open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cruceiro de batalla

[miniatura|325px|O HMS *[HMS Hood (51)|Hood*, o cruceiro de batalla máis grande contruído.]]
Os **cruceiros de batalla** foron os maiores buques de guerra construídos durante a primeira metade do século XX. Eran semellantes en tamaño e custo aos acoirazados, e normalmente levaban o mesmo tipo de canóns pesados, pero os cruceiros de batalla normalmente cargaban menos armamento e eran máis rápidos.

Os primeiros cruceiros de batalla desenvolvéronse no Reino Unido na primeira década do século, como unha evolución do cruceiro acoirazado, ao mesmo tempo que o dreadnought sucedeu ao pre-dreadnought. O obxectivo inicial do cruceiro de batalla era o de dar caza aos máis vellos e lentos cruceiros acoirazados e destruílos co seu armamento pesado. Porén, a medida que máis e máis cruceiros de batalla foron construídos, incrementouse o seu uso xunto co dos máis protexidos acoirazados.
[miniatura|O [SMS Derfflinger loitou en Xutlandia, onde afundiu dous barcos ingleses.]]

Os cruceiros de batalla serviron nas mariñas do Reino Unido, Alemaña, Australia e o Xapón durante a primeira guerra mundial, destacando na batalla das illas Malvinas e en varios ataques e escaramuzas no mar do Norte que culminaron na batalla de Xutlandia. Os cruceiros de batalla británicos particularmente sufriron fortes perdas en Xutlandia, onde a súa lixeira blindaxe fixéronos vulnerables aos proxectís dos acoirazados.

Cara ao final da guerra, o deseño dos buques capitais desenvolvérase facendo aos acoirazados máis rápidos e aos cruceiros de batalla máis fortemente blindados, desdebuxando a distinción entre un cruceiro de batalla e acoirazado rápido. O Tratado naval de Washington, que limitou a construción de buques capitais a partir de 1922, tratou do mesmo xeito aos dous tipos de barcos, e a nova xeración de cruceiros de batalla prevista foi descartada baixo os termos do tratado.

Dende a década de 1930 só a Royal Navy continuou usando o termo "cruceiro de batalla" como unha clasificación para os seus buques de guerra para os buques capitais da época da segunda guerra mundial que permaneceron na frota (aínda que os cruceiros de batalla xaponeses continuaron en servizo, foron significativamente modificados e redefinidos como acoirazados). Porén, os rápidos e lixeiros buques capitais desenvolvidos por Alemaña e Francia das clases *Scharnhorst* e *Dunkerque*, respectivamente, son ás veces referidos como cruceiros de batalla.

A segunda guerra mundial viu aos cruceiros de batalla en acción novamente, principalmente na forma de modernizados barcos da primeira guerra mundial e dos rápidos acoirazados construídos nos anos 30. Tamén houbo un renovado interese en grandes "cazadores de gruceiros", pero comezaron a construírse moi poucos, xa que a construción de buques capitais reduciuse en favor dos máis necesitados escoltas de convois, portaavións e cargueiros. Tras a época da segunda guerra mundial, a clase *Kirov* soviética de grandes cruceiros de mísiles guiados tamén foi categorizada co termo "cruceiro de batalla".
Destrutor

miniatura|300x300px
Un **destrutor** é un buque de guerra rápido e manobrable deseñado para escoltar a barcos máis grandes nunha frota, convoi ou grupo de batalla e defendelos de atacantes máis pequenos e potentes. Os destrutores, orixinalmente chamados destrutores torpedeiros en 1982, desenvolvéronse en resposta á ameaza dos torpedeiros. O destrutor torpedeiro apareceu como unha clase diferente de buque de guerra cando o HMS *Havock* e o HMS *Hornet* foron comisionados na Royal Navy en 1894. No tempo da guerra ruso-xaponesa en 1904, os destrutores torpedeiros eran torpedeiros grandes, rápidos e poderosamente armados deseñados para destruír outros torpedeiros. Aínda que o termo destrutor ten sido usado indistintamente co termo destrutor torpedeiro polas mariñas dende 1892, este último xeralmente acurtouse a "destrutor" en case todas as mariñas da primeira guerra mundial.

Antes da segunda guerra mundial os destrutores eran barcos lixeiros con pouca resistencia para operacións oceánicas sen asistencia; normalmente un grupo de destrutores e un barco nutriz operaban xuntos. Despois da guerra, a chegada do mísil guiado permitíulle aos destrutores realizar funcións de combate que anteriormente realizaban os acoirazados e cruceiros. Isto levou a destrutores máis grandes e potentes máis capaces de operacións independentes.

A comezos do século XXI, os destrutores son os buques de combate máis pesados de uso xeral, con só tres nacións (os Estados Unidos, Rusia e o Perú) operando cruceiros máis pesados e ningunha operando acoirazados ou verdadeiros cruceiros de batalla. Os destrutores modernos son equivalentes en tonelaxe pero moi superiores en potencia de fogo aos cruceiros da segunda guerra mundial, capaces de levar mísiles nucleares.

## Notas
Brais Rodríguez

**Brais Rodríguez Verde**, nado en Brión en 1980, é un debuxante e guionista galego de banda deseñada.

## Traxectoria 
Estudou na Facultade de Belas Artes de Pontevedra especializándose en pintura. Comezou a publicar en fanzines, como *Dynamo* ou *Carne líquida*, do que foi un dos promotores. Participou no álbum do colectivo Chapapote *H2Oil* (2003) e formou parte do colectivo Polaqia, publicando arreo na súa revista *Barsowia* e en varios álbums colectivos. No ano 2009 publicou *Doentes*, adaptación da obra *Doentes* de Roberto Vidal Bolaño. En 2011 publicou *A man do diaño*.

En outubro de 2019 deseñou unha intervención no muro leste do CPI Camiño de Santiago, no Pedrouzo, capital do concello do Pino. Na súa execución participaron alumnos de 4º da ESO do centro escolar. No mural atópanse motivos relacionados co concello, como o Camiño de Santiago, que pasa ao carón do muro, a Festa do Galo Piñeiro, a Feira Cabalar, a propia escola e unha benvida aos visitantes da vila.

