Okhrana

O **Departamento de Protección da Seguridade e a Orde Pública** (en  - *Otdelenie po okhraneniiu obshchestvennoi bezopasnosti i poriadka*), habitualmente chamado **Departamento de Garda** (en -*Okhrannoie otdelenie*) e abreviado comunmente nas fontes modernas en inglés como **Okhrana** (en , literalmente *a Garda*), foi unha policía secreta do Imperio Ruso que formaba parte do departamento de policía do Ministerio do Interior (MVD) a finais do século XIX e principios do século XX, co apoio do Corpo Especial de Xendarmes.

## Visión xeral
Creada para combater o terrorismo político e a actividade política de esquerda e revolucionaria,, a Okhrana operaba oficinas por todo o Imperio Ruso, ademais de axencias satélite en varios países estranxeiros. Centrábase en vixiar as actividades dos revolucionarios rusos no estranxeiro, incluíndo París, onde o axente da Okhrana Petr Rachkovskii (1853–1910) estivo destinado entre 1884 e 1902, antes de regresar ao servizo en San Petersburgo entre 1905 e 1906.

A Okhrana empregaba múltiples métodos, incluíndo operacións encubertas, axentes infiltrados e a "perlustración" —a lectura d correspondencia privada. A Axencia Exterior da Okhrana tamén vixiaba a actividade revolucionaria.

A Okhrana fíxose notoria polos seus axentes provocadores, incluíndo Iakov Zhitomirskii (nado en 1880, un destacado bolxevique e estreito colaborador de Vladimir Lenin), Evno Azef (1869–1918), Roman Malinovskii (1876–1918) e Dmitrii Bogrov (1887–1911).

A Okhrana tentou comprometer o movemento obreiro creando sindicatos dirixidos pola policía, unha práctica coñecida como *zubatovshchina*. Os comunistas culparon parcialmente á Okhrana polo evento do Domingo Sanguento de xaneiro de 1905, cando tropas tsaristas mataron centos de manifestantes desarmados que participaban nunha marcha organizada polo Pai Gapon.) e coa participación de Petr Rutenberg.

Moitos historiadores, como o alemán Konrad Heiden e o historiador ruso Mikhail Lepekhin, sosteñen que Matvei Golovinskii, un escritor e axente da Okhrana, fabricou a primeira edición de *Os Protocolos dos Sabios de Sion* (1903). A organización tamén falsificou documentación relacionada co antisemita xuízo Beilis de 1913.

Os sospeitosos capturados pola Okhrana eran entregados ao sistema xudicial do Imperio Ruso.

A Okhrana estaba perpetuamente infradotada de fondos e persoal; antes de 1914, tiña só 49 empregados distribuídos entre sete oficinas e nunca chegou a ter máis de 2.000 informantes ao mesmo tempo. Nunca recibiu máis do 10% do orzamento total da policía.

### Uso da tortura 
A pesar das reformas no inicio do século XIX, a práctica da tortura nunca foi completamente abolida. É posible que a formación da Okhrana contribuíse ao aumento do uso da tortura, debido ao uso de métodos como o arresto e detención arbitrarios, a detención e a tortura para obter información. Persistiron afirmacións de que a Okhrana operaba cámaras de tortura en lugares como Varsovia, Riga, Odesa e na maioría dos grandes centros urbanos.

## Historia
Os predecesores da Okhrana como servizo de seguridade ruso incluíron o Secret Prikaz (Tainyi Prikaz) (1654–1676), o Preobrazhensky Prikaz (Preobrazhenskii Prikaz) (1686–1726), a Chancelaría Segreda (Tainaia Kantseliariia) (1731–1762), a Expedición Segreda (Tainaia Ekspeditsiia) (1762–1801) e a Terceira Sección da Chancelaría Privada da Súa Maxestade Imperial (1826–1880).

O primeiro departamento de seguridade especial foi o Departamento de Protección da Orde e a Paz Pública baixo o xefe de San Petersburgo, creado en 1866 tras un intento erradode asasinato contra o emperador Alexandre II, cun persoal de 12 investigadores. A súa dirección, Fontanka, 16, era publicamente coñecida no Imperio Ruso. Despois doutro intento errado de asasinato, o 6 de agosto de 1880, o emperador, seguindo as propostas do Conde Loris-Melikov, estableceu o Departamento de Policía Estatal baixo o Ministerio do Interior (MVD) e transferiu parte do Corpo Especial de Xendarmes e da Terceira Sección da Chancelaría Privada de Súa Maxestade Imperial ao novo organismo. A posición de Xefe de Xendarmes foi fusionada coa de Ministro, e o Comandante do Corpo foi asignado como Adxunto do Ministro. Aínda así, estas medidas non evitaron o asasinato de Alexandre II en marzo de 1881.

