Territorios dos Estados Unidos

Os **Territorios dos Estados Unidos** son divisións administrativas subnacionais e territorios dependentes supervisados polo goberno federal dos Estados Unidos. Os territorios americanos difiren dos Estados dos Estados Unidos de América e reservas indias no sentido de que non son entidades soberanas. En contraste, cada estado ten unha soberanía separada da do goberno federal e cada tribo nativa americana recoñecida federalmente posúe unha soberanía tribal limitada como unha "nación soberana dependente". Os territorios clasifícanse por incorporación e se teñen un goberno "organizado" establecido por unha lei orgánica aprobada polo Congreso dos Estados Unidos. Os territorios non incorporados en particular non se consideran partes integrais dos EUA, e a Constitución dos Estados Unidos aplícase só parcialmente neses territorios.

Os Estados Unidos administran tres Historicamente, os territorios creábanse para administrar terras recentemente adquiridas e a maioría finalmente acadaron a condición de estado. O territorio máis recente en converterse nun estado dos Estados Unidos foi Hawai o 21 de agosto de 1959.

Política e economicamente, os territorios están subdesenvolvidos. Os residentes dos territorios dos Estados Unidos non poden votar nas eleccións presidenciais dos Estados Unidos e só teñen representación sen dereito a voto no Congreso dos Estados Unidos. As taxas de pobreza son máis altas nos territorios que nos estados.

## Territorios organizados fronte a territorios non organizados
thumb|alt=Map of the U.S. from 1868 to 1876|Os Estados Unidos de 1868 a 1876, incluíndo nove territorios organizados e dous non organizados (naquel momento)

### Definicións
Os territorios organizados son terras baixo soberanía federal (pero que non forman parte de ningún estado nin do distrito federal) ás que o Congreso outorgou unha medida de autogoberno mediante unha lei orgánica suxeita á poderes plenarios do Congreso segundo o Cláusula territorial do artigo catro da Constitución, sección 3. O termo "desorganizado" tivo historicamente dúas aplicacións. Unha solicitude foi para unha rexión recentemente adquirida que aínda non estaba constituída como un territorio incorporado organizado (por exemplo, a Compra de Luisiana antes do establecemento do Territorio de Orleáns e o Distrito de Luisiana). A outra foi para unha rexión que anteriormente formaba parte dun territorio incorporado organizado, pero que posteriormente deixou de ser "desorganizada" despois de que parte del se organizase e cumprise os requisitos para a condición de estado. (Por exemplo, unha gran parte do Territorio de Missouri converteuse en territorio desorganizado durante varios anos despois de que a súa sección sueste se convertese no estado de Missouri).

### Práctica histórica
A Lei de Kansas-Nebraska de 1854 creou os territorios de Kansas e Nebraska, traendo de novo un goberno organizado á rexión. A creación de Kansas e Nebraska deixou o Territorio Indio como o único territorio desorganizado nas Grandes Chairas. En 1858, a parte occidental do Territorio de Minnesota quedou desorganizada ao non ser incluída no novo estado de Minnesota, esta área organizouse en 1861 como parte do Territorio de Dakota. En 1890, a metade occidental do Territorio Indio organizouse como Territorio de Oklahoma. A metade oriental permaneceu desorganizada ata 1907, cando se uniu ao Territorio de Oklahoma para formar o Estado de Oklahoma. Ademais, o Departamento de Alasca estivo desorganizado desde a súa adquisición en 1867 de Rusia ata que se organizou como o Distrito de Alasca en 1884; Foi organizado como Territorio de Alasca en 1912. Hawai tampouco estivo organizado desde o momento da súa anexión polos Estados Unidos en 1898 ata que foi organizado como Territorio de Hawai en 1900.

As rexións que foron admitidas como estados segundo a Constitución dos Estados Unidos ademais das trece orixinais eran, na maioría dos casos, antes da admisión, territorios ou partes de territorios deste tipo. A medida que os Estados Unidos creceron, as partes máis poboadas do territorio organizado acadaron a categoría de estado. Algúns territorios existiron pouco tempo antes de converterse en estados, mentres que outros seguiron sendo territorios durante décadas. O de vida máis curta foi o Territorio de Alabama con dous anos, mentres que o Territorio de Novo México e o Territorio de Hawai duraron máis de 50 anos.

