open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
O Cepo, Cumbraos, Sobrado

**O Cepo** é un lugar da parroquia de Cumbraos, no concello coruñés de Sobrado na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2018 tiña 11 habitantes (7 homes e 4 mulleres).

## Ponte do Cepo-Guisó 
Tamén coñecida coma a ponte gótica de Guisó, é unha ponte medieval situada no antigo camiño que comunicaba os lugares do Cepo e Guisó. Segundo a tradición, por ela transportouse a pedra con que se construíu o mosteiro de Sobrado.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cumbraos 
### Parroquias de Sobrado 
## Notas
O Outeiro, Cumbraos, Sobrado

**O Outeiro** é un lugar da parroquia de Cumbraos, no concello coruñés de Sobrado na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2018 tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres).

## Toponimia 
A orixe do topónimo é o latín , que é unha parte alta ou elevación do terreo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cumbraos 
### Parroquias de Sobrado 
## Notas
Subrexión de Loimaa

A **subrexión de Loimaa** (en finés *Loimaan seutukunta*) é unha das cinco subrexión da rexión de Finlandia Propia. En 2017 tiña unha poboación de 34&nbsp;556 habitantes.

## Municipios 
## Historia 
* 1 de xaneiro de 2005: Loimaa e Loimaan kunta fusionáronse na cidade de Loimaa.
* 1 de xaneiro de 2005: Karinainen e Pöytyä fusionáronse no municipio de Pöytyä.
* 1 de xaneiro de 2009: Yläne uniuse a Pöytyä.
* 1 de xaneiro de 2009: Mellilä e Alastaro uníronse a Loimaas.
* 1 de xaneiro de 2015: Tarvasjoki abandonou a subrexión de Loimaa ao fusionarse con Liedo e integrándose na subrexión de Turku.

## Poboación 
A seguinte táboa amosa a tendencia demográfica da subrexión cada cinco anos dende 1980.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web da subregión de Loimaa 
** Sitio web de Aura 
** Sitio web de Koski Tl 
** Sitio web de Loimaa 
** Sitio web de Marttila 
** Sitio web de Oripää  
** Sitio web de Pöytyä
Jackie Robinson

**Jack Roosevelt Robinson**, nado en Cairo, Xeorxia (Estados Unidos) o 31 de xaneiro de 1919 e finado en Stamford, Connecticut o 24 de outubro de 1972, foi un xogador de béisbol profesional. Foi o primeiro xogador afroamericano en xogar na era moderna das Ligas Maiores de Béisbol (MLB). Robinson rompeu a barreira da cor do béisbol cando os Brooklyn Dodgers o colocaron como xogador titular na primeira base o 15 de abril de 1947. Cando os Dodgers asinaron a Robinson, anunciaron a fin da segregación racial no béisbol profesional que relegaba desde 1880 aos xogadores de cor ás Ligas Negras. Robinson foi seleccionado para o Salón da Fama do Béisbol en 1962.

Robinson tivo unha destacábel carreira de dez anos na MLB. No seu primeiro ano, 1947, recibiu o primeiro trofeo da historia outorgado ao mellor novato da MLB. Posteriormente, foi escollido seis temporadas consecutivas para xogar o Partido das Estrelas (1949–1954) e gañou o trofeo ao Xogador máis Valioso (MVP) da Liga Nacional, sendo o primeiro xogador de cor en conseguilo. A nivel colectivo, participou cos Dodgers en seis Series Mundiais, contribuíndo á vitoria na edición de 1955. En 1997, a MLB decidiu retirar o seu dorsal 42 para todos os equipos, sendo o primeiro atleta profesional en calquera deporte en recibir esa honra. Ademais, a MLB adoptou a tradición de celebrar cada ano o "Día de Jackie Robinson", no cal todos os xogadores de todos os equipos levan o dorsal 42.

O carácter de Robinson, o seu uso da non-violencia e o seu incuestionábel talento desafiaron as bases tradicionais da segregación que marcaba moitos outros aspectos da vida estadounidense. Influíu na cultura e contribuíu significativamente ao movemento polos dereitos civís. Robinson foi tamén o primeiro analista de televisión negro na MLB e o primeiro vicepresidente negro dunha gran corporación estadounidense, Chock full o'Nuts. 
[miniatura|160x160px|Jackie Robinson nun [Dólar de prata Jackie Robinson|dólar conmemorativo do seu 50 aniversario como xogador (1997)]]
Na década de 1960, axudou a establecer o Freedom National Bank, unha institución financeira de propiedade afroamericana con sede en Harlem, Nova York. Despois da súa morte en 1972, en recoñecemento aos seus logros dentro e fóra do campo, Robinson recibiu postumamente a Medalla de Ouro do Congreso e a Medalla Presidencial da Liberdade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Dólar de prata Jackie Robinson

### Ligazóns externas 
* Fundación Jackie Robinson
A Portacal, Cumbraos, Sobrado

**A Portacal** é un lugar da parroquia de Cumbraos, no concello coruñés de Sobrado na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2018 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).

## Carballo de Portacal 
Neste lugar áchase o que é considerado o segundo carballo máis antigo de Galiza pola Sociedade Galega de Historia Natural. En 2011 foi incluído no catálogo de árbores senlleiras da Xunta de Galicia.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cumbraos 
### Parroquias de Sobrado 
## Notas
A novela de Violette

***A novela de Violette*** (en ) é unha novela escrita pola Marquesa de Mannoury publicada en 1882. Conta a historia das relacións lésbicas da protagonistas, Violette, da man da condesa de Mainfroy, e a relación desta con Florence, unha famosa artista lesbiana.

Foi traducido ó galego por Marie Abraira e foi publicado pola Editorial Hugin e Munin no ano 2014.

## Notas
Homo luzonensis

***Homo luzonensis*** refírese ós restos fosilizados dun homínido que foron descubertos na cova do Callao, en Luzón, Filipinas no ano 2007 por Armand Salvador Mijares. Especificamente, o achado inicial consistiu nun único metatarso de 61 milímetros que, cando foi datado empregando datación radiométrica, descubriuse que tiña 67&nbsp;000 anos de antigüidade, é dicir do Plistoceno serodio.

## Notas
Casa de la Seda

A **Casa de la Seda**, tamén chamada **Casa do Gremio dos Veleiros**, **Casa Gremial da arte Maior da Seda** ou **Casa da arte Maior da Seda** (en catalán: *Casa del Gremi dels Velers*) é unha edificación considerada Ben de interese cultural na súa categoría de Monumento dende o 2 de xuño de 1920 situada na cidade de Barcelona. Foi construída entre 1758 e 1763 como sede do gremio de tecedores de veos de seda, creado en 1553. Algúns autores confunden o significado da palabra "veleiros", neste caso "fabricantes de veos de seda", coas persoas que se dedican á fabricación de velas para embarcacións.

