Piñeiro do Paraná

O **piñeiro do Paraná** ou **araucaria do Brasil** (***Araucaria angustifolia***), en guaraní: ''kuri'y*, é unha especie arbórea pertencente á familia *Araucariaceae*, orixinaria da Rexión Sur do Brasil e da provincia arxentina de Misiones, aínda que tamén existe unha pequena poboación no Paraguai, no departamento do Alto Paraná e se dá espontaneamente na Serra dos Ríos, no nordés do Uruguai. Como todas as araucarias, é unha planta dioica, é dicir, presenta os xéneros masculino e feminino en pés distintos.

É símbolo do estado brasileiro do Paraná e a súa capital, a cidade de Curitiba, así como de São Carlos no estado de São Paulo, así como da cidade de San Pedro en Misiones, Arxentina.

En Galiza plántase coma ornamental, sendo común en xardíns urbanos e palacianos. Algúns exemplares acadan talles monumentais.

## Orixe e taxonomía 
thumb|Descrición anatómica de partes da *Araucaria angustifolia* por Siebold & Zuccarini, en *Flora Japonica*, 1870.
thumb|Detalle da disposición radial da copa.
thumb|Detalle do tronco, coa casca rugosa típica.

O xénero *Araucaria* formaba parte da flora terrestre xa no período Triásico e encontrou o seu apoxeo no Gondwana; hoxe é restrinxido ao Hemisferio Sur e comprende 19 especies.

Foi descrita inicialmente como *Columbea angustifolia* por G. Bertolini en 1819; *Araucaria brasiliana* por A. Richard, en 1822. Hoxe a súa denominación oficial é *Araucaria angustifolia* (Bertol.) O. Kuntze 1898, e a súa descrición foi publicada na súa *Revisio Generum Plantarum*. O seu nome xenérico deriva da provincia de Arauco, unha rexión do Chile, e o seu nome específico é unha palabra latina que significa "folla estreita". Pertence á orde Coniferae, clase Coniferopsida, familia Araucariaceae.

## Distribución 
thumb|left|Distribución da *Araucaria angustifolia* a mediados do s. XX.
Até case comezos do século XX case a totalidade do estado do Paraná estaba cuberto pola foresta de *curí* ou piñeiro do Paraná (agás unhas poucas zonas de matogueira chamadas *campos*), tamén gran parte de Santa Catarina estaba cuberta polo mesto piñeiral que se estendía polo terzo norte do estado de Rio Grande do Sul e por unha importante faixa meridional do estado de São Paulo, ao oeste gran parte das Misiones da Arxentina tamén posuían o mesto bosque de *curí*.

O nome da cidade de Curitiba (anteriormente escrito *Curytiba* e incluso *Curytibá*) quere dicir "bosque de curís".
Esta especie está actualmente en perigo de extinción.

## Descrición 
É unha conífera terrestre de solo seco, perennifolia, heliófita, usualmente dioica. A súa forma é inconfundíbel, cun tronco columnar que pode chegar a 50m de altura e 2,5 m de diámetro, cunha casca rugosa e persistente de 15&nbsp;cm de espesura, sustentando unha copa de simetría radial en candelabro ou umbela. Cando son novas, as árbores teñen unha copa en forma de cono. As follas, as acículas, son verde escuras, simples, alternas, espiraladas, lineares a lanceoladas, coriáceas, coa punta terminada nun espiño moi punxente, podendo chegar a 6&nbsp;cm de longo por 1&nbsp;cm de largura.

A casca externa ten cor marrón arroxada, é persistente, áspera, rugosa, desprendéndose en lámina na parte superior do fuste; a casca interna é resinosa, de cor abrancazada rosada.

As flores femininas son estróbilos, coñecidos popularmente como piñas, e as masculinas son amentos ou conos cilíndricos con escamas coriáceas que protexen os sacos de pole, cunha lonxitude que varía de 10 a 22&nbsp;cm e diámetro entre 2 e 5&nbsp;cm. Os pseudofroitos fican agrupados nas piñas que, maduras, asumen unha forma esférica, cun diámetro de cerca de 15 a 30&nbsp;cm, e chegan a pesar 5&nbsp;kg. As sementes, os piñóns, orixínanse en brácteas do amento feminino, desenvolvéndose a partir de óvulos nus; son de cor marrón, cónicas, aladas, con cerca de 5&nbsp;cm de lonxitude, peso medio de 8,7g, ápice en espiño achatado e curvo; o seu tegumento coriáceo agocha un endosperma nutritivo, ou améndoa, rico en amidón e aminoácidos, que envolve os cotiledóns.

## Usos 
thumb|left|Piñón do piñeiro do Paraná.
As súas sementes era importantes na alimentación dos indíxenas, e aínda hoxe en día son usadas en moitas receitas. 
Nas árbores caídas prospera un verme chamado *koro* que tamén é un excelente alimento para as poboacións autóctonas.

## Árbores senlleiras en Galiza 
Atopamos araucarias monumentais en moitos parques e arboredos de Galiza. O piñeiro do Paraná do Parque de Caldas de Reis en Caldas de Reis (Pontevedra) figura no Catálogo de Árbores Senlleiras de Galicia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Piñeiro de Chile
* Piñeiro de Norfolk

### Ligazóns externas 
* Gymnosperm Database: *Araucaria angustifolia''