open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arnau Puigmal

**Arnau Puigmal Martínez**, nado en Barcelona o 10 de xaneiro de 2001, é un futbolista español que milita na UD Almería, da Segunda División. Xoga principalmente como centrocampista, aínda que tamén o pode facer como lateral dereito ou extremo dereito.

## Traxectoria 
Formouse nas canteiras do PB Sant Cugat, o Espanyol e o Manchester United.

Debutou co primeiro equipo do Manchester o 1 de outubro de 2019, nunha vitoria por 0-1 sobre o Lincoln City, en encontro correspondente ao EFL Trophy.

En xullo de 2021, tras rematar o seu contrato co equipo inglés, asinou por cinco anos coa UD Almería, da Segunda División. 

#### Cesión ao Elche 
En xaneiro de 2024 saíu cedido ao Elche ata o final da tempada.

## Notas
Pristimantis susaguae

***Pristimantis susaguae*** é unha especie de ra da familia *Strabomantidae*. É endémica de Colombia. Os seus hábitats naturais son os bosques húmidos de montaña e os ríos. Está ameazada por mor da perda de hábitat.

## Etimoloxía e hábitat 
O nome da especie "susaguae" provén do río Susaguá, en cuxa conca hidrográfica se atopou a ra. Susaguá é un termo muisca, a lingua falada polos muiscas que habitaron a área onde se atopou a ra, na reserva forestal de Zipaquirá e Cogua, Colombia. A altitude deste territorio vai dende os 2.530 m até os 2.900 m, e pode que sexa unha especie máis común do que se coñece.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
### Bibliografía 
* Rueda-Almonacid, Lynch, & Galvis-Peñuela, 2003 : *Una nueva especie de anfibio (Anura: Leptodactylidae) de los alrededores de la Sabana de Bogotá, Colombia.* Revista de la Academia Colombiana de Ciencias Exactas, Físicas y Naturales, vol. 27, n.º104, p. 461-466.
The Secret of Elena's Tomb

'''''The Secret of Elena's Tomb''''' é un EP da banda estadounidese de rock alternativo ...And You Will Know Us by the Trail of Dead, publicado o 1 de abril de 2003 a través do selo Interscope Records. O título está inspirado na historia de Carl Tanzler. 

## Listaxe de cancións 
## Notas
The Golden Palominos

*The Golden Palominos* foron unha banda de rock experimental con sede na illa de Manhattan dirixida polo compositor e percusionista de Cleveland Anton Fier e os integrantes permanentes Nicky Skopelitis (guitarra) e Bill Laswell (baixo). Baixo o concepto de Superbanda, agás o pivote dos tres músicos centrais, diferentes músicos formaron parte do proxecto de xeito temporal para dar paso aos seguintes, chegando a sumarse compoñentes de outras bandas recoñecidas como Cream, R.E.M., DNA, the Sex Pistols ou Parliament-Funkadelic..

## Discos
Activos desde 1981 ata o ano 2011 (con baixa actividade desde finais dos 90) publicaron nove álbums de estudo, entre eles *Dead Inside*, unha colaboración única coa poeta e feminista Nicole Blackman. Desde entón ela non volveu a colaborar en proxectos musicais. 

* *The Golden Palominos* (1983)
* *Visions of Excess* (1985)
* *Blast of Silence (Axed My Baby for a Nickel)* (1986)
* *A Dead Horse* (1989)
* *Drunk with Passion* (1991)
* *This Is How It Feels (The Golden Palominos)* (1993)
* *Pure* (1994)
* *Dead Inside* (1996)
* * A Good Country Mile* (2011).

## Membros
* Bill Laswell
* Nicky Skopelitis
* Amanda Kramer
* John Zorn
* Fred Frith
* Lori Carson
* Knox Chandler
* Arto Lindsay
* Jody Harris
* Syd Straw
* Peter Blegvad
* Lydia Kavanagh
* Nicole Blackman
* Andy Hess
* Tony Scherr
* David Moss
* Michael Stipe

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* A canción Clean Plate dos Golden Palominos, en youtube, ano 1983
Pegoscapus bacataensis

***Pegoscapus bacataensis*** é unha especie de avespa do xénero *Pegoscapus* que é orixinaria de Colombia. Ten un mutualismo obrigado con *Ficus andicola*, a especie de figueira que poliniza. Foi descrita orixinalmente por Sergio Jansen e Carlos Sarmiento en 2008. A fase de ovo de *Pegoscapus bacataensis* é duns 130 días, máis longa ca doutras avespas polinizadoras.

## Etimoloxía 
*Pegoscapus bacataensis* recibe o seu nome de Bacatá, o nome da sabana de Bogotá na lingua muisca.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
### Bibliografía 
*
Chipatá

**Chipatá** é un concello colombiano que se atopa no departamento de Santander. Atópase na Provincia de Vélez. É coñecido porque no seu territorio se celebrou a primeira misa da expedición de Gonzalo Jiménez de Quesada, o 2 de febreiro de 1537. Entre as súas festividades salienta a Festa do Millo, que se celebra no mes de outubro.

## Etimoloxía 
Chipatá recibe o seu nome do cacique Chipatá, e quere dicir en lingua muisca *chi* = "noso", *pa* = "pai", *tá* = "terras de cultivo"; "terras de cultivo do noso pai".

## Historia 
Foi o primeiro concello fundado no departamento de Santander, en 1537. Dende alí partiu Gonzalo Jiménez de Quesada cara ás poboacións do interior. Tralo seu paso polo nordeste colombiano comezou o proceso de mestizaxe entre os conquistadores europeos e as comunidades indíxenas da rexión, entre elas, os agataes e os guanes, pobo que dominaba esta zona da cordilleira oriental.

En Chipatá celebrouse a primeira misa da expedición de Gonzalo Jiménez de Quesada, o 2 de febreiro de 1537, por frei Domingo de las Casas, capelán de devandita expedición.

## Notas
Etayoa bacatensis

***Etayoa bacatensis*** é a única especie do xénero extinto de mamífero ungulado ***Etayoa***, pertencente á familia Carodniidae, na orde Xenungulata. Viviu a principios do Eoceno (hai aproximadamente 55 millóns de anos) no norte de América do Sur.

O espécime fósil holotipo consiste nunha mandíbula con dentes, achada na Formación Bogotá na localidade de Cidade Bolívar en Bogotá, Colombia. O tamaño estimado deste ungulado sería similar ao dun can.

