Cassandra Fedele

**Cassandra Fedele,** nada ao redor de 1465 e finada en 1558, foi a muller erudita máis recoñecida en Italia durante as últimas décadas do *Quattrocento*.

## Traxectoria 
### Vida temperá 
Fedele naceu en Venecia en 1465, filla de Barbara Leoni e Angelo Fedele. Aínda que Fedele non menciona a seus pais nos seus escritos, existen evidencias de que o seu pai era un personaxe respectado entre a aristocracia e tomou  grande interese na aprendizaxe da súa filla. Cando Fedele logrou fluidez en grego e latín, aos doce anos, foi enviada polo seu pai a Gasparino Borro, un monxe servita, quen a titorizou  en literatura clásica, filosofía, ciencias, e dialéctica.  En 1487, aos vinte e dous anos, conseguiu éxito en Italia e no estranxeiro cando pronunciou un discurso en latín en eloxio das artes e as ciencias na gradación do seu curmán  en Padua. O seu discurso, *Oratio pro Bertucio Lamberto*, foi publicado en Módena (1487), Venecia (1488), e Nuremberg (1489). Dende 1487 ata 1497, intercambiou correspondencia con humanistas prominentes e nobres de España e Italia. Unha desas correspondentes, Isabel I de Castela, instou a Fedele a unirse o súa corte en España. Fedele declinou a invitación, indicando que non podería ir mentres Italia estivera en guerra con Francia. En relación a isto, os primeiros biógrafos de Fedele indicaron que o dux de Venecia Agostino Barbarigo non deixou que Fedele abandonase Italia, pero non hai evidencia de ningún decreto que o corrobore.

### Fama 
Fedele conseguiu fama polas súas habilidades en escritura e oratoria. Ademais das 123 cartas e 3 oracións publicadas en Padua en 1636, crese que tamén escribiu poesía en latín. Participou con influentes humanistas en debates públicos sobre cuestións filosóficas e teolóxicas, e pedíuselle que falase diante do dux Agostino Barbarigo e do Senado veneciano sobre o tema da educación superior para as mulleres. Nunha carta a Lorenzo de Medici, Angelo Poliziano eloxiouna pola súa excelencia en latín e italiano e pola súa beleza.

### Vida máis tardía 
O éxito de Fedele durou pouco. O cumio da súa actividade académica produciuse entre os vinte e dous e os trinta e tres anos, xusto antes do seu matrimonio aos trinta e catro anos (1499). Despois de casar, e durante case sesenta anos, escribiu poucas cartas e só foi invitada unha vez, en 1556, a pronunciar un discurso público en honra da raíña de Polonia, Bona Sforza, cando esta visitou Venecia. Algúns historiadores argumentan que Fedele abandonou as súas aportacións intelectuais cando casou, como foi o caso das mulleres máis eruditas da súa época que cando casaron asumiron a xestión a tempo completo do seu fogar. É posible que Fedele tamén se desanimase polas fortes presións das forzas sociais que se opuxeron á participación académica das mulleres casadas. Nunha carta a Alessandra Scala, quen escribiu a Fedele para preguntarlle se debería casar ou dedicar a súa vida ao estudo, Fedele animouna  a "escoller o camiño para o que a natureza che dotou" (tradución en Robin 31).

En 1520, ao regreso de Creta co seu marido médico, Giammaria Mapelli, perderon todas as súas pertenzas nun naufraxio. O seu marido morreu a finais dese ano, deixándoa viúva, sen fillos e con dificultades económicas. Fedele escribiu a León X pedindo axuda en 1521, pero el non respondeu á súa carta. Tentouno de novo en 1547 e escribiulle a Paolo III, que respondeu dándolle o cargo de priora dun orfanato na igrexa de San Domenico di Castello en Venecia onde residiu ata a súa morte. É posible que Fedele tamén tivese problemas de saúde. Antes do seu matrimonio, queixábase dunha enfermidade que lle esgotaba as forzas e dificultaba a concentración en ler e escribir durante calquera período de tempo.

