Carbanión

miniatura|320px|Carbanión.

Un **carbanión** é un anión no cal o carbono ten un par de electróns non compartidos e ten carga negativa, xeralmente con tres substituíntes dun total de oito electróns de valencia. O carbanión ten unha xeometría piramidal trigonal. Formalmente, un carbanión é a base conxugada dun **ácido de carbono** (*carbon acid*).

:R3C-H + B− → **R3C−** + H-B

onde B é a base. Un carbanión é un intermediario reactivo en química orgánica.

## Estabilidade e reactividade 
Un carbanión é un nucleófilo. A estabilidade e reactividade dun carbanión está determinada por varios factores, entre os que están os seguintes:

#O efecto indutivo. Os átomos electronegativos adxacentes á carga estabilizan a carga.
#Hibridación do átomo que leva a carga. Canto maior é o carácter s do átomo que leva a carga, máis estable é o anión.
#A extensión da conxugación do anión. Os efectos de resonancia poden estabilizar o anión. Isto é especialmente certo cando o anión está estabilizado como resutado de aromaticidade.

Un carbanión é un intermediario reactivo e intervén en reaccións de química orgánica, por exemplo na reacción de eliminación E1cB, e en química organometálica, por exemplo na reacción de Grignard, ou na química de alquil litio. Existen tamén os carbanións estables. En 1984 Olmstead presentou o sal de litio éter coroa do trifenilmetil carbanión a partir do trifenilmetano, n-butilitio e 12-coroa-4 a baixas temperaturas:

center|500px|Formación do anión trifenilmetano.

Engadindo *n*-butilitio ao trifenilmetano en THF a baixas temperaturas seguido do 12-coroa-4 prodúcese como resultado unha solución vermella e o complexo do sal precipita a −20&nbsp;°C. As lonxitudes de enlace do C-C central son 145 pm co anel fenilo nun ángulo de como media 31,2°. Esta forma é menos pronunciada cun contraión tetrametilamonio.

Unha ferramenta para a detección de carbanións en solución é a resonancia magnética nuclear de protóns. Un espectro do ciclopentadieno en DMSO mostra catro protóns vinílicos a 6,5 ppm e dous protóns pontes de metileno a 3 ppm, mentres que o anión ciclopentadienil ten unha soa resonancia a 5.50 ppm.

## Ácidos de carbono 
Calquera molécula que conteña un C-H pode perder un protón formando un carbanión. Por tanto, calquera hidrocarburo que conteña enlaces C-H pode considerarse un ácido cun valor correspondente de pKa. O metano non é desde logo un ácido no seu significado clásico, aínda que o seu pKa estimado é 56. Pode compararse este valor co do ácido acético, cuxo pKa é 4,76. Os mesmos factores que determinan a estabilidade do carbanión tamén determinan a orde nos pKa de ácidos de carbono. Estes valores determínanse para os compostos ou ben en auga para comparalos cos ácidos ordinarios, ou ben en dimetil sulfóxido (DMSO), no cal a maioría dos ácidos de carbono e os seus anións son solubles ou están na fase de gas. Con DMSO a fiestra de acidez para os solutos está limitada ao seu propio pKa de 35,5.

***Nótese que os anións formados por ionización do ácido acético, etanol, e anilina non son carbanións.***

Empezando polo metano na táboa 1, a acidez vaise incrementando nas seguintes condicións:
*cando o anión é aromático, porque o electrón engadido causa que o anión sexa aromático (como ocorre no indeno e no ciclopentadieno), ou porque a carga negativa sobre o carbono pode ser deslocalizada en varios aneis xa aromáticos (como no trifenilmetano ou ácido carborano).
*cando o carbanión está rodeado por grupos fortemente electronegativos, por medio da neutralización parcial da carga negativa (como no malononitrilo).
*cando o carbanión está inmediatamente adxacente a un grupo carbonilo. Os protóns α dos grupos carbonilo son ácidos porque a carga negativa do enolato pode ser parcialmente distribuída no átomo de oxíxeno. O ácido de Meldrum e o ácido barbitúrico, denominados historicamente ácidos, son en realidade unha lactona e unha lactama respectivamente, pero os seus protóns de cabono ácido fanos ácidos. A acidez dos compostos carbonilo é unha importante forza impulsora de moitas reaccións orgánicas como a reacción do aldol.

## Carbanións quirais 
Como a xeometría molecular dun carbanión se describe como de pirámide trigonal, a cuestión é se os carbanións poden presentar ou non quiralidade, porque se a barreira de activación para a inversión desta xeometría é demasiado baixa calquera inento de introducir quiralidade acabará orixinando unha racemización, similar á inversión do nitróxeno. Porén, existen evidencias sólidas de que os carbanións poden realmente ser quirais por exemplo en investigacións levadas a cabo con certos compostos de organolitio.

A primeira evidencia da existencia de compostos de organolitio quirais obtívose en 1950. A reacción do 2-iodooctano quiral con sec-butilitio en éter de petróleo a −70&nbsp;°C seguida da reacción con xeo seco rendía ácido 2-metilbutírico principalmente racémico, pero tamén unha cantidade de ácido 2-metiloctanoico opticamente activo, que só se puido ter formado a partir dun 2-metilheptilitio tamén opticamente activo, e o átomo de carbono unía o carbanión ao litio:

center|400px|Organolitio opticamente activo.

Ao quentar a reacción a 0&nbsp;°C a actividade óptica desaparecía. Obtivéronse máis evidencias na década de 1960. Unha reacción do isómero cis do 2-metilciclopropil bromuro co sec-butilitio seguida de carboxilación con xeo seco rendeu ácido cis-2-metilciclopropilcarboxílico. A formación do isómero trans tería indicado que o intermediario carbanión era inestable.

center|500px|Estereoquímicados organolitios.

Da mesma maneira a reacción do (+)-(S)-l-bromo-l-metil-2,2-difenilciclopropano con n-butilitio seguida de *quench* con metanol tivo como resultado un produto con retención da configuración:
 
center|500px|Estabilidade óptica do 1-metil-2,2-difenilciclopropilitio.

Máis recentemente obtivéronse compostos de metillitio quirais:

[[Ficheiro:PhosphatePhosphonateRearrangement.png|center|500px|Oxi-[2H1]metillitios quirais; Bu significa butil, i-Pr significa isopropil.]]

Na imaxe os fosfatos (**1**) conteñen un grupo quiral cun hidróxeno e un substituínte deuterio. O grupo estannil substitúese por litio no intermediario (**2**), que sofre un rearranxo fosfato-fosforano a fosforano (**3**), o cal nunha reacción co ácido acético dá alcohol (**4**). Unha vez máis, no intervalo de −78&nbsp;°C a 0&nbsp;°C nesta secuencia de reaccións presérvase a quiralidade.

## Historia 
Unha estrutura de carbanión propuxérona correctamente Clarke e Lapworth en 1907 por primeira vez para explicar o mecanismo de reacción da condensación de benzoína. En 1904 Schlenk preparou Ph3C−NMe4+ en busca de nitróxeno pentavalente (a partir de cloruro de tetrametilamonio e 
Ph3CNa)  e en 1914 demostrou como se podían reducir os radicais triarilmetilo a carbanións por metais alcalinos. O termo "carbanión" foi introducido por Wallis e Adams en 1933 como termo homólogo cargado negativamente do ión carbonio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Carbocatión
*Enolatos
*Anión nitrilo

### Ligazóns externas 
* Gran base de datos de valores de pKa de Bordwellen www.chem.wisc.edu Ligazón
* Gran base de datos de valores de pKa de Bordwell en daecr1.harvard.edu Ligazón