open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moscardo (filosofía)

Un **tabán social** ou **moscardo social** é unha persoa que interfire co statu quo dunha sociedade ou comunidade suscitando preguntas novidosas e potencialmente molestas, xeralmente dirixidas ás autoridades. O termo está orixinalmente asociado co filósofo grego Sócrates, na súa defensa cando foi xulgado pola súa vida.

## Historia 
### Sócrates 
O termo "tabán" ou "moscardo" (en grego: *μύωψ*, *mýops* ) foi usado por Platón na Apoloxía para describir a Sócrates actuando como un aguillón incómodo para a escena política ateniense, como un esporón ou unha mosca que pica espertando un cabalo lento.

Durante a súa defensa cando foi xulgado pola súa vida, Sócrates, segundo os escritos de Platón, sinalou que a disidencia, como o moscardo, era fácil de esmagar, pero o custo para a sociedade de silenciar ás persoas que eran irritantes podería ser moi elevado: "Se matan un home coma min, faranse máis dano a vostedes mesmos do que a min”  De aí provén o alcume de Sócrates como "**moscardo de Atenas**".

### Idade moderna e contemporánea 
William Shakespeare usa a metáfora do moscardo (en inglés "*gadfly*") en *The tragedy of Antony and Cleopatra, Hamlet* e *O rei Lear.*

A finais do século XIX, en 1897, Ethel Voynich publicou a novela *The Gadfly* sobre as loitas do axente revolucionario A. Burton na Italia do *Risorgimento*. A obra tornouse moi popular na Unión Soviética, sendo considerada *ideoloxicamente útil*. En 1955, o realizador soviético Aleksandr Fajntsimmer adaptou a novela para un filme homónimo (*Ovod*, en ruso). O compositor Dmitrii Shostakovich, quen tamén compuxo temas sobre as obras de Shakespeare, escribiu a banda sonora.

Na política moderna, un tabán ou moscardo é alguén que desafía persistentemente ás persoas en posicións de poder, o statu quo ou unha posición popular. Por exemplo, Morris Kline escribiu:"Hai unha función para o moscardo que suscita preguntas que moitos especialistas quererían ignorar. A polémica é saudable." 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Trol (Internet)
* Disidencia
* Tabán (bioloxía)
A Cova, A Pontenova, A Pontenova

**A Cova** é un lugar da parroquia da Pontenova no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 14 habitantes (7 homes e 7 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **A Cova** (á espera da oficialización no Nomenclátor de Galicia da forma **Cova**) sinala unha cavidade no terreo ou ben unha vagoada.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Pontenova 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
Foxas, A Pontenova, A Pontenova

**Foxas** é un lugar da parroquia da Pontenova no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 35 habitantes (15 homes e 20 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Foxas** podería referirse a unha escavación no terreo, unha *foxa* (do latín ), xa fose de orixe natural ou feita de forma artificial. Unha parte da aldea coñécese como *Os Foxacos*.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Pontenova 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
Goios, A Pontenova, A Pontenova

**Goios** é un lugar da parroquia da Pontenova no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 79 habitantes (45 homes e 34 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Goios** podería proceder do antropónimo latino  como nome de posuidor, ou ben referirse ás características dun terreo *goio*, cun pozo nun curso fluvial ou nun terreo cóncavo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Pontenova 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
A Pontenova, A Pontenova, A Pontenova

**A Pontenova** é un lugar da parroquia da Pontenova no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 786 habitantes (377 homes e 409 mulleres).

É a capital do concello ao que lle dá nome. 

## Toponimia
O topónimo **A Pontenova** fai referencia a unha ponte sobre o río Eo, xa mencionada como tal en 1645.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Pontenova 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
Currás, Rececende, A Pontenova

**Currás** é un lugar da parroquia de Rececende no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 21 habitantes (10 homes e 11 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Currás** é unha variante da forma plural de curral, espazo xunto á casa para gardar o gando, apeiros ou material vexetal.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Rececende 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
Cabana, Rececende, A Pontenova

**Cabana** é un lugar da parroquia de Rececende no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 10 habitantes (6 homes e 4 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Cabana** (do latín tardío ) refírese a unha construción, polo xeral de madeira, para gardar apeiros ou que serve de acubillo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Rececende 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
Franco a pé

O **franco a pé** (en francés: *franc à pied*) foi unha moeda de ouro medieval francesa, introducida por Carlos V na segunda metade do século XIV.

## Historia 
Logo do éxito do primeiro franco de ouro, chamado *franc à cheval* ("franco a cabalo"), cuñado baixo o reinado de Xoán II (1350-1364), o seu fillo e sucesor, Carlos V (1364-1380), emitiu tamén o seu propio franco de ouro en 1365.

Este franco de ouro, coñecido como *franc à pied*, creouse o 22 de abril 1365, cun peso teórico de 3,82 gramos de ouro fino (64 pezas por marco); é dicir, algo máis lixeira ca a do seu antecesor, que pesaba 3,88 gramos de ouro fino (63 pezas por marco).

Ambos os dous tipos de francos de ouro foron amplamente imitados polos mandatarios de territorios veciños, sinaladamente na Provenza e nos Países Baixos.
* **Reverso**: Cruz ornamentada cun cuadrilóbulo no centro, cantonada con coroas e flores de lis, e con trevos nos extremos .Arredor, a lenda XPC* VINCIT x XRC REGNAT XRC* IMPERAT ("Cristo vence, Cristo reina, Cristo manda").

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Belaubre, J. (1996). *Dictionaire de Numismatique mediévale occidentale*. Leopard d'Or, París. ISBN 2-86377-121-3.

* Frey, A. R. (1916). *A dictionary of numismatic names; their official and popular designations*. American Journal of Numismatics. Vol 50.
* Martinori, E. (1915). *La moneta. Vocabolario generale *. Roma. Istituto italiano di numismatica.

