open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Edith Evans

**Edith Mary Evans**, DBE, nada en Londres o 8 de febreiro de 1888 e finada na mesma cidade o 14 de outubro de 1976, foi unha actriz británica cunha longa e distinguida carreira na escena do seu país. Polas súas interpretacións en cinema recibiu tres candidaturas ao Oscar e gañou un BAFTA e un Globo de Ouro.

Foi particularmente efectiva interpretando altivas damas dea aristocracia, como se aprecia en dous dos seus papeis máis famosos: Lady Bracknell en *The Importance of Being Earnest*, tanto en teatro como no filme de 1952, e Miss Western no filme de 1963 *Tom Jones*. En contraste, interpretou unha vella muller caída na pobreza no filme de 1967 *The Whisperers*.

## Traxectoria 
Edith Evans naceu en Londres, filla de Edward Evans, empregado público e a súa dona, Carolina Ellen Foster. Estudou na escola St. Michael da Igrexa de Inglaterra en Pimlico, antes de ser aprendiza de modista aos quince anos de idade, en 1903.

A súa primeira interpretación teatral foi en Streatham en outubro de 1910 coa personaxe de Viola en *Noite de reis*. En 1912 descubriuna o producor William Poel, co que realizou a súa primeira aparición profesional en agosto interpretando a personaxe de Gautami nun clásico hindú do século XVI, *Sakuntala*. Recibiu moita atención coa súa interpretación de Crésida en *Troilo e Crésida*, presentada en Londres e logo en Stratford-upon-Avon.

Durante a súa longa carreira de máis de 60 anos de actuación interpretou uns 150 papeis, incluíndo varias obras de Shakespeare, William Congreve, Ibsen, Wycherley, Wilde, e autores contemporáneos como Shaw, Enid Bagnold, Christopher Fry e Coward.

## Filmografía 
* 1952 *The Importance of Being Earnest*
* 1958 *Mirando cara a atrás con ira*
* 1959 *Historia dunha monxa*
* 1963 *Tom Jones*
* 1964 *The Chalk Garden*
* 1967 *The Whisperers*
* 1967 *Fitzwilly*
* 1969 *The Madwoman of Chaillot*
* 1969 *Crooks and Coronets*
* 1970 *Scrooge*
* 1973 ''A Doll's House*
* 1974 *QB VII* (TV)
* 1976 *The Slipper and the Rose*
* 1977 *Nasty Habits''

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*  
*   
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
*Edith Evans Papers en Harry Ransom Center, University of Texas at Austin
**The Bryan Forbes Collection of Edith Evans
**The Henry Hurford Janes Collection of Edith Evans
* Performances by Edith Evans listed in The Theatre Collection, University of Bristol
*The Collection of research material on Edith Evans, actress en Victoria and Albert Museum Theatre and Performance Department.
María Cano

**María de los Ángeles Cano Márquez**, nada en Medellín o 12 de agosto de 1887 e finada *ibídem* o 26 de abril de 1967, foi a primeira muller líder política en Colombia.

## Traxectoria 
Dirixiu a loita polos dereitos civís fundamentais da poboación e polos dereitos dos traballadores asalariados; encabezou a convocatoria e axitación das folgas obreiras, colaborou na difusión das ideas socialistas e participou en forma decisiva na fundación do Partido Socialista Revolucionario (PSR).

## No cinema 
En 1990 Camila Loboguerrero dirixiu o filme colombiano *María Cano*, protagonizada por María Eugenia Dávila e inspirada na vida e a actividade política da líder a partir de 1925.

## Notas
Vanguard 1

**Vanguard 1** foi o segundo satélite artificial posto en órbita polos Estados Unidos. Foi lanzado nun foguete Vanguard desde o Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral o 17 de marzo de 1958.

## Características 
A misión principal de Vanguard 1 foi comprobar as capacidades do foguete Vanguard e unha vez en órbita medir os efectos da contorna espacial no satélite e os seus sistemas. A medición da súa órbita serviu tamén para refinar os modelos xeodésicos da Terra. A alimentación eléctrica do satélite proviña dunha batería que se esgotou en xuño de 1958 e de seis células solares distribuídas polo exterior que proporcionaban ata 1 vatio de potencia. Tiña forma de esfera de 1,46 kg e 16,5 cm de diámetro, dentro da cal un cilindro albergaba a instrumentación, que consistía nun transmisor a 108 MHz, unha baliza de radio. Do corpo do satélite sobresaían seis antenas de 30 cm de longo que á parte de ser usadas para transmitir serviron para estimar a cantidade de electróns entre o satélite e a estacións receptoras. No interior tamén levaba dous termistores para medir a temperatura interna e comprobar a efectividade do illamento térmico.

Estímase que dada a súa órbita, Vanguard 1 permanecerá no espazo varios séculos ata a súa reentrada na atmosfera terrestre.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Vanguard
*Vanguard 2
*Vanguard 3
Vanguard 2

**Vanguard 2** foi un satélite artificial dos Estados Unidos lanzado nun foguete Vanguard desde o Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral o 17 de febreiro de 1959.

## Características 
Vanguard 2 foi o primeiro satélite adicado ao estudo da capa de nubes da Terra mediante a medición da parte diúrna da luz solar reflectida pola capa nubosa e pola superficie terrestre. Unha vez en órbita o satélite, estabilizado mediante xiro, comezou a precesionar debido á ignición de restos de propelente sólido na terceira etapa no momento da separación entre esta e o satélite. Esta oscilación degradou o sinal do satélite e o envío dos datos da capa de nubes. O transmisor funcionou durante 26 días ata o esgotamento das baterías. O satélite foi seguido tamén opticamente para facer estudos do arrastre atmosférico mediante a determinación da súa órbita.

Vanguard 2 tiña forma de esfera de 10,75 kg de masa e 50,8 cm de diámetro. Estaba construído nunha aliaxe de magnesio, co interior recuberto dunha capa de ouro e o exterior recuberto de aluminio para proporcionar protección térmica. O interior da esfera estaba presurizado e contiña a instrumentación, incluída a electrónica de seguimento, o sistema de telemetría e a electrónica dos experimentos. No interior había tamén dous telescopios ópticos con dúas fotocélulas, apuntando cada un deles en sentido oposto e que facían as medicións da luz reflectida pola Terra. As comunicacións tiñan lugar na frecuencia de 108 MHz e unha cinta grabadora a bordo podía rexistrar ata 50 minutos de datos.

