Tronco do encéfalo

miniatura|dereita|300px|Tronco do encéfalo: bulbo raquídeo (5), ponte de Varolio (4), e mesencéfalo (3).
O **tronco do encéfalo** ou **tronco cerebral** é a estrutura nerviosa que se atopa na fosa cerebral posterior, situado caudal aos hemisferios cerebrais, por diante do cerebelo. Está composto polo bulbo raquídeo, a Ponte de Varolio (ou protuberancia anular) e o mesencéfalo. É a maior ruta de comunicación entre o cerebro anterior, a medula espiñal e os nervios periféricos. Tamén controla varias funcións incluíndo a respiración, regulación do ritmo cardíaco e aspectos primarios da localización do son. Formado por substancia gris e branca.

## Tipos 
A substancia gris forma núcleos dentro da substancia branca, que se poden subdividir en tres tipos:
# Centros segmentarios que representan a orixe real dos nervios craniais.
# Núcleos do tronco cerebral que inclúen:
## Estacións de relé de vías sensitivas.
## Orixe das vías de asociación do tronco cerebral.
## Orixe de vías motoras involuntarias (vía extrapiramidal).
# Formación ou substancia reticular: conxunto de neuronas que exercendo un efecto **facilitador** ou **inhibidor** intervén en varios procesos como, por exemplo, o estado de soño-vixilia. A formación reticular vese alterada nos síndromes de hiperactividade.

## Centros segmentarios 
Representan a orixe real dos nervios craniais e correspóndense coa actividade somatomotora, somatosensitiva, visceromotora e viscerosensitiva.

Os **núcleos somatomotores** divídense en dúas columnas:

* Unha **dorsal**, próxima á liña media que é a encargada da innervación motora dos músculos de orixe somática (músculos motores extrínsecos do ollo e músculos da lingua) e inclúe os núcleos:
# Nervio motor ocular común (MOC) ou III par: localizado na parte alta do mesencéfalo, próximo ao acueduto de Silvio. Deste núcleo sairá o nervio MOC ou III par cranial.
# Patético ou IV par: na parte baixa do mesencéfalo. Del sairá o nervio patético ou IV par cranial cuxas febras serán contralaterais.
# Motor ocular externo (MOE) ou VI par: localizado a nivel da protuberancia.
# Hipogloso maior ou XII par: na parte inferior da protuberancia e parte superior do bulbo; del sae o XII par cranial ou nervio hipogloso que innerva músculos da lingua.

* Unha **ventral**, situada por fóra e cara a adiante da previa e que brinda innervación ás estruturas derivadas dos arcos e fendeduras branquiais e comprende os núcleos:
# Motor do trixémino ou núcleo mastigador: é o máis superior da protuberancia. Del saen febras nerviosas que compoñen o nervio mastigador que se incorporará ao trixémino ou V par cranial.
# Facial ou VII par: na parte baixa da protuberancia. De aquí sae o nervio facial ou VII par cranial. Ao saír, o seu axón diríxese primeiro á liña media, rodea ao núcleo do MOE e forma así o primeiro xeonllo do facial (hai que ter en conta que este feito dáse no lado esquerdo e no dereito). Tras isto sae do tronco do encéfalo lateralmente.
# Ambiguo: constituído por dous núcleos unidos. Esténdese ao longo do bulbo e a protuberancia (menos neste última). É a orixe das febras somatomotoras, de arriba cara a abaixo, do glosofarínxeo, pneumogástrico.
# Accesorio ou espiñal: é o máis inferior. Del sae o nervio accesorio ou espiñal (XI par cranial). Algúns autores considérano como constituínte do núcleo ambiguo. Continuarase na medula espiñal cervical co núcleo do nervio espiñal.

Os **núcleos somatosensitivos**, que do mesmo xeito que nos anteriores tamén se poden describir dúas columnas,
* Unha dorsal que comprende os núcleos
# Estatoacústicos que poden ser subdivididos en núcleos vestibulares, relacionados co equilibrio, están localizados no ángulo externo do chan do cuarto ventrículo onde forma a eminencia ou trígono acústico, descríbense principalmente 3 (Schwalbe ou núcleo principal, Deiters e Bechterw) e núcleos cocleares, son dous o núcleo coclear dorsal e o núcleo coclear ventral e representan o primeiro relevo das vías auditivas.
# Núcleo do fascículo solitario, correspóndese a á branca externa do chan do cuarto ventrículo e é a orixe real do intermediario de Wrisber (VII bis); do glosofarínxeo (IX) e para rematar do nervio vago (X). A parte superior, onde se orixinan as febras do VII bis e o IX, forma o núcleo gustativo.
* e unha ventral, que comprende o núcleo do trixémino (V par) ou núcleo xelatinoso de Rolando. Esténdese ao longo do tronco do encéfalo, desde o sector inferior da calota dos pedúnculos cerebrais ata a parte inferior do bulbo onde se continúa coa substancia xelatinosa de Rolando. Ten unha parte media de maior diámetro a nivel da protuberancia estreitándose cara aos extremos. É a primeira substitución das fibras sensitivas do V par.
Os **núcleos visceromotores** forman unha columna que se atopa cara a fóra das columnas previas e engloba a:
* Os núcleos da motilidade intrínseca do ollo que son o núcleo mediano de Perlia (converxencia da mirada) e os núcleos de Edinger (acomodación e contracción pupilar).
* O núcleo lacrimomuconasal dá febras que se suman ás do VII par e controlan a secreción lacrimal e mucosa das fosas nasais.
* Os núcleos salivais:
:* Superior, é a orixe das febras viscerais do nervio intermediario de Wrisberg (VII bis) que innervan as glándulas submaxilar e sublingual.
:* Inferior, súmanse ás febras do glosofarínxeo (IX) que innervan á glándula parótide.
* O núcleo cardioneumoentérico é a orixe das febras cardíacas, respiratorias e dixestivas do X par.
E, para rematar, os **núcleos vescerosensivos**, dos cales o único ben diferenciado é o núcleo dorsal do vago que se corresponde coa á gris do piso do cuarto ventrículo.

