open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Krupp

**Krupp** é o apelido dunha familia de industriais alemáns dos séculos XIX e XX, que creou co consorcio Krupp a maior empresa de Europa na súa época. Esta hoxe (2006) atópase incluída mediante fusión en ThyssenKrupp AG

## Historia
O éxito das empresas fundadas por Friedrich Krupp e levadas á súa florecimiento comercial polo seu fillo Alfred, así como o puro tamaño das fábricas Krupp, forxaron decisivamente a imaxe da cidade de Essen desde a segunda industrialización alemá ata o fin da segunda guerra mundial

Os Krupp relacionáronse estreitamente (salvo durante a República de Weimar) con todos os gobernantes alemáns, desde Guillerme I ata Konrad Adenauer. As armas producidas por eles protagonizaron as guerras europeas desde 1866 ata 1945

## Dinastía
#Amalie Krupp (1732-1810)
#Friedrich Krupp (1787-1826), fundador da empresa
#Alfred Krupp (1812-1887), "O rei dos canóns"
#Friedrich Alfred Krupp (1854-1902), casado con Margarethe Krupp, de solteira Freiin (aprox. baronesa) von Ende (1854-1931)
#Bertha Krupp (1886-1957), casada con Gustav Krupp von Bohlen und Halbach (1870-1950)
#Alfried Krupp von Bohlen und Halbach (1907-1967), "O último Krupp"
#Arndt von Bohlen und Halbach (1938-1986) (renunciou aos seus dereitos en favor da fundación 1966)

## Outros familiares
Outros membros importantes da familia:
*Hermann Krupp (1814-1879), irmán de Alfred Krupp, fundador da Berndorfer Metallwarenfabrik en Berndorf, Baixa Austria
*Arthur Krupp (1856-1938) empresario e parte esencial na formación de Berndorf.

Sen parentesco cos Krupp, pero unido no seu día en estreita relación con Alfried Krupp von Bohlen und Halbach e decisivo no destino da empresa na segunda metade do Século XX, atópase Berthold Beitz, antigo delegado xeral de Alfried Krupp e ata hoxe (2005) presidente do padroado da fundación Alfried Krupp von Bohlen und Halbach-Stiftung e o maior (2005) accionista do consorcio ThyssenKrupp, mentres que Alexander Schoeller foi o socio na creación das empresas austríacas.miniatura|Símbolo da industria pesada alemá: As tres rodas de ferrocarril entrelazadas de Krupp|centro
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Lothar Gall: *Krupp im 20. Jahrhundert*. 2002, Siedler Verlag. ISBN 3886807428 (Estado actual da investigación)
* Lothar Gall: *Krupp*. 2000, Siedler Verlag. ISBN 3886805832 (Estado actual da investigación)
* Diana M. Friz: *Die Stahlgiganten*. 1990, Ullstein TB-Verlag. ISBN 354834691X (Biografía dobre de Alfried Krupp e Berthold Beitz)
* William Manchester: *Krupp*. 1968, Kindler Verlag. ISBN B0000BSHGF (Citada a miúdo,aínda que contén numerosos erros)
* Frank Stenglein: *Krupp - Höhen und Tiefen eines Industrieunternehmens*. 1998, München / Düsseldorf. ISBN 3430187621 (Moi parcial a favor de Krupp)
* Peter Märthesheimer, *Krupp oder Die Erfindung des bürgerlichen Zeitalters*, 2002, WDR Hörspiel (bastante ficticia, pero recomendable)
* Rother, Thomas: *Die Krupps - durch fünf Generationen Stahl*. 2003, Bastei Lübbe. ISBN 3404615166
* Dietmar Lautschan: *Arthur, der österreichische Krupp*, ISBN 3-902447-12-5
Gustav Krupp

**Gustav Krupp von Bohlen und Halbach**, nado o 7 de agosto de 1870 e finado o 16 de xaneiro de 1950, foi un diplomático e empresario alemán, xestor do grupo de industria pesada Krupp AG desde 1909 a 1941. Foi procesado no Xuízo de Nuremberg por prácticas escravistas con presos.

Era fillo dun diplomático alemán destinado na Haia. Dedicouse, igual que o seu pai, á carreira diplomática e estivo destinado en Washington, Pequín e na Cidade do Vaticano. Casou con Bertha Krupp, quen herdara a compañía en 1902 tras o suicidio do seu pai. Logo da voda celebrada en 1906, en 1909 Gustav adoptou o nome de *Krupp*, relevando á súa esposa de calquera obrigación nunha época na que era impensable que unha muller xestionase unha empresa.

Durante a primeira guerra mundial, Krupp AG tivo o monopolio da fabricación de armas pesadas en Alemaña. Ao iniciarse o conflito a empresa perdeu a maioría dos seus mercados exteriores, pero lles compensou a forte demanda do estado alemán e os seus aliados no conflito.

Obtivo grandes beneficios e foi duramente criticado no seu país por iso ao finalizar a guerra. Despois do Tratado de Versalles, ningunha empresa alemá podía volver fabricar armamento, polo que Gustav reordenou a compañía e diversificou a fabricación para material pesado agrícola. No entanto, fabricou en segredo material militar -pezas de artillaría- para Suecia e os Países Baixos a través de empresas subsidiarias. Na década de 1930, usando tamén empresas estranxeiras subsidiarias, iniciou a fabricación de carros de combate e submarinos.

Opúxose á chegada do nazismo ata que en 1933 os seus membros axudáronlle a desfacerse dos sindicatos nas empresas do grupo. Máis tarde asinou substanciosos contratos coa Alemaña nazi para o vertixinoso programa de rearmamento emprendido por Hitler. Na segunda guerra mundial mantivo nas súas empresas un gran número de escravos de distintos países ocupados e de campos de concentración, tendo ata industrias cerca do campo de concentración de Auschwitz.

Os seus problemas de saúde a partir de 1939 leváronlle a unha parálise en 1941, entregando o funcionamento formal do negocio ao seu fillo Alfred Krupp en 1943. Aínda que foi capturado para ser xulgado en Nuremberg, a súa prostración e senilidade impediron o seu procesamento.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Manchester, William. *The Arms of Krupp: The Rise and Fall of the Industrial Dynasty that Armed Germany at War (Paperback)*. Reedición de 2003. Estados Unidos, ISBN 0-136-54490-6 (HC)

### Ligazóns externas e fontes 
* Biografía oficial na web da familia Krupp, en alemán.
* Ficha biográfica non oficial, en alemán.
* Vinculacións co nazismo e o uso de escravos con reprodución de textos orixinais traducidos ao inglés en Jewish Virtual Library.
Cabalo de Troia (homónimos)

**Cabalo de Troia** pode referirse a:

*O **Cabalo de Troia**, enxeño descrito na obra literaria A Odisea.
*Un **Cabalo de Troia**, un programa informático considerado malicioso.
Bión de Borístenes

**Bión de Borístenes** c. 325 - 230 adC, filósofo grego nado na colonia grega de Olbia en Escitia, xunto ao estuario do río Borístenes (Dniéper).

