Transubstanciación

[miniatura|*A disputa do Sacramento*, por [Rafael|Rafael Sanzio, Cidade do Vaticano, Estancias de Rafael.]]
miniatura|Ostensorio con hostia transparente (detalle do vidro de cor da Eucaristía de J. Mehoffer na Catedral de San Nicolao de Friburgo, Suíza.
A **transubstanciación** é, segundo os ensinos da Igrexa católica, a conversión de toda a substancia do pan na substancia do Corpo de Cristo, e de toda a substancia do viño na substancia do seu Sangue. Esta conversión opérase na pregaria eucarística coa consagración, mediante a eficacia da palabra de Cristo e da acción do Espírito Santo. Con todo, permanecen inalteradas as características sensibles do pan e do viño, isto é, as «especies eucarísticas». Significando «especie» para estes efectos, os "accidentes" do pan e do viño: cor, gusto, cantidade, etcétera.

A transubstanciación baséase no sentido literal e inmediato das palabras de Cristo na Última Cea: «Isto é o meu corpo... e o meu sangue» Marcos 14:12-16 16:22-26, Mateo 26:26-28, Lucas 22: 14-23. Aínda que no evanxeo de Xoán non se fai mención á instauración da Eucaristía, Xesús fai mención a dar para comer a súa carne como alimento de vida eterna (Xn 6: 51-58). A doutrina definiuse dogmaticamente no Concilio de Trento, aínda que no Concilio de Letrán IV en 1215 usouse o termo para designar o cambio do pan no corpo de Cristo; a doutrina en si xa figuraba desde o século IV, posto que Cirilo de Xerusalén xa o redactou no catecismo aos catecúmenos. 

Os cristiáns da Igrexa ortodoxa aceptan tamén esta doutrina. Pola súa banda, Lutero aceptou como propia a doutrina da consubstanciación, seguida polas igrexas que derivan da súa reforma.

As Igrexas da Comuñón Anglicana aceptan a presenza real de Xesús nos elementos consagrados, sen entrar a discutir a maneira en como ocorre este misterio, simplemente baseadas nas palabras de Xesús: «este é o meu Corpo», «este é o meu Sangue». 

As demais denominacións protestantes rexéitana argumentando que, para obter a vida eterna, non é necesaria outra cousa que unha fe verdadeira en Xesús; o que eliminaría a necesidade de calquera sacramento.

## Doutrina da transubstanciación 
A doutrina católica da transubstanciación ten a súa base na narración bíblica da Última Cea e na interpretación literal que se fai dela. Baséase nas palabras de Cristo:

Interpretadas de maneira enfática, sen simbolismos. De feito, o texto orixinal do Evanxeo segundo San Xoán utiliza as palabras gregas "fagon" que en galego significa literalmente "comer". Segundo a esexese católica, os primeiros cristiáns interpretaron deste xeito a celebración da cea do Señor, logo coñecida como Eucaristía, e citan no seu apoio as palabras de San Paulo: 

E o texto do evanxeo de Xoán: 

Entre os chamados Pais da Igrexa, que para o catolicismo son tanto autoridade como testemuñas da tradición, santo Ignacio de Antioquía menciona a Eucaristía como "a carne do noso Señor Xesucristo", san Xustino di referíndose ao mesmo tema: "é a carne e o sangue daquel Xesús que se encarnou" e mesmo menciona a súa similitude cos misterios mitraicos, santo Ireneu de Lión puntualiza: "...porque así como o pan que é da terra, recibindo a invocación de Deus xa non é pan ordinario senón Eucaristía...", santo Hipólito de Roma: "Cada fiel procure tomar a Eucaristía... É o corpo de Cristo, do cal todos os fieis se alimentan, e non debe de ser desprezado…” e do mesmo xeito Oríxenes, san Cibrán de Cartago e Firmiliano por citar a autores do tres primeiros séculos.

