open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Indira Gāndhi

**Indira Priyadarshini Gandhi**, nada co apelido **Nehru** en Allahabad o 17 de novembro de 1917 e finada en Delhi o 31 de outubro de 1984, foi unha política india e figura central do Congreso Nacional Indio. Foi a primeira e, polo momento, única muller que exerceu como Primeira Ministra da India. Indira Gandhi era a filla de Jawaharlal Nehru, o primeiro Primeiro Ministro da India. Ela exerceu o poder no seu país entre o 19 de xaneiro de 1966 até o 24 de marzo de 1977, e novamente dende o 14 de xaneiro de 1980 até o seu asasinato en 1984, levado a cabo por extremistas sikhs. É a segunda Primeira Ministra da India que máis tempo ocupou o seu cargo, só por detrás do seu pai.

## Traxectoria 
Durante a época de goberno de Nehru como Primeiro Ministro da India dende 1947 até 1964, Gandhi foi considerada unha asistente chave que o acompañou nas súas numerosos viaxes ó estranxeiro. Foi elixida como Presidenta do Congreso Nacional Indio en 1959. Logo da morte do seu pai en 1964, foi nomeada membro da Rajya Sabha (cámara alta) e membro do gabinete de Lal Bahadur Shastri como Ministra de Información e Radiodifusión. Na elección de liderado parlamentario do Partido do Congreso celebrada a comezos de 1966 (logo da morte de Shastri), ela derrotou ó seu rival Morarji Desai para se converter en líder, e así sucedeu a Shastri como Primeira Ministra da India.

Como Primeira Ministra, Gandhi foi coñecida pola súa política intransixente e pola centralización de poder sen precedentes. Entrou en guerra con Paquistán en apoio do movemento de independencia de Paquistán Oriental e nunha guerra de independencia, a cal deu como resultado unha vitoria india e a creación do estado de Bangladesh. Ademais isto provocou o incremento da influencia da India, que se converteu nunha potencia rexional de Asia Meridional. Citando tendencias separatistas, e en respota dunha chamada pola revolución, Gandhi instituíu o estado de emerxencia no país entre 1975 e 1977, onde as liberdades civís básicas foron suspendidas e a prensa foi censurada. Durante a emerxencia leváronse a cabo atrocidades xeneralizadas. Na década de 1980, regresou ó poder logo de eleccións libres. Logo de que Gandhi ordenase unha acción militar no Templo Dourado como parte da Operación Blue Star, os seus propios gardacostas e nacionalistas sikh asasinárona o 31 de outubro de 1984.

En 1999, Indira Gandhi foi nomeada "Muller do Milenio" nunha enquisa en liña organizada pola BBC. En 2020, Gandhi foi nomeada pola revista *Time* como unha das 100 mulleres máis poderosas do mundo que definiron o século pasado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
* 
* 
* 
* 
* 
*
La Revolución (1846)

***La Revolución, Periódico oficial de la Junta Superior de Galicia,*** foi un xornal galego en lingua castelá, publicado en Santiago de Compostela, que apareceu en 1846, órgano da Xunta Superior Provisional de Goberno de Galicia, do que só saíron tres números, redactado por Antolín Faraldo, editado na Imprenta de la Viuda e Hijos de Compañel.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Xunta Superior Provisional de Goberno de Galicia
* Revolución galega de 1846
* Batalla de Cacheiras
* Provincialismo galego
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
Monte Etna

miniatura|Etna.
miniatura|Monte Etna, Sicilia.
dereita|miniatura|Val do Bove, Monte Etna, Sicilia. Agosto de 2003.

O **monte Etna** é un volcán activo que se atopa na costa leste de Sicilia, entre as provincias de Messina e Catania. Ten ó redor de 3357 m de altura. O **Etna** é o volcán activo máis grande de Europa e a montaña máis alta de Italia ó sur dos Alpes. O Etna cobre unha área de 1190&nbsp;km².

## Topónimo 
A poboación local adoita referirse ao monte como **Gibellu**, do árabe جبل *ŷébel* (monte, montaña), usando o topónimo **Etna** para o cono volcánico.

## Historia 
A actividade volcánica do Etna comezou hai uns 700 000 anos, sendo este un volcán submarino, que se foi desprazando cara ao interior. O Etna é o que se denomina un estratovolcán formado como resultado de erupcións sucesivas.

Na actualidade segue en actividade e ten varios cráteres arredor dos 3000 m con fumarolas permanentes. Entre xullo e agosto de 2001 unha erupción arrasou unha estación de esquí situada na ladeira sur do volcán. Tamén estivo activo en novembro de 2002, e en xaneiro de 2005 a lava non chegou ás zonas habitadas, aínda que as emisións puideron verse dende toda a costa siciliana manando das aperturas laterais situadas a 2620 e 2400 metros. 

Volveu ter actividade en maio de 2011, marzo de 2012, febreiro de 2013, xaneiro de 2014, decembro de 2015, maio de 2016 e marzo de 2017. 

En decembro de 2018 unha erupción obrigou a desviar o tráfico aéreo, causando máis de 150 terremotos.

O 16 de febreiro de 2021 volve a entrar de novo en erupción.

## Mitoloxía 
Segundo a mitoloxía grega, no interior do Etna estaban as forxas de Vulcano, que traballaba alí coa axuda dos ciclopes. Outra lenda di que a actividade do volcán se debe a que Atenea sepultou alí ó xigante Encélado, no transcurso da Xigantomaquia, ó lanzar sobre el a illa de Sicilia.

## Notas
Lingua agta, Casiguran Dumagat

O **agta** é unha lingua malaio-polinesia que se fala na provincia de Aurora en Filipinas.

## Distribución xeográfica 
Fálase na municipalidade de Casiguran da provincia de Aurora

## Falantes 
606 falantes (2000), todos os grupos de idade falan a lingua.

## Escrita 
Misioneiros protestantes elaboraron un alfabeto para a lingua, na que se realizaron un dicionario (1974), unha gramática (1974) e en 1979 traduciuse o Novo Testamento.
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O agta de Casiguran Dumagat no Ethnologue 
* Tradución do Xénese 1-3 á lingua
Lingua agta, Camarines Norte

O **agta** é unha lingua malaio-polinesia que se fala en Camarines Norte en Filipinas.

