open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manuel Comesaña

**Manuel Comesaña**, nado na Pardaíña (Alcabre, Vigo) o 17 de xuño de 1959, é un compositor musical galego.

## Traxectoria 
Aos quince anos trasladouse a Madrid. Licenciouse en Xeoloxía pero axiña se dedicou profesionalmente á música como autor de bandas sonoras para curtametraxes, publicidade, debuxos animados e series infantís para a televisión. Despois traballou como compositor e produtor en Araña Gestión Musical. 

Desde o ano 2005, aproximadamente, dedícase á composición contemporánea.

## Obras
* Tres intuiciones para marimba 2025
* El último aliento para violonchelo y piano 2024
* El último aliento para violonchelo solo 2024
* El bosque azul para viola y piano 2023
* El bosque azul para guitarra, viola, flauta y saxo soprano 2023
* Atlántica (sonata para piano solo) 2021-2022
* O Aturuxo 2022 (Encargo Concurso de piano Ciudad de Vigo 2022)
* Variaciones sobre un tema recurrente (para piano solo, 2021)
**El bosque azul* (violín e piano, 2020)
* *A la ciudad llegaron mares* (voz e piano, 2020)
* *No tengo más que darte* (para orquestra, 2019-2020)
* *Si no es el mar* (voz e piano, 2019)
* *Tres cuentos lidios*  (saxofón e piano, 2019)
* *Como una nube blanca* (voz e piano, 2017)
**Cinco cuentos lidios*  (piano, 2015-2016)
**Retrato de mi madre* (piano e violonchelo, 2013)
**Dalle! (para banda sinfónica) (2012)*
**Hoy es mi cumple*, AGmúsica 2012 (musical infantil)
**Nanas and Lullabies*, AGmúsica 2011
**Campaña radio Micrópolix 2011*
**Silencio...se juega 2011*
**Spot para TV - Euromaster-Formula I - 2010*
**Spot para TV - Noruega powered by nature - 2009
**La esclavitud - Dreams II"  Global Events - 2009*
**Happy Birthday, Te invito a mi cumple* -  2009 -  Imaginarium
*Dalle! 2005
*Un momentito 2001
*Un poquito de orégano 2001
*Tango un muñeco para cuarteto con piano 2000
*La espera 1999
*A las puertas del mar 1999
*En tu cara dormida, para oboe y piano 1998
**El baile de los vencejos*,  1997
**Teo,* Sony Music, 1998
**Los cuentos del abuelo*, música para seis contos de Leopoldo Alas producidos para o programa *Lo más plus*, de CANAL +
**Los mundos de Yupi* (TVE1)
**Músicas Privadas I y II* (CANAL +)
**Somos Compañeros*, Antena3
**Cortinillas programación*, Canal 9
**Exposición Phillip Guston*, Museo de Arte Contemporánea Reina Sofía
*Colección 6 cds de covers e karaoke. Bizak/Universal Music 2004
 
### Música para cine 
**Días de escuela (Largometraje documental) 2012* 
**La leyenda de Meloseta*, dir. Sento. Metrópolis, Madrid, 1991, animación 
**La doncella virtuosa*, dir. Vicente Pérez, 1991 
**El ventano* , Canal + , 1996
**Año bueno, año malo*, Canal + , 1996
**Historias de un minuto* Canal + , 1996
**La boutique del llanto*, dir. Iñaki Peñafiel, 1998
**Nana para una lágrima* , dir. Jorge Callejo, 2003
**El beso*, dir Jorge Callejo, 2004
**Se vende*, dir. Carlos López, 2005
**El último adios*, dir. Carlos López, 2006
**El placer no tiene forma'' , dir. Antonio Souto Fraguas, 2007
Macaón

O **macaón** (*Papilio machaon*), tamén coñecida como **cola de andoriña**, **galo** ou **voíña**, é unha das bolboretas máis comúns de Europa. Así a todo, non se encontra en Irlanda; en Inglaterra, a súa existencia limítase á rexión de Norfolk; na Europa temperada hai zonas nas cales se pode localizar con facilidade; pero este insecto tende a desaparecer dende hai algunhas ducias de anos . Polo contrario, multiplícase no norte de África, nalgunhas rexións de Europa, na zona temperada de Asia cara ó Himalaia, en distintas partes de América do Norte e por último no Xapón.

O seu hábitat comprende dende o nivel do mar ata os 2.000 metros, en prados e zonas floreadas.

O *Papilio machaon* ten entre 32 e 56&nbsp;mm de envergadura e caracterízase polas prolongacións que posúe nas ás posteriores. O seu voo pode apreciarse en climas máis setentrionais unha vez ó ano, dúas veces (abril-maio) e (xullo-agosto) en climas temperados e ata tres veces en lugares máis cálidos coma o sur da Península Ibérica e o norte de África.

(MHNT) Papilio machaon - Chęciny (Mazovie) - Poland - male dorsal.jpg| ♂ 
(MHNT) Papilio machaon - Chęciny (Mazovie) - Poland - male ventral.jpg| ♂   △
Papilio machaon MHNT CUT 2013 3 11 Cahors Female.jpg|♀ 

Esta bolboreta foi descrita moi acotío, con subespecies e as súas formas distintas en función da súa pertenza xeográfica. En Europa continental pódese encontrar *P. gorganus*; en Inglaterra, *P. britannicus*; en América do Norte, *P. aliaska* e dúas das súas subespecies.

A eiruga do *Papilio machaon* é moi rechamante e, se é irritada, pode facer saír polo seu extremo anterior un órgano de defensa glandular de cor laranxa chamado *osmaterium*. A crisálide é xeralmente de cor verde ou gris parda.

## Galería de imaxes 
:*Vexa o artigo principal en Galería de imaxes de eirugas de Galicia*

Ficheiro:Eiruga oroso Galicia 070829 1.jpg|Eiruga do *Papilio machaon* en Oroso, Galicia
Ficheiro:Papilio machaon - Daucus carota - Keila.jpg
Ficheiro:Papilio machaon2.jpg
Ficheiro:Eiruga oroso Galicia 070829 7.jpg
Ficheiro:Rups koninginnepages.jpg|Eirugas do *Papilio machaon* en Bélxica.

## Notas
Os Ventos de Comesaña

A **Asociación Folclórica Tradicional Os Ventos de Comesaña** é un colectivo cultural galego dedicado á recuperación, preservación e difusión do folclore tradicional de Galicia. Ten a súa sede en Santo André de Comesaña (Vigo).