### Véxase tamén 
* Franco a cabalo
* Franco francés
Thomas Nagel

**Thomas Nagel**, nado o 4 de xullo de 1937 en Belgrado, daquela Reino de Iugoslavia, é un docente e filósofo estadounidense.

## Traxectoria 
**Nagel** é profesor de Filosofía e Dereito na Universidade de Nova York. Os seus traballos céntranse na filosofía da mente, a filosofía política e a ética. É coñecido pola súa crítica aos estudos reducionistas sobre a mente no seu *" What Is It Like to Be a Bat? "* ("Como é ser un morcego?"),  de 1974, e pola súa contribución á teoría político - moral e deontolóxica liberal (no senso norteamericano do termo) en *"A posibilidade do altruismo"*, de 1970.

Tamén é autor de *"Unha breve introdución á filosofía"*, un traballo de divulgación que aborda temas da filosofía nunha linguaxe accesible, propondo unha reflexión individual sobre cuestións como saber o que está ben e o que está mal.

## Principais obras publicadas 
* *The Possibility of Altruism* (1970), Oxford University Press. (Reimpreso en 1978 en Princeton University Press)
* *Mortal Questions* (1979), Cambridge University Press.
* *The View from Nowhere* (1986), Oxford University Press.
* *What Does It All Mean?: A Very Short Introduction to Philosophy* (1987), Oxford University Press.
* *Equality and Partiality* (1991), Oxford University Press.
* *Other Minds: Critical Essays, 1969-1994* (1995), Oxford University Press.
* *The Last Word* (1997), Oxford University Press.
* *The Myth of Ownership: Taxes and Justice* (2002), (con Liam Murphy) Oxford University Press.
* *Concealment and Exposure and Other Essays* (2002), Oxford University Press.
* *Secular philosophy and the religious temperament: essays 2002–2008* (2010), Oxford University Press.
* *Mind and Cosmos: why the materialist neo-Darwinian conception of nature is almost certainly false* (2012), Oxford University Press.

### Traducións 
Algúns textos de Thomas Nagel foron parcialmente traducidos ao galego como material didáctico no grao de Filosofía da USC.

#### En portugués 
* *Uma breve introdução à Filosofia*. Martins Fontes, 2001.
* *Que quer dizer tudo isto?* Gradiva, 1995.
* *A última palavra*. UNESP, 1998;  Gradiva, 1999.
* *Visão a partir de lugar nenhum*. Martins Fontes, 2004.
* *O Mito da Propriedade* (2005)

#### En castelán 
* 
* *La posibilidad del altruismo*, México, Fondo de Cultura Económica, 2004
* *Una visión de ningún lugar*, México, Fondo de Cultura Económica, 1996
* *Qué significa todo esto?*, México, Fondo de Cultura Económica, 1996
* *Igualdad y parcialidad*, Barcelona, Ediciones Paidos Ibérica, 1996
* 
## Notas 

## Véxase tamén
Thomas Macaulay

**Thomas Babington** **Macaulay, primeiro barón Macaulay,** nado en Rothley (Leicestershire) o 25 de outubro de 1800 e finado en Londres o 28 de decembro de 1859, foi un poeta, historiador e político *wigh* británico do século XIX, un dos dous membros do Parlamento correspondentes a Edimburgo, Escocia.

## Traxectoria 
Considérase o principal responsable da introdución do sistema educativo occidental na India. Escribiu moito como ensaísta, sobre temas sociopolíticos históricos e contemporáneos e como revisor. A súa *The History of England (Historia de Inglaterra)* foi un exemplo seminal e paradigmático da historia *whig*, e o seu estilo literario mantívose un obxecto de eloxio desde a súa publicación, mesmo despois da condena xeneralizada dos seus feudos históricos que se popularizou no século XX.
esquerda|miniatura|**Thomas Babington Macaulay** aos 50 anos, gravado de W. Holl, feito a partir dun debuxo de George Richmond.
Macaulay serviu como Secretario de Guerra de 1839 a 1841, e como tesoureiro xeral de 1846 a 1848. Desempeñou un papel importante na introdución dos conceptos ingleses e occidentais na educación na India´británica e publicou o seu argumento sobre o tema nos "Actos de Macaulay" en 1835. Apoiou a substitución do persa polo inglés como lingua oficial, o uso do inglés como medio de ensino en todas as escolas e a formación de indios de fala inglesa como profesores. Isto levou ao Macaulayismo na India e á eliminación sistemática dos sistemas e ciencias tradicionais e antigas de educación e formación profesional no subcontinente. 

Macaulay dividiu o mundo en nacións civilizadas e barbarie, con Gran Bretaña representando o pináculo da civilización. No seu *Minute on Indian Education* de febreiro de 1835, afirmou: 

Estaba ligado á idea de progreso, especialmente en termos de liberdades liberais. Opúxose ao radicalismo mentres idealizaba a cultura e as tradicións históricas británicas.

Está enterrado na abadía de Westminster.
## Obras 
* 
* 
* *The History of England from the Accession of James II -* Philadelphia: Porter & Coates. 1848
** 5 vols (1848): , , , ,  en Internet Archive
** 5 vols (1848): , , , ,  en Project Gutenberg
** volumes 1–3 at LibriVox.org
* *Critical and Historical Essays*, 2 vols, editado por Alexander James Grieve. , 
* 
* 
* *William Pitt, Earl of Chatham: Second Essay* (Maynard, Merrill, & Company, 1892, 110 pages)
* *The Miscellaneous Writings and Speeches of Lord Macaulay*, 4 vols , , , 
* *Machiavelli* on Niccolò Machiavelli
* *The Letters of Thomas Babington Macaulay*, 6 vols, edited by Thomas Pinney.
* *The Journals of Thomas Babington Macaulay*, 5 vols, edited by William Thomas.
* Macaulay index entry at Poets' Corner
* Lays of Ancient Rome (Complete) at Poets' Corner with an introduction by Bob Blair

## Notas 
## Véxase tamén
Rececende, Rececende, A Pontenova

**Rececende** é un lugar da parroquia de Rececende no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 109 habitantes (47 homes e 62 mulleres).

