open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1112

## Acontecementos 
*Pedro Froilaz, tomado prisioneiro na batalla de Viadangos, recobra a súa liberdade. Ignórase se por fuga, intercambio ou após pagamento dun rescate.
*Febreiro: A raíña Urraca, trasládase a Galiza onde inicia unha campaña de doazóns (vendas) para garantir o apoio dos partidarios do seu fillo na guerra contra Afonso I de Aragón.
*2 de marzo: Urraca doa ao bispo de  Mondoñedo as vilas de Valadouro, Viveiro e Pedrosa, recibindo en agradecemento catorce marcos de prata.
*21 de abril: Urraca convoca cortes do reino en Compostela. Solicita aos bispos e condes galegos a súa axuda na guerra contra o seu home Afonso de Aragón.
*Abril: Urraca prende a Arias Pérez e aos seus cómplices. Obrigaos a devolver o castelo de Lobeira e confinaos "nas últimas praias de Galiza".
*28 de abril: Urraca doa á igrexa de Tui as vilas de Santa Mariña de Areas, Spiniceto e todas as propiedades reais na zona.
*12 de maio: Morre Henrique de Borgoña a consecuencia das feridas recibidas no cerco de Astorga. A súa muller, a condesa Tereixa, faise cargo do goberno do condado portucalense.
*Os nobres Paio Gudestéiz e Rabino Núnez únense a Arias Pérez e declárandose partidarios de Afonso de Aragón conquistan as terras galegas entre o Miño e o Ulla.
*O exército de Diego Xelmírez reconquista o territorio perdido. Arias Pérez refuxiase nos montes, Rabino Núnez no castelo de Ponte Sampaio e Paio Gudestéiz no de Darbo.
*Rabino Núnez e Paio Gudestéiz toman a soldo parte unha nave de cruzados procedentes das illas británicas que se dirixían a Palestina. A frota de Xelmírez captura o barco británico.
*Xelmírez sitia por terra e mar os castelos de Darbo e Ponte Sampaio. Rabino Núnez e Paio Gudestéiz réndense e entregan as fortalezas.
*
*Decembro: O longo asedio de Carrión e a crecente inestabilidade nos seus reinos fan que Urraca e Afonso se reconcilien por terceira vez. Pactan un acordo de paz na vila de Peñafiel.
*Levantase o asedio de Carrión. Pedro Froilaz e o resto dos nobres galegos regresan a Galiza amolados polo desenlace pois foron eles quen cargaron co mais duro da campaña.
*Urraca parte co seu home cara a Aragón, onde este pretendía prendela e encerrala no castelo de Peralta.
*
*
*
*
*
*
*

### Europa 
* Marzo: Concilio de Letrán.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*12 de maio: Henrique de Borgoña, conde de Portugal. 
*Gonzalo Froilaz, bispo de Mondoñedo.

## Notas 
; Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Historia Compostelá. Edición de Emma Falque Rey. 1994. Editorial AKAL. ISBN 84-460-0417-8
*López Ferreiro, Antonio (1885). Don Afonso VII, rei de Galiza, e o seu aio o conde de Traba. (2006 ed.). Editorial Toxos Outos. ISBN 84-96673-01-4
* López Ferreiro, Antonio (1900). Historia de la Santa a. m. iglesia de Santiago de Compostela. Seminario conciliar central. Volume 3.
* López Teixeira, Xosé Antonio (2013). Rex et Regina. Urraca, Afonso Raimúndez e a monarquía galega. Editorial Toxos Outos. ISBN 978-84-15400-78-3

### Outros artigos 
* Historia ano a ano
1380

## Acontecementos 
*

### Arte e cultura 
* Comezan as obras de construción da catedral de Milán, no norte de Italia.

## Nacementos 
* Bernardino de Siena
* Joseph Albo, filósofo xudeu (m. 1444).
* Nguyễn Trãi, sabio, político, estratego e poeta vietnamita (m. 1442)
* Huitzilihuitl, 2º soberano azteca (m. 1417).

## Mortes 
* 13 de xullo - Bertrand du Guesclin, condestábel de Francia (n. ca. 1320) 
* 26 de xullo - Komyo, emperador do Xapón (n. 1322) 
* 16 de setembro - Charles V, rei francés (n. 1338)

Historia ano a ano
1381

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
* 
## Mortes 
* Catarina de Suecia
* Barna de Siena, pintor italiano (n. 1302).

Historia ano a ano
1382

## Acontecementos 
### África 
* Comeza en Etiopía o reinado do monarca David I (até 1411).

### Europa 
* Tamerlán toma a cidade de Moscova.

## Nacementos 
* 19 de xaneiro - Aleixo IV, emperador de Trebisonda (m. 1429).

## Mortes 
* 9 de maio - Margarida I de Borgoña, condesa de Borgoña e de Artois (n. 1309).
* Xoán I de Nápoles
* Nicolao de Oresme, filósofo francés (n. ca. 1325).

Historia ano a ano
1383

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
* Fiz V, antipapa (m. 1451).
* Masolino da Panicale, pintor italiano (m. ca. 1447).
* Uxío IV - papa da Igrexa Católica (m. 1447).

## Mortes 
* 15 de xuño - Xoán VI Cantacuzeno, emperador bizantino (n. c. 1292).
* 7 de xullo - Xaime des Baux, duque de Andría, foi o último emperador latino titular de Constantinopla desde 1374 até 1383 e príncipe de Acaia desde 1382 até 1383.
* Fernando I de Portugal (n. 1345).

Historia ano a ano
1385

## Acontecementos 
### Asia 
* Tamerlán toma e saquea a cidade irania de Neishapur.

### Europa 
* 6 de abril - Iníciase o reinado de João I de Portugal (até 1433), que inaugura a dinastía Avís.
** 14 de agosto - Batalla de Alxubarrota: As tropas de João I de Portugal derrotan o exército castelán do rei Xoán I de Castela, que aspiraba a facerse co reino portugués. 
** Outubro - Batalla de Valverde: O condestable portugués Nuno Álvares Pereira entra en territorio da Coroa de Castela, e vence as tropas castelás preto de Valverde de Mérida.
* 14 de agosto - Tratado de Knewo - Acorda o matrimonio de Eduvixe Jadwiga, raíña polaca, con Ladislau II de Lituania, que levará no ano seguinte á unión de Polonia e Lituania.

## Nacementos 
* Jan van Eyck, pintor flamengo.
*Xoán III de Alençon, conde de Alençon (m. 1415).

## Mortes 
* Yadji, rei de Kano, África occidental.

Historia ano a ano
1386

## Acontecementos 
### Asia 
* Hongwu, primeiro emperador chinés da dinastía Ming, refusa recibir un embaixador xaponés.

### Europa 
* 9 de xullo - Batalla de Sempach: Suíza salvagarda a súa independencia fronte os Habsburgo.
* 25 de xullo - Desembarca na Coruña, o duque de Lancaster, Xoán de Gante, que pretende a coroa de Castela, en defensa dos intereses da súa muller, Dª Costanza de Castela.
* Unión dos reinos de Polonia e Lituania, co matrimonio de Jagelon de Lituania e Eduvixe Jadwiga, raíña polaca. Iníciase o reinado de Ladislau II de Polonia (até 1434).

