open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
There Is No Beginning to the Story

***There Is No Beginning to the Story*** é terceiro EP da banda estadounidense de indie rock Bright Eyes, publicado o 6 de maio de 2002 a través do selo Saddle Creek Records. As cancións que contén son bastante variadas, con "From a Balance Beam" e "Loose Leaves" con calidades máis electrónicas, mentres que "Messenger Bird's Song" e "We Are Free Men" están máis arraigadas na acústica. A edición en vinilo de 12" inclúe 2 cancións adicionais: "Amy in the White Coat" e unha versión de Neil Young, "Out on the Weekend". 

Este álbum é o lanzamento número 45 de Saddle Creek Records.
## Listaxe de cancións 
## Notas
Álex Lizancos

**Alejandro "Álex" Lizancos Saldaña**, nado en Granada o 14 de setembro de 2003, é un futbolista andaluz que xoga na posición de lateral dereito. O seu equipo actual é o Burgos Club de Fútbol da Segunda División.

## Traxectoria
Lizancos comezou a súa carreira deportiva nas categorías inferiores de diferentes equipos locais: Granada 74 CF, CD Ciudad de Granada, Granada Club de Fútbol, Atarfe Industrial e CD Santa Fe. En 2022, tras finalizar a súa formación, pasou a formar parte do Club Deportivo Huétor Vega da Terceira División.

No ano 2023 Lizancos fichou polo Club Deportivo Lugo e foi asignado inicialmente ao Polvorín Fútbol Club. O 1 de xuño de 2024, despois de catro participacións no primeiro equipo, renovou contrato co club lucense e foi promovido permanentemente ao CD Lugo na Primeira Federación. Na tempada 2024/25 disputou 40 partidos e xogou un papel fundamental para evitar o descenso do equipo galego.

O 15 de xullo de 2025 anunciouse oficialmente o traspaso de Lizancos ao Burgos Club de Fútbol da Segunda División cun contrato por catro anos. O debut profesional de Lizancos tivo lugar o 15 de agosto de 2025, cando entrou como substituto de Anderson Arroyo nunha vitoria por 5-1 contra a Cultural y Deportiva Leonesa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Álex Lizancos en LaPreferente.com
Every Day and Every Night

***Every Day and Every Night*** é un EP da banda estadounidense de indie rock Bright Eyes, publicado o 1 de novembro de 1999 a través do selo Saddle Creek Records, sendo o lanzamento número 30 da discográfica. Conor Oberst fai referencia á portada deste traballo noutra das súas cancións, "Waste of Paint", do álbum *Lifted or The Story Is in the Soil, Keep Your Ear to the Ground*. Na primeira estrofa canta que un amigo, probablemente Zack Nipper (artista de Omaha encargado de crear a meirande parte das portadas da banda), "Unha vez recortou un dos meus pesadelos de papel; oh, pensei que era fermoso, púxeno na portada dun disco...".

## Listaxe de cancións 
## Notas
Jana Schmieding

**Jana Schmiaining** é unha comedianta, actriz, podcaster e escritora lakota da reserva india de Cheyenne River. É coñecida polos seus papeis como presentadora do podcast Woman of Size, e como escritora e actriz na comedia *Rutherford Falls*, e como actriz en *Reservation Dogs*.

## Traxectoria 
Schmieding é lakota

Schmieding creceu en Canby, Oregón, que tiña unha poboación principalmente branca. Como resultado, sufriu discriminación durante toda a súa infancia. Afirma que a miúdo educaba os seus profesores sobre a cultura nativa máis do que lle ensinaban a ela. Atribúe á súa nai a súa forte vontade e a súa disposición para defenderse a si mesma e ao seu pobo.

## Filmografía 
## Notas
José Otero Alfaya

**José Otero Alfaya**, nado na Coruña o 7 de xaneiro de 1941 e finado na mesma cidade o 31 de xaneiro de 2026, foi un atleta galego, especialista en lanzamento de martelo.

## Traxectoria 
Comezou practicando natación, chegando a participar no primeiro Campionato de España infantil en Mataró. Máis tarde probou no lanzamento de peso e martelo e formou parte do Deportivo da Coruña durante os 21 anos da súa carreira como atleta. Proclamouse tres veces consecutivas campión de España absoluto de lanzamento de martelo nos anos 1964, 1965 e 1966. Bateu cinco veces o récord de España e en 1965 en Bourges converteuse no primeiro español en superar os 60 metros. Foi ademais cinco veces campión de Galicia, catro delas en lanzamento de martelo (1965, 1970, 1973 e 1978) e unha en lanzamento de peso (1965).

## Notas
BYD Auto

**BYD Auto Co., Ltd.** ( en chinés :比亚迪汽车; en pinyin : *Bǐyàdí Qìchē* ) é a filial automobilística de BYD Company, unha empresa multinacional chinesa que cotiza en bolsa. Fabrica vehículos eléctricos de batería para pasaxeiros (BEV) e vehículos eléctricos híbridos enchufables (PHEV), coñecidos conxuntamente como vehículos de nova enerxía (NEV) na China, xunto con autobuses eléctricos e camións eléctricos. A empresa vende os seus vehículos coa súa marca principal BYD, así como coas súas marcas de gama alta, que son Denza, Fangchengbao e Yangwang.

BYD Auto fundouse en xaneiro de 2003 como filial de BYD Company, un fabricante de baterías, tras a adquisición e reestruturación de Xi'an Qinchuan Automobile. O primeiro coche deseñado por BYD, o BYD F3con de motor de gasolina, comezou a producirse en 2005. En 2008, BYD lanzou o seu primeiro vehículo eléctrico híbrido enchufable, o BYD F3DM, seguido do BYD e6, o seu primeiro vehículo eléctrico de batería, en 2009.

Dende 2020, BYD Auto experimentou un crecemento substancial das vendas impulsado pola crecente cota de mercado dos vehículos de "nova enerxía" na China. A empresa expandiuse a mercados estranxeiros dende 2021, principalmente a Europa, o Sueste Asiático, Oceanía e América. En 2022, BYD puxo fin á produción de vehículos con motor de combustión interna para centrarse nos vehículos de nova enerxía.

A empresa caracterízase pola súa ampla integración vertical, aproveitando a experiencia do grupo BYD na produción de baterías e outros compoñentes relacionados, como motores eléctricos e controis electrónicos. A maioría dos compoñentes utilizados nos vehículos BYD son producidos internamente dentro do grupo. En 2024, a filial de baterías de BYD, FinDreams Battery, foi o segundo maior produtor mundial de baterías para vehículos eléctricos, por detrás de CATL. Especialízase en baterías de fosfato de litio e ferro (LFP), incluída a batería Blade, propiedade de BYD.

