Columbus

**Columbus** é a cidade máis grande e capital do estado norteamericano de Ohio. Recibiu ese nome debido ao adiantado Cristovo Colón, foi fundada en 1812 na confluencia dos ríos Scioto e Olentangy, e asumiu as funcións de capital de estado en 1816. A cidade ten unha economía moi diversa baseada na educación, aseguradoras, coidados da saúde e tecnoloxía. Recoñecida como a oitava cidade populosa máis habitable nos Estados Unidos polo *Money Magazine* e como unha crecente cidade global 
En 2005 Columbus foi clasificada como a 15° cidade máis poboada dos Estados Unidos, con 730.657 habitantes, e a 32° área metropolitana máis grande dese país. Localizada cerca do punto xeográfico central do estado, Columbus é a sede do condado de Franklin, aínda que algunhas partes da cidade esténdense ata o de Delaware e Fairfield.

O nome *Columbus* úsase tamén para referirse á Área Metropolitana homónima, que inclúe outros municipios. De acordo ao censo norteamericano, a área metropolitana ten unha poboación de 1&nbsp;725&nbsp;570 habitantes e xunto a Marion e Chillicothe chega ás 1&nbsp;953&nbsp;575 persoas.

## Historia 
Evidenciado por antigas sociedades que abundaban a rexión próxima á confluencia dos ríos Scioto e Olentangy. A rúa *Mound*, localizada no centro de Columbus, foi chamada así debido á súa proximidade con indíxenas nativos. Estas civilizacións tiveron unha importancia na historia desde que os exploradores europeos comezaron a moverse cara ao sur do Lago Erie. Había un baleiro de fronteiras, con todo, estes exploradores atopáronse con persoas das nacións de miami, delaware, wyandot, hawnee e mingo. Estas tribos opuxéronse á expansión dos Estados Unidos, resultando en anos de amargos conflitos. Unha decisiva batalla foi a de Fallen Timbers que terminou coa firma do Tratado de Greenville, que finalmente abriu un camiño para os novos poboados. Por 1797, un mozo topógrafo de Virxinia chamado Lucas Sullivant fundara un poboado permanente sobre a beira oeste do río Scioto. Como admirador de Benjamin Franklin, Sullivant escolleu como nome desta nova vila fronteiriza o de "Franklinton. Aínda que a localización foi favorable pola súa proximidade a ríos navegables, o proxecto de Sullivant foi frustrado inicialmente cando en 1798, unha gran inundación borrou o recente poboado. El perseverou e o pobo foi reconstruído.

### Século XIX 
Logo de alcanzar a estrutura de Estado en 1803, as loitas políticas internas entre os líderes máis prominentes de Ohio acabaron na transferencia da capital do estado desde a cidade de Chillicothe a Zanesville e novamente cara á primeira. A lexislatura estatal eventualmente decidiu que unha nova capital, localizada no centro do estado, era unha necesidade. Varios dos pequenos poboados e cidades presentaron unha solicitude á lexislatura para ter a honra de converterse en capital estatal, pero na última instancia unha coalición de especuladores da terra, co apoio de Sullivant, fixeron a máis atractiva oferta á Asemblea Xeral de Ohio. Nomeada en honra a Cristovo Colón, a cidade capital foi fundada o día 14 de febreiro de 1812 sobre a beira superior oposta a Franklinton do río Scioto coñecida como *"Canto do Lobo"*. Por entón, a área estaba cuberta por densos boques, usados só para a caza.

O *Burough de Columbus* [*sic*] foi oficialmente establecido o 10 de febreiro de 1816. Nove persoas foron elixidas para ocupar os cargos de Alcalde, Tesoureiro e outros. Aínda que a recente Guerra de 1812 trouxese prosperidade para a rexión, a subsecuente recesión e os reclamos polas terras ameazaron ao éxito da nova cidade.

