Deinosuchus

***Deinosuchus*** é un xénero extinto de crocodiliano relacionado cos aligátores que viviu hai entre 82 e 73&nbsp;millóns de anos (Ma), durante o Cretáceo tardío. O nome significa  "crocodilo terrible" e deriva das palabras do grego antigo *deinos* (δεινός), 'terrible' e *soukhos* (σοῦχος), 'crocodilo'. Os primeiros restos descubríronse en Carolina do Norte (Estados Unidos) na década de 1850; pero o xénero non foi descrito e nomeado ata 1909. Descubríronse máis fragmentos na década de 1940 e foron despois incorporados a unha reconstrución do cranio que tivo moita influencia, aínda que era inexacta, do Museo Americano de Historia Natural. Os coñecementos que se teñen de *Deinosuchus* son bastante incompletos, pero atopouse mellor material cranial nos últimos anos que aumentou os coñecementos científicos sobre este masivo predador.

Aínda que *Deinosuchus*, cos seus 10,6&nbsp;m de lonxitude máxima de adulto, é moito máis grande que calquera crocodiliano moderno, a súa aparencia global era moi similar á dos seus parentes menores. Tiña grandes dentes robustos adaptados para esmagar e crebar, e o seu dorso estaba cuberto de grosos osteodermos hemisféricos. Segundo un estudo, *Deinosuchus* podía vivir uns 50&nbsp;anos, crecendo a unha velocidade similar á dos crocodilianos modernos, pero mantiña este crecemento durante máis tempo.

Os fósiles de *Deinosuchus* atopáronse en dez estados dos Estados Unidos, como Texas, Montana, e moitos estados da costa leste, e tamén no norte de México. Vivía a ambos os lados do mar interior occidental que había en Norteamérica daquela, e era un superdepredador oportunista nas rexións costeiras do leste de Norteamérica. *Deinosuchus* acadaba os maiores tamaños no seus hábitats occidentais, pero as poboacións orientais eran as máis abondosas. Hai opinións diverxentes sobre se estas dúas poboacións representan especies separadas. *Deinosuchus* probablemente era quen de matar e comer dinosauros grandes. Tamén se podía alimentar de tartarugas mariñas, peixes, e outras presas acuáticas e terrestres.

## Descrición 
### Morfoloxía 
upright|miniatura|esquerda|Restauración do posible aspecto de *D. rugosus*

Malia o seu gran tamaño, o aspecto xeral de *Deinosuchus* non é moi diferente do dos modernos crocodilianos. *Deinosuchus* tiña un fociño ancho tipo aligátor, cun extremo algo bulboso. Cada maxila (o principal óso que leva dentes na mandíbula superior) contén 21 ou 22&nbsp;dentes. O número de dentes en cada óso dentario (o óso portador dos dentes na mandíbula inferior) é de polo menos 22. Parece que están adaptados a esmagar e crebar, máis que a perforar. A forza de trabada de *Deinosuchus* foi estimada entre 18&nbsp;000&nbsp;N

*Deinosuchus* tiña un padal óseo secundario, que lle permitía respirar polos seus orificios nasais, mentres que o resto da cabeza permanecía mergullada. A placa secundaria e vértebras procelas son características avanzadas e tamén se encontran nos modernos crocodilianos eusuquios.

Os osteodermos que cubrían o dorso de *Deinosuchus* eran infrecuentemente grandes, pesados e con buratiños profundos; algúns eran de forma aproximadamente hemisférica. Os profundos buratiños e canles neses osteodermos servían como puntos de adhesión do tecido conectivo. Isto foi despois corroborado cando quedou claro que a maioría dos espécimes coñecidos de *D. rugosus* xeralmente tiñan cranios de aproximadamente 1&nbsp;m cunha lonxitude estimada total de 8&nbsp;m e pesos de 2,3&nbsp;toneladas. Un espécime de cranio razoablemente ben conservado descuberto en Texas indicou que a cabeza do animal medía uns 1,31&nbsp;m, e a lonxitude do seu corpo calculouse en 9,8&nbsp;m. Porén, os restos fragmentarios máis grandes de *D. riograndensis* eran de 1,5 veces o tamaño da media de *D. rugosus* e determinouse que os individuos máis grandes desta especie podían chegar a 12&nbsp;m e quizais pesaban 8,5&nbsp;toneladas. Isto é só lixeiramente inferior que as estimacións previas para esta especie. *Deinosuchus* foi a miúdo descrito como o maior dos crocodiliformes de todos os tempos. Porén, outros crocodiliformes como *Purussaurus*, *Rhamphosuchus* e *Sarcosuchus* podían igualar ou superar o seu tamaño.

