open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lages

**Lages** é unha cidade brasileira do estado de Santa Catarina localizada na rexión da *Serra Catarinense* a uns 916 m sobre o nivel do mar. O seu clima é subtropical, con temperaturas máximas no verán de 35&nbsp;°C e mínimas no inverno que poden chegar a -7,4&nbsp;°C, coa ocorrencia de xeadas e ata mesmo neve.

## Economía 
A economía da cidade baséase na agricultura (principalmente de froitas de clima frío, como a mazá) e gandaría, na industria de celulose, e tamén no turismo, polas súas paisaxes vexetais privilexiadas, o seu clima e a súa vida rural. A estrada que fai a ligazón co litoral é considerada un importante corredor turístico. Eventos como a *Festa da Maçã* (mazá) e a *Festa do Pinhão* tamén atraen moitos visitantes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*WebLages - a Serra Catarinense en Internet
*Festa do Pinhão de Lages - SC
*Perfil do municipio de Lages
Survival International

**Survival International** é unha organización mundial de apoio aos pobos indíxenas, cos obxectivos de defender as súas vidas, protexer as súas terras e decidir o seu propio futuro. Foi fundada en 1969 tras a publicación dun artigo de Norman Lewis no diario británico *Sunday Times*, no que se expuñan os masacres, o roubo de terras e o xenocidio que se estaban producindo na Amazonia brasileira. Ao igual que moitas das atrocidades que se cometen hoxe, a opresión racista dos indíxenas do Brasil levábase a cabo en nome do "crecemento económico".

## Traxectoria 
Con oficinas en Madrid, Londres, París, Milán e Berlín, na actualidade **Survival** ten simpatizantes en 82 países. O seu traballo de apoio aos pobos indíxenas adopta tres facetas complementarias: traballo educativo, de mediación e campañas. Tamén ofrece aos propios indíxenas unha plataforma desde a que dirixirse ao mundo. Colabora estreitamente con organizacións indíxenas locais, centrándose naqueles pobos que teñen máis que perder, e que son normalmente os que entraron máis recentemente en contacto co mundo exterior.
 
**Survival** cre que a opinión pública é a forza máis eficaz para o cambio. O seu poder fará que cada vez sexa máis difícil, ou incluso que chegue a ser imposíbel, que os gobernos e compañías continúen a súa opresión contra os pobos indíxenas.

Survival traballa cunhas 80 tribos diferentes de todo o mundo, desde os pastores de renos de Siberia aos cazadores-recolectores da pluviselva amazónica. O seu traballo céntrase nos pobos máis illados, que son os máis vulnerábeis e os que teñen máis que perder.

**Aioreos** en Paraguai, **jarawa** na India, **bosquimanos** en Botswana, **guaranís** do Brasil, **innu** no Canadá etc. Sexan do lugar que sexan, os pobos indíxenas vense privados do seu sustento e o seu xeito de vida; son expulsados da súa terra pola minaría, polas empresas petrolíferas, por empresas farmacéuticas, os cortes de árbores ou os colonos; desprazados por encoros, ranchos de gado ou reservas de caza.

Estes abusos a miúdo xustifícanse alegando que os pobos indíxenas son dalgún xeito “primitivos” ou “atrasados”. Survival traballa por conseguir un mundo en que os diversos xeitos de vida indíxenas sexan comprendidos e aceptados, onde non se tolere a opresión que sofren e poidan vivir nas súas propias terras segundo os seus xeitos de vida, en paz, liberdade e seguridade.

Esta organización foi merecedora do Premio Nobel Alternativo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Survival International (en castelán)
* Website of Survival International
Moai

Os **moais** son xigantescas estatuas de pedra, que atinxen até 12 metros de altura, espalladas polas costas da illa de Pascua.miniatura|Moais.|centro

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Hoa Hakananai'a
Chapapote

[miniatura|Chapapote nas rochas de [Muxía, resultado do accidente do *Prestige*.]]
O **chapapote** (palabra que provén do náhuatl *chapopotli*, corrupción de *tzaucpopochtli* deus dos sendeiros, composto de *tzacutli*, engrudo, e *popochtli*, perfume) ou **piche**, é un líquido moi viscoso, asimilable ó alcatrán, entendéndose por chapapote o alcatrán quente, por exemplo. Nos dicionarios vén como acepción, á parte de alcatrán, asfalto ou substancia oleosa moi viscosa.

En Galiza, dende o accidente do *Prestige* (13 de novembro de 2002), enténdense por chapapote as diversas expresións de contaminación por petróleo que chegan á costa dun xeito condensado. Así mesmo, tamén se emprega o nome *chapapote* para o petróleo ou aceite mineral ilegalmente soltado polos barcos, en ocasións procedente dos seus tanques de combustible ou maquinaria.

O barco monocasco *Prestige* ao accidentarse derramou o petróleo e provocou unha gran marea negra en Galiza, que afectou tamén ao resto da costa norte de España (Asturias, Cantabria e País Vasco) e ao suroeste de Francia. O desastre ecolóxico mobilizou a miles de voluntarios para limpar as costas e deu lugar á creación do movemento *Nunca Máis*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Historia da palabra chapapote  
* Chapapote 
* Ensaio lingüístico por Pablo López Medel
Niágara

**Niágara** pode referirse a:

*o **río Niágara**;
*as **Cataratas do Niágara**;
*o **Condado de Niagara**;
***Niagara Falls**, cidade dos Estados Unidos de América;
***Niagara Falls**, cidade do Canadá
***Niagara-on-the-Lake**, cidade do Canadá;
****Niagara***, película de 1953.
Ken Saro-Wiwa

**Kenule Beeson Saro-Wiwa**, nado o 10 de outubro de 1941 e finado o 10 de novembro de 1995, foi un autor, produtor de televisión e activista nixeriano.

## Traxectoria 
Ken Saro-Wiwa era un home de paz, un gran defensor dos dereitos humanos. Loitou de forma non-violenta pola dignidade dos pobos do Delta do Níxer. Concedéronlle o premio alternativo ao Nobel da Paz en 1994 polo "correcto modo de vivir" e Amnistía Internacional outorgoulle o estatuto de preso de conciencia. En 1995 galardoárono pola defensa do Medio Ambiente.

