open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
MD Helicopters MH-6 Little Bird

O **Boeing A/MH-6M Little Bird** (alcumado **Killer Egg**), e a súa variante de ataque **AH-6**, son helicópteros lixeiros usados para operacións especiais no Exército dos Estados Unidos. Orixinalmente baseouse nun OH-6A modificado e posteriormente baseouse no MD 500E, cun único rotor principal de cinco palas. A versión máis nova, o **MH-6M**, está baseada no MD 530F e ten un rotor principal de seis palas e un rotor de cola de catro.

## Desenvolvemento 
O OH-6 iniciouse en 1960 cando o Exército dos Estados Unidos publicou a especificación técnica 153 para un Helicóptero Lixeiro de Observación (LOH) que puidese realizar tarefas de transporte persoal, misións de escolta e atque, evacuación de baixas e observación. Doce compañía tomaron parte na competición e a división de aeronaves da Hughes Tool Company presentou o **Model 369**. Dous deseños, os presentados por Fairchild-Hiller e Bell, foron seleccionados como finalistas, pero o Exército posteriormente incluíu tamén o helicóptero de Hughes.

O primeiro prototipo do Model 369 realizou o seu voo de estrea o 27 de febreiro de 1963. Orixinalmente designado **YHO-6A** baixo o sistema do exército, o aparello foi redesignado **YOH-6A** polo novo sistema do Departamento de Defensa en 1962. Construíronse cinco prototipos equipados cun motor de 252 CV Allison T63-A-5A que foron entregados ao Exército en Fort Rucker, Alabama para competir contra os outros 10 prototipos de Bell e Fairchild-Hiller. Ao final Hughes gañou a competición e o Exército premiouna cun contrato de fabricación en maio de 1965. O pedido inicial foi por 714 aparellos, pero posteriormente incrementouse ata os 1 300 cunha opción por outros 114 máis. O primeiro mes construíronse 70 helicópteros.

Este áxil e desarmado helicóptero está equipado con "bancos" externos para transportar ata tres comandos a cada lado. Tamén hai unha variante canoneira, o AH-6. Pintado de negro para operacións nocturnas, este pequeno aparello pode realizar rápidas insercións de forzas de operacións especiais en áreas na que o seu irmán máis vello, o MH-60 Black Hawk, non pode.
Nikita Pustoviat

**Nikita Pustoviat** (en ), nado como **Nikita Konstantinovich Dobrynin** (en ) en data descoñecida e finado o 11 de xullo de 1682, foi un dos xefes dos vellos crentes rusos durante o *raskol*, cisma na Igrexa ortodoxa rusa no século XVII.
## Traxectoria 
Descoñécese o ano e lugar do seu nacemento. Sábese que Nikita era sacerdote en Suzdal e que participaba na edición de libros litúrxicos durante o pontificado do patriarca Xosé.

En 1659 Nikita chegou a Moscova e presentou unha queixa sobre o arcebispo de Suzdal Stefan, acusándolle de afastamento da ortodoxia. Cando Stefan foi absolto, apartou a Nikita do seu posto. Nikita denunciouno novamente ante o tsar Aleixo, cunha listaxe pormenorizada das acusacións. Desta vez as acusacións tiveron efecto, e Stefan foi trasladado de Suzdal a Moscova; porén a Nikita non lle foron levantadas as sancións.

Baixo a sanción, comezou a elaborar unha petición (*chelobitnaia*), que rematou a finais de 1665. Coñecedoras da súa existencia, as autoridades a confiscaron, e ordenaron ao metropolita Paisios Ligarides e a Simeón de Polack que prepararan unha refutación. As opinións contrarias á petición de Nikita foron lidas na súa presenza no concilio de 1666–1667, mais el reaccionou mantendo a súa postura e acusando aos bispos de ignorancia. O concilio decidiu entón excomungar a Nikita e encerralo no mosteiro de Ugresha. Enviou entón peticións de perdón ao tsar e ao concilio, e o 26 de agosto de 1667 foi liberado por orde real e levado a Moscova, sen restituirlle no seu cargo.

Dende entón até 1682 non se teñen máis datos del. Nese ano, os vellos crentes tiveron unha participación destacada no alzamento de Moscova de 1682, e o apoio á súa causa medrou entre os *streltsy*. Pustosviat conseguiu que tivera lugar un debate o 5 de xullo de 1682 en presenza do tsar; porén, o debate foi inútil para el: ao día seguinte a tsarevna Sofía ordenou a súa captura; Nikita foi decapitado e os seus compañeiros encerrados en mosteiros.

## Notas
Sapoxenina

[miniatura|Estrutura química da [iamoxenina, unha sapoxenina que se encontra na alforfa.]]
As **sapoxeninas** (/ ʃ /) son as agliconas ou porcións non sacáridas da familia dos produtos naturais chamados saponinas.  As sapoxeninas conteñen esteroides ou outras estruturas triterpénicas como característica orgánica esencial. Por exemplo, as sapoxeninas esteroides como a tixenina, neoxitoxenina e tokoroxenina illáronse dos tubérculos da planta *Chlorophytum arundinaceum*. Algunhas sapoxeninas esteroides poden servir como punto de inicio práctico para a semisíntese de determinadas hormonas esteroides.

A diosxenina e a hecoxenina son outros exemplos de sapoxeninas.

## Notas
Diosxenina

A **diosxenina** é un fitosteroide sapoxenina, que é o produto da hidrólise por ácidos, bases fortes ou encimas de saponinas, extraído de tubérculos de *Dioscorea*, como a variedade africana kokoro. O produto sen azucres (aglicona) de tales hidrólises, a diosxenina, é utilizada para a síntese comercial da cortisona, pregnenolona, proxesterona e outros produtos esteroides.

## Fontes 
Está presente en cantidades detectables en *Costus speciosus*, *Smilax menispermoidea*, especies dos xéneros *Paris*, *Aletris*, *Trigonella* e *Trillium*, e en cantidades extraíbles en moitas especies de *Dioscorea*, como *D. althaeoides, colletti, composita, floribunda, futschauensis, gracillima, hispida, hypoglauca, mexicana, nipponica, panthaica, parviflora, septemloba* e *zingiberensis*.

## Usos industriais 
A diosxenina é un precursor de varias hormonas humanas, empezando co proceso de degradación de Marker, que inclúe a síntese de proxesterona. O proceso foi utilizado nos métodos de fabricación iniciais de pílula contraconceptiva oral combinada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Sahle-Work Zewde

**Sahle-Work Zewde** (en ), nada en Adís Abeba o 21 de febreiro de 1950 é a cuarta e actual presidenta de Etiopía, primeira muller que ocupa o cargo. Foi elixida presidenta por unanimidade polos membros da Asemblea Federal Parlamentaria o 25 de outubro de 2018.

