open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cruceiro da Laxe Pequena

O **cruceiro de Capeliña da Laxe Pequena** está situado no lugar da Laxe Pequena, na parroquia rianxeira de Taragoña.
## Descrición
Sostense nunha plataforma cuadrangular de tres graos e de amplas dimensións. Ten fuste octogonal de grosa sección, con catro cunchas de vieira na súa zona alta. A capeliña moi ornamentada, está formada por: Unha base troncopiramidal invertida, dúas caras laterais, unha traseira e unha lousa de teito; a base porta tres querubíns en tres das catro caras, o lateral dereito posúe un baixorelevo de Santiago Apostol, o lateral esquerdo relevo de santo (probabelmente San Francisco), a traseira relevo de Cristo cos Cruz a costas e o teito simula unha bóveda de crucería rebaixada. No interior da capeliña hai unha imaxe da Virxe. Remata o conxunto coa cruz que é de sección octogonal, cos remates dos brazos florenzados e cun Cristo Crucificado ten as mans pechadas, pano de pureza anoado, leva coroa de espiñas e cartela de . Este cruceiro debe de ser moi antigo, posibelmente do século XVI.
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* PXOM de Rianxo 2014.
### Ligazóns externas 
* Turismo.gal Xunta de Galicia.
Arte da Idade Media

A **arte medieval** ou **historia da arte medieval** ocupou unha basta extensión de tempo da historia da arte, uns 1000 anos, así como amplos territorios, como o oeste de Europa e o norte de África.

Os historiadores clasifican á arte medieval como un gran período artístico, aínda que dentro deste poderíanse facer varias subdivisións das que son exemplo: arte paleocristiá, arte prerrománica, arte románica, arte gótica, arte bizantina, arte islámica etc. Ademais cada "pobo" ou cultura da Idade Media tivo o seu propio estilo como a arte anglosaxoa ou a arte viquinga. 

A arte medieval produciuse en moitos medios, e as obras sobreviven en gran cantidade en esculturas, manuscritos iluminados, vidreiras, traballos en metal e mosaicos, todos os cales tiveron unha taxa de supervivencia máis alta que outros medios, como pinturas murais ao fresco, traballos en metais preciosos ou téxtiles, incluíndo tapices. Especialmente na primeira parte do período, as obras das chamadas "artes menores" ou artes decorativas, como a carpintería metálica, a talla de marfil, o esmalte vítreo e os bordados con metais preciosos, probablemente foron máis valoradas que as pinturas ou a escultura monumental. 

A arte medieval en Europa xurdiu da herdanza artística da Roma Antiga e das tradicións iconográficas da igrexa primitiva cristiá. Estas fontes mesturáronse coa vigorosa cultura artística "bárbara" do norte de Europa para producir un notable legado artístico. De feito, a historia da arte medieval pode verse como a historia da interacción entre os elementos da arte clásica, paleocristiá e "bárbara".  Ademais dos aspectos formais do clasicismo, existía unha tradición continua de representación realista dos obxectos que sobreviviron na arte bizantina ao longo do período, mentres que en Occidente aparece de forma intermitente, combinando e ás veces competindo coas novas posibilidades expresionistas desenvolvidas en Europa occidental e no legado do norte de elementos decorativos. O período rematou coa recuperación renacentista das habilidades e valores da arte clásica, e o legado artístico da Idade Media foi entón menosprezado durante algúns séculos. Desde o renacemento do interese e da comprensión no século XIX, foi visto como un período de enormes logros subxacente ao desenvolvemento da arte occidental posterior. 

## Notas
Theo van Boven

**Theo van Boven**, nado nos Países Baixos en 1934, é profesor de dereito internacional pola Universidade de Maastricht e, dende 2001, comisionado especial das Nacións Unidas contra a tortura. Así mesmo, foi director da división de Dereitos Humanos da ONU. En 1985 gañou o Premio Nobel Alternativo.

## Informes sobre a tortura en España 
Os informes de Theo van Boven sobre a tortura en España son dous informes publicados polo comisionado especial da Organización das Nacións Unidas contra a tortura. Un deles ten carácter específico para España e outro un carácter máis xeral.

Theo van Boven foi enviado especial da ONU para España, debido á preocupación mostrada pola Organización ante a gran dicotomía que existía entre a posición manifestada polo goberno español e un abundante número de denuncias de tortura no país. Por este motivo, realizou unha visita a España do 5 ó 10 de outubro de 2003, durante a cal realizou varios viaxes a Euskadi e a Madrid. Conseguintemente, publicou un informe o 6 de febreiro de 2004. Expresou o seguinte no resumo do seu informe: que a tortura ou os malos tratos non son sistemáticos en España, pero que, na práctica, o sistema permite a ocorrencia de tortura ou malos tratos, en particular no caso de persoas detidas en réxime de incomunicación por actividades terroristas. Debido a isto último, deu varios consellos para conseguir que as autoridades conseguiran maior credibilidade.

Despois do 1 de setembro de 2004, fixo outro informe sobre tortura e malos tratos; este informe, a diferenza do anterior, non versaba só sobre España. Neste segundo informe, concluíu que a tortura non é práctica sistemática, pero que dábanse numerosos casos debido a que as medidas de seguridade non eran completamente eficentes.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Breve repaso á carreira de Theo van Boven 
* Para a prevención da tortura 
* Informe de Theo van Boven
Solidaridad Española

**Solidaridad Española** foi un partido español de extrema dereita formado desde o cárcere por Antonio Tejero en 1982 tras o intento de golpe de estado do 23-F para concorrer ás eleccións xerais de 1982, pero logo dos malos resultados conseguidos, 28.451 votos (0.14%) acabou desaparecendo en novembro de 1984 após integrarse en Juntas Españolas.
Arte chinesa

[miniatura|Peza decorativa de xade da [cultura Sanxingdui (2050 - 1250 a. C.)]]
Dende as orixes das historia chinesa creáronse obxectos en bronce, xade e óso, que recolleron o espírito e efecto buscado nos rituais chamanistas.

Estas formas en bronce e xade amosan por primeira vez un dos principios esenciais da arte chinesa: a síntese entre o espírito creador artístico e a función social e xerárquica á que estaban destinados dende a súa concepción. O primeiro deles mostrábase na exquisitez das formas, na orixe dos temas decorativos tomando como paradigma as forzas da natureza e a súa acción sobre o espírito humano, e no gran coñecemento técnico dos materiais que caracterizaron a tódalas formas artísticas.

