Pozo de Messel

O **pozo de Messel** () é unha canteira de lousa ou xisto bituminoso abandonada e importante xacemento paleontolóxico preto da vila alemá de Messel (Landkreis Darmstadt-Dieburg, Hessen) a uns 35 km ao sueste de Frankfurt am Main, Alemaña. Debido á abundancia no lugar de fósiles ben conservados que datan da metade do Eoceno, ten unha grande importancia científica e xeolóxica. No lugar atopáronse unhas 1000 especies de plantas e animais.

## Historia 
[miniatura|Afloramento de [xisto bituminoso de Messel preto do centro do pozo]]
Deste lugar extraéronse activamente lignito e xisto bituminoso desde 1859. O pozo empezou a ser coñecido pola súa riqueza en fósiles arredor de 1900, pero non se iniciaron escavacións científicas serias ata a década de 1970, cando a caída do prezo do petróleo fixo que a minaría nesta canteira deixase de ser rendible. A actividade comercial de extracción de xisto bituminoso cesou en 1971 e unha fábrica de cemento construída na mina cerrou o ano seguinte. A terra foi preparada para o seu uso como vertedoiro de lixo, pero eses plans quedaron en nada despois de varios cambios políticos no goberno do *land* (estado), e finalmente o *land* de Hessen comprou o lugar en 1991 para asegurar o seu acceso científico. Nos poucos anos entre o cesamento da minaría no lugar e 1974, cando o estado estaba preparando o lugar como depósito de lixo, permitiuse que os coleccionistas amadores recollesen fósiles. Os amadores desenvolveron a *técnica da transferencia* que lles permitía conservar os finos detalles dos fósiles pequenos, que é o método que aínda se emprega hoxe para conservar fósiles.

Moitos dos espécimes coñecidos procedentes deste lugar proceden do traballo de coleccionistas amadores, e en 1996, aplicouse unha amnistía aos fósiles recollidos anteriormente, coa esperanza de que as coleccións de fósiles privadas volvesen a ser de propiedade pública e estivesen dispoñibles á ciencia.

## Características deposicionais 
miniatura|O mapa inserido mostra a localización da cidade e xacemento fósil de Messel preto de  Frankfurt no suroeste de Alemaña. O mapa máis grande mostra a localización dos primates de Messel 1–7 (Táboa 1) dentro da escavación de xistos bituminosos de Messel.
A superficie actual do fondo do pozo de Messel está a uns 60 m por debaixo do nivel da terra local e ten unha área duns 0,7 km2. A capa de xistos bituminosos estendíase orixinalmente ata unha profundidade de 190 m.
Hai 47 millóns de anos, no Eoceno cando se formaron os depósitos de Messel, a área estaba a unha latitude 10° máis ao sur do que está hoxe. O período estaba moi preto do Óptimo climático do Eoceno temperán e o clima e ecoloxía do lugar eran moi diferentes aos actuais, caracterizados por unha temperatura media anual de 22&nbsp;°C e unha gran serie de lagos tipo maar rodeados de vizosos bosques subtropicais que sostiñan unha incrible diversidade de vida. A cunca do lago de Messel era probablemente o punto central onde drenaban os ríos e regatos próximos.
[miniatura|Un fósil do mamífero primitivo *[Kopidodon*, mostrando o perfil do seu pelame]]
Os depósitos do pozo formáronse durante a época eoceno do período paleoxeno hai uns 47 millóns de anos, baseándose en datacións de fragmentos de basalto que hai debaixo dos estratos fosilíferos. O xisto bituminoso formado pola deposición anóxica lenta de lama e vexetación morta no leito do lago, é a principal rocha do lugar. Os seus sedimentos esténdense ata 13 m de profundidade e están depositados sobre un baseamento de arenito máis antigo. Os fósiles dentro do xisto mostran unha salientable claridade e boa preservación debido ás características deposicionais únicas do lago e así o pozo de Messel representa un Konservat-Lagerstätte. As estratificacións superiores do lago son as que presentan unha gran variedade de organismos conservados, pero o fondo estivo sometido a poucas alteracións pola corrente, xerando un ambiente moi anóxico. Isto impediu que este nicho fose habitado por moitas especies de epifauna e infauna e a bioturbación mantívose no mínimo. A inversión das capas de auga do lago (causada polas variacións estacionais) facía diminuír o contido de oxíxeno preto da superficie e orixinaba unha periódica extinción das especies acuáticas. Combinado coa taxa relativamente baixa de deposición, 0,1 mm ao ano, isto proporcionou un ambiente excelente para a conservación fósil da fauna e a flora.

