open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Análise multivariante

A **análise multivariante** é un método estatístico utilizado para determinar a contribución de varios factores nun simple evento ou resultado.

* Os factores de estudo son os chamados *factores de risco* (bioestatística) , *variables independentes* ou *variables explicativas*.
* O resultado estudado é o *evento*, a *variable dependente* ou a *variable resposta*.

A análise multivariante, mediante técnicas de proxección sobre variables latentes ten moitas vantaxes sobre os métodos de regresión tradicionais:
* pódese utilizar a información de múltiples variables de entrada, aínda que estas non sexan linealmente independentes
* pode traballar con matrices que conteñan máis variables que observacións
* pode traballar con matrices incompletas, sempre que os valores faltantes estean aleatoriamente distribuídos e non superen un 10%
* xa que se basean na extracción secuencial dos factores, que extraen a maior variabilidade posible da matriz das X (variables explicativas, ollo non teñen que ser independentes) poden separar a información do ruçodo. Asúmese que as X mídense con ruído.

## Véxase tamén 
Estatística multivariante
Análise multivariante da varianza

A ***Análise multivariante da varianza***, **(MANOVA)**, é unha extensión dos métodos de análise da varianza (ANOVA) que cobre casos onde temos máis dunha variable dependente e onde as variables dependentes non poden ser combinadas facilmente. A técnica procura identificar como os cambios nas variables independentes teñen efectos significantes nas variables dependentes, e tamén procura identificar as interaccións entre as variables independentes e a asociación entre variables dependentes.

Onde aparecen as sumas de cadrados en análises de varianza univariante, aparecen na análise de varianza multivariante matrices definidas positivas. Os valores diagonales son o mesmo tipo de sumas de cadrados que aparecen na ANOVA univariante. Os valores de fóra da diagonal son as correspondentes sumas de produtos. Baixo supostos de normalidade sobre a distribución dos erros, a parte da suma de cadrados debida ós erros ten unha Distribución Wishart.

Igual que a ANOVA, MANOVA esta baseada no produto da matriz varianza do modelo e a inversa da matriz varianza dos erros. Consideracións de invarianza implican que o estatístico MANOVA debe ser unha medida de magnitude da descomposición en valores singulares da matriz produto, pero non existe unha única alternativa, debido á natureza multidimensional da hipótese alternativa.

## Véxase tamén
* MANOVA
* ANOVA
* Estatística multivariante

## Ligazóns externas
*SFSU Manova page
Lago Ontario

dereita|miniatura|Vista do Lago Ontario.
O **Lago Ontario** é o menor dos cinco Grandes Lagos de América do Norte, con 18.960 km². As cidades máis importantes ás súas marxes son Toronto, no Canadá, e Rochester nos EUA.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Hidrografía
Análise da varianza

En estatística, **análise de varianza** (**ANOVA**, segundo terminoloxía inglesa) é unha colección de modelos estatísticos e os seus procedementos asociados cos que comparar medias separando a varianza global observada en diferentes partes.

## Visión xeral 
Existen tres tipos de modelos:
* O modelo de *efectos fixos* asume que o experimentador considerou para o factor tódolos posibles valores que este pode tomar. Exemplo: Se o xénero do individuo é un factor, e o experimentador incluíu tanto individuos masculinos como femininos, o xénero é un factor fixo no experimento.
* Os modelos de *efectos aleatorios* asumen que nun factor consideráronse tan só unha mostra dos posibles valores que este pode tomar. Exemplo: Se o método de ensinanza é analizado como un factor que pode influír sobre o nivel de aprendizaxe e tense considerado no experimento só tres dos moitos máis métodos posibles, o método de ensinanza é un factor aleatorio no experimento.
* Os modelos mixtos describen situacións onde están presentes ambos os tipos de factores: fixos e aleatorios.

A técnica fundamental consiste na separación da suma de cadrados (SS, 'sum of squares') en compoñentes relativos ós factores contemplados no modelo. Como exemplo, mostramos o modelo para un ANOVA simplificado cun tipo de factores en diferentes niveis. (Se os niveis son cuantitativos e os efectos son lineais, pode resultar apropiado unha análise de regresión lineal)

:  SS_{\hbox{Total}} = SS_{\hbox{Erro}} + SS_{\hbox{Factores}} 

O número de graos de liberdade (gl) pode separarse de forma similar e correspóndese coa forma en que a distribución chi-cadrada describe a suma de cadrados asociada.

:  gl_{\hbox{Total}} = gl_{\hbox{Erro}} + gl_{\hbox{Factores}} 

## Modelo de efectos fixos 
O modelo de *efectos fixos* de análise da varianza aplícase a situacións nas que o experimentador someteu o grupo ou material analizado a varios factores, cada un dos cales aféctalle só á media, permanecendo a "variable resposta" cunha distribución normal.

## Modelo de efectos aleatorios 
Os modelos de *efectos aleatorios* úsanse para describir situacións nas que ocorren diferenzas incomparables no material ou grupo experimental. O exemplo máis simple é o de estimar a media descoñecida dunha poboación composta de individuos diferentes e na que esas diferenzas se mesturan cos erros do instrumento de medición.

## Graos de liberdade 
Por *graos de liberdade* entendemos o número efectivo de observacións que contribúen á suma de cadrados nunha ANOVA, isto é, o número total de observacións menos o número de datos que sexan combinación lineal doutros.

## Probas de significación 
A análise de varianza leva á realización de probas de significación estatística, usando a denominada distribución F de Snedecor.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Introdución a ANOVA .
*ANOVA en SixSigma First .
ANOVA

**ANOVA** pódese referir a:

* Anova - Irmandade Nacionalista, partido político galego.
* Análise de varianza, cálculo estatístico.
Moeda cuñada en Galicia

[miniatura|[Reverso (moedas)|Reverso dun bronce provincial romano a nome de Octavio Augusto cuñado na ceca móbil de Lugo cara ao ano 25 a.C.]]
As primeiras **moedas cuñadas en Galicia** datan do ano 25 a.C., cando o emperador romano Augusto deu ordes de cuñar nunha ceca móbil establecida en Lucus Augusti moedas provinciais de bronce (ases, semis, dupondios e sestercios) coas que poder financiar as guerras que mantiña contra os cántabros e os ástures. E durante todo o Imperio Romano seguiu a ser Lucus Augusti a ceca predominante de Gallaecia. Coa chegada dos suevos e visigodos adquiren importancia tamén Tui e Valdeorras.
[miniatura|[Diñeiro (moeda)|Diñeiro a nome de Alfonso X de Castela (1252-1284) cuñado na casa de moeda da Coruña.]]
A Real Casa da Moeda da Coruña (1210/1230-1665/1700) e en menor medida a Ceca de Santiago de Compostela (1079-1379) e outras Tui e Ourense serán as principais emisoras durante a Idade Media. En 1107 Diego Xelmírez conseguiu do rei Afonso VI o privilexio de cuñar moeda. Xa na época moderna A Coruña é a única que continuou producindo moeda, ata que en 1696 finaliza a súa produción.
[miniatura|Moeda de 8 [marabedís de 1837 cuñada na Real Casa da Moeda de Xuvia a nome de Isabel II]]
A última ceca que se estableceu en Galicia foi a Real Casa da Moeda de Xuvia, que emitiu moeda entre 1811 e 1868.

