open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Astrakán

**Astrakán** ou **Astracán** (), é unha cidade de 502.800 habitantes (2004), capital da óblast de Astrakán, Rusia, situada nas beiras do Volga, preto da súa embocadura no mar Caspio. Os códigos postais asignados á rexión de Astrakhan constan de 6 díxitos e comezan por 414.

## Historia 
A orixe da cidade data da dinastía mongol (século XIII), conquistada por Iván IV de Rusia en 1556, o que permitiu abrir todo o Volga ao tráfico ruso e a cidade converteuse nun importante centro comercial.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Páxina Oficial de Astrakán
Astoria

**Astoria** é a capital do condado de Clatsop, en Oregón, Estados Unidos. Situada na foz do río Columbia, o seu nome débese ao filántropo norteamericano John Jacob Astor. Segundo o censo de 2000 a cidade tiña 9.813 habitantes.

## Historia 
Os indios clatsop habitaban o territorio do que hoxe é Astoria, o primeiro contacto cos europeos foi en 1805 coa expedición de Lewis e Clark que construíron un forte ao suroeste da actual Astoria, coñecido como Fort Clatsop.

En 1811 a compañía de peles de Astor, fundou Fort Astoria como principal centro para o comercio de peles da costa noroeste, e importante para a posterior reclamación do territorio polos Estados Unidos, o posto vendérono aos británicos en 1813, pero en 1818 volveu ao control estadounidense. En 1876 Astoria foi legalmente incorporada e a cidade atraeu a numerosos inmigrantes escandinavos.

En 1883 e 1922 o centro da cidade foi destruída polo lume.

## Lingua 
91,8 % inglés, 5,6 % castelán, 0,5 % alemán.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
Web oficial de Astoria (en inglés)
Lineal A

O **lineal A** é unha escrita que se empregou na Creta antiga. Suponse que transcribe a lingua dos minoicos.

Dela derivan dúas escrituras: o lineal B, usado en Creta e en Grecia, que foi descifrado nos anos 50 por Michael Ventris e John Chadwick e que transcribe un dialecto grego e o chipro-minoico, que se utilizou en Chipre, tamén por descifrar, do cal viría o silabario chipriota, perfectamente lexible e que nota un dialecto grego.

O lineal A remóntase á época minoica, un período e unha civilización de Creta anterior ás invasións gregas, máis ou menos desde o -2000 ao -1400.

Xeralmente escríbese de esquerda a dereita, pero hai exemplos do contrario.

## Tentativas de desciframento 
Unha das primeiras tentativas, tras o éxito do desciframento do lineal B, foi conservar os valores fonéticos do lineal B e aplicalos ao seu predecesor.

Desgraciadamente, as taboíñas permaneceron incomprensibles, e as poucas palabras cuxo senso podía ser deducido do contexto non se correspondían con palabras gregas. Se o valor fonético do lineal A é o mesmo que o do lineal B, a lingua transcrita non é grega; tampouco se deu establecido paralelo ningún coas linguas semíticas.

Os outros traballos realizados, esencialmente estatísticos, fixeron xurdir algunhas hipóteses:

* o lineal A parece que só transcribe unha soa lingua en toda Creta.
* esta lingua parece ser aglutinante, cousa que exclúe as linguas indoeuropeas, que son flexivas, e os idiomas semíticos.

Pero estes elementos quedan polo momento como hipóteses.

## Outros 
* code ISO 15924 : Lina

## Notas 
* **L. Bonfante, J. Chadwick, B. F. Cook, W. V. Davies, J. F. Haley, J. T. Hooker et C. B. F. Walker**, La naissance des écritures, du cunéiforme à l'alphabet, *Paris*, 1994. En particular o texto de John Chadwick sobre o *lineal A*.
* Le linéaire A, extraído da tese doutoral de Cyrill Ruatta, 1998, baixo a dirección de J. Vanschoonwinkel e de F. Rebuffat.
Asuán

miniatura|Assouan, en 1857.
[miniatura|A cidade de Asuán vista desde a [illa Elefantina]]
miniatura|Presa de Asuán
**Asuán** (**أسوان** Aswān) é a cidade máis meridional de Exipto, na marxe oriental do río Nilo, á altura da Primeira Catarata e capital da gobernación homónima. Posúe 220.000 habitantes (2002), e é capital da gobernación de Asuán. Está situada na beira oriental do Nilo, é un centro comercial e turístico.

Asuán é un dos lugares habitados máis secos do mundo. Na antigüidade levaba o nome de *Siena* (*Syene*) do cal deriva *Asuán* (*Syene → As Syene → As Son → As Suán → Asuán *). A súa fama actual débese ao encoro construído para regular as augas do Nilo.

A posición moi cerca do trópico do cáncer de Asuán permitiu a Eratóstenes calcular a circunferencia da Terra: un mercador contoulle que o día do solsticio de verán, o 22 de xuño a mediodía, a luz do sol iluminaba o fondo dun pozo, co que Eratóstenes deduciu que o sol se atopaba entón exactamente no cénit, e comparou coa súa posición no ceo neste mesmo intre na súa cidade, Alexandría, o que lle deu a distancia angular entre as dúas cidades. Coñecendo a distancia entre as dúas cidades, puido calcular, aplicando a proporcionalidade, o raio da Terra.
## Historia 
## Presa de Asuán 
É unha grande obra hidráulica que Exipto construíu coa axuda tanto técnica como económica da Unión Soviética. Presenta as seguintes características:
* lonxitude de 5 quilómetros
* altura mínima no centro de 76 metros
* lonxitude do encoro, máis de 400&nbsp;km
* capacidade de 70.000 millóns de m³
* produción enerxética de 10.000 millóns de kWh anuais
* capacidade de irrigación 800.000 ha

## A Canteira do Obelisco inacabado 
Nesta localidade atópase unha das canteiras máis coñecidas do Antigo Exipto. Trátase dunha canteira de granito, situada na ribeira oriental do Nilo, no centro da cidade. Contén un gran obelisco inacabado, que non foi rematado debido a que presenta gretas latentes na pedra. Este monumento inacabado proporciona a excelente oportunidade para os arqueólogos de entender como se traballaba nas canteiras desa clase, polo que é o mellor exemplo de conservación en Exipto dunha canteira en pleno labor de produción dun obelisco.

Se o obelisco chegase a rematarse sería o máis grande do mundo, con 41,75 metros de altura e 1.168 toneladas de peso.