## Nacementos 
* Donatello, artista italiano (m. 1466).
* Jan van Eyck, pintor flamengo (m. 1440).

## Mortes 
* 24 de febreiro - Carlos III de Nápoles, conde da Provenza e rei de Nápoles e titular de Xerusalén (1381 - 1386), príncipe de Aquilea (1383 - 1386) e rei de Hungría (1385 - 1386) (n. 1345).
* Mestre Teodorico, pintor bohemio (n. ca. 1348).
* Lionor Teles de Meneses, raíña de Portugal.

## Outros 
*

Historia ano a ano
1387

## Acontecementos 
* Fundación da cidade chinesa de Anshan

## Nacementos 
* Henrique V de Inglaterra
* Fra Angelico, pintor italiano (m. 1455)

## Mortes 
* Olav II de Dinamarca e IV de Noruega
* Pedro IV de Aragón

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
1388

## Acontecementos 
### Asia 
* Tamerlán faise proclamar sultán e inicia a conquista da Asia central, de Irán, de Siria e máis de Turquía.
miniatura|esquerda|250px|Tamerlán
### Europa 
* Margarida I accede ao trono de Dinamarca e Noruega, logo de exercer como rexente do seu fillo Olav II.
* O rei Xoán I de Castela institúe o título de Príncipe de Asturias para o infante herdeiro da Coroa castelá.

## Nacementos 
* Dai Jin (Tai Chin), pintor chinés (en transcrición Wade-Gilles *Tai Chin*) (m. 1462).

## Mortes 
*

Historia ano a ano
1390

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
* 27 de decembro - Anne de Mortimer, aspirante ao trono inglés.
* Xoán VIII Paleólogo, emperador bizantino.
* Moctezuma I, soberano de Tenochtitlán (México) (m. 1464).

## Mortes 
* 20 de marzo - Aleixo III, emperador de Trebisonda (n. 1338).
* 9 de outubro - Xoán I, rei de Castela e León.
* Altichiero, pintor italiano.
 
Historia ano a ano
1391

## Acontecementos 
* 1 de agosto: Os "calls" ou guetos xudeus das cidades de Palma e Inca, en Mallorca, son asaltados por multitudes cristiás.
* Yusuf II sucede a Mohammed V como Sultán nazarí de Granada.
* Fundación da Universidade de Ferrara

## Nacementos 
* 31 de outubro: Duarte I de Portugal, o rei filósofo.
* Gendun Drup, primeiro Dalai Lama

## Mortes 
* 16 de febreiro - Xoán V Paleólogo, emperador bizantino.

Historia ano a ano
1392

## Acontecementos 
### Asia 
* Go-Komatsu tórnase o 100º emperador do Xapón (até 1412).
* Tamerlán toma a cidade persa de Tabriz.

### Europa 
* Asedio turco a Bizancio, as tropas venecianas acoden en auxilio, mais en pago apodéranse de Durrës en Albania.
** Os turcos apodéranse de Skopje, na Macedonia.
** Os otománs emprenden a conquista de Bulgaria (até 1396).
* No Sur de Rusia, Tamerlán ataca o territorio da Horda de Ouro.
* Mohamed VII ascende ao trono nazarí do Reino de Granada (até 1408).
miniatura|esquerda|Vista aérea de Durrës, Albania
* Vidautas o Grande convértese en Gran Duque de Lituania

## Nacementos 
* Alain Chartier, escritor francés
* 16 de decembro - Xoán VIII Paleólogo, emperador bizantino (m. 1448).

## Mortes 
* Yusuf II, sultán nazarí do Reino de Granada, envelenado.

Historia ano a ano
1393

## Acontecementos 
*

### Arte e cultura 
* Galicia - Fernán Pérez de Andrade, O Boo funda o mosteiro de Santa Catarina de Montefaro, na parroquia de Cervás (Ares).

## Nacementos 
* 24 de agosto - Artur III da Bretaña, duque da Bretaña (m. 1458). 
* John Capgrave, teólogo.

## Mortes 
*

Historia ano a ano
1394

## Acontecementos 
* 17 de setembro, o rei Carlos VI de Francia determinou a expulsión dos xudeus de Francia.

## Nacementos 
* 4 de marzo - Henrique o Navegante, príncipe portugués (m. 1460).

## Mortes 
* 4 de marzo, o Infante Henrique, príncipe portugués, patrón da Navegacións.
* 28 de decembro, María Anxelina Ducaina Paleóloga, déspota de Epiro.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
1395

## Acontecementos 
* 14 de abril - Batalla do río Terek - Tamerlán vence no Cáucaso setentrional a Tokhtamysh, soberano da Horda de Ouro. O combate coñécese tamén como batalla do río Kur.

## Nacementos 
* 4 de abril - Xurxo de Trebisonda, filósofo e humanista bizantino (m. 1486).
* Fra Angelico, pintor italiano.

## Mortes 
*

## Outros 
* Neste ano calcúlase que poboación na China do imperio Ming é de 65 millóns de habs.

Historia ano a ano
1396

## Acontecementos 
### América 
* Huitzilihuitl convértese no 2º soberano azteca (até 1417), tras a morte de Acamapichtli.

### Europa 
* Gian Galeazzo Visconti funda a abadía de Pavia, Italia.

## Nacementos 
* Afonso V de Aragón
## Mortes 
* Acamapichtli, 1º soberano azteca (desde 1376).
* Historia ano a ano
1397

## Acontecementos 
* Unión de Kalmar: fusión dos tres estados nórdicos (Dinamarca, Noruega e Suecia) nunha soa monarquía.
* Anexión de Sicilia por Martiño I de Aragón.

## Nacementos 
* Xoán II de Aragón
* Noami, pintor xaponés (m. 1471).
* Francesco Squarcione, pintor italiano (m. 1468) (data aproximada).
* Chimalpopoca, terceiro emperador de Tenochtitlán.

## Mortes 
*

Historia ano a ano
1384

## Acontecementos 
* Maio a 3 de setembro: cerco de Lisboa (Crise de 1383-1385).
* 6 de abril - Batalla dos Atoleiros, entre topas portuguesas e casteláns preto da fronteira entre ambos reinos.

## Nacementos 
* Enrique de Villena, nobre e escritor castelán (m. 1434).

## Mortes 
* 20 de setembro - Lois I da Provenza,  conde de Anjou (1356 - 1384), elevado a duque en 1360, rei de Nápoles, conde da Provenza e emperador de Constantinopla (1383 - 1384) e rei de Xerusalén (n. 1339). 

Historia ano a ano
1398

## Acontecementos 
* O rei Henrique III de Castela concede a Lope Fernández Pacheco os lugares de Puñonrostro, Robledillo e Descargamaría en Extremadura (29 de marzo). Desde Tordesillas cede así mesmo o señorío de Belmonte ao irmán deste, Juan Fernández Pacheco, xunto coas aldeas de Osa, Monreal e Hinojos (16 de maio). Tamén concede o Condado de Benavente a Juan Alonso Pimentel mediante un albará datado o 17 de maio.
* Pedro López de Ayala, é nomeado chanceler real de Castela (1398-1407).
* Tamerlán conquista o Sultanato de Delhi, que quedara debilitado tras de catro anos de guerra civil. As tropas islámicas de Tamerlán saquean a cidade de Delhi en decembro e masacran a centos de miles de habitantes hindús do estado.
* Henrique de Láncaster tivo que marchar ao desterro en 1398 por unha orde arbitraria e intransixente de Ricardo II de Inglaterra.

