Santa Bárbara, California

miniatura|dereita|Panorámica da cidade.
**Santa Bárbara** (en inglés *Santa Barbara*), é unha cidade do estado de California (Estados Unidos), que é a capital do condado de Santa Bárbara (en inglés, *Santa Barbara County*). Ademais de ser un popular destino turístico, a economía da cidade comprende outros numerosos servizos: educación, tecnoloxía, atención médica, finanzas, agricultura, manufacturas e goberno local. En 2004 o sector servizos supoñía o 35 % dos empregos da urbe.

A cidade foi fundada como unha misión franciscana por frei Junípero Serra.

## Xeografía 
miniatura|210px|esquerda|Foto aérea da cidade
miniatura|210px|En vermello, localización da cidade de Santra Bárbara no condado homónimo. (Á esquerda, situación do condado no estado de Caifornia)

A cidade, situada na costa a unha altitude media de 49 msnm, ocupa unha superficie de 108,75&nbsp;km².

Segundo o censo de 2010 tiña unha poboación de 88&nbsp;410 habitantes, polo que, nese ano, a súa densidade de poboación era de 812,94 hab./km². E, en 2018, a súa poboación estimábase en 91 350 habitantes.

Localizada ao noroeste de Os Ánxeles, dista desta cidade aproximadamente 140&nbsp;km, ao longo da costa do Pacífico.

A área urbana contigua, que inclúe as cidades de Goleta e Carpinteria, xunto coas rexións "non incorporadas" de Illa Vista, Montecito, Mission Canyon, Hope Ranch, Summerland e outras, ten unha poboación aproximada de 220 000 habitantes. O condado do que é capital, situado nunha sección de costa orientada cara ao sur, a sección máis longa da costa oeste dos Estados Unidos, tiña unha
poboación 2010 de 423 895 habitantes.

A cidade atópase entre as montañas de Santa Ynez e o océano Pacífico. As montañas Santa Ynez percorren o condado, e a cidade, de leste a oeste, e érguense detrás da cidade con varios cumios que exceden os 1 200 m. Dentro e alén das montañas de Santa Ynez, atópase Los Padres National Forest (o Bosque Nacional Los Padres), que contén varias áreas silvestres. O Parque Nacional das illas do Canal e o Channel Islands National Marine Sanctuary (Santuario Mariño Nacional das illas do Canal) atópanse aproximadamente a 32&nbsp;km da costa.
 
### Clima 
O clima de Santa Bárbara a miúdo descríbese como de tipo mediterráneo, e a cidade promóvese turisticamente como a "Riviera italiana-americana".

## Historia 
### Época precolombiana 
As evidencias de habitación humana da área datan de polo menos hai 13 000 anos. A evidencia dunha presenza paleoindia inclúe un lugar de cultura clovis encontrado na década de 1980 ao longo da costa occidental do actual condado de Santa Bárbara, así como os restos de "Arlington Springs Man", encontrados na illa de Santa Rosa na década de 1960. Estímase que entre 8 000 e 10 000 indíxenas americanos chumash, os primeiros habitantes da zona, que se estableceron en modestas casas de madeira e en covas das montañas Santa Ynez, vivían na costa sur do actual condado  no momento das primeiras exploracións españolas.

Cinco aldeas chumash floreceron en la zona. A área actual do Santa Barbara City College era a vila de *Mispu*; o lugar de Los Baños pool (ao logo da praia oeste) era a aldea de *Syukhtun*, o pobo do gran xefe *Yanonalit* situado entre as rúas Bath e Chapala; *Amolomol* estaba na desembocadura de Mission Creek, e *Swetete*, sobre o actual refuxio de aves.

### Época española 
O explorador portugués João Cabrilho, ao servizo do Reino de España, navegou a través do que agora se chama o Canal de Santa Bárbara en 1542, ancorando brevemente na zona. En 1602 navegante e explorador español Sebastián Vizcaíno deulle o nome de "Santa Bárbara" ao canal e tamén a unha das illas do Canal, a illa de Santa Bárbara.

Unha expedición terrestre dirixida por Gaspar de Portolà, primeiro gobernador das Californias (Alta e Baixa), visitou a zona contra 1769, e o misioneiro franciscano Juan Crespí, que acompañou á expedición, nomeou a unha gran cidade nativa como "Laguna de la Concepción". Porén, o nome anterior de Cabrilho, foi o que sobreviviu.

