open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Selección de fútbol de Croacia

A **Selección nacional de Croacia** (en croata: *Hrvatska nogometna reprezentacija*) é o equipo que representa a Croacia nas competicións internacionais oficiais de fútbol. Antes da formación da selección, os xogadores croatas participaban na . Os maiores éxitos da selección son o terceiro lugar no mundial de  e o subcampionato de , onde perderon na final ante . A súa organización está a cargo da Federación Croata de fútbol (*Hrvatski nogometni savez*), pertencente á UEFA.

## Na Copa do Mundo 
* 1930 a 1990 - Ver 
*  − *Non participou*
*  − Terceiro posto
*  − Fase de grupos
*  − Fase de grupos
*  − *Non se clasificou*
*  − Fase de grupos
*  − Subcampioa

## Na Eurocopa 
* 1960 a 1992 - *Formaba parte de Iugoslavia*
* 1996 - Cuartos de final
* 2000 - *Non se clasificou*
* 2004 - Primeira rolda
* 2008 - Cuartos de final
* 2012 - Primeira rolda
* 2016 - Cuartos de final

## Xogadores 
### Cadro actual 
Os seguintes xogadores foron chamados para xogar o Mundial de Fútbol Rusia 2018.

### Máis partidos xogados 
*Os xogadores en letra grosa seguen en activo.*
[miniatura|right|250px|[Darijo Srna é o xogador que máis veces xogou coa selección croata.]]

### Máximos goleadores 
*Os xogadores en letra grosa seguen en activo.*
[miniatura|right|200px|[Davor Šuker, máximo goleador da selección croata.]]

## Adestradores 
### Cadro actual 
### Adestradores pasados 
*Actualizado a 28 de marzo de 2018.*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Croacia - Partidos internacionais, na RSSSF 
* Croatia football information
Adar

**Adar** () é o sexto mes do ano relixioso e décimo segundo do ano civil hebreo. O nome vén do acadio *Adaru* (*alpendre*), é un mes do inverno de 29 días. Para axeitar o calendario lunar ao solar sete veces nun ciclo de 19 anos engádese un mes máis, o *Adar II*.

## Festivos 
Purim- Adar 14.
Michel Adanson

Naceu o 7 de avril de 1727 en Aix-en-Provence e morreu o 3 de agosto de 1806 en París.
No ano 1730 a súa familia instálase en París, onde no Museo Nacional de Historia Natural seguiu os cursos de Bernard de Jussieu e Réaumur.
En 1748 principia unha viaxe ao Senegal, durante cinco anos colleita e describe un número considerable de animais e plantas novas, ademais de numerosas observacións xeográficas e etnográficas.
En 1754 volta a París, e en 1757 publica *Histoire naturelle du Sénégal*
Tratando de ordenar as súas coleccións botánicas e, baixo a influencia de Jussieu, elabora o primeiro método de clasificación natural, que expón en *Familles des Plantes* (1759).
En botánica o seu nome abréviase en **Adans**

## Obra 
* "*Histoire naturelle du Sénégal*"(París 1757).
* "''Cours d'histoire naturelle fait en 1772*" (hrsg. von Payer, París 1844-45, 2 Volumes)
* "*Histoire de la botanique et plan des familles naturelles des plantes''" (hrsg. von A. Adanson e Payer, 2. Aufl., de. 1864).
Jane Addams

**Jane Addams**, nada en 1860 en Cedarville (Illinois) e finada en Chicago en 1935, foi unha traballadora social e reformadora norteamericana.

## Traxectoria 
Foi educada entre os Estados Unidos e Europa, en 1899 funda con Ellen Gates Starr a coñecida como **Hull House** en Chicago,, o primeiro centro de axuda social nos Estados Unidos influído polo **Toynbee Hall** do East End de Londres (fundado en 1884 por Samuel Barnett).

Socia da Liga Antiimperialista de América e fundadora da Unión das Liberdades Civís de América. En 1911 foi elixida presidenta da National Foundation of Settlements and Neighborhodd Centers, entre 1915 e 1934 foi presidenta da Liga Internacional das Mulleres pola Paz e a Liberdade.

Foi a primeira muller estadounidense en ser galardoada co Premio Nobel da Paz, e é recoñecida como a fundadora da profesión do Traballo Social en Estados Unidos. Foi unha pragmatista radical e a primeira muller "filósofa pública" dos Estados Unidos. Cando Addams morreu en 1935 era a figura pública feminina máis coñecida en Estados Unidos.

## Premios 
En 1931 recibiu o Premio Nobel da Paz.

## Notas
Selección de fútbol de Inglaterra

A **selección de fútbol de Inglaterra** (en inglés: *England national football team*) representa a Inglaterra nas competición internacionais de fútbol. A súa organización está baixo a autoridade da Football Association (*Asociación de Fútbol*). Compite a nivel internacional en tres dos torneos máis importantes entre seleccións: a Copa do Mundo, a Eurocopa e a UEFA Nations League. Inglaterra, como país constituínte do Reino Unido, non é membro do Comité Olímpico Internacional, polo que a selección inglesa non participa nos Xogos Olímpicos.

A selección de Inglaterra é a máis antiga do fútbol. O seu primeiro partido internacional foi o 30 de novembro de 1872 ante  en Glasgow. O estadio onde o equipo xoga habitualmente os seus partidos como local é Wembley, mentres que a súa sede está en St George's Park, Burton upon Trent. O maior éxito da selección foi a consecución da Copa do Mundo de 1966, edición da que foi país organizador.
miniatura

## Historia 
Inglaterra xogou o primeiro partido internacional de seleccións, contra  no ano 1872 na cidade escocesa de Glasgow. O resultado foi de empate a cero. O seu triunfo máis importante aconteceu en 1966, cando gañou o Mundial de Fútbol que se disputaba no propio pais. Na final venceron 4-2 á Alemaña Occidental. O dianteiro inglés Geoff Hurst fixo tres goles. No ano 2001, o adestrador sueco Sven-Göran Eriksson converteuse no primeiro seleccionador estranxeiro da historia do equipo inglés.

## Resultados 
### Copa do Mundo 
### Eurocopa 
## Xogadores 
### Cadro actual 
Os seguintes xogadores foron chamados para xogar o Mundial de Fútbol Rusia 2018.

## Récords 
### Máis partidos xogados 
*Actualizado a 9 de outubro de 2017.*

*Os xogadores en letra grosa seguen en activo.*

miniatura|right|O porteiro Peter Shilton é o xogador que máis partidos xogou coa selección inglesa (125).

### Máximos goleadores 
*Actualizado a 9 de outubro de 2017.*

*Os xogadores en letra grosa seguen en activo.*

[miniatura|right|[Wayne Rooney é o máximo goleador da historia da selección inglesa con 53 goles.]]

