Mesía

**Mesía** é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Ordes. Segundo o INE en 2023 tiña 2.418 habitantes (1.217 homes e 1.201 mulleres) (2.457 no 2022, 2.479 no 2021,  2.918 no 2010, 3.102 no 2006, 3.174 no 2005, 3.216 no 2004, 3.240 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».

## Demografía 

## Xeografía 
esquerda|miniatura|Mapa do Concello de Mesía
Mesía limita cos concellos de Frades, Boimorto, Curtis, Vilasantar, Oza-Cesuras, Abegondo, Ordes e Carral. A súa capital é o lugar de Xanceda, situado a 42&nbsp;km de Santiago de Compostela e a 46 da Coruña.

Ten unha altitude media de 400 m, sendo máis accidentada cara ao norte. Os seus cumios máis altos son Picoi (546 m), Montouto (542 m), a Cova (488 m), Rozamonde (462 m) e Teixoeiras (427 m). O curso fluvial máis importante é o río Tambre, que pasa pola parroquia de Castro. Afluentes deste son o Maruzo e mailo río Samo, que nace en Picoi, nos montes da Tieira, e percorre o concello polo norte facendo, en certos tramos, de límite co concello de Frades.

O concello está atravesado no suroeste pola estrada AC-524, que une o concello coa capital comarcal, e no centro pola AC-223 (As Travesas-Xanceda), que atravesa o concello e o une coa estrada das Travesas. A AP-9 cruza o municipio nun tramo pola parroquia de Visantoña.

## Historia 
En Mesía consérvanse restos de varios poboados castrexos: Castiñeiras (Albixoi), A Roda (Fieiteira-Albixoi), Pereira (Pereira-Albixoi), A Roda (Xestosa-Albixoi), Monteiro (Campo-Bascoi), A Torre (Tamarín-Bascoi), O Castro (O Castro-Boado), Couto do Castro (Receá-Castro), Castrillón, Pousada e Rodas (Fontefría-Cumbraos), Castiñeiras (Castiñeiras-Mesía), A Pobra ou Castelo de Mesía (A Pobra-Mesía), Mesía (Mesía), Soutelo (Soutelo-Olas), Brea (A Brea-Visantoña), Visantoña (Ricos-Visantoña), Os Castriños e Xanceda.

Ficheiro:Torque Xanceda I (29922683255).jpg|Torque que data do ano 200-50 a.C. e que se atopou no Castro de Xanceda en 1974 durante os labores de labradío e que forma parte do chamado *tesouro de Xanceda*.
Ficheiro:Torque Xanceda II (29923134825).jpg|Outro dos torques do tesouro de Xanceda, que se garda no Museo Arqueolóxico e Histórico Castelo de Santo Antón, na Coruña. 

As terras de Mesía eran lugar de paso na Idade Media entre Santiago de Compostela e as vilas do norte, como Betanzos, A Coruña e a zona da Mariña, o que deu pé á vía inglesa do Camiño de Santiago. Desta época é a torre de Mesía, fortaleza dos séculos XIII e XIV, na actualidade en ruínas.

No Antigo Réxime as parroquias dependían da xurisdición de Mesía, da provincia de Santiago de Compostela, que acollía en total 45 freguesías. A parroquia de Cabrui dependía do mosteiro de Sobrado dos Monxes, da provincia de Betanzos.

O 13 de febreiro de 1809, durante a guerra da Independencia Española, as tropas francesas arrasaron e queimaron a capela de Arxán, amais de fusilar trece veciños, que foron soterrados nunha foxa dentro da igrexa.

Coa chegada da división en concellos, Mesía contaba con once parroquias e dependía do partido xudicial de Poulo. En 1822 pasou a pertencer á provincia da Coruña. En 1835 pasou a formar parte do partido xudicial de Ordes. Entre abril e xuño de 1836 foille adscrita a parroquia de San Pedro de Ardemil.

A localización da capital sufriu modificacións. No 1860 estaba na Pobra, no 1900 na Vila, no 1910 en Xancedavella, e entre 1920 e 1981 de novo na Pobra. Se ben na actualidade o xulgado e a casa consistorial están en Xanceda, oficialmente a capital segue na Pobra, ao non estar tramitado o expediente de cambio.

O edificio consistorial foi inaugurado en 1955 no lugar de Campo das Mentiras, en Xanceda. É un edificio de planta cadrada e cuberta a catro augas. A escaleira de acceso ten dous andares, o primeiro con pórtico de dobre arco de medio punto á fronte e un arco de medio punto en cada lateral, e o segundo co balcón municipal, con varanda de ferro e decoración xeométrica. No alto do edificio hai un pequeno ático co escudo coroado, nun frontón triangular.

No escudo do concello, xa existente en 1838, aparece a torre do castelo de Mesía.

## Patrimonio 
Amais dos edificios relixiosos, existen diferentes construcións civís destacables. A torre fortaleza de Mesía está no lugar da Pobra (Bascoi). O pazo de Recelle foi construído no século XVII por Antonio Varela do Barreiro e Inés Fernández Marzoa. A Casa Grande de Xanceda é de estilo barroco, e orixinalmente tiña un torreón e unha pequena capela baixo a advocación á Virxe do Rosario. Pertenceu ao marquesado de San Martiño de Ombreiro. O pazo de Lago, do século XVIII, pertence aos Verea e Aguiar. É un edificio rectangular de cachotería cunha cheminea de grandes proporcións. A Casa do Coronel, na parroquia de Cabrui, acolle unha casa de turismo rural, e foi deseñada polo arquitecto Antonio Tenreiro Rodríguez.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Mesia4.jpg|Castelo de Mesía.
Ficheiro:Igrexa de Albixoi.JPG|Igrexa de Albixoi.
Ficheiro:Hospital_de_Bruma_1.jpg|Albergue en Hospital de Bruma.
Ficheiro:Igrexa_de_San_Lourenzo_de_Bruma_3.jpg|Ermida de San Lourenzo de Bruma.
Ficheiro:Igrexa_de_Cabrui.JPG|Igrexa de Cabrui.
Ficheiro:Igrexa de Cumbraos - Mesía - Galiza.jpg|Retablo na igrexa de Cumbraos.
Ficheiro:Igrexa de Mesía.jpg|Igrexa de Mesía.
Ficheiro:Igrexa de Visantoña.jpg|Igrexa de Visantoña.
Ficheiro:Quadriponto_entre_Vilasantar,_Cúrtis,_Cesuras_e_Messia_(5).jpg|Marco de 1980 no cuadripunto entre Mesía, Vilasantar, Curtis e Cesuras.

## Parroquias 
## Lugares de Mesía 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Mesía vexa: Lugares de Mesía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Mesía