open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Merlo negro

O **merlo negro**, comunmente **merlo**, **melro**, **cochorra**, **cochosa** e **cotrosa** (do latín *merulu*), (*Turdus merula)* é unha especie de aves paseriformes pertencentes á familia Turdidae.

## Descrición 
Os merlos presentan un forte dimorfismo sexual, sendo o macho negro, con peteiro brillante amarelo-alaranxado e un círculo arredor dos ollos. A femia e os poliños teñen dorso negro, ventre pardo-escuro con manchas pardo-claras, e a garganta e a parte superior do peito pardas con manchas abrancazadas. Os poliños teñen o ventre punteado. Esta ave europea paseriforme é omnívora e mide aproximadamente entre 23 e 29&nbsp;cm.

## Localización e características 
Habitan en bosques, sebes, montes baixos e xardíns. Atópanse en Europa, excepto no norte da Península Escandinava e en Asia central até a China. Son aves residentes, pero migradoras parciais cara ao sur até o norte de África no inverno. Non forman bandadas, aínda que varios deles poden vivir asociados nun hábitat apropiado. Porén, as femias compiten polo territorio especialmente na primavera, momento en que poden loitar entre si. Os machos tamén son competitivos, pero os enfrontamentos son breves.

Poñen entre catro e cinco ovos de cor azul pálida con manchas vermellas, que colocan nun niño feito con herba e lama en forma de cunca que sitúan na bifurcación das árbores ou en edificios. Como o resto das aves da súa familia, "escoita" os vermes e logo se lanza sobre eles. Comen tamén bagas e froitos.

Desde o fin do inverno até comezos do verán, os machos cantan cancións variegadas e melodiosas desde as árbores, tellados e outros poleiros, preferentemente coa alborada e o solpor. O seu canto considérase un dos máis lindos de Europa e a riqueza do seu repertorio, as variacións melódicas e a capacidade de improvisación poñen o merlo á parte dos demais paxaros.

A esperanza de vida dun merlo sitúase entre os tres e os catro anos, mesmo se teñen rexistrado casos de até quince. Entre os seus depredadores cóntanse os mouchos. Outros paxaros, como as pegas e os corvos, así como as lontras, os armiños e os gatos, adoitan saquear os niños dos merlos.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ovos de merlo, no seu niño.JPG|Ovos no niño.
Ficheiro:Merlo063eue.jpg|Merliño nun lameiro.
Ficheiro:Weiße Amsel Flug.jpg|Merlo leucístico.
Turdus merula merula  MHNT.ZOO.2010.11.186.11.jpg |*Turdus merula merula * 
Turdus merula cabrerae  MHNT.ZOO.2010.11.186.14.jpg |*Turdus merula cabrerae * 

## Notas
Alphonse Daudet

**Alphonse Daudet**, nado en Nîmes o 13 de maio de 1840 e finado en París o 16 de decembro de 1897, foi un escritor francés.

## Traxectoria 
Alphonse Daudet naceu no seo dunha familia burguesa da Provenza. O seu pai posuía unha fábrica de bufandas mais ao quebrar o negocio en 1848 a familia trasladouse a Lión. En 1856 Daudet tivo que interromper os seus estudos e comezou a traballar como mestre en Alès durante uns meses, ata que o 1 de novembro de 1857 marchou a vivir co seu irmán Ernest a París.

Daudet comezou a escribir poemas, que recolleu en *Les Amoureuses* (1858), obra que lle deu unha certa celebridade. Conseguiu un emprego en *Le Figaro*, e entre 1860 e 1865 traballou como secretario do duque de Morny, ministro de Napoleón III. Trala súa morte Alphonse conságrase case por enteiro a escribir e o ano seguinte publica no xornal ''l'Evénement*, logo dunha viaxe pola súa Provenza natal, *Cartas desde o meu muíño* co título de *Crónicas provinciais*, no que retrata en forma de contos as tradicións, a paisaxe e os costumes provenzais e que gozaron de gran popularidade antes da súa aparición en libro en 1869. En 1868 edita *Le petit chose*, novela autobiográfica na que evoca a súa experiencia como mestre. A novela non tivo éxito, pero si o conseguiu en 1872 con *Aventures prodigieuses de Tartarin de Tarascon*.

Durante a guerra franco-prusiana Daudet alistouse no exército e participou na defensa de París (1870), asediada polas tropas prusianas, e a súa experiencia bélica quedou reflectida en varios relatos seus.

Daudet foi un escritor próximo ao naturalismo, cun estilo cheo de luz e cor e cun lene humor lírico, evitando sempre o pesimismo. Dende 1884 sufriu unha enfermidade incurable, con dores noite e día, que soportou con estoicismo ata a súa morte.

## Obras 
* *Les Amoureuses* (1858),
* *Cartas desde o meu muíño* (*Lettres de mon moulin* 1870), Xerais, 1983. Tradución de Víctor F. Freixanes
* *Le petit Chose* (1868),
* *Aventures prodigieuses de Tartarin de Tarascon* (1872)
* *L'Arlésienne* (1872)
* *Fromont jeune et Risler aîné* (1874)
* *Contos do luns* (*Contes du Lundi)* (1875), BIVIR, 2014. Tradución e escolma de Xavier Senín.
* *Jack* (1876)
* *Le Nabab* (1877)
* *Les Rois en exil* (1879)
* *Numa Roumestan* (1881)
* *Sapho* (1884)
* *Tartarin sur les Alpes* (1885
* *La Belle Nivernaise* (1886)
* *Trente ans de Paris* (1887)
* *Souvenirs d'un homme de lettres* (1888)
* *L'Immortel* (1888)
* *Port-Tarascon'' (1890)

## Notas 
## Véxase tamén
Vicente Aleixandre

**Vicente Pío Marcelino Cirilo Aleixandre y Merlo** nado en Sevilla o 26 de abril de 1898 e finado en Madrid o 13 de decembro de 1984, foi un poeta español, pertencente á xeración do 27 e Premio Nobel de Literatura en  1977.