## Adestradores 
### Cadro actual 
### Adestradores pasados 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial da FA
* Arquivo de resultados da selección inglesa 1874-
* England World Cup
Gordon Banks

**Gordon Banks**, nado en Sheffield, o 30 de decembro de 1937 e finado en Stoke-on-Trent, Midlands do Oeste, o 12 de febreiro de 2019, foi un futbolista inglés.

## Traxectoria 
Está considerado un dos mellores porteiros da historia. Xogou coa selección inglesa 72 veces e foi un dos piares do equipo que gañou o Mundial de Fútbol en 1966. En Inglaterra era coñecido como "Banks of England" debido á súa habilidade. En inglés é un xogo de palabras con "Bank of England" (Banco de Inglaterra).

Xogou nos seguintes clubs:

* 1955-59 Chesterfield F.C.
* 1959-67 Leicester City F.C. 
* 1967-72 Stoke City F.C.
* 1977-78 Fort Lauderdale Strikers
* 1980 Adestrador do Telford United

Foi galardoado coa OBE no ano 1972. Ese mesmo ano perdeu a visión nun ollo a consecuencia dun accidente de tráfico.

Moita xente atribúe a Gordon Banks a mellor parada de tódolos tempos. Foi no Mundial de 1970, contra o Brasil, cando rexeitou un maxistral testarazo de Pelé axustado ó pau amosando unha axilidade abraiante que foi recoñecida polo propio Pelé.

## Notas
5 de setembro

O **5 de setembro** é o 248º día do ano do calendario gregoriano e o 249º nos anos bisestos. Quedan 117 días para finalizar o ano.

## Acontecementos
* 1666 - En Inglaterra dáse por extinguido o grande incendio de Londres que comezara tres días antes.
*1936 - A estadounidense Beryl Markham é a primeira muller en sobrevoar en solitario o océano Atlántico, en dirección leste-oeste.
*1937 - Guerra civil española: Belchite cae en poder das tropas republicanas.
*1944 - Fírmase o Tratado de constitución do Benelux entre Bélxica, Países Baixos e Luxemburgo.
*1972 - Un comando palestino de Setembro Negro asalta os apartamentos dos atletas israelitas nos Xogos Olímpicos de Múnic.
*1984 - O tifón Ike causa 1&nbsp;363 vítimas mortais en Filipinas.
*2010 - A organización terrorista ETA anuncia un alto o fogo.

## Nacementos
miniatura|100px|Raquel Welch.
*1638 - Lois XIV, rei de Francia (m. 1715).
*1880 - Marcelino Gómez Arias, xornalista e político republicano galego (m. 1924).
*1885 - Uxío Carré Alvarellos, escritor galego (m. 1967).
*1912 - John Cage,  compositor e instrumentista estadounidense (m. 1992).
*1914 - Nicanor Parra, poeta chileno.
*1920 - Douglass C. North, economista estadounidense, premio Nobel de 1993.
*1931 - Xosé García Oro, relixioso e historiador galego.
*1935 - Moncho Valcarce, crego e político galego (m. 1993).
*1940 - Raquel Welch, actriz norteamericana.
*1942 - Werner Herzog, director de cine alemán.
*1946 - Freddie Mercury, vocalista do grupo Queen (m. 1991).
*1954 - Bieito Pérez Outeiriño, arqueólogo galego.
*1966 - Achero Mañas, actor e director español.
*1968 - Brad Wilk, músico estadounidense.

## Mortes
miniatura|100px|Auguste Comte.
*1622 - Bartolomé García de Nodal, navegante galego (n. 1574).
*1857 - Auguste Comte, filósofo francés (n. 1798).
*1914 - Charles Péguy, escritor francés (n. 1873).
*1926 - Alejandro Pérez Lugín, escritor español (n. 1870.
*1936 - Gustave Kahn, escritor francés (n. 1859).
*1948 - Richard Tolman, físico estadounidense (n. 1881).
*1992 - Fritz Leiber, novelista estadounidense (n. 1910).
*1997 - Tareixa de Calcuta, relixiosa albanesa, Premio Nobel da Paz en 1979 (n. 1910).
*2000 - Carlo Maria Cipolla, historiador económico italiano (n. 1922).
*2013 - Santiago Genovés Taragaza, antropólogo galego (n. 1924).

## Festas e celebracións
* Día Mundial do Mieloma múltiple 
* Día internacional do Irmán 

## Outros
*Santoral: Santos Herculano, Lourenzo, Xustiniano, Alberte, Donato, Obdulia, Sancho, Teodoro, Urbano e Victorino.

Os 366 días do ano

## Notas
10 de febreiro

O **10 de febreiro** é o 41º día do ano do calendario gregoriano. Quedan 324 días para finalizar o ano, 325 nos anos bisestos.

## Acontecementos 
* 1810 - En Ferrol prodúcese o primeiro levantamento das clases obreiras galegas capitaneadas por Antonia Alarcón.
* 1842 - Constrúese en Ferrol o primeiro barco de vapor da Península Ibérica.
* 1873 - Amadeu de Savoia renuncia ao trono de España.
* 1878 - Paz del Zanjón, que pon fin nominalmente á sublevación independentista cubana contra o dominios español.
* 1926 - Chega a Buenos Aires o hidroavión *Plus Ultra*, que o 22 de xaneiro engalara en Palos de la Frontera (Huelva), completando así o primeiro voo entre España e América.
* 1930 - O xeneral Miguel Primo de Rivera abandona España.
* 1967- Publícase Vento ferido, primeiro libro de contos de Carlos Casares.
* 2011 - Ray Allen pasa á historia da NBA o conseguir a súa tripla&nbsp;2561, superando así a Reggie Miller e converténdose no xogador que máis triplos fixo na historia da NBA.

## Nacementos 
miniatura|100px|Bertolt Brecht.
* 1785 - Claude-Louis Navier, enxeñeiro e físico francés (m. 1836).
* 1829 - Simon Schwendener, botánico suízo (m. 1939).
* 1888 - Giuseppe Ungaretti, poeta.
* 1890 - Boris Pasternak, escritor ruso, premio Nobel de literatura en 1958.
* 1898 - John Franklin Enders, microbiólogo norteamericano (m. 1985).
* 1898 - Bertolt Brecht, dramaturgo e poeta alemán.
* 1899 - Josep Tarradellas, político catalán.
* 1902 - Walter Houser Brattain, físico norteamericano (m. 1987).
* 1903 - Antonio García Bellido, arqueólogo español (m. 1972).
* 1904 - John Farrow, director cinematográfico australiano residente nos Estados Unidos (m. 1963).
* 1910 - Dominique Pire, relixioso dominico belga (m. 1969).
* 1945 - María Jesús Viguera Molins, historiadora galega e académica da Real Academia da Historia.
* 1948 - Felipe Senén, arqueólogo galego.
* 1948 - Mariano Fernández Bermejo, fiscal e político español.
* 1950 - Mark Spitz, nadador estadounidense.