A Estrada Nacional uniu a Columbus con Baltimore en 1831, que complementou unha nova unión da cidade co Canle de Ohio e Erie e facilitou un auxe demográfico. Unha onda de inmigración europea resultou no establecemento de dous enclaves étnicos nos arredores da cidade. Unha significante poboación irlandesa asentouse ao norte ao longo da *rúa Naghten* (actualmente *Boulevard Nationwide*), mentres os alemáns aproveitaron as terras baratas do sur, creando unha comunidade que se fixo coñecida como *Die Alte Sud Ende* (O vello final do sur). A poboación alemá de Columbus é responsable da construción de numerosas cervecerías, o Seminario Luterano Trindade, a Universidade Capital e por instituír o primeiro gardería dos Estados Unidos. 
miniatura|dereita|280px|O Concello Vello, terminado en 1872. Queimouse en 1921

Cunha poboación de 3.500 habitantes, Columbus foi oficialmente caratulizada como cidade o día 3 de marzo de 1834. A lexislatura realizou un acto especial aquel día, onde concedeu a autoridade lexislativa ao goberno municipal e a autoridade xudicial ao alcalde. As eleccións leváronse a cabo en abril daquel ano, e os votantes elixiron a John Brooks como o primeiro alcalde.

En 1850 o Ferrocarril de Columbus e Xenia converteuse no primeiro ferrocarril en entrar á cidade, seguido polo Ferrocarril de Cleveland, Columbus e Cincinnati en 1851. Os dous ferrocarrís comunicáronse na *Union Station* ao lado leste da *rúa High* xusto ao norte de *Naughten* (entón chamada *North Public Lane*). O tráfico férreo en Columbus incrementouse: cara a 1875 Columbus foi servido por oito ferrocarrís, e unha nova e mellor planeada estación foi construída.

O 7 de xaneiro de 1857, a *Statehouse de Ohio* foi finalmente aberta ao público logo de oitenta anos de construción. Durante a Guerra Civil Estadounidense, Columbus foi sede do "Camp Chase", a maior base militar do exército federal, que albergaba a 26.000 tropas e sostiña como prisioneiros de guerra a máis de 9.000 Confederados. Máis de 2.000 soldados confederados están enterrados no lugar, o que o converte nun dos máis grandes cemiterios do norte do país. En virtude da lei de *Morrill Land-Grant Colleges*, a Facultade de Agricultura e Mecánica foi fundada en 1870 sobre o antigo estado de William e Hannah Neil.

Sobre o final do século XIX, Columbus desenvolveu numerosos negocios de manufacturas. A cidade volveuse coñecida como a "Capital Mundial das Carruaxes", debido á presenza de máis de dúas ducias de fábricas de carruaxe, onde se destacaba a *Columbus Buggy Company*, fundada en 1875 por C.D. Firestone. A *Columbus Consolidated Brewing Company* tamén foi prominente durante ese tempo, alcanzando aínda maior éxito pola influencia da *Liga Anti-Saloon*, situada na veciñanza de Westerville. Na industria siderúrxica, un home con pensamentos avanzados chamado Samuel P. Bush presidiu a compañía *Buckeye Steel Castings*. Columbus tamén foi un lugar popular para a organización do traballo. En 1886, Samuel Gompers fundou a Federación Americana do Traballo e en 1890 fundouse a Unión de Mineiros Norteaméricanos.

Esforzos por revitalizar o Centro de Columbus obtiveron resultados moderados en décadas recentes. Nos anos 1970 vellas terras como a estación de trens *Union Station* e o hotel *Neil House* foron tirados abaixo para a construción de oficinas altas e vendelas polo miúdo como o *Huntington Center*. Novos desenvolvementos suburbanos como Tuttle Crossing, Easton e Polaris inhibiron o crecemento esperado para o centro. De todos os xeitos, coa adición do distrito *Area*, así como centos de centros de unidades residenciais, esforzos significantes de revitalización continúan na área céntrica.

### Século XX 
[miniatura|280px|dereita|[Arco (arquitectura)|Arcos nas rúas da veciñanza de *Short North*, no ano 2002]] 
Columbus gañouse o alcume de "A Cidade Arco" debido ás decenas de arcos de metal (antigamente de madeira) que atravesaron a rúa principal durante o século XX. Os arcos iluminaban a estrada e eventualmente foron o medio para proporcionar enerxía aos tranvías. Os arcos foron tirados abaixo e substituídos por postes de luces en 1914, pero no ano 2002 reconstruír no distrito de *Short North* debido ao seu interese histórico.