Dos 50 estados, 31 formaron parte dun territorio estadounidense organizado e incorporado. Ademais dos 13 orixinais, seis estados posteriores nunca o foron: Kentucky, Maine e Virxinia Occidental foron cada un separados dun estado existente; Tanto Texas como Vermont eran estados soberanos (soberanía *de facto* para Vermont, xa que a rexión era reclamada por Nova York) cando entraron na Unión; e California formaba parte da territorios non organizados cedida aos Estados Unidos por México en 1848 ao final da Guerra mexicano-estadounidense.

### Administración federal dos territorios actuais
thumb|Territorios dos Estados Unidos.
Os cinco principais territorios dos Estados Unidos están habitados permanentemente e teñen lexislaturas e executivos territoriais elixidos localmente e certo grao de autonomía política. Catro dos cinco están organizados, pero a Samoa Americana non está tecnicamente organizada. Todos os territorios dos Estados Unidos sen poboacións non militares permanentes non están organizados.

A Oficina de Asuntos Insulares coordina a administración federal dos territorios dos Estados Unidos e os estados libremente asociados, agás Porto Rico.

O 3 de marzo de 1849, último día do 30º Congreso, aprobouse un proxecto de lei para crear o Departamento do Interior dos Estados Unidos para facerse cargo dos asuntos internos do "territorio dos Estados Unidos". O Departamento do Interior ten unha ampla gama de responsabilidades (que inclúen a regulación dos gobernos territoriais, as responsabilidades básicas para as terras públicas e outras tarefas diversas).

A diferenza doutros departamentos con nomes semellantes noutros países, o Departamento do Interior dos Estados Unidos non é responsable do goberno local nin da administración civil, agás nos casos das reservas indias, a través da Oficina de Asuntos Indíxenas (BIA), e das dependencias insulares administradas pola Oficina de Asuntos Insulares.

## Territorios habitados permanentemente
Os Estados Unidos teñen cinco territorios habitados permanentemente: Porto Rico e as Illas Virxes Estadounidenses no Mar Caribe, Guam e as Illas Marianas do Norte no Océano Pacífico Norte, e Samoa Americana no Océano Pacífico Sur. Samoa Americana está no Hemisferio Sur, mentres que as outras catro están no Hemisferio Norte.

As persoas nadas en Porto Rico, as Illas Virxes Estadounidenses, Guam e as Illas Marianas do Norte adquiren a cidadanía estadounidense por nacemento, e os estranxeiros que residen alí poden solicitar a cidadanía estadounidense por naturalización. Non obstante, para converterse en cidadáns estadounidenses deben solicitar a naturalización, como os estranxeiros, e só poden facelo mentres residen noutras partes dos Estados Unidos que non sexan a Samoa Americana. Os estranxeiros que residen na Samoa Americana non poden solicitar a cidadanía nin a nacionalidade estadounidense en absoluto.

Cada territorio é autogobernado Aínda que non poden votar sobre a aprobación de leis, si que poden presentalas, ter privilexios de palabra para dirixirse á cámara, ser membros e votar en comités, asígnanselles cargos e financiamento para o persoal e poden nomear electores dos seus territorios para as academias do Exército, Naval, Forza Aérea e Mariña Mercante.

A partir do 119º Congreso, os territorios están representados por Aumua Amata Radewagen (R) de Samoa Americana, James Moylan (R) de Guam, Kimberlyn King-Hinds (R) das Illas Marianas do Norte, Pablo Hernández Rivera (D-PPD) de Porto Rico e Stacey Plaskett (D) das Illas Virxes Estadounidenses. A delegada do Distrito de Columbia é Eleanor Holmes Norton (demócrata), do mesmo xeito que o distrito, os territorios non teñen voto no Congreso nin representación no Senado dos Estados Unidos. Ademais, a Nación Cherokee ten a delegada electa Kimberly Teehee, que non foi escollida polo Congreso. Cada catro anos, os partidos políticos dos Estados Unidos nomean candidatos presidenciais en convencións que inclúen delegados dos territorios. Os cidadáns estadounidenses que viven nos territorios poden votar polos candidatos presidenciais nestas eleccións primarias, pero non nas eleccións xerais.

