Sumatra

miniatura|dereita|250px| Illa de Sumatra
**Sumatra** (en ) é unha illa no oeste de Indonesia, a máis occidental das Illas da Sonda. É a illa máis grande de todo Indonesia (as dúas illas maiores, Borneo e Nova Guinea, compártense entre Indonesia e outros países), e a sexta illa máis grande do mundo con 473.481&nbsp;km² cunha poboación de 50.365.538 habitantes. A súa cidade máis grande é Medan cunha poboación de 2.109.330.

O 87% da poboación de Sumatra son musulmáns. A illa é o fogar do 22% da poboación total de Indonesia e fálanse máis de 50 linguas.

## Xeografía 
O eixo da illa vai aproximadamente de noroeste a suroeste, cruzando o ecuador cerca do centro. O interior da illa está dominado por dúas rexións xeográficas: as Montañas Barisan no oeste e chairas pantanosas no leste.

Ao sueste está a illa de Xava, separada polo Estreito de Sonda. Ao norte está a Península Malaia, separada polos Estreitos de Malaca. Ao leste está Borneo, alén do Estreito de Karimata. Ao oeste da illa está o océano Índico.

A espiña dorsal da illa é a cadea das Montañas Barisan. A actividade volcánica desta rexión dótaa de terra fértil e belos paisaxes, por exemplo, os arredores do Lago Toba. Tamén contén depósitos de carbón e de ouro.

Ao leste, grandes ríos levan limo das montañas formando a vasta terra baixa salpicada de charcas. A pesar de ser na súa maioría inadecuada para o cultivo, a zona é actualmente de grande importancia económica para Indonesia. Produce aceite "de encima do chan e de debaixo": o aceite de palma e o petróleo.

Sumatra ten unha gran variedade de especies vexetais e animais, pero perdeu case o 50% da súa selva tropical nos últimos 35 anos e moitas especies están perigo de extinción como o Tigre de Sumatra, o rinoceronte de Sumatra e o orangután de Sumatra, e algunhas plantas únicas, como a rafflesia. O desenvolvemento económico xunto coa corrupción e os cortes ilegais de árbores ameazan gravemente a súa existencia. Nin as áreas de conservación se salvaron da destrución.
 
200px|

## Administración 
miniatura|Casa tradicional en Nias North Sumatra
miniatura|*Rumah Gadang*, casa tradicional de Minangkabau en Sumatra Occidental
miniatura|Unha casa tradicional de Malay en Bangkinang, Riau
As dez provincias (*provinsi*) de Sumatra, incluíndo as illas próximas máis pequenas, se enumeran abaixo coas súas poboacións nos censos de 2000 e 2010. Uns 4 millóns destes residentes de Sumatra non viven na propia illa, pero as illas próximas son administradas colectivamente como "Sumatra". As últimas dúas provincias non teñen territorio na propia illa.

## Historia 
Un antigo nome de Sumatra foi *Swarna Dwipa*, ou *Illa de Ouro*, aparentemente baseado no feito de que minas das terras altas de Sumatra exportaban ouro desde épocas bastante temperás.

Os asentamentos de colonos chegaron a Sumatra no ano 500 AC e varios reinos importantes floreceron alí. Coa súa localización na ruta comercial entre a India e a China, floreceron varias vilas comerciais, especialmente na costa leste, e foron influenciadas polas relixións indias. A máis notable delas é a Srivijaya, unha monarquía budista con centro no que agora é Palembang. I Ching, un monxe budista chinés, estudou sánscrito e pasou catro anos da súa vida traballando en Palembang. Dominando a rexión mediante o comercio e a conquista durante os séculos do VII ao IX, o reino axudou a estender a cultura malaia por todo Sumatra, a Península Malaia e o oeste de Borneo. O imperio é talasocrático, significando que non estendía a súa influencia moi lonxe da zona costeira.

A influencia de Srivijaya desvaneceuse no século XI. A illa foi suxeita a conquista desde os reinos xavaneses, primeiro Singhasari e despois Majapahit. Ao mesmo tempo, o islam viaxou ata Sumatra, estendéndose a través de contactos con comerciantes árabes e indios. O explorador Marco Polo tamén visitou Sumatra en 1292.

Ao final do século XIII, o monarca do reino de Samudra (agora en Aceh) converteuse ao islam. Ibn Battuta, que visitou o reino durante a súa viaxe, pronunciou o nome do reino "Sumatra", de aí o nome da illa. Samudra foi sucedido polo poderoso sultanato de Aceh, que sobreviviu ata o século XX.

No ano 1509 chegaron á illa os portugueses baixo as ordes de Figueira. E en 1511 logo da conquista de Malaca, os portugueses fundaron algúns establecementos, pero os sultáns de Achim e Padang destruíron ditas colonias en 1523.

O navegante holandés Hautman intentara establecer relacións en 1599 con Achim, pero este empeño custoulle a vida.

En 1600 a Compañía Holandesa das Indias Orientais apoderouse dalgúns puntos da illa, establecendo en 1618 a factoría de Djambai, e dous anos despois outras no reino de Palembang.

En 1662 a Compañía Holandesa impuxo un tratado coa raíña de Achim co obxectivo de formar un protectorado naquela rexión. Deste xeito a compañía reservouse o exclusivo comercio da costa suroeste da illa.

Máis tarde, entre 1664 e 1669, construíronse as factorías de Padang, Baros, Adjis e Lampong.

Mentres tanto os ingleses, que xa en 1685 establecéronse en Benkulen, tiveron que soportar numerosos conflitos armados cos holandeses e nativos do lugar.

No ano 1811 foron asasinados os empregados e soldados holandeses do forte de Palembang. Este atentado cometido pola xente do sultán de Palembang tivo como consecuencia unha sanguenta guerra. A loita durou ata 1821, perdendo o sultán a súa liberdade e todos os seus estados. 
En 1824 Inglaterra renunciou ás súas posesións de Sumatra, a cambio do territorio que Holanda posuía en Malaca.

En 1835 volveu turbarse a paz na illa como consecuencia das predicións de tres peregrinos de A Meca. O goberno holandés acabou cos insurxentes, e esta guerra arruinou definitivamente o xa minguado poder político dos sultáns de Menangkabo. En 1850 someteuse Palembang, en 1856 a provincia de Lampong, en 1857 os países de Djambi e Indraguiri, en 1861 Labong e de 1864 a 1868 os territorios do lago Rendau e Pasunrah.
 
Holanda sostivo unha guerra ata 1874 co obxectivo de someter o reino de Achim, protexido por Inglaterra ata 1872, e cedido a cambio das posesións de Guinea. Aceh, no norte, foi o maior obstáculo, polo que os holandeses víronse involucrados nunha longa e custosa guerra en Aceh de (1873 a 1903).

Tras tres séculos e medio de colonialismo neerlandés, Indonesia obtivo a súa independencia pouco despois da segunda guerra mundial.

## Notas 
## Ligazóns externas 
*William Marsden, *The History of Sumatra,* (1783); 3ª ed. (1811) on line.