open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carmen P.G. Granxeiro

**Carmen Pérez González-Granxeiro**, nada en Lugo en 1985, é unha artista multidisciplinar e escritora galega.

## Traxectoria 
Estudou o bacharelato de artes en Lugo no IES Sanxillao, «Cinematografía y Artes Visuales» na Universidade de León e diplomouse no Centre d´Estudis Cinematogràfics de Catalunya, en «Realización e Guión Cinematográficos». Tamén é Técnica Superior en Produción de Audiovisuais e Espectáculos e viaxou formándose por Alemaña, os Estados Unidos e Portugal.

Ten traballos de deseño gráfico, ilustración, fotografía ou audiovisuais e obras máis persoais nas que combina tamén estas ferramentas con soportes plásticos ou a reciclaxe. e con múltiples palestras en centros educativos sobre cine e fotografía, feminismo, diversidade sexual, desde perspectivas históricas, técnicas, estéticas... Dende 2022 está vencellada ao espazo de Videocreación da USC, onde exerce de xurado e como docente.

En 2015 foi candidata ao Senado con En Marea. É “activista do cotián”, desde o ecoloxismo ata a defensa dos dereitos LGTBI, pasando por unha postura -arredor da prostitución e do traballo sexual- que non encadra nin no abolicionismo nin no regulacionismo e que resume en "*Por un abolicionismo consciente e práctico contra todo tipo de proxenetismo. Traballo sexual dende unha perspectiva libertaria."*.

## Obra literaria 
* [miniatura|A autora presentando *Estranxeiras* na Libraría Paz de [Pontevedra con Sara Vila e Eva Mejuto (10/11/2022)]]*Estranxeiras* (2022). Vigo: Xerais. 200 páxs. ISBN 978-84-1110-155-4. ePub: ISBN 978-84-1110-160-8. A obra é "unha representación LGBTIQA feita con sensibilidade, na que se reclama o rural como espazo de liberdade e reivindicación".

## Audiovisuais 
* *Palmas* (2008)
* *Etiquétame* (2014). Finalista do Premio Nacional Canal+ á Mellor Videocreación.
* *De cara ao Miño* (2016). Documental sobre o movemento veciñal lucense arredor do río.
* *Ás 20.30 hrs* (2016).
* *1948-2016, un final para empezar* (2016). Documental.
* *Atenas. Meeting Point* (2017).
* *Benvidas ao club* (2018). Documental froito do contacto coa Plataforma Contra a Impunidade da operación Carioca.
* *Un día normal* (2019).
* *Persoas S.A.* (2021).
* *Nun tempo de horta* (2022).
* Alex and Munchie: contra o cisheteropatriarcado (2023)
* *Escenas dun consenso* (2024). Historia  sobre a Batukada Transfeminista Tamborililás.

## Premios 
* Festival de Málaga a Biznaga de prata, premio especial «Afirmando los derechos de las mujeres», por *Benvidas ao club.*
* II Premio Literario Pinto e Maragota pola Diversidade Sexual e de Xénero, por *Estranxeiras*.
* Mellor linguaxe visual,  3º Certame de Videocreación da USC de Lugo, por *S.A.E.*
* Premio Araceli Herrero á mellor linguaxe comunicativa no 2º Certame de Videocreación da USC de Lugo, por *Artefacto*.
* No Humus Film Festival, en La Casa Encendida de Madrid é premiada como mellor curta en categoría fantástica *Ás 20.30 hrs.*
* Premio Xohana Torres 2024 pola súa longametraxe *Escenas dun consenso.*

## Notas
Concello de Katrineholm

**Katrineholm** é un concello sueco (*kommun*) do condado de Södermanland. A súa capital é Katrineholm. En xuño de 2022 o concello tiña unha poboación de 34&nbsp;689 habitantes.

O concello está situado na parte occidental do landskap de Södermanland, na ribeira suroeste do lago Hjälmaren. O municipio de Katrineholm limita ao norte co de Arboga no condado de Västmanland e co de Eskilstuna no condado de Södermanland, ao leste co de Flen e ao sur co de Nyköping, os dous en Södermanland. Ao suroeste limita co concello de Norrköping e co concello de Finspång, ámbolos dous no condado de Östergötland, e no oeste co de Vingåker en Södermanland.

O nome vén da granxa Katrineholm (que antes do século XVII se chamaba Furbonäs) ao carón do lago Näsnaren. A localidade de Katrineholm e máis tarde o municipio surdiron debido ao ferrocarril que atravesaba a zona. Cando se construíu unha estación, esta recibiu o nome da granxa próxima.

## Notas
Karel Bossart

**Karel Jan Bossart**, nado o 9 de febreiro de 1904 en Anveres (Bélxica) e finado o 3 de agosto de 1975, foi un enxeñeiro e deseñador de foguetes espaciais.

## Traxectoria 
Bossart graduouse en enxeñaría de camiños en 1925 na Universidade de Bruselas. Conseguiu unha bolsa da Fundación Belgo-Americana para a Educación para poder estudar no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts, especializándose en estruturas de aeronaves. Quedou a traballar nos Estados Unidos en varias compañías aéreas, incluíndo Edward Budd Manufacturing Company, onde se familiarizou co uso do aceiro inoxidábel na fabricación vagóns de tren. En 1945 chegou a xefe de estruturas de Convair (daquela, Consolidated-Vultee Aircraft) en California, entrando en contacto co mundo da foguetería durante o proposta de Convair para o proxecto MX-774 da Forza Aérea para deseñar un mísil capaz dun alcance de 8000 km. Bossart convenceu á Forza Aérea de pasar á fase de programa de probas para o MX-774, usando algunhas das súas innovadoras ideas, como o uso de tanques de propelente presurizados monocasco que serían a base dos mísiles e foguetes Atlas. O proxecto MX-774 foi cancelado en 1947 tras varios lanzamentos non completamente exitosos e debido á falta de fondos, pero despois da detonación da primeira bomba nuclear soviética en 1949 foi retomado na forma do proxecto MX-1593, comezado en 1951 e con Bossart á cabeza tras gañar Convair o contrato para o seu desenvolvemento. Bossart renomeu o proxecto como Atlas en honor ao titán mitolóxico. En 1957 Bossart foi nomeado Director Técnico de Aeronáutica en General Dynamics (agora propietaria de Convair) e o 17 de decembro dese mesmo ano tivo lugar o primeiro voo exitoso dun mísil Atlas. Ao ano seguinte a Forza Aérea concedeulle un premio polo seu traballo e contribucións ao desenvolvemento do primeiro mísil balístico intercontinental estadounidense. En 1959 gañou o trofeo Collier. Bossart retirouse en 1967, finando oito anos despois.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Atlas (foguete)
Vipsania (esposa de Varo)