Preocupábao moito a situación de precariedade do seu pobo debido ás extraccións de petróleo que se estaban realizando na zona, contaminando e pondo en perigo o ecosistema, empobrecendo e reducindo as terras cultivábeis. En 1990 fundou o Movemento para a Supervivencia do Pobo Ogoni (MOSOP), desde o cal reclamaban: autonomía política, participación nas riquezas petroleiras extraídas das súas terras e o dereito a controlar o seu contorno ecolóxico. Saro-Wiwa foi o seu voceiro.

Aproveitando a súa sona de escritor e das súas relacións con outros autores quixo atraer a atención do mundo sobre a situación do pobo Ogoni. Denunciou o goberno e a compañía petrolífera Shell de seren os culpábeis da destrución do ecosistema da rexión, reclamándolle á Shell indemnizacións. Isto causoulle conflitos co goberno e coa Shell, sendo encarcerado en varias ocasións.

En 1994 asasinan nunha manifestación na rúa catro xefes Ogoni. Saro-Wiwa é arrestado de novo, xunto con oito compañeiros culpados por incitación á violencia. Xulgouno un tribunal militar especial, e foi acusado de complicidade neses asasinatos sen posibilidade de defensa. Sentenciárono a morte e posteriormente aforcárono o 10 de novembro de 1995 en Port Hacourt cos seus compañeiros Ogoni.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Remember Saro Wiwa Website .
* Ken Saro Wiwa Foundation .
Pronome

En lingüística e gramática, pódese denominar **pronome** a aquelas palabras que desenvolven unha función pronominal, é dicir, as que substitúen un sintagma nominal que se mencionou previamente ou que se sobreentende.

Por exemplo, *eu*, *me*, *che*, *este*, *calquera* etc.

Nalgúns pronomes exprésase o número, a persoa e en ocasións o xénero. Cando o pronome fai referencia a unha persoa, ao pronome denomínaselle **pronome persoal**. Cando o pronome indica posesión, denomínase **pronome posesivo**. Cando introduce unha proposición adxectiva denomínase **pronome relativo**, malia que estas subclases de palabras (posesivo, relativo) conforman xunto co artigo, demostrativo, numeral e indefinido a clase de palabra dos determinantes.

Pero ademais, existe un tipo de pronome que non fai referencia a ninguén nin nada, carece de significado léxico e denomínaselle **expletivo** ou **pleonástico**. En inglés, por exemplo, emprégase o pronome expletivo para cubrir a carencia dun suxeito en oracións impersoais, por exemplo o pronome *it* na oración "*It rains*" ("Chove" ). En galego é posible o uso dun *el* pleonástico: "*El chove*".

## Véxase tamén 
Colocación do pronome átono en galego
Aborixe

**Aborixe** pode ser:
* Aborixe, pobo orixinario da Italia Central, na mitoloxía clásica.
* Aborixes australianos, pobo primario da Australia e outras illas do Pacífico.
* Aborixes tasmanianos, pobo indíxena da illa de Tasmania.
* Aborixes americanos, pobo vido da Australia que alcanzou a América do Sur mais que foi decimado polos indios provenientes do norte dese continente que acabaron por o ocupar todo.
* Pobo indíxena, significado literal da palabra.
Lista de acrónimos en medicina

*ADN: Ácido desoxirribonucleico
*AINE: Antiinflamatorio non esteroideo
*AME: Atrofia Muscular Espiñal
*ARN: Ácido ribonucleico
*ELA: Esclerose Lateral Amiotrófica
*GOT: *Glutamic Oxalic Transaminase* (transaminase glutámica oxálica) (valor que informa sobre a función do fígado)
*PSA: *Prostate Specific Antigen* (antíxeno prostático específico)
*SIDA: Síndrome de Inmunodeficiencia Adquirida
*TAC: Tomografía Axial Computadorizada (radiografías realizadas por ordenador en capas)
*COX : Ciclooxixenase
*PG : Prostaglandina
*TXA: Tromboxano
*UDVP: Usuarios de drogas por vía parenteral

## Véxase tamén
*Abreviatura
*Acrónimo
*Lista de siglas e acrónimos
*Sigla

### Ligazóns externas
*Siglas en Inglés, Português e Español
Nuno Gonçalves

**Nuno Gonçalves** foi un pintor portugués do século XV que traballou na corte de Afonso V de Portugal, considerado o autor do políptico de São Vicente de Fora descuberto a finais do século XIX, no que se retratan as figuras prominente da corte portuguesa da época.
Pouco é o que se coñece da súa vida, a única referencia para considerar da súa autoría o políptico é Francisco de Holanda, pintor do século XVI.
Luís Viñas Cortegoso

**Luís Viñas Cortegoso**, nado en Pontevedra o 25 de marzo de 1912 e finado en Vigo o 26 de febreiro de 2000, foi un inspector e editor galego.

## Traxectoria 
Fillo de Joaquín Viñas del Monte e sobriño de José Viñas del Monte. Estudou Maxisterio na Normal de Pontevedra e obtivo o título en 1931. Exerceu como mestre de escola en Galicia. Trasladouse a Madrid en 1934 para ampliar os seus estudos na Institución Libre de Enseñanza. Profesor de instituto, foi depurado tras a guerra civil española pola súa relación co galeguismo, e tivo que comezar a vivir das artes gráficas. Ata 1950 non puido acceder a Inspector de Ensino Primario. Fundou, xunto con Xosé María Álvarez Blázquez, a Editorial Monterrey, e máis adiante, foi socio fundador da Editorial Galaxia. Anotou e editou a *Vida y viajes literarios* de Frei Martín Sarmiento (Edicións Monterrey, Vigo, 1952). Foi membro correspondentes da Real Academia Galega.

Nas eleccións xerais de 1977 ocupou o terceiro posto na candidatura do PSG pola provincia de Pontevedra. Finou en Vigo o 26 de febreiro de 2000.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Modo

**Modo** pode referirse a:

*en gramática, un **modo** é un concepto que describe a relación do verbo coa realidade á que se refire;
*en música un **modo** é un sistema de organización de alturas dunha escala, especialmente os dous (maior e menor) que se empregan na actualidade, ou os modos antigos (ou gregos);
*en estatística para unha distribución de frecuencias son as que se repiten máis veces e son a moda ou modo.
Baía

:*Para o nome de muller véxase **Baia**.*

[miniatura|dereita|250px|[Golfo de México.]]

