open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eritrocruorina

miniatura|dereita|350px|Eritrocruorina .
A **eritrocruorina** é unha proteína de grande tamaño transportadora de oxíxeno que se encontra no sangue de moitos anélidos e algúns artrópodos. As eritrocruorinas son complexos de enorme tamaño, de máis de 3,5 millóns de Da, que están formadas por moitas subunidades de hemoglobina unidas por outras subunidades non de tipo hemoglobina. As eritocruorinas flotan libremente no plasma, xa que non están dentro de células sanguíneas. A eritrocruorina presenta cooperatividade na unión ao oxíxeno. A natureza extracelular e o grande tamaño destes complexos fixo que se utilizasen nalgúns dos primeiros estudos de cristalización, ultracentrifugación e exame de proteínas por microscopio electrónico.

No caso da eritrocruorina de *Lumbricus terrestris* esta consta de 180 subunidades, das cales 144 subunidades son de hemoglobina (de catro tipos de cadeas diferentes de hemoglobina) e 36 son doutras cadeas de enlace de tipo non hemoglobínico (de catro tipos distintos). As subunidades de hemoglobina dispóñense en doce estruturas dodecaméricas, e as non hemoglobínicas forman doce estruturas trímeras que proxectan prolongacións cara ao centro do complexo, e interdixítanse estabilizando o complexo. O complexo ten unha forma hexagonal de dobre capa.

A estrutura da proteína é en grande medida en hélice alfa; oito hélices conservadas (denominadas do A ao H) forman un armazón para un peto onde está o grupo hemo. O anel imidazol do residuo de histidina "proximal" proporciona o quinto ligando para o ferro hémico; a outra posición do ferro hémico axial está libre para coordinarse co oxíxeno. Moitas eritrocruorinas carecen dos residuos de histidina e valina "distais" que están conservados nas globinas de vertebrados.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Hemoglobina
* Hemocianina
* Hemeritrina
* Clorocruorina
Austin O'Brien

'''Austin O'Brien''', nado en Eugene (Oregón) o 11 de maio de 1981, é un actor e fotógrafo estadounidense.

## Traxectoria
Fillo de Valerie e Dan O'Brien. Os seus irmáns Amanda O'Brien e Trever O'Brien tamén son actores.

É coñecido pola súa etapa de neno actor e por intepretar a Danny Madigan no filme de Arnold Schwarzenegger *O derradeiro grande heroe*, a Nick Zsigmond en *My Girl 2*, e por *The Lawnmower Man* e Lawnmower Man 2: Beyond Cyberspace.

## Filmografía 
## Notas
Drevlianos

miniatura|280px|Os pobos eslavos entre os séculos VIII e IX.
A tribo dos **drevlianos** (en ucraíno: Деревляни, en ruso: Древляне) foi un pobo eslavo oriental, veciño de Kíiv, que existiu entre os séculos VI e X.

## Etimoloxía 
O nome da tribo deriva do eslavón (ou eslavo meclesiástico antigo) древо ou дерево, que significa "árbore". Déuselles este nome porque vivían habitualmente nos bosques.

## Situación xeográfica 
Habitaron os territorios de Polesia e da "marxe dereita de Ucraína" (basicamente, os territorios comprendidos entre os ríos Dniéster e Dniéper e, polo norte, o río Prípiat). Polo oeste, os territorios dos drevlianos alcanzaban o río Sluch, onde vivían os volinios e os buzhanos. Cara ao norte, os veciños dos drevlianos eran os dregovichs.

## Arqueoloxía 
[miniatura|*[Ígor de Kíiv cobrando o tributo aos drevlianos*, por Klavdiy Lebedev (1852-1916).]]
[miniatura|[Olga de Kíiv|Olga vingándose do asasinato do seu marido.]]
Os drevlianos deixaron numerosas pegadas arqueolóxicas, de plantacións agrócolas, restos de habitáculos (covas), túmulos, vilas fortificadas (como Ovruch), restos dun asentamento en Gorodsk, cerca de Malyn, que sería a suposta residencia do príncipe drevliano Mal.

## Historia 
A capital dos drevlianis era Iskorosten (hoxe Korosten), onde os restos arqueolóxicos son aínda visíbeis. Contra a fin do primeiro milenio, os drevlianos vivían da agricultura e do artesanado.

Os drevlianos sempre opuxéronse firmemente a toda tentativa de inclusión na Rus de Kíiv. Segundo as crónicas do tempo dos fundadores lendarios de Kíiv, Kij, Scek e Khoriv, os drevlianos tiñan as súas propias leis principescas e estabam frecuentemente en guerra cos polanos orientais.

Foron sometidos en 883 polo príncipe varego da Rus de Kíiv Oleg o Sabio, pero frecuentemente se rebelaban. Despois da súa conquista polos rus', a cidade foi queimada e a capital transferida a Ovruch.

En 907 tomaron parte na guerra entre a Rus' e os bizantinos.

Tras da morte de Oleg en 912, os drevlianos deixaron de pagar tributo á Rus. O señor varego Sveneld lles facía pagar tributo para el mesmo. O sucesor de Oleg, Ígor, tratou de aparatar a tribo de Sveneld no seu propio beneficio, pero foi morto cando os drevlianos se rebelaron en 945.

A súa viúva e sucesora, Olga, vingou a morte do seu esposo matando a varios embaixadores e nobres drevlianos, e incendiou varioas cidades, etre elas a capital Iskorosten. O territorio foi de contado transformado nun apanaxio (especie de feudo de Kíiv. Os drevlianos foron case exterminados no século X.

A derradeira mención ao seu nome corresponde ao ano 990, na *Crónica de Néstor*., escrita contra 1120.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Wixman, Ronald (1984): *The Peoples of the USSR*. Nova York: M. E. Sharpe Inc. ISBN 0-87332-203-7. http://books.google.es/books?id=WKrN10g4whAC&pg=PR3&source=gbs_selected_pages&cad=3#v=onepage&q&f=false

### Outros artigos 
* Rus de Kíiv
* Oleg de Kíiv
* Ígor de Kíiv
* Olga de Kíiv
* *Crónica de Néstor*

### Ligazóns externas 
* History of Ukraine-Rus′. Volume One. From Prehistory to the Eleventh Century (review)
Antes de Cristo

A expresión **antes de Cristo** empregase para referirse e datar os anos e séculos anteriores á era cristiá, que comeza co ano convencional do nacemento de Xesucristo. Aínda que existe controversia acerca do ano de nacemento de Xesucristo, isto non é importante para a utilización da expresión. Os poucos datos dispoñibles apuntan a que esa data podería estar situada entre o ano 7 e o ano 4 antes de Cristo.