## Etimoloxía 
A especie foi nomeada polo paleontólogo colombiano Carlos Villarroel como unha homenaxe a Fernando Etayo Serna, quen contribuíu á investigación paleontolóxica e estratigráfica en Colombia. O nome da especie, *bacatensis* refírese a Bacatá, o nome muisca para a principal aldea da confederación muisca do sur, que sería posteriormente a capital colombiana, Bogotá.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
### Bibliografía 
* 
* 
*
Be Yourself

"**Be Yourself**" é unha canción da banda estadounidense de rock Audioslave editado como primeiro sinxelo do seu segundo álbum, *Out of Exile*. O tema foi lanzado o 2 de febreiro de 2005 e foi número 1 da lista *Billboard Mainstream Rock Tracks* durante sete semanas e da *Modern Rock Tracks* durante catro semanas. 

## Lista de cancións 
## Notas
Píllara de Leschenault

A **píllara de Leschenault** (***Anarhynchus leschenaultii***, antes ***Charadrius leschenaultii***) é unha pequena ave limícola da familia Charadriidae. O epíteto específico *leschenaultii* déuselle en honra do botánico francés Jean Baptiste Leschenault de la Tour. Igual que a maioría das outras especies do xénero *Anarhynchus*, estaba ata hai pouco incluída no xénero *Charadrius*.

## Subespecies 
Existen tres subespecies:
**A. l. leschenaultii*, a subespecie nomeada, na parte leste da área de distribución da especie en Mongolia e noroeste da China. Cun bico intermedio; plumaxe de verán cunha débil banda laranxa no peito.
**A. l. scythicus*, no centro da súa área de distribución en Asia central. Co bico máis longo nesta especie; plumaxe de verán cunha banda peitoral laranxa moderada. Sinónimo *A. l. crassirostris*; porén, este nome estaba ocupado previamente por unha subespecie da píllara de Wilson (*Anarhynchus wilsonia*) denominada *A. wilsonia crassirostris* descrita 48 anos antes. que captura coa técnica de correr e parar, en vez de estar parada e sondar co bico como fan outras limícolas.

A súa chamada en voo é un suave trilo.

A píllara de Leschenault é unha das especies ás que se lles aplica o *Acordo para a Conservación de Aves Acuáticas Migratorias Africano-Eurasiáticas* (AEWA).

## Galería 

Greater Sand Plover 1 - Lee Point.jpg|Plumaxe de inverno, Darwin, Territorio do Norte, Australia
Greater Sand Plover at Kutch 2.jpg|Alimentándose en Kutch, India
Greater Sand Plover at Kutch.jpg|En voo; Kutch, India
Greater Sand Plover wynnum.ogg|En Wynnum Esplanade, suroente de Queensland, Australia
Charadrius leschenaultii MHNT.jpg|Ovo de píllara de Leschenault - MHNT

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Taylor, P.B. (1987) Field identification of Greater and Lesser Sandplovers, pp.&nbsp;15–20 in *International Bird Identification: Proceedings of the 4th International Identification Meeting, Eilat, 1st - 8th November 1986* International Birdwatching Centre Eilat

### Ligazóns externas 
* Píllara de Leschenault - Texto sobre a especie en The Atlas of Southern African Birds.
Dion Lopy

**Dion Lopy**, nado en Dakar o 2 de febreiro de 2002, é un futbolista senegalés que xoga como centrocampista defensivo no Almería, da Segunda División. É internacional coa selección do Senegal.

## Traxectoria 
### Reims 
Comezou a xogar ao fútbol no seu Senegal natal, onde ingresou na Academia de Fútbol Oslo, co que debutou na terceira categoría do fútbol senegalés. En 2020 foi fichado polo Stade de Reims francés, que se interesou nel trala súa participación no Mundial sub-20.

Xogou brevemente no filial do Reims no Championnat National 2, antes de debutar co primeiro equipo na Ligue 1 o 4 de abril de 2021, nun empate 2-2 co Stade Rennais. Na tempada 2022/23 converteuse nun habitual do primeiro equipo, adestrado por Will Still.

### Almería 
O 5 de agosto de 2023 anunciouse a súa fichaxe por seis anos polo Almería, da Primeira División.

### Selección nacional 
Internacional coas categorías inferiores, en 2019 disputou tanto a Copa do Mundo Sub-20 como  e a Copa Africana de Nacións Sub-20, proclamándose subcampión desta última.

O 3 de agosto de 2019 debutou coa selección absoluta do Senegal, nunha vitoria por 3-0 sobre Liberia. Tivo que esperar ata o 28 de marzo de 2023 para a súa segunda aparición internacional, unha vitoria visitante por 0-1 sobre Mozambique.

## Referencias
Rolieiro abisinio

O **rolieiro abisinio** (***Coracias abyssinicus***) é unha ave da familia Coraciidae que se reproduce en África tropical na faixa o Sahel ao sur do Sáhara. É residente na parte sur da súa área de distribución, pero as poboacións que se reproducen no norte son migradoras de curta distancia, trasladándose máis ao sur despois da estación húmida.

## Descrición 
O rolieiro abisinio é un paxaro grande, case do tamaño dunha gralla cos seus 28–30 cm de longo. Ten un dorso marrón e o resto da plumaxe principalmente azul. Os adultos teñen plumas grandes na cola de 12 cm de longo. Os sexos son similares, pero os xoves son unha versión máis apagada dos adultos. O rolieiro abisinio é sorprendente polo seu forte voo directo, coas cores azuis brillantes das ás contrastando co dorso negro amarronado e leva as longas plumas da cola arrastrando por detrás. A chamada do rolieiro abisinio é un son *gak* parecido ao dun corvo ou un axirido tipo *aaaargh*.

## Distribución e hábitatat 
O rolieiro abisinio é nativo da África tropical. A súa distribución esténdese desde o sur de Mauritania e o Senegal no oeste ata Etiopía, Somalia e o norte de Kenya no leste. Tamén aparece no suroeste de Arabia Saudita e oeste do Iemen. É unha ave común de terras abertas e cálidas con algunhas árbores, e adaptouse ás granxas e casas humanas.

## Conservación 
A tendencia da poboación do rolieiro abisinio pénsase que é aumentar, xa que aproveita as oportunidades que lle proporcionan as prácticas agrícolas e a urbanización. Ten unha área de distribución ampla e a Unión Internacional para a Conservación da Natureza cualificou o seu status de conservación como "pouco preocupante".

