José Ruibal

**José Ruibal Argibay**, nado en Xeve (Pontevedra) en 1925 e finado en Buendía (Cuenca) o 16 de febreiro de 1999, foi un dramaturgo galego, ideólogo da chamada "xeración simbolista" e activo no antifranquismo e a literatura do exilio.

## Traxectoria 
Fillo dun funcionario municipal de Pontevedra e da tamén pintora Yoya. É autor da primeira monografía sobre Laxeiro que se publicou en 1951 como o primeiro dos Cuadernos de Arte Gallego na Colección Benito Soto. Viviu no Uruguai durante os anos cincuenta, e parte da súa obra foi escrita na Arxentina e nos Estados Unidos, onde estivo exiliado durante os últimos anos da ditadura de Francisco Franco. Foi profesor da State University of New York e da Minnessota University, asesor artístico do Festival Calderón (Texas), impartiu seminarios sobre teatro en universidades alemás e foi profesor no Actor’s Studio de New York, que o nomeou membro de honra. Colaborou en periódicos de Madrid e Hispaoamérica con artigos de política internacional.

Pasou os cinco últimos anos de vida incapacitado para a actividade intelectual, primeiro nunha residencia de Nigrán e finalmente nun xeriátrico de Buendía (Cuenca), onde morreu. As súas cinzas foron esparexidas na ría de Vigo.

## O seu teatro 
Comezou a súa carreira literaria nos anos cincuenta con *Los mendigos* (1957), onde presenta a miseria e a especulación política que a produce mediante procedementos de desrealización que fan aparecer aos poderes sociais protagonistas como figuras animais: o militar (Perro) o civil (Asno), o eclesiástico (Cuervo).

A súa obra máis importante é *El hombre y la mosca*, brillante sátira do franquismo, en forma de metáfora política; o espazo é unha cúpula onde permanecen encerrados o Ditador e o seu Dobre e chegou a ser estreado en 1983, cando a súa mensaxe perdera boa parte da súa vixencia.

Ruibal define o seu teatro como "verbo en movimiento" e, aínda que o seu ton crítico e de denuncia política é constante e ingrediente esencial do seu teatro, sempre os reviste dun carácter simbólico e alegórico que amplía o seu referente de evocación.

## Obras 
Publicou en 1950 o poemario *El dios de los precipicios* na Colección Benito Soto.

Entre as súas obras teatrais destacan:

* *La ciencia del birlibirloque*, 1956.
* *Los mendigos*, 1957.
* *El bacalao*, 1960.
* *El asno*, 1962 (sobre a explotación colonialista).
* *Su majestad la sota*, 1966.
* *El hombre y la mosca*, 1968 (obra de simbolismo político).
* *Los mutantes*, 1968.
* *El rabo*, 1968.
* *Los ojos*, 1968.
* *La secretaria*, 1968.
* *El padre*, 1968.
* *El superagente*, 1968.
* *El ascenso*, 1968.
* *El mono piadoso*, 1969.
* *El asno electrónico*, 1969.
* *La máquina de pedir*, 1969.
* *Currículum vitae*, 1970.
* *Teatro sobre teatro*, 1975.
* *Controles*, 1976.
* *El patio de Yocasta*, 1987.
* *Helena*, 1989.
* *Celestina*, 1989.
* *Otra vez los avestruces*, 1991.
* *Triquiñóns*, 2025 (orixinal de 1956).

## Vida persoal 
É irmán de Mercedes Ruibal e Ángeles Ruibal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* Javier Huerta, Emilio Peral, Héctor Urzaiz, *Teatro español de la A a la Z*. Madrid: Espasa, 2005, p.&nbsp;626.

### Ligazóns externas 
* "José Ruibal estrena la sátira 'El hombre y la mosca'" (3/2/1983). *El País* .
* Páxina web de Ángeles Ruibal, irmá, en Internet Archive .