Dada a súa órbita, Vanguard 2 permanecerá no espazo entre 200 e 300 anos antes da súa reentrada na atmosfera terrestre.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Vanguard
*Vanguard 1
*Vanguard 3
Vanguard 3

**Vanguard 3** foi un satélite artificial dos Estados Unidos lanzado nun foguete Vanguard desde o Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral o 18 de setembro de 1959.

## Características 
Vanguard 3 foi lanzado para facer medicións da magnetosfera terrestre, dos raios X solares e os seus efectos na atmosfera terrestre, estudar a contorna de micrometeoritos cerca da Terra e medir o arrastre causado pola atmosfera superior. A instrumentación de a bordo incluía un magnetómetro de protóns, unha cámara de ionización para raios X, transmisores de radio e detectores de micrometeoritos. Cos datos obtívose unha imaxe máis completa da contorna espacial terrestre e definiuse mellor a parte inferior dos cintos de radiación.

O satélite estabilizábase mediante xiro e funcionou alimentado por baterías ata que se esgotaron tras 85 días en órbita. Despois diso o satélite foi seguido opticamente para estudar o efecto do arrastre da atmosfera na súa órbita. Tiña forma de esfera de 42,9&nbsp;kg de masa e 50,8&nbsp;cm de diámetro da que sobresaía un mastro cónico de 66&nbsp;cm de longo. O interior da esfera estaba presurizado e contiña a instrumentación, incluída a electrónica de comunicación e dos experimentos. Tamén contiña unha cinta grabadora de datos para transmitilos ao pasar sobre unha estación de seguimento. Do corpo do satélite sobresaían catro antenas a intervalos de 90 graos e no seu exterior tamén se atopaba unha célula solar de sulfuro de cadmio, cerca do ecuador da esfera. O magnetómetro ía no extremo do mastro.

Dada a súa órbita, Vanguard 3 permanecerá no espazo uns 300 anos antes da súa reentrada na atmosfera terrestre.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Vanguard
*Vanguard 1
*Vanguard 2
Sororidade

[miniatura|Graffiti do 2022 en [Esplugues de Llobregat que incita á sororidade.]]
**Sororidade** é un pacto entre mulleres para o seu apoderamento.

## Orixe do termo
Sororidade ten equivalentes nas linguas románicas próximas. O francés *sororité* está documentado por primeira vez no século XVI co significado de irmandade de mulleres..

O termo sororidade foi retomado sobre todo a partir da denominada segunda onda do feminismo.

## Notas
Míllara

O termo **Míllara** pode referirse a:

***Míllara**, masa compacta formada polo conxunto de pequenos ovos de certos peixes e crustáceos, envoltos nunha membrana.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Míllara**, lugar da parroquia da Torre, no concello de Vilalba;
***A Míllara**, lugar da parroquia de Vilar de Ortelle, no concello de Pantón.
Allison Janney

**Allison Brooks Janney **, nada en Boston o 19 de novembro de 1959 é unha actriz estadounidense, gañadora dun Oscar á mellor actriz secundaria, coñecida polo seu papel de C.J. Cregg no drama televisivo *The West Wing* polo que gañou catro premios Emmy.

## Traxectoria 
Allison Janney naceu en Boston, filla da ex-actriz Macy Brooks e do promotor inmobiliario e músico de jazz Jervis Spencer Janney. Ten dous irmáns máis vellos chamados Hay e Hal. Estudou en The Miami Valley School de Dayton (Ohio), da que foi nomeada alumna distinguida en 2004. Estudou despois en Kenyon College, o mesmo polo que pasara o actor Paul Newman. Tempo despois marchou a estudar teatro en Neighborhood Playhouse, en Nova York, onde coincidiu co actor Dylan McDermott. Tras eito, rematou os seus estudos na Royal Academy of Dramatic Arts de Londres.

Participou en filmes de tanto éxito como *American Beauty*, *The Ice Storm* ou *Primary Colors* e prestou a súa voz á cinta de animación *Finding Nemo* en que interpretaba o papel da estrela de mar do acuario.

En 2013 participou na serie *Masters of Sex*, pola que gañou un Emmy á mellor actriz invitada en 2014; e dende 2013 protagoniza a comedia *Mom*, que lle valeu outro Emmy.

## Filmografía 
* *Julian Po* (1997)
* *Path to Paradise: The Untold Story of the World Trade Center Bombing* T.V. - Movie Assistant D.A.
* *The Object of My Affection* (1998)
* *American Beauty* (1999)
* *10 Things I Hate About You* (1999) ...como Ms. Perky
* *The Hours* (2002)
* *How to Deal* (2003)
* *Winter Solstice* (2004)
* *Weeds* (1 episodio, 2005) ...como Ms. Greenstein, avogada
* *The West Wing* (155 Episodios, 1999-2006) ...como Claudia Jean 'C.J.' Cregg
* *Two and a Half Men* ...como Beverly (1 episodio, 2007)
* *Hairspray* (2007) ...como Prudy Pingleton
* *Juno* (2007) ...como Brenda 'Bren' MacGuff
* *Phineas and Ferb* ...como Charlene Doofenshmirtz (2 episodios, 2008)
* *Away We Go* (2009)
* *Lost* (1 episodio, 2010)
* *Mr. Sunshine* (2011)
* *The Oranges* (2011)
* *The Help* (2011)
* *Struck By Lightning* (2012)
* *The Way Way Back* (2013)
* *Mom* (2013)
* *Masters of Sex* ...como Margaret Scully (2013-presente)
* *Bad Words* (2013)
* *Tammy* (2014)
* *The Rewrite* (2014)
* *Spy* (2015)
* *The Duff* (2015)
* *F is for Family* (2015)
* *Tallulah* (2016)
* ''Miss Peregrine's Home for Peculiar Children* (2016)
* *The Girl on the Train* (2016)
* *Eu, Tonya'' (2017)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Photos from Wireimage 
* Airline Safety Announcement for Independence Air .wax format
Eumelo de Corinto

**Eumelo de Corinto** (, *Éumelos ho Korínthios*), fillo de Anfílito, foi un poeta épico grego de Corinto. Membro da familia real dos Baquíadas, viviu a mediados do século -VIII.

