open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Taboadela

**Taboadela** é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca de Ourense. Segundo o IGE en 2018 tiña 1.443 habitantes (1.701 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».

## Demografía 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:white

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:2901
  bar:1910 from:0 till:2734
  bar:1920 from:0 till:2782
  bar:1930 from:0 till:2828
  bar:1940 from:0 till:2760
  bar:1950 from:0 till:2677
  bar:1960 from:0 till:2252
  bar:1970 from:0 till:2263
  bar:1981 from:0 till:2463
  bar:1991 from:0 till:1816
  bar:2001 from:0 till:1759
  bar:2009 from:0 till:1697
  bar:2014 from:0 till:1561

PlotData=
  bar:1900 at: 2901 fontsize:S text:2.901 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 2734 fontsize:S text:2.734 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 2782 fontsize:S text:2.782 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 2828 fontsize:S text:2.828 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 2760 fontsize:S text:2.760 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 2677 fontsize:S text:2.677 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 2252 fontsize:S text:2.252 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 2263 fontsize:S text:2.263 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 2463 fontsize:S text:2.463 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1816 fontsize:S text:1.816 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1759 fontsize:S text:1.759 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 1697 fontsize:S text:1.697 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 1561 fontsize:S text:1.561 shift:(-10,5)

## Patrimonio 
Na parroquia de Torán, preto do lugar do mesmo nome, sitúanse as ruínas da torre de Torán, unha antiga construción de planta rectangular, posiblemente torre da homenaxe dun castelo. Está levantada cun basto aparello apenas desbastado. Nos lenzos ábrense estreitas troneiras por tres dos lados, mentres que no lado orientado ao oeste se sitúa unha porta de arco apuntado e cun tímpano dunha peza. Sobre a porta ábrense dúas ventás rectangulares xemelgas. Ten unhas dimensións de 11 metros de longo por algo máis de 8 de ancho, conservando unha altura media de 12 metros.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de San Xurxo da Touza, Taboadela.jpg|Igrexa de San Xurxo da Touza.
Ficheiro:Igrexa de Santiago de Soutomaior, Taboadela.jpg|Igrexa de Santiago de Soutomaior.

## Parroquias 
## Lugares de Taboadela 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Taboadela vexa: Lugares de Taboadela.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Taboadela
Xiros idiomáticos galegos

Os **xiros idiomáticos** son expresións propias dunha lingua cun significado unitario que non pode deducirse do significado das palabras que os forman e que carece de tradución literal noutra lingua. Tamén podemos denominalos **locucións** ou mesmo **frases feitas**, as cales na actualidade son interferidas continuamente pola lingua castelá, sobre todo nas xeracións máis novas, nas cidades e mesmo nos medios de comunicación.

A seguinte lista contén unha serie de xiros idiomáticos e ditos propios da  lingua galega.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Exercicios con xiros idiomáticos galegos en Wikibooks
*Exercicios con refráns galegos en Wikibooks

### Ligazóns externas
**Expresións galegas*, Biblioteca de Fillos de Galicia
**modismo*, Dicionario da Real Academia Galega
Vilar de Barrio

**Vilar de Barrio** é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca da Limia. Segundo o padrón municipal, en 2014 tiña 1500 habitantes (1963 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».

## Poboación 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:white

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:3220
  bar:1910 from:0 till:3259
  bar:1920 from:0 till:3228
  bar:1930 from:0 till:3499
  bar:1940 from:0 till:3967
  bar:1950 from:0 till:3713
  bar:1960 from:0 till:4079
  bar:1970 from:0 till:3889
  bar:1981 from:0 till:3195
  bar:1991 from:0 till:2592
  bar:2001 from:0 till:2059
  bar:2009 from:0 till:1686
  bar:2014 from:0 till:1500

PlotData=
  bar:1900 at: 3220 fontsize:S text:3220 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 3259 fontsize:S text:3259 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 3228 fontsize:S text:3228 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 3499 fontsize:S text:3499 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 3967 fontsize:S text:3967 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 3713 fontsize:S text:3713 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 4079 fontsize:S text:4079 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 3889 fontsize:S text:3889 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 3195 fontsize:S text:3195 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 2592 fontsize:S text:2592 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 2059 fontsize:S text:2059 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 1686 fontsize:S text:1686 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 1500 fontsize:S text:1500 shift:(-10,5)

## Patrimonio 
Hai restos de poboados castrexos en Bóveda e Padreda e restos de lápidas funerarias. Consérvase unha antiga ponte sobre o río Arnoia en Arnuíde e parte da vía romana que ía de Chaves ata Verín. Casa do marqués de Bóveda en Padreda e Casa dos Gaiosos na parroquia de Bóveda, do século XVIII.

## Festas 
No mes de outubro ten lugar a festa gastronómica da pataca.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Pedra Alta de Antela (6064622700).jpg|Pedra Alta de Antela.
Ficheiro:Casa concello Vilar de Barrio.jpg|Casa do concello.
Ficheiro:Cartel Vilar de Barrio.jpg|Cartel coas rutas de sendeirismo do concello.
Ficheiro:Cartel San Pedro, As Maus, Vilar de Barrio.jpg|Cartel de montes comunais do concello.
Ficheiro:Vilar de Barrio, Vilar de Barrio.jpg|Vista de Vilar de Barrio.
Ficheiro:Rebordechau, Vilar de Barrio BN.jpg|Rebordechau.

## Parroquias 
## Lugares de Vilar de Barrio 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Vilar de Barrio vexa: Lugares de Vilar de Barrio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Vilar de Barrio
* Estación de Vilar de Barrio
Os Blancos

**Os Blancos** é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca da Limia. Segundo o padrón municipal, en 2014 tiña 885 habitantes, mentres que en 2003 tiña 1148. O xentilicio é  ou .

## Demografía 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:white

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:2550
  bar:1910 from:0 till:2729
  bar:1920 from:0 till:2683
  bar:1930 from:0 till:2823
  bar:1940 from:0 till:2881
  bar:1950 from:0 till:3337
  bar:1960 from:0 till:2546
  bar:1970 from:0 till:2394
  bar:1981 from:0 till:2236
  bar:1991 from:0 till:1271
  bar:2001 from:0 till:1270
  bar:2009 from:0 till:1030
  bar:2014 from:0 till:885

PlotData=
  bar:1900 at: 2550 fontsize:S text:2550 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 2729 fontsize:S text:2729 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 2683 fontsize:S text:2683 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 2823 fontsize:S text:2823 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 2881 fontsize:S text:2881 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 3337 fontsize:S text:3337 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 2546 fontsize:S text:2546 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 2394 fontsize:S text:2394 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 2236 fontsize:S text:2236 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1271 fontsize:S text:1271 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1270 fontsize:S text:1270 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 1030 fontsize:S text:1030 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 885 fontsize:S text:885 shift:(-10,5)

## Os Blancos na literatura popular 
* *Arrieiros, os de Calvos,/ que pasades pola estrada,/ tende coidado coas bestas/ no lugar de Fontarcada* .

