Kiko Veneno

**José María López Sanfeliu**, nado en Figueres, Xirona, o 3 de abril de 1952, máis coñecido como **Kiko Veneno**, é un músico español.

## Traxectoria 
Fillo de militar e ama de casa, naceu en Figueres, creceu en Cádiz e reside desde hai moitos anos en Sevilla. Estudou Filosofía e Letras e viaxou por Europa e os Estados Unidos, onde asistiu a concertos de artistas que o influíron, como Frank Zappa ou Bob Dylan, pero, curiosamente, tamén alí descubriu (ou redescubriu) o flamenco. En 1975, nun encontro que cambiará a súa vida, coñeceu os irmáns Rafael e Raimundo Amador, cos que formou o grupo Veneno. En 1977 publicaron un disco titulado co nome do grupo e producido por Ricardo Pachón. Aínda que non tivo gran repercusión no seu momento, está considerado na actualidade un disco fundamental da música española.

En 1979 colaborou no disco *La leyenda del tiempo*, de Camarón de la Isla. As achegas dos mozos Veneno no resultado final deste disco foi importante e vital. Eran momentos de cambio. Paco de Lucía percorría o mundo en solitario, e Camarón fichara a Tomatito, moi novo e ata ese momento descoñecido. Ricardo Pachón comezou a darlle voltas ó asunto e Kiko díxolle: "Por que non collemos estrofas de Lorca, aínda que sexan de diferentes poemas, e lle damos á súa poesía a música flamenca que está pedindo a gritos?". E así empézase a traballar. Kiko foi recoñecido sobre todo por ser o autor de *Volando voy*, aínda que tamén participou noutros temas do disco: *Mi niña se fue a la mar* (letra de García Lorca e música de R. Pachón e Kiko Veneno), *Viejo Mundo* (letra de Omar Kayan e música de Kiko Veneno) e *Homenaje a Federico* (letra de García Lorca e música de R. Pachón e Kiko Veneno). 
  
En 1982 publicou o seu primeiro álbum en solitario, *Seré mecánico por ti*, producido por José Luis de Carlos, tralo que seguirían outros, sen obter gran repercusión comercial. Durante os 80 fixo cancións para Martirio, á que tamén lle produciu o seu primeiro disco, e realizou varias colaboracións co programa de televisión *La Bola de Cristal* como compositor e cantante. Así e todo, non conseguira vivir profesionalmente da música e compaxinaba os seus labores artísticos cun posto de programador cultural na Deputación Provincial de Sevilla.

En 1992 asinou un contrato coa discográfica BMG-Ariola e comezou unha nova etapa na súa carreira, quizais a de maior éxito comercial, coa publicación dos álbums *Échate un cantecito* (1992) e *Está muy bien eso del cariño* (1995), ambos producidos por Joe Dworniak. O primeiro deles, co apoio decisivo de Santiago Auserón, sacou a Kiko Veneno do malditismo grazas a cancións como *Echo de menos*, *Lobo López*, *Joselito* ou *En un Mercedes blanco*, que se converteron en éxitos e lle permitiron dedicarse en exclusiva á música. Para presentar este disco, realizou a xira *Kiko Veneno y Juan Perro vienen dando el cante*, onde tamén participan, entre outros, Raimundo Amador e Luis Auserón. En canto ó disco *Está muy bien eso del cariño*, de 1995, destaca o deseño da cuberta, realizado por Javier Mariscal, e a presenza da guitarra flamenca de Raimundo Amador, que, xunto coa produción de Dworniak, confire ó disco un son totalmente único. Temas destacables son *Viento de poniente*, *Memphis blues*, *Casa cuartel* ou *Lince Ramón*.

En 1992 Kiko apadriñou o nacemento dun grupo que se ía chamar Mártires del Compás, formado por Chico Ocaña, Raúl Rodríguez e José Caraoscura. Desacordos entre Ocaña e Kiko provocaron, porén, que o grupo se separase en dous: Ocaña apropiouse do nome do grupo e continuou en solitario, e Raúl Rodríguez e José Caraoscura (con Kiko na sombra) formaron Caraoscura. Estes publicaron un disco en 1995 titulado *¿Qué es lo que quieres de mí?*.

