Xogos Olímpicos

[miniatura|250px|Os *[Aneis olímpicos|Cinco Aneis*, son o principal símbolo dos xogos olímpicos modernos, un dos emblemas máis recoñecidos no mundo e un símbolo da paz.]]
:::*Para os Xogos Olímpicos na Antigüidade véxase este artigo.*

Os **Xogos Olímpicos** (***Jeux Olympiques*** en francés, e ***Olympic Games*** en inglés), ou **olimpíadas** son o maior evento deportivo internacional multidisciplinario no que participan atletas de diversas partes do mundo. Os Xogos Olímpicos son considerados a principal competición do mundo deportivo, con máis de duascentas nacións participantes. Existen dous tipos: os Xogos Olímpicos de Verán e os Xogos Olímpicos de Inverno, que se realizan cun intervalo de dous anos, segundo a Carta Olímpica: «Os xogos da olimpíada celébranse durante o primeiro ano dunha olimpíada, e os Xogos Olímpicos de inverno durante o seu terceiro ano»..

Moitas veces o termo Olimpíadas (período de catro anos que media entre distintos Xogos Olímpicos, que na Grecia Antiga constituía unha unidade de medida do tempo, que servía para situar historicamente os feitos) faise sinónimo de Xogos Olímpicos,  esta definición é tamén empregada con frecuencia na linguaxe xornalística, porén fan referencia a conceptos distintos e, en certa medida, opostos, xa que de forma xeral a olimpíada é xusto o tempo que non é xogo olímpico. Existe, polo tanto, a nivel lingüístico, certa polémica e aínda que a denominación institucional aposta por definir olimpíada como período entre xogos, na práctica en portugués, castelán, francés, inglés ou galego, Olimpíada pasou tamén a designar a celebración deportiva.

En 2016 comezou a 31ª Olimpíada da era moderna, e os Xogos Olímpicos de 2016 de Río de Xaneiro foron conseguintemente os *Xogos Olímpicos da XXXI Olimpíada*. Catro anos despois comezará a trixésimo segunda olimpíada, cuxos Xogos Olímpicos terán lugar en Tokyo (Xapón) no ano 2020. Porén, non houbo ata a data 31 Xogos Olímpicos de verán, senón unicamente 28. Os Xogos da sexta olimpíada (Berlín 1916), da duodécima (Helsinqui 1940) e da décimo terceira (Londres 1944) non se chegaron a realizar por mor das guerras mundiais, pero o calendario de olimpíadas seguiu correndo. En 1906 realizouse na cidade de Atenas unha edición extraordinaria dos Xogos Olímpicos co pretexto de conmemorar o 10º aniversario do comezo dos xogos en 1896. Esta edición dos Xogos Olímpicos de 1906, que tería sido a cuarta, non é considerada oficial polo Comité Olímpico Internacional por ter sido realizada fóra do ciclo de catro anos denominado Olimpíada e, xa que logo, os cuartos Xogos Olímpicos considéranse os celebrados en 1908 en Londres.

## Xogos Olímpicos da antigüidade 
[miniatura|300px|esquerda|Estadio en [Olimpia, Grecia.]]

Os Xogos Olímpicos antigos —chamados así por celebrarse na cidade de Olimpia— foron festas atléticas celebradas cada catro anos no santuario de Zeus en Olimpia, Grecia. Ás competicións acudían participantes de varias cidades-estado e reinos da antiga Grecia. Nestes xogos realizábanse diversos eventos deportivos, combates e carreiras de cuadrigas. Durante os xoegos, os conflitos entre as cidades-estado participantes pospoñíanse ata a finalización das competicións deportivas. Este cesamento das hostilidades foi coñecido como paz ou tregua olímpica. A orixe dos Xogos Olímpicos está rodeada de misterio e lenda. Segundo o relato do historiador grego Pausanias, o Dáctilo Heracles Ideo (non confundir con Heracles o fillo de Zeus) e catro dos seus irmáns correron a Olimpia para entreter ao recentemente nacido Zeus. Ao gañar, Heracles coronouse cunha coroa de olivo e estableceu o costume de celebrar cada catro anos unha serie de eventos deportivos en honor a Zeus.

