Antoloxía grega

A ***Antoloxía grega*** (en latín *Anthologia Graeca* e en grego *Ἀνθολογία Ἑλληνική*) é o nome dado actualmente ao compendio de epigramas grecolatinos e bizantinos, escritos en grego, e provenientes das dúas coleccións máis importantes destes actualmente conservadas: a Antoloxía Palatina, e a Antoloxía Planúdea.

## Composición 
Desde, como mínimo, o século -VI, popularizouse a poesía epigramática grega, é dicir, a destinada a acompañar calquera obra pétrea (edificios, estatuas, lápidas funerarias, estelas...). A súa dispersión xeográfica fixo que, nun momento dado, alguén se propuxese recompilalas, se non todas, polo menos as de maior arte poética. Naceu así a Antoloxía, nome xenérico que, no século -II, se lle deu á primeira obra literaria compiladora de epigramas en grego da que temos coñecemento: *A grilanda* (ou *coroa*) *de flores* de Meleagro de Gádara.

Posteriormente a esta obra, foron varias as *Antoloxías*, que se seguiron escribindo até a Idade Media, cando se compuxeron as dúas únicas que hoxe día sobreviven (a *Antoloxía Palatina* e a *Antoloxía Planúdea*), receptoras dos epigramas compilados até a súa época. Ambas compartían gran cantidade de material, sendo a Palatina máis extensa que a Planúdea. Dese modo, utilizouse a primeira como base sobre a que engadir unicamente aqueles poemas da segunda que non figuraban, cuxo resultado é a que deu en chamarse actualmente *Antoloxía grega*.

Para a súa ordenación, dividiuse en dezaseis libros, os quince primeiros serían propiamente a Antoloxía Palatina, respectando mesmo os seus títulos, e o décimo sexto comporíano todos aqueles poemas que aparecían na *Antoloxía Planúdea* pero non na Palatina (esta forma de ordenación fai que exista unha enorme confusión entre *Antoloxía Palatina* e *Antoloxía grega*).
## Historia 
### A *Coroa* de Meleagro 
Aínda que se atoparon papiros en Exipto que conteñen fragmentos de coleccións de poesía, a antoloxía epigramática grega máis antiga coñecida foi compilada por Meleagro de Gádara no século -II, baixo o título *Ἀνθολογία* (literalmente, *Flores seleccionadas*),  que se conveu titulala modernamente, *A grilanda* (ou *coroa*) *de flores*.
Contiña, ademais dos poemas do propio compilador, poemas de corenta e seis autores máis, entre eles, Alceo de Mitilene, Éveno de Paros, Anacreonte ou Simónides de Ceos. No prefacio da colección, Meleagro compara, con moita delicadeza, a orde dos poemas ás flores dunha grilanda unidas polos seus talos, imaxe que pasou á posteridade coa palabra "Antoloxía" como sinónimo de colección de obras literarias destinadas a futuras xeracións.
### As antoloxías posteriores 
A *Ἀνθολογία* de Meleagro tivo tanto éxito, que se incrementou con novos poemas desde a antigüidade. Os prefacios das edicións de Filipo de Tesalónica, Dioxeniano e Agatías o Escolástico, así o demostran (cada unha, aínda que eran obras independentes, ademais de conter varios dos poemas seleccionados por Meleagro, incorporaban os propios dos seus compiladores e outros máis dos seus gustos).
### A *Antoloxía Palatina* 
A partir do material compilado nunha antoloxía que reunía todas as anteriores (ou a partir de cada unha delas), compúxose a edición de Constantino Céfalas no século X: a chamada *Antoloxía Palatina*. O seu compilador agregou novas coleccións ao compendio: versos homoeróticos recolleitos por Estratón de Sardes no século II, unha colección de epigramas cristiáns atopados en igrexas, unha colección de epigramas satíricos e de banquetes, debidos á pluma de Dioxeniano, a descrición de Cristodoro das estatuas do ximnasio bizantino de Zeuxipo e unha colección de inscricións albergadas no templo de Cícico.
### A *Antoloxía* de Planudes 
[miniatura|dereita|Exemplar do [museo Británico da edición clásica da *Antoloxía grega* en 5 tomos de Van Bosch e Van Lennep (comezada en 1795 por Bosch, terminada e publicada en 1822 por Lennep). Con abundantes ilustracións, consta da tradución en versos latinos levada a cabo por Grotius da edición de Maximus Planudes da *Antoloxía*. Recolle a edición grega defectuosa de Wechel (1600), que é en si mesma unha continuación da edición planúdea de 1566, escrita por Henri Estienne.]]
O erudito Máximo Planudes realizou a principios do século XIV unha edición da *Antoloxía grega*, á que, ademais engadiu algunhas obras, eliminou ou modificou varios poemas que non lle parecían auténticos. Esta versión foi a única coñecida no Occidente cristián, Ata que en 1606 Claude Saumaise descubriu en Heidelberg unha colección máis completa baseada na anterior edición de Céfalas, o manuscrito *Codex Palatinus* 23.  A copia que fixo Saumaise, non tería sido publicada antes de 1776, posto que Richard François Philippe Brunck a anexou aos seus *Analecta*. A primeira edición crítica débese a F. Jacobs (13 vol. 1794-1803; revisada en 1813-17). Foi difundida en toda Europa. Un crítico do *Times Literary Supplement*, ao comentar en 1971 a tradución parcial de Robin Skelton da *Antoloxía*, deixou escrito: 
Pódese detectar a influencia desta colección sobre autores tan diferentes como Propercio, Ezra Pound e Edgar Lee Masters. A súa influencia acrecentouse coa publicación da súa tradución sen censuras no século XX.

