open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Concepción Pazo Álvarez

**María de la Concepción Pazo Álvarez**, nada na Estrada o 30 de novembro de 1907 e finada en Santiago de Compostela o 5 de xullo de 1994, foi unha mestra galega.

## Traxectoria 
Filla da mestra Emilia Alvarez Silva e de Pelayo Pazo Alvarez. Estudou maxisterio e foi nomeada mestra interina de Carbia en xaneiro de 1935, renunciando ao posto, e despois de Coucieiro (Val do Dubra). No franquismo foi agregada de inspección en Santiago de Compostela ata que en 1946 decidiu reunirse co seu home exiliado en México. Chegou en avión a Cidade de México o 5 de xaneiro de 1947. Traballou como mestra de primaria no Colegio Madrid. Logo da morte do seu home en 1963, retornou a Galicia en 1971. Reintegrouse ao maxisterio en 1973 sendo destinada a Forcarei e posteriormente foi mestra no Colexio Rosalía de Castro do Grove, onde se xubilou en 1977. Finou en Santiago de Compostela o 5 de xullo de 1994.

## Vida persoal 
Casou na Estrada con Celestino López López en 1935.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Os nomes do exilio
Catatonía

A **catatonía** é un trastorno do comportamento motor que pode ter unha causa psicolóxica ou neurolóxica. A súa forma máis coñecida implica unha posición ríxida e inmóbil que pode durar horas, días ou semanas. Pero tamén pode referirse á axitación motora sen propósito mesmo sen estímulos ambientais. Unha forma menos extrema de catatonía implica unha actividade motora moi lenta.

## Clasificación 
miniatura| O estado catatónico pode ser producido por drogas psicotrópicas, mesmo usadas só unha vez.
Catatonía divídese en:
* Depresión catatónica: apatía severa, pesimismo, inmobilidade ou lentitude, mutismo selectivo (dificultade para expresarse en situacións específicas) e anhedonia (perda da capacidade de experimentar pracer);
* Catatonía por outras causas médicas: falta de satisfacción na vida cotiá, rutina repetitiva e inqueda, prolongación activa e afectiva.

## Causas 
Varias condicións médicas poden causar catatonía, especialmente afeccións neurolóxicas e psiquiátricas:

* Esquizofrenia;
* Depresión;
* Tumor cerebral;
* Traumatismo cranial;
* Ictus;
* Encefalite
* Hipercalcemia;
* Encefalopatía;
* Homocistinuria;
* Cetoacidosis diabética.

O amobarbital, as benzodiacepinas ou a TEC (terapia electroconvulsiva) pódense usar para diferenciar causas máis orgánicas das máis psiquiátricas. Deben utilizarse probas psicolóxicas e neurolóxicas durante a administración do fármaco para comprobar que o paciente mellora ou deteriora. 

## Síntomas 
miniatura| As posicións poden parecer incómodas para os observadores e poden manterse durante horas, días ou semanas.
É unha síndrome complexa que consiste principalmente en: ]]
Inicialmente, iníciase o tratamento sintomático. En casos de axitación motora, as benzodiazepinas en doses altas poden mellorar a condición en media hora. O lorazepam é un dos tratamentos de primeira liña. Pódense usar antipsicóticos, pero con precaución debido ao risco de provocar hipotensión e a síndrome neuroléptica maligna que agravan aínda máis o caso.

## Historia 
Crese que, nalgúns casos, o paciente podería ser enterrado en vida. En 1749 o danés Jacob Winslow cuestionou os métodos para certificar a morte. Isto xa non se produce porque na actualidade hai unha serie de probas que se realizan antes de declarar a morte do individuo.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Coma
* Lista de persoas que espertaron dun coma
* Esquizofrenia
### Ligazóns externas 
* Terra.com.br *Dicionário de psicologia* - Rudel Douglas   (*en portugués*)
Lista de persoas que espertaron dun coma

Este artigo é unha **lista de persoas que espertaron do coma despois dun longo período de tempo** (máis dun ano).

* Gary Dockery (1954–1997), un estadounidense (segundo unhas fontes policía, segundo outras, bombeiro) que pasou máis de sete anos e medio en coma tras recibir un disparo na fronte. 
* Jan Grzebski (1942–2008), un traballador ferroviario polaco que caeu en coma en 1988 e espertou en 2007
* Abdelhak Nouri (nado en 1997). O entón futbolista neerlandés de 20 anos derrubouse durante un partido. Máis dun ano despois, saíu do coma.
* Terry Wallis (nado en 1964), estadounidense que estivo en coma durante case un ano após un accidente de camión, e despois nun estado de mínima conciencia durante 18 anos.
* Manel Monteagudo, un mariñeiro e escritor galego nado en 1957 en Cando, concello de Outes, tivo moita repercusión en novembro de 2021 aínda que previamente se tiña descrito como en estado "case vexetativo". Recoñeceu logo que, despois dunha longa convalecencia, en 1981 comezou a alternar períodos de catatonía con episodios de certa lucidez, incidindo en que as ecuelas do accidente lle causaban “perda total de memoria”.
## Notas 

## Véxase tamén 
* Catatonía
* Coma
* Estado vexetativo
* Hibernación
* Narcolepsia
* Sono
* Soño
Lucio Virxinio

**Lucio Virxinio** (en  ou *Lucius Verginius*) foi un militar romano que viviu no século&nbsp;V&nbsp;a.C. e formou parte da gens Virxinia.

## Traxectoria 
Era centurión e serviu no exército romano no monte Álgid. Foi advertido por algúns amigos dos plans do decénviro Apio Claudio Craso contra a súa filla Virxinia e volveu a Roma, a pesar do intento de Claudio de arrestalo antes de abandonar o campamento.

Ao día seguinte compareceu no xulgado coa súa filla e pediu a axuda dos seus amigos. Lucio Icilio, o prometido da moza, pediu xustiza. Pero Apio Claudio, que quería satisfacer a súa luxuria, entrou a presidir a corte con arrogancia e rodeado de numerosos clientes. Decretou que a moza fose considerada escrava e levada á súa propia casa, pero cando a quixeron levar, o pobo impediuno. Apio Claudio ordenou aos líctores que expulsasen á xente, e os clientes armados saíron para colaborar na expulsión. Todos se retiraron e deixaron a Virxinio e á súa filla sós diante do xulgado. O pai pediulle ao decénviro que falase con el en privado un momento, e conseguiu retirarse a un lado do Foro, que era onde se celebraba o xuízo. Lucio Virxilio, colleu un coitelo de carniceiro dun dos postos e matou a súa filla dicindo: "Non é posible que te manteña libre". Apio Claudio quixo arrestalo pero a multitude cedeu, correu ata a porta da cidade e refuxiouse no seu campamento.