## Liberacións de gases volcánicos 
miniatura|Sección transversal do pozo de Messel
A área arredor do pozo de Messel crese que foi xeolóxica e tectonicamente activa durante o Eoceno. Isto levou a que os científicos formulasen a hipótese de que eventos similares á liberación de gases volcánicos de 1986 no lago Nyos de Camerún, poderían explicar a gran deposición de especies non acuáticas (Franzen & Koster, 1994). Os cambios subsuperficiais periódicos posiblemente liberaron grandes concentracións de gases reactivos (como o dióxido de carbono e o sulfuro de hidróxeno) no lago e ecosistemas adxacentes, matando os organismos susceptibles. Durante estas liberacións de gas, as aves e morcegos poderían caer dentro ou preto da superficie do lago e os animais terrestres puideron ser sufocados cando estaban preto das beiras do lago. Como o lago era moi fondo, os animais que caeron dentro ou foron arrastrados á auga pobre en oxíxeno e bacterias, conserváronse alí moi ben, e foron cubertos por capas sucesivas de lama que máis tarde se petrificou, producindo así unha agregación de fósiles de excepcional calidade, cantidade, integridade e variedade. Algúns animais vese que morreron no acto (algunhas tartarugas quedaron fosilizados copulando). Porén, postuláronse outras hipóteses á parte da volcánica, e suxeriuse que floracións de cianobacterias causaron o envelenamento dos animais. Isto último considérase que é necesario para explicar a presenza de fósiles excelentes en toda a secuencia sedimentaria (Koenigswald & outros, 2004).

## Fósiles 
miniatura|Separando as láminas de xisto cun coitelo grande para revelar os fósiles.
O pozo de Messel proporciona as evidencias mellor preservadas de fauna e flora Geiseltalian ata agora descubertas, cunhas mil especies identificadas. a ambos os lados dos nervios dunha folla fosilizada foron identificados como o agarre dunha formiga *Camponotus* parasitada en fase terminal polo fungo *Ophiocordyceps unilateralis*, que, igual que ocorre hoxe neses animais, controlou o seu comportamento, para poder liberar as súas esporas desde unha posición favorable, facendo que as formigas se agarren á folla mordendo o nervio central, onde morren e deixan o fungo que levan dentro en magnífica posición para que brote da súa cabeza e solte esporas; é o exemplo concreto máis temperán de manipulación do comportamento feito por fungos.

A diversidade de especies é moi salientable en parte como resultado da liberación periódica de gases volcánicos hipotetizada. Un breve sumario dalgúns dos principais fósiles atopados no xacemento é o seguinte:

* Atopáronse nove pares de fósiles de tartarugas. As tartarugas *Allaeochelys crassesculpta* estaban copulando cando morreron e quedaron fosilizadas. A súa morte debeu ser rápida debido á liberación de gases tóxicos. As tartarugas pertencentes a este clado aínda viven. Perderon as súas escamas de tipo reptiliano e a súa pel pode absorber oxíxeno da auga. Normalmente isto é unha vantaxe: axúdalles a estar mergulladas durante un maior período de tempo. Porén, en condicións anóxicas é unha desvantaxe, porque o dióxido de carbono e os velenos disoltos poden ser absorbidos tamén. 
* Gran número de aves, particularmente especies predadoras.
* Crocodilos, ras, tartarugas, píntegas e outros réptiles e anfibios.
* Restos de 30 especies de plantas, incluíndo follas de palmeiras, froitos, pole, madeira, noces e uvas.

A seguinte é só unha lista parcial:
[miniatura|*[Darwinius masillae* (holotipo) que mostra a magnífica conservación no pozo de Messel]]
[miniatura|*[Masillamys* na colección Senckenberg]]
[miniatura|Unha das primeiras percas, *[Palaeoperca proxima*]]
[miniatura|Escaravello xoia fósil, que aínda mostra a coloración [cor estrutural|estrutural do exoesqueleto.]]

### Mamíferos 
:*Darwinius masillae*, identificado en 2009 como un primate adapiforme
:*Kopidodon*, un Cimolesta arbóreo extinguido
:*Leptictidium*, un animal saltador extinto omnívoro da familia dos leptíctidos
:*Propalaeotherium*, un parente temperán dos cabalos
:*Ailuravus*, un roedor
:*Peradectes*, un metaterio
:*Palaeochiropteryx*, un morcego
:*Lesmesodon*, un pequeno hienodóntido
:*Eomanis*, un pangolín antigo
:*Eurotamandua*, un pangolín similar a un oso formigueiro sen escamas
:*Europolemur*, un primate
:*Hyrachyus*, devanceiro dos rinocerontes
:*Paroodectes*, un mamífero carnívoro temperán
:*Messelogale*, un mamífero carnívoro temperán
:*Pholidocercus*, un ourizo cacho temperán
:*Macrocranion*, un ourizo cacho temperán de rabo longo
:*Masillamys*, un roedor temperán
:*Messelobunodon*, un artiodáctilo temperán
:*Godinotia*, un primate temperán
:*Buxolestes*, un Cimolesta similar a unha londra semiacuático

