open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Damão

**Damão** (en hindi: दमन ; en gujarati: દમણ ; en case todas as linguas europeas **Daman**) é unha cidade da India, capital do territorio da Unión de Dadra e Nagar Haveli e Damão e Diu. Até 1961 foi a sede de distrito do antigo Estado portugués da India. Ten 72 km² e aproximadamente 191.173 habitantes (2011).

## Historia 
miniatura| Damão, vista sobre o mar|300x300px
Situado na costa do Golfo de Cambaia, foi un dos tres concellos que conformaban o distrito. Dadra e Nagar-Haveli (enclaves en territorio indio) eran os outros dous municipios de Damão. O antigo concello de Damão estaba formado polas parroquias de Damão Grande (Moti Daman), Damão Pequeno (Nani Daman) e Sé.

O primeiro contacto dos portugueses con Damão tivo lugar en 1523, cando chegaron alí os barcos de Diogo de Melo. En 1534, o vicerrei D. Nuno da Cunha enviou a António Silveira a arrasar os baluartes mouriscos de Damão, sabedor de que alí estaban situados os estaleiros e outras instalacións necesarias para equipar as frotas islámicas que viñan combater as armadas portuguesas. O capitán-maior Martim Afonso de Sousa tamén sería enviado a Daman para bombardear e destruír as fortificacións islámicas. Pero foi só en 1559 cando a cidade de Daman foi tomada definitivamente, polo vicerrei D. Constantino de Bragança.

A zona de Pequeno Damão, na marxe dereita do río Damanganga, foi ocupada en 1614. Os éxitos e fracasos das guerras locais, nas que destacan as loitas contra os sidis (mercenarios abisinios) e os *marathas*, provocaron a perda de territorios en Vasai, no antigo reino de Cambaia (Sultanato de Gujarat). En mans dos portugueses, desde as loitas entre o rei de Cambaia e os *mogoles*, Vasai pasou a poder dos marathas en 1739.

E, ao ano seguinte, tocaralle a Chaúl caer en mans dos mesmos Marathas. Porén, moitos pobos e aldeas serán perdidos polos portugueses, até que, pola axuda militar que prestaron a Madeva Pradan, titular do trono, contra o príncipe Ragobá que, aliado cos ingleses, pretendía derrocar aos *peshwá* e ocupar o seu lugar. Portugal recibiría, polo Tratado de 1780, como restitución, 72 aldeas correspondentes a territorios unha vez perdidos. E con estas aldeas formáronse os enclaves de Dadrá e Nagar-Aveli.

O 18 de decembro de 1961, o distrito portugués de Damão foi invadido e ocupado polas tropas da Unión India e incorporado ao territorio de Daman e Diu. Desde 2020 é a capital do territorio de Dadrá e Nagar Aveli e Daman e Diu.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Goa, Damão e Diu
Goa, Damão e Diu

**Goa, Damão e Diu** foron territorios da Unión da India desde o 19 de decembro de 1961 até o 30 de maio de 1987.

## Historia 
Este territorio da Unión foi incorporado por unha conquista militar polos indios sobre os portugueses (véxase invasión de Goa) en 1961, pero só recoñecido por Portugal en 1974.

Administrativamente, o territorio dividiuse en tres distritos, Goa, Damão e Diu, coa capital en Pangim. En 1987, Goa foi elevada á condición de Estado na India, mentres que Damão e Diu seguían sendo territorios da unión.

Está composto actualmente polo Estado de Goa e dous pequenos enclaves de Damão e Diu na costa de Gujarat, que xunto con Dadra e Nagar Haveli, conformaban o Estado India portuguesa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Colonialismo
* Descolonización
* Descolonización de Asia
* Estado da India portuguesa
* PREC
* Revolución dos Caraveis
* Timor Leste
PREC

O ***Proceso Revolucionário em Progreso*** (**PREC**), tamén coñecido como ***Período Revolucionário em Curso***, designa, en sentido amplo, o período de actividades revolucionarias, salientábel na Historia de Portugal, que seguiu á Revolución dos Caraveis, iniciada co golpe militar do 25 de abril de 1974 e concluída coa aprobación da Constitución portuguesa en abril de 1976. O termo, porén, é frecuentemente usado para aludir ao período crítico do verán quente de 1975, co seu antes e despois, que culmina coa crise de 25 de novembro de 1975. 

Nun sentido máis restrinxido, designa a acción de partidos, cadros militares e grupos de esquerdas que, entre efervescentes revoltas populares e certa desorde, lideraron o proceso político posterior ao 25 de abril “rumo ao socialismo”. No proceso, participaron activistas dun amplo espectro de partidos esquerdistas, desde o Partido Socialista (PS) até grupos maoístas como o MRPP.  Entre eles, a pesar da contención ideolóxica, había unha estreita cohesión arredor dos chamados "*ideais de abril*" e a convicción de que en Portugal se instalaría unha verdadeira xustiza social.

## Historia 
### Antecedentes 
Despois da Revolución dos Caraveis o 25 de abril de 1974, que derrubou a prolongada ditadura do Estado Novo, Portugal atopábase nun estado de considerable fluxo político e social. 

O PREC iniciouse cun intento de golpe de dereita o 11 de marzo de 1975, e foi marcado por unha serie de conflitos e golpes continuados que culminaron co Golpe do 25 de novembro de 1975, que efectivamente terminou o período revolucionario.

### Desenvolvemento 
Durante o PREC, o país experimentou nacionalizacións masivas, reformas agrarias e cambios sociais significativos impulsados por alianzas entre partidos políticos de esquerda e o MFA. Enfrontáronse a unha forte resistencia por parte de grupos de dereita e intereses establecidos, que temían un xiro cara ao comunismo. O período tamén estivo marcado por unha significativa efervescencia social, que incluíu ocupacións de terras e fábricas, e unha intensa actividade política que buscaba remodelar profundamente a sociedade portuguesa.

