Gabriel García Márquez

**Gabriel José de la Concordia García Márquez**, máis coñecido como **Gabriel García Márquez** (), (13px [//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d7/Es-Gabriel_Garcia_Marquez.ogg escoitar]), nado en Aracataca o 6 de marzo de 1927 e finado en Cidade de México o 17 de abril de 2014,  foi un escritor, xornalista, editor e activista político colombiano. Estudou dereito e xornalismo na Universidade Nacional de Colombia e iniciou as súas colaboracións xornalísticas no diario *El Espectador*. Foi coñecido como **Gabo**, ou **Gabito**, polos seus familiares e amigos (hipocorístico guajiro para *Gabriel*), desde que o seu compañeiro do diario bogotano *El Espectador*, José Salgar, comezase a chamalo así.. Recoñecido polas súas novelas e contos, tamén escribiu narrativa de non ficción, discursos, reportaxes, críticas cinematográficas e memorias. É considerado un dos autores máis significativos do século XX, especialmente en lingua española. Obtivo o Premio Nobel de Literatura en 1982, segundo a laudatoria da Academia Sueca *polas súas novelas e historias curtas, nas que o fantástico e o real son combinados nun tranquilo mundo de imaxinación rica, reflectindo a vida e os conflitos dun continente*.

Xunto a Julio Cortázar, Mario Vargas Llosa e Carlos Fuentes, foi un dos expoñentes centrais do *boom* latinoamericano. Tamén está considerado un dos principais autores do realismo máxico, e a súa obra máis coñecida, a novela *Cien años de soledad*, é considerada unha das máis representativas desa corrente literaria, e mesmo se considera que ao éxito da novela débese que o termo se aplique á literatura xurdida a partir de 1960 en Latinoamérica. 

Ademais do seu talento literario, na obra de García Márquez aparecen reflectidas as súas ideas políticas. Un exemplo da súa participación política é a súa amizade co líder cubano Fidel Castro .

## Traxectoria 
### Infancia e mocidade 
Fillo de Gabriel Eligio García e Luisa Santiaga Márquez Iguarán, naceu en Aracataca, departamento do Magdalena, Colombia, «o domingo 6 de marzo de 1927 as nove da mañá...», como refire o escritor nas súas memorias. Probablemente tiña ascendencia galega por parte da súa avoa materna, á que chamaba "a miña avoa galega".  Cando os seus pais se namoraron, o pai de Luisa, o coronel Nicolás Ricardo Márquez Mejía, opúxose a esa relación, pois Gabriel Eligio, telegrafista, non era o home que consideraba máis axeitado para a súa filla, por ser fillo de nai solteira, pertencer ao Partido Conservador Colombiano e ser un mullereiro confeso.

A súa avoa, Tranquilina Iguarán Cotes, era de orixe galega, así o manifestou Gabo en diferentes ocasións, a quen chama a avoa Mina e describe como «unha muller imaxinativa e supersticiosa e partidaria das crenzas populares»

Ademais do estilo, a avoa Mina lle inspirou tamén a personaxe de Úrsula Iguarán que, tres décadas máis tarde, o seu neto usaría en *Cien años de soledad*, a súa novela máis popular.

O seu avó morreu en 1936, cando Gabriel tiña oito anos, e debido á cegueira da súa avoa foi vivir cos seus pais a Sincelejo, no departamento de Sucre, onde o seu pai traballaba como farmacéutico.

Gabriel foi o maior de once irmáns de pai e nai: Luis Enrique, Margarita, Aida, Gustavo, Ligia, Rita, Jaime, Hernando (Nanchi), Alfredo Ricardo (Cuqui) e Eligio (Yiyo). O seu medio irmáns por parte de pai foron Carmen Rosa, Abelardo, Germaine Hanai (Emi) e Antonio María Claret (Toño).

Segundo o seu fillo Rodrigo, Gabriel perdera a visión do centro do seu ollo esquerdo desde a súa infancia, cando mirou directo a unha eclipse.

A súa infancia está relatada nas súas memorias *Vivir para contarla*. Despois de vinte e catro anos de ausencia, en 2007, regresou a Aracataca para unha homenaxe que lle rendeu o Goberno colombiano ao cumprir os seus oitenta anos de vida e o corenta desde a primeira publicación de *Cien años de soledad*.

#### Educación 
Pouco despois de chegar a Sucre, decidiuse que Gabriel debía empezar a súa educación formal e foi mandado a un internado en Barranquilla, un porto na boca do río Magdalena, onde comezou a escribir poemas humorísticos e a debuxar tiras cómicas. Alí adquiriu reputación de mozo tímido que escribía poemas humorísticos e debuxaba tiras cómicas. Serio e pouco dado ás actividades atléticas, foi alcumado *El viejo* polos seus compañeiros de clase. foi unha obra que o inspirou de modo especial. Estaba emocionado coa idea de escribir, non literatura tradicional, senón nun estilo similar ás historias da súa avoa, nas que se «inseren acontecementos extraordinarios e anomalías coma se fosen simplemente un aspecto da vida cotiá». O seu desexo de ser escritor crecía. Pouco despois, publicou o seu primeiro conto, *La tercera resignación*, que apareceu o 13 de setembro de 1947 na edición do diario *El Espectador*.

