Nelumbonaceae

***Nelumbonaceae*** (as **nelumbonáceas** ou **lotos**) é o nome botánico para a familia de plantas con flor acuáticas da orde **Proteales**. Só algúns taxonomistas recoñecen a familia: as plantas que se acollen neste xénero adóitanse incluír tamén na familia *Nymphaeaceae*. Ás veces coñécese coma *familia dos lotos* ou *familia das ninfeas-lotos*.

Consta dun único xénero, *Nelumbo* Adans., 1763, con dúas especies, que se distribúen polo sur de Rusia, Asia, norte de Australia, América do Norte oriental, América central e as Antillas. Dáselles o nome vulgar de "lotos" (e xunto coas Nymphaeaceae chámanse "ninfeas"). A súa especie tipo é *Nelumbo nucifera* Gaertn., 1788. O nome *Nelumbo* provén do cingalés *ne-lum bu*, que é o nome vulgar desta planta en Sri Lanka.

## Descrición 
* Herbas acuáticas perennes, con rizomas horizontais e tubérculos en forma de banana no extremo dos rizomas ao final da estación de crecemento, laticíferos artellados presentes, cutícula con cera en túbulos agrupados. Nós con raíces adventicias, unha folla e un catafilo carnoso a envolver a súa base nunha banda, outro catafilo oposto. Indumento ausente.
* Follas simples, peltadas, emerxidas ou boiantes, pecíolos cilíndricos, de até 2 m de longo, con acúleos, o limbo cóncavo, de 10–100&nbsp;cm de diámetro, orbicular, enteiro, a face glauca e hidrófoba pola presenza de cera, nerviación actinódroma, dividíndose dicotomamente, vernación involuta, estípulas intrapeciolares, envainantes, ocreiformes. Estomas anomocíticos, haploqueílicos, epistomáticos.

Image:Nelumbo nucifera-beijing.JPG|**Hábito do loto.**
Image:LotusEffect1.jpg|**Folla do loto.** Óllese o limbo cóncavo coa nerviación actinódroma e cutícula hidrófoba.
Image:Lotus fg01.jpg|**Folla do loto.**  Vernación involuta.

* Talos rizomatosos, xilema sen vasos, cavidades secretoras presentes, con látex. Rizomas, raíces e pecíolos con aerénquima desenvolvido, deixando grandes espazos intercelulares, as células que recobren as canles aéreas con acumulacións de cristais de oxalato cálcico. Faces de vasos colaterais, espallados, sen cámbium. Limbo foliar con cavidades secretoras contendo látex, sen idioblastos esclerenquimáticos. Raíces con vasos xilemáticos.
* Flores perfectas, actinomorfas, solitarias, aparentemente axilares, sen bractéolas, hipóxinas, con perianto de disposición espiralada, grandes (10–100&nbsp;cm. de diámetro), cun sistema vascular cortical, de cor rosa, branca ou amarelenta, por riba da tona da auga sobre pedúnculos cilíndricos de até 2 m. de longo. Receptáculo obcónico, grande, truncado, esponxoso, os bordos estriados a rugosos. Perianto usualmente caduco, imbricado, de 2(-8) sépalos e (10-)20-30 pétalos. Androceo de 200-300(-400) estames ceibos, filantéreos, anteras tetraesporanxiadas, non versátiles, latrorsas ou introrsas, ou ben as dos membros externos extrorsas e as dos internos introrsas, conectivo prolongado nun apéndice uncinado, plano ou clavado, termóxeno, dehiscencia lonxitudinal. Xineceo súpero, apocárpico de (2-)12-30(-40) carpelos ceibos, espirais, incrustados na face superior do receptáculo, ocluídos por secrecións, cada un cun estilodio moi curto ou case ausente, estigma circular, húmido, cunha canle descendente até o ovario recuberto de longas papilas, óvulo 1(-2) por carpelo, anátropo, apótropo, bitégmico, crasinucelado, péndulo, con cuberta nucelar e obturador funicular, placentación apical ventral.

Image:LotusBud0048b.jpg|**Flor do loto.** Óllese o periantio de disposición espiralada, onde os sépalos se semellan cada vez máis aos pétalos cara o centro da espiral.
Image:Lotus_Nelumbo_nucifera_Flower_Large_3264px.jpg|**Flor aberta do loto.**  Nótense os estames filantéreos de anteras non versátiles, e os carpelos incrustados na face superior do receptáculo, con estilodio moi curto e estigma circular.

* Froito en núcula globosa ou alongada, con poro apical, o pericarpo soldado á testa, ambos os dous endurecidos, inmersos no receptáculo acrescente e esclerificado.

Image:Nelumbo nucifera nucifera6.jpg|**Flor do loto.**  Periantio e anteras caen ao terceiro día.
Image:Lotus Nelumbo nucifera Seed Head Water 1800px.jpg|**Froitos do loto.**  Son núculas inmersas no receptáculo.
Image:Lotus Nelumbo nucifera Blossoms 3264px.jpg|**Frutos de loto.** O pedúnculo do froito dóbrase en 180º, producíndose a maduración e mais o escurecemento do mesmo (o pedúnculo da flor virouse para a foto).

* Sementes soldada ao pericarpo, con endosperma escaso ou practicamente inexistente, sen perisperma, embrión con 2 cotiledóns grosos, carnosos, a plúmula verde envolta nunha vaíña, a radícula non funcional.
* Pole globoso a esferoidal, tricolpado, tectado-columelado, superficie rugulada con perforacións tectais prominentes ou reticulada.
* Número cromosómico: *2n* = 16 en ambas as dúas especies.

## Sistemática
O sistema APG II, de 2003 (proveniente do sistema APG, de 1998), recoñece esta familia e sitúaa na orde *Proteales*, no clado **eudicots**.  
 
A familia consiste nun só xénero, *Nelumbo*, de, probabelmente, dúas especies de plantas acuáticas, nativas de América do Norte e Asia (e quizais algunhas áreas achegadas, mais amplamente cultivada).
 
---- 
 
O Sistema Cronquist, de 1981, tamén recoñece esta familia pero sitúaa na orde *Nymphaeales* na subclase *Magnoliidae* na clase *Magnoliopsida* [=dicotiledóneas]. 
 
---- 
 
O Sistema Dahlgren e mais o Sistema Thorne (1992) tamén recoñecen dita familia situándoa na súa propia orde *Nelumbonales* na superorde *Magnolianae* na subclase *Magnoliidae* [=dicotiledóneas].

## Véxase tamén 
*Ninfea 
*Nymphaeaceae

### Ligazóns externas 
:* Nelumbonaceae  en L. Watson e M.J. Dallwitz (1992 en diante). *The families of flowering plants : descriptions, illustrations, identification, information retrieval.* Versión: 3 de maio de 2006. http://delta-intkey.com . ("en inglés")
:* Nelumbonaceae en *Flora de América do Norte* ("en inglés") 
:* Nelumbonaceae en *Flora da China* ("en inglés") 
:* NCBI Taxonomy Browser ("en inglés") 
:* ligazóns na CSDL ("en inglés")