open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Barbastro

**Barbastro** é unha cidade e concello aragonés, pertencente á provincia de Huesca. No ano 2001 tiña 15&nbsp;053 habitantes. É a cabeza da comarca do Somontano de Barbastro e sede epicopal.

É unha antiga cidade sita na chaira aragonesa, próxima ao lugar onde o río Vero se xunta co Cinca. Na súa comarca prodúcese un viño acollido á denominación de orixe *Viño de Samontano*. É un núcleo de servizos e comercio que centraliza a actividade dos vales dos Pireneos orientais.

Dista 21&nbsp;km da cidade de Huesca e 67&nbsp;km da Lleida.

## Historia 
A cidade identifícase coa antiga *Bergidum* ou *Bergiduna*, incluíaa nun principio na provincia da Hispania Citerior, e logo na *Tarraconense* . Foi unha importante praza forte árabe do Al-Ándalus norte, varias veces tomada e perdida polos cristiáns. En 1101, Pedro I de Aragón tomouna definitivamente. Como cidade episcopal acolleu varios sínodos diocesanos e provinciais. Nalgunha ocasión reuníronse nela as Cortes de Aragón (1134 e 1626). No 1137 casaron aquí a princesa Petronila e o conde de Barcelona, Ramón Berenguer IV, acto polo que ficaron unidos Cataluña e Aragón, para formar o Reino de Aragón.

Durante a Guerra Civil, Barbastro ficou inicialmente dentro do bando republicano, producíndose asasinatos de persoas consideradas do bando oposto, como os mártires de Barbastro. Acabada a guerra, efectuouse unha dura represión de persoas de diversas tendencias republicanas por parte do franquismo.

## Patrimonio monumental 
miniatura|170px|Torre da catedral.
Por mor do seu pasado histórico, Barbastro goza dun saliente patrimonio arquitectónico, do que cómpre destacar: 
* **Catedral**, edificio tardo gótico ergueito entre 1500 e 1533.
* **Pazo Episcopal**, dos séculos XVI-XVII.
* **Palacio de Argensola**, dos séculos XVI-XVII.
* **Casa Zapatillas**, do século XVIII.
* **Igrexa da Santa Fe**, do século XVI secolo.
* **Igrexa de San Francisco**, do século XVI.
* **Igrexa do antigo Hospital de San Xulián**, do século XVI.
* **Igrexa dos Misioneiros**, do século XX.
* **Santuario da Virxe de Pueyo**, do século XIII, sito nun outiro nas aforas da cidade.
* **El Almerge**, restos dunha igrexa románica da cal se conserva a ábsida e parte dun muro.

## Arredores 
* A 23&nbsp;km está Alquézar, aldea pintoresca, sobre un penedo na beira o río Vero, coroada por un castelo árabe, oríxe do seu nome.
* A 28&nbsp;km sitúase El Grado, lugar cunha notábel colexiata gótica do século XV, e cunha presa artificial de vastas proporcións.

## Festas 
* *Festa da Natividade da Virxe*, do 4 ao 8 de setembro con corridas, pasacalles e concertos.
* *Festa de San Ramon*, o 31 de xuño, co o *Torno de fuego*, no que se acenden fogueiras en todos os barrios.
* *Festa del Crespillo*, 25 de marzo, fanse doces en todas as casas, que en parte se regalan aos presentes. 
* *Festival do viño do Somontano*, na primeira semana de agosto, do xoves ao domingo.
* *Romaría*, no Santuario de Nosa Señora do Pueyo, o luns de Pascua, con festa no campo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web Oficial 
* Historia do barrio do Entremuro 
* Meteoroloxía e climatoloxía de Barbastro 
* Centro da UNED de Barbastro
Amauta

Os **amautas** eran os encargados da educación dos incas durante a época do imperio.

Durante unha época inicial educaban ás elites sociais, entanto que despois a formación ampliouse ao resto das clases, sen chegar nunca a ser xeneralizada. Tiñan un papel semellante ao do bardo nas culturas celtas e encargábanse de transmitir a historia e cultura inca de xeración en xeración.

De acordo co cronista Frei Martín de Murúa a educación impartíase en "yachaywasi" (lugares do saber) sitos en Cuzco e os alumnos entraban nestas escolas cando facían os 13 anos. Os amautas aprendíanlle aos futuros gobernantes as regras morais, relixión, historia e forma de goberno do Imperio Inca. Tamén as súas estrañas matemáticas, e métodos agrarios. A maior parte dos iniciados remataban a educación cos 19 anos feitos.

Tamén había escolas femininas nas que aprendían as mozas de boas liñaxes malia ser estas menos frecuentes que as *yachaywasis*.
Podgorica

**Podgorica** (en alfabeto cirílico serbio Подгорица; IPA [ˈpɔdgɔˌriʦa]) a antiga **Titograd** e, antes, **Ribnica**) é a capital de Montenegro e a cabeza do concello homónimo. A súa poboación atinxe 139.500 habitantes. Antes da separación de Serbia e Montenegro era unha simple capital xudicial do país. En galego-portugués é, ás veces, transcrita **Podgóritsa**.

## Xeografía 
Atópase situada a 44 msnm. A cidade érguese na confluencia dos ríos Ribnica e Morača, que se unen entre a fértil chaira de Zeta e o val de Bjelopavlići. A súa situación converteuna en meta de asentamentos turísticos, pois está a uns 60&nbsp;km das estacións de esquí invernais e a unha distancia semellante das localidades marítimas da costa do mar Adriático (88&nbsp;km até Kotor). A distancia ao lago Scutari, o maior lago dos Balcáns, é aínda menor.

## Toponimia 
No Medioevo respondía ao nome de Ribnica. No século XIV tomou o de Podgorica. Entre 1945 e 1992 foi renomeada como **Titograd**, é dicir "cidade de Tito", en honra do ditador comunista Tito. Podgorica significa "baixo o Gorica", por estar ao pé do outeiro Gorica. En 1992 por medio dun referendo restabeleceuse o nome anterior.

## Historia 
miniatura|esquerda|225px|Pazo do Concello.
Entre 1466 e 1878 formou parte do Imperio Otomán, e máis tarde do novo reino de Montenegro. Acabada a primeira guerra mundial, en 1918 reuniuse aquí a Grande Asemblea Nacional Serbia que votou a favor da unión das repúblicas de Serbia e Montenegro, creada o 29 de novembro dese mesmo ano. O 1 de decembro esta federación uniuse ao Reino dos Serbios, Croatas e Eslovenos, acabado de crear.