Tanto o campamento como a cidade levantáronse contra os decénviros, que foron privados do seu poder e restableceuse a antiga forma de goberno. Virxinio foi elixido tribuno da plebe inmediatamente (449 a.C.). Por orde súa, Apio Claudio foi levado a prisión para agardar o xuízo, pero alí acabou coa súa propia vida para evitar unha morte máis ignominiosa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Decénviros
Brenner

O apelido **Brenner** pode estar referido a:

* **Elias Brenner** (1647-1717), artista sueco-finlandés, numismático e anticuario;
* **Sydney Brenner** (1927-2019), biólogo surafricano, Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina en 2002.
* **Victor David Brenner** (1871-1924), deseñador e gravador estadounidense de moedas e medallas;

### Véxase tamén 
* **Medalla Elias Brenner**, premio outorgado pola Sociedade Numismática Sueca;
Helmut Schmidt

**Helmut Heinrich Waldemar Schmidt**, máis coñecido como **Helmut Schmidt**, nado o 23 de decembro de 1918 en Hamburgo e finado ibídem o 10 de novembro de 2015, foi un político alemán. Foi chanceler da República Federal de Alemaña de 1974 a 1982.

## Traxectoria 
Helmut Schmidt rematou a escola en 1937 co *Abitur* (Selectividade). Despois tivo que incorporarse ao servizo obreiro e máis tarde ao exército nazi. Ao final da Segunda guerra mundial, era Primeiro Tenente. Quedou prisioneiro de guerra en 1945.

Despois de ser posto en liberdade, comezou a estudar macroeconomía. Rematou os seus estudos en 1949. Despois comezou a traballar para a administración de Hamburgo.

Schmidt uniuse ao Partido Socialdemócrata de Alemaña en 1949. En 1953, converteuse en membro do Bundestag por primeira vez. De 1961 a 1965, foi senador do goberno de Hamburgo.

De 1969 a 1972, foi ministro de Defensa da Alemaña Occidental. De 1972 a 1974 foi ministro de Facenda.

Despois de que Willy Brandt renunciase ao seu traballo como *Bundeskanzler*, Helmut Schmidt foi elixido novo chanceler.

En 1975 participou na Conferencia sobre Seguridade e Cooperación en Europa asinando a Acta de Helsinqui.

En xullo de 2013, descubriuse que Schmidt comprou 38.000 cigarros por temor a que fosen prohibidos en Europa.

Schmidt morreu en Hamburgo o 10 de novembro de 2015, con cerca de 97 anos, por complicacións dunha cirurxía para retirar un coágulo de sangue.  

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/SchmidtHelmut/ Biografía no Museo da Historia de Alemaña (*en alemán*)
Rocco e os seus irmáns

***Rocco e os seus irmáns*** () é un filme franco-italiano de 1960 dirixido por Luchino Visconti e protagonizado por Alain Delon, Annie Girardot, Renato Salvatori, Katina Paxinou, Roger Hanin, Paolo Stoppa e Claudia Cardinale, nun dos seus primeiros papeis. Ambientado no Milán de 1960, conta a historia dunha familia migrante do sur de Italia e a súa desintegración na sociedade do norte industrial.

Estreouse en galego o 12 de febreiro de 2022 na TVG.

## Argumento 
A historia comeza cando Rosaria Parondi, fuxindo da miseria de Lucania, a súa terra natal, chega con catro dos seus fillos ao moderno Milán para reunirse co seu fillo maior Vincenzo. Os cinco irmáns, Vincenzo, Simone, Rocco, Ciro e Luca loitan de formas diferentes por intentar adaptarse á impersoal sociedade dunha gran cidade.

A historia xira arredor da relación de Simone e Rocco, que desexan a mesma muller, Nadia, unha prostituta, e dos intentos de Simone de procurar a fortuna por medio do boxeo.

## Personaxes 
* Alain Delon como Rocco Parondi
* Annie Girardot como Nadia
* Renato Salvatori como Simone Parondi
* Katina Paxinou como Rosaria Parondi
* Roger Hanin como Duilio Morini
* Spiros Focás como Vincenzo Parondi
* Claudia Cardinale como Ginetta
* Paolo Stoppa como Tonino Cerri
* Max Cartier como Ciro Parondi
* Rocco Vidolazzi como Luca Parondi
* Alessandra Panaro como Franca
* Suzy Delair como Luisa
* Claudia Mori como Raffaella
* Adriana Asti como Giannina
* Nino Castelnuovo como Nino Rossi
* Corrado Pani como Ivo
* Renato Terra como Alfredo
* Biagio Gambini como Renzo
* Enzo Fiermonte como boxeador

## Notas
Bruno Kreisky

**Bruno Kreisky**, nado en Viena o 22 de xaneiro de 1911 e finado ibídem o 29 de xullo de 1990, foi un político austríaco de orixe xudía.  

## Traxectoria 
[miniatura| **Bruno Kreisky**, de visita aos [Estados Unidos de América|esquerda]]
miniatura| Estatua de Bruno Kreisky, nun parque de Viena|200x200px|esquerda
**Kreisky** foi chanceler de Austria de 1970 a 1983.

É recordado en Austria como unha das persoas que axudou a dar forma ao Tratado de Estado austríaco. Este tratado é a base da Austria moderna. Foi asinado en 1955.

En 1975 participou na Conferencia sobre Seguridade e Cooperación en Europa asinando a Acta de Helsinqui.

## Notas 
## Véxase tamén
Rodrigo Muñoz

**Rodrigo Muñoz** ou **Rodrigo Muñiz** (en latín: *Rodericus Muniz*), *floruit* 1073 e finado o 23 de outubro de 1086, foi un conde galego, coñecido sobre todo pola súa morte na batalla de Zalaca, onde loitaba por Afonso VI.

## Traxectoria 
Segundo relata o cronista Paio de Oviedo, Rodrigo era fillo do conde Munio Rodríguez por Ximena Ordoñez, neta de Vermudo II a través do seu fillo ilexítimo Ordoño Vermúdez. O seu avó paterno, o conde Rodrigo Romániz, era sobriño do conde rebelde Sueiro Gundemáriz que se rebelou contra o rei Vermudo III. O pai de Rodrigo, Munio Rodríguez, rebelouse á súa vez brevemente contra Fernando I e foi obrigado polos soldados do rei a fuxir ás montañas. Rodrigo Muñiz estaba moi relacionado coa Casa de Traba e coa familia Vela de Bermudo Ovéquiz, os cales tamén descendían de Rodrigo Romániz. Tivo un irmán, Suero Muñiz, nai (co conde Fernando Núñez) de Fronilde Fernández, a muller do conde Rodrigo Pérez de Traba.

