open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antón Rubal

**Xosé Antón Rubal Pernas**, nado no Valadouro en 1964 é un actor e director de dobraxe galego.

## Traxectoria 
Actor e director de dobraxe dende 1985, sendo a voz habitual de actores como Alain Delon, Ben Affleck e Daniel Craig. É recoñecido por ser a voz de Son Goku (adulto), subtituíndo a Julio Lorenzo a partir do episodio 244 de *Dragon Ball Z* e continuando nas producións posteriores da saga. Tamén colaborou na versión en galego de filmes como *Pulp Fiction* ou *Apocalypse Now* e de series como *A Nanny* (sendo a voz de Maxwell Sheffield), *O príncipe de Bel-Air*, *Heidi* ou *Marco*.

Como director de dobraxe traballou en series como *Dragon Ball GT*, *Sakura, cazadora de cartas* ou filmes como *Xogo de armas* ou *Escuadrón Suicida.

É profesor de dobraxe na Facultade de Filoloxía e Tradución da Universidade de Vigo.

## Filmografía 
### Series de televisión 
* *Gondar* (2009)

### Curtametraxes 
* *Ollobrusco* (2010)
* *Un gato na árbore* (2010)
* *Birdboy'' (2011)

## Notas
Pueblo Gallego (1997)

***Pueblo Gallego*** foi unha revista editada en Vigo en 1997.

## Historia e características 
Revista de información xeral, apareceu o 9 de xuño de 1997. Fundada por Víctor Martínez de las Heras, que tamén era o responsable da área de fotografía, estaba dirixida por Alberto Alonso.

## Notas
Galleta dixestiva

miniatura|Galletas dixestivas.|286x286px
Unha **galleta dixestiva** é unha galleta semidoce, cuxo nome procede da crenza de que tiña propiedades antiácidas debido ao uso de bicarbonato sódico nas receitas orixinais. Son coñecidas dende polo menos o ano 1876, cando apareceron en anuncios publicitarios de Huntley & Palmers, aparecendo unha receita no *New Universal Cookery Book* de Cassell (1894).

## Ingredientes 
A típica galleta dixestiva contén fariña integral grosa de trigo (o que lle dá a súa característica textura e sabor), azucre, aceite vexetal, gasificantes (normalmente bicarbonato sódico, ácido tartárico e acído málico) e sal. Tamén poden engadirse nalgunhas variedades soro de leite seco, fariña de avena, leite desnatada e emulxentes como o E472e. As galletas dixestivas poden non ser adecuadas para os alérxicos aos froitos secos ou a soia debido aos seus peculiares métodos de produción.

Debido a que se elaboran con fariña de trigo conteñen glute, polo cal están contraindicadas para os celíacos e alérxicos ao mesmo. 

En Estados Unidos inclúen, como outros moitos alimentos, xarope de millo rico en frutosa. Non sucede así noutros países, onde se emprega máis azucre natural, como é o caso de Nova Zelandia ou o Reino Unido.

Unha galleta ten de media 70 kcal, aínda que isto varía segundo a forma concreta de produción.

## Consumo 
As galletas dixestivas adoitan tomarse con té, café, leite ou cacao. Ás veces móllanse e cómense rápido pola súa tendencia a desintegrarse cando se empapan.

Só no Reino Unido as vendas de galletas dixestivas de chocolate ascenden a uns 35 millóns de libras anuais, uns 71 millóns de paquetes, consumíndose 52 galletas por segundo. Son tamén populares en repostaría, para elaborar as bases das tortas de queixo e outras sobremesas parecidas.

## Variedades 
[miniatura|O lado de chocolate dunha galleta dixestiva con [chocolate con leite.]]
Tamén se comercializan galletas dixestivas de chocolate, coa base cuberta de chocolate con leite, negro ou branco. Producidas orixinalmente por McVitie's en 1925 baixo a marca Chocolate Homewheat Digestive, outras variedades recentes inclúen a galleta básica con chocolate relado dentro (na masa), ou unha capa de caramelo, chocolate con menta ou chocolate con laranxa. O escritor de libros de viaxe estadounidense Bill Bryson describiu a galleta dixestiva de chocolate como unha «obra mestra británica».

## Notas
Desgraxante

[dereita|miniatura|A [area de cuarzo pódese utilizar como desgraxante.]]
Calquera aditivo de corrección non plástico, orgánico e inorgánico que se engade á arxila para evitar unha plasticidade excesiva chámase **desgraxante, desengraxante, desengrasante**, **elemento magro** ou **antiplástico.** Os desgraxantes proporcionan unha mellor resistencia en cru (facilitan o manexo da arxila) e permítenlle soportar os cambios de temperatura durante a cocción (evitando roturas ou rachaduras nas pezas), así como mellorar a contracción cando a pasta seca. Son substancias comúns como cuarzo, plaxioclasa, feldespatos, rochas de granito, area, po de barro cocido ( chamot ), varias pallas, plumas, lutitas, escouras granuladas, cunchas moídas, ósos esmagados,  etc. Os desgraxantes orgánicos conseguen deixar ocos cando a peza está cocida, un espazo molecular que permite o axuste das partículas.

O recurso máis común é mesturar arxilas graxas ou moi puras con outras máis ríxidas até conseguir un equilibrio.

## Substancias engadidas á arxila na América precolombiana 
* No río Marañón, usábase a cortiza da árbore apacharania
* No baixo Amazonas botábase man da cortiza do caraipé,(composto de pequenos anacos de cortiza carbonizados e triturados, de alto contido en sílice). que pertence ao mesmo xénero.
* Na Güiana: Hirtella e Licania, aínda que datos máis antigos mencionan o macucú (*Macoucoua [Ilex] guyanensis*) e a *Couepia guianensis*.
* Os guamos do Orinoco mesturaban a terra con térmites. A outros grupos atribúeselles usar, entre os ingredientes do barro, espículas das esponxas chamadas "cauxí". Acháronse tales espículas en escavacións arqueolóxicas na olaría de Ronquín Tardío ou Arauquín.

## Notas
Gia Scala

**Josephine Grace Johanna Scoglio**, nada en Liverpool o 3 de marzo de 1934 e finada en Hollywood Hills, California, o 30 de abril de 1972, foi unha actriz e modelo italiana-estadounidense coñecida como **Gia Scala**.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Scala naceu en Liverpool, Inglaterra, de pai siciliano, Pietro Scoglio. e nai irlandesa, Eileen O'Sullivan. Tivo unha irmá, Tina Scala, tamén actriz.

