Centro penitenciario

miniatura|C. P. da Lama.

**Centro penitenciario**, **cárcere**, **prisión** ou **presidio** é un lugar de internamento para os presos ou prisioneiros que a través do sistema xurídico están sentenciados a unha pena de privación de liberdade, temporal ou permanente. A diferenza cun campo de reagrupamento, campo de internamento, campo de prisioneiros, campo de retención, campo de concentración ou campo de exterminio é que conta con construcións pechadas comúns (calabozos, barracóns), e nestes obríganse ademais normalmente a realizar traballos forzados.

## Prisións en Galicia 
miniatura|CIS Carmen Avendaño Otero
Actualmente en Galicia existen cinco centros penitenciarios que funcionan como tal: o CP da Lama, o CP de Bonxe (Outeiro de Rei), CP de Monterroso, o CP do Pereiro de Aguiar (O Pereiro de Aguiar), e o CP de Teixeiro (Curtis). Amais, existen dous centros de inserción social: o CSI da Coruña, que leva o nome de Carmela Arias y Díaz de Rábago, e o CIS de Vigo, que leva o nome de Carmen Avendaño.

miniatura|Antigo cárcere de San Simón

Antigamente era frecuente que cada vila tivese un pequeno cárcere, e en tempos de guerra habilitábanse outros lugares como prisións. Cárceres galegos de sona foron o da Illa de San Simón, o castelo de Santo Antón (actual Museo Arqueolóxico e Histórico da Coruña), a prisión de Vigo (actual Museo de Arte Contemporánea de Vigo), ou o cárcere da Parda (Pontevedra).

## Outras prisións coñecidas 
*Prisión de Herrera de la Mancha
*Cárcere de Alcalá-Meco
*Cárcere Modelo de Carabanchel
*Cárcere Modelo de Madrid
* Campo de refuxiados da praia de Argelès-sur-Mer (Francia), para exiliados republicanos españois trala Guerra Civil Española
* Presidio de Abu Ghraib (EUA-Iraq)
* prisión de Guantánamo (EUA-Cuba)
* prisión de Trelew (Patagonia), onde tivo lugar o Masacre de Trelew en 1972
* prisión de Stanford, onde tivo lugar o experimento da prisión de Stanford
* campo de Masacre de Katyń, onde o masacre de Katyń
* Forte de San Cristovo (Pamplona), onde tivo lugar unha evasión en 1938
* a Bastilla (París)
* a Torre de Londres (Inglaterra)
* Monte Pelée ou Giaros, illas-cárcere
* Alcatraz, San Francisco (EUA)
* Kilmainham Gaol (Irlanda)
* Centros clandestinos de detención na ditadura arxentina
* gulag

## As prisións na cultura
En ocasións, os centros penitenciarios forman parte da ambientación de obras literarias ou cinematográficas, ben de forma secundaria, ou ben como eixo central. Así, películas como *Cela 211*, *A grande evasión* ou *The Rock*, e series como *Prison Break* ou *La fuga* céntranse en prisións. Aparece reflectida de forma transversal no libro *O lapis do carpinteiro*.

Algúns autores de sona teñen parte da súa obra relacionado co mundo das prisións. Así, Celso Emilio Ferreiro compuxo no cárcere a obra *Longa noite de pedra*, ao igual que fixera o Marqués de Sade coa obra *Les Cent Vingt Journées de Sodome*. O poeta andaluz Miguel Hernández finou na prisión de Alacant en 1942. Tamén tivo unha longa estancia en prisión o político surafricano Nelson Mandela.

Concepción Arenal coñeceu de primeira man o mundo das prisións, e falou da importancia da pedagoxía para evitar a conflitividade. Xerardo Díaz Fernández tratou sobre as prisións durante o Franquismo.

O Dilema do Prisioneiro é un problema filosófico formulado a partir dunha teórica fuga ou estancia en prisión.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Campo de concentración
### Ligazóns externas
*Establecimientos penitenciarios Ministerio do Interior de España .