## Mortes 
miniatura|100px|Charles de Montesquieu.
* 1755 - Charles de Montesquieu, político e filósofo francés.
* 1836 - Marie Lavoisier, química francesa (n. 1758).
* 1837 - Aleksandr Pushkin, escritor ruso.
* 1879 - Honoré Daumier, caricaturista, pintor e escultor francés (n. 1808).
* 1891 - Sofia Kovalewska, matemática rusa (n. 1850).
* 1918 - Ernesto Teodoro Moneta, militante pacifista italiano (n. 1833).
* 1923 - Wilhelm Röntgen, físico alemán.
* 1932 - Edgar Wallace, novelista, dramaturgo e xornalista británico (n. 1875).
* 1939 - Pío XI, papa (n. 1857).
* 1950 - Marcel Mauss, antropólogo francés.
* 2002 - Gonzalo Fernández de la Mora, político e ensaísta español (n. 1924).
* 2005 - Arthur Miller, dramaturgo estadounidense (n. 1915).
* 2013 - Eugenio Trías Sagnier, filósofo español (n. 1942).

## Festas e celebracións 
* Día Mundial dos Legumes 

## Outros 
* Santoral: Santo Ireneu.

Os 366 días do ano

## Notas
Nanobiosensor

Un **nanobiosensor** é un nanosensor capaz de detectar e/ou cuantificar compoñentes químicos ou biolóxicos en tecidos ou organismos vivos, especialmente células.

Actualmente existen nanobiosensores capaces de detectar e medir no interior de células vivas sen as danar, dando conta da presenza de moléculas concretas en puntos precisos da mesma. Aínda que se pode dicir que se atopan en plena fase de investigación e desenvolvemento, sendo obxecto de numerosos programas de i+d+i en todo o mundo.

Existen múltiples tipos segundo a técnica de medida, os materiais e procedementos empregados na súa fabricación etc.; como por exemplo os realizados mediante a silanización de fibras ópticas de puntas nanométricas, ou os realizados mediante nanocápsulas.

As súas aplicacións son tamén numerosas: a monitorización en tempo real da dinámica celular, a investigación de mecanismos de manifestación xénica etc.

En moitos casos, empregados con outro instrumental, poden ser usados como nanoferramentas para inducir procesos bioquímicos en puntos concretos de organismos vivos.

### Véxase tamén
*Nanosensor
*Nanotecnoloxía
*Nanociencia
Autocorrelación

A **autocorrelación** é unha operación matemática consistente na correlación dunha función con ela mesma. Existen varias definicións dependendo do campo de estudo que se considere, tipicamente o procesamento de sinais por unha banda e a estatística por outra.

## Definicións
Imos ver a continuación as dúas definicións que se adoitan atopar, a da estatística, para variábeis discretas e as empregadas en procesamento de sinais para variábeis continuas e discretas.

### Estatística
Por unha banda en estatística, a **autocorrelación** é unha medida que informa de canto o valor dunha realización dunha variábel aleatoria é capaz de influenciar os seus veciños. Por exemplo, o canto a existencia de valor máis alto condiciona valores tamén altos dos seus veciños.

Supóndose unha variábel aleatoria *X**t* discreta estacionaria, dependente do tempo, con media &mu;, a súa autocorrelación R(k) ven definida como:

:R(k) = \frac{E[(X_t - \mu)(X_{t+k} - \mu)]}{\sigma^2}

onde E[ ] é o valor medio, ou valor agardado da expresión, k é o movemento no tempo e \sigma é a variancia da variábel X_t.

Segundo a definición da estatística, o valor da autocorrelación está entre 1 (correlación perfecta) e -1, o que significa anticorrelación perfecta.  O valor 0 significa total ausencia de correlación.

### Procesamento de sinais
En procesamento de sinais a autocorrelación continua dun sinal f(t), *R**f*(&tau;), defínese como a correlación continua de f(t) con ela mesma mais desprazada por un valor *&tau;*

:R_f(\tau) = f^*(-\tau) \circ f(\tau) = \int_{-\infty}^{\infty} f(t+\tau)f^*(t)\, dt = \int_{-\infty}^{\infty} f(t)f^*(t-\tau)\, dt

onde *f** represente a complexa conxugada e o círculo representa a convolución. Para unha función real, *f** = *f*.

A autocorrelación discreta *R* a un valor de desprazamento *j* para o sinal *xn* é

:R(j) = \sum_n (x_n-m)(x_{n-j}-m )\,

onde  *m* é o valor medio (valor agardado) de *xn*. Para sinais centrados no cero (de valor medio nulo) a definición fica en:

:R(j) = \sum_n x_n x_{n-j}.\,

A autocorrelación multidimensional  defínese de xeito semellante.  Así, a autocorrelación en tres dimensións, defínese:

:R(j,k,\ell) = \sum_{n,q,r} (x_{n,q,r}-m)(x_{n-j,q-k,r-\ell}-m).

## Propiedades
A autocorrelación dunha dada variábel defínese pola distancia, ou atraso con que se desexa medila. Cando esa distancia é cero, tense o valor máximo 1, pois trátase da variábel correlacionada con ela mesma. Outros valores deben calcularse caso a caso.

Caso se retire da fórmula enriba a variancia \sigma tense a chamada autocovariancia, que describe o canto a variábel X_t varía en conxunto coa súa instancia con atraso k.

## Aplicacións
O concepto de autocorrelación ten aplicación a moitas áreas, que van da análise dos sinais á óptica, pasando pola economía e pola xeofísica.

Un rechamante exemplo é o autocorrelador, un instrumento óptico de precisión capaz de caracterizar pulsos ópticos de femtosegundos.

### Véxase tamén
*Autocorrelación óptica
*Correlación
*Autocorrelador

Compárese co termo autocorrelador da física óptica
Nanociencia

A **nanociencia** é unha disciplina dedicada ao estudo dos fenómenos físicos, químicos e biolóxicos que ocorren a escala nanométrica. Está a experimentar un enorme pulo desde fins da década de oitenta e sobre todo na actualidade, dando lugar á aparición de multitude de novos instrumentos e dispositivos de dimensións e precisión nanométricas, a denominada nanotecnoloxía.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Nanotecnoloxía
*Instituto Kavli de Nanociencia de Delft

### Ligazóns externas
* Rede Galega de Nanotecnoloxía
Bacoi, Alfoz

**Santa María de Bacoi** é unha parroquia do concello de Alfoz. Segundo o IGE en 2010 tiña 215 habitantes (114 homes e 101 mulleres) distribuídos en 14 entidades de poboación, cunha densidade media de 62,5 hab./km².

A parroquia ten unha superficie de 3,44&nbsp;km², e limita coas parroquias de Carballido e O Castro de Ouro, ademais dos concellos de Foz e O Valadouro. Pertencente o arciprestado do Valadouro.

