open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Narciso Aloguin Benedito

**Narciso Aloguin Benedito**, nado en Barcelona o 18 de xaneiro de 1884 e finado en Tortosa en 1949, foi un mestre e político catalán.

## Traxectoria 
Despois do bacharelato, fixo maxisterio na Escola Normal de Tarragona e obtivo o título de mestre elemental en abril de 1908. Exerceu como mestre en Pinell de Brai (Terra Alta) (1908-1913), La Galera (Montsià) (1913-1915) e Vizcaínos (Burgos) (1917-1918). Mentres tanto continuou a súa formación e obtivo o título de mestre superior na Escola Superior de Maxisterio de Madrid en xullo de 1918. Foi trasladado á Escola Normal das Illas Canarias en novembro de 1918, onde exerceu como profesor numerario de física, química, historia natural e agricultura.

Foi profesor da Escola Normal de Guipúscoa, da que foi nomeado director en marzo de 1933. En 1934 pasou á Escola Normal de Lugo como profesor de matemáticas, da que tamén foi director dende xuño de 1936. Era ademais profesor axudante de debuxo no Instituto de Lugo. Militante de Izquierda Republicana, foi elixido vogal de IR de Lugo en xuño de 1934. Logo das eleccións de febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro de Lugo. Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estaba en Madrid. Foi suspendido de emprego e soldo en novembro de 1936, e separado definitivamente do servizo e baixa na escala en febreiro de 1937. Pasou a guerra na zona leal e marchou a Francia. Reingresou no servizo activo como profesor de Escola Normal por decreto da República en febreiro de 1938. Ao rematar a guerra regresou a Lugo e abríronlle expediente de responsabilidades políticas; como consecuencia foi condenado a catro anos de inhabilitación e pago dunha multa de 150 pesetas. Revisado o seu expediente de depuración, reincorporouse ao servizo activo por Orde ministerial de 23 de maio de 1947, e o 4 de agosto dese ano foi sancionado e trasladado fóra da provincia de Lugo, sen poder solicitar vacantes durante un ano e inhabilitado para cargos directivos e de confianza. Incorporouse á Escola Normal de Pontevedra en decembro de 1947. Morreu dous anos despois.
## Vida persoal 
Casou con Ana Roig Artola e foi pai de Teresa, Santiago, Narciso (finado en 1940), Juan Luis e Ramón Aloguin Roig.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha en represión franquista en Lugo
* Expediente de responsabilidade política nº 68/1940 de José Vázquez Fernández Pimentel e Narciso Aloguín Benedicto 
* Entrevista biogàfica: Tere Aloguin, una dona amb història
Anne Nuorgam

**Anne Nuorgam**, nada como '''Geađgenjár' Niillas Ásllat Ánne''' en Utsjoki o 22 de decembro de 1964, é unha política saami finlandesa, membro do Parlamento Saami de Finlandia dende 2000 e membro do Foro Permanente para as Cuestións Indíxenas da ONU dende o 22 de abril de 2019, logo de ser elixida na 18ª sesión.

Foi presidenta do Consello Saami dende 2001 até 2002.

## Traxectoria 
Nuorgam naceu en Utsjoki, ten un mestrado en Dereito e é investigadora de dereito público na Universidade de Laponia, particularmente da lei saami. Ten dúas fillas (nadas en 1987 e 2003).

Anne Nuorgam é membro do Foro Permanente das Nacións Unidas sobre os Pobos Indíxenas dende o 10 de xuño de 2016, onde representa os indíxenas do Ártico: os saami e os inuit.

## Notas
Elia.eus

**Elia.eus** é un tradutor automático multilingüe que se pode usar a través do seu sitio web e está especializado na lingua éuscara. A versión que a Fundación Elhuyar publicou en 2019 emprega a tradución automática neuronal. Elia.eus traduce entre as seguintes linguas: castelán, éuscaro, francés, galego, catalán e inglés.

## Historia 
A primeira publicación científica que empregou a técnica da aprendizaxe profunda na tradución automática apareceu en 2014, con Bahdanau, Cho e Bengio como autores. En 2015, un sistema neuronal apareceu por primeira vez nun campionato de tradución automática (OpenMT'15), e ao ano seguinte o 90% dos gañadores desta competición foron sistemas neuronais. O avance de 2015 foi o uso de sistemas baseados na atención (*attention-based NMT*). En 2017, obtivéronse novas melloras nas redes neuronais artificiais como resultado do uso da arquitectura Transformer. Un ano despois, houbo un sistema de acceso público que empregaba o éuscaro con éxito, e en 2019 xa había cinco sistemas existentes para o éuscaro.

miniatura|250px|Cantidade de artigos traducidos en cada par de linguas.
Coa achega do paradigma neuronal, dende 2017 observouse unha mellora substancial nos tradutores automáticos para as dez principais linguas do mundo. En 2015, o tradutor DeepL só ofrecía resultados de calidade en dez linguas distintas do éuscaro. Dous anos despois, a primeira demostración para o éuscaro estivo dispoñible publicamente. No mesmo ano 2017, lanzouse o proxecto chamado MODELA, no que participaron axentes locais do País Vasco como Ixa Taldea, Elhuyar, Vicomtech, Ametzagaña e Mondragon Lingua. Un ano despois, en 2018, publicouse o tradutor MODELA, o primeiro servizo de tradución neuronal en éuscaro para o público en xeral en internet.

## Notas
Pobo cocama

Os **cocamas** ou **kokamas** (en cocama: *kukama*) son un pobo indíxena do Amazonas que historicamente falou a lingua cocama. Os cocamas habitan no Perú, o Brasil e Colombia. Segundo os censos realizados nestes países, a poboación cocama era de 11.370 persoas (2007) no Perú, 3.221 (2018) en Colombia e 786 (2005) no Brasil.

## Territorio 
Habita nas ribeiras dos ríos Ucayali e Huallaga no Perú, na illa Ronda, no río Amazonas, Colombia, e no estado Amazonas do Brasil.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Outros artigos 
* Lingua cocama
* Pobos indíxenas de Colombia
Ascensor (filme)

**Ascensor** é unha curtametraxe dirixida por Tomás Muñoz Torres. Presentouse no 28º Festival Internacional de Cinema de Berlín de 1978, onde gañou o Oso de Ouro.

## Argumento 
Un grupo de catro descoñecidos atópanse atrapados xuntos nun ascensor.

## Ficha técnica 
* Dirixido por: Tomás Muñoz
* Guión: Tomás Muñoz, Pedro Daussa
* Data de lanzamento: 1 de maio de 1978

## Elenco 
* Armando Aguirre
* Antonio Lara (actor)
* Miguel Moncho
* María Luisa Oliveda
* Juan Subatella

## Notas
Marquesado de Trives

O **marquesado de Trives** é un título nobiliario español creado polo rei Afonso XII en favor de Nicanor Alvarado Casanova, deputado a Cortes polo distrito de Ourense. 
O título foi concedido o 30 de xaneiro de 1875 por real decreto e o 17 de maio do mesmo ano por real despacho.

