Catepanato

Un **catepanato** (en grego κατεπανίκιον *katepaníkion*) era o termo bizantino para describir o territorio baixo o control dun *catepán*. Usouse para describir dous tipos diferentes de divisións administrativas:

* Desde ca. 971 até finais do século XI referíase a grandes circunscricións que comprendían varios *themas* e que era mandadas por un *dux* ("duque") ou *catepán*. En galego, estas divisións denomínanse normalmente "ducado" (en grego *doukaton*) ou "catepanato" (en grego *katepaníkion*).
* Na época dos Paleólogos os catepanatos eran provincias moito máis pequenas que comprendían unha cidade fortificada e os seus arrededores, ou unha illla, baixo un κεφαλή, *cefalé*, "cabeza") e, por tanto, tamén había unha denominación *cefalato*).

## Historia e características 
Este novo termo empezou a usarse na segunda metade do século XIII e deriva da lingua coloquial. En consecuencia, nunca chegou a ser un título establecido ou rango da xerarquía imperial bizantina, pero segue a ser un termo descritivo. En esencia, o *kephalē* substituíu no último período a *dux* como o gobernador civil e militar dunha unidade administrativa territorial, coñecida como *katepaníkion*.

Estas provincias eran pequenas en comparación cos anteriores *themata*, e podían ir desde unhas poucas vilas circundantes á sede do *kephalē*, a un *kastron* ("fortaleza"), até todo un arquipélago (por exempolo, as illas de Exeo. Este nome tamén foi adoptado polo Segundo Imperio Búlgaro (como кефалия, *kefalía*) e o Imperio serbio (como кефалиja, *kefalija*).

No século XIV, os *kephalái* superiores foron denominados "cabezas universais" (*katholikài kephalái*) e supervisaban un grupo de provincias baixo os seus respectivos * merikài kephalái* ("xefes parciais").

Os antigos eran xeralmente parentes do emperador bizantino ou membros dos clans aristocráticos superiores. Coa crecente descentralización do Imperio e a creación de entidades  semiindependentes (Despotados), estes cargos desapareceron a finais do século XIV.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bartusis, Mark C. (1997): *The Late Byzantine Army: Arms and Society 1204–1453.* Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN 0-81221-620-2 http://books.google.com/books?id=rUs-hHd89xAC
* Glykatzi-Ahrweiler, Hélène: "Recherches sur l'administration de l'empire byzantin aux IX-XIème siècles" in *Bulletin de correspondance hellénique*, 1960, **84**, 1, páxs. 1–111.
* Haldon, John F. (1999): *Warfare, State and Society in the Byzantine World, 565-1204.* Londres: University College London Press (Taylor & Francis Group). ISBN 185728495X [http://books.google.com/books?id=5G1rV7tS79sC ]
* Kazhdan, Alexander Petrovich, ed. (1991): *The Oxford Dictionary of Byzantium*. Oxford (U.K.): Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504652-6 [http://books.google.com/books?id=Q3u5RAAACAAJ ]
* Krsmanović, Bojana, Kolias, Taxiarchis G. & Maksimović, Ljubomir (2008): *The Byzantine Province in Change: On the Threshold between the 10th and the 11th Century.* Belgrado / Atenas: Institute for Byzantine Studies, Serbian Academy of Sciences and Arts; Institute for Byzantine Research, National Hellenic Research Foundation. ISBN 978-8-68-388311-0 http://books.google.com/books?id=kjsjAQAAIAAJ