## Traxectoria 
Nado no seo dunha familia burguesa andaluza, pasa a súa infancia en Málaga e trasládase a Madrid onde estuda dereito e comercio. En 1917 coñece a Dámaso Alonso, que o inicia na poesía e o pon en contacto coa obra de Rubén Darío, Antonio Machado e Juan Ramón Jiménez. Entre 1920 e 1922 foi profesor de dereito mercantil na Escola de Comercio. En 1925 diagnostícaselle unha nefrite tuberculosa e observa un longo período de descanso e illamento, que aproveitará para ler a poesía de San Xoán da Cruz, Frei Luis de León e Luis de Góngora. En 1926 publica os seus primeiros poemas na *Revista de Occidente*. Nos anos trinta o poeta coñece a Andrés Acero e ambos os dous comezan unha intensa relación amorosa que será interrompida polo exilio a México de Andrés após a Guerra Civil. En palabras de Molina Foix, “Vicente Aleixandre era moi pudoroso da súa condición homosexual polo dano que puidese facer á súa familia, sobre todo á súa irmá, pero a min díxome que cando morrese, non lle importaría que se soubese toda a verdade; na realidade consideraba que non era ningunha deshonra”. A pesar da súa ideoloxía de esquerdas trala guerra civil española permanece en España, aínda que por un tempo non se lle permite publicar.

## Obra poética 
No seu primeiro libro, *Ámbito* (1928), predomina o verso asonantado e a estética da poesía pura ao estilo de Juan Ramón Jiménez. Nos seus seguintes libros, inspirado polos precursores do surrealismo, en especial Arthur Rimbaud e Lautréamont adopta o poema en prosa (*Pasión de la tierra*, 1935) e o verso libre (*Espadas como labios*, 1932; *La destrucción o el amor*, 1933; *Sombra del paraíso*, 1944), cunha estética irracionalista e na expresión achégase á escrita automática.

Trala guerra achégase á poesía social, cun estilo máis sinxelo, dúas son as obras máis importantes deste período *Historia del corazón* (1954) e *En un vasto dominio* (1962).

Na poesía dos últimos anos volve ao irracionalismo xuvenil, aínda que máis depurado e sereno.
Galicia (A Habana)

***Galicia*** é o título dun semanario ilustrado que se publicou na Habana entre 1902 e 1930, baixo o subtítulo de ***Revista semanal ilustrada***, se ben este subtítulo foi modificado en numerosas ocasións. En 1905 engadiu á cabeceira o lema: *Autonomía regional*. Fundouno o rexionalista Vicente López Veiga, natural de Moeche (A Coruña) quen foi o seu primeiro director ata o número 48 do segundo ano, para ser substituído por José Benito Cerdeira, que tamén figura como administrador a partir dese mesmo número. Constantino Horta foi o director de 1906 a 1908.

## Características 
O primeiro número saíu o 25 de xullo de 1902 e desapareceu o 30 de maio de 1930. A partir de 1911 abandonou o formato grande (40 x 28 cm) e aumentou significativamente o número de páxinas. A lingua utilizada foi maioritariamente o castelán, reservando o galego para algúns textos poéticos, aínda que tamén nalgún en prosa. O 25 de xullo de 1920 publicouse un número extraordinario integramente en galego.

Xa desde os primeiros números contou coa colaboración de Manuel Curros Enríquez, pero a nómina de colaboradores é extensísima e acolle a practicamente todos os escritores da época, como Concepción Arenal, Uxío Carré Aldao, Lamas Carvajal, Manuel Lugrís Freire, Manuel Murguía, Emilia Pardo Bazán, José Pérez Ballesteros, Mercedes Vieito, Eladio Vázquez Ferro etc., ademais de numerosos pseudónimos identificados ou non. Esporadicamente publicou na portada algunha caricatura de Castelao (como acontece no número extraordinario xa citado) e de Ignacio Vidales Tomé.

Nesta revista publicouse o 9 de abril de 1905 a primeira referencia á constitución da Asociación Iniciadora y Protectora de la Academia Gallega, da que actuou como voceiro, sendo unha constante da publicación a vinculación con esta organización, co Centro Gallego de La Habana e coa Sociedad de Beneficencia de Naturales de Galicia. Dedicou un número monográfico á Curros Enríquez con motivo da súa morte, asemade cedeu a bandeira de Galicia que cubría o seu cadaleito no enterro. En 1909, ao formarse o Comité Redencionista da Habana, a revista converteuse no seu voceiro e, en 1912, publicou numerosas colaboracións en apoio do labor do movemento Acción Gallega, de Basilio Álvarez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Galicia. Revista semanal ilustrada*. Edición facsimilar (anos 1902 a 1905) do Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades, 2007 e 2008.
* , Xosé: "Galicia: revista semanal bilingüe", en *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada*, s. v. *Galicia* (2003).
* 
* 
### Ligazóns externas 
* *Galicia. Revista semanal ilustrada* (anos 1902-1903). Edición facsimilar do CIRP, 2007.
* *Galicia. Revista semanal ilustrada* (anos 1904-1905). Edición facsimilar do CIRP, 2008.
Dámaso Alonso

**Dámaso Alonso Fernández de las Redondas**, nado en Madrid o 22 de outubro de 1898 e finado na mesma cidade o 25 de xaneiro de 1990, foi un escritor, crítico literario e filólogo español. Membro da xeración do 27 e Premio Miguel de Cervantes 1978.

## Traxectoria 
Fillo de pai de Ribadeo e nai de Castropol, estudou dereito, filosofía e literatura antes de entrar no Centro de Estudios Históricos dirixido por Ramón Menéndez Pidal, tomou parte nas actividades da Residencia de Estudiantes, onde coñeceu a Federico García Lorca, Luis Buñuel, José Bello e Salvador Dalí; Alonso escribiu nas revistas literarias *La Revista de Occidente* e *Los Catro Vientos*, deu clases de español en numerosas universidades estranxeiras e dende 1933 foi catedrático na Universidade de Valencia ata que en 1939 pasou á Universidade de Madrid, onde comparte exilio interior co seu amigo Vicente Aleixandre. Membro da Real Academia Española dende 1945, foi o seu director entre 1968 e 1982.
## Obra 
Os seus primeiros poemarios considéranse obra de xuventude, con escaso mérito literario (*Poemas puros* e *Poemillas de la ciudad* en 1921 e *El viento y el verso* en 1925).

*Hijos de la ira* (1944) contribuíu a abrir novos camiños á poesía española da posguerra. Dámaso expresa unha visión desgarrada e sombría da condición humana, para o que utiliza longos versículos e unha linguaxe violenta e mesmo vulgar.

Como estudoso da literatura, Alonso revolucionou o estudo da poesía barroca española, particularmente o traballo de Luis de Góngora, do que fixo unha edición crítica das súas *Soledades* da que a súa data de publicación, 1927, dá nome á xeración do 27.

