open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Psicose

A **psicose** é un termo xenérico empregado en psiquiatría e psicanálise para referirse a un estado mental descrito como unha escisión ou perda de contacto coa realidade. As persoas que experimentan psicoses poden presentar alucinacións ou delirios e poden exhibir cambios na súa personalidade e pensamento desorganizado. Estes síntomas poden ser acompañados por un comportamento infrecuente ou estraño, así como por dificultade para interactuar socialmente e incapacidade para levar a cabo actividades da vida diaria.

Unha ampla variedade de elementos do sistema nervioso, tanto orgánicos como funcionais, poden causar unha reacción psicótica. Isto levou á crenza de que a psicose é como a «febre» das enfermidades mentais, un indicador serio pero non específico. Porén, moitas persoas teñen experiencias infrecuentes e de distorsión da realidade nalgún momento das súas vidas, sen volverse discapacitadas ou nin sequera angustiadas por estas experiencias.

Como resultado, certa corrente de investigadores argumenta que a psicose non está fundamentalmente separada dunha conciencia normal, senón máis ben é un continuum con conciencia normal. Dende esta perspectiva, as persoas que son diagnosticadas clinicamente como psicóticas poden estar a ter simplemente experiencias particularmente intensas ou angustiantes.

## Notas
Magdalena Aguinaga Alfonso

**Magdalena Aguinaga Alfonso**, nada en Pamplona o 15 de outubro de 1953, é unha profesora e investigadora literaria. Residiu e traballou en Galicia e no Canadá. 

## Traxectoria 
É doutora en literatura española pola Universidade de Santiago de Compostela desde 1993 cunha tese sobre José María de Pereda e catedrática de lingua castelá e profesora de ensino secundario en diversos institutos de Galicia e Pamplona. Liñas de investigación: autores do realismo español e literatura española do século XX. Publicou arredor de setenta artigos en revistas especializadas e participou en numerosas conferencias nacionais e internacionais. 

De 2000 a 2006 traballou no Canadá como asesora técnica do Ministerio de Educación e Ciencia de España na York University de Toronto e como consultora de español no Curriculum Branch do Goberno de Educación de Edmonton (Alberta).

Pertenceu á Sociedad de Literatura Española del siglo XIX, á Sociedad Española de Literatura General y Comparada, á Asociación Internacional de Hispanistas e, na súa etapa no Canadá, á Asociación Canadense de Hispanistas.

## Publicacións 
Entre outras, é autora das seguintes publicacións, todas en lingua castelá:
* *La quimera: orientación hacia el misticismo*. Ediciós do Castro. 1993. ISBN 84-7492-652-1.
* *Costumbrismo y narrativa breve en la obra de José María de Pereda*. USC. 1994. ISBN 84-8121-030-7
* *El discurso narrativo de Pereda*. Ediciones Tantín. 1994. ISBN 84-89013-57-8.
* *El costumbrismo de Pereda. innovaciones y técnicas narrativas*. Edition Reichneberger 1996. 2ª ed. ISBN 3-930700-81-6.
* *Marianela* de Benito Pérez Galdós (edición). 2000. Editorial Castalia, Madrid (varias reimpresións).
* *Cuentos gallegos* (edición). Deputación de Pontevedra. 2012. ISBN 978-84-8457-397-5.
* *María de Magdala* de Ernestina de Champourcin (2ª edición). Aracne Editrice 2015. ISBN 978-88-548-7767-2.
* "Valera y Galdós: dos concepciones del modo de novelar", 1995, en *Congreso Internacional sobre Don Juan Valera*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "Doña Inés: historia y evolución del mito de Zorrilla" en *Hispanista. Revista Electrónica de los Hispanistas de Brasil*, 38, 2009.
* Magdalena Aguinaga: "Literatura hispanoamericana. Martínez Baigorri y Rubén Darío: dos poetas en diálogo" outubro de 2019, en YouTube.
* Magdalena Aguinaga: "Antología Dios en la poesía actual de Ernestina de Champourcin"  outubro de 2018, en YouTube.
Francisco Caamaño González

**Francisco Caamaño González**, nado en Muros en 1908 e finado en Ferrol o 20 de abril de 2004, foi un político galego.

## Traxectoria 
Militar, foi oficial de Intendencia da Armada. Estivo destinado en Cádiz, Cartaxena, Madrid e Ferrol. Presidiu o Racing de Ferrol entre 1953 e 1957.  Na década de 1970 foi presidente da Caixa de Aforros e Monte de Piedade de Ferrol, e o 25 de abril de 1977 foi designado alcalde de Ferrol. Permaneceu no cargo até 1979, cando o deixou por razóns de saúde. Finou en Ferrol o 20 de abril de 2004.

## Vida persoal 
Casou en Ferrol e foi pai de María Dolores, Isabel, Pilar, Francisco, Vicente e Juan Caamaño Cebreiro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* El alcalde de las compensaciones
Vsevolod Roshko

**Vsevolod Leonidovich Roshko** (en , coñecido en ), nado o 23 de maio de 1917 en Moscova (Imperio Ruso) e finado o 13 de decembro de 1984 en Xerusalén (Israel), foi un sacerdote católico ruso, historiador da Igrexa, misioneiro, participante do apostolado ruso, e activista na diáspora rusa.

## Traxectoria 
Nado nunha familia nobre, descendente do boiardo Dimitrie Cantemir, Vsevolod Roshko foi bautizado na Igrexa ortodoxa rusa, aínda que tanto o seu irmán Georgii como el mesmo se converterían máis tarde en sacerdotes católicos. O seu tío paterno, Vladimir Aleksandrovich Roshko, serviu como oficial no exército de Crimea-Azov, participando no movemento branco en 1919, e sendo torturado polos bolxeviques en Mykolaiv.

Despois de 1917 a súa familia exiliouse ao Xapón, en 1918 trasladáronse aos Estados Unidos de América, e en 1920 novamente a Europa. A partir de 1923 viviron en París, onde Vsevolod graduouse en 1936 da escola secundaria e matriculouse na universidade. Como o seu irmán máis vello, Vsevolod converteuse ao catolicismo e entrou na Orde dos Predicadores, aínda que non chegou a facer os votos. Máis tarde ingresou nos Pequenos Irmáns de Xesús do beato Charles de Foucauld.
 