## Patrimonio
Da aldea da Igrexa é o monumento máis rechamante desta parroquia; a igrexa parroquial de Santa María de Bacoi. O templo construíuse na primeira metade do século XVIII, ten unha planta de cruz latina, cruceiro con cúpula hexagonal sobre pendentes e sancristía detrás da cabeceira. Nas pendentes hai pinturas cos catro evanxelistas e na cúpula represéntase a Asunción da Virxe, todo do século XIX. A fachada é de cantería granítica, cun arco adintelado sobre a porta e espadana de dous corpos. No interior consérvanse retablos con esculturas.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Bacoi
### Parroquias de Alfoz
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Alfoz
Carballido, Alfoz

**San Sebastián de Carballido** é unha parroquia do concello de Alfoz. En 2004 tiña 356 habitantes distribuídos en 17 entidades de poboación e un lugar, cunha densidade media de 43'7 hab./km². Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 290 habitantes, sendo 142 homes e 148 mulleres.

Ten unha superficie de 8,14&nbsp;km². Limita coas parroquias do Castro de Ouro, Adelán, Bacoi e cos concellos de Foz e Mondoñedo. Pertence ao arciprestado do Valadouro.

## Patrimonio 
A igrexa parroquial de San Sebastián de Carballido sitúase na aldea de Barbeito. De finais do século XVIII, ten unha soa nave e dúas sancristías situadas a ambos os lados da capela maior. A fachada principal ten porta con arco adintelado, cos extremos curvados e unha inscrición conmemorativa da construción do templo. Tamén ten unha torre-campanario dun só corpo con elementos arquitectónicos característicos do estilo barroco.

O pazo de Allegue está situado no lugar dese nome, nunha zona de prados e arborados. Está na aba dunha montaña formada por grandes masas rochosas, sen vexetación. Disponse no medio dunha leira cerrada por un muro baixo de pedra. Fóra da leira hai un interesante cruceiro e restos dun pombal. Está formado por dous corpos perpendiculares de planta rectangular, nunha delas esta acaroada unha pequena capela. Os muros son de cadeiría nun dos corpos e de mampostos de granito no outro con esquinais, xambas e linteis. As cubertas son de lousa e sobre delas hai dúas chemineas de cantería. É de propiedade privada.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Carballido 
### Parroquias de Alfoz 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Alfoz
Adís Abeba

**Adís Abeba** (en , Āddīs Ābebā, lit. *Nova Flor*) é a capital e cidade máis poboada de Etiopía. En 2008 tiña 3&nbsp;384&nbsp;569 habitantes, 4,6 millóns na súa área metropolitana.

Na cidade atópase a sede da Unión Africana, anteriormente a Organización para a Unidade Africana (1963-2002). Tamén acolle a sede da Comisión Económica para África das Nacións Unidas, así coma outras organizacións internacionais. Por isto, a miúdo faise referencia a Adís Abeba coma a "capital política de África" pola súa importancia histórica, diplomática e política para o continente.

## Historia
Foi fundada en 1886 no lugar elixido pola emperatriz Taytu Betul, dona de Menelik II. Foi na aba do Monte Entoto, en pleno territorio lingüístico oromo. En 1892 foi proclamada capital do Imperio de Etiopía. Entre 1936 e 1941 foi ocupada pola Italia fascista.

## Grupos étnicos 
Amhárico 48,2%, oromo 19,2%, Guraxe 17,5%, tigriña 7,6%

## Relixións 
Igrexa Copta Etíope 82%, islam 12,7%, protestantes 3,9%, católicos 0,8%

## Notas
As Oiras, Alfoz

**San Mamede das Oiras** é unha freguesía do concello de Alfoz. En 2004 tiña 110 habitantes distribuídos en 15 entidades de poboación e 3 lugares, cunha densidade de 12,8 hab./km². Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 80 habitantes, sendo 36 homes e 44 mulleres.

Ten unha superficie de 8,57&nbsp;km². Limitada ao norte coa parroquia de Lagoa, ao sur coas do Pereiro e Figueiras (do concello de Mondoñedo), ao leste con Adelán e Figueiras, e ao oeste co Pereiro.

## Patrimonio
A parroquia pertenceu ao antigo Decanato da Mariña. O seu curato era "de entrada", dotado con 640 reais anuais de renda e de Padroado Real.

A **igrexa parroquial de San Mamede das Oiras** está situada na aldea da Igrexa. Trátase dun templo reconstruído a comezos do século XX, é de estilo neogótico, cunha soa nave e sancristía situada ao carón da capela maior. Sobre a fachada principal hai unha torre. No interior consérvase un retablo do século XVIII que provén da catedral de Mondoñedo.

O **cruceiro das Oiras** é un dos numerosos cruceiros da comarca. Do século XIX, está realizado en granito, ten unha cruz que presenta no anverso un Cristo crucificado, e no reverso a Virxe Dolorosa. O capitel ten forma de tronco piramidal, con decoración de volutas. O fuste é octogonal co pedestal cúbico.

## Lugares e parroquias
### Lugares das Oiras
### Parroquias de Alfoz
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Alfoz
San Pedro de Mor, Alfoz

**San Pedro de Mor** é unha parroquia do concello de Alfoz. No ano 2020 tiña 467 habitantes (225 homes e 242 mulleres), distribuídos en 15 entidades de poboación, cunha densidade de 127,6 hab./km². Acolle a aldea da Seara, o principal núcleo do concello de Alfoz dende 1990, e onde vive a cuarta parte da poboación do municipio.

Limita ao norte coa parroquia de Ferreira (O Valadouro), ao sur e ao oeste con Lagoa e ao leste co Castro de Ouro.

## Patrimonio
A primeira mención histórica desta parroquia data do ano 1164, cando o conde Álvaro e maila súa muller Sancha subscribiron unha escritura de cambio co bispo Pedro I e co prior, pola cal aqueles cedían a estes a igrexa de San Pedro de Mor e outras máis.

A parroquia ten un volume considerable de cruceiros.

## Lugares e parroquias
### Lugares de San Pedro de Mor
### Parroquias de Alfoz
O Reirado, Alfoz

**Santa María do Reirado** é unha parroquia do concello de Alfoz. En 2004 tiña 64 habitantes, distribuídos en 4 entidades de poboación, cunha densidade de 237 hab./km². Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 51 habitantes, sendo 25 homes e 26 mulleres.

Pertence ao arciprestado de Ferreira. Trátase dunha continuación eclesiástica da parroquia de Santa María de Ferreira do Valadouro. Ten unha superficie de 0,27&nbsp;km², e limita coas parroquias de Bacoi, Carballido, Castro de Ouro, Mor e Lagoa, xunto co concello do Valadouro.

Hai numerosos cruceiros e cruces.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Reirado 
### Parroquias de Alfoz
O Pereiro, Alfoz

**Santa María do Pereiro** é unha parroquia do concello de Alfoz. É a parroquia máis extensa do concello, e abrangue preto dun terzo da superficie de Alfoz. Segundo o IGE en 2014 tiña 143 habitantes (73 homes e 70 mulleres), mentres que en 2004 tiña 188 habitantes, cunha densidade de 8 hab./km². Ten 29 entidades de poboación.