**Vipsania** (en latín, **Vipsania M. f. L. n. Marcella**) nada probablemente entre o 28 e o 22 a. C., e ás veces chamada **Vipsania Marcela** para diferenciala das súas irmás, foi unha antiga nobre romana do século I a. C. Estaba casada co político Publio Quintilio Varo e era filla do xeneral romano Marco Vipsanio Agripa e da súa segunda esposa Claudia Marcella Maior (a sobriña do emperador Augusto), aínda que non se pode descartar que fose filla de Pomponia Cecilia Ática.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Vipsania probablemente naceu entre o 28 a. C. e o 22 a. C. de Marco Vipsanio Agripa e a súa segunda esposa Claudia Marcela Maior, a filla máis vella da irmá do emperador Augusto, Octavia Menor. Esta hipótese é refutada por Meyer Reinhold, quen considerou que era filla da primeira esposa de Agripa, Pomponia Cecilia Ática.

Pénsase que tivo unha irmá máis nova e dúas medias irmás máis vellas (unha que casou con Quinto Haterio e outra chamada Vipsania Agripina que casou co futuro emperador Tiberio). así como cinco medio irmáns máis novos chamados Caio César, Lucio César, Agripina Maior, Vipsania Xulia Agripina (tamén chamada Xulia Menor) e Agripa Póstumo do terceiro e último matrimonio do seu pai con Xulia Maior. Da súa nai tamén probablemente tivese varios medio irmáns máis novos, entre eles Lucio Antonio e Xulia Antonia.

### Matrimonios 
Ao redor das 14 a. C., casou co xeneral e político romano Publio Quintilio Varo, aínda que hai autores como Reinhold que rexeitan esta hipótese. e este casamento foi considerada a razón pola que Varo fora elixido por Tiberio para ser cónsul no ano 13 a. C. canda el. Puido ser nai Sexto Nonio Quintiliano, se este foi realmente fillo de Varo, ou doutro fillo que serviu co seu pai no ano 4.

Tampouco está claro, pero parece ser que, despois, casou con Marco Emilio Lépido sendo a súa segunda esposa. Así e todo, hai poucas novas sobre este matrimonio e non se sabe se tiveron fillos, malia que hai unha dedicatoria na basílica Emilia dun posible fillo seu. O seu matrimonio non durou máis que unha década desde o seu consulado, pois para daquela, Varo xa estaba casado con outra muller.

Segundo Tácito, ela non morreu por parto ou por causas naturais, xa que o historiador afirma que os fillos de Agripa morreron en batalla, inanición ou veleno. Porén, pode referirse exclusivamente aos fillos de Agripa coa súa esposa Xulia a Maior, filla do emperador Augusto, pois o historiador non menciona especificamente o seu nome. Non se sabe con certeza a data da súa morte. Nos libros de Robert Graves, *I, Claudius*, e *Claudius the God*, a emperatriz romana Livia Drusilla acúsaa de incesto co seu falecido pai, o que a leva ao suicidio.

## Investigación 
A súa existencia foi descuberta polos historiadores modernos tras o redescubrimento dun papiro que relata a oración fúnebre de Augusto para Agripa na que se afirma que Varo e Tiberio eran os dous xenros de Agripa.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Concello de Karlstad

**Karlstad** é un concello sueco (*kommun*) do condado de Värmland. A súa capital é a cidade de Karlstad, que tamén é a capital do condado. En xuño de 2022 o concello tiña unha poboación de 95 575 habitantes.

O concello de Karlstads atópase no sur do condado de Värmland, na ribeira norte do lago Vänern. O municipio limita co concello de Grum ao oeste, co de Hammarö ao sur, cos de Kristinehamn, Storfors e Filipstad ao leste, e cos de Forshaga, Hagfors e Kil ao nort, así como unha fronteira marítima co concello de Säffle no suroeste.

## Administración histórica 
A área do concello correspóndese coas parroquias de Alster, Grava (a meirande parte), Karlstad, Nor, Nyed, Segerstad, Väse, Älvbacka e Östra Fågelvik. Nestas fundáronse concellos rurais co mesmo nome durante a reforma municipal de 1862. Na zona atopábase tamén a cidade de Karlstads que no ano 1863 converteuse nunha cidade municipal.

En 1934 o municipio rural de Karlstad incorporouse á cidade. O 22 de febreiro de 1946 estableceuse a localidade municipal de Molkom no concello rural de Nyed. En 1944 o köping de Forshaga separouse do concello rural de Grava.

Coa reforma municipal de 1952 naceron os grandes concellos de Nor (dos anteriores municipios de Nor e Segerstad), Nyed (de Alster, Nyed e Älvsbacka) e Väse (de Väse e Ölme), mentres que os concellos rurais de Grava e Östra Fågelvik, e a cidade de Karlstad permaneceron sen cambios. A localidade municipal de Molkom disolveuse ao rematar 1958.

En 1967 o municipio de Östra Fågelviks incorporouse á cidade. O concello de Karlstad foundouse coa reforma municipal de 1971 a partir da cidade de Karlstad, dos municipios rurais de Grava, Nors e Nyed, e dunha parte do concello de Väse (a parroquia de Väse). 

Dende a súa fundación ata o 7 de febreir de 2005 o concello pertenceu ao partido xudicial de Karlstad, e no presente pertence ao de Värmland.

## Notas
Valerianáceas

As **valerianáceas** (***Valerianaceae***) son unha familia da orde *Dipsacales* que contén 400 especies en 12 xéneros. As plantas son xeralmente herbáceas cun cheiro desagradable. Atópanse en case todas as rexións do mundo agás en Australia. Unhas especies cultívanse como planta ornamental e outras utilízanse como planta medicinal. Non están relacionadas filoxeneticamente coas compostas, pero presentan converxencias evolutivas: ovario ínfero, froito en aquenio, presenza de papo e presenza de pseudantos (inflorescencia). Actualmente esta familia inclúese dentro das caprifoliáceas.

## Descrición 
Son herbas anuais, bianuais ou perennes, raramente arbustos, comunmente cun cheiro fétido característico, particularmente nas mostras herborizadas; son plantas hermafroditas, dioicas, xinodioicas ou poligamodioicas, con follas opostas, decusadas, de simples a pinnatífidas ou pinnaticompostas, ás veces envaiñadoras na base; pecioladas ou apecioladas, con estípulas ausentes. Deinflorescencias cimosas, comunmente un tirso compacto, ou un dicasio simple ou composto, flores irregulares; cáliz de 5 sépalos foliáceos (*Nardostachys*), obsoleto ou variadamente modificado, comunmente dividido en numerosos segmentos plumosos que persisten cando está en froito; corola simpétala, frecuentemente xibosa ou espolonada, con 5 lobos imbricados; estames 1–4, epipétalos, alternos cos lobos da corola, anteras con 2 tecas, dehiscentes lonxitudinalmente; ovario ínfero, 3-carpelar, con 2 lóculos estériles e 1 fértil, este cun óvulo sinxelo, pendente, anátropo, estilo 1, estigmas 3. Froito unha cipsela.

