open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ducado

Un **ducado** é un país, territorio, feudo ou dominio gobernado por un duque ou duquesa, un rol xerarquicamente segundo ao de rei ou  raíña na tradición da Europa Occidental. Os grandes ducados, como Luxemburgo, eran xeralmente independentes e soberanos, máis comúns no Sacro Imperio Romano Xermánico.

## Historia 
No Imperio Romano tardío, a palabra *ducado* designaba inicialmente unha circunscrición territorial sometida á xurisdición dun duque (*dux*), quen despois pasou a exercer só funcións militares. Coas invasións xermánicas, o termo adoptou novas características: no Reino Visigodo, o ducado coincidía coa extensión das antigas provincias romanas e quedaba baixo autoridade militar dun duque. A monarquía merovinxia consolidou os ducados como centros administrativos con funcións civís e militares, mentres que os longobardos os organizaron como entidades independentes. Os primeiros reis carolinxios trataron de reducir esta autonomía, mais a decadencia do Imperio Carolinxio permitiu que os ducados se consolidasen como unidades territoriais. En Alemaña, algúns destes ducados, como Saxonia, Baviera ou Suabia, chegaron a independizarse da autoridade imperial, para algúns ser elixidos posteriormente como emperadores do Sacro Imperio Romano Xermánico.

## Exemplos 
### Grandes Ducados 
* Gran Ducado de Finlandia
* Gran Ducado de Hesse-Darmstadt
* Gran Ducado de Lituania
* Gran Ducado de Luxemburgo
* Gran Ducado de Toscana

### Ducados en Austria, Alemaña, Italia e os Países Baixos 
* Arquiducado de Austria
* Ducado de Baviera
* Ducado de Brabante
* Ducado de Carintia
* Ducado de Ferrara
* Ducado de Franconia
* Ducado de Gülders
* Ducado de Limburgo
* Ducado de Lorena
* Ducado da Baixa Lorena
* Ducado de Luxemburgo
* Ducado de Mantua
* Ducado de Milán
* Ducado de Módena
* Ducado de Parma
* Ducado de Savoia
* Ducado de Saxonia
* Ducado de Spoleto
* Ducado de Suabia

### Ducados en Inglaterra 
* Ducado de Cornualla

### Ducados en Francia 
* Ducado de Anjou
* Ducado de Aquitania
* Ducado de Berry
* Ducado de Borbón
* Ducado da Bretaña
* Ducado de Borgoña
* Ducado de Normandía
* Ducado de Orleáns

### Ducados en Polonia 
* Gran Ducado de Varsovia

### Ducados en España 
* Ducado de Mandas e Villanueva

### Outros ducados actuais ou históricos 
* Ducado de Limburgo
* Ducado de Gascuña
* Ducado de Atenas

## Notas
Discina striata

***Discina*** é un xénero monotípico de braquiópodos da familia Discinidae, cuxa única especie é ***Discina striata***.

## Notas
Helvellaceae

**Helvellaceae** é unha familia de fungos ascomicetos, cuxos membros máis coñecidos son os do xénero *Helvella*. Orixinalmente foi creada por Elias Magnus Fries en 1823 como *Elvellacei*, e contiña moitos xéneros. Varios deles, como *Gyromitra* e *Discina*, viuse que só tiñan un parentesco distante segundo un estudo de filoxenética molecular do ADN ribosómico feito polo micólogo Kerry O'Donnell en 1997, o que deixou un clado central moito máis pequeno que é o que agora se define como Helvellaceae. Atopouse que este grupo máis estritamente definido está máis estreitamente relacionado coas trufas verdadeiras da familia  Tuberaceae. Aínda que o *Dictionary of the Fungi* (10ª edición, 2008) consideraba que as Helvellaceae contiñan seis xéneros e 63 especies, as análises xenéticas mostraron que *Leucangium*, antes clasificado nesta familia, está máis relacionado coas Morchellaceae.

## Notas
-618

## Acontecementos 
*Silfio descuberto en Cirene segundo Teofrasto.
*Ji Renchen convértese en rei da dinastía Zhou da China.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Historia ano a ano
-619

## Acontecementos 
* Sadiates morre e é sucedido como rei de Lidia polo seu fillo Aliates.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Historia ano a ano
-655

## Acontecementos 
### En Exipto 
* O rei Psamético I marcha cara a Filistea (suroeste do Levante) na procura das forzas asirias mentres consolida a súa autoridade e evita a expansión territorial.

### En Grecia 
* Colonos xonios procedentes de Andros fundaron Estaxira, na península de Calcídica.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Historia ano a ano
-697

## Acontecementos 
* Nacemento do duque Wen de Jin na China.
* Morte do Rei Huan de Zhou na China.
* Manasés convértese en correxente co rei Ezequías de Xudá.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Historia ano a ano
-698

## Acontecementos 
* Morte de Chuzi I, gobernante do estado de Qi.
* Morte do duque Xi de Qi, gobernante do estado de Qi.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
*Historia ano a ano
The Hole (filme de 1962)

***The Hole*** é unha curtametraxe de animación de 15 minutos de duración dirixida por John Hubley e Faith Hubley. Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada en 1963.

## Legado 
En 2013, a curtametraxe foi escollida para a súa preservación no National Film Registry. A Academy Film Archive preservou *The Hole* en 2003.

## Notas
The Critic (filme de 1963)

***The Critic*** é unha curtametraxe animada estadounidense de 1963 dirixida por Ernest Pintoff e narrada por Mel Brooks. A curtametraxe gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada en 1964.

## Notas
The Pink Phink

***The Pink Phink*** é unha curtametraxe estadounidense de animación de 1964 dirixido por Friz Freleng. É a primeira longametraxe animada protagonizada pola Pantera Rosa, baseada no personaxe creado para os créditos de inicio de *The Pink Panther* estreadp ese mesmo ano. Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 37ª edición dos premios.

## Notas
The Dot and the Line

***The Dot and the Line: A Romance in Lower Mathematics*** é unha curtametraxe de animación de 1965 dirixida por Chuck Jones e codirixida por Maurice Noble. Baséase no libro infantil homónimo de 1963 escrito e ilustrado por Norton Juster, quen tamén traballou no guión do filme. Foi narrado por Robert Morley e producido por Metro-Goldwyn-Mayer. Gañou o  na 38ª edición dos premios e competiu pola Palma de Ouro das Curtametraxes no Festival Internacional de Cinema de Cannes de 1966.

