open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cesáreo de Monserrat

**Cesáreo de Monserrat**, finado no ano 981, foi un eclesiástico catalán, fundador e primeiro abade do mosteiro de Santa Cecilia de Monserrat (944 - 981).
## Traxectoria 
De orixe mozárabe, buscou refuxio en Cataluña á cabeza dun grupo de monxes, protexido pola condesa Riquilda de Barcelona, concedeulle terreo para fundar un mosteiro, dependente eclesiasticamente do bispo de Narbona. Cesáreo, enfrontado ao bispo, tentou restaurar a sé eclesiástica de Tarragona e peregrinou no ano 959 a Santiago de Compostela, para buscar a axuda do bispo de Santiago. No ano 966 os bispos galegos e leoneses recoñeceron a Cesáreo como metropolitano de Tarragona, pero a decisión contou coa oposición dos bispos cataláns e do de Narbona, aínda así Cesáreo utilizou o título de arcebispo de Tarragona.
Ai

O termo **Ai** pode referirse a:

*Unha **interxección** que denota sorpresa ou malesta.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Ai**, lugar da parroquia de San Lourenzo de Nogueira, no concello de Meis.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***.ai**, dominio de nivel superior xeográfico do arquipélago de Anguila.
Casa de Boado

A **casa de Boado** foi unha casa de indianos situada en Ribadeo. Situábase na rúa de Buenos Aires nº 8. Era unha casa nobre palaciana de tres plantas de 140 m², con tres ocos iguais en cada planta.
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*VV.AA. (2000). *Casas de Indianos*. Xunta de Galicia.
Casa de Don Inocencio

A **casa de Don Inocencio** é unha casa de indianos situada en Rinlo, Ribadeo. Mandouna construír Inocencio Vázquez Aguiar en 1912. De estilo ecléctico, ten tres plantas (baixo e dous pisos) de 220 m² (medidas polo SIXPAC).
## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
**Casas de Indianos*. AAVV. Xunta de Galicia, 2000
Peregrinación a Santiago de Compostela

[miniatura|250px|Bota dun peregrino. [Fisterra]]
Os peregrinos que fixeron o Camiño de Santiago, dende o século IX en diante, tiveron diversas motivacións, fundamentalmente relixiosas, nun primeiro momento, e doutros tipos ó longo dos séculos.

## Motivacións 
miniatura|250px|Dous peregrinos camiñan por terras castelás.
Pódense agrupar as posibles motivacións nas seguintes posibilidades:
* Por devoción, incluíndo votos e promesas, como agradecemento por librarse dun mal grave. Tamén houbo casos de peregrinos, de pago ou voluntarios, que viñan interceder ante o Apóstolo encomendados por un pobo sometido a algunha calamidade, como pestes ou fames negras. A cidade de Perpiñán pagou a viaxe de dous peregrinos en 1482 para saír dunha gran seca e doutro en 1561 .
* Forzados, como penitencia canónica para expiar un pecado grave ou sentenza ditada por un tribunal. Un concilio celebrado en Clermont en 1150 permitía cumprir mediante unha peregrinación unha sentenza de asasinato ou por causar un incendio. Houbo ocasións nas que estas peregrinacións de expiación debían facer en condicións especialmente duras, como facelo encadeados.
* Pódense incluír tamén como forzados os peregrinos obrigados por manda testamentaria. Así foi que un tal Bernardo testaba en 1350 que "*Ordeno que, como prometín facer cinco peregrinacións, unha a Santiago, outra a ... , que esas peregrinacións sexan feitas polos meus fillos, cada un a súa, se un só non pode facelas todas*" .
* Económicos, cando se facía o Camiño no nome doutra persoa, cousa frecuente na Baixa Idade Media cando apareceron auténticos peregrinos profesionais. En 1395, un cóengo francés ditaba que "*Quero e ordeno ... que un pobre vaia a Santiago de Galicia no meu nome e á miña conta, e que dea en ofrenda un franco de ouro*" .

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Peregrino
* Camiño de Santiago
### Bibliografía 
* López Pereira, X. Eduardo (1993). *Guía medieval do peregrino. Códice Calixtino, libro V*. Vigo: Edicións Xerais de Galicia.
* Varela García, Isaura: "Camiño de Santiago", en *Gran Enciclopedia Galega*, tomo 7, pp.&nbsp;83–91.
Santiago Peregrino

[miniatura|Figura escultórica de Santiago Peregrino na [Catedral de Santiago de Compostela]]
**Santiago Peregrino** é unha imaxe iconográfica de Santiago o Maior que se orixinou en Francia ao identificarse o apóstolo cos peregrinos que facían o Camiño de Santiago e que se caracteriza por levar o apóstolo os atributos dos peregrinos. Converteuse na imaxe máis popular do apóstolo na Baixa Idade Media
Che

**Che** pode referise a:

## Persoas 
***Che Guevara**, revolucionario arxentino, asasinado en Bolivia por orde da CIA. 
***Thomas Sankara**, revolucionario comunista e teórico panafricanista, alcumado *Che Guevara africano.*

* **Chico Che**, Francisco José Hernández Mandujano, cantante.
* **Michael Che**, actor norteamericano
* **Che** é tamén un nome de persoa coreano e un apelido en lingua chinesa.

## Cinema 
****Che!*** — filme norteamericano de 1969
****Che*** (filme de 2008) — filme de Steven Soderbergh protagonizado por Benicio del Toro. No mesmo ano Soderbergh dirixiu ***Che*** (guerrilla).

## Lingüística 
****Che*** é unha interxección galega. Existe tamén unha interxección similar en castelán, especialmente na Arxentina e Valencia (por iso o Valencia CF é coñecido como o "equipo Che" e foi o nome dunha xirafa do zoo de Valencia).
* **Che**, pronome arcaico galego.

***Che** (cirílico) — **Ч** , letra do alfabeto cirílico 
***ﭺ** (che), letra do alfabeto persa.
***Ch** — dígrafo dalgunhas linguas románicas, nomeado "che", até 2010 era considerado a cuarta letra do alfabeto en castelán.

