open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bufo

|-----
! bgcolor="pink" | Familias
|-----
| &nbsp;&nbsp;Strigidae&nbsp;Tytonidae
|}

Un **bufo** é calquera das máis de 200 especies de aves de rapina nocturna solitaria da orde dos Strigiformes. Os bufos xeralmente cazan pequenos mamíferos, insectos e outras aves, aínda que algunhas especies especialízanse na caza de peixes. Están distribuídos por todos os continentes, excepto na Antártida e a maior parte de Groenlandia, e nalgunhas illas remotas.

Os bufos teñen grandes ollos e orellas que miran para adiante, un bico aquilino e un rechamante círculo de plumas ao redor dos seus ollos chamado *disco facial*. Aínda que os bufos teñen visión binocular, os seus ollos están fixos no seu lugar e teñen que xirar toda a súa cabeza para ver cara a outra dirección.

Moitos bufos poden cazar en total escuridade guiándose polo son. O seu disco facial axuda a dirixir o son producido por roedores cara aos seus oídos. Moitas especies posúen plumas suaves que lles permiten voar sen facer ruído, e desta forma oír os ruídos ou os zunidos que se producen no chan.

A pesar da súa aparencia, os bufos están máis directamente relacionados coas aves da orde dos Caprimulxiformes que cos falcóns e outros predadores diúrnos (Falconiformes).

Os ovos de bufo son brancos e case esféricos. Os seus niños constrúenos rudimentariamente e poden estar situados en árbores, en tobos, en alpendres e covas.

## Mitoloxía 
150px|miniatura|esquerda
Os bufos asóciánse tradicionalmente coa sabedoría e a deusa Atenea, aínda que os corvos e outras aves comúns son máis intelixentes.

Hades raptou a Perséfone e levouna ó inframundo para facela a súa esposa. A nai dela, Deméter, esixiulle a Zeus que o obrigara a devolverlla e Hades tivo que aceptar, pero Ascálafo, fillo de Aqueronte, un dos ríos do Hades, declarou tela visto comer varios grans de granada e, como ninguén que probara a comida dos mortos podía volver ó mundo dos vivos, Perséfone tivo que quedar no Hades. Ó final pactouse que podía regrasar ó Olimpo dúas partes do ano mentres que a terceira parte o pasara no Hades. Pero Deméter, en castigo á súa delación, converteu a Ascáfalo en bufo . Para Ovidio, foi a mesma Perséfone quen o transformou en bufo mollándoo coa auga do río Flegetonte.

Os romanos considerábannos aves funerarias debido ás súas actividades nocturnas e por teren os seus niños en lugares pouco accesíbeis, polo que ver un bufo polo día considerábase de mala sorte.

Na cultura xaponesa os bufos son símbolos da morte e ver un tamén é agoiro de mala sorte. O mesmo ocorre na cultura romanesa, e escoitar o son producido polos bufos é unha indicación de que alguén vai morrer na veciñanza, debido a que o son é parecido a un laído.

O día 4 de agosto celébrase o *Día Internacional do Bufo*, co obxectivo de visibilizar a importancia de conservar estas aves rapaces.

## Notas
Estados dos Estados Unidos de América

Os **Estados Unidos de América son unha federación de 50 estados** máis algunhas outras entidades cunha extensión total duns dez millóns de km2. Estes estados distribúense case na súa totalidade en América do Norte, agás Hawai, que se atopa no medio do océano Pacífico e xeograficamente en Oceanía.

A cidade de Washington, no chamado Distrito de Columbia, é a sede do goberno federal.

Catro dos estados teñen o nome oficial de Commonwealth: Kentucky, Massachusetts, Pensilvania e Virxinia. Texas e California empregan oficialmente, por veces, o nome de República.

## Historia 
No tempo da declaración de independencia de Gran Bretaña en 1776 as Trece Colonias convertéronse en 13 estados soberanos, que se converteron en 14 coa formación da República de Vermont en 1777. Coa adopción dos artigos da Confederación o 15 de novembro de 1777, os 13 estados convertéronse nunha confederación. En 1791 entrou Vermont. Hawai e Alasca foron os últimos estados en incorporarse en 1959.

## Estados 
### Mapa interactivo 
### Listaxe 
miniatura|300px|Etimoloxía dos nomes dos estados
miniatura|300px|Orde de incorporación dos estados

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de estados dos Estados Unidos de América por poboación
* Lista de estados dos Estados Unidos de América por densidade da poboación
* Lista dos estados dos Estados Unidos de América por área
* Lista das maiores cidades dos estados dos Estados Unidos de América
* Lista de bandeiras dos Estados Unidos de América

### Ligazóns externas 
* States by population, organized alphabetically: US Census 
* Like above, but with areas, densities and more
Manuel Aznar Zubigaray

**Manuel Aznar Zubigaray**, nado en Etxalar (Navarra) en 1894 e finado en Madrid en 1975, foi un xornalista, político e diplomático español. Foi o avó de José María Aznar.

## Traxectoria 
En 1912 comezou a colaborar no xornal integrista *Tradición Navarra*. En 1913 estableceuse en Bilbao e traballou na redacción do xornal nacionalista, *Euzkadi* e na revista cultural *Hermes*. Durante a primeira guerra mundial escribiu crónicas bélicas co alcume de Gudalgai. En 1914 estreou o drama *El jardín del mayorazgo*. En 1916 afiliouse ao Partido Nacionalista Vasco. Foi correspondente en Marrocos, onde fixo amizade con Francisco Franco Bahamonde. En 1918 accedeu á dirección do xornal madrileño El Sol. En 1922 marchou a Cuba, onde dirixiu *El País* e *Diario de la Marina*. Co comezo da Segunda República volveu a Madrid e dirixiu de novo *El Sol*, afiliouse ao Partido Republicano Conservador e dirixiu a súa campaña electoral de 1933.

Tras a sublevación de Franco marchou a París e logo a Burgos e traballou como propagandista e cronista militar. En 1940 publicou *Historia militar de la Guerra de España (1936-1939)* e uns anos despois *Historia de la Cruzada (1943–1944)*.

Dirixiu *Diario Vasco*, a axencia de noticias EFE (1958) e *La Vanguardia* (1960-1964). Fundou a revista *Semana* e foi procurador en Cortes.

Embaixador diante a ONU entre 1964 e 1967, foi tamén embaixador en Marrocos, Arxentina e a República Dominicana e ministro plenipotenciario nos Estados Unidos.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* ANASAGASTI, Iñaki ; ERKOREKA, Josu. *Dos familias vascas: Areilza-Aznar*. Madrid: FOCA, 2003. ISBN 84-95440-52-0.
### Ligazóns externas 
* El abuelo del presidente: AZNAR FUE DEL PNV
Christopher Tolkien

**Christopher John Reuel Tolkien**, nado en Leeds, Inglaterra, o 21 de novembro de 1924 e finado en Draguignan o 15 ou 16 de xaneiro de 2020, foi mellor coñecido como o fillo do escritor John Ronald Reuel Tolkien, do que era o segundo fillo máis vello, e mais como o editor da maior parte do traballo do seu pai, publicado de maneira póstuma.

