José Luis Borau

**José Luis Borau Moradell**, nado en Zaragoza o 8 de agosto de 1929 e finado en Madrid o 23 de novembro de 2012, foi un director, produtor, guionista, actor ocasional, editor literario e crítico de cine español, membro da Real Academia Española na cadeira B dende 2008 até a súa morte.

## Traxectoria 
Borau realizou os seus primeiros estudos no Colexio de Santo Agostiño de Zaragoza, cidade en que comezou a estudar Dereito en 1949. Tras traballar durante un curto período como crítico de cinema no xornal *Heraldo de Aragón*, estudou dende 1957 na Escola Oficial de Cinematografía en Madrid, carreira que terminou co curto *En el Río* en 1960.

Foi considerado a grande esperanza do "novo cinema español" nos anos 1960. Con todo, mentres os seus contemporáneos facían un cine psicolóxico, el, seguindo as modas de Hollywood, dedicouse ao spaghetti western (*Brandy*, 1963) ou ao suspense (*Crimen de doble hilo*, 1965), con pouco éxito comercial.

Destes traballos sacou a conclusión de que só podía rodar filmes satisfactorios se os realizaba baixo control propio e fundou en 1967 a súa propia produtora El Imán. Durante dez anos filmou sobre todo anuncios e produciu filmes doutros directores. Ademais, traballou como profesor de guión da Escola Oficial de Cinematografía. 

O seu primeiro filme baixo control propio foi o suspense político *Hay que matar a B*. (1974), que puxo de relevo, por primeira vez, o seu estilo preciso e minucioso na dirección, a construción da historia e a montaxe. Este filme contou cun elenco internacional que incluía as estrelas norteamericanas Burgess Meredith e Patricia Neal.

O seu maior éxito comercial logrouno en 1975 co drama *Furtivos*, que actualmente se considera como un dos mellores exemplos do cinema do tardofranquismo. Sobre todo, impresionou a escenografía visual da trama nos bosques dos arredores de Madrid. O filme obtivo ese mesmo ano a *Cuncha de Ouro* do Festival de Cinema de Donostia e o premio ao mellor filme en lingua española.

En 1979 estreou *La Sabina*, unha historia de paixón e superstición que transcorre en terras andaluzas. A coprodución con Suecia permitiu sumar ao elenco coñecidos actores estranxeiros. 

En 1984 dirixiu a coprodución hispano-norteamericana *Río abajo* con David Carradine e Victoria Abril, que non obtivo a repercusión esperada. Borau puido desquitarse deste relativo fracaso cultivando un éxito de público e crítica en 1986 con *Tata mía* (con Imperio Argentina e Carmen Maura), que entre outras logros alcanzou un nomeamento ao Goya como mellor guión. En 1997 filmou *Niño nadie*.

En 1993 filmou a serie de televisión *Celia*, baseada nas historias de Elena Fortún. Coa idea inicial de tan só escribir os guións e producir os capítulos, acabou por dirixir parte da serie, que tivo certo éxito de público en TVE.

De 1994 a 1998 foi presidente da Academia das Artes e as Ciencias Cinematográficas de España, dende a que dirixiu a elaboración e edición do *Diccionario de Cine Español* en 1998. En 1995 fundou a súa propia editorial, *Ediciones El Imán*, dedicada principalmente á cinematografía.

No ano 2001 obtivo co seu filme *Leo* o premio Goya á mellor dirección. Ademais, gañou o premio especial do xurado do Festival de Cinema de Málaga e xunto con *La comunidad,* de Álex de la Iglesia o premio Fotogramas de Plata. En 2003, aos 74 anos, recibiu por *Camisa de once varas*, libro de relatos, o Premio Tigre Juan de narrativa á mellor ópera prima. En 2007, Chunta Aragonesista concedeulle o III Premio Aragoneses en Madrid. Foi presidente da Sociedade Xeral de Autores e Editores (SGAE) dende xullo de 2007 ata xullo de 2011.

En fe*b*reiro de 2008 foi nomeado académico da Real Academia Española, cubrindo a vacante deixada por Fernando Fernán Gómez na cadeira B. A contestación do seu discurso de incorporación correu a cargo de Mario Vargas Llosa. O 22 de novembro de 2012 presentouse o libro *Borau*. *La vida no da para más*, un achegamento á súa obra por parte de Bernardo Sánchez Salgas. Un día despois faleceu en Madrid á idade de 83 anos a causa dun cancro de gorxa.

## Filmografía 
### Director 
### Actor 
## Obra literaria 
* *Camisa de once varas*
* *Navidad, horrible navidad*
* *El amigo de invierno*
* *Cuentos de Culver City*
* *Palabra de cine*

### Crítica cinematográfica 
* *Diccionario de cine español*
* *La pintura en el cine, el cine en la pintura*
* *Cine, arte y dispositivos en el cine español*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*D’Lugo, Marvin. * Guide to the Cinema of Spain*. Greenwood Press, 1997. 
* Torres, Augusto M. *Diccionario Espasa Cine Español*. Espasa Calpe, 1994, 
### Ligazóns externas 
* Jose Luis Borau, nuevo académico de la lengua. La Gaceta de los Negocios 
* El cineasta José Luis Borau, Premio de las Letras