O Canon da Medicina

[miniatura|300px|Copia [Latín|latina do *Canon da Medicina*, datada en 1484. Biblioteca Médica *P. I. Nixon* do Centro de Ciencias da Saúde da Universidade de Texas en San Antonio.]]

***O Canon da Medicina*** (título orixinal en árabe: **القانون في الطب** ***Al-qanun fi al-tibb***) é unha enciclopedia médica en 14 volumes escrita polo científico e médico musulmán persa Ibn Sina (Avicena) contra o ano 1020. O libro baséase nunha combinación da propia experiencia persoal do autor, da medicina islámica medieval, dos escritos de Galeno, Sushruta e Charaka, así como da antiga medicina persa e árabe. Está considerado como un dos libros máis famosos da historia da medicina.

Coñecido tamén como o ***Qanun***, que significa 'lei' en árabe e persa, *O Canon da Medicina* foi unha autoridade da medicina até o século XVIII. Establece os principios da medicina en Europa e no mundo islámico e é unha das obras escritas máis reputadas de Avicena. Os principios de medicina que describiu neste libro hai dez séculos seguen a ser ensinados nas universidades de California, Os Ánxeles (UCLA), na Yale e noutras, como parte da historia da medicina. O libro introduce a experimentación e a cuantificación sistemáticas no estudo da fisioloxía, e polo descubrimento das enfermidades contaxiosas entre outras cousas.

O *Qanun* distingue a mediastinite da pleurite e recoñece a natureza contaxiosa da tuberculose e a expansión das enfermidades pola auga e a terra. Ofrece un diagnóstico científico da anquilostomiase e atribúe a súa condición a un verme intestinal. O *Qanun* sinala a importancia da dieta, a influencia do clima e da contorna sobre a saúde, así como o uso cirúrxico da anestesia oral. Ibn Sina aconsellaba aos cirurxiáns tratar o cancro na súas primeiras etapas, asegurándose de extirpar todo o tecido afectado. A *materia medica* do *Qanun* nomea máis de 760 medicamentos, con comentarios sobre a súa aplicación e efectividade. Recomendaba a experimentación das novas medicinas con animais e humanos antes do seu uso xeneralizado.

Ibn Sina observou a estreita relación entre as emocións e a condición física, e soubo que a música exercía un efecto físico e psicolóxico total nos doentes. De entre as moitas enfermidades mentais que describiu no *Qanun*, unha é de interese particular: o mal de amores. Dise que Ibn Sina diagnosticoulle esta doenza a un príncipe en Khurján que estaba prostrado e cuxa enfermidade desconcertara aos médicos do lugar. Ibn Sina observou un desaxuste no pulso do príncipe cando se lle mencionaba o paradoiro e o nome da súa amada. O gran doutor prescribiu un remedio moi sinxelo: unir ao paciente coa amada.

A copia máis antiga do *Canon da Medicina* data de 1052, que se conserva na colección do Aga Khan, e hai plans de albergala no Museo do Aga Khan, que se construirá en Toronto, Ontario, Canadá.

## *O Canon da Medicina* de Avicena en Europa 
O texto árabe do *Qanun* foi traducido ao latín como *Canon medicinae* por Xerardo de Cremona no século XII e ao hebreo en 1279. A partir de entón, o *Canon* foi a principal guía da ciencia médica en Occidente créndose que influíu a Leonardo da Vinci. O seu contido enciclopédico, a súa organización sistemática e a súa filosofía pronto alcanzaron un lugar de prominencia na literatura médica de Europa, desprazando as obras de Galeno e converténdose no manual da educación en medicina nas escolas europeas. O texto estívose lendo nas escolas de medicina de Montpellier e Lovaina até 1650, e Arnold C. Klebs describiuno como "un dos fenómenos intelectuais máis significativos de todos os tempos". En palabras do Dr. William Osler, o *Qanun* foi "unha biblia da medicina durante máis tempo que ningunha outra obra". Os primeiros tres libros do *Canon* en latín imprimíronse en 1472 e en 1473 apareceu unha edición completa. A edición en hebreo de 1491 á a primeira aparición dun tratado médico en hebreo e o único publicado durante o século XV. Nos últimos 30 anos do século XV tivo 15 edicións en latín.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *O Libro da Cura*.

### Ligazóns externas 
* *Kitab alQanun fi alTibb* (libro do Canon da Medicina)  e .