Oroxenia acadiana

A **oroxenia acadiana** ou **oroxénese acadiana** é un episodio de formación de montañas no leste de Norteamérica de longa duración que empezou no Devoniano medio e chegou ao seu clímax a inicios do Devoniano tardío. Estivo activa aproximadamente durante 50 millóns de anos, empezando hai uns 375 millóns de anos, con eventos deformacionais, plutónicos e metamórficos que se estenderon ao Mississippiano temperán. A oroxenia acadiana é a terceira das catro oroxenias que crearon o oróxeno dos Apalaches e a súa cunca. As oroxenias que a precederon foron a Potomac e a tacónica, que foron seguidas por unha etapa de rift e deriva no Neoproterozoico tardío. A oroxenia acadiana implicou unha serie de colisións dos fragmentos continentais de Avalonia co continente de Laurentia. Xeograficamente, a oroxenia acadiana estendíase desde as provincias marítimas canadenses migrando en dirección suroeste cara a Alabama. Porén, a rexión do norte dos Apalaches, desde Nova Inglaterra cara ao noroeste ata a rexión de Gaspé do Canadá, foi a zona máis afectada polas colisións.]]

## Palaeoxeografía 
Durante a época da oroxenia acadiana, o Devoniano medio (hai 385 millóns de anos), a paleolatitude de Laurentia era próxima ao ecuador no hemisferio sur, entre os 0° e os 30° S de latitude. A paleolatitude de Laurentia non cambiou moito durante o Devoniano. Por outra parte, Gondwana viaxara unha gran distancia, de modo que no Ordovícico o polo Sur estaba localizado no norte de África (parte de Gondwana), desde onde despois se moveu ao oeste do sur de Chile durante o Silúrico, e moveuse de novo en dirección a África central durante o Devoniano. Porén, investigacións máis recentes, feitas por Scotese e McKerrow, indican que no Devoniano tardío o polo Sur estaba no norte da Arxentina central en lugar de no norte de África, o que está apoiado por probas paleoclimáticas.

### Terreos de Avalonia 
Os terreos que constituían Avalonia son os actuais países do norte de Francia e as Ardenas de Bélxica, Inglaterra, Gales, sueste de Irlanda, leste de Terra Nova, Nova Escocia, sur de Nova Brunswick e algunhas partes costeiras de Nova Inglaterra. O baseamento constaba de rochas de arco de idade precámbrica tardía e crese que chegaron procedentes da marxe de Gondwana nalgún momento do Ordovícico temperán.

As probas da oroxenia acadiana son abondosas e están moi espalladas no norte dos Apalaches, rexistradas polo plutonismo e a migración da fronte de deformación do norte dos Apalaches cara ao cratón. Na parte central do sur dos Apalaches, as evidencias da oroxenia acadiana son escasas e encóntranse principalmente no plutonismo do Blue Ridge e o metamorfismo do terreo de Cat Square.

A oroxenia acadiana experimentou polo menos tres grandes fases de deformación, e nalgúns lugares foron recoñecidas discordancias. Estes deltas describíronse como cuncas de antepaís, cuñas clásticas de complexo de delta, que son responsables dos grandes volumes de sedimentos que se acumularon na cunca dos Apalaches. Durante o decurso da oroxenia, formáronse novas fallas, mentres que as fallas máis antigas foron reactivadas. Durante o Devoniano medio, formáronse centros de volcanismo e levantamento na rexión de Nova Inglaterra e desprendéronse de material clástico de gran fino vertido no mar interior que cubría unha gran parte da Apalachia meridional e central. Hoxe, porcións das antigas masas de terra da antiga Avalonia aparecen en cintos de afloramentos espallados ao longo da beira leste de Norteamérica. Un destes cintos aparece en Terra Nova, outro forma o baseamento de boa parte da rexión costeira de Nova Inglaterra desde o leste de Connecticut ao norte de Maine, onde se coñece como o Bloque litotectónico costeiro. Despois destes levantamentos prodúcese subsidencia, que ten lugar no lado cratónico do oróxeno debido ao axuste isostático rexional da carga na litosfera.

### Complexo do delta acadiano 
A cunca dos Apalaches durante o Devoniano medio e o Mississippiano temperán caracterizouse por presentar grandes volumes de rochas sedimentarias deltaicas que foron depositadas na cunca de antepaís acadiana como resposta á oroxenia acadiana. Estes depósitos esténdense desde o Nova York central e Pennsilvania cara ao oeste ata Ohio e cara ao sur ao longo dos montes Apalaches a través de Virxinia e Tennessee ata Alabama. O complexo do delta acadiano é clasificado en dous deltas, o delta de Catskill de idade devoniana superior ou media, e o delta de Price-Rockwell (Pocono) de idade devoniana tardía e mississippiana temperán. O complexo do delta acadiano está acoplado ás catro tectofases da oroxenia acadiana, tanto en canto á procedencia coma ás características deposicionais. O relevo resultante da oroxenia foi a fonte fundamental de sedimentos dos deltas.

O complexo do delta de Catskill consta dunha secuencia de rochas que se fai de gran máis groso cara á parte superior. O seu maior grosor dáse na parte leste de Pennsilvania e adelgaza cara ao oeste contra Ohio. A paleoxeografía de Catskill parece consistir en moitos pequenos ríos, que depositaban a súa carga de sedimentos ao longo da chaira aluvial costeira que tiña unha lonxitude de centos de quilómetros.

Os estatos siliciclásticos do Devoniano medio ao Mississippiano inferior depositados no delta de Catskill, inclúen lousas negras e grises, [[arenito]s], e as chamadas *red beds* (estratos de arenitos, limolitas e lousas con óxidos de ferro), e algunhas calcarias arxilosas. Os estratos están depositados nun padrón de catro estadios que se observa en cada tectofase. A formación da cunca de antepaís por subsidencia rápida iniciou unhas secuencias transgresivas que depositaron lousas negras de cunca. Unha vez que se depositaron ditas lousas, a migración da deformación continuou cara ao sur, e dominou a regresión, particularmente no lado leste da cunca. A medida que se intensificou a colisión, a subsidencia na cunca de antepaís minguou, e a sedimentación foi substituída por un influxo de lousas limosas calcarias e carbonatos. Estes depósitos reflicten pequenos ciclos transgresivos-regresivos nos ambientes de plataforma da fronte do delta. O terceiro estadio está representado por un levantamento rexional, que acompañou a colisión dun terreo de Avalonia cun promontorio, e seguidamente, desenvolveuse unha desconformidade.  O estadio cuarto final está representado pola quiescencia tectónica cunha deposición moi estendida de carbonatos nun mar en lenta transgresión.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Oroxénese
*Formación de montañas
*Océano de Xápeto
*Oroxenia tacónica
*Oroxenia alleghaniana
*Montañas centrais da Panxea

### Bibliografía 
*Dictionary of Geological Terms, 3rd. Edition, 1984, Robert L. Bates e Julia A. Jackson, Eds., prepared by The American Geological Institute
*International Tectonic Dictionary, 1967, Memoir 7, *Am. Assoc. Petroleum Geologists*, p.&nbsp;114