Scala criouse en Messina e Mili San Marco en Sicilia, esta última na casa do seu avó, Natale Scoglio, que era un dos maiores produtores de cítricos de Sicilia. Cando Scala tiña 16 anos, mudouse aos Estados Unidos para vivir coa súa tía Agata en Whitestone, Queens, Nova York. Despois de graduarse na Bayside High School, mudouse a Manhattan para seguir a actuar. Scala gañaba a vida traballando nunha axencia de viaxes.

Mentres traballaba durante o día para compañías aéreas e unha axencia de seguros, Scala estudaba interpretación pola noite, con Stella Adler entre os seus profesores. e pouco despois conseguiu papeis en filmes como *Tip on a Dead Jockey* (1957), *The Garment Jungle* (1957), *The Tunnel of Love* (1958) e *The Guns of Navarone* (1961), con Gregory Peck e David Niven.

Scala fixo aparicións frecuentes na televisión estadounidense durante a década de 1960, aparecendo en series como *Alfred Hitchcock Presents*, *Convoy*, *The Islanders*, *The Rogues*, *Voyage to the Bottom of the Sea*, ''Twelve O'Clock High*, *Tarzan* e no episodio "The Artist Is for Framing" de *It Takes a Thief'' (1969) que foi o seu último papel.

### Último anos 
O 21 de agosto de 1959, Scala casou con Don Burnett, un actor convertido en banqueiro de investimentos. Despois de once anos de matrimonio divorciáronse o 1 de setembro de 1970 e Burnett casou coa actriz Barbara Anderson. Scala tivo dificultades co alcol e a súa carreira comezou a minguar.

Na noite do 30 de abril de 1972, Scala foi atopada morta con 38 anos na súa casa de Hollywood Hills.

Scala está enterrada xunto a súa nai, Eileen O'Sullivan-Scoglio, no Holy Cross Cemetery de Culver City, California.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* gettyimages
Xerra acústica

As **xerras acústicas** son recipientes de cerámica que se atopan incrustados nas paredes e, ás veces, nos lados das cavidades debaixo do piso, das igrexas medievais. Crese que tiñan a intención de mellorar o son do canto e inspiráronse nas teorías de Vitruvio.
[[Ficheiro:Chartreuse_du_Val_de_Bénédiction_Vase_acoustique.JPG|miniatura|Ánfora de resonancia incrustada na parede da igrexa da Chartreuse Notre-Dáme-du-Val-de-Bénédiction [fr], Villeneuve-lès-Avignon.]]

## Historia 
Utilizáronse vasos de bronce ou cobre afinados colocados en nichos para modificar a acústica nos teatros gregos e romanos. Vitruvio describe o seu uso. Non sobreviven exemplos orixinais da época romana.

Na Idade Media rexurdiu a idea da xerra acústica. Atopáronse exemplos en ao redor de 200 igrexas, a metade delas en Francia.Os experimentos modernos indicaron que o seu efecto sería absorber a resonancia de certas frecuencias en lugar de amplificar o son.  En Inglaterra, un conxunto de once xerras sobreviven nas paredes do coro da igrexa de St Andrews en Lyddington, Rutland. 

En St Peter Mancroft, en Norwich, descubríronse dúas trincheiras en forma de L que albergaban unha serie de cerámicas acústicas baixo o chan de madeira sobre as que xa se colocaran os perpiaños do coro. Tiñan paredes de cascallos e fondos de formigón, e as superficies estaban revocadas. Os frascos de arxila construíronse nas paredes a intervalos de aproximadamente un metro, coas bocas mirando cara á trincheira. As embarcacións tiñan aproximadamente 9½ polgadas de longo e 8 polgadas de ancho na súa anchura, diminuíndo ata 6 polgadas na boca. Un descubrimento similar fíxose en St Peter Parmentergate, Norwich, na mesma cidade.  Na abadía de Fountains, en Yorkshire, descubríronse varias xerras de barro cheas de morteiro na base da pantalla do coro, cos bordos que sobresaían pola cantería. 

Ás veces púxose en dúbida a eficacia das xerras medievais. O cronista de Metz, na única fonte medieval que menciona o seu propósito, búrlase do prior por crer que poderían mellorar o son do coro, e o arqueólogo Ralph Merrifield suxeriu que o seu uso podería deberse máis a unha tradición de depósitos votivos que ás teorías de Vitruvio.

En 2011, na conferencia A Acústica dos Teatros Antigos, celebrada en Patra, Grecia, P. Karampatzakis e V. Zafranas presentaron evidencia de que a teoría de Vitruvio era de feito correcta e que se poderían  reconstruír as xerras acústicas antigas tal como se describían. 

## Notas
Praia de Trabesada

A **Praia de Trabesada**, ou **Praia do Forno do Cal**, é un pequeno areal situado no interior da Enseada de San Simón, na beira norte da Ría de Vigo, concretamente na Punta de Travesada, na parroquia de Cobres do concello pontevedrés de Vilaboa.

## Descrición 
De aproximadamente 50 m de lonxitude e 1.000 m² de superficie, as súas augas foron clasificadas como excelentes para o baño.
## Galería 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Praias da provincia de Pontevedra

### Ligazóns externas 
* [https://sigpac.mapa.es/fega/visor/#&visible=Ortofotos;&x=-963593.00&y=5205128.00&level=20&srid=3857 ] no SIXPAC.
Emmanuelle Béart

**Emmanuelle Béhart-Hasson**, nada en Gassin o 14 de agosto de 1963, é unha actriz francesa, coñecida como **Emmanuelle Béart**.

## Traxectoria 
Béart naceu na Riviera francesa, filla de Geneviève Galéa (pseudónimo de Geneviève Guillery), antiga modelo de ascendencia crota, grega e maltesa, e de Guy Béart, cantante e poeta. A familia do seu pai, nado en Exipto, era descendente de xudeus libaneses. 

Ten unha media irmá, Ève (nada en 1959), por parte paterna, e seis medios irmáns de dúas relacións da súa nai, Ivan, Sarah e Mikis Cereix e Olivier, Lison e Charlotte Guespin. 

No final da súa adolescencia, pasou vacacións de verán coa familia anglofalante dun amigo íntimo do seu pai en Montreal. Ficaba con Beverly Mellen e William Sofin e os seus fillos, Andrew e Sean Sofin. A finais do verán, a familia convidouna a quedar con eles e completar o baccalauréat no Collège International Marie de France. Continuaron a manter a súa amizade.