Unha **baía**, **badía** ou **golfo** é unha porción de mar ou océano rodeada pola maioría da súa beira por terra (xusto ó contrario que un cabo). Acostúmase a asignar á baía as formas de maior peche, e ao golfo as de menor. Algúns destes entrantes son creados por penínsulas ou mares (ou lagos) interiores con desaugamento oceánico.

Golfo é o nome máis común en galego, mais entre os falantes do inglés e portugués entre outras linguas, é preferido o nome de baía. A distinción non é de todo clara entre golfo e baía. Así, en galego baía adóitase referir a un golfo pequeno, malia que a baía de Hudson sexa un dos máis grandes golfos do mundo ou en Venezuela, o "golfete de Coro", un golfo pequeno, é dependente á súa vez do golfo de Venezuela, de maior tamaño.

As baías ou golfos que dependen doutros golfos ou baías, ou que son de menor tamaño ou profundidade reciben outros nomes como enseada, rada, cala ou caleta.

As baías tiveron e teñen grande importancia estratéxica e económica: son en xeral lugares ideais para a construción de portos, por ofreceren abrigo contra as mareas, ondas etc.

## Baías máis coñecidas 
[miniatura|dereita|250px|[Baía Cossak, golfo de Balaklava (1855)]]

### África 
* Golfo de Guinea
* Golfo de Sidra - Costa de Tunisia e Libia

### América do Norte 
* Baía de Hudson, entre as provincias e territorios canadenses de Manitoba, Ontario, Quebec e Nunavut
* Baía de James, Canadá entre Ontario e Quebec
* Golfo de California entre a península de Baixa California e México
* Golfo de Tehuantepec en México
* Golfo de México entre México, Cuba e os Estados Unidos
* Baía de Chesapeake, a maioría limitada por Maryland
* Baía de Monterrey en California
* Baía de San Francisco en California

### América Central e Caribe 
* Baía de Cochinos en Cuba
* Golfo de Batabanó en Cuba
* Golfo de Guacanayabo en Cuba
* Golfo de Panamá
* Golfo de Darién en Panamá
* Golfo de Gonave en Haití

### América do Sur 
* Baía Blanca na Arxentina
* Baía de Guanabara no Brasil
* Baía San Borombón na Arxentina
* Baía Grande na Arxentina
* Golfo de Cariaco en Venezuela
* Golfo de Guaiaquil en Ecuador
* Golfo de Paria en Venezuela
* Golfo de Penas en Chile
* Golfo de San Xurxo na Arxentina
* Golfo de San Matías na Arxentina
* Golfo de Venezuela

### Asia 
* Golfo de Aden no Iemen
* Golfo de Aqaba entre Xordania, Exipto, Israel e Arabia Saudita
*Baía de Bengala
* Golfo de Omán
* Golfo Pérsico
* Golfo de Tailandia
* Golfo de Tonquín en China e Vietnam

### Europa 
[miniatura|dereita|250px|[Golfo de Riga. (Mar Báltico. Estonia)]]
* Golfo de Biscaia entre España e Francia
* Golfo de Botnia entre Suecia e Finlandia
* Golfo de Corinto en Grecia
* Golfo de Finlandia entre Finlandia e Estonia
* Golfo de Nápoles
* Golfo de León en Francia

### Oceanía 
* Golfo da Carpentaria en Australia
* Baía de Tasmania en Nova Zelandia
* Gran Baía Australiana

## Véxase tamén
Oración

* **Oración gramatical**, conxunto de palabras con sentido gramatical.
* **Oración**, pregaria relixiosa ou rezo.
Suxeito

O termo **suxeito** pode referirse a:
* En gramática, o suxeito é unha parte da oración.
* En filosofía, o suxeito é un ser que ten experiencias ou relacións con outra entidade ou cun obxecto. De aí a palabra *subxectivo*.
Predicado

O **predicado** é un termo que se emprega en lingüística para referirse a máis dun concepto.

Na gramática, tradicionalmente, definiuse o predicado como a parte da oración na que se atopa o verbo e, con frecuencia, outros sintagmas que, no caso de habelos, manteñen unha relación co verbo a distintos niveis de proximidade. Dentro do predicado aparecen tódolos sintagmas que non teñen cabida no suxeito dunha oración.

Porén, os lingüistas transformacionais definen o predicado como a palabra que expresa un acontecemento, o cal pode ser un estado, un acontecemento ou unha acción. É dicir, estoutra definición de predicado refírese ao verbo. Quen emprega esta denominación, afirma que o predicado selecciona argumentos e dependendo do número de argumentos que necesite será:

* **Monádico** o predicado que necesita un argumento. Son os verbos intransitivos. Por exemplo: «morrer» (Arg. + verbo)
* **Diádico** o que necesita dous argumentos. Son os verbos transitivos. Por exemplo «ler» (Arg. + verbo + Arg.)
* **Triádico** o que necesita tres. Son os verbos ditransitivos. Por exemplo «aconsellar» (Arg. + verbo + Arg. + Arg.)

Ademais, como resultado da relación entre devanditos argumentos e o predicado, xorden as funcións semánticas
Argumento

## O argumento en lóxica
En lóxica, un **argumento** é a expresión lingüística dun razoamento. Un argumento está formado por enunciados que enlazan entre si, de maneira que un deles, denominado "conclusións", aparece como resultado dos demais, chamados "premisas" do argumento. No seguinte exemplo de argumento, os dous primeiros enunciados son as premisas e o terceiro é a conclusión que "deriva" ou "se deduce" daqueles:

*"Tódolos humanos son animais e tódolos animais son mortais. Xa que logo, tódolos humanos son mortais".*

## O argumento en lingüística 
O **argumento**, para os lingüistas transformacionais, é o participante que intervén no acontecemento do predicado. Os adxuntos ou circunstanciais non son argumentos porque son opcionais, non os necesita o predicado.
## O argumento en narratoloxía
O **argumento** en narratoloxía é o resumo da historia, unha síntese que respecta a orde temporal dos sucesos narrados.

Este concepto oponse a trama, pois a trama sintetiza o relato, respectando a orde textual.

## O argumento en matemáticas 
En matemáticas, un **argumento** dunha función é un valor proporcionado para obter o resultado da función. Tamén se di variábel independente e indeterminado.

Tamén se pode referir a unha función dos números complexos que devolve o ángulo polar dun número complexo
Lingua galó

A **lingua galó** é unha lingua romance (polo tanto, derivada do latín) pertencente ao grupo galorrománico, subgrupo de oïl. Algúns lingüistas tamén a denominan *britorromance*. Xunto co bretón, da familia das linguas celtas, o galó é unha das dúas linguas propias da Bretaña.

