Cristiáns de Santo Tomé

Os **cristiáns de Santo Tomé**, tamén chamados **cristiáns sirios** ou **nasrani**, son unha comunidade de cristiáns de Tamilakam, hoxe Kerala, India, que sosteñen teren as súas orixes na actividade evanxélica de Santo Tomé no século I e seren unha das comunidades cristiás máis vellas do mundo. A comunidade estivo historicamente unida en liderado e liturxia, mais desde o século XVII dividiuse en varias denominación e tradicións distintas.

Historicamente os cristiáns de Santo Tomé formaron parte da Igrexa Oriental, con centro en Mesopotamia. No século VIII foron organizados como a Provincia Eclesiástica da India, servidos por bispos e un arcediago hereditario. No século XVI o *padroado* portugués quixo incorporar os cristiáns de Santo Tomé á Igrexa católica, e iso levou á primeira de varias fisuras dentro da comunidade e ao establecemento das faccións católica e de Malankara. Desde entón aconteceron máis rupturas, e os cristiáns de Tomé agora están divididos en varias comunidades católicas orientais, ortodoxas orientais e independentes, cada unha coas súas liturxias e tradicións propias.

Os cristiáns de Santo Tomé conforman un mesmo grupo étnico. A cultura da comunidade é hindú na súa orixe con influencias sirias orientais, sirias occidentais, xudías e posteriormente europeas. A súa lingua é o malaiala, a lingua de Kerala, e o siríaco é utilizado para propósitos litúrxicos. O siríaco é un dialecto do arameo, a lingua que falaba Xesús.

## Terminoloxía 
Os cristiáns de Santo Tomé chámanse así debido á súa reverencia ao apóstolo Tomé, de quen se di que levou o cristianismo á India. O nome data da época da colonización portuguesa. Tamén son coñecidos, en especial localmente, como os *nasrani *ou *nasrani mappila*. *Nasrani* é un termo que significa "cristián"; parece ser unha pronuncia local de *nazarine*, derivado de Nazaret, a cidade de residencia de Xesús. *Mappila* é un nome honorífico aplicado a membros de fes non indias, incluíndo musulmáns (*mappila*) e xudeus de Cochin (*yuda mappila*). Algúns cristiáns sirios de Travancore continúan a engadir este título honorífico aos seus nomes. O goberno indio designa os membros da comunidade como "cristiáns sirios", un termo orixinado coa autoridade colonial holandesa para distinguir os cristiáns de Santo Tomé, que utilizan o siríaco como lingua litúrxica, dos cristiáns evanxelizados máis recentemente que seguían a liturxia latina. O termo sirio relaciónase non coa súa etnicidade senón co seu vínculo histórico, relixioso e litúrxico coa Igrexa Oriental, ou Igrexa Siria Oriental.

## Historia 
### Tradición e orixes 
[miniatura|Comercio romano co litoral oriental da antiga India segundo o *[Periplo do Mar Eritreo|Periplus Maris Erythraei*, século I a. C.]]
Segundo unha tradición antiga, Santo Tomé, un dos doce apóstolos, arredor de 52 d. C. veu a Muziris, Tamilakam, que hoxe é Pattanam, en Kerala. Segundo a maioría das versións rexistradas da lenda, a comunidade comezou coa conversión das *Gramam* ou familias brahmáns, que nalgunhas fontes se chaman Pakalomattom, Sankarapuri, Kaliyankal, Kalli, Kalikay, Kottakali, Kayakkam, Madeipur, Muttal, Nedumpally e Panakkamattam. As catro familias Sankarapuri, Pakalomattam, Kalli, e Kaliyankal son consideradas as máis importantes.

Aínda que se sabe que por aquela época xa existían os xudeus de Cochin en Kerala e era posible que un xudeu como Santo Tomé fixese no século I unha viaxe desde Galilea ata Kerala, non hai evidencia contemporánea que sustente esta tradición. A fonte coñecida máis antiga que vincula o apóstolo á India é os *Feitos de Tomé*, probábelmente escrito a principios do século III, quizais en Edesa.

