open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vari Caramés

**Evaristo Caramés Medín**, nado en Ferrol en 1953, é un fotógrafo galego.

## Traxectoria 
dereita|miniatura|Estudio de Vari Caramés na rúa das Ferrarías da Coruña.
Nado en Ferrol e asentado na Coruña, comezou a fotografar con quine anos, cando o seu pai lle regalou unha cámara *Voigtlander*
A súa primeira exposición foi na Coruña en 1980, cidade onde ao longo da súa carreira expón reiteradamente. En 1986 foi invitado a participar no proxecto *vigovisión*, da II Edición da Fotobienal, certame hoxe con fama internacional, no que seis fotógrafos de diferentes países debían retratar Vigo durante unha semana. Colectivamente expuxo en diferentes cidades de Galiza, así como en Madrid, Santander, Lisboa, Braga, Córdoba e Quimper (Francia).

## Estilo
Na súa obra hai unha nostalxia acusada, desde a deliberada intemporalidade que imprimen as súas imaxes, nas que o plástico imponse ao testemuñal, aínda que, ao fin rematan sendo emotivos documentos definidores dun lugar, un ambiente, unha situación. Interésalle máis o pormenor, o miúdo, que a totalidade.

## Bibliografía
*Álbum Vari Caramés. Vigo. Centro de Estudos Fotográficos, 1989.
*Vigovisións. 2ª Fotobienal. Vigo, 1986.
*Portafolio. Colección de traballos en diversas publicacións. A Coruña, 1990.
*VV.AA.: Vari Caramés "Visión Animal" . Compostela, Xunta de Galicia, 1996 (con ampla referencia bio- bibliográfica).

## Vida persoal 
É pai da crítica de arte e xestora cultural Ánxela Caramés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*varicarames.com

*Galería de imaxes  e texto do fotógrafo , escrito a raíz da súa inclusión na Galería cefvigo.
*Reportaxe sobre a súa exposición *Recreo* (vídeo)
Explotación

A **explotación** é un termo usado na bioloxía e a ecoloxía para referirse a un comportamento animal. Consiste nun subtipo de relación interespecífica dentro do mutualismo, na que unha parte resulta beneficiada a costa doutra prexudicada.

Dous exemplos danse no caso da polinización: nun caso, os insectos aprovéitanse dos beneficios dados pola planta (obtención de néctar) pero que non ofrecen unha contrapartida (por exemplo, por carecer dos órganos necesarios para a transferencia de pole); outro caso é o das flores dalgunhas orquídeas que semellan ofrecer néctar, pero que non o fan e non lles impide recibir insectos polinizadores, debido a que existen certas especies deles que non distinguen se a planta posúe néctar ou non. Outro exemplo é o dos peixes limpadores de ectoparasitos (parasitos externos) doutros animais: porén hai algunhas especies que do que se alimentan é en realidade de escamas, mucus e mesmo tecidos.

Non debe confundirse cos parasitos (como a posta do ovo do cuco en niños doutras especies), pois nese caso o comportamento non se basea na deturpación dunha práctica mutualista, senón que é universalmente prexudicial para unha especie.
Simbiose

En bioloxía e ecoloxía, enténdese por **simbiose** unha relación interespecífica entre dous organismos (simbiontes) que se benefician mutuamente nunha relación obrigada. Se un dos simbiontes perece, o outro tamén perecerá ao perder o recurso de que se ve beneficiado.

Un exemplo de simbiose é a que se produce entre a anemone de mar e o caranguexo ermitán. O caranguexo sérvelle de transporte á anemone, e esta protéxeo cos seus tentáculos velenosos.

## Tipos de simbiose 
### Ectosimbiose 
Na **ectosimbiose**, o simbionte vive na parte exterior do organismo anfitrión, ou mesmo no interior, na superficie do percorrido dixestivo ou o conduto das glándulas exócrinas.

### Endosimbiose 
Na **endosimbiose**, o simbionte vive no espazo intracelular do anfitrión.

## Simbiose e Evolución 
A bióloga Lynn Margulis, famosa polo seu traballo sobre endosimbiose, afirma que a simbiose é o principal resultado forzado pola evolución. Considera que as ideas de Darwin sobre a Evolución, baseadas na competencia, están incompletas, e reivindica que a Evolución está fortemente baseada na cooperación, interacción e dependencia mutua entre organismos. Segundo escribiu en *Margulis, L., and Sagan, D.*, "A vida non se fixo co planeta por combater, senón por traballar unidos".[miniatura|O [lique é un exemplo de asociación simbiótica : unha alga unicelular ou unha cianobacteria, e un fungo|centro]]
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* **Margulis, L., and Sagan, D.** (1986). *Origins of sex : three billion years of genetic recombination.* Yale University Press, New Haven e Londres.

### Outros artigos 
* Sinerxía
* Lynn Margulis
* Endosimbiose
580

## Acontecementos 
* Un terremoto a asola Bordeos, deixándose sentir tamén na Península Ibérica.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Martiño de Dumio:fina o 20 de marzo do ano 580.

## Outros 
*

Historia ano a ano
542

## Acontecementos 
* Aparece unha epidemia de peste bubónica (*inguinalis plaga* nos documentos redixidos en latín) na Península Ibérica.
* Tótila sobe ao trono ostrogodo.

## Nacementos 
*

## Mortes 
## Outros 
*

Historia ano a ano
566

## Acontecementos 
## Nacementos 
* Gaozu, 1º monarca da dinastía Tang da China (m. 635).

## Mortes 
* Cynewald - rei de Mercia, (n. c. 512).

## Outros 
* Wen, emperador chinés da dinastía Chen (n. 522).

Historia ano a ano
Parasitismo

En bioloxía e ecoloxía, o **parasitismo** é unha relación interespecífica en que un organismo (parasito) obtén beneficio doutro, provocándolle un dano paulatino que non lle provoca á vítima a morte inmediata. Tradicionalmente, *parasito* refírese a un organismo visible a simple vista, ou un macroparasito (como  o helminto). Os microparasitos son moito máis pequenos, como os protozoos, virus e bacterias. Exemplos de parasitos inclúen plantas como o visgo e a cuscuta, e animais como os ancilostomíases.

