open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anzapahhadu

**Anzapahhadu** foi rei de Arzawa na segunda metade do século –XIV.
## Traxectoria
O rei hitita Tudhaliyas III (reinou sobre -1360 – -1344) conquistou Sallapa, que pertencía a Arzawa, e conquistou a "terra baixa" e despois reocupou Tawanuwa. Neste momento parece ser que era rei Anzapahhadu que derrotou a un exército hitita dirixido por Himuili, pero foi aniquilado por outro exército dirixido polo rei Suppiluliumas I (reinou sobre -1344 – -1322).

Suppiluliumas enviou ao gobernador Hanuttis a reconquistar Hapalla, cousa que logrou. Mursilis, fillo de Suppiluliumas, di que Tudhaliyas III e Suppiluliumas precisaron vinte anos para conquistaren Arzawa, o que quere dicir que para o -1330 ou pouco despois o reino de Arzawa quedou sometido.
Uhha-Ziti

**Uhha-Ziti** foi rei de Arzawa desde aproximadamente o -1330 ata o -1320 ou -1319.

## Historia 
O rei hitita Mursilis II iniciou o seu reinado combatendo aos Kaska do nordeste de Anatolia, preto da Cólquida, e ao reino de Palhuissa que ficou pacificado no segundo ano de reinado; na primavera seguinte foi desde Ankuwa contra Attarimma, Huwarsanassa e Suruda, cuxos reis fuxiron a Arzawa. Mursilis pediu a súa entrega, pero Uhha-Ziti negouse e ofendeuno chamándolle "rapaz". Mursilis foi a Palhuissa para reunir un exército. A campaña está ben documentada nos anais (ano dous): invadiu Arzawa e no monte Lawasa, pouco antes de chegar ao río Sehiriya, veu un raio (un meteoro probabelmente) que marcaba dirección norte cara Apasas. En Sallapa, Mursilis xuntou as súas forzas coas do seu irmán Sarri-Kusuh, ao que o seu pai había facer rei de Kargamis (Karkemish, en Siria).

En Aura, Maskhuiluwas rei de Mira informouno que o raio ferira a Uhha-Ziti no xeonllo e o deixara incapacitado. O rei de Arzawa non se recuperou o suficiente, pero aliado co rei de Ahhiuwa enviou ao seu fillo, Piyama-Kurunta, a atacar a Maskhuiluwas de Mira, e posibelmente destruíu Impa, pero Maskhuiluwas o rexeitou.

Maskhuiluwas volveu a Hapanuwa, e ficou fiel aliado hitita. Mursilis enviou a Gullas e Malazitis a saquearen a cidade de Milawata (Mileto) aliada de Ahhiyawa. Co pai aínda incapacitado para camiñar, Piyama-Kurunta presentou batalla en Walma, na rexión de Astarpa, e foi derrotado. Uhha-Ziti fuxiu ás illas da costa e morreu pouco despois.
Lois Griffin

**Lois Pewterschmidt Griffin** é unha personaxe da serie animada *Family Guy*. É a esposa de Peter e a nai de Meg, Chris e Stewie. Pertenceu por rama familiar á aristocracia de Rhode Island, á que renunciou tras casar con Peter Griffin. Ama de casa, leal e independente, mantén á familia e ten, ademais, que soportar a ira do avó Griffin (que a odia por ser protestante cando o resto da familia son católicos) e a do seu fillo Stewie, que quere rematar coa súa vida. Chegou a ser unha modelo de prestixio até que o seu pai e Peter a sacaron pola forza dese mundo. Tamén foi profesora de piano en casa e adoita ir a diversos grupos para amas de casa, como de lectura por exemplo. É unha consumada loitadora de Tae Jitsu, arte marcial que aprendeu para elevar a súa autoestima despois de que Peter menosprezase a súa autoridade diante dos seus fillos. Ademais tivo un noivado cun dos integrantes do grupo rockeiro Kiss na segunda tempada. Glenn Quagmire e Brian Griffin están namorados dela.
Tapalazunaulis

**Tapalazunaulis** foi rei de Arzawa sobre o -1340.

Fuxira ás illas do mar Exeo, pero volveu das illas e acadou o mando na cidade de Purandas, que resistía heroicamente aos hititas. Mursilis II marchou dasde Astarpa, atraeu a Tapalazunaulis á cidade de Purandas, e asaltouna. Tapalazunaulis ao ver o perigo, perdeu o gusto pola guerra e fuxiu coa súa familia e algúns fieis. Mursilis puido capturalo e, sen rei, Purandas caeu rapidamente. Descoñécese a súa sorte.
Klax

**Klax** é un videoxogo deseñado por Dave Akers e Mark Stephen Pierce en 1989 que ten como obxecto aliñar pezas coloreadas en columnas de cores similares para facelas desaparecer. Distribuído orixinalmente por Atari Games para máquinas recreativas, pola súa similitudes con Tetris viuse envolto nunha disputa legal. Realizáronse versións para Amiga, Amstrad CPC, Atari 2600, Atari 5200, Atari 7800, Atari ST, Commodore 64, DOS, Game Boy, Game Gear, Genesis, Lynx, MSX, NES, Sam Coupé, Sega Master System, TurboGrafx-16 eZX Spectrum.
Purandas

**Purandas** foi unha cidade do reino de Arzawa que se negou a entregar aos refuxiados que se opuxeran aos hititas, e resistiu os ataques de Mursilis III. Á fronte da cidade púxose o príncipe ou rei de Arzawa Tapalazunaulis, que volveu das illas do mar Exeo onde estaba, pero ao enfrontar o perigo, Tapalazunaulis fuxiu coa súa familia e algúns fieis e Mursilis puido capturalo, e, sen rei, Purandas caeu rapidamente.
Piyama-Kurunta

**Piyama Kurunta** foi rexente e príncipe de Arzawa sobre o 1240 a.C..

O seu pai, o rei de Arzawa Uhha-Ziti, non se recuperou da ferida producida por un raio, e tivo que deixar o goberno ao seu fillo. O pai concertou unha alianza co rei de Ahhiyuwa e enviou a Piyama-Kurunta, con forzas conxuntas, a atacar a Maskhuiluwas de Mira aliado do hitita Mursilis II.

Piyama-Kurunta posibelmente destruíu a cidade de Impa, pero Maskhuiluwas o rexeitou. Maskhuiluwas volveu á cidade de Hapanuwa, a capital de Mira, e ficou fiel aliado hitita, e Mursilis III enviou uns xefes de nome Gullas e Malazitis a saquearen a cidade de Milawata (Mileto) aliada de Ahhiyuwa.