## Estilo 
Os poemas desta antoloxía proveñen de diversas épocas. Pódese distinguir catro períodos:
# O período grego propiamente dito, do cal Simónides de Ceos (-556 - -469) é un destacado representante, cun bo número de inscricións funerarias para os soldados caídos durante as Guerras médicas. Case todas as obras desta época son inscricións reais ou versos dedicados a persoas reais, vivas ou mortas.
# O epigrama desenvolveuse moito no período alexandrino. Nesta época, o seu sentido ampliouse para incluír anécdotas, sátiras e poemas amorosos. Calímaco de Cirene é unha figura representativa deste período. 
# No imperio romano, nunha época tardía, desenvolveuse outro xénero: a sátira. Lucilio, que escribiu durante o reinado de Nerón, e Luciano de Samosata, que mostran gran talento para os epigramas mordaces e cáusticos. Palladas, un gramático de Alexandría do século IV é o último representante do epigrama clásico. Nos seus versos, preséntase cunha oposición desesperada fronte ao cristianismo.
# O cuarto período consiste en epigramas escritos durante o reinado do emperador Xustiniano. O estilo é preciso, como o manifesta a pluma de Agatías.
## Lista alfabética de autores 
 
* Ablabio, o Ilustre
* Acerato, o Gramático
* Adeo de Macedonia
* Adeo de Mitilene
* Agatías, o Escolástico
* Alceo de Mesene
* Alceo de Mitilene
* Alexandre de Etolia
* Alexandre de Magnesia
* Alfeo de Mitilene
* Amiano
* Amónidas
* Amonio
* Anacreonte de Teos
* Anastasio Traulo
* Andrónico
* Ánite de Texea
* Antágoras de Rodas
* Antífanes de Macedonia
* Antífanes de Megalópole
* Antífilo de Bizancio
* Antígono de Caristo
* Antímaco
* Antíoco
* Antípatro de Sidón
* Antípatro de Tesalónica (ou de Macedonia)
* Antistio
* Antonio de Argos
* Apolinario
* Apolónides de Esmirna
* Apolonio, o Gramático
* Arabio, o Escolástico
* Arato de Solos
* Aretas, o Diácono
* Aristódico de Rodas
* Aristón de Salamina
* Arquelao de Exipto
* Arquias de Antioquía
* Arquias de Bizancio
* Arquias de Mitilene
* Arquias, o Novo
* Arquíloco de Paros
* Arquímedes
* Artemidoro de Tarso
* Artemón de Cícico
* Arxentario
* Asclepíades de Adramitio
* Asclepíades de Samos
* Ateneo
* Automedonte de Etolia (ou Antimedonte de Cícico)
* Axis de Argos
* Baquílides de Ceos
* Baso de Esmirna
* Besantino
* Bianor de Bitinia
* Boeto, o Elexiógrafo
* Calías de Argos
* Calictro, "o Adivino"
* Calímaco de Cirene
* Capitón
* Carfílides (ou Carpílides)
* Cerealio
* Ciláctor
* Cilenio
* Cirilo
* Ciro de Panópole
* Claudiano
* Cleóbulo de Lindo
* Cometas, o Cartulario
* Cometas, o Escolástico
* Constantino Céfalas
* Constantino de Rodas
* Constantino de Sicilia
* Cosmas
* Crates de Tebas
* Crinágoras de Mitilene
* Cristodoro de Coptos
* Cuadrato
* Damascio, o Filósofo
* Damaxeto do Peloponeso
* Damócaris, o Gramático
* Damóstrato
* Demetrio de Bitinia
* Demiurgo
* Demócrito de Trecene
* Demódoco de Leros
* Dífilo de Sinope
* Diocles de Caristo
* Diodoro de Sardes
* Diodoro de Tarso
* Diodoro, o Gramático
* Diófanes de Mirina
* Dionisio de Andros
* Dionisio de Cícico
* Dionisio de Rodas
* Dionisio, o Sofista
* Dioscórides de Nicópole
* Diótimo de Adramitio
* Diótimo de Atenas
* Diótimo de Mileto
* Dióxenes de Amiso
* Dióxenes Laercio
* Dosiadas de Rodas
* Duris de Elea
* Emiliano de Nicea
* Empédocles
* Enomao
* Epígono de Nicea (ou de Tesalónica)
* Eratóstenes, o Escolástico
* Ericio de Cícico (ou de Tesalia)
* Erina de Telos
* Escévola
