open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Guerra franco-prusiana

A **guerra franco-prusiana** que enfrontou a Francia e Alemaña entre o 19 de xullo de 1870 e o 28 de xaneiro de 1871 e que **significou a fundación do Segundo Reich** ou Unificación Alemá, e a perda de Alsacia e Lorena e do Segundo Imperio por parte da derrotada e humillada Francia.

## Historia
Francia e Alemaña romperon relacións pola candidatura de Leopoldo de Hohenzollern, sobriño do rei de Prusia á coroa española tralo destronamento e exilio de Isabel II. Napoleón III, emperador francés, temeu un cerco a Francia como nos días de Carlos I. Esixiu a Guillerme I, rei de Prusia, que interviñese para retira-la candidatura. O rei de Prusia contestou que aquilo era unha "impertinente solicitude" e enviou o famoso telegrama de Ems. Ese telegrama antes de saír de Berlín, pasou polas mans do belicista chanceler de ferro Otto Von Bismarck, e logo de adquirir forma máis hostíl, orixinou a ruptura de hostilidades.

O xeneral Moltke, man dereita de Guillerme I, invadiu Alsacia e Lorena e bloqueou a flor e nata do exército imperial francés na batalla de Sedán (Renania, 1870). O propio Napoleón III foi feito prisioneiro nesa batalla. Co emperador retido, caeu en Francia o Segundo Imperio e foi proclamada a Terceira República. O goberno republicano conseguiu milagrosamente que París non caese. En 1871 asinouse a Paz de Frankfurt, na que Francia cedía a Alemaña Alsacia e Lorena. En Versalles (Francia), Guillerme I foi aclamado como emperador de Alemaña, unificando as Confederacións do Norte e do Sur. Naceu así o Segundo Reich, baixo hexemonía prusiana. Alemaña converteuse na primeira potencia continental e a segunda económica do mundo.

## Notas
POST

miniatura|Primeiro paso dunha comprobación POST. (AMI BIOS)
Siglas de *Power On Self Test* (comprobación automática de acendido). Conxunto de comprobacións que fai a BIOS dun sistema informático dos compoñentes co forman co obxectivo de ver se funciona correctamente e que se realiza cando se acende este.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* BIOS
Fervenza

Unha **fervenza**, tamén denominada **abanqueiro**, **cadoiro**,  **freixa**, **ruxida**, **ruxidoira**, **salto**, **salto de auga** ou **seimeira** é unha caída de auga desde certa altura provocada por un desnivel na canle dun río.

Unha fervenza componse da *censa*, que é o salto de auga propiamente dito; a *fervenza* como tal, onde se forma a escuma; e a *mergulleira*, onde a auga da fervenza se mergulla.

Unha gran fervenza recibe o nome de **catarata** mentres que unha pequena denomínase **cachoada**, ou tamén **cachoeira**, **cachón**, **callón** ou **pincheira**.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Fervenza en Meira, Galicia (Spain).jpg|Fervenza en Meira
Ficheiro:Fervenza en Vila do Castro, San Xoán de Lóuzara, Samos.jpg|Fervenza en Samos
Ficheiro:Fervenzas do Toxa Silleda.jpg|Fervenzas do río Toxa.
Ficheiro:Fervenza Belelle.jpg|Fervenza no río Belelle

## Cataratas 
miniatura|dereita|Fervenzas e área nevada no Parque de Ordesa.
* As cataratas do Niágara no estado de Nova York (Estados Unidos)
* As cataratas do Iguazú na fronteira entre a Arxentina e o Brasil
* Fervenza do Tequendama, en Cundinamarca, Colombia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fervenzas de Galicia
* Cadoiro bioquímico

### Ligazóns externas 
* Algunhas fervenzas galegas
O Milladoiro, Biduído, Ames

**O Milladoiro** é un núcleo de poboación da parroquia de Biduído, no concello coruñés de Ames. Segundo o INE, no ano 2018 tiña unha poboación de 12.848 habitantes (6.107 homes e 6.741 mulleres), o que supón un aumento con respecto o ano 2006.

## Toponimia
O topónimo **O Milladoiro** ten unha orixe ligada ó culto xacobeo. Antes do século XI cada unha das entradas a Santiago estaba marcada  por medio de miliarios romanos. Esta demarcación responde á xurisdición que a igrexa de Santiago tiña sobre o territorio en relación co xiro ou circuíto de peregrinación xacobea. Estes fitos aparecen nomeados como miliarios ata o ano 1&nbsp;000, palabra que entronca coa latina *millia* (do numeral *mille*). Estes nomes, que xa aparecían como *O Milladoiro*, latinizaronse posteriormente baixo o termo ; desta maneira estableceuse unha relación aparente cos termos latinos  e . Esta relación etimolóxica parece ser a orixe dun dos ritos da peregrinación, consistente na colocación de pedras nos chamados *milladoiros*.

## O Milladoiro na literatura popular 
* *Véxote no Milladoiro,/ no Faramelo, en Padrón,/ e astra pola Ponte Valga/ te vexo no corazón* .

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Biduído 
### Parroquias da Ames 
## Notas
Anshan, China

**Anshan** ( **鞍山** en chinés) é unha cidade da provincia de Liaoning, China. Ten 2&nbsp;800&nbsp;000 habitantes.

## Economía 
Anshan basea a súa economía na industria siderúrxica, a cidade é unha das principais cidades industriais da China.

## Historia 
Fundada en 1387 comezou a medra no século XVI. Durante a Rebelión dos Boxers (1900) e a Guerra Ruso-Xaponesa (1904-1905) a cidade resultou moi afectada. En 1918 aparecen as primeiras industrias, converténdose en cidade industrial coa ocupación xaponesa de Manchuria (1931). Durante a Segunda Guerra Chino-Xaponesa (1937-1945), Anshan resultou novamente destruída. A partir de 1950 construíronse modernas plantas industriais.

## Cidades irmás 
*  Amagasaki
*  Ansan
*  Sheffield
Anshan

O topónimo **Anshan** pode referirse a dúas cidades de diferentes épocas:

***Anshan** antiga cidade do reino elamita, que posteriormente pasou a ser a primeira capital dos Aqueménidas;
***Anshan**, cidade actual da China.
Lingua abau

O **abau** é unha lingua da familia papúa.

## Características 
Fálase no distrito de Green River, na provincia de Sandaun, Papúa-Nova Guinea, nas beiras dos ríos Sepik e Green, preto da fronteira con Indonesia

Calcúlanse en 4.500 ou 5.000 os falantes, distribuídos en 28 aldeas, a máis grande, Yapru, tiña 400 habitantes en 1981. As diferenzas entre as diferentes aldeas de lingua abau son escasas, aínda que os lingüistas recoñecen tres variedades.

