Alexander Dukhnovich

**Alexander Vasilyevich Dukhnovich**, nado en Topoľa o 24 de abril de 1803 e finado en Prešov o 30 de marzo de 1865, foi un sacerdote, escritor, pedagogo, e activista social dos rutenos dos Cárpatos.
Está considerado como un primeiro elo no rexurdimento (en ruteno: Будитиль, *Budytyl*') dos rutenos.

## Traxectoria 
miniatura|Retrato de Alexander Dukhnovich publicado con motivo da súa necrolóxica
Naceu nos Cárpatos, nunha rexión entón baixo a soberanía dos Habsburgo, e agora de Eslovaquia. Era fillo dun sacerdote grecocatólico, e foi a unha escola húngara en Uzhhorod (1816 a 1821). Máis tarde estudou filosofía nunha academia en Košice (1821–1823), e teoloxía no Seminario Teolóxico de Uzhhorod (1824–1827). Ordenouse sacerdote en 1829 e entre 1827 e 1830 e de novo en 1832 traballou como arquivista e profesor na chancelería da eparquía de Prešov De 1833 a 1838, serviu como sacerdote en pequenas aldeas rutenas de Transcarpacia (no actual oblast de Zakarpattia en Ucraína) e de 1838 a 1841 traballou na administración da eparquía de Mukachev en Uzhhorod. Desde 1843 foi coéngo en Prešov.

Dukhnovych empezou a escribir poemas nos seus anos mozos en húngaro moi influencido polo romanticismo húngaro., e así o seu poema patriótico máis famoso "la rusyn byl, ies'm i budu" publicouse no anuario de 1851. Este poema converteríase máis tarde no himno nacional dos rutenos dos Cárpatos. Dukhnovych tamén publicou varios libros pedagóxicos e relixiosos, libros de texto e unha gramática. Os seus traballos académicos máis famosos foron unha historia da eparquía de Prešov escrita en latín e publicada postumamente en ruso como *Istoriia Priashevskoi eparkhii* (1877), *Corpus juris in compendio exhibens: jus canonicum, constitutionum, et decretorum. Eperjesini* en 1847 e mais unha historia dos rutenos dos Cárpatos que completou en ruso en 1853 e que se publicou póstuma: *Istinnaia istoriia Karpato-Rossov ili Ugorskikh Rusinov* (1914) . Escribiu libros de texto para as escolas rutenas *Knyzhytsia chytalnaia dlia nachynaiushchykh* (1847), *Kratkyi zemlepys dlia molodykh Rusynov* (1851), unha gramática de ruteno rusificado

Dukhnovych tamén participou activamente no movemento rusófilo que se deu entre os rutenos, e ucraínos, no século XIX. Non obstante Dukhnovych adoptou o principio dos dous estilos: o baixo para o consumo popular no que empregaba a fala do pobo, o ruteno, e utlizaba nos seus libros de texto, relixiosos, poesías e pezas de teatro, como *Dobroditel’ prevyshaet’ bohatstvonon*  (1850). As súas obras máis eruditas escribíaas no estilo alto, ou iazychie, unha escrita na que se integraba léxico ruteno (na versión empregada polos autores rutenos), sempre escollendo as formas coincidentes ou máis próximas ao ruso, o eslavónico eclesiástico, o ruteno antigo,  e o ruso que cada autor integraba segundo os seus intereses. O iazchie víase como unha solución temporal ata que os rutenos adoptasen o ruso como lingua literaria. Duknovych rexeitaba que o ruteno fose unha lingua separada nin desexaba contribuír á creación dunha lingua literaria para os rutenos, e tamén rexeitaba que os ucraínos fosen unha nacionalidade e a lingua empregada polos ucrainófilos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obras de Alexander Dukhnovych na Русинська Библіотека (Biblioteca Rutena)