Sahle-Work tivo previamente unha carreira diplomática, servindo como representante especial do Secretario Xeral das Nacións Unidas António Guterres para a Unión Africana e xefa da oficina das Nacións Unidas para a Unión Africana co nivel de Vicesecretaria Xeral das Nacións Unidas.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Nada en Adís Abeba, Sahle-Work recibiu educación elemental e secundaria no Lycée Guebre-Mariam da súa cidade natal, tralo que estudou ciencias naturais na Universidade de Montpellier, Francia. Fala amhárico, francés e inglés.

Veterana do servizo exterior etíope, serviu como embaixadora no Senegal, con acreditacións en Malí, Cabo Verde, Guinea-Bissau, Gambia e Guinea, dende 1989 a 1993. Máis adiante, serviu como embaixadora en Francia,

A continuación, Sahle-Work mantivo outros altos cargos, incluíndo o de representante permanente de Etiopía para a Unión Africana e a Comisión Económica das Nacións Unidas para África (ECA) e o de director xeral para asuntos africanos no Ministerio de Asuntos Exteriores de Etiopía.

En 2011, Ban nomeou a Sahle-Work directora xeral da oficina das Nacións Unidas en Nairobi (UNON). Baixo Sahle-Work, a oficina de Nairobi converteuse nun centro máis importante da ONU para a África Central e Oriental, segundo o *Africa Yearbook* de 2012.

En xuño de 2018, o secretario xeral António Guterres nomeou a Sahle-Work como a súa representante especial para a Unión Africana e xefa da oficina das Nacións Unidas para a Unión Africana (UNOAU) co nivel de Vicesecretaria Xeral das Nacións Unidas, e a cuarta persoa dende que a coalición da Fronte Democrática Revolucionaria do Pobo Etíope (EPRDF) chegou ao poder. Substituíu a Mulatu Teshome, que dimitiu en circunstancias sen aclarar, e agárdase que Sahle-Work sirva dúas lexislaturas de seis anos. No momento da súa elección, Sahle-Work era a única muller xefa de estado de África e a primeira xefa de estado de Etiopía dende a emperatriz Zewditu.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*United Nations Press Release
Fitosteroide

[miniatura|225px|A [dixitoxina, un fitosteroide e glicósido cardíaco encontrado nos estraloques (*Digitalis purpurea*).]]

Os **fitosteroides** ou **esteroides vexetais** son esteroides naturais que se encontran en plantas. Algúns esteroides de fungos, como o ergosterol considéranse tamén fitosterois. 

A formación de fitosteroides difire do proceso de formación dos esteroides animais en que se producen substitucións no C24 e/ou un dobre enlace no C22.

Os fitoesteroides presentes en alimentos vexetais poden interferir co sistema endócrino ao interaccionaren cos receptores de esteroides ou inhibiren encimas que interveñen no metabolismo de esteroides.

Algúns fitosteroides teñen actividade larvicida, polo que poderían ter un uso como pesticidas. Os da planta *Solanum nigrum* presentan actividade contra larvas de mosquito.

Outros esteroides extraídos de *Alisma orientale* mostraron actividade de inhibición de formación de osteoclastos en ratos, polo que favorecen o mantemento do tecido óseo e poderían ter un uso en doenzas nas que hai perda ósea, como osteoporose, artrite reumatoide ou periodontite.

## Notas
Kerava

**Kerava** (en sueco *Kervo*) é unha cidade de Finlandia situada na rexión de Uusimaa. En 2018 a súa poboación era de 35&nbsp;792 habitantes. A superficie do termo municipal é de 30,79 km2, dos cales 0,16&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 1&nbsp;169 hab./km².

O concello é unilingüe en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Kerava
Lista de Wikipedias

miniatura|Pantalla do portal de Wikipedia amosando as diferentes linguas clasificadas por número de artigos.|367x367px
Wikipedia é unha enciclopedia en liña baseada nun wiki multilingüe e de contido libre editado e mantido por unha comunidade de editores, a cal comezou o 15 de xaneiro de 2001 coa versión en lingua inglesa. Pouco despois, creáronse edicións en linguas diferentes do inglés: as edicións en alemán e o catalán foron creadas o 16 de marzo, a edición en francés o 23 de marzo, e a sueca creouse o 23 de maio.

## Táboa 
Esta é unha táboa con todas as **Wikipedias**, presentables en orde decrecente de páxinas de contido ou outros ordenamentos. Os datos actualízanse de xeito automático a diario.

Fonte: Wikistats 2.0 - Wikipedias

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outras páxinas 
* Lista dos wikis da Wikimedia
### Ligazóns externas 
* Lista de Wikipedias en Meta-Wiki
Isabel Feodorovna Romanova

**Isabel Feodorovna Romanova** (, *Elizaveta Feodorovna Romanova*), nada en Darmstadt o 1 de novembro de 1864 e finada en Alapaevsk, 18 de xullo de 1918, foi gran duquesa de Rusia, relixiosa e santa da Igrexa ortodoxa rusa. Foi neta da raíña Vitoria do Reino Unido. Ao casar co gran duque Sergei Aleksandrovich converteuse á  Igrexa ortodoxa rusa. No ano 2000 foi canonizada como santa mártir xunto con algúns membros da familia Romanov executados polos bolxeviques durante a Revolución de Outubro. Foi filla do gran duque Luís IV de Hesse-Darmstadt e de Alicia do Reino Unido e irmá da última emperatriz de Rusia, Alexandra Feodorovna Romanova.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Os mártires de Alapaevsk
Mil Mi-17

O **Mil Mi-17** (designación OTAN: **Hip**) é un helicóptero soviético/ruso en produción en dúas fábricas en Kazán e Ulan-Ude. É coñecido como a serie **Mi-8M** no servizo ruso. Trátase dun helicóptero de transporte medio de dúas turbinas. Tamén hai versións artilleiras blindadas.

## Desenvolvemento 
Desenvolvido a parir da célila do Mi-8, o Mi-17 foi equipado cos motores máis grandes Klimov TV3-117MT, rotores e transmisión desenvolvidos do Mi-14, xunto con melloras na fuselaxe para cargas máis pesadas. Motores opcionais para condicións quentes e altas son o Isotov TV3-117VM de 2 070 CV. Recentes unidades vendidas na China e Venezuela para ser usadas en zonas montañosas teñen a nova versión dos motores Klimov TV3-117, o Klimov VK-2500 con control FADEC.