### Historia 
O grupo naceu en 1979 como unha actividade extraescolar do colexio público Párroco Don Camilo. En 1980 constitúese oficialmente como Sociedade de Gaitas e Baile Rexional Os Ventos de Comesaña. A finais da década de 1980 comezou unha intensa actividade internacional, participando en festivais en Francia, Israel, Checoslovaquia, Italia ou Polonia. Entre 1989 e 1996 organizou o seu propio Festival Folclórico Internacional, para logo pasar a colaborar co Festival Internacional de Folclore de Vigo.

En 2004 adoptou a súa denominación actual e en 2005 celebrou o 25 aniversario cun encontro interxeracional. Durante os anos seguintes participou en festivais dentro e fóra de Galicia, e desde 2015 organiza o Festival Mesturando, un evento que busca achegar ao público a diversidade cultural de España e Portugal.

### Composición e dirección 
Na actualidade ten máis de 35 integrantes distribuídos entre o grupo de baile, o grupo de gaitas, a escola infantil e o grupo de percusión tradicional. En 2025 o cadro de dirección artística está formado por Rogelio Filgueira (baile), José Carlos Fernández (gaita) e Noelia Pereira (percusión).
Smaug

**Smaug** é un dragón que aparece no conto longo *O Hobbit* de J. R. R. Tolkien.

## Traxectoria 
Era o último dos grandes dragóns que quedaban na Terra Media, quen ademais derrotou ós ananos da Montaña Solitaria, tomando o seu tesouro, que procurou resgardar ata a fin dos tempos.

Foi o dragón máis grande da Terceira Idade, era grande de cor vermella-dourada, con enormes ás de morcego e unha pel de impenetrables escamas de ferro. O seu único punto débil, o ventre, estaba case por completo protexido por un chaleco de pedras preciosas e ouro, incrustadas na súa pel tras xacer durante séculos sobre o tesouro do Reino Baixo a Montaña.

Dentro da aventura emprendida por Bilbo Bulseiro n'*O Hobbit*, Smaug convértese no último obstáculo que deberán superar para recuperar o magnífico tesouro pertencente a Thorin Escudo de Carballo, herdeiro do seu avó o Rei Baixo a Montaña, Thrór.
O dragón Smaug o Dourado chegou desde as afastadas Montañas Grises, no norte da Terra Media, atraído polas inmensas riquezas que acumularan os ananos. Alí arrasou a cidade de Val, xunto á montaña e despois matou ou expulsou a tódolos ananos que se atopaban no interior da montaña. Durante dous séculos durmiu satisfeito sobre o seu tesouro no interior de Erebor ata que Bilbo e os ananos roubaron a chamada Pedra da Arca do seu tesouro, o que o enfureceu e o moveu a atacar de novo a cidade de Val.
Bilbo e os ananos vense favorecidos tralo ataque emprendido por Bardo (que despois pasou a ser o primeiro rei de Val), quen remata por matar a Smaug cravándolle unha frecha negra na única parte do seu ventre núa de xoias.

## Lagarto 
Baseándose no nome deste dragón déuselle nome científico a un xénero de lagartos africanos (ver Smaug (xénero)).
Filibusteiro

**Filibusteiro** (< francés *flibustier* < inglés *freebooter* < holandés *vrijbuiter* ['que se fai do botin libremente']; tamén podería proceder do inglés *fly-boat* ['tipo de veleiro rápido']) era o nome que recibía o pirata que no século XVII formaba parte dos grupos que actuaban no mar das Antillas.

O último triunfo destes piratas foi a toma de Cartaxena de Indias en 1697, coa axuda dunha frota de corsarios franceses. Desde entón o seu número diminuíu rapidamente, e non se atopan referencias históricas deles a partir do século XVIII.

## Outra acepción 
O nome de **filibustero** foi recuperado no século XIX, sobre todo nos países anglosaxóns, para designar aos aventureiros americanos que intentaron xogar nesa época un papel político en México e América Central, xeralmente en contra dos gobernos establecidos, utilizando métodos próximos á piratería. O máis coñecido deles foi William Walker. Actualmente tamén se usa para os que realizan actos de sabotaxe e boicot a políticas determinadas nun parlamento, cámara, congreso ou senado, mediante o método de prolongar o uso da palabra e obstruír administrativamente o progreso do debate.
Antonio Meucci

**Antonio Santi Giuseppe Meucci**, nado en Florencia o 13 de abril de 1808 e finado en Nova York o 18 de outubro de 1889, foi un inventor italiano, coñecido como o creador do teléfono.

## Traxectoria 
Estudou na Academia de Belas Artes da capital de Toscana, traballando posteriormente como empregado da alfándega e como técnico de escenarios no Teatro da Pergola, onde coñeceu á súa futura esposa, Ester Mochi.

Estudou enxeñería química e enxeñería industrial. Foi preso entre 1833-1834 por participar no movemento de liberación italiano. Casou no día 7 de agosto de 1834 con Ester Mochi. Despois foi acusado de participar na conspiración do Movemento de Unificación Italiana e foi preso novamente, durante tres meses.

En outubro de 1835 Meucci e a súa muller deixaron Florencia para nunca máis volver. Emigraron para o continente americano, parando primeiro en Cuba onde Meucci aceptou un emprego no Gran Teatro de Tacon na Habana. En 1850, Meucci e a súa muller emigraron para os Estados Unidos, e chegaron a Clifton (en Staten Island, preto da cidade de Nova York) onde Meucci viviu o resto da súa vida.

En 1856 Meucci construíu un teléfono eletromagnético para conectar o seu escritorio co seu cuarto localizado no segundo andar, por causa do reumatismo da súa esposa.

Pero , debido a dificultades financeiras, Meucci apenas conseguiu pagar a patente da súa invención. Acabou vendendo o prototipo do teléfono a Alexander Graham Bell, que en 1876 o patentou como invención súa. Meucci denunciouno, mais acabou falecendo durante o xuízo e o caso foi encerrado.

Así, Bell foi considerado durante moitos anos como inventor do teléfono, mais o traballo de Meucci foi recoñecido postumamente o 11 de xuño de 2002 cando o Congreso dos Estados Unidos aprobou a resolución Nº. 269 na cal se recoñeceu que o inventor do teléfono foi, na realidade, Meucci e non Alexander Graham Bell.
Beinn Hòb

O **Beinn Hòb** (en inglés **Ben Hope**) é un monte no norte de Escocia, o munro máis setentrional.

## Localización
O cumio do Beinn Hòb sitúase nas coordinadas 58.41355° N e 4.60874° W, o que o converte no munro máis setentrional, é dicir, o monte por riba de 3.000 pés máis ao norte. Atópase ao leste do val de An Srath Mòr e do lago Hòb, en terras que en tempos pertenceron ao condado de Sutherland e agora fano á área municipal da Terra Alta. Dista menos de 30&nbsp;km da costa norte escocesa.