En 1946 foi ordenado sacerdote en Roma e pasou a atender aos refuxiados rusos en Italia. Posteriormente foi trasladado a Bos Aires, onde exerceu o seu ministerio na Parroquia dos Santos Pedro e Paulo e na Igrexa da Transfiguración, hoxe parte do ordinariato para os fieis de rito oriental da Arxentina.

En 1949 foi enviado á comunidade católica rusa de Santiago de Chile, e máis adiante á misión católica rusa de Dillingham (Alasca). Neste destino Roshko dedicouse ao estudo en profundidade da vida e obra do misioneiro ruso Xermán de Alasca. En 1964 trasladouse a Israel, onde exerceu de subdirector dunha casa para a acollida de peregrinos pobres, a "Casa de Abraham", baixo a xurisdición da Igrexa católica greco-melquita.

## Notas
Vitellaria paradoxa

[thumb|Rapaza vendendo manteiga de carité en [Ghana.]]
***Vitellaria paradoxa*** é unha especie arbórea de até 15 metros de altura das sabanas arbóreas do oeste de África da que se tira a coñecida coma manteiga de ***carité*** ou ***xea***. A verba francesa *karité*  vén da lingua wólof *ghariti*, que significa "árbore da manteiga". Esta árbore pode vivir até tres séculos e o diámetro do toro pode acadar o metro.

Tradicionalmente en África Occidental, os seus froitos chámanse de noces, estes froitos son drupas carnosas cun óso de casca fina. Tras a súa ebulición e esmagado obtense unha graxa vexetal chamada de manteiga de carité. Esta substancia é comestíbel e utilizada tradicionalmente na cociña local, tamén se utiliza na industria chocolateira como substituto da manteiga de cacao. Composto principalmente de ácido palmítico (2-6%); ácido esteárico (15-25%); ácido oleico (60-70%); ácido linolénico (5-15%); ácido linoleico(s.
* Acción cicatrizante das feridas, apta para o tratamento de dermes escamosas, para mans secas e gretadas, para o tratamento de úlceras e eccemas.

## A manteiga de *carité * 
A recolleita das noces e a fabricación de manteiga de *carité* é unha actividade que dá traballo a moitas mulleres do África Occidental. Só en Burkina Faso dedícanse a esta actividade entre 300.000 e 400.000 mulleres. A elaboración comeza coa recolleita e a lavadura das améndoas. A seguir esmáganse, tórranse e pásanse por un muíño para obteren unha pasta marrón moi líquida. Esta bátese a man para tiraren a manteiga do resto de compoñentes na tona do líquido. A manteiga resultante lévase a ebulición e fíltrase varias veces para separar as impurezas até conseguiren un produto limpo de cor mel. A manteiga que se obtén para produtos cosméticos presionando en frío os cotiledón ricos en graxa da améndoa é de cor branca marfil.

A manteiga de* carité *contén látex natural. Malia non ser exactamente o mesmo ca o zume da árbore do caucho (*Hevea brasiliensis*), é moi semellante en composición química. Aínda que as cantidades de látex na manteiga de *carité* son pequenas pode producir reaccións alérxicas. As persoas que sofren de alerxias ao látex deben facer un parche de proba de alerxia antes de usaren calquera produto que conteña na súa composición manteiga de *carité*.

## Notas 
## Véxase tamén
Xavier Estévez

Polo nome de **Xavier Estévez** podemos referirnos a:

* Xavier Estévez Montoto, actor de cinema e teatro
* Xavier Estévez Ferreiro, escritor
Rogelio Cenalmor Ramos

**Rogelio Cenalmor Ramos**, nado en Ferrol o 25 de maio de 1922 e finado na mesma cidade o 24 de decembro de 1990, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Fixo a carreira de Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. Exerceu como avogado en Ferrol. Foi profesor de Formación profesional e axente de aduanas. Foi procurador en Cortes elixido en representación dos municipios da provincia da Coruña (1961-1964). En 1963 foi designado alcalde de Ferrol. Permaneceu no cargo até 1974. Foi candidato ao Senado por Alianza Popular nas eleccións xerais de 1977. Finou en Ferrol o 24 de decembro de 1990.

## Obras 
* *Cartas que tú no leerás*, Aktual, 1989. Con prólogo de Filgueira Valverde.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
Joaquín González-Llanos Galvache

**Joaquín González-Llanos Galvache**, finado en Ferrol o 3 de novembro de 2008, foi un enxeñeiro e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de José María González-Llanos Caruncho, creador e presidente de ASTANO. Enxeñeiro naval, foi director adxunto de Astano xunto ao seu irmán, o tamén enxeñeiro naval Ignacio González-Llanos Galvache. En 1974 foi designado alcalde de Ferrol. Permaneceu no cargo até 1977.

## Vida persoal 
Casou con Mª del Pilar Navarro García-Bermúdez, foi pai de Joaquín González-Llanos Navarro.
## Notas
Uropodio

En zooloxía o termo **uropodio**, ás veces citado como **urópodo**,

## Nos crustáceos 
[miniatura|upright=1.3|Urópodos de *[Nephrops norvegicus*.]]
Nos crustáceos malacostráceos os urópodos son cada un dos dous últimos apéndices abdominais, situados a continuación do pleon, dirixidos cara a atrás e diferentes dos pleópodos, de forma laminar na maioría dos grupos.

### Función 
O telson, xunto cos urópodos, presenta forma de abano, polo que denomina tamén *abano caudal*. En ocasións, os urópodos poden traballar en conxunto co telson, utilizando estes apéndices para axudar nos seus desprazamentos (natación), xa que cun movemento brusco do abdome, o telson e os urópodos, conseguen propulsarse rapidamente cara a atrás. Tamén se usan para a protección dos ovos da femia. O exopodito adoita ser máis grande que o endopodito.
[miniatura|upright=1.3|Urópodos dun [decápodo.]]

Os anfípodos xeralmente teñen tres pares de urópodos.

Na maioría dos *Peracarida*, *Bathynellacea* e *Cumacea*, os urópodos teñen forma de bastón.

Os urópodos están formados por catro pezas:
* 2 *exopoditos* (as máis externas).
* 2 *endopoditos* (entre os exopoditos e o telson).

