open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Florentino Menéndez

**Florentino Menéndez Palacio**, coñecido como **Tino** ou **Asturiano**, nado en Los Cuarteles de Peñarrubia (Lada, Langreu) cara a 1922 e finado en Teo o 19 de maio de 1948, foi un guerrilleiro antifranquista.

## Traxectoria 
Antigo guerrilleiro do grupo **Os Caxigales** que operaba na zona central de Asturias. Desprazouse a Galicia como traballador nas minas de Fontao, onde se incorporou á dirección do PCE en Galicia que viña de reorganizar Víctor García García "Brasileño". Dende 1947 integrouse na V Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia liderada por Benigno Andrade "Foucellas" e José Remuiñán Barreiro "Ricardito". O grupo foi avistado pola Garda Civil en Loureiro (Luou) o 19 de maio de 1948. A benemérita incendiou a casa onde se refuxiaban os guerrilleiros e Florentino morreu polos disparos das metralladoras xunto a Manuel Agrasar Cajaraville, Vicente López Novo e Ricardo Fernández Carlés; tamén morreu o garda civil Manuel Gardón Castro. "Foucellas" e "Ricardito" lograron fuxir.

O corpo de Florentino foi exhumado no ano 2025, xunto co dos seus compañeiros, da foxa común do cemiterio de Luou onde foran soterrados tras caer abatidos, despois do traballo levado a cabo polo grupo de investigación HISTAGRA.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Ricardo Fernández Carlés

**Ricardo Fernández Carlés**, nado en Valga cara a 1913 e finado en Loureiro (Luou, Teo) o 19 de maio de 1948, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Veciño de Pontecesures. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 interveu na defensa de Pontecesures e foi detido o 7 de novembro. Xulgado en Pontevedra por auxilio á rebelión o 1 de abril de 1937, foi condenado a 15 anos de prisión. Conmutáronlle a pena a dous anos e saíu de prisión en novembro de 1938. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas. Foi membro do grupo de Miguel Nicolás Esperante "Corcheiro". Integrouse con Manuel Agrasar Cajaraville na V Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia liderada por Benigno Andrade "Foucellas" e José Remuiñán Barreiro "Ricardito". O grupo foi avistado pola Garda Civil en Loureiro (Luou) o 19 de maio de 1948. A benemérita incendiou a casa onde se refuxiaban os guerrilleiros e Ricardo morreu polos disparos das metralladoras xunto a Manuel Agrasar Cajaraville, Vicente López Novo e Florentino Menéndez; tamén morreu o garda civil Manuel Gardón Castro. "Foucellas" e "Ricardito" lograron fuxir.

O corpo de Ricardo foi exhumado no ano 2025, xunto co dos seus compañeiros, da foxa común do cemiterio de Luou onde foran soterrados tras caer abatidos, despois do traballo levado a cabo polo grupo de investigación HISTAGRA.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Kim Eternity

**Kimberly Hines**, máis coñecida coma **Kim Eternity**, nada o 22 de marzo de 1973, é unha actriz porno afroamericana. Empezou a facer películas en 1994 e apareceu en máis de 100 filmes e números de revistas, coma *Voluptuous*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cinema porno

### Ligazóns externas 
* Páxina web da actriz
Feria de La Chinita

miniatura|200px|Imaxe origxnal da Virxe de Chiquinquirá, tal como se conserva na basílica do mesmo nome.

A **Feria de La Chinita** é o nome dunha festa de orixe relixiosa que ten lugar cada ano durante tres días, do 17 ao 19 de novembro, principalmente na cidade venezolana de Maracaibo, aínda que tamén cobre outras partes do Estado de Zulia. Nesta festa celébrase o milagre da Virxe de Chiquinquirá, patroa do estado de Zulia, cuxa festividade é observada pola Igrexa Católica cada 18 de novembro.

## Tradición 
A tradición di que nas marxes do Lago de Maracaibo apareceu unha pequena placa que atopou unha vella muller que a levou para a súa casa. Transcorridos poucos días, o 18 de novembro de 1709, a vella escoitou varios golpes na parede da súa casa sobre a que colgara a pequena táboa. Nun principio ignorou estes golpes, pero como eran cada vez máis insistentes, decidiu achegarse ao lugar de onde proviñan e ao facelo decatouse de que que na superficie da táboa aparecera unha imaxe refulxente da Virxe de Chiquinquirá. En vista deste fenómeno, a vella saíu á rúa e comezou a berrar: "milagre, milagre."

A muller relatou a historia aos veciños locais, que comezaron a adorar esta advocación da Virxe. Posteriormente, decidiuse construír un monumento á Virxe no lugar exacto onde se atopaba a casa desa muller; fronte á Basílica de Nosa Señora de Chiquinquirá.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Feria en Internet
Aurelio Fierro

**Aurelio Fierro**, nado en Montella o 13 de setembro de 1923 e finado en Nápoles o 11 de marzo de 2005, foi un cantante e actor italiano.

## Traxectoria 
Aurelio Fierro fixo carreira principalmente en Italia, España e América do Sur. Foi coñecido pola composición da música para o célebre tema *Bambino*, retomado despois por Dalida. 
[miniatura|[Gigi D'Alessio, Mario Trevi, Aurelio Fierro (1998)]]
Trátase dun dos máximos expoñentes da coñecida como *canzone napoletana*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Tema *Guaglione*
Casaliño, Ortoño, Ames

**Casaliño** é un lugar da parroquia de Ortoño no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 53 habitantes (22 homes e 31 mulleres).
## Toponimia
O topónimo **Casaliño** é un diminutivo de **Casal** (do latín , derivado de ), referido a unha propiedade cunha casa principal e outras dependentes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ortoño 
### Parroquias de Ames 
## Notas
Castrigo, Ortoño, Ames

**Castrigo** é un lugar da parroquia de Ortoño no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Tiña 60 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 32 eran homes e 28 mulleres.
## Toponimia
O topónimo **Castrigo** podería ter a súa orixe na forma , coa forma en xenitivo facendo referencia ao antropónimo de orixe xermánica *Teodoricus*.

## Notas
## Lugares e parroquias
### Lugares de Ortoño
### Parroquias de Ames
O Reguengo, Tortoreos, As Neves

**O Reguengo** é un lugar da parroquia de Tortoreos, no concello pontevedrés das Neves. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística do 2009 ten 77 habitantes (39 homes e 38 mulleres).