A designación Mi-17 é para a exportación; as forza armadas rusas chámano Mi-8MT. O Mi-17 pode recoñecerse porque o seu rotor de cola está a babor en vez de a estribor, e polos os protectores de po en fronte das entradas do motor. As capuchas do motor son máis curtas que as do Mi-8 equipados con TV2, non estendéndose sobre a cabina de mando, e unha abertura para a saída da válvula de aire atópase diante do escape.

Os números de modelos poden variar dependendo do fabricante, do tipo de motor e doutras opcións. Como exemplo, os 16 novos helicópteros fabricados por Ulan-Ude entregados á Forza Aérea da República Checa no ano 2005 con motores VM foron designados como Mi-171Sh, sendo un desenvolvemento do Mi-8AMTSh. Entre as modificacións ten unha nova gran porta no lado dereito, unha APU mellorada de fabricación checa, e placas de blindaxe de kevlar ao redor da cabina de mando e da zona dos motores. Oito deles teñen unha rampla de carga no lugar das portas tipo clamshell habituais, e poden cargar un vehículo do tamaño dun SUV.

En maio de 2008 comezou a fabricación baixo licenza do Mi-17 na China, sendo a produción liderada pola planta Mil Moscow Helicopter Plant JSC e a Sichuan Lantian Helicopter Company Limited en Chengdu. A planta fabricou 20 helicópteros nese ano usando kits proporcionados pola rusa Ulan-Ude; agárdase alcanzar unha produción de 80 aparellos por ano. As variantes construídas por Lantian serán o Mi-171, o Mi-17V-5 e o Mi-17V7.

## Notas
Concilio Cadavérico

O **Concilio Cadavérico** (tamén denominado o «**Xuízo** **do Cadáver**», «**Sínodo do Terror**» ou «**Sínodo do Cadáver**»; en latín *Synodus Horrenda*) é o nome comunmente dado ao xuízo eclesiástico póstumo do Papa Formoso, celebrado na Basílica de San Xoán de Letrán de Roma en xaneiro de 897.  O xuízo foi conducido polo papa Estevo VI, que sucedera a Bonifacio VI, cuxo breve pontificado tomara a substitución ao de Formoso. Esteban acusou a Formoso de perxurio e de acceder ao papado ilegalmente. Ao final do xuízo, Formoso foi declarado culpable e o seu papado foi declarado retroactivamente nulo. O Sínodo do Cadáver é lembrado como un dos episodios máis estrafalarios da historia do papado.

## Historia 
O mesmo ano da morte de Formoso, subiu ao trono pontificio Bonifacio VI co apoio de Lamberto de Spoleto, quen volvera tomar o control de Roma ao caer enfermo Arnulfo de Carintia e verse obrigado a abandonar Italia. Lamberto, xunto á súa nai Agiltrude, impulsou a realización dun xuízo contra o Papa defunto, que non apoiara á familia Spoleto nas súas reivindicacións políticas.

[miniatura|dereita|O papa Formoso aparece incluído na listaxe de pontífices da [Basílica de San Pedro.]]

Achado culpable, declarouse inválida a súa elección como papa e anuláronse todas os actos e ordenacións do seu papado. A continuación desposuíuse ao cadáver das súas vestiduras, arrancáronlle da man os tres dedos con que impartía as bendicións papais e os seus restos foron depositados nun lugar secreto, onde permaneceron varios meses até a entronización de Teodoro II, (cuxo pontificado tan só durou 20 días, aínda que a rehabilitación de Formoso iniciouse co papa Romano) cando foron restituídos á Basílica de San Pedro.

O papa Xoán IX convocou dous concilios, un en Rávena e outro en Roma, nos cales se promulgou que toda acusación en tribunais sobre unha persoa morta fose prohibida. Con todo, o papa Serxio III ao acceder o trono no 904, anulou tanto os concilios convocados por Xoán IX e Teodoro II e iniciou un segundo xuízo contra o cadáver, achándoo culpable de novo. Os restos de Formoso foron lanzados entón ao Tíber para que "desaparecesen da face da terra", pero segundo a lenda enredáronse nas redes dun pescador, que o extraeu das augas e o escondeu. Finalizado o pontificado de Serxio III, os restos foron depositados no Vaticano, onde xacen até o día de hoxe.

En 1464 o cardeal Pietro Barbo, ao ser elixido papa, tivo que ser disuadido de levar o nome de Formoso II, para no seu lugar levar o de Paulo II.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Damnatio memoriae
Bell 47J Ranger

O **Bell 47J Ranger** é un helicóptero lixeiro estadounidense fabricado por Bell Helicopter. Foi unha variante executiva do seu exitoso Bell 47 e foi o primeiro helicóptero en transportar ao Presidente dos Estados Unidos.

## Deseño e desenvolvemento 
O 47J foi unha variante de catro asentos do anterior Bell 47H de tres asentos. O 47H era unha variante de luxo do 47G cunha fuselaxe completamente revestida e unha cabina pechada. O 47H demostrou ser demasiado pequeno, polo que Bell desenvolveu o 47J. O 47J era un aparello cun único piloto, cos controis centrados na parte frontal da cabina, e situado preto do parabrisas Lexan en burbulla cunha visión de 180° sen obstrucións. Un único banco na parte traseira estendíase ao ancho todo o que podía e permitía que se sentasen de 3 a 4 adultos.

## Historial operacional 
En marzo de 1957 dous Bell 47J foron mercados pola USAF como transporte presidencial coa designación **H-13J**. O 13 de xullo dese ano un H-13J foi o primeiro helicóptero usado por un presidente dos Estados Unidos cando transportou a Dwight D. Eisenhower dende a Casa Branca. En marzo de 1962 os dous helicópteros foron retirados das tarefas presidenciais pero usáronse como transportes VIP durante os seguintes cinco anos ata ser retirados en xullo de 1967.

Dous Bell 47J-2 foron usados durante a produción da película de 1966 *Paradise, Hawaiian Style* protagonizada por Elvis Presley. Ao longo do filme, a personaxe de Presley, Rick Richards, voaba un Bell 47J-2 sobre o arquipélago de Hawai.

## Notas
AgustaWestland AW189

O **AgustaWestland AW189** é un helicóptero medio de dous motores fabricado por Leonardo (anteriormente AgustaWestland, fusionada en Leonardo-Finmeccanica dende 2016). O aparello deriva do AW149, e ten semellanzas cos AW139 e AW169.