Dende o ano 2002 está a ser obxecto de estudo arqueolóxico e realízanse traballos de acondicionamento para a súa explotación turísticas. Durante estes traballos fixéronse descubertas importantes como a existencia dunha canle que pode que comunicase a canteira co Nilo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Encoro de Asuán
Lingua illante

Chámase **lingua illante** en tipoloxía lingüística, unha rama da lingüística, e segundo criterios morfolóxicos, a unha lingua na que as palabras son ou teñen tendencia a seren invariábeis. Un exemplo típico de lingua illante é o chinés.

As linguas illantes opóñense tradicionalmente ás aglutinantes, ás flexivas e ás polisintéticas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua analítica
Lingua aglutinante

En tipoloxía lingüística, parte da lingüística, e segundo criterios morfolóxicos, unha **lingua aglutinante** é unha lingua na que as palabras se forman "pegando" ao lexema unha serie de afixos de xeito que as fronteiras entre os morfemas quedan ben marcados e que cada morfema se corresponde cun só trazo semántico ou funcional.

Exemplos:

* en finés, a forma *taloissani* «nas miñas casas» pode segmentarse da seguinte maneira: *talo* «casa» + *i* marca de plural + *ssa* marca de inesivo («en») + *ni* sufixo que indica un posesor de primeira persoa do singular («meu, miña, meus, miñas»);
* en turco, a construción é moi semellante: a partir de *ev* «casa» fórmase: *evler* «as casas», *evlerim* «as miñas casas», e *evlerimde* «nas miñas casas».
* en esperanto, de *hejm(o)* «casa», «lar», fórmase *hejme* «na casa», *hejmen* «cara á casa» e *miahejmen* «cara á miña casa» (*mia*, pola súa vez, está formado do pronome *mi* «eu» máis o morfema de adxectivo *a*).

O termo de *lingua aglutinante* foi creado en 1836 polo lingüista alemán Wilhelm von Humboldt. Formouno a partir do verbo latino *agglutinare*, que significa "pegar, encolar".

As linguas aglutinantes distínguense das linguas flexivas, das linguas illantes e das linguas polisintéticas.

Entre as linguas aglutinantes figuran especialmente o finés, o húngaro, o turco, o xaponés, o coreano, o esperanto, o suahili, o náhuatl, o vasco...
Atol Atafu

**Atafu**, antes coñecido como **Grupo do Duque de York**, é un atol de coral pertencente a Tokelau, no sur do océano Pacífico. Cobre 2.5&nbsp;km² e está habitado por 541 persoas (censo 2016, con todo só 413 estaban presentes na noite do censo), o principal asentamento do atol está na illa de Atafu, no recanto noroeste do atol, as outras illas maiores do grupo son Alofi e Fenualoa, aínda que en total son 42.
A principal actividade económica de Atafu é a pesca. Todos os habitantes pertencen á Igrexa Congregacional Cristiá de Samoa (presbiteriana) establecida en Atafu en 1858

## Historia
É probable que os polinesios visitasen a illa antigamente, pero posiblemente non se instalaron alí. O descubrimento europeo do atol realizouno o 21 de xuño de 1765, John Byron, do . Byron non atopou habitantes na illa nese momento, e chamou á illa "illa do Duque de York". No século XIX asentouse unha familia procedente de Fakaofo Tonuia e a súa muller Lagimaina, xunto cos seus sete fillos fundaron Atafu dando orixe á actual poboación. 

Entre 1856 e 1979, Estados Unidos afirmou manter a soberanía sobre a illa e os outros atols de Tokelau. En 1979, os Estados Unidos admitiron que Tokelau estaba baixo soberanía de Nova Zelandia, e o Tratado de Tokehega estableceu un límite marítimo entre Tokelau e a Samoa Americana.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*History and map
*Satellite image
Atbara

**Atbara** (en árabe عطبرة) é unha cidade de 111.399 habitantes (2007), localizada na confluencia do río Atbara co Nilo no Sudán.

É un importante nó ferroviario, a primeira central sindical do Sudán formouse en 1946 entre os traballadores do ferrocarril de Atbara.
Lingua flexiva

En tipoloxía lingüística, parte da lingüística, e segundo criterios morfolóxicos, unha **lingua flexiva** (tamén chamadas *flexionais* ou *fusionais*) é unha lingua na que as palabras se forman engadindo ao lexema unha serie de afixos, pero de xeito que non hai unha correspondencia biunívoca entre morfemas e trazos semánticos ou funcións gramaticais.

Exemplos:

*en galego *cantabamos* pódese segmentar en morfemas que indican tempo (-*ba*-) e persoa e número (-*mos*). Este último morfema resume dúas categorías gramaticais, cousa que distingue as linguas flexivas das aglutinantes.

As linguas flexivas distínguense das linguas aglutinantes, das linguas illantes e das linguas polisintéticas.

Entre as linguas flexivas figuran especialmente moitas das indoeuropeas (entre elas o galego)
Athens

**Athens** é o nome en lingua inglesa da cidade grega de Atenas. Dá nome a varias poboacións do Canadá e os Estados Unidos:

***Athens**, vila canadense en Ontario;
***Athens**, vila estadounidense en Alabama;
***Athens**, vila estadounidense en California;
***Athens**, vila estadounidense en Illinois;
***Athens**, vila estadounidense en Luisiana;
***Athens**, vila estadounidense en Maine;
***Athens**, vila estadounidense en Míchigan;
***Athens**, vila estadounidense no Estado de Nova York;
***Athens**, vila estadounidense en Ohio;
***Athens**, vila estadounidense en Pensilvania;
***Athens**, vila estadounidense en Tennessee;
***Athens**, vila estadounidense en Texas;
***Athens**, vila estadounidense en Vermont;
***Athens**, vila estadounidense en Virxinia;
***Athens**, vila estadounidense en Virxinia Occidental;
***Athens**, vila estadounidense en Wisconsin;
***Athens**, vila estadounidense en Xeorxia;
Lingua polisintética

En tipoloxía lingüística, parte da lingüística, e segundo criterios morfolóxicos, unha **lingua polisintética** é unha lingua na que unha palabra pode estar formada por unha serie de lexemas e morfemas ata tal punto elevada que equivale ao que noutras moitas linguas se enunciaría por medio dun enunciado.

Exemplos de linguas deste tipo son o inuit e as linguas paleosiberianas.

As linguas polisintéticas opóñense tradicionalmente ás aglutinantes, ás flexivas e ás illantes.
Athens, Xeorxia

**Athens** é unha cidade estadounidense do condado de Athens-Clarke, na ribeira do río Oconee, no nordés de Xeorxia. Ten 100.266 habitantes .

