Julia Chuñil

**Julia del Carmen Chuñil Catricura**, nada en Máfil o 16 de xullo de 1952, é unha activista medioambiental mapuche e presidenta da Comunidade Indíxena Putreguel. É recoñecida polo seu labor na defensa do bosque nativo e a protección de terras ancestrais mapuches na comuna de Máfil, Rexión de Los Ríos.

O 8 de novembro de 2024, Julia Chuñil desapareceu na comuna de Máfil, Rexión de Los Ríos, en circunstancias aínda non esclarecidas. Aquel día, a dirixente dirixiuse ao predio “Reserva Cora Número Uno-A” na procura duns animais extraviados. Dende entón non se soubo máis dela. 

Un dos seus fillos explicou que ao buscar á súa nai, atopou pegadas dunha camioneta, vehículo “infrecuente” para o sector, o que fixo saltar as sospeitas. O caso tomou importancia nacional e internacional por mor da desaparición dunha defensora ambiental.

## Traxectoria 
Julia Chuñil naceu en 1952 no sector rural de Huichaco, na comuna de Máfil. Durante a súa mocidade, foi un período á cidade, mais despois regresou ao campo.

En 2018 loitou pola protección de 900 hectáreas de bosque nativo na comuna onde residía, Máfil.

En 2015, baixo o liderado de Julia, a comunidade ampliou o seu territorio ao ocupar un predio coñecido como "Reserva Cora Número Uno-A", terras ancestrais que foran ofrecidas previamente a outra comunidade indíxena. A elección de ocupar a propiedade xurdiu como reacción a un prolongado conflito co empresario Juan Carlos Morstadt Anwandter, quen desexaba destinar o terreo á talla de bosques nativos e á comercialización de madeira, así como coa CONADI, a cal fora demandada por anomalías no proceso de entrega das terras. Malia que a CONADI xa recoñecera a propiedade como territorio ancestral mapuche, a entrega oficial foi impedida, o que levou á comunidade, liderada por Julia, a tomar posesión do terreo. Dende 2018, denunciara reiteradamente a situación e manifestara a súa preocupación pola seguridade da súa comunidade e a súa propia; trala restitución do terreo en cuestión a unha empresa, comezou a recibir ameazas e persecucións por parte de persoas vinculadas ao predio.

O 10 de novembro atopáronse o seu caxato e un coxín nunha mediagua (unha pequena vivenda de refuxio ocasional). Ao día seguinte a familia presentou unha denuncia por posible desgraza. A xente do lugar sinalou que hai evidencia que sinala que Julia foi levada da mediagua, incluíndo marcas de pneumáticos de camioneta, atípicas para  a zona,

Por mor da filtración na páxina do Ministerio Público ocorrida a requisito dun fiscal para iniciar unha liña investigativa o día 15 de outubro de 2025, da transcrición dun arquivo de son do empresario Juan Carlos Morstadt Anwandter na que lle informou ao seu padre que el tiña coñecemento de que a Julia Chuñil a queimaron, Isto causou conmoción a nivel nacional con diversas manifestacións a comezos de outubro do mesmo ano.

## Reaccións 
[miniatura|Graffiti preguntando onde está Julia Chuñil nunha estación del Metro de [Santiago de Chile (2025).]]
A desaparición de Julia xerou preocupación nos eidos nacional e internacional. Organizacións mapuches, feministas, medioambientais e de dereitos humanos esixiron ao goberno chileno redobrar os esforzos para atopala. O Presidente Gabriel Boric expresou a súa preocupación polo caso e afirmou que a procura continuará de xeito firme.

Aa Corporación de Promoción e Defensa dos Dereitos do Pobo expresou  a súa preocupación pola desaparición de Julia Chuñil, salientando que o seu caso evidencia o risco que enfrontan as mulleres defensoras en Chile. Fixo un chamamento ao Estado a investigar con dilixencia e esgotar todos os recursos dispoñibles, lembrando a súa obriga conforme o dereito internacional.

O Instituto Nacional de Dereitos Humanos de Los Ríos está realizando diversas xestións no marco da desaparición de Julia Chuñil. Dirixiuse ao Ministerio Público para obter información sobre a investigación e determinar se se está aplicando a Guía de Dilixencias Investigativas sobre Desaparición Forzada, elaborada pola Fiscalía Nacional en agosto de 2024.
miniatura|Tres mulleres piden onde está Julia Chuñil durante as manifestacións do 8M 2025 en Santiago.
O 8 de xaneiro realizouse unha protesta fronte ao Palacio da Moeda esixindo unha investigación urxente pola súa desaparición.

O 26 de febreiro de 2025, no LXIV Festival Internacional da Canción de Viña del Mar, el guitarrista Claudio Narea, exintegrante do grupo chileno Los Prisioneros, exhibiu unha camisa coa faciana de Julia Chuñil na abertura do evento.

O 8 de marzo, Día Internacional da Muller, a desaparición de Julia Chuñil inspirou ás activistas chilenas a ergur a voz na folga xeral feminista baixo a consigna «¿Onde está Julia Chuñil?».

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Macarena Valdés
### Ligazóns externas 
*