open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Begoña Maestre

**Begoña Maestre**, nada en Barakaldo (Biscaia) o 1 de agosto de 1978, é unha actriz española. Na súa traxectoria destaca a súa participación en varias series de televisión de éxito, como *Motivos personales*, *Amar en tiempos revueltos* ou *Hospital Central*, con personaxes tanto fixos como secundarios. Tamén rodou algunhas películas e participou en obras de teatro.

## Filmografía 
### Televisión 
#### Personaxes fixos 
* *Ciudad Sur* (2001). Como Isa.
* *Compañeros* (2001-2002). Como Duna Belarde. Antena 3.
* *Motivos personales* (2004-2005). Como Tania Acosta. Telecinco.
* *Amar en tiempos revueltos* (2006-2007). Como Carlota Domínguez.
* *Hospital Central* (2009-2012). Como Raquel Castaño Moreneo. Telecinco.
* *Sin identidad* (2014-). Como Lucía. Antena 3.
* *El chiringuito de Pepe (2014-). Como Laura. Telecinco.

#### Personaxes episódicos 
* *Con el culo al aire* (2013). Antena 3. Como Paula.
* *Hospital Central* (2004). Telecinco. Como Susana.
* *El comisario* (2004). Como Carolina. Telecinco.
* *Paco y Veva* (2004).
* *Pasapalabra* (2003).

### Cine 
* *Leni* (2003), de Luis García Gómez (curtametraxe). Como Leni.
* *Un año en La Luna* (2004), de Antonio Gárate. Como Esther.
* *Alesio* (2006), de Gustavo Jiménez.
* *Cuestión de química*,(2007) de Juan Moya.
* *Soy el solitario*, (2008). Como Silvia Pereira
* *Arriya*, (2011) de Alberto Gorritiberea.
* *La voz dormida*, (2011) de Benito Zambrano.

### Teatro 
* *Schubert*.
* *Kyrie, el nuevo europeo*.
* *Ana en el trópico*.
* *Mujeres frente al espejo*.
* *Cyrano de Bergerac''.
Transparencia (óptica)

[miniatura|150px|Vaso de [vidro **transparente**.]]
Un material presenta **transparencia** cando deixa pasar facilmente a luz ao seu través, e por iso dise de el que é **transparente**.

A transparencia é unha propiedade óptica da materia que ten diversos graos e características. Dise, pola contra, que un material é translúcido cando deixa pasar a luz de maneira que as formas se fan irrecoñecíbeis (non se observan nididamente os obxectos), e que é opaco cando non deixa pasar a luz.

Xeralmente dise que un material é transparente cando é transparente á luz visíbel. Para aplicacións técnicas estídase a transparencia ou a opacidade tamén para a radiación infravermella, a luz ultravioleta, aos raios X, aos raios gamma ou outros tipos de radiación electromgnética.

Segundo a mecánica cuántica, un material será transparente a certa lonxitude de onda cando no seu esquema de niveis de enerxía non haxa ningunha diferenza de enerxía que corresponda con esa lonxitude de onda. Así, o aire e o vidro son transparentes porque nos seus esquemas de niveis de enerxía (ou bandas de enerxía, respectivamente) non cabe ningunha diferenza de enerxía da orde da luz visíbel. Porén, si que poden absorber, por exemplo, parte da radiación infravermella (as moléculas de auga e de dióxido de carbono absorben no infravermello) ou do ultravioleta (o vidro bloquea parte do espectro ultravioleta).

A transparencia cuantifícase como transmitancia, porcentaxe de intensidade lumínica que atravesa a mostra. Para determinala utilízase un colorímetro ou un espectrofotómetro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Transmitancia

### Ligazóns externas 
* Filmes para Control Solar  Consultada o 22/12/2012.
Lista de episodios de Salvados

Esta é a lista de tódalas reportaxes emitidas do programa Salvados:

## Tempadas 
## Primeira tempada: 2008 
## Segunda tempada: 2008-2009 
## Terceira tempada: 2010 
## Cuarta tempada: 2011 
## Quinta tempada: 2011 
## Sexta tempada: 2012 
## Sétima tempada: 2012 
## Oitava tempada: 2013 
* Máximo histórico de audiencia en amarelo
* Mínimo histórico de audiencia en vermello

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Salvados

## Ligazóns externas 
* Tódolos programas de Salvados na Sexta
* Páxina web oficial do programa
* Seguimento do programa en FormulaTV
Faro da Cultura

***Faro da Cultura*** é o suplemento cultural do xornal *Faro de Vigo*. Foi editado por vez primeira o 17 de maio de 2002, e aparece os xoves con periodicidade semanal, agás na segunda quincena de xullo e o mes de agosto, na semana de Nadal e aninovo. O coordinador do suplemento, desde a súa fundación, foi o escritor e profesor Xosé Ramón Pena ata a súa xubilación cando pasou a ser asesor literario asumindo a dirección Miguel Pena.

Ten oito páxinas, e fai mención de temáticas de actualidade cultural galega e internacional, como exposicións, mostras artísticas, debates, estreas teatrais ou novidades no eido audiovisual e musical. Tamén ofrece recensións das novidades bibliográficas que se publican en Galicia e/ou referidas ao país galego. Asemade, *Faro da Cultura* ofrece en cada entrega unha entrevista con algún personaxe de especial actualidade nos diversos campos da cultura.

Entre os seus colaboradores están: Carlos L. Bernárdez, Montse Dopico, Paula Fernández,  Alfredo Iglesias Diéguez, Francisco Martínez Bouzas, Héitor Mera, María Navarro, Pilar Ponte Patiño, Dolores Martínez Torres, Román Raña, Armando Requeixo, Marcela Santorum, Lourdes Varela, Joaquim Ventura e  Manuel Vieites.

## Notas
Dp

**Dp** pódese referir a:
* **Dp**, símbolo de dioptría, unidade de poder de refracción dunha lente.
* **₯**, abreviatura de **dispénsese** ou **despáchese**, que empregan os médicos nas súas receitas para información aos farmacéuticos.
Axulfe, San Pedro de Viana, Chantada

**Axulfe** é un lugar na parroquia de San Pedro de Viana, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña nove habitantes (cinco homes e catro mulleres).
## Toponimia
O topónimo **Axulfe** ten orixe no antropónimo de orixe xermánica  a partir da forma en xenitivo.