## Xéneros 
## Notas
Nazaret López

**Nazaret López**, nada en Lugo en 1959, é unha xornalista e escritora galega. 

## Traxectoria 
Traballou na Televisión de Galicia, Televisión Española, Radio Galega, Cadena SER, El Progreso e Radio Ames. Labores que compaxina co teatro, no que exerce como docente, directora e autora para compañías profesionais e grupos afeccionados. *Tu kien eres?* (2016).

## Obra 
* *Formigas nos pés* (2019). Vigo: Xerais. 312 páxs. ISBN 978-84-9121-593-6. ePub: ISBN 978-84-9121-602-5. Un relato calidoscópico dunha ruptura, a novela estrutúrase en fragmentos breves cos que o lector vai compoñendo a historia. A novela estrutúrase en 9 capítulos e 125 pequenas historias.
* [miniatura|Con [Luz Darriba, presentando os seus libros na Libraría Trama de Lugo]]*Pecados veniais* (2022). Vigo: Xerais. 216 páxs. ISBN 978-84-1110-176-9. ePub: ISBN 978-84-1110-180-6.

## Notas 
[miniatura|Presentando *Pecados veniais* con [Teresa Cuíñas na Libraría Paz de Pontevedra]]
Josepa Serraviñals

**Josepa Serraviñals i Furió**, nada en 1889, foi unha pintora catalá activa durante a primeira metade do século XX.

## Traxectoria artística 
Formouse na Escola de la Llotja, na que obtivo unha medalla de prata na categoría de cor no curso 1924-1925.  A primeira actividade profesional coñecida é a súa participación na primeira edición da ''Exposició d'Art'' de Barcelona en 1921, na que presentou un bodegón. A mostra estaba organizada pola Junta Municipal d'Exposicions no Palau de Belles Arts.

En 1924 participou no concurso de paisaxe Josep Masriera organizado pola Real Academia Catalana de Belas Artes de Sant Jordi. Presentou a obra *Voltants de la Catedral de Barcelona.* *Carrer de la Pietat*, que se conserva no museo desta entidade. Con este cadro conseguiu a medalla de prata compartida co pintor Josep Rovira Soler.

En maio de 1927 e marzo de 1928 estivo entre os participantes na segunda e terceira edición da exposición que a Associació d'Art realizou nas Galeries Laietanes de Barcelona. Serraviñals foi cofundadora da organización, fundada en 1926 por estudantes da Llotja. Formaban parte dela artistas como Josep Amat i Pagès, Josep Barrenechea, Lola Bech i Beltran, Teresa Condeminas i Soler, Carmel Davalillo, Teresa Fábregas i Puig, Francesc Galofré i Suris, Lola Masalles, Manuel Rocamora, Ricard Tárrega ou Maurici Vallsquer. As obras foron expostas no Palau de les Arts Decoratives. En 1933 presentou un estudo dunha nena na *Exposició de Primavera* organizada pola Junta Municipal d'Exposicions d'Art, celebrada ese ano no Palau de Projeccions.

En 1969 obtivo o diploma de honra da Exposición Internacional e en xullo de 1973 a súa obra foi exposta na galería Blondel de Barcelona. En novembro dese ano a pintora doou unha obra para recadar fondos para o novo Hospital Sant Joan de Déu.

Segundo os historiadores, a obra coñecida de Josepa Serraviñals amosa unha boa formación e certos trazos impresionistas.

## Notas 
## Bibliografía 
* 
* 
* 
*
SM-liiga 2022-2023

A **tempada 2022-2023 da SM-liiga** é a 48ª edición da máxima categoría do hóckey sobre xeo finlandés. Na copetición participan un total de 15 equipos, os mesmos que na tempada precedente. Tappara de Tampere é o defensor do título.

A liga regular comezou o 9 de setembro de 2022 e finalizará o 11 de marzo de 2023.

## Equipos 
## Liga regular 
## Play-offs 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio oficial da competición
Lei de Poe

**A lei de Poe** (en inglés ''Poe's law*) é un adagio da cultura de Internet que di que, sen un indicador claro da intención do autor, cada parodia de puntos de vista extremos pode ser confundida por algúns lectores cunha expresión sincera das opinións que se parodian.  

## Orixe 
A lei de Poe baséase nun comentario escrito por Nathan Poe en 2005 en christianforums.com, un foro de Internet sobre o cristianismo. A mensaxe foi publicada durante un debate sobre creacionismo, onde un cartel anterior comentara a outro usuario: *"Menos mal que incluíches o emoticono.* *Se non, a xente pode pensar que vas en serio"*. 

A resposta de Nathan Poe di: 

A declaración orixinal da lei de Poe referíase especificamente ao creacionismo, pero desde entón xeneralizouse para aplicarse a calquera tipo de fundamentalismo ou extremismo.

A súa conceptualización orixinal sostiña que as parodias en liña ou o sarcasmo sobre puntos de vista relixiosos son indistinguibles das expresións sinceras das opinións relixiosas. En parte, Poe simplemente reiteraba uns consellos comúns sobre a necesidade de marcar claramente o sarcasmo ou a parodia en liña (por exemplo, cunha cariña de emoticono sorrindo ou chiscando o ollo) e que, sen estes indicios inconfundibles, sería interpretado como algo real extremistas e/ou fundamentalistas como expresións sinceras dos seus autores, especialmente se coinciden coas súas propias opinións. Xa en 1983, Jerry Schwarz, nunha publicación en Usenet, escribiu:

En 2017, *Wired* publicou un artigo no que o chamaba "O fenómeno máis importante de Internet de 2017" e escribiu que "A Lei de Poe aplícase a cada vez máis interaccións en Internet". O artigo deu exemplos de casos nos que interveñen 4chan e a administración Trump nos que houbo ambigüidades deliberadas sobre se algo era serio ou pretendía ser unha parodia, onde a xente estaba a usar a lei de Poe como "un refuxio" para camuflar crenzas que doutro xeito serían consideradas inaceptables. Algúns tratan a lei de Poe como parte da cultura *kitsch* contemporánea; outra visión sostén que a lei de Poe podería levar ao nihilismo, unha situación na que nada importa e todo é unha broma.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ironía
* Entoación
* Ortografía
* Ironía de puntuación
* Lei de Godwin

### Ligazóns externas 
* Como contar unha broma en Internet, *The Atlantic''
Administracións descentralizadas de Grecia

A **administración descentralizada** (en grego *αποκεντρωμένη διοίκηση*, *apokendroméni diíkisi*, "**diocese descentralizada**") é un grao da división administrativa de Grecia establecido en 2011, ao entrar en vigor o plan Calícrates. Grecia divídese en sete administracións descentralizadas que están encargadas de aplicar as políticas gobernamentais a nivel local e están conformadas polo territorio de entre unha e tres periferias.

O presidente (γενικός γραμματέας, «secretario xeral») é elixido polo Goberno central e actúa baixo as súas ordes. Cada administración posúe ademais un consello, que representa as respectivas periferias e municipios, pero é de carácter unicamente consultivo e, polo tanto, non pode tomar decisións.

A Constitución de Grecia estipula unha serie de competencias que permanecerán baixo control do Goberno central e que eran aplicadas a nivel local polas antigas periferias. Co plan Calícrates, as periferias asumiron as competencias das antigas prefecturas e convertéronse en organismos autónomos, polo que se decidiu crear unha nova división administrativa baixo o control directo do Goberno central.
Lamas, Lamas do Biduedo, Triacastela

**Lamas** é un lugar da parroquia de Lamas do Biduedo, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 27 habitantes (12 homes e 15 mulleres).

## Toponimia 
O orónimo provén do latín , e indica un lugar con lama ou lodo.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Lamas do Biduedo
### Parroquias de Triacastela
## Notas
Óscar Reboiras Loureiro

**Óscar Reboiras Loureiro**, nado en Rianxo en 1979, é un escritor galego.

## Traxectoria 
Estudou xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela e traballa no mundo do márketing dixital.

## Obra 
### Infanto-xuvenil 
* *Cando o mundo é azul* (2025). Vigo: Galaxia. 114 páxs. ISBN 978-84-1176-410-0. 

### Novela 
* *A agonía das folerpas* (2022). Vigo: Galaxia. 415 páxs. ISBN  978-84-9151-920-1. Traducida ao castelán como: *El caso Salgueiro* (2025). Madrid: Alfaguara. ISBN: 9788420477183.

### Ensaio 
* *O cronista imposible. A obra periodística de Wenceslao Fernández Flórez* (2019). Vía Láctea. 278 páxs. ISBN 978-84-89444-95-9.

### Obra colectiva 
* *Liñas compartidas* (2019). Noia: Toxosoutos. ISBN 9788494896682.
* *Historias de Barbantia. 17 relatos de autoras e autores do Barbanza* (2024). Vigo: Galaxia. ISBN: 9788411762069. 
* *A garza alucinada. Certame de narracións breves Manuel Murguía 2022-2024* (2025). Alvarellos Editora. 218 páxs. ISBN 978-84-18567-78-0. Relato de Óscar Reboiras: "Eivas", páxs. 173-195.

## Premios 
* 2020: certame literario “Contos arrepiantes para tremer ao carón da lareira”.
* 2021 e 2022: 3º premio de narrativa do Certame Literario de Ames.
* 2022: gañador do Certame de Microrrelatos de Vilalba.
* 2022: II Premio de Novela da Galicia Rural por *A agonía das folerpas.*
* 2024: finalista na XXXIII Edición do Certame de Narracións Breves Manuel Murguía *por Eivas.*
* 2024: Premio de Literatura Infantil Carlos Mosteiro, por *Cando o mundo é azul*.

## Notas
San Pedro do Ermo, A Balsa, Triacastela

**San Pedro do Ermo** é un lugar da parroquia da Balsa, no concello de Triacastela, na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres).

## Notas 

## Lugares e parroquias
### Lugares da Balsa
### Parroquias de Triacastela
A Pena, Ferreira, O Valadouro

**A Pena** é un lugar da parroquia de Ferreira, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.

Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 17 habitantes (9 homes e 8 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ferreira 
### Parroquias do Valadouro 
## Notas
Concello de Kil

**Kil** é un concello sueco (kommun) do condado de Värmland. A súa capital é Kil, sendo un dos 42 municipios que teñen como capital unha antiga localidade municipal (*municipalsamhälle*). En xuño de 2022 o concello tiña unha poboación de 12 157 habitantes.

O concello limita co municipio de Karlstad ao sur, co de Forshaga ao leste, co de Arvika ao oeste, co de Grums ao suroeste e co de Sunne ao norte.

## Notas
Helsinki Seagulls

Os **Helsinki Seagulls** son un equipo de baloncesto da cidade de Helsinqui, Finlandia. Dende a tempada 2014–15 compiten na máxima categoría do baloncesto finlandés, a Korisliiga, competición na que o seu maior logro foron as catro medallas de bronce conquistadas nas tempadas 2017, 2018, 2021 e 2022.
Narciso Luaces Pardo

**Narciso Luaces Pardo**, nado en 1929 en Meixido (Ortigueira) e finado no mesmo lugar o 19 de xullo de 2020, foi un labrego, xornalista e escritor galego.

## Traxectoria. 
Labrego de profesión, con menos de vinte anos xa traballou nas Sociedades Agrarias.

De formación autodidacta foi colaborador do semanario *La Voz de Ortigueira* e doutras publicacións da comarca. Foi un dos fundadores das Edicións O Paporroibo e participou activamente noutras asociacións culturais. Desde 1999 mantivo aberto ao público o Museo Etnográfico de Meixido, que reúne centenares de pezas por el mesmo recollidas, restauradas e catalogadas.

## Obra 
* *O Carreiro. Memorias do tío Santos* (2002). Vigo: Galaxia. 176 páxs. ISBN 978-84-8288-356-4. Reeditado en 2022, 162 páxs, ISBN 978-84-9151-902-7. É a biografía dun carpinteiro de carros do país nas terras de Ortigueira.

* *Traballo, oficios e crenzas populares dos nosos antergos*  (2013). Noia: Toxosoutos. 113 páxs. ISBN 978-84-15400-96-7.
* *Catálogo do Museo Etnográfico de Meixido* (2021). Deputación da Coruña. 132 páxs. ISBN 978-84-9812-388-3. Fotografía de Enma Sandá Méndez.

## Notas
Konstantinos Demertzis

**Konstantinos Demertzis** (en grego: *Κωνσταντίνος Δεμερτζής*) foi un político grego nado en 1876 en Atenas. Foi primeiro ministro de Grecia de novembro de 1935 a abril de 1936.

