open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Golfo de León

O **Golfo de León** (Francés: *golfe du Lion*, Inglés: *gulf of Lion*, Italiano: *Golfo del Leone*, Occitano: *golf del/dau Leon*, Catalá: *golf del Lleó*, Latín medieval: *sinus Leonis, mare Leonis*, Latín clásico: *sinus Gallicus*) é unha parte do mar Mediterráneo situada fronte ao litoral areoso das rexións francesas do Languedoc-Rosellón e da Provenza, desde os Pireneos no oeste a Toulon, segundo algúns mapas.

O principal porto do golfo é Marsella. Toulon é outro porto importante. A industria pesqueira no golfo está baseada na merluza (Merluccius merluccius), actualmente en declive pola pesca excesiva.

Os ríos que desembocan no golfo inclúen o Tech, Têt, Aude, Orb, Hérault, Vidourle, e o Ródano.

A plataforma continental exponse aquí como unha ampla chaira costeira, e o terreo offshore inclinase rapidamente á chaira abisal do Mediterráneo. Gran parte do litoral está formado por lagoas e pantanos.

Esta é a zona dos ventos fríos eviolentos chamados Mistral e Tramontana.

## Etimoloxía 
O nome actual do golfo apareceu polo menos no século XIII (en latín *sinus Leonis, mare Leonis*) e podería compararse cun León: simplemente suxeriría que esta parte do mar é tan perigosa como un león porque ten ventos moi violentos e sorprendentes que ameazan barcos (mariñeiros e pescadores coñecen moi ben estes perigos). Esta comparación cun león é suxerida por varias fontes converxentes: o dicionario de Deroy e Mulon de topónimos franceses, O dicionario completo de occitano de Frédéric Mistral Diderot e a famosa enciclopedia francesa de D'Alembert e varios textos en latín desde o século XIII.

Estas fontes, especialmente Deroy e Mulon, Diderot e D'Alembert, rexeitan a hipótese de que o nome estea relacionado coa cidade de Lión, xa que está demasiado lonxe do golfo.

Un antigo nome en latín clásico durante a Roma antiga foi sinus Gallicus (ou sexa, "Golfo da Galiña").
Ve (cirílico)

**Ve** (В, в) é a terceira letra do alfabeto cirílico. Representa o son [v]. En ruso, pronúnciase [f] cando vai ó final dunha palabra. Noutras linguas tamén pódese pronunciar coma [w]. Seméllase á B latina.

O seu antigo nome era **Vedi**. Provén da beta grega (Β, β).

## Códigos 
As súas correspondencias en HTML son: &amp;#1042; ou &amp;#x412; para a maiúscula e &amp;#1074; ou &amp;#x432; para a minúscula.
Ge (cirílico)

**Ge** ou **He** (Г, г) é unha letra do alfabeto cirílico. Pronúnciase de formas distintas en distintas linguas.

Provén da gamma grega e semella exacta a ela, a Ge maíuscula semella unha gamma maíuscula, mentres que a Ge minúscula semella unha gamma maíuscula pero máis pequena.

En ruso, serbio, búlgaro e macedonio Ge pronúnciase coma un "G" (p.e. coma en *gato*).

En ucraíno e belaruso chámase "He" e pronúnciase similar a un "H" inglés suave, mentres que o fonema "G" que representa nas demais linguas represéntase mediante un Ghe.

## Códigos 
As súas correspondencias en HTML son: &amp;#1043; ou &amp;#x413; para a maíuscula e &amp;#1075; ou &amp;#x433; para a minúscula.
Scipione Ammirato

**Scipione Ammirato** (Lecce 1531 - Florencia 1601), historiador italiano.
Procedente dunha familia nobre napolitana de orixe florentina, o seu pai enviouno a estudar leis a Nápoles, pero el preferiu a literatura e fixo amizada con autores como Bernardino Rota e Angelo Di Costanzo. Residiu por un tempo en Venecia ata que pasou ao servizo do Papa Pío IV. En 1569 asentouse en Florencia, onde contou co apoio do duque Cósimo I para escribir a súa *Istorie Florentine* (1600)

## Bibliografía 
* Umberto Congedo, La vita e le opere di Scipione Ammirato (notizie e ricerche), 1904, Vecchi, Trani 
* R. De Mattei, «AMMIRATO, Scipione». In: *Dizionario Biografico degli Italiani*, vol. III, Roma, Istituto della Enciclopedia Italiana, 1961, pp. 1-4. 
* L. Scarabelli, *Di Scipione Ammirato e delle sue opere, introduzione alle Istorie fiorentine*, Torino, 1853, pp. 7-42.
* R. De Mattei, *Varia fortuna di Scipione Ammirato; Opere a stampa di Scipione Ammirato; Codici di Scipione Ammirato*, in "Studi salentini", 8 (1960), pp. 352-407.
Codificación de caracteres

Unha **codificación de caracteres** é un código que emparella un grupo de caracteres dunha lingua natural (coma un alfabeto ou silabario) cun grupo de números ou pulsos eléctricos. Os exemplos máis comúns serían o código Morse e o código ASCII.

## Codificacións de caracteres máis correntes 
* ISO 646
** ASCII
* EBCDIC
* ISO 8859:
** ISO 8859-1, ISO 8859-2, ISO 8859-3, ISO 8859-4, ISO 8859-5, ISO 8859-6, ISO 8859-7, ISO 8859-8, ISO 8859-9, ISO 8859-10, ISO 8859-11, ISO 8859-13, ISO 8859-14, ISO 8859-15, ISO 8859-16
* Grupos de carecteres de DOS:
** CP437, CP737, CP850, CP852, CP855, CP857, CP858, CP860, CP861, CP863, CP865, CP866, CP869
* Grupos de carecteres de Windows:
** Windows-1250, Windows-1251, Windows-1252,Windows-1253, Windows-1254, Windows-1255, Windows-1256, Windows-1257, Windows-1258
* KOI8-R, KOI8-U
* ISCII
* VISCII
* Big5
** HKSCS
* Guobiao
** GB2312
** GB18030
* ISO 2022, Shift JIS, EUC
* Unicode
** UTF-8
** UTF-16

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Grupos de Caracteres Rexistrados pola Internet Assigned Numbers Authority 
* Informe Técnico do Unicode #17: Modelo da Codificación de Caracteres 
* Sopa de Letras Cirílicas  
* Unha Completa Introdución á Codificación de Caracteres Xaponeses
Amnón

[miniatura|*A violación de Tamar*, ca. 1640 [Eustache Le Sueur.]]
**Amnón** (אמנון) era o fillo máis vello de David, a quen Abaxalom mandou matar logo de que matase a Tamar.

