open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Max Born

**Max Born**, nado en Wrocław (Polonia) o 11 de decembro de 1882 e finado en Gotinga (Alemaña) o 5 de xaneiro de 1970, foi un matemático e físico británico, de orixe alemá, galardoado co Premio Nobel de Física o ano 1954 polas súas investigacións en mecánica cuántica.

## Traxectoria 
Naceu na cidade de Wrocław, hoxe en día sita en Polonia, mais que naqueles momentos formaba parte do Imperio Alemán. Estudou bacharelato no *König-Wilhelm-Gymnasium* e posteriormente matemáticas e física na Universidade de Wrocław, Heidelberg e Zürich, doutorándose no ano 1906 en Gotinga. Profesor nas universidades de Berlín, Frankfurt-am-Main, Gotinga, Cambridge e Edimburgo, en 1939 foi admitido como membro da Royal Society británica.

## Investigacións científicas 
[dereita|miniatura|300px|Quinta [Conferencia Solvay (1927). Podemos ver a Max Born o segundo da segunda fila empezando pola dereita, sentado entre Louis-Victor de Broglie e Niels Bohr]] Entre 1915 e 1919 foi profesor de física teórica na Universidade de Berlín, onde coñeceu e relacionouse con Albert Einstein.

A partir de 1921, na Universidade de Gotinga, iniciou as súas investigacións científicas xunto ao seu asistente Werner Heisenberg e relacionándose tamén con Wolfgang Pauli. Ambos físicos formularon a representación mecánica da matriz do quanto a partir dun primeiro borrador de Heisenberg no cal formulaba a teoría do quanto evitando as representacións concretas, mais inobservábeis da órbita do electrón usando parámetros como a probabilidade da transición. Diante deste feito, Born recoñeceu que a formulación podía ser transcrita na lingua das matrices, que aprendera xunto a David Hilbert.

En 1933, Born abandonou Alemaña para refuxiarse na Universidade de Cambridge pola súa orixe xudía, aínda cando el profesaba a relixión luterana, así como polo seu pacifismo. En 1936 foi nomeado profesor de Filosofía Natural na Universidade de Edimburgo, cargo que desenvolveu até o ano 1953.

En 1954 volveu ao seu país e foi galardoado co Premio Nobel de Física, xunto con Walther Bothe, *polas súas investigacións na mecánica cuántica, especialmente no estudo da función das ondas*. En 1955 foi un dos 11 científicos e intelectuais que asinaron o Manifesto Russell-Einstein.

## Outros 
É coñecido pola súa profecía errada 'Á física, tal como a coñecemos, quédanlle seis meses de vida'.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1954
Walther Bothe

**Walther Wilhelm Georg Bothe**, nado en Oranienburg en 1891 e finado en Heidelberg en 1957, foi un físico, matemático, químico e profesor universitario alemán. Recibiu o Premio Nobel de Física o ano 1954, xunto con Max Born, pola invención do método das coincidencias na ocupación do contador Geiger.

## Traxectoria 
Naceu o 8 de xaneiro de 1891 na cidade alemá de Oranienburg, preto de Berlín. Estudou física, química e matemáticas na Universidade de Berlín onde tivo como profesor a Max Planck, doutorándose no ano 1914. Tras a primeira guerra mundial, onde foi feito prisioneiro polo Imperio Ruso e deportado a Siberia, colaborou con Hans Geiger ao *Physikalisch-Technische Reichsanstalt* de Berlín.En 1930 foi nomeado profesor da Universidade de Giessen e o 1934 foi director do Instituto de Física da cidade de Heidelberg.

Morreu o 8 de febreiro de 1957 á cidade de Heidelberg.

## Procura científica 
Xunto a Hans Geiger descubriu que se unha soa partícula é detectada por dúas ou máis contadores Geiger, a detección será practicamente coincidente no tempo. Usando esta observación construíu o circuíto de coincidencia permitindo que varios contadores en coincidencia determinen o ímpeto angular dunha partícula. Bothe estudou o efecto Compton usando este sistema, así establecendo a análise moderna dos procesos de dispersión e establecendo unha porta lóxica.

En 1930 demostrou, xunto con H. Becker, que mediante o bombardeo do berilio con partículas alfa conseguíase unha radiación penetrante, formada polo que posteriormente James Chadwick denominaría neutróns. En 1943 finalizou o primeiro ciclotrón alemán.

En 1954 foille concedido o Premio Nobel de Física, que compartín con Max Born, *pola invención do método das coincidencias no uso do contador Geiger, polo estudo dos radiacións*

## Recoñecementos 
En honor seu nomeouse o asteroide (19178) Walterbothe descuberto o 9 de setembro de 1991 por Freimut Börngen e Lutz D. Schmadel.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1954
Orthanc

[miniatura|300px|Panorama de Orthanc en [Isengarda.]]
No universo imaxinario de J. R. R. Tolkien e na obra *O Señor dos Aneis*, **Orthanc** é unha gran torre situada no centro de Isengarda. O seu nome ten tradución tanto do sindarin, como do rohírrico. Na primeira das dúas linguas significa «monte do cairo» e na segunda significa «espírito astuto».

## Historia 
Foi erixida polos dúnedain de Gondor a finais da Segunda Idade do Sol para gardar o Paso de Rohan. Colocaron nela unha das Palantír que servía como comunicación entre Arnor e Gondor.

Durante a Guerra do Anel Isengarda estaba do bando de Sauron, e os Ents intentaran derrubar a torre sen éxito durante a Destrución de Isengarda, pero tiveron que deterse e impedir que Saruman escapase.

A restauración de Orthanc foi unha das primeiras tarefas que realizou o Rei Elessar durante o seu reinado. A Palantír de Saruman foi posta de novo na torre despois de ter realizado un rexistro da mesma, no que se atoparon numerosos obxectos de gran valor, principalmente da Casa de Eorl, roubadas por Gríma en Edoras. Os obxectos de maior valor foron un cofre que gardaba no seu interior a xoia Elendilmir, que todos crían perdida, e unha pequena caixa de ouro na que Isildur gardara o Anel cando llo arrebatou a Sauron.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Isengarda
Burj al-Arab

O **Burj al-Arab** (en ; en ) é un hotel que se atopa na cidade de Dubai (Emiratos Árabes Unidos). Foi inaugurado o 1 de decembro de 1999.

## Características 
Cunha altura de 321 metros, é o edificio máis alto de uso exclusivo como hotel de todo o mundo e un dos edificios hostaleiros máis representativos. Está situado no mar, sobre unha illa artificial localizada a 280 metros da praia no Golfo Pérsico. Está conectado con terra firme mediante unha estrada.