No lugar acháronse varios restos castrexos.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Tortoreos 
### Parroquias das Neves 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares das Neves
Glam

**Glam** pode referirse a:

***Glam metal**, un estilo musical derivado de heavy metal.
***Glam rock**, un estilo musical derivado do rock.
***Glam punk**, un estilo musical derivado do punk.
***Kampong Glam**, un barrio de Singapur.
Loco Mía

**Loco Mía** ou **Locomia** é un grupo de xénero glam creado en 1984 na illa de Eivisa.

## Traxectoria 
Locomía formouse nos seus inicios con Luis Font, Xavier Font, Manuel Arjona, Gard Passchier e Héctor "Calcio", incorporando posteriormente a Carlos Armas, Juan Antonio Fuentes, Francesc Picas e Santos Blanco.

Fixéronse moi famosos grazas ao manexo dos abanos, que complementaban un vestiario bastante elaborado e ecléctico. Entre 1989 e 1991 déronse a coñecer con cancións como "Rumba, Samba, Mambo (R.S.M)", "Loco Mía", "Loco Vox", "Gorbachov" e "Niña", entre outras. Realizaron unha xira de concertos por España e despois por Marrocos, e mesmo participaron no Festival Internacional da Canción de Viña del Mar, sendo unha das agrupacións españolas máis coñecidas do momento, conxuntamente con Azúcar Moreno e Presuntos Implicados.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio Oficial de Locomia
CNN International

**CNN International**, coñecida fóra dos Estados Unidos e o Canadá simplemente como a **CNN**, é unha canle de televisión internacional de noticias propiedade de Time Warner, afiliada á CNN que ten un ámbito de difusión limitado aos Estados Unidos e o Canadá. A CNN International pódese ver en case todo o mundo por cable, satélite e IPTV.
## Historia 
miniatura|Becky Anderson presenta o programa *Connect the World* desde Londres
A canle comezou as súas emisións en 1985, ía dirixida a empresarios e directivos norteamericanos en viaxe de negocios por todo o mundo, pensada para verse en hoteis, a inmensa maioría da súa programación consistía en emisións da CNN e da CNN Headline News. A partir de 1992 aumentou a programación específica da canle, pensada xa a para os televidentes internacionais nun intento de competir coa BBC World Service Television, construíuse un novo complexo na súa sede de Atlanta en 1994 para albergar a canle, a partir de 1998 a canle adoptou a estratexia de dar unha visión máis internacional e menos americana. Ata 2004 a canle podíase ver nos Estados Unidos na canle financeira da CNN, a CNNfn e desde entón forma parte dos paquetes de diversas operadores de cable. En 2009 abriu un novo centro de produción en Abu Dabi
Semen Up

**Semen Up** foi un grupo galego de música pop, activo na década de 1980 e encadrado no movemento denominado movida viguesa.

## Traxectoria 
O grupo iniciou a súa traxectoria artística en 1985, lanzando o Mini-Lp de catro cancións *Lo estás haciendo muy bien*, que incluía un tema do mesmo título, o cal chegou a converterse no maior éxito do grupo; a canción describía unha felación, o que provocou non pouca polémica e marcou o auxe dunha fugaz tendencia musical da época que deu en chamarse porno-pop.

Un ano despois editan *La agonía do Narciso*, ao que seguiría *Vuelve el hombre*, LP que contiña o tema *Tu novia está loca*, incluía na banda sonora do filme homónimo. Tras dous novos álbums, o grupo acabou por se disolver contra finais da década, coincidindo coa saída do seu líder, Alberto Comesaña, que comezou daquela o dúo *Amistades peligrosas*, canda a cantante Cristina del Valle.

En 2005 Semen Up reuniuse para ofrecer unha serie de concertos por todo Estado Español, participando entre outros no Mediatic Festival de Alacant.

## Discografía 
* *Lo estás haciendo muy bien* (1985).
* *La agonía del Narciso* (1986).
* *Vuelve el hombre* (1987).
* *El gusto es mío* (1988).
* *Madurez* (1989).
* *Lo estás haciendo muy bien y otras canciones peligrosas* (1996). Recompilatorio.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Movida viguesa

### Ligazóns externas 
* Biografía de Semen Up 
* Tema *Bendita seas tú*
Roberto Goyeneche

**Roberto Goyeneche**, nado en Saavedra (cidade de Buenos Aires) o 29 de xaneiro de 1926 e finado en Buenos Aires o 27 de agosto de 1994, foi un exitoso cantor de tango de ascendencia vasca.

## Traxectoria 
Foi moi recoñecido pola súa calidade interpretativa e polo seu particular modo de frasear con rubato as melodías do tango. Esta particularidade baseábase en non facer coincidir o tempo da letra que cantaba co tempo do acompañamento musical. A frase sempre quedaba por diante ou por detrás do compás, cousa bastante infrecuente no tango.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina non oficial de Roberto Goyeneche 
* Tema *Balada para un loco*, interpretada por Goyeneche.
Recambios Tucho

**Recambios Tucho** é un grupo galego de rock nado no seo de Heredeiros da Crus no ano 2001. Encabezado por "Tuchiño", adícase a versionar temas clásicos do rock and roll.

## Membros 
* "Tuchiño": voz
* Pablo Laranxo: baixo

## Historia 
Nado no seo de Heredeiros da Crus no ano 2000 para dar saída a unha serie de versión de temas clásicos, que por aquel entón a súa compañía discográfica non lles permitía, Recambios Tucho preséntase como un proxecto encabezado por "Tuchiño", que empezou a tomar forza tras a disolución de Heredeiros en 2005.

Non deron o seu primeiro concerto até o 23 de xullo de 2009 na Festa da Dorna de Ribeira, sendo curioso o dato porque no mesmo escenario fixo a súa primeira aparición, en 1992, Heredeiros da Crus. O 2010 presentouse cunha axenda apertada de concertos por toda Galicia, que a banda intentará culminar coa gravación dun álbum de temas inéditos despois do verán.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Heredeiros da Crus
Recambios Tucho (álbum)

***Recambios Tucho. 14 Cansiones Recautuchadas*** é un álbum de estudio do grupo galego de rock Heredeiros da Crus.
## Características
O disco inclúe quince versións de grupos musicais. Ao non contar coa autorización dos autores para publicar o disco, decidiron distribuílo por conta propia e baixo o nome de Recambios Tucho, debido a que o autor das versións foi Antonio Novo Suárez "Tucho".

En 2009 (durante a separación de Heredeiros da Crus entre 2005 e 2012) a formación Recambios Tucho chegou a dar varios concertos, entre eles na festa da Dorna.

