Gabriel Fauré

**Gabriel Urbain Fauré** (), nado en Pamiers o 12 de maio de 1845 e finado en París o 4 de novembro de 1924, foi un compositor, pedagogo, organista e pianista francés. É considerado un dos compositores franceses máis destacados da súa xeración e o seu estilo musical influíu en moitos compositores do século XX. Entre as súas obras máis coñecidas destacan a *Pavana*, ou *Réquiem*, os nocturnos para piano e as cancións «Après un rêve» e «Clair de lune». Aínda que as súas composicións máis coñecidas e accesibles para o gran público son xeralmente as dos seus primeiros anos, Fauré compuxo gran parte das súas obras máis prezadas polos críticos ao final da súa carreira, nun estilo harmónica e melodicamente máis complexo.

Naceu nunha familia culta pero sen particular afección musical, e demostrou o seu talento para a composición cando apenas era un neno. Foi enviado a un colexio de música en París, onde se formou para ser organista de igrexa e director de coro. Entre os seus mentores encontrábase Camille Saint-Saëns, quen se converteu no seu amigo de por vida. Logo de graduarse en 1865, Fauré gañaba a vida de forma modesta como organista e mestre, o que lle deixaba pouco tempo para compoñer. Cando acadou o éxito e ocupou os importantes cargos de organista da igrexa da Madeleine e director do Conservatorio de París, apenas tiña tempo para compoñer; durante as vacacións de verán, retirábase ao campo para adicarse a dita tarefa. Nos seus últimos anos, Fauré foi recoñecido en Francia como o compositor francés máis importante da súa época. En 1922 rendéuselle unha homenaxe musical nacional sen precedentes en París, encabezada polo entón presidente Alexandre Millerand. Fauré tiña algúns admiradores en Inglaterra mais a súa música, se ben era coñecida noutros países, tardou décadas en ser amplamente aceptada.

Romántico nos seus inicios e admirador da música de Richard Wagner, sumouse logo á corrente impresionista na liña da música francesa, acadando a súa música unha gran finura melódica e equilibrio compositivo. O seu legado foi descrito como o enlace entre o final do Romanticismo co Modernismo do segundo cuarto do século XX. Cando naceu, Frédéric Chopin aínda compuña, e no momento do seu falecemento, escoitábanse estilos como o *jazz* e a música atonal da Segunda Escola de Viena. O *Grove Dictionary of Music and Musicians*, que o describe como o compositor máis avanzado da súa xeración en Francia, indica que as súas innovacións harmónicas e melódicas influíron na ensinanza da harmonía musical nas xeracións vindeiras. Contrastando co encanto das súas primeiras obras, as súas últimas composicións, escritas cando a súa xordeira era cada vez maior, son consideradas imprecisas e de carácter introvertido e, noutras ocasións, axitadas e apaixonadas.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Gabriel Urbain Fauré naceu en Pamiers, no departamento de Ariège, Francia, o 12 de maio de 1845, sendo o quinto dos seis fillos que tivo o matrimonio entre Marie-Antoinette-Hélène Lalène-Laprade (1809-1887) e Toussaint-Honoré Fauré (1810-85). Segundo o biógrafo Jean-Michel Nectoux, a presenza da familia Fauré nesta parte de Francia databa do século XIII. Membros da familia foron anteriormente terratenentes importantes, mais contra o século XIX os seus medios económicos reducíronse. O avó paterno do compositor, Gabriel, era un carniceiro cuxo fillo se converteu en mestre de escola. En 1829, os pais de Fauré contraeron matrimonio. A súa nai era filla dun membro menor da nobreza. Gabriel foi o único dos seis fillos do matrimonio que amosou talento musical. Os seus catro irmáns realizaron as súas carreiras no xornalismo, a política, o exército e a administración pública, e a súa irmá tivo unha vida tradicional como esposa dun funcionario público.

Enviárono a vivir cunha ama de cría ata que cumpriu os catro anos. En 1849, o seu pai obtivo o posto de director da École normale supérieure en Montgauzy, preto de Foix, o que permitiu a Fauré regresar a vivir coa súa familia. Alí había unha capela adxunta á escola, na que o mozo Fauré pasaba horas tocando o harmonio:

[miniatura|Gabriel Fauré en 1864, co uniforme da [École Niedermeyer de Paris|École de Musique Classique et Religieuse.]]
Unha anciá cega, que escoitaba e daba consellos ao rapaz, faloulle ao pai de Fauré do talento musical do seu fillo. En 1853, Dufaur de Saubiac, un funcionario da Asemblea Nacional, escoitou a Fauré e aconselloulle a seu pai envialo á École de Musique Classique et Religieuse, que Louis Niedermeyer estaba establecendo en París. Despois de reflexionar durante un ano, o pai de Fauré accedeu e levou o rapaz, que daquela tiña nove anos, a París en outubro de 1854.

