open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
G.I. Joe: The Rise of Cobra

**G.I. Joe: Rise of Cobra** é unha película estreada o 7 de agosto de 2009 en Estados Unidos, baseada nunha liña de figuras de acción. Baixo a dirección de Stephen Sommers (*Van Helsing*), e o guión a cargo de Stuart Beattie (*30 Days of Night*) e Skip Woods (*Hitman*).

## Resumo 
Unha unidade militar de elite composta por axentes especiais coñecida como G.I. Joe enfróntase a unha organización terrorista liderada por un importante fabricante de armas, James McCullen, que xunto aos seus secuaces tenta apoderarse dunha nova nanotecnoloxía que el mesmo creara para a OTAN, capaz de destruír cidades enteiras .

A historia céntrase en Duke, un oficial do exército, o seu amigo Ripcord, o seu recrutamento a G.I. Joe e como a historia pasada amorosa do primeiro está directamente vencellada coa baronesa, unha das líderes do grupo terrorista.

## Elenco 
* Channing Tatum como Duke
* Dennis Quaid como General Hawk
* Sienna Miller como Ana Lewis / Baroness
* Joseph Gordon-Levitt como Rex Lewis / Cobra Commander
* Rachel Nichols como Shana 'Scarlett' O'Hara
* Jonathan Pryce como o Presidente dos Estados Unidos
* Marlon Wayans como Ripcord
* Brendan Fraser como o Sarxento Stone
* Christopher Eccleston como Destro
* Arnold Vosloo como Zartan
* Ray Park como Snake Eyes
* Saïd Taghmaoui como Breaker
* Adewale Akinnuoye-Agbaje como Heavy Duty
* Brandon Soo Hoo como Young Storm Shadow
* Lee Byung-hun como Storm Shadow
* Karolina Kurkova como Courtney A. Kreiger 
* Gerald Okamura como The Hard Master
* Michael Benyaer como Flight Control
* Leo Howard como o rapaz Snake Eyes
* Courtney Fleming como Security Tech
* David Jean Thomas como xeneral británico da OTAN
* Elena Evangelo como Presidential Aide
* Michael Broderick como Screaming Man
* David Murray como McCullen 1641
* Kellie Matteson como Control Room Tech
* Luke Massy como McCullen Tech
* Jerald Garner como Cobra Tech
* Brittany Alexis Palmer como Dancer
* Michael Bretten como Control Room Tech
* Jabbaar George como Viper Guard
* Burton Perez como Bravo
* Gunner Wright como Secret Sevice Agent
* Frederic Doss como Apache CPG #2
* Bob Rumnock como Lab Tech #1
* Ryan Van de Kamp Buchanan como MARS Guard
* Duncan Bravo como Turkish N.A.T.O. General
* Ken Thomas como Apache Navigator
* Chris Akers como Security Tech

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Trailer G.I. Joe: The rise of Cobra
Marco convertible

O **marco convertible** (en bosníaco: *konvertibilna marka*) é a moeda oficial de Bosnia e Hercegovina. Estableceuse como tal nos acordos de Dayton de 1995. O seu nome provén do marco alemán, moeda coa que mantivo unha taxa de cambio de 1 a 1 até 2002. Dende entón mantén un cambio fixo co euro de 0,51129 euros por marco.

Porén, na zona sur de Bosnia e Hercegovina, e debido á maioría de poboación croata, utilízase tamén a kuna croata.
Primeira batalla do Aisne

A **primeira batalla do Aisne** foi unha batalla da primeira guerra mundial encadrada no contexto da Carreira cara ao mar. Produciuse en Francia, na ribeira do río Aisne entre o 13 e o 28 de setembro de 1914. As tropas francesas decidiron atacar neste punto ao I e II Exército Alemán, que se retiraban tras a derrota na Primeira Batalla do Marne.

Ao longo do río, os alemáns estableceron varios puntos defensivos, con postos de artillaría e metralladoras. As tropas expedicionarias británicas cruzaron o río empregando pontóns e pontes medio destruídas. Os exércitos franceses atacaron en varios puntos pero non conseguiron resultados significativos. A partir de entón sucedéronse varias ofensivas co mesmo resultado, iniciando unha guerra de trincheiras que caracterizaría a primeira guerra mundial.
Panchés, San Mamede de Carnota, Carnota

**Panchés** é unha aldea da parroquia de San Mamede de Carnota no concello coruñés de Carnota.Segundo datos do IGE do 2009 ten 118 habitantes (51 homes e 67 mulleres). Limita ao norte co lugar da Curra e ao sur co lugar de Caldebarcos.

## Xentilicio 
O seu xentilicio é o mesmo que o propio topónimo: **panchés**.

## Lugares de interese 
O principal atractivo de Panchés reside nunha arquitectura tradicional galega con casas de pedra e hórreos (cabaceiras) graníticos. As vistas dende o lugar cara ao Atlántico permiten albiscar o faro de Fisterra e máis a praia de Carnota.

Está situado tamén moi próximo á Moa, monte situado dentro da zona especial de conservación (ZEC) Carnota - Monte Pindo da Rede Natura 2000.

## Praias 
Posúe varias praias: a principal, a Praia da Insuela e dúas enseadas, a Praia do Gramelo e o Rego da Braña, de grande interese pesqueiro e sobre todo marisqueiro: percebes, mexillón, centola, nécora, ourizos, boi de mar, e outros.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Vista atlantico.JPG|Vistas do Rego da Braña 
Ficheiro:Panchés_desde_O_Gramelo.jpg|Panches coa Moa ao fondo
Ficheiro:cabaceiras.JPG| Cabaceiras 
Ficheiro:Casas.jpg|Arquitectura integrada coa tradicional
Ficheiro:Solpor fisterra.JPG|Solpor no Cabo Fisterra
Ficheiro:O Pindo 2eue.jpg|A Moa
Ficheiro:Praia insuela.jpg|Botes na Insuela
Ficheiro:Insuela.JPG|Praia da Insuela
Ficheiro:Insuela.jpg|Praia da Insuela
Ficheiro:Gramelo2.JPG|Vista xeral do Gramelo 

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Mamede de Carnota 
### Parroquias de Carnota 
## Notas
A Cabra de Cubeliño

**A Cabra de Cubeliño** ou **Petróglifo da Pedra da Cabra** ou **A Laxe das Cabras**  ou **Pena da Cabra** é un petróglifo situado na parroquia de Cespón no concello coruñés de Boiro. Na estrada de Cespón a Abanqueiro, pasado Quinteiro por unha pista á dereita, atópase o lugar de Cubeliño ou O Coveliño. O petróglifo está a uns 200 metros da estrada nunha pendente poboada de mimosas.

