open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Telibinus

**Telibinus**, rei dos hititas, sucedeu ao seu cuñado Huzziyas I tras dar un golpe de estado, e gobernou durante un período estimado de 25 anos (-1525- -1500 ou -1495).
## Traxectoria 
Ao contrario que os seus antecesores, ao asumir ao trono non ordenou asasinar ao seu inmediato predecesor, senón que se conformou co seu desterro. Telibinus parece ter crido firmemente que unha das razóns da decadencia do reino hitita era o continuo derramamento de sangue dentro da familia real e propúxose evitalo custase o que custar.

En canto tivo asegurado a orde interna, Telibinus intentou obrigar ás cidades rebeldes que xurdiran durante os conflitos dinásticos a volveren á obediencia hitita, logrando éxitos sinalados, entre os que destacan varias campañas militares contra o reino de Kizzuwatna, que se formou na fronteira con Siria durante os tempos de Ammunas; estas campañas obrigaron a Kizzuwatna a asinar unha alianza con Telibinus.

Tras estes éxitos en política exterior, e debido ao probábel asasinato da súa muller e un dos seus fillos, Ammunas (ao que non hai que confundir co rei do mesmo nome), Telibinus centrouse en establecer unhas normas claras de sucesión que evitasen o derramamento de sangue. Estas normas, contidas no documento coñecido como *Rescrito de Telibinus*, establecen a primacía dos fillos homes sobre os xenros do rei, aínda que deixa liberdade a este para escoller cal de todos os seus fillos había sucedelo. O *Rescrito* é tamén un documento importante, xa que inclúe unha 'xustificación' con abundante material histórico, que axudou a establecer os feitos de monarcas anteriores.

Telibinus morreu sen deixar descendentes homes, así que, segundo as normas do seu propio *Rescrito*, o herdeiro foi un dos seus xenros, Alluwamnas.
Vilanova, A Pobra de Trives

dereita|miniatura|Ara de Vilanova.

dereita|miniatura|Placa cun poema de Pablo Pérez na igrexa.

**Santa María de Vilanova** e unha parroquia que pertence ó concello da Pobra de Trives na comarca da Terra de Trives, na provincia de Ourense. En 2011, segundo o IGE, tiña 59 habitantes (34 homes e 25 mulleres).

## Patrimonio
No adro da igrexa parroquial hai unha ara romana de grandes dimensións, dedicada a Xúpiter, que data do século II. A ara está modelada con grecas en tres das súas caras superiores e posúe unha inscrición cuxo desenvolvemento total de lectura sería: "".

O souto de Vilanova ten castiñeiros centenarios. O poeta Pablo Pérez, natural de Vilanova, publicou no seu libro *Sementeira de Soños* un poema adicado ao souto, "Elexía por un souto".

## Feiras e festas
A primeira fin de semana de febreiro, coincidindo coas festas patronais das Candelas e San Brais, celébrase a festa do chourizo. O sábado pola tarde a xente asa os chourizos no adro da igrexa e por entre os castiñeiros do souto para asar os chourizos nas fogueiras.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Vilanova 
### Parroquias da Pobra de Trives 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Pobra de Trives
Economía de Xamaica

Xamaica é o maior produtor mundial de bauxita (mineral de aluminio). Ademais da minería, outras actividades económicas importantes son o turismo e a agricultura tropical, grazas ó seu clima. O comercio e os servizos, incluíndose o turismo, responden polo 60% do PIB.

O país ten serios problemas de longo prazo: taxas de intereses altas, crecemento da competencia internacional, taxa de cambio inestábel, alto desemprego e subemprego, gran déficit comercial, e unha gran débeda externa para o tamaño da súa economía. Despois dunha estratexia do goberno, a débeda pública caeu a un 133% do PIB en 2004. A inflación reduciuse ó 5,8% en 2006. Pero o alto desemprego persistente fai tamén crecer a violencia do crime organizado movida polo tráfico de drogas.

## Notas
Tahurwailis

**Tahurwailis** foi un rei hitita que sucedeu a Alluwamnas, probabelmente tras asasinalo. O seu reinado forma parte do chamado Reino Medio Hitita ou período escuro.

## Traxectoria 
No Rescrito de Telibinus, aparece un Tahurwailis que asasinou a Tittis, fillo do rei hitita Ammunas para axudar a Huzziyas I a facerse co trono á morte de Ammunas; posteriormente, cando Huzziyas perdeu o trono a mans de Telibinus, este Tahurwailis tivo que se exiliar. Algúns historiadores identifican ao Tahurwailis colaborador de Huzziyas co rei que asasinou a Alluwamnas, aínda que ata agora non se atopou proba algunha.

Tahurwailis renovou o tratado de Alianza con Kizzuwatna que asinou Telibinus, no único acto coñecido do seu reinado. Foi sucedido, en circunstancias non aclaradas, por Hantilis II, a quen algúns historiadores consideran fillo de Alluwamnas
Hantilis II

**Hantilis II**, rei hitita, posíbel fillo do anterior rei Alluwamnas, sucedeu a Tahurwailis en circunstancias descoñecidas. O seu reinado forma parte do chamado Reino Medio Hitita ou período escuro.
## Traxectoria 
Durante o goberno de Hantilis II, os kaska, bárbaros do Ponto, invadiron por primeira vez o imperio hitita, conquistando Tiliura e Nerik, esta última moi importante desde o punto de vista relixioso. Hantilis II, do mesmo xeito que Tahurwailis, renovou a alianza que Telibinus asinou con Kizzuwatna.

Foi sucedido por Zidantas II, cuxa relación familiar con Hantilis se descoñece.
Huzziyas II

**Huzziyas II**, rei hitita, sucedeu a Zidantas II. 
## Traxectoria 
Como sucede con case todos os gobernantes do período escuro (ou Reino Medio), descoñécese case todo o seu reinado.

Morreu asasinado polo seu sucesor, Muwatallis I.
Muwatallis I

**Muwatallis I**, rei hitita, sucedeu a Huzziyas II tras asasinalo. 
## Traxectoria 
O seu goberno forma parte do "período escuro" ou "Reino Medio", do que case non se ten información algunha.

Morreu asasinado a mans de dous homes do seu séquito Kantuzzilis e Himuilis, quen, segundo algúns historiadores, poderían ser fillos de Huzziyas II.

Sucedeuno Tudhaliyas I, o primeiro gobernante do Reino Novo hitita.
Assembleia da Mocidade Independentista

A **Assembleia da Mocidade Independentista** (**AMI**) foi unha organización política independentista galega formada por xente nova constituída formalmente en Bueu no ano 1996, aínda que traballou coordinadamente desde o 1993.

