open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Juan Marsé

**Juan Marsé Carbó**, nado en Barcelona o 8 de xaneiro de 1933 e finado na mesma cidade o 19 de xullo de 2020, foi un destacado novelista catalán en lingua castelá da denominada *Xeración dos 50*.

## Traxectoria
Adoita enmarcarse dentro da chamada Xeración de 1950 de Literatura española, concretamente da denominada Escola de Barcelona, da que tamén formaron parte os seus amigos Jaime Gil de Biedma, Carlos Barral, Juan García Hortelano, Manuel Vázquez Montalbán, Juan Goytisolo, Terenci Moix e Eduardo Mendoza.

Recibiu o Premio Cervantes en 2008.

## Obra 
**Encerrados con un solo juguete* (1961)
**Esta cara de la luna* (1962)
**Últimas tardes con Teresa* (1966)
**La oscura historia de la prima Montse* (1970)
**Si te dicen que caí* (1973)
**La muchacha de las bragas de oro* (1978)
**Un día volveré* (1982)
**Ronda del Guinardó* (1984)
**El amante bilingüe* (1990)
**El embrujo de Shanghai* (1993)
**Rabos de lagartija* (2000)
**La gran desilusión* (2004)
**Canciones de amor en Lolita’s club* (2005)
**Caligrafía de los sueños* (2011)
**Noticias felices en aviones de papel* (2014)
**Una puta muy querida* (2015)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Juan Marsé .
* *Imprescindibles* Televisión Española .
Arévalo de la Sierra

**Arévalo de la Sierra** é un concello español da provincia de Soria (Castela e León). A súa poboación é de 89 habitantes (INE 2012) e ocupa unha superficie de 40,08 km².

## Núcleos de poboación 
* Arévalo de la Sierra
* Torrearévalo
* Ventosa de la Sierra

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do concello
Iac

O **iac** (*Bos mutus*) é un bóvido que habita as montañas do Himalaia e o Tíbet chegando a súa distribución ata Mongolia e Rusia. 

O iac salvaxe (*Bos mutus*) é de cor escura, de la longa sobre as patas e abdome. 

O doméstico (*Bos mutus grunniens*) pode ser tamén de cor branca, do tamaño dun boi de corpo tronchudo, curto pescozo e cabeza máis ben pequena. 

Os habitantes da Asia central, apréciano moito como animal de carga e aproveitan a súa la para fiar e facer teas, así como o leite, do que obteñen unha excelente manteiga. A carne sérvelles de alimento e da pel fan vestidos contra o frío.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vacas, bisontes y búfalos  Consultada o 12/5/2012.
Abelaído

Como topónimo **Abelaído** é un fitónimo derivado de  e referido a un terreo con abundancia de abeleiras. Pode referirse a:

;En Galiza
***Abelaído**, lugar da parroquia de Antas, no concello da Lama;
***Abelaído**, lugar da parroquia de San Xoán de Río, no concello de San Xoán de Río.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
***Abelaíndo**, lugar da parroquia de Cerdedo, no concello de Cerdedo-Cotobade;
***Estadio Municipal de Balaídos**, estadio de fútbol situado no barrio de Balaídos, na cidade de Vigo.
O Abelaíño, Xavestre, Trazo

**O Abelaíño** é un lugar da parroquia de Xavestre no concello coruñés de Trazo na comarca de Ordes. Segundo o INE en 2010 tiña 15 habitantes (10 homes e 5 mulleres). Este lugar atópase a 7,5 quilómetros da capital do concello.

O fitónimo **O Abelaíño** fai referencia á abelá, o froito da abeleira.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Xavestre
### Parroquias da Trazo
Paulino Pereiro

**Paulino Martínez Pereiro**, nado na Coruña o 2 de novembro de 1957, é un escritor, músico e profesor galego.

## Traxectoria 
Titulado en frauta traveseira polo Conservatorio de Santiago de Compostela, é compositor de música de cámara e sinfónica, teatral e cinematográfica e membro fundador da Asociación Galega de Compositores. Compuxo a banda sonora do filme *Novo de Parmuíde* (1987) de Roberto Vidal Bolaño. Exerceu a docencia no IES Fernando Esquio de Neda, e reside entre Ferrol e Vilalba.

## Vida persoal
Casou con Luísa Villalta o 19 de abril de 1978, e divorciáronse en 1998. Casado con Sofía Martínez Falero.

## Obras 
;Ensaio
* *Iniciación á linguaxe musical*, 1995, Edicións Laiovento.
* *Poética da música teatral*, 2001, Xunta de Galicia.
* *A música teatral*, 2003, Universidade da Coruña.

;Narrativa
* *Desde unha mesa de café*, 1998, Laiovento (traducido ao castelán no 2004 polo propio autor na mesma editora).
* *Calidoscopio*, 1999, Baía Edicións.
* *Sinfonía cíclica*, 2004, Sotelo Blanco Edicións.
* *Arredor de Chinto*, 2005, Baía Edicións.
* *Habitar as illas*, 2005, Laiovento.

;Poesía
* *Morte do mar*, 2007, Baía Edicións.
* *Poemas de ruxido e barruzo*, 2016, Alvarellos Editora.

;Teatro
* *O leitor de Goethe*, 1995, Elsinor Teatro.

;Traducións
* *Branca, no desxeo das tebras*, de Daniel Thibaut, 2002, Espiral Maior.

;Música
* *Caderno de melodías populares, (1978-1993) [Música impresa]: piano*, 1997, Xunta de Galicia.
* *Variacións Beiras*, 1999, Viso.
* *Cancións de aquí e acolá*, 2001, Baía Edicións.
* *Melodías paisanas para dúo de frautas de bico en dó*, 2001, Baía Edicións.

;Obras colectivas
* *Entre dous*, 1996, con Victoria Salgado, Baía Edicións.
* *Cyrano de Bergerac*, de Edmond Rostand, 1999, cotraducido con Francisco Pillado Mayor, Baía Edicións.
* *Alma de beiramar*, 2003, Asociación de Escritores en Lingua Galega.