BYD converteuse na marca de automóbiles máis vendida na China en 2023, despois de superar a Volkswagen, que ostentaba o título dende a liberalización da industria automobilística chinesa. En 2024, case o 90 por cento das vendas de BYD proviñan do mercado chinés. BYD é tamén o terceiro fabricante de automóbiles máis valioso do mundo, en función da capitalización de mercado. En 2025, BYD converteuse no maior fabricante de automóbiles eléctricos do mundo, superando a Tesla. A empresa enfrontouse a escrutinio e críticas relacionadas coas súas prácticas comerciais, incluíndo acusacións de reducións de prezos agresivas, problemas laborais nas súas instalacións e diversas preocupacións ambientais.

## Notas
Big Maple Leaf

A ***Big Maple Leaf***  (en galego: "gran folla de pradairo") é unha moeda de ouro de investimento co valor facial dun millón de dólares canadenses e cun peso de 100 quilogramos. A Real Casa da Moeda do Canadá cuñou en 2007 cinco exemplares desta moeda, o primeiro dos cales quedou depositado nas súas instalacións. 

A *Big Maple Leaf* foi recoñecida polo Libro Guinness dos Récords en 2007 non só pola súa pureza inigualable, de ouro do 99,999 por cento, senón tamén pola súa condición de moeda de ouro de maior tamaño e peso do mundo. Este último récord mantívose vixente ata 2011, cando foi superada pola *Australian Gold Nugget* ("pebida de ouro australiana"), cun peso dunha tonelada.

EN 2017, un espécime desta moeda, valorado naquel momento en aproximadamente 4 millóns de dólares estadounidenses, foi roubado nun museo de Berlín.

En setembro de 2025, o valor no mercado do ouro do *Big Maple Leaf* acadou os 13 millóns de dólares estadounidenses.

## Caracterización 
A *Big Maple Leaf* ten un espesor de 30 milímetros, un diámetro de 50 centímetros e un peso de 3.215 onzas troy, e está cuñada en ouro cunha pureza de 999,99 milésimas.

No seu anverso amosa un busto da raíña Isabel II tal e como aparece na moeda canadense circulante a partir de 2003, cando o deseño de Susanna Blunt se convertera na terceira versión da efixie da raíña representada na moeda canadense. O deseño de Blunt pretendía amosar a raíña "nunha dignidade madura", sen tiara nin coroa. 

Pola súa banda, o deseño do reverso representa a folla de pradairo como símbolo do país, estilizada polo artista e gravador xefe da ceca real canadense, Stanley Witten. Este gabinete é coñecido pola súa amplísima colección de moedas, composta por máis de 500.000 pezas, aínda que só ten en exposición unha pequena parte da colección. A moeda roubada fora prestada ao Museo Bode en 2010 polo seu propietario privado, Boris Fuchsmann, e estivo exposta alí ata o momento do roubo.

En xullo de 2017, a policía levou a cabo redadas e producíronse detencións en relación co roubo. Os sospeitosos pertencían a un clan familiar do Líbano coñecido pola súa dedicación ao crime organizado. A policía de Berlín supón que a moeda foi danada durante o roubo cando caeu das vías do tren á rúa. A cuarta persoa, Denis W., era un amigo da infancia dos Remmo e empregado do Museo Bode. O xuíz ordenou a confiscación de 3,4 millóns de euros aos acusados.

O seguro de Fuchsmann pagou inicialmente só o 20 % do valor da moeda, argumentando que a responsabilidade da perda era do museo por neglixencia. Logo dunha demanda, ordenouse á compañía de seguros que pagase o 50 % do valor.

No entanto, a moeda non foi recuperada e o seu paradoiro segue a ser descoñecido.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Dólar canadense
* Real Casa da Moeda do Canadá
Don't Be Frightened of Turning the Page

'''''Don't Be Frightened of Turning the Page'''* é un EP da banda estadounidense de indie rock Bright Eyes, publicado o 21 de setembro de 2000 exclusivamente no Xapón e no Reino Unido. A lista de cancións contén os catro temas do grupo que aparecen no seu EP compartido de 2001 con Son, Ambulance, *Oh Holy Fools: The Music of Son, Ambulance & Bright Eyes'', así como dous temas extra.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Impresión dixital (informática)

En ciencias da computación, un **algoritmo de impresión dixital** ou **pegada dixital** (*fingerprint* en inglés) é un procedemento que asigna un elemento de datos arbitrariamente grande (como un ficheiro de ordenador) a unha cadea de bits moito máis curta, a súa *impresión dixital*, que identifica de forma única os datos orixinais para todos os fins prácticos, do mesmo xeito que as impresións dixitais humanas identifican as persoas de forma única para fins prácticos. Esta pegada dixital pódese utilizar para a eliminación de datos duplicados. Isto tamén se denomina *impresión dixital de ficheiros*, *impresión dixital de datos* ou *impresión dixital de datos estruturados*.

As impresións dixitais úsanse normalmente para evitar a comparación e a transmisión de datos voluminosos. Por exemplo, un navegador web ou servidor proxy pode comprobar de forma eficiente se se modificou un ficheiro remoto recuperando só a súa impresión dixital e comparándoa coa da copia obtida anteriormente.

Existen algoritmos especiais para a impresión dixital de son e vídeo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Pelé, o nacemento dunha lenda

***Pelé, o nacemento dunha lenda*** (en ) é un filme biográfico estadounidense de 2016 sobre a vida temperá do futbolista brasileiro Pelé e a súa viaxe coa selección do Brasil para gañar a Copa Mundial da FIFA de 1958. Foi dirixido e escrito por Jeff Zimbalist e Michael Zimbalist, e está protagonizado por Kevin de Paula, Vincent D'Onofrio, Rodrigo Santoro, Diego Boneta, xunto con Colm Meaney, e un cameo do propio Pelé. A historia céntrase na relación entre Pelé e o seu pai. A rodaxe tivo lugar en Río de Xaneiro entre setembro de 2013 e finais de 2014.

O filme tivo unha resposta negativa por parte da crítica, sinalando defectos na narrativa e falta de profundidade.

Estreouse en galego en 2025 a través da TVG e posteriormente en liña en AGalega.

