Medalla da Batalla de Waterloo (Pistrucci)

Un dos diversos modelos de **Medalla da Batalla de Waterloo** é o deseñado polo medallista italo-británico Benedetto Pistrucci, que se dedicou a este labor desde 1819 ata 1849, cando presentou as matrices da medalla á Casa da Moeda de Londres.

A medalla fora encargada polo Goberno do Reino Unido en 1819, seguindo instrucións de Xurxo IV, daquela aínda príncipe rexente, que xa suxerira a súa creación en 1816. A intención era que se lles entregase como recoñecemento aos xenerais vencedores da Batalla de Waterloo de 1815, así como aos gobernantes dos países aliados do Reino Unido. 

A *Royal Academy* propuxo como base un deseño creado polo ilustrador e debuxante John Flaxman, un dos seus membros, mais o gravador da *Royal Mint* Benedetto Pistrucci, que debería encargarse da elaboración dos cuños, rexeitou a idea de copiar deseños alleos e elaborou uns deseños propios. O príncipe rexente e o mestre de ceca (o *master of the mint* ou director da casa da moeda) William Wellesley-Pole, quedaron impresionados cos modelos propostos por Pistrucci e, finalmente, encomendóuselle a el o traballo completo.

Porén, o proceso resultou máis lento do esperado, malia as presións sufridas por Pistrucci para a súa conclusión, e as matrices para os cuños non foron entregadas ata 1849. Durante as tres décadas transcorridas, a maioría dos seus destinatarios faleceran e as relacións con Francia melloraron considerablemente, polo que a medalla non chegou a servir para a finalidade prevista.

Por mor do seu gran tamaño (130 mm de diámetro), a *Royal Mint* non quixo arriscar as matrices no seu proceso de endurecemento para a creación dos cuños, polo que nesa época unicamente se elaboraron electrotipos e se efectuaron algunhas cuñaxes suaves.

## Prolegómenos 
[miniatura|William Wellesley-Pole ([1763-1845), mestre de ceca da *Royal Mint*.]]
O 28 de xuño de 1815, dez días despois da Batalla de Waterloo, o xeneral vitorioso, Arthur Wellesley, duque de Wellington, propúxolle a Federico de York que se lles entregasen medallas de bronce aos soldados británicos que participaran nesa batalla, de prata aos oficiais, e de ouro aos soberanos, aos ministros e aos xenerais das nacións aliadas. O irmán de Wellington era William Wellesley-Pole, mestre de ceca da *Royal Mint*, quen ordenou a preparación dos deseños para a produción das medallas destinadas aos soldados. A comezos de 1816 modificouse a idea inicial e determinouse que tanto os oficias como os soldados recibisen a medalla de prata, que foi producida en gran número na casa da moeda. A *Royal Academy* recibiu a encomenda de propor un deseño para a medalla de ouro, e o esbozo escollido foi o elaborado por un dos seus membros, John Flaxman, aínda que non se tomaron máis medidas de xeito inmediato.

En 1816, Xurxo, o príncipe rexente que despois reinaría como Xurxo IV, incidiu na idea dunha medalla conmemorativa destinada aos xenerais vencedores e aos máximos representantes das nacións aliadas na Batalla de Waterloo. Esta medalla tería unha versión en ouro para os xefes de Estado e en prata para os xenerais, e prevíase tamén unha versión en bronce para honrar outras persoas de menor rango. Para as tres versións deberíase utilizar o deseño de Flaxman proposto pola Academia.

En 1819, Wellesley-Pole encargoulle a Benedetto Pistrucci o gravado do deseño de Flaxman para a creación das matrices de aceiro. Pistrucci, un gravador italiano que chegara a Londres en 1815, estaba a desempeñar daquela en funcións o cargo de gravador xefe da *Royal Mint*, que levaba uns anos vacante. El consideraba que se lle prometera acceder a ese posto como titular coñecendo que, como estranxeiro, non tería dereito a ocupalo, o que suporía un agravio para el durante moito tempo. Decidiu rexeitar o deseño de Flaxman, igual que fixera anteriormente co de varias moedas, argumentando que non copiaba traballos alleos. Este rexeitamento contrariou a *Royal Academy*, mais Wellesley-Pole confiou en Pistrucci e encargoulle un deseño propio, do que nun día fixo un esbozo en cera que entusiasmou o príncipe rexente.

### Anverso 
miniatura|Anverso da medalla.|esquerda|200x200px
No seu anverso, o deseño de Pistrucci presentaba os bustos agrupados de perfil dos catro xefes de Estado aliados: o príncipe rexente Xurxo (non sendo aínda rei, exercía os poderes do monarca por mor da doenza do seu pai, Xurxo III), o emperador Francisco I de Austria, o tsar Alexandre I de Rusia e o rei Federico Guillerme III de Prusia.

### Reverso 
esquerda|miniatura|Reverso da medalla.|200x200px
O reverso amosa no seu centro as figuras ecuestres de Wellington e Blücher, coa Vitoria entre eles, que os guía na batalla. O estilo destas figuras é grego, similar ao que Pistrucci utilizara previamente no San Xurxo e o dragón na moeda dun soberano. Na parte superior aparece representado Xúpiter nunha cuadriga. O resto da circunferencia do reverso está ocupado por dezanove figuras dos xigantes derrubados por Xúpiter, en representación do inimigo derrotado e nun número equivalente aos anos de duración das contendas, desde as campañas italianas de Napoleón de 1796 ata 1815. Estas inscricións retomáronse na versión da medalla producida pola *Royal Mint* en 2015, co gallo do seu bicentenario.

## Demora na produción 
[miniatura|[Benedetto Pistrucci, autor da **medalla da Batalla de Waterloo**.]]En 1822, Wellesley-Pole informou a Xurxo IV, xa como rei, de que se lle aboaran 1.700 libras a Pistrucci e de que este tiña xa os traballos de elaboración das matrices para os cuños da medalla nun estado avanzado. 

Consonte Howard Linecar, no seu traballo sobre os deseñadores de moeda británicos, "Pistrucci utilizou o gravado destas matrices como elemento de presión nos seus incesantes esforzos por acadar o posto de gravador xefe da Royal Mint". Co paso do tempo, Pistrucci foille pedindo aos mestres de ceca que se foron sucedendo o seu nomeamento como gravador xefe, ata que en 1828, en medio da preocupación do Tesouro pola cantidade de diñeiro que se lle pagaba, foi nomeado como medallista xefe (un cargo de nova creación que contaba cun salario moi reducido), en tanto que William Wyon foi o elixido como gravador xefe. En palabras de Milano: "o artista italiano tomou isto como un acto de hostilidade por parte dos seus inimigos". A maiores, nesta época Pistrucci contraeu unha doenza que afectou a súa vista, o que axudou a demorar aínda máis os traballos.

## Finalización da obra e valoracións 
En 1841 foi nomeado un novo mestre de ceca, William Ewart Gladstone, que tiña en grande aprecio a Pistrucci e mantiña correspondencia con el en italiano, mais non estaba disposto a lle encomendar novas encargas en tanto que non concluíse a medalla de Waterloo. Entón Pistrucci abandonou a súa residencia nas dependencias da *Royal Mint*

Pistrucci enviou unha longa misiva con consellos para o posterior endurecemento das matrices e con outras consideracións técnicas, e fixo publicar esta carta na prensa numismática. As matrices presentáranse en dúas pezas, un aro exterior e un núcleo, e el advertía de que non resultaría doado fabricar os cuños a partir delas con seguranza, xa que "un accidente provocado por un descoido ou unha falla de atención podería destruír nun momento todo o traballo, e sen remedio". As matrices tiñan un diámetro de 130 milímetros; Varios dos modelos de cera de Pistruci, incluídas as versións finais definitivas, consérvanse no Museo da Casa da Moeda de Roma.

## Cuñaxes posteriores 
En 1990, a *Royal Mint* cuñou unha versión  de tamaño reducido para coleccionistas con motivo do 175 aniversario da medalla.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Challis, C.E. (1992). *A New History of the Royal Mint*. Cambridge University Press. ISBN 978-0521240260
* Craig, J. (2010). *The Mint*. Cambridge University Press. (1ª ed.: 1953). ISBN 978-0-521-17077-2
* Farey, R. (2014 -a-). "Benedetto Pistrucci (1782-1855). Part 1". En *Coin News*. Setembro. Páxinas 51-53.
* Farey, R. (2014 -b-). "Benedetto Pistrucci (1782-1855). Part 2". En *Coin News*. Outubro. Páxinas 51-53.
* Farmer, B. (2014). "Britain's Waterloo allies awarded medals - 199 years late". En *The Telegraph*, 15 de novembro.
* Forrer, L. (1906). *.* Spink.
* Forrer, L. (1909). "". En ''*. Vol. IV. Spink & Son. Londres. Páxinas 582-620.
* Linecar, H. W. A. (1977). *British Coin Designs and Designers*. Londres. G. Bell & Sons Ltd. ISBN 978-0-7135-1931-0
* Marsh, M. A. (1996). *Benedetto Pistrucci: Principal Engraver and Chief Medallist of the Royal Mint, 1783-1855*. Hardwick. Michael A. Marsh Pub. ISBN 978-0-9506929-2-0
* Milano, C. "The Talent and the Temperament". *Royal Mint Museum*.
* Starck, J. (2015). "The greatest medal that was never struck finally becomes reality". *Coin World*. 15 de maio.
### Outros artigos 
* Benedetto Pistrucci
*Historia da medalla italiana
* Batalla de Waterloo
* *Royal Mint''