open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Colexio profesional

**Colexio profesional** ou **colexio oficial** é unha organización polo xeral sen ánimo de lucro, de carácter gremial, no que o interese dos seus membros está na súa profesión e no interese público. Intégrana os que exercen as chamadas profesións liberais e está amparada polo Estado. Os seus membros asociados coñécense como colexiados. Cando un ten por obxecto de dedicación as autividades manuais ou artesás chámase segundo a forma tradicional: gremio. O obxectivo dos colexios profesionais é ordenar o exercicio das profesións, representalas en exclusividade e defender os intereses dos colexiados, alén de velar pola boa labor profesional e pola práctica dunha ética de traballo. Un colexio profesional é de interese para os profesionais porque proporciona vantaxes fiscais e protección para a compañía.

Os roles destas asociacións profesionais téñense definido como: "Un grupo de persoas dunha ocupación coñecida a quen se lles encomenda manter o control ou a supervisión da práctica lexítima da súa ocupación;" tamén como un axente activo "para salvagardar o interese público;" organizacións que "representan o interese dos profesionais," e por iso "actúan para manter a súa posición privilexiada e poderosa como organización."

En Europa, teñen implantación principalmente nos estados do Mediterráneo: Francia, España, Italia e Portugal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia
* Colexio Oficial de Médicos de Pontevedra
* Colexio Oficial de Podólogos de Galicia
* Gremio
* Sindicato
Cabalo American Quarter

O cabalo **American Quarter** é unha raza de cabalo orixinaria dos Estados Unidos. Comezou a formarse coa chegada dos europeos ó continente norteamericano, ó redor de 1611, polo cruzamento dos cabalos traídos polos ingleses e españois, e cabalos de indíxenas (*mustang*), tamén de ascendencia ibérica. Posteriormente, dezasete garañóns e eguas, orixinalmente purosangue ingleses, foron levados ós Estados Unidos. Entre os purosangues ingleses importados figura *Janus* un fillo de *Godolphin Barb*.

Co tempo xurdiu un equino compacto e bastante musculoso, quen de percorrer distancias curtas a gran velocidade. O primeiro *Stud Book* con rexistro xenealóxico da raza comezou en 1941, en Texas. O rexistro para cabalo American Quarter aínda acepta a inclusión de purosangues ingleses, ou sexa, acéptanse cruzamentos QM × QM ou *PSI* × QM.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de razas de cabalos
### Bibliografía 
*
Venus Williams

miniatura|dereita|240px|Venus en agosto de 2016.

**Venus Williams**, nada en Lynwood (California) o 17 de xuño de 1980, é unha tenista profesional estadounidense.

## Traxectoria 
Gañou 49 títulos da WTA entre os que destacan sete Grand Slam; cinco Wimbledon (2000, 2001, 2005, 2007, 2008) e dous US Open (2000, 2001), tamén acadou a medalla de ouro individual nos xogos de Sydney e a de dobres xunto a súa irmá Serena Williams en Sydney, Pequín e Londres.

En xuño de 2017 ocupaba o posto número 11, na clasificación da WTA. Foi número un mundial durante once semanas en tres ocasións descontinuas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial
Almacén de datos

miniatura|350x350px|Descrición dun Data Warehouse.
No contexto da informática, un **almacén de datos** (do inglés **data warehouse**) é unha colección de datos orientada a un determinado ámbito (empresa, organización etc.), integrado, non volátil e variable no tempo, que axuda á toma de decisións na entidade na que se utiliza. Úsase para reportaxes e análises de datos e considérase un compoñente meollo da intelixencia empresarial. Trátase, sobre todo, dun expediente completo dunha organización, máis aló da información transaccional e operacional, almacenado nunha base de datos deseñada para favorecer a análise e a divulgación eficiente de datos (especialmente OLAP, procesamento analítico en liña). O almacenamento dos datos non debe usarse con datos de uso actual. Os almacéns de datos conteñen a miúdo grandes cantidades de información que se subdividen ás veces en unidades lóxicas máis pequenas dependendo do subsistema da entidade do que procedan ou para o que sexan necesario.

## Data marts 
Os **Data marts** son subconxuntos de datos dun **data warehouse** para áreas específicas.

Entre as características dun **data mart** destacan:
* Usuarios limitados.
* Área específica.
* Ten un propósito específico.
* Ten unha función de apoio.

## Vantaxes e inconvenientes dos almacéns de datos 
### Vantaxes 
Hai moitas vantaxes polas que é recomendable usar un almacén de datos. Algunhas delas son:
* Os almacéns de datos fan máis fácil o acceso a unha gran variedade de datos aos usuarios finais
* Facilitan o funcionamento das aplicacións dos sistemas de apoio á decisión tales como **informes de tendencia**, por exemplo: obter os ítems coa maioría das vendas nunha área en particular dentro dos últimos dous anos; **informes de excepción**, informes que mostran os resultados reais fronte aos obxectivos expostos a priori.
* Os almacéns de datos poden traballar en conxunto e, por tanto, aumentar o valor operacional das aplicacións empresariais, en especial a xestión de relacións con clientes.

### Inconvenientes 
Utilizar almacéns de datos tamén expón algúns inconvenientes, algúns deles son:
* Ao longo da súa vida os almacéns de datos poden supor altos custos. O almacén de datos non adoita ser estático. Os custos de mantemento son elevados.
* Os almacéns de datos pódense quedar obsoletos relativamente pronto.
* Ás veces, ante unha petición de información estes devolven unha información subóptima, que tamén supón unha perda para a organización.
* A miúdo existe unha delgada liña entre os almacéns de datos e os sistemas operacionais. Hai que determinar que funcionalidades destes pódense aproveitar e cales se deben poñer en funcionamento no data warehouse, resultaría custoso poñer en funcionamento operacións non necesarias ou deixar de poñer en funcionamento algunha que si vaia a necesitarse.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Ganczarski, Joe. Data Warehouse Implementations: Critical Implementation Factors Study. VDM Verlag, 2009. ISBN 3-639-18589-7, ISBN 978-3-639-18589-8 
* Pyle, Dorian. Business Modeling and Data Mining. Morgan Kaufmann, 2003. ISBN 1-55860-653-X'''
Standardbred

miniatura|250px|Cabalo Standardbred nunha carreira de tiro.
O **Standardbred** é unha raza de cabalo americana máis coñecida pola súa habilidade como cabalo albardeiro de carreiras, onde os membros da raza compiten ó trote ou ó paso. Desenvolvido en América do Norte, a raza pode trazar as súas liñaxes na Inglaterra do século XVIII. O Standardbred é recoñecido mundialmente como cabalos sólidos, rexos con bo talante. Alén de aproveitar correndo, o Standardbred é utilizado para unha variedade de actividades ecuestres que inclúen espectáculos de cabalo e a monta recreativa, particularmente no Medio Oeste, nos Estados Unidos orientais, e no sur de Ontario.