## Lugares e parroquias
### Lugares de San Pedro de Viana
### Parroquias de Chantada
## Véxase tamén 
* Infraestrutura de Datos Espaciais da Administración Lucense; 2015

## Notas
As Casas, San Pedro de Viana, Chantada

**As Casas** é un lugar na parroquia de San Pedro de Viana, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 3 habitantes segundo datos do INE e do IGE. deles 2 eran homes e 1 eran mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Pedro de Viana 
### Parroquias de Chantada 
## Notas
Dioptría

A **dioptría** é a unidade que expresa, con valores positivos ou negativos, o poder de refracción dunha lente ou potencia da lente e que equivale ao valor recíproco ou inverso da súa lonxitude focal (distancia focal) expresada en metros. O seu símbolo é **Dp**.

O signo **+** (positivo) corresponde ás lentes converxentes, e o signo **-** (negativo) ás diverxentes. Así, unha lente cuxa lonxitude focal sexa de +1 metro, terá unha potencia de 1 dioptría, e unha lente de +2 dioptrías é unha lente converxente de distancia focal igual a 0,5 metros.
[P(Dp)= 1/F ; +2Dp(m)= 1/F ; F= 1/2m ; F= 0,5m]

Para unha lente delgada, con dous radis de curvatura, a potencia en dioptrías pode calcularse a partir da seguinte fórmula:

:P=\frac{1}{f}= (n-1)\left(\frac{1}{R_2}-\frac{1}{R_1}\right)

Onde,

*P* representa a potencia da lente en dioptrías (m).

*f* a distancia focal, en metros.

*n* o índice de refracción do material (polo xeral o do aire é de 1,003 e non se ten en conta nesta expresión).

*R1* e *R2* denotan os radis de curvatura da lente correspondendo *R1* ao lado esquerdo da lente e *R2* ao lado dereito,  estando o seu signo determinado polo criterio xeral de signos en óptica: positivo se o centro de curvatura da superficie está á dereita e negativo se o centro de curvatura se sitúa á esquerda da superficie.

Esta fórmula dedúcese facilmente a partir da ecuación dun dioptro esférico, unha superficie esférica refractora, aplicada sobre dous superficies e na aproximación paraxial de ángulos pequenos.

Ténense tres materiais con índices de refracción na, nb, nc separados por superficies esféricas. Tomamos na=1 ao haber aire nun extremo da lente e nc=1 ao haber tamén aire no outro extremo. A superficie da lente ten un raio exterior R1 e un raio interior R2, onde o raio interior é maior que o exterior. Logo:

:\frac{n_a}{S_1} - \frac{n_b}{s_1} = \frac{n_b-n_a}{R_1} 

:\frac{n_b}{S_2} - \frac{n_c}{s_2} = \frac{n_c-n_b}{R_2}

Aplicando na=1, nc=1 e que s1=-S2 entón:

:\frac{1}{S_1} + \frac{n_b}{s_1} = \frac{n_b-1}{R_1} 

:-\frac{n_b}{s_1} + \frac{1}{s_2} = \frac{1-n_b}{R_2}

Sumando estas dúas ecuacións queda:

:\frac{1}{S_1} + \frac{n_b}{s_1} -\frac{n_b}{s_1} + \frac{1}{s_2} = \frac{n_b-1}{R_1} + \frac{-(n_b-1)}{R_2} 

:\frac{1}{S_1} + \frac{1}{s_2} = \frac{n_b-1}{R_1} + \frac{-(n_b-1)}{R_2} = (n_b-1)\left(\frac{1}{R_2}-\frac{1}{R_1}\right)

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Distancia focal
* Dioptro
* Óptica
Epiciclo

dereita|miniatura|Esquema de movemento epicíclico simple (rotación 1:1).

O **epiciclo** (do latín tardío *epicyclus*, e este do grego, επίκυκλος *epíklykos*, lirteralmente 'sobre o cíurculo') era o modelo xeométrico ideado para explicar as variacións de velocidade e dirección (retrogradación) do movemento aparente dos planetas. Foi deseñado por Apolonio de Perge a finais do século tercero a.C., e nel baseouse o astrónomo Claudio Tolomeo para elaborar a súa versión da teoría xeocéntrica.

Coa mellora das observacións necesitouse engadir máis círculos ao modelo para adecualo, facéndoo impracticábel. Coa chegada da teoría heliocéntrica de Nicolao Copérnico e a explicación do movemento planetario en órbitas elípticas, por Johannes Kepler, quedou obsoleto o modelo dos epiciclos.

## Elementos básicos do sistema planetario de Tolomeo 
[miniatura|180px|Representación do movemento aparente do [Sol e os planetas coa Terra como centro.]]
[miniatura|esquerda|180px|Elementos básicos do sistema planetario de [Tolomeo.]]

O planeta móvese sobre o **epiciclo** (circunferencia pequena de trazos, na figura da esquerda), cuxo centro á súa vez se move sobre o deferente (circunferencia grande de trazos).

O centro do deferente é **X**, pero o movemento angular do epiciclo é aparentemente acorde só respecto ao punto (**·**), que é o **ecuante**.

O **deferente** é o percorrido circular que describe o centro do epiciclo.

O **ecuante** é o punto en torno ao cal se move o planeta na súa traxectoria, aparentemente.

Para explicar a irregularidade do movemento dos planetas, Tolomeo afirmaba que, se ben desde a Terra a velocidade planetaria non parece ser regular, si o era desde o punto ecuante.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Claudio Tolomeo
* Heliocentrismo
* Xeocentrismo
### Ligazóns externas 
* Epiciclo, en astronomia2009  Consultada o 22/12/2012.
* El derrumbe del universo ptolomeico, en historiadelaciencia   Consultada o 22/12/2012.
O Solar, San Pedro de Viana, Chantada

**O Solar** é un lugar na parroquia de San Pedro de Viana, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente á provincia de Lugo. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 4 habitantes (3 homes e 1 muller). 

Este lugar está dentro da parroquia do Mato a efectos estatísticos.

## Lugares e parroquias
### Lugares de San Pedro de Viana
### Parroquias de Chantada
## Notas
Válvula tricúspide

miniatura
A **válvula tricúspide** é unha válvula que separa dúas cavidades do corazón, a aurícula dereita e o ventrículo dereito. Está composta dun anel de sustentamento, que fixa os tres compoñentes ou cúspides, de aí onde se orixina seu nome.
Na diástole cardíaca atópase aberta, permitindo a circulación do sangue dende a aurícula cara ao ventrículo. Cando acontece a sístole ventricular, esta válvula pecha, impedindo que o sangue recúe á aurícula.
Afzelia africana

A **afzelia** (***Afzelia africana***) é unha árbore da familia das fabáceas que medra en África occidental, desde Senegal ata Uganda polo leste e a República Democrática do Congo polo sur; acada unha altura de entre 10 e 18 metros nas sabanas e 30-35 nas forestas, a súa madeira é moi valorada, aínda que se adoita mesturar para o mercado internacional coas doutras madeiras doutras árbores da mesma especie como a *Afzelia bipindesis* e a *Afzelia pachyloba*, comercializándose como *doussié* ou *papao*, sendo o Camerún o principal exportador. A súa casca emprégase na medicina tradicional e as súas follas ricas en nitróxeno enriquecen o solo.

