Concilio Vaticano Segundo

O **Concilio Vaticano Segundo** ou **Segundo Concilio Ecuménico do Vaticano** foi un Concilio ecuménico da Igrexa católica, comezado baixo o papado de Xoán XXIII (1962) e finalizado con Paulo VI en 1965.
dereita|miniatura|Paulo VI no Concilio.
## Situación previa 
A época previa á convocatoria do Concilio Vaticano II caracterizárase pola existencia de grandes cambios dentro do seo da Igrexa católica. Por un lado, xurdiran novas correntes teolóxicas; teólogos católicos como Karl Rahner, Joseph Ratzinger, Yves Congar ou Hans Urs von Balthasar abriran novos camiños ao pensamento cristián; por outro, os bispos tiñan que afrontar unha nova situación política, económica, social e técnica. Ademais, o inconcluso Concilio Vaticano Primeiro, case un século antes, deixara moitas cuestións dogmáticas sen fixar.
miniatura|dereita|Paulo VI, papa que pechou o Concilio.
O Papa Xoán XXIII anunciou a súa vontade de convocar o concilio apenas tres meses após ter sucedido a Pío XII. O seu obxectivo facéndoo era, segundo el mesmo, "Abrir as fiestras da Igrexa para que poidamos mirar cara fóra e a xente poida mirar cara dentro". De feito, non só invitou a todos os bispos da Igrexa ao concilio, senón que tamén a representantes dos protestantes e ortodoxos.

## Convocatoria do concilio
O día 25 de xaneiro de 1959, festividade da Conversión de San Paulo, nunha discurso pronunciado na Basílica de San Paulo Extramuros ante o colexio cardenalicio, o Papa Xoán XXIII anuncia tres acontecementos de importancia para a Igrexa:
* Un Sínodo para a diocese de Roma.
* Un Concilio Ecuménico.
* E como consecuencia deste, a promulgación dun novo Código de Dereito Canónico.
Venerabili Fratelli e Diletti Figli Nostri! Pronunciamo innanzi a voi, certo tremando un poco di commozione, ma insieme con umile risolutezza di proposito, il nome e la proposta della duplice celebrazione: di un Sinodo Diocesano per l'Urbe, e di un Concilio Ecumenico per la Chiesa universale.

(Venerables irmáns e amados fillos nosos! Pronunciamos diante de vós, certamente que tremendo un pouco da emoción, pero tamén con humilde resolución de propósito, o nome e a proposta da dupla celebración: un Sínodo diocesano para a Cidade (Roma) e un Concilio Ecuménico para a Igrexa universal)

O mesmo Xoán XXIII, co Motu Proprio *Consilium*, marca o  11 de outubro de 1962 como data de comezo do Concilio.

A data foi escollida lembrando o Concilio de Éfeso, este declarou á Virxe María como Nai de Deus cuxa festa se celebraba, no calendario litúrxico anterior ao concilio, o 11 de outubro.

## Sesións 
### Primeira sesión (outono de 1962) 
O Papa abriu o concilio o día 11 de outubro de 1962 nunha sesión pública na que figuraban representantes eclesiásticos e políticos. Despois dunha misa, o Papa leu un discurso titulado *Gaudet Mater Ecclesia* (A Madre Igrexa alégrase), no que cargou contra aqueles que vaticinaban a fin da Igrexa e salientou a súa dimensión pastoral.

Os temas tratados nesta primeira época do Concilio incluían a liturxia, a misa, as igrexas orientais que recoñecían o Papa e a natureza da revelación.

Estas conversacións remataron o 8 de decembro dese mesmo ano, e non puideron volver a comezar ata un ano máis tarde debido á morte do Papa Xoán XXIII o 3 de xuño de 1963.

### Segunda sesión (outono de 1963) 
Tras ser elixido como Papa, Paulo VI continuou co labor conciliador do seu predecesor. O 29 de setembro facía público un documento no que estabelecía claramente os catro obxectivos do Concilio:
* Definir mellor a natureza da Igrexa e o papel do bispo.
* Renovar a Igrexa.
* Reunificar todas as confesións cristiás.
* Comezar a dialogar co mundo actual.

Neste segundo período, os bispos aprobaron a constitución *Sacrosantum Concilium* (relativa á liturxia) e o documento *Inter Mirifica* (referente á presenza da Igrexa nos medios de "comunicación social"). O 4 de decembro cerrouse a segunda sesión.

### Terceira sesión (outono de 1964) 
Empezada o 14 de setembro de 1964, baseouse en numerosos asuntos da Igrexa. Aprobáronse tres documentos: *Unitatis Redintegratio* (sobre o ecumenismo ou reunificación dos cristiáns), *Orientalium Ecclesiarum* (sobre as Igrexas orientais) e *Lumen Gentium* (sobre a mesma Igrexa católica).

Tras numerosas controversias, a sesión rematou o 21 de novembro dese mesmo ano.