Amnón era fillo de David e Ahinoam. Tamar e Abxalom eran fillos de David e Macah. Amnón e Tamar eran medios irmáns. A lei xudía prohibía o casamento entre os fillos do mesmo pai.

A paixón de Amnón por Tamar facíao adoecer e para a posuír fíxose o doente, e pediulle ó seu pai David que Tamar fose ao seu cuarto para lle preparar unhas bicas. Cando llas ía dar, el forzouna sexualmente. Dous anos despois, Abxalom mandou aos seus criados para que o matasen.
Maiúscula

A **maiúscula** é a versión máis grande dunha letra en alfabetos como o latino, o grego, o glagolítico, o cirílico ou o armenio, en contraste coa letra normal, chamada minúscula. O uso correcto das maiúsculas varía en cada lingua. En galego, as palabras escríbense con maiúscula inicial nos seguintes casos:

* A primeira palabra de cada escrito e a que vai tras un punto.
* A primeira despois dos dous puntos que, nas cartas, seguen a "Queridos pais", "Moi Sr. meu" etc. e que nas certificacións, decretos etc. seguen a "certifico", "declaro", "ordeno" etcétera.
* A primeira despois dos dous puntos ao citar literalmente as palabras de alguén.
* Todo nome propio.
* Atributos divinos, coma Creador ou Redentor.
* Títulos de nobreza e dignidade, coma Sumo Pontífice ou Maxestade
* Sobrenomes célebres, como Pipino o Breve ou Alexandre Magno
* As abreviaturas das formas de tratamento: Excmo. Sr (excelentísimo señor) ou V.E. (vosa excelencia). A palabra vostede só se escribe con maiúscula cando vai abreviada.
* Os substantivos e adxectivos que formen parte do nome dunha entidade legalmente constituída, como Real Academia Galega, Facultade de Informática ou Museo de Arte Contemporánea.
* Os substantivos, adxectivos que compoñen o título dunha publicación periódica, como *La Voz de Galicia*
* A primeira palabra dos títulos dos libros, como *Follas novas*.
* As palabras que expresan poder público, dignidade ou cargo importante, cando se empregan en escritos ou documentos oficiais; coma Estado, Trono ou Xunta.
* Iniciais de documentos oficiais: Lei de normalización lingüística, Real decreto
* Substantivos e adxectivos que se empregan para designar feitos singulares da historia: segunda guerra mundial.
* Os símbolos dos puntos cardinais: N, S, E, W ou O
* Festividades cívico-relixiosas: O Día das Letras Galegas, O Venres Santo
En idiomas como o alemán, tódolos substantivos comezan por maiúscula.

;Letras maiúsculas no alfabeto latino

**A, B, C, D, E, F, G, H, I, L, M, N, Ñ, O, P, Q, R, S, T, U, V, X, Z** (J, K, W, Y)

;Letras minúsculas no alfabeto latino

**a, b, c, d, e, f, g, h, i, l, m, n, ñ, o, p, q, r, s, t, u, v, x, z** (j, k, w, y)

* *en letra grosa as letras do alfabeto galego as outras úsanse en estranxeirismos*.

## Véxase tamén
*Minúscula
*Alfabeto galego
*Alfabeto latino
Abella carpinteira

A **abella carpinteira** (*Xylocopa violacea*) é un abellón, facilmente recoñecible pola súa cor negra e o seu voo rápido. Aparece cando o sol comeza a quentar, ás veces en febreiro, e aliméntase dunha ampla variedade de flores para se fornecer de néctar antes de entrar en hibernación a fins do verán. A femia fai o seu niño nas árbores mortas.
## Notas
Melisa

A **melisa**, **herba abelleira** ou **herba cidreira** (***Melissa officinalis***) é unha planta herbácea da familia das labiadas orixinaria do sur de Europa, especialmente en zonas de montaña. As súas pequenas flores brancas agroman a fin do verán e desprenden un cheiro semellante ao do limón, que atrae ás abellas.

Emprégase como planta medicinal.

## Nome común 
Zugos, zugamel, truxil, trobisco, poexo, planta de chupar, néboda, nébeda, mentrastos, mentrasto, mentraste, menta, meles, meleira, mel do cuco, madreselva, hortolán, hortelán bravo, horba abilleira, herbadona, herba limoeira, herba do mel, herba de mel, herba das abellas, herba da abella, herba billeira, herba abilleira, herba abelleira, flor dulce de chuchar, fenta, estruga mansa, esteva, ervellaca, chupois, chupas, chupameles, chupachupas, chupa, chuchameles, chuchamel, chucha de cabrinfolla, chopo branco, abilleira, abelleira.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Melissa officinalis. Melisa.jpg|Follas da herba cidreira

## Notas 
## Véxase tamén
Abrollo

miniatura|*Tribulus terrestris*

O **abrollo** (***Tribulus terrestris***) é unha planta cigofilácea, nativa de Eurasia. Medra en climas cálidos. As súas flores son pequenas (0,6&nbsp;cm) e de cor amarela, dá un froito espiñento. Úsase como remedio contra da impotencia e para aumentar o nivel de testosterona.
Abrótano macho

O **abrótano macho** ou **herba lombrigueira** (***Artemisia abrotanum***) é un arbusto da familia das artemisias. As súas follas e o sámago, que desprende un aroma semellante ao dun limón, empréganse como purgante, en especial para botar fóra as lombrigas e contra da calvicie.
Non ten relación co abrótano femia (*Santolina chamaecyparissus*).

## Notas
Abrótega

A **abrótega**, **abrótea**  ou **gamota** (***Asphodelus albus***) é unha planta perenne da familia das liliáceas, moi empregada como planta de xardín, nativa do centro sur de Europa. Pode chegar ata o metro de altura, aínda que habitualmente tan só chega a 50&nbsp;cm. As follas con forma de espada nacen na base da planta; as flores vanse xuntando a medida que se ascende polo talo ata chegar á cima na que están en acios ou amoreadas.

Nas parroquias de Vilelos (O Saviñao) e Castelo (Taboada), os **agucios** (polo seu nome local) arríncanse durante o último mes do verán para facer fachas ás que se prende lume na derradeira semana de setembro.

*Asphodelus albus* foi descrita por Philip Miller e publicado en *Gard. Dict.* ed. 8 3 1768.

En Galicia foi descrita por Baltasar Merino na súa obra *Flora descriptiva é ilustrada de Galicia* no ano 1909.