## Características
O Beinn Hòb ten unha altitude máxima de 927 m (3.041 pés), cunha preeminencia de 772 m, o que lle confire un aspecto espectacular. O cumio ten unha forma triangular, con esgrevios cantís na súa faciana oeste, mentres que as abas orientais son algo máis suaves.

A principal das rotas de ascensión comeza no fondo do val de An Srath Mòr, ata onde se chega por estrada, e accede ao cumio polo sueste, se ben é posíbel chegar a el tamén por unha rota no oeste que bordea a montaña ata chegar ao cumio polo nordeste. Debido á súa preeminencia, nun día claro pódense ver cumios a máis de 200 kms de distancia.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Panorama que se pode ver dende o cumio xerado por computador
An Srath Mòr

[miniatura|dereita|300px|Vista do val dende o seu extremo norte, nas abas iniciais do [Beinn Hòb.]]
**An Srath Mòr** ou **Strathmore** (en inglés) é un srath (val aberto e plano) de Escocia.

## Localización
É un val da Escocia setentrional, no antigo condado de Sutherland, e agora integrado na área municipal da Terra Alta. Esténdese de sur a norte (dos 58º35' aos 58º41' N) sen apenas variación na súa lonxitude (4º64' a 4º65' W). Fórmao o río homónimo, que ten unha lonxitude duns 15 kms, e como todos os sraths, caracterízase por unha parte final moi aberta e cha, formada pola ampla separación entre as montañas. Ao leste do An Srath Mòr atópase o Beinn Hòb, que deita as súas abas no remate do val. O val termina no lago Hòb.

## Cultura e turismo
É un val practicamente despoboado, onde só existen unhas poucas granxas illadas. Fundamentalmente é coñecido por ser o lugar de nacenza de Rob Donn, un poeta en gaélico escocés do século XVIII, e por partir de aquí a rota de ascensión ao Beinn Hòb.
William Dickson

**William Dickson** pode facer referencia a:

* William Kennedy Dickson, inventor e pioneiro do cinema franco-escocés (1860-1935)
* William Dickson (futbolista nado en 1866), futbolista escocés
* William Dicskon (futbolista nado en 1945), futbolista escocés
Eadweard Muybridge

miniatura|250px|Cabalo en movemento.

**Eadweard James Muybridge**, nado en Kingston upon Thames o 9 de abril de 1830 e finado na mesma vila o 8 de maio de 1904, foi un fotógrafo e investigador inglés, coñecido principalmente polos seus experimentos como a xeración do movemento.

## Traxectoria 
Traballou principalmente en California. As súas investigacións sobre a *descomposición do movemento* iniciadas en 1872 foron realizadas de forma paralela cos traballos de Étienne Jules Marey. En 1878, grazas ao encargo do home de negocios Leland Stanford, conseguiu fotografar unha egua galopando cunha serie de vinte e catro fotogramas. Cada unha das cámaras foi colocada de forma paralela ao traxecto da supracitada e cun cabo ligado ao disparador de cada cámara que se interpuña no citado traxecto a fin de que durante o galope a egua foi accionando as cámaras.

miniatura|250px|Cabalo en movemento.
Este experimento fotográfico é coñecido polo título de "O cabalo en movemento", e mostra algo que xa afirmara Étienne Jules Marey e que sen impedimento non conseguira demostrar, *o cabalo cando galopa mantén os catro cascos no aire dunha vez sen manter apoio ningún sobre o terreo*, aínda que o ollo humano non o capte. O sistema foi precursor para o posterior desenvolvemento das cámaras de cinema.

Muybridge utilizou esta técnica en moitas outras ocasións para fotografar persoas e animais a fin de estudar os seus movementos, chegando a colaborar con Étienne Jules Marey en París, en 1881.

Na década de 1990 o grupo de música U2 fixo un videoclip para a súa canción "Lemon" que supón un tributo ás técnicas de Muybridge. O compositor vangardista Philip Glass compuxo unha ópera en homenaxe ao fotógrafo.
Caruncho

**Caruncho** pode referirse a:

## Bioloxía 
* ***Ustilago maydis***, fungo basidiomiceto que ataca o millo;
* ***Claviceps purpurea***, fungo ascomiceto, que ataca o centeo;
* A **traza**;
** Larva de certos insectos da orde dos coleópteros que se alimentan da madeira;
*** Po que producen as larvas destes coleópteros despois de dixeriren a materia que roeron.
** Larva de certos insectos da orde dos lepidópteros que se alimentan da materia da roupa;
*** Mancha de cor escura que producen as larvas destes lepidópteros.

## Personalidades 
* **Ricardo Caruncho** (1848-1902), militar, xornalista e escritor galego;
* **Joaquín Caruncho** (1894-1964), futbolista galego;
* **Luis Caruncho** (1929-2003), pintor galego;
* **Álvaro Caruncho** (1948-2011), pintor galego;
* **Luís Correa Piñeiro** (nado en 1971), chamado **O Caruncho**, músico e regueifeiro galego;
** **Os Carunchos**, grupo de música tradicional galega, creado en Vigo no ano 1994.
O Morgullón, Piñeira, Ribadeo

**O Morgullón** é un lugar da parroquia de Piñeira, no concello lugués de Ribadeo.Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 10 habitantes (3 homes e 7 mulleres), 2 menos ca en 2007.

Sitúase ao leste, no extremo da parroquia e lindando coa parroquia veciña de Vilaselán. Trátase dun asentamento de veciños que cultivaban a terra e que agora aproveitaron para algunha explotación gandeira dada a riqueza dos pastos. Non había industrias nin outra clase de servizos. Cerca do lugar está o camposanto parroquial.

## Notas 

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Piñeira 
### Parroquias de Ribadeo
Traza

miniatura|dereita|Larva de *Tineola bisselliella* (unha traza da roupa).
miniatura|dereita|Adulto de *Tineola bisselliella* (unha traza da roupa).
miniatura|dereita|*Anobium punctatum* (unha traza da madeira) a piques de saír do seu burato.
alt=Larva dunha traza da madeira|miniatura|Larva dunha traza da madeira extraída dun tronco.
**Traza**, **couza**, **caruncho**, **trilla**, **corta** ou **rela** son as denominacións populares dadas a diferentes grupos de insectos que se alimentan dos tecidos, a madeira ou o papel, segundo os casos. 
Con este nome coñécense en galego dous grupos de insectos moi distintos:
* Traza da roupa: son larvas de certos lepidópteros que se alimentan dos tecidos da roupa.
* Traza da madeira: son larvas de certos coleópteros, que se alimentan de madeira.