Relación de obras:
* *Poemas puros*
* *Poemillas de la ciudad*
* *El viento y el verso*
* *Hijos de la ira*
* *Hombre y Dios*
* *Gozos de la vista*
* *Duda y amor sobre el Ser Supremo*

## Dámaso Alonso e o galego 
[alt=En homenaxe a Dámaso Alonso e o seu irmán Juan Vicente na Biblioteca Pública Municipal Viejo Pancho de Ribadeo|esquerda|miniatura|En homenaxe a Dámaso Alonso e o seu irmán Juan Vicente na [Biblioteca Pública Municipal El Viejo Pancho|Biblioteca Pública Municipal Viejo Pancho de Ribadeo]]
Dámaso Alonso investigou o galego que se fala nos Ancares e nos Ozcos, e foi o primeiro filólogo en clasificar a fala de entre Eo e Navia como galega, aínda que a denominou co termo de galego-asturiano.

Entre os seus traballos sobre o galego destacan *Junio y Julio entre Galicia y Asturias* (1945), *El saúco entre Galicia y Asturias* (1946), *Enxebre* (1947), ''Gallego-asturiano 'engalar', 'volar'. Casos y resultados de velarización de n en el dominio gallego* (1954), *El gallego-leonés de los Ancares y su interés para la dialectología portuguesa* (1959), *Narraciones orales gallego-asturianas'' (1969)

Mantivo unha certa relación con Ribadeo.

## Notas 
## Véxase tamén
Luis Cernuda

miniatura|dereita|Casa natal de Luis Cernuda
**Luis Cernuda Bidón**, nado en Sevilla en 1902 e finado en México en 1963, foi un poeta español, membro da xeración do 27.

## Traxectoria 
Fillo dun militar, licenciouse en dereito pola Universidade de Sevilla. Dedicado á poesía obtivo a cátedra de español da Universidade de Tolosa, posteriormente domiciliouse en Madrid e durante a guerra civil española trasladouse a Inglaterra, e viviu en Francia, Escocia, Estados Unidos ata que en 1952 fixou a súa residencia en México.

## Obra 
A súa é unha poesía de meditación. En 1927 publicou as súas primeiras poesías, co título de *Perfil del aire* e *Égloga, elegía, oda* 

*La realidad y el deseo* (1936, edición definitiva 1964) é a súa principal obra, que comezou a escribir a comezos da década de 1930 e que continou ata a súa morte. Cernuda explora o desexo, o amor, a historia e a sexualidade en poemas con influencias que van do romanticismo e o clasicismo ao surrealismo.En *Las nubes* (1940 e 1943) trata da guerra civil. En México desenvolve a súa última etapa poética. *Variaciones sobre tema mexicano* (1952), *Vivir sin estar viviendo* (1944-49) e *Con las horas contadas* (1950-56), son os principais libros, nos que substitúe a musicalidade elegante, garcilasiana por un ritmo seco, duro e renuncia á ornamentación en favor do concepto; este estilo acada a súa plenitude en *Desolación de la Quimera* (1962).

## Notas
Braquiloxía

A **braquiloxía** (do grego *βραχύς* "breve" e *λόγος* "palabra") é un recurso estilístico consistente na supresión de elementos da frase que non están no contexto.
Ceugma

Un **ceugma** é unha figura estilística que consiste na omisión dun termo nun enunciado estando este presente nos seguintes ou precedentes. Un exemplo sinxelo o obxecto directo na seguinte frase:

* Vina chegar, mais non (*a vin*) partir.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Figura estilística
Asíndeto

A **asíndeto** (do grego *a-* prefixo privativo “sen” e *syndein* “unir, xuntar”) é unha figura retórica que consiste en omitir as conxuncións para dar viveza ou enerxía ó concepto. Antónimo: polisíndeto
 
## Exemplos
*N'*Os señores da terra*, (Otero Pedrayo, ed. Galaxia) a asíndeto é moi frecuente: *O corpo da casa ergueito en fina canteiría, obra limpa dos barrocos do dazasete* (páxina 2). *Rematadas as compras na vila, salferidas as onzas, visitadas unhas cantas amizades* (páxina 55).
**Cheguei, vin, vencín* (César: *A guerra das Galias*).

## Véxase tamén
Figura estilística
Manuel Altolaguirre

**Manuel Altolaguirre**, nado en Málaga o 29 de xuño de 1905 e finado en Burgos o 26 de xullo de 1959, foi un poeta español da xeración do 27.

## Traxectoria 
Foi o poeta máis espiritual e intimista da xeración do 27, cunha forte pegada de autores como San Juan de la Cruz, Garcilaso de la Vega, Juan Ramón Jiménez e Pedro Salinas.
Fundou en 1926 en Málaga con Emilio Prados, a revista *Litoral*, na que publicará boa parte da xeración do 27.

Entre as súas obras destacan *Las islas invitadas* (1926), *Poemas del agua* (1927), *Soledades juntas* (1931), *La lenta libertad* (1936), *Nube temporal* (1939), *Fin de un amor* (1949) e *Poemas en América* (1955). Ademais escribiu un libro de memorias, *El caballo griego*, numerosos artigos de crítica literaria, algunhas traducións e obras de teatro.

Exiliado trala guerra civil española en Cuba e México, dedicouse á edición de textos literarios e a dirección de filmes. En 1959 regresou a España para presentar un dos seus filmes ao Festival Internacional de Cine de San Sebastián e faleceu a consecuencia dun accidente de circulación.
Elipse (lingua)

Unha **elipse** ou **elisión** de elementos gramaticais consiste na omisión de parte da cadea lingüística por diferentes motivos. Na lingua habitual, pode verse motivada pola súa redundancia, por ser moi doada de sobreentender ou por acurtar a expresión. Na lingua poética, utilízase adoito como figura literaria. Este recurso non impide a gramaticalidade do expresado.

## Exemplos 
* *Rógolles asistan á cerimonia*: Omítese o nexo *que*. En inglés tamén pode verse no exemplo análogo *I told you (that) it was OK*, aínda que é un fenómeno moito máis habitual ca en galego.
* En Otero Pedrayo (*Os señores da terra*). Elisión dos verbos *ser* e *estar* e emprego da xustaposición: *O corpo da casa* (estaba) *ergueito en fina canteiría,* (era) *obra limpa dos barrocos do dazasete..* (páxina 79).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Figura estilística
Amplificación

A **amplificación** é un recurso estilístico consistente no desenvolvemento dun motivo cun máximo de palabras para alongar o texto. Pode valerse de calquera fenómeno producido por acumulación ou recorrencia.
Expolitio

O **expolitio** é un recurso estilístico consistente en achegar un mesmo motivo con múltiplas perspectivas.
Paráfrase

A **paráfrase** é unha figura retórica consistente na repetición ou tradución dun discurso oral ou escrito con liberdade, sen se axustar ó orixinal.
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Figura estilística
Digresión

## Definición
Figura retórica consistente en incluír, no medio dun discurso oral ou escrito, un ou varios asuntos máis ou menos improcedentes que supoñen unha saída fóra de tema.

