Cromosoma marcador supernumerario pequeno

[miniatura|[Cariotipo representativo dunha célula tumoral LX cun cromosoma marcador na parte superior. Desviación cariotípica: 57XX, +2, i(6)(p10), +7, +7, +8, +9, der(9)t(9 ;12)(p13 ;q11)ins(9;?)(p13;?), +11, +11, +12, +14, +15, +16, −17, del(17)(p11.2) , +21, −22, + **mar**.]]
Un **cromosoma marcador supernumerario pequeno** (**sSMC** polas súas siglas en inglés) é un cromosoma extra anormal que se encontra no cariotipo. Contén copias de partes dun ou máis cromosomas normais e está localizado no núcleo celular xunto cos cromosomas normais, é replicado e distribuído ás células fillas durante a división celular, e ten xenes que poden  expresarse. Pode ser inactivo ou activo, nese caso causando defectos conxénitos e neoplasmas (por exemplo, tumores e cancros). O pequeno tamaño dos sSMC fai que sexan virtualmente indetectables usando os métodos citoxenéticos clásicos: o contido en ADN e xenes moito maior dos cromosomas normais da célula agocha a presenza dos sSMC. Para estudalos cómpre utilizar novas técnicas moleculares, como a hibridación in situ fluorescente, secuenciación de seguinte xeración, hibridación xenómica comparativa, e análises de bandas G citoxenéticas altamente especializadas. Usando estes métodos, identifícanse as secuencias de ADN e xenes presentes nos sSMCs e isto axuda a definir e explicar os efectos que poden ter nas persoas.

As células humanas teñen normalmente 22 pares de cromosomas autosómicos e un par de cromosomas sexuais, en total 46 cromosomas. Cada membro do par de cromosomas autosómicos identifícase cos números do 1 ao 22; o par de cromosomas sexuais identifícase como X e Y, formando nas mulleres o par XX e nos homes o par XY (normalmente o Y ten un xene que determina a masculinidade). Os sSMC son, por definición, menores en tamaño que un dos cromosomas humanos máis pequenos, o cromosoma 20. Orixínanse como copias de partes relativamente pequenas dun ou máis dos cromosomas normais. Non todos os cromosomas están igualmente representados nos sSMCs: ~65 % de todos os sSMCs son copias de partes do cromosoma 15, mentres que só o 7 % son copias de partes dun dos cinco cromosomas acrocéntricos (cromosomas 13, 14, 15, 21 e 22 Os sSMCs poden formarse como resultado dun ou máis dos seguintes eventos cromosómicos: rescate trisómico incompleto, rescate trisómico parcial mediado por cromotripse, intercambio de febra de tipo U, ou tipos raros de recombinación xenética. Estes eventos forman un sSMC *de novo* durante as divisións meióticas que forman os espermatozoides ou óvulos, que despois forman o cigoto (óvulo fecundado), que se desenvolverá orixinando o feto. Porén, menos comunmente os pais poden portar o sSMC e transmitilo aos seus descendentes por medio dos seus espermatozoides e óvulos. Nese caso, o sSMCs pode adquirir máis cambios no seu material xenético en calquera momento do seu desenvolvemento desde o cigoto en adiante. 

En todo o mundo, os cromosomas marcadores supernumerarios pequenos aparecen en ~4,2 casos por cada 10.000 individuos. Entre as anormalidades asociadas con sSMCs están: síndromes leves ou graves detectadas conxenitamente (no nacemento) ou no feto; Hai un amplo rango de características e trazos que se observan en individuos cos mesmos ou similares sSMCs. Isto débese polo menos a tres mecanismos: **1)** diferenzas no contido xenómico dos sSMCs e/ou xenomas individuais; **2)** cambios variables no material xenético dos sSMCs que se desenvolven co paso do tempo; Raramente, a SOG resulta dunha translocación balanceada entre os cromosomas do par 22 do proxenitor. Unha translocación balanceada é un intercambio igual entre os dous cromosomas que non orixina un cambio na información xenética e xeralmente non ten efectos prexudiciais nos portadores. Porén, un proxenitor cunha translocación balanceada nos cromosomas 22 ten maior risco de ter un fillo con SOG; isto débese a unha mutación de rearranxo cromosómico entre os cromosomas 22 balanceados que forma un sSMC asociado á SOG nos gametos dos proxenitores e transmítese á descendencia. Finalmente, en casos extremadamente raros un pai pode portar un sSMC asociado á SOG soamente nalgunhas das súas células debido ao mosaicismo, teñen poucos ou ningúns defectos da SOG, e transmiten directamente este sSMC a través dos espermatozoides ou óvulos á súa descendencia. Un sSMC asociado á SOG pode ser pequeno, grande con forma anular e normalmente comprende uns dous millóns de pares de bases do ADN (2 Mb), que forman a zona denominada rexión crítica da SOG, localizada no seu brazo q nas bandas da 11.1 á 11.23. Esta área contén os xenes *CECR1*, *SLC22A18* e *ATP6V1E1* que son xenes candidatos fortes para causar ou promover polo menos algúns defectos de nacemento na SOG.

