Deserto de Badain Jaran

O **Deserto de Badain Jaran** (en ; pinyin: *Bādānjílín Shāmò*) é un deserto da China que abrangue as provincias de Gansu, Ningxia e Mongolia Interior. Abarca unha área de 49.000 km². En tamaño, é o terceiro deserto máis grande da China.

miniatura| 5 - Deserto de Badain Jaran

Este deserto alberga algunhas das dunas estacionarias máis altas da Terra, algunhas alcanzando unha altura de máis de 500 m, aínda que a maioría rondan os 200 m. A súa duna máis alta tamén se mide, de base a cumio, como a terceira duna máis alta do mundo e a duna estacionaria máis alta do mundo.

O deserto tamén conta con máis de 100 lagos alimentados por mananciais que se atopan entre as dunas, algúns dos cales son de auga doce mentres que outros son extremadamente salinos. Estes lagos danlle ao deserto o seu nome, que en mongol significa "lagos misteriosos". Estes lagos non están completamente estudados e os lagos de pH alto albergan comunidades animais extremadamente interesantes. Tamén está atravesado por un río, o Ruo Shui ("auga feble"), que formou unha chaira aluvial no deserto., o deserto de Badain Jaran abrangue unha parte significativa da parte centro-sur da Rexión Autónoma de Mongolia Interior, así como a parte norte da provincia de Gansu. Situado na meseta de Alxa a uns 1200 m sobre o nivel do mar, está catalogado como unha subsección do Deserto de Gobi. Limita ao norte co Gobi e ao leste co monte Lang, que o separa do deserto de Ulan Buh (Pinyin: wū lán bù hé shā mò; chinés: 乌兰布和沙漠).

Aínda que a maioría das dunas do deserto non son estacionarias, as máis grandes, que adoitan superar os 200 m, son estáticas. Neste tipo de dunas, só a superficie pouco profunda da area se move constantemente. As capas media e inferior das dunas máis altas estiveron compactadas durante máis de 20.000 anos, o que provocou que as partículas de area se endurecesen, dando lugar a capas sólidas de area e arenito. Os altos niveis de humidade dentro das dunas tamén contribúen a manter o seu estado fixo. Esta estrutura ríxida tamén permite que se formen picos, cantís, barrancos e mesmo covas como resultado da erosión da auga e a desertificación.

O deserto de Badain Jaran, como o deserto de Tengger que se atopa ao leste (e co que o deserto de Badain Jaran se está a fusionar actualmente debido a unha extensa desertificación), é aproximadamente metade deserto areoso e metade unha mestura de rocha sólida e grava solta. Varios pequenos lagos e oasis espallan o deserto arredor dos cales pode crecer unha vexetación limitada.

### Lagos
O deserto de Badain Jaran é coñecido polos seus numerosos lagos dispersos e coloridos. Con máis de 140 lagos, atópanse principalmente na rexión sur do deserto. Estes lagos pódense atopar facilmente nos vales máis grandes entre grandes dunas, e crese que proporcionan o sustento vital no deserto, onde viven camelos, cabras e cabalos, que son pastoreados por nómades que viaxan polo deserto. A maioría dos lagos tamén albergan un anel verde de vexetación que poboa as inmediacións dos lagos.

Ao longo do deserto, algúns lagos cambian de cor debido ás grandes poboacións de algas, artemia e formacións minerais en diferentes épocas do ano. A evaporación tamén pode permitir que outros se convertan nun lago hipersalino formando unha costra salina arredor do bordo do lago.

Aínda que as súas verdadeiras fontes aínda son debatidas, crese que se manteñen mediante correntes de auga subterráneas. A maioría dos desertos áridos da China están rodeados de montañas que proporcionan fontes de auga, e este é o caso do deserto de Badain Jaran. A escorrentía das montañas recóllese a través de depósitos de grava e isto permítelles discorrer polo deserto, proporcionando fontes de auga para os oasis dispersos.

Dentro do deserto pódense atopar dous tipos principais de lagos en canto á súa morfometría. Os lagos pouco profundos, en gran parte alongados, aparecen principalmente na zona de megadunas na marxe sueste do deserto. A súa profundidade adoita alcanzar menos de 2 m e só miden uns 0,2  km². Os lagos profundos de forma ovalada tamén se poden atopar na zona composta de megadunas transversais. A súa profundidade máxima alcanza uns 15 m e acadan un tamaño máximo duns 1,5 km². A auga do lago pode ser extremadamente salina. Os lagos pouco profundos da rexión sueste do deserto tenden a ter unha baixa concentración de sal, cunha media inferior a 20 g/L. Outros lagos poden mostrar concentracións de sal máis altas, chegando a máis de 330 g/L.

### Dunas cantantes
As megadunas de Badain Jaran son un dos poucos lugares onde se produce o fenómeno da area cantante, no que a area emite un ruído forte e agudo que pode manterse durante máis dun minuto. Aínda que non se comprende completamente, crese que está causado por unha carga electrostática que se xera cando o vento arrastra as capas superiores de area pola pendente dunha duna. Isto producirá un estrondo grave que pode alcanzar máis de 105 decibeis. O "canto" comeza cunha avalancha de area pola cara de sotavento dunha gran duna. Este fenómeno require circunstancias moi específicas para xerar o son. As dunas están silenciosas durante todo o inverno cando a humidade...

Nas mesmas circunstancias, tamén é posible xerar outro fenómeno acústico. Mover unha man suavemente pola area seca dunha "duna de area en auxe" cortará a capa superior de area da pendente e xerará unha emisión de son de arroto (explosións curtas de son semellantes a pulsos).

### Dunas
O deserto de Badain Jaran está formado por centos de dunas que van desde pequenas ata grandes. A maioría das megadunas do deserto miden uns  de media desde a base, mentres que o resto ten unha media duns . De todas as megadunas, o **Pico Bilutu** ("**bì lǔ tú fēng**", 必鲁图峰) é o máis famoso. Elévase a  desde a base e é a duna máis alta de Asia (a terceira máis alta do mundo). A diferenza da maioría das dunas máis pequenas, o Pico Bilutu é estacionario, o que o converte na duna estacionaria máis alta do mundo.

Mentres que as megadunas máis grandes son estacionarias (só se move a capa superior de area), as dunas máis pequenas móvense constantemente segundo os patróns do vento. Isto fai que a desertización sexa un problema nas zonas circundantes, xa que o deserto está en constante expansión.

## Clima
A precipitación media anual está só entre  e céntrase principalmente entre xuño e agosto; non obstante, a evaporación da precipitación é entre 40 e 80 veces maior que a da choiva. O inverno e a primavera teñen ventos moi fortes que proveñen principalmente do noroeste e que poden durar máis de 60 días. Estes ventos poden chegar a alcanzar a forza do vento 8.}ref>

## Notas 
## Véxase tamén