open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gudauta

**Gudauta** (en Xeorxiano: გუდაუთა, *Gudauta*; en Abkhazo: Гəдоуҭа, *Gwdowtha*) é unha cidade e capital do distrito de Gudauta, na Abkhazia. Sitúase no Mar Negro, a 37&nbsp;km ao noroeste de Sukhumi. Foi a base da Forza Aérea Soviética.

## Historia 
[esquerda|miniatura|146x146px|10 [Apsar abkhazo|apsars abkhazos:  **Gudauta** "cidade heroína" na guerra de 1992-1993.]]

Gudauta foi un dos centros da resistencia separatista de Abkhazia cara ao goberno xeorxiano durante o Conflito de Abkhazia do 1992-1993.

O Aeródromo de Bombora, fóra dos límites da cidade, foi sede das Forzas Airborne da era soviética. A base sempre foi un factor significativo no conflito abcazo. O partido de Xeorxia e moitos observantes occidentais independentes denunciaron que a base de Gudauta proporcionaba apoio militar principal aos rebeldes abcazos durante a guerra de 1992-1993. En setembro de 1995, Xeorxia tivo que lexitimar rexistros de propiedade rusos de tres bases, entre elas a de Gudauta.

Nunha conferencia da Organización para a Seguridade e a Cooperación en Europa, en Istanbul, no 1999, Rusia acordou desactivar a súa base en Gudauta e retirar as tropas e o equipamento dela. De calquera maneira, as autoridades abcazas bloquearon as visitas dos inspectores da OSCE e aínda non hai data marcada para a retirada da base. Xeorxia aínda alega que esta ofrece apoio militar a Abkhazia.

Despois da guerra de Osetia do Sur de 2008, Rusia recoñece que tratados de axuda a Abkhazia foron asinados entre os dous estados. Este tratado permitía a Rusia conservar a súa base militar en Gudauta e tamén reforzala con tanques T-62, vehículos blindados lixeiros, sistemas de defensa aérea S-300 e varios avións.

A Base de Gudauta fica sendo dun dos maiores problemas nas complicadas relacións entre Xeorxia e Rusia.

## Cidades irmandadas 
*  Kineshma, Rusia

## Notas
Isabel de Portugal, raíña de Castela

**Isabel de Portugal**, nada en 1428 e finada en Arévalo o . Foi raíña consorte de Castela polo seu matrimonio co rei Xoán II, foi filla do infante Xoán de Portugal e de Isabel de Barcelos (da Dinastía de Braganza) e neta do rei Xoán I de Portugal. Nai de Isabel I de Castela.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* , Francisco de Paula: "Las Casas de Isabel y Juana de Portugal, reinas de Castilla. Organización, dinámica institucional y prosopografía (1447-1496)", en *Las relaciones Discretas ente las Monarquías HIspana y Portuguesa: Las Casas de las Reinas (siglos XV-XIX)*, Madrid, Ediciones Polifemo, 2008, pp.&nbsp;9–231.
*
Valor

[miniatura|''[O triunfo do Valor sobre o Tempo, cadro de Giovanni Domenico Tiepolo.]]
Un **valor** é unha calidade dun suxeito ou obxecto. Os valores son agregados ás características físicas ou psicolóxicas, tanxibles do obxecto; é dicir, son atribuídos ao obxecto por un individuo ou un grupo social, modificando, a partir desa atribución, o seu comportamento e as súas actitudes cara ao obxecto en cuestión. O valor é unha calidade que lles confire ás cousas, aos feitos ou ás persoas unha estimación, sexa negativa ou positiva.

## Características 
Pódese dicir que a existencia dun valor é o resultado da interpretación que fai o suxeito da utilidade, o desexo, a importancia, o interese ou a beleza do obxecto. É dicir, a valía do obxecto é, en certa medida, atribuída polo suxeito de acordo cos seus propios criterios e a súa interpretación, produto dunha aprendizaxe, dunha experiencia, a existencia dun ideal incluso da noción dunha orde natural que transcende o suxeito en todo o seu ámbito.

Valores como honestidade, lealdade, identidade cultural, respecto, responsabilidade, solidariedade, amor, tolerancia, sinceridade etc. son fundamentais para a convivencia pacífica da sociedade.

Con todo, como en moitos dos temas antropolóxicos pódese considerar que a liberdade ou a solidariedade máis que valores persoais ou sociais son os seus fundamentos de valor, o que delimita o ámbito axiolóxico. Como calidades apreciadas polo suxeito só adquiren o rango de valores no momento en que son alcanzadas como prácticas persoais e/ou colectivas. Noutras palabras, a liberdade non é un valor polo contido do concepto ou por ser apreciada como unha práctica desexable dun determinado grupo social; a liberdade é un valor cando é apreciada e exercida polos suxeitos, é dicir, demanda situacións praxeológicas, é o exercicio da liberdade nunha comunidade. Isto coñécese como dialéctica obxecto-suxeito, relación recíproca entre o obxecto considerado como valioso polo pensamento e a práctica do suxeito de hábitos virtuosos.

## Tipos de valores 
Existen diversos tipos de valores, como son os valores económicos, os sociais e os morais ou espirituais. A axioloxía non pode xerarquizar os valores; cada un ten aspectos ou propiedades importantes e ademais interactúan entre si. Son antivalores aqueles que desvalorizan o mundo na súa riqueza natural e espiritual.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Valor (ética)
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Miusera

**Miusera** (en xeorxiano: მიუსერა, *Miusera*; en abkhazo: Мысра, *Mysra*) é unha vila do distrito de Gudauta, en Abkhazia. Sitúase a 8&nbsp;km ao sur de Bichvinta, na costa do Mar Negro, na Reserva da Biosfera Bichvina-Miusera, preto do río do mesmo nome. Está a 15&nbsp;km da estrada Novorossiysk-Batumi e na liña ferroviaria Sochi-Sukhumi.

Historicamente era unha aldea pertencente a Mugudzirkhva.

## Demografía
Segundo o censo de 1959, na vila de Miusera vivían 165 persoas, da que a maioría eran rusos.

No 1989 vivían 447 persoas, de maioría rusa e abkhaza.

Segundo o censo de 2011, a poboación de Miusera era de 50 persoas, das cales, 36 persoas eran abkhazas (72%), 11 persoas eran rusas (22%) e 3 persoas doutras etnias (6%).

## Notas
Aatsi

**Aasti** (en xeorxiano: ააცი; en abkhazo: Аацы) é unha vila do distrito de Gudauta, en Abkhazia. Sitúase ao leste do centro do distrito nun val ao pé dos Montes de Bzib aínda que na vila, a montaña está moi preto do mar.
Agaraki

**Agaraki** (en ; en ) é unha vila do distrito de Gudauta, na Abkhazia, Xeorxia. Ata 1948, a vila chamábase *Kavakluk*, dende o 1948 ata o 1996 *Agarak*, e dende 1996 restaurou o antigo nome en abkhazo. Sitúase ao oeste do centro do distrito nunha área de chaira-montañosa, no Mar Negro.