## Desenvolvemento 
O 20 de xuño de 2011 AgustaWestland anunciou formalmente no Paris International Air Show o desenvolvemento do bimotor de 8 toneladas AW189; na época a compañía planeaba ter o novo helicóptero certificado en 2013 e en servizo en 2014. O AW189 é unha versión orientada ao uso civil do militar AW149, que á súa vez é un desenvolvemento máis longo do popular AW139; en 2011 o CEO de AgustaWestland Bruno Spagnolini dixo que: "O AW139 e o AW189 eran dous aparellos moi diferentes pero que compartían o mesmo concepto xeral na súa arquitectura". AgustaWestland afirmou que o seu obxectivo era vender o AW189 como helicóptero de apoio para plataformas, busca e rescate (SAR), e transporte de pasaxeiros.

O 21 de decembro de 2011 o primeiro AW189 realizou o seu voo de estrea nas instalacións de AgustaWestland en Cascina Costa, Italia. Durante o programa de probas de voo usáronse un total de seis AW189, catro prototipos e dous aparellos de preprodución. Os exemplares de preprodución usáronse para desenvolver kits de misión e configuracións para roles SAR e mar aberto, permitindo que se certificasen inmediatamente e estivesen dispoñibles para a selección dos clientes. a Administración Federal de Aviación (FAA) concedeu a súa certificación en marzo de 2015. En agosto de 2015 o Comité Interestatal de Aviación (IAC) emitiu a súa certificación civil.

En xuño de 2015 informouse que o lento desenvolvemento dos sistemas de protección contra o xeo que incorporará o AW189 atrasara a introdución do aparello nas operacións SAR baseadas no Reino Unido de Bristow Helicopters, que nese momento estaba nun estado de "avaliación operacional". En setembro de 2015 AgustaWestland anunciou que a certificación da EASA do sistema de protección contra o xeo limitado do AW189 fora concedida, e afirmou que o helicóptero era o primeiro da súa categoría en recibir esa certificación. En outono de 2015 AgustaWestland realizou probas de xeo en Alasca para voar dentro das condicións para conseguir a certificación como parte dos esforzos para cualificar o tipo para o seu rol SAR.

En outubro de 2017 Leonardo anunciou que estaba desenvolvendo unha nova versión do helicóptero, chamada AW189K, que estaría impulsada por dous motores 
turboeixo de 2 500 CV Safran Aneto-1K fabricados por Safran Helicopter Engines. A certificación da EASA para o AW189K agardábase entón para finais de 2018. En outubro de 2018 o prototipo do AW189K levaba acumuladas 105 horas en 90 voos, en camiño para unha certificación a finais de 2019. As operacións en ambientes quentes e de grande altitude poden beneficiarse dos 500 CV adicionais por motor. O consumo de combustible do Aneto podería ser un 10% maior que a do CT7 ao que substitue.

## Notas
Bell 30

O **Bell 30** foi o prototipo do primeiro helicóptero comercial, e o primeiro helicóptero producido pola Bell Aircraft Company. Deseñado por Arthur M. Young, o tipo serviu como un banco de probas para o exitoso Bell 47. O primeiro voo libre do Ship 1 realizouse o 26 de xuño de 1943, sendo o terceiro helicóptero estadounidense en voar.

O prototipo Ship 1 con rexistro NX41860 tiña unha cabina aberta, unha fuselaxe pechafa para o motor de pistón Franklin, e un tren de aterraxe fixo de tres rodas.

## Variantes 
; Ship No.1
: (c/n 1) O Bell 30 orixinal, construído con marco de aceiro tubular cunha cabina aberta e catro patas do tren de aterraxe con patíns ao final, feitas de tubo de aliaxe de aluminio de 76 mm. Voou por primeira vez o 29 de decembro de 1942 e os voos de proba continuaron ata un serio accidente en setembro de 1943.
; Ship No.1A
: (c/n 1A) Ship No.1 reconstruído despois do accidente cun tren de aterraxe en triciclo, e cabina semi-pechada, reiniciou o programa de probas en marzo de 1944.
; Ship No.2
: (c/n 2) O segundo aparello foi construído cun novo tren de aterraxe de tres rodas, fuselaxe semi-monocasco, novo rotor de cola e unha cabina totalmente pechada para piloto e pasaxeiro.
; Ship No.3
: (c/n 3) O terceiro helicóptero foi construído cunha pluma de cola de tubo de aceiro soldado de sección triangular, tren de aterraxe de catro rodas, un conxunto completo de instrumentos e unha cabina completamente aberta. O rendemento e manexo desta aeronave resultaron ser moito mellores que os seus predecesores, pero a cabina aberta foi vista como unha desvantaxe importante. Young describiu voar a aeronave como "sentarse nunha cadeira e viaxar polo espazo". Porén, persoal de Bell que voou nel atoparon a experiencia completamente aterradora. A solución á cabina aberta foi a burbulla de plexiglás que se converteu en icónica na aeronave de produción Bell 47/H-13.

## Notas
HAL Dhruv

O **HAL Dhruv** é un helicóptero utilitario desenvolvido e fabricado na India por Hindustan Aeronautics Limited (HAL). O desenvolvemento do Dhruv foi anunciado por vez primeira en novembro de 1984, e foi deseñado coa axuda de MBB en Alemaña. O aparello voou por primeira vez no ano 1992; porén, o seu desenvolvemento prolongouse por múltiples factores, incluídos o requirimento do Exército Indio para facer cambios no deseño, restruicións no presuposto, e sancións á India despois das probas nucleares Pokhran-II de 1998.

O Dhruv entrou en servizo no ano 2002. Está deseñado para cumprir os requirimentos tanto de operadores militares como civís, estando as versións militares desenvolvidas para as forzas armadas da India, mentres tamén se desenvolveu unha variante para uso civil e comercial. O helicóptero foi exportado nun primeiro momento a Nepal e a Israel.

As versións militares en produción inclúen variantes de transporte, utilitarios, recoñecemento e evacuación médica. Baseados na plataforma Dhruv, no presente están desenvolvéndose o HAL Light Combat Helicopter (LCH), un helicóptero de ataque, e o HAL Light Utility Helicopter (LUH), un aparello utilitario e de observación. En febreiro de 2017 producíranse 231 unidades do HAL Dhruv para distintos cientes.

## Notas
International Center of Photography

O **International Center of Photography** (en galego: *Centro Internacional de Fotografía*) ou **ICP** é unha escola de fotografía, un museo e un centro de investigación fotográfico situado en Midtown Manhattan, na cidade de Nova York. Creouse no ano 1974 e é a institución encargada, dende 1985, de outorgar os premios de fotografía Infinity Awards.