Béart conseguiu un papel no filme de 1976 ''Tomorrow's Children*. Tamén apareceu en pequenas personaxes na televisión. Tras graduarse do Collège International Marie de France de Montreal, volveu a Francia para recibir clases de arte dramática en París. Pouco despois foi contratada para o seu primeiro papel adulto nun filme, e en 1986 acadou sona polo seu papel con Yves Montand, como a filla vingativa do éxito francés *Manon des Sources*. Pola súa interpretación gañou o César á mellor actriz secundaria. En 1995 gañou o premio de interpretación do Festival de Ciname de Moscova polo seu papel en *Une femme française*.

No número do 5 de maio de 2003 da edición francesa da revista *Elle*, Béart, de 39 anos, apareceu espida: a edición enteira de 550&nbsp;000 copias veldeuse en tres días, converténdose no número máis vendido na historia de publicación.

## Vida persoal 
A mediados da década de 1980, Béart comezou unha relación con Daniel Auteuil (coprotagonista de *L'amour en douce*, *Manon des Sources*, *Un cœur en hiver* e *Une femme française*); casaron en 1993 e divorciáronse en 1995. Béart relacionouse romanticamente co produtor musical David François Moreau e co produtor cinematográfico Vincent Meyer durante dous anos ata que se suicidou en maio de 2003.

Ademais do seu traballo na pantalla, Béart é coñecida polo seu activismo social. É embaixadora de UNICEF, e mostrou a súa oposición ás leis francesas antiinmigración. En 1996 apareceu nos titulares cando foi evacuada dunha igrexa parisiense que ocupara o seu grupo en defensa dos "sans-papiers" ("sen papeis").

En marzo de 2012, Béart falou contra a cirurxía estética en *Le Monde'', dicindo que se arrepentía de operarse os beizos en 1990 cando tiña 27 anos.

En setembro de 2018, casou con Frédéric Chaudier.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
American Song Contest

O **American Song Contest** é unha vindeira adaptación americana do Festival da Canción de Eurovision na que cincuenta estados, cinco territorios e mais o distrito federal Washington, D.C competirán polo título de Mellor Canción Orixinal. Christer Björkman, Anders Lenhoff, Ola Melzig e Peter Settman serán os produtores xunto con Ben Silverman como produtor executivo. O concurso está programado tentativamente para estrearse a metade de tempada en 2022 na NBC.

## Produción 
A UER anunciou que a NBC adquirira os dereitos para retransmitir a competición o 14 de maio de 2021. A NBC, pola súa parte, anunciou que o American Song Contest estrearíase a metade de tempada en 2022 despois de publicar o seu calendario de outono para a próxima tempada televisiva 2021/22.

Christer Björkman e Ola Melzig adquiriron os dereitos para producir unha adaptación americana do Festival de Eurovision da UER e ser os produtores xunto a Anders Lenhoff e Peter Settman. Propagate Content e Universal Television Alternative Studio serán as empresas de produción. A competición contará con roldas cualificadoras ás cales seguirán semifinais e Gran Final. A canción gañadora logrará o título de "Mellor Canción Orixinal."

## Participantes 
## Notas 
#### Referencias 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Festival da Canción da URA
* Festival da Canción de Asia
* Festival de Eurovisión Júnior
* Festival da Canción de Turkvisión
Xigantotermia

[180px|miniatura|*[Dermochelys coriacea* válese da xigantotermia para sobrevivir nos xélidos mares.]]
A **xigantotermia** ou **homeotermia inercial** é un fenómeno de importancia na bioloxía e na paleontoloxía polo cal os animais de  sangue frío de voluminoso tamaño teñen maior facilidade de poder manter unha temperatura constante, en virtude dunha maior relación volume/superficie.

## Funcionamento 
A lóxica detrás do funcionamento da xigantotermia é simple: un animal grande ten proporcionalmente menos superficie do seu corpo en contacto co exterior, sendo a maior parte da súa masa a que se encontra no seu interior sen contacto externo —como os tecidos, órganos, sangue—, a diferenza dos animais máis pequenos, que teñen a maioría das súas áreas corporais en contacto co exterior. Por iso, as ganancias ou perdas de calor no ambiente suceden máis lentamente.

Cómpre aclarar que a xigantotermia só ten sentido verdadeiro nos animais ectotermos, pois neles é moi necesario manter a temperatura xa que non poden queimar combustíbel interno para produciren calor, a diferenza dos animais de sangue quente. É incorrecto dicir que un elefante válese da xigantotermia, xa que é un animal de sangue quente que usa a homeotermia para manter a súa temperatura corporal, polo que nel a xigantotermia é  innecesaria.

Entre os animais nos que se presenta a xigantotermia, por mencionar algúns, está a tartaruga *Dermochelys coriacea* e o tiburón *Carcharodon carcharias*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Gigantothermy en Davidson.
* Big dinosaurs 'had warmer blood'.
Poli Genova

**Poli Genova** (en búlgaro, *Поли Генова*), nada en Sofía o 10 de febreiro de 1987, é unha cantante búlgara. 

## Traxectoria 
Estudou clarinete na escola *Ljubomir Pipkov* e representou ao seu país en Eurovisión 2011 coa canción *Na inat* (На инат), que significa "Por capricho".

Desde 2011, é xuíza do programa *X Factor.* Tamén no mesmo ano, fixo a dobraxe en búlgaro de *Pitufiña* na película *Os Pitufos*.

En 2013, participou no reality show *Academia de música* (*Музикална академия*) alcanzando un grande éxito e ademais gañando o concurso.

En 2015, foi a presentadora do Festival da Canción de Eurovisión Júnior 2015. Ese mesmo ano, o 19 de febreiro, confirmouse que novamente representaría a Bulgaria en Eurovision 2016, que se celebrou en Estocolmo, Suecia coa canción "If Love Was A Crime" (en galego, *Se o amor fose un crime*), coa que logrou un grande éxito e conseguiu alzarse ao cuarto posto na Gran Final.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Manel Navarro
* Barei
* Kristian Kostov
* Festival de Eurovisión
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial de Genova en Facebook
Liv Strömquist

**Liv Strömquist**, nada en Lund o&nbsp;3 de febreiro de 1978, é unha autora de banda deseñada sueca, ademais de locutora e activista política.