No século IV santo Agostiño predica: 

Sábese, no entanto, que outras tradicións cristiás como os docetas, negaban esta presenza. Do mesmo xeito certos textos de Tertuliano parecen defender a idea dunha presenza simbólica antes que real: "Cristo, tomando o pan e téndoo distribuído aos seus discípulos, fíxoo o seu corpo, ao dicir: Este é o meu corpo, a saber, a figura do meu corpo", aínda que o texto pode ter outras interpretacións.
Segundo os católicos, tanto o ensino da igrexa e a práctica litúrxica (incluídas a das igrexas orientais), testemuñan a crenza na presenza real de Cristo no pan e o viño consagrados. Admiten, con todo, que o termo transubstanciación non era empregado e que a dogma non estaba taxativamente definido.
Isto non sucedeu até o século IX, cando nalgúns mosteiros debateuse sobre a presenza de Cristo nas especies consagradas.

O primeiro escrito en defensa da transubstanciación débese ao monxe beneditino e abade da Abadía de Corbie, Pascasio Radberto na súa *De Corpore et Sanguine Domini* do ano 831 quen escribe que "na sacra eucaristía o pan convértese no corpo real de Cristo, no mesmo corpo nado de María e crucificado." Como tal, o termo transubstanciación parece ser utilizado por primeira vez por un discípulo de Berengario, Hildeberto de Lavardin ao redor do 1097.

A Transubstanciación foi declarada como doutrina sobre todo contra as seitas espiritualistas nadas da Igrexa católica no século XII, como os albixenses, cátaros ou petrobrusianos, quen atacaban a xerarquía eclesiástica, con iso o poder do presbítero de consagrar e por último a presenza real de Cristo na eucaristía. 

O IV Concilio de Letrán en 1215 falou do pan e o viño como "transubstanciados" no corpo e o sangue de Cristo: "O seu corpo e sangue están verdadeiramente contidos no sacramento do altar baixo as formas de pan e viño, sendo transubstanciados o pan e o viño, polo poder de Deus, no seu corpo e o seu sangue."

A doutrina foi reafirmada polo Concilio de Trento a mediados do século XVI, esta vez contra os reformadores afirmando que: "pola consagración do pan e do viño opérase a conversión de toda a substancia do pan na substancia do Corpo de Cristo e de toda a substancia do viño na substancia do seu Sangue; a Igrexa católica chamou xusta e apropiadamente este cambio transubstanciación."

En efecto, durante a Reforma, a crenza na presenza real de Cristo nas especies de pan e veu foi negada por diversos grupos cristiáns de maneira directa ou indirecta, como Wycliffe, Xoán Calvino, Zwingli, e en certo aspecto Lutero. Este último elaborou a doutrina da consubstanciación como oposta á transubstanciación, que aínda que non negaba a presenza real, facía permanecer a substancia do pan e o viño xunto coa substancia do corpo e sangue de Cristo.

Para explicar e entender a doutrina da transubstanciación empréganse dous termos filosóficos aristotélicos: substancia e accidentes. Substancia é aquilo que fai que unha cousa sexa o que é. "Accidente" corresponde ás propiedades non esenciais dunha cousa e que son perceptibles polos sentidos.

Os partidarios da transubstanciación cren que a substancia do pan cambia, por un milagre e polas palabras da consagración que pronuncia o sacerdote, e convértese na substancia do corpo de Cristo, o pan xa non ten o que o facía pan, agora é o corpo de Cristo. De igual maneira pasa co viño, pero permanecendo os accidentes do pan e o viño como o seu olor, textura, sabor e outros elementos perceptibles. Como a substancia é a de Cristo, calquera pedazo minúsculo contén a Cristo todo enteiro, igualmente calquera pinga do viño. Deste xeito comendo só o pan ou bebendo só o viño cómese ou bébese o corpo enteiro de Cristo.

O Catecismo da Igrexa católica afirma respecto diso: 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Royston, E. *Diccionario de religiones*. Fondo de cultura económica. México, 1994
* *Catecismo de la Iglesia Católica Compendio*. San Pablo. Santiago de Chile, 2006.

### Outros artigos 
* Consubstanciación
* Viño de misa
* Hostia

### Ligazóns externas 
* Transubstanciación na Enciclopedia Católica