Discípulo en Atenas do académico Crates (do que foi moi crítico), de Teodoro de Cirene e do peripatético Teofrasto, aproximouse aos cínicos, cuxo enxeño cáustico e as súas actitudes contrarias aos establecido compartía. Pasou a maior parte da súa vida indo dunha cidade a outra, dando conferencias e ensinando por diñeiro. Segundo Dióxenes Laercio (IV, 53), Bión de Borístenes —que fora escravo dun mestre de retórica— distinguíase pola súa habilidade literaria e especialmente polas súas brillantes parodias. Popularizou a diatriba («discurso falado») grega como obra escrita, de modo que puidese alcanzar a unha audiencia máis ampla, e a connotación algo ofensiva que a palabra ten en época actual deriva dos ataques humorísticos pero afiados de Bión contra os defectos e as debilidades humanas. Foi notable a súa influencia sobre a sátira latina de Lucilio e Horacio. Conserváronse fragmentos bastante amplos das súas obras.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* J. P. Rossignol, Fragmenta Bionis Borys-thenitae philosophi, Lutetiae, 1830,e F. W. A. Mullach, Fragmenta philosophorum Graecorum, II, 423 e segs.
* J. M. Hoogvliet, De vita, doctrina et scriptis Bionis, 1821. —Art. de H. von Arnim sobre Bion (Bion, 10) en Pauly-Wissowa.
Aristarco

**Aristarco** pode referirse a:
## Persoas 
* **Aristarco de Samos**, astrónomo e matemático grego do século -III.
* **Aristarco de Samotracia**, gramático e filólogo grego do século -II.
* **Aristarco de Texea**, escritor grego do século -V.
* **Aristarco de Tesalónica**, santo do século I, colaborador de Paulo de Tarso.
* **Aristarco**, rei dos colquidios.
## Astronomía 
* **Aristarco**, gran cráter lunar.
Pera

[222px|miniatura|Peras en [Bastavales, Brión]]
A **pera** (do latín *pira*, plural de *pirum, -i*) é unha froita carnosa (realmente, sobre o plano botánico, un falso froito), con pebidas, da pereira común, unha árbore da familia das rosáceas.
## Descrición 
### Maduración 
Como o plátano e o aguacate, a pera non madura completamente na árbore. A súa carne en efecto transfórmase alí en areosa e granulada.

## Notas
Florderrei, Riós, Riós

**Florderrei** é un lugar da parroquia de Riós, do concello ourensán de Riós, na comarca de Verín. Segundo o IGE, en 2023 tiña 45 habitantes (21 homes e 24 mulleres).

O 10 de xuño de 2007 inaugurouse unha estatua en pedra en homenaxe ás *cantareiras* do Riós, confeccionada polo escultor Carballo.

A aldea é tamén coñecida como **Florderrei Novo** para distinguila do lugar de Florderrei Vello, na parroquia próxima de Arzádegos (concello de Vilardevós).

## Lugares e parroquias
### Lugares de Riós
### Parroquias de Riós
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Riós
Santuario da Nosa Señora das Ermidas (O Bolo)

miniatura|250px|Fachada do Santuario das Ermidas.
O **Santuario de Nosa Señora das Ermidas** é un templo relixioso de arquitectura barroca situado na parroquia das Ermidas (O Bolo) e pertence eclesiasticamente á diocese de Astorga. Está declarado Ben de Interese Cultural.

A súa arquitectura resalta ao asentarse no reborde dunha rochosa e empinada montaña. Atópase nunha profunda garganta do río Bibei, nunha localización privilexiada pola beleza da súa paisaxe.

## Arquitectura 
A fachada do Santuario foi edificada entre 1713 e 1726 por Juan Martínez Pita; pouco posterior a ela é o Vía Crucis construído en 1730 e composto por 14 capelas que contiñan 62 estatuas. O exterior dos fornelos preséntase moi sinxelo, pola contra o interior está decorado con esculturas que representan a Paixón de Cristo, seguindo o modelo do Bom Jesus do Monte de Braga edificado en 1723. E como para o Sacro Monte portugués algunhas capelas foron asociadas a unhas fontes.

Trátase de obras figurativas únicas no seu xénero, non só en Galicia, porque a idea de reproducir "de verdade" as estacións da Paixón de Cristo expresouse en España maiormente nos grupos de estatuas que se sacan en procesión con ocasión da Semana Santa.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Interior_do_Santuario_da_Nosa_Señora_das_Ermidas,_O_Bolo.jpg|Altaro do santuario.
Ficheiro:Detalle_do_Santuario_da_Nosa_Señora_das_Ermidas,_O_Bolo.jpg|Detalle do interior do santuario.
Ficheiro:Vista das Ermidas, O Bolo.jpg|Vista das Ermidas.
Ficheiro:As Ermidas, O Bolo.jpg|Cruceiro no Santuario.
Ficheiro:Cruceiro_do_Santuario_da_Nosa_Señora_das_Ermidas,_O_Bolo.jpg|Detalle do cruceiro.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Santuario As Ermitas
Florderrei

Como topónimo **Florderrei** pode referirse a:

;En Galiza
***Florderrei**, lugar da parroquia de Riós, no concello de Riós;
***Florderrei Vello**, lugar da parroquia de Arzádegos, no concello de Vilardevós.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Celeridade

A magnitude ou módulo da velocidade coñécese como **celeridade** ou **rapidez**. Adóitase expresar como distancia percorrida partido por unidade de tempo. Cando a velocidade é uniforme (constante), a celeridade pódese calcular dividindo a distancia percorrida entre o tempo empregado. Cando un obxecto está acelerado, o seu vector velocidade varía ó longo do tempo. A aceleración pode consistir nun cambio de dirección do vector velocidade, un cambio na magnitude ou ámbalas dúas cousas.
Casa do Cabido

A **Casa do Cabido** é un edificio situado na Praza de Praterías de Santiago de Compostela, construído no século XVIII e concibido para o embelecemento urbano con obxecto de adornar a praza.