Non hai literatura en abau, tan só hai publicados unha gramática e diversas traducións de libros da Biblia feitos por misioneiros.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Ethnologue
* Papuaweb - colección de referencias da lingua abau(PDF)
Festa gastronómica

Unha **festa gastronómica** é un evento celebrado co gallo de exaltar un determinado produto ou grupo de produtos alimenticios. Algunhas delas están declaradas Festas de interese turístico de Galicia ou de Interese turístico nacional.

As festas gastronómicas foron fomentadas co réxime franquista tras pasaren os efectos de racionamento da guerra civil española, e mesmo se declararon algunhas de interese turístico nacional (a festa do pemento da Arnoia ou a festa do polbo do Carballiño). A Xunta de Galicia seguiu con esta política e popularizáronse festas coma a festa do cocido de Lalín.

## Festas gastronómicas de Galicia 
### Primeiro trimestre 
[miniatura|[Festa do queixo de Arzúa.]]
As festas gastronómicas que se celebran en xaneiro, febreiro e marzo están relacionados con produtos que se comen no inverno, algúns relacionados coa matanza do porco (botelo, chourizo, androlla, cocido...), ou con produtos agrícolas desta época (grelo). Tamén hai celebracións relacionadas co Entroido.

### Segundo trimestre 
dereita|miniatura|Festa do viño tinto do Salnés.
dereita|miniatura|Cartel da XV Festa da troita da Pontenova, 1992.

Coa chegada da primavera celébranse festas relacionadas co viño e o augardente, así como de peixes de río (lamprea, salmón e troita) e froitas (cereixa).

### Terceiro trimestre 
[miniatura|[Festa da empanada da Bandeira.]]

As celebracións adoitan concentrarse nos meses intermedios do ano debido a que no hemisferio norte é verán. De feito, as persoas emigradas en América do Sur que buscan recuperar os seus costumes realízanas contra fin de ano. En realidade non se trata de xuntarse para comer, senón de comer para xuntarse. Na actualidade, coa crecente urbanización de Galicia, as festas gastronómicas non son máis ca unha substitución (ás veces un remedo mal logrado) das romarías que levan xuntando ás parroquias veciñas durante séculos. Xa nas cantigas de amigo da época medieval aparecían as xuntanzas nun subxénero específico: a cantiga de romaría. Esta tradición está tan enraizada na sociedade galega que mesmo no proceso de aculturación actual vive un grande esplendor.

### Cuarto trimestre 
Os alimentos exaltados van facéndose cada vez de dixestión máis pesada a medida que vai chegando o inverno: cocido, capón, androia, chourizo... Isto débese ás esixencias alimentarias do clima, que piden unha comida máis enerxética.

Asemade tamén van aparecendo nestes meses produtos de tempada, que aparecen especialmente nesta época: queimada (tras a vendima), cogomelos, castañas (co conseguinte magosto) etc, loxicamente coincidindo coa etapa anual de máxima produción.

## Notas 
## Véxase tamén
* Denominación de orixe
* Denominacións de Orixe de Galicia

### Bibliografía
VV.AA. (2019): *Fiestas gastronómicas 2019*. Gadisa.
Guerra dos Ducados

No contexto do panxermanismo e da unificación alemá, prodúcese a guerra entre Prusia e Dinamarca en 1864.

Austria e Prusia esixiron a Cristián IX de Dinamarca -rei dinamarqués-, os ducados do Elba, de fala xermana. Vencido o rei dinamarqués, cedeu o ducado de Lauenburgo a Prusia e os de Schleswig e Holstein a unha administración conxunta austroprusiana. Esta administración conxunta non conviviría moito cos desexos prusianos de obte-la hexemonía entre os estados alemáns. Pouco tempo despois produciríase a guerra austro-prusiana.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Panxermanismo
*Otto von Bismarck
*Unificación Alemá
Guerra austro-prusiana

Trala guerra dos Ducados, estableceuse unha administración conxunta austroprusiana nos ducados ex-dinamarqueses de Schleswig e Holstein. Pero Prusia e Austria a pesar de ser aliadas, mantiñan un rivalidade pola hexemonía sobre o resto dos estados alemáns. Bismarck, acusou a Austria de non administralos ducados conforme o establecido. Foi un pretexto para a guerra en 1866.

O xeneral prusiano Moltke derrotou os austríacos en Sadowa (Bohemia) a súa vitoria tivo importantes consecuencias: o emperador Francisco Xosé de Austria tivo que admitir o establecemento da Confederación Alemá do Norte baixo a dirección de Guillerme I, rei prusiano. Así, Austria quedaría á marxe do proceso de unificación alemá, proceso que culminaría coa guerra franco-prusiana e a proclamación do Segundo Reich.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Panxermanismo
Mozilla Application Suite

**Mozilla Application Suite** (orixinalmente coñecido como **Mozilla**, comercializado como **Mozilla Suite**) era unha multiplataforma integrada nunha suite de Internet. O seu desenvolvemento foi iniciado por Netscape Communications Corporation, antes da súa adquisición por AOL. Estaba baseado no código fonte de Netscape Communicator. O desenvolvemento estivo liderado pola Organización Mozilla dende o 1998 ata o 2003 e pola Fundación Mozilla dende o 2003 ata o 2006. Foi substituído pola suite de Internet SeaMonkey (SeaMonkey foi o nome código orixinal para o proxecto), unha suite de Internet impulsada pola comunidade, que está baseada no mesmo código fonte e continuou a ser desenvolvido cos novos códigos base de Mozilla.

A suite Mozilla estaba composta por varios programas principais: *Navigator* (un navegador web), *Communicator* (Mozilla Mail & Newsgroups), un desarolador de páxinas web (Mozilla Composer), un cliente IRC (ChatZilla) e un caderno de enderezos electrónicos.

As versións 6 e 7 da suite Netscape foron baseadas na suite Mozilla. A última versión oficial é 1.7.13, como agora a Fundación Mozilla está centrada no desenvolvemento de Firefox e Thunderbird. A suite Mozilla está dispoñible baixo os termos da trilicenza do proxecto Mozilla, como libre e software de código aberto.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Mozilla Firefox
*Mozilla Thunderbird
*Mozilla Foundation
*Netscape Navigator
*Navegador web
*Software libre

### Ligazóns externas
*Páxina principal do proxecto (en inglés; a partir de aí pode descargarse en diversa linguas e para diversos S.O.)
*Grupo de adaptación de Mozilla ó galego
*Comunidade Mozilla en castelán
Vitoria pírrica

Considérase unha **vitoria pírrica** a un enfrontamento bélico gañado a un prezo tan elevado que máis ben se pode considerar unha derrota.