Está formado por dúas figuras zoomorfas de seis patas, unha delas incompleta. A figura maior mide 45 x 52&nbsp;cm e representa dun xeito moi esquemático un cervo con pequenos corvos.

## Notas
Saving Grace

**Saving Grace** pódese referir a:
* *Saving Grace* (serie de televisión), unha serie televisiva do 2007 da canle TNT protagonizada por Holly Hunter sobre un detective da policía.
* *Saving Grace* (filme de 1985), unha película baseada na novela de Celia Gittelson.
* *Saving Grace*, un filme canadense de 1998.
* *Saving Grace* (filme de 1998), unha película de Nova Zelandia.
* *Saving Grace* (filme de 2000), unha película británica estreada en galego como *O xardín da alegría*.
* *Saving Grace* (filme de 2008), un filme sobre a inundación de 1951 do río Missouri.
* "Saving Grace", un single e canción de Tom Petty.
* "Saving Grace", unha canción de The Cranberries do álbum *Bury the Hatchet.
* "Saving Grace", unha canción do grupo "Point of Grace".
* Saving Grace (banda).
* *Saving Grace'' (libro), de Katherine Spencer.

## Véxase tamén 
* Grace é un nome propio feminino e un apelido.
Saving Grace (serie de televisión)

***Saving Grace*** é unha serie da canle de televisión TNT que foi estreada o 23 de xullo de 2007 no Estados Unidos, e que rematou o 21 de xuño de 2010.

## Argumento
A historia transcorre no estado de Oklahoma, EUA, cunha personaxe principal é a axente do departamento de policía Grace Hanadarko, interpretada pola gañadora dun premio Óscar Holly Hunter.
A detective Grace Hanadarko é unha muller que leva a súa vida ao límite: fuma, bebe e é promiscua.
Un día, despois de ter bebido mucho, a detective Hanadarko atropela mortalmente ao convicto Leon Cooney.
Nese momento de desesperación, Grace pídelle axuda a Deus e entón Earl, un anxo interpretado por Leon Rippy, aparece para dicirlle que Deus lle dá unha última oportunidade para chegar ao ceo.

## Elenco 
* Holly Hunter - Grace Hanadarko
* Leon Rippy - Earl (o anxo)
* Bokeem Woodbine - Leon Cooley (o convicto ao que atropela).
* Kenny Johnson - Ham Dewey (compañeiro de traballo e amante).
* Laura San Giacomo - Rhetta Rodríguez (mellor amiga de Grace).
* Gregory Norman Cruz - Bobby Stillwater.
* Bailey Chase - Butcha Ada.
Fernando II de Portugal

**Fernando II de Portugal**, nado coma **Fernando Augusto Francisco Antonio de Saxonia-Coburgo-Gotha-Koháry** en Viena o 29 de outubro de 1816 e finado en Lisboa o 15 de decembro de 1885, foi o Príncipe e, posteriormente, Rei de Portugal de Portugal polo seu casamento a raíña D. María II en 1836.

De acordo coas leis portuguesas, D. Fernando de Saxonia-Coburgo-Gotha-Koháry tornouse rei de Portugal *iure uxoris*, só despois do nacemento do primeiro Príncipe, que foi o futuro D. Pedro V, en 1837. Desa forma, cesa na Casa Real portuguesa a varonía de D. Afonso Henriques, mantida ao longo de sete séculos (nótese que a outra raíña portuguesa, D. María I, casara co tío D. Pedro III, polo que se mantivo o sangue do primeiro rei de Portugal), tendo entón pasado a correr o sangue da casa de Saxonia-Coburgo e Gotha nas veas dos *Bragança*.

Aínda que fose D. María II a detentora do poder, D. Fernando evitar sempre que sexa posible a política, preferindo involucrar-se coa arte.

D. Fernando II foi rexente do reino por catro veces, durante os embarazos de María II, despois da súa morte en 1853 e cando o seu segundo fillo, o rei Lois I, e a raíña María Pia de Savoia se ausentou de Portugal para asistir á Exposición de París en 1867.

El foi coñecido na historia de Portugal como *"O Rei Artista"*.

## Familia 
Era o primoxénito do príncipe Fernando de Saxonia-Coburgo e Gotha, irmán do duque Ernesto I e do rei Leopoldo I dos Belgas, e da súa dona, María Antonia de Koháry. Tiña tres irmáns máis novos: Augusto, Vitoria e Leopoldo.

O príncipe creceu en varios lugares: nas terras da súa familia na actual Eslovaquia e nas cortes austríacas e as xermánicas.

## Tronos Grego e Español 
En 1862, houbo unha revolta en Grecia contra o rei Odón I e ofrece-se o trono grego a D. Fernando II, pero este negouse.

En 1868, unha revolución expulsou a Raíña Isabel II de España e a súa familia, e o goberno provisional Español, non desexando establecer unha República, ofreceu a coroa a D. Fernando II, entón con corenta e nove anos. Tamén rexeitou a proposta.

## Notas
Malcolm in the Middle

***Malcolm in the Middle*** é unha serie de televisión cómica da canle FOX, gañadora sete veces do Emmy, unha vez do Grammy e sete veces nomeada ao Globo de Ouro. Comezou a transmitirse no 2000 e finalizou no 2006 despois de 7 tempadas.

## Personaxes 
### A familia 
* Frankie Muniz como Malcolm
* Jane Kaczmarek como Lois, a nai de Malcolm
* Bryan Cranston como Hal, o pai de Malcolm
* Justin Berfield como Reese, 2º irmán máis vello de Malcolm
* Erik Per Sullivan como Dewey, irmán máis novo de Malcolm
* Christopher Kennedy Masterson como Francis, o irmán meirande de Malcolm
* James e Lukas Rodriguez como Jamie, o irmán máis novo que aparece nos derradeiros episodios

## Música 
A canción principal da serie é *Boss of me*, que está interpretada por They Might Be Giants.

Un soundtrack, *Music from Malcolm in the Middle*, foi lanzado o 21 de novembro do 2000.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha da dobraxe ao castellano en eldoblaje.com
Henrique IV de Inglaterra

**Henrique IV de Inglaterra**, coñecido tamén como **Henrique Bolingbroke**, nado o 3 de abril de 1367 e finado o 20 de marzo de 1413, foi rei de Inglaterra entre 1399 e 1413, o primeiro da dinastía de Lancaster. Henrique era fillo de Xoán de Gante, duque de Lancaster, e neto do rei Eduardo III de Inglaterra.
## Traxectoria 
Naceu no castelo de Bolingbroke no Lincolnshire e, segundo o costume da época, era coñecido tamén como *Henrique Bolingbroke*.

