Til

O **til** (**~**), **til de nasalidade**, **trazo supralinear** ou **til xeral de abreviación**, é un sinal diacrítico que se coloca sobre, baixo ou no medio dalgunhas letras en distintas linguas. Tamén se emprega nalgunhas ciencias.

Permite distinguir entre grafías simples (exemplos: *a*, *n*) e complexas (exemplos: ã, *ñ*). Así, o trazo superior pode indicar o modo de articulación dunha vogal (vogal nasalizada, por elevación no grao de constrición: *ã*, *ẽ*, *ĩ*, *õ*, *ũ*) ou o punto de articulación dunha consoante (nasal palatal: *ñ*)

## Historia 
A palabra “til” procede do latín *titulus*, "título" ou "sobrescrito". Orixinalmente se empregaba sobre o *n* como abreviatura. Por exemplo *Ao Dñi* significaba *Anno Domini*. Tamén era unha forma de indicar unha letra repetida.

O til tamén era un sinal de nasalización. A referencia máis antiga á definición do til é do século XVI na *Gramática* de João de Barros.

## Uso en galego 
Na normativa oficial do galego o til forma parte da letra Ñ. Na normativa reintegracionista do galego é usado de maneira opcional nas vogais Ã e Õ para marcar as vogais nasais daquelas falas que aínda conservan esta pronuncia, ou como maneira a permitir diferentes pronuncias usando unha soa escrita (por exemplo, -ões para as realizacións /oŋs/, /ɔŋs/, /os/, /ɔis/, /õis/, etc).

En galego-portugués, o til era usado en hiatos dunha vogal nasal seguida doutra vogal:

::*maçãa* (mazá, /ma.ˈt͡sã.a/)
::*chẽo* (cheo, /ˈt͡ʃẽ.o/)
::*mĩudo* (miúdo, /mĩ.ˈu.do/)
::*bõo* (bo, /ˈbõ.o/)
::*ũa* (unha, /ˈũ.a/)

Tamén se empregaba para facer abreviacións, substituíndo unha consoante nasal.

P. ex: *cõ*, no canto de "con".

### Valor único de marca de resonancia nasal vocálica 
* Casos de desnasalización completa moderna, en que a perda da resonancia nasal non implicou a xeración de ningún tipo de consoante: en posición tónica (exemplos: allẽo, cadẽa, chẽo, lũa serẽa), pretónica (exemplos: avĩir, gẽeraçón, lũar, nomẽados) ou postónica (exs. órfãa, oucíãao ‘océano’, sávãas).
* Casos de posíbel xeración dunha consoante nasal na marxe silábica posnuclear: en posición interior (exemplo: mẽeziña) e final de palabra (exemplos: arções, barregãa, bẽes, prijũes, solirgiãaes, vilão).
* Casos de desenvolvemento xeneralizado de consoante nasal velar na marxe silábica posnuclear (exemplos: algũu, consũu, densũu, hũu, nengún/nehún, sõo ‘primeira persoa do presente do verbo ser’).
* Casos de posíbel xeración de consoante nasal na marxe silábica prenuclear, ben palatal (exemplos: Agostiño, contiña, conviña, teña), ben velar (exemplos: algũa, hũa, nengũa/nehũa).
* Casos de desenvolvemento do grupo consonántico [ŋg] (exemplo: enader ‘engadir’).

## Usos noutras linguas 
* En portugués, utilízase sobre o *a* (*melão*) e o *o* (*melões*) para indicar nasalidade. 
* Tamén empregan o til para indicar nasalidade o bretón e algunhas linguas americanas coma o guaraní.
* En castelán, ao igual que no galego, o *ñ* representa o fonema /ɲ/. Este mesmo uso estendeuse ao asturiano, ao vasco, ao chamorro, ao guaraní, ás linguas quechuas, ao mapudungun, ao papiamento, ao tagalo e ao tetum.
* En grego clásico era un sinal diacrítico da ortografía politónica (*βῆτα*). 
* En vietnamita escríbese sobre vogais decrecentes (*ngã*).
* En estoniano úsase para identificar un son vocálico claro (*mõdu*).

### O til no IPA 
No Alfabeto Fonético Internacional pode ter distintos significados segundo a súa posición:
* Colocado por riba dunha letra indica nasalización, como .
* Colocado no medio dunha letra indica velarización ou faringalización: .
* Colocado debaixo da letra indica laringalización: .

## Usos non lingüísticos 
* En Matemáticas emprégase para expresar "aproximadamente igual" ou como signo diacrítico. Tamén pode aparecer en signos relacionados co igual, como ≃.
* En Informática utilízase o carácter ~ para escribir enderezos.
* Tamén se emprega en Física e Economía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ñ
* Símbolos matemáticos