En 1941, durante a segunda guerra mundial, Podgorica foi ocupada polas tropas italianas do réxime fascista, que foron logo substituídas polo exército nazi alemán. Os bombardeos efectuados polas tropas aliadas en 1944, produciron graves estragos en toda a cidade, matando gran parte da poboación e destruíndo a maior porción do seu patrimonio arquitectónico e cultural, do que pouca cousa ficou. A cidade pasou a ser reconstruída desde 1945 e foi nomeada capital da nova república federal de Montenegro, posto que tradicionalmente ostentara a próxima cidade de Cetinje, e tamén mudou seu nome.

## Patrimonio 
* Igrexa de san Xurxo (século X)
* Torre do Reloxo
* Ponte Vella
* Cidadela
Cetinje

**Cetinje** é unha cidade do estado balcánico de Montenegro, que foi historicamente a capital do país, até que despois da segunda guerra mundial foi substituída pola cidade de Podgorica. A súa poboación é de pouco máis de 16.000 habitantes. É a capital do concello homónimo.

## Xeografía
Cetinje está situada nun planalto kárstico a 672 m de altitude no interior sur de Montenegro, rodeado de montañas como o monte Lovcen (1749 m), mais a moi escasa distancia da costa (apenas uns 42&nbsp;km de Kotor e 30 de Budva), do Lago Shkodrës, o máis importante dos Balcáns, e da capital actual do país (uns 46&nbsp;km).

## Monumentos
Dada a súa historia e pese ao seu escaso tamaño urbano, Cetinje conserva algúns importantes monumentos:
* Igrexa dos Pastores (Vlaska crkva), construída a partir de 1450.
* Pazo Real, dos antigos monarcas de Montenegro, que aquí tiñan a súa residencia, e na actualidade Museo Nacional de Montenegro.
* Pazo Azul, residencia do príncipe herdeiro montenegrino.
* Pazo de Njegos, residencia do bispo Petar Petrovic Njegos, fundador do estado de Montenegro, na primeira metade do século XIX.
* Os edificios das antigas embaixadas, estabelecidas a partir de 1878.
*Antiga sede do Banco Montenegrino, declarada "monumento cultural de extraordinario valor arquitectónico", actual sede do Museo do Diñeiro do Banco Central de Montenegro.
* Atópase ás portas do Parque Nacional Lovcen, que contén o Mausoleo de Petar Petrovic Njegos.

## Notas
Rockbox

**Rockbox** é un firmware alternativo de código aberto para reprodutores dixitais de música tipo MP3. O cargador e o firmware permiten a estes reprodutores funcionar sen as restricións do fabricante en canto aos formatos que son capaces de reproducir, as ampliacións de software (plugins e xogos) que poden incorporar, entre outras vantaxes.

Rockbox atópase en desenvolvemento desde 2001 e vai incorporando novas posibilidades e correccións diariamente. É posible configurar un gran número de opcións para adaptarse a cada usuario en particular. Inclúe axustes para controlar a calidade de son como ecualizador paramétrico e transicións sen pausa. É posible cargar configuracións prefijadas rapidamente. Ata é posible deseñar a fiestra de reprodución ata o último detalle. Preséntase nunha ampla variedade de idiomas incluído o galego e grazas aos menús falados, permite o seu uso ás persoas con problemas de visión.

## Soporte
En moitos dos reprodutores soportados están dispoñibles os seguintes formatos para a reprodución: Ogg Vorbis, MP3, FLAC, Musepack, AAC, ALAC, AC3 e WavPack. O obxectivo non é saltar as restricións DRM de dereitos dixitais de formatos protexidos, xa que estes formatos non se poden reproducir. No caso do iPod para os usuarios de Linux e Windows úsase como unha unidade externa de disco USB, é fácil trasladar os arquivos de música sen a necesidade de programas propietarios como iTunes. O aparello reproducirá calquera arquivo soportado que se atope no disco duro (ou memoria flash) do reprodutor, sen importar a súa localización.

## Reprodutores Soportados
miniatura|220px|Unha das peles para Rockbox.
Reprodutores soportados por Rockbox.
### Archos
* Archos Player/Studio
* Archos Recorder
* Archos FM Recorder
* Archos V2 Recorder
* Ondio FM
* Ondio SP

### iriver
* H100 series
* H300 series (H320/H340)
* H10 series (H10 5, 6, e 20GB)

### iAudio
* X5/L
* X5V
* M5

### Apple
* iPod 5G/5.5G (Vídeo)
* iPod 4G (Cor/Photo)
* iPod 4G (Escala de grises)
* iPod 3G
* iPod nano 1G
* iPod Mini 1G/2G

### Toshiba
* Gigabeat F series (F10/F11/F20/F21/F30/F31/F40/F41/F60)
* Gigabeat X series

### Sandisk
* Sansa e200 series
* Sansa c200 series

## Véxase tamén
### Outros artigos 
*iPodLinux

### Ligazóns externas
*Páxina oficial de Rockbox
Vales, A Pobra do Brollón

**Vales** é un lugar do concello da Pobra do Brollón dividido entre as parroquias de Piño e Veiga. Contaba en 2024 cunha poboación de 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres), segundo o Instituto Galego de Estatística. Todos eles pertencen a Piño, xa que a Veiga só pertence unha das casas do lugar, que está deshabitada e abandonada. Está situado a 437 m de altitude.

## Toponimia 
O nome do lugar provén do plural do termo en latín , co significado de *val*.

## Historia 
Encontramos documentos referíndose a Vales do ano 1220. Houbo unha granxa císter na parte de Vales pertencente a Veiga. Esta granxa pertenceu aos monxes do mosteiro de Santa María de Oseira dende o século XIII, sendo para eles unha gran fonte de ingresos polos seus produtos e rendas.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Piño 
### Lugares de Veiga 
### Parroquias da Pobra do Brollón 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Historia de Vales
Wolnzach

**Wolnzach** é un concello bávaro de 10.959 habitantes en Alemaña, no distrito de Pfaffenhofen, na rexión administrativa da Alta Baviera (Oberbayern).
Embarcación

[miniatura|Un [dingui, pequena embarcación de recreo]]
Unha **embarcación** é calquera vehículo deseñado para viaxar a través de masas de auga, como un barco, unha barca, un bote, un aeroescorregador, un submarino, un sumerxible, etc

## Tipos 
As embarcacións pódense agrupar en:

* Embarcacións de superficie: barcos, iates, remolcadores, hidroplanos, ekranoplanos, vehículos non tripulados, veleiros, ... e embarcacións de propulsión humana como balsas, canoas, caiacs, táboas de surf ou paddle, ...
* Embarcacións submarinas: submarinos, sumerxibles, vehículos submarinos non tripulados, propulsores de mergullo, ... 
* Vehículos anfibios: aeroescorregador, automóbiles anfibios, hidroavións, ...