A pesar de apoiar o seu primo Ricardo II de Inglaterra no inicio do reinado deste, axiña os dous homes entraron en conflito. Henrique acabou mesmo expulsado do país e desherdado en 1398. No ano seguinte, o seu pai morre na Aquitania e Ricardo II confisca os seus bens para a coroa. Pero o monarca non era popular nin considerado competente e Henrique valeuse diso para iniciar unha guerra aberta o 30 de setembro de 1399. O golpe é exitoso e Henrique é coroado rei de Inglaterra o 13 de outubro, na Abadía de Westminster, iniciando a dinastía de Lancaster. Ricardo II foi deposto e asasinado por precaución no ano seguinte.

En 1380, Henrique casou con María de Bohun, de quen tivo varios fillos e fillas. Xa rei, Henrique desposou a princesa Xoana de Navarra, filla do rei Carlos II, con quen non tivo descendencia.

O reinado de Henrique foi marcado por varias insurrecións populares, especialmente no País de Gales e en Inglaterra. O fracaso destas rebelións debeuse en parte á habilidade militar do seu herdeiro, o futuro Henrique V.

O fin da vida de Henrique IV foi marcado por problemas graves de saúde debidos a unha enfermidade de pel, posiblemente psoríase ou un síntoma de sífilis. Henrique morreu en 1413 e atópase sepultado na catedral de Canterbury.

A súa vida atópase retratada en Henrique IV, unha peza en dúas partes de William Shakespeare.
## Descendencia 
* De Maria de Bohun:
** Eduardo (1382).
** Henrique V, rei de Inglaterra (1387-1422).
** Tomás, Duque de Clarence (1388-1421), morreu en batalla.
** João, Duque de Bedford (1389-1435).
** Humphrey, Duque de Gloucester (1390-1447).
** Branca (1392-1409), casou con Luís III, Elector Palatino.
** Filipa (1394-1430), casou co rei Érico I de Dinamarca, Suecia e Noruega.
They Might Be Giants

**They Might Be Giants** (ás veces abreviado como **TMBG**) é unha banda de rock alternativo estadounidense formada en 1982 na cidade de Nova York por John Flansburgh e John Linnell. Durante os primeiros anos do grupo Flansburgh e Linnell estaban acompañados frecuentemente por unha caixa de ritmos. A comezos dos anos 90 They Might Be Giants converteuse nunha banda completa. Na actualidade os seus membros son Flansburgh, Linnell, Marty Beller, Dan Miller e Danny Weinkauf. A banda é coñecida polo seu estilo pouco convencional e experimental de música alternativa. O grupo tamén tivo éxito realizando música para nenos e sintonías para programas de televisión e películas.

O seu nome provén dun filme de George C. Scott, inspirado no episodio do Don Quixote onde se enfronta aos muíños que "poderían ser xigantes".

A banda leva editados 14 álbums de estudio. O seu traballo *Flood* foi certificado platino, e o seu álbum de música infantil *Here Come the ABCs* foi certificado ouro. O grupo gañou dous premios Grammy, un en 2002 pola súa canción "Boss of Me", que foi o tema da serie *Malcolm in the Middle*. O seu segundo Grammy gañouno no 2009 polo seu álbum *Here Come the 123s*. They Might Be Giants leva vendidos ao redor dos 4 millóns de discos.

## Membros 
* John Linnell - Acordeón, teclado, frauta, vocal
* John Flansburgh - Guitarra, vocal
* J. D. Feinberg - Batería 
* Kurt Hoffman - Trompeta, teclado
* Brian Doherty - Batería 
* Tony Maimone - Baixo 
* Graham Maby - Baixo 
* Eric Schermerhorn - Guitarra solo
* Dan Hickey - Batería

## Discografía 
### Álbums de estudio 
### EP 
* 1987 - ''Don't Let's Start*
* 1988 - *(She Was A) Hotel Detective*
* 1989 - *They'll Need a Crane*
* 1989 - *Purple Toupee*
* 1990 - *Birdhouse in Your Soul*
* 1990 - *Istanbul (Not Constantinople)*
* 1992 - *The Statue Got Me High*
* 1992 - *I Palindrome I*
* 1992 - *The Guitar (The Lion Sleeps Tonight)*
* 1993 - *Why Does the Sun Shine? (The Sun Is a Mass of Incandescent Gas)*
* 1993 - *O Tannenbaum*
* 1994 - *Back to Skull*
* 1996 - *S-E-X-X-Y*
* 1999 - *What We Did This Summer*
* 2000 - *Working Undercover for the Man*
* 2001 - *Boss of Me*
* 2001 - *Man, It's So Loud in Here*
* 2001 - *They Might Be Giants in Holidayland*
* 2003 - *Bed, Bed, Bed*
* 2004 - *Indestructible Object*
* 2004 - *The Spine Surfs Alone*

### Ao vivo 
* 1994 - *Live!! New York City 10/14/94* 
* 1998 - *Severe Tire Damage* 
* 1999 - *Live* 
* 2004 - *The Spine Hits the Road* 
* 2004 - *Almanac* 
* 2004 - *Venue Songs*

### Compilacións 
* 1989 - *Don't Let's Start* 
* 1991 - *Miscellaneous T* 
* 1997 - *Then: The Earlier Years* 
* 1999 - *Best of the Early Years* 
* 2002 - *They Got Lost* 
* 2002 - *Dial-A-Song: 20 Years of They Might Be Giants* 
* 2005 - *A User's Guide to They Might Be Giants* 
* 2005 - *Venue Songs DVD/CD''
Batalla de Saint-Quentin (1914)

A **batalla de Saint-Quentin de 1914** foi unha batalla da primeira guerra mundial, tamén denominada a **primeira batalla de Guise**. Tivo lugar en agosto de 1914.

## Desenvolvemento 
A noite do 26 de agosto, as tropas aliadas estaban en retirada. O xeneral francés Joffre precisaba que alguén contivese o avance alemán mentres se retiraban tanto as tropas galas (no flanco dereito) como as tropas expedicionarias británicas (no flanco esquerdo). Os mandos franceses ordenaron a Lanrezac, a cargo do V Exército, atacar os alemáns atrasando o seu avance.

O día 29 pola mañá atacaron ás tropas alemás, que nos días anteriores estableceran defensas en torno a Saint-Quentin. O avance foi lento e custou moitas vidas, pero finalmente forzaron a Bullow a retroceder. Esa mesma noite, Joffre ordenou a Lanrezac que continuasen a retirada e que ó seu paso destruísen as pontes sobre o río Oise. A orde non chegou ata o día 30 pola mañá e as tropas tardaron en iniciar a marcha. Non obstante, o II Exército alemán non se desprazou e polo tanto non obstaculizou a Lanrezac.

