Castelo de Monterreal

O **castelo de Monterreal** é un castelo da vila de Baiona, configurado por elementos construtivos do século XII ao XVI, tamén coñecido como **Fortaleza de Monte do Boi**. Dende 1966, é o **Parador de turismo Conde de Gondomar**. Atópase na península de Monterreal.

## Historia 
O lugar de Monte Real foi o punto estratéxico sobre o que se conformou ao longo dos séculos a defensa do territorio marítimo das Rías Baixas.

A transformación da fortaleza de Monte Real en vila debeuse aos Reis Católicos que lle deron a correspondente carta de poboamento para que duascentas familias pasasen a vivir dentro das murallas cos mesmos privilexios da veciña Baiona.

O seu período de maior esplendor chegou durante os séculos XV e XVI, converténdose nun próspero enclave comercial, en virtude do privilexio que Xoán II de Castela lle concedera a Baiona e A Coruña de selos únicos portos de Galicia que podían comerciar co estranxeiro.

A súa aparencia actual ven da reconstrución do século XVI feita por Diego Sarmiento de Acuña, Conde de Gondomar, que o renomeou como Castelo de Monterreal na honra dos Reis Católicos.

miniatura|200px|Torre do Príncipe.

Entre os seus muros leváronse a cabo acontecementos históricos de grande importancia para o país. Na estrutura quedan patentes dúas épocas: a medieval e a renacentista aínda que as primeiras noticias fixan a súa existencia (como castro ou *castellum*) no século II a.c..

No ano 60 Xulio César conquistou Baiona tendo que perseguir os rebeldes ata os seus refuxios das illas Cíes. Os romanos, os visigodos e os musulmáns tamén deixaron as súas pegadas neste castelo.

No ano 1331 foi atacada pola frota portuguesa do almirante Peñaza.

Soportou os ataques de piratas encabezados por Francis Drake e veu a chegada o 1 de marzo de 1493, da carabela *Pinta*.

No ano 1474 Pedro Madruga, tras atacar Baiona, construíu no Monte Boi unha torre da que aínda se conservan vestixios.

miniatura|esquerda|210px|Porta principal.

Filipe II tamén se interesou por este enclave polo que a finais do século XVI o estado de semirruína das fortificacións foi corrixido co abaluartamento que proxectaron e levaron a cabo os enxeñeiros italianos irmáns Fratín, por encargo do capitán xeneral do Reino de Galicia o marqués de Cerralbo.

Co tempo o enclave perdeu a súa importancia militar en favor do por aquel entón porto da modesta vila de Vigo. O enxeñeiro real Tiburcio Spanochi xa indicaba nun informe a Filipe III que pese á opinión xeneralizada sobre o valor militar do enclave, o gran porto daquela ría sería no futuro o de Vigo.

No século XVIII foi visitada por dous famosos ilustrados frei Martín Sarmiento e Xosé Cornide.

Monte Real foi perdendo pouco a pouco poboación ata que no século XIX quedou practicamente deshabitada.

En 1877 José Elduayen mercou o Castelo, onde levantou un palacete. O castelo sería vendido polos herdeiros, en 1924, ao asturiano Ángel Bedriñana Meana e posteriormente derrubado o palacete de Elduayen para construír o parador de turismo actual.

## Descrición 
miniatura
miniatura|esquerda|150px|Escudo imperial coas aguias bicéfalas e as columnas de Hércules.
miniatura|200px|Porta de Filipe IV.

O actual conxunto distribúese nunha superficie de 18 hectáreas, con catro portas de acceso: a do **Sol**, a máis antiga e a segunda barreira a flanquear desde terra, foi construída polo gobernador Pedro Bermúdez en 1586; a do **Príncipe** coroada por un brasón; a **Real** do século XVI con arco de medio punto e os escudos dos Sarmiento, de España e o dos Austrias e a **Principal** ou de Filipe IV, do século XVII na que destacan as súas columnas acaroadas que sosteñen dous alfís de pedra de grandes dimensións, tamén serve de aceso á praia de Barbeira.

Do antigo castelo quedan tres quilómetros das súas antigas murallas e camiños de ronda.

O rei de León Afonso IX mandou realizar importantes obras entre os séculos XII e XIII, e máis tarde Filipe IV promoveu novas reformas nas murallas.

O castelo está defendido pola **Torre da Porta do Sol**, onde se sitúa unha rampla cunha ponte levadiza, e tres grandes torres:

* A **Torre do Príncipe**, de estrutura cadrada que conta cun torreón circular e pilastras cilíndricas sitúase ao oeste das murallas. O interior é abovedado. Unha escaleira de caracol interior leva á plataforma superior. Sobre a porta loce tres escudos: o de Baiona á dereita, un con cabeza de fera posiblemente das reformas de 1663 e no centro un escudo de España- Nun principio foi utilizada como faro de guía para navegantes e posto de vixía, dominando coa mirada a entrada do porto. Foi prisión do rei portugués Afonso Henriques no ano 1173. Dende ela pódense ver as illas Estelas e as Cíes. Esta torre foi nun principio un faro destruído por Almanzor no ano 997, e que reconstruíu Afonso VI no ano 1027. Sufriu moitas modificacións no ano 1564 a mans do arquitecto Juan Zurita, por orde do rei Filipe II.
* A **Torre da Tenaza**, situada ao leste da fortaleza é de planta heptagonal dominando a baía coas súas baterías defendendo o porto. Serviu de polvoreira e como prisión do Bispo de Tui Diego de Muros por parte de Pedro Madruga.
* E a **Torre do Reloxo** que conta con ameas e defende a terra firme. De planta cadrada foi reedificada no século XVII. Conta con seis pezas de artillaría. Desde ela faise soar a campá de 1510 para dar sinal de alarma avisando dos perigos.

A pesar das torres, o recinto rodéase de grosos e altos muros.

A **Batería e Porta de Santo Antón** conforman a cuarta batería e defenden o interior do porto e parte da entrada. Ten oito troneiras.

O palacio actual é obra de estilo neogótico do século XIX.

Correspondentes as actuacións dos irmáns Fratín son o reduto da porta do Sol, a porta da ponte levadiza, a fortificación do Cangrexo e as dúas medias lúas do Condestable, construcións que envolveron o vello amurallamento dándolle a imaxe que conserva na actualidade o conxunto. A media lúa do Cangrexo configúrase como un hornabeque que se cimenta na auga e os seus canóns defenden parte do interior do porto e parte terra firme.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  Con prólogo de Álvaro Cunqueiro.
*  e  (2013). *Monterreal de Baiona. Transformaciones de un monumento* 55,63 MB ISBN 9788497495790.
* 

### Outros artigos 
* Castro de Monterreal.
* Castelos de Galicia.
* José Elduayen
### Ligazóns externas 
* Parador de Baiona .