open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Asado

[miniatura|dereita|Asado na [grella.]]
[miniatura|dereita|Asado na [Patagonia, Arxentina]]
O **asado** é un modo de cociñar os alimentos crus directamente á calor do lume ou dun forno.

O asado pode facerse ben en asador (asadeiro, churrasqueira), ben no forno. Se se fai á grella chámase grellada, que pode ser de verduras, peixe (por exemplo as sardiñadas), ou de carne (churrascadas). Pode facerse tamén no espeto (por exemplo o carneiro ou as sardiñas).

O termo asado (*assado* no Brasil) refírese en Suramérica tanto ás técnicas de cociñado no lume (grellada) coma ao evento social de asistir á churrascada Na Arxentina, Chile, Paraguai, Uruguai considérase prato nacional. Nestes países, a palabra *asado* é sinónimo do que en galego se denomina churrasco. O *asado* suramericano adoita consistir en carne principalmente de vitela (vacún) con outras feitas á grella, ou directamente no lume cun espeto.

O asado ou churrasco unha das herdanzas máis importantes acollidas e asimiladas en Galicia polos indianos que volvían das Américas. Hoxe en día os asados, especialmente o churrasco, forman parte importante da gastronomía galega.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cocido
* Estufado
* Churrasco
* Grellada
* Xamón asado
1995

**1995** (**MCMXCV**) foi un ano común comezado en domingo segundo o calendario gregoriano.

## Acontecementos 
* O Tratado de Dayton establece a división de Bosnia e Hercegovina en dúas entidades: a Federación de Bosnia e Hercegovina e a República Serbia.
* 1 de xaneiro, creación da Organización Mundial do Comercio.
* 1 de xaneiro, cuarta ampliación da Unión Europea, que conta quince países membros ó integrarse oficialmente Austria, Finlandia e Suecia. 
* 1 de xaneiro, as tropas rusas toman Grozni durante a primeira guerra con Chechenia.
* 28 de maio, celébranse as V Eleccións municipais en España desde a Transición.
* 30 de novembro, O Consello de Ministro da Unión Europea designa a Santiago de Compostela como **Cidade Europea da Cultura no ano 2000**, xunto a outras cidades europeas.

## Nacementos 
* 12 de xaneiro : Maverick Viñales, piloto de motociclismo español.
* 9 de xullo: Georgie Henley, actriz e escritora británica.
* 19 de xullo: Tonći Mujan, futbolista croata.

## Mortes 
* 1 de xaneiro - Eugene P. Wigner, científico estadounidense de orixe húngaro.
* 2 de xaneiro - Mohamed Siyad Barre, presidente de Somalia.
* 2 de xaneiro - Manuel Rivera Hernández, pintor español.
* 14 de xaneiro - Ramón Garrido Vidal, militar e político galego (n. 1915).
* 17 de xaneiro - Miguel Torga, escritor portugués.
* 20 de xaneiro - Vicente Otero Pérez, Terito, empresario e contrabandista galego (n. 1918).
* 23 de xaneiro - Gregorio Ordóñez, político vasco.
* 1 de febreiro - Jaume Perich, escritor, debuxante e humorista español (m.1941).
* 4 de febreiro - Patricia Highsmith, escritora estadounidense.
* 6 de febreiro - Maruxa Mallo, pintora galega.
* 31 de marzo - Selena, unha cantante mexicano-estadounidense texana (n.1971)
* 2 de maio - Xosé Alexandre Cribeiro, escritor galego.
* 17 de xullo - Juan Manuel Fangio piloto arxentino de Fórmula 1.(n.1911)
* 20 de xullo - Ernest Mandel, economista e político alemán.
* 11 de agosto - Alonzo Church, matemático e lóxico norteamericano.
* 20 de agosto - Hugo Pratt, creador de banda deseñada italiano.
* 21 de agosto - Subrahmanyan Chandrasekhar, físico, astrofísico e matemático indio, Premio Nobel de Física.
* 28 de agosto - Michael Ende, escritor alemán.

* 31 de agosto - Victoriano López García, enxeñeiro e profesor galego (n. 1910).
* 4 de novembro - Gilles Deleuze, filósofo francés.

* 9 de decembro - Concha Castroviejo, xornalista e escritora galega (n. 1913).
* 11 de decembro - Yang Mo, escritora chinesa (n. 1914).
* 20 de decembro - Eugenio López López, fiscal e político galego (n. 1921).
* 25 de decembro - Emmanuel Levinas, filósofo letón.
* 30 de decembro - Heiner Müller, dramaturgo alemán (n. 1929).

## Premios Nobel 
* Nobel de Física: Martin L. Perl e Frederick Reines
* Nobel de Química: Paul J. Crutzen, Mario J. Molina e F. Sherwood Rowland
* Nobel de Fisioloxía ou Medicina: Edward B. Lewis, Christiane Nüsslein-Volhard e Eric F. Wieschaus
* Nobel de Literatura: Seamus Heaney
* Nobel da Paz: Joseph Rotblat e Pugwash Conferences on Science and World Affairs
* Nobel de Economía: Robert E. Lucas Jr.

## Día das Letras Galegas dedicado a 
* Rafael Dieste.

## Outros 
Historia ano a ano
Wangari Maathai

**Wangari Muta Maathai**, nada en Nyeri o 1 de abril de 1940 e finada en Nairobi o 26 de setembro de 2011, foi unha activista medio-ambiental e política kenyana. Recibiu o Premio Nobel da Paz en 2004 polo seu labor na defensa da natureza e a potenciación ao mesmo tempo do labor da muller, a través da plantación de máis de 30 millóns de árbores. Foi a primeira muller africana en recibilo. A doutora Maathai foi membro electa no parlamento e ministra de Medio Ambiente e Recursos Naturais dentro do goberno presidido por Mwai Kibaki até novembro de 2005. O seu último libro foi *The Challenge for Africa* (Pantheon, Nova York, 2009).

## Premio Nobel da Paz 
"Maathai permaneceu coraxosamente contra o antigo réxime opresivo en Kenya", o Comité do Nobel Noruegués anunciou nunha declaración que ela era a vencedora do Premio Nobel da Paz de 2004. "As súas formas de acción únicas contribuíron para chamar a atención á opresión política - nacional e internacionalmente-. Ela serviu como unha inspiración para moitos na loita polos dereitos democráticos e ten encoraxado especialmente as mulleres a mellorar a súa situación".

### Controversia 
Maathai causou controversia entre os comentadores dos medios de comunicación, cando nunha conferencia de prensa seguinte ao anuncio do Premio Nobel, ela falou a favor da alegación de que o virus HIV era un produto creado polo ser humano a través de bio-enxeñaría, e entón lanzado na África por científicos occidentais non-identificados como unha arma de destrución masiva para "punir os negros". A alegación foi apoiada só por unha pequena minoría, é unha das varias teorías conspiratorias da SIDA. Desde entón ela fuxiu de ter unha posición definitiva, alegando que "Eu non sei sobre a orixe... E espero que un día o saibamos, porque iso é algo que obviamente todos queremos saber, de onde vén a doenza".

## Premios 
* 1984: Right Livelihood Award (coñecido como "Premio Nobel Alternativo")
* 1991: Premio Goldman do Medio-Ambiente
* 1991: Premio África
* 1993: Medalla de Edimburgo (pola "incríbel contribución á humanidade a través da ciencia")
* 2004: Premio Petra Kelly
* 2004: Premio Sophie
* 2004: Premio Nobel da Paz

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Taking Root: The Vision of Wangari Maathai documentary film
La Paz

O topónimo castelán **La Paz** pode referirse a:

;Arxentina:
* **La Paz**, departamento da provincia de Catamarca;
* **La Paz**, localidade do departamento de San Javier, na provincia de Córdoba;
* **La Paz**, departamento da provincia de Entre Ríos;
* **La Paz**, localidade da provincia de Entre Ríos;
* **departamento La Paz**, departamento da provincia de Mendoza;
* **La Paz**, localidade da provincia de Mendoza.

;Bolivia:
* **A Paz**, capital administrativa de Bolivia;
* **La Paz**, departamento con capital en dita cidade;

;Colombia:
* **La Paz**, municipio do departamento de Cesar; 
* **La Paz**, municipio do departamento de Santander; 
* **La Paz**, inspección municipal do municipio de Anapoima, departamento de Cundinamarca;
* **La Paz**, correxemento do municipio de Cali.

;España:
* **La Paz**, localidade do municipio de La Carlota, na provincia de Córdoba;
* **La Paz**, localidade do municipio de Fuente Vaqueros, na provincia de Granada;
* **La Paz**, localidade do municipio de Gilet, na provincia de Valencia;
* **La Paz**, localidade do municipio de Murcia, na provincia de Murcia;
* **La Paz**, localidade do municipio de Puerto de la Cruz, na provincia de Santa Cruz de Tenerife;
* **La Paz**, barrio de Cádiz;
* **La Paz**, barrio de Granada;
* **La Paz**, barrio de Madrid;
* **La Paz**, barrio de Málaga;
* **Torrero-La Paz**, distrito de Zaragoza.

;O Salvador:
* **La Paz**, departamento.

;Honduras:
* **Departamento de La Paz**, no suroeste do país;
** **La Paz**, cidade capital de dito departamento;

;México:
* **La Paz**, cidade cabeceira do municipio homónimo e capital do estado de Baixa California Sur;
* **La Paz**, municipio do estado de Baixa California Sur;
* **La Paz**, municipio do estado de México.

;Uruguai:
* **La Paz**, localidade do departamento de Canelones;
* **La Paz**, vila do departamento de Colonia;

## Publicacións 
* ***La Paz***, periódico editado en Lugo entre 1869 e 1873;
* ***La Paz***, periódico editado en Pontevedra entre 1875 e 1876.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*
*
10 de xuño

O **10 de xuño** é o 161º día do ano do calendario gregoriano e o 162º nos anos bisestos. Quedan 204 días para finalizar o ano.

## Acontecementos 
* 1924 - Fascistas italianos secuestran e matan o líder socialista Giacomo Mateotti, en Roma.
* 1948 - Realízase a primeira transmisión de televisión en España: na Feira Internacional de Mostras de Barcelona, Philips transmite imaxes a un monitor situado a 30 metros da cámara .
* 1971 - En México, un grupo de elite do exército mexicano reprime manifestacións estudantís en Cidade de México, asasinando a 120 estudantes. O feito coñécese como a Matanza do Xoves de Corpus.
* 1977 - O fabricante de computadoras *Apple* lanza a súa computadora persoal *Apple II*.
* 1980 - Remata a Guerra das Malvinas coa rendición do exército arxentino ante o británico.
* 1984 - En Amritsar (India) o exército indio ataca o Templo Dourado dos sikhs, asasinando case 700 persoas.

## Nacementos 
miniatura|100px|Gustave Courbet.
* 1819 - Gustave Courbet, pintor francés (m. 1877).
* 1821 - Marcial Valladares Núñez, xornalista, poeta, novelista e lexicógrafo (m. 1903).
* 1840 - Theodor Philipsen, pintor dinamarqués (m. 1920).
* 1856 - Waldo Álvarez Insua, escritor e xornalista galego (m. 1938).
* 1862 - Manuel Pérez Pérez, xornalista e escritor galego.
* 1905 - Xoán Rof Carballo, médico e escritor galego (m. 1994).
* 1906 - Alfonso Vázquez Martínez, historiador e publicista galego (m. 1976).
* 1911 - José Pardo Babarro, médico e político galego (m. 1938).
* 1915 - Saul Bellow, escritor norteamericano (m. 2005).
* 1922 - Judy Garland, actriz estadounidense (m. 1969).
miniatura|100px|Jeanne Tripplehorn.
* 1963 - Jeanne Tripplehorn, actriz estadounidense.
* 1964 - Jimmy Chamberlin, músico estadounidense.
* 1971 - Soraya Sáenz de Santamaría, política española.
* 1991 - Maria Segura Pallerés, voleibolista catalá.
* 1993 - Lola Gallardo, futbolista española.

## Mortes 
miniatura|100px|Luís de Camões.
* 1580 - Luís de Camões, poeta portugués, autor de *Os Lusíadas* (n. 1524).
* 1886 - Florencio Rodríguez Vaamonde, político e xurista galego (n. 1807).
* 1926 - Antonio Gaudí, arquitecto catalán (m. 1926).
* 1933 - José García Acuña, diplomático e escritor galego (n. 1933).
* 1935 - Perfecto Feijoo, farmacéutico, gaiteiro e musicólogo galego (n. 1858).
* 1944 - Gerardo Fentanes Portela, avogado e político galego (n. 1887).
* 1958 - Carlos Maside, pintor galego (n. 1897).
* 1959 - José María Fernández Colmeiro, médico e político galego (n. 1894).
* 1988 - Josep Tarradellas, presidente da Generalitat de Cataluña (n. 1899).
* 2010 - Sigmar Polke, pintor e fotógrafo alemán (n. 1941).
* 2011 - Juan Farias, escritor galego (n. 1935).
* 2020 - Araceli Herrero Figueroa, filóloga galega (n. 1948).

## Festas e celebracións 
* Día Nacional de Portugal, tamén chamado 'Día de Camões e das letras portuguesas'.
* Día Mundial da Art Nouveau

## Outros 
* Santoral: Santos Mauricio e Alice.

## Notas 
Os 366 días do ano
Ángulo recto

miniatura|Ángulo recto.

Denomínase **ángulo recto** ao ángulo de 90 graos sexaxesimais, de 100 graos centesimais ou, o que é equivalente, ao ángulo de π/2 radiáns.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Ángulo agudo
* Ángulo obtuso
* Ángulo plano
* Ángulo completo
Louis de Broglie

**Louis-Victor-Pierre-Raymond**, xeralmente coñecido por **Louis de Broglie**, nado en Dieppe o 15 de agosto de 1892 e finado en Louveciennes o 19 de marzo de 1987, foi un físico francés, introdutor do concepto de onda de materia.

## Traxectoria 
Pertencía a unha familia nobre francesa, e tivo parentes na política, na diplomacia e na carreira militar. Cursou Física teórica na Sorbonne, doutorandose en 1924.

En 1929 foi laureado co Premio Nobel de Física, pola súa descuberta da natureza ondulatoria do electrón.

### Dualidade onda-partícula 
En palabras do autor, "A idea fundamental da miña tese do 1924 era a seguinte: O feito de que, seguindo a Einstein na súa introdución dos fotóns como ondas de luz, coñecemos que a luz contén partículas que son concentracións de enerxía incorporada á onda, suxire que todas as partículas, como o electrón, poderían ser transportadas por unha onda na que estarían incorporadas... A miña idea esencial foi estender a todas as partículas a coexistencia de ondas e partículas descuberta por Einstein no 1905 para o caso da luz e os fotóns." "con cada partícula de materia con masa **m** e velocidade **v** a pode ser 'asociada' unha onda real", relacionada co momento pola ecuación: 

\lambda = \frac{h}{p} = \frac {h}{{m}{v}} \sqrt{1 - \frac{v^2}{c^2}}

onde \lambda é a lonxitude de onda, h é a constante de Planck, p é o momento (relativista), m é a masa en repouso, v é a velocidade e c é a velocidade da luz no baleiro.

Esta teoría poía as bases da mecánica ondulatoria. Foi sostida por Einstein, confirmada polas experiencias de difracción dos electróns de Davisson et Germer, e xeneralizada polos traballos de Schrödinger.

Porén, esa xeneralización era estatística e non era aprobada por de Broglie, que dicía « que a partícula debe ser o asento dun movemento periódico interno e debe desprazarse na súa onda de xeito que quede en fase con ela, [Feito] ignorado polos físicos cuánticos actuais [que teñen] a mala idea de considerar unha propagación de onda sen localización de partícula, o quera totalmente contrario ás miñas ideas primitivas. »
Comarca de Ordes

A **comarca de Ordes** é unha comarca galega situada na provincia da Coruña cuxa capital é Ordes. A esta comarca pertencen os concellos de Cerceda, Frades, Mesía, Ordes, Oroso, Tordoia e Trazo.

## Xeografía 
A comarca limita ao leste coas comarcas de Betanzos (concellos de Curtis e Vilasantar) e Arzúa (concello de Boimorto), ao sur coa comarca de Arzúa (concello de Arzúa e de O Pino) e Santiago (concello de Santiago de Compostela), ao oeste coa comarca de Santiago (Val do Dubra), Xallas (concello de Santa Comba) e Bergantiños (concello de Coristanco), e ao norte con Bergantiños (concellos de Carballo e A Laracha), coa comarca da Coruña (concellos de Culleredo, Carral e Abegondo) e coa de Betanzos (concello de Oza-Cesuras). A comarca ten unha superficie de 755,71 km2..

A máxima altura da comarca localízase no monte Cerdeira (595 m), en terras do concello de Cerceda.

O clima desta comarca é de temperaturas suaves e con abundantes precipitacións.

## Demografía 

O principal núcleo de poboación da comarca é a vila de Ordes, anda que tamén Sigüeiro, capital do concello de Oroso, supón un importante núcleo de poboacíon no sur da comarca, que fai as veces de cidade dormitorio de Santiago de Compostela. Outros núcleos de poboación que aglutinan algúns servizos locais son Xanceda (Mesía), Ponte Carreira (Frades), Viaño Pequeno e A Brea (Trazo), Pontepedra (Tordoia), A Silva e Cerceda (Cerceda) e Mesón do Vento (Ordes).

## Galería de imaxes
:*Vexa o artigo principal en Galería de imaxes da comarca de Ordes*

Ficheiro:Comarca de Ordes.png

## Notas
Comarca de Ortegal

A **comarca de Ortegal** é unha comarca galega situada no norte da provincia da Coruña. Abrangue os concellos de Cariño, Cerdido, Mañón e Ortigueira. A comarca non ten capital oficial, se ben é Ortigueira onde se sitúan determinadas estruturas administrativas (xulgado de instrución, delegación de Facenda, oficina do INSS, notaría, rexistro da Propiedade...), que sumado á súa posición xeográfica central e a de ser o concello máis poboado e máis extenso, lle confiren esa condición oficiosa de capital.

Limita ao norte co océano Atlántico, ao sur co concello das Pontes de García Rodríguez (comarca do Eume), ao leste coa comarca da Mariña Occidental -xa na provincia de Lugo- e ao oeste coa comarca de Ferrol, onde se integra o concello de Cedeira, tradicionalmente integrado na comarca do Ortegal por razóns históricas e xeográficas, condición que abandonou nos anos 90 ao producirse a división comarcal de Galicia, por consideralo mellor para os seus intereses.

## Demografía 
## Concellos 
## Galería de imaxes 

Ficheiro:Comarca do Ortegal.png|
Ficheiro:De Ortegal a Bares, Galiza.jpg|De Ortegal a Bares.
Ficheiro:Estaca-de-bares.jpg|Estaca de Bares.
Ficheiro:Cariño Galicia.jpg|Cariño.
Ficheiro:Cabo Ortegal (Spain).jpg|Cabo Ortegal.

## Notas
Lista de asteroides

Esta é unha lista dos cincuenta primeiros **asteroides** descubertos. Na actualidade coñécense máis de 90&nbsp;000.

O número 1 lévao 1 Ceres que desde o 24 de agosto de 2006 está considerado planeta anano.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de asteroides notables
Planetoide

miniatura|300px|Ilustración dun planetoide.
Un **planetoide** ou **planeta menor** é unha clasificación, no presente en desuso, que até 2006 abranguía os corpos do Sistema Solar que, non sendo satélites nin cometas, resultaban ser máis pequenos que os planetas «tradicionais» pero meirandes que os meteoroides, comunmente definidos cun tamaño máximo de 10 metros.

## Historia 
O primeiro planeta menor foi Ceres, descuberto o 1 de xaneiro de 1801 polo italiano Giuseppe Piazzi. Ceres foi considerado orixinalmente un novo planeta, aínda que despois se considerou un asteroide ou planeta menor, e dende 2006 está clasificado como planeta anano. William Herschel, descubridor de Urano, cuñou o termo «asteroide» para os primeiros obxectos descubertos no século XIX, os cales orbitan o Sol entre Marte e Xúpiter, e xeralmente nunha órbita de baixa excentricidade relativa. Dende daquela, atopáronse planetas menores en tódalas órbitas planetarias dende Mercurio até Neptuno, e un número crecente de obxectos transneptunianos (en inglés: *trans neptunian objects* ou TNO) alén órbita de Neptuno.

Os planetas menores clasificábanse en grupos e familias baseados nas características das súas órbitas. Ademais destas extensas divisións, adoitábase denominar un grupo de asteroides a partir do primeiro membro do grupo descuberto (normalmente o maior). Mentres que os «grupos» son asociacións dinámicas relativamente soltas, as «familias» son máis estables e coherentes. As «familias» só se recoñecen dentro do cinto de asteroides, e foron recoñecidas por vez primeira por Kiyotsugu Hirayama en 1918, sendo chamadas «familias Hirayama» na súa honra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Minor Planet Center
Río Grande, ría de Ribadeo

260px|miniatura|Perfil altimétrico do río Grande 
O **río Grande** é un río da provincia de Lugo.

## Curso 
Nace como rego de Lexoso nos montes de Trabada, preto da aldea da Fórnea (). Fai unha pequena incursión no concello de Barreiros (atravesando a parroquia de Vilamartín Pequeno e pasando pola de Cabarcos) e atravesa o de Ribadeo, regando as parroquias de Arante e A Devesa (onde se atopa o encoro de Vilamariz sobre o rego de Lexoso), Covelas, Cedofeita, Vilausende e Ove.

## Afluentes 
Os seus principais afluentes son o río Noceda e o río Pequeno pola esquerda (este último acólleo na súa desembocadura) e o rego de Arante pola dereita (), lugar onde colle o nome de río Grande, despois de denominarse río (ou rego de) Lexoso, constituído a partir do rego de Porto Bragán (ó xuntarse co rego das Teixeiras) e este, a partir do rego da Fórnea (ó xuntarse co rego de Cambite).

## Servizos 
Mediante o encoro de Lexoso contribúe á subministración de auga potable a Ribadeo.

## Hidronimia 
Algunhas fontes cartográficas intercámbianlle os nomes aos ríos Grande e Lexoso ou Grande e Arante dende os seus nacementos até o lugar da súa confluencia na Ponte na parroquia de Covelas.

## Galería de imaxes
Ordenadas de nacemento a desembocadura:

Ficheiro:LU-133 en Remourelle.jpg|Ponte sobre o rego de Lexoso, na división entre Ribadeo (Remourelle, ó fondo) e Barreiros (a uns 4,5&nbsp;km do seu nacemento)
Ficheiro:Ponte no rego de Lexoso.jpg|Vella ponte no rego de Lexoso
Ficheiro:Pozo Mouro no Rego de Lexoso 20161208.jpg|Vista do Pozo Mouro, no rego Lexoso, en Ribadeo (a uns 6&nbsp;km do nacemento)
Ficheiro:Encoro de Lexoso.jpg|Encoro de Lexoso, na confluencia do rego de Lexoso co rego de Noceda
Ficheiro:Vella ponte de Arante.jpg|alt=Vella ponte de Arante, destruída pola riada de 2010|Vella ponte de Arante, destruída pola riada de 2010
Ficheiro:Val do río Grande en A Ponte.jpg|O río Lexoso (dereita da foto) e rego de Arante (fondo dereita) forman o río Grande (esquerda).
Ficheiro:Sa, Somo e Marelle.png|Vista do val do río Grande, lugares de Sa, Somo e Marelle (Covelas, Ribadeo) dende o p.k. 14,5 aprox da LU-133.
Ficheiro:Ponte do vello ferrocarril sobre o río Grande.jpg|Ponte da vella liña Ribadeo -Vilaoudriz xa na desembocadura do río Grande

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Ríos de Galicia
Lista de ríos de Galicia

miniatura|300px|Mapa dos ríos de Galicia.
Os **ríos de Galicia** son parte da densa hidrografía de Galicia. A súa gran densidade fai que Galicia sexa cualificada decote como *a terra dos mil ríos*, en palabras de Otero Pedrayo. A maioría dos cursos, por mor do seu escaso caudal, non son navegables, agás o río Miño na súa desembocadura, nos numerosos encoros, e nos cursos baixos dalgúns ríos, nos que se celebran regatas.

Os ríos de Galicia son moi curtos na vertente cantábrica e algo máis longos na atlántica, coas excepcións novamente do Miño e o Sil, que teñen unha lonxitude de varios centos de quilómetros. Porén, os altos desniveis provocan a existencia de numerosas fervenzas.

Amais da pesca fluvial, existe aproveitamento industrial dos ríos mediante os muíños e os encoros para a produción de enerxía eléctrica e o abastecemento de auga.

## Listaxe de ríos galegos por orde alfabética
### A
[dereita|200px|miniatura|Esteiro do [río Anllóns.]]

### B
[dereita|200px|miniatura|Esteiro do [río Beluso (Rianxo) desde a vía rápida do Barbanza.]]

### C
[dereita|200px|miniatura|[Río Corgo, río Sarela|Río Corgo en Santiago de Compostela.]]

### D
miniatura|O río Deza pola ponte de Carboeiro

### E
[dereita|miniatura|Fragas do [río Eume.]]

### F
[dereita|200px|miniatura|[Río Furelos ao seu paso por Melide.]]

### G
[dereita|200px|miniatura|[Río dos Gafos, cerca do barrio pontevedrés de Campolongo]]

### H
### I
[dereita|200px|miniatura|[Río Iso, ponte de Ribadiso da Baixo.]]

### L
[dereita|200px|miniatura|[Río Lérez, ría de Pontevedra|Río Lérez en San Xurxo de Sacos, Cerdedo-Cotobade.]]

### M
[dereita|200px|miniatura|Esteiro do [Río Miño.]]

### N
[dereita|200px|miniatura|[Río Neira entre Cerceda e O Páramo.]]

### O
[dereita|200px|miniatura|[Río Oseira, en San Cristovo de Cea.]]

### P
miniatura|Pozas do río Pedras

### Q
### R
[dereita|200px|miniatura|Ponte Lubians sobre o [río Rosende.]]

### S
[dereita|200px|miniatura|[Río Sar en Santiago de Compostela.]]

### T
[dereita|200px|miniatura|[Río Te.]]

### U
[dereita|200px|miniatura|[Río Ulla á altura de Ledesma, Boqueixón.]]

### V
[dereita|200px|miniatura|Ponte medieval sobre o [río Verdugo, en Comboa (Soutomaior).]]

### X
[dereita|200px|miniatura|Esteiro do [río Xallas.]]

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
*
* 

### Outros artigos 
*Río
*Hidrografía de Galicia
*Fervenzas de Galicia
*Galería de imaxes de ríos de Galicia
*Cuncas dos ríos de Galicia
Metro cadrado

Enténdese por **metro cadrado** a superficie que ocupa un cadrado que mide un metro de cada lado. Representado co símbolo **m²** é a unidade básica do Sistema Internacional de Unidades para a superficie, sendo derivada da unidade básica metro.

En agrimensura, utilízanse algunhas unidades derivadas do metro cadrado, como a área (equivalente a 100 metros cadrados, 1 decámetro cadrado) e a hectárea (equivalente a 10.000 metros cadrados, 1 hectómetro cadrado). De aquí sae a sinonimia entre centiárea e metro cadrado, que son o mesmo.

## Equivalencias no S.I. 
Un metro cadrado equivale a:

* 1&nbsp;000&nbsp;000 mm²
* 10.000 cm²
* 100 dm²
* 0,01 áreas ou dam² 
* 0,0001 hectáreas ou hm²
* 0,000001 km²

## Outras equivalencias 
* 0,00024710538146717 acres (ac)
* 1,1959900463011 iardas cadradas (yd²)
* 10,76391041671 pés cadrados (ft²)
* 1.550,0031000062 polgadas cadradas (in²)

## Notas
Cáchira

**Cáchira** é un concello colombiano, que se localiza no departamento de Norte de Santander. Ten unha superficie de 605,94 km² e 10&nbsp;970 habitantes (2015). Situado a 2.025 m sobre o nivel do mar, limita ao norte cos municipios de Ábrego e Villa Caro, no sur co departamento de Santander, ao leste con Salazar de las Palmas e Arboledas e ao oeste con La Esperanza. O concello divídese en 2 correxementos e 58 vereas.

## Historia
O nome procede supostamente dunha india chamada Cachara, que á chegada dos españois casou cun dos conquistadores. A cidade non se fundou oficialmente ata 1811 e recoñeceuse como municipio en 1897.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Micrófono de cinta

Un **micrófono de cinta** é un tipo de micrófono que emprega coma transdutor unha cinta metálica moi fina que está baixo a influencia dun campo magnético permanente provocado por un imán. Ao producirse unha variación na presión coma consecuencia das presións das ondas sonoras, a cinta vibra, producindo unha corrente proporcional á velocidade das ondas sonoras. Este sistema de micrófonos ten moi boa resposta de frecuencia, pero son moi sensibles os golpes polo que só se empregan en estudios.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Micrófono
*Son
*Ondas sonoras
Micrófono dinámico

miniatura|Micrófono dinámico Sennheiser e845S
Os **micrófonos dinámicos**, tamén denominados de bobina móbil, son un tipo de micrófono que emprega coma transdutor un diafragma de plástico que vai unido a unha bobina que está baixo a influencia dun campo magnético creado por un imán polarizado. Ó producirse unha variación na presión, coma consecuencia das presións das ondas sonoras, a bobina vibra producindo unha corrente proporcional ó desprazamento da membrana. Son os micrófonos máis empregados.

Teñen as vantaxes de ser económicos e de uso moi sinxelo, son moi resistentes polo que son moi útiles en exteriores e admiten niveis altos de presión sen saturar.

## Véxase tamén
*Micrófono
*Son
*Ondas sonoras
*Velocidade do son
*Relación sinal/ruído
*Resposta de frecuencias
*Acoplamiento acústico (Efecto Larsen)
*Jack (música)
*XLR-3
*Impedancia
11 de outubro

O **11 de outubro** é o 284º día do ano do calendario gregoriano (285º nos anos bisestos). Quedan 81 días para finalizar o ano.

## Acontecementos 
* 1582: Debido á implantación do Calendario gregoriano, este día non existe no ano 1582 en Italia, Polonia, Portugal e España
* 1727: Xurxo II e Carolina de Brandeburgo-Ansbach son coroados como reis de Gran Bretaña.
* 1937: Executados en Lugo os republicanos de Paradela Manuel López Rodríguez, Benigno López López, Orencio López López, Ramiro Rodríguez Gutiérrez, Pedro Rodríguez Rodríguez, Valentín López García, José López Yáñez, Manuel Pérez González e Ramón Díaz Díaz e Alfredo Díaz Monteserín.
* 1962: Inaugúrase o Concilio Vaticano Segundo
* 1971: Comeza a gravarse en Francia o álbum de Zeca Afonso *Cantigas do Maio*, que inclúe a canción "Grândola, Vila Morena"
* 1990: Un artefacto explosivo colocado por membros do EGPGC mata tres persoas na discoteca Clangor de Santiago de Compostela.

## Nacementos 
miniatura|100px|Eleanor Roosevelt.
* 1738 - Arthur Phillip, gobernador de Nova Gales do Sur e fundador de Sydney.
* 1755 - Fausto Delhuyar, químico e xeólogo español que -xunto ó seu irmán Juan José- illou o volframio en 1783 (m. 1833).
* 1758 - Heinrich Olbers, astrónomo, físico e médico alemán (m. 1840).
* 1815 - Antonia Vila, impresora e editora galega (m. 1870).
* 1825 - Conrad Ferdinand Meyer, escritor suízo (m. 1898)
* 1875 - David Fernández Diéguez, matemático galego (m. 1936).
* 1881 - Hans Kelsen, xurista estadounidense de orixe austríaca (m. 1973).
* 1884 - Eleanor Roosevelt, Primeira Dama estadounidense (m. 1962).
* 1885 - François Mauriac, escritor francés (m. 1970).
* 1906 - Marcial Gamboa Sánchez-Barcáiztegui, militar e político galego (m. 1977).
* 1914 - Mario Granell, pintor galego (m. 1991).
* 1937 - Bobby Charlton, xogador de fútbol inglés retirado en 1975.
* 1954 - Thomas Struth, fotógrafo alemán.
* 1967 - José Ángel Hevia, gaiteiro asturiano.

## Mortes 
miniatura|100px|Anton Bruckner.
* 1896 - Anton Bruckner, compositor e organista austríaco.
* 1898 - Juan Sanmartín Serna, escultor galego (n. 1830).
* 1905 - Roxelio Lois Estévez, xornalista galego (n. 1842).
* 1930 - Ángel Martínez Castro, agrarista e político galego.
* 1936 - Abdón Blanco García, político galego (n. 1899).
* 1963 - Jean Cocteau, escritor e cineasta francés (n. 1889).

* 1965 - Dorothea Lange, fotoperiodista documental estadounidense (n. 1895).

* 1986 - Georges Dumézil, antropólogo francés (n. 1898).
* 1990 - Manuel Lueiro Rey, escritor e xornalista galego (n. 1916).
* 1994 - Xoán Rof Carballo, médico galego (n. 1905).
* 2008 - Ramiro Fonte, poeta galego.
* 2013 - María de Villota, piloto de Fórmula 1 española. (n. 1980)
* 2025 - Diane Keaton, actriz estadounidense (n. 1946).

## Festas e celebracións 
* Día Internacional da Meniña http://www.un.org/es/events/girlchild/

## Outros 
* Santoral: Santa Paula Montal.

Os 366 días do ano
12 de outubro

O **12 de outubro** é o 285º día do ano do calendario gregoriano (286ºnos anos bisestos). Quedan 80 días para finalizar o ano.

## Acontecementos
[miniatura|175px|*[Alma Gallega (Montevideo)|Alma Gallega*, 12/10/1922.]]
*1492: Cristovo Colón toca terra en América nunha das illas das Bahamas na procura da India.
*1654: Explosión da polvoreira de Delft, que ocasionou un desastre na cidade de Delft, na Holanda Meridional, naquel momento pertencente ás Provincias Unidas e actualmente aos Países Baixos.
*1810: Primeira Oktoberfest: a realeza de Baviera convida á cidadanía de Múnic a celebrar o casamento do príncipe Lois I de Baviera coa princesa Tareixa de Sachsen-Hildburghausen.
* 1822: no Brasil, Pedro I é declarado emperador constitucional.
*1916: 5 labregos foron abatidos a tiros por axentes da Garda Civil na ponte de Cans (Nebra), logo dunha mobilización contra un imposto que crían inxusto.
*1923: Xuntanza fundacional do Seminario de Estudos Galegos.
*1999: A poboación mundial acada a cifra de 6.000 millóns de habitantes .
*2008: Nace en Sevilla Javier, o primeiro bebé medicamento ou *irmán salvador* de España, libre de talasemia (unha enfermidade hereditaria), para axudar ó sei irmán.

## Nacementos
miniatura|100px|Luciano Pavarotti
*1798 - Pedro I do Brasil, rei portugués (m. 1834).
*1851 - Santiago de la Iglesia Santos, médico e naturalista galego (m. 1931).
*1865 - Arthur Harden, bioquímico inglés (m. 19240).
*1896 - Eugenio Montale, escritor italiano, premio Nobel de Literatura en 1975.
*1908 - Enrique Vidal Abascal, matemático e astrónomo galego (m. 1994).

*1915 - Marisa Villardefrancos, escritora galega (m. 1975).
*1935 - Luciano Pavarotti, tenor italiano (m. 2007).
*1954 - Chano Piñeiro, cineasta galego (m. 1995).
*1962 - Branko Crvenkovski, político macedonio

## Mortes
miniatura|100px|Anatole France
*633 - Edwin, rei de Northumbria.
*1320 - Miguel IX Paleólogo, emperador bizantino.
*1492 - Piero della Francesca, pintor italiano.
*1576 - Maximiliano II, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico (1564-1576).
*1617 - Bernardino Baldi, escritor e matemático italiano. (n. 1533)
*1870 - Robert Edward Lee, xeneral estadounidense.
*1892 - Ernest Renan, escritor francés.
*1924 - Anatole France, escritor francés, premio Nobel de Literatura en 1921.

*1980 - Antón Alonso Ríos, mestre, agrarista e político galego (n. 1887).
*2006 - Gillo Pontecorvo, cineasta italiano (n. 1919).
*2009 - Enrique Miret Magdalena, teólogo católico e químico español (1914).

*2010 - Suso Díaz Seoane, dramaturgo galego (n. 1971).
*2010 - Manuel Alexandre, actor español (n. 1917).

## Festas e celebracións
*Festa Nacional de España (denominación que substitúe ás anteriores *Día da Raza* ou *Día da Hispanidade*).
*Día do Pilar (patroa da Garda Civil).

## Outros
Os 366 días do ano

## Notas
13 de outubro

O **13 de outubro** é o 286º día do ano do calendario gregoriano (287º nos anos bisestos). Quedan 79 días para finalizar o ano.

## Acontecementos
* 54 - en Roma, Nerón (de 16 anos de idade) é proclamado emperador, o mesmo día que morría envelenado o emperador Claudio.
miniatura|100px|Escudo Reino de Galicia
*1307 - En Francia, case tódolos Cabaleiros Templarios son detidos durante a noite, por orde do rei Filipe IV o Fermoso. Cinco anos despois a Orde foi extinguida. 
*1623 - O reino de Galiza recupera o seu voto en Cortes.
* 1792 - Colócase a primeira pedra da Casa Branca, en Washington, sede oficial do presidente dos Estados Unidos de América. 
*1906 - Celébrase, en Barcelona, o primeiro Congreso Internacional da Lingua Catalá.
*1946 - Francia adopta a Constitución da Cuarta República.
*1946: Comeza a guerra pola independencia de Indonesia

## Nacementos
miniatura|100px|Luís Tosar
*1857 - Eduardo Vincenti, político galego (m. 1924).
*1886 - Roberto Padín Rodríguez, debuxante, humorista e pintor galego (m. 1979).
*1906 - Antonio Seoane, guerrilleiro antifranquista galego (m. 1948).
*1921 - Yves Montand, actor e cantante francés.
*1924 - Roberto Eduardo Viola, militar arxentino que durante 1981 usurpou a presidencia.
*1925 - Margaret Thatcher, política británica.
*1931 - Raymond Kopa, futbolista francés.
*1934 - Nana Mouskouri, cantante grega.
*1941 - Paul Simon, cantante e músico estadounidense (Simon and Garfunkel).
*1951 - Xosé Ramón Freixeiro Mato, profesor e crítico galego.
*1955 - Joaquín Caparrós, adestrador de fútbol español.
*1961 - Doc Rivers, xogador e adestrador de baloncesto estadounidense.
*1961 - Rubén Lois González, xeógrafo e político galego.
*1961 - Derek Harper, xogador de baloncesto estadounidense.
*1970 - Xosé García Rodríguez, escritor galego.
*1971 - Luís Tosar, actor e cantante galego.
*1971 - Sacha Baron Cohen, humorista británico *(Borat)*.
*1977 - Paul Pierce, xogador de baloncesto estadounidense.
*1978 - Jermaine O'Neal, xogador de baloncesto estadounidense.
*1981 - Kele Okereke, vocalista e guitarrista de Bloc Party.
*1988 - Norris Cole, xogador de baloncesto estadounidense.

## Mortes
miniatura|100px|Francesc Ferrer i Guàrdia
*54 - Claudio, emperador romano entre o 41 e o 54.
*1715 - Nicolas Malebranche, filósofo e teólogo francés.
*1822 - Antonio Canova, escultor italiano.
*1853 - Luis López Ballesteros, militar e político español.
*1909 - Francesc Ferrer i Guàrdia, pedagogo catalán.
*1919 - Karl Adolph Gjellerup, dramaturgo e novelista danés, premio Nobel de Literatura en 1917.
*1928 - María de Rusia, emperatriz, nai so tsar Nicolao II de Rusia.
*1946 - José Barbeito Rouco, médico e político galego (n. 1885).
*1955 - Manuel Ávila Camacho, presidente mexicano entre 1940 e 1946.
*1991 - Donald Houston, actor galés.
*2003 - Bertram Brockhouse, físico canadense gañador do Premio Nobel de Física.
*2006 - Elidio Cortés, futbolista galego.
*2016 - Dario Fo, escritor italiano (n. 1926).

## Festas e celebracións
* Día Mundial do Cancro de Mama Metastásico, poucos días antes do *Día Mundial do Cancro de Mama*, o 19 de outubro.

## Outros
*Santoral:

## Notas 
Os 366 días do ano
Sonómetro

Un **sonómetro** é un dispositivo que se emprega para medir o nivel de presión sonora. Usa como unidades os dB (decibelios)

## Notas
Micrófono de capacidade

Un **micrófono de capacidade**, tamén chamado micrófono electroestático, é un tipo de micrófono que emprega coma transdutor dúas membranas, unha fixa (posterior) e outra móbil que está separada da outra por unha capa de aire (formando unha especie de condensador, que vai alimentado por unha tensión externa chamada alimentación pantasma). Ao producirse unha variación na presión, a membrana superior desprázase, reducindo a capacidade do condensador e provocando a variación da tensión que circula por el. O condensador vai conectado a un preamplificador que adapta a impedancia deste (pois é moi alta) e tamén amplía o nivel do sinal.
 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Micrófono
*Son
*Ondas sonoras
*Velocidade do son
*Relación sinal/ruído
*Resposta de frecuencias
*Acoplamento acústico (Efecto Larsen)
*Jack (música)
*XLR-3
*Impedancia
17 de outubro

O **17 de outubro** é o 290º día do ano do calendario gregoriano (291º nos anos bisestos). Quedan 75 días para finalizar o ano.

## Acontecementos 
* 1066 - Batalla de Hastings, Inglaterra. Os normandos vencen aos anglosaxóns e inician a conquista de Inglaterra.
* 1610: o rei francés Lois XIII é coroado en Reims.
* 1777 - Batalla de Saratoga, no contexto da Guerra da independencia americana.
* 1912 - Bulgaria, Serbia, Grecia e Montenegro declaran a guerra a Turquía.
* 1919 - O rei Afonso XIII inaugura a primeira liña do Metro de Madrid, entre Puerta del Sol e Cuatro Caminos (3,48&nbsp;km e 8 estacións) .
* 1971 - Lanzamento do satélite artificial estadounidense ASTEX.
* 1993 - O PP gaña as eleccións autonómicas de Galicia.
* 1998 - O ex ditador chileno Augusto Pinochet é detido en Londres por orde do xuíz Baltasar Garzón.

## Nacementos
miniatura|100px|Marqués de Sargadelos
*1749 - O Marqués de Sargadelos, industrial ilustrado.
*1886 - José María Mosqueira Manso, mariño, biólogo e historiador galego (m. 1968).
*1909 - Joaquín Satrústegui, avogado e político español.
*1915 - Arthur Miller, dramaturgo norteamericano.
*1918 - Rita Hayworth, actriz norteamericana.
*1920 - Miguel Delibes, novelista español.
*1920 - Montgomery Clift, actor norteamericano.
*1924 - António Ramos Rosa, poeta portugués (m. 2013).
*1939 - Amancio Amaro, exfutbolista galego.
*1983 - Felicity Jones, actriz inglesa.

## Mortes 
miniatura|100px|Santiago Ramón y Cajal
* 1849 - Frédéric Chopin, compositor.
* 1934 - Santiago Ramón y Cajal, médico español (n. 1852).
* 1973 - Ingeborg Bachmann, escritora austríaca.

## Santoral 
* Santo Ignacio de Antioquía mártir. Ano 107. O primeiro en chamar "católica" á Igrexa de Cristo.

## Festas e celebracións 
* Día Internacional para a Erradicación da Pobreza

## Outros 
## Notas
Os 366 días do ano
Micrófono de carbón

O **micrófono de carbón** é o tipo máis antigo de micrófonos. O seu transdutor e unha cavidade pechada chea de centos de gránulos de carbón. O producirse unha variación na presión, modificase a resistencia interna do carbón (a maior presión, menos resistencia deste). Para que o micrófono de carbón poida funcionar tense que aplicarlle unha tensión continua mediante unha batería para converter as variacións de resistencia en variacións de tensión.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Micrófono
*Hidrófono
*Son
*Onda sonora
*Velocidade do son
*Relación sinal/ruído
*Resposta de frecuencias
*Acoplamiento acústico (Efecto Larsen)
*Jack (música)
*XLR-3
*Impedancia
22 de outubro

O **22 de outubro** é o 295º día do ano do calendario gregoriano (296ºnos anos bisestos). Quedan 70 días para finalizar o ano.

## Acontecementos
miniatura|200px|Vietnam do Sur
*2136 a. C. - Prodúcese en China a primeira eclipse solar que foi rexistrada. 
*794 - O emperador xaponés Kanmu traslada a capital para *Heiankyo* (hoxe Kyoto).
*1383 - O rei Fernando I de Portugal morre sen deixar herdeiro masculino o trono portugués, causando un período de guerra civil e desorde.
*1946 - Fundación da polícia política portuguesa: PIDE (policía internacional e de defensa do estado).
*1955 - Proclamación da República de Vietnam do Sur.
*1962 - O presidente Kennedy ordena á mariña de guerra dos Estados Unidos o bloqueo de Cuba ata que a URSS retire os mísiles instalados na illa.
*1964 - Jean-Paul Sartre é galardoado co Premio Nobel de Literatura e rexeita o premio.
*1978 - O Papa Xoán Paulo II é coroado, recibindo o Anel de Pescador; o día é oficialmente o inicio do seu pontificado.

## Nacementos
miniatura|100px|Xoán Vicente Viqueira
*1816 - Miguel Colmeiro Penido, botánico galego.
*1818 - Charles-Marie-René Leconte de Lisle, poeta francés (m. 1894).
*1886 - Xoán Vicente Viqueira, filósofo e escritor galego (m. 1924).
*1908 - Benigno Andrade García, guerrilleiro galego (m. 1952)
*1913 - Ernö ou Ernest Andrei Friedman, fotógrafo húngaro, coñecido máis como Robert Capa.
*1929 - Lev Yashin, futbolista ruso (m. 1990).
*1930 - Milagros Rey Hombre, primeira arquitecta galega (m. 2014)
*1943 - Catherine Deneuve, actriz francesa.
*1952 - Jeff Goldblum, actor americano.
*1961 - Eva Veiga, poeta galega.
*1964 - Dražen Petrović, xogador de baloncesto croata (m. 1993).
*1982 - Lara Rozados Lorenzo, xornalista e escritora galega.

## Mortes
miniatura|100px|Paul Cézanne
*1811 - Franz Liszt, pianista e compositor húngaro (m. 1886).
*1906 - Paul Cézanne, pintor francés (n. 1839).
*1935 - Edward Carson, líder unionista irlandés (n. 1854).
*1975 - Arnold Joseph Toynbee, historiador e profesor británico (n. 1889).
*1990 - Louis Althusser, filósofo francés (n. 1918).
*1994 - Ramón Rodríguez Somoza, médico neuropsiquiatra galego (n. 1899).
*2005 - Arman (Armand Pierre Fernández), pintor e escultor franco-americano (n. 1928).

## Festas e celebracións
* Día Mundial da Tartamudez (ou Día Internacional da Concienciación da Tartamudez) 

## Outros
*Santoral: Santa María Salomé, nai dos apóstolos Santiago e Xoán. San Donato de Fiesole, bispo.

## Notas 
Os 366 días do ano
26 de outubro

O **26 de outubro** é o 299º día do ano do calendario gregoriano (300º nos anos bisestos). Quedan 66 días para finalizar o ano.

## Acontecementos
miniatura|200px|Titan
*1110: Batalla de Candespina.
*1377: en Bosnia, Stiefan Tvrtko é coroado o primeiro rei dese país.
*1671: Jean-Dominique Cassini descobre Iapeto, o segundo satélite de Saturno.
*1806: Napoleón entra triunfante en Berlín.
*1850: Os Taiping sublévanse na China e o seu xefe Hung Siu-Tsen proclámase emperador.
*1905: Suecia recoñece a independencia de Noruega.
*1955: Ngo Dinh Diem se autoproclama Primeiro ministro de Vietnam do Sur.
*1956: Tropas do Pacto de Varsovia invaden Hungría.
*1965: Os Beatles son nomeados membros da Orde do Imperio Británico.
*2004: A sonda espacial Cassini-Huygens envía á Terra as primeiras imaxes próximas de Titán, satélite de Saturno.

## Nacementos
miniatura|100px|Manuel Rivas
*1685 - Domenico Scarlatti, compositor italiano (m. 1757).
*1756 - Georges Jacques Danton, avogado e político francés (m. 1794).
*1911 - Mahalia Jackson, cantante estadounidense (m. 1972).
*1916 - François Mitterrand, estadista e presidente francés (m. 1996).
*1942 - Bob Hoskins, actor inglés (m. 2004).
*1945 - Xavier Rodríguez Baixeras, poeta e tradutor galego.
*1947 - Hillary Clinton, política dos Estados Unidos.
*1955 - Baltasar Garzón, xuíz español.
*1957 - Manuel Rivas, escritor, poeta e xornalista galego.
*1959 - Evo Morales, líder sindical e presidente de Bolivia, desde o 22 de xaneiro de 2006.

## Mortes
miniatura|100px|Carlo Collodi
*1694 - Samuel von Pufendorf, xurista e historiador alemán (n. 1632).
*1890 - Carlo Collodi, escritor italiano.
*1893 - Juan Montero Telinge, político galego (n. 1900).
*1957 - Nikos Kazantzakis, escritor grego.
*1972 - Igor Sikorsky, pioneiro da aviación rusa.
*1983 - Alfred Tarski, lóxico, matemático e filósofo polaco (n. 1901).
*1998 - José Cardoso Pires, escritor portugués (n. 1925).
*2000 - Jesús Puente, actor español.
*2004 - Joan Oró, bioquímico catalán (n. 1923).

## Festas e celebracións
* **Día da Visibilidade Intersex**
* **Día Mundial da Amiloidose** 

## Santoral
*San Evaristo.
*San Luciano.

## Outros
## Notas 
Os 366 días do ano
28 de outubro

O **28 de outubro** é o 301º día do ano do calendario gregoriano (302º nos anos bisestos). Quedan 64 días para finalizar o ano.

## Acontecementos 
* 312 - Batalla da Ponte Milvio: Constantino I o Grande derrota a Maxencio na pugna polo poder no Imperio romano.
* 1092: na Taifa de Valencia (na actual España), Al-Qádir morre asasinado por unha revolta encabezada polo  cadí Ibn Yahhaf.
* 1340 - O rei Afonso XI de Castela vence os musulmáns na batalla do Salado, no Suroeste da Península Ibérica.
* 1538 - Illa da Española: mediante Bula de Paulo III (*In Apostulatus Culmine*) fúndase en Santo Domingo de Guzmán (hoxe capital da República Dominicana) a Universidade de Santo Tomé de Aquino (hoxe Universidade Autónoma de Santo Domingo), a primeira universidade en América.
* 1746 - Vicerreinado do Perú: Lima afectada por un terremoto.
* 1848 - España: inauguración do primeiro ferrocarril que funcionou en España: a liña Barcelona-Mataró.
* 1886 - Estados Unidos: o presidente Grover Cleveland inaugura a Estatua da Liberdade, regalada por Francia.
* 1918 - Checoslovaquia: un *Comité Nacional* proclama a independencia do Imperio austro-húngaro.

## Nacementos
miniatura|100px|Valle-Inclán
*1467 - Erasmo de Rotterdam, escritor holandés.
*1697 - Canaletto, artista italiano.
*1728 - James Cook, navegante e descubridor británico.
*1784 - José Tadeo Monagas, militar e político venezolano, presidente de Venezuela en tres ocasións.
*1846 - Georges Auguste Escoffier, foi un chef francés, *restaurateur* e escritor que popularizou e renovou os métodos tradicionais da culinaria francesa.(m.1935)
*1860 - Jigoro Kano, xaponés, fundador do *Kodokan Judo*.
*1866 - Ramón María del Valle-Inclán, escritor galego en lingua castelá (m. 1936).
*1901 - Ánxel Xohán, artista plástico galego (m. 1965).
*1903 - Evelyn Waugh, escritor británico (m. 1966).
*1904 - María Araujo Martínez, sindicalista, guerrilleira e política galega (m. 1989).
*1906 - Xosé Filgueira Valverde, intelectual galego (m. 1996).
*1984 - Oriana Méndez, poeta galega.

## Mortes 
miniatura|100px|Alberti
* 1412 - Margarida I de Dinamarca, raíña (n. 1353).
* 1703 - John Wallis, matemático inglés.
* 1704 - John Locke, filósofo inglés.
* 1911 - Alfred Binet, psicólogo e pedagogo francés.
* 1939 - Zane Grey, escritor estadounidense.
*1956 -  Zenobia Camprubí, escritora e lingüista española.
* 1959 - Camilo Cienfuegos, revolucionario cubano.
* 1970 - Gamal Abdel Nasser, presidente de Exipto.
* 1998 - Ted Hughes, poeta británico.
* 1999 - Rafael Alberti, poeta español (n. 1902).
* 2017 - Xosé Manuel Carballo Ferreiro, sacerdote, escritor, ilusionista e animador sociocultural galego (n. 1944).

## Santoral 
* Santo Alfredo
* San Xudas Tadeu

## Festas e celebracións 
* Día do Non, en Grecia

## Outros 
Os 366 días do ano