Nun intento de implementar medidas de seguridade preventiva, o emperador Alexandre III creou inmediatamente dúas estacións secretas de policía para seguridade e investigación (Okhranno-rozysknyie), supervisadas por oficiais de xendarmería, en Moscova e Varsovia; estas convertéronse na base da posterior Okhrana. A Xendarmería Imperial continuou operando como policía de seguridade no resto do país a través das súas direccións guberniais e uyezd. O emperador tamén estableceu a Conferencia Especial baixo o MVD (1881), que tiña o dereito de declarar un Estado de Seguridade de Emerxencia en varias partes do Imperio (amplamente utilizado durante a Revolución Rusa de 1905) e subordinou todas as forzas policiais imperiais ao Comandante dos Xendarmes (1882).

O ascenso dos movementos socialistas levou á integración das forzas de seguridade. Desde 1898, a Sección Especial (Osobyi Otdel) do Departamento de Policía substituíu os Xendarmes no papel de obter información de axentes domésticos e estranxeiros e na "perlustración". Tras o asasinato do Ministro do MVD Dmitrii Sipiiagin o 2 de abril de 1902 polo Partido Socialista-Revolucionario, o novo Ministro Viacheslav von Pleve transferiu gradualmente o poder de investigación das Direccións de Xendarmes ás Estacións de Seguridade e Investigación (Okhranno-rozysknoe otdelenie) baixo os respectivos alcaldes e gobernadores (que, na práctica, estaban subordinados ao Ministro do MVD).

### Antes de 1905
A Okhrana empregou moitos métodos aparentemente pouco ortodoxos para cumprir a súa misión de defender a monarquía tsarista; de feito, algunhas das actividades da Okhrana incluso contribuíron á onda de inquedanza doméstica e terror revolucionario que pretendían suprimir. Quizais o máis paradoxal de todo foi a colaboración da Okhrana con organizacións revolucionarias.

Os primeiros axentes da Okhrana que traballaron xunto a revolucionarios incluíron ao tenente coronel Georgii Sudeikin da Sección Especial de San Petersburgo, quen, en 1882, estableceu unha operación de impresión ilegal para publicar a literatura revolucionaria da Vontade do Pobo con fondos da Okhrana. Sudeikin e o seu colega, un revolucionario convertido en informante policial chamado Sergei Degaiev, pasaron borradores da publicación polos censores da Okhrana antes de imprimilos. Este episodio marcou o inicio dos esforzos da Okhrana para observar subrepticiamente, pero tamén influír e minar, os movementos revolucionarios.

Este enfoque de infiltrar e influír en grupos revolucionarios, en lugar de simplemente identificar e arrestar os seus membros, intensificouse coas innovacións dun xefe de oficina da Okhrana, Sergei Zubatov. Mentres P. I. Rachkovskii, como xefe da Axencia Estranxeira da Okhrana, levaba tempo ordenando a infiltración e influencia de movementos revolucionarios no estranxeiro, Zubatov levou estas tácticas a outro nivel creando sindicatos controlados pola Okhrana, a base do socialismo policial.

Quizais recoñecendo o mesmo descontento entre os traballadores das fábricas que os bolxeviques buscaban explotar para iniciar unha revolución, Zubatov esperaba que os sindicatos calmasen aos traballadores con melloras nas condicións laborais e así evitar que se unisen a movementos revolucionarios que ameazaban a monarquía. Para iso, Zubatov creou a Sociedade Mutual de Axuda para Traballadores da Produción Mecánica de Moscova en maio de 1901. Despois de converterse no xefe da Sección Especial en 1902, ampliou os seus sindicatos de Moscova a San Petersburgo e ao sur de Rusia.

Os sindicatos zubatovistas tiveron un éxito moderado en canalizar as inquietudes políticas dos traballadores cara ás melloras laborais e afastándoas dos movementos revolucionarios, especialmente nas cidades de Minsk e Odesa, onde un funcionario de alto rango notou que moitos revolucionarios e traballadores se unían aos sindicatos. Porén, Zubatov, se non o socialismo policial, foi desacreditado no verán de 1903 despois de que un oficial da Okhrana encargado do sindicato de Odesa permitise que unha folga se descontrolase, causando un movemento masivo que paralizou a rexión.

