Enrique Líster

**Enrique Liste Forján**, coñecido como **Enrique Líster**, nado en Ameneiro (Calo, Teo) o 21 de abril de 1907 e finado en Madrid o 8 de decembro de 1994, foi un militante comunista e dirixente militar republicano galego, que combateu na guerra civil española e na Segunda guerra mundial. Recibiu formación militar na Unión Soviética, en academias do Exército Vermello e durante a guerra civil española tivo un destacado papel organizando e dirixindo as milicias do Quinto Rexemento. Posteriormente pasou a mandar varias unidades do Exército Popular da República. En menos de dous anos pasou de mandar unha brigada mixta a dirixir todo un corpo do exército, o famoso V Corpo do Exército. Pero ao final da guerra, tivo que marchar do país, exiliándose de novo na Unión Soviética, onde ampliou os seus estudos militares e chegou a Xeneral, participando na Segunda guerra mundial.

Lister foi un dos membros do núcleo duro do Partido Comunista de España e acabaría por enfrontarse a Santiago Carrillo polo seu abandono das teses marxista-leninistas que o partido seguira anteriormente. Debido a isto abandonou o PCE e fundou en 1973 o Partido Comunista Obrero Español (PCOE), o cal volveu integrar en 1986 no PCE, logo de que este expulsase a Carrillo.

## Traxectoria 
### Os principios do militante 
A bibliografía sinala Ameneiro como lugar de nacemento, se ben Xosé González Martínez sinala que naceu en Piso (Arcos, Cuntis). Canteiro de profesión, emigrou con seu pai a Cuba ós once anos. Nos seus anos de adolescente fíxose sindicalista e foi encarcerado nun reformatorio dous anos durante a ditadura de Gerardo Machado. En 1925 recibiu unha carta na que lle contaban que súa nai recibira unha malleira por parte do ferreiro do seu pobo e do seu fillo. Reuniu todos os seus aforros, viaxou a Galicia e comprou unha pistola para vingarse. A Garda Civil incautoulla pero mercou outra e finalmente enfrontouse a tiros co fillo do ferreiro, que acabou cun disparo no pulmón, mentres Líster sufriu unha ferida na cabeza. Debido á represión que a ditadura de Machado desatou contra os comunistas, o partido decidiu que o mellor era que Líster deixase o país, polo que volveu a Galicia.

En 1938, trala batalla de Teruel e a posterior Batalla de Aragón, Líster foi un dos oficiais encargados de conter a avalancha inimiga que ameazaba con cortar a zona republicana en dous sectores, pero sen éxito. Despois da primeira crise de Checoslovaquia, o goberno español valora que a única posibilidade de gañar a guerra consiste en manterse firme ata o momento no que estale a guerra en Europa contra o nazismo, cuxo detonante podería ser naquel momento a resistencia checa á anexión dos Sudetes por parte do III Reich. En xullo de 1938, o reorganizado EPR en Cataluña emprende unha ofensiva no río Ebro (a Batalla do Ebro) coas súas forzas de choque, o Exército do Ebro ó mando do maior Juan Modesto, rearmado cos recursos que Francia permitiu cruzar a fronteira nos días da crise checa. Líster recibe o mando do V Corpo do Exército (Divisións 11ª, 45ª e 46ª), encargándose do sector sur (Serra de Pàndols e ata El Pinell de Brai) resistindo con éxito durante dous meses o peso dos ataques franquistas. Finalmente, en setembro de 1938, os franco-británicos deciden pregarse ás pretensións hitlerianas de anexión dos Sudetes checos e no Pacto de Múnic de finais dese mes, o primeiro ministro británico Neville Chamberlain sela a sorte de Checoslovaquia e de España. En novembro de 1938, tras sufrir graves perdas humanas e de material, as tropas do Exército do Ebro retíranse organizadamente cara a Cataluña.

Sen posibilidade de repoñer as súas perdas militares e coa batalla diplomática perdida pola política franco-británica de apaciguamiento ante o nazismo e o fascismo, a República Española sofre a ofensiva contra Cataluña por parte do groso do exército franquista xunto cos seus aliados italianos e alemáns. O V Corpo do Exército fai parte da defensa e Líster manda as súas forzas nos lugares de maior perigo. Trala rotura da fronte, o V Corpo do Exército cobreu a retirada do groso das forzas e a poboación civil, que trala caída de Barcelona inundaba as estradas camiño de Francia. As derradeiras forzas do EPR en cruzar a fronteira foron as mandadas polo maior Líster.

