Coipú

O **coipú** (***Myocastor coypus***) é unha especie de roedor semiacuático grande e único membro da familia **Myocastoridae** (miocastóridos). Orixinalmente era nativo da Suramérica tropical e temperada, pero foi introducida en Norteamérica, Europa, Asia, e África, principalmente para a obtención das súas peles. Aínda que segue sendo valorado pola súa pelaxe nalgunhas rexións, o seu comportamento alimenticio destrutivo e o feito de que escava tobeiras fai que esta especie invasora sexa unha auténtica praga en moitas áreas e que se fagan esforzos por controlar as súas poboacións en varios países. Está incluído na lista das *100 das especies exóticas invasoras máis daniñas do mundo* da Unión Internacional para a Conservación da Natureza (IUCN).

O *M. coypus* vive en tobeiras que escava ao longo das zonas húmidas. Aliméntase dos talos das plantas das ribeiras dos ríos.

## Etimoloxía e nomes 
O seu nome científico de xénero deriva do grego *mys* e *kástor* (a través do latín castor), que significa 'rato-castor'. O nome específico *coypus* procede da voz koypu da lingua do pobo mapuche chileno (mapudungun). Menos frecuente é o nome *quiyá*, de orixe tupí-guaraní usado en Paraguai e países veciños. Na América hispánica, especialmente na zona andina, chámanlle a este roedor *nutria* (que significa 'londra'), malia que o animal non ten nada que ver coas verdadeiras londras, que son mustélidos e non roedores. Tamén se emprega o nome *rata-nutria*. O nome *nutria* pasou ao inglés debido ao comercio de peles, idioma onde tamén se chama *coypu* ou *river-rat* ('rata de río'). No Brasil o animal coñécese como *ratão-do-banhado*, *nútria* ou pola voz da lingua tupí *caxingui*. En francés chámase *ragondin*, en holandés *beverrat* ('rata-castor'), en alemán *Wasserratte* ('rata de auga'), termo tamén usado para outros roedores, en italiano *nutria* e *castorino* ('pequeno castor'), en sueco *sumpbäver* ('castor de pantano') etc.

## Taxonomía 
miniatura|dereita|220px|Cranio.

O *M. coypus* foi descrito por Juan Ignacio Molina en 1782 co nome *Mus coypus*, clasificado como membro do xénero do rato. O xénero *Myocastor* foille asignado en 1792 por Robert Kerr, mentres que Geoffroy, independentemente de Kerr, nomeou esta especie *Myopotamus coypus*, e ocasionalmente aínda hoxe é ás veces chamado por este nome.

Xeralmente recoñécense catro subespecies: Teñen un pelame externo marrón escuro áspero con pelos máis internos suaves grises. Tres características distintivas son unha mancha branca no fociño, pés posteriores palmados e incisivos grandes de cor amarela-laranxa brillantes. As mamilas da femia están situadas bastante arriba nos seus flancos, o que permite que as crías se alimenten mentres a nai está na auga.

Ás veces o *M. coypus* pode confundirse con *Ondatra zibethicus* (rata de almiscre), que é outro roedor semiacuático moi estendido que nalgunhas zonas ocupa os mesmos hábitats de zonas húmidas. Porén, a rata do almiscre é de menor tamaño e máis tolerante aos climas fríos e ten unha cola aplanada lateralmente que usa para nadar, mentres que a do *M. coypus* é redonda. Pode confundirse tamén cun pequeno castor, xa que ambas as especies teñen anatomías parecidas, pero as colas dos castores son aplanadas como pas.

## Historia vital 
[miniatura|dereita|220px|Comportamentos do *M. coypus*.[:Ficheiro:Nutria population in Weilerswist, Germany.ogg|imaxe en Full HD.]]

Pode vivir ata seis anos en caividade, pero normalmente é raro que vivan máis de tres anos. Segundo un estudo, o 80% dos individuos morre no seu primeiro ano de vida, e menos do 15% dunha poboación salvaxe ten máis de tres anos de idade. Os machos chegan á madurez sexual xa aos catro meses, e as femias aos tres meses de idade; porén, ambos poden ter unha prolongada adolescencia, ata a idade de 9 meses. Unha vez que as femias están preñadas, a xestación dura  130 días, e paren desde unha soa cría a trece. As crías nacen con todo o pelo e cos ollos abertos; poden comer vexetación xunto cos seus pais ás poucas horas de nacer. As femias poden empreñar de novo o día seguinte de dar a luz. Como é un dos roedores máis grandes que existen pode causar moitos danos na vexetación. Comen a base dos talos das plantas e a miúdo escavan na capa orgánica do solo para comer as raíces e rizomas enterrados. Orixinan nos ecosistemas zonas arrasadas onde desapareceu a maioría da biomasa da vexetación aérea ou enterrada, orixinando un ambiente salpicado de zonas destruídas, o cal altera o hábitat doutros animais e o dos humanos que dependen das marismas e pantanos.

O *M. coypus* vive normalmente en marismas e pantanos de auga doce, pero tamén pode habitar en marismas salobres e máis raramente en marismas salgadas.

