Formula racing

En automobilismo de competición **Fórmula** serve para distinguir cada unha das varias formas de monoprazas de carreiras con rodas abertas. A orixe do termo atópase na nomenclatura adoptada pola FIA para todas as súas regulacións de monoprazas logo da segunda guerra mundial, ou . As máis coñecidas destas fórmulas son a Fórmula Un, a Dúas e a Tres. O uso común da "formula racing" (carreiras de fórmula) abarca outra serie de monoprazas, como a GP2 Series, que substituíu a Fórmula 3000 (que á súa vez fora o substituto da Fórmula Dúas).

Categorías como a Fórmula Tres e GP2 descríbense como **alimentadoras de fórmula**, refírese á súa posición por baixo da Fórmula Un na clasificación do automobilismo de monoprazas. Hai dúas formas principais nas carreiras de fórmula: a fórmula aberta que permite optar entre diferentes chasis e/ou motores, e a fórmula regulada ou "específica" que se basea nun só fornecedor para os chasis e motores. A Fórmula 3 é un exemplo dunha fórmula aberta, mentres que a Fórmula BMW é unha fórmula regulada. Tamén hai algunhas excepcións nestas dúas formas, como a Fórmula Ford onde hai unha fórmula de chasis aberto, pero é unha fórmula restrinxida a unha única marca de motor.

Esta táboa mostra os niveis de . Tamén podería ser un exemplo na andaina dun piloto de carreiras. Neste artigo, divídense estas fórmulas en 5 niveis e enuméranse e describen as fórmulas desaparecidas.

## Europa 
[thumb|[Mark Webber na tempada  no Red Bull RB8]]
[thumb|[Giedo van der Garde durante o Gran Premio do Reino Unido de GP2 de 2011]]
[thumb|[Daniel Ricciardo e Alexander Rossi durante unha carreira da World Series by Renault de 2011 en Paul Ricard]]
[thumb|[Adrien Tambay en Mugello no 2011]]
[thumb|[Chris Vlok durante o Gran Premio de Hungría do 2012 European F3 Open]]
[thumb|[Dan Wheldon durante o Indy 500 de 2011]]
[thumb|[Mario Romancini durante a carreira das Indy Lights de 2009 en Milwaukee Mile]]
[thumb|Heamin Choi durante a carreira de 2009 da [Pro Mazda Championship|Pro Mazda en Mazda Raceway Laguna Seca]]

### Nivel 1 – Fórmula 1 
No proceso de reactivación dos Grandes Premios despois do final da segunda guerra mundial, a Comisión Sportive Internationale da FIA foi a responsable de definir as normas estandarizadas da **Fórmula 1** (**F1**) en 1946. A primeira carreira que se disputou coa regulamentación moderna da Fórmula Un fóra de campionato foi o Gran Premio de Turín en setembro de 1946. Os primeiros pilotos de campionato mundial recoñecidos oficialmente o foron en 1947 e o *Campionato Mundial de Fórmula 1* foi inaugurado en . Este foi o primeiro exemplo de fórmula de carreiras.

### Nivel 2 - GP2 Series e WSR 
#### GP2 Series 
A **GP2** presentouse en 2005 por Bernie Ecclestone e Flavio Briatore logo da longa interrupción da antesala da F1, a Fórmula 3000. Deseñada para facer as carreiras máis baratas e para que sexa o campo de adestramento perfecto para a entrada na F1, os equipos de GP2 recibiron o mandato de utilizar o mesmo provedor de chasis, de motor e de pneumáticos polo que a verdadeira capacidade do piloto reflectiríase. En 2012, a GP2 e a GP2 Asia Series combináronse para facer unha gran serie de GP2, que contiña catro Grandes Premios de Asia xunto ás carreiras europeas de renome.

#### Formula Renault 3.5 
En 2003, o máximo expoñente da Fórmula Renault era a Fórmula Renault V6 Eurocup, que repaldaba aos ETCC e os "Super Racing Weekends" FIA GT. Logo de só dúas tempadas Renault fusionou a serie coas World Series by Nissan para formar o World Series by Renault (WSR), que respaldaba os Grandes Premios de Fórmula 1. Parte desta serie son ** Formula Renault 3.5** e **Formula Renault 2.0**. A Fórmula Renault 1.6 foi presentada en 2011 e agora chámase Campionato Francés de Fórmula 4 .

### Nivel 3 - GP3 e Fórmula E 
#### GP3 Series 
As **GP3 Series** foron presentadas por Bruno Michel en 2010 como antesala para a GP2. Ata o momento, tres pilotos competeron en Fórmula 1 logo da GP3 - o campión da tempada 2010 Esteban Gutiérrez con Sauber, o campión de 2011 Valtteri Bottas con Williams e Jean-Eric Vergne con Toro Rosso.