## Hábitat
Medra de forma silvestre en pradeiras e chairas solleiras de España, o sur de Francia e a costa mediterránea ata os Balcáns, entre o nivel do mar e os 2.000 metros sobre o nivel do mar. Prefire chans alcalinos, e é marcadamente termófila.

## Nomes vernáculos galegos
Tamén recibe os nomes de abrótena, apóutiga, asfódelo, breca, gamón, gamota, herba do gando, lumbrieiro, nunú, ouropesa, ouropeso, pé de pita, pella e petuga.

## Galería de imaxes 

Asphodelus albus-A Coruña.jpg|Flor da abrótega.
Asphodelus albus. Abrótega.jpg|Abrótega seca nun herbario.
Asphodèle blanc MHNT.BOT.2004.0.398.jpg|Cápsulas e grans.
Asphodelus albus 003.JPG|Detalle das flores.
Asphodelus albus - Copia.jpg|thumb|Vista da planta

## Notas 
## Véxase tamén
Serbia e Montenegro

**Serbia e Montenegro** foi un estado federal situado nos Balcáns, descendente directo da Iugoslavia e composto polas repúblicas de Serbia e de Montenegro. Confinaba ao norte con Hungría, ao leste con Romanía e Bulgaria, ao sur coa Macedonia do Norte e Albania e ao oeste co mar Adriático (a través do cal contactaba con Italia), Bosnia e Hercegovina e Croacia. A capital do país era a cidade de Belgrado.

## Historia 
No ano 2003 a República Federal de Iugoslavia composta por Serbia e Montenegro renovou a súa Carta Constitucional reestruturando o estado e mudando o nome por **Unión dos Estados de Serbia e Montenegro**. Porén dos cambios no estado, a bandeira, himno e escudo seguiron sendo os mesmos.

O 22 de maio de 2006 celebrouse en Montenegro un referendo no que os cidadáns montenegrinos residentes nesta república decidiron a independencia, o que levou á constitución dun estado propio e independente para Montenegro e á disolución da federación de Serbia e Montenegro.

## Divisións administrativas 
[miniatura|200px|dereita|Mapa das divisións subterritoriais de Serbia e Montenegro. As sección en cor amarela representa a [República de Serbia mentres que a sección en azul a República de Montenegro.]]
Serbia e Montenegro estaba composta de catro unidades políticas principais, dúas repúblicas e dúas provincias autónomas subordinadas:

* 40px|border **República de Serbia** (con capital en Belgrado)
** Voivodina – provincia autónoma (capital: Novi Sad)
** Kosovo e Metohija – provincia autónoma. Baixo a administración das Nacións Unidas tras a Guerra de Kosovo. (capital: Priština)
* 40px|border **República de Montenegro** (capital: Podgorica)

A organización territorial de Serbia estaba regulamentada pola Lei de Organización Territorial e Goberno Local, adoptada na Asemblea de Serbia o 24 de xullo de 1991. Baixo a Lei, os municipios, cidades e asentamentos establecían as bases da organización territorial.

**Serbia** estaba dividida en 195 municipios e 4 cidades, que eran as unidades básicas da autonomía local. Tiña dúas provincias autónomas Kosovo e Metohija no sur e Vojvodina no norte. A parte de Serbia que non forma parte destas dúas provincias é coñecida como Serbia Central.

**Montenegro** ten 21 municipios (Општина, opština), e dous municipios urbanos (градска општина, gradska opština), subdivisiónns do municipio de Podgorica.

## Deporte 
## Festas en Serbia e Montenegro 
;Só en Serbia
* 15 de febreiro - *Sretenje* (Día Nacional)

;Só Montenegro
* 13 de xullo - Día do Estado
Abruñeiro

O **abruñeiro** ou **escambrón** (***Prunus spinosa***) é un arbusto espiñento da familia das rosaceae. Nativo de Europa, Asia e norte de África. Chega ata os catro metros de altura e medra formando abruñedos (ou abruñais), chegando a ser ás veces tan densas que impiden o paso. É común en Galicia.

As follas son pequenas (2 a 4&nbsp;cm), de cor verde apagada, o extremo en forma de punta e as beiras dentadas; son peludas nos nervios do envés.

As flores son hermafroditas e aparecen soas ou en pares, antes que as follas. Son brancas e o cáliz e corola constan de cinco pezas; contan con numerosos estames e un ovario cun estilo.

O froito, denomidado abruño, é unha drupa globosa, azul escura ou negra de 1 a 1,5&nbsp;cm. Utilízase en marmeladas e fermentado produce o viño da abruñeira; macerado en augardente produce un licor denomidado en Navarra pacharán.

En Galiza é común en zonas de baixa e media altitude, formando sebes e en bosques illados. As especies silvestres reciben tamén o nome de **espiño**, **ameixeira brava** e **escambroeira**. O nome de **ameixeira brava** tamén se lle dá ao *Prunus domestica subsp. insititia*, especie coa cal é doado confundir o abruñeiro.

O **cerolleiro** é unha variedade de abruñeiro que dá o **cerollo**, un abruño doce.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Prunus spinosa1.jpg|Abruñeiro a rosear.
Ficheiro:Endrinas.jpg|Abruños no arbusto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Abruñeiro dos xardíns
De (cirílico)

**De** (Д, д) é unha letra do alfabeto cirílico. Pronúnciase coma un "D" galego. Provén da delta grega.

Na escritura manual, normalmente, o "De" cirílico maiúsculo seméllase a un "D" latino, dado que a súa forma "oficial" non é nada cómoda para escribir rapidamente; mentres que o "De" cirílico minúsculo seméllase a un "g" latino e únese a seguinte letra coa súa cola.

## Códigos 
As súas correspondencias en HTML son: &amp;#1044; ou &amp;#x414; para a maíuscula e &amp;#1076; ou &amp;#x434; para a minúscula.
Binario

**Binario** pode referirse á:

***Código binario**, un modelo de representación dos números.
***Arquivo binario**, un tipo de arquivo informático.
***Executábel (binario)**, un arquivo executábel por un sistema operativo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Binaria.
Binaria

*Estrela binaria sistema estelar formado por dúas estrelas que xiran en torno a un centro de masa común.
*Binaria, superheroína do Universo Marvel.

## Véxase tamén
*Binario.
Ghe (cirílico)

**Ghe** (Ґ, ґ, tamén chamada "Ge con alza") é unha letra do alfabeto cirílico. Pronúnciase coma o Ge.

Orixinalmente parte dos alfabetos ucraíno e belaruso. Na Unión Soviética, a súa función foi substituído polo Ge.

