Cesarea Marítima

**Caesarea** (; grego:  *Kaisáreia*), tamén coñecida como **Cesarea Maritima** ou **Caesarea Palestinae**, na época medieval e moderna coñeceuse como **Qisarya** (), e no Israel moderno como **Keisaria** (en hebreo: קיסריה), foi unha cidade antiga e medieval na chaira de Xaron na costa do Mediterráneo oriental, e máis tarde unha pequena aldea de pescadores. Durante séculos foi un importante centro intelectual da capital mediterránea e cultural de Palestina. Hoxe o sitio está incluído nun parque nacional israelí.

O sitio estableceuse por primeira vez no século IV a.C. como unha colonia fenicia e unha aldea comercial coñecida como **Torre de Straton** despois do gobernante de Sidón. Ampliouse no século I a.C. baixo o dominio asmoneo, e no 63 a.C., cando a República Romana anexou a rexión, declarouse cidade autónoma. Foi entón significativamente ampliada na época romana polo rei cliente de Xudea Herodes I, quen estableceu un novo porto e dedicou a cidade e o seu porto a Augustus como *Cesarea*.

Durante o primeiro período romano, Cesarea converteuse na sede dos procuradores romanos na rexión. Máis tarde converteuse na capital provincial da provincia romana de Xudea, Siria Palaestina romana e Palaestina Prima bizantina. A cidade estivo poboada durante os séculos I ao VI e converteuse nun importante centro primitivo do cristianismo durante o período bizantino. A súa importancia puido ter decaído a partir da conquista musulmá de 640 a principios da Idade Media. Despois de ser refortificada polos gobernantes musulmáns no século XI, foi conquistada polos Cruzados, que o fortaleceron e o converteron nun porto importante, e finalmente foi desprezado polos Mamelucos en 1265.

O nome latino *Cesarea* adoptouse ao árabe como  , unha pequena aldea de pescadores no antigo xacemento. Na guerra de Palestina de 1948 a súa poboación fuxiu antes ou foi expulsada polo grupo militante sionista Lehi e as súas casas demolidas. As ruínas da antiga cidade debaixo da aldea despoboada escaváronse nos anos 1950 e 1960 con fins arqueolóxicos, e en 1977, o xacemento incorporouse ao moderno municipio de Cesarea, que se atopa a 2&nbsp;km do norte ao longo da costa dentro do distrito de Haifa de Israel, como atracción turística.

## Nome
O nome latino *Cesarea* referíase a unha serie de cidades da rexión, en particular Cesarea preto do monte Hermón e Cesarea a capital de Capadocia. Aínda que o nome *Cesarea* foi frecuentemente usado só para o tema deste artigo, varios marcadores foron usados para diferenciar a localización destes outros lugares, estes inclúen "Palestina" ("de Palestina"), "Marítima" ("á beira do mar", Grego:  *Parálios*), "Sebaste" e "Stratonis". "Palestina" é o termo máis común usado nas fontes antigas, pero desde a creación de Israel en 1948 os historiadores adoitan utilizar o termo con menos frecuencia.

## Historia
### Antigüidade
*Stratonos pyrgos* (Torre de Estratón) fundado por Abdashtart I, ou Estratón I rei de Sidón (r. 365-352 a. C.). Estableceuse por primeira vez como colonia fenicia e vila comercial. A cidade pagá sufriu grandes cambios baixo Herodes, quen a renomeouna Cesarea en honra ao emperador romano, César Augusto. Herodes construíu o seu palacio nun promontorio que sobresale no mar, cunha piscina decorativa rodeada de stoás.

Cada cinco anos, a cidade acollía importantes competicións deportivas, xogos de gladiadores e producións teatrais no seu teatro con vistas ao mar Mediterráneo.

### Construción do porto de Sebastos
O rei Herodes construíu os dous embarcadoiros do porto entre os anos 22 e 15 a. C., e no 10/9 a.C. dedicou a cidade e o porto ao emperador Augusto (*sebastos* é grego para *Augusto*).

O ritmo de construción foi impresionante tendo en conta o tamaño e complexidade do proxecto. No seu apoxeo, Sebastos foi un dos portos máis impresionantes da súa época. Construíuse nunha costa que non tiña portos naturais e serviu como un importante porto comercial na antigüidade, rivalizando co porto de Cleopatra en Alexandría. Xosefo escribiu: "Aínda que a localización era desfavorable, [Herodes] enfrontou tan ben as dificultades que a solidez da construción non podía ser superada polo mar, e a súa beleza parecía rematada sen impedimentos."

Cando construíuse no século I a.C., o porto de Sebastos clasificouse como o maior porto artificial construído en mar aberto, con preto de 100.000 m2.

