Variante Espiritual do Camiño Portugués

A **Variante Espiritual do Camiño Portugués** é unha ruta alternativa do Camiño Portugués que, ademais, enlaza este itinerario coa Ruta do Mar de Arousa. Foi deseñada en 2013 pola Mancomunidade do Salnés e a Deputación de Pontevedra.

Comeza á saída da cidade de Pontevedra e percorre os mosteiros de Poio, da Armenteira (en Meis) e os restos do de Cálago (en Vilanova de Arousa). O nome de *Variante Espiritual* vénlle precisamente do seu paso por estes tres mosteiros.

Desde Vilanova pódese continuar a peregrinación a Santiago en barco (ascendendo pola ría de Arousa) ou andando (por Vilagarcía e Catoira) ata Pontecesures, onde a ruta se une ó itinerario tradicional do Camiño Portugués.

## Distribución da ruta 
A ruta pode dividirse en tres etapas, que se fan sen maiores dificultades. O percorrido completo son uns 73 km.

### Primeira etapa: Pontevedra - A Armenteira 
miniatura|300px|Mosteiro da Armenteira
Esta primeira etapa, duns 20-23 km, está considerada como de dificultade media ou media-alta. O itinerario comeza en Pontevedra, ben ante a Basílica da Peregrina, ben unha vez cruzada a Ponte do Burgo. Inicialmente segue o mesmo percorrido que o Camiño Portugués e a Ruta do Padre Sarmiento, das que irá separándose sucesivamente. Pasa por San Pedro de Campañó (unha parroquia de Pontevedra) e desde aí segue ata Poio.

Desde o mosteiro de Poio descende ata a estrada PO-308, que debe seguirse por un corto treito ata baixar á área da *Seca*, que se bordea para regresar de novo á estrada e seguir cara Combarro. Aquí abandónase a Ruta do Padre Sarmiento (que segue bordeando a ría de Pontevedra) e cómpre desviarse á dereita para enfrontarse cunha dura subida cara o monte Castrove. O *miradoiro do Loureiro* (aínda en Poio) ofrece boas vistas de Combarro, Pontevedra e a ría.

Finalmente chégase ó mosteiro da Armenteira (no concello de Meis), que se dá como fin da etapa. A uns 200 m do mosteiro existe un albergue municipal.

Pouco antes do mosteiro pódense visitar os petróglifos do *Outeiro do Cribo*, cunha das escasas representacións de labirintos en Galicia. 

Cómpre destacar nun dos claustros do mosteiro un mosaico de 80 metros de longo por 2,60 de alto, realizado entre 1989 e 1992 polo checo Antoine Marc Luc Machourek. O mosaico representa o itinerario do Camiño Francés, coa imaxe dos monumentos máis representativos das cidades polas que pasa esta ruta.

### Segunda etapa: A Armenteira - Vilanova de Arousa 
Nesta segunda etapa, estimada nuns 23-24 km, o itinerario comeza percorrendo a Ruta da Pedra e da Auga, unha ruta de sendeirismo por terras dos concellos de Meis e Ribadumia, entre o mosteiro da Armenteira e Ponte Arnelas, identificada como PR-G170. Este treito mide 6,5-7 km e está considerado de dificultade baixa, pois discorre en continuo descenso pola beira do río Armenteira. Pásase á beira dunha trintena de muíños de auga (case todos restaurados), un vello serradoiro hidráulico (o *serradoiro do Couso*) e uns petróglifos, todo baixo un denso bosque de ribeira. Tamén bordea a chamada *aldea labrega*, creada en 2007 e na que se intenta reproducir unha aldea galega tradicional, coa súa igrexa, piorno, pozo, carro e numerosas esculturas de homes, mulleres, nenos e animais.

Tras atravesar Ponte Arnelas, a ruta continúa cara a costa atravesando Tremoedo, Deiro e o lugar de San Roque do Monte, ata chegar á praia do Terrón, e axiña, por sendas rurais á beira do mar, chégase ata Vilanova de Arousa, á que se entra por unha ponte peonil.

En Vilanova existe un albergue municipal e algúins privados.

### Terceira etapa: Vilanova - Pontecesures 
Para percorrer este último tramo pódese escoller entre unha vía marítima ou unha vía terrestre. A primeira coincide coa última parte da Ruta do Mar de Arousa e a segunda coincide coa última parte da Ruta do Padre Sarmiento. En calquera caso, o obxectivo final será chegar ata Pontecesures, onde o peregrino continúa o seu camiño ata Santiago polo Camiño Portugués.

A vía marítima faise a bordo dunha lancha de Protección Civil que sae do porto de Vilanova e na que se ascende ría arriba para remontar o Ulla ata Pontecesures, nuns 45-60 minutos e tras navegar unhas 15 millas. Cómpre destacar a presenza de 18 cruceiros levantados na beira do mar ou mesmo en illotes no que se designa como o *único Vía Crucis marítimo do mundo*.

A vía terrestre, duns 26-28 km e de dificultade baixa ou media, percorre a costa sur da ría de Arousa, a través de Vilaxoán, Vilagarcía -que hai que atravesar de sur a norte-, Catoira, pasando ó pé das Torres de Oeste, e distintos lugares do concello de Valga para chegar, finalmente, a Pontecesures. Este tramo presenta o inconveniente de transitar en boa parte por pistas e estradas asfaltadas.

## Críticas contra esta variante 
Desde o momento da presentación pública en 2013 desta Variante Espiritual como percorrido alternativo respecto do Camiño Portugués, xurdiron distintas críticas contra o que se cualificou como de *trazado artificial* e invento de promoción turística por parte da Mancomunidade do Salnés. O popular Gonzalo Durán, presidente da Mancomunidade entre 2011 e 2019, respondeu que "*A Santiago se llega por muchos sitios y uno tiene la libertad de hacerlo por donde quiera*".

En 2024, nin a Variante Espiritual nin a Ruta do Padre Sarmiento están recoñecidas pola Sociedade de Xestión do Plan Xacobeo, o que implica que non se concedan *Compostelas* ós peregrinos que fagan estes itinerarios.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Variante Espiritual  [consultado o 17.10.2024]
* Variante Espiritual del Camino Portugués: Etapa 1- Pontevedra- Armenteira  [consultado o 17.10.2024]
* Variante Espiritual: el Camino Portugues por mar  [consultado o 17.10.2024]
* Ruta da Pedra e da Auga  [consultado o 15.10.2024]