open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lingua cree

miniatura|Placa trilingüe en inglés, francés e Cree.
A **lingua cree** é un continuo dialectal consistente en varios dialectos aborixes americanos pertencentes ás linguas algonquinas, faladas por 120.000 persoas (censo de 2006) no Canadá, dende Alberta até Terra Nova e Labrador. Algúns dialectos utilizan unha variantes dos alfasilabarios nativos canadenses e outros usan o alfabeto latino. O cree está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Nomes 
Os endónimos da lingua son   (cree das chairas), *Nīhithawīwin* (cree dos bosques), *Nehirâmowin* (atikamekw), *Nehlueun* (montagnais occidental, dialecto Piyekwâkamî), *Ilnu-Aimûn* (montagnais occidental, dialecto Betsiamites), *Innu-Aimûn* (montagnais oriental), *Iyiniu-Ayamiwin* (cree do sueste), *Iyiyiu-Ayimiwin* (cree do nordeste), e *Ililîmowin* (cree moose).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en cree
* Pobo cree
Cabrera (homónimos)

Co topónimo de **Cabrera** podemos referirnos a:
## Xeografía 
### España 
;Xeografía
* Cabrera, illa de España, no arquipélago das Baleares.
* Parque Nacional do Arquipélago de Cabrera, nas Baleares.

;Concellos
* La Cabrera, concello da Comunidade de Madrid.
* Cabrera d'Anoia, concello da provincia de Barcelona.
* Cabrera de Mar, concello da provincia de Barcelona.

### Arxentina 
* General Cabrera, concello da provincia de Córdoba.

### Colombia 
* Cabrera, concello do departamento de Cundinamarca.
* Cabrera, concello do departamento de Santander.

### República Dominicana 
* Cabrera, concello da provincia María Trinidad Sánchez.
* Loma de Cabrera, concello da provincia de Dajabón.

## Véxase tamén
Inverness

200px|miniatura|dereita|Catedral de Santo André, na ribeira do río Ness
**Inverness** ou **Inbhir Nis** en gaélico escocés é a única cidade da área municipal escocesa das Highlands.

## Localización e características 
A cidade atópase na desembocadura do río Ness no estuario do Moray, e serve de punto de conexión entre diversos medios de transporte. Os primeiros estabelecementos humanos na zona datan do século VI aC, e a primeira carta póboa do século XIII. Preto dela tivo lugar a batalla de Culloden, no século XVIII.

A comezos do século XXI, Inverness ten unha poboación de 55.000 habitantes. Entre os múltiples eventos deportivos e culturais que acolle a cidade, destacan os Highland Games locais, así como os partidos do equipo de fútbol local, o Inverness Caledonian Thistle F.C., que xoga na liga escocesa de fútbol.

## Cidades irmandadas 
* 20px Augsburgo, Baviera, Alemaña.
* 20px La Baule, Francia.
* 20px St Valery-en-Caux, Francia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web con información da cidade
Ionosfera

miniatura|250px|Capas da ionosfera terrestre
A **ionosfera** é a parte da atmosfera terrestre ionizada constantemente pola fotoionización que provoca a radiación solar. Abrangue dende o final da mesosfera (a 80 quilómetros de altitude) até os 500&nbsp;km. Constitúe o límite inferior da magnetosfera, atopándose dentro da termosfera. A ionosfera permite que a atmosfera superior reflicta as ondas de radio emitidas dende a superficie terrestre posibilitando que estas poidan viaxar grandes distancias sobre a superficie da Terra, grazas ás partículas de ións (cargadas de electricidade) presentes nesta capa.

Nas rexións polares, as partículas cargadas chegadas polo vento solar son atrapadas polo campo magnético terrestre, incidindo sobre a parte superior da ionosfera e dando lugar ás auroras.

Está dividida nunha serie de capas ou rexións iónicas, que son:

Capa D
* A máis próxima ao solo, fica entre os 50 e 80&nbsp;km; é a que absorbe a maior cantidade de enerxía electromagnética.

Capa E
* Por riba da capa D, embaixo das capas F1 e F2, a súa altitude media é entre os 80 e os 100–140&nbsp;km. Semellante á capa D.

Capa E Esporádica 
* Esta capa ten a particularidade de ficar máis activa canto máis perpendiculares son os raios solares que inciden nela.

F1
* A capa F1 está por riba da capa E e embaixo da capa F2 ~100-140 ata ~200 km. Existe durante os horarios diúrnos.

F2
* A máis alta das capas ionosféricas é a capa F2, que está entre os 200 e 400&nbsp;km de altitude. Enriba da F1, E, e D respectivamente. É o principal medio de reflexión ionosférico.
Alonso de Salazar

**Toribio Alonso de Salazar** (Enkarterri, Biscaia, século XV – nalgures no Pacífico, 5 de setembro de 1526) foi un explorador español.

## Traxectoria 
Foi o primeiro europeo en identificar as Illas Marshall, o 21 de agosto de 1526, aínda que non se ten constancia de que atracaran. Salazar estaba ao mando da nave *Santa María de la Victoria*. Crese que tamén avistou o atol Bokak. O seu barco era o derradeiro que quedaba da expedición de García Jofre de Loaisa, que tentou ampliar a circunnavegación do globo que realizara había pouco Fernão de Magalhães.
Agustín Fernando Muñoz

**Agustín Fernando Muñoz y Sánchez**, Duque de Riánsares, nado en Tarancón o 4 de maio de 1808 e finado no Le Havre o 13 de setembro de 1873, foi un militar español, segundo home da raíña e rexente María Cristina de Borbón-Dúas Sicilias.

## Traxectoria 
Casou en segredo en matrimonio morganático o 28 de decembro de 1833 e tiveron sete fillos:
miniatura|
* María Amparo Muñoz, Condesa de Vista Alegre (1834 - 1864) 
* María de los Milagros Muñoz, Marquesa de Castillejo (1835 - 1903) 
* Agustín Muñoz, Duque de Tarancón (1837 - 1855) 
* Fernando Muñoz, Duque de Riánsares e Tarancón (1838 - 1910) 
* María Cristina Muñoz, Marquesa de Isabela (1840 - 1921) 
* Juan Muñoz, Conde do Recuerdo (29 de agosto de 1844 - 1863)
* José Muñoz, Conde de García (21 de decembro de 1846 - 1863)

O casamento oficial celebraríase co expreso consentimento da raíña Isabel II (a súa fillastra) o 12 de outubro de 1844. En xuño de 1844 foi nomeado Grande de España e constituíuse o ducado de Riánsares para outorgarlle a el o título. Ao día seguinte da voda oficial era designado tenente xeneral e senador vitalicio. Sabela II concedeulle o Vélaro de Ouro. Adquiriu máis tarde o título de Marqués de San Agustín e, xa no ostracismo en Francia xunta a María Cristina, Lois Filipe I de Francia noméao Duque de Montmorot e outórgalle a Lexión de Honra.