Piyama-Kurunta presentou batalla en Walma, na rexión de Astarpa, e foi derrotado. Uhha-Ziti fuxiu ás illas. Os habitantes antihititas de Hursanassan, Surudan, e Attarimman fuxiron ás montañas Arinnandas e á cidade de Purandas. Mursilis e o seu irmán Sarri-Kusuh de Karkemish asediaron as montañas onde pronto os refuxiados, debido á fame, se renderon; pero a cidade de Purandas resistiu o cerco e non quixo entregar aos refuxiados. Mursilis estaba acampado no río  Astarpa cando soubo que Uhha-Ziti morrera. A sucesión recaeu no fillo de Uhha-Ziti, Tapalazunaulis, que foi capturado por Mursilis.

Piyama-Kurunta, que debía de estar nas illas, encarcerado seu irmán Tapalazunaulis e rendida a cidade de Purundas, viu a súa causa perdida, e pediu a paz. Mursilis deportou a Piyama-Kurunta a Hattusas, onde seguramente morreu.
Meg Griffin

**Megan Griffin** (usualmente chamada *Meg*) é unha personaxe da serie de animación estadounidense *Family Guy*. É a maior de tres irmáns, e a única filla. A súa vida é unha pescuda constante pola aceptación social, que non adoita conseguir debido, entre outras cousas, á actuación da súa familia.

Cando algo sae mal Peter non dubida en botarlle a culpa e ata agredila. Tempada a tempada parece que o seu rol na serie vaise esaxerando chegando a ser o chiste fácil e perdendo protagonismo. Para ter amigas fíxose pasar por lesbiana. No futuro, o cal visita Stewie, Meg cámbiase de sexo, chamándose Ron.
Chris Griffin

**Christopher Cross Griffin** (máis coñecido como *Chris*) é o segundo fillo de Peter e Lois na serie de animación estadounidense *Family Guy*. É unha reprodución a escala do seu pai, do que herda a pouca intelixencia e a aparencia física, coma o sobrepeso. Destaca na pintura, onde chegou a ser promovido como pintor en Nova York, onde coñeceu á que foi a súa moza Kate Moss. Chris idolatra ó seu pai e intenta non decepcionalo, pero Peter non lle presta atención. Vive atemorizado por un mono que vive no seu armario.
Brian Griffin

**Brian Griffin** é unha personaxe da serie de animación estadounidense *Family Guy*. É un can que é considerado un membro máis da familia. Foi adoptado por Peter cando Brian era un can da rúa. De ampla cultura e gustos refinados, Brian fala e anda coma un ser humano. Acode habitualmete ao psicólogo polos seus problemas co alcol e as drogas. Traballou como can policía, director de películas porno e columnista do New Yorker entre outros traballos.
Ocean Software

**Ocean Software** foi unha compañía británica de software, un dos meirandes desenvolvedores europeos de software. Fundárona David Ward e Jon Woods a fins de 1983, tiña a súa sede na cidade de Manchester.

## Historia e características 
Ocean realizou ducias de xogos para unha gran variedade de ordenadores, ZX Spectrum, Commodore 64, Amstrad CPC, Atari ST, Amiga, PC e videoconsolas como NES e SNES.
Nos primeiros anos realizou sobre todo versións de xogos de máquinas recreativas para as que non precisaba licenza ao non ser copias exactas. Despois realizou conversións con licenza de xogos de máquinas recreativas de filmes. A fins de 1984 adquiriu a compañía Imagine Software xa que non podían lanzar tantos produtos como demandaba o mercado cunha única empresa. En 1998 Infogrames adquiriu Ocean por 100.000.000 de libras, o último programa en saír co nome de Ocean foi GT 64: Championship Edition para Nintendo 64

## Videoxogos 
* The Chinese Juggler, 1984
* Hunchback, 1984, foi o primeiro arcade de salón en ser convertido ó ordenador baixo licenza
* Gilligan's Gold, 1984, versión de Bag-Man
* Eskimo Eddie, 1984, versión de Pengo
* Moon Alert, 1984, versión de Moon Patrol
* Daley Thompson's Decathlon, 1984
* Street Hawk, 1986
* Batman the Movie, 1989 
* Addams Family, 1992 
* Beach Volley, 1992
Stewie Griffin: The Untold Story

***Stewie Griffin: The Untold Story*** é un filme de animación realizado trala cancelación da serie *Family Guy* pola FOX no 2005 e que trata sobre a mesma.

Para crear e comercializar este filme decidiuse reeditar un episodio duplo, composto por dous episodios.

## Guión 
O filme empeza coa estrea do mesmo filme, unha nova contada por Tom Tucker e Diane Simmons (xornalistas dos noticiarios habituais de Quahog), e coa visita de tódolos "actores" do filme, a familia Griffin.

A historia céntrase en Stewie, que ó ver na televisión un home parecido a el, a quen alcuma "o meu outro eu" cre que é o seu pai real, rexeitando a Peter. Stewie decide ir a buscar a este home, e emprende a busca xunto a Brian.
Playing the Angel

***Playing the Angel*** é o undécimo álbum de Depeche Mode lanzado o 17 de outubro de 2005. Leva unhas vendas de 3.000.000 de discos

## Cancións 
(Agás que se mencione o contrario, tódalas cancións son escritas por Martin Gore)
# "A Pain That I'm Used To" – 4:11
# "John The Revelator" – 3:42
# "Suffer Well" – 3:49 (David Gahan, Christian Eigner, Andrew Phillpott)
# "The Sinner in Me" – 4:56
# "Precious" – 4:10
# "Macro" – 4:03
# "I Want It All" – 6:09 (Gahan, Eigner, Phillpott)
# "Nothing's Impossible" – 4:21 (Gahan, Eigner, Phillpott)
# "Introspectre" – 1:42
# "Damaged People" – 3:29
# "Lilian" – 4:49
# "The Darkest Star" – 6:55

## Sinxelos 
# "Precious" (outubro de 2005)
# "A Pain That I'm Used To" (decembro de 2005)
# "Suffer Well" (marzo de 2006)
# "John the Revelator / Lilian" (xuño de 2006)
Gerardo Harguindey

**Gerardo Harguindey Banet**, nado en Lugo o 29 de maio de 1937 e finado en Madrid o 25 de setembro de 1998, foi un político galego.

## Traxectoria 
Irmán máis vello do tradutor Henrique Harguindey, estudou o bacharelato no Colexio dos Maristas de Lugo e licenciouse en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela en 1964. Foi Subsecretario do Ministerio de Traballo (1977-1980), Conselleiro didáctico (1964) e Vicesecretario Xeral do Instituto Social da Mariña, delegado Provincial (1965-1970), director dos Servizos Provinciais de Madrid ata 1971 cando foi nomeado Vicesecretario xeral. Foi asesor da delegación gobernamental española nas Reunións Marítimas da Conferencia Internacional de Traballo (Xenebra 1970 e 1976).

