Hermenexildo

**Ermenexildo** ou **Hermenexildo** (do gótico: *𐌹𐍂𐌼𐌿𐌽𐌰𐌲𐌹𐌻𐌳𐍃*, "inmenso tributo"), nado en Toledo en 564 e finado o 13 de abril de 585 en Tarragona, foi un rei rebelde dos visigodos en Sevilla dende 579 ata 583, liderando o sector católico visigodo contra os arianos agrupados arredor de seu pai, o rei Leovixildo. Foi venerado como mártir e proclamado santo pola Igrexa Católica.

## Traxectoria 
Era fillo do rei visigodo Leovixildo. En 579 Hermenexildo casou coa princesa franca Ingundis, filla do rei Sixeberto I e Brunequilda, que á súa vez era filla de Atanaxildo e Gosuinda (a segunda esposa de Leovixildo), e polo tanto neta da actual esposa do rei. A princesa pasou, á súa chegada ao reino, pola provincia de Septimania, e detívose en Agde onde estaba o bispo Fronimio (*Fronimius*), un galo de Bourges que emigrara á rexión na época de Liuva I, que despois foi consagrado bispo da cidade. Fronimio amoestou á princesa porque non se deixaba converter ao arianismo, e Leovixildo soubo diso. Máis tarde Ingundis negouse repetidamente a se converter en ariana, pero malia todo o rei confiou a Hermenexildo o goberno rexio da provincia bética, con residencia en *Hispalis* (Sevilla), mentres que Recaredo aparentemente recibiu o goberno da zona fronteiriza cos suevos e máis tarde cos francos.

### Conversión 
Crese que Hermenexildo foi axiña atraído ao catolicismo pola súa esposa e por Leandro de Sevilla, irmán de Isidoro de Sevilla, que seguramente sería xa o bispo da cidade en 579. A súa conversión relixiosa implicaba (debido á súa condición de presunto herdeiro) unha rebelión política (últimos meses de 579). Xoán de Biclaro culpa á raíña Gosuinda (que era ariana) de instigar a rebelión do seu afillado, aparentemente para asegurar o trono para os seus descendentes. En calquera caso, o matrimonio de Ingundis co herdeiro xa lle aseguraba o trono e non é posíbel comprender a razón que puido inducir á raíña a instigar ao seu fillo, especialmente tendo en conta as malas relacións que tiña con Ingundis, á que non conseguira convencer, nin sequera someténdoa a severas vexacións, para que se convertese ao arianismo.
Ficheiro:Vazquez1602Hermen.JPG|ligazón=Fitxer:Vazquez1602Hermen.JPG|alt=Trànsit de Sant Hermenegild d'Alonso Vázquez, 1602 (Sevilla, Museo de Bellas Artes)| *Tránsito de San Hermenexildo*, de Alonso Vázquez, 1602 (Sevilla, Museo de Belas Artes).
Ficheiro:La_Apoteosis_de_San_Hermenegildo,_por_Herrera_el_Viejo.jpg|ligazón=Fitxer:La_Apoteosis_de_San_Hermenegildo,_por_Herrera_el_Viejo.jpg|alt=Apoteosi de Sant Hermenegild de Francisco Herrera el Vell (Sevilla, Museo de Bellas Artes)| *Apoteose de San Hermenexildo,* de Francisco Herrera o Vello (Sevilla, Museo de Belas Artes).
Ficheiro:Saint_Hermenegild_in_Prision_by_Goya.jpg|ligazón=Fitxer:Saint_Hermenegild_in_Prision_by_Goya.jpg|alt=Sant Hermenegild a la presó per Francisco de Goya (Madrid, Museu Lázaro Galdiano)| *San Hermenexildo no cárcere* de Francisco de Goya (Madrid, Museo Lázaro Galdiano).
Suponse que Hermenexildo se converteu ao catolicismo inmediatamente despois de chegar a Sevilla, no mesmo ano 579, adoptando por esta razón o nome de *Iohannes* (Xoán). Esta conversión inmediata non é en absoluto certa: atribúese a Leandro de Sevilla, probabelmente bispo da cidade, pero non se sabe se Leandro estaba en Sevilla en 579. Se foi realmente Leandro quen o converteu (un mérito que Isidoro podería atribuír ao seu irmán impulsado por un desexo de protagonismo, cando o reino xa era católico) a data máis probábel é 582 e non antes de 581.

### Rebelión 
Os intentos de Leovixildo por evitar a loita foron inútiles (580). Transcorreron varios meses sen hostilidades en medio de intentos de pacto, que só serviron para atrasar a expedición contra os vascóns. O bispo de Agde, Fronimio, se cadra acusado de ser o responsábel de todo, recibiu información de que se estaba a planear o seu asasinato (probabelmente información falsa, difundida para asustar o bispo) e abandonou a súa sé, dirixíndose a territorio franco.

