open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Plácido Castro Pena

**Jesús Plácido de Castro Pena**, nado en Tabeirós (A Estrada) en 1899 e finado na mesma parroquia o 26 de decembro de 1971, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Serafín de Castro García. Estudou maxisterio na Escola Normal de Pontevedra. Colaborou en *Diario de Pontevedra*. O claustro da Escola Normal acordou outorgarlle o título gratuíto da Fundación Montero Ríos en 1915. Ata que tivo a idade para ser mestre exerceu como axudante na escola do seu pai en Tabeirós. Foi mestre de Vinseiro, onde foi secretario do sindicato Unión de Vinseiro y Cereijo, e foi elixido secretario da Asociación de mestres do partido da Estrada en 1921. En 1923 trasladouse á escola de Tabeirós. Na República foi nomeado presidente do consello local de primeiro ensino da Estrada, e elixido presidente da Asociación Provincial do maxisterio de Pontevedra. Aprobou as oposicións de inspector de ensino primario en 1934 e foi destinado a Ourense.

Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado xefe territorial de Galicia de Falange Española de las JONS e Delegado da Junta Nacional de Educación en xaneiro de 1937. En 1937 foi separado do servizo, pero volveu ser nomeado inspector. Foi nomeado xefe territorial de Galicia do Servicio Español del Magisterio (SEM). En 1938 acompañou a un grupo de mestres de Ourense a unha viaxe de estudos a Italia. Foi nomeado xefe nacional do SEM en decembro de 1938. Foi nomeado inspector de ensino primario da provincia de Pontevedra en 1946. Dirixiu os Centros de Colaboración Pedagóxica da Estrada. Finou en Tabeirós o 26 de decembro de 1971.

## Recoñecementos 
* O 6 de xaneiro de 1935 recibiu, xunto co seu pai Serafín de Castro García, unha homenaxe do Sindicato Cultural Agrario de Tabeirós.

## Vida persoal 
Casou en Ribela con María Filloy Trabadell en xaneiro de 1930, e foi pai de Gonzalo, María Azucena, María Sara, María del Carmen, María Alicia e Plácido Castro Filloy.

## Notas
Quintela de Hedroso, Quintela de Hedroso, Viana do Bolo

**Quintela de Hedroso** é o único lugar da parroquia de Quintela de Hedroso, no concello ourensán de Viana do Bolo, na comarca de Viana. Segundo o IGE, en 2023 tiña 28 habitantes (15 homes e 13 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Quintela de Hedroso 
### Parroquias de Viana do Bolo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Viana do Bolo
A Serra, Agra, Agolada

**A Serra** é un lugar da parroquia de Agra, no concello pontevedrés de Agolada, na comarca do Deza.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Agra 
### Parroquias de Agolada
Gran mestra feminina

**Gran Mestra Feminina** (en inglés, *Woman Grandmaster*, WGM) é o título de maior rango de xadrez exclusivamente de mulleres. A FIDE introduciu o título en 1977, xunto ao introducido previamente Mestra Internacional Feminina (WIM).

O título de WGM representa un nivel de mestría no xadrez significativamente menor respecto ao de Gran Mestre (GM) absoluto/mixto. De feito, os requisitos para obter o título de WGM son tamén menores aos do segundo título mundial de maior relevancia, o de Mestre Internacional (MI) absoluto/mixto. A vencedora do Campionato mundial xuvenil de xadrez feminino é automaticamente galardoada co título de WGM.

Moitas xogadoras teñen o título de MI amais do WGM e desde 2000 as 10 mellores mulleres son tamén GM. A vencedora do Campionato do Mundo de xadrez feminino recibe automaticamente o título de Gran Mestra absoluta se non o ten.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial da FIDE
Mestra internacional feminina

**Mestra Internacional Feminina** (en inglés, *Woman International Master* ou WIM) é un título feminino de xadrez concedido pola FIDE dende 1950.

O título superior en rango é o de Gran Mestra Feminina (WGM) e o inferior, o de Mestra FIDE Feminina (WFM).

O título de Mestra Internacional Feminina ten menos requisitos que o de Mestre FIDE, o título de menor nivel sen restricións de sexo. As xogadoras que ocupan os postos 2º e 3º no Campionato mundial xuvenil de xadrez feminino automaticamente reciben o título de Mestra Internacional Feminina.

## Notas
Clodesmidt Riani

**Clodesmidt Riani**, nado en Rio Casca o 15 de outubro de 1920 e finado en abril de 2024, foi un líder sindical e político brasileiro.

## Traxectoria
En 1964 os militares golpistas da AI-1 detivérono e torturárono por liderar a maior folga xeral da historia do Brasil contra a ditadura militar. Despois da amnistía, volveu á vida sindical e volveu ser elixido deputado estatal. Amigo do presidente da República João Goulart, Clodesmidt Riani representou o Brasil nas conferencias internacionais do traballo e foi un actor clave na creación do décimo terceiro salario.

## Bibliografía 
* RIANI: As botinas tentaram calar: Anibal Pinto, 2022.
* Clodesmidt Riani: trajetória, Hilda Rezende Paula e Nilo de Araujo Campos, Ed. UFJF, Funalfa Edições, 2005.
* Trabalhismo e História: um percurso nas memórias de Clodesmidt Riani, Alexandre Peixoto Heleno, Ed. Perseu, Nº 6, Ano 5, 2011.
Sibila (homónimos)

O termo **Sibila** pode referirse a:

***As sibilas** eran mulleres da mitoloxía grega, que se cría que tiñan poderes proféticos na antiga Grecia. Pode referirse a: 
****Sibila de Armenia** (morta en 1290), princesa de Antioquía e condesa de Trípoli;
****Sibila de Barcelona**, unha infanta de Barcelona, condesa consorte de Borgoña;
****Sibila de Borgoña** (1126–1150), raíña consorte de Sicilia;
****Sibila de Falaise**, parente do rei Henrique I de Inglaterra;
****Sibila de Fortià**, unha nobre empordanesa, raíña consorte na Coroa de Aragón;
****Sibila de Neufmarché** (1100–1143), condesa de Hereford.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Sibil**, lugar da parroquia de Devesos, no concello de Ortigueira.
Serafín Fernández

***Serafín Fernández Ferro**, actor galego (1914-1954).
***Serafín Fernández Ramón**, **Santeiro**, guerrilleiro antifranquista berciano (1914-1947).
Sara Plaza

**Sara Plaza Moreno**, nado en Bustarviejo (comunidade de Madrid) en 1972, é unha escritora, tradutora e ilustradora española en lingua galega.

