open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alfredo Somoza

**Alfredo Somoza Gutiérrez**, nado na Coruña o 8 de abril de 1892 e finado en Montevideo o 29 de setembro de 1951, foi un político galego.

## Traxectoria 
Naceu na rúa de Atocha, súa nai era Manuela Gutiérrez, natural da Coruña, e seu pai Manuel Somoza, nado en Rianxo e curmán de Castelao, capataz dunha fábrica de zapatos, ideoloxicamente mantiña posturas liberais e republicanas, destacou como un dos fundadores do Casino Republicano da Coruña.

### Irmandades da Fala 
Alfredo estudou contabilidade, traballou de viaxante na fábrica de calzados onde traballaba seu pai, chegando a ser o seu xerente ata 1934. Ligado á masonería, pertencía á loxa Suevia, tamén foi un destacado membro das Irmandades da Fala da Coruña, liderándoa xunto con Ánxel Casal durante os anos de rivalidade coas teses de Vicente Risco, mantendo na rúa o voceiro *A Nosa Terra* durante a ditadura de Primo de Rivera. Somoza, amigo persoal de Santiago Casares Quiroga foi un dos membros fundadores da ORGA e da Federación Republicana Gallega, salientando dentro do sector máis galeguista.

### República 
Saíu elixido concelleiro da Coruña nas eleccións municipais de abril de 1931, logo da proclamación da república en España o grupo galeguista da sección coruñesa da ORGA, entre os que estaba o propio Somoza, fixo un chamado público para a convocatoria dunha asemblea de concellos que que redactase un estatuto de autonomía para Galicia dentro da República Federal Española. O 6 de maio de 1931 a deputación da Coruña elixiu a Somoza como o seu novo presidente, a súa xestión foi fundamentalmente administrativa, centrándose na mellora das comunicacións no rural, a recuperación e rehabilitación das propiedades da deputación e dotar con máis medios ao Hospital Provincial.

Logo de realizar unha declaración pública de autonomismo, Somoza desgustado polas súas discrepancias no tema con Casares Quiroga deixou o seu posto de presidente da Deputación o 15 de xullo de 1932, mantendo a acta de deputado provincial, e con esa condición acudiu á xuntanza de concellos no que se aprobou un proxecto de estatuto de autonomía.

Nas eleccións de 1936 saíu elixido deputado nas Cortes nas listas da Fronte Popular representando a Izquierda Republicana, forza na que se integrara a ORGA. Somoza formou parte da comisión de deputados que levou o Estatuto a Madrid tras a súa aprobación en referendo o 28 de xuño, volveu a Galicia uns días antes do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 contra a República.

### Anos de agocho e exilio 
Tras a deposición dos xenerais leais na Coruña ao goberno constitucional o día 20 de xullo, Somoza tivo que permanecer agochado nas casas de amigos durante anos. O 24 de outubro de 1947 fuxiu nun barco británico que ía a Brest. Estableceuse en París e logo das xestións de Castelao marchou cara a Montevideo, onde chegou o 13 de maio de 1948, pouco despois chegaban a súa muller e filla desde Galicia. Somoza integrouse no Consello de Galiza e a el débese a iniciativa de realizar un programa de radio en galego, Sempre en Galicia, que comezou a emitir o 3 de setembro de 1950 por Radio Carve de Montevideo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

*
Os Castros

Como topónimo **Os Castros** pode referirse a:

;En Galiza
***Os Castros**, barrio da cidade da Coruña;
***Os Castros**, lugar da parroquia de Candia, no concello de Abadín;
***Os Castros**, lugar da parroquia de Xesteda, no concello de Cerceda;
***Os Castros**, lugar da parroquia de Quireza, no concello de Cerdedo-Cotobade;
***Os Castros**, lugar da parroquia da Barqueira, no concello de Cerdido;
***Os Castros**, lugar da parroquia dos Vilares, no concello de Guitiriz;
***Os Castros**, lugar da parroquia das Grañas do Sor, no concello de Mañón;
***Os Castros**, lugar da parroquia de Labacengos, no concello de Moeche;
***Os Castros**, lugar da parroquia de Dornelas, no concello de Mos;
***Os Castros**, lugar da parroquia de Santa María de Neda, no concello de Neda;
***Os Castros**, lugar da parroquia de Ladrido, no concello de Ortigueira;
***Os Castros**, lugar da parroquia de Caraño, no concello de Pol;
***Os Castros**, lugar da parroquia de Andrade, no concello de Pontedeume;
***Os Castros**, lugar da parroquia de Ribadeume, no concello das Pontes de García Rodríguez;
***Os Castros**, lugar da parroquia de Ribas de Sil, no concello de Ribas de Sil;
***Os Castros**, lugar da parroquia de Soutolobre, no concello de Salvaterra de Miño;
***Os Castros**, lugar da parroquia de Santa Mariña de Brañas, no concello de Toques;
***Os Castros**, lugar da parroquia de Árbol, no concello de Vilalba;
***Os Castros**, lugar da parroquia de San Simón da Costa, no concello de Vilalba.

;Castro de Galiza

***Os Castros**, poboado castrexo na parroquia de San Pedro de Viveiro, no concello de Viveiro.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*
Historia de Sydney

## Colonia penitenciaria
miniatura|250px|Mapa de Sydney Cove coa colonia, 1789
A **historia  urbana de Sydney** comeza estritamente en 1788, co asentamento como colonia penitenciaria, fundado por Arthur Phillip para a coroa británica, nunha enseada (Sydney Cove) na beira sur do chamado Port Jackson (en realidade profunda e recortada baía ) na costa suroriental de Australia.
Basicamente, na beira oeste da enseada levantábanse os barracóns dos prisioneiros e na oriental os edificios do gobernador e oficiais coas súas propiedades de lecer.

Aínda que o terceiro gobernador, P.Gidley , xa fixera unha primeira contribución, foi durante o mandato (1810-21) do quinto gobernador de Nova Gales do Sur, Lachlan Macquarie, cando Sydney, de feito capital do territorio, se transformou de colonia penal en auténtica cidade co deseño dunha trama urbana e infraestruturas básicas (pontes, peiraos, fortes). A erección de numerosos edificios públicos que aínda hoxe ennobrecen a parte vella da cidade (The Rocks ) deixa constancia do seu labor .

## Primeira cidade de Australia
Ademais, a colonización do interior do país a partir de 1813, contribuíu ao incremento de poboación non penal da vila pola inmigración europea (de 2.500h en 1800 a 12.000 en 1820 e 39.000 en 1851). Sobre terreos que xa o gobernador Macquaire reservara para o deporte, deseñouse o parque público (Hyde Park, 1856) da, xa oficialmente, primeira cidade de Australia (1842). A área verde estendeuse progresivamente ata acadar o antigo dominio pertencente á mansión do gobernador (hoxe Royal Botanic Gardens e Domain, que ocupan o leste da Sydney Cove). O desenvolvemento urbano continuou e apareceron os primeiros suburbios (Pyrmont ). Tamén os primeiros recheos para novos peiraos (porto en Darling Bay ao oeste) e o *Circular Quay* na Sydney Cove (que cubriu o primitivo arroio, 1837).