## Distribución xeográfica 
Fálase nas municipalidades de Santa Elena e Labo da provincia de Camarines Norte

## Falantes 
150 falantes (2000), só uns poucos nenos falan a lingua.

## Ligazóns externas 
O agta de Camarines Norte no Ethnologue
Mar do Xapón

miniatura|Mapa batimétrico do mar do Xapón
O **mar do Xapón**, é un pequeno mar situado no oeste do océano Pacífico, entre as illas xaponesas de Hokkaido, Honshu e Kyūshū, a illa de Sakhalin ao leste e a península de Corea e Rusia ao oeste. Cobre 978.000 de km² de superficie. A profundidade máxima é de 3.742 metros, aínda que a profundidade media sitúase en 1.752 metros. O mar conéctase con outros mares por seis estreitos:
* o estreito da Tartaria, entre o continente asiático e as illa Sakhalin
* o estreito de La Pérousse entre Sakhalin e Hokkaido
* o estreito de Tsugaru entre Hokkaido e Honshu 
* o estreito de Kanmon entre Honshu e Kyūshū 
* o estreito de Tsushima entre Kyūshū e illa de Tsushima 
* o estreito de Corea entre Tsushima e a península de Corea.
## Véxase tamén
Estreito de Tsugaru

O **estreito de Tsugaru** (**津軽海峡** Tsugaru Kaikyō) é un paso de auga que separa as illas de Honshu e Hokkaido no norte do Xapón e que conecta o mar do Xapón co océano Pacífico.
Shikoku

**Shikoku** (四国, しこく, "catro provincias") é a máis pequena e menos poboada das catro illas principais (hondo) do Xapón. Ehime, Kagawa, Kochi e Tokushima son as catro prefecturas nas que se dividen os 18.298&nbsp;km² da illa e na que viven 4.154.039 habitantes. Matsuyama é a cidade con maior poboación e o Monte Ishizuchi, con 1982 metros, é o punto máis elevado da illa.

O nome xaponés fai referencia ás antigas catro provincias de Shikoku (Awa, Iyo, Sanuki e Tosa).

esquerda|miniatura|300px|Illa de Shikoku dende o espazo
Provincia de Awa, Tokushima

**Awa** (阿波国, あわのくに) foi unha antiga provincia do Xapón, nunha zona que hoxe forma parte da prefectura de Tokushima, na illa de Shikoku. Awa limitaba coas provincias de Tosa, Sanuki e Iyo.
Río Yoshino

O **Yoshino** (**吉野川**, よしのがわ Yoshinogawa) é un río da illa de Shikoku, no Xapón. Ten 194&nbsp;km de longo e cobre unha bacía de 3.750&nbsp;km², é o segundo río máis longo de Shikoku, logo do Shimanto, e é o único río que percorre as catro prefecturas da illa.
Río Shimanto

O **Shimanto** () é un río que se atopa no oeste da prefectura de Kochi, no Xapón. Ten 196&nbsp;km de longo e a súa bacía cobre 2270&nbsp;km²
Prefectura de Tokushima

miniatura|Prefectura de Tokushima
A **prefectura de Tokushima** (徳島県, とくしまけん, *Tokushima-ken*) é unha prefectura do Xapón e localízase na illa de Shikoku. A súa capital é a cidade de Tokushima e outras cidades importanes son Anan, Komatsushima e Naruto. Cobre 4.146,55&nbsp;km² no que viven 792.306 persoas (2009) divididos en 8 distritos e 24 concellos.

## Xeografía 
Na prefectura hai 24 concellos.

### Cidades 
* Anan-shi (阿南市, あなんし)
* Awa-shi (阿波市, あわし)
* Komatsuxima-shi (小松島市, こまつしまし)
* Mima-shi (美馬市, みまし)
* Miioxi-shi (三好市, みよしし)
* Naruto-shi (鳴門市, なるとし)
* Tokushima-shi (徳島市, とくしまし: capital)
* Ioxinogawa-shi (吉野川市, よしのがわし)

### Distritos 
* Itano-gun (板野郡, いたのぐん)
** Aizumi-chou (藍住町, あいずみちょう)
** Itano-chou (板野町, いたのちょう)
** Kamiita-chou (上板町, かみいたちょう)
** Quitallima-chou (北島町, きたじまちょう)
** Matsuxigue-chou (松茂町, まつしげちょう)
* Kaifu-gun (海部郡, かいふぐん)
** Kaiiou-chou (海陽町, かいようちょう)
** Minami-chou (美波町, みなみちょう)
** Mugui-chou (牟岐町, むぎちょう)
* Katsuura-gun (勝浦郡, かつうらぐん)
** Kamikatsu-chou (上勝町, かみかつちょう)
** Katsuura-chou (勝浦町, かつうらちょう)
* Mima-gun (美馬郡, みまぐん)
** Tsurugui-chou (つるぎ町, つるぎちょう)
* Miioxi-gun (三好郡, みよしぐん)
** Higaxi-miioxi-chou (東みよし町, ひがしみよしちょう)
* Myoudou-gun (名東郡, みょうどうぐん)
** Sanagouchi-son (佐那河内村, さなごうちそん)
* Myouzai-gun (名西郡, みょうざいぐん)
** Ixii-chou (石井町, いしいちょう)
** Kamiiama-chou (神山町, かみやまちょう)
* Naka-gun (那賀郡, なかぐん)
** Naka-chou (那賀町, なかちょう)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial da prefectura de Tokushima 
* Sitio oficial da prefectura de Tokushima
Teide

O **Teide** é un volcán situado na illa de Tenerife (Illas Canarias). Cunha altura de 3.718 m sobre o nivel do mar e uns 7.000 m sobre o fondo oceánico, é o cume máis alto de España, así como de calquera das illas atlánticas, sendo o terceiro volcán da Terra en altura, medindo dende a súa base, despois do Mauna Loa e o Mauna Kea, ambos na illa de Hawai. O Teide é un *estrato-volcán* do tipo *estromboliano*.

Para os guanches este volcán recibía o nome de **Echeyde** (que tras unha castelanización do nome derivou no nome actual), que significaba *inferno*. Segundo as súas crenzas, nel vivía **Guayota**,o demo do mal.

En 1954 o Teide e todo o circo do seu arredor foi englobado no **Parque Nacional das Cañadas del Teide**. Actualmente utilízase o nome de Parque Nacional do Teide e, como celebración do 50 aniversario da súa transformación en Parque Nacional, estanse recollendo sinaturas para que a Unesco o declare Patrimonio da Humanidade. En 2007 foi nomeado Patrimonio da Humanidade.

No mesmo Teide está situado o Refuxio de Montaña de Altavista e un teleférico que ascende desde a súa aba a uns 2.350 m até A Rambleta, a uns 3.555 m, en moi poucos minutos. O ascenso até o cume está prohibido, mais pódese obter un permiso especial nas oficinas do Parque Nacional en Santa Cruz de Tenerife.
 
Os romanos denominaban a illa co nome de **Nivaria**, pola neve do volcán. O nome actual da illa tamén garda relación co volcán, xa que llo puxeron os benehaoritas (os guanches da Palma). O nome formouse a partir de "Tene-" (montaña) e "-ife" (branca), engadíndose un -r para unir ambas as palabras, quedando Tenerife.

No caderno de bitácora de Cristovo Colón aparece unha referencia ao Teide en erupción. En 2004, unha serie de pequenos tremores no norte da illa provocou un grande interese de xeólogos e vulcanólogos.

## Localización 
Está situado dentro do Parque Nacional do Teide no centro xeográfico da illa de Tenerife e conforma un elemento moi emblemático, destacando as súas características xeomorfológicas específicas que definen a súa paisaxe convérteno no símbolo natural máis emblemático da illa de Tenerife e do arquipélago canario.

Cunha de extensión 3.606,7 hectáreas áchase dentro dos límites municipais de La Orotava, Santiago del Teide, Guía de Isora, Vilaflor de Chasna, Fasnia e Icod de los Vinos.

