open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cangrexo de río

miniatura|250px|Cangrexos de río cocidos.
Denomínanse **cangrexos de río** aos crustáceos decápodos pertencentes ás superfamilias dos astacoideos e dos parastacoideos (dúas das cinco superfamilias da infraorde dos astacideos), caracterizados, entre outras cousas, por viviren en auga doce.

O estudo dos cangrexos de río denomínase **astacoloxía**. E a súa cría en catividade con fins comerciais, **astacicultura**.
* Son crustáceos que, a pesar do seu nome, se asemellan máis ben a pequenos lumbrigantes que aos cangrexos propiamente ditos. 
* Respiran a través de branquias de aparencia plumosa, e viven en masas de auga que non se conxelan até o fondo; algunhas especies encóntranse en pequenos ríos, arroios e regatos, mentres que outras prosperan en encoros, canles de rega e arrozais.
* Aliméntanse de plantas e animais vivos e mortos.
* A maioría destes cangrexos non poden tolerar as augas contaminadas, aínda que algunhas especies, como a invasora *Procambarus clarkii*, son máis resistentes.

## Gastronomía 
Os cangrexos de río cómense en todo o mundo. Como outros crustáceos comestíbeis, só se aproveita unha pequena parte do seu corpo. Nos pratos máis elaborados só se usa a cola. Noutras receitas cocíñanse enteiros, cocidos, á prancha ou á grella. As pinzas dos exemplares de maior tamaño ábrense normalmente para acceder á carne do seu interior. Tamén é frecuente chuchar as súas cabezas (o cefalotórax), xa que os condimentos e o sabor concéntranse na graxa do seu interior.

Un mito frecuente é que os cangrexos coa cola recta morreron antes de cocelos e non é seguro comelos. En realidade, os cangrexos mortos antes da cocción poden ter as colas rectas ou curvas, igual que os que estaban vivos, e poden comerse ben sen problemas. Os cangrexos que morreron antes da cocción poden comerse con seguridade se se mantiveron refrixerados e non levaban mortos demasiado tempo. Un indicador da comestibilidade dun cangrexo mellor que a cola recta é a propia carne da cola: se está branda adoita ser un indicio de que debe evitarse.

En España o cangrexo de río consómese amplamente, sobre todo en Castela e Aragón. Pero as enfermidades, a sobrepesca, a introdución de especies exóticas e a contaminación ambiental en certas zonas levaron a un importante declive da poboación do cangrexo de río autóctono. Actualmente, ao ser unha especie protexida, non se pode consumir, polo que foi substituído na pesca e a cociña española por especies de augas quentes, máis resistentes e abundantes, como o cangrexo de río vermello, do que España é o terceiro produtor a nivel mundial.

Os cangrexos de río teñen un bo sabor e, ao fervelos, pasan dunha cor parda á avermellada, resultando moi atractivo na mesa. Adoita cociñarse, ademais de simplemente cocido, en sopas, guisos, etcétera.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Colas, M.; Julien, C. & Monier, D. (2007): "La situation des écrevisses en France; Résultats des enquêtes nationales réalisées entre 1977 et 2006" Conseil supérieur de la pêche. *Bulletin Français de la Pêche et de la Pisciculture*, **386**: 1-38.
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Astacideos
* Astacoideos
* Parastacoideos
Isabella Gordon

**Isabella Gordon**, nada o 18 de maio de 1901 en Keith (Banffshire, Escocia) e finada o 11 de maio de 1988 en Carlisle (Cumbria, Inglaterra), foi unha bióloga mariña escocesa especializada en carcinoloxía e unha experta en cangrexos e picnogónidos.

En 1937 a sección de crustáceos do Museo dividiuse en dúas partes: J. P. Harding encargouse da clase dos entomostráceos (os chamados *crustáceos inferiores*), mentres que Gordon o fixo da dos malacostráceos, como oficial principal científica. (Entre eles *Sirpus zariquieyi* e *Liocarcinus zariquieyi* que, en 1953 e 1968, respectivamente, lle dedicou ao pediatra e carcinólogo catalán Ricardo Zariquiey Álvarez).

Foi *Fellow* e membro do Consello da Sociedade linneana de Londres (1950-1953), e membro do seu *Curatorial Board* até 1981. Tamén foi membro da *Zoological Society of London*. En 1960 foi un dos membros orixinais do Consello Editorial da revista *Crustaceana*.

### Visita ao Xapón e reunión con Hirohito 
En abril de 1961, con motivo do sexaxésimo aniversario do emperador Hirohito, Gordon foi invitada a pasar varias semanas no Xapón baixo o patrocinio do periódico xaponés *Yomiuri Shimbun*. O 5 de abril foi invitada aos laboratorios da casa Imperial, onde tivo unha audiencia informal co emperador, un entusiasta biólogo mariño el mesmo. A visita foi moi agradábel para Gordon, que mantivo contacto cos seus colegas xaponeses durante o resto da súa vida.

### Últimos días 
Isabenlla Gordon retirouse do Museo de Historia Natural en 1966, aínda que mantivo un despacho na sección de crustáceos que compartiu co Dr. Sidnie Manton, e continuou traballando no Museo até 1971. En 1983 sufriu un accidente cerebrovascular que a deixou parcialmente paralizada. En 1987 trasladouse de Londres para vivir coa familia do seu sobriño o Dr. John Gordon en Carlisle, Cumbria. A súa saúde deteriorouse despois dunha operación de catarata en marzo de 1988, e faleceu o 11 de maio de 1988.

No seu obituario, o carcinólogo holandés Lipke Holthuis referiuse a ela como "a gran vella dama da carcinofauna".

## Algunhas publicacións 
* *Pycnogonida*. Cambridge University Press (1932). 
* *Crustacea, Dromiacea*. British Museum (Natural History) (1950).
* *The Sergestidae of the Great Barrier Reef expedition*. British Museum (Natural History) (1956).

## Notas
Stadium Events

***Stadium Events***, coñecido no Xapón como ***Running Stadium***, é un videoxogo de deportes desenvolvido por Human Entertainment e publicado por Bandai para Nintendo Entertainment System. Este xogo e *Athletic World* son os dous xogos da serie *Family Fun Fitness*, deseñados para o accesorio de esteira *Family Fun Fitness* de NES. *Stadium Events* permite ó xogador competir en catro Olimpiadas diferentes, empregando a esteira para moverse e competir en carreira e salto.

