open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dolors Monserdà i Vidal

**Dolors Monserdà i Vidal**, nada en Barcelona o 10 de xuño de 1845 e finada na mesma cidade o 1 de abril de 1919, foi unha escritora catalá, que adoitaba asinar a súa obra como **Dolors Monserdà de Macià**.

## Traxectoria 
Escribiu en castelán até 1875, e a partir de entón en catalá. Participou asiduamente nos Jocs Florals, sendo premiada nos de 1878, 1882 e 1891. Foi a primeira muller en presidir uns Jocs Florals, en 1909. Colaborou na prensa, especialmente en *La Renaixença* e na revista *Feminal*.

Unha das súas amizades máis influentes foi a da tamén escritora Maria Josepa Massanés, chegando a publicar unha biografía dela. Foi impulsora de obras de carácter social e feminista, canda a Carme Karr i Alfonsetti. Consideraba que o papel da muller burguesa era protexer, mediante a actuación persoal e a de centros adecuados, a muller traballadora, tanto por motivos humanitarios e morais, como especialmente para evitar a radicalización das súas posturas. Destacan desa época os artigos sobre a participación feminina na Semana Tráxica. Creou o Patronat d'Obreres de l'Agulla, e escribiu entre outros os libros *Estudi feminista* (1909) e *Tasques socials* (1916).

Era irmá do pintor Enric Monserdà i Vidal (1850 – 1926), e a súa filla casou co arquitecto modernista Josep Puig i Cadafalch.

## Obra 
### Poesía 
#### Jocs Florals de Barcelona 
* "Qui ets?" (1916 e 1917).
* "He fet bé! (Propòsits d'enamorats)" (1916 e 1917).
* "Adéu a la poesia" (1916 e 1919).
* "Flors de Natzareth" (1916, 1917 e 1919).
* "Rondalles i Cançons" (1916, 1919 e 1920).
* "El verb de la Patria" (1917).
* "La nostra Universitat" (1917 e 1919).
* "A la poesia" (1917 e 1920).
* "Del meu dietari d'Anyorançes" (1919).

### Escolmas 
* *Poesies Catalanes* ,(1888 ).
* *Poesies* (1911).

### Novela 
* *La Montserrat* (1893).
* *La família Asparó* (1900).
* *La fabricanta* (1904).
* *La Quitèria* (1906).
* *Del món* (1908).
* *Maria-Glòria* (1917).
* *Buscant una ànima* (1919).

### Teatro 
* *Sembrad y cogeréis* (1874).
* *Teresa o un jorn de prova* (1876).
* *Amor mana* (1913).

### Crítica literaria e ensaio 
* *Estudi feminista (Orientacions per a la dona catalana)*. Barcelona, Miquel d'Esplugues, 1909.
* *Biografia de Na Josepa Massanés i Dalmau*. Ajuntament Constitucional de Barcelona, 1915.
* *Tasques socials*. Barcelona, 1916.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Roser Matheu i Sadó.

### Ligazóns externas 
* Dolors Monserdà i Vidal , artigo en ''l'Enciclopèdia'' .
Eduardo Sanjurjo

O nome **Eduardo Sanjurjo** pode referirse a:

*o alcalde da Coruña **Eduardo Sanjurjo de Carricarte**; 
*o xogador de baloncesto coruñés **Eduardo Sanjurjo**.
Disney Channel España

**Disney Channel** foi unha canle de televisión privada en aberto, que emite en España. É propiedade de The Walt Disney Company Iberia, filial da internacional The Walt Disney Company. Comezou a emitir en 1998 e basea a súa programación en contidos dirixidos ao público infantil e xuvenil, da factoría Disney.

O 1 de xullo de 2008 substituíu a Fly Music na televisión dixital terrestre española, converténdose así na primeira canle de Disney Channel en aberto no mundo.

Ademais do sinal principal, Disney Channel distribúe un sinal extra para televisión de pago, chamada Disney Channel +1, con exactamente a mesma programación, pero unha hora despois.

O 7 de xaneiro de 2025, Disney Channel pechou as súas emisións á medianoite, substituíndoa por unha canle de películas chamada Squirrel na TDT.

## Producións orixinais 
* *Club Disney/Zon@Disney* (2002)
* *Art Attack* (2003)
* *Cambio de clase* (2006)
* *High School Musical: Un nuevo musical* (2007)
* *Cosas de la vida* (2008)
* *Disney Channel Live: El concierto* (2007)
* *Vive una Experiencia Real* (2009)
* *My Camp Rock* (2009)
* *3Generaciones* (2009)
* *Hannah Montana: ¡Luces, cámara, acción!* (2009)
* *Hannah Montana* 
* *My Camp Rock 2* (2010)
* *Esperando a Patito* (2010)
* *La gira* (2010)
* *High School Musical: El Desafío* (2011)
* *Mermaid Melody Pichi Pichi Pitch*
* *Ninja Hattori*
* *Operación Triunfo (España)* 
* *Soy Luna*

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Disney Channel

### Ligazóns externas
* Páxina web oficial
Gorka Azkorra Trueba

**Gorka Azkorra Trueba**, nado en Bilbao o 25 de xaneiro de 1983, é un futbolista español. Xoga de dianteiro e o seu club actual é o Hércules.

## Palmarés 
;Lugo
* **Segunda División B (1):** 2010/11.

;Nàstic
* **Segunda División B (1):** 2014/15.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador na páxina do CD Lugo
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Datos do xogador en resultados-futbol.com
Juan Luis Dalda

**Juan Luis Dalda Escudero**, nado na Coruña en 1944 e finado na mesma cidade o 8 de febreiro do 2011, foi un urbanista e profesor universitario galego.

## Traxectoria 
Doutor en arquitectura, carreira que cursou en Madrid e Berlín, na especialidade de Urbanismo.

### Labor académica 
Juan Luis Dalda era profesor da Escola Técnica Superior de Arquitectura da Coruña dende o ano 1979. Comezou impartindo Estética e Composición para, dous anos despois, encargarse da docencia de Urbanística e Ordenación do Territorio, da que foi profesor titular dende 1995 ata a súa morte.

Traballou tamén en proxectos de investigación sobre a estrutura territorial do eixo atlántico Galicia-Norte de Portugal, elaborados por encargo da Asociación de Cidades do Eixo Atlántico.

### Percorrido profesional 
A súa andaina profesional foi derivada da súa militancia política no contorno de Enrique Tierno Galván e, posteriormente, no Partido Comunista de España, no Madrid da década de 1960.