Na transición foi membro do Partido Socialdemócrata, incorporado na UCD. Pola formación centrista foi escollido senador por Lugo nas cámaras constituíntes (1977-1979). Ao cesar como senador continuou vinculado ao goberno como subsecretario de Traballo e foi presidente da xestora da UCD na provincia de Lugo. Anos máis tarde, trala disolución da UCD, foi deputado do Centro Democrático y Social na Asemblea de Madrid (1987-1991), senador do CDS por Madrid (1989-1991). Foi presidente rexional de Madrid do CDS. Finou en Madrid o 25 de setembro de 1998.
 
## Recoñecementos 
Ten unha rúa en Celeiro ao seu nome.
## Vida persoal 
Casou con María Regla Valero Bolaño e foi pai de María, Cristina, Carmina, Gerardo, Jorge e Almudena Harguindey Valero.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de senadores galegos desde a Transición
### Ligazóns externas 
*Ficha no Senado
Cantón (homónimos)

O termo **Cantón** pode referirse a:

***Cantón**, subdivisión territorial existente en varios países;
***Cantón**, en heráldica, a esquina superior dereita dun escudo ou bandeira.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Cantón**, lugar da parroquia de Proente, no concello da Merca;
***Cantón**, lugar da parroquia de Outeiro de Rei, no concello de Outeiro de Rei;
***Cantón**, lugar da parroquia de Amandi, no concello de Sober;
***O Cantón**, lugar da parroquia de Maianca, no concello de Oleiros.

;Fóra de Galiza

;Na China
***Cantón**, cidade chinesa;
****Provincia de Cantón**, con capital en dita cidade.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Os Cantóns**, zona da Coruña do barrio da Pescadería, formada polas rúas do Cantón Grande e o Cantón Pequeno;
***O Santón**, lugar da parroquia da Veiga, no concello de Lalín.
Joaquín Costa

**Joaquín Costa Martínez**, nado en Monzón (provincia de Huesca) o 14 de setembro de 1846 e finado en Graus (Huesca) o 8 de febreiro de 1911, foi un político, xurista, economista e historiador aragonés. Foi o maior representante do movemento intelectual coñecido como Rexeneracionismo. As súas ideas de progreso tiñan como referente a modernización e europeización da sociedade e a economía española.

## Traxectoria 
miniatura|esquerda|150px|Selo da II República Española coa imaxe de Joaquín Costa.
Naceu dentro dunha familia campesiña modesta polo que tivo que estudar ó tempo que traballaba, estudou dereito e filosofía, exerceu como letrado en Cuenca e en Huesca, accedeu ó corpo de notarios exercendo en Granada e Xaén e posteriormente en Madrid, onde tamén foi profesor da Institución Libre de Enseñanza. En 1904, xa enfermo, retirouse á localidade de Graus para pasar os últimos anos da súa vida.
Afloramento (xeoloxía)

**Afloramento** ou **surxencia** en xeoloxía fai referencia á capa xeolóxica ou mineral que se encontra exposta na superficie da Terra. Na maior parte das ocasións o afloramento está cuberto por un manto de solo e vexetación e non se aprecia a simple vista pero alí onde a erosión foi maior si se pode observar.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* afloramento (oceanografía)
Bodyboard

miniatura|dereita|250px|Rapaz facendo un *"drop Knee"*.

O **Bodyboard** é un estilo de deporte parecido ao surf, xa que consiste en deslizarse polo mar coa forza das ondas. Úsanse unhas pequenas aletas para darse impulso. A táboa é diferente da de surf, máis curta e feita doutros materias máis flexibles e, polo tanto con menos tendencia a romper. É un deporte que permite moita mobilidade e cunha larga lista de trucos para executar.

O Bodyboard empezou a practicarse con táboas de madeira, ata que en 1971, Tom Morey, fabricou a táboa de telgopor. Púxose moi de moda nos 80' e era moi común ver a xente practicando este deporte polas praias. Moitos bodyboarders empezaron a practicar este deporte en ondas tan grandes e potentes como Pipeline, Teahupoo, Sunset, entre outras, ondas nas que moitos surfistas tiñan problemas polas baixadas da onda ou simplemente porque lles partía a táboa, problema que os bodyboarders non tiñan.
O bodyboard é un deporte derivado do surf que consiste en deslizarse e realizar acrobacias sobre as ondas cunha táboa de sobre un metro de largo. Hai tres estilos ou maneiras de deslizarse sobre un bodyboard:
* Tombado (prone).
* Cunha perna axeonllada (drop knee).
* Totalmente de pé.

Destas tres escolas a primeira é a máis estendida e a que caracteriza a este deporte con, sendo o deslizamento nas outras dúas similar ao surf de táboa. Todo grazas a Alfonso Escobar (yuka) o mellor no surf de huacho.

## Historia 
Antigamente usábanse táboas de madeira, logo saíron as de telgopor, ata que en 1971, na costa Kona de Hawaii, Tom Morey (surfista e inventor) quixo crear unha táboa máis curta cas do surf, que dera unha transición máis harmoniosa entre o piloto e a onda, máis branda, inofensiva, lixeira  que fose divertida para novatos e principiantes. Así foi que na cociña da súa casa, armado de coitelo, prancha e un pedazo de espuma de polietileno, comezou a dar forma ao que sería o primeiro prototipo do que hoxe é o actual bodyboard.
Función de onda

**Función de onda** é calquera función que describe o comportamento dunha onda. As máis sinxelas describen o comportamento dunha onda harmónica como produto dunha constante pola función sinusoidal dun argumento que contén a variable tempo. A función de onda pode corresponder a ondas de representación complicada, como as ondas de probabilidade da mecánica cuántica.

Os vectores nun espazo vectorial exprésanse en xeral en función dunha base (un conxunto concreto de vectores que "expanden" o espazo, a partir dos cales pódese construír calquera vector nese espazo mediante unha combinación lineal). Se esta base se indexa cun conxunto discreto (finito, contable), a representación vectorial é unha columna de números. As bases vectoriais tamén poden ter un índice continuo (infinito, incontable). Cando un vector de estado mecanocuántico represéntase fronte a unha base continua, chámase **función de ondas**.

Estendendo o tratamento vectorial, é posible definir un produto interno de base continua, a chamada integral de solapamento, ou integral do produto de dúas funcións de ondas. As funcións para as que este produto está ben definido dise que forman un espazo de Hilbert. Usando este produto, pódense realizar cálculos mecanocuánticos como se fai con vectores abstractos. O vector adxunto é o complexo conxugado da función de onda. Baixo este tratamento, a interpretación do valor absoluto do cadrado da función de onda como densidade de probabilidade é directa e é consecuencia clara dos postulados da mecánica cuántica.

En xeral, os vectores que constitúen as bases corresponden a posicións ou momentos precisos, e non son estados cuánticos accesibles. As dúas bases máis continuas son o espazo de posicións e o de momentos, chamados polos físicos, "base de espazo-r" e "base de espazo-k", respectivamente. Pola relación de conmutación entre os operadores posición e momento, as funcións de onda en espazo-r e en espazo-k son pares na transformada de Fourier.