## Personaxes 
* Kevin de Paula como Pelé
** Leonardo Lima Carvalho como Pelé con 10 anos
* Seu Jorge como Dondinho
* Mariana Nunes como Celeste Arantes
* Vincent D'Onofrio como Vicente Feola
* Milton Gonçalves como Waldemar de Brito
* Diego Boneta como José "Mazzola" Altafini
* Colm Meaney como George Raynor
* Felipe Simas como Garrincha
* Fernando Caruso como Zito
* Rodrigo Santoro como anunciante brasileiro
* Pelé fai un cameo como o home sentado na recepción do hotel

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
The Informer (filme de 2019)

***The Informer*** é un filme británico-estadounidense de 2019 dirixido por Andrea Di Stefano a partir dun guión de Matt Cook, Rowan Joffé e Di Stefano. Baséase na novela *Three Seconds* de Roslund & Hellström. Está protagonizado por Joel Kinnaman, Rosamund Pike, Common, Ana de Armas e Clive Owen.

Estreouse en galego en 2025 a través da TVG.

## Personaxes 
* Joel Kinnaman como Peter Koslow
* Rosamund Pike como Erica Wilcox
* Common como Edward Grens
* Clive Owen como Keith Montgomery
* Ana de Armas como Sofia Koslow
* Eugene Lipinski como Ryszard "The General" Klimek
* Joanna Kaczyńska como Beata Klimek
* Edwin De La Renta como Smiley Phelps
* Ruth Bradley como Cat
* Sam Spruell como Slewitt
* Aylam Orian como Andrzej Dziedzic
* Karma Meyer como Anna Koslow
* Mateusz Kościukiewicz como Staszek Cusik
* Peter Parker Mensah como oficial Franklin
* Arturo Castro como Daniel Gomez
* Abdul-Ahad Patel como Vermin

## Produción 
A adaptación de *Three Seconds* anunciouse no Festival de Cannes en 2017. A rodaxe produciuse no Reino Unido (en Pinewood Studios, Iver Heath e Gloucester Prison) e nos Estados Unidos (en Brooklyn, Nova York) en 2017.

## Notas
Chindoy (apelido)

**Chindoy** é un apelido camsá, tamén chamados kamëntsá, orixinario de Colombia. A súa presenza está asociada historicamente no val de Sibundoy, no departamento de Putumayo, no sur de Colombia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de apelidos indíxenas de Colombia
Stanley Witten

**Stanley Witten**, nado en Edmonton, Alberta, en 1963, é un artista e gravador canadense, moi recoñecido no seu país polos seus deseños de moedas canadenses. 

## Traxectoria 
Stanley Witten traballa na Real Casa da Moeda do Canadá desde 1990, e en 2002 pasou a ocupar o posto de gravador xefe desa entidade.

Entre os deseños de moedas creados por Witten cabe salientar o reverso da *Big Maple Leaf* en 2003, unha moeda co valor facial dun millón de dólares e un peso de 100 quilogramos de ouro puro, que foi recoñecida na edición de 2007 do *Libro Guinness dos Récords* como a moeda de ouro máis grande do mundo.

En 2005, presentouse outro dos seus deseños máis sobranceiros, o do reverso da moeda dun dólar dedicada a Terry Fox, un atleta e activista canadense en prol da investigación contra o cancro. Logo da presentación da moeda, Witten explicou ao xornal *Ottawa Citizen* que "mentres gravaba o deseño, quería capturar a Terry loitando contra os elementos, correndo a favor do vento, erguéndose sobre árbores dobradas polo vento nun solitario treito da natureza salvaxe canadense".

## Recoñecemento 
* 2009: Premio Presidencial da Real Asociación Numismática do Canadá.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Big Maple Leaf*
Carlos Vicente Robles

**Carlos Vicente Robles**, nado en Zaragoza o 23 de abril de 1999, é un futbolista aragonés que xoga na posición de extremo dereito. O seu equipo actual é o Birmingham City do EFL Championship.

## Traxectoria
### Primeiros anos
Tras comezar a súa formación no Stadium Casablanca, en 2017 ingresou nas categorías inferiores do Real Zaragoza. Debutou co Deportivo Aragón o 24 de setembro dese ano como substituto nun partido de Segunda División B contra o Badalona. O 2 de setembro de 2018 anotou o seu primeiro gol sénior nunha vitoria por 4-0 perante o Calamocha. Durante a tempada 2018/19 da Terceira División, Carlos Vicente marcou 10 goles e xogou a promoción de ascenso co filial aragonés, sendo finalmente eliminado. 

O 5 de outubro de 2020, Vicente asinou un contrato dunha tempada co Gimnàstic de Tarragona e foi asignado ao seu filial, o Club de Futbol La Pobla de Mafumet. Tras disputar un único encontro co equipo catalán, o 6 de novembro de 2020 saíu do Nàstic e fichou pola Sociedad Deportiva Ejea en decembro dese ano. O 24 de xuño de 2021 pasou a formar parte do Club Deportivo Calahorra da Primeira División RFEF. Na tempada 2021/22 anotou 11 goles para o conxunto rioxano, a mellor marca de Vicente nesa altura.

### Racing de Ferrol
O 30 de xuño de 2022 anunciouse a fichaxe de Carlos Vicente polo Racing de Ferrol, tamén na terceira categoría. Vicente participou en todos os partidos da tempada e contribuíu con 8 goles para lograr o regreso do Racing á Segunda División tras 15 anos. O 12 de agosto de 2023 estreouse no fútbol profesional como titular nunha vitoria por 1-0 perante o Elche Club de Fútbol. O primeiro gol profesional de Vicente tivo lugar o 10 de setembro dese ano, cando marcou un penalti para lograr un empate por 2-2 contra o Villarreal B. 

### Deportivo Alavés
O 22 de decembro de 2023 fíxose oficial o traspaso de Carlos Vicente ao Deportivo Alavés da Primeira División cun contrato por tres anos e medio. Vicente debutou na máxima categoría o 2 de xaneiro de 2024, cando entrou como subtituto de Antonio Blanco nun encontro perante a Real Sociedad.

### Birmingham City
O 27 de xaneiro de 2026 Carlos Vicente asinou un contrato por tres anos e medio co Birmingham City do EFL Championship.  O seu debut na liga inglesa tivo lugar o 31 de xaneiro dese ano, cando entrou como substituto e asistiu un dos goles para unha vitoria por 2-0 contra o Oxford United. 