## Deseño 
[miniatura|240x240px|Construción naval con aceiro, [1973]]
O deseño das embarcacións require unha compensación entre a capacidade interna (tonelaxe), a velocidade e a navegabilidade. O tonelaxe é importante para o transporte de mercadorías, a velocidade é importante para os embarcacións de guerra e as embarcacións de carreiras e o grao de navegabilidade varía segundo as masas de auga nas que se utilice unha embarcación. A normativa aplícase ás embarcacións máis grandes, para evitar o naufraxio e outros problemas. As tecnoloxías de deseño inclúen o uso de modelos informáticos de simulación e probas de modelos na canle de ensaios hidrodinámicos.

O deseño cóncavo a base de madeira, metal, plástico ou outro material responde ao principio de Arquímedes.

## Propulsión 
A propulsión das embarcacións conséguese das seguintes maneiras:

* A enerxía hidráulica utilízase á deriva coa corrente fluvial ou cunha corrente da marea.
* O esforzo humano utilízase a través dun pau de empurre nas augas pouco profundas ou a través de remos que operan na superficie da auga.
* A enerxía eólica é utilizada polas velas.
* O remolque utilízase, xa sexa desde a terra, como a marxe dunha canle, coa forza motriz proporcionada por animais de tiro, humanos ou maquinaria, ou outra embarcación de remolque.
* A propulsión mecánica utiliza un motor cuxa potencia se deriva da queima dun combustible (diésel, eléctrica, gasolina nas pequenas embarcacións e turbinas a gas) ou da enerxía almacenada como as baterías. Esta potencia convértese habitualmente en propulsión mediante hélices ou *hidrojets*, ou antigamente as rodas de paletas.
* Propulsión nuclear usada en grandes embarcacións coma submarinos nucleares, portaavións e crebaxeos.
* Antiguamente tamén se usaron as turbinas de vapor ou as caldeiras.

## Galería 

Ficheiro:Morris-canoe-600.jpg|Canoa da Morris Company
Ficheiro:Blush Perini Navi Yacht.jpg|Iate de 45,3 metros
Ficheiro:Spanish ship Juan Carlos I entering Ferrol.jpg|L-61 Juan Carlos I entrando remolcado en Ferrol
Ficheiro:US Navy 040730-N-1234E-002 PCU Virginia (SSN 774) returns to the General Dynamics Electric Boat shipyard.jpg|Submarino da USS Navy
Ficheiro:Barco pesqueiro en Caión, A Laracha.jpg|Pesqueiro en Caión
Ficheiro:Remolcador 02.jpg|Remolcador
Ficheiro:Isarfloss.jpg|Balsa no río Isar

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Barco
* Nave
N-640

A **N-640** é unha estrada nacional, que nace na N-634 para atravesar Galicia ao longo de 228&nbsp;km, desde Castropol (Asturias) até Vilagarcía de Arousa. A nomenclatura desta vía, así como do resto das estradas nacionais de España, estableceuse no cuarto plan xeral de estradas de 1939-41 (Plan Peña).

Pasa pola Pontenova, Meira, Lugo, Monterroso, Agolada, Lalín, Silleda, A Estrada, Cuntis e Caldas de Reis. Comparte parte do seu camiño coa estrada N-540 (entre Lugo e Guntín) e coa N-525 (entre Lalín e Chapa).
[alt=Sobre o km 25, co muro da antiga liña Ribadeo-Vilaoudriz|miniatura|Sobre o km 25, co muro da antiga [Liña Ribadeo - Vilaoudriz|liña Ribadeo-Vilaoudriz]]
Á súa entrada en Galicia ten lugar o inicio da N-642, e volve entrar en Asturias en Santiso de Abres.
Lamberto I de Nantes

**Lamberto I** foi conde de Nantes e prefecto da Marca de Bretaña entre o 818 ata o 831 e duque de Spoleto entre o 834 e o 836. Lamberto sucedeu ao seu pai Guido de Nantes.

## Traxectoria 
Lamberto participou nunha expedición comezada por Lois o Piadoso en 818 contra os bretóns, quen proclamaran rei a Morvan Lez-Breizh. No 822, un novo xefe bretón Wiomarc'h rebelouse, pero someteuse en maio de 825 en Aachen. Á súa volta a Bretaña, Lamberto asasinouno.

En 831, Lamberto uniuse á rebelión de Lotario I contra Luís e mandárono ao exilio alén dos Alpes, onde lle deron o ducado de Spoleto en 834. foi un dos moitos compañeiros de Lotario que morreron nunha epidemia en 836.

A Lamberto sucedeuno o seu segundo fillo Lamberto en Nantes e o seu fillo máis vello Guido en Spoleto. Tiña un fillo máis novo chamado Warnar (morreu en 852) e unha filla chamada Dove que foi abadesa de Craon.
Adelchis I de Spoleto

**Adelchis I** ou **Adelgis I** foi conde de Parma do 830 ao 861, de Cremona do 841 ao 861, e despois tamén de Brescia. 

## Traxectoria 
Segundo algunhas fontes sucedeu no Ducado de Spoleto en 824 ao seu irmán Mauringo. Era o fillo segundo de Suppón I e pai de Suppón II. A súa área principal de interese era a Emilia e a Lombardía oriental.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*Wickham, Chris (1981): Early Medieval Italy: Central Power and Local Society 400-1000. MacMillan Press.
Ducado de Friúl

O **Ducado de Friúl** foi un dos grandes ducados da Lombardía. Serviu de 'parachoques' entre Italia e os pobos eslavos, a pesar de que, a miúdo, xunto cos ducados de Spoleto, Benevento e Trento, Friúl intentaba establecer a súa independencia da autoridade real.

A provincia de Friúl foi a primeira de Italia que conquistaron os longobardos guiados por Alboíno o ano 568. Alboíno deixou o goberno da rexión en mans do seu sobriño, Xisulfo I de Friúl, ao cal se lle permitir escoller as familias nobres coas que se quería establecer. O lugar orixinal situouse entre os Alpes Cárnicos polo norte e os Alpes Xulianos polo leste, onde o acceso era bastante difícil. Estaba rodeado polo Exarcado de Rávena polo sur, onde non tivo acceso ao mar ata máis adiante, e por unha chaira que conducía a Panonia, un punto de acceso perfecto para os invasores como os croatas, os ávaros, e posteriormente os húngaros. A beira oeste do territorio estivo sen definir ata que posteriores conquistas estableceron o Ducado de Ceneda, situado alén do río Tagliamento. Orixinalmente a capital da provincia foi Aquileia, pero a capital longobarda de Friúl foi *Forum Iulii*, actualmente Friúl.

