open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ponte Freixo

A **ponte Freixo** ou **ponte do Freixo** é unha ponte romana sobre o río Arnoia, entre as parroquias de Freixo (Celanova) e Penela (Cartelle). Xunto coa ponte do Bibei é unha das dúas pontes romanas mellor conservadas de Galiza.

## Características
A ponte, de calzada horizontal, foi construída en *opus cuadratum*, con perpiaños almofadados de granito. As súas medidas son 57 metros de longo por 4,60 de ancho. A altura do piar central (desde a cimentación ata o arranque dos arcos) é de 3,30&nbsp;m. Consta de catro arcos de medio punto dispostos de forma simétrica, sendo as luces dos arcos centrais de maior medida que as luces dos arcos laterais. Os piares están asentados sobre o leito rochoso, apenas desbastado, con tallamares de planta triangular situados augas arriba para facer fronte ás enchentes do río.

Manuel Durán defende que na ponte son apreciables a simetría e a proporción, dous elementos claves da arquitectura romana, segundo o tratadista Vitruvio. De acordo co enxeñeiro galego, das pontes romanas que se conservan en Hispania, soamente a ponte Freixo e a ponte de Alcántara presentan unha disposición harmónica que se conseguiría coa simetría do seu alzado, a proporción entre dimensións e a utilización do número áureo:

## Historia 
Descoñécese o ano de construción da ponte Freixo, mais durante as últimas obras de restauración apareceu, baixo o piso, un fragmento de columna honorífica ou miliario coas letras , podendo corresponderse coa fórmula baixoimperial .

Manuel Durán, Segundo Alvarado e Carlos Nárdiz defenden en *Pontes históricas de Galicia*, que a ponte pertenceu á vía Bracara-Lucus, sendo parte do tramo que unía Aquis Querquernis con Lugo, pasando por Ourense. Para Rodríguez Colmenero trataríase dun tramo da vía Brigantia-Iria Flavia.

A primeira mención histórica da Ponte Freixo é cuestionable, pois trataríase dun documento do tombo de Celanova, datado arredor do ano 1005, sobre a venda dunha herdade en *Fraxinoso* (Freixoso), mais a súa lectura presenta dúbidas, pois onde Rodríguez Colmenero le *in carraria de vereda que discurrit a Ponte Pedriña*, Elisa Ferreira le *...fonte pedrina*.

Sábese que a principios do século XIX se achaba a ponte en estado "propicio a arruinarse" segundo se desprende da resposta do xuíz do couto de Espiñoso en 1804 ao oficio remitido pola “Justicia y Regimiento” de Ourense a instancias do inspector xeral de camiños e canles sobre o estado das pontes do reino. Mais no Dicionario de Madoz é descrita como "de fábrica moi antiga (...) con peitoril tamén de pedra de antiga construción e en bo estado".

O seu valor histórico e patrimonial non foi recoñecido ata época moi recente, sendo Rodríguez Colmenero, quen nun estudo publicado en 1976 a identificou como ponte "que ofrece tódalas características de ser obra romana". A partir de entón, comezaron unha serie de movementos para lograr o seu nomeamento como Monumento Histórico-Artístico. O 31 de xaneiro de 1984, o Diario Oficial de Galicia publicou a incoación do expediente para a súa declaración como Monumento Nacional.

## Notas
Calandriña dos esteiros

[miniatura|Ovos de *Alaudala rufescens minor* no [MHNT]]

A **calandriña dos esteiros**, tamén chamada **calandriña das marismas** ou **calandriña apincharada** (***Alaudala rufescens***, antes ***Calandrella rufescens***) é unha pequena ave paseriforme que vive no sur de Eurasia e norte de África (incluídas as Canarias) ; en Galicia é unha ave accidental, Tamén estivo clasificada co nome *Calandrella rufescens*. Antes ou mesmo actualmente, algunhas autoridades consideraron que a *Alaudala athensis*, *Alaudala cheleensis* e *Alaudala somalica* eran subespecies da calandriña dos esteiros.

### Subespecies 
Recoñécense nove subespecies: 
* *A. r. rufescens* - (Vieillot, 1819): viven en Tenerife (illas Canarias).
* *A. r. polatzeki* - (Hartert, 1904): viven nas illas Canarias orientais.
* *A. r. apetzii* - (Brehm, AE, 1857): encóntrase no leste e sur da Península Ibérica.
* *A. r. minor* - (Cabanis, 1851): habita desde Marrocos ao noroeste de Exipto e sur de Turquía ata a península do Sinaí e leste de Iraq.
* *A. r. nicolli* - (Hartert, 1909): vive no delta do Nilo (norte de Exipto).
* *A. r. pseudobaetica* - (Stegmann, 1932): no leste de Turquía, Transcaucasia e norte de Irán.
* *A. r. heinei* - (Homeyer, 1873): encóntrase desde Ucraína ao leste de Kazakhstán.
* *A. r. aharonii* - (Hartert, 1910): no centro de Turquía.
* *A. r. persica* - Sharpe, 1890: encóntrase desde o leste e sur de Iraq ata o sur e suroeste de Afganistán.

## Descrición 
A calandriña dos esteiros é similar en tamaño e aparencia á *Calandrella brachydactyla* (calandriña común) pero xeralmente é de cor máis apagada cun peito máis manchado. Crece ata os 13 ou 14&nbsp;cm de lonxitude e os sexos son similares. Igual que na calandriña común, a súa cor varía ao longo da súa ampla área de distribución e non é unha boa característica distintiva. É marrón cincenta con manchas escuras pola parte superior e branca pola inferior. Ten un supercilio claro e un curto e robusto bico.

Debe terse coidado para non condundir esta especie coas do xénero *Calandrella*. Esta especie carece das manchas escuras no pescozo que ten a *Calandrella brachydactyla* (calandriña común), e ten un fino manchado polo peito. O bico e cabeza teñen tamén forma diferente nas dúas especies, sendo os desta especie máis curtos, o bico menos cónico e a cabeza menor e máis arredondada. A súa canción é máis rica e variada e imitadora que a da súa parente.

## Notas 
## Véxase tamén 
### ligazóns externas 
*Ageing and sexing (PDF; 1.9 MB) de Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze
Marcelle Lagesse

**Marie Rita Marcelle Lagesse**, nada en Quatre Bornes o 7 de febreiro de 1916
Entre 1942 e 1950 colaborou en *Savez vous que?*, a publicación oficial da Oficina de Relacións Públicas de Mauricio. Lagesse escribiu tamén nos xornais *Le Cernéen*, *Le Mauricien* e *Advance*. Entre 1961 e 1971 escribiu unha columna semanal no periódico *Action*. Lagesse deixou o xornalismo en 1987. Foi elevada ao rango de Oficial da Orde da Estrela e a Chave do océano Índico en 2015.
Morreu aos 95 anos logo dunha longa doenza.