A construción do edificio iniciouse en 1994 e inaugurouse oficialmente o 1 de decembro de 1999. A súa construción intenta recordar un barco e está situado de forma que a súa sombra non cubra a praia. No punto máis alto do hotel atópase un heliporto.

O hotel está catalogado como de sete estrelas, categoría que vai máis aló da clasificación normal dos hoteis, de 1 a 5, debido ás súas características realmente excepcionais que o diferencian de calquera outro tipo de hotel no mundo. No Burj al-Arab non teñen habitacións normais senón que conta con 202 suites dobres. A máis pequena destas suites ocupa unha área de 169 m² mentres que a maior cobre unha área de 780 m².

O hotel ten unha suite real a cal vale 28000 dólares a noite. Tamén ten un servizo de automóbiles Rolls-Royce de luxo dispoñible para cada hóspede. Ademais na súa cociña conta con afamados chef. As reservas pódense facer desde a páxina oficial.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina Oficial do Hotel Burj Al Arab
Lau

**Lau** é unha provincia das illas Fiji localizada na División do Leste, cunha área de 487 Km² e unha poboación de 12.211 habitantes en 1996. A súa capital é a cidade de Tubou.
Lomaiviti

**Lomaiviti** é un arquipélago que comprende unha das catorce provincias da República de Fiji, chamada provincia de Lomaiviti, localizada na División do Leste. Conformada por sete illas principais e unha serie de outras máis pequenas, abarca unha superficie total de 411 km² e conta cunha poboación de 15.657 habitantes (2017). A cidade máis grande, cunha poboación de 1.131 habitantes, é Levuca, que foi a primeira cidade moderna de Fiji e serviu de capital entre 1871 e 1877.

## Notas
Ateneo Ferrolán

O **Ateneo Ferrolán** foi fundado en 1879, persistindo até o seu peche durante a ditadura franquista, e refundado en 1976.
Desde entón converteuse nun punto de referencia e consulta dentro do mundo cultural de Ferrol e en xeral de Galicia. Organiza actividades culturais de diversos eidos (debates, cine, conferencias, mesas redondas, exposicións, concertos...), acadando unha gran capacidade de convocatoria, sendo unha entidade que ofrece o seu espazo ás diversas entidades e asociacións que queiran dispoñer das súas instalacións.
## Descrición 
O ateneo, como entidade sen fin de lucro, ocupa un dos primeiros lugares como dinamizador da cultura en Ferrol, desenvolvendo as súas actividades a través das Vocalías de Música, Cine, Teatro, Ciencias e Humanidades, Artes Plásticas, Ambiente, Muller, Arqueoloxía, Xuventude, Publicacións..., tentando dar resposta cultural ás necesidades da cidade e da comarca de Ferrol. As súas actividades desenvólvense en función dunha demanda social concreta ó servizo da cal orientamos os seus esforzos.

Polas características propias de promoción e defensa da cultura galega, tódalas súas manifestacións, ben orais ou escritas, realízanse dun xeito único en lingua galega, o mesmo que toda a súa administración está elaborada, de sempre, en galego.

Todo este esforzo cultural e os seus fins, non lucrativos, fan que as súas programacións sexan na súa maior parte abertas ó público e de xeito gratuíto, cun gran contido e interese social, polo cal teñen unha grande aceptación cidadán.

A sede está situada nun edificio histórico do século XVIII, restaurado polos arquitectos Alfredo Alcalá e Francisco Iglesias, enclavado no tamén histórico barrio da Magdalena, preto do Mercado Central.

Na planta baixa sitúase o Salón de Actos con capacidade para 100 persoas. Na primeira planta está a Secretaría, sala de xuntas, sala exposicións, sala de socios e cafetería. Na segunda planta está a sala de exposicións, e na terceira planta está a Biblioteca e a única hemeroteca da comarca, que conta con prensa diaria local e estatal.
miniatura|page=5|*Anuario de las tareas del Ateneo Ferrolano en el curso de 1904-1905*.
Dende hai anos lévanse facendo actividades permanentes, algunhas incluso de renome internacional:

* Certame Atenea de Teatro Infantil e Xuvenil.
* Certame Fotográfico sobre o Ambiente.
* Concurso Internacional de Gaita Galega Constantino Bellón.
* Xornadas da Gaita.
* Xornadas de Curtametraxes.

Tamén se fan outras estables como:

* Publicación da revista trimestral *Atenea*.
* Publicación anual do *Caderno*, orientado fundamentalmente á recuperación histórica do patrimonio cultural de Ferrolterra.
* Edición do CD das finais do Concurso de Gaita Galega Constantino Bellón.
* Cine, excursións e exposicións.

E a posibilidade, segundo coñecen asociacións culturais, A.VV., partidos políticos ou entidades, de facer calquera outro acto que se propoña, posto que o Ateneo é unha entidade sen ánimo de lucro aberta a calquera iniciativa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Blog do Ateneo Ferrolán
Mamanuca

O grupo das **Mamanuca** en Fiji é un arquipélago volcánico situado ao oeste de Nadi e ao sur das Illas Yasawa. O grupo, é un popular destino turístico, consta dunhas 20 illas, pero aproximadamente 7 destas son cubertas polo océano Pacífico coa marea alta. Malololailai é o centro da industria do turismo na Mamanucas.

As Illas Mamanuca, fronte á costa de Denarau ofrecen augas cristalinas, praias de area branca bordeadas de palmeiras e arrecifes de coral vivo. Hai illas, vilas, complexos turísticos para visitar, mergullar e nadar.

## Illas 
Illas da cadea de Mamanuca, non todas están habitadas, inclúense:

## Actividades 
O porto de Denarau é a porta de entrada á Mamanuca e Yasawa. Pódense facer excursións dun día de Denarau ás Illas Mamanuca ou coller un complexo para aloxarse durante a noite. As actividades que se poden facer nas Mamanucas son a vea, natación, mergullo, caiac, vistas do coral en semi-somerxibles, mergullo, natación con quenllas nos arrecifes, wíndsurf, sendeirismo, visitas ás vilas, minigolf e descubrir novas praias solitarias.

## Véxase tamén
Illas Yasawa

miniatura|dereita|Un tómbolo conecta as illas de Waya e Wayasewa.
miniatura|Nanuya Lai Lai.
As **illas Yasawa** son un arquipélago de 20 illas volcánicas que se atopan no oeste de Fiji, cunha área de, aproximadamente, 135 quilómetros cadrados.

