open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sueste asiático

miniatura|400px|Sueste Asiático
O **Sueste Asiático** é unha subrexión de Asia que comprende gran variedade de países cunha certa unidade cultural e histórica. Está situada entre os paralelos 90 e 130 aproximadamente, e entre os meridianos 30 e 17.

## Características 
O nome non se comezou a empregar ata o século XX. Comprende dúas rexións xeográficas diferenciadas, Indochina e Insulindia, divididas en 11 estados que cobren unha superficie aproximada de 11.000.000&nbsp;km² no que viven 550.000.000 persoas.

En total, a superficie do Sueste Asiático ascende a uns 4.000.000&nbsp;km². No ano 2004 máis de 593 millóns de persoas habitaban na rexión, a sexta parte (114 millóns) na illa de Xava (Indonesia), unha das illas máis poboadas do mundo.

## Historia 
O principal feito histórico que determinou a vida da rexión foi indubidablemente que se atopa situada entre os dous xigantes asiáticos: a China e a India. Deles houbo influencias de tipo cultural, lingüístico, relixioso e político que aínda subsisten. A rexión é tamén zona de encontro de dous grupos humanos que se mesturaron pacificamente co pasar do tempo: o tipo malaio que vén do sur e das illas, co tipo asiático do leste que vén do norte.

Cara ao século I toda a rexión recibiu unha forte inmigración dos pobos da India, especialmente do norte e da casta dos brahmanas. Tales pobos trouxeron consigo o hinduísmo e moldearon as linguas primitivas con grandes achegas do sánscrito. O hinduísmo perdurou na rexión ata o século XV, cando na península Indochinesa se introduciu o budismo de Theravada desde Sri Lanca e nas illas comezou a introdución do islam. Os séculos XVII e XVIII viron tamén a chegada do colonialismo. O único país que o puido evitar, grazas ás políticas de modernización do seu monarca, foi Tailandia (antiga Siam).

Da herdanza hinduísta é testemuña a illa de Balí, que formando parte do meirande país musulmán do mundo (Indonesia), a súa relixión maioritaria é aínda o hinduísmo.

## Países 
* Brunei
* Camboxa
* Filipinas
* Indonesia
* Laos
* Malaisia
* Myanmar
* Timor Leste
* Singapur
* Tailandia
* Vietnam

## Véxase tamén
Luta Popular

***Luta Popular*** é o nome do xornal oficial publicado polo Partido Comunista dos Traballadores Portugueses / Movemento Re-organizativo do Partido do Proletariado dende febreiro de 1971. O xornal ten edición impresa e *on-line*. Segue unha liña editorial de ideais de esquerda.

## Ligazóns externas 
* Sitio Oficial de Luta Popular on-line
Pireneos Orientais

**Pireneos Orientais** (66) (en francés e oficialmente: *Pyrénées-Orientales*, en catalán: *Pirineus Orientals*) é o departamento francés número 66 na rexión de Occitania, que fai fronteira coa Comunidade Autónoma de Cataluña. Limita ao norte cos departamento de Aude e Ariège, ao oeste con Andorra, ao sur coas comarcas catalás da Baixa Cerdanya, o Ripollès, a Garrotxa e o Alt Empordà, e ao leste co mar Mediterráneo. A súa capital é Perpiñán.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cataluña do Norte
Cartel

dereita|miniatura|Cartel da XV Festa da troita da Pontenova.

[miniatura|O [Tío Sam, cartel propagandístico para recrutar soldados estadounidenses para a primeira e a segunda guerra mundial.]]
**Cartel** é un soporte, normalmente en papel, fixado de forma que sexa visible en locais públicos. A súa función principal é a de divulgar información visualmente, pero tamén é apreciada como unha peza de valor estético. Alén da súa importancia como medio de publicidade e de información visual, o cartel posúe un valor histórico como medio de divulgación en importantes movementos de carácter político ou artístico.
## Historia 
### Raíces 
O cartel ten as súas raíces na antigüidade. Mais é a partir do uso da técnica da litografía, na segunda metade do século XIX, que o cartel pasa a ter unha estrutura recoñecible como peza de publicidade. Jules Chéret e Alphonse Mucha foron dous grandes deseñadores gráficos que se dedicaron especialmente ós carteis e tiveron un papel importante no seu desenvolvemento. Nesa época artistas plásticos de renome se dedicaron ó cartel, como Toulouse-Lautrec entre outros.

### Século XX 
No século XX o cartel tivo un papel importante no deseño moderno. O deseño ruso foi influente na evolución do cartel europeo moderno e na escola de deseño alemá, a Bauhaus. O cartel ruso caracterizouse pola relación cas vangardas artísticas e a propaganda do goberno soviético.

Os carteis construtivistas do deseñador El Lissitzky son bos exemplos das mudanzas estéticas da época, co emprego de formas xeométricas, cores puras (coma o vermello e o negro), tipografía sen serifa e de montaxes fotográficas.
Das vangardas europeas ata a deconstrución posmodernista o cartel mantivo unha renovación constante, sobrevivindo ó auxe de novos medios, como a televisión ou a radio.

Bo exemplo do poder de masas que tivo o cartel durante o século XX foi a súa inxente utilización durante as guerras, como medio de persuasión ideolóxica. Así, a primeira gran guerra propagandística pode considerarse que foi a Guerra civil española.
Lista dos reis aqueménidas

Casa Real de Persia, fundada por ***Hakhamana*** (Aquemenes), desde o -700. Estableceron o Imperio Persa tras derrotaren a asirios e a medos. Atoparon o seu fin pola conquista de Alexandre o Grande. Velaquí unha lista dos reis da dinastía dos Aqueménidas:

*Aquemenes. (-688 - -675)
*Teispes. (-675 - -640)
*Ciro I. (-640 - -600)
*Cambises I. (-600 - -559)
*Ciro II. (-559 - -529): -546 Conquista de Lidia
*Cambises II (-529 - -522)
*Darío I. (-522 - -485)
*Xerxes I. (-485 - -465)
*Artaxerxes I. (-465 - -424)
*Xerxes II. (-424 - -424)
*Darío II. (-423 - -404)
*Artaxerxes II. (-404 - -359)
*Artaxerxes III. (-359 - -338)
*Artaxerxes IV Arsés (-338 - -336)
*Darío III. (-336 - -330)
Jean Rey

**Jean Rei**, nado en Le Bugue (Dordoña) en 1583 e finado na mesma vila en 1645, foi un médico e químico francés.

## Traxectoria 
Estudou medicina na Universidade de Montpellier e despois practicou a medicina na súa cidade nativa, tivo correspondencia con René Descartes e Marin Mersenne. Descubriu que o peso do chumbo e do estaño aumentaba ó ser queimado, atribuíu este fenómeno ó peso de aire, xa que cría que era máis denso cando estaba quente (*Essays*, 1630) e que se introducía no estaño e no chumbo facendo que aumentase o seu peso. Esta hipótese sería confirmada máis adiante por Antoine Lavoisier, case un século máis adiante. O seu descubrimento do peso de aire tamén fixo posible a invención do barómetro de Evangelista Torricelli en 1643.
Superparamagnetismo

O ** superparamagnetismo** é un fenómeno polo que os materiais magnéticos poden exhibir un comportamento similar ao paramagnetismo aínda por baixo das temperaturas de Curie ou da temperatura de Neel.