Foi rehabilitado en 2012, durante o reinado de Xoán Carlos I, por María Luisa Fernández de Córdoba e Maldonado.

## Marqueses de Trives 
## Historia dos marqueses de Trives 
* Nicanor Alvarado Casanova (m. 16 de xullo de 1897), **I marqués de Trives** e deputado a Cortes.

* Jacinta de Alvarado e Barroeta-Aldamar (m. Madrid, 29 de abril de 1921), **II marquesa de Trives**.

* María Luisa Fernández de Córdoba e Maldonado, **IV marquesa de Trives**, marquesa de Revilla da Cañada.

## Notas
Luis García Vázquez

**Luis García Vázquez**, coñecido como **Relojero**, nado en Becerreá cara a 1909 e finado en Lugo o 13 de maio de 1938, foi un reloxeiro e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Jesús García Rodríguez e Otilia Vázquez. Reloxeiro de Becerreá. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido por forzas de Falange con Manuel Gómez Lombardía. Ingresaron na Prisión de Lugo o 24 de agosto. Procesado na causa 190/37 xunto co seu irmán Jesús Salvador García Vázquez, Abel Valcárcel Puente, Emilio Núñez Cabana, Ricardo García Santín, Isidro Valentín Gómez Gerbolés, Nicomedes Lamas Díaz, Pedro Gutiérrez Gutiérrez, José González Rivero, José María Fátima Ben-Alí, José M. Freijo López, Nicolás Freijo López e José Poy Arrojo, foron xulgados en consello de guerra o 16 de febreiro de 1938; Luis García foi condenado a pena de morte por rebelión xunto con Manuel Villares Gómez e Manuel Fernández Núñez. Foi executado nas tapias do cuartel da Garda Civil de Lugo ás 6 h do 13 de maio de 1938 canda Consuelo Alonso González e Claudio Arrojo Suárez. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1939, e foi sancionado cunha multa de 50 pesetas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Expediente procesual de Luis García Vázquez
* Expediente de responsabilidade política contra Nicomedes Lamas Díaz, Abel Valcarce Puente e Luis García Vázquez

* Peza separada de responsabilidade civil contra Nicomedes Lamas Díaz, Abel Valcarce Puente e Luis García Vázquez

* Ficha en Represión franquista en Lugo
Casa Gótica (Santiago de Compostela)

A **Casa Gótica**, tamén chamada **Casa do Rei Don Pedro**, é un palacio século XIV situado no centro histórico de Santiago de Compostela, fronte á igrexa de San Martiño Pinario. Dende 1951 alberga o **Museo das Peregrinacións e de Santiago**. É un dos raros exemplos de arquitectura civil do século XIV na cidade, aínda que só quedan vestixios góticos na planta baixa, en forma da porta oxival e unha xanela decorada, tamén oxival.
## Características
Aínda que a tradición popular asocia o edificio co rei Pedro I de Castela (r. 1350–1369), pode que con anterioridade fose a residencia de Fernando de Castro, representante do monarca en Galicia. Durante os séculos XVIII e XIX, leváronse a cabo importantes modificacións, o que dificulta a identificación dos seus elementos medievais. Crese que formaba parte dun complexo maior que ocupaba toda a fachada da rúa de San Miguel. No primeiro andar hai unha xanela xemelga con arcos de ferradura baixo un arco apuntado decorado. O tellado está sostido por canzorros decorados.

Na década de 1950 estaba en ruínas. Durante a súa restauración, remodelouse a fachada, o tellado e a escaleira barroca do interior. En 1974, ampliouse coa incorporación dun patio interior axardinado. Desde 1951 é a sede do Museo das Peregrinacións e actualmente está destinado a funcións administrativas, almacén de fondos e no último andar localízase a biblioteca especializada en temas relixiosos, artísticos e históricos.

## Notas
José González Rivero

**José González Rivero**, coñecido como **Cabecilla de Villamane**, nado en Vilamane (Becerreá) en 1911, foi un labrego e político galego.

## Traxectoria 
Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 27 de novembro. Ingresou no Depósito de Becerreá desde onde foi trasladado á Prisión de Lugo en abril de 1937. Procesado na causa 190/37 xunto con Abel Valcárcel Puente, Luis García Vázquez, Jesús Salvador García Vázquez, Emilio Núñez Cabana, Ricardo García Santín, Isidro Gómez Gerbolés, Pedro Gutiérrez Gutiérrez, Nicomedes Lamas Díaz, José María Fátima Ben-Alí, José M. Freijo López, Nicolás Freijo López e José Poy Arrojo, foron xulgados en consello de guerra o 16 de febreiro de 1938. José foi condenado a pena de morte por adhesión á rebelión. A pena foi conmutada por 30 anos de reclusión perpetua. Abríronlle expediete de responsabilidades políticas e foi condenado ao pago dunha multa de 100 pesetas o 1 de xullo de 1940. En marzo de 1939 foi trasladado ao cárcere de As Palmas de Gran Canaria. En 1942 pasou á prisión de Sevilla e en marzo de 1943 á 6ª Agrupación.

En febreiro de 1944, saíu en liberdade provisional e volveu ser detido no mesmo mes e ingresou na prisión de Lugo. En marzo de 1946, pasou á prisión da Coruña de onde saíu en liberdade o 28 de marzo de 1946.

De 1979 a 1983, foi concelleiro en Becerreá polo BNG.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Peza separada de responsabilidade civil contra Camilo García González, David Cercedo Fernández, Pedro Gutiérrez Gutiérrez e outros
Martín Chambi

**Martín Jerónimo Chambi Jiménez**, nado no distrito de Coasa, Departamento de Puno o 5 de novembro de 1891, e finado en Cuzco o 13 de setembro de 1973, foi un fotógrafo peruano. É considerado como un pioneiro da fotografía de retrato. Recoñecido polas súas fotos de testemuño biolóxico e étnico, retratou profundamente á poboación peruana e o seu patrimonio.

## Traxectoria 
Martín Chambi Jiménez naceu nunha familia de labregos de fala quechua a finais do século XIX. Os seus pais foron Félix Chambi e Fernanda Jiménez. Na súa condición de indíxena, a pobreza e a morte do cabeza de familia fai emigrar ao mozo Martín Chambi, con só catorce anos, na procura de traballo nas multinacionais que explotan as minas de ouro de Carabaya na selva á beira do río Inambari.

