da constelación. De aí o seu nome de orixe árabe, *Rijl jauza al-Yusra*, "o pé esquerdo do central", en alusión a Orión. Outro nome árabe que tamén posúe é *Algebar*, cuxa orixe está en *ar-Rijl al-Jabbār*, "o pé do xigante".

Sábese que Rígel é unha binaria visual dende 1831, cando foi medida por vez primeira por Friedrich Georg Wilhelm von Struve. Aínda que a estrela acompañante, **Rigel&nbsp;B**, ten magnitude +6,7, a súa proximidade a Rígel&nbsp;A (máis de 500 veces máis brillante) supón un desafío para telescopios de menos de 150&nbsp;mm de apertura. Á distancia estimada do sistema, Rigel&nbsp;B está separada da estrela primaria por máis de 2500&nbsp;unidades astronómicas (ua); consecuentemente, non se detectou movemento orbital algún, se ben comparten movemento propio.
Celso López Gavela

**Celso López Gavela**, nado en Ibias (Asturias) o 10 de decembro de 1925 e finado en Ponferrada o 9 de marzo de 2018, foi un político berciano.

## Traxectoria 
Licenciado en dereito, membro do PSOE, foi senador (1983-1987 e 1989-1993), procurador nas Cortes de Castela e León (1983-1989) e alcalde de Ponferrada (1979-1995). Foi presidente do PSCL (1988-1994).
Partido Liberal Español

O **Partido Liberal Español** foi un partido da dereita liberal creado por Ángel López-Montero en 1976 como asociación política co nome de **Agrupación Liberal Democrática** e rexistrado como partido en 1977, centraba o seu programa no fomento da iniciativa privada e ao dereito á propiedade privada. Próximo a grupos ultras o avogado López-Montero defendeu a funcionarios de prisións acusados de tortura.
Naufraxio

[miniatura|Restos do naufraxio do *[SS American Star*.]]
Un **naufraxio** consiste na perda dunha embarcación ao afundir mentres navega. As causas máis correntes dun naufraxio é pola abertura dunha vía de auga no casco, por perda da estabilidade, erro de navegación, guerra e piratería.

## Naufraxios famosos
[miniatura|Afundimento do Highland Pride, [1929, preto de Baiona.]]
* *HMS Sussex*, veleiro inglés. 1 de marzo de 1694, 490 mortos.
* *Tayleur*, 21 de xaneiro de 1854, 380 mortos
* *SS Central America*, 11 de setembro de 1857, 425 mortos
* *Lady Elgin*, 7 de setembro de 1860, 400 mortos
* *Sultana* (explosión sobre o río Mississippi) -  27 de abril de 1865, 1700 mortos
* *RMS Atlantic*, 1 de abril de 1873, 546 mortos
* *RMS Titanic*, transatlántico inglés. 14 de abril de 1912, 1496 mortos.
* *RMS Lusitania*, transatlántico inglés. 7 de maio de 1915, 1195 mortos.
* *Santa Isabel*, barco de pasaxeiros español. 2 de xaneiro de 1921, 213 mortos.
* *HMS Royal Oak*, acoirazado británico. 14 de outubro de 1939, 883 mortos.
* *Bismarck*, acoirazado alemán. 27 de maio de 1941, 2100 mortos.
* *MV Erkowit*, cargueiro. 31 de outubro de 1970, sen mortes.
* *Polycommander*, buque petroleiro. 5 de maio de 1970, sen mortes. 
* *Urquiola*, buque petroleiro. 12 de maio de 1976, 1 morto.
* *Andros Patria*, buque petroleiro. 31 de decembro de 1978, 34 mortos.
* *Rainbow Warrior*, buque insignia de Greenpeace. 10 de xullo de 1985, 1 morto.
* *Cason*, cargueiro. 5 de decembro de 1987, 23 mortos.
* *Aegean Sea*, buque petroleiro. 3 de decembro de 1992, sen mortes.
* *Kursk*, submarino nuclear ruso. 12 de agosto de 2000, 118 mortos.
* *Prestige*, petroleiro bahamés.  19 de novembro de 2002, sen mortos.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Naufraxios de pesqueiros galegos