O día 30, Bullow reportou aos seus superiores que non puidera curtar a retirada francesa. Días despois marchou cara ao río Marne en dirección a París.
Bianca (lúa)

**Bianca** é un satélite interior de Urano. Foi descuberta a partir de imaxes tomadas pola sonda espacial *Voyager 2* o 23 de xaneiro do 1986 e recibiu a designación temporal de **S/1986&nbsp;U&nbsp;9**. Recibiría máis tarde o nome da irmá de Katherine na obra de Shakespeare, *The Taming of the Shrew*. Foi bautizada polos seus descubridores como Peaseblossom, unha fada da obra de Shakespeare, A Midsummer Night's Dream, pero como a nomenclatura estaba en conflito entre os Estados Unidos e a Unión Soviética, o nome de Bianca foi escollido discretamente pola Unión Astronómica Internacional uns anos despois do descubrimento da lúa.https://web.archive.org/web/20080409104253/http://www.seti.org/news/features/moon-by-any-other-name.php Tamén é coñecida coma **Urano&nbsp;VIII**..

Bianca pertence ó grupo de satélites Portia, o cal inclúe a Belinda, Crésida, Desdémona, Portia, Xulieta, Cupido, Rosalinda e Perdita. Estes satélites teñen características orbitais e propiedades fotométricas semellantes. Por desgraza, a parte da súa órbita, o seu raio de 27&nbsp;km e ó seu albedo xeométrico de 0,08, pouco máis se sabe deste astro.

As imaxes da Voyager 2 amosan a Bianca coma un obxecto alargado co seu eixo maior apuntado cara Urano. A taxa de relación entre os eixos de Bianca é de 0,7 ± 0,2, o que lle outorga unha forma elipsoidal. A súa superficie é de cor gris.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Urano

### Ligazóns externas
* Bianca Profileby NASA's Solar System Exploration 
* Uranus' Known Satellites (by Scott S. Sheppard)
Calibán (lúa)

**Calibán** é a segunda lúa retrógrada irregular máis grande de Urano. Foi descuberta o 6 de setembro do 1997, xunto con Sicorax, por Brett J. Gladman, Philip D. Nicholson, Joseph A. Burns, e John J. Kavelaars usando o telescopio Hale de 200 polgadas e recibiu a designación temporal de **S/1997&nbsp;U&nbsp;1**.

O seu diámetro estimado é de 72 kms (asumindo un albedo de 0,04) / B–V = 1,23 / V–R = 0,47

A curva de luz suxire que o período de rotación é de 2,7h.

## Orixe 
Ó redor de Calibán existe a teoría de que podería ser un corpo capturado. Non se formou no disco de acrección, o cal existía ó redor de Urano, xusto despois da formación do planeta. O mecanismo de captura é descoñecido, pero capturar unha lúa require a disipación de enerxía. O posible proceso de captura incluiría: o arrastre do gas do disco protoplanetario, varios corpos interactuando e a captura durante o rápido proceso de aumento da masa de Urano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Urano

### Ligazóns externas 
* Caliban Profileby NASA's Solar System Exploration 
* David Jewiit pages 
* Uranus' Known Satellites (by Scott S. Sheppard) 
* Ephemeris IAU-NSES 
* Caliban and Sycorax, Moons of Uranus (2005 Calvin J. Hamilton)
Elasticidade (economía)

En Economía, a **elasticidade** é a relación entre o cambio porcentual nunha variable e o cambio porcentual que se produce noutra variable. Permite, polo tanto, medir a sensibilidade dunha variable a cambios noutra. O feito de que a relación se produza entre cambios porcentuais permite eliminar as unidades de medida do cálculo, simplificando a análise de datos.

De forma xenérica, pode definirse matematicamente a elasticidade Y de X como:

E_{x, y} = \left|\frac{\partial x}{\partial y}\cdot\frac{y}{x}\right|

## Elasticidade da demanda
O concepto de elasticidade aplícase frecuentemente a cambios na cantidade demandada, xa sexa en relación á renda do consumidor, ó prezo do ben que se estea a analizar ou ó prezo doutros bens.

### Elasticidade-prezo da demanda
A elasticidade-prezo da demanda é a relación existente entre o cambio porcentual producido na cantidade demandada (Q) cando se produce un determinado cambio porcentual no prezo (P):

E_{Pd} = \left|\frac{\frac{Q_{f} - Q_{i}} {Q_{i}} \cdot\ 100} {\frac{P_{f} - P_{i}} {P_{i}} \cdot\ 100} \right| , onde os subíndices f representan o prezo e a cantidade finais mentres que os subíndices i se refiren a prezo e cantidade iniciais.

Cando se calcula nun determinado punto (**elasticidade-punto**) a fórmula adquire a seguinte forma:

E_{Pd} = \left|\frac{\partial Q}{\partial P}\cdot\frac{P}{Q}\right|

Se o valor da elasticidade é superior a 1, dise que a demanda do ben é *elástica* respecto do prezo (a porcentaxe de variación na cantidade demandada é superior á porcentaxe de variación no prezo); se a elasticidade é inferior a 1, a demanda do ben denomínase *inelástica*.
Artur Bernardes

**Artur da Silva Bernardes**, nado en Viçosa (Minas Xerais) o 8 de agosto de 1875 e finado no Río de Xaneiro o 23 de marzo de 1955, foi un avogado e político brasileiro, o presidente de Minas Xerais de 1918 a 1922 e presidente do Brasil entre 15 de novembro de 1922 e 15 de novembro de 1926. Os seus seguidores eran chamados "Bernardistas".

## Traxectoria 
Bernardes venceu as eleccións presidenciais de 1 de marzo de 1922, obtendo 466.877 votos contra 317.714 votos emitidos a Nilo Peçanha, nunha elección que dividiu o país: Rio Grande do Sul, Baía, Pernambuco e o Río de Xaneiro apoiaron Nilo Peçanha e os demais estados deron apoio á candidatura Bernardes .

Antes da elección, Bernardes tivo que afrontar o rumor das "cartas falsas" atribuídas a el e que denigraban o expresidente Hermes da Fonseca.

O seu vicepresidente foi Estácio Coimbra que substituíu a Urbano Santos, vicepresidente elixido, tamén o 1 de marzo de 1922, e que faleceu o día 7 de maio de 1922, antes de tomar posesión.

O descontento coa vitoria de Bernardes e co goberno do seu antecesor, Epitácio Pessoa, foron algunhas das causas do chamado Levante do Forte de Copacabana, primeira acción do movemento tenentista. Bernardes tivo que facer fronte á Columna Prestes, movemento de tenentes que percorreu o país esixindo cambios políticos e sociais e que xamais foi derrotado polo goberno.

## Presidencia 
Ademais da oposición por parte de baixa oficialidade militar (animados pola revolución comunista), tamén tivo que afrontar unha guerra civil no Rio Grande do Sul, onde Borxes de Medeiros se elixiu presidente do estado por quinta vez consecutiva, e o movemento obreiro que se fortaleceu de novo. En 1923 e 1924 producíronse novas accións dos tenentes no Rio Grande do Sul e en São Paulo, onde tivo lugar a Revolución de 1924, que levou a Bernardes a bombardear a São Paulo. Todo isto levou a Bernardes a decretar o estado de sitio, que perdurou durante case todo o seu goberno.