## Nacementos 
* Johann Gutenberg, inventor da imprenta
* Tlacaelel, guerreiro, economista e reformador relixioso mexica.
* 29 de xuño - Xoán II de Aragón e II de Navarra en Medina del Campo.
* 25 de xullo - Francesco Filelfo, humanista italiano.
* 19 de agosto - Íñigo López de Mendoza y de la Vega, poeta español, en Carrión de los Condes.
* Tlacaélel - Político e estadista do imperio mexica

## Mortes 
* Jean Atabaours, arquitecto francés.
*Branca de Navarra ou de Évreux, raíña de Francia consorte de Filipe VI.
* Mateo I, Conde de Foix e Vizconde de Bearne.
* Xacobe I de Chipre (1334-1398), Rei de Chipre.

Historia ano a ano
1389

## Acontecementos 
### Europa 
* 28 de xuño - Batalla de Kosovo Polje: os turcos otománs derrotan unha coalición de serbios, búlgaros e bosníacos. O príncipe Lázaro de Serbia morre en combate; con todo o seu compatriota Miloc Kobilovic mata o sultán Murad I. Como resultado o turcos anexionan Serbia.
** O gran visir turco desfai os búlgaros en Nicopolis. O Imperio Otomán ocupa xa, nos Balcáns, Serbia, Macedonia, Tracia oriental e máis Bulgaria.
miniatura|Batalla do Kosovo, cadro de Adam Stefanovic, 1870
* Ladislau II de Polonia, rei de Polonia, recibe o homaxe de Mircea I, príncipe da Valaquia.
* Margarida I de Dinamarca ordena a invasión de Suecia.
* Vasili I tórnase Gran Príncipe de Moscova, logo do falecemento de seu pai, Dmitri Donskoi.
* 2 de novembro : Inicio do pontificado de Bonifacio IX (até 1404).

### Oriente Próximo 
* Bejazid I novo sultán otomán (até 1402), por morte de seu pai Murad I na batalla de Kosovo Polje.

## Nacementos 
* 27 de setembro - Cosimo de Medici, gobernante de Florencia (m. 1464)
* 24 de decembro - Xoán V da Bretaña, duque da Bretaña, alcumado *O Anglófilo* (m. 1442).

## Mortes 
* 15 de xuño:
** Murad I, sultán otomán, na batalla de Kosovo (n. 1326).
** Miloš Obilić, nobre serbio, na batalla de Kosovo (n. ca. 1350). 
** Lazar, príncipe de Serbia.
* 15 de outubro - Urbano VI, papa, logo de caer da súa besta (n. 1318).

## Outros 
* Pierre d'Arcis, arcebispo de Troyes, denuncia o sudario de Turín como unha falsificación, pintada por un artista talentoso, nunha carta ao antipapa Clemente VII.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
Pskov

**Pskov** (ruso: *Псков*, estoniano: *Pihkva*, alemán: *Pleskava*, polaco: *Psków*) é unha cidade situada no noroeste de Rusia, a 70&nbsp;km ó leste da fronteira de Estonia, no río Velikaya, é o centro administrativo do Oblast de Pskov e contaba no ano 2000 con 202.780 habitantes.
Século -X

Mapa do mundo noano 1000 adC|alt=Mapa do mundo noano 1000 adC|miniatura
Hemisferio oriental a finais do século X adC|alt=Hemisferio oriental a finais do século X adC|miniatura
O **século X a. C.** comezou o 1 de xaneiro do 1000 a. C. e terminou o 31 de decembro do 901 a. C.

## Acontecementos 
* Fundación de Esparta
Tarn-et-Garonne

**Tarn-et-Garonne** (82) (en francés e oficialmente; en ) é un departamento de Francia, na rexión Occitania. O departamento creouse o 4 de novembro de 1808 e ten 195 concellos. En 2016 tiña 256&nbsp;897 habitantes.
## Toponimia
O [topónimo** **Tarn-et-Garonne'* débese a dous cursos fluviais, o río [río Garona e o seu afluente, o Tarn.
## Principais cidades
*Montauban, *chef-lieu'' (capital) do departamento
*Moissac
*Castelsarrasin

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Conseil Général
Humidade do solo

Denomínase **humidade do solo** á cantidade de auga por volume de terra que hai nun terreo.

A súa medición exacta realízase gravimetricamente, pesando unha mostra de terra antes e despois do secado.

A súa medición in vivo suscita máis dificultades, sendo o TDR e a sonda de neutróns os sensores con mellores respostas.

Para terreos salinos ou moi áridos, emprégase experimentalmente o SBIB capaz de medir a humidade do chan sen que lle afecten as súas características e con maior sensibilidade en terreo árido.

Para medidas a longo prazo tamén se empregan métodos manuais como bloques de xeso.
Concello de Lysekil

**Lysekil** é un concello de Suecia, situada no Condado de Västra Götaland. Ten 210&nbsp;km² e 14.798 habitantes, a metade deles vive na capital, Lysekil.

O municipio actual formouse en 1971 cando a cidade de Lysekil, instituída en 1903, se uniu con Stångenäs e a illa de Skaftö.
Río Bregenzer Ach

O **río Bregenzer Ach** é o principal curso fluvial do Bregenzerwald, no estado de Vorarlberg de Austria. Nace a 2.400 metros de altitude no Lechquellengebirge dos Alpes e tras percorrer 80&nbsp;km desemboca no Lago Constanza.

## Véxase tamén
As Maus, Vilar de Barrio

**San Pedro das Maus** é unha parroquia do concello ourensán de Vilar de Barrio. Segundo o INE, no 2018 tiña 193 habitantes (91 homes e 102 mulleres), 73 menos ca no ano 2000.

## Xeografía 
Atópase ao carón do río Arnoia, e ó pé da serra de San Mamede. O territorio da parroquia é claramente de montaña, con altitudes que van dende os 700 m de mínima aos 1.650 m de máxima.

## Historia 
[miniatura|Placa na igrexa parroquial de [San Pedro, As Maus, Vilar de Barrio|San Pedro.]]
Antigamente, e segundo consta no escudo a entrada da igrexa, chamábase *Maos*. Nas respostas do Reino ao interrogatorio de Filipe II, de 1571, para a repartición de mouriscos granadinos, consta que San Pedro Dasmaos tiña vinte e cinco veciños. Segundo o catastro de Ensenada de 1753, a parroquia tiña dous coutos, de formas máis ou menos cadradas e circunscrito un no outro; o exterior era da xurisdición de Juan de Puga y Solís, conde de Torre Peneda, que tamén a exercía en Xocín, e o interior era da xurisdición de Juan Suárez Noguerol. Tamén había couto en Alemparte, xurisdición do conde de Maceda, e sobre oito veciños exercíaa Juan Suarez Noguerol, veciño de Mende. Os lugares de Porto e Parada pertencían á xurisdición do conde de Monterrei. O lugar de Barrán pertencía á xurisdición da Torre de Limia.