Aínda que a súa paixón era a escritura, continuou coa carreira de dereito en 1948 para compracer aos seus pais. Despois do chamado Bogotazo do 9 de abril de 1948, uns sanguentos disturbios que se desataron o 9 de abril a causa do magnicidio do líder popular Jorge Eliécer Gaitán, a universidade pechou por lapso indefinido e a súa pensión foi incendiada. García Márquez trasladouse á Universidade de Cartaxena; empezou a traballar como reporteiro de *El Universal*. En 1950, desistiu de converterse en avogado para centrarse no xornalismo e trasladouse de novo a Barranquilla para traballar como columnista e reporteiro no xornal *El Heraldo*. Aínda que nunca terminou os seus estudos superiores, algunhas Casas, como a Universidade Columbia de Nova York, outorgáronlle un doutoramento *honoris causa* en letras. 

Mercedes é descrita por un dos biógrafos do escritor como «unha muller alta e linda con pelo marrón até os ombreiros, neta dun inmigrante exipcio, o que ao parecer maniféstase nuns pómulos anchos e ollos castaños grandes e penetrantes».

### Fama 
A notoriedade mundial de García Márquez comezou cando *Cien años de soledad* publicouse en xuño de 1967 e nunha semana vendeu 8000 exemplares. De alí en diante, o éxito foi asegurado e a novela vendeu unha nova edición cada semana, pasou a vender medio millón de copias en tres anos. Foi traducido a máis de vinte e cinco idiomas e gañou seis premios internacionais. O éxito chegara por fin e o escritor tiña 40 anos cando o mundo aprendeu o seu nome. Pola correspondencia de admiradores, os premios, entrevistas e as comparecencias era obvio que a súa vida cambiara. En 1969, a novela gañou o Chianciano Aprecian en Italia e foi denominado o «Mellor Libro Estranxeiro» en Francia.

En 1970, foi publicado en inglés e escollido como un dos mellores doce libros do ano en Estados Unidos. Dous anos despois concedéuselle o Premio Rómulo Gallegos e o Premio Neustadt e en 1971, Mario Vargas Llosa publicou un libro acerca da súa vida e obra, titulado *García Márquez: historia de un deicidio*. Para contradicir toda esta exhibición, García Márquez regresou á escritura. Decidido a escribir acerca dun ditador, trasladouse coa súa familia a Barcelona (España) que pasaba os seus últimos anos baixo o réxime de Francisco Franco. 

Algúns criticaron a García Márquez por esta relación; o escritor cubano Reinaldo Arenas, en 1992 nas súas memorias *Antes que anochezca*, sinala que García Márquez estaba con Castro, en 1980 nun discurso no que este último acusou os refuxiados recentemente asasinados na embaixada de Perú de ser «chusma». Arenas lembra con amargura a compañeiros do escritor homenaxear por iso con «hipócritas aplausos» a Castro.

En 1994, García Márquez fundou unha organización chamada a Fundación para un Novo Xornalismo Iberoamericano, en busca de promover o xornalismo de calidade en América Latina e España.

En 1995, o Instituto Caro y Cuervo publicou en dous volúmes o *Repertorio crítico sobre Gabriel García Márquez*.

### Enfermidade e morte 
En 1999 foille diagnosticado un cancro linfático. Respecto diso, o escritor declarou nunha entrevista no ano 2000 a El Tiempo de Bogotá:

Nesa entrevista, García Márquez refírese ao poema *La marioneta*, que lle foi atribuído polo diario peruano *La República* a modo de despedida pola súa inminente morte.
miniatura|upright|Gabriel García Márquez en 2009.
En 2002, o seu biógrafo Gerald Martin voou a México D. F. para falar con García Márquez. A súa muller, Mercedes, tiña gripe e o escritor tivo que visitar a Martin no seu hotel. Segundo dixo, Gabriel García Márquez xa non tiña a aparencia do típico sobrevivente de cancro. Aínda delgado e co pelo curto, completou *Vivir para contarla* ese ano.

En abril de 2014 foi internado no Instituto Nacional de Ciencias Médicas e Nutrición, en México D. F., debido a un recaída produto do cancro linfático que lle foi diagnosticado en 1999. O cancro afectaballe a un pulmón os ganglios e o fígado. García Márquez faleceu ou 17 de abril de 2014. 

O presidente de Colombia Juan Manuel Santos sinalou que o escritor foi «o colombiano que, en toda a historia do noso país, máis lonxe e máis alto levou o nome da patria», decretando tres días de loito nacional. As súas cinzas repousan no claustro da Mercé de Cartaxena de Indias, onde foron trasladadas o 22 de maio de 2016.