## Traza da roupa 
As trazas que atacan a roupa (principalmente de la, pero tamén doutras fibras) e pezas de pel son larvas (eirugas) de certos lepidópteros, principalmente da familia Tineidae. As especies máis difundidas son *Tineola bisselliella*, *Tinea pellionella* e *Trichophaga tapetzella*. Os adultos son unhas avelaíñas voadoras inofensivas, pero reprodutoras, que se orixinaron pola metamorfose das larvas; só as larvas son directamente nocivas. Estas trazas pertencen ao gran grupo de lepidópteros dos heteróceros (as avelaíñas), pero a gran maioría das avelaíñas non se alimentan de roupa.

## Traza da madeira 
As trazas que atacan a madeira de mobles, construcións de madeira e troncos son as larvas de certas especies de coleópteros (escaravellos), principalmente da familia Anobiidae, pero tamén doutras familias. Constrúen túneles na madeira producindo os danos e xerando un característico po ou serraduras. Cando a larva sofre a metamorfose, convértese en adulto voador, que sae ao exterior, pon os ovos e vive pouco tempo (uns días).

Algunhas especies destrutivas son:
* Diversas especies de Platypodidae
* Diversas especies de Scolytidae
* *Ernobius mollis* (Anobiidae)
* *Anobium punctatum* (Anobiidae)
* *Xestobium rufovillosum* (Anobiidae)
* *Hylotrupes bajulus* (Cerambycidae)
* *Lyctus brunneus* (Bostrichidae, subfamilia Lyctinae)
* *Pentarthrum huttoni* (Curculionidae)

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Avelaíña
* Lepidópteros
* Escaravellos
Lago Hòb

O **lago Hòb** (**Hope** en inglés) é un loch cerrado situado na parte máis setentrional de Escocia.

## Características
O lago Hòb esténdese alongadamente de sur a norte, nas terras antes pertencentes ao condado de Sutherland e agora sumidas na área municipal da Terra Alta. É alimentado polas augas do Srath Mòre, o río que forma o val de An Srath Mòr e desemboca na ría de Euraboil polo curto río Hòb, que non chega ao quilómetro de curso. É polo tanto un lago pechado, pero moi próximo ao mar, o que permite o acceso de especies piscícolas. O seu largo máximo é de 1.200 m, cunha lonxitude que rolda os 8&nbsp;km, e unha fondura máxima de 55 m.

As súas ribeiras están despoboadas: só un pequeno lugar no seu extremo norte (Hope, no seu nome oficial inglés) prové algúns servizos orientados á pesca deportiva. Nas proximidades da ribeira leste, e dominando o lago, sitúase o monte Beinn Hòb, o munro máis setentrional de Escocia.

## Aproveitamento
O lago Hòb é coñecido por ser un lugar frecuente de pesca deportiva, particularmente dunha variedade de troita que ten comportamentos migratorios (marcha ao mar a desovar), e do salmón. A pesca é máis habitual na ribeira oeste.
Fredric Brown

**Fredric Brown**, nado o 29 de outubro de 1906 en Cincinnati (Ohio) e finado o 11 de marzo de 1972, foi un escritor norteamericano de ficción científica e misterio.

## Traxectoria 
É licenciado en Xornalismo. Comeza a súa carreira exercendo distintas funcións dentro da profesión: foi linotipista, impresor e redactor. No 1937 debuta como narrador dentro do xénero -a través do subxénero policial- e no 1941 debuta como novelista de ciencia ficción, se ben xa viña publicando relatos curtos en distintas revistas pulps da época. Brown consegue o recoñecemento do público en ambos os xéneros, se ben os premios e o recoñecemento da crítica serían maiores na súa dedicación ó xénero de ciencia ficción, de feito a súa primeira novela, *A trampa fabulosa*, valeulle o Premio Edgar. Un feito este contraditorio co labor do propio Brown, cunha obra bastante máis ampla na novela negra.

É sobre todo coñecido polos seus contos. Como escritor de CF amósase como un mestre do relato curto, amais de ser un precursor de moitos dos temas da CF contemporánea. O seu estilo reúne a sedución da literatura popular, xunto con enfoques literarios tan pouco característicos do xénero -ata a chegada da súa figura- como o uso do humor, o sarcasmo ou a ironía. Ademais é un dos escritores máis audaces á hora de facer experimentacións narrativas en ficción de xénero. A pesar de que non foi un escritor especialmente popular en vida, a obra de Brown xerou un considerable culto que continúa medio século despois de que realizara o seu derradeiro escrito.

A súa delicada saúde, agravada por problemas co alcol, fixo que Brown mudase de lugar de residencia en varias ocasións, sempre na busca de climas cálidos. Así, trasladarase primeiro de Nova York a Novo México, e máis tarde a California onde, ademais, traballou como guionista televisivo. Precisamente a saúde foi a causa do seu falecemento prematuro, en marzo de 1972.

## Novelas de ciencia ficción 
* *Universo de Locos* (1946)
* *Por sendas estreladas* (1953)
* *Marciano, vaite a casa!* (1956)
* *Vagabundo do espazo* (1957)
* *O ser mente* (1961)
Ría de Euraboil

miniatura|300px|Vista parcial da ría de Euraboil dende a ribeira oriental. En primeiro termo a península de Ard Neackie e ao fondo a illa de Choraidh.
A **ría de Euraboil** (en gaélico escocés **Loch Euraboil**, en inglés **Loch Eriboll**) é unha ría ou loch setentrional de Escocia, na súa costa norte.

## Localización 
Situada na costa norte escocesa, a ría verte as súas augas directamente ao océano Atlántico. Orientada de sur a norte, ten uns 16 km de longo e é unha ría relativamente aberta: chega a acadar na súa parte media os 3&nbsp;km, se ben logo estreita algo e remata nunha boca de 7&nbsp;km.

A ría fórmaa fundamentalmente o río Srath Beag, se ben tamén achega as súas augas o Hòb, que baleira o lago Hòb, situado en paralelo á ría na súa ribeira oriental. Ten algunhas pequenas illas despoboadas no seu interior, como a Choraidh e a Hoan, de arredor dun km de dimensión máxima. A boca da ría vén delimitada polos cabos Faraid, ao oeste, e Geal (Whiten, en inglés) ao leste.

As súas ribeiras alternan as praias cos cantís, e nela localízanse algúns pequenos lugares, do que os únicos destacables é a aldea de Eriboll (nome oficial), que denomina a ría, e mais o peirao de Portnancon.

## Historia e aproveitamento 
A ría, situada nunha costa perigosa e cunha boca accesible e cómoda, converteuse dende antigo tempo nun refuxio en tempos de treboada. O poboamento humano existía xa na Idade de Bronce, como demostran uns restos ben conservados dun castro na ribeira oeste. No século XIX desenvolveuse unha pequena industria de calcarias.