A súa orixe débese a partículas mesoscópicas, con interaccións ferromagnéticas ou bastante intensas no seu interior como para lograr un ordenamento magnético por baixo de certa temperatura crítica, pero con interaccións moi débiles entre elas, co que o ordenamento magnético non pode estenderse a todo o sistema. Así, compórtanse como paramagnetos de momento magnético moi grande. A  semellanza dos ferromagnetos, poden exhibir ciclos de histéreses magnéticas ou sinal ac na susceptibilidade, pero só por riba de certa frecuencia crítica a partir da que o momento magnético inducido non é capaz de seguir a dirección do campo aplicado.
Siareiros Galegos

miniatura|dereita|200px|Adhesivo representativo dos Siareiros galegos, neste caso concretamente dun grupo denominado Celtarras
**Siareir@s Galeg@s** é un colectivo de apoio ás seleccións nacionais galegas que naceu no ano 2005, aínda que a súa actividade xa comezara a mediados da década dos 90.

## Historia
A súa andaina como colectivo deu inicio o 29 de decembro de 2005, sendo nesta data o primeiro partido oficial da Selección Galega de fútbol despois de 69 anos sen poder facelo. O partido foi un rotundo éxito, conseguindo rematar días antes coas entradas para o encontro contra o Uruguai no estadio compostelán de San Lázaro, onde o fondo sur foi ocupado por **Siareiros Galegos**. O Galiza - Uruguai foi retransmitido pola TVG, nunha chuviosa noite.

No 2006, a Selección Galega xogou o seu segundo partido da era moderna, contra Ecuador, o cal remataría 1-1. O partido foi xogado no estadio herculino de Riazor, ante unhas 25.000 persoas, que arrouparon á selección en todo momento. Tamén asistiron algúns membros da comunidade ecuatoriana en Galiza. Antes do partido, o colectivo **Siareiros Galegos** organizou unha manifestación a prol da oficialidade das seleccións deportivas galegas, que foi seguida por unhas 3.000 persoas, recorrendo as rúas máis céntricas da Coruña. Logo acudiría ao fondo do estadio de Riazor, enchendo o mesmo e creando un ambiente extraordinario.

O colectivo conta na actualidade con centos de socios por todo o país e organiza todo tipo de actividades cívicas relacionadas co deporte, así como concertos e coloquios.

miniatura|Partido Galiza-Kurdistán

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Galería de imaxes de deporte en Galicia
### Ligazóns externas 
*Páxina web de Siareir@s Galeg@s 
*Blog de Siareir@s Galeg@s
Abasia

A **abasia** é a incapacidade para camiñar debido á falta de coordinación muscular. O termo cobre un amplo espectro de desordes médicas:
*Abasia astasia: imposibilidade da marcha por defecto de coordinación. É a forma máis frecuente.
*Abasia atáctica: debida á incerteza do movemento.
*Abasia coreica: debida á corea ou baile de San Vito.
*Abasia paralítica: debida á parálise dos músculos das pernas.
*Abasia paroxismal trepidante: producida pola rixidez espasmódica das pernas.
*Abasia trémula: causada polo tremor de pernas.
Ferrolterra

**Ferrolterra** denomina a unidade territorial das terras do norte da provincia da Coruña que abrangue os vinte concellos das comarcas de Ferrol, Eume e Ortegal. O termo foi inventado na década de 1960 pola intelectualidade ferrolá e naronesa. En certos campos engádense algúns concellos do norte da comarca de Betanzos.

O seu uso é común no ámbito turístico, considerándoa coma unha rexión turística que integra tamén o concello de Vilarmaior. Turismo de Galicia defínea como un *xeodestino* ou deportivo. Un exemplo deste último eido é a Delegación territorial de Ferrol da Federación Galega de Fútbol que abarca tamén os concellos de Miño e Vilarmaior.

Ás veces confúndese Ferrolterra coa Comarca de Ferrol.

## Notas
Rick Dangerous

**Rick Dangerous** é un videoxogo desenvolvido por Corel Design en 1989 para Amiga, Amstrad CPC, Atari ST, Commodore 64, ZX Spectrum e DOS.
Baseado no personaxe de Indiana Jones é un arcade de habilidade no que Rick Dangerous ten que superar tres fases diferentes, no templo azteca terá que recoller as estatuas do deus Sol, na pirámide exipcia onde terá que rescatar a pedra Ankhal que caeu en poder duns fanáticos que pretenden destruíla e a última fase é unha fortaleza nazi na que terá que salvar uns prisioneiros británicos.
Ishikawa Akimitsu

**Ishikawa Akimitsu** (石川 昭光), nado en 1550 e finado o 16 de agosto de 1622, foi un xeneral xaponés do período Sengoku, caracterizada polas guerras civís, fillo de Date Harumune e alcumado **Jiro**.

## Traxectoria 
En 1603 sucedeu a Ishikawa Harumitsu e retirouse a favor do seu fillo Ishikawa Yoshimune. Cando o seu sucesor morreu pouco despois, Akimitsu recuperou o seu posto e serviu baixo Date Masamune durante a campaña do verán de Osaka de 1615. Durante a batalla de Domyoji cóntase que Akimitsu cortou a cabeza a cinco xenerais inimigos.
Balhae

dereita|miniatura|250px|Balhae 
**Balhae** (698 - 926), tamén coñecido como Jin, foi un reino coreano-manchú que ocupaba parte do territorio que hoxe constitúen Manchuria, Primorie e o norte da península de Corea. Logo da caída da capital e do sur de Gorguryo en poder do reino unido de Silla, Go de Balhae estableceu no territorio que permanecera libre un novo reino, Balhae, que permaneceu independente ata a conquista polos khitan no ano 926.
Andreu Buenafuente

miniatura|dereita|Andreu Buenafuente.
**Andreu Buenafuente Moreno**, nado en Reus o 24 de xaneiro de 1965, é un humorista, presentador e produtor catalán.