## Notas
A Herb Alpert and the Tijuana Brass Double Feature

***A Herb Alpert and the Tijuana Brass Double Feature*** é unha curtametraxe animada estadounidense de 1966. Inclúe dúas cancións de Herb Alpert e Tijuana Brass, do álbum *Going Places*. Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada en 1967. Foi escrita e dirixida por John e Faith Hubley, quen xa gañara con *Moonbird* e *The Hole*. Considérase un exemplo prototípico temperán dun vídeo musical e non foi lanzado para soportes domésticos.

## Conservación 
A Academy Film Archive preservou *A Herb Alpert and the Tijuana Brass Double Feature* en 2003.

## Notas
Alejandro Outeiriño

**Alejandro Outeiriño Rodríguez**, nado en Ourense o 6 de agosto de 1906 e finado na mesma cidade o 25 de abril de 1996,
## Vida persoal 
Casou con Rocío Rodríguez Fernández e foi pai de catro fillos: Maribel, Belén, Ana María e José Luis Outeiriño Rodríguez.
## Notas
Valverde del Camino

**Valverde del Camino** é un concello da provincia de Huelva, en Andalucía, España. En 2024, tiña 12.611 habitantes e está situado entre os vales do Río Tinto e do Odiel, na comarca de Andévalo.

Forma parte da comarca de Andévalo, da que é capital, e está situado a 42 quilómetros de Huelva. O concello está atravesado pola estrada nacional N-435 (Badaxoz-Huelva), as autoestradas rexionais A-493 (Valverde del Camino-La Palma del Condado) e A-496 (Valverde del Camino-Cabezas Rubias), e outra estrada local que se dirixe cara a Niebla.

A altitude oscila entre os 385 metros (Las Cabezuelas) no norte e os 50 metros nas beiras do río Odiel. A vila está situada a 273 metros sobre o nivel do mar.
Black Leopards FC

O **Black Leopards Football Club** é un equipo de fútbol de Suráfrica que xoga na Primeira División de Suráfrica, a segunda liga de fútbol máis importante do país.

= Historia =
Foi fundado no ano 1983, na cidade de Venda, por empresarios da localidade e en 1998 foi adquirido pola familia Thidiela. Dous anos máis tarde acadou o ascenso á Primeira División de Suráfrica, liga da cal nunca foi campión, nin gañou ningún título de relevancia na súa historia.

A nivel internacional participou nun torneo continental, na Copa Confederación da CAF 2012, na que foi eliminado na rolda eliminatoria polo Al-Merreikh do Sudán.
FC Honka

miniatura|270x270px|Tapiolan Urheilupuisto
O **Football Club Honka Espoo**, popularmente chamado **Honka**, é un club de fútbol finlandés, con sede en Tapiola, Espoo. 

Orixinalmente fundado en 1953 como **Tapion Honka,** mudou o seu nome a **FC Honka** en 1975. Xoga os seus partidos de casa no Tapiolan Urheilupuisto e o seu adestrador actual é Mika Lehkosuo. O **FC Honka** é coñecido en Finlandia polo seu gran traballo coa canteira, contando con máis de 1000 mozos xogando nas distintas categorías inferiores. 

Ata o ano 2005 ao **FC Honka** considerábaselle como un eterno aspirante, sempre por baixo do seu potencial, na Segunda División Finlandesa (Ykkönen). 

No ano 2005 o club foi adquirido por Jouko Pakarinen e Jouko Harjunpää, que dicían ter un plan para converter FC Honka en aspirante á liga de Campións da UEFA. Nese primeiro ano, a súa xestión tivo éxito e tras preparar un equipo competitivo, o FC Honka gañou a Segunda División (Ykkönen); acadando ademais as semifinais da Copa Finlandesa onde caeu 1-0 ante o FC Haka. Nesa tempada  ascendeu á primeira división finlandesa (Veikkausliiga) por primeira vez na súa historia.   

A comezos do século XXI  **FC Honka** case quebra, pero finalmente salvouse.
Manuel Cid López

**Manuel Cid López**, nado en Ourense o 24 de xaneiro de 1905 e finado en Pontevedra o 29 de xuño de 1991, foi un avogado galego.

## Traxectoria 
Fillo de Manuel Cid Rodríguez, xoieiro, e Adela López. Era irmán de María Cid López, inspectora de primeira ensinanza, e Cándido Cid López, avogado. Estaba emparentado con Cándido Cid Rodríguez, procurador eclesiástico, anotador e recopilador das notas de Arteaga sobre a catedral de Ourense, e correspondiente da Real Academia de Belas Artes de San Fernando.

En 1926 converteuse en avogado do Estado, e foi destinado o mesmo ano ás delegacións de facenda de Pontevedra e Ourense, respectivamente; en 1929, a Santiago de Compostela, e en 1933, á asesoría xurídica da reforma agraria en Madrid. En 1929 foi nomeado presidente dos comités paritarios de Ourense de comercio en xeral, comercio da alimentación e despachos, oficinas e banca. En xaneiro de 1936 foi nomeado asesor xurídico do Banco Exterior de España. En 1942 era secretario xeral do consello de administración da Fábrica Nacional de Moeda e Timbre.

De conviccións republicanas e ideas liberais e/ou socialistas, en 1932 publicou a novela *La Segunda República*, prologada por Basilio Álvarez, na que narra as vivencias de Armando Ferráiz, trasunto do propio autor, desde a ditadura de Primo de Rivera ata a chegada da Segunda República. A obra recibiu críticas favorables, aínda que lle custou unha agresión física por parte do deputado a Cortes e alcalde de Pontevedra Bibiano Fernández Osorio-Tafall e, ademais, foi duramente atacada desde as páxinas do diario *Galicia*.

Ao longo da súa carreira pronunciou conferencias na Real Academia de Xurisprudencia sobre temas tales como as entidades paraestatais ou a muller ante a reforma do dereito. Finou en Pontevedra o 29 de xuño de 1991.

## Recoñecementos 
En 1975 recibiu a Gran Cruz da Orde do Mérito Civil.
## Vida persoal 
Casou con Isabel Martínez Pazos en Marín en 1933 e tiveron seis fillos: Manuel, Pilar, José Luis, Isabel, Jesús e Teresa Cid Martínez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
HFX Wanderers Football Club

O **HFX Wanderers Football Club** é un equipo de fútbol de Canadá con sede en Halifax, Nova Escocia. Foi fundado no ano 2018 e xoga os seus partidos locais no Wanderers Grounds. Compite na Canadian Premier League desde o ano 2019.