A fortuna fai que sexa alí onde teña o seu primeiro contacto coa fotografía, aprendendo os seus rudimentos dos fotógrafos ingleses que traballan para a *Santo Domingo Mining Co*. Ese encontro fortuíto coa nova técnica prende nel a faísca que o impulsa a traballar como fotógrafo. Para iso emigra en 1908 á cidade de Arequipa, onde a fotografía está moi desenvolvida e onde salientan figuras de fotógrafos notables que levaban tempo marcando un estilo propio e manexando unha técnica impecable.

O contexto social e cultural no que se desenvolveu foi o óptimo, pois unha onda crecente de interese turístico e histórico e de investigacións arqueolóxicas (a cidadela de Machu Picchu foi descuberta oficialmente en 1911), así como a chegada ao sur dos beneficios modernos da tecnoloxía (motocicletas, automóbiles, voos e novas estradas), foron, sen dúbida os acicates visuais do seu inquedo espírito observador. Chambi foi un dos protagonistas da chamada Escola de Fotografía Cusqueña. Expuxo en vida polo menos dez veces, tanto no Perú coma fóra del.

Moitos críticos afirman que dividiu a súa obra en dous grupos: un de natureza comercial, que incluía retratos por encargo, en estudio e ao aire libre, así como grandes retratos de grupo; e o outro de natureza persoal, que incluía o seu rexistro antropolóxico, basicamente retratos da etnia andina e rexistros de tradicionalistas locais; tamén estarían as súas numerosas vistas urbanas de Cuzco e as súas vistas de restos arqueolóxicos. Aínda que esta parte da obra é cuantitativamente menor, salienta por realizarse con notable persistencia e continuidade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Coronado, Jorge. "Photographs at the Edge: Martín Chambi and the Limits of Lettered Culture” *The Andes Imagined*. Pittsburgh: Pittsburgh Press, 2009. 134–162. Print.
* Hopkinson, Amanda. *Martin Chambi*. Londres: Phaidon Press Limited, 2001. 3–15. Print.
* Martín Chambi Jiménez. N.p.:n.p., n.d. Serpost. 2011. Web.  (in Spanish)
* Thomson, Hugh. “Machu Picchu and Its Bones.” *The White Rock: An Exploration of the Inca Heartland*. New York: Overlook Press, 2003. 87–94. Print.
Marcos Giralt Torrente

**Marcos Giralt Torrente**, nado en Madrid en 1968, é un escritor e crítico literario español.

## Traxectoria 
Naceu en Madrid en 1968 nunha familia de artistas (é fillo do pintor Juan Giralt, neto do escritor Gonzalo Torrente Ballester e sobriño do tamén escritor Gonzalo Torrente Malvido). Licenciouse en Filosofía na Universidade Autónoma de Madrid. O seu primeiro libro foi o volume de relatos *Entiéndame* (Editorial Anagrama, 1995), pero a celebridade non lle chegou até 1999, cando gañou o Premio Herralde de Novela coa súa novela *París*. En 2011 gañou o Premio Nacional de Narrativa coa súa novela *Tiempo de vida*, na que narra a relación co seu pai até a morte deste.

Foi escritor residente na Academia Española en Roma, na Universidade de Aberdeen, no Künstlerhaus Schloss Wiepersdorf, na Maison deas Écrivains Etrangers et deas Traducteurs de Saint Nazaire e na Santa Maddalena Foundation. Tamén participou no Artists-in-Residence de Berlín en 2002. É membro da Orde do Finnegans. En 1995 comezou a colaborar co xornal *El País*, onde foi crítico literario do suplemento *Babelia* até 2010. As súas obras foron traducidas, entre outras linguas,  ao inglés, alemán, francés, italiano e portugués.

## Obra 
**Libros de relatos**

* *Entiéndame* (1995). Anagrama
* *Nada sucede solo* (1999). Ediciones del Bronce
* *Cuentos vagos* (2010). Alfabia
* *El final del amor* (2011). Páginas de Espuma
* *Mudar de piel* (2018). Anagrama

**Novelas**

* *París* (1999). Anagrama
* *Los seres felices* (2005). Anagrama
* *Tiempo de vida* (2010). Anagrama
* [miniatura|Presentación de *Los ilusionistas* no Centro Social do Mar de [Bueu con Libraría Miranda, 2025, acompañado de Francisco Rodríguez Pastoriza]]*Los ilusionistas* (2025). Anagrama. Un estudo profundo da súa familia paterna.

### Crónica, ensaio 
* *Algún día seré recuerdo* (2023). Anagrama

## Premios 
* 1999 - Premio Herralde de Novela, por *París*.
* 1999 - Premio Modest Furest i Roca, por *Nada sucede solo*.
* 2011 - Premio Internacional de Narrativa Breve Ribera del Duero, por *El final del amor.*
* 2011 - Premio Nacional de Narrativa, por *Tiempo de vida*.
* 2014 - Premio Strega Europeo, por la tradución italiana de *Tiempo de vida*.
## Notas
Friends: The Reunion

***Friends: The Reunion*** é un especial de televisión de 2021 sobre a serie de televisión estadounidense *Friends*. O programa foi presentado por James Corden e producido polos cocreadores da serie, Marta Kauffman e David Crane, Kevin S. Bright, o elenco principal do programa e Ben Winston (quen tamén dirixiu o especial). O especial estreouse en HBO Max o 27 de maio de 2021. No especial, o elenco principal volve aos escenarios da serie orixinal (como os apartamentos, a cafetaría de Central Perk e a fonte de auga), reúnese con convidados que apareceron na serie, así como con famosos, fan lecturas dos guións e recrean episodios, ademais de compartir imaxes da rodaxe. Foi a derradeira aparición de Matthew Perry en pantalla.

## Elenco 
### Principal 
*Jennifer Aniston
*Courteney Cox
*Lisa Kudrow
*Matt LeBlanc 
*Matthew Perry
*David Schwimmer

### Produtores da serie 
*Kevin S. Bright
*David Crane
*Marta Kauffman

## Notas
Eduardo Castro Vázquez

**Eduardo Castro Vázquez**, coñecido como **Dulceiro**, nado en Bascós (Monforte de Lemos) en 1893, foi un industrial e político galego.

