Tino Casal

**José Celestino Casal Álvarez**, máis coñecido como **Tino Casal**, nado en Tudela-Veguín o 11 de febreiro de 1950 e finado en Aravaca (Madrid) o 22 de setembro de 1991, foi un cantante e compositor da movida madrileña da década dos 80.

## A etapa pre-Neocasal 
En 1963, con só 13 anos, o asturiano comezou na música co grupo Los Zafiros Negros. Continuou a súa carreira musical en Los Archiduques co disco *No le Ames/Lamento de gaitas* (1967), no que foron pioneiros en fusionar música celta con rock, e co disco *Dimensión En Sol Mayor/Quiero Volar Muy Alto* (1968).

Tras abandonar "Los Archiduques", deixou o mundo da música para dedicarse á pintura e escultura, con escaso éxito, pero demostrando non obstante un gran talento no que se reflectía claramente a súa estética e personalidade altamente vangardista. De feito esta actividade levouna a cabo ó longo da súa vida conxuntamente coa súa carreira musical e cuns resultados impresionantes e máis valorados hoxe en día que no seu momento.

En 1977 comeza a súa carreira como cantante solista, presentándose ó Festival de Benidorm, onde colleitou un enorme éxito na súa edición de 1978.

En 1977 e 1978 edita dous singles coa firma Philips, "Olvidar, Recordar/Dam, Dam" (1977) e "Emborráchate/Besos, Caricias" (1978).

Decide volver como produtor musical a finais dos 70, producindo a diversos grupos, entre eles "Goma de Mascar" e "Tacones·.

## Primeira metade dos 80 
En 1981 publica o seu primeiro LP en solitario, *Neocasal*. Este disco, o primeiro dos que realizaría en colaboración con Julián Ruiz. Contaba con éxitos memorables da Movida como "Champú de Huevo" ou "Billy Boy". Dentro deste disco inclúense tamén dúas versións: "¿Vida en Marte?", versión de "Life on Mars?" de David Bowie, e "Blanca estancia", versión de "White Room" de Bowie e Pete Brown.

Este primeiro traballo obtivo un éxito rotundo de público, ó mesmo tempo que colleitaba malas críticas.

Dous anos máis tarde, en 1983, publicaba *Etiqueta Negra*, disco paradigmático do estilo entolecido, plástico e sensualmente glam rock que caracteriza toda a obra de Casal. Este traballo inclúe un dos maiores éxitos da súa carreira, "Embrujada", e outros grandes temas como "Póker para un perdedor" ou "Los pájaros". *Etiqueta negra* foi de novo un éxito de vendas.

En 1984 reedítase o disco *Etiqueta Negra*, que inclúe a canción "Tigre Bengalí", realizada para a película *Sal Gorda* de Fernando Trueba.

O seguinte disco, de 1984, é *Hielo Rojo*. O retrouso dunha das cancións incluídas neste disco,"'Pánico en el edén", serviría como banda sonora oficial para a retransmisión de TVE da Vuelta Ciclista a España. A Vuelta Ciclista a España en 1987 tamén tería a súa banda sonora oficial co tema "Oro Negro", extraído do álbum *Lágrimas de cocodrilo*.

Posteriormente á publicación deste disco, no verán de 1985, Tino Casal sofre unha escordadura de nocello nun concerto na sala Pachá de Valencia, en plena xira. Desoíndo as recomendacións dos médicos que o atenden, Tino segue de xira durante dous meses, automedicándose con antiinflamatorios e analxésicos, ata que ten que ser hospitalizado ó bordo da morte por causa dunha necrose. Ó parecer, o exceso de antiinflamatorios provocara unha descalcificación que dexenerou en necrose da cabeza do fémur. Chegou incluso a temerse que se estendese ós riles de forma irrecuperable, pero afortunadamente non foi así. A súa convalecencia foi longa e dolorosa, obrigándoo a permanecer en cama ou en cadeira de rodas durante meses.

A raíz desta tempada convalecente, a rumoroloxía popular cebouse con el, chegando a circular rumores de que o artista sofre SIDA (os propios médicos tardaron en descartar esa posibilidade debido ó avanzado da infección). Estes rumores tamén ían acompañados cos da presunta homosexualidade de Tino, pese a ter parella estable, coñecida como Pepa, desde 1973.