As copias orixinais de *Stadium Events* de América do Norte están consideradas moi raras e valiosas para os coleccionistas de xogos para NES, sendo as que maior prezo acadan no mercado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en MobyGames
PDF/E

**PDF/E** é unha subclasificación do estándar PDF.

## Descrición 
PDF/E é un formato definido a través de variacións do estándar PDF, deseñado para ser un formato de intercambio aberto e neutral para a enxeñería e a documentación técnica. Este estándar emprégase para documentos específicos do sector xeospacial, inmobiliario e para as industrias de manufactura. Ademais emprégase para o seguimento e control dos fluxos de traballo e proceso, coñecidos en inglés coma *workflows*. A especificación ademais soporta contido interactivo, incluíndo animacións e 3D.

Os beneficios principais do PDF/E abranguen:

* Reduce os requirimentos propios dos softwares propietarios, xeralmente caros ou complexos
* Menores custos asociados ó almacenamento e intercambio (en comparación co papel)
* Intercambio fiable e trazable entre múltiples aplicacións e plataformas
* É auto-contido
* Ofrece ferramentas precisas e económicas para capturar markups
* Desenvolvido e mantido polo comité ISO adicado ó PDF/E

O estándar non define un método para a creación ou conversión do papel ou documentos electrónicos ó formato PDF/E.

A ISO 24517 (PDF/E) foi creada para satisfacer as necesidades das organizacións que necesitan crear, intercambiar e revisar de maneira fiable documentos de enxeñería, porén, a primeira parte do estándar non ten en conta o 3D, o vídeo ou outro contido dinámico, como tampouco se ocupa de integrar os datos de orixe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* PDF
* PDF/A
* PDF/UA
* PDF/VT
* PDF/X

### Ligazóns externas 
* Estándares ISO do PDF 
* Centro de Competencia do PDF/E
Eucáridos

A dos **eucáridos** (*Eucarida*) é unha superorde de crustáceos da clase dos malacostráceos, subclase dos eumalacostráceos, que inclúe case todas as especies máis coñecidas destes animais, como os decápodos (lagosta, lumbrigante, cigala, centola, nécora etc.) e o krill (da orde dos eufausiáceos, principal alimento das baleas). Ademais, tamén comprende os membros da pouco coñecida orde dos anfionidáceos.

## Características 
Os seus compoñentes caracterízanse por posuír as pezas da casca fusionadas en todos os tagmas torácicos e por teren os ollos pendunculados.

En canto á paleontoloxía do grupo, os eucáridos son os crustáceos máis temperáns no rexistro fósil. Os fósiles máis antigos descritos pertencen ao mesozoico, aínda que se supón que xurdiron moito antes.

## Taxonomía 
### Descrición 
A superorde foi descrita en 1904 polo zoólogo escocés, especializado en carcinoloxía, William Thomas Calman.

### Clasificación 
Segundo o ITIS a superorde subdivídese en tres ordes:

'*Superorde *Eucarida'''* Calman, 1904 
* Orde *Amphionidacea* Williamson, 1973 	 
* Orde *Decapoda* Latreille, 1802
* Orde *Euphausiacea* Dana, 1852

Porén, o WoRMS só admite dúas:

*'Superorde *Eucarida*'* Calman, 1904
* Orde *Decapoda*
* Orde *Euphausiacea*

E a (suposta) orde dos *Amphionidacea* identifícaa co taxon dos *Caridea*, que para os autores desta base de datos é unha infraorde da suborde dos pleociemados, dentro da orde dos decápodos.

## Galería 

Ficheiro:Amphionides reynaudii larvae.png|*Amphionides reynaudii*, o único anfionidáceo coñecido
Ficheiro:Cancer bellianus Johnston 1861 stuffed museum La Rochelle.jpg|O cangrexo *Cancer bellianus*, un decápodo
Ficheiro:Antarctic krill (Euphausia superba).jpg|Krill antárcico (*Euphausia superba*), un eufausiáceo

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Brusca, R. C. & Brusca, G. J. (2005): *Invertebrados*, 2ª edición. Madrid: McGraw-Hill Interamericana. ISBN 0-87893-097-3.
* Frings, H. e Frings, M. (1975): *Conceptos de Zoología*. Madrid: Editorial Alhambra. ISBN 84-205-0505-6.
* Grassé, P.-P., E. A. Poisson e O. Tuzet (1976): *Invertebrados*. (En Grassé, P.-P., Zoología, vol. 1) Barcelona: Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4.
* Hickman, C. P., W. C. Ober e C. W. Garrison (2006): *Principios integrales de zoología'', 13ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana. ISBN 84-481-4528-3.

### Outros artigos 
* Eumalacostráceos

### Ligazóns externas 
* Superorder Eucarida Calman 1904  en Fossilworks.
* Eucarida Calman, 1904 no WoRMS.
* Eucarida Calman, 1904 no ITIS.
* Eucarida na EOL.
Ranger 2

**Ranger 2** foi a segunda sonda do Bloque I do programa Ranger da NASA pensado para enviar sondas non tripuladas á Lúa e fotografar a súa superficie antes de impactar nela. Foi lanzada mediante un Atlas-Agena B o 18 de novembro de 1961 desde a plataforma LC-12 do Centro Espacial de Cabo Cañaveral.

## Características 
Ao igual que Ranger 1, a misión principal de Ranger 2 foi probar os sistemas e técnicas que permitirían a sucesivas naves ser lanzadas directamente contra a Lúa e fotografala durante o camiño. O obxectivo secundario era estudar as partículas e campos presentes no espazo interplanetario, así como unha posible cola de hidróxeno da Terra.

## A nave 
A sonda estaba formada por unha base hexagonal de 1,5 m de diámetro sobre a cal se atopaba unha estrutura cónica de aluminio de 4 m de alto. A enerxía eléctrica era proporcionada por dous paneis solares que lle daban á nave unha envergadura de 5,2 m; a enerxía almacenábase nunha batería de prata-cinc de 53,5&nbsp;kg de peso, mentres que baterías máis pequenas alimentaban a certos instrumentos. Acaroada á base atopábase unha antena parabólica de alta ganancia, mentres que o resto de instrumentos repartíanse entre a base e o cono. A bordo atopábase tamén unha antena omnidireccional de media ganancia. As comunicacións corrían a cargo de dous transmisores: un funcionando a 960,1 MHz e 0,25 W de potencia, outro a 960,05&nbsp;MHz e 3 W. O control de actitude era proporcionado por un controlador de estado sólido, por sensores solares e terrestres e por varios por chorros de control. O control térmico era pasivo, mediante recubrimentos dourados, pintura branca e superficies de aluminio puído.