### Conclusión 
O PREC rematou cun golpe de dereita fracasado en novembro de 1975, que levou á estabilización política baixo un réxime moderado e á aprobación da Constitución portuguesa de 1976, que estableceu unha democracia parlamentaria. Este período consolidou as bases da democracia, terminou coa influencia directa dos militares na política e abriu o país a unha maior integración con Europa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Outros artigos 
* Historia de Portugal
* Revolución dos Caraveis
* Transición española 
### Ligazóns externas 
* Maio 1975 – Centro de Documentación 25 de Abril (Universidade de Coimbra)
* Agosto 1975 - Centro de Documentación 25 de Abril (Universidade de Coimbra)
* Cronoloxía das organizacións de dereitas (1973-1976) – Ponencia de Joseph Sánchez Carvello, Universidade Rovira i Virgili, Tarragona, no Centro de Documentación 25 de Abril (Universidade de Coimbra), 1994
* “O paseo ás aldeas”: a ruralidade na transición á democracia en Portugal  - Artigo de Sónia Vespeira de Almeida]
* 
* 
*
Damão e Diu

**Damão e Diu** ou **Daman e Diu** era un territorio da Unión da India, xunto ao estado de Gujarat.

Durante 450 anos estes enclaves situados na costa do mar Arábigo formaron parte do Estado portugués da India, xunto con Goa, Dadrá e Nagar-Aveli. Goa, Damão e Diu foron ocupadas pola Unión India o 19 de decembro de 1961; con todo Portugal non recoñeceu a ocupación até 1974, após a Revolución dos Caraveis. Goa, Daman e Diu convertéronse nun Territorio da Unión até 1987, cando Goa se converteu nun Estado por dereito propio dentro da India, sendo **Daman e Diu** un territorio da Unión separado administrativamente. En 2020 fusionouse cos territorios de Dadrá e Nagar Aveli.

O gujarati era a lingua maioritaria no territorio. Antes da fusión, o uso do portugués estaba en descenso xa que non se ensinaba nas escolas, aínda que aínda o falaba o 10% dos habitantes de Daman. Porén, había criollos portugueses en Daman (coñecido como a lingua da casa) e Diu (a lingua dos velhos); con todo, este último foise extinguindo rapidamente debido á presión de Gujarat.

## Historia 
### Fusión 
O 26 de xaneiro de 2020, Daman e Diu fusionáronse co territorio da Unión de Dadrá e Nagar Aveli para formar a nova subdivisión de Dadrá e Nagar Aveli e Daman e Diu.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Goa, Damão e Diu
* Subdivisións da India
AC-101

A **AC-101** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades das Pontes de García Rodríguez e Ortigueira; atravesa os concellos das Pontes de García Rodríguez e Ortigueira. Ten unha lonxitude de 29,63 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-105 nas Pontes de García Rodríguez e finaliza nun cruzamento coa AC-862 en Ortigueira.

## Notas
AC-102

A **AC-102** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades das Felgosas (Cerdido) e Esteiro (Cedeira); atravesa os concellos de Cerdido e Cedeira. Ten unha lonxitude de 9,31 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-862 nas Felgosas (Cerdido) e finaliza nun cruzamento coa AC-566 en Esteiro (Cedeira).

## Notas
AC-105

A **AC-105** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de oeste e noroeste das Pontes de García Rodríguez; situada no concello das Pontes de García Rodríguez. Ten unha lonxitude de 1,15 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-861 no oeste das Pontes de García Rodríguez e finaliza nun cruzamento coa AC-101 no noroeste das Pontes de García Rodríguez.

## Notas
Eneko Andueza

**Eneko Andueza Lorenzo**, nado en Éibar, Guipúscoa o 11 de xuño de 1979, é un político vasco, secretario xeral do PSE-EE dende 2021 e candidato a lehendakari por devandita formación nas eleccións ao Parlamento Vasco de 2024.

## Traxectoria 
Eneko Andueza naceu en Éibar o 11 de xuño de 1979, onde cursou bacharelato no Colexio La Salle. É licenciado en Ciencias Políticas e da Administración pola Universidade do País Vasco.

Comezou a súa traxectoria política aos 17 anos ao afiliarse ao Partido Socialista de Euskadi e ás Mocidades Socialistas de Euskadi. Foi, circunstancialmente, concelleiro no concello de Ordizia, cubrindo a vacante de varios compañeiros locais que, froito da presión da violencia de ETA, non quixeron exercer o seu cargo; asesor do Delegado do Goberno en Euskadi, xefe de Gabinete de Iñaki Arriola, e tenente alcalde no concello de Éibar, onde ocupou tamén a secretaría xeral da agrupación socialista local.

Posteriormente foi voceiro do Grupo Juntero Socialista nas Xuntas Xerais de Guipúscoa, e dende 2016 é membro do Parlamento Vasco. En agosto de 2020 foi elixido voceiro do grupo parlamentario socialista do Parlamento Vasco para a XII lexislatura, sucedendo a José Antonio Pastor.

En decembro de 2020 publicou o libro *Los toros, desde la izquierda*, co que «pretende eliminar complexos e pór argumentos na defensa da nosa afección dende unha visión progresista».

Foi secretario xeral do PSE-EE de Gipúscoa (2017-2021), cargo ao que accedeu tras ser secretario xeral da Agrupación Socialista de Éibar (2009-2017). Ademais, é membro da Comisión Executiva do PSE-EE de Euskadi e membro do Comité Federal do PSOE.

Trala decisión de Idoia Mendia de non presentarse á reelección como Secretaria Xeral do PSE-EE, celebrouse un proceso de primarias, no que Eneko Andueza recibiu un 95,30 % dos votos da militancia socialista.. Foi ratificado como secretario xeral no marco do 9º Congreso dos Socialistas Vascos, celebrado en Bilbao en novembro de 2021.

Foi candidato a lehendakari do Goberno Vasco para as eleccións ao Parlamento Vasco de 2024 polo PSE-EE.

## Libros publicados 
* *Dolores Aguirre, Palabra de Ganadera* (Editorial Servisistem , 2014)
* *José Cruz, el sueño de Joselillo* (Editorial Servisistem, 2016)
* *Los toros desde la izquierda* (Editorial Servisistem, 2020)
* *Jóvenes sin juventud* (Fundación Ramón Rubial, 2021)

## Notas
Amaia Martínez Grisaleña

**María Amaia Martínez Grisaleña**, nada en Vitoria, Áraba o 6 de novembro de 1968, é unha xornalista e política española, membro do Parlamento Vasco dende 2020 polo partido político Vox, formación pola que foi candidata a lehendakari en 2020 e en 2024.