O galó fálase tradicionalmente na parte oriental da Bretaña (nos seus límites históricos), así como en boa parte do departamento de Mayenne e no noroeste do de Maine-et-Loire (Alto Anjou). O galó está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

Dentro do dominio de oïl, o galó encádrase tipolóxica e xeograficamente na súa área occidental e, polo tanto, comparte numerosas características co normando e o pictevino-santonxés.

## Comparativa léxica
miniatura|Sinal en galó no metro de Rennes

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* https://web.archive.org/web/20051220185233/http://www.bertaeyn-galeizz.com/
* https://web.archive.org/web/20051222082526/http://a-demorr.ht.st/
* http://www.maezoe.com/ 
* https://web.archive.org/web/20050914212232/http://www.celtia.info/culture/languages/gallo.html
Ribeira, Ribeira

**Santa Uxía de Ribeira** é unha parroquia pertencente ao Concello de Ribeira na Comarca do Barbanza (A Coruña). Segundo o IGE en 2018 tiña 14.497 habitantes (7.336 mulleres e 7.161 homes) distribuídos en 37 entidades de poboación, o que supón un aumenton en relación ao ano 1999 cando tiña 12.770 habitantes.

## Santa Uxía na literatura popular 
* *Maio vaia quen che puxo/ Santa Uxía de Ribeira/ que che había de poñer/ acabador de Palmeira* .
* *Marroguentos de Palmeira,/ pelados de Santa Euxía,/ para cantar e beilar/ vivan os da nosa Ría* .
* *Marroguentos de Palmeira,/ pelados son os da Vila,/ para cantar e beilar/ as mozas de Santa Uxía* .
* *Marroguentos de Palmeira,/ pelados son os da Vila,/ para cantar e beilar/ vivan os de Santa Uxía* .
* *Meu amor está en Palmeira,/ meu esprito en Santa Uxía/, meu corazón en Carreira,/ meu todo en Vilagarcía* .
* *Os do Maño son sapiños,/ os de Palmeira forzudos,/ os de Santa Uxía tolos/ e os de Carreira son mulos* .

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ribeira Porto GDFL 050917 039.JPG
Ficheiro:Ribeira 040825 GDFL1.jpg
Ficheiro:Ribeira.A_Ameixida_3_Galiza.jpg|A Ameixida.
File:Xoseíño dos Paus, Ribeira, Galiza.jpg|Xoseíño dos Paus.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ribeira 
### Parroquias de Ribeira 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ribeira
Partido Xudicial de Ribadeo

O **Partido Xudicial de Ribadeo** mantivo a súa existencia até finais do século XX. O Partido Xudicial con capital en Ribadeo limitaba co Partido Xudicial da Fonsagrada e o Partido Xudicial de Mondoñedo, así como con Asturias, e abranguía 39 parroquias pertencentes aos concellos de Ribadeo, Barreiros, Trabada e mais as parroquias de Vilameá e Vilaoudriz (na actualidade pertencentes ao concello da Pontenova). Tiña unha superficie de 499,1&nbsp;km².

Segundo o censo de 1920, tiña 6.784 entidades e albergues, con 23.730 habitantes de feito e 25.631 de dereito.

## Véxase tamén
### Bibliografía
Datos obtidos na maioría dunha antiga enciclopedia de 1926.
Monte Penalonga

O **Monte Penalonga**, de 509 m, é a segunda altura da fronte montañosa entre o río Masma, río Eo e Mar Cantábrico, tras o Monte Mondigo. Está situado no Concello de Ribadeo, se ben toda a ladeira norte pertence a Barreiros.

O nome de Comado corresponde a todo o monte, se ben partes del reciben outras denominacións, como o que vén dado polo chan da súa zona alta; así, ó punto máis alto denomínaselle *Pico Pena Longa*. Chámaselle *Chao do Comado* a unha parte cha próxima ó punto máis alto.

O monte ten uns riscos na zona norte con vistas moi boas sobre a rasa Cantábrica e o mar, lugar de chegada da carreira 'medio quilómetro vertical' que se realiza a comezos de outono e é un lugar prezado de lanzamento en parapente.

[miniatura|Vista da zona máis poboada de [A Devesa, Ribadeo dende o Chao do Comado (Monte Penalonga).]]

## Notas 
## Véxase tamén 
[alt=Vista panorámica dende o Chao do Comado, dende Burela (á esquerda da imaxe) a [Tapia de Casarego (á dereita)|miniatura|Vista panorámica dende o Chao do Comado, dende Burela (á esquerda da imaxe) a Tapia de Casarego (á dereita)]]
### Outros artigos
* Montañas en Ribadeo
Deíxe

A **deíxe** fai referencia á localización e identificación dos elementos extralingüísticos cuxa interpretación pode variar dependendo de determinados factores que forman parte do contexto. Póñense en relación as persoas, obxectos, eventos, procesos e actividades das que se fala ou ás que se alude, co contexto espazo-temporal creado e sostido pola enunciación.

:A **deíxe persoal** refírese ao papel que desempeña un participante. Adoitan aparecer mediante pronomes e determinantes (eu, nós, noso, o meu, meu, meus...).
:A **deíxe temporal** é un referente temporal en relación cun momento en particular que adoita ser o instante en que se articula a mensaxe. Xeralmente aparece mediante adverbios (onte, hoxe...).
:A **deíxe espacial** sitúa un participante no espazo e indica proximidade ou afastamento. Adoita aparecer a través de adverbios (aquí, alá...) e demostrativos (ese, aquela...).
:A **deíxe social** refírese ás formas de tratamento en relación coa cortesía (uso de «vostede» en contraste coa expresión «ti»).

Á deíxe tamén se lle pode chamar "**forese**" (adx. *fórico*). Se ben a forese implica unha referencia por parte dunha unidade lingüística a outra ou outras unidades lingüísticas, ben situadas previamente (**anaforese**, **anafórico**) ou despois (**cataforese, catafórico**); cf. anáfora e catáfora.