Píndaro, noutro relato, atribúe os Xogos Olímpicos a Heracles, o fillo de Zeus, ademais persiste na idea de que despois de completar os seus doce traballos, construíu o estadio olímpico en honor a Zeus. Trala súa finalización, dirixiuse en líña recta douscientos pasos, e chamou a iso "distancia estadio" (en grego: στάδιον), que máis tarde se converteu nunha unidade de lonxitude. Outro mito asocia os primeiros Xogos co antigo concepto grego da tregua olímpica (ἐκεχειρία). A data de inicio máis aceptada para os Xogos Olímpicos da Antigüidade é a do ano 776&nbsp;a.&nbsp;C., basándose nunha inscrición en Olimpia que é unha lista de ganadores dunha carreira pedestre celebrada cada catro anos a partir do ano antes mencionado. Na antigüidade celebráronse eventos de carreiras, boxeo (moito máis cruel có actual, sen apenas normas), loita libre (practicamente tal como a coñecemos actualmente), pankration (loita a morte), eventos ecuestres coma as carreiras de carros, música (considerada unha competición máis) e un péntatlon —consistente en salto de lonxitude, lanzamentos de disco e xavelina, carreira pedestre e loita —. A tradición di que Corebo, un cociñeiro da cidade de Elis, foi o primeiro campión olímpico.

Os Xogos Olímpicos tiñan unha importancia cultural e relixiosa fundamental. Ademais dos eventos deportivos, había sacrificios rituais na honra de Zeus (cuxa estatua, realizada por Fidias, foi colocada no templo de Olimpia) e de Pélope, heroe divino e rei mítico de Olimpia. Pélope foi famoso pola súa carreira de carros co rei Enómao de Pisa. Os atletas participantes, cidadáns (só homes), adestrábanse durante anos nos ximnasios e competían completamente espidos. Os ganadores dos eventos foron admirados e inmortalizados en poemas e estatuas. Celebrábanse cada catro anos, e ese período, coñecido como Olimpíada, foi utilizado polos gregos como unha das súas unidades de medida do tempo. Os Xogos formaban parte dun ciclo coñecido como os Xogos Panhelénicos, que incluía tamén aos Xogos Píticos, os Xogos Nemeos e os Xogos Ístmicos.

Os Xogos Olímpicos da antigüidade chegaron ao seu cénit nos séculos VI e V&nbsp;a.&nbsp;C., porén o seu poder diminuíu gradualmente tralo aumento de poder dos romanos en Grecia. Se ben non hai consenso entre os expertos sobre cando finalizaron oficialmente, a data máis aceptada é a do ano 393&nbsp;a.&nbsp;C., cando o emperador Teodosio I decretou que todos os cultos e prácticas pagás serían eliminadas (porén, o decreto de Teodosio non contiña ningunha referencia específica a Olimpia). Outra data comunmente citada é o ano 426&nbsp;a.&nbsp;C., cando o seu sucesor, Teodosio II ordenou a destrución de todos os templos gregos.

miniatura|esquerda|Selo grego dos primeiros Xogos Olímpicos.
''L'Olympiade de la République*, era un festival olímpico nacional celebrado entre 1796 e 1798 na Francia revolucionaria tamén tratou de emular aos antigos Xogos Olímpicos. A competición incluía diversas disciplinas dos Xogos Olímpicos antigos. O evento de 1796 marcou a introdución do sistema métrico no deporte.

En 1850, o doutor William Penny Brookes iniciou unha "Clase Olímpica" en Much Wenlock, Shropshire, Inglaterra. En 1859, Brookes cambioulle o nome polo de Xogos Olímpicos Wenlock. Este festival deportivo anual continúa celebrándose ata a actualidade. Foi deseñado por John Hulley e Charles Melly. Estes xogos foron os primeiros en seren de natureza totalmente afeccionada e teren perspectiva de proxección internacional, aínda que só os "cabaleiros afeccionados" podían competir. As competicións incluían carreiras pedestres, salto de altura, boxeo, loita libre, esgrima e ximnasia. En 1865, Hulley, Brookes e E. G. Ravenstein fundaron a Asociación Olímpica Nacional en Liverpool, un predecesor da Asociación Olímpica Británica. Os seus artigos fundacionais serviron de base para a Carta Olímpica Internacional.