## Traxectoria 
Propietario dun bodegón en Becerreá. Foi fundador e presidente da Agrupación socialista de Becerreá. Foi proclamado candidato socialista para as eleccións de novembro de 1933. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. Abríronlle expediente de incautación de bens en outubro de 1937. Ingresou no cárcere de Lugo o 29 de xaneiro de 1940 acusado de auxilio á rebelión. Foi posto en liberdade en xullo, pero poucos días despois volveu ingresar no cárcere de Lugo procesado nos sumarios 190/1937 e 341/1940 acusado de rebelión militar. Foi condenado a doce anos de prisión, conmutada por seis anos. En aplicación da Lei de 1 de abril de 1941 foi posto en liberdade.
## Vida persoal 
Casou con Manuela López Álvarez e foi pai de Eladio e Josefa Castro López.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en represión franquista en Lugo

* Expediente de responsabilidade política nº 6/1937 de Manuel Guitián; Eduardo Castro Vázquez e outros

* Con Alfonso de Caldeiro
Los Jaivas

**Los Jaivas** é unha banda chilena de rock, coñecida pola súa fusión de rock psicodélico e progresivo con instrumentos e ritmos folclóricos latinoamericanos, especialmente andinos. Formado en Viña del Mar, Rexión de Valparaíso, Chile, en 1963, o grupo mantivo a súa actividade ininterrompida dende entón. A miúdo son considerados como a banda máis importante e influente de Chile e unha das máis prestixiosas de Suramérica.

Ademais de compor, arranxar e interpretar un extenso repertorio propio, o grupo musicalizou obras de salientables poetas e compositores chilenos, como o Premio Nobel Pablo Neruda, e realizou arranxos e interpretado pezas de figuras icónicas como Violeta Parra e Osvaldo Rodríguez.

## Discografía 
* 1971: *El volantín*
* 1973: *La ventana*
* 1975: *Los Jaivas*
* 1977: *Canción del sur*
* 1979: *Los sueños de América* (con Manduka)
* 1981: *Alturas de Machu Picchu*
* 1982: *Aconcagua*
* 1984: *Obras de Violeta Parra*
* 1989: *Si tú no estás*
* 1992: *Palomita blanca*
* 1995: *Hijos de la Tierra*
* 1997: *Trilogía: El reencuentro*
* 1999: *Mamalluca*
* 2001: *Arrebol*

## Notas
José Santiso Pereira

**José Santiso Pereira**, coñecido como **Barredo**, nado nas Fontes (Furco, Becerreá) en 1894, foi un labrego e político galego.

## Traxectoria 
Militante do PSOE. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. A súa muller Carmen Vázquez e seu irmán Gonzalo Santiso Pereira, veciño de Neira de Rei, foron detidos. Procesado nas causas 190/1937 e 341/1940, ingresou na Prisión de Lugo en 1941 acusado de auxilio á rebelión. Condenado a tres anos de prisión. Ingresou novamente no cárcere de Lugo o 14 de febreiro de 1946. En aplicación da Lei de 1 de abril de 1941, saíu en liberdade condicional.

## Vida persoal 
Casou con Carmen Vázquez Eiranova.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en represión franquista en Lugo
* Con Alfonso de Caldeiro

* Ficha en Base de datos. Mulleres, Homes e homiños
Método de Newton

miniatura|Unha ilustración do método de Newton .
En análise numérica, o **método de Newton–Raphson**, tamén coñecido sinxelamente como **método de Newton** , nomeado após Isaac Newton e Joseph Raphson, é un algoritmo de busca de raíces que produce succesivamente aproximacións mellores ás raíces (ou  ceros) dunha función con valores reais. A versión máis básica do algoritmo comeza cunha función a valores reais  , a súa derivada ′, e unha suposición inicial  para unha raíz de . Se  satisfai certas condicións e a suposición inicial é próxima á raíz, entón

x_{1} = x_0 - \frac{f(x_0)}{f'(x_0)}

é unha aproximación da raíz mellor que . Xeométricamente (, 0) é o corte co eixo OX da tanxente á gráfica de f en ( ()): isto é, a suposición mellorada, , é a raíz única da aproximación lineal de  na suposición inicial, . O proceso é repetido mediante

x_{n+1} = x_n - \frac{f(x_n)}{f'(x_n)}

até que se chega a un valor suficientemente preciso. O número de díxitos correctos duplícase aproximadamente en cada paso. Este algoritmo é o primeiro na clase dos métodos de Householder,  e foi sucedido polo método de Halley. O método tamén pode ser estendido a funcións complexas e a sistemas de ecuacións.
## Véxase tamén
### Bibliografía 
*Gil, A.; Segura, J.; Temme, N. M. (2007). *Numerical Methods for Special Functions*. Society for Industrial and Applied Mathematics. ISBN 978-0-89871-634-4.
*Süli, Endre; Mayers, David. *An Introduction to Numerical Analysis*. Cambridge University Press, 2003, ISBN 0-521-00794-1.
Serie binomial

En matemáticas, a serie binomial é unha xeneralización do Teorema do binomio  a casos onde o expoñente non é un enteiro positivo:

{{Bloque numerado|:|\begin{align}
(1+x)^\alpha
&= \sum_{k=0}^\infty \!\binom\alpha k x^k \\
&= 1 +\alpha x +\frac{\alpha(\alpha-1)}{2!} x^2 +\frac{\alpha(\alpha-1)(\alpha-2)}{3!} x^3 +\cdots
\end{align}|}}

onde \alpha é un número complexo calquera,  e a serie de potencias no lado dereito está expresada en termos dos coeficientes binomiais  (xeneralizados)

: \binom{\alpha}{k} = \frac{\alpha (\alpha-1) (\alpha-2) \cdots (\alpha-k+1)}{k!}. 

A  serie binomial é a serie de MacLaurin para a función .f(x)=(1+x)^\alpha . Converxe cando |x| .

Se  é un enteiro non negativo ''* entón o termo  e todos os termos seguintes na serie son , xa que cada un contén un factor  . Neste caso, a serie é un  polinomio finito, equivalente á fórmula do binomio.

## Converxencia 
### Condicións para a converxencia 
Se () converxe ou non depende dos valores dos números complexos  e x. Máis precisamente:

# Se |x|  0 ou  = 0, onde Re(α) denota a parte real de α.
# Se = 1 e , a serie converxe se e só se Re(α) > −1.
# Se , a serie converxe se e só se () > 0 ou α = 0.
# Se |x| > 1, a serie diverxe excepto cando  é un enteiro non negativo,  caso no que a serie é unha suma finita.

En particular, se  non é un  enteiro non-negativo, a situación na fronteira do disco de converxencia, |x| = 1, resúmese como segue:

* Se Re(α) > 0, a serie converxe absolutamente.
* Se , a serie converxe condicionalmente se  e diverxe se x = −1.
* Se Re(α) ≤ −1, a serie diverxe.