## Vida persoal
Carlos Vicente ten un irmán xemelgo que tamén é futbolista, David. Xoga na posición de lateral dereito e tamén formou parte do Real Zaragoza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Carlos Vicente en LaPreferente.com
Manuel Taboada

O nome **Manuel Taboada** pode referirse a:

***Manuel Taboada Cid**, filólogo galego (1946-1993);
***Manuel Taboada Gómez**, construtor e empresario galego;
***Manuel Taboada López**, político galego (c. 1918-2002);
***Manuel Taboada Muñiz**, médico galego;
***Manuel Taboada Roca**, xurista galego (1904-2006);
***Manuel Taboada Vigo**, político galego (n. 1965);
***Manuel Baldomero Taboada**, político e militar arxentino (1817-1871);

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Manuel
*Taboada (apelido)
Axente oculto

***Axente oculto*** (en ) é un filme británico de 2022 dirixido por Adam Patterson e Declan Lawn, no seu debut como directores, e escrito por eles mesmos xunto con Michael Bronner. Baséase nun artigo non publicado, "Chasing Agent Freegard", escrito por Michael Bronner. Está protagonizado por James Norton que interpreta a Robert Hendy-Freegard, un estafador que enganou e convenceu a varias persoas de que era un axente do MI5. Gemma Arterton interpreta á persoa que o descubriu, e o resto do elenco está composto por Shazad Latif, Marisa Abela, Edwina Findley e Julian Barratt.

Estreouse no Reino Unido o 27 de xullo de 2022 a través de Netflix. Estreouse en galego en 2025 a través da TVG.

## Personaxes 
* James Norton como Robert Freegard
* Gemma Arterton como Alice Archer
* Marisa Abela como Sophie Jones
* Sarah Goldberg como Jenny Jackson
* Shazad Latif como Sonny Chandra
* Jimmy Akingbola como Andrew
* Freya Mavor como Mae Hansen
* Edwina Findley como Axente especial Sandy Harland
* Julian Barratt como Phil

## Notas
Paloma Sánchez-Garnica

**Pomba Sánchez-Garnica**, nada en Madrid o 1 de abril de 1962, é unha escritora española. 

## Traxectoria 
Licenciada en Dereito e Xeografía e Historia, traballou como avogada, pero abandonouno para dedicarse á literatura. 

Destacou no narrativo polas súas novelas de xénero histórico onde mestura *thriller* e misterio, mesturando o pasado co presente. 

Publicou na editorial Planeta a maioría das súas novelas, como *El gran Arcano* (2006), *La brisa de Oriente* (2009), *El alma de las piedras* (2010), *Las tres heridas* (2010), *La sonata del silencio* (2012), que foi convertida en serie para TVE. En 2016 publicou *Mi recuerdo es más fuerte que tu olvido* que recibiu o Premio Fernando Lara de novela. En 2019 publicou *La sospecha de Sofía*. En 2021 quedou finalista no Premio Planeta pola novela *Últimos días en Berlín*, proposta baixo o título *Hijos de la ira*. En 2024, gañou o Premio Planeta de Novela con *Victoria*.

## Obra 
* *El gran arcano* (2006). Booket. ISBN 978-84-08-18111-8 (2018). 544 páxs.
* *La brisa de Oriente* (2009).  Booket. ISBN 978-84-670-5998-4 (2020). 592 páxs.
* *El alma de las piedras* (2010). Booket. ISBN 978-84-08-10570-1. 640 páxs.
* *Las tres heridas* (2012). Booket. ISBN 978-84-08-04641-7.
* *La sonata del silencio* (2014). Booket. ISBN 978-84-08-14058-0. 896 páxs.
* *Mi recuerdo es más fuerte que tu olvido* (2016). Booket. ISBN 978-84-08-17260-4. 480 páxs.
* *La Sospecha de Sofía* (2019). Booket. ISBN 978-84-08-23048-9. 656 páxs.
* *Últimos días en Berlín* (2021). Booket. ISBN 978-84-08-27448-3. 640 páxs.
* *Victoria* (2024)*.* Planeta. ISBN 978-84-08-29585-3.

## Premios e recoñecementos 
* 2016: Premio Fernando Lara de Novela con *Mi recuerdo es más fuerte que tu olvido.*
* 2021: finalista do Premio Planeta por *Últimos días en Berlín*.
* 2024: gañadora do Premio Planeta por *Victoria*.

## Notas
Frank Star Comes Out

**Frank Star Comes Out** é un político lakota que exerce como presidente da tribo oglala na reserva india de Pine Ridge dende 2022.

## Traxectoria 
### Elección 
En novembro de 2022, Star Comes Out derrotou ao titular Kevin Killer por menos de 600 votos e foi investido presidente o 6 de decembro de 2022.

### Declaración de emerxencia de seguridade 
En xullo de 2022, a tribo demandou ao Bureau of Indian Affairs, alegando que había unha "crise de seguridade pública" e que a oficina estaba obrigada por tratado a achegar fondos axeitados para as forzas da orde na reserva. A tribo dixo que só tiña cinco oficiais na maioría dos casos, non suficientes para cubrir a reserva. O xuíz Roberto Lange deu a razón á tribo, aceptando que os Estados Unidos tiñan a obriga por tratado de financiar as forzas da orde, pero negouse a obrigar á axencia a gastar unha cantidade específica. Aínda que a sentenza foi considerada unha vitoria para a tribo, non levou a un aumento dos fondos.

O 18 de novembro de 2023, o presidente Star Comes Out declarou o estado de emerxencia "debido a unha ruptura da lei e a orde na reserva", culpando á falta de financiamento polo aumento da delincuencia e dicindo que a situación só empeorou dende a sentenza.

### Conflito coa gobernadora Noem 
En febreiro de 2024, Star Comes Out prohibiu a entrada da gobernadora de Dacota do Sur, Kristi Noem, á reserva de Pine Ridge polos seus comentarios de que os cárteles mexicanos estaban a usar a reserva para o contrabando de drogas, e Star Comes Out afirmou que ela fixo esas declaracións para obter beneficios políticos. Segundo Star Comes Out, a fiscalía dos Estados Unidos non cre que o cártel estea operando en Pine Ridge. Sete das outras oito tribos de Dacota do Sur prohibíronlle a entrada nos meses seguintes. Noem respondeu que quería traballar cos líderes tribais no asunto do cártel e aumentar o financiamento da policía e que a súa declaración "non pretende culpar ás tribos de ningún xeito; elas son as vítimas aquí", pero tamén dixo "temos algúns líderes tribais que creo que se benefician persoalmente da presenza dos cárteles, e por iso me atacan todos os días". Os oglala negáronse a asistir ó seu Cumio de Crise de Seguridade Pública Tribal a menos que se desculpase polos seus comentarios.