## Historia e características 
Proxectada polo arquitecto do barroco galego Clemente Fernández Sarela, data do ano 1758. Inicialmente foi sede do Cabido Catedralicio, é desde mediados do século XIX de propiedade particular. Os gremios medievais de prateiros deron nome á Praza das Praterías e á fachada sur e fronte á fonte das Praterías levantouse a Casa do Cabido, de estilo barroco, que con pouco máis de tres metros de fondo ten unha función soamente escenográfica, pechar un dos lados da bela praza a modo de pano de fondo, co seu típico estilo de placas do barroco galego.

Deste xeito a Casa do Cabido, fronte á Catedral, ten unha fachada de estrita orde compostelá do século XVIII, moi bo exemplo do estilo de placas propio do barroco pleno compostelán.

## Na literatura e o cine 
Inspirou a Valle-Inclán o conto *Mi hermana Antonia*, do mesmo xeito que a Fonte dos Cabalos inspirou a Federico García Lorca o poema *Danza da Lúa en Santiago*. No ano 2005 rodouse nela o filme *O lapis do carpinteiro.*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en *Artehistoria*
Suger de Saint-Denis

miniatura|Vitral en Saint-Denis que representa a Suger.
miniatura|Fachada da basílica Saint-Denis.

**Suger de Saint-Denis** nado en Chennevières-lès-Louvres en 1080 ou 1081 e morto en Saint-Denis o 13 de xaneiro de 1151, foi un eclesiástico e estadista francés.

## Traxectoria 
Membro dunha familia de servos, tivo o privilexio durante a súa infancia de acompañar o rei Lois VI nunha súa visita á abadía de Saint-Denis, na que ingresou cando tiña arredor de dez anos de idade. Logo de estudar no presbiterio de Estrées entre 1094 e 1104, para facerse monxe, volveu para a abadía de Saint-Denis, da que se convertería en abade de 1122 até 1151.

Gozando da total confianza de Lois VI, xogou un importante papel xunto el, próximo ao que hoxe denominaríamos un primeiro ministro: encargado de misións diplomáticas no estranxeiro; conselleiro, especialmente para asuntos militares; foi el quen levou a Lois VII, fillo do rei e logo rei, xunto súa futura esposa, Eleonor de Aquitania, en 1137.

Suger converteuse en rexente da Francia, entre 1147 e 1149 cando Lois VII partiu para a segunda cruzada. Á súa volta, o rei proclamouno "Pai da Patria". Mais cando Lois VII suxire a idea de facer anular o seu matrimonio con Eleonor, Suger comprende o perigo e as consecuencias dun acto tal, tentando entón disuadir ao monarca. Só despois da morte de Suger, Lois VII leva a cabo a súa idea.

A súa tumba foi profanada, durante a Revolución, en 1793.

## Pensamento político 
Suger actúa para reforzar a autoridade do rei francés, axudando ao monarca a conceder dereitos aos burgueses. O Capeto debe combater constantemente os señores rebeldes no interior do seu dominio, e malamente fai recoñecer o seu poder directo, a pesar dos seus feudos. Suger coloca teoricamente o rei na cimeira da pirámide vasalática. Ten xa unha "certa idea da nación", xa que escribe: «*Non é nin xusto, nin natural que a Inglaterra estea sometida aos franceses ou que a Francia o estea aos ingleses*». Figura tamén entre os fundadores das *grandes crónicas de Francia*, que constitúen a historia oficial da monarquía, pois redactou o primeiro volume consagrado a Lois VI.

## Construtor da basílica gótica 
Abade de Saint-Denis, Suger substitúe a antiga igrexa en ruínas, construída por Dagoberto I cinco séculos atrás, pola actual basílica, que se beneficia dunha época de innovacións técnicas na construción, sendo o punto de partida do que, moito máis tarde, se denominará estilo gótico. Este templo permanece como un dos símbolos da monarquía francesa, á par que foi o monumento sepulcral secular dos reis de Francia.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Erwin Panofsky, «L’abbé Suger de Saint-Denis», in *Architecture Gothique et pensée scolastique*, tradución e epílogo de Pierre Bourdieu. París. Éditions de Minuit, coll. «Le sens commun». 1967, pp.&nbsp;7–65 ( tradución portuguesa *O Abade Suger de S. Denis*, in Significado das Artes Visuais, 3).
* M. Bur, *Suger, abbé de Saint-Denis, régent de France*, Perrin. 1991.

### Outros artigos 
* Teoloxía da Luz
* Basílica de Saint-Denis
Teoloxía da Luz

A **Teoloxía da Luz** é unha teoloxía que se desenvolve na arquitectura gótica, guiando a concepción das catedrais góticas en toda Europa.

## Historia e características 
O prototipo é a basílica de Saint-Denis, concibida no século XII por Suger, conselleiro próximo ó rei Lois VI.

Georges Duby, no seu libro *Le temps des cathédrales* (1975) (O tempo das catedrais), describe desde o ángulo artístico a teoloxía da Luz.

Consonte Vitellion, intelectual do século XIII, diferéncianse dous tipos de luz : a luz divina (Deus) e a luz física (a manifestación de Deus).

Na teoloxía da Luz, a luz está cargada dunha forza simbólica. As vidreiras das igrexas representan escenas do Antigo Testamento e do Novo Testamento, da vida dos santos ou ben da vida cotiá. Eran o equivalente das ilustracións do catecismo moderno. Na Idade Media, este era un dos medios de ensinar ás xentes, que moi a miúdo eran iletradas.

Cando a luz do ceo (física) pasa a través das vidreiras, cárgase simbolicamente de manifestación divina. As vidreiras son as encargadas de transformar a luz física en luz divina, dito doutro xeito son as encargadas de facer entrar a presenza divina na igrexa.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Símbolo
* Arquitectura gótica
* Arte gótica
* Basílica de Saint-Denis
* Catedral

### Bibliografía
*Georges Duby, ''Le temps des cathédrales. L'art et la société: 980 - 1420*. París. 1975.
*----------------, *Saint Bernard : L'art cistercien''. París. 1976.
Viti Levu

**Viti Levu** (*Gran Fiji*) é a illa máis grande de Fiji e unha das máis grandes de Oceanía. Nela atópase a capital do país, Suva, e gran parte da poboación.

## Xeografía e economía 
Viti Levu ten unha superficie de 10.389&nbsp;km², e esténdese 146 quilómetros de norte para sur e 106 de leste para oeste. É unha illa de orixe volcánica que alcanza a súa máxima altitude de 1.324 metros no monte Tomanivi, tamén chamado monte Vitoria. Os xeólogos cren que Viti Levu mergullouse varias veces, e foi cuberta por lava e outros materiais volcánicos. Os terremotos e as erupcións volcánicas formaron a orografía algo accidentada da illa. A illa está divida por unha cordilleira que percorre o eixo norte-sur, dividíndoa en dúas metades de similar tamaño. O centro da illa está cuberto de bosques e inclúe o pico máis alto da nación o Monte Tomanivi. A parte oriental é máis chuviosa, mentres que a occidental é máis seca, aínda que o nivel de precipitacións é suficiente para o cultivo da cana de azucre, unha das principais actividades económicas da illa. Tamén se produce algodón, tabaco e ananás; e extráense algúns minerais.

