Étimo

## Concepto
Palabra dunha lingua orixinaria doutra palabra noutra lingua. Os étimos no galego son na súa maioría ben coñecidos, pois unha boa parte do léxico galego procede do latín. Porén, isto non evita que haxa palabras procedentes das linguas xermánicas, do árabe, do castelán ou mesmo do éuscaro (*abur* ou *chapeu*).

A subdisciplina lingüística que se centra en buscar os étimos das palabras é a etimoloxía e na Península Ibérica son ben coñecidos o Padre Frei Martín Sarmiento, Joan Corominas e Ramón Menéndez Pidal polo seu inicio das investigacións científicas neste campo.

## Etimoloxía popular
Algunhas palabras viron afectado o seu corpo fónico debido a que os falantes interpretaron que pertencían á mesma familia léxica (o cal implica que tivesen un étimo diferente)  ca outra:
::*latín VERUCULLU influído por ferro →  Ferrollo.
::*latín IPSA HORA →  *adessora. A interpretación moderna desta palabra deu ‘a deshora’. Orixinariamente significaba ‘de repente’.
::*galego *orballo* → dá, tras a influencia de *herba*, o vulgarismo **erballo*.

## Listado de palabras galegas co seu étimo latino
Abadesa  *curríimus

Correr  *curríerunt

correstes  *curríistis

correu  *curríit

corriches  *curríisti

corrín  *curríi

Cortiza  QUĒSISTI

quixemos  QUĒSIMUS

quixen  QUĒSĪ

quixeron  QUĒSĚRŬNT

quixestes  QUĒSISTIS

quixo  QUĒSIT

Rabia < RABIA

Raiar < RADIARE

Raíña < REGINA

Raio < RADIU

recibir < RECIPĚRE

Recobrar < RECUPERARE

Redondo < *ROTONDO < ROTŪNDU

Regar < RĬCARE

Rego < *REKU (prelat.)