## Notas
Charalá

**Charalá** é un concello colombiano que se atopa no departamento de Santander. Atópase nas antípodas da capital de Indonesia, Iacarta. Limita cos concellos de Encino e Coromoro polo leste, Oiba, Confines e Suaita polo oeste, Páramo, Ocamonte e Mogotes polo norte e Gámbita e Duitama, este último no departamento de Boyacá, polo sur.

## Toponimia 
O nome Charalá é muisca, e recibiu o seu nome na honra do cacique guane Chalala.

## Notas
Paul Otlet

**Paul Otlet**, nado en Bruxelas o 23 de agosto de 1868 e finado na mesma cidade o 10 de decembro de 1944, foi un bibliógrafo, documentalista, xurista, emprendedor e escritor belga. Xunto con Henri La Fontaine, creou a clasificación decimal universal (CDU). Tamén participou no desenvolvemento da Oficina Internacional de Bibliografía, conservada no Mundaneum.

Otlet foi tamén socialista, pacifista, filántropo e anticolonialista. A súa ambición era permitir que as persoas se coñecesen mellor para non temerse os uns aos outros e vivir en paz.

## Traxectoria 
Fillo do político Édouard Otlet, Paul Otlet é coñecido polos seus traballos no eido da bibliografía. En 1895, coa intención de establecer unha rede de cooperación internacional entre bibliotecas e bibliotecarios creou, xunto con Henri La Fontaine, a Oficina Internacional de Bibliografía. A Oficina contribuíu ao recoñecemento da documentación como disciplina científica. Estableceron tamén o Repertorio Bibliográfico Universal (RBU), que tiña como función recoller todas as obras publicadas no mundo, con independencia da súa época ou temática. 

Para facilitar o acceso á información ao maior número de persoas, en 1905 creou o sistema de clasificación decimal universal (CDU), así como o estándar de 125mm x 75mm para as fichas bibliográficas, aínda en vigor. Tamén traballou, xunto con La Fontaine, no establecemento dunha *Bibliographica sociologica*, un repertorio de feitos e escritos relativos á sociedade. Contra 1895, constaba dunhas 400.000 entradas.

En 1909, consciente da transformación do libro e da necesidade de incluír todos os soportes posibles na investigación bibliográfica, publicou *La Fonction et les transformations du livre*. Ao ano seguinte, co seu colaborador Robert Goldschmidt, desenvolveu a *bibliophoto*, unha sorte de biblioteca portátil de microfichas.

Durante o período de entreguerras, o seu traballo como documentalista adquire un xiro universalista e globalizador. No marco do proxecto do Palais Mondial-Mundaneum, que buscaba integrar todos os saberes do mundo, Paul Otlet centrouse na multiplicación dos soportes de información, todos eles igualmente portadores da memoria.

Paul Otlet faleceu en Bruxelas o 10 de decembro de 1944. A súa tumba atópase no cemiterio de Etterbeek, na comuna de Wezembeek-Oppem.

## Pensamento 
Paul Otlet foi descrito como pacifista e utópico, xa que procuraba unha globalización do coñecemento que "conduza á humanidade cara o progreso e a paz". Tamén destacou como filántropo.

Xa en 1888, publicou un texto en contra do colonialismo, ''L'Afrique aux Noirs'', coincidindo co comezo do imperio colonial belga. O seu interese polo continente africano volveuse manifestar en 1921, cando participou na organización do segundo congreso panafricano.

A partir de 1913, interesouse por construír unha "cidade mundial", consagrada por enteiro ao saber, en colaboración con Le Corbusier. Consideraron varias localidades: Xenebra, Bruxelas e Anveres. Porén, o proxecto xamais viu a luz.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*
Pedioceras caquesense

***Pedioceras caquesense*** é unha especie fósil de molusco do xénero *Pedioceras*.

## Etimoloxía 
O nome da especie *Pedioceras caquesense* provén do concello de Cáqueza, que en lingua muisca significa «cercado ou rexión sen bosque», segundo Acosta Ortegón.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
Domingo de las Casas

**Frei Domingo de las Casas**, nado en 1507 e finado en Sevilla en 1539, foi un frade dominico español que tivo parte activa na conquista do territorio ao que se lle deu o nome de Novo Reino de Granada, na actual República de Colombia. Foi ademais o primeiro relixioso católico en evanxelizar os muiscas. Descoñécese o lugar e a data do seu nacemento, pero crese que puido ser parente (probablemente curmán irmán) do tamén dominico frei Bartolomé de las Casas. Fixo parte da expedición de Gonzalo Jiménez de Quesada, na que se fundaron varias vilas e cidades. O 6 de agosto de 1538 participou na fundación de Santafé de Bogotá; ese día, frei Domingo celebrou a primeira misa.

## Traxectoria 
### Expedición de Jiménez de Quesada 
Sábese que frei Domingo de las Casas se graduou na Universidade de Salamanca, e que en 1533 chegou dende España ao territorio do que despois sería o Novo Reino de Granada. Despois de permanecer uns anos na costa Caribe do actual territorio colombiano, uniuse á expedición de Gonzalo Jiménez de Quesada con rumbo ao interior do territorio. A el e ao capelán Antón de Lezcámez encomendóuselles catequizar e bautizar os indíxenas que atopasen.

### Fundación de Chocontá 
O 9 de xuño de 1537, día de Pentecoste, a expedición comandada por Jiménez de Quesada chegou ao territorio muisca de Chocontá. Ese día, frei Domingo de las Casas celebrou a misa e deu á vila de "Pueblo del Espíritu Santo". Os cronistas españois rexistraron que, ao chegar Jiménez de Quesada a Chocontá, había un gran número de vivendas e unha poboación abondosa. O poboado estaba situado fronte ao actual, ao outro lado do río Funza (antigo nome do río Bogotá), no lugar que hoxe se coñece como Pueblo Viejo.

### Conversión do *utatiba* de Suba 
En 1537, frei Domingo bautizou o *utatiba* (gobernante local) de Suba no seu leito de morte, por medio dun indíxena ao que os españois chamaban Pericón, capturado no camiño de Opón, e convertido en intérprete e catequista. Ese mesmo día foron bautizados tamén todos os vasalos do *utatiba*, habitantes de Suba.