## Carreira literaria 
### Periodista 
[miniatura|upright|"Gabo" en 1984, lucindo un [chapeu vueltiao, típico do Caribe colombiano.]]
García Márquez comezou a súa carreira como xornalista mentres estudaba dereito na universidade. En 1948 e 1949 escribiu para o diario *El Universal* de Cartaxena. Desde 1950 até 1952, escribiu unha «caprichosa» columna co pseudónimo de «Septimus» para o xornal local *El Heraldo* de Barranquilla.

En 1994, xunto co seu irmán Jaime García Márquez e Jaime Abello Banfi, creou a Fundación Gabriel García Márquez para el Nuevo Periodismo Iberoamericano (FNPI), que ten como obxectivo axudar a novos xornalistas a aprender con mestres como Alma Guillermoprieto e Jon Lee Anderson, e estimular novas formas de facer xornalismo. A sede principal está en Cartaxena de Indias e Gabriel foi o presidente até a súa morte. Na súa honra, a FNPI creou o Premio Gabriel García Márquez de Xornalismo, que se outorga desde 2013 o mellor do xornalismo iberoamericano.

### Primeiras e principais publicacións 
O seu primeiro conto, *La tercera resignación*, foi publicado en 1947 no xornal *El Espectador*. Un ano despois, empezou o seu traballo para ese xornal. Os seus primeiros traballos foron contos publicados no xornal; desde 1947 até 1952 editou quince contos.*Cien años de soledad* influíu en case todos os novelistas importantes do mundo. A novela fai unha crónica da familia Buendía no pobo de Macondo, que foi fundado por José Arcadio Buendía. Pode ser considerada unha obra de realismo máxico.

*El amor en los tiempos del cólera* publicouse en 1985. Está baseada nas historias de dúas parellas; a dos mozos Fermina Daza e Florentino Ariza está inspirada no amor dos pais de García Márquez. O amor dos anciáns baseouse nunha historia que leu nun xornal sobre a morte de dous estadounidenses, de case oitenta anos, que se reunían todos os anos en Acapulco. Estaban nun barco e un día foron asasinados polo barqueiro cos seus remos. García Márquez sinala: «A través da súa morte, a historia do seu romance en segredo fíxose coñecida. Eu estaba fascinado con ela. Estaban cada un casado con outra persoa».

## Estilo 
Se ben hai aspectos comúns na obra de García Márquez, como o humor, non hai un estilo claro e predeterminado, de persoal. Nunha entrevista con Marlise Simons, sinalou:

García Márquez tamén é coñecido por deixar fora detalles e eventos ao parecer importantes de maneira que o lector se ve obrigado a cumprir un papel máis participativo na historia desenvolvida. En *El coronel no tiene quien le escriba* dos personaxes principais non se dan nomes. Esta práctica vese influída polas traxedias gregas, como *Antígona* e *Edipo rei*, no que ocorren eventos importantes fora da representación que se deixan á imaxinación do público.

Plinio Apuleyo Mendoza preguntoulle: «Se a soidade é o tema de todos os seus libros onde debemos buscar as raíces deste exceso? Na súa infancia talvez?». García Márquez respondeu: «Creo que é un problema que todo o mundo ten. Toda persoa ten a súa propia forma e os medios de expresar a mesma. A sensación impregna o labor de tantos escritores, aínda que algúns deles poden expresar o inconsciente».

No seu discurso de aceptación do Premio Nobel, *A soidade de América Latina*, refírese a este tema da soidade relacionado con América Latina: «A interpretación da nosa realidade con esquemas alleos só contribúe a facernos cada vez máis descoñecidos, cada vez menos libres, cada vez máis solitarios».

A aldea de Macondo aparece reflectida como un lugar imaxinario e máxico. O concepto de Macondo transcendeu a obra literaria, estando a súa existencia condicionada á presenza da palabra escrita. A violencia aparece en varias das súas obras, situacións inxustas da desintegración social.

Na súa obra tamén se busca captar a identidade cultural latinoamericana e particularizar os trazos do mundo caribeño, deconstruíndo as normas sociais establecidas nesa rexión.
#### Macondo 
Outro tema importante na obra de García Márquez é a invención da aldea que el chama Macondo. El usa a súa cidade natal de Aracataca como unha referencia xeográfica para crear esta cidade imaxinaria, pero a representación do pobo non se limita a esta área específica. García Márquez comparte: «Macondo non é tanto un lugar como un estado de ánimo».En *La hojarasca*, García Márquez describe a realidade do «auxe do banano» en Macondo, que inclúe un período aparente de «gran riqueza» durante a presenza de empresas dos Estados Unidos, e un período de depresión coa saída das empresas estadounidenses relacionadas co banano. Ademais, *Cien años de soledad* levase a cabo en Macondo e narra a historia desta cidade ficticia desde a súa fundación até a súa desaparición co último Buendia.

