open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
A lingua das bolboretas

***A lingua das bolboretas*** é a versión cinematográfica de varios relatos do escritor Manuel Rivas, publicados dentro do libro *Que me queres, amor?*. José Luis Cuerda levou ó cine no ano 1999 esta historia da infancia nun contorno rural case idílico sobre a que se cerne a sombra do alzamento contra a II República Española.

## Sinopse 
O filme trata sobre a relación dun neno e o seu mestre durante a época anterior á guerra civil española. Ó principio o neno, Moncho, ten medo de ir á escola xa que o asustaran dicíndolle que os mestres zoupaban nos estudantes. Iso era habitual na educación da época, pero o seu mestre non é así, xa que Don Gregorio utiliza o método de observación como ensinanza. Don Gregorio ensínalle moitas cousas a Moncho e principalmente fálalle sobre a liberdade.

Nese tempo prodúcese a sublevación militar de 18 de xullo de 1936. Os sublevados conseguen o control dos gobernos civís e militares nas capitais provinciais galegas, e comezan as incursións de determinados grupos de falanxistas e gardas civís polas vilas e aldeas, á procura de republicanos para lles aplicaren represalias. Iso acontece na vila do filme: levan presos varios republicanos nun camión. No camión, atópanse varios amigos e coñecidos do lugar e tamén está Don Gregorio. Os pais de Moncho, en especial a súa nai, exhórtano a que berre contra os republicanos, deixando clara a súa postura política. Comezou a berrarlles "Roxos! Asasinos!", como facían os demais, pero ó cabo, marchou correndo detrás do camión dicíndolle a Don Gregorio "Tilonorrinco! Espiritrompa!", palabras que aprendera del nas súas clases.

## Contexto político do filme 
A historia narrada ten como pano de fondo os feitos acontecidos logo que os militares sublevados en xullo de 1936 atinxisen o poder civil e militar nas catro provincias galegas. Determinados grupos de falanxistas e gardas civís axiña comezaron a percorrer o territorio galego e asasinaron milleiros de persoas que cumprisen unha ou varias das seguintes características: seren militantes de partidos da esquerda ou de sindicatos; seren defensores da lingua galega ou galeguistas en xeral; seren mestres/as a exerceren a súa profesión segundo uns principios de modernidade pedagóxica e laicismo, de acordo coa Institución Libre de Enseñanza e o Museo Pedagóxico Nacional español.

## Premios 
XIV edición dos Premios Goya

## Actores 

* Fernando Fernán Gómez como Don Gregorio
* Manuel Lozano como Moncho
* Elena Fernández como Carmiña
* Uxía Blanco como Rosa
* Gonzalo Uriarte como Ramón
* Alexis de los Santos como Andrés
* Jesús Castejón
* Guillermo Toledo
* Tamar Novas
* Tatán
* Roberto Vidal Bolaño
* Celso Parada
* Celso Bugallo
* Tucho Lagares
* Milagros Jiménez
* Lara López
* Alberto Castro
* Diego Vidal
* Xosé Manuel Olveira "Pico"
* Manuel Piñeiro
* Alfonso Cid
* Manuel Seara
* José Ramón Vieira
* Antonio Pérez
* Eduardo Gómez
* Eva Fernández
* Fely Manzano

## Notas 
## Véxase tamén 
* Espiritrompa

### Ligazóns externas 
* A lingua das Bolboretas en AVG
* Galespa
Sindarin

O **sindarin** é unha lingua artificial desenvolvida por J. R. R. Tolkien. Na mitoloxía tolkiana é a lingua élfica máis falada na Terra Media derivada doutra anterior coñecida como Telerin común; cando os Noldor volveron á Terra Media adoptaron o sindarin malia crer que a súa lingua, o Quenya, era máis fermosa. Na Segunda e Terceira Idade o sindarin era a lingua franca de todos os elfos. Na ficción o alfabeto utilizado era o Cirth pero entre os cultivadores das linguas tolkien utilízase case sempre o alfabeto latino.