#### Fórmula E 
A **Fórmula E** é unha competición internacional que utiliza monoprazas eléctricos. As series foron creadas no ano 2012. A tempada inaugural foi a 2014-2015. Un total de 11 circuítos urbanos de 11 cidades diferentes acolleron esta serie na súa primeira tempada. Pequín, Putrajaya, Punta do Leste, Buenos Aires, Miami, Long Beach, Mónaco, Berlín, Moscova e Londres son esas 10 grandes urbes que albegaron os "e-prix" en 2014 e 2015.

### Nivel 4 - Fórmula 3 e Auto GP 
#### Fórmula 3 
A **Fórmula Tres** ten unha longa historia, con polo menos dez campionatos activos en todo o mundo. Foi creada pola FIA en 1905 como o punto de entrada de baixo custo á fórmula de monoprazas de carreiras. En 1959, foi substituído por unha fórmula técnica similar chamada Fórmula Júnior, a Fórmula Tres foi reintroducida en 1964. Como outras fórmulas FIA, a F3 é unha clase aberta que permite a opción de chasis e motores. Os Campionatos principais son a Campionato Europeo de Fórmula 3, o EuroFormula Open e a Formula 3 Cup.

#### Auto GP 
As raíces das **Auto GP World Series** remóntanse a 1999, e a serie italiana de Fórmula 3000. Nun primeiro momento, realizáronse case todas as carreiras en Italia, pero a serie expandiuse rapidamente por Europa. En 2001, a serie converteuse na Fórmula 3000 Europea e en 2004 Superfund converteuse no patrocinador principal, planeando a creación da serie Fórmula Superfund. Pero, foi retirado o financiamento e a serie foi cancelada. Polo tanto, Coloni Motorsport restableceu a Fórmula 3000 italiana e no 2006 ampliouse á Euroseries 3000. En 2010, a primeira xeración de coches Grand Prix A1 substituíron os chasis Lola F3000 e adoptouse o nome de Auto GP.

### Nivel 5 - Formula Renault 2.0 
*Ver: Formula Renault 3.5*

## América do Norte 
### Nivel 1 - IndyCar Series 
O **IZOD IndyCar Series** é o nivel principal das carreiras americanas de rodas abertas. A serie, creada polo propietario do Indianapolis Motor Speedway Tony George, presentouse en 1996 como o "Indy Racing League" (IRL). Foi creada como unha alternativa máis barata ao campionato CART (máis tarde "Champ Car World Series"), que se baseaba en maquinaria cara e pilotos estranxeiros. En 2008, as dúas series fusionáronse para formar a Serie IndyCar.
A Serie IndyCar non é unha fórmula aberta. A liga especifica os fabricantes de chasis, motor e pneumáticos, que se cambian cada tres anos. Na actualidade, todos os equipos funcionan con chasis Dallara e pneumáticos Firestone e poden elixir entre un motor Honda ou Chevrolet.
O campionato de 2013 contén seis óvalos, tres autódromos e sete circuítos urbanos.

### Nivel 2 - Indy Lights 
O actual **Firestone Indy Lights** é a antesala para as IndyCar Series, como a a GP2 na F1. As Indy Lights orixinais (coñecidas como "American Racing Series") actuaron como un circuíto de desenvolvemento para a CART desde 1986 ata 2001. En 2001, as Toyota Atlantic series foron igualmente eficaces na achega de novos pilotos, polo que CART cancelou as Indy Lights. A serie actual foi fundada en 2002 pola Indy Racing League. Nun principio tiveron problemas para atraer aos pilotos e algunhas carreiras tiñan menos de dez participantes. Con todo, coa introdución de máis circuítos en 2005 e un aumento en premios en 2006, pilotos como Marco Andretti e Phil Giebler foron atraídos para competir no campionato Indy Lights a tempo parcial, ampliando a vinte ou máis coches en varias ocasións en 2007. Na actualidade, o número de pilotos reduciuse de novo con só nove pilotos que compiten toda a tempada e outros oito pilotos correndo tres ou menos carreiras .

### Nivel 4 - Pro Mazda Championship 
O **Pro Mazda Championship presentado por Cooper Tires** foi unha serie de desenvolvemento de pilotos de carreiras desde 2011, cando pasou a ser regulada pola Indy Racing League, aínda que a serie orixinal comezou en 1991 como o Star Mazda Championship. Os pilotos utilizan actualmente coches Fórmula Mazda construídos por Star Race Cars con 250 CV motor rotativo Mazda Renesis e pneumáticos Cooper .

