Francisco Vázquez Saco

**Francisco Vázquez Saco**, nado en Sarria o 24 de outubro de 1897 e finado en Lugo o 27 de decembro de 1962, foi un eclesiástico e escritor galego.

## Traxectoria 
### Formación 
Cursou estudos eclesiásticos no Seminario lucense e na Universidade Pontificia de Comillas, sendo ordenado presbítero en 1922. No ano 1937 foi designado Cóengo Lectoral de Lugo e Reitor do Seminario. Foi doutor en Filosofía e Teoloxía e Licenciado en Dereito Canónico.

### Actividades 
miniatura|250px|Placa a Vázquez Saco en Sarria.
Foi nomeado en 1945 membro correspondente da Real Academia da Historia. Ocupou o cargo de Presidente da Comisión Provincial de Monumentos Históricos e Artísticos desde febreiro de 1948 ata o seu falecemento, e no ano 1958 foi nomeado membro da Comisión para a conservación de edificios e obxectos eclesiásticos, sendo tamén vocal do Centro de Estudos Xacobeos de Santiago de Compostela.

Como Director do diario de Lugo *La Voz de la Verdad*, cargo que tivo durante varios anos, realizou unha meritoria función, publicando nel varias poesías.

Foi membro correspondente da Real Academia Galega desde decembro de 1942, e numerario desde o 3 de febreiro de 1946 aínda que non tomou posesión ata o 14 de xuño de 1952, nun solemne acto que tivo lugar no salón de Actos do Círculo das Artes. O discurso de ingreso, *Una curiosa singularidad de la diplomática lucense en los siglos de la alta Edad Media*, estuda as invocacións marianas na Catedral de Lugo na alta Idade Media.

Amosou sempre un especial amor a Galicia e a Sarria, sendo proverbial a súa capacidade de traballo, que o levou a coñecer como ninguén os arquivos locais, dando luz a moitos traballos de investigación histórica. O Concello de Sarria, en sesión de 15 de xullo de 1947, a proposta do alcalde Antonio Peña Villamarín, nomeouno Fillo Predilecto.

Erudito comprometido con Galicia, foi sobre todo home de Igrexa, e por moitos anos o encargado da formación dos futuros sacerdotes, como Reitor do Seminario. Correspondente da Academia da Historia e vogal da Xunta do Museo de Lugo, as súas vacacións en Sarria adicounas decote a investigar nos arquivos, sentando así as bases da historia local, dun modo rigoroso.

## Obra 
Para as mozas de Acción Católica creou a folliña *Sursum*, título que xa dera a outra revista por el fundada no seminario. Na das rapazas, e baixo a sinatura "El Consiliario Diocesano", publicou distintos traballos cheos de consellos, consignas e directrices. Na folliña parroquial *Antena* publicaba unha sección na que trataba temas relacionados co seminario, as vocacións, as virtudes sacerdotais...

Unha das facetas menos coñecida da súa vida e obra é a da súa actividade poética, que iniciou sendo mozo, no ano 1916. Estaba na metade da carreira, cando presentou unha poesía ó certame Literario Mariano de Lleida que foi premiada. Un ano máis tarde concorría con outra, baixo o lema "Muera la escuela sin Dios", no concurso caquetístico de Ferrol. No ano 1948 compartiu o premio polo traballo "Artistas que trabajaron en la catedral lucense".

Durante boa parte da súa vida foi recollendo refráns, dialoxismos, locucións, cantigas e outro material fraseolóxico. A raíz da convocatoria dun premio que a editorial *Bibliófilos Gallegos* convocou en 1951 para a publicación dun refraneiro galego, Vázquez Saco presentou unha compilación baixo o título *11.000 Refranes Gallegos*. O premio foi declarado deserto porque os traballos presentados non reunían calidade suficiente, e volveuse a convocar no ano 1953, se ben Vázquez Saco xa non se volveu presentar. Aínda así continuou reunindo material ata a súa morte, ata conseguir unha colección de 22.939 refráns, con numerosas anotacións e correspondencias con outros asturianos, casteláns e portugueses. Este material inédito foi publicado por fin polo Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades, no 2003, baixo o título de *Refraneiro galego e outros materiais de tradición oral*, no 5º volume dos *Cadernos de Fraseoloxía Galega* https://web.archive.org/web/20090331094421/http://www.cirp.es/pls/bdox/inv.pub_detalle2?p_id=142. Trala publicación deste *refraneiro*, unha colaboradora de Vázquez Saco entregou ó Centro Ramón Piñeiro unha carpeta con máis material inédito, entre o que se encontraban 81 novos refráns, xunto a outros 101 portugueses, que foron publicados baixo o título "Novo manuscrito paremiolóxico de Vázquez Saco" no número seguinte dos *Cadernos de Fraseoloxía Galega* https://web.archive.org/web/20090331094120/http://www.cirp.es/pls/bdox/inv.pub_detalle2?p_id=169.
 
## Publicacións 
* *Los escudos de Sarria*, nº 5 das publicacións do Museo de Lugo.
* *La Catedral de Lugo* (Colección Obradoiro.- Tomo VII. Editorial Bibliófilos Gallegos ).
* *Nuestra Señora de los Ojos Grandes, Patrona de Lugo" (1954).
* *Esbozo biográfico del Beato Díaz Sanjurjo*
* *Inscripciones romanas de Galicia'' (Tomo II, provincia de Lugo)
* 164 papeletas no Boletín do Museo Provincial, relacionadas co Románico lucense, con fotografías da súa autoría.

Nos Libros-Programa das festas de San Xoán publicou moitos traballos sobre Sarria:

* "El Camino de Santiago en Sarria"
* "Los tres primeros condes de Sarria"
* "Sarria y San Juan"
* "Reyes en Sarria"
* "Artistas que florecieron en Sarria"
* "Los priores de Santa María Magdalena"
* "Los priores: Adiciones"
* "Los romanos en la comarca"
* "Gregorio Fernández"
* "La Casa de Lemos y el antigo convento de agustinos".