open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trampa chinesa

200px|miniatura|dereita
Unha **trampa chinesa** é un tipo de xoguete, utilizado en forma de brincadeira tanto en nenos como en adultos. É un puzzle sinxelo que retén os dedos da vítima (xeralmente os índices) nun pequeno cilindro de tecido de bambú.

## Deseño
A reacción inicial da vítima é tirar os dedos para fóra, pero iso só reforza a trampa. O xeito de escapar da trampa é empurrar os extremos para o medio, o que amplía os ocos e libera os dedos.

## Influencia cultural
A trampa chinesa é tamén unha metáfora común para un problema que pode ser superado a través da relaxación, ou sexa, non tentar resolvelo pola forza; por exemplo, en Terapia de Aceptación e Compromiso.. A trampa chinesa foi usada nunha serie de películas e series para televisión, incluíndo  "This Little Wiggy", episodio da serie estadounidense The Simpsons.

## Notas
## Véxase tamén
Ricardo Pita Bermúdez

**Ricardo Pita Bermúdez**, nado en Betanzos e finado na mesma vila en setembro de 1897, foi un xornalista e político galego.

## Traxectoria 
Fillo do impresor ferrolán Ricardo Pita. Fundou e dirixiu *El Brigantino* en Ferrol e despois da revolución de setembro fundou e dirixiu na Coruña *La Concordia*. No Sexenio Democrático foi deputado provincial e gobernador civil de Santander (1872), Xaén (1872), Ávila (1873), Segovia (1873) e Soria (1874). Foi propietario de *La Monarquía*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Lingua karachai-balkar

A **lingua karachai-balkar** (**Къарачай-Малкъар тил**, **Qaraçay-Malqar til** ou **Таулу тил**, **Tawlu til**) é unha lingua turca falada polos karachai e polos bálcaros. Está dividida en dous dialectos: karachai-baksan-chegem, que pronuncian dous fonemas como /tʃ/ e /dʒ/, e o Bálcaro, que pronuncian os anteriores fonemas como /ts/ e /z/. A escrita moderna do karachai-balkar está baseado no dialecto karachaio-baksan-chegem. O karachai-balkar está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Alfabeto
O alfabeto cirílico moderno da lingua karachai-balkar é:

## Exemplo da lingua
Artigo 1 da Declaración Universal dos Dereitos Humanos en karachai-balkar:

## Números
## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Wikipedia en karachai-balkar

### Bibliografía
* Chodiyor Doniyorov e Saodat Doniyorova. *Parlons Karatchay-Balkar*. París: Harmattan, 2005. ISBN 2-7475-9577-3.
Trofeo Villa de Gijón

O **Trofeo Villa de Gijón** é un torneo futbolístico de verán que ten lugar no estadio do Molinón en Xixón no mes de agosto. Entre 1962 e 1992, o torneo tiña o nome de **Trofeo Costa Verde**.
## Historia 
Comezouse a disputar baixo a denominación **Trofeo Costa Verde** en 1962, mantendo este nome até 1992, cando se disputou a XXVIII edición do torneo. En 1993, déixouse de organizar, volvendo ó ano seguinte co novo nome de **Trofeo Villa de Gijón**. Houbo varios anos nos que non se disputou polos seguintes motivos:

* En 1971, por causa do anovamento do céspede do Molinón.
* En 1981, por mor das obras de remodelación do estadio co obxectivo de adaptalo para a disputa do Mundial de Fútbol España 1982.
* En 1987, foi substutuído por un partido de homenaxe a Quini.
* En 1995, non se disputou por problemas económicos.
* En 2009 e 2010, debido a novas obras de remodelación no estadio.

O trofeo tense xogado en varios formatos, dende a partido único até eliminatorias ou de xeito triangular, dependendo do número de participantes.

## Historial 
### Trofeo Costa Verde 
### Trofeo Villa de Gijón 
## Palmarés 
## Notas
Margrave

[miniatura|200px|Mapa con todos os condados da [Marca hispánica e Vasconia (que non formaba parte da marca).]]
[miniatura|200px|Mapa do [margraviato de Brandeburgo en 1320.]]

**Margrave** (feminino **margravina**) é o nome que se lle dá en galego ao título nobiliario xermánico *Markgraf* (de *Mark*, fronteira, marca, e *Graf*, conde), equivalente ao título de marqués. 
 
A esposa dun margrave, ou na muller que ostenta o título, denominase **margravina** (en alemán, *Markgräfin*). Equivale a marquesa en Alemaña.

Un margrave tiña, orixinalmente, funcións de gobernador militar dunha marca carolinxia, como, por exemplo, a marca hispánica, é dicir, unha provincia ou territorio limítrofe no medievo.

Os margraves tiñan xurisdición sobre unha marca, cuxo territorio se denomiaba **margraviato**, **margraviado** ou **marquesado**.

A medida que as provincias limítrofes adquirían importancia, facíanse máis grandes e poderosas que as interiores, conseguindo os margraves poder sobre os outros gobernantes do reino.

## Margraviatos famosos 
* Margraviato de Austria
* Margraviato de Baden
* Margraviato de Baden-Durlach
* Margraviato de Baden-Hochberga
* Margraviato de Bayreuth
* Margraviato de Bodonitsa
* Margraviato de Brandeburgo
* Margraviato de Carintia
* Margraviato de Carniola 
* Margraviato de Istria
* Margraviato de Landsberg
* Margraviato de Lusacia
* Margraviato de Meissen
* Margraviato de Moravia
* Margraviato da Provenza
* Margraviato de Toscana

## Notas
Castiñeiro americano

miniatura|240px|Candeas e follas.
miniatura|240px|Ourizos (calibios) *in situ*.
miniatura|240px|Follas
O **castiñeiro americano**, ***Castanea dentata***, é un castiñeiro (familia Fagaceae), que, como o seu nome indica, é nativo de América do Norte.

## Descrición 
Son árbores que poden acadar os 30 m de altura, mais hoxe en día, por mor á destrución xeneralizada por fungos (*Phytophthora infestans* ou *Alternaria solanii*), só fican gomos multicaules duns 5–10 m. Ten casca de cor cinsenta, lisa cando é novo, sucada coa idade e coas franzas glabras. As follas, cun pecíolo de 8–40&nbsp;mm, teñen un limbo estreitamente obovado a oblanceolado, de 9-30 por 3–10&nbsp;cm, de base cuneada e marxes marcadamente aserrados, cos dentes triangulares, diminuíndo gradualmente deica o ápice. As flores masculinas organízanse en amentos erectos ou pénsiles coñecidos popularmente coma candeas. A inflorescencia feminina consta de 3 flores por cúpula. O froito é unha noz con calibio (ourizo) cuberto de espiños esencialmente glabras, con 4 valvas dehiscentes por 4 suturas irregulares. Hai 3 aquenios por froito, obovados, de 18-25 por 18–25&nbsp;mm, aplanados nun ou ambos lados.

