open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Igrexa de Santa María Salomé de Santiago de Compostela

A **igrexa de Santa María Salomé** é un templo católico construído orixinariamente no século XII situado en Santiago de Compostela. Considérase a única igrexa dedicada a santa Salomé, nai do apóstolo Santiago.

## Descrición 
A igrexa foi construída orixinariamente baixo o impulso do bispo Diego Xelmírez no primeiro terzo do século XII. Desa época existen aínda algúns vestixios, como o pórtico románico, no que destaca o motivo central dunha imaxe da adoración do neno.

Do período gótico destacan principalmente dúas capelas situadas ao lado da nave principal, ao lado da epístola. A primeira destas capelas, máis preto da cabeceira, está dedicada á Virxe María. Segundo o investigador Caamaño, os seus fundadores e patrocinadores foron Lope de Losada e Teresa Gómez Mosquera; existen rexistros do acordo entre Dona Teresa e Sadornín Fernández sobre certos detalles sobre a capela, datados o 2 de maio de 1578. A capela contigua é da mesma época e, como a de Nosa Señora, é de planta rectangular e bóveda, alzada sobre mísulas, con cinco chaves e o mesmo tipo de arco de acceso. Lixeiramente posterior, o alpendre foi construído no inicio do século XVI. O adro ten un arco gótico á fronte e arcos de medio punto nos lados.

Alén da profusión de detalles propios da devoción mariana, os estudosos citan tamén como elemento interesante na igrexa a torre barroca, finalizada no século XVIII. Por causa dos seus trazos vigorosos, segundo Ramón Otero Pedrayo, a igrexa de Santa María Salomé foi *«comparada a unha moza aldeá garrida e piadosa nun paseo das damas aristocráticas.»*

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*

### Ligazóns externas 
* Patrimonio Galego
* Centro Virtual Cervantes
*
*
Liteira (moble)

[miniatura|Liteiras no [portaavións *Clemenceau*.]]
miniatura|Fotografía dunha liteira.
Unha **liteira** é cada unha das camas ou leitos que se colocan un enriba do outro. Tamén se denomina así ao conxunto, o móbel composto destas camas. A miúdo son utilizadas en espazos reducidos e en particular en cuartos infantís, permitindo que dous ou máis nenos durman no mesmo cuarto. O espazo optimízase máis aínda ao colocar caixóns baixo a liteira nos que se gardan xoguetes, roupa de cama etc. O hábitat orixinal destes móbeis son as embarcacións, albergues, internados, prisións, trens etc.

## Tipos de liteiras 
A liteira máis común caracterízase por ter dous colchóns de tamaño idéntico colocados un enriba do outro. A liteira de colchón individual sobre un matrimonial ten a mesma función do estándar, pero o colchón matrimonial de maior tamaño colócase na liteira inferior, por baixo do colchón individual.

Un sofá cama de liteira é como unha liteira estándar, coa excepción de que a liteira inferior é un colchón reclinábel que se transforma en cama. Os sofás cama de liteira pódense utilizar para aforrar espazo en cuartos ou apartamentos, xa que a cama de embaixo pódese usar como sofá polo día. Nun sofá cama de liteira en forma de «L», a cama inferior oriéntase de xeito perpendicular coa liteira superior, o cal crea un espazo adicional que pode ser empregado como repisa ou andel. É perigoso porque, por un desaxuste dalgún parafuso, pode caerlle a cama a calquera obxecto ou persoa que estea neste móbel.

A cama con liteira alta é coma un camarote que tan só ten a cama superior, o cal deixa un espazo inferior que se pode amoblar con armarios, andeis ou até un escritorio. Estas camas de liteira alta utilizan e aproveitan o espazo vertical de xeito eficiente.

Existen tamén liteiras de 3 camas cuxa cama inferior é de tipo dúplex ou cama niño. Neste caso faise chamar **triliteira**.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cama
* Hamaca
Aldeia do Bispo, Penamacor

*Aldeia do Bispo* é unha antiga freguesía portuguesa do concello de Penamacor, con 6,51 km² de superficie e 676 habitantes (2011), cunha densidade de poboación de 103,8 hab./km².

Foi extinguida (agregada) pola reorganización administrativa de 2012/2013,[1] sendo o seu territorio integrado na *União das Freguesias de Aldeia do Bispo, Águas e Aldeia de João Pires*.miniatura|Localización no concello de Penamacor.
## Poboación
## Xeografía 
*Aldeia do Bispo* está situada nun val, á beira da ribeira da Raivosa, afluente da ribeira das Taliscas, no cruzamento dos camiños cara ás freguesías de Águas, Bemposta, Aranhas, Aldeia de João Pires e Penamacor. Atópase a uns 7 km da sede do concello.

## Historia 
Existe un profundo descoñecemento sobre a data de fundación desta freguesía, así como sobre a orixe do seu nome. A inscrición ou data máis antiga gravada en pedra que se atopou é «16 zx», interpretada como correspondente ao ano 1628. Na rúa do Outeiro, onde, segundo a tradición, existiu unha praza, atopouse nunha casa datada en 1696, gravada na cabeceira da porta.

Sobre a orixe do nome, existen diversas opinións. Segundo algúns autores, a palabra *aldea* deriva do árabe **الضيعة** (''ad-Dai'hâ''), que significa "lugarexo, monte, aldeamento".

## Patrimonio 
* Capelas do Espírito Santo, de Santo António, de Nosa Señora das Necesidades e de San Sebastião
* Cruceiro
* Nicho
* Estación arqueolóxica de Lameira Larga

## Notas
Pazo do Rial

O **pazo do Rial** é unha casa señorial que se atopa en Vilaxoán, na parroquia de Sobrán, no concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa; moi preto da vila. Ergueito no século XVII en estilo barroco, e vencellado historicamente á familia nobre galega: Mariño de Lobeira, na actualidade funciona como instalación hoteleira e restaurante.

Está declarado Ben de Interese Cultural coa categoría de Hotel-Monumento Histórico Artístico.

## Historia 
É unha gran casa señorial do século XVII ergueita sobre unha construción anterior medieval por Xoán Antonio Mariño de Lobeira.

Un dos descendentes desta familia, no século: Pedro Mariño casou con Clara Caamaño, neta de García de Caamaño, o fundador de Vilagarcía de Arousa.

Dende 1815 por mor dun preito pola sucesión do pazo de Rubiáns, estes dous pazos volveron quedar vencellados á familia Ozores, á súa vez descendentes dos Caamaño.

A comezos do século XX, o Rial ficou abandonado. Nos anos 1970 vendeuse e foi transformado e ampliado para se converter no hotel que hoxe segue a ser.