## Topónimo
A orixe do topónimo *As Maus* habería que procurala nun xentilicio medieval derivado do río Asma, *Asmanos*. A reinterpretación como un artigo mais un substantivo, *As Maus*, testemúñase xa dende o século XIII.

## Patrimonio 
Destacan en arquitectura civil os conxuntos de hórreos que se salpican ao longo dun regato, así como varios fornos e unha forxa. En monumentos relixiosos, non quedan vestixios da igrexa antiga, pero si do retablo de 1608 de Francisco de Moure, feito na primeira etapa deste imaxinieiro. No lugar de Porto está a capela de Santo Antonio, situada no centro da aldea. No cumio do Castro do Porto, en Val de Mouros, hai uns restos, posiblemente dun castro. Tamén destaca a área recreativa con piscina fluvial. A aldea abandonada de Parada entre soutos de castiñeiros, está ocupada desde hai anos por xente dedicada a artesanía popular que logo venden nas feiras. En Borrán está a capela dedicada a Santiago Apostol, preto do camiño de Santiago da Vía da Prata.

## Lugares e parroquias 
### Lugares das Maus 
### Parroquias de Vilar de Barrio 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Vilar de Barrio
Galería de imaxes de San Sadurniño

**Galería de imaxes** do concello de San Sadurniño na provincia da Coruña.

## San Sadurniño 

Ficheiro:Location of San Sadurniño.png|Localización na Coruña, Galicia, España e Europa
Ficheiro:Situacion San Sadurniño.PNG|Mapa coa localización de San Sadurniño
Ficheiro:Escudo de San Sadurniño.jpg|Escudo do concello
Ficheiro:Nova Casa do concello de San Sadurniño.JPG|Casa do concello
Ficheiro:Placa do IGN San Sadurniño.JPG|Placa do IGN
Ficheiro:Escudo dos marqueses de San Sadurniño.jpg|Escudo dos Marqueses de San Sadurniño
Ficheiro:Sansad01.jpg|Canteira

## Parroquias 
### Bardaos 

Ficheiro:Bardaos2.jpg|Bardaos
Ficheiro:Bardaos01.jpg|Cabalos

### Igrexafeita 

Ficheiro:Igrexafeita.JPG|Igrexa de Santa María
Ficheiro:Cruceiro Igrexafeita.JPG|Cruceiro

### Lamas 

Ficheiro:Sansad02.jpg|Parada do autocarro

### Naraío 

Ficheiro:Castillo de Naraío I.jpg|Castelo de Naraío
Ficheiro:Fervenza Narahio.jpg|Fervenza en Naraío

### San Sadurniño 

Ficheiro:Praza do concello San Sadurniño.JPG|Praza do concello antigo
Ficheiro:Casa tradicional en mal estado.JPG|Casa en mal estado na Av. do Marqués de Figueroa
Ficheiro:Pazo da marquesa de San Sadurniño.JPG|Pazo da marquesa, posteriormente centro de ensino
Ficheiro:Lugar de Outeiro.JPG|Lugar do Outeiro
Ficheiro:Muíño do Pepe.JPG|Muíño do Pepe
Ficheiro:Represa do muíño do Pepe.JPG|Represa do muíño do Pepe

#### Convento do Rosario 

Ficheiro:Casa do concello de San Sadurniño.JPG|Fachada principal do convento
Ficheiro:Igrexa e convento do Rosario.JPG|Igrexa e convento do Rosario
Ficheiro:Igrexa de San Sadurniño.JPG|Igrexa de Santa María do Rosario
Ficheiro:Porta do convento do Rosario.JPG|Porta do convento do Rosario
Ficheiro:Cruceiro no adro da igrexa do Rosario.JPG|Cruceiro no adro da igrexa do Rosario

#### Capela de Belén 

Ficheiro:Capela de Belén.JPG|Capela de Belén
Ficheiro:Capela de Belén ao solpor.JPG|Capela de Belén
Ficheiro:Interior da capela de Belén.JPG|Interior da capela de Belén
Ficheiro:Exvotos na capela de Belén.JPG|Exvotos na capela de Belén

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Galería de imaxes de Galicia
*Lugares de San Sadurniño
*Eleccións municipais en San Sadurniño
1202

## Acontecementos 
* Iníciase a IV Cruzada.
** 24 de novembro - Venecia, por medio dos cruzados, apodérase da cidade de Zadar, na costa dálmata.
miniatura|dereita|200px|Gonfalone ou bandeira da Serenísima República de Venecia

* Haakon III Sverresson sobe ao trono noruegués á morte do seu pai.

## Nacementos 
* Matilde II de Boloña, raíña de Portugal, esposa de Afonso III (m. 1262).
* Clemente IV - papa da Igrexa Católica (m. 1268).

## Mortes 
* 30 de marzo - Gioacchino da Fiore, monxe, filósofo e escritor italiano (n. 1130).
* Alain de Lille, teólogo, filósofo e poeta francés.
* Igor Svyatoslavich, príncipe de Novorod-Seversky (n. 1151).

## Outros 
* Leonardo Fibonacci da a coñecer a súa obra Liber abaci ("Libro do ábaco").
Historia ano a ano
1204

## Acontecementos 
* Sobe ao trono húngaro Ladislau III (ata 1205).
* Fúndase a abadía de Port-Royal, Francia.
* 5 de febreiro - Aleixo V Ducas é proclamado emperador bizantino.
* 12 de abril - A cidade de Bizancio é conquistada polos cruzados da cuarta cruzada.

## Nacementos 
* Haakon IV de Noruega.
* Henrique I de Castela.
* Ramón Nonato, santo catalán (m. 1240).

## Mortes 
* Maimónides (Moshé ben Maimon), filósofo xudeu (n. 1135).
* 8 de febreiro - Aleixo IV Anxo, emperador bizantino.
* 1 de abril - Aliénor de Aquitania, raíña de Francia e Inglaterra (n. 1122).
* 30 de outubro - Imre de Hungría, rei desde 1196.
* Ada de Huntingdon, princesa escocesa (m. ca. 1140).
* Isaac II Anxo, emperador bizantino (n. ca. 1155).

Historia ano a ano
1205

## Acontecementos 
* Batalla de Adrianópolis - Os búlgaros derrotan a Balduíno I, emperador de Oriente, facéndoo prisioneiro en Tarnovo, onde falecerá.
* Pedro Monís, natural da comarca da Maía, preto de Santiago de Compostela, sucede como bispo compostelán a Pedro Suárez de Deza, ostentando o seu ministerio episcopal até 1224.

## Nacementos 
*Demetrio de Montferrato, rei de Tesalónica (m. 1230).
* data probábel - Venceslau I de Bohemia (m. 1253).

## Mortes 
* 7 de maio - Ladislau III de Hungría.
* Aleixo V Ducas, emperador bizantino.
* Balduíno I, conde de Flandres e emperador de Oriente (n. 1117).
* Xoana I de Borgoña, duquesa de Borgoña (n. 1191).
Historia ano a ano
1203

## Acontecementos 
### África 
* Sumanguro, soberano de Kaniaga, na África Occidental, toma Kumbi, a capital do reino de Ghana.

