Aurora Bertrana

**Aurora Bertrana i Salazar,** nada en Xirona o 29 de outubro de 1892 e finada en Berga o 3 de setembro de 1974, foi unha escritora española en lingua catalá. Considerada unha muller avanzada ao seu tempo polos seus relatos de países exóticos, na súa mocidade tamén se dedicou á música, participando en varios grupos de jazz formados só por mulleres. Activista política e feminista, exiliouse en 1936 e regresou a España en 1949. En 1970 levou ao cine a súa novela *Vent de grop* co título *La larga agonía de los peces fuera del agua*, protagonizada polo cantante Joan Manuel Serrat.

## Traxectoria 
Aurora Bertrana, pasou a infancia na súa cidade natal. Dende nena sentiuse atraída pola escritura e aos seis anos escribiu o seu primeiro poema. Dende entón a literatura converteuse na súa paixón persoal, pero o seu pai, o escritor Prudenci Bertrana,  vía con reticencia esas inclinacións da súa filla e encamiñouna a estudar música co mellor profesor de cello da provincia: Tomás Sobrequés.

Baixo a protección da escritora e loitadora feminista Carmen Karr En Barcelona completou os seus estudos de violoncelo na Escola Municipal de Música de Barcelona e, para facer fronte ás dificultades familiares, empezou a tocar de madrugada en locais da Diagonal -nun terceto de señoritas- ademais de dar clases de música e lectura catalá no Instituto de Cultura e Biblioteca Popular para a Muller.

En Xenebra coñeceu a Denys Choffat nunha entrevista de radio, ao que se refire nas súas memorias como *Monsieur Choffat*, un enxeñeiro industrial de boa familia que tiña un negocio de aparellos de radio. Casaron o 30 de maio de 1925. Optou polo matrimonio e por abandonar a vida de "jazzbandista", explicou a propia Aurora, en memoria dos seus antepasados, "para facer a vida que o sentido común aconsellaba" e dedicarse por fin á literatura. Dende alí escribiu reportaxes para a revista  ''D'Ací i d'Allà'' apoiada polo seu mentor literario, Lluís Nicolau d'Olwer, a quen coñeceu en Xenebra, e con quen mantiña unha boa amizade.

En 1930, ao regresar a Barcelona por mor da enfermidade da súa irmá Celia, o editor Josep Queralt, da editorial Proa, propuxo a Aurora escribir un libro de reportaxes, ou crónicas viaxeiras, sobre as illas do Sur. Prudenci Bertrana animou á súa filla para aceptar a oferta. A propia Aurora Bertrana chegou a dirixir a entidade durante un período. Paralelamente tamén existían outros espazos de colaboración como Instituto de Cultura y Biblioteca Popular de la Dona, el Club Femení i d' Esports o Acción Femenina.

Tamén participou activamente na política, presentándose candidata por Esquerra Republicana de Cataluña nas eleccións xerais de 1933; eleccións que este partido perdeu.

Durante a súa estancia en Suíza tras a segunda guerra mundial visitou os campos de refuxiados e prisioneiros, experiencia que recolleu nas súas obras *Tres presoners* (Tres prisioneiros) de 1957 e  *Entre dos silencis* (*Entre dous silencios*) de 1958.

Durante un tempo visita Prada para poder atoparse coa súa nai e a súa tía en Andorra. Nesta época estableceu amizade con outros exiliados soados como o músico Pau Casals e o filólogo Pompeu Fabra.

### O retorno 
En 1949 regresou, do exilio, a Cataluña para reunirse coa súa nai. A pesar de que non deixou de publicar, o ambiente literario de Barcelona era moi distinto baixo o franquismo e Bertrana, segundo os cronistas, sentiuse un tanto estranxeira. 

En 1965 publicou *Prudenci Bertana. Una Vida*, unha biografía sobre o seu pai, en *Proses bàrbares*. *Els herois* da Editorial Vergara.

En 1967 gozou dun novo éxito literario coa novela *Vent de grop* que Francesc Rovira Beleta adaptou ao cine co título *La larga agonía de los peces fuera del agua*, protagonizada por Joan Manuel Serrat.

Participou nos primeiros xurados do Premio Prudenci Bertrana, creado en 1968. 

A súa última obra son dous volumes das súas memorias, *Memòries fins ao 1935*, publicada en 1973 que recibiu o premio Crítica Serra d'Or, e *Memòries del 1935 fins al retorn a Catalunya,* publicada postumamente en 1975. Nas súas memorias suprimiu do ano 50 ao 70. Ao preguntarlle os motivos -nunha entrevista en 1969- dixo que os suprimiu porque nos últimos anos non vivira. "*É difícil de explicar*. *Son anos sen ningunha aventura, anos grises. Tan só vivín nas miñas obras literarias. Agora para min escribir é vivir, e a aventura xa queda explicada no contido da miña obra*".

Morreu en Berga en setembro de 1974.

## Vida persoal 
Casou o 30 de maio de 1925 co enxeñeiro eléctrico Denys Choffat a quen coñeceu durante unha actuación radiofónica en Xenebra. Separáronse cando este pasou á zona franquista ao comezo da guerra civil española.

## Obra 
### Novela 
**Edelweis*. Barcelona: Mediterrània, Col. La novel·la femenina 1, 1937.

* *Tres presoners*. Barcelona: Albertí, Nova Col·lecció lletres 26, 1957.

* *Entre dos silencis*. Barcelona: Aymà, Col. El club dels novel·listes 10, 1958 (Barcelona: Club Editor, Col. Club dels novel·listes 10, 1988 i 2006).