Como complemento tanto a diversificación das formas como a iconografía coa que se adornaban correspondían ós principios de xerarquización social e uso ritual que caracterizou os inicios da civilización chinesa coa Dinastía Shang e a Dinastía Zhou. Nesta última dinastía xorden as escolas de filosofía que afondaron na relación do individuo co seu contorno e a consideración social do mesmo, establecendo os fundamentos teóricos sobre que se desenvolvería a teoría chinesa da arte séculos máis tarde.

Referímonos fundamentalmente ó taoísmo e ó confucianismo, senón por iso afirmar que existe unha clara división entre o que algúns consideran arte taoísta como manifestación disgregada dunha suposta arte confuciana.
Arte xaponesa

[miniatura|dereita|300px|Exemplo de xardín xaponés (Século XIX, [Saihoji, Kyoto, Patrimonio da Humanidade)]]
A **arte xaponesa** abarca un amplo abano de estilos e medios artísticos, incluíndo a antiga cerámica, escultura en madeira e broce, pintura en tinta en papel de seda, e moitos outros tipos de traballos artísticos. Ten tamén unha longa historia, que vai dende os primeiros asentamentos no Xapón, ao redor do décimo milenio antes da nosa era, até o presente.

Historicamente, o Xapón foi obxecto de repentinas chegadas de novas ideas do exterior, seguidas de longos periódos de contacto mínimo co resto do mundo. Co tempo os xaponeses desenvolveron a habilidade de absorber, imitar, e finalmente asimilar eses elementos de cultura estranxeira que complementaban as súas preferencias estéticas. O primeiro arte complexo no Xapón foi producido nos séculos VII e VIII despois de Cristo, en conexión co Budismo. No século IX, a medida que os xaponeses comezaron a alonxarse da China e a desenvolver formas de expresión indíxenas, as artes seculares foron gañando importancia; até o século XV, tanto a arte relixiosa como a secular floreceron. Despois da Guerra Ōnin (1467-1477), o Xapón entrou nun período de convulsión política, social e económica que durou un século. No estado que emerxeu baixo o liderado do shogunato Tokugawa, a relixión organizada xogou un papel moito menos importante na vida das persoas, e as artes que sobreviveron foron principalmente seculares.

A pintura é a expresión artística preferida no Xapón, practicada por afeccionados e profesionais por igual. Até tempos modernos, os xaponeses escribían con pincel, no lugar da pluma, e a súa familiaridade coas técnicas do pincel os fixo particularmente sensibeis aos valores e estética da pintura. Co incremento da cultura popular no período Edo, un estilo de impresións con selos de madeira chamado *ukiyo-e* se converteu nunha forma de arte importante e as súas técnicas eran perfectas para produciren impresións coloridas de todo, desde noticias diarias a novos libros escolares. Os xaponeses, neste período, encontraron a escultura como un medio menos idóneo para a expresión artística; a maioría da escultura xaponesa está asociada coa relixión, e a súa realización decaeu coa perda de importancia do Budismo tradicional.

A cerámica xaponesa encóntrase entre as máis preciadas no mundo e inclúe os primeiros artefactos coñecidos da súa cultura. Na arquitectura xaponesa, os xaponeses preferencian os materiais naturais e a interacción entre o espazo interior e o exterior se expresa claramente.

Hoxe en día, o Xapón rivaliza coa maioría das outras nacións desenvolvidas na súa contribución á arte contemporánea, moda e arquitectura, con creacións verdadeiramente modernas, globais e multiculturais.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Castelo xaponés
Radio Municipal de Nigrán

**Radio Municipal de Nigrán** (107.6) é unha emisora de radio municipal de Nigrán que comezou as súas emisións en xaneiro de 1995 e que se transformou o 22 de xullo de 1996 na Radio Televisión do Val Miñor, emisora mancomunada dos concellos de Nigrán, Gondomar e Baiona que deixou de existir no ano 2000. En setembro de 2006 a Radio Municipal de Nigrán retomou as emisións en probas retransmitindo a programación de Si Galicia Radio.
Adrien Brody

**Adrien Nicholas Brody**, nado en Queens, Nova York o 14 de abril de 1973, é un actor estadounidense. Acadou fama a nivel internacional e o recoñecemento da crítica no filme de Roman Polanski *O pianista* (2002), por cuxa interpretación gañou o Oscar ó mellor actor con 29 anos, sendo o actor máis novo en ter ese recoñecemento. Brody é tamén o único actor americano que recibiu un galardón nos Premios César franceses.

## Filmografía 
## Premios 
### Óscars 
### Globos de Ouro 
### César 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb
Jordi Rebellón

**Jordi Rebellón López**, nado en Barcelona o 15 de febreiro de 1957 e finado en Madrid o 8 de setembro de 2021, foi un actor catalán, coñecido especialmente polo seu papel de Rodolfo Vilches en *Hospital Central*.

## Traxectoria 
Recibiu formación como actor na Escola de Actores de Barcelona. Comezou tarde a súa carreira interpretativa, e antes traballara nun banco. Malia isto, ten unha extensa traxectoria tanto en cine coma en teatro á marxe da televisión, onde tamén tivo un papel fixo nas últimas temporadas de *Médico de familia*. Acadou sona grazas ó seu papel na exitosa serie de Telecinco *Hospital Central* interpretando ao doutor Rodolfo Vilches, que participou en máis de 200 capítulos.

En cine cabe salientar a súa participación en películas coma *Todo Falso* (Raimon Masllorens, 1993), *Adiós Tiburón* (Carlos Suárez, 1996), ou, máis recentemente, *GAL* (Miguel Courtois, 2006).

Ademais, traballou detrás das cámaras como guionista, axudante de dirección ou coordinador de espectáculos teatrais.

Recibiu formación de canto, baile e voz, ademais da interpretativa.

## Cine 
* *Todo Falso (Ni un pam de net)* (1993), de Raimon Masllorens
* *J.V.* (1993), de Isabel Gardela (curtametraxe).
* *Mal de amores* (1993), de Carlos Balagué.
* *Adiós Tiburón* (1996), de Carlos Suárez
* *Reflejos de una dama* (2001), de David Mataró (curtametraxe).
* *Ausencias* (2001), de Nely Reguera (curtametraxe).
* *Roma no paga traidores* (2002), de Alejandro Ripoll Carrasco (curtametraxe).
* *GAL* (2006), de Miguel Courtois.

