open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alberto Fuente Martín

**Alberto Fuente Martín**, nado en Castro Urdiales o 11 de outubro de 1986, é un árbitro de fútbol español, que milita na Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Tras varios anos na Terceira División, na tempada 2011/12 debutou na Segunda División B, arbitrando un partido entre o Lugo e o Atlético de Madrid B no Anxo Carro. Dirixiu na terceira categoría do fútbol español durante as seguintes doce tempadas, as nove primeiras na Segunda B e as tres seguintes na nova Primeira División RFEF. Ademais actuou varias veces como cuarto árbitro en partidos da Primeira e a Segunda División.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do árbitro en BDFutbol .
Manuel Pozueta Rodríguez

**Manuel Pozueta Rodríguez**, nado en Santander o 9 de setembro de 1996, é un árbitro de fútbol español, que milita na Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Comezou a arbitrar partidos de fútbol con só 11 anos. Pasou por Primeira Rexional, Rexional Preferente e Terceira División, categoría esta última na que traballou durante tres anos. Arbitrou na Segunda División B entre 2017 e 2021, momento no que pasou a dirixir encontros da nova Primeira División RFEF.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do árbitro en BDFutbol .
The Alarm

**The Alarm** é unha banda galesa de rock formada en Rhyl no ano 1981. Nacido en 1977 como un grupo de punk, The Toilets, co vocalista Mike Peters, a banda pronto abrazou o rock de arena e incluíu marcadas influencias da lingua e cultura galesas. The Alarm converteuse nunha popular banda de new wave ao actuar como abreconcertos de artistas como U2 e Bob Dylan nos anos 80.

O sinxelo de máis éxito nas listas británicas de The Alarm foi o tema de 1983 "Sixty Eight Guns", que acadou o número 17. O seu disco de 1984 *Declaration*, que contén "Sixty Eight Guns", chegou ao número 6 da lista británica de álbums.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
Aztec Camera

**Aztec Camera** foi unha banda escocesa de pop/new wave fundada por Roddy Frame, o cantante, compositor e único membro constante do grupo. Formada no ano 1980, Aztec Camera publicou un total de seis álbums de estudio: *High Land, Hard Rain* (1983), *Knife* (1984), *Love* (1987), *Stray* (1990), *Dreamland* (1993) e *Frestonia* (1995). A banda tivo éxito cos temas "Oblivious", "Somewhere in My Heart" e "Good Morning Britain" (un dueto co antigo guitarrista de The Clash Mick Jones).

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
Artery

**Artery** é unha banda inglesa de post-punk procedente de Sheffield fundada no ano 1978. En 1985 o grupo separouse tras varios cambios na súa formación e da publicación de catro álbums. Artery reformouse no ano 2007 despois de ser invitada por Jarvis Cocker a actuar no Meltdown Festival. Tras a súa volta a banda lanzou o álbum *Civilisation* en 2011.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
Manuel Arís Torres

**Manuel Arís Torres**, nado en Poio o 26 de setembro de 1920 e finado en Buenos Aires o 29 de agosto de 2013, foi un cineasta galego.

## Traxectoria 
Arís encádrase no cinema de correspondencia: películas filmadas por emigrantes temporalmente retornados co obxectivo de ser proxectadas na diáspora galega ante a emigración.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Diáspora galega
### Ligazóns externas 
* Fernández Fernández, Miguel Anxo (21/9/2013). "El cineasta que filmó Galicia para la emigración" *La Voz de Galicia* .
Billó de Ouro

O **Billó de Ouro** é un premio outorgado polos concellos da comarca de Chantada (Taboada, Chantada e Carballedo) desde 1997. Desde o ano 2004 outórgao a Sociedade Cultural e Gastronómica Luso-Galaica, fundada para promover e potenciar a cultura e gastronomía galega e portuguesa. *Billó* é a forma local para nomear a castaña asada e sen casca ou bulló; en portugués *bilhó* é unha castaña asada e sen casca / unha noz sen casca / un meniño de peito gordiño e pequeno. As primeiras edicións xurdiron arredor da festa da castaña, o magosto en Chantada, de aí o nome e tamén que o primeiro premiado fose un empresario das castañas.
[miniatura|Premios Billó de Ouro [2024 en Chantada: Anxo González Guerra (Billó de Ouro 2023), Pegerto Torres Hermida (Billó de Ouro 2022), Iñaki Castiñeira Alemany (Billó de Ouro 2024) e José Jesús Ramos Ledo (Billó de Ouro 2021)]]

## Recoñecementos 
* 1ª edición, 1997: Miguel Areán González (Castañas Naiciña)
* 2ª edición, 1998: Javier Taboada Rodríguez (Cooperativa ICOS, despois AIRA)
* 3ª edición, 1999: Javier Méndez Otero (empresario vitivinícola)
* 4ª edición, 2000: José Mouriño Cuba (xefe provincial do Instituto de Calidade Agroalimentaria)
* 5ª edición, 2001: Juan Méndez Otero (fundador de Sidrería Galega)
* 6ª edición, 2002: Manuel Fraga Iribarne (Presidente da Xunta de Galicia). Non recolleu o premio por coincidir co afundimento do *Prestige*.
* 7ª edición, 2005: Manuel García Vázquez “Buciños” (escultor)
* 8ª edición, 2006: Víctor Arias Pérez (cofundador da Coral Polifónica de Chantada)
* 9ª edición, 2007: Esther Teijeiro Lemos (adegueira da Ribeira Sacra)
* 10ª edición, 2008: Víctor Manuel Vázquez Portomeñe (exconselleiro e exsecretario do concello de Carballedo)
* 11ª edición, 2009: Faustino Fernández “Vilaseco” (empresario)
* 12ª edición, 2010: Ángel Palomero Bretón (fundador de ASDEME)
* 13ª edición, 2011: Roberto Sánchez Sánchez (empresario de Hermanos Sánchez)
* 14ª edición, 2012: Sergio Vázquez Yebra (exalcalde de Chantada)
* 15ª edición, 2013: Amancio López Seijas (presidente do Grupo Hotusa)
* 16ª edición, 2014: Coral Polifónica de Chantada
* 17ª edición, 2015: Banda de Música de Chantada
* 18ª edición, 2016: Mario Vázquez Regal (adegueiro da Ribeira Sacra)
* 19ª edición, 2017: Jesús Ortega Carrasco (enxeñeiro agrícola)
* 20ª edición, 2018: Araceli Río Bimbiela (médica)
* 21ª edición, 2019: Galletas Daveiga
* 22ª edición, 2021: José Jesús Ramos Ledo (exalcalde de Taboada)
* 23ª edición, 2022: Pegerto Torres Hermida (arcipreste, cura e profesor de instituto)
* 24ª edición, 2023: Anxo González Guerra (profesor de lingua e literatura galegas).
* 25ª edición, 2024: Iñaki Castiñeira Alemany (empresario de telecomunicación).
* 26ª edición, 2025: Queixería Airas Moniz.

