La Marseillaise

miniatura|thumbtime=1|*La Marseillaise* (1907).
**La Marseillaise** (*A Marsellesa* literalmente en francés) é o himno nacional de Francia, oficialmente dende o 14 de xullo de 1795.

Foi prohibido durante o Imperio e a Restauración. Volveu ser o himno nacional a partir da III República, sendo novamente prohibido entre 1940-1945. O seu canto era considerado como un elemento de resistencia á ocupación alemá e ao goberno colaboracionista de Vichy.

## Orixes e historia 
miniatura|300px|Rouget de Lisle canta *La Marseillaise* por primeira vez.
O 20 de abril de 1792 proclamouse en París a declaración de guerra contra Austria. Cando o alcalde de Estrasburgo soubo a noticia, invitou a cear á súa casa a un grupo de oficiais, na noite do 24 do mesmo mes. Neste grupo de oficiais atopábase Claude-Joseph Rouget de Lisle, capitán de enxeñeiros da gornición de Estrasburgo. Nesa reunión, o alcalde pediulle que crease un himno patriótico para o acontecemento que celebraban. Rouget de Lisle compuxo dito himno e deulle o título de ''Chant de guerre pour l'armée du Rhin* (*Canto de guerra para o exército do Rin*) e adicoullo ao Mariscal Luckner.

O 22 de xuño do mesmo ano, o que sería futuro xeneral do exército do Exipto chamado François Mireur, que acababa de titularse pola facultade de medicina de Montpellier, atopábase en Marsella encargado de preparar a marcha dos voluntarios de Montpellier e de Marsella. Este oíra o himno en Montpellier durante funerais oficiais e presentouno á súa xente co título de *Chant de guerre aux armées des frontières* (*Canto de guerra para os exércitos das fronteiras*). A tropa dos obrigados aprendeuno e usárono como canción de marcha. E así entraron en París o 30 de xullo de 1792, entoando marcialmente o himno composto tres meses atrás por Rouget de Lisle. Os parisienses acolléronos con grande ledicia e xúbilo, bautizando o cántico como *A Marsellesa*.

Durante a Primeira República, a Marsellesa foi un himno moi popular entre soldados e civís. No tempo dos dous Imperios, a Restauración e a Segunda República, foi lixeiramente esquecido. Na Terceira República recuperou o protagonismo e foi interpretado polas bandas militares en todos os actos oficiais. No século XX, o Goberno da Francia liberada outorgoulle unha especial importancia xunto co himno oficioso chamado "Le Chant des Partisans".

O himno non gozou de oficialidade ata que a Constitución do 4 de outubro de 1958, constituíu *La Marseillaise* como himno nacional do país galo.

*La Marseillaise* exaltaba dende os seus comezos o ánimo patriótico, ata tal punto que Napoleón Bonaparte dixo nunha ocasión: «Esta música aforraranos moitos canóns».

O 24 de xaneiro do ano 2003, aprobouse a Lei de Programación para a Seguridade Interior (Lopsi), proposta por Nicolas Sarkozy, que creaba o delito de ultraxe á bandeira e ao himno nacional franceses, sancionándoos con penas de ata seis meses de prisión e 7.500 euros de multa. Algunhas asociacións e cidadáns protestaron, considerando esta lei un atentado á liberdade de expresión. O Consello Constitucional de Francia limitou as posibilidades de aplicación da lei, os actos dentro dun círculo privado, e os actos realizados en manifestacións non organizadas polas autoridades públicas ou non regulamentadas por elas.

Debido ao alto descoñecemento do himno entre moitos mozos franceses, a lei de François Fillon para a reforma da educación adoptada en marzo de 2005, inclúe a obrigación da aprendizaxe de *La Marseillaise'' na educación infantil e primaria.

## Letra 
**Nota:** actualmente en Francia só se canta a primeira estrofa (e ás veces a sexta e a sétima) e o retrouso. Edith Piaf, gravou unha versión onde entoa La Marsellesa cantando a primeira, quinta e sexta estrofas e o retrouso.

:**Letra en francés**
:Allons enfants de la Patrie,
:Le jour de gloire est arrivé!
:Contre nous de la tyrannie,
:L'étendard sanglant est levé,(bis)
:Entendez-vous dans le campagnes,
:Mugir ces féroces soldats? 
:Ils viennent jusque dans nos bras,
:Égorger nos fils, nos compagnes!

:**Letra en galego**
:Marchemos, fillos da patria,  
:que chegou o día da gloria.
:O sanguento estandarte da tiranía 
:está xa levantado contra nós. (bis) 
:Non oídes bruar polas campiñas 
:eses feroces soldados?
:Pois veñen degolar 
:os nosos fillos e as nosas donas.