Anunciou a súa disolución en setembro de 2014.

## Historia 
miniatura|300px|esquerda|Pintada da AMI en Vilagarcía de Arousa
A AMI fundouse en 1993 como organización xuvenil da Assembleia do Povo Unido pero seguiu a manter a súa estrutura cando esta se disolveu en 1995. Participou no processo Espiral que deu lugar á fundación de Nós-UP, organización que os militantes da AMI acabaron por abandonar en 2005.

A intención da AMI era potenciar o independentismo entre a mocidade. Para iso participou na organización de centros sociais, actividades de lecer, accións de protesta etc.
En setembro de 2014 a organización indepentendista galega anunciou a súa disolución polo acoso policial, xudicial, político e social.

### Acusacións 
Varios dos seus militantes foron detidos pola policía acusados de actos de terrorismo. O 24 de xullo de 2005, na véspera do Día da Patria Galega, dous membros de AMI foron detidos acusados de colocaren un artefacto explosivo de considerable potencia na principal sede de Caixa Galicia en Santiago. Logo de máis de tres anos en prisión, Uxío Caamaño Santiso e Xiana Rodríguez Gómez foron xulgados, sendo condenados a tres anos, nove meses e un día de prisión como autores dun delito de danos "coa finalidade de subverteren a orde constitucional e furto dun vehículo a motor".

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web de AMI
* Terra Livre TV, blog de información de AMI, con vídeos.

## Notas
Arnuwandas I

**Arnuwandas I** foi un rei dos hititas (Reino Novo) -1400&ndash;-1360.

## Ligazóns externas 
*Reinado de Arnuwandas I
Tudhaliyas II

**Tudhaliyas II** (Tamén **Tudhaliyas III**) foi un rei dos hititas (Reino Novo) -1430&ndash;-1400.
## Traxectoria 
O Imperio hitita sufriu severas perdas de territorio durante o reinado de Tudhaliyas, chegando mesmo a ser queimada a capital. Pero, baixo a capaz guía do fillo de Tudhaliyas, o futuro Suppiluliumas I, os hititas empezaron a se recuperar mentres Tudhaliyas estaba aínda no trono.

A numeración correcta dos xefes hititas que levaron o nome de Tudhaliyas é problemática.  Houbo un personaxe da época hatti chamado Tudhaliyas que quizais gobernase con rei. Outras reconstrucións insiren un Tudhaliyas directamente despois de Muwatallis I, pero anterior ao máis famoso líder que pasa por ter fundado o Imperio. O Tudhaliyas do que tratamos neste artigo aparecerá xeralmente como "o segundo" ou "o terceiro".

## Ligazóns externas 
*Reinado de Tudhaliyas II (Tudhaliyas III nesta ligazón)
Zidantas II

**Zidantas II** foi un rei hitita que sucedeu a Hantilis II, sen que resulte moi clara a relación familiar entre estes dous reis. O seu reinado forma parte do chamado período escuro hitita (ou Reino Medio).
## Traxectoria 
Pouco se sabe sobre o seu goberno, agás que é probábel que houbese unha guerra entre o reino hitita e Kizzuwatna, segundo se pode deducir do tratado de paz que asinaron posteriormente ambos estados, e do que se conservaron fragmentos que demostran a relativa debilidade dos hititas durante o período escuro.

Zidantas II foi sucedido por Huzziyas II, cuxa relación con Zidantas é descoñecida.
Hattusilis II

**Hattusilis II** foi un rei do imperio hitita (Reino Novo) de principios do século -XIV.

Discútese sobre a súa existencia.

## Ligazóns externas
*Discusión de Hattusilis II
Tudhaliyas I

**Tudhaliyas I**, rei hitita, sucedeu a Muwatallis I tralo asasinato deste último, e gobernou desde -1430 ata -1400.
## Traxectoria 
Os feitos do seu reinado son difíciles de determinar por dúas razóns:
* Non se sabe o número exacto de reis chamados Tudhaliyas, o que ás veces leva a dividir este período entre Tudhaliyas I e Tudhaliyas II, chegándose ás veces a falar de Tudhaliyas I/II.
* Ademais, durante parte do seu reinado, o seu xenro e sucesor, Arnuwandas I, foi correxente; isto dificulta separar os feitos que sucederon durante o reinado de Tudhaliyas dos que sucederon ao comezo do reinado de Arnuwandas I.

Porén, existe un consenso sobre a grande expansión hitita durante este período, que se continúa durante gran parte do Reino Novo.
Parece bastante claro, con todo, que ao chegar ao trono tras ser asasinado o seu antecesor Muwatallis, tivo que enfrontarse a unha guerra civil lanzada por algúns funcionarios e familiares do anterior rei. Este enfrontamento resolveuse axiña, deixando a Tudhaliyas coas mans libres para lanzar os exércitos hititas contra os reinos de Anatolia occidental (rexión coñecida polos hititas como Arzawa), onde se formaban con certa frecuencia alianzas anti-hititas. Tras varias campañas con éxito, Tudhaliyas logrou someter a rexión, da que obtivo un rico botín.

O seguinte obxectivo de Tudhaliyas foron as tribos kaskas, que ameazaban continuamente a fronteira norte do reino (preto da capital, Hattusa), desde os tempos de Hantilis II. Aínda que Tudhaliyas non logrou unha vitoria completa, forzou a retirada dos kaskas dos seus postos máis meridionais.

Tras lograr estas vitorias contra os kaskas, Tudhaliyas envorcou a súa atención na fronteira oriental dos hititas, onde tivera problemas co reino vasalo de Isuwa que se rebelou repetidamente, co apoio do reino hurrita de Mitanni. Logo de renovar, unha vez máis, os lazos entre os hititas e Kizzuwatna, Tudhaliyas atacou Mitanni, colleitando diversos éxitos, entre os que podería contarse a conquista de Alepo.

Sucedeuno, como xa se mencionou, Arnuwandas I.
Tudhaliyas III

**Tudhaliyas III** foi un rei de curta duración do Imperio hitita (Reino Novo).
## Traxectoria 
Se cadra foi o fillo e sucesor de Hattusilis II, con todo considérase normalmente como fillo de Tudhaliyas II (de acordo co cómputo dos reis que facemos aquí).  Nunca foi coñecido explicitamente como rei.  Os textos refírense a el como "Tudhaliyas o neno" (ou, cunha tradución alternativa, "Tudhaliyas o (máis) novo". Foi asasinado por un grupo de oficiais entre os que estaba o seu sucesor, e moi probabelmente irmán, Suppiluliumas I.