## Notas
Migración da rama

miniatura|307x307px|Diagrama que ilustra o movemento do punto de ramificación entre dous fragmentos homólogos de ADN. A migración ocorre cara á esquerda e detense cando atinxe o final da rexión homóloga. O segundo punto de ramificación á dereita é libre de moverse en ambas as direccións tamén.
A **migración da rama** é o proceso polo cal se intercambian consecutivamente pares de bases en febras de ADN homólogas nunha unión de Holliday, movendo o punto de ramificación máis augas arriba ou abaixo da secuencia de ADN.  A migración da rama é o segundo paso da recombinación xenética, que se produce despois do intercambio de dúas febras monocatenarias de ADN entre dous cromosomas homólogos. O proceso é aleatorio, e o punto de ramificación pode desprazarse en ambas as direccións da febra, o que inflúe no grao en que o material xenético será intercambiado.

Para que se produza a migración, RuvA debe estar aosciado con RuvB e ATP. RuvB ten a capacidade de hidrolizar ATP, impulsando o movemento do punto de ramificación. RuvB é un hexámero con actividade de helicase e tamén se une ao ADN. A medida que se hidroliza o ATP, RuvB rota as fibras recombinadas mentres que as aparta da unión de Holiday, pero non separa as febras como o faría unha helicase.

### Eucariotas 
O mecanismo eucariota é moito máis complexo e nel interveñen proteínas adicionais e diferentes, pero segue un mesmo camiño xeral.

### Arqueas 
A helicase (designada como Saci-0814) illada da crenarquea termófila 
*Sulfolobus acidocaldarius* disocia estruturas de unión de Holliday do ADN, e mostra actividade de migración da rama in vitro. Nunha cepa de *S. acidocaldarius* na ue se eliminou a Saci-0814, a frecuencia de recombinación homóloga reducíase á quinta parte comparada coa cepa parental indicando que Saci-0814 está implicada na recombinación homóloga in vivo. Baseándose nesta evidencia parece que Saci-0814 utilízase na recombinación homóloga en *S. acidocaldarius* e funciona como unha helicase de migración da rama. Nesta condición, a migración é óptima e a unión terá liberdade de moverse augas arriba e abaixo das febras. Cando os ións están presentes, neutralizan a columna vertebral da molécula cargada negativamente. Isto permite que as febras se movan achegándose e as unións adoptan a estrutura en X empillado. Durante este estado é cando a resolución debe ser óptima, permitindo que RuvC se una á unión.

## Notas
Lena Estrada

**Lena Yanina Estrada Añokazi**, nada en La Chorrera, Amazonas en 1982, é unha líder indíxena do pobo witoto minɨka, orixinaria da rexión amazónica de Colombia. É politicóloga da Universidade Nacional de Colombia e PhD en Sostibilidade pola Universidade Politécnica de Cataluña. En febreiro de 2025 foi designada como Ministra de Ambiente e Desenvolvemento Sostible de Colombia no goberno de Gustavo Petro.

## Traxectoria 
Lena Yanina Estrada Añokazi naceu en La Chorrera, no departamento do Amazonas, e é filla de Felisa Añokazi, educadora e líder indíxena. Medrou na súa comunidade witoto minɨka, onde comenzou a súa educación básica. Posteriormente, continuou os seus estudos fóra da rexión, graduándose en Ciencias Políticas na Universidade Nacional de Colombia. Logo cursou estudos de sostibilidade na Universidade Politécnica de Cataluña. Ao longo da súa carreira, salientou polo seu compromiso coa defensa dos dereitos dos pobos indíxenas e a sostibilidade.

Foi investigadora académica na Cátedra UNESCO de Sostibilidade en Barcelona, entre decembro de 2008 e decembro de 2009, e na Universidade Nacional de Colombia na rexión amazónica. Foi coordinadora de asuntos étnicos na gobernación de Amazonas (2010). Foi asesora de varias organizacións sociais dos pobos indíxenas en temas de dereitos humanos, biodiversidade e cambio climático.

Lena Estada involucrouse en temas estratexicamente claves, como a COP16 de biodiversidade de Cali, a gran vitrina internacional do goberno de Petro, o que permitiu unha participación activa dos pobos indíxenas. En Cali, baixo o lema de “Paz Coa Natureza”, Colombia impulsou varios acordos. Entre eles, o referente á participación de grupos indíxenas e comunidades locais como asesores permanentes da Convención de Diversidade Biolóxica da ONU (CDB). Estrada tamén formou parte da delegación colombiana que participou na COP29 de cambio climático en Bakú (Azerbaidján).

#### Ministra de estado 
miniatura|250px|Lena Estrada na presentación do novo gabinete de Petro, en 2025.
En febreiro de 2025, logo da renuncia da ministra Susana Muhamad, Lena Estrada foi anunciada como Ministra de Ambiente e Desenvolvemento Sostible, converténdose na primeira indíxena en ser ministra de ambiente en Colombia. 

Estrada recibiu o apoio do movemento indíxena mais enfrontou críticas na súa xestión por mor de atrasos en nomeamentos chave e no cumprimento de compromisos que adquirira o ministerio. Tamén tivo diferenzas co presidente Petro ao querer cambiar o rumbo ao ministerio que xa amosara significativos resultados coa ministra Muhamad. Estrada quixo facer mudanzas estruturais no ministerio como relevar os viceministros, mais o presidente no o aceptou.

O 5 de agosto de 2025 foi aceptada a súa renuncia e foi nomeada como ministra encargada a directora da Autoridade Nacional de Licenzas Ambientais (ANLA) e exministra de Minas e Enerxía Irene Vélez Torres.

## Notas
Antonio Cifuentes Rodríguez

miniatura|250x250px|Ficha de Antonio Cifuentes en Sachsenhausen.
**Antonio Eduardo Cifuentes Rodríguez**, nado en Vilar de Barrio o 2 de xaneiro de 1908 e finado en Sachsenhausen o 29 de xuño de 1943, foi un refuxiado galego deportado aos campos de concentración nazis.

## Traxectoria 
O seu pai era mestre, natural de Chaguazoso (A Mezquita), e súa nai, Vicenta, naceu en Ourense. Seu pai, Eduardo, foi condenado polos franquistas a cadea perpetua en Ourense, por "adhesión á rebelión" en 1936.

Sábese pouco da súa traxectoria durante a guerra civil española e o exilio. Pertenceu á Compañía de Traballadores Estranxeiros número 63, a disposición do corpo de artillería. Esta CTE formouse o 19 de setembro de 1939 no campo de Septfonds. Pasou por Juzanvigny, nas Ardenas, e cando o exército alemán esmagou o exército francés, retiráronse cara a Cravant, no Yonne. En Sepfonds, coñecido como o "campo dos xudeus" estiveron internados 29.000 republicanos españois desde marzo de 1939. No cemiterio repousan os restos de 81 deles. Non se coñecen as circunstancias nas que foi detido en Francia, pero quizais participou en actividades da Resistencia. Foi deportado desde o campo de tránsito de Compiégne. O convoi saíu o 24 de xaneiro de 1943, con 1557 homes e 230 mulleres, 50 deles españois, morrendo 673 como consecuencia das pésimas condicións da viaxe e do maltrato recibido nos campos nazis.