As capitais territoriais son Pago Pago (Samoa Americana), Hagåtña (Guam), Saipán (Illas Marianas do Norte), San Xoán (Porto Rico) e Charlotte Amalie (Illas Virxes Estadounidenses). Os seus gobernadores son Pula Nikolao Pula (Samoa Americana), Lou Leon Guerrero (Guam), Guam], Illas Marianas do Norte), Jenniffer González-Colón (Porto Rico) e Albert Bryan Jr. (Illas Virxes dos Estados Unidos).

Entre os territorios habitados, a Renda de Seguridade Suplementaria (SSI) só está dispoñible nas Illas Marianas do Norte;; con todo, en 2019 un xuíz dos Estados Unidos decidiu que a denegación do goberno federal das prestacións da SSI aos residentes de Porto Rico é inconstitucional. Esta sentenza foi posteriormente anulada polo Tribunal Supremo dos Estados Unidos, o que permitiu a exclusión de territorios deses programas. Na decisión, o tribunal explicou que a exención dos residentes da illa da maioría dos impostos federais sobre a renda proporciona unha "base racional" para a súa exclusión da elexibilidade para os pagos da SSI.

A Samoa Americana é o único territorio dos Estados Unidos co seu propio sistema de inmigración (un sistema separado do sistema de inmigración dos Estados Unidos). A Samoa Americana tamén ten un sistema de terras comunais no que o 90 % da terra é de propiedade comunal, a propiedade baséase na ascendencia samoana.

### Historia
* **Samoa Americana**: territorio desde 1900; despois do fin da Segunda Guerra Civil Samoana, as Illas Samoanas foron divididas en dúas rexións. Os Estados Unidos tomaron o control da metade oriental das illas. En 1900, entrou en vigor o Tratado de Cesión de Tutuila. As Illas Manuʻa pasaron a formar parte da Samoa Americana en 1904, e a Illa Swains pasou a formar parte da Samoa Americana en 1925.}} O primeiro gobernador elixido da Samoa Americana foi en 1977, e o primeiro membro sen dereito a voto do Congreso foi en 1981.
* **Illas Marianas do Norte**: Unha comunidade desde 1986, Tras os esforzos errados nas décadas de 1950 e 1960 para reunificar Guam e as Marianas do Norte, Representantes de ambos os corpos políticos negociaron un convenio para establecer as Illas Marianas do Norte como unha comunidade en unión política cos Estados Unidos. Foi aprobado polos votantes das Illas Marianas do Norte en 1975 e entrou en vigor o 24 de marzo de 1976. En 1986, as Illas Marianas do Norte deixaron formalmente a administración fiduciaria da ONU. Porto Rico foi adquirido ao final do Guerra hispano-estadounidense, e foi unha comunidade dos Estados Unidos desde 1952. Desde 1917, os portorriqueños obtiveron a cidadanía estadounidense. Porto Rico organizouse ao abeiro da Lei de Relacións Federais de Porto Rico de 1950 (Lei Pública 600). En novembro de 2008, un xuíz do Tribunal de Distrito dos Estados Unidos decidiu que unha serie de accións do Congreso tiveran o efecto acumulativo de cambiar o status de Porto Rico de non incorporado a incorporado. Non obstante, o asunto segue a trámite nos tribunais, e o goberno dos Estados Unidos aínda se refire a Porto Rico como non incorporada. Un avogado portorriqueño cualificou a illa de "semi-soberana". Porto Rico ten un movemento de estadidade, cuxo obxectivo é converter o territorio no 51º estado. Véxase tamén Status político de Porto Rico.
* **Illas Virxes estadounidenses**: adquiridas polos Estados Unidos a Dinamarca en 1917 e organizadas segundo a Lei Orgánica Revisada das Illas Virxes en 1954. A cidadanía estadounidense foi concedida en 1927. As illas principais son San Tomé, San Xoán e Santa Cruz.

