A Estrada

**A Estrada** é un concello da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca de Tabeirós - Terra de Montes. Segundo o IGE no ano 2018 tiña 20&nbsp;661 habitantes, dos cales 419 eran de orixe estranxeira. O concello ten 51 parroquias. O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é estradense, «» ou «estratense» (forma culta).

## Xeografía 
### Demografía 
## Historia 
A xurisdición de Tabeirós ten a súa orixe en tempos do rei suevo Miro, no século VI, e aparece citada no *Cronicón Iriense* como pertencente á diocese de Iria. No século XII, o arcebispo Xelmírez e o rei Afonso VII de Castela trocaron a terra de Tabeirós (que pasou a ser da mitra compostelá) por Tabeirolos e o castro de Faro. A xurisdición abarcaba o actual concello da Estrada, con excepción das parroquias de Vea. A xurisdición de Tabeirós incluía os coutos de Vea, Codeseda, Vega e Oca, e o Couto do Viso.

En 1836 iniciáronse as reunións para a unión destes concellos noutros maiores ou nun só. O 1 de xaneiro de 1837 uníronse os Coutos de Vega e Oca, Viso, Codeseda e Vea con Tabeirós. O concello formouse en Cereixo, con sede en Pernaviva, xa con 51 parroquias (incluída A Estrada, que aparece por primeira vez, formada polos lugares de Figueiroa de Arriba, Figueiroa de Abaixo, Rodeiro, Regueiro, Pedregal, Vilabrasil e Vilar). Logo de tres anos de enfrontamentos entre absolutistas e liberais, en 1840 tivo lugar a destitución do concello de Cereixo, solicitando que o nome do concello fose **A Estrada**, aprobándose a mudanza o 23 de xaneiro de 1841.

O partido xudicial da Estrada inclúe ós concellos de Forcarei e Cerdedo.

O 6 de xullo de 1859 concedéuselle á Estrada o título de Vila por Real Decreto. En 1878, o rei Afonso XII outorgou ó concello o tratamento de *Ilustrísimo*, e en 1912, o seu fillo Afonso XIII, o de *Excelentísimo*.

Ata 1940 editouse na vila o xornal *El Emigrado*.

## Cultura 
### Toponimia 
O nome procede do latín *strata* ("terra pisada por onde se anda; camiño"). Neste lugar cruzábanse dous camiños: o que ía de sur a norte, desde a Terra de Montes, Ourense e Portugal, que seguían os arrieiros e peregrinos cara Santiago de Compostela, e de leste a oeste, desde o Deza, Trasdeza e o interior de Galiza, por onde arrieiros e, máis tarde, carrilanas, se dirixían á costa.

Como premisa dunha hipótese máis complexa, Cabeza Quiles  baséase na escaseza documental da voz *estrada* (fronte a *strata*) nos tombos de Sobrado dos Monxes, Samos ou Oseira observada por Pensado Tomé, así como a súa ausencia tamén de datos en Mondoñedo, Celanova, San Pedro de Ramirás ou San Pedro de Rocas e na antiga lexicografía do padre Sarmiento, do padre Sobreira, Xoán Manuel Pintos, Cornide e Cuveiro. A súa teoría supón a perda do uso común deste lexema para máis tarde recuperarse co significado actual de estrada, hipótese compartida por Benigno Fernández Salgado. Como topónimo da actual capital de concello, utilizábase inicialmente *Tabeirolos* (que deu Tabeirós) e logo contra 1600 San Paio de Figueroa, ata a época de Sarmiento que documenta A Estrada contra 1750. Polo tanto, e sempre segundo Cabeza Quiles, a data de aparición é demasiado serodia para que o topónimo proceda do latín *(via) strata* (participio do verbo *sternere*, "espallar, botar pedra por riba do chan; empedrar") e propón un étimo alternativo no participio do verbo galego *estrar* ("botar estrume nas corredoiras con lama, sobre todo en inverno").

## Goberno e política 
Actualmente, o alcalde do concello da Estrada é José Carlos López Campos do PPdeG. O anterior alcalde foi José Antonio Dono López, do Partido Socialista Obrero Español, quen lle arrebatou a alcaldía ao popular Manuel de la Calle, sucesor do anterior alcalde Ramón Campos Durán, tralas eleccións de 2007. Os partidos políticos máis relevantes no ámbito local, ademais do BNG, son o Partido Popular, cuxo portavoz no pleno foi Miguel Ramón de la Calle Amaro, o Bloque Nacionalista Galego con Xosé Magariños Maceiras e Movemento Veciñal Estradense (MÓVETE) con María del Mar Blanco Casais.

O concello da Estrada estrutúrase en diferentes concellerías: de cultura e normalización lingüística, de servizos municipais: deportes, mocidade, transportes e alumeado público; de ambiente; de benestar social e participación cidadá, de promoción económica, turismo e comercio e policía local; e de obras. O concello celebra plenos ordinarios cada mes, aínda que con frecuencia celébranse plenos extraordinarios, co fin de debater temas e problemas que afectan ao concello.

A xunta de goberno, presidida polo alcalde, está composta actualmente por 9 concelleiros do PPdG. A corporación municipal está formada por 21 membros, 11 do PPdeG, 8 do PSdeG-PSOE, 1 de Móvete e 1 do BNG.

### Eleccións municipais de 2023 
#### Outras eleccións municipais 

* Alcalde electo: Ramón Campos Durán (PP).
|

* Alcalde electo: José Antonio Dono López (PSOE).
|}

## Galería de imaxes 
:*Vexa o artigo principal en: Galería de imaxes da Estrada*

Ficheiro:A Estrada 030114 009.jpg|Praza da Farola
Ficheiro:A Estrada 2005 GFDL26.jpg|Igrexa
Ficheiro:Casa consistorial da Estrada.jpg|Casa Consistorial
Ficheiro:A_Estrada_2005_GFDL27.jpg|Palco de música á beira do concello
Ficheiro:A_Estrada_2005_GFDL28.jpg|Fonte e pombas
Ficheiro:A_Estrada_2005_GFDL30.JPG|Fiestras da igrexa
Ficheiro:A_Estrada_2005_GFDL36.jpg|Parque infantil
Ficheiro:A estrada102eue.jpg|IES Manuel García Barros

## Festividades 
Son famosas a Festa do Salmón e a rapa das bestas de Sabucedo. As festas patronais son na honra a San Paio e celébranse a última semana de xuño, sendo o día grande o 26 de xuño.

## A Estrada na literatura popular 
* *As nenas de Paradela/ elas son moi bailadoras,/ bailan na punta do pé/ como se foran señoras* .
* *Canta, miña prima, canta./ ¡No adro de Paradela/ non entra mellor garganta* .
* *O pandeiro toca ben,/ as ferreñas danlle o son,/ as meniñas que o tocan/ de Paradela elas son* .
* *Teño que ir á Somoza/ nuns zoquiños de abeneiro;/ pra que peleien por min/ heime de meter arrieiro*.

## Parroquias 
## Lugares da Estrada 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello da Estrada vexa: Lugares da Estrada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bouza-Brey, F (colector): "Literatura popular da parroquia de Paradela, concello da Estrada, na terra da Ulla", "Arquivo Filolóxico e Etnográfico de Galiza", *Nós*.
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Alcaldes da Estrada

### Ligazóns externas 
* Páxina web do Condello da Estrada
* IES Manuel García Barros
* Codeseda A Estrada 
* Portal cultural comarcal Tabeiros Montes