## Traxectoria 
### Os Tolkien: pai e fillo 
Tolkien pai escribiu moitísimo material vinculado á mitoloxía da Terra Media, que non foi publicado mentres vivía; aínda que orixinalmente a súa intención era publicar *O Silmarillion* xunto con *O Señor dos Aneis*, e xa había partes moi desenvolvedas, morreu en 1973 deixando o proxecto inconcluso.

Christopher foi sempre parte da audiencia crítica da fición do seu pai, primeiro como neno, escoitando as historias de Bilbo Bulseiro, e logo como un adolescente e novo adulto, retroalimentando o seu pai en *O Señor dos Aneis* durante os últimos anos da súa xestación, e incluso participando nos debates literarios dos Inklings. O propio Christopher asignouse a tarefa de interpretar os, a miúdo, confusos mapas da Terra Media, co fin de xerar as versións mostradas nos libros. Christopher redebuxou o mapa principal a finais dos 70, para aclarar as letras e corrixir algúns erros e omisións.

Posteriormente, o fillo seguiu os pasos do pai, converténdose en lector e titor de Lingua inglesa na Universidade de Oxford.

### Morte do pai 
Tras a morte do seu pai, Christopher púxose a organizar todas as notas do seu pai, algunhas das cales estaban escritas en vellos recortes de papel. Moito do material estaba escrito á man, con frecuencia un simple esbozo estaba escrito sobre outro esbozo anterior, e os nomes das personaxes cambiaban continuamente entre o comezo e o fin do mesmo texto. Descifrar isto foi unha ardua tarefa, e talvez só alguén coa proximidade ao autor que posuía Christopher, e tan coñecedor na evolución das historias, podía facer que todo concordase. Aínda así, Christopher admitiu que moitas veces tivo que adiviñar o que o seu pai quixo dicir.

Non obstante, ao traballar con Gui Gavriel Kay, puido publicar *O Silmarillion* en 1977, seguido dos *Contos inconclusos de Númenor e a Terra Media* en 1980, e os doce volumes de *The History of Middle-earth*, entre 1983 e 1996.

## Notas
Terra Media

A **Terra Media** son as terras 'mortais' ficticias onde transcorren algunhas das historias de J. R. R. Tolkien, diferentes de Aman ou as *Terras Imperecedoiras*, onde viven os Valar xunto á maioría dos Altos Elfos. A orixe do termo é unha tradución do *middel-erde* en inglés medio, que evolucionou do *middangeard* do inglés antigo.

Tolkien dixo que a súa Terra Media é a nosa Terra, pero nun período dun pasado ficticio, estimando a fin da Terceira Idade en aproximadamente 6.000 anos antes do século XX.

A historia da Terra Media de Tolkien está dividida en varias idades. O conto longo *O Hobbit* e practicamente a totalidade d'*O Señor dos Aneis* narran exclusivamente acontecementos do final da Terceira Idade e este remata co inicio da Cuarta Idade, mentres que *O Silmarillion* trata principalmente sobre a Primeira Idade.

[miniatura|Mapa esquemático do noroeste da [Terra Media á fin da Terceira Idade.|centro|300x300px]]
## Períodos Históricos 
# Anos das Lámpadas.
# Anos das Árbores.
# Anos do Sol.
## Primeira Idade.
## Segunda Idade.
## Terceira Idade.
## Cuarta Idade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Arda
### Ligazóns externas 
* Enciclopedia de Arda 
* TolkienWiki 
* Mapa da *Terra Media* con Google Maps
Josep Bertran i Musitu

**Josep Bertran i Musitu**, nado en Montpellier en 1875 e finado en Barcelona o 11 de marzo de 1957, foi un político catalán.

## Traxectoria 
Fillo de Josep Bertran i Ros, que fora alcalde de Barcelona. Dirixente da *Lliga Regionalista*, foi deputado nas Cortes e subsecretario de finanzas. No ano 1922 foi durante uns meses ministro de Xustiza.

En 1936 organizou o servizo de espionaxe franquista en Cataluña, denominado Servizo de Información da Fronteira do Norte de España (SIFNE), que logo de se unificar co SIN (Servizo de Información Nacional) pasou a denominarse Servizo de Información e Policía Militar (SIPM).
## Obra
**Experiencias de los servicios de Información del Nordeste de España (S.l.F.N.E.) durante la guerra* (1940)
Arda

**Arda** é un territorio ficticio do legendarium de J. R. R. Tolkien, no que se desenvolven a meirande parte dos acontecementos narrados na súa obra de ficción. **Arda** forma parte de Eä (o universo de Tolkien), é o equivalente ficticio da Terra e está formada á súa vez por varios mares, océanos e continentes, entre os que se inclúen a Terra Media e Aman. Arda foi creada, xunto co resto de Eä, coa música dos Ainur para os fillos de Ilúvatar (isto é, elfos e humanos).

## Visión xeral 
Orixinalmente era un mundo plano, cuxos continentes estaban rodeados por un poderoso océano, Ekkaia ou Mar Circundante, e separados por Belegaer, chamado o Gran Mar. Na Primeira Idade, na área do noroeste da Terra Media estendíase o país de Beleriand, mais este foi destruído durante a Guerra da Cólera. Ao sur e ao leste da Terra Media estaba o continente da Terra Escura e ao leste o da Terra do Sol.

Na Segunda Idade, Númenor foi levantado no Gran Mar para os Edain. Esta illa existiu durante a maior parte da Segunda Idade, mais foi destruída como resultado do orgullo dos numenorianos ao desafiaren a Prohibición dos Valar de navegar a Aman no oeste.

Despois da destrución de Númenor, Arda foi feita redonda. Aman foi extraído do mundo, de maneira que só o podían atinxir os elfos, seguindo o camiño recto que lles foi concedido. Ao tempo, novas terras e continentes foron creados.

Un pouco antes da caída de Númenor, un pequeno grupo de homes (liderados por Elendil, e os seus fillos Isildur e Anárion), escapou da destrución próxima e asentouse no oeste da Terra Media, formando así os reinos de Gondor (cerca do reino de Sauron (Mordor)) e Arnor (cerca dos Reinos Elfos dos Portos Grises e Valfendido). Estes reinos de elfos e homes loitaron contra a maldade de Sauron durante toda a Terceira Idade.

