Lampareiro eurasiático

O **lampareiro eurasiático**, tamén coñecido como **gabita**,, **gabita eurasiática**, **gavita**, ou **lampareiro**, ***Haematopus ostralegus***, é unha especie de ave da orde dos caradriformes e familia dos hematopódidos, unha das doce integrantes do xénero *Haematopus*.

Habita nas costas europeas e asiáticas, sendo a especie do seu xénero con máis ampla área de distribución.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1758 por Linnaeus na 10ª edición do seu *Systema naturae*.

### Etimoloxías 
O nome científico do xénero, *Haematopus*, está formado pola unión das voces do grego antigo αἳμα. *haíma*, "sangue", e πούς *poús*, "pé", "pata" (de animal). Literalmente: "os de patas de cor do sangue".

O epíteto específico, *ostralegus*, deriva dos termos do latín clásico *ostrea*, "ostra", e *legere*, "coller", "apañar", en refereencia ao hábito da especie de "coller moluscos co bico".
 	
* *Haematopus ostralegus bachmani* Audubon, 1838
* *Haematopus ostralegus durnfordi* Sharpe, 1896
* *Haematopus ostralegus occidentalis Neumann, 1929
* *Haematopus ostralegus palliatus* Temminck, 1820
* *Haematopus ostralegus pitanay* Murphy, 1925
* *Haematopus ostralegus prattii* Maynard, 1899 

### Nomes vulgares galegos 
O único dicionario galego de lingua que recolle o nome **gavita** para *H. ostralegus* é o *Dicionario de galego* de Ir Indo:
::**gavita** *[Haematopus ostralegus] s.f. ANIMAL/ORNIT* Ave limícola, da familia das hematopódidas [sic], provista de peteiro longo e encarnado e patas rosas. Ten o dorso negro e o vwntre branco, a cabeza negra ata o peito, cunha franxa alar branca. cola e rabadill brancas, co extremo da cola negro.

Nos outros dicionarios galegos, segundo o Servizo de Normalización Lingüística (SNL) da Universidade de Santiago, non se recolle ningún dos nomes aquí citados para *H. ostralegus*, agás no *Dicionário da língua galega* da Editorial Sotelo Blanco, do ano 1995, e no *Diccionario de sinónimos da lingua galega* da Editorial Galaxia, do ano 1997, que recollero o termo *pega mariña*, tomado sen dúbida da primeira guía de aves de X. M. Penas Patiño e C. Pedreira López, do ano 1980. Alén diso, no antedito *Dicionário da editorial* Sotelo Blanco tamén se recolle *ostraceiro* como nome galego para *H. ostralegus'', probabelmente tomándoo do portugués. A súa poboación europea, avaliada por Piersma (1986) en 218 000 parellas, aséntase ao longo de todo o litoral Atlántico, desde o norte de Rusia (Nova Zembla e desembocadura do río Pechora) Islandia e Escandinavia até o noroeste de España, pasando polas illas Británicas, o noroeste de Francia (Bretaña), con poboacións illadas no Mediterráneo (delta do Ebro, sur de Francia e Turquía). Algúns espécimes pasan o inverno no norte de África.

Na Península Ibérica cría no leste de Asturias, en Galiza, e no delta o Ebro.

#### En Galiza 
En 1914, Willam C. Tait, ornitólogo británico, membro da British Ornithologists' Union e residente no Porto, Portugal, descubriu nas illas Sisargas o único niño de gabita do que se tivo noticia durante moitos anos. Durante lustros houbo incerteza sobre o status nidificante desta ave. Hai 60 ou 70 anos criaba con certa regularidade nas illas de San Pedro, segundo un informe dun pescador da zona. A. Bermejo informou de tres niños desta especie descubertos por el en 1984 nos illotes Os Farallóns. Posibelmemte poida seguir criando en illas e illotes, como os citados, ou en Sálvora.

De acordo cos últimos recontos, en Galiza conta cunha poboación invernal de ao redor dunhas 1 000 aves, e outra estival de 200 a 300, composta maioritariamente por espécimes inmaturos. A maioría das aves recuperadas no noroeste Ibérico estaban aneladas en Inglaterra.