## Xeografía 
O grupo volcánico Yasawa componse de seis illas principais e numerosos illotes máis pequenos. O arquipélago, que se estende en dirección nordés durante máis de 80 quilómetros desde un punto situado 40 quilómetros ao noroeste de Lautoka, é de orixe volcánica e moi montañoso, con picos que van desde 250 a 600 metros de altura. A única pasaxe segura para o transporte marítimo é entre a illa Yasawa (a máis grande do arquipélago, duns 22 quilómetros de longo e menos dun quilómetro de ancho) e a Illa Round, a 22 quilómetros cara ao nordeste.

## Historia 
O navegante británico William Bligh foi o primeiro europeo en avistar as Yasawa en 1789, tras o motín no HMS Bounty. O capitán Barber no HMS Arthur visitou as illas en 1794, pero non se cartografaron ata 1840, cando foron rexistradas e cartografadas por unha expedición dos Estados Unidos comandada por Charles Wilkes. Ao longo da década de 1800, invasores tonganos trocaban e, ás veces roubaban, as esteiras polas que os insulares de Yasawa eran famosos. As illas foron ignoradas polo resto do mundo ata a segunda guerra mundial, cando o Exército dos Estados Unidos as utilizaron como postos de avanzada de comunicacións.

## Turismo, economía e cultura 
Ata 1987, era política do goberno de Fiji que as illas Yasawa estivesen pechadas ao turismo terrestre. Houbo operacións limitadas de cruceiros desde 1950, mais os pasaxeiros tiñan que permanecer a bordo dos seus buques. Os residentes locais beneficiáronse moito da presenza de pasaxeiros. Debido ao seu dominio absoluto dos bens raíces de estado, tres resorts estaban operando na illa Tavewa desde a década de 1980. Desde que o goberno de Fiji levantou as restricións á terra baseada no turismo nas illas Yasawa, un número de recursos establecéronse alí. As áreas da Yasawas foron os lugares para a rodaxe en 1980 da película de aventuras romántica* The Blues Lagoon*. O turismo está crecendo en importancia. Requírese permiso para visitar todas as illas, excepto no grupo de Tavewa. A casa da *Tui Yasawa*, o Xefe Supremo das Illas Yasawa, atópase en Yasawa-i-Rara, en Yasawa Island, pero a poboación máis grande é Nabukeru.

## Transporte 
Ao ser unha das cadeas de illas periféricas, as opcións para chegar ás illas Yasawa son un pouco máis limitadas do que algunhas das illas máis próximas a Nadi e Denarau. Os voos son polo xeral limitados mais as opcións de voos charter están dispoñibles. Tamén está dispoñible a opción de tomar o Yasawa Flyer, un catamarán.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Backpackers and Billionaires - article about the Yasawa Group's (and Fiji's) history
-14

## Acontecementos 
* Augusto somete aos ligures dos Alpes Marítimos. Créase a provincia romana de Liguria.
* Druso toma a cidade celta de Borbetomagus e transforma, fortificándoa, a Civitas Vangionum, a actual Worms (Alemaña).

### Arte e cultura 
* Templo de Augusto en Pula, Iliria.

## Nacementos 
*
## Mortes 
* 
### Outros 
* Historia ano a ano
Igrexa de Santa María de Caleiro

A **igrexa de Santa María de Caleiro** é a igrexa parroquial de Caleiro, no concello de Vilanova de Arousa. Conserva en bo estado elementos arquitectónicos románicos, destacando a súa ábsida semicircular.

## Historia
A primeira referencia documental consiste nunha doazón que fixo Ramiro Muñiz á Catedral de Santiago no ano 1114 e onde se cita a vila *callerii* en relación a este templo.

En 1588 Pedro de Otero fundou a Capela do Cristo, e en 1754 construíuse outra capela acaroada á nave.

## Descrición
### Exterior
Pouco se conserva sen alterar da fábrica románica. Destaca o bo estado en que chegou ata os nosos días a súa ábsida semicircular. No centro ábrese unha ventá semicircular cegada na actualidade. No lado setentrional unha sancristía moderna acaroada á ábsida.

A ábsida reproduce as formas da Igrexa de San Martiño de Sobrán sendo este un resultado menos refinado que o do veciño templo. Pode datarse a obra no terceiro cuarto do século XII.

O beiril é de covixa en caveto con canzorros de temas moi variados.

A ábsida únese á nave por medio dun cóbado a modo de estribo unido a un tramo recto a modo de contraforte rectangular que se une co hemiciclo.

Na nave tamén se conservan algúns canzorros no extremo do muro sur.

No muro testeiro da nave ábrese unha seteira rectangular. No muro piñón unha cruz á que lle falta o carneiro. A cruz é patada e dos seus ángulos saen os brazos dunha cruz de Santo André, todo rodeado por dous círculos concéntricos.

A carón da igrexa consérvase un cruceiro de principios do século XX, apoiándose en catro chanzos, con pedestal e vara octogonal.

### Interior
O arco triunfal é de medio punto dobrado en aresta viva, apoiándose nun par de columnas entregas. Paralelo un arco faixón de idéntica feitura pero apoiado en columnas acaroadas. As columnas con basas de perfil ático, con fustes de sete tambores, capiteis de follas anchas e grosas. A media altura unindo as columnas de ambos os arcos unha imposta cunha fila de billetes.

A ábsida cóbrese con bóveda de canón e a da nave con bóveda de forno.

A Capela do Cristo dos Crespo, de finais do século XVI, é de planta rectangular e cóbrese con bóveda estrelada, decorada con medallóns nas claves e ménsulas con forma de bustos no arranque dos nervios.
## Galería de imaxes

Iglesia de Santa María de Caleiro5.jpg|Fachada principal (occidental).

Iglesia de Santa María de Caleiro.jpg|Ábsida semicircular.
Iglesia de Santa María de Caleiro3.jpg|Porta occidental.

Iglesia de Santa María de Caleiro4.jpg|Detalle dos canzorros.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
*Arquitectura románica
### Ligazóns externas
Banjul

**Banjul** (a antiga *Bathurst*) é a capital de Gambia. Ten unha poboación de 34&nbsp;125 habitantes (2007), aínda que coas zonas periféricas supera o medio millón (523&nbsp;589 habitantes en 2003). Está situada sobre a illa de Banjul (antes *illa de Saint Mary*), no lugar onde o río Gambia desauga no océano Atlántico.

