Dinastía carolinxia

A **dinastía carolinxia** (chamada así por Carlos Martel) é á liñaxe de reis francos que gobernaron Europa Occidental entre os séculos VIII e X.

## Historia
Arnulfo de Metz da familia dos arnulfinos e Pipino o Vello da dos pipínidas uníronse e formaron unha verdadeira dinastía a través dos matrimonios dos seus fillos. Os carolinxios xa ostentaban o poder desde 639 aínda que non como reis (que durante máis dun século seguirían sendo os merovinxios), senón como mordomo de palacio.

O mordomo de palacio Pipino o Breve (descendente de Carlos Martel e de Pipino o Vello), que tras destronar ao merovinxio Khilderico III, rei dos francos e con apoio do Papa fixo oficial o seu poder de facto. Pipino foi sucedido no trono franco por Carlos (Carlomagno) e Carlomán. O primeiro, anos máis tarde, expandiría o seu poder por toda Europa Occidental e sería coroado no Nadal do ano 800 en Roma emperador de Occidente.

O Imperio Carolinxio, como é chamado polos historiadores o vasto territorio que uniu Carlomagno baixo o seu reinado, disgregouse poucas décadas despois, trala morte do fillo de Carlomagno, Lois I o Piadoso ou Ludovico Pío, cando os tres fillos deste (Carlos, Lotario e Lois) se repartiron o imperio mediante o Tratado de Verdún (843). O poder da dinastía entón foi diminuíndo. Na póla xermánica, a do Sacro Imperio Romano Xermánico, os carolinxios mantiveron o poder ata o século X. En Francia, os herdeiros do fillo de Lois I o Piadoso, Carlos II o Calvo, gobernaron ata 987, cando foron substituídos pola dinastía dos Capetos.

Durante anos, a dinastía carolinxia desenvolveu unha arte propia de grande influencia en Europa, pois o Imperio Carolinxio foi centro da política europea durante décadas (véxase arte carolinxia). A cultura carolinxia tamén gozou de gran prestixio, e os historiadores falan dun verdadeiro "renacemento carolinxio", baseado na difusión cultural e no ensino nas escolas da época. O estilo arquitectónico da época, que era unha forma da arte prerrománica, tamén se denomina "estilo carolinxio".

Os sucesores de Carlomagno non souberon combinar os elementos políticos, e o costume xermánico de dividiren o territorio entre todos os fillos do soberano, acabaron por desmembrar a obra de Carlomagno. Cando a liña oriental acaba coa morte en 911 de Lois o neno toman o trono os otóns. En Franconia Occidental manteñen o poder os carolinxios ata o 987, cando son desprazados pola dinastía dos Capetos.

## Gobernantes
[miniatura|Unha árbore xenealóxica Carolinxia, do *Chronicon Universale* do [Ekkehard de Aura, século XI.]]
### Mordomos de Palacio carolinxios
*Pipino o Vello (624-640).
*Grimoaldo o Vello (643-662).
*Pipino de Herstal (687-714).
*Carlos Martel (714-741).
*Carlomán (741-747). 
*Pipino o Breve (741-751).

### Reis carolinxios
*Pipino o Breve (751-768).
*Carlomán I (768-771).
*Carlomagno (768-800).
*Carlos o Mozo (800-811).

### Emperadores carolinxios
*Carlomagno (800-814).
*Ludovico Pío (813/814-840).
*Lotario I (840-855).
*Lois II de Italia (855-875).
*Carlos o Calvo (875-877).
*Carlos III o Gordo (881-888).
*Arnulfo de Carintia (896).
*Lois III o Cego (901-905).

### Reis de Francia Orientalis
*Lois o Xermánico (843-876).
*Lois III o Mozo (876-880/882).
*Carlos III o Gordo (876-887).
*Arnulfo de Carintia (887-899).
*Lois o Neno (899-911).

### Reis de Italia
*Carlomagno (774-814).
**Pipino I, correi (781-810).
*Bernaldo (813-818).
*Lotario I (818-855).
*Lois II o Mozo (844-875).
*Carlos o Calvo (875-877).
*Carlomán (877-879).
*Carlos III o Gordo (879-887).

### Reis de Lotarinxia
*Lotario I (843-855).
*Lotario II (855-869).
*Zuentiboldo (895-900).

### Reis de Francia Occidentalis
*Carlos II o Calvo (843-877).
*Lois II o Tartamudo (877-879).
*Carlos III o Gordo (885-887).
*Carlos III o Simple (898-923).
*Lois IV de Ultramar (936-954).
*Lotario de Francia (954-986).
*Lois V o Indolente (986-987).

### Reis de Aquitania
*Ludovico Pío (781-814).
*Pipino I de Aquitania (817-838).
*Pipino II de Aquitania (838-848).
*Carlos o Neno (848-866).

### Reis de Borgoña
*Lois III o Cego (887-905).
*Hugo I (905-947).
*Lotario II de Italia (947-950).
*Carlos de Borgoña (950-963).

### Outros soberanos
*Tasilón III, Duque de Baviera (748-788).
*Carlos da Provenza, Rei da Provenza.
*Carlomán de Baviera, Rei de Baviera (876-880).
## Notas