open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abejorral

**Abejorral** é un concello de Colombia, localizado na subrexión leste do departamento de Antioquia. Limita polo norte cos concellos de Montebello, La Ceja, El Carmen de Viboral e La Unión, polo leste co concello de Sonsón, polo sur co departamento de Caldas e polo oeste cos municipios de Santa Bárbara e Montebello. A súa cabeceira municial dista 86 quilómetros de Medellín, capital do departamento de Antioquia e a 64 quilómetros do aeroporto internacional José María Córdova. 

O municipio posúe unha extensión de 502 quilómetros cadrados e conta cunha poboación de 20 287 persoas (2018), das cales 7 910 viven na zona urbana e 12 377 na zona rural.

## Demografía 
## Notas
Joseph Philippe de Clairville

**Joseph Philippe de Clairville**, nado en 1742 e finado o 31 de xullo de 1830 foi un notable botánico e entomólogo francés, que estivo principalmente activo en Suíza. A colección de coleópteros de De Clairville, o seu principal interese, está no Museo de Historia Natural de Basilea. Tamén estaba interesado en Diptera e Odonata.

Despois da súa estadía en Nyon e Bex, na parte francófona da Suíza, trasladouse a Winterthur en 1782, onde viviu até a súa morte en 1830.

De Clairville escribiu *Helvetische Entomologie* publicada en Zúrich en 1798, escribiu ''Manuel d'herborisation en Suisse et en Valais* publicado en 1811 e traduciu *Naturgeschichte der Hof- und Stubenvögel* de Johann Matthäus Bechstein ao francés baixo os títulos *Manuel de l'amateur des oiseaux de volière* (1825).

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Duméril, CAMC 1823: [Biografía] - París; Estrasburgo, FG Levrault 262 
* Evenhuis, NL 1997: *Litteratura taxonomica dipterorum (1758-1930).* Volume 1 (AK); Volume 2 (LZ). - Leiden, Backhuys Publishers 1; 2 VII+1-426; 427-871
* Geilinger 1935: [Clairville, JP de] - *Mitt.* *natureza.* *Ges.* *Winterthur* 19
* Kiauta, B. 1978: [Clairville, JP de] - *Odonatologica* 7(3)
* *Mitlheilungen der Nanturwissenschaftlichen Gesellschaft Winterthur'', 19, 1932, p.&nbsp;255-291.
Stoá de Zeus

A **Stoá de Zeus** é un edificio da antiga Atenas, descrito por Pausanias.
Segundo o estilo arquitectónico que testemuñan os fragmentos atopados, pódese datar entre os anos -430 e -420.
Ao contrario da maioría dos monumentos da época clásica erixidos na praza da ágora de Atenas, a súa fachada era enteiramente de mármore, o que explica o carácter infrecuente do edificio.
A stoá estaba dedicada a Zeus Salvador (*Ἐλευθέριος*). Trátase dun edificio con función relixiosa, pero que ten forma de edificio civil, unha stoá.
As orixes do culto a Zeus Salvador pódense datar despois da batalla de Platea (-479).
Estaba adornada cos escudos dos caídos que loitaron pola súa liberdade. Decorado con pinturas como a Stoá Pécila.
## Véxase tamén 
### Outro artigos
* Ágora de Atenas.
### Ligazóns externas 
* Stoá de Zeus Salvador.
Carleo

Como topónimo **Carleo** pode referirse a:

;En Galiza
***Carleo de Abaixo**, lugar da parroquia de Outes, no concello de Outes;
***Carleo de Arriba**, lugar da parroquia de Outes, no concello de Outes.
Stoá Pécila

[miniatura| Mapa cos principais edificios da [Ágora de Atenas|ágora. A Stoá Poikile é o número 20.]]
A **Stoá Pécila** (en grego Ποικίλη Στοά *Poikile Stoà*) era un monumento da antiga Grecia erixido ao norte da ágora de Atenas descuberto en 1981. Segundo a cerámica atopada, o edificio pódese datar entre os anos -475 e -450. O achado foi posible grazas ao testemuño de Pausanias.

A stoá tiña columnas dóricas no exterior e columnas xónicas no interior. Estaba orientado cara ao sur, o que permitía a entrada de máis calor solar no inverno, mentres que os ventos xeados do norte eran detidos pola fachada posterior.

Ao principio o edificio chamábase *Pisianacteo* polo seu construtor Pisiánax. Pouco despois da súa construción, porén, foi decorada con pinturas, e comezou a chamarse *póikile* (pécila): *pintada*, *multicolor*. Estes cadros foron realizados por eminentes artistas de Atenas: Polignoto, Micón e Paneo. Polignoto, segundo Plutarco, cando pintaba as troianas, representou o rostro de Laódice a imaxe do de Elpinice. Tamén indica que pintou a stoa de balde, para ser lembrado con honra pola cidade, como narran os historiógrafos. Melancio tamén engade: "Así que, sen ningunha remuneración, decorou os templos dos deuses e a ágora de Cécrope con monumentos heroicos".

As pinturas están descritas con detalle por Pausanias, que aínda tivo ocasión de admiralas. Nas pinturas representáronse os grandes fitos militares, tanto históricos como mitolóxicos, de Atenas. Ademais, a stoá contiña escudos de bronce e armamento requisado aos vencidos.

Esta stoá orixinou o nome da escola filosófica dos estoicos. O fundador do movemento, Zenón de Citio, tiña o costume de ensinar alí.
## Notas
### Véxase tamén 
* Ágora de Atenas.
Metroon

O **Metroon** ou o antigo bouleuterio da Ágora de Atenas preséntase como un edificio practicamente cadrado, que mide 23 metros de lado. Foi construído entre os anos -509 e -507. Suponse que tiña cinco soportes interiores, pero non se atoparon restos. Estes cimentos están na planta, o tamaño e a localización do edificio que permitiron identificarlo como o antigo buleuterio, onde se reunían os participantes da bulé, e que data da época de Clístenes.

Despois da construción do novo buleuterio, o antigo edificio conservou, con todo, certas funcións, aínda que limitadas. Dende o século -V, cando a bulé aínda se reunía neste lugar, o edificio era utilizado para a conservación dos arquivos da cidade. Estes arquivos remataron no vello buleuterio, tamén cando a bulé deixou de se reunir alí. Foi entón cando o edificio recibiu un novo nome: o "Metroon", un santuario dedicado a Rea, nai dos deuses olímpicos. No ano -140, o antigo complexo foi finalmente substituído por unha nova construción erixida enriba do Metroon.