## Traballos 
* "Cassandra Fedele: (un) Alessandra Scala a Cassandra; (b) Cassandra a Alessandra." Traducido e editado por Margaret L. Rei e Albert Rabil, Jr. O seu Immaculate Man: Traballos Seleccionados por e sobre os Humanistas de Mulleres de Quattrocento Italia. Binghamton, N.Y.: Medieval e Textos de Renacemento e Estudos, 1983, 87-88.
* Cassandra Fedele: Letras e Orations. Editado e traducido por Diana Robin. Chicago: Universidade de Prensa de Chicago, 2000.
* "Cassandra Fedele: Oration para Bertucio Lamberto, Recibindo as Honras das Artes Liberais." Traducido e editado por Margaret L. Rei e Albert Rabil, Jr.
* O seu Immaculate Man: Traballos Seleccionados por e sobre os Humanistas de Mulleres de Quattrocento Italia. Binghamton, N.Y.: Medieval e Textos de Renacemento e Estudos, 1983, 69-73.
* "Cassandra Fedele: Oration en eloxio de letras." Traducido e editado por Margaret L. Rei e Albert Rabil, Jr. O seu Immaculate Man: Traballos Seleccionados por e sobre os Humanistas de Mulleres de Quattrocento Italia. Binghamton, N.Y.: Medieval e Textos de Renacemento e Estudos, 1983, 74-77.
* "Cassandra Fedele: Oration ao Gobernante de Venecia, Francesco Venerio, na chegada da Raíña de Polonia." Traducido e editado por Margaret L. Rei e Albert Rabil, Jr. O seu Immaculate Man: Traballos Seleccionados por e sobre os Humanistas de Mulleres de Quattrocento Italia. Binghamton, N.Y.: Medieval e Textos de Renacemento e Estudos, 1983, 48-50.
* *Clarissimae Feminae Cassandrae Fidelis venetae. Epistolae et orationes. Editado por Jacopo Filippo Tomasini. Padua: Franciscus Bolzetta, 1636. Oratio Pro Bertucio Lamberto*. Módena, 1487; Venecia, 1488; Nuremberg, 1489.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Archivio biografico italiano (microform). Editado por Tommaso Nappo. Múnic e Nova York: Saur, 1987-98.
* Cavazzano, Cesira. Cassandra Fedele: erudita veneziana del Rinascimento Venezia: Consello. Orfanotrofio di Un. Pellizzato, 1907.
* Dizionario enciclopedico della letteratura italiana, vol. II. Bari: LaTerza; Roma: Unione Editoriale, 1966, p.&nbsp;433.
* Rei, Margaret L. "Libro-Células Tachadas: Mulleres e Humanismo no Renacemento italiano Temperán." Máis aló O seu Sexo: Mulleres Aprendidas do Pasado europeo. Nova York: Nova York Prensa Universitaria, 1980, pp.&nbsp;66–90.
* Rei, Margaret L. "Thwarted Ambicións: Seis Mulleres Aprendidas do Renacemento italiano." Soundings: Un Interdisciplinary Revista 59, non. 3 (Caída 1976): 280-304.
* Rei, Margaret L. *Mulleres do Renacemento*. Chicago: Universidade de Prensa de Chicago, 1991.
* Panizza, Letizia e Madeira de Sharon, editores. Unha Historia da escritura das mulleres  en Italia. Cambridge: Cambridge Prensa Universitaria, 2000.
* Petrettini, Maria. *Vita di Cassandra Fedele veneziana*. Venezia: Consello. di Giuseppe Grimaldo, 1852.
* Pignatti, F. "Fedele (Fedeli), Cassandra." *Enciclopedia italiana*. Roma: Societˆ Grafica, 1979, pp.&nbsp;566–68.
* Robin, Diana. "Cassandra Fedele (1465-1558)." Escritores de Mulleres italianas: Un Bio-Bibliographical Sourcebook. Editado por Rinaldina Russell. Westport, Connecticut e Londres: Prensa de Greenwood, 1994, pp.&nbsp;119–27.
* Robin, Diana. "Cassandra Fedele  Epistolae (1488-1521): Biografía como Ef-facement." As Retóricas de Vida-Escritura en Europa Moderna Temperá: Formas de Biografía desde Cassandra Fedele a Louis XIV. Editado por Thomas Mayer e Daniel Woolf. Ann Arbor, Mich.: Universidade de Prensa de Michigan, 1995, pp.&nbsp;187–203.
* Schlam, Carl C. "Cassandra Fidelis como latino Orator." Acta Conventus Neo-Latini Sanctandreani: Acta do Quinto Congreso Internacional de Neo-Estudos latinos (rúa. Andrews 24 agosto a 1 de setembro de 1982). Binghamton, N.Y.: Medieval e Textos de Renacemento e Estudos, 1986, pp.&nbsp;185–91
*Arriga, Mercedes y Cerrato, Daniele. "Casandra Fedle. Una vida para el estudio y la escritura". Ed.Dykinson.  2019. ISBN: 978-84-1324-475-4. ISBN electrónico: 978-84-1324-475-4
*Salinas GuillEn, Alejandra Luz. "Cassandra Fedele: Ecos de una voz silenciada (Epistolario)" Ed. Ejad. 2020. ISBN 978-970-94320-8-4

### Ligazóns externas 
* Proxecto Continua: Biografía de Cassandra Fedele Proxecto Continua é un recurso multimedia baseado na web dedicado á creación e preservación da historia intelectual das mulleres dende as primeiras evidencias sobreviventes ata o século XXI.