open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Donna Weaver

**Donna L. Weaver**, nada en Covington, Kentucky, o 27 de decembro de 1949, é unha escultora estadounidense coñecida polos seus deseños de medallas e moedas dos Estados Unidos.

## Traxectoria 
Weaver naceu o 27 de decembro de 1949 en Covington, Kentucky, e pasou a súa infancia en Fort Mitchell, no condado de Kenton, Kentucky.

Asistiu á escola primaria Beechwood e logo cursou os seus estudos artísticos na Academia de Arte de Cincinnati, onde estudou pintura, gravado e escultura, e alí graduouse en Belas Artes en 1965,

Entre 1986 e 2000, Weaver traballou na compañía Kenner Toys,

### Gravadora da *US Mint* 
Weaver comezou a traballar na Ceca de Filadelfia, da *US Mint*, en xullo de 2000 como escultora-gravadora.** Entre outras, a Weaver encomendóuselle o deseño e gravado de catro das cinco moedas dun cuarto de dólar dos 50 estados emitidas en 2002, correspondentes aos estados de Indiana, Mississippi, Ohio e Tennessee. Máis tarde ocupouse do deseño e o gravado os cuartos de dólar estatais de Maine e Illinois (2003), e de Oregón (2005). Weaver foi tamén a autora do gravado do anverso das moedas de 5 centavos Jefferson a partir de 2006, sobre os deseños de Jamie Franki. Outras das moedas conmemorativas nas que participou son o dólar de prata do Bicentenario de Lewis & Clark, o reverso do dólar de prata do presidente do Tribunal Supremo John Marshall, e o anverso do dólar de prata de Thomas Alva Edison. En total, Weaver deseñou máis de 30 moedas e medallas emitidas pola Casa da Moeda dos Estados Unidos.

Aínda que se xubilou en 2006, en 2007, Weaver foi incluída dentro do Programa de Infusión Artística, o que lle permitiu continuar deseñando modelos para a Casa da Moeda como traballadora independente.** Mediante este programa, modelou os cuartos de dólar dos estados de Idaho, Montana e Wyoming. Tamén deseñou varios reversos para o programa de cuartos de dólar *America the Beautiful*, como os que representan o Parque Nacional Histórico da Cultura Chaco e o Parque Nacional dos Arcos e a Costa Nacional da Illa Cumberland.

## Vida persoal 
Estivo casada co xeólogo Thomas Weaver, finado en decembro de 2002, a quen coñecera na súa época de estudante. A parella tivo dous fillos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Smith, P. (2025). "". En *American Numismatic Biographies*. Páxina 443.
Luis Barrio Rey

**Luis Barrio Rey**, finado na Coruña o 13 de agosto de 1936, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
En xaneiro de 1924 tramitou un expediente para crear unha escola privada na Coruña, que autorizaron en outubro. Mestre no barrio de Santa Lucía da Coruña. Socio do Centro de Estudios Sociales Germinal. Foi nomeado secretario da Cooperativa de Casas Baratas Concepción Arenal en xaneiro de 1932, e elixido presidente da Asociación de Veciños da Coruña constituída o 3 de maio de 1933. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e paseado na Coruña. A súa defunción foi inscrita no Rexistro civil da Coruña a causa de hemorraxia interna o 13 de agosto de 1936. Foi soterrado nunha fosa común do cemiterio de Santo Amaro con Manuel Carrera Miragaya, Manuel Escariz Bugallo, Emilio de la Iglesia Rey e Francisco Raña Boquete.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Memoria da Coruña

* Ficha en Botones de nácar, contra el olvido
Weaver

**Weaver** pode estar referido a:

## Persoas 
* **Donna Weaver** (nada en 1949), deseñadora e gravadora da Casa da Moeda dos EEUU;
* **Jacki Weaver** (nada en 1947), actriz e produtora de cinema, televisión e teatro australiana;
* **Sigourney Weaver** (nada en 1949), actriz e produtora de cinema, televisión e teatro estadounidense;
* **Stephen Weaver Collins** (nado en 1947), actor, guionista, director e músico estadounidense.
Keygen

miniatura|Un *keygen*.
En informática, un ***keygen*** (da contracción das palabras inglesas *key*, clave, e *generator*, xerador; noutras palabras, «xerador de claves») é un programa creado especificamente para rexistrar fraudulentamente un programa comercial de pago. A diferenza dos cracks, o *keygen* non modifica o programa en absoluto, senón que simplemente o desbloquea usando unha serie de códigos especialmente empaquetados. O *keygen* adoita ser un programa complexo no que, ademais do cracker (a persoa que desmonta o programa para atopar os códigos e os algoritmos de gravación), tamén traballan deseñadores gráficos, músicos e programadores, a miúdo agrupados nun equipo onde cada un ten o seu propio propósito específico. Ás veces, todas estas figuras agrúpanse nunha soa persoa. Aínda así, non todos os keygens teñen música ou gráficos elaborados.

## Como funciona 
O creador dun *keygen* debe primeiro desmontar o código do programa que desexa rexistrar. Despois, usando programas especiais (como depuradores), atopa o algoritmo que xera o código de activación. Despois crea o xerador usando as instrucións do algoritmo do software comercial.

## Keygens de malware 
Os *keygens*, dispoñibles a través de redes P2P ou doutro xeito, poden conter cargas útiles maliciosas. Estes xeradores de claves poden ou non xerar unha clave válida, pero o malware incrustado cargado de forma invisible ao mesmo tempo pode ser, por exemplo, unha versión de CryptoLocker (ransomware).

O software antivirus pode descubrir software malicioso integrado nos *keygens*; este software a miúdo tamén identifica os *keygens* non autorizados que non conteñen unha carga útil como software potencialmente non desexado, etiquetándoos a miúdo cun nome como *Win32/Keygen* ou *Win32/Gendows*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Free Software Foundation

### Ligazóns externas 
*
John Howard Benson

**John Howard Benson**, nado en Newport, Rhode Island, o 7 de xullo de 1901 e finado na mesma cidade o 23 de febreiro de 1956, foi un calígrafo, deseñador gráfico, tallador en pedra, autor e deseñador de moedas estadounidense.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
John h. Benson naceu o 7 de xullo de 1901 en Newport, Rhode Island,   

Alí cursou o seu enisno secundario na *Rogers High School*. Logo realizou estudos artísticos na Academia Nacional de Deseño e na *Art Students League*, de Nova York, nesta última con Joseph Pennell.   

