Glicocálix

**Glicocálix** ou **glicocáliz** son termos xenéricos que designan o material polimérico extracelular (maiormente glicoproteínas), que se encontra cubrindo a superficie de moitas células animais, principalmente epiteliais e dalgunhas bacterias. O termo foi inicialmente aplicado á matriz polisacarídica excretada polas células epiteliais, que formaba unha cuberta sobre a superficie do tecido. Por fóra da membrana plasmática as células animais teñen unha cuberta borrosa, o glicocálix, formada por residuos de carbohidratos que sobresaen dos glicolípidos e glicoproteínas da parte externa da membrana plasmática. O conxunto destes residuos é quimicamente único en cada persoa (só coinciden en xemelgos idénticos). Por esa razón o glicocálix é un tipo de identificación que o corpo usa para distinguir entre células propias e transplantadas ou transfundidas, entre células sas e enfermas, e para recoñecer microorganismos invasores. O glicocálix tamén contén moléculas de adhesión celular que permiten ás células adherirse unhas a outras e guiar o movemento das células durante o desenvolvemento embrionario. Diversos estudos demostraron que o glicocálix do endotelio capilar intervén en diversas funcións do sistema vascular.

## Tipos de glicocálix 
### Glicocálix de células epiteliais do tubo dixestivo 
Presentan glicocálix as células do epitelio interno intestinal, especialmente do intestino delgado na porción apical dos seus *microvilli*. Este foi un dos primeiros glicocálix que foi descrito. Consta das glicoproteínas que se proxectan da membrana citoplasmática apical das células epiteliais. Proporciona unha superficie adicional para a absorción e contén encimas segregados polas células absorbentes, que son esenciais para os pasos finais da dixestión de proteínas e azucres.

### Glicocálix das plaquetas 
Tamén se denomina glicocálix a unha estrutura específica dunha plaqueta madura, que é parecido ao glicocálix bacteriano en que está composto de glicoproteínas e permite que a plaqueta se adhira ás superficies tales como o coláxeno dos vasos danados. Este glicocálix plaquetario aparece como unha capa unida á membrana externa das plaquetas e contén moitas das proteínas receptoras que permiten a adherencia da célula.

### Glicocálix de células do endotelio dos vasos sanguíneos 
O glicocálix tamén aparece nas células que forman os vasos sanguíneos (endotelio). Entre as súas funcións están a de reducir a fricción do fluxo sanguíneo e servir como barreira para evitar a perda de líquido a través da parede do vaso. En caso de inflamación, o glicocálix das células endoteliais rompe para permitir o acceso dos leucocitos e de auga desde os capilares.

[miniatura|300px|Estruturas extracelulares bacterianas: 1-[cápsula bacteriana|cápsula, 2-glicocálix (capa mucosa), 3-biopelícula.]]

### Glicocálix de bacterias 
O glicocálix serve de protección ás bacterias e tamén permite que a bacteria se una a superficies inertes (como dentes ou rochas), a eucariotas (por exemplo, *Streptococcus pneumoniae* únese ás células do pulmón), ou a outras bacterias (os seus glicocálix fusiónanse para envolver a colonia).

O glicocálix encóntrase xusto por encima da parede celular da bacteria. É un material extracelular que se deforma con facilidade, que non ten límites definidos e que se une de forma laxa á bacteria. Polo contrario, cando se trata dunha estrutura organizada, con límites definidos e unida firmemente á bacteria denomínase cápsula. O glicocálix pode axudar a protexer ás bacterias contra os fagocitos. Tamén axuda á formación de biopelículas, como por exemplo, as capas que se forman sobre superficies inertes tales como dentes ou rochas. Ademais, o glicocálix ten a propiedade de fixar auga, evitando que a célula seque.

## Funcións do glicocálix 
* **Protección**: protexe e amortece a membrana plasmática contra lesións físicas e químicas.
* **Inmunidade á infección**: permite ao sistema inmunitario recoñecer e atacar selectivamente a organismos estraños.
* **Defensa contra o cáncer**: os cambios no glicocálix das células cancerosas permiten ao sistema inmunitario recoñecelas e destruílas.
* **Compatibilidade dos transplantes**: forma a base para a compatibilidade das transfusións de sangue, do tecido enxertado e dos transplantes de órganos, xa que é o que responde e fai posible o recoñecemento das células compatibles.
* **Adherencia celular**: fixa unhas a outras as células que forman os tecidos.
* **Regulación da inflamación**: regula a unión dos linfocitos aos endotelios vasculares necesaria para a súa extravasación.
* **Fertilización**: permite ao esperma recoñecer e unirse aos óvulos.
* **Desenvolvemento embrionario**: guía as células embrionarias aos seus destinos no corpo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Matriz extracelular
* Capa S
* Parede celular
* Envoltura celular bacteriana
* Cápsula bacteriana
* Biopelícula
* Membrana plasmática