Umm Kulthum

**Fāṭima ʾIbrāhīm es-Sayyid el-Beltāǧī** (en ) nada en Tamay Ez-Zahayra o 31 de decembro de 1898 ou o 4 de maio de 1904 e finada no Cairo o 3 de febreiro de 1975, foi unha cantante exipcia, coñecida como **Umm Kulthum** (en , en ). Recibiu o título honorífico de Kawkab al-Sharq (en , "Estrela de Oriente").

Foi coñecida pola súa habilidade vocal e estilo único. Vendeu máis de oitenta millóns de discos en todo o mundo, converténdoa nunha das cantantes máis vendidas de Oriente Medio en toda a historia. Está considerada unha icona nacional en Exipto, e foi chamada "A Voz de Exipto" e a "Cuarta Pirámide de Exipto".

A admiración de Nasser pola cantante e o apoio ás ideas nasseristas do nacionalismo árabe por parte de Kulthum, fixéronna enormemente popular en todo o mundo árabe.

## Traxectoria 
miniatura|200px|esquerda|Umm Kulthum sendo nena, co seu pai Ibrahim El Beltagi.
Umm Kulthum naceu en Tamay az-Zahayra, ad-Daqahliyya, Aprendeu a cantar oíndo como o seu pai lle ensinaba ao irmán máis vello, Khalid. Sendo nova, demostrou ter un gran talento para cantar. Aprendeu a recitar o Corán, e declarou que o aprendera de memoria. Cando tiña doce anos, o seu pai presentouna nunha pequena actuación que el dirixiu. Posteriormente uniuse como voz de apoio, inicialmente só repetindo o que cantaban os demais.

Catro anos despois, dúas celebridades, o cantante Abu l-Ala 'Muhammad e o intérprete de laúde Zakariyya Ahmad pedíronlle que os acompañase ao Cairo. Agardou a ter vinte e tres anos para aceptar a súa invitación; mentres tanto actuaba coma se fose un neno en teatros pequenos.

Dúas persoas tiveron un gran peso na súa carreira musical: a primeira, o poeta Ahmad Rami, que escribiu 137 cancións para ela e que a iniciou na literatura francesa que estudara na Sorbona. A outra persoa foi Mohamed El Qasabgi, un virtuoso do laúde que presentou a Umm Kulthum no Palacio do teatro árabe, onde tivo os seus primeiros grandes éxitos. Contra 1932 xa era famosa e fixo unha gran xira por cidades árabes, visitando Damasco, Bagdad, Xerusalén, Beirut e Trípoli. A súa fama tamén lle permitiu, en 1948, coñecer a Gamal Abdel Nasser, o oficial conspirativo e futuro presidente de Exipto. Ambos profesaron a partir dese momento unha admiración mutua.

Paralelamente á súa carreira cantante, impulsou a súa carreira como actriz, mais abandonouna axiña, preferindo o contacto persoal e emocional co público.

Na década de 1940, Umm Kulthum tiña un contrapunto na cantante Asmahan, irmá do popular Farid al-Atrash e tamén actriz. Ambas eran igualmente famosas mais totalmente opostas: a fermosa Asmahan era unha aristócrata de orixe sirio, de relixión drusa, de vida disipada e achegada aos círculos do palacio. Umm Kulthum, pola súa banda, era exipcia, de orixe humilde, musulmá e virtuosa, que deu voz a un amor profundo e desgarrador. Ademais, era simpatizante de Nasser e dos Oficiais Libres. A rivalidade rematou coa morte de Asmahan nun accidente de coche ao final da segunda guerra mundial.

En 1953, Umm Kulthum casou cun home que ela respectaba e admiraba, o seu médico Hasan al-Hafnawi. A súa popularidade foi en aumento. Os comentaristas occidentais adoitan lembrar un tremendo concerto en 1967 na sala Olympia de París, ante centos de emigrantes árabes de toda Europa.