## Traxectoria 
Estudou xornalismo e profesionalmente rexentou unha armería xunto ao seu marido antes da súa elección como deputada. Aínda que fala éuscaro, manifestouse en contra do que cualifica como discriminación lingüística no País Vasco contra a lingua castelá.

Nas eleccións ao Parlamento Vasco de 2020 foi cabeza de lista da candidatura de Vox por Áraba. O seu foi o único escano que Vox logrou nesas eleccións. O mesmo ocorreu nas eleccións ao Parlamento Vasco de 2024, sendo ela a única deputada electa do partido.

## Notas
A Braña, Chamín, Arteixo

**A Braña** é un lugar da parroquia de Chamín no concello coruñés de Arteixo, na comarca da Coruña.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Chamín
### Parroquias de Arteixo
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Arteixo
Lañas, Lañas, Arteixo

**Lañas** en 2023 tiña 307 habitantes (148 homes e 159 mulleres).

Non aparece no Nomenclátor de Galicia.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Lañas
### Parroquias de Arteixo
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Arteixo
AC-116

A **AC-116** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Ferrol e Valdoviño; atravesa os concellos de Ferrol, Narón e Valdoviño. Ten unha lonxitude de 11,37 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa FE-13 en Ferrol e finaliza nun cruzamento coa AC-566 en Valdoviño.

## Notas
AC-115

A **AC-115** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Fene e Xuvia (Narón); atravesa os concellos de Fene, Neda e Narón. Ten unha lonxitude de 4,71 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa FE-14 en Fene e finaliza nun cruzamento coa AC-862 en Xuvia (Narón).

## Notas
Pello Otxandiano

**Pello Otxandiano Kanpo**, nado en Otxandio, Biscaia, o 20 de agosto de 1983, é un enxeñeiro e político vasco, director de programa de EH Bildu e candidato a lehendakari do Goberno Vasco nas eleccións ao Parlamento do País Vasco de 2024.

## Traxectoria 
Naceu en Otxandio en 1983, cursou os estudos de primaria na escola pública da vila, e os de secundaria, segundo o mapa escolar, en Iurreta, no Instituto Juan Orobiogoitia (ESO) e no IFP Iurreta (Bacharelato). Posteriormente, estudou Enxeñaría de Telecomunicacións e cursou o doutoramento na Universidade de Mondragón. Durante o seu doutoramento realizou un período de prácticas na Universidade Tecnolóxica Chalmers de Gotemburgo, Suecia.

Comezou en política en 2011, como concelleiro de Otxandio.

En 2023 a Mesa Política de EH Bildu propúxoo como candidato a lehendakari do Goberno Vasco para as eleccións ao Parlamento Vasco de 2024.

## Notas
AC-141

A **AC-141** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Cabanas e A Pena de Irís (Cabanas); ambas no concello de Cabanas. Ten unha lonxitude de 1,95 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa N-651 en Cabanas e finaliza nun cruzamento coa AC-564 na Pena de Irís (Cabanas).

## Notas
AC-161

A **AC-161** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades das Angustias (Betanzos) e Bergondo; atravesa os concellos de Betanzos e Bergondo. Ten unha lonxitude de 4,12 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa N-6a nas Angustias (Betanzos) e finaliza nun cruzamento coa AC-164 en Bergondo.

## Notas
Mommy Dead and Dearest

***Mommy Dead and Dearest*** é un filme documental estadounidense de 2017 dirixido por Erin Lee Carr sobre o asasinato de Dee Dee Blanchard, polo que a súa filla, Gypsy Rose Blanchard, e o mozo de Gypsy, Nicholas Godejohn, declaráronse culpables e foron condenados, respectivamente. Debutou en HBO o 16 de maio de 2017.

## Sinopse 
O documental explora o asasinato e as súas consecuencias, pero tamén se centra nos anos de malos tratos que sufriu Gypsy a mans da súa nai, quen convenceu a moitos de que Gypsy padecía unha variedade de enfermidades sen ser certo (síndrome de Münchhausen por poder). O documental tamén revelou o alcance das mentiras que Dee Dee dixo sobre a saúde de Gypsy, xa que afirmaba que a súa filla non podía camiñar e tamén fixo que colocasen unha sonda de alimentación innecesaria. Gypsy Rose Blanchard recibiu unha condena menor de 10 anos e obtivo a liberdade condicional antes de cumprir toda a súa condena. 

## Notas
AC-163

A **AC-163** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Sada e Mera (Oleiros); atravesa os concellos de Sada e Oleiros. Ten unha lonxitude de 9,16 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa DP-7506 no norte de Sada e finaliza nun cruzamento coa AC-173 en Mera (Oleiros).

## Notas
O Igrexario, Chamín, Arteixo

**O Igrexario** é un lugar da parroquia de Chamín no concello coruñés de Arteixo, na comarca da Coruña.
## Toponimia 
O topónimo **O Igrexario** débese á presenza no lugar da igrexa de Santaia de Chamín.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Chamín
### Parroquias de Arteixo
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Arteixo
Baby Reindeer

***Baby Reindeer*** é unha miniserie de thriller e drama psicolóxico de comedia escura británica creada e protagonizada por Richard Gadd. É unha adaptación do show individual autobiográfico de Gadd co mesmo nome, a serie está baseada na experiencia real de Gadd de ser acosado e agredido sexualmente aos seus 20 anos. A serie consta de sete episodios, que se estrearon simultaneamente en Netflix o 11 de abril de 2024.

## Elenco 
* Richard Gadd como Donny Dunn, a versión ficticia Gadd.
* Jessica Gunning como Martha Scott.
* Nava Mau como Teri.
* Tom Goodman-Hill como Darrien O'Connor.
* Amanda Root como Elle, nai de Donny.
* Mark Lewis Jones como Gerry, pai de Donny.
* Hugh Coles como Francis, amigo de Donny.
* Danny Kirrane como Gino, compañeiro de traballo de Donny.
* Michael Wildman como Greggsy, compañeiro de traballo de Donny.
* Shalom Brune-Franklin como Keeley, exmoza de Donny.
* Nina Sosanya como Liz, nai de Keeley.