## Abreviaturas usuais 
As abreviaturas creadas de acordo coas regras de formación de abreviaturas son:

* **a. C.** (-antes de Cristo-), quizais a abreviatura máis utilizada.
* **a. de C.** (-antes de Cristo-), menos usual.
* **a. de X. C.** (-antes de Xesucristo-) menos usual.
* **a. X. C.** (-antes [de] Xesucristo-).
* **AEC** (-antes [da\] Era Común-, acrónimo aconfesional.
* **a. e. c.** (-antes da era común-), ídem anterior.
** É tradución do inglés BCE (*before Common Era:* antes da Era Común).
** Ten a desvantaxe de parecer que significa -antes da era cristiá-.
* **ANE** (-antes da Nosa Era-) acrónimo aconfesional infrecuente, pero libre de ambigüidade. No mundo galo, tamén se usa **a.e.v.** (antes da era vulgar) e **e.v.** (da era vulgar), como alternativa laica ao «antes de Cristo» e «logo de Cristo».
* **a. n. e.** (-antes de nosa era-), ídem anterior.

## Abreviaturas erróneas 
Considéranse incorrectas:
* adC - As letras *a* e *de* terían que estar en maiúscula: *ADC*, ou levar un punto logo de cada elemento abreviado: *a. de C.*
* a.C. - Falta un espazo tralo punto do *a*.
* a.X.C. - Faltan dous espazos, tralos puntos do *a* e do *X*.
* a. d. C. - *de hase abreviado.
* a.d.C. - Puntos sen espazo posterior e *de* abreviado.
* a.d.X.C. - Puntos sen espazo posterior e *de'' abreviado.
* aec ('antes da Era Común') - Como acrónimo debería ir con maiúsculas (AEC), e como abreviatura podería ir con minúscula pero requiriría puntos logo de cada sigla, e espazo tralos puntos (a. e. c.).

O adecuado emprego do punto abreviativo, o espazo e a maiúscula son moi importantes debido a que axudan considerablemente a identificar as abreviaturas, e por conseguinte a diferencialas inequivocamente do resto de métodos de abreviación, así como distinguir e entender rápida e correctamente cada un dos seus elementos.

## Notas
## Véxase tamén 
* Anno Domini (equivalente a Despois de Cristo)
Laureano Veres Acevedo

**Laureano Veres Acevedo**, nado en Ribadeo o 4 de xullo de 1844 e finado en Málaga o 30 de xaneiro de 1920, foi un relixioso galego.

## Traxectoria 
Estudou no seminario de Mondoñedo e fixo Teoloxía en Vitoria e Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. Tras ser ordenado sacerdote regresou a Ribadeo, e trala revolución de 1868 emigrou a Buenos Aires, onde foi profesor no Colegio Nacional e inspector escolar. Fundou *La América del Sur*, o primeiro periódico católico da Arxentina. En 1882 ingresou na Compañía de Xesús, e foi destinado a México, onde fundou varias congregacións e periódicos, e comezou a escribir sobre a historia daquel país. En 1908 foi nomeado bispo honorario de Nissa na igrexa da Trindade de Washington.

## Obra 
* *Devocionario en obsequio de los devotos de la Madre Santísima de la Luz* (1902).
* *El santuario de la Bufa, Zacatecas. Historia de la sagrada imagen de Nuestra Señora del Patrocinio y cultos que se tributan desde el año de 1546* (1904).

## Vida persoal 
O seu sobriño Adrián Morado Veres foi médico en Bahía Blanca.
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Eduardo García

O nome de **Eduardo García** pode referirse a:

***Eduardo García Rodríguez** (1910-1997), un político galego.
***Eduardo García de Enterría** (1923-2013), un xurista español.
***Eduardo García Martínez** (1992-), un actor español de cine e televisión.
Escudo de Nova Zelandia

O **escudo de Nova Zelandia** é un dos símbolos oficiais do país. O escudo inicial foi concedido polo Rei Xurxo V o 26 de agosto de 1911, e a versión actual foi concedida pola Raíña Isabel II en 1956.
José Verea Aguiar

**José Verea Aguiar**, nado en Santiago de Compostela en 1775 e finado na mesma cidade o 17 de abril de 1849, foi un avogado, funcionario, historiador e xornalista galego.

## Traxectoria 
[miniatura|*Historia de Galicia*, 1838 ([PDF).]]

Estudou Filosofía no Colexio de San Xerome e Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. En 1804 opositou á cátedra de Filosofía moral, e en 1806 foi nomeado substituto de bibliotecario segundo desa universidade. Durante a Guerra da Independencia española foi policía e secretario do concello. En 1811 colaborou na prensa local en publicacións como *Gaceta Marcial y Política* ou *El Cartel*, e no mesmo ano fundou e dirixiu o *Diario Cívico Patriota*.

En 1814 fuxiu a Portugal tras ser condenado a morte. Regresou en 1817, levando a cabo unha loita clandestina a prol da liberdade.

En 1820 foi nomeado vicesecretario do concello de Santiago de Compostela e secretario do concello da Coruña. En 1821 foi nomeado comisario de guerra, e colaborou na *Gaceta Política y Económica de La Coruña*. Posteriormente foi nomeado comisario de guerra honorario e oficial segundo da secretaría do Goberno civil de Segovia. Foi membro correspondente da Real Academia da Historia e socio de mérito da Sociedad Económica de Santiago. En 1843 foi nomeado primeiro presidente da Diputación Arqueológica Gallega.

En 1838 publicou *Historia de Galicia*, que incluía un nomenclátor de todas as parroquias de Galicia e incluía o celtismo na historia de Galicia.

## Obra 
* *Proyecto económico para promover el establecimiento de fábricas de papel* (Santiago, 1803).
* *Discurso pronunciado en sesión del día 20 de Agosto de 1820 en la Sociedad patriótico-compostelana* (A Coruña, 1820).
* *La Lotería general o Contribución premiada* (Madrid, 1820).
* *Observaciones ... En las que se demuestra el grande exceso del cupo de contribución de consumos cargado a este pueblo para el tercer año económico* (A Coruña, 1822).
* *Contrato económico nacional o Modo de librar para siempre a los españoles de que paguen ninguna contribución al Estado* (A Coruña, 1822).
* *Plan sencillo, armonioso, ejecutivo para el establecimiento de Escuelas prácticas de Agricultura-Colonias, fomentadoras y propagadoras* (Segovia, 1835).
* *Proposición presentada respetuosamente al Excmo.Sr. Secretario de Estado y del Despacho de Hacienda para acabar de una vez con el escandaloso contrabando del Tabaco y la Sal, extinguir las contribuciones de Frutos civiles y Subsidio del comercio, fomentar el Real Erario y dar mayor aliento a la riqueza general de la Nación* (Segovia, 1836).
* *El Banco Provincial que rendirá a la Diputación de Orense millón y medio de reales anuales...* (Ourense, 1837).
* *Historia de Galicia* (Ferrol, 1838). Imprenta de Nicasio Taxonera.
* *Proyecto de un arbitrio sobre el pan, aplicando su importe al alivio del servicio de alojamientos*.
* *Ensayo estadístico sobre repartimiento de la contribución directa*.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
IES Salvador de Madariaga

O **IES Salvador de Madariaga** é un instituto situado no Paseo de Ronda da Coruña, dentro do complexo coñecido como Cidade Escolar.