## Traxectoria 
Strömquist é a autora dos álbums *Hundra procent fett*  (en galego, "Cento por cento de graxa"), *Drift* (2007), *Einsteins Fru* ("A muller de Einstein"), *Prins Charles känsla* ("o sentimento do príncipe Charles”) onde a partir dunha anécdota, analiza nas parellas heterosexuais normativas o cambio de roles dende o matrimonio de conveniencia á conversión en nai submisa; *Ja till Liv* (“si á Vida) e *A froita do coñecemento* (2014). Este último é un ensaio ilustrado sobre a historia cultural da vulva, e como os órganos sexuais femininos por mor de diversas causas hist´roricas, políticas e culturais, foron invisibiliazados.

En 2017, a antoloxía de debuxos *The Night Garden (o xardín nocturno)*, exhibida en diferentes estacións do Metro de Estocolmo, causou controversia ao representar abertamente a menstruación.

## Obra  
* *Hundra procent fett*. Ordfront/Galago 2005.
* *Drift*. Kolik förlag 2007 (xunto con Jan Bielecki).
* *Einsteins fru*. Ordfront/Galago 2008.
* *Prins Charles Känsla*. Ordfront/Galago 2010.
* *Ja till Liv!*. Ordfront/Galago 2011.
* *Månadens moderat Kalender 2013*. Ordfront Förlag 2013.
* *Kunskapens frukt*. Ordfront/Galago 2014. (Traducida ao galego como *A froita do coñecemento*, por David. Á. Álvarez Martínez e editada en Catro Ventos Editora 2021).
* *Kära Liv och Caroline*. Natur & Kultur 2015 (xunto con Caroline Ringskog Ferrada-Noli).
* *Uppgång & Fall*. Ordfront/Galago 2016.
* *Den rödaste rosen slår ut*. Ordfront/Galago 2019.
**Inne i spegelsalen*. Norstedts, 2021.

## Recoñecementos 
* Adamson Award 2012, premio á mellor debuxante sueco de banda deseñada, ex aequo con Jonas Darnell.
* EWK Award 2013, premio.
*En 2016, a Universidade de Malmö , outorgoule un doutormanto *honoris causa*.

## Notas
José Manuel Mouzo

**José Manuel Mouzo Castiñeira**, nado na Coruña en 1966 e finado o 16 de maio de 2021, foi un político do PSdeG-PSOE, que chegou a ser alcalde de Laxe.

## Traxectoria 
Profesional do sector do transporte, empezou a militar en política en 1983, en Esquerda Galega, canda o seu compañeiro Antón Carracedo. Seguindo a Carracedo incorporouse ao PSOE en 1993, e chegou a concelleiro nas eleccións municipais de 2007, con Carracedo como alcalde. Foi concelleiro de cultura e de protección civil ata que en 2015, logo de retirarse Carracedo, encabezou a candidatura socialista. Malia baixar en votos, retivo a alcaldía para o seu partido grazas a un pacto co BNG. Nas eleccións municipais de 2019 a súa lista foi derrotada e abandonou a alcaldía. Porén, continuou como voceiro socialista ata o seu falecemento.

## Vida persoal 
Vivía en Matío (Nande). Casou e tivo dous fillos.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Laxe
Das schaurige Haus

***Das schaurige Haus*** é un filme austríaco-alemán de 2020 dirixido por Daniel Prochaska. Está protagonizado por León Orlandianyi, Benno Roßkopf e Julia Koschitz. O guión foi escrito por Marcel Kawentel e Timo Lombeck e baséase na novela homónima de Martina Wildner (2011).

Estreouse o 12 de setembro de 2020 en Gallizien, a cidade natal do produtor Gerald Podgornig. O filme estreouse a través de Netflix o 14 de maio de 2021.

## Personaxes 
* Benno Roßkopf como Eddi 
* Julia Koschitz como Sabine 
* Marii Weichsler como Ida 
* Lars Bitterlich como Fritz
* Michael Pink como Gerold Röck
* Inge Maux como Frau Seelos
* Markus Stubeier como Armin Felsberger
* Luca Streussnig como Chris
* Elfriede Schüsseleder como Die Alte
* Finn Reiter como Roland
* Florian Troebinger como Martin Polzmann
* Lisa Stern como Amalia Polzmann
* Christina Cervenka como Haushälterin

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Halston (miniserie)

***Halston*** é unha serie de televisión estadounidense de 2021 baseada na vida do deseñador Halston, protagonizada por Ewan McGregor. É unha adaptación da novela *Simply Halston* de Steven Gaines e foi ordenada por Netflix en setembro de 2019 e estreada o 14 de maio de 2021.

## Personaxes 
### Principais 
* Ewan McGregor como Halston
* Rebecca Dayan como Elsa Peretti
* David Pittu como Joe Eula
* Krysta Rodriguez como Liza Minnelli
* Bill Pullman como David Mahoney

### Secundarios 
* Rory Culkin como Joel Schumacher
* Sullivan Jones como Ed Austin
* Kelly Bishop como Eleanor Lambert
* Gian Franco Rodriguez como Victor Hugo
* Dilone como Pat Cleveland
* Vera Farmiga como Adele
* James Waterston como Mike
* Jason Kravits como Carl Epstein
* Mary Beth Peil como Martha Graham
* Maxim Swinton como Roy Halston de mozo
* Sietzka Rose como Karen Bjornson

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Spider-Man: Far From Home

***Spider-Man: Far From Home*** é un filme estadounidense de 2019 baseado no personaxe de Marvel Comics Spider-Man, coproducido por Columbia Pictures e Marvel Studios, e distribuído por Sony Pictures Releasing. É a secuela de *Spider-Man: Homecoming* (2017) e é o vixésimo terceiro filme no Universo Cinematográfico Marvel (MCU). O filme foi dirixido por Jon Watts, escrito por Chris McKenna e Erik Sommers. Está protagonizado por Tom Holland como Peter Parker / Spider-Man, xunto con Samuel L. Jackson, Zendaya, Cobie Smulders, Jon Favreau, J. B. Smoove, Jacob Batalon, Martin Starr, Marisa Tomei e Jake Gyllenhaal. No filme, Parker é recrutado por Nick Fury e Mysterio para facer fronte aos "Elementals" mentres está de viaxe escolar en Europa.

## Personaxes 
* Tom Holland como Peter Parker / Spider-Man
* Samuel L. Jackson como Nick Fury
* Zendaya como MJ
* Cobie Smulders como Maria Hill
* Jon Favreau como Harold "Happy" Hogan
* J. B. Smoove como Julius Dell
* Jacob Batalon como Ned Leeds
* Martin Starr como Roger Harrington
* Marisa Tomei como May Parker
* Jake Gyllenhaal como Quentin Beck / Mysterio

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Chiqui-Chiqui

O **Chiqui-Chiqui** é un baile agarrado galego de compás binario, derivado do pasodobre.