En Ucraíno, foi empregado na diáspora e reintroducido no alfabeto tras a independencia ucraína, a pesar de que representa un fonema moi pouco común.

Algúns lingüistas propuxeron a súa reintrodución no belaruso, proposta non apoiada polo goberno.
Ábsida

[miniatura|dereita|250px|Ábsidas románicas, da [Igrexa de Santa María de Cambre]]
A **ábsida** é a parte rectangular, semicircular ou poligonal detrás do altar e que sobresae da cabeceira dunha igrexa. Orixinalmente era un nicho no que se colocaba a estatua dunha deidade nos templos romanos. Os templos paleocristiáns construíronse baseados nas basílicas romanas, e na ábsida integrouse o presbiterio e o altar. Na Idade Media xeralizouse o emprego da ábsida, converténdose nun dos elementos máis característicos da arquitectura románica, bizantina e gótica.

As ábsidas pequenas nas que remata unha nave lateral ou que se abren no deambulatorio ou, por veces, no transepto, denomínanse **absidiolas**.

## Galería de imaxes 
:*Vexa o artigo principal en Galería de imaxes de ábsidas románicas de Galicia*

File:Mosteiro de San Xoán de Caaveiro.Galicia-España.jpg|Mosteiro de San Xoán de Caaveiro, A Capela
Ficheiro:Abside de la Iglesia de San Xulián do Camiño.jpg|Igrexa de San Xián do Camiño, Palas de Rei
File:Iglesia de San Martiño de Cameixa.jpg|Igrexa de San Martiño de Cameixa, Boborás
File:Iglesia de San Pedro de Dozón.jpg|Igrexa de San Pedro de Dozón, Dozón

## Notas
Absintio

:*Este artigo trata sobre a planta medicinal, para o artigo sobre a bebida alcohólica elaborada a partir dela véxase Asente.*

O **absintio**, **asente** ou **asento** (***Artemisia absinthium***) é unha planta composta, perenne, de 1 m de altura, moi amarga e algo aromática, os talos empréganse medicinalmente en infusión para estimular o apetito, a secreción de zumes gástricos e biliares e para eliminar as lombrigas, pero o seu consumo prolongado pode causar adicción. Tradicionalmente engadíaselle ás verduras cocidas como acompañante. É o compoñente principal dunha bebida alcohólica coñecida co mesmo nome, o absintio.

Orixinaria das rexións continentais de clima tépedo de Europa, Asia e África do Norte, cultívase comercialmente tamén nos estados de Indiana e Míchigan (Estados Unidos), México e o Brasil.

## Notas
4

**4** foi o cuarto ano da era actual.

## Acontecementos 
### Asia 
* Orodes III ascende ao trono arsácida de Partia (até 8).

### Imperio Romano 
* A Lex Aelia Sentia regula a manumisión de escravos.
* O emperador romano Augusto designa a Tiberio como sucesor.

## Nacementos 
* Columela, escritor romano.

## Mortes 
* Bak Hyeokgeose de Silla, primeiro gobernante de Corea.
* Phraates V, rei de Partia, asasinado.
* Herodes I o Grande, rei de Xudea desde -37.

## Outros 
* Historia ano a ano
5

*Este é o artigo sobre o ano. Para o número, véxase **cinco***

**5** foi o quinto ano da era actual.

## Acontecementos 
* Tiberio conquista a Xermania inferior.
* Roma recoñece a Cunobelinus, rei de Catuvellauni, como Rei de Britânia.

## Nacementos 
* Ruzi Ying, emperador da China.
* Emperador Guangwu de Han.

## Mortes 
* Gaius Asinius Pollio, orador, poeta e historiador romano.

## Outros 
* Historia ano a ano
-4

## Acontecementos 
* Arquelao convértese en rei de Xudea e Herodes Antipas en rei da Galilea.

## Nacementos 
* Séneca, filósofo, dramaturgo e estadista romano (-65).
* Data probable do nacemento de Xesús Cristo, segundo a maioría das investigacións.

## Mortes 
* Marzo - Herodes I o Grande, rei de Xudea, Galilea, Samaria e Idumea.
* Asinio Polión, orador e poeta romano (n. -76).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
Acanto

miniatura|Folla.
miniatura|Espiga floral en pre-antese.
miniatura|Espiga floral en flor.
miniatura|*Acanthus mollis*

O **acanto** (***Acanthus mollis***) é unha planta herbácea perenne orixinaria das estepas africanas, dende antigüidade utilizouse en xardíns da área mediterránea.

O acanto destaca pola súa beleza ornamental e pola súa altura (ata 150&nbsp;cm) con follas longas, espiñentas e rizadas e flores abrancazadas, rosáceas ou lilas. Agroma sobre todo en xuño. Tamén recibe en galego o nome de **ás de anxo**.

## Hábitat 
A especie medra na rexión mediterránea, dende Portugal e o noroeste de África até o leste de Croacia; foi adaptada dende a antigüidade no cultivo de xardíns, polo que foi naturalizada e/ou cultivada practicamente no mundo enteiro

É frecuente nas costas da Península Ibérica, moito máis escasa no interior.

Vexeta en noiros, rochas e lugares frescos e húmidos.

## Usos 
Fundamentalmente en xardinaxe, as súas grandes follas basais, brillantes, lobuladas dan un aspecto señorial xunto á súa longa espiga floral. En Galiza en maio. Adóitase usar a variedade *latifolius* por ser un chisco máis resistente e rexa.

Tamén é usada como motivo escultórico en chapiteis de columnas, como por exemplo na orde corintia.

### Menciña popular 
A presenza na raíz e follas de abundante mucilaxe, permite a súa utilización como amolecedor, mucilaxinosa ou vulneraria. Tense usado para fabricar enemas contra a disentería, hemorroides ou inflamacións das vías baixas.

Algúns xéneros achegados a *Acanthus*, como *Jacobinia*, utilízanse como psicótropos.

Emprégase como adstrinxente, antidiarréico, colerético, expectorante. En uso externo: demulcente, vulnerario (cicatrizante). As follas usáronse coma estimulante do apetito e laxante por vía interna, externamente en cataplasmas como antiinflamatorio. O zume da planta recomendouse coma tratamento sintomático do herpes, queimaduras e contusións en xeral por un certo efecto analxésico. Indicado para diarreas, disquinesias hepatobiliares, colecistite, colelitiase. Bronquite, gripe, arrefriados. En uso externo: eccemas, feridas, estomatite, farinxite, rectocolite, vulvovaxinite, distrofias da mucosa vulvovaxinal.

