open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Polisemia

Os campos semánticos organízanse mediante diversos tipos de relacións entre os significados dos lexemas (ou unidades lingüísticas):
* relacións de incompatibilidade (véxase antonimia).
* relacións de inclusión.
* e relacións entre significantes e significados (sinonimia, homonimia e polisemia).

Como a homonimia, a polisemia está ligada á evolución histórica das linguas e implica a atribución de varios significados a un só significante.

A polisemia supón que un único significante adquiriu, ó longo de varias etapas evolutivas da lingua, distintas significacións que, dalgún xeito, están emparentadas: *Desmontar* significa por unha banda 'facer que alguén baixe dunha cabalaría ou, por extensión, do sitio en que está montado'; pero tamén significa 'botar abaixo, desacreditar, demostra-la falsidade dunha teoría, hipótese, argumentación'.

En contraposición coa homografía, a polisemia prodúcese pola evolución semántica diverxente dunha mesma forma etimolóxica, mentres que a homografía xorde coa evolución formal converxente de dous ou máis étimos distintos. Así, mentres os dous significados ou acepcións de *desmontar* proceden dunha mesma orixe latina, no caso de *cantaba* existen dous étimos diferentes: *cantabam* para a primeira persoa e *cantabat* para a terceira, que evolucionaron e converxeron nunha forma coincidente.
Disfemismo

O **disfemismo** é o proceso contrario ó eufemismo, que se pode achar nos actos concretos de fala, consistente en designar mediante unha palabra ou expresión pexorativa. Procédese substituíndo os termos adecuados socialmente por expresións pseudosinonímicas ou equivalentes tomadas de rexistros pouco procedentes (morrer / palmar, espichar; cabeza / testa, cachola; camarada / tío, meu). O disfemismo é o esforzo para liberarse da disposición respectuosa que, en xeral, predomina na sociedade actual.

O disfemismo conséguese mediante a pseudosinonimia, a equivalencia (sinonimia entre vocábulo e locución) e as relacións de inclusión (hiponimia, hiperonimia, cohiponimia).

## Véxase tamén 
*Eufemismo
Eufemismo

Un **eufemismo** é un recurso lingüístico consistente en evitar nun acto de fala a palabra con que se designa algo noxento, molesto ou inoportuno, substituíndoa por outra expresión máis agradable que non achega á mente as connotacións do vocábulo orixinario.

O eufemismo conséguese mediante a pseudosinonimia, a equivalencia (sinonimia entre vocábulo e locución) e as relacións de inclusión (hiponimia, hiperonimia, cohiponimia).

## Causas do eufemismo 
As causas polas que se produce o eufemismo son:
* Tabú social, relixioso ou moral. Así a sociedade estabelece temas que resultan de mal gusto, realidades que non hai que nomear ou ás que hai que referirse por medio de eufemismos. Son principalmente os referidos á morte (*pasar a mellor vida* no canto de *morrer*), necesidades fisiolóxicas do ser humano e á sexualidade. Constitúen tamén un caso de tabú social os empregados nos medios de comunicación, mais neste caso trataríase de ocultar ou manipular a realidade. Serían, por exemplo, *danos colaterais* por *vítimas civís* ou *países en vías de desenvolvemento*. O tabú relixioso está causado polas supersticións ou crenzas de cada sociedade que interpretan o nomear certos animais como de mal agoiro. Son denominacións eufemísticas *donosiña* ou *donicela* na súa orixe, e *o do rabo* ou *García* para o referirse ao raposo. 
* Desexo de adaptarse a unha circunstancia na cal a palabra propia resultaría demasiado vulgar: *cabelo* substitúe a *pelo*.
* Vangloria: os médicos fanse chamar *doutor* sen ter o grao do doutoramento.
* Respecto cortés cara a alguén a quen se fala: ós médicos chámaselles *doutor* sen ter o grao do doutoramento.
* Necesidade de atenuar unha desgraza: chamar *eivado* ou *impedido* ó *coxo*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Disfemismo.
* Noa.

### Bibliografía 
* MONTERO CARTELLE, E. (1981): *El eufemismo en Galicia (su comparación con otras áreas romances)*. Verba, Anuario Galego de Filoloxía, Anexo 17.
Intelectio

Primeirísima e necesaria etapa do proceso retórico de construción dun discurso, aínda que non é unha operación constituínte do mesmo, senón previa a el, de aí que este aspecto fose pouco tratado na tradición retórica. Nesta etapa o relator examina aquilo que desexa comunicar, o seu grao de verosimilitude, se o asunto é xeral ou concreto, se crea ou non controversia etc.

As etapas da retórica para a construción do discurso son: Intelectio, inventio, dispositio e elocutio.

### Véxase tamén 
* retórica
Homonimia

De modo xeral, a **homonimia** é un fenómeno lingüístico consistente na identidade fónica ou gráfica de dous morfemas que non teñen o mesmo sentido.

Os campos semánticos organízanse mediante diversos tipos de relacións entre os significados dos lexemas:
* relacións de incompatibilidade (véxase antonimia).
* relacións de inclusión. e
* relacións entre significantes e significados (sinonimia, **homonimia** e polisemia).

Como a homonimia, a polisemia está ligada á evolución histórica das linguas e implica a atribución de varios significados a un só significante.

A homonimia orixínase pola coincidencia nun estado de lingua de varios significantes que presentan significados diferentes e que non teñen ningún tipo de proximidade ou parentesco:
:* *desmontar*: Facer que alguén baixe dunha cabalaría ou, por extensión, do sitio en que está montado. Descabalgar.
:* *desmontar*: Cortar ou arrincar dun monte, ou de parte del, as árbores e o mato para podelo cultivar.

Distínguense dous tipos de homonimia: absoluta e parcial. Na parcial os significantes poden non ser idénticos en canto a súa fonética:
:* *doce*: Que ten un sabor agradable (con vogal tónica semiaberta, /ɔ/).
:* *doce*: Número de unidades que caben nunha ducia (con vogal tónica semifechada, /o/).

## Homógrafos 
Os **homógrafos** (do grego *homos*, igual; e *grafos*, escritura) son palabras que se escriben de forma idéntica pero teñen diferentes significados.
Por exemplo, a palabra *banco* pode referirse a unha institución bancaria ou a un grupo de peixes, ou

Sede: Lugar onde ten a súa residencia principal unha entidade, sociedade, organismo.