## Véxase tamén 
* Ágora de Atenas
* Buleuterio

## Notas 
## Ligazóns externas 
* Buleuteri e Metroon ;
* Seccións transversais do complexo Metroon-Buleuterion *(Seccións transversais do complexo Metroon-Buleuterion); .*
* Sobre o vello Buleuteri (Metròon de Atenas, no Proxecto Perseo;
Zhongyong

O ***Zhongyong*** (chinés tradicional e simplificado: 中庸; *pinyin*: Zhōngyōng; Wade-Giles: Chung1-yung1; lit. "A doutrina do medio") é un dos Catro Libros (*sishu* 四書) do confucianismo. O texto atribúeselle a Zisi, o neto de Confucio. Na súa orixe, era un capítulo do *Liji* 禮記 ou *Libro dos ritos*, un dos Cinco Clásicos (*wujing* 五經).

A expresión "doutrina do medio" aparece no libro VI, liña 29, do *Lunyu* de Confucio:

O *Lunyu* non explica o significado do termo, mais o texto de Zisi explora o seu sentido en detalle, así como a súa utilidade para a propia vida. Trátase dunha aplicación da metafísica confuciana á política e á ética.

## Autoría 
A autoría do *Zhongyong* non é clara. A tradición atribúe o tratado a Zisi, neto de Confucio e discípulo de Zeng Shen. Porén, esta idea foi cuestionada xa na dinastía Qing, polo erudito Cui Shu (1740-1816). Segundo algúns expertos actuais, varias partes do texto poderían ter sido escritas ou editadas por confucianos durante o paso da dinastía Qin á Han. Outros pensan que é obra do propio Confucio. Non obstante, o consenso é que o libro recolle as doutrinas éticas fundamentais da ensinanza confuciana.

## Contidos 
O *Zhongyong* é un texto cargado de simbolismo que ofrece unha guía para o perfeccionamento espiritual. O obxectivo da súa doutrina é manter o equilibrio e a harmonía da mente, seguindo a orde natural das cousas e evitando os excesos. Neste sentido, entre os seus valores principais están a moderación, a rectitude, a obxectividade, a sinceridade, a honestidade e mais o decoro.

Para poder lograr esta meta, o libro propón tres guías: o autocontrol, a indulxencia e a sinceridade. Quen siga estas tres regras, poderá considerarse unha persoa respectable (*junzi* 君子):

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Confucianismo
* Confucio
* Liji
* Sì shū wǔ jīng
* Zisi

### Ligazóns externas 
* Texto completo en chinés (Chinese Text Project)
Tholos de Atenas

O **Tholos de Atenas** era un edificio circular (*tholos*) situado na ágora. Foi construído no -465, despois da destrución por Xerxes I no -480, durante as Guerras médicas, dun monumento máis antigo que tiña a mesma función.

Era a sede dos Prítanes, os 50 concelleiros que presidían á súa vez a Bulé. Estes maxistrados exercían o poder executivo durante un mes, e segundo Aristóteles reuníanse alí para comer xuntos, a costa do Estado durante a duración do seu mandato. Este lugar tiña, polo tanto, a función de cociña e comedor, sendo tamén un lugar central das actividades económicas da polis. Conservábanse alí os patróns de medidas utilizados para controlar as transaccións comerciais.

Segundo PausaniasEstaba formado por unha estancia de planta circular sostida por seis columnas centrais cunha porta que se abría ao lado oeste. O tellado era cónico e estaba cuberto en parte con tellas de terracota (algunhas están no museo da Acrópole) e en parte con tellas de bronce.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Ágora de Atenas
William Sharp Macleay

**William Sharp Macleay** ou **MacLeay**, nado en Londres o 21 de xullo de 1792 e finado en Sydney  o 26 de xaneiro de 1865, foi un entomólogo británico

## Traxectoria 
William Sharp Macleay era fillo do naturalista Alexander Macleay (1767-1848). A súa obra principal é *Horae Entomologicae* (1819-1821). Algunhas partes foron publicadas máis tarde por separado (como *Annulosa Javanica or an attempt to illustrate the natural affinities and analogies of the insects collected in Java by T. Horsfield. Coleoptera*). As súas outras publicacións inclúen *Remarks on devastation occasioned by Hylobius abietis in fire plantations* publicada no *Zoological Journal* así como notas distintas das *Transactions of the Entomological Society of London*. Macleay enviou moitos insectos a Frederick William Hope (1797-1862). Estes realízanse actualmente no Hope Entomological Department de Cambridge. Macleay é o defensor dun sistema de clasificación efémero: o sistema quinario que utiliza nas súas publicacións.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* TEN. Y. Swainston (1985). William Sharp Macleay, *Linnean*, **1** (5): 11-18.
Hylobius abietis

[miniatura|Etapas de desenvolvemento do escaravello do piñeiro: [larva, pupa e adulto.|229x229px]]
O **picudo do piñeiro** ou **gorgullo do piñeiro**, ***Hylobius abietis***, é unha especie de insecto coleóptero polífago pertencente á familia Curculionidae.

A autoridade científica sobre a especie é Linnaeus, foi descrita en 1758 e estudada tamén no XVIII por Macleay.

Trátase dunha especie propia de Europa, presente na Península Ibérica.

En Galiza, a praga de  *Hylobius abietis* afecta principalmente ás plantacións de coníferas, especialmente as plántulas e árbores novas de especies como o *Pinus pinaster* e o *Pinus radiata*. Esta praga alimentase da casca das plántulas, causando danos que poden levar á súa morte e reducir o crecemento das árbores novas. As áreas acabadas de reforestar son particularmente vulnerábeis, resultando nunha elevada mortalidade. Ademais, os danos nas árbores adultas poden reducir a calidade da madeira. A xestión da praga inclúe o uso de insecticidas, a introdución de depredadores naturais e prácticas silvícolas adecuadas para reducir a súa incidencia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *Hylobius abietis* - Biblioteca do Patrimonio da Biodiversidade  BHL
* *Hylobius abietis* - Base de datos de taxonomía NCBI
* *Hylobius abietis* - Global Biodiversity Information Facility
* *Hylobius abietis* - Encyclopedia of Life
Underwater (filme)

***Underwater*** é un filme estadounidense de 2020 dirixido por William Eubank. Está protagonizado por Kristen Stewart, Vincent Cassel, Jessica Henwick, John Gallagher Jr., Mamoudou Athie e T.J. Miller. *Underwater* conta a historia dun grupo de traballadores nunha instalación de perforación no fondo do océano que se atopan con criaturas hostís despois de que un terremoto destrúa a instalación. O filme estreouse nos cinemas dos Estados Unidos o 10 de xaneiro de 2020 a través de 20th Century Fox; foi a última película baixo o nome de Fox antes do cambio de marca do estudo como 20th Century Studios o 17 de xaneiro. Recibiu valoracións mixtas da críticos e foi un fracaso de recadación, conseguindo 40 millóns de dólares en todo o mundo fronte a un orzamento de produción de 50-65 millóns de dólares.