## Problemas de nomenclatura 
Pola relación concreta entra a función de onda e a localización dunha partícula nun espazo de posicións, moitos textos sobre mecánica cuántica teñen un enfoque "ondulatorio". Así, aínda que o termo **función de onda** se usa como sinónimo "coloquial" para **vector de estado**, non é recomendable, xa que non só existen sistemas que non poden ser representados por funcións de onda, senón que ademais o termo **función de ondas** leva a imaxinar que hai algún medio que está ondulando en sentido mecánico.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mecánica cuántica
* Ecuación de Schrödinger
Nadal en agosto

***Palwolui Christmas*** (8월의 크리스마스 Nadal en agosto) é un filme de Corea do Sur dirixido por Heo Jin-hode e estreado o 24 de xaneiro de 1998. Han Suk-kyu e Shim Eun-ha foron os principais protagonistas desta película romántica. Foi un éxito relativo en Corea, con 400.000 espectadores en Seúl e con presenza en festivais internacionais como o de Cannes. Existe un remake xaponés 8-gatsu no Kurisumasu (8月のクリスマス) realizado por Shunichi Nagasaki en 2005.

## Sipnose 
Jung-won é un fotógrafo de trintaetantos anos que padece unha enfermidade grave en fase terminal, malia iso, continúa a facer unha vida normal ata que un día coñece a Da-rim.
Anxo Carbajal

**Anxo Carbajal**, nado en Ourense en 1965, é un actor galego.

## Traxectoria 
Comezou no mundo da interpretación no teatro, concretamente en 1981 na compañía teatral Rúa Viva de Ourense. En 1983 fundou o seu propio grupo teatral, Kéltike Teatro en Amoeiro que mantivo ata 1987. En 1991 fundou Sal-monela Teatro na Coruña. No 2004 comeza a traballar na serie Libro de Familia para a TVG.

## Películas 
* *Catalina* (Mario Iglesias, 2006)
* *Pataghorobí* (Ricardo Llovo, 2005; filme para a TVG)
* *A Atlántida* (Belén Macías, 2005)

## Series 
* *As leis de Celavella* (TVG, 2004)
* *Libro de familia* (TVG, 2004-2010; como Senén Rego)
* *Escoba!* (TVG, 2012; como Arturo)
* *Serramoura* (TVG, 2015; como Tino Moreira)
Miss Ledyia

***Miss Ledyia*** ou ***Miss Ledya*** é o primeiro filme de ficción galego que se coñece, rodado en 1916. Foi dirixido por Xosé Gil y Gil, con guión de Rafael López de Haro, e ten unha duración de 20 minutos.

## Argumento
A historia, moi influída polos seriais cinematográficos de Louis Feuillade, moi de moda daquela, narra a chegada a Pontevedra de Miss Ledyia Katson e o seu tío millonario dende os Estados Unidos e a súa estadía na Illa da Toxa. Alí coinciden cos reis de Suavia que se encontran de incógnito e que están ameazados pola chegada tamén dun anarquista, que pretende realizar un atentado, nunha clara referencia ao atentado de Saraxevo que desencadeou a primeira guerra mundial.

## Características
miniatura|150px|O director Xosé Gil
Foi rodada na illa da Toxa, no balneario do río Lérez en Monte Porreiro (Pontevedra), e mais na Caeira e Portosanto (Poio). Estreouse o 3 de marzo de 1916 no Teatro Principal de Pontevedra.

Tan só se conserva unha copia do filme que estivo no Museo de Pontevedra ata 1996 cando llo cedeu á Filmoteca Española. Actualmente está no Centro Galego de Artes da Imaxe, que restaurou a copia.

## Intérpretes
Os actores, afeccionados, pertencían á burguesía pontevedresa. Aparecen por orde de aparición nos créditos:
*Fefa Sandoval (Miss Ledyia)
*Marina Fonseca (Márgara)
*Petra Gaztambide
*Lola Quiñones 
*Margarita Berbén (Miss Katia)
*Clara Sobrino
*Fausto Otero (Rusquin)
*Castelao (pastor protestante)
*Víctor Cervera Mecadillo (Míster Katzon)
*Isidoro Millán
*Félix Rojas
*Manuel Espárrago
*Antonio Blanco Porto (Carlos)

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Acuña, X. E.: "Miss Ledya", artigo na revista *A Nosa Terra*, 21 de novembro de 1986 (p.&nbsp;18).

### Ligazóns externas 
*Vídeo no CGAI
Terra de Miranda

***Terra de Miranda*** é unha serie feita por Zopilote e Voz Audiovisual para a Televisión de Galicia, cos exteriores gravados en Mondoñedo e Aranga. Comezou a emitirse en 2001 e constou de 7 tempadas e 138 episodios. Pechou o seu exitoso percorrido en 2007, cunha tempada de 26 capítulos nos que acadou unha media de 150.000 espectadores e un 14,7% de share.

A serie comeza cunha veterinaria que chega a unha vila da Galicia interior cos seus dous fillos pequenos para esquecer a súa separación. Coa xubilación próxima dun seu tío alí residente, tamén veterinario, decide facerse cargo do posto que deixa vacante.

## Intérpretes 
## Guionistas 
* Raúl Dans, Daniel Domínguez, Alejandra Juno

## Capítulos 
# *O inverno do ourizo*

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Capítulos á carta de Terra de Miranda
* Terras de Miranda en AVG de Culturagalega.org
Zippasla

**Zippasla** foi un reino de Asia Menor situado ao sur da clásica Frixia, que recibía o seu nome do monte **Zippasla**.

## Historia e características 
Das fontes hititas coñécese ao rei Madduwattas, que se enfrontou con Attarisiya, rei de Ahhiya (Aquea), pero foi derrotado e expulsado dos seus territorios xunto coa súa familia; perseguidos polos aqueos e falto de recursos, Madduwatas pediu axuda a Tudhaliyas II rei dos hititas, que aceptou axudalo e deulle carros de combate, xantar, viño e outras subministracións, e mesmo lle ofreceu o goberno da rexión do monte Hariyati, máis próxima a territorio hitita que Zippasla, pero Madduwatas non estaba interesado nesta terra senón que quería recuperar a súa; un exército hitita axudou a Madduwattas e expulsou os aqueos de Zippasla e repúxoo, pero como vasalo do gran rei hitita e con obriga de ser inimigo de Kupanta-Kurunta, rei de Arzawa contra o que Tudhaliyas II planeaba facer a guerra; Madduwattas tampouco podía establecer ningún contacto con Attarisiya de Ahhiya.