## Notas
AC-301

A **AC-301** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Iria Flavia (Padrón) e Augasantas (Rois); atravesa os concellos de Padrón e Rois. Ten unha lonxitude de 10,93 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa N-550 en Padrón e finaliza nun cruzamento coa AC-308 en Augasantas (Rois).

## Notas
AC-164

A **AC-164** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Guísamo (Bergondo) e A Insua (Paderne); atravesa os concellos de Bergondo e Paderne. Ten unha lonxitude de 7,24 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa N-6 en Guísamo (Bergondo) e finaliza nun cruzamento coa N-651 na Insua (Paderne).

## Notas
AC-309

A **AC-309** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades das Saíñas (Ribeira) e Palmeira (Ribeira); ambas no concello de Ribeira. Ten unha lonxitude de 1,99 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-305 nas Saíñas (Ribeira) e finaliza nun cruzamento coa AG-11 en Palmeira (Ribeira).

## Notas
AC-234

A **AC-234** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Arzúa e As Corredoiras (Boimorto); atravesa os concellos de Arzúa e Boimorto. Ten unha lonxitude de 12,19 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa N-547 en Arzúa e finaliza nun cruzamento coa AC-840 nas Corredoiras (Boimorto).

## Notas
AC-404

A **AC-404** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Santa Comba e Baio (Zas); atravesa os concellos de Santa Comba e Zas. Ten unha lonxitude de 19,32 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa DP-7702 en Santa Comba e finaliza nun cruzamento coa AC-552 en Baio (Zas).

## Notas
AC-406

A **AC-406** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Portomouro e Santa Comba; atravesa os concellos de Val do Dubra, A Baña e Santa Comba. Ten unha lonxitude de 17,11 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-455 en Portomouro (Val do Dubra) e finaliza nun cruzamento coa AC-400 en Santa Comba.

## Notas
AC-407

A **AC-407** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Abuín e o Parque empresarial de Santa Comba; ambas no concello de Santa Comba. Ten unha lonxitude de 1,65 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-406 en Abuín (Santa Comba) e finaliza nun cruzamento coa AC-406 no parque empresarial de Santa Comba.

## Notas
AC-408

A **AC-408** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Ordes e o Polígono industrial de Ordes; ambas no concello de Ordes. Ten unha lonxitude de 2,58 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-524 no leste de Ordes e finaliza nun cruzamento coa N-550 no polígono industrial de Ordes.

## Notas
AC-409

A **AC-409** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Ordes e o Parque acuático de Cerceda (Cerceda); atravesa os concellos de Ordes e Cerceda. Ten unha lonxitude de 11,32 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa N-550 no norte de Ordes e finaliza no parque acuático de Cerceda (Cerceda).

## Notas
AC-413

A **AC-413** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Ordes e Carballo; atravesa os concellos de Ordes, Cerceda, Tordoia e Carballo. Ten unha lonxitude de 27,38 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa DP-5903 no oeste de Ordes e finaliza nun cruzamento coa DP-1905 en Carballo.

## Notas
AC-414

A **AC-414** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Carballo e Vilariño (Carballo); ambas no concello de Carballo. Ten unha lonxitude de 5,17 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AG-55 en Carballo e finaliza nun cruzamento coa AC-418 en Vilariño (Carballo).

## Notas
AC-311

A **AC-311** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de leste e sur de Noia; situada no concello de Noia. Ten unha lonxitude de 1,15 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-543 no leste de Noia e finaliza nun cruzamento coa AC-308 no sur de Noia.

## Notas
Igantzi

**Igantzi** é un concello de Navarra, na comarca de Bortziriak, dentro do meiriñado de Pamplona. 

## Demografía 
No ano 2023 contaba cunha poboación de 572 habitantes.

## Notas
Povoação

**Povoação** é un municipio portugués na illa de São Miguel, na Rexión Autónoma dos Azores, cunha poboación de 6&nbsp;327 habitantes (INE, Censo de 2011) nas súas seis freguesías civís. 

## Xeografía 
Cunha superficie de 110,30&nbsp;km², Povoação está situado a 60 quilómetros ao leste da capital rexional de Ponta Delgada e comunícase coa antiga capital histórica, Vila Franca do Campo, pola extensión sur da estrada rexional E.R. 1. -1ª que rodea toda a illa. Limita ao leste e ao nordeste co concello de Nordeste, ao norte con Ribeira Grande e ao oeste con Vila Franca do Campo.

## Freguesías 
* Água Retorta
* Faial da Terra
* Furnas
* Nossa Senhra dos Remédios
* Povoação
* Ribeira Quente

## Notas
Leitzaldea

**Leitzaldea** é unha comarca e subzona do noroeste de Navarra. Está formada por oito concellos e forma parte do meiriñado de Pamplona.

## Concellos 
A comarca está formada por oito concellos, sendo o máis grande o concello de Leitza. A continuación figuran as súas poboacións nos censos recentes:

## Notas
O Anide, Larín, Arteixo

**O Anide** é un lugar da parroquia de Larín no concello coruñés de Arteixo, na comarca da Coruña.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Larín
### Parroquias de Arteixo
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Arteixo
AC-419

A **AC-419** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Buño (Malpica de Bergantiños) e Ponteceso; atravesa os concellos de Malpica de Bergantiños e Ponteceso. Ten unha lonxitude de 11,3 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-418 en Buño (Malpica de Bergantiños) e finaliza nun cruzamento coa AC-424 en Ponteceso.

## Notas
Xohán Xabier Baldomir Cabanas

**Xohán Xabier Baldomir Cabanas**, nado en Tarrío (Culleredo) o 12 de xullo de 1983, é un filólogo, docente e escritor galego.

