Elisabeth Hevelius

**Elisabeth Catherina Koopmann Hevelius** (en polaco tamén chamada *Ożbieta Heweliusz*) (1647–1693) é considerada unha das primeiras mulleres astrónomas e chamada a *nai das cartas lunares*. Foi a segunda esposa do seu colega Johannes Hevelius.

## Primeiros anos 
Elisabeth Koopmann (ou *Kaufmann*, do alemá, "comerciante") foi, tal como Johannes Hevelius e a súa primeira esposa, membro dunha rica familia da cidade de Gdańsk, situada na República das Dúas Nacións e parte da liga Hanseática. Os pais de Elisabeth Koopman eran Nicholas Kooperman (ou Cooperman) (1601-1672) quen foi un próspero comerciante e Joanna Mennings (ou Menninx) (1602-1679). Nicholas e Joanna casaron en Ámsterdam en 1633. Máis tarde trasladáronse a Hamburgo e en 1636 mudáronse finalmente a Gdánsk. Foi nesta cidade, onde maioritariamente falábase alemán, pero que era parte de Polonia naquel momento, onde naceu Elisabeth.

## Casamento 
A fascinación pola astronomía levou a Elisabeth, cando aínda era unha nena, a achegarse a Johannes Hevelius, un astrónomo de reputación internacional que posuía un complexo de tres vivendas en Gdánsk cun observatorio astronómico. En 1663, cando Johannes tiña 52 anos e  Elisabeth 16, casaron. Tiveron un fillo, que morreu rapidamente, e tres fillas.

## Prodromus Astronomiae 
Publicado logo da morte de Johannes, e grazas ao apoio do rei Xoán III Sobieski, o Prodromus Astronomiae consistía en tres partes: un prefacio (chamado *Prodromus*), un catálogo de estrelas (chamado *Catalogus Stellarum*), e un atlas de constelacións (chamado Firmamentum Sobiescianum, sive Uranographia).O *Prodromus* describía a metodoloxía e tecnoloxía utilizada para crear o catálogo de estrelas. Prové exemplos de uso do sextante e o cuadrante, escritos por Johannes, con referencia a posicións coñecidas do Sol para calcular a lonxitude e latitude de cada estrela. No borrador do *Catalogus Stellarum*, cada estrela ten información específica rexistrada en columnas: o número de referencia e magnitude segundo Tycho Brahe, o propio cálculo da magnitude segundo Johannes, a lonxitude e latitude, tanto por coordenadas elípticas medidas por distancias angulares e altitudes meridianas, como polas coordenadas ecuatoriais das estrelas, calculadas utilizando trignometría esférica. Na versión impresa, as dúas columnas describindo as coordenadas elípticas combináronse e só se mantivo o mellor valor da lonxitude e latitude. Ademais agregáronse máis de 600 novas estrelas e 12 novas constelacións que non figuraban no borrador, facendo un total de 1564. Aínda que as observacións do catálogo fixéronse a ollo espido (sen telescopio), as medicións eran tan precisas que se usaron para a confección de esferas celestes até o s.XVIII. O *Firmamentum Sobiescianum*, aínda que tecnicamente era parte de Prodromus Astronomiae foi publicado de maneira separada cunha circulación máis restrinxida.

## Morte 
Elisabeth Hevelius morreu en decembro de 1693, á idade de 46 anos, e foi enterrada xunto ao seu esposo. Logo da súa morte, o matemático François Arago escribiu acerca dela:

*Unha observación que sempre se fixo acerca de Madam Hevelius, quen foi a primeira muller, que eu saiba, a quen a fatiga de enfrontarse a observacións astronómica e cálculos non asustaba en absoluto.*

## Na cultura 
A vida de Elisabeth foi dramatizada na novela *The Star Huntress* (2006).

O planeta menor 12625 Koopman foi nomeado na súa honra, así como o cráter Corpman en Venus.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Ogilvie, Marilyn Bailey. "Hevelius, Elisabetha Koopman". En *Mujeres en Ciencia*, The MIT Press, 1986, p. 99 ISBN 0-262-15031-X
* Walz, E. 2006. *The Star Huntress*. Random House/Bertelsmann. ISBN 978-3-442-36523-4 (novela histórica)

### Ligazóns externas 
* Sitio web do festival de cervexa de Hevelius
* Johann e Elizabeth Hevelius, astrónomos de Danzig