Pero Madduwattas atacou Kupanta-Kurunta pola súa propia iniciativa e foi derrotado completamente, e as forzas de Arzawa ocuparon Zippasla e fixeron moitos prisioneiros, incluíndo a familia real, e só Madduwattas e uns poucos seguidores deron escapado, e tivo que volver pedir axuda aos hititas. Tudhaliyas enviou a dous oficiais, Pinošeni e Puškurunuwa, con infantaría e carros de combate en axuda do seu vasalo; a batalla librouse preto da cidade de Sallawassi; os hititas atacaron e venceron, e coas forzas de Arzawa atoparon os prisioneiros e a familia de Madduwattas, todo o cal foi entregado a este. Kupanta-Kurunta escapouse so e con dificultade e Madduwattas reinstalouse no seu palacio a Zippasla.

Máis tarde, Madduwattas converteuse en rei de Arzawa por un enlace matrimonial coa filla do rei, e Arzawa e Zippasla formaron unha unidade.
Attarisiya

**Attarisiya** ou **Attarisiyas** foi un xefe dos aqueos (Ahhiyawa) mencionado durante o reinado do hitita Tudhaliyas II. Conquistou Zippasla, pero foi expulsado de alí polos hititas.
Hariyati

**Hariyati** foi unha comarca do Imperio Hitita, ao leste da clásica Frixia. Recibía o seu nome do monte **Hariyati**. Tudhaliyas II ofreceu o seu goberno ao derrubado Madduwattas, rei de Zippasla, pero este preferiu recuperar o seu reino.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de rexións hititas históricas
Sallawassi

**Sallawasi** foi unha cidade de Asia Menor, situada probabelmente en Misia.

Cando Tudhaliyas II atacou Arzawa para restaurar a Madduwattas de Zippasla, as forzas de Arzawa e os hititas enfrontáronse a Sallawasi e os hititas venceron. O rei derrotado, Kupanta-Kurunta, escapouse so e con dificultade e Madduwattas foi reinstalado no seu palacio en Zippasla.
Laias, Cenlle

**Santa Baia de Laias** é unha parroquia do concello de Cenlle situada á beira do río Miño, na aba do monte San Trocado e lindando coas parroquias de Razamonde, Eiras, A Barca de Barbantes, e, co río no medio, coas de Puga e Astariz, a uns 16 quilómetros de Ourense.

Segundo o IGE en 2013 tiña 207 habitantes (114 mulleres e 93 homes) o que supón unha diminución respecto ao ano 1999 cando tiña 242 habitantes.

O curato é de termo e o padroado laical.

## Historia 
Nesta parroquia sitúase unha explotación mineira aurífera de tempos dos romanos, ou incluso máis antiga, seriamente danada pola construción da autoestrada. Vinculado ao castro de San Cibrán de Lás (*Lambrica, Lansbrica* ou *Lanobrica*, entre outras, dependendo das diversas interpretacións que se fixeron da epígrafe da ara adicada a Bandua na vila romana de Eiras) trátase dunha explotación das coñecidas como *arrugia* ou *ruina montium*. Atopáronse unha serie de tanques escalonados de maior a menor e flanqueados por escaleiras e longas canles. Amais pódense observar un gran números de buratos circulares tallados na rocha granítica que foron os depósitos utilizados para obter o ouro polo sistema de decantación.

É identificado co lugar de **Lais** referido por Hidacio no seu ***Cronicón*** co que o remata relatando un suceso misterioso, relacionado co apocalíptico pesimismo hidaciano:

*"No río Miño a cinco millas de Lais, pescáronse catro peixes nunca vistos dunha nova especie, segundo o relato dos pescadores respectables cristiáns, marcados con letras hebreas e gregas co número latino 365 formando un círculo. Uns meses despois alí preto caeron do ceo grans verdes como a herba con forma de lentella e amarguísimos e outras cousas asombrosas longas de contar"*.

## As augas termais
Existen unhas augas termais coñecidas posiblemente xa en época romana. As augas continuáronse usando até a Idade Media, aínda que se descoñece en que tipo de instalacións. Parece que o rei de León Vermudo II usounas con frecuencia para curarse da gota. En maio de 1718, o arcebispo de Ourense visitou o lugar e escribiu sobre os efectos beneficiosos dos mananciais da zona. En 1865 un home morreu nunha pía do baño común, o que indica que había varias pías para baños e que as utilizaban tamén forasteiros.

A mediados do século XX construíuse un balneario, que foi asolagado coa construción do encoro de Castrelo de Miño. En 2001 construíuse o balneario de Laias.
## Galería de imaxes 

Ficheiro:Sta._Baia_de_Laias3.jpg
Ficheiro:Sta_Baia_de_Laias1.jpg
Ficheiro:Sta_Baia_de_Laias2.jpg

## Lugares e parroquias
### Lugares de Laias
### Parroquias de Cenlle
miniatura|As dez parroquias que conforman o concello de Cenlle.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Monte de San Trocado
*Lugares de Cenlle

### Ligazóns externas 
*O xacemento mineiro romano entre Barbantes e Laias (Cenlle, Ourense), no blog Arredor de Lámbrica
Kuwaliya

**Kuwaliya** foi unha rexión mencionada nas inscricións hititas, identificada como a parte norte da clásica Frixia, talvez ata a zona da costa do Mar de Mármara ou Propóntide, onde algúns sitúan Karkissa (que sería a mesma que Karkiya, que en xeral se identifica como Caria).

Esta rexión foi cedida ao ex rei de Mira Mashwiluwa ou Mashwiluwas por Suppiluliumas I, pois a maior parte do reino de Mira caera en mans dos seus irmáns e despois de Hapalla, e titulouse rei de Mira e Kuwaliya (a pesar de que só gobernaba Kuwaliya) Despois da vitoria de Mursilis II sobre Arzawa e o seu aliado Hapalla, Mira foille arrebatada e restituíuse a Mashwiluwas de Kuwaliya, que entón foi rei efectivo de Mira e Kuwaliyas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Reino de Mira
* Lista de rexións hititas históricas
Renegades

***Renegades*** é o cuarto e derradeiro álbum de estudio da banda Rage Against the Machine. É un disco composto enteiramente por versións de artistas como Minor Threat, MC5, Rolling Stones, Cypress Hill e Devo, e foi editado o 5 de decembro do ano 2000 pola Epic Records, un tempo despois de que Zack de la Rocha dixera que deixaba o grupo. O resto dos membros da banda uniuse logo co ex vocalista de Soundgarden, Chris Cornell, e formaron o supergrupo Audioslave. Rage tivo de todos os xeitos, outro álbum, *Live at the Grand Olympic Auditorium*, un disco que contén as cancións dos dous últimos concertos que realizaron.

A versión Europea deste disco contén a canción "Kick out the Jams" e "How I Could Just Kill A Man" (con Cypress Hill), tocando durante eses últimos concertos, nos Ánxeles.

A portada do disco lembra á icona da arte pop *LOVE* (Amor) de Robert Indiana. Hai dúas versións de portadas, unha coas letras negras e o fondo negro e azul, e outra con cor verde substituíndo o azul.

## Listaxe de cancións
Wayne Kramer

**Wayne Kramer**, nado en Detroit (Míchigan) o 30 de abril de 1948, é un guitarrista estadounidense. Cofundador do grupo de rock de Detroit MC5 (Motor City 5).

