open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Noelia Rivadas López

**Noelia Rivadas López**, nada en Ordes en 1996, é unha logopeda e política galega.
## Traxectoria
Graduouse en Logopedia pola Universidade da Coruña, con premio fin de grao, o premio de excelencia académica e o premio fin de carreira pola Xunta de Galicia. Traballa na Federación Galega de Dano Cerebral como logopeda tanto en servizos de atención temperá como de dano cerebral adquirido.

Nas eleccións municipais de 2019 foi no número 4 nas listas do PSdeG-PSOE no concello de Ordes, e nas eleccións municipais de 2023 foi no número 2 e saíu elixida concelleira. Forma parte da executiva local do seu partido como secretaria de educación, sanidade e política social.

## Notas
Bouza, Briallos, Portas

**Bouza** é un lugar da parroquia de Briallos, no concello pontevedrés de Portas, na comarca de Caldas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 24 habitantes (9 homes e 15 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Briallos 
### Parroquias de Portas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Portas
Concello de Ourense

O **Concello de Ourense** encárgase de gobernar a cidade e o municipio de Ourense, capital da provincia galega homónima. 

Está presidido polo alcalde ou alcaldesa, elixido democraticamente por sufraxio universal dende 1979. Tras as Eleccións municipais de España de 2023, os partidos Democracia Ourensana, PP, PSOE e BNG obtiveron representación parlamentaria. De acordo cos resultados, a corporación quedou distribuída da seguinte forma: 

* DO: 10
* PP: 7
* PSOE: 6 
* BNG: 4
Philomène Cadoret

**Philomène Cadoret**, nada en Rostrenen, Bro Kernev o 24 de xullo de 1892, e finada ibídem o 4 de marzo de 1923, foi unha escritora bretoa en lingua bretoa, máis coñecida polo alcume *Koulmig Arvor*. A súa vida foi curta e dramática. Traballou como costureira, e despois de casar co seu prometido, que regresaba da fronte con tuberculose, tivo unha filla que morreu pouco despois dela. Cantou as súas composicións nas celebracións de vodas, e moitos dos poemas foron recollidos en *Mouez Meneoù Kerne* (1926), no que salienta o sentimento cristián e o amor pola súa terra natal. Moitos dos poemas foron publicados en *Kroaz ar Vretoned* ('A cruz dos bretóns') e comentados por Anatole Le Braz.

Foi soterrada en Rostrenen, no pequeno cemiterio da capela de St-Jacques.

## Homenaxe 
A rúa Philomène-Cadoret de Nantes foi nomeada na súa honra en 2016, así como outras en Daoulas en 2022, e en Quimper.

## Obras 
* *Mouez Meneou Kerne*, Moulerez ar Gwaziou, Montroulez, 1912.
* *Bleuniou ar Garantez*, danevell embannet gant Gwalarn Nnn 59, 1933
* *Yann ar burzudou.* Kontadenn. Kroaz ar Vretoned, 1912, eil emb. Gwalarn, Nnn 63, 1934

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Favereau (Francis), Lennegezh ar brezhoneg en XXved kantved, Skol Vreizh, 2001, pp 95-109.
* Raoul (Lukian), Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien, Al Liamm 1992, p.51.
* Simon (Michel), *Filomena Cadoret, une voix oubliée*, Centre génalogique et historique du Poher, Karaez, 2018   
* Simon (Michel), *Filomena Cadoret, une plume passionnée*, 2020  
### Ligazóns externas 
*Abgrall (Yvon) *Femmes de Bretagne* 
*Rouz (Bernez), *1912 : Filomena Cadoret : quatre prix littéraires à 20 ans !*
Juan Manuel Espada Montaos

**Juan Manuel Espada Montaos**, nado en Vilaza (Monterrei) o 17 de outubro de 1843 e finado en Verín o 15 de novembro de 1913, foi un médico militar galego.

## Traxectoria 
Estudou o bacharelato no Instituto de Ourense. Matriculouse en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, que deixou para seguir a carreira de Medicina e Cirurxía, conseguindo a licenciatura e o doutoramento na Universidade Central de Madrid. Ingresou por oposición no Corpo de Sanidade da Armada e marchou a Cuba en 1869, onde residiu durante doce anos, alcanzando o grao de capitán-médico. Opositou á cátedra de Medicina, ocupando o primeiro posto na terna, pero o ministro non firmou o nomeamento. Foi un dos principais valedores da cultura galega en Cuba, propulsor, con Waldo Álvarez Ínsua (1879), do Centro Galego da Habana, e redactor da súa primeira carta orgánica. Con el creou *El Eco de Galicia* (1878), colaborando cos seus artigos, e tamén en *La Ilustración Gallega y Asturiana*, *Revista Gallega* da Coruña, *Eco de Galicia* de Buenos Aires, e *Nuevo Támega* de Verín. O 27 de xuño de 1881, licenciado total, retirouse á súa casa de Vilaza, exercendo como médico no Balneario de Vilaza e en Verín, onde finou o 15 de novembro de 1913.
## Artigos 
* “Del Regionalismo gallego en Cuba”, *Galicia. Revista Regional*, 8 (1888).

* “Los gallegos fuera de Galicia”, *Revista Gallega*, 579 (1906).
* “Del modo de desterrar el caciquismo en Galicia”, *Revista Gallega*, 589 (1906).
* “Algo sobre el gallego”, *Revista Gallega*, 625 (1907).

## Recoñecementos 
Tomou parte no desembarco de Cinco Villas en 1877, polo que recibiu a Cruz Vermella de Primeira Clase ao Mérito Naval. Concedéronlle varias condecoracións militares e civis.
## Notas
Sabit Abdulai

**Sabit Abdulai**, nado en Techiman, Bono Oriental, Ghana, o 11 de maio de 1999, é un futbolista ghanés, que xoga como centrocampista no Lugo, da Primeira División RFEF, cedido polo Getafe.

## Traxectoria do club 
Nacido en Techiman, formouse como futbolista no club Spartans de Kasoa, trasladándose en 2017 a España para incorporarse ao Deportivo Alavés. Con todo, por problemas cos documentos non puido fichar polo club vasco. Máis tarde probou co Rio Ave (onde tampouco puido asinar contrato por problemas administrativos) e coa UB Conquense, antes de incorporarse ao Extremadura UD en xullo de 2018, en calidade de cedido polo Spartans. Foi destinado ao equipo filial da Tercera División, onde se fixo coa titularidade, conseguindo así que o club o adquirise en propiedade e lle fixese un contrato de cinco anos. 

O 4 de xullo de 2020 debutou co primeiro equipo do Extremadura na Segunda División, nun partido ante o Numancia no que substituíu o seu compatriota Emmanuel Lomotey na segunda parte. Marcou o seu primeiro gol co equipo 16 días despois, facendo o único tanto estremeño na derrota por 1-5 ante a UD Las Palmas.