## Xeografía 
Banjul está localizada sobre unha illa areosa construída, ao longo do tempo, polos depósitos arrastrados polo río Gambia até a súa foz. A vexetación maior, espontánea, está constituída por baobabs e bambús.

miniatura|dereita|275px|Climograma de Banjul
O clima da cidade é de subtropical, con só unha estación chuviosa anual; as temperaturas son cálidas e estábeis ao longo de todo o ano. As medias mensuais non baixan dos 25&nbsp;°C.
O seu cálido clima durante todo o ano é debido ao deserto do Sáhara. O mes máis frío é agosto e o máis cálido é marzo.

## Historia 
No 1816, os británicos fundaron Banjul como un posto commercial e como base para suprimir o comercio de escravos.
O 18 de febreiro de 1965, a cidade converteuse en capital do país trala declaración de independencia da República de Gambia.
Foi chamada Bathurst in honra de Henry Bathurst, secretario do Despacho Colonial. En 1973 o nome foi africanizado como Banjul, que en mandé significa "illa dos bambús".

O 22 de xullo de 1994, Banjul foi escenario dun golpe de Estado militar no que o Presidente Dawda Jawara foi derrocado, e mudado polo aínda actual Presidente do país, Yahya Jammeh.

## Economía 
Banjul é a principal área urbana de Gambia, á par que é o centro económico e administrativo da nación. O traballo dos cacahuetes é a principal industria do país, e xunto con cera de abellas, madeira, aceite de palmeira e coiros, son os principais produtos que son exportados polo porto da capital.

## Lugares de interese 
* *Museo Nacional* (National Museum), en *Gloucester Street*, expón coleccións sobre o período colonial e a historia recente de Gambia.
* *Mercado de Albert*.
* *Casa Estatal*
* *Casa da Xustiza*
* Dúas catedrais e varias mesquitas.
* *Arco 22*, construído como un portal de entrada á cidade. O arco é de 35 metros de altura e o centro dunha praza.

## Cidadáns notábeis 
* Fatou Bensuda, política (n. 1961).
* Ebou Dibba, escritor (n. 1943).
* Mass Lowe, músico (n. 1969).
* Neneh MacDouall-Gaye, política (n. 1957).
* Lenrie Peters, poeta (n. 1932)
* Laba Sosseh, músico (1943−2007).

## Cidades irmandadas 
* Grimsby, no Reino Unido; Newark e Tuskegee, nos Estados Unidos; Taipei, en Taiwán; Unna, en Alemaña e Dakar no Senegal.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* AccessGambia
Kadavu

**Kadavu** é a cuarta maior illa de Fiji, cunha área de 411&nbsp;km², e a maior illa do Grupo Kadavu, un arquipélago volcánico formado polas illas Kadavu, Ono, Galoa e varias illas menores no Arrecife do Gran Astrolábio (*Great Astrolabe Reef*, en inglés). A súa principal cidade é Vunisea, que posúe un aeroporto, unha escola secundaria, un hospital e unha base do goberno. Suva, capital do país, está localizada 88&nbsp;km ao norte de Kadavu, na illa de Viti Levu.

## Administración 
A illa de Kadavu é parte da provincia de Kadavu, pertencente a División Oriental.

## Xeografía 
Kadavu posúe 93&nbsp;km de lonxitude e varía entre 365 metros a 13&nbsp;km de largo.  A illa está case dividida en dúas partes polo istmo de Namalata, que liga a Baía de Namalata, na costa norte, co porto natural (ou ancoradoiro) de *Galoa* na costa sur.  Dentro do porto natural de Galoa fica a illa Galoa e o pequeno illote de Tawadromu. A montaña máis alta da illa é a Nabukelevu, tamén coñecida como Monte Washington, con 822 metros de altura, localizada no extremo oeste da illa.

Kadavu aínda conserva o 75% da súa selva tropical orixinal e unha rica diversidade de paxaros.

## Economía 
Kadavu é unha das áreas menos desenvolvidas de Fiji. Hai poucas estradas e a economía local é moi dependente da agricultura de subsistencia. Non hai bancos en Kadavu.  O turismo estase facendo popular.
miniatura|esquerda|Vunisea

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Información en Kadavu.
* Información xeral en Kadavu.
Pilono

dereita|miniatura|255px|Gravado dos templos de Karnak mostrando os seus pilonos
O **pilono** é unha construción con forma de pirámide truncada, de grosos muros, que erixidos por pares, flanquean a entrada principal dos templos do antigo Exipto; no espazo deixado entre ambos atópase a porta de acceso.

Segundo a súa magnitude e importancia poden ir precedidos dun *dromos*, ou paseo de esfinxes, dous obeliscos, estatuas e estandartes. Tras eles xeralmente atópase un gran patio descuberto, ás veces porticado en varios dos seus lados. Aínda que son construcións macizas, adoitan albergar pasaxes e escaleiras para o seu mantemento. Están rematados por unha *gola* na súa coroación. Os seus paramentos decorábanse con baixorrelevos policromados que narraban fazañas dos faraóns.

Os máis monumentais e de maiores dimensións atópanse en Karnak, erixidos a partir do Imperio Novo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Arquitectura do antigo Exipto
Cova de Valporquero

A **cova de Valporquero** é unha cavidade subterránea que está situada en Valporquero de Torío, no concello de Vegacervera, ao norte da provincia de León. A caverna abriuse ao público en 1966.

## Descrición
A entrada á cova atópase a unha altitude de 1.309 metros sobre o nivel do mar. Ten un nivel superior de 1300 metros de lonxitude, habilitado para a visita turística. Un nivel inferior ocupado por un río, con 3.150 metros de lonxitude visitable por espeleólogos e expertos. A temperatura interior é duns 7 graos centígrados, que se mantén constante durante todo o ano. A humidade é do 99%.

## Salas
O percorrido turístico é guiado, a través das 7 salas:
*Pequenas marabillas
*Gran rotonda
*Fadas
*Cemiterio estalactítico
*Gran vía
*Columna solitaria
*Marabillas

Poden contemplarse formacións de estalactitas e estalagmitas.
## Galería

Ficheiro:Valporqueroacceso.jpg|Entrada á cova.

Ficheiro:Cueva de Valporquero.007 - Vegacervera (Leon).jpg|Estalactitas.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Web oficial da Cova de Valporquero
*Fotos da Cova de Valporquero
Camp de Tarragona

dereita|miniatura|200px|
O **Camp de Tarragona** é unha rexión natural e histórica do sur de Cataluña e tamén un dos oito ámbitos funcionais territoriais (AFT) definidos no Plan territorial xeral de Cataluña, para un hipotético desenvolvemento da Comunidade Autónoma en vigairías.