Porén, o gran pulo viría despois do descubrimento de ouro en 1851 a un cento de quilómetros ao oeste. En dez anos a poboación case que se triplicou, e para 1871 Sydney contaba con 134.800 habitantes . O ferrocarril favoreceu a creación e dispersión de novos suburbios e a industrialización posterior (cun gran desenvolvemento portuario), no último cuarto do século XIX , que levárona a se converter nunha pequena metrópole (500.000h en 1900 ).

## Século XX
O crecemento metropolitano continuou no século XX ata acadar o millón de habitantes en 1925. Fíxose imprescindible unir as dúas beiras de Port Jackson e, inda que en plena gran depresión, no 1932 inaugurábase a maxestosa Ponte da Baía (*Sydney Harbour Bridge* ).

En 1957-67 completouse a espléndida paisaxe urbana da cidade coa erección, na punta oposta da Sydney Cove (a leste, no cabo do Royal Botanic Gardens), da Ópera de Sydney do arquitecto nórdico J. Utzon, emblema da metrópole moderna e por extensión do país .

## Notas
Río Moldava

[260px|miniatura|O Moldava/Vlatava en [Praga.]]
O **Moldava** (en alemán *Moldau*, en checo *Vltava*) é un río da parte occidental da República Checa. Nace nos bosques montañosos da Bohemia e é confluente do Río Elba. É o río de maior extensión do país, percorrendo un total de 435 km, pasando pola capital, Praga.

En varios treitos do seu curso construíronse presas para aproveitamento hidroeléctrico.
O Sisto

**Santa María do Sisto** é unha parroquia eclesiástica galega pertencente ao arciprestado de Viveiro da diocese de Mondoñedo-Ferrol, cuxo territorio se estende polos concellos de Ourol e Muras. No ano 2014 tiña 56 habitantes (49 en Ourol e 7 en Muras), dos cales 24 eran homes e 32 eran mulleres, o que supón unha diminución de 28 habitantes en relación ao ano 2007.

Dos 20 lugares da parroquia, 17 están no concello de Ourol (Cabanas, Os Campos, O Cargadoiro, A Carreira, O Carrusco, Cebrán, A Cernada, O Coto da Rega, O Couce de Paredes, Lombao, Nogueira, O Pé da Veiga, As Pereiras, A Rega, Silvoso, O Sisto e O Vilariño) e 3 no concello de Muras (Os Casás, Muruás e Piocorto).

## Historia 
A parroquia foi creada en 1895 con lugares de Muras, Ourol e San Pantaleón de Cabanas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* O Sisto, Muras
* O Sisto, Ourol
George Bain

**George Bain**, nado en 1881 en Scrabster e finado en 1968, foi un profesor de arte, especializado na arte celta e na arte insular.

En 1951 publicou *Celtic Art: The Methods of Construction* (*Arte celta: os métodos de elaboración*, publicado pola Ed. Toxosoutos en 2000). Tivo pouca repercusión nun primeiro momento, pero a súa reedición en 1971 supuxo unha introdución aos nós celtas, as pedras pictas, o *Book of Kells* e o *Book of Durrow*. Describe e ilustra uns 200 exemplos históricos, e dá instrucións detalladas para crear deseños similares de espirais, entretecidos e figuras antropomorfas e zoomorfas, ademais de deseños das letras empregadas na Idade Media.

A súa obra foi seguida polo seu fillo Iain, enxeñeiro, que escribiu os libros *Celtic Knotwork* e *"Celtic Key Patterns*.

## Obra 
*Arte celta: os métodos de elaboración*. Ed. Toxosoutos, 2000. ISBN 84-95622-04-1.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* https://georgebain.groamhouse.org.uk
* http://www.groamhouse.org.uk/index.asp?pageid=36914 
* Sharing the world of George Bain: Father of modern Celtic design – Museum Crush
* https://web.archive.org/web/20080418011812/http://www.timespan.org.uk/GeorgeBain-AHighlandHomecoming.shtml
* https://web.archive.org/web/20111127030347/http://scottishartblog.com/2011/11/17/george-bain/
María I de Portugal

**Maria Francisca Isabel Josefa Antónia Gertrudes Rita Joana**, que reinou co nome de **María I de Portugal**, nada en Lisboa o 17 de decembro de 1734 e finada en Río de Xaneiro o 20 de marzo de 1816, foi raíña de Portugal dende o 24 de marzo de 1777 ata a súa morte. Sucedeu ao seu pai, o rei Xosé I. D. María foi aínda Princesa do Brasil, Princesa da Beira e Duquesa de Bragança. Foi a primeira raíña reinante en Portugal.

Foi coñecida polos nomes de *A Piadosa* ou *A Pía*, debido á súa extrema devoción relixiosa (algo que foi demostrado, por exemplo, cando mandou construír a Basílica da Estrela en Lisboa, onde foi enterrada) e finalmente, como *María, a Louca* (así chamada no Brasil), debido á enfermidade mental manifestada con vehemencia nos últimos 24 anos de vida, despois da morte do seu fillo primoxénito, que rexeitara a vacina contra a varíola, por motivos relixiosos.
	
A familia real fuxiu para o Brasil a 13 de novembro de 1807 deixando Portugal a mercé das tropas de Napoleón. Segundo consta, a raíña tivo que embarcar á forza. Moi relixiosa, pensaba que estaba indo para o inferno. Foi proclamada *Raíña do Reino Unido de Portugal, Brasil e dos Algarbes* o 16 de decembro de 1815. Cando Napoleón foi derrotado en 1815, María e a familia real atopábanse aínda no Brasil. Morreu aínda no Río de Xaneiro, entón capital do Reino Unido de Portugal, Brasil e dos Algarves.

## Notas
Porqueira, Arzón, Negreira

**Porqueira** é un lugar da parroquia de Arzón no concello de Negreira. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 34 habitantes (16 homes e 18 mulleres).

Está a 12 quilómetros da capital municipal e ten 12 casas habitadas.