Ademais, algúns escritores romanos dos séculos III e IV tamén mencionaron a viaxe de Tomé á India, incluíndo Ambrosio de Milán, Gregorio Nacianceno, Xerome de Estridón, e Efrén o Sirio, mentres que Eusebio de Cesarea rexistrou que o seu profesor Panteno visitara unha comunidade cristiá na India no século II.

A tradición sobre as orixes dos cristiáns de Kerala atópase nunha versión das Cancións de Tomé ou *Thomma Parvam*, escritas en 1601, crese que é un resumo dunha obra máis antiga. Nelas cóntase que Tomé chegou a, ou preto de, Maliankara e fundou sete igrexas, ou *Ezharapallikal*: Kodungallur, Kollam, Niranam, Nilackal (Chayal), Kokkamangalam, Kottakkavu (Paravur), Palayoor (Chattukulangara) e Thiruvithamcode Arappally (unha "medio igrexa").

As *Thomma Parvam* tamén narran que Tomé converteu 40 xudeus, xunto con 3000 hindús e o rei de Kodungallur. Ademais, narran a misión de Tomé no resto do sur da India e din que antes do seu martirio en Mylapore, a actual Chennai, Tamil Nadu, convertera 6850 brahmáns, 2800 kshatriyas, 3750 vaishiyas e 4250 shudras.

O historiador medieval Pius Malekandathil cre que estes eran costumes adoptados e privilexios gañados ao comezar o dominio brahmánico medieval en Kerala. Sostén que os cristiáns de Kerala, integrados con mercadores cristiáns migrantes de Persia, no século IX convertéronse nunha comunidade comerciante potente e obtiveron privilexios dos gobernantes hindús para promoveren a xeración de ingresos e socavaren os comerciantes budistas e xainos que entón rivalizaban cos hindús pola hexemonía relixiosa e política de Kerala.

### Período clásico 
[right|miniatura|200x200px|Tharisapalli Subvención de prato do cobre (século IX) - Unha das evidencias documental fiábeis dos privilexios e influencia que dos que os cristiáns de Santo Tomé gozaron no antigo Malabar. O documento contén sinaturas das testemuñas escritas en pahlavi, kufic e [Lingua hebrea|hebreos. O É a evidencia documental máis antiga dispoñíbel que atestar a presenza dunha comunidade cristiá persa na India meridional.]]

Cando a comunidade medrou e a inmigración dos sirios orientais aumentou, o vínculo coa Igrexa Oriental, centrado na capital persa de Seleucia-Ctesifón, fortaleceuse. Desde primeiros do século IV o patriarca da Igrexa Oriental provía á India dun clero, textos sagrados e infraestrutura eclesiástica, e arredor de 650 o patriarca Ishoyahb III afincou a xurisdición da Igrexa Oriental sobre a comunidade dos cristiáns de Santo Tomé. O viaxeiro bizantino Cosmas Indicopleustes escribiu sobre os cristiáns sirios que atopara na India e Sri Lanka no século VI. Hai rexistros de que en 883 o rei inglés Alfredo o Grande enviou unha misión e agasallos á tumba de Santo Tomé na India.

As grandes distancias e as convulsións xeopolíticas da época fixeron que a India ficase separada en moitos aspectos do centro da súa igrexa, en Mesopotamia. No século XI a igrexa, como chegar ata esa provincia agora era imposíbel, suprimíuna completamente, mais as relacións efectivas restauráronse cara a 1301. Con todo, despois do derrubamento da xerarquía da Igrexa Oriental en gran parte de Asia a finais do século XIV, a India ficou efectivamente desconectada da igrexa, e o contacto formal interrompeuse. A finais do século XV a India non tivera un metropolitano por varias xeracións, e á autoridade tradicionalmente asociada con el pasou ao arcediago.

