open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Quilla (aves)

Na anatomía das aves a **quilla** ou **carena** é unha extensión do óso esterno que discorre axialmente como unha crista pola liña media da cara externa de dito óso e sobresae cara a arriba, perpendicular ao plano das costelas. A quilla proporciona unha superficie para a inserción dos músculos das ás, o que permite o efecto de panca necesario para poder voar. Non todas as aves teñen quilla, xa que xeralmente as aves non voadoras carecen dela.

Historicamente, a presenza ou ausencia dunha estrutura de quilla ben marcada foi utilizada para facer unha clasificación das aves en dous grandes grupos ou ordes: carenadas ou Carinatae (do latín *carina*, 'quilla'), que teñen unha quilla pronunciada, e os ratites ou Ratitae (do latín *ratis*, 'balsa', unha embarcación sen quilla, referíndose ao esterno plano), que non teñen quilla ou teñen só unha sutil estrutura que fai de quilla. Esta división en Carinatae e Ratitae foi proposta por Blasius Merrem en 1813. Porén, esta clasificación caeu en desuso conforme os estudos filoxenéticos mostraron que moitas aves non voadoras evolucionaron a partir de aves voadoras. Hai aves non voadoras con forte quilla (pingüíns) e aves de familias voadoras que, a diferenza dos seus parentes, carecen dunha forte quilla (os papagaios kakapo de Nova Zelandia).
[centro|miniatura|Os [pingüíns, aínda que son aves non voadoras, posúen un esterno con quilla.]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Esqueleto das aves
* Ornitoloxía
Javi Vega

**Javier Vega Merayo**, nado o 5 de xaneiro de 1988 en Leganés, é un xogador de baloncesto profesional español.

## Traxectoria 
O 1 de xullo de 2020, anunciouse a súa fichaxe polo Básquet Coruña da Liga LEB Ouro. Tras a primeira tempada na Coruña, na que o club laranxa quedou ás portas das finais do playoff de ascenso á Liga ACB, Vega renovou o seu contrato co equipo coruñés por unha tempada máis.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en ACB.com
José Antonio Caneda

**José Antonio Caneda Goyanes**, nado na Pobra do Brollón en 1951, é un notario e directivo de entidades deportivas galego.

## Traxectoria
Exerce como notario en Quiroga ata 1995, Barcelona ata 2005, despois en Ourense e posteriormente en Lugo até a súa xubilación en 2021. Converteuse en presidente do Club Baloncesto Breogán o 2 de outubro de 2019, sucedendo no cargo a Jesús Lázare. Dimitiu o 24 de novembro de 2023.

## Notas
Vitiaz (1862)

A ***Vitiaz*** (en ruso *Витязь*) foi unha corveta da Mariña imperial rusa que efectuou unha dupla circunnavegación (1870 - 1883-1885). 

Visitou os Estados Unidos de América nunha misión diplomática ao mando do vicealmirante Stepan Lesovsky (1863-1864), prestou servizo no mar Mediterráneo en 1864 e no océano Pacífico (1870-1874) e rearmada en 1871. Foi renomeada como *Skobelev* (*Скобелев*) en 1882, e empregada como buque escola a partir dese ano.

Na súa primeira viaxe de circunnavegación (1870 - 1883), navegou desde outubro de 1870 por América do Sur e as illas do Pacífico chegando á baía do Astrolabio (Papúa-Nova Guinea) en setembro de 1871, polo que o mariño ruso Nikolai Nikolaiévich Mikluho-Maklai, deulle o nome de estreito de Vitiaz ao brazo de mar que separa a illa de Nova Bretaña da península de Huon, en Papúa-Nova Guinea.

## Notas
Bruno Vieira Amaral

**Bruno Vieira Amaral**, nado en Barreiro en 1978, é un escritor, crítico literario e tradutor portugués. 

## Traxectoria 
É licenciado en Historia Moderna e Contemporánea polo ISCTE de Lisboa.

En 2002 foi seleccionado para a Mostra Nacional de Jovens Criadores a través da súa poesía. En 2016 foi nomeado unha das *Dez Novas Voces da Europa (Ten New Voices from Europe)*, escolla da plataforma *Literature Across Frontiers.*

Ten varias colaboracións no *Expresso*, a *Rádio Observador*, o *DN Jovem,* na revista *Atlântico* e no xornal *i*. Tamén foi crítico literario, tradutor e autor da *Guia Para 50 Personagens da Ficção Portuguesa*, e é autor de varios blogues, como o *Circo da Lama*.

É, ademais, editor-adxunto da revista *LER* e asesor de comunicación das editoras do Grupo Bertrand Círculo.

## Obras 
### Novela 
* *As Primeiras Coisas* (2013). Quetzal Editores. 312 páxs. Un cerello de historias ben contadas, que nos transporta para o Bairro Amélia.
* *Hoje estarás comigo no Paraíso* (2017). Quetzal Editores. 368 páxs. Entre lembranzas da infancia, descricións da Angola pasada e o misterio pola morte de João Jorge...
* *Uma Ida ao Motel* (2020). Quetzal Editores. 192 páxs.

### Contos 
* *Uma Ida ao Motel e Outras Histórias* (2020). Quetzal Editores. 192 páxs. 

### Ensaio 
* *Guia Para 50 Personagens da Ficção Portuguesa* (2013). Guerra & Paz Editores. 229 páxs.
* *Aleluia!* (2015). Fundación Francisco Manuel dos Santos. 104 páxs. Sobre as seitas cristiás marxinais do catolicismo dominante.
* *Manobras de Guerrilha. Pugilistas, Pokémons & Génios* (2018). Quetzal Editores. 288 páxs. Crónicas

## Premios 
A súa novela de estrea, *As Primeiras Coisas*, valeulle:

* 2013: Premio de Libro do Ano da revista *TimeOut*
* 2013: Premio Fernando Namora 
* 2013: Premio PEN Narrativa 
* 2013: Premio Novos, Literatura 
* 2015: Premio Literario José Saramago

A súa segunda novela, *Hoje estarás comigo no Paraíso*, valeulle:

* 2016-2017: Tabula Rasa, Ficção
* 2018: Segundo lugar do Prémio Oceanos 

## Notas
Mindaugas Kačinas

**Mindaugas Kačinas**, nado o 30 de xuño de 1993 en Klaipėda, é un xogador profesional de baloncesto lituano. Cunha altura de 2,04 m xoga na posición de ala. Actualmente xoga na Liga LEB.

