Arquidiocese católica latina de Braga

dereita|miniatura|José Cordeiro, arcebispo desde 2021.
A **arquidiocese de Braga** é unha arquidiocese con sé eclesiástica na catedral de Braga.

## Historia 
Data do século III, sendo coñecido do primeiro período da súa historia só o Bispo Paterno cuxo nome figura nas actas do Concilio de Toledo de 400. Non obstante, a tradición fai de San Pedro de Rates o primeiro bispo da cidade, cerca do ano 45 da nosa era.

Xa neste primeiro período tiña dignidade metropolítica, con xurisdición sobre todo o noroeste da Península (Galécia), e dela dependían os bispados de Conímbriga, Viseu, Dume, Lamego, Porto e Egitânia. Do período suévico-visigótico coñécense os nomes de 12 Prelados bracarenses. Canda a invasión musulmá, Braga ficou no dominio dos infieis: e os seus bispos pasaron a residir en Lugo.

Tras a reconquista cristiá, foi definitivamente restaurada a Arquidiocese (1070) polo rei García de Galiza, tomando o seu arcebispo o título de metropolita de Braga. Despois de contendas coa sé de Compostela, o papa Pascual II dá en 1103 a Braga como sufragáneas as dioceses de Porto, Coímbra, Lamego e Viseu (en Portugal), e cinco máis no territorio actual de España.

Célebre ficou tamén a contenda con Toledo sobre a primacía. Aínda hoxe o arcebispo de Braga usa o título de *Primaz das Espanhas*. Nos fins do século XIV, as dioceses dos reinos de León e Galiza deixaron de prestar obediencia a Braga. A área da arquidiocese foi posteriormente reducida coa creación das dioceses de Miranda (1545), Braganza (1770), Vila Real (1922) e Viana do Castelo (1977) e aínda pola anexión á de Braganza-Miranda do Arcediagado de Moncorvo (1881). De igual forma, a elevación de Lisboa a arquidiocese en 1394 subtraeu do seu control as antigas sufragáneas do sur do país.

Entre as particularidades máis notábeis desta sé, considerada das máis antigas da Península Ibérica, está a de posuír un rito litúrxico propio (bracarense), semellante ao romano; cando da reforma litúrxica tridentina, Braga puido manter os seus libros, por teren máis de 200 anos e polo coidado que tivo niso o Arcebispo D. Frei Bartolomeu dos Mártires. Despois dalgunhas terxiversacións resultantes da tentativa de introducir o rito romano, o bracarense foi restaurado polo Sínodo de 1918: os novos breviario e misal, aprobados por bulas de 1919 e 1924 respectivamente, tornáranse obrigatorios en toda a arquidiocese en 1924.

O rito bracarense permanece válido, mesmo despois da reforma litúrxica do Concilio Vaticano II, mais o seu uso tornou facultativo, desde esta reforma, o 18 de novembro de 1971.

Actualmente, a arquidiocese cínguese ao distrito de Braga e ás trinta parroquias do Porto situadas ao norte do río Ave, nos concellos de Santo Tirso, Póvoa de Varzim e Vila do Conde. Abrangue 551 parroquias, agrupadas en 14 arciprestados, nunha área de 2.832&nbsp;km², con cerca de 1&nbsp;000&nbsp;000 de habitantes. Os arciprestados, á súa vez, forman tres zonas pastorais. Esta organización conflúe para o vértice da pastoral na arquidiocese, con tres órganos consultivos (Consello Presbítero, Consello Pastoral e Colexio Arciprestal) e un executivo (o Consello Episcopal).

