Pobo cabilo

O **pobo cabilo** (en , *Leqbayel* ou *Iqbayliyen*, en ; ''al-qabā'il'') é un pobo bérber nativo de Cabilia, unha rexión do norte de Alxeria, no Cordal do Atlas, a 160 kms ao leste da capital, Alxer. Representan a meirande poboación bérber de Alxeria e a segundo máis grande de África do Norte.

Moitos cabilos emigraron dende Alxeria por diversos factores como a guerra civil alxeriana, a represión cultural por parte do goberno alxeriano central, e a decadencia da industria nacional. A súa diáspora está, maioritariamente, en Francia e, en menor medida, no Canadá (principalmente no Quebec) e nos Estados Unidos.

Os cabilos falan o cabilo, unha lingua bérber. Dende a primavera bérber do ano 1980, estiveron na vangarda da loita polo recoñecemento oficial das linguas bérberes en Alxeria.

## Etimoloxía 
A palabra 'cabilo' (en cabilo: Iqbayliyen) é un exónimo, é unha distorsión da palabra árabe ''qaba'il'' (قبائل), que significa 'tribos' , ou 'aceptar', o cal após a conquista musulmá foi utilizado para persoas que aceptaron a palabra do Corán. O termo qaba'il era, e é aínda ocasionalmente utilizado por varios pobos en Alxeria para referirse a certas tribos que habitan as montañas, incluíndo o pobo cabilo.

O termo utilizado para referirse ós cabilos especificamente era 'Zwawa' ('Izwawen' en cabilo, 'زواوة' en árabe). Este nome foi utilizado dende a era medieval para as tribos da Gran Cabilia, e aparece en importantes obras etnográficas medievais como a de Ibn Khaldún. Logo da conquista francesa, estes a miúdo confundían o termo "árabe" e "cabilo" debido ó uso xeneralizado da lingua cabila por todo o país. Malia que inicialmente os franceses utilizaban o termo cabilo para referirse a todos os imazighen, foi máis tarde especificado para designar só o pobo cabilo moderno durante a era colonial, con todo, "zwawa" é aínda o nome máis usado para os cabilos en áreas como o oeste de Alxeria.

## Historia 
O pobo cabilo foi un dos poucos pobos no Magreb que se mantivo independente durante o mandato sucesivo dos cartaxineses, os romanos, os vándalos, os bizantinos, e os turcos otománs. Incluso despois da conquista árabe do norte de África, o pobo cabilo mantivo o control sobre as súas montañas. os bérberes de Kutama da Pequena Cabilia contribuíron á fundación do Califato fatimí, cuxo apoio na conquista de Ifriqiya resultou na creación do Califato, malia que a dinastía Fatimí gobernante era árabe. Despois da conquista de Ifriqiya os fatimís conquistaron os territorios dos rustámidas de camiño a Sijilmasa, que tamén conquistaron brevemente e onde Abdullāh al-Mahdī Billah, que naquel momento estaba encarcerado, foi despois liberado e logo aceptado como imán do movemento e instalado como califa, converténdose no primeiro califa e no fundador da dinastía reinante. O historiador Heinz Halm describe o temperán Estado Fatimí como "unha hexemonía dos bérberes de Kutama e Sanhaja sobre o Magreb oriental e central" e o Profesor Loimeier afirma que as rebelións contra os Fatimís eran tamén expresadas por protesta e oposición contra o poder dos Kutama. O debilitamento dos Abbásidas permitiu que o poder Fatimí-Kutama se expandise rapidamente e en 959 Ziri ibn Manad, Jawhar o Siciliano e un exército Kutama conquistou Fez e Sijilmasa en Marrocos. En 969 baixo a autoridade de Jawhar, as tropas Kutamas fatimís conquistaron Exipto dende o Ikhsidids, o xeneral Ja'far ibn Fallah foi esencial neste éxito: este liderou as tropas que cruzaron o río Nilo e, segundo al-Maqrizi, capturou as barcas usadas para facer isto dunha frota enviada por homes leais a Ikhshidid dende o sur de Exipto. O xeneral Ja'far entón invadiu Palestina e conquistou Ramala, a capital, a continuación conquistou Damasco, fíxose co control da cidade e máis tarde conquistou a cidade libanesa de Trípoli. Foi ao redor deste momento que o Califato fatimí chegou ó seu púnto álxido territorial con 4,100,000&nbsp;km2.
miniatura|Orixe e conquistas dos fatimís