## Traxectoria 
Doutorouse en filoloxía galega en 2010 na Universidade da Coruña coa tese *A Literatura Galega dos Séculos Escuros e do Prerrexurdimento*, dirixida por Luciano Rodríguez Gómez. O seu traballo centrouse sobre todo no ensaio e na investigación, traballando sobre diversos temas como a teoría teatral, os Séculos Escuros ou O Xestal, entre outros.

En novembro de 2013 creou o *Xornal Galdeporte,* unha publicación periódica e dixital sobre actualidade deportiva que pretendía achegar unha pequena contribución á normalización da lingua galega. Porén, o diario desapareceu de forma temperá en xaneiro de 2014.

Entre os anos 2014 e 2015 exerceu unha breve pero intensa carreira política. Formou parte do partido Piratas de Galicia e chegou a exercer como relacións públicas e Community manager da dita formación, da cal dimitiu tras rexeitar o cargo de coordinador confederal debido a discrepancias cun sector do partido. Tamén foi un dos membros fundadores de ACUDE Culleredo e dentro da súa dinámica chegou a ser cabeza de lista dunha frustrada candidatura ás municipais de 2015 polo Partido da Terra.

Antes diso, militara e fora elixido membro da 1.ª Coordinadora da Marea Veciñal de Culleredo, se ben dimitiu ás poucas semanas. Igualmente, foi membro militante da CIG.

## Obra 
;Monografías:

* *Breve dicionario galego de termos teatrais*, 2010, Noia, Editorial Toxosoutos (167 páxinas), ISBN: 978-8492792481.
**Historia da literatura dos Séculos Escuros e do Prerrexurdimento: a escrita literaria galega entre finais do século XV e a década de 1840*, 2012, Saarbrücker, Editorial Académica Española (676 páxinas), ISBN: 9783848452996.
**O Xestal: contador de contos. Unha aproximación a 83 relatos da súa discografía,* 2013,  Saarbrücker, Editorial Académica Española (224 páxinas), ISBN: 978-3659065101
*''Os contos das risas serias: un percorrido por 83 relatos d'O Xestal*, 2023, A Coruña, Deputación da Coruña (promove Concello de Carballo) (228 páxinas), ISBN: 978-8498124057
*
*
*

;
;
;
;Poesía:

**Breve poemario de Don Anónimo,'' 2013, Málaga, Editorial Seleer (98 páxinas), ISBN: 978-8494159152
*
*
*
*
*
## Notas
Shishuo xinyu

O ***Shishuo xinyu*** (chinés tradicional: 世說新語; chinés simplificado: 世说新语; *pinyin*: Shìshuō xīnyǔ; Wade-Giles: Shih4-shuo1 hsin1-yu3; en galego, "Un novo relato dos contos do mundo") é unha compilación histórica sobre eruditos, músicos e artistas chineses dos séculos II ao IV. Foi editada por Liu Yiqing (403 - 444).

## Contidos 
O libro contén arredor de 1130 anécdotas históricas e bosquexos biográficos duns 600 literatos, músicos e pintores das dinastías Han e Wei-Jin. Destaca o capítulo 19, que inclúe 32 historias de mulleres excepcionais. Tamén recolle información sobre os chamados Sete Sabios da Fraga de Bambú.

O texto orixinal estaba dividido en oito *juan* 卷 ou rolos, aínda que as versións actuais adoitan distribuírse en dez volumes. A obra é unha importante fonte de información biográfica, así como un rexistro da linguaxe coloquial da época.

## Influencia 
A súa mestura da lingua literaria e do vernáculo influenciou o desenvolvemento da posterior literatura informal chinesa. O célebre novelista Lu Xun (1881-1936) eloxiou os seus méritos estéticos.

## Notas
Liga Feminina de baloncesto 2023-24

A **liga Feminina de Baloncesto de España 2023-24** (tamén chamada **Liga Feminina Endesa** por motivos de patrocinio) foi a 61.ª edición da máxima categoría do baloncesto feminino español: a liga Feminina de Baloncesto de España.

A competición deu comezo o día 22 de setembro co inicio da liga Regular e finalizou o día 12 de maio.  Valencia Basket conquistou o seu segundo título de liga, tras gañar a Perfumerías Avenida na serie final por 2 a 0.

## Sistema de competición 
Consta de 2 fases: a liga Regular e os Playoffs polo título.

### Liga Regular 
Na primeira fase, os 16 clubs que forman parte da categoría enfróntase todos contra todos nun grupo único dúas veces: unha exercendo de local no seu pavillón e outra como visitante. En total disputaranse 30 xornadas.

No momento en que se disputen as primeiras 15 xornadas (rematada, por tanto, a primeira volta da liga Regular), os equipos que clasifiquen entre as 8 primeiras posicións terán acceso a competir na  Copa da Raíña  2024.

Unha vez realizadas as 30 xornadas, dando así por finalizada a liga Regular, os equipos que clasifiquen nas 2 últimas posicións descenderán á liga Feminina Challenge. Os equipos que clasifiquen nas 8 primeiras posicións pasarán a xogar a seguinte fase: os Playoffs polo título.

### Playoffs polo título 
Constarán de 3 roldas eliminatorias: Cuartos de final, Semifinais e a Final. Os enfrontamentos determinaranse a partir da posición na que os equipos acaben na liga Regular.

Tanto os Cuartos de Final como as Semifinais xóganse a eliminatorias a dobre partido, onde o equipo que máis puntos meta entre os dous partidos (ida e volta) será o que pase de rolda. O primeiro partido xogarase no campo do equipo peor clasificado e o segundo no do equipo mellor clasificado.

A Final, en cambio, xogarase ao formato de "ao mellor de tres" (o equipo que consiga 2 vitorias leva a eliminatoria). O primeiro partido xogarase no campo do mellor clasificado, o segundo no do peor clasificado e, se se dera o caso no que os dous equipos chegasen a gañar un dos dous partidos, xogaríase o terceiro partido no campo do mellor clasificado outra vez.

## Clubs participantes 
Ó remate da tempada pasada, tanto Innova-TSN Leganés como CDB Clarinos Cidade da Lagoa Tenerife perderon a súa praza na máxima categoría do baloncesto feminino español ao rematar nas dúas últimas posicións na liga Regular.