## Véxase tamén
### Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* PITA FERNÁNDEZ, Ricardo Luís (1996). *A Real Casa da Moeda de Xubia: breve historia e catálogo das súas cuñacións*. Andavira, Santiago de Compostela. ISBN 84-89641-37-4

### Outros artigos
* Historia da moeda en Galicia
* Ceca de Lucus Augusti
* Ceca de Santiago de Compostela
* Real Casa da Moeda da Coruña
* Real Casa da Moeda de Xuvia
* *Numismática galega. A moeda en Galicia e Galicia na moeda*
*Moeda da Antiga Roma
*Moeda visigoda

### Ligazóns externas
* Foro taller numismático de *Objetos y Monedas No Identificados* (OMNI) 
* Base de Datos de Moedas On-line (WikiMoneda)
Cloaca Máxima

A **Cloaca Máxima** era unha rede de sumidoiros construída en Roma que atravesaba o Foro Romano e desaugaba no río Tíber.

Segundo a tradición, a Cloaca Máxima foi obra do rei Lucio Tarquinio Prisco, no século VI a. C. para drenar os vales situados entre os outeiros do Capitolio, o Quirinal e o barrio da Subura. Medía uns 600 metros e tiña un diámetro de 4 a 5 metros. Aínda existe hoxe e a boca é visíbel preto da ponte do Palatino.
	
A Cloaca Máxima partía do Arxileto, onde recollía as augas do Esquilino, o Viminal e o Quirinal e atravesaba o Foro e o Velabrum de nordeste a suroeste. Parte do percorrido era por superficie e seguiuse o trazado dun curso de auga xa existente.
centro|miniatura|Roma durante o Imperio Romano, coa Cloaca Máxima en vermello.
Subura

miniatura|dereita|Subura
**Subura** era un barrio de Roma superpoboado e moi activo. Estendíase polo val entre o sur do Viminal e o oeste do Esquilino, ou Oppius, e percorríao unha rúa longa chamada tamén Subura. O Argiletum uníao ao foro romano. Nel criouse Xulio César, que, porén, proviña dunha familia aristocrática. O seu nome evoca a vida popular nos seus aspectos máis pintorescos.

Na actualidade chámase **La Suburra** e é un barrio obreiro.
Conurbación do sur de Manchuria

A **conurbación do sur de Manchuria** é un continuo urbanizado da provincia de Liaoning, no sur de Manchuria, rexión histórica do nordeste da China.

Esténdese coma un corredor urbano que de norte a sur ocupa a beira oriental da chaira aluvial do baixo Liao: Shenyang, a capital da provincia, unha das grandes cidades chinesas e a máis importante da rexión, conurbada á súa vez co centro industrial mineiro de Fushun. Ao sur de Shenyang enseguida aparece outra gran conurbación, a de Anshan, cun dos complexos siderometalúrxicos maiores do mundo, e Liaoyang, coa gran cidade mineira (carbón e ferro) de Benxi ao leste. E seguindo cara ao sur, a cidade menor de Haicheng preto xa do importante porto de Yingkou, a beira do golfo de Bo Hai no Mar Amarelo.

A rexión urbana especialízase na extracción de minerais e a súa transformación industrial.

Conurbación do sur de Manchuria:
* C Shenyang-Fushun: 8&nbsp;700&nbsp;000 hab.
* C Anshan-Liaoyang: 2&nbsp;900&nbsp;000 hab.
* AM Benxi: 1&nbsp;310&nbsp;000 hab.
* AM Haicheng: 450.000 hab.
* C Yingkou-Panjing (Panshan): 1&nbsp;550&nbsp;000 hab.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia urbana de Shenyang

### Ligazóns externas 
* imaxe actualizada do satelite
1849

## Acontecementos 
* 23 de xaneiro - Elizabeth Blackwell convértese na primeira muller graduada en medicina dos Estados Unidos.
* 19 de xullo - Promúlgase en España a lei que obriga ó uso do Sistema Métrico Decimal en tódalas transaccións comerciais.
* 22 de decembro - O escritor ruso Fiódor Dostoievski é indultado ante o pelotón que ía fusilalo.

### Arte e cultura 
* Enterro en Ornans, cadro de Gustave Courbet, hoxe no Museo do Louvre.

## Nacementos 
* 18 de xaneiro - Edmund Barton, primeiro ministro australiano (n. 1920)
* 12 de xaneiro - Jean Béraud, pintor impresionista francés.
* 22 de xaneiro - August Strindberg, escritor e dramaturgo sueco (m. 1912).
* 16 de marzo - Karl Brugmann, lingüista alemán (m. 1919).
* 13 de abril - Alfredo García Dóriga, xornalista e escritor galego (m. 1911).
* 3 de maio - Bernhard von Bülow, chanceler alemán (m. 1929).
* 22 de maio - Xoán Neira Cancela, escritor e xornalista galego (m. 1909).
* 14 de setembro - Ivan Pavlov, fisiólogo ruso, premio Nobel de Medicina en 1904 (m. 1936).
* 22 de setembro - César Cisneros Luces, xornalista e escritor galego (m. 1897).
* 8 de outubro - Juan Fernández Latorre, político galego, fundador de La Voz de Galicia.
* 1 de novembro - Valentín Lamas Carvajal, escritor e xornalista galego (m. 1906).

## Mortes 
* 8 de febreiro - France Prešeren, poeta romántico esloveno (n. 1800).
* 17 de abril - José Verea Aguiar, avogado, xornalista e historiador galego (n. 1775).
* 23 de maio - Ramón Romay Jiménez de Cisneros, mariño galego (n. 11764).
* 28 de maio - Anne Brontë novelista e poeta británica.
* 15 de setembro - Fernando Sarabia, militar e político galego (n. 1781).
* 7 de outubro - Edgar Allan Poe, escritor estadounidense.
* 17 de outubro - Frédéric Chopin, músico polaco.

## Outros 
Historia ano a ano
Río Avia

[250px|miniatura|O río Avia o seu paso por [Ribadavia]]
O **río Avia** é un afluente do río Miño pola súa banda dereita.

## Descrición
Nace na serra do Suído a 880 msnm, no lugar de Fonte Avia, pertencente á parroquia de Nieva, no concello de Avión.

