open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
María Quiroga

**María López Quiroga**, coñecida como **María Quiroga**, nada en Lugo en 1992, é unha médica e escritora galega.

## Traxectoria 
Foi seleccionada para cursar o bacharelato en Gales nun dos Colexios do Mundo Unidos (UWC). Graduada en Neurociencia pola Universidade de Edimburgo e en Medicina pola Universidade Complutense de Madrid. En 2015 coa colaboración do artista Chris Lloyd e unha Bolsa de Innovación da Universidade de Edimburgo presentou en Oviedo a súa primeira mostra de grabados *Atlas de la geografía cognitiva*. Fixo unha residencia na Fundación Antonio Gala e outra na Cidade da Cultura, dirixida por Javier Peña.

En 2025 gañou o premio de narrativa Illa Nova con *Perder o norte,* «Unha novela cun estilo moderno que dialoga co xénero dramático para tratar asuntos de actualidade como a saúde mental ou a dor. A historia afonda na relación íntima das personaxes protagonistas e, a través delas, esculca nese sentimento ata a emoción», segundo o xurado.

## Obra 
* *Perder o norte* (2025). Vigo: Galaxia. 214 páxs. ISBN  978-84-1176-528-2.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha da autora en Galaxia

* Biografía na Fundación Antonio Gala
Ablación (intelixencia artificial)

A **ablación**, en intelixencia artificial (IA), concretamente en aprendizaxe automática, é a eliminación dun compoñente dun sistema de IA. Un estudo de ablación investiga o rendemento dun sistema de IA mediante a eliminación de determinados compoñentes para comprender a contribución do compoñente ao sistema global.

O termo deriva dunha analoxía coa bioloxía (eliminación de compoñentes dun organismo) e emprégase especialmente na análise de redes neurais artificiais por analoxía coa cirurxía cerebral ablativa.

## Características 
Os estudos de ablación esixen que un sistema mostre unha tolerancia a erros: o sistema debe seguir funcionando aínda que falten ou se degraden certos compoñentes. Segundo algúns investigadores, os estudos de ablación consideráronse unha técnica conveniente para investigar a intelixencia artificial e a súa durabilidade ante danos estruturais.

Os estudos de ablación danan e/ou eliminan determinados compoñentes nunha contorna controlada para investigar todos os posibles resultados dun fallo do sistema; así se caracteriza como afecta cada acción ao rendemento e as capacidades xerais do sistema. Isto permite illar a achega de cada compoñente do sistema ao rendemento do mesmo. O proceso de ablación pode empregarse para probar sistemas que realizan tarefas como o recoñecemento de voz, o recoñecemento visual de obxectos e o control de robots.

## Historia 
O termo atribúese a Allen Newell, un dos fundadores da intelixencia artificial, quen o empregou nun tutorial de 1974 sobre recoñecemento de fala, publicado en Newell (1975). O termo é por analoxía coa ablación en bioloxía. A motivación foi que, aínda que se deseñan compoñentes individuais, a contribución dun compoñente individual ao rendemento xeral do sistema non está clara; a eliminación de compoñentes permite esta análise.

Newell comparou o cerebro humano cos ordenadores artificiais. Neste sentido, Newell considera que ambos son sistemas de coñecemento e que procedementos como a ablación pódense aplicar en ambos para probar certas hipóteses.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Atención (aprendizaxe automática)
* Alucinación (intelixencia artificial)
Tango (filme de 1981)

***Tango*** é unha curtametraxe animada polaca de 1981 escrita e dirixida por Zbigniew Rybczyński. Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 55ª edición dos premios. Foron necesarios varios centos de miles de exposicións nunha impresora óptica e dezaseis horas ao día durante sete meses para realizar a curtametraxe.

## Notas
Placa computadora

Unha **placa computadora**, **monoplaca** ou **SBC** (*Single-board computer*, pola súa sigla en inglés) é un ordenador completo construído nunha única placa de circuíto, con microprocesador(es), memoria, entrada/saída (E/S) e outras características necesarias para un ordenador funcional. As placas computadoras fabrícanse habitualmente como sistemas de demostración ou desenvolvemento, para sistemas educativos ou para o seu uso como controladores informáticos integrados. Moitos tipos de ordenadores domésticos ou portátiles integran todas as súas funcións nunha única placa de circuíto impreso.

A diferenza dun ordenador persoal de sobremesa, as placas computadoras a miúdo non dependen de baías de expansión para funcións periféricas ou expansión. As placas computadoras construíronse empregando unha ampla gama de microprocesadores. Os deseños sinxelos, como os construídos por afeccionados á informática, adoitan usar RAM estática e procesadores de baixo custo de 32 ou 64 bits como ARM. Outros tipos, como os servidores blade, terían un rendemento similar a un ordenador servidor, só que nun formato máis compacto.

Un ordenador modular (COM) é un tipo de monoplaca deseñado para conectarse a unha placa base ou un *backplane* para a expansión do sistema.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Raspberry Pi

### Ligazóns externas 
*
Charade (filme de 1984)

***Charade*** é unha curtametraxe animada canadense de 1984 dirixida por Jon Minnis. Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 57ª edición dos premios, e o Premio Genie á mellor curtametraxe.

O filme foi animado por Minnis con rotuladores Pantone en papel, durante un único trimestre de verán de tres meses no Sheridan College.

## Personaxes 
*Jon Minnis como pai, Beatrice, etc. (voz)

## Notas
Sundae in New York

***Sundae in New York*** é unha curtametraxe animada estadounidense de 1983 dirixido e producido por Jimmy Picker e protagonizando Scott Record.

Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 56ª edición dos premios, gañando a ''Mickey's Christmas Carol*, a curtametraxe de Disney que tamén estivo nomeada ese ano.

## Sinopse 
Un espectáculo de variedades con caricaturas de personalidades de Nova York, incluído o daquela alcalde Ed Koch, coa melodía de *Theme from New York, New York''.

## Notas
Foncea

**Foncea** é unha localidade e un concello da comunidade autónoma da Rioxa. O termo municipal, que pertence ao partido xudicial de Haro e da comarca de Haro, ten unha poboación de 93 habitantes, segundo o INE de 2024.

## Notas
## Véxase tamén
Anna & Bella

***Anna & Bella*** é unha curtametraxe neerlandesa de 1984 dirixida por Børge Ring e producida por Cilia van Dijk. O elenco está composto por Tonny Huurdeman como as voces de Anna e Bella.

Na 58ª edición dos premios, *Anna & Bella* gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada. Ten unha duración de 8 minutos.