Fundouse en 1801 para situar a Universidade de Xeorxia (33.000 alumnos en 2004), en 1806 converteuse oficialmente en cidade, en 1841 o construíuse unha estación de ferrocarril, favorecendo o comercio de algodón.

## Linguas 
88 % inglés, 5,7 % castelán, 1,3 % chinés, 0,7 % francés, 0,6 % alemán, 0,4 % xaponés, 0,3 % portugués, 0,3 % árabe.
Gertrude Atherton

**Gertrude Franklin Horn Atherton**, de solteira Gertrude Franklin Horn, nada en San Francisco o 30 de outubro de 1857 e finada o 14 de xuño de 1948 na mesma cidade, foi unha escritora norteamericana.

## Traxectoria 
Naceu e viviu en California toda a súa vida, casou con George Atherton cando só tiña 19 anos e con el tivo dous fillos. Ao seu home desgustáballe que escribise, e a publicación en folletín da súa primeira novela, *The Randolphs of Redwoods* (1882), aínda que ía sen sinatura, escandalizou a toda a familia.

Logo da morte do seu home en 1887, comezou a súa verdadeira carreira de escritora, escribiu 60 libros e numerosos artigos, a súa primeira novela con sinatura publicouna en 1888, *What Dreams May Come*, aínda que baixo o pseudónimo de **Frank Lin**.

As súas novelas amosan heroínas cunha vida moi independente, sen dúbida unha reacción á súa vida de casada. As súas novelas máis coñecidas son *The Californians* (1898) *The Splendid*, *Idle Forties* (1902), *The Conqueror* (1902) e *Black Oxen* (1923).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras de Gertrude Atherton no proxecto Gutenberg
Atiu

**Atiu**, tamén coñecida como **Enuamanu** (*Terra de paxaros*), atópase a 187&nbsp;km de distancia de Rarotonga, no grupo meridional das Illas Cook.

## Xeografía
Atiu é unha illa volcánica rodeada por un arrecife de coral que posúe paredes de coral fosilizado de ata 6 m de altura. As paredes, de medio quilómetro de ancho, bordean a illa formando unha plataforma virtual. É un tipo de illa denominado *makatea* a partir da illa Makatea das Tuamotu. No interior do anel, a erosión creou unha zona de terra cultivable (café e vainilla), cuxa altura crece ata o centro da illa onde se atopa un outeiro de 71 m de altura. 

Esta mesma erosión provocou que a costa estea chea de covas e túneis, onde aniñan diversas especies de aves, entre elas a salangana *Aerodramus sawtelli* (tamén coñecida como *Collocalia sawtelli*), denominada *kōpeka* na lingua maorí das Illas Cook, un endemismo da illa. 

A superficie total é de 27 km2. A temperatura é suave cunha media que oscila entre os 24º e os 26&nbsp;°C.

## Asentamentos humanos
Ao contrario da maioría de illas da Polinesia, a poboación vive no centro da illa en cinco aldeas moi próximas: Areora, Ngatiarua, Teenui, Mapumai e Tengatangi. En marzo de 2003, a poboación ascendía a 571 habitantes.

Foi poboada por migracións polinesias desde as illas da Sociedade no século V. Os habitantes de Atiu eran os guerreiros máis temidos das illas Cook, e a súa historia inclúe diversos ataques sanguinarios ás illas veciñas. O primeiro europeo que chegou foi o inglés James Cook en 1777. O segundo foi o evanxelista protestante John Williams, que deixou dous misioneiros de Tahaa. 
325px|miniatura|Mapa da illa

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
**Aerodramus sawtelli*
Illa de Atka

A **illa Atka** (en inglés: *Atka Island*; en Unangam Tunuu ou en Aleutiano: *Atxax*) é a illa máis grande do grupo das illas Andreanof, que á súa vez forman parte das illas Aleutianas, no estado norteamericano de Alasca. A illa está a 80 quilómetros ao leste da illa de Adak. Mide 105 quilómetros de longo e entre 3,2 e 32&nbsp;km de largo, cunha superficie de 1.048 km², polo que é a 22ª illa máis grande dos Estados Unidos. No nordés da illa Atka atópase o volcán Korovin, que alcanza os 1.533 m. A illa Oglodak atópase a 5´5&nbsp;km do cabo Kigun, o punto máis occidental da illa Atka.

A vila de Atka, está na parte leste da illa. O censo de poboación de 2000, determinou que a illa estaba habitada por 95 persoas, case todas na cidade de Atka.

miniatura|Vila de Atka no inverno

Durante a segunda guerra mundial estableceuse unha base militar na illa, que aínda permanece. O 5 de decembro de 2008, o presidente George W. Bush creou o Monumento Nacional en conmemoración dos eventos da segunda guerra mundial no Pacífico, máis especificamente na illa. Un B-24 Liberator estrelado en Atka e un dos nove sitios do monumento.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
### Ligazóns externas
Atka

**Atka** é unha vila da Illa de Atka, en Alasca (Estados Unidos). Ten 92 habitantes (2004), o 80% aleutianos, que viven da pesca.

## Linguas 
Atka é unha das poucas vilas aleutianas no que a maioría da poboación fala o aleutiano. 52,7% aleutiano, 47,3% inglés.
Atka (homónimos)

**Atka** pódese referir á
*Illa de Atka, unha das illas Aleutianas do grupo Andreonof
*Atka, unha vila situada na illa de Atka.
Nova Zembla

**Nova Zembla**, **Nova Terra** ou **Nova Cembla** (en ruso: Но́вая Земля́, *Terra Nova*), é un arquipélago ártico ruso localizado entre o Mar de Barents a oeste e o Mar de Kara a leste. Situado próximo do continente, o territorio máis próximo é a illa de Vaygatch, a suroeste, da cal está separado polo estreito Karskiye Vorota, ou estreito de Kara. Esta illa, á súa vez, está separada do continente por un estreito de preto de 10&nbsp;km de largura.

A Nova Zembla componse de dúas grandes illas (Illa Severny ao norte e Illa Yuzhny ao sur), separadas por un estreito canal, o Matotchkin Shar, e dun número considerable de illas adxacentes. Aínda que xeoloxicamente constitúa o prolongamento cara ao norte dos Montes Urais, o arquipélago inclúese en Europa.

