Paio Rodríguez (bispo)

**Paio Rodríguez**, floruit no 948 e finado no 1007, foi o bispo de Iria Flavia dende o ano 977 ata o 985. Era fillo do poderoso magnate Rodrigo Velázquez e da súa muller Adosinda e adoita relacionarse cos conflitos que rodearon a coroación de Vermudo II tras unha rebelión galega en 982.

## Elección episcopal 
Existe discrepancia nas fontes primarias (narrativas e documentais) sobre cando e como chegou Paio á sé de Iria, aínda que tanto a *Historia Compostelana* como o *Chronicon Iriense* coinciden en que foi ascendido inmediatamente despois da morte de Sisnando Menéndez, o 29 de maio de 968, por un partido aristocrático, pero despois foi expulsado pola forza da sé por Vermudo II en 982. 

Segundo o *Chronicon*:*Mortuo Sisnando, Pelagius, Lucensis episcopus, Ruderici comitis filius, in Locum Sanctum nonus a dominis et senioribus rogatus adducitur. Qui secularis et non plene scientie conscius, maiores ab honoribus deiciens, iuvenes et pastores honoribus cepit sublimare; spreta senum sapientium societate, et honores et dignitates Ecclesie cepit destruere et a nichilum deducere. Sed cum comites et potestates Galletie patrem non bene rectum nec filium, flores iuventutis adultum, ergo se amicos non senserunt, tunc accepto consilio, Ueremudum iuvenem Ordonii regis filium quondam, apud inclitam beati Iacobi urbem educatum, in regiminis excellentis sublimare conantur, in era Ma XXa. . . Qui Ueremudus rex, accepto maiorum consilio, predictum Pelagium, Ruderici comitis filium, a sede prolecti.*Segundo a *Historia*:*Después de Sisnando, obtuvo la mitra de este obispado mediante el poder secular, un hijo del conde Rodrigo Velázquez llamado Pelayo [Pelagius … filius comitis Ruderici Velasqui], que ni se cuidó del cargo recibido ni se humilló como debía a su Creador ... por lo cual no permitiendo la divina Providencia que ocupara injustamente la iglesia por más tiempo, fue expulsado por el rey D. Bermudo. . . Entretanto Rodrigo Velázquez, padre del obipso expulsado, unido a otros condes de esta región introdujo acá a los sarracenos acaudillados por Almanzor; los cuales entrando en Compostela, destruyeron hasta los cimientos la mayor parte de las paredes de la Iglesia del Santo Apóstol, excepto su santísimo altar.*

O *Chronicon* engade que Paio xa ocupaba a Diocese de Lugo no momento da súa elección, aínda que non hai máis referencias a isto. Outro bispo, Rosendo, está rexistrado en Iria en 974. O testamento de Rosendo, datado o 17 de xaneiro de 977 e confirmado por Ramiro III, está asinado por un tal *Pelagius diaconus prolis Ruderici ducis* ("*Pelagius*, diácono, fillo do duque *Roderico*"), a quen cede o mosteiro de Celanova, no que pasou a ser monxe. Outro documento de Celanova, do 7 de agosto de 969, foi reeditado por Rubén García Álvarez ao 968 para apoiar a realidade do episcopado de Paio. O documento non menciona que Paio fose diácono naquel momento. Este mesmo autor cedeulle a Paio Rodríguez un documento do 20 de setembro de 968 no que se menciona un bispo Paio sen nomear a súa sé. A primeira referencia a Paio como bispo data de maio de 977. Hai quen propón que Paio foi designado para suceder a Rosendo, sendo confirmado nas ordes sagradas por el (porteiro en 970, diácono en 977), e despois confirmado no seu testamento uns meses antes de suceder no bispado. Gonzalo derrotou a Rodrigo na batalla de Aguiuncias, pero os dous finalmente reconciliáronse. A mala relación entre as dúas familias alúdese ata o 1 de outubro de 982. O 11 de setembro de 982 Paio concedeu a vila de Oimbra ao mosteiro de Celanova polo ben da alma do seu pai. Confirmou o 1 de outubro a doazón de Santa Comba aos monxes de Celanova. Aínda que ningunha das dúas cartas indica o lugar onde se deu, as doazóns de Paio indican que se considera non só o bispo da sé apostólica de Galicia, senón que tamén posúe o poder secular na zona. García Álvarez razoa que non asistiu á coroación real na Catedral de Santiago o 15 de outubro. Segundo unha teoría de Justo Pérez de Urbel e seguida por García Álvarez, só tres anos despois da súa coroación (e da morte de Ramiro en 984) Vermudo tiña o poder suficiente para depor a Paio. Con todo, o 30 de maio de 985 Paio estivo presente na súa propia catedral nun tribunal presidido por Vermudo; e o 6 de xuño confirmou xunto ao rei un agasallo ao mosteiro de San Paio de Antealtares polo conde Tello Aloitiz e a súa muller Muniadomna. Durante o seu exilio usou o título de bispo de Celanova (*obispo celanovense*). Despois da súa abdicación, Paio mantívose destacado nas cartas durante varios anos, especialmente en relación con Celanova. O último rexistro de Paio Rodríguez está nunha carta do 1 de febreiro de 1007.

Paio era capaz de escribir un bo latín, como indican dúas cartas con fórmulas sen precedente (23 de outubro de 978 e 11 de setembro de 982), e coñeceu ben a Sagrada Biblia, feitos que poñen en dúbida a caracterización que o *Chronicon* fai del como "laico" e de pouco coñecemento. Segundo García Álvarez, o *Chronicon* foi escrito por un bispo vingativo de Paio.

## Notas