Hai certa dificultade no cómputo do número de Tudhaliyas (e Hattusilis) do imperio hitita. Normalmente non se inclúe este Tudhaliyas nas listas reais hititas, e ao seu pai a miúdo habémolo ver citado como Tudhaliyas III.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Reinado de Suppiluliumas I, discusión sobre Tudhaliyas
395

## Acontecementos 
## Nacementos 
* Avito, emperador romano.

## Mortes 
* 17 de xaneiro - Teodosio I, emperador romano de Oriente (379-395) e de Occidente (394-395).
* Décimo Magno Ausonio, poeta latino (n. 310).

## Outros 
Historia ano a ano
Meg White

**Megan Martha White**, nada o 10 de decembro de 1974, en Grosse Pointe Farms, Míchigan, é unha batería estadounidense. Foi a batería da banda de rock de Detroit The White Stripes, que formou xunto con Jack White e que se disolveu en xaneiro do ano 2011.

## Traxectoria 
Meg medrou na área de Detroit. Antes de comezar a tocar a batería, traballaba de camareira no Memphis Smoke, un bar da zona de Detroit. Traballando alí unha noite en 1994 coñeceu a Jack White e eles casaron o 21 de setembro de 1996.

Jack pasou gran parte dos 90 de banda en banda, pero en 1997 Meg decidiu comezar a tocar a batería. O matrimonio converteuse entón nunha banda e The White Stripes fixo o seu primeiro concerto en Detroit pouco tempo despois. Eles divorciáronse no ano 2000, despois de facerse famosos por todo o país, pero a banda sobreviviu.

Malia que Jack é o que normalmente canta na banda, Meg puxo as voces en "In the Cold, Cold Night", do seu cuarto disco *Elephant*, e en "Passive Manipulation", do seu quinto traballo *Get Behind Me Satan*. O seu estilo minimalista, que lembra a batería Maureen Tucker, da banda Velvet Underground, foi debate dos fans que falan da súa falta de habilidade.

## Notas
Aeroloxía

A **aeroloxía** é o estudo experimental in situ das características físicas e químicas da troposfera e da estratosfera da Terra, ocúpase da capa de ozono, das correntes atmosféricas, do clima e dos efectos sobre a contorna dos cambios na atmosfera. É unha técnica da meteoroloxía que utiliza radiosondas, satélites, globos e datos procedentes de avións de liña e foguetes.

## Bibliografía 
## Véxase tamén 
*Aeronomía
Organización Revolucionaria de Trabajadores

A **Organización Revolucionaria de Trabajadores** (**ORT**) foi un partido político español, fundado en 1969 a partir da organización católica Acción Sindical de Trabajadores. A súa liña ideolóxica era marxista-leninista de liña maoísta. José Sanroma Aldea (camarada Intxausti) foi elixido como primeiro secretario xeral.

Logo da morte de Franco, a ORT non foi legalizada canda as outras forzas políticas, e non puido concorrer co seu nome ás eleccións xerais de 1977 e presentouse co nome de Agrupación Electoral de los Trabajadores. Nas eleccións municipais de 1979 presentouse como Candidatura de los Trabajadores e conseguiu unha concelleira en Madrid, Paquita Sauquillo. Nese ano fusionouse co Partido del Trabajo de España (PTE) para crear o Partido de los Trabajadores de España, de breve existencia.

## Bibliografía 
* De Miguel Sáenz, J. (1992). «La ORT en Navarra. Orígenes y desarrollo». *Príncipe de Viana* (Anejo 16): 739-755. [* Laiz Castro, C. (2023). *La lucha final: los partidos de la izquierda radical durante la transición española*. Catarata.
* Pérez Ochoa, Í., & Satrustegi Andres, I. (2020). «UNAI: Auge y fracaso de la izquierda revolucionaria en Navarra». *Príncipe de Viana* (277): 669-695. [https://revistas.navarra.es/index.php/PV/article/view/1610
* Satrustegi Andres, I. (2022a). «Dazibaos en la Estafeta: el maoísmo en Navarra en los años 1970». *Gerónimo de Uztariz* (36): 47-68. DOI:  
* Satrustegi Andres, I. (2022b). «"Hicimos lo que había que hacer": la transición en Navarra desde abajo». En R. J. Aranguren (Ed.), La LORAFNA 40 años después (pp. 103-124). Aranzadi. [https://www.researchgate.net/publication/366394874_Hicimos_lo_que_habia_que_hacer_la_transicion_en_Navarra_desde_abajo
* Satrustegi Andres, I. (2022c). *Beste mundu bat nahi genuen: Nafarroako ezker iraultzailea, 1970-1979.* Gobierno de Navarra.
* Satrustegi Andres, I. (2022d). «Unitary unionism in the transition: a general approach from Navarre». *Labor History* 63 (6): 686-704. DOI: [https://doi.org/10.1080/0023656X.2022.2156990 10.1080/0023656X.2022.2156990
* Satrustegi Andres, I. (2025). *Atreverse a luchar. La izquierda revolucionaria y la Transición en Navarra*. Txalaparta.
* Treglia, E. (2013a). «Apuntes sobre la ORT: De las Comisiones Obreras al Sindicato Unitario». En M. Aroca & R. Vega (Eds.), *Análisis históricos del sindicalismo en España* (pp. 248-270). Fundación Francisco Largo Caballero.
* Treglia, E. (2013b). «Izquierda comunista y cambio político: El caso de la ORT». *Ayer 92* (4): 47-71. [https://www.revistasmarcialpons.es/revistaayer/article/view/Treglia-Izquierda_comunista_y_cambio_politico
* Wilhelmi Casanova, G. (2016). *Romper el consenso: La izquierda radical en la Transición (1975-1982)*. Siglo XXI.
Mouruás, San Xoán de Río, San Xoán de Río

**Mouruás** é un lugar da parroquia de San Xoán de Río, no concello ourensán de San Xoán de Río, na comarca da Terra de Trives. Segundo o IGE, en 2023 tiña 22 habitantes (12 homes e 10 mulleres).

## Patrimonio
Na Pena dos Castros atopouse en 1967 a espada de Mouruás, unha espada pistiliforme da idade de bronce, conservada actualmente no museo de Ourense.

Mouruás posúe unha ermida de estilo barroco, na que o 25 de xullo se celebra a festa no honor de Santiago Apóstolo. En tempos celebrouse a batalla de Mouros e Cristiáns, recuperada a mediados da década de 1980 e desaparecida de novo logo de dous anos.