## Nome 
O nome de « *Standardbred* » (raza estándar, en galego) foi empregado oficialmente no ano 1879 para ser rexistrada a raza, sendo tódolos Standardbred quen de trotar unha milla no tempo "estándar" de 2 minutos e 30 segundos.

## Historia 
esquerda|miniatura|Hambletonian 10.
As orixes da raza remóntanse ó século XVII, cando os primeiros cabalos de trote foron levados a América, xeralmente ó campo e con sela de montar. Porén, non sería até mediados do século XVIII cando os cabalos de trote comezaron a competir en carreiras cos cabalos albardeiros. As razas que contribuíron á creación do cabalo Standardbred inclúen o Narragansett Pacer, cabalo canadense, o purosangue, Norfolk Trotter, Hackney e Morgan.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de razas de cabalos
### Bibliografía 
*
Beagle

O **beagle** é unha raza de can de caza orixinaria do Reino Unido coas patas musculosas, orellas longas e pelaxe sueva e curto. O nome da raza ten dúas posibles orixes. Por unha banda é considerada unha derivación da palabra celta *beag* que significa "pequenos", mentres que por outra banda se di que provén da palabra francesa *begueule* que significa "abrir boca", quizais, en referencia ó balbordo que produce en grupo. Son cans de caza creados para perseguiren as presa no campo, o que os converte en animais enerxéticos, independentes, extravertidos e teimosos. Malia que os cans tipo beagle existen dende hai máis de 2&nbsp;500 anos, a raza moderna foi desenvolvida na década de 1830 a partir de varias razas.

Son beagles notables o can Snoopy, protagonista da serie de banda deseñada *Peanuts* de Schultz, considerado o beagle máis famoso do mundo, e Gromit (animación stop motion).

## Historia 
Cans semellantes ós modernos beagles poden rastrexarse até a Antiga Grecia no século -V. Xenofonte de Atenas, nado no -430, na súa *Cynegeticus* fai referencia a un can de caza que emprega o seu olfacto para perseguir lebres. Os cans de caza pequenos son mencionados nas Leis do Bosque de Canuto o Grande que os eximía da ordenanza que obrigaba a mutilar un pé a todos os cans quen de cazar cervos deberían ter un pé mutilado. De seren xenuínas, estas leis confirmarían que os cans tipo beagle estaban presentes en Inglaterra antes de 1016, pero crese que estas leis foron escritas na Idade Media para darlle un senso de antigüidade e tradición ás Leis do Bosque.miniatura|Can beagle.|centro

## Notas
Dachshund

miniatura|250px|Dachshund de pelo curto.
O **dachshund** ou **teckel** (en ) é unha raza de can orixinaria de Alemaña. Esta raza está inserida nun grupo propio da Federación Cinolóxica Internacional por mor da súa gran variedade de tamaño e pelaxe: standard, miniatura e *kaninchen*; pelo longo, liso e duro. É descrito como un cazador, de olfacto bastante desenvolvido, que lle permite seguir pistas doadamente, o que o converte en eficaz para perseguir presas pequenas. Tamén é quen de perseguir animais maiores xa que, a pesar das súas patas curtas, é lixeiro.

Historicamente é unha raza antiga, que, segundo algúns historiadores, data de hai cinco mil anos, en vista de que imaxes semellantes foron atopadas na tumba dun faraón. De calquera xeito, sábese que os cans modernos foron desenvolvidos por cazadores alemáns, que buscaban un can áxil, resistente e o bastante pequeno como para entrar nos tobos de teixugos, lebres e coellos.

Levados a Inglaterra, formaron parte da corte inglesa, o que os popularizou aínda máis. O seu físico non é medido polo seu peso, mais si polo perímetro do seu tórax, o cal varía de 30&nbsp;cm até 35&nbsp;cm. A súa personalidade é valente e destemida, e como can de compaña, é coñecido pola súa esperteza, intelixencia e enerxía para brincadeiras. A súa expectativa de vida é unha das máis altas no mundo canino, superior ós doce anos, aínda que non sexa raro ver exemplares pasando dos vinte.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Galgo inglés

**Galgo inglés** (en ) é unha raza de can orixinaria do Reino Unido, tamén coñecida por ser a máis rápida do mundo, chegando a atinxir os 72&nbsp;km/h. A súa orixe é antiga e aínda incerta: os seus devanceiros, entre eles a probábel presenza do pharaoh hound, vivirían no Oriente Medio e na Asia arredor do 7 000 a.C. Estabelecida como raza na Gran Bretaña durante o período saxón, é unha raza que foi inicialmente usada para cazar lebres, agora coñecida internacionalmente como atlética en virtude do seu físico aerodinámico. Bastante usados nas carreiras de poxas, moitos cans son abandonados cando son incapaces de correr. Fisicamente os seus exemplares poden chegar a pesar 32&nbsp;kg e medir 76&nbsp;cm; a súa pelaxe é descrita como fina e sedosa, variando entre o negro, o branco, o vermello e o tigrado, alén das formas bicolores. A súa personalidade é cualificada como calma, o que o converte nun apreciado can de compaña, aínda que o seu adestramento sexa clasificado como de dificultade moderada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Retriever

[dereita|miniatura|200x200px|[Labrador retriever.]]
**Retriever** é unha clase funcional de cans, de acordo co recoñecemento da Fédération Cynologique Internationale (FCI), que designa os cans cobradores de caza. Os retrievers foron criados principalmente para cobrar os paxaros ou outras presas e darllas ó cazador sen danalas. Por esa razón, as razas retriever son criadas con trabada suave e unha gran vontade de agradar, aprender e obedecer.

