Dialecto berciano

[miniatura|Íntegro en [PDF, *Ensayos poéticos en dialecto berciano*.]]

**Dialecto berciano** é o nome xenérico das variedades dialectais tradicionalmente faladas na bisbarra do Bierzo. Estas variedades forman parte do continuo dialectal romance do Noroeste da Península Ibérica, e teñen puntos en común co asturleonés, o galego e en menor medida, outras variedades romances. Existen ou existían variedades locais coa súa propia identidade, como por exemplo, a fala de Bembibre (buecés), a de Toreno (toreniense) ou o fornelo do Val de Fornela, todas elas de base asturleonesa; o ancarés, o charro de Vilafranca, a fala do Val de Finolledo, a fala do Val de Valcarce e a fala da Merindade de Aguiar, todas elas de base galega.

## Referencias escritas 
A primeira referencia escrita sobre o dialecto berciano vén de man do cóengo Bernardo de Aldrete (século XVII), autor de *Origen y Principio de la Lengua Castellana*, que se decatou da realidade lingüística do Bierzo mentres realizaba o Camiño de Santiago, e fixo a seguinte observación: "os máis políticos falan ben o castelán, pero os non tanto e as mulleres o leonés que tira ao galego; verdade é que a veciñanza e os moitos que pasan de Galicia son a causa disto".

A mediados do século XIX publícase o traballo de Isidoro Andrés de Llano, *Recuerdo a Puentedeume en dialecto berciano* (1860, na Revista Esla). En 1861 Antonio Fernández y Morales escribe a instancias de Mariano Cubí, coautor, en dialecto berciano: " Ensaios poéticos en dialecto berciano " considerado polo autor como forma dialectal berciana do idioma galego. ("Entre o galego i o seu dialecto berciano", "O Berciano é un sub-dialecto galego", "se ben o berciano é un subdialecto galego"...).

Recolléronse expresións e vocabulario propio en diversos traballos sendo os máis interesantes os realizados por Luís A. Pastrana e David López, a principios da década de 1970, consistentes en nocións da descrición da morfoloxía e a sintaxe do dialecto, e un interesante dicionario de expresións e palabras; tamén cómpre mencionar a tese doutoral de Manuel Gutiérrez Tuñón, "El Habla de El Bierzo", publicada en 1975.

## Dificultade de clasificación 
miniatura|Situación lingüística nas provincias de León e Zamora

Considerouse sempre o Bierzo como unha ponte entre o galego oriental e o leonés, pero con caracteres propios moi diferenciados que levaron a definir esa fala do bierzo como dialecto berciano no século XIX, sendo encadrada dentro do dominio lingüístico galego por Antonio Fernández y Morales en 1861 e dentro do dominio lingüístico leonés por Ramón Menéndez Pidal, manifestando este que a liña divisoria entre o leonés e o galego se situaría entre as concas dos ríos Cúa e Sil. En 1934, Verardo García Rey, recolle o vocabulario do dialecto berciano na publicación *Vocabulario del Bierzo*, onde o autor explica que tras o seu traballo de campo, resituaría a franxa divisoria entre as falas asturleonesas e as galaico-portuguesas axustándoa estritamente ao trazado debuxado polo curso do río Sil. Jesús García e García, en 1994, sitúa a devandita franxa dende o Alto Cúa ata parte do concello de Ponferrada (Devesas, Fontesnovas).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Pueblos y ríos bercianos: significado e historia de sus nombres* (1994), Jesús García y García, ISBN 84-604-8787-3.
*  Antonio Fernández Morales (1861). *Ensayos poéticos en dialecto berciano*
* ''L'Asturianu n'El Bierzu. Apropósitu del ALBI*, de Ana Mª Cano en *Lletres Asturianes*, Boletín Oficial de la ALLA.
* *La Fala de Palacios de Sil*, de Roberto González-Quevedo; Academia de la Llingua Asturiana.
* *Aspeutos fónicos na fala de Forniella"; Héctor García Xil en *Lletres Asturianes*, Alla.
* *Cruce de dialectos en el habla de San Pedro de Olleros", Alfredo Álvarez Díaz en *Lletres Asturianes*.
* *El gallego-leonés de Ancares y su interés para la dialectología portuguesa''. Dámaso Alonso y García Yebra.
* "Recuerdo a Puentedeume en dialecto berciano", Isidoro Andrés de Llano.

### Ligazóns externas 
* "Determinación da Fronteira entre o Galego e o Leonés nas provincias de León e Zamora", Ana Seco Orosa 
*"Límites históricos entre el Gallego y el Asturiano-Leonés en El Bierzo" , Jesús García García