## Usos 
A súa madeira foi usada noutrora para a construción naval. Atopouse un barco do século IX afundido fronte a illa de Belitung (Indonesia) cuxo casco estaba feito de madeira de afzelia.

## Hábitat 
Atópase entre rochas e penedos das forestas con *Combretum collinum, Combretum molle* e *Annona senegalensis*, en noiros rochosos, rocha núa, pradeiras arboradas, cavorcos, ribeiras, bosque de galería, tamén en solos secos; aluviais; fendas e en bosques húmidos etc ..

## Taxonomía 
*Afzelia africana* foi descrita por James Edward Smith e publicado en *Transactions of the Linnean Society of London* 4: 221. 1798. 
;Sinonimia:* *Intsia africana* (Sm. ex Pers.) Kuntze (1891)
* *Pahudia africana* (Sm. ex Pers.) Prain

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* African Regional Workshop (Conservation & Sustainable Management of Trees, Zimbabwe) 1998. *Afzelia africana*. 2006 IUCN Lista Vermella de Especies Ameazadas. 20 de agosto de 2007
### Outros artigos 
* Características das fabáceas
Hemo B

O **hemo B** (tamén chamado protohemo IX) é un composto de tipo hemo unido a proteínas, formado por un átomo de ferro (II) unido a un anel porfirínico. É o grupo hemo máis abundante. Aparece, por exemplo, nas proteínas transportadoras de oxíxeno molecular hemoglobina e mioglobina, nas que o grupo hemo intervén no transporte do oxíxeno e tamén lle dá cor vermella escura a esas proteínas

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Hemo, Hemo A, Hemo C, Hemo O
* Hemoproteína
Válvula mitral

A **válvula mitral** (que tamén posúe a denominación de **válvula bicúspide**, por ter dúas valvas), é unha das catro válvulas que separan os catro condutos ou cavidades cardíacas. É a válvula que separa a aurícula esquerda do ventrículo esquerdo, impedindo que o sangue recúe para a aurícula após ser bombeado desta para o ventrículo. En condicións de normalidade, esta válvula ten un diámetro de entre 4 e 6&nbsp;cm cadrados. Así pois, diámetros inferiores constitúen unha patoloxía cardíaca coñecida como estenose mitral.miniatura|Imaxe das catro válvulas cardíacas|esquerda|200x200px
## Anatomía 
A válvula mitral consta de dúas subpezas ou valvas: unha anteroseptal e outra posterolateral ou posterior. Está formada por diferentes estruturas, coma o anel fibroso mitral, as cordas tendinosas e os músculos papilares. Ámbolos dous teñen como función fixar as valvas ao ventrículo, evitando así que na diástole se desplacen do seu sitio.

## Ciclo cardíaco 
Esta valva, xuntamente coa válvula tricúspide, do lado dereito do corazón, féchase cando acontece a sístole ventricular, facendo que o sangue continúe o seu percorrido unidirecional seguindo pola arteria aorta e non recuando cara á aurícula. Esta valva ábrese novamente cando se produce a sístole auricular, de xeito que o sangue pasa cara ao ventrículo.miniatura|upright=1.4|Explicación en vídeo das doenzas da válvula mitral.|centro
Estenose mitral

thumb|Válvula mitral estenosada
A **estenose mitral** é unha patoloxía cardíaca resultante do acurtamento do diámetro da válvula mitral, de xeito que o paso do sangue dende o aurícula esquerda até o ventrículo esquerdo vese comprometido. É unha doenza englobada dentro do grupo das valvulopatías. Esta redución do tamaño do orificio valvular é causada na meirande parte dos casos por un proceso inflamatorio que pode afectar ao aparello sustentador da válvula (músculos papilares ou cordas tendinosas), como acontece por exemplo na febre reumática. Porén, tamén pode deberse a causas conxénitas, tumores cardíacos como carcinomas ou mixomas valvulares, ou incluso causas dexenerativas asociadas á idade, que provocan a calcificación das valvas e impiden a súa apertura.

## Clasificación 
A estenose mitral clasifícase segundo o grao de estreitamento do diámetro mitral.
* Estenose leve: entre 1,5 e 2&nbsp;cm cadrados.
* Estenose moderada: entre 1 e 1,5&nbsp;cm cadrados.
* Estenose severa: menos de 1&nbsp;cm cadrado.

## Patoxenia e fisiopatoloxía 
O estreitamento da válvula mitral, o cal permite o paso do sangue da aurícula cara ao ventrículo, fai que o ventrículo esquerdo teña serias dificultades para se encher. Para contrarrestar este feito, a aurícula dereita aumenta de tamaño e aumenta tamén a súa presión. Este feito pode levar a unha hipertensión pulmonar.
Ao mesmo tempo, ao non se poder encher o ventrículo esquerdo, o gasto cardíaco pode tamén estar comprometido.

## Clínica 
O síntoma principal é a dispnea, a ortopnea e a dispnea paroxística nocturna. Esta sintomatoloxía é derivada do aumento de presións na aurícula esquerda e, en última instancia, nos capilares pulmonares. Cando hai reagudizacións ou descompensacións que aumenten a frecuencia cardíaca o cadro pode empeorar, dando lugar a edema agudo de pulmón. Estas reagudizacións poden deberse a patoloxías como hipertiroidismo, fibrilación auricular, infeccións e outras doenzas que causen febre, e mesmo situacións fisiolóxicas como a xestación.

En casos avanzados da doenza, poden darse tamén signos de insuficiencia cardíaca dereita, isto é, edema, hepatomegalia ou esplenomegalia, mesmo síntomas de baixo gasto cardíaco como cianose, fatiga e astenia.
Outros signos frecuentes na estenose mitral son a hemoptise (tose sanguinolenta, debido a rotura dos capilares pulmonares), ou mesmo embolia, producida polo estancamento do sangue na aurícula.

## Tratamento 
Actualmente existe tanto tratamento farmacolóxico como cirúrxico para a estenose mitral. O tratamento con fármacos baséase na prevención da embolia con anticoagulantes e o tratamento da insuficiencia cardíaca con diuréticos. Tamén, de existir fibrilación auricular concomitante, trataríase esta con cardioversión ou control da frecuencia cardíaca con dixital, verapamilo ou beta-blocadores. O tratamento cirúrxico pode ser mediante recambio da válvula ou valvuloplastia.