Recibe o nome por dúas batallas gañadas por Pirro, rei do Epiro, cando os romanos quixeron conquista-la Magna Grecia durante o proceso de unificación da Península Itálica anterior ás guerras púnicas: a batalla de Heracleia, en 280 a.C., e a batalla de Ásculo, en 279 a.C., na Guerra Pírrica. Despois da segunda batalla, Plutarco presenta un relato feito por Dionisio de Halicarnaso:

Esta expresión non se utiliza só no contexto militar, podéndose usar tamén, por analoxía, ligada a actividades como a economía, a política, a xustiza, a literatura ou o deporte para describir unha loita similar, prexudicial para o vencedor.
## Exemplos 
* Batalla das Termópilas - Guerras médicas.
* Batalla de Asculum - Guerras pírricas.
* Batalla de Ashdown - Conquista viquinga de Inglaterra.
* Batalla de Malplaquet - Guerra de sucesión española.
* O Diluvio- Guerra Polonia-Suecia (século XVII).
* Batalla de Boquerón - Guerra do Chaco.
* Batalla de Bunker Hill - Guerra da Independencia dos Estados Unidos.
* Batalla de Guilford Court House - Guerra da Independencia dos Estados Unidos.
* Batalla da Vuelta de Obligado - Conflito entre a Confederación Arxentina e a alianza do Reino Unido e Francia (alianza anglofrancesa).
* Batalla de Creta - Segunda guerra mundial, Fronte oriental.
* Batalla de Stalingrado - Segunda guerra mundial, Fronte oriental.
* Sitio de Leningrado - Segunda guerra mundial, Fronte oriental.
* Batalla de Krasny Bor - Segunda guerra mundia], Fronte oriental.
* Sitio de Budapest - Segunda guerra mundial, Fronte oriental.
* Batalla de Königsberg - Segunda guerra mundial, Fronte oriental.
* Batalla das Illas Santa Cruz - Segunda guerra mundial, Guerra do Pacífico.
* Operación Bodenplatte - Segunda guerra mundial, Batalla das Ardenas.
* Batalla do Río Imjin - Guerra de Corea.
* Batalla de Vukovar - Guerra croata de independencia.
* Batalla de Grozny - Primeira guerra chechena.
* Guerra de Vietnam - Aínda que os estadounidenses se retiraron cando caeu Saigón, considérase como unha vitoria pírrica.
* XV Asemblea Nacional do Bloque Nacionalista Galego (BNG).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Definición de "pírrico" no Diccionario de la Real Academia Española.
* Vitorias pírricas  - Páxina que describe unha serie de vitorias pírricas en detalle
342

## Acontecementos 
* Turquía: diversos escritos comentan un tremor que afectou a Antioquía, non nos consta a orientación da súa magnitude pero os autores cifraron os mortos en 40&nbsp;000.
## Nacementos 
## Mortes 
* Cheng, emperador chinés da dinastía Jin (n. 321).

## Outros 
*

Historia ano a ano
365

## Acontecementos 
* Grecia: os escritores fanse recensión dun tremor que afectou a Creta, non nos consta a orientación da súa magnitude pero os autores cifraron os mortos en 50&nbsp;000.
## Nacementos 
## Mortes 
## Outros 
Historia ano a ano
818

## Acontecementos 
* O bispo Teodolfo de Orleáns é deposto e encadeado pola súa participación na conspiración de Bernaldo, rei de Italia, contra Lois o Piadoso.
* Xapón: tremor de magnitude 7'9 do que se descoñece a orixe e cantas mortes ocasionou.

## Nacementos 
## Mortes 
* 16 de maio - Ali ar-Rida, oitavo imán xiíta (n. 766).
* 3 de outubro - Ermengarda de Hesbaye, esposa de Lois o Piadoso (n. 778.
* Data probábel - Teófanes o Confesor, abade e cronista bizantino (n. ca. 758).
* Bernaldo de Italia - rei carolinxio de Italia.

## Outros 
Historia ano a ano
856

## Acontecementos 
* 18 de abril - Os viquingos arrasan Orleáns.
* Grecia: un tremor alcanza a cidade de Corinto. Os escritos son confusos á hora de poder dar un grao de magnitude, pero a cifra de mortes estimouse en 45&nbsp;000.
* Aethelbald arrebátalle o trono de Wessex ao seu pai Aethelwulf.
* 25 de decembro - Edmond (16 anos), coroado rei de Anglia Oriental. Sucede ao seu tío Aethelstan, peregrino a Terra Santa,
* 28 de decembro - os viquingos incendian París.
* Os sarracenos asaltan Nápoles e destrúen Miseno.
* Bardas convértese en rexente do emperador bizantino Miguel III.
* Ordoño I de Asturias inicia a repoboación da vila de León.

## Nacementos 
## Mortes 
4 de febreiro - Rábano Mauro, monxe beneditino, arcebispo de Maguncia, gramático, teólogo e enciclopedista alemán

## Outros 
Historia ano a ano
872

## Acontecementos 
* Xoán VIII, novo papa (até 882).
* O exército e a mariña de Harald Harfager toman o control da Noruega após a batalla de Hafrsfjord. Harald, primeiro rei de Noruega.
* En maio os viquingos ocupan Angers e son sitiados por Carlos o Calvo. En outubro Carlos o Calvo negocia con Roric, xefe dos normandos do Sena.
* Independencia do reino de Gascoña con Sancho I Mitarra como primeiro rei.
* Lois II, coroado emperador por segunda vez.
* O emperador bizantino Basilio I adopta unha estratexia ofensiva cara ao islam e ocupa as pasaxes do Tauro.
* A rexión de Dinawar, en Persia, sacudida por un tremor de forza 6,8. A vítimas estimadas foron unhas 20&nbsp;000.

## Nacementos 
* Al-Farabí, sabio e místico persa.
* Ki no Tsurayuki, poeta xaponés (m. 945).

## Mortes 
* Hadrián II, papa.
* Fujiwara no Yoshifusa, rexente xaponés.
* Ivar Ragnarsson, xefe viquingo, conquistador de Anglia Oriental.