## Lista de Bispos de Braga 
A seguir, preséntase unha listaxe co nome dos bispos da arquidiocese de Braga. Os bispados considerados lendarios van sinalados cun asterisco:

# San Pedro de Rates (45-60) *
# Basilio (60-95) *
# Santo Ovídio (95-130) *
# Policarpo (130-200) *
# Serfriano (200-230) *
# Fabián (230-245) *
# Félix (245-263) *
# Secundo (263-268) *
# Caledonio (268-270) *
# Narciso (270-275) *
# Paterno I (275-290) *
# Grato (290-299) *
# Salomón (299-300) *
# Sinagrio (300-326) *
# Lenoncio (326-328) *
# Apolonio (328-366) *
# Idacio I (366-381) *
# Lampadio (381-400) *
# Paterno II (400-405), primeiro bispo historicamente referenciábel
# Profuturo I (405-410) *
# Pancraciano (410-417) *
# Balconio (417-456)
# Valerio (456-494) *
# Idacio II (494-518) *
# Apolinario (518-524) *
# Castino (524-525)*
# Valério (525-527) *
# Ausberto (527-537) *
# Xulián I (537-538) *
# Profuturo II (538-550)
# Eleuterio (550-561) *
# Lucrecio (561-562)
# Martiño de Dumio, Apóstolo dos Suevos (562-579)
# Pantardo (580-589)
# Benigno (589-612) *
# Tolobeu (612-633) *
# Xulián II (633-653)
# Potamio (653-656)
# Froitoso de Braga (656-660)
# Manucino (660-661) *
# Pancracio (661-675) *
# Leodegísio Julião ou Leodecísio Julião (675-678)
# Liúva (678-681)
# Quirico (681-687) *
# Faustino (688-693)
# San Félix Torcato (693-734), último bispo residente en Braga até a elevación arquiepiscopal en 1070, debido á invasión musulmá da Península Ibérica; os seus sucesores estabelecéronse en Lugo
# San Vítor de Braga (734-736)
# Eronio (736-737) *
# Hermenexildo (737-738) *
# Tiago (738-740) *
# Odoario (740-780)
# Ascárico (780-811) *
# Arximundo (821-832) *
# Nostiano (832) *
# Ataúlfo (832-840)
# Ferdizendo (840-842) *
# Dulcidio (842-850) *
# Gladila (850-867)
# Gomado (867-875) *
# Flaviano Recaredo (875-881)
# Flaiano (881-889) *
# Arximiro (889-910) *
# Teodomiro (910-924) *
# Hero (924-930)
# Silvatano (930-942) *
# Gundisalvo ou Gonzalo (942-950)
# Hermenexildo (951-985)
# Pelagio ou Paio (986-1003)
# Diogo ou Tiago (1003-1004)
# Flaviano (1004-1017)
# Pedro (1017-1058)
# Maurelo (1058-1060)
# Sigefredo (1060)
# Vistrario (1060-1070)