## Notas
Titanus giganteus

***Titanus giganteus***, coñecido na literatura como escaravello titán, é unha especie de escaravello cerambícido da rexión  Neotropical e única especie do xénero ***Titanus***, que é un dos escaravellos de maior tamaño coñecidos.

## Descrición 
Esta especie é un dos escaravellos máis grandes que existen; o exemplar máis grande do que se fixo unha medición fiable medía 16,7&nbsp;cm de lonxitude, comparable á de escaravellos como *Xixuthrus heros* (de 15&nbsp;cm) e *Dynastes hercules* (algúns machos poden chegar ocasionalmente a 17,5&nbsp;cm), pero os machos de *D. hercules* teñen un enorme corno no pronoto ou tórax que supón máis da metade da súa lonxitude total, polo que o seu corpo é considerblemente menor que o do escaravello titán. A mandíbula do escaravello titán é curta, curvada e cortante e pode morder un lapis e partilo e cortar a carne humana. O intestino do adulto parece dexenerado, polo que pode que os adultos non se alimenten

Nunca se atopou unha larva, pero pénsase que se alimentan dentro da madeira e poden tardar varios anos en chegar ao seu tamaño total andes de pupar. Estes escaravellos tamén se cre que se alimentan de madeira en descomposición baixo terra. Os buracos na madeira que se cre crearon as larvas dos escaravellos titán parecen poder albergar unha larva de 5&nbsp;cm de ancho e quizais 30&nbsp;cm de longo. Unha famosa fotografía "a tamaño real" dunha presunta larva deste escaravello publicouse na revista *National Geographic*, ocupaba toda unha páxina, 

## Distribución 
Vive nas selvas de Venezuela, Colombia, Ecuador, Perú, as Güianas e a parte central norte do Brasil.

## Galería 

Ficheiro:Titanus giganteus MHNT dos.jpg|Macho de *Titanus giganteus*
Ficheiro:Cerambycidae - Titanus giganteus-001.JPG|*Titanus giganteus* no Montréal Insectarium
Ficheiro:Titan beetle (Titanus giganteus) found by Jean NICOLAS (10331669783).jpg|Tamaño comparado co dunha man humana

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Imaxes de *Titanus giganteus* en Bio-Foto.com 
* Video clip de *Titanus giganteus* de Life in the Undergrowth
* Escaravello xigante visita a Universidade de Oxford
* Artigo da BBC con fotografías
* artigo da BBC sobre as larvas
* Páxina do Museo de Historia Natural sobre *Titanus giganteus*
O misterio de Glass Onion: Puñais polas costas

***O misterio de Glass Onion: Puñais polas costas*** (en ; tamén titulado simplemente *Glass Onion*) é un filme estadounidense de 2022 dirixido e escrito por Rian Johnson e producido por Johnson e Ram Bergman. É unha secuela do filme de 2019 *Puñais polas costas*, con Daniel Craig de novo no papel do detective Benoit Blanc, que toma o caso do millonario Miles Bron (interpretado por Edward Norton). O resto do elenco está composto por Janelle Monáe, Kathryn Hahn, Leslie Odom Jr., Jessica Henwick, Madelyn Cline, Kate Hudson e Dave Bautista.

Despois da estrea mundial no Festival Internacional de Cinema de Toronto o 10 de setembro de 2022, *Glass Onion* estreouse nos cinemas dos Estados Unidos durante unha única semana a partir do 23 de novembro de 2022, recibindo a estrea cinematográfico máis ampla da historia para un filme de Netflix e recadando 15 millóns de dólares; Netflix comezou a emitila en liña o 23 de decembro, onde conta cunha versión subtitulada en galego.

## Personaxes 
* Daniel Craig como Benoit Blanc, un investigador privado.
* Edward Norton como Miles Bron, un multimillonario de Nova York e dono dunha grande empresa de tecnoloxía.
* Janelle Monáe como Helen e Andi Brand, irmás xemelgas, sendo a última o exsocia comercial de Miles.
* Kathryn Hahn como Claire Debella, a gobernadora de Connecticut, candidata ao Senado dos Estados Unidos de América.
* Leslie Odom Jr. como Lionel Toussaint, o científico xefe da empresa de Miles.
* Kate Hudson como Birdie Jay, unha exsupermodelo hedonista e politicamente incorrecta convertida en deseñadora de moda en Manhattan.
* Dave Bautista como Duke Cody, un streamer de videoxogos e activista polos dereitos dos homes en Twitch e YouTube.
* Jessica Henwick como Peg, a asistente de Birdie.
* Madelyn Cline como Whiskey, a moza de Duke e asistente da canle de Twitch.
* Noah Segan como Derol, un vago que vive na illa de Miles. Segan apareceu anteriormente en *Puñais polas costas* (2019) como Trooper Wagner.
* Jackie Hoffman como Ma, a nai de Duke.
* Dallas Roberts como Devon Debella, o marido de Claire.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Dragsphere

**Dragsphere** foron un par de satélites artificiais dos Estados Unidos.

## Características 
Os dous satélites Dragsphere eran esferas co mesmo diámetro pero distinta masa (0,9 kg Dragsphere 1 e 9,5 kg Dragsphere 2) construídos polo Laboratorio de Investigación Naval dos Estados Unidos de América. Foron lanzados ao mesmo tempo nun foguete Thor Ablestar o 6 de outubro de 1964 xunto co satélite Transit a unha órbita duns 1000 km de altura. Ambos Dragsphere son satélites pasivos usados para medir os efectos do arrastre atmosférico en órbitas altas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Thor Ablestar
Celestino López López

**Celestino López López**, nado en Portomarín o 8 de febreiro de 1890 e finado en Cidade de México o 16 de febreiro de 1963, foi un político galego.

## Traxectoria 
Axente comercial en Vigo. Membro da directiva da Asociación Gallega de Comisionistas e Viaxantes en 1929, foi organizador en 1933 da Federación Nacional de Comisionistas, Viaxantes e representantes do comercio e a industria afecta á UGT. Membro do grupo republicano de Vigo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 agochouse e viviu durante máis dun ano protexido por amigos e familiares. Logrou embarcar furtivamente na Coruña rumbo a Cuba o 21 de setembro de 1937. De Cuba pasou a México e despois á República Dominicana onde foi secretario da Legación de España en Santo Domingo de Guzmán. Regresou a México arribando a Veracruz no México o 5 de abril de 1940. Traballou como distribuidor de películas mexicanas. Formou parte da Alianza Nazonal Galega. Publicou en 1943 *Embrujo del Amazonas*, un libro que relataba as súas experiencias e observacións nunha viaxe por barco a través do Amazonas, que tivo unha segunda edición en 1957 co título *La vida en el Amazonas*. Finou en Cidade de México en 1963.
## Obras 
* *Embrujo del Amazonas. Relatos de la vida y costumbres del Río Amazonas relatados por un hombre que vivió siete años en la selva virgen, cruzando el río mar en todas direcciones*, 1943.

