Arco de Tito

O **arco de Tito** (en italiano, *Arco di Tito;* en latín, *Arcus Titi*) é un arco de triunfo situado na Vía Sacra, xusto ao sueste do Foro, en Roma. Foi construído pouco despois da morte do emperador Tito (nado no ano 39, e emperador entre os anos 79 e 81). É unha das obras arquitectónicas fundamentais da época Flavia polas súas características arquitectónicas e escultóricas. 

O arco forneceu dunha tipoloxía específica para moitos dos arcos triunfais erixidos a partir do século XVI dos que, quiziais, o que garda máis semellanza con este é o Arco de Triunfo de París, Francia.

## Historia 
No 69, Vespasiano, pai de Tito, retornou a Roma para se converter en emperador e deixa a Tito en&nbsp;Xudea&nbsp;para pór fin á rebelión dos xudeus. No&nbsp;70, Tito conseguiu entrar en&nbsp;Xerusalén, que foi saqueada e o Templo destruído, o que puxo fin á guerra. Cando regresou a Roma, no 71, foi acollido nun desfile triunfal e presentou un rico botín. 

No 81, morto xa Tito, o Senado decidiu a construción do Arco que será inaugurado baixo o mando de Domiciano (novo emperador; irmán e sucesor de Tito) para conmemorar a deificación oficial de Tito ou *consecratio* e a vitoria anterior de Tito xunto con  Vespasiano sobre a rebelión en Xudea. Baseándose no estilo dos detalles escultóricos, existe a opinión de que foi construído polo arquitecto favorito de Domiciano, Rabirio que tamén aparece como o director das obras do Coliseo. Porén, ao faltar documentación orixinal da época, as atribucións dos edificios romanos a partir do estilo empregados resultan pouco consistentes.

Durante a Idade Media, a guía de viaxes en latín, *Mirabilia Urbis Romae*, referiuse ao monumento como:

[miniatura|Arco deTito como aparecía en [1742-1744. Óleo sobre lenzo de Bernardo Bellotto.]]
Tamén durante a época medieval, a familia Frangipane, engadiulle un segundo piso á bóveda converténdoo nunha torre fortificada. A comezos do século XX, igual que o Coliseo, foi restaurado –entre 1819 e 1821-, primeiro polo arquitecto Raffaele Stern e posteriormente por Giuseppe Valadier. A restauración, impulsada polo Papa Pío VII, foi bastante discutida pois fronte ao mármore grego orixinal, empregaron o travertino local. Hai autores que defenden este procedemento para evitar mesturar as partes orixinais coas restauradas e así evitar confusións ou falsificacións, mentres que outros afirman que se procedeu dese xeito por problemas económicos.

É, ademais, a primeira obra datada en Roma que presenta capiteis de orde composta. Emprega materiais diversos, fundamentalmente un núcleo de morteiro que é recuberto con placas de mármore: de travertino no zócolo da base e doutro, máis fino, do Pentélico, no resto.

O arco apóiase nun podio ou plinto sobre o que se atopa o corpo formado por unha bóveda de&nbsp;canón&nbsp;asentada sobre dous grosos piares decorados con dous pares de columnas encostadas de capitel composto e xanelas cegas no centro.&nbsp;Sobre o corpo atópase o entaboamento, que conta cun arquitrabe de tres bandas, un friso (que amosa o desfile triunfal das tropas romanas en Xerusalén) e unha cornixa que sostén o ático, no que aparece unha inscrición e sobre o que debía aparecer unha cuadriga de bronce conducida polo propio emperador.

## Análise escultórica 
miniatura|300px|O saco de Xerusalén. Relevo do Arco de Tito.
miniatura|300px|O saco de Xerusalén. Reconstrución do relevo do Arco de Tito.
A decoración escultórica é abondosa en gran parte do edificio. Realizadas como altorrelevos, aparecen escenas tanto na parte frontal (nas enxuntas aparecen Vitorias que se dirixen á clave, que destaca sobre o resto do arco; hai unha ménsula no centro) como no interior da arco que é onde se atopan as escenas máis relevantes.

O intradorso do arco está decorado con casetóns cadrados, e nas paredes internas, en cada un dos lados aparecen dous paneis que conmemoran dous momentos do triunfo de Tito, trala toma de Xerusalén, no 70, na primeira guerra xudía.

No lado esquerdo (sur), os soldados romanos portan parte dos tesouros resultado do saqueo do Templo de Xerusalén. Poden distinguirse o candelabro de sete brazos (*Menorá*), a mesa co pan da ofrenda e os vasos sagrados, e as trompetas de prata. Tamén están representadas figuras masculinas cunhas táboas (*tabula ansata*) nas que aparecerían os nomes das cidades conquistadas durante a guerra.

Na parede contraria, aparece cun forte sentido alegórico, o emperador montado nunha cuadriga que é conducida pola deusa Roma, ao mesmo tempo que a Vitoria coróao, mentres que ao redor da escena aparecen os lictores. Próximo á cuadriga aparece a representación do Pobo Romano (un mozo semiespido, cunha capa) e do Senado (un home togado).

A restauración fíxose intencionadamente en travertino para diferenciar a construción orixinal das partes restauradas.

## Influencia arquitectónica 
O arco de Tito foi modelo ou inspiración para moitos outros arcos erixidos desde o século XV, tales como:
* Fachada da Basílica de Santo André (Mantua) (1462) por Leon Battista Alberti
* Arco de Triunfo de París, Francia (1806)
* Arco da Praza Washington, Manhattan (1892)
* Arco Memorial Nacional, Parque Nacional Histórico de Valley Forge, Pensilvania (1910)
* Porta da India, Mumbai, India (1911)

## Galería 

Ficheiro:RomeArchofTitus02.jpg|Arco de Tito en Roma. Ao fondo, o Anfiteatro Flavio.
Ficheiro:ImageRomeArchofTitus02.jpg|Arco de Tito. Fachada frontal.
Ficheiro:The Arch of Titus, Rome (8325219077).jpg|Detalle da clave do arco.
Ficheiro:Tito apoteosis.jpg|A apoteose de Tito no centro da bóveda do arco.
Ficheiro:The Arch of Titus, Upper Via Sacra, new inscriptions added after it was restored during the pontificate of Pope Pius VII by Giuseppe Valadier in 1821, Rome (8325216489).jpg|Inscrición do papa Pío VII restaurador do arco, por Giuseppe Valadier, 1821

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Restauración do arco de Tito 
* Derek Linstrum,&nbsp;*Giuseppe Valadier et l’arc de Titus*