Eugenio Rignano

**Eugenio Vittorio Rignano**, nado en Livorno o 31 de maio de 1870 e finado en Milán o 9 de febreiro de 1930, foi un filósofo xudeu italiano.

Rignano interesouse por cuestións sociais e económicas, desde un punto de vista dun socialismo científico. Interesouse tamén pola bioloxía e escribiu un libro que argumentaba en favor do principio lamarckista da herdanza dos caracteres adquiridos.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Naceu en Livorno fillo de Giacomo Rignano e Fortunata Tedesco, nunha familia xudía. Rignano editou a revista *Rivista di scienza*, posteriormente coñecida como *Scientia*. O seu libro *A psicoloxía do Razoamento* (1923) influenciou ao antropólogo social Edward Evans-Pritchard. O seu libro *Un home non unha máquina* (1926) foi replicado polo libro de Joseph Needham *Man A Machine* (1927). En 1897 casou con Costanza "Nina" Sullam, tamén de familia xudía.  

### Colaboracións na revista *Scientia* 
En 1907 Rignano fundou en Bolonia xunto co matemático Federigo Enriques, o químico Giuseppe Bruni, o médico Antonio Dionisi e o biólogo Andrea Giardina unha publicación que se chamou *Rivista di Scienza*. En 1910 o nome da revista cambia a *Scientia*, revista internacional de síntese científica, que continuou imprimíndose ata 1988.

A revista nacía co propósito de oporse á excesiva especialización na investigación científica prexudicada por criterios demaisado específicos e restritivos. Os intelectuais fundadores, e en particular Rignano, propoñían superar o particularismo da ciencia cunha visión máis ampla tendendo unha ponte entre a cultura humanística e a científica e elaborando unha "síntese" entre a ciencia da natureza e a ciencia do home.

Deste xeito, a filosofía libérase de ataduras ante sistemas prefixados, podía dedicarse a promover a coordinación do traballo, a crítica dos métodos e das teorías, e a configurar de maneira máis ampla os problemas da ciencia.

Nos numerosos artigos que Rignano publicou en *Scientia* puxo en relevo a súa capacidade de divulgador e de realizar os seus estudos con completa autonomía do mundo académico oficial, elaborando as súas concepcións científicas e filosóficas inspiradas sobre todo pola corrente positivista inglesa. En 1913 Rignano pediu a Sigmund Freud unha exposición da psicanálise coas indicacións de que pólas do saber poderían estar interesadas nas teorías e experiencias psicanalíticas. Freud escribiu  *Das Interesse an der Psychoanalyse* que foi publicado en dúas partes na revista, (1913) vol. 14 (31,32), 240-250; 369-384.

## Pensamento 
### Teoría da "propiedade mnemónica" e o lamarckismo 
Rignano interesouse pola psicoloxía e a bioloxía e é coñecido sobre todo pola súa hipótese da "propiedade mnemónica" segundo a cal a substancia vivente podería "lembrar" as condicións fisiolóxicas das situacións iniciais físicas determinadas polo ambiente externo e, polo tanto, de reproducilas na perpetuación da vida biolóxica.

Esta teoría permitía a Rignano aplicar na bioloxía un compromiso entre unha óptica mecanicista da realidade natural e unha finalista, vitalista. Polo mecanicismo, de feito, non é posible pensar que no ámbito dos organismos viventes haxa o propósito inmanente de conseguir unha finalidade pero por outra parte é innegable, segundo Rignano, que no mundo orgánico estea presente un tipo de teleonomía particular para cada ser vivente que xustifique a idea de que, durante o período de adaptación ao ambiente, este conserve unha especie de traza física mnemónica persistente e transferible hereditariamente.

A hipótese lamarckista moderada da herdanza que propuxo coñeceuse como "centro-epixénese". As súas ideas eran polémicas e non aceptadas pola maioría da comunidade científica. O seu libro *A natureza da vida* (1930) describiuse nunha revisión como que presentaba unha "exposición e defensa militante, e por momentos case evanxélica dun vitalismo enerxético." Porén, o historiador Peter J. Bowler escribiu que Rignano rexeitaba tanto o materialismo coma o vitalismo e adoptou unha posición similar ao que foi coñecido como evolución emerxente. Li Dazhao, un dos fundadores do Partido Comunista da China, foi un ávido lector das obras de Rignano. 

As ideas de Rignano sobre os caracteres adquiridos e a memoria orgánica discutíronos en detalle a historiadora Laura Otis e o psicólogo Daniel Schacter.

### Filosofía da psicoloxía 
Eugenio Rignano interesouse tamén pola filosofía da psicoloxía, mais "cando pretendía indicar o estatuto epistemolóxico da psicoloxía, o tipo de cientificidade que lle competía, para definir a relación coas ciencias naturais por unha parte e coas humanas por outra, orientouse cara a solucións “intermedias”, que a miúdo máis que resolver complicaban os problemas".