## Traxectoria 
Nado en Klaipėda, Lituania, Kačinas xogou no baloncesto universitario estadounidense entre 2012 e 2016, concretamente na Universidade de South Carolina. Alí fixo unha media de 6,7 puntos por xogo en 132 encontros. Após finalizar a súa traxectoria cos South Carolina Gamecocks, asinou un contrato por dous anos co Neptūnas Klaipėda, equipo da súa cidade natal que compite na Lietuvos Krepšinio Lyga, máxima categoría do baloncesto lituano. Após adestrar co Stelmet Zielona Góra en 2018, en decembro dese mesmo ano asina co Keflavík islandés. No seu debut enfrontouse ao Njarðvík, conseguindo facer 20 puntos e 8 rebotes. Ao finalizar a temporada asina un contrato por un ano co Palencia Baloncesto da Liga LEB. Co equipo castelán consegue facer unha media de 8,7 puntos e 6,1 rebotes por encontro cun 54,9% de acerto en lanzamentos. Tras a fin da campaña, o 1 de xullo de 2020 anunciouse a súa fichaxe polo Río Breogán. No club lucense permaneceu durante dúas temporadas, a segunda delas na Liga ACB despois de acadar o ascenso. Após finalizar o seu contrato ao acabar a temporada 2021−22, o 29 de xullo de 2022 anúnciase a fichaxe de Kačinas polo Donar Groningen da BNXT League.

### Clubs 
*  Neptūnas Klaipėda (LKL, 2016–2018)
*  Keflavík (KKÍ, 2018–2019)
*  Chocolates Trapa Palencia (LEB, 2019–2020)
*  Río Breogán (LEB / ACB, 2020−2022)
*  San Pablo (LEB, 2022−presente)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en feb.es
Baía do Astrolabio

A **baía do Astrolabio** é unha gran baía na costa sur da provincia de Madang, Papúa-Nova Guinea.

## Xeografía 
Forma parte do mar de Bismarck fronte á costa norte de Papua-Nova Guinea, e é un porto natural para a cidade de Madang, a capital da provincia homónima. 

## Historia 
Foi descuberta en 1827 polo explorador francés Jules Dumont d'Urville e denominada co nome do seu navío. 

Este barco levaba o nome doutro, o *Austrolabe* do tamén explorador francés Jean-François de La Pérouse. 

O astrolabio, oome co que se denomianron estas barcos, é un instrumento para navegar polo mar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  (Ler en liña)
Seguridade

miniatura|Traballador cumprindo coas medidas de seguridade laboral.Os termos **seguridade** (do latín *securĭtāte*) ou **seguranza** refírense a unha acción que non presenta risco ou a prevención del. Tamén pode representar confianza cara a alguén ou algo.

## Coma prevención de riscos 
Referíndose á seguridade como prevención de riscos podémonos referir a varios tipos, por exemplo:

### Laboral 
A seguridade laboral ten como obxectivo evitar os riscos no traballo mediante medidas de protección como cascos, luvas, sinais de advertencia etc.

### Social 
A seguridade social consiste nun conxunto de políticas sociais cuxo fin é amparar e asistir o cidadán e a súa familia en situacións como a vellez, a doenza e o desemprego.

### En Internet 
A seguridade en Internet refírese á protección dos teus datos nun sitio web. Para que calquera persoa que entre nun sitio web saiba o uso dos seus datos os sitios web están obrigados a ter unha política de privacidade e a avisar aos que entren no sitio web deses termos mediante un banner.

## Coma probabilidade 
A seguridade coma probabilidade refírese a ter claro algo, por exemplo, a resposta a unha pregunta.

## Coma confianza 
A seguridade coma confianza refírese á crenza en que unha persoa ou grupo será capaz e desexará actuar de xeito adecuado nunha determinada situación. Tamén se pode referir a crer que a calidade dun produto será satisfactoria.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Seguro
Moritz Pasch

**Moritz Pasch**, nado en Breslau (Prusia) o 8 de novembro de 1843, e finado en Bad Homburg o 20 de setembro de 1930, foi un matemático alemán de orixe xudía especializado en xeometría, o primeiro en describila de forma puramente axiomática.

## Traxectoria 
Pasch empezou estudando química na Universidade de Breslavia, pero pronto se cambiou ás matemáticas a suxestión do seu profesor, Heinrich Schröter, quen finalmente dirixiu a súa tese de doutoramento (1865). Despois dun tempo en Berlín, onde estudou con Karl Weierstrass e Leopold Kronecker, conseguiu a súa habilitación docente na Universidade de Giessen en 1870.

Toda a súa carreira académica (1870-1911) desenvolveuse nesta universidade, sendo un profesor extraordinario desde 1873, profesor titular a partir de 1875 e catedrático desde 1888, en substitución do falecido Heinrich Baltzer. Tamén foi decano da facultade en 1883 e reitor da universidade en 1893-94.

En 1911 retirouse da docencia, pero continuou unha activa investigación. Morreu durante unha viaxe de vacacións.

## Investigacións 
A Pasch débeselle a primeira axiomatización moderna da xeometría. No seu libro *Vorlesungen über die neuere Geometrie* (Leccións sobre xeometría moderna) (1882, 2.ª ed. 1926), baseado nas clases que estivera dando desde 1873, declarou a súa intención de establecer explicitamente todos os conceptos e proposicións básicas da xeometría proxectiva (axiomas), derivando deles todos os resultados da disciplina de forma estritamente lóxica e insistindo na idea de que o conxunto de axiomas ten que ser completo. Neste aspecto é o antecedente máis directo da axiomatización (hoxe considerada canónica) feita por David Hilbert uns anos máis tarde (1899).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Recta de Simson

miniatura|A recta de Simson *p*ara o punto P pasa polos puntos *XYZ*.
**Recta de Simson** en relación a un  triángulo é calquera recta que une os pés das perpendiculares aos lados do triángulo, trazadas desde un punto da circunferencia circunscrita. Estas rectas reciben o seu nome en honra a Robert Simson (1687-1768) aínda que os historiadores das matemáticas non atoparon evidencia da súa autoría. Dado que a primeira publicación coñecida na que aparecen estas rectas, datada en 1797 e pertencente a William Wallace, en ocasións denomínase a estas rectas como **rectas de Wallace-Simson**.

## Teorema de Wallace-Simson 
miniatura|Un triángulo pedal.
En xeral, se se trazan perpendiculares desde un punto calquera do plano (exterior ou interior ao triángulo), os pés desas perpendiculares non son colineares senón que forman un triángulo denominado triángulo pedal. A colinearidade dos tres pés das perpendiculares é característica dos puntos da circunferencia circunscrita:

É dicir, non só os pés das perpendiculares trazados desde un punto na circunferencia circunscrita son colineares, senón que estes puntos son os únicos que posúen esa propiedade.

