Hackathon

[miniatura|"Un Hackathon de [Fundación Wikimedia|Wikimedia en Praga".]]
Un **hackathon** (tamén coñecido como **hack day**, **hackfest**, **datathon** ou **codefest**; un portmanteau de *hacking* e *maratón*) é un evento no que as persoas participan en enxeñaría rápida e colaborativa durante un período de tempo relativamente curto, como 24 ou 48 horas. A miúdo, utilízanse prácticas de desenvolvemento de software áxil, como o deseño tipo sprint, no que programadores de computadoras e outras persoas involucradas no desenvolvemento de software, incluíndo deseñadores gráficos, deseñadores de interfaces, xestores de produtos, expertos en dominios e outros, colaboran intensamente en proxectos de enxeñaría, como a enxeñaría de software.

O obxectivo dun hackathon é crear software ou hardware funcional ao final do evento. Os hackathons adoitan ter un enfoque específico, que pode incluír a linguaxe de programación utilizada, o sistema operativo, unha aplicación, unha API ou o tema e o grupo demográfico dos programadores. En outros casos, non hai restrición sobre o tipo de software que se está creando ou o deseño do novo sistema.

Ademais de crear software ou hardware funcional, os hackathons poden axudar os participantes a desenvolver habilidades como a resolución de problemas, o pensamento crítico, a creatividade, o traballo en equipo, a comunicación e a xestión do tempo. Os hackathons tamén poden dar lugar á formación de novas empresas, á busca de solucións innovadoras a problemas do mundo real ou á creación dunha comunidade en torno a unha tecnoloxía ou causa particular.

## Etimoloxía 
A palabra "hackathon" é un portmanteau das palabras "hack" e "maratón", onde "hack" se utiliza no sentido de programación exploratoria, non no seu significado alternativo como referencia á violación da seguridade informática.

O aparente primeiro uso do termo por parte de OpenBSD refírese a un evento de desenvolvemento criptográfico celebrado en Calgary o 4 de xuño de 1999, onde dez desenvolvedores se reuniron para evitar problemas legais causados polas regulacións de exportación de software criptográfico desde os Estados Unidos. Desde entón, ocorreron de tres a seis eventos adicionais por ano en todo o mundo para avanzar no desenvolvemento, xeralmente en campus universitarios.

Para Sun Microsystems, o uso referíase a un evento na conferencia JavaOne do 15 ao 19 de xuño de 1999; alí, John Gage desafiou aos asistentes a escribir un programa en Java para o novo Palm V utilizando o porto infravermello para comunicarse con outras persoas que están a usar Palm e rexistralo en Internet.

A mediados e finais dos anos 2000, os hackathons tornáronse máis estendidos. As empresas e os capitalistas de risco vían neles unha forma de desenvolver novas tecnoloxías de software rapidamente e dirixir novas áreas de innovación e financiamento. Nalgúns hackathons naceron empresas importantes, como GroupMe, que comezou como un proxecto nun hackathon na conferencia TechCrunch Disrupt 2010; en 2011 foi adquirida por Skype por 85 millóns de dólares. O software PhoneGap comezou como un proxecto no iPhoneDevCamp (máis tarde renomeado iOSDevCamp) en 2008; a empresa cuxos enxeñeiros desenvolveron PhoneGap, Nitobi, reorientouse arredor de PhoneGap, e Nitobi foi comprada por Adobe en 2011 por unha cantidade non revelada.

## Estrutura 
Os hackathons normalmente comezan cunha comunicación a través dunha presentación ou dunha páxina web da organización anfitrioa que menciona os obxectivos, termos e detalles do hackathon. Os desenvolvedores rexístranse para participar no hackathon e son cualificados despois de que a organización revise o seu historial e habilidades.

Cando comeza o evento do hackathon, as persoas ou equipos participantes inician o seu traballo de programación. O administrador do hackathon normalmente pode responder preguntas e ofrecer axuda cando xorden problemas durante o evento.

Os hackathons poden durar desde varias horas ata varios días. Para os hackathons que duran 24 horas ou máis, especialmente os competitivos, a comida é a miúdo informal, con participantes que adoitan alimentarse con comida como pizza e bebidas energéticas. Ás veces, o sono tamén é informal, con participantes durmindo no lugar do evento con sacos de durmir.

Ao final dos hackathons, adoita haber unha serie de demostracións nas que cada grupo presenta os seus resultados. Para capturar as grandes ideas e o traballo en progreso, a miúdo as persoas publican un vídeo das demostracións, escriben un blog sobre os resultados con capturas de pantalla e detalles, comparten ligazóns e avances nas redes sociais, suxiren un lugar para o código de código aberto e, en xeral, fan posible que as persoas compartan, aprendan e, posiblemente, constrúan a partir das ideas xeradas e do traballo inicial completado.