## Personaxes 
* Kristen Stewart como Norah Price
* Vincent Cassel como Capitán Lucien
* Jessica Henwick como Emily Haversham
* John Gallagher Jr. como Liam Smith
* Mamoudou Athie como Rodrigo Nagenda
* T.J. Miller como Paul Abel

## Notas
Mario Vázquez Raña

**Mario Vázquez Raña**, nado na Cidade de México o 7 de xuño de 1932, e finado ibídem o 8 de febreiro de 2015, foi un empresario e dirixente olímpico mexicano de orixe galega.

## Traxectoria
Foi fillo de Venancio Vázquez Álvarez, un galego que emigrou coa súa muller e os seus fillos dende Ourense a México en 1928, onde rexentou un pequeno almacén nun barrio da capital mexicana.
Era licenciado en Administración de Empresas pola Universidade Nacional Autónoma de México. Comezou traballando xunto ao seu pai, pero axiña o seu pequeno negocio converteuse nunha tenda de considerables dimensións, logo coñecida como *Almacenes Hermanos Vázquez*, cuxo consello de dirección presidiu entre 1960 e 1980.

## Premios e recoñecementos 
* Medalla de Prata da Orde Olímpica en 1978.
* Medalla Castelao en 1992.
* Oficial da Lexión de Honra da República Francesa en 2006.

## Controversias 
O 5 de abril de 2008, Vázquez Raña recibiu atención da prensa internacional logo de dicir que "o Tíbet é un problema chinés, e non ten relevancia para os Xogos Olímpicos".

En maio de 2012, Vázquez Raña volveu ser mencionado nos medios de comunicación logo de acusacións de que a Organización Editorial Mexicana manipulou artigos a prol do daquela candidato presidencial Enrique Peña Nieto. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
*
Ilusión do poste de barbeiro

miniatura| A rotación do eixo percíbese como un movemento das tiras en vertical ou 45° cara arriba
A **ilusión do poste de barbeiro** ou *Barber Pol* tal como foi descrita en inglés, é unha ilusión óptica do movemento percibido.

É unha das ilusións do movemento máis coñecidas. Recibe o seu nome polos postes pintados con franxas diagonais azuis e vermellas que se poden atopar diante de moitos salóns de peiteado, maiormente nos Estados Unidos. É desencadeado pola rotación dun cilindro vertical con franxas helicoidais. Isto non é percibido polo observador como un movemento puramente horizontal, senón que o interpreta, dependendo da dirección de xiro, coma se as raias se movesen cara arriba ou abaixo.

A sensación de movemento indica que para liñas homoxéneas que se moven dentro dun campo doutro xeito baleiro, o seu movemento sempre se percibe como perpendicular á súa orientación da liña. Na ilusión de *Barber Pole*, con todo, as liñas non continúan horizontalmente, o que significa que non hai unha orientación de liña recta, senón que están curvadas cara atrás ao redor do rolo. Polo tanto, a aparición dun movemento ascendente de 45° das raias só se produce cando se visualiza unha sección, en cambio, pódese percibir un movemento vertical das raias ao longo do eixe.

Esta ilusión óptica foi descrita por primeira vez en 1929 por J. P. Guilford.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Escala de Shepard
* Ilusión óptica
* Maurits Cornelis Escher
O Sul é o Meu País

miniatura|Bandeira do movemento.
**O Sul é o Meu País** é un movemento separatista que busca a independencia da rexión Sur do Brasil, formada polos estados de Paraná, Río Grande do Sur e Santa Catarina. O movemento afirma que a rexión está infrarrepresentada por Brasilia.

miniatura|300px|Curso de formación para líderes en Brusque, Santa Catarina.
O movemento xurdiu durante o II Congreso Separatista celebrado en 1992 en Laguna, fundado por Adílcio Cadorin, masón e exalcalde da cidade. Mantén o concepto de autodeterminación dos pobos e non constitúe un partido político, a pesar de que os seus fundadores están directamente implicados na política. O movemento ten a súa sede en São Sepé e o presidente é Aline Freitas (Nãna).

Os símbolos oficiais do movemento inclúen tres estrelas que representan os tres estados da rexión sur.

## Criticismo 
Algúns académicos afirman que o movemento basea as súas reivindicacións separatistas en "diferenzas naturais", como o clima da rexión, e que aínda que estas poden crear unha "identidade" para a rexión, a xente e a súa cultura non son moi diferentes do resto do país. Outros afirman que hai diferenzas culturais, como en relixión, literatura, comida, vestimenta, bailes, música, etc. Algúns chegan a dicir que os brasileiros se identifican primeiro co seu estado natal e só despois como brasileiros.

O movemento tamén recibe críticas por xenofobia, particularmente nos seus primeiros anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Referendo de independencia
* Lista de movementos autonomistas, federalistas, nacionalistas e independentistas
### Ligazóns externas 
* Páxina web do movemento
Porto de Bois

O topónimo **Porto de Bois** pode referirse a:

;En Galiza
***Porto de Bois**, lugar da parroquia do Mato, no concello de Palas de Rei;
***O Porto de Bois**, lugar da parroquia de Vilapedre, no concello de Vilalba.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Porto dos Bois**, lugar da parroquia de Recemel no concello das Somozas.
Referendo de independencia de Chile de 1817

O **referendo na independencia de Chile** celebrouse o 15 de novembro de 1817. Despois da batalla de Chacabuco, Bernardo O'Higgins foi nomeado director supremo e propuxo un plebiscite para coñecer a vontade do pobo. Esta proposta de independencia acadou unha gran maioría grande.  A administración de Higgins  declarou a independencia o 16 de febreiro de 1818.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Referendo de independencia
Macleay

**MacLeay** ou **Macleay** ou **McLeay** poden referirse a:

## Persoas 
* Alexander Macleay (1767–1848), funcionario e entomólogo escocés.
* William Sharp Macleay (1792–1865), entomólogo británico, fillo do anterior. 
* William John Macleay (1820–1891), político e naturalista australiano, curmán do anterior. 