### Presenza na especies 
Todos os decápodos (coa excepción da maioría dos braquiúros) presentan urópodos: a infraorde dos *Palinura*, a suborde dos *Dendrobranchiata*, a infraorde dos *Stenopodidea*, a infraorde dos *Caridea*, a infraorde dos *Astacidea*, a infraorde dos *Thalassinidea*, etc.

## Nos insectos 
Tamén reciben o nome de **urópodo** cada unha das dúas apófises caudais, semellantes a cercos, que aparecen no último segmento abdominal dalgunhas larvas de insectos, denominadas *larvas oligopódicas*.

## Notas
Lucien Bianchi

**Luciano Bianchi**, nado en Milán (Italia) o 10 de novembro de 1934 e finado en Le Mans o 30 de marzo de 1969, foi un piloto italo-belga, que competiu para os equipos Cooper, ENB, UDT Laystall e Scuderia Centro Sud, na Fórmula Un. participou nun total de 19 carreiras do Campionato do Mundo de Fórmula Un, anotando seis puntos e o seu mellor resultado foi o terceiro posto no Gran Premio de Mónaco de 1968.

Morreu nun choque preparando as 24 Horas de Le Mans de 1969.

## Traxectoria 
Trasladouse a Bélxica en 1946 cando aínda era un neno, co seu pai que traballaba como mecánico de carreiras, antes da segunda guerra mundial, no departamento de competición de Alfa Romeo. O seu sobriño neto, Jules Bianchi, que fixo o seu debut na Fórmula 1 co equipo Marussia na tempada  competindo baixo a bandeira francesa, tamén morreu como resultado de lesións sufridas nun accidente de carreira.

### Andaina nas carreiras 
A primeira carreira de Lucien Bianchi foi o Alpine Rally en 1951. Gañou o *Tour de France* de 1957, 1958 e 1959, así como a carreira de coches deportivos París 1000 os seus últimos dous anos.

Comezou na Fórmula Un en , aínda que só con aparicións esporádicas ao principio. Pilotou varios coches baixo a bandeira do equipo  ENB, incluíndo un Cooper T51, un Lotus 18 e un Emeryson. Logo dun par de carreiras para o equipo UDT Laystall en , pilotando outro Lotus, volveu a ENB para quen pilotou o seu ENB-Maserati. Finalmente conseguiu un paso máis regular na Fórmula Un en , co equipo de Cooper-BRM, aínda que o éxito foi esquivo malia un comezo brillante. Bianchi logrou o seu mellor rendemento na Fórmula 1, terminando terceiro no Gran Premio de Mónaco de 1968, na súa primeira carreira con Cooper.

Bianchi tamén competiu en carreiras de coches de turismo, automóbiles deportivos e coches de rally, tendo exitoso en todas as disciplinas, a súa vitoria máis grande foi nas 24 Horas de Le Mans de 1968, ao volante dun Ford GT40 con Pedro Rodríguez e en Sebring en 1962 con Jo Bonnier. Tamén lideraba o London-Sydney Marathon cando oseu Citroën DS chocou cun coche que non competía.

Morreu cando o seu Alfa Romeo T33 trompeou e bateu contra un poste de telégrafo durante unhas probas no Circuíto de Le Mans en 1969.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* GrandPrix.com &mdash; Bianchi's entry at GrandPrix.com
Artes escénicas

As **artes escénicas** son as artes destinadas ao estudo e/ou práctica de calquera tipo de **obra escénica** ou **escenificación.** Toda forma de expresión capaz de inscribirse na escena: o teatro, a danza, a música (especialmente a ópera, o ballet, a zarzuela, o teatro musical, o cabaré, o *music hall*, os concertos ou recitais, etc.) e, en xeral, calquera manifestación do denominado mundo do espectáculo (*show business* -farándula-) ou que leve a cabo nalgún tipo de espazo escénico, habitualmente nas salas de espectáculos, pero tamén en calquera espazo arquitectónico ou urbanístico construído especialmente ou habilitado ocasionalmente para realizar calquera tipo de espectáculo en vivo, como ocorre cos espectáculos ambulantes (como o circo, o guión, os tradicionais cómicos da legua e comedia da arte ou o actual teatro rueiro). Outras expresións, como desfiles, procesións de Semana Santa e multitude de ritos relixiosos, festas populares, ou entroidos, teñen unha clara dimensión escénica.

As artes escénicas a miúdo teñen como obxectivo expresar as emocións e sentimentos propios.
## Espazo escénico 
O espazo das artes escénicas, á parte de notables diferenzas producidas polos distintos conceptos que do espectáculo e todo o referido a este mundo, tivéronse que cambiar ao longo da historia, mantén inalterable unha certa disposición de ámbitos dependendo da utilización que deles se faga. Isto fai referencia a aquelas zonas que van albergar os dous elementos esenciais para que o espectáculo se produza: os actores e o público.

## Orixe e función relixiosa 
O teatro sacro é tan antigo como o propio teatro, pois pode considerarse a súa causa de aparición. Xunto cos olímpicos e os demais Xogos Panhelénicos (píticos, ístmicos e nemeos) o teatro grego naceu como unha máis das competicións sacras musicais e poéticas (como en Roma serían os xogos florais). O considerado fundador do teatro, Tespis, foino por ser o primeiro gañador dun destes certames: as Dionisias de Atenas (536 a. C.). O teatro adquiriu enseguida, especialmente nas traxedias, unha evidente función ritual e espiritual. Destacaba a súa función purificadora (a *catarse*) ademais da transmisión de altos valores morais; e de informar os espectadores de cal era o seu papel como homes e cidadáns dentro dos *polis* e do *cosmos* xunto aos demais homes e os deuses, e convidáballe a identificarse cos heroes conducidos polo seu destino a unha misión transcendente.

As civilizacións asiáticas desenvolveron artes escénicas tamén con profundos sentidos relixiosos e sociais, entre os que a reprodución e vivencia dos mitos alcanzaba a maior importancia (teatro chinés, teatro xaponés, cultura de Indonesia, teatro de Balí -ketchak, representación colectiva do Ramayana de altísima forza expresiva-)

O teatro sacro cristián, precedente inmediato do teatro clásico europeo do Renacemento e o Barroco, xurdiu na Idade Media (drama litúrxico, auto sacramental, misterio (teatro), moralidade (teatro)); e xunto coa música sacra tivo nas igrexas e catedrais o contexto escénico para o que foi concibido.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* antropoloxía teatral
* escenografía
* teatro
* *ballet*
Actuación

miniatura|Actuación.|259x259px
A **actuación** é o traballo realizado por un actor ou actriz ao representar a un personaxe nunha obra teatral, cinematográfica ou doutro tipo.