A fonoloxía do sindarin está baseada na da lingua galesa

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Curso de Sindarin, en portugués
* Tolkien e o Élfico, en portugués
* pribi.com.br - tradución de nomes propios para o Quenya e Sindarin, en portugués
* Parma Tyelpelassiva, en inglés
* Dicionario Hiswelóke Sindarin-Inglés-Sindarin (Dispoñíbel en francés e alemán tamén).
Promina

**Promina** é unha municipalidade de Šibenik-Knin, en Croacia. Conta con 1.317 habitantes, o 96,89 % da poboación declárase croata. É o lugar de nacemento do novelista croata Ivan Aralica.
Herzebrock-Clarholz

**Herzebrock-Clarholz** é un municipio do distrito de Gütersloh do estado de Renania do Norte-Westfalia, Alemaña. A súa superficie é de 79.28&nbsp;km² e a poboación de 16.151 habitantes (2006) e ten unha densidade de poboación de 204 h/km². A maioría da poboación é de confesión católica (63,4%), seguida da luterana  (19,0%). A corporación municipal está composto por 18 concelleiros do CDU, 6 independentes, 6 do SPD, 2 Verdes e 2 do FDP.
Torrenueva

**Torrenueva** é un concello da provincia de Cidade Real, en Castela-A Mancha, España. A súa superficie é de 142&nbsp;km² e a poboación de 3.066 habitantes (2005). A altitude do concello é de 721 metros. O principal monumento é a igrexa, de estilo gótico isabelino. Pertenceu á Orde de Santiago desde a Idade Media ata o século XIX. A corporación municipal está formada por 6 concelleiros do Partido Popular e 5 do PSOE.
Denominación de Orixe Ribeiro

A **Denominación de Orixe Ribeiro** é unha das cinco cinco zonas con denominación de orixe para os seus viños existentes en Galiza. O viño que produce a zona coñécese internacionalmente como ribeiro.

## Datos técnicos 
A denominación de orixe distribúese polos vales dos ríos Arnoia, Avia e Miño, co que se delimitan tres subzonas dentro da mesma denominación de orixe.

A produción de viño ocupa unhas 2 646 hectáreas e agrupa 107 adegas e colleiteiros, nas que traballan 1 725 viticultores. Os datos para 2017 eran respectivamente 2 500 ha, 115 e 5 500. A produción superou os 11 millóns de quilos de uva anuais en 2016 e 14 de media.: treixadura, torrontés, palomino, godello, caiño branco, loureiro, albariño, lado, albilla.
*Uva tinta

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina web do C.R.
*Vídeo sobre os Colleiteiros do Ribeiro
Rowland Hill

**Rowland Hill**, nado o 3 de decembro de 1795 e finado o 27 de agosto de 1879, foi un profesor e reformador social británico. Coñecido pola reforma do sistema postal británico, baseado no selo postal que debía pagar o remitente do envío e que acabou sendo adoptado internacionalmente como base do sistema postal moderno.

## Traxectoria 
Fillo de Thomas Wright Hill, profesor de ideas innovadoras, Rowland deu clase na escola do seu pai e traballou como secretario da Comisión de Colonización de Australia do Sur (1833 - 1839). Interesado pola reforma do sistema postal británico, onde as fraudes eran habituais xa que o que tiña que pagar o envío era o destinatario, o que causaba que moitas veces o envío non se recollese e polo tanto os gastos de transporte non se cubrían ou mesmo se utilizaban contrasinais no exterior do envío para dar información ao destinatario sen precisar recoller o envío e polo tanto pagalo, publicou en 1837 o folleto *Post Office Reform: its Importance and Practicability* propugnando o establecemento dunha taxa uniforme e baixa baseada no peso e non nos quilómetros percorridos e pagada polo remitente. Hill enviou o seu proxecto ao goberno e creouse un comité de estudo na cámara dos comúns para o seu estudo e o seu plan foi aprobado en 1839 polo que foi cotratado por dous anos para poñelo en marcha. En 1840 estaba en marcha a reforma, primeiro cun sobre prepagado deseñado por William Mulready que non tivo moito éxito e foi amplamente satirizado por consideralo de mal gusto e axiña co primeiro selo postal, o Penny Black que foi un éxito inmediato.miniatura|Rowland Hill|centro

## Notas
Telegrafía óptica

miniatura|Telégrafo óptico en Marcy (Francia)
A **telegrafía óptica** é un sistema de comunicación desenvolvido por Claude Chappe a partir de 1793, consistía en transmitir sinais ópticas desde unha estación de telégrafo á seguinte onde un operador cun telescopio anotaba os sinais e outro as transmitía á seguinte operación, o proceso repetíase ata chegar a mensaxe ao destino. O mecanismo de transmisión consistía nun postes de madeira, con forma de **T**, que podían adoptar dististas posicións para formar combinacións de signos que tiñan diferentes significados. Tivo un gran desenvolvemento en Francia con 534 estacións e construíronse algunhas no dominio francés de Alxeria. A aparición do telégrafo eléctrico deixou obsoleto o servizo e a última liña de telegrafía óptica pechou en 1856. Tamén estivo en uso en España, Italia, Suíza, Países Baixos e outros países europeos adoptaron sistemas de telegrafía óptica baseado no de Chappe aínda que con outros sistemas. En España, aínda que houbo liñas previas, a primeira liña aprobada oficialmente data de 1845, de Madrid a Irún, aínda que o sistema era por traveseiros e no centro había un oval móbil que se podía mover arriba e abaixo.
Susana Dans