Na súa autobiografía, García Márquez explica a súa fascinación pola palabra e o concepto Macondo cando describe unha viaxe que fixo coa súa nai de volta a Aracataca:

Segundo algúns académicos, Macondo —a cidade fundada por José Arcadio Buendía en *Cien años de soledad*— só existe como resultado da linguaxe. A creación de Macondo é condicionada á existencia da palabra escrita. Na palabra —como instrumento de comunicación— maniféstase a realidade, e permite ao home lograr unha unión con circunstancias independentes da súa contorna inmediata.
### Violencia e cultura 
[miniatura|upright|[Mural sobre García Márquez en Aracataca, Colombia.]]
En varias das obras de García Márquez, entre elas *El coronel no tiene quien le escriba*, *La mala hora* e *La hojarasca*, hai sutiles referencias sobre «La Violencia», guerra civil entre conservadores e liberais que se prolongou até os anos 1960, causando a morte de centos de miles de colombianos. Son referencias a situacións inxustas que viven diversos personaxes, como o toque de queda ou a censura de prensa. *La mala hora*, que non é unha das novelas máis famosas de García Márquez, destaca pola súa representación da violencia cunha imaxe fragmentada da desintegración social que provoca. Pódese dicir que nestas obras «a violencia convértese en conto, a través da aparente inutilidade (ou serve) de tantos episodios de sangue e morte».Trata de deconstruir as normas sociais establecidas nesta parte do mundo. Como exemplo, o carácter de Meme en *Cien años de soledad* pode ser visto como unha ferramenta para criticar as convencións e prexuízos da sociedade. Neste caso, ela non conforma á lei convencional que «as mozas deben chegar virxes ao matrimonio» porque tivo unha relación ilícita con Mauricio Babilonia. Un exemplo citado é a ascensión espiritual e física ao ceo dun personaxe mentres está a colgar a roupa para secar, en *Cien años de soledad*. O estilo destas obras inscríbese no concepto do «real marabilloso» descrito por Alejo Carpentier, etiquetaxe como realismo máxico.

O crítico literario Michael Bell propón unha interpretación alternativa para o estilo, por canto a categoría de realismo máxico foi criticada por ser dicotomizadora e exotizadora: «O que está en xogo é unha flexibilidade psicolóxica que é capaz de habitar nada sentimentalmente o mundo diúrno mentres se mantén aberta ás incitacións daqueles dominios que a cultura moderna ten, pola súa propia lóxica interna, necesariamente marginalizados ou reprimidos».
O seu discurso de aceptación titulouse *La soledad de América Latina*.
* No Leste dos Ánxeles (California), no municipio de Las Rozas de Madrid e en Zaragoza (España) hai rúas co seu nome.
* En Bogotá o Fondo de Cultura Económica de México construíu un centro cultural que leva o seu nome, inaugurado o 30 de xaneiro de 2008https://web.archive.org/web/20100209073831/http://www.fce.com.co/index.asp.
* En 2015, o Banco de la República de Colombia anunciou unha serie coa súa imaxe no billete $50.000 pesos.

## Legado e críticas 
[miniatura|220px|Gabriel García Márquez (centro) con [Jorge Amado (a súa esquerda) e Adonias Filho (a súa dereita).]]
García Márquez é unha parte importante do boom latinoamericano da literatura. As súas obras recibiron numerosos estudos críticos, algúns extensos e significativos, que examinan a temática e o seu contido político e histórico. Outros estudos enfócanse sobre o contido mítico, as caracterizacións dos personaxes, o ambiente social, a estrutura mítica ou as representacións simbólicas nas súas obras máis notables.Ninguén pode negar que García Márquez axudou a rexuvenecer, reformular e recontextualizar a literatura e a crítica en Colombia e América Latina.Ao leste do Atlántico, Cervantes; ao oeste, García Márquez, dous baluartes captaron a realidade fonda do seu momento e deixaron unha visión encantada dun mundo non soñado, a flor de terra.
### Rexeitamento da revista The New Yorker 
Na década de 1970, García Márquez centrouse nun dos seus grandes proxectos, a revista *Alternativa*, que até o seu peche en 1980 marcou un fito na historia do xornalismo de oposición colombiano. Xa era un escritor coñecido e soado, pero os (pequenos) fracasos formaron parte da súa vida. En 1981, enviou un dos seus escritos a The New Yorker, pero a revista negouse a publicalo, segundo unha carta que se exhibe no Harry Ransom Center, unha biblioteca e museo da Universidade de Texas en Austin. 

Un dos editores de The New Yorker, Roger Angell, explicou por carta por que non ía publicar o seu texto: "A historia ten a brillantez habitual da súa escritura, pero segundo a nosa forma de pensar, a súa resolución non fai que o lector acepte a súa audaz e bela concepción." En 1982, apenas uns meses despois, Gabo foi galardoado co Premio Nobel.
## Actividade política 
As opinións políticas e ideolóxicas de García Márquez estaban influídas polos relatos do seu avó Nicolás Márquez. Isto permitiulle avanzar nas conversacións de paz celebradas en Cuba entre o ELN e o goberno colombiano. Tamén participou no proceso de paz entre o goberno de Andrés Pastrana Arango e as FARC, pero sen éxito.