Rella < REGŭLA

respondo < RĚSPONDĚŌ

Revés < REVERSU

Rexo < RĬGĬDU

rían < RĪDAM

Ribeira < RIPARIA

rin < RĪDĪ

río < RĪDO

Río < RĪVU

rira < RĪDĚRAM

Roca < *RŎCCA < xerm. ROKKO

Roda < ROTA

Roibo < RUBEU

roto < RŬPTU

roubar < x. RAUBON

Roupa < Xerm. *RAUPA

Rozar < *RUPTIARE

Ruído < RŬGĪTU

sabedes < SAPĚRITIS

sacudir < SŬCCUTĚRE

sae < SALIT

saído < SALITUS

Salvaxe < Cat. ou Occ. salvatge < SĬLVATĬCU

Sangue < SANGUĬNE

Saúde < SALŪTE

se (imp.) < SĚDE

Seco < SICCU

Século < SAECULU

sede < SĚDĒTE

Sede < SĬTE

Seguro < SECURU

sei < SAPIO

Semana < SEPTIMANA

Semellar < SĬMĬLIARE

Senda < SEMITA

sentido < SENSUS

Sentir < SENTIRE

sentirades < SENT-Ī(VĚ)RĀTIS

Seña < SIGNA

Separar < SĒPARARE

Sepultura < SEPŪLTURA

Sermón < SĚRMŌNE

Seta < SAGĬTTA

sexamos < SĚDĚAMUS

Sinxelo < SĬNGĚLLU

Sobrar < SŬPĚRARE

sodes < *SŬTIS

Soidade < SŌLĬTATE

soirías < SOLĒRE+ *EAS

Solemne < SOLLEMNE

somos < SŬMŬS

son < SŬNT

son < SŬM

Sospeita < SUSPECTA

soubeches < SAPUISTI

soubemos < SAPUIMUS

souben < SAPUI

souberon < SAPUERUNT

soubestes < SAPUISTIS

soubo < SAPUIT

Subir < SŬBIRE

Sucio < SŪCĬDO

Sulco, suco < SULCU

sumir < SUMĚRE

Tamaño < TAM MAGNU

Tella < TEGULA

temo < TIMEO

Temperán < TEMPORANU

teña < TĚNĚAM

teñen < TĚNENT

teño < TĚNĚŌ

Terreo < TĚRRĒNU

tes < TĚNES

Testemuño < TĚSTĬMONĬU

tinxir < TINGĚRE

tiñades < TĚNĒBATIS

tomarán < *TŬMĀRE + *ANT

Torcer < TORCERE < TORQUERE

Toro < TAURU

Toro < TŎRU

Torpe < TŬRPE

Tremer < TREMULARE

Tributo < TRIBUTU

Tristeza < TRISTITIA

trouxeches < *TRAXUISTI

trouxemos < *TRAXUIMUS

trouxen < *TRAXUI

trouxeron < *TRAXUERUNT

trouxestes < *TRAXUISTIS

trouxo < *TRAXUIT

Unlla < ŬNGŬLA

Unxir < ŬNGĚRE

Vaca < VACCA

Vacío < VACĪVU

vai < VADIT

vaiades < VADATIS

Val < VALLEM

vallades < VALĚATIS

van < VADŬNT

vas < VADIS

Vasoira < VERSORIA < VERRĚRE

Veciño < VĪCĪNU

Vello < VECLUS < VETULUS

Veloz < VĒLŌCE

vencido < VICTU

vendemos < VĒNDIMUS

vender < VĒNDĚRE

Vendima < VINDĒMIA

Verán < (TEMPU) VERANU

Verdade < VERITATE

Verde < VĬRĬDE

Vergoña < VERECUNDIA

Vermello < VERMICULU

Verza < VIRDIA

Véspera < VESPERA

Veta < VĬTTA

veu < VENIT

veu < VENIT

Vez < VĬCE

viches < VIDISTI

Vide < VITE

vido < VENTUS

vimos < VIDIMUS

vin < VENI

vin < VIDI

Vingar < VINDICARE

Viña < VINEA

viñas < VĚNIĒBAS

viñeches < VENISTI

viñemos < VENIMUS

viñeron < VENERUNT

viñestes < VENISTIS

virara < *VIRA(VĚ)RAM

viron < VIDERUNT

Virtude < VIRTUTE

vistes < VIDISTIS

visto < VĪSTU

viu < VIDIT

vivir < VĪVĚRE

Voda < VŌTA

Vontade < VŎLŬNTATE

vou < VADŌ

Voz < VŌCE

Xacer < IACĚRE

xacerías < IACĒRE + EAS

Xaxún < ĪAIŪNU

Xeito < IACTU

Xenro < GENĚRU

Xogar < IOCARE

Xogo < IOCU

Xordo < SŬRDU

Xoves < IOVIS

Xudía < IUDAEA

Xuíces < IŪDĬCES

xunguir < IŬNGĚRE

Xunto < IŬNCTU

chegar <  PLICARE

choer < CLAUDĔRE

concluír < CONCLŬDĔRE

incluír < INCLŪDĔRE

recluír < RECLŪDĔRE

meter < MĬTĔRE

dimitir < DEMĬTĔRE

premer < PRĔMĔRE

reprimir < REPRĬMĔRE

comprimir < COMPRĬMĔRE

deprimir < DEPRĬMĔRE

podrecer < PUTRESCĔRE

presentar < PRAESENTARE

recadar < l.v. RECAPĬTARE

remedar < REĬMĬTARE

soprar < SŬFFLARE

caer < CADĔRE

falar < FABULARI

atreverse < TRĬBŬĔRE

dedicar < DEDICARE

puxar < PULSARE

agravar < AGGRAVARE

apor < APPONERE

asentir < ASSENTIRE

atender < ATTENDĔRE

regalar  < fr. Regaler

admirar < ADMIRARI

administrar < ADMINISTRARE

## Véxase tamén
*Étimos latinos con xénero neutro

Nota: corrixo os que me parecen erros, e introduzo as novidades que coido que deben figurar, aínda que son consciente de que aínda está incompleto ( mais tamén pode non ser este o espazo ou presentación axeitada)