## Álbums en solitario
*Death Tongue (1991) Progressive
*The Hard Stuff	(1995) Epitaph Records
*Dangerous Madness (1996) Epitaph Records
*Dodge Main (1996) Alive
*Gang War (1996) Sonic
*Citizen Wayne (1997) Epitaph Records
*LLMF (Live Like a Mutherfucker) (1998) Epitaph Records
*The Return of Citizen Wayne (2002) Muscle Tone
*Adult World (2002)Muscle Tone
*More Dangerous Madness (2004) Diesel Motor
*Mad for the Racket (2004) Diesel Motor
Russ Meyer

miniatura|300px|Russ Meyer (esquerda) e Roger Ebert
**Russell Albion Meyer**, coñecido coma **Russ Meyer**, nado o 21 de marzo de 1922 en San Leandro e finado o 18 de setembro de 2004 no barrio de Hollywood Hills (Os Ánxeles), foi un director de cine e fotógrafo estadounidense.

## Filmografía 
* 1950 - *The French Peep Show*
* 1959 - *The Immoral Mr. Teas*
* 1959 - *This Is My Body*
* 1960 - *Eve and the Handyman*
* 1960 - *Naked Camera*
* 1961 - *Erotica*
* 1962 - *Wild Gals of the Naked West*
* 1963 - *Europe in the Raw*
* 1963 - *Heavenly Bodies!*
* 1963 - *Skyscrapers and Brassieres*
* 1964 - *Lorna*
* 1964 - *Fanny Hill*
* 1965 - *Mudhoney*
* 1965 - *Motorpsycho*
* 1965 - *Faster, Pussycat! Kill! Kill!*
* 1966 - *Mondo Topless*
* 1967 - *Common Law Cabin*
* 1967 - *Good Morning and... Goodbye!*
* 1968 - *Finders Keepers, Lovers weepers!*
* 1968 - *Vixen*
* 1969 - *Cherry, Harry & Raquel!*
* 1970 - *Beyond the Valley of the Dolls*
* 1971 - *The Seven Minutes*
* 1972 - *Blacksnake*
* 1975 - *Supervixens*
* 1976 - *Up!*
* 1978 - *Who Killed Bambi?* (inconclusa)
* 1979 - *Beneath the Valley of the Ultra-Vixens*
* 2001 - *Pandora Peaks*
Hapalla

**Hapalla** foi un reino da parte occidental de Anatolia que existía sobre o século XIV a. C. Corresponde á clásica Psidia.

Tudhaliyas II, o rei hitita, ordenou ao rei de Arzawa e Zippasla, Madduwattas, que esmagase a revolta de Hapalla. Madduwattas fíxoo, e derrotou ao rei rebelde, pero forzou a Hapalla a ofrecerlle lealdade a el mesmo tanto como ao rei hitita. Iso foi sobre o 1390 a. C.

Hapalla volvía a se rebelar sobre o 1340 a. C. cando Suppiluliumas I enviou a un gobernador de nome Hanuttis a reconquistar o país, cousa que Hanuttis logrou.

Sobre a metade do século XIV a. C. Hapalla apoderárase da metade do Reino de Mira e Kuwaliya (Mashwiluwa mantivo o control da outra metade). Suppiluliumas I non tivo bastante forza para axudar a Mashwiluwa a recuperar o territorio perdido.

Despois da vitoria de Mursilis II sobre Arzawa, Hapalla foi concedida a un tal Targasnalli ou Targasnallis. Os reis de Mira e Kuwaliya, Hapalla e o río Seha asinaron un tratado recoñecendo ao reino hitita como soberano ao mesmo tempo que se recoñecía a súa liberdade. Poucos anos despois, baixo Muwatallis II, aparece un rei chamado Ura-Hattusa que probabelmente foi rei de Hapalla.

Urhi-Teshub chegou ao trono hitita baixo o nome de Mursilis III, e inmediatamente depuxo algúns das gobernadores dos antigos estados de Arzawa e estableceu o goberno directo e foi á zona para consolidar o seu poder. Na súa ausencia produciuse unha rebelión, e así o centro e base do poder de Mursilis III foi a rexión de Arzawa. Entón gobernaba o río Seha, Masturi (probable fillo e sucesor de Manapa-Tarhunta II), Walmu en Wilusa, e Piyama-Radu tamén pola zona, en Lazba (Lesbos) e zonas de Arzawa.

A rexión foi un firme bastión hitita ata o ataque dos Pobos do Mar sobre o 1200 a. C., que atacaron a rexión, que se despoboou e foi abandonada polos hititas. Probabelmente o reino existiu como vasalo hitita ata aproximadamente o 1185 a. C.

## Reis
*Targasnallis, antes do 1300 a. C.
*Ura-Hattusa, despois do 1300 a. C.
Diomedes

miniatura|Diomedes, rei de Argos, copia romana dunha estatua de Cresilas, c.-430.
**Diomedes** (en ) foi un heroe aqueo, fillo de Tideo, rei de Etolia, e de Deípile, filla de Adrasto, rei de Argos, cidade na que naceu e se criou. Casou coa súa tía (noutras versións, a súa curmá) Egialea.
Pescara

**Pescara** (, *Pescàrë*  en dialecto abruzo, *Piscàrë* en pescarese) é unha cidade italiana de 120 286 habitantes, capital da provincia de Pescara, na rexión dos Abruzos, no centro de Italia. Esténdese por unha área de 34&nbsp;km², é a cidade máis poboada dos Abruzos, con 125 717 habitantes (2017) (e aproximadamente 450 000 incluíndo a área metropolitana circundante). Situada na costa do Adriático na desembocadura do río Aterno-Pescara, o municipio actual formouse en 1927, uníndose ao municipio de Pescara, a parte da cidade ao sur do río (pertencente á provincia de Chieti), e Castellamare Adriatico (da provincia de Teramo), a parte da cidade ao norte do río. A área circundante forma a provincia de Pescara.  O poeta Gabriele D'Annunzio, nado nesta cidade, foi un dos principais impulsores da creación da nova cidade.

## Orixes 
As orixes de Pescara son anteriores á conquista romana. O nome, tanto de ámbalas dúas cidades coma o do río, era **Aternum**.​ Estaba unida a Roma pola Vía Claudia Valeria e a Via Tiburtina. A cidade era un porto importante para o comercio coas provincias orientais do Imperio e o principal edificio na cidade era o templo de *Jovis Aternium*.