Logo da súa estadía formativa en Nova York, regresou a Rhode Island en 1925. Comprou a compañía *John Stevens Shop* en Newport en 1927, dedicada á talla e á rotulaxe en pedra. Entre 1927 e 1935 impartiu clases de Arte na Abadía de Portsmouth, para a que ademais labrou en pedra calcaria o seu altar maior en 1937, así como varias esculturas. Logo exerceu a docencia nas materias de Escultura, de Caligrafía e de Teoría do Deseño na Escola de Deseño de Rhode Island, desde 1931 ata 1946,  

Benson tamén se encargou do deseño do diploma e do selo da Escola de Deseño de Rhode Island, así como do selo de *The Wheeler School*.  

En 1955, John H. Benson foi elixido membro da *American Academy of Arts and Sciences*. 

## Publicacións 
* (1940). *The Elements of Lettering* (con A. G. Carey). J. Stevens, Newport.
* (1955).  Oxford University Press.

## Recoñecementos 
* 1955: Medalla de Artesanía do Instituto Americano de Arquitectos. fundou unha estirpe de talladores en pedra que continuou co seu neto Nicholas Benson, o actual director de *The John Stevens Shop*. Pola súa banda, o fillo máis novo de John Howard Benson, chamado Richard Mead Atwater Benson (1943-2017), impartiu docencia de Gravado e Fotografía na Universidade Yale.

John Howard Benson finou en Newport o 23 de febreiro de 1956, aos 54 anos,

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Benson, J. E. (2018). *The Letter Cutter: The Life and Work of John Howard Benson*. The Fisher Press, Santa Fe. ISBN 9780578419084

* Bowers, Q. D. (1991). ''*. Bowers and Merena Galleries, Wolfeboro. Páxinas 167-172. ISBN 978-0-943161-35-8
* Hofer, Ph. (2011). *John Howard Benson And His Work, 1901-1956*. Literary Licensing. ISBN 978-1258211448
* Michaud, J. (2012). "The Benson Craftsmen". En *The New Yorker*. 31 de maio.

* Smith, P. (2025). "". En *American Numismatic Biographies''. Páxina 35.
Xenon Ion Propulsion System

miniatura|TDRS M, un satélite que usa o bus BSS-601.
**Xenon Ion Propulsion System** ou **XIPS** é un conxunto de motores iónicos electrostáticos comerciais desenvolvidos por Hughes Space and Communications Company, máis tarde comprada por Boeing.

## Características
Os motores XIPS aliméntanse mediante xenon e están pensados para ser usados para manobras de mantemento da órbita en satélites de comunicacións, circularización da órbita, control de actitude e anulación de momento. O elevado impulso específico dos motores iónicos permite reducir a cantidade de propelente para esta tarefa, disminuíndo a masa total do satélite ou permitindo cargas útiles máis elevadas. Hai dous modelos de motores XIPS segundo o seu diámetro.

### XIPS-13
O XIPS-13 ten un diámetro de 13 cm, un impulso de 18 mN e o seu impulso específico é de 2585 s. Úsase en conxuntos de catro (cunha masa total de 68 kg). Cada motor consome 439 W de potencia, alimentado por 29,34 V de corrente continua. Úsase nos satélites con bus HS-601 (ou BSS-601 desde que pertence a Boeing).

### XIPS-25
O motor XIPS-25 ten 25 cm de diámetro e ao igual que con XIPS-13, funcionan en grupos de catro. Cada motor consome 4,2 kW de potencia, proporcionando 165 mN de impulso, cun impulso específico de 3800 s. Úsase nos satélites con bus HS-702 (ou BSS-702).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Motor iónico
Omaña

**Omaña** é unha comarca tradicional da provincia de León, comunidade autónoma de Castela e León, en España. Trátase dunha comarca histórica sen recoñecemento administrativo. A capital tradicional da comarca é Murias de Paredes, que era cabeza de partido xudicial ata entrado o século XX. Omaña está formada polos concellos de Soto y Amío,​ Murias de Paredes, Riello e Valdesamario. Aínda que ás veces o concello de Las Omañas considérase parte de Omaña,​ outros o sitúan, polo seu carácter físico, na Ribera del Órbigo.​

## Etimoloxía 
O topónimo «Omaña» —*Oumaña* en leonés— provén, de acordo coa tradición, do nome que os romanos deron aos habitantes desta zona: *homus manium* ou «homes deuses», pola súa dureza e resistencia; esta interpretación é dubidosa, posto que a expresión *homus manium* non é correcta en latín e non é consistente con outros topónimos coas mesmas raíces.​ Outras análises etimolóxicos máis rigorosos desde os puntos de vista lingüístico e histórico, conclúen que o nome da comarca provén de *Aqua Mania*​ ou de *Aqua Magna* —«auga grande», río grande—​ que sería a antiga denominación do río que a atravesa; é dicir, o río prestou o seu nome á comarca e non ao revés.

## Notas
Palacio del Conde de los Andes

O **Palacio do Vicerrei Laserna** (tamén coñecido como **Palacio do Conde dos Andes**) é un palacio situado en Xerez da Fronteira, Andalucía, España. É de estilo neoclásico, aínda que presenta detalles de estilos anteriores.

## Historia 
O palacio está construído sobre cimentos de edificacións de época árabe. Tras diversas obras realizadas no inmoble, atopáronse un alicatado nazarí do século XIII e outros elementos de interese histórico. O palacio pertence á mesma familia desde a Reconquista de Jerez no século XIII.

No século XVIII levouse a cabo unha importante reforma que lle outorgou o actual aspecto neoclásico. Tamén foi neste século cando naceu no palacio José da Serna e Martínez de Hinojosa, primeiro conde dos Andes e último vicerrei do Perú. En homenaxe á súa figura, o edificio pasou a denominarse Palacio do Vicerrei Laserna. Desde entón, foi a residencia habitual dos condes dos Andes.
miniatura|Patio de entrada ao Palacio do Vicerrei Laserna
## Conservación 
O palacio atópase nun moi bo estado de conservación, xa que foi tradicionalmente a residencia do título nobiliario de Conde dos Andes e mantívose habitado de forma continuada.

## Patrimonio 
O palacio conta cun rico patrimonio que a familia abriu ás visitas desde abril de 2015. Segundo a Furniture History Society de Londres, alberga unha das mellores coleccións de arte de Andalucía.

## Edificio anejo 
En 1925, con motivo da Coroación Canónica da Virxe da Carmen en Jerez de la Frontera, o VI conde dos Andes, Francisco Moreno Zuleta, mandou construír un novo edificio anexo ao palacio para aloxar o goberno, que acudiu na súa totalidade ao evento. Na actualidade, este edificio está integrado no conxunto do palacio.