Saint-Saëns seguía con entusiasmo o progreso do mozo Fauré, axudándoo cada vez que podía. Nectoux afirma que en cada etapa da carreira de Fauré «a influencia que Saint-Saëns exerceu pode darse por sentado». A íntima amizade entre ambos durou ata a morte de Saint-Saëns seis décadas máis tarde. Fauré gañou múltiples premios na escola, incluído o *premiers prix* pola composición de *Cantique de Jean Racine*, Op. 11, o primeiro dos seus traballos corais en formar parte do seu repertorio habitual. Saint-Saëns comentou que Fauré «era un organista de primeira clase cando se propuña», e era recoñecido polas súas improvisacións. Con todo, prefería o piano sobre o órgano, o cal só tocaba porque lle proporcionaba ingresos regulares. Duchen especula con que a Fauré non lle gustaba o órgano, posiblemente porque «para un compositor de tal delicadeza de matices, e tan sensual, o órgano simplemente non era o suficientemente sutil».

Segundo Nectoux, os Clerc foron a familia comprensiva que Fauré non tivo durante a súa estadía na escola de Niedermeyer. Camille Clerc, enxeñeiro pola École polytechnique, durante o verán organizaba concertos privados aos que asistían importantes músicos como Joseph Hollmann, Gustav Friedrich e Hubert Léonard, e o propio Fauré. Este tipo de eventos non estaban só reservados para músicos, senón tamén para outro tipo de persoas de renome aínda sen ser profesionais da música. Esta área de influencia permitiulle a Fauré conseguir múltiples recomendacións en eventos musicais, o que o estimulou e brindoulle máis experiencia no seu traballo.

1877 foi un ano importante para Fauré, tanto a nivel persoal como profesional. En xaneiro, interpretouse a súa primeira sonata para violín nun concerto na Société Nationale con grande éxito, o que marcou un punto decisivo na súa traxectoria como compositor aos 31 anos. Nectoux considera a peza como a primeira obra mestra do compositor. En marzo, Saint-Saëns xubilouse do seu posto na Madeleine e sucedeuno como organista Théodore Dubois, daquela mestre de coro; Fauré ocupou o cargo que Dubois deixaba. En xullo, Fauré comprometeuse coa filla de Pauline Viardot-García, Marianne, de quen estaba profundamente namorado. Por motivos non de todo claros, a súa prometida rompeu o compromiso en novembro dese ano, causándolle a el unha gran tristeza. Tentando distraer a Fauré, Saint-Saëns levouno a Weimar e presentouno ante Franz Liszt. Esta visita espertou o interese do músico por viaxar ao estranxeiro, o cal continuou facendo o resto da súa vida. Dende 1878, Fauré e Messager embarcáronse en viaxes fóra do país para ir ver óperas de Wagner. Viron obras tales como *Das Rheingold* e *Die Walküre* na Ópera de Colonia, o ciclo completo de *Der Ring des Nibelungen* na Hofoper de Múnic e no Her Majesty's Theatre en Londres; así como tamén *Die Meistersinger von Nürnberg* en Múnic e en Bayreuth, onde tamén viron *Parsifal*. Frecuentemente Fauré e Messager tocaban para animar as festas o irreverente *Souvenirs de Bayreuth*, composta por ambos en 1878. Esta pequena e caprichosa peza musical de piano a catro mans parodia temas de *Der Ring des Nibelungen*. Fauré admiraba a Wagner e amosábase familiarizado cos máis pequenos detalles da súa música, pero foi un dos poucos compositores da súa xeración que non se viron influídos pola súa obra.

### Anos medios 
miniatura|Marie Fremiet, esposa de Fauré.
En 1883, Fauré casou con Marie Fremiet, a filla do notable escultor Emmanuel Frémiet. Se ben o matrimonio era afectivo, Marie mostrábase resentida polas constantes ausencias de Fauré, a súa vida doméstica —*horreur du domicile*— e os seus amoríos, mentres ela permanecía na casa. En 1892, foi relacionado sentimentalmente coa cantante Emma Bardac, quen foi a súa inspiración para o seu ciclo *La bonne chanson*, Op. 61. A este amorío seguiuno probablemente unha relación coa compositora Adela Maddison. En 1900, Fauré coñeceu a pianista Marguerite Hasselmans, filla de Alphonse Hasselmans. A partir de entón, ambos estiveron comprometidos nunha relación que durou o resto da vida de Fauré.

