Oroxenia de Grenville

miniatura|alt=Extensión da oroxenia de Grenville orogeny |Extensión (en laranxa) da oroxenia de Grenville, segundo Tollo et al. (2004) e Darabi (2004).
A **oroxenia de Grenville** ou **oroxénese de Grenville** foi un episodio de formación de montañas de longa duración que tivo lugar no Mesoproterozoico asociado coa ensamblaxe do supercontinente Rodinia. Os seus restos forman un prominente cinto oroxénico que abrangue unha porción significativa do continente norteamericano, desde o Labrador a México, e tamén Escocia.

A codia oroxénica de Grenville do Mesoproterozoico tardío e medio (c. 1250–980&nbsp;millóns de anos) encóntrase repartida por todo o mundo (resultado da formación de Rodinia), pero xeralmente, só os eventos que ocorreron nas marxes sur e leste de Laurentia son recoñecidos co nome de "Grenville". Noutras parte, estes episodios oroxénicos son coñecidos co nome de oroxenia Kibarana en África e oroxenia Dalslandiana en Europa occidental.

## Escala de tempo 
O problema de determinar o tempo en que ocorreu a oroxenia de Grenville segue sendo un asunto discutido. A escala de tempo perfilada no traballo recente de Toby Rivers deriva do estudo da ben conservada Provincia de Grenville e representa un dos rexistros máis detallados da oroxenia. Esta clasificación considera que a designación Grenville *clásico* cobre dous ciclos oroxénicos distintos; as oroxenias (ou fases) de Rigolet, Ottawana e Shawingiana compoñen o chamado ciclo de Grenville, mentres que a oroxenia Elzeviriana debe considerarse outra oroxenia diferente. Debido ao gran tamaño da área afectada polos eventos de Grenville, hai algunhas variacións nas épocas dos distintos eventos ao longo do cinto oroxénico.

A publicación de Rivers 2008 examinou agora os tempos dos diferentes períodos da oroxenia e reconstruíu a liña de tempo baseada no metamorfismo espacial e temporal das rochas presentes. De acordo con esta nova versión da liña de tempo que é unha mestura das de Rivers de 1997 e de Gower e Krogh de 2002, a oroxenia Elzeviriana aconteceu desde hai 1240 a 1220 millóns de anos (Ma), a Shawinigana ocorreu desde hai 1190 a 1140 Ma e xa non se considera parte do ciclo de Grenville; a Ottawana (agora desde hai 1090 a 1020 Ma) e a Rigolet (aínda desde hai 1010 a 980 Ma) convertéronse en fases que están agrupadas na oroxenia de Grenvilliana.

## Tectónica xeral 
A reconstrución dos eventos da oroxenia está elaborándose, pero a idea xeralmente aceptada é que as marxes leste e oeste de Laurentia foron marxes converxente activas ata o principio da colisión continental. Este tipo de subdución (tipo B) tende a colocar arcos magmáticos sobre ou preto do bordo da placa que non subduce en zonas de subdución modernas, e poden encontrarse evidencias de arcos de illas contemporáneos da oroxenia (c. 1300–1200&nbsp;Ma) ao longo do oróxeno de Grenville. Os Andes de Suramérica son considerados un análogo moderno. Durante algún tempo un dos bloques se cría que era o continente de Amazonia, pero as probas paleomagnéticas determinaron agora que non foi así.

Estes períodos de forzas que empurran e de metamorfismo non eran continuos, senón que eran interrompidos por períodos comparativamente calmos, durante os cales plutóns de AMCG (anortosita/ mangerita/ charnockita/ granito) fixeron intrusión entre as rochas do país. Os momentos en que ocorreron estes episodios están restrinxidos polas relacións de cortes transversais observadas no campo así como polas datacións de uranio-chumbo de microsonda iónica de alta resolución sensible (SHRIMP, do inglés *Sensitive high resolution ion microprobe*) e espectrometría de masas de ionización térmica (TIMS, do inglés *Thermal ionization mass spectrometry*).

O primeiro período de actividade tectónica foi a acreción dun arco de illas nalgún momento da oroxenia Elzeviriana. No oróxeno estas secuencias de rochas metamórficas de alta presión son cortadas por plutóns intrusivos AMCG, xeralmente interpretados como sin- ou postectónicos. O plutonismo AMCG está xeralmente asociado co levantamento astenosférico baixo a litosfera adelgazada. Isto deriva da teoría de que o plutonismo AMCG é orixinado polo estancamento de basalto toleítico de olivina na base da codia continental durante a extensión tectónica.

### Texas e México 
Texas e México representan a marxe sur de Laurentia, e probablemente colisionaron cun continente diferente que o implicado na colisión do leste. Os protólitos ígneos mesoproterozoicos (metamorfizados a facies de granulitas durante a oroxenia) son de dous grupos de idades en México; c. 1235–1115&nbsp;Ma e c. 1035–1010&nbsp;Ma. As rochas do primeiro grupo teñen sinaturas xeoquímicas que indican a súa procedencia dun arco de illas e dunha cunca tras arco. O último grupo representa un magmatismo AMCG (anortosita/ mangerita/ charnockita/ granito). Estas rochas AMCG son un tanto anómalas no oróxeno de Grenville, pois non hai un episdio oroxénico que preceda inmediatamente o seu lugar. que a zona de cizalla (a Carthage-Colton) foi unha fronteira transpresional durante a fase Ottawana, cando as terras altas foron acabalgadas sobre as baixas.

### Provincia de Grenville 
A Provincia de Grenville denomínase así pola vila de Grenville do Quebec, que lle dá nome a toda a oroxenia, e constitúe a porción máis xove do escudo canadense. Como esta área non sufriu ningunha "sobreimpresión" metamórfica rexional desde a oroxenia, considérase unha área de estudo ideal para as idades tectónicas de Grenville e pre-Grenville. Por tanto, a maioría do que se sabe sobre a oroxenia e os seus procesos deriva da Provincia de Grenville.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Rodinia

### Ligazóns externas 
* O Grenville
* 
* Estrutura da codia na fronte do Grenville 
* Sintaxe de tipo Himalaia no oróxeno de Grenville
* Evolución tectónica do oróxeno de Grenville laurentino sur
* O primeiro supercontinente 
* Metamorfismo da oroxenia de Grenville