Laranxeira amarga

A **laranxeira amarga** ou **laranxeira aceda** (***Citrus × aurantium***), é unha árbore cítrica da familia das *Rutáceas*. É un híbrido entre *Citrus maxima* e *Citrus reticulata*. Moitas variedades de laranxa amarga úsanse polo seu aceite esencial, para perfume e saborizante, ou como medicinais. Utilízase tamén coma portaenxertos doutras especies cítricas.
thumb|240px|Follas
thumb|240px|Flor de laranxeira
thumb|240px|Froito
thumb|240px|Follaxe con flor e froito

## Descrición 
É unha árbore perennifolio que acada unha altura de 7–8 m, espiños axilares e agudos. Follas de 50-115 x 30–55&nbsp;mm, elípticas, cor verde escura brillante e recendentes, con pecíolo alado, ás obovadas. Flores bisexuais, en cimas axilares, brancas e moi recendentes (flor de laranxeira). Pétalos carnosos e glandulares. Estames 20-24. Froito globoso, de 7 x 7,5&nbsp;cm, aplanados na base e o ápice; Pela cando madura, glandular e áspera. Eixo oco. Polpa amargo-aceda. En canto ás doenzas, a laranxeira amarga é tolerante a *Phytophtora* sp. e a *Armillaria mellea*, mais susceptíbel ao nematodo *Tylenchulus semipenetrans*. É ademais tolerante a exocorte, ao virus da psoríase dos cítricos e ao viroide da cachexia-xiloporose dos cítricos, porén susceptíbel ao virus da tristeza dos cítricos.

## Taxonomía 
*Citrus aurantium* foi descrita por Carl von Linné e publicado en *Species Plantarum* 2: 782–783. 1753.
;Sinonimia:
* *Aurantium × acre* Mill.
* *Aurantium × bigarella* Poit. & Turpin
* *Aurantium × corniculatum* Poit. & Turpin
* *Aurantium × coronatum* Poit. & Turpin
* *Aurantium × humile* Mill.
* *Aurantium × myrtifolium* Descourt.
* *Aurantium × orientale* Mill.
* *Aurantium × silvestre* Pritz.
* *Aurantium × sinense* (L.) Mill.
* *Aurantium × variegatum* Barb.Rodr.
* *Citrus × amara* Link
* *Citrus × aurata* Risso
* *Citrus × benikoji* Yu.Tanaka
* *Citrus × bigaradia* Loisel.
* *Citrus × bigaradia var. cyathifera* Risso & Poit.
* *Citrus × calot* Lag.
* *Citrus × canaliculata* Yu.Tanaka
* *Citrus × changshan-huyou* Y.B.Chang
* *Citrus × communis* Poit. & Turpin
* *Citrus decumana var. paradisi* (Macfad.) H.H.A.Nicholls
* *Citrus × dulcimedulla* Pritz.
* *Citrus × dulcis* Pers.
* *Citrus × florida* Salisb.
* *Citrus × funadoko* Yu.Tanaka
* *Citrus × fusca* Lour.
* *Citrus × glaberrima* Yu.Tanaka
* *Citrus gracilis var. dulcis* Yu.Tanaka
* *Citrus grandis f. Benikawa* Yu.Tanaka
* *Citrus grandis var. glaberrima* (Tanaka) Karaya
* *Citrus grandis var. kotokan* (Hayata) Karaya
* *Citrus grandis var. natsudaidai* (Tanaka) Karaya
* *Citrus grandis var. sulcata* (Takah.) Karaya
* *Citrus grandis var. tengu* (Tanaka) Karaya
* *Citrus humilis* (Mill.) Poir.
* *Citrus hystrix* H. Perrier
* *Citrus × intermedia* Yu.Tanaka
* *Citrus × iwaikan* Yu.Tanaka
* *Citrus × iyo* Yu.Tanaka
* *Citrus × karna* Raf.
* *Citrus × keraji* Yu.Tanaka
* *Citrus × kotokan* Hayata
* *Citrus × leiocarpa var. tumida* Yu.Tanaka
* *Citrus maxima var. uvacarpa* Merr.
* *Citrus medica f. tamurana* (Tanaka) M.Hiroe
* *Citrus × medioglobosa* Yu.Tanaka
* *Citrus × mitsuharu* Yu.Tanaka
* *Citrus × myrtifolia* (Ker Gawl.) Raf.
* *Citrus × natsudaidai* Hayata
* *Citrus × nobilis* Lour.
* *Citrus × nobilis var. genshokan* Hayata
* *Citrus × nobilis var. rubrifrons* Yu.Tanaka
* *Citrus × nobilis var. subcompressa* Yu.Tanaka
* *Citrus × nobilis f. tumida* (Tanaka) M.Hiroe
* *Citrus × omikanto* Yu.Tanaka
* *Citrus × papillaris* Blanco
* *Citrus × paradisi* Macfad.
* *Citrus × pseudogulgul* Shirai
* *Citrus × reshni* (Engl.) Yu.Tanaka
* *Citrus × rokugatsu* Yu.Tanaka
* *Citrus × rumphii* Risso
* *Citrus sabon f. banyu* Hayata
* *Citrus sabon f. hakunikuyu* Hayata
* *Citrus sabon f. jiyu* Hayata
* *Citrus sabon f. mitsuyu* Hayata
* *Citrus sabon f. sekitoyu* Hayata
* *Citrus sabon f. soyu* Hayata
* *Citrus × sinensis subsp. crassa* (Risso) D.Rivera & al.
* *Citrus × sinensis subsp. fetifera* (Risso) D.Rivera & al.
* *Citrus × sinensis subsp. hierochuntica* (Risso) D.Rivera & al.
* *Citrus × sinensis subsp. lusitanica* (Risso) D.Rivera & al.
* *Citrus × sinograndis* Yu.Tanaka
* *Citrus × subcompressa* (Tanaka) Yu.Tanaka
* *Citrus × sulcata* Yu.Tanaka
* *Citrus × taiwanica* Yu.Tanaka & Shimada
* *Citrus × tangelo* J.W.Ingram & H.E.Moore
* *Citrus tankan f. koshotankan* Hayata
* *Citrus × tengu* Yu.Tanaka
* *Citrus × tosa-asahi* Yu.Tanaka
* *Citrus × truncata* Yu.Tanaka
* *Citrus × vulgaris* Risso
* *Citrus × yatsushiro *Yu.Tanaka
* *Citrus × yuge-hyokan* Yu.Tanaka

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Molina Rosito, A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.
* Nasir, E. & S. I. Ali (eds). 1980-2005. Fl. Pakistan Univ. of Karachi, Karachi.
* Pérez, A., M. Sousa Sánchez, A. M. Hanan-Alipi, F. Chiang Cabrera & P. Tenorio L. 2005. Vegetación terrestre. 65–110. In Biodivers. Tabasco. CONABIO-UNAM, México.
* Perrier de la Bathie, H. 1950. Rutacees. Fl. Madagasc. 104: 1–85.
* Schatz, G. E., S. Andriambololonera, Andrianarivelo, M. W. Callmander, Faranirina, P. P. Lowry, P. B. Phillipson, Rabarimanarivo, J. I. Raharilala, Rajaonary, Rakotonirina, R. H. Ramananjanahary, B. Ramandimbisoa, A. Randrianasolo, N Ravololomanana, Z. S. Rogers, C. M. Taylor & G. A. Wahlert. 2011. Catalogue of the Vascular Plants of Madagascar. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 0(0): 0–0.
* Schulenberg, T. S. & K. Awbrey. 1997. A rapid assessment of the humid forests of South Central Chusquisaca, Bolivia. RAP Working Papers 8: 1–84.
* Serrano, M. & J. Terán. 1998 [2000]. Identific. Esp. Veg. Chuquisaca 1–129. PLAFOR, Intercooperación, Fundación Ceibo, Sucre.
* Small, J. K. 1933. Man. S.E. Fl. i–xxii, 1–1554. Published by the Author, Nova York.
* Sousa Sánchez, M. & E. F. Cabrera Cano. 1983. Flora de Quintana Roo. Listados Floríst. México 2: 1–100.
### Outros artigos 
* Características das rutáceas
* Flor de laranxeira

### Ligazóns externas 
* Medicacións, suplementos e drogas ilícitas que aumentan a presión sanguínea