En agosto de 2020 saíu cedido ao Getafe B, da Segunda División B. O 3 de abril de 2021 debutou co primeiro equipo do Getafe na Primeira División, substituíndo a Carles Aleñá nos minutos finais dun partido ante Osasuna. Disputou dous partidos máis da máxima categoría, incluído un ante o FC Barcelona no Camp Nou, onde tivo a difícil tarefa de frear a Leo Messi. permanecendo de baixa durante oito meses. En agosto de 2022 foi cedido á Ponferradina, da Segunda División. Disputou 20 partidos co club berciano, sen poder evitar o descenso do equipo. Para a tempada 2023/24 foi cedido ao Lugo, da Primeira División RFEF.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador no sitio web do CD Lugo .
Lingua dorasque

O **dorasque**, é unha lingua morta da familia chibcha. Falouse outrora no que hoxe é Panamá. Tiña tres dialectos: chumulu, changuena e gualaca.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Alphonse Louis Pinart, *Vocabulario Castellano-dorasque, Dialectos Chumulu, Gualaca y Changuina*, 1890
Lingua paya

O **pech** ou **pesh** é unha lingua chibcha falada polo pobo pech en Honduras. Antes coñecíase como paya, e segue a ser referido deste xeito por varias fontes, aínda que hai connotacións negativas asociadas a este termo. Alternativamente, tamén se coñece como seco, bayano, taia, towka e poyuai. Segundo *Ethnologue* había uns mil falantes en 1993. Fálase preto da costa centro-norte de Honduras, no concello de Dulce Nombre de Culmí, no Departamento de Olancho. O paya está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

Crese que o pech ten orixe suramericana, xa que comparte raíces semellantes coa lingua kuna de Panamá. O pech é a única lingua chibcha que queda en Honduras e está clasificada como lingua en grave perigo de extinción.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Holt, Dennis Graham. (1986).*The Development of the Paya Sound-System.* Ph.D. dissertation, Department of Linguistics, Universidade de California, Os Ánxeles.
*Holt, Dennis Graham. (1989). "On Paya Causatives." *Estudios de Lingüística Chibcha* 8: 7-15.  San José: Editorial da Universidade de Costa Rica.
*Holt, Dennis Graham. (1999). *Pech (Paya).* Languages of the World/Materials 366. Múnic: LincomEuropa.
Linguas ogúricas

As **linguas ogúricas** son un grupo da familia de linguas turcas. O único membro aínda vivo deste grupo é a lingua chuvaxa. As linguas ogúrias foron as primeiras en segregarse da familia turca, polo cal mostran unha diverxencia significativa doutras linguas turcas, aínda que todas comparten un devanceiro común. As linguas desta familia falábanse nalgunhas confederacións tribais nómades, como as dos onogures ou ogures, os protobúlgaros e os xázaros.

## Historia 
As linguas ogúricas son un grupo distinto das linguas turcas, que contrastan co turco común. Este grupo está representado só pola lingua chuvaxa. A única outra lingua coñecida que foi catalogada de forma probada como ogúrica é o bulgárico, xa extinguido, mentres que o xázaro pode ser un posible parente dentro do grupo. A lingua huna é clasificada ás veces como unha lingua ogúrica, aínda que tales especulacións non se basean en evidencias lingüísticas axeitadas, xa que a lingua dos hunos é case descoñecida agás por algunhas palabras e nomes persoais acreditados. O ogúrico era a lingua franca do Estado Xázaro.

Non hai consenso entre os lingüistas sobre a relación entre as linguas ogúricas e o turco común, e seguen sen resolverse varias cuestións:

*Son ramas paralelas do prototurco () e, se é así, que rama é máis arcaica?
*O ogúrico representa o turco arcaico antes dos cambios fonéticos do 100 ao 400 d. C. e era unha lingua separada?

Fuzuli Bayat data a separación entre os dialectos "r" ogúricos e os dialectos "z" oghuz no II milenio a.C.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
*
* 
* 
* 
*
Linguas do Pacífico central

As **linguas do Pacífico central** ou **linguas oceánicas centrais**, tamén coñecidas como **linguas fixianas-polinesias**, son unha rama das linguas oceánicas.

## Clasificación 
Ross et al. (2002) clasificou as linguas deste grupo do seguinte xeito:

*Occidentais 
**Rotuman
**Fixianas occicentais: namosi-naitasiri-serua, fixiano occidental (nadroga, waya)
*Orientais
**Fixianas orientais: bauan (fixiano estándar), gone dau, lauan e lomaiviti
**Familia polinesia

As linguas fixianas occidentais están máis relacionadas co rotuman, e as fixianas orientais coas polineias ca entre elas, mais o contacto posterior fixo que volvesen converxer. O rotuman foi influenciado polas linguas polinesias.

## Notas
A Bagunda, Lavadores, Vigo

**A Bagunda** é un lugar da parroquia de Lavadores, no concello pontevedrés de Baiona, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 2229 habitantes (1067 homes e 1162 mulleres).  

## Patrimonio 
Adoita considerarse a capital da parroquia de Lavadores, pois é onde se atopa a igrexa parroquial.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lavadores 
### Parroquias de Vigo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Vigo
Linguas timor-babar

As **linguas timor-babar** son un grupo de linguas austronesias (pertencentes ao subgrupo oriental-central) faladas na illa de Timor, e nas veciñas Wetar, e (dependendo da clasificación) e das Molucas do suroeste polo leste.

Dentro do grupo, as linguas con maior número de falantes son a lingua uab meto en Timor Occidental, en Indonesia, e o tetum en Timor Leste, cada un con preto de medio millón de falantes, aínda que ademais o tetum é unha lingua oficial do país e unha lingua franca entre os non tetums de Timor Leste.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hull, Geoffrey. 1998. "The basic lexical affinities of Timor's Austronesian languages: a preliminary investigation." *Studies in Languages and Cultures of East Timor* 1:97–202.
* Taber, Mark (1993). "Toward a Better Understanding of the Indigenous Languages of Southwestern Maluku." *Oceanic Linguistics*, Vol. 32, No. 2 (Winter, 1993), pp.&nbsp;389–441. Universidade de Hawai.

### Ligazóns externas 
*LexiRumah (part of the Lesser Sunda linguistic databases)
*Reconstructing the past through languages of the present: the Lesser Sunda Islands
*The Languages of East Timor: Some Basic Facts (Revised 24.8.2004) Geoffrey Hull
Linguas da punta papúa

As **linguas da punta papúa** son unha rama das linguas oceánicas occidentais que está composta por unhas 60 linguas.