O edificio foi proxectado por Joan Garrido e conserva os esgrafiados orixinais do século XVIII nas fachadas suroeste, que dá á Vía Laietana, e sueste. A outra fachada, que dá á praza de San Francisco, foi unha parede medianeira até a apertura da Vía Laietana, e coincidindo coa remodelación do edificio que dirixiu en 1930 o arquitecto Jeroni Martorell, o estucador Ferran Serra fixo outros esgrafiados imitando os antigos para harmonizar a imaxe do edificio resultante. Na esquina hai unha imaxe da Inmaculada Concepción obra de Joan Enrich. Nos últimos anos o edificio foi rehabilitado integramente, incluíndo no interior as dependencias do colexio e todas as salas e salóns, mobiliario e carpintarías, tapicerías, pergamiños e mapas, e no exterior do edificio levouse a cabo a limpeza e restauración das fachadas, os esgrafiados, contraventás, balcóns, a azotea e o vestíbulo.

## Fondo documental 
O fondo documental do Colexio da arte Maior da Seda de Barcelona ingresou no Arquivo Histórico da Cidade de Barcelona (AHCB) o mes de novembro de 2012, como resultado da cesión en comodato e por vontade do propio CAMS. O fondo está identificado como fondo privado e, dentro deste grupo, como fondo de entidades, e inclúe documentos do Colexio da arte Maior da Seda, do Gremio de Veleiros de Seda, do Gremio de Tapiceiros e do Gremio de Pasamaneros.

## Notas
Entroido Quente

O **Entroido Quente** é unha festa celebrada na vila de Maceda a finais do mes de xullo. Está organizada pola Asociación O Cruceiro. Trátase dunha especie de entroido, pero en verán.
## Historia 
A festa xorde coa creación dunha asociación xuvenil en Maceda. Ao principio, o Entroido Quente ía ser unha guerra de globos pero precisábanse recursos dos que a asociación non dispuña. Co tempo, xurdiu a idea de celebrar un entroido no verán. No comezo contaban con pouco presuposto para levar a cabo esta proposta e decidiron facer unha serie de probas pola vila, que máis tarde pasarían a chamarse Rally do Humor. Ao remate destas probas realizábase un concerto. O Entroido Quente foi crecendo en asistentes e actividades ata os días de hoxe.

## Descrición 
Comeza ás cinco da tarde co chamado "Chupinazo de saída", que dá lugar á realización dunha serie de probas por toda a vila chamadas Rally do Humor. As persoas participantes, por equipos, teñen que atopar o sitio do que se lles fala mediante unha pista para así poder realizar a proba. Os dous equipos que máis puntuación obteñan pasan a unha final e o gañador obtén a vitoria no Rally do Humor. 

Ao finalizar estas probas, unha charanga anima as rúas da vila e á noite celébranse entre dous e tres concertos no recinto da festa.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Entroido

### Ligazóns externas 
* Páxina web da festa
Corvinella

[miniatura|240px|*[Urolestes melanoleucus|Corvinella melanoleuca* = *Urolestes melanoleucus*]]
***Corvinella*** é un xénero  de aves da orde dos paseriformes, infraorde dos *Corvida*, suborde dos oscines, unha das catro que integran a familia dos lánidos.

O xénero conta, segundo moitos autores, con tan só dúas especies descritas, (aínda que unha delas na actualidade de clasifica noutro xénero, *Urolestes*, como *Urolestes melanoleucus*) que se distribúen pola África subsahariana, que habitan nas sabanas máis abertas, e en bosques [`trópico|tropicais]], onde se as pode ver pousadas ergueitas na copa das árbores ou en cabos de teléfono. 

## Características 
Son picanzos moi grandes, e coas colas moi longas. Nas dúas especies, ambos os sexos son moi parecidos, aínda que diferenciábeis. Ao contrario que os picanzos do xénero *Lanius* son aves gregarias.

Desde os seus pousadoiros lánzanse sobre as súas presas, cazándoas ás veces en voo, pero principalmente no solo. Aliméntanse sobre todo de insectos grandes, aínda que tamén de pequenos paxaros, réptiles e mamíferos.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1831 polo cirurxián, botánico, ornitólogo e naturalista francés René Primevère Lesson, polo que o xénero *Corvinella* resultaría ser un taxon monotípico.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Harris, Tony (2000): *Shrikes and Bush-Shrikes*. Princeton, Nova Jersey, USA: Princeton University Press. ISBN 0-6910-7036-9.
* Lefranc, Norbert (1997): *Shrikes: A Guide to the Shrikes of the World*. New Haven, Connecticut, USA: Yale University Press. ISBN 0-3000-7336-4.
* Lefranc, Norbert & Tim Worfolk (2103): *Shrikes* Londres, UK: A & C Black. ISBN 978-1-4081-8756-2.

### Outros artigos 
* Paseriformes
* Corvida
* Corvoideos
* Lánidos
* *Urolestes*

### Ligazóns externas 
* *Corvinella* Leson, 1831 na EOL.
Jenkins

O apelido **Jenkins** pódese referir a:

* **Charles Jenkins** (nado en 1989), xogador de baloncesto dos EEUU;
* **David Jenkins** (1912-2002), bibliotecario, escritor e editor galés;
* **Gilbert Kenneth Jenkins** (1918-2005), numismático inglés;
* **Joseph Jenkins Roberts** (1809-1876), primeiro presidente de Liberia;
* **Richard Jenkins** (nado en 1947), actor estadounidense;
* **Richard Walter Jenkins** (1925-1984), coñecido como **Richard Burton**, actor estadounidense;
Orlando (novela)

***Orlando: Unha biografía*** (título orixinal en ) é a sexta novela de Virginia Woolf, publicada orixinalmente o 11 de outubro de 1928. A editorial que se encargou da súa publicación, Hogarth Press, pertencía ao matrimonio Woolf. 

## Temas 
Trátase dunha obra en parte biográfica, baseada na vida da noiva de Woolf, Vita Sackville-West. Constitúe unha das novelas máis accesibles de Woolf, e por iso a de maior éxito da autora en vida. Influíu moito na literatura da época no aspecto estilístico. Ademais, considérase unha obra de importancia na literatura en xeral, e na escritura feminina e os estudos de xénero en particular.

