XIV dinastía exipcia

A **Décimo Cuarta Dinastía de Exipto** (XIV dinastía) foi unha serie de gobernantes que reinaron durante o Segundo período intermedio de Exipto ao longo da rexión do Delta do Nilo de Exipto. Durou entre 75 (c. 1725 1650 a. C.) e 155 (c. 1805 1650 a. C.) anos, dependendo do exiptólogo. A capital da dinastía foi probablemente Avaris.  A XIV dinastía existiu ao mesmo tempo que a XIII dinastía con sede en Menfis. Os exiptólogos identifican normalmente aos gobernantes da XIV dinastía como descendentes de Canaan (semíticos), debido ás distintas orixes dos nomes dalgúns dos seus faraóns e príncipes, como Ipqu (Semítico occidental para *"graza"*), Yakbim ("*ia-ak-bi-im*", un nome Amurru), Qareh (Semítico occidental para *"o calvo"*), ou Yaqub-Har. En concreto, sosteñen que as evidencias dos niveis de estratos nos que se descubriron os selos da dinastía establecían de xeito concluínte que a XIV dinastía só era contemporánea coa XIII dinastía no último medio século da existencia desta última, é dicir, despois do c. 1700 a.C. Ademais, Manfred Bietak datou as inscricións e os monumentos de Nehesy, posiblemente o segundo gobernante da dinastía, tamén ao redor do 1700 a.C.

Tras o moi breve reinado de Nehesy, a maioría dos estudosos -entre eles, Manfred Bietak e Kim Ryholt- coinciden en que a rexión do Delta foi golpeada por unha fame prolongada e quizais cunha praga que durou ata o final da XIV dinastía. A mesma fame puido afectar a XIII dinastía, que tamén exhibe inestabilidade e numerosos faraóns efémeros nos seus últimos 50 anos de existencia, desde c. 1700 a.C. ata 1650 a.C. O estado debilitado de ambos os reinos pode explicar, en parte, por que caeron rapidamente ante o emerxente poder de Hicsos c. 1650 aC. 

## Asento de poder 
A tradición Manetóniana acredita a décimo cuarta dinastía con 76 faraóns que gobernaron desde Xois en vez de Avaris. Non obstante, o exiptólogo Kim Ryholt sinala que o canon de Turín só menciona c. 56 faraóns e non ten espazo suficiente para rexistrar máis de 70 faraóns. Ryholt tamén apunta a escavacións en Avaris que revelaron a existencia dun gran palacio real que data do segundo período intermedio. Un dos seus patios albergaba unha estatua dun faraón ou oficial de alto rango, que tiña o dobre do tamaño real e levaba atributos non exipcios. Por estas razóns, Ryholt e a maioría dos exiptólogos comparten a opinión de que Avaris en vez de Xois era a sede do poder da XIV dinastía.

## Extensión do goberno e das relacións exteriores 
thumb|250px|right|En laranxa, o territorio posiblemente baixo control da XIV dinastía segundo Ryholt. 
Non se coñecen as fronteiras precisas do estado da XIV dinastía debido á escaseza xeral de monumentos deixados por esta dinastía. No estudo do segundo período intermedio, o exiptólogo Kim Ryholt conclúe que o territorio controlado directamente pola XIV dinastía consistía aproximadamente no delta do Nilo, coa fronteira situada ao redor de Athribis no delta occidental e Bubastis no leste.  ou XV dinastía. As súas identidades e posición cronolóxica aínda non están claras:

## Cronolxgía da XIV dinastía 
Cronoloxía estimada:
* Primeiro faraón: **Nehesi**, 1705 (Ryholt) 
* Último faraón: **Juihemuet** (?) c. 1650&nbsp;a.&nbsp;C. (?)

## Cronograma do Segundo Período Intermedio 
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Lista de faraóns