## Traxectoria 
Atribúenlle, co nome de *Corinthiaca*, unha epopea histórica en honra da súa cidade no que outorgou un pasado lendario a Corinto que fixese esquecer o seu sometemento a Argos durante a época micénica. Tamén é autor de *Europia*, outro poema épico do mesmo xénero. Tamén lle atribúen *Bugonia*, ao que se refire Marco Terencio Varrón, cuxo tema se descoñece. Tamén compuxo unha *Titanomaquia* e un poema titulado *Regresos*.

Por último, é coñecido por ser o autor dun canto prosódico (procesional) en honra de Apolo da delegación que os mesenios enviaron a Delos, en tempos do seu rei Fintas, do que subsisten dous hexámetros: 

«pois ao Itomata lle foi agradábel a musa,
a que puras e libres sandalias ten».

Hai obras sobre a historia de Corinto que lle atribuíron e non son súas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* West, Martin Litchfield (2002). «Eumelos: A Corinthian Epic Cycle?».  () (Londres) (122): 109-133. 

### Ligazóns externas 
*
Acción positiva

**Acción positiva** é a política de protexer membros de grupos desfavorecidos que sofren ou sufriron discriminación a mans de grupos privilexiados dentro dunha cultura.

Historicamente e, a nivel internacional, o apoio á discriminación positiva tratou de lograr obxectivos como: a redución das desigualdades no emprego e a remuneración, o aumento do acceso á educación, a promoción da diversidade, accións correctivas para diminuír a fenda de xénero e a reparación de aparentes agravios, danos ou obstáculos do pasado.

## Notas
Estatuto da Xudería

[miniatura|dereita|O rei [Eduardo I de Inglaterra aprobou o estatuto en 1275.]]
O **Estatuto da Xudería** (en ) foi un estatuto emitido por Eduardo I de Inglaterra en 1275. Impuxo unha serie de restricións sobre osxudeus de Inglaterra, sendo máis notable a prohibición da práctica da usura.

## Contexto 
miniatura|dereita|150px|Xudeus medievais obrigados a levar un sombreiro especial.
Desde o momento da conquista normanda, os xudeus foran enchendo un pequeno pero importante papel na economía inglesa. A Igrexa católica prohibiu aos cristiáns a práctica da usura, pero os xudeus foron autorizados para actuar como prestamistas e banqueiros. Esta posición permitiu que algúns xudeus acumularan gran riqueza, pero tamén lles valeu a inimizade do pobo inglés,  o que supuxo o aumento dos sentimentos antisemitas da época, debido ao xeneralizado endebedamento e ruína financeira entre a poboación.

Cando Eduardo I volveu das Cruzadas en 1274, dous anos despois do seu ascenso ao trono de Inglaterra, descubriu que a terra se convertera nunha mercadoría, e que moitos dos seus súbditos quedaran desposuídos dela e estaban en perigo de miseria. Os xudeus negociaron coa terra a cambio de diñeiro, e as distintas propiedades da poboación quedaban hipotecadas aos prestamistas xudeus.

Como súbditos directos do monarca, os xudeus podían ser obrigados a pagar tributo de xeito indiscriminado. Algúns describiron a situación como unha usura indirecta: o monarca permitía e fomentaba entre os xudeus a práctica da usura e despois impoñíalles impostos sobre os seus os beneficios. Nos anos previos á aprobación do Estatuto, Eduardo estableceu fortes tributos aos xudeus para axudar a financiar as súas campañas militares en Gales, que comezaron en 1277. Segundo os estudos realizados, suxeriuse que o rei xa esgotara os recursos financeiros da comunidade xudía cando o estatuto quedou aprobado en 1275.

Despois de quince anos, foi descuberto que os xudeus continuaban en segredo practicando amplamente a usura, o que levou a Eduardo a emitir o Edicto de expulsión en 1290.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Antisemitismo
Estatuto dos Xudeus

O **Estatuto dos Xudeus** () , foi un estatuto emitido por Henrique III de Inglaterra en 1253, en resposta a antisemitas sentimentos en Inglaterra medieval. Mediante o estatuto tratouse de segregar os xudeus, incluíndo a imposición do uso das estrelas amarelas. Non está claro ata que punto esta lexislación estivo en vigor.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Antisemitismo
### Bibliografía 
*
Premio Leixaprén

O **Premio Leixaprén**, de recoñecemento á defensa e promoción da lingua galega, foi creado en 1999 a iniciativa do IES Poeta Añón de Outes. Asumido logo pola Coordinadora Leixaprén de Equipos de Normalización Lingüística, a partir do curso 2011-2012 pasou a estar organizado pola Coordinadora Galega de Equipos de Normalización e Dinamización Lingüística (CGENDL).

## Notas
Sally Hawkins

**Sally Cecilia Hawkins**, nada en Londres o 27 de abril de 1976 é unha actriz británica, coñecida polas súas interpretacións de Poppy en *Happy-Go-Lucky*, Susan en *Vera Drake* (2004), Sue Trinder na serie da BBC, *Fingersmith* (2005), Anne Elliot en *Persuasion* (2007) e Rita O'Grady en *Made in Dagenham* (2010). Foi candidata ao Oscar polas súas actuacións en *Blue Jasmine* (2013) e *The Shape of Water* (2017), polo que recibiu varios premios e candidaturas.

## Traxectoria 
Hawkins naceu en Dulwich e creceu en Blackheath, filla de Jacquiline Hawkins (de solteira, Sinfield) e Colin Hawkins, autores e ilustradores de libros infantís. Os seus pais teñen ascendencia católica irlandesa. Ten un irmán chamado Finbar Hawkins, produtor cinematográfico.

Comezou a súa carreira como actriz teatral en obras como *Romeo e Xulieta*, *The Cherry Orchard*, *Much Ado About Nothing* e outras. Realizou tamén pequenas aparicións en series de televisión como *Casualty and Doctors*. Hawkins fixo a súa primeira interpreatción salientable no filme de Mike Leigh de 2002 , *All or Nothing*, como Samantha. Este foi o primeiro dos tres filmes que Hawkins e Leigh fixeron xuntos; o segundo foi *Vera Drake* (2004).

Prestou tamén a súa voz a moitas series de como *Concrete Cow*. En 2007, interpretou a Anne Elliot no filme para televisión *Persuasion*, baseado na obra de Jane Austen, na que a súa interpretación foi ben recibida pola crítica. No mesmo ano fixo un papel secundario no filme ''Cassandra's Dream*. Hawkins reuniuse con Leigh por terceira vez na comedia *Happy-Go-Lucky*, e a súa actuación recibiu a aclamación da crítica, incluíndo un Globo de Ouro á mellor actriz de comedia ou musical e o Oso de prata á mellor actriz.