## Sinopse 
Esta curtametraxe trata sobre dúas irmás que repasan as lembranzas das súas vidas xuntas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Olivier Cotte, 2007, *Secrets of Oscar-winning animation: Behind the scenes of 13 classic short animations* (*Making of* Anna & Bella), Focal Press. .
Een Griekse tragedie

***Een Griekse tragedie*** é unha curtametraxe animada belga de 1985 escrita e dirixida por Nicole Van Goethem sobre tres cariátides que se aferran aos restos dun edificio antigo.

Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 59ª edición dos premios.

## Notas
L'Homme qui plantait des arbres (filme)

'''''L'Homme qui plantait des arbres'''* é unha curtametraxe animada canadense de 1987 dirixido por Frédéric Back. Baséase no conto de Jean Giono de 1953 *O home que plantaba árbores*. Cunha duración de 30 minutos, distribuíuse en dúas versións, francesa e inglesa, narradas respectivamente polos actores Philippe Noiret e Christopher Plummer, e producida por Radio-Canada.

Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 60ª edición dos premios. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Olivier Cotte (2007) *Secrets of Oscar-winning animation: Behind the scenes of 13 classic short animations.'' (Making of '"The Man Who Planted Trees"*) Focal Press. *
Balance (filme de 1989)

***Balance*** é unha curtametraxe alemá de 1989 dirixida e producida polos irmáns xemelgos Wolfgang e Christoph Lauenstein.

*Balance* gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada en 1989, na 62ª edición dos premios.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Olivier Cotte (2007) *Secrets of Oscar-winning animation: Behind the scenes of 13 classic short animations.* (Making of '"Balance"'') Focal Press.
Francesca Albanese

**Francesca Paola Albanese**, nada en Ariano Irpino (Avellino, Campania) o 30 de marzo de 1977, é unha avogada e académica internacional italiana. O 1 de maio de 2022 foi nomeada relatora especial das Nacións Unidas para os Territorios Palestinos ocupados por un período de tres anos, que foron posteriormente renovados por outro tres. É a primeira muller en ocupar devandito cargo.

## Traxectoria 
Ten unha licenciatura en dereito con honras da Universidade de Pisa e unha mestría en dereitos humanos da Universidade SOAS de Londres, e está a completar o seu doutoramento en Dereito Internacional dos Refuxiados na Facultade de Dereito da Universidade de Ámsterdam. 

## Notas
Creature Comforts

***Creature Comforts*** é unha curtametraxe animada británica de 1989 dirixida por Nick Park. O éxito da curtametraxe xerou unha serie de televisión de stop-motion.. Foi creada por Nick Park e Aardman Animations. O filme converteuse na base dunha serie de anuncios de televisión para as compañías eléctricas do Reino Unido. En 2003, estreouse unha serie de televisión do mesmo estilo. Tamén se fixo unha versión estadounidense da serie. Unha secuela, "Things We Love", emitiuse por primeira vez en BBC One en 2024.

Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 63ª edición dos premios.

## Notas
Manipulation (filme)

***Manipulation*** é unha curtametraxe animada de 1991 escrita e dirixida por Daniel Greaves. Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 64ª edición dos premios.

## Notas
Bob's Birthday

'''''Bob's Birthday'''* é unha curtametraxe animada canadense-británica de 1993 dirixida por Alison Snowden e David Ben. Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 67ª edición dos premios, e serve como piloto da serie animada *Bob e Margaret''. Presenta unha ollada humorística e como Margaret planea organizar unha festa sorpresa para Bob no seu 40 aniversario, mentres loita co impacto repentino da mediana idade. "Bob's Birthday" gañou 10 premios, un dos cales inclúe a 60ª candidatura ao Óscar do Consello Nacional de Cinema do Canadá. O filme inspirouse nos creadores, Alison Snowden e David Fine, que cumprían ambos os 30 anos.

## Notas
El Milano

**El Milano** é unha localidade e un concello da provincia de Salamanca, na comunidade autónoma de Castela e León. O termo municipal, que pertence ao partido xudicial de Vitigudino e da comarca de Vitigudino, ten unha poboación de 88 habitantes, segundo o INE de 2024.

## Notas
## Véxase tamén
Vega-C

**Vega-C** é un foguete espacial europeo derivado do Vega e cunha maior capacidade de carga. Foi lanzado por primeira vez en xullo de 2022. Ten un só corpo, de 3,3 m de diámetro e 35 m de altura. Dispón de tres etapas de propelente sólido e un módulo superior de combustible líquido para o control de altura e órbita e liberación de satélites. É capaz de poñer ata 3,3 toneladas en órbita, sexa cun único satélite ou cunha variedade de cargas. Os países que participan na construción e operación do foguete son Austria, Bélxica, República Checa, Francia, Alemaña, Irlanda, Italia, Países Baixos, Noruega, Romanía, España, Suecia e Suíza. Os Vega-C lánzanse desde o Centro Espacial de Kourou..

## Historial de lanzamentos 
## Notas
Mona Lisa Descending a Staircase

***Mona Lisa Descending a Staircase*** é unha curtametraxe animada estadounidense de 1992 dirixida por Joan C. Gratz. Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 65ª edición dos premios.

## Sinopse 
Feita de plastilina en 2D, presenta pinturas famosas que se transforman unhas nas outras.

## Notas
Wallace e Gromit: Os pantalóns trabucados

***Wallace e Gromit: Os pantalóns trabucados*** (en ) é unha curtametraxe animada británica de 1993 dirixida por Nick Park. Animada en stop-motion e producida por Aardman Animations, foi coescrita por Park, Bob Baker e Brian Sibley. É a segunda entrega da serie *Wallace e Gromit* despois de *Wallace e Gromit: A aventura espacial* (1989). Na curtametraxe, Wallace (Peter Sallis) e Gromit atópanse no punto de mira dun pingüín malvado, que usa o último invento de Wallace, uns pantalóns robóticos, para roubar un diamante do museo da cidade.

Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 66ª edición dos premios.

Estreouse en galego en liña o 30 de decembro de 2025 na plataforma do Xabarín Club.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Diva Satánica

**Rocío Vázquez**, coñecida artisticamente como ***Diva Satánica***, nada na Coruña o 25 de xuño de 1988, é unha música galega, recoñecida principalmente por ser a vocalista dos conxuntos musicais de metal extremo *BLOODHUNTER* e *How We End*, supergrupo europeo formado por membros de outros conxuntos como *Evanescence*, *Primal Fear* o *Amaranthe*. Tamén foi vocalista da banda brasileira de thrash metal *Nervosa* e da banda española de metalcore *Outreach*.