## Taxonomía 
;Basónimo:
* Describiuse e publicouse por vez primeira en *Species Plantarum*, volume 2, p.&nbsp;639 en 1753 por Carl von Linné (1707 - 1778). É a especie tipo do xénero

;Etimoloxía:
* *Acanthus*: do latín *acanthus* que provén do grego *ἄκανθα, -ης*, "planta espiñenta", probabelmente por composición entre *acer, -cris* de *aceo, acies*, "punzante" e *anthos*, "flor", do grego *άκτς* e *άνθός*. Virxilio emprega o vocábulo nas Xeórxicas (*4, 123*) e Plinio o Vello describe dúas especies na súa historia naturalis (*22, XXXIV, 76*): o *Acanthus spinosus* L. e o *Acanthus mollis* L.; esta última denomínase tamén *paederos* e *mélamphyllos*, e a súa raíz é excelente para as queimaduras e as luxacións (*"quod aliqui paederota vocant, alii melamphyllum. huius radices ustis luxatisque mire prosunt"*).
* *mollis*, -e: epíteto latino que significa "flexíbel, brando, tenro,...".
;Citoloxía:
O número de cromosomas é **2n=56**.

## Notas
Cidade estado

Unha **cidade estado** é unha rexión soberana controlada exclusivamente por unha cidade, un Estado composto unicamente dunha cidade. Actualmente os seguintes Estados teñen a consideración de cidades estados:
* Singapur
* Cidade do Vaticano
* Principado de Mónaco

As primeiras cidades estado (*polis*) formaban ligas na Grecia clásica. Por exemplo, a liga espartana e a liga ateniense eran conxuntos de cidades que tomaban partido por unha das dúas cidades en guerra (neste caso Atenas ou Esparta). Politicamente independentes, uníanse no esforzo bélico para resolve-las súas disputas. No caso dunha ameaza ó conxunto de *polis*, uníanse todas contra o invasor estranxeiro como, por exemplo, a liga do Peloponeso contra os persas ou os medos nas guerras médicas.

Estas cidades estado formaban parte de áreas culturais máis amplas, como a antiga Grecia, as cidades fenicias de Canaa (como Tiro e Sidón), as maias da Mesoamérica pre-colombiana (como Chichen Itza e El Mirador, as da Asia central que bordeaban a Ruta da Seda (como Samarcanda e Bucara) ou o norte de Italia (como Florencia e Venecia).

As cidades estado teñen contribuído ao desenvolvemento da civilización nunha medida enormemente desproporcionada en comparación co seu tamaño. Algúns dos períodos máis creativos da historia humana son aqueles nos que a humanidade se organizaba en pequenos centros independentes. Porén, estas entidades sobrevivían durante períodos de tempo breves debido ao seu tamaño e poder de defenderse contra outras entidades maiores. Por outra banda, o seu éxito ao coexistir como partes desunidas dunha unidade xeográfica e cultural laxa, como en Italia ou Grecia, actuaba como barreira para a creación de unidades nacionais de maior permanencia. En consecuencia, daban paso a formas de organización social máis amplas, o imperio e finalmente a nación-estado.
## Notas
Hideki Tōjō

**Hideki Tōjō** (en xaponés: 東条 英機), nado o 30 de decembro de 1884 e finado o 23 de decembro de 1948, foi un primeiro ministro do Xapón e militar xaponés. Ascendeu a xeneral en 1933 trala campaña imperial en Manchuria na guerra sino-xaponesa.

En 1940 foi nomeado ministro da guerra, e en 1941, primeiro ministro. Baixo o seu mandato produciuse o 7 de decembro o ataque da Frota Combinada á base da Armada dos Estados Unidos de América en Hawai de Pearl Harbor. Dimitiu en xullo de 1945.

Foi apresado e xulgado como criminal de guerra en 1946. Morreu na forca en 1948.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Segunda guerra mundial
Moral

A **moral** (do latín *mos*, *mores*, "costumes") é un conxunto de normas que se consideran boas ligadas ao comportamento das persoas en tanto que son membros dunha sociedade, relixión, cultura etc. A moral é unha forma de comportamento humano que comprende un aspecto normativo (unhas regras de conduta) e un aspecto fáctico (actos que veñen de axustarse nun sentido ou noutro a devanditas regras).

A moral ten unha dobre vertente, social e individual. É social porque só se dá en comunidade, xa que depende dunhas necesidades sociais e cumpre unha función social. É individual porque as persoas interiorizan as normas recibidas e manteñen un certo grao de adhesión (e rexeitamento) ás normas establecidas e sancionadas pola comunidade.

Un acto moral é a manifestación concreta do comportamento moral dos individuos. Ten carácter consciente e voluntario e supón unha participación libre do individuo na súa realización.

## Terminoloxía 
### Moral como adxectivo 
Unha acción é **moral** cando pode ser clasificada como boa ou mala, como correcta ou incorrecta.

## Neurociencia da moral 
As áreas cerebrais que están implicadas constantemente cando os humanos razoan sobre cuestións morais foron investigadas mediante múltiples metaanálises cuantitativas a grande escala dos cambios na actividade cerebral informados na literatura de neurociencia moral. A rede neuronal subxacente ás decisións morais solápase coa rede relativa á representación das intencións dos demais (é dicir, a teoría da mente) e a rede relacionada coa representación doutros experimentados) estados emocionais (é dicir, empatía). Isto apoia a noción de que o razoamento moral está relacionado tanto con ver as cousas desde o punto de vista doutras persoas como con comprender os sentimentos dos demais. Estes resultados proporcionan probas de que a rede neuronal que subxace ás decisións morais é probabelmente global (é dicir, pode que non exista un "módulo moral" no cerebro humano) e pode ser disociable en subsistemas cognitivos e afectivos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Amoral
* Ética
Aciñeira

A **aciñeira** (*Quercus ilex*) é unha árbore cupulífera do xénero dos carballos, monoica e perennifolia. A aciñeira ten unha lonxevidade de 200 a 500 anos.

## Morfoloxía 
Acada unha altura de 20–27 m, a copa é densa e redondeada, un toro curto e pólas rectas e ascendentes, as follas varían dende as de forma estreita e longa o outras ovaladas, nas beiras son onduladas ou teñen dentes espiñentos. Miden de 2 a 9&nbsp;cm. Agroma de abril a maio. As flores masculinas agrúpanse en amentos colgantes.

Os seus froitos, landras, de entre 1,5 e 2,5&nbsp;cm de lonxitude, son de cor verde clara cando novas e de cor castaña xa de maduras. Están cubertas parcialmente por unha cúpula escamuda e teñen un pedúnculo curto. As landras maduran no outono (de outubro a novembro) e son doces.