A fin da Terceira Idade ocorreu pola caída de Sauron e a destrución do Anel no Monte do Destino. A Cuarta Idade comezou con grande esperanza de man dos dúnedain que vían a Aragorn, o novo rei de Gondor, como o fundador da Era dos homes.

Co devir dos séculos, Arda chegaría a ser o planeta Terra tal cal o coñecemos hoxe.

## Habitantes 
# Elfos
# Homes
# Ents (e Cuornos)
# Wargos
# Orcos
# Troles
# Hobbits
# Ananos
# Maiar
# Valar
# Nazgûl

## Xeografía 
# Aman
# Terra Media
# Terra Escura
# Terra do Sol
Diabetes

A **diabetes** é un grupo de enfermidades caracterizadas por unha excesiva secrección de urina (poliúria), así como por sede (polidpsia) e fame (polifaxía) intensas.

O termo **diabetes** emprégase en dous tipos de enfermidades bastante diferentes:

A máis común é a Diabetes mellitus que inclúe a diabetes tipo 1 (diabetes infantil), a tipo 2 (inicio en adulto) e a diabetes xestacional (diabetes durante a gravidez), e outra menos común que é a diabetes insípidus.

## Día Mundial da Diabetes 
Celébrase o 14 de novembro, data na que naceu Frederick Banting, quen descubriría a insulina en 1921. A celebración foi promovida pola Federación Internacional da Diabetes e mais a Organización Mundial da Saúde en 1991, preocupados polo alarmante aumento dos casos de diabetes no mundo. Pero non foi ata 2006 cando a ONU aprobou a Resolución que establecía esa data para celebrar o *Día Mundial da Diabetes* https://www.fundaciondiabetes.org/diamundial/328/que-es-el-dia-mundial-de-la-diabetes.
Marasmo

O **marasmo** é a desnutrición proteico-calórica de tipo seco, ou sexa, é unha desnutrición por falta de calorías e proteínas nun paciente moi magro e deshidratado. Esta condición resulta da fame por falta case total de alimentos. Como tratamento encóntrase unha dieta con proteínas de alto valor biolóxico e mais as calorías adecuadas para que aproveite o nitróxeno presente na proteína.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Kwashiorkor
* Nutrición
Táboa de divisores

[miniatura|250px|Esquema do número de divisores dos enteiros entre 1 e 1000. Os [número altamente composto|números altamente compostos aparecen en letra **grosa**.]]
Un **divisor** dun número enteiro *n* é un enteiro *m* para o que *n*/*m* é tamén enteiro (que necesariamente será tamén divisor de *n*). Por exemplo, 4 é divisor de 28 porque 28/4&nbsp;=&nbsp;7 (e 7 é tamén divisor de 28).

Se *m* é divisor de *n* tamén o é &minus;*m*. A táboa só lista divisores positivos.

## Clave da táboa 
A táboa seguinte dá os divisores dos números entre 1 e 1000.

**d*(*n*) é o número de divisores positivos de *n*, incluíndo 1 e *n*.
*σ(*n*) é a súma de todos os divisores positivos de *n*, incluíndo 1 e *n*.
**s*(*n*) é a suma dos divisores propios de *n*, que non inclúen *n*. Polo tanto, *s*(*n*)&nbsp;=&nbsp;σ(*n*)&nbsp;&minus;&nbsp;*n*.

### Observacións 
*Un número é perfecto se é igual á suma dos seus divisores propios, é dicir, *s*(*n*)&nbsp;=&nbsp;*n*. Os únicos números perfectos entre 1 e 1000 son 6, 28 e 496.
*Dous números son amigos se a suma dos divisores propios dun deles coincide co outro e viceversa. O concepto pode xeneralizarse a conxuntos de máis de dous números (números sociábeis). Os únicos números amigos menores que 1000 son 220 e 284.
*Un número é defectivo se é maior cá suma do seus divisores propios, é dicir, *s*(*n*)&nbsp;&lt;&nbsp;*n*.
*Un número é abundante se é menor cá suma do seus divisores propios, é dicir, *s*(*n*)&nbsp;&gt;&nbsp;*n*.
*Un número primo só ten 1 e el mesmo como divisores, polo que *d*(*n*)&nbsp;=&nbsp;2. Os números primos son sempre defectivos, porque *s*(*n*)=1
Kwashiorkor

O **Kwashiorkor** é a desnutrición de quen non inxire dabondo proteínas, pero que recibe algunha caloría na forma de fariñas de baixo poder nutricional. O nome, de orixe africana, refírese ao feito de que a doenza sófrea o fillo máis vello despois do seu desmame precoz co nacemento dun irmán máis novo. Como o máis vello pasa a recibir unha dieta pobre en proteínas, el mantén o peso mais tende ao edema. Ao contrario do marasmo, coñécese como desnutrición húmida. O tratamento consiste nunha dieta equilibrada de proteínas e calorías.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Marasmo
*Nutrición
Francesc Cambó

dereita|miniatura|Francesc Cambó
**Francesc Cambó i Batlle**, nado en Verges (provincia de Xirona) o 2 de setembro de 1876 e finado en Buenos Aires o 30 de abril de 1947, foi un político catalán, fundador e líder da Lliga Regionalista.
## Traxectoria 
### Formación 
Estudou dereito e filosofía e letras na Universidade de Barcelona. En 1901 foi un dos fundadores da Lliga Regionalista e foi elixido concelleiro do concello de Barcelona. Deputado nas Cortes entre 1907 e 1910, na súa actividade política defendeu a adopción dun estatuto de autonomía para resolver o problema catalán, aínda que acabou aceptando a Mancomunidade catalá como solución de compromiso.

Tras a morte de Enric Prat de la Riba en 1917, Cambó converteuse no líder da Lliga e foi ministro en dous gobernos conservadores, en 1918 ministro de fomento e en 1921 ministro de finanzas, nos dous casos con Antonio Maura como presidente do goberno.

Nas eleccións de 1931 non conseguiu acceder ao Parlamento e marchou ao estranxeiro ata que en 1933 logrou unha acta de deputado, que non revalidou en 1936. Cando estoupou a Guerra civil española atopábase no estranxeiro e aínda que inicialmente non estaba a favor dos militares sublevados, rematou axudándoos por temor a que se establecese unha república prosoviética de gañaren os republicanos, e chegou a financiar con importantes sumas ao bando franquista.

### Posguerra 
Tras a guerra viviu en Suíza, os Estados Unidos e a Arxentina. Cambó fixo de mecenas de numerosas actividades artísticas e culturais. Destaca a creación en 1922 da Fundación Bernat Metge, que traduciu ao catalán numerosos textos clásicos gregos e latinos. Tamén escribiu algúns libros como *Les Dictadures* (1929) e *Per la concòrdia* en 1930.
Estudantes Revolucionarios Galegos

**Estudantes Revolucionarios Galegos** (**ERGA**) foi unha organización estudantil nacionalista de esquerdas, activa entre 1972 e 1988.

