Gibbsita

{{Mineral
|imaxe           = centro|250px
|tamaño de imagen = 
|pie de imagen    = 
|categoría        = Minerais óxidos
|clase            = 4.FE.10 (Hidróxido)
|fórmula          = **Al(OH)3**
|cor            = Azulada, verde, branca verdosa, gris, branca agrisada
|raia             = Branca
|brillo           = Vítreo
|transparencia    = Translúcido a transparente
|sistema_cristalino          = Monoclínico - Prismático
|exfoliacion      = Perfecta segundo {001}
|fractura         = Difícil
|dureza           = 2,5 a 3 na escala de Mohs
|densidade         = 2,4 g/cm3
}}

A **gibbsita** é unha das formas minerais do hidróxido de aluminio.

Habitualmente descríbese como **γ-Al(OH)3**, aínda que ocasionalmente aparece reflectida como **α-Al(OH)3**.

## Descubrimento, descrición, nome e sinónimos 
miniatura|esquerda|185px|George Gibbs.

Este mineral foi descuberto por primeira vez en Richmond, no condado de Berkshire, Massachusetts, polo que inicialmente se coñeceu como **richmondita**.

Inicialmente foi descrito por Dewey en 1820, baixo o nome de **wavellite**.

Pero foi a descrición do mineraloxista estadounidense John Torrey en 1822 a que é referencia.

Este autor dedicouno a George Gibbs (1777-1834), mineraloxista e recolledor de minerais estadounidense, 

Un sinónimo moi utilizado para designar este mineral é **hidrarxilita**. 

A etimoloxía deste nome deriva da unión das palabras do grego antigo ὕδωρ *hydōr*, "auga" e ἄργιλλος *árgillos*, "arxila" .

Menos usuais son os sinónimos: **claussenita**,**gibbsitogelita**, e**beta-kliachita**.

## Propiedades 
miniatura|250px|Gibbsita azulada.
As principais propiedades da gibbsita son: 
* A súa cor vai da branca a agrisada ou verdosa.
* Ten unha dureza de 2,5 a 3 na escala de Mohs (comparábel á da calcita)
* A súa masa específica é de 2,40 g.cm−3
* A súa exfoliación é perfecta, basal.
* Desprende un forte olor a arxila cando se respira sobre el.
* É solúbel en ácido sulfúrico quente.
* Cando se quenta non funde, pero calcínase, liberando auga; vólvese branco e endurece.
* Preséntase en agregados globulares ou estalactíticos de aspecto fibroso radiado (semellantes aos da calcedonia), ou en cristais tabulares pseudohexagonais, fecuentemente en maclas. Os seus raros cristais pseudohexagonais poden alcanzar os 3&nbsp;cm de lonxitude.

## Politipos 
A gibbsita ten tres politipos:
* bayerita, descrita habitualmente como α-Al(OH)3, aínda que ás veces como β-Al(OH)3,
* doyleita, e
* nordstrandita.

A gibbsita e a bayerita cristalizan no sistema monoclínico, mentres que a doyleita e a nordstrandita fano no triclínico.

## Estrutura cristalina 
miniatura|250px|Estrutura da gibbsita.
A estrutura da gibbsita é análoga á estrutura básica das micas. Está formada por capas ou láminas de octaedros de hidróxido de aluminio apiladas. Os octaedros están formados por ions de aluminio (Al3+) coordinados octaedricamente con seis ions hidroxilo (OH-). Cada un destes hidroxilos está unido só a dous ions de aluminio, porque nun de cada tres octaedros está ausente o catión central. O resultado é unha lámina electricamente neutra. A falta de carga eléctrica nas láminas de gibbsita fai que non sexa necesaria a existencia de ions entre elas actuando como nexo de unión entre as mesmas. En consecuencia, as capas só se manteñen unidas por cargas residuais.

A estrutura da gibbsita está estreitamente relacionada coa da brucita (Mg(OH)2). Porén, a menor carga positiva do Mg2+ fronte ao Al3+ implica que non é necesario que un de cada tres octaedros estea vacante. A diferente simetría da gibbsita e a brucita é o resultado do distinto modo en que as láminas se apilan.

A estrutura básica do corindón (Al2O3) é idéntica á da gibbsita, coa diferenza de que os hidroxilos están substituídos por oxíxeno (O2-). A maior carga do O2- provoca que as láminas non sexan neutras, motivando que se unan con outros catións de aluminio adicionais —situados encima e debaixo—, o que dá como resultado a estrutura tridimensional do corindón.

Así mesmo, a gibbsita é interesante porque a miúdo forma parte da estrutura doutros minerais. Capas neutras de hidróxido de aluminio aparecen intercaladas entre láminas de importantes silicatos do grupo da arxila; así sucede na illita, a caolinita e nos filosilicatos do grupo da esmectita. As capas individuais de hidróxido de aluminio son idénticas ás láminas de gibbsita e como tal se consideran.

## Orixe 
Este mineral é produto da alteración epixenética doutros minerais de aluminio.

### A bauxita e os hidróxidos de aluminio 
A bauxita, principal mena do aluminio, non é un mineral, senón unha rocha sedimentaria produto da alteración, por meteorización, de rochas que conteñen silicatos de aluminio e pouco cuarzo libre, como por exemplo, a sientia nefelínica e, sobre todo, as calcarias arxilosas, e constituída fundamentalmente por hidróxidos de aluminio (bohemita, diásporo, gibbsita e cliachita —ou alumogel—), acompañados de hematita (óxido de ferro III), minerais arxilosos e algo de cuarzo. Na súa alteración nun clima tropical, cálido e húmido, prodúcese o arrastre de todos os seus compoñentes agás os hidróxidos de alumninio e de ferro. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bögel, Hellmuth (1971): *Los minerales*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A.  
* Díaz G.-Mauriño, Carlos (1991): *Diccionario de términos mineralógicos y cristalográficos*. Madrid: Alianza Editorial. S. A. ISBN 84-206-5237-7.
* Greenwood, N. N. & Earnshaw A. (1997): *Chemistry of Elements*, 2nd edition. Oxford, Reino Unido: Butterworth and Heinemann. ISBN  978-0-7506-3365-9.
* Hurlbut, Cornelius S. & Klein, Cornelis (1985): *Manual of Mineralogy*, 20th ed. Nova York, NY: John Wiley and Sons. ISBN 0-471-80580-7.
* Schumann, Walter (1974): *Rocas y minerales*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0397-0.

### Outros artigos 
* Bauxita
* Lista de minerais

### Ligazóns externas 
* Gibbsite en Mindat.org .
* Gibbsite Mineral Data .
* Gibbsite  en Handbook of Mineralogy .
* Gibbsite (Gibbsit) en Mineralienatlas - Fossilienatlas  .