## Instrumentos 
Ranger 2 levaba a bordo varios insrumentos:

*Un telescopio Lyman-alfa.
*Un magnetómetro de vapor de rubidio.
*Analizadores electrostáticos.
*Detectores de partículas de media e alta enerxía.
*Dous telescopios de coincidencia tripla.
*Unha cámara de ionización para raios cósmicos.
*Detectores de po cósmico.

## Perfil da misión 
Ranger 2 debía ser lanzada a unha órbita de aparcamento arredor da Terra para posteriormente ser lanzada a unha traxectoria de espazo profundo co fin de probar os seus sistemas e técnicas de navegación para as posteriores misións Ranger. A nave chegou á súa órbita de aparcamento, pero o foguete que logo debía enviala a unha órbita superior, unha etapa Agena B, fallou, reentrando na atmosfera terrestre o 20 de novembro de 196.

## Notas
Cresques Abraham

[miniatura|dereita|Fragmento do [Atlas Catalán atribuído a Cresques Abraham e Jafudà Cresques.]]
**Cresques Abraham**, nado en Palma o 11 de xullo de 1325 e finado na mesma cidade en marzo de 1387, foi un cartógrafo mallorquino de orixe xudía.

## Traxectoria
Foi reloxeiro e construtor de instrumentos náuticos. Protexido polos reis Pedro IV, Xoán I e Martiño I, deixou un gran número de cartas xeográficas feitas por el, agora perdidas. Porén sonlle atribuídas algunhas cartas anónimas, como o notable *Atlas Catalán* de 1375, na elaboración do cal el foi axudado polo seu fillo Jafudà Cresques.
A súa vida é pouco coñecida. Foi un dos xefes da liña da escola mallorquina de cartografía, dos cales o momento álxido está situado no século XIV. Era mestre de cartas do rei de Aragón. O feito de que sexa o autor do *Atlas Catalán*, presente en coleccións do rei de Francia Carlos V en 1380, aínda é incerto. Pero ten satisfeitos ordes similares para os reis de castela e Aragón nos anos 1380. O seu fillo Jafudà Cresques, chamado *Jaume* *Riba* (Jacobus Ribes) tras a súa conversión ó catolicismo en 1391, foi un profesor de cartas náuticas da coroa de Aragón.

## Distincións
Ó norte da illa de Mallorca, unha montaña somerxida leva o nome de monte dos Cresques, en homenaxe a el e ó seu fillo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Campbell, T. (2011) "Anonymous works and the question of their attribution to individual chartmakers or to their supposed workshops", en liña.
* Pujades e Bataller, Ramon J. (2007) ''Les cartes portolanes: la representació medieval d'una mar solcada''. Barcelona.
Last Hero in China

***Last Hero in China*** (título orixinal, en ) é un filme de artes marciais e comedia producido en Hong Kong, escrito e dirixido por Wong Jing e estreado en 1993. É un derivado da serie *Once Upon a Time in China* e foi estreado despois dos tres primeiros filmes da franquía. Está protagonizado por Jet Li que interpreta o heroe popular chinés Wong Fei-hung.

## Personaxes 
* Jet Li como Wong Fei-hung
* Sharla Cheung como Ti Yin-er
* Dicky Cheung como So
* Bryan Leung como Leung Foon
* Anita Yuen como Miss Nine
* Natalis Chan como Mass Tar Wong
* Alan Chui Chung-San como Lui Yat-siu
* Kingdom Yuen como San Gu
* Linda Cheung como prostituta
* Gordon Liu como Mestre Liu Hung
* Dion Lam como violador convicto
* Wong Tin-lam como Membro da Sociedade de reforma moral
* Pak Man-biu como Tío Cheung
* Szema Wah Lung como membro das asociacións de comerciantes
* Law Ho-kai como Robert
* Chung Fat como Yuen Lung
* Yuen Miu como Yuen Po
* Jimmy Au como Yuen Fu

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie
Salirofilia

[miniatura|É unha das [parafilias menos condenadas socialmente e tamén unha das máis comúns.]]
**Salirofilia** (do latín *Saliro,* fluídos salgados, e *filia,* atracción por) é o fetiche pola saliva e pola suor (fluídos orgánicos que conteñen sal), o que inclúe intensa atracción e/ou desexo sexual por:
* Lamber alguén ou algún obxecto erótico;
* Ser lambido por determinadas persoas;
* Ver outras persoas lambendo;
* Ver suor e/ou saliva escorrendo;
* Lamber suor e/ou;
* Sentir o cheiro de suor de determinadas persoas;
Así como noutras parafilias, esa atracción non é necesariamente indiscriminada, acostumando estar restrinxida a atracción por suor e saliva en determinados contextos e de determinadas persoas. Xeralmente durante as preliminares ou durante o acto sexual en si con alguén se sente atraído. Ou sexa, non significa que a persoa ten atracción por calquera suor, por lamber calquera persoa ou en calquera contexto nin por todas as posibilidades.

Ese fetiche pode incluír o uso da saliva como lubricante xenital para facilitar a penetración.

A atracción pola suor pode ser causada por feromonas.

## Notas
Into the Woods (filme)

***Into the Woods*** é un filme estadounidense de musical dirixido por Rob Marshall que se estreou no 2014. É unha adaptación do musical de Brodway de James Lapine e Stephen Sondheim *Into the Woods*. Está interpretado por Meryl Streep, Emily Blunt, James Corden, Anna Kendrick, Chris Pine, Tracey Ullman, Christine Baranski, Lilla Crawford, Daniel Huttlestone, MacKenzie Mauzy, Billy Magnussen e Johnny Depp. Está inspirado nos contos de fadas dos irmáns Grimm "Carapuchiña Vermella", "Cincenta", "Xan o das fabas máxicas" e "Rapunzel", e é unha mestura de todos eles centrándose na historia da parella de panadeiros sen fillos. Ó final, as personaxes son forzadas a rectificar as consecuencias dos seus actos.