Segue unha dirección suroeste-nordeste até chegar ao encoro de Albarellos, entre os concellos de Leiro, Boborás e Avión. Despois do encoro segue até Boborás, vira cara ao sueste, desde Leiro, fai fronteira entre Cenlle e Leiro até Ribadavia, lugar onde desemboca tras percorrer un total de 36,7 Km.

En Albarellos, Boborás, atópase o encoro de Albarellos, concedido en explotación a Gas Natural Fenosa. Ten unha capacidade total de 90,73 Hm³. É empregado para a produción de electricidade.

## Toponimia 
Avia (e o seu diminutivo río Avión) procede da raíz indoeuropea celta *av-* ou *au-*, fonte, corrente de auga. Comparte orixe co río Ave (chamado *Avo* na época da Gallaecia, hoxe Ave, ao norte do Porto) e con outro ríos franceses, españois e italianos.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Ribadavia ponte de San Francisco.jpg| Ribadavia. Río Avia debaixo da ponte de San Francisco 
Ficheiro:Ribadavia.Paseo fluvial nocturno.jpg| Paseo fluvial nocturno do Avia en Ribadavia. 
Ficheiro:Rio Avia en Leiro.JPG|O Avia na ponte das Poldras en Leiro
Ficheiro:Rio Avia CHN estación 127 (6 12 2006).jpg|Seguimento dos niveis do río Avia

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Ríos de Galiza
* Lista de encoros de Galicia
Río Dubra

O **río Dubra** é un afluente do Tambre pola súa banda dereita. Nace nos montes do Castelo, na parroquia de Anxeriz (concello de Tordoia). Segue un curso xeral na dirección norte-sur ó longo da Depresión Meridiana, e desemboca en Portomouro tras percorrer 18,8&nbsp;km.

## Toponimia 
Pode vir do plural *dubra* do céltico *dubron* (auga), ou dunha forma feminina *dubra*, que significaría o mesmo. Tería mesma etimoloxía o río Dobra en Asturias e outros topónimos franceses (Douvres, río Douvre), ingleses (Dover), irlandeses e escoceses (Dobhar), alemáns (Tauber, antes Dubra) ou neerlandeses (Doveren).

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
*Ríos de Galicia
*Val do Dubra
*Dubra
Seoane de Arcos, O Carballiño

**San Xoán de Seoane de Arcos** é unha parroquia do concello do Carballiño, que fai fronteira entre este e o concello de Cea. Segundo o IGE en 2011 tiña 400 habitantes (192 homes e 208 mulleres), distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 480 habitantes.

## Toponimia 
O topónimo deriva do latín , San Xoán.

## Xeografía 
O lugar de máis interese da parroquia é Mouriz con barrios tan emblemáticos como a Fonte, o Outeiro ou Cima da Vila. O produto máis exportado desta aldea son as castañas, os cogomelos e a famosa auga de Mouriz. Mouriz foi no seu día parada obrigada na coñecida ruta dos arrieiros.

## Patrimonio 
* Igrexa de San Xoán de Seoane de Arcos, do século XVIII.
* Reitoral de Seoane de Arcos.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Reitoral de Seoane de Arcos.JPG|Reitoral de Seoane de Arcos.
Reitoral de Seoane de Arcos, O Carballiño.JPG|Reitoral de Seoane de Arcos.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Seoane de Arcos 
### Parroquias do Carballiño 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares do Carballiño
AbiWord

**Abiword** é un procesador de texto de código aberto desenvolto baixo os termos da licenza GPL e dispoñible para numerosos sistemas operativos coma Linux, macOS, Microsoft Windows ou BeOS. Actualmente a última versión dispoñible é a 2.8.6 que saíu o 12 de abril de 2025.

## Versións maiores
*Abiword 0.7, 19 de maio de 1999.
*Abiword 0.9, 31 de xullo de 2001.
*Abiword 1.0, 18 de abril de 2002. Primeira versión estable. Non tiña a posibilidade de empregar táboas.
*Abiword 2.0, 15 de setembro de 2003. Primeira versión en soportar táboas, rodapés e notas finais.
*Abiword 2.2, 3 de decembro de 2004. Incorpora soporte de índices.
*Abiword 2.4, 30 de setembro de 2005. Incorpora soporte para importación de ficheiros OpenDocument, edición de ecuacións e corrector gramatical.

## Ligazóns externas
*AbiWord Páxina oficial (en inglés). (Versión para Windows)
*AbiWord  Páxina oficial (en inglés). (para distribucións Linux)

## Véxase tamén
*Microsoft Word
*OpenOffice.org
*KOffice
1848

## Acontecementos 
### América 
* 7 de novembro - Iníciase, na entón provincia de Pernambuco (Brasil) a chamada *Revolución Praieira*.

### Asia 
* Sobe ao trono persa Nasir al-Din Sha (até 1896).

### Europa 
* 21 de febreiro - Karl Marx publica o *Manifesto do Partido Comunista*
* 22 de febreiro - Inicíase en París a Revolución de 1848, onde adeptos do sufraxio universal e socialistas conseguen derrubar o rei Lois Filipe de Francia.
* 28 de outubro - Inaugúrase o primeiro ferrocarril que funciona en España, que fai a liña Barcelona–Mataró.

## Nacementos 
* 27 de xaneiro - Heihachiro Togo, almirante xaponés (m. 1934).
* 3 de febreiro - Jørgen Løvland, primeiro ministro da Noruega (n. 1922).
* 15 de febreiro - Paul Groussac, crítico literario arxentino (n. 1929).
* 31 de marzo - Benito Fernández Alonso, escritor e político galego.
* 23 de maio - Félicien Trewey, ilusionista e comediante francés(m.1920).
* 7 de xuño - Paul Gauguin, pintor francés.
* 3 de xullo - Antonio Rodríguez del Busto, escritor e xornalista galego (m. 1928).
* 7 de xullo - Francisco de Paula Rodrigues Alves, presidente do Brasil (m. 1919).
* 15 de xullo - Vilfredo Pareto, economista e sociólogo italiano. 
* 25 de xullo - Arthur James Balfour, primeiro ministro do Reino Unido (m. 1930).
* 19 de setembro - Gunnar Knudsen, primeiro ministro de Noruega (n. 1928).
* 8 de novembro - Gottlob Frege, matemático alemán.
* 15 de novembro - Casto Sampedro Folgar, avogado e historiador galego (m. 1937).
* 16 de novembro - Charles Bémont, historiador francés (m. 1939).
* 29 de novembro - John Ambrose Fleming, inventor británico.

## Mortes 
* 8 de abril - Gaetano Donizetti, compositor italiano.
* 16 de xuño - Lois II de Hesse, Gran Duque de Hesse e do Rin.
* 9 de xullo - Jaime Balmes, filósofo e teólogo español (n. 1810).
* 7 de agosto - Jöns Jacob Berzelius, químico sueco (n. 1779)
* 5 de setembro - Mohammad Shah Qajar, xa da Persia (n. 1808)
* 6 de setembro - Bernardo González del Valle, Cachamuíña, militar e guerrilleiro galego (n. 1771).
* 19 de decembro - Emily Brontë, escritora británica.