## Traxectoria 
### Xornalismo 
Empezou no xornalismo aos dezasete anos en Radio Reus (COPE), ocupándose da información deportiva. En 1989 presentou un programa propio na Cadena SER Cataluña, *El Terrat*. Co obxectivo de contratar os seus propios colaboradores fundou El Terrat, unha empresa propia dedicada á «produción televisiva, radiofónica, publicitaria e cibernauta».

As súas primeiras aparicións televisivas foron no programa ''Tot per l'audiencia* de TV3, conducido por Javier Sardá. O éxito chegoulle na mesma cadea con *Sense Títol* (e a súa secuela), e sobre todo co *late show* *La Cosa Nostra*: 268 programas de luns a xoves cada semana. Tempo logo da súa finalización (rodeada de polémica e lendas urbanas), iniciaría en outubro de 2002 un novo programa de similar contido pero distinto formato, emitíndose no *prime time* do martes en TV3: *Una altra cosa*. En xuño de 2004 terminou este programa e Buenafuente aceptou unha oferta de Antena 3 para traballar a nivel estatal.

O 11 de xaneiro de 2005 o seu novo programa foi estreado: *Buenafuente*. Emitido na franxa de *late night* do martes, mércores e xoves, obtivo resultados de audiencia moi por encima do esperado nos seus primeiros meses. Tras un ano en pantalla renovou ata polo menos un ano máis.

Andreu Buenafuente tamén produciu e creou un bo número de distintos formatos televisivos desde El Terrat. Ademais, ten no mercado diversos libros recompilando os seus monólogos.

Colaborou nos xornais *Diari de Tarragona*, *Sport*, *El País*, *Nou Diari* ou *La Vanguardia*, así como colaboracións no *País Semanal*, *Dominical ByN* e a revista *Marie Claire*.

### Outras actividades 
miniatura|Andreu Buenafuente asinando libros na Diada de Sant Jordi.
En teatro dirixiu varias obras como *Ustedes se preguntarán cómo he llegado hasta aquí* (xunto con Santi Millán e protagonizado por Paz Padilla), *20 anys i una nit* (con Nina) e a montaxe "Sotinho" (con Eduard Soto).

En cine, Santiago Segura contou con el para a saga de Torrente: *Torrente: El brazo tonto de la ley*, *Torrente 2: Misión en Marbella* e *Torrente 3: El protector*. Aparece como domingueiro zoupón ou veciño catalán. Tamén participou en *Lo mejor que le puede pasar a un cruasán*.

En Internet, Buenafuente e Santi Millán propulsaron o proxecto Captura.org, sobre a fotografía espontánea dixital.

## Traxectoria na televisión 
* *Sense Títol* (TV3)
* *Sense Títol 2* (TV3)
* *Sense Títol, Sense Vacances* (TV3)
* *Sense Títol Sense Número* (TV3)
* *La cosa nostra* (TV3)
* *Una altra cosa* (TV3)
* *Buenafuente* (2005–2007) Antena 3
* *Buenafuente* (2007–2011) laSexta e (2011) laSexta2
* *Buenas noches y Buenafuente* (2012) Antena 3
* *En el aire* (2013–2015) laSexta
* *Late Motiv* (2016–2021) (#0)
* *Futuro imperfecto'' (2025-presente, La 1)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
PCP

**PCP** pódese referir a:
*Partit Català Proletari (PCP)
*Partido Comunista Paraguayo (PCP)
*Partido Comunista Peruano (PCP)
*Partido Comunista Portugués (PCP)
*Partido Comunista Puertorriqueño (PCP)
Napoleón II de Francia

**Napoleon II**, nado o 20 de marzo de 1811 e finado o 22 de xullo de 1832, fillo de Napoleón Bonaparte foi brevemente o segundo emperador francés.
miniatura|210px|dereita|Napoleón II

## Traxectoria 
**Napoléon François Joseph Charles**, foi coñecido desde o seu nacemento como rei de Roma, a súa nai foi a segunda esposa de Napoleón, a arquiduquesa María Luísa de Austria. Tres anos despois do seu nacemento en París e co derrube do Primeiro Imperio Francés, Napoleón abdicou no seu fillo o 4 de abril de 1814, o 6 dese mes Napoleón renuncia el e a súa descendencia á coroa francesa. En 1815 coa volta de Napoleón ó poder restaurase o título de Príncipe imperial pero non o de rei de Roma. Trala desfeita de Waterloo, Napoleón abdica o 22 de xuño de 1815 e a Cámara de Representantes e dos Pares recoñecen a Napoleón II como emperador malia vivir en Vienne en poder dos aliados, o 7 de xullo estes entran en París e poñen fin ó réxime, Napoleón II viviu o resto dos seus días en Austria co dereito a levar o título de duque de Reichstadt. Morreu de tuberculose no seu palacio de Viena ós 21 anos.
Arcos de Valdevez

**Arcos de Valdevez** é un concello do distrito de Viana do Castelo, Portugal limítrofe con Galicia, e englobado na rexión Norte e na subrexión Minho-Lima. Ten 445.89&nbsp;km² de área e 24.761 habitantes (2001). Divídese en 51 freguesías. A capital é a vila de Arcos de Valdevez que ten 2.200 habitantes. Tras as eleccións de 2021, a cámara municipal está formada por 5 representantes do Partido Social Demócrata e 2 do Partido Socialista.

## Demografía

## Freguesías 
As freguesías son o equivalente ás parroquias en Galicia. Son as seguintes:

## Monumentos 
* Igrexa da Lapa: É de estilo barroco típico Rococó.
O proxecto da igrexa da Nossa Senhora da Lapa, é atribuído a André Soares e foi concluido en 1767.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Viana do Castelo
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
.es

**.es** é o dominio de primeiro nivel (ccTLD) para España.

A extensión territorial .es foi concedida pola ICANN en 1988 e xestionada nos primeiros anos por RedIris. Dende o 2000, a xestión corre a cargo da Entidade Pública Empresarial Red.es, adscrita ó Ministerio de Industria, Turismo y Comercio a través da Secretaría de Estado de Telecomunicaciones y para la Sociedad de la Información.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* .gal
* .eus
* .cat
Teodosio II

miniatura|dereita|160px|Busto de Teodosio II.
**Flavius Theodosius**, coñecido como **Teodosio II**, nado o 10 de abril do 401 e finado o 28 de xullo de 450, foi o fillo máis vello de Eudoxia e de Arcadio, á idade de 7 anos converteuse en emperador romano de Oriente, gobernando desde o 408 ao 450. Primeiro o goberno estivo en mans de Antemio, prefecto pretorio de oriente, que xa gobernara durante o reinado de seu pai, pero a partir do 414 Teodosio viuse influenciado pola súa irmá máis vella, Pulqueria, que o levou a un cristianismo intransixente e á persecución de xudeus e pagáns.