## Límites
Polo norte, a vila limita con Kaldakhvara, no leste coa vila de Miusera, polo sur co Mar Negro e polo oeste coa vila de Lidzava, no distrito de Gagra.

## División histórica
Historicamente a vila estaba dividida en tres aldeas (en abkhazo: *аҳабла*, *aghabla*).

*Amzhikukhua Akhabla
*Riapsh
*Tsaniguarta
Aquamarine (filme)

***Aquamarine*** é un filme australiano-estadounidense dirixido por Elizabeth Allen que se estreou no 2006. Está protagonizado por Sara Paxton, Emma Roberts e Joanna "JoJo" Levesque, e a historia baséase na novela infantil homónima de Alice Hoffman.

## Personaxes 
* Sara Paxton como Aquamarine
* Emma Roberts como Claire Brown 
* JoJo Levesque como Hailey Rogers
* Jake McDorman como Raymond
* Arielle Kebbel como Cecilia Banks
* Claudia Karvan como Ginny Rogers
* Bruce Spence como Leonard
* Tammin Sursok como Marjorie
* Roy Billing como Avó Bob
* Julia Blake como Avoa Maggie
* Shaun Micallef como Storm Banks
* Lulu McClatchy como Bonnie
* Natasha Cunningham como Patty
* Dichen Lachman como Beth
* Lincoln Lewis como Theo
* Julia Blake como Jessica

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Distrito de Gudauta

O **Distrito de Gudauta** (en , en , en ) é un dos sete distritos de Abkhazia, país *de facto* separado de Xeorxia. A súa capital é Gudauta, a cidade que da o nome ao distrito. A poboación do distrito era de 34,869 no censo do 2003. No censo de 2011, a poboación ascendeu a 36,775.

## Demografía
No censo de 2011, o distrito de Gudauta tiña unha poboación de 36,775:

*Abkhazos (81.9%)
*Armenios (10.0%)
*Rusos (5.0%)
*Xeorxianos (1.3%)
*Ucraínos (0.4%)
*Gregos (0.3%)
*Mingrelianos (0.1%)

## Cidades
200px|miniatura|esquerda|Gudauta
As principais cidades do distrito son:

*Gudauta - 8,514 hab.
*Nova Athos - 1,518 hab.

## Rexións irmandadas
O 20 de setembro de 2013, o distrito de Gudauta asinou un irmandade co distrito de Kstovsky, en Rusia.

## Notas
Face/Off

***Face/Off*** é un filme estadounidense dirixido polos John Woo que se estreou en 1997. Está protagonizado por John Travolta e Nicolas Cage. Travolta é un axente do FBI e Cage é un terrorista, inimigos mortais que asumen a aparencia e a identidade do outro. Foi o primeiro filme de Hollywood no cal Woo tivo completo control creativo, e tivo unha boa acollida tanto do público como da crítica. Chegando a recadar $245 millóns en todo o mundo, *Face/Off* foi un éxito e converteuse nun filme de culto.

## Personaxes 
* John Travolta como Sean Archer/Castor Troy
* Nicolas Cage como Castor Troy/Sean Archer
* Joan Allen como Dr. Eve Archer
* Alessandro Nivola como Pollux Troy
* Gina Gershon como Sasha Hassler
* Dominique Swain como Jamie Archer
* Nick Cassavetes como Dietrich Hassler
* Harve Presnell como Victor Lazarro
* Colm Feore como Dr. Malcolm Walsh
* John Carroll Lynch como Garda Walton
* C. C. H. Pounder como Dr. Miller
* Robert Wisdom como Tito Biondi
* Thomas Jane como Burke Hicks
* Margaret Cho como Wanda
* James Denton como Buzz
* Tommy Flannagan como Leo 
* Matt Ross como Loomis
* Danny Masterson como Karl
* Chris Bauer como Ivan Dubov

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Qulanurkhva

**Qulanurkhva** (en xeorxiano: ყულანურხვა; en abkhazo: Ҟәланырхәа) é unha vila do distrito de Gudauta, en Abkhazia. Ata 1992, a vila chamábase oficialmente *Kulanurhva*.

## División histórica
A vila estaba historicamente dividida en 8 aldeas:
*Abgaiuara
*Adeiguara
*Ariuta
*Achkitsa
*Osiaarhu
*Tamkuach Iguaiua
*Tasrakua
*Tsvishaarhu

## Demografía
Miguel da Paz

**Miguel da Paz de Portugal** (en portugués: *Miguel dá Paz de Avis e Trastâmara*), nado en Zaragoza o 24 de agosto de 1498 e finado en Granada o 19 de xullo de 1500, foi príncipe de Asturias de 1499 a 1500 e príncipe herdeiro de Portugal de 1498 a 1500.

## Traxectoria 
Fillo do rei Manuel I de Portugal e de Isabel de Aragón, princesa de Asturias e filla dos Reis Católicos. Naceu o 24 de agosto de 1498 en Zaragoza (Aragón), e no parto faleceu a súa nai.

Como fillo do rei luso, era tamén príncipe herdeiro de Portugal. A morte da súa nai converteu a Miguel da Paz en Príncipe de Asturias e Xirona, títulos outorgados aos herdeiros das coroas de Castela e de Aragón. Xa que logo, de vivir o suficiente, gobernaría sobre toda a Península Ibérica, as posesións aragonesas no Mediterráneo e as posesións castelás e portuguesas de ultramar.

Miguel da Paz morreu en Granada o 20 de xullo de 1500, sen chegar a cumprir os dous anos de idade e foi sepultado en Toledo. Posteriormente foi trasladado á Capela Real de Granada onde actualmente descansa xunto aos restos da súa tía e o marido dela, Xoana I e Filipe I, e os seus avós, Isabel I e Fernando V.

### Unificación ibérica 
Coa súa morte morreu tamén a posibilidade de que todos os reinos da Península Ibérica unísense baixo un monarca común e que se producise o tan buscado soño da unificación ibérica. Portugal e a xa unificada España non lograrían ter un mesmo monarca ata 1580, trala vitoria española na batalla de Alcántara co goberno da península en mans de Filipe II, Filipe III e Filipe IV de España, aínda que nunhas circunstancias moi diferentes.

## Antepasados 

**Antepasados de Miguel da Paz de Portugal**

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Isabel de Aragón (1470-1498)
* Xoana I de Castela
* Príncipe de Asturias
Thomas Becket

**Thomas Becket**, tamén coñecido como **san Tomé** ou **san Thomas de Canterbury**, ou simplemente **Thomas de Londres**, nado o 21 de decembro de 1118 en Londres e finado o 29 de decembro de 1170 en Canterbury, foi un eclesiástico católico latino. É venerado como santo e mártir tanto pola Igrexa católica como pola Comuñón anglicana.

