Historia do viño

[miniatura|300px|O deus "[Baco" (segundo os romanos) ou "Dioniso" (segundo os gregos). Pintado por Diego Velázquez.]]
[miniatura|300px|O viño provoca a expresión sincera de [sentimentos, por esta razón non resulta raro que estea presente en festas e celebracións.]]

A **historia do viño** entrelazouse coa historia doutras actividades humanas como poida ser a agricultura, a gastronomía, as actividades lúdicas das civilizacións, así como do devir do home mesmo. O viño é unha bebida alcohólica fermentada procedente do zume da uva (*Vitis vinifera*) que contén alcol etílico e que en cantidades moderadas provócanos a expresión sincera de sentimentos, mentres que en grandes cantidades trátase dun narcótico. A natureza humana estivo, desde os seus comezos, sedenta de viño e isto provocou que sexa unha mercancía de valor en diferentes culturas. Existen evidencias arqueolóxicas nas que se indica que as producións de viño máis antigas proveñen dunha extensa área que abarca Xeorxia (véxase: Viño de Xeorxia) e Irán (Montes Zagros), datando estes comezos no período que vai desde o 6000 ao 5000 a. C. Os primeiros cultivos da uva (*vitis vinifera*) ocorreron na idade de bronce en lugares próximos ao Oriente Próximo, Sumeria e Antigo Exipto ao redor do terceiro milenio a. C.

A vide foise estendendo grazas ás súas características adaptativas desde a especie eurasiática (*vitis vinifera L. subsp. sylvestris*), requiriu poucos cambios xenéticos para adaptarse ao cultivo das diferentes zonas, posúe uns baixos requirimentos de auga e minerais, crece en terras onde outros froiteiros non crecerían, grazas á súa capacidade rexenerativa permite unha recolección intensiva. Esta adaptabilidade foi unha das claves da súa expansión ao longo de Europa, así como na maioría dos climas tépedos da terra. Un dos maiores cambios que sufriu a vide foi cando, na antigüidade, converteuse por selección artificial dunha variedade "salvaxe" (de sexualidade dioica na súa maioría) a unha "domesticada" (hermafrodita), descoñecesen hoxe en día as razóns deste cambio. Pronto se puido comprobar que o viño era a suma dun conxunto de factores ambientais: clima, latitude, altura, horas de luz etc.

Moitas das grandes culturas do Mediterráneo así como Oriente Próximo reclaman inventar eles mesmos o proceso de vinificación atribuíndo o seu descubrimento a un heroe local ou a unha divindade agraria. Pero o caso é que o comercio e a expansión dalgunhas culturas e imperios fixo que o viño e o seu cultivo se fora estendendo por diversas rexións da Terra, adoptando novos sabores e aromas. O viño (do mesmo xeito que outros alimentos básicos) aparece na cultura cargado de simbolismo. O viño aparece na Biblia (Libro do Xénese) tras o Diluvio universal replantado por Noé (do que a tradición xudeu-cristiá aclama como inventor do viño), aínda que pode establecerse un paralelismo con Noé no personaxe do poema de Gilgamesh (narración de orixe sumerio) denominado Utnapishtim que igualmente planta viñas tras un diluvio. Nas diversas culturas da Terra existen outras bebidas fermentadas similares, como pode ser a hidromel e a sidra dos pobos do Norte de Europa, os kumis da Asia Central, os mesmos romanos fermentaron figos e dátiles para facer bebidas alcohólicas. A capacidade adaptativa da uva a diferentes climas e chans, o seu alto rendemento, é a única froita que retén na súa interior cantidades dun infrecuente ácido denominado tartárico que favorece a acción dos lévedos. Pódese dicir que hoxe en día a uva é a froita máis colleitada a nivel mundial, sendo o 70% da mesma dedicado á produción de viño. Xa no mioceno crecía a uva en Europa Occidental. Atopáronse evidencias de follas previníferas que crecían en estado salvaxe (*vitis labrusca*) en Montpellier, en Castiona (nos arredores da cidade de Parma). No entanto as evidencias arqueolóxicas sinalan que nos sitios arqueolóxicos de Hajji Firuz Tepe nos Montes Zagros (Irán) xa se elaboraba viño debido á presenza de restos analizados quimicamente (mediante a aparición de trazas de ácido tartárico), púidose determinar igualmente que se aromatizaba con resinas de terebinto (*Pistacia terebinthus*). O problema de datar as orixes do viño céntrase en resolver se as trazas obtidas de mostras arqueolóxicas corresponden ao que se define por viño ou non, se foi fermentado de forma natural ou artificial etc, a presenza de certos compostos como ácido tartárico, ou tartaratos é a forma máis común de resolver a cuestión. No entanto existen outros métodos alternativos vineo-paleográficos.

