Jože Plečnik

**Jože Plečnik**, nado o 23 de xaneiro de 1872 en Laibach (Imperio Austrohúngaro) e finado na mesma cidade o 7 de xaneiro de 1957, foi un arquitecto esloveno que desenvolveu a súa carreira principalmente en Viena, Belgrado, Praga e Liubliana. Considerado o *Arquitecto Nacional Esloveno*, quixo facer da súa arte un instrumento ao servizo da afirmación da identidade eslovena fronte á cultura xermánica dominante no Imperio Austrohúngaro. En 1949 foille concedido o Premio Prešeren.
## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Plečnik naceu en Liubliana (daquela chamada Laibach), actual capital de Eslovenia e daquela parte do Imperio Austrohúngaro. Terceiro fillo dun carpinteiro, el e os seus dous irmáns estudaron ata o principio do ensino medio, pasando entón a traballar na oficina de carpintería do seu pai, quen non toleraba artistas na súa familia e quería que os seus fillos seguisen carreiras "prácticas". Jože destacou entre os seus irmáns e, tras graduarse nunha escola estatal, Plečnik marchou estudar deseño de mobles á escola de Artes e Oficios de Graz, formándose en carpintería en 1888, e mesmo participando no proxecto do parque Joanneum de Graz.

En 1892, o seu pai faleceu, mais Plečnik, con apenas 20 anos, era moi novo para proseguir cos negocios da súa familia, polo que se trasladou a Viena, onde durante algún tempo traballou como deseñador de mobles. En 1895 ingresou na Academia de Viena e estudou co famoso arquitecto Otto Wagner, estudando con el de 1894 a 1897, e despois traballando no seu estudo ata 1900. En 1898 graduouse sendo o mellor alumno da súa clase. En 1898-1899 viaxou por Italia e Francia admirando aos mestres clásicos e do Renacemento en París e Roma grazas a unha bolsa de estudos.

### Arquitecto independente 
Ao regresar a Viena en 1900 e ata 1911, traballou como arquitecto independente realizando diversos proxectos como a casa Langer (1900), o bloque de apartamentos Zacherl (1903-05) no centro de Viena, ou a fonte de Karl Borromeamus (1909). Estes primeiros proxectos caracterizábanse por unha organización racional e unha planificación típica dos deseños de Wagner para edificios de departamentos e infraestrutura, ademais de superficies ricamente decoradas con motivos orgánicos típicos da *Sezession*, un estilo que adoptara como favorito traballando no estudo de Otto Wagner.

A súa igrexa do Santo Espírito (Viena, 1910-13), no suburbio vienés de Ottakring, salienta polo uso innovador do formigón, tanto na estrutura como na superficie exterior, así como pola súa forma de linguaxe abstracto-clásica. Máis radical é a cripta da igrexa, coas súas esveltos e angulares columnas de formigón, de capiteis e bases cubistas. Con estes traballos, Plečnik converteuse nun dos pioneiros da arquitectura moderna europea.

### Universidade 
En 1911 aceptou unha praza como profesor universitario na *Escola de Artes e Oficios de Praga*, onde permaneceu dez anos (1911-1921), grazas a unha invitación do seu colega Jan Kotera.

Trala creación da Universidade de Liubliana, foi invitado polo arquitecto Ivan Vurnik como profesor no departamento de arquitectura da *Facultade de Liubliana de Tecnoloxía* (1921). Simultaneamente, aceptou a invitación do presidente checoslovaco Masaryk para ser o arquitecto xefe no proxecto de renovación do castelo de Praga, que dende o alto do distrito de Hradčany domina a cidade.

Foi daquela cando se crearon dous grupos de traballo, un en Praga e outro en Liubliana, que traballaron xuntos entre 1920 e 1933.

No Hradčany praguense, deseñou ambiciosos xardíns, patios, pasaxes e interiores, hoxe mantidos. Tamén en Praga ergueu a Igrexa do Sagrado Corazón (1928-1932) no barrio de Vinohrady. Así mesmo, daquela, construíu en Serbia a Igrexa de Santo Antonio de Padua (1929-1932) de Belgrado.

### Liubliana 
Jože Plečnik viviu o resto da súa vida en Liubliana, onde se concentran a meirande parte das súas obras. Os seus comezos en Liubliana foron moito máis modestos. Comezou construíndo a súa propia casa en Trnovo (1923-1925), que conserva o ambiente e os utensilios empregados polo arquitecto na súa vida, así como os seus arquivos. Mais pronto recibiu importantes encargos como a Igrexa de San Francisco de Šiška (*Župnijska cerkev sv. Frančisčka v Šiški*) (1925-1930).

Para a capital eslovena, Plečnik creou un deseño de rúas e canles nos que introduciu numerosos elementos primarios: pequenas columnas, farois, bancos, vexetación, pontes e prazas. Quería transformar a cidade nunha nova Atenas, a nova capital cultural da nación eslovena, e tentou renovar as formas históricas metafóricamente para recrear o repertorio ateniense. Destacan o mercado, que é un complexo urbano á dereita do río Ljubljanica, cunha monumental columnata que chega ata a ponte dos dragóns; tamén a Biblioteca Nacional e Universitaria, que é o punto culminante da súa arquitectura; sen esquecer o famoso Cemiterio de Žale, segundo planos anteriores á segunda guerra mundial, cuxa entrada é un impresionante portal cunha columnata que simbolicamente separa o espazo dos vivos do dos mortos.