### Economía 
Eugenio Rignano tratou tamén de economía. Coherentemente co seu programa de sintetizar sistemas opostos, elaborou tamén unha concepción económica de tipo socialista marxista que estivese de acordo co liberalismo. Nos debates sobre o imposto de sucesións dos anos 20, as propostas formuladas por Rignano ocupaban unha posición prominente, en especial en Italia e no Reino Unido. Desde entón, a súa contribución foi en gran parte, pero non completamente, esquecida.

Segundo a inspiración reformista socialista de Rignano, un réxime de propiedade debería incorporar os seguintes principios: 1) tender á nacionalización dos medios de produción e do capital; 2) reducir as fortunas privadas de modo bastante rápido, para impedir a creación de grandes diferenzas na riqueza privada; 3) dar potentes estímulos ao taballo, ao aforro e á formación de novo capital. A primeira destas condicións require que todo o capital privado debe, ao final, ser confiscado polo estado. A terceira, porén, implica que o dereito de deixar en herdanza a propiedade privada non debe ser completamente abolida: se aos individuos non se lles permite deixar polo menos parte dos bens acumulados co propio traballo e aforro, non habería incentivos para traballar e aforrar. O segundo principio suxire que o momento no cal ten lugar a confiscación final non debe estar demasiado distante no futuro. en 1921 poucos anos despois da revolución bolxevique, repetindo así a crítica do colectivismo que formulou no seu primeiro libro de 1901. No canto dunha brutal expropiación, Rignano prefería unha nacionalización gradual da propiedade privada. Pero non quería tampouco ser considerado entre os socialistas utópicos, que pensaban que bastase anunciar propostas socialmente xustas para conquistar o apoio de todas as clases sociais. Rignano subliñaba que cómpren moitas máis cousas para cambiar a sociedade. As leis deben cambiar, en concreto as leis que regulan os dereitos de propiedade. Por tanto, Rignano caracterizou a súa estratexia como un socialismo legal ("socialismo xurídico").

### Guerra 
Loitou contra a guerra; pero foi autor dunha *Inchiesta sulla guerra* promovida xa en 1915 no semestral *Scientia* na cal, aínda recoñecendo a necesidade de reducir a violencia da guerra grazas á cultura, aproximouse ás posicións políticas do intervencionismo democrático italiano; aínda que o seu antiimperialismo o levou a criticar a alianza de Italia coa Gran Bretaña.. As súas posicións levárono ao disenso, e, por tanto, ás dimisións, de Federigo Enriques e outros redatores (Bruni, Dionisi e Giardina) da revista *Scientia* en 1915..

## Obras 
*  *Di un socialismo in accordo colla dottrina economica liberale*, Torino, Fratelli Bocca, 1901.
*  *Über die Vererbung erworbener Eigenschaften*, Leipzig, Verlag von Wilhelm Engelmann, 1905.
* ''Sulla trasmissibilità dei caratteri acquisiti. Ipotesi d'una centro-epigenesi*, Bolonia, Zanichelli, 1907.
*  *L'adattamento funzionale e la teleologia psico-fisica del Pauly*, Bolonia: Zanichelli, 1907.
*  *La valeur synthétique du transformisme*, París, Editions de la Revue du Mois, 1907.
*  *Che cos'è la coscienza?*, Bolonia, Zanichelli, 1907.
*  *Le matérialisme historique*, Bolonia, Zanichelli, 1908.
*  *Le psychisme des organismes inférieurs: (à propos de la théorie de Jennings)*, Extracto de: «Scientia», ano II, volume 3, Bolonia, Zanichelli, 1908.
*  *La mémoire biologique en énergétique*, Bolonia, Zanichelli, 1909.
*  *Il fenomeno religioso*, Bolonia, Zanichelli, 1910.
*  *Il socialismo*, Bolonia, Zanichelli, 1910.
*  *Dell'attenzione. Parte 1: contrasto affettivo e unità di coscienza *, Bolonia, Zanichelli, 1911.
*  *Dell'origine e natura mnemonica delle tendenze affettive*, Bolonia, Zanichelli, 1911.
*  *Per accrescere diffusione ed efficacia alle università popolari*, Milán, La compositrice, 1911.
*  *La vera funzione delle università popolari*, Roma, Nuova Antologia, 1911.
*  *Dell'attenzione. Parte 2: vividità e connessione*, Bolonia, Zanichelli, 1912.
*  *Le rôle des théoriciens dans les sciences biologiques et sociologiques*, Bolonia, Zanichelli, 1912.
*  *L'evoluzione del ragionamento*, Bologna, Zanichelli, 1913.
*  *Il nuovo programma dell'Un. pop. milanese: primo anno d'esperimento*, Como, Premiata Tipografia Cooperativa comense Aristide Bari, 1913.
*  *Le forme superiori del ragionamento*, Bologna, Zanichelli, 1915.
* 
*  *Democrazia e fascismo'', Milán, Casa editrice "Alpes", 1924.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*