## Outros 
Historia ano a ano
Bacău

**Bacău** é a capital do condado de Bacău, na rexión de Moldova, en Romanía.

## Características
Localízase nas abas dos Cárpatos, na ribeira do río Bistrita. O Paso de Ghimesh une Bacău con Transilvania. A cidade cobre unha superficie de 41&nbsp;km² na que viven 210.469 habitantes. É un centro industrial e preto da cidade está instalada unha refinaría de petróleo.

Durante a ocupación de Valaquia polos alemáns na primeira guerra mundial a cidade foi o cuartel xeral do exército romanés.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
Baccarat

**Baccarat** é unha vila de 4&nbsp;746 (1999) do departamento de Meurthe-et-Moselle, Lorena, Francia. Localízase nas ribeiras do río Meurthe.
## Historia 
En 1764 Lois XV permitiu ao bispado de Metz establecer un obradoiro de vidro en Baccarat, coñecido como *Cristallerie de Baccarat*, famoso internacionalmente polo seu traballo en vidro e en cristal, e o *Musée du Cristal*, é o museo privado máis grande de Lorena.
Riccardo Bacchelli

**Riccardo Bacchelli**, nado en Boloña en 1891 e finado en Monza en 1985, foi un escritor italiano.

## Traxectoria 
Comezou escribindo poesía futurista e escribiu a súa primeira novela en 1911, *Il filo meraviglioso di Lodovico Clo*, con forte carga erótica. Dentro da súa narrativa histórica destacan obras como *Il diavolo al Pontelungo* (1927), *Il mulino del Po* (1938-40) (triloxía que comprende *Dio ti salvi*, *La miseria viene in barca* e *Mondo vecchio sempre nuovo*), *Il figlio di Stalin* (1953) ou *I tre schiavi di Giulio Cesare* (1958).

Escribiu nun estilo popular, incluíndo numerosos dialectalismos e vulgarismos o que dá ás súa obras un maior aspecto realista.
Río Landro

260px|miniatura|Desembocadura do Landro en Viveiro.
O **río Landro** ou **Landrove** é un curso fluvial galego, pertencente á vertente cantábrica. Segue unha dirección S-N e desemboca na ría de Viveiro. Ten un percorrido de 42&nbsp;km e a súa bacía esténdese por 268&nbsp;km².

## Percorrido
Nace na parroquia do Viveiró (Muras), nas vertentes oeste e suroeste da serra do Xistral, a 800 m de altitude. Baixa por un val aberto até Escoiras, que logo se estreita, ao paso que recibe as augas dos regatos da Eireixa, Ribeira, Torres Vellas e Barocas. Vólvese a abrir por Nogarido e, outra vez encaixado, recolle as achegas do Besteburiz, Balsadas e Grandal. Desde Santa Mariña contribúen o Boimente, o Louro, o Loureiro (ou río Xudreiro, onde está a fervenza do Pozo da Ferida), o río da Balsa e o Fontecova. Posteriormente chega ao concello de Viveiro para desembocar entre a praia de Area, en Covas, e o porto de Celeiro. Na desembocadura, o Landro forma unha pequena zona húmida. Constitúe os límites entre os concellos de Muras e Ourol.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:NacementoEumeLandro-100.JPG|Nacemento no Viveiró
Ficheiro:Landro2.jpg|Río Landro entre Miñotos e Xerdiz
Ficheiro:Landro0.jpg|Baixo a Ponte da Torre

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ríos de Galicia
Francis Barlow

miniatura|Baralla, sobre 1679, Francis Barlow V&A Museum no. 20366:1 a 52.
[miniatura|*Coursing the Hare*, ilustración de Francis Barlow a ''The Gentleman's Recreation* de [Richard Blome, 1686.]]

**Francis Barlow**, nado no Linconshire en 1626 e finado en 1704, foi un pintor e ilustrador inglés.

## Traxectoria 
O seu primeiro traballo de importancia foi a ilustración de *Theophila* (1652), obra de Edward Benlowe, e en 1666 ilustrou unha edición das *Fábulas* de Esopo.

A partir de 1653 traballou en Londres como pintor de paxaros e outros animais. Foi tamén o pai da pintura deportiva británica. En 1682 Barlow realizou *The Horrid Hellish Popish Plot'', probablemente a segunda tira cómica que se fixo.

Barlow morreu na pobreza, aínda que non se coñece a data exacta. O enterro foi o 11 de agosto de 1704.
Joel Barlow

**Joel Barlow**, nado en Redding (Connecticut) o 24 de marzo de 1754 e finado en Zarnowiec o 24 de decembro de 1812, foi un poeta e político americano.

## Traxectoria 
Graduouse en Yale en 1778 e durante dous anos realizou estudos de posgrao, ata que en setembro de 1780 uniuse a unha brigada de Massachusetts. En 1783 establécese en Hartford e alí fundou en xullo de 1784 o semanario *American Mercury*.

En Hartford foi membro dun grupo de escritores novos coñecidos como Hartford Wits na historia da literatura americana, entre eles estaban Lemuel Hopkins, David Humphreys e John Trumbull. En 1787 publicou un longo e ambicioso poema, *The Vision of Columbus*, que lle deu unha considerable reputación literaria.

En 1788 trasladouse a Francia como axente da compañía Scioto Land Company, dedicada a vender terras e atraer emigrantes para os Estados Unidos, non está claro se Barlow coñecía o carácter fraudulento da compañía, pero en París asume posicións políticas radicais. Viviu tamén en Londres, onde publicou o ensaio *Advice to the Privileged Orders* (1792) prohibido polo goberno británico.

En 1792 concedeuselle a cidadanía francesa. En 1793 publicou *Hasty Pudding*. Entre 1795 e 1797 foi cónsul americano en Alxer e negociou un tratado con Trípoli. En 1805 volveu aos Estados Unidos ata que en 1811 regresa a Francia como plenipotenciario norteamericano co encargo de negociar un tratado comercial con Francia e a devolución ou a indemnización polas propiedades confiscadas aos americanos despois da Revolución francesa. Morreu durante a retirada das tropas francesas, mentres tentaba entrevistarse con Napoleon.
1845

## Acontecementos 
* 17 de marzo - Stephen Perry inventa a goma elástica.
* 27 de decembro - Utilízase, nos Estados Unidos, pola primeira vez un anestésico nun parto
* 29 de decembro - Os Estados Unidos anexionan o estado mexicano de Texas.