Casou con Atenais no ano 421, filla dun sofista pagán, que tivo que bautizarse antes de casar co emperador. Cambiou o seu nome para Eudocia Aelia. Con ela tivo unha filla, chamada Licinia Eudoxia, que casou con Valentiniano III, emperador Romano de Occidente.

Durante o reinado de Teodosio apareceu o nestorianismo e os primeiros problemas graves de relixión, que afectarían fortemente ao imperio no futuro próximo e a longo prazo. os seus exércitos rexeitaron invasións persas, pero foi derrotado por Atila o huno, a quen debeu tributar. Tamén creou a Universidade de Constantinopla.

Faleceu inesperadamente en 450, produto dun accidente ecuestre.

## O Código de Teodosio 
En 429 Teodosio creou unha comisión para sintetizar e aclarar tódalas leis existentes desde o reinado de Constantino e crear un sistema legal completamente formalizado. Este plan quedou incompleto, pero unha segunda comisión, que recolleu toda a lexislación existente, si se completou e a súa colección publicouse como o *Codex Theodosianus* no 438.
Bojan Adamič

**Bojan Adamič**, nado en Ribnica o 9 de agosto de 1912 e finado en Liubliana o 3 de novembro de 1995, foi un compositor de música para filmes esloveno.

## Traxectoria 
Graduouse no Conservatorio de Liubliana e aínda que tiña en mente dedicarse ó jazz derivou a súa carreira cara ó cine. Realizou as bandas sonoras de máis de 200 filmes da antiga Iugoslavia e do estranxeiro, tamén participou como actor en 2 filmes. En 1971 publicou un libro de cancións eslovenas, *Samospevi, 1943-1945*, foi tamén o director da Orquestra da Radio Televisión Eslovena.
Chop Suey!

**Chop Suey!** é o primeiro sinxelo do álbum Toxicity, da banda System of a Down. O single foi lanzado o 21 de agosto de 2001. A súa letra fala de suicidio e a falta de estímulo para vivir. A canción íase chamar "Suicide", mais o grupo cambioulle o nome.
Farruco

**Farruco** é un hipocorístico do antropónimo masculino **Francisco**. Pode referirse a:
***Francisco de Castro Gutiérrez** (s. XVII-XVIII), actor e autor teatral;
***Xosé Luís Bernal**, actor e presentador de televisión (n. 1942).
Xosé Luís Bernal

**Xosé Luís Bernal López**, coñecido polo seu alcume **Farruco**, nado en Santiago de Compostela o 15 de abril de 1942, é un humorista e actor galego.

## Traxectoria 
De novo traballou na ferraxaría dos seus pais en Santiago con escapadas a feiras e festas para facer actuacións. Durante o servizo militar fixéronlle un consello de guerra por indisciplina, do que librou por intervención eclesiástica. Dedicouse a facer actuacións e monólogos humorísticos en galego. Algúns deles foron gravados e vendidos en cintas de casete, o que lle deu grande sona.

Realizou aparicións humorísticas na Televisión de Galicia case dende o nacemento da canle, en programas como *Arestora*. Como actor participou en filmes como *Eu, o tolo*, *Divinas palabras*, *Entre bateas*, *Sei quen es*, *A vida que che espera*, *Os fenómenos* ou *Quen a ferro mata*. Apareceu tamén en series de televisión como a adaptación da novela de Camilo José Cela *Del Miño al Bidasoa*, producida en 1990 por Televisión Española, ou *Terra de Miranda*, produción galega na que interpretou un dos papeis principais (Alfonso) durante sete tempadas. Entre 2008 e 2010 presentou xunto a Isabel Durán o programa da TVG *Vivir aquí*, un espazo de reportaxes de denuncias.

Colaborou ademais en diversas emisoras de radio como a Cadena SER, COPE, Onda Cero ou a Radio Galega. En 2020 publicou *Eles e mais eu. Compostelaneando*, un libro no que recolle historias sobre algúns cidadáns santiagueses como as dúas Marías, Zapatones, Quiroga Palacios, Maximino Castiñeiras ou Luís Mariño.

[alt=Farruco no Land Rober|miniatura|Xosé Luís Bernal sinala a portada dunha gravación dos seus chistes no programa *Land Rober Tunai Show*. Xunto a el están [Carlos Blanco Vila (esq.) e Roberto Vilar.]]

## Obra 
* *Eles e mais eu. Compostelaneando* (2020). Galaxia. 132 páxs. ISBN 978-84-9151-463-3.
* *Cousas de Farruco. Farruco Louro Lestedo, Alias Xosé Luís Bernal* (2024). Galaxia. 148 páxs. ISBN 978-84-1176-227-4.

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Ficha na AVG
* Somos unha potenzia - Farruco, en YouTube
* "Con Farruco e Carlos Blanco", no *Land Rober Tunai Show*.
Filipe III de España

miniatura|Filipe III de Castela e II de Aragón e Portugal.

**Filipe III de España** e II de Portugal, tamén coñecido como **Filipe III de Habsburgo**, nado en Madrid o 14 de abril de 1578 e finado o 31 de marzo de 1621, foi rei de Castela, Aragón e Portugal.

## Traxectoria 
Era fillo de Filipe II e Ana de Austria, sucedeu ao seu pai en 1598. Ao ano seguinte casou con Margarida de Austria coa que tivo oito fillos.

Durante o seu reinado, o sistema de goberno foi o mesmo que o dos primeiros Austrias, aínda que pronto se substituíu polo poder delegado nun valido, debido á insuficiente capacidade do monarca. Así, desde o comezo do seu reinado, o monarca puxo os asuntos de Estado en mans do seu valido Francisco de Gómez de Sandoval y Rojas, marqués de Denia e, máis tarde, duque de Lerma.

Entre 1601 e 1606 trasladou a corte a Valladolid. En 1609 asinouse a Tregua dos Doce Anos cos Países Baixos, que representaba o recoñecemento oficial da existencia dos Países Baixos como estado independente. Esta paz permitiu ao goberno enfrontarse co problema dos mouriscos, cuxa integración na sociedade española se fixo moi difícil tralas sublevacións das Alpuxarras, sendo ese mesmo ano, 1609, cando decidiu a súa expulsión por motivos relixiosos e de seguridade interior.

Pero este período de paz finalizou en 1618 ao comezar a guerra dos Trinta Anos, na que España apoiou ao emperador Fernando II de Austria en contra do elector do Palatinado, Federico V.