## Historia 
Os primeiros resultados sobre series binomiais con expoñentes
distintos de enteiros positivos foron dados por Sir Isaac Newton
no estudo de áreas encerradas baixo certas curvas. John Wallis
ampliou este traballo considerando expresións da forma
, onde
 é unha fracción. Descubriu que (en termos modernos) os
coeficientes sucesivos  de
 se obteñen multiplicando
o coeficiente precedente por
 (como
no caso de expoñentes enteiros), proporcionando así implicitamente
unha fórmula para estes coeficientes. Escribe explicitamente os
seguintes exemplos{{efn|

:(1-x^2)^{1/2}=1-\frac{x^2}2-\frac{x^4}8-\frac{x^6}{16}\cdots

:(1-x^2)^{3/2}=1-\frac{3x^2}2+\frac{3x^4}8+\frac{x^6}{16}\cdots

:(1-x^2)^{1/3}=1-\frac{x^2}3-\frac{x^4}9-\frac{5x^6}{81}\cdots

A serie binomial é, polo tanto, ás veces denominada
teorema
binomial de Newton. Newton non dá ningunha demostración e non é
explícito sobre a natureza da serie. Máis tarde, en 1826,
Niels Henrik Abel tratou o tema nun artigo publicado no
*Crelle's Journal*, ocupándose especialmente de cuestións de
converxencia.

## Referencias 
## Bibliografía 
* Coolidge, J. L. (1949). *The Mathematics of Great Amateurs*.
* Abel, Niels Henrik (1826). «Om rækkers Konvergens» (sobre converxencia de series), en *Crelle’s Journal''.
Santiago Aloguin Roig

**Santiago Aloguin Roig**, nado en Deltebre (Tarragona) o 29 de outubro de 1914 e finado en Sabadell en abril de 1985, foi un mestre catalán afincado en Galicia.

## Traxectoria 
Fillo do mestre e profesor da Normal Narciso Aloguin Benedito. Estudou maxisterio. Cursillista de 1933. Foi mestre na escola de Papín (Penarrubia, Baralla) dende 1934. Conseguiu para a escola de Papín unha das bibliotecas do Padroado das Misións Pedagóxicas. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído en setembro. Foi detido e ingresou no cárcere de Lugo o 22 de outubro de 1937, do onde saíu en liberdade provisional o 23 de outubro de 1939. Como resultado do proceso de depuración foi separado definitivamente do servizo e baixa na escala en 1940. Impartiu clases privadas nunha academia de Sarria durante un tempo. En 1950 marchou coa muller e os fillos a Deltebre onde intentou subsistir dando clases particulares, pero as autoridades prohibíronlle exercer esa actividade e a familia padeceu graves penurias económicas, aliviadas en parte coas axudas dos familiares de Lugo. En 1964 conseguiu a rehabilitación e foi destinado a Sariñena (Huesca) e posteriomente a La Cava (Tarragona). Por concurso de traslados pasou á escola de Polinyà de Xúquer (Valencia) e en 1966 a Sant Jaume d'Enveja (Tarragona), onde permaneceu ata 1972. O seu último destino foi Sabadell, onde finou en abril de 1985 con 70 anos.

## Vida persoal 
Casou con Teresa Arias Varo, filla de Felipe Arias Vázquez e Teresa Varo, e foi pai de Teresa Alonguin Arias.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* A escola de Papín

* Con Alfonso de Caldeiro

* Ficha en represión franquista en Lugo
Nathan Jacobson

**Nathan Jacobson**, nado o 5 de outubro de 1910 e finado o 5 de decembro de 1999, foi un matemático americano.

Nacido Nachman Arbiser en Varsovia, Jacobson emigrou a América coa súa familia en 1918. Graduouse na Universidade de Alabama en 1930 e obtivo un doutoramento en matemáticas na Universidade de Princeton en 1934. Mentra traballaba na súa tese, *Non-commutative polynomials e cyclic algebras*, foi titorizadp por Joseph Wedderburn.

r Universidade Jacobson ensinou e investigou na Universidade de Bryn Mawr (1935–1936), a Universidade de Chicago (1936–1937), a Universidade de Carolina do norte en Monte de Capela (1937–1943), e a Universidade Johns Hopkins (1943–1947) antes de unirse á Universidade de Yale en 1947. Ficou en Yale até a súa xubilación.

Foi membro da Academia Nacional de Ciencias e a Academia americana de Artes e Ciencias. Serviu como presidente da Sociedade Matemática americana desde 1971 a 1973, e lle foi outorgada a súa honra máis alta, o Premio Leroy P. Steele polos logros dunha vida, en 1998. Foi tamén vicepresidente da Unión Matemática Internacional desde 1972 a 1974.

Jacobson foi o director da tese da ilustre matemática galega María Wonenburger.

## Notas
Karuara, la gente del río

***Karuara, la gente del río*** é un filme documental peruano-canadense de 2024 dirixido por Stephanie Boyd e Miguel Aráoz Cartagena. Foi coproducido e protagonizado por Mari Luz Canaquiri, e narra, dende unha perspectiva espiritual e profunda, que o río Marañón é un ser vivo no que habitan os espíritos karuaras.

O filme é unha denuncia do xenocidio cultural cocama e fai un chamamento á acción para salvar a Amazonía. Tamén convida a coñecer e comprender as tradicións e a conexión entre o pobo cocama e a selva.

O filme gañou os premios a Mellor Filme Peruano e Mellor Filme do Público no Festival de Cinema de Lima de 2024.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mari Luz Canaquiri
Luis Pagán Saura

**Luis Pagán Saura**, nado en Melilla o 12 de outubro de 1943 e falecido en  Málaga en 2000, foi un político español do Partido Socialista Obreiro Español. 
## Traxectoria
Foi alcalde de Fuengirola de 1979 a 1983 e posteriormente de 1993 a 1995. Tamén foi deputado pola provincia de Málaga durante as eleccións ao Parlamento III, IV e V, de 1986 a 1996. De 1983 a 1986 foi presidente da Deputación Provincial.

Profesionalmente, fóra da política, foi perito mercantil e funcionario do corpo especial do poder executivo de Correos.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Biografía do alcalde
Terry Reid

**Terry Reid**, nado en Huntingdon, Inglaterra, o 13 de novembro de 1949 e finado o 5 de agosto de 2025, foi un cantante e guitarrista inglés. Vocalista principal da banda The Jaywalkers, que en 1966 acompañou os Rolling Stones no concerto que deron no Royal Albert Hall.

Jimmy Page convidou a Terry Reid a ser o cantante principal dun novo grupo que estaba a formar (New Yardbirds), pero Reid rexeitou a invitación porque tiña unha xira programada como abreconcertos de Cream. Os New Yardbirds foron a orixe de Led Zeppelin. Máis tarde tamén foi convidado a ser o cantante principal de Deep Purple e, de novo, debido a que tiña outros compromisos, non aceptou.