En 1491 o arcediago enviou unha embaixada ao patriarca da Igrexa Oriental, e tamén ao patriarca copto de Alexandría e ao patriarca sirio ortodoxo de Antioquía para pedir un novo bispo para a súa igrexa. O patriarca da Igrexa Oriental Shem'on IV Basidi respondeu consagrando dous bispos, Thoma e Yuhanon, e mandounos para a India.

### Contacto cos portugueses 
Os cristiáns de Santo Tomé encontráronse por primeira vez cos portugueses en 1498, durante a expedición de Vasco da Gama. Daquela a comunidade atopábase nunha posición debilitada: aínda que prosperando no comercio de especias e protexidos pola súa propia milicia, a esfera política local era volátil e os cristiáns de Santo Tomé víanse sometidos ás presións dos raxás de Calicut, Koch e outros pequenos reinos da rexión. Os cristiáns de Santo Tomé e os recentemente chegados portugueses rapidamente formaron unha alianza.

Os portugueses tiñan un grande interese en implantarse no comercio das especias e espallar a súa versión do cristianismo, que fora forxada durante varios séculos de guerra na Reconquista.. O "Padroado real" facilitou os seus obxectivos, pois era unha serie de tratados e decretos nos que o papa outorgaba ao goberno portugués autoridade en cuestións eclesiásticas nos territorios estranxeiros que conquistaran. Os portugueses asentáronse en Goa, formando un goberno colonial e unha xerarquía de Igrexa Latina baixo o Arcebispo de Goa, e axiña tentaron atraer aos cristiáns de Santo Tomé baixo a súa autoridade.

A suxeición portuguesa dos cristiáns de Santo Tomé primeiro foi relativamente mesurada, pero fíxose máis agresiva após 1552, o ano da morte do metropolitano Mar Jacob e dun cisma na Igrexa de Oriente, o que resultou na existencia de dous patriarcas rivais, un dos cales entrou en comuñón coa Igrexa Católica. Ambos patriarcas enviaron bispos para a India, mais os portugueses sempre conseguiron neutralizalos e separar efectivamente os cristiáns de Santo Tomé da súa xerarquía en 1575, cando o *Padroado* lexislou que nin o patriarca podía enviar representantes para a India sen a aprobación portuguesa.

Por 1599 o último metropolitan, Abraham, morrera, e o arcebispo de Goa, Aleixo de Menezes, asegurara a submisión do novo arcediago Xurxo, o máis alto representante que quedaba da xerarquía da igrexa nativa.. O arcebispo convocou o Sínodo de Diamper, que aplicou varias reformas litúrxicas e estruturais na igrexa india. O Sínodo trouxo as parroquias directamente baixo a xurisdición do arcebispo; anatematizou certos costumos sociaia "supersticiosos" característicos dos seus veciños hindús, incluíndo a intocabilidade e a xerarquía de casta, purgou a liturxia indíxena, o rito Malabar, de elementos considerados inaceptábeis segundo o protocolo latina. Algúns textos foron condenados e odenouse queimalos, incluíndo a Peshitta, a versión siríaca da Biblio. Algunhas das reformas, especialmente a eliminación do estatuto de casta, reduciu a relación dos cristiáns de Santo Tomé cos seus veciños hindús socialmente estratificados.

## División e desafío 
miniatura|Tumba de Francisco Roz, o primeiro metropolitano xesuíta de Kodungalloor, dentro da Igrexa Peregina Sirio Malabar Mar Thoma de Kottakkavu.
Ao longo das seguintes décadas, as tensións ferviron entre os portugueses e a xerarquía nativa remanente, e após 1641 o arcediago Tomé (Mar Thoma I), o sobriño e sucesor do arcediago Xurxo, moitas veces tivos desacordos cos prelados latinos. En 1652, a situación tivo unha escalada aínda máis complicada pola aparición en Mylapore dun personaxe misterioso chamado Ahatallah, que alegou ser enviado polo papa para servir como "Patriarca de toda a India e de China ".