Ten unha superficie de 23,4&nbsp;km². Limita ao norte coa freguesía de Frexulfe (do concello do Valadouro), ao sur con Labrada (concello de Abadín), ao leste con Lagoa e As Oiras (concello de Alfoz), e ao oeste co Cadramón (no concello do Valadouro).

## Patrimonio e historia 
[miniatura|esquerda|Pena Abaladoira en *Antigüedades prehistóricas y célticas de Galicia* de [José Villa-amil y Castro|José Villa-amil, 1873.]]
A Pena Abaladoira é un monumento megalítico de orixe e data aínda incerta. Está sita no Monte da Cabalar, a uns 400 metros da estrada O Pereiro - Abadín.

A aldea de Bustelo aparece citada nunha doazón do rei Ordoño II.

Hai numerosas cruces e cruceiros espallados pola parroquia. Cabe destacar o Cruceiro das Candorcas (Acivro), o Cruceiro da Arnela (A Arnela), o Cruceiro da Caxigueira (A Caxigueira) ou o Cruceiro do Outeiro (O Outeiro).

Dende a estrada O Pereiro - Cadramón tamén se pode chegar á Fervenza do Río de Ouro (fervenza do Escouridal), de gran riqueza visual e natural.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Pereiro 
### Parroquias de Alfoz 
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Alfoz
Joseph Addison

miniatura|dereita|Joseph Addison.

**Joseph Addison**, nado en Milston, Wiltshire en 1672 e finado en Kensington en 1719, foi un escritor e político inglés.

## Traxectoria 
Fillo do deán da catedral de Lichfield, xa en 1694 publica un libro sobre a vida de poetas ingleses e unha tradución das Xeórxicas de Virxilio. En 1699 comeza a se preparar para o servizo diplomático, para o que viaxa por toda Europa.

En 1705 o goberno Halifax noméao subsecretario de Estado, e en 1708 é elixido deputado por Malmesbury. Con Richard Steele funda *The Spectator* en 1711.
Entre 1717 e 1718 foi Secretario de Estado.

## Obras 
* *Account of Greatest English Poets*
* *Sir Roger de Coverley Papers*
* *Cato* (traxedia)
* *Drummer* (comedia)
Adela de Pfalzel

**Santa Adela**, relixiosa merovinxia, naceu a fins do século VII e morreu entre o 735 e o 740.
## Traxectoria
Filla de Dagoberto II de Austrasia, cando morreu o seu home, Alberico, entrou na vida monástica, fundou o mosteiro de Pfalzel, preto de Tréveris, actual Alemaña.

Foi a avoa de Gregorio de Utrecht, un dos evanxelizadores de Alemaña, e a Igrexa católica celebra a súa festa o 24 de decembro.
George Ade

miniatura|George Ade
**George Ada**, nado o 9 de febreiro de 1866 e finado o 16 de maio de 1944, foi un escritor e xornalista americano.

## Traxectoria 
Naceu en Kentland, Indiana en 1866 e morreu en Brook, Indiana en 1944. Despois de se graduar en 1887 comeza a traballar como reporteiro para o *Lafayette Call*. En 1890 entra no *Chicago Morning News* (máis tarde chamado *Chicago Record*) no que escribe a columna *Stories of the Streets and of the Town*, no que ilustra a vida de Chicago, o seu estilo humorístico axiña se fai popular.

## Obras 
*Artie. A Story of the Streets and Town*, 1896
*Pink Marsh: a Story of the Streets and Town*, 1897
''Doc'Horne*, 1899
*Fables in Slang*, 1900
*More fables*, 1900
*Forty modern fables*, 1901
*Girl proposition*, 1902 
* People you know*, 1903 
*The Sultan of Sulu; an original satire in two acts*, teatro, 1903
*Breaking into society*, 1904
*The College Widow'', teatro, 1904
Lagoa, Alfoz

**San Vicente de Lagoa** é unha das nove parroquias do concello lugués de Alfoz. En 2004 tiña 387 habitantes, distribuídos en 34 entidades de poboación e 4 lugares, cunha densidade media de 34,2 hab./km². Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 308 habitantes, sendo 145 homes e 163 mulleres.

## Xeografía 
Limita ao norte co concello do Valadouro e coa parroquia de Mor; ao sur coas Oiras e O Pereiro; e ao leste con Adelán e As Oiras.

## Historia 
O documento máis antigo que fai referencia á parroquia é un documento notarial datado en 1498. Segundo a testemuña do párroco da igrexa de Bacoi a principios do século XX, a parroquia de San Vicente de Lagoa debía existir arredor do ano 747, pois constaba en documentos do ano 897, como o testamento do bispo Odoario, xunto con outras freguesías.

## Patrimonio 
A igrexa parroquial de San Vicente de Lagoa foi construída no século XVIII. Conta cunha soa nave e dúas sancristías situadas a ambos os dous lados da capela maior. A fachada principal ten porta co arco alintelado, unha xanela e unha imaxe do patrón, San Vicente. Arrimado ao muro dereito da nave sitúase un pórtico sostido por pilastras. Tamén ten unha torre de dous corpos xunto á fachada, con elementos arquitectónicos característicos do barroco. No seu interior consérvanse retablos con esculturas.

O pazo de Carrocide está situado na aldea do mesmo nome. É unha propiedade privada, polo tanto, non visitábel. Situado ao longo da estrada, ten dous portalóns de entrada ao recinto e un arco de pedra con tres remates na parte superior. Posúe unha planta moi alongada formada por gran cantidade de corpos acaroados. Nun dos extremos presenta dúas torres; no outro, a capela. Todo o pazo está cuberto de lousa e posúe un par de gárgolas nas torres.

O pazo do Rizal está na aldea que lle dá nome. É tamén propiedade privada, polo que tampouco se pode visitar. A leira ocupa unha gran chaira que noutros tempos chegaba até o río. A leira está rodeada por unha muralla de pedra, cunha portada con escudo. O edificio ten unha planta irregular e muros de cachotería enfuscados e enlucidos. Ten dúas ás de igual altura que o corpo principal de dúas plantas, a unha delas está arrimado o corpo que alberga a capela de San Rosendo, que posúe un grande escudo de armas na entrada.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lagoa 
### Parroquias de Alfoz 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Alfoz
8 de setembro

O **8 de setembro** é o 251º día do ano do calendario gregoriano e o 252º nos anos bisestos. Quedan 114 días para finalizar o ano.