É moi posible que estas primeiras froitas salvaxes de pre-vinifera fosen aos poucos domesticándose, logrando finalmente o seu cultivo a medida que o home abandonaba o nomadismo. A viña necesita de tres a cinco anos para empezar a ser produtiva, o que fai supor máis que o seu cultivo empezou cando o home se fixo sedentario. A expansión do viño fixo que o viquingo Leifr Eiríksson fixese unha crónica de plantacións de viñedo en América do Norte no ano 1000 no que coñecemos hoxe en día como Massachusetts. É moi posible que a ruta da seda fixese de vía de transmisión da viticultura e que fixese que o viño se coñecese con posterioridade na parte occidental do Éufrates.

Non se sabe a razón pola que a vitis vinifera se propagou por Eurasia en detrimento ás veces de variedades locais. No entanto a colonización procedente do leste de Europa segue sendo unha das teorías máis aceptadas pola comunidade científica.

## Antigo Exipto 
miniatura|esquerda|Exipcios vendimiando. Pintura realizada na tumba de Nebamón.
A primeira evidencia arqueolóxica do machucado das uvas con intención de extraer viño pódese observar nas representacións do reinado de Den (ca. 3000 a.C.) No Antigo Exipto a cervexa era máis popular que o viño. Os primeiros viños elaborados coas variedades semi-silvestres de uva eran vermellas e producían con elas viño tinto, pero os exipcios tiveron a posibilidade de facer crecer unha variedade mutada que permitía elaborar viños brancos. Os Exipcios que vivían preto do Delta celabraban cada ano, na lúa nova, o día de «ela regresa». Heródoto menciona que bebía máis viño nese día que no resto do ano. Outro festival similar celebrábase na lúa chea.

O viño era considerado un luxo que estaba reservado aos sacerdotes e aos nobres, con todo nos períodos festivos o escanciaban ata os exipcios das clases máis baixas. Era costume cociñar o viño tras a fermentación co obxecto de evitar a súa deterioración. Os exipcios atribuían a invención do viño ao deus Osiris, pai de Horus e deus da agricultura. O viño gardábase en ánforas recubertas no seu interior con brea e selábanse con barro, de tal forma que o viño se conservase durante anos en tales recipientes. Estas ánforas formaban parte dos alimentos funerarios que se situaban dentro das mastabas e pirámides. así como na tumba de Tutankhamon. As máis antigas proceden das tumbas de Abidos, atribuídas a Horus Escorpión II ou Narmer (ca. 3100 a.C. -nas que se detectou a primeira evidencia do emprego do fermento s. cerevissiae como fermento do viño).

[miniatura|Ánforas de viño do [período tinita. Abidos (c. 3000a.C.) Louvre.]]
Algunhas desas ánforas perduraron intactas ata os nosos días, e o seu contido tiña douscentos anos de antigüidade cando se depositaron como ofrendas funerarias, o que indica que os exipcios xa consideraban os viños envellecido como de boa calidade.

## Grecia clásica 
[miniatura|Un novo viticultor coidando do viño nun [simposio grego (lit. "festa da bebida".]]
O viño chegou a Grecia vía a illa de Creta, moi probablemente procedente de Exipto e Fenicia. Dende esta primeira localización o viño foi cultivándose ao longo de Sicilia, sur de Italia e Libia. Pódese dicir que dende os anos 700 a.C. o viño xa era unha bebida estándar en Grecia, adoitábase beber augado. Foi na antiga Grecia onde a adoración polo viño chegou a popularizarse, asignáronlle un patrón entre os deuses: Dioniso. Algunhas das escenas da mitoloxía grega mostran por exemplo como Dioniso se transforma nun acio de uvas para seducir a Erigone. O viño era empregado nas libacións aos deuses, así como nos ritos funerarios e festas comunais. Foron os gregos os que expandiron o *cultivo da vide* na zona mediterránea. Outro dos sitios que dan mostra da importancia do viño na península durante esta época é: Cancho Roano e o Alto de Benimaquia (Dénia).