Ó contrario que os depredadores, os parasitos polo xeral non matan ó seu anfitrión, son moitos máis pequenos ca el e poden vivir do seu anfitrión durante un período de tempo extenso. Os parasitos presentan un alto grao de especialización, e reprodúcense tan axiña como os seus anfritrións. Exemplos clásicos son os que se producen entre vertebrados e cestodos, trematodos, a especie *Plasmodium* e pulgas. O parasitoide é unha estratexia da evolución dentro do parasitismo no que o parasito mata o seu anfitrión.[miniatura|Un peixe *[Lithognathus* co parasito *Cymothoa exigua*.|centro]]
## Notas
466

## Acontecementos 
* Eurico tórnase rei dos visigodos (até 484)

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Teodorico II, monarca dos visigodos, asasinado polo seu irmán Eurico.

## Outros 
*

Historia ano a ano
423

## Acontecementos 
* O Imperio romano occidental ten restaurada a súa autoridade en África, Italia, Galia e Hispania.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* 15 de agosto - Honorio, emperador romano desde 395
* Ming Yuan Di, emperador (409-**423**) da dinastía Wei Setentrional (n. 386).

## Outros 
*

Historia ano a ano
420

## Acontecementos 
* China - Inicio da dinastía Liu Song (até 479) con Wu (420-422), que destrona o emperador Gong, derradeiro da dinastía Jin.

### Arte ecultura 
* Publicación de "*O anel de Sakuntala*" por Kalidasa, drama que ilustra os ideais dos brahmáns.

## Nacementos 
* Eurico, (c.420) rei dos visigodos desde 466 ao 484. (m.484) 
* Maioriano, emperador romano (m. 466).
* Valamiro, rei dos ostrogodos.

## Mortes 
* San Xerome, tradutor da Biblia ao latín (Vulgata) (n. 347).
* Paulo Orosio, historiador galaico-romano (n. 385).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
Museo Británico

O **Museo Británico** (en ) é un museo sobre a cultura e historia humana situado na cidade de Londres (Inglaterra). As súas coleccións, constituídas por máis de 13 millóns de obxectos, atópanse entre as maiores e máis detalladas do mundo, formadas por obxectos de tódolos continentes que ilustran e documentan a historia da cultura dende os seus comezos ata a actualidade.

O Museo Británico foi inaugurado en 1753. Nun primeiro momento, o museo estaba formado principalmente polas coleccións do físico e científico británico Sir Hans Sloane. O museo abriu por primeira vez ao público o 15 de xaneiro de 1759 na Casa Montagu (*Montagu House*), Bloomsbury, no mesmo lugar no que se atopa hoxe en día o museo. A expansión do museo ao longo do tempo deu lugar á creación de diferentes institucións relacionadas co Museo Británico como son o Museo Británico de Historia Natural (*British Museum of Natural History*) creado en South Kensington en 1887. Ata 1997, cando a actual edificio da Biblioteca Británica (*British Library*) abriu ao público, O Museo Británico era o único museo do mundo que posuía unha biblioteca e un museo nacional de antigüidades nun só edificio. Dende o 2001 o director do museo é Neil MacGregor.

Coma outros museos nacionais e galerías de arte do Reino Unido, a entrado do museo é de balde, aínda que hai que pagar por algunhas exposicións temporais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Departamento de Moedas e Medallas do Museo Británico
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do Museo
311

## Acontecementos 
* *Edicto de Tolerancia*, emitido polo emperador romano Galerio, poucos días antes da súa morte, no que indica o fin das persecucións contra os cristiáns.
* 2 de xullo - Inicio do papado de Melquíades.

## Nacementos 
* Wulfila, apóstolo e bispo dos godos, tradutor da Biblia ao gótico (data aprox. nac.; m. 380).

## Mortes 
* 5 de maio - Galerio, emperador romano,

## Outros 
*

Historia ano a ano
315

## Acontecementos 
### Arte e cultura 
* Aparecen os primeiros símbolos cristiáns nas moedas romanas.
* Erguemento do arco de Constantino en Roma (data aproximada).

## Nacementos 
## Mortes 
*

## Outros 
* Historia ano a ano
314

## Acontecementos 
* O emperador romano Constantino I convoca o Concilio de Arles, que revisa o donatismo e o condena de novo.
* Silvestre I convértese en papa da Igrexa católica.

## Nacementos 
## Mortes 
* Melquíades - papa da Igrexa católica.

## Outros 
*

Historia ano a ano
IMEI

O **IMEI** (do inglés *International Mobile Equipment Identity*, Identidade Internacional de Equipo Móbil) é un código pre-gravado nos teléfonos móbiles GSM, UMTS e LTE. Este código identifica ao aparello univocamente a nivel mundial, e é transmitido polo aparello á rede ao conectarse a esta.

Isto quere dicir, entre outras cousas, que a operadora que usemos non só coñece, quen e desde onde fai a chamada (SIM) senón tamén desde que terminal telefónico a fixo (e pódese obter bastante información a partir do como podes comprobar co programa IMEI INFO).

A empresa operador pode usar o IMEI para verificar o estado do aparello mediante unha base de datos denominada EIR (Equipment Identity Register).

O IMEI dun aparello habitualmente está impreso na parte posterior do equipo, baixo a batería. Pódese marcar a secuencia "***#06#**"(asterisco, grade, cero, seis, grade) para que apareza no *display*; O IMEI ten 15 cifras (nalgúns teléfonos 14, se omite o último díxito SPARE normalmente un 0). O IMEI subdivide en varios campos TAC, FAC, SNR e SPARE.

## EIR
A EIR é unha base de datos na que existe información sobre o estado dos teléfonos móbiles. Dentro desta base de datos existen tres listas de IMEI: a branca, a gris e a negra.

*A **lista branca** identifica aos equipos que están autorizados de recibir e realizar chamadas. Esta lista debe sempre existir no EIR, aínda cando sexa a única; as outras dúas son opcionais.
*A **lista gris** identifica aos equipos que poden facer e recibir chamadas, pero que poden ser monitoreados para descubrir a identidade do usuario utilizando a información almacenada no chip SIM.
*A **lista negra** identifica aos equipos aos que se lles impide conectarse á rede. contén os identificativos dos equipos roubados ou utilizados de forma ilegal e tamén a daqueles equipos que non poden acceder ao sistema porque poderían producir graves problemas técnicos; Polo tanto, non poden realizar nin recibir chamadas.

## Estrutura do código de IMEI
O código de IMEI consta de catro partes.

Un exemplo de IMEI é: 451236 20 069823 1.
*A primeira parte (451236) denomínase Type Allocation Code (TAC), onde os primeiros dous díxitos indican o país.
*A segunda parte (20) é o Final Assembly Code (FAC) e indica o fabricante do equipo.
*A terceira parte (069823) é o número de serie do teléfono.
*O último díxito (1), é o díxito verificador (usado para validar o IMEI).