### Europa 
* Concesión de carta foral a Ondarribia, Guipúscoa.
* A Estatua de Atenea Prómakhos, que viñera da Acrópole de Atenas en 465, foi destruída en Constantinopla.

## Nacementos 
* 
## Mortes 
* Pierre de Blois, poeta e diplomático francés.
* Alain de Lille, filósofo e teólogo francés (n. 1114).
* Guillerme IV de Alençon - suposto conde de Alençon.
Historia ano a ano
1207

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
* 30 de setembro - Jalal ad-Din ar-Rumí, poeta en lingua persa (m. 1273).
* 1 de outubro - Henrique III, rei de Inglaterra.

## Mortes 
* Xin Qiji, poeta chinés

## Outros 
* Pedro Abad termina o manuscrito do "Cantar de Mío Cid", poema épico castelán.

Historia ano a ano
1201

## Acontecementos 
* O rei Afonso IX de León concede carta de poboación á vila de *Erizana*, que muda o seu nome polo de Baiona (hoxe na provincia de Pontevedra).
* O bispo alemán *Albrecht von Buxthoeven*, de Bremen, funda a cidade de Riga, hoxe capital da Letonia.

## Nacementos 
* 9 de outubro: Robert de Sorbon, teólogo († 1274)
* Ladislau III de Hungría
* Násir al-Din al-Tusí, filósofo persa (m. 1274).
* Sava II, príncipe serbio (m. 1271).

## Mortes 
* Joachim de Fiore, fundador da orde monástica de San Xoán (nado en 1135)
* 24 de maio - Teobaldo III de Champaña, conde de Champaña (n. 1179).
Historia ano a ano
1210

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
* Afonso III de Portugal.
* Ibn Nafis, médico sirio.
* Birger Jarl.

## Mortes 
*
Historia ano a ano
1209

## Acontecementos 
* Concesión de carta foral a Motrico e Getaria, no País Vasco.

## Nacementos 
* 10 de xaneiro - Mongke, emperador do Imperio Mongol.

## Mortes 
* Daoji, monxe budista chinés.
*Hugo de Champlitte, príncipe de Acaia.
*Guillerme de Champlitte, príncipe de Acaia.
----

Historia ano a ano
Chunda Chunda

***Chunda Chunda*** foi unha serie documental de oito capítulos que emitiu a TVG no ano 2000. Dirixiuna Jorge Coira e presentouna Luís Tosar. A serie seguía dúas orquestras de verbena en xira por toda Galicia no verán de 1999.
Comedia

A **comedia** é un dos xéneros clásicos do teatro e del pasou a outras artes como o cine e a televisión. Caracterízase por manter un ton optimista, cun final feliz e sobre todo por ter elementos de humor ou de ironía.

## Historia 
Aristóteles, na súa *Arte Poética*, para diferenciar comedia de traxedia di que esta última trata esencialmente de homes superiores (heroes) e a comedia fala sobre os homes inferiores (persoas comúns).

No século XX as liñas entre a traxedia e a comedia esvaéronse un tanto. A fórmula clásica das traxedias que terminan con enterros deixan de ser certas. As obras de humor negro de moitos dramaturgos modernos como Samuel Beckett, Harold Pinter ou Martin McDonagh poden ser simultaneamente cómicas e tráxicas.

## Características 
Respecto ó contido, na comedia plásmase a imperfección do home e o mundo cunha posibilidade de superación ou solución feliz. As figuras acostuman ser de categoría menor que as da traxedia.

Respecto ás funcións, a comedia mostra as limitacións do mundo e as debilidades do home procurando a diversión, mais sen esquecer a crítica individual e social.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Comedia grega antiga
* Humor
* Parodia
1206

## Acontecementos 
### Asia 
* Coroación de Temüjin como soberano mongol, toma o nome de Xenxis Khan.
* Qutb ud-Din, antigo escravo, funda a dinastía dos Escravos (ou dos Mamelucos na India), a primeira dinastía no Sultanato de Delhi, ao comezar a reinar neste (até 1210).

## Nacementos 
* Bela IV de Hungría.
* Güyük - khan dos mongois.

## Mortes 
* Jamuga, militar mongol

Historia ano a ano
Pecíolo

O **pecíolo** (do latín "petiolus", forma diminutiva de "pes" "pedis", pé, tronco dunha planta) é o rabiño que une a lámina dunha folla á súa base foliar ou ao talo. Falta nas follas sésiles e pode ser unha característica determinante para a identificación da planta.

## Características 
O pecíolo desenvólvese na fase xerminativa da plántula, no tecido embrionario chamado hipocotilo. Do alongamento do hipocotilo xorde o cotiledón ou plúmula (tecido precursor da folla) e o terminal ou meristema apical. As células externas diferéncianse e maduran converténdose nunha **capa epidérmica**. Algunhas das células interiores convértense en colénquimas, proporcionando o sostén ó xove pecíolo. Os grupos de células alongadas forman as **hebras provasculares**. O resto do pecíolo está composto por células parenquimáticas situadas entre a epiderme e os feixes provasculares formando o córtex, xunto coas situadas dentro destes feixes, que forman a medula.
miniatura|Cnicus benedictus

O parénquima que irradia entre os precursores dous feixes vasculares forma os chamados **raios de medula**.

Estes tecidos son os predecesores do tecido peciolar maduro e definen as funcións básicas do pecíolo:
* Mantemento estrutural.
* Engrosamento e elongación.
* Transporte de fluídos entre o talo e a lámina ou limbo foliar.
Fernando Acebal

**Fernando Carvajal Acebal**, coñecido como **Fernando Acebal**, nado en Madrid en 1968, é un actor, locutor, voz en off, guionista e presentador galego. O seu traballo no mundo audiovisual comezou no 1991.

## Traballos 
### Radio 
* *Corre Carmela que chove* de Radiovoz (1995-2010).
* "A Galeras". Onda Cero (2001). Actor e guionista.
* *Os Ventura* da Radio Galega, da que foi director, guionista e actor nos seus 608 capítulos (1996-1999).
* O Miradoiro da Radio Galega . Actor e guionista (1998-1999).
* "Fondo Norte". Radio Galega. Director, guionista e actor único (1996-97).
* "Super B. Balear". Radio Balear. Director, guionista e actor (1993).

### Televisión 
* *Selección Galega* (TVG), (1995)
* *Inocente, Inocente* (TVG), (1996)
* *Galeguidade* (TVG), (1998)
* *A noite en branco* (TVG), (1999)
* *El Traspiés* (Antena 3), (2000
* *Historias de Hoy* (Telecinco), (2000 
* *O rei da comedia* (TVG), (2002)
* *Documentos TV* (TVE), (2003)
* *Rías Baixas* (TVG), (2004)
* *Maridos e mulleres* (TVG), (2005)
* *A vida por diante* (TVG), (2007)
* *Valderrei* (TVG), (2007)
* *El Comisario* (Telecinco), (2007)
* " Planta 25" Canal Sur Televisión, Canal 9, Autonómicas, 2008
* " Acusados ". Telecinco , 2008
* " La Condesa Rebelde ". Zenit Tv . Tv Movie ., 2010-2011
* " El Tiempo entre Costuras ". Boomerang Tv para Antena 3 . 2012

### Cine 
**Encuentros*, 2000 dirixida por Ana Morales. Nomeado como mellor actor nos premios do IO de RTVE.
*" A Crise Carnívora ". 2007. Dirección Pedro Rivero.
*" Todo es Silencio ".  2012. Longametraxe dirixida por Jose Luis Cuerda.
Central térmica solar

miniatura|200px|Helióstato dunha central térmica
miniatura|200px|Central térmica solar en Daggett, CA.
Unha **central térmica solar ou termosolar** é unha instalación industrial na cal a partir do quentamento dun fluído mediante radiación solar, e o seu uso nun ciclo termodinámico convencional se produce a potencia necesaria para mover un alternador para xerar electricidade como nunha central térmica clásica.