## Curral de Comedias 
Nos xardíns do actual palacio existiu no século XVII un *corral de comedias*. A súa entrada atopábase na rúa Santa Isabel e, naquel tempo, o edificio facía esquina cunha rúa hoxe desaparecida, a rúa Comedias.

## Notas
La Sobarriba

**La Sobarriba** é unha comarca tradicional da provincia de León, comunidade autónoma de Castela e León, España. Está formada polos concellos de Valdefresno, Villaturiel e parte do concello de Vegas del Condado. A comarca está a escasos quilómetros da capital leonesa. Está situada a unha altitude media de 830 metros sobre o nivel do mar.

Na comarca de La Sobarriba, a paisaxe é o típico dun páramo con suaves cerros, situada entre o río Porma, e os ríos Torío e Bernesga. Desta situación xeográfica toma o nome a comarca: “Supra Ripa”, “sobre os ríos”. Historicamente o termo vincúlase á Irmandade de La Sobarriba, un daqueles movementos populares nados para a defensa dos máis débiles núcleos rurais fronte aos cabidos urbanos.

## Poboacións 
Os concellos de Valdefresno, Villaturiel e Vegas del Condado están compostos coas seguintes localidades:

* Concello de Valdefresno con 20 vilas:
** Arcahueja;
** Carbajosa;
** Corbillos de la Sobarriba;
** Golpejar de la Sobarriba;
** Navafría;
** Paradilla de la Sobarriba;
** Sanfelismo;
** Santa Olaja de Porma;
** Santibáñez de Porma;
** Santovenia del Monte;
** Solanilla;
** Tendal;
** Valdefresno;
** Valdelafuente;
** Villacete;
** Villacil;
** Villafeliz de la Sobarriba;
** Villalboñe;
** Villaseca de la Sobarriba;
** Villavente.
* Concello de Vegas del Condado con 5 vilas:
** Castro del Condado;
** Represa del Condado;
** Santa María del Condado;
** Secos del Condado;
** Villamayor del Condado.
* Concello de Villaturiel con 12 vilas:
** Alija de la Ribera;
** Castrillo de la Ribera;
** Mancilleros;
** Marne;
** Marialba de la Ribera;
** Roderos;
** San Justo de las Regueras;
** Santa Olaja de la Ribera;
** Valdesogo de Abajo;
** Valdesogo de Arriba;
** Villaturiel;
** Toldanos.

## Notas
Comarca de Luna

**Luna** é unha subcomarca tradicional da subregión da Montaña Occidental na provincia de León, comunidade autónoma de Castela e León, España.

## Concellos 
A comarca tradicional está formada polos concellos de:

* Carrocera;
* Los Barrios de Luna;
* Sena de Luna;
* Soto y Amío;
* Rioseco de Tapia;
* Santa María de Ordás.

## Etimoloxía 
O nome de *Luna* suponse de orixe prerromana, da época dos astures, habitantes orixinarios destas terras, polo cal supón un significado diferente ao satélite terrestre, co cal relaciónase por homofonismo.

O xentilicio dos habitantes da Comarca de Luna é: tsuniegu / tsuniega no fala da Comarca (leonés), ou castelanizado: luniego / luniega.

## Notas
Tierra de Ordás

**La Tierra de Ordás** é unha comarca da provincia de León, na comunidade autónoma de Castela e León, en España. Esténdese pola confluencia dos ríos Omaña e Luna ata o nacemento do Órbigo, que xorde da unión destes dous primeiros ríos.​

La Tierra de Ordás é unha comarca leonesa que adquiriu gran relevancia durante a época da repoboación, alcanzando o status de «reguengo» grazas aos privilexios outorgados pola Coroa.​ A pesar das incursións musulmás, esta terra albergou varias ordes monásticas, consolidando a súa importancia histórica e relixiosa.

## Notas
Los Argüellos

**Los Argüellos** (*Los Argüellos* ou *Los Argüeyos* en leonés ou *Los Argüechos* en patsuezo​) é unha das comarcas históricas máis tradicionais da provincia de León, en España, e é produto da unión dos vales onde nacen os ríos Torío, Bernesga e Curueño.

## Poboacións 
Os concellos de Cármenes, Valdelugueros e Villamanín están compostos coas seguintes localidades:

* Concello de Cármenes con 17 vilas:
** Almuzara;
** Campo;
** Canseco;
** Cármenes;
** Felmín;
** Genicera;
** Gete;
** Getino;
** Lavandera;
** Pedrosa;
** Piedrafita;
** Piornedo;
** Pontedo;
** Rodillazo;
** Tabanedo;
** Valverdín;
** Villanueva de Pontedo.
* Concello de Valdelugueros con 12 vilas:
** Arintero;
** La Braña;
** Cerulleda;
** Lugueros;
** Llamazares;
** Redilluera;
** Redipuertas;
** Tolibia de Abajo;
** Tolibia de Arriba;
** Valdeteja;
** Valverde de Curueño;
** Villaverde de la Cuerna.
* Concello de Villamanín con 19 vilas:
** Arbas del Puerto;
** Barrio de la Tercia;
** Busdongo;
** Camplongo de la Tercia;
** Casares de Arbas;
** Cubillas de Arbas;
** Fontún de la Tercia;
** Golpejar de la Tercia;
** Millaro de la Tercia;
** Pendilla de Arbas;
** Poladura de la Tercia;
** Rodiezmo de la Tercia;
** San Martín de la Tercia;
** Tonín de Arbas;
** Velilla de la Tercia;
** Ventosilla de la Tercia;
** Viadangos de Arbas;
** Villamanín de la Tercia;
** Villanueva de la Tercia.

## Notas
Heriberto Rodríguez Ozores

**Heriberto Rodríguez Ozores**, nado en Bieite (Leiro) o 18 de febreiro de 1901 e finado no mesmo lugar o 25 de xaneiro de 1964, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Emigrou a México en 1922. Ingresou na masonaría en Tamaulipas, na Loxa Victris nº 1 de Tampico, en 1927. Retornou a Galicia en 1931. Mestre en prácticas no grupo escolar de Maside dende outubro de 1935. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido polas súas ideas masónicas e figurar afiliado a unha loxa. Ingresou na Prisión Provincial de Ourense o 24 de xaneiro de 1938. Foi trasladado a Irún para un intercambio de presos o 28 de xuño de 1938. Pasou á zona leal en outubro. Foi rehabilitado como mestre polo goberno republicano en novembro de 1938, e colaborou nas Milicias da Cultura. Coa caída de Cataluña en 1939 pasou a Francia e foi internado no campo de concentración de Argelès-sur-Mer. Exiliouse en México. Como consecuencia do proceso de depuración foi sancionado con suspensión de emprego e soldo por dous anos, traslado forzoso a outra provincia e inhabilitación para cargos directivos e de confianza, en maio de 1940. Finou en Bieite o 25 de xaneiro de 1964.