## Lista de arcebispos de Braga 
# Pedro (I) de Braga (1071 - 1091)
# Xiraldo de Moissac (1096 - 1108)
# Mauricio Burdino (1109 - 1118)
# Paio Mendes (1118 - 1137)
# Xoán(I) Peculiar (1139 – 1175)
# Godiño (1176 - 1188)
# Martiño (I) Pires (1189 - 1209)
# Pedro (II) Mendes (1209 - 1212), electo
# Estevo Soares da Silva (1213 - 1228)
# Sancho (I) (1229)
# Silvestre Godiño (1229 - 1240)
# Gualterio (1240 - 1245)
# Xoán (II) Egas (1245 - 1251)
# Sancho (II) (1251 - 1265)
# Martiño (II) Geraldes (1265 - 1271)
# Pedro (III) Xulián (1272 – 1274), electo
# Sancho (III) (1275)
# Cardeal Ordoño Alvares (1275 – 1278)
# Frei Telo (1279 - 1292)
# Martiño (III) Pires de Oliveira (1295 - 1313)
# Xoán(III) Martins de Soalhães (1313 - 1325), antes bispo de Lisboa
# Gonzalo Pereira (1326 - 1348), antes bispo de Évora e bispo de Lisboa
# Guillerme de la Garde (1349 - 1361)
# Xoán(IV) de Cardaillac (1361 - 1371)
# Vasco (1371 - 1372), antes bispo de Lisboa
# Martinho (IV) de Zamora (1372), electo, non confirmado polo Papa; tamén bispo de Silves e bispo de Lisboa
# Lourenço Vicente (1374 - 1397)
# Xoán(V) García Manrique (1397 - 1398)
# Martinho (V) Afonso de Miranda ou Martinho Afonso da Charneca (1398 - 1416), antes bispo de Coímbra
# Fernando da Guerra (1417 - 1467), antes bispo do Algarve e do Porto
# Luís (I) Pires (1468 - 1480)
# João (VI) de Melo (1481)
# João (VII) Galvão (1482 - 1485), electo, tamén bispo de Coímbra-conde de Arganil
# Jorge (II) Vaz da Costa (1486 - 1501)
# Cardeal Jorge (III) da Costa (1501 - 1505), dito Cardeal da Alpedrinha, administrador da diocese a partir de Roma
# Diogo (I) de Sousa, bispo do Porto e arcebispo de Braga (1505 - 1532)
# Cardeal Infante D. Henrique de Portugal (1533 – 1540)
# Frei Diogo (II) da Silva, *O.F.M.* (1540 - 1541)
# Duarte de Portugal, arcebispo de Braga (1542 - 1543)
# Manuel (I) de Sousa (1545 - 1549)
# Frei Baltasar Limpo (1550 - 1558)
# D. Frei Bartolomeu Fernandes dos Mártires, *O.P.* (1559 – 1581)
# João (VIII) Afonso de Menezes (1581 - 1587)
# Frei Agostinho de Jesus (1588 - 1609), nado Pedro de Castro
# D. Frei Aleixo de Menezes (1612 – 1617)
# Afonso Furtado de Mendonça (1618 - 1626), tamén bispo da Guarda, bispo de Coímbra-conde de Arganil, arcebispo de Lisboa e vice-rei de Portugal
# Rodrigo (I) da Cunha (1627 – 1635), tamén arcebispo de Lisboa
# Sebastião de Matos de Noronha (1635 – 1641), tamén bispo de Elvas; sospeitoso de conxura contra D. João IV
# Pedro (IV) de Lencastre (1654-1670), antes bispo da Guarda e arcebispo de Évora e despois 5.º Duque de Aveiro, non confirmado polo Papa;
# Veríssimo de Lencastre (1670 – 1677)
# Luís (II) de Sousa (1677 – 1690)
# José (I) de Menezes (1690 – 1696)
# João (IX) de Sousa (1696 – 1703), despois arcebispo de Lisboa
# Rodrigo (II) de Moura Teles (1704 – 1728)
# Cardeal João da Mota e Silva (1732), electo, non obtivo confirmación pontificia
# José de Braganza (1741 – 1756)
# Gaspar de Braganza (1758 – 1789)
# Frei Caetano Brandão, *T.O.R.* (1790 – 1805)
# José (III) da Costa Torres (1807 - 1813)
# Frei Miguel da Madre de Deus da Cruz, *O.F.M.* (1815 – 1827)
# Pedro (V) Paulo de Figueiredo da Cunha e Melo (1843 – 1855)
# José (IV) Joaquim de Azevedo e Moura (1856 – 1876)
# Frei João (X) Crisóstomo de Amorim Pessoa, *O.F.M.* (1876 – 1883)
# António (I) José de Freitas Honorato (1883 – 1898)
# Manuel (II) Baptista da Costa (1899 – 1913)
# Manuel (III) Vieira de Matos (1915 – 1932)
# António (II) Bento Martins Júnior (1933 – 1963)
# Francisco Maria da Silva (1963 – 1977)
# Eurico Dias Nogueira (1977 – 1999)
# Jorge (IV) Ferreira da Costa Ortiga (1999 - 2021)
# José Manuel Garcia Cordeiro (2021 - )

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*  
*  
*  
*