Ingresou no campo de Sachsenhausen, preto de Berlín, co número 58527, onde morreu.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 
*
Díocles (matemático)

**Diocles** (en grego antigo Διοκλῆς, en latín *Dĭŏclēs*) foi un matemático da antiga Grecia que viviu entre os séculos  -III e -II.
## Traxectoria 
Aínda que se sabe pouco sobre a vida de Diocles, sábese que foi contemporáneo de Apolonio de Perxe e que viviu entre finais do século -III e principios do século -II.

Escribiu unha obra sobre os espellos ustorios (), unha obra perdida pero amplamente citada por Eutocio, na que falaba, entre outras cousas, do seu método de dividir unha esfera por un plano nun radio determinado.

É coñecido sobre todo por un extracto que Eutocio tamén ofrece sobre o xeito de resolver o problema da curva xerada pola suma dos vectores de posición de dúas curvas dadas, un sistema coñecido como *cisoide*, un método que posteriormente sería amplamente utilizado polos xeómetras.

Crese que Diocles foi a primeira persoa en demostrar a propiedade focal da parábola. O seu nome está asociado á curva xeométrica chamada *cisoide de Díocles*, que Díocles empregou para resolver o problema da duplicación do cubo. Proclo aludiu á curva no seu comentario sobre o Libro I dos *Elementos* de Euclides, dicindo que foi atribuída a Díocles por Xémino de Rodas xa a principios do século I.
Ficheiro:Cissoide2.svg|ligazón=Fitxer:Cissoide2.svg|alt=Cissoide de Díocles| Cisoide de Diocles
Eutocio conservou fragmentos da obra de Díocles titulada *Sobre os espellos ardentes* no seu comentario sobre *Sobre a esfera e o cilindro* de Arquímedes, unha obra que tamén sobrevive nunha tradución árabe do orixinal grego perdido, titulada *Kitāb Dhiyūqlīs fī l-marāyā l-muḥriqa* («O libro de Díocles sobre os espellos ardentes»).

Historicamente, este libro tivo unha grande influencia nos matemáticos árabes, especialmente en Ibn al-Haytham, o erudito do século XVI do Cairo, coñecido polos europeos como Alhazen. O tratado contén dezaseis proposicións que se demostran mediante seccións cónicas. Un dos fragmentos contén as proposicións sete e oito, que é unha solución ao problema de dividir unha esfera por un plano de xeito que os dous volumes resultantes estean nunha proporción dada. A proposición dez dá unha solución ao problema da duplicación do cubo (isto é equivalente a resolver unha ecuación cúbica dada). Outro fragmento contén as proposicións once e doce, que usan a cisoide para resolver o problema de atopar dúas proporcionais medias entre dúas magnitudes. Dado que este tratado trata máis temas que só os espellos, pode ser que o libro *Sobre os espellos* sexa unha colección de tres obras máis curtas de Diocles. Na mesma obra, Diocles, xusto despois de demostrar que o espello parabólico podía enfocar os raios nun só punto, mencionou que é posíbel obter unha lente coa mesma propiedade.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
*
Daniel Aler

**Daniel Aler Tárrago**, nado na Coruña a finais do século XIX e finado na mesma cidade o 29 de marzo de 1946, foi un futbolista e traballador de banca galego. Foi un dos fundadores do Deportivo da Coruña, no que xogou como centrocampista.

## Traxectoria 
Xogou ao fútbol como centrocampista e segundo algunhas fontes, entre elas Virgilio Rodríguez, foi un dos once xogadores que disputaron en 1906 o histórico primeiro partido do Deportivo da Coruña, ante o Corunna. En xaneiro de 1907 participou na fundación oficial do club no seo da Sala Calvet.

Fóra do fútbol traballou durante décadas no Banco de España, ocupando os cargos de secretario da sucursal da Coruña e director en Pontevedra. Faleceu na Coruña o 29 de marzo de 1946.

## Vida persoal 
Casou con Julia Martínez Tenreiro, coa que tivo cinco fillos: Daniel, Julio, Alberto, María del Carmen e María Elena.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Manu Morais

**Manuel Antonio Morais Valerio**, coñecido como **Manu Morais**, nado en Caracas o 3 de febreiro de 1998, é un futbolista venezolano que xoga na posición de extremo ou dianteiro. O seu equipo actual é o GSD Castelfidardo Calcio da Serie D.

## Traxectoria
Comezou a súa formación no Monagas Sport Club e posteriormente no Clube Desportivo de Tondela. No ano 2016 trasladouse a Galicia cun acordo deportivo co Club Lemos, pero finalmente asinou un novo contrato para xogar nas categorías inferiores do Club Deportivo Lugo. Na tempada 2016/17 foi promovido ao Polvorín Fútbol Club e contribuíu con 7 goles ao ascenso do filial lucense á Terceira División. O 1 de decembro de 2019 anotou un triplete nunha vitoria por 6-0 perante o Club Deportivo As Pontes. 

Manu Morais debutou co primeiro equipo o 18 de decembro de 2019, cando entrou como substituto de Chiqui nun encontro da Copa do Rei contra o Sestao River Club. O partido terminou cun empate 1-1 tras a prórroga e resolveuse nunha rolda de penaltis; Morais anotou un dos tantos para un resultado final de 6-5 a favor do Sestao. O 3 de xullo de 2020 renovou contrato co Lugo para un ano adicional. O debut profesional de Morais tivo lugar o 12 de xullo dese ano, cando foi substituto de Yanis Rahmani nun partido de Segunda División perante o Girona Fútbol Club.

En setembro de 2021 anunciouse a fichaxe de Morais polo Centro de Deportes Barco da Terceira División RFEF. No verán de 2022 pasou a formar parte do Club Deportivo Don Benito da Segunda Federación. Tras media tempada no equipo estremeño, Morais regresou ao CD Barco a comezos do ano 2023. En xaneiro de 2024 asinou un novo contrato co Viveiro Club de Fútbol.

