Erupción do Vesuvio no ano 79

[miniatura|dereita|350px| Herculano e outras cidades afectadas pola erupción do [Monte Vesuvio no ano 79. A nube de negro representa a distribución xeral de cinza e escoura. Móstranse as liñas de costa modernas, Plinio o Novo estaba en Miseno.]]

No ano 79, o Monte Vesuvio estalou nunha das máis catastróficas erupcións da Historia Europea. Os historiadores coñecen a erupción polo testemuño de Plinio o Novo, un poeta e administrador romano que describe a erupción do monte Vesuvio e a morte do seu tío e mentor, Plinio o vello. No seu honor este tipo de erupcións coñécense como plínicas.

O monte Vesuvio guindou unha nube mortal de gas volcánico, pedras, cinzas, e fumes a unha altura de 33&nbsp;km, expulsando roca fundida e pedra pómez pulverizada a razón de 1,5 millóns de toneladas por segundo, e en última instancia, a liberación de centos de miles de veces a enerxía térmica do bombardeo de Hiroshima. As cidades de Pompeia e Herculano foron borradas e quedaron enterradas debaixo do masivo fluxo piroclástico e choiva de cinza. Na actualidade atopáronse os restos de máis de mil corpos, pero o número total de persoas que morreron na erupción é descoñecido.

## Precursores e tremores preliminares 
[miniatura| Pintura *[O último día de Pompeia* por Karl Brullov, 1830-1833]]
A erupción do ano 79 foi precedida por un forte terremoto dezasete anos antes, o 5 de febreiro do 62. Que causou unha destrución xeneralizada en toda a baía de Nápoles, e en particular a Pompeia. Algúns dos danos aínda non foran reparados cando o volcán entrou en erupción.
 
Outro terremoto menor tivo lugar no ano 64, que foi relatado por Suetonio na súa biografía de Nerón, e por Tácito en *Annales*, xa que tivo lugar mentres Nerón estaba en Nápoles actuando por primeira vez nun teatro público. Suetonio relata que o emperador continuou cantando durante o terremoto ata que terminou a súa canción, mentres Tácito escribiu que o teatro esborrallouse pouco despois de ser evacuado.

Os romanos afixéronse aos tremores de terra de menor importancia na rexión; o escritor Plinio o Novo escribiu que "non eran particularmente alarmantes, xa que son frecuentes en Campania". Pequenos terremotos comezaron a sucederse o 20 de agosto 79, converténdose en máis frecuentes nos seguintes catro días, pero as advertencias non foron recoñecidas.

## Natureza da erupción 
[miniatura| 200px |* Vesuvio en erupción *. Pintura do pintor noruegués [J. C. Dahl, 1826.]]
As reconstrucións da erupción e os seus efectos varían considerablemente nos detalles, pero teñen as mesmas características xerais. A erupción durou dous días. A mañá do primeiro día, 24 de agosto foi percibido como normal pola única testemuña que deixou un documento que sobrevive, Plinio o Novo, que nese momento estaba aloxado en Miseno, no outro lado da baía de Nápoles a uns 30&nbsp;km do volcán, o que puido impedirlle notar os primeiros signos da erupción. Non tivo ningunha oportunidade, durante os dous días seguintes, de falar con persoas que foran testemuñas da erupción de Pompeia ou Herculano (de feito nunca menciona Pompeia na súa carta), polo que non se decataría cedo das fisuras e lanzamentos máis pequenos de cinzas e fume na montaña, se tal ocorrese antes na mañá. Ao redor das 23:00 horas, o Vesuvio estalou violentamente, lanzando unha columna a grande altura desde a que a cinza comezou a caer, cubrindo a zona. Nese momento comezaron os rescates e o éxodo das cidades. Nalgún momento da noite ou na madrugada do día seguinte, 25 de agosto, comezou o fluxo piroclástico nas inmediacións do volcán. As luces vistas na montaña foron interpretadas como incendios. Os habitantes de vilas tan afastadas como Miseno fuxiron para salvar as súas vidas. Os fluxos foron de movemento rápido, denso e moi quente, derribando na súa totalidade ou en parte, todas as estruturas ao seu paso, e incinerando ou asfixiando a poboación que quedaba e alterando a paisaxe, incluídas as costas. Foi acompañada por resplandores, tremores e un pequeno tsunami na baía de Nápoles. Pola tarde do segundo día a erupción terminara, deixando só un neboeiro na atmosfera a través da cal o sol brillaba debilmente.

Plinio o Novo escribiu un relato da erupción:

### Os estudos estratigráficos 
Segundo un estudo estratigráfico (un estudo das capas de cinza) feito por Sigurdsson, Cashdollar, e Sparks, publicado en 1982, e actualmente un estándar de referencia, a erupción do Vesuvio do ano 79 desenvolveuse en dúas fases: unha erupción pliniana ou vesuviana que durou de dezaoito a vinte horas e produciu unha choiva de pedra pómez cara ao sur do cono que acumulou un capa de 2,8 m de profundidade en Pompeia, seguido dun fluxo piroclástico ou *nube ardente*, na segunda unha erupción peleana que chegou ata Miseno, pero concentrouse no oeste e noroeste. Dous fluxos piroclásticos enguliron Pompeia, queimando e asfixiando os atrasados que quedaron atrás. Oplontis e Herculano recibiron a peor parte dos fluxos e quedaron enterradas en fina cinza, pedra pómez e depósitos piroclásticos.

Nun artigo publicado en 2002 por Sigurdsson e Casey, baseado na evidencia estratigráfica das escavacións e estudos ata entón, interpretan que a explosión cuasi inicial (non as primeiras) produciu unha columna de cinza e pedra pómez que de entre 15&nbsp;km e 30&nbsp;km de altura que, debido aos ventos do noroeste, caeu sobre Pompeia cara ao sueste, pero non en Herculano contra o vento. A erupción é vista principalmente como freatomagmática é dicir, a principal fonte de enerxía da columna veu da fuga de vapor quentado polo magma, creado a partir da filtración de auga de mar durante tempo nas profundas fallas da rexión, que entrou en interacción co magma e a calor.

Posteriormente, a nube creada pola columna de cinza derrubouse, os gases densificaron e perderon a súa capacidade para aguantar os seus contidos sólidos, liberándoo como un fluxo piroclástico, que alcanzou Herculano pero non Pompeia. Explosións adicionais formaron novas columnas. A erupción alternou entre pliniana e peleana seis veces. Crese que foron necesario entre 4 e 5 fluxos sucesivos para destruír Pompeia. Os fluxos identifícanse nos depósitos, polas dunas e a formación de estratos cruzados, que non son producidos pola precipitación.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Monte Vesuvio

### Ligazóns externas
* AD79 Destruction and Rediscovery Información sobre a erupción, as localizacións destruídas e o redescubrimento posterior.