## Véxase tamén
Elefante africano de sabana

O **elefante africano de sabana** (*Loxodonta africana*) é a maior das dúas especies de elefante africano, mentres que a menor é o elefante africano de bosque, tradicionalmente clasificados os dous como unha mesma especie, coñecida simplemente como elefante africano, pero evidencias recentes levaron a clasificalas como diferentes especies, con todo algunhas autoridades científicas consideraron esas evidencias insuficientes ata que un estudo xenético de 2010 confirmou definitivamente a súa división en dúas especies.

Os elefantes de sabana son os maiores animais terrestres vivos, chegando o exemplar máis grande aos 3.96 metros de alto, sendo a media nos machos de 3.3 metros e de 5.5 toneladas de peso e nas femias de 2.8 metros de alto e 3.7 toneladas de peso. A especie caracterízase pola súa gran cabeza, grandes e apuntadas orellas que lles cobren os ombreiros, longa e musculosa trompa e mandíbula pequena con dous cabeiros ben desenvolvidos, algo maiores nos machos.

## Notas
Andemil

O topónimo **Andemil** pode referirse a:

;En Galiza
***Andemil**, lugar da parroquia de Vilaúxe, no concello de Chantada;
***Andemil**, lugar da parroquia de San Breixo, no concello de Palas de Rei.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Brandián, Vilaúxe, Chantada

**Brandián** é un lugar na parroquia de Vilaúxe, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña once habitantes (cinco homes e seis mulleres).
## Toponimia
O topónimo **Brandián** ten orixe no antropónimo de orixe xermánica  a partir da forma en acusativo .

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilaúxe 
### Parroquias de Chantada 
## Notas
José Lamuño

**Jose Lamuño Álvarez**, nado en Oviedo o 23 de xaneiro de 1987, é un actor e modelo español.

## Traxectoria 
Naceu en Oviedo, Asturias. Actor e modelo, apareceu en series como *Hospital Central*, *El internado*, *La que se avecina*, *Un golpe de suerte* e *Aquí me las den todas*. Ademais participou en diversos desfiles na pasarela Cibeles de 2009 e en campañas publicitarias.

## Vida persoal 
No verán de 2018, Lamuño estaba vinculado sentimentalmente coa cantante canaria Ana Guerra (logo de participar con ela no videoclip de "Ni la hora").

## Filmografía 
### Televisión 
* *Vive cantando* (2014). Como Ray (episódico).
* *Hospital Central* (2012). Telecinco. Como Gorka Betania (17 capítulos).
* *Aída* (2012). Telecinco. Como Quique (1 capítulo).
* *Tormenta* (2011). Antena 3. Como Alfredo (miniserie).
* *Aquí me las den todas* (2011-2012). Veo7. Como Gonzalo (72 capítulos).
* *Un golpe de suerte* (2009). Telecinco. Como Víctor (59 capítulos).
* *La que se avecina* (2009-2014). Telecinco. Como Hugo García (5 capítulos).

### Cine 
* *Rhodéa* (2010). Como Jack. Curtametraxe.

## Notas
Organización de Solidariedade cos Pobos Afroasiáticos

miniaturadaimagem|Selo soviético emitido en 1987 por mor dos 30 anos da creación da OSPA

A **Organización de Solidariedade cos Pobos Afroasiáticos** (OSPA, en inglés ''Afro-Asian Peoples' Solidarity Organization'' AAPSO) é unha organización non gobernamental con comités nacionais en máis de 90 países creada o 27 de decembro de 1957 no Cairo froito da colaboración entre Exipto, a Unión Soviética e a China, incluíndo no seu seo a diversas organizacións políticas e culturais. Os seus obxectivos iniciais eran a loita contra o imperialismo, o colonialismo e o neocolonialismo, o racismo, o sionismo e a coordinación antifascista. A partir de 1965 co aumento dos conflitos entre a URSS e a China a influencia da organización diminuíu centrándose en novos temas, como o desenvolvemento económico, social e cultural, a loita polos dereitos humanos, a democracia, o combate contra a corrupción, cuestións demográficas e ambientais, conflitos internos e guerras civís, os problemas dos refuxiados, e moitos outros.
## Notas 
## Véxase tamén 
*Comité Soviético de Solidariedade con Asia e África
### Ligazóns externas 
*Web oficial
Os Foreiros, Vilaúxe, Chantada

**Os Foreiros** é un lugar na parroquia de Vilaúxe, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2025 estaba deshabitado, o que supón unha diminución en relación a 2011, cando tiña 3 habitantes.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Vilaúxe
### Parroquias de Chantada
## Notas
As Enchousas, As Enchousas, As Somozas

**As Enchousas** é un lugar da parroquia das Enchousas no concello coruñés das Somozas, na comarca de Ferrol. Segundo o IGE, en 2011 tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares das Enchousas 
### Parroquias das Somozas 
## Notas
Os Bordos

O topónimo **Os Bordos** pode referirse a:

;En Galiza
***Os Bordos**, lugar da parroquia de Bravos, no concello de Ourol;
***Os Bordos**, lugar da parroquia das Enchousas, no concello das Somozas;
***Rachabordos**, lugar da parroquia das Limodre, no concello de Fene.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Placa africana

miniatura|300px|
A **placa africana** é unha placa tectónica da litosfera da Terra que cobre África e que se estende cara ao oeste ata a dorsal mesoatlántica mentres polo leste está a se formar a nova placa somalí que acabará por se afastar da africana e converterá o Gran Val do Rift nunha dorsal oceánica. A placa abrangue varios bloques continentais estables de rochas vellas, as cales formaron o continente africano durante a existencia de Gondwana hai uns 550 millóns de anos, eses bloques son, do sur ao norte, o Kalahari, República Democrática do Congo, Sáhara e mais o bloque africano do oeste.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Placa tectónica
* Tectónica de placas
Cardexo

O topónimo **Cardexo** pode referirse a:

;En Galiza
***Cardexo**, lugar da parroquia de Cerceda, no concello do Corgo;
***Cardexo**, lugar da parroquia das Enchousas, no concello das Somozas.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Cardexía**, lugar da parroquia de Filgueira, no concello de Lalín;
***Cardezo**, lugar da parroquia de Corcoesto, no concello de Cabana de Bergantiños.
Viana

Como topónimo **Viana** pode referirse a:

;En Galiza
***Comarca de Viana**, comarca da provincia de Ourense;
****Viana do Bolo**, concello de dita comarca;
*****Viana do Bolo**, parroquia de dito concello;
******Viana do Bolo**, lugar de dita parroquia.
***San Pedro de Viana**, parroquia do concello de Chantada;
****Viana**, lugar de dita parroquia;
***Santa Cruz de Viana**, parroquia do concello de Chantada;
****Viana**, lugar de dita parroquia;
***Viana**, lugar da parroquia da Grade no concello de Chantada.