## Televisión 
* ''Estació d'enllaç* (1994). Personaxe episódico. Televisió de Catalunya (TV3).
* *Sitges* (1996). Personaxe episódico. Televisió de Catalunya (TV3).
* *Médico de familia* (1999). Como Ángel Valverde. Telecinco.
* *Petra Delicado* (1999). Personaxe episódico. Telecinco.
* *Mediterráneo* (2000). Personaxe episódico. Telecinco.
* *Hospital Central* (2000-2012). Como Rodolfo Vilches. Telecinco.
* *La Sagrada Família* (2010). Como Robert.
* *Libres* (2013)
* *Amar es para siempre* (2013-2014). Como Luis Ardanza. Antena 3.
* *Sin identidad* (2014-). Como Francisco José Fuentes. Antena 3.

## Teatro 
* *Quan Spidoux S'adorm*
* *Don Joan Moliere*
* *L’hostal de la Gloria*
* *Taxi a l'Apolo*
* *La filla de la mar*
* *Miles gloriosus*
* *El barbero de Sevilla*
* *Aquí no paga nadie* (2005)

## Outros 
* Participou no videoclip da canción "Big Mistake" de Natalie Imbruglia en 1997.

## Premios 
* Premio Zapping ó mellor actor por *Hospital Central* en 2003.
* Nomeamento ó Fotograma de Prata ó mellor actor por *Hospital Central'' en 2006.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* IMDb
* Todo Tele
* Ficha do actor
Glödnitz

miniatura|Localización de Glödnitz
**Glödnitz** é un concello de Carintia, Austria, localizado no distrito de Sankt Veit an der Glan, a superficie é de 74.65&nbsp;km² e ten unha poboación de 1.004 habitantes (2001). O 90.8% da poboación é católica e o 3.7% evanxélica. A primeira mención da localidade é do 898 co nome de *Glodati*.
Bitinia

Co nome de **Bitinia** podémonos referir a varias realidades xeográficas e políticas da Asia Menor antiga.

*Rexión de Bitinia.
*Reino helenístico de Bitinia.
*Provincia romana de Bitinia.
Lemovices

Os **lemovices** foron un pobo galo orixinario de Europa Central que se estableceron entre o 700 e o 400 a.c. no Lemosín e o Poitou, tiña como capital Durotincum (Villejoubert) e na época galoromana Augustoritum (Limoges), outras localidades habitadas por eles foron Acitodunum (Ahun), Excingidiacum (Yssandon) e Uxellum (Ussel). No 52 a.c. uns 10.000 combatentes lemovices enfrontáronse a Xulio César en Alesia, onde morreu o seu xefe Sedullos.
Cantón de Glarus

**Glarus** é un cantón de Suíza, a súa capital é Glarus. A superficie do cantón é de 685&nbsp;km² e a poboación de 38.500 habitantes. A lingua oficial é o alemán e hai unha minoría do 6.8% de lingua italiana. O 42% da poboación é protestante e o 37% católica.

## Xeografía 
miniatura|esquerda|Mapa do Cantón de Glarus.

O cantón limita ao norte e ao leste co cantón de Sankt Gallen, ao sur cos Grisóns, e ao oeste cos cantóns de Uri e Schwyz.

O cantón de Glarus está dominado polo profundo val do río Linth. Gran parte do seu territorio é montañoso. O punto máis alto do cantón é o pico Tödi, con 3.614 m, situado nos Alpes Glaroneses. No norte do cantón está o lago de Walen (Walensee), que fai de fronteira co cantón de Sankt Gallen. A superficie do cantón de Glarus é de 685&nbsp;km², dos cales preto da metade son considerados produtivos. A silvicultura é un sector importante da economía cantonal.

## Historia 
Os habitantes do val do Linth foron convertidos ao cristianismo no século VII polo misioneiro irlandés San Fridolino, quen fundou o convento de Säckingen, preto de Basilea. A partir do século IX a zona arredor de Glarus pertencía ao convento. En 1288, os Habsburgo reclamaron parte dos dereitos do convento, o que provocou en 1352 a unión de Glarus á Confederación Helvética.
[miniatura|[Anverso dunha moeda conmemorativa do festival de tiro de **Glarus** de 1847 (40 batzen)]]
Entre 1506 e 1516 o reformador Ulrico Zuinglio foi pastor de Glarus, aínda que non puido pór fin ás disputas entre católicos e protestantes, e en 1564 todos os seus seguidores foran eliminados. Para asegurar a paz, en 1623 cada partido tiña dereito a ter cadansúa *Landsgemeinde*. Entre 1798 e 1803, durante a República Helvética imposta por Napoleón, Glarus pasou a formar parte do extinto cantón Linth. En 1836 a constitución foi adaptada para unir as asembleas e así poder establecer unha soa *Landsgemeinde*.

## Economía 
A xeografía do cantón axudou a fundar moitas tellerías no século XVII. Tamén as montañas circundantes foron unha vantaxe para a industrialización. A industria de filamentos de algodón foi moi importante no século XVIII.

O elevamento bovino de produción caseira non foi substituído coa industrialización, sendo aínda o pastoreo na montaña unha actividade importante.

## Comunas 
Desde xullo de 2006 o cantón de Glarus está composto por vinte e cinco comunas:

Betschwanden, Bilten, Braunwald, Elm, Engi, Ennenda, Filzbach, Glaris, Haslen, 
Linthal, Luchsingen, Matt, Mitlödi, Mollis, Mühlehorn, Näfels, Netstal, Niederurnen, Oberurnen, Obstalden, Riedern, Rüti, Schwanden, Schwändi e Sool.
Lingua búlgara

O **búlgaro** (български език, *bǎlgarski ezik*) é unha lingua indoeuropea, pertencente á familia das linguas eslavas meridionais das linguas eslavas. O búlgaro posúe grandes innovacións lingüísticas que a manteñen afastada doutras linguas eslavas.

A lingua búlgara está moi relacionada coa lingua macedonia, xeralmente recoñecida como unha lingua distinta, aínda que prevalece a opinión en Bulgaria, e en Grecia, xunto a opinión de lingüistas internacionais, de que as dúas linguas son variantes do mesmo diasistema.

## Distribución xeográfica 
O **búlgaro** é a lingua máis falada en Bulgaria. Tamén hai comunidades de falantes no Canadá, España, Grecia, Hungría, Israel, Moldova, Romanía, Serbia, Turquía, Ucraína e nos Estados Unidos cun número aproximado de falantes nativos de 12 millóns de persoas.