## Notas
Amancio López Seijas

**Amancio López Seijas**, nado en 1955 en Camporramiro (Chantada), é un empresario galego fundador e presidente do Grupo Hotusa. 

## Traxectoria 
Cursou Estudos Empresariais e o PDX (Programa de Dirección Xeral) de EADA (Escola de Alta Dirección e Administración). 

En 1977 fundou o Grupo Hotusa en Barcelona, é o seu presidente desde ese ano. 

É membro do Consello Consultivo de Aena, vicepresidente de Exceltur, vogal do Consello Consultivo Empresarial da CEOE, vicepresidente da Comisión Permanente Consello Consultivo de Turismo da CEOE, vogal do Consello Consultivo de Turespaña, vogal do Consello Consultivo da Patronal de Cataluña, Foment del Treball, membro do Consello de Administración do Círculo de Economía e do Consello de Administración de CEAL Ibérica. 

Está moi ligado á súa terra de Chantada onde creou unha das sedes do grupo hoteleiro con varios centos de postos de traballo. 

O empresario reivindicou o poder transformador e impulsor do turismo e destacou que grazas, sobre todo, a el, o XXI será “o século das cidades”. 

É o impulsor do encontro internacional Foro A Toxa.  

## Premios 
* Premio Príncipe Felipe a la Excelencia Turística 2008, a Hotusa, que el dirixe.
* Billó de Ouro 2013.
* Premio á Traxectoria Empresarial AIJEC, 2014.
* Premio á Excelencia 'Vasco Da Gama' da Cámara Hispano-Portuguesa, 2017.
* XII Premio Victoriano Reinoso, 2018.
* Medalla Castelao en 2024.

## Notas
S-55

miniatura|Explorer 23, un satélite de tipo S-55, antes do lanzamento.
**S-55** foi unha serie de satélites artificiais do programa Explorer da NASA lanzados a principios dos anos 1960.

## Características 
Os catro satélites S-55 foron deseñados para estudar o rendemento e guiado dos satélites e investigar a natureza e efectos dos micrometeoroides nos sistemas das naves espaciais. Tiñan forma de cilindro de 61 cm de diámetro e 192 cm de longo e usaban a estrutura da cuarta etapa dos foguetes Scout que se usaron para lanzalos. A bordo levaban células de aceiro inoxidable presurizadas como detectores de penetración. así como detectores de impacto, detectores capacitores e detectores de sulfuro de cadmio para obter datos sobre o tamaño, cantidade, distribución e momento das partículas de po na contorna próxima á Terra.

### S-55 
O primeiro S-55 en ser intentado lanzar o foi a bordo dun Scout X1 o 30 de xuño de 1961 desde as instalacións de voo de Wallops e non conseguiu chegar a órbita a causa dun fallo da terceira etapa. O satélite perdeuse.

### S-55A (Explorer 13) 
O S-55A, denominado tamén como Explorer 13, foi lanzado con éxito a bordo dun Scout X1 o 25 de agosto de 1961 pero a súa órbita foi máis baixa do esperado, cun perixeo de só 125 km e un apoxeo de 1164 km. O satélite reentrou na atmosfera só dous días despois do lanzamento, sen chegar a rexistrar ningún impacto de meteroide, o que axudou a establecer límites de impactos e mellorar o deseño de futuros experimentos.

### S-55B (Explorer 16) 
S-55B ou Explorer 16 foi enviado a órbita o 16 de decembro de 1962 a bordo dun Scout X3. Desta vez non houbo problemas e o satélite entrou nunha órbita de 750 x 1181 km, na que estivo sete meses funcionando sen problemas.

### S-55C (Explorer 23) 
S-55C (Explorer 23) tiña un deseño lixeiramente distinto ao do resto de satélites S-55. Tiña unha lonxitude de 234 cm en lugar dos 192 cm dos anteriores e ademais dos experimentos comúns estudou tamén o efecto dos meteoroides nas células solares. Foi lanzado o 6 de novembro de 1964 a unha órbita de 466 x 977 km mediante un Scout X4. Funcionou durante un ano, cumplindo os seus obxectivos, aínda que o experimento do detector con células de sulfuro de cadmio fallou ao ser danado durante o lanzamento.
## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Scout X1
*Scout X3
*Scout X4
Ponte de Carros, O Rosal, O Rosal

**Ponte de Carros** é un lugar da parroquia do Rosal, no concello pontevedrés do Rosal, na comarca do Baixo Miño.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Rosal 
### Parroquias do Rosal 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares do Rosal
Hiba Abu Nada

**Hiba Kamal Abu Nada**, (en ) nada na Meca o 24 de xuño de 1991 e finada o 20 de outubro de 2023, foi unha poeta, novelista, nutricionista e wikipedista palestina. Gañou o Premio Sharjah á Creatividade Árabe (segundo posto) na 20ª sesión en 2017.

## Traxectoria 
Abu Nada naceu na Meca, Arabia Saudita, o 24 de xuño de 1991. Graduouse na Universidade Islámica de Gaza, onde obtivo o título de bioquímica, e despois fixo un mestrado en nutrioloxía na Universidade Al-Azhar de Gaza. Gañou o Premio Sharjah á Creatividade Árabe (segundo posto) na 20ª edición pola súa novela *al-Uksujīn laysa lil-mawtā* (‘O osíxeno non é para os mortos,’ en ) en 2017.

O 20 de outubro de 2023 morreu durante un ataque aéreo da Forza Aérea Israelí sobre o seu fogar. Tiña 32 anos.

## Notas
Gaziantep Basketbol

O **Büyükçekmece Basketbol** é un club profesional de baloncesto turco con sede na cidade de Gaziantep. Actualmente xoga na Türkiye Basketbol Ligi (TBL), a segunda categoría do baloncesto turco. Fundado en 2007, o equipo xoga os seus partidos como local no Karataş Şahinbey Spor Salonu, recinto con capacidade para 6&nbsp;400 espectadores.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial do club *(en turco)*
Mosteiro de Sanahin

O **mosteiro de Sanahin** (en ; *Sanahin vank*) é un mosteiro medieval do século X que se atopa en Sanahin, Armenia. O nome Sanahin tradúcese literalmente do armenio como 'este é máis vello ca aquel', presumiblemente representando unha afirmación de ser un mosteiro máis antigo ca o veciño mosteiro de Haghpat. As dúas aldeas e os seus mosteiros son semellantes en moitos aspectos, e atópanse á vista o un do outro nunha formación de meseta diseccionada, separadas por unha profunda fenda formada por un pequeno río que desemboca no río Debed.