Sede: Necesidade de tomar líquidos.

## Homófonos 
Os **homófonos** (do grego *homos*, igual; e *fonos*, son) son palabras que se pronuncian e se oen igual pero que se escriben distinto e teñen significados diferentes:

Vaca: Femia do touro.

Baca: Soporte na parte superior dos coches en que se colocan as equipaxes.

## Bibliografía 
* ABRIL, Gonzalo (1976): *Signo y significación. Edicións Castilla*.
* BARTHES, Roland (1971): *Elementos de semiología*. Alberto Corazón editor. Comunicación. Colombia.
* COSERIU, E. (1977): *Principios de semántica estructural*. Ed. Gredos. Madrid.
* COSERIU, E. (1978): *Gramática. Semántica. Universales. (Estudios de lingüística funcional)*. Ed. Gredos. Madrid.
* DUCROT. Oswald & Todorow, Tzvetan (1983): *Diccionario enciclopédico de las ciencias del lenguaje*. Siglo XXI de España Editores S.A.
* ECO, Umberto. (1976): *Signo*. Labor. Barcelona
* HJELMSLEV, l. (1974): *Prolegómenos a una teoría del lenguaje*. Gredos. Madrid.
* JUSTO Gil, Manuel (1990): *Fundamentos del análisis semántico*. Lalia.
* MOUNIN, Georges (1972): *Introducción a la semiología*. Editorial Anagrama
* TRUJILLO, R. (1988): *Introducción a la semántica española*. Arco libros, Madrid.

## Véxase tamén
Estilística

Inda que a noción de estilo estaba xa configurada en manuais con indicacións prácticas sobre como escribir ben no século XVIII, a primeira estilística, a de Charles Bally (1905) rexeita esta concepción e propón unicamente unha estilística descritiva do sistema lingüístico, non das obras literarias.

Despois de ser publicada a estilística lingüística de Bally, aparece a estilística literaria de Leo Spitzer, que procura os trazos peculiares, os estilemas, da lingua literaria, considerándoos como desvíos da norma estándar.

Xorde entón a diferenciación entre estilística lingüística (preocúpase polos trazos específicos do sistema de cada idioma para definir desde eles o espírito da comunidade nacional que os produciu) e estilística literaria (atende ós trazos peculiares do estilo dun creador).
Retórica

Lausberg, no seu *Manual de Retórica Literaria*, define a **retórica** como a arte ou a técnica que consiste na sistematización e explicitación do conxunto de instrucións ou regras que permiten a construción dunha clase de discursos que son codificados para influír persuasivamente no receptor. Debemos ademais de entender por retórica a ciencia que se ocupa do estudo de ditos recursos nos seus diferentes aspectos.

A retórica como ciencia atende tanto á organización textual como ás relacións que dita organización posúe co relator, o público, o referente e o contexto comunicativo. Esta realidade fai necesario distinguir entre o texto ou discurso retórico, por unha banda, e o feito retórico, pola outra:

*A composición do texto ou discurso retórico desenvólvese por medio dos seguintes procedementos ou fases: *intelectio*, *inventio*, *dispositio*, *elocutio*, *memoria* e *actio*.
*O feito retórico, o acto oratorio ante o auditorio ten as seguintes partes: *exordium* (presentación), *narratio* (exposición), *argumentatio* (argumentación), *peroratio* (conclusión con finalidade conativa)

Historicamente, a retórica é a disciplina clásica do discurso, e ten, ademais, unha función pragmática: convencer ó interlocutor de que unha causa é xusta. Mais a retórica evolucionou moito desde Aristóteles. Hoxe en día, desde unha perspectiva estilística, lingüística e semiótica, obsérvase un renovado interese, que pretende a consecución dunha retórica xeral que teña como obxecto todo texto, as estruturas extratextuais asociadas, a explicación da complexa produción do discurso e o seu tratamento artístico.

Se só nos preocupa o texto literario, a disciplina que se basea na adecuación do instrumental retórico para o estudo literario e do feito literario como fenómeno de produción e recepción social, denomínase poética.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Figura estilística.
Elocutio

A ***elocutio*** é a derradeira etapa do proceso retórico de construción dun discurso, consistente na verdadeira elaboración do texto.

## Proceso 
Na retórica, as etapas para a construción do discurso son a *intelectio*, a *inventio*, a *dispositio* e a *elocutio*.

Durante esta última, elíxense as palabras a empregar, dispóñense as mesmas en frases, conséguese un texto coherente... A continuación, procede a preocupación polas figuras estilísticas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Retórica
Dispositio

A **dispositio** é a terceira etapa do proceso retórico de construción dun discurso consistente en organizar, en transformar en materia textual a estrutura conceptual elaborada na inventio.

As etapas da retórica para a construción do discurso son: Intelectio, inventio, dispositio e elocutio.

### Véxase tamén
* Retórica
Explicación

Os dicionarios definen o termo **explicar** como declarar ou expor calquera materia, doutrina ou texto difícil, con palabras moi claras para facelos perceptibles.

## Características 
O primeiro comentario que suxire dita definición refírese á aparición da palabra ‘expor’. De feito, explicar e expor son dous verbos que expresan conceptos relacionados estreitamente; ata o punto de que a miúdo se empregou explicación e exposición para facer referencia a unha mesma clase de secuencias. Pero non son o mesmo. Expoñer equivale a informar, é dicir, transmitir datos cun alto grao de organización e xerarquización; mentres que explicar é unha actividade que, partindo dunha base expositiva ou informativa necesariamente existente, se realiza con necesidade demostrativa.

A finalidade ou a intención da **explicación** é outra cuestión a tratar. Da definición previa de ‘explicar’ (expor... con palabras moi claras...) dedúcese que a finalidade da explicación é facilitar a comprensión ou o coñecemento do texto ou materia. Está claro, logo, que as secuencias explicativas non se limitan a informar ou expor, senón que queren facer comprender, pois a explicación é o texto didáctico por excelencia.

Tamén convén sinalar que a explicación non pretende transmitir conviccións nin condutas. A diferenza da argumentación, que emprega estratexias retóricas adecuadas para convencer a alguén da bondade dunha tese, a explicación é neutra e obxectiva e nela non hai vontade de persuadir, senón de facilitar os elementos necesarios para a doada comprensión.