## Características 
Construtivamente, é necesario concentrar a radiación solar para que se poidan atinxir temperaturas elevadas, de 300&nbsp;°C ata 1000&nbsp;°C, e obter así un rendemento aceptable no ciclo termodinámico, que non se podería obter con temperaturas máis baixas. A captación e concentración dos raios solares fanse por medio de espellos con orientación automática que apuntan a unha torre central onde se quenta o fluído, ou con mecanismos máis pequenos de xeometría parabólica. O conxunto da superficie reflectante e o seu dispositivo de orientación denomínase helióstato.

Os fluídos e ciclos termodinámicos escollidos nas configuracións experimentais que se ensaiaron, así como os motores que implican, son variados, e van dende o ciclo Rankine (centrais nucleares, térmicas de carbón) ata o ciclo Brayton (centrais de gas natural) pasando por moitas outras variedades como o motor de Stirling, sendo as máis utilizadas as que combinan a enerxía termosolar co gas natural.

Na actualidade a tecnoloxía estase instalando na central PS 10 por Abengoa en colaboración co CIEMAT en Sanlúcar (Sevilla) de 24,2 GWh e Andasol I e Andasol II por Gamesa e Cobra (filial de ACS) nos Llanos de La Calahorra, preto de Guadix, de 50 MWh cada unha, ademais de noutros lugares como Boulder City preto de Las Vegas en Nevada, que ten 64 MWh de potencia.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Enerxía solar térmica
*Enerxía solar fotovoltaica

### Ligazóns externas 
*Web da plataforma solar de Almería 
*Tecnoloxía das centrais termosolares
Taipei

**Taipei** (Caracteres simplificados: 台北市; Caracteres tradicionais: 臺北市; Transcrición pinyin: Táibĕi Shì; Romanización do nome taiwanés: Tâi-pak Chhī; é a cidade capital de Taiwán (República da China, non recoñecida pola ONU), e o seu centro comercial, industrial e cultural máis importante. (2 685 357 habitantes en 2001).

Situada no extremo norte da illa de Taiwán (antiga Formosa), á beira do río Tanshui preto da súa desembocadura no mar da China Oriental, foi fundada por inmigrantes chineses en 1708. Comezou a adquirir importancia en 1885, cando foi elixida coma capital da provincia de Taiwán substituíndo a Tainan, e sobre todo en 1949 cando se converteu na capital do goberno nacionalista chinés de Chiang Kai-shek refuxiado na illa tras a toma do poder no continente polos comunistas de Mao Tse Tung.

## Historia 
esquerda|200px|miniatura|Mapa antigo da cidade.
esquerda|200px|miniatura|Casa Consistorial.
A cunca de Taipei foi un lago en tempos prehistóricos e habitada por indíxenas ketagalan ata a inmigración de chineses han da provincia de Fuxien co comezo do século XVIII.

En concreto, en 1709, Cheng Lai Chang obtén permiso do goberno Qing para unha primeira ocupación en Xinzhuang, na beira oeste do río Tanshui, e pouco despois en **Mengxia** (actual distrito de Wanghua) xa na beira leste e primeiro asentamento de Taipei propiamente. A partir de 1735 a inmigración increméntase e con ela novos asentamentos por toda a zona, pero vai ser o de Mengxia coa súa excelente posición xunto á desembocadura do Hsintien polo sur no Tanshui, o que se converta no centro portuario e comercial da cunca nun primeiro momento.

Cara a metade do século XIX, a progresiva perda de calado no río pola area así como o incremento notable do comercio do té fixo que se trasladara a actividade portuaria augas abaixo, dando lugar ao asentamento de **Dadaocheng**

En 1875, a administración Qing establece a Prefeitura de Taipei (Taipei Fu) no Forte Dajiarui (actual distrito centro de Zhongzheng), e decide a creación dunha cidade nova que una os diferentes asentamentos da zona, sobor de todo os dous principais, Mengxia e Dadoacheng. Así, no 1879 levántase un recinto rectangular amurallado entre aqueles, con tres rúas principais enlazando cinco portas (1882-4). No ano seguinte é nomeada capital da provincia de Taiwán.

Durante a ocupación xaponesa (1895-1945), na que recibe o nome de **Taihoku**, experimenta unha grande modernización e expansión, especialmente cara ao leste. Despois da guerra, en 1949, convértese na sede do goberno nacionalista (Kuonmitang) de Chiang Kai Shek, vencido polos comunistas de Mao no continente.

Nestes últimos anos (2004) foi noticia pola construción do que de momento é o rañaceos máis alto do mundo, o Taipei 101 (508 m)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Taipei
Kim Possible

***Kim Possible*** é unha serie de animación infantil americana emitida por Disney Channel desde o 7 de xuño de 2002 ata o 15 de abril de 2005 cun total de 64 episodios emitidos, outros 22 están en produción para seren emitidos a fins de 2006.

O primeiro episodio da serie foi un dos máis vistos de Disney Channel nos Estados Unidos e en 2005 gañou un Emmy

O argumento da serie céntrase nunha adolescente chamada Kim (Nome completo Kimberly Ann Possible), quen ten a miúdo que cruza-lo globo para rescatar xente, deter crimes ou loitar cos superviláns sen esquecer ir a clase no instituto de Middleton, remata-los seus deberes sen esquecer a familia. Para axudala ten amigos como Ron Stoppable e a súa fiel mascota Rufus, un rato rasurado. O programa oriéntase cara a acción, pero tamén ten unha atmosfera cómica e unha gran serie de sucesos paradoxais e clichés do xénero de axente secreto.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Kim Possible Wiki
VideoLAN

**VideoLAN** é un proxecto de desenvolvemento de software composto por dúas aplicacións multi-plataforma:

* VLC (orixinalmente **V**ideo**L**AN **C**lient), un reprodutor de medios.
* VLS (VideoLAN Server), un servidor de streaming multimedia.

Ademais, o proxecto desenvolve varias librarías de son e vídeo. VideoLAN distribúe os proxectos como software libre baixo a licenza GNU GPL.
1214

## Acontecementos 
### Guerra dos Cen Anos 
* 27 de xullo - Batalla de Bouvines: Filipe II de Francia vence aos ingleses e os seus aliados.
** 18 de setembro - Tratado de Chinon: Xoán II de Inglaterra cede ao reino de Francia todos os territorios ao Norte do río Loira.

