Wallmapu

miniatura|Mapa que mostra unha interpretación da presenza histórica dos mapuches entre os séculos XVI e XXI baseada en datos de Melin et al. (2015).
**Wallmapu**, tamén chamado **Wall Mapu**, **Wallontun Mapu** até o arquipélago de Chiloé polo sur, na ribeira suroriental do océano Pacífico, e dende o centro e sur do interior da Provincia de Buenos Aires até a Patagonia, na ribeira suroccidental do océano Atlántico, abranguendo territorios soberanos da actuais Chile e a Arxentina.

A orixe do termo atópase disputado, por unha banda, por quen lle atribúe unha orixe moderna durante a expansión do indixenismo da década de 1990, e por outro, por quen lle atribúe unha orixe ancestral oralmente transmitida ou *kimun* (do mapuche: kimün, kimvn, 'coñecemento' ou 'saber') do pobo mapuche (na súa orixe faría referencia ao concepto de "Universo" na relixión mapuche e non unha entidade política).

## Etimoloxía 
[dereita|miniatura|250x250px|[Bandeira mapuche|Bandeira *Wenufoye* creada en 1992 pola organización indixenista denominada Consello de Todas as Terras; principal símbolo do movemento autonomista mapuche, en Chile (principalmente) e na Arxentina.]]
[miniatura|[Aucán Huilcamán, recoñecido activista mapuche.]]
*Wall* significa en mapuche "ao redor", "rodear" ou "circundante" e Mapu "terra" ou "territorio", polo tanto, *Wallmapu* quere dicir "terra de arredor" ou "territorio circundante". O *wall*, como idea circundante, esférica, as marxes ou as beiras do *mapu* reconfígurase en relación co *winka*. Esta forma expresada no discurso leva unha serie de medidas que rompen cos sistemas epistémicos e lévanos a mudar de sentido, por tanto, de concepcións territoriais.

## Orixe e uso do termo 
O historiador chileno Cristóbal García Huidobro afirma que: "a terminoloxía 'Wallmapu' non é relativamente antiga, senón máis recente. Xorde, segundo se entende, dun movemento revisionista, a principios dos anos noventa. (...) fan un reestudo e un revisionismo da identidade, da lingua, así como dos símbolos que representarían ao pobo mapuche (...) non é un histórico cuestión como tal, non procede da cultura ancestral do pobo mapuche que nunca percibiu o seu territorio como un lugar particularmente definido". en resposta ao que os movementos indixenistas chaman "represión", e o suposto descoñecemento dos Títulos de Mercé e consecuente onda migratoria de mapuches dende a zona centro-sur ás grandes urbes de Chile, provocada pola ditadura militar chilena. O grupo caracterizouse por realizar revisionismo histórico e reivindicar unha postura política oposta aos intereses do estado chileno na zona, especialmente en consignas ligadas "á recuperación dos territorios ancestrais" e "a autonomía territorial política do pobo mapuche". Neste proceso, ademais, levaron adiante un proceso de elaboración da bandeira nacional mapuche Wenufoye en 1992, así como tamén outras cinco bandeiras asociadas aos principais territorios con presenza mapuche no sur de Chile. A partir do ano 2005 o termo tamén foi promovido polo partido nacionalista mapuche Wallmapuwen.

O Consello logrou fortalecer a noción de autodeterminación a través dun longo desenvolvemento ideolóxico que levaron adiante distintos intelectuais. Paralelamente ao Consello, a fins 1989 varios grupos iniciaron tomas de terra en Lumaco e outras zonas. Nos anos 90, as ideas autonomistas tamén están presentes nalgúns cárceres da rexión.

Mentres nas urbes se consolidaba a transición á democracia, nos campos indíxenas do sur viña configurando un proxecto político que os seus mesmos dirixentes denominaron "a reconstrución do Wallmapu", e que foi ignorado pola clase política chilena.

A CAM defínese como anticapitalista e declárase "en resistencia contra o neoliberalismo", utilizan a violencia como método para "recuperar" ou tomar os terreos que alegan como usurpados durante a ocupación da Araucania os cales se atopan actualmente en poder de latifundistas e industrias extractivistas, nestes lugares é onde buscan exercer control territorial o cal ven como "eixo para a autodeterminación e o desenvolvemento integral do militante indíxena". Os dirixentes da CAM (como Héctor Llaitul) son unha xeración posterior á dos fundadores do Consello de Todas as Terras (como Aucán Huilcamán), máis separatista ou "nacionalitaria" e disposta a ocupar os territorios *de facto* para edificar a "Nación Mapuche". e de políticos e organizacións da Arxentina.

O concepto Wallmapu adoita ser utilizado en referencia a un país e a unha nación mapuche independente ("País Mapuche"), sendo dende o seu inicio unha postura claramente separatista en relación co estado chileno e arxentino. Porén, en termos estritos e no uso cotián e filosófico Wallmapu tamén foi definido como "Universo".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Puelmapu
* Araucania (rexión histórica)
* Admapu (organización)
* Patagonia
* Conflito na Araucania
* Coordinadora Arauco-Malleco