open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Helen Hayes

**Helen Hayes Brown**, nada en Washington, D.C. o 10 de outubro de 1900 e finada en Nyack, Nova York o 17 de marzo de 1993, foi unha actriz de cinema, teatro e televisión estadounidense.

## Traxectoria 
Filla dunha aspirante a actriz, debutou no teatro con cinco anos, pero non marchou a Hollywood ata que o seu marido, o escritor Charles MacArthur, conseguiu un contrato na industria do cinema.

A súa primeira película sonora foi *The Sin of Madelon Claudet*, pola que gañou o oscar á mellor actriz. Tras este filme participou noutros éxitos, pero nunca chegou a ser unha actriz popular no cinema, e sempre preferiu o teatro. non volvendo a Hollywood ata os anos cincuenta.
[miniatura|160x160px|Helen Hayes nunha [Medallas de ouro American Arts|medalla da serie *American Arts*.]]
En 1970 gañou o oscar á mellor actriz secundaria por *Airport*, participando tamén en películas da Disney.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Páxina oficial
Walter Brennan

**Walter Brennan**, nado en Lynn, Massachusetts o 25 de xullo de 1894 e finado en Oxnard, California o 21 de setembro de 1974, foi un actor de cinema e televisión estadounidense.

## Traxectoria 
Nado nunha familia de emigrantes irlandeses, comezou a interesarse pola interpretación na escola.

Comezou no cinema coma extra en 1929, pasando logo a facer pequenos papeis. Nos anos trinta participou en diversos filmes, chegando a gañar en cinco anos tres Oscar ó mellor actor secundario, por *Rivais*, *Kentucky* e *O forasteiro*.

Durante a súa carreira tamén traballou na televisión, en diferentes series, como en *The Real McCoys*, na que estivo durante seis anos.

## Filmografía 
Walter Brennan interveu en multitudes de filmes, nalgúns deles, como *A noiva de Frankenstein* ou *O home invisible* sen aparecer acreditado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Fatin Shidqia

**Fatin Shidqia Lubis**, coñecida coma **Fatin**, nada o 30 de xullo de 1996 en Iacarta (Indonesia), é unha cantante indonesia. Gañou o show de talentos *X Factor Indonesia*.

## Discografía 
### Álbums 
* *X Factor Indonesia (albums)* (2013)

### Sinxelos 
* *Aku Memilih Setia*
* *Kekasih Mu*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fatin Shidqia Lubis
* Fatin Shidqia Twitter Oficial
Triumph des Willens

***Triumph des Willens*** é un filme propagandista nazi dirixido por Leni Riefenstahl que se estreou en 1935. É unha crónica dos Congresos de Núremberg de 1934, ós cales asistiron máis de 700.000 partidarios nazis. O filme contén extractos de discursos dados por varios líderes nazis nos congresos, incluíndo os de Adolf Hitler, Rudolf Hess e Julius Streicher, intercalados con imaxes das numerosas tropas da Sturmabteilung e da Schutzstaffel. Hitler participou activamente no filme e consta que foi o produtor executivo non oficial; o seu nome aparece nos títulos do comezo. O tema principal do filme é a volta de Alemaña como potencia mundial, con Hitler como o gran líder que traerá a gloria á nación. Foi realizado despois da Noite dos coitelos longos polo cal non aparecen prominentes membros das SA, que foron eliminados en 1934. O filme anterior a este, *Der Sieg des Glaubens* amosa Hitler e a Ernst Rohm xuntos no congreso do partido de 1933, pero tódalas copias foron destruídas despois da súa morte para non deixar en evidencia a Hitler. Porén, unha única copia sobreviviu no Reino Unido, e pode ser vista en Internet Archive.

*Triumph des Willens* foi estreada en 1935, e é un claro exemplo do uso da propaganda na historia do cine. As técnicas de Riefenstahl, como o movemento das cámaras, o uso de lentes de foco longo para crear distorsións da perspectiva, a fotografía aérea e o uso revolucionario da música no cine, valéronlle a *Triumph of the Will* o recoñecemento como un dos grandes filmes da historia. Riefenstahl gañou numerosos premios, non só en Alemaña, senón tamén nos Estados Unidos, Francia, Suecia e outros países. Foi moi popular no Terceiro Reich, e tivo grande influencia noutros filmes, documentais e anuncios publicitarios. Malia isto, a súa exhibición está prohibida en Alemaña debido ó seu evidente apoio ó nazismo e as numerosos esvásticas que aparecen.

A serie cinematográfica de Frank Capra *Why We Fight* dise que foi directamente inspirada como unha resposta estadounidense a *Triumph des Willens*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* Shirer, William. *Berlin Diary: The Journal of a Foreign Correspondent 1934–1941*. New York, Alfred A. Knopf, 1941. Includes a contemporary account of the 1934 Nuremberg rally.
*  (Complete screenplay.)
*
De Vlaamse Leeuw

**De Vlaamse Leeuw** é o himno oficial da rexión de Flandres, no Reino Federal de Bélxica. A letra é obra de Hippoliet Van Peene (1811—1864), quen claramente se inspirou na canción *Sie sollen ihn nicht haben, / den freien Deutschen Rhein, / So lang sich Herzen laben / An seinem Feuerwein*. A música, de Karel Miry (1823—1899), está influída pola *Sonntags am Rhein* de Robert Schumann.

## Letra 
:Zij zullen hem niet temmen, de fiere Vlaamse Leeuw,
:Al dreigen zij zijn vrijheid met kluisters en geschreeuw.
:Zij zullen hem niet temmen, zolang een Vlaming leeft,
:Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.
::*Chorus:*
::Zij zullen hem niet temmen, zolang een Vlaming leeft,
::Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.
::Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.

:De tijd verslindt de steden, geen tronen blijven staan:
:De legerbenden sneven, een volk zal nooit vergaan.
:De vijand trekt te velde, omringd van doodsgevaar.
:Wij lachen met zijn woede, de Vlaamse Leeuw is daar.
::*Chorus*

Só o texto superior é cantado nas celebracións oficiais.

:Hij strijdt nu duizend jaren voor vrijheid, land en God;
:En nog zijn zijne krachten in al haar jeugdgenot.
:Als zij hem machteloos denken en tergen met een schop,
:Dan richt hij zich bedreigend en vrees'lijk voor hen op.
::*Chorus*

:Wee hem, de onbezonnen', die vals en vol verraad,
:De Vlaamse Leeuw komt strelen en trouweloos hem slaat.
:Geen enkle handbeweging die hij uit 't oog verliest:
:En voelt hij zich getroffen, hij stelt zijn maan en briest.
::*Chorus*

:Het wraaksein is gegeven, hij is hun tergen moe;
:Met vuur in't oog, met woede springt hij den vijand toe.
:Hij scheurt, vernielt, verplettert, bedekt met bloed en slijk
:En zegepralend grijnst hij op's vijands trillend lijk.
::*Chorus*
Vivien Leigh

**Vivian Mary Hartley**, nada en Darjeeling, India o 5 de novembro de 1913 e finada en East Sussex o 8 de xullo de 1967, foi unha actriz de cinema e teatro británica.