Algúns estudosos defenden a existencia da explicación como prototipo de secuencia textual, do mesmo xeito que a argumentación, exposición, narración e descrición, mais existe unha dificultade: a chamada heteroxeneidade conceptual, é dicir. A presenza de diferentes tipos de secuencias nun mesmo texto, pois a explicación aparece a miúdo compartindo espazo textual coa narración, descrición e argumentación. Nestes casos, a finalidade con que se escribiu o texto diranos se a secuencia dominante é explicativa ou se serve de apoio a outra secuencia dominante.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Descrición técnica
*Texto
*Lingüística textual
Memoria (retórica)

En retórica, logo da elaboración do discurso, iníciase a preparación da exposición oratoria que o relator realizará. Denomínase memoria a esa preparación, pois consiste en que o relator aprenda o discurso construído mediante a *intelectio*, *inventio*, *dispositio* e *elocutio* (etapas do proceso retórico de construción dun discurso).

Logo da memoria, iníciase o acto expositivo oratorio ante o auditorio, denominado *actio* ou *pronuntiatio*, que se desenvolve en catro fases: *exordium* (presentación), *narratio* (exposición), *argumentatio* (argumentación) e *peroratio* (conclusión con finalidade conativa).

## Véxase tamén
### Outros artigos
*retórica.
Actio

En retórica, logo da elaboración do discurso, da preparación da exposición retórica, iníciase o acto expositivo oratorio ante o auditorio. Esta emisión do texto, que foi creado mediante a Intelectio, inventio, dispositio e elocutio, tamén chamada pronuntiato, denomínase actio.

O acto expositivo oratorio ante o auditorio, denominado **actio** ou **pronunciatio**, desenvólvese en catro fases: exordium (presentación), narratio (exposición), argumentatio (argumentación) e peroratio (conclusión con finalidade conativa).

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Retórica
Narratio

En retórica considérase que o acto expositivo do discurso ante o auditorio se divide en catro partes: *Exordium* (presentación), *narratio* (exposición), *argumentatio* (argumentación) e *peroratio* (conclusión con finalidade conativa). A **narratio** consiste na exposición dos feitos que constitúen a causa. Ha de ser, ó tempo, clara e verosímil.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Retórica
Argumentatio

A ***argumentatio*** é unha parte esencialmente dialéctica do discurso oratorio da retórica.

Divídese en *probatio* (presentación de probas favorables) e *refutatio* (destrución de probas desfavorables), que acontece antes da *peroratio* (resumo con finalidade conativa) e logo do *exordium* (presentación) e da *narratio* (exposición).

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Argumentación
*Retórica
Estilema

Un **estilema** é unha construción formal peculiar que é recorrente nun autor, permitindo ás veces recoñecelo, e característica da súa linguaxe, da súa escrita literaria.

## Exemplos
*Estilemas de Otero Pedrayo. Exemplos de *Os señores da terra* (*Os camiños da vida*, ed. Galaxia):
:::#Xenitivo escalonado: A frase divídese en banzos que se subordinan uns a outros por medio de preposicións: *as de enriba bicadas polas longas pólas do souto da outra banda do camiño* (páxina 7).
:::#Presenza continuada nos textos descritivos de sintagmas nominais que alternan a estrutura (DETERMINANTE) + NÚCLEO + MODIFICADOR coa estrutura (DETERMINANTE) + MODIFICADOR + NÚCLEO: *Bandas de roseiras e dinteis retortos* (páxina 4), *grande fachada composta de capela barroca* (3), *pólas do souto da outra banda do camiño* (7), *Grande parede de forras coroadas* (páxina 13), *Fermosas pinturas de paisaxes e flores doutros climas* (22), *presidía cheminea barroca e franqueábase o balcón, orgullo da casa* (...) *Sabias disposicións e costumes dos antergos* (46).
:::#A ausencia de temor por repetir a preposición no interior da cláusula: *Comezaban no xardín, na horta e no pomar e corrían en mainas baixadas de nabeiras, bacelos, lameiros e montós de arboredos, cinguidas en xunto pola grande parede de forras coroadas por capias e cabaletes* (11).

## Véxase tamén
*estilística
*estilo
Autodefensas Unidas de Colombia

As **Autodefensas Unidas de Colombia** (**AUC**) formouse en abril de 1997 para dar cobertura a aos grupos paramilitares locais que xurdiran en Colombia en anos anteriores. Xustifican a súa existencia para protexer a poboación e economía local dos diferentes grupos guerrilleiros. Segundo a AUC agrupa o 90% dos grupos paramilitares, entre 10.000 e 20.000 efectivos. Moitos países, entre eles os Estados Unidos, consideran as AUC como un grupo terrorista. O fundador é líder histórico das AUC foi Carlos Castaño. 
A organización anunciou no ano 2003 un cesamento do fogo, que resultou parcial e incompleto, pero que conduciu a conversas de paz co presidente colombiano Álvaro Uribe que posibilitou a desmobilización de numerosos membros das AUC e reduciu a violencia nalgunhas zonas do país.

## Ligazóns externas
*Web de AUC (en castelán)
Raíces gregas

As **raíces gregas** son hoxe omnipresentes nas linguas occidentais modernas. O galego utilízaas para construción de palabras cultas e de neoloxismos. Proveñen de raíces gregas asociadas entre elas. Ás veces a deformación da lingua é tal que é difícil recoñecelas.

Velaquí uns exemplos de raíces que se atopan con certa frecuencia:
Sincronía e diacronía

A **sincronía** é un concepto lingüístico referido á percepción nun momento concreto da historia dos diversos aspectos dunha lingua.

A oposición entre **sincronía** e **diacronía**, así como estes dous termos nesta acepción, débense a Ferdinand de Saussure, primeiro lingüista que separou claramente os dous puntos de vista. Esta oposición é frutífera tamén en filosofía, onde foi explotada entre outros por Barthes e Sartre.

O **enfoque sincrónico** estuda unha lingua nun momento preciso da súa historia. O termo procede do grego συν-, «con» e χρόνος, «temps». A gramática escolar é esencialmente sincrónica: indica cales son as normas consideradas como regras dunha lingua, que poden ter mudado desde estados anteriores.

O **enfoque diacrónico** estuda historia da lingua e as súas evolucións (etimoloxía, evolucións fonéticas, semánticas, léxicas, sintácticas etc.). O termo é un préstamo culto construído sobre raíces gregas, δια-, «a través», e χρόνος, «tempo». A Lingüística comparada, por exemplo, ten un enfoque diacrónico.