## Localidades 
miniatura|esquerda|Praia Korotogo, Coral Coast 
[miniatura|esquerda|A vila de [Navala]] 
Viti Levu alberga a capital Suva, e é a residencia de preto de tres cuartas partes da poboación da República (ao redor de 580.000 habitantes). Outras cidades importantes son Ba, Lautoka, Nadi, Nausori, Rakiraki, e Sigatoka ademais de numerosos centros turísticos. Todas están situadas na costa, e están interconectadas por unha estrada que percorre o perímetro da illa. Xunto á próxima Vanua Levu, concentran o 85% da poboación.

## Política 
Oito das catorce provincias de Fiji atópanse en Viti Levu. As provincias de Ba, Nadroga-Navosa e Ra comprender a División Occidental, mentres que Naitasiri, Namosi, Rewa, Serua e Tailevu forman a División Central. En parte debido á alta concentración de indofidxianos, cuxos antepasados chegaron na súa maioría como traballadores contratados desde a India entre 1879 e 1916, a dinámica política do oeste de Viti Levu é algo diferente da do leste de Viti Levu, onde, ademais das zonas urbanas multirraciais, existe unha maior concentración de indíxenas fidxianos.
 
## Historia 
Crese que Viti Levu foi habitada desde a illa norte de Vanua Levu. Segundo a tradición oral, os primeiros colonos melanesios desembarcaron en Vuda Point e fundaron Viseisei, crese que o asentamento máis antigo de Fiji, aínda que os arqueólogos refutan esta afirmación.

## Ligazóns externas 
* *Universidade de Oregón*. Información estatística sobre as provincias de Viti Levu. Inclúe varios mapas. .
Josep Lluís Sert

[250px|miniatura|Centro da Ciencia da [Universidade Harvard, deseño de Josep Lluís Sert.]]

**Josep Lluís Sert i López**, nado en Barcelona o 1 de xuño de 1902 e finado na mesma cidade o 15 de marzo de 1983, foi un arquitecto e urbanista catalán.

## Traxectoria 
Interesado desde ben novo pola obra do arquitecto Antoni Gaudí e pola do seu tío, o pintor Josep Maria Sert, estudou na Escola Técnica Superior de Arquitectura de Barcelona. No ano 1976 foi galardoado coa Medalla de Ouro da Academia de Arquitectura de Francia, e no 1981 coa Medalla de Ouro da Arquitectura concedida polo Colexio de Arquitectos de España. O mesmo ano foi galardoado coa Medalla de Ouro da Generalitat de Cataluña.

En 1926 viaxou a París, cidade onde coñeceu a obra de Le Corbusier. No ano seguinte incorporouse ao obradoiro de Le Corbusier, no cal colaborou varios anos, e co que realizou o *Plano Macià* para remodelar a cidade condal .

En 1930 comezou a proxectar os primeiros edificios, que reflectían xa a cor branca e a profusión lumínica, carácter eminentemente mediterráneo. Edificios, á vez, de clara tendencia racionalista, que eluden calquera ornamentación ou elemento innecesario. Desta época destacan o Dispensario Antituberculoso e un edificio na rúa Muntaner de Barcelona.

Cofundador do GATCPAC (Grup d'Arquitectes i Tècnics Catalans per al Progrés de l'Arquitectura Contemporània), no ano 1941, emigrou para os Estados Unidos, onde creou, xunto outros arquitectos o *Town Planning Associates* (Asociación de Planificación Urbana), obradoiro de arquitectura que proxectou diversos planos urbanísticos, entre os cales, un plano piloto para a cidade da Habana, Cuba.

Profesor de Arquitectura na Universidade Yale, no ano 1953 foi nomeado decano da Escola de Deseño da Universidade Harvard, cargo que exercería até fins do ano 1969. En 1955 abriu un novo despacho de arquitectura con diversos socios, que realizou numerosos proxectos nos Estados Unidos, tanto de tipo comercial, como residencial, institucional e incluso para oficinas. No contorno da Universidade Harvard deseñou diversos edificios que forman parte das súas obras máis representativas e nas que se reflicte a atmosfera mediterránea, que Sert conservou nos seus deseños ao longo da súa vida profesional.

## Obras representativas 
* 1930-1931: Edificio de vivendas, rúa Muntaner, Barcelona.
* 1932-1936: Casa-bloque, (Barcelona).
* 1933-1935: Dispensario Antituberculoso, Barcelona.
* 1934: Cidade de Repouso e de Vacacións, Barcelona.
* 1936-1937: Pavillón da República, Exposición Universal de 1937, París.
* 1955: Estudio Joan Miró, Fundació Pilar i Joan Miró, Palma.
* 1958-1965: Centro da Ciencia Holyoke, Universidade Harvard, Boston.
* 1960: Embaixada dos Estados Unidos, Bagdad, Iraq.
* 1961-1963: Apartamento da Universidade Harvard, Boston.
* 1964: Fundación Maeght, Saint Paul de Vence, Francia.
* 1972-1975: Fundación Joan Miró, Barcelona.
Kish

**Kish** foi unha cidade do Norte da Baixa Mesopotamia (o que máis tarde seria o país de Akkad). Foi fundada probablemente cara a principios do terceiro milenio, aínda que hai constancia de poboamentos máis antigos pola súa zona: Nivel El'Amiya (período Ubaid 4000-3500 a. C.), Yemdet-Nasr (período Uruk 3500-3000 a. C.). **Kish** (*Tell al-Uhaymir*) comprende os asentamentos de Ingharra, Uhaimir, así como outros de menor importancia. Atopábase situada a uns 15 km ao leste de Babilonia.

## Historia 
O asentamento paulatino dos semitas (Acadios) na baixa mesopotamia e no baixo Diyala, seguramente tivo como centro comercial e político á cidade de Kish, cuxa poboación no período Protodinástico xa era principalmente acadia como o demostra a lista de reis, que teñen nomes claramente semitas.