É a área da provincia de Tarragona que engloba as comarcas catalás do Alt Camp, Baix Camp, Baix Penedès, Conca de Barberà, Priorat e Tarragonès.  En 2010 contaba con 616.852 habitantes. Historicamente coñecíase como *Camp de Tarragona* á rexión formada polo Alt Camp, o Baix Camp e o Tarragonès.

Tamén é o nome da estación ferroviaria de alta velocidade que desde o 26 de decembro de 2006 serve a esas comarcas, a estación de Camp de Tarragona.
Lingua prusiana antiga

O **prusiano antigo** é unha lingua báltica extinta, falada polos habitantes da zona que posteriormente se chamou Prusia Oriental (hoxe repartida entre Polonia, Lituania e a rexión rusa de Kaliningrado) antes das colonizacións alemá e polaca do século XIII. Despois desta colonización, empezouse a falar un dialecto xermánico do Baixo Alemán Oriental chamado tamén prusiano polo que é conveniente non confundilos. Na rexión lituana de Klaipėdá existe un grupo de persoas que intenta revivir unha versión reconstruída deste idioma báltico.

## Características 
O prusiano antigo está estreitamente emparentado coas outras linguas bálticas extintas, o galindiano (falado antigamente no territorio do sur) e o sudoviano (ao leste). A súa relación é máis afastada coas linguas bálticas orientais, aínda vivas, o lituano e máis aínda co letón.

Os *Aesti*, mencionados por Tácito na súa *Germania*, poderían ter sido un pobo falante de prusiano antigo. Segundo os describe Tácito, eran un pobo como os demais suevos (un grupo de pobos xermánicos) pero cun idioma máis "británico" (celta).

Durante a Reforma e despois dela, grupos de persoas de Polonia, Lituania, Francia e Austria atoparon refuxio en Prusia. Estes novos inmigrantes provocaron un lento declive no uso do antigo prusiano, xa que os prusianos comezaron a adoptar os idiomas dos recentemente chegados. O prusiano antigo probabelmente deixou de ser falado arredor do final do século XVII coa gran praga.

Dáselle o nome de "prusiano antigo" para evitar a confusión co adxectivo "prusiano", que se relaciona co posterior estado alemán. O nome do país en prusiano antigo, sen ser latinizado, foi Prusa; isto pode usarse para reconstruír o idioma a partir do estado posterior. O prusiano antigo empezou a escribirse no século XIV, e del sobrevive moi pouca literatura.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Linguas bálticas

### Ligazóns externas
*Frederik Kortlandt: Electronic text editions  &mdash; contén transcricións de textos en prusiano antigo
* Reconstrución do prusiano antigo
Thutmose

**Tutmosis, Thutmosis, Tuthmosis, Thutmose, Tuthmose, Thothmes**... É o nome helenizado que recibiron varios faraóns e algúns personaxes do Antigo Exipto. A transcrición das súas xeroglíficos é **dhwty-ms,**, é dicir, "procreado por Dyehuty", o deus denominado Thot polos gregos. Os principais Tutmosis son:

* Thutmose I: quen foi o terceiro faraón da dinastía XVIII e o primeiro gran conquistador exipcio.
* Thutmose II: o seu fillo e sucesor, que gobernou entre os reinados de Thutmose I e a corregencia de Hatshepsut.
* Thutmose III: o fillo do anterior. Un dos faraóns máis importantes da historia exipcia.
* Thutmose IV: neto do anterior. Reinou só dez anos.
* *Thutmose*: neto do anterior. Debería ser Thutmose V, por ser o maior dos fillos homes de Amenhotep III, pero morreu de xeito temperán. Quizais fose fillo da princesa mitannia Giluhepa, pois en ningún lado dise que Tiy, a outra grande esposa real de entón, tivese máis dun fillo real.
* *Thutmose ou Dyehutymose*: sábese que foi o mestre escultor durante o reinado de Akhenatón, tendo un importante taller de escultura na cidade mesma de Akhenatón. Foi en devandito lugar onde se atopou numerosos bustos da raíña Nefertiti.
Club Waterpolo Santiago

O **Club Waterpolo Santiago** é un club de wáter-polo con incidencia na cidade de Santiago de Compostela e tamén en toda a comarca de Santiago. Fundouse no ano 2004 ao separarse do Club Natación Santiago, que non só abarcaba o deporte do wáter-polo, se non tamén a natación. Conta na actualidade con 90 socios e un orzamento de 17.000 euros. O Waterpolo Santiago ten como piscina de xogo a de Santa Isabel, á que se lle suma a piscina do Sar nos adestramentos. Conta con equipos alevín mixto, infantil mixto, cadete mixto, xuvenil e absoluto, cun total de 60 waterpolistas entre tódalas categorías.
## Logros deportivos 
### Tempada 2004-05 
* Categoría infantil: 2º posición no campionato galego de inverno e 2º posición no campionato galego de verán.
* Categoría xuvenil: 3º posto na liga e na copa.
* Categoría absoluta: 2º posto na liga e na copa

### Tempada 2005-06 
* Categoría infantil: 4º na liga e nos campionatos galegos de inverno e verán.
* Categoría xuvenil: 2ª posición na liga, 2ª posición na copa.
* Categoría absoluta: 2º posto na liga, 2º posto na copa.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Liga Galega de Waterpolo
### Ligazóns externas 
* Blog do Waterpolo Santiago
Luis Piedrahita

[miniatura|Luis Piedrahita en [2008]]
**Luis Piedrahita Costa**, nado na Coruña o 19 de febreiro de 1977, é un humorista, mago, guionista, director de cine e presentador de televisión galego.

Fíxose famoso polas súas aparicións en televisión e radio, sendo especialmente apreciado polos seus monólogos. É coñecido como *"O rei das cousas pequenas",* xa que en moitos dos seus monólogos critica o pouco respecto que os humanos mostran aos obxectos do día a día (retretes, vasoiras, ambientadores etc.).

## Traxectoria
Foi ao colexio concertado xesuíta Santa María do Mar. Desde novo afeccionouse á maxia e gañou dous premios: o segundo premio de Micromaxia no congreso de Valongo (Portugal, 1998) e o Campionato de España en Micromaxia en 1999. Coñecido como *"O rei das cousas pequenas"*, Luis Piedrahita gañou o I Certame de Monólogos de *El club de la comedia*, tras o cal se fixo guionista e actor fixo no devandito programa.