## Descrición 
O pazo atópase nun outeiro de onde divisaba as terras achegadas. Presenta fábrica de cantaría de granito e planta rectangular. É un grande expoñente da arquitectura barroca galega. O edificio atópase flanqueado por dúas torres de tres andares, todo a decoración ten un estilo barroco de grande harmonía, por ser construído nun mesmo momento: tanto o corpo coma as torres están ameadas, atopamos ademais cornixas molduradas, varios balcóns sobre canzorros labrados; as torres teñen nos seus ángulos superiores gárgolas a xeito de canóns. As potentes chemineas salientan o seu aspecto señoril. Na fachada do corpo central, así coma na parte superior das torres aparecen varios escudos de armas que representan as distintas familias que nel moraron: Ozores, Soutomaior, Sarmiento e no centro o brasón dos Mariño de Lobeira, coa serea, as ondas, os lobos e maila estrela.

A casa tamén ten unha capela e un hórreo

É o máis importante dos pazos de Vilaxoán. A súa imaxe lembra ao achegado pazo de Sobrán.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Pazo do Rial. Torre sur.jpg|Detalle da torre sur.
Ficheiro:Pazo do Rial. Vista entrada principal.jpg|Vista xeral.
File:Pazo do Rial. Imagen posterior.jpg|Fachada posterior. Esta grande ampliación na parte posterior non formaba parte do pazo orixinal, engadiuse cando se transformou en hotel.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pazos de Galicia
* Pazo de Rubiáns
* Pazo de Sobrán
* Pazo de Pardiñas
### Ligazóns externas 
* Páxina do hotel
Ánxeles Cuña

**Ánxeles Cuña Bóveda**, nada en Pontevedra o 16 de febreiro de 1957, é unha dramaturga e política galega.

## Traxectoria 
É Licenciada en Ciencias da Educación pola Universidade de Santiago de Compostela, así como diplomada pola Escola de Expresión de Barcelona. Traballou como Profesora de Actividades e impartiu clases de Lingua e Literatura no IES Universidade Laboral.

Foi a fundadora do grupo teatral Sarabela.

En agosto de 2016 acadou o primeiro posto nas primarias de En Marea pola provincia de Ourense para optar a deputada do Parlamento de Galicia, e foi elixida deputada nas eleccións ao Parlamento de Galicia 2016.
## Vida persoal
É neta de Alexandre Bóveda.

## Obra teatral 
### Como directora 
*1990, *Madame de Sade*, de Mishima.
* 1992, *As sillas!!*, de Ionesco.
* 1993, *Xacobe e o seu amo*, de Milan Kundera.
* 1994, *Cama dous por dous para dous*, de Sergi Belbel.
* 1996, *A Esmorga*, de Eduardo Blanco Amor (Adap. Couceiro-Muñoz).
* 1997, *Afección*, de Couceiro-Cuña-Dacosta-Muñoz.
* 1998, *Tics*, de Couceiro-Cuña-Dacosta-Muñoz.
* 1999, *Os soños de Caín, Couceiro-Cuña-Dacosta-Muñoz.*
* 1999, *Romance de Micomicón e Adhelala, E. B. Amor.*
* 2000, *O lápis do carpinteiro*, de Manuel Rivas (Adap. Cuña-Muñoz-Calleja). 
* 2001, *Sexismunda*, de Pedro Calderón de la Barca. (Adap. Cuña-Muñoz-Calleja).
* 2001, *A illa amarela*, de Paloma Pedrero. (Adap. Ánxeles Cuña). 
* 2002, *A conxura dos necios*, John Kennedy Toole. (Adap. Ánxeles Cuña). 
* 2003, *Así que pasen 5 años*, de Federico García Lorca. (Adap. Ánxeles Cuña).
* 2004, *A Rolda de caricias*, de Sergi Belbel, baseado na Rolda de Arthur Schnizler.
* 2004, *A gata con botas*, de Ánxeles Cuña Bóveda.
* 2005, *O heroe*, de Manuel Rivas. 
* 2006, *Rebentado*, de Sarah Kane (Adaptación e dirección da lectura dramatizada). 

## Recoñecementos 
* Premio Celestina (da crítica de Madrid) pola obra *Romance de Micomicón e Adhelala.*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha de Ánxeles Cuña
* Ficha da autora  en muestrateatro.com. 
* Ficha no Parlamento de Galicia
Vigo, capital Lisboa

***Vigo, capital Lisboa*** é o primeiro álbum de estudio do grupo de pop rock galego Os Resentidos. Foi publicado en 1984, baixo o selo Grabaciones Accidentales.

O disco foi gravado nos estudios Radio Triunfo, en Lisboa.

## Listaxe de cancións 
;Cara A

;Cara B

## Membros 
*Rubén Hurricane Losada
*Xavier Soto
*Gulliver L. Torrado
*Antón Reixa

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do álbum en discogs.com 
* Datos do álbum en lafonoteca.net
Gian Fontana

**Gian Fontana**, nado o 16 de novembro de 1897 en Fidaz, Cantón dos Grisóns, Suíza, e finado o 30 de novembro de 1935 en Flem, foi un profesor e escritor romanche. A súa é esencialmente lírica e novelística.

## Traxectoria 
Fontana medrou nunha familia labrega, nunha pequena aldea do concello de Flem, fillo de Josef Fontana (1870–1938) e Margreta Capaul (1870–1937). Frecuentou a escola en Flem, que tiña o alemán como lingua de instrución. En 1914 con 17 anos entrou na escola de maxisterio de Chur e  alí recibiu as primeiras clases de romanche que lle deu o sacerdote Gion Cahannes (1872–1947). Logo de graduarse en 1917 foi profesor en Flem ata 1935.

## Obra 
Fontana comezou a escribir en alemán, as súas primeiras poesías en romanche datan de 1914. En 1921 consagrouse co seu poema ''Canzun d'amur* sonorizado por Thumas Dolf en 1922-1923 e que se fixo popular. O cambio para o romanche produciuse tarde, probablemente baixo a influencia da fundación de Renania, asociación de promoción do romanche que operaba nas zonas protestantes de Sutselva e Surselva e que publicaba a revista *Casa Paterna,* onde apareceron os primeiros poemas de Gian Fontana.

A súa lingua ten as cores da súa fala local, recollendo mesmo léxico case esquecido propio de Fidaz e de Flem, que se diferenza do sursilvano estandarizado. Escribiu arredor de 800 poesías, das que se converteron en cancións arredor de 80, converténdose nun referente para a música popular romanche, sonorizadas por compositores como Tumasch Dolf, Corin Curschellas, Gion Antoni Derungs, Hans Erni (1867-1961), Hans Lavater (1885-1969), Giusep Maissen (1906-1963) , Giusep Tschuor (1940-2022) e  Robert Grossmann (* 1953) escribiu a a ópera *Il president da Valdei* a partir dunha novela de Fontana.