En 2013, Hawkins protagonizou xunto con Cate Blanchett o filme *Blue Jasmine'', de Woody Allen, logrando a súa primeira candidatura ao Oscar á mellor actriz secundaria, ademais de ao BAFTA e aos Globos de Ouro.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén
Daniel Díaz Grandío

**Daniel Díaz Grandío**, nado na Coruña en 1981, é un político galego.

## Traxectoria 
Profesionalmente formouse no ámbito dos estudos territoriais, no Laboratorio de Cartografía da Universidade da Coruña. Como activista formou parte da Plataforma pola Mobilidade da Comarca da Coruña,  colaborando na difusión das políticas de mobilidade sustentable na comarca da Coruña.

Afiliado a EQUO dende 2013, presentouse ás primarias da Marea Atlántica na lista Onda Verde. Logo das eleccións municipais de 2015 chegou ao goberno municipal da Coruña tras ir como número 9 da candidatura. Foi nomeado Concelleiro de Mobilidade Sostible, deputado pola Deputación da Coruña e voceiro dese mesmo grupo provincial.

## Vida persoal 
Casou con Carolina Martínez García e é pai de Uxia e Mar Díaz Martínez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Biografía de Daniel Díaz Grandío na web municipal
Premio Manuel Beiras

O **Premio Manuel Beiras** ten carácter anual, impulsado polo Concello Santiago de Compostela e a Cámara de Comercio compostelá no ano 2000, recoñece o emprego habitual do galego no ámbito empresarial e comercial.

O Premio Manuel Beiras recibe o nome de Manuel Beiras García.

## Galardoadas/os 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina web
Engracia Vérez Puentes

**Engracia Vérez Puentes**, nada en Lousada (Xermade) o 23 de maio de 1901 en finada en Vilalba o 12 de maio de 1983, foi unha mestra e escritora galega.

## Traxectoria 
Estudou en Vilalba e na Coruña ata acadar o título de mestra de primeira ensinanza en 1919. Despois dunha breve estancia en Cabreiros, xa casada con Jenaro Carreira Penalonga, foi destinada a Vilarrube, onde residiu preto de sete anos, ata 1933, data do seu traslado a Vilalba. En Vilarrube naceron sete dos seus oito fillos (dous deles finaron na nenez). Na vella escola graduada de Vilalba exerceu a súa profesión durante 32 anos. Logo da súa xubilación e a do seu home dedicouse a viaxar. Os trazos predominantes na súa obra son a descontinuidade e o forzoso autodidactismo, o carácter pouco actual e a privacidade en que a mantivo. Non fixo esforzo ningún por publicar ata moi tarde, se se exclúen algúns poemas aparecidos entre 1955 e 1956 na revista *Arquero* de Barcelona. Non obtivo éxito cos editores galegos cos que contactou.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Biografía 
*
AtlasGlobal

**AtlasGlobal**, chamada *Atlasjet* ata o 31 de marzo de 2015, é unha aeroliña turca con sede en Istanbul, que opera voos domçesticos regulares e servizos internacionais de pasaxeiros ademais de voos chárter, a meirande parte deles dende a súa base no aeroporto de Istanbul-Atatürk.

## Historia 
A aeroliña creouse o 14 de marzo de 2001 e iniciou as súas operacións o 1 de xuño do mesmo ano. Naceu co nome *Atlasjet International Airlines* e fundouse como subsidiaria de Öger Holdings. No ano 2004 o ETS Group mercou o 45% das accións, e chegou a controlar o 90% en febreiro de 2006 tras facerse co control do 45% que tiña Öger Holdings.

En agosto de 2012 AtlasGlobal Airlines contratou a Ryan International Airlines, unha aeroliña chárter estadounidense, para operar voos de peregrinación relixiosa a cidades como Medina e Tel Aviv. En xaneiro de 2013 AtlasGlobal non cumpríu cos pagamentos a Ryan International, o que levou ao final da cooperación sen previo aviso. Ryan International Airlines, que xa se atopaba nun proceso de reorganización por bancarrota, non foi capaz de recuperarse das perdas e enfrontouse a dificultades económicas que levaron á súa liquidación.

Atlasjet anunciou que pasaría a chamarse AtlasGlobal o 1 de abril de 2015.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da aeroliña
Antonio Pais

**Antonio Pais Castroagudín**, nado en Padrón o 7 de decembro de 1938 e finado o 13 de marzo de 2018 en Santiago de Compostela, foi un xogador de fútbol galego.

## Traxectoria
Fillo de José Pais Trillo, rexistrador da propiedade e natural de Buxantes,  que exercía en Padrón, tivo tres irmáns (José María, Hermitas e Joaquín Alfonso). Criado en Santiago de Compostela, comezou a xogar ao fútbol como centrocampista no Club Arenal de Santiago.

O adestrador do Arenal era tamén o seleccionador xuvenil de España, e convocouno para o Campionato de Europa Xuvenil de 1957, onde España quedou subcampioa. Do Arenal pasou ao Xuvenil da Coruña, pero axiña regresaría a Santiago de Compostela, ao Club Santiago, que daquela xogaba en Terceira división, e co que quedaría quinto.

Pais fichou en 1958 polo Celta de Vigo, para xogar en Segunda división, onde permaneceu dúas tempadas. En 1961 fichou polo FC Barcelona, co que disputou os seus primeiros partidos en Primeira división. Aínda que fichara por tres anos, ao ano seguinte, 1962, foi cedido ao Mallorca. En 1963 fichou polo Real Zaragoza, onde xogaría durante seis anos e onde acadaría os seus títulos: dúas Copas do Xeneralísimo (1964 e 1966) e unha Copa de Feiras (1964). Coincidiu naquel conxunto con outros importantes xogadores de fútbol español dos anos sesenta, entre eles os chamados Cinco Magníficos (Canário, Lapetra, Santos e Villa, e mais o galego Marcelino), e con outros como o lugués Reija ou Santamaría. Retirouse en 1968 no Real Zaragoza. No decurso da súa carreira profesional, Pais disputou 170 partidos nas divisións profesionais, e meteu 29 goles.