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ouvigo, Os Blancos, Os Blancos. Xacemento paleocristiano.jpg|Necrópole paleocristiá en Ouvigo
Ficheiro:Espacio Matrioska, Os Blancos, Ourense.JPG|Espazo multiúsos. 
Ficheiro:Placa altimétrica Os Blancos, Ourense.JPG|Placa altimétrica do concello.
Ficheiro:Fonte, Os Blancos, Ourense 2.JPG|Fonte na praza José Luís Baltar.
Ficheiro:Casa concello, Os Blancos, Ourense.JPG|Casa do concello.

## Parroquias 
## Lugares dos Blancos 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello dos Blancos vexa: Lugares dos Blancos.

## Notas 
## Véxase tamén
Rinlo

Como topónimo **Rinlo** pode referirse a:

;En Galiza
***Rinlo**, parroquia do concello de Ribadeo;
****Rinlo**, lugar de dita parroquia.
Clima de Europa

[miniatura|300px|Clima en Europa segundo a [clasificación climática de Köppen.]]
O **clima de Europa** acolle diferentes conxuntos ben diferenciados, con rexións intermedias entre eles.

## Características
As masas de auga (o océano Atlántico e a Corrente do Golfo que corre por el e polos mares adxacentes) moderan o clima da parte occidental de Europa, conformando unha rexión caracterizada polos seus invernos suaves e veráns suaves, e unha pluviosidade elevada.

Nos países da zona mediterránea coma España, Italia ou Grecia, as temperaturas son máis calorosas, por atoparse ó sur do continente e bañadas por un mar de menor tamaño, tendo tamén unha temperatura relativamente uniforme ó longo do ano debido á presenza do mar Mediterráneo.

No interior de Europa, o efecto moderador do mar desaparece, aumentando o efecto de oscilación térmica anual en función da distancia ás grandes masas de auga, e así os países ó leste de Polonia experimentan condicións climáticas moito máis frías e secas.

Os ventos dominantes a nivel xeral son do suroeste, con masas de aire que proveñen do Atlántico a latitudes máis baixas e que polo tanto son cálidas e húmidas, e do nordeste, que trae aire da zona de Siberia, máis seco e frío.
Colocación do pronome átono en galego

## Posición por defecto 
Por regra xeral, o pronome átono vai colocado sempre **detrás** do verbo e pegado a el.

## Excepcións 
Hai determinadas palabras que, precedendo ao pronome, fan que o pronome se coloque **diante** do verbo. Neste caso o pronome non vai pegado ao verbo. Estas palabras son:

*As que marcan subordinación: **que** (aínda que, sempre que, posto que, xa que...) **se**...

*Os adverbios de negación (**non, nunca, xamais**)

*Os adverbios de dúbida (**quizais, talvez, seica, disque**)

*Algúns outros adverbios: **xa, só, ben, mal, axiña, sempre, aínda, aquí, aí, alí, máis, menos...**

*Os pronomes interrogativos: **onde, cando, canto, como**

*Algúns indefinidos: **ninguén, alguén, calquera, mesmo, algo, nada, bastante...**

## Posición variable 
Nalgúns casos o pronome pode ir **diante** ou **detrás**:
*Cando o precede unha preposición

*Nas perífrases verbais pode ir a carón do verbo principal (téño**che** que dicir), despois da conxunción ou preposición (teño que **che** dicir) ou detrás do verbo se este está en infinitivo (teño que dicir**che**)

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Pronome
* Wikipedia:Curso de lingua galega
Os números galegos até 20

## Que son os numerais?
Os numerais son os determinantes que acompañan un substantivo e indican cantidade exacta (**cardinais**), orde (**ordinais**), fraccións (**partitivos**) ou múltiplos (**múltiplos**).

Vexamos no seguinte cadro como se escriben os números ata vinte:

Hai certos substantivos numerais ou colectivos relacionados cos numerais como:

*par: *un par de ollos*
*parella: *unha parella de gatos*
*trío: *eles forman un trío para cantar*
*decena/ducia: *merquei unha ducia de ovos*
*cento: *Xosé pesa un cento de quilos*
*milleiro: *Diso fai un milleiro de anos*
*metade: *Quero a metade da mazá*

Para indicarmos orde tamén podemos empregar os numerais cardinais no canto dos ordinais, solución que mesmo parece aconsellable a partir do cardinal **décimo noveno**. Así, en vez de dicirmos *a cláusula trixésimo segunda* podemos dicir *a cláusula trinta e dous*.
Masculino e feminino en galego

En galego os substantivos son **masculinos ou femininos**. Algúns teñen xénero inmanente mentres que outros teñen flexión de xénero. Entre os primeiros:

Son *masculinas* as seguintes palabras: o sal, o mel, o sinal, o cárcere, o labor, o nariz, o riso, o sangue, o cume, o leite, o couce, o cuspe, o dote, o fel, o mar, o masacre, o sinal, o ubre, o xiz, o fantasma...
*Os nomes das letras: o a, o be, o ce, o de, o efe...
*As palabras acabadas en **-ume**: o legume, o costume...
*As palabras rematadas en **-ema**: o problema, o teorema, o estrataxema, o diadema

Son *femininas*: a orde, a orixe, a cor, a dor, a ponte, a árbore, a cal ou a canle, a calor, a cute, a eclipse, a orde, a ponte, a reuma, a síndrome, a suor, a vertixe, a fronte, a marxe, a pantasma...
*As palabras rematadas en **-axe** (do francés, "age"): a equipaxe, a mensaxe, a chantaxe, a porcentaxe... Esta regra non se cumpre para: o traxe, o paxe, o garaxe. *Personaxe* pode ser feminina ou masculina segundo o contexto.
*As palabras rematadas en **-se** (do grego "sis"): a crise, a análise, a parálise...
*As palabras rematadas en **-ite** e **-te** (do grego "itis" ou "tis"): a bronquite, a peritonite, a farinxite...