**Susana Dans López**, nada na Coruña o 13 de agosto de 1965, é unha actriz galega.

## Traxectoria 
Coñecida especialmente polo seu papel de Olimpia na serie da TVG *Pratos combinados*, á que se incorporou trala marcha de Mabel Rivera para cubrir o oco deixado pola actriz.

Á marxe deste traballo cabe destacar a súa traxectoria teatral, entre a que destacan as obras *O ano da cometa*, que lle valeu en 2005 o premio de teatro María Casares á mellor actriz secundaria que xa gañara previamente en 2002 coa montaxe *Rosalía*, ou *Mulleres*, coa que foi merecedora do Premio de Interpretación Teatral Maruxa Villanueva en 2003. En 1987 participou na montaxe d' *A pousadeira* feita polo Centro Dramático Galego. En 2009 actuou n' *As dunas*, de Manuel Lourenzo.

En cine traballou nas longametraxes *Divinas palabras* (1987), de José Luis García Sánchez; *Martes de carnaval* (1991), de Fernando Bauluz e Pedro Carvajal e *Blanca Madison* (1998) de Carlos Amil, así coma na curtametraxe *Cabeza de boi* (1996), de José Carlos Soler. Tamén traballou na televisión, presentando o programa da TVG *Arroz con chícharos* (1990-1991) e participando na serie *Hospital Real* (2015).

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo
Aleksandra Ekster

**Alexandra Ekster** ou **Exter** de nome completo Alexandra Alexandrova Ekster (Александра Экстер; en ruso: Александра Александровна Экстер, en ucraíno: Олександра Олександрівна Екстер) , nada en Białystok o 18 de xaneiro de 1882 e finada en París o 17 de marzo de 1949, foi unha pintora cubo-futurista, supremacista e construtivista, amais dunha dos fundadores da *Art déco*.

## Traxectoria 
miniatura|Pano teatral deseñado por Ekster.
Naceu en Białystok, daquela pertencente á Rusia Imperial e hoxe parte de Polonia, no seo dunha familia rica, os Grigoróvich. Estudou na escola de arte de Kíiv e, no ano 1907, na Académie de la Grande Chaumière en Montparnasse, París. Dende 1908 a 1924 viviu en San Petersburgo, Odesa, París, Roma e Moscova.

En 1908 participou na exhibición do grupo *Zvenó (Eslabón)* organizada por David Burliuk e Vladímir Burliuk, entre outros, en Kíiv. En 1914 Ekster, xunto con Kasimir Malévich, Alexandr Archipenko, Vadym Meller, Sonia Delaunay e outros, participou no *Salon des Indépendants* en París. Nese mesmo ano participou na *International Futurist Exhibition* en Milán.

Entre 1915-1916 traballou na cooperativa de vilas Skoptsí eVerbovka xunto con Kazimir Malevich, Yevgenia Pribýlskaya, Natalia Davídova, Nina Genke, Liubov Popova, Ivan Puni, Olga Rozánova, Nadezhda Udaltsova e outros. Máis tarde fundou un grupo de traballo en ensino (MDI) en Kíiv (1918-1920). Meller, Petrytsky, Red'ko, Chelitschev, Shifrin, Nikritin traballaron alí. Durante ese tempo ela tamén foi un dos nomes máis importantes do Teatro Alexandr Taírov

En 1919 xunto cos artistas da vangarda rusa, Kliment Red'ko e Nina Genke-Meller, decoraron as rúas e prazas de Kíiv e Odesa polas celebracións da Revolución en estilo abstracto. Traballou como deseñadora de vestiario no Estudo de Ballet da bailarina Bronislava Nijinska (a irmá de Vatslav Nizhinskii).

miniatura|esquerda|Vestiario deseñado por Ekster.
No ano 1921 converteuse na directora do curso elemental *Cor* no Grupo de Traballo (VKhUTEMAS) en Moscova, posto que mantivo ata 1924 cando emigrou a Francia para obte-la cátedra en Arte Moderna en París. Dende 1926 a 1930 Ekster foi catedrática na Academia de Arte Contemporánea Leger. En 1936 participou na exposición *Cubismo e Arte Abstracta* en Nova York e nunha exposición exclusivamente dedicada a ela en Praga e en París. En 1936 comezou a traballar como ilustradora de libros para a empresa de publicidade *Flammarion* en París. Continuou neste traballo ata 1949, cando morreu no arrabalde de Fontanay-aux-Roses, en París.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Suprematismo
* Wchutemás
* Verbovka