Nesta novela trátanse temas considerados tabús na súa época como a homosexualidade, a sexualidade feminina, ademais do papel da muller na sociedade e como creadora literaria. Todos estes temas preséntanse contextualizados en distintos períodos históricos: dende o período isabelino, pasando polo período vitoriano, até comezos do século XX.

## Adaptacións 
A directora Sally Potter rodou unha versión cinematográfica en 1992, con Tilda Swinton como *Orlando* e Quentin Crisp como a raíña Isabel I.

## Traducións 
* *Orlando: Unha biografía* (2014). Tradución directa ao galego de Celia Recarey. Irmás Cartoné.

## Notas
Corvoideos

A dos **corvoideos** (*Corvoidea*) é unha das superfamilias en que se divide a infraorde dos *Corvida*, da suborde dos oscines, dentro da  orde dos paseriformes).

Trátase dun clado que non difire moito do que foi descrito en 1990 por Sibley e Ahlquist, e que consta dun gran número de paxaros cantores de diferentes tamaños.

Este grupo comprende especies europeas, como moitas das familias dos córvidos, laníidos e oriólidos. Porén, a mayoría das familias son exóticas e se distribúense en gran parte de África, Asia, Australia e Nova Guinea, como, por exemplo, as aves do paraíso.

## Familias 
A superfamilia comprende as seguintes familias:

* *Aegithinidae*
* *Artamidae*
* *Callaeidae*
* *Campephagidae*
* *Cnemophilidae*
* *Corcoracidae*
* *Corvidae*
* *Dicruridae*
* *Laniidae*
* *Malaconotidae*
* *Melanocharitidae*
* *Monarchidae*
* *Neosittidae*
* *Vireonidae*
* *Oriolidae*
* *Pachycephalidae* 
* *Paradisaeidae*
* *Paramythiidae*
* *Pityriaseidae*
* *Platysteiridae*
* *Prionopidae*
* *Rhipiduridae*
* *Vangidae*

## Galería 

Black Cuckoo-Shrike fem - Kenya 0322 (16840367358).jpg|*Campephaga flava*(*Campephagidae*)
White winged Chough ANBG email.jpg|*Corcorax melanorhamphos*(*Corcoracidae*)
Fork-tailed Drongo (Dicrurus adsimilis).jpg|*Dicrurus adsimilis*(*Dicruridae*)
Alcaudón real (Lanius meridionalis) Southern Grey Shrike.jpg|*Lanius meridionalis*(*Laniidae*)

Bluecrestedflycatcher.jpg|*Myiagra azureocapilla*(*Monarchidae*) 
Varied Sitella (Daphoenositta chrysoptera) (21596218051).jpg|*Daphoenositta chrysoptera*(*Neosittidae*)
Loriot d'Europe by Michel Idre.jpg|*Oriolus oriolus*(*Oriolidae*)
Epimachus meyeri -Papua New Guinea -male-8.jpg|*Epimachus meyeri*(*Paradisaeidae*)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Barker, F. K.; G. F. Barrowclough & J. G. Groth (2002): "A phylogenetic hypothesis for passerine birds; Taxonomic and biogeographic implications of an analysis of nuclear DNA sequence data". *Proc. R. Soc. Lond. B.* **269**: 295-308.
* Barker, F. K.; A. Cibois, P. Schikler, J. Feinstein & J. Cracraft (2004): "Phylogeny and diversification of the largest avian radiation". *Proc. Natl. Acad. Sci. USA* **101**: 11040-11045.
* Harshman, J. (2007): "Classification and phylogeny of birds", páxinas 1-35 en: B. G. M. Jamieson, ed. *Reproductive biology and phylogeny of birds*. Enfield, Nova Hampshire, USA: Science Publishers, Inc. ISBN 978-1-5780-8386-2.
* Sibley, Charles Gald & Ahlquist, Jon Edward (1990): *Phylogeny and classification of birds*. New Haven, Connecticut, USA: Yale University Press. ISBN 978-0-3000-4085-2.

### Outros artigos 
* Paseriformes
* *Corvida*

### Ligazóns externas 
* Corvoidea na EOL.
Hadrián VII

***Hadrián VII*** (en ) é unha novela de 1904 escrita por Frederick Rolfe, quen a escribiu baixo o pseudónimo "Baron Corvo". A obra máis coñecida de Rolfe, esta novela desenvólvese a partir dun artigo que escribiu no conclave para elixir o sucesor do papa León XIII. O limiar introdúcenos a George Arthur Rose (un dobre transparente do propio Rolfe): un candidato fracasado de sacerdote que renegou da súa vocación por mor das maquinacións da arquitectura eclesiástica da Igrexa católica, e que agora vive só co seu gato amarelo.

Foi traducida ó galego por Celia Recarey e foi publicada pola editorial Irmás Cartoné no ano 2014.

## Notas
O triunfo do ovo

***O triunfo do ovo*** (en , tamén coñecido polo título completo *O triunfo do ovo. Un libro de impresións sobre a vida americana en relatos e poemas*, en ) é un libro publicado orixinalmente en 1921 escrito polo estadounidense Sherwood Anderson. Foi o terceiro libro de Anderson en ser publicado por B.W. Huebsch e a súa segunda colección de historias despois do éxito de *Winesburg, Ohio*. O libro contén 15 historias precedidas por fotografías de sete esculturas de barro da muller de Anderson naquel entón, feitas polo escultor Tennessee Mitchell, que foron inspiradas polas personaxes do libro.

## Contidos 
O volume inclúe as seguintes historias:
* "O mudo" ("The Dumb Man")
* "Quero saber por que ("I Want to Know Why")
* "Sementes" ("Seeds")
* "A outra muller" ("The Other Woman")
* "O ovo" ("The Egg")
* "Lámpadas apagadas" ("Unlighted Lamps")
* "Senilidade" ("Senility")
* "O home do abrigo marrón" ("The Man in the Brown Coat")
* "Irmáns" ("Brothers")
* "A trapela" ("The Door of the Trap")
* "A moza de Nova Inglaterra" ("The New Englander")
* "Guerra" ("War")
* "Maternidade" ("Motherhood")
* "De ningures á nada" ("Out of Nowhere Into Nothing")
* "O home da trompeta" ("The Man with the Trumpet")

## Traducións 
* *O triunfo do ovo* (2015). Tradución directa ao galego de Celia Recarey e Carlos Valdés. Irmás Cartoné.

## Notas
Juan Gómez Tonel

**Juan Gómez Tonel**, coruñés ou aveciñado na Coruña no primeiro cuarto do século XVII, foi un escritor e poeta en lingua galega, lingua castelá e latín, coordinador das *Exequias da Raíña Margarida*.