### Nivel 5 - U.S. F2000 
**Cooper Tires presents the U.S. F2000 National Championship powered by Mazda** é unha variación americana da Fórmula Ford. A serie foi inicialmente fundada por Dan Andersen e Mike Foschi en 1990 e tiña máis de 60 participantes por carreira. En 2001, a serie foi vendida a Jon Baytos que introduciron unha serie de controvertidos cambios nas regras que levaron a serie fóra de aliñación das clases SCCA similares, o que levou a unha redución na participación e ao final da serie en 2006. En 2010, a serie regresou baixo o liderado de Andersen coa intención de levara a F2000 o seu status como unha fórmula de formación de pilotos para as fórmula superiores nos Estados Unidos.

## Xapón 
### Nivel 1 - Super Fórmula 
[thumb | [Koudai Tsukakoshi durante a carreira da Fórmula Nippon de 2012 en Twin Ring Motegi]]
[thumb | [Yuji Kunimoto na carreira All Japan F3 en Twin Ring Motegi]]
A **Super Fórmula**, tamén coñecida como **Formula Nippon**, pódese ver como a Fórmula 1 xaponesa. Comezou como a serie xaponesa de Fórmula 2000 en 1973 e seguiu usando as regulación da Fórmula 2, logo de que a Fórmula 2 europea terminara en 1984. En 1987, a serie pasou ás normas da Fórmula 3000, así que as regulacións xaponesas e europeas quedaron unificadas outra vez. Pero, en 1996, a serie internacional da Fórmula 3000 converteuse nun formato para reducir os custos e a fórmula xaponesa separouse, pasándose a chamar Fórmula Nippon.
Ata hai pouco, a Fórmula Nippon era unha fórmula aberta, o chasis fornecíano Lola, Reynard e G-Force, mentres que Mugen-Honda fornecía a maioría dos motores. Pero, en 2001/02 G-Force e Reynard retiráronse e a serie seguiu unha vez máis o exemplo da F3000 en converterse nunha fórmula de control. En 2006, as regulacións cambiaron drasticamente, o chasis foi substituído e os motores provistos por Toyota e Honda tiñan as mesmas especificacións que os motores utilizados na IndyCar Series de 2005.

### Nivel 4 - All-Japan Formula Three Championship 
O *All-Japan Formula Three Championship*' serie comezou en 1979 e en 1981, converteuse nunha serie nacional. Actualmente, os pilotos montan chasis Dallara e pneumáticos Hankook. Os motores fornéceos Toyota-TOM'S, Mugen-Honda, Toda Racing e ThreeBond.

### Nivel 5 - Formula Challenge Japan 
O **Formula Challenge Japan** (**FCJ**) é promovido como un proxecto de desenvolvemento de novos pilotos en forma conxunta por Honda, Toyota e Nissan. Substitúe á Formula Dream. A primeira tempada foi no 2006 e foi a continuación da finada Formula Dream. Cada participante ten que ser menor de 26 anos de idade e posuír unha licenza de carreiras Nacional A, pero sen correr anteriormente en Fórmula Tres ou superior. Os coches montan un chasis Tatuus, pneumáticos Dunlop e un motor de 2.0 L. de 200 CV, similar á un coche de Fórmula Renault 2.0. A partir de 2009, a serie e soporte da Fórmula Nippon.

## Series de Fórmula por debaixo do Nivel 5 
[thumb|[Felipe Nasr durante unha carreira de Formula BMW de 2009 en Spa-Francorchamps]]
[thumb|Roger Orgee durante unha carreira da [Formula Ford 1600 de 2012 en Castle Combe]]
* ADAC Formel Masters
* China Formula Grand Prix
* EuroBOSS Series
* Fórmula 1000
* Fórmula 4
* Fórmula 4000 mororizado por Holden
* Fórmula 500
* Fórmula Abarth
* Fórmula Atlantic
* Fórmula BMW
* Fórmula Car Challenge
* Fórmula Continental
* Fórmula Ford
* Fórmula Ford 1600
* Fórmula LGB Hyundai
* Fórmula LGB Swift
* Fórmula Maruti
* Fórmula Masters China
* Fórmula SAE 
* Fórmula SCCA
* Fórmula Student
* Fórmula Vee
* Toyota Racing Series

## Series que xa non existen 
[thumb|[Ivan Samarin no seu coche de Fórmula 2 de 2010]]
[thumb|[Michael Ammermüller durante unha carreira da International Formula Master en 2008]]
[thumb|O equipo dos Países Baixos durante unha carreira da [A1 Grand Prix de 2009 en Kyalami]]
[thumb|[Tottenham Hotspur durante unha carreira da Superleague Formula de 2008 en Donington Park]]
[thumb|Presentación da [Formula Asia V6 en Hong Kong en 2006]]

As series de Fórmula que poderían clasificarse entre os niveis 1 e 5 (ver a parte superior da páxina), pero actualmente desaparecidas, descríbense a continuación.

