Moeda insulana

A **moeda insulana** era a moeda utilizada nos arquipélagos portugueses dos Azores e de Madeira, a finais do século XIX e a principios do século XX.

## Historia 
O real era a moeda das denominadas *Ilhas Adjacentes* de Portugal, termo que abranguía os arquipélagos de Madeira e dos Azores. Tratábase de billetes e moedas emitidos e distribuídos especificamente para esas illas, cunha recarga con respecto á moeda do Portugal peninsular. No caso de Madeira, o seu real deixou de utilizarse xa a finais do século XIX.

As moedas en reais (*réis*)dos Azores deixaron de emitirse en 1901, en tanto que os billetes se emitiron entre 1895 e 1910. Aínda que o escudo portugués substituíu o real portugués (1.000 reais = 1 escudo) en 1911, os billetes en reais dos Azores continuaron en circulación ata 1931. Naquela data, o real azoriano tiña un desconto no seu valor dun 25 % con respecto á moeda portuguesa. Mais estas propostas deixaron de ter relevancia logo da adhesión de Portugal á Unión Europea e a posterior adopción do euro como moeda oficial.

## Real azoriano 
### Moedas 
[dereita|miniatura|270px|20 reais [Azores, 1865.]]
As primeiras moedas destinadas á circulación no territorio insular dos Azores cuñáronse en 1750. Tratábase de pezas de cobre de 3, 5 e 10 reais (*réis*) que amosaban a inscrición latina PECUNIA INSULANA. Mais a cuñaxe desta serie limitouse aos anos 1750 e 1751.

Xa a finais do século XVIII, en 1790 entrou en circulación unha segunda serie moedas de cobre de 5, 10 e 20 reais, en moedas de prata de 75, 150 e 300 reais. A produción de moedas de prata cesou en 1798.

En 1829, durante a Rexencia de Angra, producíronse emisións de emerxencia na illa Terceira a nome de María II. Tratábase de moedas de 80 reais que se fundiron (non cuñadas) con metal extraído de campás e de armamento. 

A partir de 1843, puxéronse en circulación moedas de cobre máis pequenas de 5, 10 e 20 reais (as de 20 reais cesaron en 1866, en tanto que as de 5 e as de 10 reais continuaron ata 1901).

Xa cara á fin do século XIX, en 1871 e logo en 1887, reestampáronse diversas moedas portuguesas, das colonias e estranxeiras para a súa circulación nos Azores, o que deu lugar a moedas cos valores de 10, 20, 40, 120, 300, 600 e 1.200 reais, en 1871, e de 15, 120, 300, 600 e 1.200 reais, en 1887.

### Billetes 
O Banco de Portugal emitiu por primeira vez papel moeda para circular nos Azores en 1876, co valor de 20.000 reais (*réis*). Esta serie completouse en 1878 e 1885 coa emisión, respectivamente, de billetes de 5.000 reais e de 10.000 reais.

En 1895 as axencias do Banco de Portugal nos Azores (*Agéncias dos Açôres*) emitiron unha serie completa de billetes de 5.000, 10.000, 20.000 e 50.000 reais. 

A estas emisións seguíronas outras do Banco de Portugal co reselo AÇÔRES, entre 1905 e 1910, cos valores nominais de 2.500, 5.000, 10.000, 20.000 e 50.000 reais.

## Real madeirense 
### Moedas 
Para o arquipélago madeirense emitiuse unha única serie de moedas de cobre con valores de 5, 10 e 20 reais (*réis*), datadas entre 1842 e 1852, a nome de María II. Estas moedas amosan nos seus reversos a inscrición PECUNIA MADEIRENSIS.

### Billetes 
O real madeirense viviu dúas series de billetes. A primeira serie componse de billetes de 10.000 e 20.000 reais, datados entre 1875 e 1878. A segunda serie emitiuse entre 1891 e 1892 e componse dos valores de 50, 100, 500, 1.000, 2.500, 5.000, 10.000, 20.000 e 50.000 reais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Azores
* Real portugués

### Bibliografía 
* Cuhaj G., Michael T., Miller H. (2010). *Standard Catalog of World Coins 1701-1800. 5th edition*. Krause Publications. ISBN 1-4402-1364-X
* Cuhaj G.; Michael T.; Miller H. (2011). *Standard Catalog of World Coins 1901-2000. 39 ed*. Krause Publications. ISBN 978-1-4402-1172-8
* Cuhaj, G. S. ed. (2010). *Standard Catalog of World Paper Money: General Issues 1368-1960 (13th ed.)*. Krause Publications. ISBN 978-1-4402-1293-2
* Cuhaj, G. S. ed. (2013). ''*. 12ª ed. Krause Publications. ISBN 978-1-4402-3883-3
* Freitas, B. J. (1887). “Memória histórica sobre a moeda nos Açores”. En *Archivo dos Açores*. Nº 52. Vol. IX. Ponta Delgada.
* Martins de Sousa, R. (2004 -a-). *A Unificação Monetária em Portugal* . Universidade de Lisboa.
* Martins de Sousa, R. (2004 -b-). “O sistema monetário açoriano no século XIX: a moeda insulana”. En *Economia Açoriana e História Económica e Empresarial*. Banco Espírito Santo dos Açores.
* De Oliveira Martins, F. E. (2003). *Pecunia Insulana. Memória Histórica da Moeda Açoriana*. Angra do Heroísmo.
* Ormonde, H. coord. (2011). *Faces da Moeda *. Museu de Angra do Heroismo. ISBN 978-989-95393-8-9
* Silveira e Sousa, P. (2005). "Subsídios para a História da Moeda Insulana e das crises monetárias nos Açores durante a segunda metade do século XIX". En *Atlântida''. Vol. XL. Páxinas 223-236.