;Fóra de Galiza

;En Castela e León
***Viana de Cega**, municipio da provincia de Valladolid;
***Viana de Duero**, municipio da provincia de Soria.

;En Castela-A Mancha
***Viana de Jadraque**, municipio da provincia de Guadalaxara;
***Viana de Mondéjar**, pedanía de Trillo, na provincia de Guadalaxara;
***Tetas de Viana**, dúas montañas xemelgas na provincia de Guadalaxara.

;En Navarra
***Viana**, municipio de Navarra.

;En Angola
***Viana**, concello angolano da provincia de Luanda.

;No Brasil
***Viana**, concello brasileiro do estado de Espírito Santo;
***Manoel Viana**, concello brasileiro do estado de Río Grande do Sur.

;En Portugal
***Viana do Castelo**, concello portugués do distrito de Viana do Castelo.

Amais, como apelido pode referirse a:

***Agustín Viana**, futbolista uruguaio de orixe estadounidense (n. 1983);
***Antonio de Viana**, poeta e historiador canario do século XVII (1578 - 1650?);
***Hugo Viana**, futbolista portugués (n. 1983);
***José Joaquín de Viana**, militar e político español (1718 - 1773);
***José Viana da Motta**, compositor, pianista e profesor de música portugués (1868 - 1948).

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Príncipe de Viana**, título que ostenta o herdeiro do Reino de Navarra.
Itō Hirobumi

O príncipe , nado o 16 de outubro de 1841 no distrito de Kumage na provincia de Suō (actual Hikari na prefectura de Yamaguchi) e finado o 26 de outubro de 1909 en Harbin, tamén coñecido como **Hirofumi/Hakubun** e **Shunsuke** na súa mocidade, foi un samurai do Dominio de Chōshū, político catro veces Primeiro Ministro do Xapón, genrō e Residente Xeral de Corea.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía
Linfanxite epizoótica

A **linfanxite epizoótica** é unha linfanxite crónica e contaxiosa causada polo fungo dimórfico saprofita do solo *Histoplasma farciminosum* que afecta a mulas e cabalos. En España está clasificada como unha enfermidade de comunicación anual e en consecuencia en Galicia é unha enfermidade de vixilancia. Os seus síntomas son erupcións na pel, normalmente nas patas e ocasionalmente na cabeza ou no pescozo e máis raramente noutras partes do corpo. Os vasos linfáticos na pel destácanse prominentemente, e aparecen pequenas nodosidades de aproximadamente 1&nbsp;cm. As nodosidades supuran formando abscesos que segregan un pus amarelo denso. O tecido granular medra a partir das feridas, os vasos linfáticos inflámanse e a erupción esténdese gradualmente. As glándulas veciñas están inchadas e endurecidas. As úlceras cicatrizan con dificultade, mesmo con tratamento, e poden saír de novo despois de aparentemente curar. É unha enfermidade endémica de zonas de África (especialmente do norte), Asia e Oriente Medio.

## Notas
Transparencia

O termo **transparencia** pode referirse a:

* **Transparencia**, propiedade dos obxectos que permite que a luz os atravese en todo ou en parte. Os corpos ou obxectos que presentan esta propidade cualifícanse de **transparentes**.
E por extensión,
* **Transparencia**, en economía, o coñecemento que posúen os consumidores dun mercado sobre as condicións en que se opera nel.
* **Diapositiva** ou *transparencia*, unha forma de proxectar imaxes nunha pantalla.
* **Transparencia**, cualidade dunha peza de vestir que permite ver a roupa interior ou a pel a través dela.
* **Transparencia Internacional**, unha organización alemá de ámbito internacional dedicada a combater a corrupción política.
Celtas en Transilvania

[dereita|miniatura|300px|Movementos dos celtas en Transilvania no [século -III.]]
Os **celtas en Transilvania** apareceron no período tardío da Cultura de La Tène (século -IV).
A escavación da gran necrópole de Apahida, Condado de Cluj, por S. Kovacs a comezos do século XX, revelou as primeiras evidencias da cultura celta en Romanía. O asentamento, que data entre o século -III e -II, é notable polos seus enterramentos de cremación e, sobre todo polos os vasos funerais.

A historia cronolóxica dos celtas de Transilvania pode ser investigada a partir dos achados arqueolóxicos de La Tène, pero case non hai rexistros antigos que permiten a reconstrución dos acontecementos políticos na zona. Os celtas exerceron goberno político-militar sobre Transilvania entre o século -IV e -II, e trouxeron con eles unha tecnoloxía máis avanzada, o ferro. Eles foron os responsables da difusión do roda de oleiro nunha área moito máis ampla da que ocupaban.

## Notas
Felis silvestris lybica

***Felis silvestris lybica*** é unha subespecie de gato montés que vive no norte de África, Península Arábiga e Oriente Medio, que segundo evidencias xenéticas, morfolóxicas e arqueolóxicas podería ser a orixe do gato doméstico, que foi desbravado hai de 9 000 a 10 000 anos na rexión do Crecente Fértil do Oriente Medio, coincidindo co desenvolvemento da agricultura e a necesidade de protección contra os roedores que se alimentaban do gran.

A cor da súa pelaxe vai do marrón area ao gris esbrancuxado, con listas negras no rabo e pelo máis curto cá subespecie europea, sendo tamén máis pequeno, mide de 45 a 75&nbsp;cm de longo, o seu rabo de 20 a 38&nbsp;cm e pesa entre 3 e 6,5&nbsp;kg.

## Notas
Resolución 67/19 da Asemblea Xeral das Nacións Unidas

A **resolución 67/19 da Asemblea Xeral das Nacións Unidas** acordou a admisión de Palestina como Estado observador non membro da Organización. Sen prexuízo dos dereitos xa adquiridos pola Organización para a Liberación de Palestina (OLP), o status de Palestina nas Nacións Unidas pasou de ser entidade non membro da Organización a Estado non membro, semellante á situación da Santa Sé. A resolución aprobouse o 29 de novembro de 2012 na 67.ª sesión da Asemblea Xeral, coincidindo co Día Internacional de Solidariedade co Pobo Palestino. A resolución aprobouse por unha ampla maioría da Aeamblea, aínda que contou con rexeitamento frontal do Estado de Israel, parte implicada no conflito árabe-israelí.