## Propiedades 
miniatura|A envolvente de todas as rectas de Simson é un deltoide.

* A recta de Simson dun vértice do triángulo é a altura do triángulo trazada desde ese mesmo vértice.
* A recta de Simson dun punto diametralmente oposto a un vértice é o lado formado polos outros dous vértices.
* O ángulo formado entre as rectas de Simson de dous puntos P, Q é exactamente igual á metade do ángulo central do arco *PQ*.
* A recta de Simson dun punto *P* pasa polo punto medio do segmento *PH*, onde *H* representa o ortocentro do triángulo. Ademais, ese punto de intersección está sobre a circunferencia dos nove puntos.
* A envolvente de todas as liñas de Simson é un deltoide denominado deltoide de Steiner.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
A.I. Fetísov. *Acerca da demostración en xeometría*, Editorial Mir Moscova (1980): Dá unha demostración da proposición sobre unha circunferencia circunscrita a un triángulo e a colinearidade dos pés de perpendiculares trazadas dun punto circunferencial aos tres lados do triángulo.
### Outros artigos 
* Cuadrilátero cíclico
* Triángulo pedal
Robert Simson

**Robert Simson**, nado en West Kilbrade o 14 de outubro de 1687 e finado en Glasgow o 1 de outubro de 1768, foi un xeómetra escocés, profesor de matemáticas na Universidade de Glasgow. A recta pedal dun triángulo é ás veces denominada "recta de Simson" na súa honra.

## Traxectoria 
Primoxénito de John Simson de Kirktonhall, West Kilbride en Ayrshire, Robert Simson estaba destinado a incorporarse á Igrexa, pero a súa mente estaba orientada cara ás matemáticas. Educouse na Universidade de Glasgow, onde obtivo a súa mestría.

Cando se lle abriu a posibilidade de optar á cátedra de matemáticas na Universidade de Glasgow, Simson trasladouse a Londres durante un ano para ampliar os seus estudos. Regresou a Glasgow, e en 1711 accedeu ao cargo de profesor de matemáticas da universidade, posto que mantivo até 1761.

## Traballos 
esquerda|miniatura|*Opera quaedam reliqua*, 1776
miniatura|Monumento memorial dedicado a Robert Simson no cemiterio de West Kilbride. Nunha placa pódese ler: "Ao Dr. Robert Simson da Universidade de Glasgow, o Restaurador da Xeometría Grega; e polos seus traballos, o gran promotor do seu estudo nas Escolas. *Nativo desta Parroquia."*
As contribucións de Simson ao coñecemento matemático tomaron a forma de comentarios e edicións críticas sobre os traballos dos xeómetras antigos. O primeiro dos seus escritos publicados foi un artigo sobre os "Porismos" de Euclides, incluído nas *Transaccións Filosóficas*.

Ese traballo foi seguido pola obra titulada *Sectionum conicarum libri V* (Edimburgo, 1735), cuxa segunda edición con adicións apareceu en 1750. Os primeiros tres libros deste tratado traducíronse do latín ao inglés, reeditándose varias veces como *Os Elementos das Seccións Cónicas*. En 1749 publicouse *Apollonii Pergaei locorum planorum libri II*, unha recreación do tratado perdido de Apolonio, baseándose nos lemas contidos no sétimo libro da *Colección Matemática* de Pappus.

En 1756 publicou a primeira edición en latín e en inglés dos *Elementos de Euclides*. Este traballo (que só contiña os seis primeiros libros, o undécimo e o duodécimo), pasou a ser durante moito tempo a referencia do texto de Euclides en Inglaterra.

Tras a morte de Simson, os seus principais traballos foron publicados en 1776 por Earl Stanhope, incluídos nun volume recompilatorio titulado *Roberti Simson opera quaedam reliqua*. O volume contén tamén disertacións sobre *Logaritmos* e sobre os *Límites de Cantidades e Proporcións*, así como uns cantos problemas ilustrando a análise xeométrica antiga.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* William Trail (1812)   
* Charles Hutton (1815) *Mathematical and Philosophical Dictionary*, volume II, p. 395-398 (, p. 395, en )
### Ligazóns externas 
* Robert Simson, *The Elements of Euclid*... ''Errors Corrected... also The Book of Euclid's Data... Corrected'' 12th ed. (1804)
* Robert Simson's biography at MacTutor archive.
* Simson's line from Cut-the-Knot
* A Scottish sundial erected by Robert Simson at Kirktonhall, West Kilbride.
* The Memorial to Robert Simson in West Kilbride
Prémio Fernando Namora

O **Premio Literario Fernando Namora** é un premio portugués literario instituído pola Sociedade Estoril Sol, en homenaxe ao escritor co mesmo nome.

O premio é entregado anualmente a unha obra de ficción (novela ou novela curta), de autor portugués, desde 1987 (aínda que entregado por primeira vez en 1989).

## Vencedores 
* 1989 – João de Melo con *Gente feliz com lágrimas*
* 1991 – Maria Isabel Barreno con *Crónica do tempo*
* 1993 – Urbano Tavares Rodrigues con *Violeta e a noite*
* 1996 – Mário de Carballo cun *Um deus passeando pela brisa da tarde*
* 1999 – Manuel Alegre con *A terceira rosa*
* 2001 – Teolinda Gersão con *Os teclados*
* 2003 – Armando Silva Carvalho con *O Homem que Sabia a Mar*
* 2004 – António Lobo Antunes con *Boa tarde às coisas aqui em baixo*
* 2005 – Nuno Júdice con *O anjo da tempestade*
* 2006 – Miguel Real con *A voz da terra*
* 2008 – Mário Cláudio con *Camilo Broca*
* 2009 – Mário de Carballo con *A sala magenta*
* 2010 – Luísa Costa Gomes con *Ilusão ou o que quiserem*
* 2011 – Gonçalo M. Tavares con *Uma viagem à Índia*
* 2012 – Paulo Castilho con *Domínio público*
* 2013 – José Eduardo Agualusa con *Teoria geral do esquecimento*
* 2014 – Bruno Vieira Amaral con *As primeiras coisas*
* 2015 – Teolinda Gersão con *Passagens*
* 2016 – Afonso Cruz con *Flores*
* 2017 – Ana Cristina Silva con *A Noite não é Eterna*
* 2018 – Carlos Vale Ferraz con *A Última Viúva de África*
* 2019 – Julieta Monginho con *Um Muro no Meio do Caminho*
* 2020 - Francisco José Viegas con *A Luz de Pequim* 
* 2021 - João Tordo con *Felicidade*
* 2022 - Teresa Veiga con ''O Senhor d'Além*
* 2023 - Lídia Jorge con *Misericórdia*
* 2024 - Hugo Gonçalves con *Revolução.''

