Quende, Abadín

**Santiago de Quende** é unha parroquia do concello de Abadín. En 2023 tiña 67 habitantes (38 homes e 29 mulleres) segundo datos do IGE. Isto supón un descenso respecto 2015, cando tiña 187 habitantes  (91 homes e 96 mulleres).

## Xeografía
Ten unha superficie de 9,54 km². Limita ao norte con Romariz e Sasdónigas (concello de Mondoñedo), ao sur con Loboso, ao leste con Sasdónigas e Galgao e ao oeste con Romariz, Fanoi, Fraiás e Abadín. Pertence ao arciprestado de Mondoñedo, ten 10 entidades de poboación e 7 lugares, cunha densidade media de 16,77 hab./km² (2023).

As entidades de poboación son A Bouza (8), Candabade (6), Os Carballiños (6), Fontepresa (23), Framil (5), Gontán (67), Moncalvo (3), Os Péreces (21), Os Titos (5) e A Xesta (16). Os lugares (que xeralmente forman parte dalgunhas das entidades) son O Campo, A Casanova, As Corgas, Gontán de Abaixo, Gontán de Arriba, O Outeiro e A Ribeira.

## Historia
Pertenceu a antiga Maestrescolía de Mondoñedo e era curato de entrada da provisión ordinaria. A vila de Quende foi posesión do Mosteiro de Lourenzá.

## Patrimonio
No lugar de Gontán de Abaixo existe dous cruceiros de especial relevancia: o primeiro ten o seu acceso dende o núcleo de Abadín. Tómase o desvío a esquerda, sinalizado, e a 400 metros encóntrase na marxe dereita da estrada que vai a Labrada. O cruceiro está realizado en granito e de dimensións normais. Cruz florenzada coa figura de Cristo no anverso; capitel con anxos nos lados e volutas nas esquinas; fuste poligonal con figura no lado maior, custodia e os atributos da Paixón; base tronco-piramidal, con inscricións.

Para o segundo tamén se accede dende o núcleo de Abadín, e tómase o desvío á esquerda sinalizado, e a 350 metros encóntrase diante da Igrexa. O cruceiro está realizado en granito. Cruz de remates florenzados co Cristo de grandes dimensións e figura feminina de menor tamaño ó seu carón (falta unha figura no outro lado), a Piedade na parte posterior; capitel con anxos os lados e volutas nas esquinas; fuste poligonal con figura na parte superior, custodia e atributos da Paixón; base tronco-piramidal, sen inscricións.

Existe un terceiro cruceiro nesta parroquia, o de Fontepresa. O cruceiro está realizado en granito e ten dimensións normais. Cruz florenzada coa figura de Cristo no anverso, Virxe co neno e Santa Ana, de menor tamaño, no lado maior, mentres que no lado menor hai unha figura da Dolorosa; capitel con anxos a carón e volutas nas esquinas; fuste poligonal con figura de Santiago e os atributos da Paixón; base cúbica sobre outra base de xisto con inscricións.

Gontán dispón ademais dunha área recreativa á que se accede dende o núcleo de Abadín tomando o desvío a esquerda en dirección Gontán, sinalizado. Cóllese a esquerda unha estrada que conduce até o río Labrada, e a carón deste encóntrase o recurso. É unha pequena área de 100 metros cadrados situada nas beiras do río Labrada o seu paso polo núcleo de Gontán. Ten merendeiro e praia fluvial acondicionada cunha explanada de cemento para facilitar o baño. O seu contorno vexetacional autóctono de ribeira e rico, con carballos, bidueiros, ameneiros e sabugueiros.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Quende
### Parroquias de Abadín
miniatura|dereita|As dezanove parroquias que conforman o concello de Abadín.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Abadín