## Traxectoria 
[miniatura|*Relación de las Exequias que hico la real Audiencia del Reyno de Galiçia a la Magestad de la Reyna D. Margarita de Austria nra Señora descriptas y puestas en stilo por [Ioan Gomez Tonel*.]]
Poucos datos se coñecen sobre este personaxe. Segundo as informacións de Antonio Rey Soto e Antonio Taboada Roca que recolle Xosé María Álvarez Blázquez, foi nado na montaña coruñesa, dentro da xurisdición de Santiago de Compostela. A vida de Gómez Tonel pérdese nas néboas do litoral das Mariñas. “Chore nosa montaña do gando, -leite e novidades de espida” son a única referencia autobiográfica. Mais si se coñece, a través dos seus escritos, a súa ideoloxía antierasmista e a súa profunda cultura renacente.

O día 29 de marzo de 1616 actuaba como lugartenente do alguacil maior do Reino de Galicia, ao servizo da Real Audiencia de Galicia. Outro dato máis canto a esta figura subminístrao o historiador Antonio Neira de Mosquera: "parece que Gómez Tonel tiña unha imprenta en Santiago". Porén, este é un dato que aínda non se puido comprobar.

A noticia da morte de Margarida de Austria-Estiria, raíña consorte de Filipe III de España, foi recibida en San Lorenzo de El Escorial o 15 de outubro de 1611. A Real Audiencia de Galicia decide honrar a soberana cuns fastuosos funerais e manda escribir a Gómez Tonel as composicións que se titularon, na edición de Santiago de 1612, *Relación de las Exequias que hiço la real Audiencia del Reyno de Galiçia a la Magestad de la Reyna D. Margarita de Austria nra Señora*. Colaboran nesta obra, amais do seu corifeo Pedro Vázquez de Neira, frei Antonio Brañales, frei Luís de Tapia, Alonso Pérez de Lara e Alonso Ordóñez das Seijas.

Sexa como for, o volume preparado por Gómez Tonel para a ocasión gozou de edición, levada a termo en Compostela na imprenta de Xoán Pacheco. De todos os exemplares impresos, na actualidade só se conservan tres: un custodiado no Museo Británico (adquirido en 1892), outro na Biblioteca Nacional de Madrid (procedente do mosteiro de Alcobaça) e un terceiro (lixeiramente mutilado) na Biblioteca Xeral da Universidade de Santiago de Compostela.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Pedro Vázquez de Neira
* Literatura galega dos Séculos Escuros
* *Relación de las Exequias que hico la Real Audiencia del Reyno de Galiçia, á la Magestad de la Reyna D. Margarita*
Katie Bouman

**Katherine Louise Bouman**, nada en West Lafayette o 9 de maio de 1989 é unha profesora de ciencias da computación no Instituto Tecnolóxico de California. Investiga métodos computacionais para imaxes e liderou a primeira visualización dun burato negro utilizando o proxecto *Event Horizon Telescope*.

## Traxectoria 
Bouman ouviu falar por primeira vez sobre o proxecto *Event Horizon Telescope* cando era estudante de secundaria en West Lafayette, Indiana.

Estudou enxeñaría eléctrica na Universidade de Míchigan e graduouse *Cum laude*.  Obtivo unha mestría en enxeñaría eléctrica no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts, onde tamén completou o seu doutoramento.

Bouman foi membro do MIT Haystack Observatory. Foi apoiada por unha bolsa de posgrao da Fundación Nacional de Ciencias.

A súa tese de mestría *Estimating Material Properties of Fabric through the observation of Motion* foi galardoada co Premio Ernst Guillemin á mellor tese de mestría.

Uniuse á Universidade de Harvard como bolseira postdoutoral no equipo Event Horizon Telescope Imaging.

En 2017, impartiu unha charla TED: *Como tomar unha fotografía dun buraco negro*.

### Carreira profesional 
[miniatura|250px|Primeira fotografía dun [burato negro supermasivo tomada polo Telescopio Event Horizon.]]
Bouman ingresou no Instituto de Tecnoloxía de California como profesora asistente en 2019.  As súas investigacións versan sobre novos sistemas para imaxes computacionais.

En abril de 2019 foi responsable das primeiras imaxes dun burato negro, achegando apoio computacional para aprender sobre a relatividade xeral no réxime de campo forte.  Teorizou que os buratos negros deixan unha sombra de fondo de gas quente. con ondas de radio que lles permitiron atravesar o po galáctico, e complementada cun algoritmo que foi creado por Bouman.

## Notas
Isabel Seca Vijande

**Isabel Seca Vijande**, nada na Pontenova o 25 de setembro de 1982 é unha enxeñeira química, científica,  activista social e divulgadora científica galega.

## Traxectoria
Titulada en Enxeñaría Superior Química pola Universidade de Santiago de Compostela, onde publicou artigos sobre o uso de biofilmes para o procesado de augas de refugallo e o funcionamento dos reactores anamox, tema da tesiña do seu Diploma de Estudos Avanzados en Enxeñaría Ambiental e Bioprocesos. Desenvolveu tamén investigacións sobre o aproveitamento dos refugallos da industria leiteira na Universidade de Coímbra, no marco do seu proxecto de fin de carreira.

Desde 2015 escribe artigos de divulgación científica no portal GCiencia, e no Portal Galego da Língua, entre outros medios.

Por volta do 2006 comezou a colaborar coa asociación Verdegaia en cuestións de defensa e educación ambiental. Foi unha das fundadoras da Semente, Escolas de Ensino Galego no 2011. Foi unha das iniciadoras do movemento de autodefensa feminista que xurdiu en Santiago de Compostela no 2016.

Dende 2016 é profesora interina de TIC e Tecnoloxía na Consellería de Educación da Xunta de Galicia.

## Notas
Astilleros Cardama

**Astilleros y Varaderos Francisco Cardama S.A.** é un estaleiro galego cuxas instalacións se atopan no barrio de Bouzas (Vigo), iniciándose no ano 1916 nas actividades de deseño, construción, reparación e transformación de buques, así como tamén de todo tipo de estruturas flotantes en xeral, actividade que a empresa continúa desenvolvendo na actualidade.

## Instalacións 
"Astilleros y Varaderos Francisco Cardama S.A." dispón de diversas instalacións situadas en Bouzas (Vigo), entre as que destacan 6 vías de diques secos destinadas á construción e reparación con capacidade máxima para buques de 105 metros de eslora e 14,60 metros de manga. Ademais, o estaleiro tamén dispón nas súas instalacións dun peirao de reparacións propio de 80 metros de lonxitude.
Manicho

[miniatura|300px|Día Internacional dos Manichos, [13 de agosto do ano 2002.]]
Os **manichos**, tamén chamados **xergos** ou **zurdos**, son as persoas que asimilan tendencia natural ou utilizan preferentemente o lado esquerdo do seu corpo, situación observable nas súas extremidades. É un fenotipo minoritario da especie humana. As persoas que usan preferentemente a man dereita son destras, mentres que as que usan indistintamente as dúas mans ou pernas son ambidestras.