## Paleobioloxía 
### Hábitat 
[miniatura|Un fragmento mandibular de *Deinosuchus*, exhibido no [Museo de Ciencias Naturais de Carolina do Norte: Os fósiles deste grande aligatoroide descubríronse en 10 estados dos Estados Unidos e o norte de México.]]
miniatura|Os mares interiores de Norteamérica no Cretáceo. *Deinosuchus* vivía a ambos os lados do mar interior occidental.
*Deinosuchus* vivía a ambos os lados do mar interior occidental. Describíronse espécimes en dez estados dos Estados Unidos: Utah, Montana, Wyoming, Novo México, Nova Jersey, Xeorxia, Alabama, Mississippi, Texas e Carolina do Norte. David Schwimmer dixo que se descubriron fósiles de *Deinosuchus* tamén en Carolina do Sur e Delaware, pero ningún dos fósiles deses dous estados foron descritos formalmente. Os fósiles de *Deinosuchus* son máis abondosos na rexión da chaira costeira do Golfo de Xeorxia, preto da fronteira con Alabama.

A distribución de espécimes de *Deinosuchus* indica que estes crocodilianos xigantes seguramente preferían os ambientes de estuario. Aínda que algúns espécimes tamén se encontraron en depósitos mariños, non está claro se  *Deinosuchus* se aventuraba dentro do océano (como fai o moderno crocodilo de auga salgada); estes restos poderían terse desprazado despois da morte dos animais.

### Dieta 
[miniatura|*Deinosuchus* puido depredar grandes dinosauros [ornitópodos. Na imaxe o *Kritosaurus*, que viviu xunto con este crocodiliano xigante no ecosistema da Formación Aguja.]]

En 1954, Edwin H. Colbert e Roland T. Bird especularon que *Deinosuchus* "podía perfectamente ter cazado e devordo algúns dos dinosauros contemporáneos seus". David R. Schwimmer propuxo en 2002 que varias vértebras da cola de hadrosáuridos atopadas preto do Parque Nacional de Big Bend mostraban evidencias de marcas de dentes de *Deinosuchus*, o que reforzaba a hipótese de que *Deinosuchus* se alimentaba de dinosauros polo menos nalgunhas ocasións. Pénsase xeralmente que *Deinosuchus* empregaba tácticas de caza similares ás dos modernos crocodilianos, emboscando os dinosauros e outros animais terrestres á beira da auga e despois mergullándoos para afogalos. Un estudo de 2014 suxeriu que podería realizar o "rolo da morte", igual que os modenos crocodilos.

Schwimmer e G. Dent Williams propuxeron en 1996 que *Deinosuchus* podía depredar tartarugas mariñas. *Deinosuchus* probablemente usaba os seus dentes planos e robustos da parte traseira das súas mandíbulas para esmagar as coirazas das tartarugas.

### Taxas de crecemento 
miniatura|Osteodermos de *Deinosuchus* ilustrados por W.J. Holland. Son proporcionalmente moito máis grosos que os dos modernos crocodilianos

Un estudo de 1999 realizado por Gregory M. Erickson e Christopher A. Brochu suxeriu que a taxa de crecemento de *Deinosuchus* era comparable á dos crocodilianos modernos, pero que se mantiña durante moito máis tempo.

Schwimmer fixo notar en 2002 que as asuncións de Erickson e Brochu sobre as taxas de crecemento son só válidas se os aneis dos osteodermos reflicten períodos anuais, como ocorre nos crocodilianos modernos. Emmons asignou estes dentes a *Polyptychodon*, que el cría que era "un xénero de réptiles crocodilianos". O nome *Phobosuchus*, que foi creado inicialmente polo barón Franz Nopcsa en 1924, foi desde entón descartado porque contiña restos de varios crocodilianos diferentes que resultaron non estar relacionados uns con outros. Atopouse tamén mellor material cranial, e en 2002 David R. Schwimmer puido crear unha reconstrución computarizada composta do 90% do cranio. Porén, *Deinosuchus*, non foi un devanceiro directo dos modernos aligátores.

As especies pertencentes a *Deinosuchus* desde a resurrección do nome xenérico en 1979 foran tradicionalmente recoñecidas como *D. rugosus*, propia da parte leste do mar interior occidental, e o meirande *D. riograndensis* do lado oeste, caracterizado por diferenzas nas formas dos osteodermos e dentes. Esta asignación de especies non sempre foi do agrado de todos os investigadores e en 2002 propúxose que só había unha especie, *Deinosuchus rugosus*, e as diferenzas entre as dúas "especies" explicábanse como o resultado do maior tamaño do morfo do oeste. pero tamén críticas

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Sarcosuchus*
* *Stomatosuchus*