## Premios 
* Premio do Certame de creación literaria Carvalho Calero no 2004, por *Habitar as illas*.
* Finalista do Premio de novela curta Manuel Lueiro Rey no 2004, por *Sinfonía cíclica*.
* Segundo premio do XLI Certame Literario Concello de Vilalba en 2015, por *Poemas de ruxido e barruzo*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Nova Dramaturxia Galega
### Ligazóns externas 
* Paulino Pereiro na Biblioteca Virtual Galega.
Fiction Records

**Fiction Records** é un selo discográfico británico fundado en 1978 por Chris Parry e coñecido sobre todo por ser a discográfica que editou os traballos de The Cure durante 20 anos. Fundouse como un selo independente pero na actualidade pertence a Polydor, unha subsidiaria do Universal Music Group.

## Historia 
O selo foi fundado en 1978 por Chris Parry, antigo representante de Polydor, para acoller a uns The Cure por aquel entón descoñecidos. O primeio álbum que editaron xuntos foi *Three Imaginary Boys*. A discográfica lanzou no Reino Unido todos os traballos da banda dende ese intre ata o ano 2000, cando, tras a edición de *Bloodflowers*, Robert Smith decidiu rescindir o contrato para asinar con Geffen Records. Porén, despois Fiction lanzaría o recompilatorio *Greatest Hits* en novembro do 2001 e o *box set* *Join the Dots: B-Sides and Rarities, 1978-2001* en xaneiro do 2004.

Durante esta época, o selo editou a outros grupos notables do *underground* británico, como Eat e The Associates.

Tras permanecer inactiva durante algúns anos pola perda de The Cure, o selo foi reactivado no 2004 por Joe Munns, Paul Smernicki e Jim Chancellor, formalmente como un selo dentro de Polydor.

O primeiro lanzamiento da nova etapa foi o sinxelo "Run", da banda Snow Patrol, que entrou nas listas británicas no quinto posto, e o álbum *Final Straw*, que vendeu máis de 2 millóns de copias. En maio do 2006, Fiction editou un segundo álbum de Snow Patrol, que se converteu no primeiro número un da banda. Outros artistas do selo na súa época actual son, entre outros, Ian Brown, Yeah Yeah Yeahs, The Grates, Stephen Fretwell, Humanzi e White Lies.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do selo
Benito Pereira

**Benito Pereira Domínguez**, nado en Lantemil (A Illa, Entrimo) o 14 de maio do 1964 e finado no mesmo lugar o 18 de marzo do 2023, foi un escritor en galego e castelán.

## Traxectoria 
Licenciado en Psicoloxía pola Universidade de Santiago de Compostela, mestrado en Parapsicoloxía impartido por Compustar, Brownsville, Texas, Estados Unidos de América; VF Astrologer, Lleida; e Enxeñeiro Técnico Téxtil pola Universidade Politécnica de Terrassa. Traballou durante dous anos en *La Región*.

## Obras en galego 
### Ensaio 
* *Lobios e a súa comarca*, 1991, edición do autor.
* *Val do Limia*, 1995, edición do autor.

### Narrativa 
* *Ramboia*, 2005, Glifo.

## Obras en castelán 
### Ensaio 
* *Entrimo, Villa Jardín*, 1988, edición do autor.
* *La villa de Laxe*, 1999, Ediciones Cardeñoso, Vigo.
* *Rodrigo de Villandrando, Conde de Ribadeo*, 2008, Glifo.

### Narrativa 
* *Nasciturus*, 2003, Cardeñoso.

## Notas
A Abelaira, Seixón, Friol

**A Abelaira** é un lugar da parroquia de Seixón no concello lucense de Friol na comarca de Lugo. 

En 2024 tiña, segundo o Instituto Galego de Estatística, 10 habitantes (5 homes e 5 mulleres), 4 menos ca en 2010.

Este lugar dista da capital do concello 13,2 quilómetros.
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Seixón 
### Parroquias de Friol 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Friol

## Notas
A Abelaira, O Castro de Beiro, Ourense

**A Abelaira** é un lugar da parroquia do Castro de Beiro, no concello ourensán de Ourense, na comarca de Ourense.

Este lugar dista da capital do concello 6,3 quilómetros.
## Lugares e parroquias 
### Lugares do Castro de Beiro 
### Parroquias de Ourense 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ourense
Maria Schneider

**Maria Schneider**, nada en París o 27 de marzo de 1952 e finada na mesma cidade o 3 de febreiro de 2011, foi unha actriz francesa. Acadou sona aos 20 anos polo seu papel en *Ultimo Tango a Parigi* de Bernardo Bertolucci.

## Traxectoria 
Foi filla da modelo Marie-Christine Schneider e do actor Daniel Gelin, que non a recoñeceu como filla.

Debutou cn 15 anos no teatro, e iniciouse no cinema co director Terence Young, e cun pequeno papel en *Madly*, xunto a Alain Delon. Despois de aparecer en diversas producións francesas, alemás e italianas, presentouse ao cásting para un proxecto de Bernardo Bertolucci. Tras ser seleccionada interpretou o papel de Jeanne en *Ultimo Tango a Parigi*, acompañada de Marlon Brando, que a levaron á fama, pero que a marcaría negativamente para toda a vida.

Na década de 1970 participou en proxectos xunto a Jack Nicholson en *O reporteiro*, David Bowie e Marlene Dietrich en *Just a Gigolo*, ou Gérard Depardieu en *Violanta*. En 1980 foi candidata ao Premio César á mellor actriz secundaria polo seu papel como prostituta violenta e malsá en *La Dérobade*.

Continuou con papeis menores e aparicións en televisión, regresando na década de 1990 con *Les Nuits Fauves* e *Jane Eire*. En *Les Acteurs* (ano 2000) aparece cun papel semi-autobiográfico de actriz maldita.