A súa madeira é moi dura, pesada, forte e resistente de difícil modelación, con gretas pouco fondas. Emprégase para facer rodas, aparellos de labranza, para combustible e carbón vexetal.

## Hábitat 
Os aciñeirais son bosques característicos do sur de Europa de clima mediterráneo, en terras secas do litoral de Francia, Italia e Península Ibérica. En Galiza está presente nas provincias de Ourense e Lugo, na zona que fai fronteira con León e Zamora.

Adoita plantarse como protección, especialmente xunto ao mar, pola súa resistencia aos ventos e á contaminación das cidades.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Frouzet fg02.jpg|Tronco e pólas de enciño en Frouzet (Francia).
Ficheiro:Quercus ilex rotundifolia bark.jpg|Cortiza de enciño.
Ficheiro:Quercus ilex rotundifolia leaf.jpg|Folla de aciñeira.
Ficheiro:Bellota Encina Carrasca.jpg|Landra madura de *Quercus ilex*.
Ficheiro:Quercus ilex MHNT.2006.0.1268.JPG|Museum specimen.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* As 50 árbores máis comúns. Baía Edicións.
* García, Xosé Ramón (2008). *Guía das plantas de Galicia*, Edicións Xerais de Galicia. ISBN 978-84-9782-939-7.

### Outros artigos 
* Aciñeira de Covas
Jisaburo Ozawa

(小沢 治三郎 *Ozawa Jisaburō*, prefectura de Miyazaki, 1886-Tokyo, 1966) foi un almirante xaponés. Exerceu de profesor no Colexio de Altos Estudos Navais. En 1941 mandou unha división de acoirazados; posteriormente participou na conquista de Indonesia. Dirixiu a frota xaponesa na batalla das Marianas e no combate de Leite. En 1945 foi nomeado comandante en xefe da frota nipoa.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Segunda guerra mundial
Isoroku Yamamoto

**Isoroku Yamamoto** (山本 五十六, やまもと いそろく), nado en Nagaoka, prefectura de Niigata, no Xapón, o 4 de abril de 1884, e finado nas Illas Salomón en 1943, foi un almirante xaponés.

Cursou estudos na Escola Naval e máis tarde participou na guerra ruso-xaponesa. En 1926 foi nomeado agregado naval da embaixada xaponesa en Washington e, entre 1934 e 1935, representou ao seu país na conferenza naval de Londres, na que rexeitou as peticións internacionais para que o Xapón reducira a súa frota de guerra.

En 1936 foi nomeado viceministro da frota xaponesa e, pouco despois do inicio da segunda guerra mundial, comandante en xefe das forzas navais. Opúxose á participación xaponesa na contenda bélica, argumentando que o Xapón non contaba cos recursos necesarios para vencer aos Estados Unidos, pero unha vez decidida, planificou o ataque sobre Pearl Harbor, convencido de que só un ataque por sorpresa danaría ás forzas estadounidenses. Porén, tal como predicira, trala vitoria estadounidense na batalla de Midway a guerra cambiou de signo e comezou o declive do Xapón.

Yamamoto morreu durante unha inspección da fronte, ao ser derribado o avión no que viaxaba polo exército estadounidense, que lograra descifrar o código secreto dos xaponeses e coñecía a ruta que ía seguir o aparato que trasladaba ao almirante.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Segunda guerra mundial

### Ligazóns externas 
* Biografías e vidas
Semen Timoshenko

**Timoshenko, Semión Konstantínovich**, nado en Furmanka, Ucraína, en 1895 e finado en Moscova en 1970, foi un militar soviético.

## Traxectoria 
Participou na primeira guerra mundial e na guerra civil rusa que seguiu á revolución bolxevique de 1917. Durante os seguintes vinte anos, tivo ás súas ordes varias divisións militares e, progresivamente, foi escalando posicións no exército soviético. En xaneiro de 1940, pouco despois de iniciarse a guerra entre a Unión Soviética e Finlandia, foi nomeado comandante das tropas soviéticas que participaron no dito conflito. Tras esta guerra ascendeu a mariscal do Exército Vermello e, en maio daquel mesmo ano, comisario de Defensa. Tralo estalido da segunda guerra mundial, foi un dos militares soviéticos máis destacados e desenvolveu un papel preeminente na planificación do sistema de defensa ante a invasión do exército alemán.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Segunda guerra mundial

### Ligazóns externas 
* Biografías e vidas
Acivo

O termo **Acivo** pode referirse a:

***Acivro**, arboriña ou arbusto perenne da familia aquifoliáceas.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Acivo**, lugar da parroquia de Zanfoga, no concello de Pedrafita do Cebreiro.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Acoirazado

miniatura|HMS *Dreadnought*
O **acoirazado** é un buque de guerra blindado e de grandes dimensións.
Aínda que dende a antigüidade xa se empregara bindaxe para os navíos de guerra e os viquingos no século XI chegaran a empregar pranchas metálicas, o primeiro verdadeiro acoirazado foi *La Gloire*, da mariña francesa, construído en 1859 e deseñado por Dupuy de Lome.

O combate entre o Merrimac e o Monitor, 9 de marzo de 1862, na guerra civil estadounidense demostrou a importancia da blindaxe e de aí en diante adoptáronno todas as potencias navais. En Estados Unidos perfeccionouno Harvey (1880) e en Alemaña, Krupp (1894).
O Dreadnought, acoirazado británico, construído en 1906 converteuse no navío tipo para os acoirazados.
O acoirazado encarnou a máxima potencia naval entre 1860 e 1930, pero xa na primeira guerra mundial, coa aparición dos primeiros submarinos comezou o seu devalo, e sobre todo coa aparición do avión e do portaavións.

## Notas
Acondroplasia

A **acondroplasia** é unha enfermidade xenética ósea que produce unha forma de ananismo. Causada por unha mutación no xene receptor do factor de crecemento de fibroblastos tipo 3, localizado no brazo curto do cromosoma 4 (4p16.3), que causa unha calcificación da cartilaxe. Ten unha incidencia de 1 de cada 10.000 a 1 de cada 40.000 nacementos, e os afectados teñen unha probabilidade do 50% de transmitir a doenza á súa proxenie.

## Notas
Acordeón

200px|miniatura|dereita|Acordeón
O **acordeón** é un instrumento musical de vento, é o máis pequeno representante da familia do órgano. Consiste basicamente nunha harmónica unida a un fol que permite o desprazamento de aire, xunto a un xogo de palletas que vibran co paso do mesmo.