## Vida persoal 
Casou con Eudosia Estévez González e foi pai de Carmen, Matilde e Emilio Rodríguez Estévez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Expediente persoal do recluso Heriberto Rodríguez Ozores
* Expediente personal de Heriberto Rodríguez Ozores
* Ficha en Movimientos Migratorios
Norman E. Nemeth

**Norman E. Nemeth**, nado en Newport News, Virxinia, o 23 de novembro de 1942 e finado en West Chester, Pensilvania, o 12 de abril de 2012, foi un gravador e deseñador de medallas e moedas estadounidense. 

## Traxectoria 
Norman Nemeth naceu en Newport News, Virxinia, o 23 de novembro de 1942.

En 1961 alistouse na Forza Aérea dos Estados Unidos, e serviu como mecánico de reactores no Mando Aéreo Estratéxico e no Servizo Militar de Transporte Aéreo. Retirouse da Forza Aérea en 1965. Alí creou numerosas medallas e moedas cuñadas por esta compañía para países como Güiana, Trinidad e Tobago, e os Estados Unidos.

Logo pasou a traballar de xeito autónomo durante dúas décadas para diversas empresas vencelladas á mercadotecnia, a produción de medallas e moedas e a holografía, ademais de crear modelos propios de moedas, medallas, placas, xoguetes, esculturas de porcelana e estaño, bonecas, máscaras e outros produtos escultóricos.
Ficheiro:Marine Corps Silver Dollar Proof Obverse.jpg|Dólar do Corpo de Marines (2005).
Ficheiro:2003 AL Proof.png|Cuarto dólar de Alabama (2003).
Ficheiro:2006 BFranklin Scientist Proof Obv.png|Dólar de Benjamin Franklin (2006).
Ficheiro:2009NativeAmericanRev.jpg|Dólar Sacagawea de 2009.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Gilkes, P. (2012). "Sculptor-Engraver Norman Nemeth Dies After Long Career". En *Coin World*. 14 de maio. Páxina 46.
* Smith, P. (2025). "". En *American Numismatic Biographies*. Páxina 318.
Rafa Cabeleira

**Rafa Cabeleira**, pseudónimo de **Rafael Villaverde**, nado en Campelo o 20 de setembro de 1977, é un xornalista galego.

## Traxectoria 
Comezou escribindo nun blog, e en 2015 xa escribía en *El País*, tamén colaborou habitualmente no xornal *As* e na Cadena SER (*Hoy por hoy* xunto a Galder Reguera). Colaborador habitual no *Diario de Pontevedra*, *RAC-1* e a revista *Jot Down*, ademais dos faladoiros da TVG.

Columnista de fútbol e sociedade, participante en varios faladoiros, é unha das voces galegas máis coñecidas do xornalismo deportivo.

No 2024 foi o pregoeiro das festas de San Xoán no seu concello de Poio.

En 2026 gañou o Premio Puro Cora de xornalismo: "a súa voz multidisciplinar e autorizada en temas sociais, políticos e deportivos... certeiro, hábil e que achega un gran sentido do humor ás súas pezas".

## Obras 
* *Alienación indebida* (2017). Círculo de Tiza. 206 páxs. ISBN 978-84-946299-8-3. Prólogo de Pep Guardiola.

## Premios 
* 2026: XXXIII Premio Puro Cora de xornalismo.

## Notas
Tania Solla

**Tania Solla Fernández**, nada en Friburgo (Suíza) o 27 de febreiro de 1988, é unha ilustradora suíza-galega. Formouse na E.A.S.D. Antonio Faílde (Ourense).

## Traxectoria 
Filla de pais galegos, naceu e criouse na Suíza, veu para a Galiza aos 22 anos e reside en Pontevedra.

Ilustrou a colección 'Mulleres Galegas' de Polo Correo do Vento, cos que tamén traballa de contacontos polos colexios e colaborou na creación dun mural en Raxó coas figuras de cinco galegas exemplares de todos os tempos. Con Rei Zentolo, Polo Correo do Vento e Rebeca Cierto creou en Pontevedra (na esquina das rúas Joaquín Costa e Poza dos Canos) un mural de 30 m: 22 mulleres destacadas da historia de Pontevedra. Co apoio de Quique Mauricio, de Polo Correo do Vento, en 2026 deseñou un circuíto-área de xogos na Parda (Pontevedra) que propón unha visión feminista da arte.

Tamén é ilustradora na prensa, e con Rodrigo Cota ilustrou *Lugares con encanto*. Ademais traballa pola súa conta na ilustración.

## Obras ilustradas 
* *Unha casiña branca na Mariña. Pequena biografía de Filomena Dato* (2020). Lela Edicións. 32 páxs. ISBN 978-84-121263-3-4.
* *De Valdeorras a México. Terra a nosa! Pequena biografía de Florencio Delgado Gurriarán* (2021). Lela Edicións. 31 páxs. ISBN 978-84-121263-6-5.
* *A cabalo dunha pomba. Pequena biografía de Manuel Lueiro Rey* (2021). Lela Edicións. ISBN 978-84-121263-4-1.
* *Un día para as Letras. Pequena biografía de Francisco Fernández del Riego* (2022). 31 páxs. ISBN 978-84-121263-9-6.
* *Tinta do mar. Pequena biografía de Luísa Villalta* (2023). Lela Edicións. 31 páxs. ISBN 978-84-12623505.
* *Campioa. Pequena biografía de Teresa Abelleira* (2023). Lela Edicións. 
* *O poeta da terra. Pequena Biografía de Enrique Labarta Posse* (2024). Lela Edicións. ISBN 9788412623512.
* *Cantareiras. A poesía popular nas Letras Galegas* (2025). Lela Edicións. ISBN 978-84-126235-2-9.
* *Begoña Caamaño. Pequena Biografía* (2026). Lela Edicións. 32 páxs. ISBN 9788412623543.

## Notas
A Cabreira (comarca agraria)

thumb|Mapa das comarcas agrarias da provincia de León.
A **Comarca agraria da Cabreira** é unha comarca agraria española situada ao suroeste da provincia de León, na comunidade autónoma de Castela e León.