Ahatallah produciu unha forte impresión sobre os clero nativo, mais os portugueses rapidamente decidiron que era un impostor, e puxérono nun barco con destino a Europa vía Goa. O arcediago desesperaba por un novo líder eclesiástico que libese o seu pobo do *Padroado*, e viaxou Cochin e esixiu ver Ahatallah e examinar as súas credenciais. Os portuguese refusaron afirmando que o barco xa saíra para Goa.

Esa foi a pinga que encheu o vaso para os cristiáns de Santo Tomé, e en 1653 Tomé e representantes da comunidade reuníronse na Igrexa de Nosa Señora en Mattancherry para tomar medidas ousadas. Nunha gran cerimonia ante un crucifixo e candeas acendidas, fixeron un xuramento solemne de que nunca volverían obedecer García ou os portugueses e de que aceptaban só o arcediago como o seu Pastor.

Despois do Xuramento da Cruz de Coonan os misioneiros portugueses tentaron reconciliarse cos cristiáns de Santo Tomé, mais sen éxito. Máis tarde, o papa Alexandre VII enviou un bispo romano, Xosé Sebastiani, á fronte dunha delegación carmelita que conseguiu coaccionar algúns deles, incluíndo Palliveettil Chandy Kathanar (Parambil Mar Chandy) e Kadavil Kathanar Chandy. Como recompensa pola súa submisión, Palliveettil Kathanar Chandy foi consagrado bispo dos católicos sirios latinizados. Isto levou á primeira división permanente na comunidade cristiá de Santo Tomé. Despois diso, a facción ligada á Igrexa Católica baixo Parambil Mar Chandy foi designado o *Pazhayakuttukar*, ou "Partido Vello", mentres que o sector afiliado a Tomé (Mar Thoma) chamáronse * Puthankuttukar *, ou "Partido Novo". Estes nomes foron un tanto controvertidos, pois os dous grupos se consideraban os verdadeiros herdeiros da tradición de Santo Tomé e vía ao outro como herético.

Tras o Xuramento da Cruz de Coonan, entre 1661 e 1662, das 116 igrexas, os católicos sirios latinizados reivindicaron oitenta e catro igrexas, e o arcediago Mar Thoma I trinta e dúas igrexas. As oitenta e catro igrexas e as súas congregacións foron o corpo do que xurdiron a Igrexa Católica Sirio-Malabar e a Igrexa Siria Caldea. As outras trinta e dúas igrexas e as súas congregacións foron o corpo do que se orixinaron as igrexas Siríaca Ortodoxa (Xacobitas e Ortodoxa), Thozhiyur (1772), Mar Thoma (1874) e Católica Siria de Malankara.

En 1665, Mar Gregorios Abdul Jaleel, o bispo enviado polo patriarca ortodoxo siríaco de Antioquia chegou á India e os cristiáns de Santo Tomé que permanecían fieis ao Xuramento da Cruz de Coonan, baixo a dirección do arcediago lle deron a benvida. Esta visita gradualmente introduciu na Costa de Malabar a liturxia, costumes, e testos sirios occidentais.

O "Partido Vello", que continuou coa tradición teolóxica e litúrxica latina e permaneceu fiel á Igrexa Católica Romana, despois da segunda metade do século XIX recibiuo dos mestres romanos o nome de Igrexa Católica Siria de Malabar polos mestres romanos. Finalmente lle concederon unha xerarquía que se estabeleceu on 21 de decembro de 1923 co metropolitano [Mar Augustine Kandathil como cabeza da súa Igrexa.

O prelado xacobita Mar Gregorios quen veu a Kerala en 1751, consagrou Kurian Kattumangat como o bispo Abraham Mar Koorilose en 1772 na igrexa de Mattancherry, en Cochin. Foi exiliado dos estados de Travancore e Cochin onde vivían a maioría dos cristiáns de Santo Tomé, a Anjoor no estado de Malabar. Pasou os seus días orando e meditando nunha choza. Uns cantos parentes e amigos uníronse a el alí. Este grupo coñeceuse como Igrexa de Thozhyoor, e posteriormente como Igrexa Siria Malabar Independente despois dun veredicto xurídico en 28 de maio de 1863.