Sincrónico é equivalente a estático, diacrónico éo a evolutivo ou histórico. Son dúas perspectivas diferentes á hora de observar unha mesma realidade: o sistema nun momento dado e o sistema en desenvolvemento, inda que, se se ten en conta o carácter parcialmente innovador de todo acto lingüístico, só existe o aspecto diacrónico, mentres que o aspecto sincrónico é unha abstracción científica necesaria para estudar como funciona a lingua. Ó aspecto sincrónico correspóndelle a disciplina denominada gramática e que, en sentido amplo do termo, é a descrición do sistema da lingua; ó aspecto diacrónico correspóndenlle a gramática histórica e a historia da lingua.

### Véxase tamén 
* Variedades lingüísticas
Milladoiro

O termo **Milladoiro** (do latín ) pode referirse a:

***Milladoiro**, grupo galego de música folk;
***Amilladoiro**, un túmulo artificial.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Milladoiro**, lugar da parroquia da Proba de Burón, no concello da Fonsagrada;
***O Milladoiro**, lugar da parroquia de Biduído, no concello de Ames;
***O Amilladoiro**, lugar da parroquia da Porta, no concello de Sobrado;
***O Amilladoiro**, lugar da parroquia de Filgueira de Barranca, no concello de Oza-Cesuras.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Malladoiro**, lugar da parroquia de Tamallancos, no concello de Vilamarín.
Agustín Magán

**Agustín Magán Blanco**, nado en Santiago de Compostela en 1918 e finado na mesma cidade o 2 de abril de 1998, foi un actor e director teatral.

## Traxectoria 
[miniatura|dereita|Folleto da representación da obra *Mesmo semellaban bruxas* polo grupo [Ditea (1980).]]

Fundou en 1960 o grupo de Teatro de Cámara Ditea.
## Obra 
### Teatro 
* *Alias Pedro Madruga. Mesmo semellaban bruxas: retábulo tráxico de meigas e inquisidores*, Ediciós do Castro, 1988. 
* *Farsa plautina*, Sotelo Blanco, 1993. 
* *Os rebertes: retablo escénico en catro cadros*. Xerais, 1993.

### Traducións 
* *A lenda de Xoán Bonome*, Sotelo Blanco, 1987.

## Premios 
* Premio *La Máscara de Oro* do certame de teatro de Lugo no 1971.
* Premio Ateneo Ferrolán no 1978, por *Mesmo semellaban bruxas*.
* Premio Álvaro Cunqueiro no 1990, por *Os rebertes*.
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Exordium

En retórica considérase que o acto expositivo do discurso ante o auditorio se divide en catro partes: *Exordium* (presentación), *narratio* (exposición), *argumentatio* (argumentación) e *peroratio* (conclusión con finalidade conativa). A parte inicial dun discurso ou oratorio que pretende a presentación da causa ante o receptor co fin de obter a súa disposición favorable (mediante a presentación do tema con enorme interese, a promesa de brevidade etc.) denomínase *exordium*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Retórica
Estatuto

miniatura
A palabra **estatuto** pódese referir a unha variedade de normas xurídicas que teñen como atadallo común o regular as relacións de certas persoas que teñen en común a pertenza a un territorio ou sociedade. Polo xeral, os estatutos son unha forma de dereito propio.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Estatuto de autonomía
Osián

[miniatura|dereita|Ossian pintado por [François Pascal Simon Gérard]]
**Osián** ou **Oisin** foi un guerreiro e poeta gaélico lendario, que se supón que viviu no século III.
## Historia
En 1762 James Macpherson publicou *Fragmentos de poesía antiga recollidos nas Terras Altas de Escocia, e traducidas da lingua gaélico ou erse* (*Fragments of Ancient Poetry Collected in the Highlands of Scotland, and Translated from the Gaelic or Erse Language*). En 1762 sacou do prelo *Fingal* e en 1763 *Temora*. Estes dous pretendían ser traducións de poemas épicos en gaélico dun poeta chamado Osián. Na verdade (e só se soubo após a morte de Macpherson), eran unha fabulación de baladas gaélicas mesturadas con produción propia de Macpherson. Porén, a súa evocación dun pasado remoto, que presentaba un lusco-fusco gaélico de mito e lenda, tivo unha influencia considerábel en escritores de Europa e afectou ao desenvolvemento do Romanticismo. Interesáronse nestes poemas autores do talle de Goethe, Herder e Schiller. Traducíronse a moitos idiomas e contribuíron ao nacemento do celtismo.

Na literatura galega tiveron especial influencia en Eduardo Pondal.
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Rexurdimento celta
Vocabulario

O **vocabulario** ou **léxico** é o conxunto de palabras que forman parte dun idioma específico, coñecidas por unha persoa ou outra entidade (coma un dicionario).

## Características 
O vocabulario dunha persoa pode ser definido coma o conxunto de palabras que son comprendidas por esa persoa, ou coma o conxunto de palabras probablemente utilizadas por esta. 
A riqueza do vocabulario dunha persoa é considerada popularmente como reflexo da intelixencia ou nivel de educación desta.

O incremento do propio vocabulario é unha parte importante tanto na aprendizaxe de idiomas, coma na mellora das propias habilidades no idioma no que a persoa xa é adepta.

A adquisición do vocabulario (tanto no primeiro idioma coma nos segundos e/ou estranxeiros), é un proceso moi complexo. A primeira distinción que debemos facer é entre **vocabulario pasivo** e **vocabulario activo**.

*O primeiro é o vocabulario que o suxeito entende sen axuda ou con moi pouca, pero que non é quen de utilizar autonomamente. 
*O segundo é o vocabulario que o suxeito comprende sen problemas, pero que ademais, é quen de empregar cando o necesita e sen necesidade de axuda.