A pesar de que os sindicatos dirixidos pola policía continuaron operando tras a destitución de Zubatov, sen o financiamento da Okhrana, demostraron ser máis unha carga que un activo. A Asemblea de Traballadores, un sindicato dirixido pola policía con aproximadamente 6.000–8.000 membros, formada polo suposto axente da Okhrana Pai Georgii Gapon, desatou a masacre do Domingo Sanguento de xaneiro de 1905, un fito na Revolución de 1905, cando membros do sindicato marcharon pacificamente cara ao Palacio de Inverno en San Petersburgo e foron disparados por soldados imperiais.

A Okhrana complementou o socialismo policial e outros proxectos para evitar as condicións nas que os movementos revolucionarios puidesen tomar forza, perseguindo iniciativas para limitar as actividades das organizacións existentes. Evno Azef, o notorio provocador da Okhrana que se converteu no líder da Organización de Loita Socialista-Revolucionaria (SRFO), exemplificou a inescrutábel práctica da Okhrana de infiltración en grupos revolucionarios. Aínda que a Okhrana logrou infiltrar moitos dos seus axentes en organizacións revolucionarias, a policía prefería recompilar información lentamente e interferir subrepticiamente no traballo revolucionario en lugar de arrestar inmediatamente a revolucionarios coñecidos. Esta política levou a numerosos actos dubidosos por parte de espías policiais, que necesitaban participar en actividades revolucionarias para evitar sospeitas, como cando Evno Azef, como líder da SRFO, ordenou o asasinato de V. K. Pleve o 15 de xullo de 1904.

### A Revolución de 1905
Durante máis de vinte anos, a Okhrana centrouse en interferir nas actividades de pequenos grupos revolucionarios relativamente illados e distintos. A Revolución de 1905, caracterizada por marchas e folgas aparentemente espontáneas, expuxo a ineficacia da Okhrana para controlar movementos populares masivos. Non só carecía a Okhrana da capacidade para previr os movementos masivos de 1905, nin sequera para contelos unha vez iniciados, senón que os intentos mal orientados da Okhrana incluso puideron empeorar a inquedanza. D. F. Trepov, viceministro do Interior encargado de asuntos policiais, e Petr Rachkovskii, agora encargado de todas as operacións policiais-políticas domésticas, intentaron lanzar unha ofensiva agresiva contra aqueles que consideraban responsables dos disturbios, especialmente os empregados dos *zemstvo*, en maio de 1905, pero retiraron o intento tres meses despois.

En outubro dese ano, Trepov intentou de novo unha represión violenta da revolución, só para abandonar o esforzo pola falta de recursos humanos. Xa que estes intentos de represión nunca se materializaron completamente, só serviron para agravar aínda máis á poboación rusa enfurecida e profundar a súa desconfianza no goberno imperial. O reemplazo de Trepov por P. N. Durnovo a finais de outubro iniciou un período de represión aínda máis violenta contra os revolucionarios. Un exemplo deste novo período foi o ataque de A. V. Gerasimov, xefe da Sección Especial de San Petersburgo, contra o Soviet de San Petersburgo. Para alegría do emperador Nicolao II, Gerasimov arrestou en masa aos delegados do Soviet o 3 de decembro de 1905. Xunto con esta represión e o final da Revolución de 1905, chegou un cambio na mentalidade da policía política; desapareceron os tempos da policía moral de Nicolao I: despois de 1905, a policía política temía que o pobo ruso estivese tan ansioso por destruílos como por depor ao emperador.

Tras o estalido da Revolución de 1905 e o asasinato de Viacheslav von Pleve, Piotr Stolypin, como novo Ministro do Interior e Presidente do Consello de Ministros, estableceu unha rede nacional de Estacións de Seguridade. Para 1908, había 31 Estacións e máis de 60 en 1911. Organizaron dúas novas Seccións Especiais do Departamento de Policía en 1906. A Sección Centralizada de Seguridade do Departamento de Policía foi creada o 9 de febreiro de 1907; estaba localizada en Fontanka 16, San Petersburgo.

