Regencós

**Regencós** é un concello catalán da comarca do Baix Empordà, na provincia de Xirona. Atópase a 78 metros sobre o nivel do mar, ao leste da capital comarcal na marxe esquerda do río Ter, limitando concretamente con Pals ao norte, Begur ao norte, leste e sur, Palafrugell ao sur e ao oeste, e Torrent ao oeste. O concello de Regencós comprende o barrio de Puigcalent e o barrio de Arrabassada. A súa festa celébrase en San Vicente (*Sant Vicenç*), o domingo máis próximo ao 22 de xaneiro.
## Etimoloxía 
A etimoloxía do nome da vila parece bastante escura e complexa.

* F. de B. Moll e Moreu-Rey relacionárono co nome propio xermánico *Reginkoz*. Isto podería explicar a pronuncia popular do nome en catalán que converte o segundo "e" nun "i" (pronúnciase Regincós e non Regencós).
* Os censos de 1365 a 1370 denomínao *Rajacós*, unido neste caso a Esclañá como *Sclanyà e Rajacós*.
* Un autor dun inventario de Peratallada en 1395 fala de *Rivo Jonchoso* e que derivaría de *Riu de Jones*. Iso é difícil de aceptar, xa que non hai río (*riu*) nas inmediacións.

## Historia 
Atopáronse restos neolíticos no monte Quermany, de 221 metros de altura (coas famosas pedras do raio), aínda que na zona pertencente ao concello de Pals. En Quermany, propiamente comarca *regingonenc*, fican restos dunha antiga canteira explotada na época altomedieval; pódense ver pedras labradas por toda a zona (un exemplo significativo é un sarcófago a medio tallar).

As primeiras referencias ao nome de Regencós na historia remóntannos a 1312, en plena Baixa Idade Media. Trátase de concesións de privilexios, liberdades e inmunidades por parte de Jaime II a Esclañá e Regencós. Estes privilexios foron concedidos anteriormente polo barón Gilabert de Cruilles. Parece ser que Regencós, xunto con Esclañá e Bagur, foron entregadas por Pedro o Cerimonioso (1336-1387) á familia Cruïlles (liñaxe fidalga que chegou a tomar o control do Baix Empordà da vila da que toman o seu nome). Se temos en conta que nesta época se cita a vila co nome do lugar en lugar do castelo, pode levarnos a deducir que a muralla que a rodeaba sería posterior, de finais do século XIV ou XV.

## Lenda 
A lenda *O tesouro do dragón de Quermany* foi recollida polo poeta Joaquim Bonet i Miró (1861-1924), un enorme dragón vello repousaba no alto da montaña. A súa misión na vida era gardar o cume e o seu castelo porque no seu interior agardaba un tesouro. O tesouro era nin máis nin menos que un saco de trigo e fabas. O romanticismo posterior quixo transformar os produtos agrícolas nunha fortuna en ouro. Pero esqueceron o simbolismo da lenda. O verdadeiro tesouro non é o ouro, tan sedutor para unha lenda, senón o trigo e as fabas, alimento para un pobo que debeu instalarse ao pé da montaña.

## Economía 
O sector principal é o primario, centrado na agricultura de secaño. A chaira dedícase ao forraxe e ao cultivo de cereais como o millo. Quedan algunhas oliveiras e viñas, antes máis estendidas.

Tamén conta cunha industria cerámica tradicional e importante coa produción de tellas. Esta obra tradicional pódese ver na porta occidental da muralla medieval. A zona dos fornos cerámicos estendíase pola zona occidental da vila. O florecemento desta actividade céntrase a finais do século XIX até mediados do XX (chegando nesta última etapa os 18 fornos). Pero a competencia dun centro máis industrializado como é a Bisbal d'Empordà provocou o descenso desta produción.

O sector terciario impulsouse recentemente coa creación de infraestruturas que faciliten o turismo e as visitas á vila.

## Lugares de interese 
* Restos da muralla medieval, posiblemente de finais do XIV ou XV. A este respecto consérvanse aínda algúns restos, aínda que a maior parte están en ruínas ou asimilados a distintas vivendas da vila. A muralla tiña dúas torres e dúas entradas porticadas. Unha destas portas, a carón da torre oeste, non ten a súa entrada orixinal xa que está feita con tellas posteriores.
* Igrexa de Sant Vicenç. Este edificio data de principios do século XIX, posiblemente entre 1805-1815. Non presenta especial interese artístico (nave, capelas laterais e ábsida poligonal) aínda que está construído sobre unha anterior, que até 1788 pertenceu á Parroquia de Bagur.
* Diferentes masías espalladas polo terreo menos accidentado, dende o século XVI até o XVIII:
** Can Bofill e Mas Prats con elementos dos séculos XVI e XVII. Teñen ventás gótico-renacentistas.
** Mas Pagés e Molin dèn Coll, ambos situados preto da Riera dos Molinos, conservan elementos de antigos muíños fariñeiros, hoxe en desuso.
* Hotel Teatro. É un hotel catro estrelas, situado na Praza Maior, que promoveu o turismo na vila.
* Hotel Can Casi. No barrio de Puigcalent, é un Máis que data de 1704 convertido nun hotel ecolóxico que promove produtos locais e de tempada.

## Na cultura popular 
O anuncio do queixo da marca Gran Capitán (do grupo Forlasa) no que se recolle na localidade unha posta en escena do personaxe do libro, Lazarillo de Tormes. O camiño que van en carro é o que vai dende a vila até o cemiterio.

En 2022 a vila foi nomeada pola CNN estadounidense unha das "*15 cidades pequenas máis bonitas de Europa"*, xunto a Guimarães as dúas únicas da Península Ibérica.

## Evolución demográfica 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 'Ayuntament de Regencós'
* Información do Instituto de Estatística de Cataluña