## Notas
Jordan Loyd

**Jordan Loyd**, nado o 27 de xullo de 1993 en Chicago, Illinois, é un xogador profesional de baloncesto estadounidense que xoga no Maccabi Tel Aviv BC israelí. Cunha altura de 1,93 m, xoga nas posicións de base e escolta.

## Traxectoria profesional 
Loyd non foi seleccionado no Draft da NBA de 2016, e foi elixido 48ª posición do Draft da NBA D-League polos Fort Wayne Mad Ants.

O 7 de agosto de 2018, Loyd asinou un contrato cos Toronto Raptors. O 2 de agosto de 2019, Loyd foi cortado polos Raptors.

O 5 de agosto de 2019, Loyd asinou un ano co Valencia Basket da Liga ACB.

O 1 de xullo de 2020, anunciouse a fichaxe de Loyd polo KK Crvena Zvezda por unha tempada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en RealGM.com 
* Estatísticas NBA en Basketball-Reference.com  
* Perfil en ACB.com
Lakshmibai

**Lakshmibai**, nada en Benarés o 19 de novembro de 1828e finada en Gwalior o 18 de xuño de 1858, foi raíña consorte (*rani*) do estado de Jhansi e figura clave da rebelión india de 1857.

## Traxectoria 
Lakshmibai naceu na capital do Estado de Benarés, seu pai era Moropant Tambe. Ao nacer déronlle o nome de **Manikarnika Tambe**. Seu pai traballaba para o antigo *peshwa* Baji Rao II que estaba desterrado en Bithur e súa nai morreulle cando Lakshmibai tiña catro anos. Educada na casa, sabía ler e escribir. En maio de 1842 casou co maraxá de Jhansi, Gangadhar Rao Newalkar. En marzo de 1854 o gobernador xeral concedeulle unha pensión anual de 60 000 rupias e ordenoulle abandonar o palacio e o forte.

### Rebelión de 1857 
O 10 de maio de 1857 estoupou a rebelión contra o dominio británico en Meerut e cando a noticia chegou a Jhansi, Lakshmibai pediulle ao oficial político británico, o capitán Alexander Skene, permiso para establecer un corpo de homes armados para a súa protección e Skene concordou.
miniatura|Retrato de man de Lakshmibai (1857)
As forzas rebeldes permaneceron catro días na cidade, e baixo ameaza de voar o palacio onde vivía a rani lograron que lle dese unha importante suma de diñeiro. Diante o baleiro de poder na cidade asumiu o goberno e escribiulle ao maior Erskine, comisionado da división de Sagar, para lle explicar o que acontecera. Sexa como for, a rani escapou co seu fillo pola noite, rodeada dunha garda armada. En Kalpi uníronselle as forzas de Tatya Top. Segundo un testemuño británico contemporáneo, foi nesta acción onde a rani quedou ferida de morte.
miniatura|Estatua ecuestre de Lakshmibai en Solapur

## Legado 
A figura de Lakshmibai converteuse nun símbolo da loita pola independencia india, e así en moitas cidades indias hai estatuas ecuestres coa súa imaxe e a do seu fillo. Diversos poemas e canción patrióticas exaltan a súa figura, a composición máis importante é o poema en hindi *Jhansi ki Rani* (1930) da poeta Subhadra Kumari Chauhan e que se aprende nas escolas da India. En marathi é popular unha balada que lle dedicou o poeta Bhaskar Ramchandra Tambe. Varios filmes e series de televisión céntranse tamén na súa figura.

## Notas
Quercus cerris

***Quercus cerris***, coñecido na bibliografía internacional, entre outros, con nome de **carballo turco**, ou **carballo cabeludo**, é unha árbore da familia das fagáceas, que se distribúe polo sur e o sueste de Europa e en Asia Menor. 

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descita en 1753 por Linneo na páxina 997 da súa obra *Species Plantarum*.  

### Etimoloxía 
Para a do xénero véxase *Quercus*.

O epíteto específicico, *cerris*, provén da voz latina *cerrus*, que pode traducirse como "de lugares pedregosos".*

### Sinónimos 
Adenais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimo]]s:

* *Quercus lanuginosa* (Lam. in Lamarck & A.DC., 1778) 
* *Quercus frondosa* Mill., 1759
* *Quercus aegilops* Scop., 1772
* *Quercus crinita* Lam., 1785
* *Quercus haliphlaeos* Lam., 1785
* *Quercus austriaca*[Willd., 1805
* *Quercus tournefortii* Willd., 1805
* *Quercus secondatii* Steud., 1821
* *Cerris australis* Raf., 1838
* *Cerris austriaca* (Willd. Raf., 1838)
* *Cerris crinita* (Lam. Raf., 1838)
* *Cerris paliphleos* Raf., 1838
* *Quercus ragnal* Lodd. ex Loudon 1838
* *Quercus cana* Steud., 1841
* *Quercus crispa* Steud., 1841
* *Quercus frondosa* Steud., 1841
* *Quercus incisa* Steud., 1841
* *Quercus variegata* Lodd. ex Steud., 1841
* *Quercus pseudocerris* Boiss., 1853
* *Quercus asplenifolia* A.DC. in A.P.de Candolle, 1864
* *Quercus echinata* Salisb. in A.P.de Candolle, 1864
* *Quercus heterophylla* A.DC. in A.P.de Candolle, 1864
* *Quercus dentata* S.Watson, 1873, *nom. illeg.*
* *Quercus raynal* K.Koch, 1873
* *Quercus recurvisquamosa* St.-Lag., 1882
* *Quercus nicotrae* Lojac., 1907
* *Quercus × ambrozyana* Simonk., 1909
* *Quercus tukhtensis* Czeczott, 1932
* *Quercus thracica* Stef. & Nedjalkov, 1956
 

## Características 
É unha árbore caducifolia coa copa ancha que alcanza os 10 m de altura. Ten o tronco coa casca agrisada e con grandes fisuras que terminan agretándose e formando placas cadradas e convexas. As follas son oblongas coas marxes dentadas, lixeiramente ásperas e con pelos ríxidos na face e pubescentes no envés. O froito é un aquenio, unha landra, coa metade ou dous terzos aloxados no interior da cúpula, con escamas longas e rematadas en punta e curvadas cara a fóra.

