Calvos de Randín

**Calvos de Randín** é un concello da provincia de Ourense, que pertence á comarca da Limia. Segundo o padrón municipal, en 2015 tiña 922 habitantes (1242 en 2003). O xentilicio é  ou .

## Demografía 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:white

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:3650
  bar:1910 from:0 till:3636
  bar:1920 from:0 till:3668
  bar:1930 from:0 till:3676
  bar:1940 from:0 till:3635
  bar:1950 from:0 till:3429
  bar:1960 from:0 till:3021
  bar:1970 from:0 till:2417
  bar:1981 from:0 till:1833
  bar:1991 from:0 till:2028
  bar:2001 from:0 till:1258
  bar:2009 from:0 till:1093
  bar:2014 from:0 till:985

PlotData=
  bar:1900 at: 3650 fontsize:S text:3650 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 3636 fontsize:S text:3636 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 3668 fontsize:S text:3668 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 3676 fontsize:S text:3676 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 3635 fontsize:S text:3635 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 3429 fontsize:S text:3429 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 3021 fontsize:S text:3021 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 2417 fontsize:S text:2417 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1833 fontsize:S text:1833 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 2028 fontsize:S text:2028 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1258 fontsize:S text:1258 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 1093 fontsize:S text:1093 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 985 fontsize:S text:985 shift:(-10,5)

## Xeografía 
O concello, de 98&nbsp;km², abrangue 9 parroquias. Está situado ao sur da provincia de Ourense, á beira das serras de Larouco, O Xurés e A Pena, acadándose nesta última os 1400 m de altitude. O municipio está atravesado polo río Salas, afluente do Limia, onde se construíu o encoro do Salas. Á súa vez, este río recibe as augas do río Firbeda.

É unha zona con clima oceánico de montaña, con fortes precipitacións e temperaturas baixas, se ben no verán adoita haber fortes secas.

## Historia 
A situación fronteiriza con Portugal marcou a evolución histórica do concello. As terras da Picoña tiñan a súa cabeceira no castelo da Picoña, derruído en 1650 por tropas castelás. No século XVIII a zona pertencía á xurisdición do conde de Lemos.

Historicamente, parte do seu territorio pertenceu ó Couto Mixto. Isto daba certos privilexios á súa poboación, como a exención de pagar tributos ás coroas de Portugal e Castela, a libre pertenza a un ou outro reino, e a elección dun alcalde. Estes dereitos abolíronse trala aplicación do Tratado de Lisboa de 1864.

O 22 de febreiro de 1944 tivo lugar o accidente de Monteagudo, no que un avión británico bateu contra un monte e sufriu un incendio, morrendo os seus seis ocupantes.

## Patrimonio 
Os xacementos humanos máis antigos datan do megalitismo, como as mámoas de Monte Meau e Forno da Tagurra (Golpellás), Penouces e A Chamuscada (Vila), As Lamas (Pintás), O Viso e A Mota Grande (Castelaus), Outeiro das Moas (Paradela) e As Rebouciñas (Padroso).

Da cultura castrexa son os poboados de Cidade de San Vitorio (Castelaus), Outeiro da Cerca (Lomear), O Castro (Rubiás), Penas Altas (Calvos) e A Picoña (Randín).

A igrexa parroquial de Santiago de Calvos é do século XIX, de estilo popular. A igrexa de San Xoán de Ranín é de estilo barroco, dos séculos XVII e XVIII. A igrexa de Santiago de Rubiás, sendo reconstruída no século XVIII, conserva na ábsida unha ventá románica de medio punto. A ermida do Neno Xesús é do século XVIII. A capela de Calvos é de recente construción. Hai varios petos de ánimas, en Calvos, Vilar, o Cruce de Padroso, Feás e Rubiás.

O pazo dos Tejada é dos séculos XVIII e o XIX. Ten a tipoloxía típica de pazo galego, con tres corpos conectados por unha solaina. O pazo de Randín é máis recente, se ben un dos seus corpos está actualmente destruído, tendo estrutura en L.
 
Dentro da arquitectura popular destacan os hórreos en Randín e Rioseco, cruceiros, fornos comúns, fontes, muíños, calzadas e pontes.

## Fillo predilecto 
* Alfonso Sobrado Palomares, o 6 de maio do 2023.

## Fillo adoptivo 
* Luís García Mañá, o 26 de abril do 2008.

## Calvos de Randín na literatura popular 
* *A rola anda arrolando/ por riba dun bido seco/ que lle levaron o niño/ as mozas de Rioseco* .
* *As mociñas de Padroso/ cando rapan as ovellas/ meten a la nos buratos/ para merca-las sortellas* .
* *As mociñas de Padroso/ son poucas e mal honradas:/ ándanlle saíndo aos homes/ ás canellas apartadas* .
* *As mociñas de Padroso/ son poucas e mal honradas:/ as pequenas xa pariron/ i as grandes andan preñadas* .
* *Desde o Outeiro ás Nogueiras/ hai unha tranca no chau;/ a Antonia caiu nela/ i o Francisco deulle a mau* .
* *Do outro lado do río/ sentín chorar e cantei:/ Santa Lucía en Vileriño,/ San Antonio en Recarei* .
* *Enamorar, enamoreime/ alá no lugar das Ribas,/ a rapaza non me quere,/ dime que busque outra vida* .
* *No lugarciño de Ribas/ hai unha cabalaceira/ que dá moitas calabazas/ i en cabo queda solteira* 
* *O Ramonciño de Calvos/ tiña a gorriña esgazada;/ o Ramón a coser nela/ i a Carmela a esgazarlla* .
* *Pasei pola Olivada,/ dei volta polo Cebreiro;/ as mociñas de Padroso/ todas andan ao carneiro* .
* *Viva Calvos, viva Calvos,/ Viva Calvos de Randín,/ viva Calvos, viva Calvos,/ terriña donde eu nacín* .

## Goberno municipal 
En 2010 catro edís do PPdeG co apoio do ex-edil do PSdeG José Manuel Andrade presentaron unha moción de censura ao alcalde Aquilino Valencia. A moción non chegou a prosperar porque os veciños impediron a entrada dos censurantes ao pleno. Unha reclamación posterior por vía xudicial rematou co pronunciamento do Xulgado ordenando que se repita o pleno.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igreja Santiago Rubias.JPG|Igrexa de Santiago de Rubiás
Ficheiro:Capela de Santo Antón de Randín.jpg|Capela de Santo Antón, en Randín.
Ficheiro:Peto de ánimas Calvos de Randín.jpg|Peto de ánimas en Calvos.
Ficheiro:Inscrición peto Calvos de Randín.jpg|Inscrición no peto de ánimas de Calvos.

## Parroquias 
## Lugares de Calvos de Randín 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Calvos de Randín vexa: Lugares de Calvos de Randín.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Couto Mixto