Artur Bernardes foi o pioneiro da siderurxia en Minas Gerais e sempre se bateu pola ideoloxía nacionalista e de defensa dos recursos naturais do Brasil.

Baixo o seu goberno, Brasil retirouse da Sociedade de Nacións en 1926.

Bernardes promoveu a única reforma da Constitución de 1891, reforma que foi promulgada en setembro de 1926 e que alterou principalmente as condicións para establecer o estado de sitio no Brasil. Despois de deixar o goberno, foi elixido senador en 1929.

## Despois da presidencia 
Participou da Revolución de 1930, que desaloxou o Partido Republicano Paulista do goberno federal. Fracasado este movemento, exiliouse en Portugal. De volta ao Brasil, en 1934, foi elixido deputado federal para o mandato 1935-1939. En 1937, porén, perde o seu mandato, debido ao golpe do Estado Novo.

Co restablecemento da democracia en 1945, ingresou na UDN e foi deputado federal constituínte en 1945. Creou e dirixiu o Partido Republicano. Elixido suplente de deputado federal en 1950, exerceu o seu mandato, en virtude de convocatoria, sendo elixido para un novo mandato en 1954. Bernardes defendeu o petróleo e a siderurxia nacionais. Ocupou o cargo de deputado federal ata a súa morte, en 1955.

## Notas
Presidente de Croacia

O **Presidente da República** é o xefe de Estado de Croacia. Croacia é unha democracia parlamentaria, onde a principal función do Presidente é ser o líder das forzas armadas e representante e da diplomacia croata xunto co Goberno. A presidencia esta limitada a dous mandatos por persoa.

A sede da Presidencia da República de Croacia atópase no Palacio Presidencial (en croata: *Predsjednički dvori*) en Zagreb, situado no barrio de Pantovčak.

## Elección e toma de posesión 
O Presidente da República é elixido en eleccións directas por voto secreto, sobre a base do sufraxio universal por un período de cinco anos. Ninguén pode ser elixido Presidente da República máis de dúas veces. O Presidente da República é elixido por unha maioría de voto de tódolos electores que votaron. Se ningún dos candidatos obtivo esa maioría, lévase a cabo unha segunda rolda despois de catorce días, onde teñen o dereito de sufraxio da nova elección os dous candidatos que obteñan o maior número de votos na primeira rolda. Antes de asumir o deber, o Presidente da República fará un xuramento ante os xuíces do Tribunal Constitucional xurando lealdade á Constitución. As cerimonias celébrase tradicionalmente na Praza San Marcos de Zagreb, en fronte da Igrexa de San Marco e preto das sedes do Parlamento, o Goberno e o Tribunal Constitucional. Despois da elección, o Presidente da República renuncia á súa filiación no seu partido político.

## Lista de presidentes
Chisco Amado

**Chisco Amado**, nado en Ferrol en 1962, é un actor galego formado no Institut del Teatre de Barcelona. É actor de cine e de teatro e interpretou algúns personaxes en series de televisión.

## Filmografía 
* *Hay alguien ahí* (2009-2010) (Cuatro). Como Luis Latiegui
* *Libro de familia* (2009) (TVG). Como Eladio Varela
* *Obsesión* (2005) (La 1). Como Víctor
* *Mai storie d´amore in cucina*
* *La mirada violeta*
* *Juegos y mentiras*
* *En la ciudad*
* *Ilegal*
* *A mi madre le gustan las mujeres*
* *Krámpack*
* *Muere, mi vida*
* *Necesidades*
* *Historias de la puta mili*
* *La fiebre de oro*
* *Gaudí*
* *El complot dels anells*
* *Secrets de família*
* *El Súper* (1996-1997) (Telecinco). Como Santiago Blasco
Lista de países por Índice de Desenvolvemento Humano

miniatura|dereita|400px|Mapa do mundo polo IDH dos diferentes Estados en grandes categorías, seguindo o informe 2007/2008.
O **Índice de Desenvolvemento Humano** (IDH) é un indicador creado no ano 1990 polo Programa das Nacións Unidas para o Desenvolvemento (PNUD) co obxectivo de medir o nivel de desenvolvemento dos diferentes estados do mundo. Historicamente, o nivel de desenvolvemento avaliábase tendo en conta unicamente un só criterio, que podía ser de tipo económico (como por exemplo o nivel de renda, o PIB etc.), de tipo educativo (como a alfabetización etc.) ou ben variables de saúde (como a esperanza de vida, taxas de natalidade e de mortalidade, entre outros).

## Lista de países 
Esta é a lista dos países por Índice de Desenvolvemento Humano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Índice de Desenvolvemento Humano

### Ligazóns externas 
* Previous global reports
Condados de California

O estado de **California**, nos Estados Unidos, está dividido en 58 **condados**.

## Lista de condados 
400px|dereita|miniatura|Condados da California, co subcódigo FIPS
O número presente de condados foi alcanzado a través da división doutros condados antigos en anacos máis miúdos.

* Alameda
* Alpine
* Amador
* Os Ánxeles
* Butte
* Calaveras
* Colusa
* Contra Costa
* Del Norte
* El Dorado
* Fresno
* Glenn
* Humboldt
* Imperial
* Inyo
* Kern
* Kings
* Lake
* Lassen
* Madera
* Marin
* Mariposa
* Mendocino
* Merced
* Modoc
* Mono
* Monterey
* Napa
* Nevada
* Orange
* Placer
* Plumas
* Riverside
* Sacramento
* San Benito
* San Bernardino
* San Diego
* San Francisco (cidade e condado)
* San Joaquin
* San Luis Obispo
* San Mateo
* Santa Barbara
* Santa Clara
* Santa Cruz
* Shasta
* Sierra
* Siskiyou
*Solano
* Sonoma
* Stanislaus
* Sutter
* Tehama
* Trinity
* Tulare
* Tuolumne
* Ventura
* Yolo
* Yuba

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* California State Association of Counties
* Mapa do estado mostrando os nomes dos condados e enlazando a datos do condado
Dote

miniatura|Un vello *Aussteuerschrank* alemán.
O **dote** é o patrimonio que a familia da noiva entregan ao noivo para soster as futuras cargas do matrimonio e que en moitos casos é directamente proporcional ao status social do futuro esposo. O dote outórgase ao marido, quen o administra durante a duración do matrimonio, xa que en caso de divorcio tería que devolvelo.