O costume de augar o viño, é dicir diluír con auga o contido tras a fermentación, empezou a realizarse cos gregos. Só se empregaba puro nas celebracións relixiosas ou rituais. Poñense exemplos desta práctica na mitoloxía grega, desta forma Anfictión ensinaba á poboación a mesturar a auga co viño. Hai que entender esta práctica de augado baixo a idea de que os viños gregos eran moi densos. Os rituais de intoxicación con viño nos simposios (Συμπόσιον) denominábanse *enthousiasmos*, que vén significar 'divina posesión', servíase viño aos asistentes que bebían dunha gran copa denominada psykter que se pasaban duns a outros. Os simposiums dividíanse en dúas etapas claramente diferenciadas, a primeira parte era de satisfacción gastronómica onde servían manxares de todo tipo. A segunda etapa, máis prolongada no tempo, os participantes reclinabanse e facíanse servir de cervexa e viño, a miúdo tomaban uns aperitivos salgados denominados *tragemata*, xeralmente compostos de xudías, froitas secas, pasteis doces etc. Na antiga Grecia os anfitrións (denominados *symposiarch*) podían convocar unha festa na súa propia casa que denominaban ágape (literalmente: *amor fraternal*), o *symposiarch* (anfitrión) era o encargado de mesturar as proporcións de auga e viño para os invitados nun recipiente cóncavo denominado *cráter* (o viño denso antes de mesturar denominábase *acratos*), ás veces delegábase esta función aos máis vellos, ou os que mellor coñecían aos compoñentes de grupo. Algunhas dos costumes culinarios e de reunión festiva atópanse na literatura da época como é o caso de O banquete de Platón. Os gregos herdaron dos exipcios o coñecemento acerca do transporte así como tamén da conservación do viño en ánforas, cuxo selaxe facía con resina de piñeiro (o que dá nome a un vello viño bebido hoxe en día en Grecia denominado: Retsina que ten aromas de trementina), o viño para o uso diario gardábase en peles de cabra con forma de botella (similar ás botas de viño). O viño era reservado para ocasións especiais, tan só as clases acomodadas incluíano na súa dieta a diario. Era moi común beber un viño no que se cocían grans de cebada e herbas aromáticas diversas (ás veces mesturábase cervexa), a tal mestura denominábana: ptisane (orixe da palabra tisana).

Os aditivos eran moi comúns nos viños gregos, tras a fermentación engadíase por exemplo xeso coa intención de clarificalos (como era o caso dos viños das illas de Zacynthus e Leucadia), auga mariña (como nos viños de Rodas e Cos). Coa intención de mellorar o resultado final mesturábanse viños como en Icaria, os viños de Quíos que se mesturaban con viños de Lesbos e Eritrea. Os moscateles de Naxos e Thasos que se engadían aos viños fortes de sabor procedentes de Corinto (que segundo as lendas era un viño que facía confesar aos criminais se era bebido en abundancia). O viño de Mende do que dicía que ata os propios deuses se mexaban nas alfombras de pracer ao bebelo. Algúns dos viños que se mencionan nos detalles da olería da época son descoñecidos e non fan referencia fiable a ningún lugar xeográfico viño bibline e viño pramniano. Un dos viños que se fixo popular posteriormente en Roma foi o *karoinon* (*oinos* -> ver en grego e *kariunon* -> con *forma de noz*) polo que debía ser un viño que se transportaba en barricas en forma de noz. Tiñan a vantaxe de ser máis lixeiras e menos fráxiles, pero non eran capaces de manter un viño de calidade durante anos. Cada ano facían a vendima e nela participaban os escravos que se dedicaban a pisar os acios, mentres realizaban esta operación pesaba sobre eles a prohibición para comer e beber. O primeiro mosto obtido reservábase e mesturábase con mel para realizar o *mulsum*, esta bebida servíase ao comezo dos banquetes. O resto deixábase fermentaer en grandes ánforas de barro que denominaban *dolia*. O *dolium* era unha grande ánfora enterrada ata o pescozo no chan para poder facilitar o control de temperatura. Tras o fermentado o viño era tratado polo viñateiro que lle proporcionaba aromas. Os romanos preferían os viños brancos (en realidade dun cor ambarino), é por esta razón pola que os viños tintos se blanqueban, engadíanselles produtos para clarificar o viño tras a fermentación: cola de peixe, po de mármore, clara do ovo, xelatina e nalgunhas ocasións ata sangue de porco. As ánforas deixábanse envellecer, non en adegas como se fai hoxe en día, senón en habitacións altas da casa (denominadas *apotheca*) xeralmente preto das saídas da cheminea o que daba ao viño un aroma a afumado que gustaba moito.