### Aves 
:*Palaeotis*, un estutriónido antigo
:*Strigogyps sapea* (antes chamado *Aenigmavis*) un cariamiforme
:*Eocoracias*, un coraciforme temperán do que se sabe a súa coloración
:*Messelornis*, a ave do Mosela; unha especie de gruiforme
:*Masillastega*, un súlido de auga doce
:*Lapillavis*, un posible parente dos trogónidos
:*Cypseloramphus,* un apodiforme basal
:The Messelasturidae (*Messelastur* e *Tynskya*), carnívoros parentes de modernos papagaios
:*Palaeoglaux*, un bufo temperán cunhas enigmáticas plumas do peito
:*Paraprefica*, un Nyctibiidae temperán
:*Paraortygoides*, un galiforme
:*Masillaraptor*, un falconiforme temperán
:*Parargornis*, un apodiforme temperán
:*Messelirrisor*, un bucerotiforme temperán estreitamente relacionado coas bubelas e Phoeniculidae
:*Selmes* (usado como un anagrama de "Messel"), un coliforme con dedos gordos
:*Gastornis* (antes *Diatryma*), un anseriforme grande non voador
:*Hassiavis*, un membro dos Cypselomorphae
:*Quasisyndactylus*,
:Un litornítido aínda non nomeado, un paleognato similar a un escolopácido, o primeiro rexistrado deste tipo no Eoceno medio de Europa.

### Réptiles 
:*Asiatosuchus*, un gran crocodilo
:*Diplocynodon*, un aligátor
:*Hassiacosuchus*, un aligátor durófago
:*Bergisuchus*, un sebecosuquio crocodiliforme
:*Eoconstrictor*, serpe de 2 m relacionada coas boas neotropicais, Boinae
:*Messelophis*, unha pequena boa vivípara
:*Messelopython*, o parente das pitóns máis antigo coñecido
:*Cryptolacerta*, un lagarto con afinidades cos anfisbénidos
:*Geiseltaliellus*, un lagarto con afinidades cos Corytophaninae
:*Allaeochelys crassesculpta*, tartarugas acuáticas relacionadas con *Carettochelys*

### Peixes 
:Un amiforme, que foi descrito como *Amia* (o xénero moderno) ou *Cyclurus*
:*Amphiperca*, unha perca temperá
:*Palaeoperca*, outra perca temperá
:*Atractosteus*, un lepisosteido
:anguías

### Insectos 
;Hemiptera
**Wedelphus dichopteroides*
;Hymenoptera
**Casaleia eocenica*
**Cephalopone* – *Cephalopone grandis* e *Cephalopone potens*
**Cyrtopone* – *Cyrtopone curiosa*, *Cyrtopone elongata*, *Cyrtopone microcephala* e *Cyrtopone striata*
**Gesomyrmex pulcher*
**Messelepone leptogenoides*
**Pachycondyla eocenica*
**Pachycondyla lutzi*
**Pachycondyla? messeliana*
**Pachycondyla parvula*
**Pachycondyla petiolosa*
**Pachycondyla petrosa*
**Protopone* – *Protopone? dubia*, *Protopone germanica*, *Protopone magna*, *Protopone oculata*, *Protopone sepulta* e *Protopone vetula*
**Pseudectatomma* – *Pseudectatomma eocenica* e *Pseudectatomma striatula*
**Titanomyrma gigantea*
**Titanomyrma simillima*

### Patrimonio xeolóxico da IUGS 
A Unión internacional de Ciencias Xeolóxicas (IUGS polas súas siglas en inglés) describiu o sitio fósil do pozo de Messel como "o xeositio máis rico do mundo para comprender o ambiente vivo do Eoceno, xa que inclúe fósiles excepcionalmente preservados',  e incluíu o rexistro do Eoceno do sitio na súa lista de 100 "sitios patrimonio xeolóxico", publicada en outubro de 2022. A organización define un Sitio patrimonio xeolóxico da IUGS como "un lugar clave con elementos xeolóxicos e/ou procesos de relevancia científica internacional, usado como referencia, e/ou cunha contribución substancial ao desenvolvemento das ciencias xeolóxicas a través da historia."

## Acceso 
Poden verse exposicións sobre o pozo de Messel na cidade de Messel, no Museo de fósiles de Messel, no Hessisches Landesmuseum de Darmstadt (a 5 km de Messel) e tamén no Museo Senckenberg de Frankfurt am Main (a uns 30 km de Messel). Os visitantes do pozo poden aparcar preto do pozo e camiñar uns 300 m ata un miradoiro que dá ao pozo. Porén, a entrada no pozo só é posible se se forma parte dunha visita especialmente organizada.

Ficheiro:Grube Messel fg03.jpg|
Ficheiro:Grube messel fg01.jpg|
Ficheiro:Grube messel fg02.jpg|

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lagerstätte

### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
*Messel Pit Fossil Site / UNESCO Official Website 
*Explore Messel Pit Fossil Site in the UNESCO collection on Google Arts and Culture 
*Sitio oficial
* Messel Fossils
* Missing Link Found at Messel Pit?