## Contacto 
Todas as linguas da punta papúa, agás a lingu nimoa, a lingua sudest e as linguas kilivila (todas elas faladas nas illas fronte á costa continental Papúa-Nova Guinea), teñen unha orde de palabras suxeito obxecto verbo (SOV) por mor da influencia das veciñas linguas papúas (Lynch, Ross, & Crowley 2002:104). Universalmente, este é considerado un cambio tipoloxicamente infrecuente. Xa que estas influencias non-austronesias poden reconstruírse para a lingua punta proto-papúa, non foron simplemente o resultado do contacto recente entre as linguas fillas individuais.

## Notas
Gandariña, Lavadores, Vigo

**A Gandariña** Segundo o IGE, en 2022 tiña 297 habitantes (146 homes e 151 mulleres).  

## Patrimonio 
Debe o seu nome a un varxal que existía nas beiras do Lagares, hoxe ocupada por polígonos industriais.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lavadores 
### Parroquias de Vigo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Vigo
Lingua boruca

A **lingua boruca** (en boruca: *brúnkajk*) é unha lingua da familia chibcha falada polo pobo boruca en Costa Rica. O boruca pertence ao grupo de linguas do istmo das linguas chibchas. Aínda que se descoñece o número exacto de falantes, o Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO clasificou o boruca como "en perigo crítico". Só cinco mulleres o falaban con fluidez en 1986, mentres que outras 30 a 35 persoas o falaban con soltura. O resto dos 1.000 membros da tribo falaban castelán.

O boruca ensínase como segunda lingua na escola primaria local Doris Z. Stone. Pódense escoitar palabras e frases de boruca mesturadas en conversas en castelán, mais é extremadamente raro escoitar intercambios prolongados nesta lingua.

## Notas
Manuel Boullosa del Río

**Manuel Boullosa del Río**, nado en Cangas, foi un armador, xornalista e político galego.

## Traxectoria 
Fillo do secretario do concello de Cangas. En 1929 inaugurou en Cangas o bar-café Rosalía de Castro. En decembro de 1929 foi elixido secretario do Círculo Mercantil de Cangas, e presidente en xaneiro de 1931. Colaborou en *La Integridad* e *El Pueblo Gallego*. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 afiliouse a Falange Española Tradicionalista y de las JONS. Foi nomeado alcalde do concello de Cangas en 1949.

## Vida persoal 
Casou con Dolores Otero Solla en 1928.

## Notas
A Peroxa, Portas, Portas

**A Peroxa** é un lugar da parroquia de Portas, no concello pontevedrés de Portas, na comarca de Caldas. Segundo o IGE, en 2022 tiña 9 habitantes (2 homes e 7 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Portas 
### Parroquias de Portas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Portas
Óscar Boán Callejas

**Óscar Boán Callejas**, finado en Vigo en marzo de 1964, foi un militar e político galego.

## Traxectoria 
Fillo do capitán de cabalería Ricardo Boán, natural de Guantánamo, e de María Dolores Callejas Becerra, da Habana. A familia tivo que trasladarse a Madrid en 1884 por mor da guerra de Independencia de Cuba. Fixo a carreira militar e alcanzou o grao de comandante de Cabalería. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado alcalde de Cangas. En maio de 1937 foi nomeado Delegado de Orde Pública da provincia de Pontevedra, posto no que cesou en outubro de 1937. Finou en Vigo en marzo de 1964.

## Vida persoal 
Casou en Vigo con Rufina Lameiro Furio en 1907, e foi pai de Maria del Carmen, Sara María e María Teresa Boán Lameiro. A súa muller Rufina Lameiro finou en 1960.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Jamila Abdallah Taha al-Shanti

**Jamila Abdallah Taha al-Shanti** (en ), nada en 1955 e finada o 19 de outubro de 2023, foi unha profesora e política palestina, membro de organización islamita Hamás e do Consello Lexislativo Palestino. Morreu nun asalto israelí en Gaza durante a guerra entre Israel e Hamas de 2023.
## Traxectoria 
Realizou estudos de lingua inglesa. Era a muller de máis idade entre as deputadas de Hamas elixidas en 2006 e a terceira na candidatura.

## Notas
Khaled al-Asaad

**Khaled Mohamad al-Asaad** (en ), nado o 1 de xaneiro de 1932 en Palmira, e finado o 18 de agosto de 2015 ibídem, foi un arqueólogo sirio e xefe de antigüidades na antiga cidade de Palmira, un lugar Patrimonio da Humanidade pola UNESCO. Ocupou este cargo durante máis de corenta anos. Al-Asaad foi decapitado publicamante polo Estado Islámico (ISIS) o 18 de agosto de 2015, con oitenta e tres anos de idade. Estoudo na Universidade de Damasco, onde obtivo un diploma en historia. As súas propias expedicións centráronse nas murallas de Palmira que datan de finais do século III, e traballou con expedicións arqueolóxicas estadounidenses, polacas, alemás, francesas e suízas. O seu meirande logro foi a consideración de Palmira como Patrimonio da Humanidade da UNESCO. Tamén dominaba o arameo e traduciu regularmente textos ata 2011.

Cando se retirou en 2003, o seu fillo Walid relevouno no seu traballo en Palmira. Os dous foron detidos polo ISIS en agosto de 2015. Walid sobreviviu.

### Na política 
Crese que se uniu ao Partido Baaz Sirio por volta do ano 1954.

## Morte 
miniatura|200px|dereita|Monumento a Khaled al-Asaad en Italia.
En maio de 2015, Tadmur (a cidade moderna de Palmira) e a antiga cidade adxacente de Palmira quedaron baixo o control do Estado Islámico de Iraq e Siria (ISIS).

Al-Asaad axudou a evacuar o museo da cidade antes de que ISIS tomase o control,

*The New York Times* informou:

Tras a morte de al-Asaad, ISIS colgou no seu cadáver un cartel no que se enumeraban os seus supostos "crimes": ser un "apóstata", representar a Siria en conferencias "infieis", servindo como "o director da idolatría" de Palmira, visitando o "herexe Irán", e comunicándose "cun irmán dos servizos de seguridade sirios".

En febreiro de 2021, fontes estatais sirias informaron do descubrimento do cadáver de al-Asaad no campo, a 10&nbsp;km ao leste de Palmira.

Xunto con al-Asaad, Qassem Abdullah Yehya, o subdirector dos Laboratorios da DGAM, quen tamén protexeu o lugar de Palmira, foi asasinado polo ISIS mentres estaba de servizo o 12 de agosto de 2015. Tiña trinta e sete anos.