En 1978 fundou na Coruña, xunto con Ánxel Viña Carregal, Carlos de la Guardia e José Ramón Fernández Antonio, o gabinete *Oficina de Planeamiento S.A.*, cos que participou na dirección de plans e proxectos urbanísticos nas principais cidades de Galicia. A súa práctica profesional en Galicia foi extensísima, participou na redacción do planeamento urbanístico municipal dos concellos de Ferrol, Oleiros, Vigo, Ourense, Betanzos e Santiago de Compostela, entre outros. É tamén autor dos plans especiais de protección e rehabilitación do recinto amurallado de Lugo, dos cascos antigos de Ribadeo, Muros e Vigo e de conxuntos históricos como o barrio da Magdalena de Ferrol. Realizou tamén os plans especiais de ordenación dos portos de Vigo e Ferrol.

Recibiu o Premio Europeo de Urbanismo 1997-1998 polo Plan Especial de Protección e Rehabilitación da Cidade Histórica de Santiago de Compostela, concedido pola Comisión Europea e o Consello Europeo de Urbanistas.

### Obra 
Juan Luis Dalda elaborou diversos estudos estratéxicos e proxectos de investigación sobre a estrutura territorial das cidades do Eixo Atlántico Galicia-Norte de Portugal.
*  En colaboración con Manuel G. Docampo e Javier G. Harguindey.
* 
* 
* 
* 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Proxecto terra. Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia.
* Mesa redonda Directrices da Ordenación do Territorio de Galicia. Escola Técnica Superior de Arquitectura da Coruña.
*  Artigo sobre As transformacións urbanas na Compostela do Xacobeo 93.
María Rosendo

**María Rosendo Priego**, nada en Vigo o 16 de febreiro de 1984, é unha poeta galega.

## Traxectoria 
Realizou estudos de filoloxía inglesa e educación social. En 2007 viaxou a Buenos Aires para vivir no hemisferio austral durante un ano. Participou en recitais poéticos coas Redes Escarlata e na II Rebelión da décima musa. Vive en Compostela onde traballa en produción teatral coa compañía Berrobambán.

## Obra
### Poesía
**Nómade*, 2011, Espiral Maior.
**Diáspora do amor balea*, 2018, Editorial Caldeirón (en colaboración con Andrea Nunes Brións).

### Traducións
**Comics desde Hicksville*, de Dylan Horrocks, 2014, Estaleiro.

### Obras colectivas
**XXV Festival da Poesia no Condado. Sem as mulheres nom há revoluçom*, 2011, S. C. D. Condado.

## Premios
* Gañadora do XXIII Premio Nacional de Poesía Xosémaría Pérez Parallé no 2010, por *Nómade*.
* Gañadora con Andrea Nunes Brións do premio de Poesía Erótica Illas Sisargas non 2017, por *Diáspora do amor balea*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Blog do Premio de poesía Pérez Parallé
*Galicia Hoxe
Iván González Veiras

**Iván González Veiras**, nado en Noia o 9 de outubro de 1978, é un futbolista galego retirado. Xogaba de dianteiro e o seu último club foi o CD Unión de Asados, da parroquia de Asados, en Rianxo, pertencente á Primeira Galicia. Na actualidade desempeñase como adestrador

## Traxectoria 
Comezou xogando ao baloncesto, pasando logo ao fútbol. Con 19 anos comezou a xogar no CF Noia, en Preferente, onde estivo cinco anos. Na súa última tempada no Noia, a 2001/02, anotou 30 goles, o que provocou que recibira ofertas de varios equipos, decantándose pola SD Negreira. Con ese equipo conseguiu o histórico ascenso á Segunda División B na tempada 2004/05. Xogou 29 partidos en dita categoría ao ano seguinte, anotando cinco goles, pero o equipo acabou descendendo. Ao remate da tempada fichou polo Santa Comba, de Terceira.

Tras tres anos en Santa Comba fichou en 2009 pola SD Compostela de 2ª B, xogando esa tempada case todos os partidos como titular e anotando 12 goles en liga e un na Copa do Rei fronte ao Zamora. Con todo, o equipo quedou último, perdendo a categoría, e Iván González fichou polo CD Lugo adestrado por Quique Setién, que militaba tamén en 2ª B. Na súa primeira tempada en Lugo xogou todos os partidos de liga e marcou 10 goles, quedando o equipo como primeiro clasificado do seu grupo, pero non conseguindo o ascenso ao perder na final da fase de promoción fronte ao Alcoyano. Na segunda tempada o equipo logrou o ascenso tras derrotar na final dos playoffs ao Cádiz.

O 17 de agosto de 2012 anunciouse a súa contratación polo CD Ourense para a tempada 2012–13. Tras esa tempada en Ourense xogou nos seguintes seis anos en oito equipos diferentes de Terceira e Preferente: CD Boiro, Racing Vilalbés, Laracha, Ribadeo, Noia, Negreira, Tras anotar 11 goles con este último (catro deles nun mesmo partido), deixou o equipo antes do remate da tempada e fichou polo Fisterra, da Primeira Galicia, co que logrou o ascenso. Na tempada 2019/20 xogou no Unión de Asados, tamén da Primeira Galicia.

## Palmarés 
;Lugo
* **Segunda División B (1):** 2010/11.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Datos do xogador en resultados-futbol.com
Susana Sanches Arins

**Susana Sanches Arins**, nada en Vilagarcía de Arousa o 11 de maio de 1974, é unha profesora, escritora e crítica literaria galega.
## Traxectoria 
É licenciada en Filoloxía hispánica e filoloxía portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela. Exerce a docencia no Ensino Secundario Obrigatorio. É membro da plataforma de crítica feminista A Sega e presidenta da organización non gobernamental Implicadas no Desenvolvemento. Colabora co xornal dixital *Praza Pública*.

## Obra 
### Poesía 
* *[de]construçom* (2009). Culleredo: Espiral Maior. 66 páxs. ISBN 9788492646104.
* *Aquiltadas* (2012). Estaleiro.
* *A noiva e o navio* (2012). Santiago: Através Editora.
* *Carne da minha carne* (2018). Santiago: Apiario.

### Narrativa 
* *seique* (2015). Santiago: Através Editora. Foi traducida ao castelán. (2ª ed. 2020). ISBN 9788416545360.
* *Cinco corujas* (2023). Santiago: Através Editora. 100 páxs. ISBN  978-84-16545-88-9

### Poesía / Narrativa 
* *Tu contas e eu conto* 2018). Santiago: Através Editora. 168 páxs. ISBN 9788416545230.
* *Arte menor* (2025). Acentral Folque. 90 páxs. ISBN 9791399011548. Prosa poética.