A hexemonía de Kish en Akkad e máis tarde en gran parte da baixa Mesopotamia deu como resultado que os reis sumerio-acadios que pretendían a supremacía sobre os seus rivais, titulásense habitualmente co título ás veces honorífico de "Rei de Kish" ou "Rei das catro partes" (Sumer, Elam, Subartu e Amurru con Kish no centro).
Motu One, Illas da Sociedade

**Motu One**, coñecido tamén como **Bellinghausen**, é o atol máis setentrional do grupo de illas de Sotavento das illas da Sociedade, na Polinesia Francesa. Administrativamente depende directamente do goberno territorial. Está situado a 550&nbsp;km ao noroeste de Tahití e 72&nbsp;km ao nordeste de Manuae, o seu veciño máis próximo.

O atol consiste en seis illotes e unha lagoa sen ningún paso navegable. Todos os seus lados están cubertos con illas areosas baixas e boscosas, agás polo seu lado sur. É un importante lugar para a reprodución das tartarugas verdes que acoden a aniñar no outono. A superficie total é de 2´8&nbsp;km² e non ten unha poboación permanente.

## Historia 
Motu One foi descuberto polo navegante xermanobáltico Otto von Kotzebue ao servizo de Rusia en 1824, que lle puxo o nome do seu amigo, o explorador Fabian Gottlieb von Bellingshausen. O nome *motu one* significa «illote de area» e é un nome común utilizado noutros lugares. Outros nomes históricos son: Papa Iti e Temiromiro. Non hai evidencias de que fose poboado ata hai pouco tempo. Na década dos 1950, foi ocupado por traballadores de copra, pero abandonado na década seguinte. Non se debe confundir con Illa de Bellingshausen, que forma parte da Illas Sandwich do Sur, no suroeste Atlántico.

## Administración 
O atol Motu One atol administrativamente forma parte da comuna (municipio) de Maupiti, en si, na subdivisión administrativa das Illas de Sotavento.

## Ligazóns externas 
*  Lista de atois 
* 

## Véxase tamén 
* Polinesia Francesa
Isín

**Isín** foi unha cidade estado de Mesopotamia que se proclamou como independente cara ao 2400 a. C. pasando no c. 2350 a. C. a mans de Lugalzagesi de Umma e despois a mans de Sargón I e aos seus sucesores.

## Historia 
300px|dereita|miniatura|A cidade de Isín en Mesopotamia
Cara ao 2200 a. C. volvía ser independente e en c. 2050 a. C. o rei de Ur fíxose amo da rexión de Isín e Mari. No 2015 a. C. o gobernador urita desta rexión, Ishiberra, toma o título de rei de Isín e comeza as súas conquistas: no 2015 a. C. Nippur, cara ao 2000 Eshunna e no 1998 Ur, Eridu e Uruk. No 1985 a. C. morre Ishiberra e sucédeo Shuilishu (-1085 - -1975) e despois Iddindagam (-1975 - -1954). No 1970 a. C. someteu á cidade de Der. No 1954 a. C. Ishmedagan sucedeu a Iddindagam. A hexemonía comezou a esgotarse cando no 1925 a. C. Larsa conquistou Ur, Uruk e Eridu. No 1898 a. C. Isín reconquistou Ur efemeramente.

No 1875 a. C. Larsa xa tiña a hexemonía e Isín quedara reducida á cidade, ao seu propio territorio e á cidade de Nippur, que Larsa ocupou no 1895 pero Isín recuperou, e oscilou entre ambas. No 1865 a. C. o rei vasalo de Uruk independizouse. No 1838 a. C. perdeu outra vez Nippur a mans de Larsa pero puido volvela a recuperar. No 1835 a. C. Larsa ocupou Nippur, pero caída a dinastía de Isín, Nippur fíxose independente (-1834), ata que ao ano seguinte Isín a ocupou. No 1830 a. C. Isín tívoa que conquistar de novo, poida que por unha revolta ou por unha conquista de Larsa.

No 1828 a. C. Larsa conquistou Nippur e Isín recuperouna no 1813 pero só por un ano, entón no 1812 Larsa conquistouna por enésima vez. No 1802 a. C. Isín recuperou Nippur. No 1793 a. C. Larsa ocupou Isín. Nippur fíxose efemeramente independente pero tamén foi ocupada. No 1762 a. C. pasou a Babilonia, que a manterá coa excepción de curtos períodos de dominio de Asiria (-1235 - -1227), Elam (-1159 - -1156) e de independencia (-1156 - -1135). Despois seguiu a historia de Babilonia.

## Reis de Isín
*Ishbierra: -2017 - -1984.
*Shuilishu: -1984 - -1974.
*Iddindagan: -1974 - -1953. 
*Ishmedagan: -1953 - -1934. 
*Lapiteshtar: -1934 - -1923. 
*Urninurta (usurpador): -1923 - -1895. 
*Bursin: -1895 - -1874. 
*Lipitenul: -1874 - -1869. 
*Erraimitti: -1869 - -1861. 
*Enlilbani: -1861 - -1837. 
*Zambiya: -1837 - -1834. 
*Iterpisha: -1834 - -1830. 
*Urdukuga: -1830 - -1827. 
*Sinmagir: -1827 - -1816. 
*Damiqilishu: -1816 - -1793. 
*a Larsa: -1793 - -1762. 
*a Babilonia: -1762 - -1235. 
*a Asiria: -1235 - -1227. 
*a Babilonia: -1227 - -1159. 
*a Elam: -1159 - -1156. 
*Marduk Kabitahkheshu: -1156 - -1139. 
*Ittimardukbalatu: -1139 - -1135. 
*a Babilonia -1135.
Atol Maiana

**Maiana** é un distrito de Kiribati e un atol ao norte das Illas Gilbert. Os lados norte e leste do atol son unha soa illa, mentres que o lado oeste consiste en arrecifes mergullados, e moitos illotes deshabitados, todos ao redor da lagoa. Todo isto rodea a unha lagoa no centro do atol, o cal ten 14&nbsp;km de longo e é moi estreito, cunha anchura media de menos de 1&nbsp;km e unha superficie total (incluíndo illotes deshabitados) de 16´72 quilómetros cadrados. Maiana atópase a 44&nbsp;km ao sur da capital da illa de Tarawa Sur e ten unha poboación de 2.027 habitantes segundo o censo de 2010.

## Xeografía 
[miniatura| 200px |O atol Maiana pódese ver na parte inferior desta fotografía, coa formación máis grande do [Atol Tarawa]]
A maioría das 2.027 persoas que viven en Maiana viven na illa principal, o pobo máis grande é Bubutei, no extremo sur da illa principal, que é o fogar de 489 persoas e case un cuarto (24%) da poboación total da illa. A poboación de Maiana é máis ou menos estable e ten ao redor de 2.000 persoas desde 1985.