Ao que se xubilou regresou a Galicia e instalouse en Santiago de Compostela, de onde lle era a muller, e Bertamiráns.

## Vida persoal
Casou e tivo unha filla e tres fillos. Seu irmán Joaquín Alfonso foi concelleiro de Sanxenxo e líder da CNG nesa vila.

## Palmarés 
;Real Zaragoza
* **Copa do Xeneralísimo (2):** 1963/64, 1965/66.
* **Copa de Feiras (1):** 1963/64.

## Notas
Maru Menéndez

**Carmen Menéndez González-Palenzuela**, nada en Ferrol o 6 de xullo 1959, coñecida como **Maru Menéndez**, é unha sindicalista e política socialista española.

## Traxectoria 
É filla dun militar, o capitán de navío Camilo Menéndez Vives, simpatizante do partido ultradereitista Fuerza Nueva e partícipe do golpe de estado do 23 de febreiro de 1981. Un tío-avó seu foi Camilo Menéndez Tolosa, ministro do Exército (1964-69) nun dos Gobernos do réxime franquista.

Licenciada en psicoloxía pola Universidade Complutense de Madrid. Funcionaria do Servizo Público Estatal de Emprego do Ministerio de Traballo. Escala Superior de Organismos Autónomos. Sindicalista da Unión Xeral de Traballadores (UXT), onde dende 1983 desempeñou distintos cargos. Foi membro da Comisión Executiva Rexional de UXT-Madrid, en distintas secretarías. Responsable confederal de Servizos Sociais. Membro do Comité Confederal da Unión Xeral de Traballadores de España.

Tras ser secretaria de Política Institucional do sindicato UXT-Madrid, integrouse na candidatura do PSOE á Asemblea de Madrid nas eleccións rexionais do 27 de maio de 2007, ocupando o número 6 da lista liderada por Rafael Simancas.

Tras a dimisión de Rafael Simancas pasou a ser voceira do Grupo Parlamentario Socialista na Asemblea de Madrid.

En 2011, é nomeada senadora pola Comunidade de Madrid.

O 4 de marzo de 2012 foi elixida secretaria de organización do PSM-PSOE no 12.º Congreso rexional do partido.

## Notas
Gladys Cooper

Dame **Gladys Constance Cooper**, DBE, nada en Londres (Inglaterra) o 18 de decembro de 1888 e finada en Henley-on-Thames o 17 de novembro de 1971 foi unha actriz británica.

## Traxectoria 
Cooper naceu no distrito de Lewisham. O seu pai foi Charles William Frederick Cooper e a súa nai Mabel Barnett. Tivo dúas irmás. Debutou no teatro en 1905 con *Bluebell in Fairyland*, mais non foi ata 1922 cando tivo o seu primeiro éxito con *The Second Mrs. Tanqueray*, de Arthur Wing Pinero. Interveu en *Home and Beauty*, de William Somerset Maugham, en Londres en 1919, e en *The Letter*, obra do mesmo autor, en 1927. O seu último grande éxito no teatro foi no papel de Mrs. St. Maugham en *The Chalk Garden*, de Enid Bagnold, un papel que representou en Londres e en Broadway. En 1967 traballou novamente en Londres nunha obra de Maugham, *The Sacred Flame*, e en 1971 volveu representar *The Chalk Garden* no Teatro Haymarket.

Ao principio da súa carreira teatral, foi criticada por ser estirada. Aldous Huxley rexeitou a súa actuación en *Home and Beauty*: «é demasiado impasible, demasiado ríxida, actuando todo o tempo como se fose Galatea, aínda desafeita aos modos dun mundo vivo». Porén, Maugham eloxiouna por «cambiar de ser unha actriz indiferente a unha extremadamente competente» mediante o seu sentido común e traballo.

Tamén tivo éxito en Hollywood nunha variedade de papeis de carácter e foi escollida con frecuencia para interpretar mulleres da aristocracia de xesto desaprobador. Interveu en *Rebecca* e foi candidata tres veces ao premio Oscar: pola patoloxicamente represiva madre de Bette Davis en *A estraña pasaxeira*, como unha monxa escéptica en *The Song of Bernadette*, e como Mrs. Higgins en *My Fair Lady*.

Entre os seus moitos traballos na televisión, protagonizou a serie *The Rogues*, xunto a David Niven, Gig Young, Robert Coote, John Williams e Larry Hagman. Por esta actuación gañou o Globo de Ouro en 1965. Tamén participou en tres episodios de *The Twilight Zone*.

Nos seus últimos anos volveu ao Reino Unido. Traballou xunto a Wendy Hiller e Leo Genn en *The Sacred Flame*, en Londres, en 1967, ano en que foi nomeada Dama Comandante (DBE) da Orde do Imperio Británico. Faleceu por unha pneumonía aos 82 anos en Henley-on-Thames, Inglaterra.

## Filmografía 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
**Without Veils*, por Sewell Stokes, introdución de Somerset Maugham, Peter Davis, Londres (1953).
**Gladys Cooper*, por Sheridan Morley (1979)
### Ligazóns externas 
*Gladys Cooper with children John and Joan en National Portrait Gallery 
*Postais de Gladys Cooper en www.gladyscooper.com
*Interpretacións no arquivo Theatre Collection, Universidade de Bristol
Lesques de Pirra

**Lesques de Pirra** (grego antigo Λέσχης, *Léskhēs*), tamén chamado **Lescher**, foi un poeta grego nado en Pirra ou en Mitilene, cidades da illa de Lesbos.

## Traxectoria 
Viviu cara ao ano -700, e segundo a *Descrición de Grecia* de Pausanias, era fillo de Esquilino. Quizais parte da súa vida e a súa carreira transcorrese en Mitilene, posto que Proclo se refire a el como Lesques de Mitilene.

