Norza moura

miniatura|320x320px|Froitos *in situ*.
miniatura|240x240px|Froitos secos e sementes.
miniatura|379x379px|Ilustración
A **norza moura **ou** uvas de can** (***Dioscorea communis*** ou *Tamus communis*) é unha planta rubideira da familia das dioscoreáceas.

## Descrición 
Planta rubideira que renova os seus talos cada ano e se enrosca na dirección das agullas do reloxo. Follas alternas de 3 a 20&nbsp;cm de lonxitude, pecioladas, oval e en forma de corazón, longamente acuminadas, limbo verde escuro, con 3 a 9 nervios manifestos e curvados que parten da escotadura basal. Talos gabeadores retortos de até 4 m, febles, tenros e lampinos, con estrías lonxitudinais. Tubérculo moi grande de até 20&nbsp;cm ou máis de lonxitude de cor negra. Planta dioica de flores amareladas, as masculinas en ramalletes espiciformes e magros, patentes, con 6 estames, as femininas en espigas máis curtas, pénsiles, de poucas flores, con 3 sépalos e 3 pétalos semellantes unidos no baseamento formando un tubo co rudimento do froito no efondo; corola de 3&nbsp;mm de lonxitude, con 6 lóbulos estreitos un tanto recurvados. Froito en baga carnuda, duns 12 mm de diámetro, vermello brillante pálido, de cando en cando amarelado, en acios e con poucas sementes. Frutifica polo outono.

## Distribución e hábitat 
Gran parte de Europa, agás na Europa setentrional. Común na Península ibérica e as illas Baleares. Habita en lugares húmidos e sombrizos, fileiras de sebes, matogueiras, marxes de carballeiras, piñeirais, aciñeirais, e bosques de ribeira. Intervén nas asociacións *Bupleurum-Quercus rotundifolia* e *Rubo ulmifolii-Rosetum corymbiferae*. É común en Galiza.

## Importancia económica e cultural 
; Usos
As raíces, ou tubérculo napiforme en cataplasma, sandan contusións e feridas e en fretas disque alivian a reuma, a artrite e a ciática;son rubefacientes e arroiban a pel. Froitos velenosos, mesmo mortais. Eventualmente prodúcense intoxicacións graves nos nenos, que inxeren accidentalmente as súas bagas, dunha atractiva cor vermella. A intoxicación cursa con intensa irritación de mucosas, dor abdominal, diarreas e vomitos, acompañados de esmorecemento, somnolencia, calafríos, mesmo alteracións respiratorias e coma.

Nos caso de Galiza, as bagas empregábanse coma menciña contra a reuma, apañábanse agosto e gardábanse na casa. Despois quecíanse na lareira unha vez tirado o lume e fretaban con elas a parte dorida.

; Principios activos
Principio semellante á histamina, saponósidos esteroídicos derivados da diosxenina e abundantes rafidios de oxalato de calcio (CaC2Ou4).

## Taxonomía 
*Dioscorea communis* foi descrita por (L.) Caddick & Wilkin e publicado en *Taxon* 51(1): 112, 109. 2002.
; Citoloxía
Número de cromosomas de *Tamus communis* (Fam. Dioscoreaceae) e táxones infraespecíficos
2n=48.
; Sinonimia
* *Smilax rubra*  Willd.
* *Tamus communis* L.
* *Tamus cretica* L.
* *Tamus smilacifolia* Jullien ex Boreau
* *Dioscorea canariensis* Webb & Berthel.	
* *Tamus baccifera* St.-Lag.	
* *Tamus canariensis* Willd. ex Kunth	
* *Tamus cirrhosa* Hausskn. ex Bornm.	
* *Tamus cordifolia* Stokes	
* *Tamus edulis* Lowe	
* *Tamus norsa* Lowe	
* *Tamus parviflora* Kunth	
* *Tamus racemosa* Gouan

## Nome común 
* Galego: uvas de can, norza moura, saltasebes (este nome sóeselle dar á especie tamén rubideira: *Bryonia dioica* ou *Bryonia cretica subsp.dioica*), nouza, noza, uvas de can, uvas de cobra, valdeba.
* Portugués: Da mesma etimoloxía cá galega proveñen os nomes en portugués: *>uva-de-cão* e *norça-preta*.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia da Botánica
* Características das dioscoreáceas