*Diva Satánica* acadou un maior recoñecemento tras a súa participación na edición de 2017 do programa de televisión La Voz, onde interpretou a canción *Sweet Dreams* de *Eurythmics* usando voces guturais.

Ademais, é enfermeira profesional e posúe un doutoramento.

## Discografía 
### BLOODHUNTER 
#### Álbums 
* *Bloodhunter* (2014)
* *The End of Faith* (2017)
* *Knowledge Was the Price* (2022)

#### Álbums en Directo 
* *Live in Madrid* (2020)

#### Demos 
* *The First Insurrection* (2013)

### Outreach 
* *Ephemeral Existence* (2019)

### Nervosa 
* *Perpetual Chaos* (2021)

### How We End 
* *How We End* (2024)

## Colaboracións 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* BLOODHUNTER.net
* Diva Satanica en Enciclopedia Metallum
George Severeanu

**George Severeanu**, nado en Bucarest o 26 de xullo de 1879 e finado na mesma cidade o 20 de setembro de 1939, foi un radiólogo romanés, un dos fundadores da radioloxía médica, coñecido tamén pola súa actividade como coleccionista de moedas e antigüidades, e estudoso numismático.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Nado en Bucarest o 26 de xullo de 1879, era fillo do cirurxián Constantin C. Dimitrescu Severeanu, profesor da Facultade de Medicina da Universidade de Bucarest e construtor do primeiro aparello de raios X de Röntgen en Romanía, en 1896.

Cursou a súa educación secundaria no Instituto de San Sava, de Bucarest e, logo de se graduar en 1897, ingresou ese mesmo ano na Facultade de Medicina da Universidade de Bucarest. En 1904 acadou o título de doutor en Medicina e Cirurxía, cunha tese titulada "Circulación arterial dos hemisferios cerebrais", que recibiu o premio Alexandru Cristescu, outorgado pola Facultade de Medicina. Logo especializouse en Radioloxía asistindo a estadías formativas en Viena e en Berlín.

### Numismática e outros intereses 
Apaixonado pola historia, Severeanu era desde a súa infancia coleccionista de obxectos antigos de diversas épocas históricas, e tamén un entusiasta numismático, entidade da que foi secretario xeral durante case 20 anos, entre 1913 e 1932. Igualmente foi o editor do boletín publicado pola Sociedade, entre os anos 1905 e 1913.

Logo do pasamento de Severeanu en setembro de 1939 e respectando os seus desexos, a súa esposa, Maria Lerescu, finalizou o 9 de decembro dese mesmo ano o proceso de doazón das súas coleccións ao Municipio de Bucarest, e posteriormente pasaron a estar expostas na que fora a súa casa familiar, convertida no Museo Maria e George Severeanu.

## Publicacións 
Nas referencias adxuntas pódese acceder ao repertorio de traballos publicados polo profesor George Severeanu ao longo da súa traxectoria, que ascende a máis de 60 referencias.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Astancăi, G. (1971). "Profesor agregat doctor George Severeanu 1879-1939". En *Muzeul de istorie a municipiului Bucarești*, VIII. Páxinas 373-380.
* Stoica, M. (2018). "George Severeanu, pionierul radiologiei din România care şi-a umplut casa de tezaure". En *Descopera.ro*. 27 de agosto.
* Vasile, O. (2016). "O istorie a ceramicii preistorice din Colectia Maria și dr. George Severeanu". En *Revista de Cercetări Arheologice şi Numismatice*. Nº 2. Páxinas 11-23.

### Ligazóns externas 
* The George Severeanu Museum
Isaac Pin Vilares

**Isaac Pin Vilares**, nado en San Bernabel (Baleira) o 22 de marzo de 1903 e finado na Coruña o 29 de outubro de 1990, foi un mestre galego.

## Traxectoria 
Exerceu como mestre en varios concellos da provincia de Lugo: Doade (Sober en 1927, A Fonsagrada, Ribeira de Piquín e Rosende (Sober). Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído en setembro, e reposto en outubro de 1937. Primeiro estivo preso no 1937 na prisión provincial de Lugo, logo trasladárono á prisión do partido de Monforte de Lemos. Tamén foi sancionado sen emprego e soldo e inhabilitado cinco anos para cargos públicos e o exercicio do ensino, acusado do delito de rebelión. Rehabilitado, foi director da Agrupación Escolar da Fonsagrada dende os anos cincuenta. Finou na Coruña o 29 de outubro de 1990.

## Vida persoal 
Fillo de Manuel Pin e Carmen Villares. Casou con Asunción Fernández Luna e foi pai de Lidia, María del Carmen e Nazario Pin Fernández.

## Notas
Manuel Carballedo Fernández

**Manuel Carballedo Fernández**, nado na Esperela (Baleira) cara a 1871 e finado no Cádavo o 9 de febreiro de 1936, foi un industrial e político galego.
## Traxectoria 
En 1931 era o tesoureiro da Organización Republicana Gallega Autónoma en Baleira. Foi alcalde do concello durante a Segunda República Española até a súa morte.

## Vida persoal
Estivo casado con Concepción Gómez Díaz, e tiveron a María Luz Carballedo Gómez. Faleceu na súa casa aos 64 anos.

## Notas
Lingua de sinais inuit

A **lingua de sinais inuit** (en ; *Inuit Uuktuarausiq*) é a lingua de sinais dos inuit. É unha lingua illada orixinaria das comunidades inuit do Ártico canadense. No presente só está testemuñada nalgunhas comunidades de Nunavut, particularmente Baker Lake e Rankin Inlet. Aínda que existe a posibilidade de que se use noutros lugares onde viven os inuit no Ártico, isto non foi confirmado.

Dos 155 residentes xordos estimados de Nunavut no ano 2000, críase que uns 47 usaban a lingua de sinais inuit, mentres que o resto usaba a lingua de sinais americana debido á escolarización. Descoñécese cantas persoas oíntes usan a lingua nin cantas persoas son monolingües. Como é unha lingua en perigo de extinción e relativamente agochada, non ten protección por parte dos gobernos federal ou territorial do Canadá. Porén, a lingua de sinais inuit coexiste xunto coa lingua de sinais americana dentro da Asemblea Lexislativa de Nunavut dende 2008. Recentemente, houbo un maior interese na documentación da lingua a través do Consello de Nunavut para Persoas con Discapacidade e da Inuit Broadcasting Corporation (IBC). Ademais, hai un pulo para ampliar o programa de interpretación/tradución a través do Arctic College para incluír a lingua de sinais inuit.

