Apóutega

A **apóutega**, **mel de raposo**, **tetos**, **abuítega**,**venturiño**, **ameleira**, **mel do cuco**, **chuchamelos**, tamén coñecida como **póutiga** ou **apóutiga** , de nome científico *Cytinus hypocistis*, é unha especie de planta parasita que é polinizada polas formigas, pertencente á familia Cytinaceae. Parasita nas raíces de plantas dos xéneros Cistus e Halimium. Atópase principalmente na zona mediterránea, é a especie tipo para o xénero *Cytinus*.

miniatura|*Cytinus hypocistis*

## Descrición 
Posúe talos floríferos de 3-13(16) cm, solitarios ou en mandas de até 10(13) sobre a mesma raíz, erectos, de 10&nbsp;mm de diámetro na base e 20&nbsp;mm no ápice, glabros ou con pubescencia glandulosa. As follas de 15-25(30) x 4–10&nbsp;mm, oblongas ou ovadas, ± densas, imbricadas, obtusas, irregularmente dentadas (fimbriadas), as hipoxeas abrancazadas, as epixeas amarelentas ou vermellas, mesmo dunha cor escarlata na parte apical. Inflorescencias con (3)4-14(20) flores; brácteas de 10(15) - 3&nbsp;mm, da mesma cor que as follas ou de coloración máis intensa; bractéolas algo máis pequenas e estreitas, elípticas, cóncavo-convexas, enteiras, papilosas ou glandulosas, vermellas ou dunha cor escarlata. Perianto das flores masculinas de 12-15(17) mm, co tubo bruscamente constreñido baixo os lobos; o das femininas, de 12–30&nbsp;mm, laxeniforme, papiloso –rara vez glanduloso– sobre todo na cara externa, de cor amarela ou amarela limón; lobos 4-8(10) mm. Froito de 5–10&nbsp;mm de diámetro, amarelo. Sementes de 0,1-0,2&nbsp;mm, numerosas, elipsoides. Posúe un número de cromosomas diploide (2n) = 32.

## Taxonomía 
*Cytinus hypocistis* foi descrita por Carl von Linné e publicado en *Genera Plantarum*, ed. 6 576. 1764.

; Sinonimia
* *Asarum hypocistis* L. basónimo
* *Cytinus hypocistis var. lutea* (Fourr.) Briq.
* *Cytinus hypocistis var. ochraceus* Guss.
* *Cytinus hypocistis subsp. ochraceus* (Guss.) Wettst.
* *Cytinus hypocistis f. solaris* Finschow
* *Hypocistis hypocistis* (L.) Linding.
* *Hypocistis lutea* Fourr.
* *Thyrsine hypocistis* Walp.

## Distribución 
*Cytinus hypocistis* é nativa tanto da Península Ibérica como das illas Baleares e das Canarias, Albania, Alxeria, Creta, Croacia, Chipre, Grecia, Francia (incluíndo Córsega), Israel, Italia (incluíndo Sardeña e Sicilia), Líbano, Libia, Malta, Marrocos, Portugal, Siria, Tunisia e Turquía.

## Usos 
*Cytinus hypocistis* empregouse na medicina tradicional para tratar a disentería e os tumores da gorxa, e tense empregado polas súas propiedades adstrinxentes, antidiarreicas e emenagogas.

Segundo Pius Font i Quer "é mellor empregala fresca. Recóllese en primavera e prénsase; emprégase o zume, que se toma a culleradas, cantas se precise, para conter os cursos diarreicos e para reprimir as menstruacións demasiado copiosas. Tamén se pode desecar o zume ao sol e gardalo en papel de estaño".

## Nomes vernáculos galegos
En Galicia hai gran cantidade de nomes comúns para esta planta, algúns deles son: abuítega, ameleira, ameleiras, amoleiras, apoitega, apoutega, apóitiga, apóutega, apóutiga, apóutigas, chuchameles, chupameles, coalhadas, cuca, cucas, fuchiga, gaitores, hipocístide, maias, margarida, margaridas, margaritas, mel de raposo, mielgas, nocella, nocellas, petugas, poitega, pourtegas, poutas, poutega, poutegas, poútega, puchegas, puchigas, puga, pugas, pustigos, putegas, puticas, putigas, pé de lebre, póutega, póutiga, pútegas, pútiga, tetos, veituriños, venturiña, venturiño e venturiños.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Davis, P. H., ed. 1965–1988. *Flora of Turkey and the east Aegean islands* 
* Fedorov, A. A., ed. 1974. *Florae partis europaeae URSS*
* Greuter, W. et al., ed. 1984. *Med-Checklist* 
* Hansen, A. & P. Sunding., ed. 1993. *Flora of Macaronesia: checklist of vascular plants*, ed. 4. Sommerfeltia vol. 17 
* Izquierdo Z., I. et al., ed. 2004. *Lista de especies silvestres de Canarias: hongos, plantas y animales terrestres* 
* Jalas, J. & J. Suominen, ed. 1972. *Atlas florae europaeae*

### Outros artigos 
* Historia da botánica

### Ligazóns externas 
* Apóutiga, na columna *De sol a sol* de Xosé Carlos Caneiro en La Voz de Galicia