Provincia de Lugo

**Lugo** é unha das catro provincias de Galicia creadas por Javier de Burgos en 1833. É a meirande provincia galega e a de menor poboación relativa. Limita ó norte co mar Cantábrico, ó oeste coa provincia da Coruña e a de Pontevedra, ó sur coa provincia de Ourense e ó leste co Principado de Asturias e a provincia de León, pertencente a Castela e León. A súa capital e a cidade máis poboada é Lugo, sendo a segunda cidade en poboación Monforte de Lemos, seguida de Viveiro, Vilalba, Sarria, Ribadeo, Foz, Burela e Chantada.

Aínda que é a maior das provincias galegas, é a terceira en número de habitantes, con 327&nbsp;946 habitantes en 2020, tras A Coruña e Pontevedra.

Consta de 67 concellos, 11 comarcas e 9 partidos xudiciais, integrados por 1167 parroquias e 10 299 entidades de poboación.

## Xeografía 
[miniatura|upright=1.5|Lugo por [Francisco Coello de Portugal y Quesada|Francisco Coello, 1864.]]
[miniatura|O [mar Cantábrico en Burela.]]
[miniatura|O [río Sil ó seu paso pola Ribeira Sacra lucense.]]
[miniatura|O [río Landro|Landro ó seu paso polo concello de Ourol.]]
[miniatura|O [encoro de Belesar no concello do Saviñao.]]
[miniatura|Vista da [Praia de Augas Santas|praia das Catedrais, en Ribadeo]]
[miniatura|A croa do castro de Viladonga, en [Castro de Rei, é un dos miles de castros que ten a provincia.]]
A provincia sitúase no nordeste de Galicia, e ocupa 9.856&nbsp;km². Segundo o IGE, no ano 2020 vivía unha poboación de 327 946 habitantes, cunha densidade de poboación duns 33,27 hab./km².

Limita ao norte co mar Cantábrico, ao oeste coa provincia da Coruña, ao sur coa provincia de Ourense, e ao leste, co Principado de Asturias e coa provincia de León.

A orixe da delimitación moderna parte do proxecto de prefecturas de Xosé I, na invasión napoleónica, que establecía a prefectura do Alto Miño, con cabeceira en Lugo e subprefecturas en Lugo, Mondoñedo e Viveiro.

### Rías 
As rías da provincia de Lugo forman parte das Rías Altas. De oeste a leste son:
* **Ría do Barqueiro**, desembocadura do río Sor, límite das provincias de Lugo e A Coruña.
* **Ría de Viveiro**, desembocadura do río Landro, ó norte de Viveiro.
* **Ría de Foz**, desembocadura do río Masma, ó leste de Foz.
* **Ría de Ribadeo**, desembocadura do río Eo, límite entre Galicia e Asturias.

### Illas 
As illas máis importantes da costa lucense son, de oeste a leste:
* **Illa Coelleira**, na boca oriental da ría do Barqueiro, no concello do Vicedo.
* **Illa Ansarón**, no concello de Xove.
* **Os Farallóns**, en fronte de San Cibrao, no concello de Cervo.
* **Illa Pancha**, na punta nordeste do concello de Ribadeo, no extremo occidental da saída da ría de Ribadeo.

### Cabos 
Entre os numerosos cabos e puntas que hai na provincia debido a súa costa irregular, destacan:
* **Punta Roncadoira**, no concello de Xove.
* **Punta de Morás**, no concello de Xove.
* **Cabo de San Cibrao**, no concello de Cervo.
* **Punta dos Castros**, no concello de Cervo.
* **Cabo Burela**, no concello de Burela.

### Ríos 
O principal río que a percorre é o Miño, que tamén acada a provincia de Ourense e fai de linde entre a provincia de Pontevedra e Portugal, desembocando no océano Atlántico. Na cornixa cantábrica ten moitos pequenos ríos. O afluente do Miño é o Sil, que, doutra banda, cómpre dicir que resulta un atractivo turístico amais de polos canóns e a súa riqueza vinícola, tamén polo encadramento no que se atopa, a chamada Ribeira Sacra, que abrangue o sur da provincia de Lugo e mais o norte da de Ourense.

