Medio dólar do Tricentenario de Delaware

O **medio dólar do Tricentenario de Delaware** é unha moeda estadounidense de prata con ese valor facial emitida pola Casa da Moeda dos Estados Unidos e cuñada na Ceca de Filadelfia con data de 1936. A moeda foi emitida en conmemoración do 300 aniversario do primeiro asentamento europeo en Delaware, levado a cabo por colonos suecos en 1638.

O seu anverso reproduce a vella igrexa sueca, o templo protestante máis antigo dos Estados Unidos, que aínda se utiliza como lugar de culto, en tanto que no reverso se representa o barco sueco *Kalmar Nyckel*, que levou os primeiros colonos a Delaware. Malia amosaren a data de 1936 no anverso e a dobre data da efeméride 1638-1938 no reverso, en realidade as moedas foron cuñadas en 1937.

A lei pola que se autorizou a súa emisión foi aprobada polo Congreso a principios de 1936. Inmediatamente, o Comité do Tricentenario Sueco de Delaware, como entidade promotora, convocou un concurso para o deseño da moeda, do que resultou gañador o escultor e medallista de orixe franco-alemá Carl L. Schmitz.

O Comité do Tricentenario comercializou o medio dólar de Delaware ao prezo de 1,75 dólares cada exemplar. Da tiraxe de 25.000 pezas chegaron a venderse 20.978, e os beneficios acadados utilizáronse para axudar a financiar as celebracións do tricentenario.

## Antecedentes 
miniatura|320x320px|Antiga postal co lugar de chegada dos primeiros colonos suecos en 1638.

### O feito conmemorado 
O primeiro intento de asentamento europeo no que hoxe é Delaware produciuse en 1631 preto de Lewes, aínda que aquela incipiente colonia foi destruída polos nativos americanos das tribos Lenape e Nanticoke. Os suecos intentárono en 1638 con dous barcos, o *Kalmar Nyckel* e o *Fogel Grip*, unha expedición comandada por Peter Minuit, famoso pola súa compra da illa de Manhattan pero posteriormente os neerlandeses destruíron o asentamento. Finalmente establecéronse onde hoxe se atopa Wilmington. A colonia de Nova Suecia, establecida para se beneficiar do comercio de peles, localizábase en terras reclamadas polos neerlandeses en Nova Jersey e os ingleses en Maryland; o conflito dos anos seguintes foi principalmente con estes últimos, cunha guerra intermitente que terminou coa chegada dunha gran frota holandesa en 1655. No entanto, en 1664, os ingleses conquistaron os Novos Países Baixos, as posesións neerlandesas nos estados do Atlántico Medio, e en 1682, Delaware foi concedida a William Penn, o novo propietario de Pensilvania.

### A idea da emisión 
O mercado de moedas conmemorativas dos Estados Unidos disparouse en 1936, impulsado por novas emisións de escasa tiraxe cuxa demanda era superior á oferta. Ata 1954, o Goberno vendía a totalidade das emisións de moedas conmemorativas ao seu valor nominal a entidades sen ánimo de lucro autorizadas polo Congreso, que logo intentaban venderllas á poboación cunha prima para obteren un beneficio co que sufragar causas de interese social. A aparente facilidade para obter beneficios coa adquisición e a tenza de moedas conmemorativas atraeu daquela a moitas persoas á afección polo coleccionismo numismático, desexosas por completaren as súas coleccións coas novas emisións.

Aínda que nalgunhas outras emisións naquela época se apreciaron intereses especulativos e prácticas comerciais pouco éticas entre so promotores e os comercializadores das emisións, no caso do medio dólar de Delaware non se deron  mostras de especulación nin de intereses ilexítimos nos seus promotores nin nos seus distribuidores. Considerouse, máis ben, que o tricentenario do primeiro asentamento en Delaware, o primeiro estado, tiña todo o merecemento para ser conmemorado, e a emisión dunha moeda sería un bo método non só para plasmar a efeméride senón tamén para axudar no financiamento das actividades conmemorativas. A entidade designada polo congreso para adquirir e distribuír as moedas foi o denominado Comité do Tricentenario Sueco de Delaware.