Pero a importancia da ría foi fundamentalmente bélica, usada como refuxio de navíos de guerra británicos durante a segunda guerra mundial. Por exemplo, o peirao de Portnancon saíu por última vez o cruceiro de combate *HMS Hood* que foi destruído na batalla do Estreito de Dinamarca, en 1941. E a illa deshabitada de Choraidh foi empregada como albo en prácticas de tiro de avións da aviación británica por ter unhas dimensións e unha aparencia semellantes ás dun buque de guerra. Ademais, os sobreviventes dun submarino alemán rendéronse tamén nesta ría en 1945.
Cilenos

Os **cilenos** (en )  eran unha antiga tribo celta de Gallaecia, un pobo galaico lucense que ocupaba o territorio que media entre os ríos Ulla e Lérez, lugar que hoxe podería corresponderse coa vila actual de Caldas de Reis.

Plinio sitúaos entre os helenos, polo sur, e os praestamarcos, polo norte.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de tribos celtas
### Bibliografía
*
Lenición

A **lenición** é un conxunto de transformacións que se dan no paso do latín aos romances formada polas mudanzas que sufriron as consoantes duplas (que simplificaron -tt->-t-), as consoantes simples xordas (perden tensión e adoitan sonorizar -t->-d-) e as consoantes simples sonoras (que se debilitaron até desaparecer). Son varias as hipóteses baralladas tanto nas orixes da lenición como a propia cronoloxía.

A explicación (neogramática) clásica afirma que os fenómenos se daban de xeito illado: simplificaron as xeminadas (consoantes duplas), sonorizaron as xordas simples e fricativizáronse as oclusivas sonoras.

## Que motiva o cambio
Téñense dado diferentes hipóteses: explicación articulatoria, explicación estruturalista baseándose nun proceso en cadea ou o propio rexeitamento a unha explicación conxunta do proceso lenitivo.

Mais  a teoría máis coñecida é a do substrato, principalmente celta. Baséanse en dous argumentos: que o proceso lenitivo tense dado en territorios habitados por celtas e que as linguas celtas desenvolveron unha pronuncia feble (lenis) das consoantes simples intervocálicas. Logo, no período de romanización, os celtas xa coñecían a lenición e tivo que existir un tempo suficiente de bilingüismo que levase a que no latín falado se adoptasen as sonorizacións procedentes do celta.

Agora ben, hoxe en día discútese que a sonorización teña a súa orixe no celta pois pode ser máis remota. Autores como Lloyd cren que o fenómeno xa se daba na fala baixa mais non existía necesidade de representalo. A chamada Teoría da Continuidade Paleolítica de Alinei e Benozzo, está a revisar estas cuestións do substrato celta.

As teorías máis recentes do galego Alexandre Veiga son as que maior aceptación teñen. Posteriormente, dende a óptica da fonética acústica, Martínez Celdrán amosou a súa validez. As teses de Veiga baséanse na tensión articulatoria.
Medio Oeste

O **Medio Oeste** (inglés: *Midwest*) é unha rexión dos Estados Unidos

### Composición 
Engloba os seguintes estados:
* Illinois
* Indiana
* Iowa
* Míchigan
* Minnesota
* Ohio
* Wisconsin

En ocasións tamén se inclúen os seguintes estados:
* Dacota do Norte
* Dacota do Sur
* Kansas
* Kentucky
* Missouri
* Nebraska
* Virxinia Occidental

O *United States Census Bureau* divide esta rexión en dous partes: os estados dos Grandes Lagos e os estados das Grandes Planicies.

## Orixe do termo 
O termo foi empregado durante máis de cen anos. En ocasións, a esta rexión denomínaselle tamén *Noroeste* (*Northwest*), *Vello Noroeste* (*Old Northwest*) ou *O Corazón de América* (*Heartland*). O termo aparece por vez primeira no século XIX como fusión de "Middle West". O territorio foi cedido polos ingleses (anteriormente fora francés e dos nativos americanos). O motivo polo que se denomina "Oeste" é porque naqueles anos o territorio estaba entre o que se consideraba *o Leste* e *o afastado Oeste*.

## Véxase tamén 
* Estados Unidos
Rosalía Mera

**Rosalía Mera Goyenechea**, nada na Coruña o 28 de xaneiro de 1944 e finada na mesma cidade o 15 de agosto de 2013, foi unha empresaria galega. Foi co fundadora de Inditex xunto con Amancio Ortega.

## Traxectoria 
miniatura|Fundación Paideia na praza de María Pita, A Coruña.
miniatura|IES Rosalía Mera, na Coruña
Tivo que deixar a escola con 11 anos para traballar nunha pequena empresa téxtil La Maja de costureira onde coñeceu a Amancio Ortega co que casaría e tería dous fillos, Sandra e Marcos. Fundaron GOA, esta empresa coruñesa foi medrando ata converterse en Zara e finalmente en Inditex. Logo do seu divorcio en 1986, Rosalía Mera conservou o 7% das participacións no grupo. En 1986 comezou os estudos de Maxisterio onde se Diplomou. En 2004 abandonou o consello de administración de Inditex, mantendo a súa participación logo da cotización en bolsa.

Despois da separación comezou unha carreira de investimentos en diferentes proxectos e corporacións de ámbitos tan diversos como a construción, inmobiliarias, unha compañía de recoñecemento de neonatos polas pegadas dactilares, o audiovisual ou a biotecnoloxía. Neste último campo foi membro do consello de administración de Pharma Mar, do grupo galego Zeltia. No audiovisual posuíu parte do capital de Continental Producciones, Milou Films ou Tornasol Films, e desenvolveu un centro de iniciativas empresariais denominado Mans, e centrado no sector audiovisual. Ademais, en 2007 entrou no sector da enerxía solar creando quince firmas de explotación de parques fotovoltaicos

A súa xestión económica realizábaa a través de sociedades de investimento como Rosp Corunna, Breixo Inversiones, Soandres de Activos ou Ferrado Inmuebles. A revista estadounidense *Forbes* situouna como a 76ª muller máis influente do mundo en 2007, así como a 264ª persoa máis rica do mundo, cun capital estimado de 2.490 millóns de euros Segundo esa mesma fonte, en 2007 sería a terceira persoa máis rica de Galicia, despois de Amancio Ortega e de Manuel Jove. A revista calculoulle en 2008 unha riqueza persoal de 1.964 millóns de euros (368ª do mundo).

Ademais, foi a fundadora (1986) e presidenta da Fundación Paideia Galiza, unha ONG que traballa a prol da incorporación das persoas discapacitadas ao mercado laboral.