## Filmografía 
* *Madly* (Roger Kahane, 1969)
* ''L'Arbre de Noël* (Terence Young, 1969)
* *La Vieille Fille* (Jean-Pierre Blanc, 1972)
* *What a Flash!* (Jean-Michel Barjol, 1972)
* *Ultimo Tango a Parigi* (Bernardo Bertolucci, 1972)
* *Cari genitori* (Enrico Maria Salerno, 1973)
* *Jeune fille libre le soirde* (René Clément, 1975)
* *Professione: reporter* (Michelangelo Antonioni, 1975)
* *La Baby-Sitter* (René Clément, 1975)
* *Violanta* (Daniel Schmid, 1977)
* *Voyage au jardin des morts* (Philippe Garrel, 1978)
* *La Dérobade* (Daniel Duval, 1979)
* *Just a gigolo* (David Hemmings, 1979)
* *Weisse Reise* (Werner Schroeter, 1980)
* *Haine* (Dominique Goult, 1980)
* *Mamma Dracula* (Boris Szulzinger, 1980)
* *Balles perdues* (Jean-Louis Comolli, 1982)
* *Merry-Go-Round* (Jacques Rivette, 1982)
* *L'Imposteur (Cercasi Gesù)* (Luigi Comencini, 1983)
* *Résidence surveillée* (Frédéric Compain, 1987)
* *Bunker Palace Hôtel* (Enki Bilal, 1989)
* *Au pays des Juliets* (Mehdi Charef, 1992)
* *Les Nuits fauves* (Cyril Collard, 1992)
* *Jane Eyre* (Franco Zeffirelli, 1996)
* *Les Acteurs* (Bertrand Blier, 2000)
* *La Repentie* (Laetitia Masson, 2002)
* *La Vie d'artiste* (Marc Fitoussi, 2006)
* *La Clef* (Guillaume Nicloux, 2007)
* *Cliente'' (Josiane Balasko, 2009)
A Abelaira, Acedre, Pantón

**A Abelaira** é un lugar da parroquia de Acedre no concello lucense de Pantón na comarca de Terra de Lemos. Tiña 10 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 4 eran homes e 6 eran mulleres.

Este lugar dista da capital do concello 6 quilómetros.
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Acedre 
### Parroquias de Pantón
A Abelaira, Paradela, Paradela

**A Abelaira** é un lugar da parroquia de Paradela no concello lucense de Paradela na comarca de Sarria. Segundo o Instituto Galego de Estatística, a súa poboación no 2022 era de 1 habitante (1 muller).

Este lugar dista da capital do concello 0,6 quilómetros.

## Toponimia 
Sedundo Nicandro Ares *A Abelaira* procede de **abellanaria* do latín , que sería terra con abelairas.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Paradela 
### Parroquias de Paradela 
## Notas
A Abelaira, Lagoa, A Pastoriza

**A Abelaira** é un lugar da parroquia de Lagoa no concello lucense da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 18 habitantes (9 homes e 9 mulleres).

Este lugar dista da capital do concello 6 quilómetros.
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lagoa 
### Parroquias da Pastoriza 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Pastoriza
A Abelaira, Corvelle, Vilalba

**A Abelaira** é un lugar da parroquia de Corvelle no concello lucense de Vilalba na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).

Este lugar dista da capital do concello 11,1 quilómetros.

## Demografía 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Corvelle 
### Parroquias de Vilalba 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Vilalba
A Abelaira, Román, Vilalba

**A Abelaira** é un lugar da parroquia de Román no concello lucense de Vilalba na comarca da Terra Chá. Tiña 59 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 34 eran homes e 25 eran mulleres.

Este lugar dista da capital do concello 7,2 quilómetros.
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Román 
### Parroquias de Vilalba 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Vilalba
Stabri Monogo

**Stabri Monogo** (máis coñecido como *Stabri* ou *O Boneco Viaxeiro*) é un personaxe popular da rede que pasa de man en man e viaxa por todo o mundo. Creado en 2006, xorde como unha idea espontánea de dous informáticos españois que buscaban ata onde podían chegar os lazos creados dende Internet.

## Orixe 
Dous informáticos galegos, Mariano Munuera e Ángel Téllez, decidiron experimentar ata onde poderían chegar os lazos creados dende Internet. Para iso idearon un boneco global, Stabri, que pasa de man en man viaxando por todo o mundo. Para iso, dispuxeron a creación dunha páxina de formato web 2.0 na que os usuarios puidesen interactuar entre eles similar ás redes sociais coñecidas ata o momento, o deseño e construción do personaxe en si, e un primeiro portador que o dese a coñecer entre as primeiras persoas. Esta última parte sería a máis importante, pois é a que daría vida á idea orixinal dos creadores.

### Aventura 
Stabri non é máis que un boneco que viaxa, e o cal transporta unha soa persoa denominada "portador" ou "portadora", a única diferenza é que esta persoa que o porta é diferente en cada percorrido (pois pasa de man en man). O portador leva a Stabri a visitar os lugares máis destacados da zona e fai partícipe das súas afeccións segundo crea conveniente. Desta forma créase unha serie de aventuras, as cales son gravadas ou fotografadas e subidas á web, alí, compártese cada movemento do boneco e os usuarios da web poden ser participes deles con comentarios e outras achegas.

## Personalidade 
[miniatura|200px|Stabri en [Granada cunha das portadoras e os seus amigos.]]
Ao igual que Frank Oz falaba sobre que a personalidade dos bonecos da famosa serie Barrio Sésamo estaba condicionada pola súa imaxe, Stabri, baseándose no contraste do seu aspecto non ten un carácter cambiante, senón unha actitude extravertida que se mantén.

Stabri está caracterizado así pola súa pel branca, unha camiseta de relas vermellas e branca, uns lentes e un sorriso eterna, a parte dunha maleta (que xeralmente contén un carné con algúns datos como a páxina web e o nome). Todos estes elementos son esenciais pois forman as características do personaxe.

## Páxina web 
A web de Stabri é tamén unha zona gratuíta de redes sociais fundada polos autores do boneco. Orixinalmente dispoñía dun deseño moi básico de equipo (o creado en 2006), no que os seus usuarios podían compartir fotografías e comentarios de forma pública podendo acceder calquera persoa que contase cun correo electrónico. Ademais, a presenza do moneco non se foi solo pola web oficial, senón por outras redes populares, así como Tuenti, Facebook ou Twitter entre outras. A mediados do ano 2010 presentouse un novo deseño que convertía á rede nunha zona mais social, permitindo interactuar máis entre os usuarios e co mesmo boneco. Esta remodelación contou con novos apartados da ruta de viaxe, contos educativos que facía chegar esta aventura a outro sector da poboación mais infantil e un apartado de compra de produtos.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Páxina de inicio de Stabri
O Agro do Mestre, Xavestre, Trazo

**O Agro do Mestre** é un lugar da parroquia de Xavestre no concello coruñés de Trazo na comarca de Ordes. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2010 tiña 63 habitantes (33 homes e 30 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Xavestre 
### Parroquias da Trazo
Xavestre, Xavestre, Trazo

**Xavestre** é un lugar da parroquia de Xavestre no concello coruñés de Trazo na comarca de Ordes. Tiña 59 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 35 eran homes e 24 eran mulleres.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Xavestre
### Parroquias da Trazo
Lucien Van Impe

**Lucien Van Impe** nado en Mere, Bélxica, o 20 de outubro de 1946, foi un ciclista belga, que salientou nas etapas de montaña.