## Traxectoria 
Foi arcebispo de Canterbury dende 1162 Pouco despois da súa morte foi canonizado polo papa Alexandre III.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Bintkha

**Bintkha** (en xeorxiano: ბინთხა) é unha aldea de Abkhazia, no concello de Aatsi, no distrito de Gudauta, ao pé da marxe esquerda do río Aapstis. Sitúase a 800m sobre o nivel do mar, a 7&nbsp;km do Mar Negro, a 17&nbsp;km de Gudauta. Dende 2008 está ocupado polo goberno separatista de Abkhazia, con axuda do goberno ruso.

## Notas
Duripshi

**Duripshi** (en xeorxiano: დურიფში;en abkhazo: Дәрыҧшь) é unha vila do distrito de Gudauta, Abkhazia. Está situado na marxe esquerda do río Khipstis, a 250 m sobre o nivel do mar, a 12&nbsp;km de Gudauta. Dende 2008 fica ocupado polo goberno separatista de Abkhazia.

## Demografía
## Notas
Xirkhva

**Xirkhva** é unha vila do distrito de Gudauta, na Abkhazia. Sitúase a 160 m sobre o nivel do mar, a 13&nbsp;km da capital do distrito, Gudauta. Dende 2008 fica ocupado polo goberno separatista de Abkhazia.

## Demografía
## División histórica
Xirkhva estaba dividida en 6 aldeas:

*Apshanhara
*Ahutsa
*Bgardvny
*Emhaguayua
*Kuanapa
*Synyrhua

## Notas
Pepe Sendón

**Pepe Sendón**, nado en Lira (Carnota) en 1964, é un escritor, actor, músico e tradutor galego.

## Traxectoria
Foi un dos promotores da sala Nasa e do grupo Chévere. Foi membro do grupo Os Quinindiolas e colaborou en proxectos musicais con Fran Pérez, como a ópera *Annus Horribilis*, o grupo Psicofónica de Conxo e o multimedia infantil *O labirinto dos soños*.

## Obras
### Narrativa
**Satélite*, 2010

### Literatura infantil
**Animal Fun*, 2014 (con Fausto)

### Ensaio
**Falando Claro*, 2014.
Modesto Rodríguez Figueiredo

**Modesto Rodríguez Fernández-Figueiredo**, nado en Pontevedra e finado en Baio o 11 de decembro de 1976, foi un avogado e investigador galego.

## Traxectoria 
Fillo de Modesto Rodríguez Figueiredo, inspector de Ensinanza Primaria de Pontevedra.

Publicou "Alfonso IX en Pontevedra" (1975) e *Ayer de Pontevedra: efemérides* (1972) e colaborou en *Cuadernos de Estudios Gallegos*.

Vicepresidente da Fundación do Padroado Pedrón de Ouro, patrocinou o Certame Nacional de Narracións Breves Pedrón de Ouro que acabou levando o seu nome a partir de 1977.

## Vida persoal 
Casou con Xosefa Blanco Estévez e foi pai de María Uxía, María do Carmen e María Xosé Rodríguez Blanco.
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Premio Modesto R. Figueiredo
Achanva

**Achanva** (en xeorxiano: აჭანვა)é unha aldea do distrito de Gudauta, na rexión de Abkhazia, Xeorxia. Pertence na actualidade ao concello de Primorsk, na costa do Mar Negro. Sitúase a 40 m sobre o nivel do mar, a 12&nbsp;km da capital do distrito, Gudauta. Dende 2008 fica ocupado polo goberno separatista da Abkhazia.

## Notas
Hors de prix

***Hors de prix*** é un filme francés dirixido por Pierre Salvadori que se estreou no 2006. Está protagonizado por Audrey Tautou e Gad Elmaleh. Segundo o director, o filme está inspirado no filme de Blake Edwards ''Breakfast at Tiffany's''.

## Personaxes 
* Audrey Tautou como Irène Mercier
* Gad Elmaleh como Jean Simon
* Marie-Christine Adam como Madeleine
* Vernon Dobtcheff como Jacques
* Jacques Spiesser como Gilles
* Annelise Hesme como Agnès

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie
Nova Athos

**Nova Athos** (en xeorxiano: ახალი ათონი, *Akhali Atoni*; en abkhazo: Афон Ҿыц, ''Afon Ch'yts*; en Grego: Νέος Άθως, *Neos Athos'') é unha cidade no distrito de Gudauta, Abkhazia. Está sitúada a 22&nbsp;km da capital do país, Sukhumi, na costa do Mar Negro. A cidade tamén tivo outros nomes no pasado: Nikopol, Acheisos, Anakopia, Nikopia, Nikofia, Nikopsis, Absara e Psyrtskha. A Cova de Nova Athos é unha das principais atraccións de Abkhazia.

## Historia 
A antiga cidade portuaria grega de **Anacopia** foi asentada no mesmo lugar no século III. As súas ruínas son aínda visíbeis. No século V, os xeorxianos construíron unha fortaleza no alto da Montaña de Iveria. Anacopia foi a capital do Principado de Abkhzia na orbita do Imperio Bizantino e despois do Reino de Abkhazia despois de que o arconte León II declarárase a si mesmo rei no século VIII. Máis tarde, a capital mudaríase a Kutaisi.

Anacopia foi cedida ao Imperio bizantino por Demetrio de Anacopia no ano 1033, pero foi retomada polos xeorxianos no 1082 entre outros territorios de Xeorxia como resultado da derrota bizantina na Batalla de Manzikert frete á Dinastía Selxúcida.

## Monumentos 
### Mosteiro 
Os monxes rusos chegaron ao Cáucaso en 1874 dende o sobrepoboado Mosteiro de San Panteleimon no Monte Athos para buscar un posíbel lugar de reasentamento. Temeron que o Imperio Otomán expulsase aos rusos do Monte Athos despois do estalido da Guerra Ruso-Turca de 1877-1878. Seleccionaron Psyrtsja, e construíron na década de 1880 o Mosteiro de Nova Athos en estilo neobizantino, dedicándoo a Simón o Celote. Foron financiados polo tsar Alexandre III de Rusia.

A vista do Mosteiro de Nova Athos dende o mar, é un popular destino dos turistas rusos que viaxan a Abkhazia.

### Central hidroeléctrica 
Nova Athos ten unha pequena central hidroeléctrica e lago artificial no río Psyrtskha, preto da antiga Igrexa de San Simón, o Celote. A central foi construída polos monxes do mosteiro entre 1892 e 1903. Permaneceu avariada por máis de corenta anos antes de ser reparada de novo, foi re-inaugurada o 4 de xuño de 2012. Produce unha estimación de 100&nbsp;kW por hora.

### Cova de Nova Athos 
A Cova de Nova Athos é unha cova cárstica na Montaña de Iveria, a poucos km da cidade.

## Xeografía 
Localizada entre o Mar Negro e a Montaña de Iveria, Nova Athos está a 17&nbsp;km de Gudauta, 22&nbsp;km de Sukhumi, 84&nbsp;km da fronteira con Rusia e a 119&nbsp;km de Sochi.