## Características 
O primeiro prototipo de acordeón foi deseñado polo berlinés Christian Friedrich Ludwig Buschmann quen lle engadiu un fol á orixinal harmónica no ano 1822. O 6 de maio de 1829 o austríaco Cyrill Demian patentou un acordeón consistente en dúas caixas de madeira unidas por un fol flexible que se podía abrir e pechar para impulsar o aire. As caixas levaban dúas ringleiras de lingüetas unidas a botóns, que permitían seleccionar os sons mediante a súa pulsación. No ano 1880 engadíuselle un segundo teclado para a man esquerda que permitía facer o acompañamento da melodía tocada coa dereita. Desde ese momento o acordeón introduciuse na música tradicional de toda Europa.
miniatura|Cuarteto tradicional con acordeonista

## O acordeón en Galiza 
Na súa chegada a Galiza o acordeón fíxose moi popular nos bailes agarrados, ocupando o lugar, en ocasións, dos tradicionais gaiteiros en romarías e foliadas. Empregáronse tradicionalmente dous tipos: o acordeón diatónico, que só permite a escala diatónica e no que un mesmo botón emite unha ou outra nota segundo se abra ou peche o fol; e o acordeón cromático, que permite escalas cromáticas e emite a mesma nota independentemente de se se abre o pecha o fol. O acordeón cromático integrouse desde mediados do século XX nos cuartetos tradicionais e nas charangas galegas, xunto a gaitas, clarinetes e saxofóns.

Despois da segunda guerra mundial o seu uso recuou, até que arredor de 1980, comeza a se recuperar na música tradicional de moitas partes de Europa, e mesmo en grupos de música alternativa, como Mano Negra. É frecuente o seu uso na música galega contemporánea en grupos como Berrogüetto, Os Cempés, A Compañía do Ruído ou Os Diplomáticos de Monte-Alto.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos
* Bandoneón
Addax

O **addax** (*Addax nasomaculatus*) é un antílope de extrema rareza que vive en múltiples zonas illadas do Sáhara. O addax mide arredor de 1 metro de altura e pesa 125&nbsp;kg. É de cor branca, agás o seu peito, pescozo e testa que son predominantemente castaños, cunha zona branca sobre a ponte do nariz e outras arredor da boca. Os cornos anelados están presentes nos machos e femias, diferenciándose no tamaño: nos machos chegan aos 120&nbsp;cm de longo e nas femias a 80&nbsp;cm. A diferenza doutros antílopes carece de glándulas faciais e presenta unha gran dentamia rectangular, semellante á do gando.

Os addax viven en zonas desérticas, alimentándose da herba e follas dos arbustos que están adaptados ao deserto. Non beben, obtendo toda a humidade que precisan do que comen. É un animal nocturno, descansando durante o día en buratos que eles mesmos escarvan. Viven en rabaños de entre dous e vinte animais, femias e machos, cunha forte estrutura social baseada na idade, o macho máis vello conduce a grea, percorrendo grandes distancias na procura de alimento.

En grave perigo de extinción, en 1966 había 6.000, mentres en 1998 quedaban uns 200 individuos no Chad, Malí, Mauritania e Níxer, algún rabaño illado no sur de Libia, non hai evidencia da súa conservación máis ao norte. Está extinto en Alxeria, Exipto, Libia, o Sudán e o Sáhara Occidental. Foi reintroducido en Marrocos e Tunisia. 

## Notas 
## Véxase tamén
Loendro

O **loendro** ou **adelfa** (***Nerium oleander***) é un arbusto perenne da familia das apocináceas. É orixinario dunha extensa área que vai do Mediterráneo á China, aínda que se cultiva en todo o mundo. Medra preferentemente nas barrancas e cavorcos dende o nivel do mar ata os 1200 m de altitude. Consérvase ben nos períodos prolongados de seca. Chega ata os 2 m de altura, as súas flores son brancas, vermellas ou amarelas. A adelfa é unha das plantas máis perigosas, todas as súas partes son tóxicas, a inxestión dunha simple folla pode levar á morte dun adulto, aínda que iso sería difícil debido ó seu sabor amargo.

miniatura|esquerda|Loendro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* ORDEN SCO/190/2004, de 28 de xaneiro, pola que se establece a lista de plantas cuxa venda ó público queda prohibida ou restrinxida por razón da súa toxicidade (BOE nº 32, 6.02.2004).
Cerámica castrexa

A **cerámica castrexa** facíase á man ou a torno ou roda, aínda que predomina a feita á man. Nótanse en moitos casos os sinais de alisado e de espatulado; noutros as paredes exteriores das vasillas aparecen moito máis puidas, dando ás veces a sensación de levaren un lixeiro engobe de cor cinza ou case negro. Un dos aspectos máis representativos é o gran contido de mica como elemento desengraxante.

Os perfís predominantes nas vasillas son os globulares ou esferoides. O máis habitual é que conten cunha ou máis asas, e que teñan os bordos exvasados e planos e os pés ou fondo sen realzar, aínda que deste último tipo exista algunha excepción singular.

Os temas decorativos son comúns na plástica castrexa: incisións en forma de liñas oblicuas, horizontais ou verticais paralelas, ou ben compoñendo triángulos, así como estampacións en forma de espiña de peixe, estrixilos, eses (SSSS) ou figuracións entrelazadas, e tamén aplicacións en forma de mamelóns ou de cordóns, así como outros motivos ornamentais variados. A maior parte, porén, é lisa e non leva decoración.

A cerámica simultaneaba o seu uso con útiles de cestería e de madeira. As pezas grandes servirían para gardar o gran ou outros alimentos e como depósito de líquidos; outras, para usos diversos no fogar ou na lareira, e as máis pequenas para comer e beber; tamén aparecen asadores (ou ben escoadeiras ou "queixeiras"), pezas moi características polos furados que teñen no seu fondo e nas paredes. Os materiais eran locais e a fabricación tamén, en fornos pequenos.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cerámica
* Cultura castrexa
* Castros
IUPAC

A **Unión Internacional de Química Pura e Aplicada** (en inglés **International Union of Pure and Applied Chemistry**, IUPAC) é unha organización non gobernamental internacional fundada en 1919 que representa a química e as ciencias e tecnoloxías relacionadas con ela.
## Historia e características 
Promove a cooperación continua entre tódolos químicos dos estados membros, estuda temas de importancia internacional para a química que precisan de estandarización ou codificación; coopera con outras organizacións internacionais en temas de natureza química e contribúe ó avance e á comprensión de tódolos aspectos da química, tanto pura coma aplicada.