Aceptábase a importación doutros viños, como o grego (Virxilio mencionaba que había tantas variedades como grans de area no mar), o exipcio, o proveniente de hispania, e a súa comercialización daba lugar a negocios moi produtivos. Os viños gregos que aparecían nos banquetes de Roma eran: Coos, Somenon, Leucochro, Tethla entre outros. Entre os viños pódese dicir que as clases baixas tomaban un viño tinto, denominado *deuterio*, groseiramente elaborado que se estragaba ao pouco tempo. Unha mostra da importación pódese ver no achado de ánforas no norte da muralla de Hadrián que contiñan viño procedente de Hispania e que nas inscricións mencionan ao viñateiro *Lucius Quintus Secundus*. Entre os viños máis apreciados atopábase o *falerno* que se facía envellecer ata vinte e cinco anos (en dúas variedades seco e doce) e o *albano* que chegaba aos quince anos de maduración. O viño de Sorrento que daba un viño de cor verde, o de Priverno, o de Fornio, o de Trifoli, o Setia que era moi solicitado, o Herburus que se volvía branco pasado uns anos de maduración. Sábese polas descricións que fai Apicio (na súa obra: "De re coquinaria" dedica un extracto aos viños) que o viño empregábase como ingrediente na elaboración de pratos romanos, un dos viños especiados do que nos chegou a súa receita é o Conditum Paradoxum. Era moi coñecido entre os lexionarios romanos un viño avinagrado denominado *posca* e que se aderezaba con mel.

Durante a época de Catón o Vello, tan austero como os espartanos, famoso por beber tan só auga o nome grego de Dioniso traduciuse a Baco. Foi neste período no que se prohibiu beber viño ás mulleres, baixo pena capital.Era unha bebida típica de mulleres unha decocción de pasas denominada passum que se adoitaba servir na sobremesa. Catón describe na súa obra *De Agri Cultura* (*Sobre a Agricultura*) as racións permitidas de viño aos labregos.

O cultivo da vide así como a elaboración do viño chegou a Galia por Marsella, os galos conservaban o viño en barricas de madeira (influenciados polos pobos do norte que as empregaban para conservar a cervexa). Non adoitaban mesturar o viño con auga e ao viño puro denominábano *merum*. Ás veces dábanlle certo sabor amargo con zume de áloe vera.
### Caída do imperio 
Durante a progresiva caída do imperio romano diversos pobos xermanos foron ocupando e expandíndose polos territorios europeos cara ao sur. Atila foi devastando gran parte de poboados romanos, ata a súa morte no ano 453. No entanto algúns dos invasores eran cristiáns e eran amantes da viticultura. Algúns deles como os visigodos herdaron o costume romano do emprego e cultivo do viño, empregaban o doce *mulsum* na apertura dos banquetes. Denominaban *roseum* ao viño tinto e *amineum* ao viño branco. O denominado Codex Euricianus promulga leis a favor da protección do cultivo das vides, estipulando que se se arrincaba unha cepa había que restituíla por dúas. No século VII impuxéronse aos cidadáns da Península Ibérica regras alimentarias denominadas *Régula Isidori* onde se establecía cantos cereais e viño debía tomar unha persoa nun día para poder realizar actividades agrícolas. A produción de viño daquela época recae principalmente nos monxes europeos ata o final da alta Idade Media.

Unha descrición do consumo de viño en Europa tras a caída do Imperio romano a pondemos atopar na obra de Gregorio de Tours titulada *Historia Francorum* (*Historia dos francos*). Na que aparecen referencias frecuentes ao viño, unha referencia á sidra e ningunha á cervexa, o que vén indicar a importancia que tiña para esa sociedade o viño na dieta diaria. Existen datos acerca do cultivo do viño en Irlanda e no sur de Inglaterra debido ás descricións que fai o monxe Beda no seu libro denominado: *Historia ecclesiastica gentis Anglorum*.

### Período Al-Ándalus 
No século VII emerxe desde Medina e a Meca unha nova relixión: o islam. Esténdese desde Afganistán ata o sur da fronteira de Imperio bizantino. Esténdese ata invadir parte da Península Ibérica e derrotar aos visgodos na Batalla de Guadalete no ano 711, pasan os Pireneos e no ano 732 detense o avance musulmán na Batalla de Poitiers liderada polo franco Carlos Martel. Esta derrota fai recuar o imperio musulmán detrás dos Pireneos ocupando a península durante case oito séculos no que se denominou Al-Ándalus. Os preceptos relixiosos islámicos prohiben a inxesta do viño, pasando a ser unha bebida tabú. Ou o que é o mesmo halal segundo as leis dietarias do islam, a pesar diso o consumo de viño non desaparece aínda que si queda reducido a unha mínima expresión. A súa adoración fai que existan poemas dedicados ao viño, desta forma autores como Abu Bakr Muhammad, o rei da taifa de Sevilla al-Mu'tamid etc. No século XIV durante a etapa do Al-Ándalus a fama do viño de Málaga fíxose tan grande que rivalizaba no mercado cos viños gregos da época.