## Traxectoria 
Naceu na St. Paul’s School en Darjeeling, India, filla dun oficial de cabalería inglés. Con seis anos foi enviada a estudar ao Reino Unido. Cando contou aos seus pais que desexaba converterse en actriz, apuntárona na Royal Academy of Dramatic Art de Londres.

En 1932 casou cun compañeiro, trece anos maior, Leigh Holman, e pouco despois debutou cun pequeno papel nun filme e conseguiu un axente. Este foi quen lle suxeriu que o nome de “Vivian Holman” non era axeitado, decidíndose a usar como nome artístico “Vivien Leigh”, collendo o nome de pía do seu marido.

Grazas a participar en producións de Alexander Korda coñeceu a Laurence Olivier, co que comezou un romance mentres actuaban en 1937 en *Fire Over England*, mentres aínda ámbolos dous estaban casados.

En 1939 interpretou o papel de Scarlett O’Hara en *Foise co vento*, que lle valeu o seu primeiro Óscar.

En 1940, casou con Laurence Olivier en Santa Barbara, California. Volveron a Europa en 1943, onde Leigh actuaría para os soldados, antes de pasar unha tempada no hospital por tuberculose. Ao pouco tempo sufriu tamén un aborto que a levaría a unha fonda depresión.

En 1946 volveu ao traballou con obras de éxito, como *A Streetcar Named Desire*, de Tennessee Williams. Repetiría o personaxe de Blanche DuBois na versión cinematográfica, coa que gañou de novo o oscar, entre outros premios.

Nos anos seguintes a súa saúde empeorou, así como a súa relación con Olivier, do que se divorciou en 1960. A pesar da axuda da súa nova parella, o actor Jack Merivale acabou volvendo a tuberculose e finou en 1967.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Parénteses

As **parénteses** son signos ortográficos auxiliares dobres, formados por un signo de apertura e outro de peche.

## Usos
* Utilízanse para encerrar incisos ou aclaracións e para incluír dentro do texto explicacións, como datas, autores de citas ou tradución de palabras ou textos estranxeiros.
* En textos teatrais indican apartes. 
* En ocasións aparece só a paréntese de peche en enumeracións: *a), b), c) ... * 
* En Matemáticas teñen moitos usos: indicar preferencia nas operacións, indicar a variable dunha función, representar unha matriz...

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Corchetes
* Antilambda 

### Bibliografía
*
Vilelos

O topónimo **Vilelos** pode referirse a:

;En Galiza
***Vilelos**, parroquia do concello do Saviñao;
****Vilelos**, lugar de dita parroquia;
****A Santa Mariña de Vilelos**, lugar de dita parroquia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Vilelas**, lugar da parroquia de Vilarrube, no concello de Valdoviño.
Fearless (filme de 2006)

***Fearless*** tamén coñecido como ***Huo Yuanjia***, é un filme de acción dirixido por Ronny Yu que se estreou no 2006. Está protagonizado por Jet Li, que interpreta o lendario loitador Huo Yuanjia. A historia está vagamente baseada na vida do artista marcial chinés que se enfrontou a loitadores estranxeiros en combates de moita sona, co cal restaurou o orgullo da China nun tempo no que o imperialismo occidental e a presión xaponesa estaban a desgastar ó país nos derradeiros anos da Dinastía Qing.

## Sinopse 
China durante a primeira década do século XX. O país padece de corrupción e da invasión estranxeira. Huo Yuanjia é un lendario mestre de artes marciais. Fondamente humillado pola morte do seu pai por mor dun duelo público, o mozo decide converterse no mellor loitador de Tianjin. Con motivo dunha disputa con outro mestre, perde a dous dos seus seres máis queridos que son asasinados por vinganza. Tolo de dor e de vergoña, Huo Yuanjia foxe sen importarlle a morte nin a vida.

## Personaxes 
* Jet Li como Huo Yuanjia
* Dong Yong como Nong Jinsun
* Nakamura Shidō II como Anno Tanaka
* Collin Chou como Huo Endi
* Betty Sun como Yueci
* Nathan Jones como Hercules O'Brien
* Paw Hee-ching como Nai de Huo Yuanjia
* Mike Leeder como Randall
* Ian Powers como Dante
* Anthony De Longis como Anthony Garcia
* Brandon Rhea como Coronel Han Herzon
* Jean-Claude Leuyer como Peter Smith
* Somluck Kamsing como Beicha
* Masato Harada como Mr. Mita
* John T. Benn como Home de negocios americano
* Philippe Millieret como Home de negocios francés
* John Paisley como Home de negocios inglés
* Michelle Yeoh como Ms. Yang
* Hu Xiaoling como filla de Huo Yuanjia
* Chen Zhihui como Qin Lei
* He Sirong como Muller de Qin
* Ma Yin como Filla de Qin
* Ting Leung como Laifu
* Qu Yun como Avoa Sun
* Ma Zhongxuan como Zhao Jian
* Jacky Heung como Sobriño de Qin
* Zhao Zhonggang como Zhao Zhiqiang
* Zheng Shiming como Xia Xiang
* Chen Fusheng como Xu Dashan
* Wang Qi como Gui
* He Jun como Bang
* Liu Licheng como Qiang
* Qian Yi como Árbitro no combate de Huo e O'Brien
* Sun Yueqiu como Accountant
* Yi Shixiong como Liu Zhensheng
* Ma Jing, Wei Binghua, Zhao Tieying, Xu Yonghai e Song Shuo como Estudantes de Huo Yuanjia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Cabanes

**Cabanes** pode referirse a:

## Lugares 
***Cabanes**, concello da provincia de Xirona.

***Cabanes**, concello da provincia de Castelló.

## Persoas 
* '''Josep Marià de Cabanes i d'Escofet''' (1775-1842), político e numismático catalán.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Cabanès

Como topónimo francés **Cabanès** pode referirse a:

;Fóra de Galiza

;En Francia
***Cabanès, Aveyron**, unha comuna francesa do departamento de Aveyron na rexión de Mediodía-Pireneos;
***Cabanès, Tarn**, unha comuna francesa do departamento de Tarn na rexión de Mediodía-Pireneos.