### Renacemento 
[miniatura|150px|[Evangelos Zappas.]]
O interese grego por revivir os Xogos Olímpicos comezou coa Guerra da Independencia de Grecia do Imperio Otomán en 1821. A primeira proposta de restablecer os Xogos foi do poeta e editor de xornais Panagiotis Soutsos no seu poema *Diálogo da Morte'', publicado en 1833. Coubertin baseouse nas ideas e os traballos de Brookes e Zappas co obxectivo de crear uns Xogos Olímpicos internacionais que se celebraran, cambiando de sede, cada catro anos. O Comité Olímpico Internacional elixiu o escritor grego Demetrius Vikelas como o seu primeiro presidente. Evangelos Zappas e o seu primo, Konstantinos Zappas, deixaron ao goberno grego un fideicomiso para financiar futuros Xogos Olímpicos. Este fideicomiso usóuse para axudar a financiar os Xogos de 1896. George Averoff contribuíu xenerosamente á remodelación do estadio.

### Cambios e adaptacións 
Despois do éxito dos Xogos de 1896, os Xogos entraron nun período de estancamento que ameazou a súa supervivencia. Os Xogos de 1900 en París e de 1904 en St. Louis foron presentados coma atraccións secundarias das Exposicións Universais respectivas. Os Xogos de París non tiñan estadio, mais foron notables por seren os primeiros nos que participaron mulleres. Nos Xogos de St. Louis participaron 650 atletas, pero 580 eran estadounidenses. O carácter homoxéneo destas celebracións xogou en contra do Movemento Olímpico. Os Xogos conseguiron un novo pulo cos Xogos Intercalados de 1906 celebrados en Atenas para conmemorar o décimo aniversario dos primeiros Xogos da era moderna (son chamados "intercalados" para indicar que se celebraron na metade da terceira Olimpíada, sendo ademais a única vez que se celebraron dous Xogos Olímpicos nunha mesma Olimpíada). Estes Xogos, aínda que foran recoñecidos polo COI, non son hoxe recoñecidos oficialmente. Os Xogos atraeron a unha ampla representación de participantes e xeraron un grande interese público. Isto marcou o comezo do ascenso tanto da popularidade coma da envergadura dos Xogos Olímpicos.

### Cerimonias
#### Apertura
thumb|Cerimonia de apertura dos Xogos Olímpicos de 2012 en Londres
Como  establece a Carta Olímica, son varios os elementos envolveitos na cerimonia de apertura dos Xogos Olímpicos. A cerimonia ha ter lugar antes dos eventos deportivos.Moitos dos rituais datan dos Xogos Olímpicos de 1920 de Anveres. Polo xeral, a cerimonia principia coa entrada do xefe de Estado do país organizador seguido polo izado da súa bandeira e a interpretación do seu himno nacional Á parte artística da cerimonia sucédelle o desfile dos atletas no estadio, agrupados por nacións. Grecia é por tradición a primeira en entrar no estadio en honra ás orixes das Olimpíadas, os mais países entran no estadio por orde alfabética, segundo a lingua que designara o país anfitrión, e este é o derradeiro en entrar. Nos Xogos Olímpicos de 2004 que se celebrou en Grecia, a bandeira grega entrou primeiro no estadio mentres a delegación grega foi a derradeira en entrar. Tras os desfiles veñen os discursos para abrir formalmente os xogos e finalmente o facho olímpico entra no estadio para llo entregar ao derradeiro relevista, habitualmente un atleta olímpico recoñecido do país organizador, que é o encargado de prender a chama olímpica no peveteiro olímpico.Ízanse tres bandeiras nacionais mentres se interpretan os seus correspondentes himnos: son as bandeiras de Grecia, en honra do lugar de nacemento dos xogos olímpicos, a bandeira do país organizador da vindeira Olímpiada. No que se coñece como a Cerimonia de Anveres, o alcalde da cidade que organizou os xogos transfire unha bandeira olímpica especial ao presidente do COI que lla transpasa ao alcalde da cidade que vai ser a organizadora dos seguintes xogos olímpicos. O estado organizador deses próximos xogos presenta algunha mostra de baile ou teatro representativo da súa cultura. e esquí de fondo nas de inverno .

### Entrega de medallas
Realízase unha entrega de medallas cada vez que conclúe unha competición deportiva. O atleta ou equipo gañador, segundo e mais o terceiro atleta ou equipo soben ao alto dunha plataforma de tres chanzos, coñecida como podio, para recibiren as súas medallas das mans dun membro do COI e logo ízanse as bandeiras nacionais dos tres medallistas mentre soa o himno nacional do país gañador do ouro Voluntarios do país anfitrión axudan aos encargados da entrega das medallas e portan as bandeiras..

### Relación dos Xogos Olímpicos da era moderna 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Olimpíada
* Deportistas olímpicos con discapacidade