San Diego

**San Diego** é unha cidade situada no extremo suroeste do estado de California (Estados Unidos) e, polo tanto, ao extremo suroeste continental dos Estados Unidos. O condado fai fronteira con Tijuana, Baixa California, México. Capital do Condado de San Diego, a cidade ten fama polo seu clima tépedo e as súas numerosas praias. No censo de 2000 tiña unha poboación total de 1.223.400 habitantes. É a segunda cidade máis grande de California e a sétima do país.

San Diego acolle varias bases militares, incluíndo portos da armada estadounidense e bases de infantaría de mariña. É ademais a sede da maior frota naval no mundo, incluíndo dous super-portaavións da armada, o USS Nimitz (CVN-68) e o USS Ronald Reagan (CVN-76) , cinco naves de asalto anfibio, varios submarinos nucleares e moitas naves menores. Un dos dous centros de recrutamento da infantaría de mariña sitúase aquí.

Como proba da súa vinculación histórica coa mariña estadounidense, varios buques desta chamáronse *USS San Diego* para honrar á cidade. A base naval de North Island tamén é coñecida como o Berce da Aviación Naval nos Estados Unidos, aínda que a base naval de Pensacola, en Florida, tamén reivindica este título.

## Historia 
A área orixinalmente foi habitada polo pobo indíxena Kumeyaay, que hoxe en día mantén unha presenza no Condado. Non foi ata 1542 cando se deu o descubrimento europeo coa chegada dunha expedición liderada por Juan Rodrígues Cabrillo, mariño portugués baixo a bandeira española. Orixinalmente este púxolle o nome San Miguel. A baía de San Diego e a área da cidade moderna recibiron o seu nome de Sebastián Vizcaíno, o cal cartografaba a Alta California para España en 1602. Os exploradores acamparon preto dunha aldea india que se chamou "Nipaguay" e tiveron unha misa en honra a San Diego de Alcalá. Por ese entón California formaba parte do vicerreinado da Nova España.

En 1769, Gaspar de Portolá e a súa expedición fundaron un presidio, e o domingo 16 de xullo, os frades franciscanos Frei Junípero Serra, Juan Vizcaíno e Fernando Parrón alzaron e bendixeron unha cruz, establecendo así a primeira misión na Alta California, a Misión de San Diego de Alcalá. Os colonos empezaron a chegar no ano 1774, pero os indios nativos da zona rebeláronse ao ano seguinte. Mataron o misioneiro e a outras dúas persoas, e queimaron a misión. Frei Junípero Serra organizou a reconstrución, e dous anos despois, empezouse a construír un edificio de adobe. Para o 1797 a misión era a maior de California, con máis de 1400 indios encomendados. O asentamento foi gañando en prosperidade salvo incidentes menores como o envelenamento de Frei Pedro Panto en 1812 por parte do seu cociñeiro indio Nazario.

En 1821 España recoñeceu a independencia de México e o territorio pasou a control mexicano. O gobernador de California (que incluía o actual estado de California e a península de Baixa California trasladou o seu capital desde Monterrey a San Diego. En 1834 a misión foi secularizada e 432 persoas fixeron unha petición ao gobernador José Figueroa para formar unha cidade, petición que foi aprobada polo comandante Santiago Argüello. O primeiro alcalde elixido foi Juan María Osuna, gañándolle a Pío Pico nas 13 papeletas entregadas. Con todo, a poboación da cidade diminuíu ata o nivel dun pouco máis de 100 persoas, e para o final dos anos 1830 perdeu o seu status de cidade ata que a provincia da Alta California converteuse en estado estadounidense en 1848 tras ser arrebatada a México como consecuencia da guerra mexicano-estadounidense. O pobo foi designado sede do novo condado de San Diego, e volveu incorporarse como cidade.

En 1885, San Diego foi finalmente conectado ao resto dos Estados Unidos por ferrocarril. A significativa presenza da armada estadounidense empezou en 1907 co establecemento dunha base naval para o aprovisionamento de carbón dos buques. Paulatinamente o número de bases empezou a multiplicarse debido ás necesidades das forzas navais.
[miniatura|170x170px|[Reverso (moedas)|Reverso do medio dólar da Exposición Internacional California Pacífico, celebrada en San Diego (1936).]]
San Diego foi anfitrioa de dúas Feiras Mundiais, a Exposición Panamá-California en 1915 e a Exposición Internacional California-Pacífico en 1935.

Desde a segunda guerra mundial, as forzas armadas tiveron a posición dominante na economía local. Porén, desde o final da guerra fría, diminuíu considerablemente a presenza militar. Desde entón, San Diego chegou a ser un centro da industria biotecnolóxica e é a sede central da xigantesca corporación de telecomunicacións Qualcomm.