## Lista de cancións
#"Foise con Ruth" (03:33) («Fox on the Run» de Sweet)
#"Sipri starlux" (03:13) («Ziggy Stardust» de David Bowie)
#"Ca man dinlle dous" (04:17) («Come on Feel the Noise» de Slade)
#"Un chico como tú" (02:07) («With a Girl Like You» de The Troggs)
#"Non me jodas Loló" (04:21) («Whola Lotta Love» de Led Zeppelin)
#"Vinlle as bolas beibe" (03:33) («Billion Dollar Babies» de Alice Cooper)
#"Mr. Pelexo" (03:23) («Mr. Pleasant» de The Kinks)
#"O moscón (na miña habitasión)" (05:13) («She Was Hot» de The Rolling Stones)
#"El vespino" (02:18) («Mar adentro» de Héroes del Silencio)
#"Que viva el líder Fran" (03:37) («The Leader of the Pack» de Twisted Sister)
#"Morden ló" (04:05) («Modern Love» de David Bowie)
#"Peja la vuelta" (02:51) («Olvídame y pega la vuelta» de Pimpinela)
#"Juele a cona beibe" (03:58) («We're Not Gonna Take it» de Twisted Sister)
#"Un velero llamado libertad" (04:05) (José Luis Perales)
#"Pichurrita corasón" (04:13) («Hoy tengo ganas de ti» de Miguel Gallardo)

## Notas
Making-of

O **making-of** ou **behind-the-scenes**, un anglicismo que se traduce como "*a feitura de*", ou sexa, *o proceso de facerse algo*, é, en cinema e televisión, (e nos medios de produción audiovisual en xeral), unha forma de documental de bastidores que rexistra en imaxe e son o proceso de produción, realización e repercusión dun filme, novela, serie televisiva ou calquera outro produto audiovisual.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina cun catálogo de diversos making-of
As Cortes, Ortoño, Ames

**As Cortes** é un lugar da parroquia de Ortoño no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o INE en 2009 tiña 52 habitantes (23 homes e 29 mulleres).
## Toponimia
O topónimo **As Cortes** procede do latín clásico  (a partir de *hortus*, "recinto pechado por muros", coa preposición *cum*), referido a un lugar pechado e cuberto onde se garda o gando.

## Notas
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ortoño 
### Parroquias de Ames
Cortes

Como topónimo **Cortes** pode referirse a:

;En Galiza
***As Cortes**, parroquia do concello de Paradela;
* **Cortes**, lugar da parroquia de Bergondo, no concello de Bergondo;
* **Cortes**, lugar da parroquia de Curantes, no concello da Estrada;
* **Cortes**, lugar da parroquia de Seceda, no concello de Folgoso do Courel;
* **Cortes**, lugar da parroquia de Luía, no concello de Ortigueira;
* **Cortes**, lugar da parroquia de San Salvador de Budiño, no concello do Porriño;
***As Cortes**, lugar da parroquia de Ortoño no concello de Ames;
***As Cortes**, lugar da parroquia de Ronfe no concello de Láncara;
***As Cortes**, lugar da parroquia de Orega no concello de Leiro;
***As Cortes**, lugar da parroquia de Cerqueda no concello de Malpica de Bergantiños;
***As Cortes**, lugar da parroquia de As Cortes no concello de Paradela;
***As Cortes**, lugar da parroquia das Pontes de García Rodríguez no concello das Pontes de García Rodríguez;
***As Cortes**, lugar da parroquia de Rianxo no concello de Rianxo;
***As Cortes**, lugar da parroquia de Torbeo no concello de Ribas de Sil;
***As Cortes**, lugar da parroquia de Seoane de Argas no concello de San Xoán de Río;
***As Cortes**, lugar da parroquia de Diomondi no concello do Saviñao;
***As Cortes**, lugar da parroquia de Lobios no concello de Sober;
***Campo de Cortes**, lugar da parroquia de Muros, no concello de Muros;
***O Río de Cortes**, lugar da parroquia do Val, no concello de Narón;
***Sancortes**, lugar da parroquia de Oleiros, no concello de Ribeira;
***Socortes**, lugar da parroquia de Bembibre, no concello de Val do Dubra.

;Fóra de Galiza

;Na Comunidade Valenciana
***Cortes de Pallás**, concello da provincia de Valencia.

;En Navarra
***Cortes**, concello navarro.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Cortes Xerais**, parlamento español, constituído e regulado no título III da Constitución;
***Cortes de Cádiz**, é a asemblea constituínte celebrada na cidade española de Cádiz (Andalucía) desde 1810 a 1814 durante a Guerra da Independencia española;
***Cortes de Navarra**, era a antiga institución do Reino de Navarra que se xestou con Sancho VII o Forte e que se mantería ata 1841, en que Navarra deixou de ser reino coa Lei de Modificación de Foros de Navarra, desaparecendo xunto á maior parte das súas institucións.
A Igrexa, Ortoño, Ames

**A Igrexa** é un lugar da parroquia de Ortoño no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Tiña 12 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 7 eran homes e 5 mulleres.

## Toponimia 
O topónimo **A Igrexa** (do latín ) débese á presenza no lugar da igrexa de San Xoán de Ortoño.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ortoño 
### Parroquias de Ames 
## Notas
O Instrumento, Ortoño, Ames

**O Instrumento** é un lugar da parroquia de Ortoño no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña quince habitantes (oito homes e sete mulleres). Sitúase xunto ao lugar do Instrumento (Bugallido).
## Toponimia
O topónimo **O Instrumento** podería ter a súa orixe no termo **Estrumento*, referido a un lugar onde recoller estrume.

## Notas
## Lugares e parroquias
### Lugares de Ortoño
### Parroquias de Ames
Alberto Cortez

**Alberto Cortez**, nado en Rancul (provincia de La Pampa) o 11 de marzo de 1940 e finado en Madrid o 4 de abril de 2019, foi un compositor e cantante arxentino. Trátase dun dos máis destacados autores contemporáneos, cunha creación musical de corte poética.

Tiña raíces galegas. O seu avó era de Punxín e o seu nome era Eladio García. Emigrou a Bos Aires (Arxentina) cos seus irmáns David e Germán.

