Lepomis macrochirus

***Lepomis macrochirus*** é unha especie de peixe de auga doce de América do Norte, que vive en regatos, ríos, lagos, lagoas e zonas húmidas ao leste das Montañas Rochosas. É a especie tipo do xénero *Lepomis*, da familia Centrarchidae. 

Poden medrar ata os 41 cm de longo e pesar uns 2,0 kg. Aínda que a súa cor pode variar de poboación en poboación, normalmente teñen unha cor moi distintiva con cara e opérculo de cor azul intensa e púrpura, bandas oliváceas polos flancos e unha barriga de laranxa forte a amarela. Son omnívoros e comen calquera cousa que lles caiba na boca, pero principalmente pequenos insectos acuáticos e pequenos peixes. Son á súa vez depredados polos peixes *Micropterus*, outros centrárquidos máis grandes, *Esox lucius* e *Esox masquinongy*, *Sander vitreus*, troitas, garzas, picapeixes, tartarugas mordedoras e londras, e exercen unha función clave na cadea trófica do seu ecosistema de auga doce.

É un peixe popular entre os pescadores de cana que xeralmente se esconde arredor ou dentro de troncos vellos ocos e doutras estruturas mergulladas en pantanos, e pode vivir en augas profundas ou pouco profundas. Tamén gostan de refuxiarse entre plantas acuáticas e na sombra de árbores das ribeiras, movéndose dun refuxio a outro dependendo do momento do día ou da estación do ano.

## Descrición 
Ten un longo apéndice negro (a "orella") a cada lado da beira posterior do opérculo así como unha característica mancha na base da aleta dorsal. Os lados da cabeza e queixo son normalmente de tons escuros ou azuis, o que explica o nome local que lle dan en Norteamérica, *bluegill* (branquias azuis). A súa coloración precisa varía debido á presenza baixo a pel de cromatóforos controlados neuralmente. Normalmente exhibe de 5 a 9 barras verticais nos flancos do corpo inmediatamente despois de ser capturado, que forman parte da súa exhibición de ameaza. Tipicamente ten un peito e abdome amarelado, que no macho reprodutor é laranxa brillante.

O seu tamaño normalmente está entre 10 e 30 cm, e chega a un tamaño máximo duns 41 cm. O máis grande pescado foi un exemplar de 2,2 kg en 1950.

Os peixes cos que máis está emparentado son os *Lepomis humilis* e os *Lepomis microlophus*, pero diferéncianse pola mancha preto da base da aleta dorsal branda. Foi introducido en moitos lugares de América do Norte e Europa, Suráfrica, Zimbabwe, Asia, América do Sur e Oceanía. Tamén se atoparon na baía de Chesapeake, o que indica que pode tolerar un 1,8 % de salinidade.

Nalgúns lugares nos que foi introducido considérase unha praga: o comercio desta especie está prohibido en Alemaña e o Xapón. No caso do Xapón, exemplares deste peixe déronse como agasallo ao entón príncipe coroado Akihito en 1960, ofrecido por Richard J. Daley, alcalde de Chicago. O príncipe doou o peixe ás axencias de investigación de pesquerías do Xapón, desde onde o animal conseguiu escapar e acabou converténdose nunha especie invasora na natureza que causa estragos nas especies nativas, especialmente no lago Biwa. Akihito despois mesmo pediu perdón.

Viven en augas pouco profundas de moitos lagos e lagoas, xunto con regatos, ríos pequenos e grandes. Prefire augas con moitas plantas acuáticas, e escóndese en ou preto de tronco caídos, vexetación acuática ou outras estruturas (naturais ou feitas polo home) que están mergulladas. Poden atoparse a miúdo en leitos de vexetación acuática, onde buscan comida ou desovan. No verán, os adultos trasládanse a augas profundas abertas onde quedan suspendidos xusto baixo a superficie e aliméntanse de plancto e outras criaturas acuáticas. Tratan de pasar a maior parte do tempo en augas a temperaturas entre 16 e 27 °C, e adoitan ter unha área para vivir de 30 m2 durante os meses non reprodutores. Gostan da calor, pero non da luz solar directa; normalmente viven en augas máis profundas, pero pasan tempo preto da superficie polas mañás para quecer.

## Ecoloxía 
miniatura|Macho.
A dieta dos individuos xoves consiste en rotíferos, copépodos, pulgas de auga e insectos (principalmente quironómidos). camaróns, Se escasea a comida, tamén come vexetación acuática e algas, do seu peso corporal en alimento por día. Para capturaren as presas, usan un sistema de succión no cal aceleran a auga na súa boca. As presas entran na boca con esta auga que absorben. Só poden succionar unha cantidade limitada de auga, así que as súas presas deben estar a unha distancia de non máis de 1,75 cm.