Foi promotor de múltiples negocios e, xunto con María Cristina, crearían empresas adicadas ao ferrocarril no Principado de Asturias e na actual Comunidade Valenciana coas que gañou unha magna fortuna. Rexeitou a coroa de Ecuador, que as autoridades ecuatorianas pretendían instaurar.

Faleceu cinco anos antes que María Cristina na súa casa de Le Havre. Está soterrado no Santuario da Nosa Señora de Riánsares, en Tarancón.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "Le Sang de Louis XIV", Domingos de Araújo Afonso e Outros, Braga, 1961, t. II.
### Outros artigos 
* Matrimonio morganático
* María Cristina de Borbón-Dúas Sicilias
### Ligazóns externas 
* Genealogía, Reyes y Reinos - España 25
Partido Árabe Socialista Baaz

O **Partido Baath Árabe Socialista** (tamén transcrito como Baaz, Baath ou Ba'ath, árabe: حزب البعث العربي الاشتراكي Hizb Al-Baath Al-Arabi Al-Ishtiraki), foi fundado en 1947 como un partido político nacionalista árabe laico, radical socialista. Funcionaba como un partido panárabe con pólas en diferentes países árabes, pero era máis forte en Siria e Iraq. Asumiu o poder en ambos países en 1963. En 1966 os partidos sirio e iraquí convertéronse en faccións rivais. Ambo-los dous partidos Baaz mantiveron o mesmo nome e teñen estruturas paralelas no mundo árabe.

Apareceu inicialmente como movemento nacionalista árabe en 1940 da man dos pensadores sirios Michel Aflaq e Salah Bitar. Tomou forza nos anos seguintes en Siria (onde se lle agregaron militantes de grupos nacionalistas e marxistas) e no veciño Iraq (onde se implantou fortemente no exército). Non foi fundado de xeito oficial como partido até a celebración do seu primeiro congreso en Damasco, o 7 de abril de 1947.

A palabra árabe "Baath" significa "resurrección", como na obra publicada por Michel Aflaq, titulada *Na senda da resurrección*. As crenzas baazistas combinan o socialismo árabe, o nacionalismo e o panarabismo. A ideoloxía, na súa maior parte laica, contrasta moito coa doutros gobernos árabes no Medio Oriente, que ás veces tenden a orientarse cara ao islamismo e a teocracia. Algúns analistas occidentais pensan que o Partido Baaz ten certas similitudes coa ideoloxía fascista polo seu discurso populista e o seu nacionalismo panarabista que case se converte en expansionismo.

O lema do partido é "Unidade, liberdade, socialismo" (en árabe *wahda, hurriya, ishtirakiya*). A "unidade" refírese á unidade árabe, a "liberdade" fai énfase na liberación do control estranxeiro e particularmente da súa intervención, e o "socialismo" refírese ao que se ven chamando socialismo árabe antes que ao marxismo.

O Partido Baath chegou ao poder en Siria o 8 de marzo de 1963 e mantivo un monopolio sobre o poder político dende finais dese ano. Os baazistas gobernaron Iraq brevemente en 1963, e logo dende xullo de 1968 até 2003. Trala destitución "de facto" da ditadura baathista de Saddam Hussein durante a invasión de Iraq de 2003, as autoridades de ocupación prohibiron o Partido Baath Iraquí en xuño de 2003.

## Ligazóns externas 
* Partido Baath Árabe Socialista (en árabe)*
Hemoglobina

A **hemoglobina** (Hb) é unha heteroproteína do sangue, de peso molecular 64.000 (64 kD), de cor vermella característica, que transporta o osíxeno dende os órganos respiratorios até os tecidos, en mamíferos, ovíparos e outros animais.

Fórmana catro cadeas polipeptídicas (globinas) a cada unha das cales se une un grupo hemo, cuxo átomo de ferro é capaz de unirse de xeito reversíbel ao osíxeno. O grupo hemo fórmase por:
# Unión do succinil-CoA (formado en ciclo de Krebs ou ciclo do ácido cítrico) a un aminoácido glicina formando un grupo pirrol.
# Catro grupos pirrol únense formando a Protoporfirina IX.
# A protoporfirina IX únese a unha molécula de ferro ferroso (Fe2+) formando o grupo hemo.

miniatura|Grupo Hemo
Cando a hemoglobina está unida ao osíxeno, denomínase oxihemoglobina ou hemoglobina osixenada, dando o aspecto rubio ou escarlata intenso característico do sangue arterial. Cando perde o osíxeno, denomínase hemoglobina reducida, e presenta a cor vermella escura (cianose).

* Reacción paso a paso: 
:\mathrm{Hb+O_2 \leftrightarrow HbO_2}
:\mathrm{HbO_2+O_2 \leftrightarrow Hb(O_2)_2}
:\mathrm{Hb(O_2)_2+O_2 \leftrightarrow Hb(O_2)_3}
:\mathrm{Hb(O_2)_3+O_2 \leftrightarrow Hb(O_2)_4}
* Reacción total: 
:\mathrm{Hb+4\ O_2 \rightarrow Hb(O_2)_4}

## Tipos de hemoglobina 
miniatura|Hemoglobina

* Hemoglobina A ou HbA: chámase tamén hemoglobina do adulto ou hemoglobina normal ou A1, representa aproximadamente o 97% da hemoglobina degradada no adulto, formada por dúas globinas alfa e dúas beta.
* Hemoglobina A2
* Hemoglobina S
* Hemoglobina T
* Hemoglobina F
* Oxihemoglobina: representa a hemoglobina que se encontra unida ao osíxeno normalmente ( Hb+O2)
* Metahemoglobina
* Carbaminohemoglobina
* Carboxihemoglobina
* Hemoglobina glicosilada

Tamén hai hemoglobinas embrionarias (HbE) dos tipos: Gower 1, Gower 2 e Portland I e II. Estas só están presentes no embrión.

Son valores de referencia:
Para homes: 18,0 ± 2,0. Para mulleres: 16,0 ± 2,0.

## Véxase tamén 
* Sangue
* Mioglobina
* Hemocianina
* Hemeritrina
* Clorocruorina
* Eritrocruorina
Man Negra (Palestina)

A **Man Negra** (en árabe: *al-Kaff al-Aswad*) foi unha organización armada clandestina de corte islamista que operou no Mandato británico de Palestina. Foi fundada en 1930 e dirixida polo Xeque sirio Izz ad-Din al-Qassam até a súa morte en 1935.