### Obras colectivas 
* *Letras nómades. A mobilidade feminina na literatura galega*, 2014, Frank & Timme.
* *150 Cantares para Rosalía de Castro*, 2015, libro electrónico.
* *De Cantares Hoxe. Os Cantares Gallegos de Rosalía de Castro no século XXI*, 2015, Fundación Rosalía de Castro/Radio Galega.
* *1975-2015 Moncho Reboiras Vive!*, 2015, Arredista Edicións.
* *Verbo na arria. Homenaxe literaria a Xohan Xesus González*, 2016, Fervenza.
* *Abadessa, oí dizer. Relatos eróticos de escritoras da Galiza*, 2017, Através.
* *Pico Sacro. Ferido polo lóstrego e a lenda*, 2017, Alvarellos.

## Premios 
* XXI Premio Nacional de Poesía Xosé María Pérez Parallé, no 2008, por *[de]construçom*.
* Votado como o mellor poema editado en 2018 no certame aRitmar de 2019.
* Premio Libreiros de Madrid ao mellor libro de ficción 2019.
*Premio de Narrativa na V Gala do Libro Galego (2020) pola 2º ed. revisada de *seique*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
**Como pam da boca*, blog do libro *Aquiltadas*, blog do libro *A noiva e o navio*
* Perfil en *As escollas electivas*
* Entrevista no xornal dixital *Vieiros* o 11 de novembro de 2008.
* Entrevista no Portal Galego da Língua o 19 de xaneiro de 2010.
* Entrevista de Montse Dopico en Praza Pública o 9 de novembro de 2018.
Tine Bryld

**Tine Bryld**, nada en Frederiksberg o 18 de decembro de 1939 e finada o 21 de abril de 2011, foi unha traballadora social, escritora e personalidade da radio de Dinamarca.

## Traxectoria 
A radio foi o medio no que acadou sona grazas ao programa Tværs, onde estivo de locutora respondendo pregunta dos ouvintes sobre sexualidade, amor e outras cuestións, durante 36 anos, até a súa xubilación no outono de 2008. Amais, é unha gran coñecedora da realidade groenlandesa así como da historia da comuna hippy en Copenhaguen chamada Christiania. Por outra banda, traballou dando respostas aos lectores da revista para mulleres *Alt for Damerne*.

## Obra 
* *Pige Liv*, 1982
* *Befri dit liv*, 1983
* *Liv og Alexander*, 1984
* *En rift i huden*, 1986
* *Hvid som sne*, 1988
* *Talkshow*, 1990
* *De nederste i Herstedvester*, 1992
* *Gadeliv*, 1994
* *Smilende rygge - Ghana*, 1994
* *Nora*, 1995
* *Ikke en engel*, 1997
* *Liv og Alexander 1-3*, 1997
* *I den bedste mening*, 1998
* ''Hjemmestyrets børn - årgang '79*, 2002
* *Tværs*, 2002
* *Et par vamle gule underhylere - Når man kender voldtægtsmanden - Er det voldtægt? - Jeg skulle bare have sagt stop*, 2004
* *I lyst og vold'', 2004

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Igrexa de Santo Estevo do Vicedo

A **igrexa de Santo Estevo do Vicedo** é o templo parroquial do Vicedo, no concello homónimo do Vicedo. Antigamente era coñecida como a igrexa de Santo Estevo do Val.

## Historia 
Segundo a tradición, a igrexa ten a súa orixe a finais da Idade Media, en relación co mosteiro de San Miguel de Cunicularia, da illa Coelleira. O convento, existente xa no século XI foi máis tarde propiedade de cabaleiros da orde do Temple, que se refuxiaron alá no século XIV. A lenda conta que o señor do Val de Viveiro mandou perseguilos, e un deles logrou escapar cun cadro de Santo Estevo até a praia de Xilloi vestido de paisano. Despois achegaríase até a Casa do Paisano, no barrio de Baltar, e colocou o cadro nun carro de bois, decidindo fundar un templo a Santo Estevo alá onde estes parasen.

A igrexa era padroado laical, e pertenceu ao Condado de Fuensaldaña, descendentes de Alonso Pérez de Viveiro, que naceu nesta freguesía, no lugar do Casal.

## Arquitectura 
A construción sufriu importantes reformas no século XVII coa ampliación das dúas naves laterais. Consta de tres naves separadas por pilastras cadradas, unidas lonxitudinalmente por arcos de medio punto e con cuberta común de madeira a dúas vertentes. Amais do arco triunfal, pechan a capela maior polas súas tres frontes sendos arcos de descarga empotrados en muros. Aos lados do presbiterio hai dúas sancristías, e diante do frontis un pórtico con entradas de arco por ambos costados.

Sobre a porta principal hai unha espadana simple de dous vans, con escaleiras incrustadas no mesmo muro e campanil pequeno preto da porta lateral da nave. Os muros son caleados, con granito nos esquinais, pavimento de cantería, teito de madeira e cuberta de lousa.

O retablo maior é neoclásico, de finais do século XVIII, e colle todo o hastial do presbiterio. Na dereita aparece unha pintura que representa o xuízo a Santo Estevo, no centro un altorrelevo que representa o seu martirio, e na esquerda a pintura do enterro. Ambas as dúas pinturas inclúen o texto "Pinto Juan de Castinande ano 1835". Coroa o retablo o Espírito Santo en forma de pomba. Hai dous retablos laterais, neoclásicos, con esculturas de San Roque e San Nicolás.

A capela da Virxe do Carme tamén é moi importante neste templo, e contén numerosos exvotos. O estandarte negro data de finais do século XVIII, e era empregado nos enterros de mariñeiros.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Concello do Vicedo
Ángel Manuel Cuéllar

**Ángel Manuel Cuéllar Llanos**, nado en Villafranca de los Barros (Estremadura) o 13 de setembro de 1972, é un exfutbolista español. Xogaba de dianteiro e foi internacional coa selección española.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com
* Datos do xogador en futbolme.com
Tráiler

**Tráiler** pode referirse a:

* **Tráiler**, o remolque usado por un vehículo motorizado;
* **Tráiler**, o avance publicitario dunha película cinematográfica;
* ***Tráiler***, unha novela de Fran Alonso;
Herbert A. Hauptman

**Herbert Aaron Hauptman**, nado o 14 de febreiro de 1917 en Nova York e finado en Buffalo o 23 de outubro de 2011, é un matemático americano galardoado co Premio Nobel de Química do ano 1985.

## Traxectoría 
Nado en Nova York, foi o fillo máis vello de Israel Hauptman e de Leah Rosenfeld.

Interesouse pola ciencia e as matemáticas desde mozo, e graduouse na Universidade de Nova York en 1937. En 1939 recibiu un máster na Universidade de Columbia.

Máis tarde, colaborou con Jerome Karle no laboratorio de investigación naval de Washington, D.C. e ao mesmo tempo matriculouse para a carreira de filosofía na Universidade Johns Hopkins de Baltimore en Maryland, da cal recibirá o título en 1954.