## Outros 
* Tradúcese á lingua árabe a *Xeografía* de Tolomeo

Historia ano a ano
943

## Acontecementos 
* Constantino II de Escocia retírase a un mosteiro e abdica en beneficio de Malcolm I (data incerta: puido ser tamén o ano anterior).
* Persia: A rexión de Gorgán vese afectada por un tremor cuxa estimación é de 7,6 e o que supostamente causa unhas 5.000 mortes.
* Cícico, na Misia, destruída por un terremoto.
* Landulfo II convértese en príncipe de Capua e Benevento en solitario, á morte de seu pai Landulfo I de Benevento, quen o asociara ao trono en 939.

## Nacementos 
* Eduardo de Inglaterra, futuro rei de Inglaterra desde 959 até a súa morte en 975.

## Mortes 
* 5 de marzo - Heriberto II de Vermandois, conde e logo duque de Vermandois.
* 10 de abril - Landulfo I de Benevento, príncipe de Capua e Benevento.
* Harold I de Noruega.
* Wang Kon, fundador da dinastía Koryo de Corea.

## Outros 
Historia ano a ano
Irmandamento

dereita|miniatura|Sinal de irmandamento entre Castro de Rei e Plounévez-Quintin.
dereita|miniatura|Cartel de irmandamento entre Almendralejo e A Rúa.

dereita|miniatura|Placa da Avinguda Villalba de Lugo en Quart de Poblet.

**Irmandamento** (derivado do verbo *irmandar*) é o proceso político polo que dúas localidades distintas establecen un vencello común, que pode ser simplemente simbólico ou de intensidade moito máis forte. As razóns máis visibles do irmandamento son as de etimoloxías similares para os topónimos (v. Lalín, Santiago de Compostela, A Pobra de Trives, Palas de Rei, Monterrei, Beade ou Gondomar), inda que tamén se pode deber a unha gran proporción de emigrantes dunha das localidades na poboación da outra (v. irmandamentos coa Arxentina, Cuba, Francia e Alemaña ou Burela no sentido inverso), unha historia semellante (v. Baiona a Real), a unha similitude cultural ou económica (v. Tomiño), a unha busca común de recursos ou a outros motivos.

## Irmandamentos en Galicia 
## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía
*
*

### Ligazóns externas 
* Sister cities
Humanismo renacentista

O **Humanismo** é unha manifestación ideolóxica e artística do Renacemento.

Os homes do Renacemento traballaron arreo no estudo das obras da antigüidade, explorando ruínas, salvando da destrución importantes manuscritos e relendo os exemplares que chegaron a Italia dende Constantinopla trala súa caída. Estes estudosos recibiron a protección de príncipes e Pontífices que estimularon as súas investigacións.

O estudo dunha cultura xurdida con antelación e á marxe da Igrexa fixo que no pensamento renacentista deixara de xirar en torno a Deus, como pasaba na Idade Media, para centrarse no Home e estima-los valores humanos: literatura, arte, ciencia, política. De aí o seu nome: Humanismo.

A exaltación destes valores e os descubrimentos xeográficos (España e Portugal) e técnicos crearon o orgullo e individualismo do home renacentista.

O Humanismo tivo, sobre todo, un carácter literario.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eruditos bizantinos no Renacemento.
* Dante.
* Bocaccio.
* Petrarca.
Quattrocento

**Quattrocento** é a denominación que adopta o Renacemento italiano do século XV, por comeza-los anos en italiano como *mile quattrocento*, o primeiro en darlle este nome foi Giorgio Vasari por volta do 1570. O outro período do renacemento italiano é o **Cinquecento**, no século XVI.

No Quattrocento realízase a evolución das formas medievais ás reinterpretacións clásicas. A cidade de Florencia, eminentemente mercantil dominada pola alta buguesía converteuse no centro de gravidade dunha sociedade que abandonou o misticismo da Idade Media, na cal a orde viña establecida desde o alto, imprimindo unha dinámica humanizante laizante e unha volta ás fontes da civilización occidental, o mundo greco-romano; apareceu no mundo da arte unha figura nova, os mecenas, que xurdiron pola prosperidade económica, a arela cultural e o desexo de ostentación e presitixio, e que chamaban e protexían os artistas para realizaren as súas encargas, os primeiros foron Cosme e Lourenzo de Medici; o artista tamén sufriu un proceso de individualización e personalización como froito do culto humanista polo individuo.

Os novos valores estéticos requirían novos sistemas de representación, coa perspectiva e o estudo das proporcións nun primeiro plano para representar a figura humana, principal obxectivo da representación artística.

## Artistas salientables
*Arquitectura: Filippo Brunelleschi, autor da cúpula da catedral de Florencia.
*Escultura: Lorenzo Ghiberti e Donatello, tamén de Florencia.
*Pintura: Fra Angelico de Fiesole, que pintou as súas *Anunciacións*, obras cheas de misticismo. Sandro Botticelli, que representa o triunfo da tendencia profana en temas mitolóxicos e alegóricos.
Antalya

240px|miniatura|

**Antalya** é unha cidade da costa sur de Turquía, capital da provincia de Antalya. No ano 2000 tiña 603.190 habitantes.

Foi fundada como Attalia por Atalo II de Pérgamo no 150 a.C.. No século XIV incorporouse ao Imperio Otomán. É a principal cidade turística turca, con 1&nbsp;100&nbsp;000 visitantes (2003).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Información sobre Antalya 
* Antalya Business Directory
Alpha Scorpii

**Alpha Scorpii** (*α Scorpii* / *α Sco*), máis coñecida coma **Antares** é a estrela máis brillante da constelación de Escorpión.

Antares é unha estrela xigante de clase M, cun diámetro de aproximadamente 6.24 × 108&nbsp;km, situada a 520 anos luz da Terra e cunha magnitude aparente de 0,96 ten unha compañeira (Antares B) a unha distancia de 2.7″, aínda que é difícil de ver.

O seu nome deriva do grego ανταρης (rival de Ares (Marte) ou Anti-Marte, posiblemente pola semellanza de cor con Marte. A súa cor vermella fixo da estrela obxecto de interese para moitas sociedades, moitos dos templos do Antigo Exipto están orientados de tal xeito que a luz de Antares xogaba o seu papel durante a celebración das cerimonias. Antares era unha das catro estrelas reais dos persas arredor do 3.000 a.C..
Antenor

**Antenor**, na mitoloxía grega, era un príncipe troiano.
Aconsellou a devolución de Helena a Menelao, os troianos acusárono de traizón e de favorecer a entrada do cabalo de madeira, fuxiu a Italia, onde funda a cidade de Padua.
Anteros

**Anteros**, na mitoloxía grega, era fillo de Ares e Afrodita, compañeiro de xogos do seu irmán Eros. É a personificación do amor non correspondido
Susan B. Anthony

**Susan Brownell Anthony**, nada en Adams,Massachusetts, o 15 de febreiro de 1820 e finada en Rochester, Estado de Nova York, o 13 de marzo de 1906, foi unha reformadora e sufraxista norteamericana.

