Marcel Courthiade

**Marcel Courthiade**, nado 2 de agosto de 1953 en Montceau-les-Mines e finado 4 de marzo de 2021 en Tirana, foi un lingüista francés, investigador e promotor da lingua e cultura romaní.

## Traxectoria 
Naceu na rexión histórica da Borgoña mais seu pai era occitanofalante.  Marcel Courthiade comezou a estudar medicina na Universidade de Clermont-Ferrand  que abandonou en favor do estudo das linguas eslavas con especialización no campo das linguas serbocroata e polaca. Despois continuou estudos no Instituto Nacional de Linguas e Civilizacións Orientais (INALCO) de París, e logrou diplomas en albanés, macedonio e polaco. Durante os seus estudos, involucrouse no traballo de varias ONG activas en proxectos educativos dirixidos aos xitanos albaneses, e así coordinou e xestionou diversos proxectos educativos e culturais. Durante catro anos traballou como analista político e intérprete na embaixada francesa en Albania. Defendeu a súa tese doutoral *Phonologie des variétés dialectales de Rromani et diasystèmes graphiques de la langue Rromani* na École Pratique des Hautes Études (EPHE) en 1995 e logo foi profesor asociado de sociolingüística romani nesa institución ata que en 1997 pasou a dar clases en INALCO.

En 2008, foi, con Esma Redžepova, a figura principal do filme documental *Le Chant des Rroms* de Louis Mouchet .

Dende 2019 ata a súa morte, pertenceu como personalidade cualificada ao consello científico da Délégation interministérielle à la lutte contre le racisme, l'antisémitisme et la haine anti-LGBT . 

Divulgador da literatura romaní, traduciu diversos autores, así Bronisława Wajs ao francés, Kujtim Paćaku ao inglés e ao francés, a obra de teatro *Kosovo mon amour* de Jovan Nikolić e Ruždija Sejdović ao francés ou Rajko Đurić ao francés e polaco. Na década de 1980 tamén publicou traducións de poesía ao occitano para a revista *Òc* e en 1984 traduciu o conto en verso de Aleksandr Pushkin ''L'Orsa*.

Ao longo da década de 1980 desenvolveu unha ortografía para o romaní que se presentou oficialmente nunha conferencia en Saraievo en 1986 e que a Unión Romaní Internacional adoptou en 1990 como a súa ortografía estándar, así e todo fóra das publicacións do propio Courthiade ou da URI o seu uso limítase dende entón principalmente a materiais educativos mentres que son estándares locais os que prevalecen en cada país.

## Publicacións 
**Romani fonetika thaj Lekhipa* (1986) Titograd, Pobjeda
**Xàca dùme, but godi* (1980s)
**Morfologija e gjuhës rrome të përbashkët* (1988) Titograd, Pristina.
**Gramatika e gjuhës Rrome* (1989)
**Rromano Startorro* (1990) Saraievo, Svjetlost
**Stuart Manns Wörterbuch des albanischen Romanes* (1990)
**In the margin of Romani. Gypsy languages in contact* (1991)
**Dialektologikano pućhipnasqo lil vaś-i klasifikàcia e rromane ćhibǎqe [dia]lektenqiri* (1992)
**Śirpustik ćhibǎqiri amare ćhibǎqiri* (1992)
**Lil e Efesianěnqe. Epistoli pros Efesioys* (1993)
**Terre d'asile, terre d'exil. l'Europe tsigane* (1993) con Patrick Williams. París, Survival International 
**De l'usage de l'abécédaire « Śirpustik amare ćhibǎqiri »* (1994) Toulouse, CRDP Midi-Pyrénées
**Langues de Diaspora* (1994) París, CERPL 
**Phonologie des parlers rrom et diasysteme graphique de la langue romani* (1995) Université de la Sorbonne Nouvelle
**Structure dialectale de la langue rromani* (1998)
**Les Rroms, Ashkalis et Gorans de Dardanie (Kosovo)* (2000) París, INALCO
**La Littérature des Rroms, Sintés et Kalés* (2002)
**Les Tziganes ou le destin sauvage des Roms de l'Est* (2002) con Claire Auzias. París, Michalon 
**Fjalor rromisht-shqip. i të folmeve rrome në përdorim në Shqipëri : mec̨ karisht, kabuxhisht, rupanisht e shkodranisht : rreth 4400 fjalë : me një fjalorth shqip- rromisht, rreth 3000 fjalë* Tirana, Rromani Baxt 
**Les Rroms dans les belles lettres européennes'' (2004) con Rajko Djuric. París, l'Harmattan
**Sagesse et humour du peuple rrom* (2007) con Stella Méritxell Pradier e Ferdinand Koci. París, l'Harmattan
**Morri angluni rromane ćhibǎqi evroputni lavustik. Első rromani nyelvű európai szótáram : cigány, magyar, angol, francia, spanyol, német, ukrán, román, horvát, szlovák, görög* (2009) Budapest, Fővárosi Onkormányzat Cigány Ház
**Guide de conversation rromani* (2010) París, Assimil,
**Slovensko-rómsky/rómsko-slovenski slovník* (2011) . Con Anna e Martina Koptová. Košice: Dobrá rómska víla Kesaj
*''Petite histoire du peuple rrom : première diaspora historique de l'Inde'' (2019) Lormont : le Bord de l'eau

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Vídeo da conferencia do 31 de maio de 2014 en Ostana (Valadas Occitanas de Italia) sobre a escritura en lingua nai (en occitano)
*Vídeo da intervención no III Seminario Internacional Rroma de Valencia, outubro de 2011  (en castelán)
*Vídeo para a Roma Education Fund en 2019 (en inglés)
*Vídeo da intervención da Conferencia da URI en Riga en 2019  (en romaní)