open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
José Manuel Arufe Rieiro

**José Manuel Arufe Rieiro**, nado en Santa Comba en 1944, é un político e enxeñeiro galego.

## Traxectoria 
Enxeñeiro. Presentouse ás eleccións municipais de 1979 en Santa Comba pola Agrupación Independiente de Xallas e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Nas municipais de 1983 encabezou a candidatura de Coalición Popular, sendo reelixido cunha amplísima maioría absoluta e sendo elixido deputado provincial. Nas municipais de 1987 encabezou a CPG e volveu ser reelixido con maioría absoluta e deputado provincial. Na Deputación foi vicepresidente, nun primeiro lugar baixo o mandato do aliancista José Manuel Romay Beccaría (1987-1989) e en segundo baixo o mandato do socialista Salvador Fernández Moreda (1989-1991), xunta o cal presentou unha moción de censura contra Romay en xuño de 1989. A esta situación chegouse tras un acordo inicial entre o PSdeG e a CPG para cogoberna-la Deputación da Coruña e o concello de Lugo, tralas municipais de 1987, malia ser respectado en Lugo (coa alcaldía da CPG), finalmente na Deputación coruñesa a coalición non apoiou os socialistas (que foran a primeira forza) e fixo presidente a Romay. Porén, as diversas discrepancias entre Romay e parte da CPG supuxeron que tres dos seus cinco deputados (ademais del mesmo, os alcaldes de Coristanco e Mazaricos) apoiasen a devandita moción de censura en 1989 e pasasen a gobernar cos socialistas.

Nas municipais de 1991 encabezou a CNG, o proxecto infrutuoso de expansión de Centristas de Galicia, e perdeu a alcaldía ó lograr o PPdeG a maioría absoluta. Volveu presentarse nas municipais de 1995 a través da Agrupación de Independientes de Xallas-Santa Comba, pero sen conseguir recupera-la alcaldía, a pesar de que mantivo as distancias e sumou apoios, dado que o PPdeG revalidou a maioría absoluta. En 1999 optou por non presentarse de novo e retirouse da política.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Eleccións municipais en Santa Comba

### Ligazóns externas 
*El presidente de la Diputación de La Coruña dimite la víspera de una moción de censura
*Santa Comba 1991
Javier Rodríguez Pampín

**Ulpiano Jorge Javier Rodríguez Pampín**, coñecido como **Javier do Aceiteiro**, nado en Melide o 12 de febreiro de 1943 e finado no mesmo concello o 1 de agosto de 2022, foi un político galego.

## Traxectoria 
Rexentaba o ultramarinos familiar. Foi concelleiro en Melide dende 1974, sendo tenente de alcalde. En 1976 foi nomeado alcalde. Presentouse ás eleccións municipais de 1979 por UCD e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Nas municipais de 1983 encabezou a candidatura de Coalición Popular (como membro do PDP) e foi reelixido cunha ampla maioría absoluta (9 concelleiros de 13). Foi deputado provincial entre 1979 e 1987. Nas municipais de 1987 encabezou a candidatura da CPG, sendo o máis votado pero sen maioría absoluta, polo cal perdeu a alcaldía en favor de AP que pactou un goberno alternativo cos independentes de Unidade dos Veciños. Á fin dese mandato retirouse da primeira liña política, continuando coa tenda de alimentación que rexentaba xunto ao seu irmán ata o peche por xubilación no ano 2016.

Finou en Melide, a causa dun cancro, o 1 de agosto de 2022 con 79 anos.

## Vida persoal 
Casou con Lolita Rodríguez Calvo e foi pai de Mª Dolores, Javi, María e Elena Rodríguez Rodríguez.

Foi irmán do teólogo Xosé Manuel Rodríguez Pampíne sobriño de Amador Rodríguez Martínez, membro do  Seminario de Estudos Galegos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Melide
Batallón Azov

O **Batallón Azov** (en ucraíno, Батальйон «Азов») é unha unidade militar de extrema dereita de voluntarios neonazis de Ucraína. Conta tamén con membros doutros países, entre eles, Croacia. 

Pertence á Garda Nacional de Ucraína, unha sección de reserva das Forzas Armadas de Ucraína que está baixo xurisdición do Ministerio do Interior do país. Conta con importantes redes financeiras, como o oligarca ucraíno do sector eléctrico Íhor Kolomoiski. 

En 2018, o Congreso dos Estados Unidos aprobou un proxecto de lei que prohibía a axuda militar ao Azov, debido á súa ideoloxía da supremacía branca.

O Batallón ten a sede na cidade de Mariupol, na costa do mar de Azov, onde en 2014 lograron deter o avance das milicias da República Popular de Donetsk en dúas ocasións. Pagáballes aos seus voluntarios 70 dólares mensuais en 2014. Está composto na súa maioría por voluntarios de organizacións e partidos de extrema dereita, como Pravy Sector ("Sector Dereito") ou Svoboda ("Liberdade").

## Símbolos 
O seu escudo conta cunha runa *wolfsangel* estilizada e o símbolo do sol negro sobre as cores da bandeira de Ucraína, amais do nome do batallón. As runas son usadas polo nazismo a nivel internacional, polo que acotío son asociadas a esta ideoloxía. A bandeira consta dun lenzo amarelo coa *wolfsangel* en cor negra e o sol negro en cor branca.

O grupo negou en numerosas ocasións ser de ultradereita ou ter aspiracións de estabelecer unha futura «orde branca». Porén, un voceiro do Batallón Azov declarou en 2014 que entre o 10 e o 20% do rexemento eran neonazis. 

## Actuacións 
Os membros do batallón participaron en combates contra as milicias da República Popular de Donetsk, por exemplo en Mariupol.

## Notas
Juan Bautista Santos Ramos

**Juan Bautista Santos Ramos**, nado en Xaviña (Camariñas) o 27 de marzo de 1943 e finado na mesma parroquia o 3 de xuño de 2023, foi un político galego.

## Traxectoria 
Nas eleccións municipais de 1979 formou parte da candidatura do PSdeG-PSOE en Camariñas, como número 4, e foi elixido concelleiro, sendo a segunda forza máis votada trala UCD, que lograra a maioría absoluta. Nas municipais de 1983 encabezou a candidatura socialista e resultou elixido alcalde con maioría absoluta. Porén, anuláronse os resultados nas mesas de Camariñas e Xaviña, polo que se repetiron as eleccións en ditas mesas en novembro de 1983 confirmando a maioría absoluta dos socialistas, que incluso aumentaron un concelleiro. Foi reelixido alcalde con maioría absoluta en 1987, 1991 e 1995.