## Vida persoal 
Casou na Estrada con Concepción Pazo Álvarez en 1935.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Os nomes do exilio
Elena Donaldson-Akhmilovskaia

**Elena Donaldson-Akhmilovskaia**, nada como *Elena Bronislavovna Akhmilovskaia* () en Leningrado o 11 de marzo de 1957 e finada en Kirkland (Estados Unidos de América) o 18 de novembro de 2012, foi unha xadrecista estadounidense nada na Unión Soviética. En 1977 a FIDE outorgoulle o título de Gran Mestra Feminina. Ao gañar o Torneo Feminino de Candidatas en 1986, ese ano xogou contra Maia Chiburdanidze en Sofía polo título de Campioa Mundial Feminina, mais perdeu por 8½–5½.
[dereita|miniatura|Akhmilovskaia, [Nona Gaprindashvili|Gaprindashvili, e Alexandria na 27º Olimpíada de Xadrez, celebrada en Dubai en 1986.]]
## Traxectoria
Donaldson-Akhmilovskaia naceu en Leningrado nunha familia dedicada ao xadrez. En 1969 a familia mudouse a Krasnoiarsk, onde se iniciou no círculo de xadrez do Pazo de Pioneiros local. Viviu en Sochi e posteriormente en Tbilisi de 1979 até 1988. Ese ano fuxiu aos Estados Unidos tras casar con John Donaldson, o capitán do equipo estadounidense, nas Olimpíadas de xadrez de Tesalónica (Grecia), de quen se divorciou posteriormente.
Dende 1990 viviu na área de Seattle co seu novo marido, Georgi Orlov, Mestre Internacional, o seu fillo e a súa filla, froito dun matrimonio anterior. Gañou o Campionato Feminino de Xadrez dos Estados Unidos en 1990 e 1994. En 1993 compartiu o premio con Irina Levitina. En 2010 recibiu o título de Instrutora FIDE.

O 18 de novembro de 2012 finou en Kirkland (Washington, Estados Unidos) por causa dun tumor cerebral que lle diagnosticaran nove meses antes.

## Notas
Tamara Montero

**Tamara Montero**, nada en Santiago de Compostela en 1985, é unha xornalista galega.

## Traxectoria 
Licenciouse en xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela. Foi bolseira en *El País*, Radio Obradoiro e Radio Nacional de España. En 2008 comezou a traballar en *La Voz de Galicia*.

## Premios 
* 2016: XIII Premio de xornalismo Francisco Fernández del Riego.
* 2020: Mención especial LXXIX Premio Pérez Lugín de Periodismo, expedida pola Asociación da Prensa da Coruña.

## Notas
Dynastes

***Dynastes*** é un xénero de grandes escaravellos pertencentes á familia Scarabaeidae. Viven na rexión Neártica e na Neotropical, en América, desde os Estados Unidos ao Brasil; hai catro especies norteamericanas (incluíndo México), tres cunha distribución que se estende desde América Central a algo máis ao norte ou algo máis ao sur e dúas especies que son exclusivamente suramericanas. Algunhas especies teñen unha coloración iridiscente nos élitros. Certas especies do xénero *Dynastes* teñen a capacidade de cambiar de cor. Especies concretas poden ter élitros que varían segundo a época de negros a amarelentos ou verde khaki. Cando a cutícula está chea de gas esta capa pode transparentarse, presentando cor amarela a verde khaki, pero cando está chea de líquido, a cutícula aparece negra. e nalgunhas poden vivir un ou dous anos. A especie *D. tityus* pode vivir de seis a 23 meses en catividade cun período de hibernación. *D. grantii* adoita ter unha vida adulta máis curta na natureza (de dous a catro meses), mais en catividade vive o mesmo tempo que *D. tityus*. Tamén se observou que a gran lonxevidade en catividade é posible sen un período de hibernación.

## Galería 

Ficheiro: Scarabaeidae - Dynastes satanas.JPG|*Dynastes satanas*
Ficheiro:Dynastes tityus.JPG|*Dynastes tityus*
Ficheiro:Dynastes neptunus 001.jpg|*Dynastes neptunus*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  Hardy, 2003 - Description of a new species of *Dynastes* Kirby, Besoiro, Nr. 9
*  Lachaume (G.), 1985 - The Beetles of the World, volume 5, Dynastini 1. (Dynastidae) https://web.archive.org/web/20100807202232/http://www.insects.demon.co.uk/cm/cm-5-english.html

### Ligazóns externas
Sueiro Gundemáriz

**Sueiro Gundemáriz** (*floruit* entre 968 e 991) foi un conde galego, destacado principalmente por liderar unha grande rebelión en Galicia. Estaba casado con Teodegonza, parente de Rosendo, fundador do mosteiro de Celanova. Probablemente era irmán de Piniolo Gundemáriz e, polo tanto, tío do conde Gundemaro Pinióliz.

## Traxectoria 
Pouco se sabe dos primeiros anos de vida de Sueiro. A súa primeira aparición no rexistro histórico é como testemuña nun documento de 968 relativo ao mosteiro de Sobrado. Asistiu á corte do rei Ramiro III en 974, sendo testemuña de dous diplomas reais. En 985 - 986 foi testemuña de cinco diplomas do rei Vermudo II, todos pertencentes a igrexas de Galicia e de León. Os seus intereses radicaban no oriente galego; e nin un só documento o sitúa en Portugal.

### Revolta 
miniatura|O rei galego Vermudo II
En 986, Sueiro liderou unha revolta contra o rei Vermudo II. A el uníronse o conde Gonzalo Menéndez e Osorio Díaz. Esta rebelión perturbou unha paz que, como declarara con orgullo o rei Vermudo, reinou en todo o reino a partir do 1 de xaneiro de 986. Tamén coincidiu cunha invasión do sur do califato baixo Almanzor. Durante a revolta, Sueiro conseguiu construír unha vila sen permiso real en *Veyga* (Veiga, Chantada), no río Miño. No ano 994, despois da morte de Sueiro, o rei Vermudo cedeu a vila ao mosteiro de Celanova. Ao documentar este agasallo, o rei rexistrou como Sueiro, "enchido de orgullo e dirixido por un espírito malicioso, rebelouse contra min e perturbou por igual a miña terra e os meus dereitos e tamén os meus castelos, ao igual que os seus outros cómplices, aos que dirixiu contra min". *Superbia elatus et spiritu malicie ductus, revelavit mihi et disturbavit meam terram et meum debitum pariter et meos castellos etiam et alios sibi complices fecit, et mihi contrarios duxit.*Un documento datado en 1032, do reinado do rei Vermudo III, describe a revolta dirixida por Sueiro durante a época do seu avó (Vermudo II). Di que Sueiro tiña a fortaleza de Lugo e que os rebeldes construíron moitos castelos ilegais, todos os cales, agás *Lapio* (Labio, Lugo) foron derrubados despois da derrota da rebelión.