## Investigacións científicas 
Hauptman e Karle abordaron o problema do desenvolvemento de métodos directos para a determinación de estruturas cristalinas, obtendo os espectros correspondentes de difracción electrónica mediante instrumentos prácticos da súa propia invención e utilizando para a súa interpretación métodos probabilísticos, tamén chamados métodos directos, así mesmo orixinais.

En 1970 únese ao grupo de investigación da Fundación Médica da Universidade estatal de Nova York en Buffalo, na que traballa como biofísico e da cal é escolleito director en 1972. Durante eses anos expón diferentes teorías sobre bioloxía molecular e a dinámica química, que serán desenvolvidas máis a fondo durante as décadas posteriores.

En 1985 foi galardoado, xunto ao seu colaborador Jerome Karle, co Premio Nobel de Química *pola súa contribución no desenvolvemento de métodos directos para determinar estruturas cristalinas*.
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1985 
* Autobiografía na páxina do Instituto Nobel 1985 
* Herbert A. Hauptman en Biografías y vidas
* Perfil de Herbert A. Hauptman en NNDB
Tenacious D

**Tenacious D** é unha banda de heavy metal estadounidense formada por Jack Black e Kyle Gass en 1994, nos Ánxeles (California). A banda en estudio, e máis recentemente nas súas actuacións ao vivo, presenta unha formación de banda completa, incluíndo músicos como o guitarrista John Konesky, o baixista John Spiker e o batería Brooks Wackerman.

Tenacious D formouse 1994 cando os membros tocaban como un dúo acústica. A banda gañou popularidade en 1999 cando se estrelou a serie de televisión homónima e comezou a apoiar grandes bandas de rock. No 2001, foi cando editaron *Tenacious D*, seu primeiro álbum como banda completa. No 2006, fixeron, e musicaron, o filme *Tenacious D in The Pick of Destiny*. Grazas ao filme, a banda saíu de xira mundial, aparecendo como banda completa.

Tenacious D presenta músicas de forma teatral, facendo comedia co rock.

## Discografía 
## Véxase tamén
Rugby Parma

O **Crociati Parma Rugby FC** é un club de rugby das cidades de Parma e Noceto, Italia. Actualmente compite no Campionato di Eccellenza, a máxima categoría do rugby italiano e na Amlin Challenge Cup.

## Historia 
O Crociati Parma foi fundado en xuño do 2010 pola fusión do Overmach Rugby Parma de do Noceto Rugby F.C..

A fusión fíxose necesaria logo da formación do Aironi para competir na Magners League na tempada 2010-11. Os dous clubs colaboraron na formación do Aironi. Cos mellores xogadores e patrocinadores concentrados no Aironi, os clubs non podían ter o apoio económico suficiente para competir individualmente contra equipos profeionais. Tamén pola creación do Aironi se viron envoltos no mesmo proceso de fusión o Gran Parma, o Rugby Viadana]] e o Ruby Colorno, que en xuño do 2010 se fusionaron para dar lugar ao outro equipo da cidade de Parma, o GranDucato Parma Rugby foi formado pola fusión de Gran Parma, Rugby Viadana e Rugby Colorno.

O Rugby Parma segue a manter as súas categorías inferiores independentes do Crociati ata os sub-20. Os xogadores de maior proxección serán incorporados á disciplina do Crociati cando teñan idade e posteriormente á disciplina do Aironi e á selección italiana.

## Palmarés 
Tódolos títulos do club foron conseguidos polo Rugby Parma F.C. 1931 antes da fusión que deu lugar ao Crociati.

* **3 Ligas italianas:** 1949-50, 1954-55, 1956-57
* **3 Copas de Italia:** 2005-06, 2007-08, 2008-09
* **1 Supercopa:** 2008

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Rugby Parma F.C. 1931
* Noceto Rugby F.C.
* Aironi Rugby
* Campionato di Eccellenza 2010-2011

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Pablo Álvarez

**Pablo Álvarez** pode referirse a:

***Pablo Álvarez Núñez**, futbolista galego-asturiano (n. 1980);
***Pablo Federico Álvarez Vera**, xogador de hóckey a patíns arxentino (n. 1986).
***Pablo Álvarez Rubio**, actor de cine español (1896 - 1983);
***Pablo Álvarez Fernández**, astronauta leonés (n. 1988)
Guía do autostopista galáctico

***Guía do autostopista galáctico***, no orixinal en lingua inglesa ''The Hitchhiker's Guide to the Galaxy'', é a primeira novela da serie homónima de ciencia ficción e comedia escrita por Douglas Adams (o sexto título da serie foi escrito por Eoin Colfer). A novela é unha adaptación das primeiras catro partes do programa de radio homónimo. A novela foi orixinalmente publicada en Londres o 12 de outubro de 1979. Vendeu máis de 250&nbsp;000 copias nos primeiros tres meses.

Foi traducido ó galego por Ruth Layús Quiroga e publicado por 2.0 editora en 2009.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Douglas Adams
John Tangi

**John David Tangi**, nado o 13 de novembro de 1950 en Alofi (Niue), é un ministro eclesiástico e político das Illas Cook.

## Traxectoria 
Tangi, que ten o título tradicional de Itaaka Rangatira e é o voceiro de Makea Vakatini Ariki, foi á escola primaria en Rarotonga e comezou a secundaria na illa rematándoa en Niue. Os estudos universitarios realizounos de 1978 a 1981 na Universidade do Pacífico Sur de Suva (Fiji) e en 1981 na Universidade de Hawaii, tamén estudou teoloxía (1990-1992) e mais é pastor das Asembleas de Deus. Resultou elixido por vez primeira para o Parlamento das Illas Cook nas eleccións de 2006 como demócrata en representación da circunscrición de Tupapa/Maraerenga. En xullo de 2010 perdeu nas eleccións primarias do seu partido e optou por presentarse como independente nas eleccións de 2010, quedando o último de catro candidatos co 9.5% dos votos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil no Parlamento das Illas Cook
Eli Ríos

**Elisabet Ríos Liste**, nada en Londres en 1976, é unha escritora e profesora galega.

## Traxectoria 
Trasladouse con poucos anos ás terras de Ordes e, despois dun periplo por diversos territorios da lusofonía (Porto, Lisboa, Azores, Cabo Verde), instalouse en 2003 ao pé do Castro de Elviña. Actualmente, desenvolve a súa actividade desde Cambre.
[miniatura|A autora con [Ramón Rozas na presentación de *Luns*, en Pontevedra, 04/11/2017]]
Colabora en diversas obras colectivas, realiza obradoiros de escrita, contacontos infantís e forma parte da revista dixital de crítica literaria A Sega. En 2018 colaborou na revista *Ligeia*. Dende hai varios anos traballa no IES Xosé Neira Vilas (Oleiros), dando a súa especialidade a lingua galega.