## Traxectoria 
Entrou en contacto coa lingua galega a través de xornais dixitais, programas culturais da TVG e portais na rede. Participou nos cursos de verán de lingua e cultura galegas "Galego sen fronteiras", organizados polo Instituto da Lingua Galega da USC e a Real Academia Galega. En 2019 instalouse en Lugo e matriculouse na USC no Mestrado en Dirección de Actividades Educativas da Natureza. En 2020 gañou a XXXIII edición do premio de poesía Pérez Parallé coa obra *Todos os pasos fan ruído*.

## Obras 
* *Todos os pasos fan ruído*, Espiral Maior, 2021.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sara Plaza, a forza que vén de lonxe
Antoaneta Stefanova

**Antoaneta Stefanova** (en búlgaro: Антоанета Стефанова), nada en Sofía (Bulgaria) o 19 de abril de 1979, é unha xogadora de xadrez búlgara.

Posúe o grao de Gran Mestra Feminina de xadrez e foi campioa mundial feminina. Foi a duodécima muller en conseguir a coroa mundial, nun torneo por eliminatorias disputado en 2004 por 64 xogadoras en Elistá (Kalmukia, Rusia) e recoñecido pola FIDE. 

En xaneiro de 2003 logrou unha puntuación ELO de 2.560, só superada por catro mulleres na historia (Judit Polgár, Zsuzsa Polgár, Xie Jun e Konery Humpy) e igualada por Maia Chiburdanidze e Alisa Galliamova. En novembro de 2022 a súa puntuación é de 2442.

## Traxectoria 
Stefanova empezou a xogar ao xadrez con 4 anos e recibiu as primeiras leccións do seu pai, Andon Stefanov. Coa súa irmá máis vella, Liana, foi perfeccionando a técnica e con sete anos logrou o título de campioa de Sofía.

En 1992, con 13 anos, participou na súa primeira olimpíada co equipo de Bulgaria en Manila (Filipinas). Gañou dúas partidas, perdeu outras dúas e en dúas obtivo táboas. En 1997 Stefanova situouse entre as 10 mellores mulleres do mundo por primeira vez. Logrou o título de Gran Mestra en 2002.

Xogou co equipo de Bulgaria en cinco ocasións. En 2000 participou na olimpíada de Istanbul (Turquía) co equipo masculino de Bulgaria. En 2002 logrou en Varna (Bulgaria) o Campionato de Europa feminino. Na edición de 2007, en Dresden (Alemaña) finalizou en segundo lugar tras Tatiana Kosintseva. En 2012 venceu no Mundial Feminino de Xadrez Rápido, con 8,5 puntos en 11 roldas. 

Dende 2015 é FIDE Senior Trainer.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xadrez

### Ligazóns externas 
*Datos da FIDE de Antoaneta Stefanova
Gisele Mato

**Gisele Mato Rivera**, nada en Xenebra en 1978,

## Traxectoria 
Nada en Suíza de pais orixinarios de Ourense. Nos anos noventa retornou coa familia a Galicia. Licenciada en Psicoloxía, estudou nas universidades de Santiago de Compostela e París.

## Obras 
### Galego 
* *fraxilidades* (2023). Culleredo: Espiral Maior. 38 páxs. ISBN 9788412385281.
* *Habitar as fendas* (2024). Vigo: Xerais. 84 páxs. ISBN 978-84-1110-561-3. ePub: ISBN 978-84-1110-566-8.

### Castelán 
* *Cuerpos ajenos* (2020). Ed. Tandaia. 166 páxs. ISBN 9788417986674.
* *Trabajo en equipo. Casos prácticos y ejercicios* (2020). Con Silvia Bermúdez).
## Recoñecementos
*Premio de poesía do centenario do IES Otero Pedrayo
*VIII Premio Rosa de Cen follas en 2015
*Premio de poesía Pérez Parallé en 2022 coa obra *Fraxilidades*.
*Accésit do Premio Francisco Añón de Poesía en 2023 coa obra *Artefactos*
*Premio de poesía Manuel Lueiro Rey en 2024 con *Habitar as fendas.*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Gisele Mato na web da AELG
* Recitado na Libraría Paz en xaneiro de 2005
A Ponte do Muíño, Borraxeiros, Agolada

**A Ponte do Muíño** é un lugar da parroquia de Borraxeiros, no concello pontevedrés de Agolada, na comarca do Deza. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 4 habitantes (3 homes e 1 muller).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Borraxeiros 
### Parroquias de Agolada 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Agolada
Praza de España

Existen espazos co nome de **praza de España** en varias cidades:

;En Galicia:
***Praza de España**, no Campo da Leña da Coruña;
***Praza de España**, en Ferrol;
***Praza Maior de Lugo**, tamén chamada **praza de España**;
***Praza de España**, en Pontevedra;
***Praza de España**, en Vigo;
***Praza de España**, en Vilagarcía de Arousa;

;Fóra de Galicia

*'''Plaça d'Espanya**, en Barcelona;
***Plaza de España''', en Madrid.
RimWorld

**RimWorld** é un videoxogo independente de simulación de construción e xestión desenvolvido por Ludeon Studios con sede en Montreal.

Orixinalmente chamado *Eclipse Colony*, lanzouse inicialmente como un proxecto de financiamento colectivo de Kickstarter en acceso anticipado para Microsoft Windows, macOS e Linux en novembro de 2013, e foi lanzado oficialmente o 17 de outubro de 2018. O xogo tamén foi lanzado para PlayStation 4 e Xbox One como *RimWorld Console Edition* o 29 de xullo de 2022, sendo o desenvolvemento e a publicación a cargo de Double Eleven.

Máis que unha proba de habilidade ou un desafío, o xogo pretende servir como un "xerador de historias" impulsado pola IA, onde o xogo se usa como medio para que os xogadores experimenten aventuras narrativas. O xogo recibiu críticas xeralmente positivas dos críticos e críticas moi positivas dos xogadores de PC en Steam.