O ano 615 conquistouse Concordia (situada na actual Suíza) e o 642 Opitergium (actual Oderzo). De dita forma os duques estenderon a súa autoridade cara ao sur en contra do Exarcado de Rávena. O ano 663, a capital foi conquistada polos ávaros por un breve período de tempo, xa que Grimoaldo I de Benevento non tardou en recuperala. Despois do asedio de Pavia o ano 774, Carlomagno permitiu a Hrodgaud de Friúl conservar o ducado, o cal continuou baixo o poder dos francos ata o ano 828, momento en que se dividiu en condados e desapareceu. Posteriormente volvéronse reunir baixo a Marca de Friúl o ano 846.

## Lista de duques e marqueses de Friúl 
Os **duques e marqueses de Friúl** foron os gobernantes do Ducado e a Marca de Friúl durante a Idade Media.

## Duques longobardos 
* 568/c.584-590: Xisulfo I de Friúl.
* 590-610: Xisulfo II de Friúl.
* 610-617: Tasón de Friúl.
* 610-617: Caccón de Friúl.
* 617-651: Grasulfo II de Friúl.
* 651-663: Agón de Friúl.
* 663-666: Lopo de Friúl.
* 666: Arnefrido de Friúl.
* 666-678: Vechtari de Friúl.
* 678-???: Landari de Friúl.
* ???-694: Rodoaldo de Friúl.
* 694: Ansfrido de Friúl.
* 694-705: Adón de Friúl.
* 705: Ferdulfo de Friúl.
* 705-706: Córvulo de Friúl.
* 706-739: Pemón de Friúl.
* 739-744: Ratchis, tamén Rei dos longobardos.
* 744-749: Aistulfo, tamén Rei dos longobardos.
* 749-751: Anselmo de Friúl.
* 751-774: Pedro de Friúl.
* 774-776: Hrodgaud de Friúl.

## Nomeamentos carolinxios 
### Duque 
* 776-787: Marcario de Friúl. 
* 789-799: Eric de Friúl.
* 799-808: Hunfrido de Friúl.
* 808-817: Aión de Friúl.
* 817-819: Cadaloh de Friúl.
* 819-823: Baldrico de Friúl.

### Marqueses 
* 846-863: Eberardo tamén Duque de Friúl.
* 863-874: Unroch (III).
* 874-888: Berengario, tamén Emperador.
* 891-896: Walfredo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Paulo Diácono. *Historia Langobardorum*. Tradución ao inglés.
* Hodgkin, Thomas. *Italy and her Invaders*. Clarendon Press: 1895.
Juneau

A cidade de **Juneau** é a capital do estado de Alasca, nos Estados Unidos. No ano 2005, a cidade contaba con 30.987 habitantes, polo que se sitúa como a Terceira cidade do estado en termos de poboación, precedida por Fairbanks e por Anchorage. A cidade atópase localizada na Canle Gastineau, no Arquipélago Alexander.

## Características Xerais 
### Xeografía 
**Juneau** é unha das dúas capitais de estado estadounidense as que non se pode chegar por estrada, a outra é Honolulú, o único medio para chegar a ela é por avión ou por barco. 
Atópase a nivel do mar, aínda que ten moitas montañas próximas.
Localízase a unha latitude de 58º 18' 06" cara o Norte a unha lonxitude 134º 25' 10" ao Oeste, a carón do territorio do Canadá (á súa beira oeste), canda outras moitas illas.

### Clima 
Juneau, apesares de estar no sueste do Alasca, ten unha temperatura moi baixa, cunha temperatura anual inferior a 5&nbsp;°C. No verán a temperatura é duns 20&nbsp;°C, usualmente anubrado e con precipitacións, principalmente en agosto e setembro. No inverno a temperatura é menor de 0&nbsp;°C, chovendo máis do que chovía no verán.
A temperatura máxima rexistrada na historia de Juneau foi 32&nbsp;°C, no xullo de 1975, e a mínima foi en xaneiro do 1972, con -30&nbsp;°C.

### Antropoloxía 
A poboación nativa é de orixe tlingit, un pobo de ricas tradicións artísticas, con dominio do tecido, a escultura (tótems), a danza e o canto.

### Historia 
Despois de que o ouro fose descuberto, un grupo de buscadores instalouse na localidade, sendo a cidade propiamente fundada en 1881, bautizada en honra ao mineiro Joseph Juneau. Logo da época dos buscadores de ouro, grandes minas subterráneas foron cavadas a principios do século XX, as cales seguirían sendo explotadas ata comezos da segunda guerra mundial.

[miniatura|[Arquipélago Alexander, Alasca]]
Interface gráfica de usuario

[250px|miniatura|Exemplo de GUI en sistemas [Linux.]]
En informática, a **interface gráfica de usuario**, tamén coñecida polas siglas en inglés **GUI** (*graphical user interface*) é un tipo de interface que permite aos usuarios a interacción con aparellos electrónicos a través de icona gráficas e indicadores visuais, en contraposta ás interfaces de texto. As interfaces gráficas foron introducidas coma reacción a percepción da dificultade de uso para os usuarios nas interfaces baseadas en liña de comandos (CLIs). As accións nunha interface gráfica adoitan realizarse por medio da manipulación directa dos elementos gráficos da mesma.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros usuarios 
* KDE
* Gnome
Marca de Friúl

A **Marca de Friúl** foi unha marca raiana carolinxia como defensa contra os húngaros durante os séculos IX e X. Veu substituír o Ducado de Friúl, situado na Lombardía.

## Historia
O ano 774, cando o reino longobardo de Italia foi conquistado por Carlomagno, este permitiu aos longobardos e posteriormente aos duques francos, continuar gobernando en Friúl, ao cal lle engadiu Panonia como parte do Imperio, como baluarte contra os ávaros e os croatas.

Cando o último duque, Baldrico (que morreu o ano 828 en Aquisgrán), foi deposto do cargo o ano 827, o ducado foi dividido en catro condados. O ano 846 estes condados foron reunidos de novo e outorgados a Eberhard co título de Duque, malia os seus sucesores seren chamados Marqueses.

O ano 887, Berengario de Friúl foi escolleito Rei de Italia. A súa elección provocou que durante décadas se producisen loitas entre rivais que reclamaban o trono. O ano seguinte, Berengario perdeu o trono e malia intentalo en diversas ocasións, non o recuperou ata o ano 905. Despois da súa morte o ano 924, Hugo de Arlés foi escolleito como sucesor. Este non foi nomeado marqués e a marca quedou vacante, malia que a marca permaneceu como unha división política do Reino de Italia durante a Alta Idade Media.