## Obra
**Les contes du samedi* (relatos, 1945)
*''La diligence s'éloigne à l'aube* (novela, 1958). Premio Robert Bargues
**Le vingt Floréal au matin* (novela, 1960)
**Villebague* (novela)
* *Cette maison pleine de fantômes’' (novela, 1962)
*''D'un Carnet* (novela)
**A la découverte de l'Ile Maurice* (ensaio, 1970)
* *Sont amis que vent emporte* (novela, 1974). Premio des Mascareignes
**Des pas sur le sable* (novela, 1975)
**Villebague* (novela)
**Une lanterne au mat d'artimon* (novela)
**L'Ile de France avant La Bourdonnais* (ensaio)
**L'Hôtel du Gouvernement* (ensaio)
**Blyth Brothers & Co. Ltd.* (ensaio)
**Maurice vue du ciel*
**150 ans de jeunesse, Histoire de la Mauritius Commercial Bank* (ensaio)
* *Une jeune femme au Mont Limon* (novela, 1993)
**Les Palmiers de la Source* (teatro)
**Comme un feu de Proue* (teatro)
**L'Amour à travers les âges* (teatro)
**Un homme parmi les autres* (teatro)
**Chantons la liberté* (teatro)
**Villebague* (teatro)
**Carolyne'' (teatro)

## Notas
Dictionnaire des Antiquités grecques et romaines

O ***Dictionnaire des Antiquités grecques et romaines*** (*Dicionario das Antigüidades gregas e romanas*) de Charles Victor Daremberg e Edmond Saglio é un dicionario francés publicado en 10 volumes entre 1877 e 1919 pola editorial Hachette. O seu obxectivo era competir directamente cos *Altertumswissenschaft* das universidades alemás, que eran as donas indiscutíbeis en dito ámbito desde a década de 1810.

O título completo é ''Dictionnaire das antiquités grecques et romaines d'après les textes et les monuments contenant l'explication des termes qui se rapportent aux mœurs, aux institutions, à la religion, aux arts, aux sciences, au costume, au mobilier, à la guerre, à la marine, aux métiers, aux monnaies, poids et mesures, etc., etc., et en général à la vie publique et privée des anciens (*en galego: *Dicionario de Antigüidades gregas e romanas segundo os textos e os monumentos que conteñen a explicación dos termos relacionados cos costumes, as institucións, a relixión, as artes, as ciencias, o vestido, o mobiliario, a guerra, a mariña, os oficios, as moedas, os pesos e medidas, etc., etc., e en xeral á vida pública e privada dos antigos).*

## Unha obra monumental 
Segundo Élisabeth Deniaux, esta obra quedou obsoleta en moitos temas, pero segue rendendo grandes servizos polo seu carácter documental.
Se podemos considerar cada artigo do *Dictionnaire das Antiquités grecques et romaines* como fonte útil, sobre todo polo gran dominio das fontes textuais do(s) seu(s) autor(es), o seu contido debe ser criticado debido aos descubrimentos arqueolóxicos posteriores particularmente no campo da numismática ou da epigrafía. Ademais, as entradas problemáticas renováronse en profundidade grazas ás contribucións da socioloxía e a antropoloxía, disciplinas das cales os especialistas da Antigüidade integraron os seus métodos.

Esta obra posúe un incontestábel valor e pode compararse cos outros grandes dicionarios da Antigüidade que apareceron en Europa na mesma época.

## Outras grandes obras sobre a Antigüidade 
Os alemáns, a partir de 1839, editaron a *Pauly-Wissowa*, unha enciclopedia monumental que consta de máis de cen volumes: a *Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft*. En Italia apareceu a partir de 1885 o *Dizionario epigrafico di antichità romane*, de Ettore de Ruggiero. Nesa mesma época os anglosaxóns publicaron varios dicionarios concernentes ao campo da Antigüidade clásica, como o *Dictionary of Greek and Roman Antiquities*, e *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology,* ámbolos dous editados por William Smith. 

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* François Lissarrague, «Le Daremberg ou l’Antiquité en images», en: *Anabases*, n° 4, 2006, pp.&nbsp;173–177.
* Catherine Valenti, «Daremberg et Saglio» ou «Saglio et Pottier?» La difficile gestation d’un dictionnaire savant, en: *Anabases*, n° 4, 2006, pp.&nbsp;159–167.

### Outros artigos 
* *Dictionary of Greek and Roman Antiquities*
* *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology''

### Ligazóns externas 
* O dicionario consultábel en Internet na páxina da Universidade de Toulouse II-Le Mirail
Poemas do si e non

***Poemas do si e non*** é un libro de poesía de Álvaro Cunqueiro publicado en 1933 por Edicións Un con deseños de Luís Seoane. Foi reeditado pola Editorial Galaxia na *Obra en galego Completa I* (1980)

## Características 
*Poemas do si e non* (1933) está na liña do surrealismo e semella un especial conto erótico, unha historia de amor (desamor, elexía do amor) que ten lugar nunha verdadeira irrealidade espazo-temporal. Aparece nel un surrealismo ao noso xeito cun fondo accesíbel á emoción ou ao intelecto, sen automatismo aínda que con imaxes audaces, asociacións arbitrarias. Fundamentalmente hai nos seus poemas liberdade, recollendo elementos de todos os ismos, de toda a literatura que coñeceu.

Consta dun limiar, 3 partes proporcionadas na súa lonxitude e solidarias no contido ("Ela", "El", "Ela i El") e mais un epílogo, de 3 poemas.

Segundo o *Diccionario da literatura galega*:

Segundo Xosé Ramón Pena:

Poemas

A ela e a min mesmo

-*Limiar*

-Ela: 6 poemas

-El: 6 poemas

-Ela e el:

* Noivado I
* Poema 1
* Poema 2
* Noivado II
* Poema 3
* Noivado 3III
* Poema 4
* Noivado IV

-Parque-final-elexía

* Parque
* Final
* Elexía

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Dona do corpo delgado

***Dona do corpo delgado***  é un libro de poesía de Álvaro Cunqueiro publicado en (1950) na Colección Benito Soto. Foi reeditado pola Editorial Galaxia na *Obra en galego Completa I* (1980)

## Características 
É unha especie de escolma na que se inclúen poemas de tipos diversos e distintas épocas. Contén poemas confidenciais, nostálxicos, herméticos e tamén neotrobadorescos. Logo dun poema inicial-prólogo, consta de 3 partes moi diferenciadas:

* "Dona do corpo delgado", con 3 poemas de tipo amatorio, relacionados metricamente co clasicismo da poesía de posguerra, nos que a soidade e o amor son confesións íntimas de Cunqueiro.
* "Dúas elexías", a Feliciano Rolán e Manuel Antonio, cun dramatismo existencial en sintonía coa Escola da Tebra.
* "Cantigas do amor cortés", escritas antes de 1936, nas que se aproxima máis á tradición medieval galego-portuguesa do que en anteriores recreacións neotrovadorescas.