## Discografía 

* 1961 *Welcome to the Latin Club*
* 1963 *Mr. Sucu Sucu*
* 1967 *Poemas y canciones, Vol.* 
* 1968 *Alberto Cortez canta a Atahualpa Yupanqui* 
* 1968 *Poemas y canciones, Vol. 2*
* 1969 *Alberto Cortez. El compositor... el cantante*
* 1970 *Distancia*
* 1971 *No soy de aquí*
* 1972 *Equipaje*
* 1973 *Ni poco... ni demasiado*
* 1974 *Como el ave solitaria*
* 1975 *A mis Amigos*
* 1976 *Soy un charlatán de feria*
* 1977 *Pensares y sentires*
* 1978 *En vivo desde Madrid*
* 1979 *Lo mejor de Alberto Cortez* (recompilación)
* 1979 *A partir de mañana*
* 1980 *Castillos en el aire* 
* 1983 *Como el primer día*
* 1984 *Gardel... Como yo te siento*
* 1985 *En vivo*
* 1985 *Entre líneas*
* 1986 *Sueños y quimeras*
* 1987 *Como la marea*
* 1989 *Almafuerte* 
* 1990 *Coincidencias*
* 1991 *Si vieras que fácil*
* 1993 *Aromas*
* 1996 *A todo corazón* (Versión Hispanoamérica) 
* 1997 *Testimonio*
* 1998 *Fe*
* 1998 *Marcha mundial*
* 1998 *Cortez al desnudo*
* 1999 *A todo corazón*
* 2001 *En un rincón del alma*
* 2002 *Estela Raval & Alberto Cortez Tour 2002*
* 2003 *Después del amor*
* 2004 *Alberto Cortez Sinfónico*
* 2005 *Identidad*

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial de Alberto Cortez
Lapido, Ortoño, Ames

**Lapido** é un lugar da parroquia de Ortoño no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 136 habitantes (67 homes e 69 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Lapido** fai referencia a un lugar onde abundan as lapas ou lousas.

## Patrimonio
Capela da Virxe da Mercede, de 1786.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Lapido, Ortoño, Ames.jpg|Muíño en Lapido.

## Notas
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ortoño 
### Parroquias de Ames 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ames
Xulio Calviño Iglesias

**Xulio Calviño Iglesias**, nado na Xesta (Lalín) o 19 de febreiro de 1947, é un profesor e escritor galego.

## Traxectoria 
Comezou os seus estudos na Universidade de Santiago de Compostela e rematounos na Universidade Complutense de Madrid, onde se licenciou en Filosofía e en Literatura Hispánica. Foi catedrático de ensino secundario de Lingua e Literatura Española. Foi director, xunto con Manuel Crespillo, da colección de ensaio *Hybris*. Colaborou en publicacións como *Ínsula*, *AMASTRA-N-GALLAR*. Colaboarou na campaña do Partido Comunista de Galicia nas eleccións xerais de 1977.

## Obras 
* *La novela del dictador en Hispanoamérica*, 1985.
* *Método de lengua activa y creativa*, 1985.
* *Historia, ideología y mito en la narrativa hispanoamericana contemporánea*, 1987.
* *Uxío Novoneyra e os motivos de Circe. Texto poético íntegro de "Tempo de elexía"*, 1998.
* *Anac(onda)*, 2004.
* *O galo de Aloysius*, 2007.
* *A Morena de Laza*, 2008.
* *Carpe Diem*, 2014.
## Vida persoal 
É irmán de Mary Carmen Calviño (pintora) e José María Calviño (avogado), e polo tanto tío da filla deste, Nadia Calviño.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

* 
* 

* 

### Ligazóns externas 
* Lopo, Antón (1/5/2016) "Xulio Calviño: “Terán que volver os bárbaros para liberarnos”"  *Sermos Galiza*.
Ortoñiño, Ortoño, Ames

**Ortoñiño** é un lugar da parroquia de Ortoño no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Tiña 108 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 61 eran homes e 47 mulleres.
## Toponimia
A aldea aparece no Nomenclátor como **Ortoño** até 1940, cando pasou a aparecer co nome actual. O topónimo **Ortoñiño** é un replicante con diminutivo de **Ortoño**, de posible orixe prerromana.

## Notas
## Lugares e parroquias
### Lugares de Ortoño
### Parroquias de Ames
Músculos escalenos

Os **músculos escalenos** (do grego σκαληνός *skalēnós* 'oblicuo' ou 'desigual') son un grupo de tres parellas de músculos de diferente medida pertencentes á rexión lateral fonda do pescozo.

## Características 
### Tipos 
Son en total tres músculos en cada lado:

* Anterior: insírese na terceira vértebra superiormente e na cuarta, quinta e sexta inferiormente. Estende febras cara ao tubérculo de Lisfranc da primeira costela. Dentro das relacións topográficas que mantén, hai que sinalar que, ao londo da súa cara anterior, descende o nervio frénico, e que, a nivel da súa inserción costal, o músculo é cruzado por diante pola vea subclavia e por detrás pola arteria subclavia e o plexo braquial.
* Medio: insírese na segunda vértebra superiormente e na terceira, cuarta, quinta e sexta inferiormente. Estende febras cara á primeira e segunda costela. Por diante deste músculo, a nivel da súa inserción costal, atópanse o plexo braquial e a arteria subclavia.
* Posterior: insírese na cuarta vértebra superiormente e na quinta e sexta inferiormente. Estende febras cara á segunda costela.

Os tres insírense na apófise transversa bituberculosa da sexta vértebra cervical. Áchanse cubertos pola aponeurose escalénica, unha prolongación da aponeurose superficial.

### Vascularización e innervación 
Ramas colaterais arteriais e nerviosas procedentes da columna vertebral.

### Funcións 
* Inclinan a testa sobre o pescozo cara ao lado.
* Rotan a columna vertebral cara ao lado.
* Soportan o peso de elementos sobre a testa.
* Manteñen a testa erguida e fixan o pescozo.

## Síndrome dos escalenos 
Existen diversos procesos que poden estreitar o desfiladeiro dos escalenos, así a existencia dunha costela cervical, a existencia dun cuarto músculo escaleno accesorio ou sinxelamente a hipertrofia do músculo escaleno anterior. En todos estes casos prodúcense alteracións neurolóxicas e vasculares na extremidade superior debido á compresión do plexo e da arteria subclavia, provocando deste xeito a síndrome dos escalenos.

## Imaxes 

 Image:Musculi coli base.svg|Músculos da base do pescozo.
 Image:Slide1ABBA.JPG|Músculos escalenos (vista lateral).
 Image:Slide2ABBA.JPG|Músculos escalenos (vista lateral).