## Obras 
* *Ediziun cumpleta.*  3 vol. Ediziun dalla Uniun Romontscha Renana, Chur 1971.
* *Igl uors ed autras historiettas*, contos, 1920
* *Per l’honur.*, novela, 1922
* *Carstgauns*, poesías, 1927
* *Crappa-grossa*, novela, 1930.
* *Sidonia Caplazi* novela, 1932
* *La cuolpa'', novela, 1937

## Notas
Lliçà de Vall

**Lliçà de Vall** é un concello español  da provincia de Barcelona, en Cataluña. Está situado na comarca do Vallès Oriental.

## Situación e paisaxe 
O municipio atópase no val de Tenes, que é atravesado de norte a sur polo río Tenes. Ademais a orografía é condicionada por diversos regatos e cursos de auga. A poboación está altamente dispersada en diferentes núcleos. No resto de territorio localízanse importantes polígonos industriais e aínda se conservan espazos agrícolas e zonas boscosas.

## Orixe 
Os primeiros restos humanos no val de Tenes datan do paleolítico, ó redor do 10.000 a.C. A romanización foi moi importante na zona. De feito pénsase que a orixe do nome da vila provén dun veterano do exército romano chamado *Licius*. Tras os moitos anos de servizo, fóronlle outorgadas en recompensa abondosas terras desta zona. Do nome *Llicius*, formaríase o adxectivo *Licianus*, que derivaría en *Lliçà*.

## Industria 
O municipio conta cunha importante actividade industrial, debido ó bo condicionamento dos polígonos e as boas redes de transporte que comunican a vila con redes de estradas nacionais e internacionais. A industria asentada está moi diversificada: alimentario, artes gráficas, a metalurxia, a cosmética ou as subministracións industriais, son algúns dos tipos de industria que se poden atopar.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do concello
Rinia

**Rinia** ou **Rhenea** (en ) é unha illa grega nas Cícladas. Atópase xusto ao oeste da illa de Delos da que lle separa unha canle duns 700 metros de anchura, e aínda máis ao suroeste da illa de Mykonos a 9&nbsp;km, da que dependen administrativamente. A súa superficie é de 14&nbsp;km². Tiña unha pequena poboación ata a década de 1980, pero actualmente está deshabitada. Tamén é denominada Gran Delos.

A orientación de Rinia é de norte a sur, cunha lonxitude de 8&nbsp;km. Componse de dúas partes unidas entre elas por un istmo de 1´2&nbsp;km de largo por 70 m de longo no seu punto máis estreito. Ten unha superficie total de 13´9&nbsp;km². O seu punto culminante, situado na parte norte, alcanza os 136 m.

Na Antigüidade, foi conquistada por Polícrates de Samos e dedicouse ao culto de Apolo Delio. Tiña unha cidade do mesmo nome que a illa: Renea.

Servía de necrópole aos delios e de refuxio para as mulleres que estaban a piques de parir, pois o carácter sagrado de Delos prohibía que alí tivesen lugar nacementos e defuncións.

Ata un pasado recente, estaba habitada por apenas unha vintena de persoas. Actualmente está deshabitada.

## Referencias 
## Véxase tamén
* Outras illas gregas

### Ligazóns externas 
*Páxina oficial do Municipio de Mykonos
Serifopoúla

**Serifopoulo** (en ) é unha illa grega nas Cícladas. É unha parte do municipio de Serifos. Serifopoula estaba deshabitada non censo grego de 2001.

## Referencias 
## Véxase tamén
* Outras illas gregas

### Ligazóns externas
Antonio Hervella Ferreira

**Antonio Hervella Ferreira** foi un avogado e notario galego.

## Traxectoria 
Estudou Dereito na Universidade Central de Madrid e licenciouse en Dereito Civil e Canónico. Foi notario en Castro Caldelas, Monforte de Lemos, Redondela, O Barco de Valdeorras e Cartaxena. É autor do libro *Las comunidades familiares y la compañía gallega después de la publicación del Código Civil*, publicado por *El Eco de Lemos* en 1898. Xubilouse como notario de Sama (Langreu) en 1935.
## Obras 
* *Historia jurídica de las diferentes clases de censos*, 1892.

* *Las comunidades familiares y la compañía gallega después de la publicación del Código Civil*, 1898.

## Vida persoal 
Casou con Francisca Nieto Bustos, que finou no Barco de Valdeorras en 1927, e foi pai de Consuelo, Antonio, Pedro Tertuliano e Evelina Hervella Nieto.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* "HERVELLA FERREIRA, Antonio", artigo na *Gran Enciclopedia Gallega*
Przemysław Tytoń

**Przemysław Tytoń**, nado en Zamość o 4 de agosto de 1987, é un futbolista polaco. Xoga de gardameta e o seu equipo actual é o FC Cincinnati.

## Traxectoria 
O 30 de xuño de 2016 firmou polo Deportivo da Coruña, cun contrato por tres campañas. O 31 de agosto de 2018, o Deportivo decidiu rescindir o contrato de Tytoń.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Datos do xogador en 90minut.pl
Mosteiro da Serra do Pilar

O **Mosteiro da Serra do Pilar** atópase no alto da serra do Pilar, na freguesía de Santa Marinha, cidade e concello de Vila Nova de Gaia, distrito do Porto, en Portugal.

## Historia 
No inicio do século XVI, o Mosteiro de Grijó atopábase en ruínas e, en 1535, Xoán III de Portugal, o reformador do Mosteiro de Santa Cruz de Coímbra e o Prior-Mor, D. Bento de Abrantes, concertaran a transferencia daqueles Agostinianos para a serra de São Nicolau, en Gaia.

O proxecto inicial tivo a dirección de Diogo de Castilho e João de Ruão, comezando as obras en 1538. Estendéronse até 1670, co remate da Igrexa da Nosa Señora do Pilar.

Posteriormente, no contexto da Guerra Civil Portuguesa, cando ocorreu o cerco do Porto (xullo de 1832 - agosto de 1833), as tropas liberais instaláronse nas dependencias do mosteiro, proporcionando apoio ás forzas liberais sitiadas da outro beira do río Douro.

Ó final do conflito, froito dos constantes ataques que sufriu, atopábase en deplorábel estado de ruína, caendo en abandono. En 1834, foi creada a "Real Irmandade de Nossa Senhora do Pilar" e, en 1925, o "Grupo de Amigos do Mosteiro da Serra do Pilar" que gradualmente foron procedendo á recuperación do conxunto, recualificado como espazo museolóxico.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Descrición do Mosteiro na páxina da Cámara Municipal
Igrexas en Gotland

Das **igrexas da illa sueca de Gotland**, 93 (a gran maioría) son medievais. 92 delas están situadas en zonas rurais, estando só a catedral de Visby dentro da cidade amurallada de Visby, a capital e maior poboación da illa. Porén, durante a Idade Media, a cantidade de igrexas foi incluso maior, con 12 en Visby e 4 máis nas zonas rurais. Algunhas destas aínda son visibles como ruínas máis ou menos ben conservadas.