* Escitino de Teos
* Esopo
* Espeusipo de Mirrinunte (ou de Atenas)
* Esquilo
* Esquines de Mileto
* Estacilio Flaco
* Estéfano, o Gramático
* Estratón de Sardes
* Etrusco de Mesene
* Euforión de Calcis
* Eupitio de Atenas
* Eurípides
* Eutolmio, o Escolástico (ou o Ilustre)
* Euxenes
* Éveno de Ascalón
* Éveno de Atenas
* Éveno de Paros
* Évodo
* Faleco de Fócide
* Fanias
* Fédimo de Bizancio (ou de Amastris)
* Feno
* Filemón de Solos (ou de Siracusa)
* Filetas de Samos
* Filipo de Tesalónica
* Filipo de Macedonia
* Filisco
* Filodemo de Gádara
* Filón de Alexandría
* Filóstrato de Atenas
* Filoxeno de Léucade
* Focas, o Diácono
* Focílides de Mileto
* Focio de Constantinopla
* Frontón de Emisa
* Gabriel, o Prefecto
* Galo
* Gauradas
* Glauco de Atenas
* Glauco de Nicópole
* Glicón
* Gregorio Nacianceno
* Hadriano (emperador romano)
* Hecateo de Tasos
* Hédilo de Samos
* Heladio
* Heliodoro
* Heráclides de Sinope
* Heráclito de Halicarnaso
* Hermocreonte
* Hermodoro
* Heródico de Babilonia
* Hexemón de Alexandría
* Hexesipo
* Homero
* Honesto de Corinto (ou de Bizancio)
* Ignacio, o Mestre (de Gramática)
* Ión de Samos
* Ireneu, o Árbitro
* Isidoro de Egas
* Isidoro, o Escolástico
* Lacón
* Láureas
* León, o Filósofo
* Leoncio, o Escolástico
* Leónidas de Alexandría
* Leónidas de Tarento
* Libanio de Antioquía
* Lisístrato, o Adiviño
* Longo
* Luciano de Samósata
* Lucilio
* Macedonio de Tesalónica
* Macedonio, o Cónsul
* Magno, o Médico
* Mariano, o Escolástico
* Marino de Neápole
* Mecio (ou Macio)
* Meleagro de Gádara
* Menandro de Atenas
* Menandro, o Protector
* Menécrates de Samos (ou de Esmirna)
* Mero de Bizancio (ou Miro de Bizancio)
* Mesómedes
* Metrodoro
* Miguel, o Arquiveiro (ou o Gramático)
* Mimnermo de Colofón
* Mirino
* Mnasalcas de Sición
* Mosco de Siracusa
* Munacio
* Musicio
* Néstor de Laranda (ou de Nicea)
* Nicandro de Colofón
* Nicarco de Alexandría
* Nicéneto de Samos
* Nicias de Mileto
* Nicodemo de Heraclea
* Nicómaco
* Nilo, o Escolástico
* Nóside de Locris
* Numenio de Tarso
* Paladas de Alexandría
* Páncrates
* Pánfilo de Alexandría
* Panteleo
* Parmenión de Macedonia
* Patricio
* Paulo, o Silenciario
* Perses de Tebas (ou Perses de Macedonia)
* Pinito
* Pisandro de Rodas
* Pisón
* Pítaco de Mitilene
* Pitágoras de Samos
* Platón, o Novo
* Platón de Atenas
* Polemón
* Poliano
* Polieno de Sardes
* Polieno
* Polístrato de Letópole
* Pompeio Macro (ou Mácer), o Novo
* Posidipo de Pela
* Praxíteles
* Queremón
* Raro
* Riano de Creta
* Rufino, o Doméstico
* Sabino, o Gramático
* Safo de Mitilene
* Samo
* Sátiro
* Segundo de Tarento
* Serapión de Alexandría
* Simias de Rodas
* Simónides de Ceos
* Sinesio, o Escolástico
* Sinesio, o Filósofo
* Sócrates
* Sofronio de Damas
* Talo de Mileto
* Teéteto, o Escolástico
* Teéteto
* Teócrito de Cos (ou de Quíos)
* Teodoreto, o Gramático
* Teodóridas de Siracusa
* Teodoro
* Teófanes, o Confesor
* Teón de Alexandría
* Teosebia
* Tiberio, o Ilustre
* Tiilo
* Timnes
* Timocles
* Timocreonte de Rodas
* Timón de Atenas
* Tolomeo
* Tomé, o Escolástico
* Traxano (emperador romano)
* Trifón
* Troilo, o Gramático
* Tucídides de Atenas
* Xémino
* Xenócrates
* Xenócrito de Rodas
* Xenófanes
* Xermánico
* Xetúlico
* Xoán Barbucalo
* Xuliano, o Antecesor
* Xuliano, o Escolástico
* Xuliano, o Exipcio
* Xuliano, o Apóstata (emperador romano)
* Zeloto
* Zenobio, o Gramático
* Zenódoto de Éfeso
* Zósimo de Tasos