### Dinastía dos Zíridas 
A dinastía dos Zíridas era unha familia de bérberes sanhadja con orixes nas montañas de Cabilia. Durante o seu reinado estabeleceron o seu mandato sobre o Magreb enteiro e gobernaron tamén partes de Al-Andalus. Tamén houbo unha suzeranía sobre o Emirato de Sicilia polos emires de Kalbite e máis tarde asasinaron ó gobernante e tomaron control da illa. Cando o Emirato de Sicilia foi dividido entre distintas taifas, Ayyub Ibn Tamim chegou á illa e uninas a todas baixo o seu mandato ata que se foi da illa.

### Dinastía Hamadita 
Os hamaditas chegaron ó poder despois de declarar a súa independencia dos zíridas. Conseguiron conquistar terras por todo o Magreb, capturando e posuíndo territorios significativos como Alxer, Béjaïa, Tripoli, Sfax, Susa, Fez, Ouargla e Sijilmasa. No sur de Tunisia, tamén posuíron varios oasis que eran terminais de rutas comerciais no deserto do Sáhara.

### Reino de Ait Abbas e Reino de Kuku 
Estes dous reinos cabilos lograron manter a súa independencia e participaron en batallas notábeis ó lado da Rexencia de Alxer, como a campaña de Tlemcen e a conquista de Fez. A principos do século XVI, o Sultán Abdelaziz dos Beni Abbes conseguiu derrotar os otománs varias veces, notabelmente na primeira batalla de Kalaa dos Beni Abbes.
esquerda|miniatura|Martinus Rørbye: *Un cabilo sentado*.
Os cabilos foron relativamente independentes do control estranxeiro durante o período do mandato do Imperio Otomán en África do Norte. Viviron principalmente en tres reinos diferentes: o Reino de Kuku, o Reino de Ait Abbas e o principado de Aït Jubar. Cabilia foi a última parte do norte de Alxeria en ser colonizada polos franceses entre os anos 1854–1857, a pesar de resistencia vigorosa da poboación local. Líderes como Lalla Fatma N'Soumer continuaron a resistencia ata a rebelión de Mokrani en 1871.

Os colonialistas franceses inventaron no século XIX o "mito cabilo" que afirmaba que os cabilos estaban máis predispostos que os árabes a asimilarse á "civilización francesa". Lacoste explicou que "converter os árabes en invasores era un xeito de lexitimar a presenza francesa".
miniatura|Lalla Fatma N'Soumer de Tariqa liderou a resistencia contra a colonización francesa 1851–1857.
As aldeas cabilas estaban gobernadas a través de administración indirecta baseada na conservación de institucións políticas cabilas tradicionais como as asembleas aldeás djemaas. Esta institución xogou unha función central no autogoberno do pobo cabilo. Co tempo, os traballadores inmigrantes tamén empezaron a ir a Francia.

Na década de 1920, uns traballadores inmigrantes alxerianos en Francia organizaron o primeiro partido que promove a independencia de Alxeria. Messali Hadj, Imache Amar, Si Djilani Mohammed e Belkacem Radjef rapidamente construíron un forte seguimento tanto en Francia como en Alxeria na década de 1930. Desenvolveron militantes que deviñan vitais para a loita por unha Alxeria independente. Isto volveuse xeneralizado após a segunda guerra mundial.

Dende que Alxeria gañou a súa independencia en 1962, xurdiron tensións entre os cabilos e o goberno central en varias ocasións. En xullo do 1962, o FLN (Fronte de Liberación Nacional) estaba bastante dividido. De feito, moitas persoas e organizacións que contribuíron á independencia quixeron compartir o poder mais o ELN (Exército de Liberación Nacional) dirixido por Houari Boumédiène e unido por Ahmed Ben Bella, mantivo a súa autoridade debido ás súas forzas militares.