Está dividido en **Rececende de Abaixo** e **Rececende de Arriba** 

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Rececende 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
A Insua, Santo Estevo de Rececende, A Pontenova

**A Insua** é un lugar da parroquia de Santo Estevo de Rececende no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 estaba deshabitado.

## Toponimia
O topónimo **A Insua** (do latín ), cando se aplica a un lugar en terra firme, adoita referirse a un punto onde converxen dous cursos fluviais.

## Patrimonio
Capela do Anxo da Garda.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santo Estevo de Rececende 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Pontenova
Williot Theo Swedberg

**Williot Theo Swedberg**, nado en Estocolmo o 1 de febreiro de 2004, é un futbolista sueco que xoga como mediocentro no Celta de Vigo da Primeira División de España.

## Traxectoria
### Hammarby IF
Tras varias cesións en equipos da terceira categoría sueca, debutou no Hammarby IF o 11 de xullo de 2021, nunha vitoria por 5-1 fronte o Degerfors IF. Entrou no minuto 79 e anotou un gol dous minutos despois.

O 23 de febreiro de 2022, Williot estivo a piques de fichar polo Lokomotiv de Moscova. Porén, a fichaxe foi truncada pola invasión rusa en Ucraína, que provocou a cancelación do fútbol no país.

### Celta de Vigo
O 17 de xuño de 2022 fíxose oficial a súa incorporación ao Celta de Vigo, por 4,7 millóns de € e cun contrato até 2027.

### Selección
Swedberg anotou no seu debut coa Selección de fútbol sub-17 de Suecia nunha vitoria por 3-1 fronte a Noruega o 17 de setembro de 2019.

## Estatísticas
20x20px *Actualizado co último partido disputado o .*

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Hammarby IF
* Michael Krohn-Dehli
* Joseph Aidoo

### Ligazóns externas 
* Entrevista a Williot Swedberg en Celta Media, a canle de YouTube do RC Celta.
O Santo Estevo, Santo Estevo de Rececende, A Pontenova

**O Santo Estevo** (á espera da oficialización da forma **Santo Estevo**.

## Toponimia
O topónimo **O Santo Estevo** é un haxiotopónimo referido a Estevo, mártir, e débese á presenza no lugar da igrexa de Santo Estevo de Rececende.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santo Estevo de Rececende 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Pontenova
Nanopartícula

[miniatura|250px|[Microscopio electrónico de transmisión (MET ou TEM) (a, b, e c) imaxes de silica mesoporosa preparada con diámetros de: (a) 20 nm, (b) 45 nm, e (c) 80 nm. Microscopio electrónico de varrido (MEV ou SEM) (d) imaxe de (b). Os recadros son aumentos de partículas de silica]]

Unha **nanopartícula** (**nanopó**, **nanoacio** ou **nanocristal**) é unha partícula que posúe as tres dimensións menores que 100 nm.

Actualmente o estudo das nanopartículas é unha área de intensa investigación científica, debido a unha ampla variedade de aplicacións potenciais en campos tales como a biomedicina, a óptica, a electrónica, a nanoquímica ou a  agricultura.

As nanopartícula clasifícanse polo seu diámetro:

*Nanopartículas ultrafinas: as comprendidas entre 1 e 100 nanómetros en tamaño.
*Nanopartículas finas: as comprendidas entre os 100 e os 2 500 nanómetros.
*Nanopartículas grosas: as comprendidas entre os 2 500 e os 10 000 nanómetros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Liposoma
* Nanociencia
* Nanomateriais
* Nanotecnoloxía

### Ligazóns externas 
* nanoparticle na *Encyclopædia Britannica*.
Nanoquímica

[miniatura|210px|[Nanopartícula de cobalto]]
A **nanoquímica** é unha rama da nanociencia relacionada coa produción e reaccións de nanopartículas e os seus compostos.

Está relacionada coas propiedades e características asociadas con ensamblaxes de átomos ou moléculas sobre unha escala que varía de tamaño dos bloques individuais até as do material aglomerado.

O profesor Geoffrey Ozin, da Universidade de Toronto, está considerado como o pai da nanoquímica. O seu visionario artigo "Nanochemistry - Synthesis in Diminishing Dimensions". estimulou a todo un novo campo: propoñía que os principios da química poderían aplicarse á síntese de materiais de "abaixo cara a arriba" "sobre calquera escala de lonxitude" mediante os "principios de construción de bloques xerárquicos", isto é, utilizando bloques de construción de escala nano/molecular "programados" con información química que os autoensamblaría espontaneamente, dunha maneira controlada, en estruturas que abarcan un amplo intervalo de escalas de lonxitude.

A nanoquímica é unha das tantas aproximacións que a nanociencia ten cara ao deseño, caracterización e racionalización das propiedades e estrutura dun material nanoestruturado. 

Esta ciencia emprega metodoloxías da síntese química e a química de materiais para obter nanomateriais con tamaños, formas, propiedades superficiais, defectos e propiedades autoensamblantes específicos, deseñados para cumprir con usos e funcións específicas.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Brechignac, C.; Houdy P. & Lahmani M. Eds. (2007): *Nanomaterials and Nanochemistry*. Berlín: Springer. ISBN 978-3-5407-2993-8. 
*
* Ozin G., Arsenault A .C. & Cademartiri L. (2008): *Nanochemistry: A Chemical Approach to Nanomaterials* 2nd Ed. Londres: Royal Society of Chemistry. ISBN 978-1-8475-5895-4.
* Steed, J. W.; D .R. Turner & K. Wallace (2007): *Core Concepts in Supramolecular Chemistry and Nanochemistry*. Hoboken, Nova Jersey: John Wiley & Sons. ISBN 978-0-4708-5867-7.
* Watarai, H.; N. Teramae & T. Sawada (2005): *Interfacial Nanochemistry: Molecular Science and Engineering at Liquid-Liquid Interfaces* (Nanostructure Science and Technology). Nova York: Kluwer Academic/Plenum Publishers. ISBN 978-0-3872-7541-3.