Entre os substantivos con flexión de xénero, as formas masculina/feminina constrúense como segue:
* **-e/-a, -o/-a, ∅/-a**: mestre/mestra, lobo/loba, doutor/doutora, rapaz/rapaza, avó/avoa, bailarín/bailarina. 
* Algunhas destas palabras presentan unha terminación especial:
** **∅ ou –o/–ina ou –iña**: tsar/tsarina, galo/galiña
** **–e/–esa ou -isa**: duque/duquesa, sacerdote/sacerdotisa
** **–dor ou tor/-triz**: emperador/emperatriz, actor/actriz
* Palabras rematadas en ditongo decrecente: grou/grúa, sandeu/sandía, xudeu/xudía

As seguintes terminacións poden presentar problemas:
* **-ao ou -án/á**: irmán/irmá, aldeán/aldeá, castelán/castelá, cidadán/cidadá, curmán/curmá, ermitán/ermitá, catalán/catalá, musulmán/musulmá, capitán/capitá, alemán/alemá e moitos xentilicios de Galicia: ourensán/ourensá, ferrolán/ferrolá, carnotán/carnotá, arousán/arousá, caldelao/caldelá
* **-án/-ana** (pexorativas): folgazán/folgazana, pillabán/pillabana, langrán/langrana. Mais nugallán/nugallá
* **-ano/-ana**: italiano/italiana,  cubano/cubana, urbano/urbana, humano/humana
* **-ón/-oa**: bretón/bretoa, ladrón/ladroa (ou ladra), león/leoa...
* **-ón/ -ona** (aumentativos e deverbais pexorativos): mullerona, preguntón/preguntona...

É importante advertir que na lingua galega non existe a cacofonía e diremos a auga, a arma, a arte, a aguia...
Singular e plural en galego

O plural en galego fórmase utilizando as seguintes regras:

*Cando unha palabra remata en **-n**, hai que engadir un **-s**

*Cando unha palabra remata en **-l**, ten máis dunha sílaba e se pronuncia cargando a voz ao final (aguda), hai que suprimir o **-l** e engadir **-is**

	Pero, cando unha palabra non é aguda, o plural faise engadindo **-es**

*Cando unha palabra remata en vogal acentuada ou en ditongo, hai que engadir **-s**

	
*Para o resto das palabras, se remata en vogal engadimos **-s**, e se remata en consoante engádese **-es**:
Os cuantitativos galegos

Os determinantes cuantitativos son os que acompañan un nome e indican unha cantidade, pero de xeito impreciso e global.

Poden ter forma variable (con terminacións de xénero e número) ou invariable:

## Cómpre saber ademais que ...
***Abondo:** *Hai cartos **dabondo** para financiar este proxecto / Hai cartos **abondos** para financiar este proxecto*.
***Mesmo:** *Eu **mesmo** llo preguntei* (identidade); *É o **mesmo** facelo ca non facelo* (igual); *Pasou **mesmo** por aquí* ("xusto"); *Viñeron todos, **mesmo** o teu irmán* ("incluso").
***Quen** é invariable. Daquela será incorrecta a frase **Quenes veñan terán premio*; haberá que dicir ***Os que** veñan ... * ou ****Quen** veña ... *
***Calquera** tamén é invariable . Daquela son incorrectas formas como *calqueira, *calquer, *calesqueira ou *calesquera. *Pode asistir ao curso **calquera** persoa das que estean inscritas*.
***Ninguén**: non é correcto *nadie nin *naide.
***Algún** non pode aparecer detrás da negación. É incorrecto dicir: **Meu pai non me deu diñeiro algún*; teremos que dicir: *diñeiro ningún* (ou *ningún diñeiro*).
Os posesivos galegos

Os **determinantes posesivos** acompañan un nome e indican posesión, propiedade, pertenza ou simple relación de correspondencia.

Veremos as formas que poden adoptar os determinantes posesivos no seguinte cadro:

Velaí algúns exemplos do uso dos posesivos:

*O *meu* lapis
*A *miña* nai
*O *teu* coche
*A *túa* merenda
*A *nosa* terra
*As *vosas* lembranzas
*O *seu* lugar
*As *súas* flores

### Que funcións teñen os posesivos?
Os posesivos fan de determinantes cando acompañan ao substantivo:

*O *meu* coche
*A *súa* moto

Cando substitúen o nome fan de pronomes:

*Iso é *meu*
*Aquela casa é *súa* tamén

## Cómpre saber ademais que...
*O posesivo cando vai **diante dun nome ten que ir obrigatoriamente con artigo**: *o meu can; a túa casa*. Hai algúns casos que **non é obrigada** a presenza do artigo co posesivo:	
**Cos nomes de parentesco: *miña nai; nosos irmáns*.
**En exclamacións: *¡Meu Deus!; ¡Meu amigo, así son as cousas!*.
**Con nomes referidos a seres únicos ou a dignidades: *Nosa Señora do Carme; Súa Excelencia*
**Nalgunhas frases feitas: *meu dito, meu feito*.
*Os xiros: **de meu, de teu, de seu, de noso, de voso, de seu** úsanse para expresar a pertenza exclusiva; así, a frase *Antón vive na súa casa* non quere dicir que a casa pertence a Antón; mentres que se dicimos *Antón vive en casa de seu*, estamos a dicir que a casa lle pertence. Outras veces, esas formas indican que unha calidade se ten por propia natureza: *O Carlos é bo de seu = Carlos é bo por natureza*.
*As formas **cadanseu/s, cadansúa/s** empréganse para lle adxudicar un obxecto a cada persoa, dentro dun grupo; ou cando se lles quere distribuír un número igual ou semellante de obxectos a varias persoas. Vai sempre ao lado do obxecto que se distribúe e nunca da persoa: *regaleilles cadanseu balón ós meus sobriños; repartín entre eles cadanseus caramelos*.
*As formas da primeira persoa poden indicar familiaridade ou afectividade: *o noso Xoán está a vivir en Santiago; o meu Paco ten moi boa man para a cociña*.
*Posesivo feminino detrás de determinadas locucións adverbiais: *pasou diante nosa* (de nós), *caeu enriba súa *(dela).
*Outros significados do posesivo:
****os meus, os teus, os seus, os nosos, os vosos** poden ter o significado de "a miña, a túa ... familia": *os meus veñen de vacacións en xullo*.
****as miñas, as túas, as súas, as nosas, as vosas** poden significar "as cousas, feitos ou trasnadas que adoita facer unha persoa": *o meu fillo xa fixo unha da súas, díxolle unha das súas e deixouno calado*.
****o meu, o teu, o seu, o noso, o voso** poden significar "o que me (che, lle, ...) gusta" ou "o propio, o natural de min, de ti, ...": *a pintura non é o meu*.
O comparativo galego

En galego a expresión comparativa confórmana dous elementos:

*o primeiro elemento, formado por un adverbio que indica se o grao da comparación é de igualdade, superioridade ou inferioridade (**tan, máis, menos**)
*o segundo elemento, formado polas partículas **que/ca/do que** ou **coma/como** mais o elemento co que se realiza a comparación.