Segundo o *Diccionario da literatura galega*:

## Poemas 
* Recomendación da alma e do corpo

-*Dona do corpo delgado*

* Soedade primeira
* Soedades da miña branca señor
* Antiga noiva verde

-*Dúas elexías*

* Elexía a Feliciano Rolán
* Derradeira elexía a Manoel Antonio

-*Cantigas de amor cortés*

* A dama que ía no branco cabalo
* Quechemarín da verde bandeira
* O freixo está teste prá lanza labrar
* O cabaleiro da pruma na gorra
* Rondeau das señoras donas pintadas no ouso do Vilar, no século XIV, cheirando unha frol
* Rondeau da dona enterrada en San Xohán de Badón, con dous anxos aos pés
* No bico do galo a-ialba
* Agora trobo o vento e maila lúa fría

## Notas
Cantiga nova que se chama Riveira

***Cantiga nova que se chama Riveira*** é un libro de poesía de Álvaro Cunqueiro publicado en 1933 por *Resol*. Reeditado nunha edición ampliada en 1957 por Editorial Monterrey. Premio Gil Vicente. Tamén reeditado pola Editorial Galaxia na *Obra en galego Completa I* (1980).

## Características 
Foi o seu primeiro grande acerto poético. Integrado por cancións de fasquía popular e poemas nos que lembra, modernizándoos, aos grandes autores da cantiga de amigo do noso século XIII. Así inicia a súa liña neotrobadoresca, da que se considera o representante máis significado, sen a pesadez arcaizante de Bouza Brey. Combina a imaxe vangardista con esquemas métricos tradicionais, en sintonía co neopopularismo e gilvicentismo dos poetas da Xeración do 27 española, maiormente Rafael Alberti e Federico García Lorca. Moitos dos poemas forman parte de *A dama e o cabaleiro* de Amancio Prada. As orixes do libro están na lectura das cantigas de amigo e nas cantigas de amor de José Joaquim Nunes.

Segundo o *Diccionario da literatura galega*: 

Segundo Xosé Ramón Pena:

## Poemas 
* *Amor de auga lixeira*
* *A unha era, ai Louriña*
* *No sono do cuco novo*
* *Meu amigo foi ruar*
* *O río levaba os ollos*
* *Naceu cantando ailalalo*
* *Tiña sono de cristais*
* *Hai unha illa louvada*
* *No peteiro do luar*
* *Con auga de sede vella*
* *No mencer da herba mol*
* *No niño novo do vento*
* *Na nao do mar laranxa*
* *Toda a casa estaba chea*
* *Os nenos xogan os ollos*
* *Na morte da nena nena*
* *Amenceu bico ou onda do mar*
* *Adolescencia de aramios*
* *Outono cedo de gaitas*
* *Ven e verás como soñan na mar*
* *Si miña señor á i-alba de Arousa beilar*
* *Polos teus ollos, quen pasou, amiga*
* *Ista é a noite de moer o grau do vento*
* *Quita a pucha, amigo*
* *Por oír unha rula decir de amor*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Mar ao norde

***Mar ao norde*** é un libro de poesía de Álvaro Cunqueiro publicado en 1932 por Nós. Foi reeditada pola Editorial Galaxia na *Obra en galego Completa I* (1980).

Hai unha edición bilingüe con tradución ao castelán por Xavier Rodríguez Baixeras.

## Características 
*Mar ao norde* (1932) un libro de iniciación, a súa primeira obra, cun sincretismo vangardista con algo de cubismo ou creacionismo, reaccionando contra o imaxinismo de moda e con aproximacións a Manuel Antonio (no que hai maior fondura no tratamento do tema común do mar). Son poemas breves e concisos nos que se opoñen o mar e a terra, e a illa é o centro na última parte. É unha poesía xeométrica e fría, desde unha postura de deshumanización da arte, con escasas concesións á sentimentalidade.

Segundo Xosé Ramón Pena:

Segundo o *Diccionario da literatura galega*:

## Poemas 
-*Porto*

* Cinco fiestras colgadas
* Sin que naide o soupera (6 versos)
* Sombra en presencia pura (8 versos)

-*Mar outa*

* Illa: oco insumiso (7 versos)
* Este é o punto mesmo (13 versos)
* Unha, dúas, tres: a lancha (6 versos)
* Unha cóxega morna: así (7 versos)
* Tamén o mar, hoxe (10 versos)
* Coma un ollo: Todo o branco do serán (10 versos)
* Xa non hai aquela simple (7 versos)
* Nidia dede a note (4 versos)
* A vosa soedá óuvese (8 versos)

-*Illa*

* Xa teño a noite e o día (7 versos)
* E como doi a luz (11 versos)
* ROSAL (3 versos)
* Agora –van lendo- (5 versos)
* Eu nona ollei nascer. Déronma (12 versos)
* Lua mollada chegáballe do mar (9 versos)
* Move. Corre. É a hora enteira (6 versos)

-*Terra adentro*

* ¿Non coñeces o mar? ( 8versos)
* Non sei si a fiestra hoxe (10 versos)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Frank Culbertson

**Frank Lee Culbertson Jr.**, nado en Charleston (Carolina do Sur) o 15 de maio de 1949, é un astronauta estadounidense que formou parte das misións STS-38, STS-51, STS-105 e STS-108, así como da Expedición 3 á Estación Espacial Internacional. Pasou un total de 143,62 días no espazo.

## Traxectoria
Culbertson é graduado en enxeñería aeroespacial pola Academia Naval dos Estados Unidos en 1971.

Foi seleccionado pola NASA en maio de 1984, converténdose oficialmente en astronauta en xuño de 1985, voando máis tarde nas misións STS-38, STS-51, STS-105 e STS-108, e sendo membro da Expedición 3 á ISS en 2001. Pasou un total de 143,62 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-38
*STS-51
*STS-105
*STS-108
*Expedición 3
Pobo u'wa

Os '''u'wa''' son un pobo indíxena que vive nos bosques húmidos do nordeste de Colombia. Historicamente, os u'wa chegaron a contar con 20&nbsp;000 persoas, espallados nun territorio que se estendía a través da fronteira de Colombia con Venezuela. No presente, os u'wa son arredor de 10&nbsp;000 persoas.

