Arabia Saudita

**Arabia Saudita** (en árabe: السعودية, *as-Suʻūdiyya*), oficialmente **Reino de Arabia Saudita** (en árabe: المملكة العربية السعودية , *al-Mamlaka al-ʻArabiyya as-Suʻūdiyya*) é un país situado na Península de Arabia. É o segundo meirande dos países árabes, detrás de Alxeria, cunha área de 2&nbsp;150&nbsp;000 km² que abrangue case toda a Península Arábiga. Fai fronteira con Iraq e Xordania polo norte, Kuwait polo noroeste, Qatar, Bahrain e os Emiratos Árabes Unidos polo leste, Omán polo sueste e o Iemen polo sur. É o único país con costa no Mar Vermello e no Golfo Pérsico.

Antes do establecemento do Reino de Arabia Saudita, o estado moderno estaba formado por catro rexións distintas: Hejaz, Najd e partes de Arabia Oriental (Al-Hasa) e Arabia Meridional ('Asir). O Reino de Arabia Saudita foi fundado en 1932 por Ibn Saud; el uniu os catro reinos nun só estado nunha serie de conquistas que comezaron en 1902 coa captura de Riad, o fogar ancestral da súa familia, a Casa de Saud. Dende entón, o estado é unha monarquía absoluta de liñas islámicas, principalmente baixo a influencia do wahhabismo. Arabia Saudita é chamada "a Terra das Dúas Mesquitas Sagradas", en referencia a Al-Masjid al-Haram (na Meca), e Al-Masjid an-Nabawi (en Medina), os dous lugares máis sagrados do islam. O Reino ten unha poboación de 28,7 millóns, dos cales 20 millóns son sauditas e 8 millóns son estranxeiros.

Arabia Saudita é o maior produtor e exportador de petróleo do mundo, e controla a segunda maior reserva de hidrocarburos. Tamén é destacable que a súa economía é a menos diversificada do GCC. O país ten un alto Índice de Desenvolvemento Humano (IDH). Está gobernado por un "réxime autoritario" e está clasificado como "Non Libre" pola Freedom House. É o cuarto país do mundo en gasto militar.
É membro activo da Consello de Cooperación para os Estados Árabes do Golfo, da Organización para a Cooperación Islámica e da OPEP.

## Etimoloxía 
Despois da unificación dos reinos de Hejaz e Nejd, o novo estado chamouse *al-Mamlakah al-ʻArabīyah as-Suʻūdīyah* (unha transliteración de المملكة العربية السعودية en árabe) polo real decreto de 23 de setembro de 1932 do seu fundador, Abdulaziz Al Saud (Ibn Saud). Normalmente, tradúcese como "Reino de Arabia Saudita" en galego,

A palabra "Saudita" deriva do elemento *as-Suʻūdīyah* no nome árabe do país, que é unha clase de adxectivo coñecido como nisba, que provén do nome dinástico da familia real do país, os Al Saud (آل سعود). A súa inclusión indica que o goberno do país é visto como unha posesión persoal da familia real. *Al Saud* é unha palabra árabe formada pola inclusión de *Al*, que significa "familia de" ou "casa de", ó nome persoal dun devanceiro. No caso de Al Saud, é o pai fundador da dinastía no século XVIII, Muhammad bin Saud.

## Historia 
miniatura|Península de Arabia en 1914.
O estado saudita naceu na Arabia central sobre o 1750. Un líder local, Muhammad bin Saud, uniuse ó reformista islámico Muhammad ibn Abd Al-Wahhab, para crear unha nova entidade política. Durante os seguintes 150 anos, os sauditas loitaron con Exipto, o Imperio Otomán, e outras familias árabes polo control da península. O estado saudita moderno fundouno o rei Abdul Aziz Al-Saud (tamén coñecido coma *Abdul Aziz Ibn Saud*).