## Obra 
### Poesía 
* *Nós escoitando o badalo de Marienplatz*, Espiral Maior Edicións, 2010.
* *Ningunha tortilla é mala*, 2019, Deputación da Coruña.

### Novela 
* *Luns*, 2017, Xerais, premio Torrente Ballester de narrativa en 2016. Traducida ao castelán.
* *Remexido de patacas*, 2019, Baía Edicións  Premio Modesto Figueiredo en 2015.
* *O ceo das reixas* (2019). Xerais. 80 páxs. .

### Literatura infanto-xuvenil 
* *Bicha*, 2015, Deputación de Ourense.

### Ensaio 
* *Mulleres bravas da nosa historia: María Victoria Moreno*, 2016, Urco Editora.

### Obras colectivas 
* *Rúa da Cancela*, 2010, A. C. Caldeirón.
* *150 Cantares para Rosalía de Castro*, 2015.
* *De circes e morganas. Homenaxe das escritoras a Begoña Caamaño*, 2015, A Sega.
* *Verbo na arria. Homenaxe literaria a Xohan Xesus González*, 2016, Fervenza.
* *Manuel María, libro colectivo de homenaxe no seu día das Letras Galegas 17 de maio de 2016,* 2017, Deputación de Lugo.
* *El vigilante de las estrellas y otros cuentos*, 2018, Cazador de Ratas Editorial.
* *Relatos da Ulloa*, 2019, Instituto de Estudos Ulloáns/Gadis.
* *Un xardín de medio lado*, 2019, Urutau 
* *Entre donas* (2020). Baía Edicións. 208 páxs. ISBN 9788499953427. Dez relatos de escritoras galegas actuais colocando as mulleres no centro da historia.
* *Luísa Villalta. Alma de violino* (2023). Vigo: Xerais. Con Beatriz Maceda e ilustracións de Laura Sánchez. 48 páxs. ISBN 978-84-1110-447-0.

## Premios 
* XII Premio de poesía Concello de Carral no 2009, por *Nós escoitando o badalo de marienplatz*.
* Premio Torrente Ballester 2016 por *Luns*.
* IV Premio de poesía Gonzalo López Abente en 2017 por *Culpable*.
* Premio de poesía Miguel González Garcés 2018 por *Ningunha tortilla é mala*.
*2º premio no XIV Premio de Narración Curta Concello de Curtis en 2019 por *Zetavacas*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*  
* Blog de Eli Ríos
* Ficha da autora na AELG
* Perfil en *As escollas electivas*
Xosé Daniel Costas

**Xosé Daniel Costas Currás**, nado en Moaña o 6 de xullo de 1981, é un político e poeta galego.

## Traxectoria 
Membro fundador da Asociación Cultural Lonxa Literaria de Moaña. Activista social e cultural vinculado á vila de Moaña, exerceu durante anos como responsable local do BNG de Moaña ata que abandona a formación frentista no ano 2013. No ano 2019 preséntase ás eleccións municipais de número 8 na lista encabezada por Leticia Santos Paz como independente na lista do BNG. En setembro do 2020 accede á corporación substituíndo a Paulo Ríos como concelleiro de Mocidade e Igualdade do Concello de Moaña. 

Nas eleccións de 2023 convértese en primeiro tenente de alcaldesa do Concello de Moaña e concelleiro de Obras e Servizos, e Participación veciñal.  

## Obra 
### Poesía 
* *Conservas*, Sotelo Blanco, 2010.
* *Infancia de vacas mortas*, Barbantesa, 2012.
* *Monicreques*, 2012, PEN Galicia.
* *De costumes e agoiros do Mar do Norte* (2023). A Coruña: Medulia. 56 páxs. ISBN 978-84-19438-54-6.

### Obras colectivas 
* *X. M. Tomé. Antolóxica*, 2007, Universidade de Santiago de Compostela.
* *Pegadas*, 2011, A porta verde do sétimo andar.
* *Premios Terras de Chamoso (2007-2009)*, 2011, Asociación Cultural Arumes do Corgo.
* *Urbano. Homenaxe a Urbano Lugrís*, A Nave das Ideas, 2011.
* *Xabarín 18*, 2013, EEI Monte da Guía/Concello de Vigo/Galaxia.
* *150 Cantares para Rosalía de Castro* (2015, libro electrónico).
* *6 poemas 6. Homenaxe a Federico García Lorca*, 2015, Biblos Clube de Lectores. Poesía.
* XX aniversario Premio de Poesía Afundación (2002-2022). Obra en cinco volumes.

## Premios 
* Mención de honra no certame GZ Crea no 2008, por *Revoluciona(me)*.
* Accésit TI Premio de Poesía Terras de Chamoso (Lugo), por *Beizos de man de illa*.
* Primeiro Premio III Premio de Poesía Terras de Chamoso, por *O delicado cheiro de Aumaxab Marma*.
* Accésits nos premios de poesía da Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo no 2009, por *Le petit canteiro* e *Versos alineados á esquerda con espazos e silencios*.
* Gañador do XXII Premio de poesía Eusebio Lorenzo Baleirón no 2009, por *Conservas*.
* Premio da Universidade de Vigo no 2010, por *Marés de xiz*.
* Gañador do X Premio de poesía Novacaixagalicia no 2011, por *Monicreques*.
* Terceiro premio no XII Premio de poesía Díaz Jácome no 2011.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en *As escollas electivas*
* Entrevista en *La Voz de Galicia*
* Entrevista en *Faro de Vigo*
* Blog do libro *Monicreques*
O Ameneiro, Caaveiro, A Capela

**O Ameneiro** é un lugar da parroquia de Caaveiro no concello coruñés da Capela na comarca do Eume. Tiña 6 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 2 eran homes e 4 eran mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Caaveiro 
### Parroquias da Capela
Francisco Macías

**Francisco Macías** pode estar referido a:

* **Francisco Macías**, editor en lingua galega.
* **Francisco Macías**, político de Guinea Ecuatorial.
Enrique Cerezo

miniatura|dereita|Cerezo.
**Enrique Cerezo Torres**, nado en Madrid o 27 de febreiro de 1948, é o 27º presidente do Atlético de Madrid dende o 28 de maio de 2003, tras a dimisión de Jesús Gil y Gil. É accionista do club (posúe o 20% das accións da sociedade) xunto con Abásolo e Miguel Ángel Gil Marín. Cerezo é, ademais, produtor cinematográfico e propietario da canle local madrileña 8madrid.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Enrique Cerezo Producciones*
Pedro Casteleiro

**Pedro-Milhám Casteleiro Lopes**, nado en Ferrol o 5 de marzo de 1968, é un poeta galego.

## Traxectoria 
En Compostela publica os seus primeiros textos poéticos, polo final dos anos 80. Gaña por dúas veces o premio nacional de poesía O Facho e recibe o accésit no certame Bouza-Brei. Durante os anos 90, xa residindo na Coruña, forma parte do grupo poético Hedral, lanzando, con este colectivo, a antoloxía *7 Poetas/Corunha 1995*. Na actualidade é colaborador do blog literario “O Levantador de Minas” e do Observatorio Galego da Lusofonía, vinculado ao Instituto Galego de Análise e Documentación Internacional.