O mosteiro de Sanahin, xunto co mosteiro de Haghpat, foron considerados como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1996. Os mosteiros de Haghpat e Sanahin foron elixidos como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO porque:
Os dous complexos monásticos representan o máis alto florecemento da arquitectura relixiosa armenia, cuxo estilo único desenvolveuse a partir dunha mestura de elementos da arquitectura eclesiástica bizantina e a arquitectura vernácula tradicional da rexión caucásica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sanahin Monastic Complex - Lori 
* Monasteries of Haghpat and Sanahin UNESCO collection on Google Arts and Culture
Mosteiro de Haghpat

O **mosteiro de Haghpat**, tamén coñecido como **Haghpatavank** (en ), é un mosteiro medieval que se atopa en Haghpat, Armenia. Construíuse entre os séculos X e XIII. Descrito como unha "obra mestra da arquitectura relixiosa e un importante centro de aprendizaxe na Idade Media", o mosteiro de Haghpat, xunto co mosteiro de Sanahin, foron considerados como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1996. Os mosteiros de Haghpat e Sanahin foron elixidos como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO porque:
Os dous complexos monásticos representan o máis alto florecemento da arquitectura relixiosa armenia, cuxo estilo único desenvolveuse a partir dunha mestura de elementos da arquitectura eclesiástica bizantina e a arquitectura vernácula tradicional da rexión caucásica.

Hoxe a zona é un lugar turístico cada vez máis popular.

## Localización 
miniatura|250px|Mapa de estradas da zona de Haghpat-Sanahin.
A localización do mosteiro de Haghpat escolleuse para que tivese vistas ao río Debed na provincia de Lori, ao norte de Armenia. Foi construído, non nun cumio, senón a media ladeira dun outeiro nun lugar elixido para ofrecer protección e ocultación de miradas indiscretas e tamén como resposta a unha especie de humildade monástica. Está construído sobre un promontorio verdoso situado no medio dun glaciar de montaña, que adoita estar envolta de nubes. Un pico na beira oposta do río supera os 2.500 metros de altura. Os mosteiros do norte de Armenia non están illados, a diferenza dos seus homólogos das rexións áridas do país. Construíronse nun ambiente de aldea e Haghpat está rodeada de moitas aldeas.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Monasterio de Haghpat, Armenia, 2016-09-30, DD 05.jpg|A torre campanario.
Ficheiro:Monasterio de Haghpat, Armenia, 2016-09-30, DD 18.jpg|A torre campanario e a igrexa de Sourb Nshan
Ficheiro:DJI 0012-3.jpg|O conxunto do mosteiro logo dunha nevarada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Haghpat en Armenica.org  
*Armeniapedia.org entrada en Haghpat
Ceratiidae

miniatura|Femia cun macho parasito, preparación do Museo de Zooloxía de San Petersburgo.

Os **Ceratiidae** (cerátidos) son unha familia de peixes sapos de augas profundas, cuxo nome procede do grego *keras*, 'corno', facendo referecnia a unha especie de "cana de pescar con isco" bioluminescente que se proxecta desde a fronte do peixe.

Son uns dos peixes sapos máis espallados polos mares do mundo; atópanse en todos os océanos desde os trópicos ao antártico. Son grandes e alongados: as femias das especies máis grandes, como *Ceratias holboelli*, chegan aos 1,2 m de lonxitude. Os machos son moito máis pequenos, acadando só 14 cm, e, igual que outros machos de peixes sapos, pasan a maior parte das súas vidas adheridos ao corpo da femia despois dunha previa etapa adolescente de vida libre na cal son aínda moito máis pequenos (como máximo 1,3 cm) e teñen unhas mandíbulas sen dentes parecidas a un peteiro afiado. Un macho ou máis poden adherirse permanentemente ao corpo da femia, e finalmente os seus dous sistemas circulatorios comunícanse, polo que se pode dicir que os dous corpos se funden e o macho vive como un parasito da femia. A medida que esta especie de quimera xenética madura, ao macho crécenlle grandes testículos, mentres que o resto do seu corpo se atrofia. Os Ceratiidae son as únicas criaturas coñecidas que orixinan este tipo de quimeras como parte normal do seu ciclo vital.

## Notas
Catedral de Etchmiadzin

A **catedral de Etchmiadzin** (en ; *Ēǰmiatsni mayr tačar*) ou **catedral da Santa Etchmiadzin** é a igrexa nai da Igrexa apostólica armenia. Atópase na cidade coñecida de maneira dual como Etchmiadzin (Ejmiatsin) ou Vagharshapat, en Armenia. É considerada a primeira catedral construída na antiga Armenia, e a miúdo considérase a catedral máis antiga do mundo.

A igrexa orixinal foi construída a comezos do século IV —entre o 301 e o 303 segundo a tradición— polo santo patrón de Armenia Gregorio o Iluminador, tras a adopción do cristianismo como relixión estatal polo rei Tiridates III. Foi construído sobre un templo pagán, simbolizando a conversión do paganismo ao cristianismo. O núcleo do edificio actual foi construído en 483/4 por Vahan Mamikonian despois de que a catedral fose gravemente danada nunha invasión persa. Dende a súa fundación ata a segunda metade do século V, Etchmiadzin foi a sé do Catholicos, o xefe supremo da Igrexa armenia.

Como o centro do cristianismo armenio, Etchmiadzin foi un lugar importante en Armenia non só relixiosamente, senón tamén política e culturalmente. Un importante lugar de peregrinación, é un dos lugares máis visitados do país. Xunto con varias igrexas medievais importantes situadas nas proximidades, a catedral foi catalogada como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 2000.

## Notas
Jesús Quindós Pardo

**Jesús Quindós Pardo**, nado en Cervantes cara a 1895 e finado no mesmo concello o 8 de marzo de 1959, foi un político galego.

## Traxectoria 
Empresario en Savane. Foi elixido concelleiro de Cervantes nas eleccións do 12 de abril de 1931, e foi segundo tenente alcalde. Vicepresidente da Agrupación Republicana Agraria en 1934. Co triunfo da Fronte Popular foi nomeado alcalde de Cervantes. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu. Estivo agochado. Entregouse ás autoridades franquistas a mediados de 1939. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1937, e foi sancionado cunha multa de 1 500 pesetas e cinco anos de inhabilitación en 1942. Finou en Cervantes o 8 de marzo de 1959 con 63 anos e foi soterrado no cemiterio de Quindous.

## Vida persoal 
Casou con Florinda Digón e foi pai de María de los Ángeles Quindós Digón.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha en Represión franquista en Lugo
Conner Frankamp

**Conner Frankamp**, nado o 21 de xuño de 1997 en Wichita, no Estado de Kansas, é un xogador de baloncesto profesional estadounidense con pasaporte xeorxiano. Formado nas Universidades de Kansas e Wichita State, actualmente xoga no Zunder Palencia da Liga ACB. Cunha altura de 1,85 m, ocupa a posición de base.