### Marqueses de Friúl
* 846-863 Eberhardo tamén Duque de Friúl.
* 863-874 Unroch (III).
* 874-888 Berengario, tamén Emperador.
* 891-896 Walfredo.
Columbia, Carolina do Sur

**Columbia** é a capital do estado de Carolina do Sur de Estados Unidos. Sitúase nos condados de Richland e Lexington. É a cidade máis grande do estado. Segundo o censo do 2005, a poboación na cidade é de 117.508, mentres que na área metropolitana é de 689.878.

A cidade foi fundada o 22 de marzo de 1786, nomeada en honra ao descubridor do continente americano, o navegante Cristovo Colón.

## Cidades irmandadas 
*  Kaiserslautern
*  Cluj-Napoca
*  Plovdiv
*  Cheliábinsk

miniatura|Imaxe de Columbia 
[miniatura|Localización de Columbia dentro do estado de [Carolina do Sur]] 
miniatura|Plano de Columbia en 1955.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Columbia
Río Castro

Como topónimo **Río Castro** pode referirse a:

;En Galiza
***Río Castro**, lugar da parroquia de Limodre no concello de Fene;
***Río de Castro**, lugar da parroquia de Fonteo no concello de Baleira.

;Ríos de Galiza
***Río Castro**, río da provincia da Coruña que verte as súas augas no océano Atlántico, na pequena ría de Lires;
***Río Castro**, río da provincia da Coruña, afluente pola esquerda do Río Grande de Xuvia;
***Río Castro**, río da provincia da Coruña que flúe polo concello de Cabanas e desemboca na ría de Ares entre os concellos de Cabanas e Fene;

;Fóra de Galiza

;En Castela e León
***Río Castro**, río da provincia de Zamora, que desauga no río Tera.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Galería de imaxes de Abegondo

**Galería de imaxes** do concello de Abegondo na provincia da Coruña.

## Abegondo 

Ficheiro:Escudo de Abegondo.svg|Escudo
Ficheiro:P1070735 casa concello Abegondo.JPG|Casa do concello.
Ficheiro:Entrenamento do Deportivo da Coruña en Abegondo.jpg|Adestramento do Deportivo da Coruña en Abegondo
Ficheiro:San Martiño do Orto, Abegondo (Galiza).jpg|San Martiño do Orto
Ficheiro:Cruceiro. San Martiño do Orto, Abegondo.jpg|Cruceiro en San Martiño do Orto
Ficheiro:Pazo_dos_Quiroga.jpg|Pazo dos Quiroga 
Ficheiro:Cruceiro singular de Abegondo.jpg|Cruceiro

## Gráficos coas parroquias de Abegondo

Ficheiro:Parroquia_de_Abegondo_do_concello_de_Abegondo.png|Abegondo, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Cabanas_do_concello_de_Abegondo.png|Cabanas, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Cerneda_do_concello_de_Abegondo.png|Cerneda, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Cos_do_concello_de_Abegondo.png|Cos, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Crendes_do_concello_de_Abegondo.png|Crendes, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Cullergondo_do_concello_de_Abegondo.png|Cullergondo, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Figueroa_do_concello_de_Abegondo.png|Figueroa, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Folgoso_do_concello_de_Abegondo.png|Folgoso, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Leiro_do_concello_de_Abegondo.png|Leiro, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Liminhon_do_concello_de_Abegondo.png|Limiñón, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Mabegondo_do_concello_de_Abegondo.png|Mabegondo, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Meangos_do_concello_de_Abegondo.png|Meangos, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Montouto_do_concello_de_Abegondo.png|Montouto, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Orto_do_concello_de_Abegondo.png|Orto, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Presedo_do_concello_de_Abegondo.png|Presedo, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Sarandos_do_concello_de_Abegondo.png|Sarandós, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Vilacova_do_concello_de_Abegondo.png|Vilacova, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Vios_do_concello_de_Abegondo.png|Viós, Abegondo
Ficheiro:Parroquia_de_Vizonho_do_concello_de_Abegondo.png|Vizoño, Abegondo
Ficheiro:Abegondo_Parroquias.svg|Abegondo

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Galería de imaxes de Galicia
*Lugares de Abegondo
*Eleccións municipais en Abegondo
Economía de Zambia

A **economía da Zambia** creceu entre 5% e 6% ao ano entre 2005 e 2007. Con todo, o país é un dos máis pobres do mundo: a súa renda per cápita é apenas 1 400 dólares. A agricultura aínda ten un peso considerábel no emprego da man de obra: máis de 80% da forza de traballo está neste sector.

## Notas
Río Guadiaro

O **Guadiaro** é un río español das provincias de Málaga e Cádiz, na comunidade autónoma de Andalucía, que desauga directamente no mar Mediterráneo, logo dun percorrido de 173&nbsp;km.

## Percorrido 
O Guadiaro nace da confluencia de varios regos de montaña na serranía de Ronda, na Málaga, a uns 825 m de altitude, nas proximidades da localidade de Arriate. Corre primeiramnete en dirección lixeiramente inclinada para o sueste, e vai encaixado entre as montañss que o flanquean, que forman parte da serra de Líbar pola súa marxe dereita e da mesma serranía de Ronda pola esquerda. Ao entrar na provincia de Cádiz, efectúa unha ampla curva cara ao sur, entrando ao tempo en terreo menos abrupto. Nun curto traxecto final fai de límite entre as dúas provincias. Desemboca ao sur do cabo Sardina, no litoral oriental de Cádiz, na localidade de Sotogrande, formando un pequeno estuario.

O seu val foi aproveitado para trazar a vía férrea entre Ronda e Alxeciras.

### Afluentes principais 
Pola esquerda:
* Guadalevín, tributa as súas augas na cabeceira, logo do formar o "tajo de Ronda", de 26&nbsp;km de lonxitude.
* Genal, no curso inferior, con 53&nbsp;km de curso.

## Protección ambiental 
Parte da conca media do Guadiaro está incluída dentro do Parque Natural da Serra de Grazalema, e o estuario, entre a localidade de Guadiaro e Sotogrande, conforma a Paraxe Natural do Estuario do Guadiaro, a máis pequena das paraxes naturais de Andalucía con tan só 27 ha de área. Porén, téñense sinalado graves deficiencias, como as verteduras das localidades ao seu paso, especialmente os que proveñen, a través do Guadalevín, desde a cidade de Ronda, a punto de ser corrixidos por medio dunha depuradora.

