Xenartros

A dos **xenartros** (*Xenarthra*) é unha superorde de mamíferos placentarios, presentes no día de hoxe unicamente en América.

A orixe da superorde remóntanse ao inicio do terciario, hai aproximadamente 60 millóns de anos, pouco despois do mesozoico, en continente suramericano. A presenza destes animais en América do Norte explícase polo grande intercambio americano que ocorreu ao final do terciario.

A superorde dos xenartros comprende os osos formigueiros (familias dos *Cyclopedidae* e os *Myrmecophagidae*), os preguiceiros (familias dos *Bradypodidae* e os *Megalonychidae*) e os armadillos (familia dos *Dasypodidae*).

## Controversia taxonómica 
No século XIX as familias anteriormente mencionadas formaban, xunto cos pangolíns (familia dos *Manidae*) e o porco formigueiro (familia dos *Orycteropodidae*), a orde dos desdentados (que non é que non tiveran dentes, senón que non tiñan incisivos superiores nin molares, ou tiñan estes últimos moi pouco desenvolvidos).

A homoxeneidade deste grupo suscitou un debate xa na segunda metade do século XIX e, en 1872, Thomas Huxley desprazou aos pangolíns e os oricteropos a unha orde separada. Pouco despois, en 1889, Edward Cope propuxo o termo *Xenarthra* para reagrupar os desdentados suramericanos.

Este clado foi confirmado por análises moleculares como polifilético e, en consecuencia, os *desdentados* foron divididos, para reflectir a súa verdadeira filoxenia, nas ordes dos *Pilosa* (**pilosos**), que engloba aos osos formigueiros e os preguiceiros, e o dos *Cingulata* (**cingulados**), que comprende os armadillos.

## Etimoloxía 
O nome científico *Xenarthra* está formado polos elementos do latín científico *xen(o)-*, calco do grego antigo ξενο-, derivado de ξένος ‎*xénos*, "estranxeiro", "estraño", e *-arthra*, forma plural neutra derivada do grego antigo ἄρθρον ‎*árthron*, "articulación". Literalmente, "os de estrañas articulacións", aludindo ás súas articulacións intervertabrais, que son diferentes das dos outros mamíferos euterios.

## Clasificación 
A superode dos xenartros divídese, como quedou dito, en dúas ordes: a dos **cingulados** (*Cingulata*), que inclúe os armadillos, e a dos **pilosos** (*Pilosa*), que comprende aos **vermilingües** (*Vermilingua*) e os **folívoros** (*Folivora*).
### Ordes, familias, subfamilias e xéneros actuais 
[miniatura|250px|*[Dasypus novemcinctus*.]] 
[miniatura|250px|*[Euphractus sexcinctus*.]]
[miniatura|250px|*[Myrmecophaga tridactyla*.]]

'*Superorde *Xenarthra*** Cope, 1889, segundo o NCBI:
* **Orde *Cingulata'''*  (Illiger, 1811)
** Familia *Dasypodidae* (Gray, 1821)
*** Subfamilia *Dasypodinae* (Gray, 1821)
**** Xénero *Dasypus* (Linnaeus, 1758)
*** Subfamilia *Euphractinae* (Winge, 1923)
**** Xénero *Calyptophractus* (Fitzinger, 1871)
**** Xénero *Chlamyphorus* (Harlan, 1825)
**** Xénero *Euphractus* (Wagler, 1830)
**** Xénero *Zaedyus* (Ameghino, 1889)
*** Subfamilia *Tolypeutinae* (Gray, 1865)
**** Xénero *Cabassous* (McMurtrie, 1831)
**** Xénero *Priodontes* (Cuvier, 1825)
**** Xénero *Tolypeutes* (Illiger, 1811)
* *'Orde *Pilosa*'* (Flower, 1883)
** Suborde *Folivora* (Delsuc, Catzeflis, Stanhope & Douzery, 2001)
*** Familia *Bradypodidae* (Gray, 1821)
**** Xénero *Bradypus* (Linnaeus, 1758)
*** Familia *Megalonychidae* (Ameghino, 1889)
**** Xénero *Choloepus* (Illiger, 1811)
** Suborde *Vermilingua* (Illiger, 1811)
*** Familia *Cyclopedidae* (Pocock, 1924)
**** Xénero *Cyclopes* (Gray, 1821)
*** Familia *Myrmecophagidae* (Gray, 1825)
**** Xénero *Myrmecophaga* (Linnaeus, 1758)
**** Xénero *Tamandua* (Gray, 1825)

## Filoxenia 
Segundo Tree of Life, as relacións filoxenéticas dos grupos actuais de xenartros son as seguintes:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* McKenna, Malcolm C. & Bell, Susan K. (1997): *Classification of Mammals Above the Species Level*. Nova York: Columbia University Press. ISBN 0-231-11013-8.
* Nowak, Ronald M. (1999): *Walker's Mammals of the World*. 6ª ed. Baltimore, Maryland, EE. UU.: The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-5789-8.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M., eds. (2005): *Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference* 3rd ed. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8221-0.

### Outros artigos 
* Mamíferos
* Desdentados
* Cingulados
* Pilosos
* Folívoros

### Ligazóns externas 
* *Xenarthra* na ADW.
* *Xenarthra'' na EOL.