## Idade medieval 
[miniatura|esquerda|Monxe adegueiro probando ás furtadelas un pouco de viño. Extraído dunha [Miniatura|iluminación de "Dean medeltida kokboken", un dos primeiros libros medievais de cociña sueca.]]
Algunhas ordes relixiosas fixeron posible que tras a caída do Imperio romano se mantivese o cultivo da vide en certas zonas de Europa, este é o caso da Orde de San Bieito que mediante o traballo dos seus monxes nos mosteiros mantíñase o coñecemento e o cultivo da vide en viñedos acoutados (denominados *clos*). A Regra Beneditina no *Capítulo XL* (*Da taxa da bebida*) asigna a cada monxe unha *hemina* diaria de viño (fai un volume de 0.27 litros). Na Idade Media faise extensivo por primeira vez o almacenamento do viño en barrís de madeira (en lugar de ánforas de barro). As múltiples crónicas narrando como se avinagran os viños, fai pensar que o almacenamento desta bebida non chegou á súa perfección. A maioría dos viños facíase vinagre ao chegar a primavera. As denominacións dos viños recordaban a súa orixe: *clos*, *Kloster*, *hermitage* etc. Calvino e Henrique VIII pararon a produción viticultora dos mosteiros de Suíza e Inglaterra respectivamente.

Entre os viños máis coñecidos nesta época está o Hipocrás (mestura de viño e mel). O viño, que se empleba na cociña, na Idade Media alcanza un valor moi importante, pódese ver no Viandier de Guillaume Tirel xunto co Ménagier de Paris (dous libros de receitas medievais) nos que a maioría das receitas inclúen o viño como un dos seus ingredientes.

Na Península Ibérica durante a Reconquista plantanse novas vides a medida que os reinos cristiáns van tomando o control do territorio en detrimento do dominio musulmán. A maioría destas viñas foron anteriormente debastadas pola guerra. Era costume beber o viño quente e por esta razón era moi habitual meter un ferro candente no interior do recipiente. Tras a Reconquista empezan a plantarse viñedos en torno ao Camiño de Santiago onde empezan a xurdir os viños da ribeira do Douro e da Rioja. Xa no século XII empeza a cultivarse vides en zonas de Cataluña dando lugar a viñedos do Penedés e de Tarragona. O viño de Xerez (*viños de Sherish*) empezou a alcanzar unha fama na zona, máis tarde este viño foi denominado *sherry* polos ingleses. A reconquista fixo que se fixese un esforzo por dedicar espazo aos viñedos. O Cardeal Cisneros encargou a Gabriel Alonso de Herrera a redacción dunha obra que compilase o saber agrícola da época. Herrera describe na súa obra o cultivo da uva e a elaboración do viño a comezos do século XVI.

Empezan a cultivarse a vide en zonas moi específicas, como é o caso de Bordeos (*véxase:* Historia dos viños de Bordeos) no que o matrimonio de Henrique Plantagenet e Aliénor de Aquitania abriu a rexión de Bordeos ao mercado inglés. Aínda que xa existían viñas no ano 46 de nosa era cando os Galos as plantaban.

Segundo Álvaro Cunqueiro o viño chegaría a Galicia a través dos grandes mosteiros rexidos pola Orde do Císter.

## O viño no "Novo Mundo" 
[miniatura|Dúas [copa|copas de viño tinto e branco de California.]]
No 12 de outubro de 1492 o navegante Cristovo Colón realiza o descubrimento de América, no que se denominou o "Novo Mundo", as novas terras abren novas posibilidades de cultivo da vide. No ano 1525 Hernán Cortés sendo Gobernador de México ordena a plantación de viñedos nas terras colonizadas. O éxito das plantacións foi tal que se expandiu por completo o cultivo ás rexións do Vicerreinado do Perú, pronto o rei de España prohibiu novas plantacións en México (ano en 1595), debido aos temores que existían na Casa Real de que os novos territorios fosen autosuficentes. Este edicto real mantívose vixente durante case século e medio, só se podían plantar novas vides baixo licenzas especiais outorgadas polo reino de España, os xesuítas estaban exentos da concesión de tales licenzas. A cantidade de produción era tal que o sobrante empregábase na elaboración de augardentes, e desta forma nace o pisco.

En América do norte no ano 1697, nas primeiras incursións de misioneiros xesuítas españois, dirixidas por Juan de Ugarte na Baixa California plantáronse viñas con obxecto de poder ter viño para celebrar a Eucaristía. A variedade traída dos viñedos españois, hoxe en día denomínase nos Estados Unidos de América: uva da misión (*mission grape*). Estas primeiras plantacións reproducíronse nas diversas misións dando lugar aos primeiros viños de California. En 1769 o padre Serra levou a videira a San Diego. Algunhas das misións deixaron nome a famosos e extensos viñedos así como por exemplo a "Misión da nosa Señora de Guadalupe do Norte" que hoxe en día é unha extensa zona de viñedos co nome de val de Guadalupe.

