Francisco Miguel

**Francisco Miguel Fernández Díaz** e mesmo **Francisco Miguel Moratinos Fernández-Díaz**), de nome artístico **Francisco Miguel**, nado na Coruña o 25 de setembro de 1897 e finado no Campo de Morgade, Queo de Arriba (Bértoa, Carballo), o 28 de setembro de 1936, foi un pintor, ilustrador, crítico de arte e libreiro galego. A súa pintura é de carácter surrealista, e cultivou as naturezas mariñas.

## Traxectoria 
Foi fillo ilexítimo de Román Moratinos Ventosa, industrial natural de Briones (A Rioxa), e da ferrolá Marcelina Fernández Díaz. Casou con Syra Alonso o 19 de novembro de 1920, co poeta e cónsul uruguaio Julio José Casal como testemuña. Tivo ao seu cargo a Librería de Arte, na rúa Real da Coruña, e colaborou activamente coas revistas *Casa de América* e *Alfar*, da que foi director artístico. Participou nos parladoiros da librería da súa propiedade e do café La Peña.
[miniatura|esquerda|"Casa da Felicidade", residencia de Francisco Miguel e [Syra Alonso|Syra en Coruxo de Abaixo.]]
Autodidacta, ao longo da súa vida realizou múltiples viaxes e cambios de residencia: Montparnasse (París), en 1923, onde se formou na arte do *batik*; Cuba e México (1926-33), onde naceron os fillos Juan Ramón e Sandro e onde traballou co muralista David Alfaro Siqueiros, o que contribuíu a poñelo en contacto directo coas vangardas artísticas do momento (Diego Rivera, Blanca Luz Brum…); foi tamén foi amigo de Alejo Carpentier, Luis Seoane, de León Felipe e de Picasso, de quen quixo expór a súa obra da etapa coruñesa nos anos 30 pouco antes de ser asasinado. Francisco Miguel tamén foi ilustrador dos poemas de Jorge Luis Borges e de Gabriela Mistral.

En 1933 volveron a España. Tras un ano en Madrid regresaron a Galicia, instalándose na "Casa da Dicha" (*Casa da Felicidade*) no Porto de Santa Cruz, Liáns, Oleiros.

O 3 de agosto de 1936 foi detido pola Garda Civil, acusado de actuar contra o réxime militar golpista. Saíu en liberdade, pero o 19 de setembro prendérono de novo. O 28 de setembro apareceu o seu cadáver fusilado en Bértoa, coa cara fendida e as mans amputadas,

En 1942, Syra e os tres fillos volveron definitivamente a México, exiliados.

Tras unha solicitude dos seus descendentes, a Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica desenvolveu un proceso que conduciu á exhumación dos seus restos no cemiterio de Bértoa o 19 de setembro de 2023 e culminou, o 29 de setembro de 2025, co seu enterro no cemiterio de Santo Amaro da Coruña, nun acto en que participaron algúns dos seus familiares e un amplo cortexo cívico.

## Homenaxes 
En 1999 a cidade da Coruña dedicoulle unha rúa. No ano 2000 abriu no Quiosco Alfonso a exposición "Entre Vanguardias: Francisco Miguel pintor galego e Mexicano" que previamente estivera no Círculo de Belas Artes de Madrid.

En 2015 foille dedicado o Día da Galiza Mártir.

No ano 2025, houbo unha campaña apoiada por varias organismos, persoeiros da cultura e entidades sociais para dedicarlle o Día das Artes Galegas 2026, que finalmente recaeu no fotógrafo José Suárez.

Nese mesmo ano, a Deputación da Coruña impulsou a celebración dun ciclo de conferencias ao redor da vida e da obra do pintor e a súa dona en 12 concellos da provincia, e o Concello da Coruña, como preámbulo do seu enterro no cemiterio de Santo Amaro, impulsou unha exposición de obras de Francisco Miguel de titularidade municipal.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
### Outros artigos 
* Luís Huici
* Os renovadores
### Ligazóns externas 
* Compilación de bibliografía relativa a Francisco Miguel
* Carta de Luís Seoane a Francisco F. del Riego na que menciona a Francisco Miguel CCG.