[miniatura|esquerda|A cantante [Emma Bardac, coa que se relacionou sentimentalmente a Fauré.]]
Aínda que Fauré valoraba a Marie como amiga e confidente, escribíndolle frecuentemente -ás veces a diario- cando estaba fóra da casa, ela non compartía a súa natureza apaixonada, que encontraba satisfacción noutra parte. Fauré e a súa esposa tiveron dous fillos. O primeiro, nado en 1883, Emmanuel Fauré-Fremiet —Marie insistiu na combinación do seu apelido co de Fauré—, converteuse nun biólogo de prestixio internacional. O segundo fillo, Philippe, nado en 1889, converteuse en escritor. As súas obras inclúen historias, obras de teatro e biografías do seu pai e o seu avó.

Para apoiar economicamente a súa familia, Fauré pasou algún tempo traballando na igrexa da Madeleine e dando clases de piano e harmonía. As súas composicións reportáronlle unha cantidade insignificante de diñeiro, debido a que o seu editor as mercaba por 60 francos cada unha e Fauré non obtiña dereitos de autoría polo seu uso. Neste período, Fauré escribiu unha gran cantidade de obras, entre as cales se inclúen pezas e cancións para piano; con todo, destruíaas despois de interpretalas unhas cantas veces e só conservaba uns cantos movementos para reempregar os motivos.

As obras de Fauré nos últimos anos do século XIX incluíron música incidental para a estrea inglesa da obra de teatro *Pelléas et Mélisande* (1898) de Maurice Maeterlinck, con título homónimo, e de *Prométhée*, unha traxedia lírica composta para o anfiteatro en Béziers. A obra, escrita para actuacións ao aire libre, está composta para enormes elencos instrumentais e vocais. A súa estrea, en agosto de 1900, foi un grande éxito, a tal grao que se repetiu en Béziers o ano seguinte, e en París en 1907. En maio de 1917, produciuse unha versión orquestrada para elencos de tamaño habitual en teatros de ópera para a Ópera de París. Logo disto, realizáronse máis de corenta actuacións en París. De 1903 a 1921, Fauré escribiu con regularidade críticas musicais para o diario *Le Figaro*, rol no cal non se sentía cómodo. O seu biógrafo Jean-Michel Nectoux considerou que a bondade e a mentalidade aberta naturais de Fauré o predispoñían a enfocarse nos aspectos positivos dunha obra. Ante as modificacións no currículo, Fauré comezou a ser visto como o «revolucionario equitativo», sendo alcumado «Robespierre» por membros descontentos da vella garda. Así mesmo, modernizou e ampliou o rango da música impartida no Conservatorio. Tal e como Nectoux argumenta: «Onde algunha vez reinaran Auber, Halévy e especialmente Meyerbeer [...] foi posible cantar agora unha aria de Rameau ou mesmo algo de Wagner —que ata aquel momento era un nome prohibido dentro dos muros do Conservatorio—». Con todo isto, o repertorio abarcou dende a polifonía renacentista ata a obra de Claude Debussy.

A nova posición de Fauré reportoulle maior estabilidade económica, ademais de ser máis recoñecido como compositor en Europa. Con todo, a dirección do Conservatorio deixouno sen tempo para a composición en contraste a cando levaba unha vida como organista e mestre de piano. Tan pronto como o ano laboral rematou, nos últimos días de xullo, saíu de París e pasou case dous meses, ata principios de outubro, nun hotel, localizado preto dos lagos suízos, para concentrarse na composición. Algunhas obras que datan deste período inclúen a súa obra lírica *Pénélope*, así como tamén algunhas das súas cancións máis características —por exemplo, o ciclo ''La chanson d'Ève*, Op. 95, completada en 1910— e pezas de piano —Nocturnos n.º 9-11; Barcarolas n.º 7-11, escritas entre 1906 e 1914—.

