Tiosulfato

O **tiosulfato** () é un oxianión de xofre.

O prefixo tio- indica que o **ión tiosulfato** é un ión sulfato cun dos seus átomos de oxíxeno substituído por xofre. O tiosulfato ten unha forma molecular tetraédrica con simetría C3v. O tiosulfato aparece de forma natural e prodúcese ou utilízase en certos procesos bioquímicos. Serve para declorar rapidamente a auga e é notable polo seu uso para deter o branqueamento na industria papeleira. Tamén é útil para fundir a mena de prata, na produción de artigos de coiro, e para estabilizar tinguiduras en produtos téxtiles.

O tiosulfato de sodio, comunmente chamado *hipo* (de "hiposulfito"), foi amplamente utilizado en fotografía para fixar os negativos en branco e negro e as impresións despois da etapa de revelado; os fixadores modernos 'rápidos' usan como sal fixador o tiosulfato de amonio porque actúa tres ou catro veces máis rápido.

Algunhas bacterias poden metabolizar os tiosulfatos; por exemplo pode utilizarse como doante de electróns na fotosíntese anoxixénica, e a maioría das bacterias redutoras de sulfato poden reducir tamén o tiosulfato; igualmente, as arqueas *Pyrolobus* poden usalo como aceptor de electróns.

## Formación 
O tiosulfato prodúcese por reacción do ión sulfito con xofre elemental, e pola oxidación incompleta de sulfuros (oxidación da pirita). O tiosulfato de sodio pode formarse por desproporcionación do xofre disolvéndoo en hidróxido de sodio (similar ao fósforo).

## Reaccións 
Os tiosulfatos son estables só en solucións neutras ou alcalinas, pero non en solucións ácidas, debido á desproporcionación do sulfito e xofre, na que o sulfito se deshidrata a dióxido de xofre:
: (aq) + 2 H+ (aq) → SO2 (g) + S (s) + H2O (l)

Esta reacción pode utilizarse para xerar unha suspensión acuosa de xofre e demostrar a dispersión de Rayleigh da luz en física. Se a luz branca incide desde abaixo, vese luz azul desde os lados e laranxa desde arriba, debido aos mesmos mecanismos que lle dan cor ao ceo a mediodía e ao solpor.

Os tiosulfatos reaccionan cos halóxenos diferentemente, o cal pode atribuírse á diminución do poder de oxidación conforme baixamos no grupo dos halóxenos da táboa periódica:

:2  (aq) + I2 (aq) →  (aq) + 2 I− (aq)

: (aq) + 4 Br2 (aq) + 5 H2O(l) → 2  (aq) + 8 Br− (aq) + 10 H+ (aq)

: (aq) + 4 Cl2 (aq) + 5 H2O (l) → 2  (aq) + 8 Cl− (aq) + 10 H+ (aq)

En condicións ácidas, o tiosulfato causa a rápida corrosión dos metais; o aceiro e o aceiro inoxidable son especialmente sensibles á corrosión alveolar inducida polo tiosulfato. Cómpre a adición de molibdeno ao aceiro inoxidable para mellorar a resistencia a este tipo de corrosión (AISI 316L hMo). En condicións acuosas alcalinas e temperaturas medias (60&nbsp;°C), o aceiro ao carbono e o aceiro inoxidable (AISI 304L, 316L) non son atacados, mesmo a altas concentracións de bases (30%w&nbsp;KOH), tiosulfato (10%w) e en presenza de ión fluoruro (5%w&nbsp;KF).

A presenza natural do grupo tiosulfato está practicamente restrinxida a un mineral moi raro, a sidpietersita, Pb4(S2O3)O2(OH)2, xa que a posible presenza deste anión tamén no mineral bazhenovita foi recentemente posta en discusión.

O tiosulfato forma  moitos complexos con metais de transición, xa que un dos seus usos comúns é disolver haluros de prata no revelado de películas fotográficas. O tiosulfato utilízase tamén para extraer ouro lixiviado (tiosulfato de sodio) e prata das súas menas minerais como unha alternativa menos tóxica que o cianuro.

## Nomenclatura 
O termo tiosulfato é unha denominación aceptable como nome común (e o que case sempre se usa) para este composto; o nome de substitución funcional da IUPAC é **sulfurotioato**; o nome aditivo sistemático da IUPAC é trioxidosulfurosulfato(2−) ou trioxido-1*κ*3*O*-disulfato(*S*—*S*)(2−).

Activa o encima TST (tiosulfato xofre transferase) nas mitocondrias. A TST está asociada coa protección contra a obesidade e a diabetes tipo II (resistente á insulina).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Tiosulfato de sodio
* Tetrationato
* Ácido tiosulfúrico