## Historia 
En decembro do ano 2016, Derek Martin mantivo conversacións cos directivos da futura Canadian Premier League para valorar a posibilidade de contar cun equipo en Halifax. En marzo de 2017, propuxo a idea dun novo estadio ás autoridades municipais da cidade, contando coa aprobación da construción tres meses despois. 

O 5 de maio de 2018, a Asociación Canadense de Fútbol aceptou a creación do HFX Wanderers FC como equipo profesional. Máis tarde, o 25 de maio de 2018, aprobouse o ingreso do club á Canadian Premier League, como un membro máis do novo torneo.

## Uniforme 
* **Uniforme titular**: Camiseta azul mariño, pantalón azul mariño e medias azuis mariño.
* **Uniforme alternativo**: Camiseta celeste, pantalón branco e medias celestes.

## Estadio 
[dereita|miniatura|200x200px|[Wanderers Grounds.]]
O equipo xoga os seus partidos locais no Wanderers Grounds, que conta cunha capacidade para 7.500 espectadores. Este estadio tamén se usa para encontros de béisbol, rugby e críquet, entre outros.

## Referencias 
## Enlaces externos 
* Sitio web oficial
Pseudorhizina

***Pseudorhizina*** é un xénero de fungos ascomicetos relacionados coas "falsas pantorras" do xénero *Gyromitra*. A especie tipo é *Pseudorhizina korshinskii*. O xénero foi creado en 1913. *P.&nbsp;californica* é un exemplo ben coñecido do oeste de América do Norte.

## Notas
Hydnotrya

***Hydnotrya*** é un xénero de fungos ascomicetos relacionados coas "falsas pantorras" do xénero *Gyromitra*. Existen unhas 15 especies neste xénero. Un estudo de filoxenética molecular recuperou para a lista unha especie que fora descrita pero descoidada durante 50 anos, *Hydnotrya bailii*.

## Especies 
**Hydnotrya bailii*
**Hydnotrya cerebriformis*
**Hydnotrya confusa*
**Hydnotrya cubispora*
**Hydnotrya inordinata*
**Hydnotrya michaelis*
**Hydnotrya soehneri*
**Hydnotrya subnix*
**Hydnotrya tulasnei*
**Hydnotrya variiformis*

## Notas 
### Ligazóns externas 
*
Xosé Prada Martínez

**Xosé Prada Martínez**, nado no Carballiño en 1943, é un xurista e escritor galego.

## Traxectoria
De profesión procurador, foi decano dos Procuradores de Tribunais de Galicia.

Na súa mocidade foi directivo do xuvenil Club Veracruz, que editaba a revista alternativa *A Verdá*, que desapareceu por mor do Tribunal de Orde Pública. En 1969 foi un dos socios-fundadores do Cine Club Carballiño, entidade promotora das Xornadas de Cine e Video en Galicia, Xociviga, desde 1984, das que dirixiu algunha edición na década de 1990, e colaborou con textos nos boletíns da entidade.

Como narrador participou co texto “O meu abó” no libro colectivo *Poemas e contos da Festa da Mimosa* (Casino do Carballiño, 1972), prologado por Ramón Otero Pedrayo. En 1993 e 1994 coordinou o certame literario A Mostra da Palabra, e en 1994 o seu texto “Un conto triste”, foi premiado no 11º Concurso de cuentos galaico-leonés, e publicado nun volume colectivo pola Casa de Galicia, en León. Foi correspondente de *La Región* no Carballiño entre finais da década de 1960 e comezos da de 1970, e na década de 1990 foi colaborador habitual de *La Voz de Galicia* na edición en Ourense, en particular coa sección semanal “Profundando”.

En 1985 foi un dos fundadores do grupo de teatro afeccionado Tiruleque, no cal é director e actor. Comezou a escribir comedias e pequenas pezas para sustentar o repertorio do grupo con obras en galego. Desde 2007 dirixe a Mostra de Teatro Amador Terras do Orcellón, celebrada no Carballiño cada outono. En 2015 acadou a obra *Club PK2 (Comedia de crimes e sexo)* acadou o recoñecemento á mellor obra na Segunda Edición dos Premios Ramón Puga, convocados por Radio Orense-Cadena Ser. Coa peza *Morreu a tía María* acadou en 2019 o I Premio Platta de Teatro Breve, dentro das actividades da Plataforma Transfronteiriza de Teatro Amador en colaboración coa revista galega de teatro *Erregueté*. A peza publicouse en galego, castelán e portugués.. Tamén en 2019 publicou *As comedias de Tiruleque*, unha escolla de catro comedias da súa autoría.
No eido do deporte, foi campión de España de pistola de aire comprimido en 1999, 2000 e 2001.

## Obra
*“O meu abó”, no volume colectivo *Poemas e contos da Festa da Mimosa* (Casino do Carballiño, 1972)
*"Un conto triste", premiado no 11º Concurso de cuentos galaico-leonés (Casa de Galicia de León, 1994)
**As comedias de Tiruleque* (Deputación de Ourense, 2019; teatro)
**Morreu a tía María* (Cadernos Platta nº 2, 2019; teatro)

## Recoñecementos
*Premio Platta 2019 de Teatro Breve por *Morreu a tía María*
*Premio Arenteira 2020, na modalidade Cultura

## Notas
Club Velocipedista da Coruña

O **Club Velocipedista** foi un club ciclista que existiu na Coruña entre 1896 e 1898, sendo un dos primeiros clubs deportivos da cidade.

## Historia 
O Club Velocipedista foi fundado en 1896 na Coruña, sendo o seu presidente César Suárez de Centi. Con sede primeiramente na praza de touros da cidade, organizou dende o seu nacemento diversas probas e competicións ciclistas, así como excursións a outras vilas e cidades. En 1897 organizaron tamén asaltos de esgrima e varias regatas nas que participaron embarcacións da Armada e doutros clubs como o Círculo de Artesáns. Ademais participaron na inauguración do velódromo do Corralón da Gaiteira e organizaron festivais benéficos a favor da Cruz Vermella.
[miniatura|[Juan Long, Waldo Gil, Eduardo Minchin e José Ramón Curbera na saída dunha carreira organizada polo Club Velocipedista en 1897.]]
Entre os seus membros encontrábanse deportistas como Juan Long ou o portugués Eduardo Minchin, alcumado "Pernas de Ferro". A finais de 1897 foi elixido presidente Guillermo Mitchel e trala súa renuncia ocupou o cargo Antonio López Pérez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Círculo de Artesáns
* Sporting Club Casino
Verpa conica

***Verpa conica*** é unha especie de fungo da familia Morchellaceae. Ás veces pode confundirse coas *Morchella*. Caracterízase por ter un píleo que lembra un dedal ou alferga que está unido libremente ao estipe.