## Traxectoria 
Terry Reid foi cualificado por Aretha Franklin como “un dos tres grandes” da escena inglesa xunto aos Rollings e os Beatles e eloxiado por Robert Plant como o mellor intérprete da súa xeración. Aos 17 anos xa abría concertos para The Rolling Stones e, con só 18, editaba os primeiros discos baixo a produción de Mickie Most. En 1968 rexeitou a oferta de Jimmy Page para liderar o proxecto que acabaría sendo Led Zeppelin (recomendou no seu lugar a Plant e John Bonham) e pouco despois declinou substituír a Rod Evans en Deep Purple. A súa carreira persoal seguiu un rumbo propio: desde o soul-rock inicial até o folk-jazz de *The River* (1973) e o aclamado *Seed Of Memory* (1976), continuou gravando e colaborando con nomes como Jackson Browne, Bonnie Raitt ou Joe Perry.

Aínda que nunca acadou o éxito comercial dos grupos aos que renunciou, Reid mantivo unha reputación *de culto* polos seus directos intensos e a súa versatilidade vocal. Após superar unha cirurxía cardíaca en 2022, preparaba dous novos álbums e escribía as memorias que narrarían a súa “formación” na escola de Keith Richards e Keith Moon, proxecto que Johnny Depp agardaba levar ao cine. Tiña previsto dar unha xira europea, mais problemas de saúde derivados dun tratamento contra o cancro obrigárono a cancelala; faleceu o 5 de agosto de 2025, aos 75 anos.

## Discografía 
* ''Bang, Bang You're Terry Reid* (1968)
* *Terry Reid* (1969)
* *River* (1973)
* *Seed of Memory* (1976)
* *Rogue Wave* (1979)
* *The Hand Don`t Fit The Glove* (1985)
* *The Driver* (1991)
* *Super Lungs The Complete Studio Recordings 1966-1969*
* *Silver White Light-Live at the Isle of Wight 1970-2004*
* *Alive* (2004)

## Filmografía 
* *Wonderland* (2003)
* *The Devil's Rejects* (2005)
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial 
* *MySpace'' oficial
Manuel Villares Gómez

**Manuel Villares Gómez**, coñecido como **Campa de Vilar de Ousón**, nado en Becerreá cara a 1903 e finado en Lugo o 26 de agosto de 1938, foi un xornaleiro e político galego.

## Traxectoria 
Veciño de Vilar de Ousón, parroquia de Cruzul. Militante do PCE, era directivo do PCE de Becerreá. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. Procesado na causa 190/1937 por rebelión militar, foi xulgado en rebeldía en consello de guerra en Lugo o 18 de xaneiro de 1938 e condenado a pena de morte xunto con Manuel Fernández Núñez e Luis García Vázquez. Detido o 7 de abril de 1938, ingresou na cadea de Lugo o 15 de abril. Retomouse o seu proceso e foi xulgado o 3 de xuño por adhesión á rebelión. Confirmada a condena a pena de morte, foi executado en Lugo ás 7 h. do 26 de agosto de 1938 nas tapias do cuartel da Garda Civil. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en setembro de 1938, e foi sancionado cunha multa de 100 000 pesetas en xuño de 1940.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en represión franquista en Lugo
* Expediente de responsabilidade política nº 11/1938 de Manuel Villares Gómez
Michael Levitt

**Michael Levitt**, nado en Pretoria, Suráfrica o 9 de maio de 1947, é un físico e biofísico surafricano (nacionalizado estadounidense, británico e israelí). En 2013 recibiu o Premio Nobel de Química xunto con Arieh Warshel e Martin Karplus polo desenvolvemento de modelos e programas informáticos que permiten comprender e predicir o comportamento de complexos procesos químicos.

Desde 1987 é catedrático de bioloxía estrutural na Universidade Stanford de California.

## Traxectoria 
Levitt naceu en Pretoria (Suráfrica) no seo dunha familia xudía. Graduouse en 1967 no King's College de Londres e doutorouse en biofísica pola Universidade de Cambridge en 1971. Traballou no Instituto Weizmann de Ciencias (Israel) entre 1979 e 1987 e, dende ese ano, exerce de catedrático de bioloxía estrutural na Universidade Stanford (Estados Unidos).

Entre o seu alumnado destacan investigadores como Steven Brenner, Cyrus Chothia, Valerie Daggett, Mark Gerstein, Julian Gough Ram, Gunnar Schroder, Gaurav Chopra, Peter Minary, Abraham Samson ou Xuhui Huang.

## Premio Nobel de Química 
O 9 de outubro de 2013 Levitt foi galardoado, xunto con Arieh Warshel e Martin Karplus, co Premio Nobel de Química «polo desenvolvemento de modelos multiescala de sistemas químicos complexos».

O traballo iniciado entre 1970 e 1976 sentou as bases dos programas informáticos que permiten simular o comportamento real das reaccións químicas, eliminando a necesidade de realizar experimentos tradicionais de laboratorio. Estas simulacións facilitan a formulación de hipóteses e a predición de resultados, o que abre vías para o deseño de novos materiais ou fármacos, entre outras aplicacións.

Considerado un dos pais da bioloxía computacional, Levitt contribuíu co marco teórico e conceptual destes programas e desenvolveu os primeiros modelos de grandes complexos macromoleculares.

## COVID-19 
Durante a pandemia de COVID-19, Levitt expresou preocupación polos efectos potencialmente prexudiciais dos confinamentos sobre a economía, a saúde mental e o benestar infantil. Xunto con outros académicos, asinou a Declaración de Great Barrington, documento criticado pola OMS e numerosas entidades de saúde pública por carecer dunha base científica sólida e considerarse perigoso.

## Notas
Arieh Warshel

**Arieh Warshel**, nado en Sde Nahum, Israel, o 20 de novembro de 1940, é un fisicoquímico israelí (nacionalizado estadounidense). En 2013 recibiu o Premio Nobel de Química xunto con Michael Levitt e Martin Karplus polo desenvolvemento de modelos e programas informáticos que permiten comprender e predicir o comportamento de complexos procesos químicos. Na actualidade é catedrático de Química e Bioquímica na Universidade do Sur de California.

## Traxectoria 
Warshel graduouse en Química no Technion (1966) e doutorouse en Fisicoquímica no Instituto Weizmann de Ciencias (1969). Realizou o seu posdoutoramento na Universidade Harvard e, en 1972, regresou ao Instituto Weizmann, onde permaneceu catro anos.

En 1976 incorporouse ao departamento de Química da Universidade do Sur de California, onde continúa como catedrático de Química e Bioquímica.