Nas comparativas de superioridade ou inferioridade as partículas que relacionan os elementos comparados son **ca, que** ou **de que**: *é máis aleuto ca ela, é máis alto ca/que un piñeiro, diso sabe menos ca ti, traballa máis do que din*. 
Nas de igualdade é **como** ou **coma**: *estaba tan namorada coma min, é tan falador como/coma o seu irmán*.

Cando se emprega **ca** en vez de **que** ou **coma** en vez de **como**?

*Só hai un caso en que o uso de **ca** e de **coma** é obrigatorio: cando o segundo elemento da comparación é un pronome persoal (min, ti, el/ela, nós, vós, eles/elas): **é máis lista ca min; é tan boa coma el**	
*Se o segundo termo da comparación é un nome ou unha frase calquera, podemos utilizar indistintamente **ca/que**; **coma/como**: **Gústame máis a laranxa **que/có** (ca + o) pexego; ten tantos xoguetes **coma/como** o seu veciño**

A partícula **ca** pode contraer co artigo:

Cando **ca** vai seguido da preposición **a** (que en galego coincide formalmente co artigo) non se fai contracción: **téñolle máis respecto a el **ca a** ela.**

Cando a segunda parte da comparación é un verbo, hai que usar **do que**: **coma máis do que bebe**
Olinda

**Olinda** é unha cidade do estado brasileiro de Pernambuco. A súa poboación estimada o 2007 era 391 433 habitantes. A súa superficie total é 40,83&nbsp;km².

O nome da cidade de **Olinda**, segundo se cre, derivou da frase *Ó linda localización para construír unha cidade*, por causa da beleza da paisaxe que se enxerga desde o outeiro onde se fundou no ano 1535 por Duarte Coelho Pereira. Foi elevada a vila o 12 de marzo de 1537. Olinda era sede da Capitanía de Pernambuco, pero foi incendiada no século XVII polos holandeses, que mudaron a sede para a cidade do Recife. Cando os holandeses foron expulsados o 1654, volveu ser capital. O 1837, perdeu o título de capital de Pernambuco novamente para Recife.

miniatura|esquerda|Olinda. Ao fondo, Recife.
miniatura|esquerda|Olinda.

Olinda fai parte da Rexión Metropolitana do Recife, e localízase a 7 Km desta. Limita ao norte coa cidade de Paulista, ao sur e oeste co Recife, e a este co océano Atlántico.

Destacase pola súa beleza natural, e tamén é un dos máis importantes centros culturais e históricos do Brasil, conservando casas e igrexas do período colonial. Foi declarada, en 1982, Patrimonio Histórico e Cultural da Humanidade pola UNESCO.

O seu Carnaval tamén é coñecido en todo o Brasil e no exterior. Diferente do sur do Brasil onde predomina o samba, os bailes carnavalescos son animados polo ritmo acelerado e a danza do frevo, co seus pasos acrobáticos. Hai tamén o desfile dos maracatus, manifestación folclórica que mestura elementos africanos, indíxenas e europeos na danza, na percusión e nas vestimentas dos participantes.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* 
* 
* Aplicativo sobre o Centro Histórico de Olinda
Norte de Santander

**Norte de Santander** é un dos 32 departamentos de Colombia. Atópase na zona nordeste do país sobre a fronteira con Venezuela. Forma parte da rexión natural andina. Ten 40 concellos agrupados en 6 subrexións, 2 provincias e unha área metropolitana. A súa capital é a cidade de Cúcuta.

Ten unha superficie de 21.648&nbsp;km² (que en termos de extensión é semellante á do Salvador ou Eslovenia) e unha densidade de 66,8 hab/km. Limita polo norte e polo leste con Venezuela, polo sur cos departamentos de Boyacá e Santander, e polo oeste con Santander e Cesar, Colombia.

Por mor dos seus recursos naturais e a súa localización xeográfica, converteuse nun eixo económico e comercial do país, este departamento foi creado na Gran Colombia.

## Demografía 
### Composición étnica 
* Mestizos e brancos (98,28%)
* Afrocolombianos (1,25%)
* Indíxenas (0,60%)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Tom Clancy

**Thomas L. Clancy, Jr**, nado en Baltimore (Maryland) o 12 de abril de 1947 e finado na mesma cidade o 1 de outubro de 2013, foi un escritor estadounidense en lingua inglesa.

## Traxectoria 
Graduouse en Filoloxía Inglesa na Universidade de Loyola en Baltimore, traballou en Maryland como axente de seguros. En 1984 publica a súa primeira novela: "A caza do submarino ruso". Aquel foi o primeiro libro no que se presenta a Jack Ryan como escritor da CIA. Ó longo das sete novelas da saga Ryan, Clancy presentanos máis personaxes e o propio Ryan acada o posto de Presidente dos Estados Unidos de América.

Presta o seu nome para as sagas **Op-Center** e **Net-Force**, nas que grupos de axentes americanos enfróntanse unha e outra vez a serias ameazas para o mundo libre. Asemade son numerosos os xogos da súa idea orixinal protagonizados polo grupo de operacións especiais **Rainbow Six**, co protagonista Sam Fischer, personaxe inspirada en John Clark, quen comparte aventuras con Jack Ryan e ata protagoniza as súas propias novelas (*Rainbow Six*).

## Libros 
* *The Hunt for Red October*
* *Red Storm Rising*
* *Patriot Games*
* *The Cardinal of the Kremlin*
* *Clear and Present Danger*
* *The Sum of All Fears*
* *Without Remorse*
* *Submarine* (non ficción)
* *Debt of Honor*
* *Armored Cav* (non ficción)
* *Fighter Wing* (non ficción)
* *Executive Orders*
* *Marine* (nonficción)
* *SSN*
* *Into the Storm with General Fred Franks* (non ficción)
* *Airborne* (non ficción)
* *Rainbow Six* 
* *Carrier* (non ficción)
* *Every Man a Tiger with General Chuck Horner* (non-ficción)
* *The Bear and the Dragon*
* *Red Rabbit*
* *Teeth of the Tiger*
* *Battle Ready* (non-ficción)
Heptarquía anglosaxoa

A **heptarquía anglosaxoa** é un período histórico de Inglaterra que comprende dende a conquista completa de Inglaterra arredor do ano 500 polos emigrantes anglos, saxóns e xutos, ata a chegada dos invasores viquingos a mediados do século IX.