## Notas
Mediastino

O **mediastino** é a zona central ampla que separa as dúas cavidades pleurais situadas lateralmente. Esténdese dende o esterno ata as vértebras e dende a apertura torácica superior ata o músculo diafragma.

## Características 
O mediastino contén o timo, o pericardio, corazón, traquea e as arterias e veas principais. O mediastino serve coma vía de paso a estruturas tales coma esófago, conduto torácico e diversos compoñentes do sistema nervioso cando atravesan o tórax de camiño ao abdome.

O mediastino divídese en mediastino superior e mediastino inferior, que queda dividido polo pericardio en anterior, posterior e medio. A área por diante do pericardio e por detrás do esterno, é o mediastino anterior.

## Divisións 
### Mediastino medio 
O mediastino medio sitúase centralmente na cavidade torácica. Contén o pericardio, corazón e numerosos vasos sanguíneos.

### Mediastino superior 
O mediastino superior atópase por detrás do esterno e por diante da columna vertebral. O seu límite superior é un plano oblicuo que vai da incisura xugular cara a arriba e posterior ao bordo superior da primeira vértebra torácica. O límite inferior constitúeo un eixo transversal que vai dende o ángulo esternal ata o disco intervertebral entre a cuarta e quinta vértebra torácica. Lateralmente atópanse as dúas pleuras parietais.

O mediastino superior contén:
* Timo
* Veas braquiocefálicas dereita e esquerda.
* Vea intercostal superior esquerda.
* Vea cava superior
* Arco aórtico
* Traquea
* Esófago
* Nervios frénicos esquerdo e dereito
* Nervio vago
* Póla larínxea recorrente esquerda do nervio vago esquerdo.
* Conduto torácico.
* Outros pequenos vasos, nervios e ganglios linfáticos.

### Mediastino posterior 
O mediastino posterior áchase por detrás do pericardio e ao músculo diafragma, e por diante da columna vertebral. O límite superior é un plano transversal que vai dende o ángulo esternal ata o disco intervertebral entre T4 e T5. O límite inferior é o músculo diafragma. Lateralmente áchanse as pleuras pulmonares.

O mediastino posterior contén:
* Esófago e plexos nerviosos esofáxicos.
* Aorta torácica e as súas pólas.
* Vea ácigos.
* Conduto torácico.
* Febras e ganglios nerviosos simpáticos.
* Nervios esplácnicos torácicos.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Netter, *Atlas de anatomía humana*.
* Gray, *Anatomía para estudiantes*
Valdeprado del Río

**Valdeprado del Río** é un concello da comunidade autónoma de Cantabria, España. Atópase na comarca de Campoo-Los Valles e limita polo norte cos municipios de Campoo de Enmedio e Las Rozas de Valdearroyo, polo sur con Valderredible, polo oeste con Valdeolea e a provincia de Palencia e polo leste coa provincia de Burgos, ambas provincias parte da comunidade autónoma de Castela e León.

Este municipio ten como principais vías de comunicación a A-67 e a N-611.

## Localidades 
Os seus 291 habitantes (INE, 2006) distribúense por:
* Aldea de Ebro, 5 hab.
* Arcera, 19 hab.
* **Arroyal** (Capital), 55 hab.
* Barruelo, 28 hab, dos que 7 viven en Montes Claros.
* Bustidoño, 12 hab.
* Candenosa, 6 hab., o pobo a maior altitude de Cantabria.
* Hormiguera, 33 hab.
* Laguillos, 8 hab.
* Malataja, 16 hab.
* Mediadoro, 9 hab.
* Reocín de los Molinos, 15 hab.
* San Andrés, 24 hab.
* San Vitores, 12 hab.
* Sotillo, 20 hab.
* **Valdeprado del Río**, 29 hab.

## Patrimonio 
Destaca **Aldea de Ebro,** ben de interese cultural con categoría de conxunto histórico. Ademais, o **Mosteiro de Montesclaros** é ben inmoble de interese local.

## Demografía 

Fonte: INE

## Administración 

* Alcalde electo: Jaime Soto Marina (PP).
|

* Alcalde electo: Jaime Soto Marina (PP).
|}
As Punxeiras Altas, Ortoño, Ames

**As Punxeiras Altas** é un lugar da parroquia de Ortoño no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 49 habitantes (19 homes e 30 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **As Punxeiras Altas** ten dous elementos: **Punxeiras** podería ser un fitónimo derivado do latín , de *pulegiu*, referido a un lugar onde abunda o poexo. Inicialmente A Punxeira referíase ás dúas partes da aldea, que despois pasaron a coñecerse como A Punxeira de Riba e A Punxeira de Baixo, e despois o plural As Punxeiras, referido ás dúas, acabou por aplicarse a cada unha. **Altas** refírese á situación do lugar fronte ás Punxeiras Baixas.

## Notas
## Lugares e parroquias
### Lugares de Ortoño
### Parroquias de Ames
A Tarroeira, Ortoño, Ames

**A Tarroeira** é un lugar da parroquia de Ortoño no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 155 habitantes (80 homes e 75 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **A Tarroeira** deriva do termo *terrón*, e este á súa vez de *terra*, e podería facer referencia a un terreo dedicado ao cultivo de millo, ou ben nacer directamente do termo "terroeira", que designa unha choza ou casa de pouco valor.

## Historia
O lugar naceu en 1754. Na aldea está a casa dos Vioxo, da familia paterna de Rosalía de Castro, onde naceu o Seminario de Estudos Galegos.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ortoño 
### Parroquias de Ames 
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Ames
Aldea Nova, Ortoño, Ames

**Aldea Nova** é un lugar da parroquia de Ortoño no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 909 habitantes (440 homes e 469 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Aldea Nova** asignóuselle a unha urbanización que se comezou a construír no monte dos Batáns na década de 1980. O termo **Aldea** (procedente do árabe andalusí *aḍḍáyça*) designa unha pequena entidade de poboación, e **Nova** (do adxectivo latín ) refírese á súa recente creación respecto a outros núcleos.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ortoño 
### Parroquias de Ames 
## Notas
Tarroeira

O topónimo **Tarroeira** pode referirse a:

;En Galiza
***Tarroeira**, lugar da parroquia de Castenda da Torre, no concello de Tordoia;
***A Tarroeira**, lugar da parroquia de Castromaior, no concello de Abadín;
***A Tarroeira**, lugar da parroquia de Vizoño, no concello de Abegondo;
***A Tarroeira**, lugar da parroquia de Ortoño, no concello de Ames;
***A Tarroeira**, lugar da parroquia de San Cibrán de Barcala, no concello da Baña;
***A Tarroeira**, lugar da parroquia de Sumio, no concello de Carral;
***A Tarroeira**, lugar da parroquia de Tabeaio, no concello de Carral;
***A Tarroeira**, lugar da parroquia das Negradas, no concello de Guitiriz;
***A Tarroeira**, lugar da parroquia de Cabrui, no concello de Mesía;
***A Tarroeira**, lugar da parroquia do Pino, no concello do Pino;
***A Tarroeira**, lugar da parroquia de Santa Eufemia do Monte, no concello de Toques;
***A Tarroeira**, lugar da parroquia de Valga, no concello de Valga;
***A Tarroeira**, lugar da parroquia do Vicedo, no concello do Vicedo.
O Santo, Ortoño, Ames

**O Santo** é un lugar da parroquia de Ortoño no concello coruñés de Ames na Comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2018 tiña 73 habitantes (35 homes e 38 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **O Santo** coñecíase até o século XVII como *Seoane* (derivado de ), debido á presenza no lugar da vella igrexa de San Xoán de Ortoño. O novo templo construíuse na segunda metade do século XVII máis ao sur, no lugar logo chamado A Igrexa.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ortoño 
### Parroquias de Ames 
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Ames
AD Arganda

A **Agrupación Deportiva Arganda**, habitualmente coñecida como **Arganda**, é un club de fútbol de España, da cidade de Arganda del Rey, na Comunidade de Madrid. Foi fundado en 1964 e xoga na Preferente de Madrid.

## Uniforme 
* **Primeiro equipamento**: Camiseta vermella, pantalón negro e medias vermellas. 
* **Segundo equipamento**: Camiseta branco, pantalón vermella e medias negras.
Valdáliga

**Valdáliga** é un concello da comunidade autónoma de Cantabria situado a 58 quilómetros de Santander. A súa extensión é de 97,76 km², sendo un dos maiores desta autonomía, aínda que a súa poboación só rolda os 2.500 habitantes.

Limita con poboacións importantes como Cabezón de la Sal, Comillas e San Vicente de la Barquera. Ao norte asómase ao Mar Cantábrico mediante unha ampla franxa do Parque natural de Oyambre, mentres que ao sur recóstase nas brumosas ladeiras da Serra do Escudo de Cabuérniga, onde nace o río Escudo.

Comparte cos concellos de Herrerías e Rionansa a cova de El Soplao.

## Localidades 
[miniatura|250px|Ermida de San Antonio en [Caviedes.]]
* Caviedes
* Labarces
* Lamadrid
* **Roiz** (capital)
* San Vicente del Monte
* El Tejo
* Treceño

## Economía 
A súa economía sempre foi agropecuaria, forestal e ultimamente turística.
Un 21 % da poboación emprégase no sector primario, un 21,6 % na construción, un 12,6 % na industria e un 44,8 % no sector terciario. No municipio a taxa de actividade é do 49,4 % e a taxa de paro é do 10,2 %, mentres que a media en Cantabria está arredor do 52,5 % e do 14,2 % respectivamente. Predomina polo tanto o sector servizos.

## Patrimonio 
Destaca unha **Casa-Torre** en Roiz, ben de interese cultural con categoría de monumento e, ademais, a **Casona da Salceda** en Treceño, Ben inventariado.

## Demografía 

Fonte: INE

## Administración 

* Alcalde electo: Calixto García Gómez (PP).
|

* Alcalde electo: Lorenzo Manuel González Prado (AVI).
|}

## Véxase tamén
Udías

**Udías** é un concello da comunidade autónoma de Cantabria (España). Limita polo norte con Alfoz de Lloredo e Comillas, polo oeste con Valdáliga e polo sur e leste con Cabezón de la Sal. Está situado na comarca da Costa Occidental, aínda que non é un municipio costeiro.

Udías sitúase nun terreo con numerosos outeiros e con algunha covas no subsolo visitadas polos practicantes da espeleoloxía.

## Localidades 
* Canales
* Cobijón
* La Hayuela
* El Llano
* **Pumalverde** (Capital)
* Rodezas
* Toporias
* Valoria
* La Virgen

## Demografía 

Fonte: INE

## Administración 

* Alcalde electo: Fernando Fernández Sampedro (PP).
|

* Alcalde electo: Fernando Fernández Sampedro (PP).
|}

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Blog sobre Udías
Val de San Vicente

**Val de San Vicente** é un concello da comunidade autónoma de Cantabria, España. Limita polo norte co Mar Cantábrico, polo oeste co concello asturiano de Ribadedeva, polo sur con Herrerías e polo leste con San Vicente de la Barquera.

Val de San Vicente é o municipio máis occidental da costa cántabra e está situado na desembocadura dos ríos Deva e Nansa, que achegan as súas augas ao mar nas rías de Tina Mayor e Tina Menor respectivamente.

A súa actividade económica principal é o turismo. Tamén a industria alimentaria fíxose un oco na economía de Val de San Vicente coas *corbatas* como principal produto, típico da zona.

O territorio está atravesado pola Autovía do Cantábrico e pola liña de ferrocarril de FEVE Santander-Oviedo. De Unquera parte a principal estrada que comunica a comarca de Liébana coa costa e o resto de Cantabria.

Durante o Antigo Réxime este municipio pertencía como señorío aos Marqueses de Aguilar de Campoo.

## Localidades 
Os seus 2.670 habitantes (INE, 2006) distribúense por:
* Abanillas, 81 hab.
* Estrada, 22 hab.
* Helgueras, 74 hab.
* Luey, 179 hab.
* Molleda, 187 hab.
* Muñorrodero, 95 hab.
* Pechón, 215 hab.
* **Pesués** (capital), 376 hab.
* Portillo, 78 hab.
* Prellezo, 212 hab.
* Prío, 85 hab.
* San Pedro de las Baheras, 63 hab.
* Serdio, 184 hab.
* Unquera, 819 hab.

## Demografía 

Fonte: INE

## Administración 

* Alcalde electo: Miguel Ángel González Vega (PSC-PSOE).
|

* Alcalde electo: Miguel Ángel González Vega (PSC-PSOE).
|}

## Patrimonio 
Existen no municipio os seguintes bens de interese cultural:
* Torre de Estrada, en Estrada, monumento.
* Cova de La Fuente del Salín, en Muñorrodero, zona arqueolóxica.
* Castro de Castillo, en Prellezo, zona arqueolóxica.
* Ruta Lebaniega, que liga o Camiño de Santiago da costa co Camiño Francés – afectando, á parte deste municipio, aos de San Vicente de la Barquera, Herrerías, Lamasón, Cillorigo de Liébana, Potes, Cabezón de Liébana, Camaleño e Vega de Liébana.
Hai, ademais, un Ben de interese local, as **Ruínas da antiga igrexa medieval do cemiterio** de Portillo.