## Historia 
Fundouse a iniciativa da UPG, nun clima de tensión tras folgas na Universidade de Santiago de Compostela e o asasinato impune, por parte dun policía de paisano, do estudante de Outes José María Fuentes o 4 de decembro de 1972. 

Encargóuselle a Manuel Mera, que acababa de chegar da Arxentina e alí tivera experiencia na organización universitaria do grupo maoísta Vanguardia Comunista, a tarefa de artellar unha organización que agrupase o estudantado universitario e de secundaria. En Santiago de Compostela, coa axuda de simpatizantes da UPG, logrou captar un feixe de universitarios procedentes de todo o país e conseguiu a incorporación dalgúns militantes do Movimiento Comunista da Coruña, entre eles Elvira Souto. Aos poucos meses o núcleo de ERGA chegou aos 40 militantes, entre eles Anselmo López Carreira, Alfredo Suárez Canal e Chus Pato. 

En 1976 celebrou a súa primeira asemblea e en 1977 a segunda. En xaneiro de 1978 organizouse o I Congreso, ao que asistiron 1.000 delegados, e elixiuse unha dirección da que formaban parte Xulio Ríos e Xosé Miranda. Cando se formou o Bloque Nacionalista Galego en 1982, ERGA integrouse nel.

ERGA tiña como órgano de expresión o boletín *Lume* que editou o seu primeiro número en febreiro de 1973. Estudantes Revolucionarios Galegos constituíu a primeira organización de masas do nacionalismo tras a guerra civil. Conseguiu ampla presenza na universidade e nos institutos galegos e forneceu á UPG dirixentes e cadros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*VVAA (1997): *ERGA, un lume que prendeu *. Compostela: Comités Abertos de Faculdade.
### Ligazóns externas 
* *50 aniversario de ERGA* (2022) Fundación Galiza Sempre.
Lista de concellos de Málaga

**Lista de concellos da provincia de Málaga**:

* Alameda
* Alcaucín
* Alfarnate 
* Alfarnatejo
* Algarrobo 
* Algatocín
* Alhaurín de la Torre 
* Alhaurín el Grande
* Almáchar
* Almargen
* Almogía
* Álora 
* Alozaina
* Alpandeire 
* Antequera
* Árchez
* Archidona
* Ardales
* Arenas
* Arriate 
* Atajate
* Benadalid
* Benahavís
* Benalauría
* Benalmádena 
* Benamargosa
* Benamocarra 
* Benaoján
* Benarrabá
* Campillos
* Canillas de Aceituno 
* Canillas de Albaida 
* Cañete la Real
* Carratraca
* Cartajima
* Cártama
* Casabermeja
* Casarabonela
* Casares
* Coín 
* Colmenar
* Comares
* Cómpeta 
* Cortes de la Frontera
* Cuevas Bajas
* Cuevas de San Marcos 
* Cuevas del Becerro
* Cútar 
* El Borge
* El Burgo
* Estepona 
* Faraján
* Frigiliana
* Fuengirola
* Fuente de Piedra
* Gaucín 
* Genalguacil
* Guaro
* Humilladero
* Igualeja
* Istán
* Iznate
* Jimera de Líbar
* Jubrique
* Júzcar
* Macharaviaya
* Málaga
* Manilva
* Marbella 
* Mijas
* Moclinejo
* Mollina 
* Monda
* Montejaque
* Nerja 
* Ojén
* Parauta
* Periana 
* Pizarra
* Pujerra
* Rincón de la Victoria
* Riogordo
* Ronda
* Salares
* Sayalonga
* Sedella 
* Sierra de Yeguas
* Teba
* Tolox
* Torremolinos 
* Torrox
* Totalán
* Valle de Abdalajís
* Vélez-Málaga
* Villanueva de Algaidas
* Villanueva de la Concepción
* Villanueva de Tapia 
* Villanueva del Rosario
* Villanueva del Trabuco
* Viñuela
* Yunquera

## Notas
Portonovo, Adina, Sanxenxo

**Portonovo** é unha das dúas vilas do concello de Sanxenxo, xunto coa capital do concello, e o segundo núcleo en número de habitantes (en 2016). Segundo datos datos do IGE, tiña 2.161 habitantes en 2016 (1.075 mulleres e 1.086 homes), o que representa un leve pero continuado descenso respecto a anos anteriores: 2.184 habitantes en 2009 e 2.213 en 2008.

Está situado na parroquia de Adina, coa que normalmente se identifica. Actualmente están integrados, total ou parcialmente, no casco urbano da vila os lugares de Barbeito, Vista Alegre e Canelas.

Portonovo foi concello de seu trala reorganización territorial de 1833, xunto ós concellos de Sanxenxo e Dorrón, pero en 1835 unificáronse nun só concello, con capitalidade en Padriñán, á que pertenxe o lugar de Sanxenxo.

A súa actividade económica baséase historicamente na pesca, cun gremio de mareantes de especial relevancia durante a idade Media. Froito desta gran tradición pesqueira, conta cunha confraría de pescadores, inaugurada no ano 1924 (por Castelao), así como un importante porto pesqueiro recentemente ampliado e unha moderna lonxa, reformada en 2014.

Hoxe en día a pesca está a pasar a un plano secundario por mor do crecemento do sector turístico do concello e, en xeral, de toda a comarca.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Portonovo desde Sanxenxo. Galiza SX-10.jpg|Portonovo dende Sanxenxo
Ficheiro:Portonovo, Adina, Sanxenxo.jpg|Vista de Portonovo
Ficheiro:Portonovo, Adina, Sanxenxo 2.jpg|Vista de Portonovo
Ficheiro:Portonovo 01-02.jpg|Vista de Portonovo desde a praia de Baltar
Ficheiro:Portonovo 01-04.jpg|Portonovo: a *Ribeira*
Ficheiro:Portonovo Baltar 01.jpg|Paseo de madeira na praia de Baltar (Portonovo)
Ficheiro:Nasas, Portonovo.jpg|Nasas no porto de Portonovo
Ficheiro:Festa da Sardiña, Portonovo, Sanxenxo, Galiza.jpg

## Lugares e parroquias
### Lugares de Adina
### Parroquias de Sanxenxo
## Véxase tamén
*Lugares de Sanxenxo
Comares

**Comares** é un municipio da provincia de Málaga, situado nos arredores dos Montes de Málaga a 703 metros de altitude. Pertence á comarca da Axarquía.