## Traxectoria 
### Clubs 
Ao longo da súa carreira, Frankamp ten xogado para os seguintes equipos profesionais:
*  Beroe (NBL, 2018−2019)
*  Rethymno Cretan Kings (A1, 2019−2020)
*  UCAM Murcia (ACB, 2020−2021)
*  Zenit San Petersburgo (VTB / Euroliga, 2021−2022)
*  Promitheas Patras (A1, 2022)
*  CSP Limoges (Pro A, 2022)
*  Gaziantep Basketbol (BSL / FIBA Europe Cup, 2022−2023)
*  Río Breogán (ACB / BCL, 2023−2024)
*  Zunder Palencia (ACB, 2024−presente)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en Proballers
Río Azat

O **Azat** (en ) é un río que discorre pola provincia de Kotayk, en Armenia. A súa fonte atópase na pendente occidental das montañas Geghama. Flúe por Garni, Lanjazat e Arevshat. Converxe co Aras preto de Artashat.

A parte alta do seu val, que contén o mosteiro de Geghard e outros edificios, forma un lugar Patrimonio da Humanidade pola UNESCO dende o ano 2000.

## Gallery 

Ficheiro:Ազատի ջրամբար ու կղզիներ.JPG|Encoro de Azat.
Ficheiro:Ազատի ջրամբար.JPG|O río alimentando o encoro.
Ficheiro:Azat(River).jpg|Unha vella ponte sobre o río Azat
Ficheiro:Azat(River) Bridge.jpg|O río Azat pasando por baixo dunha ponte de estilo antigo

## Notas
Íñigo Quintero

**Íñigo Quintero Dolz del Castellar**, nado o 12 de decembro de 2001 na Coruña, é un cantante e compositor galego que colleu sona internacional grazas a unha soa canción, coa que chegou a ser número un mundial en Spotify.

## Traxectoria
Naceu nunha familia de farmacéuticos, de conviccións relixiosas católicas, con oito irmáns, Estudou a escola e mais o bacharelato no colexio privado Peñarredonda, da Coruña, e logo marchou a Madrid a estudar un dobre grao de Dereito e Administración e Dirección de Empresas

En outubro de 2023 fixo a súa primeira actuación profesional pública en Madrid, nun festival de Cadena 100.

## Vida persoal
É afeccionado á vela deportiva.

## Discografía 
### Sinxelos 
* *Si no estás* (2022)
* *Sobredosis* (2023)
* *Será por ti* (2023)
* *Sin tiempo para bailar* (2023)

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
Mosteiro de Geghard

O **mosteiro de Geghard** (en : que quere dicir "lanza") é un mosteiro medieval na provincia de Kotayk, en Armenia. O mosteiro está parcialmente tallado na montaña adxacente, rodeado de cantís. No ano 2000, foi catalogado como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO, gozando dun status de protección especial.

A capela principal foi construída en 1215, mais o complexo do mosteiro foi fundado no século IV por Gregorio o Iluminador no lugar dun manancial sagrado dentro dunha cova. O mosteiro fora chamado orixinalmente **Ayrivank** (Այրիվանք), que significa "o Mosteiro da Cova". O nome máis común usado hoxe para o mosteiro, Geghard, ou **Geghardavank** (Գեղարդավանք), que significa "o Mosteiro da Lanza", procede da lanza que feriu a Xesús na Crucifixión, supostamente traído a Armenia polo Apóstolo Xudas Tadeu, e gardada entre moitas outras reliquias. Agora móstrase no tesouro de Echmiadzin.

## Galería de imaxes 

Geghard-Gavit-02-Kathogike-2019-gje.jpg|
Geghard-Gavit-06-Westportal-Tympanon-2019-gje.jpg|
Geghard-Kathogike-10-2019-gje.jpg|
Geghard-Kathogike-26-Suedfassade-Loewe und Stier-2019-gje.jpg|
Geghard-oberer Gavit-04-Saengerinnen-2019-gje.jpg|
Geghard-Kreuzsteine-18-2019-gje.jpg|
Geghard-Kreuzstein-06-2019-gje.jpg|

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
**"Architectural Ensembles of Armenia"*, por O. Khalpakhchian, publicado en Moscova por Iskusstvo Publishers en 1980.
Charles Joseph Minard

**Charles Joseph Minard**, nado en Dijon o 27 de marzo de 1781 e finado o 24 de outubro de 1870, foi un enxeñeiro civil francés recoñecido pola súa importante contribución ao campo da infografía e a visualización dos datos na enxeñaría civil e as estatísticas. Minard era, entre outras cousas, coñecido pola súa representación de datos numéricos en mapas xeográficos, especialmente os seus mapas de fluxo.

## Traxectoria 
### Xuventude 
Era fillo de Pierre Etienne Minard, secretario xudicial e funcionario do instituto, e de Bénigne Boiteux. O seu pai animouno a estudar dende pequeno. Aos catro anos aprendeu a ler e escribir, e aos seis o seu pai matriculouno nun curso elemental de anatomía. Realizou o seu cuarto ano de estudos na escola secundaria de Dijon, e despois dedicouse a estudar latín, literatura e ciencias físicas e matemáticas.

#### Traballos iniciais 
O primeiro diagrama coñecido de Minard data de 1825,  pero non comezou a producir gráficos estatísticos regularmente até a década de 1840. Durante este período, interesouse por estudar o tráfico de pasaxeiros e mercadorías para colaborar no deseño ferroviario. Creou gráficos de barras nos que o ancho de cada barra representa a lonxitude do segmento de ferrocarril correspondente e a súa altura representa o número de pasaxeiros. A análise de tales gráficos levou a Minard a concluír que os pasaxeiros e mercadorías que viaxaban distancias curtas entre estacións intermedias (e non só o tráfico de extremo a extremo) eran de primordial importancia no deseño das liñas de ferrocarril.  Este tipo de gráfico de bandas para ilustrar fluxos foi despois chamado diagrama de Sankey, aínda que Matthew Henry Phineas Riall Sankey usou esta visualización 30 anos despois e só para o fluxo de enerxía temático.
[centro|miniatura|800x800px| Mapa de **Charles Minard** da desastrosa campaña rusa de [Napoleón I de Francia|Napoleón en 1812. O gráfico destaca pola súa representación bidimensional de seis tipos de datos: o número de tropas de Napoleón; distancia; temperatura; latitude e lonxitude; dirección da viaxe; e localización en relación a datas concretas.]]