O 14 de agosto de 2013, estando de vacacións en Menorca, sufriu un accidente cerebrovascular. Faleceu o día seguinte no Hopital San Rafael da Coruña a onde fora trasladada en avión dende Menorca. Foi enterrada no cemiterio da igrexa de Santaia de Liáns, en Oleiros (A Coruña).

Trala morte, a participación do 7% en Inditex foi herdada pola súa filla Sandra Ortega.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Grandes Planicies

[miniatura|300px|As grandes planicies cobren gran parte dos [Estados Unidos de América|Estados Unidos e pequenas porcións do Canadá e México]]
As **Grandes Planicies** son unha alta e ampla meseta que se estende ao leste das Montañas Rochosas, no continente norteamericano, e cobre os estados de Novo México, Texas, Oklahoma, Colorado, Kansas, Nebraska, Wyoming, Montana, Dacota do Sur e Dacota do Norte e as provincias canadenses de Saskatchewan e Alberta. Unha parte dos estados de Minnesota e Iowa e a provincia de Manitoba tamén pertencen ás Grandes Chairas.

Por toda a rexión existen moitas granxas dedicadas á agricultura e a gandería. Conta ademais con grandes depósitos de petróleo e carbón. Cada 25 anos aproximadamente, a rexión sofre secas e devastadoras tormentas de area.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Historia xeolóxica das Grandes Planicies
Soledad Castro Soliño

**Soledad Castro Soliño**, nada en Mos o 25 de maio de 1965, é unha atleta galega.

## Traxectoria 
Afeccionada aos deportes, comezou xogando nun equipo de fútbol feminino da parroquia de Tameiga, fichando logo polo Abrente e iniciouse no atletismo aos 19 anos, no Celta de Vigo. En novembro do 1992 ficha polo Comesaña Sporting Club. No seu palmarés ten numerosas medallas en campionatos a nivel galego e español en campo a través, 10.000 m, 3.000 m e medio maratón. Nas competicións internacionais salientan: en 2002 Campioa de Europa veterana de 5.000 m e 10.000 m en Potsdam (Alemaña); en 2003 Campioa do Mundo veterana de 10.000 m e Subcampioa do Mundo veterana de Campo a Través e 5.000 m en Carolina (Porto Rico); en 2004 Subcampioa de Europa de 5.000 m e 10.000 m en Århus-Randers (Dinamarca); en 2005 Campioa de Europa W35 de Medio Maratón, 2ª xeral en Monte Gordo (Portugal).

Colabora nas páxinas de cultura do periódico *A Peneira*, cunha sección titulada *Historias do tranvía* onde asina como M. Soledad Castro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* As medallas e marcas na web do Comesaña Sporting Club
Magdalena Álvarez

**Magdalena Álvarez Arza**, nada en San Fernando (Cádiz) o 15 de febreiro de 1952, foi ministra de Fomento de España. É deputada do PSOE no Congreso dos Deputados pola provincia de Málaga. Foi Conselleira de Economía da Xunta de Andalucía.

## Traxectoria 
Inspectora de Facenda e conselleira de Economía e Facenda da Xunta de Andalucía desde agosto de 1994 ata o pasado mes de febreiro de 2010, Álvarez Arza é doutora cum laude en Ciencias Económicas e Empresariais pola Universidade Complutense de Madrid.

Álvarez Arza, foi profesora de Economía na Universidade Nacional a Distancia, UNED (1977-1990); na Escola de Prácticas Xurídicas de Málaga (1981-1989); e no Instituto de Estudos Fiscais (1981-1989).

En 1979 accedeu por oposición ó Corpo de Inspectores de Finanzas do Estado e desde entón estivo ligada laboralmente á Administración Tributaria.

De feito, foi inspectora xefe da Delegación de Facenda de Málaga (1987-1989), directora xeral de Incentivos Económicos Rexionais (1989-1993) e directora do Departamento de Inspección Financeira e Tributaria da Axencia Estatal de Administración Tributaria, cargo do que se atopa en excedencia.

No ámbito político, Álvarez Arza foi deputada autonómica andaluza por Málaga ata que en agosto de 1994 foi nomeada conselleira de Economía e Facenda da Xunta de Andalucía e incorporouse como independente ó segundo Gabinete do presidente andaluz, Manuel Chaves.

Durante esa etapa foi un dos membros do Executivo rexional máis prexudicado pola situación política andaluza, xa que ningún dos dous orzamentos da Xunta que elaborou o seu departamento foi aprobado polo Parlamento.

En 1996, tralas eleccións autonómicas, foi confirmada por Chaves no seu cargo, desde o que traballou especialmente no pago da débeda histórica a Andalucía e o financiamento autonómico.

Nas seguintes autonómicas, en marzo do 2000, Chaves mantívoa á fronte da consellería de Economía e Facenda de Andalucía para facer fronte á sexta lexislatura andaluza.

Ante as últimas Eleccións Xerais do 14 de marzo do 2004, encabezou a candidatura socialista ó Congreso por Málaga, á vez que formou parte do "Comité de Notables", formado por José Luis Rodríguez Zapatero para que o apoiasen na súa candidatura á Presidencia do Goberno.

Pouco antes desas eleccións, en xaneiro, Álvarez Arza -casada e cunha filla- foi elixida presidenta da Mesa da Conferencia Política socialista.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha no Parlamento Europeo
José Manuel Pinto

**José Manuel Pinto Colorado**, nado en El Puerto de Santa María (Cádiz) o 8 de novembro de 1975, é un futbolista español. Xoga de porteiro.

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira profesional nas categorías inferiores do Real Betis Balompié, xogando 3 tempadas en Segunda B entre 1994 e 1997. No ano 1998 pasa a formar parte do primeiro equipo do Real Betis Balompié.

### Celta de Vigo 
Xogou no Real Club Celta de Vigo desde a tempada 1998-1999). Aínda que nas súas primeiras tempadas no conxunto vigués exerceu como segundo porteiro, nos últimos anos converteuse en titular indiscutible, disputando practicamente todos os encontros das tempadas 2005-2006 e 2006-2007. Por outro lado tamén foi un dos capitáns do equipo celeste durante o seu derradeiro ano no club.

Disputou a Copa da UEFA co Celta en catro tempadas consecutivas entre 1999 e 2003 e ó ano seguinte (2003-2004) xogou varios encontros da Champions League na primeira vez na súa historia que o Celta acadaba a clasificación para participar nesta competición. O descenso a Segunda División do Celta, na tempada 2003–04, supuxo a chegada ao banco vigués de Fernando Vázquez, quen lle confiou a Pinto a titularidade. A seguinte tempada, novamente en Primeira, Pinto continuou como titular indiscutíbel e conquistou o Trofeo Zamora como gardameta menos goleado do campionato. Porén, un ano máis tarde, o seu equipo perdeu novamente a categoría.