### Morte 
Sueiro fixo as paces co rei en 988, e foi ingresado de novo na corte real. A pesar de que a súa rebelión foi lembrada durante décadas pola súa gravidade, mostrouse unha grande indulxencia, aínda que as súas terras foron confiscadas polo menos parcialmente. O 23 de decembro de 988, nun diploma real de Celanova, figura na lista de testemuñas. O 1 de marzo de 991, na súa última aparición nos rexistros, confirma a concesión por parte de Vermudo II do *conmiso* de Mera á catedral de Lugo. A súa viúva estaba viva ata o 18 de decembro de 1016, cando doou a metade da vila de Meilán á catedral de Lugo. Un dos sobriños de Sueiro, Rodrigo Romániz, liderou unha rebelión desde a comarca de Monterroso durante o reinado do rei Vermudo III, e apoderouse do castelo de Lapio.

## Notas
Arquitectura neoandina

[miniatura|Un [cholet (arquitectura)|cholet en El Alto, Bolivia.]]
A **arquitectura neoandina** (en ; en ) é un movemento arquitectónico contemporáneo principalmente situado en El Alto, Bolivia,, así como en mansións pequenas e salóns de baile. O arquitecto boliviano Freddy Mamani foi descrito como "o arquitecto máis coñecido" da arquitectura neoandina. Mamani é un enxeñeiro civil que comezou como simple traballador hai dúas décadas e construíu máis de 60 estruturas neoandinas no Alto dende 2005.

A historiadora da arquitectura Elisabetta Andreoli describiu o estilo, representado en máis de 100 estruturas ao longo do horizonte de El Alto, como neoandino. Paola Flores sinalou que "a maioría [das estruturas neoandinas] foron construídas dende que o presidente Evo Morales, un aimará que foi o primeiro líder indíxena do país, asumiu o cargo en 2006. A súa aparición coincide cun modesto pulo económico unido a un aumento do orgullo aimará.

É unha construción coas características dun edificio de 3 a 7 niveis destinados a usos comerciais ou vivendas e na última planta é construído un chalé. O *cholet* é xeralmente habitado polo propietario do inmoble.

## Acollida 
En xeral, a arquitectura neoandina foi recibida con eloxios dos residentes en El Alto. Paola Flores sinala que os *Alteños*, ou veciños do Alto, "están en xeral satisfeitos coa súa contribución á arquitectura moderna", sinalando un veciño que afirmou "'Para min, é como un berro que di: "Aquí estamos! Isto é o que somos!" e outro que remarcou "Son unha muller aimara, orgullosa da miña cultura, feliz e chea de cor. Entón, por que a miña casa non debería mostrar o que son?". 

Os edificios foron descritos como "futurista" e "funky" por persoas alleas á cultura andina. En particular, varios fixeron comparacións co lendario artista de banda deseñada Jack Kirby, e moitos chegaron á conclusión de que Kirby, tamén influenciado pola arquitectura e os patróns de América do Sur, e Mamani tiran das mesmas influencias.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cholet1.jpg|Cholet, o elemento característico da arquitectura neoandina.
Ficheiro:Cholet El Alto.jpg|Cholet na cidade de El Alto.
Ficheiro:Detalle candelabro cholet.jpg|Detalle do teito da sala de festa dun cholet.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Freddy Mamani
* Cholet (arquitectura)

### Bibliografía 
* *La arquitectura de Freddy Mamani Silvestre* de Elisabetta Andreoli e Ligia D'Andrea (A Paz: El Alto, 2013)

### Ligazóns externas 
*Coñece o “cholet”, a mansión dos novos ricos bolivianos  Consultado o 21 de xuño de 2014
Dynastini

**Dynastini** é unha tribo de escaravellos rinoceronte da familia Scarabaeidae.

## Subtribos e xéneros 
*BioLib* inclúe:
;subtribo Chalcosomina Rowland & Miller, 2012
# *Chalcosoma* Hope, 1837
# *Debeckius* Allsopp, 2022 - coa especie monotípica *Debeckius beccarii* (Gestro, 1876) que tamén foi situada no xénero *Beckius* e orixinalmente *Chalcosoma*
# *Eupatorus* Burmeister, 1847
# *Haploscapanes* Arrow, 1908
# *Pachyoryctes* Arrow, 1908

;subtribo Dynastina MacLeay, 1819
# *Augosoma* Burmeister, 1841
# *Dynastes* MacLeay, 1819 - xénero tipo
# *Golofa* Hope, 1837
# *Megasoma* Kirby, 1825

;subtribo Xylotrupina Hope, 1838
# *Allomyrina* Arrow, 1911 (incluíndo *Trypoxylus*)
# *Endebius* van Lansberge, 1880
# *Xylotrupes* Hope, 1837

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Lingua naʼvi

A **lingua naʼvi** (en naʼvi: ''*) é unha lingua construída artificial orixinalmente creada para o filme de 2009 *Avatar''. Na franquía cinematográfica, a lingua é falada polos naʼvi, unha raza de humanoides indíxenas da lúa extraterrestre de Pandora. A lingua foi creada por Paul Frommer, un profesor da Universidade do Sur de California cun doutoramento en lingüística. O naʼvi foi deseñado para adaptarse á concepción do cineasta James Cameron de como debería soar a linguaxe no filme. Tiña que ser aprendible de forma realista polos personaxes humanos ficticios do filme e pronunciable polos actores, mais tampouco debía parecerse moito a ningunha linguaxe humana.

Cando se estreou o filme en 2009, o naʼvi tiña un vocabulario crecente dunhas mil palabras, mais a comprensión da súa gramática limitábase ao creador da lingua. Porén, isto cambiou posteriormente xa que Frommer ampliou o léxico a máis de 2600 palabras e publicou a gramática, convertendo así o naʼvi nunha lingua relativamente completa, aprendible e útil.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Traducións da Biblia a linguas ficticias
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*  This includes a sound recording of Frommer saying several phrases in Naʼvi.
Castelo de Labio

O **castelo de Labio**, preto de Lugo, é famoso no contexto da loita do nobre viquingo Ulv Galiciefarer a principios do século XI contra o rei galaico-leonés Vermudo III.

## Historia
Un documento datado en 1032, do reinado do rei Vermudo III, describe a revolta dirixida por Sueiro Gundemáriz durante a época do seu avó, Vermudo II. Di que Sueiro tiña a fortaleza de Lugo e que os rebeldes construíron moitos castelos ilegais, todos os cales, agás *Lapio* (Labio, Lugo) foron derrubados despois da derrota da rebelión.