A miúdo tamén hai un elemento de concurso, no que un panel de xurados selecciona os equipos gañadores e se entregan premios. En moitos hackathons, os xurados están compostos por organizadores e patrocinadores. Nos hackathons ao estilo BarCamp, que son organizados pola comunidade de desenvolvemento, como o iOSDevCamp, os xurados adoitan estar formados por compañeiros e colegas do sector. Estes premios son ás veces cantidades substanciais de diñeiro: un hackathon de xogos sociais na conferencia TechCrunch Disrupt ofrecía 250.000 dólares en financiamento aos gañadores, mentres que un hackathon controvertido de 2013 organizado por Salesforce.com tiña un premio de 1 millón de dólares para os gañadores, considerado o maior premio da historia.

## Tipos de hackathons 
### Para un tipo de aplicación 
Algunhas hackathons céntranse nunha plataforma particular, como aplicacións móbiles, un sistema operativo de escritorio, desenvolvemento web ou desenvolvemento de videoxogos.

Os hackathons de aplicacións móbiles como Over the Air, celebrados en Phoenix Park, Irlanda, poden ver unha gran cantidade de patrocinio e interese corporativo.

Music Hack Day, un hackathon para aplicacións de software e hardware relacionadas coa música, é un evento popular, que se celebrou máis de 30 veces ao redor do mundo desde 2009. Tamén o Music Tech Fest, un festival interdisciplinario de tres días para ideas musicais que reúne a músicos con hackers, investigadores e industria, inclúe un hackathon. De xeito similar, o Science Hack Day, un hackathon para crear cousas con ciencia, celebrouse máis de 45 veces en máis de 15 países ao redor do mundo desde 2010.

Os hackathons celebráronse para desenvolver aplicacións que funcionan en varios sistemas operativos de dispositivos móbiles, como Android, iOS e MeeGo. Tamén se celebraron hackathons para desenvolver aplicacións baseadas en vídeo e videoxogos. Os hackathons nos que se desenvolven videoxogos son ás veces chamados game jams.

Os eventos "TV Hackfest" celebráronse tanto en Londres como en San Francisco, centrando a súa atención principalmente na televisión social e nas tecnoloxías de segunda pantalla. Nos TV Hackfests, os resumos dos desafíos son normalmente presentados por produtores de contido e marcas, na forma de metadatos da industria da transmisión ou contido en vídeo, mentres que os patrocinadores proporcionan APIs, SDKs e código de software de código aberto preexistente.

Os hackathons tamén foron utilizados nas ciencias da vida para avanzar na infraestrutura de informática que apoia a investigación. A Open Bioinformatics Foundation organizou dous hackathons para os seus proxectos de membros en 2002 e 2003, e desde 2010 mantivo "codefests" de 2 días antes da súa conferencia anual. O National Evolutionary Synthesis Center co-organizou e patrocinou hackathons para a bioinformática evolutiva desde 2006. O BioHackathon é un evento anual que comezou en 2008, dirixido a avanzar en estándares para habilitar ferramentas e servizos de bioinformática interoperables na web. Os científicos neuronais tamén utilizaron hackathons para reunir desenvolvedores e científicos para abordar cuestións que varían desde o enfoque nun sistema de información específico (por exemplo, o Neurosynth Hackathon e o Allen Brain Atlas Hackathon) e proporcionar tempo reservado para consulta científica ampla (por exemplo, o Brainhack), ata utilizar desafíos específicos que centran a actividade de hacking (por exemplo, o HBM Hackathon).

Nos últimos anos, xurdiron 'datathons' ou hackathons centrados en datos. Estes eventos desafían a científicos de datos que traballan con outros asistentes a utilizar xuntos a creatividade e as habilidades de análise de datos para construír ñ, probar e explorar solucións e taboleiros de control que analizan grandes conxuntos de datos nun tempo limitado. Estes están a ser cada vez máis utilizados para ofrecer información en grandes conxuntos de datos públicos e privados en diversas disciplinas, incluíndo negocios, atención sanitaria, medios de comunicación e causas sociais.

### Usando unha linguaxe de programación, API ou framework específico 
Houbo hackathons dedicados a crear aplicacións que utilizan unha linguaxe ou marco específico, como JavaScript, Node.js, HTML5 e Ruby on Rails.