### Fundación de Bogotá 
O 6 de agosto de 1538 Gonzalo Jiménez de Quesada fundou a cidade de Santafé de Bogotá, preto do territorio do *zybyn* de Muyquytá, habitado polos muiscas. Frei Domingo oficiou a primeira misa nunha igrexa con teito de palla. Despois da misa, Jiménez de Quesada repartiu entre os conquistadores o ouro e as esmeraldas que roubaran dos indíxenas, tesouro que nese momento ascendeu á suma de vinte mil casteláns, do cal correspondeu unha parte a frei Domingo, quen quixo que a súa parte se destinase á construción dunha capelanía onde se dixesen misas polas almas dos conquistadores que morreran durante a viaxe. Porén, Jiménez de Quesada apropiouse daquela suma, e aínda que no seu testamento pediu que se construíse a capelanía, esta nunca se construíu por mor de que o conquistador deixou moitas débedas ao morrer.

## Morte 
En 1539, frei Domingo, moi prexudicado de saúde polos rigores da expedición, regresou a España e morreu aos poucos días en Sevilla.

## Notas
Marisa Fernández

**María Luisa Fernández Rodríguez**, (coñecida como Marisa Fernández) nada en Ourense o 11 de xuño de 1951 e finada o 13 de novembro de 2025, foi unha matemática galega especializada en xeometría diferencial, xeometría simpléctica e estruturas G2. En 2019, foi galardoada coa medalla da Real Sociedade Matemática Española.

## Traxectoria 
Fernández naceu en Ourense. Desde moi nova tivo as matemáticas como a súa vocación. Foi estudante de matemáticas na Universidade de Santiago de Compostela, onde se licenciou en 1974 e completou o seu doutoramento en 1976. A súa tese, titulada *Estrutura e propiedades das variedades G1*, foi dirixida polo matemático Enrique Vidal Abascal.

Despois dunha investigación postdoctoral co matemático Alfred Gray na Universidade de Maryland, no College Park (Estados Unidos), Fernández comezou a dar clases na facultade de ciencias da Universidade do País Vasco (UPV) en 1986. Posteriormente, converteuse en catedrática de xeometría e topoloxía no departamento de matemáticas desta universidade, sendo a primeira muller catedrática da Facultade de Ciencias (renomeada Facultade de Ciencia e Tecnoloxía) da UPV.

Marisa Fernández é unha docente e investigadora con implicación nas entidades matemáticas tanto nacionais como supranacionais, Comité Español de Matemáticas, Real Sociedade Matemática Española ou Sociedade Europea de Matemáticas. As súas investigacións céntranse no eido da xeometría e a topoloxía, concretamente na xeometría Riemanniana, xeometría simpléctica e complexa e con máis dunha centena de publicacións en diversas revistas de moita sona. Estivo na Comisión de Relacións Internacionais da Real Sociedade Matemática Española de 1998 a 2005. Posteriormente, en 2019, foi galardoada coa medalla da Real Sociedade Matemática Española.

Foi galardoada, xunto a Jesús Mª Sanz Serna e Sebastià Xambó Descamps, pola Real Sociedade Matemática Española (RSME) no ano 2019 polo seu compromiso coa entidade e unha meritoria actividade docente e divulgadora.

## Notas
Choconta (xénero)

***Choconta*** é un xénero de hemípteros da familia *Ischnorhinidae*. O xénero foi descrito por vez primeira por Fennah en 1979. O xénero está composto por cinco especies.

## Etimoloxía e hábitat 
O xénero debe o seu nome á cidade de Chocontá, Cundinamarca, no Altiplano Cundiboyacense, en Colombia. As especies do xénero habitan en Colombia, Venezuela, Bolivia e o Perú.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
Municipio de Valmiera

O **municipio de Valmiera ** (en ) é un dos 36 municipios de Letonia. Os 36 municipios son resultado da última reorganización do territorio aprobada o 1 de xuño de 2021. É o resultado da fusión de Valmiera, Beverīna, Burtnieki, Kocēni, Mazsalaca, Naukšēni, Rūjiena e Strenči. Limita co municipio de Limbaži ao oeste, co municipio de Cēsis e Smiltene ao sur, co municipio de Valka ao leste e cos condados estonianos de Valga, Viljandi e Pärnu, no norte. O centro comarcal está situado na capital de Valmiera.

## Historia 
No século XVI, o territorio do condado foi incluído na terra de Tālava habitada por livonios e latgalios, e no século XIII, o territorio foi incluído en Livonia. Despois do colapso de Livonia na década de 1560, Pārdaugava pasou baixo o ducado de Livonia, e máis tarde, despois de 1629, baixo a administración sueca de Vidzeme. Durante a Gran Guerra do Norte, o seu territorio foi conquistado polo Imperio Ruso e incorporado á gobernación de Riga en 1721. Desde 1918 forma parte da República de Letonia.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Organización territorial de Letonia
*Rexións de Letonia
Ana María Carpio Rodríguez

**Ana María Carpio Rodríguez** é unha matemática e investigadora española. É catedrática de matemática aplicada na Complutense Universidade de Madrid. As súas investigacións inclúen os problemas inversos, a propagación de dislocacións en cristais, dinámica de fluídos, sistemas de reacción-difusión, e metástase de cancro. 

## Traxectoria 
Carpio estudou matemáticas e análise numérica na Universidade do País Vasco, acadando a licenciatura e un máster en 1988. Posteriormente foi a Universidade Pierre e Marie Curie en París, onde obtivo o ''Diplome d'Etudes Approfondies* en 1989e continuou os seus estudos de doutoramento en 1993, baixo a dirección de Alain Haraux. A súa disertación doutoral foi *Etude de quelques problèmes d'équations aux dérivées partielles nonlinéaires'', que versa sobre as ecuacións diferenciais parciais. No mesmo ano, a Universidade Complutense de Madrid recoñeceulle cun Ph.D., para a mesma disertación (en español), dirixida polo doutor Enrique Zuazua.

Desde 2007 está adscrita ao Instituto Universitario sobre Modelización e Simulación en Fluodinámica, Nanociencia e Matemática Industrial Gregorio Millán Barbany da Universidade Carlos III de Madrid. 

Carpio participa nunha ampla diversidade de centros de investigación, tanto a nivel nacional como internacional, entre os que se atopan a Universidade Carlos III de Madrid, a Universidade de Sevilla, a Universidade Politécnica de Madrid, Universidade de California en Berkeley, a Universidade Harvard, Centro Nacional de Biotecnoloxía, Instituto de Ciencia de Materiales de Madrid, University of Birmingham, Universidade Pierre e Marie Curie e a Universidade de Tecnoloxía de Compiègne de Francia, etc.