#### Síndrome do cromosomas marcador 15 
A síndrome do cromosomas marcador 15, tamén chamado 15 isodicéntrico, idic(15), tetrasomía parcial 15q, ou duplicación invertida 15 (inv dup 15), é un trastorno conxénito de moderado a grave que inclúe debilidade no inicio da vida e hipotonía dos músculos centrais do corpo (pero non os dos membros), atrasos no desenvolvemento normal, discapacidade intelectual, comportamento autista, epilepsia, e anormalidades cerebrais. A síndrome de duplicación 15q11-q13 (tamén denominada "dup15q") está asociada cun defecto conxénito similar ao da síndrome do cromosoma marcador 15. É causado por unha duplicación das bandas q11 a q13 do cromosoma 15 que, igual que o sSMC na maioría dos casos da síndrome do cromosoma marcador 15, inclúe a PWS/ASCR e os xenes antes citados. Cómpre facer máis estudos para definir as funcións dos citados xenes, se teñen algunha, nos defectos conxénitos asociados coas síndromes do cromosoma marcador 15 e a da duplicación 15q11-q13. Futuros estudos poderán determinar tamén se a síndrome do (15) isocéntrico e a síndrome inv dup (15) son trastornos diferentes.

#### Síndrome da tetrasomía 15qter 
A síndrome das tetrasomía 15qter é unha síndrome conxénita extremadamente rara que está asociada co atraso mental, sobrecrecemento do corpo ou partes do corpo, e varias anomalías cardíacas e vasculares. A síndrome é causada por un sSMC que porta dúas copias (que son duplicacións invertidas) do material xenético do brazo q do cromosoma 15 empezando a varios sitios entre bandas 23 e 26 e seguindo ata o final dos brazos; esta área denótase como (15) q24–qter. Os individuos con esta síndrome teñen, polo tanto, 4 copias do material xenético que está no sSMC, é dicir, dúas de cada cromosoma normal e dúas do sSMC. A síndrome de Emanuel está asociada cun sSMC que contén material xenético procedente dun cromosoma derivado portado por un proxenitor. Un cromosoma derivado contén unha translocación balanceada, é dicir, un intercambio igual entre dous cromosomas que non produce nin incremento nin diminución da información xenética e xeralmente non ten efectos prexudiciais nos portadores. Este cromosoma derivado contén un intercambio, denominado t(11;22) ou der22 (22) t (11;22), realizado entre o brazo q do cromosoma 22 arredor da banda 11.2 e o brazo q do cromosoma 11 arredor da banda 21. En ~10 % dos casos os portadores deste cromosoma teñen un fillo con síndrome de Emanuel, e os machos e femias portadores teñen o 0,7 % e o 3,4 % de posibilidades, respectivamente, de teren un fillo con esa síndrome. na cal hai un fallo na separación do cromosoma derivado do proxenitor do seu homólogo durante a división celular meiótica que dá lugar aos gametos. Non se estableceu aínda cal é o material xenético do sSMC der(22)t(11;22) que produce os defectos na síndrome de Emanuel.