En 1972, cando García Márquez recibe o Premio Rómulo Galegos, decide doar o diñeiro do premio ao partido venezolano "Movimiento al Socialismo", o que lle carrexa numerosas críticas, xa que o diñeiro destinouse á revista política do MAS e non a súa guerrilla. Ademais, durante varios anos contribuíu á publicación de artigos políticos para a revista "Alternativa", creada en febreiro de 1974, redactando, entre outros, "Chile, o golpe de estado e os gringos". Tamén acepta converterse en membro do Segundo Tribunal Russell, que investiga e xulga crimes de guerra internacionais. Na década de 1970, o escritor colombiano publicou tres artigos sobre a Revolución dos Caraveis de Portugal, á que prestou o seu apoio. Na edición do 8 de abril de 1981 do xornal español "El País", declarou o seguinte sobre as súas actividades políticas e literarias: 

O prestixio internacional que rapidamente alcanzou García Márquez tamén o levou a establecer amizade con algúns líderes poderosos, entre eles o expresidente cubano Fidel Castro. Esta relación amigable entre ambos os homes analízase en . Nunha entrevista con Claudia Dreifus en 1982, García Márquez dixo que a súa relación con Fidel Castro centrábase principalmente na literatura: 

A opinión de Castro sobre as súas obras impresionou moito a García Márquez, en particular a súa análise de *El otoño del patriarca* , un retrato dun tirano caribeño inmortal, xeralmente lido como unha parábola sobre as ditaduras hispanas. Algunhas personalidades critican duramente ao escritor colombiano por esta relación. En 1992, o escritor cubano Reinaldo Arenas (1943-1990) sinala nas súas memorias  que García Márquez acompañara a Castro en 1980 durante un discurso. O presidente cubano acusou os refuxiados recentemente asasinados na embaixada peruana de ser “'chusma”'.  Arenas dixo que lembraba con amargura o comportamento de García Márquez naquela ocasión, que consideraba hipócrita. Tamén se involucrou nun movemento polos dereitos humanos chamado Habeas, axudando a establecer a súa organización e financiándoa con 100.000 dólares dos seus dereitos de autor durante os dous anos seguintes. A pesar das críticas que se lle dirixiron, cabe destacar que García Márquez loitou durante varios anos para que o Goberno cubano liberase á maioría dos seus presos, o que permitiu, por exemplo, a liberación do contrarrevolucionario, Reinol Gonzáles, en decembro de 1977..

En 1982, durante as eleccións presidenciais de Colombia, García Márquez apoiou ao candidato liberal Alfonso López Michelsen, pero este perdeu ante o conservador Belisario Betancur Cuartas..

O seu compromiso político valeulle ser vixiado de cerca, a partir da década de 1960, pola policía política mexicana, a Dirección Federal de Seguridad (DFS). Durante 20 anos, foi obxecto de seguimentos recorrentes e de máis dun centenar de informes. Axentes da DFS, que traballaban en estreita colaboración con Washington, levaban un rexistro das súas viaxes e espiaban as actividades da súa fundación Habeas, dedicada aos presos políticos.

García Márquez tamén mantén unha longa amizade co presidente francés François Mitterrand, quen o admira e a miúdo convídao a comer no Palacio do Elisio. O escritor, pola súa banda, aprecia o seu prestixio como home de letras e a súa gran cultura. Como explica o seu biógrafo Gerald Martin, o autor, entón enviado especial do "El Independiente", coñéceo en París en 1956, cando o futuro presidente francés aínda é ministro do Interior do Goberno de Pierre Mendès France e sofre os tormentos do caso das filtracións.Contou ao seu amigo Plinio Apuleyo Mendoza: «Quero que o mundo sexa socialista e creo que tarde ou cedo o será».Segundo Anxo Esteban e Stéphanie Panichelli, «Gabo entende por socialismo un sistema de progreso, liberdade e igualdade relativa» onde saber é, ademais dun dereito, un esquerdo (hai un xogo de palabras que ambos os autores utilizan para titular o capítulo do seu libro: "Si saber no es un derecho, seguro será un izquierdo").En 1971, nunha entrevista para a revista *Libre* (que patrocinaba) declarou: «Eu sigo crendo que o socialismo é unha posibilidade real, que é a boa solución para América Latina, e que hai que ter unha militancia máis activa».