Refrain:
:Aux armes, citoyens,
:Formez vos bataillons,
:Marchons, marchons!
:Qu'un sang impur
:Abreuve nos sillons!

Retrouso:
:Ás armas, cidadáns!
:Formade os vosos batallóns!
:Marchemos, marchemos, 
:que un sangue impuro
:empape os nosos sucos!

:Que veut cette horde d'esclaves,
:De traîtres, de rois conjurés ?
:Pour qui ces ignobles entraves,
:Ces fers dès longtemps préparés ? (bis)
:Français ! pour nous, ah ! quel outrage !
:Quels transports il doit exciter !
:C'est nous qu'on ose méditer
:De rendre à l'antique esclavage !

:Que pretende esa horda de escravos,
:de traidores, de reis conxurados?
:Para quen son esas innobres trabas,
:e esas cadeas hai tempo preparadas?  (bis)
:Para nós, franceses! Oh, que ultraxe! 
:Ningunha arroutada debe pórnos nerviosos!
:É a nós a quen pretenden sumir
:de novo na antiga escravitude.

:*Refrain*

:Quoi! ces cohortes étrangères !
:Feraient la loi dans nos foyers !
:Quoi! ces phalanges mercenaires
:Terrasseraient nos fils guerriers ! (bis)
:Grand Dieu! par des mains enchaînées
:Nos fronts sous le joug se ploieraient !
:De vils despotes deviendraient
:Les maîtres des destinées !

:*Retrouso*

:E que? Sufriremos que esas tropas estranxeiras 
:diten a lei nos nosos fogares, 
:e que esas falanxes mercenarias 
:venzan os nosos valentes guerreiros? 
:Grande Deus! Coas mans encadeadas,
:as nosas frontes baixo o xugo dobregaríanse!
:Os trosmas déspotas chegarían a ser
:os mestres do destino!

:*Refrain*

:Tremblez, tyrans et vous perfides
:L'opprobre de tous les partis
:Tremblez ! vos projets parricides
:Vont enfin recevoir leurs prix ! (bis)
:Tout est soldat pour vous combattre
:S'ils tombent, nos jeunes héros
:La France en produit de nouveaux,
:Contre vous tout prêts à se battre

:*Retrouso*

:Tremede, tiranos, e tamén vós, pérfidos,
:oprobio de todos os partidos! 
:Tremede! Os vosos actos parricidas
:van á fin recibir o seu castigo. (bis)
:Todos son soldados para combatervos.
:Se perecen os nosos heroes,
:Francia produce outros novos
:sempre dispostos a loitar contra vós.

:*Refrain*

:Français, en guerriers magnanimes,
:Portez ou retenez vos coups !
:Épargnez ces tristes victimes,
:A regret s'armant contre nous. (bis)
:Mais le despote sanguinaire,
:Mais les complices de Bouillé
:Tous ces tigres qui, sans pitié,
:Déchirent le sein de leur mère !...

:*Retrouso*

:Franceses, como magnánimos guerreiros
:sufride ou rexeitade os golpes!
:Perdoade estas pobres vítimas
:que contra a súa vontade se arman contra nós. (bis)
:Mais o déspota sanguento,
:mais os cómplices de Bouillé,
:todos eses tigres que, sen piedade,
:esnaquizan o corazón da súa nai!...

:*Refrain*

:Amour sacré de la Patrie,
:Conduis, soutiens nos bras vengeurs !
:Liberté, Liberté chérie,
:Combats avec tes défenseurs ! (bis)
:Sous nos drapeaux, que la victoire
:Accoure à tes mâles accents !
:Que tes ennemis expirants
:Voient ton triomphe et notre gloire !

:*Retrouso*

:Amor sagrado da patria,
:conduce e sostén os nosos brazos vingadores!
:Liberdade, liberdade querida,
:loita xunto aos teus defensores. (bis)
:Baixo as nosas bandeiras, que a vitoria
:acuda ás túas valentes chamadas!
:Que os teus inimigos expirantes
:vexan o triunfo e a nosa gloria!

:*Refrain*

:("Couplet des enfants")
:Nous entrerons dans la carrière
:Quand nos aînés n'y seront plus,
:Nous y trouverons leur poussière
:Et la trace de leurs vertus (bis)
:Bien moins jaloux de leur survivre
:Que de partager leur cercueil,
:Nous aurons le sublime orgueil
:De les venger ou de les suivre !

:*Retrouso*

:("Estrofa dos rapaces")
:Nós tomaremos o camiño
:cando os nosos maiores xa non estean.
:Alí atoparemos as súas cinzas
:e a pegada das súas virtudes. (bis)
:Non estaremos tan celosos de seguilos 
:como de participar da súa tumba.
:Nós teremos o sublime orgullo
:de vingalos ou seguilos!