### Península Ibérica 
* Henrique I herda a Coroa de Castela, máis dada a súa minoría de idade, o reino é rexido pola princesa Berenguela de Castela. Henrique morrerá tres anos despois.

## Nacementos 
* Roger Bacon - filósofo inglés.

## Mortes 
* Agosto - Fernando Afonso, fillo e herdeiro de Afonso VIII.

* 13 de febreiro - Teobaldo I, conde de Bar e de Luxemburgo.
* 5 de outubro - Afonso VIII, rei de Castela.
* 4 de decembro - Guillerme I "O León“, rei de Escocia (n. 1143).

Historia ano a ano

## Notas
1215

## Acontecementos 
### Asia 
* Xenxis Khan conquista Pequín.

### Europa 
* 15 de xuño - O rei Xoán I de Inglaterra é obrigado polos seus nobres a asinar a Carta Magna que limita os poderes reais.
* Inicio do IV Concilio de Latrán presidido polo papa Inocencio III.

## Nacementos 
* Lois IX de Francia.
* 23 de setembro - Kubilai Khan, emperador mongol da China († 1294).
* Celestino V, papa.
* Xoán XXI, papa.
* Xoán I de Dreux, conde de Dreux (m. 1249).

## Mortes 
* Eisai, fundador do budismo zen xaponés (n. 1141).

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
1216

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
* Roberto I de Artois, conde de Artois (m. 1250).

## Mortes 
* 31 de xaneiro, Teodoro II, patriarca de Constantinopla.
* 11 de xuño - Henrique de Flandres, emperador do Imperio latino de Constantinopla (n. 1176).
* 16 de xullo - Inocencio III, papa da Igrexa católica romana.
* 18/19 de outubro - Xoán I de Inglaterra, Rei de Inglaterra e señor de Irlanda (n. 1166)

Historia ano a ano
1217

## Acontecementos 
* Proclamación de Berenguela como raíña de Castela. Inmediatamente renuncia en favor de seu fillo Fernando (Fernando III), do seu matrimonio con Afonso XI de León.
* Proclamación de Fernando III como rei de Castela nun acto realizado na Praza Maior de Valladolid.

## Nacementos 
* Henrique I de Chipre
* Data probábel - Hülegü, gobernante mongol de Persia (m. 1265).
* Xurxo Acropolita, escritor, teólogo e historiador bizantino (m. en 1288).
* Balduíno II de Constantinopla, emperador do Imperio Latino de Constantinopla (m. 1273).

## Mortes 
* 8 de setembro - Roberto III de Alençon, conde de Alençon.
* Henrique I de Castela

Historia ano a ano
1218

## Acontecementos 
* Afonso VIII xunto co seu fillo funda a Universidade de Salamanca
* Pedro de Nolasco funda a orde da Mercé.

## Nacementos 
* Abel de Dinamarca
## Mortes 
*Teobaldo VI de Blois, conde de Blois e Clermont-en-Beauvaisis entre 1205 e 1218

Historia ano a ano
1220

## Acontecementos 
miniatura|esquerda|250px|Vista actual de Samarcanda
* Xenxis Khan toma a cidade de Samarcanda, en Asia Central.

### Arte e cultura 
* Fachada da catedral de Bamberg, Alemaña.
* Comezo da edificación da catedral de Salisbury, Inglaterra, de estilo gótico.
* O historiador xaponés Jien completa a súa obra Gukansho, na que analiza a historia do seu país.

## Nacementos 
* Alexander Nevski, gran príncipe de Novgorod
## Mortes 
* Saxo Grammaticus, erudito danés (data probábel de morte; n. ca. 1150).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
1219

## Acontecementos 
### Asia 
* 13 de febreiro: asasinato do derradeiro shogun Minamoto, no Xapón.

### Europa 
* O rei Sancho o Forte funda as localidades navarras de Viana e Aguilar de Codés.
* 13 de xullo - Tratado de Baroncelle, Afonso VIII deixa a herdanza dos seus reinos as súas fillas Sancha e Aldonza.

## Nacementos 
* 5 de maio: Afonso II de Portugal, rei portugués.
* Frederico II de Austria

## Mortes 
* León II, rei de Armenia.

## Outros 
* 15 de xuño: Dinamarca adopta unha bandeira nacional, a máis antiga de Europa.
* A poboación de Betanzos trasládase desde a súa localización en Tiobre para unha nova localización no *castro de Unctia*, para o cal efectúa unha petición ao rei. A acción é aprobada polo rei Afonso IX de León, concedendo a cuarta parte das rendas comerciais do lugar ao mosteiro de Sobrado, a quen lle correspondía a titularidade do lugar agora repoboado.

Historia ano a ano

## Notas
1223

## Acontecementos 
* Sancho II de Portugal coróase como rei de Portugal.

## Nacementos 
* 
## Mortes 
*25 de marzo - Afonso II de Portugal
*14 de xullo - Filipe II, rei de Francia

Historia ano a ano
1224

## Acontecementos 
* Fundación da Universidade de Nápoles 

## Nacementos 
* 
## Mortes 
* 29 de xaneiro - Pedro Muñiz, arcebispo galego

*

Historia ano a ano
1225

## Acontecementos 
* Fernando III de León e Castela toma a cidade de Andújar aos mouros.

## Nacementos 
* Miguel VIII Paleólogo, emperador bizantino.
* Tomé de Aquino.
* Paio Gómez Chariño, señor de Rianxo, guerreiro e poeta en lingua galega.

## Mortes 
* Jien, historiador xaponés (n. 1145).

Historia ano a ano
1226

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
* Alá Uddin Ata Malek Joveyní, historiador persa (m. 1283)
*Guido I de Flandres, conde de Flandres e Namur (m. 1305) (data aproximada).

## Mortes 
* 3 de outubro - Francisco de Asís, relixioso italiano (n. 1181)
* 8 de novembro - Lois VIII de Francia (n. 1187).
Historia ano a ano
1228

[miniatura|esquerda|[Foro do bo burgo de Castro Caldelas, privilexio dado polo rei Afonso VIII. Primeiro documento real en lingua galega. Allariz, 1228.]]
## Acontecementos 
* Data da redacción do Foro do burgo de Castro Caldelas, xunto ao pacto dos irmãos Pais, un dos primeiros documentos escritos en galego.

## Nacementos 
* Conrado IV de Alemaña
## Mortes 
*setembro - María de Courtenay, emperatriz de Nicea e do Imperio Latino.

Historia ano a ano
1229

## Acontecementos 
* 18 de febreiro - Federico II, monarca do Sacro Imperio Romano Xermánico, recupera Xerusalén para os cristiáns.
* Comeza o goberno de Ogodei, sucesor de Xenxis Khan, emperador mongol.
* O rei Sancho II de Portugal ocupa Elvas, que detiñan os mouros, concedéndolle carta foral. 
* As tropas do rei Afonso IX de León arrebatan aos mouros a praza de Cáceres, que lle outorga carta foral no mesmo ano.
* 31 de decembro: as tropas do rei Xaime I de Aragón toman ao asalto a cidade de Palma, arrebatándolla aos árabes, logo de catro meses de asedio.
* Fundación da universidade de Tolosa.
* Fundación da universidade de Cambridge.