En 1959, foi correspondente en Bogotá da axencia de prensa Prensa Latina creada despois do comezo da revolución cubana para informar sobre os acontecementos en Cuba. Alí «tiña que informar obxectivamente sobre a realidade colombiana e difundir á vez noticias sobre Cuba e o seu traballo consistía en escribir e enviar noticias a A Habana. Era a primeira vez que García Márquez facía xornalismo verdadeiramente político».
### Amizade con Fidel Castro 
García Márquez coñeceu a Fidel Castro en xaneiro de 1959 pero a súa amizade formouse despois, cando traballaba con Prensa Latina, vivindo na Habana víronse varias veces. Despois de coñecer a Castro, «Gabo estaba convencido de que o líder cubano era diferente aos caudillos, heroes, ditadores ou canallas que pulularan pola historia de Latinoamérica desde o século XIX, e intuía que só a través del esa revolución, aínda nova, podería cultivar froitos no resto dos países americanos».

Juan Luis Cebrián chamou a García Márquez «un mensaxeiro político», debido aos seus artigos.

O diplomático, xornalista, biógrafo e compadre do Nobel, Plinio Apuleyo Mendoza sinala que «El é amigo de Castro, pero non creo que sexa partidario do sistema, porque nós visitamos o mundo comunista e quedamos moi desencantados».
### Mediacións e apoios políticos 
García Márquez participou como mediador nas conversacións de paz adiantadas entre o Exército de Liberación Nacional (ELN) e o goberno colombiano que tiveron lugar en Cuba e entre o goberno de Belisario Betancur e o grupo Movemento 19 de Abril (M-19); participou no proceso de paz entre o goberno de Andrés Pastrana e a guerrilla das Forzas Armadas Revolucionarias de Colombia (FARC) que fracasou.

En 2006, uniuse á lista de prominentes figuras de América Latina como Pablo Armando Fernández, Ernesto Sabato, Mario Benedetti, Eduardo Galeano, Thiago de Mello, Frei Betto, Carlos Monsiváis, Pablo Milanés, Ana Lydia Veiga, Mayra Montero e Luís Rafael Sánchez que apoian a independencia de Porto Rico, a través da súa adhesión á "Proclama de Panamá" aprobada por unanimidade no Congreso Latinoamericano e Caribeño pola Independencia de Porto Rico, celebrado en novembro de 2006.
### A política na súa obra 
A política desempeña un papel importante nas obras de García Márquez, nas que utiliza representacións de varios tipos de sociedades con diferentes formas políticas para presentar as súas opinións e crenzas con exemplos concretos, aínda que sexan exemplos ficticios. Esa diversidade de maneiras con que representa ao poder político é unha mostra da política nas súas obras. Unha conclusión que pode ser derivada delas é que «a política pode estenderse máis aló ou máis acó das institucións propias do poder político».
* *Textos costeños* (1981).
* *Viva Sandino* (1982).
* *El olor de la guayaba* (1982).
* *El secuestro* (1982).
* *El amor en los tiempos del cólera* (1985).
* *El general en su laberinto* (1989).
* *Doce cuentos peregrinos* (1992).
* *Del amor y otros demonios* (1994).
* *Noticia de un secuestro* (1996).
* *Obra periodística 1: Textos costeños (1948-1952)*.
* *Obra periodística 2: Entre cachacos (1954-1955)*.
* *Obra periodística 3: De Europa y América (1955-1960)*.
* *Obra periodística 4: Por la libre (1974-1995)*.
* *Obra periodística 5: Notas de prensa (1980-1984)*.
* *Erendira*.
* *Chile, el golpe y los gringos*.
* *Vivir para contarla* (2002).
* *Memoria de mis putas tristes* (2004).
## Libros sobre García Márquez 
### Biografías 
* *García Márquez. El viaje a la semilla* (1997), de Dasso Saldívar. Alfaguara.
* *Gabriel García Márquez. A Life* (*Gabriel García Márquez. Unha vida*, 2008), de Gerald Martin. 
* *Gabriel García Márquez. Vida, magia y obra de un escritor global* (2021), de Álvaro Santana Acuña. El Equilibrista/Fundación para as Letras Mexicanas.

### Testemuños 
* «El caso perdido», en *La llama y el hielo* (1984), de Plinio Apuleyo Mendoza. Texto publicado tamén como libro baixo o títulos *Aquellos tiempos con Gabo* (2000) e, ampliado con cartas, *Gabo. Cartas y recuerdos* (2013).
* *Los García Márque*z (1996), de Silvia Galvis.
* *Soledad y compañía. Un retrato a voces de Gabriel García Márquez* (2014), de Silvana Paternostro.
* *Gabo y mercedes. Una despedida* (2021), de Rodrigo García.
* *Gabo + 8* (2021), de Guillermo Angulo.

### Ensayos 
* «Gabriel García Márquez o la cuerda floja», en *Los nuestros* (1966), de Luis Harss.
* *García Márquez: historia de un deicidio* (1971), de Mario Vargas Llosa.
* *Tras las claves de Melquíades* (2001), de Eligio García Márquez.
* *Gabo y Fidel. El paisaje de una amistad* (2004), de Ángel Esteban e Stéphanie Panichelli.