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Arzón 
### Parroquias de Negreira
Romarís, Arzón, Negreira

**Romarís** é un lugar da parroquia de Arzón no concello de Negreira. Está a 13 quilómetros ao sur de Negreira, e entre outras ten as seguintes casas: a de Amadora ou de Cartucho, a da Pinta, a de Lourido, a de Gorgal, a de Villar, a de Santiagho, a de Pura, a de Divina ou de Antonio, a de Delfina ou de Manuel da Pontella, a de Laura, a de Sieira, a de Lucita, a de Ferreira, a de Asunción ou do Daloquiro, etc.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Arzón 
### Parroquias de Negreira
Brother Bear

***Brother Bear*** é o cuadraxésimo cuarto clásico filme de animación producido por Walt Disney Pictures, estreado o 24 de outubro de 2003, e distribuído por Buena Vista Pictures nas salas de cinema dos Estados Unidos. Foi dirixida por Aaron Blaise e Robert Walker, e o guión foi elaborado por Tab Murphy, Steve Bencich, Lorne Cameron, Ron J. Friedman e David Hoselton, baseándose no argumento de Broose Johnson.

## Sinopse 
As personaxes que protagonizan o filme son Kenai, Koda, Denahi, Rutt, Tuke, Sitka, Tanana e Tug. Trata sobre o xiro inesperado da vida dun neno chamado Kenai cando os espíritos o converten no animal que máis aborrece, o oso. A trama transcorre no noroeste americano e narra a amizade entre Kenai e o seu novo amigo Koda (un pequeno oso) e como entre os dous intentan que o protagonista recupere a súa forma humana. Mentres, o seu irmán (que non coñece o sucedido con Kenai) perségueo para conseguir o honor e a vinganza familiar.

## Personaxes 
* Joaquin Phoenix como Kenai
* Jeremy Suarez como Koda
* Rick Moranis como Rutt
* Dave Thomas como Tuke
* Jason Raize como Denahi
* D.B. Sweeney como Sitka
* Joan Copeland como Tanana
* Michael Clarke Duncan como Tug
* Greg Proops como Oso macho
* Pauley Perrette como Oso femia
* Estelle Harris como Osa vella
* Bumper Robinson como Chipmunks
* Angayuqaq Oscar Kawagley como Narrador inuit

## Banda sonora 
A súa banda sonora está composta por Mark Mancina e Phil Collins, e interpretada por este último xunto con algúns artistas colaboradores. Comercializouse por Walt Disney Records o 26 de maio do 2009 e o disco contén 11 cancións, cunha duración total de 46 minutos e 13 segundos. Os temas que compoñen o disco son os seguintes:

# "Look Through My Eyes" (Phil Collins, 4:01)
# "Great Spirits" (Tina Turner, 3:24)
# "Welcome" (Phil Collins, 3:38)
# "Transformation" (Bulgarian Women's Choir, 2:29)
# "On My Way" (Phil Collins, 3:40)
# "Welcome" (The Blind Boys of Alabama, 3:14)
# "No Way Out (Theme From Brother Bear)" (Phil Collins, 4:18)
# "Transformation (Phil Version)" (Phil Collins, 2:25)
# "Three Brothers (Score)" (Phil Collins, 6:45)
# "Awakes As A Bear (Score)" (Phil Collins, 6:49)
# "Wilderness Of Danger And Beauty (Score)" (Phil Collins, 5:30)

## Galardóns e nomeamentos 
* 2003: Nomeado ó Oscar ó mellor filme de animación.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial
A Devesa, Arzón, Negreira

**A Devesa** é un lugar da parroquia de Arzón no concello de Negreira. Está na beira do río Corzán e segundo o IGE tiña 7 habitantes no 2014 (4 homes e 3 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Arzón 
### Parroquias de Negreira
Romarís

O topónimo **Romarís** pode referirse a:

;En Galiza
***Romarís**, lugar da parroquia de Lañas, no concello da Baña;
***Romarís**, lugar da parroquia de Castro, no concello de Boiro;
***Romarís**, lugar da parroquia de Bastavales, no concello de Brión;
***Romarís**, lugar da parroquia de Arzón, no concello de Negreira;
***Romarís**, lugar da parroquia de Iria Flavia, no concello de Padrón;
***Romarís**, lugar da parroquia de San Xián de Sales, no concello de Vedra;
***Romarís**, lugar da parroquia de Baión, no concello de Vilanova de Arousa;
***Romarís**, lugar da parroquia de Tines, no concello de Vimianzo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
José Mármol

:*Este artigo trata sobre un personaxe, para a localidade vexa José Mármol, Buenos Aires.*
**José Pedro Crisólogo Mármol**, nado en Bos Aires en 1818 e finado na mesma cidade en 1871, foi un poeta, narrador, periodista e político arxentino pertencente ao Romanticismo.

## Traxectoria 
Estudou dereito en Bos Aires, mais non concluíu a carreira e caeu na política. En 1839 foi detido seis días, polo goberno de Juan Manuel de Rosas. Temendo pola súa vida, ano e medio despois expatriouse a Montevideo. Alí relacionouse con outros exiliados como Juan Bautista Alberdi, 
Florencio Varela, Esteban Echeverría, Juan María Gutiérrez e Miguel Cané.

Pasou tres anos no Uruguai, até que tivo que ir a Río de Xaneiro a causa do sitio de Montevideo por tropas de Oribe, amigo de Rosas.

En febreiro de 1843 embarcou cara a Chile, mais as tempestades no sur de América obrigaron ao navío a volver a Río.

En 1844 imprimiu a primeira parte da súa famosa novela *Amalia*, novela de costumes e autobiográfica, cuxa segunda parte apareceu anos despois en Bos Aires.

Estivo no Río de Xaneiro até 1845, e despois foise para Medellín, Colombia. Despois regresou a Montevideo. Alí fundou tres xornais, sendo o máis importante *La Semana*, e colaborou en moitos outros. Atacou a Rosas e aos seus partidarios con denodada paixón.

En 1847 publicou en Montevideo seis cantos do poema *El peregrino*, autobiográfico da súa experiencia, aínda que inspirado polo *Childe Harold*, de Lord Byron.

Destacan nel a súa sensibilidade descritiva e as súas pasaxes amorosas. Contén tamén imprecacións políticas, nunca ausentes na obra de Mármol.

Agrupou os seus poemas líricos en *Armonías* (1851), tamén publicadas na capital uruguaia.

En 1851 tamén publicou *El cruzado*, drama que, xunto con *El poeta*, estreado en 1847, reúne todo o que escribiu para teatro.

En Mármol albíscanse influxos de —á parte do xa citado Byron— Chateaubriand, José de Espronceda e José Zorrilla.

En 1853 (ao caer Rosas) volveu a Bos Aires tras trece anos de exilio. Foi elixido senador da provincia de Bos Aires, e logo deputado. Non chego a ser ministro plenipotenciario en Chile porque Justo José de Urquiza (que o nomeara) rompeu coa provincia de Buenos Aires. Máis tarde desempeñou ese mesmo posto no Brasil.

Desde 1868 dirixiu a Biblioteca Nacional, até que enfermou dun grave mal da vista, que o retirou de toda actividade.