Os territorios non teñen condados administrativos. A Oficina do Censo dos Estados Unidos conta os 78 municipios de Porto Rico, as tres illas principais das Illas Virxes Estadounidenses, toda Guam, os catro municipios das Illas Marianas do Norte e os tres distritos e dous atois da Samoa Americana como equivalentes de condado. A Oficina do Censo tamén conta cada unha das Illas ultramarinas dos Estados Unidos como equivalentes de condado. A Oficina do Censo dos Estados Unidos adoita tratar a Porto Rico como unha entidade independente ou agrúpaa cos estados e D.C. (por exemplo, Porto Rico ten unha páxina de datos rápidos igual que os estados e D.C.) Os datos de Porto Rico recóllense anualmente nas estimacións da Enquisa sobre a comunidade estadounidense (igual que os estados), pero os datos dos outros territorios só se recóllense unha vez cada dez anos.

## Illas Menores Periféricas
As Illas ultramarinas dos Estados Unidos son pequenas illas deshabitadas, atois e arrecifes. Illa Baker, Illa Howland, Illa Jarvis, Atol Johnston, Arrecife Kingman, Atol Midway, Atol Palmyra e Illa Wake están no Océano Pacífico mentres que Illa Navassa está no Mar Caribe. Os territorios reclamados adicionais do Banco Bajo Nuevo e o Banco Serranilla tamén están situados no Mar Caribe. Atol Palmyra (formalmente coñecido como o Territorio dos Estados Unidos da Illa Palmyra) é o único territorio incorporado, un status que mantén desde que Hawai se converteu nun estado en 1959. Atol de Palmyra, cuxa poboación varía de catro a 20 Nature Conservancy e persoal e investigadores de Fish and Wildlife, e a illa Wake, que ten unha poboación duns 100 militares e empregados civís.
A abreviatura de dúas letras para o conxunto das illas é "UM". A illa de Wake está disputada polas Illas Marshall,

### Territorios reclamados
Os seguintes dous territorios son reclamados por varios países (incluídos os Estados Unidos) e non están incluídos en ISO 3166-2:UM. Non obstante, ás veces agrúpanse coas Illas Menores Periféricas dos Estados Unidos. Segundo a GAO, "os Estados Unidos levan a cabo operacións de aplicación da lei marítima en Serranilla Bank e Bajo Nuevo [Bank] e arredores de acordo coas reclamacións de soberanía dos Estados Unidos".

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Organización territorial dos Estados Unidos de América
* Área insular dos Estados Unidos
### Ligazóns externas 
* The United States and its Territories: 1870–1925: The Age of Imperialism (a Digital Library special collection na Universidade de Míchigan)
* FindLaw: *Downes v. Bidwell*, 182 U.S. 244 (1901) regarding the distinction between incorporated and unincorporated territories
* FindLaw: *People of Puerto Rico v. Shell Co.*, 302 U.S. 253 (1937) regarding the application of U.S. law to organized but unincorporated territories
* FindLaw: *United States v. Standard Oil Company*, 404 U.S. 558 (1972)  regarding the application of U.S. law to unorganized unincorporated territories
* Office of Insular Affairs
* Application of the U.S. Constitution in U.S. Insular Areas 
* Department of the Interior Definitions of Insular Area Political Organizations
* United States District Court decision addressing the distinction between Incorporated vs Unincorporated territories
* USDA—Islands on the Edge: Housing Development and Other Threats to America's Pacific and Caribbean Island Forests
* Harvard Law Review—U.S. Territories: Introduction
* The Washington Post—Most countries have given up their colonies. Why hasn't America?
* LGBT issues in the U.S. territories (includes background information about the U.S. territories)