:*Miña nai, por me casar,*
: *prometeume bois e vacas;* 
: *cando me foi da-lo dote,*
: *doume unha cunca de papas.* 

## O dote nas distintas culturas 
Nalgunhas culturas, o dote forma parte dun intercambio de riquezas entre as familias contraentes acompañado dun certo pago do noivo ou da súa familia á familia da noiva, denominado *excrex*. Este pago é relativamente frecuente nalgunhas culturas africanas, mentres que o dote sería máis propio de Oriente Próximo, o sur de Asia (China, India) e algunhas sociedades europeas.

A pesar de que nestes países asiáticos se prohibe expresamente o dote a mediados do século XX, esta práctica segue sendo bastante común e en ocasións suscitou problemas cando non se poden satisfacer as esixencias do marido, o que carrexa malos tratos ou ata uxoricidios ou outros tipos de asasinatos.

Nalgunhas rexións de Europa conservouse a tradición do *enxoval*, que antigamente consistía no conxunto de aveños, mobles e roupas achegadas pola familia da noiva e que hoxe tamén pode facerse extensible á familia do noivo.

Noutras culturas, como nos pobos xermánicos do medievo, aparece un fenómeno marital denominado *Morgengabe*, que consistía nun pago da noiva á familia do noivo.

O *mahr* é un fenómeno parecido ao *Morgengabe* xermánico pero na cultura islámica que se menciona no Corán no versículo 4:4.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*As mulleres na sociedade medieval (O matrimonio) en Arte e Historia
Noivo

miniatura|Unha muller co seu noivo.
miniatura|Un home co seu noivo.
Un **noivo** é o membro home dunha parella nunha relación romántica. Orixinalmente o uso da palabra implicaba que a relación tiña como obxectivo final o matrimonio. Con todo, o seu significado actual é moito máis amplo, pois inclúe moitos outros tipos de relacións.

O termo úsase nas relacións entre adolescentes; úsase tamén entre mozos maiores en idade de casar; actualmente, úsase tamén para referirse a unha parella nunha relación exclusivamente sexual ou en relacións nas que a parella comparte unha vivenda sen estar casados.

## Características 
O día da voda, ao home que casa refíreselle tamén como o noivo (durante todo o día aínda cando a voda xa se realizou).

Entre mozos e adolescentes, para iniciar unha relación de noivado un mozo adoita 'declararse', aínda que ese costume tamén cambiou nas xeracións máis recentes.

A palabra *noivo* é algo diferente, comparada co equivalente utilizado con máis frecuencia no inglés, *boyfriend*, xa que tamén pode equivaler ao termo *groom* (o termo aplicado ao noivo no momento da cerimonia relixiosa do matrimonio), de modo que a idea de que a relación debería nalgún momento terminar nunha voda sempre está presente. Ademais, un *boyfriend* non se converte en tal pola *declaración*, senón que chega a selo cando a parella leva moito tempo saíndo xuntos (*dating*, en inglés, é dicir, "citándose"), o que sería unha tradución moi basta. A palabra *boyfriend* ademais, tiña no pasado a connotación dunha relación ilícita, mentres que *noivo* denotaba orixinalmente a máis seria das relacións.

En Chile existen tres pasos antes do noivado, primeiro existe un estado coñecido con "andar", que é cando unha parella ten unha relación máis comprometida que un amigo, para despois pasar ao "pololeo", verbo transitivo de orixe mapuche e vén do pololo que é un insecto que se caracteriza por roldar ao redor das persoas. En Chile noivo xa é no momento que unha parella decide casar.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Matrimonio
* Noiva
Noiva

miniatura|180 px|Noiva na súa voda.
**Noiva**, no seu contexto xeral, está referido a unha muller que está involucrada nunha relación romántica. O equivalente masculino é noivo. A palabra provén do latín **nova** (*nova*) ao utilizarse na expresión **nova nupta** (*recentemente casada*). Aos poucos foise deixando de usar a segunda palabra *nupta* e modificándose a primeira ata chegar a *noiva*.

Orixinalmente o uso da palabra implicaba que a relación estaba dirixida ao matrimonio, con todo, o seu significado actual é moito máis amplo, incluíndo outro tipo de relacións, as homosexuais inclusive. Úsase nas relacións entre adolescentes, entre mozos maiores de idade, para referirse a unha parella nunha relación exclusivamente sexual ou en relacións en que a parella comparte unha vivenda sen estar casados. O uso desta palabra non implica en ningún caso que a relación estea dirixida ao matrimonio obrigatoriamente.

O día da voda, á muller que casa refíreselle tamén como a noiva, durante todo o día aínda cando a voda xa se realizou.

A palabra noiva é algo diferente da súa máis frecuente tradución do inglés *girlfriend*, xa que tamén traduce ao termo *bride*. O primeiro concepto pódese chegar a usar entre dúas mozas que non teñan unha relación sexual ou romántica. Tamén pasan a ser *girlfriend* e *boyfriend*, sen necesidade dunha declaración. Ademais, tiña no pasado a connotación dunha relación ilícita, mentres que *bride* denotaba orixinalmente a máis seria das relacións. Co concepto *bride* establécese que a relación acabará en voda nun momento próximo. O día da voda á noiva chamáselle *bride*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Matrimonio
*Noivo
Kuna croata

A **kuna** foi a unidade monetaria de Croacia desde o 30 de maio de 1994 ata o 31 de decembro de 2022, cando foi substituída polo euro. Subdividíase en 100 *lipa*. O código ISO 4217 para esta unidade monetaria era *HRK*.

## Historia 
A palabra croata *kuna* fai referencia ao animal coñecido como marta. Aínda que se pense que o nome fai referencia ás moedas chamadas *coroa*, o nome escolleuse porque fai referencia ao uso das peles de marta como unidades de cambio na época medieval. A kuna foi introducida en xuño de 1994 despois do período de transición posterior á independencia croata, no que o dinar iugoslavo foi substituído polo dinar croata.

A elección do nome *kuna* foi moi polémica, sobre todo entre os serbios de Croacia, xa que a única entidade que usara antes aquel nome de moeda foi o estado fascista de Croacia durante a segunda guerra mundial. O goberno croata defendeu a elección do nome co argumento do uso histórico das peles de marta, mentres que os seus detractores víano máis ben como unha forma de continuidade do moderno estado croata co réxime extremista anterior. A kuna foi emitida, logo da independencia do país en 1992, polo Banco Nacional de Croacia (*Hrvatska narodna banka*) e cuñada pola Casa da Moeda de Croacia (*Hrvatska kovnica novca)*.

O euro substituíu o kuna como moeda oficial de Croacia o 1 de xaneiro de 2023, cunha taxa de cambio de 7,53450 kunas = 1 euro, que fora establecida o 10 de xullo de 2022.