### FC Barcelona 
O 18 de xaneiro de 2008 anunciouse oficialmente a súa incorporación, en calidade de cedido, ao FC Barcelona, que buscaba un futbolista para suplir o seu segundo gardameta, Albert Jorquera, lesionado a finais de decembro de 2007 para o resto da tempada. Os blaugranas desembolsaron 500.000 euros pola cesión de seis meses, reservando unha opción de compra sen custo adicional. Na súa primeira tempada en Barcelona xogou tres partidos de Liga, nos que encaixou oito goles. A pesar da súa escasa participación, o Barcelona decidiu exercer a opción de compra sobre o xogador, ofrecéndolle un contrato de dúas tempadas.

Na tempada 2008–09 é suplente habitual de Víctor Valdés en liga e Liga de Campions, aínda que é o gardameta titular na Copa do Rei. Nesta competición tivo un papel especialmente destacado no encontro de volta das semifinais, fronte ao RCD Mallorca, cando detivo un penalti. Tamén xogou un papel importante na súa final, xa que só encaixou un gol do Athletic Club, dándolle ao seu equipo a súa primeira copa do ano 2009.

Na Liga de Campións da UEFA 2010-11 foi sancionado con dous partidos logo de imitar o asubío do árbitro nun enfrontamento contra o F.C. København.

## Palmarés 
### Campionatos nacionais 
### Copas internacionais 
### Distincións individuais 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador na páxina do FC Barcelona 
* Datos do xogador en elmundo.es 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Páxina da discográfica de Pinto
Mariano Fernández Bermejo

**Mariano Fernández Bermejo**, nado en Arenas de San Pedro (Ávila), o 10 de febreiro de 1948, é un fiscal e político español.

## Traxectoria 
Licenciouse en Dereito pola Universidade Complutense de Madrid en novembro de 1969. Ingresou na carreira fiscal en marzo de 1974. A seguir foi avogado fiscal da Audiencia provincial de Santa Cruz de Tenerife entre abril dese ano e decembro de 1976, e despois foi destinado no mesmo posto á audiencia de Cáceres (ata outubro de 1981). Nesa época consegue unha praza de profesor auxiliar interino de Dereito Penal na Universidade de Estremadura (1977-1980, e posteriormente na UNED durante un curso. En 1981 ascende a tenente fiscal e destínano á audiencia provincial de Segovia, posto que ocupará ata que en decembro de 1984 sexa nomeado fiscal xefe nesa mesma audiencia.

Entre 1986 e 1989 ten a súa primeira experiencia política, ao traballar como asesor do ministro de Xustiza, primeiro con Fernando Ledesma e despois con Fernando Múgica. Durante esta etapa participa nos estudos que precederon á reforma da lexislación sobre menores, Código civil incluído, así coma na elaboración e seguimento parlamentario do Proxecto de Reforma da Lei de Axuizamento Criminal e na elaboración do Proxecto de Decreto regulador da Policía Xudicial.

Dimitiu en 1989 para ocupar o cargo de fiscal do Tribunal Supremo. Desde xullo de 1992 a xullo de 2003 ocupa o cargo de fiscal xefe do Tribunal Superior de Xustiza da Comunidade de Madrid. Nesa data é substituído e pasa a desempeñar o posto de fiscal na sección de contencioso administrativo da Fiscalía de Madrid. Desde xullo de 2004 a febreiro de 2007 ocupa o cargo de fiscal xefe de sala da sección de contencioso administrativo do Tribunal Supremo. O 12 de febreiro de 2007 regresa á política ao ser designado por José Luis Rodríguez Zapatero como ministro de Xustiza.

En febreiro de 2009 o xuíz Baltasar Garzón inicia unha operación xudicial contra delitos de corrupción onde se vén implicados políticos do Partido Popular e fíltrase á prensa que neses días Baltasar Garzón fora de cacería a Xaén con Fernández Bermejo. Nos días seguintes coñécese o custo da cacería e que o ministro carecía de permiso de caza na comunidade autónoma de Andalucía, e o 23 de febreiro presenta a súa dimisión.

É membro cofundador da Unión Progresista de Fiscais (UPF)

## Premios e condecoracións 
* Cruz de Honra de San Raimundo de Peñafort.
* Cruz de Prata ó Mérito da Garda Civil.
* Medalla ó Mérito Policial, con distintivo branco.

## Vida persoal 
Nos anos 60 era o baixista do grupo *Los Cirros*.

## Notas
Isildur

**Isildur** (en quenya *namorado da Lúa* ou *servente da Lúa*) é un personaxe da Terra Media creado polo escritor J. R. R. Tolkien.

Era un home de Númenor, irmán máis vello de Anárion e fillo de Elendil o Alto, pertencente á nobreza numenoriana. Cóntase na Akallabêth que Isildur escapuliuse entre os gardas do rei Ar-Phârazon e chegou á Árbore Branca de Númenor, Nimloth, para tomar un froito del, prevendo talvez a súa futura destrución por orde de Sauron. Dese froito naceu despois a Árbore Branca de Minas Ithil.

Cando o rei Ar-Phârazon, último rei de Númenor, decidiu invadir Valinor por consello de Sauron, os *Elendili*, amigos dos Elfos, escaparon ó leste, antes da destrución da illa de Númenor. Entre eles ían Elendil e os seus fillos Isildur e Anárion, que fundaron despois os reinos de Arnor e Gondor respectivamente. Isildur tivo catro fillos: Elendur, Aratan, Ciryon e Valandil. Do último, o menor descende a liña de sucesión dos Reis de Arnor.

Máis tarde, ó final da Segunda Idade, Isildur partiu á guerra contra Mordor, e durante a batalla de Dagorlad loitou xunto co seu pai e os Elfos. Ó chegaren á porta de Barad-Dûr, Sauron mesmo saíu da súa torre, e loitou contra Elendil, matándoo xunto a Gil-Galad, rei dos elfos. Nese momento Isildur tomou a Narsil, a espada quebrada do seu pai, e cortoulle a Sauron o dedo co Anel Único. Entón Sauron perdeu o seu poder, e desapareceu. Isildur tomou o Anel e gardouno como prenda pola morte do seu pai e o seu irmán durante a guerra, malia que Elrond e Círdan cominárono a destruílo na lava do próximo Monte do Destino para asegurar a derrota de Sauron.