## Notas 
## Galería de imaxes 

Ficheiro:O Pedrouzo, O Pino CPI Camiño de Santiago.jpg|Muro leste do CPI "Camiño de Santiago", na rúa do Peregrino
Ficheiro:O Pedrouzo, O Pino arte urbana 1.jpg|Mural completo deseñado por Brais Rodríguez
Ficheiro:O Pedrouzo, O Pino arte urbana CPI Camiño Santiago-detalle 3.jpg|Detalle da intervención de Brais Rodríguez no CPI "Camiño de Santiago": o galo piñeiro
Ficheiro:O Pedrouzo, O Pino arte urbana CPI Camiño Santiago-detalle 5.jpg|Detalle da intervención de Brais Rodríguez no CPI "Camiño de Santiago": o Camiño
Gran Premio de España de 1968

O **Gran Premio de España de 1968** foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 12 de maio de 1968 en Madrid. Foi a segunda proba da tempada de .

O **Gran Premio de España de 1968** foi unha carreira de coches de Fórmula 1 celebrada no Circuíto do Jarama o 12 de maio de 1968. Foi a segunda proba da tempada de  de Fórmula Un. Foi a primeira carreira logo da morte do bicampeón do mundo Jim Clark, que morrera nunha carreira non de campionato de Fórmula Dúas en Hockenheim, Alemaña. Clark lideraba o campionato de pilotos antes da carreira, con 9 puntos, logo de gañar na primeira carreira en Suráfrica.

## Clasificación 
### Cualificación 
### Carreira 
## Posicións logo da carreira 
;Clasificación no campionato de pilotos

;Clasificación do campionato de construtores

* **Nota**: Só están incluídos os cinco primeiros postos en ambos os grupos de clasificación.

## Notas 
* **Feitos:**
** 50º Participación – Ford *(Fabricante de motores)*
** 50º Participación – Repco *(Fabricante de motores)*
** 1º Vitoria – Gold Leaf Team Lotus *(Equipo)*
** 1ª Volta rápida – Jean-Pierre Beltoise *(Piloto)*
** 1ª Volta rápida – Matra International *(Equipo)*
** 1ª Volta rápida – Matra *(Fabricante de coches)*
** 1ª Volta rápida – Elf *(Fabricante de lubricantes)*
** 1ª Pole Position – Chris Amon *(Piloto)*

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
### Ligazóns externas 
* 
*
Midwinterhoorn

O **midwinterhoorn** (en baixo alemán **mirreweenterhoorn**) é un antigo instrumento de vento que permanece en uso en Twente, en Veluwe (Güeldres) e mais en Achterhoek nos Países Baixos e nas localidades alemás próximas á fronteira de Neuenhaus, Hoogstede, Wilsum e Hestrup. O instrumento aseméllase a un corno alpino, de forma curva e de entre 80 a 115&nbsp;cm de longo   que se fai en madeira de bidueiro, ameneiro ou salgueiro rematado tradicionalmente cun bocal de sabugueiro e que produce unha melodía monótona ao soprar e que se toca en solitario pois cada instrumento produce diferentes tons e non se pode crear unha harmonía real ao tocar xuntos varios á vez. Tradicionalmente o instrumento facíanno os zoqueiros que cortaban unha árbore que baldeiraban nun proceso que podía levar días, utilizabánse como chamada de aviso ou perigo para alertar de lumes, catástrofes pero tamén ao ser utilizado nun enclave católico rodeado de comunidades protestantes para avisaren da chegada de incursións durante a celebración da misa, a partir de 1920 comezaron a se facer de metal que resultaban moito máis baratos e rápidos de facer, durante a segunda guerra mundial tamén se utilizaron para alertaren da chegada de patrullas alemáns e a partir de 1950 recuperouse como instrumento tradicional, só feito en madeira, e comezou a tradición de tocalo só entre o primeiro domingo de advento e a epifanía (6 de xaneiro) realizando competicións entre as diferentes localidades.
## Notas
Gran Premio de Bélxica de 1968

O **Gran Premio de Bélxica** de Fórmula 1 de  disputouse en Spa-Francorchamps o 9 de xuño de 1968. Foi a cuarta carreira da tempada de Fórmula Un de . A carreira foi o 28 Gran Premio de Bélxica. A carreira levouse a cabo sobre 28 voltas ao circuíto de catorce quilómetros cunha distancia de carreira de 395 quilómetros.

## Clasificación 
## Posicións logo da carreira 
;Clasificación do Campionato de pilotos

;Clasificación do Campionato de Construtores

* **Nota**: Só están incluídos os cinco primeiros postos en ambos os grupos de clasificación.
* Esta foi a primeira carreira onde se utilizaron as ás nun coche de F1. Ferrari engadiu ás ó coche do piloto Chris Amon e acadou a pole position, e foi 4 segundos máis rápido na cualificación ca o coche máis rápido do segundo, Jackie Stewart. O compañeiro de Amón Jacky Ickx non tiña ás no seu coche. O equipo Brabham tamén equipou cun alerón traseiro o coche de Jack Brabham, combinado á vez con planos de inmersión no morro para contrarrestar a elevación, clasificouse décimo. Engadíronse ás ao coche de Ickx (e moitos outros equipos copiaron a idea para os seus coches) na seguinte carreira en Zandvoort. 
* Na sétima volta Brian Redman saíuse do circuíto cando a súa suspensión fallou e estrelouse contra unha barreira de formigón e un automóbil estacionado. O seu Cooper incendiouse pero Redman escapouse cunha fractura no brazo dereito e quéimaduras menores.
* **Marcas:** 
** Velocidade máis rápida - John Surtees (241´140&nbsp;km/h) 
** Máis probas disputadas - Jack Brabham (100) 
** Velocidade media máis rápida - Bruce McLaren (236´797&nbsp;km/h) 
* **Feitos:** 
** 100ª Carreira de Jack Brabham *(Piloto)* 
** 10ª Volta rápida de John Surtees *(Piloto)* 
** Primeira vitoria - McLaren* (Fabricante de coches)* 
* **Última Vitoria:** Bruce McLaren

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
### Outros artigos 
### Ligazóns externas 
*
Casteláns, Covelo

**Santo Estevo de Casteláns** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 230 habitantes (116 homes e 114 mulleres), distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 288 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 176 habitantes, sendo 94 homes e 82 mulleres.

## Información 
A parroquia de Casteláns atópase no límite do concello de Covelo co de Mondariz e ten unha extensión de 7,5 quilómetros cadrados. Cunha gran probabilidade Casteláns foi na antigüidade un lugar onde habitaron escribáns e persoas de leis. En varias casas grandes da parroquia consérvanse aínda escudos heráldicos que posúen un grande interese.

