Cromosoma Filadelfia

[miniatura|dereita|Unha célula en metafase positiva para o reordenamento BCR/ABL observada utilizando a técnica [FISH.]]
miniatura|dereita|300px|Formación dun cromosoma Filadelfia por translocación.
O **cromosoma Filadelfia**, tamén chamado **translocación Filadelfia**, é unha anormalidade xenética asociada á leucemia mieloide crónica (LMC). Esta anormalidade afecta aos cromosomas 9 e 22.

O 95% dos doentes de leucemia mieloide crónica presentan esta anormalidade, mentres que o resto dos doentes padecen translocacións crípticas invisibles nas preparacións por medio de bandeado G ou ben teñen outras translocacións que afectan a outro ou outros cromosomas. Tamén se encontran casos de cromosoma Filadelfia en pacientes de leucemia linfoblástica aguda (do 25 ao 30% en adultos e do 2 ao 10% en nenos), e ocasionalmente, en casos de leucemia mielocítica aguda (LMA).

## Características 
O defecto xenético do cromosoma Filadelfia é un caso de translocación cromosómica, que consiste en que partes de dous cromosomas, o 9 e o 22 neste caso (translocacion 9-22), intercambian as súas posicións. A translocación é recíproca, creando un cromosoma 9 alongado (*der 9*), e un cromosoma 22 truncado no que se produce a fusión de xenes BCR/ABL (*o cromosoma Filadelfia*). O resultado é que parte do xene BCR (*Breakpoint Cluster Region*, Rexión Clúster de Rotura) do cromosoma 22 (rexión q11) fusiónase con parte do xene  ABL do cromosoma 9 (rexión q34). O xene ABL recibe o seu nome do virus «Abelson» da leucemia, que leva unha proteína similar á deste xene.

O resultado desta translocación é a fusión dos xenes BCR e ABL, que produce unha proteína de masa que varía entre 210 e 185 daltons, e o seu tamaño depende do punto exacto no que se produza a fusión. Algunhas isoformas desta proteína son características de determinados tipos de leucemia. Como o xene ABL codifica unha tirosinquinase que engade grupos fosfatados a residuos de tirosina, a fusión dos xenes BCR-ABL tamén é un encima tirosinquinase. A rexión BCR do xene codifica un encima serina/treonina proteinquinase, pero a función da tirosinquinase é a máis relevante para a terapia desta enfermidade.

A proteína resultante da fusión BCR-ABL interactúa coa subunidade beta(c) do receptor da interleucina-3. A transcrición do xene fusionado BCR-ABL permanece moi activa. Como o ABL activa varias proteínas que controlan o ciclo celular e encimas, o resultado da fusión é que se acelera a división celular. Ademais, inhibe a reparación do ADN, causando a inestabilidade do xenoma e sendo unha causa potencial da temida «crise en cadea» da leucemia mieloide crónica, cunha alta taxa de mortalidade.

## Nomenclatura 
O cromosoma Filadelfia desígnase como '''cromosoma Ph (ou Ph')**, e a translocación que o causa denomínase **t(9;22)(q34;q11)'*.

## Historia 
O cromosoma Filadelfia foi descuberto e descrito en 1960 polos científicos de Filadelfia Peter Nowell, da Escola de Medicina da Universidade de Pensilvania e David Hungerford do instituto *Fox Chase Cancer Center*, e déronlle o nome da cidade onde se encontran ambos os centros de investigación. En 1973, Janet D. Rowley identificou na Universidade de Chicago o mecanismo por medio do cal se orixina a translocación.

## Terapia 
A finais da década de 1990 identificouse a substancia STI-571 (Imatinib, Gleevec) pola farmacéutica Novartis como un inhibidor da tirosinquinase de amplo espectro e rendemento. As  probas médicas realizadas polo doutor Brian J. Druker, en colaboración cos doutores Charles Sawyers e Moshe Talpaz, demostraron que o STI-571 inhibía a proliferación das células hematopoéticas que presentaban BCR-ABL. Isto non erradicaba as células da leucemia (LMC), pero limitaba o crecemento dos clons tumorais e reducía o risco da temida «crise en cadea». Este produto foi comercializado en 2001 pola compañía farmacéutica Novartis como «Imatinib Mesylate» (**Gleevec®** nos Estados Unidos e **Glivec®** en Europa). Tamén se desenvolveron outros inhibidores farmacolóxicos.

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
**Leucemia mieloide crónica*. Cervantes Requena, Francisco. Ediciones Doyma, S.A. ISBN 84-7592-353-4 
**La infección en la leucemia mieloide aguda del adulto*. López Hernández, Andrés. Universitat de Barcelona. Publicacions i Edicions. ISBN 84-7875-890-9 
**Protocol de tractament de la leucemia mieloide crònica*. Ciutat Sanitària i Universitària de Bellvitge. ISBN 84-89505-03-9 
* Kurzrock R, Kantarjian HM, Druker BJ, Talpaz M. "Phildelphia Chromosome-positve leukemias: from basic mechanisms to molecular therapeutics." *Ann Intern Med* 2003;138:819–30. PMID 12755554. 
* Nowell P, Hungerford D. "A minute chromosome in chronic granulocytic leukemia." *Science* 1960;132:1497. 
* Rowley JD. "A new consistent chromosomal abnormality in chronic myelogenous leukaemia identified by quinacrine fluorescence and Giemsa staining [letter]". *Nature'' 1973;243:290–3. PMID 4126434. 

### Outros artigos
* Leucemia
* Translocación cromosómica

### Ligazóns externas 
*National Cancer Institute (Estados Unidos) - Leucemia mielóxena crónica (PDQ®): Tratamento.
*Colegio Oficial de Médicos de Santa Cruz de Tenerife - O cromosoma humano 22. 
*The Leukemia & Lymphoma Society - Leucemia Mieloide Crónica. 
* Shands Health Care - O Cariotipo, descrición da proba clínica para a detección de anomalías cromosómicas.