Reino de Axum

O **reino de Axum** (en ), tamén coñecido como **Imperio de Axum**, foi un antigo reino centrado no norte de Etiopía, na rexión de Tigray e a actual Eritrea. Os gobernantes axumitas chamábanse rei de reis, rei de Axum, Himyar, Raydan, Saba, Salhen, Tsiyamo, Beja e Kush.
Gobernado polos axumitas, existiu dende aproximadamente o 80&nbsp;a.C. ata o 825. O centro político foi a cidade de Axum e creceu dende o período protoaxumita (idade de ferro) arredor do século IV&nbsp;a.C. ata acadar prominencia contra o século I.

Axum tivo un importante lugar na ruta comercial entre o Imperio Romano e a antiga India. Os seus gobernantes facilitaron o comercio cuñando as súas propias moedas, establecendo a hexemonía sobre o decadente reino de Kush. A política tamén entrou regularmente na península arábiga e finalmente estendeu o seu goberno coa conquista do reino himyarita. O profeta maniqueo Mani (falecido en 274) consideraba Axum como unha das catro grandes potencias da súa época, con Persia, Roma e a China. Gobernou o sur de Arabia e o Iemen durante medio século.

Os axumitas ergueron estelas monumentais con propósito relixioso nos tempos precristiáns. Unha destas columnas de granito é a maior destas estruturas do mundo, con 27&nbsp;metros. Baixo Ezana (320–360), Axum adoptou o cristianismo.

A tradición afirma que Axum é o lugar onde se encontra da Arca da Alianza e a patria da raíña de Saba.

## Fontes 
A fonte histórica máis antiga en que se describe o reino de Axum é o *Periplo do Mar Eritreo*, un texto grego escrito cara a mediados do século I d. C. que fala sobre as rutas de comercio marítimo entre o Exipto controlado polos romanos e diversos portos de África, Arabia e a India. No texto descríbese brevemente un soberano, Zoscales, considerado por algúns investigadores como o rei de Axum naquel momento

## Historia 
### Período protoaxumita 
[miniatura|Menhir axumita preto de [Senafe]]
A rexión estivo habitada dende polo menos o ano 3000 a. C. Grazas ao clima e á orografía do altiplano etíope os habitantes puideron desenvolver unha civilización sedentaria dedicada á agricultura que chegou a entrar en contacto con Exipto e con diversos pobos do Sahel. Por mor das teorías de Carlo Conti Rossini, durante case todo o século XX explicouse a formación do estado axumita como consecuencia das súas relacións cos sabeos do sur de Arabia ou coa colonización destes. Moitos autores crían que a chegada deste grupo de semitas procedentes da outra beira do mar Vermello nalgún momento do primeiro milenio a.C. e a súa mestizaxe cos habitantes do altiplano conduciu ao desenvolvemento das relacións comerciais con outros pobos, como os kush e as tribos e reinos da península arábiga, dando lugar á chamada civilización preaxumita ou protoaxumita.

Para Stuart Munro-Hay e outros investigadores, pobos autóctonos como os agaw, que inicialmente falaban unha lingua kushita e foron despois semitizados, desenvolveron unha civilización propia con anterioridade á chegada dos sabeos. Segundo este autor, na rexión floreceu entre os séculos X e V&nbsp;a.C. un reino que se denominou Damot, previo á proposta emigración surarábiga dos séculos V ou IV&nbsp;a.C., cunha influencia que estivo limitada a apenas algunhas localidades, que puideron ser colonias comerciais ou militares aliadas a Damot ou a algún outro estado protoaxumita.

As reconstrucións lingüísticas parecen indicar que grupos humanos que falaban unha lingua semítica meridional se estableceron neste territorio, ocupado entón por unha poboación kushita, moito antes do segundo cuarto do milenio I&nbsp;a.C., como se mantivera ata agora. Segundo Andrew Kitchen as linguas etiópicas ou afrosemíticas introducíronse nos altiplanos do Corno de África dende a península arábiga hai arredor de 2850 anos, acontecemento que Christopher Ehret suxire que estivo asociado co establecemento dunha das primeiras sociedades complexas locais. Pero Munro-Hyi e outros están convencidos de que o ge'ez, a antiga lingua semítica de Etiopía e Eritrea, non provén do sabeo e de que hai evidencias que amosan que na zona se falaban linguas etiópicas xa polo menos contra o 2000&nbsp;a.C. En opinión de David W. Phillipson, as evidencias epigráficas e arqueolóxicas demostran que boa parte dos avances atribuídos ás orixes asiáticas son en realidade africanos e que a importancia real dos intercambios entre ambos os continentes foi esaxerada. Estes reinos preaxumitas coexistiron durante varios séculos e a pesar de seren entidades políticas diferentes compartían trazos culturais e relixiosos comúns: practicaban a agricultura de secaño, falaban sabeo ou ge'ez e parte da súa cultura tiña compoñentes asiáticas (especialmente evidente na elaboración de baixorrelevos, por exemplo, ou nos altares dedicados a divindades como Astar ou Mahrem).

No século III, Axum comezou a interferir no sur de Arabia, controlando en ocasións o oeste da rexión de Tihama, entre outras. A finais de século comezou a cuñar a súa propia moeda.

As lendas etíopes contan que unha raíña xudía chamada Yodit (Xudit) ou "Gudit" (un xogo de palabras relacionado con que "Yodit" significa "diaño") derrotou o reino e queimou as súas igrexas e libros, mais a súa existencia foi cuestionada por varios autores modernos. Outra posibilidade é que o poder de Axum fose derrocado por unha raíña pagá do sur chamada Bani al-Hamwiyah, quizais da tribo al-Damutah ou Damoti (Sidama). O que se sabe con certeza é que as relacións entre Axum e o nacente islam foron pacíficas en tempos do Califato Ortodoxo, pero máis adiante as relacións arrefriáronse e Axum tivo que ceder os seus territorios na península arábiga e parte da costa de Eritrea, co que perdeu a súa supremacía e entrou en decadencia. manténdose no poder de forma case ininterrompida durante máis de setecentos anos, ata 1974.

## Reis de Axum 
[miniatura|Mosteiro de [Debre Damo]]
[miniatura|[Moeda axumita|Moedas axumitas do rei Endubis.]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Stuart Munro-Hay. Aksum: *A Civilization of Late Antiquity*. Edimburgo: University Press. 1991. ISBN 0-7486-0106-6
* Yuri M. Kobishchanov. *Axum* (Joseph W. Michels, editor; Lorraine T. Kapitanoff, tradutora). University Park, Pennsylvania: Penn State University Press, 1979. ISBN 0-271-00531-9
* Denberu Mekonnen Siyoum. *Rumbo a Etiopía*. Barcelona: Editorial Laertes, 2006. ISBN 84-7584-581-9
### Outros artigos 
* Axum
* Moeda axumita
* Arte etíope
### Ligazóns externas 
* East-West Orientations of Historical Empires
* Civilizations in Africa: Axum
* Ancient Horn of Africa:Axum
* Ethiopian Treasures - Queen of Sheba, Aksumite Kingdom - Aksum
* Ancient History Sourcebook: Accounts of Meröe, Kush, and Axum 
* Restos arqueolóxicos, Reino de Aksum
* Academic, Aksum
* A historia do Universo, Aksum
* Reino de Aksum, Patrimonio da humanidade