Satirión morado

O **satirión morado**, ***Orchis mascula***, é unha orquídea de hábito terrestre que se distribúe pola Europa mediterránea e noroeste de África.

## Descrición 
miniatura|*Orchis mascula* planta.
miniatura|*Orchis* *mascula*, roseta foliar con talo da inflorescencia.
As follas son oblongas cunha lonxitude de 8 cm xeralmente con manchas desiguais de cor purpurea marrón escura. Tamén presenta bráctea que envolve o talo na maior parte da súa lonxitude. As follas crecen desde os nódulos subterráneos que teñen un tamaño máximo de 6 cm e son elipsoides.

A inflorescencia que é erecta en espiga con forma oblonga, sae da roseta basal de 5 a 10 follas oblongo lanceoladas que ás veces están moteadas de puntos púrpura marronáceos. O talo de 7,5 a 12,5 cm de lonxitude.
Presenta unha densa floración en forma oblonga con flores pequenas . O tres sépalos son iguais en tamaño estando soldados polos lados quedando os ápices soltos en 2/4 partes, estes extremos soltos dos dous laterais cúrvanse cara arriba e lixeiramente cara a ambos os lados. Forman unha especie de gorra que cobre a columna. Os sépalos presentan unha cor uniforme púrpura forte. O labelo sobresae debaixo do casco 3/4 partes. É de cor púrpura como os sépalos, no centro ten unha liña branca máis ancha na base e estréitase até desaparecer a metade do labelo moteada de puntos púrpura de cor máis intensa que o do resto da flor. O labelo presenta tres lóbulos, o central lixeiramente máis ancho que os dous lóbulos que hai un a cada lado que están lixeiramente arqueados cara a dentro e cara arriba. Ten ademais dous pétalos case tan grandes como os sépalos de cor rosa esbrancuxada que cobren á columna por baixo de sépalos.
Florece dende marzo até xuño. A cor pode variar desde esbrancuxada a diferentes tons de rosa e púrpura.

## Distribución e hábitat 
Desenvólvese en prados e terreos á luz solar directa ou media sombra.

Atópanse no Mediterráneo e noroeste de África.

## Taxonomía 
*Orchis mascula* foi descrita por Linné e publicada en *Flora Suecica* 310. 1755.

; Etimoloxía
:

Estas orquídeas  reciben o seu nome do grego όρχις "orchis", que significa testículo, pola aparencia dos tubérculos subterráneos nalgunhas especies terrestres. A palabra 'orchis' usouna por primeira vez Teofrasto (371/372 - 287/286&nbsp;a.&nbsp;C.), no seu libro  "*De historia plantarum*" (*A historia natural das plantas*). Foi discípulo de Aristóteles e está considerado como o pai da Botánica e da Ecoloxía.

***mascula***: epíteto latino que significa macho, masculino.

; Sinonimia
:

miniatura
miniatura

* *Orchidactyla kromayeri* (M.Schulze) Borsos & Soó 1966;
* *Orchidactyla pentecostalis* (Wettst. & Sennholz) Borsos & Soó 1966 ;
* *Orchidactyla speciosissima* (Wettst. & Sennholz) Borsos & Soó 1966;
* *Orchis brevicornis var. fallax* De Not. 1844;
* *Orchis cochleata* Fleischm. & M.Schulze 1902;
* *Orchis compressiflora* Stokes 1812 ;
* *Orchis fallax* (De Not.) Willk. in Willk. & J.M.C.Lange 1861
* *Orchis glaucophylla* A.Kern. 1864
* *Orchis kromayeri* M.Schulze 1904
* *Orchis mascula f. longifolia* Landwehr 1977
* *Orchis mascula subsp. occidentalis* O.Schwarz 1949
* *Orchis mascula subsp. signifera* (Vest) Soó 1927
* *Orchis mascula subsp. speciosa* (Mutel) Hegi 1909
* *Orchis mascula subsp. tenera* (Landwehr) Del Prete 1999
* *Orchis mascula subsp. wanjkovii* (E.Wulff) Soó 1932
* *Orchis mascula var. acutiflora* W.D.J.Koch 1837
* *Orchis mascula var. bicolor* Balayer 1986
* *Orchis mascula var. fallax* E.G.Camus 1889
* *Orchis mascula var. hostii* Patze, E.Mey. & Elkan 1848
* *Orchis mascula var. maritzii* J.A.Guim. 1887
* *Orchis mascula var. monsignatica* Font Quer 1928
* *Orchis mascula var. obtusiflora* W.D.J.Koch 1837
* *Orchis mascula var. speciosa* Mutel 1836
* *Orchis mascula var. tenera* Landwehr 1977
* *Orchis monsignatica* (Font Quer) Rivas Goday 1941
* *Orchis morio f. mascula* L. 1753
* *Orchis morio var. mascula* L. 1753
* *Orchis obtusa* Schur 1866
* *Orchis obtusiflora* Schur 1853
* *Orchis olivetorum* Gren. ex Nyman 1882
* *Orchis ovalis* F.W.Schmidt 1791
* *Orchis parreissii* C.Presl 1845
* *Orchis patens var. fallax* (De Not.) Rchb.f. 1851
* *Orchis pentecostalis* Wettst. & Sennholz 1889
* *Orchis signifera* Vest 1824
* *Orchis speciosa* Host 1831;
* *Orchis speciosissima* Wettst. & Sennholz 1889;
* *Orchis stabiana* Tenore 1833;
* *Orchis tenera* (Landwehr) Kreutz 1991;
* *Orchis untchji* M.Schulze 1907;
* *Orchis vernalis* Salisbury 1796;
* *Orchis wanjkovii* E.Wulff 1930;
* *Orchis wilmsii* K.Richt. 1890

## Notas 

## Véxase tamén 
## Bibliografía 
* Leroy-Terquem, Gerald e Jean Parisot. *Orchids: Care and Cultivation.* Londres: Cassel Publishers Ltd., 1991.
* Schoser, Gustav. *Orchid Growing Basics.* Nova York: Sterling Publishing Co., Inc., 1993.
* White, Judy. *Taylor’s Guide to Orchids.* Frances Tenenbaum, Series Editor. Nova York: Houghton-Mifflin, 1996.
* Alec Pridgeon. *The Illustrated Encyclopedia of Orchids.* Publicado por Timber Press.
* Bechtel, Cribb e Launert. *The Manual Of Cultivated Orchid Species.* Publicado por The MIT Press.
* Williams, N. H. 1972. *A reconsideration of Ada and the glumaceous brassias*. Brittonia 24: 93–110.

### Outros artigos
* *Orchis morio*
* Polinización en orquídeas
* Características das orchidáceas