Coristanco

**Coristanco** é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Bergantiños. Segundo o IGE no 2018 tiña 5.950 habitantes (6.706 no 2014, 6.974 no 2012, 7.102 no 2011, 7.165 no 2010). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».

## Xeografía 
### Situación 
O concello limita ao norte con Ponteceso e Carballo, ao sur con Santa Comba, Zas e Tordoia, ao leste con Carballo e ao oeste con Cabana de Bergantiños. A principal vía de comunicación é a estrada AC-552, que une A Coruña con Fisterra.

### Hidrografía 
A lagoa de Alcaián, tamén coñecida como Braña Rubia, está situada na parroquia de Seavia, ao pé do monte Bubela. Malia o seu nome, é unha braña, e só ten auga estancada nas épocas máis chuviosas. Na actualidade está moi descoidada e apenas ten patrimonio ecolóxico. O nome de Alcaián débese á lenda de que baixo a lagoa hai unha cidade somerxida (lenda repetida noutras moitas outras lagoas) chamada Alcaián. Outra lagoa do concello é a lagoa de Cuns.

### Demografía 

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:900 height:250
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:10000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:1250 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:250 start:0
BackgroundColors = canvas:c

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:1857 from:0 till: 6170
 bar:1877 from:0 till: 5857
 bar:1897 from:0 till: 6284
 bar:1910 from:0 till: 6982
 bar:1930 from:0 till: 7338
 bar:1950 from:0 till: 9327
 bar:1970 from:0 till: 9684
 bar:1991 from:0 till: 9334
 bar:2011 from:0 till: 6982
 bar:2012 from:0 till: 6974
 bar:2013 from:0 till: 6875
 bar:2014 from:0 till: 6706
 bar:2015 from:0 till: 6551
 bar:2016 from:0 till: 6426
 bar:2017 from:0 till: 6313
 bar:2018 from:0 till: 6177
 bar:2019 from:0 till: 6074
 bar:2020 from:0 till: 5950

PlotData=

 bar:1857 at: 6170 fontsize:s text: 6170 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 5857 fontsize:s text: 5857 shift:(-10,5)
 bar:1897 at: 6284 fontsize:s text: 6284 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 6982 fontsize:s text: 6982 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 7338 fontsize:s text: 7338 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 9327 fontsize:s text: 9327 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 9684 fontsize:s text: 9684 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 9334 fontsize:s text: 9334 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 6982 fontsize:s text: 6982 shift:(-10,5)
 bar:2012 at: 6974 fontsize:s text: 6974 shift:(-10,5)
 bar:2013 at: 6974 fontsize:s text: 6875 shift:(-10,5)
 bar:2014 at: 6974 fontsize:s text: 6706 shift:(-10,5)
 bar:2015 at: 6974 fontsize:s text: 6551 shift:(-10,5)
 bar:2016 at: 6974 fontsize:s text: 6426 shift:(-10,5)
 bar:2017 at: 6974 fontsize:s text: 6313 shift:(-10,5)
 bar:2018 at: 6974 fontsize:s text: 6177 shift:(-10,5)
 bar:2019 at: 6974 fontsize:s text: 6074 shift:(-10,5)
 bar:2020 at: 6974 fontsize:s text: 5950 shift:(-10,5)

Fonte INE, 1857-2011; IGE, Series históricas de poboación. Poboación para Galicia, provincias, comarcas e concellos 

## Historia 
Hai restos megalíticos no concello, unhas 30 mámoas construídas hai uns 8.000 anos, sendo os mellor conservados os catro que hai no monte Lume de Suso e os de Porcariza, en Xaviña.

A partir do século VI a. C. chegou a cultura castrexa traída polos ártabros. Na zona establecéronse os *Brigaecini*, que deron nome á comarca. Consérvanse oito castros catalogados, en moi mal estado de conservación debido ó uso das súas pedras noutras construcións ou peches de leiras.

* Castro Redondo e O Portal (A Cruz de Agrelo-Cereo)
* Cotón e San Roque (Coristanco)
* Santa Cecilia (Centiña-Coristanco)
* Vilar (Couso); O Cotón (Ferreira)
* Oca e As Picureas (Oca)
* Lume de Suso (Santa Baia de Castro)
* A Croa de Arixón (Seavia)
* Puga (Arixón-Seavia)
* Castrobó (Castrobó-Valenza)
* A Insua (Valenza)

Coa romanización comezaron a mellorarse as comunicacións, con construcións como a ponte Lubiáns sobre o río Rosendo.

Durante a Idade Media a zona estivo dominada polo arcebispo de Santiago, o mosteiro de San Mamede de Seavia e o conde de Traba. Na torre de Nogueira viviron os Bermúdez de Castro.

O concello de Coristanco constituíuse en 1835, formando parte do partido xudicial de Carballo. Con anterioridade a maioría das súas parroquias pertencían a Santiago de Compostela.

## Cultura 
### Patrimonio arquitectónico 
A ponte Lubiáns cruza o río Rosendo, afluente do Anllóns. Une o concello de Carballo con Coristanco, no lugar de Montecelo, na parroquia de Oca.

Foi construída no século I, e por ela discorría a vía XIX do itinerario de Antonino, tamén chamada *Per loca maritima*. Até a construción moitos anos despois da Ponte Nova uns metros máis abaixo serviu de paso entre A Coruña e Fisterra. Nas súas orixes tiña cinco arcos, contando na actualidade con 4. Ten 40,5 metros de lonxitude e 2,6 de ancho. A súa maior altura sobre o río é de 5,4 m. Aínda conserva a calzada de lousas.

A torre de Nogueira está situada no lugar de Nogueira, na parroquia de Seavia. É de forma rectangular e estilo gótico, de 13 m de altura. Formaba parte do pazo-fortaleza dos Bermúdez de Castro, levantado no século XV. O pazo tiña dúas torres, de carácter defensivo.

O pazo de Cereo Vello conserva entre dous pináculos barrocos unha pedra de armas co emblema dos Manueles, descendentes do infante Xoán Manuel, á súa vez descendente de Afonso X o Sabio. O escudo é acuartelado con dous leóns rampantes con dous brazos armados. Consérvanse tamén os emblemas doutras familias nobres de Bergantiños, como os Vilardefrancos e os Pardiñas.

Outros dous pazos son o de Ferreiros, que pertenceu a un descendente de María Pita, e o de Ponte, en Verdes, que conserva restos dunha torre con pequenas garitas e unha gran muralla arredor da construción.

## Irmandade 
Coristanco está irmandado dende 1998 con La Guyonnière situado no departamento Vendée na rexión Países do Loira.

*  La Guyonnière

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Rio_Anllons,_Verdes,_Galiza.jpg|O Río Anllóns o seu paso por Verdes.
Ficheiro:Coristanco_(Verdes),_Galiza.jpg |O Río Anllóns o seu paso por Verdes.
Ficheiro:Carroza deseñada con patacas na Festa da Pataca de Coristanco 2005.jpg|Carroza deseñada con patacas na Festa da pataca de Coristanco de 2005.
Ficheiro:Cesto de patacas da Festa da Pataca de Coristanco 2005.jpg|Cesto de patacas na Festa da pataca de Coristanco de 2005.
Ficheiro:1 Coristanco (1).JPG|Casa do concello

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Lugares de Coristanco
*Eleccións municipais en Coristanco