1000px|miniatura|esquerda|Panorama desde Los Roques de García
[300px|miniatura|dereita|Teide 3D[Ficheiro:Teide 3d - version2.gif|300px]]
Kochi

**Kōchi** (**高知市**, こうちし, Kōchi-shi) é a cidade capital da prefectura de Kōchi, en Shikoku, no Xapón. O concello de Kōchi cobre unha superficie de 309,22&nbsp;km² e ten 341.455 habitantes. O asentamento data de 1603.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Web oficial da cidade
Prefectura de Kōchi

A **prefectura de Kōchi** (高知県, こうちけん, *Kouchi-ken*) é unha prefectura do Xapón, que se localiza na costa sur da illa de Shikoku. A capital é a cidade de Kouchi-shi.
A prefectura cobre 7.105,13&nbsp;km² de superficie e habítana 780.725 persoas. Divídese en 6 distritos e 34 concellos. Antes da Restauración Meiji, coñecíase como provincia de Tosa (土佐国).

## Xeografía 
A prefectura está dividida administrativamente en 34 concellos.

### Cidades 
* Aqui-shi (安芸市, あきし)
* Kami (香美市, かみし)
* Kouchi-shi (高知市, こうちし: capital)
* Kounan-shi (香南市, こうなんし)
* Muroto-shi (室戸市, むろとし)
* Nankoku-shi (南国市, なんこくし)
* Ximanto-shi (四万十市, しまんとし)
* Sukumo-shi (宿毛市, すくもし)
* Susaqui-shi (須崎市, すさきし)
* Tosa-shi (土佐市, とさし)
* Tosa-ximizu-shi (土佐清水市, とさしみずし)

### Distritos 
* Agawa-gun (吾川郡, あがわぐん)
** Ino-chou (いの町, いのちょう)
** Niiodogawa-chou (仁淀川町, によどがわちょう)
* Aqui-gun (安芸郡, あきぐん)
** Gueisei-mura (芸西村（げいせいむら)
** Quitagawa-mura (北川村, きたがわむら)
** Naghari-chou (奈半利町, なはりちょう)
** Tano-chou (田野町, たのちょう)
** Touiou-chou (東洋町, とうようちょう)
** Umalli-mura (馬路村, うまじむら)
** Iasuda-chou (安田町, やすだちょう)
* Ghata-gun (幡多郡, はたぐん)
** Kuroxio-chou (黒潮町, くろしおちょう)
** Mighara-mura (三原村, みはらむら)
** Ootsuqui-chou (大月町, おおつきちょう)
* Nagaoka-gun (長岡郡, ながおかぐん)
** Motoiama-chou (本山町, もとやまちょう)
** Ootoio-chou (大豊町, おおとよちょう)
* Takaoka-gun (高岡郡, たかおかぐん)
** Ghidaka-mura (日高村, ひだかむら)
** Naka-tosa-chou (中土佐町, なかとさちょう)
** Ochi-chou (越知町, おちちょう)
** Sakawa-chou (佐川町, さかわちょう)
** Ximanto-chou (四万十町, しまんとちょう)
** Tsuno-chou (津野町, つのちょう)
** Iusughara-chou (檮原町, ゆすはらちょう)
* Tosa-gun (土佐郡, とさぐん)
** Ookawa-mura (大川村, おおかわむら)
** Tosa-chou (土佐町, とさちょう)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da prefectura de Kōchi .
* Sitio web oficial da prefectura de Kōchi  .
Skencil

Programa de debuxo vectorial publicado baixo a licenza LGPL.

## Véxase tamén
*Corel Draw
*Inkscape
*Macromedia FreeHand
*Quark XPress
*Sodipodi

## Ligazóns externas
* Skencil, a vector drawing program - Páxina oficial de SKencil.
Sodipodi

**Sodipodi** é un programa de deseño vectorial publicado baixo a lizenza GPL. Creado coma bifurcación (*fork* en inglés) do programa Inkscape, é un software no que xa non se está a traballar, e a última versión dispoñible é a 0.34, liberada en febreiro do ano 2004.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Corel Draw
* Inkscape
* Macromedia FreeHand
* Quark XPress
* Skencil

### Ligazóns externas 
* Sodipodi - Páxina oficial de Sodipodi.
Tokushima

**Tokushima** (徳島市, とくしまし, *Tokushima-shi*) é un concello e cidade do Xapón, capital da prefectura de Tokushima, na illa de Shikoku. Situado no noroeste da prefectura na foz do río Yoshino, o concello cobre unha área de 191'23&nbsp;km² e ten unha poboación de 267.343 habitantes. 

## Historia 
O 1 de outubro de 1889 déuselle a Tokushima o título de cidade.

## Turismo e lugares de interese 
* Peregrinación de Shikoku (四国八十八箇所, しこくはちじゅうはっかしょ, *Shikoku hachijū hakkasyo*) - É moi coñecida e popular esta peregrinación no Xapón, tamén chámase Ohenro e Shikoku junrei, á peregrinación de 88 templos de Shikoku. Dentro de Tokushima hai 5 templos.

## Cultura 
* Danza de Awa odori (阿波踊り).

## Universidades 
* Universidade de Tokushima (徳島大学)　- Universidade estatal.

## Cidades irmandadas 
*  Saginaw (1961).
*  Leiria (1969).
*  Sendai (1970).
*  Obihiro (1977).

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Awa-odori 2008 Tokushima.jpg|Festa de Awa odori.
Ficheiro:Awa-odori 2008 Tokushima 02.jpg|Festa de Awa odori.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de concellos do Xapón

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da cidade de Tokushima .
MMX

**MMX** son as siglas de *Multi Media eXtensions*, extensións multimedia. Son un conxunto de instrucións desenvoltas por Intel e incorporadas por primeira vez nos seus procesadores Pentium MMX e que teñen coma obxectivo mellorar o rendemento do procesador en aplicacións multimedios.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* 3D Now!.
* SSE.
Inkscape

**Inkscape** é unha ferramenta de debuxo multiplataforma de código aberto para gráficos vectoriais SVG. Este programa xurdiu dunha bifurcación do proxecto Sodipodi.

As características de SVG soportadas inclúen formas básicas, camiños, texto, canle alfa, transformacións, gradientes, edición de nodos, exportación de SVG a PNG, agrupación de elementos etc.

A principal motivación de Inkscape é proporcionar á comunidade unha ferramenta de código aberto de debuxo SVG que cumpra completamente cos estándares XML, SVG e CSS2.

Inkscape atópase desenvolto principalmente para Linux, pero é unha ferramenta multiplataforma que funciona en Microsoft Windows, Mac OS X, e outros sistemas operativos similares a Unix.

Inkscape ten un bo soporte multilingüe particularmente para scripts complexos e atópase distribuído baixo a Licenza Pública Xeral GNU, polo que é software libre e gratuíto.

## Descrición
Inkscape ten un contorno de traballo similar a outros programas de deseño gráfico. Menús de texto e iconas, paletas de ferramentas e cores, traballo con formas complexas e capacidade de adaptar o programa ao tipo de deseño que se estea a facer. Ten moitas ferramentas similares a Adobe Illustrator, mesa de traballo, capas, paletas de cores, uso de medidas en mm e pixels, posibilidade de empregar modelos e converter deseños existentes en diversos formatos, etc. A máis inclúe as posibilidades dun editor XML de xeito que pode verse o código que xera o programa ao ser tratados os trazos e modificar o código xerado no editor de texto. O programa permite abrir e exportar os ficheiros en máis de vinte formatos, incluído o nativo de Adobe Illustrator.