As súas terras son fértiles por mor dunha menor altitude e recollen un viño afrutado e saboroso. Tamén o año e o cocido son dous pratos propios do lugar.

No barrio de Lourido emítense unhas augas sulfurosas que teñen fama en todo o concello e que sandan unha morea de enfermidades.

## Patrimonio 
Consérvanse restos dunha igrexa románica de finais do século XII, do que foi mosteiro de Santo Estevo de Casteláns, de monxas beneditinas. O único que resta desta construción é a súa ábsida, de cuarto de esfera sobre nervios procedentes de columnas pequerrechas. Nos vans da ábsida, áchanse pequenas xanelas de arquivolta semicircular apoiada en columnas por dentro e por fóra. Tamén posúe canzorros e os arcos interiores dalgunha fiestra son de ferradura. Estes restos poden visitarse en Mondariz-Balneario, onde foron trasladados a principios do século XX e na capela de San Roque da cidade de Pontevedra.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Restos da igrexa de Santo Estevo de Casteláns, Covelo.jpg|Restos da igrexa de Santo Estevo de Casteláns, hoxe nos xardíns do balneario de Mondariz.
Ficheiro:Arco do Mosteiro de Santo Estevo de Casteláns.jpg|Arco do Mosteiro de Santo Estevo de Casteláns.
Ficheiro:Santo Estevo de Castelans 1.jpg|Ruínas da igrexa.
Ficheiro:Santo Estevo de Castelans 2.jpg|Basa nos pés da ábsida.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Casteláns 
### Parroquias de Covelo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Covelo

## Referencias 
### Ligazóns externas 
* Casteláns na web do concello de Covelo
Terceira división española 2012/13

A tempada **2012–13** da **Terceira División de España** foi a 79º edición deste torneo. Iniciouse o 26 de agosto de 2012 e finalizou o 30 de xuño de 2013 coas eliminatorias de promoción finais.

## Clasificación
### Grupo 1
|}

### Grupo 2
|}

### Grupo 3
|}

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Web oficial da LFP
* Web oficial da Real Federación Española
Gran Premio dos Países Baixos de 1968

O **Gran Premio dos Países Baixos de 1968** foi unha carreira de automobilismo de Fórmula Un, celebrada o 23 de xuño de 1968 no circuíto de Zandvoort. Foi a quinta carreira da tempada de Fórmula Un de .

## Clasificación 
### Cualificación 
### Carreira 
## Posicións logo da carreira 
;Clasificación do Campionato de pilotos

;Clasificación do Campionato de Construtores

* **Nota**: Só están incluídos os cinco primeiros postos en ambos os grupos de clasificación.
* Primeira vitoria para un construtor francés na Fórmula Un. 
* **Primeiros puntos**: Silvio Moser

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* 
*
Calocera viscosa

miniatura|dereita|350px|*Calocera viscosa*
miniatura|dereita|350px

A ***Calocera viscosa*** ((Persoon) Fries, 1827; sin. *Calocera flammea*), os cornos de veado amarelos, é un pequeno cogomelo da clase Dacrymycetes, orde Dacrymycetales.

Caracterízase pola súa estrutura coraloide, pouco ramificada, diferente da típica dos cogomelos basidiomicetos; as últimas ramificacións rematan en puntas arredondadas, como dedos. É de cor laranxa brillante, avermellada, pero tamén amarelo ou branco, que destaca sobre a cor do substrato. A base é abrancazada e introdúcese varios centímetros no substrato. A textura é xelatinosa e viscosa ó tacto, así como a carne; sen olor nin sabor apreciables. O himenio recobre toda a superficie do corpo frutífero.

É relativamente común ó longo de todo o ano, pero especialmente no verán e outono. Crece sobre madeira en descomposición (tocóns, ramas e piñas) de coníferas, pero tamén sobre a procedente doutras árbores, en individuos illados ou formando grupos. Pode acadar os 3–5&nbsp;cm de altura.

Non é comestible se ben non se ten certeza de que conteña principios tóxicos. En ocasións foi cultivada como planta decorativa.

Pódese confundir con *Clavulinopsis corniculata*, que crece sobre o chan e é de consistencia fráxil, mentres que a *Calocera viscosa* faino sobre madeira e é viscosa e xelatinosa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* MARCOTE, J. M. C., POSE, M., e TRABA, J. M.: *Cogomelos de Galicia*, Xunta de Galicia, 2009.

### Ligazóns externas 
* Ficha en Mycobank 
* Ficha en Index Fungorum
Áster (bioloxía celular)

::*Para o xénero de plantas ver Aster.*
[miniatura|400 px|O diagrama mostra a organización dun [fuso mitótico típico dunha célula animal. Os cromosomas están unidos aos microtúbulos cinetocóricos por medio duns complexos multiproteicos chamados cinetocoros. Os microtúbulos polares interdixítanse coa zona central do fuso e empurran os polos do fuso separándoos por medio de proteínas motoras. Os microtúbulos astrais ancoran os polos do fuso á membrana celular. A polimerización de microtúbulos é nucleada polo centro organizador de microtúbulos (centrosoma).]]
O **áster** en bioloxía celular é unha estrutura formada por microtúbulos, chamados **microtúbulos astrais**, que se dispoñen radialmente lembrando a forma dunha estrela, que se orixina arredor do centrosoma durante a mitose das células animais. Os raios astrais irradian da zona do material pericentriolar (centrosfera) do centrosoma. Son un dos tipos de microtúbulos, xunto cos microtúbulos cinetocóricos e os polares.

O áster ancora o fuso á membrana plasmática, e nalgunhas células a posición dos microtúbulos dos ásteres determina o punto da división celular Algúns deles son curtos e conectan coa membrana plasmática, e outros crecerán cara ao outro polo da célula orixinando os microtúbulos polares. Os microtúbulos astrais (feitos de tubulina) desenvólvense en medio do esqueleto de actina e interaccionan co córtex celular para axudar á orientación do fuso acromático. Están organizados en forma radial arredor dos centrosomas. O grao de reciclaxe desta poboación de microtúbulos é maior ca a de calquera outra poboación. Os microtúbulos do fuso son pois: os do áster, curtos que conectan coa zona cortical da célula, os polares longos, e os cinetocóricos, que conectan cos cromosomas.

A función dos microtúbulos astrais é axudada por proteínas dineínas específicas. Estas dineínas teñen as súas cadeas lixeiras (porción estática) unidas á membrana celular, e as súas partes globulares (porcións dinámicas) unidas aos microtúbulos. As cadeas globulares intentan moverse cara ao centrosoma, pero, como están unidas á membrana celular, isto ten como resultado que empurran os centrosomas cara á membrana, axudando así á citocinese.