## Cidades irmandadas 
*  Sergiyev Posad, Rusia
*  Sarov , Rusia
*  Riazan , Rusia
*  Calasetta , Italia

## Galería de imaxes 

2014 Nowy Aton, Cerkiew św. Szymona Apostoła (06).jpg|Igrexa de Simón o Celote en Nova Athos.
2014 Nowy Aton, Twierdza Anakopia (02).jpg|Fortaleza de Anacopia.
Psyrtskha station.JPG|Estación de ferrocarril de Nova Athos.
New Athos cave (3337826345).jpg|Cova de Nova Athos.
2014 Nowy Aton, Kaplica (01).jpg|Capela.
New Athos Monastery.JPG|Mosteiro de Nova Athos.
Uzari

**Yuri Navrotsky** (en belaruso: Юрый Наўроцкі), máis coñecido como **Uzari** (en belaruso: Юзары), é un cantor e compositor belaruso que representará a Belarús no Festival de Eurovisión 2015 xunto a Maimuna coa canción "Time".

El tamén participou para representar a Belarús no Festival de Eurovisión 2012 e no Festival de Eurovisión 2013, sen éxito.

En 2014, compuxo a canción "Sokal" que representou a Belarús no Festival Júnior de Eurovisión 2014, interpretada por Nadezhda Misyakova.

## Notas
Ácido retinoico

::*Ver tamén os fármacos Tretinoína (ácido todo-trans-retinoico), Alitretinoina (ácido 9-cis-retinoico), e Isotretionina (ácido 13-cis-retinoico).*

O **ácido retinoico** é un metabolito da vitamina A (retinol) que actúa como mediador das funcións da vitamina A necesarias para o crecemento e desenvolvemento. O ácido retinoico é necesario para os animais cordados, entre os que están os animais superiores, desde peixes a humanos. Durante o desenvolvemento embrionario temperán o ácido retinoico xerado nunha rexión específica do embrión axuda a determinar a posición ao longo do eixe embrionario anteroposterior ao servir como unha molécula de sinalización intercelular, que guía o desenvolvemento da porción posterior do embrión. Actúa a través dos xenes Hox, que controlan finalmente o patrón anteroposterior nas etapas embrionarias iniciais.

As funcións claves do ácido retinoico no desenvolvemento embrionario funcionan como mediadoras da alta teratoxenicidade dos fármacos retinoides, como a *Isotretinoína* usada para o tratamento do cancro e a acne. Altas doses orais de vitamina A preformada (retinil palmitato), e do propio ácido retinoico, teñen tamén un potencial teratoxénico polo mesmo mecanismo.

## Mecanismo de acción biolóxica 
O ácido retinoico actúa uníndose ao receptor do ácido retinoico (RAR), que está unido ao ADN formando un heterodímero co receptor X retinoide (RXR) en rexións chamadas elementos de resposta ao ácido retinoico (RAREs). A unión do ligando ácido retinoico ao RAR altera a conformación do RAR, o cal afecta á unión doutras proteínas que inducen ou reprimen a transcrición dun xene próximo (incluíndo os xenes Hox e varios outros xenes diana). Os receptores do ácido retinoico median na transcrición de diferentes conxuntos de xenes que controlan a diferenciación de varios tipos celulares, así os xenes diana regulados dependen da célula diana de que se trate. Nalgunhas células un dos xenes diana é o xene para o propio receptor do ácido retinoico (RAR-beta en mamíferos), o cal amplifica a resposta. O control dos niveis de ácido retinoico realízano un conxunto de proteínas que controlan a síntese e degradación do ácido retinoico.

## Biosíntese 
O ácido retinoico pode producirse no corpo en dous pasos de oxidación secuenciais que converten o retinol a retinaldehido e este a ácido retinoico, pero unha vez producido non pode ser reducido de novo a retinol. Os encimas que xeran ácido retinoico para o control da expresión xénica inclúen as retinol deshidroxenases (é dicir, Rdh10) que metabolizan o retinol a retinaldehido, e as retinaldehido deshidroxenases: RALHD1 (ALDH1A1), RALHD2 (ALDH1A2), e RALHD3 (ALDH1A3). que metabolizan o retinaldehido a ácido retinoico. A síntese de ácido retinoico nos testículos está catalizada principalmente pola RALDH2 (ALDH1A2) aldehido dedhidroxenase. A supresión deste encima foi proposta como unha vía posible para elaborar unha pílula anticonceptiva para machos, porque o ácido retinoico é necesario para a espermatoxénese en humanos igual que nas ratas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O ácido retinoico unido a proteínas en PDB
Anita Simoncini

**Anita Simoncini** é unha cantora Sanmariñense que representou a San Marino no Festival de Eurovisión 2015 xunto a Michele Perniola. Ela representou a San Marino no Festival de Eurovisión Júnior 2014, formando parte da girl band The Peppermints coa canción "Breaking My Heart".

## Carreira
### Festival de Eurovisión Júnior 2014
O 26 de setembro de 2014, anunciábase que The Peppermints representarían a San Marino no Festival de Eurovisión Júnior 2014 en Malta coa canción "Breaking My Heart". Actuaban en terceiro lugar na final, despois de Krisia, Hasan & Ibrahim de Bulgaria e diante de Josie de Croacia. Finalizaron no décimo quinto con 21 puntos.

### Festival de Eurovisión 2015
A pesar de competir en Eurovisión sen as outras Mentas, ela dixo que o grupo planea quedar xunto.

O 27 de novembro de 2014, anunciábase que Simoncini xunto con Michele Perniola representarían a San Marino no Festival de Eurovisión 2015 en Viena.

## Discografía
### Sinxelos
#### Como The Peppermints
#### Como Anita Simoncini
## Notas
Selfie (homónimos)

O termo **Selfie** —en galego: *Autofoto*— pode facer referencia a:

* *Selfie*, autorretrato tirado cunha cámara fotográfica.
* «Selfie», canción de The Chainsmokers.
* *Selfie*, *sitcom* estadounidense.
Antonij Dziamjanka

**Antonij Dziamjanka** (en ), nado na parroquia de Zabroddzie (distrito de Stoŭbcy, rexión de Minsk, RSS de Belarús) o 1 de xaneiro de 1960, é un eclesiástico católico latino belaruso, dende 2012 bispo de Pinsk.

## Traxectoria 
Naceu na pequena parroquia rural de Zabroddzie, no distrito de Stoŭbcy da República Socialista Soviética de Belarús, o 1 de xaneiro de 1960. O 28 de outubro de 1980 foi ordenado sacerdote por Vincentas Sladkevičius. Comezou o seu ministerio na clandestinidade en varias parroquias. Entre 1982 e 1984 realizou o servizo militar, e entre 1985 e 1998 foi párroco en Navahrudak.

