Ordes

**Ordes** é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Ordes. Segundo o INE en 2022 tiña 12.589 habitantes (12.632 no 2018, 12.868 no 2010, 12.272 no 2005, 11.942 en 2000). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».

## Xeografía 
### Situación
Ordes atópase nunha chaira a medio camiño entre Santiago de Compostela e A Coruña. 
#### Comunicacións
Está atravesado pola N-550, a AP-9 e polo ferrocarril entre A Coruña e Santiago de Compostela.
### Orografía
A altura sobre o nivel do mar oscila entre os 461 m nos montes do sur e os 450 m no norte.
### Hidrografía
Ordes atópase case na súa totalidade na cunca hidrográfica do río Tambre. O máis importante é o río Lengüelle, que baixa polo oeste marcando o límite co concello de Tordoia. A excepción os regatos do norte da parroquia de Ardemil, que se orientan de cara ao val de Barcia e desembocan no río Barcés.

### Xeoloxía
O terreo está formado por unha unidade xeolóxica de xistos denominada xistos de Ordes.

### Clima
As precipitacións son abondosas e superan os 1.500&nbsp;mm anuais. A temperatura media é de 13 °C, se ben xea todo o ano excepto no verán. 
### Demografía
O concello ocupa 157&nbsp;km² e un terzo da poboación reside na capital, Ordes.

## Historia 
Da época castrexa destacan o castro de Ceidón e o castro de Gosende nas proximidades do núcleo urbano, posuíndo todo o concello unha alta cantidade deste tipo de sitios arqueolóxicos.

Durante a Idade Media fixo parte do condado de Trastámara, e posteriormente dividiuse entre a xurisdición de Folgoso, do conde de Altamira, o couto de Faramilláns e as xurisdicións de Gorgullos e Montaos. Montaos foi doado por Afonso VII á catedral de Santiago de Compostela en 1124.

En 1544 Filipe II, de camiño a Compostela, fixo noite na Calle, na parroquia de Poulo, feito do que deixa constancia unha inscrición no lintel da porta.

O xeneral Juan Díaz Porlier tamén pasou a noite en Ordes, onde foi feito prisioneiro. Durante a guerra civil de 1833 producíronse enfrontamentos entre liberais e absolutistas e en 1846 pasou Miguel Solís coas tropas do Exército Libertador de Galicia.

Entre 1878 e 1880 editouse en Ordes o semanario *El Fomento*. En 1880 publicouse *Fray Junípero*. *El Terruño* apareceu en 1903.

## Poboación 

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:650 height:250
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:14000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:400 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=

 bar:1857 text:1857
 bar:1877 text:1877
 bar:1897 text:1897
 bar:1910 text:1910
 bar:1930 text:1930
 bar:1950 text:1950
 bar:1970 text:1970
 bar:1991 text:1991
 bar:2011 text:2011
 bar:2012 text:2012
 bar:2013 text:2013
 bar:2014 text:2014
 bar:2015 text:2015
 bar:2016 text:2016
 bar:2017 text:2017
 bar:2018 text:2018

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:1857 from:0 till: 6059
 bar:1877 from:0 till: 5991
 bar:1897 from:0 till: 6489
 bar:1910 from:0 till: 7741
 bar:1930 from:0 till: 8205
 bar:1950 from:0 till: 10450
 bar:1970 from:0 till: 9855
 bar:1991 from:0 till: 11693
 bar:2011 from:0 till: 12945
 bar:2012 from:0 till: 12963
 bar:2013 from:0 till: 12939
 bar:2014 from:0 till: 12844
 bar:2015 from:0 till: 12776
 bar:2016 from:0 till: 12669
 bar:2017 from:0 till: 12580
 bar:2018 from:0 till: 12632	

PlotData=

 bar:1857 at: 6059 fontsize:s text: 6.059 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 5991 fontsize:s text: 5.991 shift:(-10,5)
 bar:1897 at: 6489 fontsize:s text: 6.489 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 7741 fontsize:s text: 7.741 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 8205 fontsize:s text: 8.205 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 10450 fontsize:s text: 10.450 shift:(-15,5)
 bar:1970 at: 9855 fontsize:s text: 9.855 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 11693 fontsize:s text: 11.693 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 12948 fontsize:s text: 12.948 shift:(-15,5)
 bar:2012 at: 12963 fontsize:s text: 12.963 shift:(-15,5)
 bar:2013 at: 12939 fontsize:s text: 12.939 shift:(-15,5)
 bar:2014 at: 12844 fontsize:s text: 12.844 shift:(-15,5)
 bar:2015 at: 12776 fontsize:s text: 12.776 shift:(-15,5)
 bar:2016 at: 12669 fontsize:s text: 12.669 shift:(-15,5)
 bar:2017 at: 12580 fontsize:s text: 12.580 shift:(-15,5)
 bar:2018 at: 12632 fontsize:s text: 12.632 shift:(-15,5)

## Economía 
Durante a década de 1960 produciuse unha emigración cara ás cidades máis próximas e cara a Europa, que freou na década de 1970. Na actualidade, un cuarto da poboación adícase ao sector primario (especialmente gando bovino para o sector lácteo).

No que se refire ó sector secundario ou industrial, destaca o sector téxtil e a construción. Segundo a web do Concello de Ordes, en 2011 había rexistradas 21 empresas adicadas á produción téxtil.