En 1963 o FFS de Hocine Aït Ahmed disputou a autoridade do FLN, o cal se promovía como o partido único na nación. Aït Ahmed e outros consideraron que o goberno central liderado por Ben Bella era autoritario, e o 3 de setembro de 1963, o FFS (Fronte de Forzas Socialistas) foi creado por Hocine Aït Ahmed. Este partido agrupou adversarios do réxime, e uns cantos días após a súa proclamación, Ben Bella enviou o exército a Cabilia a reprimir a insurrección. O coronel Mohand Oulhadj tamén participou no FFS e nos Maquis porque considerou que os muxahidin non foran tratados como merecían polo goberno. No comezo, o FFS quixo negociar co goberno mais xa que ningún acordo foi logrado, os maquis tomaron as armas e xuraron non abandonalas ata que os principios democráticos e a xustiza fosen [a aclaración necesitada] parte do sistema. Mais despois da deserción de Mohand Oulhadj, Aït Ahmed apenas puido soster o movemento e despois do congreso do FLN o 6 de abril do 1964, o cal reforzou a lexitimidade do goberno, foi arrestado en outubro de 1964. Como consecuencia, a insurrección fracasou en 1965 debido á enorme represión por parte das forzas do ALN, baixo a autoridade de Houari Boumédiène. En 1965 Aït Ahmed foi condenado a morte, pero máis tarde Ben Bella perdoouno. Cóntanse aproximadamente 400 mortes entre os maquis.

## Xeografía 
miniatura|200x200px|Rexións dos asentamentos cabilos en Alxeria.
A xeografía de Cabilia xogou unha función importante na historia deste pobo. A paisaxe montañosa difícil das provincias de Tizi Ouzou e Bejaia serviron como un refuxio, ó cal a meirande parte dos cabilos se retiraron baixo presión ou ocupación. Foron quen de preservar o seu patrimonio cultural en tal illamento doutras influencias culturais.

A xente da área apoiaba ás dinastías locais (Numidia, Fatimids no Kutama períodos, Zíridas, Hamaditas, e Hafsids de Bejaïa) ou o nacionalismo alxeriano moderno e a guerra de independencia. A rexión foi ocupado repetidas veces por varios conquistadores. Os romanos e os bizantinos controlaron a estrada principal e o val durante a antigüidade e evitaron as montañas (*Mont ferratus*). Durante o espallamento do islam, os árabes controlaron chairas mais non todas as áreas rurais (eran chamados *el aadua*: inimigo, polos cabilos).

A Rexencia de Alxer, baixo a influencia otomá, tentou ter influencia indirecta sobre os habitantes da rexión (tribos makhzen de Amraoua, e marabout).

Os franceses gradual e totalmente conquistaron a rexión e montaron unha administración directa. 
dereita|miniatura|300x300px|A cadea de Djurdjura
miniatura|200x200px|Mapa topográfico de Cabilia.
A lista de provincias alxerianas con poboacións cabilo-falantes significativas inclúen Tizi Ouzou, Béjaïa e Bouira, onde estes son unha maioría, así como Boumerdes, Setif, Bordj Bou Arreridj, e Jijel. Alxer tamén ten unha gran poboación cabila, onde constitúen máis da metade da poboación da capital.

A rexión de Cabilia é coñecida como *Al Qabayel* ("tribos") pola poboación árabe-falante e como *Kabylie* en francés. Os seus habitantes indíxenas chámana *Tamurt Idurar* ("Terra de Montañas") ou *Tamurt n* Iqbayliyen/Tamurt n Iqbayliyen ("Terra dos cabilos"). Fai parte do Cordal do Atlas e localízase na costa mediterránea.

## Cultura e sociedade 
### Lingua 
O grupo étnico cabilo fala o cabilo, unha lingua bérber da familia afroasiática. É o idioma amazig con máis falantes de Alxeria. Segundo datos de 2004, era falado por 3 millóns de persoas e ten influencias significativas do árabe, francés, latín, grego, fenicio e púnico, con palabras prestadas do árabe que representan arredor entre o 22,7% e o 46% da totalidade do vocabulario cabilo, con moitas estimacións que o poñen sobre o 35%. Moitos cabilos tamén falan árabe alxeriano e francés.