Neste centro impártese a educación secundaria obrigatoria, os bacharelatos de Ciencias e Tecnoloxía, Humanidades e Ciencias Sociais e Artes escénicas, música e danza.

## Historia 
O instituto foi fundado o 23 de setembro de 1947 cando se trasladou a sección masculina ao novo edificio, quedando a feminina no Eusebio da Guarda, sendo un dos Institutos Históricos de Galicia. O edificio foi obra do arquitecto Eusebio Sánchez.

Os directores recentes (tras Enrique Míguez Tapia 1947-1977) foron:

* Tino Trillo Varela: 1994-2006
* Rosaura Hernández Nistal: 2006-2011
* Carlos Javier González Alonso: 2011-2013
* María Gromaz de los Santos: 2013-2016
* Juan Carlos Sanmartín Fernández: 2016-2021
* María Gromaz de los Santos: 2021-2024
* Francisco Canoura Quintana:2024-actualidade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do centro
Keará

miniatura|Keará.
A **keará**  (en hebreo *קערה*) é unha prata especial na que se presentan alimentos simbólicos no Séder de Pessach.

## Significado
Cada un dos seis compoñentes que se ofrecen na prata ten un significado especial que lembra o éxodo dos xudeus de Exipto, o que constitúe o eixo deste ritual que se celebra na cea da primeira noite do Pessach. O sétimo compoñente simbólico é unha pía de tres matzos colocados no seu propio recipiente. 
[miniatura|Mesa disposta para o Séder cun koará, moira, matzá, viño kosher e un exemplar do [Haggadah por cada posto.]]
miniatura|Keará arxéntea.

## Alimentos
Os seus alimentos que se colocan na keará son:

**Maror* e *chazeret*, son herbas amargas que simbolizan as amarguras e penas da escravitude padecidas no Antigo Exipto. Na tradición ashkenazi tanto o ravo como a leituga romana cumpren os requisitos para comelas seguindo o mitzvá. Os xudeus sefardís utilizan follas de pirixel e de apio e cebola.
**Charoset*, é unha masa doce de cor castaña que representa a argamasa usada polos escravos xudeus para construíren alpendres ou pirámides. Nas comunidades azkhezani faise tradicionalmente de noces trinzadas, mazás reladas, canela e viño tinto doce; e nas comunidades seferdís ademais das noces trinzadas, canela e viño engádenlle mel e dátiles.
**Karpas*, unha verdura ou herba amarga mollada en moira ao comezo do Séder. É común utilizar pirixel, apio ou pataca cocida. O remollo en auga salgada (representando as bágoas) reflicte a aflición sentida polos escravos xudeus. A diferenza da cea do shabbat ou dun festivo xudeu cando a primeira cousa que se come logo do kiddush co viño é pan, no Séder é unha verdura, o que leva ao recitado da pregunta, *Ma Nishtana* — "Por que é esta noite diferente de todas as outras noites?". Tamén simboliza a época da primavera, xa que para os xudeus a Pessach é tamén unha festa de primavera.
**Zeroá*, é a única carne no Séder. É unha canela de año ou cabra, ou ben unha á ou pescozo de polo, simbolizando o *korban Pessach*, o sacrificio de Pessach, un año ofrecido no Templo de Xerusalén que logo se asaba e comido como parte da noite de Séder.
**Beitzah*, un ovo cocido, simbolizando o *korban chagigah* (festival do sacrificio) que se ofrecía no Templo de Xerusalén, representado por un ovo, como símbolo de loito, xa que o ovo era o primeiro alimento servido despois dun funeral, lembrando a idea do loito pola destrución do Templo.
O Empalme, Anxeriz, Tordoia

**O Empalme** é un lugar da parroquia de Anxeriz no concello coruñés de Tordoia da comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 25 habitantes (11 homes e 14 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **O Empalme** é un hodónimo que fai referencia ao lugar onde se cruzan as estradas DP-1914 (Carballo-Portomouro) e AC-400 (Muros-Sigrás).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Anxeriz 
### Parroquias de Tordoia 
## Notas
Tape 407

**Tape 407** é unha película de terror estadounidense dirixida por Dale Fabrigar xunto con Everette Wallin en 2012. Filmouse en formato de metraxe apropiada.

## Argumento 
Tras pasar os nadais en Nova York, Trish e Jessie (*Abigail Schraeder* e *Samantha Lester*) collen un voo que as leva a casa, pero o avión estrélase nunha área secreta do goberno en medio da noite.

## Elenco 
* Abigail Schrader como Trish.
* Samantha Lester como Jessie.
* James Lyons como Jimmy.
* Melanie Lyons como Laura.
* Brendan Patrick Coonor como Charlie.
* Ken Garcia como Tom.
* Samantha Sloyan como Lois.
* Everette Wallin como Marshall dos Estados Unidos.
* Savannah Ward como a dona de Tom.
* Michelle Welk como operador da base aérea.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Website oficial
José Pereira Troncoso

**José Pereira Troncoso**, finado en Baiona o 26 de xuño de 1967, foi un político galego.

## Traxectoria 
miniatura|Mercado de Sabarís.
Comerciante. Foi alcalde de Baiona entre 1951 e 1965. Na súa etapa construíronse as prazas de abastos de Sabarís e Baiona, lavadoiros nas parroquias e o Ministerio de Turismo comprou os terreos do actual parador..

## Vida persoal 
Casou con Carmen Vázquez.

## Recoñecementos 
Ten unha avenida dedicada en Sabarís, desde o cámping na beiramar ata case a autovía.

## Notas
Herminio Ramos

**Herminio Ramos González**, nado en Baiona o 9 de abril de 1868 e finado no mesmo concello en setembro de 1941, foi un empresario, escritor e político galego.

## Traxectoria 
Emigrante en Cuba, onde se dedicou ao comercio en Matanzas e labrou unha pequena fortuna. Retornou a Baiona en 1898 e dedicouse a investigar no arquivo municipal do Concello. Foi cronista oficial de Baiona. Foi concelleiro de Baiona en 1927 e foi nomeado alcalde de Baiona en abril de 1930. Cesou en xaneiro de 1931. Nos primeiros meses da guerra formou parte do goberno municipal e foi alcalde de Baiona durante o franquismo. Foi nomeado arquiveiro honorario do Concello de Baiona. Foi membro correspondente da Real Academia Galega.