## Acontecementos
*1100 - Na antiga Basílica de San Pedro (en Roma), os seguidores do falecido papa Clemente III (máis tarde considerado antipapa),  entronizan de maneira secreta ao bispo de  Albano, Teodorico (que un ano máis tarde será considerado  antipapa e recluído no mosteiro de Cava en Salerno).
*1873 - Emilio Castelar é elixido presidente da I República Española.
*1941 - Principia o cerco de Leningrado polos alemáns, na segunda guerra mundial

## Nacementos
miniatura|100px|Rasul Gamzatov.
miniatura|100px|P!nk
*1157 - Ricardo I, coñecido como Ricardo Corazón de León, rei de Inglaterra (m. 1199).
*1208 - Sancho II, rei de Portugal (m. 1248).
*1566 - Carlo Gesualdo, compositor italiano (m. 1613).
*1767 - August Wilhelm von Schlegel, escritor, tradutor e crítico literario alemán (m. 1845).
*1830 - Frédéric Mistral, lexicógrafo e escritor francés en lingua occitana, Premio Nobel de Literatura en 1904 (m. 1914).
*1841 - Antonín Dvořák, compositor  checo (m. 1904).
*1852 - José Riestra López, empresario e político galego (m. 1923).
*1904 - Xosé Fernández López, empresario galego, fundador de Zeltia e Pescanova (m. 1986).
*1923 - Rasul Gamzatov, poeta ruso en lingua ávara (m. 2003).
*1925 - Peter Sellers, actor e humorista inglés (m. 1980).
*1943 - David Mackenzie, galicianista e medievalista inglés (m. 2016).
*1944 - Suso Díaz Díaz, sindicalista galego (m. 2025).
*1952 - Ionna Karistiani, escritora grega.
*1955 - Olegario Sotelo Blanco, empresario, editor e escritor galego.miniatura|100px|Isabel Blanco
*1969 - Celso Fernández Sanmartín, poeta e contacontos galego.
*1971 - Isabel Blanco, actriz galega.
*1972 - Marcos Serrano, ciclista galego.
*1977 - Abe Rábade, pianista galego de jazz.
*1979 - Pink, actriz e cantante estadounidense.

## Mortes
miniatura|100px|Manuel María.
*780 - León IV, emperador do Imperio bizantino (n. c. 750).
*1645 - Francisco de Quevedo, escritor e poeta español (n. 1580).
*1823 - Antonio José Ruíz de Padrón, sacerdote, ilustrado e liberal, deputado nas Cortes de Cádiz (n. 1757).
*1949 - Richard Strauss, compositor alemán (n. 1864).
*1965 - Hermann Staudinger, químico e profesor universitario alemán, Premio Nobel de Química en 1953 (n. 1881).
*1978 - Ricardo Zamora, porteiro e adestrador de fútbol español (n. 1901).
*1989 - Manuel Iglesias Corral, avogado e político galego (n. 1901).
*2003 - Leni Riefenstahl, actriz e directora de cine alemá (n. 1902).
*2004 - Manuel María Fernández Teixeiro, coñecido como Manuel María, poeta galego (n. 1929).
*2011 - Virxilio Fernández, pintor galego (n. 1925).

## Festas e celebracións
* Día Internacional da Alfabetización 
* Día do Cooperante 

* Día de Estremadura
* Día de Asturias
*Festa dos Remedios en Ponteareas, Pontevedra
*Festa da Nosa Sr.ª dos Remedios en Teixeiro, Curtis
*Festa de Santa María, patroa de Ribadeo
*Romaría da Virxe da Renda en Combarro (Pontevedra)
*Festa da Virxe de Covadonga, patroa de Asturias

## Outros
*Santoral: Natividade de Nosa Señora.

## Notas 
Os 366 días do ano
10 de setembro

O **10 de setembro** é o 253º día do ano do calendario gregoriano e o 254º nos anos bisestos. Quedan 112 días para finalizar o ano.

## Acontecementos
*422 - O papa Celestino I sucede a Bonifacio I (até 432).
*1823 - Simón Bolívar é escollido presidente do Perú.
*1846 - Elias Howe patenta a súa máquina de coser.
*1950 - Emilio Rodríguez Barros gaña a 9ª Vuelta Ciclista a España.
*1974 - Portugal recoñece a independencia de Guinea-Bissau.
*2005 - É descuberto Disnomia, o satélite natural de Eris.
*2008 - Entra en funcionamento o Gran colisor de hadróns.

## Nacementos
miniatura|100px|Charles Sanders Peirce.
*1169 - Aleixo II Comneno, emperador do Imperio Bizantino (m. 1183).
*1487 - Xulio III, papa da Igrexa Católica (m. 1555).
*1713 - John Needham, biólogo británico (m. 1781).
*1753 - John Soane, arquitecto británico (m. 1837).
*1839 - Charles Sanders Peirce, filósofo e científico estadounidense (m. 1914).
*1866 - Jeppe Aakjær, poeta e novelista danés (m. 1930).
*1887 - Antonio Valcárcel López de Lemos, avogado e escritor galego (m. 1963).
*1892 - Arthur Holly Compton, físico estadounidense, Premio Nobel de Física en 1927 (m. 1962).
*1897 - Georges Bataille, escritor e filósofo francés (m. 1962).
*1941 - Stephen Jay Gould, paleontólogo e divulgador científico estadounidense (m. 2002).
*1945 - José Feliciano, cantante portorriqueño.
*1951 - Eliseo Alberto, xornalista, novelista, poeta e guionista mexicano de orixe cubana (m. 2011).
*1960 - Colin Firth, actor británico.
*1961 - Alberto Núñez Feijóo, político galego, presidente da Xunta de Galicia.
*1968 - Guy Ritchie, director de cine británico.
*1971 - Pepo Suevos, actor de cine e televisión galego.
*1976 - Gustavo Kuerten, tenista brasileiro.

## Mortes
miniatura|100px|Mary Wollstonecraft.
* 1797 - Mary Wollstonecraft, filósofa e escritora británica (n. 1759).
* 1928 - Román Navarro, pintor e militar galego (n. 1854).
* 1936 - Gerardo Abad Conde, político galego, alcalde da Coruña (n. 1881).
* 1936 - Francisco Iturralde Cabeza de Vaca, mestre e militante anarquista español (n. 1896).
* 1948 - Fernando I, rei de Bulgaria (n. 1861).
* 1971 - Pier Angeli, actriz italiana (n. 1932).
* 1975 - George Paget Thomson, físico británico, Premio Nobel de Física en 1937 (n. 1892).
* 1976 - Dalton Trumbo, escritor e guionista cinematográfico estadounidense (n. 1905).
* 1979 - António Agostinho Neto, escritor, poeta e político angolano, primeiro presidente de Angola (n. 1922).
* 1983 - Felix Bloch, físico estadounidense de orixe suíza, Premio Nobel de Física en 1952 (n. 1905).
* 1983 - Balthazar Johannes Vorster, primeiro ministro de Suráfrica (n. 1915).
* 1999 - Alfredo Kraus, tenor español (n. 1927).
* 2005 - Hermann Bondi, matemático e cosmólogo británico de orixe austríaca (n. 1919).
* 2006 - Taufa'ahau Tupou IV, rei de Tonga (n. 1918)
* 2007 - Jane Wyman, actriz de cine e televisión estadounidense (n. 1917)
* 2007 - Anita Roddick, empresaria, escritora e activista ecoloxista británica (n. 1942)

* 2018 - Paul Virilio, filósofo francés (n. 1932).

## Festas e celebracións
*Día Nacional de Xibraltar

## Outros
*Santoral: San Pedro de Mezonzo

Os 366 días do ano
9 de setembro

O **9 de setembro** é o 252º día do ano do calendario gregoriano e o 253º nos anos bisestos. Quedan 113 días para finalizar o ano.

## Acontecementos
* 1543: na vila de Stirling, (no centro de Escocia) María Estuardo, aos nove meses de vida, é oficialmente coroada «raíña dos escoceses».
*1948: creada a República Popular Democrática de Corea.
*1976: accidente ferroviario en Rande (Redondela). O expreso 2745 Santiago de Compostela-Vigo chocou cunha locomotora. O balance oficial do accidente foi de 15 persoas mortas e 35 feridas, se ben outras fontes sinalaron vinte mortos. 
*1981: o *Guernica*, de Picasso, regresa a España tras 42 anos de exilio en Nova York.
*1999: lanzouse o Sega Dreamcast en América do Norte.
*2016: accidente ferroviario na estación do Porriño. Unha unidade *420* de Comboios de Portugal descarrila e deixa tres mortos e máis de cen feridos.

## Nacementos
miniatura|100px|Lev Tolstoi.
*1585 - Cardeal Richelieu, primeiro ministro do rei de Francia Lois XIII (m. 1642).
*1737 - Luigi Galvani, médico, fisiólogo e físico italiano (m. 1798).
*1828 - Lev Tolstoi, escritor e filósofo ruso (m. 1910).
*1872 - Xesús San Luís Romero, escritor, dramaturgo e político galego (m. 1966).
*1905 - Alfredo Gómez Ollero, militar e maquis galego (m. 1943).
*1908 - Cesare Pavese, escritor e poeta italiano (m. 1950).
*1918 - Oscar Luigi Scalfaro, presidente de Italia (m. 2012).
*1922 - Hans Georg Dehmelt, físico estadounidense de orixe alemá, Premio Nobel de Física en 1989.
*1926 - Emilio Álvarez Negreira, xornalista e poeta galego (m. 2002).
*1931 - Xosé Luís Allué Andrade, científico, profesor e escritor galego.
*1932 - Javier Tomeo, escritor e dramaturgo español (m. 2013).
*1941 - Otis Redding, músico de soul estadounidense (m. 1967).
*1949 - Susilo Bambang Yudhoyono, político e presidente da Indonesia.
*1952 - Angela Cartwright, actriz británica.
*1960 - Hugh Grant, actor británico.
*1965 - MC Shan, rapeiro norteamericano.
*1965 - Jesús Vázquez, modelo e presentador de televisión galego.

## Mortes
miniatura|100px|Mao Tse Tung.
*1087 - Guillerme I, rei de Inglaterra (n. 1027).
*1438 - Duarte I, rei de Portugal (n. 1391).
*1898 - Stéphane Mallarmé, poeta francés (n. 1842).
*1901 - Henri de Toulouse-Lautrec, pintor, impresor e ilustrador francés (n. 1864).
*1923 - Hermes da Fonseca, militar e presidente do Brasil (n. 1855).
*1976 - Mao Tse Tung ou Mao Zedong, dirixente do Partido Comunista Chinés e presidente da China (n. 1893).
*1976 - Gumersindo Sánchez Guisande, médico e catedrático galego (n. 1894).
*1981 - Jacques Lacan, psicanalista francés (n. 1901).
*1984 - Yılmaz Güney, director de cine, guionista e escritor (n. 1937).
*1990 - Nicola Abbagnano, filósofo existencialista italiano (n. 1901).
*2003 - Edward Teller, físico estadounidense de orixe húngara (n. 1908).
*2010 - Bent Larsen, xadrecista dinamarqués (n. 1935).
*2014 - Montserrat Abelló, poeta e tradutora catalá (n. 1918).

## Festas e celebracións
## Outros
*Santoral: Santo Tomé de Vilanova.

Os 366 días do ano

## Notas
Adelaida (nome)

**Adelaida** é un nome propio feminino galego. Esta forma escrita tamén é común co castelán, co catalán, co checo, co húngaro, co romanés e co ruso. Procede do antigo alemán *adal* e *held* que significa de condición nobre. En galego tamén ten as variantes **Adelaira** e **Delaira**.

En xaneiro de 2023 existían 540 mulleres en Galicia co nome Adelaida, cunha media de idade de 68,5 anos. Non hai persoas rexistradas coas variantes Adelaira ou Delaira.

## Festa 
A súa festa celébrase o 16 de decembro.

## Na cultura popular galega 
''Baila, Manoeliño,/ Manoel, baila,/ baila, Manoeliño,/ con Adelaira.

## Adelaida noutras linguas 
* Alemán: Adelheid
* Bretón: Adelaid
* Castelán: Adelaida
* Catalán: Adelaida
* Checo: Adelaida
* Dinamarqués: Adelaide
* Éuscaro: Adelaide / Adelaida
* Francés: Adélaïde
* Húngaro: Adelaida
* Inglés: Adelaide
* Italiano: Adelaide
* Neerlandés: Adelheid
* Noruegués: Adelheid
* Polaco: Adelajda
* Portugués: Adelaide
* Romanés: Adelaida
* Ruso: Adelaida
* Sueco: Adelaide

## Personaxes célebres 
* Adelaida de Burgundia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de nomes femininos en galego
* Lista de nomes femininos galegos máis comúns
### Ligazóns externas 
* Guía de nomes galegos. Nomes femininos Real Academia Galega
Adelard de Bath

**Adelard de Bath** ou **Athelhard**, segundo o inglés antigo, ou **Adelardus Bathoniensis** conforme ao nome latino, nado en Bath en 1075 e finado en Bristol en 1160, foi un escolar e filósofo inglés.

## Traxectoria 
Durante sete anos viaxou polo norte de África e Asia Menor. Estudou en Tours e ensinou en Laon, tradutor de importantes obras científicas árabes de astroloxía, astronomía, filosofía e matemáticas ao latín, incluíndo textos gregos antigos que só existían en árabe, e que el introduciu en Europa. A súa tradución dos *Elementos* de Euclides, foi empregado durante séculos como manual de xeometría no Occidente.

## Obras Orixinais 
* *Questiones Naturales*, escrito entre 1113 e 1133.
* *De Eodem et Diverso*, escrito na forma de cartas dirixidas a un seu sobriño.
Distrito Federal

[miniatura|Imaxe satélite do [Washington, D.C.|Distrito de Columbia, entre os estados de Maryland e Virxinia, nos Estados Unidos.]]
**Distrito Federal** é o nome que se dá a unha cidade ou a un territorio que ten por función ser a capital dun país que se organice baixo o sistema de federación. 