## Notas
Atlantic City

**Atlantic City** pódese referir a:

## Xeografía
***Atlantic City**, cidade do estado de Nova Jersey;
***Atlantic City**, cidade do estado de Wyoming;

## Arte
****Atlantic City***, película de Louis Malle (1980);
****Atlantic City***, película de Ray McCarey (1944);
*"**Atlantic City**", canción de Bruce Springsteen (1982).
Atlantic City, Nova Jersey

**Atlantic City** é unha cidade situada na illa de Absecon, no condado de Atlantic, Nova Jersey, Estados Unidos. Segundo o censo de 2000 ten unha poboación de 40.517 habitantes. A cidade é un importante destino turístico polas súas praias e os seus casinos. En 1978 abriuse o primeiro casino do leste dos Estados Unidos.

## Linguas 
inglés (61,6 %), castelán (23,3 %), vietnamita (3,2 %), chinés (2 %) e tagalo (1,3 %).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial de Atlantic City
Óblast de Kaliningrado

**Kaliningrad** é un pequeno enclave ruso do Mar Báltico, limitado a norte e leste pola Lituania, a sur pola Polonia e a oeste polo Mar Báltico. Corresponde a un anaco da antiga Prusia. Foi anexionada pola Unión Soviética despois da segunda guerra mundial e subsecuentemente rusificada, modificando o seu nome tradicional, **Königsberg**. 
**Capital**: Kaliningrado

## Historia 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Subdivisións de Rusia
Atri

**Atri** é unha comuna da provincia de Teramo, na rexión dos Abruzos, Italia. Cobre 91&nbsp;km² e ten unha poboación de 11.260 habitantes, a altura media é de 451 metros, situada preto do Mar Adriático. Colonia romana, co nome de **Hatria**, xa antes fora unha importante cidade grega, entre os seus monumentos destaca a catedral románico-gótica, construída entre o século XIII e o XIV.
Attar

**Farid al-Din Attar**, **عطار نیشابوری** en persa, ou **Fariduddin Attar**, nado en Neishapour, Khorasan contra 1142 e finado contra 1230, foi un poeta mítico persa.

## Traxectoria 
**Mohamed ibn-Ibrahim** era o verdadeiro nome deste comerciante de perfumes que viviu case un cento de anos e algúns especialistas cren que morreu durante a destrución da súa cidade polos invasores mongois.Attar é un dos máis famosos poetas místicos de Irán. As súas obras inspiraron a Jalal al-Din Muhammad Rumi e moitos outros poetas místicos. Escribiu un centro de libros, dos que uns 30 chegaron a nós, o máis coñecido é *Mantiq al-Tair* (A linguaxe dos paxaros), e destaca tamén *Asrarnameh* (O libro dos segredos)

File:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227734.jpg| *Mantiq al-Tair* 
File:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227735.jpg| *Mantiq al-Tair* 
File:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227736.jpg| *Mantiq al-Tair*  
File:"The Concourse of the Birds", Folio 11r from a Mantiq al-tair (Language of the Birds) MET DT227737.jpg| *Mantiq al-Tair*
Attavante degli Attavanti

miniatura|Misal ilustrado por Attavanti.

**Attavante degli Attavanti**, nado en Castelfiorentino en 1452 e finado en Florencia en 1525, foi un miniaturista florentino.

Destacou na súa labor por ilustrar misais e Biblias.
Per Daniel Amadeus Atterbom

**Per Daniel Amadeus Atterbom**, nado en Åsbo o 19 de xaneiro de 1790 e finado en Estocolmo o 21 de xullo de 1855, foi un escritor sueco, un dos máis destacados representantes do romanticismo en Suecia.

## Traxectoria 
Estudou na Universidade de Uppsala.
Jean Denis Attiret

**Jean Denis Attiret**, nado en Dole en 1702, e finado en Pequín 1768, foi un pintor e sacerdote xesuíta francés, misioneiro na China.

Estudou arte en Roma e fíxose un nome como retratista, durante a súa etapa de seminarista pintou a catedral de Aviñón. En 1737 marcha a China, onde o emperador Qianlong deulle o título de "Pintor do emperador", debido á insistencia do emperador para que empregara o método e o estilo do país, converteuse en chinés polo seu estilo, a maioría das súas obras son naturalistas: árbores, froitas, peixes e outros animais, aínda que tamén retratou aos cortesáns.
Attu (homónimos)

**Attu** pódese referir a:
*Illa de Attu, illa das Aleutianas, en Alasca
*Attu, Alasca, é unha vila da illa de Attu
Óboe

O **óboe** é un instrumento musical de vento madeira de lingüeta dobre que apareceu por primeira vez en Francia cara a 1660. Dende a súa invención apenas sufriu cambios. Evolucionou da chirimía tiple e inmediatamente foi aclamado pola súa variedade tonal calidade expresiva.

Os primeiros óboes posuían un ton estridente e desafinaban con facilidade, pero a pureza de ton do óboe moderno fixo que normalmente se use como referencia para afinar o resto dos instrumentos da orquestra.

A dificultade para soprar a través dunha boquilla de lingüeta dobre fai que as familias dos óboes e os fagots resulten difíciles de interpretar nos seus rexistros graves.

## Notas
Instrumento de vento-madeira

Trátase de instrumentos aerófonos nos que o aire vibra ao paso por unha lingüeta ou por un bisel. Compóñense dunha embocadura, un tubo con buratos que permite a alteración da frecuencia da onda sonora, e unha pequena campá (agás a frauta). Nos instrumentos modernos estes buratos non se premen directamente cos dedos (caso de instrumentos populares e de época) senón por medio de chaves, sistema que se desenvolveu no século XIX para mellorar as posibilidades interpretativas.
Atopamos varios tipos de instrumentos de vento madeira:

**a) Instrumentos de lingüeta dobre ou palleta.** Óboe, óboe de amor (afinado en la), corno inglés (en fa), fagot e contrafagot. A gaita sería tamén un instrumento de madeira de dobre lingüeta, coa particularidade de que consta dun fol que almacena o aire e de roncón e ronquetas para facer bordóns.

**b) Instrumentos de lingüeta simple.** Atopamos basicamente dúas familias, a do clarinete e a do saxofón. A familia do clarinete (instrumento xeralmente afinado en si bemol) componse tamén do requinto (en mi bemol), do corno di bassetto (en fa), do clarinete alto (en mi bemol), do clarinete baixo (en si bemol) e do clarinete contrabaixo (en si bemol). Os instrumentos da familia do saxofón constan da boquilla dun clarinete máis un tubo de latón, na actualidade utilízanse sete modelos distintos (soprano, sopranino, alto, tenor, barítono e baixo).