## O regreso 
Despois da enfermidade, o cantante permanece desaparecido da escena musical ata 1987, cando publica o que para moitos constitúe o seu mellor álbum, *Lágrimas de cocodrilo*. Neste disco inclúese o seu maior éxito, "Eloise", tema gravado nos estudios Abbey Road de Londres, coa colaboración da Orquestra Philarmónica de Londres, baixo a dirección de Andrew Powell (arranxador colaborador de Alan Parsons Project). Este tema é unha versión remota dunha canción de Barry Ryan, composta por Paul Ryan, (En 1986 The Damned versionara esta canción con ritmos máis rockeiros) que o propio Casal xa versionara na súa primeira época con Los Archiduques.

*Histeria*, publicado en 1990, supón o último disco da súa carreira. Non foi un éxito rotundo como *Lágrimas de cocodrilo* ou *Hielo Rojo*, pero supón un digno traballo. Destacan neste disco dúas versións: "Tal como soy", versión de "Killing me softly with this song" de Roberta Flack e "No fuimos héroes", versión de "Don´t you want me" de Human League.

## Morte e obras póstumas 
Un ano despois, o 22 de setembro de 1991, Tino Casal regresa de madrugada dunha festa na discoteca Ática, nun Opel Corsa branco pola estrada M-500 en Aravaca, Madrid. O vehículo era conducido polo seu amigo Antonio, pintor, que perde o control do mesmo ó tomar unha curva con exceso de velocidade, estrelándose contra unha das farolas que bordean a estrada. Casal foi o único falecido dos catro acompañantes que ían con el, estando sentado no asento dereito dianteiro.

Ese mesmo ano publícase unha recompilación dos seus maiores éxitos, titulado *Grandes éxitos (Etiqueta negra)*. Este disco, no que Casal estaba traballando, foi publicado de manera póstuma.

Existe unha posterior recompilación de grandes éxitos, do ano 2000, baixo o título de *Casal Vive*.

A cantante Alaska fixo unha versión do tema "Bailar hasta morir" xunto a Madelman.

O músico asturiano Víctor Blanco fixo unha versión electrónica do tema "Tigre Bengalí".

A finais dos 90, Juan Belmonte e Abel Arana (formando o grupo *Pumpin´ Dolls*), fixeron remesturas dos temas *Eloise*, *Stupid Boy*, *Champú de huevo*, *Embrujada* e *Miel en la nevera*.

En 2003 o director asturiano José Antonio Quirós produciu unha longametraxe documental chamada *Gran Casal me como el mundo*, onde se narra a obra e vida artística de Casal, da man dos seus amigos máis achegados e parientes, así como os aspectos menos coñecidos da súa vida.

En 2006 editouse un recompilatorio chamado *Casal Único*, que presenta toda a súa obra musical con material inédito en dous CD e un DVD con algunhas actuacións e vídeos musicais.

O 4 de novembro de 2006 o grupo Atalis homenaxea en Madrid a Tino Casal no 15 cabodano do seu pasamento cun concerto en directo presentando os 15 temas do seu traballo *desTINO CASuAL*, composto por algunhas das cancións máis relevantes da discografía do músico asturiano.

No 2007 Marta Sánchez, na súa produción *Miss Sánchez*, inclúe unha versión de "Embrujada". A versión é modernizada con ritmos electrónicos sen deixar de lado a esencia da canción. Así, tamén inclúe unha parte (a primeira estrofa) coa voz de Tino, así como algúns coros, ambas partes rescatadas das gravacións orixinais de Casal.

Tamén no 2007, o grupo Stravaganzza (composto por Leo Jimenez, ex Saratoga, Pepe Herrero, Patricio Babasasa e Carlos Expósito) no seu terceiro disco (*Tercer Acto. Requiem*) inclúe como bonus-track unha versión da canción que encumbrou a Tino Casal, "Eloise".

O 30 de xuño de 2007 realizouse unha homenaxe a Tino Casal na súa vila natal coa colaboración de amigos, admiradores e familiares, incluíndo a proxección dunha película sobre a súa vida.

## Discografía 
### Lp's 
* *NeoCasal* (1981)
* *Etiqueta negra* (1983)
* *Hielo rojo* (1984)
* *Lágrimas de cocodrilo* (1987)
* *Histeria* (1990)
* *Grandes Éxitos (Etiqueta negra)* (1991)
* *Casal vive* (2000)
* *Casal Remixes* (2001)
* *Casal Único* (2006)

## Documentais 
* *Casal Único*, dirixido por Cayetano García e producido por CICE.

## Véxase tamén 
* 
### Ligazóns externas 
* páxina dedicada ó cantante 
* páxina sobre o documental *Casal Único*