## Taxonomía 
A especie foi descrita inicialmente co nome *Phallus conicus* por Otto Friedrich Müller en 1775. Autores posteriores trasladaron o taxon a outros xéneros: Persoon situouna en *Leotia* en 1801, Samuel Frederick Gray transferiuna a *Relhanum* en 1821, e Otto Kuntze colocouna en *Monka* en 1898. A especie foi transferida a *Verpa* por Olof Swartz en 1814. só está unido á parte superior do estipe, porque a marxe do píleo está libre e colga como unha saia. A parte inferior do píleo é de cor parda a marrón escura. O estipe, que mide de 2 a 12 cm de altura por 1 a 3 cm de groso, é abrancazado e igual de groso ou lixeiramente mais groso que a base; *Morchella semilibera*,

### Como antioxidante 
Hai probas de que *V.&nbsp;conica* pode conter compostos que funcionan como antioxidantes. Aínda que non necesariamente se recomenda o seu consumo, é posible usar un extracto de *V.&nbsp;conica* como suplemento antioxidante. Un estudo feito sobre a actividade antioxidante de varias especies de cogomelos indicou que esta especie de *Verpa* é especialmente boa no seu poder redutor. Tamén ten boas capacidades de ligar o ferro, o cal pode estar relacionado coa protección contra a peroxidación.

## Notas
X-Men '97

'''''X-Men '97'''* é unha serie animada estadounidense creada por Beau DeMayo para o servizo de Disney+, baseada nos superheroes de Marvel Comics. É un *revival* de *A patrulla X* (1992–1997) producido por Marvel Studios Animation, e continúa a historia dos X-Men dende a anterior serie. DeMayo foi o guionista xefe das primeiras dúas tempadas, e Matthew Chauncey fíxose cargo da terceira, con Jake Castorena como director supervisor.

*X-Men '97* estreouse o 20 de marzo de 2024, cos seus dous primeiros episodios. O resto da primeira tempada, de dez episodios, estreouse semanalmente ata o 15 de maio. Recibiu eloxios da crítica e varios premios. A estrea da segunda tempada está prevista para 2026. Unha terceira está en desenvolvemento.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *A patrulla X''
Ilves (special hockey)

O **Ilves Special Hockey** é un equipo de special hockey da cidade de Tampere, Finlandia. O equipo foi fundado en xaneiro de 2023 e é parte do club polideportivo do mesmo nome.

## Historia 
O impulsor desta actividade foi Tommi Lundgren, quen traballaba con nenos, nenas, mozos e mozas con diversidade funcional intelectual, e que anos antes xa organizara unha activiadade similar cos Ässät de Pori. Pola súa banda, a directora do equipo, Tanja Lundgren, traballaba como profesional de benestar infantil, ademais de ser directora do Centro de Apoio Familiar de Kissanmaa.

O equipo fundouse en xanero de 2023 e o día 2 de febreiro realizou os seus primeiros adestramentos. A pesar de presentarse a actividade como unha proba, en outono de 2023 conseguiu consolidarse con máis de vinte participantes de entre 5 e 25&nbsp;anos dirixidos por Tommi Lundgren na pista de Sentteri, no barrio de Kaukajärvi.

O equipo organiza partidos e torneos contra outros equipos do país, como Ässät, TPS, Lukko ou Kärpät.

## Participantes 
O equipo realiza actividades con nenos, nenas, mozos e mozas de entre 5 e 25&nbsp;anos con diversidade funcional intelectual, TDA-H, síndrome de Asperger, discapacidade auditiva, con necesidades de apoio psicosocial ou motor, ou con órtese de pé, entre outras.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web do hóckey sobre xeo no Ilves
Verpa bohemica

***Verpa bohemica*** é unha especie de fungo da familia Morchellaceae. Os micólogos europeos usan a miúdo o sinónimo ***Ptychoverpa bohemica*** para esta especie.

Este cogomelo ten un píleo con forma de dedal amarelo claro ou marrón, de 2 a 4 cm de diámetro por 2 a 5 cm de longo, que ten unha superficie engurrada e con circunvolucións parecidas ás do cerebro. Unha característica distintiva das especies das verdadeiras pantorras (xénero *Morchella*) é que o píleo colga libre desde a parte superior do estipe ou pé, e é de cor máis clara, crebadizo e de ata 12 cm de longo por 1 a 2,5 cm de grosor. Microscopicamente, este cogomelo distínguese polas súas grandes esporas, normalmente de 60–80 por 15–18&nbsp;μm, e pola presenza de só dúas esporas no asco.

*Verpa bohemica* atópase no norte de América do Norte, Europa e Asia. Frutifica a inicios da primavera, crecendo no chan de bosques despois da fusión da neve, antes da aparición das verdadeiras pantorras. Aínda que son amplamente considerados como comestibles, en caso de que sexan preparados incorrectamente, o consumo destes cogomelos pode causar envelenamentos en individuos susceptibles; os síntomas inclúen trastornos gastrointestinais e falta de coordinación muscular.

## Taxonomía 
A especie foi descrita por primeira vez na literatura científica polo médico e micólogo checo Julius Vincenz von Krombholz en 1828, co nome *Morchella bohemica*. e foi denominada por outro sinónimo, *Morchella bispora*.

### Etimoloxía 
O epíteto específico *bohemica* fai referencia a Bohemia (agora parte da República Checa), Estas teñen caracteristicamente un píleo en panal de abellas unido ao pé na metade da súa lonxitude, e con cristas que son máis escuras que os buracos. En sección transversal, o pé de *M.&nbsp;semilibera* está oco, mentres que o de *V.&nbsp;bohemica* adoita conter fíos algodonosos; Informouse que o sobreconsumo deste fungo pode inducir o coma.

Segundo un informe, a comestibilidade de *Verpa* é similar á de *Morchella*. Debería sempre cocerse debidamente e, se vai comerse por primeira vez, deberían ser só pequenas porcións para comprobar a tolerancia da persoa. Algúns dos partidarios só comen o chapeu do fungo e desbotan o pé. As opinións sobre o sabor do cogomelo varían, e van desde un sabor "forte pero non á par do das verdadeiras pantorras", a "pracenteiro", e a "non distintivo".

