Rosario de Velasco

**Rosario de Velasco Belausteguigoitia**, nada en Madrid o 20 de maio de 1904 e finada en Barcelona o 2 de marzo de 1991, foi unha pintora figurativa española integrante da Sociedade de Artistas Ibéricos e próxima á Nova obxectividade alemá.

## Traxectoria 
Foi filla de Antonio de Velasco, oficial de cabalaría, e de Rosario Belausteguigoitia, unha muller vasca descendente de carlistas e de fortes conviccións relixiosas. Rosario de Velasco manifestouse ideoloxicamente próxima á Sección Feminina de Falanxe Española nos inicios desta.

Estudou con Fernando Álvarez de Sotomayor, retratista adscrito ao Rexionalismo galego. Este foi director do Museo do Prado de 1922 a 1931 e de 1939 a 1960, e introduciuna no estudo de Tiziano e mais de Velázquez. En 1924 concorreu por primeira vez á Exposición Nacional de Belas Artes con dous óleos, *Vieja segoviana* e *El chico del cacharro*. En 1931 estivo presente no primeiro *Salón español de Dibujantas*, en que destacou entre as representadas como digna de mención e estima segundo o crítico Manuel Abril. 

En 1932 obtivo a segunda medalla de pintura na Exposición Nacional de Belas Artes co óleo *Adán e Eva* (Museo Nacional Centro de Arte Raíña Sofía). Tratábase dunha obra representativa do retorno ao clasicismo ou «retorno á orde», experimentado polas vangardas europeas no período de entreguerras. Ese mesmo ano concorreu con esa obra ás exposicións organizadas pola Sociedade de Artistas Ibéricos en Copenhague e Berlín.

Con *El baño*, presentado en 1931 no *Salón de otoño*, participou en 1935 na exposición que a Librería Internacional de Zaragoza dedicou exclusivamente a novas artistas e escritoras mozas. No evento colaboraron tamén Carmen Conde, Norah Borges, Menchu Gal e Josefina da Torre, entre outras. En 1936 presentou á frustrada Exposición Nacional dese ano *Los inocentes* ou *La matanza de los inocentes* (Museo de Belas Artes de Valencia), dun realismo cualificado de intimista. En 1934 expuxo no Carnegie Institute de Pittsburgh (Estados Unidos) e en 1936 na Exposición de Arte Española que tivo lugar no Musée des Écoles Étrangères Contemporaines de París.

Na casa do editor Gustavo Gili coñeceu a quen sería o seu marido, o médico Xavier Farrerons Co, con quen contraeu matrimonio na súa casa de Barcelona en 1937. O matrimonio fuxiu a continuación a Francia, cruzando a fronteira a pé para pasaren á zona sublevada. Alí naceu a súa única filla, María del Mar, e colaborou cos seus debuxos coa revista *Vértice*. 

Acabada a Guerra civil española, a familia estabeleceuse definitivamente en Barcelona. Iniciaron unha etapa de intensa actividade pictórica, malia manterse sempre afastada das correntes artísticas e rodeada de amigos como Dionisio Ridruejo, Pere Pruna, Carmen Conde ou Eugeni d'Ors.

En 1944 foi seleccionada para o Segundo Salón de los Once, mostra organizada pola Academia Breve de Crítica de Arte impulsada por D´Ors para dar a coñecer a arte da primeira posguerra.

Na ilustración de libros, amais da citada colaboración coa revista *Vértice*, ilustrou *Cuentos para soñar* (1928) e *La bella del mal amor* (1930) de María Teresa León, e *Princesas del martirio* de Concha Espina (1940). 

En 1968 obtivo o Premio Sant Jordi compartido con Ignasi Mundó por *La casa roja*, obra característica da evolución da pintora. O seu estilo, agora de perfís esvaecidos a base de transparencias, irase apartando do clasicismo sen renunciar nunca á figuración.

En 2019 foi incluída na exposición colectiva *Dibujantas, pioneiras de la Ilustración* no Museo ABC.

## Exposicións 
* 1924: Exposición Nacional de Bellas Artes. Madrid

* 1932: Exposición Nacional de Bellas Artes. Madrid

* 1932: Exposición da Sociedad de Artistas Ibéricos. Ateneo Mercantil, Valencia

* 1932: Exposición da Sociedade de Artistas Ibéricos. Statens Museum for Kunst (SMK), Copenhague

* 1932: Galerie Flechtheim. Berlín

* 1933: Museos Carnegie de Pittsburgh. Pittsburgh, Pensilvania (Estados Unidos)

* 1934: Exposición Nacional de Bellas Artes. Madrid

* 1935: Exposición colectiva dedicada a novas artistas e poetas. Participou coa obra *El Baño* de 1931. Libraría Internacional de Zaragoza

