Grupo Galaico de Arte Rupestre

O **Grupo Galaico de Arte Rupestre** é un conxunto de petróglifos (representacións gravadas sobre unha pedra ou rocha) realizados en pedra en Galicia en tempos prehistóricos. A denominación vénse usando xa dende 1993 por arqueólogos como De La Peña Santos ou Rey García.

## Características 
[miniatura|dereita|Gravados do [Castriño de Conxo.]]
O conxunto de petróglifos galegos é un dos máis ricos e peculiares dentro do marco europeo e mesmo mundial. Os petróglifos do Grupo Galaico de Arte Rupestre están realizados sobre granito, agás os máis primitivos, que están gravadas sobre lousa, e en Sarria e Samos sobre xisto. Non se sabe se esta foi unha escolla intencional ou se é que se trata simplemente do material máis duradeiro, e por ese motivo chegaron ata os nosos días. Os petróglifos galegos presentan unha elevada erosión e, en ocasións, son difíciles de observar.

Os conxuntos de petróglifos sitúanse nas abas das serras, e en ocasións atópanse rodeando brañas e cubetas, así como nas liñas de tránsito que comunican estas zonas cos lugares onde se atopan os poboados, como demarcando un territorio. Durante a Idade de Bronce os poboados eran establecidos en zonas con fácil acceso á auga. Nas sociedades prehistóricas a arte sempre estivo relacionada con actividades de carácter ritual e relixioso, é dicir, que ademais de servir como marca territorial, os petróglifos puideron funcionar como lugares de agregación de guerreiros e como indicadores de sitios cunha especial carga simbólica .

## Cronoloxía 
miniatura|300px|Petróglifo de Teo.
Os petróglifos abranguen tres períodos:

* Neolítico (IV e III milenios a.C.).
* Idade de Bronce (II milenio).
* Idade de Ferro (I milenio a.C. até o século III d.C.).

Tradicionalmente os petróglifos galegos foron datados na Idade de Bronce, aínda que algúns investigadores cínguena ao cambio do III ao II milenio, no inicio da Idade de Bronce. Nalgúns casos aparecen gravados de datacións posteriores mesturados cos existentes anteriormente, nalgunhas ocasións perseguindo a finalidade de cristianizar os símbolos considerados pagáns, a imaxe do que sucedeu con moitos castros nos que se erixiron ermidas, igrexas ou cruceiros no lugar que ocupaban como proceso de cristianización de lugares que eran obxecto de lendas (cos mouros de protagonistas na súa maioría) e cultos pagáns por parte do pobo.

## Temática 
[miniatura|dereita|300px|Petróglifo do [Outeiro do Cogoludo, que representa unha manda de cervos.]]

Existen dous tipos de deseños: naturalistas ou figurativos, que son respectivamente aqueles nos que é posíbel adiviñar que representan, como por exemplo os cervos, os cabalos, figuras humanas e armas; e os xeométricos ou abstractos, aqueles que non sabemos que representan, como son as combinacións circulares. Os petróglifos naturalistas son os máis característicos da arte rupestre galaica ao ar libre (a pesar de ser menos abondosos que os xeométricos), por mor da súa orixinalidade que a diferenza doutras zonas atlánticas]]

A maior parte dos petróglifos descubertos e que chegaron aos nosos días dan como resultado que é no sur de Galiza, na provincia de Pontevedra, na zona costeira que abrangue dende a ría de Muros ata a desembocadura do río Miño, e concretamente no val do río Lérez, onde se conservan a maior parte dos gravados. Canto máis nos afastamos deste lugar cara ao norte ou ás provincias de interior atopamos un número moi inferior e case sempre relacionados cos vales dos ríos.

Algunhas das estacións máis destacadas son as seguintes:

* Parque arqueolóxico de Campo Lameiro (Pontevedra) (conxunto considerado por moitos autores como a "Capela Sistina" dos petróglifos galegos).
* Labirintos de Mogor (Marín, Pontevedra).
* Vigo, destacando o da Pedra Moura ou petróglifo do Fragoselo, en Coruxo ou o petróglifo das Millaradas.
* Castriño de Conxo, no concello de Santiago de Compostela.
* Auga da Laxe, no concello de Gondomar.
* Petróglifos de Fontemoureira, lugar do Freixo, concello de Outes.
* Petróglifos do Monte Farelo, no concello de Antas de Ulla.
* Petróglifos da Borna, no concello de Moaña
* Coto do Corno, no concello de Teo.
* Pedra Redonda no concello de Cerdedo-Cotobade.
* Varias estacións en Oia, na Serra da Groba.
* Área arqueolóxica de Tourón

## Conservación 
miniatura|250px|left|Un experto calcando un petróglifo en Castrolandín (Cuntis).
Cando se visite unha "estación" con petróglifos non se deben tocar e moito menos pintar con xiz ou ceras escolares para que saian ben na foto. Isto deterióraos. Os especialistas pódeno facer contando sempre cun permiso previo da Dirección Xeral de Patrimonio e utilizan técnicas non destrutivas. Se se quere obter boas fotos abonda con esperar ás últimas luces do día, cando os raios do sol inciden lateralmente sobre os sucos e resaltan o seu trazado.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Marin Mogor Petroglifo.jpg|Gravados de Mogor.
Ficheiro:Marin Mogor Petroglifo 3.JPG|Detalle de gravado de Mogor.
Ficheiro:Pedra Cabras.JPG|Pedra das Cabras en Ribeira.
Ficheiro:Petroglifos de Fentáns.jpg|Petróglifos de Fentáns en Cotobade.
Ficheiro:Petroglifos de Fentáns3.jpg|Petróglifos de Fentáns.
Ficheiro:Portela da Laxe.jpg|Portela da Laxe.
Ficheiro:Petróglifos Lombo da Costa.jpg|Petróglifos do Lombo da Costa en Sacos.
Ficheiro:Laxe dos carballos 01.JPG|Petróglifo dos Carballos, en Campo Lameiro. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*  (3ª edición)
* 
* 
*  (orixinal de 1935)
* 
* 

### Outros artigos 
* Petróglifo
* Arte do Paleolítico
* Arte paleolítica en Galicia
* Arte rupestre de Terras de Pontevedra
* Pintura rupestre

### Ligazóns externas 
* Listas en onosopatrimonio.blogspot.com: A Coruña, Lugo, Ourense, Pontevedra
* Resultados da busca de petróglifos en patrimoniogalego.net
* Petróglifos e arte rupestre en Galicia