No actor, devandito proceso comeza desde unha interiorización para coñecer o principio de devandito personaxe e traelo desde o máis profundo e transformalo nun personaxe integrado. A actuación é descrita como accións feitas por un personaxe dentro da representación teatral. Aínda que devanditas accións son auténticas, deberían polo menos estar cargadas dunha intención que permita que o observador se estimule e logre recibir a mensaxe na súa totalidade. O actor é quen executa a acción.

## Evolución 
Recentes investigacións chegaron á conclusión de que as primeiras manifestacións do canto da actuación xorden en Grecia, cando se realizaban ritos en que os sacerdotes encarnaban aos deuses para explicar ao pobo o significado dos seus ensinos e ordes.

O primeiro actor do que se ten coñecemento escrito foi o grego Tespis, que actuou no Teatro de Dioniso de Atenas no ano 534 a. C. No escenario, Tespis falou en primeira persoa, interpretando desta maneira a un personaxe. Naquel entón xa se narraron historias ante unha audiencia, pero sempre en terceira persoa e ademais, de forma cantada.

A profesionalización da actuación iniciouse en Europa no século XVI, en Italia, coas primeiras compañías profesionais de Comedia da arte; en Inglaterra, coas compañías protexidas pola nobreza en tempos da Raíña Isabel (como o Lord Chamberlain's Men, a compañía de Shakespeare, que logo pasou a chamarse King's Men); en Francia, coa Comédie Française.

Até o século XVII os actores unicamente podían ser homes. Considerábase algo de mal gusto que unha muller actuase nun escenario. Así, na época de Shakespeare os papeis femininos eran interpretados por homes ou por raparigos novos. Foi nos teatros de Venecia onde se produciu o cambio que permitiu ás mulleres realizar interpretacións teatrais.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Actor de voz
Espectador

[miniatura|Persoas na procesión do [Cristo do Gran Poder tomando fotografías.]]
[miniatura|Espectadores nun acuario vendo nadar a un [tiburón balea.]]
O **espectador** ou **audiencia** é quen aprecia unha obra ou asiste a un espectáculo. Por definición é o suxeito que o autor dunha obra constrúe para que a aprecie. O papel do espectador está predefinido segundo a vontade do autor, con todo o suxeito que na realidade percibe a obra pode non axustarse ao que o autor da obra esperaba.

No teatro en particular, o espectador reviste unha importancia fundamental non só como destinatario da representación senón tamén pola comunicación privilexiada que se establece entre el e o actor en escena.

Nun espectáculo en vivo, a condición óptima para o éxito do mesmo é a empatía entre o que actúa e o que mira, facendo que a persoa do público participe na narración.

Segundo Peter Brook, o espectador é unha do tres *cordas* que o actor debe sempre manter equilibradas. Inclinarse a favor do espectador fai preponderante o aspecto de *exhibición* da representación teatral mentres unha escasa atención ao destinatario da representación pode chegar a facela débil e privada de sentido, se non na elaboración privada de quen o executa.

O teatro do século XX modificou profundamente a concepción clásica do espectador. Visto no pasado como un elemento pasivo, importante só porque era necesario para unha representación (da que constitúe o destinatario), varios directores e autores subliñaron en cambio a importancia do mesmo como elemento activo.

## O espectador no teatro 
A evolución do concepto de espectador no espectáculo en vivo desenvolveuse á vez que o cambio da dramaturxia e do modo de pensar o teatro e por tanto tamén do espazo escénico: se até o século XIX o escenario encarnaba unha situación distinta da realidade para tentar imitala, no século XX os actores e os espectadores reúnense a miúdo no mesmo espazo, como no *Apocalypsis Cum Figuris* de Jerzy Grotowsky, que neutraliza a separación do espazo introducindo ao espectador na representación ou nalgunhas obras de Pirandello que fai iniciar a representación no vestíbulo cando o público espera para entrar na sala ou moitas veces participan do evento en primeira persoa (exemplo son algúns espectáculos do Circo do Sol que levan aos espectadores a responder preguntas directas dos actores).

No teatro de variedades, no cabaré e o café cantante, o espectador é de vital importancia para a representación porque a miúdo decide o resultado mesmo do espectáculo: libre de asubiar, rir, gritar, desvinculado dos límites impostos polo rigoroso respecto "á platea", modifica sensiblemente o desenvolvemento dun evento, volvéndose parte activa do mesmo.

## *El Espectador*, de Ortega 
José Ortega y Gasset escribiu unha gran cantidade de artigos, reunidos posteriormente nun oito tomos, publicados entre 1916 e 1934, co título *El Espectador*.

## Notas
Tose ferina

A **tose ferina** é unha doenza infecciosa aguda moi contaxiosa das vías respiratorias altas causada pola bacteria gramnegativa *Bordetella pertussis*. Caracterízase pola inflamación traqueobronquial e accesos típicos de tose violenta e espasmódica con sensación de asfixia que rematan cun ruído estridente durante a inspiración (estridor inspiratorio).  *B. parapertussis* e outros microorganismos causan unha doenza semellante pero máis leve á que se denomina síndrome coqueluchoide.   Este termo prefírese cando o diagnóstico é exclusivamente clínico e a enfermidade pode deberse a outros axentes virales ou bacterianos.

As complicacións poden incluír compromiso do sistema nervioso e o miocardio. A aparición da tose ferina é posible a calquera idade pero os máis afectados son os nenos menores de cinco anos. A infección difúndese durante a primavera e o verán. Aínda que nos países desenvolvidos a incidencia desta enfermidade é moi baixa grazas á vacinación, en todo o mundo hai entre 30 e 50 millóns de casos de tose ferina e máis de 300.000 mortes anuais. En xeral, malia a alta cobertura coas vacinas DPT e DTaP, a tose ferina é unha das principais causas de morte prevenible por vacinación en todo o mundo. A maior parte das mortes ocorren entre os nenos pequenos non vacinados ou cunha vacinación incompleta: a protección completa contra a tose ferina require tres doses da vacina. A tose ferina considérase endémica, con ciclos de tres a cinco anos de incremento da enfermidade.
O noventa por cento de todos os casos prodúcense nos países en vías de desenvolvemento. Canadá é o único país desenvolvido no que a tose ferina é endémica.