Umm Kulthum é o expoñente máis famoso da chamada canción árabe. Foi coñecida como a Dama da Canción Árabe e a Estrela de Oriente. A súa figura era familiar: grande, cun impoñente peiteado e un vestido bordado ata os pés, acompañada da súa orquestra. Cantaba apertando unha bufanda de seda na man esquerda, onde, segundo a lenda, agochaba unha bola de haxix que lle penetraba na pel e que lle permitía interpretar as súas cancións interminables e manter o torrente de voz. É improbable que fose o caso, aínda que é certo que as súas cancións, de sólidas raíces árabes, duraban tanto tempo que a miúdo tiña que gravar versións máis curtas para encaixalas nos discos de vinilo, a razón dunha canción por disco. Nas súas actuacións públicas semanais, emitidas en directo pola poderosa rede Sawt al-Qahira e escoitadas en todo o mundo árabe, realizaba variacións e improvisacións.

A finais dos anos 60 diagnosticáronlle un caso grave de nefrite. En 1972, despois de dar o seu último concerto no Palacio do Nilo, as probas médicas indicaron que a súa enfermidade era incurable. Trasladouse aos Estados Unidos, onde se beneficiou durante algún tempo da tecnoloxía médica avanzada, mais en 1975, de volta ao seu país, tivo unha grave crise e foi hospitalizada. Todo Exipto era consciente da súa evolución e na súa vila natal toda a poboación recitou o Corán ao longo do día. Umm Kulthum faleceu no hospital do Cairo o 3 de febreiro. A súa morte provocou suicidios e expresións de histeria masiva. Ao seu funeral asistiron máis de catro millóns de persoas en loito e estalou nun alboroto cando a multitude tomou o control do seu cadaleito e o levou a unha mesquita que dixeron que era a súa favorita, deixándoo despois para o enterro.
miniatura|225x225px|Funeral por Umm Kulthum
Foi enterrada con honras de xefe de estado na Cidade dos Mortos.

Durante moitos anos, a voz da Estrela de Oriente acompañou os árabes na grande ilusión colectiva do renacemento do mundo árabe despois da era colonial: o ascenso do panarabismo, a revolución exipcia, a nacionalización da canle de Suez e a unidade árabe. A súa desaparición, pouco despois da morte de Nasser, marcou definitivamente o final dunha era.

## Legado artístico 
Umm Kulthum está considerada unha das mellores cantantes da historia da música exipcia e árabe, cunha influencia significativa nun bo número de músicos, tanto en Oriente Medio e Norte de África como máis aló. Jah Wobble citouna como unha influencia significativa na súa obra, e Bob Dylan a eloxiou. Maria Callas, Marie Laforêt, Bono entre moitos outros artistas, tamén son coñecidos admiradores da música de Kulthum. Youssou N'Dour, un fan dela dende a infancia, gravou o seu álbum de 2004 *Egpyt* cunha orquestra exipcia en homenaxe ao seu legado. 
Unha das súas cancións máis coñecidas, "Enta Omri", foi versionada e reinterpretada numerosas veces. "Alf Leila wa Leila" foi adaptada ao jazz no álbum de 2015 *Kalthoum*, do trompetista franco-libanés Ibrahim Maalouf.
[miniatura|Umm Kulthum reúnese co presidente [Gamal Abdel Nasser, o presidente do Parlamento Anwar Sadat e o compositor musical Mohamed El-Mougui.]]
En Exipto, Umm Kulthum recibe o alcume de "Elset" (en árabe exipcio: الست) que quere dicir "A Dama" en dialecto exipcio, a palabra "Elset" deriva do nome exipcio antigo Aset ou Eset, o nome antigo da deusa Isis, unha das deusas máis importantes do antigo Exipto. O alcume escóitase a miúdo nos seus discos en directo cando o público extasiado berra "*الله عليكي يا ست*" (en galego: que Deus te bendiga, señora Aset) ou "*عظمة علي عظمة يا ست*" (en galego: "isto é grandeza sobre grandeza, Lady 'Aset') e iso adoita ocorrer despois de rematar unha canción ou alcanzar unha nota alta.