## Traxectoria 
Iniciouse como profesional en 1969. Gañou o Tour de Francia de 1976. Tamén foi terceiro en 1971 e 1975 e segundo en 1981 tras Bernard Hinault e gañou 9 tiradas, pero o seu máis soado logro foi acadar o Gran Premio da Montaña en seis ocasións nesa volta por etapas (1971, 1972, 1975, 1977, 1981, 1983).

No Giro de Italia tamén venceu na clasificación da montaña en dúas ocasións (1982 e 1983) e gañou unha tirada. Na Volta a España de 1979 foi quinto e adxudicouse unha etapa. Lémbranse os seus duelos na montaña con Eddy Merckx e Joop Zoetemelk. Retirouse en 1987.
Joop Zoetemelk

**Hendrik Gerardus Jozef Zoetemelk**, nado en Rijpwetering o 3 de decembro de 1943, é un ex ciclista neerlandés, eterno segundo (en 6 ocasións) no Tour de Francia durante o dominio absoluto exercido primeiro por Eddy Merckx e despois por Bernard Hinault.

## Traxectoria 
Como afeccionado, gañou unha medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de 1968 na crono por equipos e o Tour do Porvir de 1969. No primeiro Tour no que participou como profesional (1970) foi xa segundo, posición que repetiría ao ano seguinte. Ese mesmo ano sería o rei da montaña na Volta ciclista a España. En 1973, sen a participación de Eddy Merckx, partía como un dos grandes favoritos pero encontrouse coa figura gañadora de Luis Ocaña; gañou a clasificación combinada e tivo que conformarse con ser cuarto na xeral tras José Manuel Fuente. Ese ano venceu no París-Niza e no Tour de Romandía.

En 1974 estivo ás beiras da morte tras unha fractura de cranio que ameazou con truncar a súa carreira. Pero en 1975 gañaba a París Niza e era 4º no Tour de Francia. Na Escalada ao Montjuic será segundo tras Eddy Merckx. En 1976 volvía a ser segundo no Tour, tras Lucien Van Impe. Gañou tamén a Frecha Valoa. Na Escalada ao Montjuic volvía a ser segundo. En 1977 gañaba por segunda vez o Tour de Romandía.

En 1978 inaugurábase no Tour de Francia a era de Bernard Hinault. Nese ano e o seguinte volvía a ser segundo. En 1979 gañaría tamén a Volta a España, por diante de Francisco Galdós, a París-Niza e a París-Tours.

Por fin, en 1980, facíase co Tour de Francia por diante do seu compatriota Hennie Kuiper, tras a retirada de Bernard Hinault por lesión. Volvería a ser segundo en 1982, a mesma posición que na Escalada ao Montjuic.

Tras dous anos practicamente sen vitorias nin actuacións salientables, abraiou a todos gañando o campionato do mundo de fondo en estrada de 1985 aos 38 anos de idade: o máis vello entre os que o conseguiron. Unha das últimas actuacións destacadas foi a Escalada ao Montjuic de 1987 onde foi segundo tras Álvaro Pino.

Joop Zoetemelk participou en 16 Tours e non se retirou en ningún deles. Outra marca que aínda perdura.
Galvanismo

miniatura|Caricatura dun cadáver galvanizado.

O **galvanismo** é unha teoría neurolóxica desenvolvida por Luigi Galvani, segundo a cal o cerebro dos animais produce electricidade que é transferida polos nervios, acumulada nos músculos e disparada para producir o movemento dos membros. Esta singular teoría percorreu os claustros universitarios europeos entre finais do século XVIII e primeiras décadas do XIX. Os experimentos con animais, e ata con cadáveres humanos, alentaban a secreta esperanza de que, mediante a electricidade, puidesen sanarse enfermidades que provocaban parálises e aínda reanimar un corpo morto. Esas experiencias poden considerarse un remoto antecedente do desfibrilador cardíaco moderno.

En 1818, na universidade de Glasgow, o médico Andrew Ure marabillou un auditorio cheo de xente aplicando corrente ao nervio frénico esquerdo e ao diafragma do cadáver dun axusticiado na forca, co que logrou a reanimación do corpo. Todo terminou nun frenético festival de horror cando se aplicou corrente ao nervio supraorbital e ao talón. A medida que subía a voltaxe, "exhibíronse as muecas máis horribles. Rabia, horror, desesperación, angustia e sorrisos espantosos acompañaron a súa horrible expresión no rostro do asasino", narrou o propio Ure.

Dous anos antes, nun castelo suízo, Mary Shelley concibira a novela *Frankenstein ou o moderno Prometeo*, na que é moi clara a referencia aos experimentos que entón se facían coa electricidade, que apaixonaban ao marido de Mary, o poeta Percy Bysshe Shelley, e ao grupo de intelectuais que a rodeaba. A teoría dun fluído eléctrico nervioso, producido polo cerebro, conducido polos nervios e almacenado nos músculos, foi abandonada polos científicos.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Frankenstein
### Ligazóns externas
*Galvanismo  en Corrosion Doctors .
Ramón Vigo Sambade

**Ramón Ramiro Vigo Sambade**, nado en Cee o 27 de abril de 1964, é un médico e político galego.

## Traxectoria 
Médico de profesión, é especialista en Medicina do Traballo. Exerceu como inspector médico na Xunta e na Seguridade Social. Traballou como médico titular no departamento de Xeriatría da residencia viguesa do Meixoeiro.

### Actividade política 
Fundou en 1995 a agrupación Independentes por Cee (IxCee). Entre 1995 e 1999 formou parte do goberno local de Cee grazas a un pacto co PSdeG, que abandonou pouco antes das eleccións municipais. En 2001 asinou unha moción de censura co PPdeG que desbancou aos socialistas da alcaldía. Accedeu á alcaldía de Cee nas municipais de 2007 grazas a un pacto co PSdeG. É o presidente da asociación para o desenvolvemento comarcal Neria. O 31 de xaneiro de 2011 foi detido na Operación Orquestra, resultando imputado de supostos delitos de prevaricación, suborno, tráfico e malversación, e quedando en liberdade con cargos tras pagar a fianza decretada polo xuíz. Nas municipais de 2011 volveu ser elixido alcalde como cabeza de lista da candidatura máis votada. Cesou como alcalde o 1 de marzo de 2012 como consecuencia dunha moción de censura presentada polo PPdeG e o BNG.