## Personaxes 
* Emily Blunt como Muller do panadeiro
* Meryl Streep como a Bruxa
* James Corden como o Panadeiro
* Anna Kendrick como Cincenta
* Chris Pine como Príncipe de Cincenta
* Tracey Ullman como Nai de Jack
* Christine Baranski como Madrasta de Cincenta
* Johnny Depp como Lobo Feroz
* Lilla Crawford como Carapuchiña Vermella
* Daniel Huttlestone como Jack
* MacKenzie Mauzy como Rapunzel
* Billy Magnussen como Príncipe de Rapunzel
* Tammy Blanchard como Florinda
* Lucy Punch como Lucinda
* Frances de la Tour como muller do Xigante
* Richard Glover como Escudeiro
* Joanna Riding como Nai de Cincenta
* Annette Crosbie como Avoa de Carapuchiña Vermella
* Simon Russell Beale como Pai do Panadeiro
* Tug como Milky-White

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Into the Woods*
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Copa do Rei de fútbol 2016/17

A **Copa do Rei de fútbol 2016–17** foi a 114ª edición do torneo de copa da Real Federación Española de Fútbol. Conta coa participación dos equipos de Primeira, Segunda, Segunda B e Terceira División, excepto os equipos filiais doutros clubs aínda que xoguen nestas categorías. A competición empezou o 31 de agosto de 2016 e finalizou o 27 de maio de 2017. A final xogouse no Estadio Vicente Calderón e resultou campión o FC Barcelona, que logrou o seu 29.º título.

## Fase final 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Primeira División 2016–17
* Segunda División 2016–17
* Segunda División B 2016–17
* Terceira División 2016–17

### Ligazóns externas 
* Páxina da LFP 
* Páxina da Real Federación Española de Fútbol
Jafudà Cresques

**Jafudà Cresques**, nado en Palma en c. 1350, e finado en Barcelona, en 1410 ou 1427, tamén coñecido como ***Jehudà Cresques***, ***Jaume Ribes*** e **Cresques lo Juheu** ("Cresques o Xudeu"),, foi un cartógrafo xudeu de orixe mallorquina e, probablemente, o home que coordinou os descubrimentos marítimos da escola naval de Portugal a partir de Sagres, a comezos do século XV.

Era o fillo doutro cartógrafo notable, Cresques Abraham, nado en Mallorca. Jafudà frecuentou a corte do rei Pedrp III, Xoán I e Martiño o Humano, onde fixo varios traballos de cartografía: xunto co seu pai, el foi, probablemente, o autor do *Atlas catalán* de 1375, considerado unha obra mestra de cartografía na Europa medieval. Tamén fixo un mapa do mundo para a sinatura comercial toscana Datini, e recibiu distincións e a protección dos reis de Aragón. 

Nado no seo dunha familia xudía, converteuse ó cristianismo como resultado dos saqueos do barrio xudeu de Palma en 1391 e, a continuación, adoptou o nome *de Jaume Ribes* (***Jacobus Ribus***, en latín). Como tal, parece que foi quen de ser nomeado coordinador portugués da cartografía da escola naval de Sagres na década de 1420; houbo un tal *mestre Jacomé de Mallorca* con este cargo. Moitos estudosos cren que era a mesma persoa, pero a cuestión é controvertida.

## Notas
Swaefhard de Kent

**Swæfheard** ou **Swaefhard** foi un rei de Kent, que reinou conxuntamente con Oswine, Wihtred, e posibelmente Swæfberht.
## Traxectoria
Un documento de Swæfheard datado o 1 de marzo de 689, no segundo ano do seu reinado, identifica o seu pai como Sæbbi, rei de Essex:
{{Cita|ac consensu patris mei Sebbe regis. Aparece como testemuña en dous documentos de Oswine, un dos cales está datado o 27 de xaneiro de 690. Aínda reinaba conxuntamente con Wihtred en xullo de 692, segundo Beda.
## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Swæfheard 1 en Prosopografía de Inglaterra anglosaxoa.
Chema Madoz

**José María Rodríguez Madoz**, máis coñecido como **Chema Madoz**, nado en Madrid en 1958, é un fotógrafo español. Realizou numerosas exposicións individuais, tanto en España como no estranxeiro, e destacan os seus traballos surrealistas en branco e negro. A súa obra recolle imaxes extraídas de hábiles xogos de imaxinación, nos que perspectivas e texturas tecen as súas imaxes. Foi recoñecido no ano 2000 co Premio Nacional de Fotografía.

## Premios 
* 1991: Premio Kodak
* 2000: Premio Nacional de Fotografía de España
* 2000: Premio Higasikawa Overseas Photographer do Higasikawa PhotoFestival (Xapón)
* 2000: Premio PhotoEspaña 
* 2014: Premio de Fotografía Piedad Isla

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Web oficial de Madoz
* Entrevista en PhotoEspaña
Eadric de Kent

**Eadric**, finado en agosto de 686?, foi un rei de Kent (685–686). Era o fillo de Ecgberht I.

## Traxectoria 
Eadric foi para un tempo cogobernante ao lado do seu tío Hlothhere, e co nome de ambos chegou ata nós un código de leis. Con todo, Eadric finalmente rebelouse e derrotou a Hlothhere coa axuda dos saxóns do sur. Hlothhere morreu das feridas recibidas en batalla o 6 de febreiro de 685 e Eadric converteuse en gobernante único. Non pasou moito tempo, con todo, antes de que Kent afrontou a invasión de Wessex baixo Caedwalla. Eadric aínda reinaba en xuño de 686. Uns anais francos rexistran a súa morte o 31 de agosto de 687.

Atribúseselles a el ao seu predecesor un código de lei, a Lei de Hlothhere e Eadric.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Eadric 5 en Prosopografía da Inglaterra anglosaxoa.
José Castro Blanco

**José Castro Blanco**, nado en San Xulián de Requeixo (Pontecesures) en 1890 e finado en 1981, foi un naturópata galego.

## Traxectoria 
Emigrou á Arxentina con 14 anos e despois instalouse no Uruguai. Estudou na American School of Naturopaty de Nova York, onde obtivo o título de Doutor en Naturopatía en 1922, despois estivo na Academia de Medicina Natural de San Paolo. En xullo de 1923 deu unhas conferencias sobre o réxime vexetariano en Santiago de Compostela xunto con R. C. Rey, e o 19 de agosto outra conferencia no Salón Novedades da Estrada. Foi fundador da revista *Vivir* e da Escuela Libre Naturista de Montevideo en 1920, que trasladou a Barcelona en 1925 coa denominación de Escuela Naturotrófica. Despois instalouse en Torrent (Valencia). Fundou a Biblioteca de Caliobiótica y Macrobiótica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* I Congreso Gallego de Naturopatía "In Memoria de José Castro"
Abdome (artrópodos)

:*Este artigo trata sobre o abdome dos artrópodos; para o abdome dos mamíferos véxase, abdome*.
[miniatura|350px|[Malacostráceo|Crustáceo malacostráceo ideal. Á esquerda, en cor laranxa, o **abdome**, aquí denominado telson.]]
 
Nos artrópodos denomínase **abdome** ao tagma ou parte posterior do corpo. Está situado a continuación do tórax.