O historiador lesbio Fanias considerou a Lesques autor do poema coñecido como a *Pequena Ilíada*, que narra os feitos comprendidos entre a morte de Aquiles e a toma de Troia.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* 
* 
### Ligazóns externas
* X: texto español, en boa parte resultado de tradución automática.
* X, 25, 1  - X, 32, 1: texto francés.
* X, 25: texto francés.
** X, 25, 5: texto inglés, con índice electrónico, no Proxecto Perseus; trad. de 1918 de W.H.S. Jones *et al.* publicada na Loeb Classical Library. Na parte superior dereita atópanse os rótulos activos "*focus*" (para cambiar ao texto grego) e "*load*" (para o texto bilingüe).
*** X, 25: texto grego.
*** X, 25, 5: [//el.wikisource.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%BF%CF%82_%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%AE%CE%B3%CE%B7%CF%83%CE%B9%CF%82/%CE%A6%CF%89%CE%BA%CE%B9%CE%BA%CE%AC,_%CE%9B%CE%BF%CE%BA%CF%81%CF%8E%CE%BD_%CE%9F%CE%B6%CF%8C%CE%BB%CF%89%CE%BD#p25.5 texto grego] en Wikisource.
Voo 3704 de Iran Aseman

O **voo 3704 de Iran Aseman** foi un voo doméstico regular iraniano de pasaxeiros dende Teherán ata Yasuj operado pola aeroliña Iran Aseman Airlines. O 18 de febreiro de 2018, o avión que realizaba o voo, un ATR 72-200, esnafrouse contra o monte Dena, nos montes Zagros, preto da vila de Noqol na provincia de Esfahan. A totalidade dos 59 pasaxeiros e 6 tripulantes a bordo morreron. Rescatadores a bordo de helicópteros da Forza Aérea dos Corpos da Garda Revolucionaria Islámica atoparon os restos do avión dous días despois do accidente.

## Avión 
O aparello involucrado no accidente era un ATR 72-212 con número de serie 391. Tiña o rexistro EP-ATS e fora entregado a Iran Aseman Airlines no ano 1993. Nos seus 24 anos de servizo coa aeroliña a avión non rexistrara ningún incidente serio.

Unha fonte iraniana informou de que o avión reiniciara recentemente as súas operacións despois de estar fóra de servizo durante sete anos debido á falta de pezas de reposto, e que tivera problemas técnicos nun voo semanas antes do accidente. Afirmouse tamén que unha publicación de Instagram da aeroliña dous meses antes do accidente anunciaba a volta ao servizo do aparello, pero esta foi borrada tras o accidente.

## Accidente 
O avión estaba operando un voo doméstico regular de pasaxeiros dende o aeroporto de Mehrabad en Teherán ata o aeroporto de Yasuj. Engalou de Teherán ao redor das 04:30 UTC e esnafrouse no monte Dena sobre unha hora despois. O derradeiro contacto de radio que o control de tráfico aéreo (ATC) tivo coa tripulación foi poucos minutos antes, ás 09:22 hora local (05:52 UTC), cando o ATC autorizou ao avión a descender de nivel de voo dende unha altura de 21 000 pés a 17 000.

## Notas
RAG1

**RAG1** (ou *Recombination activating 1*, activador da recombinación 1), tamén chamada **RAG-1**, é unha proteína que nos humanos esta codificada no xene *RAG1* (xene activador da recombinación 1) do cromosoma 11.

A proteína codificada por este xene está implicada na activación da recombinación V(D)J das inmunoglobulinas. A proteína codificada está implicada no recoñecemento do substrato ADN, pero a actividade de clivaxe e unión estable tamén necesita de RAG2. O complexo RAG-1/2 recoñece a secuencia sinal de recombinación (RSS) que flanquea as rexións V, D e J no xene que codifica a rexión constante das cadeas pesada e lixeira dun anticorpo. O complexo únese ás secuencias sinal de recombinación e fai unha amosega no ADN. Isto orixina a eliminación da RSS e a unión final das secuencias V D e J. Os defectos neste xene poden ser a causa de varias doenzas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xene activador da recombinación
* RAG2
Tom Belsø

**Tom Belsø**, nado en Copenhague o 27 de agosto de 1942 e finado o 11 de xaneiro de 2020, foi un piloto de carreiras dinamarqués, o primeiro piloto de Fórmula 1 do seu país.

## Traxectoria
Empezou nas carreiras de automóbiles de turismo, pero converteuse en piloto de Fórmula Dous en 1972, sendo o seu mellor resultado un cuarto lugar no Albi Grand Prix, finalizando 17º no Campionato de Europa de Fórmula 2 de 1972. En 1973 correu nun Lola na Fórmula 5000. Tamén participou nunhas carreiras fora do campionato de Fórmula Un, finalizando sétimo na Carreira de Campións de 1973 e oitavo no BRDC International Trophy de 1973 e retirouse no BRDC International Trophy de 1974 e na Carreira de Campións de 1975. Disputou o campionato de Europa Rothmans 5000 de 1974 vencendo en Snetterton e terminando na 8ª posición da serie. Tamén competiu na serie 1977 Shellsport 5000/Libre e rematou en quinto lugar nun T330-Chevrolet patrocinado por Radio Luxemburg.

Belsø clasificou un Fórmula 1 Iso-Marlboro para o equipo de Frank Williams Racing Cars no Gran Premio de Suecia de 1973, pero non puido comezar a carreira porque non chegou o diñeiro doseu patrocinador. En 1974, probou catro veces para clasificarse con Williams, pero só tivo éxito no Gran Premio de Suráfrica de 1974 e no Gran Premio de Suecia de 1974. En Suráfrica, o embrague do FW de Belsø fallou na primeira volta da carreira. En Suecia, terminou o seu único Gran Premio completo, en oitavo lugar.

### Resultados Completos na Fórmula Un 
(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

‡ Belsø só participou na practica. Na carreira o coche pilotouno Howden Ganley.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Profile on F1 Rejects
Coralia

***Coralia*** foi unha revista de tendencias de moda, entrevistas a personaxes da actualidade social galega e reportaxes editada en Santiago de Compostela. Naceu no ano 2016 e publícase trimestralmente, cun número por cada estación do ano, en galego e inglés.

## Historia e características 
A súa distribución comezou por establecementos do comercio local compostelán, chegando en 2018 a quioscos e librarías das catro provincias galegas. Toma o seu nome dunha das irmás das chamadas "As dúas Marías", pertencentes ao imaxinario urbano da capital.

Foi fundada por Álex Regueiro e Alfredo Iglesias. Logo do falecemento deste, continuou Regueiro como o seu director. Miranda Priestly S.L., a empresa que a edita, recibiu en 2016 o Premio Manuel Beiras pola súa incorporación ao galego.

Desde setembro de 2018 contou cunha versión dixital cos contidos da edición física.