## Historia 
Kornél Friedmann fundou o centro na *Musseum mile (Milla dos museos)*, zona da Quinta Avenida neoiorquina, chamada así polos numerosos museos que alí se concentran. A orixe do mesmo xorde pola necesidade de preservar a fotografía de reportaxe e especialmente o traballo do seu irmán Ernö Friedmann e de fotógrafos coma Werner Bischof, David Seymour, André Kertész, Leonard Freed e Dan Weiner. A consecuencia disto, en 1966 creouse unha fundación, a *Fund for Concerned Photography*,​ e en 1974 a súa sede.

En 1985 creouse unha subsede en Midtown Manhattan e en 1999 vendeuse a primeira na Quinta Avenida, abríndose a actual no ano 2000. Deste xeito puidose dispoñer dunhas instalacións.

Como museo dispón dunha importante colección de fotografías de Weegee, Roman Vishniac, Robert e Cornell Capa, así­ como doutros fotógrafos como W. Eugene Smith, Henri Cartier-Bresson, Alfred Eisenstaedt, Lisette Model, Gordon Parks, James VanDerZee, Garry Winogrand, Carrie Mae Weems, Justine Kurland, Katy Grannan, Vik Muniz, Tomoko Sawada ou Susan Meiselas.

## Infinity Awards 
O ICP é a institución encargada de outorgar os Infinity Awards, inaugurados no ano 1985 para difundir os logros máis destacados na fotografía, homenaxear a persoas con carreiras distinguidas no campo e identificando futuros talentos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial 
* Premios Infinity Awards
Sugar Ray Robinson

**Walker Smith Jr.**, máis coñecido como **Sugar Ray Robinson**, nado en Ailey (Xeorxia) o 3 de maio de 1921 e finado en Culver City (California) o 12 de abril de 1989, foi un boxeador profesional estadounidense. Estivo activo nas décadas de 1940 e 1950, e combateu nos pesos medios e wélter. Foi incluído no Salón Internacional da Fama do Boxeo en 1990.

Como boxeador afeccionado conseguiu un récord de 85 vitorias por ningunha derrota, sendo 69 das súas vitorias por K.O. e 40 destas remataron no primeiro asalto. En 1940 fíxose profesional á idade de 19 anos e xa en 1951 tiña un récord de 128 vitorias, unha derrota (ante Jake LaMotta) e dous empates, con 84 K.O. Mantivo o título do mundo do peso wélter dende 1946 ata 1951 e gañou o título do peso medio tamén en 1951. O ano seguinte retirouse, mais volveu e recuperou o título do peso medio en 1955, converténdose logo no primeiro boxeador da historia en gañar por quinta vez un campionato do mundo, ao volver a gañar o título mediano en 1958. Foi nomeado boxeador do ano dúas veces durante os preto de 26 anos de carreira deportiva.

Robinson foi nomeado o mellor boxeador do século XX por Associated Press. ESPN.com sinalouno sinalou como o mellor boxeador da historia en 2007. A revista *The Ring* nomeouno «o mellor boxeador libra por libra de todos os tempos» en 1997, e tamén «Loitador da Década» nos anos 1950. Muhammad Ali considerou a Robinson como o mellor boxeador libra por libra de todos os tempos. Opinaron igual outros boxeadores como Joe Louis ou Sugar Ray Leonard.

## Legado 
miniatura|Selo de Ajman en 1969 coa imaxe de Sugar Ray Robinson

 a frase «libra por libra» foi creada por comentaristas deportivos para el durante a súa carreira, como modo de realizar unha comparación dos boxeadores, independentemente do peso. Mesmo o Salón Internacional da Fama do Boxeo, no cal están incluídos entre outros Muhammad Ali, Joe Louis e Sugar Ray Leonard, Robinson está clasificado como o mellor boxeador libra por libra da historia.

En 1997, *The Ring* clasificouno como o mellor boxeador libra por libra da historia, e en 1999 foi nomeado «peso wélter do século» e «peso medio do século» pola Associated Press. No ano 2007, ESPN realizou unha lista dos «50 maiores boxeadores de todos os tempos», na cal Robinson aparecía como o mellor boxeador da historia. Segundo Ron Flatter, da ESPN, Robinson foi o pioneiro en levar un grupo de acompañantes, como un secretario, o peiteador, o masaxista, un grupo de adestradores, varias mulleres, unha mascota e o xerente de toda a vida, George Gainford.

Robinson inspirou varios boxeadores que colleron o alcume "Sugar" como homenaxe, como Sugar Ray Leonard e Sugar Shane Mosley.

En 2006, Robinson apareceu nun selo postal creado polos Estados Unidos cunha tirada de 100 millóns de unidades.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sugar Ray Robinson en BoxRec
* Páxina oficial
* Vídeo
Sandalio González Blanco

**Sandalio González Blanco**, nado en Valderas (provincia de León) o 3 de setembro de 1840 e finado en Santiago de Compostela o 18 de abril de 1918, foi un profesor universitario e político galego.

## Traxectoria 
Estudou no Seminario de Valderas. Licenciouse en Farmacia pola Universidade de Santiago en 1870, obtendo o doutoramento un ano despois, e unha nova licenciatura en Dereito pola mesma universidade en 1874. Entre 1870 e 1872 exerceu de profesor auxiliar en Prácticas de Operacións na Facultade de Farmacia, pasando a continuación a impartir coa mesma categoría a materia de Exercicios Prácticos. O 21 de xuño de 1878 obtivo a cátedra de Botánica Farmacéutica na mesma facultade, que impartiu ata a súa morte. Ingresou no corpo de catedráticos por concurso o 19 de xullo de 1887 o 18 de abril de 1918, sendo enterrado no Cemiterio da Confraría do Rosario, en Santiago.

## Vida persoal 
Casou con Felisa Francisca Javiera María de los Ángeles Zamora Carrete (Santiago, 1-8-1847—id., 24-2-1926), sendo así xenro do profesor e paisano Pablo Zamora Marcos (Valderas, 1814—Santiago, 1889) e cuñado do tamén profesor Luis Zamora Carrete (Santiago, 1848-id., 1918). Coa súa dona tivo dúas fillas: Rita (1873—Santiago, 7-7-1911), que casou co empresario Lorenzo López-de Rego Labarta, e Felisa González Zamora († Santiago, 9-4-1857).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Bell 400 TwinRanger

O **Bell 400 TwinRanger** foi un prototipo de helicóptero civil bimotor de catro palas desenvolvido por Bell Helicopter nos anos 80. Tanto o TwinRanger como outra versión planeada, o **Bell 440**, eran intentos de comercializar un desenvolvemento bimotor do Model 206L LongRanger. O **Bell 400A** era unha versión planeada dun só motor do 400. Porén, o desenvolvemento do TwinRanger cancelouse cando Bell non conseguiu os suficientes pedidos para a súa fabricación. O nome TwinRanger foi despois usado para unha versión bimotor do LongRanger fabricada dende 1994 ata 1997.