En sentido amplo, o termo *abdome* aplícase ao tagma final do corpo de todos os grupos de artrópodos, pero, debido a que non están claras as homoloxías das diferentes rexións do corpo nos diferentes grupos, adoita usarse en sentido estrito para denominar exclusivamente o tagma final dos insectos.

## Os abdomes dos artrópodos "non insectos" 
* Nos crustáceos, o tagma posterior adoita denominarse pleon  en vez de abdome.
* Nos quelicerados (arácnidos, escorpións, ácaros), o tagma posterior denomínase opistosoma.
* Hai tamén artrópodos que carecen de abdome:
** Os miriápodos: diplópodos (milpés), quilópodos (cempés), e as escolopendras, que teñen o corpo dividido en cefalón (cabeza) e tronco, e 
** Os trilobites, cuxo corpo consta de cabeza ou cefalón, tórax e pixidio.

## Insectos 
[miniatura|350px|Anatomía dun [insecto. En **C: abdome**: 13.- Estómago; 14.- Corazón; 15.- Ovarios; 16.- Intestino; 17.- Ano; 18.- Vaxina; 19.- Cadea ganglionar ventral; 20.- Tubos de Malpighi.]]

Na maioría das ordes de insectos o abdome está composto de once segmentos, aínda que o segmento once está xeralmente moi reducido e representado soamente polos seus apéndices. E en moitos insectos este número é aínda máis reducido. Nos himenópteros apócritos o abdome está moi modificado; o primeiro segmento está fusionado co segmento final do tórax e recibe o nome de propodeo.

O abdome dos insectos contén os aparellos dixetivo, reprodutor e circulatorio; carece de patas ou alas nos adultos. Nos insectos inmaturos dalgúns grupos poden ter certos tipos de apéndices nos segmentos do un ao sete (branquias, patas falsas dose lepidópteros).

Hai oito pares de espiráculos de función respiratoria. No segmento once pode haber uns apéndices chamados cercos. O ano ábrese no último segmento.

Os órganos xenitais do macho, usados no apareamento encóntranse nos segmentos oito e nove. Poden ser moi complexos e úsanse ás veces para a identificación das especies. As femias dalgunhas especies posúen un órgano ovipositor, xeralmente nos segmentos oito e nove. No caso de moitos himenópteros o ovipositor está convertido nun aguillón usado para inxectar veleno.

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Borror, D. J.; DeLong, D. M. & Triplehorn, C. A. (1976): *An introduction to the study of insects*, 4ª ed. Nova York & Chicago: Holt, Rinehart and Winston. ISBN 0-03-088406-3.

### Outros artigos 
* Insectos
Pobo nivkh

[400px|miniatura|dereita|Asentamentos con poboación nivkh segundo o censo ruso de 2002 (excluíndo [Khabarovsk, Poronaysk e Yuzhno-Sakhalinsk).]]
Os **nivkh** (tamén chamados **nivkhi** ou **gilyak**, нивхгу - Nivxgu) son un grupo indíxena que habita na metade norte da illa de Sakhalin e nas rexións do estuario do río Amur no Krai de Khabarovsk, en Rusia. Os nivkh foron tradicionalmente pescadores, cazadores e criadores de cans . Eran semi-nómades, vivindo preto das costas no verán e no interior durante o inverno, a carón de ríos e regatos para capturar salmóns. A terra que habitan os nivkh caracterízase polo bosque de taiga con invernos fríos e nevados e veráns suaves. Crese que os nivkh son os habitantes orixinais da rexión, que evolucionaron dende o neolítico a partir da poboación que migrou dende a rexión Transbaikal durante o plistoceno superior.

Os nivkh sufriron fortemente por mor das influencias dos estranxeiros, primeiro coas migracións de pobos tungús. Posteriormente, a dinastía Qing da China obrigou ós nivkh a pagarlles un tributo. Entre 1850 e 1860, os cosacos anexionaron e colonizaron as terras nivkh, onde son unha pequena minoría no presente. Hoxe en día, os nivkh viven en casas segundo o estilo ruso, e por mor da sobreexplotación do mar e a contaminación dos ríos, adoptaron moitas comidas da gastronomía de Rusia. Os nivkh practican o xamanismo e é especialmente relevante para eles o Festival do Oso durante o inverno. Porén, algúns téñense convertido á Igrexa Ortodoxa Rusa.

Segundo o censo da Federación Rusa de 2002, hai 5&nbsp;287 nivkh. A maioría fala ruso, e arredor dun 10 por cento fala a súa lingua nivkh. A lingua nivkh está considerada unha lingua illada, malia que está clasificada, por conveniencia, entre as linguas paleosiberianas. A lingua nivkh está dividida en catro dialectos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Chekhov, Anton Pavlovich e Brian Reeve. (1993) *A Journey to Sakhalin*. Cambridge: Ian Faulkner. ISBN 1-85763-005-X
*Grant, Bruce (1995) *In the Soviet House of Culture*. Princeton, Nova Jersey: Princeton University Press. ISBN 0-691-03722-1
*Taksami, Ch. M (1967) ''Nivkhi: Sovremennoe Khoziaistvo, Kul'tura i Byt.'' [The Nivkhs: Contemporary Economy, Culture, and Way of Life].  Leningrado: Nauka
Numen

***Numen*** foi unha revista editada en Vigo en 1944.

## Historia e características 
Subtitulada *Revista quincenal de estudios poéticos*, apareceu en marzo de 1944. Dirixida por Xulio Sigüenza, con Enrique Romero Archidona e Antonio Herrero Montero como redactores. Entre os seus colaboradores estaban César López Caubal, José Blázquez, Pascual Sigüenza e Emilio Álvarez Blázquez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra
Pleura (insectos)

A **pleura** (do grego antigo πλευρά *pleurá*, "costado", "flanco", "costela") é un esclerito lateral do segmento torácico dun insecto, entre o tergo e o esterno.

Os prefixos **pro-**, **meso-** e **meta-** utilízanse, respectivamente, para antepoñer á palabra *pleura* ás pleuras do primeiro, segundo e terceiro segmentos torácicos.

## Notas
Pleura

O termo **pleura** (do grego antigo πλευρά *pleurá*, "costado", "flanco", "costela") pode referirse a:
* a **pleura**, unha membrana serosa de orixe mesodérmica que recobre ambos os pulmóns dos vertebrados.
* a **pleura**, un esclerito lateral do segmento torácico dun insecto.
Santo Stefano Roero

**Santo Stefano Roero** é unha localidade e concello (*comune*) italiana da provincia de Cuneo, rexión de Piemonte, con 1.353 habitantes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Páxina web oficial de Santo Stefano Roero
Es Freus

miniatura|220px|Illas e illotes de Es Freus.