No ano 1765, Benjamin Franklin decide usar o Almanaque do pobre Ricardo (''Poor Richard's Almanack* ) para promover o cultivo de variedades autóctonas da uva americana, reforzado desta forma a produción de viño nas colonias. Un dos amigos de Franklin, Benjamin Gale, estableceu que se bebese viño de colleitas coloniais, ou ningunha outro en absoluto; esta opinión pareceu prevalecer nas colonias desde 1764 ata a Revolución. Thomas Jefferson (1743-1826), terceiro presidente dos Estados Unidos de América, foi embaixador en Francia e cando regresou ao seu país, tivo destacados intentos de promover a viticultura. Da mesma forma John Adlum de York, Pensilvania publica libros e desenvolve estudos sobre as variedades de vide americanas. Por estes traballos é considerado J. Adlum como "o pai da viticultura americana", chegando a introducir unha variedade denominada Catawba. Fundou o Buena Vista winery (coñecido hoxe en día como *Buena Vista Carneros* no val de Sonoma). En 1842 Nicholas Longworth IV planta vides coa variedade Catawba e realiza o primeiro viño espumoso de América. É coñecido que no ano 1788, a denominada *primeira frota* (en inglés denominado: First Fleet) xa levaba entre as súas cargas sementes de clarete ás colonias de Australia. Nos primeiros anos non había un exceso de interese por parte dos colonos europeos no viño, os convictos que poboaban as terras tiñan padais pouco afeitos ao viño (apenas sabían cultivalo) e preferían outras bebidas fortes como podía ser o ron. A pesar destas preferencias maioritarias, pronto se foron cultivando vides en diferentes zonas de Nova Gales do Sur (Hunter Valley é renombrado ata na actualidade) e chegáronse a publicar libros acerca do seu cultivo, principalmente dirixidos aos colonos, un dos máis afamados foi escrito por un dos pioneiros do viño en Australia: James Busby.

En 1800 enviáronse desde Francia dous prisioneiros de guerra: Antoine Landrien e Francois de Riveau (ambos de Nantes) para que promovesen o cultivo da vide na zona e chegaron a escribir artigos nas gacetas de Sidney. En 1822 Gregory Blaxland (1778-1853) é o primeiro colono en exportar viño de Australia e o primeiro en conseguir un premio por iso. En 1659 empezáronse a prensar as primeiras uvas autóctonas do Cabo e en 1689 foron transferidas cubas a barcos con rumbo a Xava. O novo tipo de uva converteuse na variedade cultivar máis identificativa de Suráfrica, plantáronse tamén con posterioridade noutras rexións como Nova Zelandia, California. catalogaron os viños segundo a reputación do château (casa solariega) e o prezo de mercado, que naquela época relacionábase directamente coa calidade. O resultado foi a *Clasificación Oficial do Viño de Bordeus de 1855*.

No ano 1863 o emperador francés Napoleón III inquiró ao químico francés Louis Pasteur para que estudase as razóns polas que se estragaban os viños, causando á economía francesa grandes danos. Tres anos despois Pasteur publicou "Etudes sur lle vin" (Estudos sobre o viño ) demostrando por vez primeira como existían seres vivos microscópicos denominados fermentos que gobernaban os precesos de fermentación alcohólica, o control destes organismos facía que se puidese controlar a degradación do viño. Pasteur foi o primeiro en determinar o papel central do osíxeno na elaboración do viño. Esta nova visión fundamentou que a enoloxía empezase a cobrar unha visión científica acerca dos seus procesos.

miniatura|Botella de viño de vidro do 1740. Un longo camiño para chegar á forma actual.
As dúas variedades de uva máis antiga nos viñedos franceses son a chasselas da rexión de Fontainebleau e a chaselas de Moissac. A mellora das variedades de uva para sobremesa comezouse en Francia na época do Renacemento, baixo o reinado de Francisco I. No ano 1532 o rei tiña viñedos de Cahors e de Mireval plantadas en Thomery preto de Fontainebleau. Estas dúas variedades conxugáronse no que os franceses da época denominaban *Treille du Roi* (*a viña real*) e a comían en forma de froita de sobremesa. O químico francés Jean-Antoine Chaptal na época de Napoleón Bonaparte puido comprobar que engadindo azucre no proceso inicial de fermentación do viño (chaptalización) o resultado final era un viño con maior concentración alcohólica. Pronto se regularía este proceso, e ata foi prohibido nalgúns países. Os viños bebense en festas e algúns deles gozan de gran popularidade, por exemplo os viños de uva malvasía (variedade procedente de Monemvasia no Peloponeso) que segundo Lourenzo de Medici eran unha panacea para todos os males.

