Arco volcánico

miniatura|upright=1.8|Formación dun arco volcánico.
Un **arco volcánico**, tamén chamado **arco magmático**, é un cinto de volcáns dispostos formando un arco formado nunha zona de subdución dunha placa tectónica. Poden estar situados no bordo dun continente (arcos continentais) ou ser intraoceánicos e neste último caso orixinan un arco de illas ou arco insular. Os arcos volcánicos son tipicamente paralelos a unha fosa oceánica, co arco localizado máis lonxe da placa subducente que da fosa. A placa oceánica está saturada de auga, principalmente en forma de minerais hidratados como micas, anfíbolos e serpentinas. A medida que a placa oceánica subduce, está sometida a presións e temperaturas crecentes canto maior é a profundidade. A calor e a presión transforman os minerais hidratados da placa, que liberan a súa auga no manto supraxacente. Os volátiles como a auga rebaixan drasticamente o punto de fusión dos materiais do manto terrestre dese lugar, causando que parte do manto funda e forme magma en profundidade baixo a placa non subducente. O magma ascende orixinando o arco de volcáns paralelos á zona de subdución.

Os arcos volcánicos son distintos das cadeas volcánicas formadas nos chamados puntos quentes, que poden aparecer no medio dunha placa tectónica. Neses lugares os volcáns fórmanse un despois doutro a medida que a placa se move sobre o punto quente, e os volcáns aumentan en idade dun extremo da cadea ao outro, como ocorre nas illas Hawai, nas que as illas máis antigas están ao extremo noroeste, mentres que a illa de máis ao leste, a illa grande de Hawai, é a máis nova e ten só 400.000 anos de antigüidade. Ao contrario, os arcos volcánicos non adoitan presentar un padrón de idades simple. 

Os arcos volcánicos son distintos dos cintos volcánicos, xa que estes son zonas volcánicas de moita maior extensión.

Existen dous tipos de arcos volcánicos: 
* Arcos intraoceánicos (ou arcos primitivos), orixinados onde a codia oceánica dunha placa subduce baixo outra codia oceánica da placa adxacente, creando un arco de illas ou arco insular. 
* Arco continental, onde a codia oceánica dunha placa subduce baixo a codia continental doutra placa adxacente, creando un cinto montañoso con forma de arco, con volcáns.

Nalgunhas situacións unha soa zona de subdución pode mostrar ambos as características ao longo da súa lonxitude, xa que parte da placa subduce baixo codia oceánica e parte baixo codia continental. O arco das illas Aleutianas e a península de Alasca son un caso dese tipo de zona de subdución.

A fronte activa dun arco volcánico é o cinto onde se está producindo volcanismo nun momento dado. As frontes activas poden moverse co paso do tempo (millóns de anos), cambiando a súa distancia desde a fosa oceánica, así como a súa anchura.

## Tectónica 
Un arco volcánico forma parte dun complexo arco-fosa, que está comprendido dentro dunha zona de subdución que é visible na superficie da Terra. Unha zona de subdución é onde unha placa tectónica composta por litosfera oceánica relativamente fina se introduce dentro do manto terrestre baixo unha placa non subxacente menos ríxida. A placa non subxacente acabalgante pode ser outra placa oceánica ou unha placa continental. A placa subducente ou lousa subducente (*slab* na literatura inglesa), introdúcese no manto formando un certo ángulo, polo que se forma unha cuña de manto entre a lousa subducente e a placa acabalgante. Prodúcense moitos terremotos na lousa subducente, que teñen os seus hipocentros situados a unha profundidade cada vez maior, os cales definen a zona de Wadati–Benioff.

Os arcos volcánicos divídense en arcos nos que a placa non subducente é continental (arcos tipo andino) e arcos nos que a placa non subducente é oceánica (arcos intraoceánicos ou primitivos). A codia baixo o arco ten o dobre de grosor que a media das codias continental ou oceánica: A codia baixo os arcos de tipo andino é de ata 80 km de grosor, mentres que nos arcos intraoceánicos é de 20 a 35 km de grosor. Ao engrosamento da codia contribúen tanto o acurtamento da codia coma o chamado *underplating* magmático (magma basáltico ascendente que queda atrapado a certa profundidade). e nuns poucos acos emítese magma alcalino. O magma calcoalcalino pode distinguirse do magma toleítico, típico de dorsal mesooceánica, polo seu maior contido en aluminio e menor en ferro e polo seu alto contido en elementos de ión litófilo grande, como potasio, rubidio, cesio, estroncio ou bario, en relación cos elementos de alta forza de campo, como o  circonio, niobio, hafnio, terras raras, torio, uranio ou tántalo. A andesita é especialmente característica dos arcos volcánicos, aínda que ás veces tamén aparece en rexións de extensión da codia.