Traballa no desenvolvemento de novas técnicas analíticas e computacionais para a resolución de problemas inversos e modelos matemáticoas en biomedicina. No ano 2025 tiña en proceso o proxecto de "Técnicas matemáticas para aplicaciones biomédicas", financiado polo Ministerio de Ciencia e Innovación.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Blog UCM Ana Carpio Rodríguez
Choconta comitata

***Choconta comitata*** é unha especie de himenóptero do xénero *Choconta*, da familia Cercopidae. O nome científico desta especie foi publicado por primeira vez en 1915 por Melichar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
Casa reitoral de Laíño

A **casa reitoral de Laíño** é unha casa reitoral galega situada no concello coruñes de Dodro, na parroquia de Laíño.

## Descrición 
É unha construción ampla a carón da igrexa de San Xián de Laíño. Un camiño lousado permite o acceso á casa, que esta cuberto por unha lata en arco. Destaca a escaleira de cantaría que comunica a planta baixa co andar superior e mais a cheminea monumental. Cara o poñente, rodeada por un valo alto, esténdese a horta do cura, onde se ergue un pombal circular e un hórreo de cinco claros.

A casa reitoral rehabilitouse no ano 2009 para acoller un centro de día.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Casa reitoral de Laíño parte traseira.jpg|
Ficheiro:Casa do cura de Laíño.jpg|
Ficheiro:Hórreo casa do cura de Laíño.jpg|
Ficheiro:Pombal casa reitoral de Laíño.jpg|

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Protexamites cucaitaense

***Protexamites cucaitaense*** é unha especie fósil de planta. Foi descuberta na formación de Conejo, no Altiplano Cundiboyacense de Colombia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
### Bibliografía 
* 
*  
* 
* 
* 
*
4 Tunna Brix

***4 Tunna Brix*** é un EP da banda estadounidense de rock alternativo Sonic Youth, publicado en 1990 a través do seu propio selo Goofin'. Está formado por catro cancións gravadas pola BBC en 1988 para o programa de radio de John Peel. Tres dos temas son versións de The Fall ("My New House", "Rowche Rumble" e "Psycho Mafia") e a última, "Victoria", de The Kinks (canción que tamén foi versionada por The Fall). O título fai referencia ao antigo guitarrista de The Fall Brix Smith. 

## Listaxe de cancións 
## Notas
Dendropsophus garagoensis

***Dendropsophus garagoensis*** é unha especie de anfibio da familia *Hylidae*. É endémica da cordilleira oriental do departamento de Boyacá, en Colombia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
Saúl Ais Reig

**Saúl Ais Reig**, nado en Muro de Alcoy o 12 de setembro de 1985, é un árbitro de fútbol español que milita na Segunda División.

## Traxectoria 
Despois de só dous anos na Segunda División B, en 2015 conseguiu o ascenso á Segunda División.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do árbitro en BDFutbol .
Podremia mental

Na cultura de Internet, chámaselle **podremia mental** ou **podremia cerebral** (en inglés ***brain rot***) á deterioración intelectual, psicolóxica ou cognitiva causada por un uso excesivo de contido pouco enriquecedor en liña, sobre todo nas redes sociais. O termo tamén se refire ó uso excesivo de medios dixitais, o que inclúe entretemento de formato curto, que pode afectar a saúde cognitiva.  O termo orixinouse dentro das culturas en liña da xeración Alfa e da xeración Z, pero volveuse común dende entón.

O termo foi nomeado palabra do ano de Oxford en 2024. O seu uso moderno está definido pola Oxford University Press como «o deterioración do estado mental ou intelectual dunha persoa, especialmente visto como resultado dun consumo excesivo de material (agora particularmente contido en liña) considerado banal ou pouco desafiante». Thoreau criticaba o que consideraba un declive dos estándares intelectuais, no cal as ideas complexas eran menos valoradas, e comparábao coa *potato rot* (a «podremia da pataca» da década de 1840 en Europa).

No ámbito en liña utilizábase xa en 2004. En 2007, algúns usuarios de Twitter utilizaron o termo *brain rot* para describir os programas de citas, os videoxogos e o «pasar (malgastar) o tempo en liña». O uso da frase aumentou en liña na década de 2010 antes de medrar en popularidade rapidamente en 2023, cando se converteu nun meme de Internet. Asóciase comunmente co vocabulario dun individuo que consiste exclusivamente en referencias de Internet. De 2023 a 2024, o termo aumentou un 230% en frecuencia por millón de palabras.

O termo a miúdo vincúlase con xergas e tendencias populares entre a xeración Alfa, como *skibidi* (unha referencia á serie de curtos de YouTube *Skibidi Toilet*), *rizz* (abreviatura de carisma), *Only in Ohio* (facendo referencia un meme de orixe estadounidense sobre o estado de Ohio), *gyatt* (referíndose ás nádegas de mulleres) e *sigma* (referíndose a un líder ou macho alfa). Algúns contidos en liña adoitan ser etiquetados como "podremia mental", como a serie web *Skibidi Toilet*. 

En 2024, a senadora australiana milenial Fatima Payman foi noticia por pronunciar un breve discurso ante o parlamento australiano utilizando a xerga da xeración Alfa. Presentou o seu discurso como dirixido a «un sector a miúdo esquecido da nosa sociedade», referíndose ás xeracións Z e Alfa, e dixo que «expresaría o resto da súa declaración utilizando unha linguaxe coa que están familiarizados». Utilizando termos de xerga, Payman criticou os plans do goberno de prohibir ós menores de 16 anos o uso das redes sociais e concluíu dicindo que «aínda que algúns de vostedes aínda non poden votar, espero que, cando o fagan, sexa nunha Australia máis *goated* e cun goberno con máis *aura*. Skibidi!». O discurso, escrito por un membro do parlamento de 21 anos, foi etiquetado por algúns como un exemplo de podremia mental fóra do mundo en liña.

## Referencias
Anapis guasca

***Anapis guasca*** é unha especie de araña araneomorfa da familia *Anapidae*.

## Etimoloxía 
O seu nome de especie foille dado en referencia ao lugar da súa descuberta, o páramo de Guasca.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
Bernard White Racing

**Bernard White Racing** foi un equipo de carreiras de motor do Reino Unido. O equipo fundouno Bernard White e correu na Fórmula 1 entre  e  usando un BRM P261.

En 1966 o equipo participou no Gran Premio de Mónaco de 1966 con Bob Bondourant pilotando que quedou en cuarto lugar, entón a mellor actuación do equipo. No Gran Premio dos Estados Unidos e o Gran Premio de México co piloto escocés Innes Ireland, retiráronse de ambas carreiras. Tamén participaron na International Gold Cup de 1966, unha carreira fora de campionato na que Innes Ireland terminou cuarto.