### O tapón e a botella de cristal 
Dúas innovacións aparecen nesta época unha delas é a botella de viño que nos seus comezos tiña unha aspecto máis redondo que alargado, debido a que é máis fácil obter esta forma ao tratar o vidro soprado (técnica da época). As melloras sobre a composición do vidro que xa facía a escola veneciana no século XIII fai que se empecen xa construír no século XVII botellas de vidro resistentes ao transporte de longas distancias, con formas homogéneas. A aparición dos viños espumosos necesitaba de melloras técnicas na construción de botellas que puidesen resistir a presións de gas (CO2) que se xeraba na segunda fermentación dentro da botella. As botellas de cristal desta época roldaban entre os 700 ml aos 800 ml debido a que era a cantidade máis fácil de poder ser transportadas por unha persoa. Aproximadamente no ano 1720 empezáronse a construír botellas máis alargadas, as impurezas do vidro facíaas de cor verde ou ata escuras (o que favorecía a conservación do viño). En 1821 Ricketts & co. Glassworks Bristol patentou unha forma de elaborar mecanicamente botellas da mesma forma, así naceu a actual botella de viño. Empezan a aparecer os viños húngaros denominados Tokaji. Os viños espumosos fan a súa aparición debido aos avances na incorporación de rollas na selaxe das botellas de viño, agora xa parecen máis robustas e a súa elaboración é bastante máis barata que nos tempos de outrora. Este desenvolvemento permite que na zona do Champaña-Ardenas un monxe denominado Pierre Pérignon elabore un viño espumoso que posteriormente se dá a coñecer mundialmente como champagne. O monxe determina un procedemento que denomina método champenoise (*método clásico*) fundamentado no efecto da fermentación na botella. O método fora investigado con anterioridade polo físico Christopher Merret. A popularidade crece cando esta bebida é adoptada pola realeza como no caso de Filipe II de Orleáns.

Séculos despois o cava comézase a producir a partir das investigacións que realiza *Instituto Agrícola Catalán de San Isidro* (Institut Agrícola Català de Sant Isidre) que empregou o *método tradicional'' pero empregando variedades de uvas brancas autóctonas do Penedés. Por mor desta investigación Josep Raventós i Fatjó produciu, en 1872, as primeiras botellas de cava na masía de can Codorníu, en Sant Sadurní d'Anoia. En Francia establécese un sistema de leis que defendan a denominación dos viños, este é o primeiro país viticultor en establecer lexislación respecto diso. Toma máis de 30 anos na evolución e a definición do aparello legal (1905-1935). En América do Norte cultívanse variedades autóctonas como a vitis labrusca, a vitis rotundifolia, a Vitis munsoniana etc. que resultan de interese aos viticultores europeos e que deciden exportar a mediados do século XIX cara a Europa. En 1862 diferentes cortes destas variedades chegan ao porto de Bordeus e pronto son incorporadas aos viñedos franceses, entre estas mostras había larvas da phyllosera. A enfermidade comeza cunha pequena mosca de cor verde (apenas 2&nbsp;mm) que posúe un complicado mecanismo de reprodución, no outono unhas larvas comen as raíces ata causar a morte da vide. Poden viaxar grazas aos ventos, podendo chegar ata os 20&nbsp;km. Os viñedos do mundo víronse afectados por esta praga durante ua década. A primeira alarma saltou en 1863 en Languedoc e nos seguintes 15 anos destruír case o 40% da produción francesa, a praga despregábase rápido.

Un dos botánicos que detectou nos seus primeiros instantes a praga foi Jùlès Émilè Plánchón que pronto intenta coa asistencia do colega botánico Pierre Marie Alexis Millardet e do entomólogo estadounidense Charles Valentine Riley atopar unha solución. Finalmente logran obter resultados ao introducir dúas especies americanas: *Vitis riparia* e *Vitis rupestris* aos viñedos franceses para realizar enxertos, co que se logrou facer ás plantas francesas fosen resistentes a *Phylloxera*. Hoxe en día mantense sen controlar a phyllosera, a única variedade europea autóctona e resistente inicialmente ao ataque da phylloxera é a Assyrtiko orixinal de Santorini, é por iso que é obxecto de investigación.

### Tras as Guerras Mundiais 
Nos Estados Unidos a emenda XVIII da Constitución dos Estados Unidos coñecida como a Lei seca foi ratificada en 1919, derrogada en 1933 e ratificada a súa derrogación coa XXI emenda da Constitución norteamericana. Nalgúns estados de maioría puritanos como Indiana prohíbese a venda de alcol os domingos, desde 1816 ata hoxe en día, e que se denomina *Blue Law* (lei azul). Outros países enfróntanse á prohibición a comezos do século XX, como son os países nórdicos (coa excepción de Dinamarca). Todos estes eventos prohibicionistas afectaron á demanda mundial de viño, no entanto a industria vitivinícola non podía afrontar unha forte demanda tras a devastación das pragas da Phylloxera e oídio. O final da primeira guerra mundial trouxo a Francia unha nova revolución vitivinícola.