A súa poboación segundo o padrón municipal en 2003 era de 1.365 habitantes (723 homes e 642 mulleres). O nacemento de Comares está ligado coa chegada dos gregos focenses nas costas de Málaga no século VII a.C. Comares destaca por ser o berce dos Verdiales, un folclore típico da provincia de Málaga.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina web de Comares
Luigi Boccherini

**Luigi Boccherini**, nado en Lucca o 19 de febreiro de 1743 e finado en Madrid o 28 de maio de 1805, foi un compositor e violoncellista italiano.

## Traxectoria 
Naceu no seo dunha familia de artistas. O seu pai foi violoncellista e a súa irmá bailarina de ballet. O seu irmán foi escritor e poeta de certo prestixio, que chegou a escribir libretos para Antonio Salieri e Joseph Haydn. Boccherini seguiu os pasos do seu pai e interesouse polo violoncello, dando o seu primeiro recital á temperá idade de trece anos. En 1757, logo de terminar os seus estudos en San Pedro en Roma, acompañou ao seu pai para obter unha praza na corte imperial de Viena, e non volveu a Lucca ata 1764.

Boccherini viviu posteriormente case un ano en París, e trasladouse seguidamente a Madrid, onde gozou do mecenado de Don Luís, irmán do rei. Cara a 1770 empezou a compoñer o primeiro dos seus quintetos para corda, unha forma coa que foi amplamente relacionado. Trala morte de Don Luís en 1785, foi nomeado compositor da corte de Frederico Guillerme II de Prusia. O monarca, que tocaba ben o violoncello, tivo en moi alta estima a Boccherini. Recibiu numerosos encargos e os anos en Prusia foron uns dos máis frutíferos na súa vida. Co permiso de Guillermo, Boccherini desprazábase de cando en cando a Madrid, onde mantiña o cargo de compositor do marqués de Benavente.

Estes dous mecenados foron decaendo nos últimos anos da súa vida, de forma que a situación de Boccherini foi empeorando paulatinamente, ata que morreu aos 62 anos de idade sendo pobre.
Salt Lake City, Utah

**Salt Lake City** é a capital e a maior cidade do estado de Utah, nos Estados Unidos de América. As súas coordenadas son 40°45 N e 111°53 O. Sitúase nas marxes do Gran Lago Salgado (Great Salt Lake). Ten preto de 180 mil habitantes, con 1,4 millón na súa rexión metropolitana. Foi fundada polos mormóns en 1847.

## Historia 
Antes de establecemento dos occidentais, os shoshone, ute, e paiute moraran no Val de Lago Salgado (Salt Lake Valley en inglés) durante miles de anos.

Os primeiros europeos que se instalaron o 24 de xullo de 1847 no val eran membros da Igrexa de Xesucristo dos Santos dos Últimos Días (coñecidos como mormones). viaxaran a través da nación en busca dunha zona illada onde poder practicar a súa relixión, distantes da persecución que afrontaran no Leste. Cando chegaron, o seu profeta relixioso, Brigham Young dixo: "Este é o lugar adecuado", máis tarde abreviado a simplemente a:"Este é o lugar."

Só catro días logo da chegada no Val de Lago Salgado, Brigham Young designou o sitio para o Templo do Lago Salgado (Salt Lake Amorne), o templo principal para a Igrexa de Xesucristo dos Santos dos Último Días. Construído na Praza do Templo (Amorne Square), no centro da cidade. Tardouse 40 anos en completar o templo, sendo dedicado o 6 de abril de 1893. é o edificio máis coñecido na cidade.

## Ligazóns externas
Aramón Formigal

**Formigal** (oficialmente **Aramón Formigal**) é unha estación de esquí situada na localidade de Formigal, no concello de Sallent de Gállego (Huesca), no Pireneo aragonés, España.

## Descrición 
Está situada nas paraxes do Val do Tena, e é unha das estacións de esquí máis grandes de España.

## Servizos 
Ofrece os servizos habituais dunha estación de esquí: remontes, enfermaría, escola de esquí, alugueiro de material, restaurantes etc. Tamén está aberta no verán cunha gran cantidade de posibilidades no Val do Tena como descenso de barrancos, Espeleoloxía, Rafting, Mountain Bike ou Pesca.

Ademais ten 3 pistas especiais: Snow Park, Bidio Slalom e Tubers.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da estación de esquí 
* Listaxe de estacións de Infoaventura 
* Lista de estacións de Todonieve
Venus (deusa)

[miniatura|160px|O Nacemento de Vénus, por [Bouguereau]]
**Venus** é a deusa do Amor e da Beleza no panteón romano, equivalente a Afrodita do panteón grego. 

No mito do seu nacemento cóntase que xurdiu do interior dunha cuncha de madreperla, sendo xerada polas escumas (*afros*, en grego). Noutra versión é filla de Xúpiter e Dione.

Venus foi unhas das divindades máis veneradas entre os antigos, sobre todo na illa de Pafos, onde o seu templo era admirábel. Posuía un carro empurrado por cisnes. Venus posúe moitas formas de representación artística, desde a clásica (greco-romana) até as modernas.
Vitilixe

miniatura|dereita|Man afectada pola vitilixe.

A **vitilixe** é unha doenza autoinmune non contaxiosa na que ocorre unha perda local da pigmentación da pel.

Esta despigmentación ocorre xeralmente en forma de placas na faciana ou nas mans, aínda que tamén pode xurdir en calquera outra parte do corpo. O lugar atinxido fica cun aspecto branco transparente e bastante sensíbel ao sol, podendo ocorrer serias queimaduras en caso de se expor ao sol sen protección. Tende a empeorar coa tensión e a ansiedade, e en situacións de estrés é común que aparezan novas placas que poden ficar de forma permanente.
## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Vitiligo News Blog
Ameixa

**Ameixa** pode referirse a:

*a ameixa, o froito da ameixeira.
*a ameixa, un marisco moi estimado na Galiza e que ten mútiples especies:
**a ameixa fina (*Venerupis  decussatus*);
**a ameixa babosa (*Venerupis pullastra*);
**a ameixa bicuda (*Venerupis aurea*);
**a ameixa xaponesa (*Ruditapes philippinarum*);
**a ameixa rubia (*Venerupis rhomboides*);
**a ameixa de can (*Mya arenaria*);
Zoonose

Unha **zoonose** é calquera doenza infecciosa que poida ser transmitida ó home a partir dos animais, sexan domésticos ou salvaxes. A palabra deriva das palabras gregas *zoon* (animal) e *nosos* (doenza). Moitas doenzas graves pertencen a esta categoría.

## Exemplos 
Exemplos coñecidos de zoonoses son: rabia, salmonelose, toxoplasmose, hidatidose, leptospirose, leishmaníase, xiardíase etc.

As doenzas causadas por seres como moscas e pulgas tamén se clasifican como zoonoses.