Por outra banda, ascenderon dende a liga Feminina Challenge 2022-23 o Baxi Ferrol (en condición de equipo campión da fase regular) e o  Celta Zorka Recalvi (como campión dos playoffs finais). A estes equipos sumaránselles os 14 que a tempada pasada lograron a salvación na máxima categoría.

## Liga regular 
## Galardóns 
### MVP da xornada 
### Cadro de honra 
### Récords 
Para os récords, téñense en conta unicamente os partidos da temporada regular.

## Playoffs polo título 

## Notas 
## Ligazóns externas 
* Liga Endesa
Life on Our Planet

***Life on Our Planet*** é unha serie de televisión estadounidense en formato documental estreada en Netflix e producida por Amblin Television e Silverback Films. Producida por Steven Spielberg e narrada por Morgan Freeman, a serie céntrase na historia evolutiva da vida complexa na Terra. Tras o seu lanzamento, a serie recibiu críticas xeralmente mixtas, con eloxios polos seus efectos visuais, cinematografía, banda sonora e escala, pero críticas pola súa presentación, formato, guión e precisión da vida prehistórica.

## Desenvolvemento e estrea 
Netflix anunciou a serie por primeira vez o 1 de novembro de 2022. Silverback Films e Amblin Television foron as compañías de produción da serie. A serie consta de oito episodios e foi lanzada o 25 de outubro de 2023. A serie inclúe un híbrido de imaxes xeradas por ordenador (CGI) e imaxes reais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
*
AC-312

A **AC-312** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades da Fialla (Noia) e Portobravo (Lousame); atravesa os concellos de Noia e Lousame. Ten unha lonxitude de 0,86 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-311 na Fialla (Noia) e finaliza nun cruzamento coa AC-308 en Portobravo (Lousame).

## Notas
Lekunberri

**Lekunberri** é un concello de Navarra, na comarca de Leitzaldea, dentro do meiriñado de Pamplona. 

## Demografía 
No ano 2023 contaba cunha poboación de 1&nbsp;689 habitantes.

## Notas
AC-429

A **AC-429** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Ponteceso e Laxe; atravesa os concellos de Ponteceso, Cabana de Bergantiños e Laxe. Ten unha lonxitude de 10,9 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-424 en Ponteceso e finaliza nun cruzamento coa AC-433 en Laxe.

## Notas
AC-430

A **AC-430** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Baio (Zas) e As Grelas (Cabana de Bergantiños); atravesa os concellos de Zas e Cabana de Bergantiños. Ten unha lonxitude de 7,91 quilómetros e iníciase en Baio (Zas) e finaliza nun cruzamento coa AC-429 nas Grelas (Cabana de Bergantiños).

## Notas
AC-445

A **AC-445** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Cee e Fisterra; atravesa os concellos de Cee, Corcubión e Fisterra. Ten unha lonxitude de 13,22 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-550 en Cee e finaliza en Fisterra.

## Notas
Shan Tao

**Shan Tao** (chinés tradicional: 山濤; chinés simplificado: 山涛; *pinyin*: Shān Tāo; Wade-Giles: Shan1 T'ao1), nado en 205 e finado o 3 de marzo de 283, foi un erudito e intelectual chinés, un dos Sete Sabios da Fraga de Bambú.

## Traxectoria 
Shan Tao naceu en Henei, na actual provincia de Henan. Estudou os textos de Laozi e Zhuangzi, e foi amigo de Ji Kang e Ruan Ji. O máis vello dos Sete Sabios, non chegou a ocupar un posto de funcionario até os corenta anos. Viviu de maneira frugal, combinando o servizo público co retiro espiritual, polo que recibiu críticas de Ji Kang.

## Notas
AC-905

A **AC-905** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Portodemouros e Arzúa; ambas no concello de Arzúa. Ten unha lonxitude de 10,67 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa PO-905 en Portodemouros (Arzúa) co límite provincial da Coruña e Pontevedra e finaliza nun cruzamento coa N-547 en Arzúa.

## Notas
AC-934

A **AC-934** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades do Marco das Pías (Sobrado) e As Corredoiras (Boimorto); atravesa os concellos de Sobrado e Boimorto. Ten unha lonxitude de 17,91 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa LU-934 no Marco das Pías (Sobrado) co límite provincial da Coruña e Lugo e finaliza nun cruzamento coa AC-840 nas Corredoiras (Boimorto).

## Notas
LUAR

**Liga de Unidade e Acción Revolucionaria (LUAR)** foi un movemento político fundado en París, o 19 de xullo de 1967, baixo a dirección de Hermínio da Palma Inácio, tras o roubo do banco de Portugal en Figueira da Foz, distrito de Coímbra.

## Historia 
Entre os principais adeptos estaban Camilo Mortágua, Emídio Guerreiro, futuro líder interino (en ausencia, por motivos de saúde, de Francisco Sá Carneiro) do Partido Popular Democrático (hoxe PSD) e Fernando Pereira Marques, futuro deputado do Partido Socialista. Foi disolto en 1976, após o *Período Revolucionário em Curso*.

### Asalto 
Unha brigada da oposición, o 17 de maio de 1967, liderada por Palma Inácio, atracou a sucursal do Banco de Portugal na Figueira da Foz, malversando vinte e nove mil *contos*. Tomaron unha avioneta no aeródromo de Cernache e conseguiron escapar. A LUAR (Liga de Unidade e Acción Revolucionaria) foi fundada en París o 19 de xuño, baixo o liderado do xefe operativo de tal asalto.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
*Ação Revolucionária Armada
*Fração do Exército Vermelho
**Antifaschistische Aktion*
*Ação Libertadora Nacional
*Brigadas Vermelhas
*Brigadas Revolucionárias
*Forças Populares 25 de Abril
*Soldados Unidos Vencerão
*Movimento das Forças Armadas
*Estado Novo
*Revolución dos Caraveis
*Grândola, Vila Morena
*PREC

### Ligazóns externas 
* LUAR: a organización armada que rexeitou o terrorismo, Público, 30.9.2016
CLIP (inmunopéptido)

[miniatura|Molécula do [MHC-II unida á cadea invariante. A catepsina S corta Ii, quedando o CLIP unido. O CLIP é doadamente intercambiado por péptidos antixénicos usando o HLA-DM como proteína chaperona. ]]
O **CLIP** (do inglés *Class II-associated invariant chain peptide*, **péptido da cadea invariante asociada á clase II**) é unha parte da cadea invariante (Ii) que se une ao suco de unión ao péptido das moléculas do MHC de clase II e permanece alí ata que o receptor MHC está completamente ensamblado. Ten, pois, un papel no funcionamento do sistema inmunitario. O CLIP é un dos péptidos propios máis frecuentes atopados no córtex tímico da maioría das células presentadoras de antíxenos. O propósito do CLIP é impedir a degradación dos dímeros do MHC-II antes de que se unan a péptidos antixénicos, e para impedir a autoinmunidade.