En 1999 visitou Arxentina para dar unha serie de tres concertos en "La Trastienda", cun singular éxito de crítica e de público. Malia todo, a compañía para a que traballaba non satisfacía o artista, que pediu inutilmente que a súa música se editase tamén noutros países da zona e de Europa. Tras outros tres discos de longa duración, Kiko precipitou o final do seu contrato con Ariola (afirmaría máis tarde que o pouco apoio da compañía foi o que impediu que fixese máis álbums da calidade de *Échate un cantecito* e *Está muy bien eso del cariño*) e decidiu que a partir dese momento tódolos seus discos serían editados e comercializados por el mesmo, tanto por medio da distribución tradicional, como aproveitando as oportunidades que ofrece Internet, a través do seu selo, ELEMÚSICA. O primeiro disco deste proxecto musical e empresarial foi *Gira mundial*, gravado xunto a Pepe Begines (de No Me Pises Que Llevo Chanclas). Despois realizou a produción, xunto con Charlie Cepeda -produtor de Las Niñas e músico habitual de Kiko-, do primeiro disco en solitario de Pepe Begines: *Mi propia película*.
thumb|left|Kiko Veneno (2019).
En setembro de 2005 publicou *El hombre invisible* despois de case dous anos de proceso. Pouco a pouco, foron creando o que Kiko tiña na cabeza: primeiro remataron de remendar as maquetas, gravando un pouco, cambiando cada día outro tanto (vantaxes ou loucuras de traballar no seu propio estudio); despois Charlie Cepeda empezou a elixir, a darlle unha dirección máis precisa ó conxunto; e por último gravouse, cunha minuciosidade inqueda, ata que se foi enxergando o que levaba tanto buscándose. Destaca a participación e a achega de Jackson Browne en *Hoy no*, canción homenaxe a Lennon e ó pacifismo; a de Jorge Drexler en *Inspiración*, pregaria en busca de beleza; e a guitarra de Raimundo Amador en *Satisfacción*.

En 2006 formou xunto con Los Delinqüentes, Tomasito e Muchachito Bombo Infierno o grupo G5. O seu primeiro disco foi facéndose en sesións dispersas pero concentradas. As cancións foron fillas de todos, foron concibidas sobre a marcha e saíron soas. *Tucaratupapi*, contén o sinxelo *40 forajidos*. Tamén cabe destacar *Calla*, a achega máis clara de Kiko a este disco.

A finais do 2007 Kiko comezou un pequeno periplo internacional de concertos. Foi primeiro a México, onde ás veces coincidiu con Los Delinqüentes. Alí tocou en Guadalaxara, en León e en México DF. Despois viaxou a California, onde o seu amigo Jackson Browne lle brindou a oprotunidade de compartiren escenario. Tocaron xuntos en Santa Bárbara, no Lobero Theatre, e no Temple Bar.

En decembro, o seu grupo La Banda del Retumbe trasladouse ata Vilnius (Lituania) e o ano 2007 iniciárono en Nova York, onde Kiko tocou no mítico The Knitting Factory, grazas ó seu colega Jonathan Richman, que o invitou a compartir o seu espectáculo.

## Discografía 
### Veneno 
* *Veneno (CBS, 1977).*
* *El pueblo guapeao (Twins, 1989).*

### Kiko Veneno 
* *Seré mecánico por ti* (Epic, 1981).
* *Si tú, si yo* (Epic, 1984) - maxisinxelo.
* *Pequeño salvaje* (Nuevos Medios, 1987).
* *Échate un cantecito* (BMG Ariola, 1992).
* *Está muy bien eso del cariño* (BMG, 1995).
* *Punta Paloma* (BMG, 1997).
* *Puro veneno* (BMG, 1998). Recompilación dos seus éxitos gravados de novo, algúns deles interpretados a dúo con outros artistas. Tamén inclúe dúas cancións escritas por el pero nunca antes gravadas co seu nome: *Volando voy* e *Los mánagers*.
* *La familia pollo* (BMG, 2000).
* *El hombre invisible* (Nuevos Medios, 2005).
* *Dice la Gente* (Warner, 2010).
* *Sensación térmica* (Warner, 2013).

### Kiko Veneno e Pepe Begines 
* *Gira mundial* (Elemúsica, 2002).

### Compilacións 
* *Un ratito de gloria* (BMG, 2001). Inclúe unha canción que non aparece en ningún dos seus outros álbums: *Torrente*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do artista
* Entrevista a Kiko Veneno para o periódico *El Mundo*