## Institucións 
* Macleay Museum of Science, da Universidade de Sydney, Australia. Está maiormente formado pola colección da familia de naturalistas Macleay

## Lugares 
* Illa Macleay, Moreton Bay, Queensland, Australia.
* Río Macleay, Nova Gales do Sur, Australia.

## Bioloxía 
* Macleay, autoridade taxonómica referida a W. S. Macleay
* *Dorcopsulus macleayi*, un marsupial.
* *Xanthotis macleayanus*, un paxaro.
* *Pteronotus macleayii,* un morcego.
* *Graphium macleayanus*, unha bolboreta.
* *Extatosoma tiaratum*, un insecto pau.
O Porto do Carro

Como topónimo **O Porto do Carro** pode referirse a:

;En Galiza
***O Porto do Carro**, lugar da parroquia de Moldes, no concello de Boborás;
***O Porto do Carro**, lugar da parroquia de Merlán, no concello de Palas de Rei.

## Véxase tamén
### Outros artigos
O Porto do Medio

Como topónimo **O Porto do Medio** pode referirse a:

;En Galiza
***O Porto do Medio**, lugar da parroquia de Santalla de Bardaos, no concello do Incio;
***O Porto do Medio**, lugar da parroquia de San Lázaro, no concello de Santiago de Compostela.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Motoori Ōhira

**Motoori Ōhira** (), nado o 17 de marzo de 1756 e finado o 23 de outubro de 1833, foi un erudito do movemento Kokugaku, sucesor de Motoori Norinaga como líder da súa escola. O seu pseudónimo era **Fuji no Kakitsu** (藤 垣内).

## Traxectoria 
Ōhira naceu en Matsuzaka, na provincia de Ise (actual prefectura de Mie). Foi o fillo de Inagake Munetaka, un mercador e discípulo de Motoori Norinaga. Ōhira entrou tamén na escola de Norinaga aos 13 anos, e foi adoptado por este aos 44. O autor herdou a casa familiar dos Norinaga ao finar este, xa que o primoxénito, Motoori Haruniwa, estaba cego. En 1802, Ōhira recibiu orde de traballar no dominio de Wakayama, do que Norinaga fora servo. Xa que logo, a escola escindiuse co traslado de Ōhira en 1809: unha das pólas, dirixida por Haruniwa, quedou afincada en Matsuzaka, e a outra, a de Ōhira, estableceuse en Wakayama.

Ōhira foi unha persoa amable, polo que gañou a confianza do seu señor, ao que ensinou a literatura clásica xaponesa. Editou o *Ise zoku fudoki* 伊勢続風土記, unha obra de corografía sobre a provincia de Ise. Chegou a ter uns 1 000 discípulos.

## Obra 
O pensamento de Ōhira seguiu con fidelidade ao do seu mestre Norinaga. Na liña do Kokugaku, criticou os supostos efectos nocivos da introdución do budismo e das correntes intelectuais chinesas no Xapón. Por exemplo, considerou a adoración pola figura de Buda unha falta de respecto ao Emperador e aos *kami*, e puxo en cuestión os costumes funerarios budistas. Tamén citou ao confucianismo como unha influencia negativa.

## Publicacións 
* *Kogaku no kaname* 古学要 ("Fundamentos dos estudos clásicos")
* *Tamahoko hyakushukai* 玉鉾百首解 ("Explicación de 100 poemas do *tamahoko*")
* *Kagurauta shinshaku* 神楽歌新釈 ("Unha nova interpretación das cancións *kagurata*")
* *Yasoura no Tama* 八十浦之玉 ("A xoia de oitenta *ura*")
* *Inabashū* 稲葉集 ("Escolma de Inaba")

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Porto do Souto

Como topónimo **Porto do Souto** pode referirse a:

;En Galiza
***Porto do Souto**, lugar da parroquia da Canda, no concello de Piñor;
***O Porto do Souto**, lugar da parroquia de Nemeño, no concello de Ponteceso.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Portobrea

O topónimo **Portobrea** pode referirse a:

;En Galiza
***Portobrea**, lugar da parroquia de Queixas, no concello de Cerceda;
***Portobrea**, lugar da parroquia de Baamorto, no concello de Monforte de Lemos.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Brea, Lavadores, Vigo

**Brea** é un lugar da parroquia de Lavadores, no concello pontevedrés de Vigo, na comarca de Vigo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lavadores 
### Parroquias de Vigo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Vigo
José Antonio García Caridad

**José Antonio García Caridad**, nado na Coruña o 1 de xaneiro de 1926, e finado ibídem o 8 de novembro de 2020, foi un xurista galego. Dende 1990, foi presidente da Real Academia Galega de Xurisprudencia e Lexislación, institución asociada ao Instituto de España. As súas achegas ao Dereito galego e a súa destacada traxectoria profesional son recoñecidas tanto a nivel nacional como internacional.

## Traxectoria 
Ingresou na carreira xudicial en 1953, e ao longo dos anos tivo diversos cargos, entre eles o de vogal do Consello Xeral do Poder Xudicial, cargo que ocupou ata a súa xubilación. Destacou como experto en dereito galego, especialmente en montes veciñais en man común, e a súa influencia foi recoñecida en diversas disposicións lexislativas.

Foi membro fundador do Instituto Español de Dereito Foral e secretario da súa Sección Galega, así como fundador e membro do Seminario de Estudos Galegos entre 1987 e 1996, Ademais, foi vogal do Consello da Cultura Galega e coordinador da súa Comisión Galega de Dereito entre 1990 e 1996. Ocupou a posición de académico honorario da Real Academia de Xurisprudencia e Lexislación de España, así como de varias academias en Valencia, Granada, a Arxentina, Colombia, México, Chile, Nicaragua e Bolivia. Foi académico correspondente da Academia de Xurisprudencia e Lexislación de Baleares e vicepresidente da Conferencia das Academias Xurídicas e Sociais de Iberoamérica.

## Premios e recoñecementos 
* Cruz Distinguida de San Raimundo de Peñafort (1964)
* Comandante da Orde do Mérito Agrícola (1968)
* Medalla Castelao da Xunta de Galicia (1992)
* Gran Cruz da Orde Civil de San Raimundo de Peñafort, outorgada polo Real Decreto 180/1996, do 2 de febreiro.
* Premio Iurisgama "Xurista Galego do Ano" (Asociación de Xuristas Galegos de Madrid) o 1 de xullo de 2010.
* Gran Cruz de Afonso X o Sabio, concedida polo Real Decreto 93/2011, do 21 de xaneiro.
* Medalla de Ouro do Consello Consultivo de Galicia o 7 de xuño de 2011.

## Notas
Stoá sur I (Atenas)

[miniatura|Plano da [ágora de Atenas: a **Stoá sur I** é o número 4.]]
A **Stoá sur I de Atenas** era unha stoá (edificio porticado) do lado sur da ágora de Atenas, situada entre o tribunal da Heliea e a fonte enneacrunos, ou *fonte do sueste*.