Isildur, tras plantar a Árbore Branca en Minas Anor en memoria do seu irmán Anárion e confiar o reinado de Gondor ó seu sobriño Meneldil, partiu cara ó norte para facerse cargo do reino de Arnor en nome do seu pai. Pero, ó ser atacado por orcos nos Campos Ledos, puxo o Anel, sabendo que o faría invisible, e botouse ó río Anduin. O Anel vingou ó seu creador e traizoou a Isildur, deslizándose do seu dedo. Os orcos vírono e matárono con frechas. Os seus tres fillos maiores, que o acompañaran á guerra, tamén morreron nese masacre. Só Ohtar o escudeiro, xunto con outros dous homes, logrou sobrevivir, e levou os fragmentos de Narsil a Valfendido. Valandil, por entón apenas un neno, convértese en rei de Arnor.
Dut

**Dut** foi unha banda de rock de Hondarribia (Guipúscoa). As súas principais influencias foron bandas de hardcore que foron xirando cara ao post hardcore, como BAP!!, Fugazi (antigos Minor Threat), Helmet ou Black Flag. Publicaron tres discos de estudio e un disco en colaboración con Fermin Muguruza. Separáronse en 2001.

Joseba e Galder seguen tocando en Kuraia, mentres que Xabi prodigouse como músico de estudio e acompañamento (gravou, entre outros, con Anari).

## Membros 
* Xabi Strubell: guitarra, voz.
* Joseba Ponce: baixo, voz.
* Galder Izagirre: batería, txalaparta, voz.

### Membros anteriores 
* Manex: voz, *scratch*.
* Eneko: guitarra, coros

## Discografía 
### Álbums 
* *Dut* (Esan Ozenki, 1995). CD.
* *At* (Esan Ozenki, 1996). CD.
* *Askatu Korapiloa* (Esan Ozenki, 2000). CD.

### Participacións en recompilatorios 
* «Eromena abian» en *Independentzia 10 Urtez* (Esan Ozenki, 2001). Dobre CD recompilatorio dos dez anos de historia de Esan Ozenki.

### Fermin Muguruza eta Dut 
* *Ireki Ateak* (Esan Ozenki, 1998).
Juan Fernando López Aguilar

**Juan Fernando López Aguilar**, nado o 10 de xuño de 1961 en Las Palmas de Gran Canaria, é un político e xurista español do PSOE. Deputado pola provincia das Palmas desde a VII lexislatura. Desde o 18 de abril de 2004 ata o 12 de febreiro de 2007 foi Ministro de Xustiza do goberno de José Luis Rodríguez Zapatero.

## Traxectoria 
Afeccionado ó debuxo, comezou publicando caricaturas no diario canario *La Provincia*. Foi autor dunha serie de cómic chamada *Gaudeamus*, realizada conxuntamente con Andrés Sopeña Monsalve, profesor de Dereito da Universidade de Granada, e durante a súa estancia nesta Universidade. Apareceu regularmente no periódico *Sur de Málaga*. En 1981 editouse unha recompilación destas tiras, baseadas nas andanzas e desventuras dun PNN (Profesor Non Numerario).

Licenciado en Dereito pola Universidade de Granada con Premio Extraordinario e Premio Nacional Fin de Carreira (1984). Licenciado en Ciencias Políticas e Socioloxía pola Universidade Complutense de Madrid. Mestrado en Dereito e Diplomacia pola Fletcher School of Law and Diplomacy (Tufts University). Doutor en Dereito pola Universidade de Boloña, con premio extraordinario. Desde 1993 ocupa a Cátedra de Dereito Constitucional da Universidade das Palmas de Gran Canaria. Catedrático Jean Monnet de Dereito e Integración Europea desde 1999.

### Ingreso no PSOE 
Está afiliado ó Partido Socialista desde o ano 1983. En 1990, foi nomeado asesor executivo do Gabinete do Ministro de Xustiza Enrique Múgica e posteriormente desempeñou o cargo de Xefe de Gabinete dos Ministerios de Administracións Públicas (1993) e Educación e Ciencia. En 1999 coordinou a candidatura socialista á presidencia do Goberno das Canarias. No 35 Congreso Federal do PSOE foi elixido Secretario de Liberdades Públicas e Desenvolvemento autonómico. Desde 1996 é deputado da cámara baixa española.

## Candidatura á presidencia das Canarias 
O 28 de outubro de 2006, é oficialmente designado candidato do PSOE á presidencia das Canarias para as eleccións autonómicas de 2007, anunciándose o 7 de febreiro de 2007 a súa substitución, á fronte do Ministerio de Xustiza, polo fiscal Mariano Fernández Bermejo.

O 18 de abril de 2007 viuse obrigado a pedir desculpas publicamente tras saír á luz que un dos documentos electorais presentados polo PSOE nas Canarias (*"125 medidas do primeiro ano de goberno"*) fora plaxiado dos que incluíron Cidadáns - Partido da Cidadanía no seu programa nas eleccións ó parlamento catalán o ano anterior.

### Resultados 
A súa candidatura nas eleccións foi a máis votada e a que obtivo o maior número de deputados no Parlamento das Canarias (26 de 60), pero un pacto entre Coalición Canaria (19 deputados) e o Partido Popular (15 deputados), desbancouno da presidencia rexional.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Kuraia

**Kuraia** é unha banda de punk rock formada en 2001 por Fernando Sapo (ex vocalista de El Corazón del Sapo), Joseba Ponce (ex baixista de Dut), Mikel Kazalis (ex baixista de Negu Gorriak e guitarrista de Anestesia) e Galder Izagirre (ex batería de Dut).

Nun primeiro momento formáronse como un proxecto puntual, pero levan editados tres discos. Comezaron tocando en Euskadi. En 2002 comezan unha xira peninsular e no 2004 chegaron a realizar unha mini-xira europea. Tocaron nalgúns festivais estatais importantes, como o Sant Feliu HC Festival, o «Azkena Rock Festival», AlfaRock en Alfaro (A Rioxa), ou o BaituRock en Villarcayo (Burgos).

## Membros 
* Fernando Sapo - voz
* Joseba Ponce - guitarra
* Mikel Kazalis - baixo
* Galder Izagirre - batería

## Discografía 
### Álbums 
* *Kuraia* (Metak, 2001). CD.
* *Iluntasunari Barre* (Metak, 2003). CD.
* *Piztu da Piztia* (Metak, 2005). LP e CD.

### Participacións en recompilatorios 
* «Kamikaze», en *Oztopo Geztien Gainetik Bomberenea* (Bonberenea Ekintzak, 2002). CD.
* «10», en *Irungo AEKko Beteranoak* (Metak, 2004). CD.
* «Platonen Kobazuloa TB Ze», en *Kantuz. Euskal Presoak Etxerat!* (2004). CD.
* «Joan etorrian», en *Gure Irratia, Zure Rokanrrola* (2005). CD.
* «Hemezortzi hizki», en *18/98...Euskal Herriari epaiketarik ez. Auzolanean* (2006). CD.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do grupo
* Letras de cancións de Kuraia