## Véxase tamén
Figura estilística
Interpretación (retórica)

A **interpretación** é unha figura retórica consistente en repetir o mesmo con outras palabras.

É unha figura estilística do compoñente morfosintáctico, e actúa por acumulación.
Perífrase

Unha **perífrase** é unha figura retórica da linguaxe consistente en expresar por medio dun rodeo de palabras o que podería ser dito máis brevemente.
Pleonasmo

O **pleonasmo** é unha figura retórica consistente en engadir palabras innecesarias pero enriquecedoras polo seu valor expresivo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Figura estilística
Circunlocución

A **circunlocución** é un recurso estilístico do compoñente morfosintáctico que actúa por acumulación. Consiste en expresar por medio dun rodeo de palabras algo que pode designarse máis directamente.
Paradiástole

A **paradiástole** é un recurso estilístico do compoñente morfosintáctico, que actúa por acumulación.

Consiste en acumular expresións con significados próximos opoñéndoas entre elas.
Enumeración

A **enumeración** é unha figura retórica consistente en acumular ordenada ou caoticamente unha serie de palabras sucesivas.

## Exemplos
*"Quíxente tanto meniña" (*Cantares Gallegos*, de Rosalía de Castro)

:::::*[...]para min eras*
:::::*branca aurora e craro sol*
:::::*auga limpa en fresca fonte*
:::::*rosa do xardín de Dios*
:::::*alentiño do meu peito*
:::::*vida do meu corazón*

*"Pra a Habana" (*Follas Novas*, de Rosalía de Castro)

:::::*Tes, en cambio, orfos e orfas*
:::::*e campos de soledad*
:::::*e nais que non teñen fillos*
:::::*e fillos que non ten pais,*
:::::*E tes corazóns que sufren [...]*

Obsérvese que hai polisíndeto e homeoptoto en *orfos e orfas*
Silepse

A **silepse**, ou '*construción *ad sensum*** é unha figura sintáctica consistente en quebrar a concordancia gramatical mantendo o sentido semántico: dous ou máis elementos da frase concordan loxicamente ou semanticamente e non de acordo coas regras gramaticais. Tamén se chama **diloxía.

## Exemplos
* En "Un repoludo gaiteiro..." ("Cantares Gallegos, de Rosalía de Castro)

*Con esta miña **gaitiña**
as nenas hei de enganar.*

* En "Un repoludo gaiteiro..." ("Cantares Gallegos, de Rosalía de Castro)

*Non sean elas toliñas
non veñan ó meu **tocar**.''

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Figura sintáctica
Hipálaxe

A **hipálaxe** é unha figura retórica, consistente na aplicación dun complemento oracional a unha parte que non lle corresponde.

É unha figura estilística do compoñente morfosintáctico, que actúa por alteración da concordancia.

## Exemplos 
* O público enchía as ruidosas bancadas = o público ruidoso enchía as bancadas.
Enálaxe

A **enálaxe** é unha figura retórica. Consite no cambio funcional dunha parte de discurso por outra.

É unha figura estilística do compoñente morfosintáctico, e actúa por orde.
Hipóstase (lingüística)

A **hipóstase** é un recurso estilístico, consistente no emprego dunha palabra desenvolvendo unha función sintáctica que non lle compete.
Epíteto

[miniatura|450px|Inscrición no [Porto, Portugal|Porto cos epítetos da cidade. *Antiga, mui nobre, sempre leal e invicta cidade do Porto*.]]
**Epíteto** (do grego: ἐπίθετ-ος, ον epítheton: acrecentado, posto ao lado) é un substantivo, adxectivo ou expresión que se asocia a un nome para cualificalo. Pode ser aplicado a persoas, divindades, obxectos ou, na taxonomía, para designar a especie dun vexetal ou animal.
## Retórica e Estilística 
[miniatura|[Mosaico de Alexandre *O Grande*.]]
Na épica, os epítetos homéricos substituen por veces o nome dun personaxe, por antonomasia. Na Ilíada, por exemplo, Aquiles é frecuentemente referido apenas polos seus epítetos (Fillo de Tetis, o de Pés Lixeiros, o Mellor dos Aqueos etc.). O mesmo recurso é usado nos cantares de xesta: no *Cantar de Mío Cid*,  Rodrigo Díaz de Vivar (El Cid) é "o que en boa hora cinguiu a espada". Aínda na literatura, Don Quixote é o "Cabaleiro de Triste Figura".

Tamén personaxes históricos poden ser referidas polos seus epítetos, como acontece de forma abundante con monarcas e xenerais consagrados, ou noutros casos como:

* Aristóteles é "o Estaxirita"
* Alexandre é "o Grande".
* Xesús é "o Cristo" (*Unxido*)
* Santo Agostiño é "o santo de Hipona"
* Atila é "o flaxelo de Deus"
* Kant é o "filósofo de  Königsberg"
* Simón Bolívar é "o Libertador"

## Bioloxía 
Na taxonomía botánica, o epíteto é parte esencial da denominación dun individuo, segundo a nomenclatura binomial, pois define a súa especie ou subespecie; debe polo tanto seguir o nome do xénero. Exemplos: *Arisaema candidissimum* (*candidissimum* é o epíteto); *Passiflora edulis var. flavicarpa* (*edulis* e *flavicarpa* son epítetos).

En zooloxía, ambos os termos da nomenclatura binomial son chamados epítetos: o primeiro, relativo ao xénero, é o epíteto xenérico; o segundo, referente á especie, é o epíteto específico.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Figura estilística
*Epítetos homéricos
Hipérbato

O **hipérbato** (do grego ὑπερ-βατόν, "trans-posición") é un recurso estilístico do compoñente morfosintáctico, que actúa na orde. Consiste na alteración da orde lóxica ou normal da frase.

## Exemplos
* En "Pra a Habana" (*Follas Novas*, de Rosalía de Castro)

:::::*De humanos seres a compauta liña*

* En "Silencio" (*Follas Novas*, de Rosalía de Castro)

:::::*Da idea a forma inmaculada e pura*
:::::*¿Donde quedou velada?*

*No poema "Os Pinos" de Eduardo Pondal:

:::::*Os tempos son chegados*
:::::*dos bardos das edades*
:::::*que as vosas vaguedades*
:::::*cumprido fin terán*
Histetoloxía

A **histetoloxía** é unha figura retórica. Consite nun hipérbato que anticipa o que loxicamente debería estar posposto.