## Siglas 
* **ChE**, abreviatura para **colinesterase** e **pseudocolinesterase**.

* **Confederación Hidrográfica do Ebro**.
* **CHE = SuÍza**, (**C**onfederación **HE**lvética) no código ISO 3166-1 de tres letras.
* **Combustión Humana Espontánea**, termo que engloba relatos de combustión dun corpo humano (vivo ou recén-morto) sen fonte externa de ignición.
Ca

**Ca** pode referirse a:

* **ca**, o código ISO 639-1 alfa 2 correspondente á **lingua catalá**;
* **CA**, o código ISO 3166-1 alfa 2 correspondente a **Canadá**.
* **ES-CA**, o código ISO 3166-2 correspondente a **Cataluña**.
* **.ca**, o dominio de nivel superior correspondente ao Canadá.
* **Ca**, o símbolo do elemento químico calcio;
* **ca**, o símbolo de **centiárea**.
* **ca**, a interxección empregada para negar aquilo que o interlocutor acaba de afirmar ou para expresar incredulidade;
* o marcador tumoral CA-125, que pode estar elevado en certos cancros.
* **ca.**, a abreviatura da expresión latina *circa*
Ambiente

:*Para a publicación semanal véxase Ambiente (O Carballiño)*.
[dereita|miniatura|300px|Unha [lagoa, onde existen especies en ambientes como os acuáticos ou os terrestres.]]
O **ambiente** (ou o **medio**), en ecoloxía, defínese como os elementos bióticos e abióticos que rodean aos organismos, ou ás poboacións, e que determinan a súa capacidade de supervivencia, o seu desenvolvemento e a súa evolución. O conxunto de condicións externas que afectan a esas condicións poden ser de tipo social e cultural, e nalgúns contextos, incluso políticas e económicas.

## Étimo
A palabra "ambiente" procede do latín *ambiens, -ambientis*, e esta de *ambere*, "rodear", "estar a ambos lados". A palabra "medio", como substantivo,  procede do latín *medium* (forma neutra) e como adxectivo, do latín *medius* (forma masculina).  O termo "medio ambiente" é redundante.

## Dominios
miniatura|left|Estrutura en capas da terra: (1) o núcleo interno, (2) o núcleo externo, (3) o manto (4)e manto superior, (5) a litosfera e (6) a codia terrestre.
Os ambientes terrestres danse en catro grandes dominios onde se poden producir a interacción entre os organismos vivos con factores bióticos ou abióticos: a litosfera, a hidrosfera, a atmosfera e a biosfera. Nestes dominan os medios rochosos, acuosos, aéreos ou bióticos, respectivamente. Nalgúns casos defínese a criosfera como un ambiente propio, independente da hidrosfera, e a pedosfera (que é o conxunto de solos) como unha parte propia da litosfera.

## Interaccións entre a vida e os ambientes
As formas de vida que están presentes arestora estano porque conseguiron adaptarse, ou o estiveron conseguindo, as condicións de ambiente que ocupan. Factores abióticos como a temperatura, a luz, a humidade, os nutrientes dos solos ou outros, condicionan ás especies dentro do ambiente. Do mesmo xeito, as formas de vida modifican as condicións dos ecosistemas, coa produción de recursos ou a creación de novos nichos. Así, a liberación de oxíxeno á atmosfera foi un fito evolutivo que determinou os patróns bioxeoquímicos do planeta e modificaron os ambientes presentes no planeta. Deu pé a que aparecesen as plantas, e logo a vida animal, no evento da grande oxidación.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Biosfera
* CITES
* Convenio sobre a diversidade biolóxica
* Protocolo de Kyoto
* Quentamento global

### Ligazóns externas 
* 
*  
* 
*
Prácrito

O **prácrito** é unha familia de idiomas e dialectos índicos que se falaban na antiga India. Mentres que o sánscrito  era un idioma culto utilizado polos *bráhmanas* (sacerdotes) nos rituais relixiosos, como vehículo do hinduísmo brahmánico, o prácrito foi o medio polo que se difundiron crenzas heterodoxas como o xainismo (en idioma prácrito majarastri) ou o *budismo * (en idioma palí).
Chinés

**Chinés** pode facer referencia a:
* Unha persoa natural da **República Popular da China**.
* A **lingua chinesa**.
Reme de Arriba, Covelas, Ribadeo

**Reme de Arriba** é unha pequena aldea situada no leste da parroquia de Covelas no concello de Ribadeo, por ela pasa o río Grande e o río Pequeno que desembocan na Ría de Ribadeo. A localidade está formada por 4 casas con 11 veciños.

Está situada xunto ao lugar de Reme (Ove).

## Fauna
A súa fauna é moi prezada: destacan os raposos, xabarís e corzos. Ademais hai case todos os tipos de animais domésticos. Destes os que máis destacan son as vacas e os porcos, habendo tamén coellos e galiñas.

## Flora 
Nos montes de Reme de Arriba domina de forma case exclusiva o eucalipto entre o que hai tímidas manchas de pino. Existen algunhas plantacións de castiñeiros así como unha carballeria enriba do río Grande.

## Historia 
Reme de Arriba era propiedade dun único dono que vendeu aos actuais veciños. No río Grande, no lugar coñecido como A Veneira cargábase madeira traída dos montes próximos, en barcas aproveitando a baixamar. Logo, unha vez que subía a marea, estas barcas saían con diferentes destinos. Tamén se cargaba mineral de ferro traído das minas de Vilela, todo isto era transportado en carros tirados de bois ou vacas. Este transporte deixou de facerse debido a construción da ponte de FEVE de Reme de Abaixo que, ao ser moi baixa, non deixa paso as embarcacións.
Nos anos 60 do século XX, construíuse nas inmediación unha planta de procesado de leite, que chegou a empregar unhas cincuenta persoas. Logo de sucesivas compras e vendas, acabou sendo pechada por Renny-Picot na década dos 90 .
Desde mediados dos setenta, as catro explotacións agrarias especializáronse en vacún de leite, chegando a sumar arredor de 60 cabezas. Dende principios do século XXI xa non queda ningunha explotación profesional, sendo case toda a produción, tanto de gando como de horta, para autoconsumo.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Covelas
### Parroquias de Ribadeo
Sistema inercial

Un **sistema inercial** é un sistema de referencia que presenta inercia, isto é: non presenta aceleracións, e daquela, non está a sufrir forzas. Tales sistemas ou están parados (velocidade=0) ou en movemento rectilíneo uniforme. É importante subliñar, que desde esta perspectiva, non pode haber curvas no movemento, pois se as houber, habería unha aceleración e iso contraría a condición imposta para termos un sistema inercial. Este marco clásico ven caracterizado polas transformacións de Galileo.

## Características 
Na *teoría da relatividade especial*, mantense a definición de sistema inercial, mais coa diferenza de que o tempo non transcorre xa do mesmo xeito nos dous sistemas, non hai xa invarianza na progresión do tempo. Esta é substituída pola invarianza na velocidade da luz, dando lugar á relatividade da simultaneidade. Agora as mudanzas de coordenadas cumpren as transfomacións de Lorentz, nas que todo isto queda reflictido.
E finalmente, na *teoría xeral da relatividade* (a día de hoxe a máis rigorosa e aceptada), a diferenza entre sistema inercial e non inercial, e o conseguinte principio de inercia, definidos sobre a base dunha métrica euclídea perden sentido por completo; así vense desprazados por un principio de movemento xeodésico, definido agora con base a unha métrica de Minkowski, polo que os obxectos (e sistemas de referencia) se moven do xeito ditado pola curvatura do espazo-tempo. Deste xeito xa non existen sistemas inerciais, nin ten senso a súa definición.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Transformación de Galileo
* Leis de Newton
* Relatividade especial
* Relatividade xeral
* Transformación de Lorentz
Movemento rectilíneo uniforme

[miniatura|250px|dereita|**Movemento rectilíneo uniforme.** Representación gráfica da  posición, [velocidade e aceleración dun móbil en función do tempo.]]
O **movemento rectilíneo uniforme** dun punto en relación a un referencial S ten lugar cando nese mesmo espazo o punto se move en liña recta con velocidade constante, é dicir, con aceleración nula.

En termos matemáticos, se \vec{r_{(t)}} for a posición do punto e t o tempo:

\frac{d\vec{r}}{dt} = \vec{v} = constante ou \vec{a}=\frac{d\vec{v}}{dt} = \frac{d^2 \vec{r}}{dt^2} = \vec{0}

A distancia percorrida calcúlase multiplicando a magnitude da velocidade polo tempo transcorrido. Esta relación tamén é aplicable se a traxectoria non é rectilínea, con tal que a velocidade sexa constante.

A velocidade pode ser nula (repouso), positiva ou negativa. Polo tanto, o movemento pode ter dous sentidos; unha velocidade negativa representa un movemento en dirección contraria ao sentido que teñamos aceptado como positivo.

O **MRU** caracterízase por:

* Movemento que se realiza sobre unha liña recta.
* Velocidade constante; implica magnitude e dirección constantes.
* Aceleración nula.

## Ecuacións do movemento
Sabemos que a velocidade v\, é constante; isto significa que non existe aceleración.

Entón, a posición x\, no instante t\, vén dada por:
:  x = x_0+vt\,
onde x_0\, é a posición inicial.

## Representación gráfica do MRU 
Na representación da gráfica da velocidade en función do tempo obtense unha recta paralela ás abscisas (tempo). Ademais, a área baixo a recta producida representa a distancia percorrida.

A representación gráfica da distancia andada en función do tempo dá lugar a unha recta que ten como pendente o valor da velocidade.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*  

### Outros artigos
* Cinemática
* Movemento rectilíneo
* Movemento rectilíneo uniformemente acelerado

### Ligazóns externas
* Movemento rectilíneo uniforme
Paradoxo dos xemelgos

O **Paradoxo dos xemelgos**, ou **Paradoxo de Langevin**, é un experimento mental envolvendo a dilatación temporal proposta na Relatividade restrita.

## Da dilatación temporal 
A Teoría da relatividade prevé que dado un referencial inercial *S* e outro referencial inercial *S* tal que *S* se move con velocidade constante *v* en relación a *S* por medio dunha Transformación de Lorentz entre referenciais atopamos a relación entre as coordenadas *x,y,z* e *t* do sistema *S* e as coordenadas ''x',y',z'* e *t'''.

Usando a transformación de Lorentz para o tempo obtemos

\Delta t=\frac{t'-t_{0}'}{\sqrt{1-v^{2}/c^{2}}}.

Como *v* é obrigatoriamente menor que *c* temos que para o corpo en movemento o tempo corre máis lentamente do que para o corpo en repouso.

## Do enunciado 
Sexan dous xemelgos *A* e *B* idénticos, colocando o irmán *A* nunha nave espacial na cal el viaxará a unha velocidade moi próxima a *c* (velocidade da luz) - en canto o outro, *B*, permanece en repouso na Terra. Para *B*, a nave estase movendo e por conta disto el pode afirmar que o tempo está correndo máis lentamente para o seu irmán *A* que está na nave.

Analogamente, *A* ve a Terra afastarse de forma que el pode, da mesma forma, afirmar que o tempo corre máis lentamente para *B*.

Cando a nave retorna a Terra cal dos dous efectivamente está máis novo?

## Da solución 
Existe unha quebra de simetría fundamental no problema, a saber, soamente o irmán *B* pode afirmar que estivo todo o tempo nun mesmo referencial inercial, a Terra.

O irmán *A* saíu do referencial de repouso da Terra e foi para un referencial movéndose a *v*, esa mudanza implica unha aceleración, e esta aceleración é a quebra de simetría pois en canto acelerado o referencial en que se atopa non é inercial e, consecuentemente, o estado de movemento do corpo pode determinarse.
Lista de reis dos hititas

A datación e a secuenciación dos reis hititas é unha compilación de rexistros fragmentarios, complementada pola recente achega en Hattusa dun xogo de máis de 3500 impresións en selos que teñen inscritos nomes e títulos e xenealoxías dos reis hititas.  As datas indicadas aquí son aproximadas, e dependen do sincronismo cando son coñecidas as cronoloxías dos países veciños e máis de Exipto.

Hai poucas noticias sobre os gobernantes da época do Imperio medio. A secuencia aquí presentada baséase en gran parte na realizada por Bryce na súa obra en 1998.