## Premio Nobel de Química 
O 9 de outubro de 2013 Warshel foi galardoado, xunto con Michael Levitt e Martin Karplus, co Premio Nobel de Química «polo desenvolvemento de modelos multiescala de sistemas químicos complexos».

O traballo iniciado entre 1970 e 1976 sentou as bases dos programas informáticos empregados hoxe para simular o comportamento real das reaccións químicas. Estas ferramentas permiten formular procesos químicos e comprobar rapidamente distintos resultados, xerando predicións sen necesidade de experimentación clásica de laboratorio. A simulación facilita así o deseño de novos materiais ou fármacos e mesmo o estudo da creación de células solares máis eficientes.

Warshel realizou a primeira simulación de dinámica molecular dun proceso biolóxico e desenvolveu os modelos electrostáticos microscópicos para proteínas, unha achega fundamental na química computacional.

## Notas
Sde Nahum

**Sde Nahum** (en , literalmente «Campo de Nahum») é un kibutz do val do Beit She'an, no norte de Israel. Situado a uns 4&nbsp;km ao noroeste de Beit She'an, depende administrativamente do Consello Rexional Val do Springs. En 2022 tiña unha poboación de 1.078 habitantes.

## Historia 
A veciña aldea palestina de Saffuriya quedara practicamente baleira dos seus 4&nbsp;000 habitantes en xullo de 1948. A comezos de xaneiro de 1949 arredor de 500 veciños regresaran, mais «os asentamentos xudeus próximos cobizaban as terras de Saffuriya». A «Fronte Norte» ordenou a súa expulsión, executada o 7 de xaneiro de 1949, e as terras repartíronse entre os kibutzs da contorna.

Ficheiro:שדה נחום - ביום העליה.-JNF032956.jpeg|Sde Nahum o día da Aliyá, 1937
Ficheiro:שדה נחום - ביום העליה.-JNF032957.jpeg|Fundadores de Sde Nahum, 1937
Ficheiro:שדה נחום - בעליה לשדה נחום, בן לילה הוקמה חומת הגנה לשדה נחום.-JNF032961.jpeg|Construción dunha parede defensiva, 1937
Ficheiro:שדה נחום - מראה-JNF004510.jpeg|Traballos de fortificación, 1937
Ficheiro:מגדל הצופים בשדה-נחום-JNF004508.jpeg|Torre de vixilancia, 1937
Ficheiro:מגדל הצופים והאוהלים סביבו בשדה-נחום-JNF004509.jpeg|Aldea de tendas arredor da torre, 1939
Ficheiro:שדה נחום - מראה-JNF004507.jpeg|Vista xeral, 1939
Ficheiro:המשדדה בשדה-נחום-JNF004517.jpeg|Traballos agrícolas, 1940
Ficheiro:Nahum 1947.jpg|Aula en Sde Nahum, 1947 (arquivo Palmach)

## Persoas destacadas 
Arieh Warshel, químico gañador do Premio Nobel (2013) e profesor da Universidade do Sur de California, naceu en Sde Nahum en 1940.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
Huntingdon, Inglaterra

**Huntingdon** (pronunciado /hʌntiŋdən/) é unha cidade e parroquia civil (*civil parish*) do distrito de Huntindonshire (condado cerimonial), en Cambridgeshire, Anglia Oriental, Inglaterra. 

Foi elevada a cidade na época de Xoán I de Inglaterra.

É coñecida como o lugar de nacemento de Oliver Cromwell.

A cidade estivo representada na Cámara dos comúns do Reino Unido polo ex Primeiro ministro John Major de 1979 a 2001.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Huntington

### Ligazóns externas 
* Páxina oficial (en inglés)&nbsp;
Dunam

O **dunam**, **dönüm**, **dunum** ou **donum** é unha unidade de superficie que non pertence ao Sistema Internacional.
Etimoloxicamente, un **dönüm** (do turco otomán ﺿﻨﻤﻕ / *dönmek*, ‘xiro’) era a cantidade de terra que un home podía arar nun día, polo que a súa extensión variaba moito dun lugar a outro. Aínda así, segue empregándose —con certa homoxeneidade— en varios países que formaron parte do antigo Imperio otomán.

Entre as diferentes equivalencias actuais destacan:

No norte de Chipre o donum é igual a 1 337,8 m².

En Iraq equivale a 2 500 m².

En Israel, Xordania, Líbano, Turquía e nos territorios da Palestina corresponde a 1.000 m². Antes da desaparición do Imperio otomán medía 919,3 m², mais durante o Mandato Británico de Palestina (1917-1948) adoptouse o chamado **dunam métrico** de 1.000 m², que segue vixente.

Outros estados onde se usa algunha variante do dunam son Libia, Siria e os países da antiga Iugoslavia.

En Grecia denomínase **estrema** (το στρέμμα, pl. τα στρέμματα, do verbo στρέφω, ‘xirar’) e tamén corresponde a 1.000 m².
Semella que *dönüm* é, na súa orixe, a tradución turca de *στρέμμα*.

## Conversións 
Un **dunam métrico** equivale a:

* 1.000 m²
* 10 áreas
* 0,1 hectárea
*  0,24710538146717 acres
*  1 195,9900463011 yardas cadradas
* 10 763,91041671 pés cadrados

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Unidades de superficie
Criptograma

right|thumb|297px|Exemplo de criptograma.
Un **criptograma** é un fragmento de mensaxe cifrada cuxo significado resulta inintelixible até ser descifrado. Por regra xeral, o contido da mensaxe modifícase seguindo un determinado padrón, de maneira que só é posible comprender o significado orixinal despois de coñecer ou descubrir ese padrón.

O método empregado adoita ser o suficientemente sinxelo como para que o criptograma poida resolverse manualmente. O máis habitual é o cifrado por substitución, no que cada letra se substitúe por outra diferente ou por un número. Para resolver o criptograma cómpre recuperar o alfabeto orixinal empregado.
Nun principio concibiuse para aplicacións máis serias, mais hoxe é sobre todo un pasatempo difundido en revistas e xornais.

Tamén se poden crear criptogramas empregando outros métodos de cifrado clásico, por exemplo o libro de cifrado, no que se utiliza un libro ou artigo como chave para cifrar a mensaxe.

## Historia 
Os criptogramas non se crearon inicialmente con fins lúdicos, senón para gardar segredos de carácter militar ou privado.