En 1931 tomou posesión como mestre tras aprobar as oposicións Juan Alcaide Sánchez, o poeta español da *generación del 36*. Na escola de Mouruás, xa desaparecida, exerceu durante 3 anos, ata o seu traslado a Puerto Lápice.

Mouruás é coñecido pola súa panadería, na que se elaboran bicas e empanadas.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Mouruas9.jpg|Mouruás.
Ficheiro:Mouruas4.jpg|Mouruás.
Ficheiro:Mouruas 7.jpg|Mouruás.

## Lugares e parroquias
### Lugares de San Xoán de Río
### Parroquias de San Xoán de Río
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de San Xoán de Río
Asteroides Amor

miniatura|300px|Eros.

**Asteroide Amor** é calquera dos asteroides que teñen unha órbita entre Marte e a Terra. Eros quizais sexa o máis famoso e foi o primeiro asteroide en ser orbitado e posteriormente visitado por unha sonda humana. Cruzan a órbita de Marte pero non a da Terra.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Asteroides Apolo
*Asteroides Atón
*Asteroide troiano
Asteroides Apolo

**Asteroide Apolo** é calquera dun grupo de asteroides cuxo perihelio está máis preto do Sol que a órbita da Terra, polo tanto cruzan esta. Hermes e Ícaro son asteroides Apolo.

Dos asteroides coñecidos o máis grande é (1866) Sísifo, con diámetro de ao redor de 10&nbsp;km, aproximadamente o mesmo tamaño que tiña o obxecto que creou o cráter Chicxulub co seu impacto. Pénsase que o devandito impacto foi o causante da extinción dos dinosauros.

## Lista de asteroides Apolo
* 1866 Sísifo
* 2101 Adonis
* (3200) Faetón

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Asteroides Amor
*Asteroides Atón
*Asteroide troiano
433 Eros

**Eros** é o asteroide número 433 da serie 1898 DQ. Foi o primeiro asteroide coñecido que franquea a órbita da Terra. Con 34&nbsp;km dun extremo ao outro, ten unha forma extremadamente alongada, semellante a unha salchicha, e trátase do segundo asteroide próximo á Terra en tamaño, despois de 1036 Ganímedes. A maior proximidade que alcanzou con respecto á Terra foi de 23 millóns de quilómetros.

Eros foi o primeiro asteroide en recibir un nome masculino e foi descuberto independentemente a mesma noite do 13 de agosto de 1898 por Auguste Honoré Charlois, dende Niza, e por Gustav Witt dende Berlín.

A sonda NEAR Shoemaker visitou a Eros dúas veces, primeiro sobrevoouno en 1998, e posteriormente orbitouno no ano 2000, sendo o primeiro asteroide en ser orbitado por unha sonda, fotografando extensivamente a súa superficie. O 12 de febreiro do 2001, no final desta misión, aterrou no asteroide usando os seus motores de manobra.

## Historia 
Como un dos máis grandes asteroides próximos á Terra (NEAs en inglés, de *near-Earth asteroids*), Eros ten xogado un papel significativo na historia. Foi descuberto na mesma noite (13 de agosto de 1898) por Gustav Witt e Auguste Charlois. Witt estaba en Berlín estaba tomando unha exposición de dúas hora de Beta Aquarii para asegurar as posicións astrométricas do asteroide 185 Eunike.

Durante a oposición de 1900–1901, púxose en marcha un programa en todo o mundo para realizar medicións de paralaxe do asteroide e determinar así a paralaxe solar (ou distancia ao Sol), sendo os resultados publicados en 1910 por Arthur Hinks de Cambridge. Un programa semellante levouse a cabo durante unha aproximación maior de Eros en 1930–1931, encargándose del Harold Spencer Jones. Os datos obtidos por este programa foron considerados definitivos ata 1968, cando xa se apostaba polo radar e polos métodos de paralaxe dinámica.

Eros foi un dos primeiros asteriodes en ser visitados por unha nave espacial, e o primeiro en ser orbitado e onde aterrou un aparello de fabricación humana. A nave da NASA NEAR Shoemaker entrou na súa órbita no ano 2000 e aterrou no 2001.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Asteroides Amor
Telamón

Na mitoloxía grega, **Telamón** (en grego Τελαμών), fillo de Éaco, rei de Exina, e Endeis, irmán de Peleu, acompañou a Xasón como un dos seus argonautas e estivo presente na caza do Xabaril de Calidón. Tamén participou na Guerra de Troia no bando dos gregos, xunto con seu fillo, Áiax.

Foi pai de Áiax, coa súa primeira dona, Peribea, e de Teucro, con Hesíone, prisioneira e concubina troiana.
[miniatura|Telamón da igrexa de Santa María de [Mourente, Pontevedra|Mourente.]]
## Outros usos 
Chámase **telamón** á columna ou piar en forma de home forzudo, case sempre con barba, que sostén sobre os seus ombreiros e caluga o peso simbólico dos capiteis dun edificio. Tamén é coñecido como **atlante** e é a versión masculina da cariátide.
Baltasar Gracián

**Baltasar Gracián y Morales**, nado en Belmonte de Gracián (Calatayud) o 8 de xaneiro de 1601 e morreu en Tarazona (Zaragoza) o 6 de decembro de 1658, foi un escritor e relixioso xesuíta aragonés.

## Traxectoria 
Cultivou a prosa didáctica con obras famosas como *El Criticón*, unha alegoría da vida humana. Considerado como precursor do existencialismo e a posmodernidade, influíu notoriamente en La Rochefoucauld, Nietzsche e Schopenhauer.
Arnuwandas II

**Arnuwandas II** (rei hitita sobre o -1340), era fillo de Suppiluliumas I.
## Traxectoria 
Fixo diversas campañas co seu pai como príncipe herdeiro. Sucedeu ao seu pai, que morrera vítima dunha epidemia pero el mesmo había morrer da mesma epidemia ao cabo duns meses sen deixar herdeiro. No seu curto reinado contribuíu a restablecer Manapa-Tarhunta I como rei de Seha.

A súa enfermidade provocou revoltas nas zonas onde o poder hitita estaba menos consolidado. Como novo rei foi proclamado o seu irmán máis novo Mursilis II, no cal o pobo tiña pouca confianza.
Hnúšťa

**Hnúšťa** (*Nyustya* en húngaro) é un concello de 68&nbsp;km² e 7 558 habitantes (2005) situado no distrito Rimavská Sobota da rexión de Banská Bystrica, en Eslovaquia. A principal poboación e capital do concello é Hnúšťa (5 339 habitantes), seguida de Likier (1 559 habitantes) e Hačava (325 habitantes)

## Véxase tamén
Economía de Paraguai

Paraguai, país sen litoral aínda que con bos portos fluviais, cunha grande economía informal, destácase pola reexportación de bens de consumo aos seus veciños, así como pola actividade de pequenas e micro empresas e de vendedores urbanos. Unha parte considerable da súa poboación vive da agricultura, especialmente a de subsistencia.