Nas municipais de 1999 volveu ser elixido alcalde, pero perdeu a maioría absoluta. Desta forma, gobernou en minoría ata que en abril de 2000 estableceu un pacto de goberno co BNG. Porén volveuse quedar en minoría trala baixa dun edil socialista en novembro de 2000, que incluso chegou a apoiar unha moción de censura do PPdeG, que foi abortada dende os órganos superiores da formación conservadora. Volveu se-lo candidato do PSdeG-PSOE nas municipais de 2003 e foi reelixido alcalde recuperando a maioría absoluta. Non se presentou á reelección nas municipais de 2007, retirándose da política.

## Vida persoal 
Casou e tivo 3 fillos. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Camariñas

### Ligazóns externas 
* Entrevista a Bautista Santos Ramos, ex-alcalde de Camariñas
Ateigamento

O termo **aglomeración** ou **ateigamento** utilízase frecuentemente para facer referencia á acumulación de individuos ou de animais nun mesmo lugar, o cal non se acha fisicamente preparado para albergalos de tal maneira que, esas persoas ou animais que se achan vivindo nesa situación se verán afectadas non unicamente pola incomodidade de ter que compartir un espazo mínimo con outros, senón tamén que por mor diso será practicamente imposíbel que o lugar observe unha hixiene e seguridade satisfactoria, afectando a saúde das persoas, e mesmo, naquelas situacións máis extremas até pode existir risco para a vida.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Aglomeración urbana
* Aglomeración macromolecular
Alexander Viktorenko

**Alexander Stepanovich Viktorenko**, nado en Olginka (Kazakhstán) o 29 de marzo de 1947 e finado o 10 de agosto de 2023, foi un cosmonauta soviético e ruso que formou parte das misións Soiuz TM-2, Soiuz TM-3, Soiuz TM-8, Soiuz TM-14 e Soiuz TM-20.

## Traxectoria
Viktorenko foi seleccionado como candidato a astronauta en marzo de 1978, completando o seu adestramento e participando nas misións Soiuz TM-2, Soiuz TM-3, Soiuz TM-8, Soiuz TM-14 e Soiuz TM-20, pasando 489,06 días no espazo. Retirouse en maio de 1997.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM-2
*Soiuz TM-3
*Soiuz TM-8
*Soiuz TM-14
*Soiuz TM-20
Posicións de karate

Dentro do karate hai diferentes **posicións ou posturas**, cada unha coas súas propias características de forza, flexibilidade e movemento. As posturas teñen diversas funcións e pequenos matices das mesmas poden variar dun estilo a outro.

## Galería 

Ficheiro:Heisokudachi.svg|Heisoku dachi
Ficheiro:Musubidachi.svg|Musubi dachi
Ficheiro:Hachijidachi.svg|Hachiji dachi
Ficheiro:Uchihachijidachi.svg|Uchi hachiji dachi
Ficheiro:Heikoudachi.svg|Heikō dachi
Ficheiro:Teijidachi.svg|Teiji dachi
Ficheiro:Renojidachi.svg|Renoji dachi
Ficheiro:Zenkutsudachi.svg|Zenkutsu dachi / Fudō dachi / Sochin dachi
Ficheiro:Koukutsudachi.svg|Kokutsu dachi
Ficheiro:Kibadachi.svg|Kiba dachi
Ficheiro:Shikodachi.svg|Shiko dachi
Ficheiro:Nekoashidachi.svg|Neko ashi dachi
Ficheiro:Sanchindachi.svg|Sanchin dachi
Ficheiro:Hangetsudachi.svg|Hangetsu dachi
Ficheiro:Kosadachi.svg|Kosa dachi
Ficheiro:Motodachi.svg|Moto dachi
Ficheiro:Tsuruashidachi.svg|Sagi ashi dachi / Tsuru ashi dachi

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Posturas de karate
Escarificación

[miniatura|300x300px| Unha muller de [Etiopía con cicatrices queloides e un enorme tapón labial.]]
A **escarificación** ou **cicatrización** é unha forma de modificación do corpo, na que un deseño ou patrón é cortado, gravado ou rascado na pel humana para facer unha cicatriz permanente. Do mesmo xeito que coa maioría das modificacións do corpo, hai moitas razóns polas que a xente opta por ser escarificada. O acto de escarificar comparouse coa tatuaxe debido ao feito de que cambia permanentemente a pel. Tamén se identificou coa autolesión porque algunha xente o utilizou para cubrir as feridas autoinflixidas.

A escarificación comezou como identificación cultural nalgúns lugares, especialmente en sociedades maorís e africanas. Outras culturas poden usalo por motivos relixiosos, e case todas as culturas utilízano por motivos estéticos. Algunhas persoas tamén usan a escarificación por pracer, xa que o proceso de escarificación crea endorfinas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Modificación corporal
* Tatuaxe
* Auto-mutilación
Viking (motores foguete)

miniatura|Un motor Viking 5C en exposición.
**Viking** foi unha serie de motores foguete usados nos lanzadores Ariane 1, Ariane 2, Ariane 3 e Ariane 4.

## Características 
Os motores Viking foron desenvolvidos pola Société Européenne de Propulsion para o seu uso nas diferentes etapas dos foguetes da familia Ariane 1 a 4. Todos usaban tetróxido de nitróxeno e UDMH como propelentes.

### Viking 2
Usado na primeira etapa dos foguetes Ariane 1, tiña un impulso de 693 kN e unha masa de 776 kg baleiro. Síguese usando na India, construído baixo licenza co nome de **Vikas** e formando parte dos lanzadores GSLV.

### Viking 2B
Usado nos foguetes Ariane 2 e 3, era unha versión mellorada do Viking cun pulo de 720 kN e a mesma masa. Voou por primeira vez en 1984

### Viking 4
Usado na segunda etapa dos Ariane 1. Tiña un pulo de 721 kN e 850 kg de masa. Voou por primeira vez en 1979.

### Viking 4B
Versión mellorada do Viking 4B usado como segunda etapa dos Ariane 4. Tiña un pulo de 805 kN e 850 kg de masa. Voou por primeira vez en 1984.

### Viking 5C
Usado nos Ariane 4, cun pulo de 752 kN e 776 kg de masa. Voou por primeira vez en 1988.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Ariane 1
*Ariane 2
*Ariane 3
*Ariane 4
Søren Thorst

**Søren Thorst**, nado en Dinamarca o 8 de xaneiro de 1965, é un exfutbolista dinamarqués. Desenvolveu case toda a súa carreira no AaB, co que gañou a Superliga na tempada 1994/95. É fillo do exfutbolista internacional Kjeld Thorst.