## Exemplos
**Este gústame, aquel encántame, aqueloutro marabíllame*. Obsérvese como o demostrativo ten valor deíctico e fai referencia á realidade extralingüística situando os obxectos en relación ó acto de fala: O primeiro dos obxectos está no ámbito do emisor, os outros dous distantes de emisor e receptor (a voz adecuada para indicar proximidade ó interlocutor é *ese*)

## Notas
Melvin Burgess

**Melvin Burgess**, nado o 25 de abril de 1954, é un autor británico de literatura infantil e xuvenil.

## Traxectoria
Creceu en Sussex e Berkshire. Despois de rematar a escola trasladouse a Bristol, onde adoitaba non ter emprego ou traballar na industria da construción. Escribía de cando en vez aínda que sen éxito. En 1983 trasladouse a Londres, onde coñeceu á súa compañeira, a bailarina Avis von Herder, e comezou un pequeno negocio de tecidos para a industria da moda.

O seu primeiro libro, *The Cry of the Wolf*, foi publicado en 1990. Gañou certa notoriedade en 1996 coa publicación da novela *Junk*, que foi lanzada á sombra de *Trainspotting*, filme baseado na novela homónima de Irvine Welsh. Coma *Trainspoting*, Junk, traducida ó galego como *Ionqui*, trata aspectos relacionados coas modas e culturas no mundo da drogadicción xuvenil. É un dos libros xuvenís máis coñecidos en Gran Bretaña da década dos noventa.

Na actualidade, Melvin Burgess adícase á escritura a tempo completo e vive en Lancashire. Ten publicadas, entre outras, as seguintes obras dirixidas a un público xove: *Baby and Fly Pie*, *Loving April*, *The Earth Giant*, *Tiger Tiger* e *Kite*.

No 2001 Burgess escribiu a novelización do filme *Billy Elliot*, baseada no guión de Lee Hall.

No 2003 publicou outra novela igualmente controvertida *Doing It*, que trata o tema do sexo entre adolescentes. Noutros libros tales como *Bloodtide* e *The Ghost Behind The Wall*, Burgess atreveuse con temas menos realistas e ás veces fantásticos.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Páxina persoal de Burgess
Fase

O termo **fase** pode referirse:

* Á **fase trigonométrica**, en matemáticas, empregado como sinónimo de argumento dunha función trigonométrica cando esta non ten significado de ángulo espacial.
* Á **fase dunha onda**, en física, posición relativa dentro dun ciclo, sexa este ciclo unha variación no tempo, no espazo ou respecto doutra variábel calquera.
* Á **fase da liña**, en electricidade, cada un dos condutores da alimentación alterna; este uso fundaméntase no comportamento ondulatorio desta corrente: unha onda de 50 ou 60 Hz.
* Ao **estado** ou **fase dunha substancia**, en física e química, forma de organización da materia nunha substancia; tales como sólido, líquido, gas, cristal etc.
* Á **fase lunar**, en astronomía, aparencia da Lúa vista desde a Terra relacionada coa posición relativa entre elas e respecto do Sol.
* Á **fase planetaria**, en astronomía, aparencia análoga á fase lunar pero para un planeta.
* Á **división en fases**, en música, unha técnica compositiva.
Complemento directo

miniatura|Na frase, *Irene come mazás*, **mazás** é o complemento directo.
En sintaxe chámase **complemento directo** (ou **obxecto directo**) a función que desempeña un sintagma nominal, un pronome ou unha oración subordinada substantiva que é afectada de forma directa e inmediata pola actividade do verbo: "Pedro come **peras**". Por iso é un complemento que é seleccionado soamente polos verbos transitivos.

## Uso da preposición *a*
En galego, o complemento directo de cousa constrúese sempre sen preposición, e o complemento directo de persoa non acostuma levar a preposición A. No entanto, se o núcleo do sintagma nominal é un persoal (pronome persoal ou nome de persoa sen artigo) ou mesmo se o complemento directo antecede ao suxeito (orde non habitual), acostuma ir precedido pola preposición **a**:
* "Xoana come **peras**" 
* "Lelo matou **o garda**" 
* "Lelo gabouno **a el**"
* "Non pillou **ningún**"
* "Os romanos derrotaron **os cartaxineses**", pero "**Aos cartaxineses** derrotáronos os romanos"

Debemos ter coidado de non poñer a preposición a, de forma semellante ao castelán, como complemento directo:
**Chamei ao médico* é incorrecto, o correcto sería *Chamei o médico*.

## O recoñecemento do complemento directo
1. Cando se trata dunha terceira persoa ou cousa, o complemento directo localízase substituíndoo polo persoal átono **o**,** a**, **os** ou **as** (e os seus alomorfos **na, no, nas, nos, la, lo, las, los**). Este recoñecemento nunca falla, no caso de facer ben a substitución.

::Xisela  matou *o gato*  > Xisela matou*no*

Este sistema non sempre é válido para os falantes do español, pois é frecuente que os falantes do español, ó falaren galego, incorran no castelanismo denominado lleísmo de persoa, que consiste en substituír a forma do pronome de terceira persoa para o complemento directo *o/os* ou *a/as* pola forma do pronome de terceira persoa para o complemento directo *lle/lles*: "*Pedro chamoulle por teléfono" por "Pedro chamouno por teléfono".

2. As máis das veces o verbo queda *coxo* se lle quitamos o seu complemento directo, o que facilita o seu recoñecemento:

::Irma dixo... *ola*

3. Cando a oración activa vólvese en pasiva, o complemento directo vólvese suxeito paciente.

::***Activa**: *Mariña* (suxeito axente) come *peras* (complemento directo).

::***Pasiva**: *As peras* (suxeito paciente) son comidas *por Mariña* (complemento axente)

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Complemento indirecto
GATE

**GATE (General Architecture for Text Engineering)** (Arquitectura Xeral para a Enxeñería de Textos) é un proxecto emprendido polo grupo de procesamento da linguaxe natural da Universidade de Sheffield que trata de reunir as ferramentas precisas para o procesamento da linguaxe natural mediante aplicacións informáticas.

## Véxase tamén 
* Procesamento da linguaxe natural

## Ligazóns externas
* GATE research team
* Sheffield NLP group
Barbosa

**Barbosa** pode ser un topónimo e referirse ás cidades de:

* Barbosa, no Brasil
* Barbosa, no departamento colombiano de Antioquia.
* Barbosa, no departamento colombiano de Santander.