## Proceso lexislativo 
[miniatura|323x323px|O senador [Partido Demócrata (Estados Unidos de América)|demócrata por Pensilvania promoveu no Senado a creación da moeda.]]O 4 de marzo de 1936, Joseph F. Guffey, senador por Pensilvania, presentou no Senado dos Estados Unidos un proxecto de lei na procura da autorización da emisión de 20.000 exemplares do medio dólar conmemorativo do 300 aniversario do asentamento sueco en Delaware. O proxecto de lei foi remitido á Comisión de Banca e Moeda desa cámara, como parte dun grupo de proxectos de lei para diversas moedas conmemorativas, que foron tomados en consideraron o 11 de marzo de 1936 por unha subcomisión dirixida por Alva B. Adams, de Colorado.
O senador Adams era coñecedor dos abusos cometidos coas moedas conmemorativas a mediados da década de 1930, cando os emisores aumentaban o número de exemplares necesarios para que os coleccionistes completasen as súas series, emitindo as moedas con diferentes datas e con distintas marcas de ceca; a lexislación que autorizaba as emisións non impedía estas prácticas. Lyman W. Hoffecker, un comerciante de moedas de Texas e membro da *American* *Numismatic Association*, testemuñou ante a subcomisión e puxo como exemplo o medio dólar conmemorativo do *Oregon Trail*, cuñado por primeira vez en 1926 e logo durante varios anos e con tres marcas de ceca diferentes. Denunciou tamén prácticas especulativas como a adquisición da totalidade da tiraxe, no caso dalgunhas emisións, por parte de comerciantes grosistas, e algunhas variantes de moedas de escasa tiraxe se vendían a prezos elevados. Todas estas prácticas enfureceron os coleccionistas de moedas, que intentaban manter ao día as súas coleccións.

Non se tomaron máis medidas sobre o proxecto de lei, mais o 16 de marzo, Guffey e Daniel O. Hastings, de Delaware, presentaron un novo. Entre os cambios introducidos con respecto ao anterior estaba o de exixir que o presidente do Comité do Tricentenario de Delaware asinase os pedidos das pezas á casa de moeda, para liberar de tal responsabilidade o presidente da comisión do Senado. A maiores, cando Adams informou o Senado acerca do proxecto de lei o 26 de marzo, xuntou unha nova emenda que o modificaba por completo, e explicou nun informe adxunto:O proxecto de lei presentouse ante o pleno do Senado o 27 de marzo de 1936. Foi o primeiro dos seis proxectos sobre emisión de moedas conmemorativas que se tomaron en consideración sucesivamente. Do mesmo xeito que os demais, foi obxecto de emendas e foi aprobado sen disensións nin discusións.

Á súa chegada á Cámara de Representantes, o proxecto foi remitido á Comisión de Moeda, Pesos e Medidas desa cámara. O 16 de abril, esta comisión presentou un informe cunha emenda pola que se aumentaba a cuñaxe mínima inicialmente solicitada a 25.000 exemplares. Logo do seu paso pola comisión, o 30 de abril, J. George Stewart, de Delaware presentou o proxecto de lei ante o pleno da Cámara e foi aprobado sen debate nin oposición.

Como ambas as cámaras non aprobaran versións idénticas do proxecto, por mor das emendas introducidas, o proxecto volveu ao Senado. O 4 de maio, Adams propuxo que o Senado aceptase a emenda da Cámara de Representantes, e así sucedeu. Finalmente, o proxecto converteuse en lei logo da sinatura do presidente Franklin D. Roosevelt, o 15 de maio de 1936.