## Traxectoria 
Tras pasar polo Sulsted IF entrou na canteira do AaB de Aalborg, debutando co primeiro equipo en 1983, cando o club militaba na terceira división danesa.

En 1984 ascendeu á segunda división e en 1986 á primeira. Continuou no equipo durante a seguinte década, exceptuando un breve paso polo Ølstykke FC na tempada 1993/94. Disputou un total de 371 partidos co AaB e marcou un total de 11 goles.

Na tempada 1994/95 proclamouse co Aab campión da Superliga de Dinamarca, por primeira vez na historia do club. O ano seguinte debutou na Liga de Campións, nun partido contra o Nantes, e participou da vitoria ante o Panathinaikos, a primeira do equipo na máxima competición europea. Puxo fin á súa carreira en 1996, tras sufrir unha grave lesión no ligamento cruzado dun xeonllo.

## Palmarés 
;AaB
* **Superliga de Dinamarca (1):** 1994/95.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en Transfermarkt .
José Luis Armada Castro

**José Luís Armada Castro**, nado en Cariño en 1953, é un político galego do PSdeG-PSOE.

## Traxectoria 
Libreiro. Presidente da Asociación de Veciños San Bartolo, foi elixido concelleiro do PSdeG-PSOE en Ortigueira nas eleccións municipais de 1987, sendo un dos promotores da segregación de Cariño de Ortigueira. Finalmente, a Xunta de Galicia aprobou a creación do novo concello o 21 de xaneiro de 1988. Posteriormente, constituise unha comisión xestora cunha representación en función dos resultados das municipais do ano anterior na zona de Cariño, na que o PSdeG foi o máis votado e logrou 6 concelleiros, ante o cal foi elixido presidente da comisión o 11 de abril co apoio do BNG, formando unha coalición de goberno. Foi candidato á alcaldía de Cariño nas municipais de 1991 e foi elixido de novo cunha maioría absoluta de 8 concelleiros.

Nas municipais de 1995 perdeu a alcaldía en favor do PPdeG, que logrou a maioría absoluta. Nese mandato foi deputado provincial. Nas municipais de 1999 volveu encabezala candidatura socialista e acortou distancias cos populares, pero conservaron a maioría absoluta. Nas municipais de 2003 recuperou a alcaldía ó gañar con maioría simple e establecer un acordo de goberno co BNG, situación que se repetiu en 2007. Volveu ser deputado provincial entre 2003 e 2007. Nas municipais de 2011 perdeu a alcaldía en favor do BNG, que logrou maioría simple e gobernou en minoría. Desta forma, permaneceu como portavoz socialista ata a fin do mandato, cando se retirou da política e lle dou o relevo á fronte do partido a José Miguel Alonso Pumar, que recuperou a alcaldía para os socialistas en 2015.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Eleccións municipais en Cariño

### Ligazóns externas 
*Entrevista en *La Voz de Galicia*
*Entrevista en *La Voz de Galicia*
Beniamino Di Giacomo

**Beniamino Di Giacomo**, nado en Porto Recanati, Macerata, o 13 de novembro de 1935, é un exfutbolista e exadestrador italiano, que xogaba como dianteiro.

## Traxectoria 
Xogou no Castelfidardo, antes de fichar polo SPAL, co que debutou na Serie A pouco antes de cumprir os vinte anos, na vitoria por 4-0 ante o Triestina o 9 de outubro de 1955, marcando ademais o seu primeiro gol. Completou a súa primeira tempada con 7 goles en 26 partidos. Na seguinte campaña foi o máximo goleador do equipo, con 10 tantos, o último deles anotado nunha histórica vitoria por 0-1 en San Siro contra o Milan.

Entre 1957 a 1961 defendeu as cores do Napoli, marcando 32 goles en 120 partidos. Marcou un gol no seu debut co equipo milanés, A pesar de chegar coa competición xa iniciada, acabou como o máximo goleador do seu equipo, con 11 tantos, incluído un triplete contra o seu exequipo, o Napoli, no estadio San Paolo.

Ao ano seguinte sufriu problemas físicos, o que sumado á chegada de Aurelio Milani, fixo que só disputase 10 partidos, marcando un gol. O equipo conquistou a súa primeira Copa de Europa, pero non puido repetir o título de liga, perdendo o partido de desempate contra o Bolongna.

Entre 1964 e 1968 xogou no Mantova, onde pasou por un descenso e un ascenso. saíndo de titular nun partido amigable contra Dinamarca o 5 de decembro de 1964.

## Palmarés 
;Inter de Milán
* **Serie A (1):** 1962/63.
* **Copa de Europa (1):** 1963/64.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en Transfermarkt .
* Datos do xogador en carrierecalciatori.it .
Wikipedia en gun

A **Wikipedia en gun** é a edición da enciclopedia libre Wikipedia en lingua gun. Foi creada o 23 de marzo de 2022.

Esta versión da enciclopedia contén  artigos e  usuarios, dos cales  son activos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Wikipedia en gun
* Wikipedia en gun (móbil)
Johann Strauss

**Johann Strauss** pode referirse a:

***Johann Strauss I** (1804–1849), ou Johann Strauss Sr., compositor austríaco
***Johann Strauss II** (1825–1899) ou Johann Strauss Jr., compositor austríaco, coñecido como o "rei do valse"
***Johann Strauss III** (1866–1939), compositor austríaco, fillo de Eduard Strauss e neto de Johann I
***Johan Strauss (rugby)** (nado en 1951), xogador de rugby surafricano

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*John Strauss (1920–2011), compositor e editor musical estadounidense
Cicel

Un **cicel** é unha ferramenta manual deseñada para cortar, facer rañuras ou desbastar material en frío mediante un golpe cun martelo axeitado. O fío de corte pode deteriorarse con facilidade, polo que é preciso un reafiado. O extremo pode ser plano, dentado ou de toro.

## Punteiro de canteiro 
miniatura|Punteiro
O punteiro de canteiro é un tipo de cicel que consiste nunha barra de aceiro coa punta endurecida. Suxéitase cunha man mentres se golpea o seu extremo cunha maceta.

Os albaneis emprégano para desbastar ou preparar superficies en que se van realizar outros traballos. Tamén as utilizan os canteiros nas pedras en que se quere deixar unha superficie rústica.