#### Síndrome der(22)t(8;22)(q24.1;q11.1) 
A síndrome der(22)t(8;22)(q24.1;q11.1), tamén chamada síndrome do supernumerario der(22)t(8;22), é unha síndrome na cal os individuos nacen con pesos ao nacer e crecemento normais pero teñen un atraso mental moderado; características dismórficas na face e cabeza; anormalidades en orellas e oídos, con orellas prominentes e en posición baixa, condutos auditivos externos subdesenvolvidos, e/ou orificios preauriculares (pequenos buracos ou quistes fronte e sobre o conduto auditivo externo); clinodactilia (dedos ou dedas curvados), e testículos ectópicos (en localizacións non usuais) ou criptorquidismo (testículos non descendidos). Esta síndrome está asociada cun sSMC derivado dun cromosoma anormal portado por un dos proxenitores. Este cromosoma contén unha translocación balanceada entre o brazo q arredor da banda 24.13 do cromosoma 8 e o brazo q arredor da banda 11.1 do cromosoma 22. Os portadores disto teñen o risco de ter fillos coa síndrome der(22)t(8;22)(q24.1;q11.1) porque adquiren un sSMC derivado do cromosoma anormal do proxenitor con alteración(s). Esta alteración ocorre no espermatozoide ou óvulo do pai ou nai como resultado de non-disxunción dos cromosomas apareados t(8;22) do proxenitor durante a meiose. Aínda non se sabe cal é o material xenético deste sSMC que causa os defectos propios desta síndrome. O material xenético na tetrasomía 9 e **b)** moitos dos casos detallados xeneticamente de tetrasomía 9p teñen outras anormalidades comosómicas,) é un trastorno conxénito asociado cun amplo rango de defectos conxénitos, dos cales os máis comúns son: atrasos no desenvolvemento, hipotonía, estatura baixa, convulsións, defectos cardíacos conxénitos, ventriculomegalia (agrandamento dos ventrículos laterais do cerebro), diminución da supervivencia no útero ou despois de nacer, Hai grandes variacións nos tipos de defectos que se mostran nos individuos con isocromosoma i (5P) sSMC debido, polo menos en parte, a mosaicismo xenético (diferenzas na distribución deste sSMC en distintos tecidos e órganos). e/ou atraso mental moderadamente grave. O material xenético específico no sSMC do isocromosoma 18p que contribúe ao desenvolvemento desta síndrome aínda non foi asignado. A SPK está comunmente causada por un sSMC que é un isocromosoma que consta de dous brazos p do cromosoma 12, Unha pequena porcentaxe de persoas con síndrome de Turner teñen sSMCs que conteñen partes do material xenético dun cromosoma X ou, moito menos frecuentemente, do cromosoma Y. Estes sSMCs poden conter ou non un xene *XIST*. En mulleres normais, o xene *XIST* encóntrase no cromosoma X herdado da nai pero non no cromosoma X herdado do seu pai. O xene non está presente nos cromosomas Y e en mulleres normais encóntrase no material materno e funciona para inactivar moitos dos xenes localizados no seu material materno pero non está no cromosoma X do pai. As mulleres con síndrome de Turner cun sSMC que consiste nun cromosoma X parcial que non contén o xene *XIST* expresan polo menos algún deste material xenético do sSMC e, polo tanto, conteñen un exceso dese material. En consecuencia, teñen unha forma máis grave da síndrome de Turner que vai desde formas moderadamente graves a extremadamente graves. Os casos extremadamente graves teñen anencefalia (ausencia dunha parte considerable do cerebro, cranio e coiro cabeludo), axénese do corpo caloso (falta do tracto groso de fibras nerviosas que conectan os hemisferios cerebrais esquerdo e dereito), e complexas deformidades cardíacas. Os individuos con síndrome de Turner que teñen un cromosoma X parcial que conteñen sSMCs que teñen o xene *XIST* non expresan este material xenético do sSMC e non sofren as manifestacións graves citadas da síndrome. Os homes infértiles non poden preñar mulleres ou fano con taxas anormalmente baixas ou se fan que empreñe a súa parella, o embarazo ten taxas anormalmente altas de aborto espontáneo. Clinicamente, estes homes teñen azoospermia (ausencia de espermatozoides), ou oligozoospermia (cantidades anormalmente baixas de espermatozoides) ou aoligoastenoteratozoospermia (teñen á vez oligozoospermia, teratozoospermia, é dicir, espermatozoides de forma anormal, e astenozoospermia, é dicir, espermatozoides con mobilidade reducida). O material xenético específico que produce a infertilidade nestes sSMCs non foi, en xeral, claramente definido.

