Nitrososphaerota

Os **Nitrososphaerota** (sinónimo **Thaumarchaeota**) son un filo de Archaea proposto en 2008 despois de que se secuenciou o xenoma de *Cenarchaeum symbiosum* e se atopou que difería significativamente doutros membros do filo  hipertermófilo Thermoproteota (antes Crenarchaeota). Outras tres especies descritas ademais de *C. symbiosum* son *Nitrosopumilus maritimus*, *Nitrososphaera viennensis* e *Nitrososphaera gargensis*. Esta asignación foi confirmada por outras análises publicadcas en 2010 que examinaron os xenomas das arqueas oxidantes de amoníaco *Nitrosopumilus maritimus* e *Nitrososphaera gargensis*, concluíndo que estas especies forman unha liñaxe distinta que inclúe a *Cenarchaeum symbiosum*. O lípido crenarqueol atopouse só en Nitrososphaerota, o que fai del un biomarcador potential para o filo. A maioría dos organismos desta liñaxe identificados ata agora son quimiolitoautótrofos que oxidan amoníaco e poden exercer importantes papeis en ciclos bioxeoquímicos, como o ciclo do nitróxeno e o do carbono. A secuenciación metaxenómica indica que constitúe ~1% do metaxenoma da superficie do mar en moitos lugares.

Os lípidos tetraéter derivados de Nitrososphaerota que atravesan a membrana (glicerol dialquil glicerol tetraéteres; GDGTs) dos sedimentos mariños poden usarse para reconstruír as temperaturas do pasado por medio do indicador da paleotemperatura TEX86, xa que estes lípidos varían en estrutura de acordo coa temperatura. Como a maioría das Nitrososphaerota parecen ser autótrofas que fixan o CO2, os seus GDGTs poden actuar como un rexistro deas poporcións de carbono-13 do pasado no conxunto do carbono inorgánico disolto, e así poderían utilizarse para a reconstrución do ciclo do carbono no pasado.|

}}

A taxonomía actualmente aceptada está baseada na List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature (LPSN) e no National Center for Biotechnology Information (NCBI)
* **Clase Nitrososphaeria** Stieglmeier et al. 2014 [Conexivisphaeria Kato et al. 2020]
** ?"*Cenoporarchaeum*" corrig. Zhang et al. 2019
** ?"*Candidatus* Giganthauma" Muller et al. 2010
** ?"*Candidatus* Nitrosodeserticola" Hwang et al. 2021
** **Orde** "**Geothermarchaeales**" Adam et al. 2022
*** Familia Geothermarchaeaceae Adam et al. 2022
**** ?"*Geothermarchaeum*" Adam et al. 2022
**** ?"*Scotarchaeum*" Adam et al. 2022
** **Orde Conexivisphaerales** Kato et al. 2020
*** Familia Conexivisphaeraceae Kato et al. 2020
**** *Conexivisphaera* Kato et al. 2020
** **Orde** "**Nitrosocaldales**" de la Torre et al. 2008
*** Familia "Nitrosocaldaceae" Qin et al. 2016
**** "*Candidatus* Nitrosothermus" Luo et al. 2021 
**** "*Candidatus* Nitrosocaldus" de la Torre et al. 2008
** **Orde Nitrososphaerales** Stieglmeier et al. 2014
*** Familia Methylarchaeaceae Hua et al. 2019
**** ?"*Candidatus* Methylarchaeum" Hua et al. 2019 
**** ?"*Candidatus* Methanotowutia" Ou et al. 2022 
*** Familia Nitrososphaeraceae Stieglmeier et al. 2014
**** "*Candidatus* Nitrosocosmicus" Lehtovirta-Morley et al. 2016
**** *Nitrososphaera* Stieglmeier et al. 2014
** **Orde Nitrosopumilales** Qin et al. 2017
*** Familia Nitrosopumilaceae Qin et al. 2017
**** ?"*Candidatus* Nitrosospongia" Moeller et al. 2019
**** "*Candidatus* Nitrosotalea" Lehtovirta 2011
**** "*Candidatus* Nitrosotenuis" Li et al. 2016
**** "*Candidatus* Nitrosopelagicus" Santoro et al. 2015
**** "*Cenarchaeum*" DeLong & Preston 1996
**** *Nitrosarchaeum* corrig. Jung et al. 2018
**** *Nitrosopumilus* Qin et al. 2017

## Metabolismo 
As Nitrososphaerota son importantes organismos oxidantes de amoníaco en ambientes acuáticos e terrestres, e son as primeiras arqueas identificadas implicadas na nitrificación. Son capaces de oxidar o amoníaco a concentracións de substrato moito menores que as bacterias oxidantes de amoníaco, e así probablemente dominan en condicións oligotróficas. A súa vía de oxidación do amoníaco require menos oxíxeno que a das bacterias que oxidan amoníaco, de modo que funcionan mellor en ambientes con baixas concentracións de oxíxeno como os sedimentos e fontes termais. As Nitrososphaerota oxidantes de amoníaco poden identificarse metaxenomicamente pola presenza de xenes da amoníaco monooxixenase arqueana (*amoA*), que indican que son en conxunto máis dominantes que as bacterias oxidantes de amoníaco. Un estudo de microbios de plantas de tratamento de augas residuais atopou que non todas as Nitrososphaerota que expresan xenes *amoA* son oxidantes activos de amoníaco. Estas Nitrososphaerota teñen a capacidade de oxidar metano en vez de amoníaco, ou poden ser heterótrofos, o que indica a potencial diversidade de estilos de vida metabólicos dentro do filo. As Nitrososphaerota mariñas producen óxido nítrico, que é un gas de efecto invernadoiro con implicacións no cambio climático. As análises isotópicas indican que a maioría do fluxo de óxido nitroso cara á atmosfera procedente  do océano, que proporciona arredor do 30% do fluxo natural, pode deberse ás actividades metabólicas das arqueas.

Moitos membros do filo asimilan carbono fixando HCO3−.

## Ambiente 
Moitas Nitrososphaerota, como *Nitrosopumilus maritimus*, son mariñas e viven no océano aberto. As análises xenéticas e a observación de que os xenomas máis basais identificados de Nitrososphaerota proceden de ambientes quentes, o que suxire que o antepasado das Nitrososphaerota era termófilo, e a mesofilia evolucionou posteriormente.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Hipótese do eocito

### Bibliografía 
*  
*  
*