Semella claro, polo tanto, que o vocabulario máis amplo dunha persoa é o pasivo, e tamén que se unha persoa non ten unha palabra "almacenada" no seu vocabulario pasivo, dificilmente esta poderá chegar a formar parte do seu vocabulario activo. Un dos defensores desta teoría foi **Tracey Terrell**, coautor do "Natural Approach", e que investiu un grande esforzo en intentar explicar este proceso de adquisición lingüística. Terrell afirma que unha forma primeiro "lígase" (*binding* en inglés), é dicir, relaciónase unha forma co seu significado. Este proceso parece ser paulatino e relativamente "lento", xa que non sería unha aprendizaxe senón unha adquisición. Unha vez a forma xa está "ligada", o suxeito debería ir intentando "acceder" (*accessing* en inglés) a esa forma en repetidas ocasións. As primeiras veces requirirá moito tempo e posiblemente de certa axuda, pero ese tempo ou esa necesidade de axuda iráse reducindo paulatinamente. Cantas máis veces ese suxeito intente acceder a esa forma, máis "accesible" estará.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Gramática
*Xerga
*Léxico
*Corpus terminolóxico
Terra Nova e Labrador

**Terra Nova e Labrador** (*Newfoundland and Labrador*, en inglés, e *Terre-Neuve-et-Labrador, en francés*) é unha provincia do Canadá. Foi a última provincia a entrar na confederación canadense, en 1949.

Xeograficamente, a provincia consiste na illa de Terra Nova e mailo Labrador, localizado no continente. A provincia está localizada no leste canadense, nas marxes do océano Atlántico. Cando a provincia entrou no Canadá en 1949, chamábase *Terra Nova*, mais desde 1964 o goberno da provincia autonomeouse *Goberno de Terra Nova e Labrador*, e o 6 de decembro de 2001, criouse unha emenda na Constitución do Canadá, que mudou o nome da provincia para o actual nome.

Orixinalmente, a provincia foi colonizada polos franceses, facendo parte da Acadia. Na década de 1690 a rexión foi conquistada por Gran Bretaña. Terra Nova e Labrador continuou como colonia británica ata 1948, cando se iniciou unha votación que decidiría o futuro da provincia. A poboación da provincia, entre ser anexada polos Estados Unidos, continuar como colonia británica, converterse nunha nación independente ou ser anexada polo Canadá, preferiu a última opción, e Terra Nova e Labrador converteuse na décima provincia do Canadá, o 31 de marzo de 1949.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moeda de Terra Nova
Ulfilas

**Ulfilas** (en gótico **Wulfila**: *pequeno lobo*), nado cara ao 311 e finado cara ao 383, foi un bispo, misioneiro e tradutor da Biblia godo, que viviu no auxe da controversia ariana. Era de orixe grega, máis concretamente capadocia.

## Traxectoria 
Os seus avós, capadocios helenizados, foron vítimas dos ataques godos en Asia Menor na fin do século III a.n.e. e Ulfilas naceu no seu reino, na beira do Mar Negro. Ademais de aprender a lingua dos seus donos desde a máis tenra infancia, falaba tamén o grego, que aprendeu a escribir ao estar destinado probablemente á carreira eclesiástica.

O seu talento valeulle ser embaixador en favor do seu pobo adoptivo ante o Imperio romano de Oriente. Alí entrou en contacto co bispo ariano Eusebio de Nicomedia, que o consagrou bispo o ano 341. Co fin de evanxelizar os godos, dedicouse a traducir a Biblia á lingua gótica, coa axuda dun alfabeto que inventou para tal fin. Convertido en apóstolo dese pobo bárbaro, dirixiuse a Constantinopla en moitas ocasións, especialmente a un concilio sobre o arianismo, en 360, e en 383 para defender o Arianismo contra o emperador Teodosio I.
[thumb|O [alfabeto gótico de Ulfilas (s. IV).]]
Morreu pouco despois.

### O seu arianismo 
Ignórase precisamente as circunstancias da conversión de Ulfilas ao arianismo: esta herexía era a relixión dominante baixo o emperador Constancio II. En calquera caso, Ulfilas mostrouse un ariano fiel ata a fin da súa vida e foi baixo a súa influencia cando os godos, e logo outros pobos xermánicos orientais adoptaron esta versión do cristianismo. A el débese, aínda que indirectamente, o rexurdimento do arianismo en Occidente nos séculos VII e VIII, por medio dos godos, dos vándalos e dos burgundios, e finalmente dos longobardos.

### A Biblia de Ulfilas 
thumb|left|*Codex Argenteus*, ode se conserva a súa tradución da Biblia.
A tradución da Biblia que el fixo consérvase ata hoxe e constitúe un dos documentos dos que dispomos para o coñecemento da lingua gótica.
## Véxase tamén
### Bibliografía
*
*
Signo

[miniatura|O signo de [risco biolóxico é un símbolo convencional sen ningunha relación co que representa.]]
Un **signo** (do latín "signum", á súa vez do grego "σημειόν") é unha entidade que ten o significado doutra entidade, sendo a partícula máis pequerrecha no ámbito da expresión. Deste xeito, non obstante, trátase dun elemento complexo que leva consigo unha información significativa, así como da parte máis importante dunha mensaxe que chega aos nosos sentidos a través do sentido da vista ou o oído.

Un signo natural é unha entidade que posúe unha relación casual coa entidade significante, como un relampo como signo de tormenta. Un signo convencional ten significado de seu por acordo, así como un punto quere dicir que a oración remata. O signo está en contraste co símbolo, o cal *representa* outra cousa (por exemplo unha bandeira pode ser o símbolo dunha nación). Ao falarmos de signo, non existe motivación nin semellanza formal entre aquilo que se emprega para determinar e o obxecto ou idea á que se quere facer referencia. A asociación destas dúas caras (significante e significado) é puramente convencional.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Signo lingüístico
*Dobre articulación
*Terminoloxía
*Signos non lingüísticos
Vancouver

**Vancouver** é unha cidade do Canadá, na provincia da Columbia Británica. Localízase na costa do Pacífico, no suroeste da provincia.

Con cerca de 550 mil habitantes distribuídos en 113 quilómetros cadrados (na cidade propiamente dita) e 2,14 millóns de habitantes na súa zona metropolitana, a densidade demográfica de Vancouver é a segunda máis alta da América do Norte, só por detrás de Nova York. É un importante polo de transportes canadense, posuíndo o porto con máis movementos do Canadá e o segundo aeroporto internacional con máis movementos do país.

Un clima lene no inverno e morno no verán, alén dunha bela paisaxe natural en torno da cidade e moitos parques, praias e outros lugares de recreación, fai de Vancouver un importante polo turístico do Canadá. Vancouver é considerada por moitos como unha das mellores cidades do mundo para vivir (en numerosas investigacións, aparece en terceiro lugar, só detrás de Xenebra e Zürich, ambas en Suíza).