## Resultado 
thumb|300px|Votación dos Estados membros das Nacións Unidas respecto á admisión de Palestina como Estado observador non membro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Texto completo da resolucion das Nacións Unidas que concede o status de membro observador a Palestina (A/RES/67/19) (en castelán)
Fronte Islámica de Liberación Moura

miniatura|Rebelde da Fronte armado cunha metralladora M60.

A **Fronte Islámica de Liberación Moura** (en árabe : جبهة تحرير مورو الإسلامية, Jabhat Tahrir Mooroo al-Islamiyyah) é un grupo islamista sunnita fundado en 1978, resultante dunha escisión da Fronte de Liberación Nacional Moura, e activo no sur de Filipinas.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* FAS.org: Moro Islamic Liberation Front
* MILF Central Committee on Information Official Website
* The Moro Islamic Liberation Front (MILF) and Security in Southeast Asia 
* Moro Muslims engage US-Army: battles of Bud Dajo and Bud Bagsak 
* GR Nos. 183591, 183572, 183893, and 183951, The Province of North Cotabato v. Republic, October 14, 2008
*The Long Struggle to Silence the Guns of Rebellion: A Review of the Long and Winding Trail to the Elusive Peace Agreements by The CenSEI Report
Dioptro

Un **dioptro** é un sistema óptico formado por unha soa superficie que separa dous medios transparentes de distinto índice de refracción.

O concepto de *dioptro* é útil á hora de formular os principios básicos da óptica xeométrica, xa que calquera punto do dioptrio pode tomarse como eixe óptico do sistema.

O dioptro pode ser *plano* ou *esférico*, segundo sexa a superficie.

* Un **dioptro esférico** é unha superficie esférica que separa dous medios transparentes de diferente índice de refracción. O estudo do dioptrio esférico ten especial importancia na óptica xeométrica debido a que nos espellos e nas lentes, os compoñentes fundamentais dos instrumentos ópticos, a luz compórtase seguindo leis similares ás do *dioptro esférico*.

Segundo o signo do raio de curvatura, pódense distinguir dioptros esféricos *convexos*, r>0, e *cóncavos*, rn (\frac{1}{r}-\frac{1}{s}) = n' (\frac{1}{r'}-\frac{1}{s'}),

onde n e n' son os índices de refracción dos dous medios e *r* é o raio de curvatura do dioptro.

Unha lente pode construírse mediante a unión de dous dioptros de diferente ou igual curvatura. A ecuación de lentes delgadas dedúcese a partir da refracción da luz en dous dioptros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Dioptría
As aventuras de Jeremiah Johnson

***As aventuras de Jeremiah Johnson*** (en ) é un filme estadounidense dirixido por Sydney Pollack que se estreou en 1972. Baséase nos libros *Mountain Man* de Vardis Fisher e *Crow Killer* de Raymond W. Thorp Jr. e Robert Bunker. Estreouse en galego na TVG o 17 de abril de 2011.

## Sinopse 
Despois de desertar da guerra entre os Estados Unidos e México e farto da civilización, o soldado Jeremiah Johnson, decide deixalo todo e establecerse nas montañas xeadas. Alí, coa axuda dun vello cazador, terá que loitar para sobrevivir. Descubrirá a violencia dos indios que habitan esas terras e terá que defender a súa familia. Finalmente, a súa ira caerá sobre a tribo dos crow.

## Personaxes 
* Robert Redford como Jeremiah Johnson
* Will Geer como Bear Claw Chris Lapp
* Stefan Gierasch como Del Gue
* Delle Bolton como Cisne
* Josh Albee como Caleb
* Joaquín Martínez como Paints His Shirt Red
* Allyn Ann McLerie como Muller tola
* Paul Benedict como Reverendo Lindquist
* Jack Colvin como Tenente Mulvey
* Matt Clark como Qualen

## Galardóns e nomeamentos 
* 1972: Festival de Cannes: Nomeado á Palma de Ouro (mellor filme).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo
Hemo O

O **hemo O** é un tipo de grupo hemo asociado a proteínas, formado por un anel porfirínico cun átomo de ferro central. Está moi relacionado co hemo A, do que se diferencia en que ten un grupo metilo na posición 8 do anel en lugar do grupo formilo que presenta o hemo A. Non hai diferenza na cadea isoprenoide situada en posición 2, que é a mesma en ambos os dous.

O hemo O aparece en diversos organismos procariotas e eucariotas. O hemo O encontrado na bacteria *Escherichia coli* funciona de maneira similar ao hemo A dos mamíferos na redución do oxíxeno.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Hemo, Hemo A, Hemo B, Hemo C
* Hemoproteína

### Ligazóns externas 
* MeSH name - Heme O
* Morrison MS, Cricco JA, Hegg EL. The biosynthesis of heme O and heme A is not regulated by copper. Biochemistry. 2005 Sep 20;44(37):12554-63. PMID 16156667. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16156667.
* Khalimonchuk O, Kim H, Watts T, Perez-Martinez X, Winge DR. Oligomerization of heme o synthase in cytochrome oxidase biogenesis is mediated by cytochrome oxidase assembly factor Coa2. J Biol Chem. 2012 Aug 3;287(32):26715-26. doi: 10.1074/jbc.M112.377200. Epub 2012 Jun 5. PMID 22669974. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22669974
* W. Wu , C. K. Chang , C. Varotsis , G. T. Babcock , A. Puustinen , M. Wikstrom. Structure of the heme o prosthetic group from the terminal quinol oxidase of Escherichia coli. J. Am. Chem. Soc., 1992, 114 (4), pp 1182–1187. DOI: 10.1021/ja00030a009. Publication Date: febreiro 1992. http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja00030a009
* Tatsushi Mogi. Over-Expression and Characterization of Bacillus subtilis Heme O Synthase. The Journal of Biochemistry. Acepted, 31 de xaneiro de 2009. http://jb.oxfordjournals.org/content/145/5/669
Joseph Murray

**Joseph Edward Murray**, nado o 1 de abril de 1919 en Milford (Massachusetts) e finado o 26 de novembro de 2012 en Boston, (Massachusetts), foi un cirurxián e profesor estadounidense galardoado co Premio Nobel de Medicina no ano 1990.

## Traxectoria 
Realizou o primeiro transplante de órganos en humanos no ano 1954 en Boston, ó implantar un ril dun irmán xemelgo noutro, mais o paciente morreu once días despois porque o seu corpo rexeitou o órgano.