### Formatos de ficheiros
*Importación: SVG, SVGZ, CGM, EMF, DXF, EPS, PostScript, PDF, AI (9.0 e superiores), CorelDRAW, Dia, Sketch, PNG, TIFF, JPEG, XPM, GIF, BMP, WMF, WPG, GGR, ANI, ICO, CUR, PCX, PNM, RAS[en], TGA, WBMP, XBM, XPM.
*Exportación: PNG, SVG, EPS, PostScript, PDF 1.4 (e superior), Dia, AI, Sketch, POV-Ray, LaTeX, OpenDocument Draw, GPL, EMF, POV, DXF.

## Galería de imaxes

Image:Spain.Girona.Catedral.svg|Plano catedral
Image:Playstation3vector.svg|Consola de xogo
Image:Italy 1796.png|Mapa de Italia en 1796
File:Floral_01_nevit.svg|Debuxo floral con Inkscape
Image:Stardesconfied.svg|Sorriso simple creado con Inkscape
Image:Mahuri.svg|Manga debuxos creados con Inkscape
File:Silversmith-inkscape.svg|Raster a vector comparativa
File:6-Acetyldihydromorphine hydrochloride.svg|Estrutura de 6-Acetyldihydromorphine hydrochloride, Cas 63715-94-6. 	

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* SVG
* Skencil
* Sodipodi
* Adobe Illustrator
* Blender
* FreeCAD

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Inkscape 
* How To Use Inkscape 
* Ilustración Fácil con Inkscape
Provincia de Tosa

**Tosa** (**土佐国**, とさのくに) era unha antiga provincia do Xapón, situada na actual prefectura de Kochi, en Shikoku. Tosa tiña fronteiras coas provincias de Iyo e Awa.
A antiga capital estaba preto da moderna Nankoku. Tosa estaba gobernada polo clan Chosokabe durante o período Sengoku, Chosokabe Motochika brevemente unificou Shikoku ata que Toyotomi Hideyoshi reduciuno de novo a Tosa, perdéndoa totalmente logo da batalla de Sekigahara.
Provincia de Iyo

**Iyo** (**伊予国**, いよのくに) era unha antiga provincia do Xapón. Ocupaba a área que hoxe é a prefectura de Ehime en Shikoku. Iyo tiña fronteiras coas provincias de Awa, Sanuki e Tosa.

A antiga capital da provincia estaba preto da moderna Imabari. Durante o período Sengoku estaba dividida en varios feudos, o máis grande gobernábase dende Matsuyama. O clan Chōsokabe unificou brevemente a provincia dende a veciña Tosa ata que Toyotomi Hideyoshi invadiu Shikoku en 1584 e restableceu os feudos.
Prefectura de Ehime

A **prefectura de Ehime** (愛媛県, えひめけん; *Ehime-ken*) é unha prefectura do noroeste de Shikoku, no Xapón. A capital é Matsuiama-shi. A prefectura cobre 5.677,73&nbsp;km², nos que viven 1.441.829 habitantes.Ata a revolución Meiji coñeciase á prefectura como a provincia de Iyo (伊予国). Dende antes do período Heian a área estaba dominada por mariñeiros que xogaron un importante papel na súa defensa do Xapón contra os piratas e as invasións mongois.Despois da batalla de Sekigahara, o shogún Tokugawa deu a área aos seus aliados, entre os que destaca Kato Yoshiakira que construíu o castelo de Matsuyama, que se converteu na base da moderna cidade de Matsuyama.

## Xeografía 
Na prefectura hai 35 concellos.
### Cidades 
* Imabari-shi (今治市, いまばりし)
* Iio-shi (伊予市, いよし)
* Matsuiama-shi (松山市, まつやまし: capital)
* Niighama-shi (新居浜市, にいはまし)
* Oozu-shi (大洲市, おおずし)
* Saillou-shi (西条市, さいじょうし)
* Seiio-shi (西予市, せいよし)
* Xikokuchuuou-shi (四国中央市, しこくちゅうおうし)
* Touon-shi (東温市, とうおんし)
* Uwallima-shi (宇和島市, うわじまし)
* Iawataghama-shi (八幡浜市, やわたはまし)

### Distritos 
* Iio-gun (伊予郡, いよぐん)
** Masaqui-chou (松前町, まさきちょう)
** Tobe-chou (砥部町, とべちょう)
* Kamiuquena-gun (上浮穴郡, かみうけなぐん)
** Kumakouguen-chou (久万高原町, くまこうげんちょう)
* Quita-gun (喜多郡, きたぐん)
** Uchiko-chou (内子町, うちこちょう)
* Quita-uwa-gun (北宇和郡, きたうわぐん)
** Quighoku-chou (鬼北町, きほくちょう)
** Matsuno-chou (松野町, まつのちょう)
* Minami-uwa-gun (南宇和郡, みなみうわぐん)
** Ainan-chou (愛南町, あいなんちょう)
* Nixi-uwa-gun (西宇和郡, にしうわぐん)
** Ikata-chou (伊方町, いかたちょう)
* Ochi-gun (越智郡, おちぐん)
** Kamillima-chou (上島町, かみじまちょう)

## Historia 
## Economía 
## Cultura 
## Turismo e lugares de interese 
### Castelos 
* Castelo de Matsuyama (松山城, en Matsuyama)
* Castelo de Uwajima (宇和島城, en Uwajima)

### Templos 
* Ōyamazumi-jinja (大山祇神社, en Imabari)

### Onsen 
* Dōgo onsen (道後温泉, en Matsuyama) 

### Museos 
* Museo de belas artes da prefectura de Ehime (愛媛県美術館, en Matsuyama)
* Museo de ciencias xerais da prefectura de Ehime (愛媛県総合科学博物館, en Niihama)
* Museo de historia e cultura da prefectura de Ehime (愛媛県歴史文化博物館, en Seiyo)
* Museo memorial de Masaoka Shiki de Matsuyama (松山市立子規記念博物館, en Matsuyama)

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ehime Prefectural Government Office 20241205 001.jpg|Oficina do goberno da provincia de Ehime.
Ficheiro:Matsuyama Castle Tower 2 (Iyo) JAPAN.JPG|Castelo de Matsuyama.
Ficheiro:Iyo_Matsuyama_castle.jpg|Castelo de Matsuyama.
Ficheiro:Uwajima Castle 11.JPG|Castelo de Uwajima.
Ficheiro:Dogo Hot Spring7(Matsuyama City).JPG|"Dogo Onsen" Hot Spring edificio principal.
Ficheiro:Dogo Onsen Station1(Matsuyama City).JPG|Dogo Onsen Estación.
Ficheiro:Ooyamazumizinzya01.JPG|Ōyamazumi-jinja.
Ficheiro:Ooyamazumi-jinja Haiden.JPG|Ōyamazumi-jinja.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da prefectura de Ehime .
Matsuyama

**Matsuyama** (**松山市**, まつやまし, Matsuyama-shi) é unha cidade xaponesa, capital da prefectura de Ehime, na illa de Shikoku. Localizada no nordeste da chaira de Dōgo, ten 515.122 habitantes.

