Dorios

[dereita|miniatura|Hoplita do século V a.C., ou "soldado de armas pesadas", posiblemente o rei espartano Leónidas, un **dorio**, que morreu sostendo o paso na [batalla das Termópilas.]]
Os **dorios** (en , *Dōrieîs*, en singular  , *Dōrieús*) ou **dóricos** foron un dos catro grandes grupos étnicos de orixe indoeuropea nos que se dividiron os helenos (ou gregos) da Grecia clásica (xunto cos eolios, aqueos e xonios). 

## Historia 
### Orixe 
[miniatura| Xacemento **dorio** de [Lato na illa de Creta.]]
A mención literaria máis antiga deles é na *Odisea*, onde xa se atopan habitando a illa de Creta. Os relatos varían en canto ao lugar de orixe. Unha teoría dos tempos antigos é que se orixinaron nas rexións montañosas de Grecia, como Macedonia e Epiro, e circunstancias escuras os levaran ao sur do Peloponeso, até certas illas do Exeo, a Magna Grecia, Lapithos e Creta. A Arqueoloxía e a Xenética modernas sitúan as súas orixes en Anatolia, que é moi paralela á mitoloxía que di que son de orixe grega a través do fundador, Doro, fillo de Hellen, que era fillo de Deucalión  o patriarca mitolóxico dos helenos.

#### Substitución do dialecto do Peloponeso 
[dereita|miniatura| [Peloponeso. Esparta estaba no val da baía máis baixa.]]
A orixe dos dorios é un concepto polifacético. Nos estudos modernos o termo significa a miúdo a localización da poboación que difunde o dialecto do grego dórico dentro dunha hipotética poboación de  fala protogrega. O dialecto coñécese polos rexistros do noroeste clásico da Grecia, o Peloponeso e Creta e algunhas das illas. A información xeográfica e étnica atopada na obra literaria máis antiga coñecida de Occidente, a *Ilíada*, combinada cos rexistros administrativos dos antigos estados micénicos, demostran que os falantes do grego oriental foron unha vez dominantes no Peloponeso pero sufriron un retroceso alí e foron substituídos. polo menos nos círculos oficiais dos falantes de grego occidental. Un acontecemento histórico está asociado co derrocamento, chamado antigamente o *Retorno dos Heracleidai* e polos modernos a *Invasión Doria.*

### Organización 
Eran diversos en forma de vida e organización social, variando desde o populoso centro comercial da cidade de Corinto, coñecido polo seu estilo ornamentado en arte e arquitectura, até o estado illacionista e militar de Esparta. Aínda así, todos os helenos sabían que localidades eran dorias e cales non. Os estados dorios en guerra poderían máis probablemente, pero non sempre, contar coa axuda doutros estados dorios. Os dorios distinguíanse polo dialecto grego dórico e polas tradicións sociais e históricas características.

### Etnia 
No século V a.C., dorios e xonios foron as dúas *ethnē* gregas máis importantes politicamente e representados por Esparta e Atenas, respectivamente, cuxo enfrontamento final resultou na Guerra do Peloponeso. O grao en que os helenos do século V se autoidentificaron como "xónicos" ou "dóricos" foi discutido. Nun extremo, Édouard Will conclúe que non había un verdadeiro compoñente étnico na cultura grega do século V a.C., a pesar dos elementos antidorianos na propaganda ateniense. No outro extremo John Alty reinterpreta as fontes para concluír que a etnia si motivou accións do século -V. Os modernos que ven estas identificacións étnicas a través da tradición literaria dos séculos -V e IV a. C. víronse profundamente influenciados pola súa propia política social. Ademais, segundo E. N. Tigerstedt, os admiradores europeos do século XIX das virtudes que consideraban "dóricas" identificáronse como "Laconófilos" e tamén atoparon paralelos receptivos na cultura da súa época; os seus prexuízos contribúen á interpretación moderna tradicional dos "dorios".
### Distribución postmigratoria dos dorios 
Aínda que a maioría dos dorios asentáronse no Peloponeso, tamén se instalaron en Rodas e Sicilia e no que hoxe é o sur de Italia. En Asia Menor existía a Hexápolis dórica (as seis grandes cidades dorias): Halikarnassos (Halicarnaso) e Cnidos (Cnido) en Asia Menor, Kos, e Lindos, Kameiros e Ialyssos na illa de Rodas. As seis cidades converteríanse despois en rivais coas cidades xónicas de Asia Menor. Os dorios tamén se asentaron en Creta . As tradicións de orixe mantivéronse fortes nos tempos clásicos: Tucídides viu a Guerra do Peloponeso en parte como "Xónicos loitando contra os dorios" e relatou a tradición de que os siracusanos en Sicilia eran de orixe doria. Outras colonias "dorianas" deste tipo, orixinarias de Corinto, Megara e das illas dorias, salpicaban as costas do sur de Sicilia desde Siracusa ata Selinus. Tamén Taras era unha colonia espartana. 

## Cultura 
A orde dórica da arquitectura na tradición herdada por Vitruvio incluía a columna dórica, coñecida pola súa sinxeleza e forza.

Semella que os dorios tiñan a Helios, como divindade central. A dispersión dos cultos ao deus do sol en Sición, Argos, Ermioni, Epidauro e Laconia, e os seus rabaños de gando sagrado en Tenarum, parecen suxerir que a deidade era considerablemente importante na relixión doria, en comparación con outras partes da antiga Grecia. Ademais, quizais fosen os dorios os que importaran o seu culto a Rodas. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  Cinco edicións entre 1993 e 1995.
* 
* 
* Müller, Karl Otfried, *Die Dorier* (1824) was translated by Henry Tufnel and Sir George Cornewall Lewis, publicado como *The History and Antiquities of the Doric Race*, (Londres: John Murray), 1830, en dous volumes.
* 
### Outros artigos 
**Arte**
*Orde dórica
**Lingua**
*Dialectos gregos
*Grego dórico

**Mitoloxía**
*Dorus, o fundador epónimo
*Dymas
*Heracleidae

**Historia**
*Invasión doria
*Idade Escura
*Pobos do Mar

**Lista de estados dorios**
*Acragas
*Ambracia
*Argos
*Calinda
*Cameiros
*Cnido
*Corinto
*Córcira
*Creta (varias cidades)
*Cos
*Citerea
*Doris (Asia Menor)
*Doris (Grecia)
*Epidauro
*Gela
*Halicarnaso
*Oreus / Histiaea
*Lalyssos
*Leucadia
*Lindos
*Macedonia
*Mégara
*Nisyros
*Faselis
*Ftia
*Potidea
*Rodas
*Esparta
*Sicyon
*Siracusa
*Trecén