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*IMEI Number Analysis: Introducindo un IMEI válido, obterás toda a información coñecida do teléfono. (En inglés)
*IMEI Number Application: Fabricantes de terminais GSM 900 / GSM 1800 / 3GPP WCDMA (e terminais multi-modo ls que inclúen algunhas desas bandas) poden obter a localización de IMEI grazas a BABT. (En inglés)
250

## Acontecementos 
### América 
* Fundación da cidade maia de Teotihuacán.
### Asia 
* Reinado do soberano indio Vindhyashakti (até 340), fundador da dinastía Vakataka, no Norte do Decán (**250**-520).

### Mundo Mediterráneo 
* Edicto do emperador romano Decio no que ordena que todos os cidadáns do imperio, sen excepcións, efectúen sacrificios aos deuses. 
** O incumplimento da orde provoca, especialmente, a persecución dos cristiáns.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* 20 de xaneiro - Fabián, papa, a causa da persecución iniciada polos poderes romanos.

## Outros 
*

Historia ano a ano
Río Guadiana

dereita|miniatura|O Guadiana ó seu paso por Mértola (Portugal).

O **río Guadiana** (en castelán **Guadiana**; en portugués **Guadiana** e **Odiana**) é un dos ríos máis importantes da Península Ibérica. O seu curso baixo serve de fronteira entre España e Portugal, desembocando entre Ayamonte (provincia de Huelva) e Vila Real de Santo Antonio (distrito de Faro).

## Etimoloxía
Na época do Imperio Romano o curso -que separaba as provincias Baetica e Lusitana-  coñecíase como **río Ana**, segundo cita Plinio o Vello en *Naturalis Historia* e nos *Comentarios á guerra civil* de Xulio César, libro I, XXXVIII. O nome actual débese aos poboadores musulmáns, que substituíron o termo "río" en latín (*flumen*) pola palabra relacionada "val" en árabe:  (*wādi*), dando orixe ao hidrónimo Guadiana:  (*wadi-ana*).

## Situación xeográfica 
miniatura|esquerda|Río Guadiana.
Nace en Fuente del Ojuelo (Viveros, Albacete), no tramo do río Pinilla, ata as Lagoas de Ruidera (folla cartográfica: 788), que forman o chamado *Guadiana Vello* ou *Guadiana Alto*. A seguir, atravesa terreos moi permeables, polo que chega a desaparecer e reaparecer nuns pequenos mananciais chamados Ollos do Guadiana, en Villarubia de los Ojos (Cidade Real), no tramo denominado *Guadiana medio*. En realidade, a causa da sobrexplotación do río e dos afluentes, podemos afirmar que volve nacer unha vez pasado os Ollos do Guadiana. Finalmente, percorre a provincia de Cidade Real e as comunidades de Estremadura e Andalucía (Guadiana propiamente dito), para desembocar no océano Atlántico por Ayamonte (Huelva) (folla cartográfica: 998).

### Afluentes 
Ó longo dos seus 744&nbsp;km de curso recibe auga dos seguintes afluentes:
* Guigüela, Záncara e Riánsares pola dereita ou marxe norte. 
* Azuer, Jabalón, Zújar e Matachel pola esquerda ou marxe sur.

### Réxime 
Canto ó seu réxime fluvial, o Guadiana é de caudal escaso, uns 70 m3/s en Ayamonte, cun máximo en inverno, coincidindo co período de máis choivas. Inmediatamente despois de entrar en Portugal, construíuse o encoro de Alqueva.

En novembro de 1997 produciuse unha grande inundación, con desbordamentos na provincia de Badaxoz e numerosas perdas humanas e materiais.
## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Confederación hidrográfica do Guadiana
251

## Acontecementos 
* Marzo - Cornelio é elixido novo papa, sucedendo a Fabián.
* Xuño - Os godos, a mando de Gniva, entran en territorio romano.
* Xullo - Batalla de Forum Trebonii: En loita contra os godos, morre en combate o emperador Decio e o seu fillo Herenio.
** Treboniano Galo é elixido emperador de Roma, polos lexionarios, sucedendo a Decio (até 253); mentres en Roma é elixido Hostiliano, que é aceptado por Treboniano, que morre no mesmo ano a consecuencia dunha praga que chega desde Exipto.
** Cesa a persecución contra os cristiáns que se iniciara o ano anterior.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Decio, emperador romano.
* Hostiliano, emperador romano.
* Ádega de Catania.

## Outros 
*

Historia ano a ano
Escritura ibérica suroriental

[miniatura|[Escrituras paleohispánicas.]]
miniatura|Unha proposta de signario ibérico suroriental. Adaptado de Correa 2004. En vermello os signos de identificación discutíbel.
[miniatura|Cara A do chumbo de La Bastida de las Alcusas ([Mogente).]]

A **escritura ibérica suroriental** (tamén coñecida como **meridional**) é unha escritura paleohispánica moi similar, tanto pola forma dos signos como polo valor que estes representan, á escritura tartesa, que podería ser o seu antecedente.

## Historia e características 
As inscricións que usan a escritura ibérica suroriental expresan lingua ibérica, como tamén o fan as inscricións que usan a escritura ibérica nororiental, pero o valor da maioría de signos destas escrituras non coincide en absoluto, aínda que o repertorio de signos é similar. Sobre a orixe das escrituras paleohispánicas non hai consenso: para algúns investigadores a súa orixe esta directa e unicamente vinculado ao alfabeto fenicio, mentres que para outros na súa creación tamén influiría o alfabeto grego.

Como o resto de escrituras paleohispánicas, esta escritura presenta signos con valor silábico, para as oclusivas, e signos con valor alfabético, para o resto de consoantes e vogais. A partir do punto de vista da clasificación dos sistemas de escritura non é nin un alfabeto nin un silabario, senón unha escritura mixta que se identifica normalmente como semisilabario. A diferenza das inscricións en escritura tartesa, as inscricións en escritura suroriental non presentan o fenómeno da redundancia vocálica dos signos silábicos. O seu desciframento aínda non se pode dar por fechado, posto que aínda hai signos sobre os que non hai consenso entre os diferentes investigadores que fixeron propostas concretas.