Debido á extensión do sector informal, informacións económicas precisas son difíciles de obter. As actividades agrícolas e gandeiras, comerciais e de servizos predominan. O sector industrial aínda non se atopa moi desenvolvido, e baséase principalmente no procesamento de bens agrícolas e gandeiras. O país é o 6º produtor mundial de soia.

A Central hidroéctrica de Itaipú, na fronteira co Brasil, abastece o 95% das necesidades paraguaias, e permite exportar o excedente ó país veciño. Paraguai tamén é membro do Mercosur dende a fundación do bloque, en 1991.

A economía creceu rapidamente entre o 2003 e o 2008, debido ao crecemento da demanda combinada coa alza de prezos dos produtos primarios, axudado por condicións climáticas favorables. Con todo, unha seca ao comezo de 2008 reduciu as exportacións de produtos agrícolas antes da recesión global. Debido á redución das exportacións, a economía sufriu unha caída de 3,5% o 2009. O goberno reaccionou a través de medidas de estímulo fiscal e monetario. A corrupción, os limitados progresos nas reformas económicas e a precaria infraestrutura son obstáculos ao crecemento a longo prazo.

## Notas
Julian Barnes

**Julian Patrick Barnes**, nado en Leicester o 19 de xaneiro de 1946, é un escritor contemporáneo inglés. As súas novelas e relatos foron vistos como exemplos de literatura posmoderna.

Gañou o Premio Booker - un dos máis prestixiosos en lingua inglesa- no ano 2011 por *The Sense of An Ending* e foi tres veces finalista dese mesmo premio con ''Flaubert's Parrot* (1984), *England, England* (1998), e *Arthur & George* (2005). 

*Arthur & George* (2005), *The Sense of An Ending* (2011) e *The Noise of Time* (2018) foron verquidas a galego e publicadas en Rinoceronte Editora: *Arthur e George* (2006), *O sentido dun final* (2012), *O ruído do tempo* (2020). As dúas primeiras foron traducidas por Xesús Fraga e última por Moisés Barcia.

É autor de novela policial baixo o pseudónimo de Dan Kavanagh.

## Traxectoria 
Despois de estudar na City of London School e no Magdalen College de Oxford, traballou como lexicógrafo para o *Oxford English Dictionary*. Con posterioridade, traballou como editor literario e crítico de cine.

Vive coa súa muller nas aforas de Londres, onde agora se dedica a escribir a tempo completo. O seu irmán, Jonathan Barnes é un filósofo especializado en filosofía antiga.

A súa axente literaria é Pat Kavanagh, que tamén fixo durante certo tempo de axente do seu amigo de outrora Martin Amis.

## Obras 
A última novela publicada por Barnes, *The Only Story*, saíu do prelo o 1 de febreiro de 2018.

A listaxe completa de obras ofrécese a seguir. A menos que se especifique o contrario deben considerarse novelas.

* *Metroland* (1980)
* *Before She Met Me* (1982)
* *Flaubert's Parrot* (1984)
* *Staring at the Sun* (1986)
* *A History of the World in 10½ Chapters* (1989)
* *Talking it Over* (1991)
* *The Porcupine* (1992)
* *Letters from London* (1995) — (xornalismo publicado en *The New Yorker*)
** Picador, London, ISBN 0-330-34116-2
* *Cross Channel* (1996) — (relatos breves)
* *England, England* (1998)
* *Love, Etc.* (2000)
* *Something to Declare* (2002) — (ensaios)
* *The Pedant in the Kitchen* (2003) — (xornalismo culinario)
* *The Lemon Table* (2004) — (relatos breves)
* *Arthur & George* (2005). Versión en galego, *Arthur e George*, de Xesús Fraga publicada en 2006 en Rinoceronte Editora.
* *The Sense of An Ending* (2011). Premio Booker 2011. Versión en galego, *O sentido dun final*, de Xesús Fraga publicada en 2012 en Rinoceronte Editora.
* *The Noise of Time* (2016). Versión en galego, *O ruído do tempo*, de Moisés Barcia publicada en 2020 en Rinoceronte Editora.
* *The Only Story* (2018)

## Obras baixo o pseudónimo de Dan Kavanagh 
* *Duffy* (1980)
* *Fiddle City* (1981)
* *Putting the Boot In* (1985)
* *Going to the Dogs'' (1987)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial de Julian Barnes
* Web Oficial de Dan Kavanagh
* Biografía no sitio do British Council
* A web do editor de Arthur and George
* Web de Rinoceronte Editora
Lockheed Martin F-22 Raptor

O **F-22 Raptor** é un avión de combate de alta manobrabilidade de quinta xeración con tecnoloxía de sixilo construído por Lockheed Martin Aeronautics e Boeing Defense, Space & Security. Foi deseñado como caza de superioridade aérea da Forza Aérea dos Estados Unidos (USAF), pero pode levar a cabo máis tipos de misións, tales como ataque a terra ou guerra electrónica. O primeiro prototipo (YF-22) voou por vez primeira o 29 de setembro de 1990.

*Lockheed Martin* é o contratista principal e o responsable da maior parte da estrutura, do sistema de armas e da ensamblaxe final do F-22. O socio do programa é *Boeing Integrated Defense Systems* e proporciona as ás, a parte traseira da fuselaxe, a integración de aviónica e todos os sistemas de adestramento dos pilotos e do persoal de mantemento.

O avión foi designado tanto F-22 como F/A-22 durante os anos anteriores á súa entrada en servizo na Forza Aérea dos Estados Unidos en decembro de 2005 como F-22A. A pesar dun período de desenvolvemento prolongado e custoso, a USAF considera o F-22 como un compoñente fundamental no futuro poder aéreo táctico do seu país, e afirma que o avión non é comparable con ningún caza coñecido nin proxectado, mentres que Lockheed Martin reivindica que a combinación de furtividade, velocidade, axilidade, precisión e conciencia situacional do Raptor, combinadas coas súas capacidades de combate aire-aire e aire-superficie, deberían facer del un dos mellores cazas do mundo actualmente.

Con todo, a verdade é que o raptor ten uns custos altos de mantemento e unha serie de problemas técnicos importantes (coma corrosión en partes da fuselaxe, problemas na computadora de a bordo etc.) e de mantemento, polo cal en 2009 se votou no senado dos EEUU parar a construción de máis F-22.

