Dulce Chacón Gutiérrez

*Para a artista e ilustradora mexicana ver* Dulce Chacón (ilustradora).
**Dulce Chacón Gutiérrez**, nada en Zafra, Badaxoz, o 3 de xuño de 1954 e finada en Burlete, Madrid, o 3 de decembro de 2003, foi unha escritora e poeta española. O tema central da súa obra é a represión franquista, e de maneira especial a situación das mulleres durante ese período. Comprometida socialmente, pertenceu a varias asociacións, entre outras: á Asociación de Mujeres contra la Violencia de Género, á Asociación de Mujeres Contra la Guerra, á Plataforma de Cultura contra la Guerra, estas dúas últimas en relación coa Invasión de Iraq no 2003. Diversos colexios e institutos, así como premios literarios levan o seu nome como homenaxe á súa figura. Era irmá xemelga da tamén escritora Inma Chacón.

## Traxectoria vital e literaria 
Nada en Zafra, no seo dunha familia podente e conservadora "aristócrata, de dereitas e do bando nacional", nas súas propias palabras. O seu pai, Antonio Chacón, foi alcalde de Zafra durante a ditadura de Franco e tamén unha persoa ilustrada con inquietudes literarias, posto que escribía (co pseudónimo "Hache") e lía poesía á súa familia, o que espertou a vocación literaria da moza Dulce Chacón.

Cando contaba só 11 anos de idade, o seu pai morreu. Un ano máis tarde, a súa nai, María Gutiérrez, foise a vivir con toda a familia a Madrid, onde viviría dende entón. Dulce e Inma, a súa irmá xemelga, foron estudar a un internado. Foi alí onde Chacón comezou a escribir poesía, nun esforzo por evadirse das difíciles circunstancias persoais que estaba a vivir. Das lecturas da súa adolescencia, foron os poetas Celan, Rilke, César Vallejo e José Anxo Valente os que deixaron maior pegada no seu estilo poético.

Aínda que comezou a escribir moi pronto, non publicou o seu primeiro libro, o poemario *Querrán ponerle nombre*, até 1992. Seguiríanlle outras dúas obras poéticas, &nbsp;*Las palabras de la piedra* (1993) e *Contra el desprestigio de la altura* (1995). Por esta última gañou o seu primeiro premio, o Ciudad de Irún. José Saramago cualificouna de "dura pero necesaria". Un ano despois publicou a súa segunda novela, *Blanca vuela mañana*. 1998 foi un ano de moita intensidade: publicou *Matadora*, unha biografía de Cristina Sánchez, a primeira muller toureiro española; tamén estreou a súa primeira obra teatral, *Segunda mano*; e publicou a súa terceira novela, *Háblame, musa, de aquel varón*. Nesta, retoma *algún* dos temas de *Algún amor que no mate*, como é a violencia doméstica, abordando tamén outras formas de intolerancia, como a xenofobia. Con *Háblame*, Chacón pechaba unha triloxía sobre a incomunicación na parella. A novela, que obtivo o galardón, estaba dedicada a Antonio Chacón, o pai de Dulce. O título foi un "agasallo" do escritor Julio Llamazares.

A súa seguinte novela foi &nbsp;*La voz dormida,* publicada en 2002. Chacón tardou catro anos en completala, comezando a reunir material incluso antes da publicación de *Matar al ángel e* *Cielos de barro*. Nela, Dulce Chacón continuou abordando os difíciles anos da posguerra, novelando os testemuños, recollidos en entrevistas por toda España, de mulleres vítimas da represión franquista durante os anos corenta. A novela obtivo o premio Libro do Ano 2003, outorgado polo Gremio de Libreiros de Madrid. En 2002, estreouse a adaptación teatral de *Algún amor que no mate*, realizada pola propia Chacón. En 2003 publicou outro poemario, *Cuatro gotas*.

A carreira de Dulce Chacón truncouna a súa prematura morte. Faleceu o 3 de decembro de 2003, vítima dun cancro de páncreas que lle diagnosticaron un mes antes e que se estendeu ao fígado. As súas cinzas foron depositadas na súa localidade natal, xunto aos restos mortais do seu pai, Antonio Chacón. Parte das súas cinzas foron esparexidas nas montañas del Torno, un pequeno pobo do Valle del Jerte (Cáceres). Deixaba marido, dúas fillas e un fillo., onde nos primeiros meses da guerra, tras a toma da cidade polos sublevados, o 8 de agosto de 1936, unhas duascentas cincuenta persoas foron asasinadas polas novas autoridades. A localidade tiña 7.000 habitantes e, tralo estalido da guerra, ningún dereitista foi asasinado antes da entrada das tropas sublevadas. A causa das vítimas do franquismo foi unha das súas prioridades, e sempre mantivo que o rancor derivado da violencia política durante a guerra civil e o franquismo segue enquistado, ao non ser exposto á luz pública. O seu lema respecto diso era "nin rancor nin esquecemento". Tamén declarou que "a reconciliación real aínda non chegou, porque aínda non se produciu esa conversación. Ouvimos a versión dos vencedores, agora temos que ouvir aos vencidos". Ademais, pertenceu á asociación *Mujeres contra la Violencia de Género*.

## Recoñecementos 
miniatura|196x196px|Rúa na cidade de Sevilla.

A súa cidade natal concedeu a Dulce Chacón a distinción de filla predilecta da localidade a título póstumo, o 17 de febreiro de 2005. Tamén deu o seu nome a unha praza e instituíu un premio de narrativa española co seu nome. En 2003, a localidade madrileña de Brunete, onde vivía Dulce Chacón, convocou o *Premio Literario de Novela Corta Dulce Chacón*. O salón de actos de Tocina (Sevilla) leva o seu nome. Tamén un Colexio Público na localidade madrileña de Fuenlabrada, outro na localidade de Rivas Vaciamadrid, e outro na cidade estremeña de Cáceres. A biblioteca principal da Universidade Europea de Madrid tamén leva o seu nome. Tamén no 2005, inaugurouse en Parla o Auditorio Dulce Chacón, que alberga un club social para a terceira idade, un teatro, sás para reunións de veciños e unha biblioteca, entre outras cousas.

En 2009, Barricada publicou o libro-CD *La tierra está sorda* con 18 cancións relacionadas coa represión franquista. Segundo declarou Enrique Vilarreal «El Drogas», líder do grupo, foi a lectura de *La voz dormida* o que lle impulsou a crear o libro-CD. Algunhas das cancións inspíranse directamente nos testemuños recollidos e novelados por Chacón. Barricada presentou o traballo en Zafra o 19 de marzo de 2010.

## Obra 
### Poesía 
* 1992, *Querrán ponerle nombre*
* 1993, *Las palabras de la piedra*
* 1995, *Contra el desprestigio de la altura*, premio Cidade de Irún.

### Biografías 
* 1998, *Matadora*

## Notas