Aleksandr Dovzhenko

**Aleksandr Petrovich Dovzhenko** (, *Aleksandr Petrovich Dovzhenko*; ucraíno Олександр Петрович Довженко, *Oleksandr Petrovych Dovzhenko*), nado en Sosnytsia (actual Ucraína) o 10 de setembro de 1894 e finado en Peredelkino (actual Rusia) o 25 de novembro de 1956 foi un director e produtor soviético de orixe ucraína. Adoita ser citado como un dos máis importantes cineastas soviéticos, con Sergei Eisenstein e Vsevolod Pudovkin, ademais dun pioneiro da teoría soviética da montaxe.

## Traxectoria 
Dovzhenko naceu no distrito de Viunyshche en Sosnytsia, actualmente no óblast de Chernihiv (Ucraína), fillo de Petro Semenovych Dovzhenko e de Odarka Ermolaivna Dovzhenko. Os seus devanceiros por vía paterna eran cosacos que se estableceron en Sosnytsia no século dezaoito, chegados da provincia veciña de Poltava. Aleksandr foi o sétimo de catorce fillos, pero debido á alta taxa de mortalidade infantil aos once anos converteuse no maior dos irmáns (só Aleksandr e a súa irmá Polina sobreviviron).

Aínda que os seus pais eran analfabetos, o semi-ilustrado avó de Dovzhenko animouno a estudar, chegando a ser mestre aos dezanove anos. Evitou o servizo militar durante a primeira guerra mundial e a Revolución Rusa a causa dunha doenza cardíaca, pero uniuse ao Partido Comunista a principios da década de 1920. Mesmo foi axudante do embaixador en Varsovia e en Berlín. Cando volveu á URSS en 1923 comezou a ilustrar libros e realizar debuxos en Khárkiv.

En 1926 comezou no cinema ao chegar a Odesa. A súa ambición fixo posible a produción do seu segundo guión, *Vasya the Reformer*, que tamén codirixiu. Conseguiu un grande éxito con *Zvenigora* en 1928, que o estableceu cun dos grandes cineastas do seu tempo. A súa "Triloxía de Ucraína" (*Zvenigora*, *Arsenal*, e *Zemlya*), aínda que menosprezada por algúns críticos soviéticos contemporáneos (que atopaban o seu realismo contrarrevolucionario), é o seu traballo máis coñecido en occidente. Polo seu filme *Shchors*, Dovzhenko recibiu o Premio Stalin (1941). Oito anos despois recibiu outro Premio Stalin por *Michurin*.

Durante a segunda guerra mundial traballou como xornalista de guerra para o exército soviético. Tras pasar varios anos escribindo, coescribindo e producindo filmes nos Mosfilm Studios en Moscova, converteuse en novelista. En vinte anos de carreira cinematográfica, Dovzhenko dirixiu persoalmente só sete filmes. Foi o mestre dos novos cineastas soviéticos Larisa Shepitko e Serhiy Paradzhanov.

O 25 de novembro de 1956, morreu por un ataque ao corazón na súa casa de Peredelkino. A súa dona, Yulia Solntseva continuou o seu legado, producindo filmes e completando proxectos que Dovzhenko non foi capaz de crear. Tralo seu pasamento, púxoselle o seu nome aos Dovzhenko Film Studios de Kíiv.

## Filmografía 
* *Yagodki lyubvi*, 1926
* *Vasya – reformator*, 1926
* *Sumka dipkuryera*, 1927
* *Zvenigora*, 1928
* *Arsenal*, 1928
* *Zemlya*, 1930
* *Ivan*, 1932
* *Aerohrad*, 1935
* *Bukovina, Zemlya Ukrainskaya*, 1939
* *Shchors*, 1939
* *Osvobozhdeniye*, 1940
* *Bitva za nashu Sovetskuyu Ukrainu*, 1945
* *Pobeda na Pravoberezhnoi Ukraine i izgnaniye nemetsikh zakhvatchikov za predeli Ukrainskikh sovietskikh zemel*, 1945
* *Michurin*, 1948
* *Proshchay, Ameryko*, 1949
* *Poema o more*, 1959

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Dovzhenko, Alexandr (ed. Marco Carynnyk) (1973). *Alexandr Dovzhenko: The Poet as Filmmaker*, MIT Press. ISBN 0-262-04037-9
* Kepley, Jr., Vance (1986). *In the Service of the State: The Cinema of Alexandr Dovzhenko*, University of Wisconsin Press. ISBN 0-299-10680-2
* Liber, George O. (2002). *Alexander Dovzhenko: A Life in Soviet Film*, British Film Institute. ISBN 0-85170-927-3
* Nebesio, Bohdan. "Preface" to Special Issue: The Cinema of Alexander Dovzhenko. Journal of Ukrainian Studies. 19.1 (Summer, 1994): pp.&nbsp;2–3.
* Perez, Gilberto (2000) *Material Ghost: Films and Their Medium*, Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-6523-9
* Abramiuk, Larissa (1998) ''The Ukrainian Baroque in Oleksandr Dovzhenko's Cinematic Art'', The Ohio State University (UMI).
### Ligazóns externas 
* 
* Chris Fujiwara's review Neglected Giant: Alexander Dovzhenko at the MFA
* Ray Uzwyshyn Alexandr Dovzhenko's Silent Trilogy: A Visual Exploration
* John Riley "A (Ukrainian) Life in Soviet Film: Liber's *Alexandr Dovzhenko*", *Film-Philosophy*, vol. 7 no. 31, outubro do 2003 – a review of George O. Liber (2002), *Alexandr Dovzhenko: A Life in Soviet Film*
* "Screenplays About the Earth" por Aleksandr Dovzhenko en SovLit.net