Debido en gran parte á forte presenza militar da cidade, os habitantes de San Diego teñen fama de ser máis conservadores que os residentes das outras cidades costeiras californianas. Esta reputación é máis indicativa das comunidades dentro do Condado de San Diego, dado que actualmente hai máis Demócratas rexistrados que Republicanos (39% contra 34%) dentro dos límites da cidade.

## Demografía 
269px|miniatura|San Diego, 2001

Actualmente a cidade de San Diego conta cunha poboación de 1.261.251 persoas, dos cales https://archive.today/20200215115702/http://factfinder.census.gov/servlet/STTable?_bm=e-geo_ide=16000US0666000-qr_name=ACS_2006_EST_G00_S0501-ds_name=ACS_2006_EST_G00_-redoLog=false:

* O 47'7% son brancos (descendentes de europeos). 
* O 27'1% son latinos ou hispanos (entre os que predominan os mexicanos). 
* O 15'3% son asiáticos. 
* O 6'9% son negros. 
* O resto confórmano persoas doutras razas.

A poboación de orixe latina/hispano é a de máis rápido crecemento, debido á alta taxa de fecundidade das mulleres latinas residentes nos Estados Unidos, e tamén debido á inmigración legal e ilegal proveniente de América Latina e o Caribe.

Segundo o censo do 2000, hai 1.223.400 persoas, 450.691 unidades de convivencia e 271.315 familias vivindo na cidade. A densidade de poboación é 1.456'4 hab/km². Hai 469.689 unidades de aloxamento cunha densidade media de 559'1 por km².

Hai 450.691 unidades de convivencia das cales o 30'2% ten fillos de menos de 18 anos que viven con eles, o 44'6% son parellas casadas que viven xuntas, o 11'4% ten un cabeza de familia feminino sen marido, e o 39'8% non son familias. O 28'0% de todos as unidades de convivencia consta de individuos e o 7'4% ten alguén de máis de 65 anos de idade vivindo só. A tamaña media da unidade de convivencia é 2'61 persoas e o tamaño da familia media é 3'30.

O 24'0% da poboación da cidade ten menos de 18 anos, o 12'4% entre 18 e 24, o 34'0% de 25 a 44, o 19'1% de 45 a 64 e o 10'5% 65 anos ou máis. A idade media é de 32 anos. Por cada 100 mulleres hai 101'7 homes. Por cada 100 mulleres con máis de 18 anos hai 100'4 homes.

O ingreso medio para unha unidade de convivencia en San Diego é US$43.733, e o ingreso medio por familia é US$67.060. Os homes teñen un ingreso medio de US$36.984 por US$31.076 das mulleres. O ingreso per cápita para a cidade é US$67.609. O 14'6% da poboación e o 10'6% das familias está por baixo da liña da pobreza. Da poboación total, o 20% dos menores de 18 anos e o 7'6% dos maiores de 65 están debaixo da liña da pobreza.

## Clima 
San Diego, a sétima cidade máis grande do país, ten un clima tan magnífico que a revista Holiday Magazine dixo que ¡é o único lugar cun clima perfecto! Cun clima mediterráneo, os días en San Diego son cálidos e asollados con baixa humidade. A media de temperatura diaria é 70&nbsp;°F e temperaturas do inverno raramente baixan ata 40&nbsp;°F.

## Transporte 
San Diego ten sistemas de tren lixeiro (LRT), autobuses http://www.sdcommute.com/Rider_Information/bus/ , tren coaster e Amtrak. Ademais, esta cidade ten algúns dos sistemas de transporte máis desenvolvidos nos Estados Unidos. A pesar diso, a gran maioría da poboación transpórtase en automóbil privado.

San Diego conta cunha serie de autoestradas de alto nivel e grande extensión, que comunican a toda a cidade en si co resto do país. Case todas as autoestradas importantes da nación cruzan San Diego. Naturalmente, estas son de extrema importancia para a economía e o transporte local.

## Instalacións militares 
* *Naval Air Station North Island* (Estación Aérea Naval North Island) 
* *Naval Amphibious Base Coroado* (Base Anfibia Naval Coroado) As bases de *NAS North Island* e *NAB Coroado* están consolidadas nunha chamada *Naval Base Coroado*. 
* *Naval Station San Diego* (Estación Naval de San Diego. A base ten o alcume de Estación Naval da Rúa 32, pola súa localización entre a rúa 32 e Harbor en San Diego) 
* *Naval Base Point Loma* (Base Naval Point Loma - submarinos) 
* *Marine Corps Recruit Depot* (Centro de Recrutamento da Infantaría da Mariña estadounidense) 
* *Marine Corps Air Station Miramar* (Estación Aérea da ÍDEME, Miramar) 
* *Marine Corps Base Camp Pendleton* (Base da ÍDEME Camp Pendleton) 
* SPAWAR - *Space and Naval Warfare Systems Command* (Mando de Sistemas de Guerra Espacial e Naval) 
* *Fort Rosecrans Military Reservation* (Reserva Militar Fort Rosecrans)

## Cidades irmás 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de San Diego