## Características 
O Chiqui-Chiqui é un pasodobre de ritmo rápido propio da comarca do Baixo Miño. Nalgunhas zonas do país nomease á mazurca tamén con este nome.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Agarrados

### Ligazóns externas 
* Pandeireteiras de Muíño" (Zas) (30m20s) - TVG (Alalá nº 207 - 2013) - Youtube.
Clan Bruce

O **Clan Bruce** (en ) é un clan escocés das Terras Baixas. Foi unha casa real durante o século XIV, producindo dous reis de Escocia (Robert the Bruce e David II de Escocia), e un Alto Rei disputado de Irlanda, Edward Bruce.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Sept

Un **sept** é unha división dunha familia, especialmente dunha familia escocesa ou irlandesa. O termo é utilizado tanto en Escocia como en Irlanda, onde pode ser traducido como sliocht, que quere dicir "proxenie" ou "semente", termo que pode facer referencia aos descendentes dunha persoa (por exemplo, *Sliocht Bhriain Mhic Dhiarmada*, "o descendente de Brian MacDermott"). A palabra pode derivar do latín *saeptum*, significando "recinto" ou "redil", ou ben unha alteración de "sect" (seita).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
*
The Woman in the Window (filme de 2021)

***The Woman in the Window*** é un filme estadounidense de 2021 dirixido por Joe Wright. O guión foi escrito por Tracy Letts e baséase na novela homónima de 2018, escrita por A. J. Finn. O filme conta a historia dunha muller agorafóbica (Amy Adams) que comeza a espiar aos seus novos veciños (Gary Oldman, Fred Hechinger e Julianne Moore) e é testemuña dun crime dende o seu apartamento. Anthony Mackie, Wyatt Russell, Brian Tyree Henry e Jennifer Jason Leigh completan o elenco.

Producido por Fox 2000 Pictures, o filme estaba previsto para ser estreado nos cinemas a través de 20th Century Studios en outubro de 2019, mais foi adiado até maio de 2020 debido a reedicións posteriores polas malas recepcións de proxeccións iniciais. A estrea nos cinemas foi cancelada por mor da pandemia de COVID-19 e os seus dereitos foron vendidos a Netflix, que o estreou en liña o 14 de maio de 2021. Logo da súa estrea, o filme recibiu valoracións "mordaces" por parte da crítica, coa maioría das críticas dirixidas á dirección de Wright e ao guión, mais con eloxios ao elenco.

## Personaxes 
* Amy Adams como Dr. Anna Fox
* Gary Oldman como Alistair Russell
* Anthony Mackie como Edward "Ed" Fox
* Fred Hechinger como Ethan Russell
* Wyatt Russell como David Winter
* Brian Tyree Henry como Det. Little
* Jennifer Jason Leigh como Jane Russell #2
* Julianne Moore como Jane Russell #1
* Jeanine Serralles como Det. Norelli
* Mariah Bozeman como Olivia Fox
* Liza Colón-Zayas como Bina
* Tracy Letts como Dr. Landy

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Pedro Payo Piñeiro

**Pedro Payo Piñeiro**, nado na Coruña o 15 de novembro de 1814 e finado en Manila o 1 de xaneiro de 1889, foi un relixioso galego.

## Traxectoria 
Entrou no convento de San Domingos con dezasete anos. En 1837 foi enviado ás Filipinas, onde estudou na Universidade de Santo Tomás de Manila. En 1839 ordenouse sacerdote.

Entre 1863 e 1866 foi nomeado procurador das misións en Hong Kong antes de volver ás Filipinas, onde ocupou diferentes cargos. En 1872 faleceu o bispo de Cebú, entón a máis grande do mundo, e tres anos despois Payo foi elixido para sucedelo. Porén, non chegou a asumir o cargo porque foi nomeado arcebispo de Manila en 1876. Durante o seu bispado ordenou realizar un censo nas illas, estableceu un vapor por mor do conflito con Alemaña sobre as illas Carolinas e consagrouse a nova catedral de Manila.

## Recoñecementos 
Recibiu as Cruces de Isabel a Católica, de Carlos III e do Mérito Naval. En 1966 o concello da Coruña nomeou unha rúa na súa honra en Eirís.[miniatura|[Catedral de Manila tralo terremoto de 1880.|centro]]
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Dialnet
Aira Editorial

**Aira Editorial** é unha editorial galega, vinculada á libraría Aira das Letras, que opera dende Allariz dende a súa aparición na segunda metade do ano 2017.
## Características 
Entre a súa produción, hai libros de diversos xéneros: poesía, narrativa, ensaio e cómic.

As súas publicacións están destinadas tanto para o público adulto como para o infantil e xuvenil.

No seu catálogo figuran obras de autores galegos como Eva Moreda ou Manuel Veiga Taboada e foráneos como Kenji Miyazawa ou Mary Shelley.

O principal responsable da editorial é César Lorenzo Gil, con Miguel Robledo na dirección de arte e Miguel Mosquera na técnica..

## Notas
Josefina Salgado

**Josefina Salgado**, nada en Ourense o 16 de marzo de 1946 e finada en Madrid o 4 de xuño de 1989, foi unha atleta galega especializada en carreiras de velocidade e salto de lonxitude. Foi a primeira muller española que participou nun Campionato de Europa de Atletismo, ademais de ser catorce veces campioa de España e bater vinte e nove récords de España.

## Traxectoria 
Naceu en Ourense o 16 de marzo de 1946, a máis vella de tres irmáns. Comezou a practicar o atletismo en 1965, seguindo a súa irmá máis nova, Aurora, quen tamén acabou logrando medallas nacionais. A finais dese ano xa conseguira entrar na clasificación nacional de salto de lonxitude e 800 metros.

En 1966 obtivo o seu primeiro título de campioa de España, nos 400 metros, proba que foi a súa preferida.

En xullo de 1967 bateu por primeira vez o récord de España nesa distancia cunha marca de 59.1, fronte aos 59.7 que tiña María José Álvarez. Unha semana despois debutou como internacional nun encontro contra Bélxica, volvendo bater o récord de España (58.5). A finais dese ano a RFEA ofreceulle adestrar con José Manuel Ballesteros, polo que se trasladou a vivir a Madrid, cidade en que residiu até a súa morte. Salgado acabou última da súa serie cunha marca de 56.3. Non obstante, en outubro do mesmo ano conseguiu a medalla de bronce nos Xogos Mediterráneos.

