Schachnovelle (ópera)

***Schachnovelle*** é unha ópera nun acto composta entre 2010 e 2012 por Cristóbal Halffter con libreto en alemán de Wolfgang Haendeler, baseado na novela homónima de Stefan Zweig. A obra, terceira ópera do compositor español, foi un encargo do Theater Kiel e a Ernst von Siemens Musikstiftung, e foi representada por primeira vez na Opernhaus de Kiel (Alemaña) o 18 de maio de 2013.

## Historia 
miniatura|250px|A Opernhaus de Kiel foi o escenario que acolleu a estrea da ópera *Schachnovelle*.
### Antecedentes 
A pesar de que a carreira como compositor de Cristóbal Halffter comezou nos anos 1950, o seu debut como compositor operístico non se produciu ata o ano 2000, cando estreou *Don Quijote* no Teatro Real de Madrid. Esta primeira ópera de Halffter ficou esquecida ata que en 2004 foi presentada na Opernhaus de Kiel (Alemaña), teatro que se convertería no principal escaparate para as súas composicións operísticas.

Á representación en Kiel de *Don Quijote* seguiulle en 2008 a estrea da segunda ópera de Halffter, *Lázaro*. Foi durante as representacións de *Lázaro* cando os directivos do teatro da capital de Schleswig-Holstein lle encargaron unha nova ópera, desta vez en alemán. O compositor lembraba poucos días antes da estrea de *Schachnovelle*:

### Composición 
A elección da ópera foi do propio compositor, quen descubriu a novela de Zweig de xeito casual durante unha reunión familiar no seu domicilio en Vilafranca do Bierzo. O seu fillo, o director de orquestra Pedro Halffter, coñecedor da literatura alemá, suxeriulle distintas opcións ata que a súa nora Ana faloulle da novela de Zweig. Así lembraba o propio compositor o proceso de elección da obra: Á fronte do Philharmonischer Chor Kiel estivo Barbara Kler, mentres que a responsable do vestiario foi Claudia Spielmann.

## Personaxes 

## Características 
### Características xerais e musicais 
A *Schachnovelle* de Halffter é unha ópera de gran formato para grande orquestra, solistas, coro e ballet. Nas aproximadamente dúas horas de duración e as oito escenas que a conforman, pasan polo escenario 18 personaxes.

Durante o cativerio de Berger en Viena, o único contacto deste é o carcereiro que lle leva a comida, e que responde ás preguntas de Berger cun sonoro portazo. Este elemento é incorporado por Halffter na partitura como símbolo da violencia mental á que é sometido o prisioneiro. Para o compositor, este portazo é considerado case un tema musical, que acaba por converterse en protagonista, e engadía que "interesoume facer que un ruído puidera organizarse musicalmente”.

Ao contrario do que ocorre coa novela de Zweig, na que se presenta o relato dunha única personaxe, a ópera de Halffter transforma a historia nun diálogo.

A segunda escena desenvólvese en Viena, a onde levan ao pequeno Czentovic a mostrar o seu talento. Alí o protagonista, o Dr. Berger, é un avogado austríaco que en 1938 convértese en vítima dos nazis e é detido pola Gestapo e confinado nunha pequena habitación de hotel tapiada e completamente illada, tendo como único contacto a un carcereiro que lle leva a comida e responde ás súas preguntas dando un sonoro portazo. Berger consegue sobrevivir ás condicións infrahumanas do seu illamento mediante o xogo do xadrez, a través dun libro que encontra nun descoido dos seus gardiáns, ao mesmo tempo que descobre a división da súa personalidade xogando partidas contra si mesmo que o acaban levando á loucura: aparécenselle as pantasmas dos grandes mestres, así como torres e bispos. Acaban levándoo medio tolo.

Ao final da guerra, nunha viaxe de Nova York a Buenos Aires no barco de vapor “Santa María”, atrévese a xogar a súa primeira, e última partida, contra o campión do mundo e que resultará ser a súa partida máis bonita. Nela, Berger reencóntrase consigo mesmo e con Viena, e con el celébrano o espírito e os libros de Karl Kraus, Robert Musil, Joseph Roth, Arthur Schnitzler- e por suposto, Stefan Zweig, abrindo a porta a un novo mundo posiblemente mellor.

## Instrumentación 
A partitura de Halffter require da utilización de:

## Estrutura 
A *Schachnovelle* de Halffter está escrita nun único acto dividido en oito escenas, nela diferéncianse claramente dúas partes separadas por un intermedio orquestral titulado *In tempore belli*, e que representa ao período da segunda guerra mundial ata 1945.

A primeira parte comeza na casa de Czentovic nunha pequena vila, se ben a partir da segunda escena toda a acción ten lugar en Viena. Nesta parte, máis dramática, transcorre o cativerio do Dr. Berger. Logo do intermedio instrumental, tamén cun carácter moi dramático, comeza a segunda parte, que en palabras de Halffter "é case outra ópera". Na segunda parte, que comeza no peirao do porto de Nova York, a acción transcorre de xeito moi rápido.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha da ópera no sitio web de Universal Edition 
* *Gran éxito para el estreno de “Schachnovelle” de Halffter*, tradución da crítica da ópera en *Die Welt* 
* Entrevista a Cristóbal Halffter sobre *Schachnovelle*  
* 20px Entrevista a Cristóbal Halffter sobre *Schachnovelle* en YouTube
* 20px Theater Kiel | Schachnovelle en YouTube
* 20px Imprescindibles - Cristóbal Halffter - La ópera 'Schachnovelle' (Novela de ajedrez) en RTVE.es