### Natación normal e cara atrás 
Esta especie depende da flexibilidade das súas aletas para manter a manobrabilidade en resposta ás forzas do fluído. A segmentación dos raios da súa aleta pectoral mitiga os efectos de forzas fluídas no movemento do peixe. Ten diversas adaptacións pouco comúns grazas ás que pode navegar en diferentes ambientes. En condicións nas que está privado de varias capacidades sensoriais, utiliza as aletas pectorais para a navegación. Por exemplo, se a información visual e da liña lateral están comprometidas, pode utilizar as aletas pectorais como mecanosensores ao dobrárense as aletas cando o peixe entra en contacto co seu ambiente. Os músculos da aleta caudal son importantes na natación lenta e tamén para iniciar a acelerar ao nadar.

Cando nada cara atrás, utiliza un conxunto de músculos das aletas localizados en varias partes do corpo. A natación cara atrás é máis complexa que a natación estable, xa que non é simplemente o inverso da natación cara adiante. O peixe utiliza as aletas pectorais para realizar un batido rítmico mentres que as aletas dorsal e anal producen momento para pular o peixe cara atrás. realiza unha resposta de escape poñendo inicialmente o corpo en forma de C, que é xerada por grandes neuronas chamadas células de Mauthner. Estas células funcionan como un centro de mando par a resposta de escapar e responden rapidamente unha vez que se activa a vía neural por algún estímulo inicial. Debido a esta alta variabilidade, os predadores teñen poucas posibilidades de aprenderen unha técnica de predación eficaz para capturalo. A aleta caudal é a fonte principal do momento en modelos cimemáticos típicos desta resposta, pero *L. macrochirus* consegue a maior parte do seu momento do dobramento do seu corpo asociado coa resposta, así como das súas aletas dorsal e anal. Os pescadores de cana consideran a estación de desova moi propicia para pescar este peixe, xa que eles atacan agresivamente calquera cosa que se achegue, incluíndo un anzó. Pode teoricamente hibridarse con outras especies do xénero *Lepomis*, pero o híbrido máis común é o *Lepomis macrochirus × cyanellus*. Os peixes híbridos son agresivos e teñen bocas máis grandes que o *L. macrochirus* parental. Este peixe tamén crece máis rapidamente ca outros peixes de boca pequena debido á súa boca maior. Estes híbridos son máis eficientes á hora de crecer e poden acadar aproximadamente os 0,91 kg nun ano.

Tomando e fecundando artificialmente ovos, os *L. macrochirus* pode hibridarse con especies de centrárquidos que non son do xénero *Lepomis*, creando un híbrido interxenérico. Desta maneira, cruzáronse co *Pomoxis nigromaculatus* e *Micropterus salmoides*.

## Relacións cos humanos 
É o peixe oficial do estado de Illinois.

No lago St. Helen, Míchigan, celébrase anualmente en xuño o "Blue Gill Festival" na que este peixe é o protagonista. 

### Pesca 
[miniatura|Exemplar capturado nunha lagoa de [Alabama.]]
miniatura|xemplar da subespecie de nariz de cobre na Florida.
[miniatura|Na [Estación de Campo da Universidade de Mississippi.]]

Son peixes populares na pesca deportiva, pescados con isco vivo como vermes, grilos, saltóns, moscas, leuciscinos, careixas ou ras pequenas, así como pequenos cachos de camarón, isco procesado, pan, millo, outras sobras de comida, pequenos *crankbaits* e *spinnerbaits* artificiais, vermes falsos, ou mesmo un anzó sen isco. Principalmente morden os iscos de cores brillantes como o laranxa, amarelo, verde ou vermello, especialmente ao amencer ou ao solpor. Buscan a vexetación mergullada para agocharse; a súa dieta natural consiste principalmente en grilos, insectos acuáticos, larvas e peixes moi pequenos. O propio *L. macrochirus* é utilizado ás veces como isco para pescar especies máis grandes, como o *Ictalurus furcatus*, *Pylodictis olivaris* e *Micropterus nigricans*.

Os pescadores ás veces usan lentes de sol polarizadas para ver a través da auga e atopar as camas de desova dos peixes. Este peixe ten un carácter bastante ousado; moitos non teñen medo dos humanos, comendo alimento botado directamente na auga, e os exemplares dunha poboación do lago Scugog do Canadá mesmo permiten que os toquen e agarimen os observadores humanos. Debido ao seu tamaño e o método de cociñalos, adoitan denominarse "peixe de tixola".

A mellor marca da IGFA de pesca en todas as modalidades desta especie é a dun exemplar de 2,15&nbsp;kg capturado no lago Ketona en Alabama en 1950.

### Xestión 
As poboacións deste peixe son moi vulnerables aos efectos dos anzós e a recolección. Os machos grandes parecen ser especialmente vulnerables aos efectos da pesca debido á súa tendencia a gardar os niños no centro das colonias. As poboacións con grandes machos son cada vez máis difíciles de atopar, e normalmente só se encontran en lugares remotos que non sofren a presión da pesca

Nun estudo de 1973 da EPA, comprobouse que a administración a través da auga de 180&nbsp;ppm de propionato de calcio era lixeiramente tóxica para esta especie.

Os *L. macrochirus* xogan un importante papel na xestión de lagoas e lagos para manter baixas as poboacións de crustáceos e insectos, xa que un só *L. macrochirus* pode comer ata seis veces o seu propio peso nun só verán.

## Notas