## Véxase tamén
### Outros artigos
The Master (filme de 1989)

***The Master*** (en chinés: 龍行天下) é un filme de Hong Kong dirixido, producido e escrito por Tsui Hark que se estreou en 1992. Está protagonizado por Jet Li, Yuen Wah e Jerry Trimble. O filme foi estreado en Hong Kong en 1989, pero non foi estreado en occidente ata o éxito de *Once Upon a Time in China* en 1992.

## Sinopse 
Coa intención de reunirse co seu mestre, Jet viaxa ata Os Ánxeles. Ó chegar á tenda que rexenta atopa que foi esnaquizada e que hai un mes que ninguén sabe nada del. Coa axuda dos membros dunha banda e da moza encargada do alugueiro da tenda, Jet comezará a busca do seu mestre.

## Personaxes 
* Jet Li como Jet
* Yuen Wah como Chan Hou Tak
* Crystal Kwok como May
* Jerry Trimble como Johnny
* Rueben Gonzáles como Cito
* Guy Fadollone como Ruben
* Derek Annunciation como Mouse
* Michael Burke como Oscar
* Camille Carrigan como Jeannie
* Wayne Post como Jimmy
* George Cheung como Paul
* Pamela J. Anderson como coach
* Steven Ho como Estudante de Johnny
* To Wai Wo como Mester de artes marciais
* Cheung Ching como Empregado de International Publication
* Billy Blanks como Black Thug
* Glen Chin como Condutor de taxi
* Anne Rickets como Anna
* Corey Yuen

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie
Clowning Around

***Clowning Around*** é un filme australiano dirixido por George Whaly que se estreou en 1991. Baséase na novela de David Martin *Clowning Syn*.

## Sinopse 
Simon Gunner (Clayton Williamson), é un rapaz que devece por converterse nun pallaso de circo. Coa axuda do seu amigo Jack Merrick (Ernie Dingo), Simon finalmente conseguirá o seu obxectivo.

## Personaxes 
* Clayton Williamson como Simon Gunner
* Annie Byron como Una Crealy
* Jean-Michel Dagory como Anatole Tollin
* Ernie Dingo como Jack Merrick
* Van Johnson como Mr. Ranthow
* Rebecca Smart como Linda Crealy
* Noni Hazlehurst como Sarah Gunner
* Jill Perryman como Miss Gabhurst
* Steve Jodrell como Skipper Crealy
* Heath Ledger como Pallaso orfo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie
The One (filme)

***The One*** é un filme estadounidense dirixido James Wong que se estreou no 2001.

## Sinopse 
Os axentes do Departamento Multiverse defenden a existencia de vidas alternativas noutros universos. O investigador Yulaw, que percorreu 123 universos perseguindo e destruíndo esas formas de vida paralelas, foi absorbendo as súas habilidades. Este extraordinario fenómeno pode poñer en perigo o delicado equilibrio de tódolos universos. Gabriel Yulaw é un axente de policía honrado, cuxa vida se ve alterada cando o seu "alter ego", o malvado investigador Yulaw, interfire na súa vida; nestas circunstancias, o único que pode facer para salvarse é matar ó seu outro.

## Personaxes 
* Jet Li como Gabriel Yulaw/Gabe Law 
* Jason Statham como Axente da MVA Evan Funsch
* Delroy Lindo como Axente da MVA Harry Roedecker
* Carla Gugino como T.K. Law
* James Morrison como Oficial Bobby Aldrich / 'A' World Inmate #1
* Dylan Bruno como Oficial Yates
* Richard Steinmetz como Oficial D'Antoni
* Cynthia Pinot como Moza con maletín
* Steve Rankin como Supervisor da MVA
* Tucker Smallwood como Garda da prisión
* Archie Kao como Woo
* Doug Savant como Policía

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* The One na web de Jet Li
Corchetes

Os **corchetes** son signos ortográficos auxiliares, semellantes ás parénteses, coas que comparten moitos usos, pero formados por liñas rectas.

## Usos
* Utilízanse para encerrar unha parte do texto que debería ir entre parénteses cando xa está dentro doutras parénteses.
* Úsanse para encerrar modificacións dentro dun texto orixinal, como sinalar palabras ou expresións ausentes.
* Cando se escriben dentro puntos suspensivos indica que se omite parte dunha transcrición: [...].
* En Lingüística úsanse para encerrar fonemas.
* En Matemáticas indican un intervalo.
* Na Wikipedia úsanse para crear ligazóns.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Parénteses

### Bibliografía
*
Maggie Smith

**Margaret Natalie Smith**, nada en Ilford (Essex) o 28 de decembro de 1934, e finada en Londres o 27 de setembro de 2024, foi unha actriz de cinema, teatro e televisión británica.

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira teatral na universidade, actuando no Oxford Playhouse en 1952, e debutou profesionalmente en Broadway en ''New Faces of '56*. Apareceu por primeira vez no cinema en 1956, nun papel sen acreditar como convidade a unha festa no drama británico *Child in the House* e recibiu os primeiros eloxios polo filme *Nowhere to Go* (1958), polo que recibiu a súa primeira candidatura aos premios da BAFTA. En 1960 conseguiu a súa primeira candidatura ao óscar por interpretar a Desdémona en *Othello*, dirixido por Laurence Olivier.

Gañou o oscar á mellor actriz en 1969 por *The Prime of Miss Jean Brodie*, gañando tamén o de mellor actriz secundaria por *California Suite* nove anos despois. Por este papel é a única persoa que gañou un óscar por interpretar a unha candidata ficticia ao óscar.

Nas seguintes décadas continuou alternando traballos no teatro e no cinema, con filmes como *Unha habitación con vistas*, *Gosford Park* ou a serie de películas de Harry Potter.

En 2010 comezou a súa intervención na serie de televisión *Downton Abbey*.

### Modelo 
En 2023, con 88 anos, converteuse como modelo da imaxe da colección de outono-inverno de Loewe despois de anuncialo o seu director creativo Jonathan Anderson, a través de Instagram.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Maggie Smith: A Bright Particular Star* por Michael Coveney, Victor Gollancz Ltd, setembro de 1992, . Posteriormente revisado como *Maggie Smith: A Biography*, 2015. 
* *Maggie Smith. A View From The Stalls'' por Caroline Février, The Book Guild Ltd, publicado o 28 de marzo de 2018, 330 páxinas, .
Castres

O topónimo **Castres** pode referirse a:

;En Galiza
***Castres**, lugar da parroquia de Oza, no concello de Teo.