O 4 de xullo de 1998 foi nomeado bispo auxiliar de Hrodna e bispo titular de *Lesvi*. Recibiu a ordenación episcopal o 29 de setembro de mans do arcebispo de Minsk-Mahilioŭ Kazimierz Świątek.

O 14 de decembro de 2004 foi nomeado bispo auxiliar de Minsk-Mahilioŭ, e o 14 de xuño de 2006 administrador apostólico de dita sé.

O 3 de maio de 2012 foi nomeado bispo de Pinsk.
Hater

***Hater*** (literalmente en inglés 'o que odia', 'o que aborrece') é un termo pexorativo empregado para describir  unha persoa ou un grupo de persoas que expresan o seu odio en público. Os *haters* son individuos que se adican a difamar, criticar negativamente ou desprezar  outras persoas, obras, actitudes ou conceptos alleos.

Os *haters* distínguense dos *troles* no feito de que estes últimos buscan, coma fin último, chamar a atención dos usuarios de Internet mediante comentarios provocativos e malfalados.

## Definición e orixe
No ano 2010 o Oxford Dictionary definiu o termo *hater* coma:

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Odio
* Ciberacoso
Selfie

[250px|miniatura|O expresidente de [Corea do Sur, Lee Myung-Bak e a futbolista Ji So Yun.]]

Un ***selfie*** ou ***selfy***- tamén coñecido en galego co nome de **autofoto** -é unha fotografía que unha persoa tira de si mesma, ou ben de si mesma acompañada doutras persoas, animais, obxectos ou circunstancias, que xeralmente se obtén por medio de teléfonos móbiles, webcams ou cámaras dixitais, e que tipicamente se partillan con posterioridade nas redes sociais. Nas *selfies*, o fotógrafo e o fotografado son a mesma persoa.

Nas fotografías tipo *selfie*, é habitual ver os brazos da persoa que tira a foto ao suxeitar a cámara ou o móbil.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pau para selfie
* Facebook
* Instagram

### Ligazóns externas 
* A selfie de Obama arrasa en Internet. *La Voz de Galicia*
Papuxa das figueiras

A **papuxa das figueiras** (***Sylvia borin***) é unha ave paseriforme da familia dos sílvidos.

## Morfoloxía e hábitos 
A Papuxa picafollas ten unha lonxitude duns 14&nbsp;cm e pesa uns 20 gramos. O corpo enteiro é de cor parda oliva exceptuando a parte inferior máis clara. Os machos e femias non presentan diferenzas morfolóxicas.
Habita en bosques mixtos, xardíns e parques. Aliméntase de insectos, arañas e bagas.

## Reprodución 
A época de cría vai dende maio a xullo, consistindo a posta en 4 ou 5 ovos. O tempo de incubación oscila entre os 13-14 días, permanecendo os polos preto de 12 días no niño.

## Distribución 
Común en toda Europa, exceptuando o extremo Siberiano e o sur das penínsulas Ibérica, Itálica e Helénica.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* C.D. Romay Cousido, Antonio Fontoira García, Emilio Martínez Sabarís e Atocha Ramos Martínez: *100 aves comúns do concello de O Grove e áreas veciñas*. Concello do Grove. Depósito Legal:C 2423-2009
* Lars Svensson, Killian Mullarney, Dan Zetterstïons: *Guía de Aves: España, Europa y Región Mediterránea*. Ediciones Omega. 
* Nicolai, Singer, Wothe: *Gran Guía de la Naturaleza AVES*. Editorial Everest .
Terceira Autonómica de Galicia 2014/15

A tempada **2014–15** da **Terceira Autonómica de Galicia** iniciouse o 7 de setembro de 2014 e finalizou o 7 de xuño de 2015.

## Clasificación 
### Grupo 1 (A Coruña) 
### Grupo 2 (As Mariñas) 
|}

### Grupo 3 
|}

### Grupo 4 
### Grupo 5 (Ferrol) 
### Grupo 6 (Santiago) 
### Grupo 7 (Santiago) 
### Grupos 8 e 9 (Santiago) 
#### Primeira fase 
#### Segunda fase: Impar 
#### Segunda fase: Par 
### Grupo 10 (Lugo)
### Grupo 11 (Lugo)
### Grupo 12 (Ourense)
### Grupo 13 (Ourense)
### Grupo 14 (Pontevedra)
### Grupo 15 (Pontevedra)
### Grupo 16 (Vigo)
### Grupo 17 (Vigo)
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina da Federación Galega de Fútbol
Papuxa tomiñeira

A **papuxa tomiñeira** (*Curruca conspicillata*, antes *Sylvia conspicillata*) é unha ave da familia das Sylviidae

## Morfoloxía e Hábitos 
A papuxa tomiñeira ten unha lonxitude duns 13&nbsp;cm. O corpo é de cor parda, exceptuando as ás que son avermelladas e maila cabeza. Esta última presenta un deseño gris coa gorxa e o contorno dos ollos brancos. Nas femias a parte agrisada é de cor parda.
Habita en terreos secos con escaseza de vexetación, con preferencia polos tomiñeiros. Aliméntase de insectos, arañas e bagas.

## Distribución 
No verán é común nas penínsulas Ibérica e Itálica. Común durante todo o ano no Magreb Occidental e no próximo Oriente.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* C.D. Romay Cousido, Antonio Fontoira García, Emilio Martínez Sabarís e Atocha Ramos Martínez: *100 aves comúns do concello de O Grove e áreas veciñas*. Concello do Grove. Depósito Legal:C 2423-2009
* Lars Svensson, Killian Mullarney, Dan Zetterstïons: *Guía de Aves: España, Europa y Región Mediterránea*. Ediciones Omega. 
* Nicolai, Singer, Wothe: *Gran Guía de la Naturaleza AVES*. Editorial Everest, s.a.
Papuxa cincenta

A **papuxa cincenta** (*Curruca curruca*, antes *Sylvia curruca*) é unha ave da familia das Sylviidae

## Morfoloxía e hábitos 
A Papuxa cincenta ten unha lonxitude duns 13,5&nbsp;cm e pesa uns 12 gramos. É unha ave pequena, co lombo e a cabeza cor parda avermellada, sendo nas ás a cor máis intensa. O resto do corpo é branco agrisado. Os machos e femias non presentan diferenzas morfolóxicas. Habita en claros de bosques con presenza de matogueiras, xardíns e parques. Aliméntase de insectos e bagas

## Reprodución 
A época de cría vai dende maio a xullo, consistindo a posta en 4 ou 6 ovos. O tempo de incubación é de 12 días, permanecendo os polos preto de 12 días no niño. Niño construído en matogueiras de baixa altura.