A principios de século, a música de Fauré comezou a introducirse en Gran Bretaña e, con menor alcance en Alemaña, España e Rusia. Visitaba con frecuencia Inglaterra, onde se lle invitou a tocar no Palacio de Buckingham en 1908, o que lle abriu moitas portas en Londres e outros lugares. Estivo presente na estrea da *Primeira Sinfonía* de Edward Elgar, tamén ese ano, e logo ceou con el. Posteriormente, Elgar escribiu unha carta ao seu amigo Frank Schuster onde lle dicía que «Fauré era un verdadeiro cabaleiro —da mellor clase de home francés— e admireino extremadamente». Elgar tentou programar o *Réquiem* de Fauré no Three Choirs Festival, mais non o conseguiu ata que finalmente tivo a súa estrea inglesa en 1937, case cincuenta anos despois da súa primeira interpretación en Francia. Compositores provenientes doutros países tamén estimaban e admiraban a Fauré: Piotr Ilich Tchaikovski cualificábao como «adorable», Isaac Albéniz e Fauré foron amigos e correspondentes durante moitos anos, Richard Strauss pedíalle consellos, e, nos últimos anos do compositor, un mozo Aaron Copland converteuse no seu fiel admirador. Con todo, era consciente de que a súa música era máis respectada que querida en Alemaña. En xaneiro de 1905, ao visitar Frankfurt e Colonia para ofrecer concertos da súa música, Fauré escribiu: «As críticas da miña música foron un pouco frías, ¡pero á vez moi educadas! Non hai dúbida ao respecto, o francés e o alemán son dous temas diferentes».

### Últimos anos e legado 
[miniatura|Homenaxe nacional a Fauré en 1922. Fauré e o presidente [Alexandre Millerand están situados entre as dúas estatuas.]]
En 1920, aos 75 anos, Fauré retirouse do Conservatorio debido á súa crecente xordeira e á súa debilidade física. A xeración de estudantes nados no período de entreguerras rexeitaron esta premisa obsoleta, polo que se inclinaron por Béla Bartók, pola Segunda Escola de Viena e polas últimas obras de Igor Stravinskii.

En 1945, nunha homenaxe para conmemorar o centenario do seu nacemento, a musicóloga Leslie Orrey escribiu en *The Musical Times'': «Máis profundo que Saint-Saëns, máis variado que Lalo, máis espontáneo que d'Indy, máis clásico que Debussy, Gabriel Fauré é o mestre por excelencia da música francesa, o espello perfecto do noso xenio musical. Quizais cando os músicos ingleses coñezan mellor o seu traballo, esas palabras de Roger-Ducasse parecerán, xa non un eloxio, senón algo que lle correspondía».

## Obra 
[miniatura|dereita|Manuscrito dunha páxina do *[Réquiem (Fauré)|Réquiem*.]]
Aaron Copland escribiu que se ben as obras de Fauré poden dividirse nos tres períodos usuais —«temperás», «medias» e «tardías»—, non existe unha diferenza radical entre a súa escritura inicial e as últimas composicións, como é evidente noutros compositores. Copland encontrou premonicións do estilo final de Fauré mesmo nos seus primeiros traballos, así como trazos do Fauré inicial nas obras do Fauré ancián: «Os temas, as harmonías, a forma, todo permaneceu esencialmente igual, aínda que en cada nova obra se volven máis frescos, máis persoais, máis profundos». Así mesmo, explica o detalle da súa preocupación polas súas composicións en canto que frecuentemente contiñan temáticas poéticas ligadas ao propio Romanticismo alemán, destacando «as colores, os perfumes e os sons». Cada unha das súas melodías reviven un estilo wagneriano en si, reflectindo en cada obra un tema do oculto e un mundo sombrío. Cara a unha etapa máis tardía, tanto as obras vocais como as soamente musicais, estiveron inspiradas na poesía como un «figuralismo interpretativo» mais á vez contraditorio, tomando como lugar «resolucións pouco habituais». empregando alteracións de xeito que a música comunicase sentimentos. Sanz argumenta que a arte melódica de Fauré é un misterio ao considerar as súas melodías como sedutoras e audaces, así como apaixonantes, conseguindo «fundir a poesía e a partitura en algo inmaterial».

### Música vocal 
Fauré está considerado como un dos mestres da música culta francesa coñecida como *mélodie*. Fauré omitiu o *Dies irae*, aínda que na parte *Libera me*, do mesmo *Réquiem*, faise referencia ao día do Xuízo Final. Na súa obra, do mesmo xeito que Verdi, Fauré engadiu o *Libera me* ao texto litúrxico estándar. O músico revisou o *Réquiem* co paso dos anos, e dende aquela interpretáronse diferentes versións que van dende as iniciais, empregadas para efectivos pequenos, ata a última revisión con orquestra completa.

As óperas de Fauré non encontraron un sitio no repertorio habitual. Copland considerou que *Pénélope* era unha obra fascinante e unha das mellores óperas escritas dende a época de Wagner. Con todo, percibiu que a música é a grandes trazos «distintivamente non teatral». Con todo, logo da produción de 2006 no Wexford Festival, Ian Fox escribiu, «*Penélope* de Fauré é unha verdadeira rareza, e, a pesar de que anticipou unha música deliciosa, é unha sorpresa o seguro que estaba o compositor co seu toque teatral».