;Fóra de Galiza

;En Francia
***Castres**, comuna do departamento de Tarn;
***Castres**, comuna do departamento de Aisne;
***Castres-Gironde**, comuna do departamento de Aquitaine.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Peixoto

O apelido portugués **Peixoto** pode referirse a:

***Alvarenga Peixoto**, poeta brasileiro (1743 – 1793).
***Floriano Peixoto**, soldado e político brasileiro, segundo Presidente do seu país (1839 – 1895).
***António Augusto de Rocha Peixoto**, naturista, etnólogo e arqueólogo portugués (1866–1909).
***Júlio Afrânio Peixoto**, escritor, político e historiador brasileiro (1876 – 1947).
***Mário Peixoto**, director de cine brasileiro (1908 – 1992).
***Floriano Peixoto Vieira Neto**, militar brasileiro (n. 1954).
***Floriano Peixoto**, actor brasileiro (n. 1959).
***Maurício Peixoto**, enxeñeiro e matemático brasileiro (1921–2019).
***José Luís Peixoto**, escritor portugués (n. 1974).
***Leonardo Henrique Peixoto dos Santos**, futbolista brasileiro (n. 1977).
***César Peixoto**, futbolista portugués (n. 1980).
***Kerwin Peixoto**, futbolista peruano (n. 1988).

## Véxase tamén
***Floriano Peixoto**, municipalidade do estado de Rio Grande do Sul;
Sally Field

**Sally Margaret Field**, nada en Pasadena (California) o 6 de novembro de 1946, é unha actriz de cinema e televisión estadounidense.

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira interpretativa na televisión a finais dos anos sesenta, como na serie *The Flying Nun* (1967-1970) da que foi protagonista. O seu primeiro papel importante no cinema foi en 1967, no filme *The Way West*.

En 1979 protagonizou *Norma Rae*, que lle valeu multitude de premios coma o oscar á mellor actriz e o premio á mellor actriz en Cannes. Cinco anos despois chegoulle o seu segundo oscar, con *Places in the Heart*.

Nos anos noventa os seus traballos foron máis esporádicos, con filmes como *Forrest Gump* ou *Non sen a miña filla*.

Ten traballado tamén na televisión nas últimas décadas, con papeis en series coma *ER* e *Brothers & Sisters*.

En 2005 foille diagnosticada osteoporose.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Aconoidasida

Os **Aconoidasida** son unha clase de protozoos parasitos apicomplexos establecida por Mehlhorn *et al* en 1980. Os máis famosos deles son os plasmodios causantes da malaria.

Os organismos que pertence a esta clase teñen unha formación bicuda nun dos seus extremos na súa membrana externa, onde teñen un complexo apical. Este complexo apical inclúe vesículas chamadas roptrías e micronemas, que se abren na parte anterior da célula. Estas vesículas segregan encimas que lle permiten ao parasito penetrar noutras células. Esta punta está rodeada por unha banda de microtúbulos, chamada anel polar.

O nome do grupo, Aconoidasida, leva o prefixo grego negtivo *a-* que indica que "carecen de", e a raíz *conoid*, referíndose ao orgánulo chamado conoide, formado por un funil de bastonciños usados para a mizocitose. Estes protozoos teñen un conoide só durante o estadio de oocineto e carecen del no resto do seu ciclo vital. Nisto diferéncianse da clase Conoidasida, que teñen o conoide durante todo o seu ciclo vital.

A clase divídese en dous ordes: Haemospororida e Piroplasmorida.

## Notas
Mizocitose

A **mizocitose** (do grego *myzein*, μυζεῖν, que significa "chuchar" e *citos*, κύτος, que significa "recipiente, vaso", e aquí "célula") é un método de alimentación que se dá nalgúns microorganismos heterótrofos. Tamén se chama "vampirismo celular", xa que consiste en que unha célula predadora perfora a superficie doutra célula (a presa) por medio dun tubo alimenticio, e zuga o contido celular e dixíreo. Pódese absorber a porción soluble do citoplasma ou ás veces orgánulos, que tipicamente pasan ao interior dun vacúolo da célula predadora. Cando a célula predadora engloba e incorpora unha célula completa, fálase de fagocitose.

A mizocitose atópase, por exemplo, nos Myzozoa e tamén nalgunhas especies de Ciliophora (ambos do grupo dos alveolados). Tamén nos Aconoidasida, outros alveolados, que presentan unha estrutura especializada chamada conoide. 

## Notas 
* Eva C. M. Nowack e Michael Melkonian (2010) *Endosymbiotic associations within protists* Phil. Trans. R. Soc. B 12 March 2010 vol. 365 no. 1541 699-712
Hans Spemann

**Hans Spemann**, nado en Stuttgart o 27 de xuño de 1869 e finado en Friburgo o 12 de setembro de 1941 foi un embrioloxista alemán. Foi agraciado co Premio Nobel de Medicina de 1935.

## Traxectoria 
As súas descubertas relativas aos efectos da introdución embriónica e á influencia das células nos tecidos e órganos, foron relevantes na súa escolla para vencedor do galardón.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Perfil no sitio oficial do Nobel de Medicina/Fisioloxía 1935
Glenda Jackson

**Glenda May Jackson**, nada en Birkenhead (Merseyside) o 9 de maio de 1936 e finada en Blackheath (Londres) o 15 de xuño de 2023, foi unha actriz británica que chegou ademais a ser deputada laborista.

## Traxectoria 
Debutou profesionalmente como actriz en 1957 mentres estudaba na Royal Academy of Dramatic Art.

A súa participación en *Mulleres namoradas*, levouna a gañar o seu primeiro oscar á mellor actriz, ao que seguiu o obtido por *A Touch of Class* tres anos despois.

Apartouse da interpretación en 1992 para dedicarse á política, e foi elixida repetidamente membro da Cámara dos Comúns polo Partido Laborista no norte de Londres, entre 1992 e 2015.

Logo de abandonar a política regresou ao traballo actoral.

## Filmografía
Anselme Gaëtan Desmarest

**Anselme Gaëtan Desmarest**, nado o 6 de marzo de 1784 en París e finado o 4 de xuño de 1838 en Maisons-Alfort, Val do Marne, Illa de Francia, foi un zoólogo e escritor francés.

## Traxectoria 
Fillo do xeólogo Nicolas Desmarest (1725-1815), fixo os seus estudos na *École centrale*, e despois no *Prytanée national militaire* (Escola Militar).

Protexido por Lacépède (1756-1825), alumno de Georges Cuvier (1769-1832) e de Alexandre Brongniart (1770-1847), dedicou o seu tempo de lecer á Historia natural.