A cidade fortificouse ao comezo do século XVII, son famosas as súas caldas, entre as que destaca a de Dōgo onsen, a máis antiga do Xapón. O 1 de xaneiro de 2005, a cidade de Hojo e a vila de Nakajima uníronse á cidade de Matsuyama.

## Turismo e lugares de interese 
* Castelo de Matsuyama (松山城).
* Dōgo onsen (道後温泉).
* Templo de Taisan-ji (太山寺).
* Templo de Ishite-ji (石手寺).

## Universidades 
* Universidade de Ehime (愛媛大学).
* Universidade de Matsuyama (松山大学).

## Cidades irmandadas 
*  Sacramento (1981).
*  Friburgo (1989).

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Matsuyama Castle Tower(Iyo) JAPAN.JPG|Castelo de Matsuyama.
Ficheiro:Matsuyama Castle Tower 3 (Iyo) JAPAN.JPG|Vista do castelo.
Ficheiro:Iyo_Matsuyama_castle.jpg|Castelo de Matsuyama.
Ficheiro:Ishiteji 05.JPG|Templo de Ishite-ji.
Ficheiro:Ryuunzan Taisanji 04.JPG|Templo de Taisan-ji.
Ficheiro:Dogo Hot Spring.JPG|"Dōgo Onsen" Hot Springs (edificio principal).
Ficheiro:Matsuyama Airport（MYJ）2.JPG|Aeroporto de Matsuyama.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de concellos do Xapón

### Ligazóns externas 
*Sitio web oficial de Matsuyama (en xaponés e inglés).
Pierre Victor Auger

**Pierre Victor Auger**, nado en París o 14 de maio de 1899 e finado na mesma cidade o 24 de decembro de 1993, foi un físico francés.

## Traxectoria 
Traballou no campo da física atómica, da física nuclear e dos raios cósmicos. En 1925 descubriu o efecto Auger, empregado posteriormente para detectar impurezas nas superficies cristalinas.
Juan Ruiz

**Juan Ruiz**, nado en Alcalá de Henares cara a 1284 e finado cara a 1351, foi un sacerdote e escritor castelán, coñecido como **arcipreste de Hita**.

## Traxectoria 
Pouco é o que se coñece da súa vida. Probablemente estudou en Toledo, pasou na cadea varios anos entre 1337 e 1350 por orde do arcebispo de Toledo Gil Albornoz, e alí escribiu a súa única obra, o *Libro de buen amor*. Este libro encerra unha protesta polas posturas integristas daquel prelado, que pretendía estender á súa diocese a doutrina papal do celibato obrigatorio, fronte á tradición hispánica da barraganía, ou contrato de convivencia dun sacerdote cunha muller, máis asentada nun territorio multicultural como era a diocese de Toledo, na que xa se estendera a herexía do adopcionismo de Elipando. A súa postura aparece na "Cantiga dos clérigos de Talavera", que parece que foi a que motivou a orde de prisión do arcebispo. Esta postura crítica cara ao alto clero emparenta a Juan Ruiz coa literatura goliarda medieval, así como o restante contido desenfadado e crítico da obra. Estímase 1350 como data da súa morte porque ao ano seguinte era outro xa o arcipreste de Hita.

Juan Ruiz é considerado como o primeiro lírico español. Mostra unha cultura ampla e unha linguaxe rica, que gusta de acumular sinónimos parciais e de repetir o mesmo concepto de distintas maneiras, o que o relaciona coa técnica do sermón. A linguaxe é popular e coloquial, moi viva e creativa. Por outra banda, a súa obra mostra un coñecemento das paixóns humanas e caracterízase polo equilibrio entre a delicadeza e a desvergoña, que logra mediante unha intelixencia fina, ambigua e irónica, pese ao que a obra posúe brío e audacia.
Émile Augier

**Guillaume Victor Émile Augier**, nado en Valence (Drôme) o 17 de setembro de 1820 e finado en París o 25 de outubro de 1889, foi un dramaturgo francés. Escribiu comedias costumistas e de sátira social e foi elixido membro da Academia Francesa en 1857.
Libro de buen amor

[miniatura|300px|Folio terceiro do manuscrito *T* (Toledo) do *Libro de buen amor* do s. XIV conservado na [Biblioteca Nacional de España, Vitr. 6/1.]]

O ***Libro de buen amor*** é unha obra escrita por Juan Ruiz (arcipreste de Hita) a mediados do século XIV. É unha composición en verso extensa, pertencente ao mester de clerecía. Aínda que escrito cara a 1343, o título co que se coñece actualmente deullo Ramón Menéndez Pidal en 1898; anteriormente fora coñecido como *Libro do arcipreste* ou *Libro dos cantares*.

O libro consta de 1728 estrofas, entre as que predomina o tetrástrofo. Constitúe unha colección heteroxénea de diversos materiais, e o fío condutor constitúeo o relato da autobiografía amorosa ficticia do seu autor. Nela representa a través das súas amantes todas as camadas da sociedade medieval do Reino de Castela. Recóllense composicións líricas profanas (serranillas, moitas veces paródicas) ao lado doutras relixiosas, fábulas, apólogos, glosas do *Ars Amandi* de Ovidio, parodias da liturxia das horas canónicas ou cos cantares de xesta (como o "Combate de don Carnal con doña Cuaresma"), prantos (como o da morte de Trotaconventos, personaxe que constitúe un precedente da Celestina), sátiras (como as dirixidas contra as donas chichas ou o poder igualador do diñeiro), alegorías, moralidades, sermóns, cantigas de cegos e de escolares etc.

Do libro existen tres códices, dos que o de Salamanca (S, actualmente conservado na Biblioteca Real) está considerado o máis completo; os outros son o da Real Academia Española (G, ou de Gayoso) e o de Toledo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ler na Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes 
* Un estudo da obra
Augusta

O topónimo **Augusta** pode referirse a varias cidades:

***Augusta**, vila italiana de Sicilia;
***Augusta**, vila australiana en Australia Oriental;
***Augusta**, vila canadense en Ontario;
***North Augusta**, vila canadense en Ontario;
***South Augusta**, vila canadense en Ontario;
***Augusta**, vila estadounidense de Arcansas;
***Augusta**, vila estadounidense de Kansas;
***Augusta**, vila estadounidense de Maine;
***Augusta**, vila estadounidense de Míchigan;
***Augusta**, vila estadounidense de Missouri;
***Augusta**, vila estadounidense de Nova York;
***Augusta**, vila estadounidense de Virxinia Occidental;
***Augusta**, vila estadounidense de Wisconsin;
***Augusta**, vila estadounidense de Xeorxia;
***Augusta**, vila estadounidense de Carolina do Sur.
Augusta, Xeorxia

**Augusta** é unha cidade estadounidense de Xeorxia. Ten 199.775 habitantes (2000), o 49,75% afroamericanos.

## Lingua 
94,1 % inglés, 2,6 % castelán, 0,9 % alemán, 0,5 % francés, 0,4 % coreano.

## Historia 
Fundouse en 1735 como liña de defensa dos colonos de Savannah contra os españois e franceses.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Augusta
Augustów

**Augustów** (en polaco; en ; en , *"Aŭhustaŭ"*) é unha cidade e concello urbano do condado homónimo, no nordeste de Polonia e pertencente ao voivodato de Podlaquia. Ten unha superficie de 80,9&nbsp;km², no que viven 30.870 persoas.