Todos os niños localizados en Galiza estaban emprazados en illas ou illotes próximos ao litoral, e situados, xeralmente, na zona límite entre a vexetación e as rochas.

## Bioloxía 
As gabitas on aves costeiras, que se poden internar algúns quilómetros na terra, especialmente para aniñaren. Son relativamente sociais, e poden chegar a formaren grupos de até 30 exemplares cunha grande independencia. Porén, as parellas son estábeis na época de cría e forman equipo á hora de incubar os ovos e alimentar os polos.

A maioría das poboacións desta especie son migratorias, desprazándose as parellas que crían no interior á costa durante o inverno. A especie reprodúcese de abril a xullo, Durante o inverno aliméntanse individualmente ou en pequenos grupos de até 10 individuos, aínda que moitas veces forman bandadas máis grandes en baías e estuarios grandes. A escavación nas praias para a busca de engados identificouse como unha ameaza para a perda da fauna bentónica. a contaminación, as perturbacións humanas, a construción de instalacións costeiras,, o desenvolvemento industrial incluíndo a construcións de portos e a extracción de petróleo, verteduras de petróleo, parques eólicos,

## Galería de imaxes 

Gabita.JPG|Gabita no seu niño nun coiñal.
OvosGabita.JPG|Niño de gabitas con tres ovos.
Haematopus ostralegus MHNT.jpg|Ovo.
PolosGabita.JPG|Dous polos de gabita coa súa nai. Teñen só tres días.
Gabita2.JPG|Gabita paseando entre os coios á procura de comida.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Brazil, M. (2009): *Birds of East Asia: Eastern China, Taiwan, Korea, Japan, eastern Russia*. Londres: Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-7040-0.
* Bruun, Bertel & Arthur Singer (1971): *Guía de las aves de Europa*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A.
* del Hoyo, J., Elliott, A. & Sargatal, J. (1996): *Handbook of the Birds of the World, vol. 3: Hoatzin to Auks*. Barcelona: Lynx Edicions. ISBN 978-84-8733-420-7.
* del Hoyo, J., Collar, N. J., Christie, D. A., Elliott, A. & Fishpool, L. D. C. (2014): *HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World. Volume 1: Non-passerines*. Barcelona, España / Cambridge, UK: BirdLife International / Lynx Edicions. ISBN 978-84-9655-394-1.
* Fernández de la Cigoña, Estanislao (1989): *Viaxeiras da auga*. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. ISBN 84-7507-245-1.
* Harris, M. P. & Wanless, S. (1997): "The effect of removing large numbers of gull Larus spp. on an island population of oystercatchers Haematopus ostralegus: implications for management". *Biological Conservation* **82** (2): 167-171.
* Hockey, P.; Kirwan, G. M. & Boesman, P. (2013): "Eurasian Oystercatcher (*Haematopus ostralegus*)". En: del Hoyo, J.; Elliott, A.; Sargatal, J.; Christie, D. A. & de Juana, E. (eds), *Handbook of the Birds of the World Alive*. Barcelona: Lynx Edicions.
* Ledo Cabido, Bieito, director (2004): *Dicionario de galego*. Vigo: Ir Indo Edicións. ISBN 84-7680-504-7.
* Penas Patiño, Xosé M., Carlos Pedreira López e Carlos Silvar (1991): *Guía das aves de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-8767-306-2.
* Penas Patiño, Xosé M., Carlos Pedreira López e Carlos Silvar (2004): *Guía das aves de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-96128-69-5.
* Ríos Panisse, M. C. (1983): *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia. II. Mamíferos, aves y algas*. Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela. *Verba*, Anexo 19. ISBN 84-7191-291-0.
* Snow, David William & Perrins, Christopher (1997): *The Birds of the Western Palearctic*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-1985-4099-1.
* Svensson, Lars & Peter J. Grant (2001): *Guía de aves. La guía de campo de aves de España y Europa más completa*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-2821-218-X.
* 

### Outros artigos 
* Catálogo galego de especies ameazadas
* Caradriformes
* Hematopódidos

### Ligazóns externas 
* *Haematopus ostralegus*. Eurasian oystercatcher na ADW.
* Eurasian Oystercatcher. *Haematopus ostralegus* Linnaeus 1758 na EOL.