**Barbosa** é tamén un apelido común no sur de Galicia en Portugal e no Brasil:

* Adoniran Barbosa, un cantante brasilerio
* Chris Barbosa, un produtor norteamericano
* Daniel Barbosa, un asasino en serie colombiano
* Diogo Barbosa, o sogro de Fernando de Magallaes
* Duarte Barbosa (1480-1521), un escritor e comerciante portugués
* João Tamagnini Barbosa, un político portugués
* José Celso Barbosa, un político portorriqueño
* José Manuel Barbosa Álvares, profesor e historiador galego
* José Vicente Barbosa du Bocage, un zoólogo e político portugués
* Leandro Barbosa, un xogador de baloncesto brasilerio
* Manuel Maria Barbosa du Bocage, un poeta portugués
* Mariano Damián Barbosa, un xogador de fútbol arxentino, porteiro do Villarreal CF
* Moacir Barbosa (1921-2000), un xogador de fútbol brasileiro, porteiro da selección brasileira de fútbol na Copa do Mundo de 1950 ("Maracanazo")
* Euclydes Barbosa (1909-1988), un xogador brasileiro de fútbol, defensa na Copa do Mundo de 1938.
* Pedro Barbosa, un xogador de fútbol portugués
* Pilar Barbosa, unha educadora portorriqueña
* Ruy Barbosa (1849-1923), un político brasileiro

**Barbosa** tamén é:
* *Barbosa* o nome dun xénero de plantas.

## Notas
Condado de Ribadeo

O **condado de Ribadeo** é un título nobiliario galego, creado no século XIV polo rei Henrique II de Castela.

## Historia
En 1369, logo da guerra polo trono entre Pedro I o Cruel e Henrique de Trastámara, a vila de Ribadeo, pasou de estar baixo protección real a ser un condado. O 20 de decembro de 1369, o francés Pedro Le Vesque de Vilaines (Pierre de Villaines, ou Pierre le Begue, segundo outras fontes, compañeiro de Bertrand du Guesclin) recibiu o condado de Ribadeo de mans de Henrique II como pago polos seus servizos.

Ao pouco tempo, vendeu o condado a Rui López Davalos, Condestable de Castela, que se converteu no II conde de Ribadeo e que caeu en desgraza ante o novo rei Xoán II, o cal se viu na obriga, a falta de descendencia por parte do conde, de dividi-lo condado (outra versión indica que sinxelamente, pola caída en desgraza, o condado reverteu na Coroa).

En 1431 Xoán II volveuno a conceder no seu conxunto a Rodrigo de Villandrando. O título levou posteriormente parello o comer co Rei o día de Epifanía e levar o traxe que puxese o Rei ese día, como consecuencia de que o conde librara ao Rei de caer en mans do Infante don Henrique.

A comezo da idade moderna, cara a 1500 Ribadeo aparece en definitiva baixo o dominio particular dos seus condes, no que atinxe ó seu goberno, e dende o punto de vista económico da vila encontrábase estreitamente vinculada á economía do océano Atlántico, grazas ás exportacións de madeira en dirección a Sevilla e Lisboa, a construción de naos e á emigración cara a Sevilla e as Indias.

Despois dunha sucesión de condes, o condado seguiu unificado ata que co casamento de Rodrigo de Silva e Sarmiento de Villandrando e a III dona da familia de Híjar, incorporouse, no canto o título o condado da Casa de Híjar até 1877, cando chega ó XXIV conde de Ribadeo e XVI duque de Híjar, Afonso de Silva y Fernández de Córdoba (Alfonso de Silva y Campbell). Trala súa morte en 1955, pasou á Casa de Alba. A herdeira foi a súa neta Cayetana Fitz-James Stuart, XXV condesa de Ribadeo, quen o cedeu en 2013 ó seu fillo Alfonso Martínez de Irujo, XXVI conde de Ribadeo.

### Outros títulos nobiliarios relacionados con Ribadeo
O 25 de xuño de 2002 o Rei Xoán Carlos I de España concedeulle o título de "Marqués de la Ría de Ribadeo con Grandeza de España" a Leopoldo Calvo-Sotelo.

## Notas
Base

O termo **base** pode referirse a:

## En ciencia e tecnoloxía 
### En matemáticas 
* **base** dun sistema de numeración é o número de obxectos que forman unha unidade de orde superior.;
* **base**, conxunto xerador e linearmente independente dun espazo vectorial;
***base**, subconxunto dunha topoloxía capaz de xerala;
* un número que é elevado a unha potencia, ou base dunha función exponencial;
* a **base** dunha función logarítmica;
* un dos lados paralelos dun trapecio ou o lado non igual do triángulo isóscele;
* **base**, en xeometría de sólidos, refírese á superficie que serve de cimentación ou soporte sobre a que este repousa.

### En química e bioquímica 
* En química, unha **base** é o complemento reactivo dun ácido, ou ben unha substancia que pode ceder un par de electróns;
* En bioquímica, unha **base nitroxenada** é un composto cíclico que contén nitróxeno;
* En bioquímica unha **base de Schiff** é un tipo de imina;

### En electrónica e informática 
* Nun transistor, a **base** é a conexión de control para a unión;
* En informática, a suite ofimática OpenOffice.org inclúe desde a versión 2.0 unha aplicación chamada **Base**.
* **Base de datos** é un conxunto organizado de datos sobre un tema específico.

### En arquitectura 
* En arquitectura, **base** é a parte mais baixa dunha columna, que tamén a soporta;

## En socioloxía e política 
* En política, unha **base** é o grupo central de votantes dun partido político;

#### En terminoloxía militar 
* Unha **base militar** é un lugar de adestramento de forzas militares (**base aérea**, **base naval**...) ou **base de operacións** (zona de concentración dun grupo das forzas armadas).

### En terminoloxía de tributos e finanzas 
* **Base impoñible** para o cálculo dun imposto.
* **Base de cálculo**, convención para o pago de intereses.
* **Base monetaria**, cantidade de diñeiro existente na economía dunha determinada zona ou Estado.

## En deportes 
* En baloncesto, o **base** é un xogador que desempeña un rol dentro do equipo;
* en béisbol, **base** é cada unha das catro pezas colocadas no campo de juego, cara a onde os atacantes se dirixen para evitar ser eliminados polo equipo defensor.
* **Salto BASE**, modalidade de paracaidismo consistente en saltar dun lugar fixo.
* **Deporte base**, deporte federado practicado pola rapazada.
Lapis

miniatura|Lapis sobre papel.
miniatura|75px|Lapis de distintos tipos.
Un **lapis** ou **lapiseiro** é un instrumento de man utilizado para escribir ou debuxar, usualmente sobre papel.