## Notas 
### Ligazóns externa 
*Morels & False Morels of the Pacific Northwest
*Vídeo de YouTube sobre *Verpa bohemica*
José Loaiza García

**José Loaiza García**, nado en San Fernando (provincia de Cádiz) o 4 de abril de 1958, é un avogado e político español, alcalde de San Fernando de 2011 a 2015 e presidente do Partido Popular de Cádiz.
## Traxectoria
De 2001 a 2011 foi membro do Consello de Administración de Unicaja. A súa carreira política abarcou dúas fases, a primeira na cidade de Cádiz, onde exerceu como tenente de alcalde e concelleiro de urbanismo. Tamén ocupou cargos fóra da política municipal. En 2008, foi elixido para o Parlamento de Andalucía, cargo que deixou en 2011 tras tomar posesión como alcalde de San Fernando e ser elixido presidente da Deputación Provincial de Cádiz ata 2015. Desde 2022, é director do Instituto Andaluz de Administración Pública.

## Notas
The Box (filme de 1967)

***The Box*** é unha curtametraxe independente animada estadounidense de 1967 dirixida por Fred Wolf. Conta a historia dun vello cunha caixa misteriosa. O filme é un debuxo animado sen diálogos cunha banda sonora minimalista da batería de jazz Shelly Manne.

Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 40ª edición dos premios.

## Notas
Winnie the Pooh and the Blustery Day

***Winnie the Pooh and the Blustery Day*** é unha curtametraxe animada de 1968 dirixida por Wolfgang Reitherman. Baséase nos libros *Winnie-the-Pooh* e *The House at Pooh Corner* de A. A. Milne. Foi producido por Walt Disney Productions, e estreouse a través de Buena Vista Distribution Company o 20 de decembro de 1968 xunto co filme *The Horse in the Gray Flannel Suit*.

A música foi escrita por Richard M. Sherman e Robert B. Sherman. É recoñecida como a derradeira curtametraxe animada de Disney producida por Walt Disney, quen morreu de cancro de pulmón o 15 de decembro de 1966, dous anos antes do seu lanzamento.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
It's Tough to Be a Bird

'''''It's Tough to Be a Bird'''* é unha curtametraxe animada de Disney de 1969 dirixida por Ward Kimball e producida por Walt Disney Productions. Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 42ª edición dos premios en 1970 e foi nomeada ao BAFTA en 1971. Esta foi a última curtametraxe de animación producida por Disney en gañar un premio Óscar ata *Paperman'' (2012) e, polo tanto, a última curtametraxe de debuxos animados lanzada por Disney na idade de ouro da animación estadounidense.

## Notas
Is It Always Right to Be Right?

***Is It Always Right to Be Right?*** é unha curtametraxe animada de 1970 dirixida por Lee Mishkin, producida por Stephen Bosustow Productions e narrada por Orson Welles.

Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada en 1970, sendo a última en facelo co seu nome anterior "Short Subjects (Cartoons)".

## Notas
The Crunch Bird

***The Crunch Bird*** é unha curtametraxe animada estadounidense de Joe Petrovich, Len Maxwell e Ted Petok. Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada en 1971.

Joe Petrovich animou os debuxos animados. Len Maxwell puxo as voces para o marido, a muller e o dono da tenda de animais. Seguiulle a secuela "Crunch Bird II" en 1975. Baséase nunha vella brincadeira chamada "crunchy bird" que conclúe dun xeito similar. A película suavizou o destino da vítima cambiando "crunchy bird, my eye" por "crunch bird, my ass", malia que a linguaxe en si é máis vulgar.

## Notas
A Christmas Carol (filme de 1971)

***A Christmas Carol*** é un filme británico-estadounidense de 1971 dirixido por Richard Williams. Baséase na novela novela homónima de 1843 de Charles Dickens. Emitiuse na televisión estadounidense pola ABC o 21 de decembro de 1971 e estreouse nos cinemas pouco despois. En 1972, gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada. No filme, salientan os personaxes de Alastair Sim e Michael Hordern que volven interpretar os seus respectivos papeis como Ebenezer Scrooge e a pantasma de Marley.

## Notas
Frank Film

***Frank Film*** é unha curtametraxe animada estadounidense de 1973 dirixido por Frank Mouris. Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada e foi preservado polo National Film Registry en 1996.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Olivier Cotte (2007) *Secrets of Oscar-winning animation: Behind the scenes of 13 classic short animations.* (Making of ***Frank Film***) Focal Press.
La Yunta

**La Yunta** é unha localidade e un concello da provincia de Guadalaxara, na comunidade autónoma de Castela-A Mancha. O termo municipal, que pertence ao partido xudicial de Molina de Aragón e da comarca de Molina-Alto Tajo, ten unha poboación de 91 habitantes, segundo o INE de 2024.

## Notas
## Véxase tamén
Closed Mondays

***Closed Mondays*** é unha curtametraxe animada estadounidense de 1974 creada por Bob Gardiner e filmada por Will Vinton en 1974. Foi producida por Lighthouse Productions, estreada por Pyramid Films nos Estados Unidos, e gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada en 1975.

## Notas
Great (filme de 1975)

***Great*** é unha curtametraxe animada británica de 1975 dirixida por Bob Godfrey. Conta unha versión humorística da vida de Isambard Kingdom Brunel. Foi producida por Grantstern Films e distribuída por British Lion.

*Great* gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 48ª edición dos premios en marzo de 1976, converténdose no primeiro filme británico animado en conseguilo. *Great* tamén gañou o BAFTA ao mellor filme animado ese ano.

## Notas
Leisure (filme)

***Leisure*** é unha curtametraxe animada australiana de 1976 dirixida Bruce Petty. Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 49ª edición dos premios.

É unha das poucas películas de animación australianas en gañar tal honra (*Harvie Krumpet* de 2003 e *The Lost Thing* de 2010).

## Notas
Le Château de sable

***Le Château de sable*** é unha curtametraxe de animación canadense de 1977 creada por Co Hoedeman para a National Film Board of Canada. Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 50ª edición dos premios.

## Sinopse 
A trama do filme segue a un humanoide de area que crea criaturas vivas a partir de area nun deserto. Entón inicia un plan, crear un castelo de area para vivir nel. Cando completa o castelo o vento comeza a soprar e cobre o castelo. Os personaxes de area retíranse ao castelo por seguridade. O resto queda aberto á interpretación; os espectadores poden asumir que os personaxes son subsumidos ou que finalmente rexorden e comezan de novo nun ciclo sen fin.

## Notas
Special Delivery (filme de 1978)

***Special Delivery*** é unha curtametraxe animada canadense de 1978 dirixido por Eunice Macaulay e John Weldon. Foi creado para a National Film Board of Canada e gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada, así como o premio principal no Animafest Zagreb. Estreouse con versións en lingua inglesa e francesa.

