Marilyn Horne

**Marilyn Horne**, nada en Bradford (Pensilvania) o 16 de xaneiro de 1934, é unha mezzosoprano estadounidense, apreciada polas súas interpretacións de personaxes de óperas de Rossini e Händel. Durante a súa longa traxectoria musical, foi admirada polo seu amplo espectro vocal (dende contralto a soprano coloratura), a súa considerable habilidade para a actuación e a súa notable musicalidade.

Recibiu a Medalla Nacional das Artes (1992) e os Kennedy Center Honors (1995). Gañou catro premios Grammy.

## Traxectoria 
### Inicios 
Nada en Pensilvania, a súa familia mudouse a Long Beach, California. Estudou con William Vennard na Universidade de Southern California e en Santa Barbara coa lendaria Lotte Lehmann na Music Academy of the West. Pertenceu ao *Roger Wagner Chorale* e dobrou a Dorothy Dandridge no filme *Carmen Jones* ademais de cantar anuncios publicitarios.

Iniciou a súa carreira como soprano lírica evolucionando cara a unha das voces máis importantes aparecidas na segunda metade do século XX como mezzosoprano. A súa arte floreceu nun período en que outras grandes compañeiras de rexistro, como a española Teresa Berganza e as súas compatriotas Shirley Verrett e Grace Bumbry, contribuíron ao restablecemento da tradición perdida.

### Carreira europea 
A principios da década de 1960, Horne destacou cantando Richard Wagner, Mahler, Brahms e música dodecafónica. A primeira parte da súa carreira operística realizouna en Europa, na Ópera de Gelsenkirchen, onde probou a súa versatilidade cantando infinidade de papeis, dende Marie en *Wozzeck* a unha das Valquirias, Bach, Mozart, Beethoven, opereta e ópera italiana (Minnie, Mimi, Fulvia, Amelia). O seu debut en La Scala tivo lugar grazas á invitación de Igor Stravinski como Jocasta en *Œdipus rex* (1969) pero su consagración scalígera ocorreu posteriormente con *Le siège de Corinthe* de Rossini xunto ao debut doutra diva, a soprano Beverly Sills.

### Rossini e o belcanto 
A súa asociación artística coa gran soprano australiana Joan Sutherland (e o seu marido, o director Richard Bonynge) foi unha das máis exitosas da súa era; ambas levaron a arte do bel canto a un altísimo nivel especialmente como Norma e Adalgisa na ópera homónima de Bellini, unha das probas suprems para toda soprano e mezzosoprano, en *Beatrice di Tenda*, *Semiramide* de Rossini, *Lucrezia Borgia* e *Anna Bolena* de Donizetti.

Grazas á influencia dos directores Henry Lewis e Richard Bonynge, especializouse no difícil repertorio de coloratura do bel canto revivindo unha arte que parecía extinta.

Como Pauline Viardot e outras divas da época no século XIX, Horne destacou como ningunha no século XX como mezzosoprano de coloratura especializándose nos tres grandes roles de Rossini compostos para Isabella Colbran e orixinariamente para o rexistro, Rosina de *Il barbiere di Siviglia*, Angelina de *La Cenerentola* e Isabella de ''L'italiana in Algeri*, así como *La donna del lago* e *Tancredi*.

### Metropolitan Opera 
O seu esperado debut no Metropolitan Opera foi como *Adalgisa* xunto a Sutherland en 1970 ao que seguiron actuacións como Orfeo, Rosina, Isabella, Amneris e en 1972 como *Carmen* dirixida por Leonard Bernstein. En 1977, dirixida por Henry Lewis e producida por John Dexter a ignota *Le prophète* de Giacomo Meyerbeer foi outro fito na súa carreira metropolitana na personaxe de Fides xunto a Renata Scotto e James McCracken.

En 1984 o MET montou por primeira vez unha ópera de Händel na súa honra: *Rinaldo*. Para ese teatro en 1991, John Corigliano compuxo o cameo de Samira, unha sátira á súa famosa Isabella, motivando unha celebrada aparición na ópera *The Ghosts of Versailles*. Horne reapareceu en 1995 como Genevieve nas funciós de *Pelléas et Mélisande* de Debussy celebrando o vinte e cinco aniversario da súa colega Frederica von Stade e en 1996 como Miss Quickly en Falstaff, que foron as súas últimas funcións no MET.

Outros roles foron os de *Orfeo ed Euridice* de Gluck, *Orlando furioso* de Vivaldi, *Mignon* de Thomas, *Semele* de Händel, *Dalilah* de Saint Saens, Amneris de *Aida*, Azucena de *Il Trovatore*, Miss Quickly de *Falstaff*, *La Navarraise* de Massenet, a Zia Principessa de *Suor Angelica* de Puccini. Á parte de Sutherland, foi relevante a súa participación con figuras como Luciano Pavarotti e Montserrat Caballé.

