Tarzán

miniatura|dereita|*As aventuras de Tarzán*, 1921
**Tarzán** é un personaxe creado por Edgar Rice Burroughs, que apareceu por primeira vez na novela "Tarzán dos monos" en 1914, e despois en trinta e tres películas e series posteriores.

## A historia de Tarzán 
Tarzán é o fillo orfo dunha parella inglesa aristocrática abandonados en África a finais do século XIX. Despois de morreren seus pais, Tarzán foi adoptado e educado por unha manda de monos aos cales Burroughs chama "mangani", unha especie non coñecida pola ciencia, pero con características de gorilas, chimpancés e homínidos, incluíndo unha forma de linguaxe primitiva. "Tarzán" significa "pel branca" en linguaxe manganí. O seu nome inglés é John Clayton III, Lord de Greystoke.

A educación recibida deulle habilidades físicas considerabelmente superiores ás dos mellores atletas "civilizados", pero tamén herdou un gran nivel de habilidade mental. Aprendeu a ler só examinando libros de inglés deixados polos seus pais, e discrepando coa versión de falante inarticulado popularizada nas películas, aprendeu a falar varios idiomas de forma fluída.

El só volve facer contacto cos seres humanos novamente unha vez que xa é grande. Neste período, aprende a falar francés e inglés e visita o mundo civilizado, pero despois rexéitao e volve á xungla. En historias posteriores cóntanse outras aventuras levadas a cabo por el, varias veces descubrindo civilizacións perdidas.

Tarzán é a encarnación moderna da antiga tradición literaria do "heroe criado por animais". Outros exemplos son Mowgli d´*O libro da selva* e *O libro da selva 2* creado por Rudyard Kipling e os fundadores lendarios de Roma, Rómulo e Remo aleitados por unha loba.

A historia de Tarzán está baseada en ideas non científicas sobre a evolución e o "Darwinismo social" explorada na literatura popular dese período, tales como a de Jack London e Robert E. Howard.

## Tarzán como personaxe literario 
Tarzán foi un dos personaxes literarios máis coñecidos do mundo. Apareceu en filmes, bandas deseñadas e programas de televisión. A maioría das películas de Hollywood con Tarzán, desde a década de 1930 en adiante, móstrano coa súa compañeira chimpancé Chita.
O escritor de ciencia ficción Philip José Farmer escribiu *Tarzan Alive!* (Tarzán vive!), unha biografía de Tarzán utilizando o argumento que era unha persoa real.
Tamén aparece como un personaxe menor no libro *Lust*, de Geoff Ryman.
A pesar de que os dereitos de "Tarzán dos monos" son de dominio público nos Estados Unidos, todos os traballos de Burroughs manteranse baixo copyright na Unión Europea até o ano 2021, e o nome **Tarzán** é unha marca rexistrada.
Na cidade de Tarzana, California Burroughs tiña o seu fogar, e por iso a cidade foi rebautizada en 1927 con ese nome na súa lembranza.

## Libros con Tarzán 
### por Edgar Rice Burroughs 
# *Tarzan of the Apes* (1912)
# *The Return of Tarzan* (1913)
# *The Beasts of Tarzan* (1914)
# *The Son of Tarzan* (1915)
# *Tarzan and the Jewels of Opar* (1916)
# *Jungle Tales of Tarzan* (1916,1917)
# *Tarzan the Untamed* (1919,1921)
# *Tarzan the Terrible* (1921)
# *Tarzan and the Golden Lion* (1922,1923)
# *Tarzan and the Ant Men* (1924)
# *Tarzan, Lord of the Jungle* (1927,1928)
# *Tarzan and the Lost Empire* (1929)
# ''Tarzan at the Earth's Core* (1930)
# *Tarzan the Invincible* (1930,1931)
# *Tarzan Triumphant* (1932)
# *Tarzan and the City of Gold* (1932)
# *Tarzan and the Lion Man* (1933,1934)
# *Tarzan and the Leopard Men* (1935)
# *Tarzan's Quest* (1935,1936)
# *Tarzan and the Forbidden City* (1938)
# *Tarzan the Magnificent* (1936,1937)
# *Tarzan and the Foreign Legion* (1947)
# *Tarzan and the Madman* (1964)
# *Tarzan and the Castaways* (1941,1940,1940)
* Para lectores novos
** *Tarzan and the Tarzan Twins* (1936,1963)

### Por outros escritores 
* Barton Werper
*# *Tarzan and the Silver Globe* (1964)
*# *Tarzan and the Cave City* (1964)
*# *Tarzan and the Snake People* (1964)
*# *Tarzan and the Abominable Snowmen* (1965)
*# *Tarzan and the Winged Invaders* (1965)
As novelas deste autor nunca foron autorizadas por ERB, Inc. Foron sacadas de circulación e as copias que quedaban foron destruídas.
* Fritz Leiber
** *Tarzan and the Valley of Gold* (1966)
* Philip José Farmer
** *Tarzan Alive* (1972)
** *The Dark Heart of Time: a Tarzan Novel* (1999)
* ERB and Joe R. Lansdale
** *Tarzan: the Lost Adventure* (1995)
* R. A. Salvatore
** *Tarzan: the Epic Adventures'' (1996)

## Actores que foron Tarzán 
### Películas 
* Gordon Griffith 1918 (Tarzán novo)
* Elmo Lincoln 1918, 1918, 1921 (chamado o "primeiro" Tarzán, pero Gordon Griffith aparece primeiro na película)
* Gene Pollar 1920
* P. Dempsey Tabler 1920
* James Pierce 1927
* Frank Merrill 1928, 1929
* Johnny Weissmuller 1932, 1934, 1936, 1939, 1941, 1942, 1943, 1943, 1945, 1946, 1947, 1948
* Buster Crabbe 1933
* Herman Brix, despois coñecido como Bruce Bennett 1935, 1938
* Glen Morris 1938
* Lex Barker 1949, 1950, 1951, 1952, 1953
* Clint Walker 1954
* Gordon Scott 1955, 1957, 1958, 1958, 1959, 1960
* Denny Miller 1959
* Jock Mahoney 1962, 1963
* Ron Ely 1966, 1967, 1968, 1970
* Mike Henry 1966, 1967, 1968
* Miles O'Keeffe 1981
* Christophe Lambert 1984
* Casper Van Dien 1998
* Tony Goldwyn 1999 (como voz na película animada)
* Alex D. Linz 1999 (como voz na película animada)

### TV 
* Gordon Scott 1958
* Ron Ely 1966
* Joe Lara 1989
* Wolf Larson 1991
* Travis Fimmel 2003
## Animación 
* Tarzán, o rei da xungla

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* https://web.archive.org/web/20051108022555/http://escena.ya.com/tarzana54/ Tarzán en películas, cómic etc.