O 31 de xullo de 2024 Morais foi fichado polo Sulmona Calcio da Serie D. No verán de 2025 pasou a formar parte doutro equipo italiano da mesma categoría, o GSD Castelfidardo Calcio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Manu Morais en LaPreferente.com
Pastequeiro

As persoas con poderes para curar o mal de ollo e desfacer os meigallos coñécense, en Pontevedra como **pastequeiros**, aínda que cómpre recoñecer que aplican a súa capacidade para curar outras doenzas, mesmo do gando, e as casas que se supoñen sometidas a malas influencias. Leandro Carré Alvarellos asegura que salvan os endemoñados. A súa arte curativa transmítese de pais a fillos, coma un oficio, aínda que poden ter discípulos e imitadores.

O nome que reciben procede do uso nos ensalmos da expresión latina *Pax tecum* (a paz sexa contigo), utilizada ó rematar a misa, se ben nestes ensalmos mestúranse textos litúrxicos con textos de orixe máxica. Esta exclamación deixa entrever a idea de que a persoa endiañada (ou baixo un meigallo) non pode estar en paz. Nun ensalmo portugués contra a caída da espiñela aparece tamén o termo *pasteco*: "*Amén, Jesús, María, José,/ fica-te a espinhela en pé./ Santa Ana, Santa María,/ pasteco, aleluia*".

Era tradicional que realizasen os seus rituais investindo cunha estola ó enfermo e bendecíndoo cunha cruz de Caravaca. Estes rituais facíanse en lugar sagrado: na propia igrexa ou, cando menos, no adro ou no cemiterio. Parece ser que agora só se fai no fogar do curandeiro ou do enfermo. Os pastequeiros actúan calquera día da semana, con preferencia os sábados, pero rara vez en domingo.

Este tipo de menciñeiros, habitualmente homes, son específicos das parroquias de Santa Comba de Bértola (en Vilaboa) e Tomeza (parroquia de Pontevedra); neste segundo caso, actuaban onda a capela de San Cibrán. Dos dous santos, Santa Comba e San Cibrán, conta a tradición que eran bruxos antes de arrepentirse, cambiar de vida e morrer martirizados, para ser logo declarados santos. As súas esculturas, conservadas en cadansúa capela, debían estar presentes no momento do ritual e, a falta da escultura do santo, algúns pastequeiros utilizaban unha figuriña del.

Vicente Risco recolleu así o ritual empregado na curación dos enfermos.

O enfermo colócase de xeonllos cara a imaxe do santo, e o pastequeiro colócalle a estola e dálle a cruz (e por veces, tamém medallas, rosarios e outros obxectos santos).

O pastequeiro, cunha cruz de Caravaca na man, reza un ensalmo mentres lle fai cruces na cabeza; por veces, tamén le fragmentos do *Ciprianillo*. Risco transcribe o ensalmo empregado por *Garamillas de Bértola*:

E, finalmente, xantan todos xuntos, agás o enfermo, do pan e o viño que debeu levar este (tres libras de pan e tres netos de viño). A parte que lle correspondería ó doente déixase no camposanto, como ofrenda ás ánimas. E durante a comida, o pastequeiro volve facer cruces na cabeza do enfermo, desta volta con pan mollado en viño, e reza o ensalmo outra vez.

Para garantir a eficacia do ritual, cando o pastequeiro sospeita que cómpre insistir na curación, o enfermo debe varrer a súa casa, durante tres días seguidos, en xaxún e cunha vasoira de xesta, Debe recoller todo o lixo varrido, metelo nun papel e ir onda un río, para botalo sobre a súa cabeza e cara atrás, e recitar: "*Así como esta broza foi botada, mal e invexa da casa sexa cortada*".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Manuel Nóvoa Nóvoa

**Manuel Nóvoa Nóvoa**, coñecido como **Bicho Bravo**, nado en Ourense cara a 1912, foi un carpinteiro e político galego.

## Traxectoria 
Ebanista en Ourense. Afiliado ao Partido Comunista. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estivo agochado co seu irmán Juan nunha especie de cova construída por eles no soto do edificio no número 37 da rúa Raíña Vitoria de Ourense. Descubertos, foron detidos o 5 de abril de 1937. Xulgado en Ourense por adhesión á rebelión na causa 452/37 o 9 de setembro de 1937 co seu irmán Juan e Enrique Álvarez Conde, foi condenado a pena de morte, logo conmutada por cadea perpetua. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas. Cumpriu condena na Prisión de Ourense e na Prisión de Las Palmas, onde ingresou o 28 de marzo de 1939. Volveu ser detido en 1945 con Germán González Álvarez e ingresou na Prisión Provincial de Ourense o 3 de setembro. E novamente detido en 1948, ingresa da prisión de Ourense o 30 de xuño. Saíu en liberdade o 17 de novembro de 1948.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Expediente persoal do recluso Manuel Novoa Novoa
* Ficha en Memoria da Coruña
Linguas samoiedas

As **linguas samoiedas** son un grupo de linguas faladas arredor dos Montes Urais, no norte de Eurasia, por volta de 25.000 persoas que conforman colectivamente os pobos samoiedos. Derivan dunha lingua chamada lingua protosamoieda, e forman un grupo das linguas urálicas. Despois de se separar quizais nos últimos séculos a.C., non constitúen un grupo diverso de linguas e tradicionalmente considéranse un grupo externo, que se ramificou primeiro das outras linguas urálicas.

## Etimoloxía 
O termo samoiedo deriva do ruso *samoyed* () que orixinalmente se refería só ao pobo nenets e que despois se estendeu a outros pobos relacionados.

Unha das teorías intepreta o termo como despectivo do ruso , que literalmente significa "autocomedor" (a palabra foi interpretada por viaxeiros estranxeiros como unha alegación de canibalismo).

Outra suxestión sobre a orixe do termo é unha corrupción da expresión *saam-edne*, que significa "Terra dos saams".

## Notas
Gualfredo Allué

**Gualfredo Allué Millet**, nado en Camagüei o 25 de xuño de 1905 e finado na Habana o 12 de outubro de 1959; coñecido artisticamente como **Nené Allué**, foi un compositor e guitarrista cubano, cuxa obra se inscribe dentro da tradición da trova cubana.

## Traxectoria 
Gualfredo Allué naceu o 25 de xuño de 1905 na cidade de Camagüei, rexión central de Cuba. Creceu durante o apoxeo da trova cubana, que xurdiu a finais do século XIX e consolidouse no XX, caracterizado por un enfoque na guitarra como instrumento solista e acompañante, e por letras que abordaban temas de amor, vida cotiá e aspectos sociais.

Allué pasou a maior parte da súa vida profesional no ámbito musical. Baixo o nome artístico Nené Allué, integrou diversas agrupacións de trova como guitarrista e compositor de intérpretes da escena musical cubana de mediados do século XX. A estrutura típica destes conxuntos era a de tríos de voz e guitarra, característicos da música trovadoresca cubana da época.