## Características xeográficas 
### Descrición e superficie 
Atópase ao suroeste da provincia. Presenta unha topografía moi accidentada, como parte dos montes de León, onde destacan as serras da Cabreira, os montes Aquilianos, a serra do Teleno, e a serra de Mina. A súa altitude varía entre os 600 e os 2122 metros. Na súa rede hidrolóxica destacan os ríos Eria, Salto, Cabreira e Duerna, e o lago de La Baña.​ O seu territorio abarca, segundo datos de 2007, unha superficie de 127&nbsp;687 ha. e inclúe 7 concellos, dos cales o máis extenso é Truchas (301,38 km²).

### Xeoloxía e edafoloxía 
Xeolóxicamente, o seu territorio componse principalmente de lousas e cuarcitas armoricanas do Ordovícico, materiais aluviales, terrazas e rañas do Cuaternario, e arxilas, areniscas e margas do Neoxeno. Entre os chans máis representativos están cryumbrept (31&nbsp;%), xerochrept (25&nbsp;%) e ustorthent (22&nbsp;%). O primeiro localízase en altas latitudes, é rico en materia orgánica, ten unha profundidade media (50-100 cm), é moderadamente acedo e de textura franco-arenosa. O segundo é un chan profundo (100-150 cm), con baixo contido en materia orgánica, pH lixeiramente acedo e textura franco-arenosa. O último é un chan profundo (100-150 cm), con baixo contido en materia orgánica, pH moderadamente básico e de textura franco-arcillosa.

### Clima 
Segundo a clasificación agroclimática de Papadakis, o seu territorio posúe dous tipos climáticos, un Mediterráneo tépedo fresco, na maior parte do territorio, e outro Mediterráneo marítimo fresco, no extremo noroeste. O período frío ou de xeadas, meses nos que a temperatura media das mínimas é inferior a 7&nbsp;°C, vai dos doce meses nas zonas máis elevadas das serras ata os nove meses no resto da comarca. Pola súa banda, o período cálido, con temperatura media máxima superior a 30 graos, varía entre 0 e 1 mes, e o período seco ou árido varía dun mes nas zonas máis altas a tres meses nas zonas baixas. En canto ao réxime de humidade, toda a comarca está baixo un réxime Mediterráneo húmido.​

## Características agrarias 
Presenta dúas zonas diferenciadas. Por unha banda, o relevo abrupto das serras concentra o terreo forestal, que abarca un 74,2&nbsp;% da superficie total, e onde un 20&nbsp;% é bosque de frondosas, un 16&nbsp;% é bosque de coníferas, un 26&nbsp;% é bosque mixto, un 18&nbsp;% é matogueira boscoso e un 20&nbsp;% son matogueiras de vexetación esclerófila. Doutra banda, unha zona de relevo máis suave, onde se concentran as terras de cultivo. Estas supoñen o 3,2&nbsp;% da superficie e nelas predominan os cereais como o centeo, a avea, a cebada, o trigo, o xirasol e a veza, entre os cultivos herbáceos, e o viñedo e os froiteiros entre os cultivos leñosos. Castrocontrigo é o concello que máis superficie de cultivo presenta, con 1724 ha.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Esla-Campos

thumb|Mapa das comarcas agrarias da provincia de León.
A **Comarca agraria de Esla-Campos** é unha comarca agraria española situada ao sueste da provincia de León, na comunidade autónoma de Castela e León. Foi establecida en 1968.

## Características xeográficas 
### Descrición e superficie 
thumb|Los Oteros
Localízase ao sueste da provincia de León, limitando ao sur coa provincia de Zamora e ao leste coa provincia de Valladolid. O seu relevo é predominantemente chairo, con poucas elevacións, cuxas altitudes oscilan entre 762 e 859 metros. A nivel hidrolóxico, a rede principal está constituída polos ríos Bernesga e Esla; outros corpos de augas son lagoas esteparias como as de Antimio de Abajo, en Onzonilla, e a lagoa Grande, en Valverde-Enrique.​ O seu territorio abarca, segundo datos de 2007, unha superficie de 139&nbsp;228 ha. e inclúe 38 concellos, dos cales os máis extensos son Valderas (99,63 km²), Pajares de los Oteros (61,82 km²) e Villasabariego (59,75 km²).

### Xeoloxía e edafoloxía 
thumb|Vega de Toral
Xeolóxicamente, o seu territorio componse principalmente de rañas, arxilas arenosas, arxilas, areniscas e margas do Neoxeno, e materiais aluviales e diluviales do Cuaternario. Entre os chans máis representativos están xerochrept (69&nbsp;% de superficie) e xerorthent (31&nbsp;%). O primeiro caracterízase pola súa profundidade (100-150 cm), con baixo contido en materia orgánica, pH lixeiramente acedo e textura franco-arenosa; pola súa banda, o segundo é moderadamente básico, presenta un contido en materia orgánica medio, é profundo e a súa textura é franca ou arcillosa.​

### Clima 
Segundo a clasificación agroclimática de Papadakis, o seu territorio posúe un tipo climático Mediterráneo tépedo. En relación co seu réxime de humidade, o terzo norte comarcal presenta un réxime Mediterráneo húmido, mentres que no resto predomina un réxime Mediterráneo seco. En canto a temperaturas, o período frío ou de xeadas esténdese durante oito meses, mentres que o período cálido, con temperatura media máxima superior a 30 graos, varía entre 0 e 1 mes, excepto no seu extremo sueste, onde se prolonga entre un e dous meses. Igualmente, o terzo setentrional presenta un período seco ou árido durante tres meses, mentres que nos dous terzos meriodionales prolóngase durante catro meses.

## Características agrarias 
Trátase dun territorio eminentemente agrícola; as terras de cultivo ocupan o 75,7&nbsp;% da súa superficie (un 67&nbsp;% de secaño) mentres que os prados e pastos ocupan un 4&nbsp;% e os terreos forestais un 7,5&nbsp;%. Os cultivos herbáceos predominantes son cereais (millo, cebada, trigo, avea), forraxes e leguminosas, mentres que entre os cultivos leñosos unicamente destaca o viñedo. Os concellos con máis superficie de cultivo son Santas Martas (10&nbsp;180 ha) e Valderas (8128 ha).​

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Laura Loomer

**Laura Elizabeth Loomer**, nada o 21 de maio de 1993, é unha activista política de ultradereita, teórica da conspiración e personalidade de internet estadounidense.

## Biografía 
Nada en Tucson, Arizona, Loomer traballou como activista para varias organizacións, como *Project Veritas*, *The Geller Report*, *Rebel News* e *Infowars*. Descríbese a si mesma como unha "nacionalista probranca" e "islamófoba declarada", facendo repetidamente declaracións racistas e antimusulmás en público. Actualmente, presenta un programa chamado *Loomer Unleashed*, que se emite semanalmente en Rumble.