### O cambio climático 
Moitas partes de Maiana sofren a erosión costeira, sendo os pobos de Tekaranga e Tematantongo particularmente os máis afectados. A seca é a outra gran preocupación o fornecemento limitado de auga potable da illa provén enteiramente da auga doce superficial, que se converte en salgada preto da costa, especialmente durante os períodos de seca. Do mesmo xeito que todos os atois de Kiribati, Maiana corre un grave risco co aumento do nivel do mar, xa que ata os pequenos cambios no nivel do mar poden causar unha erosión acelerada e ameazar as infraestruturas, a agricultura e o abastecemento de auga.

## Administración 
miniatura|Recinto do Consello Insular de Maiana, Kiribati.
Maiana é administrado por un Consello Insular radicado na aldea Temwangaua. A circunscrición de Maiana elixe a dous representantes na Casa da Asemblea na capital Tarawa Sur.
thumb

## Desastre do transbordador de Maiana 
O 13 de xullo de 2009, o buque *Uean Te Raoi II*, propiedade da Parroquia Católica de Maiana que viaxaba desde Teaorereke en Tarawa, zozobrou e afundiuse fronte a Maiana coa perda de 35 vidas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Exhibit: The Alfred Agate Collection: The United States Exploring Expedition, 1838-1842  from the Navy Art Gallery
San Paio, Castrelo de Cima, Riós

**San Paio** é un lugar da parroquia de Castrelo de Cima, do concello ourensán de Riós, na comarca de Verín. Segundo o IGE, en 2023 tiña 6 habitantes (4 homes e 2 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **San Paio** é un haxiotopónimo referido a Paio de Albeos e débese á presenza no lugar dunha capela baixo dita advocación.

## Patrimonio
A aldea é atravesada polo río Arzoá, sendo represado e aproveitado para usos agrícolas.
Segundo Pedro González de Ulloa, tense constancia da presenza na aldea dunha familia rica e distinguida, os Fernández Cortés, criados antigos e leais do Conde de Monterrei. En San Paio atópanse os restos dun antigo pombal.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Castrelo de Cima 
### Parroquias de Riós 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Riós
Apolodoro de Damasco

miniatura|dereita|Arco de Traxano, Ancona, obra de Apolodoro.

**Apolodoro de Damasco**, (en grego: *Aπολλόδωρος*), nado en Damasco (na actual Siria) entre o ano 50 e o 60 e finado cara ao 129 ou 130, foi un arquitecto e enxeñeiro da Roma Antiga.

## Traxectoria 
Foi chamado a Roma polo emperador Traxano o ano 92, manténdose como enxeñeiro e arquitecto dese emperador até a morte do mesmo en 117. Foi así mesmo escultor e autor de tratados técnicos, especialmente sobre máquinas de guerra.

Consonte a tradición, o emperador Hadriano condenaríao a morte por terse moqueado dos planos que elaborara, segundo nos foi transmitido por Dión Casio.

## A obra 
Foi o arquitecto de numerosas construcións públicas:

* A ponte das Portas de Ferro (102-104) en Dobretæ sobre o río Danubio (actualmente Turnu-Severin en Romanía). Na beira serbia, os seus vestixios áchanse hoxe integrados con outros da mesma época, como a Mesa de Traxano e máis restos da vía romana mandada construír por ese emperador, no que hoxe é o parque nacional de Đerdap, preto de Kladovo, en Serbia. Era unha ponte con piares de pedra que sostiñan un taboleiro de madeira, con bóvedas de 57 m. Tiña as seguintes dimensións: 1135 m de lonxitude, 45 m de altura e 20 m de largor.
* O Odeón (106), en Roma, que era unha sala de concertos redonda.
*O foro de Traxano (107-113), tamén en Roma.
*A columna de Traxano (113), colocada no mesmo foro de Traxano.
*As termas de Traxano, que se estendían sobre todo o espazo do que actualmente é o *Parque das Termas*, e comprendían, ademais dos baños propios, espazos reservados para exercicios físicos, para actividades culturais, con dúas bibliotecas, e salas de lecer. Edificadas sobre o lugar da Domus Aurea, que foi en parte enterrada pola construción das termas, o que permitiu que recentemente se recuperasen algún elementos. 
*Arco de triunfo de Traxano, en Benevento.
*Arco de triunfo de Traxano, en Ancona.

Existe un amplo consenso entre os especialistas que atribúe a Apolodoro o deseño do Panteón de Agripa.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Paio, mártir

**San Paio Mártir**, nado en Albeos (Crecente, daquela parte do condado de Turonia, no Reino de Galicia) no ano 911 e finado en Córdoba o 26 de xuño de 925, foi un rapaz cristián galego martirizado durante o califato de Abd al-Rahman III e canonizado posteriormente pola Igrexa católica, como exemplo de virtude da castidade xuvenil.

O seu día no santoral católico é o 26 de xuño.

## Martirio e morte 
Foi educado en Tui polo seu tío Hermixio, bispo de Tui. O seu martirio, descrito truculentamente no santoral, foi por despedazamento ou desmembramento mediante tenazas de ferro. Trala batalla de Valdejunquera (920), moitos habitantes cristiáns do Reino de León foron levados prisioneiros a Córdoba. Entre eles estaban Paio e seu tío Hermixio. Este foi liberado co fin de que xuntase un rescate, mentres que Paio quedaba en calidade de refén.
[miniatura|Recreación do martirio de San Paio nun gravado de [Jan Luyken (1649-1712) publicado no 'Espello dos Mártires' (Ámsterdam, 1685). O texto da imaxe, en neerlandés, di: "Paio, un rapaz de 13 anos, tras moito padecemento por causa da súa firme fe cristiá, sufriu en Córdoba a amputación dos seus brazos e pernas, e finalmente a decapitación. Ano de 925".]]
Segundo a tradición dise que o califa Abd al-Rahman  III, prendado da súa beleza, requiriulle contactos sexuais, ós que se negou, provocando a súa tortura e morte.

A súa haxiografía relata que durante os catro anos que pasou en Córdoba en calidade de refén sen que o rescate fose pagado polo seu tío bispo, o mozo destacou pola súa intelixencia e a súa fe, facendo proselitismo de Cristo, insistindo en que foi esta actividade a que provocou que fose tentado por Abd al-Rahman  III para que se convertese ao islam, cousa que rexeitou con vehemencia:
*Si, o rei, son cristián. Funo e sereino pola graza de Deus. Tódalas túas riquezas non valen nada. Non penses que por cousas tan pasaxeiras vou renegar de Cristo, que é o meu Señor e o teu aínda que non o queiras.*"

## Veneración 
O martirio na defensa da súa fe xustificou a súa pronta canonización. Deseguida pasou a recibir culto. A partir do século XI, no que os reinos cristiáns intervirían na política interior dos reinos musulmáns de taifas, moitos santos cristiáns foron trasladados ó norte, e o mesmo ocorreu cos seus restos: primeiro á cidade de León, e logo ó mosteiro beneditino de San Pelayo en Oviedo, que leva o seu nome (e que non debe confundirse con Paio de Asturias, primeiro rei de Asturias).