Aínda que este termo se utilizaba nun principio segundo os datos coñecidos no século XII, que era que existiran sete reinos considerados "ingleses" pero independentes entre si, que eran Wessex, Sussex, Essex (os saxóns), Mercia, Northumbria e Anglia Oriental (os anglos) e Kent (o xuto), máis adiante, no século XIX, pasou a utilizarse unicamente como denominador dun período histórico, xa que Sussex ou Essex sempre estiveron suxeitos a Wessex, e houbo outros territorios independentes nese período, sendo o máis destacábel Lindsey, que comprendía máis ou menos o que hoxe é a comarca de Lincolnshire.

Na etapa da heptarquía anglosaxoa a hexemonía foi primeiro de Northumbria, o reino máis ó norte, pero pola presión de Anglia Oriental, Mercia e o reino britano cristián de Strathclyde (na actual Escocia), deixou paso a Mercia, cuxo máis importante rei foi Offa, contemporáneo de Carlomagno e autor do muro que separa Inglaterra de Gales e que leva o seu nome. Por último, tralas invasións viquingas no norte, foi Wessex, formando xa parte de Essex, Sussex e o sur de Mercia, os que fixeron fronte ós invasores con reis como Alfredo o Grande.

O período da heptarquía remataría pola progresiva submisión dos outros reinos, e dos invasores viquingos, ós que se lles permitiu conserva-las súas terras e leis no Danelaw, ó poder de Wessex, o reino máis ó sur, unha hexemonía sureña que inda permanece nos nosos días. Pouco máis duraría Wessex formando Inglaterra, pois a batalla de Hastings marcou a chegada duns novos invasores, os normandos, viquingos asentados un século atrás en Francia, e que darían forma ó Reino de Inglaterra.[miniatura|300px|Os reinos da Heptarquía anglosaxoa sobre o ano [802 - (son os 7 reinos que non están de cor verde: *Northumbria*, *Mercia,* *East Anglia*, *Essex*, *Kent*, *Wessex*, e *Sussex*).|centro]]
Danelaw

[right|O *Danelaw* e *[Jórvik*.]]
O **Danelaw** é como se denominada a zona de Inglaterra onde se estableceron os invasores viquingos, e comprendía boa parte do nordeste de Inglaterra, abranguendo a totalidade do reino antigo de Anglia Oriental. Estes chegaron ás costas de Gran Bretaña no século IX e invadiron boa parte dos reinos do norte da Heptarquía anglosaxoa. Sen poderen facelos fronte, os reis remataron aceptando a dominación dos daneses, mentres soamente os reinos de Mercia e Wessex resistiron.

Finalmente, cando Wessex obtivo a hexemonía sobre Inglaterra, e antes da invasión de Guillerme de Normandía, respectáronse os costumes destes invasores daneses, que se mesturaron ben coa poboación anglosaxoa posto que tiñan poucas diferenzas étnicas e idiomáticas. Deste xeito denominouse Danelaw a esa zona, onde hoxe en día consérvanse peculiaridades como o uso para contar da "centena longa" ou "Long Hundred", que é o número 120.
Pomerania

**Pomerania** (en polaco **Pomorze**) é unha rexión histórica de Centroeuropa, que actualmente forma parte dos estados de Alemaña e Polonia. En 2001 tiña 6&nbsp;631&nbsp;765 habitantes, nunha área de 67&nbsp;865&nbsp;km². 

## Historia
Nun inicio terra de pobos eslavos, foi colonizada pouco a pouco por invasores xermánicos, até rematar formando parte do Reino de Prusia a mediados do século XVII. A súa historia vai moi ligada a unha minoría falante de caxubo, que conforma a rexión de Caxubia.

A parte oriental foi asignada a Polonia trala segunda guerra mundial, xunto con outros territorios con poboación mesturada entre polacos e alemáns. Actualmente, a Pomerania Occidental forma parte do estado federal alemán de Mecklemburgo-Antepomerania, e ten unha poboación de 595&nbsp;888 habitantes segundo datos de 2001, nunha extensión de 8&nbsp;701&nbsp;km². A Pomerania polaca ten 59&nbsp;164&nbsp;km² e unha poboación de 6&nbsp;025&nbsp;877 habitantes.

A súa principal cidade e Gdańsk ou Danzig, protagonista dunha resolución do Tratado de Versalles que a converteu en cidade libre antes de volver ser ocupada pola Alemaña nazi en 1939.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ducado de Pomerania
* Lingua pomerana
As Figueiras, Castropol

[miniatura|dereita|Vista das Figueiras dende o miradoiro de s. Miguel, en [Ribadeo. Diante, a ría, co 'Tesón' ó descuberto. á esquerda, praia de S. Román, que se estende ata o estaleiro, na mesma vila.]]
miniatura|dereita|Vista, dende o porto, do corpo central do Pazo.
**As Figueiras** (en castelán, **Figueras**.

Ten estaleiro e pequeno porto de pesca. Cara ao norte está a praia de San Román, antes de chegar á Ponte dos Santos. Na parroquia estivo activo o campo de concentración de Arnao.

A principal actividade da vila (e da contorna) son os estaleiros Gondán.

## Entidades de poboación 
## Xentilicio 
O seu xentilicio é **figueirolo**.

## Lugares e parroquias 
### Lugares das Figueiras 
### Parroquias de Castropol 
## Notas
Casa de indianos

Casa de indianos na mariña lucense|miniatura|250px|dereita
As **casas de indianos** son construcións típicas nas zonas de emigrantes ás Américas. Aqueles que triunfaban enviaban cartos ó seu lugar de procedencia e construían casas dun estilo en voga daquela nas Américas, que contrastan coas da súa contorna pola riqueza de construción e formas, e que comezaron a ser chamadas así polo nome dos emigrantes ás Américas, 'indianos' os cales, en moitos casos actuaron como filántropos nas súas vilas natais, construíndo escolas, prazas, parques e restaurando as igrexas locais. Unha zona típica de casas de indianos é Ribadeo e a zona da Mariña Luguesa en xeral.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Casa de indianos na costa lucense 2.jpg|San Miguel de Reinante, Barreiros
Ficheiro:Casa do óptico. Fachada (Fronte SSO) 20220203 121027.jpg|Ribadeo
Ficheiro:Cantonmoreno050207peq2.JPG|Torre dos Moreno, Ribadeo

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía 
*
Monte Mondigo

O **monte Mondigo**, localizado no concello de Ribadeo, na parroquia de Covelas, é o pico máis alto da barreira montañosa que separa a costa do interior na comarca da Mariña Oriental, con 569 metros de altitude. Dende el poden apreciarse vistas cara ó Mar Cantábrico e a rasa Cantábrica, e cara aos vales dos ríos Grande e Pequeno.