Laura Loomer gañou notoriedade por ser vetada de varias plataformas de redes sociais, como Facebook, Instagram e Twitter, así como de empresas de procesamento de pagamentos, servizos de transporte con chofer e aplicacións de entrega de comida, por diversas razóns, como violacións das políticas contra os discursos de odio e a difusión de información falsa. Loomer tamén foi vetada e expulsada de eventos, e revogáronlle as credenciais de prensa por acoso e alteración da orde.

Loomer foi a candidata republicana para representar o distrito congresual 21 de Florida nas eleccións á Cámara de Representantes dos Estados Unidos de 2020, perdendo fronte á demócrata Lois Frankel. Tamén se presentou ás primarias republicanas polo undécimo distrito congresual de Florida en 2022, onde perdeu fronte ao entón congresista Daniel Webster. En abril de 2023, Donald Trump intentou contratar a Loomer para a súa campaña presidencial, pero os seus principais asesores da campaña disuadirono con éxito. En setembro de 2024, algúns partidarios de Trump e outros expresaron a súa preocupación pola presenza e influencia continuas de Loomer sobre o presidente.

Durante o segundo mandato de Donald Trump, Loomer emerxeu como unha figura influente, usando a súa plataforma de redes sociais para pedir a destitución de funcionarios que consideraba insuficientemente leais a Trump. A principios de abril de 2025, xurdiron informes de que Loomer influíu no presidente Trump para que despedise a máis de media ducia de funcionarios de seguridade nacional debido a sospeitas de deslealdade cara a el, e avogou por máis despedimentos.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Antonio Vázquez González

**Antonio Vázquez González**, nado en Casardansola (Covas, Montederramo) o 10 de maio de 1910 e finado no campo de concentración de Gusen o 22 de xullo de 1941, foi un refuxiado galego deportado aos campos de concentración nazis.

## Traxectoria 
Antonio posiblemente viviu en Madrid na década de 1930. A súa compañeira chamábase Consuelo Rufo, a quen as autoridades francesas enviaron o aviso de deceso en 1951. Na guerra civil española pertenceu como soldado ás Milicias Populares Galegas, 4º batallón da 1ª Brigada Mixta.
miniatura|Rexistro da morte de Antonio Vázquez
Exiliado en Francia, pasou polo campo de concentración da praia de Le Barcarès e formou parte da Compañía de Traballadores Estranxeiros número 24, con destino no departamento de Mosela, clasificado como traballador de segunda clase. Antonio Villar tamén estivo nesta compañía.
miniatura|Aviso de deceso de Antonio Vázquez
Detido polos alemáns, o seu primeiro cárcere foi o campo de prisioneiros de guerra Frontstalag 140 de Belfort.
Ingresou en Mauthausen o 27 de xaneiro de 1941, co número 6200, procedente do stalag XI-B de Bad Fallingbostel. Rexistrado como albanel de profesión, solteiro. O seu lugar de residencia era a *calle Imperial*, en Madrid.

O 17 de febreiro de 1941 trasladárono ao lager de Gusen co número 87009, onde morreu o 22 de xullo. Causa rexistrada da morte: broncopneumonía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Trinitario Ruiz Capdepón

**Trinitario Ruiz Capdepón**, nado en Orihuela o 20 de agosto de 1836 e finado en Madrid o 13 de febreiro de 1911, foi un avogado, xornalista e político español, ministro de Ultramar, ministro do Interior e ministro de Graza e Xustiza durante a rexencia de María Cristina de Habsburgo-Lorena, e gobernador do Banco de España.

## Traxectoria 
[esquerda|miniatura|[Caricatura de Ruiz Capdepón en *Blanco y Negro* por Mecachis (1898)]]

### Carreira política 
Naceu o 20 de agosto de 1836 na localidade alacantina de Orihuela. En 1858, licenciouse en Dereito pola Universidade de Valencia, onde foi profesor, e tras obter o doutoramento en 1859, comezou a súa carreira política dentro da Unión Liberal, na que entrou da man do seu tío, Tomás Capdepón Martínez, á vez que dirixía os xornais *La Unión* e *El Valenciano*.

Durante a Revolución de 1868, participou na Xunta Revolucionaria de Valencia e fundou o Partido Constitucional, co que participou nas eleccións de 1869, gañando un escano no Congreso polo distrito valenciano de Xátiva. Tras promover a creación de dous novos xornais, *El Diario de Valencia* e *El Constitucional*, e volveu gañar un escano por Xátiva nas eleccións de 1871 e abril de 1872. No Congreso dos Deputados, aliñouse con Práxedes Mateo Sagasta e o Partido Progresista e apoiou a candidatura de Amadeu I ao trono español, a quen visitou en Florencia cunha comisión para lle ofrece-lo trono.

Trala Restauración borbónica foi elixido deputado por Xiva de Buñol nas eleccións xerais españolas de 1876 e por Sueca nas de 1879. En 1881, foi nomeado gobernador civil de Valencia e pouco despois foi elixido deputado por Orihuela polo novo Partido Liberal, que sucedeu ao Partido Constitucional e do que foi un dos xefes e fundadores. Elixido de novo como deputado por Orihuela nas eleccións xerais de 1886, organizou a partir de entón unha rede clientelar no distrito que lle aseguraría a reelección no distrito nas eleccións de 1891, 1893, 1896, 1898, 1899, 1901 e 1903, convertendo o seu partido na forza hexemónica do Baix Segura. En 1903, entrou no Senado como senador vitalicio.

### Cargos 
Exerceu como Ministro de Territorios de Ultramar do 14 de xuño ao 11 de decembro de 1888, nun goberno presidido por Sagasta. Inmediatamente pasou a ser Ministro do Interior no seguinte goberno formado polo líder liberal, cargo que ocupou ata o 5 de xullo de 1890. Durante o seu mandato, foi fundamental na creación do Servizo Postal. O 6 de xullo de 1893, Sagasta volveuno chamar para que se incorporase a un novo gabinete como Ministro de Graza e Xustiza, cargo que ocupou ata o 4 de novembro de 1894, cando renunciou ao cargo para regresar ao Ministerio do Interior ata o 23 de marzo de 1895. Finalmente, entre o 4 de outubro de 1897 e o 4 de marzo de 1899, exerceu por terceira vez como Ministro do Interior.

Foi gobernador do Banco de España (1905-1906) e membro do Consello de Estado.

Faleceu en Madrid o 13 de febreiro de 1911.