## Obras escollidas 
*; 2nd edition 1990.
*
*
*
* Asaad, Khaled; Yon, Jean-Baptiste (2001), *Inscriptions de Palmyre. Promenades épigraphiques dans la ville antique de Palmyre* (= ''Guides archéologiques de l'Institut Français d'Archéologie du Proche-Orient'' Bd. 3). Institut Français d'Archéologie du Proche-Orient, Beirut 2001; .
* Asaad, Khaled; Schmidt-Colinet, Andreas (eds) (2013), *Palmyras Reichtum durch weltweiten Handel. Archäologische Untersuchungen im Bereich der hellenistischen Stadt.* 2 vols. Holzhausen, Vienna 2013; , .

## Notas
Encoro de Eiras

O **encoro de Eiras** é un encoro situado no río Oitavén, entre os concellos de Fornelos de Montes e Ponte Caldelas, na provincia de Pontevedra. Abastece de auga ao concello de Vigo, ademais doutros limítrofes como Mos, O Porriño, Redondela e Salceda de Caselas. Inaugurouse o 21 de marzo de 1977 coa presenza do ministro de Obras Públicas, Leopoldo Calvo-Sotelo, e mais do alcalde de Vigo, Joaquín García Picher.

## Situación 
Aproveitouse o leito do río Oitavén, cunha extensión de 149 hectáreas. Tamén recibe augas dos ríos Parada e do Barragán, ademais doutros regatos. Adoita recibir auga ocasional do río Verdugo. A auga transpórtase mediante a Canle de Eiras, que pasa polos Valos e polo túnel da Madroa. 

## Galería de imaxes

Ficheiro:Encoro de Eiras, Fornelos de Montes.jpg|alt=
Ficheiro:Presa de Eiras (6232232516).jpg|alt=
Ficheiro:Presa de Eiras (6232247430).jpg|alt=

## Notas 
## Véxase tamén
Carlos Fernández Fernández

**Carlos Fernández Fernández**, nado en 1952, é un investigador, escritor e profesor galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi profesor de Filosofía no IES do Porriño e profesor asociado de Filosofía da Universidade de Vigo. Membro do consello de redacción de *Grial*, foi director dos Encontros de Mondariz-Balneario da Fundación Carlos Casares,

## Obras 
* *O pensamento epocal en Celestino Férnández de la Vega*, 1989.
* *O vento do espírito. De Vicente Risco a Ramón Piñeiro*, 2000.
* *Urda e mundo. Un ensaio sobre Rof Carballo*, 2008 (con Anxo Rei Ballesteros).

## Premios 
* Premio Literario Ánxel Fole 1988 polo libro *O pensamento epocal en Celestino Fernández de la Vega*.
* Premio Literario Ánxel Fole 2007 por *Urda e mundo. Un ensaio sobre Rof Carballo*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha do autor en Galaxia
Persicaria capitata

***Persicaria capitata*** é unha especie de planta ornamental da familia Polygonaceae. Esta especie que se usa como ornamental asilvéstrase e atópase formando poboacións independentes na vexetación urbana e nas beiras de camiños.
miniatura|Flores.

## Distribución 
Orixinaria de Asia expandiuse por todo o mundo, en Norteamérica atópase en México e Estados Unidos.

## Descrición 
É unha herba perenne ás veces coa base leñosa, con pelos glandulosos. Alcanza os 20 a 50 cm de longo e até 10 cm de alto. O talo tendido sobre o chan e coas puntas ascendentes, a súa cor tende á cor café ou avermellada-purpúrea, con raíces nos nós inferiores.  No lugar onde nace cada folla e rodeando ao talo e ás veces a base do pecíolo, atópase a ócrea, que é un tubo membranoso, de cor café ou avermellada, ás veces con pelos na súa superficie, caedizo. As follas son alternas, variables na súa forma, xeralmente máis anchas cara á base, de até 4 cm de longo, o ápice e a base son variables, con pelos glandulares na superficie e con pequenos pelos na marxe, de cor verde, pero frecuentemente cunha banda café a púrpura en forma de V invertida; os pecíolos son curtos.

A inflorescencia componse de numerosas flores aglomeradas nun conxunto globoso sobre un longo pedicelo. Xeralmente atópanse 2 inflorescencias na punta de cada talo. As flores son pequenas, de cor rosa con 8 estames. O froito é seco e dunha soa semente (un aquenio), de até 2 mm de longo, con 3 costelas.
Iga Świątek

**Iga Natalia Świątek**, nada en Varsovia o 31 de maio de 2001, é unha tenista profesional polaca.

## Traxectoria
Świątek comezou a xogar regularmente no circuíto da WTA en 2019. Ese mesmo ano clasificouse entre as 50 primeiras, tras alcanzar a final dunha competición internacional e a 4a fase do Torneo de Roland Garros 2019.

Ten un estilo de xogo no que se sente cómoda en calquera lugar da pista. En 2019 gañou o premio á Xogadora Favorita dos Seareiros da WTA cun tiro dende a liña de fondo, e quedou segunda no premio á Xogadora Individual Favorita dos Seareiros da WTA, perdendo ante Halep, o mesmo ano.

O seu primeiro título profesional foi un Grand Slam, o Roland Garros de 2020, con 19 anos, sendo unha das máis dominantes da competición, perdeu só 28 xogos, non perdeu un só set e derrotou no camiño dúas grandes campioas. En maio de 2021, gañou o Aberto de Roma, trala vitoria sobre Karolína Plíšková nun dobre 6-0 na final.

O 25 de marzo de 2022 anunciouse que se convertería na tenista número 1 do mundo da WTA a semana seguinte, tras a retirada repentina da entón líder na clasificación, a australiana Ashleigh Barty. Conseguiu a fazaña tras vencer á suíza Viktorija Golubic no seu debut na WTA en Miami. Iga foi a primeira muller polaca da historia en alcanzar o primeiro posto da clasificación mundial.  Converteuse oficialmente en número un o 4 de abril de 2022, pouco despois de gañar a WTA Miami. O 4 de xuño do mesmo ano volveu gañar o Torneo de Roland Garros, derrotando na final a Coco Gauff por 6-1 e 6-3. No Aberto dos Estados Unidos de 2022 gañou o seu primeiro título da competición (o seu terceiro Grand Slam), vencendo a Ons Jabeur por 6-2 e 7-6.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
Lago Sochagota

O **lago Sochagota** é un lago artificial do concello de Paipa, no departamento de Boyacá, Colombia. O lago Sochagota construíuse sobre unha zona húmida natural onde confluían as augas das crebadas Honda e El Salitre, así como as augas termomineralizadas que abrollan do sistema xeotérmico de Paipa. O lago forma parte do Distrito Rexional de Manexo Integrado –DRMI- do lago Sochagota, e conta cunha gran variedade de plantas, aves, peixes, insectos, réptiles e mamíferos nas súas inmediacións.

## Historia 
Aínda non se sabe a orixe da palabra Sochagota; xa que a palabra Socha figura no dicionario chibcha como "auga da lúa", Sochagota podería significar "pinga de auga da lúa". Cando en 1956 se fixo o lago artificial de Paipa, recubiu o nome de Sochagota. Outra posibilidade aínda que non fundamentada, é que o nome corresponde a un enxeñoso xogo de palabras relacionadas co anglicismo "such-a-gota" para referirse á considerable extensión do lago, mesturándoo simultaneamente con palabras en castelán. A idea de construír o lago foi de Emiro Fonseca Franky, en 1955 cando era gobernador Olivo Torres e coa axuda de Gustavo Rojas Pinilla.

## Características 
O lago ocupa unha superficie de 1,6 quilómetros, cun volume de auga almacenada de 4,5 millóns de metros cúbicos. É abastecido pola crebada El Salitre e outros afluentes menores localizados ao oeste do lago.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Paipa
Man on the Moon (filme)

***Man on the Moon*** é un filme estadounidense de 1999 dirixido por Miloš Forman. Está protagonizado por Jim Carrey, no papel do comediante Andy Kaufman. O resto do elenco está composto por Danny DeVito, Courtney Love e Paul Giamatti.

A historia percorre a traxectoria de Kaufman dende a infancia ata os clubs de comedias e as aparicións televisivas que o fixeron famoso, incluíndo as súas memorables aparicións en *Saturday Night Live*, *Late Night with David Letterman*, *Fridays*, e o seu papel de Latka Gravas na comedia de situación *Taxi*, que foi popular entre os espectadores pero perturbador para os compañeiros de Kaufman. O filme presta especial atención ás diversas bromas interiores, estafas, engaños e acontecementos polos que Kaufman era famoso, como a súa interpretación do personaxe Tony Clifton.

Estreouse o 22 de decembro de 1999 nos Estados Unidos e o 5 de maio de 2000 no Reino Unido por Universal Pictures e Warner Bros. Pictures nalgúns mercados. Aínda que o filme non tivo éxito comercialmente e recibiu críticas mixtas, Carrey recibiu aclamación da crítica pola súa actuación e gañou un Globo de Ouro ó mellor actor - Comedia ou musical, o seu segundo consecutivo despois do seu premio por *The Truman Show *.

O documental *Jim & Andy: The Great Beyond* estreouse en 2017 e narra a actuación de Carrey como Kaufman no filme, un personaxe que mantivo durante gran parte da produción do mesmo.

## Personaxes 
* Jim Carrey como Andy Kaufman / Tony Clifton / Latka Gravas
* Danny DeVito como George Shapiro
* Courtney Love como Lynne Margulies
* Paul Giamatti como Bob Zmuda / Tony Clifton
* Gerry Becker como Stanley Kaufman
* Leslie Lyles como Janice Kaufman
* George Shapiro como Mr. Besserman
* Richard Belzer como el mesmo
* Patton Oswalt como Blue Collar Guy
* Melanie Vesey como Carol Kaufman
** Brittany Colonna como Carol Kaufman de moza
* Michael Kelly como Michael Kaufman
* Vincent Schiavelli como Maynard Smith
* Peter Bonerz como Ed Weinberger
* Michael Villani como Merv Griffin
* Bob Zmuda como Jack Burns
* Tracey Walter como editor do *National Enquirer*

## Notas
Río Panches

miniatura|200px|Río Panches.
O **río Panches** é un dos ríos do departamento de Cundinamarca, no centro de Colombia. É o principal eixo fluvial da subconca río Panches. Non é navegable. Desemboca no río Sumapaz, que á súa vez desemboca no Magdalena.

Ten unha lonxitude aproximada de 53.5 km. Nace sobre os 3610 metros e desemboca no río Sumapaz sobre os 445 metros nos concellos de Tibacuy e Fusagasugá.

## Características 
O río Panches ten unha lonxitude aproximada de 53,5 km. Nace sobre os 3610 m s. n. m. e desemboca no río Sumapaz sobre os 445 m s. n. m. nos concellos de Tibacuy e Fusagasugá. Está conformado polos ríos Barro Blanco e Subia. O río Barro Blanco nace no concello de Pasca co nome de crebada Honda. O río Panches posúe altas pendentes ao longo do seu percorrido, en especial entre os 2800 e 2100 metros, no treito en que o río Barro Blanco se forma pola unión das crebadas Honda, El Chuscal e La Laguna.

### Caudal 
O río Panches presenta un caudal medio de 10.53 m³/seg, e ten dous períodos de augas altas, intercalados por dous de augas baixas. O primeiro período húmido de marzo a maio e o segundo de outubro a novembro. En outubro e novembro alcanza caudais máximos, con valores superiores aos 16,8 m³/s. As épocas de verán preséntanse durante os meses de xaneiro a febreiro e de xuño a mediados de setembro, os valores mínimos de caudais preséntanse durante o mes de agosto, no segundo período seco, con valores de 4,49 m³/s.

## Subconca río Panches 
A subconca río Panches abrangue os concellos de Fusagasugá, Silvania, Pasca, Granada e Tibacuy. Limita ao norte coa subconca do río Bogotá, ao sur coa subconca río Cuja, ao leste con Sibaté e ao oeste con Nilo e Viotá. Posúe unha gran desprotección nas marxes dos ríos e os seus afluentes o que orixinou a súa deterioración gradual.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fusagasugá
### Bibliografía 
*
Judas and the Black Messiah

***Judas and the Black Messiah*** é un filme estadounidense de 2021 dirixido e producido por Shaka King. É un filme biográfico sobre Fred Hampton (interpretado por Daniel Kaluuya), presidente da sede de Illinois dos Panteras Negras no Chicago de finais dos 60, e William O'Neal (interpretado por LaKeith Stanfield), un informante do FBI. Jesse Plemons, Dominique Fishback, Ashton Sanders, Darrell Britt-Gibson, Lil Rel Howery, Algee Smith, Dominique Thorne e Martin Sheen compoñen o resto do elenco. O guión foi escrito por Shaka King e Will Berson, e baséase nunha historia de Kenny e Keith Lucas.