En , o equipo participou en dúas carreiras con David Hobbs. No Gran Premio do Reino Unido Hobbs terminou oitavo, e no Gran Premio do Canadá acabou no noveno lugar. Tamén inscribiron a Hobbs para o Gran Premio de Siracusa de 1967 pero retiraron o seu coche antes de que comezase a fin de semana da carreira.

En , Bernard White participou nas tres carreiras fora do campionato con Hobbs. Na Carreira de campións Hobbs terminou noveno. Rematou sexto tanto no BRDC International Trophy como na International Gold Cup. A última carreira de Fórmula Un do equipo foi o Gran Premio de Italia de 1968 para o que Frank Gardner non se clasificou.

En 1965 Bernard White inscribíu o seu Ferrari 250LM (5907) de Maranello Concessionaires en Mallory Park e Angola (Vic Wilson) e en 1966 no Daytone Continental pilotado por Vic Wilson e Denny Hulme e en Brands Hatch e Zeltweg (David Hobbs) e despois en Kyalami pilotado por Bob Hailwood e Hailwood.
Ademais Bernard White inscribíu o seu ex-Essex Wire Ford GT40 (P/1001) durante 1966 en Croft, Brands Hatch, Zeltweg, Kyalami, Cidade do Cabo, Rhodesia, Lourenco Marques, Pietermaritzburg, pilotado por Alan Rees, Innes Ireland, David Hobbs e Mikeil Spewood.

## Resultados completos do Campionato Mundial de Fórmula 1
(Chave)

### Resultados na F1 fora do campionato
## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
### Bibliografía
### Outros artigos
### Ligazóns externas
Vicente Garrido Genovés

**Vicente Garrido Genovés**, nado en Valencia en 1958, é un criminólogo, psicólogo e escritor español. Os seus eidos principais de especialización son a psicoloxía criminal, os perfís criminais e a delincuencia xuvenil. Tamén é un prolífico convidado televisivo, coñecido polas súas aparicións en programas como *Informe semanal* en RTVE, *Espejo Público* en Antena 3 e *Cuarto milenio* en Cuatro, así como na prensa e na radio. Garrido tamén é escritor de ficción criminal en colaboración con Nieves Abarca.

## Bibliography
### Non ficción
* 
*  - con Ana María Gómez Piñana
*  - con Ana María Gómez Piñana
*  - con Per Stangeland e Santiago Redondo Illescas
* 
* 
* 
* 
* 
*  - con María Jesús López Latorre e José Luis Alba Robles
* 
* 
* 
* 
* 
* *El psicópata integrado en la familia, la empresa y la política* (2024)

### Ficción 
*  - con Nieves Abarca
*  - con Nieves Abarca
*  - con Nieves Abarca
*  - con Nieves Abarca
*  - con Nieves Abarca

## Notas
Dognina guasca

***Dogina guasca*** é unha especie de avelaíña que foi descrita por primeira vez por William Schaus en 1933. *Dogina guasca* pertence ao xénero *Dogina* e á familia *Notodontidae*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
Zona mixta de Navarra

300px|miniatura|dereita|Distribución por concellos das zonas euscalduna, mixta e non euscalduna trala reforma de 2017.
A **zona mixta de Navarra** é, segundo a Lei foral do éuscaro, unha das tres zonas lingüísticas da Comunidade Foral de Navarra. Este ámbito comprende aproximadamente os municipios situados no centro de Navarra. O éuscaro é a lingua oficial nesta rexión, xunto co castelán. Como a lei sufriu varias modificacións nas últimas décadas, algúns concellos incorporáronse posteriormente á zona mixta, a maior parte deles en 2017.

## Lei 
Mentres as administracións públicas doutras comunidades autónomas apostaban pola protección das súas linguas estabelecendo unha lexislación normalizadora en todo o seu territorio, Navarra, pola súa banda, creou un réxime específico. Consiste en potenciar o éuscaro en dous ámbitos: a zona mixta e a zona euscalduna.

A Lei foral do éuscaro establece no capítulo III do ensino da zona mixta que:
Artigo 25

*1) A introdución do éuscaro no ensino farase de forma gradual, progresiva e suficiente, nos centros de ensino, mediante a creación de seccións nas que se impartirá o ensino en éuscaro para quen o solicite*.

2) *Nos sectores do ensino non universitario, o alumnado que así o desexe recibirá cursos de éuscaro para que, ao rematar a súa escolaridade, teñan un nivel de coñecemento suficiente nesta lingua.*

## Estudo sociolingüístico de 2018 
miniatura|250px|Dominio do éuscaro por ámbito lingüístico (2018).
Segundo os datos de 2018, o 14,1% da poboación de Navarra sabía éuscaro, o 8% era euscaldún receptivo e o 77,9% non sabía éuscaro. En comparación coas cifras de sete anos antes, o número de persoas que non sabían éuscaro aumentou.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Zona euscalduna de Navarra
*Lei foral do éuscaro
Manuel Ubaldo Carballada Pérez

**Manuel Ubaldo Carballada Pérez**, nado en Pantón cara a 1904, foi un médico e político galego.

## Traxectoria 
Foi nomeado alcalde de Pantón por Real Orde en abril de 1930. Cesou en 1931. Volveu ser nomeado alcalde de Pantón en febreiro de 1959, cesando en 1963.
## Vida persoal 
Casou en Canaval (Sober) con Amada García Cabo en febreiro de 1935.
## Notas
Tempada 1912/13 do Deportivo da Coruña

A **tempada 1912/13** foi a sétima tempada de existencia do **Deportivo da Coruña**.  

## Resumo da tempada 
A tempada 1912/13 comezou cunha nova xunta directiva, a elixida o 31 de agosto de 1912. Continuou como presidente José Longueira Díaz, ao que secundaron Pedro García Seijas como vicepresidente primeiro, Ángel Lage como vicepresidente segundo, Julio López Roel como secretario, Juan Castro Santiago como vicesecretario primeiro, José Aznar Ponte como vicesecretario segundo, Eugenio Charry como tesoureiro, Manuel Vega como contador e José Illán, Julio Wonenburger, Saturnino Escudero e Salvador Fojón como vogais. 