## Notas 

## Véxase tamén 
* Guerras napoleónicas
* Visualización de datos
Universidade das Primeiras Nacións do Canadá

A **Universidade das Primeiras Nacións do Canadá** (en ; abreviado como **FNUniv**) é un institución post-secundaria e unha universidade federada da Universidade de Regina, que ten a súa sede na provincia canadense de Saskatchewan. A universidade conta con tres campus dentro da provincia, en Prince Albert, Regina e Saskatoon. A universidade ofrece programas académicos en empresariais, humanidades, ciencias sociais e ciencias; incluíndo unha serie de programas centrados en prácticas aborixes.

A institución ten como orixe o **Saskatchewan Indian Federated College** (**SIFC**), un colexio federado estabelecido en maio de 1976 mediante un acordo entre a Federación de Nacións Indíxenas de Saskatchewan e a Universidade de Regina. En xuño de 2003, a institución pasou a chamarse FNUniv, e o seu novo campus de Regina abriu a finais dese ano.

## Historia 
[miniatura|dereita|O antigo edificio do campus de Saskatoon no barrio de [City Park, Saskatoon|City Park de Saskatoon. O edificio albergou o campus de Saskatoon de 1994 a 2010.]] 
FNUniv orixinouse do Saskatchewan Indian Federated College. O Saskatchewan Indian Federated College estivo afiliado á University of Regina desde a súa fundación en 1976. O SIFC foi establecido a través dun acordo entre a Federación de Nacións Indias de Saskatchewan e a Universidade de Regina formalizado en maio de 1976, coa intención declarada de atender "as necesidades académicas, culturais e espirituais dos estudantes das Primeiras Nacións".

O 23 de xuño de 2003, baixo a dirección do reitor da universidade Eber Hampton, a institución pasou a chamarse FNUniv. O conde de Wessex inaugurou o campus de Regina da universidade en 2003.

A Nación Cree Star Blanket propuxo un plan para declarar a propiedade da institución unha reserva india urbana en virtude dun Acordo de Dereitos de Terras do Tratado de Saskatchewan no que participan Star Blanket, os gobernos provincial e federal. Os membros da banda da Nación Star Blanket votaron por unanimidade a prol deste plan durante un referendo de 2008.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
José Antonio Abreu

**José Antonio Abreu Anselmi**, nado en Valera (Estado Trujillo) o 7 de maio de 1939 e finado o 24 de marzo de 2018, foi un director de orquestra, compositor, intérprete (pianista, organista, clavecinista) educador, activista e político venezolano. Era de confesión católica, economista *summa cum laude* e recibiu doutoramentos *honoris causa* en economía, música, educación e medicina de diversas universidades do mundo. Estaba considerado unha das iconas culturais de Venezuela.

## Traxectoria 
Desde moi novo, dedicouse á música, estudando con Doralisa Jiménez de Medina en Barquisimeto e máis tarde en Caracas, aos dezanove anos, con Moisés Moleiro, Evencio Castellanos e Vicente Emilio Sojo. Completou estudos en Europa e nos Estados Unidos. Graduouse como economista na Universidade Católica Andrés Bello e desempeñou diversos cargos políticos en Venezuela. 

### *El Sistema* 
Abreu fíxose coñecido pola súa asociación coa docencia da música, como creador de *El Sistema*. Este programa, aínda vixente, busca proporcionar oportunidades educativas e de desenvolvemento persoal a través da música a nenos e mozos, especialmente aqueles en situacións desfavorecidas. Baixo a dirección de Abreu, *El Sistema* ten participado en programas de intercambio e de cooperación musical con países de todo o mundo.[esquerda|miniatura|250x250px|Sistema de orquestras e coros xuvenís e infantís do [Estado Zulia, Venezuela.]]En 1975 fundou a *Orquesta Sinfónica Nacional Juvenil* e a *Fundación del Estado para el Sistema Nacional de las Orquestas Juveniles e Infantiles de Venezuela* (FESNOJIV), unha rede de orquestras infantís, xuveniles e de coros que involucra a miles de rapaces e raparigas. Co mesmo método fundouse a *Orquesta Sinfónica de la Juventud Venezolana Simón Bolívar* fundada en 1979. 

Recibiu o Premio Nacional de Música de Venezuela de 1979 polo seu traballo en *El Sistema,* e o Príncipe de Asturias de 2008.

### Honras 
Abreu foi galardoado co Premio Nacional de Música Sinfónica en 1967. 

Foi homenaxeado co Premio Latin Grammy Trustees 2009, unha honra concedida a personalidades que contribuíron á música pola Academia Latina de Artes y Ciencias de la Grabación. 

Tamén recibiu o premio TED.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Gustavo Dudamel

### Ligazóns externas 
* Premio Biografía sobre Right Livelihood
* Obra de José Antonio Abreu (Arquivado, en castelán)
Universidade Villanueva

A **Universidade Villanueva** ou **Universidade Internacional Villanueva,**  é unha universidade de titularidade privada, pertencente a  Fomento de Centros de Enseñanza e está situada en Madrid (España) e está afiliada á organización católica Opus Dei. Creada en 2019, comenzou a funcionar en 2020, aínda que a súa historia remóntase a 1997. 

## Historia 
A súa orixe está no 9 de decembro de 1977, cando se funda a *Escuela Universitaria del Profesorado "Fomento de Centros de Enseñanza"*, dirixida por Tomás Alvira. Posteriormente, no 1997, créase o *Centro de Enseñanza Superior Villanueva*, estando ámbolos dous centros adscritos á Universidade Complutense de Madrid. 

Finalmente, os dous centros adscritos acaba uníndose para crear a Universidade Internacional Villanueva, que foi recoñecida como universidade privada pola Lei 5/2019, de 20 de marzo (Boletín Oficial da Comunidade de Madrid de 28 de marzo e Boletín Oficial do Estado de 5 de xullo), autorizándose o inicio de actividades da universidade no curso académico 2020-2021.

## Centros docentes 
A universidade comezou con dúas facultades e, en 2023, ofrecía as seguintes ensinanzas:

* Facultade de Ciencias Sociais e Xurídicas: 
** Graos: Grao en Administración e Dirección de Empresas, Grao en Dereito, Grao en Mestre de Educación Infantil, Grao en Mestre en Educación Primaria, Grao en Comunicación Audiovisual, Grao en Periodismo, Grao en Publicidade e Relacións Públicas.
** Dobres graos: en Administración e Dirección de Empresas e Dereito, en Mestre de Educación Infantil e Primaria, en Educación Primaria e Psicoloxa.
** Posgraos: Mestrado en Periodismo Deportivo (presencial, online e semipresencial), Mestrado en Acceso a la Avogacía, Mestrado Universitario en Avogacía Dixital, Emprendimiento y Tecnología, Mestrado Universitario en Formación del Profesorado, Mestrado Universitario en Gestión de Centros Educativos.
* Facultade de Ciencias da Saúde
** Graos: Psicoloxía.
** Posgraos: Mestrado Universitario en Atención Temperá, Mestrado Universitario en Psicoloxía da Educación, Mestrado Universitario en Psicoloxía Xeral Sanitaria.

