Portos do Estado

**Portos do Estado** é un organismo público español, dependente do Ministerio de Transportes e Mobilidade Sostible, con responsabilidades globais sobre o conxunto do sistema portuario de titularidade estatal. Está encargado da execución da política portuaria do Goberno do Estado e da coordinación e control de eficiencia do sistema portuario, formado por 28 Autoridades Portuarias que administran os 46 portos de interese xeral, dos cales sete están situados en Galiza e son xestionados por cinco autoridades portuarias.

O artigo 149 da Constitución Española de 1978, referente ás «Competencias Exclusivas do Estado», no seu punto 20 fai referencia directa á titularidade de portos e aeroportos de interese xeral. 

## Competencias e funcións 
[miniatura|300x300px|[Mapa físico da Península Ibérica e Baleares coa rede de **Portos do Estado**.]]
Segundo a CE e o Real Decreto Lexislativo 2/2011, de 5 de setembro, que aproba o texto refundido da Lei de Portos e da Mariña Mercante, a titularidade dos portos de interese xeral é competencia do Estado. Estes portos inclúen aqueles que realizan actividades comerciais marítimas internacionais, serven a industrias de importancia estratéxica para a economía nacional ou teñen un volume e características de actividade suficientemente relevantes.

A Portos do Estado correspóndenlle as seguintes competencias, baixo a dependencia e supervisión do Ministerio:

* A execución da política portuaria do goberno.
* A coordinación e control da eficiencia do sistema portuario estatal, nos termos previstos nesa lei.

* A coordinación xeral cos diferentes órganos da Administración Xeral do Estado
* A formación, a promoción da investigación e o desenvolvemento tecnolóxico en materias vinculadas coa economía, xestión, loxística e enxeñaría portuarias.
* A planificación, coordinación e control do sistema de sinalización marítima a través da Comisión de Faros.

## Modelo portuario español 
O Real Decreto distingue entre os portos de titularidade autonómica (maiormente portos pesqueiros, deportivos e de refuxio), que dependen do goberno da Comunidade Autónoma onde están situados, e os portos de titularidade estatal.

### Características dos portos de interese xeral 
* Efectúanse neles actividades comerciais marítimas internacionais. 
** Serven a industrias de importancia estratéxica para a economía nacional.
* O volume anual e as características das súas actividades comerciais marítimas alcanzan niveis suficientemente relevantes, ou responden a necesidades esenciais da actividade económica xeral do Estado.
* As súas especiais condicións técnicas ou xeográficas son esenciais para a seguridade do tráfico marítimo.
[miniatura|300x300px|[Porto de Vigo, coas Cíes ao fondo.]]

### Portos Galegos de Interese Xeral 
En Galicia, hai seis portos de interese xeral que están baixo a xurisdición de cinco autoridades portuarias:

* Autoridade Portuaria da Coruña
* Autoridade Portuaria de Ferrol-San Cibrao
* Autoridade Portuaria de Marín e Ría de Pontevedra
* Autoridade Portuaria de Vigo
* Autoridade Portuaria de Vilagarcía de Arousa 

## Importancia económica e problemas de xestión 
[miniatura|299x299px|[Porto da Coruña e xardíns de Méndez Núñez.]]
A actividade portuaria e o transporte marítimo achegan un 20% ao PIB español do sector de transportes. A Lei dota ao sistema portuario de instrumentos para mellorar a súa posición competitiva nun mercado aberto e globalizado, establecendo un réxime de autonomía de xestión das *Autoridades Portuarias*, que deben exercer a súa actividade con criterios empresariais. Neste marco, os portos de interese xeral responden ao chamado modelo *landlord*, no que a Autoridade Portuaria prové a infraestrutura e solo portuario e a regula a utilización deste dominio público, mentres que os servizos son prestados maiormente por operadores privados en réxime de autorización ou concesión.

A función dos portos desborda o seu tradicional papel como meros puntos de embarque e desembarque de mercadorías e pasaxeiros para converterse en centros nos que se sitúa toda unha serie de actividades que xeran valor engadido á mercadoría, plenamente integrados nas cadeas loxísticas e intermodais.

### Debates sobre descentralización e coordinación 
Os portos galegos representan unha fonte de ingresos a través de taxas portuarias e servizos, ademais de ser un nicho significativo de emprego e unha plataforma loxística fundamental para Galiza e os seus produtos. Porén, o sistema recibiu críticas por problemas derivados da burocracia e falta de dinamismo na xestión que afectan á súa competitividade. Por exemplo, o porto de Vigo perde un 6% de tráfico cada ano. Ademais, a riqueza xerada polos portos non reverte proporcionalmente en Galiza, como se observa na diferenza de investimento en comparación con outros portos españois (como o da Baía de Alxeciras e outros).

Hai un debate sobre a posibilidade de transferir a xestión dos portos de interese xeral ao goberno galego, co argumento de que unha xestión máis descentralizada podería mellorar a eficiencia. O Tribunal Constitucional, na súa sentenza 85/1983, indica que o interese xeral é aplicable a todas as Administracións, polo que se considera lóxico transferir estes portos a Galiza. A transferencia podería permitir unha mellor planificación e aproveitamento dos portos para o asentamento de novas empresas e a creación de emprego. 

### Vertedura do Toconao 
Máis recentemente, o vertido de pellets de plástico polo buque *Toconao* en 2023 reavivou a controversia sobre a xestión de desastres ambientais. A Xunta acusou ao Goberno central de non proporcionar información suficiente nin activar os protocolos de emerxencia de forma adecuada. Pola súa banda, o Goberno central argumentou que a Xunta non solicitou axuda correctamente, o que puxo de manifesto unha vez máis as carencias na coordinación interadministrativa e nas normativas de transporte marítimo, incluíndo as autoridades europeas e internacionais como a OMI.

### Narcotráfico 
Os portos galegos teñen sido un punto clave para o tráfico de drogas desde a década de 1980, debido á súa localización e alta actividade comercial. As autoridades teñen confiscado alixos de contrabando camuflados en contedores, destacando as limitacións na vixilancia. A xestión portuaria ten recibido críticas pola súa eficacia na detección de drogas, con acusacións de pouca inspección que facilitan "portos cómodos" para actividades ilícitas, e considerando o transporte por estrada "máis arriscado". Tamén foron feitos chamamentos a unha maior coordinación internacional e entre os Portos dos Estados membros da UE. 

## Notas 
## Véxase tamén 
* Aena
* Adif
* Autoridade Portuaria
* Axencia Europea de Seguridade Marítima
* Portos de Galicia
* Provincias marítimas de España

### Ligazóns externas 
* Sitio oficial de Portos do Estado  .