A partir de 1814 foi profesor de zooloxía na *École nationale vétérinaire* de Maisons-Alfort.

En 1820 foi elixido membro da *Académie nationale de médecine*.

Foi o pai do entomólogo Eugène Anselme Sébastien Léon Desmarest (1816-1889).

## Algunhas publicacións 
Anselme Gaëtan Desmarest fixo numerosas publicacións sobre os fósiles. Así mesmo publicou, entre outras, as seguintes obras:
* 1805 – *Histoire Naturelle des Tangaras, des Manakins et des Todiers*
* 1825 – *Considérations générales sur la classe des crustacés*
* 1816-1830 – *Dictionnaire des Sciences Naturelles*, con André Marie Constant Duméril.

## Abreviarura 
A abreviatura **Dedsmarets** emprégase para indicar a  como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Francisco de Asís Porto Rey

**Francisco de Asís Porto Rey**, nado en Santiago de Compostela e finado na mesma cidade o 23 de outubro de 1937, foi un comerciante e político galego.

## Traxectoria 
Durante os anos 1924 o 1928 foi concelleiro e tenente alcalde Santiago de Compostela, impulsando obras como a do aeroporto da Lavacolla dende o seu padroado do que foi membro fundador.

Na Segunda República foi presidente da Cámara de Comercio de Santiago de Compostela entre os anos 1930 e 1937. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado deputado xestor da Deputación da Coruña en outubro de 1936, cargo que exerceu ata o seu falecemento.

## Outros cargos 
* Vogal do Partido Social Popular en Galicia.
* Membro fundador do Padroado de Belas Artes de Santiago de Compostela no ano 1935; tivo relación con Ramón del Valle Inclán, Francisco Asorey e outros membros do círculo cultural compostelán da época.
* Vogal e posteriormente tesoureiro da Xunta Directiva da Caja de Ahorros y Monte de Piedad de Santiago de Compostela.

## Notas
Gran Premio da India de 2013

O **Gran Premio da India de 2013** (oficialmente coñecido como o **2013 Airtel Formula 1 Grand Prix**) foi unha carreira de Fórmula Un que se disputou o 27 de outubro de 2013 no Circuíto Internacional de Buddh en Greater Noida, Uttar Pradesh, India. Foi a carreira número dezaseis da tempada de Fórmula Un de . A carreira foi a décimo sexta rolda da tempada , e a terceira carreira do Gran Premio da India.

A carreira, disputada sobre 60 voltas, foi gañada por Sebastian Vettel, pilotando un Red Bull. Nico Rosberg terminou en segundo lugar nun Mercedes, e o podio foi completado por Romain Grosjean pilotando un Lotus. Como resultado da carreira, Vettel logrou o seu cuarto título mundial consecutivo. Red Bull Racing tamén asegurou o seu cuarto campionato de construtores consecutivo.

## Informe 
Sebastian Vettel fixo unha serie de donuts (derrapes en círculo) logo de gañar a carreira e o campionato, recibindo unha amoestación, e Red Bull Racing recibiu unha multa de 25.000 euros, por non ir directamente ao parque pechado.

## Clasificación 
### Cualificación 
### Carreira 
### Posicións logo da carreira 
;Clasificación no campionato de pilotos

;Clasificación do campionato de construtores

* **Nota**:Só están incluídos os cinco primeiros postos da clasificación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Portugália

**Portugália–Companhia Portuguesa de Transportes Aéreos, S.A.**, operando baixo o nome de **TAP Express** dende marzo de 2016, é unha aeroliña rexional portuguesa con sede no aeroporto da Portela, en Lisboa, e é subsidiaria de TAP Portugal. Portugália recibiu o título de "Mellor aeroliña rexional" en Europa nos anos 2001, 2002, 2003, 2004, 2005 e 2006, e o premio Skytrax ao mellor persoal de cabina de Europa no ano 2005. Realiza voos regulares nacionais e internacionais dende Lisboa e Porto, ademais de servizos chárter europeos, dende 2007 exclusivamente baixo códigos de voo da TAP. A súa principal base está no aeroporto da Portela, e o seu hub secundario e o aeroporto de Sá Carneiro, en Porto.

## Frota 
En xaneiro de 2017 a frota de TAP Express estaba formada polos seguintes avións:

## Notas
Leandro Pita Sánchez-Boado

**Leandro Pita Sánchez-Boado**, finado en Ortigueira o 10 de novembro de 1926, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Leandro Pita Lamas. Pasou os primeiros anos na Coruña. Casou en Ortigueira e instalouse nesa vila. Dedicouse á renovación do Pazo do Souto para convertelo nunha granxa agrícola experimental e en parada de touros sementais suízos. A finais de 1898 dirixiu a *Revista Ortegana*, de periodicidade semanal e en 1912 fundou *La Opinión de Ortigueira*. Colaborou en *A Nosa Terra* e escribiu e estreou algunha obra de teatro. Fundou a Federación Agraria de Ortigueira.

Foi delegado de honra do Comité representativo de las Sociedades Gallegas de Instrucción da Habana, como tal defendeu un relatorio na VII Asemblea Agraria na Coruña en 1919. Tamén participou no II Congreso Regional Agrario celebrado na Coruña en 1924.

Foi pai de Leandro Pita Romero.

## Obras 
* *La Voz de la Raza. (Idearium de un aldeano)*, Madrid, 1919.
* *El agro gallego*, Ortigueira, 1922 (inédito).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Orteganos: Luciano Pita Sánchez-Boado
Dioivo (medio)

***Dioivo*** foi un xornal ou revista electrónica editado en Santiago de Compostela entre 2012 e 2013.

O medio fundárono diversos xornalistas que procedían doutros medios e xornais, tanto electrónicos como físicos, en parte levados pola crise dos medios de comunicación en Galicia que se comezou a producir en 2010 e nos anos subseguintes. Estaba editado por unha asociación cultural sen fin de lucro, a Asociación Cultural Dioivo, que presidía Marga Tojo. O deseño gráfico do medio foi obra de Pancho Lapeña e o seu dominio foi dioivo.eu.

Entre os xornalistas que colaboraron inicialmente en Dioivo estiveron Carlos Meixide, Montse Dopico, Carlos Santiago ou Alberto Ramos.

O medio deixouse de actualizar en agosto de 2013. En outubro de 2013 confirmaban o peche definitivo do medio.

