Moeda hispano-púnica

[miniatura|510x510px|Moedas hispano-púnicas do [Século -III|século III a.C. expostas no Museo de Albacete.]]

A **moeda hispano-púnica** abrangue o conxunto de emisións monetarias efectuadas na Península Ibérica con lendas en alfabeto fenicio en calquera das súas modalidades —áchanse adoito en alfabetos púnico e neopúnico—.​ 

As primeiras cuñaxes na Península Ibérica con este tipo de escrita danse na zona de Gadir e datan de entre finais do século IV a.C. e comezos do século III a.C. Paulatinamente foron deixando de se producir logo da romanización da Península, e conviviron na circulación coa moeda grega e coa moeda romana durante varios séculos.

Malia existiren abundantes achados de moedas con influencia púnica na Península Ibérica e nas Illas Baleares, non todas se encadran nas series hispano-púnicas. Numerosas cecas no Sur da península incorporan simboloxía de orixe semita pero utilizan epigrafía latina ou ibérica, polo que non forman parte desta catalogación, pese a súa orixe en poboacións feno-púnicas. Pola contra, algúns especialistas consideran tamén como moedas hispano-púnicas as procedentes da ceca de Baria, malia tratarse de emisións carentes de epigrafía.

## Cronoloxía 
A moeda hispano-púnica data de entre o 330 a.C. e o 54 d.C. Distínguense adoito tres fases diferenciadas nas cuñaxes hispano-púnicas.

# Primeiras emisións (330-237 a.C.). Desde as máis antigas ata a chegada de Hamílcar Barca logo da primeira guerra púnica. Só se producen moedas de cobre.
# Segunda etapa (237-202 a. C.). Abrangue o período de presenza bárcida na Península Ibérica e a segunda guerra púnica. Incorpóranse neste período moedas en prata e ouro.
# Emisións púnico-romanas (século II a.C. - 54 d.C.). Trátase de emisións de cecas púnicas baixo o dominio do Imperio Romano. Todas estas cuñaxes son en bronce.

## Autoridades emisoras 
Distínguense tres tipos de emisións, segundo a súa autoridade emisora e tamén en función da localización xeográfica das cecas onde se produciron. O sistema metrolóxico é o fenicio, aínda que a prata segue un peso lixeiramente inferior. Ás emisións oficiais en prata uníronse algunhas cidades como Gadir e Ibiza cos seus propios pesos. Este conxunto é de extraordinaria calidade artística, con representacións de divindades segundo o estilo helenístico e, nos reversos, os sinais do poder bárcida: a proa e o elefante. O padrón ponderal gaditano neste momento para a prata é o siclo de 9,4 gramos, que se usa como referencia para producir hemisiclos de 4,7 gramos de prata en Gadir.

No século II a.C. xa non se distingue ben se o sistema metrolóxico é cartaxinés ou romano; é probable a coexistencia de ambos os padróns evolucionados para facilitar os intercambios ao longo do século I a.C. A partir do ano 206 a.C. Gadir coñeceu o seu máximo desenvolvemento económico debido ao comercio e ás boas relacións con Roma froito da expulsión cartaxinesa. É o momento de maior cuñaxe de moeda e comézase a utilizar un proceso con normas oficiais máis acusadas nas súas tipoloxías, con emisións que cubrirán séculos.​

## Galería 

Ficheiro:Monnaie - Unité, bronze, Ituci, Ibérie - btv1b8551884f (2 of 2).jpg|Bronce da ceca de Ituci.
Ficheiro:Monnaie - Drachme, argent, Ebusus, Ibérie, Baléares - btv1b8482372d (2 of 2).jpg|Dracma da ceca de Ebusus.
Ficheiro:Monnaie - Demi, bronze, Malaca, Ibérie - btv1b8482774m (1 of 2).jpg|Bronce da ceca de Malaca.
Ficheiro:Monnaie - Demi, bronze, Gadir, Ibérie - btv1b10301687j (2 of 2).jpg|Bronce da ceca de Gadir.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moedas cartaxinesas da illa do Corvo
* Moeda ibérica antiga
* Moeda cartaxinesa

### Bibliografía 
* Alfaro Asins, C. et al. (1997). *Historia Monetaria de Hispania Antigua*. Ed. Jesús Vico. ISBN 84-8571117-3
* Costa, B.; Fernández, J. ed. (2013). *La Moneda e su papel nas sociedades fenicio-púnicas, XXVII Jornadas de Arqueología Fenicio-Púnica*. Govern de les Illes Balears, Eivisa. ISBN 9788487143496
* Martínez Chico, D. (2014). "Un tesoro de dishekels e shekels hispano-cartagineses hallado por Badajoz". En *Herakleion*, 7. Páxinas 29-51.
* Villaronga, L. (1979). *Numismática Antigua de Hispania*. CYMYS, Barcelona. 73-74. ISBN 84-85060-44-X

### Ligazóns externas 
* "Trishekel hispano-cartaginés". *Museo Arqueológico Nacional* (*MAN.es*)
* "Cecas feno-púnicas e neopúnicas". *Tesorillo.com*
* "Ciudades feno-púnicas". *Museo Arqueolóxico Nacional* (*MAN.es*)