A Ponte de Domingos Flórez

**A Ponte de Domingos Flórez** (en castelán e oficialmente **Puente de Domingo Flórez**, e tradicionalmente só **A Ponte**) é un concello da provincia de León que cobre unha superficie de 59,18&nbsp;km², en que viven 1.458 persoas (INE 2020), cunha densidade de poboación de 24,6 hab./km². É un dos 48 concellos da Galicia estremeira, a área galegofalante situada fóra da comunidade autónoma de Galicia.

## Xeografía 
[esquerda|miniatura|Vista da aldea de Salas da Ribeira, entre a estrada [N-536 e o río Sil.]]
A Ponte sitúase ao longo do curso baixo do río Cabreira, que desauga no río Sil á súa chegada á capital municipal. Só na parte oeste do concello se abre unha veiga, sobre socalcos fluviais do Sil, que se estende ata Salas, o que xustificou que antigamente esta zona se chamase A Ribeira.

Segundo a división administrativa actual, A Ponte pertence á comarca de Cabreira e está considerada a capital da Cabreira Baixa. Durante a Idade Media, a Cabreira comprendía exclusivamente o que hoxe se coñece como Cabreira Alta (o actual concello de Truchas), mentres que A Ponte formaba parte, canda os actuais concellos de Castrillo de Cabrera e Benuza, da bisbarra coñecida como a Ribeira, cunha extensión de 289 km².

Seguindo a división comarcal tradicional do Reino de León, no ano 1785 o territorio do actual concello da Ponte (bardante a vila de Salas, que tiña xurisdición de seu) conformaba unha comarca administrativa en por si, chamada a Ribeira de Escontra, que tamén incluía a aldea das Médulas, pertencente na actualidade ao concello de Carucedo. A preposición *escontra* xa era un arcaísmo no século XIX, común ás falas castelá, leonesa e galega, que indica movemento de dirección, o que cadra co feito de que esa zona supuxo durante séculos unha pasaxe, especialmente invernal, a Galicia. Cabe supoñer tamén da súa etimoloxía un sentido de oposición, como o que actualmente ten a preposición *contra*, ben acaído se se repara en que coincide coas terras da marxe esquerda do Sil, situadas fronte ás do lado valdeorrés.

Cómpre non confundir, polo tanto, as denominacións tradicionais da *Ribeira* e da *Ribeira de Escontra*, porque se refiren a áreas distintas e só o concello da Ponte pertencería ás dúas. Polo significado da palabra "ribeira", é claro que a razón destes topónimos está vencellada a un río. No caso da Ribeira que abrangue os devanditos tres concellos, o curso fluvial de referencia é o río Cabreira. A antiga xurisdición da Ribeira de Escontra, pola súa parte, coincide practicamente só co termo municipal da Ponte, que ten todo o seu límite occidental demarcado polo máis caudaloso Sil, nunha especie de canón moito máis largo que o encaixado val do río Cabreira, o que dá verdadeiro sentido ao apelido "de Escontra" (tanto na acepción de *dirección cara a* Galicia como na de *oposición a* Galicia).

O río Sil forma precisamente o límite coa provincia de Ourense, co concello de Rubiá na beira oposta. A veciñanza da parroquia de Quereño en particular mantivo sempre unha estreita relación coa da Ponte, dada a proximidade entrámbalas localidades, máxime desde a chegada do ferrocarril, coa apertura dunha estación da liña entre O Oural e Toural dos Vaos no lugar, que serve aínda hoxe tamén aos pontaregos.

Para cruzar dunha banda á outra do río, fíxose uso por ben tempo de barcas (as *barcas de Quereño*), até que nos inicios do século XX, unha familia asentada en Quereño, os López, construíron unha ponte colgante sobre o Sil, cobrando unha portaxe por pasar.

O trazado da antiga estrada entre Ourense e Ponferrada pasaba pola vila, para o que se construíu unha ponte sobre o río Cabreira.

## Toponimia
miniatura|A ponte vella que dá nome á vila.
Porén, non é ningunha destas pontes a que dá nome ó lugar. O topónimo está documentado desde o século XIII, grazas á construción dunha pequena ponte sobre as augas do río Cabreira, aínda en pé no núcleo máis antigo da vila, e algo afastada da estrada nacional.

As terras do Bierzo e Valdeorras dependían desde o século XI dos Flórez, pertencentes á poderosa familia Froilaz. Un deses señores, Domingos Flórez tiña colleitas e herdades na rexión, polo que precisaba moverse a ambos os lados do río Cabreira. Mandou contruír a ponte, que permitía que o gando dunha beira do río pastase na outra e, por extensión, facilitou a comunicación coa contorna. Como era tradición naquela altura, a vila da Ponte adoptou o nome dun dos seus rexedores.

## Entidades de poboación 
O municipio da Ponte de Domingos Flórez está constituído polos seguintes lugares ou núcleos de poboación. Amósanse o nome tradicional en galego e mais o oficial entre parénteses cando non coinciden.

* Castro (*Castroquilame*)
* Eres (*Yeres*)
* A Ponte (*Puente de Domingo Flórez*)
* Robledo (*Robledo de Sobrecastro*)
* Salas (*Salas de la Ribera*)
* San Pedro de Trones
* As Veigas (*Vega de Yeres*)

## Notas 
## Véxase tamén