## Notas
Sufixo -aría

O '*sufixo *-aría*** recibiu a consideración formal de preferencia fronte a ***-ería'''* na reforma das normas do galego levada a cabo pola RAG e o ILG en 2003.

## Historia e características 
Procede da mesma forma latina *-aria(m)*, polo que se considera que as palabras de orixe latina que o conteñen son cultismos. O seu uso ten un rendemento relativo baixo en galego, debido á competencia que sofre pola similitude semántica con *-ería*, que é patrimonial e de moito máis rendemento. A continuación resúmese unha análise das palabras do VOLG que permitan claramente a análise morfolóxica deste sufixo.

## Corpus
As palabras consideradas no VOLG que rematan pola secuencia *-aría* son as 148 seguintes:

## Datos analizables e anomalías
Destas formas dadas pódense analizar con relativa facilidade determinados elementos. Ante todo, pódese analizar por separado a base e o derivado. Tanto bases coma derivados vanse analizar en concreto dende os seguintes tres parámetros:
* semántico;
* morfolóxico (obviamente co presuposto de que son prototipicamente derivados de base latina + *-aría*);
* sintáctico, é dicir a súa categoría gramatical;

Porén, destes 148 derivados, hai certos casos que non se van contemplar inicialmente (de momento, pois futuras análises investigarán sobre cadansúas clasificacións), pois presentan problemas:
* de falla de interpretación semántica transparente por parte dun falante común. Isto débese a que o VOLG é simplemente un repertorio léxico e non dá especificacións semánticas dos termos listados. Estes casos son:

* de delimitación morfolóxica polo mesmo motivo: un falante nativo que non poida concretar o significado dunha palabra tampouco poderá aclarar o proceso de formación en función da base, por non coñecer nin sequera o significado do derivado. Ós casos anteriores hai que engadirlles, por falla de coñecemento da base en relación ó léxico do galego común da actualidade:
:* artillaría
:* boubaría
:* buxaría
:* carpintaría
:* cetraría
:* drudaría
:* lampistaría
:* marquetaría
:* marroquinaría
:* putaría
:* raxaría
:* repostaría
:* talabartaría
:* vigairía
Partindo destes datos, a análise das bases resulta moito máis simplificada:
* semántico: como se verá, hai certos grupos compactos (comida, obxecto, condición, actividade ou persoa con esa actividade) que entran dentro do esperable;
* morfolóxico: as secuencias finais das palabras asumidas como bases están tamén dentro do normal no galego común, pois tódalas palabras base rematan en vogal (*a, e* e *o*) ou en consoante habitual para final absoluto ou mesmo relativo (*n, r, z* e *l*);
* sintáctico: a totalidade das bases proceden da categoría nominal e/ou do seu modificador (podendo ser posiblemente das dúas cando se pode tomar a base como substantivo ou como adxectivo, caso un tanto borroso pero posible nos nomes dalgunhas profesións: *lavandeira, panadeira'');
Labarnas

**Labarnas** é un termo da lingua hitita, referida ao título co que se denominaban os reis dos hititas ou ao nome que levaron dous dos seus reis.

Labarnas I, foi o mítico fundador do imperio hitita, e reinou entre os anos 1680 a. n. e. e 1650 a. n. e. Hattushilis I (primeiro rei hitita documentado, entre os anos 1650 ane a 1620 ane) fixo chamarse **Labarnas II**.
Asteroides Atón

**Asteroide Atón** é calquera dos asteroides que se manteñen normalmente dentro da órbita da Terra de xeito que o seu período é inferior a un ano. Esta clasificación débese ao asteroide 2062 Atón.

## Lista de asteroides Atón
* (614599) 2010 AB78

## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Asteroides Amor

*Asteroides Apolo
*Asteroide troiano
2062 Atón

**Atón** (Aten) é o nome do asteroide número 2062 da serie, descuberto o 7 de xaneiro de 1976 no observatorio Palomar por E. F. Helin. Foi o primeiro asteroide coñecido cunha órbita menor á da Terra. Recibiu o seu nome por Atón, o deus exipcio do sol.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Asteroide

### Ligazóns externas 
*Datos do 2062 Atón da Base de Datos de Corpos Medianos do JPL (en inglés)
*Diagrama Orbital do asteroide 2062 Atón
Precipitación (reacción)

[dereita|miniatura|Imaxe dun precipitado nun [tubo de ensaio]]

Chámase reacción de  **precipitación** á aquela na que aparece unha substancia insoluble, chamada precipitado, no seo dunha disolución.

Así, cando mesturamos unha disolución de cloruro de calcio cunha disolución de carbonato de sodio formase carbonato de calcio, que precipita, e cloruro de sodio que queda en disolución. A reacción que representaría este proceso sería a seguinte:

:CaCl2 (acuoso) +  Na2CO3 (acuoso)  →   CaCO3(sólido)  +  2 NaCl(acuoso)

Igualmente cando mesturamos unha disolución de ioduro de potasio cunha disolución de nitrato de chumbo (II) formase ioduro de chumbo (II), que precipita, e nitrato de potasio que queda en disolución.

KI (acuoso) +  Pb(NO3)2 (acuoso)  →   PbI2(sólido)  +  2 KNO3(acuoso)
Stewie Griffin

**Stewie Gilligan Griffin** é unha personaxe de debuxos animados da serie de animación americana *Family Guy*. A súa voz orixinal é a de Seth MacFarlane, creador e guionista da serie.  É un bebé con ideas homicidas e unha elevada capacidade intelectual, fillo de Peter e Lois Griffin.

Na maioría dos capítulos trata de asasinar a súa nai, de quen cre que conspira na súa contra

En todos os capítulos se mostra a el mesmo como personaxe de múltiples fantasías, filmes clásicos ou en plans de dominación mundial. Quizabes isto estea ligado a que a súa maquiavélica personalidade se volte unha ironía cando se lle ve no futuro como unha persoa sen vida social e con matices de frustración.

Segundo Seth McFarlane, creador da serie, o personaxe baséase en Rex Harrison, o que explicaría o feito de que, na versión orixinal, Stewie se exprese cun acento inglés ilóxico, mentres a súa familia fala con acento americano.
Pano de aceiro

Europa dividida polo pano de aceiro|miniatura|250px
O **pano de aceiro** ou a **cortina de ferro** é un termo que fai referencia á fronteira, non só física senón tamén ideolóxica e simbólica, que dividía Europa despois da segunda guerra mundial.