* 1935: Exposición Nacional de Bellas Artes. Madrid

* 1936: Exposición Nacional de Bellas Artes. Madrid

* 1936: L'art espagnol contemporain: (peinture et sculpture): Musée des écoles étrangères contemporaines, Galerie nationale du Jeu de Paume, 12 février-mars 1936. París

* 1939: Exposición Nacional de Pintura e Escultura de Valencia, organizada pola Delegación Provincial de Belas Artes da Falanxe Española

* 1940: Exposición Galerías Augusta, Barcelona. Do 28 de decembro ao 10 de xaneiro de 1941

* 1941: Exposición Galerías de Arte. Barcelona. Do 1 ao 15 de outubro

* 1941: Exposición Nacional de Bellas Artes. Madrid

* 1942: Bienal de Venecia, coa obra, *Adán y Eva*.

* 1943: Pintura e Escultura Españolas na Sociedade Nacional de Belas Artes de Lisboa

* 1943: Galería Syra. Passeig de Gràcia 43. Barcelona

* 1944: II Salón de los Once. Galería Biosca. Madrid

* 1944: Casa del Libro. Do 24 de xaneiro ao 6 de febreiro. Rolda de Sant Pere, 3. Barcelona

* 1945: Galerías Pictoria. Caspe, 45. Barcelona

* 1947: Galería Argos. Passeig de Gràcia, 30. Barcelona. Do 26 de abril ao 9 de maio

* 1950: Exposición de Arte Española. O Cairo (Exipto)

* 1951: Exposición de Arte Española Contemporáneo. Buenos Aires (A Arxentina)

* 1952: I Bienal Hispanoamericana de Arte: Exposición Antolóxica Museo de Arte Moderna: Barcelona

* 1953: Galerías San Jorge (Passeig de Grácia 63, Barcelona) Do 16 ao 29 de maio

* 1954: Exposición Nacional de Bellas Artes, coa obra  *Chico con Perro*. Palacio Velázquez, Madrid

* 1955: Sala Gaspar, Consell de Cent, 323. Barcelona. Do 15 ao 28 de xaneiro

* 1955: III Bienal Hispanoamericana de Arte. Palacio Municipal de Exposicións de Barcelona. Do 4 de setembro de 1955 ao 6 de xaneiro de 1956

* 1956: Galería Toisón. (Arenal 5, Madrid)

* 1962: Salón Feminino de Arte Actual. Barcelona

* 1966: Salón de maio X Edición. Barcelona

* 1968: VII Salón Feminino de Arte Actual. Sala Municipal de Arte (antiga capela do Hospital de la Santa Cruz) Barcelona

* 1971: Galería Biosca. R. Xénova, 11. Madrid. Do 11 ao 30 de xaneiro

* 1971: Galería Syra. Passeig de Gràcia 43. Barcelona. Do 3 ao 16 de decembro.

* 1974: Galería Syra. Passeig de Gràcia 43. Barcelona. Do 8 ao 21 de marzo

* 1977: Sala Parés. Carrer Petritxol, 8. Barcelona. Do 26 de xaneiro ao 14 de febreiro

* 1977: Galería Syra. Passeig de Gràcia 43. Barcelona

* 1977: Sala Gaspar, Barcelona

* 1981: Cau de la Carreta. Sitges (Barcelona) do 24 de outubro ao 12 de novembro

* 1983: Cau de la Carreta. Sitges (Barcelona) do 1 ao 31 de outubro

* 1985: Cau de la Carreta. Sitges (Barcelona) Do 4 de xullo ao 20 de agosto

* 1988: Cau de la Carreta. Sitges (Barcelona)

* 1989: Cau de la Carreta. Sitges (Barcelona) do 4 de marzo ao 9 de abril

* 2013: Centre Pompidou. Colectiva "Multiple Modernities 1905-1970" París

* 2019: Dibujantas, pioneras de la ilustración no Museo ABC, Madrid. Exposición colectiva

* 2020: Dibujantas. Pioneras de la ilustración. Museo Pablo Gargallo, Zaragoza. Desde o 11 de decembro de 2019 ao 8 de marzo de 2021. Exposición colectiva

## Notas 
## Bibliografía 
* Balló, Tania, *Las sinsombrero* 2. Editorial Espasa, Barcelona, 2018  . Capítulo 6, pp. 181-206

## Ligazóns externas 
* Francisco Umbral: «Rosario de Velasco», *El Cultural*, 3 de xuño de 2003
* Rosario de Velasco , Víctor Ugarte Farrerons
* Alberto Martínez Artola, «Rosario Velasco Belausteguigoitia», *Auñamendi Eusko Entziklopedia*
* Vídeo sobre a exposición *Dibujantas* no Museo ABC en 2019