## Vías de asociación do tronco do encéfalo 
Son febras que conectan diferentes núcleos entre si dentro do tronco cerebral, aínda que algunhas delas poden chegar ata a medula ou ata o cerebelo. Existen vías que interconectan os centros dereitos e esquerdos que son **transversais**:
:1. **Internucleares oculocefalóxiras transversais** que asocian aos núcleos dos nervios motor ocular común e externo dereito e esquerdo permitindo o movemento conxugado dos ollos.
:2. **Febras arciformes do bulbo** que pertencen ás vías cerebelosas, e vías **verticais**, estas últimas representadas principalmente por dous grupos de febras chamados:

:1. **Cintilla Lonxitudinal Posterior** ou **Fascículo Lonxitudinal Medial**: que comprende febras que van desde as proximidades do chan do terceiro ventrículo ou o extremo superior do acueduto de Silvio, máis precisamente do núcleo de Darkschewitsch, ata a medula cervical e está especialmente relacionado co control reflexo dos movementos da cabeza e os ollos. Transcorre pola liña media, a nivel peduncular faio inmediatamente por diante do acueduto de Silvio e a nivel bulboprotuberancial atópase por diante da substancia gris do chan do 4º ventrículo. Comprende:
::* Febras que nacen nos núcleos vestibulares **superior** ou **de Bechterew** e **medial** ou **de Schwalbe** formando o que se coñece como *Fascículo Vestibulomesencefálico de Van Gehuchten* ou *Fascículo Vestibulooculóxiro*. As febras que se orixinan do **núcleo vestibular superior** ascenden polo Fascículo Lonxitudinal Medial homolateral cara aos núcleos oculomotores (III, IV e VI), algunhas febras cruzan a liña media cara ao complexo oculomotor contralateral na parte caudal do mesencéfalo; mentres as que nacen do núcleo vestibular medial proxéctanse de xeito bilateral cara aos núcleos dos músculos extraoculares con predominio contralateral, dando ademais febras descendentes que son directas e se dirixen cara ao núcleo do XI par cranial e a substancia gris da hasta anterior dos primeiros segmentos cervicais. Deste xeito queda constituída unha vía reflexa de coordinación dos movementos oculares cos da cabeza e o pescozo e de resposta oculocefalóxira a estímulos nerviosos orixinados nos condutos semicirculares do oído interno. As febras cruzadas exercen un efecto excitativo e as directas un efecto inhibitorio.

::* Feixe de febras orixinadas nas neuronas internucleares do VI par cranial, cruzan a liña media e finalizan no núcleo do III par cranial contralateral, máis precisamente, nas neuronas que innervan o músculo recto interno, brindando a conexión neural que permite os movementos conxugados dos ollos en forma lateral. Algunhas das febras ascendentes continúan máis aló dos núcleos oculomotores para terminar no **núcleo intersticial de Cajal**

::* Febras que nacen nos núcleos vexetativos hipotalámicos (da porción medial e periventricular) e terminan na substancia gris periacuedutal do mesencéfalo e o teito. Algunhas febras poden acadar núcleos vexetativos bulboprotuberanciais, como o núcleo dorsal do rafe e os núcleos tegmentarios laterodorsal e dorsal (**fascículo de Schütz** ou **lonxitudinal dorsal**).

::* Febras que parten dos tubérculos mamilares e distribúense pola substancia reticular da calota (núcleos dorsal e ventral da calota) e da protuberancia (**fascículo de Gudden** ou **mamilotegmental**).

::* E para rematar, febras que nacen no núcleo de Darkschewitsch e terminan no núcleo do VI par

:2. **Fascículo central da calota**: Forma parte das vías extrapiramidais. Atópase por diante e por fóra da cintilla lonxitudinal medial. Contén febras *descendentes* que se dirixen desde os núcleos mesencefálicos (núcleo vermello) e, probablemente, dos núcleos optoestriados ata a substancia reticular do bulbo, o complexo olivar inferior e a medula cervical alta; e *ascendentes* que parten da formación reticular bulbar (núcleo reticular xigante celular) e finalizan nos núcleos intralaminares rostrais talámicos. Son estas últimas as que intervirían no espertar.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Nervio
* Sistema nervioso
### Ligazóns externas 
* Tronco cerebral