Balea franca austral

miniatura|Calosidades na cabeza de *Eubalaena australis*.
miniatura|*Sopro* en forma de "V" característico.
[miniatura|Escultura de *Eubalaena australis* en [Tasmania.]]
[miniatura|*Observadores de baleas* cerca da [península Valdés.]]

A **balea franca austral**, *Eubalaena australis* (Desmoulins, 1822), é unha especie de cetáceo misticeto da familia dos balénidos, descrita en 1822 por Desmoulins como *Balaena australis*.

É unha das tres especies do xénero *Eubalaena*, as coñecidas como baleas francas, que anteriormente foron clasificadas como unha soa especie, e que son denominadas así (*baleas francas = baleas fáciles de cazar*) porque nadan lentamente, son moi confiadas e, cando morren, flotan na auga, o que facilita moito os labores dos baleeiros que as cazaban. Por iso, na nomenclatura internacional, coñécese como *balea franca austral*.

## Características 
As proincipais caracetrísticas de *Eubalaena australis* son as seguintes: aínda que tamén se puideron ver, especialmente nos últimos anos, tan ao sur como nos 65° S, e nos arredores de Xeorxia do Sur.

## Poboación 
A Comisión Baleeira Internacional realizou a súa última revisión importante das baleas francas austrais en 1998 (CBI 2001), constatando que, tras o grave esgotamento histórico pola caza comercial, varias subpoboacións reprodutoras (Arxentina, Brasil, Suráfrica e Australia) mostraron evidencias dunha forte recuperación, cun tempo de duplicación de 10-12 anos.

As outras subpoboacións de cría aínda son moi pequenas, e os datos dispoñíbeis son insuficientes para determinar se se están a recuperar. Calcúlase que el tamaño total da poboación a partir de 1997 era de 7 500 animais (dos cales 1 600 eran femias maduras, incluíndo 547 da Arxentina e 659 de Suráfrica), e as tres principais subpoboacións continuaron aumentando a unha taxa similar desde entón.

As capturas ilegais da Unión Soviética (principalmente na década de 1960) inhibiron temporalmente a recuperación, pero en xeral a poboación parece que medrou bastante desde entón.

Parece que hai un intercambio substancial entre os criadeiros do mesmo continente, por exemplo entre a Arxentina e o Brasil, pero a taxa de intercambio é moito menor entre subpoboacións afastadas xeograficamente, por exemplo, entre as de Australia e Nova Zelandia, e entre as da Arxentina e Tristan da Cunha.

## Comportamento 
Como as outras baleas francas, *Eubalaena australis* nada lentamente, pero tamén pode facer acrobacias: saltos, golpes na auga coas aletas pectorais e diversos movementos coa aleta caudal, coa que pode *facer o pino*, axitando a cola perpendicularmente ao vento até 2 minutos utilizándoa como *vela de navegación*, posto que a manobra fai que seo animal se deslice libremente pola auga. Isto parece que se trata dunha forma de xogo, xa que polo xeal nadan atçé o punto de partida para repetir o deslizamento.

A poboación hemisférica en 1770 estímase entre 55 000 e 70 000 individuos, e se cre que descendeu até un mínimo de cerca de 300 animais na década de 1920.

A especie probabelmente comezou a recuperarse despois de protección iniciada en 1935, pero as capturas ilegais soviéticas na década de 1960 fixeron que, segundo estimacións, se eliminara á metade da poboación existente neses momentos, e que se atrasara a súa recuperación.

## Estado de conservación 
Nos anos 1990, o status da poboación de *Eubalaena australis* era considerado como *vulnerábel*:
* 1994 – Vulnerábel (Groombridge 1994) 
* 1990 – Vulnerábel (*IUCN* 1990) 
* 1988 – Vulnerábel (*IUCN Conservation Monitoring Centre* 1988)

Nos últimos tempos a IUCN, dado o tamaño da poboación estimada recente (1 600 femias maduras en 1997 e aproximadamente o duplo deste número en 2007), e o forte incremento da taxa observada nalgunhas partes moi estudadas da área de distribución da especie, a poboación actual, aínda que sendo escasa en relación coa súa riqueza histórica, non se considera ameazada a nivel hemisférico. Estímase que a poboación agora é maior do que era hai tres xeracións (87 anos, supoñendo un tempo de xeración de 29 anos).

Algunhas subpoboacións, en particular as de Chile e o Perú, aínda son moi pequenas e poden necesitar protección especial pata que se restableza. Porén, a UICN cualificou en 2013 o estado global da especie como "LC" (*pouco preocupante*).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carwardine, Mark (1995): *Ballenas, delfines y marsopas*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-1037-3.
* Perrin, William F., Bernd Wursig & J. G. M. Thewissen (eds.) (2002): *Encyclopedia of Marine Mammals*. 2ª ed. San Diego, California: Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9.
* Schokkenbroek, Joost C. A. (2008): *Trying-out: An Anatomy of Dutch Whaling and Sealing in the Nineteenth Century, 1815-1885.* Amsterdam: Aksant Academic Publishers. ISBN 978-90-5260-283-7.
* Tönnesen, J. N. & Arne Odd Johnsen (1982): *The history of modern Whaling.* Londres: C. Hurst & Co. ISBN 978-0-905838-23-6; Canberra: Australian National University Press. ISBN 978-0-7081-0749-2; Berleley: University of California Press. ISBN 0-520-03973-4.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Cetáceos
* Misticetos
* Balénidos
* *Eubalaena*

### Ligazóns externas 
* *Eubalaena australis* en ADW. 
* *Eubalaena australis* en ARKive.