No ano 2015, nas eleccións municipais, conseguiu recupera-la alcaldía do concello ao se-la lista máis votada.  Nas eleccións municipais de 2019 quedou como terceira forza política, polo que a alcaldía foi para Margarita Lamela Louzán do PSdeG. O 31 de agosto de 2022 presentou a súa dimisión como concelleiro e anunciou o abandono da política.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Cee

### Ligazóns externas 
* Ficha en galegos.info
* Perfil en El Correo Gallego
Charles J. Pedersen

**Charles John Pedersen**, nado en Busan (Corea do Sur) o 3 de outubro de 1904 e finado en Salem (Nova Jersey) o 26 de outubro de 1989, foi un químico nacionalizado estadounidenses galardoado co Premio Nobel de Química en 1987.

## Traxectoria 
Naceu en Busan, fillo de pai noruegués e nai xaponesa. En 1920 trasladouse aos Estados Unidos para realizar estudos de enxeñería química na Universidade de Daiton, no estado norteamericano de Ohio. Posteriormente realizou o seu doutoramento en química orgánica no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT).

Desde 1925 ata a súa xubilación en 1969 traballou na empresa química DuPont. Pedersen morreu na súa residencia de Salem a consecuencia dun cancro.

## Investigacións científicas 
Na década de 1960 conseguiu a síntese química dun grupo de compostos orgánicos de forma ocasional, os cales denominou éter coroa pola forma da súa estrutura: un anel flexible de átomos de carbono formados por grupos etilenoxi (CH2-CH2-O-). Nas súas investigacións demostrou que era posible fabricar nun laboratorio moléculas que poden reaccionar selectivamente con outros átomos e compostos, tal e como o fan os encimas nos organismos vivos, de maneira que sexan selectivas para cada catión, debido á carga negativa xerada polos dipolos na molécula. A obtención destes compostos foi de forma ocasional, xa que Pedersen investigaba sistemas capaces de encapsular ao grupo gavinoxilo en síntese catalítica de polímeros.

En 1987 foi galardoado co Premio Nobel de Química, xunto co químico estadounidense Donald James Cram e o francés Jean-Marie Lehn, *polo desenvolvemento e utilización de moléculas de interacción de alta selectividade*. Este galardón contribuíu a que os éteres coroa non caian no esquecemento e utilizáronse para múltiples investigacións científicas.

Actualmente os éteres coroa están sendo utilizados en investigación química como grupos funcionais capaces de recoñecer selectivamente os catións e xa que logo ofrecer novos sistemas químicos, tanto fotosensibles como novos materiais. Nos últimos anos foron utilizados para a obtención de novos cristais líquidos, tanto orgánicos como organometálicos, nos cales a mesogenia pérdese pola introdución dun catión ou se ve modificada para xerar novas mesofases. Ademais, tamén foron utilizados para a obtención de compostos polinucleares con interesantes propiedades luminiscentes, xa sexan fluoro ou fosforescentes.

## Notas 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1987 
* Autobiografía na páxina do Instituto Nobel 1987 
* Charles J. Pedersen en Biografías y vidas
* Perfil de Charles J. Pedersen en NNDB
Castros da provincia de Ourense

dereita|430px
Esta é unha listaxe non exhaustiva de 383 castros existentes na provincia de Ourense por comarcas, concellos e parroquias:

## Comarca de Ourense (41) 
## Comarca do Carballiño (40) 
## Comarca de Verín (39) 
## Comarca de Valdeorras (53) 
## Comarca da Limia (37) 
## Comarca da Terra de Celanova (35) 
## Comarca do Ribeiro (33) 
## Comarca de Allariz - Maceda (25) 
## Comarca da Baixa Limia (17) 
## Comarca de Viana (38) 
## Comarca da Terra de Trives (18) 
## Comarca da Terra de Caldelas (7) 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Castros da provincia da Coruña
* Castros da provincia de Lugo
* Castros da provincia de Pontevedra
* Galería de imaxes de castros galegos

### Ligazóns externas
* Plan Básico Autonómico, cartografía e arqueoloxía (Activar selección de capas, afeccións, patrimonio cultural)
* SIOTUGA Sistema de Información de Ordenación do Territorio e Urbanismo de Galicia (Inventario municipal, concellos con PXOM)
Castros da provincia de Pontevedra

dereita|550px

Esta é unha listaxe non exhaustiva de 467 castros existentes na provincia de Pontevedra por comarcas, concellos e parroquias:

## Castros da Comarca do Baixo Miño (35)
400px

## Castros da Comarca de Caldas (44) 
400px

## Castros da Comarca do Condado (42) 
400px

## Castros da Comarca de Deza (93) 
400px

## Castros da Comarca do Morrazo (23) 
400px

## Castros da Comarca da Paradanta (24) 
400px

## Castros da Comarca de Pontevedra (54) 
400px

## Castros da Comarca do Salnés (35) 
400px

## Castros da Comarca de Tabeirós-Terra de Montes (32) 
400px

## Castros da Comarca de Vigo (80) 
400px

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Castros da provincia da Coruña
* Castros da provincia de Lugo
* Castros da provincia de Ourense
* Galería de imaxes de castros galegos
* Castros de Asturias
* Castros da provincia de León
* Castros do norte de Portugal

### Ligazóns externas
* Plan Básico Autonómico, cartografía e arqueoloxía (Activar selección de capas, afeccións, patrimonio cultural)
* SIOTUGA Sistema de Información de Ordenación do Territorio e Urbanismo de Galicia (Inventario municipal, concellos con PXOM)
Manuel Bulnes Prieto

**Manuel Bulnes Prieto**, nado en Concepción o 25 de decembro de 1799 e finado en Santiago de Chile o 18 de outubro de 1866, foi un militar e político chileno, presidente do seu país entre 1841 e 1851.

## Traxectoria
Era fillo de Manuel Bulnes Quevedo e María Carmen Prieto Viaria. Casou cunha das figuras femininas máis representativas da aristocracia chilena, Enriqueta Pinto Garmendia, filla do presidente Francisco Antonio Pinto e irmá do Presidente Aníbal Pinto. A Enriqueta denominábana *A Gran de Dama da Presidencia* por ser filla, irmá e esposa de Presidentes da República. 

