Malaita

A **Illa Malaita** (en inglés: *Malaita Island* ) é a illa máis grande da provincia de Malaita nas Illas Salomón. Trátase dunha illa tropical e montañosa, cunha serie de ríos e bosques tropicais sen explotar. Malaita é a illa máis poboada das Illas Salomón, con 140.000 habitantes, máis dun terzo da poboación nacional. A cidade máis grande e capital provincial, é Auki, situada na costa noroeste.

## Historia 
O nome de Malaita ou *Malayta* aparece nun diario dos exploradores españois, que afirmaron era o nome real da illa. Cando foi vista por primeira vez desde a illa de Santa Isabel, chamarona *"Mala"*. O bispo George Augustus Selwyn refírese a ela como *Malanta* en 1850. Mala era o nome utilizado baixo control británico, agora utilízase Malaita con fins oficiais. O nome Gran Malaita tamén se usa para distinguila da pequena illa de Malaita Sur.

Malaita foi descuberta polo español Álvaro de Mendaña y Neira en 1568. Un relato do seu piloto Hernando Gallego, di que a chamaron Malaita polo seu nome indíxena e exploraron gran parte da costa, aínda que non o lado norte. Eles pensaron que a pasaxe Maramasiki era un río. Logo deste descubrimento, non se volveu ollar a cadea das Illas Salomón, e mesmo se dubidou da súa existencia, durante douscentos anos.

Foi redescuberta a finais do século XVIII. Moitos dos primeiros misioneros, tanto católicos como protestantes, foron asasinados, e esta violenta reputación sobrevive no nome xeográfico do Cabo Arsacides, cara ao leste na parte norte da illa, significa, o Cabo dos Asasinos. Naquel entón, non había un poder central entre as tribos de Malaita, e había numerosos loitas, agravadas pola introdución das armas occidentais, e as ferramentas de aceiro. Ao redor de 1880, Kwaisulia, un dos xefes, negociou cos recrutadores de traballadores recibir un fornecemento de armas a cambio dos traballadores, sobre a base dunha negociación similar feita por un xefe das Illas Shortland. Este fornecemento de armas deu aos xefes un poder considerable. Con todo, a contratación de man de obra non sempre foi fácil. En 1886, o buque *Young Dick* foi atacado en Sinerango, Malaita, e a maioría da súa tripulación asasinada. Nese mesmo ano, Gran Bretaña definiu a súa área de interese nas Salomón, incluíndo Malaita, o control do goberno central de Malaita comezou en 1893, coa proclamación do Protectorado británico das Illas Salomón, alegando que o facían para regular as guerras locais e o comercio de traballadores, malia que coincidiu coa adquisición alemá dos territorios do oeste e aos intereses de Francia no leste.

Auki foi establecida como centro de goberno en 1909, como sede do distrito administrativo de Malaita. O goberno comezou a pacificar a illa, mediante o rexistro ou a confiscación das armas de fogo, cobrando un imposto, e rompendo o poder dos líderes da guerra sen escrúpulos. Unha figura importante no proceso foi comisario do distrito William R. Bell, quen foi asasinado en 1927 por un kwaio, xunto cun cadete chamado Lillies e 13 nativos das Salomón ao seu cargo. Produciuse unha gran expedición de castigo, coñecida como o masacre de Malaita. Polo menos 60 kwaio foron asasinados, preto de 200 detidos en Tulagi (a capital do protectorado), e moitos obxectos e lugares sagrados foron destruídos ou profanados. O resentimento por este incidente continúa, e en 1983 os líderes do consello de área kwaio fixeron unha reclamación ao goberno do Reino Unido de 100 millóns de dólares en concepto de indemnización polo incidente.

Ás Illas Salomón lograron a independencia en 1978. As provincias reorganizáronse en 1981, e Malaita converteuse na principal illa da provincia do mesmo nome.

## Xeografía 
Malaita é unha illa estreita, de ao redor de 164 quilómetros de longo e 37&nbsp;km de largo no seu punto máis ancho. A súa lonxitude estímase en dirección noroeste a sueste, pero o costume local e oficial utilizada polo xeral vira en torno á orientación cara ao norte-sur, e xeralmente refírense á costa "este" ou "extremo norte", cando o termo noroeste, sería máis preciso. Ao suroeste está o Estreito Indispensable (*Indispensable Strait*), que a separa da illa de Guadalcanal e da illas Florida. Cara ao noroeste e o quilómetros ao noroeste. Ao noroeste da illa esta a Illa de Santa Isabel. Ao suroeste, pegada esta a illa de Malaita sur (tamén chamada *Pequena Malaita* ou *Maramasike*), separadas polo estreito paso de Maramasike. Máis aló diso esta Makira, a máis meridional grande illa no arquipélago de Salomón.

## Notas
## Véxase tamén