## Bibliografía 
* H. Krauss, A. Weber, M. Appel, B. Enders, A. v. Graevenitz, H. D. Isenberg, H. G. Schiefer, W. Slenczka, H. Zahner: Zoonoses. Infectious Diseases Transmissible from Animals to Humans. 3rd Edition, 456 pages. ASM Press. American Society for Microbiology, Washington DC., USA. 2003. ISBN 1-55581-236-8

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Microbioloxía
José de Caralt

**José de Caralt Sala** (Barcelona, 1862 - Sant Andreu de Llavaneres, 1944) foi un industrial e político catalán.

Empresario do cánabo, comezou militando na Lliga Regionalista, pero descontento coa súa política deixou o partido. Foi profesor da Escola Industrial de Barcelona entre 1893 e 1897. Presidente da Asociación de Enxeñeiros Industriais de Barcelona de 1901 a 1903. Afonso XIII concedeulle o título de Conde de Caralt no 1916. Presidente do Fomento do Traballo en 1916 e entre o 2 e o 22 de marzo de 1918 ministro de Facenda no goberno do marqués de Alhucemas. Durante a Ditadura de Primo de Rivera pertenceu á Unión Monárquica Nacional. Apoiou a sublevación militar contra o goberno da Segunda República Española no 1936.
Lingua aleutiana

O **aleutiano** é unha lingua da familia esquimó-aleutiana falada polo pobo aleutiano que habita nas illas Aleutianas, Pribilof e do Comandante. O aleutiano está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Dialectos 
Os dialectos do aleutiano agrúpanse nos dialectos orientais e nos de Atkan, entre os orientais están os de Unalaska, Belkofski, Akutan, illas Pribilof, Kashega e Nikolski. No grupo Atkan están os dialectos de Attu, Illa de Bering e illa de Copper (coñecido como Mednyy)

## Escrita e estudos 
O primeiro material que apareceu en aleutiano foi unha lista de palabras no dialecto de Unalaska que compilou James King, que pertencía a unha expedición de James Cook, en 1778. Catarina II de Rusia no seu proxecto de recoller un dicionario comparativo de todas as linguas que se falaban no seu imperio encargoulle a Peter Simon Pallas dirixir o traballo de campo que debía recoller a información lingüística do aleutiano, a expedición realizouse entre 1791 e 1792 e nela Carl Heinrich Merck e Michael Rohbeck recolleron numerosas listas de palabras. Entre 1804 e 1805 Nikolai Petrovich Rezanov, plenipotenciario do tsar, recolleu máis palabras e Johann Christoph Adelung e Johann Severin Vater na súa obra *Mithridates oder allgemeine Sprachkunde* 1806-1817 incluíron ao aleutiano entre as linguas que catalogaron.

En 1819 o primeiro lingüista profesional, o dinamarqués Rasmus Rask, estudou o aleutiano, recolleu palabras de dous falantes do grupo oriental da lingua que vivían en San Petersburgo. En 1824 Ioann Veniaminov, un pope ortodoxo, chegou a Unalaska e comezou a estudar a lingua, creou unha ortografía para a lingua empregando o alfabeto cirílico, que utilizou para traducir o evanxeo de Mateu e outras obras relixiosas ao aleutiano e en 1846 publicou unha gramática do aleutiano oriental. Iakov Netsvetov, pope de Atka, aleutiano nativo e un dos colaboradores de Veniaminov, escribiu un dicionario do dialecto de Atka. No resto do século XIX recolléronse listas de palabras dos diferentes dialectos da lingua.
Entre 1909 e 1910, o etnólogo Waldemar Jochelson realizou traballo de campo nas comunidades aleutianas de Unalaska, Atka, Attu e Nikolski, contou coa axuda de dous falantes de Unalaka que o axudaron a recoller historias e contos aleutianos por escrito e en son.

Nos anos 30 Afinogen K. Ermeloff foi o primeiro aleutiano en escribir un relato literario e Ardelion G. Ermeloff escribiu un diario en aleutiano. Nesa época o lingüista Melville Jacobs recolleu historias e tradicións orais Sergey Golley, un falante de Atkan, que estaba hospitalizado.
En 1944 o departamento do interior dos Estados Unidos publicou *The Aleut Language* para que os soldados puideran entender a lingua dos aleutianos. En 1994 Knut Bergsland publicou un completo dicionario.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua de sinais inuit

### Bibliografía 
*
*
Guerra dos Mascates

A **Guerra dos Mascates**, que ocorreu de 1710 a 1711 na entón Capitanía de Pernambuco, é considerada como un movemento nativista polos historiadores da Historia do Brasil.

Nela enfrontáronse os señores de terras pernambucanos, concentrados na cidade de Olinda, e os comerciantes portugueses da cidade de Recife, chamados pexorativamente *mascates*.

## Antecedentes 
Despois da expulsión dos neerlandeses do nordeste do Brasil, a economía da rexión, que dependía da manufactura do azucre, estaba sen capital para investimentos en plantacións, equipamentos e man de obra escrava. Co descenso dos prezos do produto no mercado internacional, debido á concorrencia do azucre producido nas Antillas, entrou en profunda crise. Necesitados de diñeiro, pedíano ós comerciantes de Recife.

Endebedados e dependentes economicamente dos comerciantes portugueses, os latifundistas pernambucanos non aceptaron a emancipación político-administrativa da cidade de Recife, ata entón subordinada a Olinda. A emancipación de Recife foi percibida como unha agravante da situación dos latifundistas endebedados, diante dos seus acredores, a burguesía comercial portuguesa, que, por ese mecanismo (a emancipación da vila onde vivían) alcanzaban unha situación de igualdade política.

## O movemento 
En febreiro de 1710, pouco despois de recibir a Carta Rexia que elevou o poboado á condición de vila, os comerciantes inauguraron o Pelouriño e o predio da Cámara Municipal, separando formalmente Recife de Olinda, a sede da capitanía. A aristocracia rural pernambucana reaccionou e atacou Recife, baixo o liderado de Bernardo Vieira de Melo e de Leonardo Bezerra Cavalcanti. O gobernador da capitanía, Sebastião de Castro Caldas Barbosa, relacionado cos *mascates*, fuxiu a Baía, deixando o goberno nas mans do bispo Manuel Álvares da Costa Claumann. Os mascates contraatacaron en 1711, invadindo Olinda e provocando incendios e destrución nas vilas e facendas próximas.