Logo do fracaso da revolta siria de 1921 que el liderara, al-Qassam escapou a Haifa e ocupouse de recrutar e preparar militarmente a campesiños árabes. As células clandestinas non estaban compostas por máis de cinco persoas. Esta organización comezou a coñecerse co nome de Man Negra. En total, chegou a ter entre 200 e 800 homes. En varios atentados tiveron como obxectivo a civís xudeus no norte de Palestina entre 1930 e 1935 e mataron canto menos a oito deles. Nun ataque foron asasinados tres membros do kibbutz Yagur, e noutro un pai e o seu fillo foron asasinados en Nahalal. O grupo tamén actuou contra as árbores plantadas polos xudeus e contra as vías férreas colocadas polos británicos.

Al-Qassam xustificaba a violencia baseada na relixión. Logo do Masacre de Hebrón de 1929, intensificou a súa axitación anti-británica e anti-sionista e obtivo unha fatwa do Xeque Badr al-Din al-Taji al-Hasani, o Muftí de Damasco, autorizando o uso da violencia contra os británicos e os xudeus.

O 20 de novembro de 1935, logo de matar a un oficial da Forza de Policía de Palestina, al-Qassam foi rodeado pola policía británica nunha cova preto de Jenin e morto nun tiroteo xunto con tres dos seus compañeiros. Algúns dos veteranos da Man Negra participaron na Revolta árabe de Palestina de 1936.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The Legacy of Jihad in Palestine  por Andrew G. Bostom
Langreu

**Langreu** (en asturiano: *Llangréu*, en castelán: *Langreo*) é un concello e cidade española, situada no interior da zona central do Principado de Asturias. Linda o norte con Siero, o oeste con Oviedo, o sur con Mieres e o leste con Samartín del Rei Aurelio.

O concello ten 45.565 habitantes, dos que uns 40.000 viven no núcleo. É a cuarta poboación de Asturias por número de habitantes.

miniatura|Val de Langreu
## Patrimonio
A cidade ten varias igrexas antigas:
* Igrexa - Santuario de Nosa Señora do Carballo, séculos XIV-XVII. Garda á patroa da cidade, e nela destaca o retablo maior.
* Igrexa de San Fiz , séculos XV-XVIII.
* Igrexa de Santo Estevo , século XII. Foi destruída na Guerra Civil e consérvanse dela soamente dous pórticos orixinais, aínda que foi reconstruída segundo o formato da anterior.

## Parroquias 
*Barros
*Ciaño (*Ciañu*)
*La Felguera
*La Venta
*Lada
*Riaño (*Riañu*)
*Sama
*Tuilla (*Tiuya*)

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio web do concello
Herba

miniatura|dereita|Herbas 
miniatura|dereita|Campía
En botánica, unha **herba** () ou **planta herbácea** é unha planta que non presenta órganos decididamente leñosos. Os caules das herbas son verdes e morren xeralmente ao acabar a boa estación, sendo substituídos por outros novos se a herba é vivaz.

## Características
Moitas herbas son anuais, nacendo de semente ao comezo da estación favorable deixando ao acabar esta novas sementes no chan. Existen tamén herbas vivaces, que retoñan dende talos subterráneos ou situados a niveis de chan. Os órganos subterráneos implicados son rizomas (talos horizontais) e bulbos. Moitas herbas bienais forman unha roseta de follas pegada ao chan no seu primeiro ano, no que non se reproducen, e un talo alto e florido, o escapo floral, no seu segundo ano.

Chámase megaforbias (herbas xigantes) a plantas que respondendo formalmente ao concepto anterior, acadan unha porte considerable, ata de varios metros. Este é o caso, por exemplo, das diversas especies de bananas (xénero *Musa*).

Na linguaxe común aplícase  tamén a calquera planta que posúe valor culinario (herbas aromáticas) ou medicinal (herbas medicinais), con independencia do seu carácter herbáceo ou arbóreo, cando a parte da planta que se usa son as follas ou talos tenros. Pola contra, as especias son as sementes, bagas, codias, raíces ou outras partes da planta.

"Herba" ou "a herba" é tamén un termo do argot empregado para denominar ao cánnabis.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Herba aromática
*Herbas de San Xoán
Salsa

A verba **salsa** pode referirse a:

* a **salsa en gastronomía**, o prebe que se prepara con diversos ingredientes para acompañalos alimentos;
* a **música salsa**, un xénero musical que naceu ao xuntar ritmos caribeños co jazz.
Carlos Fernández Castro

**Carlos Antonio Fernández Castro**, nado o 9 de xullo de 1956 en Santiago de Compostela, é un político galego. É diplomado en Relacións Laborais pola USC.

## Carreira política 
Comezou como concelleiro polo PSdeG-PSOE no concello de Santiago de Compostela entre 1983 e 1987, onde ostentou as delegacións de Persoal, Reforma Administrativa, Seguridade Cidadá e Tráfico, e Normalización Lingüística. Foi deputado provincial da Deputación da Coruña de 1983 a 1990. Nas eleccións de 1987 preséntase, por vez primeira, como candidato á alcaldía do concello de Ames, cargo que non acadará nas sucesivas eleccións ata as eleccións do 2003, cando resulta elixido grazas á suma dos votos do BNG. Nas eleccións do 2007, xa con maioría simple, opta polo goberno en minoría que mantería durante catro anos. A finais de 2010 ten que enfrontarse a unha importante folga de traballadores do lixo e nos comicios de 2011 sae derrotado polo PPdeG, que consegue a maioría absoluta.

## Outros cargos 
No sindicato UGT-Galicia destaca o traballo na Secretaría de Organización, entre outros cargos a nivel galego e estatal. Tamén formou parte do Consello Galego de Relacións Laborais na primeira etapa da súa fundación. En novembro de 2007 foi elixido presidente da Fegamp, apoiado polo maior peso de PSdeG e BNG en concellos e deputacións. Porén, logo das municipais de 2011 o PPdeG colleitou a maior parte das alcaldías e tres das catro deputacións, co que a finais de ano Carlos Fernández tivo que deixar a presidencia. Fernández non abandonou a FEGAMP, con todo, e pasou a ocupar un posto executivo interno, abandonando a vida política e renunciando á concellería no concello de Ames.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Ames
* Federación Galega de Municipios e Provincias
Provincias de Italia

miniatura|dereita|Coroa correspondente ao título de *Provincia Italiana*

As **provincias de Italia**, en italiano tamén *provincia*, é unha división administrativa intermedia entre o concello (*comune*) e a rexión (*regione*).

Unha provincia está composta por varios municipios , e normalmente varias provincias forman unha rexión, agás a rexión do Val de Aosta, que non ten ningunha provincia.

No 2004, había 102 provincias en Italia. No 2005 creáronse catro provincias novas na Sardeña, e en 2009 outras tres provincias máis, polo que existen agora 109 provincias no Estado italiano.