Polos excepcionais servizos prestados, Lister foi ascendido a Tenente Coronel e volveu da fronte con outros comandantes militares e políticos do PCE. Unha vez en España, quedou ás ordes do goberno presidido por Juan Negrín, quen se atopaba con numerosos obstáculos na súa política de resistencia para unha paz negociada. Nas filas do Estado Maior do Grupo de exércitos da Rexión Centro, un núcleo importante de conspiradores tentan unha rendición ás forzas franquistas e boicotean tódolos esforzos. O golpe militar do coronel Casado impidiu finalmente manter a loita e a derrota militar da República Española foi definitiva. Líster, xunto con outros cadros militares e políticos, logrou marchar ó exilio e escapar da represión franquista.

### Líster na segunda guerra mundial 
Exiliado na URSS, e tras un novo período na Escola Militar, participou nas discusións e tensións sufridas polo PCE nese tempo como resultado do desenlace negativo da guerra española e dos cuestionamentos de Stalin a algúns dos líderes comunistas españois. Como formaba parte do núcleo de militantes comunistas que foran militares de alta graduación, foi apartado da primeira liña política e incorporado ó Exército Vermello xa entrada a segunda guerra mundial. Líster alcanzou o grao de xeneral e combateu nas forzas da URSS, de Polonia e de Iugoslavia.

## Líster e o PCE despois da guerra mundial 
Despois do fin da segunda guerra mundial, Líster continuou a ser parte da dirección do PCE, salientando moi cedo pola súa actitude crítica cara á nova dirección do partido elixida en 1959 en Praga, despois da morte do secretario xeral José Díaz. As diverxencias co seu substituto Santiago Carrillo, partidario da penetración en sindicatos verticais da España franquista, chegaron a ser moi importantes. Instalado en Francia trala etapa na URSS, Líster levou a cabo algunhas tarefas de organización e encadramento dos guerrilleiros españois que continuaron a loita contra a ditadura franquista, pero o seu peso político no interior do PCE diminuíu ante a consolidación da liña carrillista da chamada Reconciliación Nacional.

En 1961 volveu a Cuba, nunha visita de 30 días, invitado polo novo goberno revolucionario cubano. Recibiu unha homenaxe pública no Centro Galego da Habana, onde foi presentado polo Che Guevara, que rematou o seu discurso citando un par de versos que Antonio Machado lle dedicara a Líster nun dos seus poemas:

Nesta viaxe o Che máis Líster iniciaron unha relación de amizade e encontraríanse en máis ocasións en diversas partes do mundo.

Cando tivo lugar en 1968 a intervención soviética en Checoslovaquia, onde residía circunstancialmente coa súa familia, Lister foi testemuña da primavera de Praga e considerou a intervención soviética un erro porque desautorizaba ante a poboación aos comunistas que se mantiveran en posicións ortodoxas. nun Congreso Extraordinario que se celebrou os días 18, 19 e 20 de abril e no que estaban representados 10.000 militantes da organización. Algúns membros do liderado do PCOE opuxéronse á integración, unha actitude que Líster describiu como "catro chafalleiros que non entenden ningunha palabra do momento en que vivimos".

Finalmente, Lister morreu en Madrid o 8 de decembro de 1994 nos días en que Izquierda Unida (IU) celebraba a súa IV Asemblea en Madrid e os seus restos foron levados con honras ao cemiterio civil de Madrid.

## Na cultura popular 
O poeta sevillano Antonio Machado adicoulle un poema titulado *A Líster, jefe en los ejércitos del Ebro*. Líster é eloxiado nunha das máis famosas cancións da guerra civil, *El Quinto Regimiento*, adaptación da canción popular *El vito* e co retrouso de *Los contrabandistas de Ronda*, compilado por Federico García Lorca. A composición estaba adicada ao Quinto Rexemento e foi interpretada e gravada por numerosos artistas como Chicho Sánchez Ferlosio, Pete Seeger, Lila Downs ou Banda Bassotti. Tamén soou durante a entrega dunha medalla que lle fixo Raúl Castro en Cuba.

## Obras 
As súas experiencias da Guerra Civil e o PCE recóllense nos seguintes libros:

* *Nuestra guerra* (A nosa guerra, 1966)
* *Memorias de un luchador* (Memorias dun loitador, 1977).
* *Así destruyó Carrillo el PCE* (Así destruíu Carrillo o PCE, 1983).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### Outros artigos 
* Partido Comunista de España
* Partido Comunista Obrero Español
* Exilio galego de 1936
### Ligazóns externas 
* Biografía na Enciclopedia da emigración galega.
* Biografía non oficial na web do *Colectivo Enrique Lister*.