É unha figura estilística do compoñente morfosintáctico, e actúa por orde.
Tmese

A **tmese** é un recurso estilístico do compoñente morfosintáctico, relacionado coa orde.

Consiste nun hipérbato que intercala un elemento entre dous compoñentes dunha palabra, habitualmente composta.
Catáfora

A **catáfora** é un recurso estilístico do compoñente morfosintáctico, que actúa por orde. Consiste na presentación anticipativa do que vai vir despois. É o contrario da anáfora e está relacionada coa cataforese.
Anadiplose

A **anadiplose** ou **reduplicación** é unha figura retórica consistente na repetición do último membro dun grupo de palabras sintáctico ou métrico, no principio do grupo de palabras sintáctico ou métrico seguinte. O membro repetido pode ser unha aposición ao primeiro grupo, ou ben estar integrado sintacticamente no segundo grupo. Así, distinguiremos entre unha repetición aposicional e unha repetición integrada, podendo esta á súa vez presentar unha dependencia sintáctica e recíproca dos grupos de palabras, ou ben a independencia sintáctica. Na poesía dáse no límite da cesura e no límite do verso.

## Exemplos
* En "Campanas de Bastavales" (Cantares Gallegos, de Rosalía de Castro)

:::::*E das entrañas me **doio***
:::::***dóio**me de dor ferida*

Obsérvese que tamén hai pleonasmo (*doio* / *dor*) e figura etimolóxica.

## Véxase tamén
* Figura estilística
Conmutación (retórica)

A **conmutación** é un xogo de palabras que inverte ou intercambia os termos dunha frase na seguinte, para que o sentido desta forme contraste ou antítese co da anterior. É unha figura retórica que consiste en poñer a continuación dunha frase outra na que están os termos **invertidos** para que o sentido desta última forme contraste ou un **sentido completamente distinto** coa anterior.

## Exemplos
* Curros Enríquez:
:::::*Si ela vai á romaría*
:::::*El á romaría vai*
:::::*Si ela da un ichavo ón cego*
:::::*El outro ichavo ha de dar*
* Anaco dun poema de Uxío Novoneyra:

:*O aire da tarde*
:*a tarde do aire*.

## Véxase tamén
Figura estilística
Epanalepse

A **epanalepse** ou **xeminación** é unha figura estilística consistente en repetir unha ou máis palabras en contacto.

## Exemplos
* En "Silencio" (*Follas Novas*, de Rosalía de Castro)

:::::*¡Que a man tenebrosa no papel só escriba*
:::::***palabras** e **palabras** e **palabras***.

* En "Campanas de Bastavales" (*Cantares Gallegos*, de Rosalía de Castro)

:::::*Cando vos oio tocar*
:::::***campaniñas, campaniñas***

*En "Chove, chove..." (*Longa noite de pedra* de Celso Emilio Ferreiro)

:::::***Chove, chove** na casa do probe*
Epanadiplose

A **epanadiplose** é unha figura retórica consistente en facer coincidir a primeira palabra dun verso e a última dese verso ou do verso seguinte, ou sexa, en repetir unha palabra ao principio e ao final dunha frase, dun verso ou dunha serie de versos.

## Exemplos
* En "Campanas de Bastavales" (*Cantares Gallegos*, Rosalía de Castro):

:::::*corren nubes, nubes corren*

Obsérvese que tamén hai quiasmo.

*En "Chove, chove..." (*Longa noite de pedra*, de Celso Emilio Ferreiro)

:::::***Chove**, chove na casa do probe
:::::e no meu corazón tamén **chove***

## Véxase tamén
*Figura estilística
Concatenación

En estilística, a **concatenación** é unha figura consistente en repetir continuadamente a anadiplose

En gramática xenerativa, a **concatenación** é un sinal (+) que indica que nunha regra de reescrita os elementos constituíntes están encadeados uns nos outros nunha orde fixada pola fórmula. Por exemplo, na regra
:SN → D + S
o sinal + indica que o sintagma nominal debe ser convertido polo determinante contatenado ao substantivo, núcleo do sintagma nominal.

Cando nunha regra de reescrita un constituínte facultativo está concatenado a un elemento constituínte obrigatorio, a concatenación dos dous elementos indícase pola simple xustaposición. Por exemplo, a regra
:Aux → Tpo (Perf) (M) (Perf)
indica que os constituintes Tempo, Perfecto, Modo e Perfecto están concatenados, sendo o constituínte Tempo o único obrigatorio.
Epífora

A **epífora** (do latín *ĕpĭphŏra*, e á súa vez do grego ἐπιφορά, "fluxo"; "repetición"; de ἐπί "ademais" e φορεῖν, "levar, pasar") é unha figura estilística de repetición de palabras a distancia. Consiste en repetir unha palabra ou grupo de palabras ó final dun verso, dunha estrofa ou dun período.

## Exemplos 
* "Libremente" de Celso Emilio Ferreiro:

:*Nós queríamos comer libremente*
:*comer o pan de cada día. Libremente*

* *Now that of absence the most irksome **night**,*	
: *With darkest shade, doth overcome my **day**:*	
: *Since STELLA’s eyes wont to give me my **day**;*	
: *Leaving my hemisphere, leave me in **night**.*
: *(Philip Sidney, Astrophel and Stella, LXXXIX)*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Figura estilística
* Anáfora
* Poliptoto
* Epanadiplose
Epínome

A **epínome** é un recurso estilístico consistente en repetir unha expresión ou un verso ó longo do texto.
Sema

Na análise sémica, o **sema** é a unidade mínima do significado. Non ten unha realización independente e polo tanto realízase sempre no interior dunha configuración semántica ou *semema*.

Os lexemas poden ser segmentados en unidades ou **trazos semánticos** mínimos chamados *semas*. O termo *sema* utilízase na análise sémica e é sinónimo de *trazo semántico* ou *compoñente semántico*.

centro|600px

Os semas poden ser:
* **Semas denotativos**: Son os que determinan, dun xeito estábel e cun amplo consenso social, o significado dun lexema.
* **Semas específicos**: Son os semas denotativos que entran en oposición co semema de lexemas veciños dentro dun mesmo campo semántico. Ao conxunto dos semas denotativos específicos chámaselle semantema.
* **Semas xenéricos**:
::*Son os que adscriben un lexema a unha clase máis xeral e permiten definir as posibilidades combinatorias dos lexemas.
::*Son comúns a lexemas que funcionan en distintos campos léxicos.
::*Son trazos distintivos que funcionan en toda unha clase de palabras.
:::Ó conxunto de semas xenéricos que funcionan en toda unha clase de palabras denominámolo clasema. Por exemplo: 'animado' / 'inanimado', 'masculino' / 'feminino', 'transitivo' / 'intransitivo', 'positivo' / 'negativo'.
* **Semas connotativos**: Son aqueles que caracterizan dunha forma inestable e variable, a miúdo con valor individual, o significado dos lexemas. Ó conxunto dos semas virtuais ou connotativos chamámolo virtuema.

centro|400px

O conxunto de semas comúns aos sememas ("lexemas") dun campo semántico chámase arquisemema. O arquisemema pode estar formalizado ou non nunha lingua, é dicir, pode ter ou non un significante e, en consecuencia, un arquilexema que o exprese.