Por iniciativa súa colocouse unha placa de bronce no lugar no que se calafateou a carabela *Pinta* tras regresar da primeira viaxe de Colón, acto ao que asistiu o xefe do goberno, xeneral Miguel Primo de Rivera.

Unha rúa de Baiona leva o seu nome.

## Obras 
* *Crónicas históricas de la villa de Bayona*, Madrid, 1925.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Georgii Gapon

**Georgii Apollonovich Gapon** (en ), nado no ano 1870 e finado o 10 de abril de 1906 foi un sacerdote ortodoxo e un líder da clase obreira rusa antes da Revolución rusa de 1905, foi a cabeza visible da manifestación que rematou na matanza do *Domingo sanguento*.

## Traxectoria 
Gapon era fillo dun granxeiro de boa situación económica da rexión de Poltava, e foi educado nun seminario. Casou en 1896 e, trala morte da súa esposa en 1898, trasladouse a San Petersburgo e graduouse alí na academia de teoloxía no ano 1903.

O xa *Pai Gapon* organizou a *Asemblea de Obreiros Industriais rusos de San Petersburgo*, organización auspiciada polo Departamento de Policía e pola Okhrana, policía secreta do réxime tsarista. Os obxectivos da asemblea eran defender os dereitos dos traballadores e aumentar a moral e fe relixiosa e so os de membros de confesión ortodoxa podían acceder aos seus cargos. Pronto a organización acadou os 8000 membros e Gapon tratou estender a súa presenza a Kíiv e Moscova.

Dende finais de 1904 esta Asemblea e o propio Gapon comezaron a colaborar con radicais que defendían a abolición da autocracia tsarista.

O , un día despois de que comezara a folga xeral en San Petersburgo, Gapon organizou unha marcha obreira co fin de entregar unha misiva ao tsar Nicolao II, esta marcha totalmente pacífica rematou co masacre denominado *Domingo Sanguento*, no que as tropas tsaristas dispararon contra os manifestantes por orde do *Gran Duque* Vladimir Aleksandrovich matando 200 persoas, entre as que había mulleres e nenos.

Tras estes sucesos Gapon excomungou ao Tsar e animou aos traballadores a que actuaran contra o réxime, polo que tivo que fuxir ao estranxeiro, dende onde mantivo estreita relación co Partido Social-Revolucionario. Tralo Manifesto de Outubro emitido polo Tsar regresou a Rusia, onde continuou a súa relación coa Okhrana.

Sospeitoso de ser un axente provocador infiltrado nas filas revolucionarias, foi aforcado no ano 1906 nunha cabana finlandesa a mans de Pinhas Rutenberg, quen no pasado marchara con el no Domingo Sanguento e executando así unha sentenza de morte emitida pola dirección do Partido Social Revolucionario.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Artigo sobre Georgii Gapon
Agustín Villafines González

**Agustín Villafines González**, nado en Baiona cara a 1899, foi un político e anarquista galego do Partido Sindicalista.

## Traxectoria 
Albanel, foi elixido contador da directiva da sociedade agraria La Reconquista para 1931. En xuño de 1936 foi nomeado tenente alcalde de Baiona trala dimisión de Manuel Godoy Agrelo como alcalde, sendo alcalde accidental de Baiona cando o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936; días despois presentouse de forma voluntaria ante as autoridades militares, que o detiveron. Ingresou no cárcere de Vigo o 1 de agosto, e foi condenado a trinta anos de reclusión na causa 88/36 por rebelión. Estivo preso no campo de concentración da Illa de San Simón, ata que en 1941 foi posto en liberdade polas autoridades. Tralo seu paso por prisión decidiu xunto co seu irmán José Villafines González exiliarse na Arxentina. Volveu en repetidas ocasións a Baiona antes de falecer.

## Notas
Castromiñán

**Castromiñán**, tamén denominado **Castro de Castromiñán** ou **Torre do Castelo**, é un poboado castrexo costeiro, na Costa da Morte, probablemente datado na Idade de Ferro tendo en conta a súa tipoloxía, aínda que nunca foi obxecto de escavacións arqueolóxicas científicas.

Foi orixe da liñaxe familiar de Luís de Camões.

## Descrición 
O castro está situado nun promontorio costeiro defendido por, cando menos, dúas liñas de muralla, moi visibles en superficie. O espazo interior é extraordinariamente reducido: nel poden albiscarse algunhas outras estruturas de terra e pedras, a modo de hipotética "atalaia". Na contorna existen varios mananciais de auga.

## Figuras legais de protección 
Castromiñán pertence ó ámbito da Rede Natura. Así mesmo, os cantís de Castromiñán e Denle están considerados espazos de interese paisaxístico no Plan de Ordenación do Litoral. A lexislación urbanística protexe este lugar, dado que está incluído nas normas subsidiarias provinciais do ano 1996. Ademais, está incluído no arquivo arqueolóxico da Dirección Xeral de Patrimonio da Xunta de Galicia co código GA15037001.

## Sucesos 
Este lugar foi escenario do accidente do *Cason*, o barco de bandeira panameña que varou preto da Punta do Castelo no ano 1987, no que finaron 22 dos seus tripulantes, todos eles de nacionalidade chinesa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "Castromiñán: un descoñecido tesouro do patrimonio natural e histórico de Galicia", artigo de Manuel Gago Mariño no blog *Capítulo 0*, 24 de marzo de 2010.
* "Castromiñán: de castro celta a torre augusta y castillo de Camões , artigo de Juan G. Satti Bouzas no xornal Adiante Galicia *(en castelán)*. 2017-11-17. Consultado o 2025-09-29.
Daniel Frahn

**Daniel Frahn**, nado en Potsdam o 3 de agosto de 1987, é un futbolista alemán. Xoga de dianteiro e o seu club actual é o Chemnitzer FC.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en fussballdaten.de
Red Bull Arena (Leipzig)

O **Red Bull Arena** (anteriormente coñecido como **Zentralstadion**) é un estadio de fútbol da cidade de Leipzig, Saxonia, Alemaña. Construído en 1954, era o maior estadio de Alemaña Oriental. Actualmente serve de localía ao RB Leipzig. Ten capacidade para 44.345 espectadores.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fotos do vello e novo estadio en erlebnis-stadion.de 
* Datos do estadio en sportforum-leipzig.com
Red Bull Arena

**Red Bull Arena** pode facer referencia a varios estadios de fútbol:

*Red Bull Arena (Leipzig), estadio do equipo alemán RB Leipzig.
*Red Bull Arena (New Jersey), estadio do equipo estadounidense New York Red Bulls.
*Red Bull Arena (Salzburgo), estadio do equipo austríaco Red Bull Salzburg.
Oka

O topónimo **Oka** pode referirse a:

***Río Oka**, río da provincia de Biscaia;
***Río Oka**, afluente do río Volga;
***Río Oka**, afluente do río Angara, en Siberia;
***Oka**, municipalidade do Quebec; dá nome ao **Parque Nacional de Oka**;

**Oka** é un nome e un patrónimo éuscaro; amais, como apelido xaponés, pode referirse a:

* **Kiyoshi Oka**, matemático xaponés.
* **Masi Oka**, actor, creador de efectos especiis e escenógrafo de filmes noteamericano-xaponés.