Allué iniciou a súa actividade nun trío que integraba con Alberto Aroche e Joaquín García. Posteriormente, formou parte do «Trío García», xunto ás irmás Justa e Ana María García. En 1956, Allué dirixiu un conxunto que acompañou á cantante María Teresa Vera na gravación dun disco para o selo Kubaney, compañía discográfica cubana clave na difusión da música latinoamericana en Estados Unidos e o Caribe.

## Notas
Leopoldo González Delgado

**Leopoldo González Delgado**, nado no Barco de Valdeorras cara a 1902 e finado en 1944, foi un sindicalista e político galego.
## Traxectoria 
Veciño de Biobra. Obreiro do ferrocarril. Militante da CNT. Fundador e presidente do Sindicato Único de Traballadores de Vilavella constituído en abril de 1936. Militante do Partido Galeguista en Rubiá, creado en 1936 e do que foi contador. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 declarouse a folga xeral en Vilavella, a requisa de armas e a neutralización das persoas reaccionarias; encabezados por Leopoldo, un grupo de operarios desprazouse a Viana do Bolo para defendela fronte aos golpistas. Leopoldo alistouse voluntario na Lexión para escapar das represalias, de onde o expulsaron ao remate da guerra civil. Xulgado en consello de guerra en Ourense por rebelión militar na causa 1558/37 con José García Martínez, Francisco Rodríguez Carballal, Segisfredo González Alonso, Luis Alfonso Varela e Amable González Brito, foi condenado a pena de morte, conmutada a cadea perpetua. Cuumpriu condena na prisión de Oviedo, na cadea de Talavera de la Reina e en varios campos de concentración, onde enfermou de gravidade. Saíu da cadea de Oviedo en estado terminal e morreu aos dous meses.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Expediente persoal do recluso Leopoldo González Delgado
* Ficha en Memoria da Coruña
Domingo Blanco Blanco

**Domingo Blanco Blanco**, nado en Valdín (A Veiga) cara a 1911, foi un canteiro e político galego.

## Traxectoria 
Canteiro, afiliado á CNT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi mobilizado polo exército sublevado. Evadiuse ao exército leal e combatiu na 3ª Compañía do 219 Batallón de Infantería do Exército da República. Logo da caída de Asturias foi detido, ingresou na Prisión Provincial de Ourense o 6 de marzo de 1938. Foi xulgado en consello de guerra en Ourense por traizón na causa 179/38 e condenado a pena de morte, conmutada por cadea perpetua.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Expediente persoal do recluso Domingo Blanco Blanco
* Ficha en Memoria da Coruña
Nahuel y el libro mágico

***Nahuel y el libro mágico*** é un filme chileno-brasileiro de 2020 dirixido por Germán Acuña Delgadillo, producido por Carburadores e coproducido por Punkrobot Studios e Levante Films. Esta é a primeira longametraxe de animación realizada en Chile en colaboración co Brasil, así como o primeiro filme de animación en 2D chileno-brasileira que participou no Festival Internacional de Cinema de Animación de Annecy en Annecy, Francia, o 15 de xuño de 2020. Estreouse nos cinemas de Chile o 20 de xaneiro de 2022, e internacionalmente a través de Walt Disney Studios Motion Pictures.

## Sinopse 
Nahuel vive co seu pai nunha aldea de pescadores, pero ten medo ao mar. Un día, atopa un libro de maxia que parece ser a solución a este problema, pero un mago escuro perségueo e captura o pai de Nahuel. Aquí é onde comeza a súa fantástica aventura: rescatar o seu pai mentres supera os seus medos máis profundos.

## Personaxes 
* Consuelo Pizarro como Nahuel
* Muriel Benavides as Fresia
* Marcelo Liapiz as Kalku
*Jorge Lillo as Antonio / Chon Chon / Gardián / Rorro / Don Simón
* Sandro Larenas como Elzaino
* Sebastián Dupont Gallardo como Ruende / Calfunao
* Vanesa Silva como Consuelo / Raiquen / Huenchur / Sra Hilda
* Sergio Schmied como Trauco

## Notas
Mala junta

***Mala junta*** é un filme chileno de 2016 dirixido por Claudia Huaiquimilla e producida por Pablo Greene, Rebeca Gutiérrez Campos e Eduardo Villalobos. Estreouse internacionalmente na 28ª edición do Festival Internacional de Cinema de Palm Springs. Distribuíuse en cinemas comerciais e alternativos de Chile e Francia.

## Sinopse 
Cando o adolescente Tano (Bagsterd) volve cometer un delito, para evitar ser recluído no Servizo Nacional de Menores, é enviado co seu pai no campo na zona sur de Chile. Alí faise amigo dun tímido rapaz mapuche chamado Cheo (Férnández). A zona sofre os efectos do conflito político entre os mapuches e o estado chileno, e as malas relacións cos seus pais, desafíanos a enfrontar xuntos os prexuízos cos que cargan.

## Personaxes 
* Andrew Bargsted como Tano
* Eliseo Fernández como Cheo
* Francisco Pérez-Bannen como Javier
* Francisca Gavilán como Andrea
* Ariel Mateluna como Pedro
* Sebastián Ayala como Diego
* Rosa Ramírez como asistenta social
* Alex Quevedo como Seba
* Verónica Medel como Daniela
* franco carmona como Alexis

## Galardóns e recoñecementos 
Gañou máis de 40 premios nacionais e internacionais, entre os que salietan o Gran Premio do Público na 39ª edición do Festival de Cinema Latinoamericano de Toulouse (Francia), na 17ª edición do aluCine Latin+Media Arts Festival (no Canadá), e na 2ª edición do Festival Internacional de Cinema de Quito (Ecuador); ademais gañou o Premio Novos Camiños na 39ª edición do Festival Internacional do Novo Cinema Latinoamericano da Habana (Cuba); e o premio ao mellor filme na 24ª edición do Festival de Cinema de Valdivia (Chile), a 12ª edición do Festival de Cinema Tucumán (Arxentina), a 12ª edición do Festival de Cinema de Jujuy (Arxentina), e a 17ª edición d Festival Internacional de Cinema de Lebu (Chile), entre outros. Estreouse en cinemas comerciais de Chile e Francia, e foi nomeada a 2 Premios Platino do Cinema Iberoamericano.

## Notas
Santiago Alba

O nome **Santiago Alba** pode referirse a:

* **Santiago Alba Bonifaz** (1872-1949), avogado, periodista e político español.
* **Santiago Alba Rico** (1960-), escritor, ensaísta e filósofo español.
* **Santiago Alba Rocha** (1956), docente, ensaísta e poeta colombiano.