Os microtúbulos astrais non se requiren para a progresión da mitose, pero son necesarios para asegurar a fidelidade do proceso. A función dos microtúbulos astrais pode en xeral ser considerada como a determinación da xeometría celular. Requírense para o correcto posicionamento e orientación do aparato do fuso mitótico. Tamén están implicados na determinación do sitio da división celular baseado na xeometría e polaridade da célula.

O mantemento dos microtúbulos astrais depende da integridade do centrosoma. Tamén depende de varias proteínas asociadas aos microtúbulos como EB1 e APC.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fuso acromático
* Mitose
Ousensa, Caleiro, Vilanova de Arousa

miniatura|Detalle do baldaquino
**Ousensa** é un lugar da parroquia de Caleiro, do concello pontevedrés de Vilanova de Arousa. Segundo o IGE, en 2016 tiña 209 habitantes (109 mulleres e 100 homes), o que supón un continuo descenso respecto ós anos 2010, cando tiña 240 veciños, e 2015, cando eran 260.

No muro dunha casa particular, xunto a outros elementos escultóricos tamén descontextualizados, atópase o panel dun baldaquino moderno que representa a adoración dos Reis.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Caleiro
### Parroquias de Vilanova de Arousa
Herberto Blanco Rodríguez

**Herberto Blanco Rodríguez**, coñecido co pseudónimo de **Helenor**, nado en Vigo o 27 de marzo de 1889 e finado na mesma cidade o 16 de marzo de 1969, foi un xornalista galego.

## Traxectoria 
Colaborou en *La Lucha*, foi redactor de *Faro de Vigo* e *La Concordia*. Fundou os semanarios de carácter político *El Pueblo*, *La Luz* e *La Garra*. Foi profesor da Escola de Artes e Oficios de Vigo e un dos promotores e organizadores do Ateneo vigués.

## Vida persoal 
Casou con Herminia González en 1913, con quen tivo tres fillos. Casou en segundas nupcias con Chicha Castilla Rodríguez.
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* 
### Ligazóns externas 
* Funcionarios municipais foron tamén escritores
La Garra

***La Garra*** foi un semanario editado en Vigo entre 1922 e 1923.

## Historia e características 
miniatura|"A prensa de Vigo".
Voceiro oficioso da Liga de Defensores de Vigo, apareceu o 6 de abril de 1922. Fundado por Herberto Blanco Rodríguez, estaba dirixido por Xavier Soto Valenzuela, que dimitiu en decembro de 1922, facéndose cargo da dirección Francisco Curty Martínez e despois Herberto Blanco. A súa tendencia e contidos eran anticaciquís e padeceu reiterados secuestros, denuncias e arrestos de redactores. Cesou a súa publicación o 8 de novembro de 1923.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  Contén erros.
* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra
Marcelo Campanal

**Marcelino Vaquero González del Río**, coñecido como **Marcelo Campanal** ou **Campanal II**, nado en Xixón o 13 de febreiro de 1931 e finado en Avilés o 25 de maio de 2020, foi un futbolista español. Xogaba de defensa e foi internacional coa selección española.

## Traxectoria 
Sobriño do histórico futbolista do Sevilla Guillermo Campanal, este levouno para a capital hispalense despois de que comezase a destacar na canteira do Avilés. Na tempada 1950/51 debutou co Sevilla na Primeira División, nun partido contra o Athletic Club, e xa non abandonou a titularidade durante a seguinte década. Co equipo andaluz disputou a Copa de Europa e a Recopa de Europa, e sumou un total de 403 partidos en 16 tempadas, ata converterse no futbolista con máis partidos na historia do club naquel momento. Marcou só tres goles, fronte a Espanyol, Deportivo da Coruña e Valencia.

Na tempada 1966/67 fichou polo Deportivo da Coruña, no que participou en 16 encontros e anotou un gol. Ao remate da campaña o equipo descendeu a Segunda División. Na tempada 1967–68 permaneceu no club galego, campaña na que volveron a Primeira División como campións do Grupo I, participando en 22 partidos.

Na tempada 1968–69 xogou no Real Avilés, en Terceira División.

## Palmarés 
;Deportivo
* **Segunda División (1):** 1967–68

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en BDFutbol .
Xantomatose cerebrotendinosa

A **xantomatose cerebrotendinosa** (*CTX*, do inglés, *Cerebroteninous xanthomatosis*), tamén denominada **colesterose cerebral** ou **déficit de esterol 27-hidroxilase**, é unha doenza neurolóxica hereditaria agrupada dentro do grupo das leucodistrofias. Constitúe unha forma xenética e herdada de xantomatose.. É unha doenza rara, estimándose a súa prevalenza en 1 de cada 50.000 persoas.
A xantomatose cerebrotendinosa pode ter varias formas de se iniciar. Se se inicia na infancia, adoita comezar con diarreas e colestase. Isto débese a que a CTX impide a correcta síntese de ácidos biliares sintetizados na vesícula biliar, e necesarios para unha correcta dixestión e absorción dos nutrientes. Na adolescencia é típico o debut con cataratas ou xantomas tendinosos (sobre todo no tendón de Aquiles), mentres que na idade adulta adoitan aparecer xantomas noutras partes do corpo, sobre todo no cerebro. Os xantomas cerebrais causan un dano neurolóxico grave. Case 3 de cada 4 pacientes teñen as cataratas coma primeiro síntoma.

## Causas 
A xantomatose cerebrotendinosa está causasa por un defecto xenético que impide que se sinteticen correctamente os ácidos biliares. A mutación prodúcese no xene CYP27A1 localizado no cromosoma 2. Este xene codifica o enzima esterol 27-hidroxilase, enzima necesaria para oxidar a cadea de esterol na formación dos ácidos biliares. Esta desorde remata co depósito de colesterol en zonas do corpo coma os tendóns, o sistema nervioso ou a pel, entre outras zonas.
A CTX é unha doenza autosómica recesiva, isto é, cómpre que ámbolos dous pais lle transmitan o xene defectuoso á descendencia para que se manifeste a doenza nos fillos. Así, de portar os dous pais o xene mutado, un 25% da descendencia remataría padecendo a CTX. Os individuos non afectos pero que teñen o xene mutado nun dos dous cromosomas son portadores do xene.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Doenza desmielinizante
* Leucodistrofia
Morgan De Sanctis

**Morgan De Sanctis**, nado o 26 de marzo de 1977 en Guardiagrele, é un exfutbolista italiano que xogaba na demarcación de gardameta.