Bulnes tomo parte na guerra para independizarse de España, loitando mesmo contra o seu pai, que estaba no bando realista. Posteriormente participou en campañas militares contra os irmáns Pincheira e contra indios pehuenches.

Participou en 1829 nunha revolución en contra do goberno liberal, e posteriormente na guerra contra a Confederación Perú-Boliviana, vencendo ás tropas de Andrés de Santa Cruz na batalla de Yungay o 20 de xaneiro de 1839, tras o cal foi recibido en Chile como heroe.

Foi nomeado ministro polo seu tío, o presidente José Joaquín Prieto Vial, e logo foi o candidato do goberno nas eleccións de 1841.
Vixou de Abaixo, Xavestre, Trazo

**Vixou de Abaixo** é un lugar da parroquia de Xavestre no concello coruñés de Trazo na comarca de Ordes. Tiña 18 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 7 eran homes e 11 eran mulleres.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Xavestre
### Parroquias da Trazo
Sliver

"**Sliver**" é unha canción da banda estadounidense de grunge Nirvana, editada como sinxelo polo selo Sub Pop en setembro de 1990. DGC re-editou o tema para promover na radio o lanzamento de *Incesticide* en 1992.

No sinxelo de 1992 "In Bloom" aparece unha interpretación ao vivo do tema, outro directo sae no vídeo de 1994 *Live! Tonight! Sold Out!!*, e unha terceira actuación está incluída no álbum ao vivo *From the Muddy Banks of the Wishkah* de 1996. "Sliver" tamén aparece no seu recompilatorio de grandes éxitos *Nirvana*, editado no ano 2002. Unha primeira versión acústica está no *box set* do 2004 *With the Lights Out* e en *Sliver: The Best of the Box* de 2005. No vídeo *Live at Reading* do 2009 tamén aparece interpretada ao vivo.

## Vídeo musical 
Realizouse un videoclip para "Sliver" como promoción do *Incesticide* en marzo de 1993. Dirixido por Kevin Kerslake, o vídeo comeza coa filla de Kurt Cobain Frances Bean Cobain (que era un bebé daquela) bailando coa liña de baixo que abre o tema, e coa banda nun pequeno cuarto estreito e escuro tocando os seus instrumentos. Kurt canta cara a cámara e os seus movementos cambian coa música, con Krist Novoselic e Dave Grohl no fondo da habitación. Entre as tomas hai escenas do bebé cun xoguete Chim-Chim (personaxe da serie *Speed Racer*) que lle regalara a banda xaponesa Shonen Knife. O vídeo remata con Krist Novoselic esnaquizando obxectos do cuarto.

## Listaxe de cancións 
#"Sliver" (Cobain, Novoselic)
#"Dive" (Cobain, Novoselic)
#"About a Girl" (live 9 de febreiro de 1990 at the Pine Street Theatre, Portland, OR) [on 12" and CD versions only] (a remix by Jack Endino is a bonus track on 2009 re-release of Bleach)
#"Spank Thru" (live 9 de febreiro de 1990 at the Pine Street Theatre, Portland, OR) [on CD versions only] (a remix by Jack Endino is a bonus track on 2009 re-release of Bleach)
Lake of Fire

"**Lake of Fire**" é unha canción da banda estadounidense de rock alternativo Meat Puppets. Aparece no seu álbum de 1983 *Meat Puppets II*. Foi re-gravada como canción oculta o seu álbum *Too High To Die*, e lanzada como sinxelo onde aparecen tamén unha versión acústica e outra ao vivo.

Xunto cos seus temas "Plateau" e "Oh, Me", esta canción foi tocada por Nirvana no seu acústico para a MTV en 1993, onde Cris e Curt Kirkwood uníronse á banda como convidados para interpretar estas cancións. En 1994 aparecerían no seu álbum *MTV Unplugged in New York*.

## Listaxe de cancións 
Todos os temas foron compostos por Curt Kirkwood.
# "Lake of Fire" (1994 version) - 3:12
# "Lake of Fire" (acoustic version) - 2:45
# "Lake of Fire" (live) - 2:56
Touch Me I'm Sick

"'''Touch Me I'm Sick'''" é unha canción da banda estadounidense de grunge Mudhoney. Foi gravada en marzo de 1988 nos estudios Reciprocal Recording de Seattle coa produción de Jack Endino. "Touch Me I'm Sick" foi editada como sinxelo de estrea de Mudhoney o día 1 de agosto de 1988 a través do selo Sub Pop.

Cando foi lanzada, "Touch Me I'm Sick" foi un éxito no circuíto independente, e aínda hoxe en día segue sendo a canción máis coñecida da banda. As distorsionadas e esvaídas guitarras, os berros das voces, a contundente liña de baixo e a batería enérxica que lle imprimía ao conxunto un son sucio influíu a moitos músicos locais, axudando a desenvolver a escena grunge de Seattle.

## Orixe e gravación 
Segundo Mark Arm, vocalista de Mudhoney, "Touch Me I'm Sick" orixinouse nunha discusión co dono de Sub Pop Bruce Pavitt, "[Pavitt] dixo: 'Hei, cantades sobre cans. Cantades sobre estar enfermo. Tedes o voso estilo, e levaravos cara a cima.' E el basicamente deunos cinco acordes, pero dixo que non usásemos máis de tres na canción". Arm tamén dixo que "Touch Me I'm Sick" era un slogan ao redor do cal Mudhoney construíu unha canción.

Mudhoney gravou o tema no estudio Reciprocal Recording en marzo de 1988, tres meses despois da formación da banda. O produtor Jack Endino sorprendeuse polo ruidosas que foron as sesións e por como de sucias quería p grupo que soasen a guitarras; "durante a maior parte do tempo, mantívenme en segundo plano e deixei que eles o fixesen". O guitarrista Steve Turner dixo que a banda elixiu dúas das súas cancións máis "grunxeiras" para o sinxelo. Inicialmente, "Sweet Young Thing Ain't Sweet No More" ía ser a cara-A e "Touch Me I'm Sick" a cara-B, antes de que, en palabras do batería Dan Peters, "todo fose desordenado".