### Cómics 
* *García Márquez para principiantes* (2007), de Mariana Solanet (texto) e Héctor Luis Bergandi (ilustraciones).
## Na pantalla 
[miniatura|upeight|Gabriel García Márquez coa exministra de Cultura de [Colombia Paula Moreno (esquerda) no Festival Internacional de Cine de Guadalaxara, en Guadalaxara, México, en marzo de 2009.]]
García Márquez profesou un interese polo cine e a televisión, participando como guionista, mecenas e permitindo a adaptación da súa obra. Xa na súa etapa xuvenil en Barranquilla, co pintor Enrique Grau, o escritor Álvaro Cepeda Samudio e o fotógrafo Nereo López, participou na realización da curtametraxe surrealista *La langosta azul* (1954).

Nos anos cincuenta, estudou a carreira de cine no Centro Sperimentale Di Cinematografia de Roma, tendo como condiscípulos ao arxentino Fernando Birri e ao cubanon Julio García Espinosa, que máis tarde serían considerados fundadores da chamada Fundación do Novo Cine Latinoamericano. Estas tres personalidades declararon en reiteradas oportunidades o impacto que supuxo para eles ver a película *Milagre en Milán* de Vittorio de Sica, así como tamén asistir ao nacemento do neorrealismo italiano, tendencia que os fixo albiscar a posibilidade de realizar cine en América Latina seguindo as mesmas técnicas. É preciso anotar que esta estancia en Roma serviu para que o escritor aprendese varias das reviravoltas que comporta o quefacer cinematográfico, en tanto e canto compartiu longas horas de traballo en moviola á beira do guionista Cesase Zavattini. Este particular afinou en García Márquez unha precisión cinematográfica á hora de narrar con imaxes, que máis tarde usaría como parte do seu traballo na Cidade de México. García Márquez presidiu desde 1986 a Fundación do Novo Cine Latinoamericano, que ten sede na Habana.

Tense coñecemento de que moitas obras cinematográficas mexicanas dos anos 1960 foron escritas por García Márquez, quen do mesmo xeito que moitos intelectuais da época asinou os guións con pseudónimo. Memorables son, en todo caso, *El gallo de oro* (1964), de Roberto Gavaldón, e *Tiempo de morir* (1966), de Arturo Ripstein. A primeira, baseada no conto homónimo de Juan Rulfo, coescrita xunto co propio autor e o tamén escritor mexicano Carlos Fuentes, foi protagonizada por Ignacio López Tarso, Narciso Busquets e Loita Vila, e fotografada polo insigne Gabriel Figueroa. A segunda, western filmado por Ripstein, tivo a súa secuela case vinte anos máis tarde baixo a tutela de Jorge Alí Triana.

Ademais desas tres películas, entre 1965 e 1985, García Márquez participou como guionista en: *En este pueblo no hay ladrones* (1965), de Alberto Isaac; *Juego peligroso* (segmento "HO") (1966), de Luis Alcoriza e Arturo Ripstein; *Patsy, mi amor* (1968), de Manuel Michel; *Presagio* (1974), de Luis Alcoriza; *La viuda de Montiel* (1979), de Miguel Littín; *María de mi corazón* (1979), de Jaime Humberto Hermosillo; *El año de la peste* (1979), de Felipe Cazals (adaptación do libro de Daniel Defoe *Diario do ano da peste*), e *Eréndira* (1983), de Ruy Guerra.

En 1975 R.T.I. Televisión de Colombia produce a serie televisiva *La mala hora* dirixida por Bernardo Romero Pereiro, baseada na novela homónima de García Márquez e retransmitida en 1977.Ese ano foi entrevistado, por primeira vez na televisión colombiana, por Germán Castro Caycedo

En 1986, cos seus dous condiscípulos do Centro Sperimentale di Cinematografía, e apoiados polo Comité de Cineastas de América Latina, funda a Escola Internacional de Cine e Televisión de San Antonio de Los Baños en Cuba, institución á cal lle dedicará tempo e diñeiro do seu propio peto para apoiar e financiar a carreira de cine de mozos provenientes de América Latina, o Caribe, Asia e África. A partir do ano seguinte, en devandito centro dedicarase a impartir o taller «Como se conta un conto», froito do cal salen innumerables proxectos audiovisuais, a máis diso varios libros sobre dramaturxia.

En 1987, Francesco Rosi dirixe a adaptación de *Crónica de una muerte anunciada*, protagonizada por Rupert Everett, Ornella Muti, Gian Maria Volonté, Irene Papas, Lucia Bosè e Anthony Delon.

En 1988 produciron e exhibiron: *Un señor muy viejo con unas alas enormes*, de Fernando Birri, con Daisy Granados, Asdrúbal Meléndez e Luis Ramírez; *Milagro en Roma*, de Lisandro Duque Naranjo, con Frank Ramírez e Amalia Duque García; *Fábula de la bella palomera*, de Ruy Guerra, con Claudia Ohana e Ney Latorraca, e *Cartas del parque*, de Tomás Gutiérrez Alea, con Ivón López, Víctor Laplace, Miguel Paneque e Mirta Ibarra.

