Francisco Umbral

**Francisco Umbral**, nado en Madrid o 11 de maio de 1932 e finado en Boadilla del Monte (Madrid) o 28 de agosto de 2007, chamado en realidade **Francisco Pérez Martínez**, foi un xornalista, novelista, biógrafo e ensaísta español.

## Vida persoal 
Fillo de Ana María Pérez Martínez, naceu en Madrid se ben botou a infancia na provincia de Valladolid, posto que o levaron a Madrid só para nacer. Pasou os seus primeiros cinco anos na vila de Laguna de Duero. Tivo unha complexa relación coa nai e unha precaria saúde, que motivou tanto a súa escolarización serodia como a compulsiva afección pola lectura e a literatura. Aos catorce anos comezou a traballar de auxiliar nun hotel.

En 1959 casou coa fotógrafa María España Suárez Garrido, fotógrafa de *El País*, e tivo un fillo, "Pincho", que faleceu con seis anos de leucemia, feito do que naceu o seu libro máis lírico, doído e persoal: *Mortal y rosa* (1975). No ano 2003 sufriu unha pneumonía derivada dunha operación intestinal, da que se recuperou.

Escritor polémico, protagonizou episodios de discusión pública que foron moi difundidas na prensa española da época, como cando en 1993 chamou "paifocos" aos habitantes de Aranda de Duero por homenaxear a José María Aznar ou cando protestou nun programa televisión porque non lle preguntaran polo libro que acababa de publicar.

Iso inculcou no autor un característico talante altivo e desesperado, absolutamente entregado á escritura, que lle suscitou non poucas polémicas e inimizades.

## Traxectoria profesional 
En Valladolid comezou a escribir na revista *Cisne*, do S.E.U., e asistiu a lecturas de poemas e conferencias. Emprendeu a súa carreira xornalística en 1958 en *El Norte de Castilla* promovido por Miguel Delibes, quen se deu conta do seu talento para a escritura. Máis tarde trasladouse a León para traballar na emisora La Voz de León e no xornal *Proa* e colaborar en *El Diario de León*. En 1961 marchou a Madrid como correspondente, onde frecuentaría o faladoiro do Café Gijón, onde recibiría a amizade e protección do escritor Camilo José Cela, grazas a quen publicaría os seus primeiros libros. Describiría eses anos en *La noche que llegué al café Gijón*. Converteríase en poucos anos, usando os pseudónimos *Jacob Bernabéu* e *Francisco Umbral*, nun cronista e columnista de prestixio en revistas como *La Estafeta Literaria*, *Mundo Hispánico* (1970-1972), *Ya*, *El Norte de Castilla*, *Por Favor*, *Siesta*, *Mercado Común*, *Bazaar* (1974-1976), *Interviú* ou *La Vanguardia*, aínda que sería principalmente polas súas columnas nos diarios *El País* (1976-1988), en *Diario 16*, no que empezou a escribir en 1988, e en *El Mundo*, onde escribiu desde 1989 ata 2007 a sección *Los placeres y los días*. Obtivo o Premio González Ruano en 1980 polo seu artigo *El trienio*, publicado durante a súa etapa en *El País* e en 1990 o Mariano de Cavia polo artigo *Martín Descalzo*, xa dos tempos de *El Mundo*. En 2003 recibiu o premio de xornalismo Mesonero Romanos.

## Traxectoria literaria 
Alternou a produción xornalística cunha regular publicación de novelas, biografías, crónicas e autobiografías testemuñais; en 1981 fai unha breve incursión no verso con *Crímenes y baladas*.

O seu estilo foi moi impresionista, de sintaxe moi solta, metaforicamente complexo e abondoso en neoloxismos e referencias intertextuais. Por este requintamento da súa escritura foi escasamente traducido, se ben recibiu o apoio da crítica e doutros colegas escritores, como Fernando Lázaro Carreter e Miguel Delibes, que o cualificaron como "un dos primeiros prosistas da lingua española do século XX" e como "o escritor máis renovador e orixinal da prosa hispánica actual", respectivamente. Como cronista político Umbral foi satírico e agresivo, dende unha posición de completa independencia, non aliñado con ningún dos partidos políticos españois.