Os desexos dos retriever de agradar e a súa facilidade para seren adestrados fixeron que razas como os labrador retriever ou os golden retriever sexan moi populares como cans de asistencia.

## Razas pertencentes ao sub-grupo dos Retrievers 
* Labrador retriever
* Golden retriever
* Nova Scotia Duck Tolling Retriever
* Curly coated retriever
* Flat-coated retriever
* Chesapeake Bay retriever

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Fergus, Charles. *Gun Dog Breeds, A Guide to Spaniels, Retrievers, and Pointing Dogs*, The Lyons Press, 2002. ISBN 1-58574-618-5
*
Mandato do Ceo

miniatura|O mandato do Ceo foi un concepto estendido nos países do Leste, sobre todo da China, o que xustifica o acceso ó poder dunha persoa e a súa transferencia a outros.
O «**Mandato do Ceo**», **mandato celeste** ou **mandato celestial** (en chinés tradicional e simplificado: 天命; en pinyin: *Tiān mìng*; en Wade-Giles: ''T'ien1 ming4'') foi un principio empregado para xustificar o poder do&nbsp;emperador da China e para explicar a conveniencia do cargo. Segundo esta crenza, o Ceo confería o seu mandato a un gobernante xunto, chamado o Fillo do Ceo. O mandato do ceo depende da virtude do emperador; se este non cumpre as súas obrigas como emperador, perde o mandato e, polo tanto, o dereito a ser emperador. O mandato do Ceo é transferido entón a quen fose mellor para esta posición e este tiña o poder de transferir os títulos a outros. O feito de que un gobernante fose derrocado era interpretado como unha indicación de que o gobernante perdera o mandato do Ceo. Ademais, foi tamén unha crenza común de que os desastres naturais, tales como a fame e inundacións, foron outros sinais do desacordo do Ceo co gobernante presente, polo tanto, moitas veces foron seguidos por revoltas dos cidadáns que estaban a interpretar os acontecementos ambientais como sinais de protesta do Ceo.

O mandato do Ceo non require que un gobernante lexítimo sexa de familia nobre, e as dinastías moitas veces tiñan a súa orixe en persoas comúns (como a dinastía Han, e a Ming). O mandato do Ceo non tiña ningunha limitación temporal, só dependía da actuación xusta e capaz do gobernante e dos seus herdeiros. Ó&nbsp;longo da historia da China, os períodos de pobreza e desastres naturais, moitas veces coincidiron con cambios dinásticos xa que se considerou que o gobernante non era digno e era preciso que fose substituído.

O concepto do mandato do Ceo foi empregado por primeira vez para apoiar o reinado dos reis da dinastía Zhou (1046-256 aC) e o correspondente colapso da dinastía anterior, a&nbsp;Shang (1600-1046 ac). Ó&nbsp;longo da historia da China foi aplicada para o mandato dos emperadores, incluíndo as monarquías dos outros grupos étnicos diferentes dos han, como no caso da dinastía Qing. Este concepto foi aplicado tamén nos países veciños da China, como Corea e Vietnam. Unha situación semellante ocorreu dende o establecemento do reinado de Ahom&nbsp;no reino de&nbsp;Assam, no sueste de&nbsp;Asia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
Óscar García Junyent

**Óscar García Junyent**, deportivamente coñecido como **Óscar**, nado o 26 de abril de 1973 en Sabadell, é un ex xogador e adestrador de fútbol español. Como futbolista, xogaba como mediapunta e desenvolveu a maior parte da súa carreira profesional entre o FC Barcelona e o RCD Espanyol. Como adestrador dirixiu equipos en varios países (España, Israel, Inglaterra, Austria, Francia e Grecia), sendo o seu último equipo o Celta de Vigo.

É o maior da saga de futbolistas García Junyent, formada polos seus irmáns Genís e Roger.

## Traxectoria 
### Selección nacional 
Aínda que non alcanzou a selección absoluta, foi internacional en practicamente todas as categorías inferiores da selección española: a sub-16, a sub-18, a sub-19, a sub-20 e a sub-21, da que é o segundo máximo goleador histórico, con 12 tantos en 24 partidos. Participou no Mundial Xuvenil de 1991 (alcanzando os cuartos de final), nas Eurocopas Sub-21 de 1994 (terceiro posto) e 1996 (subcampión) e nos Xogos Olímpicos de Atlanta en 1996, onde foi o máximo goleador do conxunto español, con dous tantos en catro partidos.

Tamén disputou seis partidos internacionais de carácter amigable coa selección de fútbol de Cataluña, nos que anotou cinco goles.

### Como adestrador 
O Celta de Vigo contratou ó técnico de Sabadell para reverter a mala situación do club, que despois de facer un grande esforzo na contratación de Rafinha Alcantara ou Denis Suárez, e co primeiro terzo da tempada cumprida, ocupaba postos de descenso, o que propiciou a destitución do adestrador co que se comezou a tempada (Fran Escribá). Finalmente o equipo acabou salvando a categoría, por un só punto e o contrato do adestrador foi renovado.

Tras un ano no club celeste foi destituído o 9 de novembro de 2020, debido aos malos resultados no inicio da campaña 2020/21, na que o equipo sumou só 7 puntos nas primeiras 9 xornadas.

## Vida persoal 
Tivo tres fillas: Mariona, Jana e Emma. A maior delas, Mariona, faleceu en 2022, con 21 anos de idade, por mor dun cancro.

## Estatísticas 
### Participacións en torneos internacionais 
### Estatísticas coas seleccións de España 
## Clubs 
## Traxectoria como adestrador 
## Estatísticas como adestrador 
## Palmarés 
### Campionatos nacionais 
### Campionatos internacionais 
### Outros 
### Como adestrador 
## Notas
Gérard Philipe

**Gérard Philipe**, nado o 4 de decembro de 1922 en Cannes e finado o 25 de novembro de 1959 en París, foi un actor francés que apareceu en 34 filmes entre os anos 1944 e 1959. Activo tanto no teatro coma no cinema, foi até a súa morte, unha das principais estrelas cinematográficas no período da posguerra. Por mor da súa morte prematura, a súa imaxe ficou nova e romántica, converténdoo nunha das iconas do cinema do seu país.

