Flebótomo

Os **flebótomos** (nome científico ***Phlebotomus***) son un xénero de dípteros da subfamilia Phlebotomidae da familia Psychodidae. No pasado, ás veces foron considerados como pertencentes a unha familia propia, a Phlebotomidae, pero esta clasificación alternativa non tivo moita aceptación.

Estas moscas son de curta vida. As femias aliméntanse de sangue pola noite, e os machos de zumes de plantas. Os adultos voan mal, xeralmente facendo pequenos voos de curta distancia.

## Epidemioloxía 
[miniatura|esquerda|A [leshmaníase cutánea é unha enfermidade transmitida por *Phlebotomus* no Norte de África. *Leishmania infantum* = verde, *Leishmania major* = azul, *Leishmania tropica* = vermello]]

No Vello Mundo, os *Phlebotomus* son principalmente responsables da transmisión da leishmaníase, O protozoo transmitido e axente directo da doenza é *Leishmania*. A leishmaníase normalmente ten como reservorios roedores e outros pequenos animais como cánidos (leishmaníase canina) e *Hyrax*. As femias de flebotomos portan o protozoo *Leishmania* que tomaron ao alimentarse de animais infectados, transmitindo así a doenza, mentres que os machos se alimentan de zumes de plantas.

As especies de *Phlebotomus* son tamén os vectores da bartonelose, verruga peruana, febre pappataci, que é unha doenza causada por arbovirus concretamente causado por virus de flebotomos como as cepas de Nápoles e Sicilia, que son membros do xénero *Phlebovirus* (familia *Bunyaviridae*), que tamén inclúe o virus Toscana moi relacionado. En Exipto, dúas especies de importancia médica son *Phlebotomus papatasi* e *P. langerni*.

## Morfoloxía 
Os adultos teñen unha lonxitude entre 1,5 e 3,0&nbsp;mm e son amarelados en cor, con ollos negros conspicuos, e corpos, ás e patas pilosos. Levan as ás lanceoladas ovais ergueitas sobre o seu tórax xiboso. Os machos posúen terminais xenitais prominentes para agarrar. As femias teñen un par de rectos anais.

## Ciclo vital 
Estas moscas poñen uns ovos diminutos (0,3–0,4&nbsp;mm) que son máis ou menos ovoides e xeralmente castaños ou negros, e un exame microscópico coidadoso revela que teñen un patrón. Deposítanse de 30 a 70 ovos en cada oviposición. Crese que se depositan en pequenas gretas e buratos do chan, na base de montículos de térmites, en fendas de paredes de edificios e pisos, en granxas de galiñas, entre follas caídas. O tipo de sitio de ovoposición varía presumiblemente moito segundo a especie. Aínda que os ovos non se poñen na auga necesitan un microhábitat con alta humidade. Son incapaces de resistir o desecamento e eclosionan pasados de 4 a 20 días, aínda que a eclosión pode probablemente ser atrasada con tempo máis frío.

As larvas aliméntanse principalmente de materia orgánica como fungos, follas caídas en descomposición, vexetación semipodre, feces animais e corpos en dscomposición de artrópodos. Aínda que algunhas especies de flebotómidos, especialmente as do xénero *Phlebotomus*, viven en zonas semiáridas, os hábitats das larvas teñen que ter un alto grao de humidade. As larvas poden sobrevivir migrando a áreas secas se os seus lugares de cría quedan temporalmente asolagadas. Hai catro ínstares larvais. As larvas maduras teñen de 3 a 6&nbsp;mm de longo e teñen unha cabeza negra ben definida que está provista cun par de pequenas mandíbulas; o corpo é branco ou cincento e ten 12 segmentos. Ventralmente os segmentos abdominais teñen pequenos pseudópodos, pero a súa característica máis salientable é a presenza na cabeza de todos os segmentos corporais de sedas grosas moi aparentes con talos plumosos, que en moitas especies teñen extremos lixeiramente agrandados. Denomínanse pelos de "pau de mixto", e identifican claramente as larvas como de especies de Phlebotominae. Na maioría das especies o último segmento abdominal leva dous pares de longos pelos conspicuos chamados sedas caudais. O primeiro ínstar larval teñen dúas sedas solitarias, non dous pares. Os desenvolvementos larvais complétanse xeralmente despois de 20 a 30 días; a duración depende das especies, a temperatura e a dispoñibilidade de alimento. En áreas temperadas e rexións áridas poden invernar como larvas totalmente crecidas en diapausa. Antes da pupación as larvas adoptan unha posición ergueita no hábitat, a pel entón abre e a pupa sae. A pel da larva non é completamente desbotada, senón que queda pegada ao extremo da pupa. A presenza desta pel, cos seus característicos dous pares de sedas caudais, axuda no recoñecemento das pupas dos Phlebotominae.

Os adultos emerxen das pupas pasados de 6 a 13 días. O ciclo vital, desde a oviposición á emerxencia dos adultos, é de 30 a 60 días, pero esténdese a varios meses nalgunhas especies con larvas en diapausa. En áreas temperadas os adultos morren do final do verán ou outono e as especies hibernan como larvas, e os adultos emerxen na primavera seguinte. É xeralmente moi difícil atopar larvas ou pupas de flebotomos, e sábese relativamente pouco sobre a súa bioloxía e ecoloxía.

## Notas