Motilidade

miniatura|200px|dereita|Moitas bacterias presentan motilidade por medio dun movemento flaxelar e poden ter máis dun flaxelo. Os diferentes tipos de disposición dos flaxelos bacterianos: A-Monotrico; B-Lofotrico; C-Anfitrico; D-Peritrico.

A **motilidade** é a capacidade dun organismo de moverse independentemente ou mover algunha das súas partes usando enerxía metabólica. Pode referirse á motilidade dun organismo enteiro, dunha célula (motilidade dos espermatozoides, dunha bacteria etc.) ou de partes dunha célula (motilidade das microvilosidades intestinais).

## Definicións 
A motilidade é a capacidade dun organimso de moverse independentemente usando enerxía metabólica, e está en contraposición á sesilidade, que é o estado do organismo que non posúe un medio de autolocomoción e que normalmente é inmóbil. 

O significado de motilidade e mobilidade é moi similar, pero diferéncianse en que **mobilidade** é a capacidade dun obxecto de ser movido, mentres que motilidade é a capacidade de moverse el por si mesmo.

A motilidade está determinada xeneticamente, pero pode ser afectada por factores ambientais como toxinas. O sistema nervioso e o musculoesquelético dos animais proporciona a maior parte da súa motilidade.

Ademais da locomoción animal, a maioría dos animais teñen motilidade, aínda que algúns teñen vaxilidade, descrita como locomoción pasiva. Moitas bacterias e outros microorganismos e organismos multicelulares son mótiles; algúns mecanismos para o fluxo de fluídos e órganos e tecidos son tamén considerados exemplos de motilidade, como a motilidade intestinal (que fai que se nos movan as tripas) ou en células e tecidos (motilidade das microvilosidades intestinais ou dos cilios de epitelios ciliados). Os animais mariños adoitan chamarse nadadores libres, e os organismos mótiles e non parasitos denomínanse de vida libre.

A motilidade inclúe a capacidade dun organismo de facer que se mova a comida ao longo do seu tracto gastrointestinal. Hai dous tipos de motilidade intestinal: peristalse e contraccións de segmentación. Esta motilidade débese á contracción de fibras de músculos lisos na parede do tracto gastrointestinal que mestura o contido luminal con varias secrecións e móveis desde a boca ao ano.

## Nivel celular 
[miniatura|O [citoesqueleto eucariota induce o movemento das células a través de líquidos ou sobre superficies, a división que orixina novas células así como guía o transporte de orgánulos polo interior da célula. Este vídeo captura os citoesqueletos tinguidos dun corte transversal dunha folla de *Arabidopsis thaliana*.]]
[miniatura|O espermatozoide é unha das células con motilidade do corpo humano, neste caso por medio de flaxelos. Outras móvense por movementos [ameboides.]]

Os elementos do citoesqueleto como os microfilamentos de actina do citoplasma e microtúbulos (do eixe de cilios e flaxelos) son responsables da maioría dos tipos de motilidade de toda a célula no seu conxunto ou de partes internas da mesma. A contracción muscular, que move todo o organismo depende tamén de filamentos citoesqueléticos contráctiles. Durante a formación dos tecidos no desenvolvemento embrionario, a curación de feridas e a resposta inmune son necesarios movementos orquestrados das células en determinadas direccións para chegaren a lugares específicos, que se denominan migración celular.

A nivel celular existen diferentes tipos de movemento:

* Motilidade flaxelar, é un movemento parecido ao natatorio dun flaxelo, que impulsa a célula. Obsérvase nos espermatozoides, propulsados polo batido regular do seu flaxelo, e noutros gametos, como os anterozoides de musgos e fentos, en protistas e en moitas bacterias, como, por exemplo, *E. coli*, que nada rotando helicoidalemtne un flaxelo procariota.
* Motilidade ciliar. O movemento dos cilios que rodean a célula permite aos protozoos ciliados nadar en medios líquidos. 
* Movemento ameboide, é un movemento de arrastre sobre un substrato baseado na emisión e retraemento de pseudópodos, que fai tamén posible a natación en medios líquidos
* Motilidade de escorregamento. Típico dalgunas bacterias dos grupos das cianobacterias, mixobacterias, *Cytophaga*, flavobacterias e micoplasmas. Móvense en medios sólidos sen utilizar cilios nin flaxelos. O mecaniso é moi variado, dependendo do tipo de bacteria.
* Motilidade de enxameamento (*swarming*). Algunhas bacterias presentan un comportamento consistente en xuntarse formando agregados, para o cal se desprazan cando se produce a percepción do quórum. Poden facelo por medio de flaxelos ou movemento a tiróns.
* Motilidade a tiróns ou sacudidas (*twitching*), unha forma de motilidade usada por bacterias para reptar sobre superficies usando uns filamentos con forma de ganchos chamados pili de tipo IV. Por exemplo, en *Pseudomonas aeruginosa*.
* Filopodios, permiten o movemento e crecemento do cono de crecemento axonal en neuronas.
Non obstante, hai moitas células que non son mótiles, como as das bacterias *Klebsiella pneumoniae* e *Shigella*, e outras son inmóbiles en certas circunstancias, como *Yersinia enterocolitica* cando está a 37&nbsp;°C.

## Movementos 
Os eventos percibidos como movementos poden estar dirixidos:
* ao longo dun gradiente químico (quimiotaxe)
* ao longo dun gradiente de temperatura (termotaxe)
* ao longo dun gradiente de luz (fototaxe)
* ao longo das liñas dun campo magnético (magnetotaxe)
* ao longo dun campo eléctrico (galvanotaxe)
* ao longo da dirección da forza da gravidade (gravitaxe)
* ao longo dun gradiente de rixidez (durotaxe)
* ao longo dun gradiente de sitios de adhesión celular (haptotaxe)
* ao longo doutras células ou biopolímeros.

## Notas