## Contido de descarga 
* *Royalty*: O 24 de febreiro de 2020, o primeiro contido descargable (DLC), *Royalty*, foi lanzado coa actualización 1.1, engadindo unha nova facción do *imperio* e unha tecnoloxía *psylink* para que os colonos o usen. Tamén introduce o concepto de títulos reais, grupos *mecanoides*, 13 cancións máis na banda sonora, máis misións e máis implantes corporais e armas.
* *Ideology*: O 20 de xullo de 2021, o segundo *DLC*, *Ideology*, foi lanzado coa actualización 1.3, engadindo sistemas de crenzas baseados en varios parámetros que constitúen o núcleo da ideoloxía. Cada ideoloxía engade novos edificios, roupa, misións e roles sociais. Como parte da actualización gratuíta engadíronse novos ataques, valados para os animais, barrís de morteiro e reelaboración das caravanas.
* *Biotech*: O 21 de outubro de 2022 lanzouse o terceiro DLC, *Biotech*, xunto coa actualización 1.4. O DLC introduciu unha nova mecánica de construción de *mecanoides* que permite a construción de robots que poden axudar á colonia co traballo ou o combate, a posibilidade de que os colonos queden embarazados e críen novas familias e novas opcións para modificar xeneticamente aos colonos en *xenohumanos* outorgándolles habilidades e trazos especiais. Engadíronse novas faccións con *xenohumanos* que van desde supersoldados ata neandertais. A contaminación emitida polos *mecanoides* construídos pode causar graves danos ás colonias causando enfermidades, bloqueos solares polo smog e espertar as criaturas subterráneas que hibernan.
* *Anomaly*: O 13 de marzo de 2024, anunciouse o cuarto DLC, *Anomaly*, en X. O DLC engade máis aspectos de xogo de terror.  Lanzouse o 11 de abril, acompañado dunha actualización importante gratuíta que ademais integraba mods populares no xogo base.
* *Odyssey*: O 11 de xuño de 2025, anunciouse o lanzamento dun quinto DLC, *Odyssey*, xunto coa actualización 1.6. Este DLC céntrase na expansión da exploración e engade características como naves gravitacionais construídas polos xogadores, contornas adicionais para que os xogadores exploren e novas localizacións especiais *landmarks*, máis animais e equipamentos. *Odyssey* lanzouse o 11 de xullo de 2025, un mes despois do seu anuncio.

## Notas
Glauco de Nicópole

**Glauco de Nicópole** (en latín *Glaucus*, en grego Γλαῦκος) foi un poeta grego, cuxos epigramas foron moitas veces confundidos cos de Glauco de Atenas.

## Traxectoria
Na *Antoloxía grega* hai seis epigramas, o primeiro, segundo, cuarto e quinto etiquetados como Γλαύκου, o terceiro como Γλαύκου Ἀθηναίου e o sexto como Γλαύκου Νικοπολίτα, e a autoría dalgúns é confusa. Da súa análise parece que tería escrito a primeira, a segunda e a sexta, mentres que a outra serie de Glauco de Atenas.

## Notas
Epic Games

**Epic Games, Inc.** é un desenvolvedor e editor de videoxogos e software estadounidense con sede en Cary, Carolina do Norte. A empresa foi fundada por Tim Sweeney como **Potomac Computer Systems** en 1991, orixinalmente situada na casa dos seus pais en Potomac, Maryland. Despois do seu primeiro lanzamento de videoxogo comercial, ZZT (1991), a compañía converteuse en **Epic MegaGames, Inc.** a principios de 1992 e contratou a Mark Rein, quen foi o seu vicepresidente desde entón. Trasladando a súa sede a Cary en 1999, o nome do estudo simplificouse a **Epic Games**.

Epic Games desenvolve Unreal Engine, un motor de xogos dispoñible comercialmente que tamén alimenta os seus videoxogos desenvolvidos internamente, como Fortnite e as series Unreal, Gears of War e Infinity Blade. En 2014, Unreal Engine foi nomeado o "motor de videoxogos máis exitoso" polo Guinness World Records.

Epic Games posúe os desenvolvedores de xogos Chair Entertainment, Psyonix, Mediatonic e Harmonix, así como o desenvolvedor de software baseado na nube Cloudgine, e opera estudos en Seattle, Inglaterra, Berlín, Iocoama e Seúl. Mentres Sweeney segue sendo o accionista de control, Tencent adquiriu en 2012 unha participación en circulación do 48,4%, o que equivale ao 40% do total de Epic, na compañía, como parte dun acordo destinado a mover Epic cara a un modelo de xogos como servizo. Tras o lanzamento do popular Fortnite: Battle Royale en 2017, a compañía obtivo investimentos adicionais que permitiron ampliar as súas ofertas de Unreal Engine, establecer eventos de esports en torno a Fortnite e lanzar a Epic Games Store. En abril de 2022, a empresa tiña unha valoración de capital de 32.000 millóns de dólares.

## Notas
Glauco de Atenas

**Glauco de Atenas** (en latín *Glaucus*, en grego  Γλαῦκος, *Glaukos*) foi un poeta grego, cuxos epigramas foron moitas veces confundidos cos de Glauco de Nicópole.
## Traxectoria
Na *Antoloxía grega* hai seis epigramas, o primeiro, segundo, cuarto e quinto etiquetados como Γλαύκου, o terceiro como Γλαύκου Ἀθηναίου e o sexto como Γλαύκου Νικοπολίτα. Son os catro primeiros os que se confunden. Pola súa análise parece que tería escrito o terceiro, cuarto e quinto, epigramas que falan de obras de arte, mentres que os outros serían de Glauco de Nicópole. Algúns opinan que todos os epigramas deberían ser atribuídos só a Glauco de Atenas .

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Mar Cabra

**María del Mar Cabra Valero**, nada en Madrid o 14 de xuño de 1983, é xornalista de investigación e especialista en análise de datos española. É licenciada en Comunicación Audiovisual pola Universidade Complutense de Madrid e máster en Xornalismo de investigación pola Universidade de Columbia de Nova York, estudos que realizou grazas a unha bolsa Fulbright.

## Traxectoria 
Desde o ano 2004 traballou en diversos medios nacionais e internacionais, sendo investigadora e xornalista local na BBC para temas sobre España. Desde 2005 traballou como redactora, videoperiodista e produtora en medios como CNN+, El Mundo e la Sexta. 
miniatura|Entrevista a Mar Cabra no Centro de Cultura Contemporánea de Barcelona.
No ano 2009 recibiu unha bolsa Fulbright para estudar no Centro Stabile de Xornalismo de Investigación (Universidade de Columbia) de Nova York onde recibe varios premios e honras, como o DuPont-Crichton ao mellor documental. Durante a súa estancia nos Estados Unidos traballou como investigadora na televisión pública norteamericana PBS, no *Miami Herald* e noutros medios como *The Huffington Post*. 

Desde o ano 2011 é membro do Consorcio Internacional de Xornalistas de Investigación, unha organización que conta con máis de 160 xornalistas que traballan xuntos en investigacións transnacionais. Os proxectos nos que traballou até a data son: Secrecy for Sale: Inside the Global Offshore Money Maze (sobre paraísos fiscais), *Skin and Bone* (sobre a comercialización de tecidos humanos), *Plunder in the Pacific* e *Spain’s $8 Billion Fish* (ambos sobre o sector pesqueiro).

Mar Cabra é unha das impulsoras en España do xornalismo de datos; durante o ano 2012 dirixiu a Fundación Cidadá Civio, unha organización sen ánimo de lucro que utiliza a tecnoloxía para apostar por unha maior transparencia e un acceso libre aos datos públicos.  