## Personaxes 
* Daniel Kaluuya como Fred Hampton
* LaKeith Stanfield como Bill O'Neal
* Jesse Plemons como Roy Mitchell
* Dominique Fishback como Deborah Johnson
* Ashton Sanders como Jimmy Palmer
* Algee Smith como Jake Winters
* Darrell Britt-Gibson como Bobby Rush
* Lil Rel Howery como Wayne
* Dominique Thorne como Judy Harmon
* Martin Sheen como J. Edgar Hoover
* Mark Francis como Axente do FBI David Black
* Amari Cheatom como Rod Collins
* Khris Davis como Steel
* Ian Duff como Doc Satchel
* Caleb Eberhardt como Bob Lee
* Robert Longstreet como Leslie Carlyle
* Amber Chardae Robinson como Betty Coachman
* Jermaine Fowler como Mark Clark

## Notas
Despois da voda

***Despois da voda*** (en ) é un filme estadounidense de 2019 dirixido e escrito por Bart Freundlich. É un remake do filme sueco-dinamarqués *Efter brylluppet* de Susanne Bier. Está protagonizado por Julianne Moore, Michelle Williams, Billy Crudup e Abby Quinn. Estreouse internacionalmente no Festival de Cinema de Sundance, e nos cinemas dos Estados Unidos o 9 de agosto de 2019 a través de Sony Pictures Classics.

Estreouse en galego o 18 de outubro de 2023 a través da TVG.

## Personaxes 
* Julianne Moore como Theresa Young
* Michelle Williams como Isabel Andersen
* Billy Crudup como Oscar Carlson
* Abby Quinn como Grace Carlson
* Alex Esola como Jonathan
* Vir Pachisia como Jai
* Anjula Bedi como Preena
* Will Chase como Frank

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Efter brylluppet*
Advocación mariana

[miniatura|[Nosa Señora dos Milagres, de Baños de Molgas.]]
No catolicismo, unha **advocación mariana** é cada un dos nomes con que se referir á Virxe María, segundo os seus misterios, as súas aparicións, os seus dons, os seus atributos ou as circunstancias históricas e xeográficas. A Igrexa católica admite numerosas advocacións, ás que se rende culto de diversas maneiras. 

## Tipos de advocacións 
Pódense agrupar a maioría das advocacións marianas en diversas categorías:

# Relativas aos misterios ou pasaxes da vida da Virxe, como a Inmaculada Concepción, a Anunciación, a Asunción, a Presentación etc.
# Relativas a verdades teolóxicas abstractas, como a Esperanza, a Caridade, a Consolación etc.
# Relativas aos estados físicos ou psicolóxicos da Virxe, como as Dores, a Soidade etc.
# Relativas á súa condición de mediadora e protectora da humanidade, como Auxiliadora, as Mercedes, os Remedios etc.
# Relativas a froitos, flores, aves... utilizados como símbolos das súas calidades, como o Piñeiro, a Granada, a Pomba etc.
# [miniatura|Coroación de [Nosa Señora de Fátima, o 13 de maio de 1946.]]Relativas a accidentes xeográficos, xeralmente coincidentes coas paraxes onde se atopan os seus santuarios, como Carme, o Mar, Fátima, Lurdes, Cela etc. 

As advocacións marianas adóitanse nomear coas fórmulas “Santa María de”, “Virxe de” ou “Nosa Señora de”. Mais tamén, as advocacións adoitan dar lugar en moitos casos a nomes propios femininos, compostos do nome María e mais da súa advocación: María do Carme, María das Dores, María de Lourdes etc.

Aínda que o nome sexa diferente en canto ao atributo relativo á Virxe María sempre se refire unicamente a ela, así se faga mención de varios nomes nun mesmo momento, a instancia é a mesma, a Virxe María.

## Celebración 
A Igrexa católica conmemora as distintas advocacións da Virxe convertidas nunha tradición e que se incluíron  ao longo do ano litúrxico, algunhas incluídas no calendario romano xeral e a maioría nos calendarios propios das igrexas locais ou as ordes relixiosas.

Moitas advocacións locais celébranse coincidindo coa Inmaculada Concepción, a Natividade, a Asunción ou durante o mes de maio, que a Igrexa dedica tradicionalmente á Virxe.

## Notas
Linguas igboides

As **linguas igboides** constitúen unha rama da familia de linguas volta-níxer. Os subgrupos son:
* Ekpeye
* Igboide nuclear: Igbo, ikwerre, ika, izii–ikwo–ezaa–mgbo, ogba, ishiagu e ukwuani-aboh-ndoni
Williamson e Blench conclúen que as linguas igboides nucleares (excluíndo o ekpeye) forman un "cúmulo lingüístico" e é mutuamente intelixible. Porén, a intelixibilidade mutua é só marxinal, mesmo entre as linguas izii-ikwo-ezaa-mgbo. As linguas igboides son faladas por case 40 millóns de persoas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Blench, Roger. 2016. A reconstruction of the phonology of proto-Igboid.
Linguas atlánticas

As **linguas atlánticas** son un subgrupo importante das linguas níxer-congo de África Occidental. As linguas atlánticas fálanse ao longo da costa atlántica dende o Senegal até Liberia, aínda que os falantes transhumantes fula estendéronse cara ao leste e atópanse en gran cantidade polo Sahel, dende o Senegal até Nixeria, o Camerún e o Sudán. O wólof do Senegal e varias linguas fula son as máis faladas de entre as linguas atlánticas, con varios millóns de falantes cada unha. Outros membros significativos do grupo son o serer e o clúster jola do Senegal. A lingua temne, unha das principais de Serra Leoa, incluíuse no subgrupo Atlántico en clasificacións anteriores pero nas propostas modernas xa non se agrupa como atlántica.

A maioría das linguas atlánticas presentan mutación consonántica e teñen sistemas de clases de nomes semellantes aos das linguas bantús, coas que están vagamente relacionadas. Algunhas linguas son tonais, mentres que outras, como o wólof, teñen sistemas de ton-acento. A orde das palabras básica adoita ser suxeito verbo obxecto.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Dalby, David (1965). "The Mel languages: a reclassification of southern 'West Atlantic'." *African language studies* 6, 1–17.
*
*Holst, Jan Henrik. "Reconstructing the mutation system of Atlantic." Neuried, 2008.
*Pozdniakov, Konstantin. "Etudes atlantiques comparatives : questions de méthodologie." Mémoires de la Société linguistique de Paris, XV, 2007, p.&nbsp;93–119.
*Pozdniakov, Konstantin. "Problèmes de l’étude comparative historique des langues atlantiques". Sprache und Geschichte in Afrika, 2007.
*Pozdniakov, Konstantin & Segerer, Guillame. *Reconstruction des pronoms atlantiques et typologie des systèmes pronominaux // Systèmes de marques personnelles en Afrique.* Collection «Afrique et Langage », 8, 2004, p.&nbsp;151–162.
*Pozdniakov, Konstantin & Segerer, Guillame. Tradition et rupture dans les grammaires comparées de différentes familles de langues », 2007, p. 93-119.
* Pozdniakov, Konstantin & Segerer, Guillaume (2017). "A Genealogical classification of Atlantic languages." (Draft) To appear in: Lüpke, Friederike (ed.) *The Oxford guide to the Atlantic languages of West Africa:* Oxford:Oxford University Press.
*Guillaume Segerer & Florian Lionnet 2010. "'Isolates' in 'Atlantic'". *Language Isolates in Africa* workshop, Lyon, Dec. 4
*Sapir, David (1971). "West Atlantic: An inventory of the languages, their noun class systems and consonant alternations." *Current Trends in Linguistics* 7:45–112. The Hague: Mouton.
*Williamson, Kay and Blench, Roger (2000). "Niger-Congo." In Bernd Heine and Derek Nurse (eds.) *African Languages: An Introduction.* Cambridge: Cambridge University Press. pp.&nbsp;11–42.
*Wilson, W. A. A. (1989). Atlantic. In John Bendor-Samuel (Ed.), *The Niger–Congo Languages.* New York & London: University Press of America. pp.&nbsp;81–104.
Linguas ioruboides