A cidade foi sede dos Xogos Olímpicos de Inverno en 2010, a Copa Grey en 2005, o Campionato Mundial de Hóckey Xunior e o Fórum Urbano Mundial, os dous últimos en 2006.

## Poboación e multiculturalismo 
Vancouver é o lar de persoas con distintas etnias e credos. De acordo co Censo de 2001, cerca do 37% da poboación son "minorías visíbeis"—noutras palabras, persoas de orixe non europea. Ten a segunda maior Chinatown da América do Norte, detrás da de San Francisco, e diversas veciñanzas multiculturais tales como o Mercado Punxabí (the Punjabi Market), Japantown (lugar onde se concentran os inmigrantes xaponeses), *Little Italy* ("Pequena Italia"), Greektown (barrio dos inmigrantes gregos), e *Koreatown* (poboación de orixe coreana).
Acadia (homónimos)

*Acadia en América do Norte;
*Acadia, en Mesopotamia;
**a lingua acadia;
*Acadia, unha das 64 parroquias do estado de Louisiana (EUA).
Acadia

250px|dereita|miniatura|Bandeira do pobo acadiano.
250px|dereita|miniatura|Mapa de Acadia, 1750.

**Acadia** é o nome que deron os exploradores franceses a un territorio que abranguía dende o estado americano de Pensilvania ata as illas da actual provincia canadense de Terra Nova e Labrador, actualmente dáselle ese nome ás actuais provincias canadenses de Nova Escocia, Novo Brunswick e Illa do Príncipe Eduardo. Os primeiros colonos franceses, a partir de comezos do século XVII, a se instalaren na rexión serían despois coñecidos como *acadianos*. Os acadianos non entraron no conflito entre Francia e Inglaterra, no canto diso, isoláronse en pequenas comunidades, mantendo amigables contactos co pobo micmac, feito que influenciou fortemente os costumes dos acadianos.

En 1755, os ingleses conquistaron os territorios franceses no Atlántico, pondo fin ao control francés na rexión. Os acadianos foron acusados polos ingleses de desleadade e guerrilla, e ordenouse a expulsión do territorio, uns 3&nbsp;500 foron deportados para Francia, 850 para Inglaterra, 3&nbsp;700 para as colonias inglesas do sur, outros para a Luisiana, onde deron orixe os cajun e aínda outros para o Canadá. O seu territorio ocupáronno colonos ingleses. Uns poucos permaneceron refuxiados nos bosques de Acadia e en 1766 permitiuse a volta dos acadianos á Acadia. Unha alta natalidade permitiu que se restaurase unha poboación rural acadiana que en 1830 chegou aos 30&nbsp;000 acadianos, e en 2001 había 276&nbsp;355 acadianos, deles 236&nbsp;665 en Novo Brunswick.

Actualmente, a cultura acadiana posúe claras diferenzas coa cultura quebequenses, o francés acadiano; un dialecto (que é substancialmente diferente do francés) aínda sobrevive, tendo unha forte presenza na provincia canadense de Novo Brunswick (única provincia canadense en que ambos inglés e francés son linguas oficiais) e na Nova Escocia.
Pa amb tomàquet

miniatura|Pa amb tomàquet
O **pa amb tomàquet**, literalmente *pan con tomate*, é unha comida típica do mediterráneo español. Prepárase principalmente en Cataluña e tamén en Baleares, Valencia, Murcia e Aragón.

## Preparación 
A forma tradicional de comelo é a seguinte: O pan cortase en rebandas (*llescas*), móllase cun fío de aceite (*oli*), bótaselle un pouquiño de sal e frégase con tomate, xeralmente partido pola metade e moi maduro. Moita xente antes de mollar o pan con aceite úntao con allo. Aínda que se pode comer só, normalmente serve de acompañamento de xamón e embutidos. Tamén se pode facer torrando o pan (*torrada*).miniatura|Pa amb tomàquet|centro
Enrique Gil y Carrasco

**Enrique Gil y Carrasco**, nado en Vilafranca do Bierzo en 1815 e finado en Berlín en 1846, foi un escritor romántico do Bierzo.

## Traxectoria 
Naceu o 15 de xullo de 1815 no Bierzo, aínda que seu pai era da provincia de Soria e a súa nai da provincia de Zamora. En 1823 a súa familia trasladouse a Ponferrada. Estudou alí cos agostiños e en 1829 marcha a Astorga para continuar os seus estudos no seu seminario. En 1832 matriculouse na Universidade de Valladolid. En 1836 trasladouse a Madrid e participa no faladoiro literario do Parnasillo, onde coñeceu escritores como José de Espronceda, Mariano José de Larra ou José Zorrilla. Alí comezou a escribir poemas, publicados en periódicos como *El Español* ou *Semanario Pintoresco Español*, onde en 1840 apareceu por entregas *El lago de Carucedo.* Nese ano obtén unha praza de axudante na Biblioteca Nacional. En 1844 trasladouse a Berlín como secretario da embaixada española. Morreu de tuberculose pulmonar o 22 de febreiro de 1846.

## Obra 
Enrique Gil y Carrasco publicou un total de 32 poemas: o primeiro, *Una gota de rocío*, publicouse en decembro de 1837. Nos seus poemas destacan os temas da natureza, a morte, o esquecemento, a saudade nunha poesía de carácter intimista. Escribiu tamén artigos costumistas na prensa da época a partir de 1839 en *El Semanario Pintoresco Español*.

Pero sobre todo coñécese a Gil y Carrasco como autor de novelas e relatos. En 1838 apareceu, en *El Correo Nacional*, *El anochecer en San Antonio de la Florida*, un relato autobiográfico. *El lago de Carucedo* (1840) é un relato histórico que acontece no século XV.

En 1844 publicou *El Señor de Bembibre*, novela considerada obra epigonal do movemento romántico. O libro está escrito baixo a influencia da desamortización de Mendizábal, e con recursos literarios tirados, en parte, de Walter Scott.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Enrique_Gil y Carrasco en Wikisource 
* Portal consagrado a Enrique Gil y Carrasco
* *El Señor de Bembibre* en IntraText
Inventio

**Inventio** é a segunda etapa do proceso retórico de construción dun discurso consistente en achar os elementos referenciais do mesmo. É o primeiro bosquexo estrutural, nel localízanse os conceptos que han ser incluídos en cada unha das partes.