En decembro de 2012 foi elixida como vicepresidenta do capítulo español da Open Knowledge Foundation, unha organización non lucrativa dedicada a promover os datos abertos e o coñecemento aberto.  

Cabra formou parte do equipo internacional de xornalistas que levou a cabo a investigación dos papeis de Panamá e que recibiu o Premio Pulitzer 2017, na categoría de xornalismo en profundidade.  Dita investigación foi tamén premiada pola Asociación da Prensa de Madrid, que outorgou aos xornalistas españois que participaron nela cos Premios APM ao Mellor Xornalista do Ano 2016. 

Adicta á tecnoloxía e hiperconectada, segundo conta ela mesma, Mar Cabra quedou saturada e decidiu retirarse á costa almeriense para desconectarse e meditar. Despois de dous ou tres anos, en 2020 anunciou a súa volta para espertar unha conciencia colectiva fronte á tecnoloxía.

## Premios 
A Asociación da Prensa de Madrid premiou a Mar Cabra o ano 2012 co Premio Larra ao xornalista menor de 30 anos máis destacado do ano.

Como parte do equipo internacional de xornalistas que realizaron a investigación coñecida como os papeis de Panamá, Mar Cabra recibiu o Premio Pulitzer 2017.

Igualmente, a mesma investigación dos papeis de Panamá, da que formou parte Mar Cabra, recibiu en 2016 os Premios APM ao Mellor Xornalista do Ano.

## Notas
Tirso (símbolo)

miniatura|Escena nunha vasilla dunha ménade sostendo un tirso
miniatura|Vara de tirso
Un **tirso** é un bastón de canafrecha (*Ferula communis*), forrado de vide ou hedra (e ás veces de lazos) e rematado por unha piña de piñeiro. Trátase dun símbolo fálico que representa a forza vital asociada polo xeral co deus grego Dioniso (no panteón romano, Baco). Crese que a súa orixe está no antigo Exipto e en Fenicia. O pobo tracio asimilouno na Antigüidade e despois pasou a todo o mundo helenístico.

O tirso relaciónase tamén coa vara máxica dos conxuros e cos símbolos axiales verticais, que representan o eixo do mundo ou teñen relación analóxica con el.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Dioniso
* Deidades primordiais da mitoloxía grega
Anxo Mena

**Anxo Mena Rodríguez**, nado en Carral en 1982, é un oceanógrafo e poeta galego.

## Traxectoria 
É doutor en Ciencias do Mar pola Universidade de Vigo, especializado en Paleoceanografía e Sedimentoloxía. Traballa no Centro Tecnolóxico do Mar (Cetmar) en Vigo. 

En 2021 gañou o premio de poesía Pérez Parallé coa obra *Alimentar canarios con ovos da casa*.

E membro da Asociación EcoCultural Lacrar e da Asociacón Brexa para a custodia do Territorio.
* Premio de Poesía da Universidade de Vigo (2015).
* Premio de Poesía Pérez Parallé (2021)

## Publicacións 
* *Alimentar canarios con ovos da casa*, 2022. Culleredo: Espiral maior. ISBN 9788412385236

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* “Gústame que o que escribo sobre a ciencia”, Anxo Mena, poeta e investigador marítimo
Tiso de Apolonia

**Tiso**, ás veces **Tirso**
O seu culto fíxose popular na Península Ibérica desde a Idade Media. Inicialmente coñecido como **Santo Tirso**, permaneceu así só en Portugal. En España é coñecido como **San Tirso**, ou **Santiso** en Galiza e Asturias.

Tirso tiña un oficio litúrxico completo no rito mozárabe.

### Padroádego 
* Na provincia de León está a localidade de San Tirso. É tamén o patrón de Benazolve, Garaño, Lugán, Matueca de Torío, Sobrepeña, Villahibiera, Moldes, Sopeña de Carneros e Puebla de Lillo.
* Na provincia de Zamora é o patrón de Barrio de Rábano, Cervantes e Arquillinos. Nas localidades de Milla de Tera celébrase o día de Santo Tirso. En Dornillas ten dedicada unha ermida.
* Na provincia de Ourense é o patrón de Lardeira, Santa Cristina e Veigamuíños.
* En Arnedillo (A Rioxa) celébrase unha romaría á ermida do santo a última fin de semana de xaneiro.
* En Asturias existen varias vilas como Santiso de Abres e San Tisu.
* En Toñanes (Cantabria) atópase o templo parroquial de San Tirso.
* Na Serra de Cantabria (Áraba), a 1300 metros de altitude, está a ermida de San Tirso.
* En **Portugal** leva o seu nome unha cidade fundada polos beneditinos na Idade Media, no actual distrito do Porto.

## Onomástica 
A Igrexa católica celebra a súa onomástica o 14 de decembro. En España, concretamente na Rexión de León, celébrase o 28 de xaneiro.
## Galería de imaxes

Eglise_de_Chateauponsac.jpg|Igrexa de san Tirso en Châteauponsac (Francia)

San_Tirso_Oviedo1.jpg|Igrexa prerrománica de San Tirso (século IX) en Oviedo (Asturias)
Chapel_of_the_Church_of_San_Tirso,_Oviedo.jpg|Interior da igrexa de San Tirso (Oviedo)
Sahagún_torre_01_JMM.jpg|Igrexa de San Tirso, de estilo mudéxar, en Sahagún (Provincia de León)

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Categoría:Parroquias de Galicia baixo a advocación de san Tiso
### Ligazóns externas 
* AUG.edu Augusta State University: foto dunha imaxe policromada de San Tirso sostendo unha serra, en Palas de Rei (Galiza
* AUG.edu Foto doutra escultura en pedra branca na Praza do Concello, en Palas de Rei
* SaintPatrickDC.org Santos do 28 de xaneiro: Thyrsus, Leucius e Callinicus
Callinectes marginatus

***Callinectes marginatus*** é unha especie de caranguexo nadador do xénero *Callinectes*.

## Descrición 
A súa carapa posúe nove espiñas detrás de cada ollo, a última é de ao redor de dúas veces a lonxitude da anterior, posuíndo o total da carapa ao redor de 10 centímetros de ancho.

## Distribución e ecoloxía 
A pesar de que o nome *Callinectes marginatus* foi utilizado por Mary J. Rathbun e outros para referirse a especies tales como *C. larvatus* e *C. diacanthus*, *C. marginatus* refírese actualmente só para a especie que se encontra no Atlántico africano, desde as Illas de Cabo Verde e Nouadhibou, Mauritania a Angola.

*C. marginatus* parece ser principalmente mariño, a diferenza dalgúns dos seus conxéneres, a pesar de que hai rexistros nos estuarios do río Congo e o río Hwini.