As **linguas ioruboides** son un megragrupo de 14 clados de ioruba relacionados, composto polo grupo de dialectos igala falados no sur e centro de Nixeria, e o grupo edekiri falado ao longo de Togo, Ghana, Benín e sur de Nixeria, incluíndo a itsekiri do Reino Warri.

## Nome 
O nome *ioruboide* deriva do membro máis falado e coñecido do grupo, a lingua ioruba, que conta cuns 55 millóns de falantes primarios e secundarios. Outra coñecida lingua do grupo é o itsekiri (arredor de 1.000.000 falantes). O grupo ioruboide é un subgrupo das linguas defoides, que tamén inclúen as linguas akoko e ayere-ahan.

## Notas
Látego (filme)

***Látego*** (en ) é un filme estadounidense de 1971 dirixido por Burt Kennedy e protagonizado por James Garner e Suzanne Pleshette. O guión foi escrito por James Edward Grant. Aínda que conta con moitos membros do equipo do filme anterior *Support Your Local Sheriff!*, e tamén partes da sinopse, non é unha secuela. Garner escribiu posteriormente que o filme "non era tan bo como *Support Your Local Sheriff*". O resto do elenco componse de Jack Elam, Harry Morgan, John Dehner, Marie Windsor, Dub Taylor, Joan Blondell e Ellen Corby.

Estreouse en galego o 13 de outubro de 2023 a través da TVG.

## Personaxes 
* James Garner como Látego Smith
* Suzanne Pleshette como Patience Barton
* Harry Morgan como Taylor Barton
* Jack Elam como Jug May
* John Dehner como Coronel Ames
* Marie Windsor como Goldie
* Roy Glenn como Headwaiter
* Dick Curtis como Bud Barton
* Dub Taylor como Doc Shultz
* Joan Blondell como Jenny
* Ellen Corby como Abigail Ames
* Kathleen Freeman como Mrs. Martha Perkins
* Virginia Capers como Effie
* Henry Jones como Ez
* Ben Cooper como Colorado
* Grady Sutton como Storekeeper
* Pedro Gonzalez Gonzalez como Ortiz
* Gene Evans como Butcher
* Chuck Connors como "Swifty" Morgan (sen acreditar)

## Notas
Linguas ubanguianas

As **linguas ubanguianas** forman un encadeamento diverso dunhas setenta linguas centradas na República Centroafricana e a República Democrática do Congo. Son as linguas predominantes da República Centroafricana, faladas por entre 2 e 3 millóns de persoas, incluíndo unha das súas linguas oficiais, o sango. Tamén se falan no Camerún, o Chad, a República do Congo e o Sudán do Sur.

## External classification
Joseph Greenberg (1963) clasificou as daquela pouco coñecidas linguas ubanguianas como níxer-congo e situounas dentro das linguas adamawa como "adamawa orientais". Pronto foron trasladados a unha rama separada das níxer-congo, por exemplo dentro das linguas sabánicas de Blench. Porén, isto volveuse cada vez máis incerto, e Dimmendaal (2008) afirmou que, baseándose na falta de probas convincentes para que algunha vez se produza unha clasificación níxer-congo, as linguas ubanguianas "probablemente constitúen unha familia lingüística independente que non pode ou xa non pode demostrar estar emparentado coas níxer-congo (ou calquera outra familia)". Blench (2012) inclúe as linguas ubanguianas dentro das níxer-congo. Güldemann (2018) sinala que aínda que as probas da inclusión das ubanguianas no grupo níxer-congo aínda son débiles, o mesmo se aplica tamén a moitas outras ramas que son membros indiscutibles das níxer-congo.

## Notas
Río Moniquirá

O **río Moniquirá** é un río de Colombia. Atópase no departamento de Santander, na parte central do país, a 160 km ao norte de Bogotá, a capital do país. O río Moniquirá forma parte da conca hidrográfica do río Magdalena.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Moniquirá
Mammuthus columbi

O ***Mammuthus columbi*** é unha especie extinta de mamut que habitou en América do Norte dende o norte dos actuais Estados Unidos até Costa Rica durante a época do Plistoceno. Esta especie de mamut descende dos mamuts eurasiáticos que colonizaron América do Norte hai uns 1,5 millóns de anos, que máis tarde se hibridaron con mamuts laúdos durante o Plistoceno medio, hai uns 420.000 anos. O *Mammuthus columbi* estivo entre as últimas especies de mamut, e os mamuts pigmeos evolucionaron a partir deles nas illas da Canle de California. O parente existente máis achegado dos *Mammuthus columbi* e doutros mamuts é o elefante asiático.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Mammoth Mystery – documental de nova sobre os mamuts de Nebrasca 
* Imaxes que mostran a retirada dun cranio de mamut no sitio de Hot Springs
Ramayana: The Legend of Prince Rama

***Ramayana: The Legend of Prince Rama*** (en ) é un filme de animación indo-xaponés de 1992 producido e dirixido por Yugo Sako. Baséase na epopea mitolóxica india *Rāmāyaṇa*. Foi dirixido xunto con Koichi Sasaki e Ram Mohan, con música de Vanraj Bhatia. Aínda que foi prohibido na India durante os disturbios de Babri Masjid, foi posteriormente dobrado ao hindi e lanzado por DD National.