## Hábitat e distribución 
É unha especie nativa dos bosques caducifolios e mixtos dos Estados Unidos; florece en xuño-xullo a altitudes comprendidas entre o nivel do mar e 1200 m nos Estados orientais e do sur de Alabama, Connecticut, Delaware, Florida, Xeorxia, Illinois, Indiana, Kentucky, Luisiana, Maine, Maryland, Massachusetts, Míchigan, Mississippi, Missouri, Nova Hampshire, Nova Jersey, Nova York, Carolina do Norte, Carolina do Sur, Ohio, Pensilvania, Rhode Island, Tennessee, Vermont, Virxinia e Wisconsin; tamén en Ontario (Canadá) Tamén podería derivar de *Castanaea, -ae* ou *Castana, -ae*, cidade de Asia Menor ou, segundo outros, do nome armenio desta árbore.
* ***dentata***: epíteto latino de sentido evidente, dentado.

;Sinonimia
* *Castanea americana* (Michx.) Raf.	
* *Castanea sativa* var. *americana* (Michx.) Sarg.	
* *Castanea sativa* var. *pendulifolia* Lavallée	
* *Castanea vesca* var. *americana* Michx.	
* *Castanea vesca* var. *denuda* Alph.Wood	
* *Castanea vulgaris* var. *americana* (Michx.) A.DC.	
* *Fagus castanea* var. *dentata* Marshall	
* *Fagus dentata *Marshall

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Características das fagáceas
* Castiñeiro
### Ligazóns externas 
* Flora of North America
* RangeMap:
* The American Chestnut Foundation
* American Chestnut Cooperators Foundation
* Canadian Chestnut Council
* American Chestnut Research and Restoration Center, SUNY-ESF
* *National Geographic* article
* *Castanea dentata* images at bioimages.vanderbilt.edu
* Rare American Chestnut Trees Discovered *The Washington Post*, 19 de maio de 2006)
* American Chestnut Restoration Breakthrough: The Tale of a Tree (*GreenXC.com*, 28 de xuño de 2011)
* The Chestnut Resurrection
Abadía de Port du Salut

miniatura|A entrada.A **Abadía de Port du Salut** (en francés **Abbaye de Notre-Dame du Port du Salut**) é unha fundación bieita, especialmente trapista, de 1815 feita polo monxe Bernard de Girmond.

## Historia e localización 
[miniatura|Bernard de Girmond, primeiro abade, en [1815.]]
A abadía localízase en Entrammes, no departamento de Mayenne (Países do Loira, Francia), nun val entre as cidades de Entrammes e Nuillé-sur-Vicoin.

Foi aprobada oficialmente como abadía o 10 de decembro de 1816 polo papa Pío VII.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial da abadía de Port du Salut .
Despicable Me 2

***Despicable Me 2*** é un filme de animación estadounidense dirixido por Pierre Coffin e Chris Renaud que se estreou no 2013. É a secuela do filme de 2010 *Despicable Me*. Producido por Illumination Entertainment e distribuído por Universal Pictures, o guión é obra de Cinco Paul e Ken Daurio.

## Sinopse 
Agora que Gru deixou atrás a súa vida de malvado para criar a Margo, Edith e Agnes, dispón de moito tempo libre para desfrutalo con elas, o Doutor Nefario e os minions. Pero, xusto cando comeza a adaptarse ó seu papel de home de familia, unha organización mundial ultrasecreta adicada á loita contra o mal chama a súa porta. Xunto coa súa nova compañeira de aventuras, Lucy Wilde, Gru terá que descubrir quen é o responsable dun espectacular e malévolo plan e levalo ante a xustiza.

## Personaxes 
* Steve Carell como Felonius Gru
* Kristen Wiig como Lucy Wilde
* Benjamin Bratt como Eduardo "El Macho" Perez
* Miranda Cosgrove como Margo
* Dana Gaier como Edith
* Russell Brand como Dr. Nefario
* Ken Jeong como Floyd Eagle-san
* Steve Coogan como Silas Ramsbottom
* Moisés Arias como Antonio Perez
* Nasim Pedrad como Jillian
* Kristen Schaal como Shannon
* Pierre Coffin como Kevin the Minion
* Chris Renaud como Voces de minions, minions malvados e chef italiano
* Vanessa Bayer como Azafata de voo

## Galardóns e nomeamentos 
* 2013: Premios Oscar: Nomeado a mellor filme de animación e canción orixinal.
* 2013: Globos de Ouro: Nomeado a mellor filme de animación.
* 2013: Premios BAFTA: Nomeado a mellor filme de animación.
* 2013: Premios Annie: 9 nomeamentos, incluíndo mellor filme.
* 2012: Critics Choice Awards: Nomeado a mellor filme animado e mellor canción.
* 2013: Satellite Awards: Nomeado a mellor canción orixinal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en Metacritic 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Copa ucraína de fútbol

A **Copa ucraína de fútbol** (en ucraíno: Кубок України) é a segunda competición da Ucraína. Dispútase anualmente dende o ano 1992, após a desaparición da Copa soviética de fútbol.

## Historial
## Palmarés
Macaron

**Cómpre non confundir co tipo de pasta alimenticia: **macarrón**.*

[200px|miniatura|dereita|*Macarons* coas cores do [arco da vella na pastelería Ladurée.]]
Un ***macaron*** é un tipo de galleta tradicional francesa, granulada e comunmente con forma redonda de 3 ou 5&nbsp;cm de diámetro. Non debe ser confundido co mazapán de Saint-Léonard-de-Noblat, en Lemosín.

Está feito de ovo, améndoa moída, azucre glas e azucre.

## Véxase tamén
O Adrado, Hermunde, Pol

**O Adrado** é un lugar da parroquia de Hermunde no concello lugués de Pol na comarca de Meira. Segundo o IGE, en 2013 tiña 6 habitantes (2 homes e 4 mulleres).

## Lugares e parroquias
### Lugares de Hermunde
### Parroquias de Pol
## Notas
Lourixe

O topónimo **Lourixe** pode referirse a:

;En Galiza
***Lourixe**, lugar da parroquia de Hermunde, no concello de Pol;
***Lourixe**, lugar da parroquia de Nete, no concello de Vilalba.
Michael Olowokandi

**Michael Olowokandi**, nado en Lagos o 3 de abril de 1975, é un antigo xogador profesional nixeriano de baloncesto. Nado en Nixeria, foi á universidade nos Estados Unidos, e foi considerado un dos grandes fracasos do Draft da NBA tras ser elixido na primeira posición no ano 1998. Retirouse do baloncesto profesional en 2007.