## Traxectoria profesional 
Despois de tres anos xogando no Pescara Calcio, da Serie B italiana, fichou polo Juventus FC, aínda que xogou como suplente e só sumou tres encontros en dúas tempadas. No ano 1999 marchou ao Udinese Calcio, primeiro como suplente pero a partir da tempada 2002/03 como titular, co conxunto de Udine disputou 194 encontros, ata que en xuño de 2007 vai ao Sevilla FC, que o cedeu ao Galatasaray Spor Kulübü para a tempada 2008/09. Para a campaña 2009/10, volveu ao seu país, fichando polo Napoli. Coa selección absoluta do seu país foi internacional en seis ocasións.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil na páxina web oficial do Napoli
Manuel Idígoras

**Manuel Idígoras Aspiazu**, nado en Sevilla o 1 de xaneiro de 1940, é un exfutbolista español. Xogaba de dianteiro.

## Traxectoria 
Debutou na tempada 1960–61 co Sevilla FC en Primeira División. No equipo andaluz permaneceu unha campaña máis.

Na tempada 1963–64 fichou polo RCD Español, no que estivo 3 campañas. No club catalán puido disputar a Copa de Feiras e participou en 59 partidos e anotou 9 goles.

Na tempada 1966–67 foi contratado polo Deportivo da Coruña, onde foi dianteiro suplente, detrás de figuras como Sánchez Lage ou Manuel Loureda. Debutou como deportivista o 15 de xaneiro de 1967, na xornada 17, nun partido contra o Córdoba CF en Riazor que rematou en vitoria (2–0). Ese ano o conxunto galego descendeu a Segunda División.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com
Adrenoleucodistrofia

A **adenoleucodistrofia** é unha doenza neurolóxica hereditaria agrupada dentro do grupo das leucodistrofias. Produce unha desmielinización intensa e a morte prematura en nenos.
Esta doenza caracterízase pola presenza dunha dexeneración progresiva da codia suprarrenal e motora cerebral, o que dá lugar a unha insuficiencia suprarrenal ou Doenza de Addison, asociada á desmielinización da substancia branca do sistema nervioso central (sistema formado polo encéfalo e a medula espiñal), con perda da vaíña de mielina de certo tipo de fibras cerebrais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Doenza desmielinizante
* Leucodistrofia
* Doenzas tratadas con transplante de precursores hematopoéticos
Idígoras

**Idígoras** (en éuscaro, *Idigoras*) pode facer referencia a:

## Persoas
*Jon Idigoras (1936–2005), sindicalista e político vasco.
*Manuel Idígoras (nado en 1940), futbolista español.
*Santiago Idígoras (nado en 1953), futbolista español.
Estadio da Lomba

O **Estadio da Lomba** é un campo de fútbol de propiedade municipal situado en Vilagarcía de Arousa que data de 1946 e que serve de feudo local ao Arosa SC e o Atlético Arousana e ten capacidade para 4800 espectadores. O céspede é natural aínda que está solicitada a instalación de céspede artificial.

## Notas
La Luz

O termo ***La Luz*** foi o nome de varias publicacións:

****La Luz***, periódico publicado en Pontevedra entre 1874 e 1886;
****La Luz***, semanario publicado en Santiago de Compostela entre 1908 e 1910;
****La Luz***, semanario publicado en Vigo en 1921.

## Véxase tamén
### Outros artigos
La Luz (Vigo)

***La Luz*** foi un semanario editado en Vigo en 1921.

## Historia e características 
Subtitulado *Órgano de la Liga de Defensores de Vigo*, apareceu en maio de 1921. Fundado por Herberto Blanco Rodríguez, estaba promovido por esa entidade. Estivo dirixido por José Carbonell Alsina.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Liga de Defensores de Vigo
* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra
Consuelo Martínez García

**María Consuelo Martínez García**, nada en Vigo en 1961, é unha sindicalista e política galega.

## Traxectoria 
Estudou maxisterio e enfermería e comezou a traballar como auxiliar de enfermería nun hospital de Vigo, exercendo tamén como delegada sindical da CIG, foi secretaria comarcal de Vigo da Federación Sanitaria da CIG (1998-2001) e secretaria confederal de finanzas (2001-2005), secretaria confederal de organización (2005-2008) e secretaria comarcal de muller e mocidade (2009-2012). Militante da Fronte Obreira Galega, nas eleccións autonómicas de 2012 foi elixida deputada no Parlamento Galego pola Alternativa Galega de Esquerda a proposta de Anova-Irmandade Nacionalista. En novembro de 2014 tras a marcha de Cerna de Anova deixou o grupo parlamentario de AGE, integrándose no mixto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha no Parlamento de Galicia
Adolfo Gregorio Espino

**Adolfo Gregorio Espino**, nado en Vigo o 25 de abril de 1880 e finado en Madrid o 13 de abril de 1962, foi un perito agrícola, avogado e político galego.

## Traxectoria 
[miniatura|300px|Gregorio Espino, [Alejandro Viana Esperón|Alejandro Viana e o resto da Corporación en decembro de 1926, na despedida do Alcalde.]]
Estudou Maxisterio e foi mestre en Lavadores e despois licenciouse en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela (1901). Colaborou na revista *Santiago* e foi director do periódico *La Noche* (1915).

### Participación política 
Destacou no movemento antiforista e participou na VII Asemblea Agraria da Coruña (1919), na que defendeu, con Amado Garra, un relatorio sobre redención foral. 

De tendencia conservadora, separouse do partido e encabezou unha tendencia que simpatizaba co maurismo e os seus desexos rexeneracionistas na política. Así, en 1922, foi un dos promotores da Liga de Defensores de Vigo dende a que tratou de afastar da vida política viguesa a Urzaiz e os seus seguidores.

En maio de 1923, presentouse ás eleccións a Cortes polo distrito de Vigo, apoiado pola Liga, fronte ao candidato oficialista o ministro de Obras Públicas, Rafael Gasset Chinchilla. Durante a xornada electoral, os apoios institucionais de Gassett levaron a cabo todo tipo de accións: dende manipular o censo, até ameazar a partidarios de Espino ou multar aos que levaban brazaletes ou repartían propaganda deste. Como consecuencia, Gasset conseguiu o escano en disputa.