### Cuarta sesión (outono de 1965) 
A cuarta e última sesión do concilio e a terceira presidida por Paulo VI abriuse o 14 de setembro de 1965. Aprobáronse catro documentos:
* *Dignitatis Humanae* (que foi aprobado malia o rexeitamento de 224 dos bispos), co que a Igrexa recoñecía a liberdade de relixión.
* *Gaudium et Spes*, que supuxo unha renovación do papel da Igrexa na sociedade actual.
* *Ad Gentes*, referido aos misioneiros.
* *Presbyterorum Ordinis*, que regulamentou o sacerdocio.

Outros documentos, que foran tratados en sesións anteriores, foron definitivamente aprobados neste período. Neste grupo inclúese *Christus Dominus* (sobre os bispos), *Perfectae Caritatis* (sobre as ordes relixiosas), *Optatam Totius* (sobre a educación dos sacerdotes), *Gravissimum Educationis* (sobre a educación cristiá) e *Apostolicam Actuositatem* (sobre o papel dos laicos).

Coa aprobación de *Nostra Aetate*, a Igrexa deixou claro que os xudeus de hoxe en día teñen tanta culpa sobre a morte de Cristo coma os propios cristiáns.

Un dos momentos máis salientábeis do período conciliar foi o encontro de Paulo VI e o Patriarca Atenágoras, ortodoxo, símbolo do achegamento das dúas igrexas.

O 8 de decembro de 1965, o Concilio quedou formalmente fechado.

## Asuntos 
### A Igrexa 
Se cadra, a constitución máis importante de todo o Concilio Vaticano II foi *Lumen Gentium*.

No seu primeiro capítulo, establécese claramente que "a única Igrexa de Cristo" é a Igrexa católica, fundada por Cristo na persoa de San Pedro. Malia todo, engade o documento, "moitos elementos de santificación e de verdade poden atoparse fóra dos seus límites".

No segundo capítulo, ensínase que o desexo de Deus é salvar á humanidade en conxunto. Por iso, tódolos pobos do mundo están invitados á Igrexa; e incluso aqueles que non pertencen a ela poden estar, dalgunha forma, "ligados a ela", co que se suxire que os protestantes, os ortodoxos e, incluso, os xudeus e musulmáns, poden atopa-la salvación dentro das súas propias crenzas.

O terceiro capítulo esténdese sobre a figura do Papa como líder da Igrexa e mailos seus cardeais e bispos. Nos seguintes capítulos, menciónanse numerosos aspectos da Igrexa, algúns deles moi controvertidos, como o referente á Virxe María.

### Liturxia 
O efecto máis inmediato do Concilio Vaticano II foi o estabelecemento dunha liturxia máis achegada ó pobo, que incluía a substitución do latín polas linguas propias de cada lugar, para facilita-la comprensión dos fieis e que en Galicia foi liderada por Quiroga Palacios.

Algo semellante ocorreu cos textos sagrados (a Igrexa comprometeuse a traducilos ás linguas de cada lugar).

## Documentos conciliares 
dereita|miniatura|Panorámica dunha sesión do Concilio.
* Constitucións:
** Sacrosanctum concilium: sobre a liturxia.
** Dei Verbum: sobre a Revelación de Deus.
** Lumen gentium: sobre a Igrexa.
** Gaudium et spes: sobre a Igrexa no mundo actual
* Decretos:
** Ad Gentes: sobre as misións.
** Apostolicam Actuositatem: sobre os leigos.
** Christus Dominus: sobre os bispos.
** Inter Mirifica: sobre os medios de comunicación social.
** Optatam Totius: sobre a formación dos sacerdotes.
** Orientalium Ecclesiarum: sobre as igrexas católicas orientais.
** Perfectae Caritatis: sobre os relixiosos.
** Presbyterorum Ordinis: sobre o sacerdocio.
** Unitatis Redintegratio: sobre o ecumenismo.
* Declaracións:
** Dignitatis Humanae: sobre a liberdade relixiosa.
** Gravissimum Educationis: sobre a educación cristiá.
** Nostra Aetate: sobre a relación coas relixións non cristiás.

Ademais dunha serie de mensaxes finais do Concilio.

## Críticas 
[miniatura|[Marcel Lefebvre, un dos máis coñecidos críticos do Concilio, en 1976.]]
Algúns católicos especialmente conservadores manteñen que o Concilio Vaticano II afastou á Igrexa dos seus principios. Defenden que:
* A Igrexa debería considerarse o único e excluínte camiño á salvación de Cristo.
* Non debería permitirse a liberdade de culto.
* Debería mencionarse o Xuízo trala morte e a existencia do Ceo e do Inferno.
* A crenza da infalibilidade da *Biblia* debería ter sido afirmada.
* O latín debería seguir sendo a lingua litúrxica.

Así e todo, estes grupos son moi reducidos e a Igrexa católica en xeral aceptou o contido do Concilio.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hebblethwaite, Peter: *Juan XIII, el Papa del Concilio*, PPC, Madrid, España, 2000. ISBN: 9788428816373.
* Martín Descalzo, José Luis: *El concilio de Juan y Pablo*, BAC, Madrid, España, 1968.