Castro, Chile

**Castro**, tamén coñecida como **Santiago de Castro**, é un municipio (*comuna*) e unha cidade de Chile na Illa Grande de Chiloé, no arquipélago de Chiloé, na X Rexión dos Lagos. En 2017, a comuna tiña un total de 43&nbsp;807 habitantes. A súa área é de 473&nbsp;km2. Castro é tamén a capital da Pronvicia de Chiloé.

Integra canda as comunas de Ancud, Curaco de Vélez, Chaitén, Chonchi, Dalcahue, Futaleufú, Hualaihue, Palena, Puqueldón, Queilén, Quellón, Quemchi e Quinchao o Distrito Electoral N° 58 e pertence á Circunscrición Senatorial 17ª. Está localizado a 1.214&nbsp;km de Santiago e é a terceira cidade máis antiga de Chile con existencia continuada, sendo fundada o 12 de febreiro de 1567, polo Mariscal vasco Martiño Ruiz de Gamboa, sendo gobernador o galego Rodrigo de Quiroga.

## Xeografía 
[miniatura|left|[Palafitas en Castro.]]
A comuna está formada por unha estreita liña de terra da Illa Grande, entre as comunas de Dalcahue e Chonchi, e por dúas illas menores. Na deshabitada costa que dá ao océano Pacífico, esta franxa ten uns 4,5&nbsp;km de ancho e os seus límites son o río Anay ao norte e o Cole-cole ao sur. Esa zona está na Cordilleira da Costa de Chiloé e cóbrena bosques do tipo valdiviano, que en parte pertencen ao Parque Nacional Chiloé. Na costa leste, concéntrase case a totalidade da poboación da comuna, na cidade de Castro (latitude 42º27'48" S, lonxitude 73º48'29" O) e os seus arrabaldes. A cidade está emprazada nunha lingua de terra entre o estuario do río Gamboa e o esteiro de Ten-tén, na ribeira dun fiorde sinuoso que constitúe un resgardo para as embarcacións, aínda que a súa entrada sexa perigosa por ser estreita e estar chea de rochas. Ao outro lado do fiorde está a Península de Rilán, que tamén pertence á comuna e é onde se desenvolve a maior parte da actividade agrícola da comuna. As illas de Quehui e Chelín están un pouco ao sur de Aguantao, o extremo da península.
miniatura|220px|Castro visto desde o mar.

### Castro e arredores 
miniatura|220px|Palafitas, sector Gamboa.
miniatura|left|Estaleiros con vista cara a Gamboa
miniatura|left|Capela de madeira en Gamboa
[miniatura|Antigo [motor a vapor, *Plazuela del Tren*]]
[miniatura|Antiga [locomotora, *Plazuela del Tren*]]

O Parque Municipal atópase na parte alta da cidade. Nel celébrase todos os veráns o Festival Costumista Chilote, o máis grande do seu tipo no sur de Chile. Neste parque hai zonas para comer, onde os veciños poñen postos de comidas típicas e mostras artesanais locais. Ademais, en dito recinto celébrase a Feira da Biodiversidade, que ofrece mostras de produtos agrícolas, por exemplo, as distintas variedades de patacas existentes e cultivadas no arquipélago

O pequeno parque *Plazuela del Tren* creouse sobre o terreo da antiga estación que foi destruída no terremoto de 1960. Unha antiga locomotora e outros obxectos que fan referencia á historia da liña ferroviaria fundada en 1912 entre Castro e Ancud están expostos alí.

Na vila de Nercón, a 5 kms ao sur de Castro, e incorporado ao radio urbano desde 2007, atópase a igrexa Nosa Señora de Gracia de Nercón, construída en 1886-90 cun pequeno xardín diante do edificio. Foi declarada Monumento Nacional o 27 de xullo de 1984 e Patrimonio da Humanidade en decembro de 2000.

Entre Nercón e Castro pódense visitar os estaleiros onde se constrúen lanchas de madeira, cerca da ponte do río Nercón hai unha animita moi coñecida na provincia.

No cerro Millantuy encóntrase un monumento á virxe María, ofrecendo unha boa vista do centro da cidade e o fiorde de Castro.

### Península de Rilán 
Ten forma semellante a un triángulo, coa súa base no lado sur. Está parcialmente separada do resto da Illa Grande polo fiorde de Castro e a Canle Dalcahue sepáraa da illa Quinchao. Ten unha superficie aproximada de 100&nbsp;km² e a súa maior anchura, uns 18&nbsp;km, áchase entre as puntas de Peuque e Aguantao. Na costa da península existen varios pequenos poboados como Curahue, Quilquico e Rilán, o máis grande dos tres. No lado que está máis próximo á cidade de Castro están as praias de Quento, Tongoy e Yutuy, que son usadas como balneario. A poboación adícase á agricultura e á gandaría ou desprázase a traballar a Castro e a outros lugares próximos durante o día.

### Quehui 
Canda Chelín forma o grupo Quehui. Ten forma de pinzas de cangrexo, cos dous embarcadoiros no medio das pinzas, nos sectores de Los Ángeles e San Miguel. Na illa distínguense outros dous sectores: Camahue e Peldehue. Debido á distancia de 2 quilómetros que separa Quehui da veciña illa de Lemuy (que está conectada á rede eléctrica rexional) e á escasa demanda na illa por causa da súa pequena poboación, poboación de 1200 habitantes máis ou menos, toda a electricidade provén dun motor xerador que opera entre as 21:00 e as 24:00 de cada día.

