Comarca da Terra de Soneira

A **comarca da Terra de Soneira** é unha comarca galega situada na provincia da Coruña cuxa capital é Vimianzo. A esta comarca pertencen os concellos de Camariñas, Vimianzo e Zas. Limita coa comarca de Bergantiños polo nordés e coa de Fisterra polo suroeste. Historicamente a comarca incluía ademais dos concellos actuais o de Laxe e varias parroquias de Cabana.

## Etimoloxía 
[esquerda|miniatura|Folla da *[Carta xeométrica de Galicia* de Domingo Fontán co topónimo Terra de Soneira]]
O topónimo Soneira aparece recollido en textos medievais como *Somnaria*, *Sonaria* ou *Subnaria*. Existen dúas teorías sobre a etimoloxía do topónimo. O estudoso Fernando Cabeza Quiles faino derivar de *Seminaria*, que se le nun documento do século IX. Outros autores inclínanse pola expresión *Sub Neria*, por estar situada na parte baixa da comarca poboada polos nerios.

## Xeografía 
A Soneira interior está composta principalmente polo val do río do Porto, separado da comarca do Xallas pola serra de Santiago. Aí está o punto máis alto da comarca, o pico de Meda. A zona sur da comarca forma parte do val do río Xallas, no que se construíu o encoro da Fervenza.

A parte litoral da comarca comprende basicamente o concello de Camariñas, situado sobre unha península que limita a ría de Camariñas. A costa norte da península, que comeza co cabo Vilán é unha zona montañosa de granito aberta ao océano.

## Historia 
[miniatura|Estela de [Tines, Vimianzo|Tines, que se conserva no Museo Arqueolóxico da Coruña]]
Os restos máis antigos que se coñecen da poboación da Terra de Soneira son do neolítico, do que se conservan mámoas. Con todo, a pegada máis importante é da cultura castrexa. A romanización da comarca foi máis tardía que no resto de Galicia.

A toponimia (Zas, Gomariz, Gundar…) revela a presenza de asentamentos suevos, mais a primeira mención que se conserva da comarca non chegou ata o século IX, nun documento no que o rei Afonso III divide o distrito dos Coporos en dúas partes, Soneira e Nemancos. En 899 aparece un documento que cita o *comisso* (circunscrición) de Soneira. Tamén se coñece a parroquia extensa de Soneira, que dependía do bispo de Iria. Este territorio abranguía a comarca actual máis os concellos de Laxe e parte de Cabana.

Durante a Idade Media a Terra de Soneira viu as loitas polo poder entre o arcebispo de Compostela e algunhas das principais familias galegas da época, os Traba, os Mariño ou os Moscoso. En 1554 creouse a xurisdición señorial de Vimianzo, gobernada por un meiriño nomeado polo conde de Altamira.

Durante a guerra da Independencia houbo enfrontamentos en Camariñas ou na Ponte Olveira. No campo de Paizás instalouse o cuartel xeral da milicia popular. Tras a guerra volveron as xurisdición señoriais ata 1835, cando se crearon os concellos actuais. Nese momento os concellos de Laxe e Cabana pasaron ao partido xudicial de Carballo, mentres os demais pasaron ao de Corcubión.

## Arte 
miniatura|Torres do Allo
A Terra de Soneira é unha das comarcas con maior presenza de monumentos megalíticos, como a arca da Piosa ou o dolmen de Pedra Cuberta. Existen tamén varios castros e algúns restos da presenza romana, especialmente en Brandomil, identificado posiblemente co Grandimirum da vía romana XX. No adro de Tines atopouse unha necrópole romano-sueva.

As principais igrexas románicas son as de Cereixo, Xaviña e Baíñas, conservadas completamente. Pola contra, o gótico chegou tardiamente nunha variedade coñecida como "gótico mariñeiro", presente na comarca nalgunhas bóvedas de crucería. Outras estruturas góticas son o cruceiro dos Santos, entre Bamiro e Vilar e o castelo de Vimianzo. Pouco despois da reconstrución deste castelo as Torres do Allo, con elementos renacentistas, inician a era dos pazos galegos. Neste estilo tamén salienta a fachada da igrexa do Allo.

Igual que no resto de Galicia, o barroco ten unha gran presenza nesta zona, destacando as igrexas de Cambeda e a vella de Baio ou as Torres de Romelle en Loroño. O neoclasicismo en cambio está presente en moitos retablos, mais en poucos edificios, entre os que destaca a capela da Concepción en Trasouteiro.

Algunhas obras destacadas a partir do século XIX son a ponte sobre o río Grande en Baio (1851-1853), o faro de cabo Vilán (1890-1896) ou a casa do concello de Zas (1951).

## Economía 
miniatura|Vista da AC-552 polo núcleo urbano de Vimianzo
O sector agrario é a principal actividade económica dos concellos de Vimianzo e Zas. En Camariñas son importantes a pesca e o marisqueo, destacando os portos de Camariñas e Camelle.

A industria está reducida a empresas situadas nos polígonos industriais de Vimianzo e O Allo. O sector servizos ten presenza nas vilas da comarca, Vimianzo, Baio, A Ponte do Porto e Camariñas.

## Comunicacións 
A comarca atópase comunicada coa Coruña a través da autoestrada da Costa da Morte e a AC-552, que atravesa Baio e Vimianzo e que coincide co camiño real que se recolle na *Carta xeométrica de Galicia*. A comunicación con Santiago de Compostela realízase a través das estradas AC-545 e AC-443.

No primeiro terzo do século XX chegouse a aprobar un proxecto ferroviario que uniría A Coruña, Carballo e Cee, que contou con defensores como Plácido Castro Rivas e José Miñones Bernárdez e que nunca se realizou.

## Poboación 
Con 16.565 habitantes no ano 2020, a poboación repártíase entre os 6.963 de Vimianzo, os 5.209 habitantes de Camariñas e os 4.393 cos que contaba Zas.

## Galería de imaxes
:*Vexa o artigo principal en Galería de imaxes da comarca da Terra de Soneira*

Ficheiro:Comarca da Terra de Soneira.png
Ficheiro:Arca da Piosa0.jpg|Arca da Piosa
Ficheiro:Dolmen Pedra Cuberta.jpg|Dolmen de Pedra Cuberta
Ficheiro:Cereixo. Vimianzo. Galiza-2.jpg|Igrexa románica de Cereixo
Ficheiro:Igrexa de Santa María de Xaviña, Camariñas.jpg|Igrexa románica de Xaviña
Ficheiro:Castelo dos Moscoso.jpg|Castelo de Vimianzo
Ficheiro:Cambeda 02.JPG|Igrexa de Cambeda
Ficheiro:Faro de Cabo Vilán 3n 1996 - Camariñas.jpg|Faro de cabo Vilán
Ficheiro:Casa Concello Zas.JPG|Casa do concello de Zas

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*