Avea

*Para obter información da especie normalmente cultivada ver o artigo Avea común*

As **aveas** son plantas pertencentes ao xénero ***Avena*** da familia das poáceas, utilizadas como alimento e coma forraxe para o gado. As especies máis cultivadas a nivel mundial son a *Avena sativa* e mais a *Avena byzantina* nesta orde. En Galicia, malia terse cultivado dende a antigüidade, non foi dos cereais máis soados. No país medran especies espontáneas, algunhas daniñas; ademais da avea común (*Avena sativa*), medra brava a avea bouba, louca ou balloca (*Avena fatua*).

Malia non ter a importancia no pasado doutros cereais coma o trigo, o orxo ou o millo en Galicia, en Asia Central cultivábase en boa cantidade. As investigacións arqueolóxicas proban o uso da avea na Europa Central xa na Idade de Bronce. Tamén foron atopados grans deste cereal en escavacións exipcias, aínda que o seu cultivo non foi demostrado.

## Etimoloxía 
O termo galego avea (*aveia* en portugués) vén do latín: *avēna*. A plantación de avea recibe o nome de **aveal**. Chámanlle **avea branca** ou *afreita* a aquela de calidade inferior que medra en terreos pobres.

## Descrición 
Son plantas herbáceas, xeralmente anuais, pertencentes á familia das gramíneas. As raíces son reticulares, potentes e máis abundantes que no resto dos cereais. O talo é groso e recto con pouca resistencia ao encamado ou envorcadura, a lonxitude pode variar de 50&nbsp;cm a un metro e medio. As follas son planas e alongadas, co limbo estreito e longo de cor verde escura. As flores preséntanse en espigas.

Ten maior resistencia ao frío que o orxo ou o trigo. Seméntase a comezos da primavera, para se colleitar no momento da seitura no verán. É esixente en auga polo seu alto coeficiente de transpiración, porén o exceso pode prexudicala. Pola contra é moi sensíbel á seca, especialmente no período da formación do gran.

Por mor do desenvolvido sistema radicular da avea que é máis fondo, é unha cultura que aproveita mellor os nutrientes do solo, polo que o requirimento de fertilizantes para o seu desenvolvemento é menor que noutras gramíneas.

## Nutrición 
Son cereais moi nutritivos, que posúen calcio, ferro, proteínas, alén de vitaminas, carbohidratos e fibras. A avea está en evidencia actualmente polo alto poder benéfico da súa fibra solúbel, que está relacionada cun bo funcionamento intestinal, a diminución na absorción de colesterol total e colesterol LDL e manutención de niveis adecuados dos mesmos. Adoita consumirse coma flocos.

Existen estudos que manifestan que o consumo de avea en diferentes cantidades está asociado ao control da glicemia (azucre no sangue), manutención e diminución do colesterol sanguíneo, control da presión arterial e regulador do tránsito intestinal, evitando o estrinximento.
 
A fibra solúbel presente na avea, a chamada ß-glucana, é responsábel por parte das vantaxes do consumo da avea, xa que existe a vantaxe nutricional deste alimento. As fibras solúbeis retardan o esvaciamento gástrico, que ten como resultado unha maior saciedade. Elas, tamén, ao entraren en contacto coa auga, forman xeles que tornan o bolo fecal maior e máis viscoso e, con iso, ocorre unha menor absorción de substancias presentes neste bolo, como glicosa e colesterol, debido a unha menor acción de enzimas dixestivas.

As proteínas son de alto valor biolóxico. Ademais é o cereal con maior proporción de graxa vexetal, un 65% de graxas non saturadas e un 35% de ácido linoleico. Tamén contén hidratos de carbono de fácil absorción, ademais de sodio, potasio, calcio, fósforo, magnesio, ferro, cobre, zinc, vitaminas B1, B2, B3, B6 e E.

Cómpre salientar que ten contido en glute, polo que non pode ser utilizada como cereal alternativo para a dieta dos celíacos.

## Especies 
En Galicia cultívase a **avea común** (*Avena sativa*) de talo oco, delgado e alto, no extremo do cal hai unhas ramiñas con espigas moi pequenas que poden ter de dúas a nove flores. Coma especie brava temos a **avea bouba** ou louca (*Avena fatua*), semellante á avea común, medra espontaneamente entre os cereais, é anual, de raíz fibrosa, cuns 80 a 120&nbsp;cm de altura; florece a principios do verán. O gran maila palla serve para alimento do gado. 
### Aveas cultivadas 
A avea común é unha das especies de cereais máis importantes do mundo. As outras especies teñen moi pouca importancia.
* *Avena sativa* – Avea común, a verdadeira planta que coñecemos coma **avea**, de importancia mundial.
* *Avena abyssinica* – Avea etíope, unha avea medio brava, reservada ás zonas altas de Etiopía
* *Avena byzantina*, **avea forraxeira amarela**, un cultivo pouco frecuente de oriente Medio.
* *Avena nuda* – Avea núa, xogaría o mesmo rol en Europa que a *A. abyssinica* na Etiopía. Ás veces inclúese na *A. sativa*, foi moi cultivada en Europe antes de se cultiva a *A. sativa*. O contido nutricional é aínda mellor que o da avea común, polo que o seu uso incrementouse moito nos últimos anos, especialmente na agricultura ecolóxica. 
* *Avena strigosa* – Avea negra, cultivada coma forraxe nalgunhas zonas de Europa do Leste e do Brasil.

### Aveas bravas 
As especies a seguir, chamadas aveas bravas ou silvestres, son herbas que acostuman medrar entre os cereais polo que se consideran malas herbas. O problema é que ao seren especies achegadas ás especies cultivadas non é posíbel o tratamento químico (herbicidas), pois podería danar o cultivo.
* *Avena barbata* – Avea brava canaria (*Slender Wild Oat*). Orixinaria das Illas Canarias.
* *Avena brevis* – Avea curta. 
* *Avena fatua* – Avea louca ou bouba.
* *Avena maroccana* – Avea do Marroco.
* *Avena occidentalis* – Avea occidental.
* *Avena pubescens* – Avea suave (*Downy Oat-grass*).
* *Avena pratensis* – Avea de prado (*Meadow Oat-grass*)
* *Avena spicata* – Avea pobre (*Poverty Oat-grass*).
* *Avena sterilis* – Avea bouba de inverno.

## Etnoloxía 
Moi usada no pasado polas súas propiedades nutritivas, especialmente dábaselle aos enfermos en xeito de tortas chamadas: *afreitas*.

### Refraneiro 
Refírese ás súas propiedades nutritivas:
* *Mais val comer pan de avèa ca ir à arca allèa*. 
* *O cura das malas avèas polas suas mide as allèas*.
* ''O que ten pan d'avea, non vai à arca allea*
* *Pan de avea peneira chea*.
* *O que tèn avea, non pasa sen cea''.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Etapas do crecemento da avea (en castelán)
* Imágenes en Google