* **Río Miño**, nace na serra de Meira e desemboca no océano Atlántico no límite galaico-portugués. Atravesa a provincia de norte a sur. A meirande parte da provincia pertence á súa cunca.
* **Río Sil**, nace no Bierzo e desemboca no río Miño. Na maior parte do seu percorrido pola provincia fai de límite coa provincia de Ourense.
* **Río Landro**, nace na serra do Xistral e desemboca na ría do Barqueiro.
* **Río Ouro**, nace na serra do Xistral e desemboca no mar Cantábrico.
* **Río Masma**, nace na serra da Toxiza e desemboca na ría de Foz.
* **Río Eo**, nace en Baleira e desemboca na ría de Ribadeo. Foi declarado en 2007, Reserva da Biosfera pola UNESCO.
* **Río Ladra**, nace na Terra Chá e desemboca no río Miño.
* **Río Narla**, nace nos montes do Corno de Boi e desemboca no río Miño.
* **Río Anllo**, nace na serra do Xistral e desemboca no río Miño.
* **Río Lea**, nace na serra do Monciro e desemboca no río Miño.
* **Río Neira**, nace na serra do Portelo e desemboca no río Miño.
* **Río Navia**, nace nos Ancares e desemboca en Navia (Asturias).
* **Río Cabe**, nace no Incio e desemboca no río Sil.
* **Río Lor**, nace no Courel e desemboca no río Sil.

### Encoros 
Hai 28 encoros na provincia, entre os que destacan:
* **Encoro de Belesar**, no río Miño ó seu paso polos concellos de Guntín, Páramo, Portomarín, Paradela, Taboada, Chantada e O Saviñao. Ten 655 hm³ de capacidade. é o maior de Galicia.
* **Encoro de Salime**, no río Navia ó seu paso por Negueira de Muñiz. Ten 266 hm³ de capacidade.
* **Encoro de Santo Estevo**, no río Sil ó seu paso polos concellos de Sober, Nogueira de Ramuín, Parada de Sil e A Teixeira. Ten 213 hm³ de capacidade.
* **Encoro dos Peares**, no río Miño ó seu paso polos concellos do Saviñao, Chantada, Carballedo e Pantón. Ten 182 hm³ de capacidade.
* **Encoro de Vilasouto**, no río Mao ó seu paso por Vilasouto, no concello do Incio. Ten 21 hm³ de capacidade.
* **Encoro de Sequeiros**, no río Sil ó seu paso por Sequeiros, no concello de Quiroga. Ten 11 hm³ de capacidade.
* **Encoro de San Martiño**, no río Sil ó seu paso polos concellos de Quiroga, Larouco, A Rúa de Valdeorras e Petín. Ten 10 hm³ de capacidade.
* **Encoro do Covo**, no río Covo ó seu paso polo Castelo, no concello de Cervo. Ten 6 hm³ de capacidade.
* **Encoro de San Xoán**, no concello de Guitiriz. Ten menos de 1 hm³ de capacidade.

*Para unha lista completa, véxase Lista de encoros de Galicia*.

### Lagoas 
Na provincia de Lugo hai varias lagoas situadas na Terra Chá:
* **Lagoa de Cospeito**, no concello de Cospeito.
* **Lagoas de Pedroso**, no concello de Begonte.
* **Lagoas de Bardancos**, no concello de Castro de Rei.
* **Lagoas de Reboredo**, no concello de Vilalba.
* **Lagoa de Carballosa**, no concello de Cospeito.
* **Lagoa de Denune**, no concello de Begonte
* **Lagoa de Abelleiras**, no concello de Cospeito.
* **Lagoa de Seixas**, no concello de Cospeito.

### Sistemas montañosos 
Os sistemas montañosos máis importantes da provincia son:
* **Serra dos Ancares**, facendo fronteira con León e Asturias, co pico da Pena Rubia (1.822 m) como altura raíña. Foi declarado en 2006, Reserva da Biosfera pola UNESCO.
* **Serra do Courel**, ó norte do río Sil, tamén en fronteira coa provincia de León, co monte Faro (1.606 m).
* **Serra do Xistral**, entre a A Mariña de Lugo e a Terra Chá, co Cadramón (1.056 m) e O Xistral (1.032 m) como puntos máis altos.
* **Serra do Faro**, co monte Cantelle (1.222 m) fronteira entre Lugo e Pontevedra.
* **Cova da Serpe**, co pico do mesmo nome (841 m) entre Lugo e A Coruña.