## Desenvolvemento 
Bell intentaria varias encarnacións dunha versión bimotor da súa exitosa serie Bell 206. O nome TwinRanger data de mediados dos 80 cando Bell considerou nun primeiro momento desenvolver unha versión de dous motores do LongRanger.

O Bell 400 TwinRanger contaba cunha fuselaxe redeseñada, dous motores turboeixo Allison 250, o rotor principal de catro palas do OH-58D Kiowa, e un novo rotor de cola cuberto. Bell tamén planeou o monomotor 400A, e o bimotor 440 cunha fuselaxe máis longa grazas ao seu alto grao de materiais compostos. O Bell 400 voou por vez primeira o 4 de abril de 1984. Bell suspendeu o desenvolvemento da familia 400/440 a finais dos 80 xa que non pensaba que fosen a chegar a unha taxa de produción rendible de 120 unidades por ano.

### Sucesores 
Despois do éxito da conversión de dous motores Tridair Gemini ST do Bell 206L a principios dos anos 90, Bell fabricou o equivalente Bell 206LT TwinRanger baseado no 206L-4. Só se fabricaron 13 206LT entre 1994 e 1997. O 206LT foi substituído na liña de Bell polo Bell 427, un desenvolvemento máis novo do Bell 407, que á súa vez era un derivado monomotor de catro palas do 206L.

## Notas
Maniac (miniserie)

***Maniac*** é unha serie de televisión de ciencia ficción psicolóxica que foi estreada o 21 de setembro de 2018 en Netflix. Está baseada na serie de televisión norueguesa homónima de Espen PA Lervaag, Håakon Bast Mossige, Kjetil Indregard e Ole Marius Araldsen. A serie, creada por Patrick Somerville e dirixida por Cary Joji Fukunaga, conta como dous descoñecidos experimentan unha conexión durante unha proba farmacéutica de curación mental. Está protagonizada por Emma Stone, Jonah Hill, Justin Theroux, Sonoya Mizuno, Gabriel Byrne e Sally Field.

A serie foi anunciada de xeito oficial en marzo de 2016, e Netflix ordenou a produción ese mesmo mes. Logo da súa estrea, a serie recibiu moi boas valoracións da crítica, con louvanzas ó seu estilo visual, dirección e interpretación, especialmente as actuacións de Stone e Hill.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Joan Rovira i Roure

**Joan Rovira Roure**, nado en Barcelona o 5 de decembro de 1899 e finado en Lleida o 27 de agosto de 1936, foi un avogado do Estado e político español executado ao comezo da guerra civil española

## Traxectoria 
Joan Rovira Roure foi un avogado do Estado e político da Lliga Rexionalista que nas eleccións ao Parlamento de Cataluña de 1932 foi escollido deputado para o Parlamento de Cataluña pola demarcación de Lleida.

Durante a Segunda República Española, Rovira foi alcalde de Lleida desde 1935. Por este motivo foi detido e xulgado de forma irregular por un tribunal popular o 18 de agosto de 1936. Condenado á morte, foi fusilado o 27 de agosto de 1936 en Lleida.

Foi o pai do tamén político Juan Rovira Tarazona.

## Notas
Black is Beltza (filme)

***Black is Beltza***&nbsp;é un filme vasco de 2018 dirixido, producido e escrito por Fermin Muguruza. Estreouse no Festival Internacional de Cine de Donostia o 28 de setembro de 2018. Baséase na novela gráfica homónima de Muguruza e Harkaitz Cano. A banda sonora foi creada polo propio Muguruza e Refree.

## Sinopse 
Ambientada no ano 1965, conta a historia de Manex Unanue, membro dunha comparsa de xigantes de Pamplona que é convidada a desfilar na Quinta Avenida de Nova York. Porén, por mor da discriminación, as autoridades locais prohiben a participación dos dous xigantes negros. Abocado a unha longa e inesperada viaxe, Manex será testemuña de acontecementos claves da historia: os disturbios raciais derivados do asasinato de Malcolm X, as excentricidades dos personaxes de The Factory, a alianza entre os servizos secretos cubanos e os Black Panthers, e a psicodelia proto-hippy dos primeiros festivais de música.

## Personaxes 
* Unax Ugalde como Manex Unanue
* Ramon Agirre como Xebero
* Sergio Arau como Juan Rulfo
* Ramón Barea como Ramiro
* Josean Bengoetxea como Juanpe
* Lenval Brown como Jimmy
* Isaach De Bankolé como Wilson Clever
* Maria de Medeiros como Amira
* Jorge Ferrera coomo Eliseo
* Iseo como Amanda Tamayo
* Hamid Krim como Yassim
* Sergi López como Warren Phillips
* Valeria Maldonado como Esperanza
* Angelo Moore como Rudy
* Jorge Perugorría como Sarxento Bravo
* Emma Suárez como Laia
* Guillermo Toledo como Tenente Muñoz
* Ray Fernández como Antonovich komandantea
* Josean Bengoetxea como Pancho Villa 
* Marieder Iriart como Iman

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Oreina

***Oreina*** é un filme vasco de 2018 dirixido e escrito por Koldo Almandoz. Estreouse no Festival Internacional de Cine de Donostia o 25 de setembro de 2018.

## Sinopse 
Khalil é un rapaz que vive nos arrabaldes da cidade pasando os días a carón dun vello furtivo. O vello comparte unha casa na beira do río co seu irmán, co cal non se fala dende hai anos.

## Personaxes 
* Laulad Ahmed Saleh como Khalil
* Patxi Bisquert como Jose Ramon
* Ramon Agirre como Martin
* Erika Olaizola como Joana
* Iraia Elias como gardabosques

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Bell 204/205

Os **Bell 204 e 205** son as versións civís do helicóptero militar UH-1 Iroquois da familia Bell Huey. Están certificados na categoría de transporte e son usados nunha ampla variedade de aplicacións como fumigación de cultivos, levantamento de cargas ou loita contraincendios.

