Polikarpov I-15

O **Polikarpov I-15** (en ruso: И-15) foi un caza biplano soviético dos anos 30. Alcumado *Chaika* (en ruso: Чайка, "Gaivota") debido á forma da súa á superior, foi operado en grandes números pola Forza Aérea Soviética, e xunto co monoplano Polikarpov I-16, foi un dos principais cazas do exército republicano durante a guerra civil española, onde foi chamado *Chato*.

## Deseño e desenvolvemento 
O deseño do 14º caza para as Forzas Aéreas Soviéticas, o I-14, iniciouse como un monoplano avanzado, para a época, baixo a dirección de Andrei Tupolev. Preocupáballe que o deseño non madurase e ordenou dous deseños de biplanos de respaldo, designados I-14A e B, só para estar seguro. Polikarpov fora liberado de prisión en agosto de 1932 e foi o encargado do proxecto I-14A. Cando se ordenou producir o I-14 e o I-14A, o deseño de Polikarpov, un desenvolvemento do caza I-5, converteuse no famoso **I-15**.

O seu primeiro voo foi en outubro de 1933 con V.P. Chkalov nos controis. O avión estaba equipado cun motor Wright R-1820 Cyclone importado. O I-15, tamén coñecido polo seu nome de desenvolvemento **TsKB-3**, era un pequeno caza biplano coa á superior de gaivota (dobrada preto da raíz). As ás estaba feitas de madeira, mentres que a fuselaxe era de aceiro e duraluminio, cunha tea cubrindo a súa parte traseira.

A á superior do I-15 non era moi popular entre algúns pilotos, xa que restrinxía a visibilidade, polo que a oficina de deseño de Polikarpov fabricou unha versión mellorada, novamente co motor M-25, cunha á superior de máis envergadura e sen a forma de gaivota. entregándose un total de 2 408 unidades desta variante ata que se deixou de producir en 1940. O I-15bis combateu habitualmente nos conflitos da fronteira entre a URSS e o Xapón e tamén entre a China e Mongolia. En 1937 I-15 en mans da Forza Aérea Nacionalista Chinesa loitaron contra os invasores xaponeses, onde o duro biplano comezou a atopar o seu partido nalgúns dos novos monoplanos xaponeses máis rápidos.

### Mongolia 
En 1939 os cazas Polikarpov usáronse extensamente durante as batallas de Khalkhin Gol loitando ao redor do río Khalkha na provincia de Dornod. As batallas producíronse entre o 11 de maio e o 16 de setembro e víronse envoltos máis de 600 avións. Cando comezaron as hostilidades os únicos I-15bis na zona eran 14 aparellos do 70º IAP. O seu número incrementouse nas seguintes semanas: o 23 de maio chegaron 35 I-15bis do 22º IAP dende a rexión de Transbaikal. Porén, os pilotos dos Polikarpov foron adestrados apresuradamente e sufriron fortes perdas contra os máis experimentados xaponeses. Durante este conflito a Unión Soviética e o Xapón perderon máis de 200 avións cada un. 10 aoarellos entregáronse Á Forza Aérea do Exército Popular de Mongolia e mediados de xullo de 1939 e adestrouse ao persoal de voo para a defensa aérea. Despois da guerra recibirían 30 aparellos máis en marzo de 1942.

### España 
miniatura|Polikarpov I-15 no Museo do Aire de Cuatro Vientos
Os Republicanos usaron extensamente o I-15 durante a guerra civil española, onde demostrou ser un dos mellores cazas biplanos do seu tempo. Os Nacionais chamárono "Curtiss", supostamente porque pensaban que se trataba do Curtiss F11C Goshawk. O primeiro lote de 25 Polikarpovs chegou a Cartaxena o 28 de outubro de 1936 con 15 pilotos, liderados polo futuro as Pavel Rychagov. Poucos días despois chegou outro grupo de 10 pilotos e 15 avións a Bilbao.

Os pilotos soviéticos entraron en acción por vez primeira o 4 de novembro, cando os I-15 drrrubaron dous Junkers Ju 52/3m e dous Fiat CR.32 sobre Madrid, e forzaron a un terceiro Ju 52 e a un Heinkel bipraza a realizar unha aterraxe forzosa. Nese primeiro combate non se produciron perdas entre os soviéticos. Durante os seguintes dous días os pilotos do "Chato", como o alcumaron os Republicanos, reclamaron 12 vitorias máis perdendo dous I-15.

O 16 de novembro, mentres combatía contra Fiat CR.32 sobre Madrid, Rychagov foi derrubado e catro días despois o número de Polikarpov operativos caíra ata os 15 aparellos: sete perdéranse en combate, dous fixeran aterraxes forzosas e un estaba sendo reparado.