## Notas
Callinectes

***Callinectes*** é un xénero de crustáceos decápodos da familia Portunidae.

## Especies 
Recoñécense as seguintes especies:
* *Callinectes affinis*
* *Callinectes amnicola*
* *Callinectes arcuatus*
* *Callinectes bellicosus*
* *Callinectes bocourti*
* *Callinectes danae*
* *Callinectes diacanthus*
* *Callinectes exasperatus*
* *Callinectes gladiator*
* *Callinectes marginatus*
* *Callinectes ornatus*
* *Callinectes pallidus*
* *Callinectes rathbunae*
* *Callinectes sapidus*
* *Callinectes similis*
* *Callinectes toxotes*

## Notas 
## Véxase tamén
A moza que o tiña todo

***A moza que o tiña todo*** (en ) é un filme de 2022 dirixido por Mike Barker a partir dun guión de Jessica Knoll. Baséase na novela homónima da propia Knoll, publicada en 2015. Está protagonizado por Mila Kunis, Finn Wittrock, Scoot McNairy, Chiara Aurelia, Justine Lupe, Thomas Barbusca, Jennifer Beals e Connie Britton.

*Luckiest Girl Alive* estreouse nuns poucos cinemas dos Estados Unidos o 30 de setembro de 2022, Posteriormente, estreouse en Netflix o 7 de outubro de 2022, onde conta cunha versión subtitulada en galego.

## Personaxes 
* Mila Kunis como TifAni "Ani" Fanelli 
** Chiara Aurelia como Ani máis nova
* Finn Wittrock como Luke Harrison
* Scoot McNairy como Andrew Larson
* Justine Lupe como Nell Rutherford
* Thomas Barbusca como Arthur Finneman
* Jennifer Beals como Lolo Vincent
* Connie Britton como Dina Fanelli
* Alex Barone como Dean Barton
** Carson MacCormac como Dean máis novo
* Dalmar Abuzeid como Aaron Wickersham
* Isaac Kragten como Liam Ross
* Gage Munroe como Peyton Powell
* Nicole Huff como Olivia Kaplan
* Alexandra Beaton como Hilary Hitchinson

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Despedindo a Yang

***Despedindo a Yang*** (en ) é un filme estadounidense de 2021 escrito, dirixido e editado por Kogonada. Está protagonizado por Colin Farrell, Jodie Turner-Smith, Justin H. Min, Malea Emma Tjandrawidjaja e Haley Lu Richardson. A trama segue os intentos dunha familia de reparar o seu fillo robótico, que non responde. O filme estreouse internacionalmente no Festival de Cannes o 8 de xullo de 2021, e estreouse o 4 de marzo de 2022 a través de A24 e Showtime. Recibiu valoracións positivas por parte da crítica.

O 8 de outubro de 2022, estreouse en Amazon Prime Video unha versión subtitulada en galego.

## Personaxes 
* Colin Farrell como Jake
* Jodie Turner-Smith como Kyra
* Justin H. Min como Yang
* Malea Emma Tjandrawidjaja como Mika
* Ritchie Coster como Russ
* Sarita Choudhury como Cleo
* Clifton Collins Jr. como George
* Haley Lu Richardson como Ada

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Final de traxecto

***Final de traxecto*** (en ) é un filme estadounidense de 2022 dirixido por Millicent Shelton, escrito por Christopher J. Moore e David Loughery, e producido por Tracey Edmonds, Mark Burg e Brad Kaplan. O filme está protagonizado por Queen Latifah, Chris Bridges, Mychala Lee, Shaun Dixon e Beau Bridges. 

*End of the Road* estreouse o 9 de setembro de 2022 a través de Netflix, onde conta con versión subtitulada en galego.

## Personaxes 
* Queen Latifah como Brenda Beaumont-Freeman
* Chris Bridges como Reginald "Reggie" Beaumont
* Beau Bridges como Capitán J.D. Hammers
* Mychala Lee como Kelly Freeman
* Shaun Dixon como Cam Freeman
* Jesse Luken como Harvey Ruck
* Frances Lee McCain como Val Hammers 
* Tabatha Shaun como Shelby
* Efrain Villa como Pepe Ochoa
* Keith Jardine como Mace

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Jake Layman

**Jake Douglas Layman**, nado o 7 de marzo de 1994 en Norwood (Massachusetts), é un xogador de baloncesto profesional estadounidense.

## Traxectoria profesional 
O 23 de xuño de 2016, Layman foi escollido na 47ª posición do Draft da NBA de 2016 polos Orlando Magic, e foi traspasado nesa mesma noite do Draft ós Portland Trail Blazers, a cambio dunha futura elección da segunda rolda. O 6 de xullo de 2016, asinou o seu contrato de rookie cos Trail Blazers. Debutou na NBA o 1 de novembro de 2016, facendo 17 puntos na derrota dos Blazers por 127–104 contra os Golden State Warriors.

O 8 de xullo de 2019, Layman asinou un novo contrato de tres anos cos Blazers antes de ser traspasado ós Minnesota Timberwolves a cambio dos dereitos do Draft de Bojan Dubljević.

O 9 de novembro de 2022, Layman asinou por unha tempada co Bàsquet Manresa da Liga ACB. Poucos días máis tarde, o 15 de novembro, o Manresa decidiu rescindir o contrato do xogador por unha lesión.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Estatísticas en Basketball-Reference
Esther Pedrosa

**Esther Pedrosa Carrete**, nada en Santiago de Compostela o 19 de maio de 1961, é unha atleta, adestradora e política galega.

## Traxectoria
Como atleta dedicouse sobre todo ao gran fondo (distancias superiores aos 5km). Foi un nome importante no atletismo galego na década de 1980, se ben prolongou a súa carreira deportiva e obtivo os títulos máis importantes como atleta veterana. Compite tanto en pista como en circuítos de ruta.

Na década de 1980 foi a dominadora das distancias longas no atletismo galego. A partir do seu primeiro título galego de cross, en 1983, empezou a sumar títulos autonómicos en 3000m, 5000m e 10000m, tanto en cross, como en pista (aire libre e cuberta). Como adoita ser habitual, cos anos foi frecuentando máis as probas de distancias longas.

Gañou 19 títulos galegos en categoría absoluta ao longo de dúas décadas: 4 de cross (1983, 1985, 1987 e 1997), 9 de 3000m (1986 en aire libre e pista cuberta, 1987 al. e pc., 1988 al. e pc., 1989 pc., 1991 pc. e 1994 pc.), un de 5000 (1996) e cinco de 10000m (1989, 1990, 1993, 1994 e 1996).

