Antonio Canova

**Antonio Canova**, nado en Possagno o 1 de novembro de 1757 e finado en Venecia o 13 de outubro de 1822, foi un escultor italiano, considerado como o máximo expoñente do Neoclasicismo, e o último dos grandes artistas da escultura italiana.

## Traxectoria 
Iniciouse moi novo aínda no aprendizado, e desenvolveuno exclusivamente na cidade de Venecia, distante uns 80&nbsp;km do seu lugar natal, Possagno. Foi na cidade dos canais, onde Canova realizou as súas primeiras obras. Nese primeiro período ficou fascinado polo grande escultor do XVII: Gian Lorenzo Bernini, indiscutíbel mestre do estilo barroco.

Foi, especialmente, o cantor da beleza ideal feminina, pero sen afectacións: basta lembrar a tal propósito a obras inspiradas nas Tres Gracias e a Hebe, no Museo de Forlí, ou ben algunha das súas obras como Venus saíndo do baño, a Venus Itálica ou a estatua dedicada a Paulina Borghese. A súa arte e o seu xenio tiveran influencia decisiva na escultura da época.

## Infancia e adolescencia 
Moi noviño aínda, apenas catro anos, Antonio ficou orfo de pai. A mai, Angela Zardo, contraeu novo matrimonio e trasladouse a próxima vila de Crespano del Grappa. Mentres o neno quedou en Possagno cun avó, Pasino Canova, canteiro e escultor local, que vistas as aptitudes do neto guiouno nos primeiros pasos artísticos. Estes feitos deixaron sinal en Canova para o resto da súa vida.

Aos once anos Canova comezou a traballar en Pagnano d'Asolo, preto de Possagno, no estudo de escultura de Giuseppe Bernardi Torretti. Por medio de Torretti, o pequeno "Tonin", foi introducido no prestixioso mundo veneciano, onde predominaba naquela altura o gusto Rococó. En Venecia profundou e estudou debuxo, frecuentando a escola de nus da Academia de Venecia, onde se inspiraba.

## A tenda de arte 
No 1775, a busca de novos estímulos e experiencias, deixou o estudo de Torretti e independizouse, abrindo unha propia tenda ou "bottega d’arte", desde onde comezou o ascenso artístico, primeiro en Venecia, despois o Véneto e Lombardía, e logo toda Europa. As primeiras obras que produciu foron: *Orfeo e Eurídice* (1776) e *Dédalo e Ícaro* (1779), logo o "procuratore" Pietro Vittor Pisani.

A parte da influencia da escultura setecentista, inspiraríase no clasicismo grego, pero sen caer nunca na imitación.

## Traslado a Roma 
dereita|miniatura|175px|As tres Grazas
No 1779, decide partir para Roma, saíndo o 9 de outubro dese ano.
Alí, estuda a estatuaria antiga e frecuenta a escola de nus da Academia de Francia e dos Museos Capitolinos, e puido encontrar e coñecer os maiores protagonistas da arte neoclásica e facer propia a teoría artística, da “nobile semplicità” e “quieta grandezza” de Winckelmann.

En Roma viviu no Palazzo Venezia, como hóspede do embaixador veneciano Girolamo Zulian, un apaixonado da arte e grande mecenas de artistas, particularmente dos vénetos, desde o arquitecto Giannantonio Selva, a Francesco Piranesi, desde o pintor Pier Antonio Novelli e Giacomo Quarenghi, aos gravadores Raffaello Morghen e Giovanni Volpato.

Zulian propicioulle as primeiras encomendas e, persoalmente, pediulle as estatuas de *Teseo e o Minotauro* (1781) e a *Psiche* (1793), que mostraron como o artista se empeña en crear formas nas que se encarna o ideal neoclásico de beleza, eliminando torsións, vestimentas e todos aqueles elementos excesivos típicos do barroquismo, obtendo unha forma pura, capaz de transmitir sentimentos e acción, mais en “quieta grandezza”.

Durante a estancia romana coñece a filla do gravador Giovanni Volpato, chamada Domenica Volpato, iniciando amizade con ela. 
esquerda|miniatura|175px|Amor e Psiche

En Roma o Canova executará as súas obras máis fermosas: *Amor e Psiche*, *As tres Gracias* etc. En 1795, o artista por encargo de Onorato Gaetani dos condes de Aragoni, realizou o grupo con *Hércules e Lica*. Nesta obra Canova afronta a representación da acción no seu desenvolvemento pleno, representando a Hércules mentres vai lanzar lonxe a Lica, arqueándose como un lanzador antigo de disco; la escena está contida nun esquema circular que pecha a acción e o priva de todo o seu dramatismo.

Entre os anos 1795-1797 realizaría numerosas, varias das cales serían copias de pezas anteriores. Un foi o grupo representando a "Despedida de Venus e Adonis", que sería enviado a Nápoles.
 
Cando a Revolución francesa se estendeu por Italia, buscou agocho e repouso na súa aldea nativa de Possagno, onde se retiraría en 1798, permanecendo alí por un ano, especialmente dedicado a pintar, arte do que tamén posuía coñecementos. Como os acontecementos políticos se remansasen, Canova retornou a Roma, máis a súa saúde fora afectada polo traballo arduo, de xeito que emprendeu unha viaxe a Alemaña, en compaña do seu amigo o príncipe Rezzonico. Volveu da viaxe moi mellorado, recomezando as súas tarefas con vigor e entusiasmo.

