Letras suplementarias do alfabeto grego

O **alfabeto grego** tal e como se le e escribe hoxe en día é o resultado de moitos séculos de evolución. Con todo a súa versión *estándar* non inclúe bastantes letras suplementarias. 
 
En efecto, no correr dos séculos, este alfabeto foise "perfeccionando" (polo desenvolvemento da puntuación, a invención e a regularización do trazado das minúsculas) e adquiriu trazos particulares (como a existencia de variantes contextuais ─ para Σ *sigma* en minúscula: σ ou ς en fin de palabra ─, ou numerosas ligaduras).

Ao facer isto, letras frecuentes na Antigüidade foron abandonadas cando en -403 un dos alfabetos gregos foi adoptado en Atenas e logo se impuxo de feito no mundo helénico porque a lingua da cidade, base da koiné, non as precisaba. Outros caracteres (trazados secundarios dalgunhas letras e certas ligaduras tipográficas), utilizadas nos manuscritos e logo na imprenta, foron eliminadas entre o século XVIII e XIX, cando se quixo normalizar a escritura en Grecia.

Esta lista de caracteres "extensos" do alfabeto grego comprende, pois, á vez:

* letras antigas abandonadas tras a adopción do modelo xónico en -403 pero son a miúdo testemuñadas en epigrafía (o seu uso continuou, *mutatis mutandis*, na numeración alfabética):
***digamma*: Ϝ ϝ, Ͷ ͷ /w/.
** *heta* : Ͱ ͱ /h/.
** *san*: Ϻ ϻ /s/.
** *qoppa*: Ϙ ϙ /k/ (para o alófono [ḵ] ante vocal anterior).
** *sampi* : Ͳ ͳ : /sː/.
* unha letra propia do bactriano, lingua indoirania escrita en alfabeto grego tras a conquista de Alexandre Magno (tras o século IV antes da nosa era):
***sho*: Ϸ ϸ /ʃ/.
* grafías secundarias manuscritas antigas (sobre papiro) ou medievais (en manuscritos) útiles para o paleógrafo:
** letras arcaicas na súa grafía numérica medieval aínda usada: 
****stigma*: Ϛ ϛ (6) (confundido nesta grafía coa letra *digamma*).
*** *qoppa*: Ϟ ϟ (90).
*** *sampi*: Ϡ ϡ (900).
* grafías secundarias tipográficas, entre elas as ligaduras:
***stigma*: Ϛ ϛ /st/.
** a abreviatura καὶ: ϗ *kai* « e » (quizais unha antiga ligadura).
* variantes libres dalgunhas letras (sobre todo minúsculas) ás veces tiradas de grafías manuscritas cursivas (máis ou menos antigas) ou (disque) propias dos usos tipográficos dalgunhas ciencias (matemáticas, astronomía): 
** ϐ *beta curvado* (para β; serve en tipografía francesa do grego como variante contextual ao trazado común), ϵ *épsilon lunar* e ϶ *épsilon lunar invertido* (para ε), ϴ e ϑ *theta aberto* (para Θ e θ), ϖ *pi curvado* (para π), ϰ *kappa cursivo* (para κ), ϱ *rho cursivo* ou *curvado* (para ρ), ϲ *sigma lunar* e ͻ *sigma lunar invertido*, ϒ, ϓ e ϔ (para Υ, Ύ e Ϋ), ϕ *phi pechado* (para φ).
* caracteres utilizados en filoloxía comparada e no estudo diacrónico da lingua grega para transcribir fonemas que non se escribiron:
***yot*: ϳ /j/ (fonema *yod* indoeuropeo, a miúdo transcrito como **y*). Esta letra non é de orixe grega: é un *j* latino prestado, utilizado con todo en textos en grego para notar o fonema de orixe indoeuropea **y* (en API: [j]). En efecto, o alfabeto grego tal e como se usa agora non permite escribir tal fonema, desaparecido cedo do dialecto grego xónico-ático que legou o modelo de alfabeto aínda en uso actualmente. Así, poderase notar a palabra chipriota ιϳατηραν nunha obra de lingüística ou de epigrafía grega por medio dun artificio filolóxico tal.

Limitámonos ao que Unicode permite codificar (na súa versión 5.2).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Alfabeto grego
* Diacríticos do alfabeto grego
* Historia do alfabeto grego
* Letras suplementarias do alfabeto latino
### Ligazóns externas 
* https://web.archive.org/web/20040920195447/http://www.unicode.org/charts/PDF/U0370.pdf
*https://archive.today/20120628161421/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html#digamma
*https://web.archive.org/web/20100613095741/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/other_ligatures.html#stigma
*https://archive.today/20130901210905/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis//unicode/unicode_aitch.html#tackheta
*https://archive.today/20120805184433/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/yot.html#ancient
*https://archive.today/20120628161421/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html#san
*https://archive.today/20120628161421/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html#sho
*https://archive.today/20120628161421/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/nonattic.html#koppa
*https://web.archive.org/web/20100613102601/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/other_nonattic.html#sampi