Gran Ducado

[miniatura|225px|Bandeira do [Gran Ducado de Toscana entre 1562 e 1737.]]
Un **Gran Ducado** é un territorio do cal o seu xefe de estado é un monarca que ostenta o título de Gran Duque ou Gran Duquesa.

Hoxe en día Luxemburgo é o único país soberano que continúa sendo un Gran Ducado. Porén, algúns históricos grandes duques aínda conservan os devanditos honores, normalmente desde o Congreso de Viena, en 1814-1815.

## Orixe e historia do termo 
O título de gran duque (latín: *Magnus Dux*, alemán: *Großherzog*, castelán: *Gran Duque*, francés: *Grand-Duc*, italiano: *Gran Duca*, portugués: *Grão-duque*, lituano: *Didysis Kunigaikštis*, polaco: *Wielki książę*) está na nobreza por debaixo do rei, pero máis alto que un duque soberano ou un príncipe (non real).

O termo *gran ducado* é unha creación posterior ao século XVII, e provén probabelmente da Europa occidental, para designar as terras dun duque particularmente poderoso.

Un dos primeiros exemplos sería a utilización oficiosa da palabra *grand-duc* polos duques de Borgoña durante o século XV, cando reinaban sobre unha vasta rexión da actual Francia oriental, así como tamén sobre a maior parte dos actuais Países Baixos, Bélxica, e Luxemburgo.

A primeira monarquía que se denominou oficialmente Gran Ducado foi a Toscana dos Medici, baixo a soberanía dos emperadores do Sacro Imperio Romano Xermánico. Os Medici recibiron o título en 1569, e Toscana continuou sendo un gran ducado até 1860, cando foi anexionada polo Reino de Piemonte-Sardeña no curso da unificación italiana.

O termo foi cada vez máis utilizado, até o século XIX, cando Napoleón o usou para designar varios territorios que entregou aos seus aliados. Aínda que Napoleón perdeu en Waterloo o seu imperio e os seus territorios vasalos, como o Gran Ducado de Berg, borrados dos mapas europeos, os representantes do Congreso de Viena consentiron, no entanto, a gardar os títulos de duques e de príncipes, principalmente nos dos territorios que constituíran o Sacro Imperio Romano Xermánico. Así, no século XIX apareceu un novo grupo de monarquías tituladas gran ducado en Europa central, como o Gran Ducado de Hesse ou o Gran Ducado de Oldenburgo.

Paralelamente, a utilización do título honorífico de *gran duque* aumentou en Rusia en razón dos moitos nacementos nas varias ramas masculinas das dinastías reinantes. En Alemaña, a utilización do título estendeuse despois de 1815, pero a súa aplicación non foi universal. En efecto, en alemán (que ten palabras distintas para o príncipe real, *Prinz*, e para o príncipe soberano, *Fürst*), os grandes duques de Lituania e dos Estados rusos históricos, así como doutros príncipes europeos orientais e de dinastías rusas posteriores, foron designados co título *Großfürst*.

## Grandes ducados europeos 
Entre o período comprendido entre as guerras napoleónicas e a segunda guerra mundial houbo bastantes Grandes Ducados en Europa. Un considerábel número de Grandes Ducados creáronse na era napoleónica e, máis tarde, co Congreso de Viena e a fundación da Confederación xermánica.

* Gran Ducado de Toscana (1569-1860, posteriormente unido ao Reino de Italia)
* Gran Ducado de Berg (1806-1813, parte do Reino de Prusia)
* Gran Ducado de Würzburg (1806-1814, posteriormente parte de Baviera)
* Gran Ducado de Baden (1806-1918, parte do Imperio alemán desde 1871) 
* Gran Ducado de Hesse (Hesse-Darmstadt) (1806-1918, parte do Imperio alemán desde 1871) 
* Gran Ducado de Fulda (1816-1866) parte do Electorado de Hesse (Hesse-Cassel)
* Gran Ducado de Finlandia (1809-1917) unión persoal a Rusia, República desde 1917)
* Gran Ducado de Frankfurt (1810-1813, posteriormente parte de numerosos estados alemáns)
* Gran Ducado do Baixo Rin (1815-1822 como parte de Reino de Prusia)
* Gran Ducado de Luxemburgo (até 1815, en unión persoal cos Países Baixos até 1890) 
* Gran Ducado de Mecklenburg-Schwerin (1815-1918, parte do Imperio alemán desde 1871) 
* Gran Ducado de Mecklenburg-Strelitz (1815-1918, parte del Imperio alemán desde 1871) 
* Gran Ducado de Posen (1815-1848 parte do Reino de Prusia)
* Gran Ducado de Saxonia (Saxonia-Weimar-Eisenach) (1815-1918, parte do Imperio alemán desde 1871) 
* Gran Ducado de Oldenburg (1829-1918, parte do Imperio alemán desde 1871) 
* Gran Ducado de Cracovia (1846-1918 en unión persoal con Austria, parte de Polonia)

O termo "Gran Ducado" úsase á veces, erroneamente, para referirse ao Ducado de Varsovia (1807-1813), que foi un ducado e non un gran ducado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Duque
* Formas de estado
* Gran Duque
* Monarca