Élan vital

***Élan vital*** é un concepto introducido polo filósofo francés Henri Bergson en 1907 no seu libro ''L'Évolution créatrice* (A evolución creadora). Trataríase dunha forza hipotética que causa a evolución e o desenvolvemento dos organismos, a cal Bergson relacionou estreitamente coa conciencia. 

*Élan vital* adoita traducirse por *ímpeto vital*. Tamén se considera este termo unha transcrición literal do que o filósofo estadounidense Ralph Waldo Emerson chamou *vital force* (forza vital). O concepto de *élan vital* tamén é similar ao concepto de Baruch Spinoza de conatus e o de Arthur Schopenhauer da "vontade de vivir", así como ao sánscrito *āyus* ou "principio de vida".

## Influencias 
O filósofo francés Gilles Deleuze intentou retomar a novidade da idea de Bergson no seu libro *Bergsonism*, aínda que o propio termo sufriu cambios substanciais por parte de Deleuze. Xa non o considera unha forza mística e evasiva que actúa sobre a materia bruta, como era nos debates vitalistas de finais do século XIX. O *élan vital* nas mans de Deleuze denota unha forza interna, unha substancia na que a distinción entre materia orgánica e inorgánica é indiscernible, e a aparición da vida indecidible. 

A noción de *élan vital* tivo unha influencia considerable no psiquiatra e fenomenólogo Eugène Minkowski e o seu propio concepto dun *élan persoal*, o elemento que nos mantén en contacto cun sentimento de vida (e que se perde no autismo). 

En 1912 Beatrice M. Hinkle escribiu que a concepción da libido de Carl Gustav Jung era similar ao *élan vital* de Bergson.

O exército francés incorporou a doutrina do *élan vital* ao seu pensamento durante o período previo á primeira guerra mundial ao argumentar que o espírito dos soldados individuais era máis importante para a vitoria que as armas. 

O historiador británico Arnold Toynbee considera o *élan* unha forza indispensable e decisiva para o proceso de crecemento das civilizacións, desenvolvido no seu *A Study of History* (Estudo da Historia), especialmente no volume III.

## Críticas 
A existencia dunha forza vital foi duramente criticada polos biólogos. O consenso xeral dos xenetistas é que non se encontra nos seres vivos ningunha "forza vital" á parte da matriz organizativa contida nos xenes mesmos, segundo R.F. Weir. O biólogo e humanista secular británico Julian Huxley afirmou secamente que o *impulso vital* de Bergson non era unha explicación mellor da vida que explicar o funcionamento dun motor de ferrocarril pola seu *élan locomotivo* ( "forza motriz locomotora"). A mesma suposta falacia epistemolóxica parodiase en *Le Malade imaginaire* (O doente imaxinario) de Molière, onde un charlatán "responde" á pregunta "por que o opio causa sono?" con "polo seu poder soporífero". Porén, Huxley usou o termo *élan vital* nun sentido máis metafórico: 

O autor e teólogo popular C. S. Lewis rexeitou o concepto de Bergson no seu ensaio *The Weight of Glory'' afirmando "... incluso se toda a felicidade que prometeron puidiese chegar ao home na terra, aínda así cada xeración a perdería coa morte, incluída a derradeira das xeracións, e toda a historia non sería nada, nin sequera unha historia, polos séculos dos séculos. De aí todas as parvadas que o Sr. Shaw pon no discurso final de Lilith, e a observación de Bergson de que o élan vital é quen de superar todos os atrancos, talvez mesmo a morte, como se puidesemos crer que calquera desenvolvemento social ou biolóxico neste planeta pode atrasar a senilidade do sol ou reverter a segunda lei da termodinámica".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Emerxencia (filosofía)
*Enerxía (esoterismo)
*Ortoxénese
*Vitalismo