Durante a primeira guerra mundial, librouse a batalla de Augustów (1914), no que o exército ruso contraatacou con éxito ao exército alemán.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial de Augustów (en polaco)
Aurangabad

**Chhatrapati Sambhajinagar** é unha cidade de Maharashtra, India. Ten 945.000 habitantes.

Foi fundado por Malik Ambar en 1610 co nome de **Kharki**. Leva o nome do Segundo Chhatrapati (Gran Rei) do Imperio Maratha Chhatrapati Sambhaji Maharaj.
Auray

**Auray** (en ) é un concello da Bretaña, Francia. Pertence ao departamento de Morbihan. Famosa foi a batalla de Auray (1364), derradeira da guerra de sucesión da Bretaña.

## Xeografía
Auray está situado no fondo da ría do río de Auray. É a sétima cidade do departamento e está situada a 40&nbsp;km de Lorient, a 20&nbsp;km de Vannes e a 150&nbsp;km de Rennes e de Nantes.

## Demografía 
## Cidades irmandadas
* , Ussel (Corrèze)
* , Utting

## Véxase tamén 
=== Ligazóns externas ==
* Sitio oficial da cidade
*Oficina de Turismo (en francés) 
*Web do diwan de An Alre (escola bretonante, presente na cidade dende 1999 (en francés e bretón)
Georges Auric

**Georges Auric**, nado en Lodève en 1899 e finado en París en 1983, foi un compositor francés.

## Traxectoria 
Publicou as súas primeiras composicións aos 15 anos, en 1920 cando estudaba no conservatorio de París, Auric formou parte do grupo Les Six. Dende 1930 escribiu a música para os filmes de Jean Cocteau e para numerosas películas de Hollywood. En 1962 asumiu a dirección da Ópera de París.
Aurillac

**Aurillac** (**Orlhac** en occitano) é a capital do departamento Cantal, Auvernia, Francia. En 1999 tiña 30.551 habitantes. Coñecida como a capital dos paraugas, ao se fabricar a metade dos producidos en Francia (250.000).

Os seus habitantes son coñecidos en occitano como "les gaudòts" [gawdò].

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial de Aurillac
Curití

**Curití** é un dos concello colombiano, dos 87 que conforman o departamento de Santander (Colombia). Ten unha superficie de 247 km² e ten 11&nbsp;899 habitantes (2015). O nome lembra o cacique guane que mandaba na zona cando chegou a ela o adiantado Martín Galeano en 1540.

A vila de Curití queda a poucos quilómetros da estrada que conduce de San Gil a Bucaramanga.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Jørn Utzon

**Jørn Utzon**, nado en Copenhaguen o 9 de abril de 1918 e finado o 29 de novembro de 2008, foi un arquitecto dinamarqués de recoñecido prestixio en todo o mundo.

## Traxectoria 
Fillo dun enxeñeiro naval, medrou na cidade de Aalborg, onde se interesou desde moi novo polo mundo da navegación. Estuda na Real Academia Danesa de Belas Artes, onde se gradúa en 1942. Pouco despois comeza a traballar no estudio de arquitectura de Gunnar Asplund, en Estocolmo, onde coñece a Arne Jacobsen. Coa fin da segunda guerra mundial, volta para Dinamarca.

Realizou varias viaxes polo mundo. En México quedou abraiado pola maneira na que os maias construian altos templos para achegarse aos seus deuses. Do tempo que pasou no país comentou que foi «unha das maiores experiencias arquitectónicas da miña vida».

En 1957 gañou inesperadamente o concurso para unha nova casa da ópera na cidade australiana de Sydney. Nos seguintes anos, Utzon gradualmente desenvolveu un xeito para a construción das enormes cunchas que cobren os dous muros.

Tamén tiña plans espectaculares para o interior dos vestíbulos, pero por motivos políticos, o novo goberno electo do estado de Nova Gales Sur parou os pagamentos ao arquitecto, polo que este deixou o país en 1966. Nunca volveu.

A Casa da Ópera de Sydney rematouse finalmente e foi aberta no 1973 pola raíña Isabel II, sendo agora un dos máis recoñecibeis edificios do mundo.

En marzo de 2003, Utzon foi galardoado co título de Doutor Honoris pola Universidade de Sydney. O fillo do arquitecto aceptou o galardón en nome do seu o pai, o cal estaba moi enfermo para viaxar a Australia. Utzon foi galardoado tamén coa Orde de Australia e coa Chave da Cidade de Sydney. Estivo tamén envolto nos traballos de remodelación e redeseño da casa da ópera, principalmente no ástrago da entrada, seguindo o acordo feito no ano 2000. No ano 2003, o arquitecto dinamarqués recibiu o maior honor coma arquitecto, foi galardoado co Premio Pritzker.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Jørn utzon, architects own house, hellebæk, 1950-1952.jpg|Vivenda propia, Hellebæk. 1950–1952
Ficheiro:Middelboe house, holte, jorn utzon, 1953-1955.jpg|Casa Middelboe, Holte. 1953–55
Ficheiro:Sydney Opera House Sails.jpg|Ópera de Sydney. 1956–73.
Ficheiro:Elinebergshusen.jpg|Edificios Elineberg, Helsingborg. 1954–66
Ficheiro:Utzon Can Lis.jpg|Can Lis, Mallorca. 1971
Ficheiro:Jørn utzon, bagsværd kirke - bagsvaerd church, copenhagen 1967-1976 (5958688179).jpg|Interior da igrexa de Bagsværd, preto de Copenhague. 1968–76

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The Edge of the Possible, 58 minute documentary, 1998, Dir: Daryl Dellora, Film Art Doco Pty Ltd.
4.600-M

< **4.600-M** < 3.800-M

## Acontecementos
Data estimativa da formación da Terra.

Dátase co nome de eón Precámbrico (Agnostozoico, segundo outros autores), coa Era Azoica (aínda que é máis coñecida co nome de Hadeico). Uns terceiros autores inclúena baixo o nome de Archeana.

## Véxase tamén
*Historia ano a ano
Ceres

**Ceres** pode referirse a:

* **Ceres**, a deusa da terra e a agricultura na mitoloxía romana (na grega é Démeter), de onde proceden as palabras:
** **cereal**, un tipo de vexetal;
** **Cerio**, elemento químico;
* **Ceres**, planeta anano do Sistema Solar, tamén denominado **1 Ceres**;
* **Ceres**, localidade arxentina da provincia de Santa Fe;
* **Ceres**, concello italiano da provincia de Turín;
* **Ceres**, cidade surafricana da provincia Occidental do Cabo.
* **CERES** (*Coleccións en Red*) da Red Dixital de Coleccións de Museos de España.http://ceres.mcu.es
Báb

'''Siyyid Mírzá 'Alí-Muhammad** (**میرزا علی‌محمد** en farsi), nado en Shiraz o 20 de outubro de 1819 e finado en Tabriz o 9 de xullo de  1850, foi un reformador relixioso, coñecido como **Báb''' (A porta) fundador do Babismo, e unha das figuras centrais da Fe Bahá'í.