O 5 de xullo de 1986, actuou no tributo da New York Philharmonic polo centenario da Estatua da Liberdade, que foi televisado en ABC Television.

En ocasión do centenario do Metropolitan Opera Horne foi recoñecido por *The New York Times* nun artigo asinado por Robert Jacobson como unha das 100 maiores cantantes na historia do teatro.

### Vida persoal 
Entre 1960 e 1974 estivo casada co primeiro director de orquestra afroamericano Henry Lewis (1932-1996) con quen tivo unha filla, Angela. Posteriormente casou co baixo Nicola Zaccaria (1923-2007).

En 1983 publicou as súas memorias coa colaboración de Jane Scovell. A segunda parte actualizada apareceu en 2004.

Retirouse en 1999, aparecendo ocasionalmente en recitais de música popular estadounidense. Estableceu *The Marilyn Horne Foundation* para preservar a arte do canto e deu clases magistrales no Oberlin College Conservatory of Music e na University of Oklahoma.

En decembro de 2005, pouco antes de cumprir 72 anos, foi diagnosticado un cancro de páncreas localizado.

## Discografía parcial 
* Beethoven: Ninth Symphony (M. Price, Vickers, Salminen; Zubin Mehta, 1983) [live] RCA Red Seal
* Bellini: *Norma* (Sutherland, J. Alexander, Cross; Richard Bonynge, 1964) Decca
* Bernstein: *West Side Story* (Te Kanawa, Troyanos, Carreras; Leonard Bernstein, 1984) Deutsche Grammophon
* Bizet: *Carmen* (Maliponte, McCracken, Krause; Leonard Bernstein, 1972) Deutsche Grammophon
* Donizetti: *Anna Bolena* (Souliotis, J. Alexander, Ghiaurov; Silvio Varviso, 1968/69) Decca
* Donizetti: *Lucrezia Borgia* (Sutherland, Aragall, Wixell; Richard Bonynge, 1977) Decca
* Gluck: *Orfeo ed Euridice* (Lorengar, Donath; Georg Solti, 1970) Decca
* Handel *Rinaldo* (Gasdia, Palacio, Weidenger, Fisher, 1989) Nuova Era
* Handel: *Semele* (Battle, Ramey;  John Nelson, 1990) Deutsche Grammophon
* Massenet: *La Navarraise* (Domingo, Milnes, Zaccaria; Henry Lewis, 1975) RCA Red Seal
* Meyerbeer: *Le prophète* (Scotto, McCracken, Hines; Henry Lewis, 1976) Sony
* Mozart: *Don Giovanni* (Sutherland, Lorengar, Krenn, Bacquier, Gramm; Richard Bonynge, 1968) Decca
* Ponchielli: *La Gioconda* (Tebaldi, Dominguez, Bergonzi, Merrill; Lamberto Gardelli, 1967) Decca
* Puccini: *Suor Angelica* (Scotto, Cotrubas; Lorin Maazel, 1976) Sony
* Rossini: *Il barbiere di Siviglia* (Barbacini, Nucci, Dara, Ramey;  Riccardo Chailly, 1982) Sony
* Rossini: *Bianca e Falliero* (Ricciarelli, Merritt;  Donato Renzetti, 1986) [live] Fonit Cetra
* Rossini: *L'italiana in Algeri* (Battle, Ramey; Scimone, 1980) Erato
* Rossini: *Semiramide* (Sutherland, Rouleau; Richard Bonynge, 1965/66) Decca
* Rossini: *Tancredi* (Cuberli, Zaccaria; Ralf Weikert, 1982) Sony
* Roussel: *Padmâvatî* (Gedda, van Dam; Michel Plasson, 1982/83) EMI
* Thomas: *Mignon* (Welting, von Stade, Vanzo, Zaccaria; Antonio de Almeida, 1977) Sony
* Verdi: *Falstaff* (Sweet, Lopardo, Panerai, Titus; Colin Davis, 1991) RCA Red Seal
* Verdi: *Requiem* (Sutherland, Horne, Pavarotti, Talvela; Georg Solti, 1967) Decca
* Verdi: *Il trovatore* (Sutherland, Pavarotti, Wixell, Ghiaurov; Richard Bonynge, 1976) Decca
* Vivaldi: *Orlando furioso* (de los Ángeles, Valentini Terrani; Claudio Scimone, 1977) Erato

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía 
* Marilyn Horne Foundation
* *La Donna del Lago*
* *Norma'' con Joan Sutherland