En 1973 bateu por novena e última vez o récord de España dos 400 m, deixándoo en 54.1, 5.6 segundos por baixo de onde estaba cando o conseguiu por primeira vez. Tamén bateu o dos 200 metros (24.6) e o de 400 metros valados (1:04.7), distancia que non adoitaba disputarse en categoría feminina. Ese ano foi a única muller española no Campionato de Europa en pista cuberta. Acabou terceira da súa serie cunha marca de 56.04. Trala súa morte púxose o seu nome ás pistas de atletismo de Monterrei (O Pereiro de Aguiar) e en 2014 a Xunta de Galicia outorgoulle a distinción ao Mérito Deportivo, a título póstumo. Entre elas, as seguintes:

### Ao aire libre 
* 200 metros: 24.6 (1973)
* 400 metros: Nove veces, até 54.1 (1973), dúas máis con cronometraxe eléctrica
* 800 metros: 2:12.9 (1968)
* 400 metros valados: 1:04.7 (1973)
* 4×400 metros: Cinco veces, até 3:43.2 (1973)

### En pista cuberta 
* 400 metros: Cinco veces, até 55.9 (1973), unha máis con cronometraxe eléctrica (56.04, tamén en 1973)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha de Josefina Salgado  na RFEA.
* Vida Atlética de Galicia
* Josefina Salgado, la atleta versátil
Academia de Ciencias Veterinarias de Galicia

A **Academia de Ciencias Veterinarias de Galicia** (**ACVG**) é unha institución académica creada por Decreto da Xunta de Galicia o 21 de abril de 2005,
## Historia
A Academia creouse como resposta á solicitude presentada por José Luis Benedito Castellote e outros veterinarios á Consellería da Presidencia, Relacións Institucionais e Administración Pública, na que manifestaban a súa vontade da constitución, creación e inscrición no Rexistro Xeral de Academias de Galicia da Academia de Ciencias Veterinarias de Galicia. 

A Academia é unha das asociadas á Real Academia de Ciencias Veterinarias de España.

## Xunta de Goberno 
No ano 2014 a Xunta de Goberno da ACVG estaba formada por:
*Presidente: José Luis Factor Rodríguez
*Secretaria Xeral: María Patrocinio Morrondo Pelayo
*Tesoureira: Cristina Castillo Rodríguez 
*Bibliotecario: Pedro Vila Arias
*Vogal 1º: José Luis Benedito Castellote
*Vogal 2º: Pablo Díez Baños

Desde 2016 o seu presidente é Antonio Crespo Iglesias.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Regulamento de réxime interno da ACVG
David Robles

**David Robles Díaz**, nado en Bilbao o 15 de novembro de 1971, é un actor de dobraxe español. 

## Traxectoria 
Robles iniciou a súa carreira como actor en 1984 tras ser alumno da Escola de Dobraxe Salvador Arias de Madrid durante un ano. Aos doce anos de idade, iniciouse no mundo da dobraxe co filme *Mi hermano mayor*. Como actor de televisión, tivo un papel secundario en *Farmacia de guardia*, onde interpretaba un amigo de Kike (Miguel Ángel Garzón), sendo un dos primeiros papeis de adolescente homosexual na television de España. Tamén fixo personaxes episódicos en series como *Hermanas*, *El súper* e *El comisario*.

A maior parte da súa vida profesional foi enfocada na dobraxe e a locución, prestando a súa voz aos actores Leonardo DiCaprio, Ethan Hawke, Cillian Murphy, Ashton Kutcher, Jared Padalecki, David Tennant, Paul Dano, ou Jamie Dornan, entre outros. De feito, un dos papeis máis complexos que realizou no mundo da dobraxe foi o de Leonardo DiCaprio en *The Wolf of Wall Street*; despois de terminar o traballo estivo durante unha semana afónico.

## Series de televisión 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha como actor en ElDoblaje.com
* Biografía na escueladedoblajedemadrid
Anguis

***Anguis*** é un xénero de réptiles da orde dos escamosos, que é o tipo da suborde dos anguimorfos, da familia dos ánguidos e da subfamilia dos anguinos.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1758 por Linneo na 10ª edición do seu *Systema Naturae*,

### Especies 
O xénero comprende as seguintes cinco especies:

## Distribución xeográfica 
As 5 (ou 6) especies deste xénero se encontran en Europa e en México. concretamente da subespecie *Anguis fragilis fragilis* Linnaeus, 1758.

## Publicación orxinal 
* Caroli Linnæi (Carl Linné): *Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Editio decima reformata 1758, Tomus I. Holmiæ, Impensis direct. Laurentii Salvii*.

## Galería

Benny Trapp Anguis cephallonicus.jpg|*Anguis cephallonica*
Anguis colchica2.jpg|*Anguis colchica*
Anguidae.jpg|*Anguis fragilis*
K. Kalaentzis - Anguis graeca.jpg|*Anguis graeca*
Anguis veronensis from the vicinity of Nice by Fabien Piednoir.jpg|*Anguis veronensis*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Arnold, E. N. & Burton, J. A. (1978): *Guía de campo de los reptiles y anfibios de España y Europa*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-2820-488-8, pp. 174-175.
* Asensi Cabirta, Moisés (2006): Guía dos anfibuios e réptiles de Galicia. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-9552-629-1.
* Glandt, Dieter (2015): *Die Amphibien und Reptilien Europas. Alle Arten im Porträt*. Wiebelsheim: Quelle & Meyer Verlag. ISBN 978-3-4940-1581-1, pp. 322–327.

### Outros artigos 
* Escamosos
* Ánguidos

### Ligazóns externas 
* Daniela Dick (22 de novembro de 2016): "Namen und Verbreitung der Blindschleiche" .
Max Fürbringer

**Max Carl Anton Fürbringer**, nado o 30 de xaneiro de 1846 en Wittenberg, Reino de Saxonia e finado o 6 de marzo de 1920 en Heidelberg, foi un anatomista alemán.

## Traxectoria 
Fürbringer comezou a estudar Ciencias Naturais en Jena, estudos que continuou en Berlín, doutorándose alí en 1869 cunha tese sobre Zooloxía. Desempeñando un posto de axudante de Karl Gegenbaur en Jena, este animouno a estudar Medicina. En 1873 aceptou unha chamada da Universidade de Heidelberg, onde foi habilitado para imparir docencia en Anatomía en 1877, e foi nomeado profesor asociado en 1879.