## Comezos 
Demertzis estudou dereito e exerceu como profesor de leis.

## Goberno 
Sucedeu ao xeneral Georgios Kondilis, quen esmagara o intento de golpe de estado republicano dos venicelistas en 1935 e participara máis tarde no golpe de estado monárquico de outubro de 1935; en novembro de 1935.

Desde marzo de 1936 tivo como ministro de Defensa e viceprimeiro ministro o militar e político Ioannis Metaxas, quen máis tarde formaría unha ditadura real en agosto de 1936. Sucedeulle inmediatamente Metaxas á fronte do goberno, co beneplácito real.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Consuelo Gil

**Consuelo Gil Roësset**, que tras o seu matrimonio engadiu **de Franco**, nada en Madrid en 1905 e finada na mesma cidade o 26 de setembro de 1995, foi unha editora española. Entre as revistas que produciu destacan *Chicos* (1938-1955), *Mis Chicas* (1941-1950) ou *El Gran Chicos* (1945-1950). Foi tamén directora da revista *Mujer* e creou a Editorial Gilsa. Era irmá da escultora Margarita Gil Roësset, considerada membro da Xeración do 27, e sobriña da pintora María Roësset Mosquera.

## Traxectoria 
Filla do enxeñeiro militar Julián Gil Clemente e de Cecilia Margot Roësset Mosquera, «preocupáronse de que as súas fillas recibisen unha educación o máis completa posíbel, máis parecida á que recibían os nenos da época que á que se lles ofrecía ás nenas.»

En 1926 contraeu matrimonio con José María Franco Bordons, músico e compositor. Escribiu poemas que el musicou como *Canciones de niños*. e dirixiu a revista *Mujer*. 

En 1938 fundou, xunto co empresario catalán Juan Baygual, a revista *Chicos*. Amais de dirixila, levaba as seccións de correspondencia co público lector, *El Club de Chicos* e *Mis Chicas*, as cales asinaba cos pseudónimos de L. de Villadiego e Madriña. Lanzou logo a publicación *Mis Chicas*, a primeira revista para nenas da posguerra, amais de *Chiquitito* (1942) e *El Gran Chicos* (1945). Porén, posteriormente centrouse en *Chicas*, dirixida a lectoras de máis idade. Incorporou a cor e mantivo no cadro de persoal a Emilio Freixas, quen chegara&nbsp;en 1939&nbsp;e permaneceu dez anos na revista.&nbsp;Máis adiante incorporou a Jesús Blasco e aos seus irmáns Alejandro e Pilar. En 1945 entra na editora Mariano Zaragüeta:

Terminada a guerra volveu a Madrid onde impartiu clases no Instituto Lope de Vega. Mostrou «gran interese pola pedagoxía infantil, e logo se deu de conta da importancia da banda deseñada como ferramenta de apoio á educación dos máis pequenos».

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Alexandros Papagos

**Aléxandros Papagos** (**Αλέξανδρος Παπάγος**), nado en Atenas o 9 de decembro de 1883 e finado en Atenas o 4 de outubro de 1955, foi un mariscal de campo grego, que comandou o exército grego na guerra ítalo-grega, así como nas últimas etapas da Guerra Civil Grega. Posteriormente converteuse en primeiro ministro do seu país.

## Biografía 
### Inicios e carreira militar 
Papagos naceu nunha familia acomodada, en Atenas, en 1883. Grazas á súa orixe e aos contactos coa corte logrou ser enviado a estudar na academia de cabalaría de Bruxelas. O cambio de fortuna dos dous bandos políticos fixo que fose readmitido en 1920, tras a derrota electoral de Venizelos.

### Posguerra 
Participou na fracasada campaña de Asia Menor, sendo de novo expulsado en 1923 tras o seu intento infrutuoso de pronunciamento para tratar de eliminar das forzas armadas os elementos antimonárquicos. En 1927 e grazas ao acordo temporal entre venicelistas e antivenicelistas puido regresar ao Exército.

### Restauración monárquica 
A súa participación foi notable na restauración da monarquía en 1935 e foi nomeado ministro de Asuntos Militares no gabinete de Konstantinos Demertzis. Substituído polo rei Xurxo á fronte do ministerio por Ioannis Metaxas tras as eleccións de 1936, isto frustrou as súas ambicións de exercer de intermediario entre as forzas armadas e o soberano.

### Comandante en xefe e a guerra mundial 
Ao longo dos anos escalou varios postos até chegar a comandante en xefe, e comandou as forzas gregas contra a invasión italiana de outubro de 1940. Repeleu o primeiro avance italiano e obrigou ao Exército italiano a replegarse a Albania. Metaxas, a diferenza do rei, desconfiaba da capacidade de Papagos e mantívoo na capital gran parte da campaña, que tivo que dirixir desde Atenas. Metaxas influíu nas decisións militares até a súa morte en xaneiro de 1941. A pesar de que un segundo ataque tamén foi rexeitado, Alemaña entrou na guerra a comezos de abril, e os gregos foron derrotados e obrigados a capitular.

Papagos foi arrestado e enviado a un campo de concentración en 1943, sendo devolto ao país en 1945. 

### A guerra civil e á fronte do goberno 
En 1949 foi novamente el quen comandou ao exército grego contra as forzas comunistas. En 1952 foi elixido primeiro ministro, cargo que desempeñou até o día da súa morte.

## Notas e referencias 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Mahsa Amini

**Mahsa Amini** (en ), nada en 2000 en Saqqez, e finada o 16 de setembro de 2022 en Teherán, tamén coñecida como **Jina Amini**, foi unha muller iraniana que foi arrestada e torturado pola Patrulla de orientación do goberno iraniano, unha brigada especial da policía a cargo da implementación pública dos regulamentos do hijab en Irán. Foi arrestada para unha "orientación islámica" pola policía do goberno de Irán. Despois de dúas horas de golpes na cabeza e de ser aterrorizada polo comportamento da Policía Moral de Irán, sufriu tanto un ataque cerebral como un ataque cardíaco e entrou en coma. É unha das vítimas máis famosas de agresión e de violencia contra as mulleres en Irán. Polo menos 304 persoas foron asasinadas polas forzas de seguridade durante as protestas en resposta á súa morte.

En 2023, Mahsa Amini, e o movemento "Muller, Vida, Liberdade", que se iniciou tras a súa morte, foron recoñecidos co Premio Sakharov do Parlamento Europeo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Armita Geravand
Leopoldo Peñarroja Torrejón

**Leopoldo Peñarroja Torrejón**, nado en La Vall d'Uixó, Castelló, o 24 de xuño de 1954, é un historiador español que conseguiu certa notoriedade en círculos académicos coa publicación da obra *O mozárabe de Valencia*, cuxa controvertida tese principal era a existencia dunha básica continuidade lingüística entre o romance anterior á reconquista (ou *mozárabe*) e o valenciano, o cal non constituiría unha derivación directa do Idioma catalán.

