Crocodilo

**Crocodilo** pode ser calquera das 13 ou 14 especies existentes (e outras fósiles) dos réptiles da familia ***Crocodylidae*** (crocodílidos). O termo tamén é usado ás veces sensu lato para incluír todos os membros da orde Crocodilia. Discútese se o xénero *Tomistoma* pertence a Crododylidae ou a Gavialidae. O maior réptil hoxe na face da terra que pertence a esta familia é o crocodilo de auga salgada, que se encontra desde a India a Australia.

As diferenzas externas máis obvias entre os crocodilos e os aligátores son visibles na cabeza. Os crocodilos teñen cabezas máis estreitas e máis longas, e os morros teñen máis forma de V que de U. A mandíbula superior do aligátor é máis ancha que a inferior, e os dentes da mandíbula inferior encaixan en pequenas depresións da mandíbula superior. As mandíbulas superior e inferior dos crocodilos son da mesma anchura, e os dentes da mandíbula inferior quedan ao bordo ou pola parte externa da mandíbula superior cando pechan a boca. Nos crocodilos, cando pechan a boca o longo cuarto dente da mandíbula inferior encaixa nunha amosega da parte externa da mandíbula superior, polo que é moi visible. Os crocodilos teñen dedos máis palmados nos pés traseiros e poden tolerar mellor a auga salgada, xa que teñen glándulas do sal especializadas, que están presentes pero non son funcionais nos aligátores. Os crocodilos son os máis agresivos dentro dos crocodilianos. Diferéncianse da familia dos gaviálidos por teren un fociño máis ancho.

## Etimoloxía 
A palabra "crocodilo" procede do grego antigo κροκόδιλος (*crocodilos*), 'lagarto', usado na frase *ho krokódilos tou potamoú*, 'o lagarto do río (Nilo)'. Hai varias formas gregas variantes desta palabra, incluíndo a última forma κροκόδειλος (*crocodeilos*) que se cita en moitos libros de referencia. Atribúese a Heródoto e supostamente describe os hábitos de tomar o sol do crocodilo exipcio.

A forma *crocodrillus* é testemuñada no latín medieval. Se acaba por aceptarse isto definitivamente, as especies de crocodilos existentes serían 16 ou 17.

### Posición dos tomistominos 
Discutiuse moito a posición dos tomistominos (falso gavial), debido a resultados contraditorios, xa que os estudos morfolóxicos (e as clasificacións tradicionais) consideran que son próximos aos crocodilos, mentres que as análises xenéticas os consideran próximos aos gaviais. 
Incluso nas clasificacións tradicionais baseadas na morfoloxía *Tomistoma* estaba separado dos "verdadeiros" crocodilos, que se clasificaban na subfamilia Crocodylinae, mentres que el estaba incluído nunha subfamilia propia (Tomistominae) dentro da familia Crocodylidae. Non obstante, as últimas probas moleculares encontran diferenzas máis grandes entre *Tomistoma* e os crocodilinos, e parece máis próximo aos gaviais, o que aconsellaría clasificalo na familia Gavialidae. Se isto finalmente se confirma en ulteriores estudos, os tomistominos formarían parte dos gaviálidos e non dos crocodílidos.

### Clasificación 
[miniatura|[Crocodilo americano en La Manzanilla, Jalisco, México]]
[miniatura|250px|Cranio do extinto *[Voay robustus*]]
A familia pode subdividirse así:
* Familia Crocodylidae
** **Subfamilia †Mekosuchinae** (extinguido)
** **Subfamilia Crocodylinae**
*** Xénero *Crocodylus*
**** *Crocodylus acutus*, crocodilo americano
**** *Crocodylus intermedius*, crocodilo do Orinoco
**** *Crocodylus johnsoni*, crocodilo australiano 
**** *Crocodylus mindorensis*, crocodilo de Filipinas
**** *Crocodylus moreletii*, crocodilo mexicano ou de Morelet
**** *Crocodylus niloticus*, crocodilo do Nilo
**** *Crocodylus novaeguineae*, crocodilo de Nova Guinea
**** *Crocodylus palustris*, crocodilo indio ou das marismas
**** *Crocodylus porosus*, crocodilo de auga salgada, mariño ou estuarino
**** *Crocodylus rhombifer*, crocodilo cubano
**** *Crocodylus siamensis*, crocodilo siamés
**** *Crocodylus suchus*, crocodilo de África occidental ou do deserto (antes considerado subespecie de *C. niloticus*)
*** Xénero *Osteolaemus*
**** *Osteolaemus tetraspis*, crocodilo anano (discútese se é unha soa especie ou en realidade dúas ou tres como indican análises xenéticas recentes, que serían *O. tetraspis*, *O. osborni* e unha terceira especie aínda non nomeada)
*** Xénero *Mecistops* (antes *Crocodylus)
**** *Mecistops cataphractus*, crocodilo de fociño delgado (antes incluído en *Crocodylus* e chamado *Crocodylus cataphractus*, pero estudos morfolóxicos e de ADN indican que esta especie pode ser máis basal que *Crocodylus*, polo que se situou nun xénero propio monotípico, *Mecistops*).
*** Xénero †*Euthecodon*
*** Xénero †*Rimasuchus* (antes *Crocodylus lloydi*)
*** Xénero †*Voay* Brochu, 2007 (antes *Crocodylus robustus*)

Unha filoxenia na que se inclúen os tomistominos dentro de Crocodylidae é a que mostra este cladograma baseado na análise de trazos morfolóxicos feita en 2012 por Christopher A. Brochu e Glenn W. Storrs. Os autores non incluíron *C. suchus* porque morfooxicamente é practicamente idéntico a *C. niloticus*, pero os propios autores consideran que son especies diferentes e que a gran similitude débese á mostraxe dos espécimes analizados. Ademais, moitas das especies distintas poderían ser xéneros separados.

{{clade| style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=&nbsp;Crocodyloidea&nbsp;
|1={{clade
   |1=†*"Asiatosuchus" germanicus*
   |2=†*Prodiplocynodon langi*
   |3={{clade
      |1=†*Asiatosuchus grangeri*
      |2=†*"Crocodylus" affinis*
      |3=†*"Crocodylus" depressifrons''
      |4= }} }} }}

Unha filoxenia simplificada na que os tomistominos están clasificados xunto aos gaviais é a seguinte, baseada nas análises de Ericson et al de 2012:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Determinación do sexo pola temperatura
* Curiosidade sobre a expresión "derramar lágrimas de crocodilo"