Aegean Sea

miniatura|O Aegean Sea ardendo.miniatura|Áncora do *Mar Exeo* no Aquarium Finisterrae.

O ***Aegean Sea***, tamén coñecido pola súa tradución galega de ***Mar Exeo***, foi un petroleiro grego que naufragou na costa da Coruña o 3 de decembro de 1992.

## Características do barco
O buque construíuse en 1973 no Xapón, nos estaleiros Mitsubishi de Hiroshima. Tiña 261,02 metros de eslora, 40,67 de manga e 15,93 m de calado máximo, 114.037 toneladas de peso morto. Era do tipo OBO, é dicir, deseñado para transportar indistintamente hidrocarburos ou sólidos a granel nas súas bodegas. Posuía dobre casco  e contaba con 28 tripulantes. Procedente do mar do Norte, levantou áncora o 26 de novembro da terminal petroleira de Sullom Voe (nas illas Shetland) e transportaba 79.081 toneladas de petróleo cru *Brent Blend* (cru lixeiro) cara á refinaría de Repsol na Coruña. As investigacións posteriores comprobaron que superara satisfactoriamente todas as inspeccións e revisións ás que fora sometido. O capitán era o grego Constantinos Stavridis, duns 40 anos, quen nunca entrara no porto da Coruña.

O *Mar Exeo* era propiedade da empresa Mare Shipping Inc, radicada en Liberia aínda que navegaba baixo bandeira grega. Esta compañía tamén foi a propietaria do *Prestige*, que afundiría o 19 de novembro de 2002 á altura das Cíes provocando unha catastrófica marea negra que afectou case toda a costa atlántica de Galicia. O propietario de Mare Shipping Inc era a familia grega Colouthros.

## O accidente
O *Mar Exeo* tivo que esperar tres días, desde a medianoite do 30 de novembro, fondeado na ría de Ares, a unha milla escasa ó nordeste da Punta Torrella porque a terminal do porto estaba ocupada polo petroleiro portugués *Cercal*. Por fin, ás 0:00 horas do día 3 de decembro, o práctico do porto da Coruña, Rodolfo García Seoane, avisou ó capitán de que o *Cercal* levantara áncora e pediulle que se preparase para entrar.

Ás 4:00 horas da madrugada, o petroleiro iniciaba a manobra de entrada nunhas condicións meteorolóxicas adversas, cuns ventos por riba dos 100&nbsp;km/h e unha visibilidade inferior aos 100 m. Facía a entrada polo canal oeste xa que o canal Norte, máis amplo e seguro, estaba prohibido para barcos de máis de 13 metros de calado desde que o *Urquiola* naufragase nunhas cristas que ascendían ata esa profundidade. Este canal obrigaba ós barcos a facer unha serie de viraxes que complicaban o acceso, máxime nunhas circunstancias meteorolóxicas tan adversas coma as desa noite. Mentres entraba, o práctico do porto foi ó seu encontro a bordo do *Cercal*, que saía ó mar, polo que o capitán non contou co seu asesoramento. Ás 4:50 horas xorde unha forte chuvascada que reduce notablemente a visibilidade e turra do barco cara a terra, e antes de que chegase o práctico a bordo, o *Mar Exeo* encallaba contra os baixos rochosos da Torre de Hércules, preto da bocana do porto, e comezaba a arder.

A causa do accidente foi un golpe de mar —segundo o capitán do barco— ou unha manobra incorrecta —segundo a Dirección Xeral da Mariña Mercante—. En calquera caso foi decisiva a falta de instrucións do práctico, polo que o Goberno español tamén foi considerado responsable. O práctico, acompañado dos remolcadores *Sertosa 22* e *Sertosa 25*, quedou á espera do *Mar Exeo* ás 3:45 horas, á altura das enfilacións de Mera, nun punto anterior ó que debía facelo. Segundo a sentenza: "*...ante el mal tiempo que hacía, decidió esperar al barco a la altura de la boya de Cabanés, a pesar de que estaba obligado ... a prestar sus servicios de asistencia ya en la zona exterior*".

Cando o práctico viu o accidente, achegouse ó barco e subiu pasadas as 5:00 horas, xa co petróleo vertendo do costado do barco. Intentouse sacar o barco das pedras dando *atrás toda* ós seus motores pero foi inútil. Tamén fracasaron os intentos de dar remolque para forzar a manobra.

Ás 6:35 horas comezouse a evacuar a tripulación e ás 7:50 desistiuse de seguir intentando o remolque. Na operación de salvamento participaron os helicópteros de rescate *Helimer Galicia*, *Pesca I* e *Pesca II*, xunto ó barco da Cruz Vermella *Blanca Quiroga*. Cara ás 10 da mañá, cando aínda quedaban oito persoas a bordo (cinco tripulantes, incluíndo o capitán, mais o práctico e dous membros dos equipos de rescate), houbo unha explosión e o cru comezou a arder, polo que tiveron que saltar pola borda para seren rescatados posteriormente do mar por un helicóptero e dúas lanchas de salvamento. O barco comezou a verter case toda a súa carga.

A pesar da mobilización dos equipos de salvamento marítimo, foi imposible sufocar o incendio e tampouco se puido facer nada por afastar o barco da costa. O barco terminou por rachar, quedando a popa encallada nas rochas e afundindo a proa a 50 m de profundidade.

Non houbo vítimas humanas, se ben un mariñeiro do remolcador *Alonso de Chaves* resultou ferido durante as operacións de salvamento.