## Notas 
## Véxase tamén
Fluid Editorial

**Fluid Editorial** foi unha editorial catalá de breve traxectoria (1930-1932) fundada en Terrassa (Barcelona) por Josep Puig i Arnaus e o seu primo Francesc Puig i Puig. Dos títulos que chegou a publicar esta firma, os catro primeiros foron impresos nos talleres gráficos de Joan Morral, a quen se lle atribuíu erroneamente a fundación da empresa.  

Nunha entrevista publicada o 20 de abril de 1930 no xornal *La Publicitat*, os cofundadores expresaron o seu propósito de difundir, coa nova editorial, «as producións orixinais de escritores locais». Esta aspiración reiterábase nunha entrevista posterior en *La Veu de Catalunya* (5 de xullo de 1930) e, non obstante, xustificábase que o primeiro título publicado por Fluid Editorial fora unha obra póstuma do gran poeta provenzal Frédéric Mistral, *Rondalles* (1930), editada para conmemorar o centenario do seu nacemento: «Precisamente, para que non parecese que estaba pechada dentro dun localismo estreito, quixemos comezar a nosa colección cun autor que non fose de Terrassa, incluso que non fose catalán, pero que, pola súa significación e pola súa obra, estivese moi próximo ao noso espírito, e escollemos un autor de valor recoñecido por todos: Mistral». 

Tras as *Rondalles* de Mistral, traducidas e prologadas por Alfons Maseras, a editorial publicou *Els quatre amics* (1930), novela do terrasenco Joan Duch i Aguiló (1891-1968); *El relliscall* (1931), narración costumista do avogado e escritor barcelonés Alexandre Bulart i Rialp (1889-1949), premiada nos Xogos Florais do Roussillon o ano anterior; e *Pau Canyelles, ex-difunt* (1931), única novela do xornalista e político terrasenco Joaquim Ventalló i Vergés (1899-1996), a quen se lle lembra a miúdo como o tradutor ao catalán de *As aventuras de Tintín* polas súas versións das sartas de maldicións e insultos do capitán Haddock. 
miniatura|alt=Portada de Rondalles, de Frederic Mistral, obra editada en 1930 por Fluid Editorial|Portada de *Rondalles*, de Frederic Mistral, obra editada en 1930 por Fluid Editorial|esquerda|408x408px
O efémero itinerario do selo rematou con *Sinopse Mistralenca* (1932), un ensaio sobre a personalidade e obra de Frederic Mistral a cargo do xa mencionado Alexandre Bulart i Rialp, con prólogo de Carles Grandó e un epílogo dun descendente do poeta. A inviabilidade da empresa, que xa fora augurada polos fundadores vendo o reducido número de vendas e subscricións, levou ao peche ese mesmo ano. 

## Notas
José Fernández Beltrán

**José Fernández Beltrán**, nado en Pontevedra cara a 1903, foi un telegrafista e político galego.

## Traxectoria 
Telegrafista e perito agrícola. Telegrafista nas Palmas de Gran Canaria, foi trasladado a Vilagarcía de Arousa en 1930. Pasou a Castropol en xaneiro de 1932. Pasou despois a Xixón e en xuño de 1934 foi nomeado telegrafista da Estrada. Era oficial primeiro de telégrafos en Ourense en 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Ingresou na Prisión Provincial de Ourense o 31 de maio de 1937. Pasou pola prisión do Mosteiro de Oseira e pola Prisión Habilitada do Cumial, reingresando na prisión de Ourense o 12 de agosto de 1938. Foi trasladado a Donostia para un intercambio de presos o 26 de outubro. Foi un dos intercambiados polos 147 refuxiados na embaixada de Cuba en Madrid en novembro de 1938. Pasou a territorio leal e foi capitán de Enxeñeiros. Coa caída de Cataluña en 1939 pasou a Francia. Exiliouse en México. Como consecuencia do proceso de depuración foi separado do servizo e baixa na escala en setembro de 1940.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Expediente persoal do recluso José Fernández Beltrán
LR105

[thumb|Un motor de sustentación LR105 para foguetes Atlas exposto no [Air Zoo.]]
O **LR105** é un motor foguete de propelente líquido que serviu de motor de sustentación para a familia de foguetes Atlas. Desenvolvido por Rocketdyne en 1957 baixo a denominación S-4,  chámaselle *motor sustentador* debido a que continúa en ignición despois da exección dos motores LR89, proporcionando impulso na fase de ascenso.

## Descrición
O LR105 é un motor de propelente líquido que usa RP-1 e oxíxeno líquido. Funciona mediante un ciclo de xerador de gas onde unha pequena parte do propelente queimase nun xerador de gas para enerxizar a turbobomba, que propulsa á súa vez combustible e oxidante ao motor.

O motor foi deseñado para ser regulable en impulso, implicando que o impulso se pode axustar durante o voo para optimizar o rendemento. O LR105 tamén usa arrefriamento rexerativo, onde o combustible RP-1 corre por canles de refrixeración na tobeira e na cámara de combustión antes de ser inxectado no proceso de combustión, evitando o sobrequencemento e mellorando a eficiencia.

## Versións
O LR105 foi mellorado varias veces durante a súa vida operativa, resultando en diferentes variantes:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*LR89
*Atlas (foguete)
*Rocketdyne
La Bañeza (comarca agraria)

thumb|Mapa das comarcas agrarias da provincia de León.
A **Comarca agraria de La Bañeza** é unha comarca agraria española situada ao sur da provincia de León, na comunidade autónoma de Castela e León.

## Características xeográficas 
### Descrición e superficie 
Atópase na parte meridional da provincia. Presenta un relevo suave, sen grandes elevacións, excepto na zona suroccidental, onde se atopan as serras de San Feliz, Casas Viejas e do Pinar. A súa altitude varía entre os 784 e os 1000 metros. Na súa rede hidrolóxica destacan o río Órbigo e os seus afluentes, o Chosco, Eria, Duerna e Jamuz.​ O seu territorio abarca, segundo datos de 2007, unha superficie de 65&nbsp;275 ha. e inclúe 17 concellos, dos cales os máis extensos son Quintana y Congosto (88,34 km²), Castrocalbón (88,3 km²) e Santa Elena de Jamuz (62,34 km²).​

### Xeoloxía e edafoloxía 
Xeolóxicamente, o seu territorio componse principalmente de lousas e cuarcitas armoricanas do Ordovícico, materiais aluviales, terrazas e rañas do Cuaternario, e arxilas arenosas, areniscas e margas do Neoxeno. Entre os chans máis representativos están xerorthent e xerochrept. O primeiro caracterízase por ser moderadamente básico aínda que algún é acedo, posúe un contido en materia orgánica medio, en xeral é profundo e de textura franca ou arcillosa. O segundo é un chan profundo (100-150 cm), con baixo contido en materia orgánica, pH lixeiramente acedo e textura franco-arenosa.