Tamén en 1618 e debido á deterioración da situación política e a crise económica, Filipe III viuse obrigado a substituír a Lerma polo seu fillo, o duque de Uceda, pero limitándoo nas súas funcións e, xa que logo, restándolle poder. O reinado de Filipe III supuxo o mantemento da hexemonía española no mundo, pero as súas dificultades económicas e a cesión do goberno a privados ou validos predicía xa o declive do Imperio.

Con Margarida de Austria, Filipe III tivo oito fillos:
* Ana María Mauricia (1601- 1666) raíña consorte de Francia, esposa de Lois XIII de Francia
* María (1603 - 1603)
* Filipe (1605 - 1665) 
* María Ana (1606 - 1646) emperatriz consorte do Sacro Imperio, esposa de Fernando III de Habsburgo
* Carlos (1607 - 1632)
* Fernando (1609 - 1641)
* Margarida (1610 - 1610)
* Afonso (1611 - 1611)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Historia de España

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-
Maridos e mulleres

***Maridos e mulleres*** é unha serie producida por Zenit para a Televisión de Galicia en 2005. Consta de 26 capítulos, a acción localízase na urbanización dos Anxos, no concello de Ames, próxima á cidade de Santiago de Compostela e o argumento corre arredor de catro familias novas.

## Intérpretes
*Brais Abad - Alexandre "Alex"
*Fernando Acebal - Román
*Pedro Alonso - Carlos
*Iñaki Baliño - Narrador (voz)
*Dorotea Bárcena - Gloria
*Maxo Barjas - Ana
*Covadonga Berdiñas - Delia Mariño
*Camila Bertone - Raquel
*Bea Bravo - Azucena
*Mónica Camaño - Susana
*Sara Casasnovas - Ceci
*Rubén Castro - Ismael
*Dami Contreras - Tomás
*Manu Fernández - Suso
*Santiago Fernández
*Rodrigo Flieller - Breixo
*Bea García
*Antón Ja - Doutor
*José Antonio Jiménez
*Roberto Leal 
*Darío Loureiro - Xoel
*Antón Olmos - Dependente hotel
*Cristina Pascual - Mónica
*Julio Pereira - Ricardo
*Laura Ponte - Vitoria
*Domingo Rey
*Salvador del Río
*Martiño Rivas - David
*Tomás Salvadores - Rodolfo
*Carolina Vázquez
*Carlos Vignola
*Airas Bispo
Mila Rodino

**Mila Rodino** (*Querida Patria*) é o himno nacional de Bulgaria. Foi escrito e composto por Tsvetan Tsvetkov Radoslavov antes de partir á Guerra Serbo-Búlgara en 1885. Foi adoptado oficialmente en 1964.

{|
|-
!Мила родино
!Mila Rodino
!Querida patria
|- valign=top
|
Горда Стара планина,
до ней Дунава синей,
слънце Тракия огрява,
над Пирина пламеней.

*Припев:*
Мила Родино,
ти си земен рай,
твойта хубост, твойта прелест,
ах, те нямат край.

|
Gorda Stara planina,
do nej Dunava sinej,
slǎnce Trakja ogrjava,
nad Pirina plamenej,

*Pripev:*
Mila Rodino,
ti si zemen raj,
tvojta hubost, tvojta prelest,
ah, te njamat kraj.

|
Orgullosos Balcáns,
veciños por onde descorre o Danubio, 
o sol cobre coa súa luz a Tracia,
iluminando a Pirina.

*Coro*
Querida patria, 
es o paraíso na terra, 
a túa fermosura e o teu feitizo,
ah, xamais rematan.
Denes nad Makedonija

**Denes nad Makedonija** (en macedonio: *Денес Над Македонија/Hoxe sobre Macedonia*) é o himno nacional de Macedonia do Norte. Foi adoptado por primeira vez pola República Socialista de Macedonia, parte de Iugoslavia, tras concluír a segunda guerra mundial. O himno conservouse trala independencia do país. Foi composto por Todor Skalowski con letra de Vlado Maleski no ano 1943.

## Letras 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficheiro MP3 (976 kB)
Eduardo Paolozzi

**Eduardo Luigi Paolozzi**, nado en Leinth o 7 de marzo de 1924 e finado en Londres o 22 de abril de 2005, foi un escultor escocés.

## Traxectoria 
Naceu nunha familia de emigrantes italianos. Estudou no Edinburgh College of Art en 1943 e no St Martin's School of Art en 1944 e no Slade School of Art en Londres de 1944 a 1947 tras o que traballou en París.

De estilo surrealista fundou o Grupo Independente, precedente da arte pop británica dos anos 60. Paolozzi é coñecido por realizar grandes estatuas realísticas con elementos rectilíneos engadidos ou retirados ou coa forma humana deconstruída dunha maneira cubista.
Paradoxo do cabalo

Denomínase **paradoxo do cabalo** á demostración (falsa) da seguinte proposición: *Tódolos cabalos son da mesma cor*.

Para iso emprégase o principio de indución matemática.

Como caso base, podemos observar que nun conxunto que contén a un único cabalo, todos os cabalos son claramente da mesma cor. Agora supoñemos que a proposición é certa para todos os conxuntos de tamaño inferior a *n* e para os de tamaño *n*. Se hai *n+1* cabalos nun conxunto, retiramos un cabalo para obter un conxunto resultante de *n* cabalos, e pola suposición de indución, todos os cabalos nese conxunto son da mesma cor. Queda demostrar que esta cor é a mesma ao do cabalo que retiramos. Pero é doado, o que temos que facer é devolver o primeiro cabalo, retirar outro e aplicar outra vez o principio de indución a este conxunto de *n* cabalos. Así todos os cabalos nun conxunto de *n+1* cabalos son do mesma cor. Polo principio de indución, establecemos que todos os cabalos son da mesma cor.

O erro na "demostración" anterior pódese localizar sinxelamente se se pensa un pouco: realiza a suposición implícita de que os dous subconxuntos de cabalos aos que aplicamos a suposición de indución teñen un elemento común, pero isto falla cando n=2. Este paradoxo é simplemente o resultado dun razoamento erróneo. Mostra así os problemas que se producen cando se deixan de considerar casos específicos para os que unha proposición xeral pode ser falsa.
Paradoxo do aniversario

O **paradoxo do aniversario** establece que se hai 23 persoas reunidas hai unha probablidade do 50,7% de que polo menos dúas persoas delas fagan os anos o mesmo día. Para 60 ou máis persoas a probabilidade é maior do 99%. Obviamente é do 100% para 367 persoas (tendo en conta os anos bisestos). En sentido estrito isto non é un paradoxo xa que non é unha contradición lóxica; é un paradoxo no sentido de que é unha verdade matemática que contradi a común intuición. Moita xente pensa que a probabilidade é moito máis baixa, e que fan falla moitas máis persoas para que se alcance a probabilidade do 50%.

## Cálculo da probabilidade 
Calcular esta probabilidade é o **problema do aniversario**. A teoría foi descrita na *American Mathematical Monthly* en 1938 na teoría de *Estimación do total de poboación de peixes nun lago* de Zoe Emily Schnabel, baixo o nome de captura-recaptura estatística.

A chave para entende-lo paradoxo do aniversario é pensar que hai moitas probabilidades de atopar parellas que fagan anos o mesmo día. Especificamente, entre 23 persoas, hai 23×22/2 = 253 pares, cada un deles un candidato potencial para cumpri-lo paradoxo. Hai que entender que se vostede entrase nunha habitación con 22 persoas, a probabilidade de que calquera cumpra anos o mesmo día que vostede, non é do 50%, é moito máis baixa. Isto é debido a que agora só hai 22 pares posibles. O problema real do paradoxo do aniversario consiste en preguntar se o aniversario de **calquera** das 23 persoas coincide co aniversario **dalgunha** das outras persoas.

Para calcula-la probabilidade aproximada que nunha habitación de *n* persoas, que polo menos dúas fagan anos o mesmo día, sen contar anos bisestos e os xemelgos, e asumimos que existen 365 aniversarios que teñen a mesma probabilidade. O truco é calcular primeiro a probabilidade de que *n* aniversarios sexan diferentes. Esta probabilidade vén dada por:

:p = \frac{364}{365} \cdot \frac{363}{365} \cdot \frac{362}{365} \cdots \frac{365-n+1}{365}

porque a segunda persoa non pode ter o mesmo aniversario que o primeiro (364/365), a terceira persoa non pode ter o mesmo aniversario que as dúas primeiras (363/365) etc. Usando notación factorial, pode ser escrita como:

:p = { 365! \over 365^n (365-n)! }

para *n*&nbsp;≤&nbsp; 365, e 0 para *n* > 365.

Agora, *1 - p* é a probabilidade de que polo menos dúas persoas teñan o mesmo día de aniversario. Para *n = 23* obtense unha probabilidade de ao redor de 0,507. En contraste, a probabilidade de que calquera nunha habitación de *n* persoas teñan o mesmo día de aniversario que vostede está dada por:

:  1- \left( \frac{364}{365} \right)^n 

que para *n = 22* só dá ao redor de 0,059, e necesitaríase polo menos unha *n* de 253 para dar un valor de 0,5.
Paradoxo de Grelling-Nelson

O **paradoxo de Grelling-Nelson** é un paradoxo verbal formulado en 1908 por Kurt Grelling e Leonard Nelson. É unha reformulación do paradoxo do barbeiro e do paradoxo de Russell.

O paradoxo utiliza as palabras inventadas "autolóxico" e "heterolóxico". Unha palabra é autolóxica se se describe a si mesma. Por exemplo "real" é autolóxica, xa que a palabra "real" é real. "Sofisticado" tamén é autolóxica.

As palabras que non son autolóxicas denomínanse heterolóxicas. "Longo" é unha palabra heterolóxica, do mesmo xeito que "monosilábico". A pregunta, que aparece inmediatamente, é: *¿É "heterolóxico" heterolóxica?* Non hai unha resposta consistente: se o é, entón non o é, e se non o é, entón éo.

## Véxase tamén 
* Paradoxo
* Oxímoro
* Tautoloxía
Hymni i Flamurit

**Hymni i Flamurit** (en albanés: *Himno á bandeira*) é o himno nacional de Albania. A letra foi escrita polo poeta albanés Aleksander Stavre Drenova. O himno foi publicado por primeira vez como un poema titulado "Liri e Shqipërisë" (Liberdade de Albania), nun xornal albanés en Sofía (Bulgaria). A música do himno foi composta por Ciprian Porumbescu.

:**Hymni i Flamurit** (en albanés)

:Rreth flamurit të përbashkuar,
:Me një dëshirë dhe një qëllim,
:Të gjithë Atij duke iu betuar,
:Të lidhim besën për shpëtim.

:Prej lufte veç ay largohet,
:Që është lindur tradhëtor,
:Kush është burrë nuk friksohet,
:Po vdes, po vdes si një dëshmor.

:Në dorë armët do t'i mbajmë,
:Të mbrojmë Atdheun në çdo vend,
:Të drejtat tona ne s'i ndajmë,
:Këtu armiqtë s'kanë vend.

:Se Zoti vet e tha me gojë,
:Që kombe shuhen përmbi dhé,
:Po Shqipëria do të rrojë,
:Për te, për te luftojmë ne.

## Música 
18px
*Ficheiro MIDI 
*Ficheiro MP3

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bandeira de Albania
* Escudo de Albania
Paradoxo de Epiménides

O **paradoxo de Epiménides** é un paradoxo, relacionado coa filosofía e a lóxica. É un paradoxo falsídico, xa que aparenta autocontradecirse de se seguir un razoamento, pero pódese mostrar que ese razoamento non é correcto. Atribúese a Epiménides afirmar: *Todos os cretenses son uns mentiráns*. Sabendo que el mesmo era cretense, dicía Epiménides a verdade?

A primeira vista parece que a afirmación se contradí, xa que Epiménides está afirmando que mente. Isto non é realmente certo, xa que malia que a afirmación non pode ser certa, si podería ser falsa. Se supoñemos que é certa, Epiménides si está afirmando que, como calquera cretense, está mentindo, e polo tanto a afirmación sería falsa, e alcanzaría unha autocontradición. Pero se supoñemos que é falsa, non alcanzamos unha contradición, xa que se a afirmación *Todos os cretenses menten* é falsa, significa que hai polo menos un cretense, non necesariamente Epiménides, que di a verdade. Polo tanto, é perfectamente posible que a afirmación sexa falsa, e a afirmación non é un verdadeiro paradoxo.
Xogo da minoría

O **xogo da minoría** é un xogo proposto por Yi-Cheng Zhang e Damien Challet da Universidade de Friburgo. Está insporado no problema do bar El Farol, que é un modelo simple que mostra como -egoístas- xogadores cooperan entre si sen ter comunicación entre eles.

## Regras
No xogo da minoría, un impar número de xogadores teñen que decidir entre dúas posibilidades independentemente e por quendas. Os xogadores que rematan no conxunto máis pequeno (minoría), gañan.

Pode simular o comportamento da bolsa de valores e demostra como, comprando e vendendo, os que rematan no grupo minoritario obteñen máis beneficios.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do xogo en minoría 
* Guía introductoria ó xogo da minoría
Lev Vigotski

**Lev Semenovich Vigotski** (en cirílico **Лев Семенович Выготский**) nado o 17 de novembro de 1896 en Orša e finado o 11 de xuño de 1934, foi un psicólogo soviético estudoso da psicoloxía do desenvolvemento e fundador da psicoloxía histórico-cultural.

## Contribucións 
Unha das máis grandes contribucións de Lev Vigotski á psicoloxía é a concepción que tiña do ser humano. Vigotski consideraba que os homes e mulleres son seres eminentemente sociais, até o punto de afirmar que o seu desenvolvemento lévase a cabo primeiramente na esfera social que os rodea, e logo interiorízase.

O coñecemento, así como calquera outra dimensión psicolóxica da persoa (linguaxe, razoamento etc.) son produtos sociais que a persoa desenvolve en sociedade e que vai interiorizando a medida que crece.

## Obra
**A imaxinación e a expresión artística na infancia**

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Zona de desenvolvemento próximo
Estatuto de Galicia

**Estatuto de Galicia** pódese referir a:
***Estatuto de autonomía de Galicia de 1936**;
***Estatuto de autonomía de Galicia de 1981**.
Estatuto de autonomía

miniatura|250px|Réxime de acceso estatutario segundo comunidade e ano de aprobación do primeiro estatuto
O **estatuto de autonomía** é a norma básica dos distintos gobernos das comunidades autónomas do Estado español, e como tal figura na Constitución española de 1978 no seu artigo 81. Nos estatutos recóllese o nome da comunidade, a súa delimitación territorial, os nomes e sedes dos seus órganos autonómicos, as competencias que asumen e as linguas oficiais do territorio.

## Historia e características 
Os estatutos de autonomía forman parte do ordenamento xurídico do Estado pero o seu réxime de elaboración e aprobación é diferente do resto de leis orgánicas ou ordinarias. Estas, teñen o rango de Lei orgánica e polo tanto, necesitan unha votación favorábel da maioría absoluta dos membros do Congreso dos Deputados español.

Hai dúas formas de acceder á autonomía, por medio do artigo 143 da Constitución española, accédese á autonomía "reducida" que foi ideada para as comunidades "non históricas", é dicir, todas aquelas que non aprobaran un estatuto de autonomía durante a II República.

Poden acceder a ela tódalas provincias contiguas que teñan elementos históricos, culturais e territoriais comúns.Tamén se pode formar unha comunidade autónoma, cando así o exprese o interese xeral, que vén determinado polas Cortes Xerais.

En troques, para Cataluña, Galiza e o País Vasco, consideradas nacionalidades históricas, o artigo 151 da Constitución española prevé unha forma de acceso máis rápido á autonomía plena.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Estatuto de autonomía de Galicia de 1936
* Estatuto de autonomía de Galicia de 1981
Nafarroa Bai

**Nafarroa Bai** ("Navarra Si" en éuscaro) foi unha candidatura conxunta de partidos vasquistas, vinculados na súa maioría ó nacionalismo vasco (Aralar, Eusko Alkartasuna, Batzarre e EAJ-PNV), de Navarra e un sector notable de independentes ligados a sectores progresistas de Navarra.

## Traxectoria 
A candidatura foi formada co obxectivo de capitalizar todo o voto vasquista e progresista en Navarra de cara ás eleccións xerais de 2004, e estivo integrada inicialmente polos partidos Aralar, Eusko Alkartasuna, Batzarre e EAJ-PNV, e por un número importante de independentes. Nafarroa Bai logrou representación no Congreso dos Deputados, en concreto unha deputada sobre un total de cinco escanos, Uxue Barkos, quen encabezaba a candidatura nos comicios.

A votación obtida, 17,98% e 61.045 sufraxios é a máis alta alcanzada por unha opción nacionalista vasca nunhas eleccións xerais en Navarra e pon fin a 18 anos sen presenza do nacionalismo vasco pola Comunidade Foral no Congreso dos Deputados. A anterior vez correspondeu a Herri Batasuna, en 1986 con 37.998 votos e o 13,91%

Nafarroa Bai tamén está formada por un grupo notable de independentes ligados á esquerda e o progresismo de Navarra. De feito, ningunha das persoas que aparecía nas listas electorais de 2004 pertence aos catro partidos firmantes do pacto da coalición.

Tralos resultados de marzo de 2004 marcouse como obxectivo establecer unha alianza estable como organización política e presentarse tamén ás eleccións municipais e forais de 2007.

Con este fin invitouse formalmente a Esquerda Unida de Navarra a participar nas candidaturas, opción que rexeitou publicamente esta organización.

Así mesmo, e ante unha eventual participación do espazo abertzale afín a Batasuna, teñen existido contactos entre os partidos. Porén, tanto Nafarroa Bai como Herri Batasuna acusan ao contrario de obstaculizar o acordo e esta alianza non frutificou e fixo que non concorreran unidas ás eleccións de maio de 2007.

En calquera caso, Nafarroa Bai estableceu como obxectivo evitar que a dereita españolista representada por Unión del Pueblo Navarro conserve o goberno navarro, e ten declarado publicamente que pactará co Partido Socialista de Navarra se é necesario.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Nafarroa Bai
Vindobona

**Vindobona** era o antigo nome romano da actual Viena, capital de Austria. Vindobona foi unha fortaleza fundada polos romanos no século I a fin de controlar a provincia da Pannonia superior.
Exército Popular de Liberación

miniatura

O **Exército Popular de Liberación** (chinés simplificado: 中国人民解放军, chinés tradicional: 中國人民解放軍, pinyin: Zhōnggúo Rénmín Jiěfàng Jūn) é o exército da República Popular Chinesa.

O Exército Popular de Liberación (EPL) foi, nos seus orixes, o exército do Partido Comunista da China, que levou a este partido á vitoria na Guerra Civil Chinesa contra o Kuomintang. Fundado o 1 de agosto de 1927 como "Exército Vermello", adoptou o nome actual en xuño de 1946. Dende a proclamación da República Popular, mantívose subordinado fundamentalmente ó partido máis que ó goberno do Estado. Inclúe a Exército, Forza Aérea e Mariña. A súa forza de 2,5 millóns de militares convérteno no maior exército do mundo, en termos de número de militares.