## Cicel para pedra 
miniatura|120px|Cicel para pedra dentado
Os ciceis para pedra utilízanse para tallar ou cortar pedra, ladrillos ou lousas de formigón. Para cortar en lugar de tallar emprégase un reforzo de ladrillo; este ten unha folla larga e plana que se golpea ao longo da liña de corte para producir unha rañura, despois golpéase con forza no centro para romper a pedra. Os escultores usan un cicel de culler, dobrado, co bisel en ambos os lados. Para aumentar a forza, os ciceis para pedra con frecuencia se golpean con mazas, un tipo de martelo máis pesado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Sharpening, Honing and Polishing Gouges and Other Carving Tools
Jair da Costa

**Jair da Costa**, nado en Santo André, São Paulo, o 9 de xullo de 1940, e finado en Osasco o 26 de abril de 2025, foi un futbolista brasileiro, que xogaba como dianteiro. Desenvolveu a maior parte da súa carreira no Inter de Milán, formando parte do chamado *Grande Inter*, que conquistou numerosos títulos na década de 1960, baixo a batuta do adestrador Helenio Herrera. Foi campión do mundo coa selección brasileira en Chile 1962, aínda que non chegou a debutar no torneo.

## Traxectoria 
Orixinario de Santo André, trasladouse a Osasco aos oito anos. Debutou como futbolista nas filas do Portuguesa de São Paulo. As súas actuacións con este equipo atraeron o interese dos clubs europeos e no verán de 1962 o Milan e Inter competiron pola súa fichaxe, ata que os *rossoneri* se decantaron polo seu compatriota Germano. A fichaxe de Jair polo Inter viuse, con todo, atrasada pola presenza no equipo do galego Luis Suárez e do inglés Hitchens, que ocupaban as dúas únicas prazas de estranxeiros que permitía o regulamento da época. Finalmente, o traspaso do británico no outono permitiu a contratación oficial do brasileiro. e tivo un papel destacado nos contragolpes do equipo. Con 10 goles, contribuíu á remontada na clasificación do Inter, que gañou o *scudetto* ao final do torneo. e nesa mesma edición marcou dous goles máis nos cuartos de final e outro nas semifinais.

O 27 de maio de 1965 marcou o gol decisivo para a conquista da segunda Copa de Europa na final disputada en San Siro contra o Benfica de Mário Coluna e Eusébio.

### Selección brasileira 
Con Garrincha como titular no seu posto na selección brasileira, só puido ser internacional nun encontro amigable ante Gales, que o Brasil gañou 3-1. Foi parte do combinado brasileiro no Mundial de 1962, pero non chegou a debutar na competición.

## Palmarés 
;Inter de Milán
* **Serie A (4):** 1962/63, 1964/65, 1965/66, 1970/71.
* **Copa de Europa (2):** 1963/64, 1964/65.
* **Copa Intercontinental (2):** 1964, 1965.

;Santos
* **Campionato Paulista (1):** 1973.

;Brasil
* **Copa do Mundo (1):** 1962.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en Transfermarkt .
* Datos do xogador en national-football-teams.com .
* Datos do xogador  en worldfootball.net .
Pavel Vinogradov

**Pavel Vladimirovich Vinogradov**, nado en Magadan (Rusia) o 31 de agosto de 1953, é un cosmonauta ruso que formou parte das misións Soiuz TM-26, Soiuz TMA-8 e Soiuz TMA-08M e foi membro das expedicións 13, 35 e 36 á Estación Espacial Internacional.

## Traxectoria
Vinogradov graduouse en enxeñaría mecánica polo Instituto de Aviación de Moscova en 1977 e como analista de sistemas de computación polo mesmo Instituto en 1980. Foi seleccionado como candidato a cosmonauta en maio de 1992, completando o seu adestramento en febreiro de 1994. Participou nas misións Soiuz TM-26, Soiuz TMA-8 e Soiuz TMA-08M e foi membro das expedicións 13, 35 e 36 á Estación Espacial Internacional, pasando 546,94 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TM-26
*Soiuz TMA-8
*Soiuz TMA-08M
*Expedición 13
*Expedición 35
*Expedición 36
*Estación Espacial Internacional
Fairey Battle

O **Fairey Battle** é un bombardeiro lixeiro británico monomotor deseñado e fabricado por Fairey Aviation Company. Desenvolveuse a mediados dos anos 30 para a Royal Air Force (RAF) como un monoplano sucesor dos biplanos Hawker Hart e Hind. O Battle estaba impulsado polo mesmo motor de pistóns de alto rendemento Rolls-Royce Merlin que equipaba a varios cazas británicos contemporáneos como o Hawker Hurricane e o Supermarine Spitfire. O Battle era moito máis pesado, cunha tripulación de tres homes e unha carga de bombas. Aínda que foi unha gran mellora con respecto aos avións que o precederon, o Battle era relativamente lento (comparado cos Bf109 aos que tiña que enfrontarse), tiña un alcance limitado, e tiña tan só dúas metralladoras de 7,7 mm como armamento defensivo, polo que atopouse que era demasiado vulnerable aos cazas inimigos e ao fogo antiaéreo.

O Fairey Battle usouse en operacións ao principio da segunda guerra mundial. Durante a "guerra de Mentira" o tipo tivo a distinción de conseguir a primeira vitoria aérea dun avión da RAF no conflito. En maio de 1940 os Battle da Advanced Air Striking Force sofreron moitas perdas, frecuentemente por riba do 50% dos avións que saían para unha misión. A finais de 1940 o tipo fora retirado do servizo en primeira liña e relegado a unidades de adestramento no exterior. Como un avión que se considerara unha gran promesa na era anterior á guerra, o Battle demostrou ser un dos avións no servizo da RAF máis decepcionantes.

## Notas 
## Bibliografía 
* Ethell, L. Jeffrey. *Aircraft of World War II*.  Glasgow: HarperCollins Publishers, 1995. .
Roberto Vittori

**Roberto Vittori**, nado en Viterbo (Italia) o 15 de outubro de 1964, é un astronauta italiano que formou parte das misións STS-134, Soiuz TMA-6, Soiuz TM-34, Soiuz TMA-5 e Soiuz TM-33.

## Traxectoria
Vittori graduouse na Academia da Forza Aérea de Italia en 1989 e entre 1989 e 1990 completou o seu adestramento coa Forza Aérea dos Estados Unidos na Base Reese da Forza Aérea en Texas. Participou nas misións STS-134, Soiuz TMA-6, Soiuz TM-34, Soiuz TMA-5 e Soiuz TM-33, pasando 35,52 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-134
*Soiuz TMA-6
*Soiuz TM-34
*Soiuz TMA-5
*Soiuz TM-33
Fey

**María Fernanda Blázquez Gil**, coñecida como **Fey**, nada en Cidade de México (México) o 21 de xullo de 1973, é unha cantante mexicana de música pop e electrónica.