## Notas
Outeiro, Outeiro, Quiroga

**Outeiro** é un lugar da parroquia de Outeiro, no concello lugués de Quiroga na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2016 tiña 15 habitantes (9 homes e 6 mulleres).

## Toponimia 
A orixe do topónimo é o latín , que é unha parte alta ou elevación do terreo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Outeiro 
### Parroquias de Quiroga 
## Notas
A Cruz de Outeiro, Outeiro, Quiroga

**A Cruz de Outeiro** é un lugar da parroquia de Outeiro, no concello lugués de Quiroga na comarca homónima. Segundo o IGE, en 2024 tiña 5 habitantes (3 homes e 2 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Outeiro 
### Parroquias de Quiroga 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Quiroga
Febre amarela

A **febre amarela** (tamén chamada a *praga americana*), é unha doenza viral aguda e infecciosa causada polo "virus da **febre amarela**", que pertence á familia dos Flaviviridae, e do xénero *Flavivirus* *amaril.* É unha causa importante de enfermidade hemorráxica en moitos países de África e a zona norte de Suramérica que orixina 30 000 mortes cada ano. Nesas rexións é unha enfermidade endémica. Existe unha vacina efectiva pero non se coñece cura polo que cando persoas non vacinadas contráena só se lles pode proporcionar tratamento sintomático. A palabra *amarelo* do nome refírese ós signos de ictericia que afectan a algúns pacientes.

## Epidemioloxía 
[esquerda|miniatura|Zona endémica de febre amarela en [África, 2009.]]
[esquerda|miniatura|Zona endémica de febre amarela en [América do Sur|Suramérica, 2009.]]
A febre amarela só ocorre no presente en África, Suramérica e o Caribe. A maioría dos gromos en Suramérica ocorren entre persoas que traballan nas selvas tropicais chuviosas, converténdose por iso, nesas localidades, nunha enfermidade ocupacional.

É transmitida pola picadura do mosquito *Aedes aegypti* e outros mosquitos dos xéneros *Aedes*, *Haemagogus* e *Sabethes*, que se atopan xeralmente a menos de 1.300 metros sobre o nivel do mar, pero *Aedes* foron achados ocasionalmente até os 2.200 msnm, nas zonas tropicais de América e África. Na febre amarela de transmisión urbana hai que lembrar que *Aedes aegypti* abunda en zonas húmidas ó redor da auga estancada limpa, e só pica durante o día.

A doenza pode permanecer localmente descoñecida en humanos por extensos períodos e de súpeto brotar nun modo epidémico. En Centroamérica, Venezuela e Trindade, tales epidemias debéronse á forma da enfermidade (febre amarela selvática), que permanece viva na poboación de monos ouveadores e é transmitida polo mosquito *Haemagogus*, o cal vive precisamente no dosel forestal das selvas chuviosas. O virus pasa ós humanos cando as selvas altas son talladas. Os obreiros forestais poden entón transmitir a enfermidade a outros, iniciando así unha epidemia.

O período de incubación sitúase entre os 3 e os 7 días. A duración da enfermidade en caso de curación é dunha a dúas semanas.
Tras o período de incubación cabe distinguir dúas formas clínicas: a leve e a grave ou clásica.

## Notas
Julio Pisos Solmo

**Julio Pisos Solmo**, finado en Ferrol o 28 de xuño de 2012, foi un empresario e político galego.

## Traxectoria 
Empresario de ideas socialistas. Foi elixido alcalde de Ferrol logo da dimisión de Francisco Caamaño González. Permaneceu no cargo até as primeiras eleccións democráticas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Los "grandes proyectos" de los 70 para la comarca
José Velo Lorenzo

**José Velo Lorenzo** foi un político galego.

## Traxectoria 
Foi concelleiro de Ferrol. Foi nomeado alcalde de Ferrol en xaneiro de 1918. Renunciou a cargo en abril de 1918.

## Notas
José Fraga de Castro

**José Fraga de Castro**, finado en Ferrol o 18 de decembro de 1932, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Adscrito ao Partido Conservador. Foi concelleiro de Ferrol. Foi nomeado alcalde de Ferrol o 1 de setembro de 1915. Volveu ser nomeado alcalde a finais de xuño de 1917.Cesou no cargo a finais de 1917.

## Vida persoal 
Casou con María Fraga Labora.

## Notas
Ernie Pieterse

**Ernest "Ernie" Pieterse** nado o 4 de xullo de 1938 é un expiloto de carreiras de Suráfrica. Participou en tres Grandes Premios do Campionato Mundial de Fórmula 1, debutou o 29 de decembro de 1962. Non logrou ningún punto de campionato.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*. 

### Fóra de campionato
## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "The Formula One Record Book", John Thompson, 1974.
Assassin's Creed (filme)

'''''Assassin's Creed'''* é un filme estadounidense dirixido por Justin Kurzel que se estreou en 2016. Baséase na franquía de videoxogos homónima. O filme foi escrito por Michael Lesslie, Adam Cooper e Bill Collage, e está protagonizado por Michael Fassbender (que tamén é co-produtor), Marion Cotillard, Jeremy Irons, Brendan Gleeson, Charlotte Rampling e Michael K. Williams.

Está ambientado no mesmo universo que o videoxogo pero conta unha historia orixinal que expande a mitoloxía da saga, e que ten lugar durante a Inquisición española. A rodaxe comezou en agosto de 2015 e rematou en xaneiro de 2016.

*Assassin's Creed* foi estreado o 21 de decembro de 2016 nos Estados Unidos e en Francia, recibindo polo xeral críticas negativas e recadando $241 millóns en todo o mundo sobre un orzamento de 125 millóns.