## Traxectoria profesional 
Olowokandi foi elixido na primeira posición do Draft da NBA de 1998 polos Los Angeles Clippers. Durante ó lockout da tempada 1998-99, fichou polo Kinder Bologna italiano. Máis tarde asinou o seu contrato cos Clippers e xogou alí durante cinco tempadas. Despois, asinou coma axente libre cos Minnesota Timberwolves, onde xogou pouco máis de dúas tempadas. O 26 de xaneiro de 2006, foi traspasado ós Boston Celtics nun traspaso entre varios xogadores.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en NBA.com 
* Estatísticas en Basketball-Reference.com
PNV (homónimos)

;Siglas
* **Partido Nacionalista Vasco**, partido político do País Vasco, Navarra e o País Vasco francés.
* **Partìo Nasional Vèneto**, partido político do Véneto.
;Códigos
***pnv** é o código ISO 639-3 da lingua pinigura.
GTPase pequena

As **GTPases pequenas** () son unha familia de encimas hidrolases que poden unirse á guanosina trifosfato (GTP) e hidrolizalo. Son un tipo de proteína G que se encontra no citosol da célula, que son homólogas coa subunidade alfa das proteínas G heterotriméricas, pero a diferenza da subunidade alfa das proteínas G, unha pequena GTPase pode funcionar independentemente como encima hidrolase que se une e hidroliza a un GTP para formar GDP. Os membros mellor coñecidos destes encimas son as GTPases Ras e por esa razón se lles chama ás veces superfamilia Ras de GTPases.

Unha proteína G típica está activa cando se une ao GTP e inactiva cando está unida ao GDP (é dicir, cando o GTP que tiña unido se hidroliza a GDP). O GDP pode despois ser substituído por GTP libre. Por tanto, unha proteína G pode ser "encendida" ou "apagada". A hidrólise do GTP é acelerado polas proteínas activadoras de GTPases (GAPs), mentres que o intercambio de GTP é catalizado por factores de intercambio de nucleótidos de guanina (GEFs). A activación dun GEF tipicamente activa á súa correspondente proteína G, mentres que a activación dunha GAP dá lugar á inactivación da proteína G correspondente. 
Os inhibidores da disociación de nucleótidos de guanosina (GDI) manteñen ás pequenas GTPases en estado inactivo.

As pequenas GTPases regulan diersos procesos celulares, como son a proliferación celular, diferenciación celular, movemento celular e transporte de vesículas lipídicas.

## A superfamilia Ras 
Hai máis de cen proteínas dentro da superfamilia Ras, que comprende nove familias, responsables en xeral da proliferación celular, morfoloxía celular, transporte nuclear, e transporte de vesículas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Roma quadrata

***Roma Quadrata*** (en galego, 'Roma cadrada'), foi o nome que lle deron ao conxunto de aldeas latinas, etruscas e sabinas que vivían na beira do río Tíber e que formaron o que máis tarde se había chamar Roma. Esta cidade formouse no século -VIII aínda que a lenda a sitúa o 21 de abril de -753, data que marcaba o ano 1 do calendario romano. Tamén conta a lenda que a cidade foi fundada por Rómulo e Remo, matando o primeiro ao segundo, converténdose así no único soberano.

Porén, outros autores, a medio camiño entre a lenda e a realidade histórica documentada arqueoloxicamente, dan á Roma Quadrata outras tres definicións diferentes: a primeira corresponderíase con todo o outeiro do Palatino, como refiren Plutarco, Dionisio de Halicarnaso e Apiano, a segunda, a unha restrinxida zona monumental, limitada á área de *Apollinis* (zona do Templo de Apolo Palatino), que ocupaba unha pequena parte do Palatino e unha terceira, a un foxo (probabelmente non chegase a *murus terreus*), que rodeaba o Palatino.
## Notas
Superfamilia Ras

A **superfamilia Ras** é unha superfamilia proteica de pequenas GTPases, as cales están todas relacionadas en maior ou menor grao coa subfamilia Ras (cuxos membros principais en humanos son KRAS, NRAS, e HRAS).

Na superfamilia Ras hai máis de cen proteínas. Baseándose na estrutura, secuencia e función, a superfamilia Ras divídese en nove familias principais, cada unha das cales á súa vez se divide en subfamilias, que son: Ras, Rad, Rab, Rap, Ran, Rho, Rheb, Rit, e Arf. Outro membro recente da superfamilia é *Miro*.

Cada subfamilia comparte un dominio G central común, que proporciona a actividade esencial de GTPase e intercambio de nucleótidos.

A secuencia que o rodea axuda a determinar a especficidade funcional das pequenas GTPases, por exemplo o 'bucle de inseción' común na subfamilia Rho, contribúe especificamente á unión de proteínas efectoras como IQGAP e WASP.

En xeral, a superfamilia Ras é a responsable da proliferación celular: Rho da morfoloxía celular, Ran do transporte nuclear, e Rab e Arf do transporte de vesículas.

## Subfamilias e membros 
A seguinte é unha lista de proteínas humanas da superfamilia Ras:

Non clasificados:

* ARHGAP5
* DNAJC27
* GRLF1
* RASEF

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Subfamilia Ras
O Candal

Como topónimo **O Candal** pode referirse a:

;En Galiza
***O Candal**, lugar da parroquia do Couto, no concello da Cañiza;
***O Candal**, lugar da parroquia de Prevesos, no concello de Castro de Rei;
***O Candal**, lugar da parroquia de Cabrui, no concello de Mesía;
***O Candal**, lugar da parroquia de San Martín de Lúa, no concello de Pol.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Os Candales**, lugar da parroquia de San Román de Montoxo, no concello de Cedeira.
Gran Premio do Brasil de 1979

O **Gran Premio do Brasil de 1979** foi unha carreira de automobilismo de Fórmula 1, celebrada o 4 de febreiro de 1979 no circuíto de Interlagos. Foi a segunda carreira da tempada de .

## Resumo da carreira 
O equipo Ligier dominou a fin de semana co JS11 co seu efecto solo. O francés Jacques Laffite dominou a fin de semana e logrou a pole, rebaixando a marca da pole de  de Jean-Pierre Jarier en 7 segundos, establecendo a volta rápida e liderando todas as voltas da carreira ata o final. O compañeiro de Laffite, Patrick Depailler empezou e terminou segundo. Laffite e o equipo Ligier completaron o seu dominio da quincena de América do Sur, Laffite tamén gañou facilmente en Arxentina.