## Distribución 
É nativo do centro e sur de Europa, Sicilia e Asia Menor. Tamén se encontra como planta ornamental en España.

## Galería 

Quercus cerris folliage.jpg|Follas
20130605Eiche Karlsruhe4.jpg|Detalle da flor
Quercus cerris 5.jpg|Landras inmaturas
Cerro1.JPG|Landra madura
Turkey oak grove.jpg|Bosque en Serbia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Mitchell, Alan (1979): *Guía de campo de los árboles de Europa''. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0549-3.
Judy Wajcman

**Judy Wajcman**, nada o 12 de decembro de 1950, é unha profesora australiana de socioloxía na London School of Economics especialmente coñecida polos seus traballos sobre xénero e tecnoloxía. Entre as súas publicacións atópase *El tecnofeminismo*.

## Traxectoria 
Judy Wajcman foi profesora de Socioloxía na Escola de Investigación de Ciencias Sociais, Universidade Nacional Australiana. Foi profesora visitante na Lehman Brothers Centre for Women in Business na London Business School, e na Oxford Internet Institute. Tivo previamente postos en Cambridge, Edimburgo, Manchester, Sídney, Tokio, Viena, Zúric e Warwick. Tamén foi membro visitante en All Souls College. E foi a primeira muller na St. John's College, Cambridge (investigadora bolseira Norman Laski 1978–80).

Foi presidenta, de 2010 a 2011 da Sociedade de Estudos Sociais de Ciencia, e aínda se atopa no seu Comité de Manuais.

### Estudos 
Wajcman é especialmente coñecida, pola súa análise sobre xénero e tecnoloxía. Foi unha das primeiras colaboradores dos estudos sociais da tecnoloxía, así como aos estudos de xénero, o traballo e as organizacións.

Wajcman afirma que as "modificacións" do ser humano non levan implícitas a transgresión da orde xenérica asignada porque en moitos casos "utilízanse para reforzar os estereotipos de xénero máis que para subvertelos".

## Publicacións 
### Libros 
* Wajcman, Judy (2006)*. El tecnofeminismo*. Universitat de Valéncia.
* Wajcman, Judy (2017). *Esclavos del tiempo: vidas aceleradas en la era del capitalismo digital*. Ediciones Paidós, 2017.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Video *El tiempo en la era digital* en CCCB
Rally de Terra de Lugo de 1991

O **Rally de Terra de Lugo de 1991** foi a sétima edición de dito rally. Celebrouse o 11 de maio de 1991 e foi puntuable para o Campionato de España de Rallys de Terra e para o Campionato de Galicia de Rallys de Terra. O vencedor foi o uruguaio Gustavo Trelles, que conducía un Lancia Delta Integrale 16V.

## Clasificación 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Clasificación final do rally en ewrc-results.com
Rally de Narón de 1991

O **Rally de Narón de 1991** foi a cuarta edición de dito rally e a primeira proba da tempada 1991 do Campionato de Galicia de Rallys de Terra. Celebrouse entre o 13 e o 14 de abril de 1991 e o vencedor foi o dumbriés Manuel Senra a bordo dun Peugeot 205 GTI, que conseguía a súa segunda vitoria no rally naronés.

O rally levou o sobrenome de "Memorial Tino Cao", en memoria de Constantino Cao, piloto e grande impulsor do Rally de Narón, falecido dous meses antes.

## Itinerario 
Constou de 9 treitos e 308,5 km dos cales 43,3 foron cronometrados. Déronse dúas pasadas aos treitos de Pedroso, Lamas e Anca e tres ao de Ferreira.

## Clasificación 
## Notas
Selección de fútbol de Haití

A **selección de fútbol de Haití** (en , en ) é o equipo representativo de Haití nas competicións internacionais oficiais de fútbol. A súa organización está a cargo da Federación Haitiana de Fútbol (*Fédération Haïtienne de Football*, *Federasyon Foutbòl Ayisyen*), pertencente a Confederación de Norte, Centro América e Caribe de Fútbol (CONCACAF). Os seus maiores éxitos son o campionato da Copa de Ouro da CONCACAF de 1973 e unha participación na Copa do Mundo (Alemaña Federal 1974).
Zalando

**Zalando SE** (antes Zalando GmbH) é unha empresa europea de comercio electrónico con sede en Berlín, en Alemaña, especializada en produtos de moda e estilo de vida (zapatos, roupa e outros accesorios). Foi creada en 2008 por Robert Gentz e David Schneider, ofrece o seu servizo de revenda en 17 estados de Europa.

A compañía cotiza na bolsa de Frankfurt desde 2014. A compañía sueca Kinnevik é a maior accionista de Zalando, cunha cota do 26%.
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* https://www.zalando.es/
Selección de fútbol da República Democrática do Congo

A **selección de fútbol da República Democrática do Congo** (en ) é o equipo representativo do Congo-Kinshasa nas competicións oficiais deste deporte. A súa organización está a cargo da Federación Congolesa de Fútbol Asociación (*Fédération Congolaise de Football-Association*, FECOFA), pertencente á Confederación Africana de Fútbol (CAF) e á FIFA. Entre os seus logros destacan os títulos da Copa de África de Nacións conseguidos en 1968 e 1974, así como unha participación na Copa do Mundo ().

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* RDC Congo Leopardsfoot
Oxford Internet Institute

O **Oxford Internet Institute** (OII) é un departamento universitario multidisciplinario da Universidade de Oxford dedicado ó estudo da información, da communicación, e da technology, e forma parte da Social Sciences Division desta universidade inglesa. Ten a súa sede en tres sitios de Saint Giles, en Oxford, propiedade do *Balliol College*.

## Función 
A actividade investigadora realizada céntrase na influencia que Internet ten no ámbito social da vida en liña co propósito de axudar a conformar as políticas, prácticas de Internet no mundo contemporáneo. Dende 2001, o Oxford Internet Institute activou unha das máis prestixiosas "Escolas de Doutoramento de Verán" no campo da investigación en Internet e da empresa. Ademais de ser o membro inglés do World Internet Project, tamén leva a cabo anualmente a Oxford Internet Survey. Coa súa publicación, ofrécese información sobre o desenvolvemento do uso de Internet no Reino Unido, pero tamén novas interesantes sobre o impacto da rede no resto do mundo. Os investigadores do Instituto informaron de que no 2013 as entradas de Wikipedia máis controvertidas en Francia foron a de Ségolène Royal e a de UFO ("ovni"). 

