Dinastía Valois

A **dinastía de Valois** ou **casa de Valois** é unha rama da dinastía dos Capetos que reinou en Francia entre os anos 1328 e 1589 durante tres períodos distintos:
* Os Valois directos (1328-1498).
* Os Valois-Orleáns (ou segunda casa de Orleáns) (1498-1515).
* Os Valois-Angulema (ou Valois-Orleáns-Angulema) (1515-1589).

Sucedeu aos Capetos directos e precedeu aos Borbóns.

Tamén foi a orixe doutras casas como a de Alençon, casa de Francia (en Portugal), Borgoña, a segunda casa de Anjou e terceira casa de Anjou.

## Orixe dos Valois 
Toma o seu nome do *apanage* (prerrogativa) do Condado de Valois dado a Carlos, fillo de Filipe III *o Atrevido*, rei de Francia e pai do rei Filipe VI. A rama orixinaria extinguiuse en 1498, pero tivo varias ramas sucesoras. Filipe VI subiu ao trono francés o ano 1328 tras a morte do seu primo Carlos IV de Francia sen deixar herdeiro varón.

A polémica sucesión fixo posíbel a pretensión ao trono dos reis de Inglaterra, que eran os señores feudais máis importantes de Francia. Iso orixinou a guerra dos Cen Anos, na que os Valois foron derrotados nun principio, até que o territorio sobre o que gobernaban quedou reducido a unha mínima expresión. O xogo de alianzas do resto das casas nobres, como a casa de Borgoña, independente na práctica, fixo o conflito interminábel. As campañas de Xoana de Arco cambiaron o destino da guerra, que deixou como misión sagrada da dinastía, tinxida de *providencialismo*, reunir baixo a súa soberanía a multiplicidade de entidades en que estaba dividido o territorio francés entre o río Rin e os Pireneos. Con Lois XI de Francia xa se consegue un poder real compatíbel co que serían no contexto europeo occidental as monarquías autoritarias.

## Valois directos 
* Carlos, conde de Valois, fillo de Flipe III de Francia e irmán de Filipe IV *o Belo*. Foi o fundador da rama, aínda que non reinou.
* Filipe VI *de Valois*, o seu fillo máis vello, conde de Valois, e despois rei de Francia (1328-1350).
* Xoán II *o Bo*, o seu fillo (1350-1364).
* Carlos V *o Sabio*, fillo máis vello do precedente (1364-1380).
* Carlos VI *o Tolo*, fillo do precedente (1380-1422).
* Carlos VII *o Vitorioso* fillo do precedente (1422-1461).
* Lois XI *o Prudente*, fillo do precedente (1461-1483).
* Carlos VIII *o Afable*, fillo do precedente (1483-1498).

## Rama dos Valois-Orleáns 
miniatura|360px|Relacións de parentesco.
* Lois I, duque de Orleáns e conde de Valois, fillo do rei Carlos V.
* Carlos de Orleáns, filllo do precedente.
* Lois XII *o Pai do Pobo*, fillo do precedente, duque de Orleáns e conde de Valois co nome de Lois II, e despois rei de Francia (1498-1515).

## Rama Valois-Orleáns-Angulema 
* Xoán de Orleás, conde de Angulema, fillo de Lois I de Orleáns.
* Carlos de Orleáns, conde de Angulema.
* Francisco I (1515-1547).
* Henrique II (1547-1559).
* Francisco II (1559-1560).
* Carlos IX (1560-1574).
* Henrique III (1574-1589).

No século XVI —e coincidindo co reinado de Carlos I de España— reinaba Francisco I (desde 1515 até 1547), sucesor de Lois. Un dos seus logros foi fortalecer o poder real, así como vencer os suízos e conseguir no tratado de Noyon dereitos sobre o Ducado de Milán. Tamén era un dos candidatos ao trono do Sacro Imperio Romano Xermánico. Todas estas cuestións convertérono en rival de Carlos I de España, o que se materializou nas guerras de Italia, onde foi apresado en Pavia. A paz de Cateau-Cambrésis termina por conseguir un equilibrio: a maior parte de Italia, para España e a maior parte da Borgoña, para Francia.

O monopolio español sobre América tamén é discutido, e así comezan nesta época as expedicións ao Canadá.

A reforma protestante foi moi activa en Francia, deixando unha importante minoría de calvinistas e hugonotes.

Henrique II de Francia casou con Catarina de Medici coa que tivo tres fillos varóns Francisco II de Francia, Carlos IX de Francia e Henrique III de Francia, os que pola súa incapacidade de gobernar, deixan un papel destacado á súa nai. Neste contexto —e coa intervención de Filipe II de España— desátanse as guerras de Relixión, que acaban destruíndo a dinastía.

