Trogónidos

Os **trogónidos** (**Trogonidae**) son un grupo de aves chamadas xeralmente trogons e quetzais que constitúen a única familia da orde **Trogoniformes**. A familia contén 39 especies en sete xéneros. O rexistro fósil dos trogoniformes remóntase a hai 49 millóns de anos no Eoceno temperán. Poderían formar parte da radiación basal da orde Coraciiformes Suxeríronse para eles diversas relacións, como cos papagaios, cucos, tucanos, galbúlidos, buccónidos, coracíidos, bufos e caprimúlxidos. As probas morfolóxicas e moleculares máis recentes suxiren unha relación cos Coliiformes. O seu tipo exclusivo de disposición das dedas (ver morfoloxía e voo) fixo que moitos autores consideren que non teñen parentes próximos e sitúanos na súa propia orde, posiblemente cos tamén atípicos de maneira similar Coliiformes como grupo máis achegado.

O espécime fósil máis antigo descrito formalmente é un cranio da formación Fur do Eoceno inferior de Dinamarca de hai 54 millóns de anos. Outros fósiles de trogoniformes atopáronse nos depósitos do pozo de Messel do Eoceno medio de Alemaña de hai 49 millóns de anos, e en depósitos do Oligoceno e Mioceno de Suíza e Francia respectivamente. O fósil de trogónido máis antigo do Novo Mundo é de época relativamente recente, do Plistoceno (menos de 2,588 millóns de anos).

A familia pensábase que se orixinara no Vello Mundo

Os trogónidos aniñan en cavidades. Escavan os niños en madeira podre ou en termiteiros, e unha especie, o *Trogon violaceus*, aniña en niños de avespas. As cavidades de nidificación poden ter a forma de tubos delgados profundos inclinados cara a arriba que conducen a unha cámara completamente pechada, ou nichos abertos e pouco profundos nos que a ave pode verse dese fóra. Escavan os seus niños cos peteiros, o que é a razón do nome científico da familia. A escavación do niño pode realizala o macho só ou ambos os sexos. No caso dos niños escavados en troncos, a madeira debe ser forte dabondo como para non colapsarse pero ter unha brandura suficiente para que se poida escavar. Observouse que os trogónidos aterran sobre troncos mortos de árbores e golpean a madeira coas súas colas, parece ser que para comprobar a súa firmeza.

O piso dos niños dos trogónidos non está tapizado xeralmente con material mol. Poñen entre 2 e 4 ovos cada vez que aniñan, que son arredondados e xeralmente brancos brillantes ou de cores claras (beis, gris, azul ou verde), aínda que se van lixando cada vez máis a medida que avanza a incubación. Ambos os sexos chocan os ovos (agás no caso do *Apaloderma aequatoriale*, no que aparentemente o macho non intervén), e o macho leva a cabo un longo período de incubación no día e a femia incuba o resto do tempo. A incubación parece empezar despois de que se pon o último ovo. O período de incubación varía entre especies, e xeralmente dura de 16 a 19 días. Ao eclosionaren, os pitiños son altriciais, cegos e espidos, pero a algunhas especies de montaña crécenlles as plumas rapidamente, no caso do *Trogon mexicanus* nunha semana, pero estas crecen máis lentamente en especies das terras baixas como o *Trogon melanocephalus*, ao que lle poden tardar en crecer o dobre. O período de nidificación varía coa especie e o tamaño, e as especies máis pequenas xeralmente tardan de 16 a 17 días en emplumar, mentres que as especies máis grandes poden tardar 30 días, pero o normal é de 23 a 25 días.

## Relacións cos humanos 
Os trogoniformes considérase que están "entre as aves máis bonitas", malia que son a miúdo bastante solitarias e difíciles de ver. Sábese pouco sobre gran parte da súa bioloxía, e gran parte do que se sabe débese ás investigacións do ornitólogo Alexander Skutch. Son paxaros moi populares entre os observadores de aves e creouse unha modesta industria de ecoturismo para ver quetzais en Centroamérica. Na América precolombiana, as plumas de quetzal eran moi apreciadas como adorno dos mandatarios entre os aztecas e outros pobos.

## Especies 
* Orde **Trogoniformes**
** Familia **Trogonidae**
***'*Xénero *Apaloderma'''*
**** *Apaloderma narina*
**** *Apaloderma aequatoriale*
**** *Apaloderma vittatum*
****'Xénero *Apalharpactes*'*
**** *Apalharpactes reinwardtii*
**** *Apalharpactes mackloti*
****'Xénero *Harpactes*'*
**** *Harpactes fasciatus*
**** *Harpactes kasumba*
**** *Harpactes diardii*
**** *Harpactes ardens*
**** *Harpactes whiteheadi*
**** *Harpactes orrhophaeus*
**** *Harpactes duvaucelii*
**** *Harpactes erythrocephalus*
**** *Harpactes oreskios*
**** *Harpactes wardi*
****'Xénero *Priotelus*'*
**** *Priotelus temnurus*
**** *Priotelus roseigaster*
****'Xénero *Trogon*'*
**** *Trogon melanocephalus*
**** *Trogon citreolus*
**** *Trogon viridis*
**** *Trogon chionurus*
**** *Trogon bairdii*
**** *Trogon violaceus*
**** *Trogon ramonianus*
**** *Trogon caligatus*
**** *Trogon mexicanus*
**** *Trogon comptus*
**** *Trogon collaris*
**** *Trogon elegans*
**** *Trogon ambiguus*
**** *Trogon aurantiiventris*
**** *Trogon personatus*
**** *Trogon rufus*
**** *Trogon surrucura*
**** *Trogon aurantius*
**** *Trogon curucui*
**** *Trogon melanurus*
**** *Trogon mesurus*
**** *Trogon massena*
**** *Trogon clathratus*
****'Xénero *Euptilotis*'*
**** *Euptilotis neoxenus*
****'Xénero *Pharomachrus*'*
**** *Pharomachrus mocinno*
**** *Pharomachrus antisianus*
**** *Pharomachrus fulgidus*
**** *Pharomachrus auriceps*
**** *Pharomachrus pavoninus''

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Vídeos de trogons en Internet Bird Collection
*Tree of Life: Trogonidae