## Período napoleónico 
[miniatura|dereita|175px|[Hércules (mitoloxía)|Hércules e Lica]]
No período napoleónico Canova foi escollido e designado polo emperador Napoleón Bonaparte como o seu retratista oficial. O artista executou de el moitos retratos, aínda que só un en bronce, actualmente na Academia de Brera.
A propósito desta obra cóntase a anécdota da irritación de Bonaparte pola audacia de Canova, e que estivera a punto de rexeitar a estatua porque o representaba nu, como personificación de "Marte Pacificador".

O período napoleónico foi para Canova moi fecundo artisticamente, aínda que non quería ser o artista da corte do emperador francés.
Un dos retratos que fixo para a familia imperial, e un dos máis famosos e belos, é o que representa a Paolina Bonaparte, irmá de Napoleón, seminú, estricada nun triclinio romano, cunha mazá na man, como alegoría de "Venus vencedora" (en relación co Xuízo de París).

Nesta representación séntese tamén a influencia dunha iconografía cara a Tiziano, pois, na mente de Canova, estaba o desexo de representar a tentación da beleza feminina como orixe do pecado.

No entanto a súa fama medraba aínda máis, en Italia e no exterior dela, aumentando considerabelmente os encargos desde toda Europa.
Alén de exercitar a actividade de escultor, Canova recibiu aínda o encargo da tutela e valorización do patrimonio artístico o que lle ocupaba un tempo parello, tarefa que por outra parte xa vira realizando como xefe da Academia de San Lucas. No 1802 foi ademais nomeado “Ispettore Generale delle Antichità e delle Arti dello Stato della Chiesa” (Inspector xeral das Antigüidades e das Artes do Estado da Igrexa).

No 1815, despois da desfeita de Waterloo e a caída de Napoleón, Canova, que se encontraba naquela altura en París, en compaña do seu medio-irmán Giovanni Battista Sartori, fillo da mesma mai, e un dos seus colaboradores máis válidos, que o seguía a todas partes, facéndolle de secretario e amigo fiel, empeñouse en obter, con Dominique Vivant Denon e a través dunha hábil acción diplomática, a devolución e repatriación de numerosas e preciosas obras de arte, que foran traladadas de xeito ilegal desde Italia para Francia polos exércitos napoleónicos.

O papa Pío VII, como sinal de recoñecemento e gratitude por este grande labor na defensa da arte italiana, concedeulle o título nobiliario de Marqués de Ischia.

## Morte 
Antonio Canova faleceu en Venecia a mañá do 13 de outubro de 1822, mentres estaba de hóspede na casa do seu amigo Francesconi, nunha etapa intermedia da viaxe de volta a Roma.

Deixou como herdeiro universal o seu medio-irmán o *abate* Giovanni Battista Sartori.

O sepulcro que custodia os seus despoxos está en Possagno, o seu lugar natal, na provincia de Treviso, onde el mesmo, tres anos antes de morrer, en xullo do 1819, proxectou e fixo edificar as expensas *Il Tempio* (O Templo), pondo persoalmente a primeira pedra.

Este edificio maxestoso, dedicado á Santa Trindade, é unha igrexa parroquial, que non sería rematada ata dez anos despois da súa morte. Neste *Tempio*, en 1832, por vontade do seu medio-irmán, foron trasladados os restos do grande artista desde a antiga igrexa parroquial.

O seu corazón consérvase nun cenotafio, que lle dedicaron os seus discípulos, na nave da esquerda de Santa Maria Gloriosa dei Frari, en Venecia.

## Obra (parcial) 
* *Teseo* (1782) 
* *Amor e Psyche*, 1793, Louvre, París, e Hermitage, S. Petersburgo
* *As Tres Gracias*, 1812-16, Hermitage, S. Petersburg e Victoria and Albert Museum, Londres
* *Paolina Borghese* (1805-1808), no Museo e Galleria Villa Borghese, Roma
* *Maria Magdalena arrepentida* (1809), no Hermitage, S. Petersburgo
* "Hebe", (1816), no Hermitage, S. Petersburg e no Museo de Forlì 
* *Orfeo*, (1770), Hermitage, S. Petersburgo
* "Bailarina", no Bode-Museum, Berlín
 
### Monumentos fúnebres 
[miniatura|175px|Estela fúnebre Volpato, na [Basílica dos Santos Apóstolos , Roma]]
 
* Clemente XIII, (Roma, Basílica de San Pedro do Vaticano, 1787 - 1792, mármore). 
* Clemente XIV, (Roma, Basilica dos Santos Apóstolos, 1787, mármore).
* Estuardos, (Basílica de S. Pedro do Vaticano, Roma, 1817 - 1819, mármore),
* Vittorio Alfieri, (Basilica da Santa Croce), Florencia, 1806 - 1810, mármore).
* Francesco Pesaro, ( Museo Correr, 1799, Venecia, mármore).
* Condesa Maria Cristina Von Sachsen-Teschen, ( Augustinerkirche, 1798-1805, Viena, mármore).

## Notas