## Obra 
miniatura|150 px|Detalle da súa tumba no camposanto de La Recoleta.
* *Amalia* (1844).
* *El peregrino* (1847).
* *El poeta* (1847).
* *Armonías* (1851).
* *El cruzado* (1851).
Arcaico

O eón **Arcaico** (do grego Αρχή *Archē*, "orixe"), antes chamado **Arqueozoico**, é un eón xeolóxico na historia da Terra situado entre o Hadeico e o Proterozoico. Comprende entre 3.800 e 2.500 millóns de anos antes do presente. Estas datas, a pesar de estar baseadas na estratigrafía, non están plenamente recoñecidas pola Comisión Internacional de Estratigrafía.

## A Terra Arcaica 
No principio do Arcaico, a calor interna da Terra era preto de 3 veces maior que na actualidade, e aínda dúas veces maior que a principio do Proterozoico (2.500 millóns de anos). A calor era a remanente do proceso de *acrección planetaria, parcialmente procedente da calor de formación do núcleo interno formado por ferro, e parcialmente procedente da calor radioactiva pola curta vida de átomos radioactivos como o uranio-235.

A maioría das rochas arcaicas que podemos observar na actualidade son metamórficas e ígneas. A actividade volcánica era considerablemente maior que a actual, con numerosos hot spots, rift valleys e erupcións de lavas, incluíndo tipos infrecuentes como komatitas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* GeoWhen Database
* When Did Plate Tectonics Begin?
* Archean Eon - *Paleos*
Xosé I de Portugal

**Xosé I de Portugal** (nome completo: *José Francisco António Inácio Norberto Agostinho de Bragança*; 6 de xuño de 1714 - 24 de febreiro de 1777), alcumado *"O Reformador"* debido ás reformas que emprendeu durante o seu reinado, foi rei de Portugal da dinastía de Bragança dende 1750 ata a súa morte. Casou en 1729 con Mariana Vitoria de España.

## Traxectoria 
O reinado de Xosé I está especialmente marcado polas políticas do seu primeiro ministro, o Marqués de Pombal, que reorganizou as leis, a economía e a sociedade portuguesas, transformando Portugal nun país moderno. O 1 de novembro de 1755, Xosé I e a súa familia sobreviviran ao derrubamento do Pazo Real no Terremoto de Lisboa por se atoparen en Belém. Despois desta data, Xosé I gañou unha fobia de recintos pechados e viviu o resto da súa vida nun complexo luxosos de tendas no Alto da Ajuda, en Lisboa. Outro punto alto do seu reinado foi a tentativa de asasinato que sufriu o 3 de setembro de 1758 e o subsecuente proceso dos Távora. Os Marqueses de Távora, o duque de Aveiro e familiares próximos, acusados da súa organización, foron executados ou colocados no cárcere, mentres que a Compañía de Xesús foi declarado ilegal e os xesuítas expulsados de Portugal e das súas colonias.

Todo o reinado é caracterizado pola creación de institucións, especialmente no eido económico e educativo, co fin de adaptar o país ás grandes transformacións que estaban sendo operadas. Fúndase a Real Xunta de Comercio, o erario Rexio, a Real Mesa Censoria; refórmase o ensino superior, créase o ensino secundario (Colexio dos Nobres, Aula de Comercio) e o primario (mestres rexios); reorganizáse o exército. En materia de política exterior, D. Xosé conservouse na política de neutralidade adoptada polo seu pai. Ten en conta tamén, o corte de relacións coa Santa Sé, que durou 10 anos.

### Descendencia 
De seu casamento, tivo catro fillas:

* D. Maria Francisca (1734-1816)
* D. Maria Ana Francisca (1736-1813)
* D. Maria Francisca Doroteia (1739-1771)
* D. Maria Francisca Benedita (1746-1829)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía
Carmela Arias

**Carmela Arias Díaz de Rábago**, nada na Coruña o 20 de febreiro de 1920 e finada na mesma cidade o 27 de outubro de 2009, foi unha empresaria galega, presidenta da Fundación Barrié de la Maza.

## Traxectoria 
[miniatura|Tumba de Carmela Arias e do seu marido no [cemiterio de Santo Amaro da Coruña.]]
Era filla de Vicente Arias de la Maza e de Carmela Díaz de Rábago y Aguiar, e irmá de Joaquín Arias Díaz de Rábago. Estudou no Sagrado Corazón de Barcelona, onde seu pai era secretario da Xunta de Obras do Porto. Desta maneira, Carmela foi a primeira muller en España que accedeu á presidencia do consello de administración dun banco. O 11 de decembro de 1981 doou 7.000 millóns de pesetas á Fundación, a práctica totalidade da súa fortuna persoal.

O 13 de febreiro de 1994 anunciou a remodelación da cúpula do Pastor. Creou dúas vicepresidencias con poderes executivos para os seus sobriños Vicente e Xosé María Arias Mosquera. Guillermo de la Dehesa deixou o posto de conselleiro delegado e pasou a asesor da presidencia.

Presidenta de honra de Unión Fenosa, en xaneiro de 1992 foi nomeada vicepresidenta e membro da comisión delegada da empresa. Presentou a súa dimisión o 23 de xaneiro de 1996 e foi substituída polo seu sobriño, Vicente Arias Mosquera.

O 27 de setembro de 2001 foi nomeada presidenta de honra do Banco Pastor, logo de renunciar á dirección deste. Os cargos vacantes foron ocupados polos seus sobriños Xosé María e Vicente Arias Mosquera. Ese mesmo ano, recibiu de Xoán Carlos I o título de condesa de Fenosa, dado que o que recibira o seu marido co mesmo nome extinguiuse ao non ter descendencia directa.

## Recoñecementos 
* Medalla de Ouro da Universidade de Galicia en 1982
* Medalla de Honra da Real Academia das Artes de San Fernando en 1989.
* Medalla Castelao en 1989
* Premio Galicia en Feminino
* Premio Juan Lladó do Instituto de Empresa e a Fundación Ortega y Gasset en 1990
* Medalla de Honra da Universidade Internacional Menéndez Pelayo (UIMP) en 1990
* Doutora honoris causa pola Universidade da Coruña en 1991.
* Premio Galega do Ano de 1991
* Por Real Decreto de 24 de abril de 2002, o 26 de abril de 2002 o Consello de Ministros outórgalle á Condesa de Fenosa a Gran Cruz da Orde de Isabel a Católica. Foille imposta pola entón Ministra de Sanidade Ana Pastor o 10 de outubro de 2003.
* O 20 de xaneiro de 2003 recibiu o Título de Filla Predilecta da Coruña
* O 13 de febreiro de 2003 é nomeada Dama da Orde de Cabaleiros de María Pita
* O 9 de novembro de 2003 recibe o Premio Casino da Coruña
* Pola súa achega e apoio aos programas de reinserción que se desenvolven nos centros penitenciarios do país, a Secretaría Xeral de Institucións Penitenciarias, dependente do Ministerio de Interior, acordou denominar o centro de inserción social da Coruña como CIS Carmela Arias y Díaz de Rábago.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Necrolóxica en xornal.com
Xoán V de Portugal