Mentres en Galicia competía nas distancias máis longas dos campionatos, en España participaba en probas aínda máis longas ba estrada: a mediados dos oitenta conseguiu a medalla de prata (1985) e a de ouro (1986) nos campionatos de España de 20 km. Tamén obtivo a medalla de prata nos 10 000m en pista  nos campionatos de España de 1986 e 1987, así como nos campionatos de España de 3000m en pista cuberta en 1989 e 1990. Recuncou no subcampionato de 10000 en 1995.Repredentou a España en 12 ocasións en probas de 10 m en pista, 15 km, medio maratón  e maratón..

A finais dos anos 90 empezou a participar con éxito en maratóns e medios maratóns, e foi segunda nos maratóns de Donostia (1997 e 1998) e Valencia (1999). 

Xa como atleta veterana proclamouse campioa do mundo de cross, e subcampioa mundial de 1500m, de cross, e de 3000m en pista cuberta nas súas correspondentes categorías de idade.

### Fóra das pistas
Como política, foi elixida concelleira en Santiago de Compostela polo PSdeG-PSOE nos comicios municipais de 2019. Como o cabeza da súa lista, Sánchez Bugallo, chegou á alcaldía, pasou a ocupar responsabilidades de goberno (concellería de Deportes e Benestar animal).

Traballa como técnica do servizo de Deportes da Universidade de Santiago de Compostela.

## Notas
Enola Holmes 2

***Enola Holmes 2*** é un filme británico-estadounidense de 2022 dirixido por Harry Bradbeer. É a secuela do filme de 2020 *Enola Holmes*, que tamén está protagonizado por Millie Bobby Brown, que interpreta á irmá adolescente do famoso detective vitoriano Sherlock Holmes. O guión foi escrito por Jack Thorne e baséase na novela *The Enola Holmes Mysteries* de Nancy Springer. O resto do elenco está composto por Henry Cavill, Louis Partridge, Susie Wokoma, Adeel Akhtar e Helena Bonham Carter nos seus papeis do filme anterior, xunto con David Thewlis e Sharon Duncan-Brewster como as novas incorporacións.

A rodaxe comezou en outono de 2021 e rematou en xaneiro de 2022. *Enola Holmes 2* estreouse o 4 de novembro de 2022 a través de Netflix, onde conta con versión subtitulada en galego. O filme recibiu valoracións positivas por parte da crítica.

## Personaxes 
* Millie Bobby Brown como Enola Holmes
** Sofia Stavrinou como Enola de nena
* Henry Cavill como Sherlock Holmes
** John Parshall como Sherlock de mozo
* David Thewlis como Grail
* Louis Partridge como Tewkesbury
* Susie Wokoma como Edith
* Adeel Akhtar como Lestrade
* Sharon Duncan-Brewster como Mira Troy
* Helena Bonham Carter como Eudoria Holmes
* Himesh Patel como Dr. Watson
* Hannah Dodd como Sarah Chapman / Cicely
* Abbie Hern como Mae
* Róisín Monaghan como Hilda Lyon
* Gabriel Tierney como William Lyon
* David Westhead como Henry Lyon
* Tim McMullan como Charles McIntyre
* Lee Boardman como Mr. Bill Crouch
* Serrana Su-Ling Bliss como Bessie Chapman

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
O espírito de Bridge Hollow

***O espírito de Bridge Hollow*** (en ) é un filme estadounidense de 2022 dirixido por Jeff Wadlow a partir dun guión de Todd Berger e Robert Rugan. Está protagonizado por Marlon Wayans, Priah Ferguson, Kelly Rowland, John Michael Higgins, Lauren Lapkus, Rob Riggle e Nia Vardalos.

O filme estreouse en Netflix o 14 de outubro de 2022, onde conta con versión subtitulada en galego.

## Personaxes 
* Marlon Wayans como Howard Gordon
* Priah Ferguson como Sydney Gordon
* Kelly Rowland como Emily Gordon
* John Michael Higgins como director Floyd
* Lauren Lapkus como Mayor Tammy Rice
* Rob Riggle como Sully
* Nia Vardalos como Madam Hawthorne
* Abi Monterey como Ramona
* Holly J. Barrett como Jamie
* Myles Vincent Perez como Mario
* Helen Slayton-Hughes como Victoria

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Juan Manuel Vieites

**Juan Manuel Vieites Baptista de Sousa**, nado en Vigo o 12 de maio de 1952, é un empresario galego do sector conserveiro. Desde 2022 é o presidente dos empresarios de Galicia. 

## Traxectoria
Licenciouse, e posteriormente doutorouse, en Química pola Universidade de Santiago de Compostela. 

Como empresario, ocupou cargos de responsabilidade en distintas organizacións do sector da conserva, e especialmente foi o secretario xeral de ANFACO (Asociación Nacional de Fabricantes de Conservas de Peixe e Mariscos) durante tres décadas, desde 1991 ata 2022. Tamén ocupou cargos de relevancia en organizacións centradas na explotación do atún e da sardiña (Organización Interprofesional do Atún - Interatún, Eurothon, Comité Internacional da Sardiña *pilchardus*).

A partir de 2009 comeza a obter postos de responsabilidade nas organizacións empresariais, primeiro cunha vogalía na xunta directiva da Confederación de Empresarios de Galicia, e dous anos máis tarde como vicepresidente da confederación de empresarios da provincia de Pontevedra. En xaneiro de 2021 foi elixido presidente da Confederación de Empresarios de Galicia.

Foi director da revista sectorial *Industria conservera*.

Ademais, é cónsul de honra de Polonia en Galicia.

## Notas
Iván Pablo Sanmartín

**Iván Pablo Sanmartín Carreira**, nado o 8 de outubro de 1975 en Santiago de Compostela, é un atleta, xuíz de atletismo e dirixente deportivo galego, actual presidente da Federación Galega de Atletismo.

## Traxectoria
Iván Sanmartín é un atleta especializado en fondo e gran fondo, que corre en probas afeccionadas polo club de atletismo do Pino. 

Licenciado en Ciencias do Deporte na Universidade da Coruña, desde novo estivo vencellado á delegación local en Santiago da Federación Galega de Atletismo, desde 2015 como delegado. Membro polo tanto da directiva da federación, foi o único candidato a substituír en 2022 o anterior presidente, Isidoro Hornillos, e saíu elixido.

Profesionalmente traballa como técnico de deportes do concello do Pino. 

## Notas
Marta Abreu Arencibia

**Marta de los Ángeles González - Abreu y Arencibia**, coñecida como **Marta Abreu de Estévez**, nada en Santa Clara (Cuba) o 13 de novembro de 1845 e finada en París o 2 de xaneiro de 1909, foi unha filántropa cubana.