## Nacementos 
* 
## Mortes 
* 13 de marzo - Blanca de Navarra, Infanta de Navarra.
* Yaqut al-Hamawi, xeógrafo árabe

Historia ano a ano
1230

## Acontecementos 
*Sancha e Aldonza, fillas de Afonso VIII, herdan Galiza. A nobreza leonesa e os bispos galegos proclaman a Fernando III.
*Os mandingas sublévanse contra o dominio do soso, personificado no rei Sumanguro, conquistado de Ghana, en Áfica Occidental.
* 15 de decembro: Comeza o reinado de Venceslau I, primeiro rei de Bohemia.
* Abu Zakariya, gobernador de Ifriqiya (Tunicia), procámase emir, rompendo a unidade maghrebí, e fundando a dinastía Hafsida.

## Nacementos 
* Guido Guinizelli, poeta italiano († 1276)
* Guiraut Riquier, trobador occitano (m. 1292).

## Mortes 
* 24 de setembro: Afonso VIII falece na vila de Sarria (hoxe sita na provincia de Lugo).
* Demetrio de Montferrato, rei de Tesalónica (n. 1205).
* Walther von der Vogelweide, poeta alemán (n. 1190).
* Otokar I Premysil, rei de Bohemia.

Historia ano a ano
1231

## Acontecementos 
*
## Nacementos 
* Guo Shoujing, astrónomo chinés
## Mortes 
* 13 de xuño - Antón de Padua, santo católico portugués.
* 3 de setembro - Guillerme II de Dampierre, señor de Dampierre (n. 1196).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
1233

## Acontecementos 
* Concesión de carta foral a Zarautz, no País Vasco.

## Nacementos 
* Al-Nawawi, escritor sirio
## Mortes 
*

Historia ano a ano
1234

## Acontecementos 
* Teobaldo, conde de Champaña e Brie, accede ao trono de monarca de Navarra, como sucesor do seu tío Sancho VII, comezando o goberno da dinastía de Champaña.

## Nacementos 
* Abaqa Khan, emperador mongol de Persia (m. ca. 1281).

## Mortes 
* 3 de marzo - Roberto III, conde de Dreux (n. 1185).
* Sancho VII de Navarra, rei desde 1194.
* Odón II do Condado de Borgoña, conde de Borgoña (n. 1180).
Historia ano a ano
1235

## Acontecementos 
### África 
* Batalla de Kirina (data probábel) - Sundiata, soberano de Kangaba, derrota a Sumanguru. O triunfo significa a decadencia dos soso e a emerxencia dos mandingas na África Occidental.

### Europa 
* Xaime I de Aragón toma a illa de Eivisa aos mouros.

## Nacementos 
* Ramon Llull, escritor catalán
## Mortes 
* Ibnu'l Farid, poeta e santo exipcio-musulmán.
* Andrónico I, emperador de Trebisonda.
Historia ano a ano
1222

**1222** (**MCCXXII**) foi un ano común comezado en sábado segundo o calendario xuliano.

## Acontecementos 
### Europa 
* Pola súa Bula Dourada, André II de Hungría sométese á dieta e aos señores feudais. A Bula garántelle á nobreza unha dieta anual, inmunidades de orde fiscal e a percepción de impostos e recoñécelle o dereito á insurrección contra o monarca.
* Primeiro reinado de Erico XI Eriksson en Suecia.
* O rei de Bohemia, Otokar I, anexiona Moravia ao seu reino.
* Fundación de Dorpat en Livonia.
* Fundación da orde dos Cabaleiros Teutóns.
* Revolta popular na Estonia.

### Imperio Bizantino 
* Comeza o reinado de Xoán III Vatatzés, emperador bizantino de Nicea (até 1254).
: Tíralles aos latinos as súas posesións asiáticas e varias illas (Lesbos, Quíos, Samos e Rodas). Co apoio provisorio dos búlgaros, sitia, sen éxito, Constantinopla. Desembarca na Tracia.
* O déspota do Epiro faise co reino de Tesalónica.
* Andrónico I ascende ao trono do Imperio de Trebisonda, á morte de Aleixo I.

### Rusia 
* Iaroslav Vsievolodovitch toma Novgorod do seu irmán Constantino de Rostov.
* Os mongois Djebe e Subutay pasan o Cáucaso por Derbent e chegan ás estepas dos cumanos após saquear Chirván. Kotian, khan dos cumanos, solicítalles axuda aos rusos. Os mongois, logo de teren reducido aos alano e cherquesos, envían unha embaixada a Rusia, que é masacrada, desencadeando as hostilidades. Kotian refúxiase co seu padrasto, Mstislav, que convence aos príncipes rusos para recrutar un exército de 80&nbsp;000 homes para deter os mongois.

### África 
* Sundjata Keïta crea o Imperio de Malí e abole a escravitude (Carta do Mandinga).

### Norte de África 
* Reinado de Abd el-Ouahid, califa Almohade.
:Sobe ao trono tras a morte do seu sobriño Yusuf al-Mustansir. Estalan revoltas en todo o imperio almohade. Na Península Ibérica, Abdallah-Adil proclámase califa, en canto que os xeques marroquinos depoñen a Abd el-Quahid.

### Asia 
* Na India, os mongois chegan até Multán, mais retíranse por causa do clima.
* Xenxis Khan pasa por Afganistán. Alí recibe ao monxe taoísta Tehi-tehe Tchag-tchoun, a quen fixera vir desde a China para que lle atopase un xeito de escapar á morte. No outono, volta a Boukhara, e logo a Samarcanda, onde pasa o inverno.

### Oriente Próximo 
* Os pisanos e os xenoveses das colonias de Acre enfróntanse. Perden estes últimos e abandonan o porto.

## Arte e cultura 
* Fundación da Universidade de Padua por un grupo de disidentes da Universidade de Boloña.

## Nacementos 
* Teodoro II Láscaris, emperador bizantino

## Mortes 
* 1 de febreiro - Aleixo I, emperador de Trebisonda.
* Teodoro I Láscaris, emperador bizantino.
* Yusuf al-Mustansir (n. 1197), califa almohade.
* Xoán I de Suecia

Historia ano a ano
1237

## Acontecementos 
* Invasión de Rusia polos mongois.
* Fernando III de Castela toma aos mouros a localidade de Montilla.

## Nacementos 
* Bohemundo VI, príncipe de Antioquía, conde de Trípoli (m. 1275)

## Mortes 
*23 de marzo, Jean de Brienne, conde de Brienne, rei de Xerusalén e emperador do Imperio Latino.

Historia ano a ano
1236

## Acontecementos 
* O khan mongol Batu conquista o reino búlgaro de Volga-Kama.
* A illa de Elvissa, nas Baleares, é conquistada por Xaime I de Aragón.
* A orde de Santiago arrebata ao mouros a localidade estremeña de Trujillo.
* 29 de xuño: O rei Fernando III de Castela toma aos musulmáns andalusís a cidade de Córdoba.

## Nacementos 
* Albrecht I, duque de Braunschweig e Lüneburg († 1279)
* Profatius Judeus en Marsella, médico e astrónomo († 1304)

## Mortes 
* Shams ud-Dîn Ítutmusih, sultán de Delhi.
* Osoiro Eanes, trobador galego.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano