Ironman

Un **Ironman** é cada unha das carreiras de tríatlon de longa distancia organizadas pola World Triathlon Corporation (WTC), consistente nun tramo a nado de 3,86 km, 180,25 km en bicicleta e unha maratón (42,195 km a pé), nesa orde. Está considerado como un dos eventos deportivos máis duros do mundo.

A maioría das probas de Ironman teñen un tempo limitado de 16 ou 17 horas para completar a carreira. A carreira normalmente comeza ás 7:00 am e a hora de corte para o sector de natación de 3,86 km son as 9:20 horas (2 horas e 20 minutos tras o inicio), a hora de corte da bicicleta son ás 17:30 horas (8 horas e 10 minutos o sector) e o límite da maratón é a medianoite. (6 horas 30 minutos). Calquera participante que logre completar o tríatlon neses tempos é designado un *Ironman* ("home de ferro").

O nome "Ironman" tamén está asociado ao tríatlon de Ironman orixinal, que agora é o Campionato Mundial de Ironman. Este campionato celébrase anualmente en Hawai, desde 1978. Orixinalmente tiña lugar en Oahu, pero trasladouse a Kailua-Kona en 1981, onde continúa na actualidade. O Campionato Mundial de Ironman fíxose coñecido pola súa longa duración, as duras condicións de carreira e a súa cobertura televisiva gañadora de 17 Premios Emmy.

Existen outras carreiras coa mesma distancia que un tríatlon Ironman pero non son producidas, posuídas ou licenciadas pola World Triathlon Corporation. Entre estas carreiras inclúense o Challenge Roth e o tríatlon Norseman.

## Historia 
[alt=concrete tower|dereita|miniatura| A [torre Aloha era o lugar orixnal da transición bicicleta-carreira a pé. ]]
A idea do Ironman orixinal xurdiu durante a entrega dos premios da Oahu Perimeter Relay, unha carreira que recorre o perímetro da illa de Oʻahu, en 1977. Entre os participantes atopábanse os corredores do club Mid-Pacific Road Runners e os nadadores do Waikiki Swim Club, cuxos membros levaban tempo discutindo sobre cal dos dous deportes era o máis duro. Nesta ocasión, o comandante da Mariña estadounidense, John Collins, sinalou que lera nun artigo recente da revista *Sports Illustrated* que o ciclista belga Eddy Merckx tiña a "captación de osíxeno" máis alta rexistrada de calquera atleta medido nunca, polo que quizais os ciclistas estivesen máis en forma que corredores e nadadores. Collins e a súa esposa Judy Collins tomaran parte nos tríatlons organizados en 1974 e 1975 polo San Diego Track Club en Mission Bay, California, así como o Optimist Sports Fiesta Triathlon de 1975 en Coronado, tamén en California. Algúns dos outros deportistas militares asistentes tamén estaban familiarizados coas carreiras de San Diego, polo que entenderon o concepto cando Collins suxeriu que o debate debía resolverse a través dunha carreira que combinase as tres competicións de longa distancia existentes na illa: a Waikiki Roughwater Swim (3.86 km de natación en augas abertas), a Around-Oahu Bike Race (carreira ciclista de 185.07 km, orixinalmente celebrada en dous días) e a Maratón de Honolulu (42.195 km).

Sen máis esforzos de mercadotecnia, a carreira reuniu a 50 atletas en 1979. Tras ser aprazada un día debido ás condicións meteorolóxicas, só quince competidores tomaron a saída na mañá do domingo. Tom Warren, de San Diego gañou en 11 horas, 15 minutos e 56 segundos. Lyn Lemaire, unha ciclista de Boston, que chegou sexta converteuse na primeira *Ironwoman* (Muller de Ferro). Collins pensou en transformar a carreira nunha proba de relevos para incluír a máis participantes, pero o xornalista de *Sports Illustrated*, Barry McDermott, presente na zona para cubrir un torneo de golf, descubriu a carreira e escribiu unha reportaxe de dez páxinas sobre ela. Durante o ano seguinte, centos de participantes curiosos contactaron con Collins.  Ese ano trasladou a competición á menos urbanizada illa de Hawai e en 1982 mudouse a data de carreiras de febreiro a outubro. Como resultado deste cambio, houbo dous eventos Ironman en 1982.

En febreiro de 1982 ocorreu un fito na historia da carreira que disparou a súa popularidade. Julie Moss, unha universitaria que competía como parte dunha investigación para a súa tese de fisioloxía do exercicio, púxose en primeiro lugar. A medida que se aproximaba ao final, entroulle unha grave fatiga e deshidratación e caeu a poucos metros da liña de meta. Aínda que Kathleen McCartney a adiantou levando o título feminino, Moss arrastrouse ata a meta. A súa actuación foi transmitida por todo o mundo e creou a famosa frase do Ironman de que "só rematar é xa unha vitoria". A finais dese ano a carreira xa superou os 1.000 participantes, tendo que facer un sorteo para adxudicar 1.000 prazas e deixando fóra a outros 1.000 participantes. 

Dende mediados dos noventa realízanse varios tríatlons de distancia completa que non son organizados pola WTC. O limitado número de eventos organizados pola WTC e o escaso número de entradas dispoñibles por carreira, combináronse cun crecemento do deporte que creou demanda destes eventos sen marca. Moitos deles comparten co Ironman o formato de 3,86 km a nado, 180 de bicicleta e 42,2 a pé. Orixinalmente, moitos usaron o nome Ironman. Debido á agresiva protección de marcas, a maioría destas carreiras xa non usan a palabra "Ironman".

## Hoxe 
O formato do Ironman non sufriu cambios, e o Ironman hawaiano segue sendo unha proba de tríatlon con prestixio en todo o mundo.

As persoas que completan este evento dentro do límite de tempo da proba son recoñecidos como "Ironman". Na comunidade de tríatlon, un Ironman é alguén que completou unha carreira coa distancia adecuada, estea ou non baixo o paraugas da WTC.

## Iniciativa Smart Swim 
En 2013, introduciuse a "Swim Smart Initiative" en América do Norte e trouxo consigo algúns cambios notables relacionados coa seguridade no formato Ironman. Estes cambios incluíron novas regras sobre os formatos do segmento de natación, normativas sobre temperatura da auga, quentamentos previos á natación, ondas e embarcacións de rescate (paddleboard, kayaks etc.). A Swim Smart Initiative tamén introduciu "balsas de descanso" para que os atletas poidan saír da auga a descansar sen ser descalificados.

## Campionato do Mundo de Ironman 
Co paso do tempo a popularidade do deporte do tríatlon creceu e a carreira anual na illa de Hawai converteuse no Campionato do Mundo de Ironman. En 1983, a admisión á carreira comezou seguindo un sistema baseado en cualificacións, polo que os atletas tiñan que acceder á carreira de Hawai competindo noutra carreira de Ironman e gañando un pase, asignado de xeito proporcional. A carreira de Hawaii consiste nun segmento de natación na baía de Kailua-Kona, un treito en bicicleta polo deserto de lava ata Hāwī e volver, e unha maratón percorrendo a costa (dende Keauhou ata Keahole Point e de volta a Kailua-Kona), rematando en Alii Drive. O Campionato Mundial de Ironman máis recente tivo lugar o 13 de outubro de 2018 e foi gañado polo alemán Patrick Lange en 7:52:39 e a suíza Daniela Ryf en 8:26:18. 

O actual récord do Ironman de Hawaii foi establecido en 2019 por Jan Frodeno (Alemaña), cuxo tempo gañador foi de 7 horas 51 minutos e 13 segundos. Daniela Ryf (Suíza) estableceu o récord feminino na carreira de 2018 cun tempo de 8 horas 26 minutos e 18 segundos.
* Dave Scott
** 6 veces gañador do Campionato do Mundo de Ironman (récord masculino)
* Scott Tinley, gañador en dúas ocasións, tres veces campión das Series Mundiais de Ironman e atleta con máis carreiras entre os dez primeiros.
* Luc Van Lierde
** Primeiro vencedor europeo masculino do Ironman de Hawaii
** Posuidor do récord de todos os tempos ata 2011 (7:50:27 no Ironman de Europa de 1996)
** Estableceu o récord da proba de Hawaii (8:04:08) en 1996, que se mantivo ata 2011