## Desenvolvemento 
Bell deseñou o seu Model 204 en resposta a u requisito de 1955 do Exército dos Estados Unidos para un helicóptero utilitario. O 204 foi un gran paso adiante no deseño de helicópteros, sendo un dos primeiros en estar impulsado por un turboeixo. O motor turboeixo melloraba radicalmente a practicidade do helicóptero debido ao seu peso lixeiro e alta relación de potencia-peso, un consumo máis baixo de combustible e menores custos de mantemento e operación. O uso dun turboeixo no 204 permitíalle levar máis carga útil a unhas distancias respectables e a velocidades razoables, o que fixo que o 204 e o posterior 205 se convertesen nos helicópteros occidentais máis exitosos en termos de unidades fabricadas.

O civil 204B foi entregado por vez primeira en 1961. O posterior Model 205A-1 é equivalente ao UH-1H, que, en comparación co 204, é máis grande, longo e ten un mellor rendemento e un motor máis potente.

En 1967 entregáranse máis de 60 Model 204B civís, mentres que máis exemplares foron fabricados por Agusta-Bell ata 1973. 12 000 Model 205 (incluído o civil 205A-1) foron producidos por Bell e  Agusta-Bell ata principios dos anos 80. Numerosos 204 e 205 exmilitares foron convertidos para o uso comercial.

## Notas
Anca (zooloxía)

miniatura|150px|Ancas dun cabalo.
miniatura|150px|Anatomía posterior dun cabalo: esquerda: musculatura; dereita: esqueleto.
En zooloxía chámase **anca** a cada unha das extremidades posteriores de certos animais cuadrúpedes, especialmente nas cabalarías.

## Particularidades nas cabalarías 
Nas cabalarías, para lograr unha marcha adecuada, a lonxitude e anchura das ancas deben seren proporcionadas:

Por iso:

* Cando ancas son moi longas, polo xeral están acompañadas das mesmas proporcións nas partes que forman as extremidades posteriores, polo que as flexións e extensións serán grandes e a súa reacción moi suave, especialmente se a rexión lumbar ten moita lonxitude e flexibilidade. Os cabalos con este defecto únense excesivamente. (Chámase *unión* no cabalo á acción das extremidades posteriores para dirixirse ao centro de gravidade).
* Se son moi curtas, adoitan gardar as mesmas proporcións os membros abdominais, é dicir, as flexións e extensións do cuarto posterior tamén serán curtas e, por conseguiente, o paso curto e a reacción moi forte; este defecto aumentará moito se a rexión lumbar é moi curta, pois neste caso os cabalos únense con dificultade.

## Particularidades nalgúns animais silvestres 
Os antílopes africanos da familia dos alcelafinos (alcelafos, damaliscos e ñus) presentan a perticularidade, entre outras, de teren unhas alzadas (agullas ou cruz, articulacións das extremidades anteriores) moi altas, bastante máis que as ancas, polo que o seu lombo é *descendente*, en vez de *horizontal*, o que os distingue dos demais bóvidos, o mesmo que lles ocorre, en menor medida, ás hienass, o que as diferencia dos outros carnívoros.

## Galería de imaxes 

File:Zafira Al Saida 0001.jpg|Cabalo(*Equus ferus caballus*)
File:Hunter's Hartebeest CAS 1.JPG|*Beatragus hunteri*
File:Damaliscus lunatus.jpg|*Damaliscus lunatus*
File:2011-blue-wildebeest.jpg|*Connochaetes taurinus*
File:Parahyaena brunnea 3.jpg|*Hyaena brunnea*
File:Striped Hyena 5.jpg|*Hyaena hyaena*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Dorst, J. & Dandelot, P. (1973): *Guía de campo de los mamíferos salvajes de África*, Barcelona: Ediciones Omega, S. A. 
* Haltenorth, T. & Diller, H. (1986): *A Field Guide of the Mammals of Africa including Madagascar*. Londres: William Collins Sons & Co Ltd. ISBN 0-00-219778-2.
* Kowalski, K. (1981): *Mamíferos. Manual de teriología*. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9.

### Outros artigos 
* Alzada
* Ancas de ra
Lohja

**Lohja** (en sueco *Lojo*) é unha cidade de Finlandia situada na rexión de Uusimaa. En 2018 a súa poboación era de 46&nbsp;661 habitantes. A superficie do termo municipal é de 1&nbsp;109,73 km2, dos cales 109,77&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 49,68 hab./km².

O concello é bilingüe con minoría de falantes de sueco e maioría de falantes en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de municipios de Finlandia nos que o finés non é a única lingua oficial

### Ligazóns externas 
* Sitio web de Lohja
Jeronim Isidor Chimy

**Jeronim Isidor Chimy**, nado o 12 de marzo de 1919 en Radway (Canadá) e finado o 19 de setembro de 1992 en Vancouver (Canadá), foi un eclesiástico canadense greco-católico ucraíno, 1º bispo de New Westminster dende o 27 de xuño de 1974 até o seu pasamento.

## Traxectoria 
Naceu nunha familia de ucraínos, fillo de Evstafii Chimy e Anna (de apelido de solteira Yahniy). Ao rematar a súa educación, uniuse á Orde de San Basilio Magno, facendo a profesión solemne o 27 de xullo de 1941. Foi ordenado sacerdote o 29 de xuño de 1944 logo de completar os estudos teolóxicos. Posteriormente marchou a Roma, onde doutorouse en Dereito canónico en 1966 pola Pontificia Universidade Lateranense. En Roma, entre 1961 e 1974 traballou na curia xeral dos basilianos, e a partir de 1966 foi tamén reitor do Pontificio Colexio Ucraíno de San Xosafat.

O 27 de xuño de 1974 foi nomeado por Paulo VI bispo da nova eparquía de New Westminster. Recibiu a consagración episcopal o 5 de setembro de 1974 de mans de Maksym Hermaniuk. Exerceu o cargo até o seu pasamento en Vancouver o 19 de setembro de 1992.

## Notas
AgustaWestland AW169

O **AgustaWestland AW169** é un helicóptero bimotor de 10 asentos desenvolvido e fabricado pola división de helicópteros de Leonardo (anteriormente AgustaWestland, fusionada en Finmeccanica dende 2016). Foi deseñado para utilizar un alto grao de compatibilidade cos máis grandes AgustaWestland AW139 e AgustaWestland AW189.