## Notas
Ditadura Nacional

**Ditadura Nacional** (*Ditadura Nacional* en portugués) foi a denominación do réxime ditatorial portugués saído da elección por sufraxio universal do presidente da república Óscar Carmona en 1928 debido ás turbulencias seguidas ao golpe de estado do 28 de maio de 1926. Durou até 1933, ao ser referendada unha nova Constitución, que deu orixe ao Estado Novo, un réxime político autoritario e corporativista baixo o mando do ditador António de Oliveira Salazar. Considérase que este período xunto co do Estado Novo forman o período histórico da Segunda República Portuguesa.
Prisoners (filme de 2013)

***Prisoners*** é un filme estadounidense dirixido por Denis Villeneuve que se estreou no 2013.

## Sinopse 
Keller Dover enfróntase ó peor pesadelo dun pai. Anna, a súa filla de seis anos, desapareceu xunto á súa amiga Joy, e a medida que pasa o tempo, vaille invadindo o pánico. Desesperado pola incapacidade da policía, decide que non ten máis remedio que ocuparse persoalmente do asunto.

## Personaxes 
* Hugh Jackman como Keller Dover
* Jake Gyllenhaal como Detective Loki
* Viola Davis como Nancy Birch
* Maria Bello como Grace Dover
* Terrence Howard como Franklin Birch
* Melissa Leo como Holly Jones
* Paul Dano como Alex Jones
* Dylan Minnette como Ralph Dover
* Zoe Borde como Eliza Birch
* Erin Gerasimovich como Anna Dover
* Kyla Drew Simmons como Joy Birch
* Wayne Duvall como Capitán Richard O'Malley 
* Len Cariou como Padre Patrick Dunn 
* David Dastmalchian como Bob Taylor
* Jeff Pope como Elliot Milland

## Galardóns e nomeamentos 
* 2013: Festival de Toronto: Finalista ó Premio do público (Mellor filme).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Iniciativa pol Asturianu

**Iniciativa pol Asturianu** (en galego, **Iniciativa polo asturiano**) é un colectivo creado no ano 2011 que traballa pola normalización do idioma asturiano e polo recoñecemento dos dereitos lingüísticos dos seus falantes. O seu primeiro presidente é desde o seu primeiro congreso en 2012, Inaciu Galán.

O ámbito de actuación da organización é o territorio da comunidade autónoma de Asturias, aínda que colabora con outras organizacións do dominio lingüístico asturleonés nos lugares onde é lingua propia ademais de establecer contactos internacionais que supoñan un recoñecemento e apoio ao idioma.

Esta asociación, busca implantar o uso do asturiano en ámbitos novos a través de accións concretas que permitan chegar a acordos con entidades de todo tipo. Así, busca acordos, pero tamén fai uso de campañas reivindicativas nas situacións que considera necesario.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Páxina web de Iniciativa pol Asturianu
João Batista de Andrade

**João Batista de Andrade**, nado o 14 de decembro de 1939 en Ituiutaba, Minas Gerais, Brasil é un director de cine brasileiro, así como guionista. Dirixiu máis de 20 filmes entre 1967 e 2006. A súa película de 1981 *O Homem que Virou Suco* conseguiu o Premio de Ouro no 12º Festival de Cine Internacional de Moscova.

## Notas 
## Véxase tamén 
*
Blackrock (filme)

***Blackrock*** é un filme australiano dirixido por Steven Vidler que se estreou en 1997. Internacionalmente, é coñecida por ser o primeiro papel importante do actor Heath Ledger.

## Sinopse 
Blackrock é un suburbio onde o surf é moi popular entre os mozos como Jared (Laurence Breuls). Ricko (Simon Lyndon), unha lenda do surf local, retorna tras once meses de viaxe e Jared dálle unha gran "benvida"; sen supervisión e co alcohol de libre acceso, a traxedia chega axiña. Jared é testemuña de que unha rapaza chamada Tracy (Bojana Novakovic) é violada por catro mozos, entre eles o irmán da súa moza, Toby (Heath Ledger), e non fai nada para deter a agresión.

## Personaxes 
* Laurence Breuls como Jared Kirby
* Simon Lyndon como Ricko
* Linda Cropper como Diane Kirby
* Jessica Napier como Rachel Ackland
* Rebecca Smart como Cherie Milenko
* Bojana Novakovic como Tracy Warner
* Leeanna Walsman como Shana
* Nichole Stewart como Leanne
* Justine Clarke como Tiffany
* Heath Ledger como Toby Ackland
* Cameron Nugent como Jason
* Brendan Donoghue como Dave
* Jade Gatt como Scottie
* George Basha como Kemel
* Shayne Francis como Glenys Milenko
* Jeanette Cronin como Lesley Warner
* David Field como Ken Warner
* Geoff Morrell como Stewart Ackland
* Julie Haseler como Marian Ackland
* Chris Haywood como Det. Wilansky
* Essie Davis como Det.Gilhooley
* John Howard como Len Kirby

## Críticas 
O filme xerou bastante controversia e malestar, debido a que está baseada en feitos reais, e fíxose sen o consentimento dos familiares. Ademais, a xente do lugar non permitiu gravar nas localizacións dos feitos xa que o crime era aínda moi recente. Alén desta polémica, a longametraxe xerou boas críticas en Australia, algo que non sucedeu no estranxeiro xa que o asasinato e violación de Leigh Leigh era descoñecido noutros países e o público recibiu o filme como superficial e cliché.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Grupo Caamaño

**Grupo Caamaño** é unha empresa galega con sede no concello de Culleredo adicada ao sector da transformación do metal, carpintaría metálica e vidro para fachadas.

## Historia
A empresa ten as súas orixes nos anos 80, cando foi fundada por José Caamaño e Emilio Mahía. Comezou a traballar para Inditex e as súas marcas facendo instalacións en tendas e centros comerciais como contratista de GOA Invest. Actualmente a empresa ten unha superficie de 60.791 metros cadrados preto da N-550 e do Aeroporto de Alvedro e conta con filiales en varios países, facturando máis de 200 millóns de euros ao ano.

En 2019 o grupo vasco Kider converteuse no accionista maioritario do grupo.

## Empresas do grupo
Co tempo a empresa foi expandindo o seu mercado e agora forman parte dela empresas adicadas a distintos sectores relacionados coa construción e non só traballando para Inditex, en total máis de 50 empresas.
*Caamaño sistemas metálicos
*Neograf Alvedro
*Sistemas y construcciones Alvedro
*Metales y muebles especiales
*Metalvedro
*Ventanales Caamaño
*Vidrios Caamaño
*Hydracorte
*Blanco Mayer
*Almacenes y espacios industriales
*Valmarcasa
*Caamaño Asia
*Caamaño Russia
*Caamaño CZ International

## Notas
Paços de Ferreira

**Paços de Ferreira** é un concello portugués do distrito do Porto, rexión de Entre Douro e Minho e subrexión do Vale do Sousa e Baixo Tâmega. No ano 2011 tiña 56.340 habitantes.