### Status oficial 
É lingua oficial de Bulgaria, é tamén da Unión Europea a partir do 1 de xaneiro do 2007.

### Expresións comúns en búlgaro 
* Здравей (zdravei) — Ola
* Здрасти (zdrasti) — Ola (informal)
* Добро утро (dobro utro) — Bos días
* Добър ден (dobâr den) — Teña un bo día
* Добър вечер (dobâr vecher) — Boas tardes
* Лека нощ (leka nosht) — Boas noites
* Довиждане (dovishdane) — Adeus
* Как си (kak si) — Que tal estás?
* Добре съм (dobre sâm) — Estou ben
* Поздрави (pozdravi) — Saúdos
* Благодаря (blagodarya) — Grazas

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en búlgaro
XII edición dos Premios Goya

A cerimonia de entrega da **XII edición dos Premios Goya** tivo lugar no Palacio Municipal de Congresos de Madrid o 31 de xaneiro de 1998. Estivo dirixida por Isabel Coixet e presentada por El Gran Wyoming.

*Mellor película: *La buena estrella*.
*Mellor director: Ricardo Franco por *La buena estrella*.
*Mellor director novel: Fernando León de Aranoa por *Familia*.
*Mellor interpretación feminina protagonista: Cecilia Roth por *Martín (Hache)*.
*Mellor interpretación masculina protagonista: Antonio Resines por *La buena estrella*.
*Mellor interpretación feminina secundaria: Charo López por *Secretos del corazón*.
*Mellor interpretación masculina secundaria: José Sancho por *Carne trémula*.
*Mellor actriz revelación: Isabel Ordaz por *Chevrolet*.
*Mellor actor revelación: Andoni Erburu por *Secretos del corazón*.
*Mellor guión orixinal: *La buena estrella* (Ricardo Franco e Ángeles González-Sinde).
*Mellor guión adaptado: *La camarera del Titanic* (Bigas Luna e Cuca Canals).
*Mellor dirección de produción: *Perdita Durango* (José Luis Escolar).
*Mellor fotografía: *El color de las nubes* (Jaume Peracaula).
**Mellor montaxe: *Airbag* (Pablo Blanco).*
*Mellor música orixinal: *La buena estrella* (Eva Gancedo).
*Mellor dirección artística: *Secretos del corazón* (Félix Murcia).
*Mellor deseño de vestiario: *La camarera del Titanic* (Franca Squarciapino).
*Mellor maquillaxe e peiteado: *Perdita Durango* (José Quetglas e Mercedes Guillot).
*Mellor son: *Secretos del corazón* (Gilles Ortion, Alfonso Pino e Bela María Da Costa).
*Mellores efectos especiais: *Airbag* (Juan Ramón Molina).
*Mellor película de animación: *Megasónicos* (Baleuko Komunikazioa).
*Mellor curtametraxe de ficción: *Cazadores* (Achero Mañas).
*Mellor película europea: *The Full Monty* (Peter Cattaneo).
*Mellor película estranxeira de fala hispana: *Cenizas del paraíso* (Marcelo Piñeyro).
*Goya de honra: Rafael Azcona (guionista).
O Busto, Saa, A Pobra do Brollón

**O Busto** é unha aldea da parroquia de Saa no concello lucense da Pobra do Brollón. Aínda que no censo consta de 2 habitantes (1 home e 1 muller), está deshabitada.

## Xeografía 
Está situada ao leste do concello, nos seus límites, a uns 1100 m de altitude, en plena Serra do Courel. Unha estrada sobe desde A Pobra en dirección á Pousa, Penadexo e Pradelas, e despois convértese nunha devasa de 4&nbsp;km, que conduce ó Busto.

Preto da aldea están as montañas de Pena Redonda e a Pena dos Catro Cabaleiros, onde se reunían os habitantes do Incio, Samos, Folgoso do Courel e A Pobra do Brollón.

## Historia 
Hai moitos anos unha mina de ferro era explotada no lugar, onde aínda se poden ver os restos entre as silvas. Consérvanse restos do Muíño do Lucas.

## Festividades 
Cada 27 de agosto celébrase a romaría do San Vitoiro.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Saa 
### Parroquias da Pobra do Brollón 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Busto
* Fotos do Busto
XIII edición dos Premios Goya

A cerimonia de entrega da **XIII edición dos Premios Goya** tivo lugar no Palacio Municipal de Congresos de Madrid o 24 de xaneiro de 1999. A dirección e presentación estivo a cargo de Rosa María Sardà. A película *Abre los ojos* foi a gran decepción da noite, pois malia contar con 10 nomeamentos, non acadou premio algún.

*Mellor película: *La niña de tus ojos*.
*Mellor director: Fernando León de Aranoa por *Barrio*.
*Mellor director novel: Santiago Segura por *Torrente, el brazo tonto de la ley*.
*Mellor interpretación feminina protagonista: Penélope Cruz por *La niña de tus ojos*.
*Mellor interpretación masculina protagonista: Fernando Fernán Gómez por *El abuelo*.
*Mellor interpretación feminina secundaria: Adriana Ozores por *La hora de los valientes*.
*Mellor interpretación masculina secundaria: Tony Leblanc por *Torrente, el brazo tonto de la ley*.
*Mellor actriz revelación: Marieta Orozco por *Barrio*.
*Mellor actor revelación: Miroslav Taborsky por *La niña de tus ojos*.
*Mellor guión orixinal: *Barrio* (Fernando León de Aranoa).
*Mellor guión adaptado: *Mensaka* (Luis Marías).
*Mellor dirección de produción: *La niña de tus ojos* (Angélica Huete).
*Mellor fotografía: *Mararía* (Juan Antonio Ruiz de Anchía).
*Mellor montaxe: *Los amantes del círculo polar* (Iván Aledo).
*Mellor música orixinal: *Los amantes del círculo polar* (Alberto Iglesias).
*Mellor dirección artística: *La niña de tus ojos* (Gerardo Vera).
*Mellor deseño de vestiario: *La niña de tus ojos* (Lala Huete e Sonia Grande).
*Mellor maquillaxe e peiteado: *La niña de tus ojos* (Gregorio Ros e Antonio Panizza).
*Mellor son: *Tango, no me dejes nunca* (Jorge Stavropulos, Carlos Faruolo e Alfonso Pino).
*Mellores efectos especiais: *El milagro de P. Tinto* (Raúl Romanillos e Félix Berges).
*Mellor película de animación: *¡Qué vecinos tan animales!* (Extra, Extremadura de Audiovisuales S.A).
*Mellor curtametraxe de ficción: *Un día perfecto* (Jacobo Rispa).
*Mellor curtametraxe documental: *Confluencias* (Pilar García Elegido).
*Mellor película europea: *El boxeador* (Jim Sheridan).
*Mellor película estranxeira de fala hispana: *El faro del sur* (Eduardo Mignona).
*Goya de honra: Rafael Alonso Ochoa (actor).
Străşeni

**Străşeni** é unha vila de 23.375 habitantes do centro de Moldova, localizada nunha rexión produtora de viño, a principal fonte de ingresos da contorna. Durante a época soviética estableceuse unha planta de fabricación de materiais de construción.
Covadelas, Saa, A Pobra do Brollón

**Covadelas** é unha aldea pertencente a parroquia de Saa, no concello da Pobra do Brollón. Estivo deshabitada durante anos pero hai 10 anos comezou a súa repoboación. En 2008 tiña 20 habitantes (10 homes e 10 mulleres).