## Clasificación 
## Posicións logo da carreira 
;Clasificación no campionato de pilotos

;Clasificación do campionato de construtores

* **Nota**: Só están incluídos os cinco primeiros postos en ambos os grupos de clasificación.

## Notas 
* Líderes por volta: Jacques Laffite 40 voltas (1-40).

### Ligazóns externas
Aeroporto de Lisboa

O **aeroporto Humberto Delgado**, tamén coñecido como **aeroporto de Lisboa** ou **Aeroporto da Portela** (IATA: **LIS**, OACI: **LPPT**) é un aeroporto internacional portugués situado na freguesía de Portela de Sacavém, no concello de Loures, próximo á cidade de Lisboa. É o maior aeroporto portugués en número de pasaxeiros, sendo tamén o que rexistra un maior volume de tráfico.

## Historia 
As obras comezaron en 1938 e foi inaugurado en 1940. O 1 de agosto de 2007 abriuse ao público a terminal 2, orientada a voos domésticos. Agora, a terminal 2 está orientada a compañía de baixo custo (Easyjet, Ryanair, Transavia e Norwegian).

## Aeroliñas e destinos
### Pasaxeiros 
### Carga
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do aeroporto
Aeroporto de Faro

O **Aeroporto de Faro** (IATA: **FAO**, OACI: **LPFR**) é un aeroporto internacional portugués situado a 4 km ao oeste de Faro, no Algarve. Trátase do segundo máis importante do país, por detrás do aeroporto de Lisboa, e mantén un incremento de viaxeiro moi alto, sobre todo grazas ás compañías de baixo custo.

## Aeroliñas e destinos 
miniatura|Área de check-in
miniatura|Exterior da terminal de chegadas
miniatura|Edificio da terminal
miniatura|Jet2.com aircraft, Boeing 757-200 en Faro

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do aeroporto
Perséfone

Na mitoloxía grega, **Perséfone** (do grego Περσεφόνη), tamén chamada **Kore**; "a doncela"), é a filla de Zeus e a deusa Deméter, e raíña do inframundo. Homero descríbea como a formidable e maxestosa raíña do inframundo, que fai efectivas as maldicións dos homes nas almas dos mortos. Perséfone foi secuestrada por Hades, o deus do inframundo. O mito do seu secuestro amosa a súa función como personificación da vexetación que aparece na primavera e desaparece despois da colleita; polo tanto, tamén se asocia coa primavera e a fertilidade da terra. Existen mitos semellantes no Oriente, nos cultos de deuses como Atis, Adonis e Osiris, e na Creta minoica.

Perséfone, como deusa da vexetación, e a súa nai Deméter eran as figuras centrais dos misterios eleusinos que precederon ós deuses olímpicos, e que prometían ós iniciados unha perspectiva máis alentadora despois da morte. Segundo a tradición órfica, Perséfone é a nai de Dioniso, Iaco ou Zagreo. A orixe da súa adoración é incerta, pero está baseada en cultos moi antigos de comunidades agrarias.

Na mitoloxía romana, é chamada Proserpina, e a súa nai Ceres.

## Notas
Os sete contra Tebas (Esquilo)

***Os sete contra Tebas*** (, *Hepta epi Thēbas*; ) é a terceira obra da triloxía de Edipo creada por Esquilo no -467. A triloxía é chamada ás veces ***Edipodea***. A historia conta a batalla do exército arxivo liderado por Polinices e o exército de Tebas liderado por Eteocles e os seus seguidores. A triloxía gañou o primeiro premio nas festas dionisíacas. As dúas primeiras obras, *Laio* e *Edipo*, así como a obra satírica *Esfinxe*, non se conservan.

## Argumento
Cando Edipo, rei de Tebas, descobre que casou coa súa propia nai e que tivo dous fillos e dúas fillas con ela, cegouse a si mesmo e maldixo ós seus fillos a dividir o seu legado (o reino) pola espada. Os dous fillos, Eteocles e Polinices, para evitar o derramamento de sangue, accederon a gobernar Tebas en anos alternos. Despois do primeiro ano, Eteocles negouse a ceder o seu posto e como resultado, Polinices ergueu en armas ós arxivos para tomar Tebas pola forza. Nese punto é onde comeza a traxedia de Esquilo. Hai pouco argumento como tal, mais en troques a maior parte da obra consiste en ricos diálogos que amosan como a cidadanía de Tebas se sente ameazada polo exército arxivo perante as súas portas, e como o rei Eteocles cavila e sente sobre o tema. Os diálogos tamén amosan aspectos sobre o carácter de Eteocles. Tamén hai unha longa descrición de cada un dos sete capitáns que lideran ós arxivos no ataque contra as sete portas da cidade de Tebas. En consecuencia, Eteocles anuncia que comandante tebano enviará contra cada capitán arxivo. Finalmente, revélase que o comandante das tropas que atacan a sétima porta é o propio Polinices, o irmán do rei. Entón, Eteocles lembra e refírese á maldición do seu pai Edipo. Eteocles decide atoparse e loitar contra o seu irmán en persoa. Despois dunha oda coral, un mensaxeiro entra e anuncia que os atacantes foron repelidos, pero que Eteocles e Polinices acabaron matándose o un ó outro. Os corpos son levados ó escenario e o coro chora a súa morte.

Debido á popularidade da obra de Sófocles *Antígona*, o final dos *sete contra Tebas* foi reescrito case cincuenta anos despois da morte de Esquilo. Mentres Esquilo escribiu o final da súa obra cun loito dos irmáns mortos, o novo final serve de ligazón para o comezo da obra de Sófocles: un mensaxeiro aparece, anunciando a prohibición de soterrar o corpo de Polinices; porén, a súa irmá Antígona, anuncia a súa intención de desafiar ese edicto.

## Os sete
miniatura|300px|*O xuramento dos sete xefes* de Alfred Church.
Os sete atacantes e defensores da obra son:

## Notas
Belerofonte

**Belerofonte** () ou **Belerofontes** () é un heroe da mitoloxía grega. Foi "o máis grande heroe asasino de monstros, xunto con Cadmo e Perseo, antes dos días de Heracles", cuxa máis grande fazaña foi acabar con Quimera, un monstro que Homero describiu con testa de león, corpo de cabra e rabo de cobra: "o seu alento saíu en terribles explosións de lume ardente". Era fillo da mortal Eurínome e de Glauco, ou Poseidón.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Kerenyi, Karl, 1959. *The Heroes of the Greeks* (London: Thames and Hudson)
Sinfonía nº 29 (Mozart)

A **Sinfonía Nº 29 en La Maior**, K. 201/186a, comezada por Wolfgang Amadeus Mozart a principios de 1774 e rematada o 6 de abril de 1774. É, xunto coa Sinfonía Nº 25, unha das súas sinfonías temperás máis coñecidas. Stanley Sadie defínea como "un punto de referencia ... persoal no ton, en realidade quizais máis individual na súa combinación dun estilo de música de cámara íntimo cun xeito aínda ardente e impulsivo".