A súa gran reputación porén, perdeuse logo da segunda guerra mundial, xa que no medio da Checoslovaquia comunista, as súas obras pasaron a ser vistas como elitistas. A partir da década dos '40, Plečnik non realizou ningunha obra, a excepción dalgunhas fontes, monumentos menores e reformas en igrexas. Logo da súa morte, acontecida o 7 de xaneiro de 1957, a súa figura quedou esquecida, ata que nas décadas dos '80 e '90, recuperouse o interese na súa arquitectura, cando a escola posmodernista se instalou no lugar das sobrias construcións soviéticas.

## Principais Obras 
Por orde cronolóxica, as principais obras de Jože Plečnik son:
* **Langer House, Viena (1900-1901)**
A Langer House, en Viena, foi o primeiro gran proxecto de Plečnik.
* **Zacherlhaus, Viena (1903-1905)**
O Zacherlhaus é un edificio orixinalmente residencial e comercial construído no centro de Viena. Ata a actualidade pertence ao patrimonio da familia Zacherl, que o usa como edificio comercial.
* **Igrexa do Espírito Santo, Viena (1908-1913)**
* **Castelo de Praga, Praga (1920-1934)**
Plečnik realizou varias reformas e anexos no castelo, sendo mesmo o arquitecto xefe de Checoslovaquia.
* **Igrexa do Sagrado Corazón de Xesús, Praga (1921-1932)**
* **Estedio Bežigrad, Liubliana (1923-1939)**
O Estadio Bežigrad é actualmente a sede do equipo de fútbol NK Olimpija, mais na actualidade está pechado por unha reforma que o ampliará ata cerca dos 12.000 assentos e creará un aparcadoiro subterráneo para 2.300 vehículos.
* **Igrexa de San Francisco de Asís, Liubliana (1925-1927)**
* **Cámara de Comercio Traballo e Industria, Liubliana (1925-1927)**
* **Edificio do Banco de Celje, Celje (1927-1930)**.
O edificio do Banco Popular de Poupanças, ou Banco de Celje, aínda é un importante edificio no centro de Celje, mantendo o seu propósito orixinal.
* **Praza de Levstik, Liubliana (1927)** arranxo.
* **A praza do Congreso e o Ágora (1927)**
* **Igrexa de Santo Antonio de Padua, Belgrado (1928-1932)**
* **Edificio da compañia de seguros Vzajemna zavarovalnica, Liubliana (1928-1939)**
* **Tromostrovje ou "Ponte Tripla", Liubliana (1929-1932)**
A Tromostrovje é unha ponte situada en Liubliana e feita de madeira en 1280. En 1657 foi reconstruída logo dun lume, e en 1929, Jože Plečnik engadiu dúas pontes máis aos seus lados, o que lle deu o seu nome actual.
* **Biblioteca Nacional-Universitária, Ljubljana (1930-1941)**
O edificio da Biblioteca Nacional Universitaria Eslovena é por moitos considerado a mellor obra de Jože Plečnik. A Biblioteca é o maior órgano educativo do país. Está en marcha a construción da nova sede, que aínda tardará en finalizarse a causa do descubrimento dun xacemento arqueolóxico na zona.
* **Ponte Cobblers, Liubliana (1931-1932)**
* **Peglezen, Liubliana (1932-1934)**thumb|150px|A Zacherlhaus, edificio ata hoxe en posesión da familia Zacherl, que o encargou a Jože Plečnik.
* '*O castelo de Liubliana (*Ljubljanski grad*) e a Acrópole, Liubliana (1932-incompleto)**
Tan só realizou a renovación da fortificación Šance en 1934. 
* **Cemiterio de Žale, Liubliana (1937-1940)**
Construído en 1906, o crecemento da cidade esixiu unha superficie maior para novas sepulturas, polo que Plečnik foi contratado para construír a parte B do cemiterio, que resultou máis bela que a orixinal.
* **Mercado de Peixes, Liubliana (1939-1942)**
* **Ximnasio de Ursuline, Liubliana (1939-1940)**
* **Parlamento Nacional Esloveno, Liubliana (Non Realizado, proxecto de 1947)**
Plečnik realizou en 1947 dous proxectos para o parlamento esloveno, coñecidos como o Parlamento de Plečnik. Ámbolos dous proxectos foron rexeitados en favor dun proxecto máis convencional.
* **Križanke, Liubliana (1952-1956)*'

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "Joze Plecknik Arquitecto 1872-1957", editado pola Dirección Xeral para a Vivenda e Arquitectura do MOPU, Madrid 1987, ISBN 84-7433-480-2
* "La Liubliana de Plečnik", *Dónde. Guía de Liubliana*, Centro de información turística de Liubliana, Liubliana, 2012, pp.&nbsp;36–38.
### Ligazóns externas 
* Sitio web sobre Jože Plečnik 
* Sitio web sobre Plečnik, con fotos da súa obra