## Campus 
O seu campus está formado por dous edificios na rúa da Costa Brava do barrio de Mirasierra, no distrito Fuencarral-O Pardo de Madrid. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web
Safir 1

**Safir 1** é o nome dun foguete de Irán derivado do mísil Shahab 3.

## Características 
O lanzador lixeiro Safir 1 é o primeiro foguete orbital de Irán. Baseado no foguete sonda Kavoshgar (baseado á súa vez no mísil Shahab 3, é capaz de poñer un mínimo de 25 kg de carga nunha órbita de 245 km de altura. Usa dúas etapas alimentadas con propelente líquido e dous motores na primeira etapa. Ten dúas variantes, os Safir 1A e Safir 1B, con diferentes melloras para poñer cargas máis pesadas en órbita.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Omid
Catedral de Zvartnots

A **catedral de Zvartnots** (en ), ás veces escritos en publicacións académicas como '''Zuart'nots** ou **Zuart'noc'''; literalmente 'lugar de reserección/vida/alegría') é unha catedral medieval armenia que se atopa preto de Vagharshapat (Ejmiatsin), Armenia. Construída no século VII e agora en ruínas, Zvartnots salientou pola súa estrutura exterior circular, única na arquitectura armenia medieval, e un conxunto de piares interiores que sustentaban unha estrutura de varios pisos coroada cunha cúpula.

En 2000, Zvartnots foi declarada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO xunto coa catedral e as igrexas de Vagharshapat (Etchmiadzin).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Lingua anserma

A **lingua anserma** é unha lingua morta da familia chocó, falada até o ano 2011 en Colombia. Tiña dous dialectos, o caramanta e o cartama.

Jolkesky (2016) tamén sinala que hai semellanzas léxicas coas linguas barbacoanas debido ao contacto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas chocó
Lingua arma

A **lingua arma** é unha posíbel lingua morta da familia chocó, falada outrora en Colombia. O seu código ISO3 é aoh, mais foi retirado. Loukotka (1968) afirma que algunha vez se falou no río Pueblano, pero non enumera ningunha fonte para fundamentar esta afirmación. Outros estudosos afirman que se falaba no val do río Cauca.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas chocó
Lingua sinúfana

A **lingua sinúfana** (tamén chamada zenúfana, cenú/zenú/sinú) é unha lingua morta, escasamente documentada, da familia chocó, falada outora polos zenús en Colombia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* Campbell, Lyle; & Mithun, Marianne (Eds.). (1979). *The languages of native America: Historical and comparative assessment*. Austin: University of Texas Press. ISBN 0-292-74624-5.
Carme Varela

**Carme Varela Rodríguez**, nada en Duomes (A Baña) en 1970, é unha filóloga e escritora galega.

## Traxectoria 
É Licenciada en Filoloxía galega, cun mestrado en xestión cultural na Universidade de Barcelona.

Comezou moi nova no teatro, no instituto, no grupo universitario EIS e na compañía Os Quinquilláns. Traballou na Fundación Castelao onde foi secretaria técnica. Colaborou na produción e distribución teatral en Ollomoltranvía, Mofa e Befa e na empresa de servizos teatrais RTA. Foi directora de produción no Centro Dramático Galego e desde o ano 2007 está ligada á empresa de comunicación Atlantis Multimedia. É colaboradora de *Mundiario* e *Nós Diario*.

## Obra 
### Teatro 
* *As desterradas* (2021). Vigo: Xerais. 108 páxs. ISBN 978-84-9121-906-4.

* *Faise o escuro* (2023). Edicións Positivas
## Premios 
* 2020: XXV Premio Álvaro Cunqueiro para textos teatrais, por *As desterradas*.

* 2022: Gañadora dos VI Premios Selic, por *Faise o escuro*.
* 2023: Caxato de Pousa Antelo.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Presentación de As desterradas en 2022.
Lingua cueva

A **lingua cueva** é unha lingua indíxena extinta de Panamá. Falada outrora polo pobo cueva, este grupo étnico foi exterminado entre 1510 e 1535 durante a colonización española. Aínda que o termo cueva se utilizou de diversas formas para describir unha etnia específica, moitos estudosos cren que os pobos que usaban a lingua cueva pertencían a varios grupos etnolingüísticos, e que esta lingua era de feito unha lingua franca.

Durante os séculos XVII e XVIII o pobo guna repoboou a zona habitada polos cueva.

## Clasificación 
Loukotka (1968) identificou por erro un vocabulario guna do Darién como cueva, o que provocou a confusión entre o cueva e o guna na literatura posterior (e.g. Greenberg 1987, Whitehead 1999, *Ethnologue* 2009), con algúns autores que relatan que o cueva era un dialecto ou devanceiro da lingua guna (Adelaar & Muysken 2004:62). A lingua e a cultura gunas son moi diferentes á cueva.

Loewen (1963) e Constenla Umaña & Margery Peña (1991) suxeriron unha conexión entre o cueva e a familia chocó.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas chocó
### Bibliografía 
* Adelaar, Willem F. H.; & Muysken, Pieter C. (2004). *The languages of the Andes*. Cambridge language surveys. Cambridge University Press.
* Campbell, Lyle. (1997). *American Indian languages: The historical linguistics of Native America*. New York: Oxford University Press. .
* Constenla Umaña, Adolfo; & Margery Peña, Enrique. (1991). Elementos de fonología comparada chocó. In *Filología y lingüística* (No. 17, 1–2, pp.&nbsp;137–191). San José: Editorial de la Universidad de Costa Rica.
* Greenberg, Joseph H. (1987). *Language in the Americas*. Stanford: Stanford University Press.
* Loewren, Jacob A. (1963). Chocó II: Phonological problems. *International Journal of American Linguistics*, *29* (4), 357-371.
* Loukotka, Čestmír. (1968). *Classification of South American Indian languages*. Os Ánxeles: Latin American Studies Center, University of California.
* Romoli, Kathleen. (1987). *Los de la lengua de Cueva: Los grupos indígenas del istmo oriental en la época de la conquista española*. Bogotá: Instituto Colombiano de Antropología, Instituto Colombiano de Cultura (Ediciones Tercer Mundo).
Senecio angulatus

***Senecio angulatus*** é unha planta da familia das asteráceas, orixinaria de Suráfrica e introducida en España.
miniatura|No seu hábitat.

## Descrición 
É unha planta camefita, sempreverde, rubideira, de follas  de forma parecida á hedra. As follas son carnosas, glabras, con marxe crenado. A inflorescencia é un capítulo de ligulas amarelas, reunidas nunha inflorescencia corimbosa. Florece desde o outono até mediados do inverno.