## Historia 
O Oxford Internet Institute foi fundado por Derek Wyatt e Andrew Graham, *Master* do *Balliol College*, e abriu en 2001 cun financiamento inicial de 10 millóns de libras esterlinas providas pola Fundación Shirley e 5 millóns de financiamento público do Higher Education Council of England. O primeiro director do departamento foi o profesor William Dutton. O actual  director é o profesor Philip N. Howard.
## Notas
Nadie sabe que estoy aquí

***Nadie sabe que estoy aquí*** é un filme chileno de 2020 dirixido por Gaspar Antillo e protagonizado por Jorge Garcia, Nelson Brodt, Juan Falcón e Julio Fuentes. É o primeiro filme orixinal chileno de Netflix.

## Personaxes 
* Jorge Garcia como Memo Garrido
* Luis Gnecco como Braulio Garrido
* Alejandro Goic como Jacinto Garrido
* Millaray Lobos como Marta
* Nelson Brodt
* Juan Falcón

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Páxina oficial
Padrín

O topónimo **Padrín** pode referirse a:

;En Galiza
***Padrín**, lugar da parroquia de Riobó, no concello de Cabana de Bergantiños;
***Padrín**, lugar da parroquia de Bemantes, no concello de Miño.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Padrís**, lugar da parroquia de Sardiñeiro, no concello de Fisterra;
***O Padrán**, lugar da parroquia de Guláns, no concello de Ponteareas.
A Paínza

Como topónimo **A Paínza** pode referirse a:

;En Galiza
***A Paínza**, lugar da parroquia de Viladavil, no concello de Arzúa;
***A Paínza**, lugar da parroquia de Numide, no concello de Tordoia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Kundskabens træ

***Kundskabens træ*** é un filme dinamarqués de 1981 dirixido por Nils Malmros. O filme estreouse na sección Un Certain Regard no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 1982 e foi escollido como candidato de Dinamarca para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 55ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Eva Gram Schjoldager como Elin 
* Jan Johansen como Niels Ole 
* Line Arlien-Søborg como Anne-Mette 
* Marian Wendelbo como Elsebeth 
* Gitte Iben Andersen como Lene 
* Lone Elliot como Majbrit 
* Astrid Holm Jensen como Ina 
* Brian Theibel como Willy Bonde 
* Bo von Der Lippe como Jørn 
* Marin Lysholm Jepsen como Helge 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Dinamarca propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 55ª edición dos Óscar
### Ligazóns externas 
*
Rally de Terra de Lugo de 1990

O **Rally de Terra de Lugo de 1990** foi a sexta edición de dito rally. Celebrouse o 9 de xuño de 1990 e foi puntuable para o Campionato de España de Rallys de Terra e para o Campionato de Galicia de Rallys de Terra. O vencedor foi o uruguaio Gustavo Trelles, que conducía un Lancia Delta S4.

## Clasificación 
## Notas
Juani Bermejo Vega

**Juani Bermejo Veiga**, nada en Cáceres en 1987, é unha investigadora en computación cuántica española, activista e a muller transxénero máis sénior en computación cuántica dentro de Europa.

## Traxectoria 
Bermejo estudou o dobre grao de informática e física na Universidade de Salamanca. A súa vocación científica vén en parte pola súa tía Pastora Vega Cruz, catedrática de enxeñaría de sistemas e automática nesa mesma universidade. Tras estudar un ano da carreira no Canadá en 2008, decidiu dedicarse á investigación en computación cuántica. O seu traballo doutoral fíxoo en Múnic no equipo do físico Juan Ignacio Cirac.

Durante o doutoramento realizou unha estancia no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT) de Boston. Tras doutorarse, estivo tres anos como investigadora na Universidade Libre de Berlín. En 2019, regresou a España grazas a un contrato de investigación Marie Curie-Athenea3i na Universidade de Granada. É unha das poucas científicas transxénero do mundo co seu nivel en computación cuántica, e a máis sénior neste campo en Europa, e a única profesora transxénero en computación cuántica de Europa.

Iniciou o seu proceso de transición en 2018 e saíu do armario en 2019, en Berlín. Esta transición fíxolle perder autoridade, o que lle levou a reflexionar que, se empezase antes o proceso, a súa carreira científica poderíase ver prexudicada debido aos prexuízos.

Na súa faceta de divulgadora na academia e activista feminista e LGTBIQ, Bermejo Veiga é cofundadora do proxecto Q-Turn, unhas xornadas cuánticas onde prima a variedade nos perfís dos relatores. Trátase de conferencias inclusivas, que dan protagonismo a mulleres e grupos minoritarios, e nun ambiente relaxado e próximo.

## Recoñecementos 
* Bolsa de investigación Athenea3i-Marie (Sklodowska) Curie.
* Elixida entre os 20 granadinos aos que seguir en 2020 polo medio dixital *Ideal*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Son de entrevista a Juani Bermejo Veiga en UGR Comunicación.
* Charla de divulgación en Debullando Ciencia (2019) en YouTube.
* Publicacións de Juani Bermejo Veiga.
Palacio (homónimos)

O termo **Palacio** pode referirse a:

*Un **palacio** é un edificio grande e luxoso que serve de residencia a unha persoa ou familia importante, ou ben un edificio que acolle a sede dunha institución. 

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Palacio**, lugar da parroquia de Trasliste, no concello de Láncara;
***O Palacio**, lugar da parroquia de Sistallo, no concello de Cospeito;
***O Palacio**, lugar da parroquia de Vilar, no concello de Crecente;
***O Palacio**, lugar da parroquia de Navea, no concello da Pobra de Trives;
***O Palacio**, lugar da parroquia de Vilamaior, no concello de Sarria;
***O Palacio**, lugar da parroquia de Orbán, no concello de Vilamarín;
***O Palacio**, lugar da parroquia de Vilamarín, no concello de Vilamarín;
***O Palacio**, lugar da parroquia de Vilariño de Conso, no concello de Vilariño de Conso;
***O Palacio**, lugar da parroquia de Momán, no concello de Xermade.

Amais, como apelido pode referirse a:

***Armando Palacio Valdés**, escritor e crítico literario asturiano (1853-1938);

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
A Pallaza

O topónimo **A Pallaza** pode referirse a:

;En Galiza
***A Pallaza**, lugar da parroquia de Silán, no concello de Muras;
***A Pallaza**, lugar da parroquia de Suegos, no concello do Vicedo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Estaminodio

[miniatura|180px|A frecha vermella sinala o estaminodio veludo nunha flor de *[Penstemon grinnellii*.]]

