Kapo

miniatura|275x275px|Brazalete dun oberkapo (kapo xefe).
**Kapo** (ás veces **Capo**) era un termo usado para certos presos, tamén chamados *Funktionshäftlinge* (singular: Funktionshäftling) que traballaron dentro dos campos de concentración nazis durante a segunda guerra mundial en varias das posicións administrativas máis baixas. 

## Etimoloxía 
A orixe da palabra non está clara. Kapo podería ser:

- Segundo a Jewish Virtual Library, contracción do termo eufemístico Kameradschaftspolizei, algo así como "policía de camaradería", onde "camaradería" alude tanto ao compañeirismo entre os presos como á relación especial do capo cos administradores do campo.

- Adaptación do italiano *il capo*, "a cabeza" ou "o capataz".

- Segundo Dubiden, contracción do nome do rango militar francés *caporal* (cabo).

- Segundo Robert D. McFadden, gañador dun Premio Pulitzer en 1996, a palabra procede do termo Lagerkapo ("capitán de campo").

No caso de que a palabra proviñese do italiano, non sería necesariamente un termo de orixe militar, senón que probablemente chegase cos obreiros migratorios como forma de referirse ao capataz. *Capo* é, a pé de obra, un termo normal para referirse ao oficial de albanel que exerce funcións de capataz. Posibelmente así pasou a palabra *Kapo* xa de forma temperá no campo de concentración de Dachau á linguaxe propia dos deportados ("*Lagerszpracha“*). No campo de concentración de Auschwitz úsase o termo en ordes nas que se prohibe explicitamente a participación dos *kapos* nos grupos de traballo (Arbeitskommandos).

Para o escritor italiano Primo Levi, sobrevivente de Auschwitz, o termo *Kapo* "alemán deriva directamente do italiano e a pronuncia truncada introducida polos prisioneiros franceses [···] é preferida en Italia precisamente polo seu valor diferenciador".

## Organización 
Normalmente, os *kapos* non realizaban traballos manuais, senón que exercían funcións de supervisión. Asignábanselles capataces e gozaban de privilexios relativos en comparación cos demais presos (mellor alimentación e mellores condicións laborais), o cal aumentaba as súas posibilidades de supervivencia. A decisión da SS de escoller a un ou outro prisioneiro como *Kapo* era táctica, e o seu obxectivo era que as ordes se transmitisen da forma máis fluída posible e se impuxesen sen escrúpulos. *Kapos* foron por exemplo criminais profesionais, antigos integrantes da SA ou presos políticos. No campo de Ravensbrück, a SS elixía ao principio con frecuencia a presos clasificados 'antisociais' ou 'criminais' como *Funktionshäftlinge*. Con todo, a partir de 1941 comezou a elixir a presos políticos para sacar proveito da súa eficiencia e disciplina. Nalgúns campos instaurouse un "servizo de orde xudía" (*Jüdischer Ordnungsdienst*), herdeiro da "policia xudía" dos guetos.

O cambio da estrutura de administración dun campo adoitaba levar o cambio da estrutura dos *kapos*.

Algúns *kapos* mantiveron unha certa integridade moral e desempeñaron labores que melloraron notablemente a vida nos campos, chegando a ser respectados polo conxunto dos presos. Walter Cramer, por exemplo, foi *kapo* da enfermaría do campo de Buchenwald e declarado en 1999 *xusto entre as nacións.*

## Cine e literatura 
A figura do *kapo* describiuse en moitos libros, entre eles *Se isto é un home* de Primo Levi e *O home en busca de sentido* de Viktor Frankl, tratado neste caso desde o punto de vista dun psiquiatra. Tamén se menciona na autobiografía de Elie Wiesel, *A noite*.

A película  ***Kapò***  de Gillo Pontecorvo de 1959 conquistou nomeamento ao Óscar e foi premiada en festivais. Outras películas onde aparecen "kapos" son *La vita è bella* de Roberto Benigni, *A decisión de Sophie* de Alan J. Pakula, *Nuit et brouillard* de Alain Resnais, *Porteiro de noite* de Liliana Cavani, *O escape de Sobibor*, *God on trial*, *O fillo de Saúl* (*Saul fia*) e *El fotógrafo de Mauthausen* (Mar Targarona). Tamén aparece na serie *Jaguar*, de Carlos Sedes.
## Notas