McMahon (1989) relaciona a Hattusilis II e Tudhaliyas o Mozo en orde inversa. Bryce, entre outros, non distingue un Imperio medio. No seu lugar, remata o Reino antigo con Muwatallis I e comeza o Imperio Novo con Tudhaliyas II. Tampouco se adoita incluír a Tudhalias "o Mozo" nas listaxes de reis hititas, pois foi asasinado despois da morte de seu pai, Tudhaliyas III.

## Hatti 
## Reino antigo 
## Reino medio 
## Reino novo (Imperio) 
[miniatura|290x290px|Tudhaliyas IV, rei dos hititas. Relevo atopado en [Yazilikaya (Turquía)]]

## Os Grandes reis despois de 1200 a.C. 
Despois do colapso do Imperio Hitita, este permaneceu en mans de gobernantes locais que levaron o título de "Gran Rei".

## Notas 
## Bibliografía 
* McMahon, G.&nbsp;(1989), *Hittite History.* Biblical Archaeologist 52, páxs. 62 - 77.
* Robert S. Hardy (1941).*The Old Hittite Kingdom: A Political History.* The American Journal of Semitic Languages and Literature, vol. 58, nº 2, páxs.177–216.
Centros de Formación e Recursos

Os **Centros de Formación e Recursos** (**CFR** ou **CEFORE**) constitúen un órgano dependente do servizo de Formación do Profesorado da Xunta de Galicia para a formación permanente do profesorado, o intercambio de experiencias e a reflexión sobre os procesos educativos e a dinamización pedagóxica dos centros educativos que pretende contribuír á mellora da calidade no ensino.
En 1999 os CFR substituíron os CEFOCOP (Centros de Formación Continuada do Profesorado), e neles integráronse os CERES (Centros de Recursos).

Na actualidade o territorio galego divídese nos CFR de Vigo, A Coruña, Ferrol, Lugo, Ourense, Pontevedra e Santiago de Compostela, que contan con seccións en diversas vilas.
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*CEFORES*Consellería de Educación e Ordenación Universitaria
O Campo, Campo Lameiro

**San Miguel do Campo** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Campo Lameiro. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 694 habitantes (364 mulleres e 330 homes) distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2004 cando tiña 718 habitantes.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de San Miguel do Campo.jpg|Igrexa parroquial.
Ficheiro:Igrexa de San Miguel do Campo 3.jpg|Igrexa parroquial.
Ficheiro:Capela de Santo Antón, Castro de Penalba, Campo Lameiro.jpg|Capela de Santo Antón, no Castro de Penalba.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Campo 
### Parroquias de Campo Lameiro 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Campo Lameiro
O Couso, Campo Lameiro

**San Cristovo do Couso** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Campo Lameiro. Segundo o IGE en 2009 tiña 256 habitantes (138 mulleres e 118 homes) 71 menos que en 1999. Ten sete entidades de poboación.

## Festas 
* Festas patronais de San Cristovo do Couso o 27, 28 e 29 de xullo.
* Festa do Santísimo Sacramento o 22 de xuño.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Couso 
### Parroquias de Campo Lameiro 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Campo Lameiro

### Ligazóns externas 
* O Couso na web do concello de Campo Lameiro
Moimenta, Campo Lameiro

**Santa María de Moimenta** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Campo Lameiro. Segundo o IGE de 2009 tiña 276 habitantes (154 mulleres e 122 homes) distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 328 habitantes.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de Santa María de Moimenta.jpg|Igrexa de Moimenta.
Ficheiro:Laxe da Forneiriña, Campo Lameiro.jpg|Laxe da Forneiriña.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Moimenta 
### Parroquias de Campo Lameiro 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Campo Lameiro
Fragas, Campo Lameiro

**Santa Mariña de Fragas** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Campo Lameiro. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 605 habitantes (299 mulleres e 306 homes) distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2004 cando tiña 658 habitantes.

## Patrimonio 
A igrexa parroquial de Santa Mariña de Fragas conserva a fachada románica (do século XII), estando completamente reformado o resto do templo. Sobre a porta existe un sinxelo tímpano no que se representa a un bispo bendicindo ós fieis, acompañado dunha figura cunha cruz e outra cos evanxeos.

No territorio desta parroquia atópase un dos numerosos complexos de petróglifos que existen en Campo Lameiro. Denomínase a Pedra da Boullosa e posúe abondosas insculturas de animais (entre os que destaca unha serpe de case 5 metros de lonxitude), círculos e cazoletas. Tamén pode verse unha figura humana cun pau na man dereita.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Fragas 01-2.jpg|Fachada da igrexa.
Ficheiro:Fragas 01-timpano.jpg|Tímpano da portada.
Ficheiro:Fragas 01-detalle.jpg|Detalle dos capiteis.
Ficheiro:Santa Mariña de Fragas.jpg|Imaxe de Santa Mariña na porta lateral da igrexa.
Ficheiro:Pedra da Boullosa - Fragas, Campo Lameiro.jpg|Pedra da Boullosa.
Ficheiro:Pedra de San Francisco - Fragas, Campo Lameiro.jpg|Pedra de San Francisco.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Fragas 
### Parroquias de Campo Lameiro 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Campo Lameiro
Montes, Campo Lameiro

**San Isidro de Montes** é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Campo Lameiro. Segundo o padrón municipal en 2013 tiña 154 habitantes (80 mulleres e 74 homes), 24 menos ca en 2004. Ten tres entidades de poboación.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Capela de San Brais da Carballeira.jpg|Capela de San Brais da Carballeira.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Montes 
### Parroquias de Campo Lameiro 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Campo Lameiro
Lingua alur

O **alur** é unha lingua nilo-sahariana que se fala en Uganda e na República Democrática do Congo.

## Distribución xeográfica 
Fálase nas rexións de Mahagi e no noroeste da rexión de Djalasiga do distrito de Ituri da provincia Oriental do Congo e no norte do Lago Alberte en Uganda.