## Moedas 
As moedas que circulaban no momento en que foi substituída polo eiuro eran as seguintes:

## Billetes 
A continuación descríbense os billetes da última serie editada polo Banco Nacional de Croacia en 2001:

## Taxas de troco 
* 1 EUR = 7,2316 HRK (21 de xuño de 2009)
* 1 USD = 5,1901 HRK (21 de xuño de 2009)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Casa da Moeda de Croacia
* Moedas de euro de Croacia

### Ligazóns externas 
* Banco Nacional de Croacia
* Imaxes de billetes croatas
Demografía de Bosnia e Hercegovina

lang=gl|300px|dereita
Aínda que baseándose unicamente en estimacións, xa que tras a guerra de Bosnia (1992-1995) e os importantes desprazamentos de poboación acaecidos no seu marco non se realizou un censo fiable, considérase que a poboación de Bosnia e Hercegovina non experimentou no que a cifras globais refírese grandes variacións respecto dos datos do último censo da República Federal Socialista de Iugoslavia.

Así, a poboación de Bosnia e Hercegovina estaría composta por ao redor dun 14% de croatas, de adscrición socio-relixiosa católica e concentrados no oeste, Hercegovina, así como algunhas bolsas en Bosnia Central e na Posavina; un 37% de serbios, de adscrición socio-relixiosa ortodoxa e de localización máis dispersa, mais sendo maioritarios no leste e o norte; por último, un 48% de bosníacos predominantes en Bosnia Central, ademais do cantón de Bihac e Goražde. Completarían o marco pequenas minorías de xitanos e albaneses.

O tres colectivos bosníacos principais enunciados anteriormente son etnicamente eslavos, e comparten un único sistema lingüístico (o denominado serbocroata) realizado en tres formas estilísticas estándar e varios dialectos. Durante o último decenio o tres colectividades acentuaron o factor relixioso como símbolo de identidade e de pertenza a unha do tres comunidades.
Demografía dos Países Baixos

Os **Países Baixos** presenta unha das densidades de poboación máis altas do mundo. A maioría dos seus habitantes son descendentes dos francos e saxóns.

O goberno alentou a emigración despois da segunda guerra mundial xa que temía unha superpoboación do territorio. Preto de medio millón de persoas abandonaron o país, mais o número de inmigrantes chegados principalmente das Indias Orientais Neerlandesas, Antillas Neerlandesas, Turquía e Marrocos, superaron o número de emigrantes.

miniatura|esquerda|300px|Evolución demográfica dos Países Baixos
Baserri

[miniatura|*Baserri* en Erregoiti, en [Biscaia.]]

Un **baserri** é unha casaría típica do hábitat rural do País Vasco.

## Características 
Feito en pedra, como casa illada, pode acadar os 15 metros de altura. Neles adoitaban vivir todos os membros da familia, xunto co gando e as colleitas, que se situaban en dependencias no mesmo edificio. Polo xeral están pintados en branco cos marcos das fiestras e portas de cor vermella ou castaña. Moitos casaríos teñen o escudo familiar, ou escudo de armas na parte frontal da casa.
Escudo de Suíza

O **escudo de Suíza** consiste na mesma cruz branca da bandeira de Suíza sobre un escudo vermello. Ao igual que a bandeira o escudo de armas é utilizado en moitos artigos, tales como o franco suízo, as matrículas de automóbiles, e produtos como as navallas suízas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bandeira de Suíza
Demografía de Suíza

200px|miniatura|Evolución da poboación suíza.
miniatura|200px|Linguas oficiais en Suíza:
[miniatura|200px|Famosos suízos: [Leonhard Euler (matemático), Louis Agassiz (xeólogo), Albert Einstein (físico), Auguste Piccard (físico)]]
A evolución demográfica suíza caracterízase polo aumento continuo da media de idade e a alta proporción da poboación estranxeira.

A relixión maioritaria, practicada por 43% dos suízos, é o catolicismo, seguido por diversas crenzas protestantes (35%). Debido á inmigración hoxe en día tamén se estabeleceron o islamismo (4%) ou a ortodoxia (2%), o resto da poboación pertencen a minorías relixiosas máis pequenas ou non practica relixión algunha. A estabilidade e prosperidade da Suíza, combinada coa poboación lingüística e relixiosamente diversa, leva a algúns a describir o país como un *estado consociacional*. A esperanza de vida é de 81,3 anos (a terceira máis alta do mundo) e a media de fillos por muller é de tan só 1,44. A composición étnica en 2007 era a seguinte:

* Suízos: 77,6% (5&nbsp;894&nbsp;501 residentes) 
* Europeos: 19,1% (1&nbsp;450&nbsp;000 residentes)
**  Galegos: 33.020
**  Italianos: 295.507
**  Alemáns: 224.324
**  Serbios e montenegrinos: 196.078 
**  Portugueses: 193.299
**  Franceses: 83.129
**  Turcos: 75.382
**  Macedonios: 60.509
**  Bosníacos: 41.654
**  Croatas: 38.144
**  Austríacos: 36.155
**  Españois: 33.499
**  Británicos: 32.207
* Asiáticos: 1,4% (109.113 residentes)
* Americanos: 0,9% (69.010 residentes)
* Africanos: 0,9% (66.599 residentes)
* Oceánicos: 0,1% (3.777 residentes)

Outros datos demográficos importantes son:

* Esperanza de vida''': 
** Homes: 76,73 anos
** Mulleres: 82,63 anos
** Total: 79,6 anos
* Linguas:
** Alemán: 63,7 %
** Francés: 19,2 %
** Italiano: 7,6 %
** Romanche: 0,6 %
** Outras: 8,9 %
* Alfabetización: 99 %

## Notas
AELC

O termo ou o acrónimo **AELC** pode referirse a:
* Asociación Europea de Libre Comercio
* Asociación de Escritores en Lingua Catalá
Lingua limburguesa

O **limburgués** (en neerlandés: *Limburgs*, en alemán: *Limburgisch*, en francés: *Limbourgeois*) é un grupo de linguas francas faladas en Limburgo e Renania, preto da fronteira entre a Bélxica, os Países Baixos e máis a Alemaña. A área en que se fala forma un círculo dende Venlo, pasando por Düsseldorf, Aachen, Maastricht, Hasselt e de regreso a Venlo. É unha lingua rexional recoñecida nos Países Baixos. É falada por ao redor de 1,6 millóns de persoas. O limburgués está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en limburgués
Haris Silajdžić

**Haris Silajdžić**, nado o 1 de outubro de 1945, é un político e académico bosníaco, que foi elixido en 2006 como membro bosníaco da Presidencia de Bosnia e Hercegovina para un período de catro anos.

Tamén ocupou o cargo de Presidente do Consello de Ministros en dúas ocasións.

## Traxectoria 
Foi Ministro de Asuntos Exteriores de 1990 a 1993 e Presidente do Consello de Ministros de 1993 a 1996 e de 1997 a 2000.