A escritura ibérica suroriental escríbese moi maioritariamente de dereita a esquerda e o seu ámbito de uso é o cuadrante suroriental da Península Ibérica: Andalucía oriental, Rexión de Murcia e as provincias de Albacete, Alacant e Valencia. As inscricións surorientais aparecen sobre soportes moi variados (moedas de prata e bronce, louza de prata e cerámica, plaquiñas de chumbo, pedras etc.), pero non superan o medio centenar, entre as máis salientadas atópanse o chumbo de Gador (Almería) e o chumbo da Bastida de les Alcusas (Mogente, Valencia). Os contextos arqueolóxicos máis antigos das inscricións que usan esta escritura son do século -IV, mentres que os máis modernos son do século -II.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Correa, José Antonio (2004): «Los semisilabarios ibéricos: algunas cuestiones», *ELEA* 4, pp.&nbsp;75–98.
* Hoz, Javier de (1989): «El desarrollo de la escritura y las lenguas de la zona meridional», *Tartessos*, pp.&nbsp;523–587.
* Rodríguez Ramos, Jesús (2002): «La escritura ibérica meridional», *Zephyrus* 55, pp.&nbsp;231–245.
* Untermann, Jürgen (1990): *Monumenta Linguarum Hispanicarum. III Die iberischen Inschriften aus Spanien*, Wiesbaden.
* Velaza, Javier (1996): *Epigrafía y lengua ibéricas*, Barcelona.

### Ligazóns externas 
* La escritura íbera meridional - Jesús Rodríguez Ramos
Era Vulgaris

***Era Vulgaris*** é o quinto álbum de estudio da banda estadounidense Queens of the Stone Age, editado o 8 de xuño do 2007 en varios países, o día 11 no Reino Unido e o 12 nos Estados Unidos.

Os temas "Sick, Sick, Sick" e "3's & 7's" foron editados como sinxelos a principios de xuño, e agárdase un terceiro sinxelo, de "Make It Wit Chu", en outono do 2007.

## Listaxe de cancións 
# "Turnin' on the Screw" – 5:20
# "Sick, Sick, Sick" (Homme, Goss, Van Leeuwen, Castillo) – 3:34
# "I'm Designer" – 4:04
# "Into the Hollow" – 3:42
# "Misfit Love" – 5:39
# "Battery Acid" – 4:06
# "Make It Wit Chu" (Homme, Johannes, Melchiondo) – 4:50
# "3's & 7's" – 3:34
# "Suture Up Your Future" – 4:37
# "River in the Road" – 3:19
# "Run, Pig, Run" – 4:40
Triángulo de Sierpinski

dereita|miniatura|Triángulo de Sierpinski
O **Triángulo de Sierpinski** é unha figura xeométrica obtida a través dun proceso recursivo. É unha das formas elementais da xeometría fractal por presentar propiedades tales como ter tantos puntos como o do conxunto dos números reais, ter área igual a cero, ser auto-semellante (unha súa parte é idéntica en total), non perder a súa definición inicial á medida que se amplía.

Foi primeiramente descrito por Waclaw Sierpinski (1882 - 1969), matemático polonés

## Construción 
Unha das maneiras de obter un triángulo de Sierpinski é a través do seguinte algoritmo:

512px|The evolution of the Sierpinski triangle
# Comece con calquera triángulo nun plano. O triángulo de Sierpinski canónico utilizaba un triángulo equilátero coa base paralela ao eixo horizontal, mais calquera triángulo pode usarse (ver primeira figura).
# Encolla o triángulo pola metade (cada lado debe ter metade do tamaño orixinal), faga tres copias, e posicione cada triángulo de maneira que se achegue aos outros dous nun canto (ver segunda figura).
# Repita o paso 2 para cada figura obtida, indefinidamente (ver a partir da terceira figura).

Aínda que no proceso enriba a figura inicial sexa un triángulo, non é necesario partir dun para se chegar no triángulo de Sierpinski. É posíbel utilizar calquera figura xeométrica (ver abaixo), o triángulo só utilízase por facilitar a visualisación.

604px|Iterando a partir dun cadrado

O fractal propiamente dito obtense ao repitir infinitas veces o proceso do algoritmo, mais conforme o número de iteracións aumenta, a imaxe obtida tende a se tornar cada vez máis parecida co fractal.

## Propiedades 
O triángulo de Sierpinski posúe unha dimensión de Hausdorff de aproximadamente 1,585 (log(3)/log(2)). Iso acontece porque esa é unha figura formada por tres copias de si mesma, cada unha reducida por un factor de 1/2.

Tamén existe unha relación co triángulo de Pascal. Montando o triángulo de Pascal con 2n liñas, e pintando os números pares de branco e os ímpares de negro, a figura obtida será unha aproximación do triángulo de Sierpinski.

A área dun triángulo de Sierpinski é cero. Iso pode ser percibido cando observamos que, a cada iteración, a área da figura obtida foi reducida en 25% en relación a área da figura orixinal.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fractal
Amensalismo

O **amensalismo** é, en bioloxía e ecoloxía, unha relación interespecífica na que un organismo se ve prexudicado mentres que outro non sae beneficiado nin prexudicado.

Nalgunhas forestas da selva amazónica, hai árbores de maior tamaño que non permiten a chegada da luz do sol ás herbas que se atopan a rentes do chan. Este é un exemplo de *amensalismo*. Diferénciase da competencia en que as plantas de menor tamaño non afectan á supervivencia das árbores de maior tamaño.
Signario de Espanca

[miniatura|200px|[Escrituras paleohispánicas]]
[miniatura|200px|O signario de Espanca ([Castro Verde)]]
O **signario de Espanca** (Castro Verde, Baixo Alentexo, Portugal) é o único signario enteiro conservado dunha escritura paleohispánica. Está realizado sobre unha pequena placa de xisto (48 x 28 x 2&nbsp;cm.) que apareceu fóra de contexto e polo tanto non dispón de datación arqueolóxica. É un signario dobre que consta de 27 signos e que probabelmente corresponde a un exercicio de aprendizaxe, xa que consta de dúas liñas, a primeira está trazada con maior seguridade e seguramente corresponde ao exemplo trazado polo mestre, mentres que a segunda, trazada con maior inseguridade, parece corresponder ao alumno.

Non coincide exactamente con ningunha das escrituras coñecidas a través de inscricións, aínda que pertence claramente ao grupo meridional e apareceu na zona nuclear da escritura tartesa ou do suroeste. Cabe destacar que os 13 primeiros signos conservan a orde relativa correspondente ao alfabeto fenicio. Sobre a súa orixe non hai consenso: para algúns investigadores a súa orixe esta directa e unicamente vinculado ao alfabeto fenicio, mentres que para outros na a súa creación tamén influiría o alfabeto grego.