En 1879 foi nomeado profesor titular en Ámsterdam, e en 1888 recibiu a cátedra de Anatomía da Universidade de Jena. En 1901 foi nomeado  director do Instituto Anatómico da Universidade de Heidelberg.

En 1881 foi elixido membro da Leopoldina.

Publicou os seus estudos de anatomía comparada en *Untersuchungen zur Morphologie und Systematik der Vögel*, 1888.

Describiu, entre outros taxons, a orde dos podicipediformes e a suborde dos anguimorfos.

En 1912 retirouse e morreu o 6 de marzo de 1920 en Heidelberg. 

## Principais obras 
* *Die Knochen und Muskeln der Extremitäten bei den schlangenähnlichen Sauriern*, 1870.
**Untersuchungen zur Morphologie und Systematik der Vögel (2 volumes), 1888.*
* *Zur Entwicklung der Amphibienniere*, 1877.
* *Über die occipitalen Nerven d. Selachier und Holocephalen und ihre vergleichende Morphologie* en *der Festschrift für Carl Gegenbaur III,* 1897, pp. 351-768.
* *Zur Systematik und Genealogie der Reptilien*, Beitrag, 1900.
* *Zur Frage der Abstammung der Säugetiere*, 1904.
* *Die spino-occipitalen Nerven.*
* *Zur vergleichenden Anatomie der Schultermuskeln und des Brustschulterapparates*.
* *Morphologische Streitfragen.*

## Distincións 
Foi membro das Academias:
* Leopoldina
* Academia Prusiana das Ciencias
* Academia de Ciencias de Baviera
* Real Academia de Artes e Ciencias dos Países Baixos
* Academia de Ciencias e Humanidades de Heidelberg

## Abreviatura 
A abreviatura **Fürbringer** emprégase para recoñecer a  como autoridade na desrición e taxonomía en zooloxía.

## Notas
Coxín de seguridade

.]]
Un **coxín de seguridade** (en inglés **airbag**, traducíbel como *bolsa de ar*), é un sistema empregado para protexer aos ocupantes dos vehículos. Consiste nunha bolsa inchábel que se activa de golpe cando o vehículo sofre un choque. Deste xeito, os ocupantes, coa inercia, non baten contra elementos duros do vehículo, senón cunha bolsa de ar. Aínda que o coxín de seguridade se desincha rapidamente, amortece o golpe e evita lesións.

Os coxíns de seguridade actívanse cun pequeno explosivo. Hai de dianteiros e de laterais. A súa finalidade é de dar protección aos corpos dos ocupantes do vehículo no intre dunha colisión respecto ao choque contra obxectos interiores do vehículo como o volante ou unha fiestra.

Os coxíns de seguridade están deseñados para que só se inchen en choques frontais ou laterais dende moderados a severos e suplementen a protección que ofrecen os cintos de seguridade. A maioría dos deseños de coxíns de seguridade ínchanse mediante un proceso pirotécnico e só funcionan unha vez. Considérase un aparello pasivo, debido a que non require a acción humana para activarse, en contraste co cinto de seguridade que se considera un mecanismo activo. Os coxíns de seguridade non son unha alternativa ao uso do cinto de seguridade; ambos son complementarios, xa que se ocorre un accidente os coxíns non son eficaces se os ocupantes non abrochan os cintos.

Os primeiros coxíns de seguridade en vehículos de pasaxeiros apareceron na década de 1970 pero non foron amplamente utilizados até os derradeiros anos da década de 1980.

## Notas
Anguimorfos

A dos **anguimorfos**, *Anguimorpha*, é unha suborde de réptiles escamosos que comprende un grupo diverso de lagartos con e sen membros, que presenta rexistro fósil en todos os continentes, e integra a case 200 especies.

Estes lagartos, xunto cos iguanianos e as serpentes, constitúen un "clado velenoso" denominado Toxicofera, proposto por Fry *et al.* para reunir a todos os réptiles velenosos.

## Taxonomía 
### Descrición 
A suborde foi descrita en 1900 polo anatomista alemán Max Fürbringer.

### Etimoloxía 
O nome científico *Anguimorpha* está formado pola unión dos elementos do latín científico *Angui*- e -*morpha*. O primeiro deriva do nome do seu xénero tipo, *Anguis*, e o segundo do grego antigo μορφἠ *morphē*, "forma".

### Clasificación 
A suborde comprende as superfamilias seguintes:
***Suborde Anguimorpha**
** Superfamilia Varanoidea
** Superfamilia Lanthanotidae
** Superfamilia Helodermatidae
** Superfamilia Shinisauridae
** Superfamilia Diploglossa
A última comprende as familias: 
*Anguidae
*Anniellidae
*Diploglossidae
*Xenosauridae

## Filoxenia 
As súas relacións filoxenéticas poderían ser as seguintes: 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Fürbringer, M. (1900): "Zur vergleichenden Anatomie des Brustschulterapparates und der Schultermuskeln", *Jenaische Zeitschrift* **34**: 215-718.
*Estes, R., K. de Queiroz & J. Gauthier (1988): "Phylogenetic relationships within Squamata". En: R. Estes & G. Pregill (eds.) *Phylogenetic relationships of the lizard families*. Palo Alto, CA: Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-1435-8, pp. 119–281. 
*Conrad, J. L. (2008): "Phylogeny and systematics of Squamata (Reptilia) based on morphology" *Bulletin of the American Museum of Natural History* **310**: 1–182.

### Ligazóns externas 
* Anguimorpha na EOL.
Anguis cephallonica

***Anguis cephallonica*** é unha especie de réptil da orde dos escamosos, familia dos ánguidos e subfamilia dos anguinos,

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1894 polo zoólogo e explorador austríaco Franz Werner, no seu traballo "Die Reptilien- und Batrachierfauna der jonischen Inseln". *Verhandlungen der Kaiserlich-Königlichen Zoologisch-Botanischen Gesellschaft in Wien* **44**: 225–237.

### Sinónimos 
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:

**Anguis fragilis* var. *cephallonica* Werner, 1894
**Anguis fragilis peloponnesiacus* Stepanex, 1937
**Anguis fragilis fragilis* Wermuth, 1969
**Anguis fragilis peloponnesiacus* Bischoff & Bischoff, 1980
**Anguis fragilis peloponnesiacus* Meyer, 1985
**Anguis cephalonnicus* Grillitsch & Cabela, 1990 (incorrecto gramaticamente)
**Anguis cephallonicus* Engelmann *et al*., 1993 (incorrecto gramaticamente)
**Anguis cephallonicus* Arnold, 2002 (incorrecto gramaticamente)
**Anguis cephalonicus* Rutsche *et al*., 2005 (incorrecto gramaticamente)
**Anguis cephallonicus* Trapp, 2007 (incorrecto gramaticamente)
**Anguis cephallonicus* Kwet & Trapp, 2014 (incorrecto gramaticamente)

### Nota taxonómica 
Esta especie foi considerada idéntica á súa curmá *Anguis fragilis* ou como subespecie desta última, co nome de *Anguis fragilis peloponnesiacus*. Hoxe en día considérase unha especie separada.

