Jan Arnošt Smoler

miniatura|Jan Arnošt Smoler (1816-1884)
**Jan Arnošt Smoler**, nado o 3 de marzo de 1816 en Łućo e finado o 13 de xuño de 1884 en Bautzen  foi un filólogo e escritor sorbio, un dos máximos expoñentes do rexurdimento sorbio do século XIX.

## Traxectoria 
[miniatura|Área de [lingua sorbia na época de Jan Arnošt Smoler, ca. 1843]]
miniatura|Tumba de Smolers en Protschenberg
O pai de Smolers era un cantor luterano e profesor, establecido desde 1823 en Łaz, onde Jan Arnošt rematou a escola primaria, continuando a partir de 1827 os estudos de secundaria en Bautzen. Non puido realizar a carreira de estudos eslavos como desexaba por non existir na época nas universidades prusianas eses cursos, e así en 1836 comezou os estudos de teoloxía na Universidade de Breslau, e alí foi un dos membros fundadores da Akademischen Verein für lausitzische Geschichte und Sprache en 1838. Completou os seus estudos o ano seguinte e volveu a Łaz. Xunto con Leopold Hauptal e Handrij Zejler recolleu a colección de cántigas *Die Volkslieder der Wenden in der Ober- und Nieder-Lausitz*. En *Wendisch-deutsche Gespräche* e no seu dicionario de 1843, *Deutsch-Wendisches Wörterbuch*, Smoler realizou unha serie de reformas na ortografía modeladas segundo outras linguas eslavas occidentais e que tendían a diluír as diferenzas entre o alto e o baixo sorbio.

En 1847 foi un dos fundadores da asociación de promoción da cultura sorbia Maćica Serbska, que adoptou a súa ortografía e que se implicou na defensa dos dereitos dos sorbios no contexto da revolución de 1848 e que logrou concesións do goberno saxón, como que a partir de 1850 a lingua sorbia fose o medio de instrución nalgunhas escolas. Smoler estivo entre os primeiros profesores que en 1850 deron clases en sorbio no instituto de Bautzen, e tamén deu clases no colexio local escribindo algúns libros de texto. En 1851, Smoler, estableceu en Bautzen, a súa propia casa de edición que se fixo cargo da publicación do semanario *Tydźenska nowina*, que baixo a dirección de Smoler cambiou o seu nome a *Serbske Nowiny* en 1854. Entre 1852 e 1856 Smoler tamén publicou o anuario *Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft * , e de 1865 a 1868 o semanario *Slawische Zentralblatt – Wochenschrift für Literatur, Kunst, Wissenschaft und nationale Interessen des Gesamtslawentums*.

Smoler foi un defensor do paneslavismo cultural e da teoría da reciprocidade eslava, esperando que os contactos coas principais nacións eslavas fomentasen e promovesen a cultura sorbia en Lusacia, e así entre 1859 e 1883 realizou varias viaxes a Rusia, entre outras razóns para recoller doazóns para o financiamento de proxectos culturais.

## Obra 
* *Wendisch-deutsche Gespräche*. Bautzen 1841
* *Volkslieder der Wenden in der Ober- und Nieder-Lausitz*, 2. Bde. 1841 u. 1843 (hrsg. gemeinsam mit Leopold Haupt)
* *Krotke wułpoženje powšitkomneho Serskeho prawjepisanja*  Bautzen 1843.
* *Deutsch-Wendisches Wörterbuch*. Mit einer Darstellung der allgemeinen wendischen Rechtschreibung. Bautzen 1843
* *Überreste der alten Mythologie in der wendischen Lausitz*. [1848]
* *Sorbisch-wendische Sprachlehre*. Bautzen 1850
* *Kleine Grammatik der serbisch-wendischen Sprache in der Oberlausitz*. Bautzen 1852
* *Die slavischen Ortsnamen in der Oberlausitz und ihre Bedeutung*. Festschrift zum 300 jährigen Jubiläum des Gymnasiums zu Budissin. Bautzen 1867.

## Notas