Dinar serbio

O **dinar serbio** (en serbio: *српски динар/srpski dinar*) é a moeda oficial de Serbia. Na provincia de Kosovo e Metohija usan o euro dende o 2002, antes compartían o dinar iugoslavo con Serbia. O código internacional monetario ISO 4217 para o dinar serbio é RSD, un dinar equivale a 100 *para* (пара).

## Historia 
A primeira mención que se ten dun "dinar serbio" data do reino de Stefan Nemanjic en 1214. Até a caída do déspota Stefan Lazarević en 1459, a maioría de gobernantes serbios emitiron dinars. A moeda foi un símbolo importante da nacionalidade serbia durante a Idade Media. Estes dinares medievais cuñáronse exclusivamente en prata por mor das restricións que tiña o ouro na Europa medieval.

Despois da conquista otomá até mediados do século XIX usáronse diferentes moedas estranxeiras. Os otománs estableceron diversas casas emisoras en territorio de Serbia: en Novo Brdo, Kucajna e Belgrado. A moeda fraccionaria actual do dinar serbio é o *para*, que é como se chamaban as antigas moedas de prata turcas que circularon en Serbia (nome derivado do árabe *bara*, prata).

No século XIX, os gobernos de Karađorđe e do príncipe Miloš Obrenović tamén viron circular un bo número de moedas de todas partes de Europa, en concreto de corenta e tres tipos diferentes: dez de ouro, vinte e oito de prata e 5 de cobre. Despois da independencia da dominación turca, comezáronse a tomar medidas para establecer un sistema monetario independente.

Despois da circulación de tantas moedas no seu territorio, o príncipe Mihailo Obrenović fixo cuñar unha moeda nacional serbia. As novas moedas, dunha aliaxe de cobre, foron as de 1, 5 e 10 *para*. Os anversos levaban o retrato do príncipe e o ano de emisión, 1868. O dinar de prata non se cuñou até 1875. Nel figuraba o príncipe Milan Obrenović, e habíaos de 50 *para* e de 1 e 2 dinares. As primeiras moedas de ouro emitíronse en 1879, cun valor de 20 dinares. Para a coroación do rei Milán en 1882 emitíronse moedas de ouro de 10 e 20 dinares, chamadas popularmente *milandor* (do francés ''Milan d'Or'').

## Moedas 
As moedas que circulan en 2009 son as seguintes:
* 1 dinar.
* 2 dinares.
* 5 dinares.
* 10 dinares.
* 20 dinares.

## Billetes 
Os billetes que circulan oficialmente son os das denominacións que a continuación se describen:

* 10 dinares
* 62 x 131&nbsp;mm
** Tonalidade: dourado e ocre
** Anverso: o filólogo Vuk Stefanović Karadžić e un libro aberto adicado a el
** Reverso: os membros do Primeiro Congreso Eslavo celebrado en Praga en 1848
* 20 dinares
** 64 x 135&nbsp;mm
** Tonalidade: verde
** Anverso: o poeta e bispo Petar Petrović Njegoš
** Reverso: detalle do mausoleo onde xacen os restos do bispo
* 50 dinares
** 66 x 139&nbsp;mm
** Tonalidade: violeta
** Anverso: o compositor Stevan Stojanović Mokranjac e un violín
** Reverso: unha fotografía do compositor sobre unha partitura
* 100 dinares
** 68 x 143&nbsp;mm
** Tonalidade: azul
** Anverso: o físico e enxeñeiro Nikola Tesla
** Reverso: fotografía do físico e detalle da súa máquina de indución electromagnética
* 200 dinares
** 70 x 147&nbsp;mm
** Tonalidade: marrón
** Anverso: a pintora Nadežda Petrović e unha escultura que representa á artista
** Reverso: silueta do mosteiro de Gračanica
* 500 dinares
** 70 x 147&nbsp;mm
** Tonalidade: verde, azul e laranxa
** Anverso: o xeógrafo Jovan Cvijić, de fondo representación polar da terra
** Reverso: fotografía do xeógrafo e motivos folclóricos serbios
* 1000 dinares
** 72 x 151&nbsp;mm
** Tonalidade: vermello
** Anverso: o primeiro gobernador do banco nacional Dorde Vajfert, de fondo a súa cervexaría
** Reverso: unha fotografía do produtor e detalle do interior do Banco Nacional de Serbia
* 5000 dinares
** 76 x 159&nbsp;mm
** Tonalidade: gris e púrpura
** Anverso: o político e historiador Slobodan Jovanović e unha estatua dunha muller cunha pomba na man e dous nenos ao seu arredor
** Reverso: fotografía do político e silueta do Parlamento de Serbia

## Hiperinflación 
A hiperinflación tivo lugar en Serbia en 1993 por mor da política continua do goberno de emitir moeda para financiar o déficit público, con tal que o goberno de Slobodan Milošević asegurase que era debida ás sancións internacionais. O billete de máis valor que se puxo en circulación foi o de 500.000 millóns de dinares. A hiperinflación disparouse máis dun 300.000% e, despois de numerosas desvalorizacións, estableceuse un cambio de 700.000 novos dinares por dólar estadounidense. Xeneralizouse o desemprego e moitas industrias case crebaron pola carencia de materias primas. Empezouse a controlar a hiperinflación coa introdución dunha nova moeda coñecida como o "super dinar", equivalente a 1.000 millóns dos antigos dinares, e vinculado ao valor do marco alemán. Con todo, o grao de recuperación vese obstaculizado pola cantidade de recursos económicos do país utilizados nas campañas militares e a perda de moitos homes e profesionais en idade de recrutamento que fuxiron do país desde 1991. O desemprego mantívose desde 1993 por encima do 50%.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Banco Nacional de Serbia
* Novas moedas de 2009