## Casa de Borbón en Francia 
Henrique III foi o último rei da casa de Valois. Sucédeo Henrique IV de Francia e III de Navarra, da casa de Borbón, calvinista que se converteu ao catolicismo guiado pola súa frase: *París ben vale unha misa*. Pacificou o reino co edicto de Nantes (liberdade relixiosa) e asina a paz con Filipe II de España. Ordena as finanzas e finalmente foi asasinado por un fanático católico que se sente traizoado polo seu rei. Os seus sucesores, sobre todo Lois XIV de Francia (que revogou o edicto de Nantes) terminarán asentando o modelo da monarquía absoluta.

## Casa de Valois-Borgoña 
[miniatura|120px|Armas da casa de Valois-Borgoña ([Ducado de Borgoña|duques de Borgoña).]]

A **casa dos Valois-Borgoña** é unha rama menor da dinastía Valois. Os Valois-Borgoña, duques de Borgoña, tiveron a súa orixe cando Xoán II de Francia (tamén duque de Borgoña como Xoán I) entregou como feudo o Ducado de Borgoña ao seu fillo máis novo, Filipe *o Atrevido*.

A política expansionista dos membros desta dinastía deu lugar ao poderoso Estado borgoñón na baixa Idade Media e o Renacemento. Distínguese da Casa de Borgoña dos Capetos, descendentes de Roberto II de Francia, aínda que ambas as casas pertenceron á dinastía dos Capetos.

### Duques de Borgoña 
*Filipe *o Atrevido*, duque de Borgoña como Filipe II (1363&ndash;1404) 
*Xoán *Sen Medo*, duque de Borgoña como Xoán II (1404&ndash;1419) 
*Filipe *o Bo*, duque de Borgoña como Filipe III (1419&ndash;1467) 
*Carlos *o Temerario*, duque de Borgoña como Carlos I (1467&ndash;1477) 
*María de Borgoña, duquesa titular de Borgoña (1477&ndash;1482)

## Casa de Anjou-Sicilia (Segunda e terceira casas de Anjou) 
miniatura|120px|Armas de Carlos I de Sicilia

En 1203 Filipe II de Francia conquistou os territorios que tiña en Francia o rei inglés (daquela Xoán I), entre eles o Condado de Anjou, que pasou ao patrimonio da coroa francesa. En 1246 Lois IX de Francia concedeu os Condados de Anjou e do Maine ao seu irmán Carlos, que se converteu no fundador da *segunda casa de Anjou*. Cos netos de Carlos, a dinastía dividiuse en varias ramas: os Anjou-Sicilia (rama principal que reinou en Nápoles), os Anjou-Durazzo, os Anjou de Hungría e os Anjou-Taranto.

### Reis de Nápoles 
En 1265 o papa Clemente IV concedeu a Carlos de Anjou o Reino de Sicilia (que comprendía tamén o Reino de Nápoles), cuxa coroa ostentaban os Hohenstaufen, inimigos do papa polas loitas entre güelfos e xibelinos. O 26 de febreiro de 1266, na batalla de Benevento, o rei Manfredo I de Hohenstaufen foi derrotado e morto. Tras a batalla Carlos foi coroado rei de Sicilia.

miniatura|120px|Armas dos Anjou-Sicilia a partir de Carlos II

O 30 de marzo de 1282 a cidade de Palermo, capital do Reino, rebelouse contra os franceses e masacrou a gornición de Carlos (Vésperas sicilianas). A rebelión estendeuse por toda a illa e os franceses foron expulsados. O pobo solicitou a axuda de Pedro III de Aragón, que foi coroado como rei de Sicilia, producíndose a división deste Reino entre o *Reino de Sicilia peninsular*, ou da *Sicilia citerior* Reino de Nápoles, baixo dominio anxevino, e o *Reino de Sicilia insular* (Reino de Sicilia, baixo dominio aragonés. Desde entón, Carlos e os seus descendentes só reinaron sobre o Reino de Nápoles.

* Carlos I (1282 - 1285) 
* Carlos II (1285 - 1309) 
* Roberto I (1309 - 1343) 
* Xoana I (1343 - 1382) 
** A morte de Xoana I provoca unha guerra de sucesión entre o seu primo Carlos de Anjou-Durazzo e o seu fillo adoptivo Lois (pertencente á terceira casa de Anjou). Tras da morte de Lois en 1384, Carlos proclamouse rei. Mentres, os descendentes de Lois convértense en *reis titulares*.

#### Rama Anjou-Durazzo 
miniatura|120px|Armas dos Anjou-Durazzo a partir de Carlos III de Nápoles

A rama Anjou-Durazzo reinou sobre Nápoles tras a guerra de sucesión. O seu fundador foi Xoán I de Anjou, duque de Durazzo, fillo de Carlos II de Nápoles. Seu neto Carlos converteuse en rei de Nápoles tras a morte de Xoana I.

* Carlos III (II de Hungría) (1382 - 1386)
** Rei efectivo desde 1384
* Ladislau I (1386 - 1414)
* Xoana II (1414 - 1435)

Xoana II morreu sen herdeiros, acabando con ela a rama Anjou-Durazzo. Nomeou herdeiro a Renato (I) de Anjou, neto do pretendente Lois (I) e, polo tanto, membro da terceira casa de Anjou.