## Antecedentes 
Gotland comezou a abandonar gradualmente o paganismo nórdico e a adoptar o cristianismo durante o século XI. As primeiras igrexas en ser construídas na illa foron de madeira, feitas á maneira das *stavkirke*.

As igrexas de pedra comezaron a substituír as de madeira durante o século XII.

Durante o século XX construíronse un pequeno número de igrexas novas, principalmente en Visby. A gran maioría das igrexas de Gotland pertencen á Igrexa luterana de Suecia e á diocese de Visby.

## As igrexas 
A menos que se especifique o contrario, as igrexas de Gotland noméanse pola súa localidade.
### A
### B-D
### E–F
### G
### H-K
### L-M
### N-R
### S-T
### V-Ö
## Notas
Teatro Nacional São João

O **Teatro Nacional São João** é un teatro na cidade de Porto, en Portugal. Atópase na praza Batalha, no centro histórico da cidade. A historia do teatro comeza en 1794, cando a autoridade principal do Porto, Francisco de Almada e Mendonça, encargou ó arquitecto italiano Vicente Mazzoneschi o proxecto dun teatro de ópera. O teatro orixinal construíuse entre 1796 e 1798 e foi nomeado São João na honra do príncipe rexente Xoán, máis tarde coroado rei como Xoán VI de Portugal. O interior do teatro é semellante ó Teatro São Carlos de Lisboa, construído un pouco antes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Jan Batista Alton

**Jan Batista Alton** , nado en Calfosch o 21 de novembro de 1845 e finado en Rovereto o 3 de abril de 1900, foi un lingüista e escritor ladino de Tirol do Sur.

## Traxectoria 
Estudou en Brixen e Trento, licenciándose en filosofía en Innsbruck en 1870. Ensinou latín en centros de ensino secundario de Trento, Praga, Viena e Rovereto. Escribiu textos, en lingua alemá, sobre as falas ladinas, entre eles *Die ladinischen Idiome in Ladinien, Gröden, Fassa, Buchenstein, Ampezo* de 1879 e publicou tamén algúns ensaios en ladino nos que incluía poesía, proverbios e contos ás veces tamén con tradución italiana, *Proverbi, tradizioni ed aneddoti delle valli ladine orientali con versione italiana* (Innsbruck, 1881); *Rimes ladines en pért con traduzion italiana* (Innsbruck, 1885); *Stòries e chiánties ladines con vocabolario ladin-italian metudes in rima* (Innsbruck, 1895). Tamén se interesou por outras linguas romances, en particual polo francés antigo.
Lliçà d'Amunt

'''Lliçà d'Amunt''' é un concello español  da provincia de Barcelona, en Cataluña. Está situado na comarca do Vallès Oriental.

## Historia 
Lliçà d'Amunt  aparece por primeira vez documentada no ano 987. O lugar, porén, era habitado dende moitos séculos atrás, coma testemuñan os restos romanos das vilas ''Ca l'Amell Gros* e *Santa Justa''. Tamén se teñen atopado restos de fornos de cerámica romanos e outros indicios de habitantes noutros lugares do concello.

O nome de Lliçà d'Amunt vese ligado ás parroquias de Sant Julià e Sant Esteve de Palaudàries, que dende as súas orixes formaban parte do dominio feudal de Montbui. Ambas as parroquias son nomeadas no 1059 cando o conde Ramon Berenguer I fixo as paces con Mir Geribert e lle cedeu o feudo de Montbui que el reclamaba como parte da herdanza da súa muller Guisla de Besora, filla do anterior señor feudal dominador da zona: Gombau. Estas parroquias non se separaron máis e foron conformadas como municipio propio no 1836.

## Nome 
Unha hipótese postula co nome do pobo derivaría do nome do patricio romano *Lucius*. O ano 989 aparece nomeado coma *Liciano*. En 1174, coma *Liziano Superiori*. En 1359, como *Sant Julia de Llissa sobira*.

Lliçà d'Amunt escribiuse antigamente coma *Lliçà Sobirà*, mentres que Lliçà de Vall foi *Licano Subteriore* e *Liçà Jusà*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do concello
Xogos Mundiais Nómades

Os **Xogos Mundiais Nómades** son unha competición deportiva internacional adicada aos deportes étnicos practicados na Asia Central.

## Deportes e disciplinas
A data de 2016, estes son os 16 xogos que participan:

## Edicións
## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Páxina oficial dos Xogos Mundiais Nómades
Xogos Mundiais Nómades 2016

Os **II Xogos Mundiais Nómades de 2016** (en lingua kirguiz: **Дүйнөлүк Көчмөндөр Оюндары 2016**) que tiveron lugar entre o 3 e 8 de setembro de 2016 en Cholpon-Ata, Kirguizistán, foron a segunda edición dos Xogos Mundiais Nómades.

## Sedes
## Deportes e disciplinas
## Medalleiro
Véxase o artigo Medalleiro dos Xogos Mundiais Nómades 2016.

## Colaboradores e Socios
Fonte dos Sponsors:
## Notas
Sebastiano Satta

miniatura|Sebastiano Satta, ás esquerda, co escultor Francesco Ciusa
**Sebastiano Satta**, nado en Nuoro o 21 de maio de 1867 e finado na mesma cidade o 29 de novembro de 1914, foi un poeta, avogado e xornalista sardo.

## Traxectoria 
Fillo do avogado Antonio Satta e de Raimonda Gungui, quedou orfo de pai cando tiña cinco anos.
Graduouse en dereito en Sassari en 1894, e exerceu como avogado penalista en Nuoro. Poeta en lingua sarda e italiana, foi un dos animadores da vida cultural nuoresa de entre séculos. En publicou 1893 *Versi ribelli*, escolma de poesías compostas en Boloña mentres facía o servizo militar, moi influenciados pola obra de Giosuè Carducci. Fundou en 1892 con Gastone Chiese ''L'Isola* en 1892, do que foi director. Seguiu a colaborar en revistas literarias con versos, incrementando a súa produción por mor dunha parálise que sufriu en 1908 e que lle impediu seguir a traballar como avogado. De ideas socialistas foi concelleiro de Nuoro entre 1902 e 1903.

A súa poesía é rica de ideais humanitarios, inspirada na realidade sarda do seu tempo vista con ollos críticos.