## Véxase tamén
Anáfora

A **anáfora** é unha figura estilística consistente en repetir unha ou varias palabras ó inicio do verso, en enunciados sucesivos, co que se subliña enfaticamente o elemento iterado.

En lingüística textual, a **anáfora** é a repetición pura e simple das palabras predominantes na mensaxe narrativa, que é un mecanismo de cohesión textual emparentado coa deíxe.

## Exemplos
*No poema "A gaita gallega" (*Cantares Gallegos*, de Rosalía de Castro)

*Vexo contigo estes ceosvexo estas brancas aurorasvexo estes campos froridos[...]vexo esta terra bendita*

* En "Pra a Habana" (*Follas Novas*, de Rosalía de Castro)

*Tes, en cambio, orfos e orfase campos de soledad,e nais que non teñen fillose fillos que non ten pais.E tes corazóns que sofren*

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Figura estilística
* Epífora
* Poliptoto
* Epanadiplose
* Catáfora
* Anaforese
Significante

En semiótica e en lingüística, o **significante** é a imaxe acústica que, unida ó significado, constitúe o signo lingüístico

## A forma e a substancia do plano da expresión
### Estruturalismo
O primeiro en profundar no concepto de signo lingüístico foi Ferdinand de Saussure, quen indicou que o que o signo lingüístico une non é unha cousa e un nome, senón un concepto (significado) e unha imaxe acústica (significante). O signo é unha entidade psíquica de dúas caras que presenta estes dous elementos intimamente unidos. No seu *Curso de lingüística xeral*, traduciu os termos utilizados con anterioridade polos pensadores do século XIX: *Sinn* (significante) e *Bedeutung* (significado).

Non se trata de entidades separadas, senón dunha relación que vai desde diferenzas significantes en son a potenciais denotacións diferenciais. Non se deben tomar os **significantes** como algo que se pode pronunciar fronte aos significados como cousas no mundo.

### Glosemática
Na teoría da glosemática, elaborada por Hjemslev pártese de dúas afirmacións saussurianas:
:::* A lingua non é substancia, senón forma.
:::* Toda lingua é á vez expresión e contido.

Hjemslev desenvolveu a teoría do signo de Seaussure, denominando ó nivel dos significantes plano da expresión e ó nivel dos significados plano do contido, e recoñecendo en cada un deles unha forma e unha substancia.

No plano da expresión, Hjemslev denomina substancia da expresión ó material fónico bruto do que se ocupa a fonética. A forma da expresión é, polo tanto o sistema fonolóxico en que se diferencian unidades pertinentes ou fonemas.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* A forma e a substancia do plano do contido
Articulación fonética

En fonética, a **articulación** é o conxunto dos movementos dos órganos vocais, que determinan a forma dos diferentes resoadores na pasaxe do aire larínxeo e, polo tanto, a natureza das ondas sonoras utilizadas para a produción dos sons da linguaxe.

A articulación defínese por dous parámetros:
*o modo de articulación: a maneira pola que o aire escoa (vibración das cordas vocais, abertura do canal respiratorio etc.)
*o punto de articulación: o lugar onde se estreita o canal respiratorio.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Articulador
*Dupla articulación da linguaxe
*Articulación do discurso
Cáncer

As palabras **cancro** ou **cáncer** pódense referir a:

* unha enfermidade causada por un tumor maligno, o cancro;
* unha úlcera formada na codia das árbores, o cancro;
* o signo zodiacal de cáncer ou **caranguexo**;
* a constelación de cáncer, unha das 88 en que se divide o ceo nocturno;
* o trópico de Cáncer, o trópico situado ao norte do Ecuador.
Cangrexo (constelación)

En astronomía **Cáncer**, tamén chamado **Cangrexo** ou **Caranguexo** (símbolo 20px, ), é unha das doce constelacións do zodíaco. En astroloxía, *Cáncer* constitúe un dos doce signos zodiacais.

A constelación de Cáncer é pequena e feble. Atópase entre as constelacións de Xémini ao Leste, Lynx ao Norte e as constelacións de Canis Minor e Hydra ao Sur.

A constelación tamén dá o seu nome ao trópico de Cáncer.

## Obxectos notables do espazo profundo 
esquerda|150px|miniatura|Representación medieval de Cáncer
Cáncer non ten estrelas brillantes. α Cancri só ten magnitude 4,2.

Cáncer é coñecida entre os afeccionados á astronomía como a constelación na que se atopa Praesepe (M44), tamén coñecida coma *O presebe*, un cúmulo aberto que conten tamén a estrela ε Cancri e que pode observarse cuns simples prismáticos. O Presebe abarca máis dun grao cadrado sendo observable a simple vista como unha luz difusa; situado dentro do Presebe —aínda que moi lonxe, detrás do mesmo—, hai un grupo de galaxias pertencente ao cúmulo de Coma-Virgo que só son visibles con telescopios de potencia media.

Outros obxectos do espazo profundo que se atopan en Cáncer son M67, un cúmulo aberto coñecido dende moi antigo e moi vello, e NGC 2775, unha galaxia espiral de magnitude 11,3. Nunha noite clara a constelación contén preto de 50 estrelas visibles a simple vista.

### Estrelas principais 
* α Cancri (Acubens), estrela branca de magnitude 4,26 e é só a cuarta máis brillante da constelación.
* β Cancri (Altarf), a máis brillante da constelación con magnitude 3,53 é unha xigante laranxa a 290 anos luz de distancia.
* ζ Cancri (Tegmen ou Tegmine), sistema estelar composto por dúas estrelas binarias separadas 5,06 segundos de arco. En total contén como mínimo catro estrelas.
* ι Cancri, binaria visual onde as súas compoñentes, separadas 30,6 segundos de arco, poden verse cun pequeno telescopio.
150px|miniatura|Imaxe da constelación de Cáncer.
* κ Cancri, sistema dobre formado por unha estrela branco-azulada variable Alfa2 Canum Venaticorum e unha estrela branca.
* 55 Cancri (ρ1 Cancri), estrela binaria cunha compoñente principal que é unha anana amarela cun sistema planetario con cinco planetas, catro deles de tipo gasoso e un de tipo terrestre.
* X Cancri, estrela de carbono de magnitude 6,28.
* DX Cancri, estrela fulgurante a só 11,82 anos luz da Terra
* GJ 1116 (EI Cancri), sistema binario a 17 anos luz.
* HR 3617 (HD 78175), estrela múltiple de magnitude 6,87.