En botánica, un **estaminodio** é un estame rudimentario, estéril ou abortado, que perdeu a súa función. Isto significa que non produce pole.

## Etimoloxía 
O termo estaminodio é a adaptación do latín científico *staminodium*, derivada de *stamen, -ini*, "estame", coa adición do sufixo *-odium*, tirado do grego antigo -ωδης *-ōdēs*, "semellante" (e que deriva do adverbio ὦδε *ṓde*, "desta maneira".   

## Características 
Os estaminodios están frecuentemente disimulados, case ocultos, e parecen estames. Normalmente están situados no verticilo interior da flor.

Ás veces, os estaminodios non están atrofiados completamente, e poden daquela estaren modificados para realizaren novas funcións, como a produción de néctar, ou a atracción óptica ao adquiriren un aspecto petaloide.

Os estaminodios poden ser unha característica decisiva para diferenciar entre especies, especialmente no xénero *Paphiopedilum* das orquidiáceas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Font Quer, P. (1993): *Diccionario de botánica*. Barcelona: Editorial Labor, S. A. ISBN 84-335-0078-3.
* Strassburger, E. (1994): *Tratado de botánica*. 8ª edición. Barcelona: Edicones Omega, S. A. ISBN 84-282-0979-0.
William Wallace (homónimos)

O nome de **William Wallace** pode referirse a:

***William Wallace**, cabaleiro e terratenente escocés (1272-1305);

***William Wallace**, matemático escocés inventor do pantógrafo (1768-1843);
***William Wallace Denslow**, ilustrador estadounidense (1856-1915);
***William Wallace Campbell**, enxeñeiro e astrónomo estadounidense especializado en espectroscopia (1862-1938).
Floor Is Lava

***Floor Is Lava*** é un programa de televisión estadounidense de 2020 presentado por Rutledge Wood. O programa, con formato de concurso, estreouse en Netflix o 19 de xuño de 2020. A súa dinámica está baseada no xogo de nenos "o chan é lava", segundo o cal os concursantes deben atravesar unha sala chea de obstáculos e obxectos cuxo chan está cuberto por un líquido vermello que simula lava quente. Os gañadores conseguen 10&nbsp;000 dólares e unha lámpada de lava como trofeo.

## Notas
Jack o cazador de xigantes

***Jack o cazador de xigantes*** (en ) é un filme estadounidense de 2013 dirixido e coproducido por Bryan Singer e escrito por Darren Lemke, Christopher McQuarrie e Dan Studney, a partir dunha historia de Lemke e David Dobkin. O filme, baseado nos contos de fadas británicos "Xan o cazador de xigantes" e "Xan o das fabas máxicas", está protagonizado por Nicholas Hoult, Eleanor Tomlinson, Stanley Tucci, Ian McShane, Bill Nighy e Ewan McGregor. O filme conta a historia de Jack, un mozo granxeiro que ten que rescatar unha princesa secuestrada por xigantes ó abrir sen querer unha vía entre a terra e o ceo.

Estreouse en galego a través da TVG.

## Personaxes 
* Nicholas Hoult como Jack
* Eleanor Tomlinson como Isabelle
* Stanley Tucci como Lord Roderick
* Ian McShane como rei Brahmwell
* Bill Nighy e John Kassir como a voz e os movementos do xeneral Fallon
* Ewan McGregor como Elmont
* Eddie Marsan como Crawe
* Ewen Bremner como Wicke

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en MetaCritic
Johnny Larsen

***Johnny Larsen*** é un filme dinamarqués de 1979 dirixido por Morten Arnfred. O filme foi escollido como candidato de Dinamarca para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 52ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Allan Olsen como Johnny Larsen
* Aksel Erhardtsen como pai de Hans
* Jannie Faurschou
* Svend Hansson como o ferreiro
* Anne Marie Helger como Bagerjomfru
* Frits Helmuth como pai de Johnny
* Ole Meyer como Hans
* Ib Mossin como Værkføreren
* Elsebeth Nielsen como Britta
* Finn Nielsen como Oversergenten
* Berthe Qvistgaard como avoa de Johnny
* Kurt Ravn como home buscando traballo
* Hanne Ribens como nai de Johnny

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Dinamarca propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 52ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
Clara Moraleda

**Clara Moraleda Torrodellas**, nada en Barcelona o 14 de xaneiro de 1994, é unha actriz, cantante e youtubeira catalá, coñecida neste último medio polo pseudónimo **Leopolda Olda**, popularmente "Leo".

## Traxectoria 
Comezou a súa traxectoria artística profesional interpretando o papel de July no filme *Atrocious*&nbsp;(2010), do director Fernando Barreda Luna. Despois de rematar os estudos secundarios e de formarse como cantante, interrompeu a carreira universitaria de Tradución e Interpretación para dedicarse á súa vocación artística, o de Fanny en *Scaramouche*&nbsp;(2016), polo que foi candidata finalista na categoría de mellor actriz secundaria na edición de 2017 dos *Premios del Teatro Musical*, e o de Thea en *El despertar de la primavera*&nbsp;(2019).

En teatro de texto, representou o papel de Angélique Diderot na obra *El Llibertí*&nbsp;(2018), e diversos personaxes nunha adaptación da obra *Peter Pan*&nbsp;(2019).

Como actriz de dobraxe, participou no filme *Mara und der Feuerbringer*&nbsp;(2017), poñendo voz ao personaxe de Larissa. Tamén traballou poñendo a súa voz en anuncios comerciais para a radio. 

Na súa faceta de youtuber como **Leopolda Olda**, comezou cunha de vídeos en lingua catalá, que lle trouxo popularidade entre os adolescentes polos tremas que trata, con humor e desmitificacións, achegados ás inquedanzas deste grupo de idade. (editorial Columna), no que amplía algúns dos temas dos vídeos. (editorial Columna), recompilación de relatos breves que ficou finalista do premio Josep Pla de narrativa no mesmo ano,

## Notas
Mig og Charly

***Mig og Charly*** é un filme dinamarqués de 1978 dirixido por Morten Arnfred e Henning Kristiansen. O filme foi escollido como candidato de Dinamarca para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 51ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Kim Jensen como Steffen
* Allan Olsen como Charly
* Helle Nielsen como Majbritt
* Ghita Nørby como Helle
* Finn Nielsen como Jørgen
* Jens Okking como Auto-Gunnar
* Lise Henningsen como Majbritts mor
* Else Højgaard como Majbritts farmor
* Erno Müller como Forstander på ungdomshjem

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Dinamarca propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 51ª edición dos Óscar
### Ligazóns externas 
*
José Bento

O nome de **José Bento** pode referirse, entre outros, a:
***José Bento de Araújo**, avogado e político brasileiro (1846—1915);
***José Bento Ferreira de Almeida**, militar e político portugués (1847-1902);
***José Bento**, actor portugués (1850-1880);
***José Bento Pessoa**, ciclista portugués (1874-1954); 
***José Bento**, poeta portugués (1932-2019).
Castanopsis armata

***Castanopsis armata*** é unha  especie da familia das fagáceas, que é o tipo do xénero *Castanopsis*.

## Taxonomía
### Descrición 
A especie foi descrita en 1842 polo botánico francés Édouard Spach en *Hist. Nat. Vég.* **11**: 185.