## Novas provincias 
[miniatura|dereita|Provincias de [Italia]]

No 2001 instituíronse catro provincias novas en Sardeña, e foron adoptadas no 2005.
* Provincia de Olbia-Tempio (OT)
* Provincia de Ogliastra (OG)
* Provincia de Carbonia-Iglesias (CI)
* Provincia de Medio Campidano (MD)

No 2004 instituíronse tres novas provincias, postas en marcha no 2009.
* Provincia de Barletta-Andria-Trani (BT)
* Provincia de Fermo (FM)
* Provincia de Monza e Brianza (MB)

## Lista de provincias por rexión 
A lista seguinte resalta en escuro a provincia cuxa capital administrativa é tamén a capital administrativa da súa rexión.

O código para as provincias italianas é ISO 3166-2:IT.

## Denominación das provincias 
A razón do nome das provincias, provén, na maioría dos casos, do da súa capital.

* Cinco provincias teñen dobre denominación: Carbonia-Iglesias, Forlì-Cesena, Masa-Carrara, Olbia-templo, Pesaro-Urbino; e até unha tena triplo: Barletta-Andria-Trani.
* Outras catro provincia teñen unha denominación (polo menos parcialmente) xeográfica: Monza e Brianza, Medio Campidano, Ogliastra e Verbano-Cusio-Ossola e Monza e Brianza.
* Dúas provincias son biligües: Bolzano-Tirol do Sur/Bozen-Südtirol e Aosta/Aoste. As provincias de Trieste, Gorizia e Udine só son bilingües nalgúns concellos.

## As provincias en datos 
Táboa cos datos de poboación, superficie e densidade demográfica, número de municipios e rexión das 107 provincias (incluíndo o Val de Aosta e omitindo as tres provincias que chegaran no 2009).

* Datos ISTAT - Censimento Generale della Popolazione Italiana (ano 2001)

## Véxase tamén 
* Subdivisións de Italia
* Rexións de Italia
* Concellos de Italia
Pamir

O termo **Pamir** pode facer referencia a:
*A **Cordilleira do Pamir** en Asia Central.
*As **Linguas do Pamir**, un subgrupo das linguas iranianas que se fala na cordilleira Pamir.
***Pamir**, un famoso veleiro alemán.
***Río Pamir**.
***Liñas Aéreas Pamir**, de Afganistán.
Hindu Kush

miniatura|200px|O cumio de *Tirich Mīr*, con 7690 metros de altura

O **Hindu Kush** ou **Hindukush**, ou tamén **Hindu Qūh** (هندوکش en persa) é un macizo montañoso de Asia, situado no centro e nordés de Afganistán e ao noroeste de Paquistán. Cunha extensión de aproximadamente 1.000&nbsp;km, gran parte deste sistema orográfico supera os 5000 m de altitude sobre o nivel do mar, por exemplo no *Tirich Mīr* con 7690 m (uns 40&nbsp;km ao norte de Chitral) ou no *Kūh-e Fūlādī* de 5135 metros (uns 80&nbsp;km ao sueste de Bāmīān). Únese cos montes de Karakórum e só o moi elevado e estreito val do Wakhan o separa do nó do Pamir. O río Cabul recolle a auga da súa vertente meridional.

Na antigüidade foi coñecido polos gregos durante a expedición de Alexandre Magno, e chamado por estes ***Parapamisos***; logo os autores latinos denominárono *Paropamisus* ou ***Caucasus Indicus***.
Actinomorfismo

miniatura|dereita|300px|A flor da herba de San Roberto (*Geranium robertianum*) ten simetría radial ou actinomorfa.

O adxectivo **actinomorfo**, do grego ακτίσ, ακτινος *aktís, aktînos*, "raio (dunha roda)" e μορφή *morphé*, "forma", "aparencia", aplícase, en botánica, á planta ou a calquera das súas partes, especialmente ás flores, que teñen simetría radial. Isto quere dicir que estes órganos teñen, polo menos, dous planos de simetría. Así, son *actinormorfos* os caules con follas opostas verticiladas, as flores chamadas tamén *regulares* etc. Son sinónimos de actinomorfo —ademais de radial— regular, polisimétrico e multilateral. Oponse ao termo zigomorfo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Font Quer; P. (1993): *Diccionario de botánica*. Barcelona: Editorial Labor. ISBN 84-335-0078-3.
### Outros artigos 
* Simetría radial
* Zigomorfo
Perigonio

[miniatura|Perigonio (de cor crema) e paraperigonio (amarelo) dun [Amarelle (planta)|amarelle (*Narcissus*).]]

O **perigonio** (*peri*: ao redor; *gonio*: estruturas de reprodución) é unha envoltura que presentan algunhas flores nas que o cáliz e a corola son moi semellantes en tamaño e cor fusionándose preto do receptáculo, e polo tanto non se pode determinar se son pétalos ou sépalos (é dicir, tódalas pezas dos ciclos estériles da flor son iguais entre si). As pezas que o compoñen reciben o nome de tépalos.

Se os tépalos se parecen a un pétalo, o perigonio chámase corolino (de corola), e se se parecen a sépalos dise perigonio calicino (de cáliz).

## Notas
Tépalo

miniatura|250px|*Hemerocallis fulva*, onde o perianto non é diferenciado entre pétalos e sépalos - desígnanse, entón, como tépalos.
O **tépalo** é o segmento ou unidade dos periantos nos que non están claramente diferenciados a corola e o cáliz, como no tulipán ou a cebola.

Máis especificamente, un tépalo é a parte floral da planta na familia das magnolias, *Magnoliaceae* e doutras plantas florais primitivas como a *Amborellaceae*. Corresponde aos sépalos e pétalos nas flores doutras plantas con periantos dobres ou compostos pero, a diferenza destas, todos os tépalos son da mesma forma e cor, non habendo case diferenza, sen sépalos que sirvan de protección ao brote en desenvolvemento, nin pétalos máis grandes que atraian aos insectos.
Androceo

En botánica, o **androceo** é a estrutura reprodutora masculina que consta do conxunto dos estames dunha flor, que son os produtores de pole. É un dos verticilos fértiles das plantas anxiospermas.[miniatura|Estames da flor *[Amaryllis* amosando grandes anteras cheas de pole.|centro]]
Filamento (botánica)

miniatura|Antera seccionada. 1: Fiamento; 2: Teca; 3: Conectivo (vasos en vermello); 4: Saco polínico (esporanxio)

En botánica, denomínase **filamento** á parte basal estéril dun estame, como norma xeral de forma filamentosa, que se sitúa por baixo da antera e a sostén. Varía moito de forma e tamaño, dependendo da familia: pode ser laminar, como en certas familias primitivas (p. ex. *Degeneriaceae*), estar dividido (p. ex., en certas especies do xénero *Allium* ou presentar apéndices de forma variable. O filamento presenta un feixe fibrovascular a todo o longo, rodeado de parénquima e cuberto por epiderme. Se o filamento é imperceptible ou falta, dise que a antera é sésil.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Gola, G., Negri, G. e Cappeletti, C. 1965. *Tratado de Botánica*. Editorial Labor S.A., Barcelona, 2ª edición, p.&nbsp;1.110.
* Font Quer, P. 1953. *Diccionario de Botánica*. Labor, Barcelona.
* Strassburger, E. 1994. *Tratado de Botánica*. Omega, Barcelona, 8ª edición, p.&nbsp;1.088.
Estame

En botánica, un **estame** é cada un dos órganos florais masculinos portadores de sacos polínicos, chamados (microsporanxios), que orixinan os grans de pole (micrósporas).