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
Edicións antigas dixitalizadas:
* *The Greek anthology*, [ed. por Hugo Stadtmüller, Jean-Frédéric Dübner e ao.], trad. por William Roger Paton, Londres e Nova York, William Heinemann e G. P. Putnam's sons, 1916-1918 (nombr. repr.), 5 vol. (*The Loeb classical library*, pp. 67-68 e 84-86). Bilingüe en grego e inglés.
** Vol. 1. Christian epigrams. Christodorus of Thebes in Egypt. *The Cyzicene epigrams The proems of the different anthologies. The amatory epigrams. The dedicatory epigrams*
** Vol. 2. *Sepulchral epigrams. The epigrams of Saint Gregory the theologian*
** Vol. 3. The declamatory epigrams ; 
** Vol. 4. ''The hortatory and admonitory epigrams. The convivial and satirical epigrams. Strato's Musa puerilis*
** Vol. 5. Epigramas en varios metros. *Arithmetical problems, riddles, oracles. Miscellanea. Epigrams of the planudean anthology not in the Palatine manuscript*}}
### Outros artigos 
* Antoloxía.
* Antoloxía latina.

### Ligazóns externas 
* RENAULT, Philippe: *Anthologie Palatine *. *Deux mille ans d'Anthologie grecque mais un chantier toujours ouvert *, en *Folia Electronica Classica'', 8, Louvain-a-Neuve, xullo-decembro de 2004 (con bibliografía.).