No estuario, que presenta fauna e flora de grande interese, detéctase a presenza de especies invasoras, como os Cortadeira (Cortaderia seollana).

## Localidades que atravesa 
O encaixado do río, que non se abre en vales importantes, non propiciou o asentamento de localidades importantes. A destacar Benaoján e Cortes de la Frontera, ambas dúas poboacións malagueñas.
Ayran

**Ayran** ou **Tan** (IPA: [aɪˈran]) (Turco: ayran; kazako Айран; búlgaro: айрян ou ás veces мътеница / бърканица (literalmente "auga aceitosa"); macedonio: матеница, аjрaн; grego: Αϊράνι; armenio: Թան; asirio: Döweh; albanés: Dhallë) é unha bebida moi popular en Turquía, Bulgaria, Armenia, os Balcáns e no Medio Oriente. Variantes desta bebida tómanse en toda Asia occidental e meridional con diferentes nomes. A bebida componse de iogur (ou leite agre) e mais auga. O iogur empregado provén do leite de ovella e ten un sabor lixeiramente ácido e textura espesa. Adoita tomarse con sal e incluso pementa. Esta bebida sérvese fría e tómase como acompañamento durante as comidas. En Armenia chámase *Tan*, e se fabrica do mesmo xeito, sexa con gas o sen gas.

## Ligazóns externas
*Ayran
*Receita de Ayran en castelán
**Irán, Turquía e Siria dispútanse a autoria dunha bebida salgada*, en Revista de Folha, 3 de marzo de 2008 en portugués
Instituto Pasteur

miniatura|Edificio do antigo Instituto Pasteur
O **Instituto Pasteur** de París é unha fundación francesa sen fins de lucro cuxa misión é contribuír á prevención e o tratamento das enfermidades, especialmente as infecciosas, a través da investigación, a ensinanza e as accións de saúde pública.

## Historia 
O instituto fundouse o 4 de xuño de 1887, grazas a unha subscrición nacional, sendo inaugurado o 14 de novembro de 1888.

O seu nome alude a Louis Pasteur, fundador e primeiro director que desenvolveu o soro antirrábico. Durante máis dun século, o Instituto Pasteur estivo na investigación de punta nas enfermidades infecciosas. Ao longo da súa existencia, contribuíu con descubrimentos que permitiron á medicina controlar enfermidades virulentas como a difteria, o tétanos, a tuberculose, a poliomielite, a gripe e a febre amarela. O instituto foi o primeiro laboratorio que logrou illar ao HIV, que provoca a SIDA.

Dende 1908, oito científicos deste Instituto obtiveron o Premio Nobel de Fisioloxía e Medicina

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial do *Institut Pasteur International*
* Sitio oficial do *Institut Pasteur France*
* Sitio oficial do *Institut Pasteur Lille*
* Sitio oficial do *Institut Pasteur Belgique*
* Sitio oficial do *Institut Pasteur Maroc*
* Sitio oficial do *Institut Pasteur Korea*
* Sitio oficial do *Institut Pasteur de Nouvelle-Calédonie* 
* Sitio oficial do Instituto Pasteur de Montevideo
A Estación, A Pobra do Brollón

dereita|miniatura|Capela de Santo Isidro.

**A Estación**, tamén chamada **A Estación da Pobra do Brollón**, é un núcleo e aldea do concello da Pobra do Brollón, que forma parte de tres parroquias: Abrence, Castroncelos e Cereixa. En 2021 tiña 114 habitantes, 51 de Abrence, 51 de Castroncelos e 12 de Cereixa, sendo unha das aldeas máis poboadas do concello.

## Toponimia
O topónimo **A Estación** é un hodónimo referido á presenza dunha estación de ferrocarril, a estación da Pobra do Brollón, construída en 1883 na liña de ferrocarril A Coruña-Madrid,

## Xeografía 
situada a escasos 2&nbsp;km, da capital municipal e ao norte da estrada N-120.

## Festividades 
As festas da aldea son cara ao 15 de maio, na honra á santo Isidro Labrador, patrón da aldea.

Tódolos meses, o día 2 celébrase a feira na Estación.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Abrence 
### Lugares de Castroncelos 
### Lugares de Cereixa 
### Parroquias da Pobra do Brollón 
## Notas
Lassi

miniatura|dereita|100px|Vaso de lassi
O **Lassi** é unha bebida tradicional da India feita a base de iogur. Bébese frío xa que posúe un gran poder refrescante. A bebida pode ser doce ou salgada; neste segundo caso, ás veces, condiméntase con comiño e pementa. Tamén existe o *lassi* que engade á súa composición froitas como o plátano, a manga ou a papaia.

## Variedades 
Outra variedade é o *lassi* feito con bhang *(Bhang lassi)*, un líquido derivado do cánnabis, cuxos efectos son semellantes aos da marihuana inxerida. Este tipo de *lassi* é legal na maior parte da India, adoitando consumirse durante festividades relixiosas.

## Véxase tamén 
* Gastronomía da India
* Ayran - Bebida semellante en Turquía
RZA

**Robert Diggs**, máis coñecido polo alcume de **RZA**, nado en Brooklyn (Nova York) o 5 de xullo de 1969, é un produtor e rapeiro estadounidense, creador de Wu-Tang Clan.

## Discografía 
**Enter the Wu-Tang (36 Chambers)*
**Bobby Digital in Stereo*
**Digital Bullet*
**The World According to RZA*
**Birth of a Prince*
**8 Diagrams*miniatura|RZA.|centro
Quefir

dereita|miniatura|250px|Grans de quefir (de leite)
O **quefir**, **búlgaros** ou ***iogur dos paxariños*** é un produto lácteo fermentado orixinario da rexión do Cáucaso. Tamén reciben este nome os gránulos empregados para a súa elaboración.

Elabórase tradicionalmente a partir de leite de egua (aínda que se comercialice o elaborado a partir doutras especies, como vaca ou cabra). Presenta un sabor característico debido á presenza de alcohol (ó redor do 1%).

O quefir ten un aspecto semellante á coliflor aínda que máis brando. Trátase dunha combinación de bacterias probióticas e lévedos nunha matriz de proteínas, lípidos e azucres.  O *Lactobacillus acidophilus* é a bacteria e *Saccharomyces kefir* o lévedo (fungo unicelular) máis habituais no quefir, aínda que varían segundo as rexións e culturas.

Existen tres tipos de quefir: o quefir de leite, o *quefir de auga* e o *quefir de té* ou Kombucha.