## Filmografía parcial 
### Cinema 
### Voz 
* *Le Petit Prince* (1954)
* *La Vie de W.-A. Mozart - racontée aux enfants* (1954)
* *Pierre et le Loup* (Peter And The Wolf por Sergei Prokofev) coa Orquestra Sinfónica da URSS (1956)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Surtr

[miniatura|*O demo xigante coa espada chameante* (1909) por [John Charles Dollman.]]
Na mitoloxía nórdica, **Surtr** (ás veces chamado **Surt** ou **Surtur**; en nórdico antigo "negro" ou "o mouro") é un xigante de lume de Muspelheim. Surtr aparece na *Edda poética*, compilación do século XIII a partir de fontes tradicionais máis temperás, e a *Edda prosaica*, escrita no século XIII por Snorri Sturluson. En ámbalas dúas fontes, Surtr é descrito como unha figura importante durante os acontecementos do Ragnarok; levando a súa espada de lume, irá á batalla contra os Æsir, loitará co principal deus Frey, e despois as súas chamas engulirán a Terra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bellows, Henry Adams (Trans.) (2004). *The Poetic Edda: The Mythological Poems*. Courier Dover Publications. ISBN 0-486-43710-8
* Davidson, H. R. Ellis (1990). *Gods and Myths of Northern Europe*. Penguin Books. ISBN 0-14-013627-4
* Dronke, Ursula (Trans.) (1997). *The Poetic Edda: Volume II: Mythological Poems*. Oxford University Press. ISBN 0-19-811181-9
* Faulkes, Anthony (Trans.) (1995). *Edda*. Everyman. ISBN 0-460-87616-3
* Hollander, Lee M. (Trans.) (1962). *The Poetic Edda*. 2nd ed. University of Texas Press. 
* Larrington, Carolyne (Trans.) (1999). *The Poetic Edda*. Oxford World's Classics. ISBN 0-19-283946-2
* Lindow, John (2001). *Norse Mythology: A Guide to the Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs*. Oxford University Press. ISBN 0-19-515382-0
* Orchard, Andy (1997). *Dictionary of Norse Myth and Legend*. Cassell. ISBN 0-304-34520-2
* Phillpotts, Bertha (1905). "Surt" en *Arkiv för Nordisk Filologi*, volume 21, pp.&nbsp;14 ff.
* Simek, Rudolf (2007). *Dictionary of Northern Mythology*. Traducido por Angela Hall. D.S. Brewer. ISBN 0-85991-513-1
As letras das mulleres

**"As letras das mulleres"** é unha colección literaria de narrativa traducida ao galego (agás para as obras de Rosalía de Castro, Pardo Bazán e Concepción Arenal, escritas en castelán e mantidas aquí nesa lingua) publicada en colaboración entre o Servizo Galego de Igualdade da Xunta de Galicia e a editorial Sotelo Blanco.

## Historia e características 
A colección comezou a distribuírse en 2004. O primeiro título publicado foi *A cidade das mulleres*.

O seu obxectivo é a divulgación de obras fundamentais, de ficción ou ensaio, escritas por mulleres, así como fomentar o recoñecemento do labor intelectual co que as mulleres contribuíron á cultura universal ao longo da historia.

Os libros foron prologados por expertos como María del Carmen Pallares Méndez (caso de *A cidades das mulleres*), María Jesús Lorenzo Modia (*Vindicación dos dereitos da muller*), Jorge Figueroa Dorrego (*A dama solitaria*) ou Carme Alvariño (*Escritos políticas e literarios*).

### Crítica 
## Títulos 
## Notas
Xuro

O **xuro** é a remuneración cobrada polo empréstito de cartos. É expresado como un porcentual sobre o valor emprestado (taxa de xuro) e pode ser calculado de dúas formas: xuros simples ou xuros compostos.

O xuro pode ser comprendido como unha especie de "alugueiro sobre o diñeiro". A taxa sería unha compensación pagada polo tomador do empréstito para ter o dereito de usar o diñeiro até o día do pagamento. O acredor, por outro lado, recibe unha compensación por non poder usar ese diñeiro até o día do pagamento e por correr o risco de non recibir o diñeiro de volta.

## Historia 
Documentos históricos redactados pola civilización sumeria, ó redor do ano 3000 a.C., revelan que o mundo antigo desenvolveu un sistema formalizado de crédito baseado en dous principais produtos, o gran e a prata. Antes de existiren as moedas, o préstamo de metal era un feito baseado no seu peso. Os arqueólogos descubriron pedazos de metais que foron usados no comercio nas civilizacións de Troia, Babilonia, Exipto e Persia. Antes de que se desenvolvese o empréstito en diñeiro, o préstamo de cereal e de prata facilitaba a dinámica do comercio.

Na República Romana, o ano do consulado de Marco Fabio Ambusto (pola terceira vez) e ou Tito Quincio ou Marco Popilio, a taxa de xuros foi reducida para 8 1/3 por cento, mesmo así, os plebeos continuaban sen conseguir pagar as súas débedas.

## Notas
Mikel Merino

**Mikel Merino Zazón**, nado o 22 de xuño de 1996 en Pamplona, é un futbolista español. Xoga de centrocampista e o seu equipo actual é a Real Sociedad da Liga Santander.

## Traxectoria 
### CA Osasuna 
Mikel incorporouse aos xuvenís do Osasuna na tempada 2012/13, procedente do CD Amigó navarro. Subiu ao primeiro equipo da man de Jan Urban en 2014. Debutou co Osasuna, en Segunda División, o 23 de agosto de 2014 ante o FC Barcelona B. Marcou o seu primeiro gol ao rematar un córner, ante a UD As Palmas, en decembro de 2014.

Na súa segunda tempada conseguiu o ascenso a Primeira División. Foi peza fundamental durante toda a tempada e, tamén, nos play-off de ascenso a Primeira División, contribuíndo con tres goles na eliminatoria ante o Gimnàstic de Tarragona.