## Véxase tamén
### Bibliografía
* Adiego, Ignasi Javier (1993): «Algunas reflexiones sobre el alfabeto de Espanca y las primitivas escrituras hispánicas», *Studia Palaeohispanica et Indogermánica J. Untermann ab Amicis Hispanicis Oblata*, pp.&nbsp;11–22.
* Correa, J.A. (1993): «El signario de Espanca (Castro Verde) y la escritura tartessia», *Lengua y Cultura en la Hispania Prerromana*, pp.&nbsp;521–562.
* Hoz, J. De (1996): «El origen de las escrituras paleohispánicas quince años después», *La Hispania prerromana*, pp.&nbsp;171–206.
* Untermann, J. (1996): «La escritura tartesia entre griegos y fenicios, y lo que nos enseña el alfabeto de Espanca», *Arqueología Hoje* 2.

### Ligazóns externas
*La estela de Espanca - Jesús Rodríguez Ramos
Curva de Koch

miniatura|As sete primeiras iteracións da curva ou folerpa de neve de Koch.
A **curva de Koch**, **folerpa de neve de Koch** ou **estrela de Koch** é unha curva xeométrica e un dos primeiros fractais en seren descritos. Aparece por primeira vez nun artigo de 1906, titulado ''"Une méthode geométrique élémentaire pour l'étude de certaines questions de la théorie des courves planes"'', de autoría do matemático sueco Helge von Koch.

## Construción
Constrúese a partir dun triángulo equilátero. Eric Haines desenvolveu o mesmo concepto en tres dimensións, o que resultou nun fractal con volume dunha folerpa de neve.

Podemos imaxinar a súa construción a partir dun segmento de recta que será sometido a alteracións recorrentes (iteracións), como se describe a continuación:
# Divídese o segmento de recta en tres segmentos de igual lonxitude.
# Deséñase un triángulo equilátero (facendo un ángulo de π/3 radiáns, ou sexa, 60 graos), en que o segmento central, referido no primeiro paso, servirá de base.
# Apágase o segmento que serviu de base ao triángulo do segundo paso.

Despois de facer isto, o resultado será semellante á sección lonxitudinal dun sombreiro de bruxa.

Procedendo da mesma forma para cada un dos catro segmentos que fican, fórmanse 16 novos segmentos máis pequenos.

A curva de Koch é o límite para o que tende esta construción, repetindo as operacións referidas, sucesivamente, para cada segmento.

A seguinte figura  representa as seis primeiras etapas de construción. A última curva é unha boa aproximación da curva final.

Ficheiro:Koch snowflake0192.png
 
Se considerarmos cada paso, notamos que para pasar dunha liña para a seguinte, substituímos tres segmentos por catro de igual lonxitude, ou sexa, a lonxitude total multiplícase por 4/3. O límite da sucesión xeométrica de razón 4/3 é o infinito, o que significa que a figura final (ou para que tende esta sucesión) terá unha lonxitude infinita (designado por Mandelbrot como "infinito interno").

Esta característica, típica dos fractais, sumada ao feito de que a curva parece ter unha certa espesura debido ás constantes mudanzas de dirección, suxire que esta figura non é realmente unidimensional (non é exactamente unha liña, dotada só de lonxitude). A súa dimensión estará entre 1 (da recta) e 2 (do plano). Observando a figura: se ampliásemos (a través dunha homotecia ) tres veces a sección A'B' obteríamos exactamente a sección AB. Na curva final é fácil verificar que a sección A'C é catro veces superior á AB.

Sábese que unha homotecia de razón tres multiplica as lonxitudes por 3, as superficies por 32 = 9, e os volumes por 33 = 27 (o que, xeneralizando, permite calcular o "volume" dun obxecto de dimensión *d* por 3d). Entón, como temos 3d = 4 para a curva de Koch (como se viu no parágrafo anterior), dá:
d = log. 4 /log. 3 = 1,26186...

## Ligazóns externas
Fernando Casás

[250px|miniatura|*Lamed Vav / Os 36 xustos* (1999) na [Illa das Esculturas, Pontevedra.]]
**Fernando Estarque Casás**, máis coñecido como **Fernando Casás**, nado en Gondomar en 1946 é un escultor e pintor galego cuxa carreira se desenvolveu no Brasil, país ao que foi levado polos seus pais cando contaba con moi poucos anos.

## Traxectoria
Comezou a investigar en pintura en 1964, traballando con tintas sobre soportes infrecuentes, como madeiras de derriba e tendidos en xeso. En 1967 produciu mobles que son verdadeiros obxectos de creación, en madeiras queimadas e en coiro. Pasou en 1969 a estudar na Esdi-Escola Superior de Deseño do Río de Xaneiro, e a súa orixinalidade conduciuno a realizar interesantes murais para empresas públicas do país suramericano, que derivan en creacións nas que se transforma a natureza mesma na súa expresión vexetal, que expón en todo o noroeste brasileiro, e que o artista, ironicamente, denomina *Proxecto idiotas*.

En 1975 retornou a España e realizou unha exposición en Vigo, que sorprendeu pola súa insólita orixinalidade. De 1977 data a súa etapa que denomina «Ciclo do Cupin», que continuou nos seguintes con «Reciclo» e «Labirinto», en diversas cidades brasileiras e en Vigo, Compostela e Barcelona. Alternou a escultura e a pintura e realizou relevos de grandes dimensións, co título do famoso libro de Celso Emilio Ferreiro, *Longa noite de pedra*, con pezas tituladas *Voo*, *Onda*, *Lume* e *Terra*, atendendo ás súas raíces galegas.

Incorporou aos seus materiais a pedra e o bronce e investiga con papeis reciclados e fibras vexetais. De 1983 data a súa grande exposición en Vigo «Diario de Viaxe», que é un percorrido imaxinario pola etnoloxía americana que tan ben coñece.

Proseguiu as súas experiencias, inspiradas na arte popular autóctona da Amazonia brasileira, con obras que expuxo en Xenebra e Xerusalén. De 1988 data a serie Amazonas, Serie negra, cando o papel rugoso e denso se enseñorea de superficies irregulares ou traballa sobre tocóns e fragmentos de árbores centenarias, de morfoloxía peculiar. Con esta serie conseguiu o premio Brasil-Estados Unidos de Artes Plásticas dese ano. A súa escultura «Amazonia-Cobra grande» colocouse no pavillón Ruth Youth do museo israelí de Xerusalén.

En 1989 regresou definitivamente a España e instalou o seu taller en Gondomar. A súa obra segue mostrándose individualmente en medio mundo e acudiu ás grandes bienais, como a de São Paulo.