Os primeiros residentes europeos permanentes foron misioneiros e soldados españois, baixo Filipe de Neve, que chegou en 1782 para construír o *Presidio Real de Santa Bárbara*. Foron enviados tanto para fortalecer a rexión contra a expansión doutras potencias como Inglaterra e Rusia, e para converter aos nativos ao cristianismo. Moitos dos soldados españois levaron ás súas familias con eles, e formaron o núcleo da pequena cidade, ao principio só un grupo de construcións de adobe, que rodeaban o Presidio. A *Misión de Santa Bárbara* estableceuse na festividade de Santa Bárbara, o 4 de decembro de 1786. Foi a décima das Misións de California fundada polos franciscáns españois.

A poboación foi fundada o 24 de marzo de 1782 por frei Junípero Serra co nome de *Misión y Presidio de Santa Bárbara*. O padre Fermín Lasuén sucedeu ao padre Junipero Serra como segundo presidente da Rede de Misións Franciscanas de California. Durante as seguintes décadas, moitos dos nativos morreron de enfermidades como a varíola, contra a que non tiñan inmunidade natural.

O acontecemento máis dramático do período español foi o gran terremoto de 1812, dunha magnitude estimada de 7,1, e o tsunami conseguinte, que destruíu a Misión e toda a cidade; a auga chegou á altura da actual rúa Anapamu, e levou un barco a unha distancia de media milla até o Canón Refugio. A Misión foi reconstruída en 1820.

O período español terminou en 1822 co final da Guerra de Independencia de México, que puxo fin a 300 anos de dominio colonial. A bandeira de México izouse no mastro do Presidio, pero só durante 24 anos. Moitos nomes das rúas de Santa Bárbara reflicten este período de tempo. Os nomes de *de la Guerra* e *Carrillo*, por exemplo, proveñen de cidadáns desta época, que foron fundamentais na construción da cidade, polo que foron honrados cos nomes destas rúas.

### Época mexicana e "Período Rancho" 
Despois de que o goberno mexicano secularizara as misións na década de 1830, os rexistros de bautizo, matrimonio e enterro das outras misións foron transferidos a Santa Bárbara, e hoxe encóntranse no Arquivo-Biblioteca da Misión de Santa Bárbara.

Cook fundou o primeiro *National Gold Bank of Santa Barbara* en 1873. O edificio de *Stearns Wharf* en 1872 mellorou a accesibilidade comercial e turística de Santa Bárbara; anteriormente, os bens e os visitantes tiñan que trasladarse desde os barcos de vapor a embarcacións máis pequenas para chegar a terra. Durante a década de 1870, o escritor Charles Nordhoff promoveu a cidade como un centro de saúde e destino para viaxeiros acomodados doutras partes dos Estados Unidos; moitos deles foron alí, e moitos quedaron. O luxoso hotel Arlington data deste período. En 1887 o ferrocarril finalmente chegou até Os Ánxeles e, en 1901, a San Francisco: daquela podíase acceder facilmente a Santa Bárbara por terra e mar, e o desenvolvemento posterior foi rápido.

Peter J. Barber, un arquitecto, deseñou moitas residencias de estilo vitoriano tardío e exerceu dúas veces como alcalde, en 1880 e, novamente, en 1890. Un ano despois do mandato de Barber como alcalde, o presidente Benjamin Harrison foi o primeiro dos cinco presidentes que visitaron Santa Bárbara.

### Principios do século XX até a segunda guerra mundial 
miniatura|250px|Mapa dos campos de petróleo e gas de Santa Barbara.
Xusto antes do comezo do século XX descubriuse petróleo en Summerland, e a rexión ao longo da praia leste de Santa Bárbara brotaron numerosas torres de perforación e plataformas para perforar en mar a fóra. Este foi o primeiro campo petrolífero en mar a fóra do mundo; a extracción de petróleo en mar a fóra converteríase nunha práctica polémica na zona de Santa Bárbara, que continúa até os nosos días.