No rexistro de rochas, os arcos volcánicos poden recoñecerse polas súas secuencias grosas de rochas volcanoclásticas (formadas por vulcanismo explosivo) intercaladas con grauvacas e lutitas e pola súa composición calcoalcalina. En rochas máis antigas que experimentaron metamorfismo e alteración da súa composición (metasomatismo), as rochas calcoalcalinas poden distinguirse polo seu contido en elementos traza que son menos afectados pola alteración, como o cromo ou o titanio, cuxo contido é baixo nas rochas de arco volcánico. ou no rexistro sedimentario están formadas por arenitos líticos. Os cintos metamórficos pares, nos cales un cinto de metamorfismo de alta temperatura e baixa presión está localizado en paralelo co cinto de metamorfismo de baixa temperatura e alta presión, conservan un complexo arco-fosa antigo no cal o cinto de alta temperatura e baixa presión corresponde co arco volcánico. A distancia desde a fosa ao arco volcánico é maior para as lousas subducentes que se introducen cun ángulo baixo, e isto indica que a xeración de magma ten lugar na lousa subducente cando esta acada unha profundidade crítica para a alteración dalgún mineral hidratado abondoso. Isto produciría unha "cortina hídrica" ascendente que explicaría o vulcanismo focal ao longo do arco volcánico. Porén, algúns modelos suxiren que a auga está a liberarse continuamente da lousa subducente desde profundidades baixas de 70 a 300 km, e gran parte da auga liberada a profundidades baixas produce serpentinización na cuña do manto supraxacente.

Agora sábese que a lousa subducente pode localizarse nun intervalo entre 60 e 173 km por debaixo do arco volcánico, en vez de a unha soa profundidade característica de arredor de 120 km, o cal require modelos máis elaborados de magmatismo de arco. Por exemplo, a auga liberada da lousa subducente a profundidades moderadas podería reaccionar con minerais como o anfíbolo na parte inferior da cuña do manto para producir clorita rica en auga. Esta rocha do manto con abundante clorita é despois arrastrada máis abaixo pola lousa subducente e finalmente descomponse converténdose na fonte do magmatismo de arco. A localización do arco depende do ángulo e da velocidade da subdución, o cal determina onde se alterarán os minerais hidratados e onde a auga liberada rebaixará o punto de fusión da cuña do manto supraxacente o suficiente como para que funda.

A localización do arco volcánico pode determinarse pola presenza dunha esquina pouco profunda fría no extremo da cuña do manto, onde a rocha do manto é arrefriada tanto pola placa acabalgante coma pola lousa subducente. A esquina pouco profunda fría non só suprime a fusión, senón que a súa alta rixidez dificulta o ascenso de calquera magma que se puidese formar. O volcanismo de arco ten lugar onde a lousa subducente descende alén da esquina pouco profunda fría, permitindo que se xere o magma e ascenda a través de rochas do manto máis quentes e menos ríxidas.

## Exemplos 
[miniatura|upright=1.25|O [arco volcánico das Cascadas, un arco volcánico continental.]]
miniatura|upright=1.75|O arco das Aleutianas, con partes oceánicas e continentais.
Dous exemplos clásicos de arcos de illas oceánicos son as illas Marianas no oeste do océano Pacífico e as Antillas Menores no oeste do Atlántico e Caribe. O arco volcánico das Cascadas no oeste de América do Norte e os Andes na costa oeste de América do Sur son exemplos de arcos volcánicos continentais. Os mellores exemplos de arcos volcánicos con características dos dous tipos atópanse no Pacífico norte, onde o arco das Aleutianas consta das illas Aleutianas e, da súa extensión, a Cordilleira Aleutiana na península de Alasca, e o outro exemplo é o arco de Kuriles–Kamchatka, que comprende as illas Kuriles e o sur da península de Kamchatka.

### Arcos continentais 
* Arco volcánico das Cascadas
* Península de Alasca e Cordilleira Aleutiana
* Kamchatka
* Cinto volcánico dos Andes, dividido en zona norte, central, sur e austral
* Arco volcánico de América Central

### Arcos de illas 
* Illas Aleutianas
* Illas Kuriles
* Arco do nordés do Xapón
* Arquipélago do Xapón incluíndo as illas Ryukyu
* Arco Izu–Bonin–Marianas (illas Izu, illas Bonin, ìllas Marianas)
* Arco volcánico de Luzón
* Filipinas
* Tonga e illas Kermadec
* Illas Andaman e Nicobar
* Illas Mentawai
* Arco da Sonda (illas Menoeres da Sonda)
* Illas Tanimbar e Kai
* Illas Salomón
* Illas Eolias
* Arco helénico ou exeo
* Antillas Menores
* Arco de Escotia (illas Sandwich do Sur)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cunca tras arco
* Arco de illas
* Zona de subdución
* Volcanismo
* Arco da illa de Sakhalin

### Bibliografía 
* Volcanismo de zona de subdución 
* Tectónica e v olcán do Xapón 
* USGS: Arcos de illas e volcáns oceánicos e continentais