## Concello irmán 
* Mios 

## Véxase tamén
Tudanca

**Tudanca** é un concello da comunidade autónoma de Cantabria situado na zona occidental da comunidade a 96 quilómetros da capital, Santander.

## Localización e características 
Tudanca atópase no val do Nansa, polo que pertence á comarca de Saja-Nansa. A súa altitude máxima é de 1.815 metros e, a mínima de 244 metros. Tudanca é tamén un dos núcleos de poboación que compoñen o municipio. É o máis poboado e atópase a 3,3&nbsp;km ao sur de Santotís, a capital municipal. Limita polo norte con Rionansa, polo sur con Polaciones, polo leste con Cabuérniga e a Mancomunidade Campoo-Cabuérniga e polo oeste con Rionansa e Polaciones

## Localidades 
* La Lastra, 51&nbsp;hab.
* **Santotís** (Capital), 22&nbsp;hab.
* Sarceda, 42&nbsp;hab.
* Tudanca, 86&nbsp;hab.

## Economía 
Un 38,2% da poboación do municipio emprégase no sector primario, un 15,8% na construción, un 10,5% na industria e un 35,5% no sector servizos. Conta cunha taxa de actividade do 41,6% e unha taxa de paro do 17,4%. Predomina polo tanto o sector primario.

## Patrimonio 
Todo o casco do pobo de Tudanca está declarado ben de interese cultural, coa categoría de conxunto histórico.

## Demografía 

Fonte: INE

## Administración 

* Alcalde electo: Manuel Grande Martínez (PP).
|

* Alcalde electo: Manuel Grande Martínez (PP).
|}
Xosé Oliveira Blanco

**Xosé Oliveira Blanco** "**O Moreno**", nado no barrio do Sobreiro en Lavadores, en abril de 1915 e finado o 25 de xaneiro de 1991, foi un gaiteiro galego.

Era compoñente do cuarteto de gaiteiros *Os Morenos de Lavadores*, xunto o seu irmán Manuel, Olimpio Alonso e Xosé Suárez. Foi profesor de Ricardo Portela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Homenaxe a Xosé Oliveira Blanco "O Moreno", *Anuario da gaita*, n.º 6, 1991. Escola Provincial de Gaitas, Deputación de Ourense.
Totó García

**Alberto García**, coñecido como **Totó** ou **Totó García**, nado en Ferrol o 28 de xuño de 1983, é un actor galego de cinema porno.

## Traxectoria 
En 2006 debutou con filmes de produción catalá de baixo custo. Un ano máis tarde, en 2007, creou diversas páxinas web pornográficas, chegando a gañar cunha delas o premio *Ninfa* ao mellor contido erótico no Festival Internacional de Cine Erótico de Barcelona. Tamén dende aquela é un dos socios maioritarios do proxecto *PorNoaburrirse.com*, ademais de principal actor, produtor e desenvolvedor web.

En 2011 era residente en Santiago de Compostela e estudante na Universidade de Santiago de Compostela.

## Premios 
dereita|miniatura|150px
* Mellor actor revelación por *Esto es Benidorm* (2007)
* Mellor filme por *Esto es Benidorm* (2007)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do actor
Santiago Rey Pedreira

**Santiago Rey Pedreira**, nado na Coruña o 6 de febreiro de 1902 e finado na mesma cidade o 10 de xullo de 1977, foi un arquitecto galego. Considérase o arquitecto racionalista máis importante de Galicia.

## Traxectoria 
Nado nunha familia liberal, estudou na Escola de Arquitectura de Madrid, onde colaborou con Antonio Palacios. De volta á Coruña comezou a traballar no estudio de Pedro Mariño entre 1928 e 1931. A partir de 1948 asociouse con Juan González Cebrián.

Foi arquitecto municipal da Coruña entre os anos 1932 e 1954.
## Vida persoal
Foi pai de Milagros Rey Hombre (1930-2014), a primeira arquitecta galega.

## Obra 
miniatura|Casas Formoso e Cés, na Coruña.
*Mercado de Santo Agostiño da Coruña 1932 en colaboración co arquitecto Antonio Tenreiro Rodríguez.
*As vivendas apareadas da Cooperativa "Domus" na Cidade Xardín da Coruña (1935).
*Estadio de Riazor (1944).
*Ampliacións do edificio do Colexio Compañía de María da Coruña: Entrada e escalina principal (1945), e en colaboración con Juan González Cebrián, o pavillón posterior (1951) e os pavillóns laterais ao edificio orixinal (1960).
*Torre Golpe (1955)
*Torre Coruña (1970) en colaboración con Juan González Cebrián.
*Pazo dos Deportes de Riazor (1970)
*Edificio Torres y Sáez (1974) en colaboración con Juan González Cebrián.
*Torres San Diego (1976) en colaboración con Juan González Cebrián.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:A Coruña - Mercado de San Agustín.JPG|Mercado de Santo Agostiño
Ficheiro:Vivendas apareadas, A Coruña.jpg|Conxunto de vivendas apareadas na Cidade Xardín
Ficheiro:A Coruña - Edificio Torres y Sáez 2.JPG|Edificio Torres y Sáez
Ficheiro:A Coruña - Torre Golpe 3.JPG|Torre Golpe
Ficheiro:P1120838 Pazo dos Deportes de Riazor-lateral-A Coruña-2012.JPG|Pazo dos Deportes
Ficheiro:A Coruña - Torre Coruña 4.JPG|Torre Coruña

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Arquitecto Rey Pedreira: Un artista urbano en Peruleiro
Alberto García

**Alberto García** pode referirse a:
***Alberto García Álvarez**, político galego de En Común-Unidas Podemos.
***Alberto García Ferreiro**, escritor e xornalista galego.
***Alberto García García**, alcalde de Catoira.
***Alberto García Salgueiro**, futbolista galego.
***Alberto "Totó" García**, actor porno galego.
Covas, Piñeiro, Ames