A principal rúa comercial da cidade é Corso Umberto I, que vai desde a Piazza della Repubblica e chega á praia de * Piazza Primo Maggio *. O rectángulo que forma con Corso Vittorio Emanuele II e Via Nicola Fabrizi inclúe o principal distrito comercial onde se atopan varias das mellores tendas de moda. O Corso Manthonè, o curso do vello Pescara, foi durante moitos anos o centro da vida nocturna da cidade. O Concello e a administración da provincia atópanse na Piazza Italia, preto do río, e no área entre aquí e as facultades de Economía, Arquitectura, Linguas Estranxeiras e Literatura da Universidade G. d'Annunzio ao sur, un barrio de negocios creceu ao longo dos anos. Ao sur inmediato da desembocadura do río atópase a mariña. Pescara tamén ten un importante aeroporto internacional chamado Aeroporto de Abruzzo e un dos máis importantes e principais portos turísticos do Mar Adriático e de Italia, o Porto de Pescara.

centro|700px

## Deportes 
A cidade ten un equipo de fútbol, ​​Pescara Calcio 1936, que en xuño de 2012 ascendeu á Serie A, a máxima división do Fútbol en Italia.

Pescara acolleu os Xogos Mediterráneos de 2009, derrotando a Rijeka en Croacia e Patras en Grecia para o privilexio.

Entre 1924 e 1961, Pescara acolleu a carreira automobilística Coppa Acerbo, que en  foi a penúltima rolda do Campionato Mundial de Fórmula 1.

Desde 2011 a edición italiana do Ironman 70.3 ten lugar na cidade de Pescara, escollida polas características do territorio, pola posibilidade de construír unha competición que parte do mar continúa cara ás montañas e remata no centro da cidade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
* Aeroporto de Pescara 
* Universidade D'Annunzio
Tiro (mitoloxía)

Na mitoloxía grega, **Tiro** era a filla de Salmoneo e Alcídice, a súa primeira esposa.

Como filla de Salmoneo, Tiro era sobriña de Sísifo. Segundo unha tradición transmitida por Hixino, Sísifo quería matar ó seu irmán, que se fixera co reino de Tesalia á morte de Eolo, pai de ambos. Sísifo preguntoulle ó oráculo como facelo e Apolo contestoulle que o vingarían os fillos que tivese coa súa sobriña Tiro, e así o fixo, seducíndoa e tendo con ela dous fillos xemelgos. Pero Tiro terminou coñecendo o oráculo e, para evitar a morte do seu pai, prefiriu matar ós fillos sendo aínda meniños. 

Por cometer incesto, Sísifo será un dos eternos condenados, no seu caso a empurrar unha rocha ata alcanzar a cima dun monte, pero a rocha cae unha e outra vez monte abaixo cando está a piques de conseguilo . 

A lenda conta que Tiro se criou en casa de Creteo, un tío seu, rei de Iolco. O caso é que Tiro andaba namorada do deus río Enipeo e adoitaba vagar polas súas beiras, pero este non lle correspondía. Entón, Poseidón tomou a forma de Enipeo e adormeceuna para violala, á vez que levantaba unha onda xigantesca para tapar esta acción. Cando acordou, Poseidón explicoulle o acontecido e ela volveu feliz a casa.

Desta unión con Poseidón tivo dous fillos xemelgos, Neleo e Pelias, que outras fontes consideran fillos de Creteo e de Tiro. O parto produciuse en segredo e Tiro abandonou os meniños na montaña. Estando no chan, unha egua que pastaba por alí rozou a un deles e fíxolle unha marca na cara. O dono da besta recolleunos e criounos, chamando Pelias ó que tiña a marca e Neleo ó outro. A lenda di que o primeiro foi aleitado pola propia egua e o segundo por unha cadela .

Alcídice xa morrera e o pai, Salmoneo, casara en segundas nupcias con Sidero, e esta portábase de forma cruel con ela. Sidero considerábaa culpable de que Salmoneo tivera que exiliarse de Tesalia, de onde era orixinario, por matar ós seus fillos. Sísifo, para librarse do seu irmán, mostrou os cadáveres dos meniños no mercado e acusou a Salmoneo de incesto e de asasinato, co que conseguiu que o expulsaran da cidade . Tiro tivo que soportar os malos tratos da madrasta ata que os fillos medraron e foron buscar a súa nai. Ó saber que fora maltratada por Sidero, matárona. Sidero agochábase nun templo de Hera, pero Pelias matouna de todas formas, gañándose o eterno odio da deusa.

Tras estes feitos, Tiro casou co seu tío Creteo e deulle tres fillos: Esón (pai de Xasón), Feres e Amitaón; algúns tamén citan a Mirina. Creteo tamén adoptou como seus a Pelias e Neleo. Outras tradicións din que xa eran matrimonio antes da unión con Poseidón, e que por esta razón Tiro deu a luz ás agachadas e abandonou os meniños.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
*  
*  
*
Batalla de Pichincha

A **batalla de Pichincha** ocorreu o 24 de maio de 1822, nas ladeiras do volcán Pichincha, a máis de 3&nbsp;000 metros sobre o nivel do mar, xusto enriba da cidade de Quito, no Ecuador actual.

O encontro, que ocorreu no contexto das guerras de independencia de Suramérica, enfrontou ao exército independentista baixo o mando do xeneral Antonio José de Sucre e ao exército realista comandado polo mariscal de campo Melchor Aymerich. A derrota das forzas realistas leais a España conduciu á liberación de Quito e asegurou a independencia das provincias que pertencían á Real Audiencia de Quito, tamén coñecida como a Presidencia de Quito, a xurisdición administrativa colonial española da que eventualmente emerxeu a República do Ecuador.
Neleo

Na mitoloxía grega **Neleo** é fillo de Poseidón e Tiro e irmán de Pelias. É fundador de Pilos, en Mesenia. Morreu a mans de Heracles, xunto aos seus fillos por unha afronta que inflinxira ao heroe. Dos doce fillos que tiña só se salvou Néstor, o ancián caudillo que aparece entre os gregos sitiadores de Troia.

Segundo Heródoto, os Pisistrátidas (Πεισιστρατίδας), os tiranos que gobernaron Atenas de 561 - 510 a. C., eran orixinarios de Pilos e pretendían ser descedentes de Neleo. Tamén conta Heródoto que Pisístrato, o tirano de Atenas, foi chamado así polo seu pai Hipócrates na honra do Pisístrato fillo de Néstor.
Antonio José de Sucre

**Antonio José de Sucre y Alcalá** coñecido como o **Gran Mariscal de Ayacucho**, nado en Cumaná, Venezuela o 3 de febreiro de 1795 e asasinado en Berruecos, Colombia o 4 de xuño de 1830, foi un político e militar venezolano, prócer da independencia e presidente de Bolivia e o Perú. Fillo dunha familia acomodada de tradición militar sendo o seu pai coronel do Exército realista. É considerado un dos militares máis completos entre os próceres da independencia suramericana

## Notas
Cuadrántidas

250px|miniatura|Meteoro das Cuadrántidas (dereita)
As **Cuadrántidas** son unha chuvia de meteoros de actividade alta. O seu período de actividade esténdese entre o 1 e o 5 de xaneiro. O seu máximo é o día 3 con THZ 120, o que a converte na chuvia máis activa do ano, xunto as Xemínidas.