O nomeamento dun novo gobernador, Felix José de Mendonça, e o reforzo de tropas portuguesas mandadas desde Baía, puxeron fin á guerra. A burguesía mercantil recibiu o apoio da metrópole, e Recife mantivo a súa autonomía. Porén, o sentimento autonomista e antilusitano dos pernambucanos, que viña dende a loita contra os holandeses, intensificouse aínda máis no pobo, rexurdindo anos despois na Revolución Pernambucana de 1817 e na Confederación de Ecuador de 1824.
Foedus

***Foedus*** é o nome que recibe o pacto que estabelecía o Imperio Romano con diversos pobos e con diferentes fins. Normalmente eran de tipo político e militar dándose axuda mutua a cambio dalgunha garantía.

No caso concreto dos vándalos, alanos e suevos, que cruzaran os pasos pirenaicos no outono do 409 e se dedicaran á depredación sistemática dos territorios, observándose a fraxilidade do Imperio tan profundo que deixaba campo aberto á libre actuación dos pobos xermánicos. Progresaba así o proceso que os convertería na forza *de facto* no marco dos territorios que ocupaban.

[miniatura|dereita|190px|Situación dos [Conventus iuridicus|conventos xurídicos da Gallaecia tras a reorganización administrativa do emperador Diocleciano]]Parece bastante seguro que o *foedus* se estableceu co momentáneo dominador da situación naquel momento na Hispania, Flavio Constancio e para ambas as partes o tratado era do máis conveniente. Desde o punto de vista xermánico porque o bandoleirismo non era forma de vida posíbel a longo prazo, a non ser que trocasen de territorio continuamente coma até agora fixeran e continuarían a facer os vándalos. E desde o punto de vista de Flavio Constancio porque garantía a estabilidade, aínda que fora dun xeito provisional, na Hispania e podería atender os asuntos que reclamaban a súa presenza na Italia e facer fronte á sublevación da Galia que estaba o ocorrer naqueles intres.

Estas circunstancias explican o porque o representante romano non se amosase excesivamente esixente á hora de repartir as terras dos seus asentamentos e non obrigándoos á contrapartida habitual nos *foedus*, que era a axuda militar ao Imperio en caso de guerra. A única esixencia foi que deixasen libre a provincia Tarraconense, que se debe entender como un intento de afastar os xermánicos do Mediterráneo, derradeiro reduto a unidade romana. A cambio disto e, como base do seu asentamento, concedíaselle aos bárbaros o territorio da restante provincia da Hispania.

Por mutuo acordo procederon estes ao repartimento, mediante sorteo, de tres lotes equivalentes entre tres grupos de poboación numericamente equilibrados. Aos alanos correspondeu a Cartaxinense e a Lusitania, a rexión máis ampla, pero tamén a máis pobre. Os vándalos silingos asentáronse na Bética, territorio máis reducido pero máis rico. Por fin, ao conxunto formado por vándalos asdingos e suevos foilles adxudicada a provincia da Gallaecia.

Suevos e vándalos asdingos repartíronse a provincia, que tras a reorganización de Diocleciano, comprendía a actual Galiza até o Douro, e, cara ao leste, boa parte da meseta norte. A división faise seguindo os meridianos actuais, correspondéndolles aos vándalos a meseta e terras chás, mentres que os suevos ocuparon os límites do Macizo Galaico até o mar, pero non ocuparon toda a súa extensión, xa que eran un pobo cun número moi limitado de individuos, e, segundo as fontes, estabelecéronse na súa maior parte no Convento Xurídico Bracarense, isto é, centrándose en Braga, as terras que abranguen entre o Miño e o Douro cara ao océano.
Santa Clara

O nome **Santa Clara** pode referirse a:

***Clara de Asís** foi canonizada pola igrexa católica romana, sendo coñecida como **Santa Clara**.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Santa Clara**, lugar da parroquia de Xanza, no concello de Valga;
***Santa Clara de Novás**, lugar da parroquia de San Pedro de Muro, no concello de Porto do Son.

;Fóra de Galiza

;En Chile
***Santa Clara**, illa do Arquipélago Juan Fernández.

;En Cuba
***Santa Clara**, capital da provincia cubana de Villa Clara.

;Nos Estados Unidos de América
***Santa Clara**, cidade do estado de California;
***Santa Clara**, cidade do estado de Nova York;
***Santa Clara**, cidade do estado de Utah.

;En Portugal
***Santa Clara**, freguesía de concello de Coímbra;
***Santa Clara**, freguesía de concello de Ponta Delgada;
***Santa Clara de Louredo**, freguesía de concello de Beja;
***Santa Clara-a-Nova**, freguesía de concello de Almodôvar;
***Santa Clara-a-Velha**, freguesía de concello de Odemira.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Santa Clara, Cuba

**Santa Clara** foi fundada en 1689, é a capital da provincia cubana de Villa Clara (tamén coñecida como Las Villas). Posúe unha poboación estimada de 217.000 habitantes(1994). É un centro comercial e de comunicacións localizado nun nó de estradas e ferrocarril. Tamén ten un aeroporto. A gandería foi a actividade tradicional até o século XIX, no que a cana de azucre se volveu importante. O procesamento e comercialización de tabaco ten lugar na provincia. É a cidade máis poboada da rexión central da illa de Cuba.

Capturada polas forzas guerrilleiras baixo o mando do comandante Che Guevara finais de 1958 durante a revolución dirixida por Fidel Castro contra Fulgencio Batista e Zaldívar. Actualmente descansan os restos do Che no Memorial desta cidade.

A Universidade Central de Las Villas está situada ao leste de Villa Clara.
RGB

miniatura|Modelo de cor aditivo RGB |400x400px
O modelo de cores **RGB** é un modelo de cores aditivo no que as cores primarias vermella, verde e azul da luz engádense nun medio escuro mesturándose para reproducir unha ampla gama de cores. O nome do modelo provén das iniciais en inglés das tres cores primarias aditivas, vermello (red), verde (green) e azul (blue).

O principal propósito do modelo de cor RGB é a detección, representación e visualización de imaxes en sistemas electrónicos, como televisores e ordenadores, aínda que tamén se utilizou na fotografía convencional. En contraposición, as impresoras utilizan o modelo CMYK de cores subtrativas. 

O RGB é un modelo de cor que depende dun dispositivo para reproducirse. Cada dispositivo detecta e reproduce de maneira distinta un mesmo valor de RGB, xa que os elementos que nos aportan luz e cor (como fósforos ou colorantes) varían dependendo do fabricante ou no mesmo dispositivo ao longo do tempo. Así, un valor RGB non define a mesma cor en todos os dispositivos sen algún tipo de xestión da cor.

## Historia 
Antes da era electrónica, o modelo de cor RGB xa tiña unha sólida teoría detrás, baseada na percepción humana das cores. O modelo de cor RGB baséase na teoría Young-Helmholtz  de que a cor é tricromática desenvolta por  Thomas Young e Hermann von Helmholtz no século XIX e no triángulo de cores de Maxwell. O uso do modelo RGB como estándar para a presentación en cor en Internet ten as súas raíces nos estándares de cor dos televisores RCA de 1953 e no uso do estándar RGB nas cámaras Land/Polaroid.