## Historia 
Construíuse entre os anos -425 e -400 e estivo en uso até circa -150, cando a substituíu a Stoá sur II.

Descubriuse en 1936, ao escavarse por baixo da Stoa sur II de época helenística e ao longo dunha rúa máis antiga, que pasaba xunto á beira meridional da Heliea.

## Descrición 
Tradicionalmente, as stoás eran grandes pórticos con locais na parte posterior, a miúdo utilizados como comercios. Pero a Stoá sur I debe a súa característica peculiar a que detrás dunha dobre fila de columnas dóricas había unha serie de estancias destinadas a servir de oficinas aos maxistrados atenienses.
Cada unha das quince habitacións daba ao pórtico a través dunha porta de dúas follas, situada cara ao lado oriental, non no centro da habitación. Delas, a oitava empezando polo leste era a máis grande e posuía un amplo vestíbulo. O pavimento era de terra apisoada ou, ás veces, máis compacta polo uso de cal branco.

Esta posición lateral da porta é característica das estancias pensadas para colocar leitos para banquetes  (*klínai*) ao longo das paredes e deixar así espazo para os comensais; este tipo de habitacións recibía o nome de *óikos eptáklinos*, habitación de sete leitos, do feito de que ese era o número teórico de leitos que collían nelas. A oitava habitación aseméllase moito ás salas para banquetes das casas da polis de Olinto.

Noutras dependencias desta stoá había fogares, ou o pavimento construíuse máis alto sobre o nivel do chan, de xeito que favorecese a saída dos líquidos durante ou despois dos convites. Aínda que estas estancias tiveron máis dunha función, a súa estrutura indica que podían empregarse como salas de banquetes cando fose necesario. Así, estas dependencias eran utilizadas polos maxistrados e os seus colaboradores, xa fose para desempeñar as tarefas relacionadas co seu cargo, xa para reunirse a comer todos xuntos, como era habitual entre todos os altos funcionarios de Atenas.

É bastante probábel que a súa construción estivese relacionada coa necesidade de reunir nun mesmo lugar todas as maxistraturas que, desde a época de Solón, ou mesmo antes, tiveran unha sede propia.

Todos estes aspectos inclinaron a pensar aos arqueólogos e historiadores que, se non toda a stoá, polo menos unha parte da mesma debeu cumprir a función do Thesmotheteion, que aparece citado nas fontes antigas como un dos edificios no que os maxistrados se reunían para comer en común. Ou tamén como no Tholos reservado aos prítanes.

## Notas 
## Bibliografía 
*
Jorge Castillo Casalderrey

**Jorge José Castillo Casalderrey**, nado en Pontevedra o 16 de xuño de 1933, é un escultor e pintor surrealista galego. En 1992, foi galardoado coa Medalla Castelao, e en 2013 co Premio Laxeiro.

## Traxectoria 
miniatura|200px|dereita|Parque de Xoán Carlos I, Madrid, España. "Paseo entre dúas árbores", de Jorge Castillo.
Durante a maior parte da súa infancia, el e a súa familia viviron na Arxentina. Dende 1962, mantivo residencias tanto en Barcelona como na cidade de Nova York.

Castillo admiraba moito a Pablo Picasso, e esa influencia móstrase nas súas pinturas, gravados e litografías.

A súa escultura de aceiro *Homenaxe ao ciclista* atópase na Praza de Sants de Barcelona.

## Notas
Stoá sur II (Atenas)

[miniatura|Plano da [ágora de Atenas: a Stoá sur II é o número 4.]]
A **Stoá sur II de Atenas** era unha stoá situada no lado sur da ágora de Atenas, entre o tribunal da Heliea e a fonte Enneacrunos, construída para substituír a Stoá sur I.

## Descrición 
Edificouse na segunda metade do século -II. Constaba dunha soa columnata de 30 columnas dóricas de pedra calcaria, aberta ao norte.

A superestrutura reutilizaba elementos dun edificio do século -IV. O seu único adorno era unha pequena fonte situada na parede traseira (sur). O edificio foi situado ao oeste da Estoa sur I, á que substituía, para facer sitio aos niveis inferiores da Praza sur da ágora.

## Notas
Benigno Moure

**Benigno Moure Cortés**, nado na Arnoia o 24 de setembro de 1932 e finado en Santa Cruz de Arrabaldo (Ourense) o 21 de outubro de 2024, foi un sacerdote e empresario do terceiro sector galego, fundador e presidente de honra da Fundación San Rosendo.

## Traxectoria 
Realizou os seus estudos eclesiásticos no Seminario de Ourense e no de Salamanca. Foi ordenado sacerdote na diocese de Salamanca o 20 de abril de 1957 e obtivo a licenciatura en Teoloxía pola Universidade Pontificia de Salamanca. operador de servizos de xeriatría en Galicia, logo de Domus Vi, con 4000 prazas e case 2000 persoas empregadas. O auxe económico e de poder de Benigno Moure correu en paralelo ao poder político que na provincia de Ourense exercía a familia Baltar, coa que estivo amizado. Finalmente, o 27 de xullo de 2011, o sacerdote foi encarcerado no centro penitenciario do Pereiro de Aguiar, mais só durante dous meses. Este período de reclusión foi substituído pola colocación dunha pulseira magnética no nocello. Un ano despois, a xunta de prisións retiroulle o terceiro grao e a pulseira, e deixouno en liberdade.

En 2011 José Luis Gavela substituíuno como presidente da Fundación San Rosendo, e pasou a ser presidente de honra.
Tras o seu falecemento celebrouse un funeral o 22 de outubro de 2024 na catedral de Ourense, e soterrárono en San Salvador da Arnoia.

## Distincións
* Medalla de Ouro do concello da Arnoia
* Fillo predilecto da Arnoia
* 1993: Medalla Castelao, "polo seu labor social en beneficio de Galicia".
* 2007: Medalla de Prata de Galicia
*O 11 de febreiro de 2022 o bispo de Ourense, Leonardo Lemos Montanet, nomeouno Cóengo de Honra da catedral de Ourense.

## Notas
Sucarreira

Como topónimo **Sucarreira** pode referirse a:

;En Galiza
***Sucarreira**, lugar da parroquia de Abeancos, no concello de Melide;
***Sucarreira**, lugar da parroquia de Setados, no concello das Neves.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Colonos agoraios

**Kolonos agoraios** (, que significa "o outeiro próximo á ágora") é o nome dun outeiro en Atenas sobre parte do cal se construíu o Templo de Hefesto, era o sitio de reunión dos artesáns da antiga Atenas.