Durante a ensamblaxe das moléculas MHC de clase II no retículo endoplasmático, o polipéptido da cadea invariante forma un complexo cos heterodímeros MHC-II. Nun endosoma tardío/lisosoma temperán, a catepsina S corta a cadea invariante, deixando o CLIP unido ao compleo MHC-II. En presenza de fragmentos dun péptido antixénico, o HLA-DM únese parcialmente ao suco de unión a péptidos do MHC-II e actúa como catalizador, liberando o CLIP e permitindo que os péptidos se unan. Os péptidos antixénicos teñen unha alta afinidade polo suco do MHC-II, e son doadamednte intercambiados polo CLIP. Isto ocorre na maioría das células que expresan MHC-II; porén, en células B, o HLA-DO funciona como proteína accesoria. Tanto o HLA-DM coma o HLA-DO interaccionan entre si para actuaren como proteínas chaperonas e impiden a desnaturalición do MHC-II. O MHC-II co antíxeno unido é despois transportado á membrana plasmática para a súa presentación. 

O CLIP tamén afecta a diferenciación de células T. Os complexos MHC-II + CLIP son regulados á alza en células dendríticas en maduración, que activan e diferencian as células T a células T axudantes (Th) e T citotóxicas (Tc). As células Th poden polarizarse en células efectoras Th1 ou Th2 dependendo da presenza de citocinas. A alta expresión de CLIP favorece a liberación de IL-4 e a polarización de Th2. 

O CLIP exerce un importante papel na prevención da autoinmunidade. Como os MHCs son moléculas polimórficas, as mutacións que impiden que o CLIP se una ás MHC-II deixan o suco de unión a péptidos baleiro. Isto podería orixinar a unión doutros péptidos propios e a destrución de células sas. As enfermidades autoinmunes como a  artrite reumatoide, a dermatomiosite xuvenil e a enfermidade de Graves están todas asociadas cun baixo nivel do péptido CLIP. 

## Notas
AC-422

A **AC-422** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de leste e sur de Buño; situada no concello de Malpica de Bergantiños. Ten unha lonxitude de 0,96 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-421 no suroeste de Buño (Malpica de Bergantiños) e finaliza nun cruzamento coa AC-419 no oeste de Buño (Malpica de Bergantiños).

## Notas
Areso

**Areso** é un concello de Navarra, na comarca de Leitzaldea, dentro do meiriñado de Pamplona. 

## Demografía 
No ano 2023 contaba cunha poboación de 267 habitantes.

## Notas
LU-111

A **LU-111** (na provincia de Lugo), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Rábade e O Santo (Vilalba); atravesa os concellos de Rábade, Begonte, Cospeito e Vilalba. Ten unha lonxitude de 18,42 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa A-6 en Rábade e finaliza nun cruzamento coa LU-120 no Santo (Vilalba).

## Notas
LU-113

A **LU-113** (na provincia de Lugo), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Rozas (Lugo) e Abadín; atravesa os concellos de Lugo, Castro de Rei, Cospeito e Abadín. Ten unha lonxitude de 30,62 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa N-640 en Rozas (Lugo) e finaliza nun cruzamento coa A-8 en Abadín.

## Notas
LU-115

A **LU-115** (na provincia de Lugo), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Outeiro de Rei e Castro de Ribeiras de Lea (Castro de Rei); atravesa os concellos de Outeiro de Rei e Castro de Rei. Ten unha lonxitude de 11,09 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa N-6 en Outeiro de Rei e finaliza nun cruzamento coa LU-113 en Castro de Ribeiras de Lea (Castro de Rei).

## Notas
LU-120

A **LU-120** (na provincia de Lugo), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Vilalba e Paraxes (A Pastoriza); atravesa os concellos de Vilalba, Cospeito, Castro de Rei, Abadín e A Pastoriza. Ten unha lonxitude de 30,39 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa N-634 en Vilalba e finaliza nun cruzamento coa N-640 en Paraxes (A Pastoriza).

## Notas
LU-121

A **LU-121** (na provincia de Lugo), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades do Santo (Vilalba) e Moncelos (Abadín); atravesa os concellos de Vilalba, Cospeito e Abadín. Ten unha lonxitude de 3,7 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa LU-111 no Santo (Vilalba) e finaliza nun cruzamento coa LU-113 en Moncelos (Abadín).

## Notas
LU-122

A **LU-122** (na provincia de Lugo), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Paraxes (A Pastoriza) e Lourenzá; atravesa os concellos da Pastoriza, Riotorto, Mondoñedo e Lourenzá. Ten unha lonxitude de 32,9 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa LU-120 en Paraxes (A Pastoriza) e finaliza en Lourenzá.

## Notas
LU-127

A **LU-127** (na provincia de Lugo), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de oeste e noroeste de Rábade; situada no concello de Rábade. Ten unha lonxitude de 0,86 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa N-6 no oeste de Rábade e finaliza nun cruzamento coa LU-107 no noroeste de Rábade.

## Notas
AC-424

A **AC-424** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Ponteceso e Corme Porto; ambas no concello de Ponteceso. Ten unha lonxitude de 8,73 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-429 en Ponteceso e finaliza en Corme Porto (Ponteceso).