Nas eleccións que houbo o 1 de outubro de 2006 foi elixido como membro bosníaco da presidencia de Bosnia e Hercegovina para os seguintes catro anos, nos cales, a presidencia vai rotando. Xa o intentara presentándose no 2002, onde foi vencido por Sulejman Tihić, que á súa vez foi vencido por Silajdžić no 2006. Ocupou a Presidencia do "triunvirato" do 7 de marzo ao 6 de novembro de 2008 e do 6 de marzo ao 10 de novembro de 2010.
Franco suízo

O **Franco suízo** (Código ISO 4217: *CHF*) é a moeda de curso legal na Suíza e Liechtenstein. Aínda que o seu peso na economía mundial non pode ser comparado ao do euro ou ao do dólar, a estabilidade do país ao que pertence faina ser tida en conta como unha "moeda refuxio", sobre todo despois da apreciación respecto da moeda europea desde abril até setembro de 2000. O seu valor rolda os dous terzos de euro.

O franco (alemán: *Franken*, francés: *franc*, italiano: *franco*, en romanche: *franc*) divídese en 100 céntimos (alemán: *Rappen*, francés: *centimes*, italiano: *centesimi*, romanche: *rap*). O nome do país "Confederación Suíza" atópase escrito en latín nalgunhas moedas (*Confoederatio Helvetica*), do cal deriva as súas siglas ISO, para preservar a neutralidade entre as distintas comunidades lingüísticas.

## Historia 
O franco suízo é o resultado da unión monetaria realizada entre os cantóns suízos en 1850, substituíndo as moedas cantonais e rexionais. O seu valor inicial era igual ao do franco francés. Entre 1865 e 1927 a Unión Monetaria Latina unía tamén o Franco francés, a Lira italiana, o Franco belga e o franco suízos (seguidos da Dracma gregas e a Peseta española), que podían teoricamente ser utilizados indiferentemente en cada un dos catro países.

No 1919, cando Liechtenstein aboliu a unión aduaneira coa Austria, é adoptado o franco suízo como moeda oficial no principado.

## Moedas 
Aquí atópase a lista das moedas actualmente en circulación:

* 10 céntimos.
* 20 céntimos.
* ½ franco (50 céntimos).
* 1 franco.
* 2 francos.
* 5 francos.

Existen moedas conmemorativas de 5, 20, 100 e 200 francos e poden ser utilizadas para transaccións comerciais, aínda que excepcionalmente. A moeda de 2 céntimos foi abolida no 1970. O Banco Nacional Suízo propuxo a abolición das moedas de 5 céntimos, posto que a súa fabricación custa 6 céntimos e non é aceptada nas máquinas automáticas. 

### Longa duración 
As pezas máis vellas aínda en circulación son as de 10 céntimos, que desde 1879 se atopan en circulación e ás cales non se lles cambiou o motivo. Hoxe todas están feitas dunha aliaxe de cobre e níquel, fóra das dun céntimo (bronce) do mesmo xeito que a de 5 céntimos (bronce de aluminio).

As moedas de 50 céntimos, 1, 2 e 5 CHF eran de prata até 1968. O tamaño das moedas de 5 CHF foi reducida no 1936 despois da desvalorización do franco suízo.

## Billetes 
Os billetes de banco actuais teñen seis valores, no anverso amósase un persoeiro artístico do país e no reverso, en representación gráfica, un par das súas obras máis destacadas.

Esta serie, que entrou en circulación entre 1995 e 1998, puxo fin á anterior, que contiña un billete de 500 francos en lugar do de 200 francos. No 2005 o Banco Nacional Suízo anunciou que comezara o desenvolvemento da novena serie de billetes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Moedas do franco suízo
*Rappen
*Batz
*Vreneli
*Fritz Ulysse Landry

### Ligazóns externas 
* Fotogalería das moedas 
* Fotogalería dos billetes     
* Cotización respecto ao euro 
* Moedas de Suíza (catálogo e galería)  
* Franco suízo - Billetes de Suíza
London Eye

miniatura|dereita|250px|O London Eye.miniatura|250px|Ao atardecer.
O **London Eye** (*ollo de Londres*), tamén coñecido como *Millennium Wheel* (*nora do milenio*), rematado en 1999 e aberto ao público en marzo do ano 2000, foi a maior nora-miradoiro do mundo ata a apertura da Estrela de Nanchang en maio de 2006, e a posterior Singapore Flyer no 2008. O London Eye alcanza os 135 metros de altura sobre o extremo occidental dos *Jubilee Gardens*, no *South Park do Támese* entre as pontes de Westminster e Hungerford. A nora está ó lado de *County Hall* e fronte ás oficinas do Ministerio de Defensa.

## Historia 
Deseñado polos arquitectos David Marks, Julia Barfield, Malcolm Cook, Mark Sparrowhawk, Steven Chilton e Nic Bailey, a nora conta con 32 cápsulas para pasaxeiros seladas e climatizadas suxeitas a súa circunferencia externa. Xira a 0,26&nbsp;m/s (uns 0,9&nbsp;km/h), polo que cada volta completa supón uns 30 minutos. A nora non adoita deterse para que os pasaxeiros suban: a velocidade de xiro é o suficientemente baixa como para que estes poidan subir e baixar facilmente das cápsulas a nivel do chan. Porén, detense para permitir que pasaxeiros discapacitados ou anciáns teñan tempo de subir e baixar con seguridade.
A roda de London Eye está suxeita por radios e aseméllase a unha enorme roda de bicicleta, como foi representada nun cartel publicitario dunha carreira ciclista benéfica.
Foi construída en seccións que flotaban sobre barcazas no Támese e ensambláronse tumbadas sobre pontóns. Cando a roda foi completada levantouse coa axuda de grúas a unha velocidade de 2 graos por hora ata acadar os 65º. Estivo nesta posición durante unha semana mentres que os enxeñeiros preparaban a segunda fase de izado. O peso total é de 1700 toneladas.

Foi inaugurada polo primeiro ministro británico Tony Blair o 31 de decembro de 1999, aínda que non se abriu ao público ata o mes de marzo do ano seguinte, debido a problemas técnicos. Desde a súa apertura, o London Eye, xestionado por *The Tussauds Group* co patrocinio de British Airways, actualmente é un importante punto de referencia e atracción turística londiniense.

Desde o 1 de xaneiro de 2005 o London Eye é o punto central das celebracións do Aninovo de Londres, cun espectáculo de fogos artificiais de 10 minutos. 
No 2006 Tussauds é propietaria do 100% do London Eye, mantendo British Airways o patrocinio da atracción. Tussauds, British Airways e a familia Marks Barfield (os principais arquitectos) xa foran propietarios dun terzo cada un.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio Oficial