## Elenco 
### Dobraxe en inglés 
* Nikhil Kapoor como Rama
* Rael Padmasee como Sita
* Uday Mathan como Ravana
* Mishal Varma como Lakshmana
* Noel Godin como Hanuman
* Bulbul Mukherjee como Dasharatha
* Madhulika Varma como Kaikeyi
* Rahul Bose como Bharata
* Pearl Padamsee como Manthara
* Bhargava Krishna como Kumbhakarna
* Shagufta Jaffrey como Shurpanakha
* Easo Vivin Mathew como Indrajit
* Denzil Smith como Sugriva
* Cyrus Broacha como Angada
* Dodo Bhujwala como voces adicionais
* Rohan Arthur como voces adicionais
* Avi Shroff como voces adicionais
* Akash Sharma S como voces adicionais
* Salome Parikh como voces adicionais
* Farid Saboonchi como voces adicionais
* Leeya Mehta como voces adicionais

### Dobraxe en hindi 
* Shatrughan Sinha como narrador
* Arun Govil como Rama
* Namrata Sawhney como Sita
* Shakti Singh como Lakshmana
* Adarsh Gautam como Bharata
* Dilip Sinha como Hanuman
* Amrish Puri como Ravana
* Harjeet Walia como Dasharatha
* Sava como Kaikeyi
* Manju Bhatia como Manthara
* Rakesh Vidua como Jatayu
* Umesh Sharma como Jambavan
* Raj Joshi como Sugriva
* Pradeep Shukla como Kumbhakarna

## Notas
Xosé Miguélez

**Xosé Luís Miguélez** **Saínza**, nado en Ourense en 1972, é un saxofonista, gaiteiro e profesor de conservatorio galego.

## Traxectoria
Como moitos mozos e mozas do tempo, Miguélez comezou na música de cativo, aprendendo gaita na Escola de Gaitas da Deputación de Ourense, que dirixía inicialmente Manolo Brañas. Logo de abandonar a disciplina da Banda, en 1990, foi a  primeira persoa en conseguir o título superior en instrumentos da música tradicional en Galicia.  

Marchou estudar jazz na Escola Superior de Música e Artes do Espetáculo do Porto e despois fixo un máster na Guildhall School of Music and Drama en Londres. Logo continuou recibindo clases con intérpretes estadounidenses como Chris Cheek, Ethan Iverson (piano) ou Matt Otto, que foi produtor do seu primeiro disco, *Ontology*.

Ademais, desde o ano 2002 é profesor de música tradicional galega e, posteriormente, tamén de iniciación ao jazz no Conservatorio Profesional de Vigo e actualmente no Conservatorio profesional de Ourense.

## Discografía
* *Ontology* (Origin Records, 2019), premio Martín Códax da Música, na categoría de jazz e músicas improvisadas. Coa participación de Matt Otto (saxofón tenor), Storm Nilson (guitarra), Ben Leifer (baixo acústico e eléctrico), John Kizilarmut (batería e caixón flamenco) e Peter Schlamb (vibráfono).
* *Contradictio* (Origin Records, 2022), con Jean-Michel Pilc (piano), Carlos Barretto (contrabaixo) e Marcos Cavaleiro (batería).

## Premios 
* Premio Martín Códax da Música, jazz e músicas improvisadas (2019), por *Ontology*.
* Premio Martín Códax da Música, jazz e músicas improvisadas (2022), por *Contradictio*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Xosé Miguélez falando de gaiteiros e gaiteiras da provincia de Ourense (YouTube).
The Suicide Squad (filme)

***The Suicide Squad*** é un filme estadounidense de 2021 escrito e dirixido por James Gunn. Producido por DC Films, Atlas Entertainment, e Safran Company, e distribuído por Warner Bros. Pictures, é unha secuela de *Escuadrón Suicida* (2016) e o décimo filme do DC Extended Universe (DCEU). Está protagonizado por Margot Robbie, Idris Elba, John Cena, Joel Kinnaman, Sylvester Stallone, Viola Davis, David Dastmalchian, Daniela Melchior, Michael Rooker, Jai Courtney, Peter Capaldi, Alice Braga e Pete Davidson. No filme, varios condenados únense a un grupo coñecido como "Suicide Squad" en troques de condenas máis leves. Son enviados á América do Sur, á nación insular ficticia de Corto Maltese para destruír todos os rastros dunha xigantesca estrela de mar extraterrestre.

## Personaxes 
* Margot Robbie como Harley Quinn
* Idris Elba como Robert DuBois / Bloodsport
* John Cena como Christopher Smith / Peacemaker
* Joel Kinnaman como Coronel Rick Flag
* Sylvester Stallone como voz de Nanaue / King Shark
* Viola Davis como Amanda Waller
* David Dastmalchian como Abner Krill / Polka-Dot Man
* Daniela Melchior como Cleo Cazo / Ratcatcher 2
* Michael Rooker coo Brian Durlin / Savant
* Jai Courtney como Digger Harkness / Captain Boomerang
* Peter Capaldi como Gaius Grieves / The Thinker]
* Alice Braga como Sol Soria
* Pete Davidson como Richard "Dick" Hertz / Blackguard

## Notas
Narges Mohammadi

**Narges Mohammadi** (persa: نرگس نرگس), nada en  Zanjan o 21 de abril de 1972, é unha física e enxeñeira, activista dos dereitos humanos iraniana galardoada co Premio Nobel da Paz en 2023. É vicepresidenta do Centro de Defensores dos Dereitos Humanos, dirixido pola tamén premio Nobel Shirin Ebadi.

En 2023, mentres cumpría unha sentenza de 10 anos en Teheran, recibiu o Premio Nobel da Paz "pola loita contra a opresión das mulleres en Irán e a súa loita por promover os dereitos humanos e a liberdade para todos".

## Notas
El cielo no entiende

***El cielo no entiende*** é unha canción do dúo musical español OBK, incluída no seu álbum de estudio *Antropop*.

## Descrición 
Entendida polos seus autores como unha expresión de liberdade, tolerancia e respecto cara aos demais, a canción relata as dificultades dunha relación sentimental entre persoas do mesmo sexo.

A canción tomouse como banda sonora da emisión en televisión da Volta ciclista a España 2000, e foi número 1 de Los 40 Principales a semana do 9 de setembro dese mesmo ano.

Conta cunha versión tecno remesturada de 4:40 minutos e outra de 8:15, ambas as dúas incluídas no álbum *Extrapop* (2001).

A canción foi versionada pola presentadora de televisión Verónica Mengod no programa *Telepasión española* emitido o 24 de decembro de 2000 e polo humorista Raúl Pérez no espazo *Tu cara me suena* en 2018.

## Notas
Lily Gladstone

**Lily Gladstone**, nada en Kalispell o 2 de agosto de 1986, é unha actriz estadounidense.

## Traxectoria 
Criada en Browning (Montana), Gladstone ten ascendencia Pés negros e Nez perce. Tamén ten vículos familiares co Primeiro Ministro británico William Gladstone.

O seu recoñecemento como actriz foi en 2016, grazas ao filme *Certain Women*, de Kelly Reichardt, polo que gañou varios premios.
 Tivo  un pequeno papel no fime de Reichardt de 2019 *First Cow*, antes de ser elixida como protagonista en *Killers of the Flower Moon* de Martin Scorsese 
## Notas