## Nacementos 
* 3 de marzo - Georg Cantor, matemático alemán (m. 1918)
* 10 de marzo - Tsar Alexandre III de Rusia.
* 27 de marzo - Wilhelm Conrad Röntgen, físico alemán, premio Nobel de Física en 1901 (m. 1923).
* 24 de abril - Carl Spitteler, escritor suízo, Premio Nobel de Literatura (m. 1924).
* 16 de maio - Ilya Ilyich Mechnikov, escritor ruso, Premio Nobel de Literatura (m. 1916).
* 18 de xuño - Charles Louis Alphonse Laveran, médico francés, Premio Nobel (m. 1922).
* 10 de agosto - Abai Qunanbaiuli, poeta, compositor e filósofo casaco.
* 16 de agosto - Gabriel Lippmann, físico francés, premio Nobel de Física en 1908 (m. 1921).
* 16 de agosto - José Ojea Otero, político e escritor galego (m. 1900).
* 16 de agosto - Wollert Konow, primeiro ministro da Noruega (m. 1921)
* 25 de agosto - Rei Lois II de Baviera.
* 25 de agosto - Juan Bautista Egusquiza, presidente de Paraguai (m. 1902).
* 30 de setembro - Urbano Ferreiroa Millán, escritor galego (m. 1901).
* 24 de outubro - Rafael Antonio Gutiérrez, presidente do Salvador (m. 1921).
* 25 de novembro - José Maria Eça de Queirós, escritor portugués (m. 1900).

## Mortes 
* 8 de xuño - Andrew Jackson, presidente dos Estados Unidos.
* 2 de setembro - Bernardino Rivadavia, presidente da Arxentina.

## Outros 
* Comeza a Gran Fame na Irlanda coa caída da produción da pataca, que chegou ata 1849 levando á morte por fame a moitas persoas e á emigración doutras moitas.
* Domingo Fontán publica o seu célebre *Mapa de Galiza* ou "*Carta Geométrica de Galicia*".

Historia ano a ano
Barcelos

**Barcelos** é unha cidade portuguesa no Distrito de Braga, rexión Norte e subrexión do Cávado, con preto de 5 200 habitantes.

É sede dun concello de 378,70&nbsp;km² de área e 124&nbsp;555 habitantes (2008), dividido en 89 freguesías (é o concello con maior número de freguesías de Portugal). O concello áchase limitado ó norte polos concellos de Viana do Castelo e Ponte de Lima, ó leste por Vila Verde e por Braga, ó sueste por Vila Nova de Famalicão, ó suroeste por Póvoa de Varzim e ó oeste por Esposende.

D. Afonso Henriques concedeulle un foro en 1140. Está irmandada coa vila de Pontevedra.

## Freguesías 
As freguesías de Barcelos son as seguintes:
thumb|Galo de Barcelos

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lenda do Galo de Barcelos
Arxileto

O **Arxileto** (**Argilletum** en latín) era unha rúa que entraba no Foro Romano entre a curia e a Basílica Emilia e cruzaba o Arco de Xano. Era coñecida polas oficinas de banqueiros e polas librarías que nela se situaban.
Lenda do Galo de Barcelos

miniatura|dereita|220px|Figuriña do Galo de Barcelos.
A **lenda do Galo de Barcelos** narra a intervención milagrosa dun galo na proba da inocencia dun home acusado erradamente. Coñecida en Portugal como a "Lenda do Señor do Galo", ten varias versións e forma parte do repertorio medieval e xacobeo de lendas ou hagiografias de aforcados salvados milagrosamente, neste caso vinculadas ao Camiño Portugués a Santiago de Compostela. O relato é similar á lenda de Santo Domingo de la Calzada, sendo a de Barcelos unha versión serodia de case tres séculos da rexistrada no Códice Calixtino. O relato escrito máis antigo da versión portuguesa data de 1867, da autoría de Domingos J. Pereira  
miniatura|Cruceiro de Barcelos.
O suceso quedou representado nun cruceiro situado ante o Museo Arqueolóxico de Barcelos. Tamén nomeado Cruceiro do Señor do Galo, a súa data de construción é motivo de polémica: para algúns autores sería do século XIV e para outros de finais do XVII ou principios do XVIII. O monumento atopábase na veciña parroquia de Barceliños, no lugar da Forca Velha a carón dunha forca de pedra de cantería permanentemente levantada que permaneceu en uso até o 26 de xaneiro de 1712.

Durante o Estado Novo esta lenda foi identificada coa tradición artesanal oleira dos galos de roda que polo menos dende a década de 1930 tiña lugar en Barcelos 

## Lenda 
Un peregrino galego que saía de Barcelos camiño de Santiago de Compostela foi acusado de roubarlle prata a un terratenente e condenárono a morrer na forca. Como última vontade, pediu un encontro co xuíz, que nese momento se preparaba para comer un galo asado. O galego xuroulle que, como proba da súa inocencia, o galo se ía levantar do prato e cantaría. O xuíz empurrou o prato para un lado e ignorouno.

Con todo, cando o home estaba a ser aforcado, o galo levantouse e cantou. O xuíz, comprendendo o seu erro, correu para a forca e descubriu que o galego se salvara grazas a un nó mal feito.

De acordo coa lenda, o galego volveu anos máis tarde para esculpir o *Cruzeiro do Senhor do Galo*, agora no *Museu Arqueológico de Barcelos*.

Unha lenda semellante explica a orixe das As Burgas de Ourense. Unha moza de Ribadavia estaba namorada dun pegureiro amigo de ermitán Pedro (que era quen levaba as augas quentes desde o monte ata a vila). O mozo rexeitouna por crer que era unha tentación do Demo así que ela, como vinganza, roubou un cáliz na igrexa, púxoo no zurrón do pastor e acusouno de ladrón. Cando atoparon o cáliz no seu poder, apedrárono ata matalo. Cando o ermitán o soubo, alporizouse e marchou de Ribadavia para ir vivir a Ourense, levando consigo as augas quentes que, desde aquela, xorden nesta cidade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
1844

## Acontecementos 
### América 
* 27 de febreiro - Santo Domingo declara a súa independencia a respecto de Haití. A antiga illa caribeña de La Española, fica dividida en dous estados.
* O Brasil recoñece a independencia de Paraguai.

### Asia 
* 3 de xullo - Acordo comercial entre a China e os Estados Unidos.

### Europa 
* 8 de marzo - Iníciase o reinado de Óscar I de Suecia e de Noruega (até 1859).
* 16 de marzo - Grecia adopta unha Constitución con Parlamento bicameral e réxime monárquico constitucional. 
* 28 de marzo - Creación da Garda civil en España.
* 3 de maio - Goberno de Ramón María Narváez y Campos en España.
* 6 de xuño - Tropas prusianas reprimen a insurrección dos teceláns da Silesia. 
* 28 de agosto - Rencontro entre Karl Marx e Friedrich Engels en París.