Os u'wa son coñecidos polos pobos indíxenas veciños como o "pobo que pensa" ou "o pobo que fala ben". Eran anteriormente chamados *tunebo*, mais hoxe prefiren ser coñecidos como ''u'wa'', que quere dicir "persoas".

## Territorio 
[miniatura|250px|Mapa das [linguas chibchas. Os u'wa representan o punto amarelo máis oriental.]]
Os u'wa viven no nordeste de Colombia, nos departamentos de Arauca, Boyacá, Casanare, Santander e Norte de Santander. Historicamente, tamén vivían no que hoxe é Venezuela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pobos indíxenas de Colombia
Francisco Rodríguez Pastoriza

**Francisco Rodríguez Pastoriza**, nado en Bueu o 8 de febreiro de 1950, é un profesor e xornalista galego que desenvolveu a súa actividade en Madrid.

É irmán de Salvador Rodríguez Pastoriza.

## Traxectoria 
Licenciado en Ciencias da Información (1983) na Universidade Complutense de Madrid e doutor na mesma universidade (1995) coa tese “Últimas tendencias en la Información audiovisual. La realidad, entre el espectáculo, el morbo y la ficción”. Entre 1987 e 2007 foi profesor de diversas materias na Universidade Complutense e na San Pablo CEU. En 2017 estaba xubilado.

Traballou en TVE como xornalista e en postos de xestión entre 1984 e 2007.

Tamén colaborador de suplementos culturais do Grupo Prensa Ibérica e na publicación online *Periodistas en español.* Publicou artigos en revistas especializadas como *Sistema*, *Temas para el debate* e UNED.

## Publicacións en galego 
* *A obra xornalística de José Gómez de la Cueva. Xohán Carballeira* (2019). Laiovento. 278 páxs. ISBN 978-84-8487-434-8.
**Torrente Ballester: os anos da Falanxe* (2021). Concello de Bueu. 52 páxs.
**Bueu. Fotos dunha guerra* (2025). Concello de Bueu.

## Publicacións en Castelán 
* *Perversiones televisivas. Una aproximación a los nuevos géneros audiovisuales* (1997). IORTV. Madrid. 540 páxs. ISBN 978-84-88788-27-6.
* *La mirada en el cristal. La información en televisión* (2003). Ed. Fragua. Madrid. 154 páxs. ISBN 978-84-7074-139-5.
* *Cultura y televisión. Una relación de conflicto* (2003). Ed. Gedisa. Barcelona. 208 páxs. ISBN 978-84-7432-999-5.
* *Periodismo cultural* (2006). Ed. Síntesis. Madrid. 240 páxs. ISBN 978-84-9756-356-7.
* *Que es la fotografía. Breve historia de los generos, movimientos y grandes autores del arte fotográfico* (2014). Lunwerg Editores. 376 páxs. ISBN 9788416177066.
* *Oficio de lecturas. Escritos de periodismo cultural* (2017). Terra Ignota Ed. 402 páxs. ISBN 978-84-946955-6-8.
* [miniatura|Presentando *[Agapito García Atadell. El invierno del chequista* con Álvaro Otero en Bueu, xullo 2024]]*Agapito García Atadell. El invierno del chequista* (2024). A Coruña: Medulia. 118 páxs. ISBN 978-84-19438-93-5. Biografía novelada  do responsable das actividades da checa de Madrid que leva o seu nome.

### Libros colectivos 
* “La cultura en la televisión ” en *Muestra del panorama actual sobre contenidos en la radio y la televisión españolas* (2006). Universidad Complutense de Madrid.

## Notas
Lingua u'wa

A '''lingua u'wa'*, (*uw cuwa)'', tamén coñecida como **tunebo**, é unha lingua chibcha falada por entre 1&nbsp;800 e 3&nbsp;600 membros do pobo u'wa de Colombia, sobre unha poboación total de máis de 7&nbsp;000 persoas. O u'wa está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*Alain Fabre 2005. *Diccionario etnolingüístico y guía bibliográfica de los pueblos indígenas sudamericanos*.
Davi Kopenawa Yanomami

**Davi Kopenawa Yanomami**, tamén coñecido como **Davi Kobenawä Yanomamö**, nado en Toototobi en 1956, é un xamán ianomami e representante dos indíxenas do seu pobo no Brasil. Acadou recoñecemento pola súa defensa do seu pobo e da conservación da selva amazónica cando a organización polos dereitos tribais the tribal rights organization Survival International o convidou a aceptar o Premio Right Livelihood en 1989. Yanomami falou perante os parlamentos británico e sueco sobre o catastrófico impacto nos ianomami por mor da invasión ilegal das súas terras por 40&nbsp;000 ‘garimpeiros’ ou buscadores de ouro. O príncipe Carlos de Inglaterra considerou publicamente a situación como un ‘xenocidio’. Nun período de sete anos entre 1987 e 1993 un quinto da poboación ianomami morreu por mor da malaria e outras doenzas transmitidas polos mineiros.

En 2010, o antropólogo francés Bruce Albert publicou xunto a Davi a obra *La chute du ciel*, un extenso volume publicado en castelán pola editorial Capitán Swing.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *A Última Floresta*
Serxio Cobos

**Serxio Cobos**, nado en Santiago de Compostela o 28 de agosto de 1973, é un músico, coreógrafo e bailador de danza tradicional galega.
## Traxectoria 
Iniciouse na música e no baile tradicional galego na escola da Agrupación Folclórica Cantigas e Agarimos de Santiago de Compostela, desenvolvendo desde 1989 unha intensa actividade de investigación etnomusicolóxica sobre o terreo, recollendo e rescatando coreografías e cantos por toda Galiza. Desde o 1990 foi mestre de baile en diferentes agrupacións folclóricas, como Cantigas e AGarimos,  A. C. Tahume, A. F. Abiñadoira ou a Central Folque.

Foi director musical e intérprete de danza nas compañías GS21 e Circio, así como músico do grupo Violia, fundador e director artístico de Trebón (Novas tendencias da danza galega). En Portugal traballa como intérprete na compañía de danza contemporánea Clara Andermatt e é mentor e arranxador do grupo Aquí há baile de Évora. Ten colaborado como bailador diferentes grupos musicais como Berrogüetto, Xosé Manuel Budiño ou Marful.