Charles de Gaulle tamén a coñecía como "a Dama" e Maria Callas a considera a "Voz Incomparable". É difícil medir con precisión o seu rango vocal no seu auxe, xa que a maioría das súas cancións foron gravadas en directo. Mesmo hoxe, mantén un status case mítico entre os mozos exipcios e todo o mundo árabe. En 2001, o goberno exipcio abriu o Museo Kawkab al-Sharq ("Estrela de Oriente") en lembranza da cantante. Situado nun pavillón nos terreos do Palacio de Manesterly do Cairo, a colección inclúe unha serie de posesións persoais de Umm Kulthum, incluíndo as súas características lentes de sol e bufandas, xunto con fotografías, gravacións e outro material de arquivo.

As súas actuacións combinaban emoción crúa e retórica política; foi moi influente e falou de política a través da súa música. Un exemplo disto vese na súa música interpretada despois da segunda guerra mundial. O tema superficial era o amor, pero unha interpretación máis profunda da letra (por exemplo na canción "Salue Qalbi") revela o cuestionamento dos motivos políticos en tempos de tensión política. A retórica política de Umm Kulthum na súa música segue a ser influente hoxe en día, non só en Exipto, senón en moitos outros países de Oriente Medio e mesmo a nivel mundial. Todo o seu catálogo foi adquirido por Mazzika Group a comezos dos anos 2000.

[miniatura|Monumento a Umm Kulthum en [Zamalek, O Cairo; atópase fronte ao lugar onde estaba a antiga casa da cantante.]]
Umm Kulthum tamén é notable en Bagdad debido ás súas dúas visitas a Iraq, a primeira en novembro de 1932 e a segunda en 1946 por invitación do rexente Abd al-Ilah. Durante esas dúas visitas, os círculos artísticos, sociais e políticos iraquís interesáronse por Umm Kulthum e, como resultado, un gran número dos seus fans e amantes da súa voz abriron ducias de cafeterías de Bagdad que levaban o seu nome en diferentes lugares. Hoxe en día, unha desas cafeterías, chamada "Estrela de Oriente", consérvase na rúa al-Rashid e aínda está asociada con ela.

### Voz 
Umm Kulthum era contralto. As cantantes contralto son pouco comúns e cantan no rexistro máis grave da voz feminina. Segundo algúns, tiña a capacidade de cantar tan baixo como a segunda oitava e tan alto como a oitava oitava no seu pico vocal.

miniatura|190x190px|Umm Kulthum actuando.

A súa incrible forza vocal, coa capacidade de producir 14.000 vibracións por segundo coas cordas vocais, obrigábaa estar a un metro de distancia do micrófono. Era coñecida pola súa capacidade de improvisar e dicíase que non cantaba un verso dúas veces do mesmo xeito.

## Cancións de sona 
## Filmografía 
[miniatura|210px|Umm Kulthum cantando en *[Dananeer (filme)|Dananir* (1940).]]
* *Weddad* (1936)
* *Nashid al-Amal* (1937)
* *Dananir* (1940)
* *Aydah* (1942)
* *Sallamah* (1945)
* *Fatmah* (1947)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* Virginia Danielson. "Umm Kulthūm". *Grove Music Online*. *Oxford Music Online*. Oxford University Press. Web. 20 de xullo de 2016.
* *Halfaouine: Boy of the Terraces* (film, 1990). This DVD contains an extra feature short film that documents Arab film history, and it contains several minutes of an Umm Kulthum public performance.
*  – articles and essays marking the 25th anniversary of the singer's death
* 
* 
* 
*  de martes, 17 de xuño de 2008 a domingo, 2 de novembro de 2008
* 
* Murat Özyıldırım, Arap ve Turk Musikisinin 20. yy Birlikteligi, Bağlam Yay. (Müzik Bilimleri Serisi, Edt. V. Yildirim), Istanbul Kasım 2013.
* Ysabel Saïah, ''Oum Kalsoum, l'Etoile de l'Orient'' con prólogo de Omar Sharif.

### Ligazóns externas 
* Brigitte Vasallo: Oum Kelthoum, donde las formas no alcanzan, Batonga!, n.º 59, febreiro 2005
* The Star of the East at Østfold College, Halden, Norway from almashriq.hiof.no