### Arte e cultura 
* Joseph Mallord William Turner realiza o cadro "*Chuvia, vapor e velocidade*".

### Ciencia e tecnoloxía 
* 24 de maio - O inventor norteamericano Samuel Morse une por telégrafo Washington e Baltimore. 
* 3 de xuño - Extínguese o gran pingüín.
* 15 de xuño - Charles Goodyear acelera a vulcanización do caucho.
* O químico Karl Klaus descobre, en Rusia, un novo elemento químico, o rutenio.

## Nacementos 
* 1 de febreiro - Manuel Vázquez Castro, xornalista e escritor galego (m. 1885).
* 30 de marzo - Paul Verlaine, poeta francés (m. 1896) (n. 1896).
* 16 de abril - Anatole France, escritor francés, Premio Nobel de Literatura (n. 1924).
* 26 de agosto - Celso García de la Riega, publicista e historiador galego (m. 1914).
* 29 de setembro - Miguel Juárez Celman, presidente da Arxentina (m. 1909).
* 30 de setembro - Xosé María Chao Ledo, sacerdote e poeta galego (m. 1894).
* 15 de outubro - Friedrich Nietzsche, filósofo alemán (n. 1900).
* 27 de outubro - Klas Pontus Arnoldson, escritor e pacifista sueco, Premio Nobel da Paz (m. 1916).
* 18 de decembro - Ludwig Joseph Brentano, economista e reformador social alemán (m. 1931).

## Mortes 
* 24 de marzo - Bertel Thorvaldsen, escultor neoclásico dinamarqués (n. 1770).
* 27 de xullo - John Dalton, químico inglés.
* 30 de agosto - Francis Baily, astrónomo inglés (n. 1774).

## Outros 
Historia ano a ano
Odisha

**Odisha** é un estado indio localizado xunto ó Golfo de Bengala. Limita ó norte co Jharkhand, ó nordeste co Bengala Occidental, o leste co Golfo de Bengala, ó sur co estado de Andhra Pradesh e, ó oeste, co estado de Chhattisgarh. A súa capital, Bhubaneshwar, é coñecida como a *cidade das catedrais* polos seus numerosos templos.
1843

## Acontecementos 
### África 
* 12 de maio - Os británicos anexionan Natal á Provincia do Cabo. Os boers emprenden un segundo trek, cruzando as montañas de Drakensberg.

### América do Sur 
* 23 de maio - Chile ocupa o Estreito de Magalláns.

### Oceanía 
* 5 de novembro - So pretexto de ataques aos misioneiros franceses en 1836, Francia anexiona Tahití.
* 18 de novembro - Francia e Gran Bretaña acordan respectar a independencia das illas Hawaii.

### Europa 
* 3 de setembro - Grecia: Golpe de estado do xeneral Yannis Makriyannis. O rei Otón I convoca un asemblea constituínte.
* Robert Peel anula a prohibición de exportar máquinas da Gran Bretaña, acto que en tempos podía comportar a pena de morte.

### Arte e cultura 
* 11 de novembro - O escritor dinamarqués Hans Christian Andersen dá a coñecer o conto "O parruliño feo".
* O escritor español Mariano José de Larra publica "*El doncel de Don Enrique el Doliente*", novela histórica sobre o poeta Macías o Namorado.

### Ciencia e tecnoloxía 
* Astrofotografía : daguerrotipos do espectro solar tomados por Draper.
* O astrónomo alemán Samuel Schwabe descobre o ciclo das manchas solares.
* O físico británico James Prescott Joule descobre experimentalmente o equivalente mecánico da calor.
* O escocés James Nasmyth inventa o martelo mecánico a vapor.
* Invención da máquina de escribir por Charles Thurber.
* O químico sueco Carl Gustav Mosander descobre o elemento químico erbio.

## Nacementos 
* 29 de xaneiro - William McKinley, presidente dos Estados Unidos (m. 1901).
* 24 de febreiro - Teófilo Braga, político e escritor portugués (m. 1924).
* 15 de abril - Henry James, escritor estadounidense (m. 1916).
* 10 de maio - Benito Pérez Galdós escritor español (m. 1920).
* 21 de maio - Louis Renault, xurista francés, premio Nobel da Paz en 1907 (m. 1918).
* 3 de xuño - Rei Frederico VIII de Dinamarca (m. 1912).
* 9 de xuño - Bertha von Suttner, pacifista e escritora austríaca, premio Nobel da Paz en 1905 (m. 1914).
* 15 de xuño - Edvar Grieg, compositor noruegués (m. 1907).
* 7 de xullo - Camillo Golgi, médico italiano, premio Nobel de Medicina en 1906 (m. 1926).
* 17 de xullo - Julio Argentino Roca, presidente da Arxentina (m. 1914).
* 31 de agosto - Georg von Hertling, chanceler alemán (m. 1919).
* 24 de novembro - Luis Cadarso Rey, militar galego da Armada (m. 1898).
* 11 de decembro - Robert Koch, bacteriólogo e Premio Nobel de Medicina en 1905. Descubriu o bacilo da tuberculose (m. 1910).
* 15 de decembro - Francisco Silvela, político español, presidente do Goberno de España.

## Mortes 
* 21 de marzo - Robert Southey, escritor británico (n. 1774)
* 7 de xuño - Friedrich Hölderlin, poeta alemán (n. 1770)
* 2 de xullo - Samuel Hahnemann, médico alemán, creador da homeopatía (n. 1755)
* Xullo ou agosto - Sequoyah, creador do silabario cherokee (n. ca. 1767)
* 19 de setembro - Gaspard Gustave de Coriolis, matemático e físico francés (n. 1792)

## Outros 
Historia ano a ano
Bihar

**Bihar** é un estado da India localizado ao leste do país, xunto á fronteira co Nepal. A súa capital é Patna. O nome **Bihar** ven de *Vihara* que significa *mosteiro budista*. É un dos estados máis pobres da India, xa que non posúe moitas industrias.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Assam

**Assam** é un estado da India localizado ó leste do país.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Assam Temple.jpg|Templo
Ficheiro:Assamveggie.jpg|Mercado
Ficheiro:Brahmaputra River Homeward bound.jpg|Solpor en Guwahati
Ficheiro:Assam 133.jpg|Assam
Ficheiro:Sadhu at Vashista Ashram.jpg
Ficheiro:Assamese woman.jpg
Ficheiro:3 Rhinos grazing.jpg|Rinocerontes
Ficheiro:A group of 'Husori' for the occasion of Assamese 'Bohag Bihu' in their traditional attire.png|Grupo de 'Husori' na festa Bohag Bihu cos seus traxes tradicionais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
Trasno

::*Para o artigo sobre o proxecto de tradución de software libre, véxase **Proxecto Trasno**.*
miniatura|dereita|240px|Ilustración representando un trasno argallando nunha cociña, segundo unha intelixencia artificial.
Un **trasno** ou **trasgo** (do latín "trans gradi" ou "transgredi", ir máis alá, cometer infraccións) é unha criatura imaxinaria, unha especie de demo invisíbel, propia da tradición popular galega e do norte de Portugal. Denomínase tamén **diaño**, entendido como ente distinto do demo e nunca tan maligno coma este.