No outeiro atópase o Templo de Hefesto, o templo antigo mellor conservado de Atenas e Grecia. Na parte oriental do outeiro atopábanse na antigüidade a Stoá de Zeus, o Templo de Apolo Patroos, o Buleuterio, o Tholos e o Strategion. Na aba norte atopábanse o Arsenal e o Templo de Afrodita Urania, entre outros.
## Véxase tamén 
* Ágora de Atenas.
## Notas
Cuitláhuac

**Cuitláhuac** (en ;  e en forma honorífica: *Cuitlahuatzin*), nado c. 1476 e finado en 1520, foi o décimo Huey Tlatoani (emperador) da cidade azteca de Tenochtitlán. Gobernou durante 80 días durante o ano do calendario azteca "Dous Pedernal" (1520). Atribúeselle o liderado da resistencia á conquista española e tlaxcalteca do Imperio Azteca, tras a morte do seu parente Moctezuma II.

## Traxectoria 
Cuitláhuac foi o undécimo fillo do gobernante Axayacatl e irmán máis novo de Moctezuma II, o falecido emperador de Tenochtitlán, que morreu durante a ocupación española da cidade. O seu avó materno, tamén chamado Cuitlahuac, fora gobernante de Iztapalapa, e o mozo Cuitláhuac tamén gobernou alí nun principio. Cuitláhuac era un guerreiro experimentado e un conselleiro de Moctezuma, a quen lle advertiu que non permitise a entrada dos españois en Tenochtitlán. Hernán Cortés encarcerou tanto a Moctezuma como a Cuitláhuac. Tras o masacre das elites aztecas cando Cortés estaba lonxe de Tenochtitlán, os mexicas asediaron os españois e os seus aliados indíxenas. Cuitláhuac foi liberado coa pretensión de reabrir o mercado para levar comida aos invasores. Moctezuma foi asasinado en circunstancias en disputa, e Cuitláhuac foi elixido *tlatoani* tras a fuga dos españois e os seus aliados de Tenochtitlán o 30 de xuño de 1520. Algunhas fontes afirman que estaba a desempeñar ese papel mesmo antes da morte de Moctezuma.

Cuitláhuac estaba casado ritualmente coa filla máis vella de Moctezuma, unha nena de dez ou once anos, que máis tarde se chamou Isabel Moctezuma.

thumb|right|220px|Cuitláhuac.
Cuitláhuac gobernou só 80 días, quizais morrendo de varíola Inmediatamente despois da morte de Cuitláhuac, Cuauhtémoc converteuse no seguinte *tlatoani*.

## Legado 
O moderno concello mexicano de Cuitláhuac, Veracruz e a estación Cuitláhuac do Metro da Cidade de México reciben o nome de Cuitláhuac. O asteroide 2275 Cuitláhuac tamén recibe o nome deste gobernante.

Hai unha Avenida na Cidade de México chamada Cuitláhuac (Eje ​​3 Norte) que vai dende a Avenida Insurgentes ata a Avenida México-Tacuba e que forma parte dun anel interior; tamén se chaman así moitas rúas noutras cidades e aldeas de México.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*  ,
Pliosauroidea

Os **pliosaurios** eran un grupo de grandes réptiles plesiosaurios mariños . Viviron na era Mesozoica (posterior período xurásico). Tiñan o pescozo curto e a cabeza grande, con grandes aletas traseiras. Os seus tamaños oscilaban entre os dous e os 15 metros. Eran depredadores de grandes peixes e outros réptiles mariños. 

O primeiro exemplar foi atopado por Mary Anning, na costa xurásica de Lyme Regis, Inglaterra, na década de 1820. Moitos dos seus achados están expostos no Museo de Historia Natural de Londres.

A súa forma corporal suxire que nadaban e que comían baixo a auga. p29 DMS Watson suxeriu que os plesiosaurios se dividen en dous grupos. Os pliosaurios eran grandes depredadores que comían grandes presas en augas profundas. Os outros plesiosaurios eran de pescozo longo e cabezas máis pequenas. O seu método era como nadadores de superficie, principalmente comían coa cabeza por riba da auga, lanzándose para arrebatar peixes máis pequenos que se alimentaban de plancto. 

## Galería 
File:Rhomaleosaurus cramptoni (fossil).jpg|*Rhomaleosaurus*
File:Pliosaurus ferox.JPG|*Pliosaurus*
File:Kronosaurus skeleton.jpg|*Kronosaurus*
File:Pliosaurus jaw.jpg|150px|Mandíbula de *Pliosaurus*

## Notas 
## Véxase tamén
Centro penal de Monterroso

O **centro penitenciario de Monterroso** é unha prisión situada no concello de Monterroso, na provincia de Lugo. Atópase no lugar da Vacaloura, na parroquia de San Miguel de Penas, a uns seis quilómetros do centro da vila. Dende decembro de 2021, o seu director é Félix Rodríguez.

É un dos cinco centros penitenciarios que funcionan en Galicia xunto co CP da Lama, o CP de Bonxe (Outeiro de Rei), o CP do Pereiro de Aguiar (O Pereiro de Aguiar) e o CP de Teixeiro (Curtis). Ten capacidade total para 350 persoas, mais ten unha ocupación real media de 460 persoas.

## Historia e características 
Inaugurouse en 1982. Ten unha superficie construída de 41&nbsp;029 m2 e unha superficie do terreo de 120&nbsp;000 m2. Conta con 328 celas e 78 celas complementarias.

## Notas
Talpa davidiana

***Talpa davidiana*** é unha especie de toupa que vive no Oriente Próximo, no centro-sur de Turquía e máis ao leste no Kurdistán, aínda que podería tamén estenderse cara ao sur ata Siria. Está na lista das especies das que se teñen datos deficientes. A especie nomeouse en honra do zoólogo Armand David.

## Notas
Centro penal do Pereiro de Aguiar

O **centro penitenciario do Pereiro de Aguiar** é unha prisión situada no concello do Pereiro de Aguiar. Atópase na parroquia de San Miguel de Calvelle. É un dos cinco centros penitenciarios que funcionan en Galicia xunto co CP da Lama, o CP de Bonxe (Outeiro de Rei), CP de Monterroso e o CP de Teixeiro (Curtis).

En 2024 o director do centro era Francisco González Pérez.

## Historia 
Inaugurouse en maio de 1987, coincidindo co peche da vella Prisión Provincial de Ourense. Nos primeiros anos da década de 2020 o goberno de España investiu 3 millóns de euros para realizar melloras no centro penitenciario. En 2024 contaba cuns 260 internos, dos cales 22 eran mulleres.