En 1992, un grupo inglés de persoas zurdas propuxo celebrar o 13 de agosto como *Día Internacional das Persoas Zurdas*. O seu propósito era concienciar ós responsables das industrias sobre as dificultades que sofre unha persoa zurda cando debe manexar aqueles obxectos de uso común que están deseñados especificamente pensando en ser utilizados coa parte dereita do noso corpo.

## Demografía 
Os manichos naturais están presentes en todas as poboacións do globo. Arredor dun 8 a un 13 % da poboación mundial é manicha. Estímase que a porcentaxe real de persoas zurdas é maior, se se puidesen contabilizar aquelas persoas destras que o son por aprendizaxe ou por presión social, aínda sendo zurdos xeneticamente.

Os estudos indican que o fenómeno é máis común nos homes ca nas mulleres. Hai máis manichos homes (13 %) ca mulleres (9 %), sen que se saiba a causa.

A porcentaxe de nenos manichos é moito maior en casos de nacementos múltiples, como no caso dos xemelgos. Tamén é máis probable que sexan manichos os individuos de varios grupos con desordes neuronais, persoas que padecen epilepsia, síndrome de Down, autismo, outras formas de atraso mental, dislexia, etcétera. Estatisticamente, o xemelgo idéntico dun manicho, ten un 76 % de probabilidades de ser manicho por causas en parte xenéticas e en parte ambientais. Tamén entre a xente do sur de Asia, Europa do leste, e descendentes de xente do Sueste asiático, hai máis manichos que entre ningún outro grupo étnico do mundo, mentres que entre os descendentes de xente de Europa occidental, Europa do norte, e África hai menos.

## Notas
Bonifacio IV de Montferrato

**Bonifacio IV** **Paleólogo**, nado o 21 de decembro de 1512 e finado o 6 de xuño de 1530, foi marqués de Montferrato entre 1518 e 1530. 
## Traxectoria 
Bonifacio IV foi o penúltimo marqués de Montferrato pertencente á dinastía Paleólogo. Sucedeu ao seu pai Guillerme IX, aínda que baixo a rexencia da súa nai, Ana d'Alençon, e o seu tío Xoán Xurxo Paleólogo. En 1519 Bonifacio recibiu a lealdade dos fillos de Oddone de Incisa, herdeiros do marquesado homónimo, que estaba baixo dominio de Montferrato desde tempos de Guillerme IX.

Bonifacio introdúcese na complexa historia da época cando o marquesado de Montferrato foi invadido por Francisco II Sforza debido á alianza do marquesado con Francia, inimigos do Sforza. Bonifacio IV tamén estivo presente na firma da Paz de Cambrai. 

Durante anos a política montferrina gradualmente situouse cada vez máis en favor dos imperiais, até o punto de que o emperador Carlos V, o require en varias ocasións no seu séquito. 

En 1517, por outra banda, Guillerme IX entregou en matrimonio á súa nova filla María, irmá de Bonifacio, a Federico Gonzaga. Pero pronto Federico se arrepentiu e decidiu repudiar á súa esposa conseguindo que o propio Papa Clemente VII, procedese á súa revisión. Tras a morte de María, Federico casou coa outra irmá de Bonifacio, Margarita. 

Bonifacio IV morreu por mor dunha caída do seu cabalo o 6 de xuño de 1530, sen fillos que o sucedesen. Así que se fixo cargo do marquesado o seu tío Xoán Xurxo.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Circolo Culturale I Marchesi do Monferrato.
Tempada 2018/19 do Deportivo ABANCA

Durante a tempada **2018–19** o Deportivo ABANCA competiu na Segunda división española de fútbol feminino grupo 1 (afrontando a súa terceira campaña nesta categoría), logrando o 1.º posto na clasificación. O equipo foi adestrado por Manu Sánchez.

## Persoal 
### Corpo técnico 
## Xogadoras 
### Altas e baixas 2018/2019 

## Clasificación 
|rowspan=1 |Clasificación para a fase de ascenso a Liga Iberdrola

|rowspan=3 |Clasificación para a fase de ascenso a Primeira B

|}

## Partidos 
### Segunda División Grupo 1
### Playoff de ascenso a Liga Iberdrola 
## Notas
Maximino Rodríguez Buján

**Maximino Rodríguez Buján**, coñecido como **Máximo Sar**, nado en Padrón o 18 de outubro de 1922 e finado en Caldas de Reis o 16 de xuño de 2022, foi un xuíz e escritor galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi xuíz comarcal de 1951 a 1985 na Estrada, Padrón, Cambados, Sanxenxo e Caldas de Reis. Despois foi xuíz de primeira instancia e instrución en Granollers e Vilagarcía de Arousa. Como maxistrado exerceu en Cidade Real e despois en Pontevedra, onde se xubilou en 1989. Colaborou en *La Noche*, *El Ideal Gallego*, *Faro de Vigo*, *Diario de Pontevedra* e *El Correo Gallego*.

Viviu os últimos anos en Caldas de Reis, onde finou  o 16 de xuño de 2022.

## Obras 
* "A toliña", suplemento nº 15 de *Alba*.

### Libros colectivos 
* *Homenaxe a Borobó* / coordinador, Xoán Guitián (2003). Sada: Ediciós do Castro. P. 317-320: "Borobó, como yo lo veo".
* *Camilo Agrasar e o entusiasmo apaixonado por Rosalía* / coordinación, Xosé Ramón Fandiño (2009). Santiago de Compostela: Fundación Pedrón de Ouro, p. 83-85: "Un gran padronés e un gran home, en lembranza da Camilo Agrasar".

### En revistas 
* Revista *Chan*: "La borona está de moda", nº 1, "El lacón con grelos", nº 2, "Lampreas de las pesqueiras de Herbón", nº 4, "La decadencia del caldo", nº 6, "El tesoro de Caldas de Reyes", nº 28.
* *Pascua* de Padrón: "José Rodríguez Carbia, importante e polifacético padronés" (1999), "Sobre el escritor Manuel V. Barros" (2008), "Sobre la cultura familiar: de mi infancia padronesa" (2009), "Padrón en el arranque de la transición" (2010).