O sector terciario concéntrase na capital do concello e destacan empresas de comercio polo miúdo que dan servizo non só a Ordes senón tamén ós concellos da mancomunidade de Ordes, cun sector comercial máis reducido.

### Mancomunidade de Ordes 
Ordes é a capital da mancomunidade de Ordes, composta tamén polos concellos de Trazo, Tordoia, Cerceda, Mesía, Frades e Oroso, cun total de 39.004 habitantes.

## Espazos naturais 
A Zona especial de conservación (ZEC) do Río Tambre atravesa parte do suroeste do concello. O treito ordense acolle as augas e ribeiras do río Lengüelle desde o encoro de Vilagudín así como o río Cabrón e regos que tributan neste. Este espazo é de interese pola súa protección a estepas de gramíneas e os bosques de ribeira.

## Cultura 
### Patrimonio
*Pazo de Codeseda, en Codeseda, Leira.
*Pazo de Bidueiro, no Bidueiro, Ordes.

### Escolas, centros sociais, bibliotecas e museos
#### Escolas
*CEIP ADR Castelao
*CEIP Campomaior
*CEIP Mesón do Vento
*IES Nº 1 Ordes
*IES Maruxa Mallo

#### Museos, bibliotecas e centros sociais
* Museo do traxe "Juanjo Liñares", exposición de traxes doados polo bailarín ordense Juanjo Liñares. Os traxes tradicionais da danza española e doutras múltiples rexións do mundo.

### Etnografía
#### Feiras 
* Feira semanal (ten lugar tódolos mércores) que ten lugar a entre a rúa do Muíño e a rúa da Feira, zona máis coñecida como o Campo da Feira.
* Feira Multisectorial Expofegasa. Están representados distintos sectores (téxtil, agrícola queixo). Ten carácter anual e sempre coincide coa Festa do Champiñón. 
* Feira de Cans no Mesón do Vento. É unha feira de carácter anual de cans de caza.

#### Festas gastronómicas 
* **Festa do champiñón**. Ten lugar en Ordes, xeralmente a última fin de semana de abril. Vense celebrando dende 1989 e coincide no tempo coa Feira Multisectorial Expofegasa.
* **Festa do lacón**. Ten lugar no Mesón do Vento.

#### Festivais de música 
* En Ordes, Festival Brincadeira. As primeiras edicións do Festival Brincadeira celebráronse no Concello de Ordes pero a partir do ano 2012 pasou a celebrarse noutros concellos.
* Na parroquia de Poulo, festival Meigas fóra.
* Na parroquia de Santa Cruz de Montaos, festival Revoltosa Rock.
* En Ordes, festival de Jazz, organizado pola escola de música.

#### Festivais de arte urbana 
* Desordes creativas na vila de Ordes

#### Festivais de curtametraxes 
* Festival Cinestable en Ordes. Foi dos únicos festivais a nivel estatal de curtametraxes con licenza Creative Commons.

#### Agrupacións folclóricas 
* Sementes da arte
* A.C.Camiño Real, na parroquia de Poulo.
* Os Viqueiras de Ordes.

#### Asociacións culturais 
* Asociación de usuarios de Linux "Inestable", asociación de software libre.
* Tarandeira: asociación cultural e de tempo libre, especialmente de sendeirismo.

#### Banda de música 
* Asociación Cultural Amigos da Música de Ordes

#### Grupos musicais 
* Dios ke te crew
* Kastomä
* O chícharo psicótico
* A Cona Ye-Ye
* Axóuxere, grupo folk.
* Superoito
* Ritmo Galego

#### Grupos de teatro 
* A Catorce

## Deportes 
En Ordes, de forma federada pódense practicar diversos deportes como o fútbol, fútbol sala, hóckey a patíns, tenis de mesa ou pádel. A pesar de non haber ningún club de tríatlon, é salientable que o triatleta ordense Iván Raña chegou a ser campión do mundo. Foi o primeiro triatleta galego en conseguir un campionato do mundo da especialidade, o primeiro en vencer nunha proba da Copa do Mundo e en participar nuns Xogos Olímpicos.

### Clubs de fútbol 
* Sociedad Deportiva Club Órdenes
* Mesón do Bento Club de Fútbol
* AD Vila de Ordes
* SD Montaos da parroquia de Santa Cruz de Montaos
* Jogafan F.S.

### Clubs de Hóckey a patíns 
* Club Patín Ordes, é o club máis laureado do concello, con numerosos títulos en categorías masculina e feminina.

### Clubs de Pádel 
* Pádel Ordes

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ordes 01-04b.JPG|Placa altimétrica do concello.
Ficheiro:Ordes 01-12.JPG|*In Memoriam*, escultura en homenaxe ás vítimas do atentado do 11 de marzo de 2004 en Madrid, situada na praza da Constitución de Ordes.
Ficheiro:Ordes 01-13.JPG|Detalle
Ficheiro:Graffitis en Ordes, Galicia (Spain).jpg|Graffiti en Ordes
Ficheiro:Entrada Ordes 2.webm.webm|Vídeo cruzando en Ordes pola N-550.
Ficheiro:Cruzando O Meson do Vento N-550.webm|Vídeo cruzando o Mesón do Vento pola N-550.
Ficheiro:Alameda, Ordes, Coruña.jpg|Alameda ó lado da casa do concello.

## Parroquias 
## Lugares de Ordes 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Ordes vexa: Lugares de Ordes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Ordes

### Ligazóns externas 
* Web do Concello de Ordes
* Web da Mancomunidade de Ordes