Está situada a 800 m de altitude nunha zona de alta montaña. Accédese por unha estrada que ven da Pobra do Brollón e sobe desde A Pousa. Antes de chegar á Veneira hai o desvío a Covadelas.

## Patrimonio
Dos catro muíños que chegou a ter a aldea consérvanse o de Maceda e O Coxo. Ambos eran de depósito, polo que non dependían realmente do caudal do río. Na estiaxe, un depósito de auga xunto ás construcións permitía seguir moendo. O de Maceda, construído en 1899, deixou de moer fai moitos anos. O **muíño do Coxo**, en cambio, mantense hoxe en bo estado. O río forma á súa altura unha pequena fervenza e un pouco máis abaixo volve precipitarse nunha espectacular caída de vinte metros.

Tamén se conserva o colexio que se utilizou ata os anos 70.

## Festividades 
Cada 27 de agosto celébrase a romaría do San Vitoiro.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Saa
### Parroquias da Pobra do Brollón
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Fotos de Covadelas
Estado de Zacatecas

**Zacatecas** é un estado do centro de México, a superficie é de 77.684&nbsp;km² e a poboación de 1.579.209 habitantes (2015), a capital é a cidade de Zacatecas e abrangue 58 municipalidades. As principais actividades económicas son a minería, a agricultura e o turismo.
Agorafobia

A **agorafobia** é o medo irracional e inmotivado que se traduce en sensación de angustia ou pánico ante os espazos abertos, non polo espazo de seu senón polo temor a enfermar ou quedar incapacitados para liscar do lugar, dáse especialmente cando o individuo está só, os síntomas depresivos e obsesivos e fobias sociais poden estar presentes pero non dominan o cadro clínico. A agorafobia diagnostícase en relación á angustia, ben como trastorno de angustia con agorafobia ou ben, aínda que é rara, como agorafobia sen historia de trastorno de angustia, pero para algúns autores a agorafobia é unha consecuencia da angustia mentres para outros é a crise de angustia a consecuencia da agorafobia. De non se realizar tratamento a agorafobia deriva en crónica.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
***Agoraphobia**
Xeografía de Bulgaria

**Bulgaria** está composta polas rexións clásicas de Tracia, Moesia e Macedonia. O suroeste do país é montañoso e contén o punto máis elevado da península Balcánica, o Musala, con 2 925 m. O cordal dos Balcáns atravesa o centro do país de leste a oeste, ó norte do famoso val das Rosas. Bulgaria está dividida polas rexións da planicie e outeiros polo sueste, o leste está delimitado ó longo da costa do mar Negro e as marxes do río principal de Bulgaria, o Danubio, a limitan ó norte. Outros ríos importantes son o Struma e o Maritsa, no sur do país.

O clima búlgaro é temperado, con invernos fríos e húmidos e veráns mediterráneos, quentes e secos.

A península Balcánica recibe o seu nome do cordal dos Balcáns, coñecida en búlgaro como Stara Planina, que percorre o centro de Bulgaria e chega ata ao leste de Serbia.
Radio Valadouro

**Radio Valadouro** é unha emisora municipal de radio do concello do Valadouro.
## Historia
Xurdiu por iniciativa dun habitante do concello, enxeñeiro de telecomunicacións que doou os aparellos técnicos, comezou a emitir en xuño de 1994 o programa xuvenil *A Toda Marcha* realizado por dous rapaces que pasaban o verán no concello e outro residente, o concello encargou a súa xestión á Asociación de Empresarios e Autónomos do Valadouro e se mantivo no aire nesta primeira etapa ata outubro de 1995. Intermitentemente a emisora volveu aparecer sen continuidade ata abril de 2006 no que volve aparecer en probas retransmitindo programación doutras emisoras, o 2 de maio comezou a emitir informativos e a partir de xuño emite programas propios.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Páxina da radio na web do concello do Valadouro
* Blog da Radio Valadouro
Río Picarrexo

O **Picarrexo** é un pequeno río ou regato que nace na parroquia de San Pedro do Incio (O Incio) e fai un pequeno percorrido atravesando as parroquias de A Ferreirúa e Veiga (A Pobra do Brollón).
Desemboca nesta última, na zona de Picais.

## Afluentes
### Pola ribeira esquerda
*Rego de Sardueira-Os Narvallos
*Rego das Forcadas
*Rego de Ardelio

### Pola ribeira dereita
*Rego de Acevedo
Unidade Galega (partido)

:*Para a coalición formada en 1979, vexa Unidade Galega (coalición)*

**Unidade Galega** foi un partido político galego nacionalista de esquerdas formado en 1991 herdeiro do PSG-EG e liderado por Camilo Nogueira. 

## Historia 
UG foi fundada en 1991 coma unha refundación do PSG-EG, despois dos modestos resultados deste partido nas eleccións ao Parlamento de Galicia de 1989 e nas municipais de 1991. O novo partido concurriu ás eleccións xerais de 1993, onde obtivo un resultado semellante ao do seu predecesor. Nas eleccións autonómicas de 1993 foi en coalición con Esquerda Unida que resultou nun fracaso ao non obter representación parlamentaria. A consecuencia destes fracasos, no ano 1994 integrouse no BNG. No seu V Congreso Nacional que se celebrou o 20 de setembro de 2003 decidiu autodisolverse como partido político e constituírse en corrente de opinión dentro do BNG.

## Resultados electorais 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*«Candidaturas presentadas para las Elecciones al Congreso de los Diputados y al Senado, convocadas por Real Decreto 534/1993, de 12 de abril». Boletín Oficial del Estado n.º 107, 5/5/1993. Fascículo Segundo
*
A Parte, Monforte de Lemos

**Santa María da Parte** é unha parroquia de Monforte de Lemos na provincia de Lugo, pertencente ó arciprestado de Monforte de Lemos. Segundo o INE, en 2025 tiña 38 habitantes (20 homes e 18 mulleres), distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación a 2011, cando tiña 59 habitantes.