Porén, aos poucos, como consecuencia da ditadura de Primo de Rivera, este disoveu a corporación viguesa existente e nomeou un goberno provisional composto, sobre todo, por membros da Liga e, posteriormente, dende o 5 de decembro de 1923 ata o 18 de xaneiro de 1927, nomeou a Espino, alcalde de Vigo. Como rexedor municipal conseguiu a cesión, de parte do Marqués de Alcedo, do Parque e do Pazo de Castrelos para a cidade.

## Homenaxes 
Ten unha avenida no barrio vigués da Dobrada co seu nome.
[miniatura|Confluencia, en Vigo, das rúas Gregorio Espino e [Emilio Martínez Garrido|Martínez Garrido, ambos alcaldes da cidade.]]
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Outros artigos 
* Alcaldes de Vigo
### Ligazóns externas 
* "Alcalde discreto" *Faro de Vigo*, 9/4/2017 .
Gerardo Gatell

**Gerardo Gatell Valls**, nado en Torredembarra (Tarragona) o 6 de setembro de 1940 e finado o 23 de maio de 1989, foi un futbolista español. Xogaba de defensa.

## Traxectoria 
Na tempada 1966–67 fichou polo Deportivo da Coruña, sendo un dos habituais da defensa, xunto con José Manuel Sertucha e José Domínguez. Nesa campaña participou en 21 partidos e o equipo galego descendeu a Segunda División.

Na tempada 1968–69 foi contratado polo Real Valladolid, en Segunda División. Na campaña 1969–70 o equipo descendeu a Terceira División. Nos dous anos en Valladolid participou en 34 partidos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com
Álex Canedo

**Alejandro Canedo Liñares**, nado en Carballo o 31 de xaneiro de 1987, é un futbolista galego. Xoga de defensa e o seu club actual é o CCD Cerceda.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Datos do xogador en futbolme.com 
* Datos do xogador en resultados-futbol.com
Jagunço

Os **jagunzo** eran homes fóra da lei, que a finais do século XIX no Brasil ían en bandas e servían ó xefe político que lles pagara mellor. Verdadeiros responsábeis de facer a vontade dos Coroneles (terratenentes feudais brasileiros do XIX), os iagunzos usaban o medo e a violencia como arma política.

No Sertón, moitas veces os intereses de coroneles rivais entraban en conflito e as súas disputas eran resoltas polas bandas de jagunzos en verdadeiras guerras. Conforme avanzaba a autoridade e forzas policiais do Estado Brasileiro foron decrecendo o número de jagunzos, e algúns deles fixéronse logo canganceiros.
Santos Bedoya López

**Santos Bedoya López**, nado en Madrid o 3 de novembro de 1939 e finado en Huelva o 8 de febreiro de 2025, foi un futbolista e adestrador de fútbol español. Xogaba de centrocampista.

## Traxectoria 
Na tempada 1965–66 fichou polo Deportivo da Coruña, onde xogou 56 partidos, sendo un habitual do mediocampo xunto con Manolete. Co equipo galego viviu un ascenso a Primeira División e un descenso a Segunda ao ano seguinte.

## Palmarés 
;Real Madrid
* **Primeira División (1):** 1964–65.

;Deportivo
* **Segunda División (1):** 1965–66.

;Sevilla
* **Segunda División (1):** 1968–69.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com
Edie Falco

**Edith "Edie" Falco** nada o 5 de xullo de 1963 é unha actriz estadounidense. É coñecida polo seu papel de Carmela Soprano na series de televisión estadounidense *The Sopranos* e *Nurse Jackie*.

### Series de Televisión
Ocaña

**Ocaña** pode facer referencia a:

## Lugares
*Ocaña, concello colombiano do Norte de Santander.
*Ocaña, concello español da provincia de Toledo.

## Persoeiros
*Luis Ocaña (1945–1994), ciclista español.
*José Pérez Ocaña (1947–1983), pintor naïf español.
*Chicho Ocaña (nado en 1957), un cantautor de flamenco español.
*Anthony Ocaña (nado en 1980), músico dominicano.
Anaricádidos

miniatura|dereita|350px|*Anarhichas lupus*
Os **anaricádidos** (Anarhichadidae), *peixes lobo*, son unha familia de peixes mariños incluída na suborde Zoarcoidei, da orde dos perciformes.

## Morfoloxía 
Caracterízanse polo seu corpo moderadamente alargado (excepto o *Anarrhichthys ocellatus*, que é extremadamente alargado e semella unha anguía, con tamaños de ata 2 m de lonxitude), cilíndrico na parte anterior e comprimido lateralmente na parte posterior .

A aleta dorsal é única, longa, continua e de altura uniforme, desde a cabeza á cola. Posúe 69-88 radios brandos no xénero *Anarhichas* e 218-250 no *Anarrhichthys*. Na aleta anal, tamén longa e de altura uniforme, hai 42-55 e 180-233 radios, respectivamente. A aleta caudal, pequena e redondeada, está separada da dorsal e da anal por un pedúnculo curto. Faltan as aletas pelvianas (ou ventrais).

Posúen unha boca ancha, forte e poderosa, con grandes e fortes dentes caniniformes no extremo anterior e con forma de molares nos lados e no vómer.

## Hábitat e bioloxía 
Distribúese polas costas dos océanos Atlántico e Pacífico.

## Taxonomía 
Comprende 2 xéneros e 5 especies:
* Xénero *Anarhichas* 
** *Anarhichas denticulatus* (Krøyer, 1845)
** *Anarhichas lupus* (Linnaeus, 1758)
** *Anarhichas minor* (Olafsen, 1772)
** *Anarhichas orientalis* (Pallas, 1814)
* Xénero *Anarrhichthys* 
** *Anarrhichthys ocellatus* (Ayres, 1855)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en FishBase
Zoarcoideos

miniatura|dereita|350px|*Anarhichas lupus*
O **zoarcoideos** (Zoarcoidei) son unha suborde de peixes mariños da orde Perciformes

Xeralmente adoptan formas anguiliformes.