## Mitoloxía 
A constelación do cangrexo e a constelación da Hydra están relacionadas cun dos doce traballos de Heracles (Hércules romano). A deusa Hera, inimiga acérrima de Heracles enviou un cangrexo xigante para acabar coa súa vida mentres este loitaba coa temible serpe Hydra. Porén, Heracles saíu vitorioso. Coma recompensa polos seus esforzos a deusa formou as constelacións do Cangrexo e a Hydra no ceo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Objetos de observación interesantes en Cáncer. 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Cancer 
* Star Tales – Cancer
Lexema

En morfoloxía lingüística, un **lexema** é a unidade mínima da primeira articulación do sistema lingüístico (para Martinet, monema léxico) que porta o significado léxico dunha palabra.

Doutra banda, a unidade mínima que porta o significado gramatical é o morfema.

## Lexema e raíz das palabras
Non debe ser confundido o lexema coa raíz das palabras: O lexema de "casa" é "casa". "Casa" ten unha raíz **cas-**, unha vogal temática **-a** e un sufixo flexivo de número **∅** (singular).

A diferenza entre estas dúas terminoloxías áchase na diferente perspectiva coa que se xeran. No concepto de raíz prevalece a forma, o significante. No concepto de lexema aténdese ó significado. De aí que haxa diferenza entre:

:* **Familias léxicas regulares**: Aquelas compostas por palabras que posúen o mesmo lexema e a mesma raíz: *reloxo, reloxería, reloxeiro,...*

:* **Familias léxicas irregulares**: Aquelas compostas por palabras que presentan o mesmo lexema, pero dúas ou máis raíces: *noite, noitiña, noctámbulo, pernoctar,...* Obsérvese que "noit" e "noct" son o mesmo lexema -ambas as dúas pertencen á mesma familia léxica-, pero son dúas raíces diferentes: unha patrimonial e outra culta.

## Véxase tamén
Morfema

O **morfema** é a unidade gramatical en que se descompón grazas á primeira articulación xunto coa unidade léxica (o lexema) o signo lingüístico. Os morfemas veñen moitas veces a coincidir cos prefixos e sufixos; mais non sempre é así: A palabra "casa" é toda ela un lexema, así e todo, contén unha raíz "cas" e dous sufixos: un flexivo "a" de xénero e un flexivo "cero" de número

## Exemplos 
### Morfemas dos verbos regulares galegos 
O significante do verbo galego está constituído por unha raíz (R), a vogal temática (VT), un sufixo modo-temporal (SMT) e un sufixo número-persoal (SNP)

centro|450px
Parataxe

## Definición
É a relación de coordinación entre dúas frases (que están nunha relación de subordinación implícita) dentro dun enunciado

## Exemplos
*En Otero Pedrayo (*Os señores da terra*). Ausencia de relativas debido á parataxe: *Se chega a Trasouto, preto de se enterrar o sol, non siga a viaxe. Ten bos pazos para durmir* (páxina 78). Xustapóñense dúas oracións entre as que hai unha relación subordinativa de relativo.

## Véxase tamén
*Figura estilística
Complexión

A **complexión** é un recurso estilístico, consistente en desenvolver unha anáfora e unha epífora simultaneamente.
Poliptoto

O **poliptoto** é un recurso estilístico do compoñente morfosintáctico que actúa por concorrencia. Consiste en empregar palabras da mesma raíz potenciando o seu valor semántico.

## Exemplos
*Curros Enríquez:
:::::*Era unha pedriña **pedra***
:::::*era unha **pedra** **pedriña***

* "Campanas de Bastavales" (*Cantares Gallegos*, de Rosalía de Castro)
:::::*E das entrañas me **doio***
:::::***Dóiome** de **dor** ferida*

## Notas
Polisíndeto

Un **polisíndeto** é un recurso estilístico do compoñente morfosintáctico que actúa por concorrencia. Consiste en repetir conxuncións, moi frecuente na lírica popular. O seu antónimo é o asíndeto.

## Exemplos
*En Otero Pedrayo (*Os señores da terra*, ed. Galaxia): Polo xeral os nexos encóntranse a diferente nivel sintáctico:
:::::*...*na horta e no pomar e corrían en mainas baixadas de nabeiras, bacelos, lameiros e montós de arboredos* (páxina 11)
:::::*...*bandas de roseiras e dinteis retortos, e a muralla ameada do patio, na que se abría o portal, e cara o nacente...* (páxina 4)
:::::**O pazo da Seara era sonado no Ribeiro de Avia e do Miño, nos Chaos e na capital, pola súa fartura e comodidade* (páxina 18).

* "Pra a Habana" (*Follas Novas*, de Rosalía de Castro)

:::::*Tes, en cambio, orfos e orfas*
:::::*e campos de soledad*
:::::*e nais que non teñen fillos*
:::::*e fillos que non ten pais,*
:::::*E tes corazóns que sufren [...]*

Obsérvese que hai anáfora e homeoptoto en *orfos e orfas*
Símil

O **símil**, tamén chamado *comparación poética*, é un recurso estilístico, concretamente unha figura retórica de pensamento.

Nel establécese unha relación de semellanza entre un termo real (TR) e un termo imaxinario (TI), enaltecedor ou degradante, co que se compara o primeiro. Debe estar expreso o nexo comparativo *como* ou *coma* (ou outro que o substitúa: *o mesmo que*, *semellante a*, *tal que*, *parece*, *cal*...). O símil diferénciase da metáfora en que o TR non se identifica co TI; cada un mantén a súa identidade. Para algúns tratadistas o símil indica unha relación de igualdade, mestres que a comparación implica superioridade ou inferioridade dun termo respecto doutro.

## Exemplos 
* Do poema "Aires, Airiños Aires" de Rosalía de Castro (*Cantares Gallegos*):
:::::*Fun n-outro tempo encarnada*
:::::''como o color d'a sireixa;*
:::::*son hoxe descolorida*
:::::*como os cirios d'as igrexas,''
Tropo

Un **tropo** ou **figura de significación** é unha figura estilística de carácter semántico mediante a que unha palabra toma un significado que non é o seu propio.

