Saxicola torquatus

[upright|miniatura|Macho adulto *S. t. axillaris* de [Kenya]]

***Saxicola torquatus*** é unha especie de chasco da familia dos muscicápidos, que habita na África subsahariana e rexións adxacentes. Durante longo tempo estivera clasificado na familia dos túrdidos, con cuxos membros os chascos presentan evolución converxente. O seu nome científico significa "habitante das rochas con colar" (do latín *saxum*, 'rocha', *incola*, 'o que vive nun lugar' e *torquatus*, 'con colar'. A taxonomía desta especie pasou por varias vicisitudes e antes mesmo incluía poboacións europeas.

No pasado *S. torquatus* (sinónimo *S. torquata*, con erro no latín) adoitaba a referirse á superespecie completa do "chasco común" e algunhas fontes aínda seguen considerándoo así, pero todas as evidencias dispoñibles actualmente apoian fortemente darlle un status de especie separada ás poboacións europeas antes incluídas (hoxe denominadas *S. rubicola*, ou chasco común en sentido estrito, que vive en Galicia) e ás poboacións da Eurasia temperada (*S. maurus*), así como ás poboacións canarias endémicas da illa de Fuerteventura (*S. dacotiae*) e as da illa de Réunion (*S. tectes*); estas dúas últimas nunca foran de forma inequívoca aceptadas como pertencentes ao antigo *S. torquata*. Tamén se considera diferente o chasco de Madagascar (*S. sibilla*). Ademais, as ben distinguibles poboacións das terras altas do corno de África poderían considerarse tamén unha especie separada.

## Sistemática e taxonomía 
En 1760 o zoólogo francés Mathurin Jacques Brisson incluíu unha descrición deste chasco africano na súa obra *Ornithologie* baseándose nun espécime recollido no cabo de Boa Esperanza en Suráfrica. Utilizou para el o nome francés *gobe-mouche à collier du Cap de Bonne Espérance* e en latín *Muscicapa Torquata Capitis Bonae Spei*. Aínda que Brisson acuñou un nome en latín, este non estaba conforme coas normas da nomenclatura binomial e non é recoñecido pola Comisión Internacional da Nomenclatura Zoolóxica. Cando en 1766 o naturalista sueco Carl Linnaeus actualizou o seu *Systema Naturae* sacando a duodécima edición, e engadiu 240 especies que foran descritas previamente por Brisson. O nome específico procede do latín *torquatus*, 'con colar'. Esta especie está agora situada no xénero *Saxicola*, que foi introducido polo naturalista alemán Johann Matthäus Bechstein en 1802.

Os parentes máis próximos desta especie aparentemente non son as poboacións de Eurasia, senón o chasco da illa Réunion (*S. tectes*), pero aínda así o *Saxicola* "de colar branco" forma un grupo distinto no xénero. *S. torquatus* e *S. tectes* forman unha liñaxe subsahariana que diverxeu da eurasiática no Plioceno tardío, aproximadamente hai uns 2,5 millóns de anos. A illa de Réunion foi colonizada por estas aves pouco despois, indicando unha rápida expansión ao longo das costas africanas do océano Índico. Cando se secou o Sáhara na subseguinte glaciación cuaternaria, as poboacións de África e Eurasia quedaron illadas para sempre. Difiren lixeiramente en tamaño, e máis na extrensión da cor laranxa-vermella no peito sperior dos machos, e en se o peito inferior é branco cun límite nítido co peito superior ou se é laranxa claro sen un límite nítido co peito superior escuro. A extensión de laranxa-vermello tamén varía coa época do ano, e esténdese a miúdo ao ventre fóra da estación reprodutora.

As femias teñen cor marrón en vez de negra na parte superior e na cabeza cunha pouco visible liña superciliar clara, é castaño-beixe en vez de laranxa, e con menos branco nas ás que os machos. A plumaxe de ambos os sexos é algo máis clara e con liñas fóra da estación reprodutora.

## Distribución e hábitat 
Vive en África e Arabia. Ten unha distribución moi espallada por gran parte da África subsahariana, aparecendo loclmente polo norte ata o Senegal e Etiopía. Poboacións periféricas encóntranse nas montañas do soroeste da península Arábiga e en Madagascar e a Gran Comora. Non é unha ave migratoria e só se move localmente como moito. Como resultado, desenvolveu moitas variacións rexionais, polo que foi dividida en varias subespecies.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Boulton, Rudyerd & Rand, A.L. (1952). A collection of birds from Mount Cameroon. *Fieldiana Zool.* 34(5):35-64. Fulltext at the Internet Archive
*
* Urquhart, Ewan & Bowley, Adam (2002). *Stonechats. A Guide to the Genus Saxicola*. Christopher Helm, Londres. 
* 

### Ligazóns externas 
* Wittmann, U., Heidrich, P., Wink, M. & Gwinner, E.(1995) Artigo sobre *Saxicola torquatus*