## Discografía 
* 1995: *Fey*
* 1996: *Tierna la noche*
* 1998: *El color de los sueños*
* 2002: *Vértigo*
* 2004: *La fuerza del destino (Tributo a Mecano)*
* 2006: *Faltan lunas*
* 2009: *Dulce tentación*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
Terry W. Virts

**Terry W. Virts**, nado en Baltimore, Maryland, o 1 de decembro de 1967, é un astronauta estadounidense que formou parte das misións Soiuz TMA-15M e STS-130 e foi membro das expedicións 42 e 43 á Estación Espacial Internacional.

## Traxectoria
Virts graduouse en matemáticas pola Academia da Forza Aérea dos Estados Unidos en 1989 e é máster en aeronáutica pola Universidade Aeronáutica Embry-Riddle en 1997. Participou nas misións Soiuz TMA-15M e STS-130 e foi membro das expedicións 42 e 43 á Estación Espacial Internacional, pasando 213,45 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TMA-15M
*STS-130
*Expedición 42
*Expedición 43
*Estación Espacial Internacional
Aarón Martín

**Aarón Martín Caricol**, nado en Montmeló o 22 de abril de 1997, é un futbolista catalán que xoga na posición de defensa nas filas do 1. FSV Maguncia 05 da 1 Bundesliga.

## Traxectoria 
Comezou como futbolista nas categorías inferiores do R. C. D. Espanyol. En 2013 pasou a formar parte do Xuvenil A do equipo branquiazul, para se incorporar ao equipo filial, o Real Club Deportivo Espanyol B ao comezo da tempada 2014-15. O 16 de xaneiro de 2016 marcou o seu primeiro gol como sénior, nunha vitoria por 2–0 na casa contra do CF Reus Deportiu.

Tras ser titular indiscutible durante toda a tempada o 13 de xuño de 2016 renovou contrato co club ata o ano 2020, por mor do interese de varios clubs por facerse cos seus servizos. Debutou nun partido oficial co primeiro equipo do Espanyol o 2 de outubro de 2016, na 7ª xornada da Primeira División española 2016-17 perante o Vilarreal CF no RCDE Stadium, ao incorporarse ao xogo no minuto 65 para substituír a José Antonio Reyes. Debutou na Bundesliga o 26 de agosto, nunha derrota por 1–0 na casa fronte ao VfB Stuttgart nun partido no que xogou os 90 minutos.. O 5 de novembro de 2018 asinou contracto definitivo co club alemán.

Xogou cinco encontros, tres como titular, ao comezo da tempada 2020-21 con cada volta menos tempo o 31 de decembro de 2020 asinou polo R. C. Celta de Vigo, e volveu así á liga española, en calidade de cedido ata final de tempada

## Internacional 
Aarón foi internacional coa  e sub-19 de España. Formou parte do equipo que gañou o Campionato de Europa Sub-19 da UEFA 2015, e disputou o encontro final en Katerini ante a ..

Debutou coa Selección de fútbol de Cataluña o 28 de decembro de 2016, como titular nun partido contra Tunisia que logo dos 90 minutos tiña o marcador 3–3 e que rematou en derrota 2–4 nos penaltis.

## Clubs 
## Palmarés 
### Títulos internacionais 
## Notas
Casfigueiro, A Canda, Piñor

**Casfigueiro** é un lugar da parroquia da Canda, no concello ourensán de Piñor, na comarca do Carballiño. Segundo o IGE, en 2023 tiña 30 habitantes (11 homes e 19 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Canda 
### Parroquias de Piñor 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Piñor
Igrexa de Santiago de Pezós

A **igrexa de Santiago de Pezós** é a igrexa parroquial de Pezós, orixinalmente románica, como denota a ábsida; a súa bóveda está decorada con pinturas sobre a vida de Cristo. Ademais da ábsida, a igrexa componse dunha portada do século XV, unha capela lateral do XVII e outra fronte a ela do XIX. O edificio está construído con lousa revocada, reforzada nos recantos e ocos con perpiaños de pedra, e presenta tamén o teito de lousa.

## Historia 
A igrexa probablemente remóntase ao século XIII, ao se construír a ábsida da igrexa. Nos séculos XV, XVII e XIX sufriu sucesivas reformas e ampliacións.

## Morfoloxía 
A planta da igrexa semella unha cruz grega no interior, e o exterior ten forma cuadrangular. Os seus muros son de cachotería de lousa con reforzo nos recantos e ocos con perpiaños. O teito da nave principal é de dúas augas mentres que a das capelas é de tres.

A capela lateral situada ao norte, construída en 1638, está anexa á nave principal, éntrase nela por un arco de medio punto cuberto por unha bóveda de aresta nervada. Diante está a capela sur con teito plano.

O templo aloxa diversas tallas, unha pía bautismal, retablos do século XVIII e pinturas murais do século XV. Salienta o retablo da capela Villaamil Illano, obra de 1638 que se atribúe ao escultor da Mariña luguesa Pedro Sánchez de Agrela. Na portada occidental aparece o distintivo xacobeo da vieira o que ilustra a existencia de camiños secundarios ou alteracións no Camiño de Santiago.

## Notas
Grace Olive Wiley

**Grace Olive Wiley**, nada en Chanute, Kansas, en 1883 e finada en Long Beach, California, o 20 de xullo de 1948, foi unha herpetóloga estadounidense coñecida polo seu traballo con serpes velenosas. Faleceu dunha mordedura de serpe que recibiu mentres posaba para unha fotografía aos 64 anos.

## Traxectoria 
Wiley traballou orixinalmente como entomóloga na Universidade de Kansas, mais a mediados dos seus trinta anos comezou a recoller e observar serpes de cascabel mentres realizaba traballos de campo no suroeste dos Estados Unidos. En poucos anos converteuse na primeira persoa en criar serpes de cascabel en catividade. En 1923, foi nomeada conservadora da Biblioteca Pública de Minneapolis, que tiña unha extensa colección de réptiles e anfibios vivos no seu hoxe desaparecido museo de historia natural.