O 25 de marzo de 1913, unha catastrófica inundación devastou a veciñanza de Franklinton, deixando a máis de noventa persoas mortas e sen fogar a centos de residentes da beira oeste. Para previr futuras inundacións, o Corpo de Enxeñeiros do Exército recomendou ensanchar o río Scioto na parte céntrica da cidade, construíndo novas pontes e unha parede de retención ao longo das súas beiras. Coa economía de post-primeira guerra mundial, un auxe na construción ocorreu durante os anos 1920, construíronse un novo Centro Cívico, o Teatro de Ohio, a torre LeVeque e, ao norte, un novo estadio. Aínda que a Asociación de Fútbol Americano foi fundada en Canton en 1920, as súas oficinas centrais foron transferidas a Columbus en 1921 e permaneceron na cidade ata 1941. En 1922, o nome da asociación cambiou ao de National Football League.

Os efectos da Gran Depresión non se sentiron demasiado en Columbus, a diversificada economía da cidade axudou nos prezos, lixeiramente mellores que os seus veciños do *cinto de manufacturas*. A segunda guerra mundial trouxo un tremendo número de novos empregos á cidade, e con iso outra onda demográfica. Esta vez, a maioría dos chegados eran emigrantes das "áreas rurais extraordinariamente deprimidas" de Appalachia, quen pronto formaría ao redor dun terzo da crecente poboación de Columbus. En 1948, o centro comercial "Town and Country" abriu as súas portas nos suburbios de Whitehall, que agora é considerado como un dos primeiros centros comerciais dos Estados Unidos. Coa chegada da autoestrada interestatal, creceu o desenvolvemento suburbano no centro de Ohio. Para protexer a taxa tributaria da suburbanización, Columbus adoptou unha política de unir os sumidoiros e as conexións de auga en anexión á cidade. A principios dos anos 1990, Columbus crecera tanto ata converterse na cidade máis grande de Ohio, tanto en superficie como en poboación.

## Xeografía 
miniatura|280px|O horizonte de Columbus, visto desde o Parque *North Bank* 
De acordo coa Oficina de Censos, a cidade ten unha superficie total de 550,5 km², dos cales 544,6 km² son terra e 5,9 km² son auga. A diferenza doutras cidades grandes do centro-oeste dos Estados Unidos, Columbus continúa ampliando o seu alcance por medio de extensións e anexiones, facéndoa unha das cidades con maior crecemento da nación, tanto en termos de xeografía, como en poboación. Diferenciándose de Cleveland e Cincinnati, cidades centrais das dúas áreas metropolitanas máis grandes de Ohio, Columbus está rodeada por poucos suburbios; desde os anos 1950 as anexiones fixéronse unha condición necesaria para prover de auga e servizo de sumidoiros, ao cal proporciona de dereitos rexionais en gran parte de Ohio Central. Esta política é acreditada coa preservación da base tributaria ante os suburbios norteamericanos e contribuíu a unha expansión económica continua, do mesmo xeito que outras cidades que usan políticas similares como San Antonio, Texas.

A confluencia dos ríos Scioto e Olentangy ocorre xusto ao oeste do centro de Columbus. Numerosos pequenos cursos de auga atravesan a superficie de Columbus, incluíndo o Alum Creek, o Big Walnut Creek e o Darby Creek. Columbus é considerada por ter unha topografía relativamente plana grazas a un gran glaciar que cubriu a maior parte de Ohio durante a Glaciación de Wisconsin. Con todo, hai diferenzas de elevación ao longo da superficie, co punto máis alto situado no condado de Franklin (345 msnm) preto de New Albany e o punto máis baixo onde o río Scioto deixa o condado (207 msnm) preto de Lockbourne. Os numerosos barrancos nas beiras dos ríos e enseadas axudan en dar algo de variedade á paisaxe. Polo que as árbores Caducifolios son comúns, como o arce, carballo, carya, nogueira, álamo, álamo de Virxinia e por suposto, o falso castiñeiro de Ohio.