## Etimoloxía 
A palabra *estame* (do latín *stamen*, "febras longas do vélaro de la") é o órgano masculino dunha flor. Cada estame xeralmente ten un filamento (do latín *filum*, "fío"), e, ao final del, a antera do grego antigo *anthera*, feminino de *antheros* "floral," e de *anthos*, "flor,").

## Características 
Os estames típicos que se atopan nas anxiospermas, consisten nunha antera pendurada no extremo dun pedículo. Os nectarios florais desenvólvense en moitos casos na base dese filamento.

Chámase *estaminodios* aos estames estériles que de forma normal aparecen en certas flores. A súa función é variada e pode ter que ver coa produción de néctar ou coa función rechamante que adoitan cumprir os pétalos.

Nun gromo floral inmaturo (non aberto), os filamentos aínda son curtos. A súa función posterior é transportar nutrientes ao pole en desenvolvemento e comezan a alongarse en canto abre o gromo. A antera pode estar fixada ao filamento de dúas formas: 
* basifixa: á base do fiamento; permite a **dehiscencia lonxitudinal** (abre lonxitudinalmente para liberar o pole) 
* versátil: fixado ao centro do filamento; o pole é logo liberado a través de poros (**dehiscencia poral**).

## Tipos 
[miniatura|Imaxe de [microscopio electrónico de varrido das anteras de *Penta lanceolata*, con grans de pole na superficie]]
Os estames poden ser **connatos** (fusionados ou unidos na mesma espiral): 
* **monadelfos**: fusionados nunha única estrutura composta 
* **diadelfos**: fusionados parcialmente en dúas estruturas androicas 
* **sinantéreos**: soamente as anteras son connatas (tales como nas *Asteraceae*). 
Os estames poden tamén ser **adnatos** (fusionados ou unidos en máis dunha espiral): 
* **epipétalos**: xurdindo da corola. 
* **didínamos**: xurdindo en dous pares de diferente largura. 
* **tetradínamos**: xurdindo como un grupo de seis fiamentos con dous deles máis curtos. 
* **protuberantes**: alongados máis aló da corola. 
* **inclusos**: non exceden a corola.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Gola, G., Negri, G. y Cappeletti, C. 1965. *Tratado de Botánica*. Editorial Labor S.A., Barcelona, 2ª edición, p.&nbsp;1.110.
* Font Quer, P. 1953. *Diccionario de Botánica*. Labor, Barcelona.
* Strassburger, E. 1994. *Tratado de Botánica*. Omega, Barcelona, 8ª edición, p.&nbsp;1088.
Antera

En botánica, chámase **antera** á parte na que remata un estame. A palabra procede do grego *anteros*, que significa florecido, aludindo a que a presenza visible das anteras sinala o punto álxido da antese (floración).

Nas anxiospermas cada estame adoita fundamentarse nun pé chamado *filamento* e unha antera, suxeita lateralmente ao extremo do filamento. Dise das anteras que son *extrorsas* se o filamento se une á antera pola súa cara externa (a máis afastada do eixo floral), e *introrsas* no caso contrario, menos frecuente.miniatura|Flor de *Fragaria × ananassa* (amorodo grande), onde se distinguen claramente as anteras ao final de cada estame|esquerda|200x200px[miniatura|Antera seccionada. 1: [Filamento (botánica)|Filamento; 2: Teca; 3: Conectivo (vasos en vermello); 4: Saco polínico (esporanxio).|esquerda|200x200px]]A antera típica das anxiospermas adoita constar de dúas partes distinguibles, contiguas, chamadas *tecas*, unidas por unha zona chamada conectivo, que é tamén por onde a antera se une ao filamento. Se se corta a antera perpendicularmente ao seu eixo, obsérvase que cada antera contén un ou dous *sacos polínicos* que se espallan en toda a súa lonxitude.

A antera é unha estrutura que rompe espontaneamente para deixar visible o seu contido, o pole. Cada saco polínico abrirase en xeral por unha dehiscencia (corte) lonxitudinal.

O estame é unha folla transformada para a produción de esporas masculinas (micrósporas) que son os grans de pole. Os sacos polínicos son os microsporangios.

## Ligazóns externas
Un nicho para Marilyn

***Un nicho para Marilyn*** é unha novela negra escrita por Miguel Anxo Fernández Fernández publicada en xaneiro de 2003. É a primeira entrega das aventuras do detective de orixe galega residente nos Ánxeles Frank Soutelo.

## Trama 
Frank Soutelo recibe o encargo dunha señora maior, ex-actriz de segunda fila, de atopar o cadáver de Marilyn Monroe, dado que o seu nicho está baleiro.

O detective indaga no camposanto máis famoso dos Ánxeles, cheo de restos de famosos de Hollywood. Alí contacta con Tabasco, un policía de orixe mexicana adscrito a unha brigada especial. Dita brigada encárgase de loitar contra o contrabando de cadáveres, algo común entre necrófilos e entre xente podente que desexa ter os restos dos seus seres adorados.

## Narración 
O libro está narrado en primeira persoa, pero con moitas chiscadelas* ó lector. Porén, en certas ocasións trátase dun narrador omnisciente, que coñece os sentimentos e situacións que non coñece o detective, narrador principal. Malia todo, recoñece que para a narración, non escrita de modo voluntario, senón que foi requirida por unha editorial, foi axudado por varios "negros"·

Ó ser a primeira aventura da saga, ocupa certo tempo en presentarse. Fala da súa orixe e do seu pasado, así como de como coñeceu á súa secretaria e de relación entre eles.

O detective coñece moi ben a cidade californiana polos seus tempos de policía, pero tamén coñece bos restaurantes rexentados por galegos. Axudado pola súa secretaria Pat, desenvólvese ben en diferentes ambientes, utilizando diferentes vehículos e traxes segundo a situación o requira.

Ademais de moitas referencias cinematográficas, tamén hai homenaxes á cultura galega, como na gastronomía ou na música.