## Período británico 
En 1795, os reis de Travancore e Cochin fixeron unha alianza tributaria coa Compañía Británica das Indias Orientais para repeler os ataques do sultán Tipu. Aqueles estados pronto se converterían en réximes clientes da Compañía: ambos foron forzados a disolver o seu exército. A orde política dos estados tamén empezou a derrubarse. A perda da súa privilexiada función militar golpeou duramente os cristiáns de Santo Tomé, o seu sistema de guerreiros kalari foi disolto e moitas familias perderon o seu modo de vida. A clase comerciante, así como os funcionarios, tamén padeceron un retroceso e moitos europeos que visitaron eses estados entre 1801 e 1820 notaron a condición pobre e deprimida dos cristiáns de Santo Tomé de *Puthiyakoottukar*. Certas distribucións de fondos discriminatorias para as igrexas por parte das autoridades británicas desencadeou unha ruptura polo menos temporal na relación entre os cristiáns de Santo Tomé e prominentes castas hindú. En 1815, o residente británico, Coronel John Munro, fundou un seminario en Kottayam, para a educación teolóxica de cregos xacobitas e convidou os misioneiros anglicanos a ensinar alí. Isto poderíase considerar o comezo da relación entre a Sociedade da Misión da Igrexa (Church Mission Society, CMS) e os cristiáns de Santo Tomé de *Puthiyakoottukar*.

#### Outras divisións 
Como protesta contra a interferencia da Igrexa Anglicana nos asuntos da facción *Puthiyakoottukar * da Igrexa de Malankara, o metropolitano, Cheppad Mar Dionysius, convocou un sínodo en Mavelikara o 16 de xaneiro de 1836 . Nel declarouse que a Igrexa de Malanakara (a facción *Puthencoor*) estaría suxeita ás tradicións sirias e ao patriarca de Antioquía. Esa declaración resultou na separación dos misioneiros da Sociedad Misionera da Igrexa (Church Missionary Society, CMS) da comuñón coa Igrexa de Malankara (a facción "Puthencoor"). Con todo, unha minoría da Igrexa, que estaba a favor das ideoloxías reformadas dos misioneiros, permaneceu con eles e uniuse á CMS. Estes anglicanos sirios, foron os primeiros grupo protestante entre os cristiáns de Santo Tomé. En 1879 creouse a diocese anglicana de Travancore e Cochinos en Kottayam. O 27 de setembro de 1947, pouco máis dun mes despois da declaración da independencia da India, a Igrexa Anglicana do sur da India uniuse a outras igrexas protestantes da rexión e xuntas formaron a Igrexa da India Meridional (Church South India, CSI); unha igrexa india autónoma dentro sa comuñçon anglicana. Aínda que o grupo CSI segue en gran medida as prácticas relixiosas dos seus grupos de procedencia de todo o mundo, lingüística, social e culturalmente teñen moito en común cos grupos cristiáns sirios de Kerala. A liturxia da CSI combina elementos da liturxia de Santiago (como os cristiáns sirios) e da liturgia occidental das Igrexas Protestantes. A organización irmá da CSI no norte chámase Igrexa da India Setentrional (Church of North India, CNI).

## Divisións posteriores 
En 1961, houbo unha ruptura na Igrexa Siria Mar Thoma de Malankara que resultou na formación da Igrexa Evanxélica de Santo Tomé.

## Os cristáns de Santo Tomé hoxe 
Escribindo en 2010, Devika e Varghese notaron que "[Os cristiáns de Santo Tomé] actualmente son unha minoría substancial, unha presenza potente en todos os campos da vida en Kerala."

## Notas 
## Véxase tamén