## Recoñecementos 
* O Concello de Caldas de Reis creou en 2002 o premio xornalístico Máximo Sar para recoñecer a súa traxectoria.
* En 2020 foi nomeado Fillo Adoptivo de Caldas de Reis.

## Vida persoal 
Casou con María Teresa Rodríguez Vieites e tivo seis fillos.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Artigos de Máximo Sar en WordPress.
* Publicacións de Máximo Sar na Biblioteca da USC
José López Ortiz

**José Ángel López Ortiz**, O.S.A., nado o 10 de xullo de 1898 en San Lorenzo de El Escorial (provincia de Madrid, España) e finado o 4 de marzo de 1992 en Madrid, foi un relixioso católico latino, arabista e historiador do dereito. Foi bispo de Tui entre 1944 e 1969, e posteriormente arcebispo castrense até 1977.
## Traxectoria 
José Ángel López Ortiz naceu o 10 de xullo de 1898 en San Lorenzo de El Escorial (entón na provincia de Madrid), fillo de José María López Trevilla e de Leonor Ortiz Carjón. Estudou no Instituto Cardenal Cisneros e o 2 de abril de 1918 profesou na Orde de Santo Agostiño. O 17 de setembro de 1922 foi ordenado sacerdote da súa orde polo tamén agostiño Bernardo Martínez Noval, bispo de Almería. Comezou entón estudos de Dereito na Universidade Central de Madrid, licenciádose en 1925 e doutorándose en 1931 coa tese *"La recepción de la escuela malequí en España"*. En 1934 gañou por oposición a cátedra de Historia do dereito da Universidade de Santiago de Compostela, mais ao ano seguinte se trasladou Madrid como auxiliar na Universidade Central.

En 1936, co estoupido da guerra civil, foi detido por milicianos xunto co resto de freires do mosteiro do Escorial. Foi trasladado ao cárcere de santo Antón, en Madrid; a maioría dos seus irmáns foron asasinados en Paracuellos, mais López Ortiz salvou a vida grazas ao seu coñecemento da lingua árabe e ao ser reclamado por Wenceslao Roces. A comezos de 1937 pediu asilo na embaixada de Romanía, onde permaneceu até o remate da guerra.

O 10 de xullo de 1944 foi nomeado bispo de Tui. Recibiu a consagración episcopal o 21 de setembro, de mans do nuncio Gaetano Cicognani, e tivo como co-consagrantes principais ao bispo auxiliar de Madrid Casimiro Morcillo e ao bispo de Astorga Jesús Mérida Pérez. Como bispo de Tui foi padre conciliar no Concilio Vaticano Segundo, participando nas catro sesións.

O 18 de febreiro foi nomeado arcebispo titular de *Gradum* e ordinario militar de España. Permaneceu no cargo até o seu retiramento o 28 de maio de 1977, con case 79 anos. Finou o 4 de marzo de 1992 en Madrid.

## Obra 
*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
Marca de Turín

[miniatura|Reino de Italia na época de [Lotario II de Italia|Lotario II.]]
O **condado** ou **marca de Turín** (tamén coñecida como **marca de Susa** ou ***marca Arduínica***), foi un territorio vasalo do reino de Italia e do Sacro Imperio Romano, creada para administrar o baleiro de poder xurdido co fin da dominación anscárica xunto con outras marcas das casas orbertenga e aleramica. Foi fundada no ano 941 por Hugo de Arlés (rei de Italia). O monarca colocou no cargo de marqués a Arduíno o Calvo. 

Este feudo, en principio denominado *marca Arduínica*, foi creado coa intención de cubrir o baleiro de poder existente no reino de Italia tras a desaparición da casa de Ivrea.  A marca de Ivrea foi dividida en varias marcas que pasaron a mans de familias de orixe xermana (*marca Arduinica*, *marca Aleramica* e *marca Obertenga*, que pasaron a denominarse, respectivamente, marca de Susa-Turín, marca do Montferrato e marca de Xénova.

Durante este período, Arduíno combateu aos sarracenos que se instalaron no Val de Susa, anexándose estes territorios. No 962 Arduíno foi destituído do título de Marqués de Susa e Turín.

O marqués da casa arduínica máis importante foi Ulrico Manfredo II, que levou á marca á súa máxima extensión territorial e ao seu apoxeo político. A súa filla, Adelaida de Susa, casou con Otón de Savoia no ano 1046. Os fillos e netos de Adelaida cooperaron con Otón no goberno da marca, pero despois da súa morte no 1090, a autoridade condal paso a mans do bispo de Turín (1092), mentres que a propia cidade converteuse nunha comuna (1091). As terras e feudos da marca foron absorbidos pola casa de Savoia e engrosados no seu condado, do que Turín sería capital en séculos posteriores.

En 1076, o emperador Henrique IV, en oposición á nobreza local e a igrexa, nomeou o seu fillo Conrado margrave de Turín á idade de dous anos. Este poder nunca foi efectivo e o título foi puramente nominal, xa que se enfrontou ao seu pai e foi desherdado.

## Marqueses 
* 962 – 977 Arduíno o Calvo.
* 977 – 1000 Ulrico Manfredo I.
* 1000 – 1034 Ulrico Manfredo II.
* 1034 – 1091 Adelaida de Susa.
* 1037 – 1038 Hermann IV de Suabia.
* 1041 – 1045 Henrique de Montferrato.
* 1046 – 1060 Otón I de Savoia.
* 1060 - 1078 Pedro I de Savoia.
Valor enerxético

O **valor enerxético** é a enerxía endosomática específica dos alimentos que está dispoñible no seu metabolismo (respiración celular) dentro do corpo. Na Unión Europea, a información fornécese oficialmente en unidades de enerxía kJ por 100 gramos de alimentos, pero por tradición aínda se usan as calorías. 

Para determinar o valor da enerxía termodinámica, úsase un calorímetro onde se queima o alimento. Hai diferenzas entre o valor enerxético calorífico (térmico) e fisiolóxico, xa que hai partes non dixeríbeis que non engaden calorías ó corpo e especialmente dentro do corpo os alimentos non se queiman como combustíbeis. Nutricionalmente, non só é precisa a enerxía para alimentarse cunha dieta sa, isto sería calorías baleiras, o corpo tamén precisa substancias que non ten e non pode fabricar, ademais de auga (que non ten enerxía) e outros nutrientes.

Considérase que un home con idades comprendidas entre os 20 e os 25 anos con peso de 68 kg e con actividade física moderada precisa preto de 3.100 calorías por día, mentres que unha muller de idade e condicións semellantes, de peso de 55 kg precisan 2.410 calorías. 