## Personaxes 
* Michael Fassbender como Callum "Cal" Lynch e Aguilar de Nerha
* Marion Cotillard como Dr. Sofia Rikkin
* Jeremy Irons como Alan Rikkin
* Brendan Gleeson como Joseph Lynch
* Charlotte Rampling como Ellen Kaye
* Michael K. Williams como Moussa
* Denis Ménochet como McGowen
* Ariane Labed como Maria 
* Khalid Abdalla como Sultán Muhammad XII.
* Essie Davis como Mary Lynch
* Matias Varela como Emir
* Callum Turner como Nathan
* Carlos Bardem como Benedicto
* Javier Gutiérrez como Tomas de Torquemada
* Hovik Keuchkerian como Ojeda
* Crystal Clarke as Samia
* Michelle H. Lin como Lin
* Julio Jordan como Xeneral Ramirez
* Rufus Wright como Alex
* Kemaal Deen-Ellis como Príncipe Ahmed
* Aaron Monaghan como Gilles
* Thomas Camilleri como Rei Fernando
* Marysia S. Peres como Raíña Isabela
* Jeff Mash como Gardián da prisión
* James Sobol Kelly como Padre Raymond
* Gabriel Andreu como Cristovo Colón
* Yuric Allison como Oficial de Muhammad
* Joe Kennard como Garda de Abstergo
* Gertrude Thoma as Speaker
* Juan Pabo Shuk como Pai
* Coco König como Ancián
* Octavia Selena Alexandru como Lara

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Assassin's Creed (videoxogo)''
John Campbell-Jones

**Michael John Churchill Campbell-Jones**, nado en Leatherhead (Surrey) o 21 de xaneiro de 1930 e finado en Camden o 24 de marzo de 2020, foi un expiloto de Fórmula 1 de Inglaterra. Participou en dous Grandes Premios do Campionato do Mundo, debutou o 17 de xuño de 1962. Non logrou puntos de campionato. Tamén participou en numerosas carreiras de Fórmula Un fóra do campionato.

## Traxectoria
Logo dun certo éxito en carreiras de coches deportivos en 1958, Campbell-Jones entrou na Fórmula 2 mentres que competía en carreiras menores de Fórmula 1. En 1962 uniuse ao equipo Emeryson pero con pouco éxito. A súa estrea no Campionato do Mundo foi no Gran Premio de Bélxica de 1962, onde a caixa de cambios do Emeryson fallou na práctica. Correu nun Lotus prestado e retirouse por un fallo na caixa de cambios, aínda que clasificouse décimo primeeiro. Con todo, conseguiu algunhas posicións menores en carreiras menores de Fórmula Un ese ano. No Solitude Grand Prix de 1962 (fóra de campionato) tivo un accidente na práctica e resultou gravemente queimado.

En , trasladouse ao equipo Tim Parnell que corría con coches Lola, pero esforzouse outra vez na súa unica participación no Campionato, finalizou 13º no Gran Premio do Reino Unido de 1963. Logo desa tempada, Campbell-Jones desapareceu da escena.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén
Emilio Antón Iboleón

**Emilio Antón Iboleón**, nado en Ferrol o 9 de maio de 1853 e finado en Ferrol o 25 de febreiro de 1919, foi un comerciante e político galego.

## Traxectoria 
Fillo dunha familia ferrolá formada en Cuba e vinculada a negocios navieiros e industrias e á Armada. Graduado en Comercio no St. Joseph's Commercial College de Dumfries (Escocia). Comerciante, foi presidente da Cámara de Comercio de Ferrol. Foi nomeado alcalde de Ferrol en marzo de 1899. Volveu ser alcalde en 1900 e 1903. Volveu ser nomeado alcalde en 1910 e 1912. Presentou a súa renuncia en xuño de 1913. Foi vicecónsul do Reino Unido en Ferrol.

## Recoñecementos 
* Cabaleiro da Gran Cruz de Isabel a Católica.

## Notas
Vicente Fernández López

**Vicente Fernández López**, finado en Ferrol en febreiro de 1915, foi un político galego.

## Traxectoria 
Adscrito ao Partido Liberal, foi concelleiro de Ferrol. Foi nomeado alcalde de Ferrol en outubro de 1905. Permaneceu no cargo até marzo de 1907.

## Notas
Wolfgang Seidel

**Wolfgang Seidel**, nado o 4 de xullo de 1926 en Dresden, e finado o 1 de marzo de 1987 en Múnic, foi un piloto de Alemaña. Participou no Campionato Mundial de Fórmula 1, debutou o 2 de agosto de 1953. Non anotou puntos de campionato.

Seidel a miúdo corría en autos co seu propio nome, ou baixo a bandeira Scuderia Colonia. Logo de non lograr cualificar no Gran Premio de Alemaña de 1962 debido a súa lentitude, Seidel entrou nunha discusión cos comisarios do Automobilclub von Deutschland. Combinado con algunhas dúbidas sobre o nivel de preparación dos seus coches, retirouselle a licenza de competencia, e puxo os seus dous coches á venda. Malia non ter licenza, Seidel competiu na carreira fóra de campionato do Gran Premio de México de 1962 uns meses máis tarde.

Morreu en 1987 dun ataque do corazón.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

### Resultados fóra de campionato
(key) (Carreiras en **grosa** indican pole position)
(Carreiras en *cursiva* indican volta rápida)

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Devil (filme de 2010)

***Devil*** (tamén coñecido como ***The Night Chronicles: Devil***) é un filme estadounidense de terror psicolóxico dirixido por John Erick Dowdle que se estreou no ano 2010.

## Personaxes 
* Chris Messina como Detective Bowden
* Logan Marshall-Green como Mecánico (Anthony "Tony" Janekowski)
* Jenny O'Hara como Muller vella/Demo 
* Bojana Novakovic como Muller nova (Sarah Caraway)
* Bokeem Woodbine como Garda (Ben Larson)
* Geoffrey Arend como Vendedor (Vince McCormick)
* Jacob Vargas como Ramirez
* Matt Craven como Lustig
* Joshua Peace como Detective Markowitz
* Caroline Dhavernas como Elsa Nahai
* Joe Cobden como Dwight
* Zoie Palmer como Cheryl
* Vincent Laresca como Henry

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en Metacritic
Clemente Biondetti

**Clemente Biondetti** nado o 18 de agosto de 1898 e finado o 24 de febreiro de 1955, foi un piloto de carreiras italiano. Biondetti naceu nunha familia da clase obreira, Biondetti correu as motocicletas antes de pasar aos automóbiles onde tivo máis éxito.