No ano 1927 varios países produtores de viño reúnense para formar a **I**nternational **W**ine **Ou**ffice (**IWO**) co obxectivo de harmonizar as prácticas vitivinícolas, promover a investigación, pór en común unhas prácticas estándares. Establécense normas de dereito alimentario co obxecto de evitar fraudes na elaboración do viño, refórzanse as denominacións de orixe dos viños. Empézase a empregar como almacenamento do viño o Tetra Brik (denominado tamén tetra pack), en 1951 a empresa suíza AB Tetra Pak empeza a comercializar o produto.

No ano 1939 estala a segunda guerra mundial e a Alemaña nazi rompe no ano 1940 a Liña Maginot penetrándo no territorio de Francia, con este suceso a produción de Francia pasou a mans alemás. Durante o desenlace dalgunhas batallas os aliados intentaron evitar o bombardeo artilleiro de viñedos. Tras a guerra Francia modernizou os seus viñedos e pronto apareceron os viños de Beaujolais (que se alcumaba coa palabra *novo*: Beaujolais nouveau) e saturaban os bistrots franceses onde era moi popular. Na zona de Beaujolais empezouse a mediados de século XX unha nova forma de fermentación denominada maceración carbónica.

A finais do século XX incorpóranse nos viñedos as recolectoras automáticas, teñen o problema de actuar tan só en superficies chairas. Se automatizan así mesmo procesos como o embotellado. Descóbrense procesos que estabilizan e someten a un mellor control o viño e as súas calidade final.

## Hoxe en día 
Gran parte das melloras mecánicas introducidas nas industrias viticultoras Europeas e Americanas tras a segunda Guerra Mundial fai que aos poucos os viños de finais do século XX vaian gañando adeptos no mundo debido á súa mellora na calidade. Nos Estados Unidos créase nos anos 70 a Área Vitivinícola Americana -*American Viticultural Area* (AVA) - coa intención de achegar a súa propia denominación xeográfica ás variedades que alí se crean. Empezanse a publicar revistas especializadas cuxo tema monográfico céntrase nas tarefas vitivinícolas, un exemplo é a americana Wine Spectator. Estas publicacións crean o concepto de "viño do ano" como expresión de popularidade entre os enólogos máis prestixiosos. En Europa establécese a Unión Europea de países, pondo un marco común a regulación do viño, convertendo así á Unión no maior exportador e produtor do mundo (Francia, Italia e España). O viño faise moi popular nos anos 1980 en continentes que tiveron pouca tradición vitivinícola como é a India, chegando a incrementar a súa demanda. Invéntanse novos conceptos asociados co mundo do viño, tal e como a viñoterapia. Invéntanse novos conceptos de elaboración de viño como o Penfolds Grange de Australia que é desenvolvido inicialmente por Max Schubert e que logra a Premier Cru fóra de Bordeus. Empréganse novos sistemas de rega por goteo que estabilizan a produción vitícola.

No ano 1979 realízase en París unha gran cata de viños (Sentenza de París), na cata cega dos chardonnay e cabernet sauvignon inténtase ver a calidade contrastada dos viños franceses en comparación co viño californiano e sorprendentemente estes últimos dan moi boas puntuacións. Xorden profesións como crítico de viño, un dos máis influentes a finais do século XX e comezos do XXI é Robert M. Parker. Nun mundo máis conectado emerxe un novo concepto enolóxico e é a globalización do viño no que os expertos, grazas á capacidade de transporte aéreo de hoxe endía, son capaces de vixiar varios viñedos do mundo case nunha semana, así téñense enólogos como Michel Rolland capaces de controlar 13 viñedos repartidos en diversos países. Entre as curiosidades actuais acerca do viño atópase a denominada paradoxo francés xurdida a finais do século XX con obxecto de pór en dúbida parte das concepcións nutricionais actuais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  - Trátase dunha das historias máis apaixonantes, escrita por un dos autores máis afamados, abarca desde os seus comezos ata Grecia. Incide nas súas investigacións acerca da vitivini-arqueoloxía.
*  Cobre toda a historia do viño ata finais do século XX. Está escrito nun estilo moi narrativo.
*  - Pequena obra que como o seu título indica abarca toda a historia ata o século XXI, está narrada con agarimo por un profesor de CC Físicas no Texas Tech University. Dedica máis esforzos aos períodos modernos.
* 

### Outros artigos 
* Viño
* O viño na cultura popular galega

### Ligazóns externas 
* Historia do viño en Zonadiet  .