## Historia 
Winston Churchill popularizou a expresión nunha conferencia nos Estados Unidos o 5 de marzo de 1946, na que dixo:

A fronteira da que falaba Churchill dividía aos estados capitalistas aliñados política, económica e militarmente cos Estados Unidos e os estados socialistas que facían o seu coa Unión Soviética. En realidade, o termo fora cuñado polo que fora ministro de Propaganda da Alemaña nazi Joseph Goebbels, que vaticinaba o 25 de febreiro do 1945, nun artigo intitulado "O ano 2000", no semanario *Das Reich*:

A división tamén se fixo patente en dous sistemas militares contrapostos, a Organización do Tratado do Atlántico Norte (1949) e o Pacto de Varsovia (1955), así como nas alianzas económicas; dunha banda o Plan Marshall e o Consello de Axuda Mutua Económica doutra. Esta división en dous bloques enfrontados nas súas concepcións políticas, militares e económicas, deu lugar á situación coñecida co nome de *Guerra fría*.

Unicamente Iugoslavia, dirixida polo Mariscal Tito, adoptou na disputa unha posición neutra aínda sendo socialista e atopándose ao leste da cortina. Ao oeste desta, Finlandia e Austria mantiñan tamén unha política de relativa neutralidade respecto aos bloques, procurando manter relacións cordiais coa Unión Soviética. Nos medios de comunicación dalgúns países occidentais, empregouse o termo de finlandización para describir, en sentido negativo, unha política que, segundo ditos medios, servía aos intereses soviéticos.

## Notas
Coren

:*Para a comuna francesa, véxase Coren.*

**Coren** (Cooperativa Orensana) é o grupo empresarial baseado en cooperativas avícolas e gandeiras máis importante de Galicia, con presenza en todos os continentes.

## Historia 
A compañía ten os seus antecedentes a partir de 1959, cando nomean a Eulogio Gómez Franqueira xerente da Unión Territorial de Cooperativas del Campo. Franqueira comezou entón un proxecto de saneamento da empresa, mercando os produtos en orixe co fin de obter mellores prezos. En 1962 UTECO constitúe a Cooperativa Provincial Ganadera, que lle mercaba a unha empresa norteamericana os polos e os compostos para alimentalos. UTECO comezou a construír a fábrica para a creación de compostos baixo a licenza desta empresa, e en 1965 nace unha cooperativa dedicada exclusivamente a elaboración de compostos para a cría dos animais.

En 1966 a xa denominada Cooperativa Orensana (COREN) pon en funcionamento o matadoiro avícola e a primeira planta de incubación de Galicia, ao tempo que se preparaban para entrar no mercado do vacún. En 1968 as empresas de Coren crean a súa propia rede comercial, e en 1970 constrúese a central leiteira e a clasificadora de ovos no parque empresarial de San Cibrao das Viñas. En 1975 inaugura a primeira planta en Alcobendas (Madrid), e constrúese a segunda fábrica de compostos alimenticios.

Xa en 1987, co ingreso de España na Unión Europea, Coren asumiu para un período de catro anos a representación ante a comunidade de todos os produtores españois de polos e ovos.

En 1990 Coren chega a Portugal por medio de Lourinho Conservas de Carne Ltda. En 1995 Coren chega a Arxentina, e en 1998 acada Romanía.

No ano 2000 Coren inaugura unha planta de pensos en Lugo, e unha planta de procesado de pavos en Santa Cruz de Arrabaldo.

No 2008 recibe o recoñecemento como Xuíz Honorario do Couto Mixto. No ano 2013 tivo unha facturación de 982 millóns de euros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Coren
Lingua normanda

O **normando** é unha lingua romance, unha das linguas d'Oïl, considerada tradicionalmente un dialecto do francés (pexorativamente denominado patois), que por iso recibe tamén o nome de **francés normando**. Fálase na rexión de Normandía, onde carece de status de oficialidade e tan só está recoñecida como lingua rexional; e nas Illas Anglonormandas, onde os dialectos se desenvolveron por separado do normando continental dende que Normandía deixou de pertencer á coroa inglesa no século XIII. Na actualidade, en xeral, o normando está máis presente nas áreas menos accesibles do antigo ducado de Normandía, as Illas Anglonormandas, a península do Cotentín e o Pays de Caux. O normando está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Dialectos 
Normandía continental: Os dous principais dialectos son o normando propiamente dito e o normando meridional falado ó sur da liña Joret, unha isoglosa establecida por Charles Joret no século XIX, que ten solucións máis próximas ó mayennais e ó galó, actualmente o normando meridional está mesturado co francés rexional e os falantes moitas veces non poden distinguir as realizacións do normando e as do francés.
No normando propiamente dito consérvanse relativamente ben o *cotentinois* na península de Cotentín e o *cauchois* no Pays de Caux, o *augeron*, do Pays de Auge, está case extinto. Dialectos das Illas Anglonormandas:
* Jèrriais, dialecto da illa de Jersey
** Sercquiais, dialecto da illa de Sark, derivado do jerriais xa que a illa foi repoboada no século XVI por poboación procedente do norte de Jersey
* Dgèrnésiais, dialecto da illa de Guernsey
* Auregnais, dialecto da illa de Alderney, agora extinto.

## Influencia no inglés 
Logo da conquista de Inglaterra polos normandos (1066) o inglés viuse influenciado polo normando, palabras de orixe normanda no inglés:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en normando
* Jèrriais
### Bibliografía 
*Essai de grammaire de la langue normande, UPN, 1995. .
*V'n-ous d'aveu mei? UPN, 1984.
*La Normandie dialectale, 1999, 
*Alain Marie, *Les auteurs patoisants du Calvados*, 2005. .
*Roger Jean Lebarbenchon, *Les Falaises de la Hague*, 1991. .
*Jean-Louis Vaneille, *Les patoisants bas-normands*, n.d., Saint-Lô.
*André Dupont, *Dictionnaire des patoisants du Cotentin*, Société d'archéologie de la Manche, Saint-Lô, 1992.
* Geraint Jennings e Yan Marquis, "The Toad and the Donkey: an anthology of Norman literature from the Channel Islands", 2011,
300 (filme)

***300*** é un filme épico estadounidense dirixido por Zack Snyder que se estreou en 2007. Baséase na novela gráfica *300* de Frank Miller e Lynn Varley. A historia é unha adaptación fantasiosa da batalla das Termópilas. Foi rodado en gran parte mediante a técnica do croma para axudar a recrear a imaxenería da novela gráfica orixinal.