Adoita ser de hábitos nocturnos e serve para explicar sucesos de causa aparente descoñecida, sobre todo sucesos accidentais que comportan un dano non grave. Así, o trasno argalla para facer que rompa a louza, que se perdan as chaves, que caia un valado, que se leen os nobelos que estea fiando unha moza etc. Pero o trasno tamén pode andar detrás dunha persoa e seguila a todas partes. Ás veces toma forma animal (coma un cabalo, un can abandonado etc.).

## O trasno na cultura popular 
Contan en Curro, parroquia do concello pontevedrés de Barro, que dunha volta ían dúas velliñas ó muíño e atoparon un meniño só, abandonado, nu e mortiño de frío. Comezaron a limpalo e abrigalo e foron facer un lume para o quentar, pero cando o ían vestir o meniño desaparecera e, no seu lugar, estaba un home a rirse delas, dicindo: "*Jú, jú, juuuú! Dúas vellas de Curro quentáronme o cu!*".

De acordo coa cultura popular, existe un truco moi eficaz para librarse do trasno. Consiste en deixarlle nun prato ou, mellor, ciscado no chan, unha boa présa de lentellas, feixóns, graos de millo ou cousa semellante. Como o trasno non sabe contar máis de cen, cando chega a esta cifra ten que empezar de novo, e así manténselle ocupado sen que siga facendo das súas.

### Fraseoloxía 
* *Andar feito un trasno*: dise de quen anda só por camiños solitarios. 
* *Facer trasnadas*: facer maldades ás agachadas.
* *Ser do coiro do trasno*: ser da pel do demo, aplicado a rapaces que adoitan facer trasnadas.
* *Ser un trasno*: cualifícase así ó que parece compracerse facendo trasnadas. Tamén o rapaz revoltoso e inquedo.
* *Seica anda o trasno comigo*: saírlle a un todo mal, ó revés do que quería.

### Refráns 
* *Nunca se farta o trasno de facer trasnadas*.
* *Que ha facer o trasno se non son trasnadas?*

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Demo 
* Biosbardo
* Proxecto Trasno

### Ligazóns externas 
* Galicia Encantada, mitoloxía galega.
Os Ancares

Como topónimo **Os Ancares** pode referirse a:

;En Galiza
***Comarca dos Ancares**, na provincia de Lugo;

;Serra de Galiza
***Serra dos Ancares**, accidente xeográfico ao leste de Galiza.

;Fóra de Galiza

;En Castela e León
***Os Ancares**, comarca leonesa hoxe incluída no Bierzo.
Andhra Pradesh

**Andhra Pradesh** (en telugu: ఆంధ్ర ప్రదేశం), é un dos estados da India localizado no leste do país. É o oitavo meirande estado do país, abranguendo unha área de 162&nbsp;970 km². A súa capital é Hyderabad. Outras cidades importantes son Guntur, Vijayawada, Vishakhapatnam e Warangal.

Limita polo norte con Maharashtra, Chhattisgarh e Orissa, polo leste coa Baía de Bengala, polo sur con Tamil Nadu e polo oeste con Karnataka. Con 276.754&nbsp;km², equivalentes a un 8,4 % do total do territorio indio.

Os principais ríos do estado son o Godavari e o Krishna.

## Economía 
A agricultura foi de sempre a principal fonte de ingresos do estado. O arroz, a cana de azucre, o algodón e o tabaco son os principais cultivos. Recentemente estanse a desenvolver algunhas industrias como as das tecnoloxías da información e a biotecnoloxía.

Hyderabad, capital de Andhra Pradesh, é a quinta cidade da India, cunha importante cultura e unha industria crecente, convivindo tradición e tecnoloxía. Hyderabad, ao igual que Bangalore, converteuse nun dos principais puntos de investimento do país.
O principal porto do estado está na cidade de Vizag.

## Turismo 
En Andhra Pradesh áchanse numerosos centros de peregrinación. Tirupati é un dos templos hinduístas máis visitados do país. As covas de Borra, cunha antigüidade de máis dun millón de anos, ou o val de Araku son outros dos principais destinos turísticos da rexión.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Serra dos Ancares

[miniatura|Vista do Val do [río Ser no concello de Navia de Suarna.]]
A **serra de Ancares** é unha cordilleira administrativamente dividida entre Galicia e Castela e León, no extremo suroeste da cordilleira Cantábrica. Encóntrase situada na parte máis oriental da provincia de Lugo e na parte máis noroccidental da provincia de León.

## Características 
Constitúe o límite entre Galicia e Castela e León. De norte a sur, destacan nela os cumes de Miravales (1966 m), o Pico Cuíña  (1992 m), Pena Longa (1896 m), O Mustallar (1935 m), Pico de Lagos (1867 m), Pico dos Tres Bispos (1794 m) e Penarrubia (1822 m). Esta serra presenta fracturas nas súas fallas, formando pequenos vales polos que discorren os afluentes do río Navia na vertente galega e os da conca do río Sil na vertente leonesa.

Predominan lousas, calcarias, filitas, areíscas e cuarcitas. O clima que presenta é o oceánico de montaña. Os mamíferos que podemos encontrar son o lobo, o corzo e ocasionalmente o oso pardo. Entre as aves, destacan a aguia cobreira e a pita do monte, case extinta na parte galega da serra. En canto á vexetación xunta aos ríos atópanse salgueiros e abeneiros, tamén son frecuentes os castiñeiros, freixos e abeleiras, carballos e acivros por riba dos 1600 metros medra o mato, as uceiras nos solos máis pobres e os piornos nas zonas máis ricas.

Recentemente, no 2006, foi declarada Reserva da Biosfera pola UNESCO.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Panorámica dos Ancares.JPG| Vista panorámica da serra dos Ancares
Ficheiro:Ancares,_degrada_a_Piornedo,_Cervantes._Tres_Bispos.jpg|Pico Tres Bispos
Ficheiro:Rio Navia.jpg|Río Navia
Ficheiro:Ancares lucenses (Lugo, Galicia, España) 01.JPG|Camiño de Piornedo ata O Mustallar.
Ficheiro:Ancares lucenses (Lugo, Galicia, España) 02.JPG|Vista da serra.
Ficheiro:Ancares lucenses (Lugo, Galicia, España) 03.JPG|Piornedo.
Ficheiro:Ancares lucenses (Lugo, Galicia, España) 04.JPG|Vista do val.
Ficheiro:Ancares lucenses (Lugo, Galicia, España) 06.JPG|Camiño a Tres Bispos.
Ficheiro:Ancares lucenses (Lugo, Galicia, España) 08.JPG|Neve nos Ancares.
Ficheiro:Ancares lucenses (Lugo, Galicia, España) 09.JPG|Vista xeral.
Ficheiro:Bosque de castaños en Ancares.jpg|Castiñeiros cubertos de liques.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* *As montañas de Galiza*. A Nosa Terra, 2006. ISBN 84-8341-126-1
1530

## Acontecementos 
* 1 de novembro - Un erro nos diques dos Países Baixos mata 400&nbsp;000 persoas.

## Nacementos 
## Mortes 
* 6 de xuño - Bonifacio IV de Montferrato, marqués de Montferrato (n. 1512).
* 26 de decembro - Babur, emperador ou *moghul* da India (n. 1483).
* Andrea del Sarto , pintor italiano (n. 1486).

