Arquivo Histórico Provincial de Pontevedra

O **Arquivo Histórico Provincial de Pontevedra** é un arquivo galego de titularidade estatal e xestión transferida dende 1989 a Galicia. Depende orgánicamente da Xefatura Territorial da Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria en Pontevedra e, funcionalmente, da Subdirección Xeral de Arquivos, dentro da Secretaría Xeral de Cultura. Actualmente, custodia máis de 11 quilómetros de documentos, procedente de todos os eidos e sectores da provincia de Pontevedra.

## Historia 
Foi en 1931 cando a administración xeral do Estado decidiu crear os arquivos históricos provinciais. O Arquivo Histórico de Pontevedra ten a súa orixe no Decreto de 12 de novembro de 1931 do Ministerio de Instrución Pública e Belas Artes sobre réxime e denominación dos Arquivos Históricos de Protocolos e Históricos Provinciais. O arquiveiro da Delegación de Facenda e director da Biblioteca Pública Provincial, Enrique Fernández-Villamil, procedeu a dar os primeiros pasos para a súa creación. O Arquivo foi constituído como tal en 1932, cando o padroado reitor celebrou a súa primeira reunión, e empezou a recibir fondos a partir de 1934. Nese ano ingresou o primeiro protocolo no Arquivo, que se situou nun local provisional cedido pola Delegación Provincial de Facenda. sendo a directora Raquel Lesteiro. O histórico edificio acolleu tamén até 1987 a Biblioteca Pública de Pontevedra.

En 1985 o Arquivo Histórico de Pontevedra foi declarado Ben de Interese Cultural.

En abril de 2024 o Goberno de España licitou o proxecto para a reforma do edificio conventual e o traslado do Arquivo ao antigo convento de San Francisco, situado no centro histórico de Pontevedra, debido á falta de espazo na Casa dos Fonseca. O estudio de arquitectura Aybar e Mateos deseñou a rehabilitación, cuxo proxecto definitivo se presentará en 2025 para licitar as obras en 2026. Os arquitectos Camila Aybar e Juan José Mateos buscan adaptar o edificio ao seu novo uso mantendo o seu carácter e evitando cambios na súa imaxe exterior. As principais intervencións céntranse no patio e os forxados, reorganizando os espazos desordenados e mellorando a súa funcionalidade. A entrada principal trasladarase á rúa Pasantería e a praza da Estrela. O interior reorganizarase para aumentar a superficie útil en máis dun 25%, mediante novos forxados e unha planta adicional, sen afectar a fachada. O edificio dividirase en dúas zonas: unha pública cara ao oeste, xunto ao novo acceso, e outra reservada ao leste, xunto á igrexa gótica de San Francisco. O patio converterase no corazón organizativo do conxunto.

## Obxectivos e funcións 
O Arquivo Histórico Provincial de Pontevedra encárgase de recoller, organizar, conservar e difundir a documentación xerada por organismos e institucións públicas ou privadas no eido provincial no exercicio das súas funcións e é ademais o lugar onde se conservan devanditos fondos documentais para servir de apoio á xestión administrativa, á información, á investigación e á cultura.

O arquivo responde á tipoloxía de arquivo intermedio e histórico e administrativo

O Arquivo Histórico Provincial de Pontevedra conserva dous tipos de fondos: os de carácter público, xerados por diversas Administracións locais e provinciais, e os de carácter privado, creados e recompilados por persoas físicas ou xurídicas no transcurso das súas actividades.

Outros valiosos documentos inclúen os Libros de Foros de 1572 e 1577, así como o Catastro do Marqués de la Ensenada de 1752, tratado polo Centro Nacional de Restauración. Entre os fondos atópase tamén documentación de antigos órganos do Movemento, como a Sección Femenina, Frente de Juventudes e o Auxilio Social.

En 1955, o Ministerio de Educación Nacional adquiriu o edificio e, a partir de 1960, converteuse na sede do Arquivo Histórico e a Biblioteca Pública Provinciais. Logo das reformas realizadas entre 1993 e 1996, o edificio quedou exclusivamente como sede do Arquivo Histórico Provincial de Pontevedra. Salienta polo seu pórtico de oito columnas toscanas e un frontón triangular cunha fiestra semicircular, reflexo do simbolismo masónico.

A Casa dos Fonseca é unha representación do estilo neoclásico con elementos de eclecticismo e historicismo, evocando templos clásicos como a Igrexa de Madeleine de París. A estrutura inclúe dous andares e un ático, cunha notable sala nobre detrás do frontispicio empregada orixinalmente para reunións masónicas. A entrada do edificio, adornada con esfinxes e altas palmeiras canarias, xunto coas columnas e grifóns alados, simboliza a protección e o dominio de sabedoría, características que subliñan o seu valor arquitectónico e cultural.

## Notas