Trátase dun vangardista razonante, inquedo e reflexivo, por completo inconformista e negador do tradicional e manido, para quen calquera elemento abandonable pode transformarse en arte. É considerablemente abstracto, case sempre informalista, en verdade telúrico.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Berkowitz, Mark e outros: *Fernando Casás*. Río de Janeiro, Gráfica Editora, 1986.
* *II Mostra Unión Fenosa*. A Coruña, 1991.

### Ligazóns externas
* 
* Bibliografía en *PintoresGallegos.com* .
Plataforma continental

thumb|350px|
miniatura|350px|
Enténdese por **plataforma continental** o perímetro estendido de cada continente, que queda cuberto durante os períodos interglaciares por mares relativamente pouco profundos e golfos. A plataforma nace na liña da costa e esténdese ata o noiro continental.
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Zona económica exclusiva
Noiro continental

O **noiro continental** é un terreo inclinado que une a plataforma continental da chaira abisal. Ten uns 20 km de lonxitude. No noiro atópanse canóns submarinos, escavados polas correntes de turvidez e sedimentos da placa continental que escorregan por el.
Prisma de acreción

Detalle prisma de acreción

Un **prisma de acreción** é unha gran masa de sedimentos e codia oceánica deformada, que se acumula en forma de cuña na zona de subducción (zona de contacto entre dúas placas que converxen). Nesta zona os sedimentos son arrancados da codia oceánica en subducción e acrecionados ó bloque de codia continental ou mixta. Fórmanse nas marxes continentais activas, se non hai prisma, os materiais que chegan do continente subdúcense coa placa.

O **prisma de acreción** é unha estrutura formada pola acumulación desordeada de sedimentos e codia oceánica deformada.
Alfabeto greco-ibérico

[miniatura|[Escrituras paleohispánicas]]
miniatura|Un alfabeto greco-ibérico
[miniatura|Cara B do chumbo de La Serreta ([Alcoi)]]
O **alfabeto greco-ibérico** é unha adaptación case directa dun alfabeto grego xónico ás particularidades da lingua ibérica e, polo tanto, carece da característica distintiva do resto de escrituras paleohispánicas, que presentan signos con valor silábico, para as oclusivas, e signos con valor alfabético, para o resto de consoantes e vogais.

Este alfabeto escríbese de esquerda a dereita e a súa área de difusión concéntrase nas provincias de Alacant e Murcia. O número de inscricións que o utilizan é moi reducido, dúas decenas de grafitos cerámicos e unha decena de fusíbeis, entre os que salientan o chumbo da Serreta (Alcoi, Alacant) e o do Cigarralejo (Mula, Murcia). O chumbo da Serreta apareceu en 1921 e foi decisivo no desciframento do signario ibérico nororiental de Manuel Gómez-Moreno publicada en 1922. Os contextos arqueolóxicos das inscricións onde se usa son do século IV a.C., pero as características paleográficas con relación ao modelo parecen indicar que a adaptación podería ser de mediados do século V a.C..

O alfabeto greco-ibérico está formado por 16 signos idénticos aos do modelo agás polo que respecta á segunda vibrante: cinco vogais, só unha nasal, unha lateral, dúas sibilantes, dúas vibrantes, tres oclusivas sonoras, (labial, dental e velar), pero só dúas xordas (dental e velar). Para representar a segunda vibrante engádese un til a rho, elíxese eta no canto de épsilon para representar /e/, e elíxese sampi como segunda sibilante.

## Véxase tamén
### Bibliografía
* Gómez-Moreno, Manuel (1922): «De Epigrafia ibérica: el plomo de Alcoy», *Revista de filología española* 9, pp.&nbsp;341–366.
* Hoz, Javier de (1987): «La escritura greco-ibérica», *Veleia* 2-3, pp.&nbsp;285–298.
* Hoz, Javier de (1998): «Epigrafía griega de occidente y escritura greco-ibérica», *Los griegos en España*, pp.&nbsp;180–196.
* Rodríguez Ramos, Jesús (2005): «Introducció a l’estudi de les inscripcions ibèriques», *Revista de la Fundació Privada Catalana per l’Arqueologia ibèrica* 1, pp.&nbsp;13–144.
* Untermann, Jürgen (1990): *Monumenta Linguarum Hispanicarum. III Die iberischen Inschriften aus Spanien*, Wiesbaden.
* Velaza, Javier (1996): *Epigrafía y lengua ibéricas*, Barcelona.

### Ligazóns externas
* La escritura greco-ibérica - Jesús Rodríguez Ramos
Fosa abisal

Unha **fosa abisal** ou **fosa submarina** é unha depresión longa, profunda e estreita no fondo oceánico. Caracterízase pola falta de luz e correspóndese con profundidades superiores ós 2.000 ou 6.000 metros, chegando ata os 11.000 metros. A súa fauna ten que soportar as presións inmensas das profundidades do océano. Estas rexións caracterízanse tamén polo frío continuo e a escaseza de alimentos.

## Principais fosas submarinas
Chaira abisal

As **chairas abisais** son zonas chairas ou de pendente moi suave do fondo da conca oceánica profunda. Están entre as zonas da Terra máis chairas e suaves, e entre as menos exploradas. As chairas abisais supón aproximadamente o 40% do fondo do océano e a súa profundidade oscila entre os 2.200 e os 5.500 m. Adoitan quedar entre o pé do noiro continental e unha dorsal oceánica ou unha fosa.

Son as principais zonas de sedimentación do planeta; baixo a capa de sedimentos, atópase a codia oceánica, formada por silicatos magnésicos que compón rocas de tipo basáltico. Estas rocas teñen a súa orixe nas dorsais oceánicas, pola solidificación do magma que por elas aflora á superficie, e destrúense nas zonas de subdución, xunto aos continentes, onde se introducen de novo no magma.

Entre os escasos elementos destacados do relevo das chairas abisais atópanse:

-**Monte volcánico**: monte submarino formado pola acumulación de materiais provenientes dunha erupción volcánica.

-**Illa volcánica**: monte volcánico que, polas súas dimensións, chega a emerxer da superficie do mar formando unha illa.

-**Guyot**: estrutura tabular submarina cuxo orixe non está claro; considérase que poden tratarse de illas volcánicas que foron erosionadas ao estar emerxidas, quedando así a súa cima plana, e volveron afundirse no fondo do mar.