En 1990, García Márquez, viaxou o Xapón, facendo escala en Nova York para coñecer ao director contemporáneo cuxos guións máis admira: Woody Allen. A razón da súa viaxe ao país oriental é a de atoparse con Akira Kurosawa, nese momento rodando *Yume*, interesado en levar á gran pantalla a historia de *El otoño del patriarca*, ambientado no Xapón medieval. A idea de Kurosawa foi totalizadora, incrustar toda a novela no celuloide sen importar a metraxe, pero para esta idea non existiu posibilidade de financiamento, e o proxecto quedou niso.

En 1991, a televisión colombiana produce *María*, a novela de Jorge Isaacs, adaptada por García Márquez xunto con Lisandro Duque Naranjo e Manuel Arias.

En 1996 presentouse *Edipo Alcalde*, adaptación de *Edipo rey* de Sófocles feita por García Márquez e Estela Malagón, dirixida por Jorge Alí Triana, e protagonizada por Jorge Perugorría, Ángela Molina e Paco Rabal.

En 1999, Arturo Ripstein filma *El coronel no tiene quien le escriba*, protagonizada por Fernando Luján, Marisa Paredes, Salma Hayek e Rafael Inclán.

En 2001 aparece *Los niños invisibles*, de Lisandro Duque Naranjo.

En 2006 rodouse *El amor en los tiempos del cólera*, con guión do surafricano Ronald Harwood e baixo a batuta do director británico Mike Newell. Filmada en Cartaxena de Indias, os personaxes son encarnados por Javier Bardem, Giovanna Mezzogiorno, John Leguizamo, Catalina Sandino e Benjamin Bratt.

En marzo de 2010, e no marco do Festival Internacional de Cine de Cartaxena, estreouse a versión fílmica de *Del amor y otros demonios*, coproducción entre Colombia e Costa Rica dirixida pola costarriquense Hilda Hidalgo.

*Memoria de mis putas tristes*, coprodución entre Dinamarca e México, dirixida polo danés Henning Carlsen e coa adaptación cinematográfica a cargo do francés Jean-Claude Carrière ía ser filmada no 2009 no estado de Puebla, pero se suspendeu por problemas de financiamento ao parecer por unha polémica motivada polo tema pola ameaza de demanda dunha ONG cualificando a novela e o guión como apoloxía da prostitución infantil e pederastia.

## No teatro 
García Márquez incursionou pouco en teatro, pois só se coñece o monólogo *Diatriba de amor contra un hombre sentado*, montada en 1988 en Buenos Aires e reestrenada en 1994 no Teatro Nacional de Bogotá.

A súa obra no teatro na súa maioría foron adaptacións das súas novelas. En 1991, Juan Carlos Moyano adaptou e dirixiu un espectáculo de teatro de rúa e praza pública chamado *Memoria y olvido de Úrsula Iguarán*, baseado en *Cien años de soledad*, que presentou no Festival Internacional de Teatro de Manizales de 1991 e no Festival Iberoamericano de Teatro de Bogotá de 1992. No 2000, Jorge Alí Triana estreou a versión teatral de *Crónica dunha morte anunciada* adaptación da novela homónima, con grande éxito nacional e internacional.

A obra de García Márquez foi adaptada á ópera:
* *Florencia en el Amazonas* (1991), ópera cun libreto de Marcela Fuentes-Berain posta en metro músico por Daniel Catán baseada en motivos da novela *El amor en los tiempos del cólera*.
* *Eréndira* (1992), ópera con música de Violeta Dinescu baseada no conto *La increíble y triste historia de la cándida Eréndira y de su abuela desalmada*.
* *Love and other demons* (2008), ópera cun libreto de Kornél Hamvai posta en metro músico por Péter Eötvös, baseada naa novela *Del amor y otros demonios*.
* *La maestra y el Nobel* (2015), novela de Beatriz Parga, recrea a relación entre un García Márquez de cinco anos e a súa profesora, Rosa Fergusson.
## Homenaxes 
* En Bogotá, Colombia, unha das Bibliotecas Públicas de BibloRed leva o seu nome
O 23 de xuño de 2017, a alcaldesa de París, Anne Hidalgo, e o presidente colombiano, Juan Manuel Santos, inauguraron a Praza Gabriel-García-Márquez. no distrito 7. A praza está situada fronte ao número 9 da rue de Montalembert, onde viviu o escritor. O Concello de París tamén colocou unha placa conmemorativa de mármore no seu edificio na súa honra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* Hernández, Consuelo. "*El Amor en los tiempos del cólera* es una novela popular." Diario la Prensa: Nova York, 4 de outubro de 1987.
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .

### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Literatura 1982 .
* Biografía na páxina do Instituto Nobel .
* Sitio web conmemorativo do Banco da República en homenaxe a Gabriel García Márquez