## Traxectoria
Era mercante novo de Persia, que o 23 de maio de 1844 comeza a anunciar a chegada do grande educador universal, e fai os seus primeiros 18 discípulos, coñecidos como Letras do Vivente. Pola oposición do clero islámico o gobernador de Shiraz arréstao e sofre martirio e finalmente foi executado.
En 1863 un dos seus seguidores, un nobre persa de Teherán, colle o nome de Bahá'u'lláh (A gloria de Deus) e anuncia que el é o grande educador universal que anunciara o Báb, o que resulta a orixe da Fe Bahá'í.
3.800-M

4.600-M < **3.800-M** < 2.500-M

Hai uns 3.800 millóns de anos consolidouse a Terra como planeta. Ese momento está incluído nun período aproximado de 1.600 millóns de anos (dende hai 4.600 ata 2.500 millóns de anos) que recibe diferentes nomes segundo os autores, se ben non hai un acordo unitario nos xeólogos en canto á datación:

* Eón precámbrico (Agnostozoico, segundo outros autores);
* Era Arcaica ou Azoica.
* Uns terceiros autores inclúeno baixo o nome de Archeana.

## Subdivisións
Subdivídese en tres eras:

***Inferior** (Azoico): O planeta é unha bola quente, hai subsistencias de grande intensidade sísmica. A atmosfera é completamente gasosa abundando os metais no estado líquido. Duración estimativa do período dende o 4.600 ata 3.800 aproximadamente.
***Media** (Azoico - Arcaico): O planeta non arrefriou de todo, segue a intensidade sísmica. Clarexa a atmosfera nalgúns puntos permitindo a entrada dos raios do Sol. Duración estimativa do período dende o 3.800 ata 3.400 aproximadamente.
***Superior** (Arcaico): Comezan a formarse rugosidades que darán lugar aos primeiros continentes. Segue a intensidade sísmica. A atmosfera é diáfana, con abundantes choivas. Non se descarta a abundancia no aire de metano e carbono. Duración estimativa do período dende o 3.400 ata 3.000 aproximadamente.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Historia ano a ano
As Aventuras de Shark Boy e Lava Girl en 3D

***As Aventuras de Shark Boy e Lava Girl en 3D*** (título orixinal, *The Adventures of Shark Boy & Lava Girl in 3D*) é un filme dirixido e coescrito por Robert Rodriguez en 2005. Protagonizado por Taylor Lautner, Taylor Dooley, David Arquette e Kristin Davis.

*Shark Boy e Lava Girl* recibiu críticas na súa maioría negativas, con gran parte das críticas dirixidas ao pobre 3-D do filme, mentres que os aspectos visuais e as actuacións recibiron algúns eloxios. O filme tamén tivo un rendemento inferior na recadación gañando só 39,2 millóns de dólares nos Estados Unidos e 32,8 millóns noutros territorios, para un total mundial de 72 millóns de dólares cun orzamento de 50 millóns de dólares. Dende a súa estrea é considerado a miúdo por un filme de culto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial do filme
2.500-M

3.800-M < **2.500-M** < 560-M

## Acontecementos
Data das primeiras formas de vida no planeta Terra.

Dátase co nome de Eón Precámbrico (Agnostozoico, segundo outros autores), coa Era Proterozoica. Por mor de non haber un acordo unitario nos xeólogos en canto a datación, diremos que ten unha intensidade aproximada de 2.400 millóns de anos (dende os 3.800 ata os 590 millóns). Existen estudos que a fan comezar dende os 3.500 millóns de anos e rematan a era nos 590 millóns de anos; outros baixan a cifra ata 2.800 e fan rematar esta era nos 560 millóns de anos.

Subdivídese en tres eras:
* **Inferior:** Aumenta a intensidade sísmica, hai un alto índice de intensidade volcánica. A atmosfera é completamente diáfana, hai abundancia de treboadas de auga. Hai alto índice de carbono no aire. O remate desta era nótase que o campo magnético terrestre sofre variacións. Duración estimativa do período dende o 3.000 ata 2.500 aproximadamente.
* **Media:** Segue a intensidade sísmico-volcánica. Aumenta no aire o dióxido de carbono. A Terra segue a arrefriarse. Aparecen os primeiros seres pluricelulares que transmutan o carbono por hidróxeno. Duración estimativa do período dende o 2.500 ata 1.600 aproximadamente.
* **Superior:** Fórmanse os primeiros ríos que arrastran sedimentos das terras formadas. Alto índice de vulcanismo. A atmosfera é clara con alto índice de carbono. Aparecen as primeiras bacterias e os protozoos (estes cara ao final da era). Un cálculo establece que ao redor dos 600 millóns de anos o campo magnético terrestre volve sufrir variacións. Duración estimativa do período dende o 1.600 ata 560 aproximadamente.

## Véxase tamén
*Historia ano a ano
Abadía de Bec

A **abadía de Bec** (**Abbaye Notre-Dame du Bec** en francés) é unha fundación bieita de 1039 feita polo monxe Herluin.

## Historia e localización 
A abadía localízase en Le Bec-Hellouin, no departamento de Eure (Normandía, Francia), nun val entre as cidades de Rouen e Le Havre.

Na Idade Media de Bec dependía o priorato de St Neots e outras fundacións inglesas, mesmo dous arcebispos de Canterbury foron monxes procedentes de Bec e a abadía foi un dos centros intelectuais europeos do século XI con Anselmo de Canterbury

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial da abadía de Bec
Universidade de Tirana

A **Universidade de Tirana** (**Universiteti i Tiranës**), localizada en Tirana, Albania, foi a primeira universidade do país.

## Historia 
Fundouse en outubro de 1957 como a Universidade Estatal de Tirana (Universiteti Shtetëror i Tiranës) uníndose daquela con outras cinco institucións académicas. Entre 1985 e 1991 denominouse Universidade Enver Hoxha de Tirana (Universiteti i Tiranës "Enver Hoxha"). Ao primeiro comprendía dez falcultades, pero en 1991 as facultades de enxeñería formaron a Universidade Politécnica de Tirana e actualmente son sete as que forman a Universidade de Tirana, na que estudan 14.000 estudante e ensinan 600 profesores.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial da Universidade de Tirana (en albanés)
Movemento para a Autodeterminación da Illa de Bioko

O **Movemento para a Autodeterminación da Illa de Bioko** (MAIB) é unha organización política que ten como finalidade o recoñecemento da autonomía do pobo bubi no seu territorio tradicional de Bioko. As autoridades de Guinea Ecuatorial prohiben calquera actividade deste movemento.
A súa orixe está na Unión Bubi, que nos tempos da colonización española pretendía unha administración diferente para a illa de Bioko de Río Muni, onde predominaban os fang.