## Produción
O filme tivo un orzamento de 35.065 dólares.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Every Child (filme)

***Every Child*** é unha curtametraxe animada canadense de 1979 dirixida por Eugene Fedorenko. Foi creada pola National Film Board of Canada en asociación con UNICEF.

É un filme sen diálogo, que conta con sons de Les Mîmes Électriques (The Electric Mimes). Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 52ª edición dos premios.

## Sinopse 
Esta curtametraxe de animación conta a historia dunha nena rexeitada de todos os fogares e logo atopada por dous vagabundos que lle dan amor e tenrura.

## Personaxes 
* Bernard Carez
* Sophie Cowling como a nena
* Raymond Pollender

## Notas
Crac

***Crac*** é unha curtametraxe animada canadense de 1981 producida, escrita e dirixida por Frédéric Back. Distribuíuse nos Estados Unidos a través de The Video Project.

Gañou o Óscar á mellor curtametraxe animada na 54ª edición dos premios.

## Sinopse 
A historia segue as experiencias dunha cadeira de balancín, dende a súa creación a partir dunha árbore ata a súa época como membro dunha familia de agricultores canadenses.

## Notas
Siekiera

**Siekiera** (en ) foi un grupo de *post-punk* polaco. Co seu estilo rápido e agresivo, e cunhas letras inzadas de obscenidades, atinxiron moita sona no festival Jarocin de 1984. Tras varios cambios nos seus membros, pasaron ao xénero *new wave*. Disolvéronse en 1988.

## Traxectoria 
Siekiera formouse en 1983 en Puławy, co nome de Trafo. Os membros orixinais do grupo eran o guitarrista Tomasz Adamski (autor da música e das letras), o cantante Tomasz Budzyński, o baixista Jerzy Janaczek e mais o batería Irek Czerniak, coñecido como Borys. Nos seus comezos, versionaban cancións de bandas inglesas como U.K. Subs ou The Exploited. No outono de 1983, cambiaron oficialmente o seu nome a Siekiera (unha palabra polaca que significa "macheta"). O baixista Dariusz Malinowski (ou Malina) e o batería Krzysztof Grela (ou Koben) uníronse á formación en substitución de Janaczek e Borys, respectivamente.

En 1984, realizaron o seu primeiro concerto oficial no club Remont de Varsovia. Tamén tocaron no festival Jarocin, onde recibiron o aplauso do público. En outubro dese mesmo ano, tras unha actuación con TZN Xenna e Youth Brigade, Budzyński abandonou o grupo por unha disputa con Adamski sobre o control creativo das letras. Budzyński creou a súa propia banda, Armia, con Robert Brylewski.

Adamski reformou o grupo con dous novos membros, Zbigniew Musinski (batería) e Pawel Mlynarczyk (teclado); Malinowski pasou a ser o novo cantante. En febreiro de 1985, gravaron oito cancións, algunhas das cales soaron na radio. Nese ano, volveron tocar no festival Jarocin, mais os fans máis ortodoxos do punk non apreciaron o seu novo estilo *new wave*.

En 1986, saíu o seu único LP, *Nowa Aleksandria*. Ao ano seguinte, incorporaron un novo guitarrista, Wieslaw Borysewicz, namentres Adamski pasou a cantar. Realizaron unha pequena xira por Polonia con Variete, outro grupo de *new wave*. Finalmente, separáronse en 1988.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Pastrana

**Pastrana** é unha localidade e un concello da provincia de Guadalaxara, na comunidade autónoma de Castela-A Mancha. O termo municipal, que pertence ao partido xudicial de Guadalaxara e da comarca de La Alcarria, ten unha poboación de 891 habitantes, segundo o INE de 2024.

## Notas
## Véxase tamén
Na mente do asasino

***Na mente do asasino*** foi un programa de televisión semanal producido por Voz Audiovisual e emitido pola Televisión de Galicia entre 2020 e 2021, presentado por Pablo Carballo.

## Características
O programa ten dúas partes: primeiro emítese un documental con imaxes de arquivo e entrevistas sobre un crime cometido en Galicia, e despois ofrécese un debate no que participan persoas expertas de ámbitos como o xudicial, psiquiátrico, sociolóxico ou forense.

## Capítulos
*"A casa dos Mouriño" (29 de setembro de 2020). O 29 de outubro de 2010 ardeu unha casa no Outeiro (Barcia, Lalín). A nai da familia matou a filla dun golpe cunha maza na cabeza, e o matrimonio provocou o incendio que acabou coa vida dun home maior. No debate participaron o criminólogo Luis Alamancos, o policía Luis García Mañá, a médica forense Berta Rodríguez e o catedrático de psicoloxía criminal Jorge Sobral.
*"O caso de Ana Enjamio" (6 de outubro de 2020) O 17 de decembro de 2016 Ana María Enjamio Carrillo, de 25 anos, foi acoitelada en Vigo pola súa exparella
*"O crime do holandés" (13 de outubro de 2020). Emitiuse tamén o documental *Santoalla*.
*"Matar para ser nai" (20 de outubro de 2020)
*"O crime do Chucán" (27 de outubro de 2020). O 16 de setembro de 2007 a madrileña Pilar Palacios Caballero, de 36 anos, foi asasinada en Arxemil (San Martiño de Anllo, Sober) por José Carnero Fernández dun golpe na cabeza.
*"O Chicle" (3 de novembro de 2020). O 22 de agosto de 2016 Diana Quer, de 18 anos, foi secuestrada, agredida sexualmente e asasinada por José Enrique Abuín Gey
*"O veleno en Maceda" (10 de novembro de 2020)
*"O parricida de Oza" (17 de novembro de 2020)
*"Un sicario en Verín" (1 de decembro de 2020)
*"Un tiro en San Xoán" (8 de decembro de 2020)
*"Axuste de contas en Xermade" (15 de decembro de 2020)
*"Matei dúas mulleres" (12 de xaneiro de 2021)
*"O asalto ao Banco de España" (19 de xaneiro de 2021)
*"Bebedores de sangue" (26 de xaneiro de 2021). En setembro de 1925 en Brántega (Agolada) Álvaro Sarandeses, un neno de dezanove meses, foi asasinado para que un mozo enfermo de tuberculose puidese beber o seu sangue. No debate participaron a historiadora Natalia Monje, o fiscal Antonio Roma Valdés, a doutora Ángela Torre Iglesias e o médico forense Fernando Serrulla. Comentouse tamén o caso de Manuel Blanco Romasanta.
*"Xustiza para Déborah" (2 de febreiro de 2021). O 30 de abril de 2002 Déborah Fernández-Cervera Neira, de 22 anos, desapareceu na praia de Samil (Vigo), e o seu cadáver apareceu semanas despois

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*
A légy

***A légy*** é unha curtametraxe animada húngara de 1980 dirixida por Ferenc Rófusz. É o primeiro filme húngaro en gañar un Óscar.