## Véxase tamén
* **Oka**, modelo de automóbil de orixe rusa que tirou o seu nom do río homónimo;
* **oka**, queixo canadense.
Pregamento de globina

[miniatura|300px|Un exemplo de pregamento de globina é a proteína transportadora de oxíxeno [mioglobina (  ) do molusco *Aplysia limacina*.]]
O **pregamento de globina** é un pregamento tridimensional común nas proteínas. Este tipo de pregamento consiste tipicamente en oito hélices alfa, aínda que algunhas proteínas teñen extensións de hélices adicionais nos seus extremos. O pregamento de globina atópase nas proteínas de tipo globina como a hemoglobina e a mioglobina e nas proteínas ficocianinas. Como a mioglobina foi a primeira proteína da que se resolveu a estrutura, o pregamento de globina foi o primeiro pregamento proteico que se descubriu. Como o pregamento de globina contén só hélices, clasifícase como un pregamento proteico todo alfa.

## Empaquetamento das hélices
As oito hélices do núcleo do pregamento de globina comparten unha estrutura non local significativa, a diferenza doutros motivos estruturais nos cales os aminoácidos están preto uns doutros na súa secuencia primaria e están tamén próximos no espazo. As hélices empaquétanse cun ángulo medio de aproximadamente 50 graos, que é significativamente máis inclinado que outros empaquetamentos helicoidais como o feixe de hélices (*helix bundle*). O ángulo exacto do empaquetamento das hélices depende da secuencia da proteína, porque o empaquetamento está mediado polas interaccións estéricas e hidrófobas das cadeas laterais dos aminoácidos próximos ás interfaces das hélices.

## Conservación da secuencia
Aínda que o pregamento de globina está moi conservado evolutivamente, as secuencias que forman o pregamento poden ter unha identidade de secuencia de tan só o 16%. Aínda que a especificidade de secuencia do pregamento non é estrita, o núcleo hidrófobo da proteína debe manterse e debe evitarse que se formen parches hidrófobos situados sobre a superficie exposta ao solvente, a cal é en xeral hidrófila, para que así a estrutura permaneza estable e soluble. A mutación máis famosa no pregamento de globina é un cambio de glutamato por valina nunha das cadeas da hemoglobina, a cal crea un "parche hidrófobo" sobre a superficie proteica que promove a agregación intermolecular da hemoglobina, e isto dá lugar á anemia falciforme.

## Notas
* Branden C, Tooze J. (1999). *Introduction to Protein Structure* 2nd ed. Garland Publishing: Nova York, NY.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* SCOP globin folds
Karnak

miniatura|Plano dos templos de Karnak
O **complexo relixioso de Karnak**, comunmente coñecido simplemente como **Karnak**, abrangue un extenso conxunto de ruínas de templos, capelas, pilonos e outras construcións. A edificación do complexo comezou durante o reinado de Sesostris I no Imperio Medio continuando ata a época dos Tolomeos, aínda que a maior parte dos edificios datan do Imperio Novo, época na que se converteu no principal centro cerimonial. A área arredor de Karnak denominábase *Ipet-isut* ("O máis apreciado dos lugares") e era o lugar principal de culto da tríade tebana da dinastía XVIII co deus Amón á súa cabeza. Forma parte da cidade monumental de Tebas e o complexo dálle o seu nome á aldea moderna de Al-Karnak, a 2,5&nbsp;km. ao norte de Luxor. É un lugar turístico, declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1979 como un elemento da Antiga Tebas e a súa necrópole.
## Edificacións 
miniatura|Columnas da gran sala hipóstila de Karnak
### Recinto de Amón-Ra 
É o meirande dos recintos do complexo, dedicado a Amón-Ra, a principal deidade da tríade tebana. Situado entre os outros dous templos é o único aberto ao público, presenta varias estatuas colosais, entre elas a de Pinedjem&nbsp;I de 10,5 metros de altura. Tamén ten un dos meirandes obeliscos, de 29 metros de altura e 328 toneladas pero a parte máis célebre é a sala hipóstila, composta de 134 columnas papiriformes, decoradas con baixorrelevos, que sostiñan unha cuberta alintelada.

### Recinto de Mut 
Localízase ao sur do Recinto de Amón-Ra, e está dedicado á deusa nai Mut, identificada como a muller de Amón-Ra na tríade tebana da XVIII dinastía. Asociado ao recinto existen unha serie de pequenos templos e conta co seu propio lago sagrado, en forma de media lúa. As súas pedras utilizáronse para construír outras estruturas, tamén se atoparon centos de ídolos e estatuas derrubadas no centro do recinto.
 
### Recinto de Montu 
Localízase ao norte do de Amón-Ra e é moito máis pequeno que este, está dedicado ao fillo de Amón-Ra e Mut, Montu o deus da guerra

## Notas
Casa da cultura de Miñortos

A **casa da cultura de Miñortos** é unha sala de exposicións e centro cultural na parroquia de Miñortos, Porto do Son. Está situada no lugar do Souto.

## Véxase tamén
### Ligazónse externas
*Datos da casa da cultura na páxina do concello
Leghemoglobina

[miniatura|280px|Leghemoglobina de [soia.]]
A **leghemoglobina** (ou **legoglobina**) é unha proteína transportadora de oxíxeno, que leva un grupo hemo (hemoproteína) e atópase nos nódulos radiculares que realizan a fixación do nitróxeno das plantas leguminosas. A proteína tamén pode unirse ao nitróxeno. Prodúcena as leguminosas en resposta á colonización das raíces por bacterias fixadoras de nitróxeno, chamadas rizobios, como parte dunha interacción simbiótica entre a planta e a bacteria. As raíces non colonizadas por rizobios non sintetizan leghemoglobina. A leghemoglobina ten grandes semellanzas químicas e estruturais coa hemoglobina, e, igual que esta, ten cor vermella. A molécula completa (proteína + cofactor hemo) crese xeralmente que é o produto da colaboración da planta e a bacteria, xa que a apoproteína (parte proteica) é producida pola planta e o grupo hemo (un anel de porfirina con ferro) é producido pola bacteria. Porén, non está de todo claro, xa que algunhas evidencias suxiren que o grupo hemo é tamén producido pola planta.