## Etimoloxía 
No eido académico e na comunidade maioritaria en xeral, sábese pouco sobre a lingua de sinais inuit, a lingua de sinais groenlandesa nin sobre outras linguas manuais dos inuit. Unha forma de referirse amplamente ás linguas de sinais inuit é:

*  
*  
*  

Porén, cada comunidade lingüística ten o seu propio termo para a lingua de sinais:

* 
* Inuinnaqtun: ᑎᑯᕋᖅ, Tikuraq}}
* Inuvialuktun: 
* Iñupiatun: 
* Kalaallisut: , 

Porén, *Ussersuut* pode referirse no seu lugar ao dialecto groenlandés da lingua de sinais dinamarquesa (tamén coñecida como *Grønlandsk Tegnsprog*).

Do mesmo xeito, outros pobos relacionados tamén se refiren á "lingua de sinais" como:

* Yugtun: 
* Sugt’stun: 
* Unangam Tunuu: 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
* 
*  (a summary may be more readily available in Coon (2009) *Psychology: A Journey*)
* 
* 
* 
*
Cabezamesada

**Cabezamesada** é unha localidade e un concello da provincia de Toledo, na comunidade autónoma de Castela-A Mancha. O termo municipal, que pertence ao partido xudicial de Quintanar de la Orden e da comarca de Mancha Alta de Toledo, ten unha poboación de 332 habitantes, segundo o INE de 2024.

## Notas
## Véxase tamén
Ilves FS

O **Ilves FS Miehet** ou **Ilves Futsal Miehet** é un equipo masculino de fútbol sala da cidade de Tampere, Finlandia. Dende a súa fundación en 1997 gañou a Futsal-Liiga (máxima categoría do fútbol sala masculino finlandés) en oito ocasións.

Ilves FS Naiset forma parte do club polideportivo Ilves, fundado en 1931 por Niilo Tammisalo.

## Palmarés 
* **Futsal-Liiga (8):** 2004, 2005, 2007, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014
** Medalla de prata (4): 2002, 2006, 2009, 2016
** Medalla de bronce (3): 2001, 2015, 2018
* **Futsal Cup (3):** 2006, 2010, 2011
* **Super Cup (5):** 2004, 2006, 2007, 2010, 2011

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ilves FS Naiset

### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
KTM X-Bow

O **KTM X-Bow** (pronunciado *crossbow* ) é un coche deportivo ultralixeiro fabricado polo fabricante austríaco de automóbiles KTM, unha empresa coñecida pola súa produción de motocicletas. O X-Bow foi o primeiro coche producido en serie na súa gama de produtos e foi presentado e lanzado no Salón do Automóbil de Xenebra en 2008. O coche de estrada X-Bow foi desenvolvido en colaboración con KISKA, Audi e Dallara.

## Especificacións 
O X-Bow emprega un motor de catro cilindros en liña turboalimentado de 2,0 litros de Audi que producía 237 CV a 5.500 rpm e 310 N⋅m de par entre 2 000 e 5 500 rpm. No modelo X-Bow R de 2011 e para outros modelos en diante, o motor de catro cilindros en liña de Audi está aínda máis axustado para producir 300 CV e 400 N⋅m de par a 3 300 rpm. Había dúas opcións de transmisión dispoñibles para o X-Bow: unha manual de 6 velocidades ou unha manual secuencial DSG de dobre embrague Holinger de 6 velocidades. Os pneumáticos dianteiros son 205/45 ZR17 e os traseiros son 235/40 ZR18. O X-Bow conta con freos Brembo con discos de 305 mm de diámetro na parte dianteira e de 262 mm de diámetro na parte traseira. O X-Bow era capaz de acelerar de 0 a 100 km/h en 3,9 segundos. A súa velocidade máxima é de 217 km/h. Para os modelos GTX, GT2 Concept e GT-XR, o X-Bow usa un motor Audi TFSI de 2,5 litros e 5 cilindros en liña, 20 válvulas, procedente do Audi RS3.

Inicialmente, KTM planeaba unha produción de 500 unidades ao ano; porén, a empresa aumentou a produción a 1 000 coches ao ano e construíu unha nova planta preto de Graz debido á alta demanda.

## Notas
Markoosie Patsauq

**Markoosie Patsauq** (en ), nado en Inukjuak (Nunavik, Quebec) o 24 de maio de 1941 e finado ibídem o 8 de marzo de 2020, foi un escritor inuk. É coñecido por ser o autor de *Harpoon of the Hunter* (en ), a primeira novela publicada en lingua inuktitut novel; a novela foi escrita máis tarde, pero publicada antes (1970), que *Sanaaq* de Mitiarjuk Nappaaluk.

## Traxectoria 
Naceu preto de Inukjuak, no Quebec, a súa foi unha das familias trasladadas á forza a Resolute, Territorios do Noroeste, durante a relocalización do Alto Ártico de 1953. Máis tarde asistiu ao instituto en Yellowknife.

Patsauq escribiu a historia de "Harpoon of the Hunter" en 1969 cando traballaba como piloto (sendo o primeiro piloto inuk no Canadá), usando material que escoitara de membros da súa familia. Publicouse serializado na revista inuit "Inuttituut" antes de ser publicado nunha tradución ao inglés en 1970.Tamén escribiu relatos e non ficción, aínda que ningunha das súas outras obras foi tan recoñecida como "Harpoon of the Hunter". Xunto con Marc-Antoine Mahieu (afiliado ao NALCO) e en colaboración con Patsauq, Henitiuk realizou en 2021 a primeira edición crítica completa de "Umarjursiutik unaatuinnamut" de Patsauq de 1969-70 publicada como "Hunter with Harpoon/Chasseur au Harpon".

Faleceu en marzo de 2020 na súa casa en Inukjuak.

## Notas
Feliciano Nogueira Marrondo

**Feliciano Nogueira Marrondo**, nado en Pousada (Baleira) a comezos do século XX, foi un médico galego.
thumb|Feliciano Nogueira Marrondo
## Traxectoria 
Fillo de Vicente Nogueira e Antonia Marrondo, desenvolveu a súa profesión na zona. Foi acusado de facer propaganda polas esquerdas nas eleccións xerais de España de 1936, celebradas o 16 de febreiro. Tras o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 multárono en agosto de 1937 con 2.500 pesetas por faltar a unha manifestación patriótica e realizar actos contrarios á ditadura. No 1941 incoáronlle expediente de responsabilidades políticas.

## Recoñecementos
Unha rúa da vila do Cádavo leva o nome de Doutor Nogueira.
## Vida persoal
Estivo casado con Luz Carballedo Gómez.

## Notas
Mitiarjuk Nappaaluk

**Mitiarjuk Attasie Nappaaluk** (en ), nada en Kangiqsujuaq en 1931 e finada ibídem o 30 de abril de 2007, foi unha autora, educadora e escultora inuk. É recoñecida por escribir *Sanaaq*, unha das primeiras novelas publicadas en lingua inuktitut. Nappaaluk traduciu libros ao inuktitut e contribuíu a un dos primeiros dicionarios inuktitut. Continuou ensinando cultura e lingua inuit na rexión de Nunavik, escribindo un total de 22 libros para uso escolar. As súas esculturas de pedra están presentes en coleccións da Galería de Arte de Winnipeg, o Museo Nacional de Belas Artes do Quebec, o Museo da Civilización e o Museo Británico.

Polos seus esforzos no apoio e a preservación da cultura inuit, Nappaaluk foi recoñecida cun Premio Nacional para o Logro Indíxena (1999) e cun título honorífico da Universidade McGill (2000).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Markoosie Patsauq
Senén Varela Ulloa

**Senén Varela Ulloa**, nado en Ribadavia e finado no mesmo concello o 24 de decembro de 1926, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Estudou Dereito na Universidade Central. Na ditadura de Primo de Rivera, logo da dimisión de Manuel Meruéndano Fermoso, foi nomeado alcalde de Ribadavia. Dedicouse a controlar os abusos nos prezos dos alimentos.  Finou en Ribadavia o 24 de decembro de 1926. Foi soterrado no cemiterio de Esposende. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Expediente académico de Senén Varela Ulloa
Palabra de bruxa

***Palabra de bruxa*** é unha novela xuvenil en lingua galega de Andrea Barreira Freije, publicada por Galaxia editorial en 2018.

## Argumento 
***Palabra de Bruxa*** relata a chegada a Queixumes de Pío Salazar, onde coñece a Berenice, dona da Casa das Xanas que vive en liberdade e en comuñón coa natureza e que será xulgada por bruxaría pola Inquisición.

## Personaxes principais 
* Berenice
* Pío Salazar
* Agustín de Lancre e Avellaneda
* Ernesto Baamonde
* Mulleres relacionadas co aquelarre: Morgana, Pepa, Quiteria, Catalina, Marga, Diana, María, Xoana

## Temáticas 
Temas abordados na obra: xuízo ás mulleres, bruxaría, feminismo, sororidade, inquisición.

## Recoñecementos 
* Finalista da Gala do libro galego 2019 na categoría Xuvenil.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Presentación do libro (en Youtube)
* Reportaxe televisiva sobre o libro (na páxina web de Nós Televisión)
Jesús Pousa Rodríguez

**Jesús Pousa Rodríguez**, finado en Ribadavia en xuño de 1977, foi un político galego.

## Traxectoria 
Foi nomeado alcalde de Ribadavia en febreiro de 1923. Na ditadura de Primo de Rivera, logo da morte do alcalde Senén Varela Ulloa en decembro de 1926, volveu ser nomeado alcalde de Ribadavia. Dimitiu como alcalde en xaneiro de 1930. Finou en Ribadavia en xuño de 1977. 

## Notas
San Román de los Montes

**San Román de los Montes** é unha localidade e un concello da provincia de Toledo, na comunidade autónoma de Castela-A Mancha. O termo municipal, que pertence ao partido xudicial de Talavera de la Reina e da comarca de Sierra de San Vicente, ten unha poboación de 2112 habitantes, segundo o INE de 2024.

## Notas
## Véxase tamén
Manuel Meruéndano Fermoso

**Manuel Meruéndano Fermoso**, nado en Ribadavia e finado no mesmo concello o 1 de outubro de 1984, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Sobriño de Leopoldo Meruéndano Arias. Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado alcalde de Ribadavia. Cesou na alcaldía en 1926. Colaborou na prensa galega. En 1949 iniciou a colaboración con Radio Juventud de Ribadavia co programa "Efemérides Locales". Finou en Ribadavia o  1 de outubro de 1984.
## Vida persoal 
Casou en 1921 con Martirio Pardo Varela, e foi pai de Leopoldo, Manuel e Javier Meruéndano Pardo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* El legado Meruéndano en el Museo Etnolóxico ribadaviense
Cántigas e Frores

**Cántigas e Frores** é unha asociación cultural creada en 1948 en Lugo como unión das agrupacións Frores e Silveiras e Cantigas e Aturuxos, provenientes do Orfeón Galego que dirixía o mestre Xoán Montes. Entre as súas actividades están a organización de cursos, seminarios e encontros de música e danza tradicional, xunto con labores de estudo, fomento e divulgación da cultura tradicional galega. Ademais, conta cun arquivo fonográfico, videográfico e bibliográfico.

## Actividade 
miniatura|Cántigas e Frores actúa en 1949 no Centro Galego de Madrid. La Voz de Galicia.
Cántigas e Frores é membro fundador da Federación galega de grupos de danzas e mais da Federación española de agrupacións de folclore. Ademais, foi unha as das entidades impulsoras para promoveren a declaración como Ben de interese cultural do patrimonio inmaterial a música e o baile tradicionais de Galiza.

As súas xiras artísticas inclúen eventos en Galiza, ademais doutros puntos de España, Portugal, China, Arxentina, Bélxica, Brasil, Cuba e Francia.

As actividades docentes atenden grupos infantís, xuvenís e de adultos (iniciación e perfeccionamento) de gaita, percusión tradicional, baile tradicional, acordeón, canto e pandeireta e, nalgunhas ocasións, violín, zanfona ou mesmo patronaxe para a confección do vestiario tradicional.

Reproducen os modelos antigos da roupa e, cando resulta posible, utilízanse pezas orixinais. Así, seguen a liña de manteren a coherencia coa época, estrato social e uso de cada traxe, de xeito que a reprodución se corresponda co patrón antigo, coa tipoloxía e cores dos panos, ademais dun coidado dos complementos, calzado e peiteado.

## Repertorio 
miniatura|No San Froilán, en 2011
A banda de gaitas ten un repertorio tirado de gaiteiros idosos de Lugo, como o *Vals do Miro*, recollida do mestre Miro da Pontenova, ou a *Muiñeira de Piornedo*, aprendida de Hermes da Fonsagrada. Tamén ten pezas de cancioneiros, como a *Marcha Procesional de Poio* do cancioneiro de Bal y Gay ou a *Muiñeira da Ponte Sampaio* do cancioneiro de Inzenga. De compositores contemporáneos como Xesús Vaamonde, interpretan a *Muiñeira de Visantoña*; e de Pedro David Lamas Varela, o tema *Burriño*. 

*Manaia sea ela, Polavila en Vilaquinte, Muiñeira de Cervantes* ou a *Rumba de Santo Xusto* son outras das pezas habituais das súas actuacións.

Pola súa parte, o repertorio do grupo de baile componse de temas como *Xota e Moliñeira da Fonsagrada, Xota de Noceda, Muiñeira de Liñares, Xota e Muiñeira de Zobra, Xota de Forcarei, Xota e e Rumba Farrapa ou Xota e Muiñeira de Merexo*, entre outras.

Nos grupos de cantareiros e de cantareiras, coro galego e murga teñen pezas como *Xota e Agarrado de Espiñeireda de Ancares; Canto, Agarrado, Xota e Muiñeira de Toutón; Foliada de Lóuzara; Foliada de Bagueixos; e Muiñeiras do Albeiro*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Cruziana

***Cruziana*** é o nome dun xénero de fósiles do Paleozoico e do Mesozoico inferior. A súa morfoloxía característica é simétrica bilobulada. Os lóbulos amosan estrías e están separados por un suco central estreito. Interprétase como unha locomoción ou unha combinación de locomoción e alimentación de  trilobites e outros artrópodos morfolóxica e ecoloxicamente similares.
[miniatura|Rastro de fósil nunha rocha en [Baleira.]]

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
Pedro Arias

***Pedro Arias**, nobre galego (m. 1187).

***Pedro Arias Dávila**, nobre, político e militar castelán, (1440-1531).

***Pedro Arias Veira**, economista e político galego (1949-2025).
Saratoga (banda)

**Saratoga** é unha banda española de heavy metal de Madrid. Formouse en 1992 polo baixista Niko del Hierro e o guitarrista Jero Ramiro.

A banda tivo varias formacións. A máis recente está composta por Niko del Hierro (o único membro que permaneceu no grupo ao longo da súa historia), Tete Novoa, Jero Ramiro e Arnau Martí.

## Discografía 
### Álbums 
* Saratoga (1995)
* Tributo (1996)
* Mi ciudad (1997)
* Vientos de guerra (1999)
* Agotarás (2002)
* El clan de la lucha (2004)
* Tierra de lobos (2005)
* The fighting clan (2006)
* VII (2007)
* Secretos y revelaciones (2009)
* Némesis (2012)
* Morir en el bien, Vivir en el mal (2016)
* Aeternus (2018)

### En vivo 
* Tiempos de directo (2000)
* A morir (2003)
* Revelaciones de una noche (2010)
* El Concierto de los Cien Duros (2014)
* Vuelve a Morir 15 Años Después (2018)
* 22/10/22... La historia continúa (2023)

### EPs/Sinxelo 
* Acústico Cadena 100 (1996)
* Rojo Fuego En Directo (2000)
* Heaven's Gate (2003)
* No sufriré jamás por ti (2009)
* El Olvidado De Dios (2018)

### Recompilacións 
* 1992-2004 (2004)
* Si no amaneciera (Baladas) (2011)
* Grandes Éxitos (2016)
* Cuarto de Siglo (2017)
* XXX (2021)

## Membros 
* Niko Del Hierro - Baixo (1992-2013, 2014-presente)
* Jero Ramiro - Guitarra (1992-2006, 2014-presente)
* Tete Novoa - Voz (2007-2013, 2014-presente)
* Arnau Martí - Batería (2023-presente)

### Membros anteriores 
* Marcos Parra - Batería (1992)
* Tony Domínguez - Voz (1993)
* Fortu Sánchez - Voz (1994-1996)
* Gabi Boente - Voz (1997-1998)
* Joaquín Arellano (El Niño) - Batería (1992-1998)
* Leo Jiménez - Voz (1999-2006)
* Tony Hernando - Guitarra (2007-2013)
* Andy C. - Batería, teclados (2005-2013)
* Dani Pérez - Batería (1998-2006, 2014-2020)
* El Estepario Siberiano - Batería (2020-2023)

### Cronoloxía 
## Notas
Aguilar de Campos

**Aguilar de Campos** é unha localidade e un concello da provincia de Valladolid, na comunidade autónoma de Castela e León. O termo municipal, que pertence ao partido xudicial de Medina de Rioseco e da comarca de Tierra de Campos, ten unha poboación de 259 habitantes, segundo o INE de 2024.

## Notas
## Véxase tamén
Münster

**Münster** é unha cidade independente (*Kreisfreie Stadt*) en Renania do Norte-Westfalia, Alemaña. Está situada na parte norte do estado e considérase o centro cultural da Westfalia. Tamén é capital do distrito estatal. Münster foi o lugar da rebelión anabaptista durante a reforma protestante e o lugar da sinatura do Tratado de Westfalia que puxo fin á Guerra dos Trinta Anos en 1648. Hoxe en día, coñécese como a capital da bicicleta de Alemaña.

Münster gañou o status de *Großstadt* (cidade importante) con máis de 100 000 habitantes en 1915. En 2014, había 300 000 persoas vivindo na cidade, con arredor de 61 500 estudantes, dos cales só algúns están rexistrados nas estatísticas oficiais de poboación, tendo a súa residencia principal en Münster. Münster forma parte da rexión internacional EUREGIO con máis de 1 000 000 de habitantes (Enschede, Hengelo, Gronau, Osnabrück).

## Notas
Jesús Carballedo Fernández

**Jesús Carballedo Fernández**, nado na Esperela (Baleira) cara a 1886 e finado no Cádavo o 9 de xuño de 1969, foi un industrial e político galego.

## Traxectoria 
Foi recadador do Concello de Baleira en 1922. En 1931 era o secretario da Organización Republicana Gallega Autónoma en Baleira. Foi concelleiro de Baleira durante a República. Logo da morte do alcalde Manuel Carballedo Fernández en febreiro de 1936, foi nomeado alcalde de Baleira. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas, do que foi absolto en 1941. Entre outros motivos, foi acusado de realizar un mitin a Fronte Popular dende o balcón da súa casa do Cádavo un domingo de feira nas eleccións do 1936, ou que a súa casa era centro de reunión do esquerdismo local. No mitin interviñera José María Díaz Díaz-Villamil, Celestino Noya Rodríguez, Ricardo Gasset Alzugaray, Glicerio Albarrán Puente, facendo a presentación Argimiro Rico Trabada e a despedida Froilán Arias Escobar. Finou no Cádavo o 9 de xuño de 1969 con 82 anos.

## Vida persoal 
Casou con Dolores Fernández Trashorras e foi pai de Carmen e Manuel Carballedo Fernández.

## Notas
Faustino Ferreiro Luaces

**Faustino Ferreiro Luaces**, nado en Perrelos (Baleira) cara a 1860 e finado no Cádavo o 8 de abril de 1943, foi un político galego.

## Traxectoria 
Na ditadura de Primo de Rivera foi concelleiro de Baleira e o 7 de abril de 1924 foi elixido alcalde de Baleira. Permaneceu no cargo ata 1930. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado presidente da Comisión Xestora de Baleira. Finou no Cádavo o 8 de abril de 1943 con 82 anos.

## Vida persoal 
Casou con Manuela Fernández Calderón, que finou en 1941, e foi pai de Amparo, Dolores e Pilar Ferreiro Fernández.

## Notas
Bosque de coníferas temperado

miniatura|upright=1.8|Distribución dos bosques de coníferas temperados.
Un **bosque de coníferas temperado** é un bioma terrestre definido polo Fondo Mundial para a Natureza (WWF polas súas siglas en inglés). Os bosques de coníferas temperados atópanse predominantemente en áreas con veráns cálidos e invernos fríos, e varían en canto aos seus tipos de flora. Nalgúns, dominan as árbores perennes de follas aciculares, mentres que noutros predominan árbores perennes de folla ancha ou unha mestura de ambos os tipos de árbores. Un tipo de hábitat distinto, o bosque de coníferas tropical, dáse en climas máis tropicais.

Os bosques de coníferas temperados son comúns en áreas costeiras de rexións que teñen invernos suaves e fortes precipitacións, ou en climas continentais máis secos ou en áreas de montaña. Nestes bosque viven moitas especies de árbores, como os piñeiros, cedros, abetos e sequoias. O sotobosque tamén contén unha ampla variedade de plantas herbáceas e arbustivas. Os bosques de coníferas temperados manteñen os maiores niveis de biomasa de calquera ecosistema terrestre e son notables polos enormes tamaños das árbores en rexións de bosque pluvial temperado.

## Ecorrexións 
### Eurasia 
[150px|miniatura|[ecosistema de montaña|Bosque de coníferas de montaña nos Carpatos, Eslovaquia.]]
[miniatura|150px|Bosque so sur de [Múnic]]

[150px|miniatura|*[Cedrus deodara* no bosque de coníferas subalpino do Himalais.]]

### América do Norte 
[miniatura|upright|150px|Un ecosistema de bosque de coníferas temperado no [Parque Provincial dos Petróglifos, Ontario, Canadá.]]

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bosque caducifolio temperado
### Bibliografía 
*

### Ligazóns externas 
*Bosques temperados
The Mighty Ducks

***The Mighty Ducks*** (tamén coñecido como ***D1: The Mighty Ducks*** e ***Champions*** no Reino Unido e Australia) é un filme estadounidense dirixido por Stephen Herek e escrito por Steven Brill. É o primeiro filme da franquía *The Mighty Ducks*. Está protagonizado por Emilio Estevez, Joss Ackland e Lane Smith. Conta a historia dun equipo de hóckey da liga xuvenil. Nalgúns países, as copias para de consumo doméstico producíronse co título de ***The Mighty Ducks Are the Champions*** para evitar confusión co título da secuela.

*The Mighty Ducks* estreouse nos Estados Unidos o 2 de outubro de 1992 por Buena Vista Pictures Distribution. Recibiu valoracións xeralmente negativas por parte da crítica.

O ano seguinte á estrea da película, The Walt Disney Company fundou un equipo de hóckey da NHL, chamado Mighty Ducks of Anaheim.

## Personaxes 
* Emilio Estevez como Gordon Bombay
** Brock Pierce como Gordon Bombay con 10 anos
* Joss Ackland como Hans
* Lane Smith como adestrador Jack Reilly
* Heidi Kling como Casey Conway
* Josef Sommer como Mr. Gerald Ducksworth
* Joshua Jackson como Charlie Conway, #96
* Elden Ratliff como Fulton Reed, #44
* Shaun Weiss como Greg Goldberg, #33
* Brandon Adams como Jesse Hall, #9
* M. C. Gainey como Lewis
* Matt Doherty como Lester Averman, #4
* J. D. Daniels como Peter Mark, #24
* Aaron Schwartz como Dave Karp, #11
* Garette Ratliff Henson como Guy Germaine, #00
* Marguerite Moreau como Connie Moreau, #18
* Jane Plank como Tammy Duncan, #5
* Jussie Smollett como Terry Hall, #1
* Vincent A. LaRusso como Adam Banks, #9 (Hawks), #99
* Danny Tamberelli como Tommy Duncan, #2
* Michael Ooms como McGill, #7
* Casey Garven como Larson, #33
* George Coe como xuíz Weathers

## Notas
Isaac Rodríguez Miranda

**Isaac Rodríguez** **Miranda,** máis coñecido como **Peter Punk**  ou **Peter Punk Pallaso**, nado en Nigrán en 1979, é un malabarista e pallaso galego.

## Traxectoria 
É Licenciado en Educación Infantil pola USC e conta cunha extensa carreira como malabarista, pallaso e animador. Cos seus espectáculos de clown individuais percorre a Galiza enchendo as prazas de chistes, shows e entretemento. e tamén en Palestina. Gañador do Mundoclown 2008 e do Festiclown Rivas-Vaciamadrid 2013 e 2014, estivo de xira por Brasil, Arxentina, Italia e Portugal.

En 2025 era director da Asociación de Profesionais de Circo da Galiza. Ten participado en *Os Sete Magníficos Máis Un* e o espectáculo musical *Xabaxira.*

## Espectáculos 
* *Chungo que te cagas.* Co que nace arredor de 2003 a compañía Peter Punk Pallaso.
* *A Chungratona.* Segundo espectáculo.
* *Peter Punk e o neno imperdible,* dirixido por Walter Velázquez, con Brais das Hortas.
* *Peor imposible*, dirixido por Walter Velázquez, con Brais das Hortas.
* *Pankdemia*, froito da pandemia pola Covid-19
* *Con lingua propia*, xuntou todos os chistes que tiña da lingua galega para conformar un espectáculo onde o protagonista é o galego 
* *Concerto Punk Infantil,* con Brais das Hortas, dirixido por Walter Velázquez.

## Notas
Pena Vieira

A **Pena Viera** é un pico galego de 999 metros de altitude, situado na Serra da Fontaneira, concello de Baleira.

Nese punto xuntan as cuncas de tres ríos galegos, o Eo, o Navia e o Neira. Na segunda metade do século XX foi un punto de vixilancia de incendios, estando aínda alí a caseta onde estaba a emisora.

Actualmente a pena está ocultada polo piñeiral circundante.
## Galería de imaxes
Bárbara Muelas

**Bárbara Muelas Hurtado**, nada en Eskɵwampik, no concello de Silvia é unha académica, lingüista e profesora misak, e a primeira muller indíxena en entrar como académica de número na Academia Colombiana da Lingua.

En 1992, foi encargada, xunto con representantes doutros sete pobos indíxenas de Colombia, para traducir os apartes da Constitución de Colombia ao guambiano. Tamén é a autora do poema que é o himno da súa comunidade e foi xestora do dicionario inédito castelán-guambiano.

## Traxectoria 
Estudou lingüística na Universidade de Valle, sendo unha das primeiras mulleres da súa comunidade en ter formación superior.

É recoñecida pola súa comunidade como gardiá da lingua e do territorio *Øskøwampik*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mary Grueso
Lingua bunun

A **lingua bunun** (en ) é unha lingua formosana falada polo pobo bunun de Taiwán. Pertence ao grupo xeográfico de linguas austronesias, e subdivídese en cinco dialectos: isbukun, takbunuaz, takivatan, takibaka e takituduh. O isbukun, o dialecto dominante, fálase principalmente no sur de Taiwán. O takbunuaz e o takivatan fálanse principalmente no centro do país. Tanto o takibaka como o takituduh son dialectos do norte. Un sexto dialecto, o takipulan, extinguiuse na década de 1970. O bunun está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

O pobo saaroa e o kanakanavu, dous grupos minoritarios máis pequenos que comparten o seu territorio cun grupo isbukun bunun, tamén adoptaron o bunun como lingua vernácula.

## Nome 
O nome *bunun* quere dicir literalmente "humano" ou "home".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
3I/ATLAS

**3I/ATLAS** é o terceiro obxecto interestelar detectado no Sistema Solar (detección efectuada en 2025)

O seu nome é debido a que foi detectado polo sistema de telescopios ATLAS en Chile. A súa orixe fai que, á altura da órbita de Xúpiter a súa velocidade relativa ó Sol sexa duns 68 km/s (uns 250&nbsp;000 km/h), máis do dobre que a velocidade da Terra. Como cometa, a súa cola, á altura da órbita de Xúpiter, ten uns 25&nbsp;000 km de largo e 22&nbsp;400 de groso, non podéndose estimar a súa lonxitude por estar na dirección Terra-cometa e tras o propio núcleo cometario.

A súa idade estímase entre 3500 e 11 000 millóns de anos.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*1I/ʻOumuamua
*2I/Borisov
Linguas do río Piore

As **linguas do río Piore** ou **linguas lagoon** son un grupo de linguas que forman unha subdivisión da familia de linguas skou. Historicamente, a maioría das linguas foron agrupadas como unha única lingua warapu, e a lingua nouri clasificouse de diversas maneiras. Fálanse na zona da Lagoa de Sissano, na área rural de West Aitape, na Provincia de Sandaun, en Papúa-Nova Guinea. O río Piore corre ao oeste de todas as linguas, polo que os falantes non o consideran un nome axeitado. Porén, non está claro cal nome sería mellor, xa que o nome da lagoa, "Sissano", úsase para diferentes linguas veciñas.

## Linguas 
O grupo de linguas do "río Piore" foi chamado ambiguamente "Lagoon" por Miller (2017). Os nomes máis antigos das linguas do río Piore proviñan de nomes de aldeas; Miller afirmou que os nomes das linguas eran en realidade "Bauni", "Uni", "Bouni" e "Bobe". Bobe está coordinado co resto, que poderían considerarse dialectos (diverxentes) dunha soa lingua.

**Lagoon** (**río Piore**)
*Bobe (vila de Nouri)
*Warapu
**Bauni (vilas de Poo e Barapu/Warapu)
**Uni (vila de Ramo)
**Bouni (vila de Sumo)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Lingua bauni

A **lingua bauni** é unha lingua da familia skou falada na vila de Barupu (Warapu) da área rural de West Aitape, Sandaun, Papúa-Nova Guinea. O nome alternativo **barupu** ou **warapu**, do nome da aldea de Bauni, tamén se aplicou a linguas relacionadas, e "Warapu" pode manterse como termo complementario. O bauni está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Lingua uni

A **lingua uni** é unha lingua da familia skou falada na vila de Ramo da área rural de West Aitape, Sandaun, Papúa-Nova Guinea. No ano 2000 estimábase que tiña arredor de 670 falantes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Lingua bobe

A **lingua bobe** é unha lingua da familia skou falada en Papúa Nova Guinea. Xenealoxicamente está relacionada coa lingua barupu, e foi fortemente influída pola womo.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Linguas de Serra Hills

As **linguas de Serra Hills** son un grupo de linguas que forman unha subdivisión da familia de linguas skou. Fálanse en Serra Hills, na provincia de Sandaun, en Papúa-Nova Guinea.

## Clasificación 
As linguas son:
:puari, rawo, womo e sumararu

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Carmelo González

O nome **Carmelo González** pode referirse a:

***Carmelo González Rodríguez** (Ferrol 1897-1954), pintor galego.
***Carmelo González Iglesias** (A Habana 1920-1990), pintor e gravador cubano.d https://www.artnet.com/artists/carmelo-gonzalez/
***Carmelo González Jiménez** (As Palmas de Gran Canaria 1983), futbolista canario.d
Lingua womo

A **lingua womo** ou **sumararu** é unha lingua da familia skou falada na vila de Onei, na área rural de Bewani/Wutung Onei, na provincua de Sandaun, en Papúa-Nova Guinea. As dúas variedades son diferentes abondo como para que o estudoso Usher as sinale como linguas distintas.

## Notas
A Pena do Forno

miniatura|Interior da Pena do Forno.
A **Pena do Forno** é unha rocha situada na ladeira do monte, ao oeste de San Romao, no concello de Baleira. Sitúase a uns 920 m sobre o nivel do mar. Está case en liña ca Pena Grande e ca Pena da Ferradura, xa no concello de Pol.
No lado leste ten un furado que permite entrar deitado durante uns metros. Logo aparece unha cavidade onde collen de pé media ducia de persoas. 

## Notas
Trémbora

Unha **trémbora** ou **tremedal** é un ecosistema húmido normalmente cuberto de herba, onde nace auga e ao pisalo móvese. Ao longo do tempo vai acumulando materia orgánica en capas. É un tipo de hábitat significativo/específico recoñecido por varias administracións para a súa conservación. O estudo de prospeccións mediante cilindros deste ecosistema, permítelle coñecer á Palinoloxía a vexetación que houbo nunha determinada zona en diferentes épocas históricas.

## Notas