Estudou Comunicación Audiovisual na Universidade de Navarra e especializouse en escritura de guión. Tras isto contratárono en Telecinco.

### Radio e televisión
En televisión colaborou como guionista con *Cruz y Raya*, *La Noche de Fuentes y Cía*, *Con dos tacones* e *1, 2, 3, A leer esta vez*. Deuse a coñecer para o público polas súas intervencións no programa de monólogos *El club de la comedia* emitido en varias cadeas de televisión españolas.

Tamén participou no programa de Buenafuente ou no Estival de Santa Cruz (Valladolid) onde fixo *La Comedia del Gato* xunto a outros humoristas como Agustín Jiménez e Pedro Reyes.

En televisión presenta o programa de maxia *Nada x aquí* do que foi guionista e director durante dúas tempadas; participou tamén nun programa emitido por Cuatro en *prime time* *El Hormiguero* e no seu homólogo radiofónico, *No somos nadie*, presentado igualmente por Pablo Motos.

Entre outubro e novembro de 2020 presentou na Televisión de Galicia o programa musical *A voltas coa música*, do que só se emitiron catro episodios.

### Cine e teatro
Na súa faceta como guionista colaborou en cine: *Cosas que hacen que la vida valga la pena* (2004), e en teatro: *Cinco hombres.com* e *Cinco mujeres.com*, *La vida según San Francisco*, *Entre fuerte y flojo*. En abril de 2007 dirixiu xunto con Rodrigo Sopeña unha película de suspense titulada *La habitación de Fermat*, presentada no festival Internacional de cine de Cataluña, Sitges.

## Obra 
**¿Un cacahuete flotando en una piscina sigue siendo un fruto seco?* (2005, ISBN 84-03-09646-1)
**¿Cada cuánto hay que echar a lavar un pijama?* (2006, ISBN 84-03-09736-0)
**Dios hizo el mundo en siete dias... y se nota* (2007, ISBN 84-03-09859-6)
**Cómo ser un Malasombra: Por Luis Piedrahita* (ISBN 84-03-09859-7)

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina web oficial 
*Monólogos e trucos de maxia en Cuatro.com
Sitamón

miniatura|150px|dereita|Cadeira de Sitamón
**Sitamón** foi unha princesa real e raíña consorte da dinastía XVIII do Antigo Exipto, que viviu cara ao ano 1350 a.C.. Outras formas de nomeala: "Satamón", "Sitamen", "Satamun"...
## Familia 
Descoñecemos a xenealoxía exacta de Sitamón, pero adóitana facer como a filla máis vella do faraón Amenhotep III e da súa primeira e máis importante Grande Esposa Real, a raíña Tiy. Outras fontes pensan que no canto de ser filla de Amenhotep III era a súa irmá (sería entón filla de Thutmose IV e da súa Grande Esposa Real Iaret), aínda que a versión máis estendida na actualidade é que fosen pai e filla.

## Traxectoria 
No ano 30º do reinado de Amenhotep III, cando se celebraba o xubileu do monarca (o soado festival *Heb Sede*), o monarca decidiu casar con Sitamón, que por entón debería de contar vinte anos, máis ou menos. Isto debeu de ser unha gran sorpresa, sobre todo para o pobo común, pois nunca antes se deran casos de incesto, ou polo menos iso se cría. O certo é que as causas de que Amenhotep III casase a esas alturas con Sitamón, cando a súa descendencia parecía asegurada xa polo futuro Akhenatón son un enigma. En teoría, e como xa se dixo antes, Sitamón estaba destinada a casar co seu irmán, e non co seu pai.

Tras este feito, Sitamón practicamente desaparece de escena, e non se volve a ter mención dela ata logo da morte do seu pai e marido, nove anos despois do seu matrimonio. A pesar de ser ascendida ao rango de Grande Esposa Real (cousa que non fixo Amenhotep III co resto das fillas coas que casaría), nunca tivo tanta importancia como a súa nai Tiy, nin ningún peso político coñecido. 
## Títulos de Sitamón 
* Gran Filla Real (filla primoxénita).
* Grande Esposa Real (Esposa de Amenhotep III), no ano 30º do reinado de Amenhotep III (festa Sed).
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Dinastía XVIII de Exipto
### Ligazóns externas 
* Sitamón
Club Marina Ferrol

O **Club Marina Ferrol** é un club deportivo galego con base na cidade de Ferrol no que se practica a natación e o wáter-polo. 

## Historia 
O Club naceu co obxectivo de agrupar nel aos nadadores ferroláns, despois de construír a Armada a súa instalación climatizada cuberta no pavillón polideportivo de Batallones no ano 1977, que até aquel entón non contaba con cuberta. Creouse en 1978 por iniciativa do doutor José Rioseco López, capitán médico nesa etapa, e mais pola Asociación de Padres y Amigos de Nadadores de Ferrol. Na sección de natación o Club Marina Ferrol organízase cada ano dende 1980 o trofeo Ciudad de Ferrol, en memoria de Juan Varela, compoñente da entidade, e cabo 1º da Armada. Dende 1999 o Memorial figura con data fixa no calendario da Liga Europea de Natación.

A sección de wáter-polo que formouse no ano 1997. Ten a súa sede na piscina da Mariña de Ferrol, de aí o seu nome. O seu adestrador é Andrei Navhalikine e o presidente é Carlos Bremón Pérez.

## Logros deportivos (C.N.M.F. Waterpolo) 
### Tempada 2003/04
*Liga absoluta: 4º posto.
*Liga xuvenil: 1º posto.
*Copa absoluta: Semifinalista.
*Copa xuvenil: 1º posto.
*Campionato cadete de inverno: Campión
*Campionato cadete de verán: Campión

### Tempada 2004/05
*Liga absoluta: 3º posto.
*Liga xuvenil: 1º posto.
*Copa absoluta: Finalista
*Copa xuvenil: 2 º posto.
*Campionato cadete de inverno: Subcampión
*Campionato cadete de verán: Campión.
*Campionato infantil de inverno: Campión
*Campionato infantil de verán: Campión.
## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Liga Galega de Waterpolo
Tiy

[dereita|miniatura|200px|Tiy xunto a Amenhotep III. Fragmento. [Museo do Louvre]]
**Tiy**, nada c. 1400 a.C. e finada c. 1340 a.C.  foi unha raíña exipcia, esposa de Amenhotep III, da dinastía XVIII, e unha das mulleres máis carismáticas da historia exipcia.