## Traxectoria 
É licenciado en Filosofía e Letras pola Universidade de Valencia, doutor en Historia pola Universidade de Zaragoza e Académico da RACV. É membro da Sociedade Española de Lingüística. Desde decembro do 1985 a xuño de 2004 foi membro do Consello Valenciano de Cultura a proposta do Partido Popular e de Unión Valenciana.

Traballou sobre temas relacionados cos mozárabes españois, e máis especificamente sobre as falas destes nos territorios da antiga Coroa de Aragón. É autor de máis dun centenar de artigos de temática histórica e filolóxica, referidos en especial a ámbitos como a Gramática Histórica, a Dialectoloxía mozárabe, a Toponimia valenciana, o Cristianismo primitivo e posislámico e a Valencia mourisca.
Guaicaipuro

O cacique **Guaicaipuro** é un xefe indíxena lendario de Venezuela que liderou as tribos dos teques e dos caracas. Aínda que hoxe é coñecido como *Guaicaipuro*, en documentos históricos o seu nome foi escrito Guacaipuro. Foi mencionado polo escritor José de Oviedo y Baños, e segundo a obra *Historia de conquista y población de la provincia de Venezuela*, este personaxe naceu nun asentamento indíxena na rexión de Los Teques, Venezuela, por volta do ano 1530, e morreu en 1568. A obra de Oviedo y Baños di que o personaxe foi un nativo que liderou varias tribos caribes, co título *Guapotori*, "Xefe de xefes", nunha loita polo control das minas de ouro de Los Teques.

Ao contrario doutros personaxes documentados como Guaicamacuto e outros "Guaica" (palabra que significa "Maior dos" ou "Xefe dos"), non existen documentos ou rexistros históricos que comproben ou dean indicios de que existise Guaicaipuro ou alguén con ese título. Guaicaipuro forma parte das figuras centrais do espiritismo venezolano, xunto con María Lionza.

## Traxectoria 
Guaicaipuro foi un cacique e xefe guerreiro, de orixe taima. Foi criado polo cacique Catuche da tribo dos teques. Tiña dúas irmás chamadas Tiaora e Caycape. Ao morrer Catuche, Guaicaipuro pasou a liderar a tribo con 20 anos de idade. Casou con Urquía, e o seu lugar de residencia e cuartel situouno en Suruapo, preto de Paracotos. Tivo tres fillos, entre ellos Baruta, quen recibiu de mans da súa nai o penacho con plumas vermellas tras morrer en combate o seu pai.

Guaicaipuro venceu a xefes militares españois, como o coronel Juan Rodríguez Suárez, o almirante Diego García de Paredes, o capitán Luis Narváez e Francisco Fajardo. Formou unha coalición de grande alcance con diversas agrupacións da rexión central do país, especialmente no val de Caracas, para facer fronte á conquista española do territorio da actual Venezuela. Alí adquiriu o título de "Xefe de xefes" ou "Guapotori" e dirixiu aos caciques Tiuna, Naiguatá, Guaicamacuto, Chacao, Terepaima, Catia, Aramaipuro, Paramaconi e ao seu propio fillo Baruta, entre outros. No presente, Guacaipuro é un dos caciques máis famosos de Venezuela, onde é un símbolo da resistencia indíxena.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cacique
The Most Hated Man on the Internet

***The Most Hated Man on the Internet*** é unha serie documental estadounidense de 2022 creada por Netflix. Conta a historia de Hunter Moore e a súa páxina web Is Anyone Up?, un sitio pornográfico baseado en fotos roubadas e pirateadas. A serie céntrase na historia de loita de Charlotte Laws mentres intenta eliminar as fotos espidas da súa filla no sitio web.

## Acollida 
*The Most Hated Man on the Internet* recibiu valoracións positivas por parte da crítica. Na páxina web de recensión Rotten Tomatoes, a serie ten un índice de aprobación do 86%, baseado en 14 comentarios, cunha valoración media de 6,1/10. O consenso do sitio web di: "Centrándose nun malvado da vida real verdadeiramente repelente, o mergullo de *The Most Hated Man on the Internet* por algúns dos máis sórdidos recunchos da web é rescatado por unha satisfactoria xustiza ben servida".

## Notas
Pinocchio (filme de 2022)

***Pinocchio*** é un filme estadounidense de 2022 dirixido por Robert Zemeckis a partir dun guión de Zemeckis e Chris Weitz. O filme, producido por Walt Disney Pictures, é un remake de acción en vivo do filme de animación de 1940 de Walt Disney, que á súa vez é unha adatpación do libro italiano de 1883 *As aventuras de Pinocchio*, de Carlo Collodi. O filme está protagonizado por Tom Hanks, Cynthia Erivo, Giuseppe Battiston e Luke Evans, con Benjamin Evan Ainsworth, Joseph Gordon-Levitt e Keegan-Michael Key nos papeis de voces.

## Personaxes 
* Benjamin Evan Ainsworth como Pinocchio
* Joseph Gordon-Levitt como Jiminy Cricket
* Tom Hanks como Geppetto
* Cynthia Erivo como The Blue Fairy
* Giuseppe Battiston como Stromboli
* Lorraine Bracco como Sofia
* Keegan-Michael Key como "Honest" John
* Kyanne Lamaya como Fabiana
* Jaquita Ta'le como Sabrina
* Angus Wright como Signore Rizzi
* Sheila Atim como Signora Vitelli
* Luke Evans como Coachman
* Lewin Lloyd como Lampwick
* Jamie Demetriou como headmaster

## Notas
Thirteen Lives

***Thirteen Lives*** é un filme británico-estadounidense de 2022 dirixido e producido por Ron Howard a partir dun guión de William Nicholson. Baséase nos feitos reais do rescate da cova Tham Luang. Está protagonizado por Viggo Mortensen, Colin Farrell, Joel Edgerton e Tom Bateman.

*Thirteen Lives* estreouse en cinemas escollidos o 29 de xullo de 2022 a través de United Artists Releasing, e estreouse en streaming a través de Amazon Prime Video o 5 de agosto de 2022. O filme recibiu valoracións positivas por parte da crítica.