## Demografía 
### Concellos máis poboados 
|}
|}

### Evolución 
Gráfico da evolución da poboación da provincia dende 1900 ata 2020:

ImageSize = width:800 height:500
PlotArea = width:700 height:400 left:60 bottom:45

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:600000

TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:50000 start:0
Colors= 
  id:AO  value:green
  id:AA  value:green
  id:AJ  value:green
  id:AB  value:green
  id:AC  value:green
  id:AK  value:green
  id:AD  value:green
  id:AL  value:green
  id:AE  value:green
  id:AM  value:green
  id:AF  value:green
  id:AG  value:green
  id:AI  value:black

PlotData=
  width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7

  bar:1900      from:0 till:476357 color:AO
  bar:1910      from:0 till:512467 color:AA
  bar:1920      from:0 till:517918 color:AJ
  bar:1930      from:0 till:523911 color:AB
  bar:1940      from:0 till:545128 color:AC
  bar:1950      from:0 till:521213 color:AK
  bar:1960      from:0 till:491955 color:AD
  bar:1970      from:0 till:423064 color:AL
  bar:1981      from:0 till:405365 color:AE
  bar:1991      from:0 till:384365 color:AM
  bar:2001      from:0 till:357648 color:AF
  bar:2011      from:0 till:348067 color:AG
  bar:2020      from:0 till:327946 color:AI
  
PlotData=

  bar:1900 at: 476357 fontsize:XS text: 476.357 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 512467 fontsize:XS text: 512.467 shift:(-17,5)
  bar:1920 at: 517918 fontsize:XS text: 517.918 shift:(-17,5)
  bar:1930 at: 523911 fontsize:XS text: 523.911 shift:(-17,5) 
  bar:1940 at: 545128 fontsize:XS text: 545.128 shift:(-17,5)
  bar:1950 at: 521213 fontsize:XS text: 521.213 shift:(-17,5)
  bar:1960 at: 491955 fontsize:XS text: 491.955 shift:(-17,5)
  bar:1970 at: 423064 fontsize:XS text: 423.064 shift:(-17,5)
  bar:1981 at: 405365 fontsize:XS text: 405.365 shift:(-17,5) 
  bar:1991 at: 384365 fontsize:XS text: 384.365 shift:(-17,5)
  bar:2001 at: 357648 fontsize:XS text: 357.648 shift:(-17,5)
  bar:2011 at: 348067 fontsize:XS text: 348.067 shift:(-17,5)
  bar:2020 at: 327946 fontsize:XM text: 327.946 shift:(-24,15)

TextData=
  pos:(500,400) text:"Número de habitantes de Lugo "
  pos:(500,380) text:"dende 1900 ata 2020"

## Patrimonio 
### Zonas protexidas 
Na provincia de Lugo hai varias zonas protexidas, aínda que non hai ningún parque nacional nin natural.

* Praia das Catedrais
* Terras do Miño 
* Río Eo, Oscos e Terras de Burón 
* Os Ancares Lucenses e Montes de Cervantes, Navia de Suarna e Becerreá

## Economía 
O 50% pertence a servizos, o 34% a primaria (agricultura, gandería, silvicultura e pesca), o 11% é a construción e o 5% a industria (incluída a enerxía).

### Comunicacións 
#### Estradas 
* **A-6** (e **N-VI**): Arteixo-A Coruña-Lugo-Ponferrada-Astorga-Benavente-Medina del Campo-Madrid.
* **A-8** (e **N-634**): Santiago de Compostela-Vilalba-Ribadeo-Xixón-Santander-Bilbao-Donostia.
* **CG-2.1**: Lalín (AP-53)-Chantada-Monforte de Lemos
* **CG-2.2**: Nadela (A-6) - Sarria - Monforte de Lemos
* **N-120** (*futura A-76*): Logroño - Burgos - León - Ponferrada - Monforte de Lemos - Ourense - Vigo
* **N-540** (*futura A-56*): Lugo - Guntín (N-547) - Chantada - Ourense
* **N-547** (*futura A-57*): Santiago de Compostela - Arzúa - Melide - Palas de Rei - Guntín (N-540)
* **N-640**: Vilagarcía de Arousa - A Estrada - Lalín - Monterroso - Lugo - Meira - A Pontenova - A Veiga - A-8
* **N-642**: Ferrol - Ortigueira - Viveiro - Burela - Foz

#### Ferrocarril 
Na provincia de Lugo hai tres liñas de tren en funcionamento:
* **A Coruña-Palencia** (Adif) por Guitiriz, Rábade, Lugo, Sarria, Monforte e Quiroga.
* **Vigo-Monforte de Lemos** (Adif)
* **Ferrol-Oviedo** (Feve) por Viveiro, Burela, Foz e Ribadeo.

#### Transporte aéreo 
* Aeródromo de Rozas, en Castro de Rei.
* Aeródromo de Vilaframil, en Ribadeo.
* Aeródromo das Lamas, en Monforte de Lemos.
* Heliporto Costa Norte, en Viveiro.

## Comarcas 
## Concellos 
As comarcas da provincia de Lugo divídense en 67 concellos (Galicia ten 313).

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de concellos de Lugo
* Provincias de España
* Escudo da provincia de Lugo

### Ligazóns externas 
* Deputación de Lugo