## Características 
O distrito federal non se subordina a ningunha unidade federativa (provincia ou estado) veciña senón que está baixo a autoridade da propia federación. E, ademais, non pode ser capital de ningunha outra unidade da federación, para que se preserve os principios de autonomía das unidades federativas, e tamén de igualdade entre as mesmas. 

Conforme determine a constitución de cada país, os distritos federais poden ter o seu gobernante nomeado polo goberno federal, ou elixido pola súa poboación. Cando se muda a capital dun país organizado baixo o sistema federativo, o territorio da nova capital é destacado xeograficamente dunha ou máis provincias e pasa a ter, a partir do momento da creación da nova capital, un *status* administrativo diferenciado. Foi o que ocorreu no Brasil co a creación de Brasilia, separada administrativamente do veciño estado de Goiás.

## Exemplos 
Algúns exemplos de distrito federal son:
* O Distrito de Columbia, na que está Washington, nos Estados Unidos, e que non se subordina aos veciños estados de Maryland e Virxinia e que foi creado no 1790.
* O Distrito Federal do Brasil, que dende 1960 acolle Brasilia. Anteriormente, dende a fundación da República (1889), Río de Xaneiro funcionaba como distrito federal. 
* A cidade de Buenos Aires, na Arxentina, entre 1880 e 1996. Foi segregada da veciña provincia de Buenos Aires e funcionou como un municipio á fronte do cal estaba un intendente nomeado polo Presidente da Nación Arxentina coa aprobación do Senado federal.
* O Territorio da Capital Australiana que acolle a cidade de Camberra, capital da federación dende 1908 como resultado dun compromiso entre Melbourne e Sydney.
* En Malaisia, as cidades de Kuala Lumpur, dende 1974 por ser capital nacional, e Putrajaya, dende 2001 por ser capital administrativa do país, son considerados Territorios Federais e directamente gobernados polo goberno federal, canda Labuán, centro financeiro considerado dende 1984.
* Na India, Delhi, oficialmente denominada Territorio da Capital Nacional de Delhi. 
* En Paquistán, o Territorio da Capital Islamabad, é xestionado directamente polo goberno federal. 
* A Cidade de México, capital de México, ata 2016 chamada México, D.F.
* A cidade de Caracas, en Venezuela. 
* Abuja, capital de Nixeria, intégrase dentro do Territorio da Capital Federal, fundado en 1976 nunha área cedida polos estados de e Nasarawa, Níxer e Kogi.

## Notas
Adenet le Roi

**Adenet le Roi**, nado en 1240 e finado en 1310, foi un trobador brabanzón medieval. Autor de libros de cabalarías. Menestrel de Henrique III de Brabante, en Lovaina e de Gui de Dampierre, conde de Flandres.

## Obras 
* *Bueves de Commarchis*.
* ''Enfances d'Ogier*.
* *Berthe au grand pied*.
* *Cléomadès''.
Johann Cristoph Adelung

miniatura|dereita|Johann Cristoph Adelung.

**Johann Cristoph Adelung**, nado en Spantekow bei Anklam o 8 de agosto de 1732 e finado en Dresden o 10 de setembro de 1806, foi un filólogo alemán.

## Traxectoria 
Fixo estudos de Teoloxía, e en 1759 comeza a dar clases de teoloxía en Erfurt, pero os seus traballos centráronse no estudo da lingua alemá. As súas obras gozaron de gran difusión e foron declaradas obrigatorias nas escolas de case todos os estados alemáns. Autor do primeiro dicionario exhaustivo e académico do alemán (*Grammatisch-kritischen Wörterbuch der hochdeutschen Mundart*), empregado como obra de referencia por grandes autores como Goethe e Schiller, contribuíndo considerablemente á estandarización do alemán.

## Obras 
**Grammatisch-kritischen Wörterbuch der hochdeutschen Mundart* (1774-86, dicionario etimolóxico)
**Kleines Wörterbuch für die Aussprache, Orthographie, Biegung und Ableitung* (1788)
**Directorium diplomaticum* (1802)
**Glossarium manuale ad scriptores mediae et infimae latinitatis* (1772)
**Deutsche Sprachlehre für Schulen* (1781)
**Umständliches Lehrgebäude der deutschen Sprache* (1782)
**Über den deutschen Stil* (1785-86)
**Anweisung zur Orthographie* (1788, obra que ditou as directrices ortográficas da lingua literaria do século XIX)
**Magazin für die deutsche Sprache* (1782-84)
**Mithridates, oder allgemeine Sprachenkunde* (1806)
Mensa Internacional

**Mensa** é unha organización para persoas cun elevado cociente intelectual. O único requirimento de admisión é obter unha puntuación que estea no 2% superior (por riba do percentil 98) da poboación nun test de intelixencia. En concreto, este test debe ser un dos aprobados por Mensa para tal fin.
Mensa Internacional ten unhas 100 000 persoas asociadas. O nome procede de *mensa*, (mesa en latín), en lembranza da "mesa redonda" do Rei Artur, como símbolo de que é un club de socios iguais en dereitos e obrigas.

## Introdución 
Roland Berrill, un avogado australiano e Lancelot Ware, científico e xurista inglés, fundaron *Mensa* en Inglaterra en 1946. A súa idea era crear unha asociación de superdotados, cuxo único requisito de admisión fose o cociente intelectual. Os obxectivos orixinais, que seguen a ser os do momento actual, eran crear unha asociación allea a calquera tipo de diferenzas políticas, relixiosas, ideolóxicas ou nacionais. *Mensa* xunta todo tipo de persoas de calquera procedencia e formación co obxectivo de crear un ambiente socialmente enriquecedor. *Mensa* acepta como proba de ingreso un certificado expedido por un psicólogo debidamente autorizado para exercer a súa profesión e tamén administra tests de cociente intelectual.

## Obxectivos de Mensa 
*Mensa* ten tres obxectivos declarados:
* Identificar e promover a intelixencia en beneficio da humanidade.
* Promover a investigación sobre a natureza, características e aplicacións da intelixencia.
* Crear un ambiente social que fomente a actividade intelectual dos seus socios.

## Organización 
Mensa, formalmente, está conformado por *Mensas Nacionais* baixo do paraugas da organización *Mensa Internacional*.

Os socios que residen nun país onde hai unha *Mensa* constituída pertencen ó devandito grupo, mentres que en países con poucos socios, forman parte de *Mensa Internacional*. Os dous grupos principais son *American Mensa*, con 50.000 socios, e *British Mensa* (inclúe Reino Unido e Irlanda), cuns 25.000. *Mensa España* funciona dende 1984 e ten uns 1.350 socios. Existen grupos nacionais recoñecidos na Arxentina e Colombia.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Mensa Internacional
* Mensa España
* Mensa Arxentina
* Xogos de enxeño do club Mensa 
* IQ test