## Listaxe de cancións 
**Sinxelo 7" (SP18)**

As dúas cancións son acreditadas a Mark Arm, Steve Turner, Dan Peters e Matt Lukin.
# "Touch Me I'm Sick"&nbsp;– 2:23
# "Sweet Young Thing Ain't Sweet No More"&nbsp;– 3:35

## Notas
You Know You're Right

"'''You Know You're Right'*" é unha canción da banda estadounidense de grunge Nirvana, editada o 8 de outubro do 2002. É o primeiro corte do seu álbum recompilatorio *Nirvana'', e o derradeiro sinxelo oficial da banda. Trátase da derradeira canción gravada pola banda, xa que dous meses despois Kurt Cobain suicidaríase.

## Historia 
"You Know You're Right" foi escrita en 1993, sendo unha das derradeiras composicións coñecidas de Kurt Cobain. Durante anos só se soubo dela por unha gravación de afeccionado dunha versión ao vivo, realizada o 23 de outubro de 1993 no Aragon Ballroom de Chicago, Illinois, e por unha interpretación da canción por parte da banda de Courtney Love Hole, durante o *MTV Unplugged* realizado en 1995.

Unha versión de estudio do tema foi gravada na derradeira sesión realizada por Nirvana, o día 30 de xaneiro de 1994 nos Robert Lang Studios de Seattle, Washington, pero permaneceu oulta aos seareiros durante anos tras a morte de Cobain. Esta gravación converteuse no obxecto de disputas legais entre Love e os memros superviventes da banda, Dave Grohl e Krist Novoselic. Grohl e Novoselic querían a canción para un *box set* de Nirvana, pero Love bloqueou a súa edición, e iniciouse unha batalla polo legado de Nirvana.

Love sostiña que "You Know You're Right" sería malgastada nun *box set*, e que sería máis apta para unha colección de sinxelos semellante a *1* dos Beatles. A súa demanda falaba da canción como un "éxito potencial de extraordinario valor artístico e comercial", e o seu representante afirmou que a publicación que levase a canción podería vender 15 millóns de copias. Novoselic revelou que non estaba necesariamente en desacordo con Love: "Sempre considerei todo o que ela dixo. Considerámolo e estivemos de acordo e dixémoslle, 'Hei, é unha gran idea, Courtney.' Procurei levarme ben con Courtney, pero só hai un tanto que ti podes facer".

En setembro do ano 2002, resolveuse o preito entre Love e os restantes membros de Nirvana, e anunciouse que "You Know You're Right" aparecería "nun único CD da historia da banda" chamado *Nirvana* a finais dese ano. Un MP3 da canción sen masterizar foi filtrado a Internet case dous meses antes do seu lanzamento oficial, e o tema foi posto en rotación nun bo número de emisoras de rock alternativo, incluso despois de que o selo discográfico de Nirvana lles enviase cartes para que deixasen de facelo.

"You Know You're Right" foi finalmente publicada como sinxelo promocional, e realizouse un vídeo musical dirixido por Chris Hafner. O vídeo usou varias material de arquivo de varias actuacións da banda reconstruído para dar a impresión de que o tema estaba sendo realmente interpretado, incluídos breves partes de Cobain cantando. A canción foi a primeira da banda en chegar ao primeiro posto da lista da *Billboard Mainstream Rock Tracks* e a súa quinta en encabezar a *Modern Rock Tracks*. O tema sería reeditado no seu segundo recompilatorio de grandes éxitos, *Icon*, publicado en 2010.

## Notas
As Abelairas, Lagoa, Alfoz

**As Abelairas** é un lugar da parroquia de Lagoa no concello lugués de Alfoz na comarca da Mariña Central. Tiña 9 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 3 eran homes e 6 eran mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lagoa 
### Parroquias de Alfoz
Audiencia

O termo **audiencia** pode tomar os significados seguintes:
* *Telecomunicacións*:
** A **audiencia**, o público que recibe mensaxes a través dun medio de comunicación, polo xeral a radio e a televisión.
*** Horario de máxima audiencia.
* *Dereito*:
** A **audiencia**, o momento dun proceso en que se admiten razón ou en que se presentan as probas dun xuízo.
** Unha **Audiencia**, un tribunal de xustiza. Véxase:
*** Audiencia Nacional de España en Madrid.
*** Audiencia provincial. Hai unha en cada capital de provincia.
Horario de máxima audiencia

O **horario de máxima audiencia**, en inglés ***prime time*** (horario prioritario), é a franxa horaria na que se concentra o maior número de audiencia na televisión, aínda que tamén o termo se emprega noutros medios de comunicación como a radio. O horario de máxima audiencia adoita comezar ás 20.00 horas e remata arredor das 24.00, aínda que non hai un horario estabelecido e varía dependendo do país.

Durante o horario de máxima audiencia emítense os programas principais ou de maior éxito, como series de televisión, filmes, programas de entrevistas etc. En consecuencia, esta franxa horaria é a máis codiciada e cara para a publicidade.

## Galiza 
En Galiza o horario de máxima audiencia comeza arredor das 20.00h na TVG coa emisión do *Telexornal serán* e nel emítense programas que mantiveron o éxito dende hai décadas, como *Luar*.
As Abelairas, Millán, Sober

**As Abelairas** é un lugar da parroquia de Millán no concello lugués de Sober na comarca de Terra de Lemos. Tiña 4 habitantes no ano 2010, aínda que en 2024 xa estaba deshabitado.

## Notas 

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Millán 
### Parroquias de Sober
Abelairas

Como topónimo galego **Abelairas** é un fitónimo relacionado coa abeleira, un arbusto caducifolio. Pode referirse a:

;En Galiza
***Abelairas**, lugar da parroquia de Furco, no concello de Carballedo;
***Abelairas**, lugar da parroquia de San Xoán do Alto, no concello de Lugo;
***Abelairas**, lugar da parroquia de Campo, no concello de Taboada;
***Abelairas**, lugar da parroquia de Cerdeda, no concello de Taboada.
***As Abelairas**, lugar da parroquia de Lagoa, no concello de Alfoz;
***As Abelairas**, lugar da parroquia de Cangas, no concello de Foz;
***As Abelairas**, lugar da parroquia de Millán, no concello de Sober.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Abelairas, apelido galego.
Abelairas, Furco, Carballedo

**Abelairas** é un lugar da parroquia de Furco no concello lugués de Carballedo na comarca de Chantada. Tiña 11 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 5 eran homes e 6 eran mulleres. En 2016 tiña 9 habitantes, 5 mulleres e 4 homes, segundo o INE.

Este lugar dista da capital do concello 9,5 quilómetros.