### Borussia Dortmund 
En febreiro de 2016 é traspasado ao Borussia Dortmund da Bundesliga, por 3'7 millóns de euros. En xullo incorporouse á pretemporada do equipo alemán, debutando nun amigable contra o FC St. Pauli. Thomas Tuchel deixoulle fóra da lista da UEFA Champions League, polo que non puido participar en ningún partido. Debutou en Bundesliga, ante o Hertha BSC, o 14 de outubro de 2016. Ao longo da tempada non dispuxo de demasiados minutos, disputando só 293 minutos en oito partidos de Bundesliga.

## Clubs 
## Selección nacional 
### Categorías inferiores 
Foi campión de Europa sub-19 en 2015, sendo titular en todos os partidos do torneo. En setembro de 2016, incorporouse á selección española sub-21 coa que conseguiu clasificarse para disputar a Eurocopa sub-21 de 2017.

## Vida persoal 
É fillo de Miguel Merino Torres, ex xogador, entre outros, de Osasuna, Celta e Leganés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha do xogador en Transfermarkt.es
* Ficha do xogador en Soccerway.com
Terrier

miniatura|253x253px|Gravado de 1919. Cans de raza do tipo terrier. *Libro dos cans*, un estudo sobre razas.
**Terrier** é un grupo de razas de cans producidas inicialmente para a caza de pequenos animais que foron desenvolvidas nas illas británicas. O nome provén do latín *terra*. En liñas xerais trátase dun can de tamaño pequeno, pelo áspero ou duro e posuidores dun carácter decidido, enérxico e inquedo, moi axeitado para a caza de ratos e alimañas, que foi o principal uso para o que foron seleccionados. Como os terrier varían en medida, dende exemplares dun par de quilos (como o Norwich), até exemplares de máis de 30 quilos (como o Airedale), polo xeral clasifícanse con base ó tamaño ou á función.

## Historia 
A maioría das razas terrier desenvolvéronse en Inglaterra, Escocia, Gales e Irlanda e en diferentes localidades criáronse terrier específicos para a caza ou o control das alimañas, xxa que se empregaron para combater as ratas, coellos, e raposos, tanto enriba como baixo da terra (tobeiras). Algúns terrier meirandes foron utilizados para cazar teixugos. O Kerry Blue e o Airedale usáronse particularmente para facer fronte ós castores e lontras en augas profundas. Outros usáronse como cans de pastoreo (Wheaten Terrier). 

## Xenética 
Baseado nun estudo de 2006, análises xenéticas demostran que a maioría dos terrier están dentro do «moderno» clúster xenético das razas de cans «cazadoras» desenvolvidas a partir do mesmo grupo de devanceiros na Europa do século XIX. Uns poucos terrier atópanse no clúster xenético do «mastiff» (mastín), xunto co Pomerania, o Labrador retriever e outros cans de testa grande, mentres que o Terrier tibetano se atopa na antiga agrupación dos cans de Asia e África, como o Pequinés.

## Exemplos de tipos específicos 

Ficheiro:Ivory Super Pride the fox terrier.jpg| Terriers de pata longa
Ficheiro:Australian_Terrier_002_U.jpg|Terriers de pata curta
Ficheiro:Australian_Silky_Terrier_Karlyermai_Classic_Touch.jpg|Terrier miniatura
Ficheiro:BostonTerrier.jpg|Tipo Bull e Terrier

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Capital social (socioloxía)

O **capital social** é considerado a variable que mide a colaboración social entre os diferentes grupos dun colectivo humano, e o uso individual das oportunidades xurdidas a partir diso, a partir de catro fontes principais: o afecto, a confianza mutua, as normas efectivas e as redes sociais.

O capital social mide, por tanto, a sociabilidade dun conxunto humano e aqueles aspectos que permiten que prospere a colaboración e o uso, por parte dos actores individuais, das oportunidades que xorden nestas relacións sociais. Unha sociabilidade entendida como a capacidade para realizar traballo conxunto, a de colaborar e levar a cabo a acción colectiva.

## Historia 
O termo de "capital social" provén dunha analoxía co de capital económico. De todas as formas, a súa escasa fixación na literatura social e económica fai que sexa un tanto difícil de consensuar. Nun comezo, foi usado a principios do século XX en pedagoxía. Non foi retomado ata a década de 1960 cando se empezou a usar para teorías de desenvolvemento económico. Normalmente nos modelos económicos tradicionais este concepto é totalmente ignorado, pero nos anos 1980 volveu tomar importancia. Foi usado por moitos autores en socioloxía e modelos de economía alternativos.

## Concepto 
Poderíase resumir como "non só é importante que coñeces, senón a quen". Francis Fukuyama defíneo como a norma que fai que exista cooperación entre dúas partes. Referencias importantes son Robert Putnam (1993) e James Samuel Coleman (1988).

No que se refire ao valor colectivo das *redes sociais*, é considerado para a formulación de políticas en moitas organizacións; mesmo sendo recentemente recoñecido por institucións tales como o Banco Mundial (aínda que con algunhas reservas ao concepto).

Afinando os matices do concepto, o capital social non ten por que necesariamente producir cousas boas, pode xerar discriminación sobre individuos ou grupos. Ás veces o capital social pode ter connotacións negativas, como no caso de mafias diversas (os contactos e redes sociais creados entre varias persoas poden idear cousas consideradas negativas por unha sociedade, como o crime).

Con todo, como se apunta, nos últimos anos destacáronse tres “fontes” principais do capital: a confianza mutua, as normas efectivas e as redes sociais. A pesar das posibles diferenzas na forma de definir e medir estes atributos, o capital social sempre apunta cara a aqueles factores que nos achegan como individuos e a como este achegamento se traduce en oportunidades para a acción colectiva e o benestar do grupo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pierre Bourdieu
* Robert Putnam
* James Samuel Coleman
* Francis Fukuyama
* Sociedade civil

### Ligazóns externas 
*The Social Capital Foundation
*Glosario de capital social en liña
Bolsa de estudos

Unha **bolsa de estudos** é unha achega económica que se concede a aqueles estudantes ou investigadores co fin de levar a cabo os seus estudos ou investigacións.

