Caliptra

[miniatura|250px|Corte lonxitudinal do ápice da [raíz (botánica)|raíz de cebola observado con microscopio óptico.]]

En botánica, denomínase **caliptra**, **cofia** ou **pilorriza** á cobertura cónica que rodea o ápice da raíz dunha planta. Usualmente non é visíbel a simple vista (ollo espido).

## Estrutura e función 
[miniatura|esquerda|230px|Corte lonxitudinal dunha raíz: principais [Tecido (bioloxía)|tecidos.]]
A caliptra consiste en tecido brando non diferenciado. A caliptra recobre, protexéndoo, ao tecido meristemático ou de crecemento, por cuxa proliferación por mitose orixínanse as células que, tras a súa diferenciación, forman a estrutura adulta da raíz. Detrás do meristema encóntranse o parénquima, os tecidos vasculares e, naquelas raíces que deben engrosar en anos sucesivos, os meristemas permanentes, responsábeis do crecemento secundario.

A caliptra subministra protección mecánica ás células meristemáticas cando a raíz crece a través do solo. Estas células son destruídas polo crecemento da raíz e a fricción co solo, pero son rapidamente substituídas por células novas xeradas por división celular na cara externa do meristema da raíz.

A caliptra tamén está implicada na produción de mucilaxe, que é unha substancia xelatinosa que cobre as células meristemáticas acabadas de formar. Estas células conteñen estatólitos, que son grans de amidón que se achan dentro da célula e son moi densos, polo que se moven en resposta á forza da gravidade, proporcionando á raíz a información necesaria para o seu crecemento.

A caliptra está formada por células parenquimáticas vivas que a miúdo conteñen amidón. As células dispóñense en fileiras radiais, das que as centrais forman un eixe chamado *columela*. As células apicais diferéncianse en células periféricas que, xunto coas células epidérmicas, segregan o *mucixel*, substancia viscosa composta principalmente por polisacáridos elaborados nos dictiosomas. As células periféricas despréndense a medida que a raíz se abre paso no solo.

## Etimoloxías 
### Caliptra 
A palabra caliptra deriva do latín renacientista *calyptra*, e esta do grego καλύπτρα *kalýptra*, termo formado polos elementos καλύπ- *kalýp-*, do grego καλύπτω *kalýptō* 'tapar', -τηρ / -τωρ / -τρ(ω) *-tēr / -tōr / -tr(o)* 'que fai', 'instrumento', e -α *-ā*. En grego significa 'cuberta', 'carapucha' falando de roupa, e tamén 'tapa' noutros contextos; apareceu no século X como 'cuberta da semente'. Referida ao ápice da raíz empregouse por primeira vez en francés, como *calyptre*, por Van Tieghem e Douliot en 1888.

### Cofia 
Cofia é unha voz do latín tardío *cofia*, 'peza de ruopa feminina para tapar a cabeza' e tamén 'campá', 'sino', derivada do alto alemán antigo *kupphya* ou **ku(f )ja*, 'tuoca', 'gorra'. Comezou a usarse neste sentido no século XII en francés, como *coife*, 'gorro usado debaixo do casco', 'arnés para a cabeza' (*coiffe* en francés moderno). No sentido botánico empezouse a usar no francés en 1704.

### Pilorriza 
O termo pilorriza está formado polos elementos do latín científico *pīlo-*, tirado do grego antigo πῐλος *pílos*, 'feltro', 'gorro' e *-rhizã*, derivada do grego ῥίζα *rhíza*, 'raíz'. É un neoloxismo do século XIX e entrou no castelén en 1887.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Font Quer, P. (1993): *Diccionario de Botánica*. Barcelona: Editorial Labor, S. A. ISBN 84-335-0078-3.
* Raven, J. A. & D. Edwards (2001): "Roots: evolutionary origins and biogeochemical significance" *J. Exp. Bot.* **52** (suppl 1): 381-401. 
* Strasburger, E. (1994): *Tratado de Botánica*. 8.ª edición. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0979-0.