Santa Bárbara albergou o estudo de cinema máis grande do mundo durante a era do cine mudo. *Flying A Studios*, unha división da *American Film Manufacturing Company*, operaba en dúas cuadras da cidade centradas en State e Mission entre 1910 e 1922, en que a industria foi pechando e traladándose a Hollywood cando se saturou esta área, necesitando os recursos dunha empresa máis grande. En *Flying A* e noutros estudos locais máis pequenos producíronse aproximadamente 1 200 filmes durante a súa permanencia en Santa Bárbara, dos cales aproximadamente 100 sobreviven.

Durante este período, a *Alco Hydro-Aeroplane Company* (ou *Loughead Aircraft Company*) estableceuse na rúa *State Street*, e probou regularmente hidroavións fronte a *East Beach* (a praia Leste). Isto foi a xénese do que máis tarde se convertería na Lockheed Corporation.

miniatura|esquerda|O novo xulgado do condado de Santa Bárbara inaugurouse o 14 de agosto de 1929.

O terremoto de magnitude 6,3 do 29 de xuño de 1925 foi o primeiro terremoto destrutivo en California desde o sismo de San Francisco en 1906, que destruíu gran parte do centro de Santa Bárbara e matou a 13 persoas. O terremoto provocou o colapso de infraestruturas, incluído o encoro de Sheffield. O escaso número de mortes atribúese ao momento en que se produciu, pois ao ser na madrugada (6:44 horas), a maioría dos cidadáns non estaban na rúa e non foron vulnerables aos cascallos. Aínda que este terremoto, como o de 1812, estaba centrado na canle de Santa Bárbara, non causou tsunami. Chegou no momento oportuno para a reconstrución, xa que xa estaba en marcha un movemento de reforma e unificación arquitectónica ao redor dun estilo colonial español. Baixo o liderado de Pearl Chase, moitos dos famosos edificios da cidade levantáronse como parte do proceso de reconstrución, incluído o Xulgado do Condado de Santa Bárbara, que foi eloxiado, en ocasións, como o "edificio público máis bonito dos Estados Unidos". Producírase tamén o lamentable suceso ocorrido en 1907, que incluíra un horrible accidente de tren que levou a vida de 32 persoas.

Durante a Segunda guerra mundial, Santa Bárbara tivo no seu porto o fogar da Estación Aérea Santa Bárbara do Corpo Marítimo, e o Centro de Reserva Naval Santa Bárbara. Na costa, ao oeste da cidade, atopábase o Base militar Cooke (a actual base da Forza Aérea de Vandenberg). Na cidade, o Hospital Xeral Hoff tratou a soldados feridos no Pacífico. O 23 de febreiro de 1942, non moito despois do estalido da guerra no Pacífico, o submarino xaponés I-17 saíu ao mar e lanzou 16 bombas no Campo de Petróleo de Ellwood, a uns 10 quilómetros ao oeste de Santa Bárbara, no que foi o primeiro ataque inimigo aos Estados Unidos no continente dende o bombardeo de Orleáns na Primeira guerra mundial. Aínda que o bombardeo era inocuo e só causou danos por valor duns 500 dólares nunha pasarela, o pánico foi inmediato. Moitos residentes en Santa Bárbara fuxiron e o valor da terra caeu a mínimos históricos.

### Despois da segunda guerra mundial 
miniatura|Aeriel view of Santa Barbara Harbor.
Despois da guerra, moitos dos soldados que estiveron en Santa Bárbara de servizo, asentáronse. A poboación aumentou 10.000 persoas entre o final da guerra e 1950. Este forte crecemento tivo consecuencias importantes para a economía e infraestruturas locais. A estrada 101 foi construída pola cidade durante este período e o Encoro de Cachuma, de nova construción, comezou a abastecer auga a través dun túnel cavado polas montañas entre 1950 e 1956.