## Obra 
### Poesía 
* *O círculo escarlate*, 1995, Os Cadernos de Azertyuiop.
* *Sefer Sefarad*, 2015, Azeta Edicións.
* *O teu corpo a oriente e ocidente*, 2017, Através Editora.

### Obras colectivas 
* *O mar de adentro*, 1990, Edicións do Dragón.
* *7 poetas*, 1995, Grupo Hedral.
* *Bestiario*, 1998, Edicións do Dragón.
* *150 Cantares para Rosalía de Castro* (2015, libro electrónico).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en *As escollas electivas*
* *O levantador de minas* (blog do autor), arquivado dende o orixinal o 5 de marzo de 2016.
* Web persoal do autor.
Apple Lisa

[miniatura|dereita|200px|O Apple Lisa co [disco duro na parte superior]]

O **Apple Lisa** foi unha computadora persoal deseñada por Apple Computer a comezos da década dos 80.

## Proxecto Lisa 
O proxecto Lisa iniciouse en 1978 e lentamente evolucionou para deseñar un poderoso ordenador persoal cunha interface gráfica de usuario. Lisa ía ser dirixido cara clientes de negocios.

Arredor de 1982, Steve Jobs foi forzado a abandonar o proxecto lisa, polo que se uniu ó proxecto Macintosh. Ao contrario do que se cre, o Mac non é un descendente directo de Lisa, aínda que hai semellanzas entre ambos sistemas operativos e a revisión final de Lisa 2/10 foi modificado e vendido como Macintosh XL.

### O nome Lisa 
Mentres que na documentación embalada co Lisa orixinal só referíase a el como *The Lisa*, oficialmente, Apple indicou que era o acrónimo para **L**ocal **I**ntegrated **S**oftware **A**rchitecture (en galego: Arquitectura de Software Integrada Localmente).

Posto que a primeira filla de Steve Jobs, nada en 1978 chamouse Lisa, normalmente dedúcese que o nome tiña unha asociación persoal e que quizais o acrónimo foi inventado despois para cadrar co nome.

## O fracaso do Lisa 
O Apple Lisa converteuse nun fracaso para Apple, o máis grande desde o Apple III de 1980. Os clientes ós que o Lisa estaba dirixido (empresas), resistíronse ao alto prezo do ordenador e gran parte optou por traballar cos menos custosos IBM PC, que xa comezaban a dominar o mercado da computación nos negocios.

O maior cliente do Lisa foi a NASA, a cal usou o Apple Lisa para a administración de proxectos e víronse envoltos en serios problemas cando o Lisa deixou de ser comercializado. Ademais disto o Lisa foi visto como un aparello lento a pesar da súa innovadora interface. A caída definitiva do Apple Lisa foi o lanzamento do Macintosh en 1984, que axudou a desacreditar ó Lisa debido que tamén posuía unha interface gráfico, rato e era menos custoso.

Antes de que o Lisa desaparecera por completo, Apple lanzou dous novos modelos, o Apple Lisa 2 e o Macintosh XL. Finalmente a liña Apple Lisa desapareceu en agosto de 1986.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Macintosh
* Apple

### Ligazóns externas 
* Apple Lisa spotlight at GUIdebook
* Birth of the Lisa
* (Atención: 67.9MB PDF) 
* http://www.dmoz.org/Computers/Systems/Apple/Lisa/
* mprove: Graphical User Interface of Apple Lisa
* Rare images of screenshots and prints of first Apple Lisa Prototype GUI still without icons
Murk van Phelsum

**Murk van Phelsum**, nado en Snits en 1730 e finado na mesma cidade en 1779, foi un médico e hemiltólogo neerlandés.

## Traxectoria 
Van Phelsum comezou a estudar medicina en 1754 na Universidade de Frjentsjer, tras doutorarse exerceu como médico primeiro en Boalsert e a partir de 1764 en Snits, interesado polos vermes parasitos do intestino escribiu en 1767 un tratado sobre o tema que se traduciu ao alemán. John Edward Gray deu nome ao xénero de lagartos *Phelsuma* na súa honra.

## Obras 
* *Historia physiologica ascaridum* (1762)
* *Explicatio patrium pythographiae L. Plukneti* (1769)
* *Natuurkundige verhandeling over de wormen die veeltijds in de darmen der menschen gevonden worden.* (1767)
* *Vertoog over de gemakkelijkste wijze om geknelde darmbreuken binnen te brengen.* (1772)
* *Brief aan den heer C. Nozeman over de gewelfstekken of zeeëgelen, waarachter gevoegd zijn twee beschrijvingen, de eene van een zeker soort zeewier en de andere van maden in een vuile verzwering gevonden.* (1775)
* *Twee brieven rakende de verhandeling van den heer Tissot over de vallende ziekte.* (1776)
* *Verhandelingen over tot de genees- en natuurkunde behoorende onderwerpen.* (1776)
Lingua congo

O **congo** (*kikongo* ou *kongo*) é a lingua bantú falada polo pobo congo, os habitantes dos bosques tropicais da República Democrática do Congo, da República do Congo e de Angola.

## Historia e características 
Foi utilizada como lingua franca nos séculos XVIII e XIX en boa parte de África occidental, especificamente onde os europeos tomaban escravos para levalos para América.

Por esta razón, a lingua congo sobrevive aínda, nun grao limitado, no Caribe, mais a maioría dos seus falantes viven en África.

Hai sete millóns de falantes nativos de congo, e dous millóns úsana como segunda lingua. É base tamén de varios dialectos para usos comerciais e de intercambio interetnico.

Desde 2006 ten o status oficial e legal de *lingua nacional* na República Democrática do Congo, de acordo a constitución de dito país, xunto ao francés, o lingala, o suahili e o tshiluba.

Un dos seus principais dialectos, o kituba, está recoñecido como lingua rexional na República do Congo.

## Dialectos 
As principais formas dialectais do congo son: kimañanga, kintandu, kiyaka, kizombo, kiyombe, kisuku, kilaadi, kibuembe, kifioti e kinzamba.