## Traxectoria 
De familia cuáquera naceu en Massachusetts, pero pouco despois do seu nacemento a súa familia moveuse ao estado de Nova York, e a partir de 1845 residiu en Rochester.

[esquerda|miniatura|140x140px|Anverso do coñecido como [dólar Susan B. Anthony, que amosa o seu busto (deseño: Frank Gasparro)]]

Estudou na pequena escola do seu pai, e entre 1837 e 1857 foi mestra en varias escolas. Na década anterior á Guerra Civil Americana, tivo un papel prominente nos movementos antiescravistas e antialcohólicos de Nova York, organizou en 1852 a primeira sociedade estatal de mulleres antialcohólica en América, e en 1856 converteuse na representante para o estado de Nova York da Sociedade Antiescravista de América.

A partir de 1854 dedicouse en exclusiva á defensa dos dereitos da muller, avogando pola completa igualdade de sexos. Entre 1868 e 1870 foi a propietaria do semanario, *The Revolution*.

Axudou a fundar a Asociación Sufraxista Estadounidense, da que foi primeiro vicepresidenta 1869-1892 e logo presidenta (1892-1900).En colaboración con Stanton, Matilda Joslyn Gage e Ida Husted Harper, publicou *The History of Woman Suffrage* (1884–1887).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Claus Bernet: *Susan B. Anthony*, en: BBKL, 29, 2008, 93-101.

### Outros artigos 
* Dólar Susan B. Anthony
Lingua abé

O **abé** é unha lingua kwa da familia níxer-congo, falada en Costa do Marfil. Fálase en 70 aldeas dos departamentos de Agboville e Tiassalé. É falada por arredor de 200.000 persoas, incluídos 20.000 falantes en Abidjan

O abé divídese en catro dialectos: Tioffo, Morie, Abé-Ve e Kos

As únicas publicacións en abé son traducións de libros da Biblia feitas por misioneiros.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* O abé no Ethnologue
Lingua abidji

O **abidji** é unha lingua kwa da familia níxer-congo, falada en Costa do Marfil.

## Distribución xeográfica
Fálase en 12 aldeas da rexión de Sikensi e unhas poucas máis da rexión de Dabou no departamento Abidjan.

## Dialectos
O abé divídese en dous dialectos: Enyembe e Ogbru.

## Escrita
Hai publicados algúns materiais didácticos para a aprendizaxe da lingua e no ano 2002 traduciuse o Novo Testamento.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ethnologue
*Alfabeto abidji
Vicente Álvarez Miranda

**Vicente Álvarez Miranda**, nado en Vilaselán (Ribadeo) o 30 de maio de 1815 e finado en Veracruz (México) en 1858, foi un poeta, político e militar galego.

## Traxectoria 
Era fillo do tenente coronel Vicente Albarez Montis e da súa muller María Pilar Miranda Rodríguez Arango. Estudou no Seminario de Mondoñedo, pero abandonouno para ingresar no exército. En 1840 desertou. Marchou a Madrid, onde foi redactor de *El Huracán*. En 1842 foi elixido deputado a Cortes pola provincia de Lugo pero abandonou o posto polos acontecementos políticos de 1843, e coa instauración da Monarquía, foise a vivir a Sevilla. Obtivo a cátedra de Latín do Instituto de Bilbao. En 1854 foi nomeado Cónsul Xeral en Anveres, e en 1856 foi trasladado a Veracruz onde morreu.

## Obras 
* *Fragmentos bélicos de la terrible lucha de los siete años*, 1842.
* *El Hijo de María*, 1852 (poema histórico).
* *Glorias de Sevilla, en armas, letras, ciencias, artes, tradiciones, monumentos, edificios, caracteres, costumbres, estilos, fiestas y espectáculos*, 1859.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Dicionario biográfico de Galicia*, Ir Indo Edicións, 2010-2011, Vigo.
### Ligazóns externas 
* Ficha en Autores galegos
* Ficha no Congreso dos Deputados
Ye (cirílico)

**Ye**, ou **E** (Е, е), é unha letra do alfabeto cirílico. En búlgaro, macedonio, serbio, e ucraíno, chámase **E** e representa á vogal /e/. En belaruso e ruso, chámase **Ye** e representa a vogal iotizada /je/.
Iotización

A **Iotización** é unha forma de palatalización que se dá nas linguas eslavas. Ocorre ao mesturar unha consoante coa aproximante palatal /j/, que no alfabeto grego se representa cun iota (ι). Por exemplo, en inglés *ni* dentro da palabra *onion* ou o *ñ* galego teñen o son do *n iotificado*. En serbio, por exemplo, a iotización emprégase para expresar o plural dalgunhas palabras: */kamen/ (pedra)* fronte a */kamenje/ (pedras)*
Stola

[miniatura|dereita|Nesta estatua de mármore [Livia Drusilla leva posta a *stola*]]
Na Roma antiga, a ***stola*** era un traxe longo que vestían as mulleres por riba da túnica.

A *stola* era unha peza de tea longa que tiña unha abertura no centro para a cabeza e se suxeitaba nos costados con broches. Nos baixos levaba unha orla decorada chamada *instita*. Cinxíase baixo o peito cun cíngulo que facía que se formasen pregues amplos chamados *rugae* e levábase por riba dunha túnica. A *stola* tiña mangas longas, aínda que ás veces as mangas formaban parte da túnica. Acompañábase moitas veces dunha *palla*. A *stola* foi substituída pola *túnica dalmática* a partir do século IV.

Esta peza era o equivalente feminino da toga. As prostitutas, en cambio, vestían toga.
Túnica

miniatura|Traballador romano vestido cunha túnica
Na Roma Antiga, a **túnica** era unha peza de roupa propia dos dous sexos, que se levaba como roupa interior, axustada ao corpo.

A túnica cinxíase á cintura e chegaba á altura de media coxa. Os homes vestían unha camisa curta e ampla de la confeccionada con varias pezas cosidas e con mangas moi curtas. Era unha peza de uso común e a única limitación era que non se debía deixar ver asomar por baixo da toga.