## Xeografía 
Linda coas parroquias de Ribas Pequenas e Piño ao norte, Eixón e Fornelas ao leste, Chavaga e Reigada ao sur, e Ribas Altas e Valverde ao oeste.

A Parte está situada a 342 m de altitude, ó pé da serra do Moncaio. Está bañada polos ríos Mao, Cabe e Teixugo. O Mao desemboca no Cabe nesta parroquia.

## Patrimonio 
* **Igrexa de Santa María**, é do século XVIII e conserva algúns restos románicos.

No lugar de Camporrío celébrase o 20 e 21 de setembro a Romaría do San Mateo, nas beiras dos ríos Mao e Cabe.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Parte 
### Parroquias de Monforte de Lemos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Monforte de Lemos
Radicalismo

O **radicalismo** fai referencia a unha ideoloxía liberal progresista que apareceu na Europa Occidental no século XIX baseado na soberanía popular con tendencia ao goberno asembleario e mandato imperativo. O radicalismo xurdiu onde se daba unha grande importancia á participación das masas e á democracia como foi o caso do cartismo no Reino Unido (1838-1848) que foi determinante para a ampliación do sufraxio censitario e o voto secreto anos despois ao manterse as posicións radicais na á esquerda do Partido Liberal.
Chavaga, Monforte de Lemos

**San Xoán de Chavaga** é unha parroquia de Monforte de Lemos na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2009, tiña 58 (32 homes e 26 mulleres), distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 87 habitantes.

## Xeografía
Limita coas parroquias da Parte e Fornelas ao norte, Cereixa ao leste, Pinel e Bascós ao sur, e Reigada ao oeste.

## Historia
O 20 de abril de 1949 no lugar do Piricallo milicianos do destacamento Santiago Carrillo (grupo de "Rocesvinto"), pertencente á II Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia que tiñan alí o seu refuxio, foron sorprendidos por un destacamento de 60 gardas civís de Lugo e Ponferrada, orixinándose un combate que tivo como resultado a morte de catro guerrilleiros: Evaristo González Pérez "Rocesvinto", Guillermo Morán García "Asturiano", Gregorio Colmenero Fernández "Porreto" de Torbeo e Julián Acebo Alberca "Guardiña". Outro guerrilleiro do grupo, Fermín Gutiérrez Lada "Segura", conseguiu fuxir.

En 2006 púxose unha placa recordando os feitos que foi roubada ás poucas horas de ser descuberta.
A placa foi recolocada o 18 de abril de 2009.

## Patrimonio
A igrexa parroquial de San Xoán de Chavaga é do século XVIII.

## Festas
***Festas de Pascua**, en Semana Santa.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Chavaga
### Parroquias de Monforte de Lemos
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Monforte de Lemos

### Ligazóns externas
*El paisaje ausente: por una arqueología de la guerrilla antifranquista en Galicia
Pacios de Veiga, A Ferreirúa, A Pobra do Brollón

**Pacios de Veiga** é un lugar pertencente á parroquia da Ferreirúa, no concello da Pobra do Brollón, provincia de Lugo. Contaba en 2008 con 78 habitantes (34 homes e 44 mulleres), repartidos en tres lugares: O Corral, O Lugar e Pigüeiro.

Pacios de Veiga está atravesado polo río Cabe e aínda se conservan numerosos muíños antigos de moer cereais.

## Historia 
Do seu pasado importante quedan vestixios na Casa Prior. O mosteiro da Madalena de Sarria tivo nesta aldea unha granxa e un convento da orde dos cóengos regulares de Santo Agustín, frades que se dedicaban a producir viño.

Segundo o *Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* en 1850 a aldea pertencía á parroquia de Santalla de Rei, así como as súas dúas serras: a de Pacios e a de Portocabe.

## Patrimonio artístico 
* **Igrexa de Santa Eufemia de Pacios de Veiga**, do ano 1710, situada no lugar de Pigüeiro. Posúe unha escultura de pedra de Santa Eufemia, de 80 quilos de peso.
* **Muíños de Seara, Ramiro e Vila**, todos eles no río Cabe.

## Festividades 
* Festas de San Froilán, celébranse o primeiro domingo de outubro.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Ferreirúa 
### Parroquias da Pobra do Brollón 
## Véxase tamén 
### Notas 
### Ligazóns externas 
* Páxina de Pacios de Veiga
* Fotos San Froilán 2004 e 2005 en www.ferreirua.com
Capital Europea da Cultura

miniatura|300px
dereita|miniatura|Acrópole de Atenas, primeira cidade Capital Europea da Cultura en 1985.

A **Capital Europea da Cultura** é unha iniciativa da Unión Europea que ten por obxectivo a promoción dunha cidade de Europa por un período dun ano durante o cal a cidade posúe unha oportunidade de mostrar a Europa a súa vida e desenvolvemento cultural, permitindo un mellor coñecemento mutuo entre os cidadáns da Unión Europea.

Esta iniciativa comezou en 1985 co nome de **Cidade Europea da Cultura**. Só se nomeaba unha cidade por ano, sendo a responsabilidade da organización do evento do Estado membro ao cal pertencía esa cidade e sucedíanse por orde alfabética dos países.

En 1990, o Consello de Ministros estendeu a iniciativa a outros países de Europa non pertencentes á Unión Europea. Esta norma tería comezo en 1996, ano no que remataba un ciclo completo e estaba limitada a países que, segundo a Comunidade Europea, respectasen os principios da democracia, do pluralismo e do estado de Dereito. Segundo as novas regras, sería necesario que fose feita a alternancia entre países membros e outros países, así como se propuña a alternancia entre capitais e cidades de provincia.

O 25 de maio de 1999, o Consello de Ministros e o Parlamento Europeo decidiron muda-lo nome de Cidade Europea da Cultura para Capital Europea da Cultura.
Río Saa

O **Río Saa** (tamén chamado **río Cereixa** e **río Forgas** nunha parte do seu percorrido) é un río galego que discorre pola provincia de Lugo e é afluente do río Cabe.

## Curso 
Nace na parroquia de Trascastro (O Incio), a carón do concello da Pobra do Brollón. Dende que nace ata que recibe as augas do río Lebrón chámase tamén **río de Forgas**. Pasa polas aldeas de Forgas de Arriba, Forgas, A Pousa onde recibe o río Lebrón, Fondorallo, Santo Adrián, A Pobra do Brollón onde recibe as augas do río Rubín, Nogueiras, Cereixa, Rairos e As Areas. Finalmente desemboca no río Cabe, na parroquia de Fornelas.