## Traducións 
*Ao inglés por Kathleen March co título de *A Niche for Marilyn* publicado en 2016 por Small Stations Press.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na páxina da editorial
Virxilio Viéitez

dereita|miniatura|Nicho de Virxilio Viéitez no cemiterio de Soutelo de Montes.
**Virxilio Viéitez Bértolo**, nado en Soutelo de Montes (Forcarei) o 23 de outubro de 1930 e finado no mesmo lugar o 15 de xullo de 2008, foi un fotógrafo galego.

## Traxectoria 
O seu primeiro emprego foi na construción ós dezaseis anos. Despois emigrou ós Pireneos, onde traballou como mecánico nun teleférico e adquiriu a súa primeira cámara. Tratábase dunha Kodak de caixón, formato 6x9. Emigrado a Cataluña, en Palamós coñeceu a Julio Pallí, de quen aprendeu o oficio da fotografía.

A continuación traballou como fotógrafo na Costa Brava, facendo retratos de turistas. No 1955 volveu a Galicia e pouco despois abriu un estudio fotográfico na súa vila natal. Deste modo tivo a oportunidade de retratar moitas xeracións de veciños da Terra de Montes de forma case anónima. As súas fotografías son retratos de persoas e grupos en eventos sociais como primeiras comuñóns, velorios ou bautizos, pero tamén actividades cotiás. En relación á súa técnica, a maioría das súas fotos son en branco e negro, pero na década de 1970 fixo algunhas en cor.

## Recoñecemento 
Deixou a actividade fotográfica nos anos oitenta, pero na década de 1990 o seu traballo foi revalorizado, expoñendo na VIII edición da Fotobienal de Vigo en 1998, no MARCO, na Sala de Exposicións Caixanova de Vigo, na exposición 150 anos de Fotografía en España (que estivo na Coruña e en Ourense), ou na mostra *Al gust de Cartier-Bresson* en Barcelona, ​Ámsterdan e Nova York.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Galería de fotografías, en *cefvigo*.
* Galería de fotografías, en *El Mundo*.
* Completa biografía
Adelshofen, Ansbach

**Adelshofen** é un concello da Alemaña, no distrito de Ansbach, na rexión administrativa de Mittelfranken, estado de Baviera.
Adelshofen, Fürstenfeldbruck

**Adelshofen** é un concello da Alemaña, no distrito de Fürstenfeldbruck, na rexión administrativa de Oberbayern , estado de Baviera.
Asaph Hall

miniatura|dereita|Pintura de Asaph Hall

**Asaph Hall**, nado en Goshen, Connecticut, o 15 de outubro de 1829 e finado en Maryland o 22 de novembro de 1907, foi un astrónomo estadounidense.

## Traxectoria 
Tivo unha escasa formación académica, xa que á morte de seu pai tivo que traballar como carpinteiro para axudar a súa nai, e foi un autodidacta, aprendendo pola súa propia conta. En 1857 entrou a traballar como axudante do astrónomo William Cranch Bond no Observatorio de Harvard (Harvard College Observatory): posuía un soldo de doce dólares mensuais.

No 1856 casou coa matemática Angeline Stickney (1830-1892), que o axudaba no seu traballo.

Logo de efectuar numerosas observacións, aprender técnicas astronómicas e mellorar os seus coñecemento, en 1863 foi nomeado director do Observatorio Naval de Washington (USNO), onde descubriu as dúas satélites de Marte en agosto de 1877, Deimos e Fobos, co grande refractor de 66&nbsp;cm de dito observatorio, obra do óptico compatriota Alvan Clark. Antes descubrira o período de rotación de Saturno. No 1895 ocuparía o posto de profesor de astronomía na Universidade Harvard.

Un dos maiores cráteres de Fobos chámase Hall, na honra deste astronómo; Stickney, nomeado así pola súa dona, é o maior e máis profundo da lúa.

Tivo catro fillos: Asaph Jr., Samuel, Angel e Percival; só o primeiro (Asaph Hall Jr.) se faría astrónomo, realizando numerosos traballos sobre o tema.

## Publicacións 
* *Nebulae in the Pleiades*, (1886), Astronomische Nachrichten, volume 114, p.&nbsp;167.
* *Observations on Mars*, (1888), Astronomical Journal, vol. 8, iss. 181, p.&nbsp;98-98.
* *Observations of Mars, 1892*, (1893), Astronomical Journal, vol. 12, iss. 288, p.&nbsp;185-188.
* *The orbit of the satellite of Neptune*, (1898), Astronomical Journal, vol. 19, iss. 441, p.&nbsp;65-66.
* *Motion of the perihelion of Mercury*, (1900), Astronomical Journal, vol. 20, iss. 479, p.&nbsp;185-186.
* *The differential equations of disturbed elliptic motion*, (1906), Astronomical Journal, vol. 25, iss. 586, p.&nbsp;77-79.

## Fonte 
* *Historia del Telescopio*, Isaac Asimov, Alianza Editorial (1986).
* Buscador NASA ADS (traballos, artigos e publicacións)http://adsabs.harvard.edu/abstract_service.html.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Verbas sobre Asaph Hall
Grupo Cisneros

O **Grupo Cisneros** é un grupo venezolano de empresas que actúa en diferentes áreas, entre América Latina e Estados Unidos, e é propiedade de Gustavo Cisneros. No sector onde ten máis representación é o da comunicación.

O Grupo Cisneros é accionista ou dona das seguintes compañías en toda a América.

### Medios de comunicación 
*Venevisión
*Venevisión Continental
*Venevisión Productions
*Venevisión Plus (inaugurado o 1 de decembro de 2007)
*Venevisión Studios
*Venevisión International
*FonoLibro
*Directv Latinoamerica
*Leones del Caracas
*Aguilas del Zulia
*Siente Music
*VeneMovies
*VeneMusic
*Venemobile
*LatCel
*Blockbuster Puerto Rico
*Claxson-Playboy TV Latin America & Iberia
*Claxson-DMX Music Latin America
*Claxson-Digital Latin America
*Digitel GSM (Compañía Celular de Venezuela)
*Sambil Caracas-Maracaibo-Valencia-Margarita-San Cristóbal-Barquisimeto-Maracaibo Lago(Proximamente).
*Jetix 
*Sony Entertainment Television 
*Nick/Nick J (Só para venezuela)
*Cartoon Network Latinoamérica e (Venezuela)

### Educación
*Canal Clase

### Alimentación 
*Cervecería Regional, a segunda cervexaría e distribuidora de cervexa en Venezuela.

### Deportes
*Leones do Caracas
*SBS Sports Business

### Comunicación
*Americatel (en unión con Entel Chile)
*Claxson-El Sitio Digital Channel
*Movida

### Beleza
*Miss Venezuela
*Fisa

### Produtos e Servizos
* Business Services Provider (BSP)
* Gaveplast
* Summa Sistemas
* Viajes Saeca
Xogos paralímpicos

Os **Xogos Paralímpicos** son a competición olímpica oficial para atletas con discapacidades físicas, mentais ou sensoriais. Isto inclúe discapacidades motoras, amputación, cegueira e parálise cerebral. Logo están as persoas con discapacidades mentais que compiten nos Xogos Olímpicos Especiais.