A lei asinouse malia a oposición do Departamento do Tesouro, que preparou un borrador de mensaxe de veto. Este departamento temía que as numerosas emisións de moedas conmemorativas que se estaban a producir causasen confusión entre a poboación e lles desen azos aos falsificadores. A lei esixiu que todas as pezas estivesen datadas en 1936 e que fosen cuñadas unicamente na Ceca de Filadelfia e no prazo dun ano desde a promulgación da lei, é dicir, non máis tarde do 15 de maio de 1937. Esta comisión estaba encargada por unha orde executiva de 1921 do presidente Warren G. Harding de emitir ditames consultivos sobre as obras de arte pública, incluídas as moedas. O Comité do Tricentenario non deu a coñecer o nome do artista á espera da aprobación dos seus deseños por parte da Comisión de Belas Artes. O escultor Lawrie declarou, nunha carta do 9 de novembro ao secretario da comisión, H. R. Caemmerer: «estes modelos parécenme feitos por alguén que entende do asunto: son excelentes». Así e todo, non estaba seguro do que representaban algúns dos motivos do deseño, e pediu unha aclaración. O presidente do Comité do Tricentenario, C. L. Ward, respondeulle a Caemmerer o 14 de novembro cunha carta na que lle revelaba o nome de Schmitz, explicaba os deseños e pedía modificacións na forma da igrexa. O 14 de decembro, a Comisión de Belas Artes emitiu a súa aprobación formal do deseño, coa condición de que se resolvesen as preocupacións amosadas por Ward. Schmitz realizou as modificacións solicitadas nos seus modelos, que foron reducidos a matrices do tamaño dunha moeda pola compañía *Medallic Art Company* de Nova York.

## Deseño 
### Anverso 
[miniatura|319x319px|[Gravado do século XIX da antiga igrexa sueca.]]
Os rexistros da Ceca de Filadelfia consideran como anverso a face protagonizada pola figura da igrexa, aínda que para o Comité do Tricentenario era a face do barco a que correspondía ao anverso da moeda. A este respecto, o autor numismático Q. David Bowers escribiu que os coleccionistas chegaron a estar de acordo maioritariamente coa postura da casa da moeda, aínda que Anthony Swiatek, no seu traballo de 2012 sobre as moedas conmemorativas estadounidenses, sinala que algúns coleccionistas e comerciantes disenten.

Consagrada en 1699, a vella igrexa sueca está considerada como a igrexa protestante máis antiga dos Estados Unidos que aínda se utiliza para o culto. Swiatek e Walter Breen sinalan que a igrexa se representa na moeda tal e como era non en 1699, senón logo da adición dunha torre e un campanario en 1802. Encima da igrexa aparece o Sol cos seus raios atravesando as nubes. Swiatek e Breen suxiren que isto simboliza a protección divina malia a adversidade. No anverso amósase a data 1936, como exixía a lei de autorización, e entre o ano e a igrexa introdúcese o lema nacional, IN GOD WE TRUST ("En Deus confiamos"), prescritivo nas moedas dos Estados Unidos. Rodean o deseño o nome do país emisor e a expresión do valor facial da moeda.

### Reverso 
[miniatura|O [barco *Kalmar Nyckel* nunha pintura de Jacob Hägg (1922). ]]
Pola súa banda, o reverso representa o buque *Kalmar Nyckel*, sobre a base dunha copia sueca da maqueta do buque conservada no *Marinmuseum*, o museo naval sueco. As iniciais do artista, CLS, figuran en letras de pequeno tamaño á dereita do barco, a modo de marca de gravador. Baixo as ondas, debaixo do barco, aparecen as expresións LIBERTY e E PLURIBUS UNUM, xunto coas datas do aniversario.