No 1028 ou 1032, cando se produciu unha crise política no contexto da loita entre Fernando I e Vermudo III, os rebeldes galegos liderados por Rodrigo Romániz dende Monterroso e os viquingos que realizan unha nova incursión na ría de Arousa, xúntanse para atacar e conquistar o Castelo de Labio. Algúns teorizan que Romániz convidou a Ulv para realizar a invasión. Os dous saquearon a vila do Grove e o Castelo de Labio. Díxose que "Ulv e a súa comitiva sementaban o terror por onde pasaban e aumentaban o seu botín", chegárono a chamar o "lobo viquingo".

## Notas
Making the Cut

***Making the Cut*** é un programa de televisión estadounidense creado e presentado por Heidi Klum e Tim Gunn. A serie estreouse o 27 de marzo de 2020 a través de Amazon Prime Video. En marzo de 2021, a serie foi renovada para unha segunda tempada. A segunda tempada estreouse o 16 de xullo de 2021. En abril de 2022, a serie foi renovada para unha terceira tempada. A terceira tempada estreouse o 19 de agosto de 2022.

## Elenco 
### Presentadores 
* Heidi Klum
* Tim Gunn

### Xuíces 
; Tempada 1
* Naomi Campbell
* Nicole Richie
* Chiara Ferragni
* Carine Roitfeld
* Joseph Altuzarra

; Tempada 2
* Jeremy Scott
* Winnie Harlow

; Tempada 3
* Jeremy Scott
* Nicole Richie

## Notas
Universidade do Ulster

A **Ulster University**, oficial e legalmente **University of Ulster** (**Universidade do Ulster**), en inglés e **Ollscoil Uladh** en gaélico irlandés, comunmente abreviado como **UU**, é unha universidade de Irlanda do Norte.

## Historia 
[esquerda|miniatura|164x164px|Brasón de armas da Universidade, coa [man vermella do Ulster.]]

### Situación 
A universidade estableceuse en Coleraine - Cúil Raithin, no condado de Derry, en 1968, despois de que o Informe Lockwood recomendase que se fundase unha segunda universidade no Ulster. O campus está situado na marxe leste do río Bann (Banna en gaélico) e moitos nacionalistas do norte tomaron esa decisión como un insulto, porque pensaban que a universidade debería estar situada en Derrycolmcille, onde o *Coláiste Mig Aodha* estivo moitos anos antes.

En 1984, a *New Ulster University* - *Ollscoil Nua Uladh* fusionouse coa *Surdenstown Polytechnic* - *Polaiteicníc Bhaile Shiúrdáin* e converteuse na Universidade do Ulster (**Ollscoil Uladh** -**University of Ulster**).

### Ensino do gaélico 
Liam Ó Dochartaigh e Diarmaid Ó Doibhlin estaban a cargo do Departamento de Irlandés da Universidade ao principio e o famoso lingüista Colmán Ó hUallacháin OFM pasou anos traballando alí, así como algún tempo como xefe de departamento. Mícheál Ó Murchú contribuíu moito ao ensino do irlandés na universidade, e Séamus Mac Mathúna fixo alí a súa propia contribución como profesor de irlandés.

## Campus e alumnado 
Desde o principio houbo unha boa mestura de estudantes na facultade de todo o Ulster, e aos poucos aumentou o número de estudantes doutras áreas de Irlanda e Gran Bretaña, e doutros países de Europa e máis lonxe, o que se converteu rapidamente nun campus multicultural.

### Campus 
* Ballymacsurtan - Baile Mhic Shiúrtáin
* Belfast - Béal Feirste
* Coláiste Mighai, Derry - Doire
* Coleraine - Cúil Raithin

### Antigos alumnos 
* Gregory Campbell - Político unionista
* Mark Durkan - Membro do Parlamento
* Sean Gallagher - Empresario irlandés
* Michelle Gildernew - Membro do Parlamento
* Paul Givan - Primeiro Ministro de Irlanda do Norte (Céad Aire Thuaisceart Éireann)
* Basil McCrea - Político unionista
* Dominic Ó Brolcháin - Político
* Brian Ó Domhnaill - Senador irlandés
* Jennifer Whitmore - Política irlandesa

## Notas 
## Véxase tamén 
* Ulster
* Man vermella do Ulster

### Ligazóns externas 
* Informe 2016-08-11: "Fin do curso de irlandés na Universidade de Ulster e emprego perdido" (*en irlandés*)
Paul Givan

**Paul Jonathan Givan**, máis coñecido como **Paul Givan**, nado o 12 de outubro de 1981 é un político unionista de Irlanda do Norte.

## Traxectoria 
Paul Givan estudou na Universidade do Ulster. É membro representante do Partido Unionista Democrático (DUP). Givan foi primeiro ministro de Irlanda do Norte de xuño de 2021 a febreiro de 2022, sendo a persoa máis nova en ter ocupado o cargo. 

## Notas 
## Véxase tamén 
* Illa de Irlanda
* Irlanda do Norte
* Reino Unido 
* Ulster
Carlos Bergantiños

**José Carlos Bergantiños Díaz**, nado en Parga (Guitiriz) en 1955, é un emprendedor, marchante e galerista galego, coñecido por estar envolto nunha trama de falsificación de obras de arte en Nova York. Tamén está acusado de ser co-responsable do desfalco e o colapso do Banco Peravia na República Dominicana, onde é considerado prófugo da xustiza.  

## Traxectoria
Alcumado o Maletilla, e fillo de Isolina do Capataz. Fixo un curso de emprendemento en negocios artísticos na Universidade de Nova York e en 1986, cos aforros do peixe, abriu unha pequena galería de arte, a King’s Fine Arts, no barrio de Chelsea.

Foi neses anos tamén cando coñeceu o artista Pei Shen Qian, que vivía de debuxar con xiz no chan. Aconsellado artisticamente pola muller, e segundo as pescudas da policía, convenceu a Qian de imitar obras de pintores de arte contemporánea. En 1993 vendéronlle un cadro de Mark Rhotko á galerista Ann Freedman (da galería Knoedler), que foi o primeiro dunha serie de obras que atopaban perdidas e que atribuían a pintores contemporáneos.

### Vida posterior
Bergantiños vive en Lugo. 

Participou en dous documentais sobre os casos e a súa vida: *Made you look: a true story about fake art* (2020), de Barry Arvich, e *Driven to abstraction* (2019), de Daria Price.

## Notas
Illas Okinawa

As **illas Okinawa** ( ou ) son un grupo de illas na Prefectura de Okinawa, Xapón e son o principal grupo de illas da prefectura. As illas de Okinawa forman parte do grupo máis grande das Illas Ryukyu e están situadas entre as Illas Amami da Prefectura de Kagoshima ao nordeste e as Illas Sakishima da Prefectura de Okinawa ao suroeste.

