Xano (lúa)

**Xano** (en latín *Ianus*) é unha lúa interior de Saturno. Tamén coñecido coma *Saturno X*'. O seu nome oficial provén da mitoloxía romana.

## Descubrimento e órbita 
:*O que segue a continuación é resumo. Se quere ver unha información máis detallada deste apartado, vexase: Epimeteo.*

Xano ocupa esencialmente a mesma órbita ca Epimeteo. Os astrónomos asumían que había un só corpo nesa órbita, e debido o feito de compartir órbita, os astrónomos tiveron bastantes dificultades a hora de establece-las súas características orbitais. Cando as observacións eran fotográficas e bastante espalladas no tempo, a presenza de dous corpos era pouco ou nada clara, o que facía cas observacións fosen moi difíciles de casar cunha ''órbita razoable'.

Audouin Dollfus observou a lúa o 15 de decembro de 1966. O novo obxecto recibiu a designación provisional de''''*. Previamente, Jean Texereau realizou fotografías de Xano o 29 de outubro de 1966 sen decatarse de que era un novo corpo, Dollfus sería tamén que propoñería o nome de "Xano". O 18 de decembro, Richard Walker fixo unha observación semellante que hoxe en día está acreditada coma o descubrimento de Epimeteo. Hai que subliñar, que nos tempos do descubrimento, pensábase que era só unha lúa, e aínda que non era oficial, ese *único corpo* recibiu o nome de Xano.

Doce anos máis tarde, en outubro de 1978, Stephen M. Larson e John W. Fountain déronse conta que as observacións de 1966 eran mellor explicadas por dous corpos distintos (Xano e Epimeteo) que compartisen órbitas moi semellantes. Isto foi confirmado en 1980 pola sonda *Voyager 1*, Larson e Fountain compartiron oficialmente o descubrimento de Epimeteo con Walker.

Xano foi observado en sucesivas ocasións e recibiu varias designacións provisionais. Foi observado pola sonda *Pioneer 11* cando pasaba preto de Saturno o 1 de setembro de 1979: os detectores de partículas enerxéticas observaron a súa sombra (*'**.) Xano foi observado por Dan Pascu o 19 de febreiro de 1980 (****,) e o 23 dese mesmo mes por John W. Fountain, Stephen M. Larson, Harold J. Reitsema e Bradford A. Smith (**'*.)

Todos estes astrónomos comparten en varios graos, o título de descubridores de Xano.

## Nome 
O nome de Xano procede da mitoloxía romana, onde Xano era o un deus de dúas caras, representante dos inicios e fins; aínda que informalmente foi bautizado xa con este nome polo seu descubridor ala polo 1966, O nome de Epimeteo foi aprobado pola UAI ó mesmo tempo, a lúa co-orbital de Xano.

## Características físicas 
Algúns dos cráteres de Xano teñen máis de 30 kms de diámetro, pero posúe moi poucos accidentes xeolóxicos lineais, coma cristas e sucos. A superficie de Xano asemella máis vella ca de Prometeo pero máis nova ca de Pandora. A partir da súa baixa densidade e o seu relativamente alto albedo, podemos deducir que Xano é un corpo xeado moi poroso.

## Anel 
Existe un feble anel de po na rexión que ocupan as órbitas de Epimeteo e Xano, coma revelan as imaxes tomadas pola sonda Cassini baixo luz difusa no 2006. Este anel estendese ó longo dun radio de 5000&nbsp;km. A fonte do po son as partículas arrincadas das lúas polos impactos de meteoritos, as cales forman un anel difuso ó redor das órbitas das dúas lúas.

## Galería 

Ficheiro:Janus-PIA09872.jpg|Xano fotografado pola sonda *Cassini'' o 20-02-2008.
Ficheiro:Saturn's moons Janus and Prometheus PIA08192 (NASA).jpg|Xano e Prometeo *descansando* arriba e abaixo dos aneis de Saturno nesta imaxe da *Cassini* do 29-04-2006.
Ficheiro:Janus - Voyager 2.jpg|Xano visto dende a *Voyager 2* o 25-08-1981.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Saturno
* Epimeteo

### Ligazóns externas 
* Janus Profile by NASA's Solar System Exploration 
* The Planetary Society: Janus 
* 'Solar System Dynamics' by Murray and Dermott The standard text on the subject, describes the orbits in detail. 
* Quicktime illustration of co-orbital motion  from Murray and Dermott 
* Imaxe da Cassini de Xano e Epimeteo preto do intercambio orbital.