## Distribución e hábitat 
Endémica de Grecia, a especie encóntrase no Peloponeso, e nas illas de Cefalonia e Zante. 

Os seus hábitats naturais son os bosques e matogueiras temperadas, as zonas de vexetación arbustiva de tipo mediterráneo, as praderías, pastos, as terras cultivadas e os xardíns rurais.
 
## Estado de conservación 
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais cualifica o status deste especie como *NT* (case ameazada) porque a súa área de distribución probabelmente non sexa moito maior de 20 000 km2, e está perseguida e suxeita a outras ameazas como os incendios, o que fai que a estea preto de cualificala como vulnerábel.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Arnold, E. N. (2003): *Reptiles and Amphibians of Europe*. Princeton e Oxford: Princeton University Press. ISBN 978-0-6911-1413-2.

### Outros artigos 
* Ánguidos
* *Anguis*

### Ligazóns externas 
* *Anguis cephallonica* Werner 1894 na EOL.
Mónica García Prieto

**Mónica García Prieto**, nada en Badaxoz en 1974, é unha xornalista española, reporteira internacional para distintos medios de comunicación españois, recoñecida e galardoada con importantes premios xornalísticos.

## Traxectoria 
García Prieto é licenciada en Ciencias da Información, na rama de Xornalismo, despois dun tempo de prácticas en distintos medios.

Ao longo de máis de vinte anos foi correspondente en Roma, Moscova, Xerusalén, Beirut e Bangkok Traballou en varios conflitos como o levantamento zapatista de Chiapas, a Segunda guerra chechena, a guerra de Xeorxia, as invasións de Afganistán e Iraq e a guerra civil iraquí.

En 2005, cubriu os múltiples ataques contra Gaza no conflito entre Israel e Palestina e, posteriormente, a guerra do Líbano, a guerra de Siria, así como as revoltas da Primavera árabe, entre outros.

Dende 2007, a súa carreira centrouse en Oriente Próximo, Asia Central e o Sueste Asiático. A súa parella na actualidade (2018) é Javier Espinosa, xornalista que tamén estivo secuestrado en Siria durante máis de seis meses. 

## Recoñecementos 
* 2005, Premios Dario D'Angelo
* 2016, Premio Julio Anguita Parrado

## Notas 
## Véxase tamén
Masacre de Sharpeville

O **masacre de Sharpeville** tivo lugar o 21 de marzo de 1960, na localidade de Sharpeville, Transvaal, actual provincia de Gauteng, Suráfrica; a uns 8 km da cidade de Vereeniging, cando a policía abriu fogo contra unha manifestación pacífica que protestaba contra o apartheid.

## Antecedentes 
Tras ganar o Partido Nacionalista Unificado (de ideoloxía afrikáner ultraconservadora), liderado por Daniel François Malan, as eleccións celebradas en 1948 na Unión Surafricana (desde 1961, República de Suráfrica), adoptouse unha política de segregación racial, deseñada para regular a vida da maioritaria poboación negra e manter o dominio da minoría branca. A lexislación aprobada regulaba onde podían vivir e traballar os negros e impoñía numerosas restricións ao exercicio das liberdades civís.

Durante a década de 1950 arreciaron as protestas contra o réxime de apartheid. O Congreso Nacional Africano (ANC) e o Congreso Panafricano (PAC, creado en 1958) canalizaron o movemento de protesta. A comezos de 1960 o PAC fixo un chamamento nacional para protestar contra as Pass Laws (lei de pases), que controlaban os desprazamentos da poboación negra en zonas tanto urbanas como rurais de Suráfrica.

O 21 de marzo de 1960 a policía abriu fogo contra unha manifestación antigobernamental en Sharpeville, na Transvaal meridional, acto que tivo como consecuencia a morte de 69 persoas negras, entre elas mulleres e nenos, e outras 180 foron feridas. O 30 de marzo de 1960 o goberno declarou o estado de emerxencia e foron detidas 11.727 persoas. O ANC e o PAC foron prohibidos e os seus membros obrigados a pasar á clandestinidade ou a exiliarse.

Desde ese momento ambas formacións abandonaron a tradicional estratexia de protesta non violenta e iniciaron unha incesante loita armada. Á matanza de Sharpeville sucedeu unha vaga de protestas en todo o mundo, incluída a condena das Nacións Unidas (ONU).

## Repercusións 
Sharpeville supuxo un punto de inflexión na historia surafricana desde a posguerra, xa que durante os 30 anos seguintes o país encontraríase cada vez máis illado por parte da comunidade internacional.

En recordo do masacre, o 26 de outubro de 1966 a Asemblea Xeral das Nacións Unidas na Resolución 2142 (XXI) proclamou o 21 de marzo Día Internacional da Eliminación da Discriminación Racial.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sharpeville Massacre - The Origin of South Africa's Human Rights Day  (en inglés).
*, Venezolana de Televisión (21 de marzo de 2010).
*Día Internacional da Eliminación da Discriminación Racial Organización das Nacións Unidas (ONU).
Clan Buchan

O **Clan Buchan** é un clan escocés. O Clan Buchan non ten ningunha relación co Clan Buchanan malia a semellanza entre os dous nomes. O nome Buchan é tamén considerado un sept do Clan Cumming (Comyn).

## Notas
Clan Buchanan

O **Clan Buchanan** () é un clan escocés das Terras Altas cuxas orixes se remontan ao ano 1225, momento da cesión de terras na beira oriental do lago Lomond ao clérigo Absalon de Buchanan polo Conde de Lennox.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Buchanan Society 
* Páxina oficial do clan
Verbo Xido

A expresión **Verbo Xido** pódese referir a:
*  o **verbo xido**, a fala gremial dos canteiros da zona da Terra de Montes;
*  **Verbo Xido**, agrupación ecoloxista e cultural da Terra de Montes;
*  ***Verbo Xido***, publicación da agrupación ecoloxista Verbo Xido da Terra de Montes.