Lima (froita)

right|thumb|250px|Limas
[right|thumb|250px|[Natureza morta de Luis Meléndez no Museo do Prado, (cara 1760).]]
thumb

A **lima** é un nome xenérico polo que se coñecen as froitas de varias especies de cítricos, as **limeiras**. As especies que reciben o nome de limeiro varían marcadamente segundo as rexións, mais a miúdo adóitase falar do limeiro acedo, *Citrus × aurantifolia*.

Son froitos miúdos, amarelos o as máis das veces verdes, de polpa aceda e fortemente aromática. A confusión remóntase á introdución do froito en Europa dende o Oriente Medio durante as Cruzadas, cando o termo persa لیمو (*limu*) designaba a varias especies sen relación entre si, incluíndo outras (coma *Citrus × limon*) hoxe coñecidas xeralmente coma *limoeiros (limón)s*. O termo *yambira*, documentado nas referencias hindús máis antigas ao froito, é tamén ambiguo.

As limas valóranse polo xeral polo seu contido aromático; a pela utilízase relada finamente en repostaría, os froitos secos e conservados en sal empréganse na gastronomía persiana como adubo, e as follas dalgunhas variedades empréganse como aromatizante na cociña do sueste asiático. Apréciase tamén o seu zume acedo e fresco, que se emprega para confeccionar bebidas refrescantes e na preparación de cócteles alcólicos; polo seu acedume, algunhas especies coñecidas noutros países coma *limas*, sobre todo en Latinoamérica, se lles chama limóns.

## Valor nutricional 
Cada 100 gramos de zume de lima conteñen:
* kJ = 126
* carbohidratos = 11g
* azucres = 1,7
* fibra = 3 g
* graxas = 0,2 g
* proteínas = 0,7 g
* auga = 88 g
* vitC_mg = 29
* fonte_usda = 1

## Especies e variedades 
A dificultade para identificar exactamente que especies vexetais reciben o nome de *lima* nas distintas rexións do mundo hispano e luso parlante vese complicada pola complexidade botánica do xénero *Citrus*, xa que as distintas especies deste xénero hibridan doadamente, e só estudos xenéticos recentes puideron coñecer ben a estrutura. A meirande parte das especies cultivadas son en realidade híbridos, procedentes da cidreira (*Citrus medica*), o mandarineiro (*Citrus reticulata*) e mais o pomelo (*Citrus maxima* ou *Citrus grandis*).

* a **lima kafir** (*Citrus × hystrix*), du sueste asiático, pouco cultivada en América e Europa; utilízanse sobre todo as súas follas bilobuladas, de característico aroma, e a pela dos froitos. Os froitos son verdes, duns 4&nbsp;cm de diámetro, de tona rugosa e extremadamente acedos;
[thumb|300px|right|Lima en póla e a súa [flor.]]
* a **lima aceda** ou **lima galega** (*Citrus × aurantifolia*), é a máis cultivada das limas; o froito é arredondado ou oval, —de 1 a 5&nbsp;cm de diámetro— algunhas veces cun pequeno bico, acedo e de pela verde;
* a **lima persiana** ou **lima Tahití** (*limón persiano*), (*Citrus × latifolia*), é a outra variedade máis espallada, o froito ten a tona máis grosa, até 6&nbsp;cm de diámetro, sabor menos acedo e cor que amarelea coa madureza;
* a **lima doce** (*limón doce*), (*Citrus × limetta*); máis semellante ao limón en tamaño, groso da pela e cor, distínguese sobre todo pola súa baixa astrincencia e polos característicos bicos en ambos extremos;
* a **lima doce india** ou **lima de Palestina**, tamén coñecida coma *limón doce* ou *limón de Persia* (*Citrus × limettioides* **(pt)**), ten pela e polpa amarelas, sen sementes, e tona donda; carece case por completo de acideza;
* a **lima de Cantón** ou **lima rangpur** (*limón cravo*, *limón rugoso* ou *limón mandarina*) (*Citrus × limonia*) aseméllase á mandarina; produce un froito firme, redondo, de 3 a 4&nbsp;cm de diámetro, con pela magra e brillante, de cor verde; o sabor é acedo e refrescante;
* a **lima longa** (*Citrus × australasica*), que só medra nos bosques tropicais de Australia; produce froitos de diversas cores, dende o amarelo ao negro, de forma oblonga, cuxa polpa está saturada de aceite esencial, dándolle un sabor penetrante;
* a **lima gympie** (*Citrus x australis*), que só medra en Australia;
* a **lima do deserto** (*Citrus × glauca*), que só medra en Australia; produce froitos verdes, miñudos e pouco zumarentos; 
* a **lima de Nova Guinea** (*Microcitrus waburgiana*), de froita longa e de forma curva, con pela grosa de cor verde e polpa verde pálido.

### Variedades 

Image:Citrus hystrix dsc07772.jpg|Lima kafir, *Citrus × hystrix*
Image:Lime CDC.jpg|Lima aceda, *Citrus × aurantifolia*
Image:Limette.jpg|Lima persiana, *Citrus × latifolia*
Image:Citrus_limetta.jpeg|Lima doce, *Citrus × limetta*

## Produción 
thumb|center|600px|Produción conxunta de limas e limóns en 2012.
A India é a primeira exportadora mundial de limóns e limas cun 16% aproximado do total mundial, séguenlle México (14.5%), Arxentina (10%), Brasil (8%) e España (7%).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cítrico