Florencio Delgado

**Florencio Manuel Delgado Gurriarán**, nado en Córgomo (Vilamartín de Valdeorras) o 27 de agosto de 1903 e finado en Fair Oaks (California) o 14 de maio de 1987, foi un avogado e poeta galego. En México fundou a revista *Vieiros*, con Luís Soto e Carlos Velo, a Fundación do Padroado da Cultura Galega, a Irmandade Galeguista e o Ateneo de Galicia. A súa obra está recollida nos libros *Bebedeira* (1934), *Galicia infinda* (1963), *Cantarenas. Poemas (1934-1980)* (1981) e *O soño do guieiro* (1985). Encargouse da selección e tradución de poemas franceses incluídos en *Poesía inglesa e francesa vertida ao galego* (1949) e da tradución de *Cemiterio mariño* de Paul Valéry.

A Real Academia Galega acordou dedicarlle o Día das Letras Galegas do ano 2022 tendo en conta catro aspectos fundamentais:

## Traxectoria 
Fillo de Florencio Delgado Prada e Consuelo Gurriarán Díaz. Súa nai Consuelo Gurriarán Díaz proviña de ferróns vasco-navarros con dedicación á vitivinicultura e aos labores ferreiros nas bocarribeiras do Sil e do Leira desde a Idade Media. O seu avó paterno, Constantino Delgado Gurriarán, era agrimensor e propietario de terras. O pai, perito agrícola (enxeñeiro técnico agrícola), foi profesor da Escola de Peritos Agrícolas de Valladolid. Amais, estivo destinado en Ourense, Palencia, Valladolid e A Coruña como empregado de Fomento. Xubilouse o 9 de abril de 1929 e faleceu o 2 de abril de 1933.
miniatura|Familia Delgado Gurriarán no ano 1919, Florencio é o primeiro da dereita na fila de arriba.
Florencio estudou na aldea, en escolas particulares. Aos seis anos marcharon a Palencia onde estudou cos Maristas. Rematou o bacharelato en Valladolid e licenciouse en Dereito nesa universidade con 20 anos. Alá espertou cara ao «protonacionalismo» ao ler o xornal *A Nosa Terra*, voceiro das Irmandades da Fala. Anteriormente lera a Rosalía, Curros e Cabanillas na biblioteca familiar de Córgomo, onde tan só acudía os veráns. Estas lecturas espertaran a súa vocación poética. Tamén participa nas estruturas asociativas de Córgomo: organizaba festas, promovía actividades culturais...; e levaba preitos dos veciños, pois traballaba de pasante nun bufete do Barco. Tamén se achegou ao Seminario de Estudos Galegos, do que foi socio protector.

### Guerra Civil 
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 logrou escapar da represión franquista, iniciada na comarca de Valdeorras polo bando sublevado, coa axuda do seu irmán Lucio, escollido como xefe dos falanxistas de Córgomo. Entre os dous elaboraron un plan de fuxida para Florencio, na que contaron coa axuda de familiares e amigos. Inicialmente pasou por Zamora e Valladolid, volveu despois ata Ponferrada e cruzou a Portugal pola raia galega ata Tourém e chegou a Porto, Portugal. Desde alí viaxou nun barco noruegués, escondido debaixo dunha cama, a Bordeos (Francia). Despois foi a París e a comezos de 1938 conseguiu chegar á Barcelona republicana. Alístase no Exército, na Subsecretaría de Armamento. Ao pouco, xa como tenente, entra no Servizo de Información Periférico, dependente do Estado Maior, onde coñece a Ernesto Guerra da Cal e a Enrique Líster, e se reencontra con Castelao, Santiago Álvarez e outros valdeorreses. O Tribunal de Responsabilidades Políticas abriulle expediente, que foi pechado en decembro de 1940 coa sanción do maior valor dos bens que lle embargaran.
[miniatura|Florencio Delgado a bordo do *Ipanema* con Roxelio Rodríguez de Bretaña, Andrés Valín, Carlos Tomé, Johán López Durá, Serafín Ferro e Elixio Rodríguez. Colaborou nas publicacións *[Saudade (revista)|Saudade - Verba galega das Américas*, *Galicia, Heraldo de Galicia, Nova Galicia* e *Opinión Gallega*. e celebrouse un acto solemne no Casino do Barco, coa imposición da medalla. Foi apadriñado polos académicos Xulio Francisco Ogando, Ramón Piñeiro e Valentín Paz-Andrade. O acto contou coa presenza de Lauro Olmo Gallego, Isaac Díaz Pardo e o presidente da Xunta, Xosé Quiroga Suárez. Así homenaxeou O Barco de Valdeorras ao "poeta do viño e a viña", amais de ser pregoeiro na capital valdeorresa e membro de mérito do Instituto de Estudos Valdeorreses.
miniatura|Nicho de Florencio Delgado Gurriarán e irmás en Córgomo.
### Morte 
Finou o 14 de maio de 1987, cando se atopaba na casa dun dos seus fillos en California. As súas cinzas foron trasladadas a Córgomo o 12 de xullo dese ano.

