Perífrases verbais galegas

## Que é unha perífrase verbal? 
Unha perífrase verbal é unha forma verbal composta de dous verbos que expresa unha soa
idea verbal. As perífrases serven para expresar ideas como a obriga, inminencia, posibilidade etc.

## Perífrase: *ir + infinitivo* 
A perífrase *ir + infinitivo* pode expresar:

* Futuridade: *Mañá imos xogar ao fútbol*, é dicir, *mañá xogaremos ao fútbol*
* Intencionalidade: *Se me segues amolando coa música, vou coller a radio e vouna tirar polo balcón*
* Idea de movemento: *Ergueuse e foi pechar a porta*

Entre o verbo **ir** e mais o **infinitivo** non vai nunca a preposición *a*, aínda que haxa algún elemento
intercalado no medio: *Vai vir cedo no tren* / *Foi onte comer cos seus pais*. Non 
debemos poñer a preposición *a*, pois constitúe un castelanismo.

## Perífrase: *haber (de) + infinitivo* 
A perífrase *haber + (de) + infinitivo* aparece con valor de futuridade, fundamentalmente 
co presente e pretérito imperfecto de indicativo: *heiche de contar un conto* = *contareiche un conto*.
Con este valor, na lingua actual é máis frecuente o uso das perífrases cás formas simples
de conxugación: *Non te apures que non o hei dicir* = *Non te apures que non o direi*.
A perífrase *haber + (de) + infinitivo* ten tamén valor obrigatorio: *Haslle dar unha boa malleira*. Tamén ten un valor de futuridade non inmediata: *Has de mirar cando vaias alí de novo.* 

Co pretérito perfecto de indicativo, a perífrase indica unha acción que estivo a piques de realizarse
pero non se realizou: *Houbo de esganarse por comer todo apurado*.

A perífrase *haber + (de) + infinitivo* ten tamén valor hipotético: *Esa muller ha de andar polos corenta*.

## Perífrase: *ter + que/de + infinitivo* 
A perífrase *ter + que + infinitivo* expresa obrigatoriedade:

* *Teño que marchar, porque debo abrir ás sete e xa son*

A obrigatoriedade que expresa é maior cá doutras perífrases, por exemplo *haber + que + infinitivo*

* *Hai que calar*

*Ter + que + infinitivo* é unha perífrase que ten un significado de acción pendente de cumprimento obrigatorio. Na fala é moi común esta perífrase, pero na lingua literaria é máis usual *ter + de + infinitivo*: A primeira *ter + que*, expresa un deber xeral e a segunda, *ter + de*, contén un matiz de acción por cumprir obrigatorio

* *Teño que facer a comida antes das dúas*
* *Teño de ir a Vigo para ver o mar antes de morrer*

## Perífrase: *dar + participio* 
*dar + participio* é unha das perífrases máis características do galego. Equivale á 
perífrase *ser capaz de*. O seu valor é o de atribuírlle ao suxeito a capacidade para 
realizar a acción expresada polo verbo auxiliado. É, sobre todo, frecuente en oracións 
negativas ou interrogativas:

* *Estás a facer tanto e non dás feito*
* *Se dan acabado o traballo axiña imos ao cine*
* *Se non apuro non vou dar chegado a tempo*
* *¡Non vou dar rematado o traballo se me segues dando a lata!*

## Perífrase: *haber (en pasado) + (de) + infinitivo* 
A perífrase *haber (en pasado) + (de) + infinitivo* coas formas do 
pretérito (*houben, houbera, houbese*) indica unha acción que estivo a 
piques de realizarse pero non se realizou:

* *Houben caer por causa do raio*
* *Houbo de aprobar o exame*
* *Houbesen de chegar máis cedo se viñeran no coche*
* *Houben mercar a casa se tivera os cartos*

## Perífrase: *poder + infinitivo* 
A perífrase *poder + infinitivo* constitúe unha perífrase verbal cando 
presenta a acción cun sentido de probabilidade, de hipótese, é dicir, cando 
xa non ten o significado primario do verbo *poder*. Alterna coas outras 
perífrases hipotéticas *deber (de) + infinitivo* e *haber (de) + infinitivo*

* *O traballo pode facerse en 2 días*
* *Esta noite podería vir velo*
* *Ese coche pode costar uns cinco millóns*
* *Quen puidera namorala, meu amigo*

## Perífrase: *estar + xerundio* 
As perífrases *estar + xerundio* = *estar + a + infinitivo* son as máis 
características das perífrases imperfectivas. Ámbalas dúas teñen o mesmo valor, 
pois o infinitivo pode ter, precedido da preposición *a*, valor xerundial.

* *Ela sempre está a enredar = Ela sempre está enredando*
* *Cando viñeron os meus amigos eu estaba a maquillarme (=estaba maquillándome)*
* *Non sei o que estades a facer no faiado (=estades facendo)*

## Perífrase: *andar + xerundio* 
Na perífrase *andar + xerundio* = *andar + a + infinitivo* o verbo *andar* indica un movemento continuado, por iso as construcións con *andar* presentan un valor de acción imperfecta case reiterativa, moi prolongada no tempo. *Andar + xerundio* é equivalente a *andar + a + infinitivo*.

* *Andaba fedellando no coche e non daba reparado a avaría (= andaba a fedellar)*
* *Anda a amañar a televisión e non dá feito (= anda amañando)*

## Perífrase: *botar(se) + a + infinitivo* 
A perífrase *botar(se) + a + infinitivo* indica o comezo dunha acción:

* *Iria botouse a chorar no medio da película.*
* *Para volver á costa botaron a funcionar o motor da barca.*
* *Carlos botou a correr cando escoitou o estoupido.*

## Perífrase: *estar a/para infinitivo* 
A perífrase *estar + a/para + infinitivo* indica unha acción a piques de suceder:

* *Está para saír a nova novela de Manolo Rivas*	
* *Estivera a morrer por culpa dunhas ostras*	
* *Estivo para casar con aquel langrán*
* *Carlos estivo para emigrar pero atopou choio aquí*

## Véxase tamén 
* Perífrase verbal
* En Locución verbal coméntase a diferenza entre esta e as perífrases
* Hai un wikilibro sobre as perífrases verbais