Oea

[thumb|right|400px|O [Arco de Marco Aurelio (Trípoli)|Arco de Marco Aurelio en Oea]]
**Oea** (; grego Ἐώα) foi unha cidade antiga na actual Trípoli, Libia. Fundada polos fenicios no século VII a.C. máis tarde converteuse nunha colonia romana&ndash;bérbere. Como parte da provincia romana Africa Nova, Oea e a súa circundante Tripolitania eran prósperas. Alcanzou o seu auxe nos séculos II e III d.C., cando a cidade experimentou unha idade de ouro baixo a dinastía dos Severos na próxima Leptis Magna. A cidade foi conquistada polo Califato Rashidun coa propagación do islam no século VII e pasou a ser coñecida como "Trípoli" durante o século IX.

## Historia
### Antigüidade
A cidade fundouse no século VII a.C. polos fenicios, que lle deron o nome líbico-bérbere **Oyat** (púnico 𐤅𐤉𐤏𐤕, wyʿt), o que suxire que a cidade puido construíuse sobre unha aldea nativa bérbere xa existente. Os fenicios probablemente foron atraídos polo lugar polo seu porto natural, flanqueado na costa occidental pola pequena e facilmente defendible península, na que estableceron a súa colonia. A cidade pasou entón a mans dos gobernantes gregos de Cirenaica como Oea (Lingua grega antiga Οἴα, Oía). Cirene era unha colonia na costa norteafricana, un pouco ao leste de Tambroli e a medio camiño de Exipto. Os cartaxineses arrebatárona máis tarde aos gregos.

Na segunda metade do século II a.C., Oea foi conquistada polos romanos, que a incluíron na súa provincia de África e déronlle o nome de . Ao redor de principios do século III d.C., pasou a coñecerse como , que significa "rexión das tres cidades" (é dicir, Oea (a moderna Trípoli de Libia), Sabratha e Leptis Magna). Probablemente foi elevada ao rango de provincia independente por Septimio Severo, que era natural de Leptis Magna.

Malia séculos de asentamento romano, os únicos restos romanos visibles, agás columnas e capiteis dispersos (xeralmente integrados en edificios posteriores), é o Arco de Marco Aurelio do século II d.C. Tamén hai restos dun pequeno templo chamado , conservado no Museo de Trípoli.

O feito de que Trípoli estivese habitada continuamente, a diferenza de Sabratha e Leptis Magna, significou que os habitantes extraeron material de edificios máis antigos (destruíndoos no proceso) ou construíron enriba deles, enterrándoos debaixo das rúas, onde permanecen en gran parte sen escavar.
upright=1.4|thumb|Sección frontal do Templo "Genius Coloniae"

A maioría dos habitantes de Oea continuaron a usar a lingua fenicia (mesturada con palabras autóctonas libio-bérberes) ata finais do século III, mesmo se o latín era a lingua oficial e a usada pola elite da cidade. De feito, no século VI, cando a cidade estaba gobernada polos bizantinos, só uns poucos podían falar latín e todos os demais falaban bérber, mentres que o fenicio desaparecera. A relixión cristiá coexistiu coa relixión pagá dos bérberes-fenicios ata mediados do século III. O historiador Mommsen escribiu que o cristianismo foi adoptado polos cidadáns de Oea no seu conxunto só no século IV. A cidade prosperou principalmente porque Roma impediu que os bandidos saqueasen o campo, pero tamén porque o Imperio Romano, baixo o mando de Traxano e Septimio Severo, freou os disturbios entre os grupos tribais locais creando o Limes Tripolitanus e establecendo cidades como Gaerisa, fortes como Garbia e granxas centenarias ao longo do límite sur do territorio de Oea.

Os nomes de tres bispos de Oea están rexistrados en documentos existentes. No Concilio de Cartago (255), que Cipriano convocou para discutir o bautismo administrado por herexes, Natalis de Oea falou no seu propio nome e en nome dos bispos de Sabratha e Leptis Magna. Marinianus, un donatista, estivo na reunión conxunta de bispos católicos e donatistas en Cartago en 411, unha época na que Oea non tiña bispo católico. Cresconio foi un dos bispos católicos aos que Hunerico convocou a unha reunión en Cartago en 484 e despois exiliouse. Victor Vitensis di que Cresconio xa era bispo de Oea baixo o rei Xenserico (428–467). É mencionado no *Martiroloxio romano* baixo o 28 de novembro xunto con outras vítimas da persecución dos vándalos.

Thomas C. Oden di que un bispo de Oea, ao que non nomea, estivo no Concilio de Éfeso de 431.

### Idade Media
A diocese mencionase nunha *Notitia Episcopatuum* de principios do século VIII do Alexandría e na do emperador bizantino León VI o Sabio a finais do século IX, Oea, que xa non é un bispado residencial, figura hoxe na lista da Igrexa Católica como sé titular.

Hai probas de que a rexión de Tripolitania estivo en relativo declive económico durante os séculos V e VI, en parte debido á inestabilidade política que se estendeu por todo o mundo mediterráneo tras o colapso do Imperio Romano de Occidente, así como á presión dos vándalos invasores. Non obstante, os bizantinos, baixo o emperador Xustiniano I, déronlle certa prosperidade á cidade e probablemente crearon igrexas cristiás para a poboación bérbere local da cidade e dos arredores. De feito, o cristianismo permaneceu na zona de Oea/Trípoli ata o século XI, como se pode deducir da investigación arqueolóxica realizada no próximo oasis de Gefara (onde unha comunidade cristiá estaba gobernada por un "iudex").

Segundo Al-Baladhuri, Trípoli foi, a diferenza do norte de África occidental, tomada polos musulmáns xusto despois de Alexandría, en novembro de 643. Retomada polo exército bizantino uns anos despois, Oea foi finalmente conquistada arredor de 680. Aínda que parcialmente destruída, a cidade non desapareceu baixo as areas nos dous séculos seguintes como Sabratha e Leptis Magna, senón que se converteu na capital de Tripolitania. No século IX, o nome "Oea" foi substituído polo nome actual "Trípoli".

### Modernidade
A conquista italiana inmediatamente despois da conquista italiana, a administración italiana levou a cabo (principalmente a partir de 1919) traballos de conservación e restauración na década de 1930.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* . 
* .  
* . 
* .
* .
* .