Os vascóns, conscientes da revolta, uníronse e formaron un exército que descendeu na primavera do 581 a través do val do Ebro, e devastou toda a Tarraconense coa excepción dalgunhas cidades amuralladas. O rei Leovixildo foi contra os vascóns, e realizou unha campaña lenta para dar tempo a negociar co seu fillo rebelde. Despois de que a campaña rematase coa construción da fortaleza de Victoriacum (581), a loita contra os rebeldes non se puido adiar máis e no 582 Leovixildo decidiu finalmente marchar contra el. Mérida foi ocupada, así como as cidades e fortalezas de Lusitania que eran fieis a Hermenexildo. Despois marchou contra a Bética, atacando Sevilla.

Nesta situación, interveu o rei suevo Miro, pero non se sabe de que lado. Segundo algúns, marchou cun exército para axudar ao seu aliado Hermenexildo. Segundo outros, Miro fora vasalo de Leovixildo desde o ano 576 e viña como unha obriga co seu señor. O resultado tamén se descoñece: segundo algúns, os suevos foron asediados e Miro tivo que se render e xurar lealdade ao rei visigodo Leovixildo. Segundo outros, Miro chegou coas súas tropas, participou nas operacións e contribuíu á toma de Sevilla.

Leovixildo tomou algunhas fortalezas ou vilas arredor de Sevilla e reforzou o asedio. O río Guadalquivir foi bloqueado para impedir a subministración á cidade (inverno 582–583 ).

### Derrota e morte 
Nunha situación tan desesperada, Hermenexildo pediu axuda aos seus aliados bizantinos, que ata entón parecen ter permanecido inactivos; o acordo cos bizantinos non implicaba a cesión de territorios e como os gregos tiñan poucas forzas, só se axustou un pacto de intervención nos combates en momentos decisivos, deixando a cuestión territorial para máis tarde; agora os bizantinos tiñan que actuar pero probabelmente non tiñan moitas esperanzas da vitoria dos rebeldes e aceptaron un suborno de Leovixildo, polo que abandonaron a Hermenexildo ao comezo da batalla.

Derrotado, Hermenexildo fuxiu á provincia romana oriental de España, aínda que finalmente acabou en Córdoba, mentres que Leovixildo tomou Sevilla por asalto (verán de 583), e logo cuñou unha moeda coa inscrición *Cum Deo optinvit Spali* (*Coa axuda de Deus conquistou Sevilla*). Leovixildo finalmente apareceu ante Córdoba, que tomou sen moita dificultade no inverno de 583-584 (arredor de febreiro de 584). O propio Hermenexildo, que se refuxiara nunha igrexa cordobesa, caeu nas súas mans (o seu irmán Recaredo convenceuno de se render).

O fillo rebelde foi enviado ao exilio a Valencia (584) e despois a Tarragona (585). Instado polo seu pai a abandonar o catolicismo, Hermenexildo parece que se negou. O rei tivo que ordenar ao godo Sisberto que o asasinase, cousa que fixo. Sisberto vivía ao comezo do reinado de Recaredo e é moi improbábel que Leovixildo o deixase vivir se asasinara a Hermenexildo sen unha orde real.

## Veneración da igrexa 
Aínda que sería a conversión ao catolicismo a que implicaría a rebelión de Hermenexildo contra o seu pai, as conversións dos godos non foron excepcionais (coñécense varios casos, e seguramente aumentaran nos últimos anos, sendo destacábel o caso do bispo godo de Mérida, Massona) e en ningún caso se pode considerar a súa rebelión un levantamento católico. De feito, as fontes católicas peninsulares (Xoán de Biclaro e Isidoro de Sevilla) nin sequera mencionan o feito de que o príncipe fose un converso ao catolicismo (este tampouco menciona a súa morte), pero isto debeu ser a causa dun silencio tácito imposto polo seu pai e respectado por Recaredo (ou establecido polo propio Recaredo despois da súa conversión, por omitir que non estaba co seu irmán católico senón co seu pai ariano, ou que o poder católico proviña indirectamente dunha rebelión contra o rei lexítimo), porque Gregorio de Tours atribúe un claro significado católico á rebelión.

Aínda que ambos contendentes afirman o apoio divino á súa causa nas súas moedas e, certamente, na súa propaganda, os godos católicos (e moitos católicos hispanorromanos) loitaron xunto a Hermenexildo, mentres que os godos arianos loitaron xunto a Leovixildo. O mito do mártir católico comeza arredor do ano 700 cando Valerio do Bierzo o incluíu nunha lista de mártires (aínda que xa recibira esta cualificación en 594 do papa Gregorio Magno).

## Notas