**Es Freus** é o estreito que separa as illas de Eivissa e Formentera, no arquipélago balear, constituído por varios pasos separados por illotes. A distancia total, entre a punta meridional de Eivissa e a illa de s'Espalmador, é de 6,3&nbsp;km. É o paso obrigado entre o porto de Eivissa e o de La Savina, en Formentera, e de Eivissa cara a poñente.
O nome procede do latín *fretu*, que significa "estreito". Antigamente, e de certo uso entre os habitantes de Formentera, chamábase **ses Portes**. Toda a zona forma parte da reserva mariña do Parque Natural de ses Salines. Trátase dunha zona desprotexida dos ventos, con pouca profundidade e con correntes de irregular dirección e intensidade. Os grandes temporais, especialmente de poñente e gregal, converten Es Freus nun paso de navegación difícil e motiva a incomunicación de Formentera nalgunhas épocas do ano. Ao longo da historia producíronse varios naufraxios.

Os pasos que forman Es Freu son:
*Es Freu de ses Portes: separa a Punta de Ses Portes, en Eivissa, da illa d'en Caragoler.
*Es Freu Petit: separa a illa d'en Caragoler da illa des Penjats e as illas Negres.
*Es Freu Gros: separa a illa des Penjats e as illas Negres da illa des Porcs.
*Es Freu des Faro: separa a illa des Porcs da illa de S'Espalmador.
*Es Pas: separa S'Espalmador da Punta des Trucadors, en Formentera.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Navegació per es Freus.
El Pilar de la Mola

250px|thumb|Vista do altiplano de La Mola dende a praia de Tramuntana.
**El Pilar de la Mola** é unha localidade de Formentera, nas illas Baleares, situada no centro do altiplano de La Mola, no leste da illa. Está nunha zona illada da illa, nun altiplano elevado e rodeado de cantís.

Forma unha das tres parroquias de Formentera. A poboación formouse arredor da igrexa consagrada da Nosa Señora do Pilar en 1784. O núcleo de poboación tiña 58 habitantes en 2007 pero a maioría da súa poboación é diseminada. En total tiña 991 habitantes, entre El Pilar de la Mola, La Mola e Es Caló.

O seu clima, con precipitacións máis frecuentes que no resto da illa, e a altura que o separa do mar, configuraron unha comunidade rural dedicada á agricultura. É unha das principais zonas de produción do viño da terra de Formentera.

Entre os seus lugares de interese destacan a igrexa da Mare de Déu del Pilar, do século XVIII, o Molí Vell e o Faro de la Mola.

## Galería de imaxes 

Pilar_de_la_Mola_(Església).JPG|Igrexa da Mare de Déu del Pilar
Far_de_la_Mola.jpg|Faro de la Mola
Molí_Vell_de_La_Mola.jpg|Molí Vell
Santiago Gómez Tato

**Santiago Gómez Tato**, nado en Cerdedo cara a 1885, foi un escritor e xornalista galego.

## Traxectoria 
Fillo do notario Jesús Gómez Veiga que estivo destinado no Concello de Cerdedo. Emigrou a Buenos Aires a principios dos anos vinte do século XX. Colaborou na revista *Relieves* de Coronel Dorrego, en *Nueva Era*, *Eco del Tandil* e *Derecho* de Tandil, e en *Céltiga*, *El Heraldo Gallego*, *Correo de Galicia* e *Vida Gallega*. Visitou en varias ocasións a súa comarca natal e deixou as súas impresións sobre as súas feiras no periódico *Umia y Lérez*. Instalouse en Rosario nos anos vinte. Tamén colaborou en *Mundo Gráfico*. En 1931 dirixiu o periódico *La Voz del Pueblo* de Martínez (Buenos Aires).

## Obras 
* *De la tierra meiga: (cuadros, tipos y costumbres gallegas)*, 1924.
* *Céltiga: Pinceladas gallegas*, 1924.

En abril de 1925 anunciaban a saída de dúas novelas: *En la soledad de mi aldea* e *Los eternos caciques*.

* *Obra reunida* (2021). Morgante. 270 páxs. ISBN 978-84-19040-00.

## Vida persoal 
Casou en Buenos Aires con Herminia Sánchez Míguez en xullo de 1925.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "Gómez Tato, Santiago" en *Gran Enciclopedia Gallega Silverio Cañada*.
Cuthred de Kent

**Cuthred** (antigo inglés: *Cuþræd*) foi o rei de Kent desde 798 a 807.

## Traxectoria 
Despois de que a revolta de Kent encabezada por Eadberht III Præn fose derrotada en 798 por Coenwulf, Cuthred foi estabelecido como rei de cliente. Durante o reinado de Cuthred aboliuse formalmente o arcebispado de Lichfield no Concilio de Clovesho o 12 de outubro de 803, e o Arcebispado de Canterbury recuperou así o *status* do que intentara privalo Offa de Mercia. O reinado de Cuthred tamén viu os primeiros raids viquingos de Kent. Despois da súa morte en 807, Cœnwulf parece ter actuado como rei de Kent.

Cuthred morreu en 807, segundo a *Crónica anglosaxoa.* Emitiu moedas e documentos. Os dous documentos seus que sobreviviron están ámbolos dous datados en 805, un precisamente a 26 de xullo de 805, no oitavo ano do seu reinado, polo que o seu ascenso ao trono tivo lugar entre o 27 de xullo de 797 e o 26 de xullo de 798. En dous documentos emitidos por Coenwulf, rei de Mercia, é descrito como irmán daquel rei.

Cuthred puido ter dous fillos chamados Cyneberht e Coenwald.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Cuthred 11 en Prosopografía de Inglaterra anglosaxoa.
Es Pujols

250px|thumb|Praia des Fonoll Marí
**Es Pujols** é unha entidade de poboación da illa de Formentera, da parroquia de Sant Ferran de ses Roques, na vénda des Molí-s'Estany. Atópase no noroeste da illa, ao oeste do lago Pudent. É o principal núcleo turístico de Formentera, xurdido como tal na década de 1960, onde se concentra a maior oferta turística e de lecer da illa, aínda que de dimensións moderadas. A poboación é de carácter estacional, con 619 habitantes segundo o censo de 2006.