**c) Instrumentos de bisel.** A frauta é o principal instrumento deste grupo. Consta dun tubo cilíndrico, e a columna de aire vibra grazas ao contacto contra o bordo da embocadura. Orixinalmente era un instrumento feito de madeira, pero na actualidade esta substituíuse por metais coma a prata.
O Pindo, Carnota

**San Clemente do Pindo** é unha parroquia do concello de Carnota. Segundo o IGE, no ano 2018 tiña 770 habitantes (366 homes e 404 mulleres). Está situada entre San Mamede de Carnota e O Ézaro (pertencente ao concello de Dumbría).

A súa parte máis destacada é o monte Pindo, de 635 m. Outros lugares da parroquia son O Cancelo, onde está o camposanto, A Capela, onde está a praia de San Pedro e a igrexa parroquial, A Solaina, núcleo principal da parroquia en onde se celebran as festas e o mercado, e O Sinal, a zona marítima onde está o peirao.

## Xentilicio 
O xentilicio desta parroquia é o de **pindexo**.

## Patrimonio 
A igrexa parroquial data orixinalmente do século XVII, se ben sufriu sucesivas remodelacións e ampliacións, quedando da igrexa orixinaria a sancristía e a fachada.

## Festas 
No Pindo celébranse as festas de San Clemente o segundo domingo de agosto e as do Cristo o 12 de outubro.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Monte_Pindo.JPG|Vista do monte Pindo.
Ficheiro:Castelo de San Xurxo, O Pindo, Galicia.jpg|Castelo de San Xurxo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Pindo 
### Parroquias de Carnota 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Carnota
Fagot

O **fagot** é un instrumento de vento-madeira de lingüeta dobre que apareceu a mediados do século XVII e adquiriu rapidamente popularidade como instrumento orquestral durante o período barroco. Usábase principalmente para apoiar a liña baixa das cordas graves, pero a súa gama excepcionalmente ampla fixo que tamén puidese interpretar pasaxes solistas (sobre todo no rexistro tenor). O son do fagot fúndese especialmente ben cos cornos.

Na música do clasicismo e principios do romanticismo a miúdo empregábase unha parella de fagots xunto con outra de cornos para crearen unha textura homoxénea a catro voces.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Contrafagot
Corno inglés

O **corno inglés** é un instrumento aerófono de vento madeira, dado que produce o son grazas ao paso do aire por unha dobre lingüeta. É da familia do óboe, coa diferenza de que se trata dun instrumento transpositor en fa. Incorporouse á orquestra no século XIX.

A técnica de dixitación é practicamente a mesma que a usada para o óboe. A música para o corno inglés escríbese unha quinta máis alta da que o instrumento realmente soa.
Chapas

miniatura|Unha chapa de botella.
O **xogo das chapas** é un xogo popular de gran sinxeleza, que precisa só de chapas de botellas.
## Materiais
* Necesítase unha chapa (tapón de refresco ou cervexa) para cada unha das persoas que van xogar.
* Un terreo onde xogar. Nel píntase unha estrada, onde se representan curvas, rectas e todo tipo de sinais (pozos, cárceres, atallos, áreas...) que permitirán que o xogo sexa máis entretido.

## Normas
* Cada xogador só poderá tirar tres veces seguidas, se este non se sae das liñas marcadas.
* Se a chapa cae nas zonas de castigo (pozos, áreas...) a persoa non poderá tirar ata pasadas tres quendas dos seus contrincantes. Só poderá tirar antes se os seus compañeiros tamén caen.
* Se ao lanzar se cae na morte ou no cárcere, isto supón a volta ao inicio.

## Proceso
Para empezar a xogar, cada xogador sinala a súa chapa coa finalidade de diferenciala das demais. Posteriormente, énchese a chapa de barro para que esta pese e poder deslizala mellor pola estrada. Co cu para abaixo, empúrrase a chapa co dedo índice e vaise comendo terreo para gañar a partida.
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*xogospopulares.com O portal da tradición lúdica
Piccolo

O **pícolo** (do italiano *flauto piccolo*: ‘frauta pequena’), tamén chamado **frautín** ou **oitavino** é un instrumento de vento madeira. O seu tamaño é aproximadamente a metade do da frauta traveseira e soa unha oitava máis agudo. Normalmente está feito de madeira de ébano, aínda que tamén se fan metálicos.
Contrafagot

O **contrafagot** é un instrumento musical de vento. Soa unha oitava máis grave con respecto ó fagot. É un instrumento de son amplo e profundo que se usa para reforzar as liñas graves da orquestra e a miúdo úsase para fundilo con trombóns. É o instrumento de son máis grave da orquestra, e escríbese para el en clave de fa.
Instrumento

O termo **Instrumento** pode referirse a:

*Un **instrumento** é un obxecto fabricado para unha utilización particular, xeralmente manual, pero pode referirse a moitos ámbitos diversos:
****Ferramenta**, utilizada manualmente e destinada á transformación do obxecto co que se traballa;
****Instrumento cirúrxico**, instrumento utilizado nas operacións cirúrxicas; o conxunto de todos eles adoita chamarse instrumental cirúrxico;
****Instrumento musical**, instrumento cuxa función e tocar música;
****Instrumento de abordo**, dispositivo destinado a visualizar informacións polos condutores de vehículos (aeronaves, automóbiles etc.);
****Instrumento de medida**, un obxecto ou mecanismo cuxa función é a facer medicións;
****Instrumento óptico**, un instrumento para formar imaxes de obxectos;
****Instrumento financeiro**, un documento empregado para documentar formalmente unha transacción financeira;
****Instrumento de tortura**, un obxecto ou mecanismo parar torturar.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Haploloxía

A **haploloxía** é un fenómeno lingüístico de síncope silábica. É un tipo de metaplasmo por redución mediante, que consiste en que dúas sílabas en contacto cunha secuencia fónica moi semellante se simplifican nunha soa, ou, dito doutro xeito, unha sílaba suprímese cando na mesma palabra aparecen xunto a outra iniciada pola mesma consoante. Este proceso pode darse na evolución da lingua ou en termos cultos da actualidade, normalmente para evitar a cacofonía:

* a verba latina *subsolanum* orixina en galego medieval *sosolano*, que coa caída das consoantes intervocálicas queda *sosoão*, con crase das vogais finais produce *sosoá* e por haploloxía simplifica no *soá* do galego moderno;
* a palabra co étimo *perdita* sonorizou a oclusiva dental xorda, abriu o grao da vogal postónica breve latina no fonema // e quedou en galego medieval *pérdeda*: posteriormente por haploloxía, reduciuse ao actual *perda*.
* outros casos son os cultismos *traxicómico* dun orixinal *tráxico-cómico* e *idolatría*, inicialmente *idololatría*.
As aventuras de Arthur Gordon Pym

***As aventuras de Arthur Gordon Pym*** (orixinalmente ***The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket***) é unha obra de Edgar Allan Poe que constitúe a súa única obra dentro da narrativa longa. Pertencente ó xénero do terror, practicamente inaugura un novo xénero: a ficción fantástica de terror.