En Galiza produce quefir a cooperativa Santa María de Loureiro de Ourense, Kalekói, SL e Casa Grande de Xanceda.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*kumis
*iogur
*produtos lácteos
*Lactobacillus

### Ligazóns externas
* lanaturaleza.es 
* elkefir.com
* serconet.com
6ª edición dos Premios Mestre Mateo

[miniatura|250px|[Teatro Jofre de Ferrol.]]
A **6ª edición dos Premios Mestre Mateo** celebrouse o 15 de abril de 2008 no Teatro Jofre de Ferrol. Os nomeamentos déronse a coñecer no mes anterior.

## Premios 
[miniatura|dereita|150px|[María Bouzas, mellor actriz]]
[miniatura|dereita|150px|[Luís Zahera, mellor actor secundario]]
[miniatura|dereita|150px|[Mabel Rivera, mellor actriz secundaria]]
[miniatura|dereita|150px|[Ernesto Chao, premio de honra]]
Os gañadores son os que aparecen en primeiro lugar e destacados en letra grosa.

## Premios especiais 
### Premio de Honra Fernando Rey 
* Ernesto Chao
Río Urubamba

260px|miniatura|Val do Urubamba
O **Urubamba**, ou **Urupampa**, é un río do Perú, parcialmente navegábel, e que xunto co río Apurímac forman o Ucayali, un afluente do Amazonas.

## O nome
O nome do río en quechua é **Willkamayu**, "río sagrado", nome que conserva nesa lingua ao longo de todo o seu percorrido,e que é oficial nese idioma. Urubamba é outro nome tamén de orixe quechua é significa "chaira das arañas".

## Percorrido
Nace na Cordilleira dos Andes ao sueste de Cuzco, preto do límite coa Rexión de Puno ( onde é chamado **Vilcanota** ). Flúe en dirección noroeste durante 724&nbsp;km, antes de se unir co Apurímac en Atalaya para formar o Ucayali, un dos máis importantes tributarios do Amazonas.

### Afluentes
A conca do Urubamba é disimétrica. Os tributarios principais sono pola beira dereita, dos que cómpre sinalar:
* Yaveros.
* Mishagua.
* Inuya.

### O Alto e Baixo Urubamba
Adoita subdividirse o curso do Urubamba en dúas partes, o Baixo e Alto Urubamba, cuxo límite ven marcado por unha garganta de fama sinistra, o Pongo de Mainique. O val do Alto Urubamba está densamente poboado e é cultivado intensivamente por regadíos. Áchanse nesta zona vestixios abondo da civilización Inca, entre eles a soada cidade do Machu Picchu. O val do Urubamba era sagrado para os Incas.

O Baixo Urubamba está menos habitado e desenvolto. Atópanse aquí varios pobos amerindios como os Machiguengas (ou Matsigenkas) e os asháninkas. A economía é forestal principalmente e encóntranse tamén os xacementos gasísticos de Camisea. A localidade máis importante é Sepahua.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Viaxe polo Río Urubamba
Río Ucayali

260px|miniatura| O río Ucayali en Pucallpa
O **Ucayali** é un longo río peruano, considerado como un dos brazos principais do curso alto do río Amazonas, do que se coida a orixe mesma. O sistema Amazonas-Ucayali eleva a lonxitude do primeiro até os 6.275&nbsp;km.

## Percorrido 
O río Ucayali nace na rexión homónima, no Perú, da confluencia dos ríos Apurimac e Urubamba, no nordeste dos Andes centrais. Corre, en suave pendente cara ao noroeste do país até xuntarse co río Marañón, preto da poboación de Nauta, na Rexión de Loreto, dando dese xeito a unha dobre fonte para o Amazonas. Desde a confluencia do Apurimac e o Urubamba, a lonxitude do Ucayali é de 1.600&nbsp;km.

O seu curso total atinxe os 2.670 quilómetros de lonxitude, se se toma como nacemento o do río Apurimac, que ten lugar no Nevado de Mismi, a uns 160&nbsp;km ao oeste do lago Titicaca. 
[miniatura|175px|dereita|Nacemento do Ucayalai no [Nevado Mismi sinalado cunha simple cruz de pau.]]

## Afluentes 
Os tributarios máis importantes do Ucayali son o Urubamba, o Cohenga, o Tahuania, o Sheshea, o Tamaya, o Tapiche, o Pachitea e máis o Aguaytía.

## Portos fluviais 
Do total do percorrido do Ucayali, uns 1.500 son navegábeis para embarcacións de até 3.000 tm. Os portos principais nas súas beiras son as cidades de Pucallpa, Contamana e Requena.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Río Apurimac
* Río Marañón
Pierre, Dacota do Sur

**Pierre** a capital do estado de Dakota do Sur (Estados Unidos). Segundo o censo de 2005 tiña unha poboación de 14.052 habitantes.

## Véxase tamén
COMECON

O **Consello de Axuda Mutua Económica** (**CAME** ou **Comecon**) foi unha organización de cooperación económica formada ao redor da Unión Soviética polos países do chamado socialismo real e cuxos obxectivos eran o fomento das relacións comerciais entre os estados membro nun intento de contrapesar aos organismos económicos internacionais de economía capitalista, así como presentar unha alternativa ao denominado Plan Marshall desenvolvido polos Estados Unidos para a reorganización da economía europea tras a segunda guerra mundial. Existiu entre xaneiro 1949 e abril de 1991.

Por impulso da Unión Soviética, os membros do CAME dividiron o traballo entre os distintos países, creando zonas produtoras de materias primas, siderurxia, industria petroquímica etc., coincidindo con cada país, o que acentuaba a dependencia de todos eles da Unión Soviética que nalgunhas ocasións representaba o 40% dos intercambios entre os mesmos.

A súa fase de maior expansión internacional coincidiu cos anos 1970, cando controlaba o 10% do tráfico mundial de mercadorías. O 28 de xuño de 1991, cando se disolveu, apenas representaba o 6%.

## Países integrantes 
miniatura|250px|Membros do CAME a finais dos anos 1980
* URSS, xaneiro 1949
* Bulgaria, xaneiro 1949
* Checoslovaquia, xaneiro 1949
* Hungría, xaneiro 1949
* Polonia, xaneiro 1949
* Romanía, xaneiro 1949
* Albania, febreiro 1949-1987
* República Democrática Alemá, 1950-1990
* Mongolia, 1962
* Cuba, 1972
* Vietnam, 1978
 	
Iugoslavia tiña categoría de membro asociado, en tanto como observadores fóronse unindo Afganistán, Angola, Etiopía, Finlandia, Laos, México, Mozambique, Nicaragua e Iemen do Sur.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pacto de Varsovia

### Ligazóns externas
Boise

**Boise** é a capital e cidade máis poboada do estado estadounidense de Idaho e sede do condado de Ada. Segundo o censo dos Estados Unidos de 2020 tiña 235.684 habitantes. Atópase á beira do río do mesmo nome, un afluente do río Snake; á súa vez afluente do Columbia, e aos pés das Montañas Rochosas.