## Nome 
O nome incorpora o prefixo grego *para* significando *proximidade* ou *similitude* (cos Xogos Olímpicos), aínda que no seu momento o nome debeuse á presenza de participantes con parálise ou paraplexía, que incorpora a mesma raíz etimolóxica.

## Historia 
Os Xogos Paralímpicos teñen a súa orixe en 1948, cando o neurocirurxián británico de orixe alemá Ludwig Guttmann organizou os **Xogos de Stoke Mandeville**, un evento deportivo para veteranos de guerra con lesións na medula espiñal no Reino Unido. Este evento, inicialmente pequeno, evolucionou até converterse no precursor dos Xogos Paralímpicos modernos. A primeira edición oficial celebrouse en Roma en 1960, coincidindo cos Xogos Olímpicos dese ano. Desde entón, os Xogos Paralímpicos creceron até se converter nun dos eventos deportivos máis destacados a nivel mundial para atletas con discapacidades.

En 1988, por primeira vez, os Xogos Paralímpicos de Verán celebráronse na mesma cidade e instalacións que os Xogos Olímpicos, en Seúl, marcando un fito importante na integración e visibilidade dos Xogos. Dende entón, esta práctica continuou e Xogos Paralímpicos seguiron crecendo, tanto en número de participantes como en cobertura dos medios, converténdose en símbolo de superación e diversidade no deporte.

## Simboloxía 
A bandeira representativa dos Xogos paralímpicos correspóndese co logotipo do CPI e foi obxecto de varios cambios. Recolle tres elementos de cor vermella, azul e verde, as tres cores máis empregadas nas bandeiras nacionais.
* miniatura|260x260px|Logo dos Xogos Paralímpicos entre 1988 e 1994Nos Xogos Paralímpicos de 1988 en Seúl, usáronse os Tae-Geuks, motivo tradicional coreano como os que aparece no centro da bandeira de Corea do Sur: cinco Tae-Guks coas cores e disposición dos cinco aros olímpicos. En 1991 o COI obxectou este deseño e as cinco formas ficaron en tres.
* No 2003 aprobouse a imaxe actual, para ser empregada trala finalización dos Xogos paralímpicos de Atenas 2004. Nel apareceron tres formas con silueta semellante a un búmerang que fora bautizado como *Agitos* (isto é do latín *agito*, *móvome*).

## Cronoloxía 
## Notas 
## Véxase tamén 
* Xogos Paralímpicos de Verán 
* Xogos Paralímpicos de Inverno

### Ligazóns externas 
* Comité Paralímpico Internacional
* Xogos Paralímpicos de Beijing 2008
Partido dos Traballadores (Brasil)

O **Partido dos Trabalhadores** ou **PT**, é un partido político de esquerda brasileiro. Un dos máis importantes do país, representante máis destacado da oposicións dos gobernos despois da restauración da democracia nos anos oitenta do século XX.

O PT saíu do sindicalismo espontáneo de obreiros de São Paulo de finais dos anos setenta. Dende a súa fundación, representa a defensa do socialismo como forma de organización social. O seu máximo líder Luiz Inácio Lula da Silva, conseguiu a presidencia do Brasil no 2003, despois dun ascenso debido ao descrédito dos partidos de centro e de dereita e ao seu programa de esquerda moderada. No 2005, sufriu un duro golpe, onde varios membros do partido foron acusados de corrupción: o escándalo das mensualidades. Lula foi reelixido e detentou a presidencia do Brasil até o 31 de decembro do 2010. Tras a presidencia de Lula foi escolleita presidenta do país a tamén membro do PT Dilma Rousseff que ostentou o cargo até a súa destitución polo procedemento de impeachment en agosto de 2016.
Na actualidade o PT é o principal partido da oposición ao goberno conservador de Michel Temer.

## Véxase tamén
### Bibliografía
* MENEGOZZO, Carlos Henrique Metidieri; KAREPOVS, Dainis; MACIEL, Aline Fernanda; SILVA, Patrícia Rodrigues da; CESAR, Rodrigo. *Partido dos Trabalhadores: bibliografia comentada (1978-2002)*. San Paulo: Editora Fundação Perseu Abramo, 2013. 413 p.
### Outros artigos 
* Luiz Inácio Lula da Silva

### Ligazóns externas 
* Partido dos Trabalhadores
Historia de Occitania

A **historia de Occitania** é o conxunto de acontecementos históricos transcorridos no territorio coñecido hoxe como Occitania. Malia todo, non houbo nunca ningún estado ou reino con este nome, sendo un invento do século XX que é sinónimo do máis tradicional pero menos correcto historicamente "País de Oc".

Nesta historia despuntan dous feitos trascendentais: A creación do Reino visigodo de Tolosa en 475, o primeiro estado occitano independente; e a batalla de Muret en 1213, que marca o comezo do seu declive.
Willy Brandt

**Willy Brandt**, nado como **Herbert Ernst Karl Frahm** en Lübeck o 18 de decembro de 1913 e finado o 8 de outubro de 1992 en Bonn, foi un xornalista alemán, e Primeiro Ministro da Alemaña Occidental entre os anos 1969 e 1974.

## Traxectoria 
Foi o creador da chamada *Ostpolitik*, de mellora de relacións coa Alemaña Oriental. Por esta política, recibiu o Premio Nobel da Paz o 1971.
Darío Álvarez Gándara

**Darío Álvarez Gándara**, nado en Tui o 22 de xaneiro de 1936 e finado en Nigrán o 17 de agosto de 2015, foi un médico e escritor galego.

## Traxectoria 
Fillo de Darío Álvarez Blázquez, irmán de Alfonso Álvarez Gándara e sobriño de Xosé María Álvarez Blázquez, estudou medicina na Universidade de Santiago de Compostela onde coñeceu á que foi a súa muller, a venezolana Gisela Basso. Marchou a Venezuela en 1959, onde rematou a carreira e fixo a especialidade de cardioloxía. Exerceu como cardiólogo en Caracas, Madrid e posteriormente en Vigo, onde regresou en 1969. Integrouse no Consello da Mocedade en 1963, despois foi un dos fundadores do Movemento Socialista de Galicia e incorporouse ao Partido Socialista Galego en 1976.