As etapas da retórica para a construción do discurso son: Intelectio, **inventio**, dispositio e elocutio.

## Historia 
A crítica máis antiga da retórica é que non trata un tema específico, isto é, que un orador pode dar un discurso sobre calquera tema e non sendo o contido o que importa, senón como un orador usa o idioma. Esa é unha das razóns poas que Platón atacou esta práctica, baleira na súa opinión.

Aristóteles respondeu á crítica argumentando que razón e retórica van xuntas, argumentando que a razón dialéctica é a ferramenta para atopar verdades universais e a retórica é a ferramenta para aclaralas e transmitilas aos demais. A **inventio** serve ao orador a construír argumentos utilizando un sistema. Os retóricos romanos Cicerón e Quintiliano dedicaron tempo a formular a teoría detrás da retórica dos argumentos. A inventio constaría de tres partes:

* Analizar a tarefa
* Encuentrar argumentos para o caso
* Seleccionar os mellores argumentos

## Acepción xacobea 
**Inventio**, do latín *inventionem* (nominativo *inventio*), e este das raíces indoeuropeas ou pre-indoeuropeas **en* e **gwa* para 'vir' é  significa "atopar", e é a palabra máis empregada para referirse aos feitos que levaron ao achado do sepulcro do Apóstolo Santiago en Galiza nos anos 820-830.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*retórica
*topos
*tropo
Inglés

O termo **Inglés** pode referirse a:
* Relativo ou pertencente a **Inglaterra**.
* A **lingua inglesa**, propia do mesmo pobo e falado en moitos países de todos os continentes.
** **Inglés simple**, unha variante do inglés.
** **Inglés medio**, antigo idioma.
** **Inglés antigo**, antigo idioma.
* **Inglés**, coloquialmente é práctica sexual na que un dos membros da parella é o dominante e o outro, o dominado.
El Diario de Lugo

***El Diario de Lugo*** foi un xornal que se publicou en Lugo entre 1876 e 1884. Foi continuado por *El Regional*.

## Historia e características 
### Características 
Subtitulado *Periódico político y de intereses generales*, apareceu en 1872 para desaparecer aos poucos números. Volveu aparecer xa definitivamente o 1 de outubro de 1876. Fundado e dirixido polo impresor Antonio Villamarín. Publicábase tódolos días, agás os seguintes a días festivos 

O custe da subscrición era de 4 reás ao mes ou 12 ao trimestre, e contaba con 4 páxinas. 

### Problemas 
Entre os principais temas do xornal aparece, sobre todo, alén dos propiamente locais, o estado das vías de comunicacións da provincia, que provocou algunhas das queixas máis recorrentes. Tamén atendía a cuestións de política interanacional como a "cuestión de Oriente" ou a sublevación de Cuba. 

Polo seu carácter liberal e anticlerical tivo que pechar, logo dunha confrontación coa diocese, o 4 de outubro de 1884, sendo o número 2.397, o derradeiro. O problema 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Lugo
Variedade diastrática

Son as variacións na lingua segundo a clase social á que pertenza o falante.

Tradicionalmente vense desenvolvendo unha distinción, que resulta insuficiente, entre:

***Nivel culto**: Caracterízase por:
**Empregar un código elaborado.
**Ornamentar con adxectivos.
**A pronuncia ou escrita é formal e está sumamente coidada.
**A sintaxe é complexa. Aparece frecuentemente a pasiva.
**Riqueza léxica (adverbios cultismos, estranxeirismos...).
**Ausencia de conectores de procedencia mímica.
***Nivel vulgar**:
**Prima en xeral a economía lingüística sobre a expresividade.
**Pobreza e repetición de vocábulos.
**Oracións curtas, moitas veces inacabadas e desorganizadas.
**anacolutos
**Escaso emprego de nexos.
**Frases feitas
**Impropiedade léxica
**Vulgarismos (vacilacións no vocalismo átono, aférese, epéntese, harmonización, labialización, prótese,...).
**conectores de procedencia mímica.

Esta clasificación resulta insuficiente; en primeiro lugar, porque hai unha serie de graos intermedios entre o nivel culto e o vulgar; ademais, o desenvolvemento social dos falantes -a adscrición dun falante a unha clase social é dificultosa e relativa- pode ampliar a súa competencia lingüística.

Así e todo, é certo que os falantes que teñen unha actividade, modo de vida ou profesión en común presentan semellanzas lingüísticas que permiten observar **subcódigos** ou linguaxes especiais caracterízadas por teren un vocabulario peculiar, de sentido moi preciso, como  os tecnolectos, sociolectos e xergas.

## Véxase tamén
*Variedade lingüística
Sociolecto

Un **sociolecto** é unha linguaxe empregada por determinados grupos sociais (estudantado, delicuentes,...). Caracteríxase por funcionar como marca autoidentificadora do propio grupo, ata o punto de poder ser esotérica (empregada para non ser entendida), é dicir, ter finalidade críptica (coincidindo cas xergas).

Distínguense das xergas en que o seu vocabulario é o mesmo có da lingua común, aínda que alterado por procedementos como:
* a deformación do termo orixinal
* a atribución de novos significados a significantes existentes (Chocolate, tío, madeiro, tronco),
* préstamos doutras linguas (birra).

Moitos dos termos acaban por ser coñecidos -e mesmo admitidos- na lingua común, polo que aparece un noco termo para non restaurar a finalidade identificadora ou críptica.
Almanaque Gallego

:*Este artigo é do "Almanaque Gallego" editado na Arxentina, 29 volumes de 1898 a 1927. Para o homónimo editado en 1909, un só número, véxase: Almanaque Gallego (A Habana)*.

O ***Almanaque Gallego*** foi unha publicación anual que se editou en Buenos Aires entre 1898 e 1927, editada por Manuel Castro López. Aínda que predominan os textos en castelán, o galego está ben representado no almanaque.

## Descrición 
Entre os colaboradores estaban Cayetano Aldrey Salvado, Manuel Bares Giráldez, Alfredo Brañas, Xosé María Cao Luaces, Eugenio Carré Aldao, Fortunato Cruces, Julio Dávila, Manuel Pérez Pérez (Numael Ezper), Alfredo Fernández, Manuel López Lorenzo, Andrés Martínez Salazar, Eduardo Pondal, José Rodríguez Carracido, Bernardo Rodríguez Ribeira, José Salgado Rodríguez, Galo Salinas, Francisco Tettamancy, Florencio Vaamonde, Avelina Valladares, Marcial Valladares, Indalecio Varela Lenzano ou Adolfo Vázquez Gómez.