**Covas** (á espera da oficialización da forma **As Covas**) é un lugar da parroquia de Piñeiro no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 61 habitantes (29 homes e 32 mulleres).
## Toponimia
O topónimo **Covas** (do latín ) é un orónimo referido a un terreo cóncavo, xa sexa un espazo natural como unha furna, buraco, oco ou cavidade, ou feito polo ser humano, como minas e canteiras, ou mesmo goridas de animais ou sepulturas.
## Notas
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Piñeiro 
### Parroquias de Ames
Rúa, Piñeiro, Ames

**Rúa** (á espera da oficialización da forma **A Rúa**) é un lugar da parroquia de Piñeiro no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 29 habitantes (14 homes e 15 mulleres).
## Toponimia
O topónimo **A Rúa** (do latín ) sinala un camiño con casas ás beiras. Aparece documentado con este nome desde 1920, e antigamente coñecíase como *Piñeiro de Abaixo* e *A Aldea Grande*.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Piñeiro 
### Parroquias de Ames 
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Ames
San Mamede, Piñeiro, Ames

**San Mamede** (á espera da oficialización da forma **Sanamede**) é un lugar da parroquia de Piñeiro no concello coruñés de Ames na Comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 61 habitantes (27 homes e 34 mulleres).
## Toponimia
O topónimo **Sanamede** é un haxiotopónimo referido a Mamede de Capadocia, e débese á presenza no lugar dun antigo mosteiro baixo dita advocación, do que se conserva a igrexa parroquial de San Mamede de Piñeiro.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Piñeiro 
### Parroquias de Ames 
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Ames
Vilaverde, Piñeiro, Ames

**Vilaverde** é un lugar da parroquia de Piñeiro no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 66 habitantes (35 homes e 31 mulleres).
## Toponimia
O topónimo **Vilaverde** ten dous elementos: **Vila** (do latín ) designa unha granxa de explotación agrícola, mentres **Verde** (do latín ) ten connotacións de fertilidade ou vizosidade.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Piñeiro 
### Parroquias de Ames 
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Ames
Frenza, Tapia, Ames

**Frenza** é un lugar da parroquia de Tapia no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 33 habitantes (16 homes e 17 mulleres).
## Toponimia
O topónimo **Frenza** podería derivar de *fronza* (do latín ), referido a lugares de vexetación frondosa, con variación na vogal tónica quizais por analoxía ou cruzamento coa palabra "brenza".

## Notas
## Lugares e parroquias
### Lugares de Tapia
### Parroquias de Ames
Burgueiros, Trasmonte, Ames

**Burgueiros** é un lugar da parroquia de Trasmonte no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Tiña 20 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 7 eran homes e 13 mulleres.
## Toponimia
O topónimo **Burgueiros** podería ser un hidrónimo, procedente dunha familia léxica de orixe prerromana co significado de 'manancial', 'lugar onde nace a auga'.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Trasmonte
### Parroquias de Ames
## Notas
Carballo, Trasmonte, Ames

**Carballo** é un lugar da parroquia de Trasmonte no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 56 habitantes (26 homes e 30 mulleres).
## Toponimia
O lugar documéntase na Idade Media como *Susavila* ou *Susavila do Monte*, na Idade Moderna pasou a chamarse *Susavila de Carballo* ou *do Carballo*, e no século XIX comeza a documentarse simplemente co topónimo **Carballo**. A tradición oral di que se debe a que o propietario do Mesón da Esperanza, unha casa de comidas situada no lugar, era orixinario de Carballo.

## Patrimonio
O lugar sitúase no Camiño de Fisterra. Durante un tempo estivo neste lugar a casa consistorial do concello de Ames.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Trasmonte 
### Parroquias de Ames 
## Notas
Leboráns, Trasmonte, Ames

**Leboráns** é un lugar da parroquia de Trasmonte no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009  tiña 35 habitantes (13 homes e 22 mulleres).

## Toponimia
O topónimo **Leboráns** procede do antropónimo *Lébora* a través da forma en xenitivo  ou do plural .

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Pazo de Leboráns, Trasmonte, Ames, Galiza.jpg|Escudo no Pazo de Leboráns.
Ficheiro:Pazo de Leboráns (Ames).jpg|Capela do Pazo de Leboráns.
Ficheiro:Leboráns, Trasmonrtes, Ames.jpg|Casa en Leboráns.

## Notas
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Trasmonte 
### Parroquias de Ames
O Portanxil, Trasmonte, Ames

**O Portanxil** é un lugar da parroquia de Trasmonte no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña 83 habitantes (37 homes e 43 mulleres).
## Toponimia
O topónimo **O Portanxil** ten dous elementos: o primeiro é **Porto** (do latín , "paso"), e o segundo podería ser o xenitivo dun antropónimo de orixe xermánica, quizais *Anagildus* ou *Atanagildus*, ou mesmo un apelido de orixe toponímica *Tanxil*. A aldea sitúase no camiño entre Pegariños e A Ponte Maceira.

## Notas
## Lugares e parroquias
### Lugares de Trasmonte
### Parroquias de Ames
Reino, Trasmonte, Ames

**Reino** é un lugar da parroquia de Trasmonte no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Tiña 68 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 38 eran homes e 30 mulleres.
## Toponimia
O topónimo **Reino** aparece documentado no século XII como *Reignu*, e procede do latín , mais descoñécese a súa motivación.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Trasmonte 
### Parroquias de Ames 
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Ames
Sorribas, Trasmonte, Ames

**Sorribas** é un lugar da parroquia de Trasmonte no concello coruñés de Ames na comarca de Santiago. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2009 tiña catorce habitantes (sete homes e sete mulleres).
## Toponimia
O topónimo **Sorribas** é un orónimo que sinala un lugar situado ao pé dunha ladeira ou encosta, composto pola preposición *so* e o substantivo *rivas* (do latín ).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Trasmonte 
### Parroquias de Ames 
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Ames
O Apeadeiro, Aranga, Aranga

**O Apeadeiro** é un lugar da parroquia de Aranga no concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Tiña 11 habitantes no ano 2009 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 6 eran homes e 5 mulleres.

Nas inmediacións está o apeadoiro de Aranga.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Aranga 
### Parroquias de Aranga 
## Véxase tamén
### Bibliografía
*
A Trabe de Ouro (programa da TVG)

***A Trabe de Ouro*** foi un programa dirixido e presentado por Víctor Freixanes dedicado aos libros que emitiu a Televisión de Galicia en 1986 e 1987. Colaboradores habituais eran Luísa Castro, Miguel Anxo Seixas Seoane e Dolores Cabrera Iglesias.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* *A Trabe de Ouro*
* O soportal do audiovisual galego CCG.