## Obra 
* *Versi ribelli*, 1893.
**Nella terra dei nuraghes*, 1893.
* *Primo maggio*, 1896
* *Ninnananna di Vindice*, 1900
* *Canti barbaricini*, 1910.
* *Canti del salto e della tanca*, 1924.
* *Canti della culla'', 1924.
## Notas
Nino Còsta

**Nino Còsta**, nado o 28 de xuño de 1886 en Turín e finado o 5 de novembro de 1945 na mesma cidade, foi un escritor piemontés.

## Traxectoria 
Estudou veterinaria e despois letras. Pasou algún tempo en París  e alí comezou a escribir poesías en francés. Durante un tempo deu clases nalgúns institutos antes de obter un posto por concurso na Cassa di risparmio de Turín. Nesa época xa escribía poesía en italiano, pero a partir de 1909 comezou a facelo en piemontés, o primeiro poema que publicou foi ''Macëtta 'd Natal*, no semanario *Birichin* do 23 de decembro de 1909, asinando co sobrenome de *Mamina*, seguiu a publicar no periódico ata o seu peche en 1927, publicando desde 1922 varias coleccións coas poesías alí aprecidas. Tamén escribiu obras teatrais e narrativas *Tèra monfrin-a* datada en 1921,  *Testa 'd fer* en 1929.

## Obra 
* *Mamina* (Lattes 1922)
* *Sal e pèiver* (Sacerdote 1924)
* *Brassabòsch* ( Casanova 1928)
* *Fruta Madura* ( S.E.L.P. 1931); a primeira obra na que Costa adoptou a grafía piemontesa moderna
* *Ròba nòstra* (1938)
* *Tempesta* (1946, póstumo)
* *Il divino dono (escolma de poesía e prosa para nenos en piemontés e italiano. Viglongo, 1953)*
* *Tornand'' (escolma de poesía non publicada anteriormente, editada por&nbsp;Andrea Viglongo&nbsp;Viglongo 1977)
## Notas
Xanuli I da Coruña

**Xanuli I da Coruña** foi o primeiro señor autónomo de Sifnos (ou Sifanto), unha illa do mar Exeo, entre 1307 e 1322, e fundador da dinastía da Coruña, que gobernou esta illa e parte da de Ceos durante un cento de anos.

## Traxectoria 
Como o seu nome revela, Xanuli da Coruña probablemente procedía da Coruña (denominada *Corusia* nas fontes orixinais), e foi un cabaleiro da Orde de Malta. Xanuli (ou *Januli* no orixinal) é unha corrupción do nome en italiano *Giovanni*, é dicir, de Xan. En 1307, apoderouse da illa de Sifnos, que estaba en mans dos duques de Naxos, renunciando á súa lealdade aos cabaleiros e declarándose o seu señor. Semella que erroneamente, algúns sosteñen que Xanuli pertencía ás compañías catalás que ocuparon parte de Grecia naquel tempo.

Como a maior parte das Cícladas, Sifnos caera baixo o poder do Ducado do Arquipélago da familia Sanudo, como consecuencia da Cuarta Cruzada. A continuación, recuperouna para o Imperio bizantino o aventureiro Licario na década de 1270, e mantívose baixo control bizantino ata a conquista de Xanuli. Os Sanudo, duques do Arquipélago, que consideraban a illa súa por dereito, protestaron a acción de Xanuli, pero foi en balde. Xanuli I mantívose no poder ata 1322, en que o sucedeu o seu fillo Otuli ou Antonio.

Xanuli I casou cunha filla de Federico II Giustiniani *Belletto* de Ceos, señor dunha parte de Ceos, dunha parte de Serifos e de Sifnos. Con ela tivo ao seu sucesor e a unha filla que casou con Marino Barozzi de la Roche, da familia dos marqueses de Thirasia.

A familia Coruña continuou mantendo a illa como un señorío independente ata 1456, cando pasou á familia Gozzadini, que á súa vez a gobernou ata que foi anexada polo Imperio Otomán en 1617.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Pyrocephalus rubinus

***Pyrocephalus rubinus*** é un pequeno paxaro paseriforme da familia *Tyrannidae*. A meirande parte dos papamoscas son bastante semellantes, mais o *Pyrocephalus rubinus* é unha notable excepción. É moi cobizado polos ornitólogos, pero polo xeral non se emprega na avicultura, xa que os machos tenden a perder a súa cor avermellada en catividade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
*Species account - Cornell Lab of Ornithology
*Vermilion flycatcher - *Pyrocephalus rubinus* - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
*Stamps at bird-stamps.org
Igrexa de Santo Ildefonso do Porto

A **igrexa de Santo Ildefonso** é un edificio relixioso do Porto, Portugal, reconstruído entre 1730 e 1737, por atoparse en ruínas a antiga igrexa.

A nave é de tipo poligonal en estilo barroco. Ten dúas torres campanario. As cornixas están rematadas a cada lado por esfera e frontóns de fantasía.

Na fachada, as paredes están recubertas con azulexos de Jorge Colaço (1932), con escenas da vida de San Ildefonso e alegorías da Eucaristía.
Gentiana acaulis

***Gentiana acaulis*** é unha especie de planta da familia Gentianaceae, nativa do centro e sur de Europa, desde o leste da Península Ibérica aos Balcáns, e que medra especialmente nas rexións montañosas, tales como os Alpes, Cévennes e os Pireneos, en alturas de entre 800 e 3000 metros.
esquerda|miniatura|270x270px|Unha ilustración de *G. acaulis*
É unha planta perenne, que medra en solos ácidos, chegando a entre 5 e 20&nbsp;cm de altura, excepcionalmente 25 e 10&nbsp;cm ou máis de largo. As follas son verdes, de entre 2 e 3.5&nbsp;cm de longo, nunha roseta basal, formando grupos. As flores teñen forma de corola tubulosa de cor azul con manchas lonxitudinais verde oliva. Medran nun pedúnculo, moi curto, de 3–6&nbsp;cm de longo. A flor do talo con frecuencia carece de follas, ou como moito presenta 1 ou 2 pares de follas. Florece a fiinais da primavera e no verán.

## Notas 
## Véxase tamén
Henry Jenner

**Henry Jenner**, nado en St Columb Major o 8 de agosto de 1848 e finado o 8 de maio de 1934 foi un investigador das linguas celtas, escritor e activista cultural córnico. Foi o impulsor do rexurdimento da lingua córnica.

## Traxectoria 
Fillo de Henry Lascelles Jenner, sacerdote anglicano que máis tarde acadaría a dignidade de bispo e neto do xuíz Herbert Jenner-Fust. En 1869 Jenner logrou un posto como empregado da división de sucesións do Tribunal Superior e dous anos despois empezou a traballar no departamento de manuscritos antigos do Museo Británico.