## Orixe 
Ao contrario que todas as súas predecesoras, as Grandes Esposas Reais, Tiy non era de liñaxe real, o seu pai, Yuya, procedente de Akhmin era un oficial de alto rango na corte real, obstentando entre outros títulos o de xefe de carros de guerra do faraón, e podería ser de orixe estranxeira, mentres que a súa nai, Tuya, era unha alta sacerdotisa do palacio.

## Reinado 
[dereita|miniatura|200px|[Baixorrelevo de Tiy. Mº Berlín]]
Tiy casou con Amenhotep III logo de este acceder ao trono, aínda os dous nenos. Tiy gozou dun papel prominente, foi a primeira raíña consorte exipcia en aparecer regularmente á beira do faraón en estatuas, relevos, estelas, vasillas, ourivaría en todos os monumentos construídos polo seu marido, e o seu nome foi o primeiro dunha raíña en quedar rexistrado en actos oficiais. Do seu matrimonio naceron cando menos seis fillos, entre eles Akhenatón; dúas das súas fillas, Sitamón e Isis levaron o título de Grande Esposa Real na última década do reinado de Amenhopted, o que aumentaba o status da propia Tiy e outras dúas fillas tiñan tamén o título de esposas real. Sobreviviu ao seu home doce anos e seguiu a manter un papel importante durante a primeira parte do reinado do seu fillo Akhenatón
[dereita|miniatura|180px|Vasija cos nomes de [Amenhotep III e Tiy]]

## Tumba 
É posible que Tiy recibira sepultura orixinalmente na tumba real de Akhenatón en Amarna, xa que se atoparon os restos dun sarcófago seu nesa tumba; non obstante a súa cámara funeraria atopouse en KV55 e aínda ushabtis (figuras funarias) seus na tumba WV22 de Amenhotep III.

Finalmente en 1898 os seus restos momificados atopounos Victor Loret xunto a outras dúas momias nunha cámara no lado oposto da de Amenhotep II na tumba KV35. As outras momias eran un rapaz de aproximadamente dez anos, e unha muller nova. Os tres estaban xuntos, nunha pequena antecámara da tumba, danados pola acción de antigos ladróns de tumbas Os investigadores non foron quen de identificar os restos, e á máis vella recibiu o nome de “A vella dama” e non foi ata o ano 2010 cando unha análise de ADN confirmou que correspondía coa raíña Tiy.

## Notas 
## Véxase tamén 
* As Raíñas de Amarna
Club Natación A Coruña

O **Club Natación A Coruña** ou CNC é un club deportivo con base na cidade da Coruña no que se practica a natación, a natación sincronizada e o wáter-polo.

## Historia 
O club formouse a partir dun grupo de nadadores e amigos que a inicios da década de 1930 se reunían para practicar natación nas praias da cidade. Máis adiante en 1941, constrúese o hotel Finisterre (hoxe en día o Hotel Hesperia Finisterre), cun complexo deportivo con piscina de 33 metros e trampolón que se denominou A Solana. Daquela só existía outro club en Galicia (o Club do Mar de San Amaro), incorporándose posteriormente o Real Club Náutico de Vigo. O club comezou dedicándose exclusivamente á natación, mais foi incrementando as modalidades como o tenis de mesa, wáter-polo, judo, baloncesto, saltos, salvamento e socorrismo.
## Logros 
Polo club pasou Fernándo Gómez-Reino Lecoq que máis tarde iría a os Xogos Olímpicos de 1976 en Montreal. Na actualidade o CNC milita na Liga Galega de Waterpolo, e a súa sección de wáter-polo conta con 4 Ligas Galegas e 3 Copas Galegas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Liga Galega de Waterpolo
Urbano Lugrís Vadillo

**Urbano Lugrís Vadillo**, nado en Vigo o 8 de maio de 1942 e finado na Coruña o 1 de febreiro de 2018, foi un pintor galego.

## Traxectoria
Fillo de Urbano Lugrís González, unha das grandes figuras da arte galega do século XX, viviu en Vigo ata os oito anos. Despois trasladouse coa familia á Coruña, pero tamén pasou amplas estadías en Madrid e en Castela, de onde viña a familia da nai.

Estudou a carreira de Náutica, e fíxose oficial de máquinas da mariña mercante, profesión que empezou a exercer ao mesmo tempo coa pintura. Continúa profesionalmente vinculado ao mar ata 1971, cando se dedica xa plenamente á pintura.

Comezou a expor moi novo en cidades de Galiza, e a recibir galardóns, a partir do ano 1962. As súas mostras estendéronse a Madrid e Cataluña, onde goza de gran prestixio, saltando así mesmo as fronteiras españolas para ir a Europa e América. Está representado en museos de Galiza e en coleccións particulares. A pintura de Lugrís Vadillo Lugrís abala entre o hiperrealismo e o surrealismo.E ten tres netos Paula Suárez Lugrís, Manuel Suárez Lugrís e Javier Urbano Suárez Lugrís fillos do Marqués de Mera e a súa fills

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
*Mon, Fernando: *Pintura contemporánea en Galicia*. A Coruña, Gaixa Galicia, 1987.
*Pablos, Francisco: *Plástica galega*. Vigo, Caixavigo, 1981.
*VV. AA.: *Urbano Lugrís*. Xunta de Galicia. Concello da Coruña, 1989.
### Ligazóns externas
Aurelio

**Aurelio**, nado cara ao 740 e finado no 774, foi un nobre galego, que gobernou en boa parte da Galicia alto-medieval desde 768 a 774, segundo as crónicas afonsinas. As súas orixes son un enigma histórico, A Crónica Albeldense non dá ningún dato sobre a súa ascendencia, e a Crónica de Afonso III, escrita máis de cen anos despois explica que era curmán de Froila I, posiblemente co obxectivo de facelo entroncar con Afonso I e a súa mítica liñaxe real dende Leovixildo. As fontes árabes medievais denomínano rei de Galicia.

## Traxectoria 
Foi elixido pola nobreza para suceder a Froila I, asasinado nunha revolta palatina no ano 768. O seu fillo Afonso (máis tarde Afonso II) foi afastado do trono.

As crónicas transmiten a noticia dos primeiros movementos sociais de contestación antiseñorial da Idade Media peninsular. Os servos erguéronse contra os seus señores, acabando por seren submetidos por Aurelio. A localización desta rebelión é descoñecida, se ben está fóra de dúbida que debeu ter grande importancia, posto que fora rexistrada nas crónicas.