## Trama 
A obra conta as aventuras mariñas de Arthur Gordon Pym. Poden distinguirse dúas partes claramente diferenciadas: na primeira, a obra mantense circunscrita ás obras de aventuras mariñas, piratas incluídos, con elementos propios procedentes da súa obra *O escaravello de ouro* e os seus diversos elementos de terror que caracterizan ás súas obras; na segunda, a obra introdúcese de cheo no campo da fantasía.

Entre os diversos autores que utilizaron esta obra coma fonte de inspiración, pódese citar a H. P. Lovecraft. As bases sentadas por esta obra son un forte *seudo-cientifismo* (que xa se atopa no romanticismo) e a utilización da épica da viaxe por territorios descoñecidos.

J. R. R. Tolkien pode considerarse, a través das obras de H. P. Lovecraft como herdeiro indirecto. Os principais elementos da súa obra, coma o viaxeiro por territorios ignotos e hostís, o mal latente e descoñecido ou a simboloxía, anticípanse nesta obra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Caso gramatical

En gramática, o **caso gramatical** é a forma que adquire unha palabra (substantivos, adxectivos, pronomes ou determinantes) dependendo da función sintáctica que desempeñe. Este concepto é aplicábel en principio ás linguas flexivas e ás linguas aglutinantes. Ao conxunto de casos que ten unha palabra dada chámaselle declinación. Así, por exemplo, en latín existían seis casos (nominativo, vocativo, acusativo, xenitivo, dativo e ablativo), en grego clásico cinco (nominativo, vocativo, acusativo, xenitivo e dativo). Nas dúas linguas existen tamén trazas dos antigos locativo e instrumental.

Os casos poderían clasificarse nos seguintes subtipos:

* **caso formal**: expresa unha relación puramente sintáctica entre o predicado e os sintagmas nominais. En latín sería o nominativo e o acusativo.
* **caso relacional**: establece unha relación entre dous sintagmas nominais ou entre un sintagma nominal e un verbo. En latín serían o xenitivo e o dativo.
* **caso posicional**: indica o lugar onde se dá ou ten lugar unha acción. En latín sería o ablativo.

Existen linguas cun sistema de casos posicionais moi desenvolvido, como o tabasarano, que posúe cincuenta e dous: entre eles o inlativo, o elativo, o ablativo, o adlativo, o sublativo, o delativo, o supralativo, o postlativo, o interlativo, o inesivo, o adesivo, o subesivo, o interesivo, o postesivo, ou o superesivo.

No grupo dos casos relacionais existen dous grandes sistemas nas linguas do mundo. Aquí do que se trata é de ver quen leva as marcas formais entre o suxeito dos verbos transitivos e intransitivos e o complemento directo dos verbos transitivos:
* Se se marca dalgún xeito o Complemento Directo estaremos ante un **sistema acusativo** (no que o suxeito se pon en nominativo e o Complemento Directo en acusativo) -este sería o caso do latín e, dalgún xeito, o do galego;
* Se o que se marca é o suxeito dos verbos transitivos e non o dos intransitivos nin o Complemento Directo, o primeiro irá en caso ergativo e os outros en absolutivo. É o que se chama un **sistema de ergativo**, propio entre outros do éuscaro.

## Listaxe de casos
Esta é unha listaxe de casos tal e como se usan en varias linguas flexivas que teñen declinación.

## Lugar e tempo 
:Nota: a maioría dos casos que expresan lugar e movemento empréganse tamén para indicar tempo.

### Lugar 
### Movemento 
### Cadro resumo dos principais casos 
## Nivel morfosintáctico 
Para os significados dos termos *axente*, *paciente*, *experimentador*, e *instrumento*, ver* papeis theta*.

## Relación 
## Semántica 
## Estado 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Flexión.
* Declinación (gramática).

### Bibliografía 
* *Case* (1994), de Barry J. Blake, editado en Cambridge University Press (ISBN 0-521-44661-9)
* *The Oxford handbook of case: studies in honor of Bernard Comrie* (2008), editado por Greville G. Corbett, Michael Noonan en John Benjamins Publishing Company, Amsterdam & Philadelphia (ISBN 978-90-272-2994-6)
Illa de Attu

**Attu** é a illa máis oriental do grupo Near das Illas Aleutianas, en Alasca, representa o punto máis oriental dos Estados Unidos, localizado a 1700&nbsp;km da Alasca continental e a 1200&nbsp;km das illas Kuriles.

## Historia 
O nome Attu é unha transliteración do nome aleutiano da illa, o explorador ruso Aleksei Chirikov deulle o nome de San Teodoro en 1742
Os aleutianos viviron na illa durante xeracións, pero no transcurso da segunda guerra mundial, o 7 de xuño de 1942 os xaponeses invadiron a illa, xunto á illa veciña de Kiska o día anterior. Os xaponeses trasladaron aos 42 habitantes a un campo de concentración preto de Otaru, en Hokkaido, alí morreron 16 deles.

O 11 de maio de 1943, o exército americano lanzou unha ofensiva para reconquistar Attu e Kiska, durante a Batalla das Illas Aleutianas morreron 549 americanos e 2351 xaponeses, ao final a vitoria foi para os americanos.

Logo da guerra, os superviventes do campo de prisioneiros de Otaru foron repatriados a outras illas das Aleutianas ou ao interior da Alasca, e o goberno dos Estados Unidos construíron unha estación militar no sur de Attu.

O 1 de agosto de 2010, a estación LORAN da Garda Costeira dos Estados Unidos en Attu deixou definitivamente de funcionar. O 27 de agosto de 2010, a estación foi desarmada e retirouse o persoal da Garda Costeira, deixando a illa sen poboación residente.