### Métodos e polémicas 
Wiley recibiu moita atención mentres traballaba en Minneapolis, ata aparecer en publicacións nacionais como *Time* e *Life*. Nese momento, era pouco usual que unha muller fose conservadora de réptiles, e Wiley gañou unha reputación como "muller sen medo". Aproveitando a súa fama, Wiley esforzouse por cambiar a percepción negativa do público cara ás serpes, argumentando: "O medo ás serpes cultívase. Non nacemos con iso. Os nenos adoran as serpes tan naturalmente como os cans e os gatos. Non teñas medo da lingua dun réptil. O único animal que pode ferir coa súa lingua é o demo". Tamén deixaba as gaiolas das serpes abertas durante longos períodos de tempo e permitía que as especies velenosas se arrastrasen polo seu espazo de traballo. Desafortunadamente, os seus métodos casuais de manexo das serpes tampouco foron apreciados polos membros do persoal do zoolóxico e despois de que permitise que 19 serpes escapasen das súas gaiolas en 1935, foi despedida polo director do zoolóxico Robert Bean.

### Anos californianos 
Despois de saír do zoo de Brookfield, Wiley trasladouse a California, onde se converteu en adestradora de serpes e en consultora de réptiles para filmes de Hollywood como *Moon Over Burma*, *The Jungle Book* e a serie de Tarzán. Tamén dirixiu un zoolóxico de réptiles en Cypress, California, onde cobraba 25 centavos para que os visitantes puidesen ver a súa gran colección persoal. Aínda que os seus familiares e amigos trataron de preservar a súa colección, finalmente foi poxada, e a serpe que matou a Wiley foi posteriormente exhibida nunha atracción de estrada en Arizona.

## Legado 
Wiley describiu *Rheumatobates hungerfordi*, unha especie de xérrido, e lémbrase nos nomes do *Anolis cristatellus* das Illas Virxes (*Anolis cristatellus wileyae*) e do insecto *Cenocorixa wileyae*, un Corixidae. En 2006, a cidade de Long Beach inaugurou o Grace Park, que leva o nome de Wiley.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Retrato de Grace Olive Wiley na revista *Life*
*Photographs from the Minneapolis Photo Collection
*A Profile from Mental Floss
Distrito de Mayen-Coblenza

O **distrito de Mayen-Coblenza** ou **Mayen-Koblenz** é un dos vinte e catro distritos do estado alemán de Renania-Palatinado. 

## Situación 
Está situado no oeste de Alemaña, próximo ás fronteiras do Benelux e Francia, na zona norte/nordés do estado de Renania-Palatinado, á beira dos ríos Mosela e Rin.

## Superficie e densidade de poboación 
Ten unha poboación a finais de 2016 de 212.968 habitantes, unha densidade de poboación de 260 hab/km² unha superficie de 817 km². Mayen-Koblenz é o distrito máis poboado de Renania-Palatinado.

## Cidades 
A súa capital e sede da administración do distrito é a cidade de Koblenz (Coblenza), porén, como cidade libre de distrito non pertence ao distrito. A cidade máis poboada do distrito é Andernach con 30.132 habitantes. 

## Notas 
## Véxase tamén 
* Lista de distritos urbanos alemáns 

### Ligazóns externas
Molcaxete

O **molcaxete** (náhuatl: *mulcazitl* ou *molcaxitl*; literalmente, "cunca para salsas") é un tipo de morteiro empregado tradicionalmente en México.

## Partes e tipos 
Está formado por unha pedra forxada en forma cóncava. É un morteiro empregado na preparación de alimentos que se remonta ás civilizacións mesoamericanas precolombinas, incluíndo os aztecas e maias. Tradicionalmente obtense dun só bloque de basalto vesicular e ten tres pés.

Na época prehispánica, os molcaxetes facíanse a miúdo de cerámica, especialmente entre os aztecas. O exterior do molcaxete está frecuentemente decorado con cabezas de animais talladas. O porco é o animal máis utilizado para este tipo de decoración. 

A man do molcaxete, chamada texolote (náhuatl: *tetlxolotl*; literalmente, "boneca de pedra"), está feita do mesmo material.

## Uso 
Os molcaxetes aínda se utilizan hoxe en día para triturar e moer especias, para preparar diversas salsas e guacamole. Na cociña popular e tradicional séguese preferindo o seu uso ao das batidoras eléctricas polo particular sabor que a pedra dá aos alimentos.

De forma diferente é o *metate*, morteiro que se utiliza para moer o millo para ser utilizado na elaboración de *tortillas* e *tamales* e para a preparación de *mole*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Metate
* Morteiro
* Muíño
* Muíño de man
* Muíño de vento

### Ligazóns externas 
* http://sepiensa.org.mx/contenidos/2006/s_metatemolcajete/p4.html
Metate

[miniatura| **metate** precolombiano, que se atopa actualmente no Museo da Reserva Antropolóxica de Cuicuilco, no [Distrito Federal de México.]]
**Metate** (do náhuatl *metlatl* ) é o nome que se dá en América Latina, e especialmente en México, a un morteiro de pedra cortado rectangularmente. 

## Partes e tipos 
O metate consta de dous elementos, a placa de moer rectangular denominada habitualmente metate e outra peza cilíndrica, tamén de pedra, con extremos de menor diámetro para poder agarrar con seguridade coñecida como ***metlapilli***, man de metate ou "fillo do metate", que se usa contra o metate para moer grans ou outro elemento de presión entre ambos para romper o gran. Pódese atopar en diferentes tamaños, algúns miden uns poucos centímetros e outros alcanzan máis dun metro de lonxitude. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Molcaxete
* Mole
* Muíño
* Muíño de man
* Muíño de vento
Ordenanza (soldado)

miniatura|Ordenanza (1802-1812)
No ámbito militar, chámase **ordenanza**, **mensaxeiro, oficial de ordenanza** ou **oficial de día** ao soldado que se nomea diariamente para que leve as ordes e comunicacións oficiais do xefe do corpo ao cuartel e as autoridades da praza. 

Tamén é un soldado pertencente a un corpo de garda que estando exento de facer labores de sentinela ou calquera outro servizo de vixilancia que está ás ordes daquel posto. Emprégase para realizar labores mecánicos como traer auga, varrer, ir en busca de utensilios, acender as luces, etc. 