O primeiro uso coñecido con finalidade de entretemento tivo lugar na Idade Media, cando algúns monxes preparaban enxeñosos pasatempos. Un manuscrito atopado en Bamberg indica que os visitantes irlandeses á corte de Merfyn Frych ap Gwriad (finado no 844), rei de Gwynedd en Gales, recibiron criptogramas que só podían resolverse transpoñendo as letras do alfabeto latino ao grego.
Cara ao século XIII o monxe inglés Roger Bacon escribiu un libro no que listou sete métodos de cifrado e afirmou que 
No século XIX, Edgar Allan Poe popularizou os criptogramas mediante a publicación de numerosos artigos en revistas e xornais.

## Resolución 
Os criptogramas baseados en cifrado por substitución poden resolverse, por regra xeral, mediante análise de frecuencias e o recoñecemento de patróns nas palabras cifradas.

## Criptogramas famosos 
O criptograma que aparece no relato *O escaravello de ouro* (1843) do escritor estadounidense Edgar Allan Poe.

O criptograma da novela *Viaxe ao centro da Terra* de Xulio Verne.

Os enigmas criptográficos recollidos en *O código Da Vinci* de Dan Brown.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Criptografía

### Bibliografía 
* Martín Gil, F. J.; Martín Ramos, P.; Martín-Gil, J. *«A cryptogram in the compass roses of the Majorcan portolan charts from the Messina-Naples mapmakers school».* *Almogaren*, nº 36, 2005, pp. 285-296.
Huntingdon

**Huntingdon** pode referirse a:

## Lugares 
; Reino Unido
* Huntingdon – unha cidade de Cambridgeshire

; Estados Unidos de América
* Huntingdon – municipio do condado de Huntingdon, Pensilvania
* Huntingdon – unha cidade no condado de Carroll, Tennessee

;Canadá
* Huntingdon – unha cidade de Quebec

## Persoas 
* Henrique de Huntingdon, historiador inglés do século XII.
* David de Huntingdon, conde de Huntingdon entre 1185 e 1219.
* Ada de Huntingdon, princesa escocesa e condesa dos Países Baixos.
* Maud de Huntingdon, condesa de Huntingdon no século XII.

## Outros usos 
* Conde de Huntingdon, título nobiliario inglés creado varias veces.
Joaquín Villanova

**Joaquín Villanova Rueda**, nado en Alhaurín de la Torre o 11 de xaneiro de 1957, máis coñecido como Joaquín Villanova, é un político español.

## Traxectoria 
Foi concelleiro de 1987 a 1995. Dende o 28 de outubro de 1996, é o alcalde de Alhaurín de la Torre. De 2000 a 2004, foi senador no Senado, e de 2011 a 2015, como membro do Congreso dos Deputados na X Lexislatura. Ata o 28 de outubro de 2023, foi vicepresidente da Federación Andaluza de Concellos e Provincias, da que agora é o segundo vicepresidente. Diploma en Finanzas Empresariais e Contabilidade de Custos pola Universidade Politécnica de Madrid. Conselleiro mancomunado de Canal Torrevisión, Conselleiro da Empresa Pública Provincial para a vivienda de Málaga, S.A.
## Vida persoal
Está casado e ten dous fillos.

## Notas
Casa do concello de Pontedeume

A **casa do concello de Pontedeume** é un edificio situado no flanco leste da Praza Real de Pontedeume, que acolle o goberno municipal. Está composto de dous andares, cadanseu con tres ventás de moita abertura, balcón no primeiro andar e amplo portón de entrada. Na parte esquerda da fachada sitúase a torre do reloxo, de lembranzas medievais. A fachada posterior dá á rúa dos Ferreiros. Alberga gran parte das dependencias administrativas e o salón de plenos do concello.
## Historia
Desde o outorgamento do título de Póboa en 1270 por parte de Afonso X o Sabio, Pontedeume contou cunha casa consistorial. O incendio xeral da vila de 1607 arrasouna por completo, e reedificouse en 1609. A configuración da fachada actual remóntase ao primeiro cuarto do século XVII, se ben foi desmontada en 1975 para reformar o interior, e reconstruída coas mesmas pedras, incluído un escudo de armas.

O escudo, construído para repoñer outro anterior que fora picado en 1820, data de 1823. Non se sabe con certeza a quen corresponde, aínda que algúns historiadores atribúenllo a Fernán Ruíz de Castro. Contén as armas de Castela, Aragón, dos Castro e dos Enríquez, e catro grandes esferas coa lenda .
Despois do incendio de 1607, o reloxo da vila foi trasladado á torre da igrexa parroquial, pero "por ser parte incómoda e non se oíren as horas na maior parte do lugar", o 25 de setembro de 1628 acordouse devolvelo á súa localización primitiva. O 13 de xullo do ano seguinte dispuxéronse todas as obras necesarias para ese efecto, e o 28 de agosto dese mesmo ano resolveuse pagarlle 34 ducados a un flamengo, mestre na arte de facer reloxos, por amañalo, recoñecendo que merecía máis.

## Galería de imaxes

Pontedeume.Galiza.033.jpg|Escudo de armas na fachada.
Pontedeume.Galiza.032.jpg|Torre do reloxo.

## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
* 
*
Shell keep

Un ***shell keep*** é un tipo de fortificación da Idade Media, descrita habitualmente como unha estrutura de pedra que rodea a parte superior dunha mota. Na morfoloxía do castelo inglés, os *shell keeps* considéranse sucesores dos castelos de mota, onde a empalizada de madeira que circundaba a mota foi substituída por un muro de pedra. A maioría construíronse entre os séculos XI e XII. Un exemplo destacado é a Torre Redonda do Castelo de Windsor.

[miniatura|Vista posterior do *shell keep* do [Castelo de Durham.|centro]]
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Torre da homenaxe

### Bibliografía 
* 
*  
* 
*
Centro de Ciencias de Macau

O **Centro de Ciencias de Macau**, tamén **MSC** polas súas siglas en inglés (en , en ) é un centro científico en Macau, no sur da República Popular da China. Ten salas de exposicións e un planetario con proxeccións en 3D.

O proxecto para construír o centro científico comezou en 2001 e rematou en 2009. O edificio foi deseñado por Pei Partnership Architects en colaboración con IM Pei e a súa construción comezou en 2006. O centro foi inaugurado en decembro de 2009 por Hu Jintao, daquela presidente da China.

O edificio principal é unha estrutura cónica de forma asimétrica, cun corredor en espiral e un grande adro interior.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Centro_de_Ciencia,_Macao,_2013-08-08,_DD_10.jpg|Vista nocturna.
Ficheiro:Centro_de_Ciencia,_Macao,_2013-08-08,_DD_08.jpg|Vista traseira da Ponte da Amizade.
Ficheiro:Centro_de_Ciencia,_Macao,_2013-08-08,_DD_02.jpg|Detalle da construción.
Ficheiro:Macao_Science_Center_inside_05-09-2023(13).jpg|Vista interior.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* :Web oficial