## Notas
Aldeguer, Vilaboa, A Pontenova

**Aldeguer** é un lugar da parroquia de Vilaboa no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 26 habitantes (10 homes e 16 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Aldeguer** ten a súa orixe nun nome de posuidor a través da forma *Vilar (de) Aldeguer*, con orixe no antropónimo de orixe xermánica *Aldegarius*. Con frecuencia emprégase a variante **Vilar de Guerra**.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilaboa 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
Fontangordo, Vilaboa, A Pontenova

**Fontangordo** é un lugar da parroquia de Vilaboa no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 8 habitantes (3 homes e 5 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Fontangordo** é un hidrónimo que fai referencia a unha corrente de auga ou *fontán* (do latín ) de gran caudal ou que corre con intensidade, *gordo*.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilaboa 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
The New Abnormal

***The New Abnormal*** é o sexto álbum de estudio da banda estadounidense de indie rock The Strokes, publicado o 10 de abril de 2020 a través dos selos Cult e RCA Records. Trátase do seu primeiro disco dende *Comedown Machine* (2013), foi producido por Rick Rubin e gravouse no seu estudio Shangri-La en Malibu, California, con gravacións adicionais realizadas en estudios do condado dos Ánxeles e Hawaii. The Strokes comezaron a interpretar temas do álbum a través do ano 2019 antes de revelar a listaxe de cancións do disco e a súa portada a principios de 2020. "At the Door", "Bad Decisions", e "Brooklyn Bridge to Chorus" publicáronse como sinxelos antes do lanzamento do álbum, con "The Adults Are Talking" sendo lanzado para a radio meses despois.

*The New Abnormal* tivo recensións moi positivas dos críticos, moitos dos cales considerárono un regreso aos bos tempos da banda. As loanzas dirixíronse particularmente cara a madurez das letras do vocalista Julian Casablancas, así como cara a maior cohesión musical da banda. O álbum chegou ao número 1 en Escocia e ao top 10 noutros seis países, incluídos os Estados Unidos e o Reino Unido. Tamén gañou o premio Grammy ao mellor álbum de rock en 2021, sendo o seu primeiro nomeamento e primeira vitoria.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Neipín, Vilaboa, A Pontenova

**Neipín** é un lugar da parroquia de Vilaboa no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 18 habitantes (11 homes e 7 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Neipín** podería ben facer referencia á orografía do lugar, sinalando un "lugar que acolle" (de *aneipar*, "acoller") ou ben proceder dun antropónimo de orixe latina **Naepinus*, a partir da forma en xenitivo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilaboa 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
O Campo do Prado, Torneiros, Pol

**O Campo do Prado** é un lugar da parroquia de Torneiros no concello lugués de Pol na comarca de Meira. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 29 habitantes (14 homes e 15 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Torneiros 
### Parroquias de Pol 
## Notas
Vilameá, Vilameá, A Pontenova

**Vilameá** é un lugar da parroquia de Vilameá no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 151 habitantes (72 homes e 79 mulleres).

## Toponimia 
O topónimo **Vilameá** procede do latín , referido á localización entre dous puntos de referencia.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilameá 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
Liñeiras, Vilameá, A Pontenova

**Liñeiras** é un lugar da parroquia de Vilameá no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 31 habitantes (14 homes e 17 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Liñeiras** é un fitónimo que fai referencia a un terreo cultivado con liño, unha *liñeira*, do latín .

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilameá 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
Salmeán, Vilaoudriz, A Pontenova

**Salmeán** é un lugar da parroquia de Vilaoudriz no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 2 habitantes (1 home e 1 muller).

## Toponimia
O topónimo **Salmeán** procede de **Sale mediānum*. O primeiro termo podería proceder da raíz hidronímica indoeuropea **sal*-, referido a "auga axitada", "sucio", mentres que o segundo termo procede do adxectivo latín .

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilaoudriz 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Pontenova
Vilaoudriz, Vilaoudriz, A Pontenova

**Vilaoudriz** (á espera da oficialización da forma **Viloudriz**) é un lugar da parroquia de Vilaoudriz no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 72 habitantes (40 homes e 32 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Viloudriz** ten dous elementos: **Vila** (do latín ) e mais a forma *Auderici*, xenitivo do antropónimo de orixe xermánica *Audericus*.

## Demografía 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilaoudriz 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Pontenova
Hoboken

O topónimo **Hoboken** pode referirse a:
*Hoboken, Anveres, un distrito da cidade de Anveres, Bélxica 
*Hoboken, Nova Jersey, unha cidade dos Estados Unidos
*Hoboken, Xeorxia, unha cidade dos Estados Unidos
O Navallo, Vilarmide, A Pontenova

**O Navallo** é un lugar da parroquia de Vilarmide no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 7 habitantes (3 homes e 4 mulleres).

Sitúase xunto ao Navallo (Santiago de Acevo, Ribeira de Piquín).

## Toponimia
O topónimo **O Navallo** é un orónimo que procede da voz *, á súa vez do termo prelatino **nava* co sufixo diminutivo latino -, referido a pequeno val ou terreo pantanoso.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilarmide 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
Hoboken, Nova Jersey

[miniatura|dereita|Vista aérea de Hoboken á beira do [río Hudson]]

**Hoboken** é unha cidade localizada no condado de Hudson do estado de Nova Jersey.

Situada na zona dos peiraos do río Hudson, a cidade era unha parte do Porto de Nova York e Nova Jersey e sede de importantes industrias durante a maior parte do século XX. Tamén é coñecida por ser o lugar de nacemento do cantante estadounidense Frank Sinatra, un dos artistas musicais máis populares e influentes do século XX; por iso, numerosos parques e rúas da cidade foron bautizados no seu honor.

