Lingua kutenai

A **lingua kutenai** (/ˈkuːtəneɪ, -i/), tamén coñecida como **kootenai**, **kootenay**, **ktunaxa** e **ksanka**, é a lingua nativa do pobo kutenai que habita en Montana e Idaho nos Estados Unidos e na Columbia Británica, no Canadá. Segundo o censo de 2016 tiña 345 falantes.O kutenai está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Clasificación 
O kutenai é considerado tradicionalmente unha lingua illada. Houbo intentos de clasificar o kutenai nunha familia de linguas macro-algonquinas ou macro-salish, máis recentemente coa familia salish, mais non foron xeralmente aceptados como probados.

## Tipoloxía 
Ao igual ca outras linguas da zona, o kutenai ten un rico inventario de consoantes e un pequeno repertorio de vogais, aínda que hai alófonos das tres vogais fonémicas básicas. A falta dunha distinción fonémica entre as consoantes sonoras e as xordas é igual a outras linguas da zona. Outra relación tipolóxica que o kutenai podería ter é a presenza dun sistema de obviación.

## Status actual 
En 1969, a lingua kutenai era falada por 446 indíxenas rexistrados no Canadá. No ano 2021, as estatísticas do Canadá reportaron 210 falantes de ktunaxa. Segundo os achados do programa de coñecemento tradicional e lingua do Consello da Nación Ktunaxa (KNC), o estudoso de ktunaxa Christopher Horsethief afirmou que quedan 24 falantes fluídos e todos teñen máis de 65 anos.

No ano 2012, o pobo ktunaxa do Canadá comezaron a traballar en esforzos de dinamización lingüística. Os consellos tribais das comunidades separadas da nación ktunaxa achegaron unha selección de gravacións de son de palabras e frases kutenai a FirstVoices, un catálogo en liña das linguas indíxenas de América do Norte. En novembro de 2017, a páxina en ktunaxa tiña 2500 palabras e 1114 frases, historias e cancións arquivadas, así como unha aplicación de aprendizaxe da lingua e un titor de FirstVoices. O titor de FirstVoices ofrece leccións e prácticas nesta lingua. A aplicación da lingua ktunaxa, accesible para dispositivos iOS e Android, é un dicionario ktunaxa que utiliza as gravacións de son de palabras e frases, e achega tarxetas con son e vocabulario que se atopa na páxina web de FirstVoices. A nación ktunaxa pretende dirixirse ás xeracións máis novas cos materiais de FirstVoices para ensinar a lingua kutenai con fluidez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Campbell, Lyle (1997). *American Indian languages: The historical linguistics of Native America*. New York: Oxford University Press. .
* Dryer, Matthew S (2002). *A Comparison of Preverbs in Kutenai and Algonquian*. In Proceedings of the Thirtieth Algonquian Conference, edited by David Pentland, pp.&nbsp;63–94. Winnipeg: University of Manitoba.
* Dryer, Matthew S. (2007). "Kutenai, Algonquian, and the Pacific Northwest from an areal perspective". In, *Proceedings of the Thirty-Eighth Algonquian Conference*, edited by H. C. Wolfart, pp.&nbsp;155–206. Winnipeg: University of Manitoba. 
*
* Garvin, Paul. 1947. Christian Names in Kutenai. *International Journal of American Linguistics* 13: 69–77.
* Garvin, Paul. 1948a. Kutenai Lexical Innovations. *Word* 4: 120–126.
* Garvin, Paul. 1948b. Kutenai I: Phonemics. *International Journal of American Linguistics* 14: 37–42.
* Garvin, Paul. 1948c. Kutenai II: Morpheme Variation. *International Journal of American Linguistics* 14: 87–90.
* Garvin, Paul. 1948d. Kutenai III: Morpheme Distributions (prefix, theme, suffix). *International Journal of American Linguistics* 14: 171–178.
* Garvin, Paul. 1951a. Kutenai IV: Word Classes. *International Journal of American Linguistics* 17: 84–97.
* Garvin, Paul. 1951b. L’obviation en Kutenai: échantillon d’une catégorie grammaticale amérindienne. *Bulletin de la Société de Linguistique de Paris* 47: 166–212.
* Garvin, Paul. 1953. Short Kutenai Texts. *International Journal of American Linguistics* 19: 305–311.
* Garvin, Paul. 1954. Colloquial Kutenai Text: Conversation II. *International Journal of American Linguistics* 20: 316–334.
*Horsethief, Christopher (2012). "Re-differentiation as collective intelligence: The Ktunaxa language online community". *In, Proceedings of Collective Intelligence Conference,* Doctoral Program in Leadership Studies Gonzaga University, eprint arXiv:1204.389. *arXiv:1204.3891*
* Mithun, Marianne (2000) *The Languages of Native North America*. Cambridge: Cambridge University Press. 
* Morgan, Lawrence Richard (1991) *A Description of the Kutenai Language*. University of California, Berkeley. Unpublished. 

### Ligazóns externas 
* First Nations Languages of British Columbia Ktunaxa page 
* Ktunaxa language at languagegeek.com 
* Resources in and about the Kutenai language at language-archives.org