### Clima 
Segundo a clasificación agroclimática de Papadakis, o seu territorio posúe dous tipos climáticos, un Mediterráneo tépedo fresco, na zona occidental, e outro Mediterráneo tépedo, no resto do territorio. O período frío ou de xeadas, meses nos que a temperatura media das mínimas é inferior a 7&nbsp;°C, esténdese durante oito meses. Pola súa banda, o período cálido, con temperatura media máxima superior a 30 graos, varía entre 0 e 1 mes, e o período seco ou árido varía de tres meses na zona occidental a catro meses no resto da comarca. En canto ao réxime de humidade, a maior parte atópase baixo un réxime Mediterráneo húmido, excepto unha franxa que abarca os termos municipais de Soto de la Vega, Regueras de Arriba, Cebrones del Río e a metade oriental de La Bañeza, Santa Elena de Jamuz, Quintana del Marco e Alija del Infantado, que está baixo o réxime Mediterráneo seco.​

## Características agrarias 
Presenta un 32,8&nbsp;% da superficie ocupada por terras de cultivo, principalmente dedicadas aos cereais (moitos deles en regadío), millo e remolacha, nos cultivos herbáceos, ademais do viñedo non asociado entre os cultivos leñosos. O concello que máis terras de cultivo posúe é Santa Elena de Jamuz, con 3041 ha. Doutra banda, o 35,9&nbsp;% é terreo forestal, cun 54&nbsp;% de bosque de frondosas, un 19&nbsp;% de bosque de coníferas, un 18&nbsp;% de matogueira boscoso de transición e un 9&nbsp;% de matogueiras de vexetación esclerófila.​​

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Santiago Domínguez Pérez

**Santiago Domínguez Pérez**, nado na Vilavella (A Mezquita) o 11 de agosto de 1920, foi un político galego.

## Traxectoria 
Fillo do mestre Francisco Domínguez Guerrero. Obreiro do ferrocarril afiliado á CNT. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido en Verín o 27 de febreiro de 1937. Trasladado a Ourense, ingresou na Prisión Provincial de Ourense ao día seguinte. Xulgado na causa 166/37, foi absolto por minoría de idade, quedando a disposición do Delegado de Orde Pública de Ourense. Foi trasladado a Irún para un intercambio de presos o 28 de xuño de 1938. Foi un dos intercambiados polos 147 refuxiados na embaixada de Cuba en Madrid en novembro de 1938, e pasou á zona leal. Coa caída de Cataluña en 1939 exiliouse en Francia. Pasou polo Campo de concentración de Argelès-sur-Mer e despois polo Campo de internamento de Vernet d'Ariège. Exiliouse en México.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Expediente persoal do recluso Santiago Domínguez Pérez
* Ficha en Memoria da Coruña
* Apuntes para unha enciclopedia histórica do anarquismo galego (D)
Tierras de León

thumb|Mapa das comarcas agrarias da provincia de León.
A **Comarca agraria de Tierras de León** é unha comarca agraria española situada ao leste da provincia de León, na comunidade autónoma de Castela e León.

## Características xeográficas 
### Descrición e superficie 
Localízase ao leste da provincia, entre o Páramo Leonés e a vertente sur da cordilleira Cantábrica. Presenta un relevo colinado, cuxa altitude oscila entre os 856 e os 1155 metros. Os ríos discorren en dirección norte-sur, desde os contrafortes meridionais da Cordilleira, e entre eles destacan o Esla, Bernesga, Torío, Porma, Curueño e Cea.​​ O seu territorio abarca, segundo datos de 2007, unha superficie de 175&nbsp;254 ha. e inclúe 21 concellos, dos cales os máis extensos son Gradefes (205,86 km²), Valdepolo (142,54 km²) e Almanza (141,99 km²).​

### Xeoloxía e edafoloxía 
Xeolóxicamente, o seu territorio componse principalmente de rañas, arxilas arenosas, arxilas, areniscas e margas do Neoxeno, rañas, materiais aluviales e diluviales do Cuaternario, e lousas do Precámbrico. Entre os chans máis representativos están xerorthent (34&nbsp;% da superficie), xerochrept (23&nbsp;%), xerumbrept (22&nbsp;%) e haploxeralf (21&nbsp;%). O primeiro caracterízase por ser básico aínda que algún é acedo, con pouco contido en materia orgánica, profundo e de textura franca ou arcillosa. O segundo é un chan profundo (100-150 cm), con baixo contido en materia orgánica, pH lixeiramente acedo e textura franco-arenosa. O terceiro é un chan profundo, rico en materia orgánica, algo acedo e de textura franco-arcillosa. Por último, o haploxeralf é un chan profundo (100-150 cm), ph lixeiramente neutro, con pouca materia orgánica e textura franco-arcillosa-arenosa.​​

### Clima 
Segundo a clasificación agroclimática de Papadakis, o seu territorio posúe dous tipos climáticos, un Mediterráneo tépedo no seu terzo meridional e outro Mediterráneo tépedo fresco no resto. O período frío ou de xeadas, meses nos que a temperatura media das mínimas é inferior a 7&nbsp;°C, esténdese entre oito e nove meses —excepto en Cuadros, Rioseco de Tapia e Santa María de Ordás, no extremo noroeste, onde ascende a dez meses— mentres que o período cálido, con temperatura media máxima superior a 30 graos, varía entre 0 e 1 mes. O período seco ou árido é de tres meses, excepto no extremo noroeste onde é de dous meses.

## Características agrarias 
O terreo forestal ocupa case a metade da súa superficie (48,8&nbsp;%); del, un 41&nbsp;% é bosque de frondosas, un 14&nbsp;% bosque de coníferas, un 11&nbsp;% bosque mixto, unha 14&nbsp;% matogueira boscoso de transición, unhas 18&nbsp;% matogueiras de vexetación esclerófila e un 2&nbsp;% landas e matogueiras de vexetación mesófila. Pola súa banda, os prados e pastos poden estar asociados a terras de cultivo; estas abarcan o 19,6&nbsp;% da superficie e destínanse principalmente ao cultivo de cereais (avea, millo, trigo, centeo e cebada), veza, praderías polífitas, altramúz e alfalfa. O concello con máis superficie de cultivo é Valdepolo, con 9114 ha.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*