## Notas 
## Véxase tamén 
* CMYK
* Xestión de cor
Leste

miniatura|Rosa dos ventos. O leste (E) é a dirección á dereita.
**Leste**, símbolo ***L*** ou ***E***, un dos catro puntos cardinais da Rosa dos Ventos, tamén chamado  **oriente**, **nacente** ou **levante**.

É o punto cardinal que indica a dirección na cal a Terra xira en torno do seu eixo, tornándose así a dirección onde o Sol nace nun equinoccio.
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Norte
* Sur
* Oeste
Oeste

*Para o artigo sobre a parroquia do concello de Catoira, véxase **Oeste***.

miniatura|dereita|300px|Rosa dos ventos. O oeste (W) é a dirección á esquerda.
O **oeste** é un dos catro puntos cardinais da rosa dos ventos, polo cal se pon o Sol no equinoccio. O seu símbolo é **W** ou **O**, e recibe tamén os nomes de **poñente**, **occidente** ou **ocaso**.

## Etimoloxía
O nome "oeste" provén do inglés antigo *west*, o cal deriva da verba *westar* do alto alemán antigo que está posibelmente relacionado co termo latino *vesper* que significa "tarde" e que está emparentado co grego *hesperos* e coas Hespérides cuxo significado é o mesmo.

O termo "occidente" deriva etimoloxicamente do latín *occĭdens, -entis*, participio activo de *occidĕre* que significa: *caer*. A orixe deste significado provén da crenza popular dos antigos de que no solpor o Sol caía polo punto cardinal oeste.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Norte
* Sur
* Leste
Vermello

O **vermello** (do latín *vermiculus*, "vermiño", a cochinilla) é a cor situada no límite inferior do espectro visíbel luminoso (por baixo desta lonxitude de onda está  o infravermello que xa non é perceptíbel pola visión humana). Tamén se coñece como "rubio" ou "encarnado".

## Uso, simbolismo e expresións coloquiais 
* O vermello acostuma asociarse coa esquerda dunha forma xeral e co comunismo en particular.
* Unha das cores asociadas ao Nadal, xunto co verde e mais o branco.
* Representa o martirio na Igrexa católica, por analoxía ao sangue de Cristo.
* Na simboloxía chinesa, o vermello é a cor da boa sorte.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Pohutukawa_flower_closeup.jpg
Ficheiro:Small_tomatoes.jpg
Ficheiro:Spanish-strawberries.jpg
Ficheiro:Velas_en_una_iglesia.JPG
Ficheiro:Schiaparelli Hemisphere Enhanced.jpg
Ficheiro:TFD-chutai.jpg

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de cores
Verde

O **verde** é unha cor localizada aproximadamente na faixa de frecuencia 550&nbsp;nm do espectro de cores visíbeis. É unha cor-luz primaria e unha cor-pigmento secundaria composta polo ciano e o amarelo.

O prefixo grego para verde é *Chloro-*, como por exemplo en clorofila.

## Simbolismo do verde 
* O verde é a cor símbolo do islam.
* **Verde** tamén representa a loita no mundo de movementos de protección ao ambiente. 
* Nun semáforo, a cor verde representa "siga en fronte" ou "pasaxe libre".
* O verde tamén é a cor que representa o Movemento Esperantista.

## Expresións co nome "verde" 
* Usado tamén como o antónimo de "maduro", como en: "a banana aínda está verde."
* Asociado coa envexa, como en "verde de envexa".

## Tons de verde 
dereita|miniatura|Unha esmeralda verde.

## Galería 

Ficheiro:The_Chase_Wood_-_Newbury.jpg
Ficheiro:Physignathus cocincinus chinese green water dragon toronto zoo jan 08 2.jpg
Ficheiro:Beryl, parisite.jpg
Ficheiro:Night vision.jpg
Ficheiro:GreenEye2.jpg
Ficheiro:Summer 99.jpg

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de cores
Caramelo

[miniatura|dereita|Caramelos con sabor a [eucalipto.]]
Un **caramelo**, **carambo** ou **carambelo** é unha lambetada ou alimento doce que se come por gusto máis ca por nutrición.

## Historia 
Nun principio, facíanse en base a azucre, que ía gotexando devagar nun estado semilíquido na pedra da cociña ou na prancha das cociñas de ferro. Despois acadaron gran diversificación, con diferentes sabores, texturas, montados sobre un pau etcétera e na actualidade a inmensa maioría de caramelos son elaborados en cantidade e con técnicas industriais, polo que se pode dicir que xa son poucas as casas nas que se segue a facer caramelo torrando azucre.

## Etimoloxía 
O máis probábel é que a palabra caramelo, exportada a moitas das linguas occidentais, veña do galego, pola semellanza da consistencia e determinadas aparencias desta preparación ás das candeas que forma o xeo cando as pingas que caen dun tellado se conxelan, chamadas carambos, ou en diminutivo: carambelo, de aí caramelo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lambetada
Río Mao, río Cabe

O **río Mao** é un río galego, afluente do Cabe, que percorre a Comarca de Terra de Lemos.

## Percorrido 
O Mao nace nas Cortiñas, unha aldea da parroquia de San Salvador do Mao (O Incio), a 950 m de altitude, e percorre terras de tres concellos: O Incio, Bóveda e Monforte de Lemos. Atravesa os núcleos de Santa María do Mao, Barxa, Xullán, Bóveda, A Eirexa e Cedrón. Desemboca no río Cabe na parroquia da Parte (Monforte de Lemos), a 320 m de altitude.

### Afluentes 
Pola esquerda:
* Río da Penalba
* Regato de Teimoi
* Canal alto do regadío de Lemos

Pola dereita:
* Regato de Cereixedo
* Rego da Carballeda
* Río Noceda
* Río Teilán

## Natureza e cultura 
A fauna deste río sufriu unha grande alteración coa creación da presa de Vilasouto.

O río Mao é mencionado nun bo número de antigos documentos, entre eles o Tombo de Samos, que recolle información a partir do ano 854.
Río Antiga

O **río Antiga** é un curso fluvial galego que nace na fonte do Alto de Lamas, de 1.144 m de altitude, en Trascastro (O Incio). Descende polo val que leva o seu nome, recibindo as augas dos regato Trasadehesa, Lameiro, Anduriñas, Pozo Verde e pola marxe esquerda o regato de Chaos de Pías, ademais dalgún que outro regato de escaso caudal.

Este río discorre por algún dos lugares máis accidentados e escarpados do concello do Incio polo que o seu curso é rápido e accidentado. Finalmente desemboca no río Cabe.

## Notas