Estocolmo

**Estocolmo** (en lingua sueca ''''*) é a capital e cidade máis poboada de Suecia, administrativamente unha municipalidade do Condado de Estocolmo. Cunha poboación en 2017 de 965 232 habitantes (2 352 549 na súa área metropolitana, arredor do 20% da poboación de Suecia), é a cidade máis grande dos países nórdicos.

É a cidade máis importante do país dende o século XIII, grazas a súa localización, na costa leste sueca, no centro sur, cun arquipélago do mar Báltico en fronte e o lago Mälaren ás costas. A cidade está formada por 14 illas e illotes, unidos por medio de 53 pontes. Administrativamente, o municipio está dividido dende 1998 en 18 distritos, e ten a responsabilidade das escolas primarias, asistencia social ou os medios culturais locais. Dende 2018, a alcaldesa da cidade é Anna König Jerlmyr, do Partido Moderado.

Como capital do estado, Estocolmo é a sede do goberno e o parlamento suecos e tamén da residencia do xefe do Estado, o rei Carlos XVI Gustavo, o Palacio Real de Estocolmo, como do Primeiro ministro, a Casa de Sager.

Foi nomeada pola GaWC (*Grupo de Estudos sobre a Globalización e as Cidades Mundiais*) como unha cidade global de categoría «Alfa -»​ segundo o seu estudo de 2012, ocupando o posto 24 do mundo, o décimo de Europa e o primeiro dos países nórdicos. Nos últimos anos o turismo converteuse nunha actividade moi importante para a cidade, con arredor de sete millóns de visitantes ao ano.

## Etimoloxía 
O nome *Stockholm* provén de dous nomes; a primeira parte, *stock*, significa literalmente tronco de madeira, que pode estar relacionado cunha verba do antigo alemán (*Stock*), que significa fortificación; a segunda parte, *holm*, significa illote, referíndose a Helgeandsholmen, na zona central de Estocolmo.

## Xeografía 
[miniatura|esquerda|[Fotografía aérea da cidade mostrando as illas que forman Estocolmo.]]
Estocolmo fica na parte da costa oriental da Suecia. Está situado nun arquipélago de catorce illas e illotes, unidos por 53 pontes, na rexión onde o lago Mälaren encontra o mar Báltico. A fisiografía da cidade é moi homoxénea, sendo que predominan as planicies, chegando no máximo a 200 m de altitude nalgúns puntos. Cerca do 30% da cidade está cuberta de canais e outro 30% está ocupado por parques e zonas verdes, proporcionándolle á cidade un clima máis favorábel do que se debería esperar, principalmente debido á elevada latitude no contexto europeo.

### Clima 
[miniatura|esquerda|Lilla Blecktornsparken, un dos moitos [parques urbanos da cidade.]]
A cidade de Estocolmo ten un clima continental. Debido á latitude da capital sueca, o clima debería ser máis frío, mais no entanto é ameno, talvez debido aos moitos espazos verdes existentes na cidade. A duración do día varía entre 18 horas, no verán, e 6 horas, no inverno, sendo que a cidade desfruta de 1981 horas de sol anualmente

Os veráns son agradábeis coa temperatura máxima a variar entre os 20 e os 23&nbsp;°C e a mínima é darredor de 15&nbsp;°C. Os invernos son fríos con temperaturas que roldan os 0&nbsp;°C. A precipitación anual é de 539&nbsp;mm, sendo a media de días húmidos por ano de 164. Durante os meses de decembro a marzo ocorren normalmente nevaradas que cobren a cidade durante varias semanas.

## Historia 
### Os comezos de Estocolmo 
A primeira mención da cidade de Estocolmo data de 1252. A cidade reducíase entón á pequena illa chamada Gamla Stan. Foi fundada por Birger Jarl, co obxectivo de protexer a Suecia das invasións de frotas estranxeiras e para poder pór fin aos asaltos dos cales eran vítimas cidades como Sigtuna, situada sobre o lago Mälaren. O primeiro edificio construído foi un forte que controlaba o tránsito marítimo entre o mar Báltico e o lago Mälaren.

Baixo a influencia de Magnus Ladulás, Estocolmo prospera grazas ás súas relacións comerciais con Lübeck. Forma entón parte da Liga Hanseática. En 1270, Estocolmo descríbese en documentos como unha gran cidade, e en 1289 é xa a maior cidade de Suecia, aínda que a súa primeira estimación fiábel da poboación remóntase ao século XV, cando contaba cuns cinco ou seis mil habitantes.

Durante a segunda metade do século XIV a cidade viuse presa pola peste negra.

### A Unión de Kalmar 
miniatura|esquerda|200px|Cristián I de Dinamarca
Non é até finais de 1419 que Estocolmo se proclama capital de Suecia. A súa posición estratéxica, así como o seu peso económico, convértena nunha praza importante nas relacións entre os reinos daneses da Unión de Kalmar e o movemento de independencia sueco durante o século XV. Houbo numerosas batallas, sobre todo a batalla de Brunkeberg gañada en 1471 por Sten Sture o Vello contra o rei de Dinamarca Cristián I. O Baño de sangue de Estocolmo, que ocorreu en 1520, ordenado por Cristián II de Dinamarca, supuxo a fin da Unión de Kalmar.

### O período Vasa 
En 1521, Gustavo Vasa chega a Estocolmo e marca o comezo duna nova era para Suecia. Estocolmo crece e esténdese máis alá de Stadsholmen sobre Södermalm e Norrmalm. En 1600, conta cuns doce mil habitantes.

### Séculos XVII e XVIII 
[miniatura|esquerda|O Parlamento de Suecia (*Riksdag*) en [Helgeandsholmen.]]
No século XVII Estocolmo é xa unha cidade europea de envergadura. Entre 1610 e 1680 a súa poboación multiplícase por seis. *Ladugårdslandet*, actualmente chamado Östermalm, así como a illa de Kungsholmen, pasan a forma parte da cidade por aquel momento.

En 1628, durante o reinado de Gustavo II Adolfo, o navío de guerra Vasa afundiuse no arquipélago de Estocolmo. O mesmo ano son instauradas as regras que dan a Estocolmo un monopolio sobre os intercambios entre os negociantes estranxeiros e os territorios escandinavos. Nesta época constrúense castelos e pazos para os nobres, entre os cales se encontran a Casa da Nobreza (*Riddarhuset*) e no século XVIII o pazo real.

Despois da Gran Guerra do Norte, que destruíu parcialmente a cidade, o crecemento de Estocolmo empeza a declinar. Conserva o seu papel de capital política de Suecia, e baixo o reinado de Gustavo III de Suecia afirma a súa superioridade cultural. A Ópera Real é un bo exemplo da arquitectura desta época.

### Século XIX 
A comezos do século XIX, Estocolmo perde cada vez máis a súa influencia económica. Norrköping é entón a principal cidade industrial do país, e Gotemburgo un porto ineludíbel grazas a súa localización sobre o mar do Norte.

Na segunda parte do século, a cidade consegue recuperar o seu papel de líder no aspecto económico coa aparición das novas industrias, e convértese nun centro importante do comercio e dos servizos, así como a principal porta de entrada de Suecia.

A súa poboación creceu logo de xeito moi rápido grazas a inmigración. No final do século, só o 40% dos habitantes da cidade naceran alí. A consecuencia disto empezan a medrar novos barrios máis aló dos límites de Estocolmo, no campo e sobre as costas. Nesta época tamén aumenta a importancia da educación e a cultura, coa apertura de numerosas universidades, como o Instituto Karolinska.

### Séculos XX e XXI 
Durante o século XX, Estocolmo rehabilitou unha gran parte do seu centro, que tiña rúas estreitas problemáticas a medida que a circulación automobilística aumentaba. As autoridades municipais prohibiron aquí a renovación dos edificios, sobre todo os que comprenden a zona próxima á Estación Central, de Hötorget a Sergels torg, durante a primeira metade do século. De 1945 a 1967 a zona é demolida e despois reconstruída, con amplos paseos de viandantes, así como edificios de oficinas ou vivendas de alturas elevadas. A primeira liña do metro de Estocolmo inaugurase en 1950.

Na fin do século, Estocolmo é unha cidade moderna, cosmopolita e moi avanzada no ámbito tecnolóxico, onde o distrito de Kista se converteu nun importante centro para as novas tecnoloxías. En 2010 foi elixida Capital Verde Europea (*European Green Capital*).

## Cultura 
[miniatura|200px|Konserthuset ("A casa de concertos") na praza de abastos de [Hötorget, no barrio de Norrmalm.]]
Como capital de Suecia, Estocolmo conta cunha gran parte dos principais lugares culturais do país, con teatros, museos e óperas. En Estocolmo e os seus arredores atópanse inscritos na lista de Patrimonio da Humanidade da UNESCO varios edificios coma o Palacio de Drottningholm ou o cemiterio de Skogskyrkogården.​ A cidade foi designada Capital Europea da Cultura en 1998.

### Museos 
* **Museo de Arte Moderna** (*Moderna Museet*): Un dos máis importantes de toda Europa, alberga obras de artistas coma Henri Matisse, Pablo Picasso, Georges Braque, Niki de Saint Phalle, Alexander Calderetc.
* **Museo Sueco de Historia Natural** (*Naturhistoriska riksmuseet*)
* **Museo Nobel** (*Nobelmuseet*): Presenta os laureados dos Premios Nobel e os seus traballos, cun apartado adicado á vida de Alfred Nobel.
* **Museo Nórdico** (*Nordiska museet*): Dedicado á historia do pobo sueco e a súa cultura dende finais da Idade Media ata a Idade Contemporánea.
* **Museo Nacional de Estocolmo** (*Stockholm Nationalmuseum*): Museo de Belas Artes, alberga obras de Perugino, El Greco, Poussin, Rembrandt, Rubens, Watteau, Chardin, Goya, Renoir, Edgar Degas ou Paul Gauguin, entre outros.
* **Museo Vasa** (*Vasamuseet*): Construído para albergar un barco de guerra do século XVII. O buque ten unha curiosa historia, pois afundiuse pouco despois de ser botado ao mar en 1628, a 1300 metros dos estaleiros, a causa da súa inestabilidade. Foi recuperado no ano 1961.

## O nome da cidade noutras linguas 
* *Stockholm'' en sueco (onde o 'h' é mudo neste caso)
* *Holmia* en latín
* *Tukholma* en finés
* *Stoccolma* en italiano
* *Sztokholm* en polaco
* *Stokgolm* (Стокгольм) en ruso
* *Sutokkuhorumu* (ストックホルム) en xaponés
* *Sídégēěrmó* (斯德哥尔摩) en chinés
* En francés, inglés e alemán o nome da cidade escríbese igual que en sueco, aínda que a pronuncia difire.

## Notas 
## Véxase tamén