### Lingua córnica  
miniatura|200x200px|Placa en St Columb Major, na antiga sancristía, onde traballaba seu pai
Interesado nas linguas célticas, leu varias disertacións na Sociedade Filolóxica de Londres sobre o córnico entre 1873 e 1876 e tamén sobre outras linguas celtas, en especial o manx.  En 1877 descubriu, mentres traballaba no Museo Británico, corenta e dúas liñas dunha obra medieval escrita en córnico arredor do ano 1450, coñecida como *Keynskrif an Chartour* ou *The Charter Fragment*.

En 1901 fundou con L. C. R. Duncombe-Jewell a primeira sociedade da lingua córnica "Cowethas Kelto-Kernuak". En 1904 publicou *A Handbook of the Cornish Language*, obra considerada o inicio do rexurdimento córnico. A súa versión de córnico baseábase na fala do oeste de Cornualla no século XVIII non obstante o seu discípulo Robert Morton Nance orientaríaa máis tarde cara ao córnico medieval. Na edición de 2010, Michael Everson publicou unha nova edición con tres ensaios publicados anos antes e varias tarxetas de Nadal e ano novo con versos en córnico e inglés.

De ideas políticas conservadoras e xacobitas, foi chanceler da Order of the White Rose, formada por simpatizantes dos Stuart e tamén apoiou o xornal *The Royalist*, que se publicou entre 1890 e 1905.
miniatura|Placa conmemorativa na casa dos Jenners en Hayle
Despois de traballar no Museo Británico durante máis de corenta anos en 1909 Jenner e a súa dona Kitty establecéronse en Hayle, a cidade natal da súa esposa, e en xaneiro de 1912 converteuse en bibliotecario da Morrab Library, un posto que ocupou ata 1927. Tamén actuou como presidente da Royal Cornwall Polytechnic Society e da Royal Institution of Cornwall. e foi Gran Bardo da Gorsedh Kernow de 1928 a 1934 utilizando o nome bárdico de Gwas Myha. 
Contribuíu a *Catholic Encyclopedia* con artigos sobre ritos litúrxicos católicos.

## Notas
Llinars del Vallès

**Llinars del Vallès** é un concello español  da provincia de Barcelona, en Cataluña. Está situado na comarca do Vallès Oriental.

## Xeografía 
O concello atópase na parte alta do val do río Mogent, na parte norte da Cordilleira Litoral Catalá. O río Mogent é un afluente  do río Congost, o cal desemboca no río Besòs. A forma do municipio é alongada e segue unha liña nordés-suroeste. Na parte norte o concello chega ás inmediacións do macizo do Montseny

## Historia 
O nome de *Llinars* aparece citado por vez primeira no ano 919, aínda que a zona xa estaba habitada dende moito tempo atrás. Así o proban o dolmen de Pedra Arca ou o poboado ibérico do *Far*. A romanización foi moi intensa, xa que unha vía de comunicación atravesaba toda a zona. Esta vía de uso comercial, foi a que empregou Haníbal na segunda guerra púnica. Na idade media os señores da vila, eran os nobres que vivían  no castelo  do Far. Estes eran vasalos dos condes de Barcelona. Trala guerra civil española, a localidade aumentou a súa poboación debido á chegada de emigrantes procedentes do resto de estado. Estes viñan atraídos pola recente industrialización e a construción de novas residencias para a xente de Barcelona que decidía veranear na vila.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do concello
Gentiana dinarica

***Gentiana dinarica*** é unha especie de planta do xénero *Gentiana* da familia Gentianaceae. É nativa das zonas montañosas de Bosnia Montenegro, Albania e da zona central de Italia.

## Características 
É unha planta perenne, con follas elípticas, brillantes e longas presentándose nunha roseta basal. As flores de cor azul escura de ata 8&nbsp;cm son solitarias e teñen forma de corola tubulusa.
Flámula

O termo **flámula** pódese referir a:
* Lapa pequena, masa gasosa incandescente que se eleva dun corpo que arde e que produce luz e calor.
* Bugallón, a planta *Ranunculus flammula*.
* Gallardete (bandeira triangular mariña) máis curto e ancho do normal.
Zenkerella insignis

***Zenkerella insignis*** é unha especie de roedor da familia Anomaluridae. É a única especie do xénero ***Zenkerella***. Atópase no Camerún, República Centroafricana, Guinea Ecuatorial e Gabón. O seu hábitat natural son as selvas subtropicais ou tropicais das terras baixas húmidas. Está ameazado pola perda do seu hábitat.

No ano 2016 rexistrouse a obtención dun espécime por primeira vez en Bioko. Os membros do xénero *Zenkerella* son considerados fósiles viventes, tendo evolucionado moi pouco durante o paso de 49 millóns de anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Dieterlen, F. 2005. Family Anomaluridae. pp.&nbsp;1532–1534 *in* Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference. D. E. Wilson and D. M. Reeder eds. Johns Hopkins University Press, Baltimore.
Iain Eairdsidh MacAsgaill

**Iain Eairdsidh MacAsgaill**, tamén coñecido como **Bàrd Bheàrnaraigh**, e en inglés **Iain Archie MacAskill**, nado en Beàrnaraigh na Hearadh o 19 de febreiro de 1898 e finado o 4 de xuño de 1934, foi un granxeiro, gaiteiro, policía e poeta escocés.

## Traxectoria 
Ao deixar o colexio en 1912 traballou como pegureiro e cando estoupou a primeira guerra mundial alistouse no 5º batallón dos Cameron Highlanders. Foi un dos gaiteiros que encabezaron a marcha das tropas na batalla de Loos en setembro de 1915. Tras a guerra foi policía en Glasgow entre 1919 e 1923 e membro da súa banda de gaitas, coa que gañou a competición mundial de bandas en 1920. Volveu á súa localidade natal en 1923 e traballou nunha granxa En 1925 emigrou a Australia a bordo do SS Themistocles.

Por mor da política migratoria australiana logrou terras e estableceu unha granxa de nome 'Borvedale', en Lake Varley en Australia Occidental, pero a partir de 1928 a súa situación fíxose crítica, pola conxuntura económica e os baixos prezos e acabou perdendo as súas terras, volveu traballar para outras granxas ata que morreu por problemas de saúde en 1934. Durante a súa estada en Australia escribiu a maior parte das súas poesías que recolleu Alick Morrison en forma de libro en 1961.