As achegas económicas poden provir de organismos oficiais (en España, bolsa de estudos MEC do Ministerio de Educación e Cultura, bolsas de estudos das administracións autonómicas etc.) ou de organismos privados, xa sexan bancos e caixas de aforro, fundacións, empresas etc.

As bolsas de estudos poden ser xerais, para realizar os estudos ordinarios, ou poden pertencer a programas específicos, para intercambios no estranxeiro, ou entre distintas universidades dentro dun mesmo país, como as bolsas de estudos séneca para financiar a mobilidade de estudantes dentro do programa SICUE ou entre diversos países europeos (as chamadas Erasmus, ou do resto do mundo, por exemplo), para prácticas en empresa etc.

As bolsas de estudos para prácticas proliferaron nos últimos anos, en gran medida substituíndo outro tipo de contratos que requirirían mellores condicións de traballo e maiores soldos, xurdindo así a figura do bolseiro.

O obxectivo destas principalmente é o de dar a oportunidade a un alumno ou grupo de alumnos que non teñen a posibilidade de financiar os seus estudos e que aquel que lle outorga a bolsa de estudos considera que ten capacidades destacadas e que non debería perder a oportunidade de formarse.

## Véxase tamén
Uladzimir Karatkievič

**Uladzimir Karatkievič** (en belaruso: *Уладзімір Сямёнавіч Караткевіч*), nado en Orsha o 26 de novembro de 1930 e finado o 25 de xullo de 1984, foi un escritor belaruso, unha das figuras máis destacables da literatura belarusa da segunda metade do século XX .

## Traxectoria 
En 1954 graduouse en filoloxía pola Universidade de Kíiv. Primeiro estivo destinado como profesor de lingua rusa nunha escola nunha aldea da rexión de Kíiv (1954-56) e logo na súa cidade natal (1956-58). Máis tarde, completou cursos de literatura avanzada (1960), e  despois de cinematografía (1962), ambos os dous en Moscova e despois converteuse nun escritor profesional. Comezou a escribir moi novo, os seus primeiros poemas, contos e artigos publicounos nunha revista escolar de Orsha durante a posguerra. Mentres estudaba en Kíiv compuxo poemas en belaruso e ruso e escribiu no verán de 1950 primeira versión da que sería a súa grande obra,*Дзікае паляванне караля Стаха*. En 1951 apareceron na revista do distrito de Orsha *Ленінскі прызыў* os dous primeiros poemas publicados, «Тут будет канал» (en ruso) e «Якубу Коласу» (en belaruso) aos que lle seguiron tres coleccións de versos. Así e todo foi sobre todo coñecido como narrador, publicou varias coleccións de relatos e catro novelas, a máis coñecida foi *Dzikaje paliavannie karalia Stacha* (*Дзікае паляванне караля Стаха*) en 1964. As súas novelas tratan do pasado histórico de Belarús, incluíndo a insurección de xaneiro de 1863 – 1865 sobre a que escribiu *Kalasy pad siarpom tvaim* (*Каласы пад сярпом тваім*) que se publicou en 1965. Karatkievič tamén escribiu varias pezas teatrais, ensaios, artigos, guións cinematográficos, e algunhas historias de detectives e de aventuras.

## Notas
Sociedade erudita

Unha **sociedade erudita** (tamén coñecida como **academia erudita **ou **asociación académica**) é unha organización que existe para promover unha disciplina académica, unha profesión ou un grupo de disciplinas relacionadas como as artes. A afiliación pode ser aberta a todos, pode requirir posesión dalgunha cualificación ou pode ser unha honra conferida por elección.

Moitas das sociedades eruditas son organizacións sen ánimo de lucro, e moitos son asociacións profesionais. As súas actividades tipicamente inclúen conferencias regulares para a presentación e discusión de novos resultados de investigación e publicación de revistas académicas patrocinadoras na súa disciplina. Algúns tamén actúan colexios profesionais, regulando as actividades dos seus membros no interese público ou no interese colectivo da afiliación.

## Historia 
Algunhas das máis antigas sociedaeds eruditas son a Académie des Jeux floraux (fundada en 1323), a Sodalitas Litterarum Vistulana (fundada en 1488), a Accademia della Crusca (fundada en 1585), a Accademia dei Lincei (fundada en 1603), a Academia Francesa (fundada en 1635), a Leopoldina (fundada en 1652), a Royal Society of London (fundada en 1660) e a Académie des sciences (fundada en 1666).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Scholarly Societies Project from the University of Waterloo Libraries
* Eclectica, virtual exhibit on the history of Canadian learned societies.
Pamukkale

**Pamukkale** ("castelo de algodón", en turco) é un conxunto de piscinas termais de orixe calcaria que co pasar dos séculos formaron concas xigantescas de auga que descenden en fervenza dun outeiro, situado preto de Denizli, en Turquía. A formación de Pamukkale débese aos mananciais de augas termais que provocan o derramamento de carbonato de calcio, que despois solidifica como mármore travertino. Foi declarado Patrimonio da Humanidade da UNESCO xuntamente con Hierápolis en 1988.

A antiga cidade grecorromana de Hierapolis construíuse no alto do "castelo" branco que en total ten 2700 m de longp, 600 m. de largo e 160 m de altura. Pódese ver a gran distancia, desde os outeiros da cidade de Denizli, no lado oposto do val, a 20&nbsp;km.

Coñecida como Pamukkale (Castelo de Algodón) ou a antiga Hierápolis (Cidade Santa), esta área acolle doentes nas súas fontes termais desde a antigüidade clásica. O nome turco refírese á superficie calcaria branca e brillante, formada durante milenios por mananciais ricos en calcio. Pingando lentamente pola aba da inmensa montaña, as augas ricas en minerais forman escuma e acumúlase nos socalcos, derramando cascadas de estalactitas en piscinas leitosas debaixo. A lenda sostén que as formacións son algodón (o cultivo principal da área) solidificado que os xigantes deixaron de secar.

O turismo é e foi unha importante industria na área durante miles de anos, debido á atracción das piscinas termais. Recentemente a mediados do século XX, construíronse hoteis sobre as ruínas de Hierápolis, causando un dano considerable. Construíuse unha estrada desde o val sobre os socalcos, e permitiron que as motos subiran e baixaran as pendentes. Cando a zona foi declarada Patrimonio da Humanidade, os hoteis foron derribados, a estrada eliminada e substituída por piscinas artificiais.