#### Reis de Hungría (rama Anjou-Hungría) 
Tras a morte sen descendencia de Ladislau IV de Hungría en 1290, dous homes disputaron o trono: André (tío segundo do rei) e Carlos Martel de Anjou (fillo de Carlos II de Nápoles e María de Hungría, raíña de Nápoles, irmá de Ladislau IV). André converteuse finalmente en rei, pero a súa morte sen descendencia provocou que a coroa recaese en Carlos Roberto, fillo de Carlos Martel de Anjou.

miniatura|120px|Armas de Carlos I Roberto de Hungría

* Carlos Martel (*pretendente* e despois *rei titular*). Reclamou o trono húngaro ao ser herdeiro da casa de Árpad por vía materna como fillo de María de Hungría, raíña de Nápoles.
* Carlos I Roberto (1308 - 1342). Fillo de Carlos Martel de Anjou. Conseguiu obter o trono húngaro e someteu os poderosos nobres húngaros, poñendo orde no Reino.
* Lois I (I de Polonia) (1342 - 1382). Fillo de Carlos Roberto. Foi un dos reis máis importantes do medievo húngaro. Durante a súa época o Reino estivo na súa "época dourada".
* María I (1382 - 1385). Filla de Lois I e última herdeira directa dos Anjou en Hungría.
** Carlos II de Hungría (Carlos III de Nápoles), pertencente á rama Anjou-Durazzo, que foi chamado pola nobreza húngara e proclamado rei de Hungría en 1385, xa que era o único parente varón de Lois I. Foi asasinado en 1386 polos nobres aliados da raíña consorte Isabel Kotromanić (viúva de Lois I).
* María I (1386 - 1395)
** Ladislau I de Nápoles (*antirrei contra Sexismundo de Hungría*). Fillo do asasinado Carlos II, reclamou o trono húngaro e foi coroado provisionalmente en Zarad en 1403. Aínda que nunca exerceu o poder en Hungría, non renunciou ao título de rei, que conservou até a súa morte en 1414. Ao non ser considerada a súa coroación como lexítima, este monarca non se conta oficialmente entre os reis húngaros.

#### Reis de Polonia 
Tras a morte sen descendencia de Casimiro III de Polonia en 1370, o trono foi herdado polo seu sobriño Lois I de Hungría (o fillo da súa irmá Isabel Łokietek).

* Lois I (I de Hungría) (1370 - 1382). Reinou até a súa morte como rei de Polonia.
* Heduvixes I (1382 - 1399). Ao non deixar herdeiros varóns o rei Lois I, a súa filla María I de Hungría herdou a coroa húngara e a súa filla Eduvixe a polaca; ambas as dúas contraeron matrimonio con influentes monarcas que eventualmente as desprazaron e fundarían novas dinastías (Sexismundo de Luxemburgo e Ladislau II Xaguellón, respectivamente).

#### Emperadores *titulares* do Imperio Latino (rama Anjou-Taranto) 
miniatura|120px|Armas dos Anjou-Taranto

En 1313 Filipe de Anjou, príncipe de Tarento e fillo de Carlos II de Nápoles, casou con Catarina de Valois-Courtenay, emperatriz titular do Imperio Latino.

* Filipe I de Taranto (1313 - 1332)
** Xunto á súa esposa Catarina (1308 – 1346)
* Roberto de Taranto (1346 - 1364)
* Filipe II de Taranto (1364 - 1373)
* Xaime de Baux (1373 - 1383). Por ser fillo de Francisco de Baux, non pertence directamente á casa de Anjou, pero era sobriño de Roberto e Filipe II de Taranto, e fillo de Margarida de Taranto, irmá de ambos.
** Tras a morte de Xaime I, o título pasa a Lois de Anjou, pretendente ao trono de Nápoles e membro da terceira casa de Anjou, aínda que nin el nin os seus descendentes chegaron a usalo.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Bertier de Sauvigny, Guillaume de (2009): "Capítulo VI. La guerra de los Cien Años", en *Historia de Francia*. Madrid: Ediciones Rialp. ISBN 978-84-3213-716-7.
*Cardini, Franco e Marina Montesano (2006): *Storia medievale*. Firenze: Le Monnier. Col. Università/Storia. ISBN 88-00-20474-0.
*Correnti, Santi (1999): *Storia della Sicilia*. Roma: Newton & Compton. ISBN 88-8289-264-6.
*Denieul, Anne (1974): *Rois fous et sages de la première maison de Valois, (1328-1498)*. París: Librairie Académique Perrin. 
*Dodu, Gaston (1934): ''Les Valois: histoire d'une maison royale (1328-1589)''. París: Hachette.
*Montanelli, Indro e Roberto Gervaso (1967): "L'Italia dei secoli d'oro. Il Medio Evo dal 1250 al 1492", en ''Storia d'Italia''. Milán: Rizzoli Editore.