* A *túnica lacticlavia* usábana os patricios e os senadores e tiña unha franxa ancha de púrpura que descía desde o escote para baixo. Esta orla recibía o nome de *clavus*.
* A *túnica angusticlavia*, empregada polo censo ecuestre (os cabaleiros), tiña o *clavus* máis estreito.
* A *túnica palmata* levábana os xenerais triunfadores por baixo da *toga picta*, era de cor púrpura e ía adornada con palmas douradas.
* A *túnica dalmática* era longa (por baixo dos xeonllos) e tiña mangas amplas. Foi no principio sinal de luxo mais acabou substituíndo a *stola* e usábana no Baixo Imperio tanto os homes como as mulleres.
* A *túnica paragauda* tiña mangas moi grandes.
* A *túnica manicata*, ou seja, con mangas longas, considerada efeminada e só se empregou no Baixo Imperio.
* As mulleres usaban túnica dobre e a exterior cubríase cunha *stola*.

## Notas
Toga (vestimenta)

[miniatura|150px|dereita|Togado de [Emerita Augusta (Mérida), século I.]]
Na antiga Roma, a **toga** era o vestido público dos cidadáns. O seu uso era requirido en todos os actos da vida oficial, tanto civil como militar ou relixiosa e estáballes prohibido levala aos estranxeiros, os escravos ou os proscritos.

Unha toga era un pano branco, habitualmente de lá, semicircular e de aproximadamente tres por catro metros. Unha parte estaba plisada ou pranchada en pregues paralelos cuxa disposición variou. Dobrábase en sentido lonxitudinal, de modo que unha das dúas metades era máis grande. Botábase un extremo por riba do ombro esquerdo de xeito que chegase até ao chan por diante e que por detrás fose case o dobre de longa que quen a levaba. Este extremo libre pasábase por baixo do brazo dereito e logo volvía de novo sobre o ombro esquerdo. Desta maneira o costado dereito quedaba completamente cuberto entre a axila e a canela. O peito cubríase en diagonal e esa parte, o *sinos*, formaba un pregue no que se podían levar obxectos pequenos.

O seu primeiro uso foi militar, pois antes de que se crease un uniforme propio levábase ao modo da cidade de Gabies (*cinctus gabinus*): o extremo que cubría o ombro esquerdo anudábase á cintura, servindo de cíngulo e impedindo que a toga se desprendese do corpo.

Coa incorporación dunha vestidura militar específica, a toga pasou a ser un símbolo de paz e xerarquía civil. As mulleres deixárona de usar, aínda que as prostitutas non, xa que a estas estáballes prohibido levar a stola.

A *toga uirilis*, ou *toga pura*, era a dos homes e era branca. Os pobres levábana negra e tamén se usaba esta cor como sinal de loito; neste caso recibía o nome de *toga pulla*.

A *toga praetexta*, que tiña unha franxa púrpura na parte baixa, vestíana os adolescentes, os maxistrados e os funcionarios superiores.

A *toga picta*, con estrelas douradas, usábana os xenerais vitoriosos, os cónsules con imperio e determinados maxistrados que presidían celebracións públicas.

A *toga candida*, branqueada con xeso ou amidón, levábana os aspirantes a maxistraturas (e de aí que se lles chamase *candidati*).

A *toga palmata* era sinal do triunfo.
Fasces

miniatura|150px
Na antiga Roma, as **fasces** eran feixes de varas que formaban un cilindro e representaban a autoridade dos altos maxistrados. Medían 1,5 m de longo e atábanse con correas vermellas. Portábanas os líctores, funcionarios que acompañaban aos maxistrados superiores (*cum imperio*), ao *Pontifex Maximus* e ás Vestais. Fóra do recinto da cidade engadíaselles un machado indicando o dereito de vida e morte que os cónsuis adquirían así.

## Notas
Lingua abinomn

O **abinomn** é unha lingua illada falada en Irian Jaya (Indonesia).

## Distribución xeográfica
Fálase en dúas aldeas, coñecidas como Baso I e Baso II, situadas nas beiras do río Baso, afluente do Idenburg, na rexión de Lakes Plain, Irian Jaya
## Falantes
Falan a lingua arredor de 300 persoas (2002).

## Escrita
En 1999 publicáronse os primeiros textos na lingua, un dicionario (*Wreminsiam Abinomnwori*) e un libro de contos tradicionais (*Maria kinsamaram*)

## Pronomes 
:

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ethnologue
Condado de Castela

Afonso III o Magno, a finais do século IX, decide protexer a cara oriental das súas posesións cunha liña defensiva de castelos ó longo dos vales do Ebro e o Pisuerga, territorio coñecido como **Bardulia**, con capital en Amaia. Estaba gobernado por condes tributarios de León, que repoboaron a rexión.

O conde Fernán González (923-970), logra certa autonomía de León e consegue que o título de conde sexa hereditario, establecendo certo concepto de dinastía. Coñecido como *Conde Lozano*, derrotou a Abderramán III xunto co rei Ramiro II en San Esteban de Gormaz.

Sucédenlle outros condes ata que García Sánchez, ó ir casar coa irmá do rei de León, é asasinado e o condado pasa ó rei de Navarra Sancho III, este o cede ó seu fillo Fernando I quen non só é o primeiro rei de Castela, senón que ó vencer en batalla ó rei leonés, Fernando pasa a gobernar os dous reinos e fúndase Castela e León.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Área Paterniani
* Reino de Castela
* Reino de León
* A Reconquista
* Historia de España
Tributo das cen doncelas

[300px|miniatura|Tímpano da Batalla de Clavijo, na [Catedral de Santiago de Compostela. Obsérvense as doncelas que se representan diante e detrás do Apóstolo.]]
O **Tributo das cen doncelas** é unha lenda popular de raíces moi antigas que se estabelece na Península Ibérica de varias formas, a máis común é que no tempo dos reis "folgazáns", Aurelio, Silo e Mauregato, que sucederon a Afonso I, pagábase ós sultáns de Córdoba un tributo de cen doncelas, 50 nobres e 50 plebeas, para os haréns dos xefes árabes.

Coa vitoria da tamén ficticia batalla de Clavijo, os cristiáns teríanse sentido o bastante fortes para se negaren a pagar tan vergoñoso tributo.

A primeira mención da lenda aparece no século XIII referíndose a feitos supostamente acontecidos catro séculos antes, o que é evidencia do seu carácter espurio. O feito aparece na crónica de Ximénez de Rada, onde tamén se fai referencia por primeira vez á batalla de Clavijo. Esta lenda deixou numerosas influencias na literatura, dando lugar a moitas versións populares e locais, sendo a máis coñecida a das sete doncelas de Simancas (Valladolid).