:*Refrain*

:*Retrouso*

A violencia desta letra critícase na mesma Francia, malia o seu carácter unicamente defensivo.

A expresión «*sang impur*» interprétase a miúdo como racista. Está copiada dunha canción anti-inglesa moi popular durante a Guerra dos Sete Anos (1756-1763).

«*Aux armes citoyens!*» figura tamén nunha *Ode aux Français* (*Oda aos Franceses*) asinada por Ecouchard en 1762.

Debido ao seu carácter violento, houbo numerosos intentos de reescribi-la, destacando os de Alphonse de Lamartine, Victor Hugo, Mireille Mathieu, Serge Gainsbourg ou Yannick Noah con *Aux rêves citoyens !*.

### Música española 
Durante a Guerra civil española, foi bastante común escoitar a versión hispana desta, tanto socialista como anarquista:

:**Letra republicana**
:Marchemos hijos de la Patria;
:¡glorioso día luce ya!
:otra vez el sangriento estandarte
:los tiranos se atreven a alzar, 
:los tiranos se atreven a alzar.
:¿Oís rugir por la campiña
:esa turba salvaje y audaz?
:¡Degollar vuestros hijos desea
:para ahogar en su sangre nuestra idea!

:**Letra anarquista**
:A la revuelta, proletariado;
:ya brilla el día de la redención
:que el sublime ideal libertario
:sea el norte de la rebelión,
:sea el norte de la rebelión.
:Dignifiquemos del hombre la vida,
:en un nuevo organismo social,
:destruyendo las causas del mal
:de esta vil sociedad maldecida.

Retrouso:
:¡El arma preparad!
:¡No hay tiempo que perder!
:¡Marchad,
:Marchad
:a defender
:la santa Libertad!

Retrouso:
:¡A la revolución!
:¡Obreros, a luchar!
:Con decisión a conquistar
:nuestra emancipación.

:Mirad las hordas de traidores
:que el suelo patrio van a hollar.
:¿Para quiénes son esas cadenas
:que forjando iracundos están?
:Qué forjando iracundos están.
:Son para ti, pueblo querido; 
:presto ve tal afrenta a vengar; 
:el furor en tu pecho despierte, 
:¡busca ya la victoria o la muerte!..

:No más el amo gobernante
:por vil salario queremos servir;
:ya no más la limosna humillante,
:ya no más suplicar y pedir,
:ya no más suplicar y pedir.
:Que al pedir pan, por hambre acosado,
:el proletario con potente voz,
:le conteste mortifero y feroz
:el fusil del verdugo uniformado.

:*Retrouso*

:*Retrouso*

## Referencias e versións non oficiais 
En *Aires patrióticos para dous violíns* de Giuseppe Cambini, aparecen citas literais e variacións da canción, xunto á doutras canciones revolucionarias. 
* Na *Abertura 1812* de Thaikovski, aparecen diversos anacos para representar ás tropas francesas. O compositor fai chocar o tema musical da Marsellesa co do Himno Imperial de Mikhail Glinka, e as modificacións, superposiciones e interaccións entre os dous himnos nacionais representan a batalla de Borodino. 
* No lied de Robert Schumann *Os dous granadeiros* (*Die zwei Grenadiere*), sobre un poema de Heinrich Heine. 
* Django Reinhardt e Stéphane Grappelli *Echoes Of France* 
* The Beatles, como parte de *All You Need is Love* 
* En 1978, Serge Gainsbourg gravou unha versión reggae, *Aux Armes et cetera*, con Robbie Shakespeare, Sly Dunbar e Rita Marley no coro en Xamaica. Por iso recibiu ameazas de morte de veteranos dereitistas da Guerra de Independencia de Alxeria. 
* Allan Sherman, *You Went the Wrong Way Old King Louie* 
* Víctor Raúl Haya de la Torre adaptou a música para o himno de partido, o APRA. 
* O grupo chileno Quilapayún adaptou a música de *A Marsellesa* para o himno oficial do Partido Socialista de Chile. 
* Zweig, Stefan. *Momentos estelares da humanidade.* ed. Cantil, Barcelona (2002).ISBN 84-95359-92-8.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
#### Outros símbolos nacionais franceses 
* Bandeira de Francia
* Emblema de Francia
* Gran Selo de Francia
* *Liberté, égalité, fraternité*
* Marianne

### Ligazóns externas 
* Sitio da Defensa Nacional Francesa.
* Fichero RealAudio (116 KB) e Ficheiro MP3 (752 KB).
* Historia da Marsellesa no sitio oficial da Presidencia da República Francesa