Saab 29 Tunnan

O **Saab 29**, coloquialmente chamado ***Flygande tunnan*** ("O barril voador"), foi un caza sueco deseñado e fabricado por Saab nos anos 40. Foi o segundo avión de combate sueco impulsado por un turborreactor, sendo o primeiro o Saab 21R. Ademais foi o primeiro caza da Europa Occidental en ser producido cunha á en frecha tras a segunda guerra mundial. A pesar da súa aparencia redondeada, da que deriva o seu nome, o J 29 era un avión rápido e áxil para a súa época. Serviu eficazmente nos roles de caza e cazabombardeiro ata os anos 70.

## Desenvolvemento 
Suecia quedárase atrás no rápido progreso técnoloxico que se acadara noutros países, e Saab necesitaba poñerse ao día en termos de aerodinámica e propusión a reacción. Como consecuencia disto, a finais de 1945 iniciouse o proxecto "JxR"  e os requisitos redactáronse en outubro dese ano. O equipo de deseño de Saab, liderado por Lars Brising, presentou dúas propostas. O primeiro deles, con código **R 101** e alcumado *cigarren* (o cigarro) debido á súa forma, tiña un gran parecido co estadounidense Lockheed P-80 Shooting Star. O segundo deseño, o **R 1001** finalmente elixido, tiña forma de barril, demostrando ser máis rápido e axil.

O concepto R 1001 tiña unha á recta, pero despois de que os enxeñeiros conseguisen datos de investigacións alemás sobre ás en frecha, recibiu un ángulo de 25 graos. Información sobre as ás en frecha chegou a través de Suíza e incluía planos dos Messerschmitt P.1101, P.1110, P.1111 e P.1112. O xerente de proxectos de SAAB Frid Wänström recuperou eses documentos segredos en Suíza e levounos a Suecia en 1945. Os papeis procedían de enxeñeiros de Messerschmitt que escaparon a Suíza ao final da segunda guerra mundial. Entre eles estaba o enxeñeiro e aerodinámico Hermann Behrbohm, que se converteu en parte do núcleo de Saab no equipo de deseño do Tunnan. Estes documentos indicaban que os deseños de ás en delta e en frecha "reducían dramaticamente a resistencia a medida que o avión se aproximaba á barreira do son". 

Para facer as ás o máis delgadas posible, o tren de aterraxe retraíase cara á fuselaxe, en vez de cara ás ás. As probas no Instituto Real de Tecnoloxía e no Instituto Nacional de Investigacións Aeronáuticas tamén influenciaron a súa aerodinámica. Estas probas determinaron a forma de fuselaxe requirida para asegurarse de acadar o número de Mach crítico, ademais de admitir o uso dun fluxo de aire directo para maximizar o pulo. As rañuras do bordo de ataque con bloqueo automático, interconectadas cos flaps, tamén consideráronse necesarias para a estabilidade lateral durante a engalaxe e a aterraxe. Para verificar aínda máis a á en frecha un Saab Safir foi modificado cunha á a escala completa como o **Saab 201**.
miniatura|250x250px|Cabina dun J 29F
A planta de potencia orixinal ía ser o turborreactor de Havilland Goblin, porén, en decembro de 1945 estivo dispoñible o máis potente de Havilland Ghost. Este era ideal xa que non só estaba configurado para unha toma de aire circular, senón tamén porque o seu diámetro encaixaba na fuselaxe. A estrutura empregaba marcos pesados e revesistimento tensado para cumprir os requisitos de espazo, resistencia, rixidez e accesibilidade. No outono de 1946 a Forza Aérea ordonou formalmente tres prototipos, coa designación de tipo *J 29*. Tras o voo, Moore describiu o avión como "no chan é un pato feo, no aire un cirrio". Debido á forma da súa fuselaxe o Saab J 29 recibiu rapidamente o alcume *Flygande Tunnan* ("O barril voador"), ou *Tunnan* ("O barril"). Aínda que a Saab non lle gustaba, finalmente esta forma adoptouse oficialmente.

Construíronse catro prototipos para o programa de probas. Os dous primeiros non tiñan armamento, levando pesados equipos de probas no seu lugar. O terceiro estaba armado con catro canóns de 20 mm. Probáronse freos aerodinámicos na fuselaxe e nas ás tras o longueiro traseiro, e tanto aleróns aleróns convencionais como combinacións de aleróns e flaps. Entre 1950 e 1956 fabricáronse 661 Tunnan, sendo o avión máis fabricado de Saab.

## Deseño 
miniatura|250x250px|J 29F Tunnan
O Saab 29 Tunnan foi o primeiro avión sueco en ser especificamente deseñado cun motor a reacción. O primeiro reactor de Suecia, o Saab 21R, fora modificado a partir do avión de pistóns Saab 21.

Realizáronse melloras na á para incorporar un bordo de ataque de dentes de can, incrementando o número Mach crítico. A partir de 1963 todos os J 29F de primeira liña equipáronse con mísiles aire-aire de busca por infravermellos AIM-9 Sidewinder.

## Historial operacional 
### Suecia 
miniatura|249x249px|Tunnan en Malmen en 2010
O J 29 era rápido e áxil, e estableceu o récord mundial de velocidade nun circuíto pechado de 500 km en 1954 con 977 km/h. Dous S 29C (variante de recoñecemento) estableceron outro récord mundial de 900,6 km/h nun circuíto pechado de 1 000 km en 1955. Este segundo lote modificouse para instalar unha cápsula para unha cámara no lado de babor do morro, o que requiría a retirada des dous canóns. A cápsula intercambiable podía cambiarse nuns 30 minutos, e as cámaras podían redirixirse en voo dende a cabina. Debido as limitacións do Tratado de Estado austríaco de 1955, os avións nunca chegaron a equiparse con mísiles aire-aire. O Tunnan estivo en servizo cos Forza Aérea de Austria ata o ano 1972.

O 20 de outubro de 1964 ás 9:48 a.m.,dous J 29F austríacos engalaron da base en Linz. Pertencían ao 2. Jagdbomber Staffel, o primeiro Bu. No. 29559 "E" estaba pilotado polo sarxento Johan Kemetinger, e o segundo Bu. No. 29627 "L" polo sarxento de persoal Alfred Erdler. Cunha mala meteoroloxía e unha confusión coas radiobalizas, os pilotos cruzaron o espazo aéreo de Checoslovaquia. Debido ao mal tempo non puideron ser interceptados por avións checoslovacos, que tiveron que permanecer no aeroporto. Os pilotos austríacos penetraron aíndamáis no interior país e despois de decatarse de que só lles quedaba combustible para uns 2 minutos de voo os pilotos aterraron nun campo na zona da vila de Orech, no distrito de Praga-Oeste, a tan só uns poucos quilómetros do aeroporto de Praga-Ruzyně. Un avión perdeu o seu tren de aterraxe na toma, e o outro envorcou nunha gabia, quedando o piloto atrapado e tendo que ser rescatado polos traballadores do campo. Os dous pilotos regresaron a Austria dous días despois e os avións devolvéronse posteriormente en tren.

## Notas 
## Bibliografía 
* Boyne, Walter J. *Air Warfare: An International Encyclopedia, Volume 1.* ABC-CLIO, 2002. .
* Erichs, Rolph et al. *The Saab-Scania Story*. Stockholm: Streiffert & Co., 1988. .

* Widfeldt, Bo. The Saab J 29. Leatherhead, Surrey, UK: Profile Publications Ltd., 1966.