## O *Tributo das cen doncelas* en Galicia 
Na parroquia de Sarandós, en Abegondo, hai dous lugares chamados *Bordel* e *Bordelle*, relacionados con esta lenda. Na mesma parroquia tamén existe a torre de *Peito Bordel* ou *Pazo das Torres de Bordel*, torre na que, segundo a lenda, concentraban as cen doncelas antes de envialas como tributo á corte do califato de Córdoba.

Os irmáns Figueroa (Figueroa é outra parroquia limítrofe coa de Sarandós) reveláronse contra este tributo e mataron os mouros cando viñan recoller as mozas utilizando como armas paus de figueira, suprimindo así o sometemento ó que viña sometida Galicia e garantindo ás mozas da comarca á súa protección. Por tal motivo, o escudo de armas do marquesado de Figueroa loce cinco follas de figueira.

A mesma lenda recóllese noutros puntos de Galicia e do norte de Portugal, onde xa en 1609 o monxe de Alcobaça Bernardo Brito recolleu en Beira o *Romance de Figueiral*, e tamén era representada polo pobo en varios sitios, como en Quintela de Leirado.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Sarandós, Abegondo
* Figueroa, Abegondo
### Ligazóns externas 
* artigo en www.celtiberia.net
Lingua bankon

O **bankon** (tamén coñecido como **abo**, **abaw**, **bo** ou **boné**) é unha lingua bantú falada no departamento de Moungo (Provincia Litoral) do suroeste do Camerún.

*Bankon* é o endónimo. *Abo* é un nome administrativo.

## Historia 
Segundo a tradición oral, os bankon e os barombi formaban un mesmo pobo orixinario do Congo, que emigraron cara ao sur hai séculos.
Hai dúas emisións semanais radiofónicas semanais e existe un grupo musical tradicional bankon en Douala.
A educación formal é en francés, case todos os bankon maiores de 13 anos poden falar en duala, lingua veciña amplamente empregada nos servizos relixiosos, o francés emprégase para o trato coa administración e nos actos oficiais, o pidgin camerunés (de base inglesa) úsase cos estranxeiros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ethnologue
Lingua abón

O **abón** ou **abong** é unha lingua bantú de Nixeria.

## Distribución xeográfica
Fálase nunha única vila, Abong, na rexión de Sardauna do Estado de Taraba.
## Falantes
1.000 (1973)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ethnologue
Lingua abrón

O **abrón** é unha lingua kwa, pertencente ao grupo akan falada en Ghana.

## Distribución xeográfica 
No suroeste de Ghana concéntrase case o 80% dos falantes de abrón, o 20% restante vive na rexión de Costa do Marfil fronteiriza con Ghana.

## Escrita e usos sociais 
En 1962 tradúcese a Biblia e dende 1975 apareceron diversas obras didácticas para a aprendizaxe do abrón. En 1999 creouse a organización Sannbefa, coa pretensión de promover as linguas tradicionais de Costa do Marfil, especialmente o abrón, puxo en marcha catro centros de alfabetización para adultos en abrón e publicou diversos manuais didácticos e culturais en abrón (''Guide d'orthographe abron* (1999), *Je veux apprendre la langue abron'' (2000) para facer fronte á perda lingüística en favor do francés nas vilas abrón de Costa do Marfil.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ethnologue
Lingua abu

O **abu** ou **adjora** é unha lingua do grupo Ramu da familia Sepik-Ramu falada en Papúa-Nova Guinea.

## Distribución xeográfica 
Nas beiras do curso baixo do río Ramu, 19 aldeas no distrito de Angoram, provincia de Sepik Oriental e 8 aldeas no distrito de Bogia, provincia de Madang, Papúa Nova-Guiné. Akurai é a aldea máis poboada.

## Dialectos 
* Abu
* Auwa, podería ser unha lingua independente 
* Sabu

## Escrita 
En 1969 tradúcense algúns libros da Biblia. 
En 2002 misioneiros protestantes crean un alfabeto para a lingua, baseado no latino e escriben os primeiros libros nela, unha guía ortográfica e un libro con historias tradicionais e de ficción escritas polos propios abus.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ethnologue
* Informe fotográfico sobre un obradoiro de alfabetización na lingua materna entre os abu
Lingua abua

O **abua** é unha lingua do grupo atlántico das linguas níxer-congo falada en Nixeria.

## Distribución xeográfica
Fálase nas áreas locais de Degema e Ahoada, en Rivers State, hai unha pequena pero moi próspera comunidade inmigrada en Estados Unidos.

## Dialectos
O abua distingue catro dialectos: Ogbo, Emughan, Otabha e Okpeden

## Escrita
A produción escrita en abua é escasa, a maior parte son traducións de obras de tipo relixioso e materiais publicados por lingüistas. Os primeiros materiais son de 1971, *Aselemi adibel adinya itugha onu Abuan* e *Opuru adiri ogbia* obra de Ian Gardner e Idumesaro respectivamente.  Gardner, un pastor protestante, tamén traduciu en 1978 o Novo Testamento co título de *Oobi Oghaaph Ilo Ajizos* en 1980 e publicou un dicionario abau-inglés. En 2019 apareceu a tradución de toda a Biblia, obra dun equipo dirixido por Gardner so o título de *Adinya Ligbia*.

## Historia
Por volta do século XIII o pobo abua emigrou dende as súas aldeas, situadas no actual Camerún, xunto aos efik e aos ibibios, ao territorio que ocupa actualmente.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ethnologue
Lingua abui

O **abui** é un idioma da familia das linguas papúas falada en Indonesia, na rexión centro occidental da illa de Alor. En 2002 tiña aproximadamente 16.000 falantes.

## Dialectos
Xeralmente inclúense como dialectos do abui o atimelang, kobola e Alakaman, pero ata o de agora non foron estudadas, e as investigacións que se están a realizar  poderían indicar que son linguas diferenciadas.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Ethnologue
Lingua abujmaria

O **abujmaria** é unha dialecto do maria falado na India pola tribo Abujh Maria.

## Distribución xeográfica e falantes
A principal zona onde se fala o dialecto coñécese como bloque Abujh Maria, na rexión de Narayanpur, no distrito de Bastar, en Madhya Pradesh. Está formada por 200 aldeas e ten unha poboación, coa rexión de Bijapur do mesmo distrito, de 17.000 habitantes. No distrito de Gadchiroli, Maharashtra hai outros 31.000 falantes. En total 50.000 falantes, pero outras fontes afirman que poderían ser 100.000.