250px|esquerda|miniatura|O Saa ao seu paso polo San Vitoiro.

## Afluentes 
### Pola ribeira esquerda 
* Río Lebrón
** Regueiro de Covadelas
*** Regueiro da Devesa
** Regueiro da Teixeira
* Río Rubín
* Río Ponxedo.
Condado de Sibiu

**Sibiu** é un condado administrativo de Romanía, na rexión histórica de Transilvania. A súa capital é a cidade de Sibiu. En 2002 tiña unha poboación de 421.724 e unha densidade de poboación de 78 h/km², o 90,6% da poboación é de etnia romanesa.

### Municipalidades
* Sibiu
* Mediaş

### Cidades
* Agnita
* Avrig
* Cisnădie
* Copşa Mică
* Dumbrăveni
* Miercurea Sibiului
* Ocna Sibiului
* Sălişte
* Tălmaciu

### Comunas
Sibiu

**Sibiu** (en alemán *Hermannstadt*, en húngaro *Nagyszeben*) é a capital da Provincia de Sibiu, Romanía. É o centro cultural dos saxóns da Transilvania e comparte un vínculo moi estreito e forte coa cidade de Braşov.

Na actualidade, máis do 95% dos habitantes son romaneses, os húngaros e os alemáns son dúas importantes minorías. O actual alcalde da cidade, Klaus Johannis, que foi elixido no 2004 cun 88,7% dos votos, é de orixe xermana.

Sibiu posúe un importante centro histórico medieval moi interesante e ben conservado, declarado no 2004 Patrimonio da Humanidade pola UNESCO. A cidade posúe un aeroporto internacional (co código IATA SBZ), con conexións diarias a Bucarest, Italia e Alemaña.

No ano 2007 Sibiu foi xunto con Luxemburgo a Capital Europea da cultura, feito polo cal a cidade foi escenario de importantes mostras culturais de diversos tipos.

miniatura|dereita|300px|Cidade medieval de Sibiu.

## Cidades irmás 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Sibiu
Capítulo Serenísimo do Albariño

O **Capítulo Serenísimo do Albariño** é unha asociación de Cambados dedicada a promover e difundir a cultura do viño albariño.

Son os encargados de fallar o mellor caldo na festa do albariño nas categorías de ouro, prata e bronce, escollido por un xurado profesional. Así mesmo, a asociación ten a encomenda de dar o pregón da festa.

Xerarquicamente conta cun Gran Mestre, un Chanceler, un Copeiro Maior e damas e cabaleiros. En caso de ausencia do Gran Mestre será o Copeiro maior quen exerza coma tal. Dous pregoeiros destacados ó longo da historia son José María Castroviejo e Álvaro Cunqueiro.

A primeira acta dun premio data do ano 1969, todas as elaboradas desde entón recóllense nun volume editado por Bibliófilos Gallegos, unha obra que contén unha recompilación histórica con cita expresa a todos os viños e adegas premiados desde os anos 60 ata a actualidade. Nese mesmo ano, Manuel Fraga Iribarne foi nomeado Gran Mestre do Capítulo Serenísimo do Albariño.

Inviste os seus novos membros mediante a imposición da tradicional capa azul.

[miniatura|Estatua (agora retirada) en [Cambados de Manuel Fraga como Gran Mestre do Capítulo Serenísimo do Albariño.|centro]]
Valaquia

**Valaquia** (ás veces coa grafía **Wallachia** ou **Walachia**; en romanés: *Țara Românească* - literalmente "*país romano*"; e tamén * Vlahia* ou *Valahia*; en turco: *Iflak*) foi un principado romanés de Europa oriental dende a Baixa Idade Media ata mediados do século XIX.

A súa capital cambiou co tempo, de Curtea de Arxeș a Târgoviște e finalmente a Bucarest.
## Notas e referencias
Batallón Vasco Español

O **Batallón Vasco Español** foi unha organización terrorista española de ultradereita activa dende 1975 a 1981, inicialmente en Iparralde. O BVE empregaba a violencia principalmente contra grupos radicais do nacionalismo vasco.

Co cambio de goberno en Madrid, dende a centrodereitista UCD ó centroesquerdista PSOE en 1982, o BVE desapareceu e foi substituído polos GAL.

## Ataques atribuídos ó BVE
* 2 de agosto 1977: asasinato de Juan J. Lopetegui Carrasco (suposto militante de ETA) en Anglet (Lapurdi). Reivindicado.
* 2 de febreiro 1978: asasinato de Yolanda González Martín (estudante vasca e membro do Partido Socialista dos Traballadores) en Madrid. Reivindicado. Membros do partido de extrema dereita Fuerza Nueva foron arrestados por isto, incluído un policía.
* 21 de decembro 1978: asasinato de José Miguel Beñarán, "Argala" (suposto militante de ETA), en Anglet. Carlos Gastón, membro do BVE foi acusado por este crime. 
* 12 de maio 1979: asasinato do policía Peru Lañarraga Juaristi (alegaron que colaboraba con ETA) en Baiona (Lapurdi). 
* 28 de xuño 1979: asasinato de F. Martín Eizaguirre e Aurelio Fernández (pretendidos militantes do GRAPO) en París.
* 28 de setembro de 1979: asasinato de Tomás Alba Irazusta, concelleiro de Herri Batasuna, na súa vila natal de Astigarraga (Guipúscoa). 
* 2 de febreiro de 1980: asasinato de Jesús Mª Zubikaray Badiola, membro de Euskadiko Ezkerra, en Hernani (Guipúscoa). 
* 19 de abril de 1980: asasinato de Felipe Zagarna Ormazábal, membro de Herri Batasuna en Hernani. Reivindicado. 
* 8 de maio de 1980: asasinato de María José Bravo del Valle (estudante sen ningunha relación política coñecida) en Donostia (Guipúscoa).
* 30 de agosto de 1980: asasinato de Angel Etxaniz Olabarria, membro de Herri Batasuna, en Ondarroa (Biscaia).
* 7 de setembro de 1980: asasinato de Miguel Mª Arbelaiz e Luis Mª Elizondo (membros de HB) en Hernani.
* 14 de novembro de 1980: asasinato de Esperanza Arana e Joaquín Alfonso Etxeberria (pretendidos membros de ETA) en Caracas (Venezuela). 
* 14 de novembro de 1980: asasinato de Joaquín Antimasbere Escoz (sen ningunha conexión política coñecida) en Hernani.
* 23 de novembro de 1980: ametrallamento contra o *Bar Hendayais* en Hendaia. José Camio e Jean Pierre Aramendi (ambos sen conexións políticas coñecidas) foron asasinados. Outras dez persoas resultaron feridas.
* 30 de decembro de 1980: asasinato de José Martín Sagardia Zaldua (pretendido membro de ETA) en Biarritz (Lapurdi). 
* 3 de marzo de 1981: asasinato de Francisco Javier Ansa Cincunegui, membro de HB, en Andoain (Guipúscoa).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Terrorismo de ultradereita durante a Transición española
AFL-CIO