As illas Okinawa, ademais da illa principal, conteñen tres grupos de illas máis pequenos: os grupos de illas Kerama, Yokatsu e Iheya-Izena.

As illas de Okinawa son o centro político, cultural e de poboación da prefectura de Okinawa.

## Notas
;Referencias

## Véxase tamén
Protaetia cuprea

***Protaetia cuprea*** é unha especie de escaravello da familia Scarabaeidae. A súa distribución xeográfica esténdese desde as illas Canarias e Península Ibérica polo oeste ata Vladivostok no leste distante de Rusia, Mongolia e norte da China. Esta especie aliméntase de pole e froitas, como mazás, nas árbores. Porén, como a froita é escasa en primavera e inverno, soamente fai a transición dunha dieta de pole a unha de froitas en verán.  Como o pole é máis rico en proteínas e lípidos que en carbohidratos e a froita é máis rica en carbohidratos, poden viaxar máis lonxe cando toman unha dieta de froitas. Isto débese ao aumento do seu rendemento aeróbico cando está alimentado con comida rica en carbohidratos.

## Taxonomía 
*Protaetia cuprea* contén as seguintes subespecies:

**Protaetia cuprea* subsp. *adelheid* Mitter, 2017
**Protaetia cuprea* subsp. *alainilerestifi* (Montreuil & Legrand, 2010)
**Protaetia cuprea* subsp. *algerica* Motschulsky, 1849
**Protaetia cuprea* subsp. *bourgini* Ruter, 1967
**Protaetia cuprea* subsp. *brancoi* Baraud, 1992
**Protaetia cuprea* subsp. *cuprea*
**Protaetia cuprea* subsp. *daurica* (Motschulsky, 1860)
**Protaetia cuprea* subsp. *ferreriesensis* (Compte-Sart & Carreras-Torrent, 2013)
**Protaetia cuprea* subsp. *hesperica* (Motschulsky, 1849)
**Protaetia cuprea* subsp. *hypocrita* (Ragusa, 1905)
**Protaetia cuprea* subsp. *ignicollis* (Gory & Percheron, 1833)
**Protaetia cuprea* subsp. *ikonomovi* (Miksic, 1958)
**Protaetia cuprea* subsp. *levantina* (Schatzmayr, 1936)
**Protaetia cuprea* subsp. *mehrabii* (Montreuil & Legrand, 2008)
**Protaetia cuprea* subsp. *metallica* (Herbst, 1782)
**Protaetia cuprea* subsp. *obscura* (Andersch, 1797)
**Protaetia cuprea* subsp. *olivacea* (Mulsant, 1842)
**Protaetia cuprea* subsp. *viridiaurata* (Fuente, 1897)
**Protaetia cuprea* subsp. *volhyniensis* (Gory & Percheron, 1833)

## Notas
Goliathus goliatus

***Goliathus goliatus*** é unha especie de escaravellos da familia Scarabaeidae, chamado escaravello goliat.

## Descrición 
*Goliathus goliatus* é unha das especis máis grandes do xénero *Goliathus*; os machos teñen unha lonxitude corporal de 
50-110 mm e as femias de 54-80 mm. O pronoto (escudo torácico) é principalmente negro, con bandas lonxitudinais abrancazadas, mentres que os élitros son xeralmente marróns escuros. Este padrón pode diferir moito nalgunhas das moitas formas de cor.

Esta especie posúe un par de ás grandes e membranosas que utiliza para voar. Cando non as usa están gardadas completamente dobradas baixo os élitros. A cabeza é de tons brancos, cun corno negro con forma de Y nos machos, utilizado como unha panca nas batallas contra outros machos polos sitios de alimentación e as femias. Aliméntanse principalmente nas árbores do seu zume interno e de froitas.

As larvas desta especie chegan a superar os 100 g de peso nas fases previas á súa conversión en pupa, o cal é un dos maiores pesos dun escaravello.

Ficheiro:Scarabaeidae - Goliathus goliatus.JPG|*Goliathus goliatus* macho no Insectario de Montreal
Ficheiro:Goliathus goliatus dos.jpg|*Goliathus goliatus* macho, vista dorsal
Ficheiro:Goliathus goliatus ventre.jpg|*Goliathus goliatus* macho, vista ventral
Ficheiro:2013-03-09 Goliathkäfer Goliathus goliatus anagoria.jpg|*Goliathus goliatus* macho, coas ás estendidas
Ficheiro:Dalian Liaoning China Goliathus-goliatus-01.jpg|*Goliathus goliatus* forma "apicalis"
Ficheiro:Goliathus.conspersus.jpg|*Goliathus goliatus* forma "conspersus"
Ficheiro:Goliathus goliatus quadrimaculatus.jpg|*Goliathus goliatus* forma "quadrimaculatus"

## Distribución 
Esta especie está estendida de oeste a leste en África ecuatorial (Nixeria, Camerún, República Centroafricana, Gabón, República do Congo, República Democrática do Congo, Uganda, oeste de Kenya e noroeste de Tanzania).

## Hábitat 
*Goliathus goliatus* está presente principalmente nos bosques ecuatoriais e nas sabanas subecuatoriais.

## Exhibido en 1959 no museo da cidade de Nova York 
O 1 de xaneiro de 1959, unha especie de Gabón, que se cría que era o primeiro escaravello deste tipo visto vivo nos Estados Unidos de América, estivo exposto no Museo Americano de Historia Natural de Nova York.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Natural World
* Goliathus
* Beetle Space
Megasoma

***Megasoma*** é un xénero de escaravellos rinoceronte, que comprende os chamados escaravellos elefante. As especies deste xénero viven desde a metade sur de América do Norte ata a maior parte de América do Sur.

## Características 
Os *Megasoma* son xeralmente de gran tamaño (como indica o seu nome científico, 'corpo grande' en grego). Como grupo o xénero contén algunhas das especies de escaravellos máis grandes coñecidas. Porén, tamén hai neste xénero algunhas especies pequenas. A máis grande mide ata 135&nbsp;mm de longo, mentres que a máis pequena, *Megasoma punctulatum*, só mide uns 20&nbsp;mm.

Moitas especies de *Megasoma* (*Megasoma elephas*, *Megasoma thersites*, *Megasoma gyas*, *Megasoma cedrosa*, *Megasoma anubis*, *Megasoma occidentale*, *Megasoma joergenseni*, *Megasoma vogti*) teñen pelos (setas) microscópicas que cobren todo o corpo, o que lles dá unha aparencia de ser claras ou laranxas.