## Distribución 
Común en toda Europa Central e Oriental. Ocasional ou rara na Península Ibérica, Italia e sur de Francia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* C.D. Romay Cousido, Antonio Fontoira García, Emilio Martínez Sabarís e Atocha Ramos Martínez: *100 aves comúns do concello de O Grove e áreas veciñas*. Concello do Grove. Depósito Legal:C 2423-2009
* Lars Svensson, Killian Mullarney, Dan Zetterstïons: *Guía de Aves: España, Europa y Región Mediterránea*. Ediciones Omega. 
* Nicolai, Singer, Wothe: *Gran Guía de la Naturaleza AVES*. Editorial Everest, s.a.
Papuxa gabián

A **papuxa gabián** (*Curruca nisoria*, antes *Sylvia nisoria*) é unha ave da familia das *Sylviidae*.

## Morfoloxía e hábitos 
A papuxa gabián ten unha lonxitude duns 15&nbsp;cm e pesa uns 30 gramos. O corpo enteiro é de cor gris exceptuando a parte inferior máis clara e barrada, similar ó deseño dos gabiáns. Ollos amarelos. Os machos e femias non presentan diferenzas morfolóxicas. Habita en zonas de matogueiras, alimentándose de insectos, bagas e arañas.

## Reprodución 
A época de cría vai dende maio a xullo, consistindo a posta en 5 ou 6 ovos. O tempo de incubación sitúase ó redor dos 14 días, permanecendo os polos preto de 15 días no niño.

## Distribución 
Común en toda Europa Oriental, dende Polonia e Eslovenia ata as rexións dos Cáucaso. Rara en Europa Occidental e na costa Mediterránea.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* C.D. Romay Cousido, Antonio Fontoira García, Emilio Martínez Sabarís e Atocha Ramos Martínez: *100 aves comúns do concello de O Grove e áreas veciñas*. Concello do Grove. Depósito Legal:C 2423-2009
* Lars Svensson, Killian Mullarney, Dan Zetterstïons: *Guía de Aves: España, Europa y Región Mediterránea*. Ediciones Omega. 
* Nicolai, Singer, Wothe: *Gran Guía de la Naturaleza AVES*. Editorial Everest, s.a.
Johann Michael Bach

:*Non confundir con Johann Michael Bach (1745–1820)*
**Johann Michael Bach**, nado o 9 de agosto de 1648 en Arnstadt (Schwarzburg-Sondershausen, Sacro Imperio Romano Xermánico) e finado o 17 de maio de 1694 en Gehren, foi un compositor e organista alemán do Barroco. Foi o irmán de Johann Christoph Bach, así como sogro de Johann Sebastian Bach (foi pai de Maria Barbara Bach, a primeira muller de J.S. Bach). Ás veces é chamado o "Bach de Gehren" para diferencialo do "Bach de Wuppertal", Johann Michael Bach (1745–1820).

## Traxectoria 
Johann Michael naceu en Arnstadt, fillo de Heinrich Bach, que era o tío avó de Johann Sebastian Bach. Recibiu a súa educación do seu pai, e posteriormente co Kantor de Arnstadt Jonas de Fletin, de quen tomou o seu interese pola música vocal. En 1665 tomou o relevo do seu irmán como organista na capela do castelo de Arnstadt, e en 1673 converteuse en organista e secretario do concello de Gehren, onde tamén construíu órganos e viviu ata a súa morte.

## Obra 
A súa obra máis interpretada é o pequeno preludio coral para órgano, *In Dulci Jubilo*, que durante moitos anos foi atribuído a J. S. Bach, tendo sido incluído no catálogo de obras de Bach co número BWV 751. Outras composicións importantes súas son as cantatas *Ach, bleib bei uns, Herr Jesu Christ* (para coro, cordas e baixo continuo), *Liebster Jesu, hör mein Flehen* (para soprano, alto, dous tenores, baixo, cordas e continuo), e ''Ach, wie sehnlich wart' ich der Zeit* (tamén para soprano, cordas e continuo).

* *Das Blut Christi*
* *Ach wie sehnlich wart ich der Zeit*
* *Auf, lasst uns den Herren loben*
* *Halt was du hast*
* *Fürchtet euch nicht*
* *Sei lieber Tag willkommen*
* *Ich weiss, dass mein Erlöser lebt*
* *Herr, ich warte auf dein Heil*
* *Herr, wenn ich dich nur habe*
* *Unser Leben währet siebenzig Jahre''

Amais de compoñer música, J. M. Bach fabricou instrumentos musicais, entro outros harpsicordios.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Johann Michael Bach en bach-cantatas.com
* Biographie und Werkverzeichnis en classicalarchives.com
* Partituras gratuítas de Johann Michael Bach na Choral Public Domain Library (ChoralWiki)
The Purge: Anarchy

***The Purge: Anarchy*** é un filme estadounidense dirixido e escrito por James DeMonaco que se estreou no 2014. É a secuela do filme de *The Purge*, e está protagonizado por Frank Grillo, Carmen Ejogo, Zach Gilford, Kiele Sanchez, Zoë Soul e Michael K. Williams, mentres que Edwin Hodge retoma o papel de Dwayne do filme anterior.

## Personaxes 
* Frank Grillo como Sarxento Leo Barnes
* Carmen Ejogo como Eva Sanchez
* Zach Gilford como Shane
* Kiele Sanchez como Liz
* Zoë Soul como Cali Sanchez
* Justina Machado como Tanya
* John Beasley como Papa Rico
* Jack Conley como Big Daddy
* Noel Gugliemi como Diego
* Castulo Guerra como Barney
* Edwin Hodge como Dwayne "The Stranger"
* Michael K. Williams como Carmelo
* Keith Stanfield como Young Ghoul Face 
* Roberta Valderrama como Lorraine
* Brandon Keener como Warren Grass 
* Chad Morgan como Janice
* Nicholas Gonzalez como Carlos

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
* 
* Ficha en RottenTomatoes
The Hum

***The Hum*** (literalmente en galego, "o zunido", "o zoar") é un fenómeno ou colección de fenómenos que involucra unha serie de sons semellantes ao zoar persistente, de baixa frecuencia e non audíbel para a totalidade das persoas. Os zunidos foron extensamente reportados polos medios de comunicación nacionais de Gran Bretaña e os Estados Unidos. É habitual apelidar o fenómeno do zunido co nome da localidade onde foi escoitado; por exemplo, o *zunido de Bristol* ou o *zunido de Taos* (México).

## *The Hum* en Galicia 
Segundo o sitio web *The World Hum Map and Database*, páxina que rexistra todos os acontecementos de zunidos arredor do mundo, non se rexistraron casos coñecidos de Hum en Galicia. Existe, porén, un caso de zunidos en Navia (Asturias) en 2008. Tamén na cidade lusa do Porto rexistráronse dous casos de hum, ambos en 2014.

Outros casos de zunido na península déronse en cidades coma Madrid, Barcelona ou Cádiz.