Na primavera de 2022 presentaron os premios Alfredo Diéguez, que recoñecen distintas persoas da escena cultural galega, en cadansúa categoría.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Eugamón de Cirene

**Eugamón** ou **Eugamón** **de** **Cirene** foi un poeta épico grego da época arcaica a quen se lle atribúe a Telegonía.

### Traxectoria 
Segundo Clemente de Alexandría no seu *Stromata*, rouboulle o poema titulado *Tesprócida* ou *Tesprotis* ao lendario poeta Museo, o que significa, no seu caso, que unha versión da épica tradicional longamente existente sería escrita por Eugamón. Sábese que estivo activo entre -568/ -566 e foi contemporáneo de Pisístrato e Aristeas.
## Notas 
## Véxase tamén  
### Bibliografía 
* *Greek Epic Fragments*, editado e traducido por Martin L. West, Loeb Classical Library, Harvard University Press, Cambridge/London, 2003.
### Outros artigos
* Ciclo troiano.
Cinetón de Esparta

**Cinetón de Esparta** ou **Cinetón de Lacedemonia** (en grego clásico: *Κιναίθων* *Kináithōn*) foi un poeta cíclico espartano que segundo Eusebio viviu cara ao -765. 

## Traxectoria 
Escribiu *Telegonía* (Τηληγγονία), *Xenealoxías*, *Heracleia* (Ἡράκλεια), *Edipodia* (Οἰδιποδία), e talvez *A pequena Ilíada* (Ἰλιὰς μικρά).

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* .
Secuencia sinal de recombinación

Unha **secuencia sinal de recombinación** ou **RSS** (do inglés *Recombination signal sequence*) é unha secuencia conservada de ADN non codificante que é recoñecida polo complexo encimático RAG1/RAG2 durante a recombinación V(D)J en células B e T inmaturas. As secuencias sinal de recombinación guían o complexo encimático aos segmentos xénicos V, D e J que sufrirán a recombinación durante a formación das rexións variables das cadeas pesadas e lixeiras dos receptores de célula T e moléculas de inmunoglobulinas. As secuencias espazadoras están localizadas entre as secuencias heptámero e nonámero e presentan unha secuencia de nucleótidos variada pero son sempre ou de 12 ou de 23 pares de bases de longo. A diferenza das secuencias espazadoras, as secuencias heptámero son xeralmente CACAGTG, e os primeiros tres nucleótidos están moi conservados. Despois, o complexo RAG1/RAG2 introduce unha amosega no extremo 5' dos heptámeros da RSS adxacentes ás rexións codificantes dos segmentos D e J, eliminando permanentemente o bucle de ADN intermedio e creando unha rotura de dobre febra que é reparada polos encimas recombinases VDJ. Estes nenos producen un complexo encimático RAG1/RAG2 non funcional que non pode recoñecer as RSS e, por tanto, non pode iniciar efectivamente a recombinación V(D)J. Este trastorno caracterízase pola falta de células B e T funcionais.

## Notas
Aeroporto Jorge Chávez

O **aeroporto internacional Jorge Chávez**  é o principal aeroporto doméstico e internacional do Perú. Está situado en Callao, a 11 quilómetros de Lima, a capital do país, e a 17 de Miraflores. Callao, unha cidade portuaria, ten conexións integradas de transporte con Lima. Durante o ano 2017 usaron o aeroporto un total de 22 025 704 pasaxeiros. Historicamente o aeroporto foi o centro de conexións para as aeroliñas Compañía de Aviación Faucett e Aeroperú. No presente serve de centro de conexións para varias aeroliñas. Foi bautizado na honra do aviador peruano Jorge Chávez (1887-1910).

## Aeroliñas e destinos
### Pasaxeiros
### Carga
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
República de Nova Granada

**República da Nova Granada** foi o nome que recibiu a república unitaria creada polas provincias centrais da Gran Colombia trala disolución desta en 1830. Mantivo ese nome desde 1831 até 1858, cando pasou a chamarse Confederación Granadina. O seu territorio abranguía os actuais países de Colombia, Panamá e no seu momento de máxima extensión, chegouse a disputar coa República Federal de Centro América e con Gran Bretaña, a soberanía sobre a Costa dos Mosquitos, hoxe en Nicaragua.

## Historia 
Trala disolución da Gran Colombia, dos territorios que conformaban os departamentos do norte e sur, xurdiron dous novos países denominados Estado de Venezuela e Estado de Ecuador. As provincias que xeograficamente ocupaban a parte central da desintegrada Gran Colombia, que nese entón comprendía os antigos departamentos de Boyacá, Cauca, Cundinamarca, Magdalena e Istmo decidiron formar un novo Estado. Na época de República da Nova Granada caracterizouse por cambios políticos, sociais e económicos, os cales ocasionaron disputas e enfrontamentos entre diversos sectores sociais.

Mediante o Convenio de Apulo (levado a cabo o 28 de abril de 1831), o xeneral Rafael Urdaneta, último presidente da Gran Colombia, entregou o mando a Domingo Caicedo (3 de maio de 1831).
Aeroporto de Adana-Şakirpaşa

O **aeroporto de Adana-Şakirpaşa**  é un aeroporto internacional turco situado en Adana. Serve principalmente á rexión de Çukurova, e en menor medida ás provincias que a rodean, debido aos seus voos domésticos frecuentes e a varios servizos a destinos internacionais. Con 5,6 millóns de pasaxeiros en 2017, é o sexto aeroporto máis concorrido de Turquía e o 80º de Europa.

## Aeroliñas e destinos
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do aeroporto
Phyllobates terribilis

A ***Phyllobates terribilis***, é unha especie de ra velenosa endémica da costa pacífica de Colombia. Este anfibio está considerado o vertebrado máis tóxico do mundo. O seu hábitat son as selvas húmidas dos departamentos de Chocó, Cauca e Valle del Cauca na costa pacífica de Colombia e Panamá na rexión selvática de Darién. O hábitat óptimo da *P. terribilis* son os bosques húmidos con alta taxa de choiva (5000&nbsp;mm ou máis), altitude entre 100 e 200 m, temperaturas de polo menos 26&nbsp;°C e humidade relativa entre 80&nbsp;% e 90&nbsp;%.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Dumbacher, J.P., Wako, A., Derrickson, S.R., Samuelson, A., Spande, T.F., and Daly, J.W (2004). *Melyrid beetles (Choresine): a putative source for the batrachotoxin alkaloids found in poison-dart frogs and toxic passerine birds.* Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 101, 15857–15860.   
* Myers, Daly, and Malkin, 1978, *Bulletin of the American Museum of Natural History* 161: 313.
Paco Filgueiras

**Francisco Fernández Filgueiras**, coñecido como **Paco Filgueiras**, nado en Mugardos o 8 de xuño de 1920 e finado na Pedreira (Mugardos) o 2 de setembro de 1976, foi un político e sindicalista galego.

