Braille

O **braille** é un sistema de escrita táctil pensado para as persoas cegas. Foi inventado polo francés Louis Braille (1809-1852), cego dende a súa infancia debido a un accidente, a mediados do século XIX. Creou o código cando tiña 15 anos baseándose nun sistema militar deseñado por Charles Barbier de la Serre para a lectura de ordes durante os períodos nocturnos sen necesidade de prender ningunha luz.

O braille resulta tamén interesante por tratase dun sistema de numeración binario, que precedeu á invención dos ordenadores.

O Día mundial do braille celébrase o 4 de xaneiro, día de nacemento de Louis Braille.

## Principios 
Este sistema consiste xeralmente en celas de seis puntos en relevo, organizados como unha matriz de tres filas por dúas columnas, que convencionalmente se numeran de arriba abaixo e de esquerda a dereita, tal e como se mostra no seguinte apartado.

miniatura|Símbolo braille para a letra Z.|alt=Símbolo braille para a letra Z. Puntos 1, 3, 5, 6.
A presenza ou ausencia de puntos permite a codificación dos símbolos. Os signos das letras minúsculas, a maioría dos signos de puntuación, algúns caracteres especiais e algunhas palabras, codifícanse directamente cunha cela, pero outros signos como as maiúsculas e os números son representados combinando unha letra con outro símbolo como prefixo.

O braille pode ser escrito manualmente usando unha prancha e un buril, de forma que cada punto é xerado dende o dorso da páxina, escrito nunha imaxe simétrica (como a que se obtén ao mirar por un espello), impreso cunha máquina de escribir braille (Perkins, Blista ou Writer), cunha impresora braille conectada a un ordenador, ou mediante un dispositivo braille, o tamaño da cela braille é:

* Altura: de 6,2 mm a 7,1 mm.
* Largura: de 3,7 mm a 4,5 mm.
* Distancia horizontal entre os centros de puntos contiguos da mesma cela: de 2,4 a 2,75 mm.
* Distancia vertical entre os centros de puntos contiguos da mesma cela: de 2,4 a 2,75 mm.
* Diámetro da base dos puntos: entre 1,2 e 1,9 mm.

#### Series de xeración 
O alfabeto braille baséase nas series de xeración. Fórmanse os dez primeiros signos para as dez primeiras letras, que tamén son as dez cifras do sistema decimal de numeración. A segunda serie fórmase a partir da primeira; a terceira fórmase a partir da segunda. Polo tanto, coñecendo a primeira serie, que son só dez signos, imos construíndo o resto do alfabeto e signografía.

##### Primeira serie de xeración 
A primeira serie de xeración está formada polos dez primeiros signos. Estes signos só utilizan os catro puntos superiores: 1, 2, 4 e 5.Primeira serie de xeración|alt=Primeira serie de xeración: letras do a ao j.

##### Segunda serie de xeración 
A segunda serie de xeración engade o punto 3 á primeira serie. Anotámolo de rosa para que se vexa a relación.Segunda serie de xeración|alt=Segunda serie de xeración: letras do k ao t.

##### Terceira serie de xeración 
A terceira serie de xeración engade o punto 6 á segunda serie. Anotámolo de verde para que destaque.Terceira serie de xeración|alt=Terceira serie de xeración: letras do u ao z.

#### Consecuencias 
Este procedemento de xénese dos signos é un recurso intelixente de construción que facilita tamén a súa aprendizaxe. Mais o signo xerador é unha limitación importante para as posibilidades da escrita posto que non admite a colocación de puntos fóra desta forma, nin por arriba, nin por abaixo. Iso obriga a crear novos signos para as vogais con tiles ou as consoantes con variacións coma o ñ ou o ç. Nestes casos, haberá signos totalmente diferentes, que non gardan ningunha relación coa letra que modifican. Polo tanto, como veremos, o **á** non garda ningunha analoxía co **a**; o **ñ** non garda ningunha analoxía co **n** e o **ç** non garda ningunha analoxía co **c**. Tamén cómpre indicar que os dígrafos (sons representados con dúas letras) son as combinacións das mesmas letras como as utilizamos en vista ==

## Escrita braille 
miniatura|Máquina de escribir braille, modelo Writer
A pesar de que é posible escribir braille substituíndo cada carácter polo seu equivalente impreso, este tipo de transcrición carácter a carácter, coñecida como *braille de grao 1*, só a utilizan os principiantes.