Algunhas hackathons céntranse en aplicacións que fan uso da interface de programación de aplicacións, ou API, dunha única empresa ou fonte de datos. O Open Hack, un evento organizado publicamente por Yahoo! desde 2006 (originalmente coñecido como "Hack Day", despois "Open Hack Day"), centrouse no uso da API de Yahoo!, ademais das APIs de sitios web pertencentes a Yahoo!, como Flickr. O evento Open Hack India da empresa en 2012 tivo máis de 700 asistentes. Google organizou eventos similares para as súas APIs, así como a empresa de guías de viaxe Lonely Planet.

O sitio web Foursquare celebrou notablemente un gran hackathon global en 2011, no que máis de 500 desenvolvedores en máis de 30 lugares ao redor do mundo competiron para crear aplicacións utilizando a API de Foursquare. Un segundo hackathon de Foursquare, en 2013, contou con aproximadamente 200 desenvolvedores. A IETF organiza hackathons para cada reunión da IETF, que se centran na implementación de borradores de Internet da IETF e RFC da IETF para mellorar a interoperabilidade e os estándares de Internet.

### Para unha causa ou propósito 
Houbo varios hackathons dedicados a mellorar o goberno, e especificamente á causa do goberno aberto. Un evento dese tipo, en 2011, foi organizado polo Congreso dos Estados Unidos. A partir de 2012, a NASA comezou a organizar anualmente o International Space Apps Challenge.

En 2014, o goberno británico e HackerNest organizaron DementiaHack, o primeiro hackathon do mundo dedicado a mellorar a vida das persoas que viven con demencia e os seus coidadores. A serie continuou en 2015, engadindo ao goberno canadense e a Facebook como patrocinadores principais.

O Global Game Jam, o maior hackathon de desenvolvemento de videoxogos, a miúdo inclúe requisitos opcionais chamados 'diversificadores' O enfoque do hackathon é crear solucións para organizacións sen ánimo de lucro da área de Vancouver durante un período de 36 horas. VanHacks foi creado en 2016 por TTT Studios.

Celebráronse varios hackathons para mellorar os sistemas de transporte urbano. Os hackathons destinados a mellorar os servizos locais das cidades están en aumento, cun dos consellos de Londres (Hackney) que creou unha serie de solucións locais exitosas cun hackathon de dous días chamado Hackney-thon. Tamén houbo varios hackathons dedicados a mellorar a educación, incluíndo o Education Hack Day e, a unha escala menor, centrados especificamente nos desafíos da educación en xeografía baseada no traballo de campo, o Field Studies Council organizou o FSCHackday. Random Hacks of Kindness é outro hackathon popular, dedicado á xestión de desastres e á resposta a crises. ThePort, en cambio, é un hackathon dedicado a resolver desafíos humanitarios, sociais e de interese público. É organizado por CERN con socios de outras organizacións non gobernamentais como o ICRC e o UNDP.
En marzo de 2020, numerosas iniciativas a nivel mundial lideradas por emprendedores e representantes gobernamentais de países europeos resultaron nunha serie de hackathons anticrises chamados Hack the Crisis, sendo o primeiro en Estonia, seguido por Polonia, Letonia e Ucraína. A partir de 2020, o Michal Sela Forum organizou hackathons para desenvolver tecnoloxía que axude a previr a violencia doméstica.

### Como tributo ou memorial 
Unha serie de hackathons ao redor do mundo foron planificados en memoria do programador de computadores e activista de Internet Aaron Swartz, que faleceu en 2013.

### Para un grupo demográfico 
Algunhas hackathons están destinadas só a programadores dentro dun determinado grupo demográfico, como adolescentes, estudantes universitarios ou mulleres.

Os hackathons nas universidades son normalmente eventos anuais ou semestrais que están abertos a estudantes universitarios de todas as universidades. A miúdo son competitivos, con premios proporcionados pola universidade ou patrocinadores relacionados coa programación.

PennApps na Universidade de Pennsylvania foi o primeiro hackathon universitario dirixido por estudantes; en 2015 converteuse no maior hackathon universitario coa súa 12ª edición, que acolleu a máis de 2000 persoas e ofrecía máis de 60.000 dólares en premios. O Computer Club da Universidade de Mauricio e Cyberstorm.mu organizaron un hackathon chamado "Code Wars" centrado na implementación dun RFC da IETF en Lynx en 2017.

Bitcamp, celebrado na Universidade de Maryland, College Park desde 2014, é outro grande hackathon no que participan máis de 1.000 estudantes de secundaria e universitarios cada ano.
ShamHacks na Universidade de Ciencia e Tecnoloxía de Missouri celébrase anualmente como unha actividade de divulgación da biblioteca Curtis Laws Wilson do campus. ShamHacks 2018 centrouse en declaracións de problemas para mellorar os factores de calidade de vida dos veteranos estadounidenses, emparellándose con patrocinadores de empresas propiedade de veteranos.