**Xoán V de Portugal**, nado como **João Francisco António José Bento Bernardo de Bragança** en Lisboa o 22 de outubro de 1689 e finado na mesma cidade o 31 de xullo de 1750, foi rei de Portugal dende o 9 de decembro de 1706 ata a súa morte. Recibiu os alcumes de *O Magnânimo* ou *O Rei-Sol Portugués*, en virtude do luxo de que se revestira o seu reinado; algúns historiadores chámanlle tamén como *O Freirático*, debido á súa coñecida apetencia sexual por freiras.
## Traxectoria
Casou coa filla de Leopoldo I de Austria, Maria Ana Josefa de Austria, o 9 de xullo de 1708. Como non tiñan fillos, o rei decidiu facer votos a Santo Antón, e así comenzaran a nacer seus fillos. Por causa diso, Xoán V mandou erixir o Real Edificio de Mafra, inaugurado polo Papa Bieito XIV. Catro anos máis tarde, recibiría dese mesmo papa o título de *Súa Maxestade Fidelísima*, extensible aos seus sucesores. Foi tamén no seu reinado que a Santa Sé concedeu a Lisboa a dignidade de Patriarcado, a par de Roma e de Venecia, tornándose así o arcebispo lisboeta D. Tomás de Almeida un dos tres patriarcas de Occidente.

Xoán V tivo cinco fillos lexítimos:
** Maria Bárbara de Bragança (1711-1758), Raíña de España (casou con Fernando VI de España)
** Pedro de Bragança, príncipe do Brasil (1712-1714)
** Xosé I, Rei de Portugal (1714-1777)
** Carlos de Bragança (1716-1736)
** Pedro III, Rei de Portugal (1717-1786)
** Alexandre de Bragança (1723-1728)
Isidoro Bugallal

**Isidoro Bugallal Araújo**, nado en Ponteareas o 3 de setembro de 1854 e finado en Madrid o 14 de abril de 1914, foi un avogado, político e escritor galego.

## Traxectoria 
Fillo de José Ramón Bugallal e neto do xornalista Isidoro Araújo de Lira. Estudou o bacharelato en Pontevedra e licenciouse en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. En 1883 trasladouse a Madrid e ingresou no corpo de Rexistradores da Propiedade.

Foi deputado provincial, foi elixido deputado a Cortes polo distrito de Ponteareas nas eleccións de 1903, 1905, 1907 e 1910 e polo distrito de Ourense nas eleccións de 1914. Colaborou en *Faro de Vigo*, *La Correspondencia Gallega* e *El Universo* e foi elixido académico correspondente da Real Academia Galega.

miniatura|Placa en Ponteareas.
Grazas a súa xenerosidade construíuse o edificio das Escolas Graduadas de Ponteareas, que ocupou o Museo Municipal e agora ocupa o Conservatorio Municipal.

## Vida persoal 
Casou en primeiras nupcias con María Pérez de Castro Martínez, filla de Evaristo Pérez de Castro Brito, e foi pai de Javier Bugallal Pérez de Castro. María faleceu en 1892 e Isidro casou en segundas nupcias con Pilar Marchesi Buhigas (1894); deste matrimonio tivo como fillo ao xornalista José Luis Bugallal Marchesi.

## Obras 
* *Dos semblanzas de Cánovas*, 1898.
* *Suiza española. Paseando por Galicia*, 1903.
* *Notas políticas. Antes y después del Desastre*, 1908.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* 

### Outros artigos 
* Gabino Bugallal
Guinea Española

**Guinea Española** foi unha colonia africana de España xunto co Protectorado Español de Marrocos e o Sáhara Español. Localizada no golfo de Guinea no que se converteu na nación independente de Guinea Ecuatorial. Esta colonia formouse a partir da Colonia de Río Muni (formada en 1900), a illa de Fernando Poo, a Colonia de Elobei, Annobón e Corisco e outras illas adxacentes. A colonia durou entre 1885 e 1968. Foi reunificada en 1926 converténdose en Guinea Ecuatorial.

Dende a súa creación, a denominada Guinea Española sufriu tres cambios de réxime.
Viviu na Monarquía (1926-1931), na República (1931-1936) e na ditadura de Francisco Franco 
(1939-1968).
Xaviña

Como topónimo **Xaviña** pode referirse a:

;En Galiza
***Xaviña**, parroquia do concello de Camariñas;
****Xaviña**, lugar de dita parroquia;
***Xaviña**, parroquia do concello de Coristanco;
****Xaviña**, lugar de dita parroquia;
****A Lagoa de Xaviña**, lugar de dita parroquia;
***A Xaviña**, lugar da parroquia de Buño, no concello de Malpica de Bergantiños;
***O Outeiro de Xaviña**, lugar da parroquia de Coristanco, no concello de Coristanco.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Viveiro (homónimos)

O termo **Viveiro** pode referirse a:

***Viveiro**, lugar onde se fan xermolar as sementes, **alcouve**, **sementeiro**;
***Viveiro**, lugar onde se cultivan plantas novas para logo seren transplantadas;
***Viveiro**, ás veces por extensión denomínase así ao lugar onde se venden plantas ornamentais, **centro de xardinaxe**;
***Viveiro**, lugar onde se crían peixes, crustáceos, moluscos etc, **criadeiro**.

## Onomástica 
* **Viveiro**, apelido de Prudencio Viveiro Mogo.

## Xeografía 
Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Viveiro**, concello da comarca da Mariña Oriental;
****Viveiro**, parroquia de dito concello;
*****Viveiro**, lugar de dita parroquia;
****San Pedro de Viveiro**, parroquia de dito concello;
***Viveiro**, parroquia do concello de Celanova;
****Viveiro**, lugar de dita parroquia;
***Tras Viveiro**, lugar da parroquia de Chavín, no concello de Viveiro.

;Río de Galiza
***Ría de Viveiro**, ría da provincia de Lugo.

;Miscelánea
***Viveiro Club de Fútbol**, un equipo galego de fútbol do concello de Viveiro;
***Semana Santa de Viveiro**, unha celebración católica anual do concello de Viveiro.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Viveiró**, parroquia do concello de Muras.
Afonso VI de Portugal

**Afonso VI de Portugal**, nado en Lisboa o 21 de agosto de 1643 e finado na mesma cidade o 12 de setembro de 1683, foi rei de Portugal dende o 6 de novembro de 1656 ata a súa morte, se ben deixou de gobernar dende 24 de novembro de 1667, sendo rexido polo seu irmán, príncipe Pedro. Recibiu o alcume de *O Vitorioso*, por que no seu reinado Portugal venceu a España en varias batallas da Guerra da Restauración Portuguesa. Morreu sen descendencia.
From the Muddy Banks of the Wishkah

***From the Muddy Banks of the Wishkah*** é un disco de Nirvana no que reúnen gravacións de cancións realizadas en concertos pola banda entre 1989 e 1994.

