Arquéntero

miniatura|270px|O arequéntero sinalado coa frecha
O **arquéntero**, tamén chamado **gastrocele** e **intestino primitivo**, e ás veces citado como **arquénteron**, é unha cavidade formada no interior do embrión dun animal cando o endoderma e o mesoderma se invaxinan durante a gastrulación, e que se abre ao esterior polo blastóporo. Vai dar lugar á formación do intestino do adulto.

A súa orixe e desenvolvemento é diferente segundo se consideren animais protóstomos ou deuteróstomos.

Non debe confundirse coa cavidade xeral do corpo (blastocele, seudoceloma e celoma), que non ten contacto co exterior. 

## Etimoloxía 
O nome *arquéntero* está formado polos elementos *arqu*- e -*éntero*. O primeiro deriva do termo do grego antigo ἀρχή  *archḗ*, "principio", "comezo", "orixe", e o segundo do grego antigo ἔντερον *énteron*, "intestino". 

## Formación 
O arquéntero como tal non sempre se forma, e de que estea presente ou non depende dos distintos tipos de blástula, así como das distintas modalidades de gastrulación, que se detallan a continuación:
[miniatura|200px|[Blastulación]]
[miniatura|200px|[Gastrulación dun animal diblástico.A formación de capas xerminais desde unha blástula (1) a unha gástrula (2).Parte das células do ectoderma (cor alaranxada) mobilízanse cara ao interior, formando o endoderma (cor escura)]]
* Por **invaxinación** ou **embolia**. Unha parte das células ectodérmicas invaxínase cara ao blastocele para formaren a segunda folla embrionaria (endoderma) e delimitar unha nova cavidade, o arquéntero, que comunica co exterior polo blastóporo. Dase na maioría dos filos animais, a partir dunha blástula con aspecto de bóla oca (celoblástula).
* Por **epibolia**. Preséntase nos ovos que teñen unha cantidade moderada de vitelo (heterolécitos ou algo telolécitos) concentrado no polo vexetal, e no que a segmentación total e desigual produce grandes macrómeros vitelinos. Neste caso, o blastocele está desprazado cara ao polo animal, e a invaxinación faise dificultosa. Por este motivo os micrómeros situados no polo animal divídense, proliferan, afúndense e rodean aos macrómeros formando así un blastóporo no polo vexetativo, aínda que nunha gástrula sen tubo dixestivo primitivo, é dicir, nesta modalidade de gastrulación nom se forma arquéntero.
* Por **involución**. Cando a cantidade de vitelo do ovo é moi grande e está concentrada no polo vexetativo (telolécito), determina unha segmentación parcial, tamén denominada meroblástica, e neste caso fórmase no polo animal un pequeno casquete de células o discoblástula. Entón a gastrulación prodúcese xeralmente por involución, onde as células da periferia do disco afúndense e diríxen cara a atrás, baixo a capa superficial, formando así un dobre estrato. É o caso típico dos cefalópodos.
* Por **delaminación**. É un tipo pouco frecuente. A partir dunha esteroblástula, o endoderma orixínase da división das células ectodérmicas, así como a migración a afundimiento das mesmas; a gastrulación complétase coa separación de dúas capas de células: unha externa e outra interna, e non hai blastoporo, nim tampouco tubo dixestivo primitivo (arquéntero). Aínda que, máis tarde, por un proceso secundario, o endoderma pode facerse oco e formar un.
* Por **ingresión polar**. É similar ao caso anterior, pero o endoderma fórmase por migración de células ectodérmicas en vez de por división e migración das mesmas. Neste caso tampouco se forma o blastóporo durante o proceso, así como un tubo dixestivo primitivo (arquéntero). Aínda que, ao igual que na delaminación, con posterioridade o endoderma pode facerse oco e si dar orixe a un arquéntero. Este tipo preséntano os cnidarios, ctenóforos e poríferos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*D'Ancona, H. (1972): *Tratado de zoología*. Tomo I. Barcelona: Editorial Labor, S. A.
*Frings, H. e M. Frings (1975): *Conceptos de Zoología*. Madrid: Editorial Alhambra, S. A. ISBN 84-2050-505-6.  
*Remane, A., Storch, V. e Welsch, U. (1980): *Zoología sistemática. Clasificación del reino animal*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-2820-608-2.

### Outros artigos 
* Deuteróstomos
* Protóstomos