## Traxectoria 
Traballador da Bazán dende 1937, foi cofundador do Partido Comunista de Galicia e un dos creadores das Comisións Obreiras. En 1972 exiliouse en Francia. Retornou a Galicia o 20 de agosto de 1976. Finou na Pedreira (Mugardos) o 2 de setembro de 1976.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Beijing Capital Airlines

**Beijing Capital Airlines** (chinés: 首都航空; pinyin: *Shǒudū Hángkōng*), é unha aeroliña chinesa comercializada baixo o nome de **Capital Airlines** que opera como subsidiaria de Hainan Airlines.

## Historia 
A compañía creouse en 1995 como Deer Jet Airlines (chinés: 金鹿航空; pinyin: *Jīnlù Hángkōng*). No ano 1998 comezou a ofrecer servizos internacionais baixo a marca the Deer Air. En outubro de 2007 recibiu o seu primeiro Airbus A319 e comezou a desfacese os Boeing 737 cos que operara ata a data. Deer Jet comezou a proporcionar servizos chárter en decembro de 2008 usando unha frota de A319 e reactores corporativos. A Administración de Aviación Civil Chinesa autorizou á aeroliña a operar servizos regulares en 2009.

O 2 de abril de 2010 Beijing Capital Airlines CO., LTD. lanzou o seu primeiro servizo, baseado no aeroporto internacional de Pequín-Capital. Deer Jet Airlines dividiuse en dúas compañías o 4 de maio dese ano. Mentres que as operacións chárter mantivéronse coa marca Deer Jet, as operacións regulares usando avións Airbus pasaron a chamarse Capital Airlines.

## Frota 
[miniatura|Un [Boeing 737 Classic|Boeing 737-300 de Deer Air no aeroporto de Cantón-Baiyun]]
En marzo de 2018 a frota de Beijing Capital Airlines estaba formada polos seguintes avións:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da aeroliña
Beatriz Fraga

**Beatriz Fraga Cameán**, nada en Carballo en 1967, é unha escritora e profesora de Educación Primaria galega.

## Traxectoria 
Traduciu para o galego *Heidi* (2000) e *Pinocchio* (2000), da serie Movil Books (Sotelo Blanco Edicións), e *Dadahwat (Lendas indias norte­americanas)* (Galaxia-Editores Asociados). Tamén para Editorial Galaxia, realizou as actividades didácticas e a tradución de varios títulos da colección ­Espazos. No ano 2009, publicou *Marcelo o morcego*, conto para nenos no que experimenta coa prosa rimada, o humor e o cuestionamento dos roles. Co relato “Un sitio perfecto para o peixe globo”, participou no proxecto literario colectivo *Contos de taberna*, organizado polo Concello de Carballo e recollido posteriormente no libro do mesmo título (Edicións Embora, 2014).

Xunto con Carlos Lema creou Euseino? Editores. Forma parte, como cofundadora e vicepresidenta, do Padroado da Fundación Euseino?

## Obra 
### Ficción 
* *Marcelo o morcego* (Editorial Galaxia, 2009).
* *O Rei Portador e outras historias* (Euseino? Editores, 2013).
* *Lica* (serie Onocrótalo, Euseino? Editores, 2017).

### Ensaio 
* *A representación da Bela Dormente a través da indumentaria. Da pintura prerrafaelita ás "imageries" de Warja Lavater*. (Euseino? Editores, 2020).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Nota biográfica na web de Euseino? Editores.
Uwem Akpan

**Uwem Akpan**, nado o 19 de maio de 1971, é un escritor nixeriano. É o autor de ''Say You're One of Them* (2008), unha colección de cinco historias (cada unha delas ambientada nun país africano diferente) publicadas por Little, Brown & Company. Gañou o premio "Commonwealth Writers", o premio "Beyond Margins", e foi incluído no segmento "Book Club" do programa *The Oprah Winfrey Show* o 17 de setembro de 2009.

## Traxectoria 
Uwem Akpan naceu en Ikot Akpan Eda, no sur de Nixeria. Os seus pais eran ambos mestres. El e os seus tres irmáns medraron falando inglés e anaang. Despois de estudar humanidades e filosofía na Universidade Creighton e na Universidade Gonzaga, conseguiu un grao en teoloxía na Universidade Catóica do Leste de África en Kenya. Uwem tamén é graduado pola Universidade de Míchigan.

## Obras 
* *Say You're One of Them* (Hachette, 2008)
* *Antes de ir a Gabón'' (Intermón Oxfam Editorial)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Un tranvía cara a SP

***Un tranvía cara a SP*** é unha novela do escritor biscaíño Unai Elorriaga, publicada no ano 2002 en lingua éuscara co título orixinal de *SPrako tranbia*. Recibiu o Premio Nacional de Narrativa.

## Trama
Lucas é un home maior e enfermo, ingresado nun hospital. A súa irmá María coida del. Ao regresaren ao seu piso, atopan que nel se instalou Marcos, un rapaz que toca a guitarra, mais non lles importa e deixan que siga a vivir alí. Despois Marcos comeza a saír con Roma, unha rapaza que tamén acaba coidando de Lucas.

A Lucas gústalle recordar os tempos en que había tranvía, cando traballaba de carpinteiro e cando vivía a súa muller Rosa e os seus amigos. Gústalle ver deporte por televisión, e adora saber do alpinismo, especialmente o cumio do Shisha Pangma.

## Traducións e adaptacións
Foi traducido ao castelán polo propio autor, e ao galego por Ramón Loureiro, e publicada por Editorial Galaxia en decembro de 2002. Tamén foi traducida ao italiano (*Un tram a SP*), alemán (*Lucas oder Der Himmel über Nepal*), serbio (*Tramvaj za S.P.*) e estoniano (*Tramm Šiša Pangmale*).

Foi adaptada ao cinema en 2008 polo director Aitzol Aramaio co título de *Un poco de chocolate*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
**eSPedición*