Malia ser candidato unha vez (1986), nunca foi elixido como membro da Real Academia Española. Recibiu en 1996 o Premio Príncipe de Asturias das Letras, en 1997 o Premio Nacional das Letras Españolas polo conxunto da súa obra, e no 2000 o Premio Cervantes.

## Obra 
### Narrativa 
* *Tamouré* (1965), premio nacional de cuentos Gabriel Miró
* *Balada de gamberros* (1965)
* *Travesía de Madrid* (1966)
* *Las vírgenes* (1969)
* *Si hubiéramos sabido que el amor era eso* (1969)
* *El Giocondo* (1970)
* *Las europeas* (1970)
* *Memorias de un niño de derechas* (1972)
* *Los males sagrados* (1973)
* *Mortal y rosa* (1975)
* *Las ninfas* (1975), premio Carlos Arniches da Sociedade Xeral de Autores e Editores e Premio Nadal.
* *Los amores diurnos* (1979)
* *Los helechos arborescentes* (1980)
* *La bestia rosa* (1981)
* *Los ángeles custodios* (1981)
* *Las ánimas del purgatorio* (1982)
* *Trilogía de Madrid* (1984)
* * Pío XII, la escolta mora y un general sin un ojo* (1985), finalista do Premio Planeta
* *Nada en el domingo* (1988)
* *El día en que violé a Alma Mahler* (1988)
* *El fulgor de África* (1989)
* *Y Tierno Galván ascendió a los cielos* (1990)
* *Leyenda del César Visionario* (1992), premio da Crítica
* *Madrid, 1940* (1993)
* * Las señoritas de Avignon* (1995)
* *Madrid 1950* (1995)
* *Capital del dolor* (1996)
* *La forja de un ladrón* (1997) 
* *Historias de amor y Viagra* (1998)
* *Un ser de lejanías* (2001)
* *Los metales nocturnos* (2003)
* *Días felices en Argüelles* (2005)
* *Amado Siglo XX* (2007)

### Ensaios e crónicas 
* *Diccionario para pobres* (1977)
* *Diccionario cheli* (1983)
* *La escritura perpetua (De Rubén Darío a Cela)* (1989)
* *Y Tierno Galván subió a los cielos* (1990)
* *El socialfelipismo: la democracia detenida* (1991)
* *La década roja* (1993),
* *Las palabras de la tribu* (1994)
* *Diccionario de literatura* (1995)
* *Madrid, tribu urbana* (2000)
* *Los alucinados* (2001)
* *Cela: un cadáver exquisito* (2002)
* *La República bananera USA* (2002).
* *¿Y cómo eran las ligas de Madame Bovary?* (2003)

### Biografías e autobiografías 
* *Larra, anatomía de un dandy* (1965)
* *Lorca, poeta maldito* (1968)
* *Valle-Inclán* (1968)
* *Lord Byron* (1969)
* *Miguel Delibes* (1970)
* *Lola Flores, sociología de la petenera* (1971)
* *La noche que llegué al café Gijón* (1977), autobiografía
* *El hijo de Greta Garbo* (1977), autobiografía
* *Ramón y las vanguardias* (1978)
* *Memorias eróticas (Los cuerpos gloriosos)* (1992), autobiografía
* *Valle-Inclán: los botines blancos de piqué* (1997)
* *Días felices en Argüelles* (2005), autobiografía

## Escolmas xornalísticas 
* *Diario de un snob* (1973)
* *Spleen de Madrid* (1973)
* *España cañí* (1975)
* *Iba yo a comprar el pan* (1976)
* *Los políticos* (1976)
* *Crónicas postfranquistas* (1976)
* *Las Jais* (1977)
* *Spleen de Madrid-2* (1982)
* *España como invento* (1984)
* *La belleza convulsa* (1985)
* *Memorias de un hijo del siglo* (1986)
* *Mis placeres y mis días* (1994).

## Outros premios 
* Medalla de ouro do Círculo de Bellas Artes de Madrid
* Doutor *honoris causa* pola Facultade de Ciencias da Información da Universidade Complutense de Madrid (1999).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web da Fundación Siglo dedicada a Francisco Umbral