O primeiro partido da tempada enfrontou ao Deportivo cos oficiais de catro buques de guerra da Royal Navy fondeados na cidade. Estes eran o *Leviathan*, o *Royal Arthur*, o *Donegal* e o *Berwick*, comandados polo almirante Edward Eden Bradford. A directiva do club aproveitou a ocasión para reclamar que se erguese en Elviña un monumento ás tropas inglesas comandadas por John Moore que derrotaron ao exército napoleónico de Jean-de-Dieu Soult na coñecida como batalla de Elviña de 1809.

Tamén en xaneiro , despois de máis de dous anos sen enfrontarse, os presidentes do Coruña e do Deportivo (Laureano Martínez e José Longueira), aceptaron a proposta dun grupo de socios do Círculo de Artesáns chamado "Grupo de Amigos" de retomar os duelos entre os dous principais clubs da cidade coa disputa da "Copa Coruña-Deportivo". Así, o 26 de xaneiro xogaron en Monelos o primeiro dos encontros, formando o conxunto coruñista con Dequidt, Justo, Prego, Bermúdez, Pombo, Martínez, Castro, Caruncho, López, Roura e Pita. Nun encontro no que reinou a cordialidade, a vitoria levouna o Deportivo por 1-3. O segundo partido acabou en empate, polo que a copa foi para o conxunto deportivista. Volvéronse enfrontarse de novo entre marzo e abril, nunha serie de partidos benéficos a favor da asociación O Neno Descalzo. O segundo deles suspendeuse durante 20 minutos por unha discusión entre os xogadores debido á anulación dun gol por fóra de xogo, e tralo partido houbo liortas entre ambas afeccións nos arredores do campo e tamén nos Cantóns. O terceiro e definitivo partido non chegou a xogarse debido ás esixencia do Coruña, que para evitar incidentes pediu entre outras cousas que o encontro se disputase cunha asistencia ao campo limitada a certas autoridades e familiares dos futbolistas, condicións que non foron aceptadas pola asociación benéfica, dando esta como gañador ao Deportivo.

En xullo de 1913 Ramón Portela converteuse no novo capitán do equipo, trala retirada de Manuel Álvarez. Estreou capitanía na final da Copa Gabino Bugallal, na que o Deportivo conseguiu revalidar o título e ficar co trofeo en propiedade, ao derrotar por 6-1 ao British FC de Ferrol, composto por xogadores británicos.

## Persoal 
### Xogadores 
### Xunta directiva 
## Partidos 
### Amigables 
#### Copa Gabino Bugallal 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Rexión de Kitikmeot

A **rexión de Kitikmeot** (en silabario inuktitut: ᕿᑎᕐᒥᐅᑦ, pronuncia en inuktitut: Qitirmiut), é unha rexión administrativa de Nunavut, no Canadá. Abrangue as partes sur e leste da illa Victoria coa parte adxacente do continente ata a península Boothia, xunto coa illa do Rei Guillerme e a parte sur da illa do Príncipe de Gales. A capital rexional é a vila de Cambridge Bay. 

## Localidades 
;Vilas
*Cambridge Bay
*Gjoa Haven
*Kugaaruk
*Kugluktuk
*Taloyoak

;Outros
*Bathurst Inlet
*Umingmaktok
*Kitikmeot, non organizado

## Transporte 
O acceso á capital territorial (Iqaluit) é difícil e caro xa que non hai voos directos desde as comunidades da rexión de Kitikmeot a Iqaluit. Por exemplo, Iqaluit está a aproximadamente 1&nbsp;069 km de Kugaaruk, a comunidade Kitikmeot máis próxima. Un voo de ida cara á capital custaba entre 2&nbsp;691 e 2&nbsp;911 dólares (en novembro de 2016) e implica voar a Yellowknife, Territorios do Noroeste, a uns 1&nbsp;310 km ao suroeste de Kugaaruk, en total, unha viaxe duns 2&nbsp;627 km.

Como é o caso do resto de Nunavut, non hai acceso por estrada á rexión e o único acceso é voando. As cinco vilas da rexión teñen aeroportos certificados: o aeroporto de Cambridge Bay, o aeroporto de Gjoa Haven, o aeroporto de Kugaaruk, o aeroporto de Kugluktuk e o aeroporto de Taloyoak, con voos programados polo norte do Canadá.

## Clima 
A rexión de Kitikmeot ten un duro clima subártico (clasificación climática de Köppen Dfc) e un clima de tundra (ET), con invernos longos e moi fríos e veráns curtos e frescos.

## Notas
Ancyrocephalus chiapanensis

***Ancyrocephalus chiapanensis*** é unha especie de ancirocefálido monoxeneo. É un parasito das branquias de *Strongylura hubbsi* (belónidos).

Segundo Mendoza-Franco, Caspeta-Mandujano e Ramírez-Martínez, a especie aseméllase a outras especies de *Ancyrocephalus* pero pódese diferenciar por detalles do órgano copulador masculino e do haptor.

A especie foi descuberta en peixes recollidos na conca do río Lacantún na Reserva da Biosfera Montes Azules, Chiapas, en México.

## Notas
Deinopis guasca

***Deinopis guasca*** é unha especie de araña araneomorfa da familia *Deinopidae*.

## Distribución 
Esta especie é endémica de Río Grande do Sur, no Brasil.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
Sachicasaurus vitae

***Sachicasaurus vitae*** é unha especie fósil de réptil mariño da familia dos pliosáuridos. É a especie tipo do xénero *Sachicasaurus*. Foi descuberta no barremiano da Formación Paja, no Altiplano Cundiboyacense de Colombia.

## Etimoloxía 
O nome do xénero *Sachicasaurus* refírese a Sáchica, a localidade onde foi atopado o fósil, e *saurus*, que quere dicir "lagarto" en grego latinizado. O epíteto da especie, *vitae*, quere dicir "da vida" en latín, e foi elixido pola vida que espertou en Sáchica o achado de fósiles.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
### Bibliografía 
*
Corvo do deserto

O **corvo do deserto** (***Corvus ruficollis***) é unha ave da familia dos córvidos máis grande (de 52–56&nbsp;cm de lonxitude) que o corvo viaraz pero non tanto coma o corvo grande. Ten proporcións similares ás do corvo grande pero o bico non é tan grande ou profundo e as ás tenden a ter un perfil un pouco máis afiado. A cabeza e gorxa son dun distintivo negro amarronado, mentres que o resto da plumaxe é negra con brillos púrpuras, azuis ou azuis purpúreos. Igual que o *Corvus corax*, o *Corvus crassirostris* e o *Corvus albicollis*, é unha das especies de corvos máis grandes. A cor das plumas desta especie a miúdo vai desvanecéndose bastante rapidamente a negro amarronado (incluso nas plumas que eran totalmente negras) e a ave pode parecer claramente marrón no momento da muda. Os pés, patas e bico son negros. O *Corvus edithae* era antes considerado unha subespecie deste corvo (*Corvus ruficollis edithae*) pero agora parece que está máis próximo ao *Corvus albus* (corvo pego).

