Oza, A Coruña

**Santa María de Oza** é unha parroquia que se localiza na parte central leste do concello da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE) en 2018 tiña 6435 habitantes (3094 homes e 3341 mulleres), 94 máis ca en 2014. O Nomenclátor de Galicia inclúe na parroquia once entidades de poboación, se ben moitos núcleos históricos da parroquia (A Gaiteira, Os Castros, O Castrillón, Monelos etc.) foron absorbidos pola localidade da Coruña para os efectos de nomenclátor, non sendo contabilizados nas estatísticas oficias da parroquia a pesar de estaren situados dentro dela.

## Historia 
O núcleo histórico de Oza atopábase na costa da parroquia, arredor da Capela de Santa María de Oza (templo parroquial ata o século XIX) e ao pé da praia de Oza, máis tarde coñecida como praia de Lazareto (destruída, e que non se debe confundir coa nova praia de Oza construída en 1994). Alí desembarcaron as tropas británicas durante o ataque de Francis Drake sobre A Coruña en 1589.

[miniatura|esquerda|Plano da [ría do Burgo de 1787 onde aparece a costa da parroquia coas fortificacións de San Diego e Oza.]]

Por causa diso, no século seguinte foron construídas varias fortalezas dentro dos límites da parroquia, coma o castelo de San Diego, o forte de Oza e o castelo de Valparaíso, que xunto ao castelo de Santo Antón, o castelo de Santa Cruz, o castelo de Santo Amaro e outras baterías coma as de Pradeiras e Durmideiras, constituían o sistema defensivo da cidade.

Trala promulgación da Constitución española de 1812 e a creación dos concellos constitucionais, a parroquia de Santa María de Oza formou o concello de Oza xunto ás parroquias de San Cristovo das Viñas, San Pedro de Visma e San Vicenzo de Elviña. O declive do núcleo orixinal de Oza (probablemente condicionado pola construción dunha vía férrea polo seu medio) fixo que as sedes relixiosa e municipal se trasladasen a Monelos, que era o núcleo máis habitado do concello naquela altura.

[miniatura|250px|esquerda|Lazareto de Oza arredor do ano [1900.]]

Na etapa municipal, foi inaugurado un lazareto nos terreos costeiros situados arredor da antiga aldea de Oza, entre a punta de Oza (onde se situaba o antigo forte, que foi convertido en parte do lazareto) e a punta Filgueira (logo chamada O Puntal; nome que antanto tamén chegou a ser usado para se referir á propia punta de Oza), comunicándose ambos os extremos mediante unha ponte sobre a praia e mais o anteriormente citado da praia de Lazareto, ademais do Castelo de San Diego, que foi derrubado. No seu canto instalouse o porto petroleiro de San Diego (dende que parte o oleoduto que atravesa A Coruña ata a Refinaría) e o porto pesqueiro de Oza, ademais da Estación de San Diego, para o transporte de mercadorías. Alén diso, o río de Monelos, que desembocaba en San Diego e facía de límite entre Oza e A Coruña, foi canalizado e soterrado. Co crecemento da cidade, os núcleos históricos máis próximos á parroquia da Coruña foron urbanizados con bloques de vivendas e ficaron integrados no casco urbano da cidade, como é o caso dos Castros, Monelos, A Gaiteira, A Cubela ou O Castrillón, aínda que certos lugares illados situados nesa área, como O Corgo ou Agramonte, aínda manteñen parte da súa tipoloxía.

## Patrimonio 
Entre o patrimonio histórico da parroquia atópase o conxunto de edificios na área do sanatorio de Oza: a antiga capela de Santa María de Oza (construída no século XII e reformada no século XVI), o faro (construído en 1915 sobre o Forte de Oza, que foi levantado a finais do século XVI e reformado en varias ocasións

No resto do territorio están a igrexa de Santa María de Oza (1863), o cemiterio parroquial (1895), e os restos do Castelo de Eirís. A antiga casa consistorial desapareceu, mais aínda se conserva en ruínas outra casa que albergou a sede do concello no lugar do Corgo. O Castelo de San Diego, construído entre 1630 e 1636, foi derrubado na década de 1960 durante a construción do porto petroleiro da Coruña.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de Sta María de Oza (Oza, A Coruña).jpg | Igrexa de Santa María de Oza.
Ficheiro:Parque de Oza.002 - A Coruña.jpg | Parque de Oza.
Ficheiro:Casa do antigo concello de Oza.jpg | Casa do antigo concello de Oza.
Ficheiro:PraiadeOzaACoruña1.jpg | Praia de Oza.
Ficheiro:Faro de Oza.jpg | Faro de Oza.
Ficheiro:Parque de San Diego.001 - A Coruña.jpg | Parque de San Diego.
Ficheiro:Ponte da Gaiteira (A Coruña).jpg | Ponte da Gaiteira.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Oza 
### Parroquias da Coruña 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares da Coruña