En 1993 publicou a novela policial *Sireno* protagonizada polo doutor Lázaro Evia, pseudónimo que utilizara o seu pai en dúas novelas. En 1996 continuou a serie coa obra *O fracaso de Lázaro Evia*.

É pai do pintor Darío Álvarez Basso e da xestora artística Carlota Álvarez Basso.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Dicionario biográfico de Galicia*, Ir Indo Edicións, 2010-2011, Vigo.
* "Darío, el Terrible", necrolóxica en *Faro de Vigo*, 18 de agosto de 2015 .
Andrade

Como topónimo **Andrade** pode referirse a:

;En Galiza
***Andrade**, parroquia do concello de Pontedeume;
***Andrade**, lugar da parroquia de Calde, no concello de Lugo;
***Andrade**, lugar da parroquia de Las, no concello de San Amaro;
***Andrade**, lugar da parroquia de Aríns, no concello de Santiago de Compostela.

Dita parroquia de Pontedeume deu lugar ao **condado de Andrade**, creado no século XIV por Henrique II. En 1369 construíuse o **castelo de Andrade**, e no século XVI levantouse o **torreón dos Andrade**.

A partir século XII a familia **Andrade**, procedente de Pontedeume, comezou a ter certa importancia. Dos seus membros destacaron os nobres:

***Fernán Peres de Andrade, O Boo** (1326? - 1397);
***Pedro Fernández de Andrade** (finado en 1407);
***Nuno Freire de Andrade, o Mao** (finado en 1431);
***Pedro Fernández de Andrade II**;
***María de Andrade**;
***Pedro Fernández de Castro Andrade e Portugal** (A Coruña, 1524 - Madrid, 1590);
***Pedro Fernández de Castro y Andrade** (Monforte de Lemos, 1560 - Madrid, 1634).

Amais, o apelido **Andrade** pode referirse a:

;Personalidades de Galiza
***Fernando de Andrade e Soutomaior** (Vilagarcía, 1578 - Santiago de Compostela, 1655), arcebispo;
***Domingo Antonio de Andrade** (Cee, 1639 - Santiago de Compostela, 1712), arquitecto;
***Manuel Pardo de Andrade** (Dorneda, 1760 - Francia, 1832), escritor liberal;
***Jaime de Andrade**, pseudónimo co que Francisco Franco escribiu o guión da película *Raza*;
***Xoán Bautista Andrade** (Lérez, 1879 - 1930), poeta;
***Valentín Paz-Andrade** (Lérez, 1898 - Vigo, 1987), xurista, político e escritor, sobriño do anterior;
***Afonso Paz-Andrade** (Vigo, 1940 - ), fillo do anterior;
***Inmaculada Paz-Andrade**, científica, curmá do anterior, sobriña de Valentín Paz-Andrade;
***Benigno Andrade García** *O Foucellas*, (Mesía, 1908 - A Coruña, 1952), guerrilleiro anarquista;
***Juan Creus Andrade** (Cee, 1966 - ), arquitecto;
***Cristina Sánchez-Andrade** (Santiago de Compostela, 1968 - ), escritora en lingua castelá;
***José Antonio García Andrade**, coñecido como Toni García (A Coruña, 1977 - ), exfutbolista;
***Rubén Iván Martínez Andrade** (Coristanco, 1984 - ), futbolista;

;Personalidades do resto do mundo
***Gomes Freire de Andrade** (1757 – 1817), xeneral portugués;
***Olegario Víctor Andrade** (1841 – 1882), escritor arxentino;
*'''Francisco d'Andrade** (1859 – 1921), cantante de ópera portugués;
***Mário Raúl de Morais Andrade** (1893 – 1945), poeta, novelista e ensaísta brasileiro;
***Oswald de Andrade** (1890 – 1954), escritor, ensaísta e dramaturgo brasileiro;
***Edward Neville Da Costa Andrade** (1887 - 1971), escritor e científico inglés;
***Carlos Drummond de Andrade** (1902 – 1987), poeta brasileiro;
***Mário Corino de Andrade** (1906 - 2005), neurólogo portugués;
***Jorge Andrade** (1978 - ), futbolista portugués;
***Maxwell Cabelino Andrade''' (1981 - ), futbolista brasileiro.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Xena: Warrior Princess

***Xena: Warrior Princess*** foi unha serie de televisión estadounidense baseada na mitoloxía grega, protagonizada por Lucy Lawless e Renée O'Connor. A serie, rodada nun parque natural de Nova Zelandia, tivo a súa orixe en *Hercules: The Legendary Journeys*.

Comezou a se emitir no ano 1995 difundíndose por sindicación nos Estados Unidos, rematando a finais de 2001. Despois de 6 anos de gravacións e 6 tempadas con 134 episodios, era vista en máis de 115 países en todo o mundo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Morte de rei

***Morte de rei*** é unha novela de Darío Xohán Cabana, publicada en 1996. Nela o autor fai unha aproximación novelada a un dos episodios máis descoñecidos da historia de Galiza. A obra trata do reinado de D. García e do século XI nos reinos cristiáns.

## Trama 
D. García está preso e encadeado, vendo preto a súa fin. Vaino visitar Amaro, o fillo de Erno Cernui, que foi o cabaleiro que o criou en Galiza. A obra intercala o relato dos pensamentos e conversas do rei coa acción do día a día na prisión e o relato das súas propias vivencias como príncipe e posteriormente como rei.

En toda a primeira parte os episodios máis importantes son a infancia de García, sempre vixiado por Erno Cernui (fillo dun nobre guerreiro que se enfrontara ao Rei Fernando e agora vive apartado). Case non ve a seu pai Fernando I de Castela, de ascendencia navarra, nin á súa nai Dª Sancha (de orixe leonesa e irmá do falecido Vermudo III de León). Os seus irmáns Sancho II de Castela e Afonso VI son sempre vistos como intrigantes.

Ao longo da historia, Fernando I vai gañar para o fillo pequeno territorios aos mouros, sobre todo aparece a toma de Coímbra, e posteriormente como D. García ten que exercer de Rei enfrontándose ao bispo de Lugo e favorecendo aos pobres, o que lle vai traer moitos problemas. Estudará en Santiago de Compostela co bispo Cresconio, home de forte carácter. Aparecen as tensións de Santiago con Roma, por ser sé apostólica, a excomuñón do bispo e unha idade de ouro para Santiago.

Cóntase a morte de D. Fernando cos seus fillos Sancho e Afonso intrigando pola herdanza: a decisión de repartir os reinos entre os fillos non estaba de acordo coas leis godas e tivo que recorrer ás navarras.

A obra remata co relato das loitas entre os tres irmáns polo control dos tres reinos, loita á que D. García se resiste polo respecto que ten á súa familia, e que remata co triunfo de Afonso VI.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*