O 7 de xuño de 2012, no 70º aniversario da invasión xaponesa, a senadora Lisa Murkowski e o almirante Thomas Ostebo da Garda Costeira dos Estados Unidos dedicaron un monumento a Attu Village, aos residentes que morreron en cativerio xaponés e os sobreviventes que non puideron regresar.

miniatura|Illas de Agatu e Attu.
miniatura|Paisaxe da Illa de Attu.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aleutianas
* Attu, Alasca

### Ligazóns externas 
* Attu Homepage
* Red White Black & Blue – feature documentary about The Battle of Attu
* Soldiers of the 184th Infantry, 7th ID in the Pacific, 1943–1945
* Suicidal Banzai charge in Attu : The 1st *Gyokusai* ordered  Suicide for the Emperor?
* *”Attu: North American Battleground of World War II”*, a National Park Service Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan
* Aviation: From Sand Dunes to Sonic Booms, a National Park Service *Discover Our Shared Heritage* Travel Itinerary
Attu, Alasca

**Attu** é unha estación militar da Illa de Attu, Alasca, Estados Unidos.
## Historia
Despois da segunda guerra mundial o goberno dos Estados Unidos decidiu construír unha estación de radio navegación en Theodore Point, no sur da Illa. Posteriormente a base moveuse a Massacre Bay. Durante tempo, os 20 residentes da estación eran militares do servizo de radio navegación de United States Coast Guard. O 1 de agosto de 2010, a estación LORAN da Garda Costeira dos Estados Unidos en Attu deixou definitivamente de funcionar. O 27 de agosto de 2010, a estación foi desarmada e retirouse o persoal da Garda Costeira, deixando a illa sen poboación residente.

O 7 de xuño de 2012, no 70º aniversario da invasión xaponesa, a senadora Lisa Murkowski e o almirante Thomas Ostebo da Garda Costeira dos Estados Unidos dedicaron un monumento a Attu Village, aos residentes que morreron en cativerio xaponés e os sobreviventes que non puideron regresar.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Web da estación
Théodore Aubanel

**Théodore Aubanel**, nado en Aviñón en 26 de marzo de 1829 e finado o 2 de novembro de 1886, foi un escritor provenzal. Canda Joseph Roumanille e Frédéric Mistral foi un dos iniciadores do movemento felibre, que supuxo o rexurdimento da literatura occitana.

## Obra 
* *La miougrano entre-duberto*, 1860 (poemario)
* *Lou pan dou pecat*, 1878 (teatro)
* ''Li filho d'Avignoun*, 1885 (poemario)
* *Lou pastre'' (teatro)
George Atwood

**George Atwood** (1746 - 1807). Matemático inglés.

Estudou na Escola de Westminster e graduouse polo Trinity College en 1769, foi profesor de matemáticas en Cambridge. Na súa obra *Treatise on the Rectilinear Motion and Rotation of Bodies* (1784), describe a máquina, que dende entón leva o seu nome, para demostrar experimentalmente a lei da gravidade.
H. P. Lovecraft

**Howard Phillips Lovecraft**, nado en Providence, Rhode Island, o 20 de agosto de 1890 e finado no mesmo lugar o 15 de marzo de 1937, é un escritor estadounidense de *weird fiction*, ciencia ficción, fantasía e horror. É coñecido principalmente polo universo ficticio que sería coñecido posteriormente como Mitos de Cthulhu e por ser o creador do cosmicismo.

## Traxectoria 
Unha das constantes da vida de Lovecraft foi a enfermidade, que o acompañou dende moi neno. Tamén de neno sufriu constantemente os insultos da súa nai, quen o chamaba "feo". Isto, engadido ós seus constantes pesadelos, prefiguraron a parte principal dos ingredientes da súa obra.

As súas primeiras historias viron a luz en 1905, cando comezou a escribir para gañar a vida. Tamén comezou a manter correspondencia con multitude de escritores, entre os cales, e baixo a súa supervisión, configuraron os Mitos de Cthulhu.

### Etapas narrativas 
A súa obra distingue dúas partes principais: a chamada época "dunsaniana" e a época de apoxeo dos mitos.

A época dunsaniana de Lovecraft componse de relatos moi oníricos. Exemplo deles son as *aventuras oníricas de Randolf Carter*, como *A declaración de Randolf Carter*.

Na segunda época, Lovecraft deu renda solta ós seus medos e horrores. Nos seus mitos (e a diferenza de Derleth e os demais colaboradores) atópanse un exacerbado pesimismo, unha angustiosa soidade e frustración. A linguaxe descritiva, por exemplo, é redundante e atafegante. Obras desta época son *Nas montañas da loucura* ou *A sombra que caeu sobre Insmouth*.

O máis destacable da súa obra é a creación dos *Mitos de Cthulhu*. Na mesma acabaron colaborando varios dos escritores con quen mantiña correspondencia. O máis destacable deles é August Derleth, ademais de Forrest J. Ackerman, Robert Bloch e Robert E. Howard. A relación entre eles era tan estreita que non dubidaban incluso en introducirse uns aos outros coma personaxes das súas obras.

A grandes trazos, os *Mitos de Cthulhu* son unha mitoloxía novelesca sustentada por referencias a libros *canónicos*, piares dun suposto coñecemento esquecido e horrible. A principal obra é o *Necronomicon*. Os libros tratarían de varias supostas civilizacións perdidas e esquecidas, moi anteriores á presenza do ser humano no planeta.

## Obra 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *O relato fantástico: de Poe a Lovecraft*, intro. de G. Navaza, trad. de Ricardo Terco. Ir Indo.
Aubenas

**Aubenas** (**Aubenàs** en occitano) é unha comuna francesa do departamento de Ardèche. En 1999 tiña 11.048 habitantes.

Situada na ribeira do río Ardèche, a vila fundouse na Idade Media. No século XVIII coñeceu o máximo apoxeo co desenvolvemento da industria da seda.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web de turismo de Aubenas
Daniel Auber

miniatura|dereita|Daniel Auber.

**Daniel François Esprit Auber**, nado en Caen o 29 de xaneiro de 1782 e finado en París o 12 de maio de 1871, foi un compositor francés, considerado un dos mestres da ópera francesa.

## Biografía 
Daniel Auber provén dunha familia de artistas cunhas privilexiadas relacións coa realeza; o seu avó foi pintor de Luís XVI e o seu pai, "oficial de caza do Rei" foi ao mesmo tempo pintor e grande amador de música na corte.