É unha das últimas sinfonías das denominadas "Salzburguesas" (é dicir, as compostas en serie en Salzburgo entre 1770 e 1774) de Wolfgang Amadeus Mozart. Composta a principios de 1774, sepárase do *style galant* das outras sinfonías desta época (as sinfonías 24, 26, 27 e 28).

## Estrutura 
:
\relative c'' {
  \tempo "Allegro moderato"
  \key a \major
  a4\p a, r8 a' a a |
  \repeat unfold 2 { gis8( a) a-. a-. } |
  b4 b, r8 b' b b |
  \repeat unfold 2 { ais8( b) b-. b-. } |
  cis4
}

A obra está composta en catro movementos e ten unha duración aproximada de entre 25 e 30 minutos.

# *Allegro moderato*
#: O primeiro movemento da sinfonía é unha forma sonata, cun tema principal elegante caracterizado polos saltos de oitava e pasaxes ambiciosos de trompa. Está escrito en compás de 2/2 e ten unha extensión de 206 compases.
# *Andante*
#: O segundo movemento, tamén en forma sonata, está escrito para cordas con xordina e ten un uso limitado dos ventos. Está escrito en compás de 2/4 e a súa extensión é de 109 compases.
# *Menuetto* (*Allegretto – Trio*)
#: O terceiro tempo é un minuet caracterizado por ritmos punteados nerviosos e frases *staccato*; o trío ofrece un contraste máis elegante. Escrito en compás de 3/4, a súa extensión é de 32+22 compases.
# *Allegro con spirito*
#: O enérxico último movemento, outra forma sonata en compás de 6/8, conecta co primeiro movemento cos seus saltos de oitava no tema principal. Ten unha extensión de 187 compases.

## Orquestración 
A orquestra empregada é a típica das sinfonías do primeiro período de Mozart, e está integrada por:

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sinfonía Nº 29 en La Maior K. 201, *score* e edición crítica en Neue Mozart-Ausgabe
* BBC Discovering Music, and audio of that program (1 hour)
Curd Jürgens

**Curd Gustav Andreas Gottlieb Franz Jürgens** (tamén coñecido no ámbito anglófono como **Curd Jurgens** e **Curt Jurgens**), nado en Múnic o 13 de decembro de 1915 e finado en Viena o 18 de xuño de 1982, foi un actor austro-alemán de cine e teatro.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Naceu en Múnic, fillo dun comerciante de Hamburgo e dunha profesora francesa. Traballou inicialmente de xornalista antes de comezar a actuar, grazas á iniciativa da súa primeira mullar, actriz, e pasando gran parte dos seus primeiros anos actuando nos teatros de Viena.

Crítico do réxime nacionalsocialista na súa Alemaña natal, foi enviado a un campo de concentración por ser considerado un cidadán "politicamente incorrecto" en 1944. Sobrevivindo á guerra, adquiriu a nacionalidade austríaca logo do conflito.

### Carreira internacional 
Logo de pasar anos actuando nos teatros austríacos e no cine local e alemán, Jürgens gañou o premio ao mellor actor no Festival de Venecia de 1955 co filme *Les Héros Sont Fatigués*, e ao ano seguinte converteuse nunha estrela internacional co éxito de *Et Dieu… créa la femme*, de Roger Vadim, que tamén lanzou á fama a Brigitte Bardot.

Curd pasou entón a traballar en diversos filmes de guerra de Hollywood, estreando en 1957 *The Enemy Below*, onde compartiu pantalla con Robert Mitchum, ao interpretar o papel dun comandante de submarino alemán perseguido por un destrutor americano durante a segunda guerra mundial. En 1962 interpretou un oficial nazi no épico filme *The Longest Day*, un dos éxitos do ano.

miniatura|180px|dereita|Tumba de Curd Jürgens no Zentralfriedhof de Viena
Cunha carreira de máis de cen filmes, en moitos deles en papeis secundarios, o seu momento de maior popularidade chegou en 1977 ao interpretar o vilán Karl Stromberg en *007: A espía que me amou,* un dos filmes de Roger Moore como James Bond.

Porén, malia unha carreira de case tres décadas no cine internacional, Curd sempre se considerou un home de teatro.

### Vida persoal 
Casou cinco veces, a última delas cunha actriz húngara, Eva Bartok, tamén ex-prisioneira de campos de concentración. Jürgens viviu en Francia durante moitos anos, volvendo a Viena de cando en vez para representar papeis de teatro. Foi durante unha destas viaxes que sufriu un ataque cardíaco, morrendo en 1982, aos 66 anos.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
El Celta (autocares)

**El Celta** foi unha empresa de transporte de pasaxeiros fundada en Santiago de Compostela no ano 1954.

## Historia 
En Santiago tiña parada na rúa da Senra, fóra do edificio Castromil, percorrendo por estrada o traxecto que separa ámbalas dúas cidades.

No ano 1994 El Celta pasou a formar parte da empresa Hermanos Ferrín S.L. e en 1997 xa se atopaba baixo control de Ideal Auto, que ademais contaba coas marcas Ersa e Iasa. Arriva del Noroeste adquiriu en 2001 a popular compañía de transportes, desaparecendo como marca nas estradas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Castromil (autocares)
* Ideal Auto
Meet Joe Black

***Meet Joe Black*** é un filme estadounidense dirixido por Martin Brest que se estreou en 1998. Foi producido por Universal Studios e está vagamente baseado no filme de 1934 *Death Takes a Holiday*. Está protagonizado por Brad Pitt, Anthony Hopkins e Claire Forlani. Foi o segundo encontro entre Hopkins e Pitt nunha longametraxe dende *Legends of the Fall*.

## Sinopse 
William Parrish (Anthony Hopkins) é un poderoso magnate cuxa vida se ve alterada pola chegada dun misterioso rapaz chamado Joe Black (Brad Pitt) que se namora da súa filla (Claire Forlani). En realidade, Joe é a personificación da morte que ten unha misión que cumprir xunto a William Parrish.