## Traxectoria 
Naceu en Santa Clara, na rúa Sancti Spíritus (hoxe Juan Bruno Zayas), na casa marcada co número 49. Foi filla de Pedro Nolasco González-Abreu y Jiménez e de Rosalía Arencibia y Plana, ambos nados na mesma cidade. Creceu e educouse no seo dunha adiñeirada familia, a cal se caracterizou polos seus cuantiosos donativos para obras de beneficencia e utilidade pública. 

Posteriormente mudouse a unha leira da súa familia no actual municipio de Encrucijada, destinada ao cultivo da cana de azucre. Grazas ao traballo cos escravos e polo seu bo corazón e bondade era coñecida entre eles como «La Generosa». Na súa cidade natal abriu os colexios San Pedro Nolasco e Santa Rosalía, masculino e feminino, respectivamente. Tamén fundou dous asilos para pobres e erixiu o Teatro de la Caridad, inaugurado o 8 de setembro  de 1885, cuxa recadación se destinou a obras benéficas. Amais, construíu os lavadoiros públicos dos ríos Bélico e Cubanicay, o dispensario El Amparo para nenos pobres e fomentou a construción dunha planta eléctrica. Contribuíu con numerosos recursos financeiros á loita pola independencia de Cuba. 

Con fondos provistos por ela organizáronse a mediados de 1896 tres expedicións destinadas a Las Villas e Camagüey. Tamén financiou a construción da liña férrea desde o municipio de Encrucijada até a cidade de Santa Clara e posteriormente a terminal de trens que hoxe leva o seu nome.

En 1874 casou co doutor Luis Estévez y Romero, avogado natural da cidade de Matanzas, quen sempre apoiou as súas actividades benéficas e patrióticas. Este foi vicepresidente da República durante o goberno de Tomás Estrada Palma. En 1895, a Coroa Española quixo outorgarlle o título de Condesa de Santa Clara, mais ela rexeitouno.

Faleceu en París o 2 de xaneiro de 1909.

## Honras 
### Homenaxe póstuma 
O vapor Flandres partiu de Francia o 4 de febreiro de 1920 cos restos mortais de Marta Abreu e de Luis Estévez, quen se suicidara pouco despois de morrer a súa esposa.

### Universidade Central Marta Abreu de Las Villas 
Na biblioteca desta universidade hai unha colección de libros raros moi valiosa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Librínsula, Tesoros: Marta Abreu: testimonios documentarios de su generosidad 
* Librínsula, Marta Abreu, una impronta permanente en el centro de la Isla 
* Arte en el Centro. Nace Doña Marta Abreu de Estévez
Diana (filme)

***Diana*** é un filme de 2013 dirixido por Oliver Hirschbiegel sobre os dous últimos anos da vida de Diana de Gales. O guión baséase no libro de Kate Snell, *Diana: Her Last Love*, e foi escrito por Stephen Jeffreys. A actriz británica Naomi Watts interpreta o papel de Diana.

A estrea mundial realizouse en Londres o 5 de setembro de 2013. Estreouse nos cinemas do Reino Unido o 20 de setembro de 2013. O filme recibiu valoracións negativas tanto de críticos británicos como estadounidenses.

## Personaxes 
* Naomi Watts como Diana de Gales
* Naveen Andrews como Dr. Hasnat Khan
* Cas Anvar como Dodi Fayed
* Laurence Belcher como Príncipe Guillerme
* Geraldine James como Oonagh Toffolo
* Charles Edwards como Patrick Jephson
* Mary Stockley como asistente
* Juliet Stevenson como Sonia

## Notas
Aerococcus

***Aerococcus*** é un xénero de bacterias do filo Bacillota (Firmicutes). O xénero foi inicialmente identificado en 1953 en mostras de aire e po como un coco catalase negativo, grampositivo que crecía formando pequenos grupos. Foron despois atopados en ambientes hospitalarios e en salmoiras para a curación de carne. Sempre foi difícil de identificar, xa que é moi semellante ao *Streptococcus* alfa-hemolítico en placas de ágar sangue e é difícil de identificar por medios bioquímicos. A secuenciación do seu ARNr 16S converteuse no método estándar para a súa identificaicón, pero outras técnicas como a MALDI-TOF tamén foron útiles para a identificación do xénero e as especies. Este nome déuselle debido á súa forma redonda e a que foi inicialmente descuberto en mostras de aire.
* *A. sanguinicola* Lawson *et al.*, 2001 do latín 'habitante do sangue'.
* *A. suis* Vela *et al.*, 2007, do latín 'porco'.
* *A. urinae* Aguirre & Collins, 1992, do latín 'da urina'.
* *A. urinaeequi* (Garvie, 1988) Felis *et al.*, 2005, do latín "da urina dos cabalos", que foi a fonte para o illamento da cepa tipo.
* *A. urinaehominis* Lawson *et al.*, 2001, do latín 'da urina humana', da cal se illou a capa tipo.
* *A. viridans* Williams *et al.*, 1953. É a especie tipo do xénero e o nome procede do latín 'facer verde', xa que produce esa cor. Axente causante da gaffkemia, unha doenza dos lumbrigantes.

## Notas
Tribunal Europeo de Xustiza

O **Tribunal  Europeo de Xustiza** (en inglés : **European Court of Justice**, **ECJ**, formalmente chamado **Tribunal da Comunidade Europea**), é a máis alta institución xudicial da Unión Europea (UE) segundo o dereito da Unión Europea. 

## Función 
A súa tarefa é interpretar as leis que se aplican á UE e garantir unha aplicación equilibrada para todos os estados membros. 

## Historia e estrutura 
O instituto foi fundado en 1952 e ten a súa sede na cidade de Luxemburgo. Os seus membros son 27 xuíces, cada un dun estado membro (27 actualmente, en 2022), aínda que adoitan estar formados por mesas de tres, cinco ou trece membros. Esta asemblea está presidida por un presidente. O presidente en servizo desde 2015 é Koen Lenaerts (Bélxica), con mandato previsto até 2024.

O Tribunal de Xustiza Europeo conta co apoio dun xulgado de primeira instancia, o (Court of First Instance), competente para resolver a demanda dunha persoa física ou xurídica, e o *Tribunal da Función Pública*, que se ocupa dos asuntos presentados por funcionarios de institucións da Unión Europea.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial (Nota: a páxina titúlase "Tribunal de Xustiza da Unión Europea")
* Tribunal de Xustiza Europeo no Centre Virtuel de la Connaissance sur l'Europe (CVCE)
Tango e Cash

***Tango e Cash*** (en ) é un filme estadounidense de 1989 dirixido por Andrei Konchalovsky. Está protagonizado por Sylvester Stallone, Kurt Russell, Jack Palance e Teri Hatcher. Stallone e Russell interpretan a Raymond Tango e Gabriel Cash, respectivamente, dous detectives de narcóticos rivais do Departamento de Policía dos Ánxeles, que se ven obrigados a traballar xuntos despois de que o cerebro criminal Yves Perret (Palance) os incrimina a ambos por asasinato.