## Descrición lingüística 
### Morfoloxía 
miniatura|dereita|O "Ave María" en congo.
Comparado con outras linguas bantús, incluíndo os demais dialectos do congo, o **Kikongo ya Leta** ten unhas regras morfolóxicas moi simples, sen prefixos nominais nin verbais, nin existe a concordancia entre os substantivos e as palabras que dependen destes (pronomes, adxectivos ou verbos).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en congo
### Bibliografía 
* (1957) par Léon DEREAU, d'après le dictionnaire de K. E. LAMAN. Maison d'éditions AD. WESMAEL-CHARLIER, Namur. 60 pages.
* Carter, Hazel e João Makoondekwa. , c1987. *Kongo language course : a course in the dialect of Zoombo, northern Angola = Maloòngi makíkoongo*. Madison, WI : African Studies Program, University of Wisconsin—Madison.
*Grammaire du Kiyombe par R. P. L. DE CLERCQ. Edition Goemaere - Bruxelles - Kinshasa. 47 pages
*Nkutama a Mvila za Makanda, Imprimerie Mission Catholique Tumba, (1934) par J. CUVELIER, Vic. Apostlique de Matadi. 56 pages (L'auteur est en réalité Mwene Petelo BOKA, Catechiste redemptoriste à Vungu, originaire de Kionzo.)
Abanqueiro Sociedade Deportiva

O **Abanqueiro Sociedade Deportiva** é un equipo galego de fútbol fundado en 1985 na parroquia de Abanqueiro (Boiro). Xoga como local no campo da Charca.

O equipo de afeccionados xoga na Terceira Autonómica de Galicia, e en total conta con catorce equipos e máis de 250 deportistas: un equipo de veteranos (1ª División), un equipo de Xuvenís (2ª Autonómica), un equipo de Cadetes (1ª Autonómica), dous equipos de Infantís (Liga Galega e 2ª Autonómica), tres equipos de Alevíns (1ª Autonómica), dous equipos de Benxamíns (1ª Autonómica) e tres equipos de Prebenxamíns (liga local de Boiro e liga de fútbol 8 da Delegación de Santiago de Compostela da Federación Galega de Fútbol).

## Historia
Debuta en partido oficial en setembro de 1985 na categoría de 2ª Autonómica. Ese ano disputa os seus partidos como local no campo de Valiño-Cabo de Cruz. O 19 de outubro de 1986 inaugurouse o campo de fútbol da Charca, onde xoga na actualmente. Nas seguintes temporadas foi progresando o club e uns anos despois creouse outro equipo na categoría xuvenil. Porén, en 1993 estivo a piques de desaparecer por mor da dimisión do presidente, encargándose algúns socios da xunta directiva.

## Torneo Internacional F7
O equipo organiza un torneo das categorías benxamín e alevín, que conta coa participación das mellores escolas galegas de fútbol, como o Deportivo da Coruña ou o Celta de Vigo. O primeiro ano, en 2007, disputouse na Charca, e nas seguintes edicións nas instalacións municipais de Vista Alegre.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina Web Oficial
Ánxel Viña Carregal

**Ánxel Viña Carregal**, nado o 30 de agosto de 1950, é un urbanista e economista galego.

## Traxectoria 
En 1978 fundou na Coruña, xunto cos arquitectos Juan Luis Dalda, Alfonso Díaz Revilla e José Díaz Sotelo, o gabinete *Oficina de Planeamiento S.A.*, co que participou na dirección de plans e proxectos urbanísticos nas principais cidades de Galicia. Redactaron planeamento urbanístico municipal para os concellos de Ferrol, Oleiros, Vigo e Santiago de Compostela, entre outros. Recibiu o Premio Europeo de Urbanismo 1997-1998 polo Plan Especial de Protección e Rehabilitación da Cidade Histórica de Santiago de Compostela.

## Obra 
*  
*  

## Notas
Ramón Neto

**Ramón Nieto Otero**, nado na Illa de Arousa o 26 de xullo de 1975, é un poeta galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Filoloxía Inglesa pola Universidade de Santiago de Compostela, realizou tamén estudos de música. Reside e exerce a docencia en Bruxelas desde 1999.

## Obra
### Poesía
**A estación única dunha illa*, 2010, Espiral Maior.
**As lavandas adáptanse a todo erro de navegación*, 2012, Deputación da Coruña.
**Dominio Público*, 2014, A. C. Caldeirón.
**Zonas de tránsito*, 2015, Sotelo Blanco.

### Obras colectivas
**150 Cantares para Rosalía de Castro* (2015, libro electrónico).
* *Verbo na arria. Homenaxe literaria a Xohan Xesus González*, 2016, Fervenza.

## Premios
*XXII Premio de poesía Pérez Parallé no 2009, por *A estación única dunha illa*.
*XVI Premio de poesía Miguel González Garcés no 2012, por *As lavandas adáptanse a todo erro de navegación*.
*VIII Certame de poesía erótica Illas Sisargas no 2013, por *Dominio Público*.
*XXVII Premio de poesía Eusebio Lorenzo Baleirón no 2014, por *Zonas de Tránsito*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*"Retallos do vivido" , en *Galicia Hoxe*, 22 de novembro de 2009.
Ichiro Suzuki

, a miúdo coñecido simplemente como , nado o 22 de outubro de 1973, é un xogador de béisbol xaponés que xogou nos Seattle Mariners. É o xogador xaponés que alcanzou maior éxito na Major League Baseball. Coñecido nos Estados Unidos como "The Silent Samurai" ("O samurai silandeiro"). Ten o récord de maior número de éxitos durante a súa tempada na MLB (262).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vídeo en MLB.com de cando Suzuki bateu o récord
Efecto Ferranti

O **efecto Ferranti** é un aumento na tensión no extremo receptor dunha liña eléctrica de transporte respecto á tensión no extremo xerador, é dicir, produce caídas de tensión nas liñas de valor negativo. Ocorre cando a liña está pouco cargada ou ben cando a carga está desconectada.

## Características
Este efecto débese á indutancia (debida á corrente de carga) e á capacitancia da liña e será maior canto maiores sexan a lonxitude da liña e a tensión aplicada. O aumento de tensión relativo é proporcional ó cadrado da lonxitude da liña. O efecto Ferranti é moito máis intenso en liñas subterráneas debido á súa elevada capacidade, incluso en liñas curtas.

Este fenómeno foi descuberto polo enxeñeiro británico de orixe italiana Sebastian Ziani Ferranti nunha liña eléctrica deseñada por el a finais do século XIX e atribuíuno á interacción dos debandados do transformador coa capacidade do cable.

## Notas
Georginio Wijnaldum

**Georginio Wijnaldum**, nado en Rotterdam o 11 de novembro de 1990, é un futbolista neerlandés. Wijnaldum foi un gran talento que saíu á luz da Academia do Feyenoord. Con só 17 anos, e a pesar de non chegar á decena de encontros na Eredivisie, este extremo esquerdo gañouse a titularidade. Actualmente xoga no Paris Saint-Germain FC da Ligue 1 francesa.