## Personaxes 
* Viggo Mortensen como Richard Stanton
* Colin Farrell como John Volanthen
* Joel Edgerton como Richard Harris
* Tom Bateman como Chris Jewell
* Pattarakorn Tangsupakul como Buahom 
* Sukollawat Kanarot como Saman Kunan
* Teerapat Sajakul como Capitán Anand
* Sahajak Boonthanakit como Gobernador Narongsak Osatanakorn
* Vithaya Pansringarm como Xeneral Anupong Paochinda
* Teeradon Supapunpinyo como Ekkaphon Chanthawong
* Nophand Boonyai como Thanet Natisri
* Paul Gleeson como Jason Mallinson
* Lewis Fitz-Gerald como Vernon Unsworth
* Peter Knight como capitán de policía Bas
* U Gambira como Kruba Boonchum
* Josh Helman como Comandante Hodges

## Notas
Ramón Paz Ipuana

**Ramón Paz Ipuana**, nado o 17 de decembro de 1937 en Yosuitpa, e finado o 27 de outubro de 1992 en Paraguaipoa, foi un escritor, investigador, lingüista e poeta venezolano do pobo wayuu. É considerado un dos escritores máis importantes na lingua wayuu. Segundo o lingüista e investigador Rafael Mercado Epieyu, «Ler a Paz Ipuana nestes tempos é falar de nós mesmos, ler a Paz Ipuana é como a señora que el di, a vella que se senta e conta ás xeracións o que viviu, e así se fixo Ramón Paz, todos os que veñen ler esta obra aprenderán como viviron os nosos devanceiros».

## Obras 
* *Mitos, leyendas y cuentos guajiros* (1973). Instituto Agrario Nacional – Programa de Desenvolvemento Indíxena.
* *El Conejo y el Mapurite* (1979).  Ediciones Ekaré, .
* *El Burrito y la Tuna* (1979). Ediciones Ekaré. .
* *La Capa del Morrocoy* (1982). Ediciones Ekaré. 
* *La leyenda de Waleker* (2007). Ministerio del Poder Popular para la Educación. 
* ''Ale'eya. Cosmovisión wayuu: Relatos sagrados, conceptos y descripciones de la cultura wayuu'' (2016). Fondo Editorial Wayuu Alaülayu.

## Notas
Unha noite real

***Unha noite real*** (en ) é un filme británico de 2015 dirixido por Julian Jarrold e escrito por Trevor de Silva e Kevin Hood. Está protagonizado por Sarah Gadon no papel da adolescente Princesa Isabel, quen, xunto coa súa irmá máis nova a Princesa Margarida (Bel Powley), sae do Palacio de Buckingham para gozar das celebracións do Día da VE.

Estreouse en galego o 18 de setembro de 2022 na TVG. Foi traducido ao galego por Adrián Ramos, e o director de dobraxe foi Antón Rubal.

## Personaxes 
* Sarah Gadon como Princesa Isabel
:Voz de Isabel Vallejo.
* Bel Powley como Princesa Margarida
:Voz de Chelo Díaz.
* Jack Reynor como Jack Hodges
* Rupert Everett como rei Xurxo VI
:Voz de Luís Iglesia.
* Emily Watson como raíña Isabel
:Voz de Charo Pena.
* Roger Allam como Stan
:Voz de Gonzalo Faílde.
* Ruth Sheen como Joan Hodges
* Jack Gordon como Tenente Burridge
* Jack Laskey como Tenente Pryce
:Voz de Antón López.
* Geoffrey Streatfield como Jeffers
* Sophia Di Martino como Phoebe

## Notas
Kyōsuke Kindaichi

, nado o 5 de maio de 1882, e finado o 14 de novembro de 1971, foi un lingüista xaponés, coñecido principalmente polos seus ditados de yukar, ou sagas do pobo ainu, así como polo seu estudo do dialecto Matagi. É o autor do dicionario *Meikai Kokugo Jiten*.

## Traxectoria 
Kindaichi naceu en Morioka, na prefectura de Iwate. O seu fillo Haruhiko Kindaichi tamén foi un destacado lingüista. Foi un poeta activo e tivo bos contactos con Ishikawa Takuboku.

## Na cultura popular 
Unha versión ficticia de Kindaichi aparece no anime ''Woodpecker Detective's Office.''
Rescate da cova Tham Luang

miniatura|250px|Persoal e equipos de rescate na entrada da cova.
En xuño e xullo de 2018, un equipo de fútbol xuvenil e o seu adestrador foron **rescatados da cova de Tham Luang Nang Non**, na provincia de Chiang Rai, no norte de Tailandia. Doce membros do equipo, que tiñan entre 11 e 16 anos de idade, e o seu adestrador de 25 anos entraron na cova o 23 xuño após unha sesión de práctica do fútbol. Pouco despois, unha forte chuvia monzónica asolagou o sistema de covas, bloqueando calquera posible saída e quedando atrapados no interior profundo.

Os esforzos para localizar o grupo víronse dificultados polo aumento do nivel da auga e as fortes correntes, e non se fixo ningún contacto durante case dúas semanas. O esforzo de rescate da cova expandiuse nunha operación masiva no medio dun intenso interese público en todo o mundo e na que participaron equipos de rescate internacionais. O 2 de xullo, despois de avanzar por pasadizos estreitos e augas lamacentas, os mergulladores británicos John Volanthen e Rick Stanton atoparon ao grupo vivo nunha rocha elevada a uns 2,5 quilómetros da boca da cova. Os organizadores de rescate discutiron varias opcións para extraer o grupo, incluíndo ensinarlles habilidades básicas de mergullo para permitir o seu rescate, ou esperar ata que se atopase ou perforase unha nova entrada á cova ou agardar a que as augas da inundación diminuísen ao final da estación dos monzóns varios meses despois. Despois de días de bombeo de auga do sistema de covas e un alto da choiva, os equipos de rescate apresuráronse a sacar ao grupo da cova antes da seguinte choiva monzónica, que se esperaba que traería chuvascos adicionais e que era probable que comezase o 11 de xullo.

Entre o 8 e o 10 de xullo, os 12 rapaces e o seu adestrador foron rescatados da cova por un equipo internacional. O esforzo de rescate implicou a máis de 10.000 persoas, incluíndo máis de 100 mergulladores, decenas de traballadores de rescate, representantes de preto de 100 axencias gobernamentais, 900 policías e 2.000 soldados. Foron necesarios dez helicópteros policiais, sete ambulancias, máis de 700 bombonas de mergullo e bombear máis de mil millóns de litros de auga fóra das covas.

Saman Kunan, un SEAL da Mariña Tailandesa de 37 anos, morreu de asfixia durante un intento de rescate o 6 de xullo mentres regresaba a unha base de espera na cova despois de entregar bombonas de mergullo ao grupo atrapado. O ano seguinte, en decembro de 2019, o mergullador de rescate e o SEAL da Mariña Tailandesa Beirut Pakbara morreu por unha infección no sangue contraída durante a operación.

