Sitta formosa

***Sitta formosa*** é unha especie de aves da familia Sittidae, chamados todas agatuñadeiras. É unha agatuñadeira grande, que mide 16,5&nbsp;cm de lonxitude, que non presenta dimorfismo sexual. As partes superiores son de cor negra e azul celeste, con liñas brancas e azul claras na cabeza e coas plumas remeiras flanqueadas coas mesma cores. As partes inferiores son laranxas e a zona sobre os ollos e a gorxa son de cor ocre. Unha liña escura irregular salienta os seus ollos. A ecoloxía desta especie non está totalmente descrita, pero sábese que se alimenta de pequenos insectos e larvae que encontra nos troncos e pólas cubertas de plantas epífitas. A reprodución ten lugar de abril a maio; sitúan o niño en ocos de carballos, rododendros ou outras árbores grandes. O niño está feito de material vexetal e pelo de mamíferos e nel poñen normalmente de catro a seis ovos.

Aínda que a especie se encontra na maioría dos países do sueste asiático continental, pero parece ser escaso ao longo da súa área de distribución, e a súa poboación está moi localizada en determinadas zonas. A ave aniña principalmente en bosques de montaña a alturas desde os 950&nbsp;m ata os 2&nbsp;300&nbsp;m, con algúns axustes de altura estacionais, baixando ata os 300&nbsp;m en inverno. A súa localización aparente na súa área fai difícil estimar a súa poboación, pero o seu hábitat está ameazado pola deforestación e a especie parece estar en declive. Foi clasificada como especie vulnerable pola IUCN.

## Taxonomía 
As agatuñadeiras constitúen o xénero *Sitta* de pequenas aves paseriformes da familia Sittidae, caracterizados por teren ás curtas e comprimidas, colas cadradas de 12 plumas, un corpo compacto, peteiros bicudos e alongados, dedas fortes con garras longas, e en comportamento, teñen unha característica forma de baixar os troncos cabeza abaixo. A maioría das agatuñadeiras teñen partes superiores grises ou azuladas e unha liña negra no ollo. *Sitta* deriva do nome grego que se lle daba ás agatuñadeiras, σίττη, *sittē*. O xénero pode subdividirse en sete subxéneros (*Callisitta*, *Poecilositta*, *Oenositta*, *Sitta*, *Mesositta*, *Micrositta* e *Leptositta*), e *S. formosa* é situada soa no subxénero propio *Callisitta* (Bonaparte, 1850), e a especie é denominada ás veces ***Callisitta formosa***. O seu parentesco con outros membros do xénero non está claro. A vistosa cor azul da súa plumaxe invita a comparalo con *Sitta azurea*, ou outras agatuñadeiras predominantemente azuis como *S. frontalis*, *S. solangiae* e *S. eonochlamys*, pero a súa distribución está centrada nos Himalaias orientais, pero as características únicas da súa plumaxe son un argumento en contra desa idea. Segundo o Congreso Ornitolóxico Internacional e o ornitólogo Alan P. Peterson, non se identificou ningunha subespecie.

En 2014, Eric Pasquet, *et al.* publicaron unha filoxenia baseada no exame do ADN nuclear e mitocondrial de 21 especies de agatuñadeiras. A posición de *S. formosa* dentro do xénero non foi establecida con certeza, xa que ten unha asociación estatística moito máis baixa que outras especies no modelo. Non obstante, segundo o descuberto, a especie parece estar moi próxima evolutivamente a tres clados de agatuñadeiras: dúas agatuñadeiras que prefiren ambientes rochosos, *S. neumayer* e *S. tephronota*; especies do grupo "europaea", incluíndo *S. europaea*, *S. arctica*, *S. nagaensis*, *S. cashmirensis*, *S. castanea*, *S. cinnamoventris* e *S. neglecta*; así como *S. himalayensis*, e, por tanto, *S. victoriae*. Estes tres grupos de parentes próximos son todos xeralmente especies que pechan a entrada do seu niño con lama. A corda alar mide de 98 a 109&nbsp;mm nos machos e de 97 a 100&nbsp;mm nas femias. A cola é de 48 a 60&nbsp;mm nos machos e de 52 a 56&nbsp;mm en femias. O peteiro mide entre 20 e 24,9&nbsp;mm e a lonxitude do tarso está entre 19 e 22&nbsp;mm. O peso non se coñece.

## Ecoloxía e comportamento 
### Vocalización 
As vocalizacións de *S. formosa* non se coñecen ben, pero o seu canto descríbese como "de ton grave e doce". A súa chamada é a típica das agatuñadeiras, e similar á da agatuñadeira eurasiática (*Sitta europaea*), pero menos estridente.

### Alimentación 
[miniatura|left|Pólas de árbores en [Bután cubertos de epífitas.]]
Esta especie aliméntase en solitario, en pares ou en pequenos grupos de catro ou cinco individuos, aínda que tamén se observou unha agrupación pouco común de 21 individuos nunha árbore en Bután. A  miúdo forman parte de bandadas de alimentación de varias especies, e foi observado alimentándose xunto coas especies *Cutia nipalensis* e  a *Sitta frontalis*, que buscan comida nos troncos das árbores. Outros socios nas bandadas detectados son *Psarisomus dalhousiae*, *Dicrurus remifer*, *Oriolus traillii* e *Pomatorhinus schisticeps*.

## Distribución e hábitat 
miniatura|Distribución aproximada no sueste de Asia, elaborada por Simon Harrap (1996)
Esta especie vive no leste do Himalaia, e en varios sitios espallados do sueste asiático, no noroeste de Vietnam e en Laos central. O seu rango esténdese ao oeste ata o noroeste da India, onde se detectou en Darjeeling en Bengala Occidental, pero non se volveu a ver alí desde 1933. Xeralmente vive a altitudes desde 950&nbsp;m a case 2&nbsp;300&nbsp;m durante as estacións cálidas pero poden realizar migracións verticais estacionais. Na India, por exemplo, a especie pasa o inverno entre os 1&nbsp;500 e os 2&nbsp;100&nbsp;m de altura, pero observouse durante o inverno a só 335&nbsp;m en Sikkim, e no nordés de Arunachal Pradesh a 460&nbsp;m e entre os 600 e os 800&nbsp;m. En Birmania, foron observados entre os 975 e os 1&nbsp;830&nbsp;m, na China entre os 350&nbsp;m e os 1&nbsp;975&nbsp;m, en Laos entre os 1&nbsp;950 e os 2&nbsp;000&nbsp;m e en Tailandia, a única observación da especie foi a unha altura de 2&nbsp;290&nbsp;m.

## Ameazas e protección 
*S. formosa* sempre foi moi rara e cunha distribución moi localizada, quizais debido aos seus requirimentos específicos ecolóxicos, aínda que isto foi cuestionado, xa que non concorda coa diversidade de hábitats nos que foi observada a especie. Aínda que a especie está menos ameazada en alturas elevadas, o seu hábitat foi reducido pola deforestación, debido ás cortas e retroceso do bosque para ao establecemento e actividades humanas. No centro de Laos e no norte de Vietnam, as árbores de *Fokienia*, que son unha fonte de alimentación e de sitios de nidificación para a especie, son cortadas polo seu alto valor comercial. Investigacións realizadas en 2001 indicaron que había unha poboación entre 2&nbsp;500 a 10&nbsp;000 adultos, e entre 3&nbsp;500 e 15&nbsp;000 individuos totais; estas cifras están en declive. A especie foi clasificada como vulnerable pola Unión Internacional para a Conservación da Natureza (IUCN).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Oriental Bird Images: *Beautiful Nuthatch* ,  imaxes seleccionadas