## Notas
Diáspora do amor balea

***Diáspora do amor balea*** é unha obra de poesía en lingua galega que contén unha confrontación poética en formato epistolar entre as súas autoras, Andrea Nunes Brións e María Rosendo Priego, publicada por editorial Caldeirón en 2018 e cunha 2ª edición en 2020, corrixida e aumentada, que incluía unha ligazón a Internet con acceso a algúns poemas en formato son.
## Sinopse 
O poemario presenta unha serie de cartas de amor en forma de poemas entre dúas amantes que se evocan, conformando un relato da ausencia, dada pola emigración, e da memoria da persoa amada, e da ansia por reencontrarse con ela.. Xurdiu nun intercambio de notas de son entre as autoras, María, afincada no interior da provincia de Lugo naquel entón, e Andrea, que residía naquel momento na China, con intención de facer un poemario erótico que, non obstante, foi atravesado polo amor.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Videopoema de ***Diáspora do Amor Balea*** (en Youtube)
Escravitude en Cuba

miniatura|Unha escrava afro-cubana no século XIX.
A **escravitude en Cuba** formou parte do comercio atlántico de escravos que promoveron principalmente donos españois de plantacións interesados no comercio de azucre. Foi practicada na illa de Cuba dende o século XVI até ser abolido por decreto real o 7 outubro de 1886 e estableceuse que entre 1821 e 1866 foron desembarcados máis de 500&nbsp;000 africanos escravizados.

## Historia 
O primeiro sistema de escravitude organizado en Cuba foi introducido polo Imperio Español, que atacou e escravizou os pobos indíxenas taíno e guanahatabei de xeito masivo. A poboación orixinal de Cuba foi decimada após a chegada dos españois, debido tanto á falta de inmunidade a doenzas europeas (varíola), como ás condicións asociadas ao traballo forzado que foi utilizado polo colonialismo español durante o século XVI.&nbsp;Os taínos restantes mesturáronse con europeos ou escravos africanos e non restou ningún taíno de sangue puro após o século XVII, aínda que moitos cubanos hoxe teñen ADN taíno e son descendentes daqueles taínos mesturados.

Tras a aniquilación nativa da illa, os españois procuraron novos escravos para soster a produción de cana de azucre. Trouxeron a Cuba máis dun millón de persoas africanas escravizadas. A poboación escrava africana superou en número á dos cubanos europeos, e unha gran proporción de cubanos hoxe descende destes pobos escravizados.

Cuba converteuse nun dos maiores produtores de cana de azucre do mundo após a Revolución Haitiana e continou a importar africanos escravizados moito tempo despois de que a súa práctica fose formalmente prohibida a partir do primeiro  tratado  de  abolición  hispano-británico de 1817 e, especialmente, a partir do segundo en 1835. Malia todo, a partir do primeiro tratado a escravitude ilegal aumentou e Cuba seguiu a participar no comercio transatlántico de escravos até 1867 empregando diversas mañas como levar varias bandeiras para evitar as inspeccións ou non levar a cabo o desguazamento dos barcos apresados senón proceder á súa venda para seguir co comercio con outro nome.

Mais, pouco despois, o goberno liberal de Prim, en 1870, estableceu a "liberdade de ventres" pola que os fillos de escravos nacían como ceibes. Porén, a escravitude na illa non foi abolida por España até 1886, o que para algúns significou que foi o derradeiro país en abolila. foron importados a Cuba para substituír a man de obra africana. O período de maior presenza desta inmigración chinesa foi a partir do real decreto de 1854, aínda que xa comezara con anterioridade.

Durante o século XIX, a escravitude cubana foi revitalizada por expatriados franceses, españois e estadounidenses, moitos dos cales se mudaron a Cuba debido á importancia crecente da economía de plantación da illa ou a abolición gradual da escravitude noutros lugares.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Nowa Aleksandria

***Nowa Aleksandria*** é o único LP do grupo polaco de *post-punk* e *new wave* Siekiera. Foi publicado en 1986 pola discográfica Tonpress. O disco supón un afastamento do estilo *punk rock* dos inicios da banda, que se achega a xéneros como o *coldwave* ou o *darkwave*. Malia que a recepción inicial foi negativa entre os fans do *punk* en Polonia, *Nowa Aleksandria* considérase na actualidade unha obra de culto, especialmente tras o posterior éxito do *new wave* e o *coldwave* no país.

## Lista de cancións 
Todas as cancións foron escritas e compostas por Tomasz Adamski.

## Membros 
### Siekiera 
* Tomasz Adamski – voz, guitarra
* Dariusz Malinowski – voz, baixo
* Paweł Młynarczyk – teclado
* Zbigniew Musiński – batería

### Produción 
* Alek Januszewski – deseño gráfico
* Włodzimierz Kowalczyk – enxeñaría de son
* Tadeusz Czechak – asistente de enxeñaría

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Juanjo Carracedo

**Juan José Carracedo Doval**, coñecido como **Juanjo Carracedo**, nado en Madrid en 1975, é un profesor e escritor galego.

## Traxectoria 
Nado en Madrid de pais galegos, criouse entre Zas e A Veiga. Licenciado en Filoloxía Clásica e Hebrea na Universidade Complutense de Madrid e doutor en lingüística indoeuropea coa tese *Los paradigmas de imperativo de las lenguas indoeuropeas antiguas* (2017). É profesor de secundaria de Latín e Grego. Formado na Aula de Poesía José María Valverde, é poeta en castelán e galego.

## Obras 
### En castelán 
* *Del cielo bajan*. Editorial Celesta, 2001.

### En galego 
* *Horas molladas*. Medulia Editorial, 2024.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en Medulia Editorial

* Antonio Cillóniz y Juanjo Carracedo con Chús Arellano
Bañares

**Bañares** é unha localidade e un concello da comunidade autónoma da Rioxa. O termo municipal, que pertence ao partido xudicial de Haro e da comarca de Santo Domingo de la Calzada, ten unha poboación de 199 habitantes, segundo o INE de 2024.

