Luis de Góngora

**Luis de Góngora y Argote**, nado en Córdoba o 11 de xullo de 1561 e finado tamén en Córdoba o 23 de maio de 1627 foi un poeta e dramaturgo español, máximo representante do culteranismo e figura destacada do chamado Século de ouro español.

## Traxectoria 
Realizou os seus primeiros estudos no colexio dos xesuítas da súa cidade natal. O seu tío Francisco de Góngora confírelle os beneficios eclesiásticos da razón catedralicia converténdoo en crego con tan só 14 anos para a continuación envialo a estudar *Cánones* a Salamanca. Fica matriculado dende 1576 ata 1580, pero non hai constancia de que obtivese título ningún. A súa falta de interese polos estudos combinouse co espertar da súa vocación poética, datándose as súas primeiras composicións nesta época.

De volta en Córdoba pasa a ocupar diferentes postos no Cabido, alternando a poesía coas obrigas derivadas dos mesmos, entre as que salientan as viaxes como comisionado nos cales estableceu relacións con nobres e bispos, entusiasmándose cos ambientes cortesáns e de luxo.

Co obxectivo de sustentar o seu elevado nivel de vida e a súa adición ao xogo empeza a procurar a protección dalgún mecenas, coma o Marqués de Ayamonte ou o Conde de Lemos, con escasos resultados. Finalmente, o Conde de Lerma, a quen loara nuns versos, consegue que o monarca Filipe III nomee a Góngora capelán real no 1617, culminando así as súas arelas de medrar na Corte real. Porén, a perda do favor real por parte do Conde e a posterior suba ao trono de Filipe IV comprometen seriamente a súa situación. O poeta procura entón congraciarse co novo favorito do rei, o Conde-Duque de Olivares, quen o obvia sistematicamente. Enfermo e arruinado, regresa a Córdoba no 1626, onde falecerá ao ano seguinte.

## Traxectoria poética 
Luis de Góngora foi o abandeirado do culteranismo, tamén chamado significativamente "gongorismo". Esta corrente estilística caracterizouse polo seu barroquismo, subordinando o contido das composicións, que adoita ser mínimo, á forma na que se expón, unha forma recargada, ateigada de metáforas, hipérboles, latinismos e de constantes referencias mitolóxicas. Trata de evitar chamar ás cousas polo seu nome, recorrendo a rodeos ou alusións inesperadas. O outro movemento do século foi o conceptismo, que tivo en Francisco de Quevedo ao seu máximo expoñente. De feito, Góngora e el rivalizaron duramente, dedicándose aldraxes mutuas en verso.

Distínguense dúas etapas na evolución do poeta:

### Etapa do *Príncipe da luz* 
Nesta época os trazos culteranos son moito menores. Compón romances amorosos, poemas relixiosos e outros dedicados ás súas amizades.

### Etapa do *Príncipe das tebras* 
É a etapa culteranista por excelencia. Acentúa grandemente o seu hermetismo e intensifica os artificios propios do gongorismo. Desta época son as súas composicións máis soadas, *Soledades* e *Fábula de Polifemo e Galatea*.

Góngora emprega as formas métricas do momento, tales coma o romance, o soneto, o terceto, a oitava etc.

## Góngora e Galiza 
Por encargo do cabido da catedral de Córdoba, o poeta visitou Galiza no ano 1609 para realizar informes de limpeza de sangue na cidade de Pontevedra sobre a familia de Diego Pardo, un aspirante a racioneiro na catedral cordobesa. Durante a súa viaxe dedicou ao país e aos seus habitantes estes insultantes versos cheos de odio antigalego, algo habitual nos escritores españois:

:*Oh, montañas de Galicia,*
:*cuya, por decir verdad,*
:*espesura es suciedad,*
:*cuya maleza es malicia,*
:*tal, que ninguno codicia*
:*besar estrellas pudiendo,*
:*antes os quedáis haciendo*
:*desiguales horizontes;*
:*al fin, gallegos y montes,*
:*nadie dirá que os ofendo*.

Ou tamén en

:*Pálido sol en cielo encapotado,*
:*mozas rollizas de anchos culiseos*
:*tetas de vacas, piernas de correos,*
:*suelo menos barrido que regado;*
:*campo todo de tojos matizado,*
:*berzas gigantes, nabos filisteos,*
:*gallegos del Cairo, búcaros pigmeos,*
:*traje tosco y estilo mal limado;*
:*cuestas que llegan a la ardiente esfera,*
:*pan de Guinea, techos sahumados,*
:*candelas de resina con tericia;*
:*papas de mijo en concas de madera,*
:*cuevas profundas, ásperos collados,*
:*es lo que llaman reino de Galicia.*

Porén, parando en Monforte de Lemos de camiño a Pontevedra adicou a Pedro Fernández de Castro y Andrade, conde de Lemos, o soneto encomiástico *"Llegué a este Monte fuerte, coronado"* cheo de louvanzas coa finalidade de afagar este poderoso aristócrata e mecenas da vida literaria e cultural do Barroco español. Un ano máis tarde o conde foi nomeado vicerrei de Nápoles, mais decidiu non contar con Góngora para formar o seu séquito de literatos, provocando unha amarga reacción no poeta expresada no soneto *"El Conde mi señor se fue a Nápoles"*.

## Edicións modernas das súas obras 
* *Sonetos completos* (1969) Ed. Castalia.
* *Soledades* (1980) Ed. Cátedra
* *Romances* (1982) Ed. Cátedra
* *Fábula de Polifemo y Galatea* (1983) Ed. Cátedra

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Lázaro, F. e Tusón, V. (1988) *Literatura española 2º BUP* . Ed. Anaya.

### Ligazóns externas 
* Páxina do autor na Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes