Xosé Manuel Varela

**Xosé Manuel Varela Varela**, nado en Malpica de Bergantiños en 1967, é un escritor, profesor e divulgador cultural galego.

## Traxectoria 
Especialista en lingua e literatura galega, colabora en distintos medios de comunicación radicados na Costa da Morte. Traballou como dinamizador sociolingüístico e cultural e participou en proxectos de divulgación turística dos concellos de Cabana e Malpica. Exerce como docente de lingua e literatura galega no colexio Fogar de Santa Margarida (A Coruña). Ademais, foi secretario fundador do Instituto de Estudos Bergantiñáns é patrón da Fundación Eduardo Pondal. É o director da colección Costa da Morte de Edicións Embora (Ferrol) ademais de director da revista cultural *As Mallas da Area.*

## Obras 
### Poesía
**Casa vouga*, 2003, Asociación Cultural Raigañas.

### Ensaio
**No confín dos verdes castros. Cabana de Bergantiños. A harmonía da Costa da Morte*, 1999, Concello de Cabana de Bergantiños.
**Camiños polo concello de Malpica de Bergantiños. Doce itinerarios para coñecer a beira norte da Costa da Morte*, 2000, Concello de Malpica.
**O Anllóns. Material pedagóxico da comarca de Bergantiños*, 2002, Xunta de Galicia.
**Guía do miradoiro de aves José Luís Rabuñal Patiño*, 2008, Concello de Cabana de Bergantiños.
**O regueifeiro Celestino Álvarez Castro «Celestrino»*, 2009, Asociación de Veciños Monte d'Arxa.
**Francisco Bernis. Las islas Sisargas. Dos visitas ornitológicas*, 2018, con Antonio Sandoval, Edicións Embora.

### Literatura infanto-xuvenil
**Tralas pegadas da historia nas beiras do Anllóns*, 1998, Concello de Cabana de Bergantiños.
**O grilo Míllelo*, con Icía Varela Gómez, 2014, Embora Edicións.

### Edicións literarias
**Asunción Antelo Suárez. Páxinas da rexubeira de Bergantiños*, 1995, Asociación Cultural Monte Branco, O Couto (Ponteceso).
**Obra completa*, de Enrique Labarta Pose, 1995, Edinosa.
**Do Courel ó Monte Branco. Escolma poética*, de Uxío Novoneyra, 1996, Asociación Cultural Monte Branco, O Couto (Ponteceso).
**Rumbo ás illas. Escritores da Costa da Morte nas Sisargas*, 1997, Asociación Cultural Monte Branco/Asociación Neria, O Couto, Ponteceso.
**Saturnino Cuíñas Lois. Fotobiografía dun cura exemplar e folclorista benemérito*, 1997, Concello de Cabana de Bergantiños.
**O trasno rebuldeiro*, 1997, Asociación Cultural Monte Branco/Asociación Neria.
**María Baña Varela. Falaba de ser poeta*, 1998, Concello de Cabana de Bergantiños/Caixa Galicia.
**Asunción Antelo Suárez. As penurias dun amor*, 1999, Asociación Cultural Monte Branco, O Couto, Ponteceso.
**Alfredo Brañas. Textos en galego*, 2001, Xunta de Galicia.
**María Baña Varela. Colleita poética*, 2004, Concello de Cabana de Bergantiños/Caixa Galicia.
**Recordos dun regueifeiro. Fermín Calvo Gómez*, 2007, Concello de Cabana de Bergantiños.
**Regueifa dunha vida. José González Muíño (O Atrevido de Grixoa)*, 2008, Concello de Cabana de Bergantiños.
**Plácido Vigueret Villar. Poemas*, 2008, Concello de Cabana de Bergantiños.
**Antoloxía. Miguel A. Mato Fondo*, 2009, Fundación Eduardo Pondal.
**Hermosinda Varela Lema. Recordos da miña memoria*, 2010, Concello de Cabana de Bergantiños.
**Dolores Cancela Pérez. Cancioneiro de Buño,* 2022, con Antonio Fernández,  Edicións Embora, Ferrol.

### Obras colectivas
**Contos*, de Enrique Labarta Pose, 1996, Galaxia. Coeditor con Xosé María Lema Suárez.
**Rumbo ás illas. Escritores da Costa da Morte nas Sisargas*, 1997, Asociación Cultural Monte Branco,coordinación editorial xunto con Rafa Villar.
**José Mas. A Costa da Morte. Novela e guía de viaxe a un tempo ido*, 1998, Edicións Lea. Tradución.
**Olería de Buño*, 1998, Asociación Oleira de Buño/Concello de Malpica de Bergantiños/Xunta de Galicia.
**Manuel Lema Otero. Manuel do Monte, o home dos pitos, pintor naïf*, Deputación da Coruña/Concello de Cabana de Bergantiños.
**Lingua e Literatura. 4º ESO*, 2005, Rodeira.
**Do máis fondo do silencio saen voces*, antoloxía poética colectiva, 2006, Asociación Panda de Relacións Laborais.
**De Pondal ao Batallón Literario (120 anos de poesía na Costa da Morte)*, 2009, Sotelo Blanco.
**Salvador Parga Pondal. Comarca natural de Bergantiños*, 2010, AGADER, Tradución.
**Dolores Cancela Pérez. Cancioneiro de Buño,* 2022, con Antonio Fernández, Edicións Embora, Ferrol.
**Cantareiras,* 2025, con Icía Varela, Edicións Xerais, Vigo.
**Pandeireteiras,* 2025, con Nerea Gómez Carro e Icía Varela, Edicións Embora, Ferrol.

### Prólogos
*"Toponomista, narrador, toponomista e narrador, toponomista ou narrador, toponomista e/ou narrador, toponomista-narrador" en *Domingo de Resurrección*, de Fernando Cabeza Quiles, 2005, Editorial Toxosoutos.
*"Desmemoria dos fillos das corredoiras" en *Reválida de sexto*, de José Antonio Andrade Figueiras, 2008.
*"Homenaxe necesaria e merecida ós devanceiros musicais de Corme" en *A música en Corme*, de Jesús Méndez Torrado, 2008.
*"Un relato imprescindible para sabermos das 'Vellas de Mens'" en *As Vellas de Mens* de José Manuel Fernández Pensado, 2025, Editorial Galaxia.

## Premios
*Gañador do premio *Bergantiños desde os Libros* no 2000, por *Camiños polo concello de Malpica de Bergantiños. Doce itinerarios para coñecer a beira norte da Costa da Morte*.
*Mención especial no *IV Certame Xornalístico Neria-El Correo Gallego* en maio de 2000 polo traballo "A romaría de Santo Adrián en Malpica de Bergantiños".

## Véxase tamén 
### Bibliografía
*Xosé María Rei Lema, *Dicionario de escritores e escritoras da Costa da Morte*, 2011, Seminario de Estudos Comarcais, Vimianzo.
### Ligazóns externas 
*Ficha do autor no sitio web de Edicións Xerais de Galicia.