### Neoplasmas asociados a sSMCs 
#### Tumores lipomatosos atípicos 
Os tumores lipomatosos atípicos (TLAs) son un tipo de liposarcoma ben diferenciado. O termo tumor lipomatoso atípico aplícase a miúdo a tumores localizados en lugares accesibles cirurxicamente como a pel, cavidade oral ou órbita ocular, mentres que o termo liposarcoma ben diferenciado aplícase a tumores en lugares menos accesibles cirurxicamente, profundos e localizados centralmente, de tecidos brandos como o retroperitoneo. Aquí, os dous termos úsanse de forma indistinta. A diferenza dos liposarcomas menos ben diferenciados que son malignos, os TLAs, aínda que as veces sexan invasivos localmente e recorrentes despois dunha extirpación cirúrxica, non metastatizan e raramente progresan a formas menos diferenciadas e potencialmente metastatizantes. Polo tanto, considéranse normalmente tumores benignos ou premalignos. As células neoplásticas nos TLAs conteñen un ou máis sSMCs con forma anular ou un cromosoma marcador xigante (un cromosoma agrandado por ter unha duplicación de partes propias ou unha parte ou máis doutros cromosomas) que contén copias extra do brazo q do cromosoma 12 comprendendo as bandas 13 a 15. Este tramo do cromosoma 12 inclúe o protooncoxene *MDM2* (un xene que pode causar un tumor) localizado na banda 15, e o xene *CDK4* (asociado co desenvolvemento de varios tumores) localizado na banda 14.1. A presenza destes dous xenes é un indicador moi sensible e específico de que o tumor lipomatoso é un TLA e non outro tipo. Como resultado destes factores que causan complicacións, non se conseguiu establecer cal é o material xenético específico do sSCMs e dos cromosomas marcadores xigantes responsables do desenvolvemento dos TLAs.

#### Osteosarcomas 
Os osteosarcomas de baixo grao, como o central de baixo grao e os parosteais, son moito menos malignos que a maioría dos tipos de tumores óseos osteosarcomas. As células tumorais nos osteosarcomas de grao baixo conteñen un sSMC en anel supernumerario ou cromosomas marcadores con forma de bastón xigantes (tamén denominados RGMs). Os RGMs son cromosomas supernumerarios (extra) que son máis grandes que o cromosoma 20 e, polo tanto, son considerados demasiado grandes para ser clasificados como sSMCs. Os sSMCs e os RGMs nos osteosarcomas de grao baixo conteñen unha parte do brazo q do cromosoma 12 que comprende as bandas 13 a 15 (denotado como 12q13–15). Nos sSMCs asociados a osteosarcomas de baixo grao e nos RGMs hai varios xenes que poden ser amplificados e que, de feito, se observan amplificados nas células neoplásticas de varios outros tipos de cancros. Estes xenes son: *MDM2, CDK4, FRS2, HMGA2, YEATS4*  e *CPM.* Os xenes *MDM2*, *CDK4* e *FRS2* están amplificados entre o 67 e o 100 % de todos os casos de osteosarcomas de baixo grao e sospéitase que contribúen ao desenvolvemento ou progresión dos osteosarcomas de baixo grao.). Doutro modo, estes individuos teñen as características típicas da síndrome de Turner excepto unha minoría que ten tamén hirsutismo e/ou agrandamento do clítoris. Recomendouse a extirpación cirúrxica das gónadas para eliminar a ameaza de desenvolver estes neoplasmas asociados a sSMCs. Os individuos con síndrome de Turner con sSMCs que carecen de xene *SRY* non teñen un maior risco de desenvolver estes cancros. O sSMC i(5)(p10), a miúdo en número de dúas ou máis copias, atópanse tamén nas células de cancro de colo uterino malignas de individuos afectados, así como na máis vella e máis comunmente estudada liña celular inmortalizada, a das células HeLa. Estas células foron illadas dun cancro de colo uterino dunha muller de 31 anos afroamericana chamada Henrietta Lacks que morreu de dito cancro en 1951. O sSMC i (5)(p10) tamén se detecta en raros casos de cancro ovárico e en casos moi raros de cancro de mama.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Cromosoma marcador