*From The Muddy Banks Of The Wishkah* foi o segundo álbum lanzado despois da morte do cantante e guitarrista Kurt Cobain en abril de 1994. Foi compilado polo baixo Krist Novoselic, que canda ao batería Dave Grohl, querían sacar un álbum en directo en 1994, para acompañar o que se converteu en *MTV Unplugged In New York*, mais tardaron dous anos en facelo

## Lista de cancións 
## Persoal 
### Banda 
*Kurt Cobain - Guitarra, Voz
*Krist Novoselic - Baixo
*Dave Grohl - Batería, 2da voz
*Chad Channing - Batería en 1, 14 e 15
*Pat Smear - Guitarra, 2da voz

## Gravado en 
### Teatro Astoria, Londres, Reino Unido, 5 de decembro de 1989 
***Cancións**: Intro, *Polly*, *Breed*
*Gravado por: Craig Overbay

### Teatro Paramount, Seattle, Washington, Estados Unidos, 31 de outubro de 1991 
***Canción**: *Negative Creep*
*Gravado e mesturado por: Andy Wallace

### Teatro Castelo, Roma, Italia, 19 de novembro de 1991 
***Cancións**: *Spank Thru*
*Gravado por: Stereoral (cadea de radio italiana)

### Paradiso, Ámsterdan, Holanda, 25 de novembro de 1991 
***Cancións**: *School*, *Been a Son*, *Lithium*, *Blew*
*Gravado por: VPRO (cadea de televisión e radio holandesa)

### Pavillón O'Brien, Del Mar Fairgrounds, California, Estados Unidos, 28 de decembro de 1991 
***Cancións**: *Drain You*, *Aneurysm*, *Smells Like Teen Spirit*
*Gravado por: Westwood One (cadea de televisión)
*Mesturado por: Andy Wallace

### Reading Festival, Reading, Inglaterra, 30 de agosto de 1992 
***Canción**: ''tourette's*
*Gravado por: Fujisankei Communications International Inc.

### Civic Center, Springfield, Massachusetts, Estados Unidos, 10 de novembro de 1993 
***Canción**: *Sliver*
*Gravado por: Craig Overbay

### Muelle 48, (Seattle) 13 de decembro de 1993 
***Canción**: *Scentless Apprentice''
*Gravado por: Scott Litt para el programa 'MTV Live And Loud'
*Mesturado por: Andy Wallace

### Great Western Forum (Os Ánxeles) 30 de decembro de 1993 
***Canción**: *Heart-Shaped Box*
*Gravado por: Craig Overbay

### Seattle Center Arena, Washington, Estados Unidos, 5 de xaneiro de 1994 
***Canción**: *Milk It* 
*Gravado por: Craig Overbay
*Mesturado por: Andy Wallace
Pinofranqueado

**Pinofranqueado** é un concello español, na comunidade autónoma de Estremadura. Está situado na comarca de Las Hurdes, ao norte da provincia de Cáceres, sendo o concello máis poboado da comarca.

Esta poboación da comarca das Hurdes está situada ao norte da provincia, na vertente sur da Pena de Francia ao final do val formado polo río Esperabán na súa confluencia co río de Los Ángeles, afluente do río Alagón xa no encoro de Gabriel e Galán na vertente atlántica, ao sur de Serra da Corredera e ao leste da Serra de Gata.

## Historia 
Os diferentes núcleos de poboación (chamados *alquerías* na zona) que forman o concello apareceron  como consecuencia do establecemento de residencias para pastores. Algunhas destas alquerías comezan a ser mencionadas en documentos desde 1199.

Coa caída do Antigo Réxime a localidade, constitúese en concello.

Os reis Afonso XIII e Xoán Carlos I visitaron Pinofranqueado en 1922 e 1998 respectivamente, en cadansúas visitas á comarca.

## Turismo e cultura
* Igrexa de Nuestra Señora de la Encina, en Pinofranqueado, dos séculos XVII e XVIII.
*Ermida do Cristo da Saúde, do século XVIII.
*Ruínas do convento franciscano, en Ovejuela.
*Petróglifos do Neolítico, repartidos por todo o territorio municipal.
*Centro de Interpretación do Mel, en Ovejuela.
*É de especial interese o turismo rural, con rotas sendeiristas polo concello, coma a da fervenza de Ovejuela.

### Festas
O concello é famoso pola festa de *La Enramá*, que se celebra a última fin de semana de agosto.

## Demografía 
Evolución da poboación do concello dende 1900 ata 2008:

ImageSize = width:700 height:600
PlotArea = width:500 height:500 left:100 bottom:90

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:2500

TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:150 start:0
Colors= 
  id:AO  value:red
  id:AA  value:black
  id:AB  value:red
  id:AC  value:black
  id:AD  value:red
  id:AE  value:black
  id:AF  value:red
  id:AG  value:black
  id:AH  value:red
  id:AI  value:black
  id:AJ  value:red
  id:AK  value:black

PlotData=
  width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7

  bar:1996      from:0 till:1824 color:AO
  bar:1998      from:0 till:1793 color:AA
  bar:1999      from:0 till:1738 color:AB
  bar:2000      from:0 till:1693 color:AC
  bar:2001      from:0 till:1644 color:AD
  bar:2002      from:0 till:1593 color:AE
  bar:2003      from:0 till:1618 color:AF
  bar:2004      from:0 till:1638 color:AG
  bar:2005      from:0 till:1651 color:AH
  bar:2006      from:0 till:1673 color:AI
  bar:2007      from:0 till:1671 color:AJ
  bar:2008      from:0 till:1686 color:AK
 
TextData=
  pos:(300,440) text:"Número de habitantes de Pinofranqueado "
  pos:(300,420) text:"dende 1996 ata 2008"

### Alquerías 
Como outros concellos da zona a súa poboación está dispersa, entre o núcleo principal, onde se sitúa o pazo do concello e outras localidades, chamadas *alquerías*.

## Infraestruturas e servizos 
### Comunicacións 
A principal estrada que cruza o concello é a autonómica EX-204, de Salamanca a Coria.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Web de la Mancomunidad de Las Hurdes
José Luis Moreno-Ruiz

**José Luis Moreno-Ruiz**, nado en Santander en 1953 e finado en Madrid o 20 de xaneiro de 2021, foi un escritor, tradutor e xornalista español.