Consta dunha variña de grafito (excepto para lapis de cor) e arxila, a cal é normalmente recuberta cunha capa de madeira. Os lapis poden ter tamén unha goma de borrar nun dos seus extremos, xa que a diferenza da pluma estilográfica ou o bolígrafo, o trazo do lapis pode ser borrado con facilidade.

A dureza da mina, e polo tanto a capacidade de escribir un trazo máis escuro, mídese coas siglas H e B, o B é mais brando, normalmente en debuxo artístico úsanse a B1, B2..., e o lapis común ten de siglas HB. Ademais, a dureza está en relación ás cantidades de grafito e arxila na mestura.

## Historia e evolución 
Antes da aparición do lapis, o ser humano inventara a pluma como instrumento de escritura ou debuxo, a cal require de tinta. Ademais, a tinta adoita ser indeleble, co conseguinte prexuízo en caso de erro. Neste sentido, os lapis son máis prácticos e permiten borrar o trazo.

A mina actual do lapis, composta por grafito e arxila, foi un invento de *guerra* xa que antes usábanse minas de grafito puro, xurdiu esta mestura grazas á escaseza de grafito necesario por Napoleón e as súas tropas.

Cando non é necesario que a escritura sexa indeleble o seu inconveniente redúcese a que a **mina**, tamén denominada **grafo**, vaise esgotando, polo que é necesario ir sacándolle punta coa axuda dun afialapis.

miniatura|75px|Varios portaminas.

Existen tamén os chamados *lapis mecánicos* ou *portaminas*, instrumentos capaces de conter no seu interior minas de pequeno diámetro (usualmente 0,3&nbsp;mm, 0,5&nbsp;mm e 0,7&nbsp;mm) que se deslizan cara ó exterior segundo se vai necesitando.

## Escala de dureza 
## Galería de imaxes 

File:Caran d'Ache Farbstifte.JPG|Lapis de cores

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Goma de borrar
* Bolígrafo
* Pluma estilográfica
Sistema diédrico

miniatura|220px|Representación no sistema diédrico dun «L»: Os dous debuxos da esquerda son as proxección ou vistas principais da peza, o da dereita é a vista de perfil.

O **sistema diédrico** é un sistema de representación xeométrica dos elementos do espazo sobre un plano, é dicir, reducindo as tres dimensións do espazo ás dúas dimensións do plano, utilizando unha proxección cilíndrica ortogonal, sobre dous planos que se cortan perpendicularmente. Para xerar as vistas diédricas, un dos planos abátese sobre o segundo.

As proxeccións diédricas ou vistas usualmente empregadas denomínanse alzado (para o proxectado no plano vertical) e planta (para o proxectado no plano horizontal). Tamén, en ocasións, engádeselle, por claridade, unha terceira proxección denominada *perfil*, ou proxección do plano de perfil, aínda que propiamente este plano non pertence ao sistema de representación diédrico, senón máis ben é un plano auxiliar. O sistema diédrico é o universalmente empregado en arquitectura e enxeñería especialmente nos planos de cotas e de despece.

Segundo as proxeccións estean reflectidas ou non no plano do debuxo, existen dous sistemas de representación:
*Sistema europeo: As proxeccións recóllense tralo obxecto.
*Sistema americano: As proxeccións reflíctense desde o obxecto.

Aínda que en ambos sistemas as proxeccións (representacións do obxecto) son exactamente as mesmas, a súa disposición no plano do debuxo é a contraria.

## Planos proxectantes principais
Os dous planos proxectantes principais son o horizontal (PH) e o vertical (PV). A súa intersección forma a liña de terra (LT), onde se considera unha orixe.

Diante do plano vertical, e arriba do plano horizontal, atópase o 1º diedro ou cuadrante, delimitado polo plano vertical superior e o plano horizontal anterior. O 2º diedro abrangue o plano horizontal posterior e o vertical superior. O 3º o plano horizontal posterior (detrás) e o plano vertical inferior. E o 4º cuadrante é o que queda, plano horizontal anterior e vertical inferior. Estas catro división pódense dividir entre dous, dando lugar aos octantes, e aos planos bisectores, planos que pasan pola liña de terra formando 45º cos planos de proxección.
Ovella negra

[miniatura|dereita|240px|[Ovella negra nun rabaño de ovellas brancas.]]
**Ovella negra** é un termo usado para clasificar algo ou alguén coma diferente, coma fóra dos patróns, estraño, raro, especial, nun sentido negativo.

## Características 
Como a meirande parte das ovellas son brancas e claras, cando hai unha alteración xenética e nace unha ovella negra, vese claramente que é diferente das demais. De aí sae esta expresión para clasificar os diferentes. Ademais a presenza indesexable e pouco común de individuos de la negra en rabaños de ovellas non era bo para o criador, pois a la de ditas ovellas non era cobizada no mercado como a branca.

Se unha familia ten membros de conduta incorrupta, decente e honesta, e algún membro da familia sae irresponsábel, ladrón ou fóra dos patróns ditos *normais* para aquel grupo familiar de individuos, é de inmediato considerado a **ovella negra da familia**. Tamén a expresión se lle pode outorgar a un membro dun grupo que simplemente posúe características diferentes das dos seus compañeiros, sen o sentido negativo.

Na psicoloxía, denomínase **efecto da ovella negra** a tendencia dun grupo de tratar ou avaliar un membro da súa propia sociedade dunha forma máis severa que o resto, baseándose nun comportamento negativo por parte do individuo.

Na xenética das ovellas, ser brancas non é por albinismo senón por teren un alelo dominante branco no xene que determina a cor individuo. Pola súa parte, as ovellas negras teñen alelos recesivos, e se unha ovella branca e un carneiro branco teñen un año negro, ambos deben ser heterocigotos con respecto ao negro, e tiñan un 25% de posibilidades de que a cría fose negra. Un estudo recente realizado pola Universidade de Agricultura de Noruega e pola Universidade de Oregón determinou que a cor negra se xera por un alelo E D presente no momento da concepción.

## Notas
Kurenai no Buta

, é un filme de anime de 1992 sobre un piloto italiano da primeira guerra mundial, que vive coma cazarrecompensas independente contra os "Piratas do Aire" no Mar Adriático. Disque foi vítima dunha maldición que o converteu nun porco. Outros aseguran que el mesmo maldiciuse ó remata-la Gran Guerra, farto dunha humanidade corrupta e que adoraba a guerra e o sangue. Cando coñece a Fio decátase de que aínda quedan persoas boas e puras e dalgún xeito, é capaz de anula-lo feitizo.