### Sinónimos 
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:

* *Castanea armata* (Roxb.) F.N.Williams
* *Castanea falconeri* Hance
* *Castanea sphaerocarpa* Lindl.
* *Castanopsis falconeri* Hance
* *Castanopsis sphaerocarpa* (Lindl.) Lindl.
* *Castanopsis tribuloides* var. *armata* (Roxb.) Kurz
* *Quercus armata* Roxb.
* *Quercus catungea* Buch.-Ham. ex D.Don

## Distribución 
A área de distribución de *Castanopsis armata* esténdese desde Arunachal Pradesh (India) até Indochina. Concretamente encóntrase en Assam, Bangladesh, leste do Himalaia, Myanmar, Tailandia e Vietnam.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fagáceas
* *Castanopsis*
Nonio

miniatura|Esquema en que se mostran graficamente as posicións do nonio, entre os 37º e 38º para a medición dun ángulo de 37º 23’ (onde se colocou a medeclina)
O **nonio** é un dispositivo de medición inventado polo matemático portugués Pedro Nunes. A través do nonio era posíbel efectuar medicións con rigor dalgúns minutos de grao, permitindo planear a navegación cunha marxe de erro da orde da decena de quilómetros. 

## Funcionamento 
O nonio pode ser descrito como un sistema de medición angular, que se instala por exemplo nun astrolabio náutico ou nun cuadrante graduado de 0 a 90 graos; adicionalmente constrúense internamente 44 arcos de circunferencia concéntricos e graduados, de forma que cada un deses arcos estea sucesivamente dividido en só 89, 88, 87, até se chegar a 46 partes.

Ao medirse así un determinado ángulo intermedio onde sexa necesario medir non só os graos, senón tamén os minutos, é moito máis probable coincidir co valor medido exactamente, nunha división dos referidos arcos internos.

## Exemplares 
A pesar de non chegaren aos nosos días exemplares orixinais de astrolabios ou cuadrantes dotados co nonio, pois era un traballo arduo que esixía artífices de gran pericia que na época, non existían en Portugal; é moi probable que varios exemplares fosen fabricados noutras cidades europeas durante a segunda metade do século XVI, como Augsburgo, Nürnberg ou Anveres. O nonio foi posteriormente usado para medicións astronómicas polo astrónomo danés Tycho Brahe.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* O Nónio de Pedro Nunes . Artigo de António Estácio dos Reis (Academia de Marinha) orixinalmente publicado na Revista Oceanos nº 38 (Abril/Junho 1999) co título "Navios e navegações - Portugal e o Mar".  Consultado o 17 de xaneiro de 2015.
* Nônio virtual – simulador de vernier em milímetro decimal. Consultado o 17 de xaneiro de 2015.
* Nônio virtual – simulador de vernier em polegada fracionária – 1/128″. Consultado o 17 de xaneiro de 2015.
Forma (botánica)

En botánica denomínase **forma** a unha categoría taxonómica que representa unha modificación ocasional da especie, asociada ou non á distribución xeográfica. Deriva do latín *forma*.

A modificación pode ser dun só carácter, ou de varios caracteres ligados. Esta categoría taxonómica noméase pola palabra, ou a súa abreviatura (f.). Por exemplo, as plantas de *Cistus ladanifer* con manchas purpúreas na base dos pétalos, considéranse forma da especie.

É unha categoría sistemática algo imprecisa e, en xeral, considerada inferior á variedade. Pódesa falar, por exemplo, dunha *forma* latifolia (de follas anchas), dunha *forma* glabra (espida, sen pelo), etc.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
O Matelo, San Xián de Sales, Vedra

**O Matelo** é un lugar da parroquia de San Xián de Sales no concello coruñés de Vedra na comarca de Santiago. Segundo o INE en 2019 tiña 102 habitantes (53 homes e 49 mulleres).

## Etimoloxía 
O topónimo deriva da forma *matellu* que á súa vez procede de *matta*, *mattu*, co significado de mato, é dicir, terreo inculto, a monte.

O termo é de orixe prelatina e aparece noutras linguas da Península Ibérica; J. Hubschmid dá esta palabra como preindoeuropea e Antón Tovar como ibera.

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Xián de Saleseda 
### Parroquias de Vedra
Twitch

**Twitch** é un servizo de streaming estadounidense que permite realizar retransmisións en directo, especialmente de videoxogos, incluíndo os directos dos deportes electrónicos, ademais de música, contido creativo, debates e directos da vida dos *influencers*. Twitch é operado por Twith Interactive propiedade de Amazon sendo rival directo de YouTube. 

A súa orixe vén do ano 2007 cando Justin Kan e Emmet Shear fundaron Justin.tv. A categoría de videoxogos desta páxina creceu especialmente rápido e converteuse no contido máis popular do sitio. O 6 de xuño de 2011, Justin.tv lanza Twitch.tv como un subproduto beta enfocado aos deportes electrónicos. O nome inspirouse no termo "*twitch gameplay*", expresión en inglés para a xogabilidade por reflexos ou de '*contracción**) que se usa para referirse ao tempo de reacción dos xogadores.***'''*

## Compra por Amazon 
O 25 de agosto do 2014 anunciouse que Amazon.com comprou Twitch Interactive por $970 millóns. As fontes informaron de que o trato con Google fracasou debido a probable infracción o Dereito da competencia grazas a súa actual propiedade, YouTube.

## Contido 
Twitch deseñouse como unha plataforma para dar cobertura os deportes electrónicos en tempo real. Isto inclúe aos torneos de esports, *streams* persoais de xogadores individuais e *shows'' que falan de contigo principalmente relacionado cos videoxogos. Actualmente son moitos e moi diversos os tipos de contidos que se realizan na plataforma. 
## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Twitch en galego