Protozoos

[miniatura|dereita|O [ciliado *Stentor*.]]
[miniatura|*[Ameba|Amoeba*, unha *ameba*.]][miniatura|*[Paramecium*, un ciliado.]]
[miniatura|*[Giardia*, un flaxelado parasito.]]

Os **protozoos** ou **protozoarios**, son organismos xeralmente microscópicos, unicelulares, eucariotas, heterótrofos, fagótrofos, depredadores ou detritívoros, ou parasitos ou ás veces mixótrofos (parcialmente autótrofos); que viven en ambientes húmidos ou directamente en medios acuáticos de auga salgada ou doce ou no corpo doutros seres vivos, e que se reproducen de forma asexual por fisión binaria e tamén sexual por isogametos ou por conxugación intercambiando material xenético. A maioría miden unhas poucas decenas de microns, pero algúns poden verse a simple vista (algúns nummulites fósiles miden varios centímetros). Neste grupo encádranse taxons moi diversos cunha relación de parentesco remota, clasificados en moitos filos distintos do reino **Protista**. Porén, os protozoos son un grupo polifilético, e o termo non ten valor na clasificación taxonómica actual, pero foi utilizado nas clasificacións anteriores.

Aínda que nas clasificacións modernas foi desaparecendo o termo protozoo, o protistólogo Thomas Cavalier-Smith recuperou recentemente o termo **Protozoa** para denominar a un reino eucariota (véxase máis abaixo) na súa clasificación dos protistas, pero os límites deste taxon Protozoa non coinciden cos tradicionais.

## Nome 
O nome procede das raíces gregas πρώτο (*proto*), primeiro, e ζώο[ν] (*zoo[n]*), animal. Tradicionalmente dividíanse os seres vivos en animais e vexetais e os protozoos eran as formas máis sinxelas consideradas animais (e os protófitos eran os microorganismos considerados vexetais). Haeckel propuxo máis tarde o reino Protista, o cal dividiu en Protozoos, Protófitos e protistas atípicos. De todos modos, moitos tratados posteriores a Haeckel seguiron clasificando os seres vivos en animais e vexetais, e consideraban a Protozoa un filo de organismos unicelulares dentro do reino animal.

## Clasificación 
:*Para unha clasificación moderna, véxase Protista.*
Unha clasificación tradicional moi utilizada ata hai pouco tempo e que aparece en moitos libros de Zooloxía, elaborada por Honigberg & col. (1964), trataba aos protozoos como un só filo dividido en catro clases baseadas sobre todo no modo de locomoción. Debido a que todas estas formas se desenvolven por evolución converxente, as clases son en realidade complexos grupos polifiléticos:

* **Rizópodos** e **sarcodinos** (*Rhizopoda*). Son protozoos, como as amebas, que se moven por medio de pseudópodos. Segundo teñan pseudópodos moi grosos ou moi delgados, os rizópodos son de dous tipos: con lobópodos (grosos) como Lobosea (Amoebozoa) e con filopodios diversos, xeralmente acompañados dun exoesqueleto con microtúbulos, como os radiolarios, foraminíferos, nuclearias, heliozoos e outros. Os sarcodinos inclúen a rizópodos e actinópodos.
* **Ciliados** (*Ciliophora*). Desprázanse por medio de cilios, como os paramecios. É o grupo tradicional que máis se identifica como grupo natural nas clasificacións modernas coa categoría de filo; aínda que tradicionalmente se incluían entre eles tamén as opalinatas (que son cromistas).
* **Flaxelados** ou **mastigóforos** (*Mastigophora*). Caracterizados pola posesión dun ou máis flaxelos. As formas unicelulares sen parede máis primitivas crese que son similares aos antepasados de todos os eucariotas. Varios grupos teñen plastos e son, xa que logo, autótrofos ou mixótrofos, como os dinoflaxelados e euglenas.
* **Esporozoos** ou **Apicomplexa**. Parasitos cunha fase de esporulación (división múltiple) e sen mobilidade. Un exemplo é o *Plasmodium* causante da malaria (un apicomplexo).

## Historia 
Linné, no seu *Systema Naturae*, dividiu aos seres viventes en dous reinos, animal e vexetal, aos que logo sumou un reino mineral (*Lapides*). Seguiu así os conceptos aristotélicos da división da natureza. Coa invención do microscopio, no século XVII, foi posible examinar as formas máis pequenas de vida, e foi así como Antoni van Leeuwenhoek descubriu os protozoos en auga de chuvia, de estanque, ou feces e chamounos animálculos.

Georg A. Goldfuss propuxo a clase *Protozoa* (protozoos) en 1820, dentro do reino dos Animais, na cal englobaba os infusorios (Ciliophora), aos *Lithozoa*, é dicir, os corais, os *Phytozoa*, as formas unicelulares pigmentadas e fotosintetizadoras, e os *Medusinae*, as augamares e os seus parentes. Este concepto é diferente do de Honigberg (1964), onde só os ciliados son comúns a ambas as definicións.

### Unicelularidade 
En 1845 Carl Theodor Ernst von Siebold utilizou o nome para designar un filo de animais dividido en dúas clases, Infusoria, equivalentes ao actual filo Ciliophora (Ciliados), e Rhizopoda, máis ou menos equivalentes aos de Honigberg. Von Siebold describiunos como «animais unicelulares». Hai que ter en conta que neses anos estaba consolidándose a teoría celular. Non todos nas décadas seguintes estiveron de acordo coa interpretación de Von Siebold, e moitos vían a estes organismos como un caso de organización acelular. Foi preciso o desenvolvemento da microscopia electrónica, a mediados do século XX, para que se vise confirmada de maneira definitiva a homoloxía entre o organismo protozoario enteiro e cada unha das células en que se basea a organización microscópica dos organismos complexos. Neses anos, foi Dujardin o que primeiro recoñeceu o carácter unicelular do protoplasma dos foraminíferos, o que lle deu a Von Siebold autoridade para definir como unicelulares aos membros do filo.

### Protoctistas e protistas 
Durante o resto do século XIX, a maneira de clasificar a diversidade das formas sinxelas seguiu baseándose no intento de procurarlles un sitio nos dous reinos clásicos animais e vexetais. Deste modo, Protozoa quedaría só con 7 filos:
* Metamonada 
* Euglenozoa ou Euglenophyta
* Percolozoa 
* Loukozoa
* Apusozoa
* Amoebozoa 
* Choanozoa ou Mesomycetozoa

As propostas de Cavalier-Smith non suscitan unanimidade e non son seguidas de forma xeral, aínda que é un autor moi influente no campo da evolución e a sistemática dos eucariotas máis basais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Protista
* Eukaryota