## Notas
Sauropterygia

**Sauropterygia** foi unha superorde de réptiles acuáticos exitosos que floreceron durante a era Mesozoica. Están unidos por unha adaptación do seu ombreiro, deseñada para soportar potentes golpes de pádel. Algúns sauropterixios posteriores como os *pliosauros* desenvolveron un mecanismo similar na súa pelve.

Os primeiros sauropterixios apareceron hai uns 245 millóns de anos, ao comezo do período Triásico. Ao principio eran pequenos, menos dun metro. Eran animais semiacuáticos parecidos a lagartos con extremidades longas (chamados paquipleurosaurios). Convertéronse nun grupo chamado notosaurios, de varios metros de lonxitude. Os sauropterigos incluían outro grupo moi distintivo: os *placodontes*. Alimentábanse de mariscos de fondo e posuían dentes planos e esmagadores para manexar as súas presas. é un clado monofilético de *Diapsida* que representa un grupo extinto de réptiles acuáticos mariños secundarios, que descendían dos réptiles terrestres. Os seus individuos presentaban unha forma diferente de nadar en comparación con outros réptiles acuáticos debido ao seu tronco con pouca mobilidade e á súa aleta caudal horizontal, o que deu lugar a unha natación baseada principalmente nos dous poderosos pares de aletas e na ondulación vertical da cola. O primeiro *sauropterigio* foi descuberto por Conybeare en 1821, pero só foi recoñecido como tal en 1839 por Meyer. O individuo era do clado *Plesiosauria*, alcumado "Plesiosauria de Blainville" en 1835, en referencia ao zoólogo e anatomista francés Henri de Blainville. 

Os sauropterixios coñécense dende o Triásico inicial, hai 252 millóns de anos, até o final do Cretáceo, hai 66 millóns de anos. Probabelmente, os primeiros diápsidos arcaicos, que apareceron entre finais do Permiano e comezos do Triásico, deron lugar aos placodontes; grupo máis basal entre os sauropterigos. A superorde *Sauropterygia* inclúe representantes coñecidos, como os plesiosauros, pertencentes ao taxon *Plesiosauria*, que existiu desde finais do Triásico até finais do Cretáceo, hai entre 100 e 66 millóns de anos. Ademais deste taxon, tamén destaca a presenza de *Eosauropterygi*, que inclúen *Pachypleurosauroidea*, *Nothosauroidea* e *Pistosauroidea*, sendo estes últimos considerados antepasados dos plesiosauros. Os eosauropterigos foron comúns desde o Triásico inferior até o Xurásico inicial, hai entre 252 e 201,3 millóns de anos.

O evento de extinción do final do Triásico eliminounos a todos excepto aos plesiosauros. Durante o xurásico máis temperán estes diversificáronse rapidamente nos plesiosaurios de pescozo longo e cabeza pequena propiamente ditos, e os pliosaurios de pescozo curto e cabeza grande.

### Ordes 
* Notosaurios
** Paquipleurosauros
* Placodontes
* Plesiosauros

### Posición incerta 
* *Pistosaurus*

## Notas 
## Véxase tamén 
* Dinosauros
* Paleoarte

### Ligazóns externas 
* Unha revisión da Sauropterygia  Arquivado. Adam Stuart Smith. *Directorio de Plesiosaurios* . Consultado o 17 de abril de 2006.
* Taxalista de Paleofile : enumera todas as especies e os sinónimos. Consultado o 26 de febreiro de 2006
Ferécrates

**Ferécrates** (*Pherecrates*, ) foi un poeta grego da comedia antiga contemporáneo de Cratino de Atenas, Crates, Éupolis, Platón e Aristófanes. 
## Traxectoria 
Fora actor nas obras de Crates. Gañou o seu primeiro concurso no -438. Inventou un novo metro que se chamou ferecrático.

Un autor anónimo sobre escritores de comedia di que escribiu 18 comedias e *Suídas* e Eudoxia dan 16. Meineke despois dunha análise crítica dá 15:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
## Notas
Diocese (homónimos)

**Diocese **pode referirse a:
***Diocese**, ou bispado, é a delimitación territorial cristiá administrada por un prelado (arcebispo, bispo...).

***Diocese**, organización administrativa e territorial creada por Diocleciano no Baixo Imperio Romano.
Yu Xuanji

**Yu Xuanji** (chinés tradicional: 魚玄機; chinés simplificado: 鱼玄机; *pinyin*: Yú Xuánjī; Wade-Giles: Yü2 Hsüan2-chi1), nada cara ao 840 e finada contra 868, nomes de cortesía Youwei (幼薇) e Huilan (蕙蘭), foi unha poeta chinesa de finais da dinastía Tang. É unha das Catro Grandes Poetas de Tang, xunto con Li Jilan, Liu Caichun e Xue Tao.

## Nome 
O seu apelido, Yu, é pouco frecuente na China. O seu nome, Xuanji, significa algo así como "teoría profunda" ou "principio misterioso", un termo técnico no daoísmo e o budismo. Pola súa banda, Youwei quere dicir "pequeno e diminuto", e Hulian refírese a unha especie de orquídea fragrante.

## Traxectoria 
Pouco se sabe de certo sobre a breve vida de Yu Xuanji. Naceu ou medrou na capital dos Tang, Chang'an, remate oriental da Ruta da Seda. Yu foi casada como concubina ou esposa menor dun funcionario chamado Li Yi, cando só tiña 16 anos. Divorciáronse tres anos máis tarde, debido á animadversión da muller principal de Li.

Logo, fíxose monxa daoísta. Durante aquela época, estas monxas eran coñecidas pola súa liberdade sexual. Famosa polas súas aventuras amorosas, Yu é a primeira muller abertamente bisexual coñecida da historia da China. Como relixiosa, viaxou con frecuencia, experiencia que plasmou na súa escrita.

Mantivo unha relación con Wen Tingyun, á que dedicou algúns dos seus poemas. Segundo o *San shui xiao du* 三水小牘 ("Taboíña dos tres ríos"), tivo unha vida sexual escandalosa para a época, debido á súa promiscuidade. Yu foi decapitada aos 28 anos por afogar á súa parella, Luqiao. Esta historia ten un carácter parcialmente lendario, e podería reflectir a desconfianza da sociedade chinesa sobre as mulleres independentes.