### Clima 
A rexión está dominada polo clima continental húmido (Clas. de Köppen: *Dfa*), caracterizado polos seus quentes e bochornosos veráns e os seus fríos e secos invernos. A temperatura máxima histórica de Columbus foi de 106&nbsp;°F (41&nbsp;°C), ocorrida dúas veces durante a seca do *Dust Bowl* o 21 de xullo de 1934, e novamente dous anos despois, o 14 de xullo de 1936. O frío máximo rexistrado foi de -22&nbsp;°F (-30&nbsp;°C), ocorrido o 19 de xaneiro de 1994.

Columbus está suxeito a un clima severo, típico do centro oeste dos Estados Unidos. Os tornados son posibles desde a primavera ata o outono, o máis recente ocorreu o 11 de outubro de 2006 causando danos F2 na escala Fujita-Pearson. Inundacións, xistras, e tormentas severas poden ocorrer durante todo o ano.

### Paisaxe urbana 
Columbus tamén ten un número de distinguidas veciñanzas dentro da área da súa superficie. *Short North*, situado ao norte do centro, é rico en galerías de arte, restaurantes, pubs e especialmente comercios. En gran número, casas con estilo vitoriano localízanse preto, e xuntas comprenden o *Victorian Village*. Cara ao sur, o *German Village* é coñecido polas súas casiñas de campo en ladrillo do século XIX e é considerado como o máis grande sitio histórico privado no Rexistro Nacional de Sitios Históricos. Estas tres veciñanzas fan en grande escala unha xentrificación. Franklinton, ás veces coñecido como "o profundo", é a veciñanza inmediatamente ao oeste do centro. Leva ese colorido sobrenome debido que a que moitas das súas terras atópanse por baixo do nivel dos ríos Scioto e Olentangy, e unha parede contra inundacións requírese para conter aos ríos e protexer a área contra devastadoras inundacións. Cara ao leste de Franklinton hai un grupo de pequenas veciñanzas usualmente chamados de "The Hilltop".

Na área próxima á Universidade de Columbus está poboada por unha alta concentración de estudantes durante o ano escolar (aproximadamente 50.000 persoas) e destácanse moitas casas antigas que foron convertidas en departamentos para o uso dos estudantes. A extensión da rúa principal que atravesa a área do campus ofrece aos estudantes abundancia de bares, sandwicherías, tendas de música e librerías. Entre medio de OSU e Worthington localízase Clintonville, onde poden atoparse unha mestura de casas de clase media xunto a antigas casas de pedra e fachada de ladrillos sobre o terreo accidentado. Máis ao oeste do centro, San Margherita é coñecida pola súa comunidade de inmigrantes italianos que arribaron no século XX.

### Transportes 
O plan de rúas da cidade orixínase no centro e esténdese cara ás veciñanzas máis antigas, seguindo un plano ortogonal coa intersección das rúas *High Street* (que atravesa a cidade de norte a sur) e a *Broad Street* (este-oeste) no seu centro. As rúas que van de norte a sur percorren doce graos ao oeste, en paralelo á *High Street*; as avenidas *Fifth Avenue*, *Sixth Avenue*, *Seventh Avenue* percorren a cidade de leste para oeste en forma perpendicular a *High* e paralela a *Broad*. O sistema de dirección comeza a súa numeración na intersección de *Broad* e *High*, incrementándose en magnitude coa distancia desa intersección.

Columbus está bisecada por dúas autoestradas interestatais, I-70 que ten unha dirección leste-oeste e a I-70 que percorre unha dirección norte-suroeste. As dúas interestatais combínanse no centro por aproximadamente 2,4&nbsp;km nunha área localmente coñecida como "The Split", o punto de maior conxestión do tráfico en Columbus, especialmente nas horas pico. A US-40, tamén coñecida como *Estrada Nacional*, percorre a Columbus de leste para oeste, comprendendo a rúa principal cara ao leste do centro e a rúa *Broad* cara ao oeste. É cumpridamente recoñecida como a primeira autoestrada federal.

Columbus mantén un servizo municipal de autobuses chamado *Central Ohio Transit Authority* (COTA). Posuía unha estación de trens no centro coñecida como *Union Station*, con todo foi derrubada a finais dos anos 1970. Columbus é hoxe a segunda área metropolitana máis grande dos Estados Unidos (logo de Phoenix) sen servizo de trens para pasaxeiros. É servido polo Aeroporto Internacional Port Columbus, Aeroporto Internacional Rickenbacker, o *aeroporto Don Scott Airport* (que depende da Universidade Estatal) e o *aeroporto Bolton Field*.

