Xan Leira

**Xan Carlos Pérez Leira**, máis coñecido como **Xan Leira**, nado en Buenos Aires en 1955, é un cineasta e documentalista galego-arxentino.

## Traxectoria 
Formouse na Arxentina nos anos oitenta e impartiu obradoiros e seminarios sobre o cinema. Leva feito un abondoso traballo sobre a cultura galega, destacando os seus traballos arredor de Castelao (*Castelao e os irmáns da liberdade*).

Creou a produtora Iberoamericana Films S.A no 1989 e a empresa de produción de contidos Acuarela Comunicacións no 2000. Ten exercido de director, produtor, guionista, ademais de profesor, escritor e editor, todo ao redor do cinema. *807/36 Memorias gravadas,* 43 estampas de diferentes tamaños, acompañadas dun código *qr* con relatos audiovisuais.

## Filmografía 
* 1998: *Causa aberta ao xenocidio. Arxentina punto e seguido.* Achegamento aos crimes contra os dereitos humanos cometidos durante a ditadura militar de Arxentina.
* 2000: C*astelao e os irmáns da liberdade.*  Sobre a figura de Castelao, coa intevención de Francisco Fernández del Riego.
* 2001: *Terra de liberdade- Vida de Blas Infante.*
* 2001: *Lembranzas de Castelao*. Curtametraxe.
* 2002: *Neira Vilas. Memorias dun neno labrego.* Guión e dirección de Ismael González.
* 2004: *Alexandre Bóveda, unha crónica da Galiza Mártir.* Documental biográfico sobre Alexandre Bóveda Iglesias. Locución de Luís Iglesia.
* 2005: *Viceversa.* Galicia e Latinoamérica ligadas pola emigración.
* 2006: *Patagonia, utopía libertaria*. Sobre a traxectoria do militante Antonio Soto Canalejo**,** coñecido pola participación nas folgas da chamada «Patagonia Trágica».
* 2006: *Crónicas de pizarra e xiz.* Salienta os valores de respecto que fornecía á instrución pública republicana e o significado tráxico do golpe fascista de 1936.
* 2006: *Exilios: Lorenzo Varela.* A vida e obra de Lorenzo Varela*.* Interveñen: Xesus Alonso Montero, Jesús Bernárdez Gómez, Ramón Esturau Calvo, Francisco Comesaña, Ines Canosa, Olga Centurión, Panv Edelman, Roberto Fanego, María Elvira Fernández López, Mariví Villaverde, Ramón García Fernández; Antonio Gato Soengas; Julia Constenla; Raimundo García 'Boróbó'; Isidro Gilbert; Susana Viau; Norberto Villar; Isaac Díaz Pardo; Albino Fernández, Eugenio Granéll, Jacobo Magid, Xosé Luis Axeitos Agrelo;,Carlos Bernárdez;,Arturo Cuadrado Moure, Gregorio Rente, José González Ledo, Xosé Neira Vilas, Alberto Forjas, Luis Alberto Quesada, Fernando Salgado, Fernando Scarnik;,Georgina Scornik, Lois Tobioç e Domingo Villar.
* 2006: *Atila en Galicia. A*naliza a metodoloxía represiva instalada en Galicia a partir do levantamento militar fascista de 1936.
* 2006: *Historias de vida*. Entrevistas con personaxes destacados da cultura galega, tanto do país como emigrados. Isaac Díaz Pardo, Xosé Neira Vilas, Anisia Miranda ou Raimundo González Borobó.
* 2007: *Lembranzas e reflexións de Isaac Díaz Pardo*. A vida e obra de Díaz Pardo, contada por el e polos seus colaboradores.
* 2008: *Crónicas da represión lingüística*. Inclúe a: Xesús Alonso Montero, Isaac Díaz Pardo, Xosé Manuel Fernández Cid, Francisco Fernández del Riego, Agustín Fernández Paz, Raimundo García Domínguez, Xaime lsla Couto, Avelino Pousa Antelo, Elixio Rodríguez Domínguez, Bernardo Souto, entre moitos outros.
* 2009: *Galegos en Lisboa, a historia xamais contada*. Acuarela e TVG. A Lisboa do século XVI.
* 2018: *Cidadán Alonso Montero, o mestre das Palabras*. Acuarela.
* 2022: *Buenos Aires, capital do libro galego no exilio*. Recolle testemuños de: Arturo Cuadrado, María Victoria Villaverde, Xesús Alonso Montero, Francisco Fernández del Riego, Xosé Neira Vilas, Isaac Díaz Pardo, Xosé Luís Méndez Ferrín, Antonio Pérez Prado, Xosé Luis Axeitos etc.
* 2024: *Abrente, do ermo á rebeldía*. Sobre a histórica Agrupación Cultural Abrente.
* 2024: *Ángel Lemos. A paixón creativa.* Trata da vida, obra e proceso creativo deste artista vigugués que rematou afincado na Estrada. Lemos foi un artista plástico que participou no bando republicano da guerra civil e logo exiliouse na Arxentina ata o seu retorno a Galicia en 1977.
* 2025: *Consello de Galiza, o goberno galego no exilio.* No documental, de 45 minutos de duración, interveñen históricos galeguistas e republicanos coma Lois Tobío, Mariví Villaverde, Rosa Puente, Xaime Isla Couto, Francisco Fernández del Riego, Santiago Carrillo, Elixio Rodríguez e Manuel Martínez Lamela. Tamén participan diversas personalidades dcomo Miguel Anxo Seixas Seoane, Francisco López “Chesqui”, Iñaki Anasagasti, Xoán Antón Pérez Lema, Alfredo Erias, Miguel Ángel Santalices e Xesús Manuel Suárez.
* 2025: *Sempre en Galicia, voz e pensamento galeguista na emigración.* Recupera a memoria do incónico programa radiofónico emitido por vez primeira en 1950 en Montevideo (Uruguai) coa emigración galega como público obxectivo. Realizada por Memoria Documental de Galicia S.L. coa colaboración da Xunta da Galiza e do Padroado de Cultura Galega de Montevideo.
* 2026: *Castelao, a revolución gráfica na Galiza. O linoleogravado.* O filme reconstrúe cronoloxicamente este fenómeno a través de especialistas de referencia como Daniel Buján, Ángeles Tilve, Carlos L. Bernárdez, Xoán Pastor, Miguel Anxo Seixas e Ricardo Gurrirán.

## Libros 
* *Alexandre Bóveda, unha crónica da Galiza Mártir* (2005). Acuarela Com. 80 páxs. ISBN 978-84-609-1957-5.
* *Crónicas da represión lingüística* (2007). Acuarela Com. 56 páxs, DVD. ISBN 9788461177028.
* *Lembranzas e reflexións de Isaac Díaz Pardo* (2007). Acuarela Com. 56 páxs, DVD. ISBN 9788461176984.
* *Patagonia, utopía libertaria* (2007). Acuarela Com. ISBN 978-8461140312.
* C*astelao e os irmáns da liberdade* (2014). Acuarela Com. ISBN 978-8460757863.

## Notas