Eclipsados pola marabilla natural, as ben conservadas ruínas romanas e o museo de Pamukkale foron notablemente subestimados e non publicitados. Os folletos turísticos dos últimos 20 anos presentan principalmente fotos de persoas bañandose nas piscinas de calcio. Agás dunha pequena senda que sobe pola aba da montaña, o paso polos socalcos está actualmente prohibido, xa que sufriron a erosión e a contaminación da auga polos pés dos turistas.

## Galería 

Ficheiro:Hot_springs_of_Pamukkale.JPG|
Ficheiro:Pamukkale town.JPG|
Ficheiro:Pamukkale00.JPG|
Ficheiro:Pamukkale.1.ogv|
Ficheiro:Hot springs of Pamukkale edit cropped.JPG|

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
* Pamukkale - spherical panorama 360 degree
* UNESCO World Heritage site datasheet
* The Marble Stairs of Heaven on Earth: Pamukkale
* Guía de ciaxes de Pamukkale
* Fotos e relato de primeira man da visita, incluída a piscina de Hierapolis e Cleopatra
* Visitando o castelo de algodón – Geobeats.com en Youtube
* Vídeo de Pamukkale (4k, UltraHD)
Salvatore Sirigu

**Salvatore Sirigu**, nado en Nuoro o 12 de xaneiro de 1987, é un futbolista italiano. Xoga de porteiro e o seu equipo actual é o Napoli. É internacional coa selección italiana.

## Palmarés 
;Paris Saint-Germain
* Ligue 1: 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16
* Trophée des Champions: 2013, 2014, 2015, 2016
* Coupe de la Ligue: 2013–14, 2014–15, 2015–16
* Coupe de France: 2014–15, 2015–16

;Selección italiana
* Eurocopa: 2020

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en UEFA.com 
* Perfil no sitio web oficial do Paris Saint-Germain
Estudante

[miniatura|270px|Estudantes en clase na [Universidade de Helsinqui.]]
[miniatura|Retrato dun estudante [italiano;Fotografía Giuseppe Allegri, c. 1870.]]

A palabra **estudante** é un substantivo masculino ou feminino que se refire ao  alumno ou alumna dentro do ámbito académico, e que se dedica a esta actividade como a súa ocupación principal.

## Etimoloxía 
O uso actual da palabra estudante provén da Idade Media. Do mesmo xeito que en portugués, español ou francés, procede do participio presente de *studiare (studians, studiantis)* que significa 'que está estudando'. En inglés (*student*), é resultado dunha deformación do significado da palabra latina "studere" e o seu substantivo “studium”.

## Diferenza entre estudante e alumno 
Habitualmente utilízase indistintamente o concepto de alumno e estudante, agás que o segundo adoita identificar mellor o alumnado de niveis superiores. Aínda así, moitos dos matices e explicación que se dan para o alumnado poden aplicarse ao estudantado.

## Asociación de estudiantes 
Os estudantes organízanse en asociacións para a defensa dos seus dereitos e a realización de actividades.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Acoso escolar
* Alumnado
* Educación infantil
* Educación primaria
* Educación secundaria
* Educación superior
* Federación Estudantil Libertaria
Exame

O termo **exame** pódese referir a:

* un  **exame médico** ou unha exploración física;
* un **exame de sangue** ou análise de sangue;
* un **exame xenético**, unha análise do ADN;
* unha **proba de avaliación** en educación;
* a un **exame de conducir**.
Arturo Gallego Cruces

**Arturo R. Gallego Cruces**, nado en Luou (Teo) o 14 de maio de 1898, foi un mestre, escritor e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de José Gallego Montes. Foi mestre en Luou e dende 1920 en Parderrubias. Colaborou con artigos e relatos en *El Correo de Galicia*, *El Compostelano*, *Vida Gallega* e *Eco de Galicia*. En 1919 publicou o conto en galego "O fillo do Zoqueiro" en *El Correo de Galicia*. Durante a ditadura de Primo de Rivera foi concelleiro de Salceda de Caselas e primeiro tenente alcalde. Logo da dimisión do alcalde Vicente Jiménez Guisado, foi nomeado alcalde en novembro de 1925. Na República foi presidente do Comité local do Partido Radical. En 1945 seguía sendo mestre.

## Vida persoal 
Casou en Parderrubias con Gabina Barros Fandiño en decembro de 1921, coa que tivo once fillos: Rubén, Dolores, Fernando, María Delia, Josefa Victoria, Manuela, Manolo, Saladina, María Teresa, Pilar e Otilia.

## Notas
Bowling for Columbine

***Bowling for Columbine*** é un filme documental estadounidense escrito, producido, dirixido e narrado por Michael Moore. O filme explora o que Moore suxire que foron as principais causas do masacre de Columbine de 1999 e doutros actos de violencia con armas. Moore céntrase no contexto no que se produciu o masacre, nalgunhas opinións e suposicións públicas sobre cuestións relacionadas. O filme mergúllase na natureza da violencia nos Estados Unidos de América.

Un éxito comercial e da crítica, o filme deu a coñecer a Moore internacionalmente e gañou numerosos premios, incluíndo o Oscar ó mellor documental, o Independent Spirit, un premio especial Festival de Cannes, e o César ó mellor filme estranxeiro. Está considetado un dos documentais máis exitosos de tódolos tempos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Proba (educación)

[miniatura|alt=Estudantes facendo un exame nunha aula|Estudantes facendo un exame na [Universidade de Viena.]]
Un **exame** ou **proba de avaliación** é unha proba na que se mide o nivel de coñecementos, aptitudes, habilidades ou dunhas capacidades físicas. Úsase como ferramenta para determinar a idoneidade de alguén para a realización dunha actividade ou o aproveitamento duns estudos.

Pode ser realizado de forma oral, en papel, facendo uso dun ordenador (ou unha computadora), nunha contorna controlada (como en determinadas probas físicas) ou nunha contorna aberta (como nun exame de condución), nun período definido de tempo baixo supervisión. Pode compoñerse de varias preguntas, cuestións, exercicios ou tarefas a realizar que teñen asignados uns valores en puntos.

