Mosteiro de San Pedro de Rocas

O **mosteiro de San Pedro de Rocas** foi un convento situado na parroquia de Rocas, no concello de Esgos, a 657 metros de altitude, no monte Barbeirón. Está rodeado dunha densa superficie forestal que agocha vales, camiños empedrados, formacións rochosas diversas e fontes..Está declarado Ben de Interese Cultural.
Este conxunto está incluído na ruta de sendeirismo PR-G4 Camiño Real de San Pedro de Rocas. A casa prioral alberga o Centro de Interpretación da Ribeira Sacra e da Vida Monástica de San Pedro de Rocas.  

## Historia 
miniatura|300px|Lápida fundacional
A súa orixe remóntase ao século VI, do que dá testemuña unha lápida do ano 573 cunha inscrición na que figuran os nomes dalgúns dos monxes fundadores (*Hereditas, N... Eufraxi, Eusani, Quinedi, Eaci, Flavi, Ruve*), aos que se refire como "os herdeiros", o que induce a pensar que o mosteiro fora construído con anterioridade. Esta lápida supón, ademais, unha proba da existencia de vida cenobítica en Galiza anterior aos mosteiros mozárabes e aos fundados por san Froitoso. "Nunha das capelas existe unha lápida que di*: Hereditas-N-Eufraxi, Susani, Guinedi, Eaci, Flavi, Ruve, Era 611* (ano 573). A primeira palabra indica que se trata dunha continuación da vida monástica, quizá ligada coas fundacións do Bracarense". ( Ramón Otero Pedrayo) A el uníronselle outros cabaleiros e creouse unha pequena comunidade baixo a súa autoridade como abade deste mosteiro.

San Pedro de Rocas foi moi favorecido por Afonso III o Magno, que dotou este cenobio de grandes doazóns (confirmadas por Afonso V o Nobre e ás que seguiron as doutros reis como Afonso VII, Fernando IV e Henrique III), e instaurou nel a regra beneditina.. Trala desamortización, o antigo mosteiro converteuse en parroquia.

Sufriu varios incendios, o primeiro no século XI cando era o seu abade Aloito, outro no ano 1641, que destruíu o edificio conventual, dando lugar na súa reconstrución ao actual, e o último, que produciu o seu abandono, en 1928.

O 20 de setembro de 1923 foi declarado Monumento Histórico-Artístico.

## Arquitectura 
O templo actual é un edificio de construción robusta, do século XVII. Entre este e a fachada da igrexa románica hai varios sepulcros antropomorfos escavados no chan, onde se supón que se atopaba o claustro monacal e o camposanto. O que máis chama a atención do exterior e dá nome ao lugar é un campanario, obra de Gonzalo de Penalva no século XV, construído sobre unha pena duns 14 metros de altura e tallada cunha escalinata na parte posterior que permite subir a el. Nesta mesma pena está escavado un arco que dá paso a un espazo rectangular pechado por un muro e empregado ata hai pouco como cemiterio parroquial.

Da igrexa só quedan as paredes, foi construída utilizando como un dos muros o paramento das tres capelas trogloditas, que aparecen abertas na rocha da vertente do monte, como se fosen construídas para refuxio e templo dos eremitas que alí iniciaron a vida de retiro, e comunicadas entre si por arcos decorados por columnas acaroadas e capiteis labrados na mesma rocha. Os arcos de entrada a estas capelas teñen columnas acaroadas con nácelas, bezantes e capiteis labrados tamén na rocha en que están abertas as capelas. As capelas están cubertas con bóvedas de canón, que é a forma dada á rocha na súa parte superior.

A capela central, de maiores dimensións, ten unha abertura circular, como falsa cúpula con lanterna, que chega ata o cumio da montaña, recibindo por ela a luz do día. Aínda se conservan os altares primitivos en forma de mesas. A bóveda desta nave sufriu un reforzamento no século XVI por medio dun arco.

No muro da capela da esquerda, atopamos un oco no que se cre que estaba o sepulcro do cabaleiro Gemodus. Nel atopouse unha pintura mural ao fresco, datada entre 1175 e 1200, que amosa imaxes dos apóstolos e un mapamundi. Na nave da dereita hai dous sepulcros que as lendas asignan a Gondamáriz e Oveco Seixas, mortos en combate contra Bermudo II.

O chan está tallado con sepulcros antropomórficos, incluso algún de reducido tamaño que debeu pertencer a un cativo. No interior do templo soterrábanse os nobres e os abades e no exterior os persoeiros de menor categoría. Son a testemuña arqueolóxica dunha antigüidade impresa nas capelas hipoxeas, reliquia única da vida eremítica existente en Galiza no século VI. A isto cabe unir a orixinalidade da grande rocha empregada como campanario, en medio do amplo val.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Centro de Interpretación da Ribeira Sacra e da Vida Monástica de San Pedro de Rocas
*Centro de Interpretación da Vida Monacal en Esgos en Proxecto ARGA: Arquitecturas Rehabilitadas de Galicia.
* Lápida de San Pedro de Rocas. Museo Arqueolóxico de Ourense, Peza do mes 02.2017 
* Fotografías de 360ºna páxina de TurGalicia.
* Folleto turístico editado pola Deputación Provincial de Ourense, 2009