Os quebraondas estaban feitos de cal e puzolana, un tipo de cinza volcánica, colocada nun formigón submarino. Herodes importou máis de 24.000 m3 de puzolana da cidade de Puteoli, hoxe Pozzuoli en Italia, para construír os dous espigóns, o sur de 500 metros e o norte un de 275 metros de lonxitude.

Os arquitectos tiveron que idear unha forma de colocar as estruturas de madeira baixo a auga para a colocación de formigón. Unha técnica consistía en bater táboas no fondo para facer unha caixa de madeira que se encheron gradualmente con cemento de puzolana. Non obstante, este método require que moitos mergulladores con martelos para fixar as táboas cara ao fondo e tamén grandes cantidades de puzolana. Outra técnica foi crear unha dobre cuberta que utilizouse para facer o espigón norte. En terra, os carpinteiros construían unha caixa sen base con vigas e armazóns que tiña dúas paredes dobres de madeira creando un interior estanco. Estas paredes dobres foron construídos cun desnivel de 23 centímetros entre acapa interior e a exterior. A estrutura de madeira sería enviada a unha posición concreta, o oco dos muros encheríase con puzolana provocando o afundimento da estrutura e as súas catro esquinas serían cravadas no fondo. Posteriormente, o interior da caixa, que carecía de base, encheríase por mergulladores con morteiro de cal e puzolana e con kurkar ata alcanzar o nivel do mar.

No espigón sur utilizouse a construción de barcaza. O lado sur de Sebastos estaba moito máis exposto que o norte, requirindo espigóns máis resistentes. En lugar de utilizar o método de dobre tablón recheo de cascallos, os arquitectos afundiron chalanas recheas de capas de formigón de puzolana e morteiro de area de cal. As gabarras eran semellantes ás caixas sen tapa, e foron construídas con xuntas de morza e espiga, a mesma técnica que se usaba nos barcos antigos, para garantir que permanecían estancas. As barcazas foron lastradas con 0,5 metros de formigón de puzolana e saíron flotando ata a súa posición. Con capas alternas, no interior da barcaza colocáronse a man formigóns a base de puzolana e cal para afundila e enchela ata a superficie.

Non obstante, houbo problemas subxacentes que levaron á súa desaparición. Os estudos dos núcleos de formigón dos moles demostraron que o formigón era moito máis débil que o formigón hidráulico de puzolana similar usado nos antigos portos italianos. Por razóns descoñecidas, o morteiro de puzolana non se adheriu tan ben aos cascallos kurkar como a outros tipos de cascallos utilizados nos portos italianos, a cal era de mala calidade e eliminouse da mestura polas fortes ondas antes de que puidese fraguar.

Aínda que se descoñece se este tsunami simplemente danou ou destruíu completamente o porto, sábese que no século VI o porto estaba inservible e hoxe os pantaláns están a máis de 5 metros baixo a auga.

### Capital da provincia romana
[thumb|250px|O dobre acueduto romano que levaba a auga desde os pés do [Monte Carmelo|cordal do Carmelo ata Cesarea]]

Cando Xudea converteuse nunha provincia romana no ano 6 d.C., Cesarea substituíu a Xerusalén como a súa capital civil e militar e converteuse na residencia oficial dos seus gobernadores, como o Procurador romano Antonio Félix e oprefecto Poncio Pilato.

No século III, os sabios xudeus eximían a cidade da lei xudía, ou Halakha, xa que, por esta época, a maioría dos habitantes eran non xudeus. A cidade era principalmente un centro comercial que dependía do comercio.

Esta cidade é o lugar do descubrimento en 1961 da Pedra de Pilato, o único elemento arqueolóxico que menciona ao prefecto romano Poncio Pilato, por cuxa orde Xesús foi crucificado. É probable que Pilato o utilizase como base, e só acudía a Xerusalén cando era necesario.

A cidade foi descrita en detalle polo historiador xudeu romano do século I Flavio Xosefo.

Xosefo describe o porto tan grande como o do Pireo, o principal porto de Atenas.

O emperador Vespasiano elevou a súa condición de *Colonia*, co nome de *Colonia Prima Flavia Augusta Caesarea*.

Segundo Xosefo, o estalido da revolta xudía do 66 d.C. foi provocado polos gregos dunha casa de comerciantes de Cesarea que sacrificaban paxaros diante dunha sinagoga local.

No 70 d.C., despois de que a revolta xudía fose reprimida, alí celebráronse xogos para celebrar a vitoria de Tito. Moitos cativos xudeus foron levados a Cesarea; Kasher (1990) afirma que 2.500 cativos foron "matados en xogos de gladiadores".