### Chelín 
Está entre Lemuy e Quehui, a unhas dúas horas de navegación desde a capital comunal.

Ten unha superficie duns 12&nbsp;km2 e está habitada por unhas 800 persoas aproximadamente, que se dedican á agricultura, á salmonicultura e ao turismo. A illa divídese nos sectores de Huechochelín e Chelín Bajo, neste último atópase unha das 16 igrexas de Chiloé que foron declaradas Patrimonio da Humanidade.

Crese que o seu nome procede da lingua chono e que significa "cerro pequeno".

### Localidades 
miniatura|180px|Igrexa da Nosa Señora de Gracia de Nercón, Patrimonio da Humanidad.
Localidades da comuna de Castro: 

### Clima 
Castro posúe un clima de tipo oceánico, e unha media de temperaturas en torno aos 11&nbsp;°C, as chuvias son da orde dos 1830&nbsp;mm, incluso inferiores aos que se rexistran na cidade de Valdivia, polo efecto da Cordilleira da Costa, que deixa esta cidade a sotavento das precipitacións.

## Historia 
[200px|miniatura|left|Igrexa Apóstolo Santiago, [Patrimonio da Humanidade]]
Os conquistadores españois tomaron posesión do arquipélago en 1567 e no sector chamado Quiquilhue polos huilliches decidiron fundar a capital, debido a que era un lugar fácil de defender e tiña abundante auga, ademais de pequenas cantidades de ouro arrastradas polo río. O fundador foi Martín Ruiz de Gamboa, quen bautizou o río co seu apelido e a futura cidade chamouna Santiago de Castro, polo apóstolo Santiago e o Vicerrei interino do Perú, Lope García de Castro. Conforme ao costume, realizouse un repartimento de terreos e indíxenas en encomendas e dividiuse a nova cidade nun *plano de dameiro*.

### Incursións de corsarios e levantamento indíxena 
miniatura|180px|Vista do fiorde de Castro.
O corsario holandés Baltazar de Cordes logrou apoderarse de Castro en abril de 1600 coa axuda dalgúns indíxenas. Cordes era o capitán dunha das naves da expedición que Jacobo Mahú e Simón de Cordes, entre outros comerciantes de Rotterdam, que a emprenderan para comerciar con América, establecer colonias e socavar o poderío español.

Ao cruzar o Estreito de Magalláns, as tormentas separaron a frota e "*La Fe*", ao mando de Baltasar de Cordes refuxiouse no arquipélago de Chiloé. Os holandeses recibiron auxilio dos huilliches de Lacuy e pactaron con eles unha alianza para tomar Castro e acabar cos españois. Mediante o subterfuxio de facerse pasar por comerciantes pacíficos e contar que eles desexaban axudar a repeler un pronto ataque dos indíxenas co que finxiran estar de acordo, Cordes gañouse a confianza das autoridades de Castro e logrou que os poboadores da cidade se encerraran na igrexa. Unha vez chegados os huilliches, matou os seus xefes e tamén os varóns españois e construíu un forte improvisado.

Nese momento, tivo coñecemento da chegada de corsarios a Chiloé o coronel don Francisco del Campo, quen se aprestaba para iniciar os plans dunha repoboación de Valdivia, que fora atacada polo levantamento indíxena iniciado no desastre de Curalaba. Así, ante o temor de que estes estranxeiros puideran unirse aos indíxenas alzados, e prestarlles unha inmensa axuda; del Campo decidiu inmediatamente pórse en marcha cara ao sur.

Logo, cando este forte foi retomado polo continxente español, Cordes fuxiu por mar e estivo varias veces a punto de ser atrapado. Finalmente, apresárono as autoridades de El Callao.

Referente ao coronel don Francisco del Campo, este retornou a Osorno, cidade que nese momento se encontraba nunha situación calamitosa; produto do alzamento huilliche.

### Chegada dos exiliados de Osorno 
Vendo o coronel del Campo que unha maior resistencia dos españois en Osorno a nada bo conduciría, dada a falta de axuda exterior, resolveu, de acordo coa veciñanza, o traslado de toda a xente a Castro. Del campo morrería no momento no que se reunían embarcacións para cruzar a Castro, sendo o capitán Jerónimo de Peraza, substituto de del Campo, quen cumpriría o obxectivo que levou o seu xefe ao sur; e volver a Osorno.

Finalmente, Francisco Hernández Ortiz Pizarro, despois de largos meses asediado nun pequeno fortín na destruída Osorno cos soldados e habitantes sobreviventes decidiu marchar cara a Chiloé apoiado por algúns indios yanaconas; e finalmente enviou as mulleres e nenos a Castro, quedando os soldados e indíxenas aliados en Calbuco e en Carelmapu.

## Arquitectura 
Na comuna existen catro igrexas que foron declaradas Patrimonio da Humanidade pola Unesco, a de Castro, a de Rilán, a de Nercón e a de Chelín. Outros templos da chamada escola chilota de arquitectura relixiosa en madeira son o de San Miguel na illa de Quehui e o que existía en Quilquico e foi demolido a causa da deterioración da súa estrutura e a imposibilidade de reparalo nese momento.

En dous sectores da cidade hai palafitas, casas construídas sobre estacas de madeira na ribeira, sobre o mar. Os que aínda se manteñen en pé, están actualmente nos sectores "Pedro Montt" e "Gamboa". Antano existían moitos outros no sector "Pedro Aguirre Cerda", pero resultaron destruídos a raíz do terremoto e maremoto de maio de 1960.

A cidade presenta dous museos importantes, o Museo Rexional de Castro, cunha colección de obxectos chilotes e o Museo de Arte Moderna Chiloé.

## Alcaldes 
## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O Municipio de Castro