## Aspectos comerciais e medioambientais 
miniatura|220px|dereita|*Myocastor coypus*

A extinción local na súa área de distribución nativa debido a un exceso de capturas levou a que se criase en granxas peleteiras a finais do século XIX e inicios do XX. As primeiras granxas exitosas establecéronse na Arxentina na década de 1920 As granxas suramericanas posteriores foron, ao contrario, moi rendibles e iso fixo que se creasen granxas similares en Norteamérica e Europa. Como os animais das granxas a miúdo escapaban ou eran liberados á mantenta para que servisen como animais de caza ou para eliminar a vexetación acuática, acabaron por establecerse poboacións silvestres.
miniatura|250px|dereita|Un coipú sobre troncos.

Introducíronse nos ecosistemas de Louisiana na década de 1930, ao escaparen de granxas peleteiras que as importaran de Suramérica. A primeira importación fíxose en 1937, cando E. A. McIlhenny trouxo 13 exemplares á illa Avery. Na década de 1940, algúns dos coipús escaparon durante un furacán e poboaron rapidamente as marismas costeiras, pantanos do interior e outras áreas húmidas. Desde Louisiana, o coipú estendeuse polo sur de Estadios Unidos, causando estragos nas marismas.

A medida que a demanda das peles de coipú foi declinando, o coipú pasou a converterse nunha praga en moitas áreas, destruíndo a vexetación acuática, marismas e sistemas de  rego, e mordendo e estragando produtos como pneumáticos e paneis de madeira das casas en Louisiana, causando erosión nas ribeiras dos ríos e desprazando a animais nativos. Os danos en Louisiana eran dabondo graves desde a década de 1950 como para merecer a promulgación de leis para o seu control. A inicios da década de 2000, estableceuse o Coastwide Nutria Control Program, que empezou a pagar recompensas por coipú cazado en 2002.

Na Península Ibérica, non se estableceran poboacións libres na década de 1960, posteriormente a súa introdución procedeu de escapes e soltas desde granxas peleteiras de Francia e Cataluña desde principios dos anos 1970. Actualmente existen poboacións localizadas na vertente atlántica (Val de Arán en Cataluña; Soba en Cantabria; ribeira do Bidasoa en Guipúscoa; Baztan, Valcarlos e exemplares dispersos na cunca do Ebro, en Navarra). Tamén existen algúns núcleos de moi baixa densidade na vertente mediterránea catalá (Sant Feliù de Buixalleu e Arbúcies, no Montseny na provincia de Xirona).
 Non se estableceu en Galicia. A expansión desta especie invasora limítase a zonas onde non baixa moito a temperatura en inverno. Debido ao seu potencial colonizador e constituír unha ameaza grave para as especies autóctonas, os hábitats ou os ecosistemas, foi incluída no Catálogo Español de Especies exóticas Invasoras, aprobado polo Real Decreto 630/2013, de 2 de agosto, estando prohibida en España a súa introdución no medio natural, posesión, transporte, tráfico e comercio.

No Reino Unido o coipú introducírase en 1929 en Anglia Oriental, para crialo polas súas peles, pero moitos escaparon e danaron os sistemas de drenaxe e posteriormente un programa concertado polo MAFF o erradicou en 1989. Porén en 2012, matouse en County Durham un animal que se sospeita que era un coipú.

A carne de coipú é magra e baixa en colesterol, pero os intentos de introdcir a súa carne nos mercados foron infrutuosos. Unha compañía recibiu subvencións para establecer unha fábrica en Louisiana para utilizar a carne de coipú para fabricar alimento para cans. En 2012, a Louisiana Wildlife Federation recoñeceu a esa compañía co premio ao "Negocio conservacionista do ano" por encontrar un uso para esa proteína ecosustentable.

Nas antigas repúblicas soviéticas de Asia Central comercialízase a carne de coipú en mercados locais. En 2016, a carne está usándose con éxito nun restaurante de Mosú, como parte do movemento ruso locálvoro e como unha moda hipster.

Ademais dos danos directos ao medio ambiente, o coipú hospeda o nematodo parasito  *Strongyloides myopotami*, que pode infectar a pel humana, causan do unha dermatite similar á da estronxiloidíase.

## Distribución 
A distribución do coipú tende a contraerse ou expandirse cando se dan sucesivos invernos fríos ou suaves. Durante os invernos fríos, o coipú a miúdo sofre a conxelación das súas colas, que lle orixina infeccións e a morte. Como resultado as poboacións de coipús contráense e mesmo chegan a extinguirse localmente ou rexionalmente como nos países escandinavos e, nos Estados Unidos, nos estados de Idaho, Montana e Nebraska durante a década de 1980.  Durante as épocas con invernos suaves, tende a expandirse cara ao norte. Por exemplo, en anos recentes, expandiuse polos estados de Washington e Oregón e Delaware.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
*

### Ligazóns externas 
*Historia, distribución e espallamento das introducións do coipú en todo o mundo e esforzos por erradicalo  con ligazóns a outros sitios sobre o coipú.
*The Effect of Nutria on Marsh Loss in the Lower Eastern Shore of Maryland informe do USGS
*Portland State University Informe do coipú no noroeste do Pacífico de Norteamérica.
* Species Profile- Nutria (*Myocastor coypus*) , National Invasive Species Information Center, United States National Agricultural Library. Lista de informacións xerais e recursos sobre o coipú.