En plantas infectadas con *Rhizobium*, (como a alfalfa ou a soia), a presenza de oxíxeno nos nódulos das raíces reduce a actividade do encima nitroxenase, que realiza a fixación do nitróxeno atmosférico, e que é moi sensible ao oxíxeno. A idea tradicional é que a leghemoglobina tampona as concentracións de oxíxeno libre no citoplasma das células da planta infectadas para asegurar que sexa baixa e favorecer o funcionamento dos nódulos radiculares. A leghemoglobina ten unha alta afinidade polo oxíxeno (cunha KM de 0,01 µM), unhas dez veces maior que a da cadea β da hemoglobina humana. Isto fai que as concentracións de oxíxeno sexan baixas dabondo como para que a nitroxenase poida funcionar, pero á vez altas dabondo como para que se dispoña de oxíxeno para a respiración.

Outras plantas como *Casuarina sp* que é unha planta actinorrizal (establece simbiose coa actinobacteria *Frankia*), producen nos seus nódulos radiculares simbióticos unha hemoglobina en vez de leghemoglobina.

## Notas 
* 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Hemoglobina
* Mioglobina
Chan da Arquiña

**Chan da Arquiña** é un túmulo con cámara megalítica situado en Domaio, no concello de Moaña. En 2011 foi declarado Ben de Interese Cultural en virtude da resolución do 15 de marzo de 2011, da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Xunta de Galicia, que ten a intención de protexer algúns dos megálitos coñecidos que conteñen arte rupestre.

## Descrición
esquerda|miniatura|Chan da Arquiña.

O monumento está formado por un túmulo de case trinta metros de diámetro, no que sobresae na súa parte superior unha cámara megalítica ou dolmen de corredor. Foi escavada e restaurada nos anos 50 do século XX por Ramón Sobrino Lorenzo-Ruza, que descubriu un enxoval numeroso e de moita calidade, actualmente conservado e parcialmente exposto no Museo de Pontevedra. 

O lugar onde se sitúa é unha chan ó pé do Faro Domaio, poboada dun agradable souto de castiñeiros. Este feito e a súa coidada restauración convérteno nun monumento megalítico privilexiado para a visita do gran público.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*
* Sobrino Lorenzo-Ruza, R. 1954-19555. "Excavación de una sepultura megalítica en Moraña, Península de Morrazo (Pontevedra)", *Noticiario Arqueológico Hispánico*, III-IV: pp.&nbsp;27–36 (en castelán; "Moraña" é un erro por "Moaña", que aparece así no título orixinal).
*Sobrino Lorenzo-Ruza, R. 1956. "Prospecciones arqueológicas en Morrazo", *El Museo de Pontevedra*, 10: pp.&nbsp;17–22 (en castelán).

### Outros artigos
* Megalitismo
* Megalitismo en Galicia
* Lista de megálitos de Galicia

### Ligazóns externas
* "Dolmen Chan da Arquiña (Moaña)", artigo escrito por Javier Torres Goberna o 6 de decembro de 2012.
Vikings (serie de televisión)

***Vikings*** é unha serie de televisión coproducida entre o Canadá e Irlanda, ambientada neste último país. Foi creada por Michael Hirst para o canal de televisión The History Channel e estreouse nos Estados Unidos e no Canadá o 3 de marzo de 2013.

## Argumento 
A serie está baseada nas lendas sobre o rei semilendario viquingo Ragnar Lodbrok recollidas nas Sagas Islandesas. A serie retrata a Lodbrok como un guerreiro e navegante curioso, tecnoloxicamente innovador, ambicioso e rebelde. A historia comeza coa insubordinación de Ragnar Lodbrok ao xefe do seu clan, Conde Haraldson, para viaxar co seu propio barco ao oeste en lugar do leste como ordenara o Conde que era o dono dos barcos, amosándoo así coma o primeiro viquingo en saquear as Illas Británicas.

## Personaxes 
### Principais 
### Secundarios 
**Xa fóra da trama**
* Nathan O'Toole como Bjorn, fillo de Ragnar e Ladgerda, na infancia.
* Rubí O'Leary como Gyda, filla de Ragnar e Ladgerda.
* Elinor Crawley como Thyri, filla do Conde Haraldson e Siggy.
* Eric Higgins como Knut, medio irmán do Conde Haraldson.
* David Pearse como Svein, home de confianza do Conde.
* Thorbjørn Harr como o Conde Borg de Gotaland.
* Donal Logue como o Rei Horik I de Dinamarca.

**Aínda presentes**
* Alexander Ludwig como Bjorn, adulto.
* Jessalyn Gilsig como Siggy, esposa do Conde Haraldson.
* John Kavanagh como o Seiðr, profeta ou adiviño tribal.
* Alyssa Sutherland como Aslaug, princesa filla da valquiria Brunilda.
* Jouko Ahola como Kauko, un dos guerreiros de Ragnar.
* Jefferson Hall como Torstein, un dos guerreiros de Ragnar.
* Tadgh Murphy como Arne, un dos guerreiros de Ragnar.
* Vladimir Kulich como Erik, un dos guerreiros de Ragnar.
* Gerard McCarthy como Bronsted, un dos guerreiros de Ragnar.
* Diarmaid Murtagh como Leif, un dos guerreiros de Ragnar.
* Maude Hirst como Helga, parella de Floki.
* Ivan Kaye como Rei Aelle de Norteumbría.
* Linus Roache como o Rei Egbert de Wessex.
* Morten Suurballe como Sigvard, segundo marido de Ladgertha.
* Carrie Crowley como Elisef, esposa do Rei Horik.
* Cormac Melia como Ubbe, fillo máis vello de Ragnar e Aslaug.
* Cathal O'Hallin como Hvitserk, segundo fillo de Ragnar e Aslaug.
* Gaia Weiss como Þórunn, escrava e parella sentimental de Bjorn.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina de web de Vikings (España)  
* Vikings na páxina web da canle The History Channel
RB Leipzig

O **RasenBallsport Leipzig e. V.**, coñecido como **RB Leipzig**, é un club de fútbol alemán da cidade de Leipzig, en Saxonia. Foi fundado en 2009 e compite na Bundesliga. O seu campo é o Red Bull Arena, con capacidade para 42.959 espectadores.