## Obra 
* 1961. *An ribheid chiuil: being the poems of Iain Archie MacAskill 1898-1933, Bard of Berneray Harris*. Ed. Alick Morrison (Stirling: printed for the editor by Learmonth)

## Notas
London Overground

O **London Overground**  (tamén coñecido simplemente como o **Overground**) é unha rede de ferrocarril suburbano do Reino Unido. Foi creada en 2007, e serve no Gran Londres e parte de Hertfordshire, con 112 estacións espalladas por diversas rutas. Forma parte da rede de National Rail, aínda que baixo o control e imaxe de marca de Transport for London (TfL). A franquía que o opera, London Overground Rail Operations (LOROL), é unha joint venture entre Arriva UK Trains e MTR Corporation .
miniatura|Logotipo do London Overground
TfL tenlle asignado ao Overground a cor corporativa laranxa coa súa respectiva versión do "TfL roundel" para a representación das súas liñas no mapa do metro, en interiores dos trens e outras localizacións.

## Historia 
### Lanzamento 
[miniatura|Rede do Overground inicial: desde [novembro 2007 (laranxa) e a liña do leste de Londres en 2010 (laranxa lixeira).]]
O 11 de novembro de 2007, TfL colleu o relevo da franquía para as rutas do Ferrocarril do Norte de Londres, anteriormente operado por Silverlink Metro.

A cerimonia de estrea oficial foi o 12 de novembro de 2007 na estación de Hampstead Heath polo Alcalde de Londres, Ken Livingstone, recibido polos medios de comunicación na praia de vías de Willesden Junction.

### Servizos 
centro|miniatura|500x500px|Mapa da rede após as últimas ampliacións de 2015

miniatura|O "roundel" e letreiro coa cor e tipografía corporativas en 3D na estación de Shadwell

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Transport for London
* Metro de Londres
* Docklands Light Railway
* Tramlink
* TfL Rail

### Ligazóns externas 
* Transport for London. London Overground
* London Overground Rail Operations Ltd.
Rúa da Torre (A Coruña)

miniatura|Igrexa de San Tomé.
A **rúa da Torre** é unha rúa da Coruña que recibe o seu nome por ser unha das vías que une o centro da cidade coa Torre de Hércules. Atravesa o barrio de Monte Alto.

## Historia 
A rúa da Torre xa aparece con este nome na división en cuarteis realizada polo concello en 1835.

## Entroido 
A rúa da Torre é un dos puntos fundamentais do entroido da Coruña e nela ten lugar o desfile de choqueiros.

## Arquitectura 
[miniatura|dereita|Edificio [Art Déco|*art déco*.]]
miniatura|esquerda|200px|Edificio modernista.
Entre os edificios catalogados na rúa da Torre están:
* Nº 7-9, 15, 19, 21, 23, 25, 27, 37, 39, 41, edificios tradicionais con galerías da primeira metade do século XX.
* Nº 24, 26, edificios tradicionais con galerías (1900-1936).
* Nº 16-18, edificios tradicionais con galerías (1875-1902).
* Nº 35, 46, edificios racionalistas (década de 1940).
* Nº 36, edificio modernista (1914).
* Nº 43, edificio de estilo ecléctico.

O edificio na esquina coa rúa de Miguel Servet é un edificio *art déco* deseñado por Peregrín Estellés (1931).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Avenida de Oza (A Coruña)

miniatura
A **avenida de Oza** é unha rúa da cidade da Coruña que atravesa os barrios da Gaiteira e Os Castros.

## Historia 
Orixinariamente a rúa formaba parte da estrada da Pasaxe. Coa súa urbanización foi bautizada en dous tramos como avenida de García Prieto, ata a Gaiteira, e de Francisco Ferrer a partir dese punto. En 1936 bautizouse como avenida do *general* Sanjurjo.

O nome actual lembra o antigo concello de Oza e foi proposto en 2009, chegando a colocarse algunhas placas. Finalmente o 5 de abril de 2016 modificouse o nome para cumprir a Lei da memoria histórica.

O 30 de abril de 1987 a sucursal do Banco Pastor da avenida sufriu un atentado terrorista que causou importantes danos materiais, tanto na propia oficina coma nos predios veciños, consecuencia da onda expansiva.

## Arquitectura 
Entre os edificios catalogados na avenida de Oza están:
* Nº 8, edificio racionalista de Antonio Tenreiro e Peregrín Estellés (1939-1942).
* Nº 32, 41-43 e 183, edificios racionalistas.
* Nº 150, edificio modernista de 1950.
* Nº 152, edificio modernista de 1925.

No número 117 da avenida sitúase o antigo concesionario de Citroën, de Andrés Fernández-Albalat Lois (1964), que chegou a ter licenza de derrubamento en 2012.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Avenida de Fisterra (A Coruña)

miniatura|Igrexa de Santa Margarida.
A **avenida de Fisterra** é un dos accesos á cidade da Coruña.

## Historia 
miniatura|dereita|Placa da avenida
A avenida de Fisterra construíuse sobre a antiga estrada de Carballo e foi chamada Santa Margarida. Entre 1913 e 1937 recibiu o nome de José Lombardero e dende ese ano chamouse *avenida de Finisterre* como homenaxe ao cabo e ao concello. En 2009 aprobouse a galeguización do nome da rúa.

## Arquitectura 
Entre os edificios catalogados na avenida de Fisterra de estilo racionalista están:
* Nº 1, 3, 24 e 26, de Rafael González Villar.
* Casa Sendón (nº 95), edificio racionalista de José Caridad Mateo (1935).
* Nº 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 18, 20, 22.

A avenida bordea o parque de Santa Margarida e na confluencia coa rúa do Médico Rodríguez estivo ata a década de 1960 a praza de touros da Coruña.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Gentiana asclepiadea

***Gentiana asclepiadea*** é unha planta herbácea perenne da familia Gentianaceae. Nativa do centro e leste de Europa

## Descrición 
É unha planta pequena, con pelos inseridos nus talos moi delgados e coas follas opostas, lanceoladas. As flores son azuis e tubuladas, normalmente formando parellas nas axilas das follas.

## Características 
; Órganos reprodutores
* Tipo de inflorescencia : glomérulos
* Xénero : hermafrodita
* Tipo de polinización : entomógama
* Período de floración : de agosto a setembro
; Semente
* Tipo de froita : cápsula
* Modo de difusión : barocora
;

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* NCBI : *Gentiana asclepiadea* (en)
* tela-botanica.org: *Gentiana asclepiadea* L. (fr)
* INPN : *Gentiana asclepiadea* L., 1753  (+ estado,  + descrición ) (gl)
Partido xudicial de Mondoñedo

O **Partido xudicial de Mondoñedo** é un dos 45 partidos xudiciais nos que se divide a comunidade autónoma de Galicia, sendo o partido xudicial nº 1 da provincia de Lugo.