A **IUPAC** é recoñecida coma unha autoridade internacional en nomenclatura química, terminoloxía, símbolos, unidades, pesos atómicos e temas afíns. Os seus informes e recomendacións son decotío aceptados coma definitivos e son as bases dos regulamentos de manufactura química, comercio internacional e asuntos relacionados coa alimentación, a saúde e ciencias ambientais.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Átomo
* Elemento químico
* Táboa periódica
* Nomenclatura da IUPAC

### Ligazóns externas 
* IUPAC
André Marie Ampère

**André Marie Ampère**, nado en Lión en 1775 e finado en Marsella en 1836, foi un físico francés.

## Traxectoria 
Autor xa dende moi novo de traballos matemáticos, tamén se interesou polos grandes problemas da física e da química do seu tempo. En 1814 desenvolveu a hipótese (xa formulada independentemente por Avogadro) segundo a cal tódolos gases a igualdade de volume, presión e temperatura conteñen o mesmo número de moléculas. Tamén estudou as accións mutuas das correntes e os imáns, e puxo as bases da electrodinámica. En 1821 emitiu a hipótese de que as moléculas dun corpo se comportan coma correntes particulares que a imantación pode dirixir. Inventou o galvanómetro, o primeiro telégrafo eléctrico, e, xunto con Arago, o electroimán.

## Véxase tamén
Xiamen

é unha cidade costeira da provincia de Fukien, localizada na illa de Xiamen, na illa de Gulangyu e unha parte da costa continental chinesa. A lingua local é o hokkien, aínda que o mandarín tamén se utiliza amplamente na cidade. Ten 4,11 millóns de habitantes (2018). **Amoy** é o nome co que se coñece a cidade en Occidente.

## Historia 
No ano 282 o lugar converteuse no distrito de Tong'an (同安縣), unha subentidade da Prefectura de Jin'an (晉安郡). En 1387, o Imperio Ming usouna como base contra dos piratas. En 1541 Xiamen foi o primeiro porto comercial chinés utilizado polos europeos. No ano 1650 o pirata Koxinga estableceuse aquí, denominándoa Illa de Siming (思明洲), en 1680 os manchús déronlle o seu actual nome. Xiamen foi un dos cinco portos chineses abertos polo Tratado de Nanking (1842) e converteuse no primeiro exportador de té, como resultado o dialecto da cidade tivo unha grande influencia no léxico que as linguas europeas tomaron da China, como té ou ketchup. En 1980 converteuse nunha Zona Económica Especial.
No ano 2000, descubriuse na cidade o caso de corrupción na China, implicando a 200 funcionarios.

## Cidades irmandadas 
* 20px Cardiff, Reino Unido (dende 1983)
*  Sasebo, Xapón (dende 1983)
* 20px Cebú, Filipinas (dende 1984)
* 20px Baltimore, Maryland, Estados Unidos (dende 1985)
* 20px Wellington, Nova Zelandia (dende 1987)
* 20px Penang, Malaisia (dende 1991)
* 20px Sarasota, Florida, Estados Unidos (pendente)
Amritsar

**Amritsar** (en ) é unha cidade do noroeste do Panxab, India. A cidade é o centro espiritual e cultural da relixión sikh, e nela está situada o Estanque sagrado co Harmandir Sahib, tamén coñecido como o Templo de Ouro. Comezado en 1573 por Guru Ram Das, o cuarto guru dos sikhs, completouna o seu sucesor Guru Arjun Dev en 1601. Segundo o censo de 2011, a cidade tiña unha poboación de 1&nbsp;132&nbsp;761 habitantes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
* Gurudwara Sri Sher Gah Sahib(Paonta Sahib)
Jacob Amsler

**Jacob Amsler**, nado en Unterbözberg en 1823 e finado en Schaffhausen en 1912, foi un matemático suízo.

## Traxectoria 
Comezou estudando teoloxía nas universidades de Jena e Königsberg, nesta última cambio para as matemáticas e a física despois de coñecer a Franz Neumann. En 1850 pasa a ensinar na Universidade de Zürich. Inventou o planímetro polar en 1854.
Astaroth

miniatura|Ilustración de Astaroth
Segundo certos autores de demonoloxía, **Astaroth** é o rei do Inferno, sendo Lucifer o Emperador e Satanás o sedutor de mulleres. Os seus principais axudantes son tres demos chamados Aamon, Pruslas e Barbatos. No Dictionnaire Infernal, Astaroth é representado coma un home espido con ás, mans e pés de dragón e un segundo par de ás con plumas baixo o principal, levando unha coroa, sostendo unha serpe nunha man e cabalgando un lobo ou un can. De acordo con Sebastian Michaelis, é un demo de primeira xerarquía, que seduce empregando a tendencia á pereza e á vaidade. O seu adversario é Santo Bartolomé, que pode protexer contra el porque venceu as tentacións de Astaroth. Para outros, aprende matemáticas e artesanía, pode volver invisibles ós homes, guía ata tesouros ocultos e contesta a calquera pregunta que se lle faga.

De acordo con Francis Barret, Astaroth é o príncipe dos acusadores e inquisidores. Segundo algúns demonoloxistas do século XVI, os ataques deste demo contra os humanos son máis fortes durante o mes de agosto.

O seu nome parece provir do da deusa Ashtart / Astarté, que na biblia Bulgata Latina se traduciu por Astharthe (singular) e Astharoth (plural). Esta última forma transformouse na Biblia do Rei Xaime en Ashtaroth. Parece que a forma plural foi tomada do latín ou dalgunha outra tradución por aqueles que non sabían que era plural nin que era o nome dunha deusa, véndoo só como o nome doutro deus a parte de Deus e, polo tanto, un demo.
Illa de Amund Ringnes

**Amund Ringnes** é unha das illas das Sverdrup na rexión de Qikiqtaaluk, en Nunavut, Canadá. Atópase no océano Ártico, entre os 78 e 79 graos de latitude, situada entre a illa Ellef Ringnes ao leste e a illa de Axel Heiberg ao oeste. Ten unha extensión de 5.255&nbsp;km², sen poboación permanente. Descuberta polo noruegués Gunerius Isachsen e reclamada por Noruega entre 1902 e 1930.

A illa foi bautizada por Otto Sverdrup na honra do fabricante de cervexa de Oslo Amund Ringnes (dono de cervexeira, 1840), un dos patrocinadores da súa expedición. Avistouna en 1900.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Illas Sverdrup

### Ligazóns externas
* Amund Ringnes Island in the Atlas of Canada - Toporama; Natural Resources Canada
* The Ringnes Islands  University of Guelph