A zona, antes da súa urbanización, estaba formada por conxuntos de dunas ben consolidados que formaban pequenos outeiros (*pujols* en catalán). Forma unha pequena baía cunha liña de illotes que a resguardan das ondas: escull des Cossaris, illa des Fonoll Marí, illa Plana e illa de s'Aigua Dolça. Cara levante o terreo vaise elevando progresivamente ata chegar a Punta Prima con 63 metros de altitude e cantís de 50 metros. O litoral está formado por tramos de praia e tramos de roca baixa onde hai casetas para as barcas dos pescadores.
Chelonoidis

miniatura|dereita|*Chelonoidis chilensis*, a tartaruga do Chaco.
miniatura|dereita|*Chelonoidis carbonaria*, tartaruga con patas con puntos vermellos.
[miniatura|dereita|*Chelonoidis chatamensis*, a tartaruga da illa San Cristóbal, unha das especies das illas Galápagos do [complexo de especies *C. nigra*.]]
***Chelonoidis*** é un xénero de tartarugas da familia Testudinidae. Encóntranse en Suramérica continental e nas illas Galápagos (a 1&nbsp;000&nbsp;km da costa suramericana do Pacífico). Anteriormente foran asignadas ao xénero *Geochelone*, pero unha análise xenética comparativa posterior indicou que en realidade están máis estreitamente relacionadas coas tartarugas africanas do xénero *Kinixys*. Os seus antepasados eran africanos e aparentemente chegaron cruzando o Atlántico flotando no Oligoceno., e o xénero antigo extinto *Colossochelys* (sur de Asia).

Os membros do xénero *Chelonoidis* que viven nas illas Galápagos (que foron antes tratados como subespecies e agora como especies que forman un complexo de especies relacionadas) están entre os quelonios terrestres existentes de maior tamaño. Especies xigantes deste xénero estaban presentes tamén na Suramérica continental durante o Plistoceno, pero agora as especies continentais son máis pequenas que as das Galápagos.

## Especies 
Velaquí unha listaxe alfabética das especies separadas por zonas xeográficas.
***C. duncanensis* – tartaruga da illa Pinzón
***C. guentheri* – tartaruga de Sierra Negra en Isabela
***C. hoodensis* – tartaruga da illa Española
***C. microphyes* – tartaruga do volcán Darwin en Isabela
**†*C. nigra* – tartaruga da illa Floreana (extinguida)
**†*C. phantastica* – tartaruga da illa Fernandina (de dubidosa existencia)
***C. porteri* – tartaruga da illa Santa Cruz
***C. vandenburghi* – tartaruga do volcán Alcedo en Isabela
***C. vicina* – tartaruga da illa Isabela
**†*C. wallacei* – tartaruga da illa Rábida (de dubidosa existencia)
**†*Chelonoidis sp. 1* – tartaruga da illa Santa Fe (de dubidosa existencia)

## Notas
Mul de Kent

**Mul** (: *Mūl*, literalmente "mula"), finado en 687, puido gobernar brevemente como rei de Kent despois da conquista polo seu irmán, Caedwalla de Wessex, en 686.

### Traxectoria 
O pai de Mul era Coenberht, cousa que o fai un membro da Casa de Wessex (un descendante de Cynric). O nome Mul é moi infrecuente e considerouse que deriva do latino *mulus*, que significa *mula*, unha palabra que se sabe que entrara no léxico do anglosaxón; o máis seguro é que fose un alcume que se volveu habitual.

A *Crónica anglosaxoa* relata que en 686, "Caedwalla e Mul, o seu irmán, devastaron Kent e Wight". En 687, con todo, informa que "Mul foi queimado en Kent, e 12 outros homes con el; e que ese ano Caedwalla devastou de novo Kent".

En 694, segundo a *Crónica anglosaxoa*, a xente de Kent púxose de acordo con Ine, sucesor de  Caedwalla, e concedeulle  unha suma "porque queimaran a Mul antes".

O reinado de Mul aparece mencionado nun documento de Swæfheard.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Mul 1  en Prosopography de Inglaterra anglosaxoa.
Cardo leiteiro

**Cardo leiteiro** pode referirse a:
* *Silybum marianum*, tamén chamado cardo de Santa María ou cardo leitoso
* *Cistanche phelypaea*, tamén chamado coutiño
Sergio Coterón

**Sergio Alfredo Coterón Gonzalo**, nado en Madrid o 23 de xullo de 1961, é un ex xogador profesional de baloncesto español. Cunha altura de 1,96 m, xogaba na posición de ala.

## Traxectoria 
### Xogador 
*  Breogán Caixa Galicia (2ª División / 1ª División B, 1982–1984)
*  Guadalajara (1ª División B, 1984–1985)
*  Real Canoe (1ª División B, 1985–1986)
*  Caixa Ourense (1ª División B, 1986–1987)
*  Pamesa Valencia (ACB, 1987–1992)
*  Gran Canaria (1ª División, 1992–1994)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ficha en acb.com
Esclerito (artrópodos)

[miniatura|Escleritos da gorgonia mariña *[Isidella tentaculum*.]]
Nos artrópodos, un **esclerito** é unha placa endurecida da cutícula (esclerotizada, formada por quitina e proteínas) que forma parte do seu exoesqueleto, e que se encontra delimitada por suturas, sucos ou articulacións.

* escleritos dorsais: **terxitos**, que forman o tergo ou noto;
* escleritos ventrais: **esternitos**, que forman o esterno;
* escleritos laterais: **pleuritos**, que forman a pleura.

Por outra parte, nos cnidarios emprégase este termo como sinónimo de espícula, elemento esquelético calcario composto por carbonato de calcio cristalizado en forma de aragonita ou de calcita, que se forma nos tecidos destes animais para darlles certa rixidez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Garrido, Carlos (1997): *Dicionário terminológico quadrilíngue de zoologia dos invertebrados*. A Coruña: Associaçom Galega da Língua. ISBN 84-87305-12-1.
Luís Menéndez Villalva

**Luís Menéndez Villalva**, nado en Ourense en 1959, é un xornalista e escritor galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Xornalismo pola Universidade Complutense de Madrid (1981). Traballou en publicacións de prensa, radio e televisión, e foi dos pioneiros da TVG, onde creou e dirixiu a serie *Galegos no mundo* e numerosos programas como *Galeguidade*, *Europa ou Camiños de Santiago*. É presidente da Asociación de Periodistas de Santiago de Compostela (APSC), delegado para as Relacións Internacionais da FAPE (Federación Española de Periodistas), e foi directivo do comité executivo da IFJ (International Federation of Journalists. 2013/16) e da Federación Europea de Xornalistas (EFJ 2016/19).  É o vicepresidente do comité de expertos dos sector audiovisual (BREG)  da EFJ. Directivo do PEN-Galicia, e da FICS (Fraternidade Internacional do Camiño de Santiago).

## Obras 
* *Toda terra é dos homes. Galegos no mundo*, 1993.
* *Vida e viaxes na galeguidade*, 1997.
* *Galleira passport*, 2014.

### Obras colectivas
* *Emigración e Exilio nos Estados Unidos de América: Experiencias de Galicia e Azores*. Consello da Cultura Galega, 2015.
* *Homenaxe ao libro desde Ourense*. 2002.
* *Marcos Valcárcel: O valor da xenerosidade*. Ourense 2009.
* *"Relatos desde el Hormigón". Madrid, 2020.

### Documentais 
* *Terras de Merlín*.
* *Terras do Leste*.
* *Terras de Acolá*
* *Operación Dulcinea*
* *O fillo do mar*
* *Exeria, a primeira peregrina''

## Premios 
* Premio Nacional Alvaro Cunqueiro (Madrid.1983).
* Premio Galicia de Xornalismo (Santiago.1990)
* Celtic Media Festival. Finalist (Glasgow.2002)
* "Aurelio Carracedo" de Xornalismo (Ourense. 2004)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* http://pengalicia.gal/luis-menendez/
* https://web.archive.org/web/20180201133828/http://periodistascompostela.gal/index.php/a-asociacion/xunta-directiva
* http://fape.es/conformado-el-grupo-de-expertos-audiovisuales-en-la-federacion-europea-de-periodistas/
Gonzalo Sáenz de Samaniego

**Gonzalo Sáenz de Samaniego Berganzo**, nado en Samaniego (Áraba), o 3 de novembro de 1966, é un enólogo e político do País Vasco, membro do Partido Nacionalista Vasco. Foi Conselleiro de agricultura, pesca e alimentación durante varios gabinetes do lehendakari Juan José Ibarretxe no Goberno Vasco entre 2002 e 2009.

En 2012 entrou a formar parte do *Euskadi Buru Batzar*, máximo órgano político do PNV.
Iñaki Ruiz de Pinedo

**Iñaki Ruiz de Pinedo Undiano**, nado en Vitoria en 1954, é un sociólogo e político de ideoloxía independentista vasca.

## Traxectoria 
Profesor de socioloxía na Universidade do País Vasco, na súa mocidade militou no Partido Nacionalista Vasco, pero abandonouno durante a Transición para ser un dos fundadores en 1977 do partido HASI, que en 1978 se integrou en Herri Batasuna.

Ruiz de Pinedo foi elixido parlamentario vasco por Áraba na candidatura de Herri Batasuna durante 4 eleccións autonómicas consecutivas, estando no cargo de parlamentario entre 1980 e 1994, aínda que só acudiu ás sesións parlamentarias a partir de 1987, do mesmo xeito que os seus compañeiros de coalición. Entre 1987 e 1994 foi o voceiro da coalición abertzale no Parlamento Vasco.

En 1981 foi detido xunto con Jokin Gorostidi, Miguel Castells e outros cargos electos de HB por cantar o Eusko Gudariak durante unha alocución do rei Xoán Carlos I na Casa de Xuntas de Gernika. En 1983, foi detido, xunto con Jon Idigoras, despois dun faladoiro nos almorzos do Ritz, acusados ambos de lexitimar a loita de ETA.

Foi membro da Mesa Nacional (dirección colexiada) de Herri Batasuna entre 1982 e 1996, cando a abandonou ó ser discrepante coa liña maioritaria de HB. Iso afastouno momentaneamente da política.

Volveu á primeira liña política coa formación da coalición abertzale Euskal Herritarrok en 1998, ocupando postos nas candidaturas de EH por Áraba ó Parlamento Vasco (sen saír elixido) e sendo candidato de EH á alcaldía de Vitoria. Saíu elixido concelleiro en Vitoria en 1999. Dimitiu deste posto a finais de 2000, en desacordo coa liña de actuación de EH tras a ruptura da tregua de ETA de 1998.

Dende o ano 2000 mantívose afastado da primeira liña da política, ata que en 2019 retornou, presentándose ao Congreso dos Deputados pola candidatura de EH Bildu, conseguindo acta de deputado por Áraba.

## Notas
Russell Hoban

**Russell Conwell Hoban**, nado en Lansdale (Pensilvania) o 4 de febreiro de 1925 e finado en Londres o 13 de decembro de 2011, foi un escritor estadounidense de fantasía, ciencia ficción,  ademais de poeta.

Entre outros recoñecementos, gañou o Premio John W. Campbell Memorial en 1982.

## Novelas 
* *The Lion of Boaz-Jachin and Jachin-Boaz* (1973), ISBN 0-8128-1624-2
* *Kleinzeit* (1974), ISBN 0-670-41458-1
* *Turtle Diary* (1975), ISBN 0-394-40199-9
* *Riddley Walker* (1980), ISBN 0-671-42147-6
* *Pilgermann* (1983), ISBN 0-671-45968-6
* *The Medusa Frequency* (1987), ISBN 0-87113-165-X
* *Fremder* (1996), ISBN 0-224-04370-6
* ''Mr. Rinyo-Clacton's Offer* (1998), ISBN 0-224-05121-0
* *Angelica's Grotto* (1999), ISBN 0-7475-4611-8
* *Amaryllis Night and Day* (2001), ISBN 0-7475-5285-1
* *The Bat Tattoo* (2002), ISBN 0-7475-6022-6
* *Her Name Was Lola* (2003), ISBN 0-7475-7024-8
* *Come Dance with Me* (2005), ISBN 0-7475-7452-9
* *Linger Awhile* (2006), ISBN 0-7475-7984-9
* *My Tango with Barbara Strozzi* (2007), ISBN 0-7475-9271-3
* *Angelica Lost and Found'' (2010), ISBN 978-1-4088-0660-9

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Obituario .
Elisa Sainz de Murieta

**Elisa Sainz de Murieta Zugadi**, nada en Bilbao en 1977, é unha política vasca que foi directora de Biodiversidade e Participación Ambiental do Departamento de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio do Goberno Vasco dende xullo de 2005 até as eleccións de 2009. É doutora en Ciencias Xeolóxicas pola Universidade do País Vasco. Traballa en temas relacionados co cambio climático.

Membro de Eusko Alkartasuna, formou parte da Mesa Nacional da formación e dende decembro de 2007 até xuño de 2009 foi secretaria de organización con Unai Ziarreta como presidente. Foi secretaria de organización de Gazte Abertzaleak e presidenta da mesa da súa asemblea nacional, entre outras responsabilidades.

## Notas