### Fórmula Dúas (1947-85, 2009-12) 
As regulacións da **Fórmula 2** definíronse por primeira vez en 1947 como unha forma de clase B por baixo da Fórmula Un. non era raro que algunhas carreiras de Fórmula Un incluíran unha serie de participantes de F2 na mesma pista e os equipos do campionato do mundo das tempadas de  a  comprenden exclusivamente coches de F2 por razóns de custo. A F2 tiña un historial irregular ata a inauguración do Campionato de Europa de Fórmula Dúas en 1967. A F2 é unha fórmula aberta que permite o uso de calquera chasis que cumpra as normas establecidas; apóiase así na década de 1970, cun chasis de Tecno, March Engineering, Toleman, Ralt, Matra e outros. O campionato europeo funcionou continuamente ata a creación do seu sucesor, a Fórmula 3000, en 1985. En 2008 a FIA anunciou a volta da Fórmula Dúas en 2009 na forma da Campionato FIA de Fórmula Dúas. Esta serie suspendeuse logo da tempada 2012.

### Formula 3000 (1985-2004) 
A **Formula 3000** foi creada pola FIA en 1985 para converterse no último paso para os pilotos antes de entrar en Fórmula 1. A Fórmula Dúas chegara a ser demasiado cara e foi dominado polos automóbiles de fábrica con motores de fábrica. A Fórmula 3000 ofreceu carreiras máis rápidas, máis baratas e máis abertas. A serie comezou como unha fórmula aberta, pero en 1986 os pneumáticos se estandarizaron, seguido polos motores e chasis en 1996. A serie durou ata o 2004 e foi substituída en 2005 polas GP2 Series.

### Fórmula Master Internacional ( 2005-09 ) 
A **Fórmula Master Internacional**, tamén coñecida como **Fórmula Súper 2000**, foi concibida para competir coa Fórmula Tres. Comezou en 2005 como **3000 Pro Series**, organizada por Peroni Promoción. MTC fíxose cargo en 2006 e converteuno nunha serie de apoio á WTCC. Os pilotos utilizaban coches de segunda man de Fórmula 2000 fabricados por Tatuus propulsados por un motor Honda K20A de 250 CV.

### A1 Grand Prix ( 2005-09 ) 
O **A1 Grand Prix** (**A1GP**) era a única competición no seu xénero no que os competidores unicamente representaban ao seu país en lugar de a si mesmos ou a un equipo, o formato era o usual na maioría das series de carreiras de fórmula. Como tal, foi ascendido a miúdo como a "Copa Mundial do Deporte Motor". Ademais, a serie atraeu a un número igual de (ex ou futuros) pilotos de Fórmula 1 e IndyCar Series. O concepto foi fundado polo Xeque Al Maktoum de Dubái en 2004, pero vendeuse á FIA en 2005. As carreiras leváronse a cabo na tradicional parada da tempada de Fórmula 1, o inverno do hemisferio norte. Entre 2005 e 2009 participaron 29 países dos cinco continentes.

### Superleague Formula (2008-11) 
A **Superleague Formula** foi fundada por Alex Andreu e Robin Webb e presentouse co patrocinio da asociación de equipos de fútbol. Os pilotos utilizaban motores V12 de 750 CV. Na cualificación, o vínculo co fútbol tamén estaba presente, a serie utilizaba un sistema baseado nunha fase de grupos e utilizábase o formato de rolda como nalgúns torneos de fútbol. Outra característica única da Superleague Formula era a Super Final, a quenda de cinco voltas entre os seis mellores pilotos dun fin de semana. En 2010, a serie ofreceu a bolsa de premios máis importante no automobilismo europeo co premio para o campión fixado nun 1 000 000 de euros. En teoría, era posible que un piloto gañara ata 2´2 millóns de euros ao longo da tempada. Todo isto foi feito para dar aos pilotos a oportunidade de gañarse a vida cos deportes de motor. Para o 2011, o vínculo co fútbol desvanecíase con máis da metade dos equipos non relacionados cos equipos de fútbol, e a serie foi cancelada a final da tempada.

### Dream Formula (1999-2005) 
*Ver: Formula Challenge Japan*

### Fórmula V6 Asia ( 2006-09 ) 
**Fórmula V6 Asia (Renault)** foi presentada en 2006 para dar oportunidades aos pilotos do sueste asiático no automobilismo internacional. Karun Chandhok, por exemplo, gañou o Campionato 2006 e foi premiado cunha proba nun coche World Series by Renault en Paul Ricard. Os pilotos corrían con chasis Tatuus, un motor V6 Renault 3.5L e pneumáticos Michelin.

## Véxase tamén 
## Notas 
### Ligazóns externas