## Xeografía
O concello, de 70,99&nbsp;km², ten a súa capital na vila do mesmo nome, de 7.491 habitantes (2011), e abrangue 12 freguesías. Limita ao leste co concello de Lousada, ao sur co de Paredes, ao suroeste co de Valongo e ao oeste e ao norte co de Santo Tirso. Está atravesado polo río Ferreira, afluente do río Sousa, que á súa vez é afluente do río Douro. A serra da Agrela é unha pequena elevación que limita o concello polo oeste.

Ten unha densidade de poboación moi elevada, sendo un dos municipios con maior porcentaxe de poboación nova de Portugal. Até o 2013 abranguía 16 freguesías, pero trala reforma administrativa dese ano pasaron a 12: uníronse Paços de Ferreira con Modelos, Arreigada con Frazão, e Sanfins de Ferreira con Lamoso e Codessos. Case todas as freguesías son bastante homoxéneas en número de habitantes, pero as máis poboadas son as cidades de Paços de Ferreira e Freamunde, as vilas de Frazão e Carvalhosa, e as aldeas de Ferreira e Seroa.

|}
|}

## Historia
Ata as revolucións liberais do inicio do século XIX, formou parte do Couto de Ferreira. O actual concello existe dende 6 de novembro de 1836, e a antiga vila de Paços de Ferreira ten a categoría de cidade dende 20 de maio de 1993.

## Economía
Paços de Ferreira é coñecido como a "Capital do Móvel" (Capital dos Mobles) xa que a súa industria de fabricación de mobles é a que máis produce en Portugal e unha das máis importantes de Europa. As estradas do concello, coas súas centenas de tendas de mobles, son consideradas a maior mostra de mobiliario de toda a Europa.

## Deporte
Na cidade pacense xoga o club de fútbol FC Paços de Ferreira, que participou unha vez na Liga de Campións da UEFA e tres veces na UEFA Europa League, e foi tamén finalista da Taça de Portugal e da Taça da Liga de Portugal.

## Patrimonio
[dereita|miniatura|200px|[Citania de Sanfins (Núcleo familiar reconstituído).]]
[dereita|miniatura|200px|[Citania de Sanfins (Balneario castrexo).]]

O Dolmen de Lamoso foi declarado Inmóbel de Interese Público o 24 de xaneiro de 1967. O Penedo das Ninfas, en Sanfins de Ferreira, foi declarado IIP o 17 de abril de 1953. A Citânia de Sanfins, un dos maiores e máis importantes castros do noroeste peninsular, foi declarado Monumento Nacional o 20 de agosto de 1946.

O Mosteiro de Ferreira, de estilo románico, foi declarado Monumento Nacional o 3 de febreiro de 1928. O Pelourinho de Paços de Ferreira foi declarado IIP o 11 de outubro de 1933. Outro patrimonio destacable do concello é a Casa da Praça, a capela de San Francisco (Freamunde) e o cruzeiro de Eiriz.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Igreja Paços.jpg|Cruceiro e Igrexa Matriz
Ficheiro:Paços do Concelho de Paços de Ferreira.jpg|Casa do Concello
Ficheiro:Jardim Paços.jpg|Xardín Municipal
Thomas Stewart Traill

**Thomas Stewart Traill**, nado en Kirkwall, capital das illas Órcadas, (Escocia) o 29 de outubro de 1781 e finado en Edimburgo o 30 de xullo de 1862, foi un físico, químico, mineraloxista, meteorólogo, zoólogo e profesor de medicina legal escocés.

## Traxectoria 
Estudou medicina na Universidade de Edimburgo, disciplina na que se doutorou en 1802. Practicou o exercicio da medicina durante 30 anos en Liverpool, onde foi un dos fundadores da *Royal Institution of Liverpool*, a ''Liverpool Mechanics' Institution* e a *Literary and Philosophical Society of Liverpool*.

Fíxose moi coñecido como explorador do Ártico acompañando a William Scoresby nas súas viaxes, e a el se debe unha lista de animais observados nas costas orientais de Groenlandia publicada no *Journal of a Voyage to the Northern Whale Fishery* de Scoresby (1823). Scoresby bautizou a illa de Traill, en Groenlandia, na súa honra.

Cando John James Audubon chegou a Liverpool en xullo de 1826, Traill axudouno a encontrar un editor para a súa obra *The Birds of America*. Audubon denominou como *Taill's flycatcher*, a unha especie que se corresponde coas actuais *Empidonax traillii* e *Empidonax alnorum*.

Traill volveu á universidade de Edimburgo en 1833 como profesor de medicina legal. Foi editor da 8ª edición da *Encyclopædia Britannica'' (1852–61), que concluíu un ano antes da súa morte.

Faleceu en Edimburgo o 30 de xullo de 1862, e está soterrado no cemiterio de St Cuthbert's.

## Abreviatura 
A abreviatura **Traill** emprégase para recoñecer a  como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

## Notas
Canals

***Canals, Valencia**, un concello da provincia de Castellón, Comunidade Valenciana, España.
***Canals, Tarn-et-Garonne**, unha comuna do departamento de Tarn-et-Garonne, rexión de Midi-Pyrénées, Francia.
***Canals, Córdoba**, un concello da provincia de Córdoba, Arxentina.
***José María Canals** (Ferrol 1801 - Pontevedra 1857), escritor, economista e músico.
Carlos Pardo Pallín

**Carlos Pardo Pallín**, nado en 1868 e finado en Lugo en xaneiro de 1936, foi un avogado e político galego.
## Traxectoria 
Descende de Manuel María Pardo de Ulloa Ribadeneira. Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. Foi secretario do Concello de Lugo durante corenta anos, e tamén foi concelleiro e alcalde accidental.

Carlos Pardo aparece como o personaxe "Jesús Samoeiro y Torviscón" en *La Casa de la Troya*.

## Vida persoal 
A súa irmá Amparo Pardo Pallín casou con José Benito Pardo Rodríguez. Foi pai de Carlos Pardo Menéndez.

## Notas
Paulie

***Paulie*** é un filme familiar estadounidense de comedia-drama sobre un papagaio chamado Paulie. O filme foi estreado nas salas de cinema dos Estados Unidos o 17 de abril de 1998.

## Sinopse 
Conta a historia dun divertido papagaio chamado Paulie que se perde da súa casa e que, en busca da súa dona, coñece outros humanos e entra en moitas encrencas, pero sempre de bo humor. Paulie descobre que mesmo nas dificultades temos que ter o corazón cheo de esperanza.

