Nucifraga

***Nucifraga*** é un xénero de aves paseriformes da familia dos córvidos.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1760 polo físico, filósofo, naturalista e zoólogo francés, especializado en aves, Mathurin Jacques Brisson, na páxina 30 do tomo 1º da súa obra [*Ornithologia sive Synopsis methodica sistens avium divisionem in ordines, sectiones, genera, species, ipsarumque varietates*. Tradución ao francés].

### Etimoloxía 
O nome científico *Nucifraga* está formado pola unión dos elementos *Nuci*- e -*fraga*, tirados do latín. *Nuci*- é a raíz do xenitivo de *nux, nucis*, "noz", "semente dura", e -*fraga* deriva do verbo *frango*, "crebar", "partir", "esmiuzar". Literalmente, "crebanoces", nome popular co que se coñecen as súas especies na bibliografía internacional.

### Sinónimo 
Ademais de polo nome actualmente válido, o protónimo de Brisson, o xénero coñeceuse tamén polo sinónimo:
* *Nucifraga caryocatactes* (Linnaeus, 1758)
* *Nucifraga columbiana* (Swainson, 1827)
* *Nucifraga multipunctata* Gould, 1849

## Características 
Os recursos alimentarios máis importantes para estas especies son as sementes (piñóns) de varios piñeiros (*Pinus* sp.), principalmente as especies de clima frío (do extremo norte ou que viven a grandes altitudes) de piñeiros brancos (*Pinus* subxénero *Strobus*) que teñen sementes grandes: *P. albicaulis*, *P. armandii*, *P. cembra*, *P. flexilis*, *P. koraiensis*, *P. parviflora*, *P. peuce*, *P. pumila*, *P. sibirica* e *P. wallichiana*, e outros. Nalgunhas rexións, onde non hai ningún destes piñeiros, as sementes de abetos (*Picea* sp.) e de abelás (*Corylus* sp.) tamén forman parte importante da súa dieta. Os seus peteiros son ferramentas especializadas para extraeren as sementes dos froitos.

As sementes sobrantes sempre as almacenan para o seu uso posterior, e as espescies deste xénero son as responsábeis do restablecemento dos seus piñeiros preferidos sobre grandes superficies queimadas en incendios forestais ou desforestadas polo home. Os crebanoces poden almacenar até 30 000 piñóns nunha soa tempada, lembrando a localización de até o 70 % do lugar onde aos gardaron, mesmo cando estean enterrados na neve. Os crebanoces almacenan as sementes en agochos situados até 32 km de distancia das plantas nais, unhas oito veces máis lonxe que os dispersores relacionados como os gaios e os corvos, polo que son importantes para restableceren os bosques e responderen ao cambio climático.

Tamén se alimentan de varios insectos, entre eles larvas de abellas e avespas, e tamén de ovos e polos de aves, e de preas.

O aniñamento sempre é cedo neste xénero, co fin de aproveitar ao máximo os piñóns almacenados no outono anterior. O niño adoita construírse no alto dunha conífera. Normalmente a posta é de 2 a 4 ovos que son incubados durante 18 días. Ambos os sexos alimentan ás crías, que adoitan pasar no niño uns 23 días, e despois permanecen moitos meses cos seus pais, seguíndooos para aprenderen as técnicas de almacenamento de alimentos.

Ningunha das especies é migratoria, pero abandoarán as súas áreas habituais se unha falla de conos provoca a escaseza de alimentos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Gill, Frank & Donsker, David, eds. (2019): "Crows, mudnesters, birds-of-paradise". *World Bird List*. Version 9.1. International Ornithologists' Union. Consultada o 3 de decembro de 2021.
* Mayr, Ernst  & Greenway, James C. Jr, eds. (1962): Check-list of birds of the world. Volume 15. Cambridge, Massachusetts: Museum of Comparative Zoology, p. 256.