A súa área metropolitana, coñecida como *Treasure Valley* (Val do Tesouro), inclúe cinco condados e conta cunha poboación de 749.202 habitantes. Nela atópanse as tres cidades máis poboadas do estado: Boise, Nampa, Meridian.

## Xeografía 
Boise está situada no condado de Ada. Para distinguir entre a cidade capital de Idaho e o condado próximo de Boise úsanse os termos "cidade de Boise" ou de "Boise City". Segundo a oficina de censo dos Estados Unidos, a cidade ten unha área total de 165,7&nbsp;km². Destes, 165,2&nbsp;km² son de terra e 0,5&nbsp;km² é auga. A área total é 0,33% auga.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial da cidade
Francie

miniatura|300px|Mapa da formación progresiva da **Francie**
**Francie**, (*Francia* en latín) designa, na época dos carolinxios o nome dunha extensa rexión aos contornos mal definidos, recortando a Neustria e a Austrasia, é dicir unha rexión que se estendía entre o reino da Armórica ao oeste, o reino da Aquitania ao sur, a Frisia ao norte e o Saxe ao leste. Esta rexión orixinaria  dos merovinxios tomou o seu nome deste pobo dos francos.

O termo de *Francie* aparece no termo *oficial* para designar unha entidade política no tratado de Verdún, en 843 entre os tres fillos sobreviventes de Lois I:

A Francie occidental confióuselle a Carlos II, a Francie oriental a Lois II *o Tatexo* ou o *Xermánico*, entre estas dúas créase deste feito unha Lotarinxia (ou unha  Francie mediana), baixo o reino de Lotario que era o outro irmán deles, coñecido como *o Emperador*.
Ilya Ilyich Mechnikov

miniatura|dereita|Ilya Ilyich Mechnikov
**Ilya Ilyich Mechnikov**, ou en cirílico **Илья Ильич Мечников**, tamén coñecido como **Elías Metchnikoff**, nado en Khárkiv o 16 de maio de 1845 e finado en París o 16 de xullo de 1916, foi un microbiólogo ucraíno de orixe xudía, Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina en 1908.

## Traxectoria 
Durante o traxecto da súa vida deulle as costas á tradición xudía dos seus devanceiros; converteuse lentamente nun fervente ateo e revolucionario. A lectura do libro *A orixe das especies* de Charles Darwin produciulle un forte impacto no seu concepto científico da natureza. Logo chegou, grazas ao azar, á microbioloxía, onde descubriu procesos como a fagocitose axudado e patrocinado por Louis Pasteur en Francia.

Estudou nas universidades de Khárkiv e Würzburg. En 1870 foi nomeado profesor de zooloxía da Universidade de Odesa, cargo que deixou en 1882 para dedicarse a investigar en bacterioloxía e patoloxía. Tras dirixir o Instituto Bacteriolóxico de Odesa entre 1886 e 1888, trasladouse ao Instituto Pasteur de París, sendo nomeado subdirector en 1895.

En 1884 formulou a "teoría fagocitósica da inmunidade", que explicaría a capacidade do corpo humano para resistir e vencer as enfermidades infecciosas. Pero os seus estudos máis importantes están relacionados coa sífilis, estudos que permitirían posteriormente a Paul Ehrlich descubrir un tratamento eficaz contra ela. Foi o introdutor do emprego dos fermentos lácticos en terapéutica para modificar a fermentación pútrida no intestino e creu atopar nos microbios do leite acedo -o iogur- a solución ao problema do envellecemento.

Tivo sempre un respecto reverencial pola morte e por iso creou disciplinas científicas como a xerontoloxía (ciencia da vellez) e a tanatoloxía (ciencia da morte). Ilya cría que a morte estaba vencellada, en certa forma, coa sífilis e buscou, xunto con Emile Roux, unha cura, descubrindo o ungüento gris a base de calomelanos.

En 1908 compartiu con Paul Ehrlich o Premio Nobel de Medicina polos seus traballos sobre a fagocitose e a inmunidade.

## Bibliografía 
Entre as obras que deixou escritas destacan *Patoloxía comparada da inflamación* (1893), *A natureza do home* (1903), *A inmunidade nas enfermidades infecciosas* (1905) e *O alongamento da vida* (1908).

## Véxase tamén
Castries

**Castries** é a capital de Santa Lucía. É o centro comercial do país, e o seu porto é un dos máis importantes das Antillas. Castries foi fundada polos franceses en 1650, e o nome procede de Charles Eugène Gabriel de la Croix, marqués de Castries.

Castries é unha pequena cidade de apenas 12.904 habitante, segundo estimacións de 2006, aínda que a área urbana xa superaba os 35.000 no 2001. O distrito homónimo acadaba 61.341 habitantes no ano 2001.

## Xeografía 
A capital do país érguese na costa noroeste da illa. Situada nunha chaira que se alaga con facilidade, Castries estase a desenvolver sobre pólders. Urbanisticamente está trazada cun plano hipodámico ou en dameiro, ben que a escala reducida, en relación con megalópoles como Nova York, que tamén o teñen. A súa situación nunha baía, dótaa dun porto moi seguro, que permite acoller buques de todo tipo.

## Servizos e infraetruturas 
A cidade é a sede do goberno. Acolle os despachos das compañías comerciais importantes, tanto locais como internacionais. No porto hai, como no resto da cidade, almacéns de comercio en datalle, así como restaurantes, supermercados e outras instalacións comerciais. Taxis e buses fornecen un bo servizo de transporte. Alberga tamén os servizos centrais de comunicacións.

Castries posúe o *aeroporto George F. L. Charles* para voos con outras illas caribeñas. O aeroporto internacional de Hewanorra está sito no sur da illa, preto da localidade de Vieux Fort.

## Diocese 
Castries é a sede do arcebispado do mesmo nome, polo que posúe a *catedral da Inmaculada Concepción*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Castries
Río Tenorio

O **río Tenorio** é un curso fluvial galego, pertencente á vertente atlántica.

Nace no monte Tenorio (Cerdedo-Cotobade), preto do outeiro da Torre do Castelo, a 520 metros de altitude. Tras un percorrido de 6 quilómetros, no que recibe as augas do rego dos Petos, desemboca no río Lérez.