## Distribución e hábitat 
Esta especie ten un amplo rango virtualmente por todo o norte de África, e cara ao sur ata Kenya, ao leste ata a Península Arábiga e o Gran Oriente Medio e sur de Irán. Vive nun ambiente predominantemente desértico visitando os oasis e os bosquetes de palmeiras.

O seu alimento é moi variado, incluíndo prea, serpes, lagostas e outros saltóns, peixes varados (en áreas costeiras), gran roubado, dátiles e outros froitos. É bastante destemido cando non é perseguido, pero rapidamente se fai cauteloso tímido se se lle presta moita atención. Un estudo israelí de 2009 mostrou que esta especie caza cooperativamente lagartos, ao bloquearen algunhas das aves a saída da presa mentres que outras a cazan.

## Nidificación 
O niño é moi similar ao do corvo grande e poden facelo en árbores, cantís ou en edificios vellos e en ruínas. O *Corvus edithae* parece preferir árbores espiñosas para construír o niño. Poñen usualmente 4–5 ovos e incúbanos durante 20–22 días. Os xoves normalmente abandonan o niño despois de 37-38 días e poden voar aos 42–45 días.

## Vocalización 
A voz é moi similar á do corvo grande e consiste principalmente en axiridos, aínda que de ton alto; e un áspero *"karr-karr-karr"*. En voo profiren unha chamada que soa *"kuerk-kuerk"*. Como todos os córvidos, o corvo do deserto é capaz de imitar vocalizacións; porén, este comportamento é principalmente observado en catividade e só máis raramente na natureza.

## Galería 

Ficheiro:Brown-necked Raven.jpg|alt=Corvus ruficollis from United Arab Emirates|esquerda|*Corvus ruficollis* nos Emiratos Árabes Unidos
Ficheiro:Brown-necked Raven(Corvus ruficollis).jpg|esquerda|Dous corvos do deserto en Exipto
Ficheiro:Corvus ruficollis  MHNT.ZOO.2010.11.170.7.jpg|Ovos de *Corvus ruficollis * - (MHNT)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Zephyranthes susatana

***Zephyranthes susatana*** é unha especie de plantas asparagales. Foi descrita por primeira vez en 2004 por Fern, Alonso e Groenend. *Zephyranthes susatana* pertence ao xénero *Zephyranthes*, e á familia *Amaryllidaceae*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
Pseudoosterella ubalaensis

***Pseudoosterella ubalaensis*** é unha especie fósil de cefalópodo amonita que pertence ao xénero *Pseudoosterella,* da familia Oosterellidae. Estes carnívoros nectónicos de movementos rápidos viviron durante o Cretáceo Inferior, no valanxiniano. A especie foi descrita por primeira vez por Haas en 1960.

## Etimoloxía 
O epíteto da especie deriva de Ubalá, Cundinamarca, localidade onde se atopou a especie.

## Distribución 
Atopáronse fósiles de *Pseudoosterella ubalaensis* en xisto negro do valanxiniano, na formación Murca, pertencente ao grupo Cáqueza, afloramento preto de Ubalá, e en Labranzagrande, Boyacá.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
### Bibliografía 
* 
* 
*
Papuxa balear

A **papuxa balear** (***Curruca balearica***, antes *Sylvia balearica*) é unha especie de ave paseriforme da familia Sylviidae endémica do arquipélago das illas Baleares. Anteriormente considerábase unha subespecie da papuxa sarda (*Curruca sarda*, antes *Sylvia sarda*), e aínda que na actualidade xeralmente se consideran especies separadas algúns taxónomos continúan considerando que as súas diferenzas son insuficientes para consideralas especies diferentes. incluída a súa longa cola. Os machos en primavera presentan a plumaxe das súas partes superiores de cor gris azulada e a das inferiores de cor crema con lixeiros tons rosados, coa gorxa abrancazada e unha mancha anegrada que se estende desde o loro pola parte frontal da face. As femias, ao contrario, teñen as partes superiores de tons grises pardos e as inferiores de cor crema cincenta, sen apenas rastros escuros na face. Os machos fóra da época reprodutiva adquiren tonalidades máis próximas ás das femias. Os adultos presentan aneis perioculares de cor vermella alaranxada e o iris dos ollos é laranxa. O bico é recto e afiado, coa base alaranxada e a punta anegrada. As patas son alaranxadas. Os xoves teñen unha plumaxe similar á das femias, con aneis perioculares abrancazados e as patas amareladas.

Diferénciase da papuxa sarda por ter a cola máis longa e o corpo lixeiramente máis pequeno e esvelto. Ademais, a plumaxe da papuxa sarda é máis agrisado e ten a gorxa máis escura que a papuxa balear. Os cantos de ambas son tan diferentes que ningunha das dúas responde ás gravacións da outra, e isto é un dos principais argumentos para consideralas especies separadas. A papuxa do mato (*Sylvia undata*), coa que coincide no nordés de Mallorca, ten unhas proporcións corporais similares ás da papuxa balear, mais diferéncianse doadamente por carecer a balear da coloración viño que ten a papuxa do mato nas partes ventrais.

## Distribución 
Atópase en todas as illas principais das Baleares agás Menorca, que está ocupada pola papuxa do mato. 

O seu hábitat natural é o mato mediterráneo, desde a garriga baixa aos bosques de *Juniperus thurifera*. Evita os bosques con árbores altas e os campos de cultivo.

## Comportamento 
A papuxa balear é principalmente insectívora. A diferenza da papuxa sarda que migra ao norte de África, a papuxa balear é unha especie sedentaria que non abandona o arquipélago balear en inverno, aínda que os individuos que crían nas zonas máis altas poidan desprazarse a zonas costeiras cando baixan as temperaturas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
San Cibrao das Viñas (homónimos)

Como topónimo **San Cibrao das Viñas** pode referirse a:

;En Galiza
***San Cibrao das Viñas**, concello da comarca de Ourense;
****San Cibrao das Viñas**, parroquia de dito concello;
*****San Cibrao das Viñas**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos