Historia do topónimo Galiza e Galicia

[miniatura|dereita|Armas do [Reino de Galicia, Pedro de Teixeira, no século XVII.]]
[miniatura|[Cantares gallegos, de Rosalía.]]
A **historia dos topónimos Galicia e Galiza**, empregados para nomear a nación constituída como comunidade autónoma do estado español, continúa a suscitar unha gran controversia, tanto etimolóxica coma socialmente. *Galicia* é o topónimo que posúe a oficialidade, e é o empregado en documentos oficiais da Xunta de Galicia e o Goberno de España. Porén, tanto *Galicia* como *Galiza* son empregados habitualmente na escrita e na fala.

Segundo o historiador Ramón Villares e o filólogo Henrique Monteagudo, ambos membros do Consello da Cultura Galega, os dous topónimos son correctos dende o punto de vista filolóxico, sendo a elección de optar pola forma *Galicia* unha decisión política e institucional.

## Etimoloxía 
Tanto Galicia como Galiza derivan do termo latino *Gallaecia*, que significaba literalmente "terra dos galaicos", froito da combinación do prefixo *kallā*- “madeira” co sufixo complexo local -*āik*-.

Probábelmente o termo *Galiza* pasou a ser a forma evolutiva natural do termo *Gallaecia*, tal e como atestemuñan os diferentes documentos medievais da literatura trobadoresca galego-portuguesa. En varios textos de autores galegos medievais, o topónimo *Galiza* é a única forma empregada, non habendo vestixios da forma *Galicia*.

Coa progresiva separación dos idiomas galego e portugués, e a progresiva castelanización de Galicia, produciuse un primeiro fito na desdiferenciación do topónimo. Mentres que no territorio galego comezou a predominar oralmente o termo *Galicia*, á outra beira do Miño mantívose o termo *Galiza*. Neste sentido, a introdución do topónimo *Galicia* seguiría unha traxectoria parella á da introdución do xentilicio *galego*.

## A recuperación do topónimo *Galiza* 
Tras varios séculos nos que *Galicia* era a forma empregada habitualmente no territorio galego no século XIX, incluso no seo das obras de autores comprometidos co idioma e achegados ao nacionalismo galego, a forma Galicia seguía tendo presenza nos textos. *A gaita gallega*, de Pintos, ou *Cantares gallegos*, de Rosalía Castro, son dous exemplos de utilización deste topónimo. Varios autores explican este feito coa sonoridade literaria do termo *Galicia* fronte ao termo *Galiza*.

No século XX, coa chegada do Rexurdimento, a forma *Galiza* comezou a adquirir presenza oral e escrita. Os primeiros vestixios de recuperación da forma xenuína atópanse nas publicacións das Irmandades da Fala, ou na revista *Nós*. Persoeiros coma Castelao apropiáronse do topónimo, coma queda patente nas súas obras, en especial no seu ensaio político *Sempre en Galiza*.

## O topónimo na era da democracia 
[150px|miniatura|dereita|Grafiti en contra da [Volta ciclista a España.]]
No ano 2007, dende a Vicepresidencia da Xunta de Galicia, producíronse diversas xestións co fin de introducir o topónimo Galiza nas publicacións oficiais do Goberno autonómico. Ante este feito, realizouse unha consulta formal por parte da Xunta á Real Academia Galega. Así, Xosé Ramón Barreiro, presidente da Real Academia Galega dende 2002 até a 2009, afirmou que as dúas formas poderían ter validez etimoloxicamente.

Segundo a RAG, ambos topónimos tiveron presenza na linguaxe oral na Idade Media, pero o termo Galiza foi paseniñamente desaparecendo da linguaxe oral até ser recuperado na linguaxe contemporánea. Así, segundo o presidente da RAG:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Normalización lingüística
* Diglosia