### Batman 
Nos exércitos de países de fala inglesa, a palabra "*batman*" refire ao servinte militar dun oficial. Esa palabra provén do francés antigo "*bast*", do latín tardío *"bastum*" que da en francés moderno "*bât*", ou literalmente: o "*home da manda*". En orixe, o *batman* é o home encargado de coidar da mula ou cabalo que leva a equipaxe dun oficial. O termo é moi anterior ao personaxe batman de banda deseñada; ás veces o mordomo Alfred é referido como "Batman's batman" (o batman de Batman) facendo uso desta acepción.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Dicionario militar*, J.D.W.M., 1863
North Uist

**North Uist** (en ) é unha illa das Hébridas Exteriores. 

## Xeografía 
Está unida a Benbecula vía Grimsay, a Berneray, e a Baleshare. A excepción do sueste, a illa é moi plana e maioritariamente cuberta de auga. Algúns dos pequenos lagos teñen mestura de auga doce e auga salgada. 

North Uist é a décima illa máis grande de Escocia e a décimo terceira de Gran Bretaña (excluída Irlanda). A súa superficie é de 117 millas cadradas, algo máis pequena que South Uist.

A illa é coñecida pola súa ornitoloxía, razón pola cal hai unha reserva natural en Balranald.

### Poboación 
Segundo o censo de 2001 tiña unha poboación de 1.657 habitantes. 

### Localidades 
A poboación máis grande é Lochmaddy, un porto de pesca e onde hai un museo, un centro artístico e unha cámara escura. Outras poboacións inclúen Carinish, Port nan Long, Scolpaig e Chorùna ou Corùna.
### Megalitismo 
North Uist ten multitude de estruturas prehistóricas, entre as que se inclúen as tumbas de Barpa Langass, o círculo de pedras Pobull Fhinn e os menhires de Fir Bhreige.

## Deporte 
A illa tamén é coñecida polo seu club atlético (*North Uist Amateur Athletics Club*), que fomenta as competicións atléticas a nivel local.

## Música 
Dòhmnall Ruadh Chorùna (1887-1967) foi un dos grandes bardos escoceses do século XX, músico e poeta que recibe o seu nome da pequena aldea de Chorùna, chamada así pola Coruña galega e as historias da batalla de Elviña, na que combateu xente de North Uist.

A cantante Julie Fowlis naceu en Uibhist a Tuath, e canta maiormente cancións folclóricas da illa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Balranald Reserva Natural
* Taigh Chearsabhagh
* Centro Uist  .
AC-523

A **AC-523** (na provincia da Coruña), é unha estrada da Rede Primaria Básica da Xunta de Galicia que une as localidades de Ledoño (Culleredo) e Meirama (Cerceda); atravesa os concellos de Culleredo, A Laracha e Cerceda. Ten unha lonxitude de 15,65 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa A-6 en Ledoño (Culleredo) e finaliza nun cruzamento coa DP-2405 en Meirama (Cerceda).

## Percorrido 
A estrada inicia o seu percorrido en Ledoño (Culleredo), na confluencia da autovía A-6 e a autovía urbana AC-14, nas inmediacións do polígono industrial de Ledoño. Remata no lugar de Morzós nas Encrobas (Cerceda), nas proximidades das instalacións de Sogama, logo de 15,65 quilómetros de percorrido. Neste lugar a vía prosegue coa denominación DP-2405, partindo do punto quilométrico 1.7 cara ao Mesón do Vento (Ordes), pasando pola central térmica de Meirama.

## Notas
Igor Volk

**Igor Petrovich Volk**, nado en Zmiiv (Ucraína) o 12 de abril de 1937 e finado o 3 de xaneiro de 2017, foi un cosmonauta soviético que formou parte da misión Soiuz T-12.

## Traxectoria
Volk graduouse na Escola Militar de Pilotos de Kirovograd e no Instituto de Aviación de Moscova en 1956 cun grao de enxeñaría. En 1969 acadou o grao de coronel, adestrando para ser cosmonauta entre decembro de 1978 e xullo de 1980. Foi piloto de probas do transbordador espacial Buran. Participou na misión Soiuz T-12, pasando 11,80 días no espazo. Faleceu en 2017.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz T-12
Aleksandr Aleksandrovich Volkov

**Aleksandr Aleksandrovich Volkov**, nado en Gorlovka (Donetsk) o 27 de abril de 1948, é un cosmonauta soviético retirado que formou parte das misións Soiuz T-14, Soiuz TM-7 e Soiuz TM-13.

## Traxectoria
Volkov graduouse na Academia Militar de Moscova en 1991. Adestrou para ser cosmonauta entre agosto de 1976 e xaneiro de 1979. Participou nas misións Soiuz T-14, Soiuz TM-7 e Soiuz TM-13, pasando 391,49 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz T-14
*Soiuz TM-7
*Soiuz TM-13
Perimetrio

O **perimetrio** ou **túnica serosa do útero** (nome latino: perimetrium, tunica serosa uteri) é a capa externa serosa da parede do útero, que deriva do peritoneo e cobre o fondo (fundus) uterino, e pode considerarse un peritoneo visceral. Consta dunha capa superficial de mesotelio e unha capa fina de tecido conectivo laxo por debaixo del.

Pola parte anterior, o perimetrio cobre o fondo do útero e o corpo superior do útero ata que se encontra coa superficie superoposterior da vexiga urinaria adxacente, o que ten como resultado a formación dun pregamento cóncavo do peritoneo chamado a *bolsa vesicouterina*.  Pola parte posterior, o peritoneo cobre toda a superficie do útero e baixa ata o cérvix, onde se dobra en dirección ao recto adxacente para formar a *bolsa rectouterina*, a canle máis baixa da cavidade peritoneal. Lateralmente, o perimetrio fusiónase coas serosas dos ligamentos anchos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*UCDavisOrganology - Reproductive/mammal/uterus0/uterus1 - "Mammal, uterus (LM, Low)"
Sergei Volkov

**Sergei Aleksandrovich Volkov**, nado en Chuguyev (Rusia) o 1 de abril de 1973, é un cosmonauta ruso que formou parte das misións Soiuz TMA-12, Soiuz TMA-02M e Soiuz TMA-18M e foi membro das expedicións 17, 28, 29, 45 e 46 á Estación Espacial Internacional.

## Traxectoria
Volkov graduouse na Escola Tambov de Pilotos da Forza Aérea como piloto-enxeñeiro en 1995. Adestrou para ser cosmonauta entre decembro de 1997 e novembro de 1999. Participou nas misións Soiuz TMA-12, Soiuz TMA-02M e Soiuz TMA-18M e foi membro das expedicións 17, 28, 29, 45 e 46 á Estación Espacial Internacional, pasando 547,93 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz TMA-12
*Soiuz TMA-02M
*Soiuz TMA-18M
*Expedición 17
*Expedición 28
*Expedición 29
*Expedición 45
*Expedición 46
*Estación Espacial Internacional
Francisco Paradela

***Francisco Paradela Núñez**, comerciante e dramaturgo galego (1898-1936).
***Francisco Paradela Rodríguez**, gaiteiro galego (1909-2009).
Vladislav Volkov

**Vladislav Nikolaievich Volkov**, nado en Moscova (Rusia) o 23 de novembro de 1935 e finado o 30 de xuño de 1971, foi un cosmonauta soviético que formou parte das misións Soiuz 7 e Soiuz 11, falecendo na reentrada atmosférica desta última.

