Salamándridos

A dos **salamándridos** (*Salamandridae*) é unha famila de anfibios caudados coñecidos cos nomes vulgares de salamántigas ou píntegas, e de tritóns.

A diferenza entre estes termos é vaga, pero podémolos distinguir pola cantidade de tempo que os animais pasan na auga: mentres que as salamántigas son máis *terrestes*, os tritóns pasan na auga cerca de 2 ou 3 meses por ano.

A familia comprende máis de 400 especies.
  
## Distribución 
Os salamándridos distribúense por todo o hemisferio norte, principalmente en Europa e Asia, aínda que a distribución de *Salamandra* e *Pleurodeles* alcanza tamén a África do Norte, e os xéneros *Notophthalmus* e *Taricha* son endémicos de Norteamérica.

## Características 
[miniatura|200px|*[Salamandra salamandra* avisa da súa toxicidade polas súas cores.]]
De tamaño de mediano a pequeno (*Salamandra* e *Pleurodeles* chegan a medir máis de 200 mm), estes urodelos, terrestres ou acuáticos, presentan catro extremidades con cinco dedos nas posteriores e catro nas anteriores, e unha cola que está presente en cada unha das etapas do seu desenvolvemento. Polo xeral, exhiben patróns cromáticos na pel bastante rechamantes, como medio de disuasión ante potenciais depredadores.
 
## Bioloxía 
A maioría das especies producen secrecións tóxicas na pel.

[miniatura|200px|*[Chioglossa lusitanica*.]]
[miniatura|200px|[Larva de *Lissotriton helveticus*.]]
[miniatura|200px|*[Triturus boscai*, xuvenil.]]
'*Familia *Salamandridae'''* Goldfuss, 1820
* Subfamilia *Salamandrinae* Goldfuss, 1820
** Xénero *Chioglossa* Bocage, 1864
** Xénero *Lyciasalamandra* Veith e Steinfartz, 2004
** Xénero *Mertensiella* Wolterstorff, 1925
** Xénero *Salamandra* Laurenti, 1768
* Subfamilia *Pleurodelinae* Tschudi, 1838 
** Xénero *Calotriton* Gray, 1858
** Xénero *Cynops* Tschudi, 1838
** Xénero *Echinotriton* Nussbaum e Brodie, 1982
** Xénero *Euproctus* Gené, 1838
** Xénero *Lissotriton* Bell, 1938
** Xénero *Mesotriton* Bolkay, 1927
** Xénero *Neurergus* Cope, 1862
** Xénero *Notophthalmus* Rafinesque, 1820
** Xénero *Ommatotriton* Gray, 1850
** Xénero *Pachytriton* Boulenger, 1878
** Xénero *Paramesotriton* Chang, 1935
** Xénero *Pleurodeles* Michahelles, 1830
** Xénero *Taricha* Gray, 1850
** Xénero *Triturus* Rafinesque, 1815
** Xénero *Tylototriton* Anderson, 1871
* Subfamilia *Salamandrininae* Fitzinger, 1843 
** Xénero *Salamandrina* Fitzinger, 1843

### Controversias taxonómicas 
A familia dos salamándridos foi obxecto de numeosas reorganizacións sistemáticas e de nomenclatura, especialmente grazas aos avances da filoxenia. Unha presentación, que segue a ser válida actualmente permite dividila en dous grandes grupos: as "salamántigas verdadeiras" (incluíndo os xéneros *Chioglossa*, *Helverseni*, *Mertensiella* e *Salamandra*) e os "tritóns" (que comprende os xéneros restantes). Os estudos da filoxenia da familia confirman a orixe monofilética destes grupos, polo que poderían considerarese como subfamilias., ou a especie *Salamandra salamandra*, que nalgúns taxons previamente a consideraban como unha subespecie, foi elevada ao rango de especie completa.

Estudos recentes permitiron precisar a filoxenia de certos xéneros de salamándridos, o que conduciu a algúns cambios taxonómicos. O xénero *Mertensiella*, considerado monotípico como *Mertensiella luschani*, denomínase agora *Lyciasalamandra luschani*. Tamén o xénero *Triturus* está en cuerso de reorganización, recentes estudos filoxenéticos puxeron en cuestión a monofilia deste taxon.

## Filoxenia 
As relacións filoxenéticas dos salamándridos móstranse neste cladograma, baseado en Dubois & Raffaelli (2009) e Zhang *et al.* (2008).

## En Galicia 
* En Galicia existen dúas especies de salamántigas:
** a salamántiga común ou píntega (*Salamandra salamandra*) e 
** a salamántiga rabilonga ou galega (*Chioglossa lusitanica*),
* e tres de tritóns:
** o tritón común ou ibérico (*Lissotriton boscai*),
** o tritón palmado (*Lissotriton helveticus*) e
** o tritón marmorado ou verde (*Triturus marmoratus*).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Cogger, H. G. & e R. G. Zweifel, editors (1998): *Encyclopedia of Reptiles and Amphibians*, 2nd edition. San Diego: Academic Press. ISBN 978-0-1217-8560-4.
* Estes, R. (1981): "Gymnophiona, Caudata". *Handbuch der Paläoherpetologie*, **2**: 1-115.
* Frost *et al.* (2006): The Amphibian Tree of Life . *Bulletin of the American Museum of Natural History*, **297**: 1–291.
* Larson, A. (1991): "A molecular perspective on the evolutionary relationships of the salamander families". *Evolutionary Biology* **25**: 211-277.
* Vitt, Laurie J. & Janalee P. Caldwell (2014): *Herpetology: An Introductory Biology of Amphibians and Reptiles*. 4th Edition. San Diego, California, USA: Academic Press. ISBN 978-0-1238-6919-7.
* Weisrock, D. W. *et al.* (2006): "A molecular assessment of phylogenetic relationships and lineage accumulation rates within the family Salamandridae (Amphibia, Caudata)". *Molecular Phylogenetics and Evolution*, **41**(2): 368-383.
* Zug, G. R. (1993): *Herpetology: an introductory biology of amphibians and reptiles''. San Diego, California, USA: Academic Press.

### Outros artigos 
* Caudados
* Salamandroideos

### Ligazóns externas 
* Salamandridae en AmphibianWeb. Con informacións e relación dos xéneros e especies da familia .
* Salamandridae  en Tree of Life.
* Salamandridae na ADW. Con informacións, imaxes e bibliografía .
* Salamandridae na EOL.
* Salamandridae  en Fauna Europaea.
* Salamandridae Goldfuss, 1820 no ITIS.
* Salamandridae  en Fossilworks.
* Especies de salamándridos na UICN.