Aurelio faleceu de morte natural, e sen descendencia, en Langreu. Foi sucedido por Silo I, quen casara con Adosinda (prima de Aurelio e filla de Afonso I.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Anselmo López Carreira, Tucho Fernández Calo, *Os reis de Galicia*, Vigo : A Nosa Terra, 2003. ISBN 84-96203-27-1.
* Xosé Antonio López Teixeira, *Arredor da conformación do Reino de Galicia (711-910)*, Editorial Toxosoutos, S.L. 02/2003.
* Anselmo López Carreira, *O reino medieval de Galicia*, Edicións A Nosa Terra, Promocións Culturais Galegas, S.A., 2005, ISBN 84-96403-54-8.
* Nogueira, C. (2001): *A Memoria da nación: o reino da Gallaecia*. Xerais, Vigo.
* Barbosa Álvarez, José Manuel, *Atlas histórico da Galiza*, Ediçons da Galiza, ISBN 978-84-936218-1-0.
### Outros artigos 
* Lista de monarcas de Galicia
* Lista de monarcas de Asturias
Club Natación Padrón

O **Club Natación Padrón** é un club de wáter-polo e de natación da localidade coruñesa de Padrón. Actualmente milita na segunda división da Liga Galega de Waterpolo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Liga Galega de Waterpolo
### Ligazóns externas
* Web oficial do Natación Padrón 
* Blog sobre wáter-polo en Padrón
Ankhesenamon

dereita|miniatura|250px|Akhenatón, Nefertiti e as súas fillas
**Ankhesenamon** (tamén coñecida como **Ankesenamón** ou **Anjesenamón**) foi a terceira das seis fillas de Akhenatón e da súa Grande Esposa Real Nefertiti. O seu nome significa *a que vive por Atón*. Descoñécese a data exacta do seu nacemento, pero é probable que fose a primeira das princesas reais que nacese na recentemente fundada capital de Exipto, Amarna.

Aparece en moitas representacións, acompañada sempre dos seus pais, Akhenatón e Nefertiti, así como das súas dúas irmás máis vellas. Crese ademais que, e un certo momento de finais do reinado do seu pai, foi casada con el mesmo, e ata se fala da existencia dunha filla nacida deste incesto real, de nome Ankhesenpaatón-Tasherit.

Sexa como for, á morte do seu pai, contraeu matrimonio co príncipe TutankhAtón, irmán ou fillo de Akhenatón, converténdose así na Grande Esposa Real, en 1327 adC. Cando o seu esposo restableceu o culto a Amón e reabriu os templos, tras a revolución relixiosa que levou a cabo o seu pai, ambos cambiaron os seus nomes, sendo respectivamente Tutankhamon e **Ankhesenamon**.

O paso pola historia desta raíña exipcia foi breve. Ao quedar viúva cando Tutanjamón morreu no ano 9 do seu reinado, casou co seu avó Ay e logo desaparece dos documentos exipcios. Isto fixo pensar que ela puido ser a raíña viúva que escribiu unha carta aos hititas, os acérrimos inimigos dos exipcios, solicitando un príncipe co que casar e co que se converterían na nova parella real. É o caso de Dahamunzu.

A repentina subida ao trono de Ay fixo pensar que foi tras desbaratar aquela insólita conxura, e é lóxico que a raíña viúva Ankhesenamon fose silenciada e ata eliminada pola súa traizón. Aínda así, aínda está por descubrir a identidade desta raíña, e formuláronse outras hipóteses, como as de Nefertiti (a que cobra máis forza ultimamente) ou Meritatón, a maior das fillas de Nefertiti e Akhenatón.

## Véxase tamén 
* As Raíñas de Amarna
Liga Galega de Wáter-polo

A **Liga Galega de Wáter-polo** é unha competición de wáter-polo de carácter anual, que se disputa en Galicia e que está regulamentada pola Federación Galega de Natación. Constitúe a quinta categoría estatal e a máxima categoría da Liga Galega de Wáter-polo. O vencedor desta ten dereito a disputar o play-off de ascenso á Terceira división española de wáter-polo. 

## Equipos 
### Tempada 2021/2022 
Na tempada 2021-2022 forman a liga sete equipos:

## Sistema de competición 
O sistema de competición consta dunha fase regular, onde os cinco equipos enfróntase entre eles por partida dobre, de xeito que cada equipo xoga contra os demais tanto como local coma como visitante. Cada vitoria suma 3 puntos na clasificación. Os empates suman un punto e as derrotas ningún. Ao finalizar os enfrontamentos da liga regular, os catro equipos que máis puntuación acaden disputan un play-off polo título, mediante dúas semifinais e unha final, disputadas a dobre partido. Nas semifinais enfróntanse o primeiro contra o cuarto clasificado, e o segundo contra o terceiro. Os vencedores de cada semifinal enfróntanse entre eles, sendo o gañador desta o que se fai co título de liga.

O gañador do título de liga, á súa vez, gaña o dereito a disputar a fase de ascenso á Terceira División Española de Wáter-polo.

Pola parte baixa da clasificación, o último clasificado xoga outro play-off polo descenso, enfrontándose ao primeiro clasificado da Segunda División. Neste encontro a partido dobre, o gañador acada unha praza na primeira división, ben mantendo a categoría, ben conseguindo o ascenso.

## Edicións 
{{Image label begin|image=Galicia-loc.svg|width={}|float={}}}
{{Image label small|x=0.245|y=0.335|scale={}|text=CN Coruña 4px}}
{{Image label small|x=0.165|y=0.525|scale={}|text=CW Santiago 4px}}
{{Image label small|x=0.155|y=0.825|scale={}|text=RCN Vigo 4px}}
{{Image label small|x=0.255|y=0.275|scale={}|text=CN Marina 4px}}
{{Image label small|x=0.165|y=0.725|scale={}|text=CW Galaico 4px}}

O equipo que máis veces conquistou o título da Liga Galega de Wáter-polo foi o Club Natación A Coruña, gañándoa en 7 ocasións consecutivas: dende a primeira edición na tempada 2002/2003 até a tempada 2008/2009. O Club Waterpolo Santiago (3); e o Club Waterpolo Galaico (2), antes coñecido coma Club Natación Pontevedra, son os outros dous equipos galegos posuidores do título de liga.

## Palmarés 
Desde a tempada 2002/2003, tres foron os vencedores do título de liga:
* 15px CN Coruña: 8 títulos
* 15px CW Santiago: 3 títulos
* 15px CW Galaico: 2 títulos

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
### Ligazóns externas 
* Sección de Wáter-polo da Federación Galega de Natación