## Notas
Mineral (nutriente)

No contexto da nutrición, un **mineral** é un elemento químico requirido polos organismos como un nutriente esencial para realizar as funcións necesarias para a vida.  Porén, os catro elementos estruturais principais no corpo humano por peso (osíxeno, hidróxeno, carbono e nitróxeno), polo xeral non se inclúen nas listas dos principais nutrientes minerais (o nitróxeno considérase un "mineral" para as plantas, xa que a miúdo inclúese en fertilizantes). Estes catro elementos compoñen aproximadamente o 96% do peso do corpo humano, e os minerais principais (macrominerais) e os minerais menores (tamén chamados elementos traza) compoñen o resto. 

Os minerais, como elementos, non poden ser sintetizados bioquímicamente por organismos vivos. As plantas obteñen minerais do chan.  Os cinco minerais principais no corpo humano son calcio, fósforo, potasio, sodio e magnesio.   Todos os *elementos* restantes nun corpo humano chámanse "elementos traza".  Os oligoelementos que teñen unha función bioquímica específica no corpo humano son xofre, ferro, cloro, cobalto, cobre, cinc, manganeso, molibdeno, iodo e selenio.

## Notas
Unidade internacional

En farmacoloxía, a **Unidade Internacional** (**UI**, abreviada alternativamente **IU** -do inglés International Unit-) é unha unidade de medida da cantidade dunha substancia, baseada na súa actividade biolóxica mediada (ou os seus efectos). É empregada para vitaminas, hormonas, algunhas drogas, vacinas, produtos sanguíneos e substancias bioloxicamente activas semellantes.

A definición precisa de 1 UI difire dunha substancia a outra e é estabelecida por acordo internacional. O Comité de Estandarización Biolóxica da Organización Mundial da Saúde achega unha preparación de referencia dunha substancia determinada, (arbitrariamente) fixa o número de UI contidas nesa preparación e especifica un procedemento biolóxico para comparar outras preparacións coa preparación de referencia. Unha vantaxe deste procedemento é que diferentes preparacións que teñan o mesmo efecto biolóxico conterán o mesmo número de UI.

Para algunhas substancias, a masa equivalente de 1 UI é establecida máis tarde, e a UI é entón oficialmente abandonada para esa substancia. Porén, a unidade normalmente permanece en uso porque é conveniente. Por exemplo, a vitamina E existe en diferentes formas, tendo todas diferentes actividades biolóxicas. Máis que especificar o tipo e a masa precisos de vitamina E nunha preparación, para os propósitos de farmacoloxía é abondo con especificar o número de UI de vitamina E.

As masas equivalentes de 1 UI das substancias seleccionadas:

* 1 UI de insulina: o equivalente biolóxico de arredor de 45,5 μg de insulina cristalina pura (1/22 mg exactamente).
* 1 UI de vitamina A: o equivalente biolóxico de 0,3 μg de retinol, ou de 1,8 μg de beta-caroteno.
* 1 UI de vitamina C: 50 μg de vitamina C.
* 1 UI de vitamina D: o equivalente biolóxico de 0,025 μg de colecalciferol/ergocalciferol (1/40 μg exactamente).
* 1 UI de vitamina E: o equivalente biolóxico de 0,666 mg de d-alfa-tocoferol (2/3 mg exactamente), ou de 1 mg de acetato de d-alfa-tocoferol.

A UI non debe confundirse coa unidade de encima, que é tamén coñecida como a «Unidade internacional de actividade das encimas» e é abreviada como U.
Microgramo

O **microgramo** é unha unidade de masa do Sistema Internacional de Unidades que equivale á milmillonésima parte dun quilogramo (10-9 kg) ou á millonésima parte dun gramo (10-6 g); o seu símbolo é **µg**.

Algunhas organizacións, como Joint Commission, propoñen a utilización da abreviatura **mcg** polo risco de confusión da letra grega µ cunha m do que resultaría  unha dose mil veces maior. Esta unidade de medida tamén era chamada *gamma* (símbolo: γ), nome e símbolo actualmente obsoletos, como sinónimos de microgramo.

O microgramo emprégase nas análises químicas cuantitativos para expresar a pequenísima cantidade de compoñentes que ten unha mostra. O aparello encargado de medir os microgramos é unha balanza analítica deseñada para iso, e igualmente dependendo do tipo de mostra, utilízase un equipo espectrofotómetro.

O microgramo nunca debe denominarse como **micra**. No argot da drogodependencia unha micra equivale a un decigramo (décima parte de 1 g), que é cen mil veces maior que o microgramo.

## Notas
Thomas Newcomen

miniatura|300px|Máquina de Newcomen.
**Thomas Newcomen **, nado en Dartmouth (Devon) o 12 de febreiro de 1663 e finado o 5 de agosto de 1729, foi un ferreiro e inventor inglés. É citado con frecuencia como o "pai da revolución industrial" como o seu primeiro innovador e empresario.

En 1712, co seu socio Thomas Savery, construíu unha máquina de vapor atmosférica empregada para bombear auga fóra das minas de carbón e estaño existentes na zona nativa de Newcomen, no suroeste de Inglaterra, particularmente en Cornualla. Outras máquinas foron instaladas por Newcomen en Inglaterra, o que levou á construción de máis de cen antes de que a patente expirase en 1733. O deseño foi mellorado máis tarde por James Watt.

## Traxectoria 
Thomas Savery inventara e patentara en 1698 unha bomba de vapor para a drenaxe das minas. Porén, esta bomba presentaba numerosos problemas, xa que traballaba con altas presións, o que con certa frecuencia provocaba accidentes graves. Ante os problemas e dificultades que tiña o sistema, Newcomen, que traballara para Savery, pensou que podía utilizarse a forza do vapor para mover a distancia unha bomba impelente colocada no interior do pozo de drenaxe da mina. A máquina de Newcomen consistía nun balancín, cun dos extremos unido a unha barra ríxida contrapesada que descendía polo pozo de drenaxa ata a bomba mecánica colocada no seu interior. A máquina de Newcomen e as melloras introducidas por Smeaton constituíron o primeiro gran paso da revolución industrial.

Pouco se coñece da vida posterior de Newcomen. A partir de 1715 os asuntos relacionados co motor eran levados por unha compañía, Proprietors of the Invention for Raising Water by Fire. O seu secretario e tesoureiro era John Meres, empregado da Society of Apothecaries de Londres. A sociedade formou unha compañía que tiña o monopolio do abastecemento de menciñas á armada achegando un vínculo próximo con Savery, do que foi testemuña do testamento. O comité da compañía incluía tamén a Edward Wallin, baptista de ascendencia sueca, e o pastor dunha igrexa de Maze Pond, Southwark.