Os machos da maioría das especies teñen grandes cornos que usan para loitar con outros machos. As femias carecen deles.

## Dieta 
As larvas aliméntanse nas raíces de arbustos e árbores. Os adultos beben os zumes internos das árbores ou lamben zumes de froitas.

## Comportamento e hábitat 
Os adultos de *Megasoma* son nocturnos, son ataídos pola luz e a miúdo poden verse descansando en árbores.

## Lista de especies 
**Megasoma actaeon* (Linnaeus, 1758)
**Megasoma anubis* (Chevrolat, 1836)
**Megasoma bollei* (Dechambre, 2006)
**Megasoma cedrosa* Hardy, 1972
**Megasoma elephas* (Fabricius, 1775)
**Megasoma gyas* (Herbst, 1785)
**Megasoma hermes* Prandi, 2016
**Megasoma hyperion* Prandi, Grossi & Vaz-de-Mello, 2020
**Megasoma joergenseni* Bruch, 1910
**Megasoma lecontei* Hardy, 1972
**Megasoma mars* (Reiche, 1852)
**Megasoma nogueirai* Morón, 2005
**Megasoma occidentale* Bolivar, Pieltain, Jimenez-Asua & Martinez, 1963
**Megasoma pachecoi* Cartwright, 1963
**Megasoma punctulatum* Cartwright, 1952
**Megasoma rex* Prandi, 2018* (considerado un probable sinónimo de *M. actaeon*; ver)
**Megasoma sleeperi* Hardy, 1972
**Megasoma svobodaorum* Krajcik, 2009
**Megasoma thersites* LeConte, 1861
**Megasoma typhon* (Olivier, 1789)
**Megasoma vazdemelloi* Prandi, 2018
**Megasoma vogti* Cartwright, 1963

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Kirby, W. 1825. A description of such genera and species of insects, as alluded to in the "Introduction to Entomology" of Messrs. Kirby and Spence, as appear not to have been before sufficiently noticed or described. *Transactions of the Linnean Society of London*, 14: 563–572. Internet Archive [original description: p.&nbsp;566]
*Schoolmeesters P. 2017. Scarabs: World Scarabaeidae Database (versión xullo de 2016). In: Roskov Y., Abucay L., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., De Wever A., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds. 2017. Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 30 de xaneiro de 2017. Digital resource at www.catalogueoflife.org/col. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-8858. Reference page.
*2019 winter Bekuwa No.70 Megasoma group
Megasoma actaeon

***Megasoma actaeon*** é unha especie de  escaravello rinoceronte da familia Scarabaeidae.

## Etimoloxía 
O nome específico *actaeon* deriva do nome do heroe tebano da mitoloxía grega Actaeon, fillo do pastor sacderdotal Aristaeus e de Autonoe en Beocia, adestrado polo centauro Quirón.

## Descrición 
É un dos escaravellos máis grandes, medindo ata 7 cm de ancho e de 5-12 cm de longo. Os machos poden crecer ata os 13&nbsp;cm  de longo e 4&nbsp;cm de ancho.

As superficies dorsais son glabras (sen pelos), de cor negra brillante ou mate. As patas son potentes, con grandes garras tarsais. Os machos teñen apéndices que lembran cornos no pronoto e na cabeza. Os dous cornos parciais paralelos sobre o pronoto son curtos, agudos e apuntan cara a adiante, mentres que un corno moito máis longo cun pequeno dente nace da cabeza. Nas femias o pronoto e os élitros son rugosos e carecen de cornos.

## Distribución 
Vive  en América do Sur, especialmente en Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, México, Güiana Francesa, Güiana, Panamá, Perú, Suriname e Venezuela.

## Notas 
* Fotps de *Megasoma actaeon* 
* Natural World
* Reprodución de *Megasoma actaeon*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Insecta Culture
Didier Reynders

**Didier J.L. Reynders**, coñecido como **Didier Reynders**, nado en Liexa o 6 de agosto de 1958 é un político valón, que actualmente é presidente do Mouvement Réformateur (MR) e que foi ministro do Goberno federal de Bélxica.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
É o menor de tres irmáns. Estudou Dereito na Universidade de Liexa  (HEC-ULg) e licenciouse en 1981. Na década de 1980 entrou en política da man de Jean Gol.

### Carreira política e profesional 
esquerda|miniatura|Didier Reynders, 2014.|225x225px
Foi director xeral do departamento de poderes locais do Ministerio da Rexión Valoa (1985-1988) e de 1986 a 1991 foi presidente da compañía de ferrocarril NMBS/SNCB e en 1988 conselleiro de Liexa. De 1991 a 1993 foi presidente da Societat Nacional de Vies Aèries. Tamén é profesor da Escola de Administración da  HEC-ULg.

Electo deputado por primeira vez en 1992, foi presidente do grupo parlamentario PRL en 1995-1999. Despois das eleccións lexislativas belgas de 1999 foi ministro de Finanzas de Bélxica no primeiro goberno de Guy Verhofstadt. Durante 2001 foi presidente do Eurogrupo (reunión de ministros de Finanzas da zona do euro) e do ECOFIN.

O 1 de outubro de 2004 foi elixido presidente do Mouvement Réformateur, partido do que xa era vicepresidente desde 1992. Tras as eleccións lexislativas belgas de 2007 formou parte dos gobernos de Guy Verhofstadt (2007), Herman Van Rompuy (2008) e Yves Leterme (2009) como ministro de Economía. Tras a crise Bruxelas-Halle-Vilvoorde de abril de 2010, Alberto II de Bélxica nomeouno como *informante* para a formación dun novo goberno de coalición tras o fracaso das negociacións con Jean-Luc Dehaene.

En decembro de 2021, Reynders reuniuse con membros de SCC a pesar de que a asociación unionista catalá non estaba rexistrada oficialmente no rexistro de transparencia da Comisión Europea, o que provocou unha queixa formal dos eurodeputados de Junts per Catalunya.

Foi criticado por afirmar, tras reunirse co eurodeputado do PP González Pons, que se debía mudar o sistema español de escolla do Consello Xeral do Poder Xudicial e que daría "bo exemplo". Posteriormente, en decembro de 2022 lamentou o atraso na renovación do CXPX.

En xaneiro de 2023 foi comentada en redes sociais a súa reacción, a rir, durante un discurso do eurodeputado de ultradereita Hermann Tertsch.

## Obras 
* *Parlons-en*, 2007, éditions Luc Pire.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* André Gilain, *Didier Reynders: The hidden face of the iceberg*, 2007, edicións Luc Pire.
* Marco Van Hees, ''L'homme qui parle à l'oreille des riches'', 2007, éditions Aden.

### Ligazóns externas 

* sitio web persoal
* Cámara de Representantes de Bélxica 
* Biografía de Didier Reynders  Arquivado