Tamén foi membro da Academia Pontificia das Ciencias dende o 30 de maio de 1996. Joseph faleceu o 26 de novembro de 2012 por mor dun fallo vascular cerebral.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Premio Nobel 
* Autobiografía en NobelPrize.org 
* Páxina de Joseph Edward Murray na Universidade de Harvard
Xogos Panafricanos

Os **Xogos Panafricanos** son unha competición deportiva modelada segundo os Xogos Olímpicos na que participan atletas dos países africanos organizado cada catro anos pola Asociación de Comités Olímpicos Nacionais Africanos desde 1965 e posúen o recoñecemento do Comité Olímpico Internacional como un evento multideportivo continental.
Parque Zoolóxico de Barcelona

O **Parque Zoolóxico de Barcelona** ou **Zoo de Barcelona** é un zoo de Barcelona situado no Parque da Ciutadella. Este lugar foi elixido porque os edificios do parque xa estaban dispoñibles logo da Exposición Universal de 1888. Foi inaugurado o 24 de setembro de 1892, coincidinco do día da Mercè, patroa da cidade. O Parque ten tres obxectivos: a conservación, a investigación e a educación. Os primeiros animais chegaron procedentes da colección privada de Lluís Martí i Codolar.

O zoo de Barcelona conta cunha das coleccións de animais máis importantes de Europa. Durante anos, concretamente desde 1966 ata o ano 2003 a estrela do Zoo foi o famoso Floco de Neve, único gorila albino coñecido.

En 2009 comezaron as obras de remodelación do Zoo situado na Ciutadella e as obras do novo Zoo Mariño, que desdobrará as instalacións dos hábitats terrestres e mariños.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do Zoo
Salvatore Cascio

**Salvatore Cascio**, nado o 8 de novembro de 1979 en Palazzo Adriano, Sicilia, é un actor italiano. Saltou á fama en 1988 ao interpretar a Salvatore Di Vita de neno en Cinema Paradiso.

## Obra 
### Longametraxes 
* 1988 - *Cinema Paradiso*, Giuseppe Tornatore.
* 1990 - ''C'era un castello con 40 cani*, Duccio Tessari.
* 1990 - *Stanno tutti bene*, Giuseppe Tornatore.
* 1990 - *Diceria dell'untore*, Beppe Cino.
* 1991 - *The Pope Must Die*, Peter Richardson.
* 1992 - *Jackpot*, Mario Orfini.

## Televisión 
* 1988 - *Il ricatto*.
* 2001 - *Il morso del serpente*, Luigi Parisi.
* 2005 - *Padre Speranza'', Ruggero Deodato.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Agnese Nano

**Agnese Nano**, nada o 5 de novembro de 1965 en Roma é unha actriz italiana.

## Traxectoria 
Saltou á fama en 1987, interpretando a *Elena* na película de Giuseppe Tornatore, Nuovo cinema Paradiso.
## Obra 
### Longametraxes 
* 1988 - *Domani accadrà*, Daniele Luchetti.
* 1988 - *Cinema Paradiso*, Giuseppe Tornatore.
* 1990 - *Faccione*, Christian De Sica.
* 1991 - *Barocco*, Claudio Sestrieri.
* 1991 - *Passi sulla luna*, Claudio Antonini
* 1992 - *Il ventre di Maria*, Memé Perlini.
* 1992 - *Adelaide*, Lucio Gaudino.
* 1993 - *E quando lei morì fu lutto nazionale*, Lucio Gaudino.
* 1993 - *Il lungo silenzio*, Margarethe von Trotta.
* 1995 - ''L'estate di Bobby Charlton*, Massimo Guglielmi.
* 2002 - *Assassini dei giorni di festa*, Damiano Damiani.
* 2003 - *Fate come noi*, Francesco Colizzi.
* 2004 - *Fino a farti male*, Alessandro Colizzi.
* 2006 - *La lunga ombra*, Jon Jost.
* 2006 - *Il mio miglior nemico*, Carlo Verdone.
* 2008 - *Miracle at St. Anna*, Spike Lee.
* 2008 - *L'amor cortese*, Claudio Camarca.
* 2009 - *Aria'', Valerio D'Annunzio.
* 2011 - *On/Off*, Mario Marasco.
* 2011 - ''Almeno tu nell'universo'', Andrea Biglione.
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
Perfil en IMdB
J. Hartwell Harrison

**John Hartwell Harrison**, nado o 16 de febreiro de 1909 en Clarksville (Virxinia) e finado o 20 de xaneiro de 1984 en Boston (Massachusetts), foi un médico estadounidense especializado en uroloxía.

## Traxectoria 
É principalmente coñecido por ser un dos membros clave do equipo médico pioneiro en facer un transplante de órganos en humanos. Tivo lugar en Boston no ano 1954 e foi un transplante de ril dun irmán xemelgo noutro, mais o paciente morreu once días despois porque o seu corpo finalmente rexeitou o órgano.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Joseph Murray
Consello Lexislativo Palestino

O **Consello Lexislativo Palestino** (ás veces referido ao **Parlamento Palestino**), o poder lexislativo da Autoridade Nacional Palestina, é unha unicamera con 132 membros, elixidos nos 16 distritos electorais en Cisxordania e Gaza. A sede do Consello Lexislativo Palestino está Rimal, Gaza.

As primeiras eleccións ao Consello tiveron lugar en 1996 e Fatah ocupou 49 dos 88 asentos. O Consello Lexislativo Palestino aprobou unha nova lei en xuño de 2005, incrementando o número de membros de 88 a 132, dos cales a metade son elixidos mediante un sistema de Representación proporcional e a outra metade por escrutinio maioritario plurinomial. Tiveron lugar unhas novas eleccións o 25 de xaneiro de 2006.

O Consello Lexislativo Palestino non puido gobernar debido a que algúns dos seus membros están presos por Israel, o Conflito entre Hamás e Fatah e o aprazamento indefinido das eleccións por parte dos dirixentes de Fatah.

O emblema utilizado polo Consello Lexislativo Palestino coñécese como "Aguia de Saladino."

A sede do Consello bombardeouna o exército israelí o 20 de novembro de 2012.

## Composición 
O Consello Lexislativo Palestino está formado principalmente por membros de Hamás (74) e de Fatah (45), aínda que tamén doutros partidos máis pequenos, FPLP (3), Partido do Pobo Palestino (1), FDLP (2), Iniciativa Nacional Palestina (2), Terceira Vía e 4 membros independentes.
250px|miniatura|esquerda|Composición do Consello palestino:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consello Lexislativo Palestino (Faixa de Gaza)  (en árabe)
* Consello Lexislativo Palestino (Cisxordania) (en árabe)
Breaking Wind

***Breaking Wind*** é un filme de humor estadounidense dirixido por Craig Moss que se estreou no 2012. Baséase na serie de filmes da saga *Twilight*. Está protagonizado por Heather Ann Davis, Eric Callero e Frank Pacheco.