O seu nome ten ampla difusión en topónimos da Galiza toda. San Paio Mártir é santo patrón do Seminario Menor de Tui e de moitas parroquias galegas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Santoral do 26 de xuño
Berenguel de Landoria

**Bérenger de Landorre**, coñecido como **Berenguel de Landoria** ou de Landoira, nado no sur de Francia en 1262 e finado en 1330, foi un relixioso francés, arcebispo de Santiago de Compostela entre 1317 e a súa morte.

Foi un dos protagonistas dunha época convulsa da Igrexa, durante a súa sede en Aviñón e tamén en Compostela. Unha das torres da catedral de Santiago, leva o seu nome xa que foi quen a mandou construír.

## Traxectoria 
[miniatura|esquerda|150px|Torre da Berenguela, que foi mandada construír por Berenguel de Landoria e logo reformada nunha espléndida mostra do [barroco compostelán por Domingo de Andrade, tamén coñecida como Torre do Reloxo.]]

Segundo fillo dos condes de Rodez, criouse nunha das cortes máis importantes da época, que cultivaba con grande éxito a poesía trobadoresca e demais artes. Ao imporse o morgado, viuse obrigado a pórse ao servizo da igrexa. Berenguel ascendeu rápido polas entrañas da igrexa ata facerse íntimo amigo de Xoán XXII. Chegou a ser Mestre Xeral da orde dos pregadores, organizando as misións dos monxes peregrinos. Iniciou a tendencia cara ao tomismo na orde dominica e loitou contra a liña de Durando de Saint-Pourçain. Solicitou a Bernardo Gui que compuxese un substituto para a *Lenda Dourada* de Jacobus de Voragine.

O 15 de xullo de 1317 foi nomeado arcebispo de Santiago de Compostela, aos 55 anos. Once meses despois emprendeu o camiño cara a Santiago para facerse cargo do seu posto. Tratou de entrar na burgo catro veces, das cales tres foron emboscadas. Este planeou as tácticas de ataque no seu castelo da localidade coruñesa de Padrón e Noia aliándose con outros nobres. Até 1322, non puido tomar posesión do cargo, pois existía un rival galego. Residiu algún tempo en Noia, onde celebrou un sínodo. O seu triunfo foi cruento pois, o 16 de setembro de 1320, invitou aos líderes do levantamento ao seu castelo da Rocha Forte onde foron asasinados. A seguir, decretou unha amnistía e o 26 entra en Compostela e o 27 asinouse a paz. 

Iniciou importantes traballos na Catedral de Santiago de Compostela, e trouxo varias reliquias.  Tamén semella que puido ser quen estableceu o ano xubilar pois, coincide que despois de tódolos atrancos para tomar posesión da sé episcopal, cando conseguiu celebrar a súa primeira misa solemne foi o 25 de xullo de 1322 que, casualmente, caeu en domingo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Hechos de Don Berenguel de Landoria, Arzobispo de Santiago: Introducción, Edición Critica y Traducción* (1983) Manuel C. Díaz y Díaz, tradución ao castelán da crónica *Gesta Berengarii de Landoria archiepiscopi Compostellani*.
* 
### Outros artigos 
* Castelo da Rocha Forte
Torres de Arneiro

As **Torres de Arneiro** foron unha estación de radionavegación coñecida como **Elektra Sonne** ou **Sonne Consol**, formada por tres torres de 102,5&nbsp;m de altura e 1&nbsp;m de lado da sección triangular separadas por 2.823 metros entre si e as súas dependencias anexas, instalada na contorna de Arneiro (Goá, Cospeito) tras finalizar a guerra civil española. A base de Arneiro dista uns 12 quilómetros do aeródromo de Rozas construído polo Exército do Aire nas mesmas datas. Tiña o indicativo **LG**.

## Historia 
miniatura|Base da antena central.
O goberno do xeneral Franco mercoulle a Alemaña dúas estacións de radionavegación que facilitasen a posición e o seguimento dos submarinos U-Boots e avións no Atlántico Norte e augas do golfo de Biscaia. Instaláronse por aquela época dúas bases destas características: unha en Sevilla e as torres de Arneiro. Tratábase dunha tecnoloxía desenvolvida pola empresa alemá C. Lorenz AG. 

As pezas trouxéronse desmontadas en camións desde Alemaña en 1942. A torre central instalouse preto de Arneiro, a norte na Graña de Vilarente (Abadín) e a sur en Momán (Cospeito).

Nos arredores da localización da antena central consérvanse tamén outros edificios, como o que albergaba os equipos de transmisión, un barracón dedicado a cociña, duchas e dormitorio, a sala de oficiais, un alxibe e un garaxe, no cal se sitúan os xeradores diésel de fabricación sueca. Tamén na base das antenas situábase unha pequena caseta metálica onde estaba colocada a unidade de sintonía da antena, sintonizador que servía para compensar a reactancia capacitiva da antena.  Unha inscrición gravada na base dun deles co logotipo do Exército do Aire informa de que as dependencias foron reformadas en 1947. Foron desvalixadas de todos os materiais de valor hai tempo.

En 1962, anos despois de rematada a contenda, as instalacións foron transferidas da Dirección Xeral de Protección de Voo do Exército do Aire de España á Dirección Xeral de Aviación Civil, prestando servizo de control de navegación aérea ata que en 1980 as antenas foron apagadas definitivamente, quedando fóra de servizo.

Na primavera de 1997 varios grupos de radioafeccionados, servíndose de xeradores eléctricos aplicados a equipos de transmisión, conectaron as antenas e fixéronas funcionar. Conseguiuse que unha serie de mensaxes chegasen a toda Europa, Estados Unidos, África, Asia e ata Nova Zelandia, a 17.000 quilómetros de distancia.

A torre norte caeu por mor do vento en marzo de 2006, e as outras dúas caeron na noite do 24 de xaneiro do 2009 polo temporal Klaus,, que derrubou tamén varios piñeiros sobre os edificios de control. Ao pouco comezou o espolio das torres.