## Xogadores 
:*Categoría principal: Xogadores do RB Leipzig.*

### Cadro actual 
*Actualizado a 2 de setembro de 2019.*

## Palmarés 
* Regionalliga Nordost (IV) campións: 2013
* NOFV-Oberliga Süd (V) campións: 2010
* Copa de Saxonia campións: 2011, 2013

## Clubs afiliados 
Os seguintes clubs están afiliados co *RB Leipzig*:

*  FC Red Bull Salzburg
*  New York Red Bulls
*  Red Bull Brasil
*  Red Bull Ghana

Os seguintes clubs estiveron afiliados co club:

*  SSV Markranstädt (colaboración rematada en xuño de 2010)
*  ESV Delitzsch, funcionaba como equipo filial (colaboración rematada en xuño de 2011)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do club
Brécé

**Brécé** ( e galó *Berczaé*) é unha vila francesa do departamento de Ille e Vilaine, na rexión da Bretaña, en Francia.

## Demografía 
## Administración 
## Véxase tamén
Jessalyn Gilsig

**Jessalyn Gilsig**, nada o 30 de novembro de 1971 en Montreal (Quebec), é unha actriz de cine e televisión canadense. Os seus papeis máis importantes foron nas Series de televisión Glee e Quita e pon.

## Filmografía 
* 1984: *Mascarade* (voz)
* 1989: *The Journey Home*
* 1989: *Jacknife*
* 1992: ''Gulliver's Travels* (voz)
* 1998: *Quest for Camelot* (voz)
* 1998: *The Horse Whisperer*
* 2000: *Boston Public*
* 2003: *Nip/Tuck* (*Quita e pon*)
* 2004: *See This Movie*
* 2005: *Prison Break*
* 2006: *Law & Order*
* 2007: *Friday Night Lights*
* 2008: *CSI: Nueva York*
* 2007: *Héroes*
* 2008: *Friday Night Lights*
* 2009: *Glee*
* 2009: *The Stepfather*
* 2011: *Fifty-nothing*
* 2012: *Smart Cookies*
* 2013: *Vikings''

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en IMdB
Nathan O'Toole

'''Nathan O'Toole''', nado o 17 de marzo de 1998, é un actor irlandés. O seu papel máis coñecido foi o de Bjorn na serie Vikings.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Vladimir

**Vladimir** (en ) é unha cidade de Rusia, capital do óblast homónimo. Encóntrase á beira do río Kliazma, a 200 km ao leste de Moscova. En 2010 tiña unha poboación de 345.373 habitantes. Dúas das súas catedrais son Patrimonio da Humanidade. Durante a segunda guerra mundial, o seu aeroporto foi a sede da base aérea de Dobrinskoie.

## Historia 
A zona leva habitada como mínimo 25.000 anos. A fundación da cidade adoita datarse en 1108. Porén, podería ser anterior, pois segundo as crónicas parece que foi visitada por Vladimiro I de Kíiv no ano 990.

Desde finais do século XII até os últimos anos do século XIV, o principado con capital na cidade foi un dos que sucederon á Rus de Kíiv como principal potencia eslava. Está considerado tradicionalmente como o berce da lingua e a nacionalidade rusas. o Principado de Vladimir evolucionaría gradualmente até transformarse no Principado de Moscova ou Gran Ducado de Moscova.

Durante o principio do século XIII a cidade tivo unha época de esplendor.

En 1173, Vsévolov o Gran Niño foi elixido Gran Príncipe de Kíiv. Porén, non se interesou moito pola cidade e acabou por abandonala, para tentar recuperar as terras de Vladímir en contra do usurpador Iaropolk. Sucedeu ao seu irmán Miguel como soberano do principado de Vladímir, continuou a extensión das terras do estado durante o seu reinado, polo que se *autotiulo como "Gran Príncipe" en 1177. Vsévolov foi o primeiro en ostentar o título de *Gran Príncipe de Vladímir*, como sinal de ruptura co Gran Principado de Kíiv.

A cidade de Vladímir e o principado na súa totalidade caeu en mans do pobo tártaro ás ordes de Batu Khan en 1238.

## Economía 
Vladímir, amais de ser considerada unha cidade turística, é sede de industrias eléctricas, químicas e alimentarias. Tamén hai instalacións militares de mísiles.

## Galería 

Ficheiro:Vladimir asv2019-01 img09 Assumption Cathedral.jpg|Catedral da Asunción de Vladímir.
Ficheiro:Vladimir StDemetriusCathedral 6875.jpg|Catedral de San Demetrio, foto de 1912.
Ficheiro:Vladimir asv2019-01 img06 Rosary Church.jpg|Igrexa católica da Nosa Señora do Rosario.
Ficheiro:Владимир. памятник князю Владимиру и святителю Фёдору.jpg|Monumento ao príncipe Vladimiro e San Teodoro.
Ficheiro:Russia-Vladimir-850 Years Anniversary Monument-3.jpg|Monumento aos 850 anos da cidade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Franklin, Simon & Shepard, Jonathon (1996): The Emergence of Rus, 750–1200. (Longman History of Russia, general editor Harold Shukman). Londres: Longman. ISBN 0-582-49091-X.
* William, Craft Brumfield (2004): *A History of Russian Architecture*. Seattle: University of Washington Press. ISBN 978-0-295-98394-3.

### Outros artigos 
* Rus de Kíiv
* Principado de Vladímir

### Ligazóns externas 
* Páxina Oficial de Vladímir 
* Vladímir en wikivoyage 
* More about Vladimir and other towns of the Golden Ring of Russia {
Invasión de Rusia

A expresión **Invasión de Rusia** pódese referir a varias intervencións militares ao longo da historia:

***Invasión mongol de Rusia**, levada a cabo polo Exército mongol desde 1223;
***Invasión de Rusia por Carlos XII**, comezada en 1708 polo rei Carlos XII de Suecia, dentro da Gran Guerra do Norte;
***Invasión napoleónica de Rusia**, iniciada polo emperador Napoleón I en 1812, no marco das Guerras Napoleónicas;
***Operación Barbarroxa**, emprendida en xuño de 1941 pola Alemaña nazi, durante a segunda guerra mundial.
Invasión mongol da Rus

250px|miniatura|Principado de Kíiv.
A **invasión mongol de Rusia** ou **invasión mongol** comezou na medieval Rus de Kíiv por un exército de mongois nómades baixo o mando de Subotai que, na batalla do río Kalka en 1223, enfrontose ás forzas de varios príncipes de Kíiv.

Quince anos despois, Batu Khan levou a cabo unha invasión a grande escala entre os anos 1237 e 1240. A ocupación precipitou a fragmentación do principado e influíu no desenvolvemento da posterior historia rusa, incluíndo o alzamento do Principado de Moscova.

