Laza

**Laza** é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca de Verín. Segundo o padrón municipal en 2018 tiña 1.287 habitantes (1.826 en 2003).

## Demografía 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:5000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:white

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:4405
  bar:1910 from:0 till:4516
  bar:1920 from:0 till:4346
  bar:1930 from:0 till:4262
  bar:1940 from:0 till:4665
  bar:1950 from:0 till:4573
  bar:1960 from:0 till:4228
  bar:1970 from:0 till:3384
  bar:1981 from:0 till:2497
  bar:1991 from:0 till:2303
  bar:2001 from:0 till:1965
  bar:2009 from:0 till:1597
  bar:2014 from:0 till:1449
  bar:2018 from:0 till:1287

PlotData=
  bar:1900 at: 4405 fontsize:S text:4.405 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 4516 fontsize:S text:4.516 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 4346 fontsize:S text:4.346 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 4262 fontsize:S text:4.262 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 4665 fontsize:S text:4.665 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 4573 fontsize:S text:4.573 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 4228 fontsize:S text:4.228 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 3384 fontsize:S text:3.384 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 2497 fontsize:S text:2.497 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 2303 fontsize:S text:2.303 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1965 fontsize:S text:1.965 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 1597 fontsize:S text:1.597 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 1449 fontsize:S text:1.449 shift:(-10,5)
  bar:2018 at: 1287 fontsize:S text:1.287 shift:(-10,5)

## Etimoloxía 
A orixe etimolóxica do topónimo Laza parece ter a súa orixe no vocábulo latino *latium*, que correspondería á rexión chamada do Lacio da Península Itálica entre os ríos Tíber e Liris, e da que se supón proviñan os primeiros romanos asentados neste val, aínda que algúns autores como Antonio-Augusto Diéguez Añel atópanlle unha orixe prerrománica.

## Historia 
No concello hai varios sitios arqueolóxicos da idade de bronce, como o petróglifo das Pisadiñas (Laza) ou o das Ferraduras (Soutelo Verde). Na idade de ferro desenvolveuse a cultura castrexa, O castro de Laza está á beira do camiño secundario que enlazaba as vías 17 e 18 do itinerario de Antonino., desde Alberguería cara á serra de San Mamede

Outros poboados castrexos do concello son:
* Castro dos Mouros (asentamento fortificado; Soutelo Verde)

* A Coroa (asentamento fortificado; Carraxó)
* A Cidadella (asentamento fortificado; Carraxó. Próximo a unha explotación de estaño, coa cal o castro puido ter relación)
* Lombo da Cerca (asentamento fortificado; Trez)
* O Castro (asentamento fortificado; Alberguería)
* A Picota (asentamento; Camba)

As terras do val de Laza foron poboadas polos Tamaganos, unha das tribos castrexas pertencente ó convento Bracarense que aparece nomeada na Columna Honorífica da ponte de Chaves o Padrón dos pobos, e que abranguería as terras do Val norte do río Támega.

Os romanos tamén deixaron aquí a súa fonda pegada tal como se manifesta nos restos arqueolóxicos atopados na zona e que proban a explotación dos xacementos minerais, de asentamentos ou doutro tipo de restos:
* A Coroa (explotación aurífera en aluvión; Camba)
* Os Casarellos (asentamento; Toro. Apareceron varios muíños de man e un couzón de pedra dunha porta)
* Cabeza de Cántara (explotación mineira, tamén puido ser aurífera; Cerdedelo)
* Vasilla de Carraxó (cerámica; Carraxó)
* Ara anepígrafa da Alberguería
* As Minas Vellas de Arcucelos

Na Idade Media, segundo sinala Taboada Chivite ó estudar a Reconquista e a súa consolidación na comarca de Baronceli, Laza aparece relacionada nunha declaración testemuñar sobre aquela. Alude a este pobo como “Laza do Conde”. Foi curato de presentación do Conde de Motezuma, Marqués de Tenebrón que pon tamén ó seu xuíz. Tirso de Molina na súa obra *Mari Hernández, La gallega* escribe:

“El de Laza que ya esotro lado
ameno se avecina,
al. Val de Monterrey con quien confina,
cinco leguas de Chaves
dista este monte," etc....

En 1777, no libro *Relación y Descripción Geográfica de los Estados pertenecientes a la excelentísima y Nobilísima Casa de Monterrey en el reino Galicia, Provincia de Órense*, Pedro González de Ulloa sinala:

Sobre o couto xurisdicional de Alberguería, tiña o poder o Arcediago de Varonceli. Da Catedral de Ourense, Vicente Risco e Xaquín Lorenzo no Boletín da Real Academia Galega explican como o camiño antigo que atravesa a vila de Laza, formando a súa rúa máis longa e principal, foi noutro tempo verea moi importante, sendo chamado polos lugareños “Camiño de Castela” coa ruta de Laza, Eiras, Portocamba, Campo Becerros, Venta do Bolaño, e Venta do Espiño ata a Gudiña, confirmando que tivo moito trafego de segadores que ían á sega á Castela. Tamén viñan de Castela comerciantes para traer aceite, carne, pemento etc... Posiblemente lle viñera de aí a súa importancia.

No ano 1812, a constitución contempla unha nova división territorial na que xorden novos concellos. Laza, Castro de Laza e Cerdedelo pertencen ó partido xudicial de Monterrei. A comezos de 1822 o concello de Cerdedelo desaparece e aparece como tal o de Retorta.

Finalmente, no ano 1835 implántase unha nova organización de municipios e Laza e mailas súas parroquias, que coinciden coas actuais, adscríbense ó partido xudicial de Verín.

## Galería de imaxes 

Igrexa en Laza.jpg|Igrexa en Laza.
Albergue de peregrinos en Laza.jpg|Albergue de peregrinos.
Peliqueiros de Laza.jpg|Peliqueiros.
Peliqueiros de Laza 3.jpg
Casa concello Laza 2.jpg|Casa do concello.
Placa altimétrica Laza.jpg|Placa altimétrica do concello.
Picota A Alberguería, Laza.jpg|Picota na Alberguería

## Parroquias 
## Lugares de Laza 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Laza vexa: Lugares de Laza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O Seminario de Onomastica responde: Laza (Vicente Feijoo Ares, 28.10.2025)