## Galería de imaxes

Ficheiro:PLA soldiers.jpg|Soldados do Exército Popular de Liberación desfilando en Pequín
Ficheiro:Young girl dressed in soldier attire at the arrival of the press plane in Peking, China - NARA - 194411.tif|Rapaza con uniforme.
Ficheiro:Fleet Hangchow Bay Bridge-1-.jpg|Destrutor de Tipo 052C da Armada do Exército Popular de Liberación.
Ficheiro:Type 99 MBT front left.jpg|ZTZ-99
Ficheiro:Changhe Z-10.jpg|Changhe Z-10
Buda (cidade)

**Buda** (en alemán: *Ofen*, en croata: *Budim*, en serbio: *Будим*) é a parte occidental da capital de Hungría, Budapest. Está situada na beira dereita do río Danubio, que a separa de Pest, a beira esquerda da cidade. Disque o nome de Buda ven do seu fundador, *Buda* ou *Budda*, aínda que é máis probable que derive dunha palabra locar que significa "auga", pode que como referencia ao río Danubio.
Buda abrangue un terzo do territorio de Budapest e é na súa maior parte boscoso e montañoso. Asóciase normalmente cun nivel alto de vida, aínda que depende da zona.

## Patrimonio
* Castelo real de Buda en estilo baroco
* Igrexa Matías de Buda, un símbolo de Hungría
* Museo de Historia Militar (*Hadtörténeti Múzeum*)
* Galería Nacional de Arte 
* Bastión dos Pescadores, chamado así porque foi construído polos pescadores da cidade
* Funicular (*Budavári Sikló*)

## Historia
Buda foi a capital de Hungría desde o ano 1361 ata a súa captura polos otománs en 1541. A nova capital pasou a ser Pressburg, o nome alemán da actual capital de Eslovaquia, Bratislava. En 1656 Buda foi capturada desta vez por Austria, pero debido á súa devastación pola guerra, numerosos alemáns foron levados para axudar a reconstruír a cidade. Buda foi declarada cidade libre en 1703 e volveu ser a capital de Hungría en 1784. Buda uniuse coas cidades de Óbuda e Pest en 1873 para formar a actual Budapest.
Forzas Armadas de Portugal

As **Forzas Armadas Portuguesas** (en ), divídense en tres ramas:

* Armada *(Marinha Portuguesa)*
* Exército *(Exército Português)*
* Forza Aérea *(Força Aérea Portuguesa)*

Durante o século XX, Portugal participou en dúas grandes intervencións militares: a primeira guerra mundial e as Guerras Coloniais en África (1961-1974). Cunha participación máis moderada na guerra civil española e unha intervención case pacífica na revolución dos caraveis.

Hoxe en día, participa en misións de paz da ONU, por exemplo, no Sáhara Occidental, en Kosovo e Timor Leste.

En 2003 Portugal aboliu o servizo militar obrigatorio.

As Forzas Armadas Portuguesas dependen do Ministerio da Defensa Nacional e son coordenadas polo Estado Maior Xeral das Forzas Armadas.
Alcalinotérreo

Os **alcalinotérreos** ou **metais alcalinotérreos** son un grupo de elementos que forman unha familia. Estes elementos atópanse situados no grupo 2 da táboa periódica e son os seguintes: berilio, magnesio, calcio, estroncio, bario e radio. Este último non sempre se considera, pois ten un tempo de vida media curto. O nome de alcalinotérreos provén do nome que recibían os seus óxidos, *terras*, que teñen propiedades básicas (alcalinas). Posúen unha electronegatividade ≤ 1,3 segundo a escala de Pauling.

Son metais de baixa densidade, coreados e brandos. Reaccionan con facilidade con halóxenos para formar sales iónicas, e con auga (aínda que non tan rapidamente como os alcalinos) para formar hidróxidos fortemente básicos. Todos teñen só dous electróns no seu nivel enerxético máis externo, con tendencia a perdelos, co que forman un ión dipositivo, M2+.
Metaloide

Xunto cos metais e os non metais, os **metaloides** ou **semimetais** comprenden unha das tres categorías de elementos químicos seguindo unha clasificación de acordo coas propiedades de enlace e ionización.

As súas propiedades son intermedias entre os metais e os non metais. Non hai unha forma unívoca de distinguir os metaloides dos metais *verdadeiros*, pero xeralmente diferéncianse en que os metaloides son semicondutores antes que condutores. Son considerados metaloides os seguintes elementos:

* Boro (B) 
* Silicio (Se) 
* Xermanio (Ge) 
* arsénico (As) 
* antimonio (Sb) 
* Telurio (Che) 
* Polonio (Po)

Dentro da táboa periódica os metaloides atópanse en liña diagonal desde o boro ao polonio. Os elementos que se atopan encima á dereita son non metais, e os que se atopan debaixo á esquerda son metais.
Adamantium

O **adamantium** é un metal de ficción usado principalmente nos cómics de Marvel, a substancia máis dura do Universo Marvel. É dunha extraordinaria dureza e consistencia, dez veces maior que a do diamante. O nome, tanto etimolóxica como conceptualmente, baséase no adamante da mitoloxía grega, o material do que estaba feita a fouce que Zeus lle deu a Perseo para matar a Medusa.
Unha serie de personaxes de Marvel están parcialmente compostos ou usan ferramentas de adamantium:

* Lobeto ten un esqueleto de adamantium.
* Algúns dos corpos de Ultron son de adamantium.

*Adamantium*, ó igual que diamante, provén do grego *adamas*.
Carga útil

A **carga útil** é a carga *valiosa* dun vehículo.

Na exploración espacial e en avións militares, a carga útil considérase a capacidade de carga (transporte, persoal, municións) sen contar co combustible.

A carga útil está intimamente ligada á autonomía do vehículo, a maior autonomía reuqerida a carga útil debe ser sacrificada por combustible e ó revés.

## Notas
RT-2PM Topol

O **RT-2PM "Topol"** e un mísil balístico intercontinental deseñado pola Unión Soviética e despregado por esta e por Rusia. No código da OTAN, leva o nome de **SS-25 "Sickle "** (fouce en inglés). Entrou en servizo en 1988.

Ten unha lonxitude de 21,5 m, e un diámetro máximo de 1,8 m. A súa masa na engalaxe é de 45,1 t.

Ten 3 etapas e unha autonomía de 10.500&nbsp;km.

Este mísil de combustible sólido, pode transportar dunha testa de guerra nuclear cunha carga de pago de entre 1 e 1,2 Tm.

O seu desenvolvemento comezou a en 1977, en 1994 realizou probas de voo entre 1983 e 1987. Comezou a súa despregadura en 1985. En 1996 despregaran 360 unidades deste modelo. En 2006 300 seguen en servizo. Existen plans para seren substituídos polo SS-27.

Unha versión comercial está sendo desenvolvida (*Start*), como vehículo de lanzamento espacial.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos sobre o RT-2PM Topol. *Federation of American Cientists* (FAC)