## Personaxes 
* Brad Pitt como Joe Black / Mozo da cafetería
* Anthony Hopkins como William Parrish
* Claire Forlani como Susan Parrish
* Jake Weber como Drew
* Marcia Gay Harden como Allison Parrish
* Jeffrey Tambor como Quince
* David S. Howard como Eddie Sloane
* June Squibb como Helen

## Galardóns e nomeamentos 
* 1998: Nomeado ós Premios Razzie: Peor remake ou secuela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Dogma 95

O **Dogma 95** () foi un movemento cinematográfico de vangarda iniciado en 1995 polos directores dinamarqueses Lars von Trier e Thomas Vinterberg, que crearon o "Manifesto Dogma 95" e o "voto de castidade" (). No intento de recoller a "pureza" do cinema, lonxe de artificios ou complexidades técnicas. Estas eran regras para crear unha cinematografía baseada nos valores tradicionais de guión, actuación e tema, excluíndo o uso de efectos especiais elaborados ou tecnoloxía, coa esperanza de que a industria dese de novo o poder ao artista como oposición ao estudio. Tras von Trier e Vinterberg uníronse outros directores como Kristian Levring e Søren Kragh-Jacobsen, que formaron o **Colectivo Dogma 95** ou **Dogme Brethren**.

## Historia 
Lars von Trier e Thomas Vinterberg escribiron e asinaron o manifesto e os seus votos. Vinterberg dixo que os escribiron en 45 minutos. O movemento presentado en París o 13 de marzo de 1995 na conferencia *Le cinéma vers son deuxième siècle*. O mundo do cinema reunírase para celebrar o centenario desa arte e contemplar o futuro do cinema comercial. Chamado a falar sobre este tema, Lars von Trier lanzou a un público perplexo, panfletos vermellos anunciando o "Dogma 95".

O primeiro filme do movemento (Dogme #1) foi *Festen*, de Vinterberg, en 1998, que recibiu grandes críticas e gañou o premio do xurado no Festival de Cannes. O actor e director franco-estadounidense Jean-Marc Barr foi o primeiro estranxeiro en dirixir un filme Dogma, *Lovers* (1999) (Dogme #5). O director galego Juan Pinzás filmou a triloxía *Era outra vez* (2000), *Días de voda* (2002) e *O desenlace* (2005).

A finais da década do 2000 a chegada da tecnoloxía de vídeo en cámaras fotográficas contribuíu ao aumento de filmes e curtametraxes seguindo en maior ou menor medida as regras do manifesto. Porén, debido aos avances tecnolóxicos e á calidade a estética destas producións está moi afastada dos filmes rodados en cinta.

## Obxectivos e regras 
O obxectivo do movemento é purificar a arte cinematográfica, rexeitando os efectos especiais e as modificacións na posprodución. As dez regras que debía cumprir un filme para ser considerado Dogma segundo o "Voto de Castidade," son:

## Filmes e directores 
Os principais filmes do movemento foron:
* Dogme #1: *Festen*
* Dogme #2: *Idioterne*
* Dogme #3: *Mifunes sidste sang*
* Dogme #4: *The King Is Alive*
* Dogme #5: *Lovers*
* Dogme #12: *Italiensk for begyndere*
* Dogme #28: *Elsker dig for evigt*

Algúns dos directores adheridos ao grupo foron Thomas Vinterberg, Lars von Trier, Søren Kragh-Jacobsen, Kristian Levring, Jean-Marc Barr, Anthony Dod Mantle, Paprika Steen, Harmony Korine, Susanne Bier e Richard Martini.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Dogme95
* "Interview: Mogens Rukov"
* Páxina oficial de Nimbus Film
* "Lars From 1-10", filme de dez minutos con reflexións de von Trier sobre o movemento
* Dogme 95 por John Roberts
Interiores holandeses

Os **Interiores holandeses** é unha serie de tres pinturas realizadas por Joan Miró no verán de 1928 despois dunha viaxe por Bélxica e os Países Baixos, inspiradas polos pintores flamenglos do século XVII. O *Interior holandés I* é unha reinterpretación da obra *O tanxedor de laúde* de Martensz Sorgh (1661); o *Interior holandés II* é unha versión de *Nenos aprendéndolle a bailar a un gato* de Jan Steen (1665); e o *Interior holandés III* está inspirado na obra do mesmo autor, *Moza no baño* (1659). Aínda que esta non é a primeira vez que un pintor se inspira no traballo doutro, a relación entre os mestres da Idade de Ouro holandesa e un dos artistas máis vangardistas do século XX foi motivo de interese para os estudosos.

Aínda que, a primeira vista, os *Interiores holandeses* non parecen gardar unha similitude coas súas obras flamengas de referencia, unha análise dos personaxes e obxectos pon de manifesto que Miró recolleu todos eles para representalos dentro da súa propia fantasía, tal como o demostran a serie de debuxos preparatorios.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Pinturas murais do sol e da lúa

As **pinturas murais do sol e da lúa** son unha parella de murais cerámicos deseñados polo artista catalán Joan Miró e Josep Llorens Artigas tras conseguir París, en 1955, gañar coa súa proposta para se converter en sede da UNESCO. Os murais serán inaugurados en 1958 e aínda que instalados inicialmente na Place de Fontenoy, acabaron mudando para dentro do predio para protexelos das intemperies e choiva ácida.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Malet, Rosa Maria (1993). Joan Miró (Segona edició. ed.). Barcelona: Edicions 62. ISBN 84-297-3568-2.
* Malet, Rosa Maria (2003). Joan Miró: apunts d'una col.lecció : obres de la Gallery K. AG = notes on a collection: paintings from the Gallery K. AG. Barcelona: Fundació Joan Miró. ISBN 978-84-932159-8-9.
* Penrose, Roland (1993). Miró (1. ed. ed.). Londres: Thames and Hudson. ISBN 84-233-1976-8.
* Raillard, Georges (1993). Miró ([1a. ed.]. ed.). Madrid: Debate. ISBN 84-7444-605-8.
* Rebull Trudel, Melania (1994). Joan Miró: 1893-1983. Madrid: Globus. ISBN 84-88424-96-5.
* Saura, Antonio. "La cara oculta de un pintor". El País, 26/12/1983. Consultado o 9 de outubro de 2011.
Goofy

miniatura| dereita|Casa de Goofy nun parque temático.
**Goofy** é un personaxe de animación, un can da raza Bloodhound de debuxos animados creado polos Estudios Walt Disney coma compañeiro de Mickey Mouse. O seu nome orixinal era *Dippy Dawg* mais mudouse despois ao de *Goofy Goof*. Apareceu por vez primeira co nome Dippy Dawg en 1933, na revista "Mickey Mouse Magazine" . Tamén apareceu como corepresentante na curtametraxe "Mickey´s Revue" dirixida por Wilfred Jackson.