Comprende os concellos de Abadín, Alfoz, Barreiros, Lourenzá, Mondoñedo, A Pastoriza, A Pontenova, Ribadeo, Riotorto, Trabada e O Valadouro. A cabeza de partido, e por tanto sede das institucións xudiciais, é Mondoñedo, tendo o seu enderezo na Praza San Juan Alcántara s/n da localidade. Mondoñedo conta con dous Xulgados de Primeira Instancia e Instrución.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Partidos xudiciais de Galicia
ESO (homónimos)

**ESO** pode referirse a:
*Educación Secundaria Obrigatoria, en España.
*Observatorio austral europeo, organismo europeo dedicado a astrofísica no hemisferio sur.
Aneirin Karadog

**Aneirin Karadog**, nado o 11 de maio de 1982 en Lanelwy, é un presentador, cantante e poeta galés.

## Traxectoria 
De pai galesofalante e nai bretoa, naceu no norte de Gales aínda que pasou a maior parte da infancia en Pontypridd, localidade próxima a Cardiff. Estudou lingua francesa e castelá na Universidade de Oxford. Traballou durante un tempo na organización de promoción do galés, Menter Iaith, en Rhondda Cynon Taf e desde 2005 desenvolveu a súa actividade profesional na produtora televisiva Tinopolis, con colaboracións nos programas *Wedi 7* , *Heno* e *Sam Ar y Sgrin* de S4C e actuou no programa infantil da mesma emisora, *Y Barf*.

Gañou o Urdd Eisteddfod en 2005 e apareceu no volume colectivo, *Crap Ar Farddoni * con outros poetas novos: Catrin Dafydd, Hywel Griffiths, Eurig Salisbury e Iwan Rhys. En 2012 publicou deu ao prelo o seu primeiro libro individual: *O Annwn i Geltia *. que logrou o premio ao mellor libro de poesía en galés do ano. Foi membro do grupo de hip hop Genod Droog (2005-2008) e do dúo Y Diwygiad, colaborando tamén en álbums doutros grupos: Llwybr Llaethog, Cofi Bach e Tew Shady  En marzo de 2012 foi un dos creadores e o presentador de Aneirin Bx3, un espectáculo poético infantil en colaboración con Eurig Salisbury, Catrin Dafydd e Llyr Barmouth. En 2016 gañou o Eisteddfod Nacional.

## Obra 
**Crap ar Farddoni* (Gwasg Carreg Gwalch, 2006)
**O Annwn i Geltia* (Barddas, 2012)
* ''Agor Llenni'r Llygaid* (Gwasg Gomer, 2015, poemas para nenos)
* *Bylchau'' (Cyhoeddiadau Barddas, 2016)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Conta oficial de Twitter
Beorhtric de Wessex

**Beorhtric** (ou Brihtric), foi rei de Wessex desde 786 a 802.

## Traxectoria 
En 786, o rei Cynewulf de Wessex, foi asasinado polo nobre exiliado Cyneheard, irmán do anterior rei Sigeberht. Beorhtric foi apoiado para converterse en rei por Offa, rei dos mercios contra o seu adversario Ecgberht. Non está claro porqué Offa interveu en favor de Beorthric, aínda que parece estar claro que as súas intencións eran intervir na política dos saxóns occidentais, e conservar na monarquía a ascendencia mercia.
Tamén se di que Ecgberht era descendente da dinastía de Kent (*Quentium*) quen se rebelou contra Offa e venceuno na batalla de Otford.

Beorhtric converteuse nun monarca manexado politicamente por Offa. En 787, presidiu o sínodo de Chelsea conxuntamente con Offa, e en 789 casou cunha das fillas de Offa, Eadburh. As terras de ninguén entre Wessex e Mercia foron administradas polo rei mercio. Wessex unificou a súa moeda coa de Mercia como se desprende de recentes descubrimentos arqueolóxicos atopados en Upper Thames e Wareham.

Durante o reinado de Beorhtric tiveron lugar as primeiras incursións viquingas sobre chan británico. En 789, os nórdicos desembarcaron na costa de Dorset, preto da illa de Portland onde asasinaron os pastores que estaban na zona.

Despois da morte de Offa en 796, o poder do reino de Mercia sobre o resto da illa foi debilitándose, e Beorhtric fíxose forte no seu reino de Wessex. a moeda da época volveu mostrar a imaxe de Beotrhtric. Consérvase unha delas atopada no século XIX en Andover.

Segundo unha crónica dun escolástico do Tribunal de San Alfredo o Grande chamado Asser, Beorhtric foi envelenado pola súa esposa Eadburh ao parecer de maneira accidental. A raíña foi enviada a Francia, onde ingresou nun convento como monxa. Uns anos despois ao ser sorprendida cun home foi expulsada, aínda que se discute que isto último sexa historicamente verídico.
Gentiana verna

***Gentiana verna*** é unha especie do xénero *Gentiana* e un dos seus integrantes máis pequenos, normalmente acada uns poucos centímetros de altura.

## Descrición 
O seu talo, erecto, é moi curto e soporta ata tres pares de follas, elípticas ou lanceoladas. A flor é de cor azul moi intensa, ás veces púrpura-vermella nos bordos e nervios medios, e de raro en raro branca, ten entre 1 e 2&nbsp;cm de diámetro, e o tubo da corola preséntase estreito con cinco sépalos no cáliz; florea a finais da primavera e no comezo do verán, onde estaba descrita en 2007 como frecuente localizándose nunha altitude de entre 380 a 475 m. No norte de Europa, é moi raro, tan só se observa en Teesdale no norte de Inglaterra, e unhas poucas localidades no oeste de Irlanda. Tamén se atopa nas rexións montañosas que van do Alto Atlas de Marrocos ata as montañas de Turquía, Iraq e Irán. Prospera en prados secos con solo de pedra calcaria. En varios países está considerada especie en extinción.

## Notas 
## Véxase tamén
Cynewulf de Wessex

**Cynewulf**, finado en 786, foi rei de Wessex desde 757 até a súa morte.

## Traxectoria 
Cynewulf foi nomeado rei de Wessex despois de que o seu predecesor Sigeberht fora deposto. Puido chegar ao poder grazas á influencia de Aethelbald de Mercia. O rei de Mercia foi asasinado pouco despois e ese reino entrou nun curto período de guerra civil durante o cal Cynewulf aproveitou a situación e declarou a independencia de Wessex tomando as súas tropas a cidade de Berkshire. Vendo os seus avances tamén atacou Gales.

En 779, Cynewulf foi vencido polo rei Offa de Mercia na batalla de Bensington. Offa reconquistou a cidade de Berkshire, e tomou Londres. A pesar de todo, a relación entre ambos os reis foi boa, e mesmo Offa apoiou o nomeamento do seguinte rei de Wessex. En 786 Cynewulf foi asasinado.

O asasinato de Cynewulf parece suceder en Merton en Surrey, aínda que algúns historiadores o sitúan en Winchester.