As perdas do Chato foron comparables ás do seu principal rival, o Fiat CR.32. Cara ao 1 de xaneiro de 1939 perdéranse 197 Polikarpov: 88 derrubados por avións inimigos e nove pola artillaría antiaérea, 27 destruídos en terra e 67 perdidos en accidentes.

### Segunda guerra mundial 
Máis de 1 000 cazas I-15bis estaban aínda en servizo durante a invasión alemá da Unión Soviética e usouse como avión de ataque ao chan. A finais de 1942 todos os exemplares aínda operativos foron relegados a tarefas en segunda liña.

## Variantes 
; TsKB-3bis
: Prototipo.
; TsKB-3ter
: Prototipo equipado co máis potente motor radial de pistóns M-25V.
; I-15
: Primeira serie de produción.
; I-15bis
: Biplano monopraza de caza armado con catro metralladoras PV-1 ou ShKAS de 7,62 mm, e ata 150 kg de bombas. O I-15bis estaba impulsado polo máis potente motor radial de pistóns de 760 hp Shvetsov M-25V. Tiña a á superior recta. Fabricáronse 2 408 unidades.
; I-152
: Versión modernizada do I-15bis. Un construído en 1938. Non se fabricou en serie xa que se decidiu construír o I-153 no seu lugar.
; I-152GK
: Un avión equipado cunha cabina presurizada (GK vén de *Germetichyeskoi Kabine*, cabina hermética).
; I-152TK
: Un avión equipado con dous turbocompresores (TK vén de *Turbo Kompressor*).
; I-15ter (I-153)
: Desenvolvemento do I-15 con tren de aterraxe retráctil ver Polikarpov I-153.
; UTI-1
: De *Oochebno Trenirovochnyy Istrebitel*' , adestrador de caza. Versión de adestramento bipraza. 20 fabricados en 1934 pero non usados pola Forza Aérea Soviética.

## Operadores 
miniatura|260x260px|"Chato" da Forza Aérea da República Española

;  República da China

* Forza Aérea Nacionalista Chinesa

; 

* Forza Aérea de Finlandia (capturados)

; 

* *Luftwaffe* (capturados)

;  Mongolia

* Forza Aérea do Exército Popular de Mongolia - recibiu máis de 40 aparellos entre xullo de 1939 e 1942

; 

* Forza Aérea Soviética
* Aviación Naval Soviética

;  Segunda República Española

* Forza Aérea da República Española

; 

* Exército do Aire de España - tras a guerra civil

## Especificacións (I-15 M-25) 
miniatura|348x348px|Polikarpov I-15
**Características xerais**

* **Tripulación:** 1
* **Lonxitude:** 6,10 m
* **Envergadura superior:** 9,75 m
* **Envergadura inferior:** 7,50 m
* **Altura:** 2,20 m
* **Superficie das ás:** 21,90 m2
* **Perfil das ás:** Clark YH 
* **Peso baleiro:** 1 012 kg
* **Peso bruto:** 1 385 kg
* **Peso máximo de engalaxe:** 1 689 kg
* **Capacidade de combustible:** 260 litros
* **Planta de potencia:** 1 × motor radial de pistóns Shvetsov M-25 de 9 cilindros, con 700 hp a 2 300 m
* **Hélice:** de paso variable de 2 pás
**Rendemento**

* **Velocidade máxima:** 367 km/h a 3 000 m
* **Velocidade de cruceiro:** 285 km/h a 2 000 m
* **Alcance:** 510 km
* **Teito de servizo:** 9 800 m
* **Tempo a altitude:** 
** 1,1 min a 1 000 m
** 6,1 min a 5 000 m
**Armamento**

* 4 metralladoras PV-1 de 7,62x54 mm
* Ata 100kg de bombas

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Gordon, Yefim and Keith Dexter. ''Polikarpov's Biplane Fighters'' (Red Star, vol.6). Earl Shilton, Leicester, UK: Midland Publishing, 2002. .
* Green, William e Gordon Swanborough. "Of Chaika and Chato... Polikarpov's Fighting Biplanes". *Air Enthusiast*. Número 11, novembro de 1979 - febreiro de 1980, pp.&nbsp;9–29. ISSN 0143-5450.
* Gunston, Bill. *The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875–1995*. Londres: Osprey, 1995. .
* Lannon, Frances. *The Spanish Civil War 1936–1939 (Essential Histories 37)*. Londres: Osprey Publishing, 2002. .

* Maslov, Mikhail A. *Polikarpov I-15, I-16 and I-153*. Oxford, UK: Osprey  Publishing, 2010. .