Equinodermos

[miniatura|240px|*Thymiosycia hilla* = *Holothuria hilla*, un [holoturoideo.]]
Os **equinodermos** (**Echinodermata**, plural latino do grego ἐχινόδερμα *echinóderma*, "pel con espiñas", de ἐχῖνος *echínos*, "espiña" δέρμα, -ατοσ *dérma, -atos*, "pel", *echinodermata*, da forma plural grega ἐχινοδέρματα). son un filo de animais deuteróstomos mariños e bentónicos. O seu nome alude ao seu exclusivo esqueleto interno formado por osículos calcarios. Posúen, en estado adulto, simetría pentarradial secundaria, caso único no reino animal, e un sistema vascular acuífero característico.

Os equinodermos xurdiron no Cámbrico, hai uns 600 millóns de anos, e a día de hoxe seguen sendo un dos filos máis importantes, contendo cerca de 7.000 especies viventes e arredor de 13.000 extintas.

## Características 
Este grupo ten, ademais da súa particular simetría que o fai doado de recoñecer, unhas características propias que se poden resumir do seguinte xeito:
# Teñen un esqueleto interno (endoesqueleto) formado por **ósiculos** calcarios, que aparece recuberto por unha epiderme con cilios.
# O celoma e amplo e complexo e dá lugar ao sistema hemal e ao sistema ambulacral, característicos destes animais.
# Son deuteróstomos e enterocélicos, co mesoderma derivado do arquéntero e o blastóporo orixina o ano, características todas elas comúns aos cordados. 
# A maioría dos membros deste grupo teñen un tubo dixestivo completo, con boca, esófago, intestino e ano.
# O sistema circulatorio tamén se chama **sistema hemal** e está formado por ringleiras de células con lagoas entre elas. Existe tamén un **sistema perihemal** que rodea ao anterior e que ten unhas cavidades chamadas seos e desenvolve un papel na nutrición do animal.
# O sistema nervioso non está centralizado nunha zona cerebroide (acefalia), e consta de tres aneis nerviosos dos que saen os nervios radiais cara aos distintos brazos.
# Carecen dun aparato respiratorio definido, só algúns presentan adaptacións para a respiración. Tamén carecen de sistema excretor.
# A reprodución é sexual, e son dioicos, con órganos reprodutores sinxelos e gonodutos simples.
# Teñen dous tipos de rexións: as cinco que posúen uns pés ou **podios** (ambulacro) e as que están no medio delas que carecen de podios (interambulacro). 
# As larvas nacen con simetría bilateral que logo nos adultos se transforma en simetría radial e nalgúns casos aparece unha simetría radial secundaria.

## Clasificación 
### Segundo o ITIS 
[miniatura|240px|[Estrelamar|Estrelas de mar (*Asteroidea*).]]
[miniatura|240px|*Paracentrotus lividus*, un [ourizo de mar moi abundante nas costas galegas (*Echinoidea*).]]
[miniatura|240px|[Cogombro de mar no Aquarium Finisterrae da Coruña. (*Holothuroidea*).]]

'*Filo *Echinodermata'''*
* subfilo *Eleutherozoa* Bather, 1900
** superclase *Asterozoa* Zittel, 1895
*** clase *Asteroidea* Blainville, 1830 
*** clase *Somasteroidea* Spencer, 1951
** superclase *Cryptosyringida* Smith, 1984
*** clase *Echinoidea* Leske, 1778 
*** clase *Holothuroidea* Blainville, 1834 
*** clase *Ophiuroidea* Gray, 1840
* subfilo *Pelmatoza* Bather, 1900
** clase *Crinoidea* Miller, 1821

### Segundo o WRMS 
*'Filo *Echinodermata*'*
* subfilo *Asterozoa*
** clase *Stelleroidea*
*** subclase *Asteroidea* 
*** subclase *Ophiuroidea* 
* subfilo *Crinozoa*
** clase *Crinoidea*
* subfilo *Echinozoa*
** clase *Echinoidea* 
** clase *Holothuroidea*

### Segundo o NCBI 
*'Filo *Echinodermata*'*
* sen rango *Eleutherozoa*
** superclase *Asterozoa*
*** clase *Asteroidea* 
*** clase *Ophiuroidea* 
** superclase *Echinozoa*
*** clase *Echinoidea* 
*** clase *Holothuroidea* 
* sen rango *Pelmatozoa*
** clase *Crinoidea*

## Filoxenia 
O seguinte cladograma amosa as posibles relacións filoxenéticas dos principais grupos de equinodermos:

(*) Parafilético.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:SeaUrchin.jpg|Ourizo de mar(*Echinoidea*)
Ficheiro:Ptilometra_australis_Passion_Flower_feather_star.jpg|Crinoideo(*Crinoidea*)
Ficheiro:Holothuria leucospilota.jpg|Holoturias(*Holothuroidea*)
Ficheiro:Red-knobbed.starfish.arp.jpg|Estrela de mar (*Asteroidea*)
Ficheiro:Ophiura_ophiura.jpg|Ofiura(*Ophiuroidea*)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Brusca, R. C. & Brusca, G. J. (2005): *Invertebrados*, 2ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana de España. ISBN 0-87893-097-3.
* Frings, H. e Frings, M. (1975): *Conceptos de Zoología*. Madrid: Editorial Alhambra. ISBN 84-205-0505-6.
* Grassé, P.-P., E. A. Poisson e O. Tuzet (1976): *Invertebrados*. (En Grassé, P.-P., *Zoología*, vol. 1). Barcelona: Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4.
* Hickman, C. P., W. C. Ober e C. W. Garrison (2006): *Principios integrales de zoología*, 13ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana. ISBN 84-481-4528-3.
* Meglitsch, P. A. (1986): *Zoología de invertebrados*, 2ª ed. Madrid: Ed. Pirámide. ISBN 84-368-0316-7.
* Remane, A., Storch, V. e Welsch, U. (1980): *Zoología sistemática. Clasificación del reino animal''. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0608-2.

### Outros artigos
* Estrelamar
* Ourizo do mar

### Ligazóns externas 
* Animaldiversity 
* Proxecto árobore da vida