Á chaira abisal non chega a luz do sol; consecuentemente, apenas si alberga vida, esta está formada por bacterias quimiosintéticas (que non realizan a fotosíntese senón un proceso análogo desencadeado polos produtos gasosos provenientes do subsolo en zonas volcánicas) e algúns animais invertebrados (p.ex. vermes) e vertebrados (algúns peixes).
Os peixes abisais están dotados de bocas grandes e, debido á falta de luz, non cazan senón que tenden trampas ás presas potenciais; para iso, moitos sérvense da bioluminescencia, posuíndo apéndices luminosos que chaman a atención das presas de modo que estas achéganse a eles, sendo atrapadas entón pola mencionada boca de gran tamaño.
556

## Acontecementos 
* Guerra entre francos e saxóns.
* Narsés, xeneral bizantino, desfai un exército dos hérulos entrado en Italia.
* Consagrazón episcopal de Martiño de Dumio.
* Paio I ocupa o trono pontificio, por influxo do emperador Xustiniano, sucedendo a Vixilio, morto o ano anterior (até 561).

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
Atractor

miniatura|Atractor de Roessler
Na física matemática contemporánea, un **atractor** pode ser definido como o conxunto de comportamentos característicos para os que evoluciona un sistema dinámico independentemente do punto de partida.

## Exemplos
Un exemplo clásico dun atractor é unha bola rolando sobre un plano. Debido ao efecto do atrito o movemento da bola tenderá a converxer sempre para unha situación cuxa velocidade é nula. Este é o atractor, o movemento cero.

Outro exemplo de atractor é un péndulo en movemento. O seu balanceo, sempre tenderá a converxer a unha oscilación de período  constante; entón, o atractor é ese período constante.

## Tipos
Un sistema dinámico pode evolucionar para:
*un atractor fixo - (Por exemplo, unha bola a xirar ao redor dunha cova acaba por se fixar no fondo da cova, por acción da gravidade). 
*un atractor periódico - (Por exemplo, no caso do padrón cíclico de oscilación dun péndulo, entre un certo número de estados fixos, o atractor é un ciclo límite).
*un atractor estraño - (O sistema flutúa para sempre entre varios estados dun modo que non é aleatorio, nin é fixo, nin oscilatorio, mais si unha flutuación continua caótica).

Os sistemas máis complexos posúen os tres tipos de atractores; unhas condicións iniciais diferentes non só levan a comportamentos diferentes senón tamén a tipos de comportamento diferentes.

[miniatura|Un atractor estraño: O [Edward Lorenz|atractor de Lorenz.]]

### Atractor estraño
Un atractor é estraño se ten dimensión de Hausdorff non enteira (ou "fractal") ou se a dinámica no atractor é caótica.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Efecto bolboreta
*Atractor de Lorenz
*Teoría do caos
*Complexidades
*Sinerxía
*Fractais

### Ligazóns externas
* O atractor de Lorenz - o efecto bolboreta nun atractor estraño
Relevo terrestre

miniatura|400 px|Topografía da Terra
En xeografía o **relevo terrestre** refírese ao conxunto das diferentes formas que adopta a superficie da Terra. É o obxecto de estudo da xeomorfoloxía. O relevo orixínase ou transfórmase pola interferencia de dous tipos de axentes, os endóxenos, como o vulcanismo e a tectónica de placas, e os esóxenos, como a meteorización e a antropicidade.

## Factores que condicionan a forma do relevo 
O proceso polo que a superficie terrestre adquire unha determinada forma denomínase modelaxe do relevo. A súa semellanza coa actividade dun escultor xustifica que en ambos os casos se empregue o termo «*modelar*».

A diversidade de relevos existente débese aos seguintes factores:
* **O tipo de rocha**. Cada rocha ten unhas características específicas. Isto fai que o granito proporcione formas diferentes ás da arxila; de xeito similar ocorre cunha peza de mármore, pois non se esculpe igual ca unha de barro.
* **O clima**. O tipo de axente xeolóxico externo que predomina nunha zona vén determinado polo clima. Así, en climas temperados, a auga é o axente máis importante, mentres que en zonas frías é o xeo. Cada axente xeolóxico externo erosiona, transporta e sedimenta dun xeito específico. Empregando a analoxía do escultor, diremos que o clima determina o «instrumento» co que se esculpe o terreo; a forma resultante será diferente se empregamos un cicel ou se empregamos unha lima.
* **A estrutura dos materiais**. Adoito, as rochas foron pregadas ou fracturadas, e iso proporciónalles unha forma inicial que condicionará a modelaxe que sufran.
* **A antigüidade do relevo**. Os axentes xeolóxicos externos retiran materiais dun lugar e deposítanos noutro; isto fai que o relevo de calquera zona cambie ao longo do tempo. Así, un relevo novo será diferente doutro moi antigo.
* **Os seres vivos**. A presenza ou ausencia de vexetación, e o tipo de bosque configura a paisaxe e o tipo de relevo. Agora, amais, hai que ter en consideración, ineludibelmente, a acción humana.
546

## Acontecementos 
* O ostrogodo Tótila toma a cidade italiana de Piacenza.
* Audoíno sucede a Waltario como rei dos longobardos.
* 17 de decembro - O ostrogodo Tótila toma e saquea a cidade de Roma.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Valtari, rei dos longobardos (data aproximada).

## Outros 
*

Historia ano a ano
579

## Acontecementos 
### Asia 
* Hormizd IV sobe ao trono persa (até 590).

### Europa 
* Os eslavos comezan a espallarse polos Balcáns.
* 26 de novembro- Paio II é o novo papa (até 590).

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Cosroes I, monarca persa.
* 20 de marzo - Martiño de Dumio, evanxelizador católico da Gallaecia (n. 510 a 520).
* 30 de xuño - Bieito I, papa.

## Outros 
*

Historia ano a ano
221

## Acontecementos 
* Alexandre Severo conseguiu que se lle concedese a *virilis toga* e que fose nomeado por Heliogábalo como César e sucesor.
* Liu Bei declarouse emperador do Reino de Shu nun esforzo por continuar a liñaxe da Dinastía Han.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Na China, Zhang Fei é asesinado por un dos seus homes mentres durmía.

## Outros 
* Historia ano a ano
574

## Acontecementos 
* O emperador bizantino Xustino I asocia a Tiberio II ao trono imperial.
* Áedán mac Gabráin tórnase rei de Dalriada, Gales.
* O rei visigodo Leovixildo toma a praza forte de Amaya, na cabeceira da bacía do río Ebro e nos confíns con cántabros e vascóns.