## Toponimia 
O topónimo fai referencia a un lugar no que abundan estas froiteiras que producen abelás, do latín .

## Notas 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Furco 
### Parroquias de Carballedo
Castros da provincia de Lugo

dereita|300px
Esta é unha listaxe non exhaustiva de 900 castros existentes na provincia de Lugo por comarcas, concellos e parroquias:

## Comarca de Lugo (160) 
## Comarca da Terra Chá (118) 
## Comarca da Terra de Lemos (87) 
## Comarca da Mariña Central (55) 
## Comarca da Mariña Occidental (34) 
## Comarca de Sarria (120) 
## Comarca da Mariña Oriental (32) 
## Comarca de Chantada (50) 
## Comarca dos Ancares (79) 
## Comarca da Ulloa (44) 
## Comarca de Quiroga (47) 
## Comarca de Meira (18) 
## Comarca da Fonsagrada (60) 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Castros da provincia da Coruña
* Castros da provincia de Ourense
* Castros da provincia de Pontevedra
* Galería de imaxes de castros galegos

### Ligazóns externas
* Plan Básico Autonómico, cartografía e arqueoloxía (Activar selección de capas, afeccións, patrimonio cultural)
* SIOTUGA Sistema de Información de Ordenación do Territorio e Urbanismo de Galicia (Inventario municipal, concellos con PXOM)
Abelairas, San Xoán do Alto, Lugo

**Abelairas** é un lugar da parroquia de San Xoán do Alto no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo. Tiña 9 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 5 eran homes e 4 eran mulleres.

Este lugar dista da capital do concello 9 quilómetros.
## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Xoán do Alto 
### Parroquias de Lugo
Abelairas, Campo, Taboada

**Abelairas** é un lugar da parroquia de Campo no concello lugués de Taboada na comarca de Chantada. Tiña 47 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 17 eran homes e 30 eran mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Campo 
### Parroquias de Taboada
Proba (dereito)

A **proba** en Dereito é a actividade precisa que implica demostrar a verdade dun feito, a súa existencia ou contido segundo os medios que estabelece a lei

A proba recae sobre quen alegar algo, xa que o principio estabelece que quen alega debe probar. Así, quen afirmar algo ten de acreditar o que afirma mediante un feito afirmativo. Se se tratar dun feito negativo, quen afirma deberá acreditalo mediante un feito positivo.

En resumo, a obriga de probar dependerá da situación adquirida polas partes nun proceso. Cada unha delas deberá probar os feitos sobre os que se fundar a súa defensa.
Ánxeles Penas

**Ánxeles Penas García**, nada en Teixeiro (Curtis) o 5 de maio de 1943, é unha poeta galega, primeiro en castelán e, desde 1982, en galego.

## Traxectoria 
É licenciada en Filosofía e Letras pola Universidade de Santiago de Compostela (1970) e en Belas Artes (especialidade de escultura) pola Facultade de San Fernando en Madrid (1986). Ademais, fixo estudos de música no Conservatorio da Coruña e de Maxisterio. No ámbito plástico ten a dobre faceta de escultora e pintora e leva feitas máis de cincuenta exposicións, tendo fundado no 1975 o Grupo de Arte Experimental *A Carón*. É membro de AULIGA, e pertence ao Consello asesor da revista *Serta*, da UNED.

Colaborou nas revistas *Zurgai*, *Serta*, *Festa da palabra silenciada*, *Clave Orión*, *Historia y vida,* na revista de Internet *EON MAGAZINE,* crítica de arte de *El Ideal Gallego* da Coruña, *La Voz de Galicia* ("Faíscas"), Diario de Ferrol. Ten estudado a Cunqueiro, Celso Emilio, Rosalía de Castro, Xohana Torres, Grandío e Laxeiro.
* *Amor deshabitado* (2008). Espiral Maior. 68 páxs. ISBN 9788496475649.
* *Triptico ártabro* (2022). Laiovento. 86 páxs. ISBN 9788484875673.

### Obras colectivas 
* *I Festival de Poesía no Condado* 1981, S. C. D. Condado.
* *IV Festival da Poesía no Condado*, 1984, S. C. D. Condado.
* *Escolma de poesía galega (1976-1984)*, 1984, Sotelo Blanco.
* *V Festival da Poesia no Condado*, 1985, S. C. D. Condado.
* *VI Festival da Poesía no Condado*, 1986, S. C. D. Condado.
* *VII Festival da Poesia no Condado*, 1987, S. C. D. Condado.
* *IX Festival da Poesia no Condado. Escolma Poética*, 1989, S. C. D. Condado.
* *Fondo en malva*, en *Homenaxe a Miguel González Garcés*, 1991, Deputación da Coruña.
* *XII Festival da Poesia no Condado*, 1992, S. C. D. Condado.
* *XIII Festival da Poesia no Condado*, 1993, S. C. D. Condado.
* *Amor en feminino: antoloxía das poetas galegas de Rosalía á Xeración dos 80*, 2006, Baía Edicións. Edición de Maximino Cacheiro Varela.
* *Poemas coruñeses: antoloxía de textos poéticos dos séculos XIX e XX sobre a Coruña*, 2008, Espiral Maior.
* *Cartafol de soños, homenaxe a Celso Emilio Ferreiro no seu centenario (1912-2012)*, 2012.
* *A cidade na poesía galega do século XXI*, 2012, Toxosoutos.
* *150 Cantares para Rosalía de Castro*, 2015, libro electrónico.
* *Os aforismos do riso futurista*, 2016, Xerais.

## Obra en castelán 
### Poesía 
* *Con los pies en la frontera* (1976). Edición da autora.
* *Ya soy para tu muerte* (1980). Madrid: Molinos de agua.

### Prosa 
* *Abelenda. Grandes pintores* (2008). Deputación da Coruña. 256 páxs. ISBN 9788498120790.

### Traducións 
* *Cantos caucanos*, de Antón Avilés de Taramancos (2000). Espiral Maior. Edición bilingüe galego-castelán.
* *Antología poética*, de Eusebio Lorenzo Baleirón (2000). Espiral Maior. Edición bilingüe galego-castelán.

## Premios 
* Premio das Festas Minervais da Universidade de Santiago no 1970.
* Premio Nacional *Jorge Manrique* no 1971.
* Premio Festa da Cantiga da Coruña no 1971.
* Premio Abrente de Teatro de Ribadavia no 1974.
* Premio Cidade da Coruña no 1981.

## Notas