Son meteoros de velocidade moderada que radian da constelación do Boiero ou Boötes. Porén, reciben o nome da desaparecida constelación de Quadrans Muralis, que ocupaba parte do actual Boiero. A zona atópase entre o extremo do mango da Osa Maior e o cuadrilátero de estrelas que forman a cabeza da constelación do Dragón.

O corpo proxenitor das Cuadrántidas foi probablemente identificado (nun artigo de Peter Jenniskens) como o asteroide 2003 EH1, que se cre que foi á súa vez o cometa C/1490 Y1, que observaron astrónomos chineses, xaponeses e coreanos hai 500 anos.
Líridas

As **Líridas** son unha chuvia de meteoros de actividade moderada. O seu período de actividade esténdese entre o 16 e o 26 de abril. O seu máximo é o día 22 de dito mes con THZ 18. As Líridas veñen sendo observadas dende hai 2.600 anos.

Son meteoros de velocidade alta que radian da Lira ou Lyra, constelación da que toman o nome.

O corpo proxenitor das Líridas é o cometa C/1861 G1 Thatcher de longo período.

Se ben é unha chuvia anual, amosa aumentos de actividade con periodicidade descoñecida. Os últimos en 1945, 1946 e 1982, con THZ <200.
Oriónidas

As **Oriónidas** son unha chuvia de meteoros de actividade moderada. A súa actividade esténdese entre o 2 de outubro e o 7 de novembro. O máximo ten lugar o 21 de outubro con THZ 23.

## Características 
Son meteoros de velocidade alta que radian da constelación de Orión. A súa declinación (+16 º) próxima ao Ecuador Celeste permite a súa observación dende todo o globo.

O corpo proxenitor das Oriónidas é o cometa 1P/Halley. Un dos cometas máis coñecidos, que pasou por última vez preto da Terra en 1986. Este cometa periódico dá lugar a outra chuvia de meteoros de actividade moderada, as Eta Acuáridas, que teñen lugar cada ano no mes de maio.

## Véxase tamén 
* Chuvia de meteoros
* Cometa Halley
* Lista de chuvias de meteoros
Leónidas (choiva de meteoros)

miniatura|300px|As Leónidas vistas dende o espazo.
As **Leónidas** son unha chuvia de meteoros que se produce cada ano entre o 15 e o 21 de novembro, alcanzando un máximo o día 18.

Cada 33 anos as Leónidas amosan un pico de actividade xa que o po do cometa Tempel-Tuttle (o corpo que as produce) non está repartido homoxeneamente ao longo da súa órbita. En anos normais, as Leónidas producen taxas da orde de 10-15 meteoros por hora.

Denison Olstead, mestre da Universidade Yale, observou que os trazos dos meteoros parecían provir da constelación de Leo, de aí o seu nome. A cor destes meteoros é xeralmente avermellada, deixando con frecuencia unha estela de cor verde que persiste durante uns poucos segundos.
Pelias

Na mitoloxía grega, **Pelias** era fillo de Tiro e Poseidón, e irmán xemelgo de Neleo. Tiro estaba casada con Creteo, pero estaba namorada de Enipeo, un deus fluvial. Este, aínda que compracido, non estaba interesado nela. Poseidón, aproveitando a situación, disfrazouse de Enipeo e gozou con ela. Desta unión, naceron os xemelgos Pelias e Neleo.

Pelias tiña sede de poder e quixo apoderarse de toda a Tesalia, así que enviou ao exilio a Neleo e meteu na cadea a Esón. Mentres estaba encadeado, Esón casou e tivo varios fillos, sendo o máis famoso Xasón. A este, Esón enviouno con Quirón, o centauro, para que o instruíra.
Radiante

**Radiante** é o punto da esfera celeste ao que parecen converxer, por efecto da perspectiva, todas as traxectorias das diferentes estrelas fugaces que pertencen a unha chuvia de meteoros dada.
Taxa Horaria Zenital

En astronomía, a **Taxa Horaria Zenital** ou **THZ** dunha chuvia de meteoros é o número máximo de meteoros por hora observables en condicións ideais, un ceo perfectamente claro co radiante da chuvia xusto sobre a cabeza (no cénit). E unha fórmula referida a observacións visuais, non e valida para observacións de radio, nin de vídeo.
Perseidas

[miniatura|Unha Perseida multicolor atravesando o ceo á esquerda da [Vía Láctea.]]
[miniatura|Perseidas no 2010 sobre o *[Very Large Telescope* do Observatorio austral europeo no deserto de Atacama (Chile).]]
miniatura|Unha Perseida en 2007.

As **Perseidas**, popularmente coñecidas como as **Bágoas de San Lourenzo**, son unha chuvia de meteoros de actividade alta. O seu período de actividade é longo e esténdese entre o 17 de xullo e o 24 de agosto. O seu máximo é o 12 de agosto con Taxa Horaria Zenital (THZ) 100, o que a converte na terceira maior chuvia do ano e fai que máis das 3/4 partes dos meteoritos observados esa noite sexan Perseidas. Porén, é a máis popular e observada no hemisferio norte debido a que transcorre en agosto, mes de bo tempo e de vacacións por excelencia.

## Características 
Son meteoros de velocidade alta (59&nbsp;km/s) que radian da Perseus ou Perseo. Polo tanto, a súa alta declinación (+58 º) non permite a súa observación en rexións meridionais, xa que dende o Ecuador se alcanzan tan só os 32º de altura.

A intensidade desta chuvia de meteoros e a época do ano na que se produce (na que a visibilidade adoita ser boa), fan que as Perseidas sexan unha das chuvias de estrelas fugaces máis populares e sinxelas de contemplar para todo o mundo. Levan contemplándose ao menos dende o ano 69 a.C.

As Perseidas son tamén coñecidas co nome de bágoas de San Lourenzo, porque o 10 de agosto é o día deste santo. Na idade medieval e o renacemento, as Perseidas tiñan lugar a noite en que se lle recordaba, de tal xeito que se asociaron coas bágoas que verteu San Lourenzo ao ser queimado na fogueira, concretamente nunha grella.

A pesar de ser as máis vistas, son inferiores en número a outras 'chuvias de estrelas' (por exemplo, as Leónidas poden acadar ata 1000 meteoros/hora).

## Orixe 
O corpo proxenitor das Perseidas é o cometa 109P/Swift-Tuttle, descuberto por Lewis Swift e Horace Parnell Tuttle o 19 de xullo de 1862, posúe un diámetro de 9,7 quilómetros e a súa órbita ao redor do Sol dura un período de 135 anos.

A súa última aparición tivo lugar en 1992, producíndose en 1993 un pico de actividade con THZ 300. Desde entón, a actividade descendeu progresivamente ata o nivel normal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Chuvia de Perseidas capturada en Canarias.