## Falantes 
1&nbsp;209&nbsp;000 (2001)
* Congo: 750.000
* Uganda: 459.000

## Dialectos 
* Jokot 
* Jonam, é o dialecto que se fala no Congo, aínda que tamén ten falantes en Uganda.
* Mambisa 
* Wanyoro

## Usos sociais 
En Uganda úsase na radio e hai prensa en alur. En 1955 publicouse a Biblia en alur.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O alur no Ethnologue
* Texto en alur
Carlos II

**Carlos II** é o nome para referirse a:
* varios monarcas:
:* **Carlos II de Anjou "o Coxo"** (1254-1309), rei de Nápoles;
:* **Carlos II de España "o Enfeitizado"** (1661-1700), rei de España desde 1665 ata a súa morte;
:* **Carlos II de Francia "o Calvo"** (823-877), emperador de Francia e do Sacro Imperio Romano;
:* **Carlos II de Inglaterra** (1630-1685), rei de Inglaterra, Escocia e Irlanda;
:* **Carlos II de Navarra "o Malo"** (1332-1387), rei de Navarra;
:* **Carlos II de Romanía** (1893-1953), rei de Romanía.
:* **Carlos II de Sicilia** (1500-1558), máis coñecido por **Carlos I de España e V de Alemaña**;
* varios nobres ou cargos eclesiásticos europeos:
:* **Carlos II de Alençon "o  Magnánimo"** (1297-1346), conde de Alençon;
:* **Carlos II de Borbón** (1433-1488), duque de Borbón;
:* **Carlos II de Estiria** (1540-1590), arquiduque de Austria;
:* **Carlos II de Lorena "o Intrépido"** (1364 - 1431), duque de Lorena;
:* **Carlos II de Mónaco** (1555-1589), señor de Mónaco;
:* **Carlos II de Parma** (1799-1883), duque de Parma;
:* **Carlos II de Saboia** (1489-1496), duque de Savoia;
:* **Carlos Manuel II de Saboia** (1634-1675), duque de Savoia;
:* **Carlos II de Mantua** (1629-1665) duque de Mantua
Teoría do éter

A **teoría do éter** foi proposta por Hendrik Lorentz, defendendo que os obxectos e observadores viaxarían a través dun éter estacionario, sufrindo un encurtamento físico (hipótese da contracción de Lorentz) e unha mudanza na duración do tempo (dilatación do tempo).
Experimento de Michelson-Morley

A **experiencia de Michelson-Morley**, unha das máis importantes e famosas experiencias da historia da física, levouse a cabo en 1887 no que é hoxe a Case Western Reserve University, e considérase a primeira proba forte contra a teoría dun éter luminífero.
A teoría física no fin do século XIX postulaba que, tal como as ondas de auga teñen de ter un medio por onde propagarse (a auga) e as ondas sonoras audíbeis tamén requiren o seu medio (o ar), as ondas luminosas irían necesitar, tamén elas, dun medio propio, o "éter luminífero".
A velocidade de movemento do laboratorio terrestre idealizado por Michelson-Morley "instalado na superficie dese planeta" en 1887 en Alemaña, mostrou que "se existir" o éter debería arrastarse xuntamente co laboratorio, ou caso contrario o movemento da terra debería somarse ou subtraerse ás propagacións electromagnéticas na faixa das frecuencias estudadas, mesmo se o feixe luz se deslocase en dirección paralela ou perpendicular ao movemento terrestre, como nada diso aconteceu, o experimento demostrou que a propagación da luz é independente do medio.

Mais visto que a velocidade da luz é tan elevada, a concepción dun laboratorio estábel o suficiente libre de vibracións , precisou asentarse sobre un lenzol de estaño derretido, capaz de detectar usando o Efecto Doppler as interferencias nas ondas de luz na presenza do éter, de propiedades aínda imaxinosas, alén de moito diñeiro necesitou dun considerábel esforzo intelectual que mesmo así pode ter sido indebidamente aplicado, dada a precisión requirida.
Experimento de Hamar

A **experiencia de Hamar** foi unha experiencia levada a cabo para descubrir e eventualmente medir o arrastro do éter (en Inglés, *ether drift*).

Consistía nunha variante da Experiencia de Michelson-Morley e usaba masas de chumbo en lados opostos dun dos brazos do interferómetro de Michelson-Morley.

O seu resultado negativo, así como na experiencia de Michelson-Morley, levaba a contradicións, xa que postulábase que **ou** unha **ou** outra debería presentar resultado *positivo* ao paso do éter, mais en ambos os dous casos o resultado foi *negativo*.
Experimento de Trouton-Noble

A **experiencia de Trouton-Noble** consistiu nun intento de comprobación da veracidade dunha previsión da visión do electromagnetismo baseada na hipótese do éter. Foi levada á cabo entre 1901 e 1903 por Frederick Thomas Trouton.

## Características 
A previsión era de que un capacitor cargado, con placas paralelas entre si e paralelas á dirección do movemento do capacitor, debería xerar un torque con consecuente rotación de modo que se aliñase tranversalmente á súa primeira dirección. Ou sexa, o capacitor debería ter ao final as súas placas coas faces orientadas transversalmente á dirección do movemento.

O resultado nulo desta experiencia confirmouse por experiencias aínda máis sensíbeis feitas por Chase en 1923 e por Hayden en 1994.

A montaxe experimental na experiencia orixinal consistía en se suspender un capacitor cargado por unha fina fibra de torsión

A montaxe debía ser protexida de campos eléctricos e magnéticos espurios, caso contrario daría lugar a un falso positivo, como no caso da versión realizada por Cornille.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*F. T. Trouton and H. R. Noble, "The mechanical forces acting on a charged elecric condenser moving through space," Phil. Trans. Royal Soc. A 202, 165–181 (1903).
*Carl T. Chase, "The Trouton-Noble ether drift experiment," Phys. Rev. 30, 516–519 (1927).
*H. C. Hayden, "High sensitivity Trouton-Noble experiment," Rev. Scientific Instruments 65 (4), 788–792 (1994). 
*P. Cornille, "Correspondence: Making a Trouton-Noble experiment succeed," Galilean Electrodynamics 9 (2), 33 (1998).
*P. Cornille, "A lineal Trouton-Noble experiment which shows the violation of Newton's third law," Hadronic j. Supplement 13 (2), 191–202 (1998).
Experimento de Kennedy-Thorndike

A **experiencia de Kennedy-Thorndike**, tamén chamada de **estabelecemento experimental da relatividade do tempo**, consistiu nunha versión modificada da experiencia de Michelson-Morley e serviu, polo seu resultado nulo, para axudar a falsear a teoría do éter. Foi levada a cabo pola primeira vez en 1932.

Nesta experiencia, o proxecto do interferómetro era diferente, onde un dos brazos cruzados do experimento orixinal era moito maior que o outro. Iso visaba tentar compensar o suposto efecto da contracción de Fitzgerald-Lorentz, hipótese *ad hoc* para explicar os resultados nulos da experiencia da Michelson-Morley. Ese suposto efecto só debería influenciar corpos materiais, e serviu de base para as teorías que colocaban os elétrons e prótons como tendo masa de natureza puramente electromagnética, tales como a teoría de Lorentz sobre o asunto.

Sendo un dos brazos do interferómetro moito maior en lonxitude que o outro, estarían suxeitos a diferentes velocidades rotacionais da Terra. Así, estarían suxeitos a diferentes contraccións de Fitzgerald-Lorentz. Tal construción *poría* en evidencia o arraste de éter que non se pode medir na experiencia de Michelson-Morley. Con todo, máis unha vez os resultados foron nulos, reforzando así a teoría da relatividade.

## Véxase tamén
### Bibliografía
*Kennedy, R. j. and Thorndike, E. M. (1932). Experimental Establishment of the Relativity of Time. Phys. Rev. 42, 400.
Alive '95

'''''Alive '95'''* é un álbum en directo que supón o quinto traballo oficial da banda alemá de power metal Gamma Ray, gravado na xira do álbum *Land Of The Free*. Os lugares elixidos para realizar a gravación foron Milán, París, Pamplona e Erlangen.

A publicación oficial componse de 12 temas (2 dos cales corresponden á época de Helloween: "Ride The Sky" e "Future World"), cun tema extra na edición do Xapón (como por outra parte é habitual nos álbums de heavy metal, onde se coidan moito as edicións para o mercado xaponés): "Lust For Life".

## Listaxe de cancións 
### CD1
# "Land of the Free" – 5:29
# "Man on a Mission" – 5:54 
# "Rebellion in Dreamland" – 8:24 
# "Space Eater" – 4:45
# "Fairytale" – 0:44
# "Tribute to the Past" – 4:48 
# "Heal Me" – 7:27 
# "The Saviour" – 1:30 
# "Abyss of the Void" – 5:54
# "Ride the Sky" – 5:57 *(versión de Helloween)*
# "Future World" – 7:28 *(versión de Helloween)*
# "Heavy Metal Mania" – 6:27 *(versión de Holocaust)''
# "Lust for Life" (canción extra nas edicións non europeas) – 6:14

**CD2**
# "No Return" - 4:03
# "Changes" - 5:23
# "Insanity & Genius" - 4:09
# "Last Before the Storm" - 4:11
# "Future Madhouse" - 4:10
# "Heading for Tomorrow" - 8:17

## Músicos participantes
*Kai Hansen: vocais, guitarras 
*Dirk Schlächter: guitarras 
*Jan Rubach: baixo 
*Thomas Nack: batería
Negro

O termo **negro** ou **negra** pode referirse a:

*A cor **negra** dáse nun obxecto que absorbe a luz en todas as súas lonxitudes de onda;
*A **raza negra**, persoas de pel escura;
*A **negra**, figura musical;
*O **cinema negro**, xénero cinematográfico; 
*A **novela negra**, xénero literario;
*A **Marea negra** é chegada á costa da vertedura de hidrocarburos ó mar, a modo dunha marea tinxida de negro formada por unha masa oleaxinosa máis ou menos espesa da emulsión do hidrocarburo en auga;
*A **Peste negra** foi unha epidemia concreta de peste que chegou a Europa, a China, o Medio Oriente e outras rexións do Mundo;

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Pozo Negro**, lugar da parroquia de Xuño, no concello de Porto do Son;
***O Pozo Negro**, lugar da parroquia de Rebordelo, no concello de Cerdedo-Cotobade;
***Piago Negro**, lugar da parroquia de Sante, no concello de Trabada;
***Peronegro**, lugar da parroquia de Loureda, no concello de Oza-Cesuras.

;Fóra de España

;En Asturias
***Río Negro**, río asturiano que desemboca en Luarca.

;En Cantabria
***Rionegro**, lugar de Escalante.

;En Castela e León
***Río Negro**, curso fluvial da provincia de Zamora, afluente do río Tera;
***Rionegro del Puente**, concello español da provincia de Zamora.

;Na Arxentina
***Provincia de Río Negro**, provincia arxentina;
***Río Negro, Arxentina**, o río máis importante da Patagonia arxentina, que percorre a provincia homónima;

;No Brasil
***Rio Negro**, municipio de Mato Grosso do Sul;
***Rio Negro**, municipio do Paraná;
***Río Negro**, afluente do río Amazonas;
***Río Negro**, río do Paraná;
***Río Negro**, río do Mato Grosso do Sul;
***Rio Negro**, río que nace no Río Grande do Sul, Brasil e desauga no río Uruguai após atravesar Uruguai;
***Río Negro**, antiga colonia Friedenau, no Río Grande do Sul, hoxe Trigolândia, municipio de Hulha Negra.

;En Colombia
***Rionegro**, concello colombiano, no departamento de Antioquia;
***Rionegro**, concello colombiano, no departamento de Santander;
***Provincia de Rionegro**, provincia colombiana, no departamento de Cundinamarca.

;No Uruguai
***Departamento de Río Negro**, departamento uruguaio.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***A cor negra na cultura popular galega** representa a morte e, moitas veces, asóciase co mal e co demo.
Raza negra

[miniatura|Un home da [pobo masai|etnia masai en Kenya.]]
[miniatura|[Nenos en Namibia.]]
**Negro** ou **raza negra** son dous termos xenéricos usados para designar o conxunto de grupos étnicos compostos por individuos melanodermos, frecuentemente orixinarios da África subsahariana, mais tamén de Asia do sur e de Oceanía. O uso desta terminoloxía foi especialmente corrente na Europa do século XIX e XX, en función da clasificación dos pobos humanos segundo un dos criterios aparentes (teoría racialista).

## Usos contemporáneos 
A pertinencia da clasificación da humanidade en razas é hoxe en día fortemente contestada, sobre todo a raíz da secuenciación do xenoma humano: Craig Venter afirma que malia as diferenzas morfolóxicas, é imposíbel separar a humanidade en varias razas, no sentido científico do termo raza. Porén, o termo raza segue a ser de uso corrente para designar as etnias. Desde ese punto de vista, en certos países como os Estados Unidos de América utilízase o termo cunha finalidade de clasificación estatística, sen ningún criterio biolóxico ou científico de ningún tipo. Nos Estados Unidos acabaron por substituír o termo oficialmente polo vocábulo "afroamericano", principalmente a impulsos do movemento polos dereitos civís e deixouse de usar a regra dunha gota en función da cal unha persoa podía ser racializada "negra" nos Estados Unidos e a mesma ser "branca" no Brasil, como o caso de Lena Horne, por exemplo; Eartha Kitt a pesar de ter ascendencia alemá e holandesa de parte paterna, e a súa nai tiña sangue cheroqui e afroamericana, era considerada *negra.*

O uso do termo inglés "*black*" (negro) é usado aínda moi frecuentemente, e mesmo polos negros americanos, non así o termo "nigger", que se considera ofensivo e ás veces é substituído polo eufemismo «*the N-word*». O termo "*noir*" é de uso común na lingua francesa, e o mesmo que se pode dicir de "*negro*" en galego e castelán; nas variedades americanas do español acostuma usarse o vocábulo "*prieto*", correlato exacto do *"preto"* usual en portugués padrón; estes casos son posibelmente de orixe eufemística, do mesmo xeito que en francés se está a usar o anglicismo *black*; en inglés é tamén corrente "*negro*", mais con matiz despectivo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Racismo
* Raza branca
* Racialización
* Regra dunha gota
Isótopo

Os **isótopos**, (do grego: ἴσος, isos = mesmo; τόπος, tópos = lugar) son tódolos tipos de átomos dun mesmo elemento, que se atopan no mesmo sitio da táboa periódica pero teñen distinto número másico. Os átomos que son isótopos entre si son os que teñen igual número atómico (número de protóns no núcleo) pero diferente número másico (suma do número de neutróns e de protóns no núcleo), polo que son distintos no seu número de neutróns. A maioría dos elementos químicos posúen máis dun isótopo. Soamente 21 elementos (coma o berilio ou o sodio por exemplo) posúen un só isótopo natural.

Os isótopos denotanse polo nome do elemento correspondente seguido polo número másico, separados habitualmente por un guión (carbono-12, carbono-14, uranio-238 etc.). En forma simbólica, o número de nucleóns engádese coma superíndice á esquerda do símbolo químico: 3H (hidróxeno-3). Algúns isótopos posúen nomes concretos, coma o hidróxeno-2, chamado deuterio, e o hidróxeno-3, coñecido coma tricio.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Isótopo estable
Negro (cor)

A **cor negra** ou **moura** dáse nun obxecto que absorbe a luz en todas as súas lonxitudes de onda. Isto provoca que teña ausencia de cor, aínda que comunmente se fala de cor negra. O termo portugués ***preto*** tamén foi empregado en Galiza coma sinónimo de negro; Martín Sarmiento dicía: *Os feyxons pretos* (referíndose aos feixóns): *Del griego latino phaseolo se formó el gallego feyxôo, y son los que llaman fesóles, y son las alubias negras o pintadas de negro*.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Longyearbyen_by_Night.jpg
Ficheiro:Cab_Franc_grape.JPG
Ficheiro:Coal.jpg
Ficheiro:Oil_bubbles.JPG
Ficheiro:Computer monitor samsung.jpg
Ficheiro:Crow (6264684286).jpg
Ficheiro:Diesel-smoke.jpg
Ficheiro:Black Widow making web.jpeg

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* A cor negra na cultura popular galega
Coiro, Cangas

**San Salvador de Coiro** é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Cangas. Segundo o padrón municipal de 2016 tiña 6.817 habitantes (3.354 homes e 3.463 mulleres) distribuídos en 25 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 5.822 habitantes.

## Patrimonio 
A parroquia ocupa os vales fluviais do río Bouzos e do seu afluente, o río da Presa. As actividades agrícolas e gandeiras están en declive. No seu tempo foron famosas as festas do Entroido, das que destaca unha celebrada parodia da chegada dun tren. Desa ocasión e xa que as vías estaban instaladas con pouca pericia, vertían para atrás, o tren nunca botou a andar e rodou cara a atrás até acabar no fondo dunha poza. Desde aí, na comarca ouviuse sempre o dito de que "os de Coiro camiñan para atrás".

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de San Salvador de Coiro - Cangas do Morrazo - "Tempos de Barroco".jpg

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Coiro 
### Parroquias de Cangas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cangas
Darbo, Cangas

**Santa María de Darbo** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Cangas. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 7.407 habitantes (3.677 homes e 3.730 mulleres) distribuídos en 15 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 6.112 habitantes.

## Patrimonio 
A igrexa de Santa María de Darbo é de estilo barroco. Preto da praia de Santa Marta atópanse os restos da ermida de Santa Marta.
Na parroquia áchanse o IES Monte Carrasco e o IES María Soliño, ambos os dous institutos públicos de ensino secundario obrigatorio. Tamén está na parroquia o colexio público CEIP San Roque de Darbo, e o concertado Eduardo Pondal.

## Tradición 
Na parroquia realízase o 8 de setembro a danza e contradanza de Darbo, danza ancestral con orixe polo menos no século XVI. Foi recuperada entre os anos 1985 e 1986 despois de anos sen bailala por mor do franquismo. Esta Danza e Contradanza de Darbo enmárcase no conxunto da Romaría de Darbo, que se celebra entre os días 6 e 9 de setembro.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Balcón do Rei.jpg|Ría de Vigo dende o Miradoiro do Balcón do Rei.
Ficheiro:Ermida de San Blas de Darbo, Cangas.jpg|Ermida de San Blas de Darbo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Darbo 
### Parroquias de Cangas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cangas
Cangas, Cangas

**Santiago e San Salvador de Cangas** (á espera da oficialización da forma **Cangas de Morrazo (Santiago)**) é unha parroquia que se localiza no sueste do concello de Cangas. Segundo o padrón municipal de 2014 tiña 6936 habitantes (3385 homes e 3551 mulleres), 1027 máis ca en 1999. Están distribuídos nunha entidade de poboación, a vila de Cangas.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cangas 
### Parroquias de Cangas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Cangas
As Achas, A Cañiza

**San Sebastián das Achas** é unha parroquia que se localiza no concello da Cañiza, na comarca da Paradanta, provincia de Pontevedra.

Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 590 habitantes (277 homes e 313 mulleres), distribuídos en 35 entidades de poboación, o que supón unha diminución con respecto a 2013, cando tiña 681 habitantes.

## Historia 
A parroquia das Achas foi creada no século XVI con lugares de Parada das Achas.

## Lugares e parroquias
### Lugares das Achas
### Parroquias da Cañiza
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares da Cañiza
A Cañiza, A Cañiza

**Santa Teresa da Cañiza** é unha parroquia que se localiza no concello da Cañiza. Segundo o padrón municipal de 2013 tiña 2.010 habitantes (1.022 mulleres e 988 homes) distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 2004 cando tiña 1.721 habitantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Cañiza 
### Parroquias da Cañiza 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Cañiza
O Couto, A Cañiza

**San Bartolomeu do Couto** é unha parroquia que se localiza no leste do concello da Cañiza. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 349 habitantes (163 mulleres e 186 homes) distribuídos en 32 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 590 habitantes.

Cruza a parroquia unha estrada local que vai da capital municipal a Crecente, así coma o río Ribadil.

## Toponimia 
A orixe do topónimo é o latín , que é un "(lugar) cercado", para poder defendelo mellor.

## Xentilicio 
O seu xentilicio é **coutarexo**.

## Galería de imaxes 

Escudo O Couto, A Cañiza.jpg|Escudo nobiliario na igrexa
San Bartolomeu O Couto, A Cañiza.jpg|Imaxe de san Bartolomeu na igrexa
Procesión O Couto, A Cañiza.jpg|Procesión relixiosa

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Couto 
### Parroquias da Cañiza 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Cañiza
A Franqueira, A Cañiza

**Santa María da Franqueira** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello da Cañiza, na comarca da Paradanta, provincia de Pontevedra.

Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 130 habitantes (70 homes e 60 mulleres), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución con respecto a 2004, cando tiña 301 habitantes. Está composta por tres aldeas (A Franqueira, Parada e Cebreiro).

## Etimoloxía e historia 
O termo Franqueira (tamén escrito antigamente *Franqueyra*) procede do xermano e significaría: “lugar dos homes libres ou francos, honrados”. A primeira referencia da súa existencia é do ano 1063, cando o rei de Galiza Fernando I fixo unha doazón ao abade do mosteiro Alvito e aos freires que nel moraban. A parroquia tivo moita importancia na antigüidade. Ademais de aparecer en todos os mapas do antigo Reino de Galicia, en 1750, grazas ao censo do Marqués da Ensenada sabemos que na vila xa existía unha hospedaría monacal, unha botica, catro mesóns, xastre, ferreiros de cabalos, oito arrieiros de viño do Ribeiro, e incluso dous traficantes que traían lenzos de teas dende Madrid.

## Patrimonio 
* Mosteiro de Santa María da Franqueira, do que só queda hoxe a súa igrexa parroquial, data do século XII, e é o edificio máis alto da parroquia.

## Festas 
A parroquia da Franqueira tamén e coñecida polas súas romarías. Celébranse dúas importantes cada ano. Unha é a das *pascuillas*, que se celebra o luns seguinte ó domingo de Pentecoste, na que acoden representacións de varias parroquias en procesión con cadansúa imaxe da Virxe. Cando chegan á Franqueira proceden a un ritual, que é o saúdo á Virxe da Franqueira, que fan tódalas imaxes da Virxe que van ese día á Franqueira.

A outra romaría celebrase os días 7, 8, 9 e o domingo seguinte do mes de setembro, que coincide co nacemento da Virxe María: nese día chega moita xente á Franqueira polo vieiro da Franqueira. Nesta romaría celébrase unha procesión ó acabar a celebración da eucaristía que vai acompañada por un grupo de 8 danzantes (catro homes e catro mulleres) que realizan as catro danzas (a dos paus, a dos arcos, a das cintas) e despois ten lugar a representación da loita entre os mouros e os cristiáns.

## A Franqueira na literatura popular 
* *A Virxe de Lurdes/ vai para a Franqueira/ visitar a santa/ Virxe compañeira* .
* *Árdelle o carro,/ árdelle o eixe,/ árdelle o carro/ aos de Valeixe* .
* *Batalláns xa chega/ coa súa santiña,/ e cara a Franqueira/ connosco camiña* .
* *De Vilar a Virxe,/ garrida e xeitosa,/ pola nova ponte/ vén en busca nosa* .
* *Virxe da Franqueira/ que tes un meniño,/ fainos levadeiro/ o longo camiño* .

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de Santa María da Franqueira, A Cañiza.jpg|Portada da igrexa de Santa María da Franqueira.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Franqueira 
### Parroquias da Cañiza 
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Cañiza
* Mosteiro de Santa María da Franqueira
* Romaría da Franqueira
* Vieiro da Franqueira
Parada das Achas, A Cañiza

**Santiago de Parada das Achas** é unha parroquia que se localiza no sur do concello da Cañiza na comarca da Paradanta.

Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 303 habitantes (147 homes e 156 mulleres), distribuídos en 46 entidades de poboación, o que supón unha diminución con respecto a 2013, cando tiña 397 habitantes.

## Historia 
No século XVI constituíuse a nova parroquia das Achas, segregándose os seus lugares de Parada.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Parada das Achas
### Parroquias da Cañiza
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares da Cañiza
Petán, A Cañiza

**San Xián de Petán** é unha parroquia que se localiza no leste do concello da Cañiza, na comarca da Paradanta, provincia de Pontevedra. 

Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 282 habitantes (151 homes e 131 mulleres), distribuídos en 28 entidades de poboación, o que supón unha diminución con respecto a 2013, cando tiña 345 habitantes.

Nesta parroquia, a carón da estrada N-120, está un dos cinco touros de Osborne existentes en Galicia: valados publicitarios colocados á beira das estradas por toda España na segunda metade do século XX e declarados patrimonio cultural e artístico.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Petán
### Parroquias da Cañiza
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares da Cañiza