## Notas
Cabezán, Ferreira, O Valadouro

**Cabezán** é un lugar da parroquia de Ferreira, no concello lucense do Valadouro na comarca da Mariña Central.

Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 1 habitante (1 home).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ferreira 
### Parroquias do Valadouro 
## Notas
José Carou

**José Carou Rey**, nado en Rianxo en 1969, é un profesor e escritor galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Filosofía pola Universidade de Santiago de Compostela, é profesor de Filosofía no IES Praia Barraña de Boiro. 

Escribiu crítica de cine para *Sermos Galiza*, *Diario de Arousa* e *Cinemadicción*, ademais de colaboracións ocasionais para o suplemento cultural Barbantia (*La Voz de Galicia*). 

## Obra 
### Narrativa 
* *O bebedizo de Lúa* (2000). Deputación Provincial de Pontevedra. 46 páxs. ISBN 978-84-89690-85-1.
* *Desvelando a Ademar Escambia* (2019). Noia: Toxosoutos. 75 páxs. ISBN 978-84-120613-3-8.
* *Relatos da incorrección* (2021). Thíasos, Inesgotábeis (EDLG, IES Espiñeira).
* *Ventre de madeira* (2025). Vigo: Xerais. 152 páxs. ISBN 978-84-1110-738-9. ePub: ISBN 978-84-1110-747-1.

### Poesía 
* *Hemisferio auga* (2021). A Coruña: Medulia. 86 páxs. ISBN 978-84-123646-1-3. Ilustracións de Salvador Laíño.
* *Diorama* (2022). Vigo: Galaxia, Dombate. 168 páxs. ISBN 978-84-9151-921-8.
### Ensaio 
* *O libro secreto da Filosofía* (2023). Vigo: Galaxia. Ilustracións de Sara Valcárcel. 150 páxs. ISBN 978-84-1176-154-3.
## Premios 
* 1996: Premio Francisco Fernández del Riego.

* 2024: Premio de novela curta Manuel Lueiro Rey por *Ventre de madeira*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* José Carou: «Ser de Rianxo imprime carácter literario», entrevista en *La Voz de Galicia*.
R. Keao NeSmith

**R. Keao NeSmith** é un lingüista, educador e tradutor nativo hawaiano. Ensinou en varias universidades, como a Universidade de Hawai en Hilo, a Universidade da Polinesia Francesa en ‘Outumaoro, Tahití, a Universidade de Waikato en Hamilton, Nova Zelandia, e a Universidade de Hawai en Mānoa en Honolulu, Hawai‘i. Ensinou lingua hawaiana, estudos hawaianos e revitalización de linguas en perigo, así como lingua tahitiana.

A súa obra sobre o "neohawaiano" como unha variedade separada do hawaiano xerou debate entre os estudosos da lingua hawaiana, así como en cuestións máis amplas na dinamización lingüística.

Traduciu numerosas obras á lingua hawaiana, como *O hobbit*, *O Principiño*, *Alicia no país das marabillas* e a serie de libros de *Harry Potter*. Tamén traballou na tradución ao hawaiano de *The Chronicles of Narnia*.

## Notas
Un asunto privado (serie de televisión)

***Un asunto privado*** é unha serie española orixinal de Amazon Prime Video protagonizada por Aura Garrido e Jean Reno. Foi creada por Ramón Campos, Teresa Fernández-Valdés e Gema R. Neira, directores de Bambú Producciones, empresa creadora doutras series como *Velvet*, *Gran Hotel* ou *Las chicas del cable*. A serie, gravada entre Vigo e Pontevedra, estreouse o 16 de setembro na plataforma de streaming de Amazon e consta de 8 capítulos de 50 minutos cada un.

Estreouse en Amazon Prime Video con versión dobrada e subtitulada ao galego o 16 de setembro de 2022.

## Sinopse 
Marina Quiroga (Aura Garrido) é unha moza da alta sociedade con moito afán polo misterio. Cando un asasino en serie mata varias prostitutas, deixándolles gravada no peito unha flor de lis, Mariña decide emprender unha investigación para deter o delincuente coa axuda do seu mordomo e fiel amigo Héctor (Jean Reno), un home sensible e observador. Doutra banda, moitos factores na vida de Marina entorpecerán a súa procura: os prexuízos por ser muller, os intentos da súa nai para que case e que o xefe de policía sexa o seu propio irmán, Arturo (Pablo Molinero). Malia todos estes inconvenientes, Marina demostra, a través do seu enxeño, que é unha aspirante a detective policial con moito talento.

## Personaxes 
* Jean Reno como Héctor
* Aura Garrido como Marina Quiroga
* Gorka Otxoa como Pablo Zarco
* Pablo Molinero como Arturo Quiroga
* Álex García como Andrés
* Ángela Molina como Dona Asunción

; coa colaboración especial de
* Tito Valverde como Antón Ramírez (Episodio 2 - Episodio 3; Episodio 5 - Episodio 8)
* Julieta Serrano como Chusa Malpica (Episodio 3)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Te Taka Keegan

**Te Taka Adrian Gregory Keegan** é un académico de Nova Zelandia e revitalizador da lingua maorí. É descendente dos iwi Waikato-Maniapoto, Ngāti Apakura, Te Whānau-ā-Karuai ki Ngāti Porou e Ngāti Whakaaue.

## Traxectoria 
Cunha formación en enxeñería de hardware, Keegan volveu á Universidade de Waikato para cursar un mestrado en navegación tradicional maorí. Despois involucrouse no departamento de informática e converteuse no primeiro en ensinar informática en inmersión maorí. Realizou o seu doutoramento titulado *Indigenous Language Usage in a Digital Library: He Hautoa Kia Ora Tonu Ai*, baseado no traballo co New Zealand Digital Library, un proxecto de investigación dirixido por Ian H. Witten. O seu perfil académico pódese atopar no sitio web da Universidade de Waikato.

Keegan liderou o equipo que traduciu Microsoft Windows XP e Microsoft Office 2003 á lingua maorí e consultou co equipo que traduciu Office 2013 e Windows 8. The former involved coining many new terms, which have since been incorporated into *A Dictionary of Māori Computer related terms*. Tamén estivo implicado en SwiftKey tendo o maorí como lingua posible.

Logo de pasar un ano sabático en Google, Keegan foi a forza motriz detrás de Google Maori. Tamén é un dos administradores de Tūhono, unha base de datos que vincula a individuos maorís cos seus iwi.

## Galardóns 
En 2017, o Primeiro ministro de Nova Zelandia Bill English entregou a Keegan o premio de ensino máis prestixioso do país, o ''Prime Minister's Supreme Award'', en recoñecemento ao compromiso sostido de Keegan co ensino e a aprendizaxe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na Universidade de Waikato