## Taxonomía 
*Senecio angulatus* foi descrita por Carl von Linné o Mozo e publicada en *Supplementum Plantarum* 369. 1781[1782].

; Etimoloxía
:

Ver: *Senecio*

*angulatus*: epíteto latíno que significa "anguloso".

; Sinonimia
:

* *Senecio macropodus* DC.
* *Cineraria laevis*

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
* Gibbs Russell, G. E., W. G. Welman, E. Reitief, K. L. Immelman, G. Germishuizen, B. J. Pienaar, M. v. Wyk & A. Nicholas. 1987. List of species of southern African plants. Mem. Bot. Surv. S. Africa 2(1–2): 1–152(pt. 1), 1–270(pt. 2).
L-ALI

**L-ALI** é un rapeiro portugués.

## Traxectoria 
Xurdiu no 2014 co seu primeiro EP “*Surrealismo Xpto*” e dende aí comezou a lanzar proxectos con algunhas editoras. Pasou pola Crate records, Think music, superbad e contribuiu diversas veces co colectivo Colónia Calúnia.

No proxecto de 2023 “*Balanço*”, con Lunn, mostrouse máis melódico e máis orientado cara ás pistas de danza.

## Discografía 
### Álbums 
* *Baço* (2016)
* *O Conto* (2015)
* *Surrealismo Xpto* (2014)

### EPs 
* *Balanço* (2023)
* *Terra:Aura* (2023)
* *Raramente Satisfeito* (2021)

### Sinxelos 
* *Something* (2023) con Kyle Quest
* *Chapéu* (2023)
* *Tudo Eu* (2023)
* *Solo* (2023)
* *Brio* (2023)
* *MARIPOSA* (2023)
* *Kilates* (2023)
* *Rendez Vous* (2022)
* *Combo* (2022)
* *PersPicasso* (2021) con Mirai
* *Ciclo* (2020)
* *SIRI* (2019)

## Notas
Lingua quimbaya

A **lingua quimbaya** é unha posíbel lingua morta da familia chocó, falada outrora en Colombia polo pobo quimbaya. Desta lingua só se coñece unha única palabra (Campbell 2012), o cal é insuficiente para establecer o quimbaya como unha lingua distinta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Linguas chocó
Roldana petasitis

***Roldana petasitis*** é unha especie  de planta fanerógama pertencente á familia das asteráceas. 
miniatura|Vista da planta.
miniatura|Detalle da folla.

## Descrición 
É un subarbusto perennifolio de talos débiles. Crece até 1,8 m de altura e ten grandes follas con 7 ou máis lóbulos anchos e romos. As flores, como margaridas, duns 6 pétalos ligulados nacen en panículas foliáceas. 

## Distribución 
Procede de América central.

## Taxonomía 
*Roldana petasitis* foi descrita en 1974 por Harold E. Robinson e Robert D. Brettell, sobre un basónimo de John Sims, en *Phytologia* 27(6): 423.

### Etimoloxía 
***Roldana***: nome xenérico dado por Pablo de la Llave en honra a Eugenio Montaño y Roldán, un xeneral insurxente da Independencia de México.

***petasitis***: epíteto latino que significa "como un pétaso".

### Sinonimia 
* *Cineraria petasitis* Sims, 1813 (''Curtis's Bot. Mag.* **37**:t1536)
* *Cineraria platanifolia* Schrank, 1819 (*Pl. Rar. Hort. Monac.* **2**:t. 95)
* *Senecio petasitis* (Sims) DC., 1837 (*Prod.* **6**:431)
* *Senecio lobatus* Sessé & Moc., 1894 (*Fl. Mexic. (ed. 2)*:185), nom. illeg. non *Senecio lobatus* Pers., 1807 (=*Packera glabella* (Poir.) C.Jeffrey)
* *Senecio petasioides* Greenm., 1904 (en Donn.Sm., *Bot. Gaz.* **37**:419)
* *Senecio prainianus* A.Berger, 1911 (*Gard. Chron.* **3**:82)
* *Roldana petasioides* (Greenm.) H.Rob., 1975 (*Phytologia'' **32**:331)i

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Berendsohn, W.G. & A.E. Araniva de González. 1989. Listado básico de la Flora Salvadorensis: Dicotyledonae, Sympetalae (pro parte): Labiatae, Bignoniaceae, Acanthaceae, Pedaliaceae, Martyniaceae, Gesneriaceae, Compositae. Cuscatlania 1(3): 290–1–290–13.
* Berendsohn, W.G., A. K. Gruber & J. A. Monterrosa Salomón. 2009. Nova silva cuscatlanica. Árboles nativos e introducidos de El Salvador. Parte 1: Angiospermae - Familias A a L. Englera 29(1): 1–438.
* Nelson, C. H. 2008. Cat. Pl. Vasc. Honduras 1–1576. Secretaría de Recursos Naturales y Ambiente, Tegucigalpa.
* Quedensley, T. S., M. E. Véliz Pérez & L. E. Velásquez Méndez. 2014. A new species of Roldana (Asteraceae) from Huehuetenango, Guatemala. Lundellia 17: 1–4.
* Stevens, W. D., C. Ulloa Ulloa, A. Pool & O. M. Montiel. 2001. Flora de Nicaragua. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 85: i–xlii,.
* Turner, B. L. 2005 [2006]. A recession of the Mexican species of Roldana (Asteraceae: Senecioneae). Phytologia 87(3): 204–249.
Xmaseda65

**Xosé Maseda Calvo**, nado en Viveiro o 4 de outubro de 2002, é un rapeiro galego coñecido polo seu nome artístico **xmaseda65**.
## Traxectoria 
No 2022 rendeulle homenaxe ao seu avó, José Maseda Gómez, máis coñecido como Paparrexo, cunha canción homónima coa que alcanzou máis de 3.000 reproducións en YouTube só nas primeiras horas.

## Discografía 
### Sinxelos 
* *memorias dun adolescente* *(2019)*
* *quizais* (2020)
* *Viaje Astral* (2020) con Bsqt!
* *Paparrexo* (2022)
* *if4eliges* (2022)
* *RTN* (2022)
* *casi* (2023) con H8te
* *detrais* (2023)
* *por dentro* (2024)
* *non sei* (2024)
* *Barcos* (2024) con Willow GHZ
* *LU-540* (2024) con Shera & Sile e Volk GZ
* *A vida é así* (2024) con Nadie González, Peter Petrowski e Mr. Mati
* *a primeira vez* (2025)
* *o que puido chegar a ser* (2025)
* *pide máis* (2025)
* *non podemos querernos ben* (2026)

### Álbums 
**Pontes* (2025)

## Notas
The Meg

***The Meg*** é un filme chinés-estadounidense de 2018 dirixido por Jon Turteltaub a partir dun guión de Dean Georgaris, Jon Hoeber e Erich Hoeber. Baséase vagamente na novela de 1997 *Meg: A Novel of Deep Terror* de Steve Alten. Está protagonizado por Jason Statham, Li Bingbing, Rainn Wilson, Ruby Rose, Winston Chao e Cliff Curtis. Na trama, un grupo de científicos atópase cun tiburón megalodón de 23 metros de longo durante unha misión de rescate no fondo do océano Pacífico.

*The Meg* estreouse nos cinemas dos Estados Unidos o 10 de agosto de 2018. Recibiu valoracións dispares por parte da crítica, mais foi un éxito de recadación, conseguindo máis de 530 millóns de dólares en todo o mundo sobre un orzamento de 130 millóns de dólares. A súa secuela, *Meg 2: The Trench*, estreouse en agosto de 2023.

## Personaxes 
* Jason Statham como Jonas Taylor
* Li Bingbing como Suyin
* Rainn Wilson como Morris
* Cliff Curtis como Mac
* Winston Chao como Zhang
* Sophia Cai como Meiying
* Ruby Rose como Jaxx
* Page Kennedy como DJ
* Robert Taylor como Heller
* Ólafur Darri Ólafsson como "The Wall"
* Jessica McNamee como Lori
* Masi Oka como Toshi

## Notas
Joshua Whitehead

**Joshua Whitehead**, nado o 5 de xaneiro de 1989, é un poeta e novelista dous espíritos das Primeiras Nacións do Canadá. Empregou a lingua cree en parte da súa obra poética.

## Traxectoria 
Whitehead é un membro do pobo ojibwa-cree da Primeira Nación Peguis de Manitoba, Comezou a publicar poesía mentres realizaba estudos de licenciatura na Universidade de Winnipeg.

Despois de comezar os estudos de posgrao en literatura indíxena na Universidade de Calgary, Talonbooks publicou a súa primeira colección de poesía *Full-Metal Indigiqueer* en 2017.

A súa primeira novela, *Jonny Appleseed*, foi publicada por Arsenal Pulp Press en 2018. Ese mesmo ano, foi finalista do Premio Dayne Ogilvie para escritores LGTBQ canadenses, e o libro foi nomeado como candidato á lista longa para o Premio Scotiabank Giller de 2018 e un finalista preseleccionado para o Premio Governor General de ficción en inglés de 2018 e o Premio Amazon.ca de 2019. O libro gañou o Lambda Literary Award for Gay Fiction na 31ª edición dos premios. *Jonny Appleseed* gañou o Canada Reads de 2021, presentados por Kawennáhere Devery Jacobs.

*Love After the End: An Anthology of Two-Spirit and Indigiqueer Speculative Fiction*, unha antoloxía editada por Whitehead, foi a gañadora do Lambda Literary Award for LGBTQ Anthology en 2021. Os escritores incluídos na antoloxía foron Nathan Niigan Noodin Adler, Darcie Little Badger, Gabriel Castilloux Calderon, Adam Garnet Jones, Mari Kurisato, Kai Minosh Pyle, David Alexander Robertson, jaye simpson e Nazbah Tom.

## Notas
Barbas de raposo

***Cuscuta epithymum***  é unha planta parasita nativa de Europa, pertencente á familia Convolvulaceae, aínda que estaba clasificada anteriormente na antiga familia Cuscutaceae. É un parasito notable do toxo ou das xestas. Ten os nomes populares de **barbas de raposo**, *liño de raposo*, etc.

## Descrición 
É unha planta parasita, herbácea, anual, sen follas e que se fixa aos seus hóspedes con pequenas raíces succionantes. Os seus hóspedes principais son a ortiga, o trevo e o lúpulo. Parasita tamén leguminosas, como as mencionadas toxos e xestas, e ericáceas. Ten o talo arroibado moi ramificado con escamas foliares. As flores son pequenas, brancas ou rosadas con corola de cinco lóbulos agrupados en glomérulos. O froito é unha cápsula.

## Taxonomía 
*Cuscuta epithymum* foi descrita por Carl Linnaeus e publicado en *Systemat Vegetabilium. Editio decima quarta* 140. 1774.
;Sinonimia:
* *Cuscuta acutiflora* Rota
* *Cuscuta campanulata* Stokes
* *Cuscuta coriariae* Sennen & Pau
* *Cuscuta epithymiphyta* St.-Lag.
* *Cuscuta europaea* var. *epithymum* L.
* *Cuscuta hygrogenes* Gand.
* *Cuscuta muelleri* Strail
* *Cuscuta trifolii* Bab.
* *Cuscuta ulicis* Godr.

## Notas 
## Véxase tamén
Delairea odorata

***Delairea odorata*** Lem., é unha planta rubideira orixinaria de Suráfrica.
miniatura|Planta.
miniatura|Follas.
miniatura|Flores.

## Descrición 
*Delairea odorata* é unha rubideira  que rube ás árbores e alcanza unha altura de cinco metros nos climas axeitados. Co tempo chega a afogar as árbores. As follas son multi-lobuladas. As súas flores son de cor amarela. Unha característica que a distingue de *Senecio angulatus* son os pequenos apéndices na base dos talos das follas que teñen forma de orella.
Contén escopina, un alcaloide tropánico.

## Usos 
Esta planta cultívase como unha planta de interior pola súa follaxe ornamental.

## Crecemento 
*Delairea odorata* converteuse nunha especie invasora en California, Hawai, Oregón, Nova Zelandia e Australia. A planta cobre os arbustos e árbores, inhibindo o seu crecemento e tamén cubrirá a terra intensamente sobre un área ampla, o que impide a xerminación das sementes ou o cultivo.

A rubideira pode ser controlada ou eliminada mediante unha combinación de métodos físicos e químicos. A menos que o sistema da raíz sexa extraído ou se envenene, a planta volverá crecer. As plantas novas pódense sacar coas súas raíces, pero as plantas máis vellas despréndense deixando as raíces no seu lugar.

## Taxonomía 
*Delairea odorata* foi descrita por Charles Antoine Lemaire e publicada en *Annales des Sciences Naturelles; Botanique, sér.* *3* 1: 379-381, no ano 1844.

; Sinonimia
:

* *Senecio mikanioides* Otto ex Walp., 1848
* *Delairea scandens* Auct.
* *Mikania senecioides* hort.
* *Breonia  palmata* hort.
* *Ipomoea hederacea* hort.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*Ficha en Itis Report
*Lemaire, C. (1844) "Delairea, ad synanthereas genus novum spectans describit C. Lemaire" *Ann. Sci. Nat., Bot. sér. 3* **1**:379-381.
*Greuter, W. (2006-2009) "*Delairea odorata*". In: Greuter, W. & Raab-Straube, E. von (ed.): Compositae. Euro+Med Plantbase.