As súas ladeiras están dedicadas ó cultivo do eucalipto. No seu cumio hai antenas de repetición.

## Notas
Pedro Murias

alt=Busto de Pedro Murias, monumento á entrada da granxa escola. A lenda di: "La Junta de Patronos de esta escuela reunida en la Habana en honra a la memoria de su fundador Don Pedro Murias y Rodríguez"|miniatura|Busto de Pedro Murias, monumento á entrada da granxa escola. A lenda di: "La Junta de Patronos de esta escuela reunida en la Habana en honra a la memoria de su fundador Don Pedro Murias y Rodríguez"
**Pedro Murias Rodríguez**, nado na Devesa (Ribadeo) en 1840 e finado na Habana en 1906, foi un indiano e filántropo de orixe galega.

## Traxectoria 
Despois de nacer e comezar a medrar en San Xián dos Carballos (A Devesa), emigra a Cuba (1865) sendo aínda un rapaz atopando un emprego nunha fábrica de tabacos. En Cuba dedicarase a distintos negocios (fábrica de cervexa, frota de transporte e participación noutras actividades industriais, o que dá idea da importancia que acadou o seu negocio. Tras a súa morte, as súas fábricas sufriron diferente sorte. 'La Meridiana', a que fora súa primeira fábrica, fundada na Habana, patroneada xa polos irmáns Díaz, cambiou o seu nome  a 'Real fábrica de tabacos El Fin del Mundo'.

No ano 1892 a súa fortuna e influencia fixeron posible que tivese a concesión para construír peirao e depósitos en Dimas, que en 1896, xa como concello, e en agradecemento á súa xenerosidade, pasaría a chamarse 'San Pedro Murias' (con posterioridade, volveu chamarse 'Dimas').

Contribuíu á sociedade Naturais de Galicia, fundada na Habana como sostén da emigración. No seu testamento destinou a maioría das súas riquezas á creación da Fundación Agrícola Pedro Murias, que deu lugar á Granxa Escola Pedro Murias, na súa parroquia natal.

Pedro Murias recibiu unha distinción co motivo do seu 'concurso decisivo á fundación de Dimas ou San Pedro de Murias: 'En graza ós servizos que tiña prestado á clase indixente do pobo en formación', por Real Orde de 4 de novembro de 1897 ingresou na Orde Civil de Beneficencia, honor acreditado por diploma expedido en 19 de xaneiro de 1898 firmado por Segismundo Moret.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Pedro e Juan Moreno

[miniatura|250px|dereita|Vista do edificio '[Torre dos Moreno', emblemático de Ribadeo, (tomada dende o Parque da Praza de España o 7 de febreiro de 2005), fachada SO]]
Os irmáns **Pedro María** e **Juan María Moreno Ulloa** foron dous indianos nados no barrio dos Garitos de Ribadeo, que retornaron cartos para construír a chamada Torre dos Moreno, rematada en 1911, edificio emblemático de Ribadeo.

## Traxectoria
Naceron no barrio de Garitos, Pedro o 7 de xuño de 1840 e Juan o 5 de marzo de 1845. Bautizounos en Ove o sacerdote Bernardo Miranda Trelles, respectivamente o 9 de xuño de 1840 e o 7 de marzo de 1845 o 10 de febreiro do 2005 chegaron a Ribadeo as cinzas dos irmáns Moreno, procedentes da Arxentina. Recibiunas unha delegación oficial do concello, acompañados por Gilberto Suárez Méndez, representante da asociación veciñal O Tesón, impulsora da repatriación.

alt=Placa de homenaxe a Juan Moreno na biblioteca pública 'El Viejo Pancho' de Ribadeo|miniatura|Placa de homenaxe a Juan Moreno na biblioteca pública 'El Viejo Pancho' de Ribadeo

## Notas 
## Véxase tamén 
alt=Tumba dos irmáns Moreno no cemiterio de Ribadeo|miniatura|Tumba dos irmáns Moreno no cemiterio de Ribadeo

### Outros artigos 
* Ribadeo
* Torre dos Moreno

### Ligazóns externas
Testamento de Juan Moreno
Omar Bradley

miniatura|dereita|Omar Bradley
**Omar Nelson Bradley**, xeneral de brigada dos Estados Unidos. Naceu en Clark, Missouri (EUA) o 12 de febreiro de 1893, estudou como o seu amigo George S. Patton na Academia Militar de West Point, graduándose con excelentes cualificacións. Na segunda guerra mundial, participou na campaña de África e no desembarco de Sicilia. Durante a liberación de Francia comandou o Iº exército e foi o responsable do 12º Grupo de Exércitos. Morreu en Nova York o 8 de abril de 1981.
Día D

**Día D** (en francés chámase *Jour J*) foi o nome en clave que recibiu na segunda guerra mundial o Desembarco de Normandía, que finalmente tería lugar o 6 de xuño de 1944. O termo día D (tradución do inglés *D-Day*) utilízano xenericamente os militares para indicar o día en que se debe iniciar un ataque ou unha operación de combate. A letra D non ten ningún significado e usualmente representa unha variable, sinalando o día en que algún evento significativo tivo ou terá lugar. A fins dos '40, había outra versión do significado de día D, este era "Doomsday", "Día do Xuízo Final".
miniatura|300px
Historicamente, utilízase o termo día D para referirse ao 6 de xuño de 1944, día no comezou a executarse a denominada Operación Overlord. Devandita operación consistía en levar a cabo o desembarco de Normandía, aínda que comezou de madrugada, co lanzamento de membros das divisións aerotransportadas estadounidenses 101ª e 82ª, que trataron de neutralizar parte da barreira defensiva alemá para facilitar o desembarco. Este día, en que as tropas aliadas penetraron na costa francesa, marcou o inicio da liberación da Europa continental ocupada pola Alemaña nazi durante a segunda guerra mundial.

Os termos Día D e Hora H úsanse para sinalar o día e a hora en que se iniciará un ataque ou operación, en circunstancias en que o día e a hora aínda non foron determinados ou é absolutamente secreto. O Día D e a Hora H son únicos para todas as unidades que participan nunha operación determinada.