### Obras para piano 
miniatura|Fauré ao piano.

Os grandes conxuntos de obras para piano de Fauré consisten en trece nocturnos, trece barcarolas, seis impromptus e catro valses-caprichos. Compuxo este conxunto de obras ao longo da súa carreira musical e mostran o cambio no seu estilo dende unha tranquila xuventude sen complicacións ata un final enigmático, mesmo ás veces de fera introspección, a través dun período turbulento nos seus anos medios. Nas súas obras para piano, Fauré rexeitou o virtuosismo con tal de incorporar a lucidez clásica das composicións francesas. e unha «obra extraordinaria segundo calquera estándar, etéreo e espiritual, con temas que parecen constantemente estar dirixidos ao ceo».

### Gravacións 
[miniatura|Gabriel Fauré (c.&nbsp;1889) retratado por [John Singer Sargent. Cité de la musique.]]
Fauré realizou rolos de piano da súa propia música para distintas compañías entre 1905 e 1913. Na década de 1920, graváronse algunhas das cancións máis populares de Fauré, entre as que destacan «Après un rêve» cantada por Olga Haley, e «Automne» e «Clair de lune» interpretadas por Ninon Vallin. En 1930, artistas de renome, tales como Georges Thill —«En prière»— e Jacques Thibaud e Alfred Cortot —«Sonata de Violín n.º 1» e «Berceuse»—, gravaron pezas de Fauré. Algunhas das orquestracións musicais para *Pelléas et Mélisande* graváronse en 1938.

Contra a década de 1940, houbo unha maior cantidade de obras de Fauré nos catálogos musicais. Un estudo realizado en decembro de 1945 por John Culshaw, listou gravacións de obras para piano interpretadas por Kathleen Long (incluíndo o *Nocturno n.º 6*, a *Barcarola n.º 2*, o *Thème et Variations*, Op. 73, e a *Balada* Op. 19 na súa versión orquestral dirixida por Boyd Neel), o *Réquiem* dirixido por Ernest Bourmauck, e sete cancións interpretadas por Maggie Teyte. A música de Fauré comezou a aparecer con máis frecuencia nas publicacións das compañías discográficas contra a década de 1950. *The Record Guide*, en 1955, listou o *Cuarteto con piano n.º 1*, o *Quinteto con piano n.º 2*, o *Cuarteto de corda*, ambas as *Sonatas de violín*, a *Sonata para violonchelo n.º 2*, dúas novas gravacións do *Réquiem* e o ciclo completo de cancións para *La bonne chanson* e ''La chanson d'Ève*.

Na época dos LP, e en particular, do CD, as compañías discográficas forxaron un catálogo substancial da música de Fauré, interpretada por músicos franceses e estranxeiros. Algunhas das súas obras orquestrais máis importantes foron gravadas baixo a dirección de Michel Plasson (1981) e Yan Pascal Tortelier (1996). As principais obras de cámara do compositor foron interpretadas por Ysaÿe Quartet, Domus, Paul Tortelier, Arthur Grumiaux e Joshua Bell, entre outros. Á súa vez as obras de piano teñen sido gravadas por Kathryn Stott (1995), e Paul Crossley (1984-85), con conxuntos importantes das principais obras para piano de Jean-Philippe Collard (1982-84), Pascal Rogé (1990) e Kun-Woo Paik (2002). As cancións de Fauré foron gravadas para CD, incluíndo unha colección completa (2005), dirixida polo acompañante Graham Johnson, cos solistas Jean-Paul Fouchécourt, Felicity Lott, John Mark Ainsley e Jennifer Smith, xunto a outros. O *Réquiem* e as obras corais máis curtas tamén foron ben representadas en formato de disco compacto. *Pénélope* foi gravada en dúas ocasións, co elenco encabezado por Régine Crespin en 1956, e Jessye Norman en 1981, dirixido por Désiré-Émile Inghelbrecht e Charles Dutoit, respectivamente. *Prométhée* é das poucas obras que non foron gravadas na súa totalidade, mais a maioría dos extractos graváronse baixo a dirección de Roger Norrington (1980).

### Crítica moderna 
Nun artigo sobre Fauré publicado en 2001 no *Baker's Biographical Dictionary of Musicians*, detállase o seguinte:

O biógrafo de Fauré, Nectoux, escribe no *Grove Dictionary of Music and Musicians'' que Fauré é amplamente considerado como o máis grande mestre da canción francesa e cataloga as súas cancións e as súas obras de cámara como «as contribucións máis descomunais de Fauré á música».

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*