No *Almanaque Gallego* para 1923 publicouse por primeira vez o *Conto gallego* de Rosalía de Castro. Noutros volumes reproducíronse cadros de Ovidio Murguía e ilustracións de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao.

Consérvanse algúns exemplares do Almanaque Galego nas bibliotecas das seguintes institución:
* Universidade de Santiago de Compostela
* Fundación Penzol (colección completa)
* Real Academia Galega
* Museo Provincial de Pontevedra
* Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento
* Convento de San Xoán de Poio

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* *Almanaque de Galicia*
* *La Ilustración Gallega y Asturiana*
### Ligazóns externas 
* Facsímiles no CCG: v. I: 1898-1902, v. II: 1903-1907, v. III: 1908-1912, v. IV: 1913-1917, v. V: 1918-1922 e v. VI: 1923-1927
Xerga

As **xergas** ou **argots** son unha linguaxe falada propia de determinados oficios tradicionais, de carácter esotérico ou críptico (só coñecida polos membros do grupo) que a utiliza para se diferenciar e afirmar como grupo así como para evitar ser comprendido polos demais.

Nestas linguas mestúranse palabras galegas propias cun significado modificado, neoloxismos e deformacións. Sempre foron transmitidas por vía oral e só na primeira metade do século XX comezaron a ser rexistradas por escrito.

## Algunhas xergas
Na lingua galega existen varias xergas profesionais que reciben o nome de *verbos*, *verbas* ou *latíns* e que están en proceso de desaparición.
* Barallete: xerga dos afiadores e paraugueiros, de Nogueira de Ramuín.
* Xerga dos cesteiros: Mondariz.
* Latín dos chafoutas: xerga dos albaneis de Goián (Tomiño).
* Verbo dos arxinas: xerga dos canteiros, da Terra de Montes.
* Fala dos cabaqueiros ou *verbo daordes*: xerga dos telleiros do Rosal (Pontevedra).
* Fala dos bugardeiros: xerga dos cesteiros de Mondariz.
* Lafrada: fala dos albaneis de Bueu.
* Fala dos ingreiros: xerga dos músicos de Celanova.
* Barallete dos grañudos: falado polos vendedores ambulantes da Graña (Covelo).
* Garisma: latín dos cegos galegos.
*Burón: xerga dos comerciantes do Val de Fornela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* : "Os cesteiros galegos de Mondariz e a súa fala gremial, en *Etnografía y Folklore de Galicia*, Xerais, Vigo 1982, volume I, pp. 163-202.
* 

### Ligazóns externas 
*Dicionario de dicionario de xirias

### Outros artigos 
*Variedades diastráticas
Sumo

O **sumo** (en xaponés; 相撲 sumō ou 大相撲 Ōzumō) é unha loita de competición de orixe xaponesa, onde é deporte nacional. Dous atletas chamados *rikishi* compiten nunha area circular *dohyō* e forzan ao seu opoñente a saír desta. O primeiro en saír fóra do *dohyō* ou en tocar o chan con calquera parte do corpo excepto os pés, xeralmente debido as accións como empuxóns e agarres, perde a loita.

En Xapón o sumo considérase un *gendai budō*, que se refire ás artes marciais xaponesas modernas, pero o deporte ten unha historia que abrangue moitos séculos. A primeira mención do sumo pódese atopar nun manuscrito *Kojiki* que data do ano 712, que describe como a posesión das illas xaponesas se decidiu nun combate de loita libre entre os *kami* coñecidos como *Takemikazuchi* e *Takeminakata*. Conserváronse moitas tradicións antigas no sumo e, mesmo hoxe en día, o deporte inclúe moitos elementos rituais do xintoísmo, como o uso da purificación con sal.

A vida dun loitador é moi rigorosa, con regras reguladas pola Asociación Xaponesa de Sumo. A maioría dos loitadores de sumo deben vivir en ximnasios comunais de adestramento de sumo, coñecidos en xaponés como *heya*, onde todos os aspectos da súa vida diaria, desde as comidas ata a súa forma de vestir, están ditados por unha estrita tradición. Este estilo de vida ten un efecto negativo na súa saúde, xa que os loitadores de sumo teñen unha esperanza de vida moito menor que a do home xaponés medio.

De 2008 a 2016, unha serie de controversias e escándalos sacudiron o mundo do sumo, cun efecto asociado na súa reputación e venda de entradas. Estes tamén afectaron á capacidade do deporte para atraer recrutas. A pesar deste revés, a popularidade e a asistencia xeral do sumo recuperáronse debido á presenza de varios *yokozuna* (ou "grandes campións") por primeira vez en varios anos e a outros loitadores de alto perfil que chamaron a atención do público.

A xerarquía dos practicantes de sumo dáse nos seguintes grupos (en orde decrecente): *Makuuchi, Juryo, Makushita, Sandanme, Jonidan* e *Jonokuchi*. Só os *rikishi* das dúas categorías superiores reciben salarios.

## Galería 

Ficheiro:Grand-Kanjin-Sumo-Tournament-by-Utagawa-Kunisada-1846.png|Grande torneo de sumo Kanjin (1846)
Ficheiro:Sumo tournament (15715079492).jpg|Torneo de sumo moderno
Ficheiro:Sumo-Ukiyo-e-Utagawa Kunisada-1854.jpg|Representación dos *rikishi* (1854)
Ficheiro:Sumo-Yokozuna-Shiranui-and-Kimenzan-1869.png|*Yokozunas* (1869)

## Notas
Bram Stoker

**Bram Stoker**, nado en Clontarf (Dublín) o 8 de novembro de 1847 e finado en Londres o 20 de abril de 1912, foi un escritor irlandés autor de grandes obras de terror.

A máis célebre das súas obras é *Drácula*, lendario vampiro baseado na personalidade histórica de Vlad Ţepeş, coñecido por Vlad Dacul, *o Empalador*.

## Obra traducida ao galego 
* *Drácula* (Xerais, 1999). Tradución de Xela Arias.
* *A gorida do verme branco* (Urco, 2009). Tradución de Tomás González Ahola.
* "A casa do xuíz", en *Contos de fantasmas* (Ed. Tristram, 1995). Tradución a cargo do equipo editorial.