## Traxectoria 
Comezou xogando no Sparta, ata que os olladores do Feyenoord fixáronse nel. Tras viaxar a algunhas concentracións co primeiro equipo, debutou na liga en abril de 2010, con 16 anos, nun encontro fronte ó Groningen, dende entón sorprendeu a propios e estraños, pero foi nun dos últimos partidos cando de verdade estase a confirmar como un dos futbolistas con máis proxección do seu país.

Os de De Kuip, conscientes do seu nivel, non tardaron en facerlle un novo contrato, e no verán renovou ata 2010. Nas categorías inferiores holandesas, non disputou ningún gran campionato, pero foi internacional sub-17 e sub-19.

## Palmarés 
* Feyenoord
** Copa dos Países Baixos: 2007–08
* PSV Eindhoven
** Copa dos Países Baixos: 2011–12

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil no sitio oficial do Feyenoord
Miren Leanizbarrutia

**Miren Leanizbarrutia**, nada en Aretxabaleta (Guipúscoa) o 4 de outubro de 1956, é unha política vasca. É senadora polo Partido Nacionalista Vasco.

O 18 de xaneiro do 2011 Miren Leanizbarrutia foi a primeira representante política da historia que no Senado de España se dirixiu á cámara empregando e lingua galega. Fíxoo en resposta á tamén senadora María Jesús Sáinz, do Partido Popular de Galicia, que o fixo en castelán malia que xa lle era posíbel facelo en galego. A súa breve intervención, no medio do seu discurso en éuscaro, foi a seguinte:

## Notas
Milenarismo

miniatura|Comparacións das interpretacións milenaristas cristiáns.
O **milenarismo**, palabra que provén do latín *millenium*, designa a doutrina relixiosa retirada da Biblia (Apocalipse 20, v. 1 a 10) que anuncia o regreso de Xesuscristo para constituír un reino con duración de mil anos; segundo isto, Cristo viría antes do último combate contra o Mal, a condena do diaño ao perder toda a súa influencia para a eternidade e o Xuízo Universal. Tivo influencia na Igrexa do século II da era cristiá, na Idade Media, e finalmente entre os protestantes.

## Historia e características 
Os milenaristas cristiáns baseábanse na interpretación dunha pasaxe do libro da Apocalipse de Xoán (20: 1-3) e da Segunda epístola de Pedro (3:13). Os principais representantes desta doutrina foron Papías de Hierápolis, Xustino Mártir, Ireneu de Lión, Tertuliano e Lactancio.

Por volta do ano 1000, o milenarismo adquiriu unha forza renovada ao se estender a crenza da chegada do xuízo final, coincidindo cos mil anos da presenza do cristianismo na Terra.

No século XV, Dolcino de Novara capitaneou un movemento denominado milenarista, do que foi o profeta. Xa na Idade Moderna, o dominico Girolamo Savonarola, denantes de ser queimado na fogueira en 1498, proclamou Florencia como a nova Xerusalén.

A caída do Imperio Romano de Oriente provocou interpretacións milenaristas; tamén a descuberta de América foi entendida como un signo da chegada dos tempos profetizados por San Xoán.

O dominico Francisco de la Cruz, condenado a morrer na fogueira en 1578, predicou o traslado do papa a Lima, outra nova Xerusalén; autoproclamouse o "terceiro David" e enunciou a chegada dun "terceiro Testamento".

En plena Idade Moderna, Isaac Newton, escribiu sobre a antiga profecía e fixo cálculo sobre a súa culminación.

En 1595 publicáronse as Profecías de Malaquías, presuntamente datadas do século XII, de carácter apocalíptico.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Cohn, Norman. *The Pursuit of the Millennium: Revolutionary Millenarians and Mystical Anarchists of the Middle Ages*. Nova York, Oxford University Press, [1957]. ISBN 0-19-500456-6

### Ligazóns externas 
* Diferentes puntos de vista sobre a fin do mundo .
* *Le Millenium et le Ravissement*
St James' Park

'''St James' Park'* é un estadio de fútbol situado na cidade de Newcastle upon Tyne, no nordés de Inglaterra no Reino Unido. Serve de sede habitual ao Newcastle United Football Club que xoga na Premier League, logo de confirmar o seu ascenso o 7 de abril de 2010 ao derrotar ao Sheffield United por 2 goles a 1.

## Localización 
180px|miniatura|esquerda|Estadio tras o arco de *Chinatown*
O seu enderezo é *St James' Park, Newcastle-upon-Tyne, NE1 4ST*. Localízase no centro da cidade, a 500 m da *Estación Central*, sendo o único estadio da Premier League situado no centro dunha cidade que non é Londres. 250 m ao leste atópase a *Monument station* do metro da cidade.

## Historia 
### Ampliación de 1993 
En 1993 o estadio sufriu unha importante reconstrución tras demoler parte do mesmo. Ao concluír as obras en 1995 o estadio contaba cunha configuración tipo *bowl* e unha capacidade para 36.610 espectadores.

### Ampliación de 1998 
200px|miniatura|Ampliación de 1998.
Catro anos logo da ampliación anterior o club propuxo unha nova ampliación ata os 52.000 espectadores. Está, comezou en xullo de 1998, e cando había partido, as obras detíñanse durante tres días. A capacidade final aumento ata 52.143 espectadores e tivo un custo de 42 millóns de libras.

### Ampliación proposta en 2007 
O 2 de abril de 2007, o club realizou a proposta de ampliación do estadio ata 60.000 espectadores, así como a construción dun centro de convencións, hoteis e apartamentos de luxo, todo iso cun orzamento de 300 millóns de libras.

Tras a compra do club por parte do millonario Mike Ashley en 2007, este anunciou que a ampliación do estadio non era unha prioridade, aínda que se realizou melloras nos palcos e outras zonas do estadio. Debido a que o estadio nunca chegaba a completar se aforamento, sendo a asistencia media de aproximadamente 45.000 espectadores. 

## Partidos internacionais 
### Eurocopa de 1996 
220px|miniatura|Partido Bulgaria vs Romanía.
Foi sede, xunto con Elland Road, do Grupo B: Francia, España, Romanía e Bulgaria.

## Outros usos 
### Concertos 
Celebráronse moitos concertos, como: The Rolling Stones, Bruce Springsteen, Queen, Bob Dylan, Bryan Adams e Rod Stewart.

### Cine e televisión 
O estadio utilizouse para as audicións do programa de televisión |The X Factor e para Big Brother. Tamén celebrou a final do reality The Match.

En 2002 forma parte da rodaxe, xunto con moitas outras localizacións de Newcastle upon Tyne, da longametraxe de Simon Cellan Jones, *The One and Only*.

No 2005 o estadio, o equipo e a cidade foron o lugar de filmación para a primeira parte da triloxía da película *¡Gol!''.

## Véxase tamén