É un antiheroe bo mais inxenuo, que vive no seu mundo e protagoniza gags de humor branco, baseados en caídas, malentendidos e bromas infantís. Tamén acostuma dar consellos morais aos nenos e aparece coma bo pai, co seu fillo Max Goof. Sería unha ficcionalización do home familiar de clase media americano. Apareceu en diversas películas de animación e incluso coma personaxe dun videoxogo. Ás veces transfórmase nun superheroe, Supergoofy, sen que quede claro se esta identidade é froito ou non da súa fantasía.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *A Goofy Movie*
Muller e paxaro

***Muller e paxaro*** (en ) foi a última obra de grandes proporcións do polifacético artista catalán Joan Miró. A obra foi inaugurada en 1983 sen a presenza do seu autor debido aos graves problemas de saúde que padecía, morrendo meses despois da inauguración á idade de 90 anos.

*Muller e paxaro* foi unha das primeiras expresións pública de arte da Barcelona da era democrática. Situada no parque de Joan Miró (antigo parque do Escorxador), ao pé dun gran lago artificial, a escultura foi realizada en formigón e, con 22 metros de altura, representa unha forma feminina con sombreiro e, sobre este, a imaxe dun paxaro. A silueta de muller soluciónase cunha forma de folla alongada e foncha. Por todo o seu exterior, a escultura encóntrase recuberta con cerámica de cores vermellas, amarelas, verdes e azuis (as máis comúns do artista) tratadas como *trencadís* e realizados polo ceramista Joan Gardy Artigas.

## Galería 

Ficheiro:Dona i ocell 1.jpg|
Ficheiro:Dona i Ocell 2.jpg|
Ficheiro:Dona i Ocell 3.jpg|
Ficheiro:Dona i Ocell 4.jpg|
Ficheiro:Dona i Ocell at night.jpg

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Arte pública de Barcelona

### Bibliografía 
* 
*
La Concordia (A Coruña)

***La Concordia*** foi un periódico publicado na Coruña entre 1869 e 1872.

## Historia e características 
Apareceu en outubro de 1869. Fundado e dirixido por Ricardo Pita Bermúdez. Entre os seus redactores figurou Federico Arriaga del Arco. Foi denunciado a principios de febreiro de 1872.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Le Carnaval de Arlequim

**Le Carnaval de Arlequim** é unha pintura ao óleo de Joan Miró realizada entre 1924 e 1925. É unha das pinturas surrealistas do artista, e está preservada na Galería de Arte Albright-Knox, Buffalo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Malet, Rosa Maria (1993). *Joan Miró* (2ª ed.). Barcelona: Edicions 62. ISBN 84-297-3568-2.
* Malet, Rosa Maria (2003). ''Joan Miró: apunts d'una col.lecció : obres de la Gallery K. AG = notes on a collection: paintings from the Gallery K. AG*. Barcelona: Fundació Joan Miró. ISBN 978-84-932159-8-9.
* Penrose, Roland (1993). *Miró* (1. ed.). Londres: Thames and Hudson. ISBN 84-233-1976-8.
* Raillard, Georges (1993). *Miró* (1ª ed). Madrid: Debate. ISBN 84-7444-605-8.
* Rebull Trudel, Melania (1994). *Joan Miró: 1893-1983.* Madrid: Globus. ISBN 84-88424-96-5.
* Saura, Antonio. *La cara oculta de un pintor''. El País, 26/12/1983. Consultado o 9 de outubro de 2011.
El Pensamiento de Galicia (Ferrol)

***El Pensamiento de Galicia*** foi unha revista editada en Ferrol entre 1865 e 1866.

## Historia e características 
Subtitulada *Revista de ciencias, literatura, marina, agricultura, comercio, administración, marina, artes e industria, noticias, hechos, descuentos, modas etc. tomadas de las mejores publicaciones del estranjero y protegida con la cooperación de los principales hijos de Galicia notables en las ciencias y en las letras*, apareceu o 1 de setembro de 1865. Revista bisemanal fundada e dirixida por Ventura Pueyo, editábase no obradoiro de Ricardo Pita. Entre os seus colaboradores figuraron Benito Vicetto e Leandro de Saralegui Medina. Cesou a súa publicación co número 14, o 15 de marzo de 1866.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

* 

### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
Minnie Mouse

**Minnie Mouse** é unha personaxe do mundo ficticio da Disney (estudios Walt Disney Pictures). Unha ratiña que pertence ao Universo de Mickey Mouse, o seu namorado. Creouse en 1928 polo mesmo Walt Disney.

## *Steamboat Willie* 
Fai todo polo seu namorado, o rato Mickey, co que estivo dende o comezo. Debutou en *Plane Crazy*, o 15 de maio de 1928, aínda que acadou o éxito xunto a Mickey no terceiro episodio de ambos os dous, *Steamboat Willie* (1928). No episodio, despois de discutir Mickey co gato Pete na ponte dun barco fluvial no que estaba empregado, avista a Minnie no peirao. Mickey consegue "pescar" a Minnie cun gancho e tráena a bordo. Ao chegaren a porto, desembarcan cos animais de granxa que o barco levaba, usándoos como instrumentos musicais e cos que improvisan a canción "Turkey in the Straw" (*O perú na palla*).

Minnie é tamén amiga da vaca Clarabela (*Clarabelle Cow*) e da parrula Daisy (a moza de Donald). E aparece como unha personaxe regular no programa de televisión **House of mouse**. Apareceu en diversos debuxos animados.

## Primeira aparición 
A súa primeira historieta en banda deseñada foi "*Lost on a Desert Island*", publicada en xaneiro de 1930, nos Estados Unidos.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Mickey Mouse
### Ligazóns externas 
* Minnie Mouse 
* Relevopedia - Minnie Mouse
Daisy

**Daisy** (*Daisy Duck* no orixinal en inglés), é unha das personaxes de banda deseñada e debuxos animados da Disney. Foi creada como a namorada do Pato Donald, e apareceu por primeira vez na historieta *Mr. Duck Steps Out* en 1940.

Daisy fala en galego no filme de 1988: *Quen enganou a Roger Rabbit?*.

Daisy ten o temperamento de Donald, mais ten un gran control sobre este, e tende a ser máis sofisticada que o seu namorado. Ela xeralmente non usa pantalóns nin vestido. Amósase xeralmente a súa grande afinidade con Donald.