No ano 6 d.C. Cesarea converteuse na capital provincial da Provincia de Xudea, antes do cambio de nome a *Siria Palaestina* no 135, despois da Revolta de Bar Kokhba. Cesarea foi unha das catro colonias romanas de soldados veteranos romanos na rexión de Siria-Fenicia.

Cesarea menciónase no Mosaico de Rehob do século III, con respecto á súa poboación non xudía.

### Período bizantino
Durante o período bizantino, Cesarea converteuse na capital da nova provincia de&nbsp;Palaestina Prima&nbsp;no 390. Como capital da provincia, Cesarea tamén era a sede metropolitana, con xurisdición eclesiástica sobre Xerusalén. cando foi reconstruída despois da destrución no ano 70. No 451, porén, o Concilio de Calcedonia estableceu Xerusalén como un patriarcado, con Cesarea como a primeira das súas tres sés metropolitanas subordinadas.

Cesarea foi a capital provincial durante os séculos V e VI. Caeu en mans da Persia sasánida na Guerra bizantino-sasánida de 602–628, no 614, e foi reconquistada por Bizancio en 625.

### Conquista árabe 
O Imperio Bizantino declinou no século VII, e Cesarea foi atacada polos persas sasánidas a principios deste século. No ano 638, a cidade, que era a capital da Palestina bizantina e un importante centro comercial e marítimo, foi tomada polos musulmáns, supostamente pola traizón dun tal Yousef, que dirixiu un grupo de soldados de Muawiyah a través dun "tunel segredo", quizais o extenso sistema de sumidoiros romano da cidade. O historiador persa al-Baladhuri, que é a fonte musulmá máis antiga sobre este feito, só afirma que a cidade foi "reducida". O bispo copto do século VII Xoán de Nikiû menciona "os horrores cometidos na cidade de Cesarea en Palestina".

### Etapa das cruzadas 
Baixo o dominio árabe conserváronse as murallas da cidade, pero dentro delas a poboación diminuíu e a agricultura estendeuse entre as súas ruínas. No século IX había moitos colonos francos, enviados alí polo emperador Carlomagno para facilitar as peregrinacións latinas. Cando Balduino I tomou a cidade en 1101/2, durante a primeira cruzada, aínda era unha cidade moi rica. Xurdiu unha lenda que dicía que nel se descubrira o Santo Grial, sobre a que xirarían moitas historias nos dous séculos seguintes. A cidade foi reconstruída e fortemente fortificada polos cruzados. Creouse un señorío e foi un dos catro arcebispados dese reino. Os historiadores do século XIX elaboraron unha lista de 36 arcebispos latinos, desde 1101 ata 1496. O máis famoso destes arcebispos foi probablemente o patriarca Heraclio de Auvernia.

Saladino reconquistou a cidade en 1187, foi reconquistada polos cruzados en 1191 e, finalmente, volvérona a perder en 1265 ante os mamelucos, quen, como adoitaban facer nas cidades costeiras que pertenceran aos cruzados, arrasaron todas as fortificacións para asegúrarse de que ninguén loitaría por iso. A cidade deixou de albergar o arcebispo e patriarca de Cesarea en Palestina, aínda que a Igrexa católica aínda considera a cidade unha sé na actualidade. Ignatius Samaan, bispo auxiliar en Venezuela da arquidiocese de México. Desde 1965, o xefe católico desa sé e da igrexa de Melquite é Hilarion Capucci.

### Período mameluco
Durante o período Mameluco, as ruínas da antiga Cesarea e da cidade fortificada dos cruzados estaban deshabitadas.

Al-Dimashqi, escribindo arredor de 1300, sinalou que Kaisariyyah pertencía ao Reino de Ghazza (Gaza).

### Período otomán
Cesarea pasou a formar parte do Imperio Otomán en 1516, xunto co resto do Levante, e permaneceu baixo o dominio otomán durante catro séculos.

En 1664, menciónase un asentamento formado por 100 familias marroquís e 7–8 xudías. No século XVIII volveu declinar.

En 1806, o explorador alemán Seetzen viu "Káisserérie" como unha ruína ocupada por algúns pescadores pobres e as súas familias.

En 1870, Victor Guérin visitouna.

### Qisarya otomán tardío
A aldea de Qisarya () foi asignada en 1880 a Bushnak (bosníaco) inmigrantes de Bosnia. Os bosníacos emigraran á zona despois de que a Bosnia otomá fose ocupada por Austria-Hungría en 1878 Segundo Roy Marom,Cincuenta familias de refuxiados bosníacos, na súa maioría procedentes de Mostar, o principal centro urbano de Bosnia e Hercegovina, instaláronse entre as ruínas de Cesarea, renomeándoa co nome árabe de Qisarya. Usando a antiga cachotaría atopada no lugar, os colonos construíron unha cidade moderna con aloxamentos espazos e rúas amplas que se cruzan, segundo os planos urbanos tradicionais de Bosnia. A cidade tiña dúas mesquitas, un Caravanserai, un Mercado, unha residencia para o *mudir*, un porto e oficinas de Aduanas. Qisarya atraeu altos funcionarios bosníacos que estableceron propiedades preto de Qisarya. A cidade foi declarada sede dunha *mudirieh* (unha división administrativa menor). Unha lista de poboación de aproximadamente 1887 amosaba que Cesarea tiña 670 habitantes, ademais de 265 musulmáns, que eran sinalados como "bosníacos". 