### Para a innovación interna e a motivación 
Algunhas empresas celebran hackathons internos para promover a innovación de novos produtos por parte do persoal de enxeñería. Por exemplo, o botón "Gústame" de Facebook foi concibido como parte dun hackathon.

### Para conectar as comunidades tecnolóxicas locais 
Algunhas hackathons (como StartupBus, fundada en 2010 en Australia) combinan o elemento competitivo cun viaxe en autobús, para conectar as comunidades tecnolóxicas locais en múltiples cidades ao longo das rutas do autobús. Isto está a suceder agora en América do Norte, Europa, África e Australasia.

### Code sprints 
En algúns hackathons, todo o traballo céntrase nunha única aplicación, como un sistema operativo, linguaxe de programación ou sistema de xestión de contidos. Estes eventos son a miúdo coñecidos como "code sprints" e son especialmente populares para proxectos de software de código aberto, onde estes eventos son ás veces a única oportunidade para que os desenvolvedores se reúnan cara a cara.

Os code sprints normalmente duran desde unha semana ata tres semanas e a miúdo teñen lugar cerca de conferencias nas que a maioría do equipo asiste. A diferenza doutros hackathons, estes eventos raramente inclúen un elemento competitivo.

O hackathon anual para traballar no sistema operativo OpenBSD, celebrado desde 1999, é un deses eventos; pode que orixinase a palabra "hackathon".

### Datathon 
Un datathon é un evento competitivo semellante a un hackathon, pero cun enfoque na análise e integración de grandes conxuntos de datos no canto de construír solucións de software ou hardware. Os participantes traballan de forma individual, en equipos ou como un evento en liña para resolver desafíos baseados en datos dentro dun prazo establecido, utilizando a miúdo análise estatística, análise numérica, minería de datos, visualización de datos, algoritmos, aprendizaxe profunda e aprendizaxe automática. Os datathons son comunmente organizados por universidades, empresas e comunidades de ciencia de datos. Son amplamente utilizados en campos como a analítica empresarial, a informática da saúde, a fintech e a análise de políticas, e son formatos populares para promover a alfabetización en datos e a contratación de roles en ciencia de datos. Os datathons culminan normalmente en presentacións de resultados, onde as solucións son xulgadas en función da precisión, a perspicacia, a creatividade e o impacto. Os gañadores poden recibir premios ou bolsas de estudo.

Datathons ben coñecidos inclúen:

* A serie de Datathons de Deloitte
* As competicións DrivenData
* Os desafíos da comunidade en liña de Kaggle

## Crítica 
Ao longo dos anos, os hackathons recibiron críticas severas, con múltiples observadores cuestionando a adecuación dos hackathons para ofrecer solucións tecnolóxicas impactantes. Unha parte importante da reserva cara aos hackathons ten que ver coa falta de viabilidade e sustentabilidade das solucións que desenvolven, como se demostrou claramente en investigacións empíricas recentes. Un estudo que examinou 11.889 eventos en EE. UU. revelou que só o sete por cento dos proxectos tiveron algunha actividade seis meses despois de que o hackathon rematase. Outro estudo global atopou que só aproximadamente o cinco por cento de todos os proxectos desenvolvidos durante os hackathons continuaron durante máis de cinco meses. Así, os hackathons foron asociados á produción de produtos de software efémeros, a miúdo denominados vaporware. Os hackathons tamén foron criticados pola súa falta de consideración da complexidade dos problemas que buscan resolver, desenvolvendo tecnoloxías que non abordan as causas sociais e políticas subxacentes a un problema. O uso de participantes de hackathons como traballadores non remunerados de facto por parte dalgunhas empresas comerciais foi criticado como explotador.

Os hackathons de alto perfil tamén foron obxecto de controversias. Un equipo no hackathon TechCrunch Disrupt de setembro de 2013 presentou a aplicación TitStare, que permitía aos usuarios publicar e ver imaxes de homes mirando o escote das mulleres. TechCrunch emitiu unha desculpa máis tarde ese día. Un hackathon de novembro de 2013 organizado por Salesforce.com, anunciado como tendo o maior premio da historia con 1 millón de dólares, foi acusado de impropriedade despois de que se soubese que os gañadores, unha startup de dúas persoas chamada Upshot, estaban desenvolvendo a tecnoloxía que demostraron durante máis dun ano e que un dos dous era un exempregado de Salesforce. Como resultado da controversia, Victor Vucicevich dimitiu do equipo organizador de Hack the North.

## Notas