Meridiano primario

Un **meridiano primario** (ou **meridiano** **orixe**) é un meridiano que, en cartografía, serve de referencia de lonxitude, é dicir representa os 0° de lonxitude, na escala de lonxitudes dun corpo celeste. A diferenza dos paralelos definidos completamente polo eixo de rotación dun obxecto celeste, a elección dun primeiro meridiano é totalmente arbitraria.

## Historia 
[dereita|miniatura|A primeira proxección de [Tolomeo, rexeitada por Máximo Planudes contra 1300, utilizando un meridiano a través das Illas Canarias no oeste de África]]
[dereita|miniatura|Facsímile do mapa de [Diego Ribero|Diogo Ribeiro de 1529; o orixinal atópase na Biblioteca do Vaticano.]]
[miniatura|1571: mapa de África de [Abraham Ortelius, co Cabo Verde como primeiro meridiano.]]
[dereita|miniatura|[Gerardus Mercator, no seu *Atlas Cosmographicae* (1595), utiliza un meridiano principal nun lugar próximo a 25 ° O, pasando xusto ao oeste da illa de Santa María no Atlántico. O seu meridiano 180 percorre o estreito de Anian (estreito de Bering)]]
A noción de lonxitude foi desenvolvida polos gregos Eratóstenes (c. 276 a.C. - c. 195 a.C.) en Alexandría, e Hiparco (c. 190 a.C. - c. 120 a.C.) en Rodas, e aplicouse a un gran número de cidades polo xeógrafo Estrabón (64/63 aC - c. 24). Porén, foi Tolomeo (c. 90 - c. 168) quen primeiro empregou un meridiano consistente para un mapa mundial na súa *Geographia* .

Tolomeo utilizou como base as illas Afortunadas, un grupo de illas do Atlántico que adoita estar asociado ás illas Canarias (de 13° a 18°&nbsp;O), aínda que os seus mapas sitúanas máis preto das illas do Cabo Verde (22° a 25°&nbsp;O). O punto principal está colocado ao oeste da punta occidental de África (17,5°&nbsp;O), xa que aínda non se utilizaban os números negativos. O seu primeiro meridiano corresponde actualmente a 18°&nbsp;40' oeste de Winchester (uns 20°&nbsp;O). Entón, o método principal para determinar a lonxitude era utilizar a hora das eclipses lunares en diferentes países.

A *Geographia* de Tolomeo imprimiuse por primeira vez con mapas en Boloña en 1477, e moitos mapas de principios do século XVI seguírona. Pero aínda había a esperanza de que existise unha base "natural" para un meridiano cero. Cristovo Colón informou en 1493 que o compás apuntaba cara ao norte nalgún lugar do Atlántico medio, e este feito utilizouse no tratado de Tordesillas de 1494, que resolveu a disputa territorial entre España e Portugal sobre as terras recentemente descubertas. A liña de Tordesillas estableceuse finalmente en 370 leguas ao oeste do Cabo Verde. Isto móstrase no mapa de Diogo Ribeiro de 1529. A illa de São Miguel (25,5°&nbsp;O) nos Azores aínda foi usada pola mesma razón até 1594 por Christopher Saxton, aínda que para entón demostrouse que a liña de desviación magnética cero non seguía unha liña de lonxitude.

En 1541, Mercator realizou o seu famoso mapa de 41&nbsp;cm do planeta terrestre e debuxou o seu meridiano precisamente a través de Fuerteventura (14 ° 1' O) nas Canarias. Os seus mapas posteriores empregaron os Azores, seguindo a hipótese magnética, mais no momento en que Ortelius publicou o primeiro atlas moderno en 1570, outras illas como o Cabo Verde tamén se estaban a utilizar. No seu atlas, as lonxitudes contábanse de 0° a 360°, non de 180º&nbsp;O a 180º&nbsp;L, como é habitual na actualidade. Esta práctica foi seguida polos navegantes ata o século XVIII. En 1634, o cardeal Richelieu empregou a illa máis occidental das Canarias, El Hierro, a 19°&nbsp;55' ao oeste de París, como elección do meridiano. O xeógrafo Delisle decidiu redondealo ata os 20°, de forma que se converteu simplemente no meridiano de París disfrazado.

A principios do século XVIII, a batalla continuou para mellorar a determinación da lonxitude no mar, levando o desenvolvemento do cronómetro mariño de John Harrison. Pero foi o desenvolvemento dos gráficos de estrelas precisos, principalmente polo primeiro astrónomo real británico, John Flamsteed entre 1680 e 1719 e difundido polo seu sucesor Edmond Halley, o que permitiu aos navegantes utilizar o método lunar de determinar a lonxitude con maior precisión mediante a octante desenvolvido por Thomas Godfrey e John Hadley. Entre 1765 e 1811, Nevil Maskelyne publicou 49 números do almanaque náutico baseado no meridiano do Observatorio Real de Greenwich. As táboas de Maskelyne non só facían que o método lunar fose posible, senón que tamén facían do meridiano de Greenwich o punto de referencia universal. Mesmo as traducións francesas do almanaque náutico retiveron os cálculos de Maskelyne de Greenwich, a pesar de que todas as demais táboas de *Connaissance des Temps* consideraban o meridiano de París como principal. Os franceses argumentaron unha liña neutral, mencionando os Azores e o estreito de Bering, mais finalmente abstivéronse e continuaron a empregar o meridiano de París ata 1911.

## Lista de meridianos primarios da Terra 
## Outros corpos celestes 
Coma na Terra, os meridianos primarios noutros corpos teñen que definirse arbitrariamente. Ás veces emprégase algún elemento da paisaxe como un cráter, outras veces en referencia a outro obxecto celeste ou por campos magnéticos. Definiuse un meridiano cero para estes obxectos do Sistema Solar:
* Empréganse dous sistemas de coordenadas diferentes para o Sol. O primeiro é o sistema Carrington, segundo o cal o meridiano primario pasa polo centro do disco solar que se vía dende a Terra o 9 de novembro de 1853, cando o astrónomo Richard Christopher Carrington comezou as súas observacións de manchas solares. O segundo é o sistema Stonyhurst, orixinado no Observatorio Stonyhurst.
* Na Lúa pasa directamente por medio da cara visible dende a Terra, preto do cráter Bruce. Máis xeralmente, para obxectos cunha rotación que sexa síncrona, é posible adoptar a posición media do punto que se atopa directamente ao corpo ao redor do cal viran como orixe das lonxitudes. Esta convención adóptase xeralmente para Ío, Europa, Ganímedes, Calisto ou Titán.
* En Mercurio, en 1975 definiuse como 20&nbsp;° ao leste do pequeno cráter chamado Hun Kal ("20" en maia).
* En Venus, o meridiano pasa polo pico central do cráter Ariadne.
* En Marte, o primeiro meridiano é definido polo cráter Airy-0 e definiuse en 1971.
* Nos xigantes gasosos, que non teñen unha superficie sólida e a atmosfera vira a diferentes velocidades segundo a latitude, pódense utilizar varios sistemas como referencia do campo magnético destes planetas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
*
*
*
*
*
### Ligazóns externas 
* "Where the Earth's surface begins—and ends", *Popular Mechanics*, decembro de 1930
* scanned TIFFs of the conference proceedings
* Prime meridians in use in the 1880s, by country