Son tropos a metáfora, o símil, a alegoría, a metonimia ou sinécdoque, a antonomasia, a prosopopea, a lítote, o sarcasmo, o oxímoro, o paradoxo, a silepse ou diloxía, a hipérbole, a sinestesia, a antífrase, a antítese, a ironía, o símbolo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Figura estilística
Metonimia

A **metonimia** é un tropo que consiste en nomear o todo por unha parte, unha parte por outra ou unha parte polo todo. Desde unha perspectiva diacrónica, a metonimia tivo importancia á hora de provocar cambios semánticos, de significado, nas palabras. O proceso consiste en que o significado dunha palabra pasa a ser substituído por outro contiguo a el:
## Exemplos 
::* latín  'mandíbula, meixela' → boca.
::* latín  'queixo' → meixela.
::* latín * 'tempo primaveral' → med. 'final da primavera' → 'estío'.
::* latín  'comida principal que se tomaba sobre as 15h.' → cea.
::* latín  'entrada ó porto' → porto.

* Cando xurdiron as marcas comerciais, normalmente con produtos exclusivos (debido a razóns de patente), na lingua comezaron a modificarse os significados dos nomes propios ata facelos xenéricos coma nos nomes comúns:

::* *formica* é calquera placa de madeira aglomerada forrada con melamina;
::* *uralita* é calquera cemento asbestado;
::* *cola cao* é calquera cacao en po;
::* *quinqué* ou lámpada de Argand deriva do apelido de Antoine-Arnoult Quinquet, quen o popularizou

* En "Un repoludo gaiteiro" (*Cantares gallegos*, de Rosalía de Castro)

::*Todas, todas, namoradas*
::***déranlle o seu pensamento***

*Déranlle o seu pensamento* en realidade é unha metonimia (tómase unha parte das mulleres, un anaco imposible de dar, o pensamento, para indicar que se entregaron ó gaiteiro por enteiro a causa do amor que lle profesaban. Agora ben, o resultado final da metonimia aseméllase a un oxímoro (unión de conceptos incompatibles) e tamén pode ser un caso de ambigüidade (se se interpreta o *pensamento* como a flor do mesmo nome).

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Figura estilística
Antonomasia

A **antonomasia** (do grego *anti* "no lugar de" e *onoma* "nome") ou **pronominatio** é un tropo que consiste en substituír un nome propio por unha perífrase ou por un apelativo. Tal é o sentido deste tropo que vén sendo, aplicada aos nomes propios, unha variante da perífrase e da sinécdoque. Isto é o concepto que tiñan os antigos da antonomasia. En tempos modernos G.J. Vossius traspuxo a reversibilidade posíbel na sinécdoque (species pro genere) analogamente para a antonomasia (individuum pro specie), conservando o nome de antonomasia, que hoxe se coñece como antonomasia volssiana que, polo tanto, consiste na substitución dun apelativo por un nome propio (tamén pode ser común), o cal posúe algunha relación co inicial nome común, é dicir, o inverso da antonomasia antiga.

## Exemplos 
* De *Viaxe ao país dos ananos* (1968), de Celso Emilio Ferreiro:

:*Arribéi unha noite*
:*á cidade infernal*,
:*Sodoma irrespirábel*,
:*Gomorra dos bruídos, caos rodante*
:*que brama no amencer e non ten pálpebras*.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Figura estilística
Prosopopea

A **prosopopea** (do grego *πρόσωπον, -ου* "faciana" e *ποιέω* "facer") é unha figura retórica de pensamento que consiste en atribuír calidades humanas a seres ou obxectos que non poden telas.

## Exemplos
*Do poema *Danza da lúa en Santiago* (Federico García Lorca, *Seis poemas galegos*):

:::::*É a lúa que baila*
:::::*na Quintana dos mortos.*
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Falacia patética.
Oxímoro

Un **oxímoro**, do grego antigo ὀξύμωρον, *oxymoron*, composto de  *ὀξύς* (*oxus*, 'sabioi') e *μωρός* (*môros*, 'parvo'); en latín ***Contradictio in terminis*** é un tropo (recurso estilístico de carácter semántico), consistente nunha unión de conceptos incompatibles.

## Exemplos 
* En "Un repoludo gaiteiro" (*Cantares Gallegos*, de Rosalía de Castro)

::*Todas, todas, namoradas*
::***déranlle o seu pensamento***

*Déranlle o seu pensamento* en realidade é unha metonimia (tómase unha parte das mulleres, un anaco imposible de dar, o pensamento, para indicar que se entregaron ó gaiteiro por enteiro a causa do amor que lle profesaban. Agora ben, o resultado final da metonimia aseméllase a un oxímoro (unión de conceptos incompatibles).

* *«Festina lente»* (novela de Marcos Calveiro), significa 'apurade amodo' ou 'bulide devagar'. Un dos primeiro en adoptar esta expresión como lema persoal, segundo Suetonio, foi o emperador Augusto. Esa expresión ten equivalentes en galego ("canto máis présa máis vagar") e noutras linguas:
** Catalán *qui més corre, fa més tard.*
** Portugués: *devagar se vai ao longe.*
** Castelán: *vísteme despacio que tengo prisa.*
** Italiano: *adagio, perché ho fretta.*
** Inglés: *more haste, less speed*.
** Francés: *Hâtez-vous lentement*.
* O son do silencio (título da canción interpretada por Simon and Garfunkel, The Sound of Silence).
* O poeta morto foi inmortalizado nunha estatua.
* É solitario andar por entre xente (Recollido dun soneto de Camões).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Figura estilística
Lítote

A **lítote** é un recurso literario no que se nega o contrario daquilo que se quere afirmar. Por exemplo: "non chuta mal", querendo dicir que chuta ben.

As lítotes son unha forma de eufemismo que atenúa o que se quere expresar mediante un rodeo de palabras, normalmente precedidas do afverbio de negación non. Sempre é deliberado e con intención de énfase. Porén, a interpretación da negación pode dependee do contexto, incluído o contexto cultural. Nun discurso, tamén pode depender da entonación e a énfase, por exemplo, a frase "Non está mal", pode dicirse de tal xeito que signifique "mediocre" ou "excelente".

O uso do recurso da lítote aparece especificamente en certas culturas como a dos europeos do norte e é moi popular no inglés, no ruso e no francés. Son característicos da antiga poesía inglesa e das sagas islandesas e son un medio de moita contención estoica.

## Notas
Hipérbole

Unha **hipérbole** é un recurso estilístico de carácter semántico (tropo), consistente nunha esaxeración desmesurada.

## Exemplos 
No soneto "Miro os meus dedos orfos" de Miro Villar: *Todo é agora silencio violento, que me fire, que impide ata sorbe-lo aire*.