Os exames poden variar en estilo, rigor e requirimentos previos. Por exemplo, nunha proba de libro pechado o tomador da proba a miúdo debe usar a memoria para responder a temas específicos, e nunha proba de libro aberto o tomador da proba pode usar unha ou varias ferramentas complementarias, como un libro de referencia ou unha calculadora para responder.

Un exame pode ser realizado de maneira formal ou informal. Un exemplo de proba informal sería unha proba de lectura realizada por un pai a un neno. Un exemplo dunha proba formal sería un exame final administrado por un profesor nunha aula. As probas formais a miúdo resultan nunha cualificación nas probas. A cualificación da proba pode ser interpretada en relación a unha norma ou criterio. A norma pode ser estabelecida independentemente ou por análise estatística de varios individuos.

Un *exame rápido* (*quiz* en inglés) usualmente ten menos preguntas que un exame, ofrece preguntas de menor dificultade e pódese resolver en menos tempo. Pode dividirse en varias seccións, cada unha fai referencia a un tema ou ten unha forma diferente de preguntar sobre o mesmo tema.

Un *exame estandarizado* compara os resultados individuais cunha pauta. A pauta estabelécese independentemente ou por análise estatística dun gran número de individuos.

## Tipos de exame 
Existen tipos de exames:
* Exames de preguntas abertas 
* Exames de preguntas pechadas
* Exames con opción a resposta múltiple
* Exames orais

## Notas
Escola primaria

[miniatura|Unha escola primaria en [Český Těšín, República Checa]]
[miniatura|Unha escola primaria pequena en [Norfolk, Inglaterra|Norfolk, Inglaterra]]
[miniatura|Unha Shōgakkō ou unha clase de escola primaria no [Xapón.]]

Unha **escola primaria** é unha escola na que os nenos reciben educación primaria desde aproximadamente a idade de cinco a doce anos, o paso seguinte despois do preescolar e antes da escola secundaria (nalgúns países hai un paso intermedio de escola media entre a educación primaria e a secundaria). Na maioría do mundo, a educación primaria é o primeiro paso no ensino, e está normalmente dispoñible sen pagar, pero tamén se ofrecen escolas privadas independentes nas que cómpre pagar.

O termo *escola primaria* deriva do francés *école primaire*, que foi usado por vez primeira en 1802.

**Escola primaria* é o termo preferido no Reino Unido e outras moitas nacións, e na maioría das publicacións da UNESCO.
**Escola elemental* é o termo preferido nalgúns países, especialmente nos Estados Unidos e o Canadá.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Escola
* Escola secundaria
Jean de Kindelan

**Jean-Ambroise Kindelan ou Jean de Kindelan,** nado en Pontevedra o 7 de decembro de 1759 e finado en París o 13 de novembro de 1822, foi un xeneral español, de orixe irlandesa, naturalizado francés da Revolución francesa e do Imperio.

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira tenente segundo do rexemento de infantaría de Irlanda en 1766, a continuación foi sub-tenente o 24 de outubro, de 1767, tenente axudante-maior o 9 de xullo de 1790, e tenente-coronel, o 28 de outubro de 1793. Foi nomeado coronel o 11 de xullo de 1794 no rexemento de infantaría Ultonia (Ulster), e brigadier de infantaría o 10 de decembro, de 1795.

Foi ascendido a xeneral de brigada o 5 de outubro de 1802, e asumiu a función de inspector xeral de toda a infantaría de liña estranxeira o 11 de febreiro de 1807, e ascendeu a comandante segundo do corpo de tropas españolas auxiliares para o Grande exército, no mes de maio de 1807. O 22 de xuño de 1808, foi nomeado oficial da Lexión de Honra, e despois cabaleiro de Saint-Louis.

O 2 de maio de 1809, comandou o rexemento Xosé Napoleón organizado por el, a partir dun decreto de Napoleón do 13 de febreiro, e que consistiu nun rexemento de infantaría de tropas españolas ao servizo de Napoleón, co que participou nas campaña do Elba, Italia, Alemaña e Rusia. Foi nomeado cabaleiro da real Orde de España en outubro de 1809, e foi elevado á categoría de tenente xeneral por Xosé Bonaparte o 14 de novembro de 1809. Por Decreto do 18 de maio de 1812, entra ao servizo de Francia, retirouse o 7 de decembro de 1816. Morreu o 13 de novembro de 1822, en París e foi soterrado no cemiterio do Père-Lachaise.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Alfredo Kindelán
* Guerras napoleónicas
Carreira profesional

Unha **carreira profesional** é o conxunto ordenado de expectativas de promoción profesional, de mobilidade e de aumentar o recoñecemento do exercicio no mesmo lugar de traballo do que dispón un empregado dende o momento da súa admisión ata o momento en que deixa de prestar servizos nunha organización.

O termo "carreira" tamén se emprega noutros eidos para referirse, por exemplo, á carreira deportiva, á escolar ou á universitaria.

## Cambios históricos nas carreiras 
A finais do século XX, un amplo abano de opcións (especialmente no rango de profesións potenciais) e o maior alcance da educación fixo posible planificar (ou deseñar) unha carreira. Tamén é frecuente nos adultos de finais do século XX e comezos do XXI ter unha carreira dobre ou múltiple, de xeito secuencial ou ó mesmo tempo. Así, as identidades profesionais téñense hibridado para reflectir este cambio na ética do traballo. O economista Richard Florida observa esta tendencia de xeito xeral e máis especificamente entre a "clase creativa".

## Xestión da carreira 
A xestión da carreira describe o manexo activo e decidido dunha carreira por un individuo. Teorías sobre o que implica ter "habilidades de xestión da carreira" son descritas polo modelo Blueprint (nos Estados Unidos, o Canadá, Australia, Escocia e Inglaterra) e as Sete Cs da alfabetización dixital (especificamente relacionadas coas habilidades en Internet).

As habilidades clave inclúen a capacidade de cavilar sobre a súa carreira actual, investigar no mercado de traballo, determinar se a educación é necesaria, atopar aperturas e facer cambios na súa carreira.

## Notas