O incendio levantou unha densa nube de fume negro que cubriu a cidade durante horas e que se chegou a notar ata na Terra Chá lucense , se ben á tarde o vento virou a oeste e a nube desprazouse cara a Ferrol. Foi preciso evacuar os veciños do barrio de Durmideiras, o máis próximo á Torre de Hércules, e unhas 300 familias tiveron que pasar dúas noites fóra dos seus fogares, aloxados no Pazo de Deportes de Riazor.

Malia que se conseguiu extraer unhas 6 000 toneladas de cru, a meirande parte -estimada nunhas 67 000 toneladas- verteuse ó mar ou ardeu. Boa parte da carga vertida evaporouse grazas á volatilidade dese tipo de petróleo .

## Impacto ecolóxico
A escaseza de barreiras anticontaminantes e a rotura dalgunhas delas foron os primeiros problemas para frear unha marea negra que chegou ó cabo Prior e afectou as rías da Coruña, de Ares, de Betanzos e de Ferrol. En total resultaron afectados uns 300&nbsp;km de costa, limitando a actividade de máis de 4.000 pescadores, mariscadores e operarios de depuradoras de moluscos e outras industrias da acuicultura. A prohibición das actividades pesqueiras e marisqueiras na zona afectada foise levantando progresivamente entre xaneiro e setembro de 1993, a pesar da desconfianza entre os consumidores sobre a salubridade dos produtos.
 
O capitán Stavridis foi detido a mesma tarde do accidente *por non dar información*, e ó día seguinte tamén foron detidos os oficiais e mariñeiros que estaban na ponte do barco. O capitán pasou á cadea pero puido saír baixo fianza. En 1996 celebrouse o xuízo, no que foi condenado xunto co práctico do porto, por senllos delitos de imprudencia temeraria, cunha multa de 300.000 pesetas a cada un. Tralas apelacións, a Audiencia Provincial da Coruña ratificou a condena en 1997 e declarou ámbolos dous directa e solidariamente responsables do sinistro. Tamén condenou, por responsabilidade civil subsidiaria ó armador e ó Estado español (como contratante do práctico).

As reclamacións presentadas en concepto de indemnización aproximáronse ós 300 millóns de euros. Após un acordo asinado en 2000 entre o armador, a aseguradora, o Fondo de Compensación de Danos (FIDAC) e o Goberno español (polo que este se comprometía a afrontar calquera reclamación posterior), as indemnizacións ós afectados comezaron a pagarse no ano 2002.

Paralelamente a estas indemnizacións, o Instituto de Crédito Oficial aprobou en 1993 e 1994 unha liña de crédito a baixo interese para pescadores, mariscadores e empresas do sector da acuicultura, por un total de 2.000 millóns de pesetas. Posteriormente (1997 e 1998) aprobáronse novos fondos co mesmo fin, por valor de 12.500 millóns máis.

A enferruxada popa do *Aegean Sea*, arrastrada polas ondas ata os cons da torre de Hércules foi durante anos un atractivo turístico da cidade. Finalmente, os restos do casco foron vendidos como ferralla nunha poxa a unha empresa coruñesa, Desguaces Lema, que o despezou en 1997. Unha das áncoras exponse na Casa dos Peixes da Coruña, e a outra no Museo de Áncoras Philippe Cousteau, en Salinas (Asturias).

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Colectivo de Marinos SLMM-CCOO: *Aegean Sea, La verdad de una catástrofe repetida*. Ed. Toxosoutos, Muros 1994.
* Luis Jar Torre: "El castañazo. La embarrancada del 'Aegean Sea' en La Coruña", en *Revista General de Marina*, xuño de 2004 http://www.grijalvo.com/Batracius/Batracius_Aegean_Sea.htm. 
** O autor advirte que boa parte dos datos están tomados do libro *Aegean Sea, La verdad de una catástrofe repetida*.
* *Gran Enciclopedia Galega*, s. v. *marea*.
* C. Fernández: "Un chubasco y algo más", en *La Voz de Galicia: Ola negra*, monográfico sobre o *Prestige* publicado en novembro de 2002, px. 68-69.
* "El *Mar Egeo* sigue varado tras 15 años", en *Los domingos* de *La Voz de Galicia*, nº 543, de 2 de decembro de 2007.

### Outros artigos 
*Cason
*Polycommander
*Prestige

### Ligazóns externas 
* Informe do CEDRE (Centre de Documentation, de Recherche et d'Expérimentations sur les Pollutions Accidentelles des Eaux) 
* CETMAR
* Luis Jar Torre: "El castañazo", en *Revista General de Marina*, xuño de 2004 
* "El Gobierno aprueba conceder 63,6 millones para los afectados por el hundimiento del 'Mar Egeo'", en *Navegaciones.com*, 18.10.2002 
* "Los dueños del 'Prestige' también lo eran del naufragado 'Mar Egeo'", en *El País*, 22.11.2002 
* "El «Mar Egeo» y otros buques desmantelados", en *La Voz de Galicia*, 23.10.2004 
* "20 años del hundimiento del «Mar Egeo» en A Coruña" (Galería de imaxes de *La Voz de Galicia*, 3.12.2012)
* Real Decreto-lei 2/1993, de 15 de xaneiro, polo que se adoptan medidas para paliar determinadas consecuencias adversas do accidente do buque Aegean Sea (BOE nº 17, de 20.01.1993)
#### Vídeos
* Vídeo do Mar Exeo ardendo sobre a Coruña
* Reportaxe de C+(40:02 minutos)
* Reportaxe C+, do 13.03.1995 (2:32 minutos)
* Embarrancamento e explosión do petroleiro "Mar Exeo"