Arquivo-Biblioteca da Catedral de Santiago de Compostela

O **Arquivo-Biblioteca da Catedral de Santiago de Compostela** é a institución encargada de custodiar o patrimonio documental e bibliográfico do Cabido e a Catedral de Santiago de Compostela, integrado por volumes e documentos dende a Idade Media até a actualidade.

Está situado nun dos brazos do claustro da Catedral, e ofrece servizos de consulta e documentación. É un dos principais centros de investigación xacobea do mundo.

Un grave incendio ocorrido en 1751 afectou seriamente a sala capitular e a biblioteca, estancias que foron reconstruídas por Lucas Ferro Caaveiro (discípulo de Casas Novoa). No teito da biblioteca consérvanse frescos da vida do Apóstolo, realizados por Arias Varela en 1756. O da sala capitular mostra unha policromía de ouros sobre branco.

O arquivo foi construído por Clemente Fernández Sarela.

## Historia 
[miniatura|Representación ecuestre de [Afonso VIII de León e Galicia, Tombo A da Catedral de Santiago de Compostela.]]
A orixe do Arquivo da Catedral compostelá encóntrase no *thesaurum* medieval e nas organizacións documentais que foron desenvolvidas polos arcebispos Diego Xelmírez (na primeira metade do século XII), e Berenguel de Landoira (no primeiro cuarto do XIV). Desde o mesmo momento da *inventio*, ou descubrimento no século IX da tumba apostólica, o enorme desenvolvemento político e socioeconómico da nova institución eclesiástica que velaba polo enclave foi impondo a conservación, como garante dos seus dereitos, de todo tipo de documentación: real, pontificia, eclesiástica e civil; unha documentación integrada, canda os volumes e códices existentes, no Tesouro.

Aos poucos, co paso dos séculos foise conformando unha masa documental integrada por documentación en tombos, documentos soltos, e posteriormente atados de época moderna e contemporánea. Foi o primeiro bispo e arcebispo da sede, Diego Xelmírez, cara ao primeiro terzo do século XII, o primeiro que desenvolveu unha ordenación minimamente arquivística do conxunto, cunha selección de documentación, organización da mesma e copia en novos soportes, dando lugar a volumes como o Tombo A (séculos XII-XIII) na súa primeira fase, cartulario coa documentación rexia dos séculos IX-XIII e cunha galería de miniaturas de reis, raíñas e infantas de Castela e León. Desta centuria destaca tamén o Códice Calixtino, pedra angular da historia medieval xacobea.

Dous séculos despois o arcebispo Berenguel de Landoira, tras sufocar unha revolta urbana en Santiago de Compostela, emprende unha segunda labor de ordenación, sobre a mesma base de selección, ordenación, organización e copia de documentación para renovar o soporte. Así, prodúcense os tombos B e C, con documentación real, pontificia, eclesiástica e civil.

## Documentación 
Na actualidade os fondos do Arquivo-Biblioteca están integrados por máis de 11.000 documentos medievais, gran cantidade de documentación de época Moderna e Contemporánea, máis de 4.000 volumes na Biblioteca Antiga, desde o século XV ata o XIX, e unha Biblioteca Xacobea de apoio a investigadores.

### Documentación medieval 
[miniatura|Retrato de [Antonio López Ferreiro, exposto no Arquivo da Catedral de Santiago de Compostela.]]
Entre os documentos medievais, destacan os seguintes:

* Os tombos A, B e C son chamados maiores; os tombos D, E, F, G, H e os tombiños de Tenzas, Constitucións, Concordias son chamados tombos menores. Compleméntanse nos cadernos e libros de Rendas e Bens da Mitra, do Arquivo Histórico Diocesano de Santiago; nos libros de Aniversarios e nos libros de Actas Capitulares.
* Historia Compostelá.
* Crónica de Santa María de Iria.
* Breviario de Miranda
* Colección de Documentos Soltos.
* Colección Guerra Campos.
* Colección López Ferreiro.
* Colección de Tomos de Varia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* GONZÁLEZ BALASCH, M. T.: *Tumbo B de la Catedral de Santiago*, Santiago de Compostela, 2004.
* IGLESIAS ORTEGA, A., SEIJAS MONTERO, M., SANDOVAL VEREA, F.: *Guía del Archivo de la Catedral de Santiago*, Santiago de Compostela, 2007.
* LEIRÓS FERNÁNDEZ, E. "Los tres Libros de Aniversarios de la Catedral compostelana", en *Compostellanum*, vol. XV, nº 2 (1970).
* LÓPEZ ALSINA, F.: "O Arquivo Catedralicio de Santiago", en BARREIRO, X. R. (coord.): *Inventario das fontes documentais da Galicia medieval*, Santiago de Compostela, 1988, p.&nbsp;33–34
* LUCAS ÁLVAREZ, M.: *Tumbo A de la Catedral de Santiago*, A Coruña, 1998.
* NOVÁS PÉREZ, M. E.: *Catalogo de la Colección Guerra Campos del Archivo-Biblioteca de la Catedral de Santiago*, Santiago de Compostela, 2009.
* SÁNCHEZ SÁNCHEZ, X. M.: "Recuento de las fuentes medievales del Archivo de la Catedral de Santiago de Compostela", en *Compostellanum*, vol. LI, nº 3-4 (2006), p.&nbsp;313–323.
* SÁNCHEZ SÁNCHEZ, X. M.: *La Iglesia de Santiago y el Pontificado en la Edad Media (1140-1414). Bulario medieval de la Catedral de Santiago*, Santiago de Compostela, 2006.
* SÁNCHEZ SÁNCHEZ, X. M.: *A Colección López Ferreiro do Arquivo-Biblioteca da Catedral de Santiago de Compostela*, Santiago de Compostela, 2009.
* SÁNCHEZ SÁNCHEZ, X. M.: *Catálogo de Manuscritos do Arquivo-Biblioteca da Catedral de Santiago de Compostela*, Santiago de Compostela, 2009.
* SOUTO CABO, J. A., Vasques, R.: *Crónica de Santa María de Íria*, Santiago de Compostela, 2001.

### Outros artigos 
* Tombos da Catedral de Santiago de Compostela
### Ligazóns externas 
* Páxina web do arquivo
* Blog da área de Documentación Medieval