Emilia Rivadeneira

**Emilia Rivadeneira Valencia**, nada en Quito o 13 de novembro de 1839 e finada na mesma cidade o 8 de setembro de 1916, foi unha gravadora ecuatoriana.

Foi a primeira muller que se dedicou ao gravado no seu país; retratou os personaxes máis senlleiros da súa época, e deseñou e gravou a primeira serie de selos postais ecuatorianos e a primeira moeda do sistema decimal.

## Traxectoria 
Emilia Rivadeneira naceu no barrio de San Marcos, Quito, o 13 de novembro de 1839, filla de Dolores Valencia Vizcaíno e do tipógrafo e gravador Manuel Antonio Rivadeneira Heredia, de quen aprendeu desde nena a arte do gravado e o manexo do buril sobre diferentes materiais. Foi bautizada co nome de María Benigna Emilia Martina.

O seu primeiro traballo coñecido remóntase a 1856 e trátase da representación da imaxe da beata ecuatoriana Mariana de Jesús (1618-1645) incluída nunha biografía da virxe realizada por Jacinto Morán de Butrón, cando Emilia tiña soamente 17 anos.

Cara a 1912, elaborou outro gravado sobre o mesmo personaxe máis estilizado, que se utilizou para conmemorar o terceiro centenario do seu nacemento, en 1918. Nesta segunda representación de Mariana de Jesús, aparece nun segundo plano, como fondo, a Catedral de Quito e o Palacio de Carondelet.

En 1872, Rivadeneira foi representante do seu país na Exposición Nacional de Lima, Perú, con gravados e miniaturas sobre marfil. Igualmente, participou con gravados en aceiro na Exposición Mundial Colombiana, celebrada en Chicago en 1893.

Como ilustradora, en 1876 colaborou coa publicación periódica *La Luciérnaga* no deseño da súa cabeceira, e en 1883 o xornal de Quito *Los Principios* publicou varios dos seus gravados. Entre outros, fixo tamén ilustracións para un tratado de esgrima, dous libros de xastraría.

## Vida persoal 
Emilia Rivadeneira viviu no barrio de San Marcos, en Quito. O 19 de xullo de 1863 casou con Pedro Héguy Wanderberg, con quen tivo unha filla, chamada Rosa Herminia.

Cara a 1893, coñécese que vivía na rúa Flores, no centro de Quito, e que alí impartía clases de gravado.

## Obra 
[miniatura|270x270px|[Moeda de 5 francos ecuatorianos (1858)., deseñada e gravada por Emila Rivadeneira.]]
Ata 1887, asinou os seus traballos como Emilia Rivadeneira, mais a partir de xullo daquel ano cambiou a ortografía do seu apelido a Ribadeneira,

### Moeda de 5 francos 
En 1858 encomendóuselle a Rivadeneira —que daquela tiña só 19 anos— o gravado da nova moeda de 5 francos que se cuñou ese mesmo ano na Casa da Moeda de Quito, nun primeiro intento de decimalizar o sistema monetario de Ecuador. O historiador numismático Melvin Hoyos, no seu traballo de 1998 sobre a historia numismática ecuatoriana, fala así deste traballo da gravadora:

### Selos postais 
A Emilia Rivadeneira débeselle tamén o deseño e o gravado da primeira serie de selos nacionais de Ecuador. O traballo levouse a cabo en 1864, en colaboración co seu pai, Manuel Rivadeneira, grazas a un contrato asinado entre este e o Goberno presidido por Gabriel García Moreno.

No Museo Numismático do Banco Central de Ecuador exponse unha representación desta primeira serie de selos ecuatorianos.

No único escrito que se coñece asinado por ela, Emilia Rivadeneira fai unha defensa do seu labor como gravadora dos selos ante o Goberno:

Ficheiro:Primera serie de estampillas ecuatorianas (tomada del álbum didáctico de sellos postales 1865-1982 del Banco Central del Ecuador).jpg|1ª serie de selos ecuatorianos (1865-1982).

### Gravados 
* (1856) Representación de Mariana de Jesús.
* (1867) Retrato de Frei José María de Jesús Yerovi.
* (1876) Retrato de Gabriel García Moreno.
* (1880) Retrato de Emilia Serrano, baronesa de Wilson.
* (1883) Retrato do xeneral Francisco J. Salazar.
* (1887) Retrato de Antonio Flores Jijón.
* (1889) Retrato de Juan Montalvo.
* (1891) Retrato de Luis Cordero Crespo.
* (1896) Retrato de Manuel Cririboga Alvear.
* (1897) Retrato do papa León XIII.
* (1899) Representación de Santo Antonio de Padua.
* (1902) Mapa do Vicerreinado do Perú, de Andrés Baleato (1792).
* (1903) Mapa da Real Audiencia de Quito, de Francisco de Requena (1779).
* (1907) Representación da Dolorosa.
* (1912) Representación de Mariana de Jesús.
* Representación de Nosa Señora de Las Lajas.
* Representación de Nosa Señora do Quinche.
* Representación de Nosa Señora do Rosario de Agua Santa.
* Representación de San Francisco de Asís.
* Retrato de Juan José Flores.
* Representación de Santa Rita de Casia.

Ficheiro:Santa Mariana de Jesús 1856.png|Mariana de Jesús (1865).
Ficheiro:Emilia Serrano, Baronesa de Wilson.png|Emilia Serrano, Baronesa de Wilson (1880).
Ficheiro:Luis Cordero Crespo.png|Luis Cordero Crespo (1891).
Ficheiro:Manuel Chiriboga Alvear.png|Manuel Chiriboga (1896).
Ficheiro:Papa León XIII.png|Papa León XIII (1897)
Ficheiro:Santa Mariana de Jesús 1912.png|Mariana de Jesús (1912)
Ficheiro:Santa Rita de Casia.png|Santa Rita de Casia.
Ficheiro:Cabeza de Toro.png|Cabeza de touro para cartel taurino.

## Honras 
Na súa memoria, unha rúa do sur de Quito leva o seu nome. Ademais, o 19 de marzo de 2015 emitiuse un selo de 5 dólares en conmemoración do primeiro selo postal do Ecuador, que amosa un retrato de Emilia Rivadeneira.  
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Arcos González, L. (2021). *Isabel de Santiago y Emilia Rivadeneira, artistas en una historia alternativa del arte ecuatoriano * (traballo de licenciatura). Universidad de las Artes, Guayaquil.
* "Emilia Ribadeneira: artista". En *El Comercio*. 28 de xaneiro de 2017.
* "Emilia Rivadeneira, pionera en el grabado". En *El Telégrafo*. 20 de xaneiro de 2017.