## Notas
## Véxase tamén
Vladimir Vasiutin

**Vladimir Vasiutin** (en ruso: Влaдимиp Bлaдимиpoвич Васютин), nado en Khárkiv (óblast de Khárkiv), na actual Ucraína e entón pertencente á Unión Soviética, o 8 de marzo de 1952 e finado o 19 de xullo de 2002, foi un cosmonauta soviético que formou parte da misión Soiuz T-14.

## Traxectoria 
Vasiutin graduouse na Escola Superior de Pilotos Militares de Chuguyev en 1973. En 1987 graduouse na Academia Gagarin da Forza Aérea en Monino e da Academia de Persoal Xeral en 1994. Tras ser seleccionado como candidato a astronauta, fixo o seu adestramento entre o 23 de agosto de 1976 e o 39 de xaneiro de 1979. Participou na misión Soiuz T-14 á estación espacial Saliut 7, pasando un total de 64,91 días no espazo. Retirouse do corpo de cosmonautas o 25 de febreiro de 1986 por razóns médicas. Finou o 19 de xullo de 2002.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz T-14
António Roquete

**António Fernandes Roquete**, nado en Salvaterra de Magos o 8 de agosto de 1906 e finado en Lisboa o 18 de decembro de 1995, foi un policía e futbolista portugués, que xogaba como gardameta.

## Traxectoria 
Por problemas económicos de seus pais, ingresou na Casa Pia de Lisboa, onde coñeceu a Cândido de Oliveira, dez anos maior que el. Practicou varios deportes como natación ou béisbol, ata que se acabou centrando no fútbol. Xogou como porteiro durante unha década no Casa Pia Atlético Clube, destacando como o mellor gardameta do país na súa época.

Foi 16 veces internacional coa selección portuguesa, coa que debutou en 1926. Participou nos Xogos Olímpicos de 1928, ás ordes do propio Cândido de Oliveira, sendo titular nos dous partidos que xogou Portugal, contra Chile e Exipto. Casou con Ana Maria Bacelar, de Valença do Minho, en 1934, e comezou a vivir na Quinta da Laje, propiedade da súa muller.

Vencellado á extrema dereita, foi policía dende 1931 e dous anos despois ingresou na Policía Estatal de Vixilancia e Defensa, posteriormente PIDE. Tralo ascenso ao poder de Salazar foi enviado á fronteira portuguesa con Galicia e foi nomeado xefe do posto en Valença. Axente estrito e violento, contribuíu en gran medida a capturar fuxitivos que tentaban atravesar a nado o río Miño e a deter a moitos portugueses por motivos políticos, ademais de sometelos a torturas. Alcanzou o rango de subinspector e chegou a delatar ao seu propio mentor, Cândido de Oliveira, opositor á ditadura salazarista, o que levou á detención deste o 1 de marzo de 1942 e ao seu posterior internamento nun campo de concentración. Esta traizón converteu a Roquete nun apestado no seu país, polo que se acabou trasladando á entón colonia de Mozambique, onde pasou boa parte da súa vida. Alí participou na creación dunha delegación da policía política e máis tarde converteuse en empresario do comercio do anacardio, a través da empresa Caju Industrial de Moçambique, controlada polo Banco Nacional Ultramarino.

Tras regresar a Portugal, viviu na casa do seu fillo, Fernando António Bacelar Roquete, en Reboleira, Amadora. Morreu de broncopneumonía no Hospital Egas Moniz o 18 de decembro de 1995, sendo enterrado en Salvaterra de Magos.

## Notas
Christiaan Hendrik Persoon

**Christiaan Hendrik Persoon**, nado na Colonia do Cabo (Cabo de Boa Esperanza, Suráfrica) o 31 de decembro de 1761 e finado en París o 16 de novembro de 1836, foi un micólogo da Colonia do Cabo que foi un dos fundadores da taxonomía micolóxica.
## Traxectoria 
Foi o terceiro fillo dun inmigrante de Pomerania, Christiaan Daniel Persoon, e dunha nai holandesa, Wilhelmina Elizabeth Groenwald.

Inicialmente foi estudante de teoloxía en Halle, mais despois cambiou os seus estudos á Medicina, que cursou en Leiden e despois en Gotinga. Obtivo o doutoramento da Deutsche Akademie der Naturforscher en Erlangen en 1799.

Trasladouse a vivir a París en 1803, onde pasaría o resto da súa vida, vivindo de alugueiro no piso superior dunha casa nun barrio pobre da cidade. Aparentemente estaba desempregado, solteiro, na pobreza e facía unha vida moi solitaria, aínda que mantiña correspondencia con botánicos de toda Europa. Debido ás súas dificiultades económicas, Persoon doou o seu herbario á Casa de  Orange en troco dunha adecuada pensión vitalicia.

### Carreira académica 
A orixe do interese de Persoon pola Botánica non se coñece. A súa primeira obra foi *Abbildungen der Schwämme* (Ilustrations dos fungos), publicada en tres partes en 1790, 1791 e 1793. En 1794, introduciu o termo lirela (*lirella*) para os ascomas con sucos do lique do xénero *Graphis*. De 1805 a 1807, publicou dous volumes da súa *Synopsis plantarum*, unha obra popular que describía 20.000 especies de todo tipo de plantas. Mais o seu traballo pioneiro fíxoo sobre fungos, sobre os cales publicou varias obras, comezando por *Synopsis methodica fungorum* (1801); este foi o seu punto de partida para a nomenclatura dos Uredinales, Ustilaginales e Gasteromycetes. Persoon describiu moitas especies políporas; a maioría procedentes das súas propias recoleccións en Europa central, aínda que varias outras eran especies tropicais que lle enviaban das coleccións feitas polo botánico francés Charles Gaudichaud-Beaupré durante as súas expedicións arredor do mundo. Estes últimos fungos están entre os primeiros políporos tropicais que se describiron cientificamente.

## Recoñecemento 
O xénero *Persoonia*, unha variedade de pequenas árbores e arbustos australianas, foi nomeada así na súa honra. A revista de filoxenia molecular e evolución fúnxica *Persoonia* é unha revista científica bianual sobre fungos que leva o seu nome, publicada conxuntamente polo Herbario Nacional dos Países Baixos e o Centro de Diversidade Fúnxica CBS.

A abreviación **Pers.** utilízase para indicar a súa autoría ao citar un nome botánico.

## Notas 
* Duane Isely, *One hundred and one botanists* (Iowa State University Press, 1994), pp.&nbsp;124–126.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Christian Hendrik Persoon
* Persoonia
* Arquivos botánicos do Instituto Hunt