O carácter da cidade cambiou e pasou de ser unha cidade da clase obreira a unha de tendas e barrios residenciais da clase social alta.

## Xeografía 
[miniatura|Localización de Hoboken no [condado de Hudson e este no estado de Nova Jersey]]
miniatura|Panorama de tres segmentos da costa de *Sinatra Drive* desde Pier A Park, Hoboken

Situada a unha altitude media de 9 msnm, o municipio ocupa unha superficie de 5,1 km²

Segundo a Oficina do Censo dos Estados Unidos, no ano 2020 tiña unha poboación de 60 419 habitantes, polo que a súa densidade de poboación nese ano era de 9 805 hab./km².

Hoboken ten a cuarta densidade de poboación máis alta dos Estados Unidos, máis alta incluso que a de Nova York.

Hoboken forma parte da área metropolitana de Nova York, e nela encóntrase a *Terminal Hoboken*, un importante centro de transporte para a rexión.

## Demografía 
Segundo a Oficina do Censo dos Estados Unidos no ano 2000 os ingresos medios por fogar na localidade eran de 62 550 dólares, e os ingresos medios por familia eran de 67 500 dólares. Os homes tiñan uns ingresos medios de 54 870 dólares, fronte aos 46 826 dólares para as mulleres. A renda per cápita para a localidade era de 43 195 dólares. Ao redor do 10,0 % da poboación estaba por debaixo do limiar de pobreza.

Hoboken converteuse en municipio en 1849 e foi considerada como cidade en 1855.

Hoboken foi o lugar onde se xogou o primeiro partido de béisbol, e é alí onde se encontra o Instituto Stevens de Tecnoloxía, unha das universidades tecnolóxicas máis antigas dos Estados Unidos.

O 29 de outubro de 2012 Hoboken quedou devastada por unha gran tormenta e polos fortes ventos asociados co furacán Sandy, deixando 1 700 casas inundadas e provocando danos por valor de 100 millóns de dólares. Incluso díxose que "encheu Hoboken como unha bañeira".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Condados dos Estados Unidos de América
* Nova Jersey

### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial
* Hoboken, New Jersey, United States na *Encyclopædia Britannica*.
Vilarmirón, Vilarmide, A Pontenova

**Vilarmirón** é un lugar da parroquia de Vilarmide no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 6 habitantes (4 homes e 2 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Vilarmirón** ten dous elementos. **Vilar** (do latín , "da vila") fai referencia a un novo núcleo de poboación en relación cunha vila anterior, mentres que **Mirón** procede da forma *Mironi*, xenitivo do nome de posuidor de orixe xermánica *Miro*.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilarmide 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
Folgueirúa, Xudán, A Pontenova

**Folgueirúa** é un lugar da parroquia de Xudán no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 1 habitante (1 muller).

Forma un único núcleo xunto con Folgueirúa (A Órrea, Riotorto).

## Toponimia
O topónimo **Folgueirúa** é un fitónimo procedente de **filĭcārĭola*, "folgueiriña" (do derivado colectivo  co sufixo ), referido a un lugar onde abondan as felgueiras.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Xudán 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
Esócidos

miniatura|240px|Boca en forma de pico de pato

A dos **esócidos** (*Esocidae*) é unha familia de peixes teleósteos dulciacuícolas, unha das dúas integradas na orde dos esociformes, que comprende actualmente un único xénero, *Esox*, con sete especies coñecidas popularmente como lucios.

## Taxonomía 
### Descrición 
; Familia
A familia foi descrita en 1815 polo naturalista, meteorólogo e arqueólogo estadounidense de orixe franco-xermana-italiana Constantine Samuel Rafinesque,

### Etimoloxía 
O nome científico *Esocidae* está formado polos elementos *Esoc*- e -*ĭdae*. O primeiro é a raíz de *esocis*, xenitivo de *esox*, nome latino de *Esox lucius*, a especie tipo da familia, e o segundo é o sufixo do latín científico empregado para formar os nomes das familias de animais.

### Especies 
Na actualidade recoéncense* no xénero as seguintes 7 especies:
**Esox americanus* Gmelin, 1789
**Esox aquitanicus* Denys, Dettai, Persat, Hautecoeur & Keith, 2014
**Esox cisalpinus* Bianco & Delmastro, 2011
**Esox lucius* Linnaeus, 1758
**Esox masquinongy* Mitchill, 1824
**Esox niger* Lesueur, 1818
**Esox reichertii Dybowski, 1869

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Joseph S. Nelson (2006): *Fishes of the World''. 4th ed. Hoboken, Nova Jersey: John Wiley & Sons. ISBN 0-4712-5031-7.

### Outros artigos 
*Esociformes
John Berkey

**John Berkey**, nado o 13 de agosto de 1932 e finado o 29 de abril de 2008 en Excelsior, Minnesota foi un ilustrador e pintor estadounidense , coñecido polas súas obras realizadas para obras de fantasía e ciencia ficción.

Algunhas das súas obras de arte inclúen os carteis orixinais da primeira triloxía de *Star Wars* e o póster do remake de *King Kong* (1976). John produciu varias artes para a ciencia ficción e a fantasía espacial, con imaxes de naves e estacións espaciais. Está considerado un dos grandes artistas da historia da arte de ciencia ficción. 

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
John naceu en Edgeley, Dakota do Norte, en 1932, pero pasou gran parte da súa infancia en Aberdeen, Dakota do Sur . Aos seis anos, a súa familia trasladouse a St. Joseph en Montana e finalmente a Excelsior en Minnesota. En 1950, formouse na escola secundaria e uniuse á Minneapolis School of Art.

### Carreira 
Na década de 1960, despois de traballar durante oito anos en Brown & Bigelow, unha axencia de publicidade de Minnesota e comezou a traballar como artista *freelance*. Pintou obras de arte para calendarios, ademais de crear escenas históricas da expansión cara ao oeste dos pioneiros mediante a construción de estradas e ferrocarrís.

John fixo portadas para varias revistas como *Popular Mechanics*, *Omni*, *Science Fiction Age*, *Discover*, *TV Guide* e *National Geographic* . O éxito das súas portadas de ciencia ficción elevou o seu nome no medio e fixo varias obras de arte para obras de Isaac Asimov, entre elas a de *Caves of Steel*, estreada en 1972,  e para Ben Bova, Philip K. Dick, Robert Heinlein e Glen Cook, entre outros; 

### Pasamento 
John morreu o 29 de abril de 2008, na súa casa de Excelsior, aos 75 anos, dunha insuficiencia cardíaca. Sobrevive a súa muller Damaris, coa que estivo casado durante 52 anos, e tres fillos, Brian, Kevin e John. A súa filla Sharon faleceu en 1997.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* FRANK, Jane. *The Art of John Berkey*, Londres: Paper Tiger, 2003. 

### Ligazóns externas
Lamarcide, Xudán, A Pontenova

**Lamarcide** é un lugar da parroquia de Xudán no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Lamarcide** refírese a un terreo con presenza de *lama* (en orixe un terreo pantanoso, pero despois aplicado a un terreo comunal con pasto para o gando), xa sexa co abundancial -*edo* ou con orixe na forma , indicando que o espazo era propiedade de *Marcitus*.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Xudán 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
Xudán, Xudán, A Pontenova

**Xudán** é un lugar da parroquia de Xudán no concello lugués da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 49 habitantes (22 homes e 27 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Xudán** podería ter orixe no antropónimo *Iuda*, relacionado con Xudas, a través da forma en xenitivo .

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Xudán 
### Parroquias da Pontenova 
## Notas
Arkady Dvorkovich

**Arkady Vladimirovich Dvorkovich** (en ) nado o 26 de marzo de 1972 é un funcionario público e economista ruso, que foi viceprimeiro ministro no gabinete de Dmitrii Medvedev desde o 21 de maio de 2012 até o 7 de maio de 2018. Anteriormente foi asistente do presidente da Federación Rusa de maio de 2008 a maio de 2012.

Dvorkovich foi considerado como unha figura importante na política rusa; acadou protagonismo na presidencia de Medvedev, pero sufriu o rexurdimento de Igor Sechin. De 2018 a 2022 foi o presidente da Fundación Skolkovo. Desde 2015, tamén é o presidente do Consello de Administración da empresa Russian Railways.

O pai de Dvorkovich, Vladimir Dvorkovich, era un árbitro internacional de xadrez. Dvorkovich é un funcionario da Federación Rusa de Xadrez e foi elixido presidente da FIDE (Federación Internacional de Xadrez) en outubro de 2018, sucedendo a Kirsan Ilyumzhinov.

## Traxectoria 
### Educación 
* Universidade Estatal de Moscova, Facultade de Economía (1994) 
* Nova Escola Económica (1994)  
* Universidade de Duke (1997)  En outubro de 2018, foi elixido presidente da FIDE, recibindo 103 votos, por diante dos 78 do vicepresidente da FIDE, Georgios Markropoulos; o GM inglés Nigel Short retirou a súa candidatura minutos antes de comezar a votación e apoiou ao ruso. Andrey Turchak, un deputado do partido Rusia Unida de Putin, condenou a postura contra a guerra de Dvorkovich e pediu o seu "despedimento inmediato en desgraza", dicindo: *"Isto non é outra cousa que a propia traizón nacional, o comportamento da quinta columna, que o presidente [Putin] falou sobre hoxe"*.

#### Accións da FIDE 
O 22 de marzo de 2022, a FIDE emitiu unha prohibición de seis meses para competir en torneos clasificados contra o Gran Mestre ruso Sergey Karjakin. Karjakin publicara declaracións polémicas en Twitter nas que declaraba o seu apoio á invasión de Ucraína e á caracterización da guerra como unha loita contra o nazismo. A FIDE argumentou que as declaracións de Karjakin botaron unha luz negativa sobre o xadrez e sobre a federación e descubriu que violara o código ético da FIDE. Sergei Shipov, que tamén comentou publicamente a favor de Rusia e o enfrontamento armado con Ucraína, non foi sancionado, porque a FIDE decidiu que as súas declaracións eran "menos provocativas".

### Honras e premios 
* Orde do Mérito da Patria 4a clase
* Orde de Honra
* Medalla 2a clase da Orde do Mérito da Patria
* Medalla "En conmemoración do 1000 aniversario de Kazan"
* Oficial da Orde do Mérito da República Italiana

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil oficial de Facebook
* Arkady Dvorkovich - Presidente do comité organizador de Anand Carlsen 2014
* (en inglés) Arkady Dvorkovich Viceministro de Economía, Rusia
* (en inglés) Asesor Estelar de Medvedev (WSJ)
* (en ruso) Дворкович, Аркадий Владимирович
Acuario do Grove

O **acuario do Grove** é un dos dous acuarios galegos e un dos sete parques zoolóxicos de Galicia. Está situado no concello pontevedrés do Grove. Foi construído en 1997 en Punta Moreiras, na península do Grove. En 2011 foi obxecto dunha reinauguración tras anos pechado. Contén diversos expositores entre os que se atopan 22 tanques que albergan diferentes especies de auga doce e salgada, como os tiburóns, así como un tanque de londras. Tamén conta cunha sección de aves, o *Aviarium*.

Cada ano é visitado por máis de 100.000 persoas.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Aquarium Finisterrae
* Zoolóxicos e acuarios de Galicia
### Ligazóns externas
* Acuario do Grove Páxina oficial.
Zoolóxicos e acuarios de Galicia

En **Galicia** pódense atopar media ducia de zoolóxicos e acuarios. O máis antigo é o de Vigo, coñecido como VigoNature, que abriu as súas portas en 1971.

## Lista de zoolóxicos e acuarios
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Zoolóxico
* Acuario
* Aviario
* Reptiliario
FIDE (homónimos)

**FIDE** pode referirse a:

## Organizacións 
* **FIDE, Federación Internacional de Xadrez** (*Fédération Internationale des Échecs*)
* **FIDE, Federation International pour le Droit Européen** / International Federation of European Law (fide-europe.org)
* **FIDE, Federación de Instituciones de Educación Particular** de Chile (fide.cl)

## Xeografía 
* **Fide**, Condado de Gotland, Suecia (o termo refírese a unha parroquia, un municipio entre 1863 e 1951, un distrito de 2016 e unha igrexa en Gotland)
Corax Fauna

**Corax Fauna** é un parque zoolóxico privado situado no concello coruñés de Paderne. Constituído como Centro Educativo da Fauna, contén arredor dunhas 50 especies animais, entre eles o primeiro guepardo nado en Galicia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Zoolóxicos e acuarios de Galicia

### Ligazóns externas 
* Reportaxe sobre os tigres de Corax Fauna Corporación de Radio e Televisión de Galicia
Módulo lunar Apollo

[miniatura|O módulo lunar Orion na superficie lunar durante a misión [Apollo 16.]]
O **módulo lunar Apollo**, ou *Apollo LM* polas súas siglas en inglés, foi a nave usada pola NASA para aterrar na Lúa durante o programa Apollo. Foi a primeira nave tripulada deseñada para funcionar exclusivamente no baleiro do espazo e é a única nave tripulada en aterrar nun corpo distinto da Terra.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Programa Apollo
Manuel Sueiro Iglesias

**Manuel Sueiro Iglesias**, nado en Limeres (Concello de Cerdedo) en 1890 e finado en Ourense o 31 de xaneiro 1962, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Sendo mozo marchou a Ourense para traballar de carpinteiro. Simultaneou o traballo cos estudos e en 1915 conseguiu o título de mestre. Marchou a Verín, onde fundou unha academia en 1919. Colaborou en *Nuevo Támega*. Trasladouse a Ourense e fundou a Academia General inspirada na Institución Libre de Enseñanza, que sería coñecida como Academia Sueiro. Na República afiliouse ao Partido Republicano Radical Socialista. Foi membro da Asociación de Trabajadores de la Enseñanza de Orense (ATEO) e colaborou na súa revista *Escuela del Trabajo*. Foi candidato do PRRS nas eleccións xerais de 1933 con Alfonso Pazos Cid e Eligio Núñez Muñoz, pero non resultaron elixidos. Foi nomeado vogal da Comisión provincial de Beneficencia en abril de 1936.

Cando aconteceu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estaba en Limeres. Foi protexido polo cabo da Garda Civil de Cerdedo Avelino Sánchez, que lle aconsellou se agachara na súa casa xunto co seu fillo José. O 12 de agosto de 1936 chegaron ao cuarteliño de Cerdedo catro falanxistas de Ourense para levalo á cadea provincial, ao non achegar ningún documento non conseguiron que a Garda Civil os acompañara, evitando así o seu asasinato. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en xaneiro de 1937. Logo de dous anos protexido polos veciños e baixo supervisión do cabo Sánchez, chegou a Cerdedo a orde de detención e decidiu entregarse. Foi encarcerado o 28 de abril de 1938. Pasou uns meses na cadea de Ourense. Foi sometido a expediente de depuración que o inhabilitou para a docencia. Tamén lle incautaron a súa academia e a súa conta bancaria. Enfermo, estivo apartado da actividade docente. Morreu en Ourense en 1962.

## Vida persoal 
Casou con Carmen Martínez Padrón e foi pai de Francisco, José, Gerardo e Paz Sueiro Martínez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Papeles del abuelo visionario, por Gonzalo Iglesias Sueiro
* Cerdedo (1936-1953)
A Costa, Caborrecelle, Portomarín

**A Costa** é un lugar da parroquia de Caborrecelle no concello lugués de Portomarín, na comarca de Lugo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Caborrecelle 
### Parroquias de Portomarín
AprizeSat

**AprizeSat**, coñecidos en primeiro lugar como **LatinSat**, é unha constelación de satélites de comunicacións en órbita baixa terrestre planificada para proporcionar un sistema de transmisión global e ofrecer servizos de monitorización e seguimento.

## Características
Cada satélite ten unha masa duns 12 kg e usa a técnica de almacenamento e descarga pola que unha estación envía datos ao satélite, que os almacena para despois envialos a outra estación durante o seu traxecto orbital. Teñen forma de cubo e a alimentación eléctrica é proporcionada por células solares que cobren algunhas das súas caras.

AprizeSat 3 a 10 levaban a bordo un receptor AIS (*Automatic Identification System*, Sistema de Identificación Automático) para recoller a posición de buques no mar. AprizeSat 3 e 4 son agora propiedade de e operados por SpaceQuest para COM DEV/exactEarth, mentres que AprizeSat 5, 6 e 7 foron transferidos a exactEarth despois dun período de 90 días de probas e son coñecidos agora como exactView 5, 6 e 5R. AprizeSat 8 é propiedade de SpaceQuest pero pode ser transferido a exactEarth no futuro. Tódolos AprizeSat en órbita foron lanzados mediante foguetes Dnepr.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Dnepr
Módulo de mando e servizo Apollo

[miniatura|O módulo de mando e servizo Endeavour en órbita lunar durante a misión [Apollo 15.]]
O **módulo de mando e servizo Apollo**, ou *Apollo CSM* polas súas siglas en inglés, foi un dos principais compoñentes da nave Apollo da NASA usada no programa Apollo para enviar a humanos á superficie lunar entre 1969 e 1972. O CSM servía como nave nai, transportando a tres astronautas e ao módula lunar Apollo a órbita lunar para logo devolver á tripulación á Terra.

Estaba formada por dúas partes: o módulo de mando, cónico, que acollía aos astronautas e ao equipamento necesario para a reentrada atmosférica e o amaraxe; e o módulo de servizo, cilíndrico, cos sistemas necesarios para a propulsión, a enerxía eléctrica e o almacenamento de varios consumibles necesarios para a misión. Unha conexión umbilical unía as dúas partes para transferir enerxía e consumibles. Antes da reentrada o módulo de mando separábase do módulo de servizo, cortándose a conexión umbilical e deixando destruirse o módulo de servizo na atmosfera mentres o módulo de mando facía unha entrada segura.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Programa Apollo
Manuel Fernández Varela

**Manuel Fernández Varela**, nado en Ferrol en 1772 e finado en Madrid en 1834   foi un relixioso e teólogo galego, comisario xeral da Cruzada, e membro da Real Academia da Historia.

## Traxectoria 
### Cargos eclesiásticos en Galiza e Madrid 
Foi cóengo deán da catedral de Lugo en 1807. Conselleiro de Estado, mantivo unha boa amizade co duque do Infantado, do rei Fernando VII. Persoa de ideas ilustradas e con gran sentido político, exerceu unha grande influencia política durante o período absolutista e acumulou grandes riquezas ao longo da súa vida. Como resultado, foi nomeado por Francisco Tadeo Calomarde Comisario Xeral da Cruzada en 1824. entre os seus actos, entregoulle á Real Academia de Belas Artes, da que foi vicerreitor, varios lenzos. Tamén era afeccionado á música,

Favoreceu a galegos destacados, entre eles Nicomedes Pastor Díaz, e fomentou desde os seus cargos en Madrid o desenvolvemento e saneamento do Reino de Galiza.

### Recensións e recoñecementos 
O escritor Benito Pérez Galdós descríbeo como alguén de corazón xeneroso, amante das artes e das letras, magnate e mecenas, arrogante e simpático, afable, galán e de boas maneiras. 

Foi nomeado membro da Real Academia da Historia o 27 de setembro de 1802 e tamén recibiu o colar da Orde de Carlos III 

### Pasamento 
Morreu en Madrid a causa do cólera en 1834.​

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  Álvarez Barrientos, Ferri Coll y Rubio Cremades, *Larra en el mundo. La misión de un escritor moderno*, Publicaciones de la Universidad de Alicante, 2011, ISBN 978-84-9717-160-1
*
Manuela Oreiro Lema

**María Manuela Oreiro Lema**, chamada despois de casada **Manuela Oreiro Lema de Vega,** nada en Madrid en 1818 e finada en 1854, foi unha cantante de ópera.

## Traxectoria 
### Formación 
Estudou no Conservatorio María Cristina, tendo como profesor de solfexo a Baltasar Saldoni e de canto a Francesco Piermarini.

### Carreira 
Contratada como *prima donna assoluta* polos teatros madrileños na tempada 1836-37, debutou no teatro da Cruz coa ópera *I Capuleti e i Montecchi* de Vicenzo Bellini, producindo un entusiasmo xeral, que posteriormente se reproduciu cando canta *Ana* *Bolena*, *a esule di Roma* e o *Belisario*.

En 1838 casou con Ventura de la Vega, e tras unha breve ausencia da escena, volveu e a súa fama alcanzou o seu punto álxido cando chega a Madrid o famoso cantante Giovanni Battista Rubini, con quen cantaba, entre outras, as óperas *Lucia di Lammermoor* e *La sonnambula*, compartindo as ovacións co gran tenor.

En 1849 e 1850 participou en obras como *Ildegonda*, e *La conquista de Granada* de Emilio Arrieta; *La Straniera*, de Bellini; *Luisa Miller* de Giuseppe Verdi, outras.

### Vida persoal 
En 1838 casou co dramaturgo e tradutor Ventura de la Vega. Foi nai do tamén dramaturgo de éxito Ricardo de la Vega.

### Pasamento 
Morreu antes de cumprir os trinta e seis anos. Rubini, o gran tenor, díxolle que nunca atopara ningún compañeiro de escena que tivese a voz, a alma e o canto tan enérxico de Manuela Oreiro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Enciclopedia Espasa* Tom no. 40, p. 247. ISBN 84-239-4540-5 .
Universidade Kore de Enna

A **Universidade de Kore Enna** (UKE) (en ; en ), é unha universidade de Enna, no centro de Sicilia.

É a cuarta de Sicilia, despois das universidades de Catania, Messina e Palermo, e unha das poucas universidades non gobernamentais de Italia. Forma parte do Grupo Compostela de Universidades.

## Historia 
A Universidade naceu dunha iniciativa da Fundación Kore en colaboración coas Universidades de Catania e Palermo, que tamén realizaran cursos en Enna en 1995. Desde o día 15 de setembro de 2004, a Universidade de Enna foi establecida como institución independente por decreto do Ministerio de Educación, Universidades e Investigación italiano.

### Alumnado 
De 140&nbsp;estudantes no primeiro ano, o número de estudantes aumentou até os 7000.

### Nome 
O seu homónimo é a deusa grega *Kore*, tamén coñecida como Perséfone, filla da deusa da fertilidade Deméter (en latín Ceres). O nome foi elixido porque o Consorcio Municipal Libre de Enna da Sicilia Central recibe o alcume de "Provincia de Ceres" *(Provincia di Cerere)* debido ao seu solo fértil e á importancia da agricultura. 

### Centros 
A universidade ten cinco facultades:

* Bens culturais (Arquitectura e Arqueoloxía)
* Negocios
* Dereito
* Enxeñaría
* Humanidades

## Notas 
## Véxase tamén