## Traxectoria
Volkov, formado como enxeñeiro, traballou na oficina de deseño de Koroliov, axudando a desenvolver as naves Vostok e Voskhod. Como cosmonauta participou nas misións Soiuz 7 e 11, falecendo durante esta última, xunto co resto da tripulación, debido á despresurización da cápsula durante a reentrada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz 7
*Soiuz 11
Volna (foguete)

**Volna** é un foguete espacial ruso derivado do mísil R-29RL e lanzado desde submarinos. É capaz de poñer en órbita ata 120 kg de carga ou 200 kg en traxectorias suborbitais. Grazas a ser lanzado desde submarinos pode potencialmente ser lanzado desde latitudes enerxeticamente favorables, como as próximas ao ecuador.

## Historial de lanzamentos 
## Notas
Boris Volinov

**Boris Valentinovich Volinov**, nado en Irkutsk (Rusia) o 18 de decembro de 1934, é un cosmonauta soviético que formou parte das misións Soiuz 5 e Soiuz 21.

## Traxectoria
Volinov formouse como piloto (1955) e enxeñeiro (1968). Participou nas misións Soiuz 5 e 21, pasando un total de 52,30 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz 5
*Soiuz 21
Noite das fogueiras

miniatura| A xente reúnese arredor dunha fogueira na noite de Guy Fawkes en Inglaterra

A **Bonfire Night** ou **Noite das Fogueiras** é un evento dedicado á celebración con fogueiras e/ou fogos artificiais. Diferentes tradicións celebran a noite das fogueiras en diferentes días. En Gran Bretaña celébrase a noite de Guy Fawkes o 5 de novembro. Outras versións da Bonfire Night tamén se celebran nesta data noutros países da Commonwealth. Unha tradición similar das fogueiras celébrase en partes de Escandinavia e coñécese como a noite de Walpurgis. 
[miniatura|esquerda|Unha fogueira de celebración de [Nadal|Noiteboa en Louisiana, Estados Unidos]]
#### Outras noites das fogueiras 
En practicamente toda Europa, en particular en zonas costeiras, celébrase outra festa das fogueiras na véspera de San Xoán.

En Irlanda celébranse tamén no Samaín.

No entroido galego, no mércores de Cinsa, durante o enterro da sardiña, queima do momo etc. tamén se fan fogueiras e quéimanse os bonecos, e nalgúns sitios tamén material das carrozas do desfile.

## Comida 
Hai moitos alimentos que están asociados coa noite de fogueira.  *Toffee apples* (Mazás de caramelo), *treacle toffee* (caramelo de melaza), *black peas* (chícharos negros) e *parkin* (bolo), e mesmo a *jacket potato* (pataca de chaqueta), cómense tradicionalmente na noite das fogueiras en partes de Inglaterra. Ademais, algunhas familias comen sopas para se quentar nunha noite fría e brindan malvariscos ao lume.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Noite de San Xoán
* Noiteboa
* Nadal
* Samaín
* Festa dos maios
Voskhod (nave espacial)

miniatura|250px|As Vostkhod 1 e 2.
**Voskhod**, tamén coñecidas como **Vostok 3KV** e **Vostok 3KD**, foi o nome da segunda nave espacial orbital tripulada desenvolvida pola Unión Soviética, derivada da Vostok. A Voskhod estaba deseñada para poder levar a dous ou tres tripulantes (contra o único tripulante da Vostok) e a versión para dous tripulantes contaba cunha esclusa desde a que se fixo o primeiro paseo espacial. Para poder facer sitio a tres tripulantes os asentos tiveron que instalarse de maneira perpendicular con respecto de como estaban na Vostok. A cápsula levaba un retrofoguete de respaldo para o caso en que fallara o principal. A esclusa da Voskhod 3KD tiña unha masa de 250 kg e un diámetro de 700 mm, cunha altura de 770 mm pregada e 2,5 m unha vez inflada en órbita. O foguete lanzador, debido á maior masa das Voskhod, foi o foguete homónimo, Voskhod. Lanzáronse cinco cápsulas Voskhod, todas con éxito e dúas delas tripuladas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Voskhod (foguete)
*Voskhod 1
*Voskhod 2
*Vostok (nave espacial)

## Notas
Malvarisco

miniatura|Marshmallows de cores.
miniatura|Planta de malva de pantano, *Althaea officinalis*.
Un **malvarisco** ou **marshmallow** é un doce que se usa en varios tipos de alimentos e nalgunhas bebidas como o chocolate quente.

## Receita 
Na súa receita moderna máis habitual está feito de azucre ou xarope de millo, auga, xelatina, goma arábiga e ás veces clara de ovo batida, mestura que foi pre-amolecida en auga quente, dextrosa e aromas, batida até conseguir unha consistencia esponxosa. Os marshmallows comerciais son unha innovación de finais do século XIX. Desde que Alex Doumak patentou o proceso de extrusión en 1948, os marximelos foron extruídos como cilindros brandos, cortados en seccións e enrolados sobre unha fina mestura de amidón de millo e azucre glas.

A receita tradicional utilizaba un extracto da raíz mucilaxinosa da planta **malvarisco**, unha herba arbustiva (*Althaea officinalis*), en lugar da xelatina; o mucílago desempeñaba o papel de antitusivo.

En América é común quentar estes doces no lume.

## Valor nutricional 
O peso dunha soa porción de malvaviscos é duns 28 gramos (catro marshmallows grandes ou media cunca de mini marshmallows) 

## Nomes 
No dicionario da RAG o nome **malvarisco** aparece só na acepción botánica da *Althaea officinalis* (Planta herbácea da familia das malváceas, con talo ergueito, follas aveludadas e flores de cor rosa pálida, que medra en terreos húmidos).

Noutros dicionarios galegos ademais aparecen os termos **malvavisco** e **altea**, porén, referidos tamén só á planta. 

O doce é coñecido comunmente, ademais de malvarisco ou malvavisco como **nube** ou **esponxa**; en portugués é coñecido como **marximelo** e en castelán de América Latina **masmelo**.

## Notas