A **Federación Americana do Traballo e Congreso de Organizacións Industriais** (**American Federation of Labor and Congress of Industrial Organizations**) coñecida como **AFL-CIO** é a confederación sindical máis grande dos Estados Unidos, abrangue 53 sindicatos norteamericanos e internacionais (por incluír Canadá), representando 9&nbsp;000&nbsp;000 de traballadores. Formouse en 1955 ao unirse a Federación Americana do Traballo e o Congreso de Organizacións Industriais. Ata 2005 representaba todos os sindicados de traballadores dos Estados Unidos pero ese ano varios grandes sindicados deixaron a confederación. John Sweeney é o seu presidente desde 1995.
Partido Antirrevolucionario

miniatura|dereita|Abraham Kuyper, destacado membro do partido nos seus primeiros anos.

O **Partido Antirrevolucionario** (**Anti-Revolutionaire Partij** ARP) foi un partido político dos Países Baixos de ideoloxía democristiá e confesión protestante. Malia que o partido nunca superou o dez por cento dos votos desde a segunda guerra mundial a súa influencia foi grande na política holandesa, o ARP foi un dos partidos que formaron a actual Apelación Demócrata Cristiá en 1980 o cal supuxo a disolución da propia ARP. En 1976 tiña 59.495 militantes

Aínda que desde a década de 1840 existía unha fracción antirrevolucionaria no parlamento holandés, o partido como tal formouse como reacción á lexislación escolar de 1878 e foi o primeiro grupo en dotarse dun programa e dunha organización nacional nos Países Baixos. O ARP era un partido protestante ortodoxo oposto ás ideas da Revolución Francesa. O ARP baseaba a súa política na Biblia e opúñase ao concepto de soberanía popular, era polo demais un partido nacionalista oposto á descolonización e partidario dunha política de defensa forte para manter uns Países Baixos neutrais, vía á monarquía da Casa de Orange como un vínculo histórico e relixioso co pobo holandés e opúñase a cambios no sistema político holandés; nos anos 60 e 70 a xustiza social converteuse nun punto importante no programa do partido.
Zaruna

**Zaruna** foi unha fortaleza hitita ao sueste do país, próxima da fronteira de Kizzuwatna, que foi destruída impunemente polo rei Idrimi de Alalakh sobre o -1460.
Río Kızılırmak

[miniatura|260px|[İskilip, Dedesli.]]
O río **Kızılırmak**, para os gregos antigos **Halis** ou **Halys**, é o principal río de Asia Menor. Nace nas montañas de Armenia Menor, pobo da fronteira co Ponto, cordal coñecida como Antitauro. Despois de pasar polo Ponto e por Capadocia xiraba ao norte e nordeste, formando ao final o límite entre Paflagonia (que quedaba ao oeste) e Galacia e Ponto (ao leste) ata desembocar no mar Negro (Euxino). Segundo Estrabón o seu nome derivaba dunhas salinas, pero crese que este detalle non é correcto.

Baixo os hititas foi coñecido como **Marasantiya**. O 585 a.C. librouse unha batalla entre lidios e persas na súa beira (coñecida como batalla da eclipse) e desde entón foi a fronteira oriental do reino de Lidia co Imperio persa; o 547 a.C. o rei Creso cruzou o río para atacar os persas, pero foi derrotado polo rei Ciro II o grande, que gañou a decisiva batalla coñecida como Batalla do Halis, que vai poñer fin ao reino de Lidia e levou o dominio persa ata o mar Exeo.

Baixo dominio turco desde o século XI, foi chamado **Kizil Irmak** (*río vermello*), nome conservado baixo os otománs e que aínda porta. Hoxe en día o seu caudal úsase para producir electricidade.

O seu curso é de 1150&nbsp;km e os seus principais afluentes son o Delice Irmak (grego Cappadox) e o Devrez.
## Véxase tamén
Arahati

**Arahati** foi un reino de Siria, vasalo de Exipto no século –XV, que estaba situado preto de Niya, ao sur de Alepo.

## Historia 
Sobre a metade do século –XIV foi deposto o rei Akiya. Obtivo a alianza do rei Aki-Tesup de Niya e dos príncipes vasalos deste rei Hesmiya, Habahi, Birriya e Nirwabi, e todos xuntos recuperaron Arahati. O prezo establecido era a entrada de Akiya na coalición contra os hititas. Pero o rei hitita Suppiluliumas I derrotou aos coligados e fixo prisioneiros a todos os xefes, aos que levou cara a Hatti cando volveu. O reino desapareceu dentro do Reino de Khalap, creado para un fillo do rei hitita.
Amae

**Amae** foi un principado do norte de Siria ao sur de Khalap (Alepo) vasalo do reino de Iamkhad (Alepo). Sobre o -1500, xunto con Iamkhad, converteuse en vasalo do reino hurrita de Mitanni. Unha revolta encabezada pouco despois polo rei de Iamkhad foi esmagada.
Moldova, Romanía

**Moldova** é unha das tres rexións que deron orixe á moderna Romanía e á República de Moldova. As outras dúas son Valaquia e Transilvania. Dúas rexións anexadas tamén a Romanía son Dobruia ou *Dobrudia* e o Banato.

Coñecida como Principado de Moldova dende o século XV. A súa parte occidental, xunto co Principado de Valaquia, uníronse dando orixe ó Reino de Romanía en 1878. A parte oriental, foi ocupada por Rusia baixo o  nome de **Basarabia** ou *Besarabia*, tomado da antiga Dinastía dos **Basarab** ou **Basarabi**. O reino de Romanía anexou Transilvania ó terminala primeira guerra mundial

Esta zona, menos a franxa costeira que pertence á Ucraína, converteuse na República de Moldova, tras ser unha das quince repúblicas que formaban á ex Unión Soviética.

## Notas