## Galería de imaxes

Radio de alcance das Torres de Arneiro.svg|Raio de alcance do sinal das Torres de Arneiro.
Detalle arneiro cima.jpg|Detalle da antena.
Torre de arneiro desde abaixo.jpg|Torre sur vista desde abaixo.
Torres de Arneiro - instalacións adxacentes 05.jpg|Instalacións adxacentes

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Galicia na segunda guerra mundial

### Ligazóns externas 
* El Sonne-Consol o Las Torres de Arneiro, por Ramiro - EA1KN
Capela de Ánimas de Santiago de Compostela

A **capela da Confraría Xeral de Ánimas** é un templo situado en Santiago de Compostela. A súa construción comezou o 8 de abril de 1784, cos planos do arquitecto Miguel Ferro Caaveiro e a dirección do mestre de obras Juan López Freire. Celebrouse a consagración do novo templo, posto baixo a advocación do Santísimo Cristo da Misericordia, o 31 de agosto de 1788.

## Descrición 
dereita|miniatura

A fachada construíuse no cambio de século, cando a confraría puido comprar e demoler un bloque de casas que impedían o desenvolvemento e visión do frontis. Para a construción do edificio, a Confraría de Ánimas enviou varios proxectos á Academia de Belas Artes de San Fernando, para ser sometidos á censura do arquitecto Ventura Rodríguez. O plano elixido foi o de Ferro Caaveiro.

O templo posúe unha tipoloxía de planta rectangular, con nave única, tres capelas laterais a cada lado e presbiterio con capela maior rectangular, máis estreita que a nave. Para as cubertas empregáronse bóvedas de canón nas capelas laterais e unha grandiosa bóveda de canón con lunetos, sostida sobre arcos faixóns, na nave da igrexa.

O presbiterio tamén se cobre con bóveda de canón, empregando como elemento de engarce coa nave un vistoso arco triunfal cóncavo, moi propio da arquitectura do clasicismo barroco español de época de Carlos III. Este tipo de arco atópase, en exemplo, na capela do Palacio Real de Madrid.

## Programa iconográfico 
esquerda|miniatura|120px|Plano da capela.
miniatura|130px|Porta.

En canto ao concepto de altar e á formulación do programa iconográfico desenvolvido no seu conxunto, hai que dicir, que responde á advocación do Santo Cristo da Misericordia, á relixiosidade da confraría e ao cerimonial específico do Via Crucis, celebrado cada domingo pola tarde na Capela Xeral de Ánimas. Ideou este programa o arquitecto académico Melchor de Prado Mariño, co apoio dos confrades máis formados. A súa realización, entre 1803-1814, materializouse nunha serie de emotivos e catequizadores relevos en estuco veneciano policromado, modelados polo seu irmán Manuel de Prado Mariño, escultor de formación académica, tamén compostelán, que demostrou nesta empresa grandes calidades de escenógrafo.

Con esta concepción, ligada á dos Via Crucis ou, máis ben, á escenografía franciscana das capelas dos Sacromontes europeos, rompe cos altares galegos de tradición barroca, presididos por retablos de madeira policromada.

Os relevos das Ánimas desenvolven en relato evanxélico da Paixón do Señor, concentrando nun espazo único o itinerario devocional, místico e catequizante do Via Crucis dun Sacromonte. Nas capelas laterais e altar maior do templo despréganse as escenas da Flagelación, o Ecce Homo, o Camiño ao Calvario, o Alzamento na Cruz, a Crucifixión (altar maior), o Descendemento da Cruz, a Lamentación sobre Cristo morto, o Santo Enterro e a Resurrección do Señor.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Peto de ánimas
### Ligazóns externas 
*
Illas Kuria

**Kuria** é o nome dun par de illas no norte das Illas Gilbert, pertencentes á República de Kiribati ao noroeste de Aranuka, no océano Pacífico. Están localizadas ao noroeste de Aranuka (na cal existe unha illa co mesmo nome da illa máis grande de Kuria).

As dúas illas, Buariki e Oneeke, están separadas por unha canle estreita, 20 metros, sobre unha plataforma de augas pouco profundas (*Te breeti*), que é atravesada por unha ponte que conecta ambas illas. Están rodeadas por un arrecife de coral, cuxa parte mais ancha atópase ao leste de Kuria.

## Xeografía 
miniatura|Bailaríns dando a benvida a visitantes importantes en Kuria.
Kuria componse de dous illotes. O illote principal, Buariki, ten cinco aldeas; Marenaua, Bouatoa, Buariki, Tabontebike e Norauea. Estes pobos están conectados á illa máis pequena de Oneeke por unha ponte de dez metros que substituíu a antiga calzada que atravesaba o antigo arrecife entre os dous illotes. Os dous illotes son relativamente amplos en comparación coa maioría de illas do grupo de Gilbert. A parte máis ancha mide 4,26&nbsp;km desde a lagoa á beira do océano e a lonxitude de norte a sur é de 8,94 quilómetros. Hai dous estanques de auga salobre naturais na punta leste ao sur do illote principal. A superficie total de Kuria é de 15´48 sq.km, que está cerca do tamaño medio dunha illa de Kiribati, a poboación en 2010 era de só 980 persoas, polo que Kuria é unha das illas menos poboadas de Kiribati.

O centro principal de administración atópase en Buariki, e o aeroporto, a xefatura de policía, casa de hóspedes e a Escola Secundaria Básica tamén se atopan aquí.

### Vilas
## Historia 
Thomas Gilbert e John Marshall, navegando nos barcos da Compañía das Indias *Charlotte* e *Scarborough*, foron os primeiros europeos en visitar e describir Kuria, en xuño de 1788.

Nalgún momento entre 1860 e finais de 1880, as illas de Kuria e Aranuka foron conquistados por Tenkoruti (Rei Karotu), o xefe supremo da Abemama, cando o ex gobernante (Ten Temea) de Kuria e Aranuka entregou estas dúas illas ao rei Karotu de Abemama e foise a Maiana, outra illa do grupo de Gilbert. Logo foron gobernados polo sobriño de Tenkoruti, Tem Binoka.

## Visitar Kuria 
Air Kiribati opera dous voos por semana que parten de Tarawa Sur. Tamén existen barcos de alugueiro dispoñibles.

O Consello Insular opera unha casa de hóspedes, onde os turistas son benvidos, aínda que é recomendable ir preparado xa que a illa está moi illada.

O código de vestimenta é restrinxido en Kuria. É preferible a a roupa casual e as mulleres non poden andar por aí con bikinis, mini saias ou pantalóns curtos. Son preferibles as camisetas de manga curta e as saias / shorts ata os xeonllos ou un lava-lava (saia tradicional polinesia).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Exhibit: The Alfred Agate Collection: The United States Exploring Expedition, 1838-1842  from the Navy Art Gallery