Petersen, visitando o lugar en 1992, observou que as casas do século XIX estaban construídas en bloques, xeralmente dun piso (a excepción da casa do gobernador). Algunhas casas no lado oeste da aldea, preto do mar, sobreviviron. Había varias mesquitas na vila no século XIX, pero só unha ("A mesquita bosníaca") sobreviviu. Esta mesquita, situada no extremo sur da cidade, xunto ao porto, descríbese como un simple edificio de pedra con tellado de tella vermella e minarete cilíndrico. En 1992 utilizouse como restaurante e tenda de agasallos.

### Mandato británico de Palestina 
No censo de Palestina de 1922, realizado polas autoridades do Mandado Británico, de Cesarea tiña unha poboación de 346 habitantes, 288 musulmáns, 32 cristiáns e 26 xudeus, onde os cristiáns eran 6 ortodoxos, 3 ortodoxos sirios, 3 católicos romanos, 4 melquitass, 2 católicos sirios e 14 maronitas. A poboación aumentara no censo de 1931 a 706, 19 cristiáns, 4 drusos e 683 musulmáns, cun total de 143 casas.

Un asentamento xudeu, **Kibutz Sdot Yam**, estableceuse a  ao sur da cidade musulmá en 1940.

A aldea musulmá diminuíu en importancia económica e moitos dos habitantes musulmáns de Qisarya marcharon a mediados da década de 1940, cando os británicos ampliaron os Ferrocarrís de Palestina que pasaron por alto o porto de pouco calado. Qisarya tiña unha poboación de 960 en Estadísticas de 1945, En 1944/45 un total de 18 dunums de terras da aldea musulmá utilizáronse para cultivar cítricos e plátanos, 1.020 dunums foron utilizados para cereais, mentres que 108 dunums foron regados ou utilizados para hortas, mentres que 111 dunams foron terreos (urbanos) construídos.

File:קיסריה - מראה-JNF025733.jpeg|Caesarea 1947
File:קיסריה - עתיקות.-JNF038592.jpeg|Caesarea 1947
File:Caesarea 1942.jpg|Caesarea 1942 1:20,000
File:Caesarea 1945.jpg|Caesarea 1945 1:250,000

### Guerra Civil de 1947–48
A Guerra Civil comezou o 30 de novembro de 1947. En decembro de 1947, un notable da aldea, Tawfiq Kadkuda, achegouse aos xudeus locais nun esforzo por establecer un acordo de non belixerancia. O 31 de xaneiro de 1948 un ataque do grupo Lehi a un autobús que saía de Qisarya, no que morreron dous persoas e resultaron feridas outras seis, precipitou a evacuación da maior parte da poboación, que fuxiu cara á achegada al-Tantura. A Haganah ocupou entón a aldea porque a terra era propiedade da Asociación de Colonización Xudía de Palestina e, temendo que os británicos os obrigasen a marchar, decidiron demoler as casas. Segundo Benny Morris, a expulsión da poboación tiña máis que ver coa inmigración ilegal xudía que coa guerra civil en curso. No mesmo mes os beduínos 'Arab al Sufsafi e Saidun, que habitaban as dunas entre Qisarya e Pardes abandonaron a zona.

O historiador palestino Walid Khalidi describiu os restos da aldea en 1992: "A maioría das casas foron demolidas. O lugar escavouse nos últimos anos, en gran parte por equipos italianos, estadounidenses e israelís, e converteuse nunha zona turística. A maioría das poucas casas que quedan son agora restaurantes, e a mesquita da vila converteuse nun bar."

### Estado de Israel
En 1952, estableceuse a cidade xudía de Cesarea preto das ruínas da cidade vella, que en 2011 incorporáronse ao recentemente creado Parque Nacional de Cesarea.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
**Jewish Encyclopedia*: Cæsarea by the Sea
*PBS Frontline – Caesarea
*Archaeology of Caesarea
*Photo gallery of Caesarea
*Photo gallery of Caesarea
* Gavriel Solomon, Caesarea National Park: Conservation Maintenance, Israel Antiquities Authority Site - Conservation Department
*Photos of Caesarea at the Manar al-Athar photo archive