### O *zunido de Cádiz* 
O 7 de xaneiro de 2014 rexistrouse un episodio de Hum na cidade de Cádiz e as súas inmediacións, incluíndo localidades coma San Fernando, Barbate ou Xerez da Fronteira. O fenómeno foi gravado por varios cidadáns, e definido coma un "son metálico, similar ao dun motor, e que semella escoitarse ao lonxe". O fenómeno foi amplamente documentado pola prensa, en especial a prensa local. Tamén apareceu no programa de radio da Cadena Ser, Milenio 3, e no programa de televisión da cadea de Cuatro, Cuarto Milenio, ambos presentados por Iker Jiménez.

## The Hum nos medios 
O zunido de Taos apareceu no show de televisión titulado *Misterios Sin Resolver*. Tamén se mencionou no "Top Ten de Fenómenos Inexplicables" de *LiveScience*', onde ocupou o décimo posto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Zoar
### Ligazóns externas 
* The Hum en Cádiz. Episodio do programa radiofónico Milenio 3, presentado por Iker Jiménez.
José Ramón Barral

**José Ramón Barral Martínez**, ***Nené,*** nado en Ribadumia a finais de decembro de 1943 e finado na mesma vila o 23 de novembro de 2023, foi un político e contrabandista galego, que foi alcalde de Ribadumia moitos anos.

## Traxectoria 
Era socio do contrabandista Vicente Otero Pérez, Terito, nun concesionario de automóbiles. Ao falecer Otero, Barral continuaría co negocio, segundo sinalaron as investigacións posteriores.

Foi, durante 18 anos, alcalde do concello pontevedrés de Ribadumia polo PPdeG. Foi elixido alcalde tralas municipais de 1983, encabezando Alianza Popular e logrando a maioría absoluta. Revalidou a maioría nos comicios de 1987, 1991, 1995 e 1999. En outubro de 1998 anunciouse a súa retirada da carreira electoral en favor de Rafael Louzán. Porén, en abril de 1999 deu marcha atrás volvendo a encabezar a candidatura con Louzán de número 2.

Dimitiu en 2001 despois de ser detido, o 14 de maio, por contrabando de tabaco. Foi substituído na alcaldía por Salomé Peña Muñiz, número 3 da candidatura popular, e foi expulsado da formación política. 

### Candidatura de Independentes por Ribadumia 
Nas municipais de 2003 encabezou os Independentes por Ribadumiaː empatou a 5 concelleiros co PPdeG, encabezado pola súa sucesora, ao quedar a tan só 2 votos de gañarlle; o BNG obtivera o outro concelleiro, e Peña seguiu na alcaldía trala abstención do edil nacionalista. Volveu concorrer ás municipais de 2007, pero nesta ocasión o PPdeG logrou un resultado máis contundente e a maioría absoluta. Nas eleccións municipais de 2011, Independentes por Ribadumia non se presentou, tras unha escasa actividade ao longo da anterior lexislatura, aínda que volveu en 2015 encabezado por David Castro Mougán, sen unha influencia visible da Barral, e logrou a alcaldía grazas ao apoio dos grupos de esquerda.

### Investigación 
No ano 1996 comezara ser investigado como sospeitoso por contrabando de tabaco. Como consecuencia, no 2001 prendérono trala incautación de máis de 400 000 caixas de tabaco en colectores no Porto de Vigo, e dimitiu da alcaldía; porén, aos poucos días foi posto en liberdade. Vinte e un anos despois da súa detención, no verán de 2022, recomezou o xuízo pendente pero, finalmente, suspendeuse pola enfermidade dun dos intervintes O fiscal pedíalle 10 anos de prisión e 15 millóns de euros polas acusacións de contabando, suborno e asociación ilícita, se ben el declarouse inocente.

En 2016 xa fora condenado por defraudar a Facenda máis de 300 000 euros, un cancro de colon, do que acabaría falecendo a finais de 2023.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Eleccións municipais en Ribadumia
Pearl Harbor (homónimos)

***Pearl Harbor**, unha base naval dos Estados Unidos e o cuartel xeral da frota estadounidense do Pacífico, na illa de Oahu, Hawai.
***Ataque a Pearl Harbor**, unha ofensiva militar sorpresa efectuada pola Armada Imperial Xaponesa contra a base naval dos Estados Unidos en Pearl Harbor.
***Pearl Harbor (filme)**, un filme estadounidense épico bélico con elementos de romance e acción estreado no 2001. Baséase no ataque a Pearl Harbor.
Keeping Mum

***Keeping Mum*** é un filme británico dirixido por Niall Johnson que se estreou no 2005. Está protagonizado por Rowan Atkinson, Kristin Scott Thomas, Maggie Smith e Patrick Swayze.

## Personaxes 
* Rowan Atkinson como Reverendo Walter Goodfellow
* Kristin Scott Thomas como Gloria Goodfellow
* Maggie Smith como Elder Rosie Jones/Grace Hawkins
* Patrick Swayze como Lance
* Tamsin Egerton como Holly Goodfellow
* Toby Parkes como Petey Goodfellow
* Liz Smith como Mrs Parker
* Emilia Fox como Rosie Jones
* James Booth como Mr Brown
* Patrick Monckton como Bob
* Rowley Irlam como Ted
* Vivienne Moore como Mrs Martin

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Antonio de Velasco y Ayala

**Antonio de Velasco y Ayala** finado en Martos en 1709, foi un nobre e home de estado español, conde de Fuensalida, de Colmenar, Grande de España, sucesivamente vicerrei de Navarra, gobernador de Galicia, vicerrei de Sardeña e gobernador do Milanesado.

## Notas
Lamiáceas

[miniatura|250px|[Hortelá (*Mentha spicata*). ]]
As **lamiáceas** (*familia Lamiaceae*) tamén chamadas de **labiadas** en xeral, toma o nome do xénero *Lamium* igual que aborde á que pertence: *Lamiales*. Contén uns 210 xéneros e unhas 3.500 especies. O seu nome foi substituído pot *Lamiaceae* debido ao xénero tipo da familia: *Lamium*. Entre os seus representantes salientan plantas aromáticas coma a menta, a sarxa, a seixebra, o cantroxo, o ourego, o tomiño, a alfábega ou o romeu.

## Características 
Adoitan ser plantas aromáticas e ricas en aceites esenciais. A maioría son arbustos e raramente árbores ou lianas. O nome antigo desta familia (Labiadas) era debido á forma da flor (xeralmente violada), 5 pétalos fusionados que forman un labio superior, xeralmente bilobulado e máis curto, e un labio inferior, trilobulado, os 5 sépalos tamén están unidos. As flores son bisexuadas e xorden en grupos terminais de 5 o 6 floriñas cada un. Tipicamente os talos son cuadrangulares con follas aovadas, opostas e decusadas.