## Obra 
Traballou como ilustrador gráfico das obras *Para cantar e bailar* e *Zampadanzas do mundo. Danzas á carta*. No ano 2018 publicou o libro *Bailegramas*, a primeira proposta dun sistema de notación específico para o baile tradicional galego.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sergio Cobos. Maestro gallego de danza tradicional - Vimeo
* 
*
*
The Lion King (filme de 2019)

***The Lion King*** é un filme musical estadounidense de 2019 dirixido e producido por Jon Favreau, escrito por Jeff Nathanson e producido por Walt Disney Pictures. É un remake CGI fotorrealista do clásico filme homónimo de 1994. O filme conta coas voces de Donald Glover, Seth Rogen, Chiwetel Ejiofor, Alfre Woodard, Billy Eichner, John Kani, John Oliver e Beyoncé Knowles-Carter, así como James Earl Jones no seu papel do filme orixinal. Conta a historia de Simba, un león que debe aceptar o seu papel como rei lexímito das súas terras despois da morte do seu pai, Mufasa, a mans do seu tío, Scar.

## Personaxes 
* Donald Glover como Simba
** JD McCrary como Simba de pequeno 
* Seth Rogen como Pumbaa
* Chiwetel Ejiofor como Scar
* Alfre Woodard como Sarabi
* Billy Eichner como Timon
* John Kani como Rafiki
* John Oliver como Zazu
* Beyoncé Knowles-Carter como Nala
** Shahadi Wright Joseph como Nala de pequena
* James Earl Jones como Mufasa

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes
Os cans da guerra

***Os cans da guerra*** (en ) é un filme de 1980 dirixido por John Irvin. É un filme bélico baseado na novela de 1974 *The Dogs of War* escrita por Frederick Forsyth. Foi rodado en Belize, e está protagonizado por Christopher Walken e Tom Berenger. Conta a historia dunha pequena unidade de soldados mercenarios que son contratados para depoñer o presidente dun país africano ficticio e así os británicos poidan ter acceso a un depósito de platino.

Estreouse en galego o 25 de novembro de 1993 a través da TVG.

## Personaxes 
* Christopher Walken como James Shannon
* Tom Berenger como Drew Blakeley
* Colin Blakely como Alan North
* Hugh Millais como Roy Endean
* Paul Freeman como Derek Godwin
* Jean-Francois Stevenin como Michel Claude
* JoBeth Williams como Jessie Shannon
* Robert Urquhart como Capitán Lockhart
* Winston Ntshona como Dr Okoye
* Pedro Armendáriz Jr. como o capitán
* Ed O'Neill como Terry
* Shane Rimmer como Dr Oaks
* George Harris como Coronel Bobi
* David Schofield como home de Endean
* Terence Rigby como Hackett
* Olu Jacobs como oficial de inmigración

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Cans de palla

***Cans de palla*** (en ) é un filme de 1971 dirixido por Sam Peckinpah e protagonizado por Dustin Hoffman e Susan George. O guión, obra de Peckinpah e David Zelag Goodman, está vagamente baseado na novela de Gordon M. Williams ''The Siege of Trencher's Farm*. O título do filme deriva dunha discusión do *Tao Te Ching'' que compara as persoas co antigo can de palla cerimonial chinés, sendo de valor cerimonial, pero que logo é descartado con indiferenza.

Estreouse en galego o 8 de novembro de 2004 a través da TVG.

## Sinopse 
David Sumner, un profesor estadounidense de matemáticas aplicadas e a súa esposa, Amy, trasládanse a unha vila no medio da campiña británica en Wakely, Cornualla, buscando fuxir da violencia no seu país de orixe. Porén, os seus veciños, aparentemente pacíficos, comezan a ter comportamentos extremadamente violentos cara a eles.

## Personaxes 
* Dustin Hoffman como David Sumner
* Susan George como Amy Sumner
* Peter Vaughan como Tom Hedden
* T. P. McKenna como Maior John Scott
* Del Henney como Charlie Venner
* Jim Norton como Chris Cawsey
* Donald Webster como Phil Riddaway
* Ken Hutchison como Norman Scutt
* Len Jones como Bobby Hedden
* Sally Thomsett como Janice Hedden
* Robert Keegan como Harry Ware
* Peter Arne como John Niles
* Colin Welland como Reverendo Barney Hood
* Cherina Schaer como Louise Hood
* David Warner como Henry Niles (sen acreditar)
* Michael Mundell como Bertie Hedden (sen acreditar)
* June Brown como Mrs Hedden (escenas eliminadas)
* Chloe Franks como Emma Hedden (escenas eliminadas)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Westport, Connecticut

**Westport** é unha vila e municipio situada no condado de Fairfield, no Estado estadounidense de Connecticut.

## Xeografía 
Fundada en 1835, está situada na costa, a unha altitude media de 8 msnm. O municipio abarca unha superficie de 86,2&nbsp;km². No ano de 2005, segundo a Oficina do Censo dos Estados Unidos, tiña unha poboación de 26 615 habitantes, o que daba unha densidade de poboación, nese ano, de 514 hab./km².

## Sociedade 
En 2019 o seu alcalde (*first selectman* do *Board of selectmen*, en Nova Inglaterra), é Gordon F. Joseloff.

Segundo a Oficina do Censo, no ano 2000, os ingresos medios por fogar na localidade eran de $147 391, e os ingresos medios por familia eran de $176 740 en 2007. Os homes tiñan uns ingresos medios de $100 000 fronte aos $53 269 das mulleres. A renda per cápita da localidade era de $73 664. Ao redor do 1,5 % da poboación estaba por debaixo do limiar de pobreza.

O actor Paul Newman (1925-2008) faleceu nesta localidade.

## Galería 

Minuteman, Westport CT.jpg|Monumento aos "Minutemen", civís que participaron na Guerra de Independencia dos Estados Unidos de América
Saugatuck River, Westport, CT 06880, USA - Feb 2013.jpg|Vista do río Saugatuck ao seu paso pola localidade
Newman Poses Nature Preserve, Westport, CT, USA - September 2012.jpg|Vista da Newman Poses Nature Preserve
Autumn Tranquility (57492812).jpeg|Outono en Westport

## Notas 
## Véxase tamén
Mubarkah Bent al-Barra

**Mubarkah Bent al-Barra** (tamén escrito **Mbarka Mint al-Barra**), nada en al-Madhardhara en 1957, é unha profesora, escritora e tradutora mauritana.

## Traxectoria
Estudou en escolas públicas, e estudou Maxisterio en Nouakchott, graduándose en 1983, no centro onde dá clases. En 1987 rematou un mestrado en literatura magrebí e andalusí na Universidade Mohammed V.  É bilingüe en lingua árabe e lingua francesa, e escribe principalmente en árabe.

Investigou sobre a poesía oral de Mauritania, concretamente sobre a *tibra*, unha forma de posía amorosa que só pode ser recitado en reunións de mulleres. Algunhas destas pezas foron traducidas ao francés. En 1992 publicou a colección *Taranimli-Watanin Wahid* ("Cancións para un país para todas as persoas"), e en 1998 publicou ''Al-Shi'r al-Muritani al-Hadith, min 1970 ila 1995* ("Poesía moderna de Mauritania, 1970-1995"). Parte da súa poesía foi recollida en antoloxías en lingua inglesa. Tamén publicou unha obra de literatura infantil, *Hikayat Jaddati'' ("Os contos da miña avoa"), en 1997, e é co-editora dun volume de contos tradicionais. Al-Barra é unha figura destacada na vida cultural do seu país, e participa decote en festivais literarios no mundo árabe.

## NOtas
Lista de etimoloxías dos concellos de Galicia

Nesta páxina recóllense as seccións de *Toponimia* que analizan a etimoloxía dos nomes dos concellos de Galicia. Para outras localidades, que deberían estar agrupadas na :Categoría:Topónimos galegos con etimoloxía, esta información aparecerá nos seus respectivos artigos.

## Abadín 
## Abegondo 
## Agolada 
## Antas de Ulla 
## Arbo 
## Arzúa 
## Avión 
## Baiona 
## Bande 
## A Baña 
## Baralla 
## Begonte 
## Bergondo 
## Betanzos 
## Boimorto 
## Boiro 
## A Bola 
## Cambre 
## A Cañiza 
## Carballedo 
## Carral 
## Castrelo de Miño 
## Cee 
## Cerdedo-Cotobade 
## Cerdido 
## A Coruña 
## Cualedro 
## Curtis 
## Dodro 
## A Estrada 
## Ferrol 
## Fisterra 
## A Fonsagrada 
## Gondomar 
## Guitiriz 
## Foz 
## O Grove 
## A Gudiña 
## O Incio 
## Lalín 
## Maceda 
## Manzaneda 
## A Mezquita 
## Moeche 
## Mondariz 
## Mondoñedo 
## Monforte de Lemos 
## Mos 
## Mugardos 
## Narón 
## Nigrán 
## Oia 
## Oleiros 
## Ortigueira 
## Ourense 
## Padrón 
## Palas de Rei 
## Pedrafita do Cebreiro 
## O Pino 
## Ponteareas 
## Ponte Caldelas 
## Ponteceso 
## Pontedeume 
## As Pontes de García Rodríguez 
## Pontevedra 
## Portomarín 
## Redondela 
## Rianxo 
## Ribas de Sil 
## Ribeira 
## Riós 
## O Rosal 
## A Rúa 
## Sada 
## San Cristovo de Cea 
## Sarreaus 
## O Saviñao 
## Taboada 
## Teo 
## Trabada 
## Triacastela 
## Tui 
## Val do Dubra 
## Valdoviño 
## Viana do Bolo 
## Vigo 
## Vilagarcía de Arousa 
## Viveiro 
## Galicia estremeira 
### A Ponte de Domingos Flórez 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* :Categoría:Topónimos galegos con etimoloxía
* Galicia#Etimoloxía
* AGOn
* Etimoloxía dos nomes das principais cidades do mundo

### Ligazóns externas 
* Web de AGOn 
*
Cisne pequeno

O **cisne pequeno** (***Cygnus columbianus***) é un cisne de pequeno tamaño do Holártico. Os dous  taxons con categoría de subespecie que comprende son xeralmente considerados conespecíficos, pero ás veces

## Descrición 
esquerda|miniatura|Un *C. c. columbianus* con mancha amarela na base do bico
*C. columbianus* é o cisne de menor tamaño do Holártico, cunha lonxitude de 115 a 150&nbsp;cm, e de 168 a 211&nbsp;cm de envergadura alar e un peso de 3,4 a 9,6&nbsp;kg. Segundo National Geographic, cando migran poden voar a grande altura en fano en formación en V. A poboación invernante europea estimouse entre 1&nbsp;,000 e 17&nbsp;000 exemplares en 1990, e son uns 20&nbsp;000 os que invernan no leste de Asia. A poboación invernante iraniana é pequena, dunhas 1&nbsp;000 aves como moito, pero normalmente están dispersas en varios sitios, algúns dos cales non son ben coñecidos.

Aínda que a cantidade de cisnes pequenos é estable na maior parte da súa área de distribución, son cada vez máis dependentes das colleitas agrícolas para suplementar a súa dieta invernal, xa que a vexetación acuática no seu hábitat invernal mingua debido á destrución do hábitat e á contaminación da auga. Con todo, a principal causa de mortalidade dos adultos é a caza; uns 4&nbsp;000 *C. c. columbianus* son cazados oficialmente cada ano, e outros 6&nbsp;000 A 10&nbsp;000 se cre que morren a mans de furtivos e de cazdores-recolectores nativos para a súa subsistencia. O *C. c. bewickii* non pode cazarse legalmente, pero case  metade das aves estudadas tiñan perdigóns no seu corpo, o que indica que os furtivos lles disparan con frecuencia. O envelenamento por chumbo debido á inxestión de perdigóns é unha causa moi significativa de mortalidade tamén, especialmente no caso do *C. c. columbianus*. A IUCN non considera que o cisne pequeno estea ameazado debido á súa ampla área de distribución e gran poboación. A subespecie prpoposta *jankowskii* foi durante algún tempo situada no Apéndice II do CITES, pero finalmente foi retirada, xa que xeralmente non se acepta como unha subespecie válida.

O *C. c. bewickii* é unha das aves ás cales se aplica o *Acordo para a Conservación de Aves Acuáticas Migratorias africano-eurasiático* (AEWA).

Os residuos mineiros tóxicos no Silver Valley, Idaho nos Estados Unidos causaron a morte de moitos cisnes pequenos migrantes.
miniatura|Cisnes pequenos pousados no Refuxio Mattamuskeet en Carolina do Norte

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* RSPB Páxina sobre *C. columbianus*
* *C. columbianus*
* Stamps of *Cygnus columbianus*  con mapa de distribución circumpolar en bird-stamps.org
* 
* 
*
Calandra real

[miniatura|Ovos de * Melanocorypha calandra * no  [MHNT]]

A **calandra real** ou **calandra** (***Melanocorypha calandra***) é unha ave paseriforme da familia dos aláudidos, que se reproduce en países de clima temperado cálido do Mediterráneo e polo leste a través de Turquía ata o norte de Irán e sur de Rusia. Máis ao leste é substituída polo seu parente a calandra bimaculada (*M. bimaculata*).

## Taxonomía e sistemática 
A calandra real foi situada orixinalmente no xénero *Alauda*. O nome do xénero actual, *Melanocorypha* procede do grego antigo *melas*, 'negro' e *koruphos*, un termo usado polos escritores antigos para referirse a un paxaro descoñecido, pero que aquí foi conundido con *korudos*, 'calandra'. "Calandra"' deriva en última instancia de *kalandros*, o nome en grego antigo deste paxaro.

### Subespecies 
Recoñécense catro subespecies: 
* *M. c. calandra* - (Linnaeus, 1766): encóntrase no sur de Europa e noroeste de África ata Turquía (excepto a parte centro-sur e sueste dese país), Transcaucasia e noroeste de Irán.
* *M. c. psammochroa* - Hartert, 1904: vive no norte de Iraq e norte de Irán ata Turkmenistán e Kazakhstán.
* *M. c. gaza* - Meinertzhagen, R, 1919: descrita orixinalmente como subespecie da *M. bimaculata*. Encóntrase no leste de Siria e sueste de Turquía ata o suroeste de Irán.
* *M. c. hebraica* - Meinertzhagen, R, 1920: atópase na zona centro-sur de Turquía e noroeste de Siria ata Israel e Palestina.

## Descrición 
É unha calandra grande e robusta, de 17,5 a 20&nbsp;cm de longo. É difícil de distinguir no chan, ten unha cor con raias cincentas por arriba e branca por abaixo con grandes manchas brancas no lateral do peito. O supercilio é branco.

En voo mostra ter unhas ás curtas e anchas, que son escuras por debaixo, e unha curta cola con beiras brancas. Os padróns da á e a cola son distincións que o separan dos seus parentes de máis ao leste.

A canción é como unha versión lenta da das lavercas.

## Distribución e hábitat 
É principalmente residente no oeste do seu rango, pero as poboacións rusas deste paseriforme son máis migratorias, movéndose máis ao sur en inverno, chegando ata a península de Arabia e Exipto. Está presente no sur de Europa. Abunda en Andalucía e en toda a España cerealista, pero non no norte e en Galicia xa non aniña e é unha ave accidental. En Portugal ten unha densidade baixa e parece máis abondosa na provincia de Trás-os-Montes. Tamén vive no sur de Francia, Sardeña, sur de Italia e Balcáns. É unha ave errante moi rara no oeste de Europa.

## Na cultura 
A súa canción é considerada tan musical para os oídos hmanos que antes era moi popular como paxaro doméstico para gaiolas nas zonas onde vivía. É mencionado, por exemplo, nun proverbio ou frase da Toscana que di *"Canta come una calandra"* (canta como unha calandra), e en castelán menciónase no famoso *"Romance del prisionero"* (Romance do prisioneiro), na que a canción da calandra é a única maneira que ten o prisioneiro de saber o paso dos días e laméntase de que máis tarde lla maten.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ageing and sexing (PDF; 2.0 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze
A Insua, Atios, O Porriño

**A Insua** é un lugar da parroquia de Atios no concello pontevedrés do Porriño na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 32 habitantes (16 homes e 16 mulleres).

## Lugares e parroquias
### Lugares de Atios
### Parroquias do Porriño
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares do Porriño
Erongo

miniatura|Antigas dunas do Namib-Naukluft Park en Erongo.
**Erongo** é unha das 14 rexións de Namibia. A súa capital é a cidade de Swakopmund.
[miniatura|[Walvis Bay, o principal porto comercial de Namibia.]]

## Xeografía 
A rexión ocupa unha superficie de 63&nbsp;720&nbsp;km².

No ano 2001 tiña unha poboación de  107&nbsp;629 habitantes polo que, nese ano, a súa densidade de poboación era de 2,72&nbsp;hab./km².

A súa capital é a cidade de Swakopmund, que en 2010 tiña unha poboación de 34&nbsp;300 habitantes, aínda que a cidade máis poboada é Walvis Bay que, en 2011 contaba con 85&nbsp;000 habitantes.

O nome da rexión débese ás montañas Erongo, un lugar moi coñecido en Namibia, especialmente nesta zona.

Todas as localidades principais desta rexión están conectadas por estradas pavimentadas.
 
A rexión comprende seis distritos electorais: Omaruru, Karibib, Brandberg, Arandis, Swakopmund e Walvis Bay.

Polo oeste, Erongo ten costa no océano Atlántico, a chamada costa dos Esqueletos. Por terra limita coas rexións seguintes:

* Kunene - ao norte
* Otjozondjupa - ao leste
* Khomas - ao sueste
* Hardap - ao sur (Ver mapa)

## Economía 
As áreas dos Omaruru, Karibib e Okombahe/Uis/Tsubeses están situadas nunha rexión semiárida, con cultivos de secaño. Estes pobos combinan as colleitas comunais coas individuais, comerciais.

Hai varias explotacións mineiras na rexión, en lugares como Navachab e, en pequena escala en lugares ao redor de Uis e a zona desértica.

En Arandis existen industrias mineiras, e manufacturas en Swakopmund.

Karibib tamén ten industria de mármore.

E Walvis Bay é o lugar principal da industria pesqueira de Namibia. A importancia da actividade pesqueira nesta rexión fai que para a vixilancia das súas augas, dispoña dun patrulleiro motorizado destinado na rexión.
 
A rexión, lindeira coa costa, está bastante desenvolvida. Ten servizos como escolas, hospitais e clínicas, servizos de electricidade e de telecomunicacións, con algunhas excepcións nalgúns puntos.

## Distritos electorais 
A rexión comprende sete distritos electorais:
* Daures
* Omaruru
* Arandis
* Karibib
* Swakopmund
* Walvis Bay Urbano
* Walvis Bay Rural

## Política 
Desde o ano 2004, a SWAPO ten a maioría absoluta no Consello Rexional de sete membros de Erongo, cuxas eleccións se celebran cada sete anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Costa dos Esqueletos
* Walvis Bay

### Ligazóns externas 
* Páxina web con informacións das rexión de Namibia
Anduriñón mongol

O **anduriñón** **mongol** ou **andoriñón mongol** (***Hirundapus caudacutus***) é un cirrio de gran tamaño do xénero *Hirundapus*.

## Descrición 
É un cirrio grande cun corpo robusto con forma de barril. Mide uns 20&nbsp;cm e pesa entre 110 e 120&nbsp;g. É de cor marrón cincenta excepto na gorxa, que é branca, e unha mancha branca que se estende desde a base da cola aos flancos.

É unha ave migratoria que se reproduce en Asia central e sur de Siberia, e pasa o inverno no sur no subcontinente indio, sueste asiático e Australia. É unha rara ave errante en Europa occidental e foi rexistrada en Noruega, Suecia e Gran Bretaña, e tamén hai rexistros dela en Galicia como ave accidental rara.

Atribúenselle velocidades en voo horizontal de ata 170&nbsp;km/h, pero non están ben verificadas porque os métodos usados para medir a súa velocidade non foron publicados.

## Etimoloxía e nome 
Foi descrito polo ornitólogo inglés John Latham en 1801 co nome binomial *Hirundo caudacuta*. O seu xénero actual *Hirundapus* formouse a partir dos nomes do xénero das anduriñas, *Hirundo*, e do xénero dos cirrios, *Apus*. O nome específico *caudacutus* significa en latín 'cola aguda ou en punta', do latín *cauda* e *acutus*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
*
Anouschka

«**Anouschka**» é unha canción composta por Hans Blum e interpretada en alemán por Inge Brück. Lanzouse como sinxelo en abril de 1967 mediante Ariola Records. Foi elixida para representar a Alemaña no Festival de Eurovisión de 1967 tras ser seleccionada internamente pola emisora alemá Hessischer Rundfunk.

## Festival de Eurovisión 1967 
### Selección interna 
«Anouschka» foi seleccionada para representar a Alemaña no Festival de Eurovisión 1967 de entre 121 cancións polo director de programas de televisión de Hessischer Rundfunk Hans-Otto Grünefeldt xunto a catro expertos e tres xornalistas.

Foi interpretada 9.ª, seguindo a Finlandia con Fredi interpretando «Varjoon — suojaan» e precedendo a Bélxica con Louis Neefs interpretando «Ik heb zorgen». Ao final das votacións, a canción recibiu 7 puntos, obtendo o oitavo posto de 17 xunto a Suecia e Iugoslavia.

## Letra 
A canción é unha balada. Nesta, a intérprete dille á súa amiga «Anouschka» que «el» (presuntamente o seu amante) volverá con ela pronto.

## Historial de lanzamento 
## Notas 
## Véxase tamén 
* Alemaña no Festival de Eurovisión
Thor: The Dark World

***Thor: The Dark World*** é un filme estadounidense de 2013 baseado no personaxe de Marvel Comics Thor, producido por Marvel Studios e distribuído por Walt Disney Studios Motion Pictures. É a secuela do filme de 2011 *Thor* e o oitavo filme no Universo Cinematográfico Marvel (MCU). Foi dirixido por Alan Taylor, cun guión de Christopher Yost, xunto con Christopher Markus e Stephen McFeely. Está protagonizado por Chris Hemsworth como Thor, a carón de Natalie Portman, Tom Hiddleston, Anthony Hopkins, Stellan Skarsgård, Idris Elba, Christopher Eccleston, Adewale Akinnuoye-Agbaje, Kat Dennings, Ray Stevenson, Zachary Levi, Tadanobu Asano, Jaimie Alexander e Rene Russo nos papeis secundarios. En *Thor: The Dark World*, Thor únese a Loki para salvar os Nove Reinos dos elfos escuros, liderados polo vingativo Malekith, que quere sumir o universo na escuridade.

## Personaxes 
* Chris Hemsworth como Thor
* Natalie Portman como Jane Foster
* Tom Hiddleston como Loki
* Anthony Hopkins como Odín
* Stellan Skarsgård como Erik Selvig
* Idris Elba como Heimdall
* Christopher Eccleston como Malekith
* Adewale Akinnuoye-Agbaje como Algrim / Kurse
* Kat Dennings como Darcy Lewis
* Ray Stevenson como Volstagg
* Zachary Levi como Fandral
* Tadanobu Asano como Hogun
* Jaimie Alexander como Sif
* Rene Russo como Frigga

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en RottenTomatoes
The Incredible Hulk (filme)

***The Incredible Hulk*** é un filme estadounidense de 2008 baseado na personaxe de Marvel Comics Hulk, producido por Marvel Studios e distribuído por Universal Pictures. É o segundo filme no Universo Cinematográfico Marvel (MCU). Foi dirixido por Louis Leterrier, cun guión de Zak Penn. Está protagonizado por Edward Norton no papel de Bruce Banner, xunto con Liv Tyler, Tim Roth, Tim Blake Nelson, Ty Burrell e William Hurt. En *The Incredible Hulk*, Bruce Banner convértese en Hulk por mor dun plan militar de recuperar o programa "Super-Soldier" a través da radiación gamma. No proceso, Banner tentará curarse a si mesmo de Hulk antes de ser capturado polo Xeneral Thaddeus Ross.

## Personaxes 
* Edward Norton como Bruce Banner
** Lou Ferrigno como a voz de Hulk
* Liv Tyler como Betty Ross
* Tim Roth como Emil Blonsky / Abomination
* Tim Blake Nelson como Samuel Sterns
* Ty Burrell como Leonard Samson
* William Hurt como Thaddeus "Thunderbolt" Ross

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie
Corrente de Benguela

[miniatura|450px|[Correntes oceánicas no Atlántico sur. A corrente fría de Benguela pódese ver á dereita da imaxe.]]

A **corrente de Benguela** é unha corrente fría que flúe cara ao norte e forma a parte oriental do xiro do océano Atlántico sur, e que se dirixe ao norte paralela á costa oeste de África (Suráfrica, Namibia, Angola). Toma o seu nome da cidade angolana de Benguela.

Conforme se vai acercando ao ecuador vai quecendo e derivando cara ao oeste pola forza de Coriolis e pola propia conformación da costa africana orixinando a corrente ecuatorial do Sur (corrente cálida) que se dirixe cara ás costas do Brasil.

## Características 
A corrente de Benguela ten a súa su orixe no ascenso de augas moi frías do fondo abisal do Atlántico sur debido ao movemento de rotación terrestre de oeste a leste. Orixina un clima desértico nas costas de Suráfrica e Namibia (deserto do Namib) porque as augas frías evapóranse con moita maior dificultade en comparación coas correntes cálidas que provocan pluviosidade dada a súa forte evaporación. Este afloramento costeiro de augas frías deixa unha zona libre de nubes canda a costa, o que explica o clima desértico da zona costeira (desertos de Kalahari e do Namib), como pode verse na seguinte ligazón da NASA.

Porén, estas augas frías orixinadas nos fondos abisais son moi ricas en nutrientes que alimentan unha enorme poboación de fitoplancton, primeiro elo da cadea trófica oceánica, co que a pesca na zona é moi abundante.

## Notas
Khomas

**Khomas** é unha das catorce rexións de Namibia.

A súa capital é Windhoek, que tamén é a capital do país. A rexión de Khomas está situada no centro de xeográfico de Namibia, polo que non ten costa marítima nin fronteira con ningún outro país. Os brancos e os mestizos representan o 46,7 % da poboación de Khomas.

O alemán é falado ou comprendido polo 25 % da poboación da rexión.