Pantasma, Nicaragua

**Pantasma** é unha rexión situada no norte de Nicaragua. *Pantasma* significa, na lingua misquito, "home pequeno" ou "cabeza plana" e é coincidente coa verba galega «pantasma», do grego φάντασμα, á que tamén se vincula o topónimo.

## Xeografía 
Nesta rexión atópase o Val de Pantasma, un val circular cun diámetro de máis de 12&nbsp; km (13°22´ Norte e 85°57´ Oeste). Está atravesado polo río Pantasma, un afluente do río Coco, tamén chamado río Segovia (sendo coco casualmente outra palabra de orixe galego-portuguesa co significado de pantasma). No seu centro atópase a aglomeración Las Praderas, principal aldea do concello de Santa María de Pantasma (uns 40&nbsp;000 habitantes) no departamento de Jinotega. O val pobre pero fértil é explotado para cultivar millo, café, xudías, recoller froitos e criar gando.

## Cráter Pantasma 
Recentemente, especulouse que o cráter Pantasma foi creado polo impacto dun meteorito de máis de 500&nbsp;metros de diámetro sobre as capas efusivas terciarias da montaña volcánica do norte de Nicaragua. A forma circular do cráter, a lixeira inclinación do seu piso en dirección á ampla inclinación da paisaxe e a súa localización aparentemente arbitraria parecen confirmar esta hipótese. Non hai ascensor central ou pode estar xa cuberto de sedimentos. É posible que exista un anel de expulsión, pero dificilmente é recoñecible no medio de montaña. O tamaño e a forma do cráter lembran moito ao lago Bosumtwi en Ghana, de&nbsp;10 km de diámetro e un millón de anos de antigüidade. A súa posición na paisaxe aseméllase de forma desconcertante á do cráter de meteoritos Goat Paddock en Australia ( 5&nbsp;km de diámetro, menos de 50&nbsp;millóns de anos). A historia volcánica de toda a rexión e a proximidade a zonas volcánicas activas, con todo, apoian unha orixe volcánica, pero non hai nada que o demostre definitivamente polo momento. (véxase tamén: Caldeiras volcánicas explosivas, Krakatoa, Monte Tambora).

Un estudo de 2019 confirma que este cráter de 14&nbsp;km de diámetro é realmente un cráter de impacto de 815&nbsp;000&nbsp;±&nbsp;11&nbsp;000&nbsp;ans.

## Masacre de Pantasma 
O lugar foi escenario do masacre de Pantasma do 18 de outubro de 1983, no que terroristas da *Contra* nicaraguana, un grupo antiesquerdista financiado e armado polo goberno dos Estados Unidos baixo a presidencia de Ronald Reagan, asasinaron a 47 homes, mulleres e nenos durante un asalto a cooperativas agrícolas do val.

Tres anos despois, o 19 de outubro de 1986, unha mina da Contra destruíu un camión na rúa principal de Pantasma en Jinotega e matou a once civís e mutilou a trinta e tres.

O 23 de marzo de 1987, membros do Veterans Peace Action Team (EEUU) iniciaron unha semana de marcha pola paz nesta estrada polo val de Pantasma, para chamar a atención sobre o terror da *Contra*, especialmente cruel nesta parte do país.

## Notas  
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Caldeiras volcánicas explosivas
* Krakatoa
* Monte Tambora
* Nicaragua
### Bibliografía 
*  Richard Weyl, *Die Geologie Mittelamerikas*, Borntraeger, 1961 
*  Bruno Engels, *Geologische Problematik und Strukturanalyse Nikaraguas*, *International Journal of Earth Sciences*, Springer 1965
*  Günther Weber, *Die trotzigen Mühen um die Freiheit: Nicaraguas Bauern kämpfen um ihr Land. Berichte aus dem Tal von Pantasma*, Edition Nahua, 1986 

### Ligazóns externas 
* (*en francés*) Pantasma : un jeune cratère météoritique dans le vieux paysage volcanique du Nicaragua? - Leo Kowald, abril de 2006
*  Scientists Report Surprising New Results from Caribbean Sea Expedition  - Comunicado 96-009, The National Science Foundation (NSF), 14 de marzo de 1996