O filme estreouse a través de Warner Bros. nos cinemas dos Estados Unidos o 22 de decembro de 1989, o mesmo día que *Always, para sempre*. Ámbolos dous filmes foron os últimos estreados na década de 1980. O filme recibiu valoracións mixtas da crítica.

## Personaxes 
* Sylvester Stallone como Tenente Raymond "Ray" Tango
* Kurt Russell como Tenente Gabriel "Gabe" Cash
* Jack Palance como Yves Perret
* Teri Hatcher como Katherine "Kiki" Tango
* Michael J. Pollard como Owen
* Brion James como Requin
* James Hong como Quan
* Robert Z'Dar como "Face"
* Marc Alaimo como Lopez
* Roy Brocksmith como Axente do FBI Davis
* Phil Rubenstein como Matt Sokowski
* Lewis Arquette como Axente do FBI Wyler
* Clint Howard como "Slinky"
* Michael Jeter como Skinner
* Geoffrey Lewis como Capitán Schroeder
* Edward Bunker como Capitán Holmes
* Xander Allan como Cucky (Coward) Snake Dog

## Notas
Badaladas a medianoite

***Badaladas a medianoite*** (en ) é un filme hispano-suízo de 1966 dirixido e protagonizado por Orson Welles. Estreouse nos Estados Unidos baixo o título ***Chimes at Midnight*** e na maior parte de Europa como ***Falstaff***. A trama da película céntrase no personaxe recorrente de William Shakespeare Sir John Falstaff e na relación pai-fillo que mantén co Príncipe Hal, quen debe escoller entre a lealdade ao seu pai, o rei Henrique IV, ou Falstaff.

Welles dixo que o núcleo da historia do filme era "a traizón á amizade". Está protagonizada por Welles como Falstaff, Keith Baxter como Príncipe Hal, John Gielgud como Henrique IV, Jeanne Moreau como Doll Tearsheet e Margaret Rutherford como Mistress Quickly. O guión contén texto de cinco obras de Shakespeare; principalmente *Henry IV, Part 1* e *Henry IV, Part 2*, mais tamén *Richard II*, * Henrique V* e *The Merry Wives of Windsor*. A narración de Ralph Richardson está tomada dos traballos do cronista Raphael Holinshed.

## Personaxes 
*Orson Welles como Sir John Falstaff
*Keith Baxter como Príncipe Hal
*John Gielgud como Henrique IV
*Margaret Rutherford como Mistress Quickly
*Jeanne Moreau como Doll Tearsheet
*Alan Webb como Justice Shallow
*Walter Chiari como Justice Silence
*Michael Aldridge como Pistol
*Tony Beckley como Ned Poins
*Charles Farrell como Bardolph
*Patrick Bedford como Nym
*José Nieto como Conde de Northumberland
*Keith Pyott como Lord Chief Justice
*Fernando Rey como conde de Worcester
*Norman Rodway como Henry Percy
*Marina Vlady como Kate Percy
*Andrew Faulds como conde de Westmorland
*Jeremy Rowe como Príncipe Xoán
*Beatrice Welles como paxe de Falstaff
*Fernando Hilbeck
*Andrés Mejuto
*Julio Peña
*Ralph Richardson como o narrador (voz)
*Ingrid Pitt como cortesá (sen acreditar)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Dallas, cidade fronteiriza

***Dallas, cidade fronteiriza*** (en ) é un filme estadounidense de 1950 dirixido por Stuart Heisler. Está protagonizado por Gary Cooper, Ruth Roman, Barbara Payton e Raymond Massey. O filme está ambientado na cidade do título durante a era da reconstrución.

## Personaxes 
* Gary Cooper como Blayde Hollister
* Ruth Roman como Tonia Robles
* Steve Cochran como Bryant Marlow
* Raymond Massey como Will Marlow
* Barbara Payton como Flo
* Leif Erickson como U.S. Marshal Martin Weatherby
* Antonio Moreno como Don Felipe Robles
* Jerome Cowan como Matt Coulter
* Reed Hadley como Wild Bill Hickok
* Al Ferguson como cidadán (sen acreditar)
* Philo McCullough como cidadán (sen acreditar)
* Jack Mower como cidadán (sen acreditar)

## Notas
Hollywood, departamento de homicidios

***Hollywood, departamento de homicidios*** (en ) é un filme estadounidense de 2003 dirixido por Ron Shelton. Está protagonizado por Harrison Ford e Josh Hartnett, xunto con Lena Olin, Bruce Greenwood, Isaiah Washington, Lolita Davidovich, Keith David, Gladys Knight, Master P, Dwight Yoakam, Eric Idle, Robert Wagner, Kurupt, Smokey Robinson, Lou Diamond Phillips, Martin Landau e André Benjamin. O guión foi escrito por Shelton e Robert Souza, e foi producido por Lou Pitt. O filme está baseada nas verdadeiras experiencias de Souza, quen era un detective de homicidios na División de Hollywood e foi un corredor inmobiliario nos seus últimos dez anos no traballo. A secuencia do título está feita por Wayne Fitzgerald, sendo a última vez que fixo unha secuencia do título antes da súa morte en setembro de 2019.

## Personaxes 
* Harrison Ford como Sarxento Joe Gavilan
* Josh Hartnett como Detective K.C. Calden
* Lena Olin como Ruby
* Bruce Greenwood como Tenente Bernard "Bennie" Macko
* Isaiah Washington como Antoine Sartain
* Lolita Davidovich como Cleo Ricard
* Keith David como Capitán Leon
* Master P como Julius Armas
* Gladys Knight como Olivia Robidoux
* Lou Diamond Phillips como Wanda
* Meredith Scott Lynn como Detective Jackson
* Tom Todoroff como Detective Zino
* James MacDonald como Danny Broome
* Kurupt como Oliver "K-Ro" Robidoux
* Eric Idle como The Celebrity
* André Benjamin como "Silk" Brown
* Alan Dale como Comandante Preston
* Dwight Yoakam como Leroy Wasley
* Martin Landau como Jerry Duran
* Jennette McCurdy como filla
* Eloy Casados como Detective Eddie Cruz
* Frank Sinatra Jr. como Marty Wheeler
* Robert Wagner como el mesmo
* Anthony Mackie como "Joker"
* Smokey Robinson como Cabbie

## Formato de visionado doméstico 
O filme estreouse en VHS e DVD o 7 de outubro de 2003. A edición en DVD incluíu un comentario do director e un tráiler. En 2013, Mill Creek Entertainment estreou o filme en formato Blu-ray nun formato de dous títulos xunto con *Hudson Hawk*, mais sen ningún contido extra.

## Notas