A exposición de Evno Azef (quen organizara moitos asasinatos, incluíndo o de Viacheslav von Pleve) e Dmitrii Bogrov (quen asasinou a Piotr Stolypin en 1911) como axentes dobres da Okhrana puxo os métodos da axencia baixo unha gran sospeita; a organización quedou aínda máis comprometida polo descubrimento de moitos axentes-provocadores similares. No outono de 1913, todas as Estacións de Seguridade excepto as orixinais de Moscova, San Petersburgo e Varsovia foron disoltas. O inicio da Primeira Guerra Mundial en 1914 marcou un cambio das actividades anti-revolucionarias do Departamento de Policía cara a contraintelixencia; porén, os esforzos do departamento estaban mal coordinados cos das unidades de contraintelixencia do Estado Maior Xeral e do Exército.

### A Revolución Rusa de 1917 (Revolución de Febreiro e Revolución de Outubro)
Así como a Okhrana patrocinara sindicatos para desviar a enerxía activista de causas políticas, tamén tentou promover o partido bolxevique, xa que estes parecían unha alternativa relativamente inofensiva fronte a grupos revolucionarios máis violentos. De feito, para a Okhrana, Lenin parecía obstaculizar activamente o movemento revolucionario ao denunciar outros grupos revolucionarios e negarse a cooperar con eles.

Para axudar aos bolxeviques a expensas doutros revolucionarios, a Okhrana apoiou a Roman Malinovskii (un espía policial que lograra ascender dentro da xerarquía bolxevique e gañar a confianza de Lenin) na súa candidatura para converterse en delegado bolxevique na Duma Estatal en 1912. Para iso, a Okhrana ocultou o expediente criminal de Malinovskii e arrestou a outros candidatos para o posto.

Malinovskii obtivo o posto e liderou a delegación bolxevique na Cuarta Duma ata 1914, pero mesmo coa información proporcionada por Malinovskii e outros informantes, a Okhrana non estaba preparada para o ascenso do bolxevismo en 1917. A pesar de ter axentes dentro da organización bolxevique, outros factores contribuíron á ineficacia da Okhrana para evitar os eventos de 1917. Entre estes factores estaba a prohibición de espías policiais no exército promulgada polo viceministro do Interior Vladimir Dzhunkovskii, quen consideraba esta práctica deshonrosa e prexudicial para a moral.

Mentres que o inicio da Primeira Guerra Mundial en 1914 desviou inicialmente a atención da Okhrana de contrarrestar os revolucionarios a contrarrestar a espionaxe alemá, o enfoque cambiou rapidamente ao emerxer que os alemáns estaban financiando amplamente grupos revolucionarios rusos para desestabilizar o Imperio Ruso.

A pesar da atención renovada, a Revolución Rusa de 1917 colleu por sorpresa á policía secreta e ao país. De feito, a persistente atención da Okhrana nos grupos revolucionarios pode ter resultado en que a policía secreta non apreciase completamente a inquedanza popular profundamente arraigada en Rusia.

Os revolucionarios identificaron á Okhrana como un dos principais símbolos da represión tsarista, e a súa sede foi saqueada e queimada o 27 de febreiro de 1917. O recentemente formado Goberno Provisional Ruso disolveu toda a organización e liberou á maioría dos prisioneiros políticos detidos polo réxime tsarista. As revelacións sobre os abusos anteriores da Okhrana intensificaron a hostilidade pública cara á policía secreta tras a Revolución de Febreiro de 1917 e fixeron moi perigoso ser un policía político. Este feito, xunto coa insistencia do Soviet de Petrogrado na disolución tanto da forza policial tsarista regular como da policía política, significou que a Okhrana desapareceu rápida e silenciosamente.

### Organizacións sucesoras 
Algúns funcionarios da Okhrana continuaron as súas actividades durante o período da Guerra Civil Rusa (1917–1923) nas forzas dos Brancos, especialmente no OSVAG.

Tras a Revolución de Outubro de 1917, o goberno da RSFSR baixo Vladimir Lenin substituíu á Okhrana por unha organización de seguridade soviética moito máis grande e eficiente, a Cheka, en decembro de 1917, complementada polo GRU (intelixencia militar) desde outubro-novembro de 1918. A Cheka e as súas organizacións sucesoras (notablemente a GPU e a OGPU) acabaron por converterse no KGB (1954–1991) tras a morte do líder soviético Iosif Stalin en marzo de 1953.

Despois da disolución da Unión Soviética en decembro de 1991, o KGB dividiuse no FSK (posteriormente reorganizado no FSB en 1995) e no SVR.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* KGB