Estímase que a poboación rusa descendeu en 500&nbsp;000 habitantes, dos 7,5 millóns que eran en 1300.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Rus de Kíiv
* Principado de Moscova
Khanato

**Khanato** é unha palabra de orixe turca-mongol utilizada para describir unha entidade política gobernada por un khan. Comparte raíz co xentilicio, xázaro ou kházaro, do Imperio Xázaro.

En turco moderno, a palabra que se usa é *kağanlık*, e no azerí moderno da República de Azerbaidján, *xanlıq*. En Mongolia utilízase a palabra *khanlig*, como en *Khereidiin Khanlig*, que significa khanato de Kerait.

Esta entidade política é típica dos pobos da estepa de Eurasia e pode ser equivalente a outros termos tribais como cacicado, principado ou reino.

Os khanatos foron ás veces reagrupados en *khaganatos*, unha especie de Imperio baixo a autoridade dun khan soberano, khan de khanes, coñecido en galego como Gran Khan ou khagán (; ).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Persia
* Khanato de Crimea
* Khanato de Bukhara
* Khanato de Kara-Khitai
* Ilkanato
Neuroglobina

A **neuroglobina** é unha proteína da familia das globinas implicada na homeostase celular do oxíxeno. É unha hemoproteína intracelular que se expresa no sistema nervioso central e periférico, retina e tecidos do sistema endócrino. Investigacións recentes sobre a presenza de neuroglobina confirmaron que a neuroglobina humana pode atoparse no líquido cefalorraquídeo (o que é unha localización extracelular).

A neuroglobina é un monómero que se une reversiblemente ao oxíxeno cunha afinidade maior que a hemoglobina; tamén se pode unir ao óxido nítrico (NO). Incrementa a dispoñibilidade de oxíxeno nos tecidos do cerebro e protexe contra a hipoxia ou a isquemia, o que limita os danos que se poderían producir no cerebro nesas situacións. A súa expresión indúcese precisamente pola hipoxia neuronal ou a isquemia cerebral.

A neuroglobina foi identificada por Thorsten Burmester *et al.* en 2000. A estrutura tridimensional da neuroglobina humana foi determinada en 2003. En 2004 determinouse a estrutura da neuroglobina de rato a maior resolución. A súa orixe evolutiva é moi antiga, e é homóloga das globinas nerviosas dos invertebrados.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Citoglobina
* Hemoproteína
* Hemoglobina
* Leghemoglobina
* Mioglobina

### Ligazóns externas 
*
Citoglobina

A **citoglobina** (ou histoglobina) é unha globina respiratoria que consta no home de 190 aminoácidos, producida polo xene *CYGB*, situado no cromosoma 17. A diferenza doutras globinas específicas de tecido, como a hemoglobina producida polos glóbulos vermellos, a mioglobina do músculo, e a neuroglobina do sistema nervioso, esta proteína é ubicua e exprésase en todos os tecidos do organismo.

## O xene da citoglobina 
Os estudos filoxenéticos feitos cos xenes das globinas mostran que a citoglobina e a mioglobina pertencen a un mesmo clado distinto do da hemoglobina e a neuroglobina. A globina ancestral da que proceden remóntase a máis de 450 millóns de anos.

A citoglobina de mamíferos ten unha lonxitude maior (190 aminoácidos) que a das outras globinas (140-150 aminoácidos). Isto débese a que ten unha extensión adicional duns 20 aminoácidos en cada extremo. A citoglobina prégase en oito hélices α (ver pregamento de globina). Os residuos implicados nas globinas na fixación do oxíxeno están conservados tamén na citoglobina. Ademais dous dous intróns (*B12.2* e *G7.0*) contidos nos xenes das outras globinas, o xene da citoglobina (CYGB) ten un terceiro intrón, o *HC11.2*, preto do extremo 3’ da rexión codificante. O último exón do extremo 3’ está ausente nos peixes, xa que foi adquirido máis tarde no decurso da evolución dos tetrápodos.

En condicións de hipoxia, duplícase a síntese de citoglobina na maioría dos tecidos, e aínda aumenta máis no corazón e fígado. Este mecanismo pode explicarse polo feito de que a citoglobina seve para almacenar e facilitar o transporte de oxíxeno cara á cadea respiratoria mitocondrial.
A presenza de citoglobina nas neuronas formula varias cuestións sobre as súas funcións no sistema nervioso central, xa que este tecido posúe a súa propia globina específica, a neuroglobina. Considérase que pode ter un papel potencial como doante de O2 para certas reaccións encimáticas, entre outras a síntese do NO a partir de arxinina polas NO sintases.

As funcións que se cre pode realizar a citoglobina son: facilitar a difusión do oxíxeno nos tecidos, recoller o óxido nítrico ou as especies reactivas do oxíxeno, ou realizar unha función protectora durante o estrés oxidativo..

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Globina.
* Neuroglobina
* Mioglobina
* Hemoglobina

### Ligazóns externas 
* Crystal structure of human cytoglobin at 1.68 angstroms resolution : Estrutura 3D e modelo interactivo (java) da citoglobina en Protein Data Bank (RCSB PDB).
* Q8WWM9 Human cytoglobin gene (Swiss-Prot) : Secuencia completa e outras informacións sobre o xene humano da citoglobina (CYGB) de Swiss-Prot.
* Pubmed: Actualidade biolóxica e médica sobre a citoglobina.

### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Abres, Anxeriz, Tordoia

**Abres** é un lugar da parroquia de Anxeriz no concello coruñés de Tordoia, da comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 34 habitantes (19 homes e 15 mulleres), o que supón unha forte diminución con respecto ao ano 2013, cando tiña 61 habitantes.

## Etimoloxía 
Crese que a orixe deste topónimo é prerromana. Para Edelmiro Bascuas, contén a raíz hidronímica europea **Ab-*, co significado de *auga* ou *río*.

O máis probable que este topónimo se corresponda co que aparece como complemento onomástico no nome de *Fernando* ou *Fernán Díaz de Abres*, que se menciona en documentos de 1563 do Arquivo Histórico da Universidade de Santiago e do Arquivo da Catedral de Santiago, onde ademais se encontra citada nun documento de 1592 *"la aldea de Abres"* na parroquia de ''Santa Marina d'Anxeriz''.

Outros topónimos semellantes ou coa mesma raíz son A Ría de Abres (Trabada) e Santiso de Abres (Asturias).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Anxeriz 
### Parroquias de Tordoia 
## Notas
As Casas Novas, Anxeriz, Tordoia

**As Casas Novas** é un lugar da parroquia de Anxeriz, no concello coruñés de Tordoia da comarca de Ordes. Segundo o IGE, en 2022 tiña 29 habitantes (15 homes e 14 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Anxeriz 
### Parroquias de Tordoia 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Tordoia