Teléfono

miniatura
miniatura|dereita
O **teléfono** (do grego τῆλε "lonxe" e φωνή "voz" ) é un dispositivo de comunicación de voz a longa distancia a través de sinais eléctricos.

A súa invención atribuíase normalmente a Alexander Graham Bell, que construíu o primeiro en Boston (Massachusetts) en 1876. O 15 de xuño de 2002 o Congreso dos Estados Unidos de América recoñeceu oficialmente a Antonio Meucci como inventor do teléfono, ao que el chamara *teletrophone*.

## Historia
### Invención 
En 1854, Antonio Meucci inventou o *telettrofono*, posteriormente bautizado como «teléfono». Meucci construíu un teléfono para conectar a súa oficina, no andar terreo da súa casa co seu cuarto, situado no segundo piso, debido a que a súa dona estaba inmobilizada polo reumatismo. Non obstante, Meucci carecía do diñeiro suficiente para patentar o seu invento, aínda que si patentou outros inventos que considerou máis vantaxosos, como un filtro para a depuración da auga e o emprego da parafina na fabricación de candeas, ata ese momento fabricadas con graxa de animais.

En 1860 Antonio Meucci fixo público o seu invento. Nunha demostración pública, a voz dunha cantante transmitiuse a unha certa distancia. A prensa italiana en Nova York publicou unha descrición do invento, e o Sr. Bendelari levou a Italia unha copia do prototipo e a documentación necesaria para producilo alí, aínda que non se volveu saber del nin se materializou ningunha das ofertas que xurdiron trala demostración.

Consciente de que poderían roubarlle a patente, mais incapaz de reunir os 250&nbsp;dólares (uns 7900&nbsp;dólares de 2016) que custaba a patente definitiva, tivo que conformarse cun *caveat*, trámite preliminar de presentación de documentación para patentalo, cun ano de vixencia. Este *caveat* foi rexistrado o 28 de decembro de 1871 e puido renovalo por 10&nbsp;dólares (314&nbsp;dólares de 2016) só en 1872 e 1873.

En 1876, Alexander Graham Bell rexistrou unha patente que realmente non describía o teléfono mai que o mencionaba como tal. Cando Meucci, que vivía preto de Nova York o descubriu pediu a un avogado que reclamase ante a oficina de patentes dos Estados Unidos en Washington, algo que nunca sucediu. Con todo, un amigo que tiña contactos na capital, descubriu que se perdera toda a documentación referente ao "telégrafo falante" rexistrada por Meucci.

o 11 de xuño de 2002, o *Boletín Oficial da Cámara de Representantes dos Estados Unidos de América* publicou a Resolución n.º 269, pola que se honra a vida e o traballo de Antonio Meucci. Na mesma resolución recoñécese que foi máis ben este que Alexander Graham Bell quen inventou o teléfono, recoñecendo que demostrou e publicou o seu invento en 1860.

### Evolución 
Desde a súa concepción orixinal, introducíronse melloras sucesivas tanto no propio aparello telefónico, como nos métodos e sistemas de explotación da rede.

No que se refire ó propio aparello telefónico, pódese sinalar:
* A introdución do micrófono de carbón, que aumentaba de forma considerábel a potencia emitida e, polo tanto, o alcance máximo da comunicación.
* O dispositivo “antilocal” para evitar a perturbación na audición causada polo ruído ambiente do local onde está instalado o teléfono.
* A marcación por pulsos mediante o denominado disco de marcar.
* A marcación por tons multifrecuencia.
* A introdución do micrófono de electrete ou *electret*, practicamente usado en tódolos aparatos modernos, que mellora de forma considerábel a calidade do son.

Canto ós métodos e sistemas de explotación da rede telefónica pódese sinalar:
* A **telefonía fixa** ou convencional é aquela que fai referencia á liñas e equipos que se encargan da comunicación entre terminais telefónicos non portábeis e xeralmente ligados entre si ou coa central por medio de condutores metálicos. 
* A **centraliña telefónica** de conmutación manual para a interconexión mediante a intervención dun operador/a de distintos teléfonos, creando desta forma un primeiro modelo de rede.
* A introdución das centrais telefónicas de conmutación automática, constituídas mediante dispositivos electromecánicos, das que existiron, e nalgúns casos aínda existen, diversos sistemas (rotatorios, barras cruzadas e outros máis complexos).
* A centrais de conmutación automática electromecánicas, pero controladas por ordenador.
* As centrais dixitais de conmutación automática totalmente electrónicas e controladas por ordenador, a práctica totalidade das actuais, que permiten multitude de servizos complementarios ó propio establecemento da comunicación (os denominados *servizos de valor engadido*).
* A introdución da Rede Dixital de Servizos Integrados (RDSI) e as técnicas xDSL ou de banda larga (ADSL, HDSL etc,) que permiten a transmisión de datos a máis alta velocidade.
* A telefonía móbil ou celular, que posibilita a transmisión sen fíos de voz e datos, podendo ser esta de alta velocidade nos novos equipos de terceira xeración.

Existen casos particulares en telefonía fixa nos que a conexión coa central faise por medios radioeléctricos, como é o caso da telefonía rural por acceso celular, na que se utiliza parte da infraestrutura de telefonía móbil para facilitar servizo telefónico a zonas de difícil acceso para as liñas convencionais de fío de cobre. Non obstante estas liñas considéranse, a tódolos efectos, como de telefonía fixa.

Unha comunicación de voz ocupa un ancho de banda de 3.100 Hz, pero os operadores acostuman a reservar 4.000&nbsp;Hz para cada canle de voz.

## En España 
En 1990, só o 32,4 % da poboación española tiña acceso ó servizo telefónico (41,7 % na CEE).

## Simboloxía 
Os símbolos gráficos empregados para designar servizos telefónicos ou información relacionada co teléfono en carteis e outros medios inclúen ℡ (U+2121), ☎ (U+260E), ☏ (U+260F), ✆ (U+2706) e ⌕ (U+2315).

## Adopción e utilización 
A finais de 2009 había un total de seis mil millóns de subscritores con liñas telefónicas no mundo, incluíndo 1260 millóns de liñas fixas e 4600 millóns de móbiles.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* Brooks, John (1976). *Telephone: The first hundred years*. HarperCollins.
* 
* Casson, Herbert Newton. (1910) *The history of the telephone* online.
* Coe, Lewis (1995). *The Telephone and Its Several Inventors: A History.* Jefferson, NC: McFarland & Co.
* Evenson, A. Edward (2000). *The Telephone Patent Conspiracy of 1876: The Elisha Gray – Alexander Bell Controversy.* Jefferson, NC: McFarland & Co.
* Fischer, Claude S. (1994) *America calling: A social history of the telephone to 1940* (Univ of California Press, 1994)
* Huurdeman, Anton A. (2003). *The Worldwide History of Telecommunications* Hoboken: NJ: Wiley-IEEE Press.
* John, Richard R. (2010). *Network Nation: Inventing American Telecommunications.* Cambridge, MA: Harvard University Press.
* MacDougall, Robert. ''The People's Network: The Political Economy of the Telephone in the Gilded Age.* Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
* Mueller, Milton. (1993) "Universal service in telephone history: A reconstruction."  *Telecommunications Policy* 17.5 (1993): 352-369.
* Todd, Kenneth P. (1998), *A Capsule History of the Bell System''. American Telephone & Telegraph Company (AT&T).
### Ligazóns externas 
* Early U.S. Telephone Industry Data
* 1911 Britannica "Telephone" article
* Virtual museum of early telephones
* The Telephone, 1877