Newcomen faleceu na casa de Wallin en 1729 e foi enterrado en Bunhill Fields, nos arredores da cidade de Londres. O lugar exacto da súa tumba é descoñecido.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
*
Felo

miniatura|Felos nunha aldea de Maceda.
O **felo** é o traxe característico do Entroido de Maceda; é similar aos peliqueiros de Laza e aos cigarróns de Verín. A palabra felo ven da palabra xermánica *fillon*, semanticamente indica que pode azoutar e, por outra banda, é un sinónimo de máscara. Expresións utilizadas como por exemplo "aí che vén o felo", emprégase para asustar os nenos e nenas. Tamén dicir "vas feito un felo", utilízase para sinalar o escarnio ou a fealdade do aspecto externo. 

## Historia e características 
### Orixe 
A súa orixe áchase no corazón do San Mamede. As orixes da máscara é difícil de coñecer mais algunhas opinións indican unha orixe medieval, cando persoas disfrazadas baixaban pola serra de san Mamede, satirizando ao señor feudal. 

### Descrición máscara e traxe 
miniatura|Traxe dos felos.

[dereita|miniatura|Máscara cun [picapeixe, pintada por Juan Carlos Vilar Pérez.]]
As características do traxe son bastante semellantes ao dos peliqueiros e cigarróns con algunhas diferenzas como que as medias son negras en vez de brancas, ou que levan 5 chocas fronte as 6 dos de Laza e Verín, e tamén levan un bastón ou caxato, en troques da zamarra dos anteriores.

Os felos son unha máscara masculina e só a poden levar os homes solteiros.

## Percorrido dos felos pola serra 
miniatura|Nena e neno camiñando vestidos de felos.
O sábado e domingo de Entroido os felos percorren todas as aldeas da serra e a xente espéranos na rúa para recibilos. O sábado saen desde a Dilixencia sobre as nove e media da mañá e pasan a continuación por Pías, por Outeiro de Escuadro, por Santirso, por Xinzo da Costa, por Vilar onde chegan á hora do xantar que se realiza no mesmo lugar. Despois do xantar, sobrea as catro da tarde van por Barxela, por Tioira e por outros lugares da parroquia. No serán, sobre as sete e media pasan por Arnuíde e despois percorren Maceda. Para finalizar, ás dez da noite fan a cea na Dilixencia. Despois de cear saen cara a Ourense e chegan ás doce da noite. Unha vez alí percorren dende o parque de San Lázaro ata a praza maior. Finalmente, ás cinco e media da mañá terán a saída do autobús de regreso.

O domingo os felos percorren aldeas como: Pías, Castro de Escuadro, Santirso, Xinzo da Costa, Celeirón saíndo pola tarde a Barxela, Vilardecás, Carguizoi, Sarreaus, e Tioira.

## Notas 
## Véxase tamén 
*Peliqueiro
*Boteiro
*Xenerais da Ulla
*Cigarrón

### Bibliografía 
* *Libremente. (felos sempre Serra)*, de Emilio Arauxo (Editorial Toxosoutos, 2016)
* “As caras do Entroido Ourensán” marzo de 2009. Deputación de Ourense. Coordinado por Xosé Antón Fidalgo Santamariña e Domínguez Castro, Carolina, (tr.) Touza de Dios, María, (il.) ISBN 8496503968
### Ligazóns externas 
* Orixe dos felos.
* ''A serra de San Mamede volve á vida coas chocas dos felos de Maceda, reportaxe sobre os felos (minuto 27:56).
Chunichi Dragons

Os  son un equipo profesional de béisbol xaponés con na cidade de Nagoia, principal cidade da Rexión de Chūbu. O club compite na Nippon Professional Baseball (NPB) como membro da Central League. Entre o seu palmarés destacan nove títulos da Liga Central (o último en 2011), dous das Series do Xapón (1954 e 2007) e un das Series de Asia (2007).

## Historia 
O equipo foi fundado en 1936 co nome da cidade que o albergaba, *Nagoia*. Sen patrocinador durante as súas primeiras tempadas, o club mudou a súa denominación en 1944 cando a empresa *Sangyo* adquiriu o club e puxo o nome da súa compañía. Ao terminar a segunda guerra mundial o equipo volve mudar de propietario e é renomeado como *Chubu Nihon*. En 1947 pasa a ser adquirido polo Chunichi Shinbun. O novo propietario engade á franquía o alcume de *Dragons* (Dragóns) e inclúe o nome da súa empresa no do equipo. Durante as súas primeiras temporadas no campionato nacional profesional, os resultados non lle fan destacar demasiado. Con todo, a partir de 1950, ano en que se estabelece a Liga Central e pasan a chamarse *Nagoya Dragons*, o conxunto mellora o seu xogo e consegue terminar na segunda posición.

En 1954 os Dragons adquiren o seu nome definitivo, *Chunichi Dragons*. Ese mesmo ano conseguen gañar a Liga Central e a súa primeira Serie do Xapón após vencer por catro partidos a tres ante os Nishitetsu Lions. Debido á superioridade dos Giants nas décadas de 1950 e 1960, a franquía non volve gañar un título até 1974, cando volven vencer na súa División. Porén, perden a final ante Lotte Orions por 4−2.

Nos anos 1980 os Dragons conseguen tres títulos de Liga en 1982, 1988 e 1989. Ademais, xogaron dúas Series do Xapón na época, en 1982 e 1988, perdendo ambas ante os Saitama Seibu Lions, equipo dominador do béisbol xaponés da dácada. En 1999 e 2004 volveron gañaron o título de Liga, mais volveron caer nas Series, en ambas ocasións fronte os Fukuoka Daiei Hawks. O segundo título das Series chega por fin en 2007 tras 53 anos. Nesta ocasión conseguen vencer por 4-1 aos Hokkaido Fighters sendo as catro vitorias consecutivas. Ademais conseguen novembro desde mesmo ano as súas primeiras e únicas Series de Asia ao vencer na final ao SK Wyverns surcoreano.

### Nomes 
Ao longo dos anos o equipo tivo diferentes nomes:
* Nagoya-gun (1936–1943)
* Sangyo-gun (1944)
* Chubu Nippon (1946)
* Chubu Nippon Dragons (1947)
* Chunichi Dragons (1948–1950)
* Nagoya Dragons (1951–1953)

## Estadio 
Actualmente, os Chunichi Dragons xogan os seus encontros como local no Nagoya Dome, recinto con capacidade para 40.500 espectadores. Con todo, ao longo dos anos ten utilizado os seguintes estadios:

## Xogadores 
### Dorsais retirados 
### Xogadores MLB 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial