open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Claudia Alexander

**Claudia Joan Alexander**, nada en Vancouver, Columbia Británica (Canadá) o 30 de maio de 1959 e finada en Arcadia, California,  o 11 de xullo de 2015,  foi unha científica estadounidense que se especializou en xeofísica e ciencias planetarias. Traballou no Servizo Xeolóxico dos Estados Unidos e no Laboratorio de Propulsión a Chorro da NASA . Foi a última directora de proxectos da misión *Galileo* da NASA en Xúpiter e até a súa morte traballou como directora de proxectos da NASA e científica na misión *Rosetta* da Axencia Espacial Europea para estudar a Cometa Churyumov - Gerasimenko. 

## Traxectoria 
Alexander creceu en Santa Clara, California.  A súa nai, Gaynelle era bibliotecaria corporativa en Intel e o seu pai, Harold, traballador social. Quería ser xornalista, pero os seus pais -que pagaron a súa educación- querían que estudase enxeñaría. Despois dun traballo de verán no Centro de Investigación de Ames, interesouse pola ciencia planetaria . Aínda que foi contratada para traballar na sección de enxeñaría, escapou á sección de ciencias onde descubriu que non só era boa no traballo, senón que era máis sinxela e agradable para ela do esperado. 

En 1983, Alexander obtivo un título de licenciada na Universidade de California en Berkeley en xeofísica e un máster en xeofísica e física do espazo na Universidade de California, Os Ánxeles en 1985. A súa tese maxistral empregou datos do Pioneer Venus Orbiter para estudar as variacións do ciclo solar na radiación ultravioleta extrema da ionosfera de Venus e a súa interacción co vento solar . Recibiu o seu doutoramento en Ciencias atmosféricas, oceánicas e espaciais, especializándose en física do plasma espacial, pola Universidade de Míchigan en 1993. 

Alexander traballou no Servizo  Xeolóxico dos Estados Unidos estudando a tectónica de placas no Centro de Investigación de Ames observando as lúas de Xúpiter, antes de trasladarse ao Laboratorio de Propulsión a Chorro da NASA en 1986. En abril de 2015, presentou unha charla TEDx no Columbia College Chicago. Tamén animou aos mozos, especialmente ás mozas de cor, a dedicarse á ciencia. 

## Premios e honras 
No ano da súa graduación na Universidade de Míchigan, foi nomeada "UM Woman of the Year in Human Relations", e no 2002 gañou o premio Alumni para Ciencias atmosféricas, oceánicas e espaciais. 

A bolsa Claudia Alexande, para os estudantes de estudos universitarios de bacharelato en 2007, foi creada na súa honra polo seu tío, Jiles Williams. 

Alexander foi membro da Unión Xeofísica Americana, onde ocupou a presidencia do Subcomité de Diversidade e da Asociación de Mulleres Xeocientíficas, e onde foi nomeada "Muller do ano".     

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mulleres na física

### Ligazóns externas 
* Vídeo: "Primeira persoa: Claudia Alexander" 
* Entrevista Women in Planetary Science con Alexander
Deserto da Gran Bacía

O **deserto da Gran Bacía** é un gran deserto dos Estados Unidos de América, que con 409&nbsp;000&nbsp;km² é o máis grande do país. Comprende case todo o estado de Nevada, a metade occidental de Utah e pequenos sectores en Oregón, Idaho e California. Está limitado pola cordilleira de Serra Nevada no oeste, as Montañas Rochosas no leste, a meseta do Columbia ao norte e os desertos de Mojave e Sonora ao sur.
O deserto da Gran Bacía, a diferenza dos desertos de Mojave e Sonora, carece de arbustos de creosota e definiuse aos efectos dun informe de 1986 por J. Robert Macey quen distinguiu entre o «Deserto Gran Bacía Scrub» fronte ao «Deserto de creosota Bush».

O deserto da Gran Bacía é un deserto frío causado polo efecto sombra de choiva que provoca a Serra nevada ao oeste. A flora predominante son monótonas extensións de *Atriplex confertifolia* e *Atriplex confertifolia*.

O ecotón demarca o norte do deserto de Mojave é o bordo do hábitat do arbusto da creosota e é tamén a demarcación sur da estepa arbustiva da Gran Bacía e a ecorrexión de Great Basin e os seus contrafortes.
* Aves: *Sterna antillarum athalassos*
* Peixes: *Oncorhynchus clarki henshawi*, *Eremichthys acros*, *Lepidomeda albivallis*
* Mamíferos: *Cynomys parvidens*
* Plantas: *Astragalas lentiginosus var. sesquimetralis*, *Spiranthes diluvialis*

## Notas 
## Véxase tamén
Natalia Vavilova

**Natalia Dmitrievna Vavilova** (, nada en Moscova o 26 de xaneiro de 1959, é unha actriz rusa. 

## Traxectoria 
Criouse na avenida de Lenin, seu pai traballaba no corpo diplomático. Vavilova comezou a súa carreira como actriz á idade de catorce anos, debutou no filme *Takie Vysokie Gory* (1974) de Iulia Solntseva e comezou a se facer coñecida pola súa interpretación da escolar Taya Petrova no filme *Rozygrysh* (1976) de Vladimir Menshov. En 1984 graduouse no Instituto Gerasimov de Cinematografía, no que estudou baixo a dirección de Evgenii Matveev, un aclamado actor e director. O éxito e a fama chegáronlle co papel de Aleksandra Tikhomirova no filme que logrou o Oscar ao mellor filme estranxeiro  *Moskva slezam ne verit* en 1980.

En 1986 mentres rodaba o filme histórico *Nikolai Podvoiski*, caeu dun cabalo e sufriu un traumatismo da columna vertebral. A súa derradeira película foi un traballo para a televisión, en 1991, *Delo Sukovo-Kobylina* e logo viviu retirada da esfera pública co seu marido, o director de cine Samvel Gasparov, nunha casa a doce quilómetros de Moscova ata a morte del o 26 de maio de 2020 a causa da pandemia de coronavirus.

## Notas
Vertedoiro

Un **vertedoiro**, ou **vertedeiro**, é un recipiente, tradicionalmente unha pía de pedra e sen billa e nas cociñas modernas xeralmente metálica que pode ter máis dunha pía, destinado a conter auga ou calquera outro líquido e que serve para lavar a vaixela, cubertos, canecas, cuncas etc.

Actualmente, os vertedoiros dispoñen dunha ou dúas billas ou unha billa termostática de onde brota a auga, fría ou quente, que a miúdo se poden xirar. Posúe dúas ou máis zonas, das cales unha pódese destinar a enxaboar os pratos e a outra para a enxaugadura. Ao carón ou enriba adoita haber un escorredoiro.

## Tipos e materiais 
Os materiais máis habituais que se usan para fabricar os vertedoiros son: aceiro inoxidábel (material popular presente na meirande parte de cociñas actuais), aceiro esmaltado, cerámica (ideal para recrear certos ambientes rústicos), mármore (confírelle ao vertedoiro unha connotación de alta gama), arenito (material resistente e duradeiro, o deseño do cal pódese combinar co do azulexo), compostos ou outros materiais sintéticos de gran resistencia.

Ficheiro:KitchenSink.JPG|Vertedoiro dunha pía.
Ficheiro:Tiskiallas.jpg|Vertedoiro de dúas pías.
Ficheiro:Triple sink.jpg|Vertedoiro de tres pías.
Ficheiro:Hôtel Oberthür évier cuisine.jpg|Vertedoiro antigo nun hotel de Rennes (Francia).

## Notas
Basava

**Basavanna**, nado en Basavana Bagewadi en 1105 e finado en Kudalasangama en 1167, foi un estadista, filósofo, poeta, santo lingayat do movemento bhakti e reformador social indio durante o reino do Kalyani Chalukya/dinastía Kalachuri. Basavanna estivo activo durante o dominio de ambas as dinastías, mais acadou o cumio da súa influencia durante o reinado de Bijjala II en Karnataka.

Basavanna estendeu o coñecemento social mediante a poesía, coñecida popularmente como *Vachanaas*. Basavanna rexeitou a discriminación por xénero ou clase, as supersticións e os rituais, mais introduciu o colar *Ishtalinga*, cunha imaxe de Shiva Liṅga, para todas as persoas sen importar o seu nacemento, para que fose unha lembranza constante da devoción persoal bhakti a Shiva. Como ministro xefe do seu reino, creou novas institucións públicas como o *Anubhava Mantapa* (ou, o "salón da experiencia espiritual"), que deu a benvida a varóns e mulleres de todas as orixes socioeconómicas para discutir abertamente cuestións espirituais e mundanas sobre a vida.

As lendas tradicionais e os textos haxiográficos afirman que Basava era o fundador dos Lingayats. Porén, os estudos modernos sobre evidencias históricas como as inscricións Kalachuri afirman que Basava foi o filósofo poeta que reviviu, refiniu e deu enerxía a unha tradición xa existente. O *Basavarajadevara Ragale* (con 13 de 25 seccións dispoñibles) polo poeta kannará Harihara (c.&nbsp;1180) é a primeira información sobre a vida do reformador social e está considerado importante porque o autor era case contemporáneo do seu protagonista. Unha historia completa da vida e das ideas de Basava están narradas nun texto telugu sagrado do século XIII, o *Basava Purana* de Palkuriki Somanatha.

As obras literarias de Basavanna inclúen o Vachana Sahitya en lingua kannará. Tamén é coñecido como **Bhaktibhandari** (literalmente, tesoureiro da devoción), **Basavanna** ou **Basaveswara**.

## Recoñecemento 
* O presidente da India Abdul Kalam inaugurou unha estatua o 28 de abril de 2003 no parlamento da India.
* O 14 de novembro de 2015 o primeiro ministro da India Narendra Modi inaugurou a estatua de Basaveshwara na beira do río Támese en Lambeth, Londres.
* Basava Dharma Peetha construíu unha estatua de 33&nbsp;m de altura de Basavanna en Basavakalyan.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
**Speaking of Siva*, de A. K. Ramanujan. Penguin. 1973. 
*
### Ligazóns externas 
*Understanding Basava: history, hagiography and a modern Kannada drama, Julia Leslie (1998), *Bulletin of the School of Oriental and African Studies*, Volume 61, Número 2, páxinas 228–261
*"Linga" as Lord Supreme in the Vacancies of Basava, R Blake Michael (1982), Numen, Volume 29, Número 2, páxinas 202–219
*Lingayats as a Sect, William McCormack (1963), *The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland*, Vol. 93, No. 1, páxinas 59–71
*Work as Worship in Vīraśaiva Tradition, R Blake Michael (1982), *Journal of the American Academy of Religion*, Vol. 50, No. 4, páxinas 605–619
Oaxaca

O topónimo **Oaxaca** vén do nome da árbore "guaje" (*Leucaena leucocephala*) en lingua náhuatl. Pode referirse a:
* **Estado de Oaxaca**, un dos 32 estados federados de México;

* **Concello de Oaxaca de Juárez**, un dos 570 municipios de dito estado;
* **Oaxaca de Juárez**, cidade capital do estado de Oaxaca, situada no municipio homónimo.
Ssal

***Ssal*** (en ) é un filme surcoreano de 1963 dirixido por Shin Sang-ok. O filme foi escollido como candidato de Corea do Sur para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 39ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Elenco 
* Shin Young-kyun
* Choi Eun-hee
* Nam Kung-won
* Lee Ki-hong

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Corea do Sur propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 39ª edición dos Óscar
### Ligazóns externas 
*
Ian Stewart, Barón Stewartby

: *Para outras persoas tamén chamadas Ian Stewart, véxase a páxina de homónimos **Ian Stewart***

**Bernard Harold Ian Halley Stewart, Baron Stewartby**, coñecido tamén como **Lord Stewartby**, nado o 10 de agosto de 1935 e finado o 3 de marzo de 2018, foi un político membro do Partido Conservador e un numismático británico. Foi membro do Parlamento desde 1974 a 1992, e da Cámara dos Lords entre 1992 e 2015.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Stewart era fillo do profesor Harold Charles Stewart FRSE e de Dorothy Irene Lowen, e tomou o seu primeiro nome do seu avó, Bernard Halley Stewart. 

### Carreira política 
Stewart foi membro do Parlamento polo distrito electoral de Hitchin desde febreiro de 1974 ata 1983, e polo de North Hertfordshire desde 1983 ata que abandonou esta cámara en 1992. Nese período exerceu os cargos como viceministro de Defensa, secretario económico do Tesouro e Ministro das Forzas Armadas. Permaneceu na Cámara dos Lords ata o seu retiro o 12 de novembro de 2015.

### Relevancia na numismática 
O interese de Stewartby na moeda escocesa comezou xa na súa etapa escolar. Comezou a confeccionar unha colección de moeda escocesa mais, consciente da ausencia dunha obra completa de referencia acerca deste tema (exceptuando a xa desfasada *Coinage of Scotland*, publicada por Edward Burns en 1887), decidiuse a elaborala el mesmo. O resultado foi *The Scottish Coinage*, publicada pola editora Spink and Son en 1955.

### Vida familiar 
Casou con Debora Charlotte Buchan o 8 de outubro de 1966, e xuntos tiveron dúas fillas e un fillo.
*1970: Membro electo da Sociedade de Aunticuarios de Londres.
* 1971: Medalla Sanford Saltus, da *British Numismatic Society*.
* 1981: Membro electo da Academia Británica.
* 1991: Nomeado *Knight Bachelor* pola Raíña Isabel II.
* 1996: Medalla da *Royal Numismatic Society*.

## Publicacións 
* (1955): *The Scottish Coinage*. Spink and Son.
* (1983): *Studies in Numismastic Method* (con C. N. L. Brooke et al). Cambridge University Press. ISBN 9780521091336
* (1989): *Coinage in Tenth-Century England* (con C. E. Blunt et al.). Oxford University Press. ISBN 9780197260609
* (1992): *A New History of the Royal Mint* (con C. E. Challis et al.) Cambridge University Press. ISBN 9780521240260
* (2009): *English Coins: 1180-1551*. Spink & Son. ISBN 978-1902040912

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Vídeos: *The Academic Collection of Lord Stewatrtby: Part 1 -  Part 2 - Part 3 - Part 4 - Part 5*.
INTA-100

O **INTA-100** foi un foguete sonda español de dúas etapas desenvolvido polo Instituto Nacional de Técnica Aeroespacial nos anos 1980 para a investigación meteorolóxica.

O seu desenvolvemento tiña como obxectivo lanzar cargas útiles pequenas, así como a preparación do futuro programa Capricornio. O primeiro lanzamento de probas tivo lugar o 11 de xuño de 1984, sucedido por outros até o lanzamento en condicións reais, o 7 de abril de 1992.

Era capaz de levar unha carga útil de 6 kg até 115 km de apoxeo. A súa masa total era de 70 kg, cun diámetro de 10 cm e unha lonxitude de 4 m. A combustión do seu motor principal duraba 42 segundos. Usaba como primeira etapa o foguete aire-terra INTA S-12 e como segunda, a chamada Urbión. O foguete foi producido integramente en España e foi utilizado polo Instituto Nacional de Meteorología.

## Véxase tamén 
*INTA-255
*INTA-300

## Referencias
INTA-255

O **INTA-255** foi o primeiro foguete sonda español desenvolvido polo INTA, con axuda da compañía inglesa British Aerojet, entre 1966 e 1969, utilizando 4 pequenos foguetes Chick usados como aceleradores, que rodeaban a un foguete Goose II. No momento do lanzamento, realizado ao longo dun raíl de 8 metros de altura, acendíanse todos os foguetes ao mesmo tempo. A combustión dos Chick duraba tan só 0,2 s, mentres que o Goose tardaba 17 segundos en esgotar o seu combustible sólido.

O INTA-255 era capaz de elevar unha carga de 15 kg a 150 km de altura e podía chegar a unha velocidade máxima de Mach 6,4.

Lanzáronse tres INTA-255, todos desde a base do Centro de Experimentación do Arenosillo, e os tres foron lanzados con éxito. O primeiro, unha maqueta en realidade para probar os foguetes aceleradores, lanzouse o 19 de xullo de 1969; o segundo, un prototipo, o 20 de decembro de 1969; e o terceiro e último, o segundo prototipo, o 22 de decembro de 1970. O INTA-255 serviu como base para desenvolver o máis ambicioso INTA-300.

## Lanzamentos 
## Véxase tamén 
*INTA-100
*INTA-300
*Centro de Experimentación do Arenosillo

## Referencias
INTA-300

O **INTA-300** foi un foguete sonda español de dúas etapas desenvolvido polo Instituto Nacional de Técnica Aeroespacial a partir de 1968, tras a experiencia co INTA-255. As súas dúas etapas derivaban do deseño do foguete británico Fulmar, a principal do Heron, e a superior do Snipe. Foi construído para levar 50 kg de carga útil até a 250 km de altura. A primeira etapa tiña un tempo de combustión de 3 segundos, mentres que a segunda ardía durante 16 segundos, xerando un pulo de 16,3 kN.

O desenvolvemento tivo lugar con lentitude, lanzándose o primeiro INTA-300 o 18 de febreiro de 1981 desde O Arenosillo, momento no que se cortaron os fondos para o proxecto. Tiveron que pasar dez anos para que volvese haber fondos para o mesmo. Do proxecto orixinal quedaban tres motores, realizándose o aceso dun deles para verificar o estado dos mesmos. Os dous restantes montáronse en senllos foguetes modificados, capaces de levar maiores cargas. Estes foguetes modificados denomináronse **INTA-300B** e ambos foron lanzados exitosamente, o primeiro durante o 21 de outubro de 1993 e o segundo o 16 de abril de 1994.

## Lanzamentos 
## Véxase tamén 
* INTA-255
* Centro de Experimentación do Arenosillo

## Referencias 
## Bibliografía 
* 
* , Ed. INTA. 2012.
Toalleiro

[thumb|Unha [toalla pendurada nun toalleiro con forma de barra.]]

Denomínase **toalleiro** a un utensilio empregado nos baños para pendurar as toallas. Poden ser de aceiro inoxidábel, madeira ou plástico, e existen en forma de barra (para pendurar as toallas de xeito que fiquen estendidas), de aro (para pasar as toallas polo medio), ou ben coma un diminuto soporte para pendurar as toallas.

Tamén existen os toalleiros eléctricos, cuxa función principal é quentar e secar as toallas. Poden ser usados no cuarto de baño e para funcionar só precisan ser ligados á corrente.

## Notas
Concello de Oaxaca de Juárez

**Oaxaca de Juárez** é un dos 570 municipios en que se divide o estado de Oaxaca, en México. 

## Xeografía 
miniatura|250px|Localización da cidade no estado
Situado no centro do estado, a unha altitude media de 1 557 msnm, ocupa unha superficie de 89,544 km². O municipio encóntrase na zona central do estado de Oaxaca, na rexión des Vales Centrais, rodeado dos principais sistemas montañosos do estado e atravesado polo río Atoyac. Dista 550&nbsp;km da Cidade de México.

É o municipio máis poboado do estado e sede da súa capital. En 2015 tiña 264 251 habitantes,​ cunha densidade de poboación nese ano de 3 091,38 hab./km².

## Historia 
O seu núcleo urbano agregouse ao municipio de Juárez no ano de 1872, uns meses despois da morte de Benito Juárez, designándose a cidade "Zona de Monumentos Históricos" por decreto presidencial de data 15 de marzo de 1976 e, o 10 de decembro de 1987, a UNESCO declarouna Patrimonio Cultural da Humanidade.

## Etimoloxía 
O seu nome deriva do náhuatl *Huāxyacac* ("na punta do huaje"), e Juárez por Benito Juárez, que foi designado mediante un Decreto do Congreso Estatal, despois do falecemento deste personaxe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Secretaría de Gobernación, Centro Nacional de Estudios Municipales (1988): *Enciclopedia de los Municipios de México*. México, D. F.: Talleres Gráficos de la Nación.

### Outros artigos 
* Estado de Oaxaca
* Oaxaca de Juárez

### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial do municipio .
* Oaxaca de Juárez en la Enciclopedia de los Municipios de México.
* Fiestas populares en Oaxaca de Juárez.
Ma Chung-pei

**Ma Chung-pei,** (en chinés: 馬中珮), nada en Taiwán (República China) en 1966, é unha astrofísica e cosmóloga taiwanesa-estadounidense. É profesora de astronomía e física Judy Chandler Webb na Universidade de California en Berkeley. Dirixiu os equipos que descubriron varios dos buratos negros máis grandes coñecidos de 2011 a 2016. 

## Traxectoria 
Ma asistiu á escola secundaria superior de Taipei Municipal First Girls e gañou o Concurso Nacional de Violín de Taiwán en 1983. Logo asistiu ao Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT) e recibiu a súa licenciatura en ciencias físicas en 1987.  Durante os seus anos universitarios no MIT tomou clases de violín no Conservatorio de Música de Nova Inglaterra en Boston. Obtivo un doutoramento en física do MIT en 1993.  Estudou cosmoloxía teórica e física de partículas con Alan Guth e Edmund W. Bertschinger, os seus asesores de doutoramento. 

De 1993 a 1996, obtivo unha bolsa posdoutoral no Instituto de Tecnoloxía de California. De 1996 a 2001 foi profesora asociada e asistente na Universidade de Pensilvania. Mentres estivo alí gañou o Premio Lindback ao ensino distinguido.  Converteuse en profesora de astronomía no Departamento de Astronomía da Universidade de Berkeley en 2001. 

Os seus intereses de investigación son a estrutura a grande escala do universo, materia escura e a radiación de fondo cósmico de microondas.

É editora científica en cosmoloxía de *The Astrophysical Journal*.

## Premios e recoñecementos 
* 1987 - Sociedade Phi Beta Kappa
* 2003 - Premio Maria Goeppert-Mayer (American Physical Society)
* 2009 - Membro da Sociedade Americana de Física
* 2012 - Membro da Asociación Americana para o Avance da Ciencia
* 2012 - Membro da Fundación Simons

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mulleres na física

### Ligazóns externas 
* Behemoth Black Hole Found in an Unlikely Place, consultada 17 de xuño de 2020.
* Sarah Lewin, Surprise! Gigantic Black Hole Found in Cosmic Backwater, consultada 17 de xuño de 2020.
* Dark Matter, the Other Universe, presentation by Ma, SETI Institute (video).
Estado de Oaxaca

**Oaxaca** (''oa'xaka* AFI2, coloquial: *huajáka* AFI2), é un dos trinta e un estados que, xunto coa Cidade de México, forman os Estados Unidos Mexicanos. 

A súa capital e cidade máis poboada é Oaxaca de Juárez. 

## Xeografía 
### Localización 
Está situado na Rexión Suroeste do país. 

### Límites 
Limita ao norte con Puebla e Veracruz, ao leste con Chiapas, ao sur co océano Pacífico e ao oeste con Guerrero.

### Superficie e poboación 
Cunha superficie de 93 757 km², é o quinto estado máis extenso, por detrás de Chihuahua, Sonora, Coahuila e Durango.

E con 3 967 889 de habitantes en 2015, é o décimo máis poboado.

### Subdivisións 
O estado está dividido en 570 municipios, 418 dos cales gobérnanse baixo o sistema de usos e costumes, con formas locais recoñecidas de autogoberno. 

## Historia 
O estado foi fundado o 21 de decembro de 1823.

## Poboación indíxena 
O estado é coñecido principalmente polos seus pobos indíxenas, representados por máis de 16 grupos étnicos, dos que os zapotecos e mixtecos son os de maior representación. Estes pobos sobreviviron e mantiveron os seus usos e costumes con maior éxito que os resto dos indíxenas do territorio nacional, grazas ao esgrevio e illado territorio do estado.

## Importancia turística 
A maioría destes grupos indíxenas habitan a zona centro do estado, cuxa riqueza cultural, que inclúe zonas arqueolóxicas como Monte Albán e Mitla, convértena nunha zona turística de importancia. 

Outras zonas turísticas de importancia encóntranse na costa, con complexos de importancia como Huatulco, Zipolite, Puerto Escondido, Mazunte e Baía de Tembo. 

## Biodiversidade 
Oaxaca está considerada como un dos estados con maior biodiversidade polo seu número de especies endémicas de réptiles, anfibios, mamíferos e plantas.

Segundo diversas fontes, Oaxaca é líder en biodiversidade. Existen ao redor de 8 431 especies de plantas vasculares, 1 431 de vertebrados e máis de 3 000 de invertebrados, o que fai deste estado a entidade con maior riqueza biolóxica de México. Deste total, 702 especies de plantas e 128 de vertebrados son endémicas.

## Xeoloxía 
Na rexión, a placa norteamericana colisiona coa placa de Cocos, que subduce. O 23 de xullo de 2020 sufriu un terremoto de magnitude 7,4 na escala Richter, implicando movementos de terra de ata 0,45 m.

### Galería de imaxes da fauna de Oaxaca 

Cuniculus paca.jpg|*Cuniculus paca*
Iguana Aquarium Barcelona.jpg|Iguana
Hawksbill Turtle.jpg|Tartaruga carei
Harpia harpyja -Miami MetroZoo -feeding-8a.jpg|*Harpia harpyia*
Standing jaguar.jpg|Xaguar
Pelecanus Occidentalis KW 1.JPG|*Pelecanus occidentalis*
Tayassu pecari -Brazil-8.jpg |*Tayassu pecari*
Ocelot.jpg|Ocelote
Boa constrictor (2).jpg|*Boa cosntrictor''

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial .
* Diagnóstico dos pobos indíxenas de Oaxaca: Migración
* Portal das tres Mixtecas - Cultura Mixteca.
* Información de población do INEGI.
Ian Stewart

**Ian Stewart** pódese referir a:

***Ian Stewart** (1929-2017), piloto automobilístico británico;
***Ian Stewart** (1935-2018), político e numismático británico;
***Ian Stewart** (nado en 1945), matemático británico;
***Ian Stewart** (1938- 1985), músico escocés, cofundador dos The Rolling Stones.
Orán

O topónimo **Orán** pode referirse a:

;En Galiza
***Orán**, lugar da parroquia de Valonga, no concello de Pol.

;Fóra de Galiza

;En Alxeria
***Orán**, cidade de Alxeria, capital da vilaia de Orán.

;Na Arxentina
***Departamento de Orán**, división administrativa arxentina da provincia de Salta.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Orán de Iona**, relixioso irlandés.
El despertar de las hormigas

***El despertar de las hormigas*** é un filme costarriqueño de 2019 dirixido por Antonella Sudasassi. Foi escollido como candidato de Costa Rica para o Óscar ó mellor filme internacional na 92ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Adriana Álvarez como Vanessa
* Leynar Gómez como Alcides

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Costa Rica propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 92ª edición dos Óscar
### Ligazóns externas 
*
Ángel Caamaño Villaverde

**Ángel Jesús Caamaño Villaverde**, nado en Parada (Ordes) cara a 1910 e finado en Santiago de Compostela o 8 de febreiro de 1937, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Mestre en Toba. No verán de 1936 estaba de vacacións na súa parroquia natal. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido en Ordes o 29 de xullo. Xulgado en Santiago de Compostela por traizón na causa 230/36 con outros 19 veciños de Ordes o 22 de decembro, foi condenado a pena de morte. Cando con outros dez condenados a morte estaba a ser transportado para a súa execución, conseguiu soltarse do compañeiro ao que estaba esposado e emprendeu a fuxida pola rúa do Franco, pero foi abatido polos soldados que o custodiaban.
miniatura|Placa conmemorativa do concello de Ordes no cemiterio de Boisaca en memoria dos fusilados.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Fallecidos por la represión franquista inscriptos en el Registro civil de Santiago
O Oratorio

O termo **O Oratorio** pode referirse a:

***Oratorio**, composición de estrutura narrativa en que interveñen solistas vocais, coro e orquestra.

Como topónimo, pode referirse a:

***O Oratorio**, lugar da parroquia de Leiloio, no concello de Malpica de Bergantiños;
***O Oratorio**, lugar da parroquia de Mens, no concello de Malpica de Bergantiños.
AV City

[250px|thumb|Tren da serie S-104 na [estación de Córdoba.]]
**Renfe AV City** é un servizo diúrno de transporte de pasaxeiros por alta velocidade prestados polo operador ferroviario español Renfe desde 2014. O seu obxectivo é a comercialización de servizos similares aos que ofrece o AVE cun custo reducido.

Caracterízase por utilizar trens das series S-104, S-114 e S-121 (usados habitualmente para Avant) e carecer de clase Preferente, así como doutros servizos complementarios que si se ofrecen nos percorridos de AVE convencionais. A súa velocidade punta é de 250 km/h.

## Servizos 
Os servizos AV City caracterízanse por ser postos en marcha para complementar a oferta AVE a prezos máis económicos, co fin de facilitar e incrementar a mobilidade dos clientes. Todos os servizos AV City circulan por liñas de alta velocidade a unha velocidade máxima de 200-250 km/h. A diferenza cos trens AVE radica, ademais da menor velocidade punta, na non dispoñibilidade de prestacións complementarias que encarecen o produto. Todos os vehículos dispoñen de cafetería, aseo, prazas específicas para persoas de mobilidade reducida e prazas en Turista e Turista Plus.

## Percorridos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Información na páxina de Renfe
Juan Asensio Barrios

Frei **Juan Asensio Barrios**, nado en Xibraltar (entón parte do Reino de Sevilla) c. 1619 e finado en Xaén o 22 de abril de 1692, foi un relixioso español, frade mercedario e xeneral da súa Orde, presidente do Consello de Castela, e bispo de Lugo, de Ávila e de Xaén.
## Traxectoria 
Naceu arredor de 1619 en Xibraltar, entón parte do Reino de Sevilla (Coroa de Castela). Ingresou na Orde da Mercé e en 1643 foi ordenado sacerdote. En 1658 foi elixido xeneral da súa orde, cargo que mantivo até a súa renuncia en 1664.

O 9 de setembro de 1669 foi nomeado bispo de Lugo. Recibiu a consagración episcopal o 25 de maio de 1670 de mans do patriarca titular de Alexandría Federico Borromeo.

O 26 de xuño de 1673 foi nomeado bispo de Ávila; permaneceu nesta diocese até o seu nomeamento como bispo de Xaén o 20 de abril de 1682. Finou no cargo logo de dez anos, o 22 de abril de 1692.
La trinchera infinita

***La trinchera infinita*** é un filme franco-español de 2019 dirixido por Jon Garaño, Aitor Arregi e Jose Mari Goenaga. Estreouse no Festival Internacional de Cinema de Donostia, onde gañou a Cuncha de Prata ó mellor director e o Premio de Xurado ó mellor guión. Foi escollido como candidato de España para o mellor filme internacional na 93ª edición dos Óscar, mais finalmente non foi nomeado.

Durante a guerra civil española en 1936, os acabados de casar Higinio e Rosa están asustados polos asasinatos de represalia, xa que Higinio é un republicano. Debido a iso, agóchase nun burato debaixo da súa casa coa axuda da súa muller. Malia a constante ameaza de seren descubertos, porque os falanxistas andan na súa procura, o amor da parella axúdalles a permanecer resilientes. Higinio íllase cada vez máis no seu agocho, onde permanece até a amnistía de 1969.

## Personaxes 
* Antonio de la Torre como Higinio Blanco
* Belén Cuesta como Rosa
* Vicente Vergara como Gonzalo
* José Manuel Poga como Rodrigo
* José María del Castillo
* Carlos Bernardino como falanxista
* Emilio Palacios como Jaime
* Enrique Asenjo
* Daniel Morilla
* Antonio Romero como Fede	
* Óscar Corrales como Damián
* Manuel Domínguez como republicano 1
* Esperanza Guardado
* Javi Mena

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de España propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 93ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes
Paulo Kellerman

**Paulo Kellerman**, nado en Leiría en 1974, é un escritor portugués.

## Traxectoria 
Comezou o seu percorrido publicando as súas obras en edicións de autor limitadas. Editou un primeiro libro, de micro-narrativas, en 2001. Posteriormente, tense dedicado á explotación e experimentación das diversas formas de narrativa breve e conto, estando o seu traballo reunido en varias colectáneas.

Foi un dos responsábeis da saída e edición da revista literaria *Cadernos do Alinhavar.* O seu blog é *A Gaveta do Paulo*. Coorganizou, tamén, varios eventos culturais con escritores e iniciativas literarias de relevo. 

Ten colabaorado en *Jornal de Leiria*, *DNa, DN Jovem, Revista Rodapé, Revista Bruxinha* e nos sitios *Rua de Baixo*, *Diospiro Joyeux* e *Storm Magazine*.

## Obras 
* *Livro de Estórias* (1999). Edición de autor.
* *Dicionário* (2000). Edición de autor.
* *Sete* (2000). Edición de autor. 
* *Miniaturas* (2001). Edições Colibri. 56 miniaturas de historias.
* *Uma Pequena Nuvem Solitária perdida no Imenso Azul do Céu* (2001). Edición de autor.
* *Fascículo* (2002 a 2005, 75 edicións). Edición de autor.
* *Da Vida e da Morte* (2005). Edición de autor.
* *Gastar Palavras* (2006). Deriva Editores. Contos.
* *Os Mundos Separados que Partilhamos* (2007). Deriva Editores.
* *Silêncios entre Nós* (2008). Deriva Editores. Contos
* *Chega de Fado* (2010). Deriva Editores. Novela.
* *O Céu das Mães* (2014). Paulinas Editora. Con Rute Reimão. Literatura infantil.
* *Serviços Mínimos De Felicidade* (2016). Arquivo. Novela.

## Participación en exposicións literarias 
* *Foto estórias* (2000)
* *As Palavras do Olhar* (2002)
* *Pedaços de Literatura* (2005) 
* *Insignificâncias* (2006).

## Premios 
* 2000: Premio Manuel Teixeira Gomes por *Miniaturas*.
* 2005: Grande Premio de Conto Camilo Castelo Branco, da Asociación Portuguesa de Escritores por *Gastar palavras*.
* 2006:  Menção Honrosa do Prémio Nacional de Conto Manuel da Fonseca.
* Menção Especial do Júri com o Prémio Literário Manuel Teixeira Gomes.
* 2º Prémio Literário Afonso Lopes Vieira.

## Notas
Yeo-in Janhoksa Mulle-ya Mulle-ya

***Yeo-in Janhoksa Mulle-ya Mulle-ya*** (en ) é un filme surcoreano de 1984 dirixido por Lee Doo-yong. Foi escollido como mellor filme nos Premios Grand Bell. Estreouse na sección Un Certain Regard do Festival Internacional de Cinema de Cannes de 1984. O filme foi escollido como candidato de Corea do Sur para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 57ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Won Mi-kyung como Gillye
* Shin Il-ryong como Yun-bo
* Moon Jung-suk como nai
* Choe Sung-kwan como pai
* Park Min-ho
* Choe Seong-ho
* Moon Mi-bong
* Yang Chun
* Hyun Kill-soo
* Choe Jeong-won

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Corea do Sur propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 57ª edición dos Óscar
### Bibliografía 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
*
Giovanna Botteri

**Giovanna Botteri**, nada en Trieste o 14 de xuño de 1957, é unha xornalista italiana.

## Traxectoria 
Filla do xornalista Guido Botteri, exdirector da  RAI Friuli-Venezia Giulia  , e de nai montenegrina , licenciouse en filosofía pola Universidade de Trieste, e logo doutorouse en historia do cine na Sorbona de París.

Empezou a colaborar en revistas de filosofía como *Aut Aut* e *Alfabeta* e a partir de 1983 nos xornais *Il Piccolo* e *Alto Adige*   para pasar en 1985 a traballar para a RAI de Trieste, primeiro na radio e máis tarde na televisión. En maio de 1986 fixo un especial con Margherita Hack para RAI 3, e logo colaborou con Michele Santoro no programa *Samarcanda*. En decembro de 1988 entrou na redacción internacional do telexornal TG3 . 

Tras seguir o contracumio do G 8 de Xénova en 2001  estivo en Afganistán ata o derrocamento do réxime talibán e, como correspondente do TG2 e do TG3, en Iraq antes e durante a segunda guerra do Golfo . En outubro de 2002 seguiu as inspeccións das Nacións Unidas ás prisións iraquís e, xunto con Guido Cravero, filmou en exclusiva mundial tanto o inicio dos bombardeos en Bagdad o 20 de marzo do 2003  como a chegada dos tanques dos Estados Unidos o 9 de abril. De 2000 a 2004 dirixiu a edición nocturna do TG 3 e entre 2005 e 2006 a edición principal, a das 19:00 horas, e de 2007 a 2019 foi correspondente nos Estados Unidos. Dende o 1 de agosto de 2019 é correspondente da RAI na China, centrando as súas reportaxes e novas dende finais de decembro de 2019 na pandemia coñecida como COVID-19, causada polo virus SARS-CoV-2.

## Nota
Caribe (filme de 2004)

***Caribe*** é un filme costarriqueño de 2004 dirixido por Esteban Ramírez. Foi protagonizado polos artistas intencionais Jorge Perugorría, Cuca Escribano e Maya Zapata. O guión (coescrito entre Ramírez e Ana Istarú), é unha adaptación dun conto do escritor Carlos Salazar Herrera titulado "El solitario", publicado postumamente no seu libro *De amor, celos y muerte* (1980).

*Caribe* foi a primeira longametraxe na carreira de Esteban Ramírez. A cinta mestura diversos elementos narrativos: unha mensaxe ambientalista e de denuncia social, no medio dun triángulo amoroso que conflúen na vida tormentosa do seu protagonista. Foi escollido como candidato de Costa Rica para o Óscar ó mellor filme internacional na 78ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Jorge Perugorria como Vicente Vallejo
* Cuca Escribano como Abigail
* Maya Zapata como Irene
* Roberto McLean como Jackson
* Vinicio Rojas como Ezequiel
* Thelma Darkings como Lorraine
* Bismark Méndez como Rupert
* Leonardo Perucci como Gonzalo
* Arnoldo Ramos como Sanabria
* Gabriel Retes como Lloyd
* Xinia Rubie como Marva
* Michelle Jones como Roseta

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Costa Rica propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 78ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
Run (filme de 2014)

***Run*** é un filme franco-marfilés de 2014 dirixido por Philippe Lacôte. Estreouse na sección Un Certain Regard no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 2014. É o relato ficcionalizado da axitación postelectoral de 2011 en Costa do Marfil, que matou a 3000 persoas. Foi o primeiro filme dese país en ser escollido para o Festival de Cannes.

Foi escollido como candidato de Costa Rica para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 88ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado. Recibiu 12 nomeamentos nos Premios da Academia Africana de Cinema, mais non gañou ningún galardón.

## Personaxes 
* Abdoul Karim Konaté como Run
* Isaach de Bankolé como Assa
* Djinda Kane como Claire

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Costa do Marfil propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 88ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
Manuel Pérez Becerra

**Manuel Pérez Becerra**, nado na Pobra do Caramiñal cara a 1907 e finado no mesmo concello o 12 de xaneiro de 1937, foi un sindicalista e político galego.

## Traxectoria 
Maquinista naval. Afiliado á CNT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 7 de xaneiro de 1937 xunto con Manuel Hermo Vidal. Inculpado en causa militar. Sucidouse tirándose por unha fiestra do segundo piso do cuartelillo de Falange da Pobra do Caramiñal onde estaba detido, segundo a versión oficial.  Outras fontes aseguran que foi asasinado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Las nietas de Manuel Pérez Becerra critican el homenaje que el BNG pobrense tributó a su abuelo
Mali (filme)

***Mali*** é un filme croata de 2018 dirixido por Antonio Nuić. Foi escollido como candidato de Croacia para o Óscar ó mellor filme internacional na 92ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Sinopse 
Frenki, un traficante de drogas recentemente liberado do cárcere, loita pola custodia do seu fillo.

## Personaxes 
* Vito Dijak como Mali
* Franjo Dijak como Frenki
* Hrvoje Keckes como Keco
* Bojan Navojec como Boki
* Rakan Rushaidat como Goc

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Croacia propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 92ª edición dos Óscar
### Ligazóns externas 
*
Alén do Cosmos

***Alén do Cosmos*** é un documental dirixido por Pedro Pablo Alonso no ano 2016 que repasa a traxectoria do futbolista vigués Santiago Formoso, que xogou en varios equipos dos Estados Unidos, entre eles o mítico Cosmos de Nova York de finais dos anos 70, onde compartiu equipo con xogadores como Pelé, Franz Beckenbauer ou Carlos Alberto.

## Produción 
Os xornalistas Pedro Pablo Alonso e Rubén Pardiñas ó coñecer a historia de Santiago Formoso no New York Cosmos, decidiron realizar un documental titulado narrando as experiencias do futbolista galego na liga de fútbol norteamericana e a súa estadía no New York Cosmos. O documental comezou a rodarse no ano 2013, contando coa colaboración do actor Luís Tosar, o futbolista Iago Aspas, o xornalista da televisión de Galicia Luis Timiraos ou o adestrador Paco Herrera. O grupo Ruxe Ruxe compuxo o tema "Alén do Cosmos" para o documental.

## Estrea 
A estrea do documental tivo lugar o 1 de decembro de 2016 no auditorio do Concello de Vigo, asistindo entre outros Eduardo Berizzo, Iago Aspas ou Sergio Álvarez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Documental completo na web da CRTVG
Somorrostro

O **Somorrostro** foi un barrio de barracas da cidade de Barcelona, situado entre os actuais distritos de Sant Martí e Ciutat Vella durante o século XX. As barracas atopábanse na praia, entre o hospital de infecciosos (actual Hospital del Mar, na periferia da Barceloneta) e a desaparecida fábrica de gas Lebon do Poblenou. O barrio estendeuse ata a riera do Bogatell. Desapareceu en 1964 logo do traslado dos seus habitantes a vivendas da Obra Sindical del Hogar.

No barrio houbo unha importante colonia de xitanos, no coñecido como Turó dels Gitanos (outeiro dos Xitanos), onde naceu a bailarina Carmen Amaya. As condicións de vida eran moi precarias e o barrio foi utilizado tamén como vertedoiro.

## Notas
Primeiro ministro de Gabón

O **primeiro ministro de Gabón** é o xefe de goberno de Gabón.

## Descrición do cargo 
O primeiro ministro é nomeado polo presidente da República. O presidente pode cesar o primeiro ministro por iniciativa propia, mediante a dimisión presentada polo propio primeiro ministro, ou despois dunha moción de censura na Asemblea Nacional. O primeiro ministro pode nomear outros membros do goberno e rescindir os seus cargos. O primeiro ministro pode substituír o presidente con autorización expresa e para unha orde do día determinada. 

Dentro dos 45 días seguintes ao nomeamento do Consello de Ministros, o primeiro ministro presentará ante a Asemblea Nacional o seu programa político xeral que levará a un debate aberto, seguido dun voto de confianza. Para que dita votación saia adiante precísase maioría absoluta dos membros da Asemblea Nacional. 

O primeiro ministro dirixe as accións do goberno e asegura a execución das leis. Segundo as condicións do artigo 20, o primeiro ministro exerce o poder regulador e nomea postos civís e militares do Estado. Pode delegar determinados poderes noutros membros do goberno. A substitución do primeiro ministro está asegurada por un membro do goberno designado por un decreto do presidente da República, segundo a orde de nomeamento do decreto que dispuxo a composición do goberno. O ministro que asume as funcións do primeiro ministro interino invístese temporalmente cos plenos dereitos e poderes do cargo. As accións do primeiro ministro deben ser refrendadas polos membros do goberno encargados da súa execución.

## Lista 
; Lenda 
* 
* 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Presidente de Gabón 
*Xefes de Estado e Goberno actuais

### Ligazóns externas 
* Estadistas do mundo - Gabón .
* Constitución de Gabón de 1991 (modificada en 2011) .
Aśoka (filme)

***Aśoka*** (en ) é un filme épico indio de 2001 dirixido e coescrito por Santosh Sivan. É unha versión dramatizada da vida temperá do emperador Aśoka, da dinastía Maurya, quen gobernou a maioría do subcontinente indio no século -III. Está protagonizado por Kareena Kapoor, Shah Rukh Khan, Hrishita Bhatt,  Ajith Kumar (no seu único filme hindi) e Danny Denzongpa. Foi producido por Khan, Juhi Chawla e Radhika Sangoi. O guión foi escrito por Santosh Sivan e Saket Chaudhary, e o diálogo por Abbas Tyrewala. O filme foi estreado co título *Ashoka The Great* na India.

O filme foi amplamente distribuído no Reino Unido e en América do Norte, e foi escollido para a proxección no Festival Internacional de Cinema de Venicia e no Festival Internacional de Cinema de Toronto, onde conseguiu valoracións positivas.

## Personaxes 
* Shah Rukh Khan como Aśoka Maurya/Pawan
** Karan Dewani como Aśoka de neno
* Kareena Kapoor como princesa Kaurwaki
* Hrishita Bhatt como Maharani Devi, primeira esposa de Aśoka
* Ajith Kumar como Susima Maurya
* Danny Denzongpa como Virat 
* Rahul Dev como Bheem
* Gerson Da Cunha como Samrat Bindusara
* Subhashini Ali como Rani Dharma
* Umesh Mehra como Samrat Chandragupta Maurya
* Sooraj Balaji como príncipe Arya 
* Johnny Lever como soldado Maurya
* Raghuvir Yadav como soldado Maurya
* Suresh Menon como soldado Maurya
* Shilpa Mehta como Charumitra, nai de Susima
* Vineet Sharma como Sugatra
* Viveek Sharma como Sugidha
* C. L. Gurnani como Pandit
* Madhu Varshitt como Rajkumar Vitashoka
* Mithilesh Chaturvedi como primeiro ministro de Kalinga
* Shweta Menon como Nandaneshwari
* Rajlaxmi Khanvilkar
* Gayatri Jayaraman
* Dimple Inamdar

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en BoxOfficeMojo
Transhumanismo

O **transhumanismo** (abreviado como **H+** ou **h+**) é un movemento cultural e intelectual internacional que ten como obxectivo final transformar a condición humana mediante o desenvolvemento e fabricación de tecnoloxías amplamente dispoñibles, que melloren as capacidades humanas, tanto a nivel físico como psicolóxico ou intelectual. Os pensadores transhumanistas estudan os posibles beneficios e perigos das novas tecnoloxías que poderían superar as limitacións humanas fundamentais, como tamén a tecnoética axeitada á hora de desenvolver e empregar esas tecnoloxías. Estes especulan sostendo que os seres humanos poden chegar a ser capaces de transformarse en seres con extensas capacidades, merecedores da etiqueta "posthumano".

O significado contemporáneo do termo *transhumanismo* foi forxado por un dos primeiros profesores de futuroloxía, Fereidoun M. Esfandiary, coñecido como FM-2030, que pensou en "os novos conceptos do humano" na Nova Escola arredor de 1960, cando comezou a identificar ás persoas que adoptan tecnoloxías, estilos de vida e visións do mundo *transicionais* a "posthumanas" como "transhumanos". Esta hipótese sosteríase nos traballos do filósofo norteamericano Max More, quen empezaría a articular os principios do transhumanismo como unha filosofía futurista en 1990, e a organizar en California un grupo intelectual que dende entón creceu no que hoxe se chama o movemento internacional transhumanista.

Influenciado por traballos e obras primarias de ciencia ficción, a visión transhumanista dunha futura humanidade diferente atraeu a moitos partidarios e detractores dunha ampla gama de perspectivas. O transhumanismo foi descrito por Francis Fukuyama como «a idea máis perigosa do mundo», mentres que Ronald Bailey considera que é un «movemento que personifica as máis audaces, valentes, imaxinativas e idealistas aspiracións da humanidade». Algúns autores consideran que a humanidade xa sería transhumana, porque os progresos médicos nos últimos séculos alteraron de maneira significativa a nosa especie. Porén, non o sería dunha forma consciente e, polo tanto, transhumanista.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Carlos da Aira

**Carlos Da Aira**, nado en Elgoibar en 1972, é un escritor galego.

## Traxectoria 
Instalado en Allariz, dirixe nesa vila dende 2014 o *Poemagosto. Festival Internacional de Poesía en Allariz*  e o roteiro poético-gastronómico *Ponme un poema!*, dous eventos promovidos a través da Fundación Vicente Risco.
## Obras 
##### Poesía 
**Corpo a corpo*, 2018. (Poética Ediçoes)

* *Pólvora. Tipos, recomendacións, consellos e advertencias para un tempo de poesía*, 2018. (Ed. La Vorágine)  
* *Prender os fachos, compoñer os ósos*, 2019. (Espiral Maior) 
* *A guerra era contra nós*, 2020. (Edicións Xerais de Galicia)
**Punto de ignición,* 2021. (con fotografías de Alexandre Folgoso, en Saurobuks) 

##### Edicións 
**21 poetas do século 21* (Aira editorial) 

## Premios 
* Poetry Slam Vigo (2015).
* Slam Poetry do Festival Alguén que respira (2018).
* Premio Cidade de Ourense de Poesía (2018).
*XXVII Xogos Florais María Pita (2018).
* Premio de poesía Manuel Lueiro Rey (2019).
*Premio aRi[t]mar de poesía 2020 ao mellor poema galego de 2019.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha do autor en Xerais
Doenza tropical

[dereita|miniatura|350x350px|Mapamundi cos [Clima tropical|climas tropicais salientados en azul.]]
As **doenzas tropicais** son doenzas infecciosas que son especialmente prevalentes en rexións tropicais e subtropicais. As doenzas son menos prevalentes en climas tépedos, debido en parte á existencia dunha estación fría que controla a poboación de vectores artrópodos ao forzalos a hibernar. Insectos como os mosquitos e as moscas e arácnidos como as carrachas son de lonxe os portadores de enfermidades ou vectores máis comúns. Estes insectos poden transportar parasitos, bacterias ou virus infecciosos para os seres humanos e os animais. Frecuentemente, a doenza é transmitida pola picada dun artrópodo que ocasiona a transmisión do axente infeccioso por medio de intercambio subcutáneo de sangue.

A exploración de selvas tropicais, a deforestación e crecente inmigración e tráfico aéreo internacional levou a unha incidencia progresivamente globalizada de tales doenzas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *American Journal of Tropical Medicine and Hygiene*. 
* *The Southeast Asian Journal of Tropical Medicine and Public Health*. 
* *Revista do Instituto de Medicina Tropical de São Paulo*. 
* *Revista da Sociedade Brasileira de Medicina Tropical*. 
* *Journal of Venomous Animals and Toxins including Tropical Diseases*.