Ao ser combinados con figuras e signos máis ou menos, estes termos indican un punto no tempo que precede ou é posterior a unha acción específica. Polo tanto H-3 significa tres horas antes da hora H e D+3 significa tres días despois do día D. H+75 minutos significa a hora H máis 1 hora e 15 minutos.

A planificación de operacións a grande escala elabóranse en detalle moito antes de que se definan datas específicas. Polo que, as ordes son emitidas para os distintos pasos a realizar no día D ou a hora H máis ou menos un determinado número de días, horas ou minutos. No momento apropiado, emítese unha orde subsecuente que establece a hora e día reais.

O día D da invasión de Normandía polos aliados, estaba definido orixinalmente para o 5 de xuño de 1944, pero as malas condicións climáticas e marítimas, fixeron que o xeneral Dwight David Eisenhower aprazásea ata o 6 de xuño, debido a iso esta última data coñécese popularmente como o pequeno día D.
Xutos

[dereita|200px|miniatura|Unha aproximación ás rexións centrais das tribos mencionadas no Beowulf. A área vermella é [Västergötland (a rexión nuclear de Geatland), a área amarela é o territorio que gobernaban os wulfingas, á área rosa é o territorio dinamarqués. A área verde é o territorio dos suecos. A área azul representa a terra dos xutos, mentres que a área laranxa pertence aos frisios.]]
Os **xutos** foron un pobo xermánico que xunto cos anglos e os saxóns invadiu e emigrou a Gran Bretaña a partir do século V. Os xutos, próximos etnicamente aos daneses, vivían no istmo da península de Xutlandia, no que posteriormente sería o ducado de Schlewing, que actualmente está en Alemaña e Dinamarca.
Foron o grupo de invasión menos numeroso e o que menos se mesturou cos outros (e o máis ignorado pola historia), e fundaron o reino de Kent durante a etapa da Heptarquía anglosaxoa.
Saxóns

[miniatura|225px|A [Inglaterra saxoa de acordo coa crónica saxoa]]
Os **saxóns** (en latín: *Saxones*, en inglés antigo: *Seaxe*, en saxón: *Sahson*, en baixo alemán: *Sassen*, en alemán: *Sachsen*, en danés: *Saksen*) foron o pobo xermánico que invadiu e emigrou á illa de Gran Bretaña no século V xunto cos anglos e os xutos. Fortemente emparentados cos anglos, debían ó seu nome ás armas que usaban, unhas espadas curvas chamadas *sax*. Estaban fortemente relacionados cos anglos e os frisios.

Os saxóns vivían daquela nunha área que comprendía dende o leste dos actuais Países Baixos ata o itsmo da península de Xutlandia, abranguendo o que hoxe en día é o estado alemán de Baixa Saxonia. Do saxón antigo derivan o actual baixo saxón e o inglés.

Os saxóns que emigraron a Gran Bretaña estableceron tres reinos: Essex, Sussex e Wessex, este último o máis poderoso dos tres. Foron o pobo máis numeroso dos invasores, e tamén o máis cruel segundo as crónicas; crese que chegando a facer limpezas étnicas da poboación indíxena britano-romana.

Os saxóns que ficaron en Alemaña foron sometidos por Carlomagno séculos despois, para logo ser un dos estados importantes do Sacro Imperio Romano-Xermánico, xa ocupando o ducado de Saxonia, que abranguía o actual estado de Saxonia.

## Notas
Calígula

**Caio Xulio César Augusto Xermánico**, (en latín ** Gaius Julius Caesar Augustus Germanicus**; nado en Antium (hoxe Anzio) o 31 de agosto do 12 e finado en xaneiro do ano 41, tamén coñecido como **Caio César** ou **Calígula**, foi emperador romano desde o 16 de marzo de 37, ata o seu asasinato o 24 de xaneiro de 41. Foi o terceiro emperador do Imperio romano e membro da dinastía Xulio-Claudia,  instituída por Augusto. 
Sucedeu ó seu avó adoptivo Tiberio no trono imperial romano co nome de **Caio Xulio César Xermánico**. O sobrenome de Calígula vén dos seus tempos mozos (significa *calzado pequeno*).

## Traxectoria 
Acadou o poder absoluto matando sucesivamente ós seus pais, ós seus irmáns máis vellos e, logo de ser emperador, por se acaso mandou cortar a cabeza a Tiberio Xemelgo, o único que podía disputarlle o trono.

Porén, os seus primeiros meses de reinado foi un dirixente querido polo pobo. As continuas xornadas de xogos en Roma e as súas célebres reparticións de comida ós máis necesitados volvérono querido e admirado en toda Roma.

Pero tras unha crise mental, o benquerido Calígula perdeu o control: nomeou o seu cabalo (Incitatus) senador e malgastou a fortuna estatal en absurdas campañas militares. Convencido de ser un deus en vida, mandou as lexións a Ostia a combater o deus Neptuno. Imitando a Xúpiter (Zeus), practicoulle un aborto á súa muller, Drusila (tamén era a súa irmá), e comeu o rapaz.

En xaneiro do 41 d. C., os oficiais Casio Querea e Cornelio Sabino acabaron coa súa vida, matando tamén á súa filla Xulia Drusila e á súa esposa Caesonia.

## Galería de imaxes 

|Caligula.
Ficheiro:Caligula bust.jpg|Busto de Calígula. Museo do Louvre
Ficheiro:Caligula&Germanicus Aureus.jpg|Aureus de Calígula e Xermánico.

## Véxase tamén
Tiberio

miniatura|Emperador Tiberio.

**Tiberio Claudio Nerón** (en latín: *Tiberius Claudius Nero*), nado en Roma o 16 de novembro de 42 a. C. e finado o 16 de marzo de 37 d. C. na súa vila de Lúculo, foi un emperador romano da Dinastía Xulio-Claudia.
## Traxectoria
Era fillo de Livia Drusila e fillo adoptivo de Octavio Augusto. Sucedeu o seu pai adoptivo e gobernou o Imperio Romano do 14 d. C. ó 37 d. C., co nome de **Tiberio Xulio César Augusto**. Foi militar de carreira, destacando as súas campañas contra os panonios e os dálmatas. Tamén foi importante a súa expedición punitiva contra os xermanos que derrotaran as lexións de Quintilio Varo na fraga de Teotoburgo.