No 1902 Abdul Aziz Al-Saud conquistou Riad, a ancestral capital da dinastía *Al-Saud*, que estaba en poder da familia rival *Al-Rashid*. Continuando coas súas conquistas, Abdul Aziz someteu Al-Ahsa, Nejd e Hijaz entre 1913 e 1926. O 8 de xaneiro de 1926 Abdul Aziz Al-Saud converteuse no rei de Hijaz. O 29 de xaneiro de 1927 conseguiu o título de Rei de Nejd (anteriormente fora Sultán). Polo Tratado de Jedda, firmado o 20 de maio de 1927, o Reino Unido recoñeceu a independencia do reino de Abdul Aziz (naquel tempo  chamado *Reino de Hijaz e Nejd*). No 1932, esas rexións unificáronse tomando o nome de *Reino de Arabia Saudita*.

O novo reino foi un dos países máis pobres do mundo, dependendo da limitada agricultura e dos ingresos das peregrinacións. Porén, en 1938 atopáronse grandes reservas de petróleo na rexión de Al-Hasa ao longo da costa do golfo Pérsico, e o desenvolvemento a grande escala dos campos petrolíferos comezou en 1941 baixo a empresa controlada polos Estados Unidos Aramco (Arabian American Oil Company). O petróleo proporcionoulle ao país prosperidade económica e unha influencia política substancial a nivel internacional. A vida cultural desenvolveuse rapidamente, principalmente en Hejaz, que sería o centro para os xornais e a radio. Pero a grande afluencia de estranxeiros para traballar na industria do petróleo aumentou a xa existente propensión cara a xenofobia. Ao mesmo tempo, o goberno fíxose cada vez máis dilapidador e extravagante. Cara a década dos 50 isto levou a grandes carencias gobernamentais e a un excesivo endebedamento externo.

O rei Saud sucedeu no trono ao seu pai tras a súa morte en 1953. Porén, xurdiu unha intensa rivalidade entre o rei e o seu medio irmán, o príncipe Faisal, alimentada polas dúbidas na familia real sobre a competencia de Saud. Como consecuencia, Saud foi deposto en favor de Faisal en 1964. Arabia Saudita gañou o control do 20% de Aramco en 1972, diminuíndo así o control estadounidense do petróleo saudita. En 1973 Arabia Saudita levou a cabo un boicot de petróleo contra os países occidentais que apoiaron a Israel na guerra do Yom Kippur contra Exipto e Siria. Os prezos do petróleo multiplicáronse por catro. Faisal foi asasinado en 1975 polo seu sobriño, o príncipe Faisal bin Musaid, e sucedeuno o seu medio irmán o rei Khalid.

Cara 1976 Arabia Saudita converteuse no maior produtor mundial de petróleo. Durante o reinado de Khalid produciuse un progreso económico e social moi rápido, transformando o sistema de infraestruturas e educativo do país; en política exterior desenvolvéronse un fortes lazos cos Estados Unidos. En 1979 ocorreron dous eventos que afectaron en gran medida ao réxime de Al Saud, e tiveron unha forte influencia nas políticas internas e externas sauditas. O primeiro foi a revolución iraniana. Temíase que a minoría xiíta na provincia de Ash Sharqiyah (onde estaban os campos petrolíferos) podía rebelarse baixo a influencia dos seus correlixionarios iranianos. De feito, houbo varios levantamentos contra o goberno na rexión en 1979 e 1980. O segundo evento foi a toma da Gran Mesquita da Meca por extremistas islámicos. Os militantes involucrados estaban en parte descontentos polo que eles consideraban corrupción e unha natureza antiislámica do réxime saudita. O goberno recuperou o control da mesquita despois de 10 días e os capturados foron executados. Parte da resposta da familia real foi facer cumprir de xeito máis estrito as tradicionais normas relixiosas e sociais no país (como por exemplo pechando os cines) e dándolles aos ulemas un maior papel no goberno.