## Escrita
Publicáronse unha gramática e un dicionario, non hai literatura en abujmaria

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ethnologue
Lingua abun

O **abun** é unha lingua da familia papúa falada en Irian Jaya (Indonesia) polos Yenden.

## Distribución xeográfica 
Fálase en 18 aldeas da costa norte e interior do centro de Bird's Head, nos subdistritos de Sausapor e Mega de Irian Jaya.

## Falantes 
3.000 falantes (2000): 2.000 do dialecto Abun Ji, 600 do Abun Tat e 400 do Abun Je.

## Dialectos 
* Abun Ji, fálase na costa e o interior ao longo do río Som
* Abun Tat, no nordeste do territorio abun
* Abun Je, na costa central

## Escrita 
Entre 1991 e 1995 traducíronse algúns fragmentos da Biblia.
En 1999 Christine e Keith Berry publicaron *A Description of Abun: A West Papuan Language of Irian Jaya*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Abun no Ethnologue
Lingua aburé

O **aburé** é unha lingua da familia níxer-congo do grupo kwa falada en Costa do Marfil. No ano 20002 tiña 66.000 falantes.

## Historia
No século XVII establécese o primeiro posto comercial francés entre os aburé e dende as mediadas do século XIX os franceses dominan politicamente o territorio aburé ata a indepedencia de Costa do Marfil.

## Características
A lingua aburé fálase no departamento de Bonoua e algunhas aldeas do departamento de Grand Bassam. En Abidjan residen varios centos de aburés.

O aburé escríbese no alfabeto de base latino desenvolvido para o akan, editáronse sobre todo manuais para a aprendizaxe da lingua e obras de carácter relixioso.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Ficha en *Ethnologue*
Lingua abung

O **abung** é unha lingua malaio-polinesia de Indonesia, considerado tradicionalmente un dialecto da lingua lampung.

## Distribución xeográfica
O territorio tradicional abung está no sur de Sumatra, na provincia de Lampung, entre o río Tulang Bawang polo norte, o océano Índico polo oeste, o estreito de Sunda polo sur e o mar de Xava polo leste. A maioría viven esparexidos en aldeas de hábitat disperso.

## Falantes
770.000 (2000)

## Dialectos
Jabung, Menggala e Kota Bumi

## Historia
Antes do século XV os abung vivían nas montañas ao oeste, Por volta de 1450 os primeiros clans abung emigran ás terras baixas. Nos últimos anos o goberno indonesio recolocou no seu territorio a milleiros de xavaneses, creando tensións e provocando mudanzas etnoculturais.

## Notas 
## Ligazóns externas
Abung no Ethnologue
Arianismo

O **arianismo** foi unha doutrina cristolóxica, desenvolvida por Ario de Alexandria no século IV, que negaba que Cristo e Deus fosen da mesma natureza e vía o Fillo como un ser divino creado polo Pai, a primeira das criaturas vindas ao mundo pola vontade de Deus, pero inferior a el. Negaba, polo tanto, a "consubstancialidade" do Pai e do Fillo. O Primeiro Concilio de Nicea (325) condenouno como unha herexía, despois de moitas discusións, pero sobreviviu entre os xermanos ata o século VIII.

## Historia
[miniatura|250px|[Constantino I o Grande|Constantino queimando libros arianistas, ilistración dun compendium de dereito canónico, *c*. 825.|esquerda]]
O arianismo estendeuse rapidamente por Alexandría e foi condenado en principio polo sínodo alexandrino de 321. Ario non o aceptou e pasou a Palestina, onde gañou a Eusebio de Nicomedia e Eusebio de Cesarea. No Primeiro Concilio de Nicea  condenouse o arianismo e desterrouse a Ario, se ben en 328 o emperador Constantino, que o convocara, foi convencido por Eusebio de Cesarea de revogar o desterro.

En 335 os arianos celebraron un sínodo en Tiro que depuxo ao bispo Atanasio de Alexandría e reformulou, suavizándoas, algunhas das súas posicións. O sucesor de Constantino, Constancio, apoiou o arianismo e permitiu o acceso ao patriarcado de Constantinopla de Eusebio de Constantinopla. Porén, o Concilio de Sárdica (343), presidido por Osio, retornou ao Credo de Nicea e o arianismo declinou. Se, no entanto, en Occidente, o arianismo foi combatido por Constante, entre 351 e 355 celebráronse tres sínodos favorábeis (Sirmio, Arles e Milán), baixo a protección de Constancio. Este chegou a desterrar ao papa Liberio entre 356 e 358, onde asinou unha fórmula doutrinal ambigua. Algo semellante aconteceu nos sínodos de Rímini (occidente) e Seleucia (oriente) de 359. Coa morte de Constancio en 361 os arianos fragmentáronse e prevaleceu a ortodoxia de Nicea. O emperador Teodosio I perseguiu duramente os arianos a partir da publicación do seu edicto en 380.

O bispo capadocio Ulfilas evanxelizara aos godos cun arianismo moderado. Coas invasións bárbaras, o arianismo foi reintroducido no Imperio Romano. Os visigodos conservárono en Hispania até o século VI (co Terceiro Concilio de Toledo, presidido polo bispo Masona), os burgundios, os vándalos e os ostrogodos até o século VI e os longobardos até o VII.

## Notas
Lingua achagua

O **achagua** é unha lingua da familia arauaca de Colombia. Segundo datos de 2000 tiña uns 250 falantes. O achagua está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Distribución xeográfica
Os achagua viven preto do río Meta, a maioría vive nun casarío de 50 casas, denominado Umapo no concello de Puerto López, outras 5 familias viven nun asentamento do departamento de Casanare.

## Escrita
A primeira obra en achagua é un dicionario compilado polos misioneiros Alonso Neira e Juan Ribero en 1726 e que permanece inédito, *Arte y vocabulario de la lengua Achagua. Doctrina cristiana, confesionario de uno y otro sexo o instrucción de catecumenos*.
Dende 1983 véñense publicando materiais relixiosos e de aprendizaxe da lingua nun alfabeto propio desenvolvido por misioneiros protestantes.

## Historia
Antes de chegaren os españois estímase o seu número entre 50.000 e 100.000, o grupo máis grande habitaba entre os ríos Vichada e Guavire, na rexión dos Llanos Orientales, aínda que tamén había grupos importantes nos Llanos de Casanare, Barinas ( ao longo do río Apure) e en Barraguán. No século XVIII comeza a diminuír o seu número, polas guerras de conquista dos españois e polas novas enfermidades traídas polos europeos, os que quedaron buscaron refuxio nas misións xesuítas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ethnologue