Foi orixinalmente pensada coma unha película para amosar en voo para as Japan Airlines, baseada no manga de Miyazaki *The Age of the flying Boat* (A Era dos Botes voadores), pero a produción foi ensombrecida pola guerra en Iugoslavia que acabou dándolle á película un ton máis serio.

## Sinopse 
Porco é un cocho aviador que frustra todos os actos de piratería perpetrados polos piratas aéreos do Adriático. Estes, decididos a acabar con valente e hábil aviador, póñense de acordo para contratar a un aventureiro americano cuxa misión será eliminalo.

## Personaxes 
## Galardóns e nomeamentos 
* 1992: Mainichi Film Concours: Mellor filme de animación e mellor BSO.
* 1993: Festival de Annecy: Mellor longametraxe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina de Porco Rosso en Nausicaa.net
* Sobre o manga de Miyazaki *A Era dos Botes voadores*
* *Porco Rosso* na IMDb
Xuventudes Socialistas de Galicia

[miniatura|Tres dos últimos secretarios xerais das XSG, [José Manuel Lage, Alfredo Rodríguez e Dolores Rodríguez reunidos co gallo dos cen anos das Juventudes Socialistas de España.]]
**Xuventudes Socialistas de Galicia (XSG)** é unha organización política xuvenil, galeguista e socialista. Aínda que é unha organización independente, relaciónase a nivel do Estado Español, e de xeito federal, coas Juventudes Socialistas de España (JSE) e son o referente na mocidade do Partido dos Socialistas de Galicia (PSdeG).

## Historia e características 
As primeiras agrupacións locais das XSG xorden nas principais cidades galegas entre 1903 e 1904. Autodefínense coma unha organización que ten os seguintes obxectivos: a liberdade, a igualdade e a solidariedade, o galeguismo, a tolerancia, a participación, o desenvolvemento sostible, o pacifismo, o republicanismo e o federalismo.

### Obxectivos 
Os seus obxectivos son:
*Ser o referente da mocidade galega na loita polo socialismo, entendido este como a construción dunha sociedade de cidadáns/ás libres e iguais en dereitos, cunha economía ó servizo da sociedade na que non exista ningunha clase de explotación ou discriminación por razón de nacemento, sexo, raza, opinión ou relixión.
*Traballar por unha sociedade democrática, libre, solidaria e tolerante.
*Fomentar entre a mocidade galega valores e actitudes baseados nas ideas de igualdade, socialismo, galeguismo, participación social, pacifismo e desenvolvemento sostible.
*Loitar contra todo tipo de explotación.
*A defensa dos intereses de Galicia, da súa cultura, da súa lingua, da súa identidade nacional e da súa transformación nunha sociedade de constante progreso.
*A plena emancipación da mocidade galega.

### Liderados 
Dende xaneiro de 2022 liderada polo ourensán Xurxo Doval. Outros líderes pasados que posteriormente tiveron unha carreira destacada no PSdeG-PSOE, foron, entre outros, José Blanco, José Manuel Lage Tuñas ou Aitor Bouza Manso. A continuación detallamos as últimas persoas que ocuparon a Secretaría Xeral:

*Jesús Díaz Paz (1996-1999)
*José Manuel Lage Tuñas (1999-2002)
*Alfredo Rodríguez Pérez (2002-2005)
*María Dolores Rodríguez Amoroso (2005-2009)
*María Torres Pose (2009-2013)
*Aitor Bouza Manso (2013-2017)
*Nabor Gonzáñez Fariñas (2017-2018)
*Aitor Bouza Manso (2018-2019) (dirección provisional)
*Xurxo Doval Blanco (2022- )

## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Socialismo
### Ligazóns externas 
*Páxina de web das Xuventudes Socialistas de Galicia 
*Páxina de web do PSdeG-PSOE
Nova Friburgo

**Nova Friburgo** é unha cidade brasileira do estado do Río de Xaneiro, situada no centro-norte do estado, en medio das montañas da rexión serrana, a 846 m de altura sobre o nivel do mar. Dista 136&nbsp;km por estrada da capital do estado.

A rexión foi inicialmente colonizada en 1820 (antes, polo tanto, da independencia do Brasil) por 100 familias orixinarias de Suíza. Recibiu o nome *Nova Friburgo* nunha homenaxe á cidade da cal partiron eses primeiros inmigrantes, Fribourg (ou Freiburg, en alemán).

A súa poboación en 2004 era estimada en 173.321 persoas. As principais actividades económicas son: a industria de moda íntima (lencería), olaría, a cría de cabras, industrias téxtiles e de metalurxia, e o turismo. A cidade é tamén a segunda maior produtora de flores do Brasil (só detrás da cidade de Holambra, no estado de São Paulo.

Nos últimos anos, ten sido procurada por estudantes que desexan estudar nunha universidade dunha cidade máis tranquila, lonxe da violencia dos grandes centros urbanos.

## Turismo
esquerda|miniatura|Nova Friburgo, vista da Rúa Emilia Falcheto, no barrio Cordoeira.
A cidade ten un forte reclamo turístico grazas ao seu clima agradable, de montaña, e á paisaxe pintoresca, con moita vexetación, ríos e camiños en medio do bosque. O seu teleférico, a Pedra do Can Sentado, o distrito do Lumiar e a Praza Getulio Vargas son os locais máis visitados. O turismo de compras (roupas íntimas, doces, flores) tamén ten aumentado. Por iso, a cidade posúe a máis grande rede hoteleira do interior do estado.

## Universidades e facultades
*Facultade de Filosofía Santa Doroteia
*Facultade de Odontoloxía de Nova Friburgo - FONF
*Universidade do Estado do Rio de Janeiro - UERJ (Instituto Politécnico)
*Universidade Estacio de Sá
*Universidade Cândido Mendes – UCAM
Obxecto

**Obxecto** pode referirse a:
* **Obxecto físico**, agregado de materia ordinaria que é tratado como se fose un único corpo.
* **Obxecto**, en filosofía.
* **Obxecto**, en dereito.
* **Obxecto**, en gramática.
* **Obxecto astronómico**, en astronomía.
* **Obxecto sexual**.
* **Programación orientada a obxectos**.
* **Obxecto**, en programación informática.
* **Código obxecto**, no software.