## Subfamilias 
A familia das Lamiáceas está formada por 10 subfamilias:

* *Ajugoideae*
* *Chloanthoideae*
* *Lamioideae*
* *Nepetoideae*
* *Pogostemonoideae*
* *Prostantheroideae*
* *Scutellarioideae*
* *Symphorematoideae*
* *Teucrioideae*
* *Viticoideae*

## Xéneros 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Lamiaceae  en: L. Watson i M.J. Dallwitz (a partir de 1992). *The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval* .
Pobo burusho

O **pobo burusho** é un grupo etnolingüístico que vive nos vales Hunza e Yasin na rexión de Gilgit–Baltistán no norte de Paquistán. Son maioritariamente musulmáns. A súa lingua, o burushaski, non está relacionada con ningunha outra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lingua burushaski

### Ligazóns externas 
*The GB Times 
*Historia de Hunza 
*MNSU.edu
Condestable de Castela

[miniatura|270px|Detalle da tumba do condestable [Pedro Fernández III de Velasco|Pedro Fernández de Velasco na Catedral de Burgos.]]
**Condestable de Castela** foi un título de condestable creado polo rei Xoán I de Castela para substituír o de Alférez maior do Reino. Nel recaía o mando supremo do exército e tiña o dereito de levar pendón, mazas e rei de armas. O condestable era o máximo representante do Rei en ausencia do mesmo.

O 6 de xullo de 1382 Xoán I concedeu o título a Afonso de Aragón e Foix, tendo carácter vitalicio pero non hereditario. Este tipo de transmisión levaríase a cabo ata 1473, cando Henrique IV nomea condestable a Pedro Fernández de Velasco, a partir do cal o título faríase hereditario. José Fernández de Velasco y Tovar foi o último condestable de Castela, con motivo da Guerra de Sucesión Española.

O condestable Pedro Fernández de Velasco mandou a construción da Casa do Cordón de Burgos e a chamada *Capela do Condestable* na Catedral de Burgos, onde está sepulto.

## Condestables 
# Afonso de Aragón e Foix de 1382 a preto de 1391. Ao morrer Xoán I de Castela en 1390, deixou en testamento que Afonso xunto a outros cinco cabaleiros debían facerse cargo do rei pícaro Henrique III. Afonso non se levaba ben co resto dos titores, polo que non colaborou nin no goberno nin en tutélaa real. Por esta razón quitáronlle do título de Condestable. En 1394, sendo xa Henrique III maior de idade, propúxolle Afonso a devolución do seu título, pero non chegaron a un acordo.
# Pedro Enríquez de Castela de 1393 a 1400. Foi conde de Lemos, Trastámara e Sarria, e neto do rei Afonso XI de Castela.
# Ruy López Dávalos, de 1400 a 1423. Aínda que faleceu en 1428, foi desposuído dos seus títulos e bens en 1423 acusado de querer pactar co rei mouro de Granada.
# Álvaro de Luna de 1423 a 1453. Investido polo rei Xoán II de Castela tras perder Ruy o seu título.
# Miguel Lucas de Iranzo de 1458 a 1473. Investido polo rei Henrique IV de Castela o 25 de marzo de 1458 no alcázar de Madrid

**Como dignidade hereditaria**
# Pedro Fernández de Velasco y Manrique de Lara de 1473 a 1492
# Bernardino Fernández de Velasco y Mendoza de 1492 a 1512
# Íñigo Fernández de Velasco y Mendoza de 1512 a 1528
# Pedro Fernández de Velasco y Tovar de 1528 a 1559
# Íñigo Tovar y Velasco de 1559 a 1585
# Juan Fernández de Velasco y Tovar de 1585 a 1613
# Bernardino Fernández de Velasco y Tovar de 1613 a 1652
# Íñigo Melchor Fernández de Velasco y Guzmán de 1652 a 1696
# José Fernández de Velasco y Tovar de 1696 a 1713

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Condestable
* Condado de Haro
* Ducado de Frías
Lingua burushaski

A **lingua burushaski** (*burū́šaskī* / بروشسکی) é unha lingua illada falada no norte de Gilgit–Baltistán, Paquistán. No 2000, o burushaski era falado por 87.000 persoas do pobo burusho. Outros nomes da lingua son *Biltum*, *Khajuna*, *Kunjut*, *Brushaski*, *Burucaki*, *Burucaski*, *Burushaki*, *Burushki*, *Brugaski*, *Brushas*, *Werchikwar* e *Miśa:ski*. O burushaski está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Anderson, Gregory D. S. 1997. Burushaski Morphology. Pages 1021–1041 in volume 2 of *Morphologies of Asia and Africa*, ed. by Alan Kaye. Winona Lake, IN: Eisenbrauns.
*Anderson, Gregory D. S. 1999. M. Witzel’s "South Asian Substrate Languages" from a Burushaski Perspective. *Mother Tongue* (Special Issue, outubro de 1999).
*Anderson, Gregory D. S. forthcoming b. Burushaski. In *Language Islands: Isolates and Microfamilies of Eurasia*, ed. by D.A. Abondolo. Londres: Curzon Press.
*Backstrom, Peter C. *Burushaski* in Backstrom and Radloff (eds.), *Languages of northern areas, Sociolinguistic Survey of Northern Pakistan, 2. Islamabad*, National Institute of Pakistan Studies, Qaid-i-Azam University and Summer Institute of Linguistics (1992), 31-54.
*Bashir, Elena. 2000. A Thematic Survey of Burushaski Research. *History of Language* 6.1: 1–14.
*Berger, Hermann. 1956. Mittelmeerische Kulturpflanzennamen aus dem Burušaski [Names of Mediterranean cultured plants from B.]. *Münchener Studien zur Sprachwissenschaft* 9: 4-33.
*Berger, Hermann. 1959. Die Burušaski-Lehnwörter in der Zigeunersprache [The B. loanwords in the Gypsy language]. Indo-Iranian Journal 3.1: 17-43.
*Berger, Hermann. 1974. *Das Yasin-Burushaski (Werchikwar)*. Volume 3 of *Neuindische Studien*, editado por Hermann Berger, Lothar Lutze e Günther Sontheimer. Wiesbaden: Otto Harrassowitz.
*Berger, Hermann. 1998. *Die Burushaski-Sprache von Hunza und Nager* [The B. language of H. and N.]. Three volumes: *Grammatik* [grammar], *Texte mit Übersetzungen* [texts with translations], *Wörterbuch* [dictionary]. Altogether Volume 13 of *Neuindische Studien* (editado por Hermann Berger, Heidrun Brückner e Lothar Lutze). Wiesbaden: Otto Harassowitz.
*Grune, Dick. 1998. Burushaski – An Extraordinary Language in the Karakoram Mountains.
*Holst, Jan Henrik. OUT SEPT. 2014. Advances in Burushaski linguistics. Tübingen: Narr.
*Karim, Piar. 2013. ''Middle Voice Construction in Burushaski: From the Perspective of a Native Speaker of the Hunza Dialect.
Lista de Capitáns Xenerais de Galicia

A **lista de Capitáns Xenerais de Galicia** é unha lista cronolóxica das diferentes persoas que ocuparon o cargo de Capitán Xeneral de Galicia.

## Casa de Trastámara
## Casa de Austria
## Borbóns
### Guerra de Independencia/Xosé Bonaparte
## Borbóns
## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*