Parodia creada polos responsables de *Date Movie*, *Epic Movie* e *Disaster Movie*.

## Personaxes 
* Heather Ann Davis como Bella
* Eric Callero como Edward
* Frank Pacheco como Jacob

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha na IMDb 
* Ficha en RottenTomatoes
A Lagoa, Vilaúxe, Chantada

**A Lagoa** é un lugar na parroquia de Vilaúxe, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. No ano 2011 tiña 17 habitantes segundo datos do INE e do IGE. deles 10 eran homes e 7 mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilaúxe 
### Parroquias de Chantada 
## Notas
Misa do Galo

A **Misa do Galo** é o nome dado nos países católicos á misa celebrada despois da cea de Noiteboa que comeza arredor das doce da noite do día 24 para o 25 de decembro.

## Orixe 
Parece estar relacionado co canto do galo que anuncia o día, simbolizando que nesa noite chega a luz que vence o príncipe das tebras, é dicir, o demo. Tamén hai unha lenda cristiá segundo a cal, na noite do 24 de decembro, un galo tería cantado e por ende anunciado a chegada do Mesías.

O Papa Sisto III introduciu no século IV a celebración en Nadal dunha vixilia nocturna, *tras canta-lo galo*, é dicir, a partir da medianoite, nun pequeno oratorio chamado *ad praesepium*, ante o presebe, situado tralo altar maior da Basílica de Santa María a Maior de Roma. Desa expresión temporal xorde o nome de *Misa do galo* á que se celebraba nese momento.

Dentro da celebración festiva desta data, inclúense bromas entre os fieis que asisten á misa, como cose-las saias de dúas mulleres que senten xuntas ou botar tinta na pía da auga bendita.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* O Nadal na cultura popular galega
Giuseppe Tornatore

**Giuseppe Tornatore**, nado o 27 de maio de 1956 en Bagheria, Sicilia, é un director, guionista e produtor de cine italiano.
## Traxectoria
Con tan só dezaseis anos foi capaz de poñer en escena textos de Luigi Pirandello e Eduardo De Filippo, máis tarde achegouse ao cine rodando documentais de gran valor artístico.

O éxito con máis sona da súa filmografía foi o filme *Cinema Paradiso*, a súa «ópera prima» en 35&nbsp;mm coa que gañou un Óscar e un Globo de Ouro.

Porén Tornatore decepcionou co filme *Están todos ben*, aínda que foron mellor as cousas en 1994 con *Pura formalidade*. En 1998 dirixe *A lenda do pianista no océano*, filme que pasou sen moita repercusión para a crítica. O seu filme *La Sconociuta* deu que falar á crítica de todo o mundo. O último filme *Baaria* que participou na Mostra de Venecia en 2009, evoca unha historia fortemente autobiográfica asentada na súa Sicilia natal, chea de preciosismo fotográfico que evoca escenas de naturalismo italiano de matiz político, porén, a crítica cinematográfica internacional botouna novamente por terra. A apatía sobre a fita agudizouse ao coñecerse o orzamento da mesma pola familia de Silvio Berlusconi, propietaria de Medusa Film. Porén Tornatore é unha referencia obrigada do cine italiano. Na súa longa andaina, leva acumulado premios coma o do Festival de Salerno, un Óscar e un Globo de Ouro.

No 2006 realizou o documental *Giuseppe Tornatore: un soño feito en Sicília*

## Obra
### Como director
* 1986 - *Il camorrista*
* 1988 - *Nuovo cinema Paradiso*
* 1990 - *Stanno tutti bene*
* 1991 - *La domenica specialmente*
* 1993 - *The King of Ads*
* 1994 - *Una pura formalità*
* 1995 - *Lo schermo a tre punte*
* 1995 - *O home das estrelas*
* 1996 - ''Ritratti d'autore*
* 1998 - *La leggenda del pianista sull'oceano*
* 2000 - *Malèna*
* 2006 - *La sconosciuta*
* 2009 - *Baarìa*
* 2010 - *L'ultimo gattopardo: Ritratto di Goffredo Lombardo*
* 2013 - *La migliore offerta*

### Como actor
* 2011 - *Leopoldo Trieste, un intruso nella fabbrica dei sogni*

### Como guionista
* 1984 - *Cento giorni a Palermo*, Giuseppe Ferrara.
* 1986 - *Il camorrista*
* 1988 - *Nuovo cinema Paradiso*
* 1990 - *Stanno tutti bene*
* 1994 - *Una pura formalità*
* 1995 - *Il grande Fausto, Alberto Sironi.
* 1995 - *Lo schermo a tre punte*
* 1995 - *O home das estrelas*
* 1998 - ''La leggenda del pianista sull'oceano*
* 2000 - *Malèna*
* 2006 - *La sconosciuta*
* 2009 - *Baarìa*
* 2009 - *Everybody's Fine*, Kirk Jones.
* 2010 - *L'ultimo gattopardo: Ritratto di Goffredo Lombardo*
* 2013 - *La migliore offerta*

### Como produtor
* 1997 - *Il figlio di Bakunin*, Gianfranco Cabiddu.
* 2000 - *Il manoscritto del principe*, Roberto Andò.

### Compositor BSO
* 1994 - *Una pura formalità*

### Editor
* 1994 - *Una pura formalità''

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*
Formariz

O topónimo **Formariz** pode referirse a:

;En Galiza
***Formariz**, lugar da parroquia de Cabalar, no concello da Capela;
***Formariz**, lugar da parroquia de Vilaúxe, no concello de Chantada;
***Formariz**, lugar da parroquia de Espasante, no concello de Ortigueira.

;Fóra de Galiza

;En Castela e León
***Formariz**, poboación do concello de Villar del Buey, na provincia de Zamora.

;En Portugal
***Formariz**, freguesía do concello de Paredes de Coura.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Mundín, Vilaúxe, Chantada

**Mundín** é un lugar na parroquia de Vilaúxe, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. Segundo o INE e o IGE en 2011 tiña quince habitantes (dez homes e cinco mulleres).
## Toponimia
O topónimo **Mundín** ten orixe no antropónimo de orixe xermánica  a partir da forma en xenitivo .

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilaúxe 
### Parroquias de Chantada 
## Notas
San Vicente, Vilaúxe, Chantada

**San Vicente** é un lugar na parroquia de Vilaúxe, do concello de Chantada, na comarca de Chantada, pertencente a provincia de Lugo. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 estaba deshabitado, o que supón unha diminución con respecto a 2011, cando tiña 2 habitantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilaúxe 
### Parroquias de Chantada 
## Notas