## Outros 
Historia ano a ano
1512

## Acontecementos 
* 25 de xullo - Tropas do rei Fernando o Católico, mandadas polo duque de Alba toman e ocupan a cidade de Pamplona, capital do reino de Navarra.

### Arte e cultura 
* 1 de novembro - Exponse ó público por primeira vez o teito da Capela Sistina, de Michelangelo.

## Nacementos 
* 31 de xaneiro - Henrique I de Portugal, rei de Portugal. 
* 5 de marzo - Gerardus Mercator, cartógrafo flamengo. 
* 10 de abril - Xacobe V de Escocia, rei de Escocia.
* 21 de decembro - Bonifacio IV de Montferrato, marqués de Montferrato (m. 1530).
* Tabinshwehti, rei de Birmania (m. 1550).
* Galeazzo Alessi - arquitecto italiano (m. 1572).

## Mortes 
* Alonso II de Fonseca - arcebispo de Santiago de Compostela.

## Outros 
Historia ano a ano
Abermaw

**Abermaw** (**Y Bermo** como forma coloquial e **Barmouth** en inglés) é unha vila e comunidade de 2&nbsp;500 habitantes do condado administrativo de Gwynedd (condado tradicional de Merionethshire) no noroeste de Gales, localízase no esteiro do río Mawddach, na baía de Cardigan.
A base económica tradicional da vila é a pesca, a construción de barcos de pesca e ao turismo ao balneario local.
A primeira referencia á vila data de 1549, e o edificio máis antigo data de comezos do século XV, o *Ty Gwyn* (Casa branca)
1351

## Acontecementos 
### Asia 
* A Sociedade do Loto Branco organiza unha rebelión contra o dominio mongol na China.

### Europa 
* 1 de maio- Zürich entra na Conferación Suíza.
* O rei Pedro IV de Aragón institúe o título de Duque de Xirona para o príncipe herdeiro, e que en adiante levarán os herdeiros da Coroa de Aragón.

## Nacementos 
* 1 de novembro - Duque Leopoldo III de Austria.

## Mortes 
## Outros 
Historia ano a ano
1842

## Acontecementos 
* 29 de agosto - Termina a Primeira Guerra do Opio co Tratado de Nanking. O Reino Unido anexa Hong Kong.

## Ciencia e tecnoloxía 
* O físico austríaco Christian Johann Doppler descobre o denominado efecto Doppler.

## Nacementos 
* 11 de xaneiro - William James, filósofo e psicólogo estadounidense.
* 18 de marzo - Stéphane Mallarmé, poeta francés.
* 9 de abril - Pascual Veiga, músico e compositor galego.
* 11 de abril - Edmond Audran, compositor francés (m. 1901).
* 18 de abril - Antero de Quental, poeta portugués.
* 26 de xullo - Berthold Delbrück, lingüista alemán (m. 1922).
* 6 de agosto - Justo Martínez Martínez, médico, militar e político galego (m. 1930).]
* 20 de setembro - James Dewar, físico e químico escocés. (m.1923)
* 26 de outubro - Vasili Vereshchagin, pintor ruso (m. 1904).
* 12 de novembro - John William Strutt, físico británico, premio Nobel de Física de 1904.
* 9 de decembro - Peter Kropotkin, teórico do anarquismo.
* 30 de decembro - Luciano Puga Blanco, avogado e político galego (m. 1899).

## Mortes 
* 23 de marzo - Stendhal, (Henri-Marie Beyle), escritor francés.
* 23 de maio - José de Espronceda, poeta español.
* 8 de outubro - Christoph Ernst Friedrich Weyse, organista e compositor danés (n. 1774).
* Luigi Cherubini, compositor musical italiano (n. 1760).

## Outros 
* Créase en Lugo o primeiro *Instituto de Segunda Ensinanza* de toda Galiza.

Historia ano a ano
Christiaan Barnard

**Christiaan Neethling Barnard**, nado en Beaufort West o 8 de novembro de 1922 e finado en Paphos o 2 de setembro de 2001, foi un médico surafricano. Efectuou o primeiro transplante de corazón o 3 de decembro de 1967.
## Traxectoria 
Estudou Medicina na Universidade de Cidade do Cabo, e tras realizar a residencia no Hospital Groote Schuur de Cidade do Cabo in Cape, converteuse no médico dunha pequena poboación rural, Ceres, da provincia do Cabo Oriental, onde casou en 1948 cunha enfermeira. En 1951 volveu a Cidade do Cabo e traballou en dous hospitais. En 1956 especializouse en cirurxía cardiovascular na Universidade de Minnesota.

Xa de volta en Suráfrica, no Hospital Groote Schuur, realizou numerosos experimentos de transplantes de corazón en animais. O 3 de decembro de 1967 realizou o primeiro transplante de corazón en humanos, a operación fíxoa un equipo de trinta persoas e durou nove horas. O operado, Louis Washkanski, sobreviviu 18 días antes de morrer dunha pneumonía inducida polas medicinas inmunodepresoras que tiña que tomar. Barnard continuou realizando operacións de transplante de corazón, e xa a segunda operación, realizada a Philip Blaiberg o 2 de xaneiro de 1968, foi un éxito, ao sobrevivir á operación máis de 19 meses, e estimulou o realización de transplantes noutros países.
Peter Barlow

**Peter Barlow**, nado en Norwich en 1776, e finado en 1862, foi un matemático e físico inglés. 
Profesor de matemáticas na Academia Militar de Norwich dende 1806.

Entre as súas obras están *Elementary Investigation of the Theory of Numbers* e *Essay on Magnetic Attractions* (1820).

Os seus traballos en óptica levoulle a inventar as lentes de Barlow. Tamén inventou e a Roda de Barlow, un disco metálico que se coloca nun campo magnético e xira arredor do seu eixo, o que constitúe o primeiro exemplo coñecido de motor eléctrico.

Barlow, Peter – Essay on magnetic attractions, and on the laws of terrestrial and electro magnetism, 1824 – BEIC 751993.jpg|*Essay on magnetic attractions, and on the laws of terrestrial and electro magnetism*, 1824