Xesta de Ons

A **xesta de Ons** (***Cytisus insularis***) é un arbusto da familia das Fabáceas. É endémico de Galiza.

## Descrición 
***Cytisus insularis*** ou xesta de Ons é un arbusto fanerófito (microfanerófito), caducifolio, hermafrodita, de até 3 metros de alto. Ten os talos e pólas angulosos con 8 costelas ben marcadas. Os talos, pólas e legumes amosan abundante pilosidade característica. A diferenza da maioría dos *Cytisus* que habitan nas cotas baixas, os talos e ramas preséntanse ríxidos e erectos. As follas son simples sen pecíolo (sentadas).

As flores son solitarias ou xeminadas na parte superior das pólas. Ten cáliz campanular, glabro, verde primeiro e pardo-negruzco despois. A corola é papilionada, amarela, quilla con ápice redondeado de lonxitude similar á das ás e estandarte de bordo lixeiramente revoluto. O estilo é arrolado en algo máis de 1 volta completa. Androceo con 10 estames. Legume linear-oblonga, moi comprimida, lixeiramente curvada, lonxitude de 2 a 4&nbsp;cm, moi pilosa, primeiro verde, despois negra. Floración primaveral sincrónica de toda a colonia, xeralmente de mediados de maio a mediados de xuño, con floración esporádica tardía até ben entrado xullo.

## Hábitat 
Cantís costeiros e primeiras liñas tras dos areais, en chans pobres e someiros con forte influencia mariña directa (salina, ventosa e moi radiada polo sol). Poboacións exclusivas da Illa de Ons.

## Distribución 
É unha planta endémica da illa de Ons, a illa de Sálvora e a illa de Vionta en Galiza, ao noroeste da Península Ibérica. Área de distribución e poboación moi reducidas. En Perigo. Criterios B2ab (distribución xeográfica reducida). Tamén en perigo pola perda de hábitat fronte a invasoras e por hibridación con outros *Cytisus*.

## Subespecies 
Inexistentes ou non descritas.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cytisus insularis aspecto Marcos Caruncho.jpg|Aspecto detallado da xesta de Ons amosando pólas, follas, flores e legumes.
Ficheiro:Cytisus insularis flor Marcos Caruncho.jpg|Flor da *Cytisus insularis*.
Ficheiro:Cytisus insularis poboacion Iñigo Pulgar.jpg|Poboación principal da *Cytisus insularis*.
Ficheiro:Cytisus insularis aspecto Iñigo Pulgar.jpg|Este exemplar da xesta de Ons amosa a súa morfoloxía e o seu ambiente típicos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Catálogo galego de especies ameazadas
### Bibliografía 
* Ernesto Viéitez Cortizo, José Miguel Rey Salgado (eds.; 2004): *A natureza ameazada*. Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega, Sección de Patrimonio Natural, 2005. (Colección Base). ISBN 84-95415-97-6
* Á. Bañares, G. Blanca, J. Güemes, J.C. Moreno e S. Ortiz (eds.; 2003): *Atlas y libro rojo de la flora vascular amenazada de España*. Ministerio de Medio Ambiente-Tragsa eds. ISBN 84-8014-521-8
* Santiago Ortiz, Íñigo Pulgar e Isabel Iglesias (2001): "A new species of Cytisus Desf. (Fabaceae) from islands off the west coast of Galicia (north-west Iberian Peninsula)", en *Botanical Journal of the Linnean Society*, Volume 136, Issue 3, xullo de 2001, páxinas: 339–344.
* *Decreto 88/2007, de 19 de abril, polo que se regula o Catálogo galego de especies ameazadas*. *Diario Oficial de Galicia* Núm. 89 de mércores, 9 de maio de 2007, páx. 7.409. Consellería de Medio Ambiente e Desenvolvemento Sostible.
* Á. Bañares, G. Blanca, J. Güemes, J.C. Moreno e S. Ortiz (eds.; 2008): ''Lista roja 2008 de la flora vascular española. Ministerio de Medio Ambiente-Tragsa eds. ISBN 978-84-691-7375-6
* Atlas y Libro Rojo de la Flora Vascular Amenazada de España 

### Ligazóns externas 
* cytisusinsularis.org