## Nacementos 
* Osman (*Uthman ibn Affan*), futuro califa do islam (data aproximada).

## Mortes 
* 13 de xullo - Xoán III, papa.
* Narsés (xeneral bizantino), gobernador de Italia (n. ca. 490).
* Cleph, rei dos longobardos.
* Conall mac Cornganail, rei de Dalriada, Gales.

## Outros 
*

Historia ano a ano
308

## Acontecementos 
* Unha reunión imperial en Carnuntum, as beiras do Danubio nomea a Licinio, *augusto* de Occidente.
* Iníciase o pontificado de Marcelo I (até 309), logo dun longo interregno.

### Arte e cultura 
* Comeza a construción da basílica de Maxencio en Roma.

## Nacementos 
*

## Mortes 
## Outros 
*

Historia ano a ano
Lei de Avogadro

A **lei de Avogadro** (equivocamente coñecida como *hipótese de Avogadro*) é unha lei da química que foi enunciada por Avogadro.

Esta lei di que: 

Isto quere dicir que se se pesan dous volumes iguais (medidos ás mesmas condicións de presión e temperatura) de dous compostos puros diferentes, e o primeiro dos volumes pesa catro veceis máis que o outro, entón pódese afirmar que as moléculas do primeiro pesan catro veces máis que as moléculas do outro.
Fórmula empírica

A **fórmula empírica** é un conxunto de símbolos e números que indica o número relativo de átomos de cada elemento químico que hai nun composto co conxunto de números enteiros máis pequeno posíbel.
Teoría atómica de Dalton

A **teoría atómica de Dalton** é un modelo de comportamentl para a materia de nivel microscópico.

A partir da análise da lei das proporcións definidas, John Dalton estableceu este modelo de comportamento para a materia de nivel microscopio, que se viu reforzado polos resultados dos experimentos que deron lugar á lei das proporcións múltiples establecida polo propio Dalton.

## Principais proposicións
As principais proposicións que conforman a teoría atómica de Dalton son:

# **Os elementos están formados por unhas partículas "invisibles" e indivisibles chamadas átomos.**
# **Os átomos do mesmo elemento son todos iguais.**
# **Os átomos de diferentes elementos son distintos entre si.**
# **Os átomos de dous ou máis elementos combínanse entre si para dar un composto de maneira específica e en relación de números enteiros e sinxelos.**

Estas catro proposicións permiten a resolución de xeito correcto de moitos problemas que se dan na química rutineira de laboratorio, a pesar de que, destas catro proposicións, a única totalmente certa é a terceira.

## Outras hipóteses
As catro proposicións anteriormente mencionadas non son as únicas. Dalton realizou máis hipóteses, de carácter redical e  esencialmente falsas, xa que se amosaron incompatibles con experimentos sinxelos.

Unha destas hipóteses establecía que os elementos eran monoatómicos, é dicir, que Dalton non contemplaba a posibilidade de que dous ou máis átomos do mesmo elemento, e polo tanto iguais, se unisen quimicamente entre si para dar o que el chamaba un átomo complexo (actualmente denominado molécula). Tal hipótese manifestouse insostible tras analizar os traballos de Gay-Lussac e Avogadro sobre os volumes de combinación.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Leis ponderais
Lei dos volumes de combinación

A **lei dos volumes de combinación** é unha lei da química que foi enunciada por Gay-Lussac.

Segundo dita lei 

Por exemplo, un litro de cloro reacciona cun litro de hidróxeno para dar dous litros de cloruro de hidróxeno (relación 1:1:2). Un litro de nitróxeno reacciona con tres litros de hidróxeno para dar dous litros de amoníaco (relación 1:3:2).
Masa atómica

A **masa atómica** dun elemento é o número de veces que un dos seus átomos pesa máis ca un átomo que se toma como unidade.

## Unidade de masa atómica
A **unidade de masa atómica** (*uma*) é o patrón de masa para cantidades de materia moi pequenas. Defínese como a doceava parte do átomo de carbono 12.
Xaquín Chaves

**Xaquín Chaves López**, nado en Vilaxoán  (Vilagarcía de Arousa) o 16 de xaneiro de 1959, é un pintor, escultor, debuxante e poeta galego. A súa obra ten un temperamento intimista, eminentemente lírico, cunha sensibilidade extrema na súa aparencia física.

## Traxectoria
A súa primeira aparición data de 1987, en mostras colectivas en Vilagarcía de Arousa. Desde entón a súa presenza en exposicións galegas é constante, desde *Novos Valores*, da Bienal de Pontevedra, ata os certames de Unión Fenosa, tan selectivos. A primeira exposición individual realízaa en Marín e levou a cabo outras, non moitas, en diferentes cidades de Galiza.

Nun principio hai na súa pintura referencias formais aínda que moi decantadas. Logo, derivou ao informalismo puro, cunha das paletas máis ricas e expresivas da pintura galega contemporánea. Ás veces, achégase aos compoñentes do grupo *El Paso* e ata cabe emparentalo coa época "numista" de Benjamín Palencia, que inflúe en artistas que conseguen as expresións máis puras da abstracción. De calquera forma, os nomes que constituirán os mellores antecedentes de Chaves son Guerrero e un momento concreto de Guinovart.

Todas as gamas son posibles na súa paleta, desde os rosas e ocres, a verdes e azuis, con amarelos e brancos. É unhas pura sinfonía cromática de trazos, xeometrías insinuadas, formas que se adiviñan invitando á reflexión. Os títulos dos cadros de Chaves son, en series que alcanzan decenas, sinxelamente "Capricho", e nas que se atopan desde unha critalografía soñada ata unha paisaxe que cremos poder identificar, e, con todo, é imposible. O mar é unha referencia constante, aínda que tan contemplado coa mirada da alma como polos ollos do rostro, porque para Chaves como aseguraba Leonardo da Vinci, "a pintura é cousa mental".
[miniatura|dereita|*Galicianos* ([2011). Paseo marítimo de Catoira.]]
## Obra Pública
* *Rosa do mar* (2008) Punta do peirao de Ferrazo, Vilagarcía de Arousa.
* *Galicianos* (2011) Paseo marítimo, Catoira.
* *Contrapunto* (2011) Parque da Fonte Gaiteira, Catoira.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
*Castro, X. A.: *Xaquín Chaves*. Compostela, Xunta de Galicia, 1992.
*Pereiro Alonso, Román: *Chaves*. Vigo, Galería Severo Pardo, 1994.

### Ligazóns externas
* 
* Bibliografía en *PintoresGallegos.com* .