En 1980 fíxose coa totalidade de Aramco. En xuño de 1982 o rei Khalid morreu dun ataque ao corazón e foi sucedido polo seu irmán, o rei Fahd, que engadiu o título de "Custodio da Dúas Mesquitas Sagradas" ao seu nome en 1986. Fahd continuou estreitando relacións cos Estados Unidos e incrementou a compra de equipo militar estadounidense e británico. A gran riqueza xerada polos ingresos do petróleo comezou a ter un grande impacto na sociedade saudita. levou a unha rápida modernización, urbanización, educación pública masiva e á creación de novos medios de comunicación. Estes feitos e a presenza de cada vez máis traballadores estranxeiros afectou enormemente as normas e valores tradicionais sauditas. Aínda que houbo un cambio dramático na vida social e económica do país, o poder político continuou estando monopolizado pola familia real, levando o descontento a moitos cidadáns que comezaron a buscar unha maior participación no goberno.

Nos anos 80 o réxime saudita gastou 25.000 millóns de dólares apoiando a Saddam Hussein na guerra Irán-Iraq. Porén, Arabia Saudita condenou a invasión iraquí de Kuwait en 1990 e pediu aos Estados Unidos que interviñese. O rei Fahd permitiu aos estadounidense e aliados estar baseados en Arabia Saudita. Convidou ao goberno de Kuwait e a moitos dos seus cidadáns a estar no país, pero expulsou os cidadáns do Iemen e Xordania debido a que os seus gobernos apoiaron a Iraq. En 1991 a forzas sauditas interviñeron tanto nos bombardeos sobre Iraq como na invasión terrestre para liberar Kuwait.

As relación do réxime saudita con occidente comezaron causar unha preocupación crecente entre algúns dos ulemas e estudantes da xaria, e foi un dos motivos que levaron a un incremento do terrorismo islámico en Arabia Saudita, así como a ataques terroristas en países occidentais realizados por cidadáns sauditas. Osama bin Laden era saudita (ata que lle quitaron a nacionalidade en 1994). 15 dos 19 secuestradores involucrados nos atentados do 11 de setembro de 2001 eran de nacionalidade saudita. Moitos sauditas, que non apoiaban de ningún xeito o terrorismo islámico, estaban aínda así profundamente descontentos coas políticas do goberno do país.

O islamismo non era a única fonte de hostilidade cara ao réxime. Aínda que agora era extremadamente rica, a economía de Arabia Saudita estaba preto de estancarse. Os altos impostos e un crecente desemprego contribuíron ao descontento, reflectido nun aumento da axitación social e o descontento coa familia real. En resposta, o rei Fahd iniciou un feixe de limitadas "reformas". En marzo de 1992 introduciu a "Lei básica", que facía fincapé nos labores e responsabilidades dun gobernante. En decembro de 1993 inaugurouse o Consello Consultivo, composto por un presidente e 60 membros (todos elixidos polo rei). A intención do monarca era responder á disidencia ao mesmo tempo que procuraba facer os mínimos cambios reais posibles no status quo como lle fose posible. Fahd deixou claro que non tiña en conta a democracia: "Un sistema baseado nas eleccións non é consistente co noso credo islámico".

En 1995 sufriu un derramo cerebral e o príncipe herdeiro, Abdullah, asumiu o papel de rexente de facto, asumindo o día a día do país. Porén a súa autoridade viuse obstaculizada por conflitos cos irmáns de Fahd. Dende os 90 continuaron a verse sinais de descontento e nos anos 2003 e 2004 houbo unha serie de atentados e violencia armada en Riad, Jeddah, Yanbu e Khobar. En febreiro-abril de 2005 houbo as primeiras eleccións municipais no país, na que as mulleres no puideron votar.

En 2005 o rei Fahd morreu e sucedeuno Abdullah, que continuou a política de reformas mínimas e de represión das protestas. O rei introduciu varias reformas económicas co obxectivo de reducir a dependencia do país dos ingresos polo petróleo: desregulación limitada, fomento do investimento estranxeiro e privatización. En febreiro do 2009 Abdullah anunciou unha serie de cambios no poder xudicial, as forzas armadas e en varios ministerios para modernizar esas institucións. Entre eses cambios estaban a substitución de altos cargos na xudicatura e no Mutaween (a policía relixiosa), entrando persoas máis moderadas, e o nomeamento da primeira viceministra muller do país.