Durante os primeiros séculos da súa historia, o pobo cabilo utilizou o sistema de escritura líbico amazig (antepasado do moderno tifinagh). A comezos do século XIX, e baixo influencia francesa, os intelectuais cabilos empezaron a utilizar o alfabeto latino. É a base do alfabeto amazig latino moderno.

Despois da independencia de Alxeria, algúns activistas cabilos tentaron revivir o vello alfabeto tifinagh. Esta versión nova do tifinagh foi chamada neotifinagh, mais o seu uso segue a ser limitado. A literatura cabila continuou ser escrita no alfabeto latino.

### Relixión 
O pobo cabilo é principalmente musulmán, cunha pequena minoría cristiá. Existen moitas *Zawaya* por todas partes na rexión; a orde dos Rahmaniyya é a máis numerosa.

Os católicos de ascendencia cabila xeralmente viven en Francia. Recentemente, a comunidade protestante tivo un crecemento significativo, particularmente entre denominacións evanxélicas.

### Literatura 
O pobo cabilo ten unha rica historia de literatura oral, como o asefru, un tipo de composición poética interpretada polos imusnawen.

## Economía 
A economía tradicional da área baséase na arboricultura (hortas e oliveiras) e na industria de artesanía (tapiz ou olaría). A agricultura en montañas e outeiros gradualmente está deixando paso á industria local (téxtil e agroalimentaria). A mediados do século XX, coa influencia e financiamento da diáspora cabila, desenvolvéronse moitas industrias nesta rexión. Deveu na segunda rexión industrial máis importante no país despois de Alxer.

## Política 
miniatura|Manifestación de cabilos en París en abril do 2016
Os cabilos foron grandes activistas e promotores da causa da identidade bérber. O movemento ten tres grupos internos: aqueles cabilos que se identifican como parte dunha Nación Bérber máis ampla (nacionalismo bérber); os que se identifican como parte da nación alxeriana (coñecidos como "alxerianistas", algúns consideran Alxeria esencialmente como unha Nación Bérber); e quen considera o pobo cabilo como unha nación distinta separada (pero semellante a) doutros pobos bérberes (coñecidos como cabilistas).

* Dous partidos políticos dominan en Cabilia e teñen a súa base de apoio principal alí: a Fronte de Forzas Socialistas (FFS), liderado por Ali Laskri quen substituíu Hocine Aït Ahmed, e a Agrupación para a Cultura e a Democracia (RCD), liderada por Mohcine Belabbès que substituíu Saïd Sadi. Ambos os dous partidos son seculares, nacionalistas bérberes e alxerianistas.
* O Arouch xurdiu durante a Primavera Negra de 2001 como rexurdimento da asemblea aldeá, unha forma de organización democrática tradicional cabila. O Arouch comparte case as mesmas ideas políticas que o FFS e o RCD.
* O Movemento para a Autonomía de Cabilia (MAK), tamén xurdido durante a Primavera Negra. Reivindicaba o dereito dunha autonomía rexional de Cabilia. O 21 de abril do 2010, MAK proclamou un Goberno Provisional de Cabilia no exilio (ANAVAD). Ferhat Mehenni foi elixido presidente polo Consello Nacional do MAK. En 2013, o MAK oficialmente converteuse nun movemento independentista e mudou o seu nome ó Movemento para a Autodeterminación de Cabilia.

## Diáspora 
Por razóns históricas e económicas, moitos cabilos emigraron a Francia, tanto por motivos laborais como para fuxir da persecución política. Representan ao redor de 1 millón de persoas vivindo nese país.. Algunhas persoas francesas notábeis son de ascendencia total ou parcial cabila.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Goberno provisional de Cabilia (ANAVAD)
* Kabyle centric Sitio de noticias 
* Sitio web social
* Kabyle centric Sitio de noticias 
* Ethnologue.com Sobre a lingua cabila
* Política lingüística alxeriana Arquivado 
* Sitio cultural 
* Análise