## Traxectoria 
Novelista e poeta, traduciu ao castelán obras de Joseph Conrad, Jack London, G. K. Chesterton, Herman Melville, Robert Louis Stevenson entre outros, título homónimo ao do soneto de Valle-Inclán. No eido da música froito da colaboración con Javier Corcobado ven a luz os discos de Moreno-Ruiz títulados *Retratos de Añil* (1994) e *La Enfermería del Postre* (1996) editados por Triquinoise. No ano 2004 publicou a novela *Párpado amarillo y pálido*, en setembro de 2007 comezou a publicar as súas achegas literarias na rede e no 2008 presentou a novela *Pereda Cebú* ambientada na súa cidade natal.

## Obra 
### Novelas 
* *En tu boca húmeda* (Ediciones Libertarias-Prodhufi, 1980 / Koty, 2000) ISBN 84-85641-08-6 / ISBN 84-95579-24-3
* *María Angustias, la viuda que concibió sin pecado* (Laertes, 1982) ISBN 84-85346-60-2
* *Dorada y negra, ológrafa memoria* (Ediciones Libertarias-Prodhufi, 1985) ISBN 84-85641-78-7
* *Trípode con fugas* (Huerga y Fierro Editores, 1997) ISBN 84-89858-04-7
* *Melancolía estuporosa* (Roger Editor, 1998) ISBN 84-89979-12-X
* *Párpado amarillo y pálido* (Huerga y Fierro Editores, 2004) ISBN 84-8374-476-7
* *Pereda Cebú* (Laertes, 2008) ISBN 84-7584-636-1

### Relatos 
* *La muñeca del ventrílocuo y otras narraciones* (Laertes, 1986) ISBN 84-7584-045-0 
* *Ángeles en mis cojones* (Ediciones Libertarias-Prodhufi, 1989) ISBN 84-86943-08-6
* *Danzón canalla* (Grupo Unido de Proyectos y Operaciones, 1992) ISBN 84-7906-136-7
* *Somniloquia* (Ediciones Libertarias-Prodhufi, 1993) ISBN 84-7954-111-3
* *Intraliminal (ejercicios exudatorios para virofóbicas)* (La Palma, 1994) ISBN 84-87417-46-9

### Outros 
* *Chochito periodista* (Opúsculo) (Roger Editor, 1998) ISBN 84-89979-37-5
* *Lentas nubes que dan sueño* (Ensaio/Ficción) (Huerga y Fierro Editores, 2000) ISBN 84-8374-194-6

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Diarios Moreno-Ruiz
Pedro II de Portugal

**Pedro II de Portugal**, nado en Lisboa o 26 de abril de 1648 e finado na mesma cidade o 9 de decembro de 1706, foi un nobre portugués, rei de Portugal dende 1683 ata a súa morte.

Era fillo de Xoán IV de Portugal. Sucedeu ao seu irmán Afonso VI de Portugal, aínda que xa exercía as funcións de rexente do reino dende 1668, debido á inestabilidade mental do seu irmán.

Alcumado *O Pacífico*, porque durante a súa rexencia asinouse a paz con España (en 1668). A súa longa xestión foi de importantes realizacións. En 1671 concedeu liberdade de comercio para os ingleses residentes en Portugal e deu inicio ao establecemento de manufacturas téxtiles. Obtivo autorización papal para a elevación do Bispado da Baía á categoría de arcebispado, e a creación dos bispados en Olinda e no Río de Xaneiro no 1676. En 1677 foi creado o bispado do Maranhão, subordinado directamente ao arcebispado de Lisboa. En 1686, por decreto do Rexemento de Misións, foron restrinxidos os privilexios dos xesuítas no norte do Brasil.

Morreu con 58 anos na Quinta de Alcántara ou Palacio da Palhavã, catro días despois de enfermar de apoplexía. Outros autores argumentan que Pedro II morreu en 1706 debido a unha lenta agonía causada pola sífilis.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
*
Rigo Tovar

**Rigoberto Tovar García**, máis coñecido como **Rigo Tovar**, nado en Matamoros, Tamaulipas, o 29 de marzo de 1946 e finado dunha parada cardiorrespiratoria o 27 de marzo de 2005, foi un cantante e músico mexicano. Creou unha mestura musical entre a cumbia, a balada e o bolero con elementos de rock.

## Discografía 
* *Matamoros Querido* (1971)
* *Cómo será la Mujer 1973*
* *En la Cumbre, 1974*
* *En Acción, 1974*
* *Te Quiero Dijiste..., 1975*
* *Amor y Cumbia, 1976*
* *Dos Tardes de mi vida, 1977*
* *¡Oh, qué gusto de volverte a ver!, 1978*
* *Con Mariachi Vol. 1, 1979*
* *Rigo Tovar en Vivo, 1979*
* *Con Mariachi Vol. 2, 1980*
* *Reflexiona, 1980*
* *Rigo Rock, 1980*
* *Rigo 81, 1981*
* *10 años Tropicalísimo, 1982*
* *Sublime y Bohemio, 1982*
* *Con Mariachi Vol. 3, 1983*
* *De Nuevo en Contacto Musical, 1984*
* *El Músico Chiflado, 1985*
* *Quítate la Máscara, 1987*
* *Baila mi Ritmo, 1989*
* *La Fiera, 1989*
* *Los Últimos éxitos de Rigo Tovar, 1989*
* *El Ritmo del Sirenito, 1990* 
* *El Sirenito, 1990*
* *Rigo el Guapo, 1992*
* *Éxitos con banda, 1994*

### Recompilacións 
* *Sigue Bailando Mi Ritmo* (LP)
* *La Historia de un Ídolo* (2005)
* *Mi Tinajita y muchos éxitos mas...* (2006)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Museo de Rigo Tovar en Internet 
* Facebook 
* Xornal mexicano Rumbo, información sobre da súa vida artística 
* Vídeos no YouTube
* Tema *Lamento de amor*, de Rigo Tovar
Viño do Pico

**Pico** é unha indicación xeográfica portuguesa -en portugués, *Indicação de Proveniência Regulamentada* (IPR)- para os viños producidos na illa do Pico do arquipélago dos Azores, abarcando a zona de produción parte dos concellos de Madalena, São Roque e Lajes.

Os viños do Pico poden ser unicamente producidos coas variedades brancas de verdello, arinto e terrantez.

### Ligazóns externas 
* Web do *Instituto da Vinha e do Vinho*
Moscatel de Setúbal

miniatura|dereita|200px
O **Moscatel de Setúbal** é un viño xeneroso portugués con denominación de orixe controlada (DOC), procedente da rexión demarcada de Setúbal, que abrangue os concellos de Palmela, Setúbal e parte de Sesimbra.