## Política 
A institución principal do goberno de Arabia Saudita é a monarquía. A *Lei Básica* adoptada no 1992 declara que Arabia Saudita é unha monarquía dirixida polos descendentes do Rei Abdul Aziz Al-Saud, e que o Corán é a constitución do país, que se rexe no legal pola Shari'a. A formación de partidos políticos está prohibida e non se celebran eleccións estatais.

Os poderes do rei están limitados pola Shari'a e outras tradicións sauditas. Tamén debe procurar o consenso da familia real saudita, os líderes relixiosos (ulema) e outras persoas importantes da sociedade saudita. A ideoloxía do estado é o Wahhabismo. Esta seita do islam tenta expandirse financiando a construción de mesquitas e escolas do Qur'an por todo o mundo. A familia real elixe o rei de entre os seus membros e sempre coa aprobación dos ulema.

Debido á enfermidade do rei Fahd bin Abdul Al-Aziz a dirección do país recaeu nas mans do seu irmán máis novo, o príncipe herdeiro Abdullah bin Abdulaziz Al Saud que actuou coma rexente ata a morte deste o 1 de agosto do 2005.

## Xeografía 
[miniatura|250px|dereita|Ecorexións segundo o [Fondo Mundial para a Natureza. A liña amarela sinala as ecorexións do deserto de Arabia.]]
Arabia Saudita ocupa un 80% da Península de Arabia, entre as latitudes 16° e 33° N, e as lonxitudes 34° e 56° E. Debido a que a fronteira do sur, que limita cos Emiratos Árabes Unidos e Omán, non está definida con exactitude, o tamaño do país é descoñecido.

A xeografía do país está dominada polo Deserto de Arabia e polo semideserto con escasa vexetación (ver imaxe satélite da dereita). Trátase, de feito, de varios desertos simultáneos que inclúen ó Rub' al Khali ("Espazo Baleiro") na parte sur do país, o maior deserto continuo de area con 647.500km2. Non hai ningún río nin lago en todo o país, pero si numerosos uadis. As escasas terras fértiles atópanse nos depósitos aluviais dos uadis e dos oasis.

A vida animal inclúe lobos, hienas, mangosta, babuínos, lebres, ratos do deserto e xerbos. Aniamis maiores como gacelas, oryx e leopardos eran relativamente numerosos ata a década de 1950, cando a caza con vehículos de motor reduciu a poboación destes animais case á desaparición. Entre as aves destacan os falcóns (que son adestrados para a caza), aguias, voitres e gangas. Existen diversas especies de cobra, moitas delas velenosas, e moitas clases de lagartos. Tamén existe moita variedade de vida mariña no Golfo Pérsico. Entre os animais domesticados están camelos, ovellas, cabras, burros e galiñas. Como un reflexo das condicións desérticas do país, a vexetación de Arabia Saudita consiste en pequenas herbas e matas que requiren de pouca auga. Hai unhas poucas áreas de herba e árbores no sur de Asir.

## División administrativa 
Arabia Saudita está dividida en 13 *provincias* (*manatiq idāriyya*, – singular *mintaqah idariyya*). Á súa vez, as provincias están divididas en 118 gobernacións (en árabe: manatiq idāriyya, منطقةإدارية, ). Neste número inclúense as 13 capitais de provincia, que teñen un status diferente como concellos (amanah) gobernados por alcaldes (amin). As gobernacións están divididas en subgobernacións (marakiz, sing. markaz).

## Economía 
A economía de Arabia Saudita está baseada no petróleo; un 75% dos ingresos orzamentarios e un 90% das exportacións proveñen da industria do petróleo. É fortemente dependente da man de obra estranxeira, sendo o 80% dos seus empregados do sector privado non sauditas. Entre os retos da economía saudita están deter a regresión do PIB per cápita, mellorar a educación para preparar a mocidade como forza de traballo e ofrecerlles empregos, diversificar a economía, estimular o sector privado e o da construción, e eliminar a corrupción e a desigualdade.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Informe do Departamento de Estado dos EEUU: casamento cos Sauditas (en inglés)
* Arabia Saudita Informe (en inglés)