## Obra 
Compuxo ao longo da súa vida 47 obras líricas, entre elas 36 opéra-comiques, 6 óperas, 3 dramas líricos, 2 óperas ballet e un ballet. Unha obra que, polo seu espírito, a súa lonxevidade e mais a súa abundancia contribúe sen equívocos á prosperidade internacional da arte lírica francesa. O musicólogo alemán Herbert Schneider estableceu en 1994 o catálogo completo das súas obras, *Chronologisch-thematisches Verzeichnis.*

### Óperas 
* *Vendôme en Espagne*, drama lírico nun acto, en colaboración con Hérold, théâtre de l’Opéra, 5 de decembro de 1823
* *Léocadie*, drama lírico en tres actos, théâtre de l’Opéra-Comique (sala Feydeau), 4 de novembro de 1824
* *La Muette de Portici*, grande ópera en cinco actos, théâtre de l’Opéra, 29 de febreiro de 1828
* *Le Dieu et la Bayadère, ou la Courtisane amoureuse*, ópera en dous actos, Opéra, 13 de outubro de 1830
* *Le Philtre* (20 de xuño de 1831, ópera en dous actos, théâtre de l’Opéra, París
* *La Marquise de Brinvilliers*, drama lírico en tres actos, en colaboración con Boieldieu, Cherubini, Berton, Hérold, Paër e Carafa, théâtre de l’Opéra, 31 de outubro de 1831
* *Le Serment ou les Faux-monnayeurs*, ópera en tres actos, théâtre de l’Opéra, 1 de outubro de 1832
* *Gustave III ou le Bal masqué*, ópera histórica en cinco actos, théâtre de l’Opéra, 27 de febreiro de 1833
* *Le Cheval de bronze*, ópera-*féérie* en tres actos, théâtre de l’Opéra-Comique (sala da Bourse), 23 de marzo de 1835, despois ópera-ballet en tres actos, théâtre de l’Opéra, 21 de setembro de 1857
* *Le Lac des fées*, ópera en cinco actos, théâtre de l’Opéra, 1 de abril de 1839
* ''L'Enfant prodigue*, ópera en cinco actos, théâtre de l’Opéra, 6 de decembro de 1850

### Ópera-comique 
* *Le Maçon* (1825)
* *La Fiancée* (1829)
* *Fra Diavolo* (1830)
* *Lestocq* (1834)
* *Le cheval de bronze* (1835)
* *L'ambassadrice* (1836)
* *Le domino noir* (1837)
* *Le lac des fées* (1839)
* *Les diamants de la couronne* (1841)
* *Haydée* (1847)
* *Marco Spada* (1853)
* *Manon Lescaut* (1856)
* *La fiancée du Roi de Garbe'' (1864).
Manuel Celso Garrido

**Manuel Celso Garrido Rodríguez**, nado na Merca o 2 de decembro de 1915 e finado en Santiago de Chile o 6 de outubro de 1960, foi un mestre, escritor e xornalista galego.

## Traxectoria 
Fillo de José María Garrido Mouriño de Parderrubias e Aurora Rodríguez Rodríguez da Merca, o seu avó materno José María Rodríguez Acedo, foi xuíz municipal do concello da Merca. Orfo de pai aos 11 anos, trasladouse a Ourense para estudar o bacharelato e en 1930 iniciou os estudos de Maxisterio na Escola Normal, que rematou en 1933. Exerceu como mestre en Sanguñedo (Verea), militou na Xuventude Izquierda Republicana e vinculouse ás Mocedades Galeguistas de Ourense, actuando con elas na campaña electoral de febreiro de 1936.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído como mestre e permaneceu agochado. En marzo de 1937 foi detido. Condenado a traballar no campo de concentración do Cumial, pasou dous anos na cadea, e cando foi posto en liberdade enrolárono pola forza e foi enviado a Oviedo. Ao rematar a súa situación militar como mobilizado, decidiu exiliarse. Cunha identidade falsa trasladouse a Lisboa e desde alí a Buenos Aires. Na Arxentina estivo un tempo breve, colaborando coa Federación de Sociedades Galegas e co seu periódico *Galicia*. Instalouse en Chile, traballou en *La Opinión* e foi delegado do Consello de Galicia, colaborando con Germán Vidal Barreiro e Ramón Suárez Picallo. Foi amigo do presidente de Chile Gabriel González Videla e ingresou a traballar no xornal *La Hora* órgano oficial do Partido Radical.

Puxo fin á súa vida en outubro de 1960. Aos poucos días da súa morte o Presidente da República Española no exilio concedeulle o título póstumo de Caballero de la Orden de la Liberación de España.

## Obras 
* *Saudade. Un limiar e catorce poemas galegos*, 1953 (asinado como Manoel-Celso Garrido).

## Vida persoal 
Casou con Olga Elena Bouzo Vidal o 2 de novembro de 1951 e foi pai de Aurora Elena, María Milagros e José Manuel Garrido Bouzo.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Biografía na Enciclopedia da Emigración.

* Manuel Celso Garrido Rodríguez (1915-1960 por Juan Carlos Sierra Freire.
Alfonso Gayoso

**Alfonso Gayoso Frías**, nado en Ourense en 1905 e finado en Buenos Aires en 1970, foi un escritor galego.

## Traxectoria 
Fillo de Remedios Frías Carballo e Jesús Gayoso. Foi profesor de inglés nos Estados Unidos. Regresou a Galicia coa Segunda República. En 1931 organizou o sindicato da Federación de Traballadores da Terra da UGT con Benigno Álvarez e Santiago Álvarez. A comezos de 1936 fundou a Federación Campesiña Provincial de Ourense do PCE. Foi secretario agrario do Comité executivo provincial do PCE de Ourense. Logo do triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro de Barbadás. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 logrou evadirse da zona franquista, incorporándose ao 4º Batallón da 1ª Brigada do Exército Popular Republicano. Despois dun longo éxodo por Marrocos, os Estados Unidos, Cuba e Venezuela, instalouse en Buenos Aires. Alí colaborou en *Opinión Gallega*, foi fundador e director da revista poética *Eufonía* (1958-1959) e membro da comisión de cultura do Consello de Galiza. Foi propietario da axencia de viaxes Agencia Frías.

## Obra 
* *Os fidalgos de Rante*, 1955 (teatro).
* *Galeguidade* (Humor, saudade e patria), 1958 (poesía).
* *Namoros e regueifas. Guión pra teatro ou cine en duas xornadas*, 1970 (poesía).

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Expediente de responsabilidades políticas de Secundino Fernández Gómez, Armando Fernández González, Miguel Formigo Vázquez, Ceferino Fuentes Pérez, Cástor Gómez Pérez, José Guede Franco, Ramón Iglesias Mar, Alfonso Gayoso Frías, Julio Navares Castro e José Villar Lafuente.
* Ficha no Repertorio biobibliográfico do exilio galego

* Remedios Frías Carballo