Azerbaidján

**Azerbaidján**, **Azerbaidzhan**, **Azerbaixán** ou **Acerbaixán** (en azerí: *Azərbaycan*), oficialmente **República de Azerbaidján** (en azerí: *Azərbaycan Respublikası*), é un estado situado no Cáucaso á beira do Mar Caspio. Limita con Rusia polo norte, Xeorxia e Armenia polo oeste e o Irán polo sur. A República Autónoma de Nakhichevan (un enclave de Azerbaidján) limita con Armenia ao norte e ao leste, o Irán ao sur e oeste e Turquía ao noroeste.

Cultural, histórica e politicamente, Azerbaidján é considerado parte de Europa. No entanto, a súa localización no Cáucaso meridional sitúao nunha fronteira imaxinaria entre Europa e Asia. Trátase realmente dunha nación transcontinental, a medio camiño entre os dous ámbitos xeográficos. Estas clasificacións son arbitrarias, pois non hai diferenza xeográfica facilmente definible entre Asia e Europa.

Azerbaidján é membro de máis de 40 organizacións internacionais, incluíndo as Nacións Unidas, o Consello de Europa, o Movemento de Países Non Aliñados, o Banco Asiático de Desenvolvemento, a Comunidade de Estados Independentes, a Organización da Conferencia Islámica e a Organización de Cooperación Económica do Mar Negro. É un dos integrantes da Asociación para a Paz da Organización do Tratado do Atlántico Norte, así como da alianza militar Organización do Tratado de Seguridade Colectiva (OTSC). É tamén membro observador da Organización Mundial do Comercio.

## Etimoloxía 
miniatura|Azerbaidján e as súas principais cidades

De acordo coa etimoloxía moderna, o nome de Azerbaidján deriva de *Atropates*, un Sátrapa Persa, baixo o Imperio aqueménida, quen máis tarde foi reinstalado como o sátrapa de Media baixo Alexandre o Grande. Crese que a etimoloxía orixinal do nome ten as súas raíces no Zoroastrismo (unha vez dominante). No Avesta, Frawardin Yasht ("Himno aos anxos da garda"), hai unha mención de *âterepâtahe ashaonô fravashîm ýazamaide*, que literalmente se traduce do avéstico como "adoramos o fravashi do sagrado Atropatene." O nome "Atropates" en si mesmo é a transliteración grega do antigo iraniano, probablemente medo, nome composto co significado de "Protexido polo lume (sagrado)" ou "a terra do lume (sagrado)". O nome grego foi mencionado por Diodoro Sículo e Estrabón ao longo dos milenios, o nome evolucionou a *Āturpātākān* (persa medio), logo *Ādharbādhagān*, *Ādharbāyagān*, *Āzarbāydjān* (persa novo) e actualmente *Azerbaidján*.

En 1918 o goberno de Musavat adoptou o nome "Azerbaidján" para a República Democrática de Azerbaidján, proclamada o 28 de maio dese ano, por razóns políticas, aínda que o nome de "Azerbaidján" sempre se utilizou para referirse á rexión adxacente da rexión contigua do noroeste de Irán. Así, ata 1918, cando o réxime de Musavat decidiu nomear o novo estado independente de Azerbaidján, esta designación utilizábase exclusivamente para identificar a provincia iraniana de Azerbaidján.

## Xeografía 
## Historia 
Pertencente ao Irán (por entón Persia), Azerbaidján foi ocupado polo Imperio Ruso no século XVIII. Até entón, o territorio dividíase en tres provincias: **Arran**, **Shirvan** e **Nakhichivan**.

A administración rusa comezou a fins do século XIX coa explotación dos campos petrolíferos de Bakú. Tras a revolución do 1917, toda a Transcaucasia acadou a independencia, mais rematada a guerra civil foi reincorporada á nova URSS, co status de República.

Acadou definitivamente a independencia no 1991.

## Goberno e política 
Azerbaidján é unha República presidencialista. O Presidente de Azerbaidján elíxese por un período de 5 anos.

O poder lexislativo está nas mans da Asemblea Nacional, un organismo elixido democraticamente, que consta de 50 membros.

A maioría de idade está establecida nos 18 anos.

Os críticos do sistema político considérano en realidade unha cleptocracia. A corrupción está instalada en todos os niveis.

## Subdivisións 
miniatura|Divisións de Azerbaidján.

Azerbaidján está dividido en:
* 59 **raións** (*rayonlar*; *rayon* – singular)
* 11 **cidades*** (*şəhərlər*; *şəhər* – singular)
* 1 **república autónoma**** (*muxtar respublika*)

## Economía 
A pesar dos abondosos recursos petrolíferos, o país non puido saír do marasmo económico que seguiu o derrubamento da Unión Soviética.

A economía está baseada na industria, que inclúe a construción de maquinaria, o refino de petróleo (do que o país é un produtor moi importante), a industria téxtil e a química.

A agricultura representa un terzo do PIB. Os regadíos están moi estendidos. Nas terras baixas, preto de Mar Caspio o clima permite o cultivo de algodón, froitas, té, tabaco e outros cultivos típicos dos climas subtropicais. O verme da seda é criado para o seu aproveitamento na industria téxtil da seda. Nas zonas montañosas do norte e do oeste practícase a gandería, principalmente bovina, ovina e caprina. No mar Caspio practícase a pesca, en particular a do esturión.

## Demografía 
miniatura|esquerda|Evolución demográfica de Azerbaidján entre 1960 e 2010 (en miles)

A súa poboación estimábase en 9&nbsp;411&nbsp;800 habitantes o 10 de xullo de 2013.

Ao redor do 95 % da poboación é etnicamente azerí (de relixión musulmá e predominantemente xiíta, cunha lingua pertencente á póla turca da familia altaica). Este pobo está presente no Irán, onde existen dúas provincias de igual nome.

As minorías étnicas inclúen os lezguios o 1,35%, os rusos (a maioría dos rusos emigraron dende que Azerbaidján declarou a súa independencia) o 1,35% e os armenios o 1,35% (case todos os armenios viven na rexión separatista de Nagorno-Karabakh). Hai tamén varios grupos étnicos máis pequenos no país, como os ávaros, tats, xudeus, tártaros, turcos, talysh e ucraínos.

Segundo datos de 2009, a esperanza de vida ao nacer en Azerbaidján é de 62 anos nos homes e 66 nas mulleres.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Azerbaigian-baku3.jpg|Bakú
Ficheiro:View_of_Baku,_2004_(2).jpg|Bakú
Ficheiro:Hajji Gayyib bathhouse, 2005.jpg|Bakú
Ficheiro:Momine.jpg|Nakhichevan

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Olukbasi, Suha. *Azerbaijan: A Political History*. I.B. Tauris (2011). Focus on post-Soviet era.
* de Waal, Thomas. *Black Garden*. NYU (2003). 
* Goltz, Thomas. ''Azerbaijan Diary : A Rogue Reporter's Adventures in an Oil-Rich, War-Torn, Post-Soviet Republic''. M E Sharpe (1998). 
### Outros artigos 
* República Democrática de Azerbaidján
* República Socialista Soviética de Azerbaidján
* Presidente de Azerbaidján
* Primeiro ministro de Azerbaidján
* Bandeira de Azerbaidján
* Emblema de Azerbaidján
* Azərbaycan marşı
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial do Presidente de Azerbaidján 
* Perfil de Azerbaidján BBC