Pertencente á gens Claudia por parte de nai, emparentou coa gens Iulia ao divorciarse súa nai de Tiberio Claudio Nerón e contraer matrimonio con Octavio Augusto. Esta unión fortaleceuse co matrimonio do propio Tiberio coa filla do Emperador, Xulia a Maior, e quedou patente cando foi adoptado formalmente por Octavio, outorgándoselle poderes tribunicios.

Como Tribuno reorganizou o exército, modificando as leis marciais, creando novas lexións e aumentando os anos de servizo de todo cidadán romano a 20.

Co paso do tempo Octavio Augusto fíxose inimigo de Tiberio, chegando a exilialo na Illa de Rodas, de onde volveu e foi nomeado sucesor imperial trala morte de dous dos netos de Octavio, Caio César e Lucio Xulio César, e o desterro por traizón do terceiro neto, Póstumo César, e ante a falta de herdeiro.

Tiberio Claudio Neron sucedeu co nome de Tiberio Xulio César Augusto a Octavio Augusto no trono imperial o 19 de agosto do ano 767 dende a fundación de Roma, o ano 14 segundo o calendario cristián.

Trala morte do seu fillo Xulio César Druso no ano 23 adoptou o seu neto Calígula como sucesor e o seu goberno comezou a derivar, rematando en terror. O 26 d. C. autoexiliouse deixando a administración nas mans dos prefectos pretorianos Lucio Elio Sejano e Quinto Nevio Cordo Sutorio Macro.

## Véxase tamén
Claudio

:*Esta páxina está referida ao emperador **Claudio I**; para ver otras persoalidades co nome "Claudio" ver Claudio (homónimos).*

[miniatura|Busto no [Ny Carlsberg Glyptotek, Copenhague.]]
[miniatura|Busto de Claudio como [Xúpiter (deus)|Xúpiter en mármore, arredor do ano 50.]]

**Tiberio Claudio Nerón Druso Xermánico** (en latín *Tiberius Claudius Nero Drusus Germanicus*), nado en Lugdunum (actual Lión, en Francia) o 1 de agosto do ano 10 e finado o 13 de outubro do 54, foi un emperador e historiador romano.

Membro dunha poderosa *gens* romana (era neto de Marco Antonio e tío avó de Calígula) nunca foi preparado para a política debido a súa invalidez (hoxe en día se cre que era debida a polio). Tralo asasinato de Calígula a mans da Garda Pretoriana, foi encontrado agochado no palacio imperial. Ante a ausencia dun aspirante mellor a Garda Pretoriana presentouno como novo emperador ante o Senado que non tivo máis remedio que aceptalo. O seu mandato lémbrase con benevolencia. O Imperio Romano estendeuse a Britania (actual Inglaterra) e Mauritania. Fundou Colonia Claudia Ara Agrippinensis (actual Colonia, Alemaña). Construíu o acueduto Claudiano e baixo o seu mandato a institución imperial asentouse, tomando máis poder e centralizando os asuntos de estado. Ao parecer a súa morte débese a que foi envelenado pola súa muller, Agripina a menor.
Anglos

Os **anglos** foron un pobo xermánico que no século V invadiu e emigrou a Gran Bretaña, xunto cos xutos e os saxóns, moi relacionados étnica e lingüisticamente con estes últimos. Os anglos vivían no que hoxe é o norte de Alemaña, entre o río Rhin e o Elba e en parte do istmo de Xutlandia, en Schlewing.

A súa lingua é unha das bases do inglés xunto coa antiga lingua saxoa, sendo moi semellante a esta. En Gran Bretaña fundaron os reinos de Mercia, Northumbria e Anglia Oriental, e chegaron a unha mestura cultural cos saxóns, dando forma ó concepto anglosaxón e sendo a palabra da que deriva o nome do país, Inglaterra, *England* ou *Terra Anglorum* en latín.
Nerón

**Lucio Domitio Ahenobarbo**, nado en Antium (actual Anzio, Italia) o 15 de Nadal do ano 37 e finado en Roma o 9 de xuño do 68. foi o último emperador da dinastía Xulia-Claudia do Imperio Romano.

## Traxectoria
Gobernou do 54 ó 68 co nome de **Nerón Claudio César Augusto Xermánico**. Baixo o asesoramento do militar (amante da súa nai) Sexto Afranio Burro e do filósofo estoico Séneca, os cinco primeiros anos do seu reinado estiveron marcados pola clemencia, aínda que tivo encarcerado o seu irmán (e rival) Británico, a quen mandou envelenar no 55. No 59 mandou asasinar a súa nai por criticar a súa amante, Popea Sabina.

En xullo do 64, un inmenso incendio destrúe dúas terceiras partes de Roma. Nerón acusa os cristiáns e comeza a perseguilos.

No 66 trouxo de Atenas estatuas, figuras e galardóns para redecorar Roma. Gostaba de aparecer en representacións teatrais públicas. Mentres, as lexións romanas chegaban a Armenia, establecendo postos defensivos no Cáucaso pola presión do Imperio Parto.

No 68, os exércitos da Galia (Francia) e Hispania (España), xunto coa Garda Pretoriana, alzáronse contra Nerón, obrigándoo a fuxir de Roma. O Senado declarouno inimigo público e el mesmo rematou coa súa vida o 9 de xuño do 68.
Covelas

Como topónimo **Covelas** pode referirse a:

;En Galiza:
***Covelas**, parroquia do concello de Castroverde;
****Covelas**, lugar de dita parroquia;
***Covelas**, parroquia do concello de Ribadeo;
***Covelas**, parroquia do concello dos Blancos;
****Covelas**, lugar de dita parroquia;
****Vilar de Covelas**, lugar de dita parroquia;
***Covelas**, lugar da parroquia de Macendo, no concello de Castrelo de Miño;
***Covelas**, lugar da parroquia de Foilebar, no concello do Incio;
***Covelas**, lugar da parroquia da Carballeira, no concello de Nogueira de Ramuín;
***Covelas**, lugar da parroquia de Paizás, no concello de Ramirás;
***Covelas**, lugar da parroquia de Castrelo de Cima, no concello de Riós;
***Covelas**, lugar da parroquia de San Pedro de Sarandón, no concello de Vedra;
* **As Covelas**, lugar da parroquia de Muras, no concello de Muras;

;En Portugal:
***São Tomé de Covelas**, freguesía do concello de Baião;
***Covelas**, freguesía do concello de Póvoa de Lanhoso;
***Covelas**, freguesía do concello de Trofa;
***Covelas**, aldea da freguesía de Sambade no concello de Alfândega da Fé;
***Covelas**, aldea do concello de Cinfães do Douro.

## Véxase tamén
### Outros artigos