Daisy substitúe (ou, segundo algunhas fontes, representa unha forma posterior de) un interese amoroso antigo chamada Donna Duck, que apareceu por vez primeira nos debuxos animados *Don Donald* en 1937. Nunha tira de 1951, Donna volveu, por continuidade retroactiva como unha parrula mexicana, que funcionaba coma rival de Daisy para facer as beiras de Donald.

Daisy é a tía das trixéminas April, May e June (coñecidas en Galicia cos nomes casteláns: *Abril*, *Mayo* e *Junio*), que serven como contraparte de Huey, Dewey, e Louie (coñecidos en Galicia cos nomes casteláns: *Juanito*, *Jorgito* e *Jaimito*), os sobriños de Donald.

Nalgunhas aparicións, Daisy preséntase coma amiga íntima de Minnie Mouse.

Ademais dos debuxos animados, Daisy é unha personaxe habitual na banda deseñada nos cómics do Pato Donald. Tivo incluso as súas propias historietas.

## Tódalas curtametraxes 
* Don Donald(1937)
* Mr.Ducks Steps Out (1940)
* A Good Time For A Dime (1941)
* The Nifty Nineties (1941)
* Donalds Crime (1945)
* Cured Duck (1945)
* Donalds Double Trouble (1946)
* Dumb Bell of the Yukon (1946) 
* Sleppy Time Donald (1947)
* Donald Dilemma (1947)
* Donald Dream Voice (1948)
* Crazy Over Daisy (1950)
* Donald Diary (1954)

## Tódolos filmes 
* Mickey's Christmas Carol (1983)
* Mickey Mouse Works
* House of Mouse
* Mickey, Donald, Goofy: The Three Musketeers
* Mickey's Once Upon a Christmas
* Mickey's Twice Upon a Christmas
* Quen enganou a Roger Rabbit? Versión dobrada a galego (1988)
* Mickey's House of Villains

## Series infantís 
* Mickey Mouse Clubhouse
* Mickey Mouse (serie de televisión)

## Actrices de dobraxe 
* Gloria BlondellKath SoucieTress MacNeilleClarence NashRuth CliffordJune ForayPatricia ParrisTony AnselmoDiane Michelle

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pato Donald
### Ligazóns externas 
* Esquiloscans: Daisy
* Inducks 
* Imaxes de Daisy na Galería de personaxes
* Capas das edicións de Daisy no Brasil (banda deseñada)
CinemaScope

O **CinemaScope** é unha serie de lentes anamórficas empregadas para rodar filmes en pantalla grande entre 1953 e 1967. A súa creación polo presidente da 20th Century-Fox Spyros Skouras, marcou o comezo dos formatos anamórficos modernos.

## Orixes 
O inventor francés Henri Chrétien desenvolveu e patentou un noveo proceso de filmación que chamou *Anamorphoscope* en 1926. Este foi o proceso que máis tarde formaría a base para o CinemaScope.

Na década de 1950 o público dos cines diminuíra a causa da chegada da televisión. En 1952 lanzáronse o Cinerama e os primeiros filmes en 3D desafiaron a tendencia e lograron éxitos. Isto levou a Spyros Skouras, da 20th Century-Fox, que a innovación técnica podían facer fronte ao desafío. A compañía óptica Bausch & Lomb foi a elixida para producir un prototipo. O filme *The Robe* foi o primeiro en ser filmado coa nova tecnoloxía.

O filme da Walt Disney *Lady and the Tramp* (1955) foi o primeiro de animación estreado en CinemaScope.

O proceso foi substituído por Panavision, creado a finais de 1953.

## Notas 
## Véxase tamén
Samuel Bronston

**Samuel Bronshtein**, nado en Chisinau (actual Moldova) o 26 de marzo de 1908 e finado en Sacramento (California) o 12 de xaneiro de 1994 foi un produtor estadounidense coñecido como **Samuel Bronston**.

## Traxectoria 
Naceu en Chisinau, no Imperio Ruso, sendo sobriño do revolucionario Lev Trotski. Estudou na Sorbona e traballou para a unidade da Metro-Goldwyn-Mayer con sede en París. Na década de 1940 estableceuse como produtor independente. O primeiro filme da Samuel Bronston Productions foi *Jack London*, seguido por unha serie de filmes épicos, como *King of Kings* e *El Cid*.

Foi pioneiro en realizar as súas enormes producións no estranxeiro (concretamente en España) para reducir custos, creando uns xigantescos estudios en Las Rozas, Madrid. Alí traballou cun equipo creativo formado polo director Anthony Mann e o músico Miklós Rózsa, entre outros. O custo de construción dos seus estudios, xunto co fracaso de *A caída do Imperio Romano
* levaron a Bronston a ter dificultades económicas, e en 1964 parou o negocio e caeu en bancarrota.

Anos despois descubriuse que tivera contas activas en Xenebra tras negalo con anterioridade. Por este motivo foi convicto por perxurio polos fiscais federais. Foi condenado polo tribunal de apelación, pero o Tribunal Supremo revogou a condena o 10 de xaneiro de 1973, indicando que as respostas literalmente verdadeiras mais tecnicamente enganosas non eran perseguibles como perxurio. O caso sentou xurisprudencia e mesmo chegou a ser invocado polos avogados do presidente Bill Clinton durante o “impeachment”.

A bancarrota e a persecución criminal afundiu a súa carreira, producindo tan só tres filmes desde 1964. Un proxecto épico sobre Isabel a Católica nunca se chegou a rodar. Finou en 1994 e foi enterrado en Las Rozas.

## Filmografía 
Samuel Bronston produciu trece filmes entre 1942 e 1984:
* *Fort Saganne* – 1984
* *Dr. Coppelius* – 1966
* *Savage Pampas* – 1966
* *Circus World* – 1964
* *A caída do Imperio Romano* – 1964
* *55 días en Pequín* – 1963
* *El Cid* – 1961
* *King of Kings* – 1961
* *John Paul Jones* – 1959
* *A Walk in the Sun* – 1945
* *Jack London* – 1943
* *City Without Men* – 1943
* *The Adventures of Martin Eden* – 1942

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* ”Bronston Film Productions Files Bankruptcy Petition", New York Times, 6 de xuño de 1944, p.&nbsp;15.
* "Business Records", New York Times, 6 de agosto de 1965, p.&nbsp;32.
* Lyons, Richard D. "Samuel Bronston, Film Producer, 85", New York Times, 15 de xaneiro de 1994, p.&nbsp;28

### Ligazóns externas 
* The Hollywood Art, 2 de marzo de 2008: *Samuel Bronston’s Vanishing Empires*