## Taxonomía 
Clasifícase en 9 familias:
* Familia Anarhichadidae 
* Familia Bathymasteridae 
* Familia Cryptacanthodidae
* Familia Pholidae 
* Familia Ptilichthyidae
* Familia Scytalinidae
* Familia Stichaeidae
* Familia Zaproridae
* Familia Zoarcidae
Santiago (revista)

***Santiago*** foi unha revista editada en Santiago de Compostela entre 1900 e 1902.

## Historia e características 
Subtitulada *Revista literaria*, apareceu nas festas do Apóstolo de 1900; os seus primeiros números saíron os días 20, 22, 24, 26 e 28 de xullo. O contido xiraba en torno a Santiago de Compostela, as súas festas e o culto ao Apóstolo. Dirixida por Antonio Iglesias Pardo, os redactores eran Dalmacio Iglesias García e José Posse Villelga, e contou con colaboracións de Waldo Á. Insua, Antonio López Ferreiro, Manuel Murguía, Heraclio Pérez Placer, Aurelio Ribalta, Manuel Curros Enríquez, Jaime Solá, Emilia Pardo Bazán e outros escritores. En 1901 editou cinco números e, en xullo de 1902, sacou os últimos baixo a dirección de Víctor Castro Rodríguez. Cesou a súa publicación nese mesmo xullo de 1902.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
Álex Pérez

**Alejandro "Álex" Pérez Videla**, nado na Coruña o 8 de outubro de 1992, é un futbolista galego. Xoga de dianteiro e o seu equipo actual é o Bergantiños FC.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en futbolme.com 
* Datos do xogador en ceroacero.es 
* Datos do xogador en transfermarkt.es 
* Datos do xogador en deportivo-la-coruna.com
Sexo seguro

[miniatura|right|250px|O uso do [preservativo é unha das recomendacións máis usuais para a práctica de sexo seguro]]

**Sexo seguro** é a denominación dunha serie de recomendacións e prácticas nas relacións sexuais co propósito de reducir o risco de contraer ou contaxiar algunha doenza de transmisión sexual, como o SIDA ou outras infeccións, así como para facilitar o control da natalidade mediante o uso dos métodos anticonceptivos ou outras prácticas sexuais. Algunhas prácticas consideradas popularmente como seguras non son tales, así as aplicacións vaxinais de antisépticos, ouriñar ou limpar a zona xenital logo de manter relacións sexuais non están entre as recomendacións a seguir para evitar embarazos.

## Notas
Muriel Viejo

**Muriel Viejo** é un concello español da provincia de Soria. A súa poboación é de 81 habitantes (INE 2012) e ocupa unha superficie de 11,36 km².

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do concello
Nolay

**Nolay** pode facer referencias a:

*Nolay, concello español da provincia de Soria.
*Nolay, concello francés do departamento de Côte-d'Or.
*Nolay, concello francés do departamento de Nièvre.
Ocaña, Toledo

**Ocaña** é un concello español da provincia de Toledo (Castela-A Mancha). A súa poboación é de 11.147 habitantes (INE 2012).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do concello
Luis Ribada

**Luis Ribada Martín**, nado en Madrid o 30 de outubro de 1939, é un exfutbolista español. Xogaba de dianteiro.

## Traxectoria 
Formado no Real Madrid, non chegou a debutar co club branco, que o cedeu ao Pontevedra (en dúas etapas) e ao Osasuna entre os anos 1960 e 1964.

No verán de 1964 foi traspasado ao Real Murcia e na tempada seguinte fichou polo Deportivo da Coruña, onde gozou da titularidade no ataque xunto con Montalvo, Loureda e Chapela. Xogou 34 partidos anotando seis goles e logrando o ascenso á Primeira División. Xogou dous anos máis no Deportivo vivindo un descenso e un novo ascenso. Na tempada 1969/70 xogou no CD Badajoz.

## Palmarés 
### Deportivo da Coruña 
* **Segunda División (2)**: 1965/66 e 1967/68.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Datos do xogador en ceroacero.es
E Ink

**E Ink** (*electrophoretic ink*) é un tipo específico de tinta electrónica propiedade de E Ink Corporation que se fabrica desde 1997 baseado en investigación realizadas no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts. Joseph Jacobson e Barrett Comiskey son os inventores da patente orixinal rexistrada en 1996. Comercialmente está dispoñible tanto en escala de grises como en cor empregándose comunmente en dispositivos móbiles como libros electrónicos e en menor medida en móbiles.

## Notas
Escáridos

miniatura|dereita|350px|Un exemplar nos arrecifes de coral do Mar Vermello
Os **escáridos** (Scaridae, Rafinesque 1810), tamén chamados **peixes papagaios** son unha familia de peixes mariños tropicais incluída na suborde Labroidei, da orde dos Perciformes. O nome procede do grego σκάρος *skáros*, que significa saltar, debido á súa capacidade para saltar e golpear coa cola.

## Morfoloxía 
Presentan unha dentición particular, formada por numerosos dentes agrupados nun paquete compacto cunha estrutura que lembra á do peteiro dun papagaio, á que deben o nome común de *peixes papagaios*. Esta especie de pico sérvelles para roer o coral e as rochas, pois se alimentan das algas que se fixan nestes soportes, ademais dos pequenos invertebrados que poidan agocharse entre as ramas do coral.

Na aleta dorsal teñen 9 radios espiñosos e 10 brandos. Na anal, 3 e 9 respectivamente. Na caudal, 11 radios ramificados.

## Hábitat e bioloxía 
A maioría son especies tropicais, que viven en arrecifes de coral do mar Vermello, océano Atlántico, Índico e Pacífico.

Parece ser común o cambio de sexo, cunha fase inicial formada por machos e femias e unha fase terminal como machos, na que adquiren as cores brillantes.

Pola cor vistosa que adoitan ter estes peixes, son moi apreciados para a súa cría en acuarios, se ben o seu mantemento é realmente difícil, de lento crecemento.

## Taxonomía 
A familia divídese en 10 xéneros cunhas 90 especies.
* Xénero *Bolbometopon* 
* Xénero *Calotomus*
* Xénero *Cetoscarus* 
* Xénero *Chlorurus* 
* Xénero *Cryptotomus*
* Xénero *Hipposcarus*
* Xénero *Leptoscarus*
* Xénero *Nicholsina* 
* Xénero *Scarus* 
* Xénero *Sparisoma*

## Véxase tamén 
* Ficha en FishBase
* Ficha en World Register of Marine Species
Benito Rivas Rodríguez

**Benito Rivas Rodríguez**, nado en Siador (Silleda) en 1863 e finado no mesmo concello o 7 de xaneiro de 1923, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Benito Rivas Rivas. Secretario do Xulgado municipal de Silleda dende 1899 e principal cacique do concello, foi asasinado por motivos políticos en xaneiro de 1923. Foi pai do tamén político Benito Rivas Fondevila.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Igrexas, Manuel: "Lume, pistolas e dinamita. Violencia social e política no Deza" (3/9/2012) en *Historias de Deza*.
Manolo Prieto

[thumb|O [Touro de Osborne, a obra máis coñecida de Manolo Prieto.]]
**Manuel Prieto Benítez**, nado en El Puerto de Santa María, Cádiz o 16 de xuño de 1912 e finado en Madrid en 1991, foi un deseñador gráfico de publicidade e de libros co que obtivo diversos premios internacionais.