## Desenvolvemento 
O 19 de xullo de 2010 AgustaWestland anunciou formalmente no Farnborough International Air Show que o AW169 estaba sendo desenvolvido. Segundo a compañía, o AW169 de 4,5 toneladas é un helicóptero lixeiro-intermedio bimotor para operacións utilitarias; para diminuír os custos operacionais potenciais no principio do proceso de deseño tomouse a decisión de compartir moitos elementos e a configuración de cabina do máis grande AgustaWestland AW139. En 2011 o goberno británico proporcionou un préstamo de 33 millóns de dólares para o programa de desenvolvemento do aparello. En 2012 a Unión Europea aprobou un préstamo por 19 anos de 272 millóns de euros sen intereses do goberno italiano para que AgustaWestland financiase o desenvolvemento do AW169.

O 10 de maio de 2012 o primeiro prototipo realizou o seu voo de estrea. O programa de probas foi levado a cabo por un total de catro prototipos; o segundo e o terceiro uníronse ao programa de probas en 2012 e o cuarto en 2013. AgustaWestland anticipou que o AW169 recibiría o seu certificado de voo no ano 2014, e planeaba que os exemplares de produción entrasen en servizo en 2015. O 15 de xullo de 2015 a Axencia Europea de Seguridade Aérea (EASA) emitiu a súa certificación para o AW169.

En novembro de 2015 un prototipo foi enviado a varios lugares de California para probas de voo a baixa e grande altitude para conseguir a certificación da Federal Aviation Administration (FAA) estadounidense. En febreiro de 2016 o AW169 obtivo a certificación da FAA, permitindo as entregas do modelo posteriormente nese mesmo ano.

En 2012 AgustaWestland dixo que estaba planeando producir o AW169 nas súas instalacións de Yeovil, Inglaterra; o deseño e fabricación de varios compoñentes como as palas do rotor, caixas de cambios, e o centro de conexións do rotor de cola realizounos a rama británica de AgustaWestland. En xaneiro de 2015 comezou a montaxe do primeiro AW169 de produción na fábrica de AgustaWestland en Vergiate, Italia; o modelos iniciais foron fabricados nese lugar. En 2015 tamén comezou a fabricación nunha segunda liña en Filadelfia, Estados Unidos; planeouse aumentar a taxa de produción na planta estadounidense ata os 20 aparellos por ano en 2017. Porén, en outubro de 2016 anunciouse que Leonardo, a nova marca de AgustaWestland, decidira abandonar os traballos de fabricación do tipo nos Estados Unidos.

## Notas
Atlas XH-1 Alpha

O **Atlas XH-1 Alpha** foi un prototipo de helicóptero de ataque fabricado pola compañía Atlas Aviation Corporation (no presente Denel Aviation) de Suráfrica usado como desmostrador de concepto para o entón planeado proxecto Rooivalk.

## Desenvolvemento 
O XH-1 Alpha foi desenvolvido a partir da célula dun Aérospatiale Alouette III, mantendo o seu motor e os compoñentes dinámicos, pero substituíndo a cabina orixinal por unha cabina en tándem, engadíndolle un canón de 20&nbsp;mm baixo o morro e convertendo o tren de aterraxe nun con configuración de triciclo.

O XH-1 voou por vez primeira o 3 de febreiro de 1985, e ao pouco tempo embarcouse nun rigoroso programa de probas para examinar a viabilidade dun helicóptero de ataque dedicado para as condicións durafricanas. Os resultados finalmente foron o suficientemente bos como para convencer a Atlas e á Forza Aérea de Suráfrica de seguir adiante co desenvolvemento dun halicóptero de ataque dedicado, o Denel Rooivalk.

O XH-1 e o Rooivalk son aparellos completamente diferentes e non comparten compoñentes. O Rooivalk foi desenvolvido a partir do prototipo XH-2 posterior.

O único XH-1 foi retirado nalgún momento a finais da década de 1980 e levado ao museo da Forza Aérea surafricana onde se atopa a día de hoxe.

## Notas
AgustaWestland AW609

O **AgustaWestland AW609**, anteriormente **Bell/Agusta BA609**, é un tiltrotor VTOL bimotor cunha configuración semellante á do Bell Boeing V-22 Osprey. É capaz de aterrar verticalmente como un helicóptero aínda que ten un alcance e unha velocidade superior a ese tipo de aeronaves. O AW609 está destinado ao mercado da aviación civil, en particular a clientes VIP e para plataformas de gas e petroleo.

## Notas
Nos vale madre

***Nos vale madre*** é o segundo álbum da banda galega de post-punk Travesti Afgano, publicado o 1 de xuño de 2017 a través dos selos Mama Vynila, Pelgar, Discos Anormales, Producciones Esporádicas e unha droguería de Portonovo, La Camelia. O disco foi gravado no estudio Terraforma do Hío por Ibán Pérez e foi producido por Manu G. Sanz.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Bell Helicopter

**Bell Helicopter Textron Inc.** é un fabricante aeroespacial estadounidense con sede en Fort Worth, Texas. É unha subsidiaria do conglomerado Textron e fabrica helicópteros militares en Fort Worth e Amarillo, Texas, e helicópteros comerciais en Mirabel, Quebec, Canadá.

## Produtos 
### Helicópteros comerciais 
* Bell 47 - con motor de pistóns, baseado no prototipo Bell 30.
* Bell 47J Ranger - variante executiva do Bell 47.
* Bell 204/205 - variante civil da familia Huey, cun motor turboeixo.
* Bell 206 - turboeixo lixeiro cun ou dous motores.
* Bell 210 - 205B
* Bell 212 - UH-1N Twin Huey civil.
* Bell 214 - Huey máis grande.
* Bell 214ST - bimotor medio derivado do 214.
* Bell 222/230 - bimotor lixeiro.
* Bell 407 - derivado do 206L-4 con catro palas e un motor.
* Bell 412 - 212 de catro palas.
* Bell 427 - derivado do 407 bimotor lixeiro.
* Bell 429 GlobalRanger - 427 alongado.
* Bell 430 - 222/230 alongado.
* Bell 525 Relentless - en desenvolvemento.
* Bell 505 Jet Ranger X - desenvolvemento do 206.

### Helicópteros militares 
* Bell H-12
* Bell H-13 Sioux
** Bell XH-13F
* Bell XH-15
* Bell HSL
* Bell UH-1 Iroquois
** Familia Bell Huey
** Variantes do Bell UH-1 Iroquois
* Bell UH-1N Twin Huey
* Bell YOH-4
* Bell 207 Sioux Scout
* Bell 533
* Bell AH-1 Cobra
* Bell AH-1 SuperCobra
* Bell 309 KingCobra
* Bell YAH-63
* Bell OH-58 Kiowa
* Bell UH-1Y Venom
* Bell AH-1Z Viper
* Bell CH-146 Griffon
* Bell ARH-70 Arapaho

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina da compañía