O seu parente Ricardo Gurriarán escribiu: 

## Obra poética
### *Bebedeira* 
[miniatura|Dedicatoria a [Manuel Iglesias Corral nun exemplar de *Bebedeira*.]]
Publicado pola Editorial Nós en 1934, é un poemario vinculado ao hilozoísmo de Luís Amado Carballo. Por este libro pertence o autor á Xeración de 1922 ou 1925. Ricardo Carballo Calero descríbeo como «unha turbulenta visión da dionisíaca terra de Valdeorras. É unha descrición poética de forte alento xeórxico, dun ruralismo moi animista e sanguíneo».

### *Galicia infinda* 
Publicada na Colección Salnés da Editorial Galaxia en 1963, esta obra reuniu boa parte da súa poesía de posguerra. Está composta por cinco apartados: *Cantarenas*, *Valdeorras*, *Castiñeiros*, *Varia* e *Poemas mexicanos*. No libro conviven tendencias heteroxéneas, como a adopción dunha arquitectura modernista, motivos neorrománticos e recreacións de situacións e presenzas pouco habituais ata entón na literatura galega. A obra ten tres tipos de poemas: 
* Os que prolongan a liña do libro anterior, a evocación animista da terra natal. 
* Os que fican na tradición novecentista de neorromantismo, na forma modernista representada principalmente por Ramón Cabanillas. 
* Os poemas mexicanos que recollen paisaxes e ambientes aztecas, escritos nunha especie de galego crioulo mexicano.
[miniatura|Mural en Córgomo, obra de [Anxo Baranga.]]
### *Cantarenas. Poemas (1934-1980)* 
Publicado por Ediciós do Castro en 1981 e con limiar de Xosé Gayoso Díaz, recolle os poemas de *Bebedeira* e engade outros novos: *Valdeorresas* e *Dionisias*. O autor pon de novo o mundo do viño no centro do seu universo poético. Regresa á terra da infancia que tanto o marcou, á que homenaxeou empregando en ocasións como pseudónimo o nome *Corgomófilo.*

### *O soño do guieiro* 
miniatura|Rúa Florencio Delgado Gurriarán en Córgomo.
Publicado na Colección Opúsculos de poesía de Ediciós do Castro en 1986 e subtitulado *Xeiras dun galeguista*, está dedicado a Castelao. Volve recoller poemas doutros momentos vitais, expresión xa da súa musa cívica, xa da elexíaca. O volume inclúe ademais algúns dos seus poemas sociolingüísticos, unha das facetas máis notables da súa poética. Recompilación da poesía de loita, de combate, desde a guerra civil, a posguerra e o exilio. É unha obra que se inspira nos valores da súa terra de Valdeorras, nas paisaxes, nos costumes, nos tipos humanos, mais que non renuncia a outros rexistros, en parte, froito das circunstancias vividas: poesía política, denuncia e crítica social…

Nos dous últimos libros hai mostras elocuentes do seu talento satírico, cando retrata o ditador Francisco Franco ou describe o desleixo lingüístico de certos falantes.
* *Florencio Delgado Gurriarán. Poeta na terra, na guerra e no exilio. Antoloxía poética* (2022). Vigo: Galaxia. Edición e estudo de Xesús Alonso Montero. 308 páxs. ISBN 9788491517900.

## Obra colectiva 
* Foi responsable intelectual e principal colaborador da obra *Cancioneiro da loita galega* (1943), a primeira publicación do Partido Galeguista en México. A súa contribución nesta edición de “poesía de combate” é variada e significativa, con poemas dedicados ao seu amigo Alexandre Bóveda. 
* O volume colectivo *Presencia de Galicia en México* (Padroado da Cultura Galega, 1956) tamén estivo organizado por Florencio. Nel, amais, participaron intelectuais extragalegos como o historiador catalán Pere Bosch i Gimpera.
miniatura|Florencio e Celia en Veracruz, na súa viaxe de noivos, 1944.
## Vida persoal 
En 1944 casou en México na Rectoría de Nuestra Señora de Guadalupe, da rúa Enrico martínez, con Celia Teijeiro López (†2022), filla de emigrantes galegos, coa que tivo cinco fillos.

## Día das Letras Galegas 2022 
En 2021, o proxecto  “As Letras de Florencio” iniciou unha campaña para que se lle dedicase o Día das Letras Galegas. A Real Academia Galega, no plenario do 2 de xullo de 2021, decidiu dedicarlle o Día das Letras Galegas de 2022: A súa candidatura fora presentada polos académicos Xesús Alonso Montero, Ramón Villares e Rosario Álvarez Blanco.

A RAG decidiu desenvolver contidos para achegar a figura de Delgado Gurriarán a toda a sociedade. Ademais, con este motivo, a súa obra foi obxecto de numerosas adaptacións musicais, da man de artistas como Fátima Delgado, Babykatze, Xurxo Souto, Anxo Rei ou Dioivo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Solidaridade Galega Antifeixista
* Literatura galega do exilio
* Lista de pseudónimos e sobrenomes galegos
### Ligazóns externas 
* As Letras de Florencio 

* Florencio Delgado no Proxecto Epístola do Consello da Cultura Galega.
* Florencio Delgado  na Biblioteca Virtual Galega.
*