## Biografía 
Nado en Buddusò, Sardeña, nunha familia de clase traballadora, Biondetti comezou a súa andaina nas carreiras en motocicletas en 1923, pero en 1927 decidiuse polos automóbiles. En 1931 a súa actuación valeulle un punto de Gran Premio correndo co equipo de fábrica deMaserati.

Os seus éxitos en circuítos foron mínimos, pero foi un dos mellores nas carreiras de resistencia. Pilotando un Alfa Romeo 8C 2900b, Clemente Biondetti gañou a Mille Miglia de 1938 para o coches deportivos e na Coppa Ciano terminou segundo na clase voiturette e terceiro na clasificación xeral. En 1939, gañou a  Coppa Acerbo na clase voiturette e logrou o segundo lugar no Gran Premio de Suíza. A súa participación nas carreiras detívose despois do estalido da segunda guerra mundial en 1940. No momento en que retomou a súa participación nas carreiras logo da guerra, xa tiña 49 anos. Con todo, dominou as carreiras de resistencia italianas, logrando á vitoria na Mille Miglia durante tres anos consecutivos de 1947 a 1949 e a Targa Florio en 1948 e 1949. Gañou máis Mille Miglias que calquera outro piloto na historia.

Alfa2900B.jpg|O Alfa Romeo 8C 2900B MM que gañou a Mille Miglia de 1938 pilotado por Clemente Biondetti
1948-04-24 Mille Miglia Ferrari 166 sn003S winner Biondetti Navone.jpg|Biondetti e Navone gañando a Mille Miglia de 1948 nun Ferrari 166 S.

Clemente Biondetti participou nun Gran Premio do Campionato Mundial de Fórmula 1, o Gran Premio de Italia de 1950. Conducindo un automóbil híbrido auto-construído, os problemas do motor obrigárono a retirarse da carreira polo que non puido anotar ningún punto do campionato. A Biondetti encantábanlle os coches de carreiras e seguiu competindo en autos deportivos e carreiras de resistencia, obtendo un segundo lugar nun Ferrari nas 12 Horas de Pescara en 1952 contra pilotos moito máis novos. Logo de sufrir de cancro durante varios anos, viuse obrigado a retirarse en 1954. Sucumbiu ao cancro o 24 de febreiro de 1955 en Florencia.

## Grandes vitorias 
* Coppa Acerbo 1939
* Mille Miglia 1938, 1947, 1948, 1949
* Targa Florio 1948, 1949

## Rexistro de carreiras 
### Resultados completos no Campionato de Europa
(key) (Carreiras en **grosa** indican pole position) (Carreiras en *cursiva* indican volta rápida)

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

### Complete 24 Hours of Le Mans results
## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Justo Gayoso

**Justo Gayoso López**, nado en Ferrol o 31 de maio de 1822 e finado na mesma cidade o 1 de abril de 1913, foi un escritor e político galego.

## Traxectoria 
[miniatura|page=435|*[Álbum de la Caridad. Juegos Florales de La Coruña en 1861*.]]
Marino mercante. Colaborou en *El Faro Marítimo* e *El Eco Ferrolano*. Foi o primeiro presidente do hospicio de Ferrol (1852). Foi alcalde de Ferrol e presidente da Deputación da Coruña. Finou en Ferrol o 1 de abril de 1913.

## Obras 
* *Estudios sobre la marina militar en España*, 1860. 
* *Recuerdos. Poema de amor conyugal*, 1881.

## Vida persoal 
Casou con Juana Caamaño.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Blanco Núñez, Antonio (28/1/2020) "Justo Gayoso López" nacidosenferrol.wordpress.com .
Wild Flag

**Wild Flag** foi un supergrupo estadounidense de indie rock/post-punk baseado en Portland, Oregón e Washington, D.C. O grupo estaba composto por Carrie Brownstein (voces, guitarra), Mary Timony (voces, guitarra), Rebecca Cole (teclado, coros) e Janet Weiss (batería e coros), que eran ex-membros das bandas Sleater-Kinney, Helium e The Minders.

## Discografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Wild Flag en Myspace
IBoy

***iBoy*** é un filme británico de ciencia ficción producido por Netflix que se estreou no 2017. Está protagonizando Bill Milner e Maisie Williams, e baséase no libro homónimo de Kevin Brooks.

## Personaxes 
* Bill Milner como Tom / iBoy
* Maisie Williams como Lucy
* Miranda Richardson como avoa de Tom
* Rory Kinnear como Ellman
* Charley Palmer Rothwell como Eugene
* Jordan Bolger como Danny
* Armin Karima como Ant
* Helen Daniels como Kelly
* Aymen Hamdouchi como Cutz
* McKell David como Hazzard
* Shaquille Ali-Yebuah como Cass
* Leon Annor como Keon
* Lucy Thackeray como Michelle
* Oliver Coopersmith como Ben
* Petrice Jones como Shotgun

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Stranger Things (álbum)

***Stranger Things*** é o terceiro álbum da banda británica de indie rock Yuck, publicado o 26 de febreiro de 2016 a través do selo Mamé Records. O disco foi gravado durante un período de varios meses no ano 2015 na casa do líder Max Bloom en Londres. *Stranger Things* foi autoproducido polo grupo. A edición do álbum foi precedida por tres sinxelos: "Hold Me Closer", "Hearts in Motion" e "Cannonball".

## Listaxe de cancións 
## Notas
Rodrigo Álvarez Pardo

**Rodrigo Álvarez Pardo**, nado en Pontedeume cara a 1884 e finado no mesmo concello o 10 de agosto de 1936, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Ramón Álvarez González. Participou no movemento agrarista nos anos dez. Foi fiscal municipal de Pontedeume (1910) e secretario do Concello de Ares. Na Segunda República foi militante de Izquierda Republicana. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e paseado en Pontedeume o 10 de agosto de 1936. Logo da súa morte foille incoado expediente de responsabilidades políticas, sendo sancionado con 200 pesetas. O 7 de marzo de 1948 a guerrilla axustizou ao falanxista José Manuel Otero Castro, acusado de ser o responsable da súa morte.