## Notas
LU-153

A **LU-153** (na provincia de Lugo), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Lourenzá e o Río Masma (Mondoñedo); atravesa os concellos de Lourenzá e Mondoñedo. Ten unha lonxitude de 4,33 quilómetros e iníciase en Lourenzá e finaliza nun cruzamento coa LU-160 no río Masma (Mondoñedo).

## Notas
LU-160

A **LU-160** (na provincia de Lugo), é unha estrada da Rede Primaria Complementaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Mondoñedo e Ferreira (O Valadouro); atravesa os concellos de Mondoñedo, Alfoz e O Valadouro. Ten unha lonxitude de 19,38 quilómetros e iníciase en Mondoñedo e finaliza nun cruzamento coa LU-162 en Ferreira (O Valadouro).

## Notas
Zona euscalduna de Navarra

300px|miniatura|dereita|Distribución por concellos das zonas euscalduna, mixta e non euscalduna trala reforma de 2017.
A **zona euscalduna de Navarra** é, segundo a Lei foral do éuscaro, a zona lingüística do noroeste da Comunidade Foral de Navarra na que o éuscaro é a lingua tradicional da súa poboación e na que, polo tanto, en aplicación do principio de predominio lingüístico consagrado no Amelloramento de Navarra, esta lingua ten cooficialidade xunto co castelán.

En 2017 produciuse un cambio significativo na composición das zonas. Pola Lei Foral 9/2017, do 27 de xuño, un concello (Atetz) pasou da zona mixta á zona euscalduna e 44 concellos da zona non euscalduna pasaron a formar parte da zona mixta. En 2001 o 67,3 % dos habitantes desta zona era euscaldún.

## Xeografía 
O ámbito euscaldún comprende 64 pequenos concellos (ningún dos cales supera os 10&nbsp;000 habitantes), todos eles situados nos vales atlánticos e pirenaicos do noroeste de Navarra. En 2012, a poboación total desta zona representaba o 9% da poboación total da provincia. 

## Situación sociolingüística 
Se observamos as porcentaxes absolutas de 2018, vemos que a maioría dos 75&nbsp;810 navarros que falan éuscaro de 16 ou máis anos viven fóra da zona euscalduna de Navarra: 29&nbsp;459 na zona euscalduna (38,9% do total), 42&nbsp;551 en zonas mixtas (56,1%) e 3&nbsp;800 en zona non euscalduna (5%).

En canto ao número de bilingües receptivos (persoas que entenden o éuscaro pero non o falan), a maioría das 42&nbsp;994 persoas de 16 ou máis anos viven nunha zona mixta: 5.187 na zona euscalduna (12% do total dos bilingües receptivos), 32&nbsp;217 na zona mixta (75%) e 5&nbsp;590 na zona non vascófona (13%).

De entre eles, os concellos máis importantes son Baztan (uns 7.800 habitantes), Altsasu (uns 7.600 habitantes), Leitza (uns 2.900 habitantes), Etxarri Aranatz (uns 2.400 habitantes) e Irurtzun (uns 2.200 habitantes).

## Estudo sociolingüístico de 2018 
miniatura|250px|Dominio do éuscaro por ámbito lingüístico (2018).
Segundo os datos de 2018, o 14,1% da poboación de Navarra sabía éuscaro, o 8% era euscaldún receptivo e o 77,9% non sabía éuscaro. En comparación coas cifras de sete anos antes, o número de persoas que non sabían éuscaro aumentou.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Zona mixta de Navarra
*Lei foral do éuscaro
Cris Lores

**Cris Lores**, nado en Pontevedra en 1975, é un cineasta, músico e proxeccionista galego.

## Traxectoria 
Cris Lores pronto abandonou os estudos secundarios para traballar na construción. Posteriormente formouse como proxeccionista, feito que influíu na súa concepción do cinema como espectador e como manipulador.

Ten traballado no ámbito do cinema expandido, en colaboración con Belén Veleiro. Nas súas actuacións utilizan varios proxectores e películas domésticas de Super 8, que deteñen ante o foco para provocar a súa destrución. Os resultados abstractos desta técnica pódense apreciar en películas como *Alzheimer* (2013).

O seu cinema explora dúas vertentes: unha mais narrativa e "acabada", na que se ilustran narracións, ideas ou textos poético-filosóficos, e outra máis experimental e abstracta, "fragmentos, anacos, retrincos, apontamentos plásticos, improvisaçons e experimentaçons técnicas", que constitúen o mellor da súa produción. O seu filme *Corpi in movemento* gañou o premio de Novos Valores da Deputación de Pontevedra en 2010.

A súa longametraxe *De verdade queredes saber o que pensamos?* estreouse no Festival Primavera do Cine en 2023.

Como músico tocou a batería no grupo Allgodown, co que sacou en 2002 o disco *Trip*, e mais no conxunto de música espontánea Urro, xunto con Luís Garrido e Alexandre Losada. A música de Urro ten especial presenza n’*A Pedra do Lobo* (Alberte Pagán, 2010), así como n’*O proceso de Artaud* (Ramiro Ledo, 2010) e en *Fóra* (Pablo Cayuela e Xan Gómez Viñas, 2012).

## Filmografía 
* *Big Bang* (1996)
* *La memoria del río* (2003)
* *Nueve* (2007)
* *888 árbores* (2008)
* *Corpi in movemento* (2010)
* *Cielulosas* (2010)
* *Virando* (2010)
* *Viran2* (2010)
* *LimpaParaBrisas* (2011)
* *Ventana* (2011)
* *PonteQuieta* (2011)
* *Xesús, María e Xosé* (2011)
* *8* (2012)
* *Corpi in movimento Due* (2012)
* *Corpi in movemento II* (2012)
* *Alzheimer* (2013)
* *Sombrarrotes* (2013)
* *Unos van outros veñen…* (2014)
* *NCG II* (2014)
* *AR-G!!!!!!!!!* (2015)
* *Frames no frame* (2017)
* *Alzheimer B* (2017)
* *Vila Xastre* (2018)
* *Ad libitum* (2018)
* *Saltator Referendum* (2019)
* *De verdade queredes sabes o que pensamos?* (2023)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Proxecto Remolque en YouTube
* Cris Lores en Vimeo