## Poesía 
Yu Xuanji destacou pola calidade dos seus poemas, moitos deles compostos nun estilo autobiográfico franco e directo, empregando a súa propia voz no canto dunha *persoa literaria*. En vida, publicou a escolma *Yi ge bei lixiangguo de pianduan* 一個北理想國的片段 ("Fragmentos dun paraíso setentrional"), hoxe perdida. Os corenta e nove poemas conservados foron recollidos no *Quan Tangshi* 全唐詩 ("Poesía completa dos Tang").

## Traducións 
### En catalán 
* *Pedra i pinzell: Antologia de la poesia xinesa clàssica* (2012). Tradución directa de Manel Ollé. Editorial Alpha. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Obras de Yu Xuanji traducidas en España
* Poemas de Yu Xuanji en inglés
Maribel Longueira

**María Isabel Longueira Mira**, máis coñecida por **Maribel Longueira**, nada na Coruña en 1951 e finada na mesma cidade o 18 de outubro de 2025, foi unha artista e fotógrafa galega.

## Traxectoria 
Licenciouse en Historia da Arte Contemporánea na Universidade de Santiago de Compostela, doutorouse sobre patrimonio e fotografía na UNED e especializouse en xestión de Patrimonio e Bens Culturais na Universidade da Coruña. 

Ten traballado en actividades de interese plástico como cinema, teatro, cerámica, pintura e, sobre todo, na fotografía como investigación teórica e na práctica, ademais de fotografía téxtil.

Traballou poesía visual, fundamentalmente con temas ecolóxicos e humanistas: “Ulo o amor”, “Grafías de vento e auga”, “URBS”, “MOON”, “Swit Habana”.

## Exposicións 
Realizou numerosas exposicións persoais e colectivas en España, Cuba, Francia, Gran Bretaña, Brasil, Estados Unidos, Islandia...

* *Alguén agarda que volva alí* (1998). Sobre a Habana.
* *Os hórreos e a cultura do pan* (2000).
* *A paisaxe como pretexto*
* *O Prestige, o poder da Educación Ambiental e nós* (dir.) (2004).
* *Xente no medio. Gente en el medio* (2009).
* *O mar da vida*
* *O Papagaio: a pegada dos sentidos*
* *inCERTEZA*

## Obras (fotografía) 
* *Unha viaxe á procura do solpor. Do Tambre á fin da terra* (2000), de Francisco Fernández Naval. A Nosa Terra.
* *O mundo da pesca na literatura galega* (2001) de Francisco Fernández Naval.
* *Muros: ronsel de pedra, espiral de mar* (2003), de Francisco Fernández Naval. Deputación da Coruña.
* *Homenaxe a Ánxel Casal (AELG)* (2005).
* *O Papagaio*, con poemas de Luisa Villalta (2006). Laiovento e Kalandraka (2024).
* *Alguén agarda que volva ali* (2008). 
* *Entremiradas I, Galicia Bos Aires* (2009). Xunta de Galicia.
* *Entremiradas II Galicia Cuba* (2009). Xunta de Galicia.
* *As Crebas: outro xeito de andar ao mar* (2014), de Francisco Fernández Naval. Baía Edicións.
* *Mar de Lira* (2024), de Francisco Fernández Naval. Caldeirón.

### Colectivas 
* *O petroglifo do Filladuiro. Enigma na pel da pedra* (2008). Toxosoutos
* *Un ruído procado(r). Voces arredor de Luísa Villalta* (2024). Laiovento.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Cuestionario Proust: Maribel Longueira
Manuel Lomba Peña

**Manuel Lomba Peña**, nado na Guarda en 1861 e finado en Madrid o 20 de maio de 1933, foi un empresario e político galego.

## Traxectoria 
Emigrou co seu irmán Eduardo a Cárdenas (Cuba). Entre 1886 e 1888 foi axente recadador dos concellos da Guarda, O Rosal e Oia. En 1891 emigrou a Porto Rico. En San Xoán colocouse na casa de comercio de comestibles de Andrés Figueroa López. En 1893 creouse a sociedade A. Figueroa y Co. e dous anos despois retirouse Fiqgueroa quedando Manuel Lomba á fronte do establecemento que pasou a denominarse Sucesores de A. Figueroa y Co. Foi rexedor do Concello de San Xoán en 1897 e 1898. En 1899 disolveuse a firma creando no seu lugar a casa de comercio M. Lomba y Co., e dous anos despois converteuno en Sucesores de M. Lomba y Co. En 1907 trasladouse a España, fixando a residencia en Madrid. Foi presidente da Sociedad Pro-Monte de Santa Tecla de 1912 a 1928, da que foi presidente honorario ata 1932. Foi alcalde da Guarda en 1930.  Finou en Madrid o 20 de maio de 1933.

## Vida persoal 
Casou en 1885 con Carmen Signo Neda, e foi pai de Carmen Lomba Signo, que casou con Isidoro Jeannot.

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* (A GUARDA - PUERTO RICO) "Manuel Lomba Peña", por Joaquín Miguel Villa Alvarez EXFIMIÑO, 2005
* Fotografía de Manuel Lomba e familia
Yennenga

**Yennenga** foi unha princesa lendaria, considerada a nai do pobo mossi de Burkina Faso. Era unha famosa guerreira e adorada polo seu pai, Naa Gbewaa, o fundador do reino de Dagbon, na actual Ghana. Porén, as aspiracións da princesa tiñan outro destino e decidu marchar do reino. Cando fuxía co seu cabalo, coñeceu un cazador novo, Rialé, con quen tivo un neno, Ouedraogo. Este nome, común, en Burkina Faso, significa «cabalo», na honra ao cabalo que levou a princesa onda Rialé. Yennenga ou o seu fillo Ouedraogo son considerados os fundadores dos reinos Mossi.

## Traxectoria 
Era filla da raíña Napoko e do rei Naa Gbewaa, quen reinou a inicios do s. XII en Dagbon, no norte da actual Ghana. Este educouna para que fose unha hábil cazadora e guerreira. Yennenga era fermosa (o seu nome significa «a esvelta» en referencia á súa beleza) e converteuse nun símbolo cultural. Era unha muller de carácter forte e mente independente, e desde os 14 anos combateu para o seu pai contra o veciño pobo malinke. Para mostrarlle o seu desgusto, Yennenga sementou un campo de trigo e cando medrou deixouno podrecer. Explicoulle ao seu pai que así era como se sentía por non poder casar.

Un dos cabaleiros do rei axudou a escapar a Yennenga, quen se vestira de home.

## Legado 
Na capital de Burkina Faso, Uagadugú, pódense atopar estatuas de Yennenga. Desde 2017 está en construción unha nova cidade, a uns 15 km de Uagadugú, que se chamará Yennenga.

## Notas