Coencima A

miniatura|dereita|350 px|Estrutura química do coencima A.
miniatura|dereita|Modelo do coencima A.
miniatura|dereita|Compoñentes do coencima A. 1 é a adenosina 3'-fosfato, 2 é o pirofosfato unido á adenosina, 3 e 4 é o pantotenato, 5 é a cisteamina.
O **coencima A** ou coenzima A (abreviado como **CoA**, CoASH, ou HSCoA) é un coencima, moi importante no metabolismo dos ácidos graxos e na oxidación do piruvato e ciclo de Krebs. Todos os xenomas secuenciados ata agora codifican encimas que usan o coencima A como substrato e arredor do 4% dos encimas celulares utilízano como substrato como tal ou como algún tioéster seu (como o acetil-CoA, por exemplo).

A molécula consta dos seguintes compoñentes:
* un nucleótido de adenina con tres fosfatos, un deles no carbono 3', e os outros dous en forma de pirofosfato unido ao carbono 5'.
* un pantotenato (ácido pantoténico) derivado da vitamina B5, unido ao pirofosfato.
* unha cisteamina (ou β-mercaptoetanolamina) unida ao pantotenato. Esta é a molécula que leva o grupo reactivo do coencima, un grupo tiol ou -SH, por onde se enlaza aos acilos que transporta.

## Biosíntese 
O coencima A sintetízase nun proceso en cinco pasos a partir do pantotenato e a cisteína:
# O pantotenato (vitamina B5) fosforílase a 4'-fosfopantotenato por acción do encima pantotenato quinase (PanK; CoaA; CoaX)
# Engádese despois unha cisteína ao 4'-fosfopantotenato polo encima fosfopantotenoílcisteína sintetase (PPC-DC; CoaB) para formar 4'-fosfo-N-pantotenoilcisteína (PPC)
# A PPC é descarboxilada a 4'-fosfopanteteína pola fosfopantotenoilcisteína descarboxilase (CoaC)
# A 4'-fosfopanteteína é adenilada para formar desfosfo-CoA en reacción catalizada polo encima fosfopanteteína adenilil transferase (CoaD)
# Finalmente, a desfosfo-CoA é fosforilada usando ATP para formar o coencima A polo encima desfosfocoencima A quinase (CoaE).

## Función 
Como o coencima A é, quimicamente, un tiol, pode reaccionar con ácidos carboxílicos formando tioésteres, funcionando como un transportador de grupos acilo. O coencima A actúa na transferencia de ácidos graxos do citoplasma á mitocondria. Cando a molécula de coencima A transporta un grupo acetilo denomínase **acetil-CoA** ou, ás veces, pode escribirse acetil-S-CoA (indicando o S por onde se une ao acilo). Cando non está unida a un grupo acilo abréviase como CoA ou tamén como CoASH ou HSCoA ou CoA-SH, indicando o grupo -SH por onde se enlazaría ao acilo, que está libre.

O coencima A é tamén a fonte do grupo fosfopanteteína que se engade como grupo prostético a proteínas como as proteínas carrexadoras de acilos e a formiltetrahidrofolato deshidroxenase.

## Lista de grupos acilo activados polo coencima A 
* Acetil-CoA
* Propionil-CoA
* Acetoacetil-CoA
* Coumaroíl-CoA (usado na biosíntese de flavonoides e estilbenoides)
* Acil derivados de ácidos dicarboxílicos
** Malonil-CoA
** Succinil-CoA (usado na biosíntese de grupos hemo)
** 3-hidroxi-3-metilglutaril-CoA (usado na biosíntese de isoprenoides)
** Pimelil-CoA (usado na biosíntese de biotina)
** acilo graxo-CoA (forma activada dos ácidos graxos; só os ésteres do CoA son substratos de reaccións tan importantes como as biosínteses de mono-, di-, e triacilglicéridos, as reaccións da carnitina palmitoíl transferase, ou a esterificación do colesterol)
* Benzoíl-CoA
* Butiril-CoA

## Notas 
## Bibliografía 
* Karl Miller (1998). Beta Oxidation of Fatty Acids. Consultado o 18 de maio de 2005.
* Charles Ophard (2003). Acetyl-CoA Crossroads. Consultado o 18 de maio de 2005.
* Lehninger: Principles of Biochemistry, 4th edition, David L. Nelson, Michael M. Cox
* http://www.elmhurst.edu/~chm/vchembook/621fattyacidrx.html