O argumento conta a historia do rei Leónidas I (Gerard Butler), que lidera a 300 soldados espartanos nunha batalla contra o "rei-deus" persa Xerxes (Rodrigo Santoro) e o seu enorme exército de 300&nbsp;000 soldados. Como a vitoria é imposible, a Raíña Gorgo (Lena Headey) tenta conseguir o apoio de Esparta para o seu marido. A historia é contada pola voz narrativa do soldado Dilios (David Wenham). ó longo do filme, son introducidas varias criaturas fantásticas, situando a *300* dentro do xénero de fantasía histórica.

*300* estreouse nos Estados Unidos nos cinemas convencionais e IMAX o 9 de marzo de 2007, e en DVD, Blu-ray, e HD DVD o 31 de xullo de 2007. O filme recibiu críticas diversas, sendo aclamado polo seu estilo e orixinalidade, mais foi criticado polo uso excesivo de efectos visuais e pola controvertida representación dos persas. Porén, o filme foi un éxito de recadación, gañando $450 millóns, cunha das mellores acollidas na estrea en toda a historia do cine.

Estreouse en galego na Televisión de Galicia o 21 de abril de 2010.

## Sinopse 
O filme comeza contando a infancia do rei Leónidas I, aos sete anos, comeza o seu adestramento como espartano.
Unha vez Leónidas xa é rei de Esparta chega un día un mensaxeiro persa comunícalle o desexo de Xerxes I en dominar a rexión, pero que podía someter voluntariamente o seu pobo e seguir sendo rei. Leónidas, ofendido por semellante feito, mata toda a comitiva persa e decide comezar enfrontarse a Xerxes. Porén, como Esparta estaba a celebrar a festa relixiosa da Carneia, Leónidas non pode entrar en guerra, polo que reúne 300 guerreiros como a súa garda persoal e marcha ao encontro dos invasores persas.

## Personaxes 
* Gerard Butler como Leónidas I, Rei de Esparta.
* Lena Headey como Gorgo, Raíña de Esparta.
* Giovani Cimmino como Pleistarco, fillo de Leónidas e Gorgo.
* Dominic West como Theron, un político corrupto (ficticio) espartano. 
* David Wenham como Dilios, Narrador e soldado espartano.
* Vincent Regan como capitán Artemis.
* Tom Wisdom como Astinos, fillo máis vello de Artemis.
* Andrew Pleavin como Daxos, o líder arcadio que loita xunto a Leónidas.
* Andrew Tiernan como Efialtes.
* Rodrigo Santoro como Xerxes I, Rei de Persia.
* Stephen McHattie como un político espartano.
* Michael Fassbender as Stelios, un xove soldado espartano.
* Peter Mensah como o mensaxeiro persa.
* Kelly Craig como Pythia, a oráculo dos éforos.
* Tyler Neitzel como xove Leónidas.
* Robert Maillet como Uber Immortal (xigante).
* Patrick Sabongui como o xeneral persa.
* Leon Laderach como Executador.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* 300 (novela gráfica)
* Batalla das Termópilas
Matica srpska

miniatura
**Matica Srpska** (**Матица cрпска**) é a institución científico-cultural máis antiga de Serbia, fundada en 1826 en Budapest, en 1864 trasladouse a Novi Sad.
Este centro foi un dos impulsores do *Acordo de Novi Sad* sobre a lingua serbiocroata de 1954 participando tamén no establecemento dunha ortografía única en 1960. Entre 1967 e 1976 compilou o *Vocabulario da lingua literaria estándar serbia* en seis volumes, e con Matica hrvatska comezou a creación dun dicionario común serbio-croata, que acabou rematando en solitario tras a institución croata.

Desde 1824 publica a revista *Letopis Matice srpske*, unha das máis antigas do mundo.
Arte islámica

A **arte islámica** designa a arte que se desenvolveu entre a Héxira (622) e o século XIX no territorio habitado por poboacións de cultura islámica que se estendía no momento de máximo esplendor desde a Península Ibérica ata Indonesia. A fe nun Deus único, Alá, e no seu profeta, Mahoma, creou uns lazos culturais e relixiosos que se reflectiron tamén na arte.

A orixe nómade do pobo árabe, primeiro en converterse ó islam, determinou que a arte estivese centrada nas artes decorativas e industriais: ourivaría, marfís, cerámica mentres que a arquitectura, carente en orixe dunha organización no construtivo e no urbanístico vai derivar nunhas estruturas arquitectónicas abertas con patios e pórticos cubertos xeralmente con terrazas. O material de construción habitualmente utilizado foi o ladrillo, as naves realízanse mediante o arco de medio punto, o arco apuntado, o arco peraltado e sobre todo polo arco de ferradura e o arco polilobulado, os edificios estaban cubertos por bóvedas de canón e a partir do século X por bóvedas de aresta formando arcos que se cruzan deixando un polígono central. O edificio máis característico da arte islámica é a mesquita, a súa orixe está na casa de Mahomed e a súa tipoloxía non mudou ata a época actual, consta de haram, sala de piares orientada cara A Meca cun nicho aberto no muro do fondo, diante do que está a macsura (palco) e o mimbar (púlpito), esta sala dá ao sahn, patio porticado no que está o sabil (fonte de ablucións).

A decoración da arte islámica é plana, sen eixo de simetría e con tendencia á repetición indefinida de motivos xeométricos e vexetais estilizados que se mesturan entre si e con outros motivos epigráficos.[miniatura|[Mesquita de Córdoba.|centro]]
Aerómetro

O **aerómetro** é un aparello que se utiliza para medir, cunha alta precisión, a densidade de aire ou calquera outro gas.

## Características
Os aerómetros son tubos de vidro máis largos por abaixo para que se manteñan estables en posición vertical ao mergullalos nun líquido. Actúan segundo o principio de Arquimedes que di que todo corpo total ou parcialmente somerxido nun fluído estático vai ser empurrado cunha forza ascendente igual ao peso do volume do fluído desprazado por ese corpo, polo tanto o aerómetro sufrirá un pulo proporcional á densidade do líquido, afundindo máis canto máis lixeiro sexa o líquido e menos canto máis pesado.

## Notas
Corpus de Referencia del Español Actual

O **Corpus de Referencia del Español Actual** (**CREA**) é un corpus dixital en lingua castelá que foi iniciado pola RAE en 1997. No ano 2000 tiña case 125 millóns de formas, maioritariamente do castelán de España e maioritariamente textual (cf. SoCREA). Inclúe textos dende o ano 1974, e está clasificado por data, tema do texto, tipo textual e país de orixe.

O tempo anterior até os inicios do idioma cóbreo o Corpus Diacrónico del Español (CORDE).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Real Academia Española
* Corpus Diacrónico del Español

### Ligazóns externas 
* Buscador do CREA