## Vida persoal 
Casou con María Díaz Domínguez en 1926.

## Notas
Max de Terra

**Max de Terra** nado en Zürich o 6 de outubro de 1918 e finado tamén en Zürich o 29 de decembro de 1982, foi un piloto de carreiras de Suíza. Participou en dous Grandes Premios do Campionato do Mundo de Fórmula 1, debutou o 18 de maio de 1952. Non logrou ningún punto de campionato.

Formou parte da Écurie Espadon.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.
 

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Jo Vonlanthen

**Joseph Vonlanthen**, nado en Sankt Ursen o 31 de maio de 1942, é un expiloto de automobilismo suízo.

## Traxectoria
Vonlanthen comezou na Fórmula Vee, antes de progresar á Fórmula 3, onde gañou o Campionato suízo de Fórmula 3. Atopouse con máis dificultades nan Fórmula 2. Participou nun Gran Premio do Campionato Mundial de  Fórmula 1, o 17 de agosto de 1975, pilotando un Williams no Gran Premio de Suíza de 1975, unha carreira fóra do campionato, onde terminou 14º. Tamén fixo unha aparición no campionato do mundo no Gran Premio de Austria de 1975. Vonlanthen foi afortunado de comezar esta carreira, xa que só se lle permitiu comezar cando Wilson Fittipaldi sufriu unha lesión na práctica que lle impediu ocupar o seu lugar na grella.

Posteriormente regresou á Fórmula 2 antes de desaparecer dos niveis máis altos do deporte.

## Rexistro de carreiras 
### Resultados completos no Campionato de Europa de Fórmula 2 
(key) (Carreiras en **grosa** indican pole position; carreiras en *cursiva* indican volta rápida)

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Profile at grandprix.com
Sigeheard de Essex

**Sigeheard** foi rei de Essex xunto co seu irmán, Swaefred, desde 694 a 709, tras suceder ao seu pai Sæbbi.

## Traxectoria 
En 705, afastáronse do rei Ine de Wessex por amparar os seus rivais ao trono.  No Sínodo de Brentford, estiveron de acordo en desterrar os rivais de Essex a cambio de que o rei Ine prometese non atacar Essex.  A cronoloxía exacta dos derradeiros anos do seu goberno é incerta.  Non se sabe se gobernaron xuntos até 709 ou se Swaefred morreu antes desa data.

Sigeheard xunto con Cenred de Mercia confirmou a compra de Fulham a Tyrhtel (Thyrtell), bispo de Hereford por Waldhere (*Waldherus*), bispo de Londres (documento S1785).

En 709, Offa, o fillo de Sigeheard foi brevemente gobernante conxunto de Essex e sucedeunos como gobernante de Essex, pero máis tarde abdicou e viaxou co rei Cenred de Mercia a Roma.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Lee, Sidney, ed. (1897). "Sighard". Dictionary of National Biography. 52. Londres: Smith, Elder & Co.

### Outros artigos 
* Sigeric de Essex.
### Ligazóns externas 
* Sigeheard 1  na Prosopografía de Inglaterra anglosaxoa
Philip Fotheringham-Parker

**Philip Fotheringham-Parker** nado o 22 de setembro de 1907 en Beckenham, Kent e finado o 15 de outubro de 1981 en Beckley, East Sussex, foi un piloto de competición de Inglaterra. Participou no Gran Premio do Reino Unido de 1951 pilotando un Maserati 4CL, pero retirouse da carreira logo dun problema cun tubo de aceite, non anotou ningún punto do campionato. Máis tarde ese ano, gañou o Gran Premio de Escocia de 1951, unha carreira menor da Fórmula Un en Winfield con este coche.

Fotheringham-Parker competiu na carreiras das 24 Horas de Le Mans de 1953, compartindo un Allard co propio Sidney Allard, pero o equipo retirouse logo de disputar apenas catro voltas. Tamén tomou parte no Rally de Montecarlo de 1954 cun Ford Zephyr.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Coreografía

[miniatura|300x300px|[Lebedínoye óziero de Petr Ilich Chaikovskii.]]
A **coreografía** (literalmente «escritura da danza», tamén chamada **composición**),  do grego *χορεία* (danza circular, corea) e *γραφή* (escritura), é a arte de crear estruturas nas que suceden movementos. O termo composición tamén pode referirse á navegación ou conexión destas estruturas de movementos. A estrutura de movementos pode ser considerada como a coreografía. As persoas que crean a coreografía son chamados coreógrafos.

Aínda que é usado principalmente en relación coa danza, o termo coreografía pode ser aplicado en varios escenarios, entre eles:
* Combate escénico (coreografía de acción ou de loita)
* Ximnasia
* Patinaxe artística sobre rodas
* Patinaxe artística sobre xeo
* Ballet clásico
* Banda de marcha
* Cinematografía

## Tipos de coreografía 
* **Coreografía grupal**: esta é a danza máis usada en todo o mundo. Estas constrúense polo coreógrafo quen corrixe os movementos que se actuasen, os grupos coreógrafos son de 6 a 10 persoas, están baseadas na persoa principal que actúa de maneira case diferente aos outros.
* **Coreografía expresiva**: é aquela na que recorren expresións interxectivas e moitas manifestacións dancísticas.
* **Coreografía distributiva**: está marcada por unha división. Mentres que as outras persoas bailan, o principal fai actos pero volve recorrer a eles, pódense dividir entre as persoas por exemplo: a principal danza igual que cinco persoas colocadas atrás, mentres que dúas á beira do principal danzan igual pero diferente aos outros.
* **Coreografía principal**: o bailarín vai cara á persoa principal, pero tamén dirixida cara aos bailaríns.
* **Coreografía folclórica**: esta é a máis usada entre os pobos rurais na que destacan os bailes ou danzas culturais sementada nun país. Esta úsana máis os países para destacar a cultura entre as persoas e dar conciencia ao pobo e entretelos.
* **Coreografía histórica**.
* **Coreografía simétrica**.
* **Coreografía asimétrica**.
* **Coreografía do espazo parcial**.
* **Coreografía individual**, moi utilizada en "castings", danza do ventre e striptease, entre outros.
Para facer unha coreografía necesítase facer unha planigrafía, consistente en plasmar os movementos dos artistas nun papel; a planigrafía normalmente faia o coreógrafo, xa que con este material pode dirixir a un grupo grande de persoas no escenario.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia da danza