## Traxectoria 
Formouse profesionalmente con Emeterio Melendreras na revista que este dirixía, *Arte comercial*. A súa obra gráfica máis coñecida é unha silueta do Touro de Osborne (1956), orixinariamente un anuncio do Grupo Osborne pero cun éxito tal que se converteu en patrimonio cultural e artístico dos pobos de España segundo mesmo sentenza xudicial.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fundación Manolo Prieto
Tribuna Gallega

***Tribuna Gallega*** foi unha revista editada en Madrid entre 1914 e 1915.

## Historia e características 
Apareceu o 1 de febreiro de 1914. Orientada aos emigrantes galegos, estaba dirixida por Eugenio Elices Gasset e, a partir de novembro dese ano, por Ramón de Artaza Malvárez. Incluíu información sobre actividades das colectividades galegas en América, crónica de actualidade e colaboracións literarias. Cesou a súa publicación o 15 de abril de 1915.

## Véxase tamén 
### Bibliografía
Eugenio Elices Gasset

**Eugenio Elices Gasset**, nado en Vigo o 27 de setembro de 1889 e finado en maio de 1961,

## Traxectoria 
Estudou Dereito na Universidade de Salamanca. Foi xuíz municipal en Madrid. Dirixiu a revista *Tribuna Gallega* (1914), editada polos emigrantes galegos en Madrid. En 1922 foi nomeado membro correspondente da Real Academia Galega. En 1939 abríuselle expediente en base á lei de depuración de funcionariado público.

## Vida persoal 
Fillo do celanovés Eugenio Elices Rodríguez e mais de Obdulia Gasset Artime -irmá de Eduardo Gasset Artime-, foi irmán de María Luisa Elices Gasset (casada con Ramón de Artaza Malvárez) e do médico Álvaro Elices Gasset, e sobriño de Castor Elices.

## Notas
Dì Yǐ

**Dì Yǐ** (*帝乙*) foi un rei da dinastía Shang da China de 1101 a 1076 a.C.

## Traxectoria 
Naceu como **Zi Xian** () e segundo os *Anais de bambú* no terceiro ano do seu reinado, ordenou a Nanzhong loitar cos bárbaros kun e tras gañar unha batalla edificar Shuofang (, a moderna Ordos na Mongolia Interior) en pleno territorio kun. Tamén loitou contra Renfang, capturando ao seu xefe.

## Fillos
*Di Xin, o derradeiro monarca Shang.
*Weiziqi (微子啟),o fillo máis vello, logo dos Shang caer so dinastía Zhou, quedou co estado de Song.
*Weizhong (*微仲*), o segundo gobernante de Song.
*Jizi, gobernante de Gojoseon.
Voyager 1

A sonda espacial **Voyager 1** (*viaxeira*, en inglés) foi lanzada ao espazo o 5 de setembro de 1977 pola NASA a bordo dun foguete Titan IIIE. Foi deseñada para estudar o sistema solar e o espazo interestelar. Trátase do obxecto inventado polo ser humano que se atopa máis lonxe do planeta Terra.
## Traxectoria 
miniatura|150x150px|Traxectoria inicial da sonda *Voyager 1*|esquerda
Chegou a Xúpiter no ano 1979 sufrindo unha aceleración debido ao seu campo gravitacional. No ano 1980 pasou por Saturno e o seu satélite Titán impulsándose ata os confíns do Sistema Solar. No ano 1990 tomou unha fotografía do planeta Terra a unha distancia de 6.000 millóns de km na que se albisca o noso planeta como un punto ao que se lle chamou Punto azul pálido (*pale blue dot*).

No ano 2011 atopábase a 17 400 millóns de km de distancia do planeta Terra. En 2013, segundo información subministrada pola NASA, tornouse no primeiro aparello humano en deixar o Sistema Solar.

## Fonte de alimentación 
Ten como fonte de enerxía a electricidade producida por un xerador radioactivo de plutonio-238. Está previsto o esgotamento da fonte de alimentación no ano 2025.
## Disco de Ouro 
Leva a bordo un disco de ouro deseñado polo profesor Carl Sagan no que están gravadas mensaxes que poderán ser lidas e interpretadas por unha posible civilización extraterrestre.

## Comunicacións 
As comunicacións entre a Terra e a Voyager I realízanse a través das antenas do Deep Space Network da NASA en Camberra (Australia), Goldstone (California), e Madrid,.miniatura|Sonda Voyager 1.|centro
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio da NASA
Narcos (novela)

***Narcos*** é unha novela de Carlos González Reigosa, publicada en 2001. É a cuarta entrega da saga do detective Nivardo Castro xunto co xornalista Carlos Conde. No ano 2002 acadou o Premio Benito Soto á mellor novela do ano.

## Trama 
Logo de que dous dos xefes dos clans do contrabando fosen encarcerados tres anos antes, apareceron na ría de Arousa novos grupos dedicados ó tráfico de cocaína e heroína. Amais dos grupos do vello Eustaquio Lamote, Don Plácido (en mans do seu avogado e xenro Lito Ferro) e os novos de Roque Caruncho e dos irmáns Pablo e Vicente Mingallos, apareceu un novo clan liderado por Belarmino Castaño.

Marion Cendán Couto é un empresario vigués ao que lle morreu unha filla por culpa da droga. Contacta co xornalista Carlos Conde para pedirlle que lle amargue a vida aos narcotraficantes galegos, e este pono en contacto co detective Nivardo Castro.

Pola súa banda, o xuíz Rafael García Salas coordina unha operación para desarticular a trama de tráfico de drogas, e dálle información a Carlos Conde porque sabe que a súa axuda pode ser útil. Este, acompañado do detective e da fotógrafa María Candea, descobre que vai haber unha descarga de forma inminente.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Todo é silencio* (novela)
* *Fariña* (libro)

### Ligazóns externas 
* Ficha na páxina web da editorial.
* *Narcos*  en Google Books.