### Mulleres 
* Natascha Badmann
** Primeira gañadora europea feminina do Campionato do Mundo de Ironman
** 6 veces gañadora do Campionatos do Mundo de Ironman
* Mirinda Carfrae
** Gañadora por tres veces do Campionato do Mundo de Ironman (2010, 2013, 2014)
** Chegou ao podio en 6 de 7 participacións no Ironman de Hawaii (prata: 2009, 2011,2016; bronce: 2012)
** Posúe o récord feminino na proba de Kona (8:52:14, establecido en 2013) e o da carreira a pé (2:50:38 en 2013)

* Paula Newby-Fraser
** 8 veces gañadora do Ironman de Hawaii (récord absoluto)
** 4 vitorias consecutivas en Hawai
** 24 vitorias de Ironman (récord absoluto)
** Alcumada "A raíña de Kona"
* Daniela Ryf
** Gañadora do Campionato do Mundo de Ironman en 2015, 2016, 2017 e 2018
** Oitava muller en gañar máis dun título en Kona
** Estableceu o récord da proba: 8:26:18 (2018)
** Ten o tempo do segmento de bicicleta de tríatlon de distancia Ironman feminino máis rápido: 4:26:07 (Kona, 2018)
** Récord mundial oficial Ironman WTC : 8:26:18 (Hawaii, 2018)
* Chrissie Wellington
** Gañadora do Campionato do Mundo de Ironman de Ironman no seu primeiro intento, menos dun ano despois de converterse en profesional
** 3 veces seguidas e 4 veces gañadora do Ironman de Hawaii (2007, 2008, 2009 e 2011)
** Ex-posuídora feminina do récor da proba de Hawaii: 8:54:02 (2009)
** Posuídora do tempo feminino máis rápido de todas as carreiras en distancia Ironman (8:18:13 no Challenge Roth en 2011)
** Posúe os dous tempos máis rápidos femininos no tríatlon de distancia Ironman: 8:18:13 (Roth, 2011), 8:19:13 (Roth, 2010).
** Tempo máis rápido no segmento da maratón en calquera proba de Ironman: 2:44:35 (Roth, 2011)
** Maior número de probas por debaixo das 9 horas (nove veces, cinco máis que o récord anterior de Paula Newby-Fraser)
** Invicta no tríatlon de distancia Ironman

## Récords mundiais de Ironman 
### Homes 
## Medio Ironman 
En 2005, a WTC instituíu a serie de carreiras Medio Ironman ou Ironman 70.3. Este percorrido máis curto, consta de 1,9 km a nado, 90 km en bicicleta e 21 km a pé. Do mesmo xeito que co Ironman, consta dunha serie de carreiras en varias localidades do mundo, culminando nunha carreira chamada Campionato do Mundo de Medio Ironman, na que participan os atletas clasificados nos eventos clasificatorios.

miniatura| Medio Ironman de Budapest de 2014

## Marca comercial Ironman 
O Wanda Group, a compañía matriz que é propietaria da WTC e polo tanto da marca Ironman, paga dereitos a Marvel polo uso da marca Ironman. Como parte do acordo de licenza, tanto Marvel como Wanda aceptaron non usar as marcas comerciais "Iron Man" e "Ironman" de forma que poidan suxerir unha asociación unha coa outra ou causar confusión entre as marcas. O conselleiro delegado da World Triathlon Corporation, Andrew Messick, declarou que o acordo existiu durante décadas e que os dereitos pagados non "son importantes para o negocio". A personaxe de Iron Man apareceu por primeira vez en 1963, mentres que o primeiro tríatlon Ironman foi en 1978.

O logotipo de Ironman é unha marca comercial da World Triathlon Corporation. A WTC tamén rexistrou as marcas comerciais "Ironman", "Ironman Triathlon", "M-Dot" e "70.3". A WTC licenciou o nome de Ironman para usos, como o da súa liña de reloxos de pulseira Timex Ironman.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Tríatlon

### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Ironman.com
* Mundial Triathlon Empresa
* k226.com - Directorio de todo outro non-WTC 'Ferro-distancia' carreiras
* IronDistance.com - Lista de todas as carreiras. Inclúe índices de carreira.
* legendsoftriathlon.com - O podcast mensual que documenta a historia do deporte.
* imtalk.me - O podcast semanal que inclúe cobertura de carreira.