Os caracteres braille ocupan moito máis espazo que os seus equivalentes impresos, e a páxina estándar de 28&nbsp;cm × 28&nbsp;cm (11" × 11") só ten espazo para 25 liñas de 40 caracteres. Coa fin de reducir espazo e aumentar a velocidade de lectura, practicamente tódolos libros impresos en braille empregan o sistema de transcrición *braille de grao 2*, que se basea nun sistema de contraccións. Ó igual que a maioría das actividades lingüísticas, o *braille de grao 2* abrangue unha gran variedade de métodos, estilos e prácticas. O libro *Instruction Manual for Braille Transcribing* consta de preto de 200 páxinas. A escrita do braille é un traballo especializado, e os profesionais que se dedican a el teñen que ter unha serie de certificados.. Este é o caso do ruso, o grego, o hebreo, o árabe e o chinés. En grego, por exemplo, *gamma* escríbese coma a letra latina *g*, a pesar de que a súa posición é a terceira no alfabeto (ó igual que o *c* no alfabeto latino). A letra hebrea *beth*, a segunda do alfabeto e a que se corresponde co *b* latina, escríbese porén *v*, xa que é así como habitualmente se pronuncia. O *ts* rusa, escríbese como *c*, porque esa é comunmente a letra para /ts/ nos idiomas eslavos que empregan o alfabeto latino. En árabe, *f* escríbese como *f*, aínda que historicamente sería un *p*. No braille chinés, baseado no alfabeto Zhuyin, existen símbolos adicionais para os sons, ditongos e combinacións de vogal máis consoante final, ademais dos símbolos do braille latino para as consoantes iniciais e as vogais simples; hai sistemas diferentes dependendo da variedade do chinés que se considere.

Polo menos dúas adaptacións do braille tiveron que reasignar completamente os sons dos diferentes símbolos:
* O braille xaponés
* O braille coreano
No braille xaponés, os signos alfabéticos para unha consoante e unha vogal combínanse nun só símbolo silábico. No braille coreano, por outra parte, as consoantes teñen formas diferentes dependendo de se van ó comezo ou ó final da sílaba. Estas modificacións fan que o braille sexa moito máis compatible có xaponés e o coreano, pero implica que os sons latinos non se poden manter.

Os dólares canadenses actualmente en curso constan dunha serie de puntos nos seus billetes, que indican a súa denominación e poden ser facilmente identificables por xente con problemas de vista. Este sistema non se basea no sistema braille, senón que foi desenvolto en colaboración con xente invidente e con problemas de vista, despois de que un estudo indicase que non tódolos potenciais usuarios eran capaces de ler braille.

A pesar de que o braille está pensado para ser o principal sistema de lectura e escrita para persoas invidentes, o seu uso é minoritario. Por exemplo, en Gran Bretaña, de entre dous millóns de persoas con problemas de vista estímase que tan só entre 15.000 e 20.000 delas empregan o sistema braille. A mocidade prefire no seu lugar o texto electrónico, xa que é máis portátil e lles permite ademais comunicarse máis facilmente. Por iso hai un debate aberto de como facer máis atractivo o braille, e como conseguir máis mestres que sexan capaces de ensinalo.

En España, a ONCE ensina a ler e escribir neste código e edita unha gran cantidade de documentos en braille.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cegueira
* Discapacidade
* Educación para cegos e deficientes visuais
* Louis Braille
* Tecnoloxía de escrita braille

### Ligazóns externas 
* Comunidade virtual do Foro de Vida Independente, 
* Curso en liña de braille - Universidade de São Paulo, 
* Homenaxe a Louis Braille. Páxina da UNED  
* ONCE (Organización Nacional de Cegos Españois)  
* Referencia dos caracteres braille en Unicode,