As relacións locais coa industria do petróleo foron incrementándose durante ese período. A produción en Summerland rematou, Elwood foi esmorecendo e, para atopar novos campos, as compañías petroleiras realizaron unha exploración sísmica da canle utilizando explosivos, unha práctica controvertida que os pescadores locais rexeitaban por entender que prexudicaba as capturas. O desastre culminante, e un dos acontecementos que incentivaron o moderno movemento ecoloxista, foi o estoupido na plataforma A de Union Oil, o 28 de xaneiro. 1969, no Campo de Dos Cuadras, a aproximadamente oito quilómetros ao sueste de Santa Bárbara, na canle de Santa Bárbara. Aproximadamente 100 000 barrís (16 000 m3) de petróleo saíron dunha enorme rotura submarina, vertendo e lixando centos de quilómetros cadrados de océano e toda a costa de Ventura a Goleta, así como as praias orientadas ao norte nas Illas da Canle. Ao ano seguinte, producíronse dúas consecuencias lexislativas por mor da vertedura: a Lei de Calidade Medioambiental de California (California Environmental Quality Act, -CEQA-) e a Lei de Política Ambiental Nacional (National Environmental Policy Act -NEPA-). Mentres, a nivel local, cidadáns indignados formaron GOO (Get Oil Out).

A comunidade empresarial de Santa Bárbara esforzouse por atraer o desenvolvemento ata o auxe do movemento anti-crecemento na década de 1970. Moitas industrias "limpas", especialmente as empresas aeroespaciais como Raytheon e Delco Electronics, mudáronse á cidade nos anos 50 e 1960, traendo empregados doutras partes do propio Estados Unidos. UCSB converteuse nun gran empresario. En 1975, a cidade aprobou unha ordenanza que restrinxía o crecemento a un máximo de 85.000 residentes, mediante a zonificación. O crecemento no próximo val de Goleta puido limitarse ao negar contadores de auga aos emprendedores que solicitaban permisos. Como resultado destes cambios, o crecemento diminuíu, pero os prezos aumentaron drasticamente.

Cando os electores aprobaron a conexión ao abastecemento de auga do Estado en 1991, partes da cidade, especialmente as áreas periféricas, retomaron o seu crecemento, pero máis lentamente que durante o período de auxe dos anos cincuenta e sesenta. Aínda que o crecemento máis lento preservou a calidade de vida para a maioría dos residentes e impediu o deslizamento urbano notorio na conca dos Ánxeles, a vivenda na zona de Santa Bárbara escaseaba e os prezos aumentaron: en 2006, só o seis por cento dos residentes podían permitirse un casa de valor mediano. Como resultado, moitas persoas que traballan en Santa Bárbara viaxan desde áreas adxacentes e máis accesibles, como Santa Maria, Lompoc e Ventura. O tráfico resultante das arterias entrantes, en particular o tramo da estrada 101 entre Ventura e Santa Bárbara, é outro problema que as autoridades tiveron que abordar a longo prazo.

## Cidades irmandadas 
A data 1 de febreiro de 2016 Santa Bárbara está irmandada coas seguintes cidades:
* Dingle, Irlanda
* Kotor, Montenegro
* Patras, Grecia
* Puerto Vallarta, México
* San Juan, Filipinas
* Toba, Xapón
* Weihai, China

## Galería de imaxes 

Mission Santa Barbara - Flickr - brewbooks (cropped).jpg|Igrexa da misión de Santrra Bábara
SB Presidio.jpg|O *Presidio Real de Santa Bárbara*, construído nos anos 1780, hoxe museo histórico
Santa Barbara Downtown (may 2012) (2) (cropped).jpg|Edificio na *Santa Barbara Downtown*, que figura no Rexistro Nacional de Lugares Históricos dos EE. UU.
SB courthouse.jpg|Xulgado de Santa Barbara, do que se di que é "o lugar máis fermoso dos EE. UU. no que se pode recibir a pena de morte"

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* Horowitz, Joy: ["Artigo sobre Santa Bárbara no *New York Times(https://gl.wikipedia.org/wiki/New_York_Times)*"]. En Travel.nytimes.com . 
* Radic, Theo (2002): "Syukhtun". Syukhtun Editions. 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Condado de Santa Bárbara, California
* Illa Santa Bárbara, California

### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial .
* Santa Barbara, California City-data.com .
* Santa Barbara. The American Riviera. Conference & Visitors Bureau and Film Commission .
* Ice Age Fossils At Santa Barbara, California  
* Monica Orozco: Old Mission Santa Barbara Library and Archives .
* Summer Solstice Parade .
* Historic Sites and Points of Interest in Santa Barbara County .
* Web da Unniversity of California in Santa Barbara .