Un moderno servizo de tranvías foi proposto para o centro e as áreas suburbanas. A ruta máis favorecida usaría a rúa *High*, desde o distrito de *Brewery* ata *Short North*. Non está claro de onde sacarían o diñeiro para o financiamiento e non se promulgaron plans firmes para a súa construción.

## Demografía 
Segundo o censo do 2000, había 711.470 persoas, 301.534 casas e 165.240 familias que residían na cidade. A densidade de poboación foi de 1.306,4/km². Había 327.175 unidades de aloxamento cunha densidade media de 600,8/km². A distribución racial da cidade era de 67,93% brancos, 24,47% negros, 0,29% nativos americanos, 3,44% asiáticos, 0,05% insulares do pacífico, 1,17% doutros lugares e 2,65% de dous ou máis razas. O 2,46% da poboación eran hispanos ou latinos de calquera raza.

Dos 301.534 fogares, un 28% tiñan nenos menores de 18 anos, un 36,1% eran parellas convivindo xuntas, o 14,5% ten a unha muller como cabeza de familia sen un esposo presente e nun 45,2% non son familias. O 34,1% de todas as casas está composta por individuos e o 7% ten a alguén 65 ou máis anos de idade vivindo só. O tamaño medio dunha casa era 2,30 e o dunha familia do 3,01%.

A distribución por idades é do 24,2% para menores de 18 anos; 14% desde 18 ata 24 anos; 35,1% de 25 a 44 anos; 17,9% de 45 a 64 anos e un 8.9% para persoas de 65 ou máis anos idade. A idade media foi de 31 anos. Por cada 100 mulleres había 94,6 homes e por cada 100 mulleres de 18 anos ou máis, había 91,9 homes.

O ingreso medio para unha casa na cidade era de 37.897 $dólares e o ingreso medio dunha familia de 47.391 $dólares. Os homes tiñan un ingreso medio de 35.138 $contra o $28.705 das mulleres. O ingreso per cápita da cidade era de 20.450. $Cerca do 10,8% das familias e o 14,8% da poboación atopábanse por baixo da liña de pobreza, incluíndo a un 18,7% destes que son menores de idade e un 10,9% que ultrapasan os 65 anos.

A área metropolitana de Columbus experimentou varias ondas de inmigración durante o século XX, incluíndo a grupos vindos desde Vietnam, Rusia, Somalia e unha inmigración en curso de México e outros países de Latinoamérica. Persoas de moitos outros países conviven tamén, relacionados co debuxo internacional da Universidade Estatal de Ohio. Como se dá en case todo Estados Unidos, hai unha menor asimilación que unha compartimentalización, con gran barrios monoétnicos en desenvolvemento. Esta afluencia fai presión sobre todas as institucións sociais, notablemente nas escolas públicas e o sistema de saúde.

Debido aos seus datos demográficos, que inclúen unha mestura de razas e un bo nivel de ingresos, tanto en áreas urbanas, suburbanas como rurais, Columbus foi considerada como unha típica cidade norteamericana e fixéronse probas con novos produtos e a incorporación de grandes cadeas de comidas.

## Economía 
Columbus ten xeralmente unha economía forte e diversa, que está entre os primeiros 10 postos dos Estados Unidos, e a mellor do estado de Ohio. Como Columbus é a capital estatal, hai unha forte presenza gobernamental na cidade. Incluíndo a cidade, os condados, o estado e os cargos federais, os cargos gobernamentais é a fonte de traballo máis ampla que existe en Columbus.

Con aproximadamente 100.000 estudantes universitarios na área metropolitana, hai un gran número de persoas empregadas en institutos de educación superior. Os máis grandes son a Universidade Estatal de Ohio e a Universidade Comunitaria Estatal de Columbus, así como outros pequenos institutos universitarios e escolas.

## Cidades irmandadas 
*  Sevilla
*  Odense
*  Xénova

## Notas