Pola súa banda, o historiador da arte Cornelius Vermeule escribiu sobre esta moeda no seu libro sobre a arte da moeda e da medalla estadounidense:

## Produción e distribución 
En marzo de 1937 cuñouse un total de 25.015 exemplares do medio dólar de Delaware na Ceca de Filadelfia, incluídos neles 15 que se reservaron para a súa prescritiva inspección e comprobación na reunión anual de 1938 da Comisión de Ensaios dos Estados Unidos. Como prevía a lei, as moedas vendéronselle ao Comité de Delaware ao seu prezo nominal, e esta entidade comercializounas a través da *Equitable Trust Company* de Wilmington ao prezo de 1,75 dólares por peza.
[miniatura|[Selo postal|Selo de 1938 conmemorativo do tricentenario.]]
Os exemplares que reservaran por adiantado comezaron a distribuírse a finais de marzo e continuouse coa súa distribución en abril. Das 25.000 moedas cuñadas, vendéronse 20.978, e as 4.022 pezas restantes foron devoltas á casa da moeda para o seu troco e a súa posterior fundición.

Tamén se produciron varias medallas privadas, e o 27 de xuño de 1938 o Departamento de Correos dos Estados Unidos emitiu en Wilmington un novo selo conmemorativo da mesma efeméride.

## Coleccionismo e cotización 
Logo de finalizar a súa distribución, en 1940 o medio dólar de Delaware vendíase no mercado secundario, en estado de conservación “sen circular” por un dólar e medio, un prezo que era inferior ao inicial, aínda que subiu a 2,75 dólares en 1950, a 18 dólares en 1960 e a 350 dólares en 1985. A edición de 2020 do catálogo de Richard S. Yeoman *A Guide Book of United States Coins* atribúelle á moeda por entre 210 e 350 dólares, en función do seu estado de conservación. Con todo, dous exemplares nunhas condicións excepcionais de beleza e de conservación acadaron os 7.475 dólares en senllas poxas numismáticas celebradas en 2008 e en 2011.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bowers, Q. D. (1991). "". En *Commemorative Coins of the United States. A Complete Encyclopedia*. Bowers and Merena Galleries, Wolfeboro. Páxinas 347-349. ISBN 978-0-943161-35-8.
* Bullowa, D. M. (1938). *The Commemorative Coinage of the United States 1892-1938 *. American Numismatic Society, Nova York.
* Flynn, K. (2008). *The Authoritative Reference on Commemorative Coins 1892-1954*. Kyle Vick, Roswell.
* Slabaugh, A. R. (1975). *United States Commemorative Coinage* (2ª ed.). Whitman, Racine. ISBN 978-0-307-09377-6
* Swiatek, A. (2012). *Encyclopedia of the Commemorative Coins of the United States*. KWS, Chicago. ISBN 978-0-9817736-7-4
* Swiatek, A.; Breen, W. (1981). ''*. Arco Pub., Nova York. ISBN 978-0-668-04765-4
* Taxay, D. (1967). *An Illustrated History of U.S. Commemorative Coinage*. Arco, Nova York. ISBN 978-0-668-01536-3
* USHRCCWM (United States House of Representatives Committee on Coinage, Weights, and Measures) (1936). *To Authorize the Coinage of 50-cent Pieces in Commemoration of the Three-hundredth Anniversary of the landing of the Swedes in Delaware*. United States Government Printing Office. 16 de abril.
* USSCBC (United States Senate Committee on Banking and Currency) (1936). *Coinage of Commemorative 50-Cent Pieces*. United States Government Printing Office. 11 de marzo.
* USSCBC (United States Senate Committee on Banking and Currency) (1936). *Authorize the Coinage of 50-cent Pieces in Commemoration of the Three-hundredth Anniversary of the landing of the Swedes in Delaware*. United States Government Printing Office. 26 de marzo.
* Vermeule, C. (1971). **. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-62840-3
* Yeoman, R. S. (2020). *A Guide Book of United States Coins'' ("Mega Red" 5ª ed.). Whitman, Atlanta. ISBN 978-0-7948-4705-0

### Outros artigos 
* Moedas do dólar estadounidense
* Casa da Moeda dos Estados Unidos