Os viños teñen unha gradación de entre 17º e 20º. Existen dous tipos de Moscatel de Setúbal, o branco e o tinto, elaborados respectivamente a partir das castes *Moscatel de Setúbal* e *Moscatel Galego Roxo*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Instituto da Vinha e do Vinho
Xerez

dereita|miniatura|200px|Viño no sistema de soleira.
O **xerez** (en castelán *jerez* e en inglés *sherry*) é un tipo de viño fortificado, licoroso típico do sur da Península Ibérica, envellecido no sistema de soleira. O nome deriva da rexión onde é elaborado, Xerez da Fronteira.

## Notas
Viño xeneroso

[miniatura|dereita|[Viño de Madeira.]]
O **viño xeneroso**, ou **fortalecido** ou **fortificado**, é aquel viño que, no seu proceso de elaboración, incorpora procesos especiais para aumentar a súa estabilidade e aumentar a súa graduación alcohólica, sen perder por iso a súa condición de derivado natural da uva. Trátase exactamente dun viño seco, abocado ou doce ao que se lle engadiu alcohol vínico ou viño doce natural, resultando unha graduación alcohólica comprendida entre 14° e 23°.

Este tipo de viños naceu nos séculos XVI e XVII, como resultado da investigación de métodos para preservar o viño contra as condicións prexudiciais que implicaba o seu transporte, dende os países europeos produtores até os consumidores.

A técnica máis común para fortificar o viño consiste en engadir brandy durante ou antes do proceso de fermentación, resultando un viño de maior graduación alcohólica (17 a 25 graos Gay Lussac), de maior textura e sabores máis fortes. Xeralmente, este tipo de viños son máis doces debido aos azucres que non conseguiron fermentarse. Tamén ten maior estabilidade: unha vez aberta unha botella de viño fortificado, esta pode durar varios meses sen perder as súas propiedades ao gusto.

Viños xenerosos coñecidos son o xerez (España); o porto e o madeira (Portugal); ou o viño de Marsala (Italia).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Viño licoroso
Regra de Simpson

miniatura|dereita|A función *f*(*x*) (azul) é aproximada por unha función cuadrática *P*(*x*) (vermello).
Na análise numérica, a **regra** ou **método de Simpson** (chamada así na honra de Thomas Simpson) é un método de integración numérica que se utiliza para obter a aproximación da integral:

: \int_{a}^{b} f(x) \, dx \approx \frac{b-a}{6}\left[f(a) + 4f\left(\frac{a+b}{2}\right)+f(b)\right].

## Derivación da regra de Simpson
Consideramos o polinomio interpolante de orde dous \mathrm{P_2(x)}, que se aproxima a función integrando \mathrm{f(x)} entre os nodos x0 = a, x1 = b e m = (a+b)/2. A expresión dese polinomio interpolante, expresado a través da Interpolación polinómica de Lagrange é:
:P_2(x)=f(a)\frac{(x-m)(x-b)}{(a-m)(a-b)}+
f(m)\frac{(x-a)(x-b)}{(m-a)(m-b)}+
f(b)\frac{(x-a)(x-m)}{(b-a)(b-m)}
.

Así, a integral buscada pódese aproximar como:
: \int_{a}^{b} f(x) \, dx\approx \int_{a}^{b} P_2(x) \, dx =\frac{h}{3}\left[f(a) + 4f(m)+f(b)\right].

## Erro
O erro de aproximar a integral mediante o método de Simpson é

:-\frac{h^5}{90}f^{(4)}(\xi),

onde h=(b-a)/2 e \xi \in [a, b].

## Regra de Simpson composta
No caso de que o intervalo [a,b] non sexa o suficientemente pequeno, o erro ao calcular a integral pode ser moi grande. Para iso, recórrese á fórmula composta de Simpson.
Dividiremos o intervalo [a,b] en *n* subintervalos iguais, de xeito que  x_i = a + ih, onde  h = (b-a)/n para i = 0, 1, ..., n.

Aplicando a Regra de Simpson a cada subintervalo, temos:
: \int_{x_{j-1}}^{x_j} f(x)\, dx = \frac{x_{j}-x_{j-1}}{6}\left[f(x_{j-1}) + 4f\left(\frac{x_{j-1}+x_j}{2}\right)+f(x_j)\right] j=1, ..., n.

Sumando as integrais de todos os subintervalos, chegamos a que:

:\int_a^b f(x) \, dx\approx 
\frac{h}{3}\bigg[f(x_0)+2\sum_{j=1}^{n/2-1}f(x_{2j})+
4\sum_{j=1}^{n/2}f(x_{2j-1})+f(x_n)
\bigg],

O máximo erro vén dado pola expresión
-\frac{h^4}{180}(b-a)f^{(4)}(\xi).
Tower 185

**Tower 185** é un rañaceos en construción na cidade de Frankfurt (Alemaña), constitúe a construción máis alta realizada polo ser humano con 200 metros. A súa construción comezou o agosto de 2008 e está prevista a súa finalización a fins o decembro de 2011. O arquitecto redactor do proxecto é Christoph Mäckler. O edificio forma parte dunha zona en desenvolvemento de chamada *Europaviertel* nas proximidades do distrito de centro de Frankfurt.
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Web oficial
* Tower 185 en Emporis
Thomas Simpson

thumb|*Miscellaneous tracts*, 1768
**Thomas Simpson**, nado o 20 de agosto de 1710, falecido o 14 de maio de 1761, foi un matemático británico, inventor e epónimo da regra de Simpson para aproximar integrais definidas, aínda que este método xa fora descuberto 200 anos antes por Johannes Kepler (Keplersche Fassregel).

Parece ser que o método que se lle atribúe a Simpson era coñecido e usado por Bonaventura Cavalieri (un alumno de Galileo) en 1639, e máis tarde redescuberto por James Gregory.

## Traxectoria 
Simpson naceu en Market Bosworth, Leicestershire. Fillo de tecedor, Simpson autoinstruíuse nas matemáticas e tamén na astroloxía logo de ver unha eclipse solar. Dedicouse á adiviñación, mais tívose que mudar a Derby despois do que lle fixo a unha rapaza para *sacarlle o demo* do corpo. Máis tarde foise a Londres.

Dende 1743, ensinou matemáticas na Academia Real Militar de Woolwich.

En 1758, Simpson foi escolleito membro estranxeiro da Real Academia das Ciencias de Suecia.

## Obra 
* *Treatise of Fluxions* (1737)
* *The Nature and Laws of Chance* (1740)
* *The Doctrine of Annuities and Reversions* (1742)
* *Mathematical Dissertation on a Variety of Physical and Analytical Subjects* (1743)
* *A Treatise of Algebra* (1745)
* *Elements of Geometry* (1747)
* *Trigonometry, Plane and Spherical* (1748)
* *Select Exercises in Mathematics* (1752)
* *Miscellaneous Tracts on Some Curious Subjects in Mechanics, Physical Astronomy and Speculative Mathematics* (1757)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Regra de Simpson
### Ligazóns externas 
* Biografía de Thomas Simpson