## Personaxes 
* Gena Rowlands como Ivy
* Tony Shalhoub como Misha
* Cheech Marin como Ignacio
* Bruce Davison como Dr. Reingold
* Trini Alvarado como Adult Marie
* Jay Mohr como a voz de Paulie e Benny
* Buddy Hackett como Artie
* Hallie Kate Eisenberg como Marie
* Matt Craven como Warren
* Bill Cobbs como Virgil
* Tia Texada como Ruby e a voz de Lupe
* Laura Harrington como Lila

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb
Escítala

199px|miniatura|Unha escítala.
Unha **escítala** (grego antigo: σκυτάλη, *skytálē*, que significa "bastón") ou **bastón de Licurgo** é un sistema de criptografía utilizado polos éforos espartanos para envío de mensaxes secretas. A escítala está formada por dúas varas de espesor variábel, pero ambas de espesor semellante) e unha tira de coiro ou papiro, que tamén se poden denominar escítalas.

O sistema consistía en dúas varas do mesmo espesor que estaban cada unha en poder dun dos participantes na comunicación. Para enviar unha mensaxe era enrolada unha tira de forma espiral a un dos bastóns e era escrita a mensaxe lonxitudinalmente, de forma que en cada volta da tira aparecese unha letra de cada vez. Unha vez escrita a mensaxe, a tira era desenrolada e era enviada ao receptor, que só tiña que a enrolar no bastón xemelgo para ler a mensaxe orixinal.

Podemos encontrar unha descrición do procedemento na obra de Plutarco, *Vida de Lisandro*.

Os gregos antigos, e en particular os espartanos, utilizaron este sistema de cifrado de transposición para se comunicar nas campañas militares.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cifrado de transposición
Almenara

#### * **Almenara, Minas Xerais**, un concello do estado de Minas Xerais.

* **Almenara, Castelló**, un concello da provincia de Castelló, Comunidade Valenciana.
* **Almenara de Adaja**, un concello da provincia de Valladolid, Castela e León.
* **Almenara de Tormes**, un concello da provincia de Salamanca, Castela e León.
* **Puebla de Almenara**, un concello da provincia de Cuenca, Castela-A Mancha.
Plasmodium malariae

***Plasmodium malariae*** é unha especie de protozoos parasitos, que é unha das especies de plasmodios causantes da malaria nos humanos. Está moi relacionado coas especies *Plasmodium falciparum* e *Plasmodium vivax*, que son as responsables da maioría das infeccións de malaria. A malaria que produce está moi estendida no mundo, pero denomínase "malaria benigna", xa que non é tan perigosa como a producida por *P. falciparum* ou *P. vivax*. A infección por *P. malariae* causa febres recorrentes despois dun intervalo de tres días (polo que aparecen ao cuarto día e denomínanse *febres cuartás*), que son sempre maiores que os intervalos de dous días (febres terzás) das malarias causadas por outros plasmodios, polo que a esta malaria tamén se lle chama febre cuartá e malaria cuartá.

## Epidemioloxía 
Todos os anos enferman de malaria uns 500 millóns de persoas no mundo, e uns dous millóns morren por esa causa. A malaria pode ser causada polas seguintes especies de *Plasmodium*: *Plasmodium falciparum*, *Plasmodium vivax,* *Plasmodium ovale*, *Plasmodium malariae* e *Plasmodium knowlesi*.

*P. malariae* é unha das especies produtoras de malaria humana menos estudadas, en parte pola súa baixa prevalencia e as súas manifestacións clínicas máis leves comparadas coas das outras especies. As áreas por onde se distribúe son a África subsahariana, gran parte do sueste asiático, Indonesia, moitas das illas do Pacífico occidental e en Suramérica en áreas da Amazonia. pero hai evidencias de que as infeccións por *P. malariae* están en grande medida infrarrepresentadas nos informes con respecto á realidade.

## Transmisión 
*P. malariae* pode manterse cunha frecuencia de infección moi baixa entre unha dispersa e móbil poboación, porque, a diferenza dos outros *Plasmodium*, pode permanecer no hóspede humano durante un longo período de tempo e aínda seguir sendo infeccioso para os mosquitos.

## Diagnóstico 
O método preferible para diagnosticar a *P. malariae* é o exame de frotis de sangue periférico tinguidos con Giemsa.

### Ciclo no ser humano 
#### Estadio hepático 
Os protozoos en forma de esporozoítos chegan por vía sanguínea ao fígado e forman esquizontes. Neste estadio, prodúcense miles de merozoítos en cada esquizonte.

No estadio de esquizonte, despois da división esquizogónica, dentro dun eritrocito poden formarse de 6 a 8 parasitos. Dados o desenvolvemento pre-eritrocítico máis lento e o período de incubación máis curto que ten *P. malariae* comparado con outros plasmodios da malaria, estes investigadores elaboraron a hipótese de que os medicamentos antimaláricos poderían non ser efectivos dabondo contra os estadios pre-eritrocíticos de *P. malariae.* Nese sentido, é posible que os resultados obtidos por Müller-Stöver *et al.* sexan casos illados.

## Saúde e vacinación 
O vacúolo alimenticio é o compartimento especializado onde se degrada a hemoglobina durante o estadio eritrocítico asexual do parasito.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Malaria
* Plasmodium falciparum
* Plasmodium vivax
* Plasmodium ovale
Paws (filme)

***Paws*** é un filme australiano dirixido por Karl Zwicky que se estreou en 1997.

## Sinopse 
Un rapaz de 14 anos faise cargo dun can que semella abandonado. Pero o animal agocha un gran segredo, pois é quen de falar coa xente a través dun programa informático.

## Personaxes 
* Billy Connolly como Voz de PC
* Nathan Cavaleri como Zac
* Emilie François como Samantha
* Sandy Gore como Anja
* Joe Petruzzi como Stephen
* Caroline Gillmer como Susie
* Rachael Blake como Amy
* Norman Kaye como Alex
* Freyja Meere como Binky
* Kevin Golsby como Comentarista
* Rebel Penfold-Russell como Carla
* Alyssa-Jane Cook como Trish
* Daniel Kellie como Puck
* Matthew Krok como Bottom
* Gezelle Byrnes como Agnes
* Richard Carter como Dono do café
* Ben Connolly como Billy
* Charles Conway como Sacerdote
* Julie Godfrey como Irmá Deidre
* Denni Gordon como peiteadora de cans
* Heath Ledger como Oberon
* David Nettheim como Rabino
* Gulliver Page como Fan Operator
* Nick White como Pai de Zac

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie