Lumbrigante

O **lumbrigante** (*Homarus gammarus*, Linné 1758), tamén chamado **cereixo**, é un crustáceo mariño decápodo macruro (é dicir, de abdome ben desenvolvido), moi prezado pola calidade da súa carne. Caracterízase polo seu primeiro par de patas rematado en grandes pinzas.

## Descrición 
Ten casca de cor negra azulada, con manchas máis pálidas; de cor amarelada na cara inferior. O bordo lateral dos segmentos do abdome é abrancazado ou vermello. Na casca coexisten dous pigmentos, un azul escuro, dominante, soluble; e outro vermello, insoluble. A cor vermella viva coa que coñecémo-lo lumbrigante no prato, cociñado, aparece só trala cocción, por desaparición dos outros pigmentos da casca, solubles na auga.

miniatura|Cadro de Cornelis de Heem (1631-1695).

A casca do cefalotórax é de forma subcilíndrica, comprimida dorsoventalmente, coa superficie lisa, a diferenza do da lagosta, na que é espiñenta.

O primeiro par de antenas (anténulas) son curtas e divididas en dous flaxelos. O segundo par de antenas son longas, da mesma lonxitude có corpo, que nacen dunha base pequena e cunha espiña ben visible.

Posúe cinco pares de patas locomotoras, coma tódolos crustáceos decápodos. O primeiro par é robusto e característico, moito máis grandes cás outras, e remata nunha forte pinza formada por dúas pezas (quelas) desiguais e provistas de varios dentes romos na marxe interna. Estes avultamentos adoitan ser de cor castaña ou avermellada. Normalmente, unha das pinzas -as máis das veces, a dereita- é claramente maior cá outra, sendo a menor máis rápida e cos dentes máis agudos e aserrados. O lumbrigante utiliza a pinza maior para suxeita-las preas e a menor para esgazala en pequenos anacos.

O segundo e terceiro par de patas tamén rematan en pinzas, moito menores cás anteriores. O cuarto e quinto par de patas rematan nunha uña única.

O abdome está formado por seis segmentos ou aneis, que se sobrepoñen ó dobrarse baixo o cefalotórax. Cada segmento posúe dun par de pequenas patas (pleópodos) de función copuladora e ovíxena. Nos machos, os dous primeiros pleópodos están modificados para trasladar os espermatozoides á femia no momento da cópula.

O abdome remata nun último segmento, que forma o **telson**, plano e rematado nun peite de sedas amarelas ou castañas, tamén presentes nos urópodos que conforman a aleta caudal.

O tamaño medio do lumbrigante oscila entre os 35 e os 50&nbsp;cm, chegando a talles superiores.

## Bioloxía 
O lumbrigante, coma outros crustáceos superiores, é unisexual. O apareamento ten lugar a finais do verán. A femia garda os ovos pegados ó abdome durante 10-12 meses, ata que se produce a eclosión. As larvas pasan por unha primeira fase natatoria ata que alcanzan un talle duns 3&nbsp;cm, momento no que pasan a unha vida bentónica, para chegar á madurez ó cabo duns 4 anos, cuns 20&nbsp;cm de lonxitude. Durante o desenvolvemento sofre numerosas mudas da casca, varias ó ano ó principio, que se van reducindo a unha cada dous anos, cando adultas.

Aliméntase de noite, a base de moluscos, vermes e peixes mortos.

## Hábitat 
Vive en augas pouco profundas, entre fondos rochosos de 2 a 40 m de profundidade. Atópase no Atlántico oriental, desde a altura do norte de Noruega ata os Azores e Marrocos. Tamén está presente no Mediterráneo, ata o Mar Negro.

## Pesca 
Captúrase con nasas especiais, engadadas con peixes ou crustáceos mortos. Ocasionalmente tamén vén enleado nos trasmallos e raeiras. As capturas en Galicia mostran nos últimos anos un crecemento constante, desde os 9.950 kg en 2015 ata alcanzar os 31.206 en 2024.

O talle mínimo autorizado en Galicia é de 87&nbsp;mm de lonxitude do cefalotórax.

Adoita comercializarse en fresco, vivo, pero tamén pode atoparse conxelado. Boa parte dos exemplares que se poñen á venda nos nosos mercados ou que se serven nos restaurantes galegos proceden do Reino Unido.

Consómese cocido e con diversas salsas, e tamén simplemente á prancha. Desde hai anos estase estendendo o "arroz con lumbrigante", prato que parece ser orixinal das illas Baleares. Dise que a femia é máis carnosa que o macho.

## Denominacións antigas 
* *Cancer gamarus* (Linne, 1758)
* *Astacus marinus* (Fabricius, 1798)
* *Homarus vulgaris* (H. Milne Edwards, 1837)

## Sinonimia 
Nos distintos portos galegos recibe tamén os seguintes nomes:
* bugre.
* cereixo (por similitude con certas cereixas de cor vinoso, escuro). 
* labagante, lobagante, lombrigante, lubigante, lubrigante.
* lagosta francesa (segundo Cornide e o padre Crespo. O adxectivo *francés* utilízase moito para designar variedades foráneas, de inferior calidade).

Antón Santamarina supón que a denominación castelá *bogavante* é unha deformación popular de *lobagante* (por cruzamento de *bogar* e *avante*).

* castelán: bogavante.
* catalán: llamàntol. 
* vasco: abakandoa. 
* Santander: lubricante, ollocántaro, abacanto.
* Asturias: llocántaro.
* Baleares: grimalt, llomanto.
* inglés: lobster, common lobster, European lobster.
* francés: homard breton (o europeo); homard américain (o canadense).
* portugués: lavagante.
* italiano: astice.
* alemán: Hummer.

## Especies semellantes 
miniatura|Lagosta americana.
No mercado pode atoparse outra especie semellante, o **lumbrigante americano** (*Homarus americanus*), máis comunmente denominado **canadense**, máis grande e de cor máis avermellada. Os gastrónomos aseguran que a súa carne é menos fina e saborosa cá da especie europea.

Estes lumbrigantes canadenses poden alcanzar talles enormes: segundo o *Libro Guinness dos Récords*, o exemplar máis grande foi capturado en Nova Escocia (Canadá), cun peso de 20,14&nbsp;kg.
 
Ás veces podemos atopar textos que describen esta especie baixo a denominación castelá de **lagosta** (ou **lagosta americana**). A razón da confusión pode deberse a unha tradución pouco rigorosa do inglés americano, lingua na que o lumbrigante se denomina ***lobster***, palabra que os dicionarios traducen directamente por *lagosta*.

## Galería de imaxes 

File:Salpicón de lumbrigante.jpg|Salpicón de lumbrigante.
Ficheiro:Lumbrigante cocido 1.jpg|Cocido.
Ficheiro:Lumbrigante vivo 1.jpg|Vivo.
Ficheiro:Lumbrigantes 1.jpg

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Ríos Panisse, M. del Carmen: *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia (Invertebrados y peces)*, Verba. Anuario Galego de Filoloxía, anexo 7. Universidade de Santiago de Compostela, 1977, 31-34.
* *Guía do consumidor de peixe fresco*, Consellería de Pesca, Marisqueo e Acuicultura, 1999, 179.
* *Pescados y mariscos*. Guía práctica Conbsumer Eroski 2005, 274.

### Ligazóns externas 
* Lagostas mariñas do mundo 
* Ficha en pescaderiascorunesas.es