* *Ariatea*. Barcelona: Albertí, Nova Col·lecció lletres 59, 1959.

* *Fracàs*. Barcelona: Alfaguara, Col. La Novel·la Popular 3, 1966.

* *Vent de grop*. Barcelona: Alfaguara, Col. Ara i ací 4, 1967.

* *La ciutat dels joves*. Barcelona: Pòrtic, Col. Llibre de Butxaca 41, 1971. .

### Prosa 
* *Paradisos oceànics*. Barcelona: Proa, Col. Biblioteca rodamón, 1930 (Barcelona: Edicions de l'Eixample, Col. Espai de dons - Clàssiques 11 [Introdución de Catalina Bonnín]) (Barcelona: O Sal, 1988 [introdución de [[Maria Aurèlia Capmany|]] facsímile da edición de 1930) .

**O Marroc sensual i fanàtic*. Barcelona: Mediterrània, 1936 (Barcelona: Edicions de l'Eixample, Col. Espai de dons - Clàssiques 3, 1991 [prólogo de Maria Antònia Oliver]) (Barcelona: Columna, Col. De viatge, 2000 [prólogo de Maria Antonia Oliver]).

* *Memòries fins a 1935*. Barcelona: Pòrtic, Col. Memòries 12, 1973.

* *Memòries del 1935 fins al retorn a Catalunya*. Barcelona: Pòrtic, Col. Memòries 16, 1975.

* *Memòries fins al 1935 i Memòries. Del 1935 fins al retorn a Catalunya*. Xirona: Diputació de Girona, 2013.

### Narrativa breve 
**Peikea, princesa caníbal i altres contes oceànics*. Barcelona: Imp. A Ibèrica - C. Gisbert, 1934 (Alella: Pleniluni, Col. Butxaca Pleniluni 2, 1980) (Barcelona: Lumen, Col. Sis Joans 12, 1991).

* ''L'enamorada del silenci*, dins VVAA: Todos los cuentos del premio Condal. Barcelona: Dalmau, 1963.

### Narrativa infantil e xuvenil 
* *L'illa perduda* [con [[Prudenci Bertrana|]]. Barcelona: Llibreria Catalònia, 1935 (Barcelona: Pòrtic, Col. Pòrtic Aventures, 1988).

* *Camins de somni*. Barcelona: Albertí, 1955.

* *La nimfa d'argila: apunts sobre la infància fracassada d'un noi babau i sentimental*. Barcelona: Albertí, Nova col·lecciói lletres 47, 1959.

* *Oviri i sis narracions més*. [prólogo de Domènec Guansé] Barcelona: Selecta, Col. Biblioteca Selecta - Proses literàries1965.

### Obras traducidas 
* *Islas de ensueño: tres años entre los indígenas de la Polinesia.* (*Paradisos oceànics)*. Barcelona: Ediciones Populares Iberia, 1933.
**Fenua Tahiti: vision de Polynésie* (*Paradisos oceànics*). Neuchâtel: Delachaux & Niestlé, 1943.
* *Vertixe de horizontes* (*Camins de somni*). Barcelona: Torrell de Reus, 1952.
* *La Isla Perdida* (*L'illa perduda)*. Barcelona: Juventud, 1954
* *Matinales: récit'' (La nimfa d'argila). Neuchâtel: Editions de la Baconnière, 1964. (Trad. Antoinette de Montmollin)
* *Los Paraísos oceánicos: tres años entre los indígenas de la Polinesia (Paradisos oceànics)*. Barcelona: La Tempestad, Col. Aventura 1, 2003.

## Fondo Bertrana 
A Biblioteca da Universitat de Xirona conserva o Fondo Prudenci i Aurora Bertrana, que inclúe parte da biblioteca e arquivo persoal dos Bertrana. Os manuscritos de Aurora Bertrana inclúen unha compilación de artigos e ensaios, conferencias, correspondencia, documentos persoais diversos, documentos referentes a Prudenci Bertrana, entrevistas, guións, manuscritos literarios, memorias, narrativa breve, novela e poesia. Estes documentos pódense consultar a texto completo no Repositorio de Fondos Especiais da Universitade de Xirona e na Memòria Dixital de Catalunya.

## Premios 
* 1974. *Memòries fins a 1935.* Premio Crítica "Serra d'or".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*

### Entrevistas 
* COLL i JUVÉ: "Enquesta sra. Aurora Bertrana", *Ressò* (Santa Coloma de Farners), núm. 24, any III, juliol 1970, p.6.
* FAULÍ, Josep: "Conversa amb Aurora Bertrana", *Recull* (Blanes), núm. 1184, 8 de gener de 1972, p. 8-9.
* XAPEL·LI, Mireia: "Tres entrevistes amb Aurora Bertrana", dins VVAA Memorials ICD, 1993-1996. Barcelona: Institut Català de Dóaa, 1997, p. 74-78.
* XAPEL·LI, Mireia: "Aurora Bertrana: una escriptora, un premi", *Presència* (Xirona), núm. 205. any V, 7 de juny de 1969, p. 10-11.
* VILLALOBOS, Carmen de: "Aurora Bertrana&nbsp;: ilustre novelista, viaxeira infatigable",Distinción (Barcelona), núm. 38, any X, juny 1963, p. 34-35.

### Ligazóns externas 
* Fondo Bertrana, da Universidade de Xirona
* DUGi Fons Especials. Manuscritos de Aurora Bertrana
* Aurora Bertrana. Día das escritoras