Logo da independencia de Guinea Ecuatorial, case todos os políticos e activistas bubis foron asasinados ou marcharon ao exilio e calquera aspiración de autonomía desapareceu. O MAIB ten o apoio dos líderes tradicionais bubis e parte da poboación bubi de Bioko e do exilio, localizada sobre todo en España.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Web do MAIB
Alcólicos Anónimos

**Alcólicos Anónimos** ou **Alcohólicos Anónimos**, ás veces represetando polas siglas **AA**, é unha asociación internacional de persoas que teñen como obxectivo superar o alcolismo. Para tal efecto estabelecen unha serie de metas que o enfermo debe seguir para superar a adición, coñecidas como os **12 chanzos** . O seu funcionamento baséase nas **terapias de grupo** e mais na utilización da chamada **psicoterapia ocupacional**.

Os norteamericanos Bill Wilson e Bob Smith foron os fundadores de Alcólicos Anónimos en 1935 en Akron, Ohio, actualmente a asociación está presente en 150 países e ten 2&nbsp;000&nbsp;000 de membros.

## Véxase tamén 
miniatura|Local de Alcólicos Anónimos en Santiago
### Ligazóns externas 
* Web oficial
Bud Abbott

**William Alexander Abbott**, coñecido como **Bud Abbott** nado en Asbury Park (Nova Jersey) o 2 de outubro de 1897 e finado en Woodland Hills (California) o 24 de abril de 1974, foi un actor estadounidense, compoñente con Lou Costello do dúo cómico Abbott e Costello.

## Traxectoria 
Fillo dunha artista circense, comeza a traballa en teatros, e co seu irmán Harry tenta organizar unha cadea de teatros, que resultou un fracaso e comeza a interpretar a personaxes serios en dúos cómicos.
En 1931 coñece a Costello e comezan a actuar xuntos, acadando un grande éxito nas súas actuacións na radio en 1938. En 1940 protagonizaron o seu primeiro filme, *One Night in the Tropics*. Durante a segunda guerra mundial, Abbott foi alcalde de Sherman Oaks (California). En 1957 a parella artística separouse, Abbott formou unha nova parella con Candy Candido, pero non tivo éxito

## Filmografía 
[miniatura|dereita|Estrela de Abbott no [Paseo da Fama de Hollywood]]
**One Night in the Tropics* (Edward Sutherland, 1940)
**Hold that ghost* (Arthur Lubin, 1941)
**Buck Privates* (Arthur Lubin, 1941)
**In The Navy* (Arthur Lubin, 1941)
*''Keep'em flying* (Arthur Lubin, 1941)
**Pardon My Sarong* (Eric C. Kenton, 1942)
**Hit The Ice* (Charles Lamont, 1943)
**Naughty nineties, The* (Jean Yarbrough, 1945)
**Abbott & Costello in Hollywood* (S. Sylvan Simon, 1945)
**Abbott & Costello meet Frankenstein* (Charles Barton, 1948)
**Abbott & Costello meet the killer Boris Karloff* (Charles Barton, 1949)
**Abbott & Costello meet the Invisible Man* (Charles Lamont, 1951)
**Abbott & Costello go to Mars* (Charles Lamont, 1953)
**Abbott & Costello meet Dr. Jekyll and Mr. Hyde* (Charles Lamont, 1953)
**Abbott & Costello meet the Keystone Kops* (Charles Lamont, 1955)
**Abbott & Costello meet the Mummy'' (Charles Lamont, 1955)

## Véxase tamén
F. Murray Abraham

**Fahrid Murray Abraham**, nado en Pittsburgh (Pensilvania) o 24 de outubro de 1939, é un actor norteamericano de ascendencia italo-siria.

## Traxectoria 
Estudou na Universidade de Texas e en 1961 estudou interpretación con Uta Hagen en Nova York. Comezou a súa carreira de actor no teatro, debutando en 1965 nos Ánxeles. Gañou o Oscar ao mellor actor por *Amadeus* (1984). Abraham é profesor de arte dramática no Brooklyn College e na Universidade de Nova York.

## Filmografía 
* *Serán xigantes* (Anthony Harvey, 1971)
* *Tódolos homes do presidente* (Alan J. Pakula, 1976)
* *Amadeus* (Milos Forman, 1984)
* *O prezo do poder* (Brian De Palma, 1984)
* *O nome da rosa* (Jean-Jacques Annaud, 1986)
* *Russicum - I giorni del diavolo* (Pasquale Squitieri, 1988)
* *The Favorite* (Jack Smight, 1989)
* *The Bonfire of Vanities* (Brian de Palma, 1991)
* *O derradeiro grande heroe* (John McTiernan, 1993)
* *Loaded Weapon 1* (Gene Quintano, 1994)
* *Nostradamus* (Roger Christian, 1994)
* *Poderosa Afrodita* (Woody Allen, 1995)
* *Star Trek: Insurrection* (Jonathan Frakes, 1998)
* *Muppets from Space* (Tim Hill, 1999)
* *Finding Forrester* (Gus Van Sant, 2001)
* *13 fantasmas* (Steve Beck, 2001)
* *The Bridge of San Luis Rey* (Mary McGuckian, 2004)
* *Goltzius and the Pelican Company* (Peter Greenaway, 2011)

## Notas 
## Véxase tamén
Sonny Bono

**Salvatore Phillip "Sonny" Bono**, nado en Detroit (Míchigan) o 16 de febreiro de 1935 e falecido en Stateline (Nevada) o 5 de xaneiro de 1998, foi un produtor discográfico, cantante, actor e político estadounidense.

## Traxectoria 
Bono comezou a súa carreira musical traballando para o produtor discográfico Phil Spector no inicio dos anos 1960. Máis tarde na mesma década, tivo un grande éxito comercial coa súa entón dona Cher, como parte do dúo Sonny & Cher.
Bono escribiu, fixo os arranxos e produciu sinxelos de éxito como *I Got You, Babe* e *The Beat Goes On*. Entre 1971 e 1974 protagonizaron un programa da CBS, The Sonny & Cher Comedy Hour. En 1974 divorciouse de Cher e comeza a actuar con pequenos papeis en series como Fantasy Island e The Love Boat.

Foi alcalde de Palm Springs e congresista republicano por California (1994-1998).

A Copyright Term Extension Act dos Estados Unidos, que estendeu a duración do copyright por 20 anos, foi nomeada na súa honra cando foi aprobada polo Congreso dos Estados Unidos de América nove meses despois da súa morte. Mary Bono, a súa última muller, foi unha das principais promotoras da lexislación, tamén coñecida como a Sonny Bono Copyright Term Extension Act.

Bono faleceu por mor dun accidente de esquí en 1998.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Copyright Term Extension Act
Dennis Farina

**Dennis Farina**, nado en Chicago o 29 de febreiro de 1944 e finado en Scottsdale (Arizona) o 22 de xullo de 2013, foi un actor estadounidense de cinema e televisión. Farina foi un oficial de policía en Chicago e frecuentemente aparecía nese papel en series e filmes. Dende 2004 interpretaba o papel do detective Joe Fontana na serie da NBC, Lei e Orde. Tamén apareceu en filmes como *Manhunter*, *Midnight Run*, *Get Shorty*, *Out of Sight*, *Saving Private Ryan* e *Snatch, cochos e diamantes*.

## Véxase tamén