### Ligazóns externas 
* Aleksandra Ekster on USEUM
Tatiana Amil

**Tatiana María Amil Pena**, nada na Coruña o 23 de xuño de 1986, é unha actriz galega. O seu papel máis importante é a súa aparición no filme *Blanca Madison* (2000), escrita e dirixida polo seu tío, o director tamén galego Carlos Amil, interpretando a Maria Isabel, a filla de Xesús Bocanegra.

## Traxectoria 
Desenvolveu os seus estudos no Colexio Videlba de Liáns (Oleiros) até o seu peche por motivos económicos en 2001, ano no que comeza no Colexio Calasanz da Coruña, onde remata os seus estudos de Bacharelato con moi boas cualificacións. Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela.

A súa vida profesional é curta, sendo un bebé debuta nun capítulo da serie *Lendas*, emitida na Televisión de Galicia, e aparecendo tamén na película *Blanca Madison* en 1998 aínda que non foi estreada até o 2000.

## Filmografía 
### Cine 
* *Blanca Madison* (2000), no papel de Maria Isabel.

### Televisión 
* *Lendas* (TVG), no capítulo *Mariña*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* A súa ficha no Consello do Audiovisual Galego
Estela da Fame

A **Estela da Fame** é un texto de trinta e dúas columnas gravado na cara leste dunha das rochas superiores dun amoreamento rochoso no extremo sur da illa de Séhel (moi próxima a Asuán, no Alto Exipto). Descubriuna en 1889 Charles Wilbour e foi traducida por Brugsch (1891), Pleyte (1891), Morgan (1894), Sethe (1901), Barguet (1953) e Lichtheim (1973).

O texto dátase no ano 18 do reinado de Zoser (Dinastía III), aínda que sen dúbida foi gravada en época moi posterior (seguramente en época tolemaica). Narra a preocupación do monarca pola fame que asolou o país ao non chegar as augas do Nilo ao nivel necesario para regar os campos. Diante disto, o faraón fixo chamar a Imhotep e preguntoulle polas causas de tal desgraza. Este aconselloulle suplicar o seu cesamento ao "Señor das Fontes do Nilo", o deus creador Khnum, pois el estaba molesto e non deixaba que río correse. De aí que se gravasen en tan afastado lugar.

A estela trata os seguintes aspectos: descrición da fame, visita á biblioteca de Hermópolis, revelacións de Imhotep, o soño de Zoser e un decreto real. Entre as columnas situadas entre a 6 e a 22 fálase de métodos construtivos; da columna 11 a 18 Imhotep enumera diversas rochas e minerais da rexión de Elefantina, e da columna 18 á 20 descríbese o soño do rei.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
106

## Acontecementos 
* Petra tórnase parte do Imperio romano.
* Traxano derrota o rei Decébalo de Dacia (Romanía). Dacia tórnase provincia romana. 
* Termina de construírse a Ponte de Alcántara, preto de Cáceres.
* Alexandre I sucede a Evaristo como Papa.

## Nacementos 
## Mortes 
* Decébalo, rei dacio, suicidado.
* Liu Qing, príncipe chinés.
## Outros 
* Historia ano a ano
107

## Acontecementos 
## Nacementos 
## Mortes 
* Ignacio de Antioquía, bispo e teólogo.
* Evaristo, papa da Igrexa católica.

## Outros 
* Historia ano a ano
108

## Acontecementos 
* Publio Cornelio Tácito escribe *Historiae*.

## Nacementos 
## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
109

## Acontecementos 
* Plinio o novo é enviado a Bitínia.

## Nacementos 
## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
110

## Acontecementos 
* Construción do Foro de Traxano en Roma.

## Nacementos 
* Cui Shi, filósofo chinés (m. 170)

## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
111

O **111** (**CXI**) foi un ano común comezado en mércores segundo o calendario xuliano, en vigor naquela data.

No Imperio romano este ano foi nomeado como o do consulado de Pisón e Bolano ou menos comunmente, como o 864 ab urbe condita, sendo a súa denominación como a principios da Idade Media, ao estabelecerse o Anno Domini.

## Acontecementos 
## Nacementos 
* Antínoo, amante do emperador Hadriano.

## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
112

## Acontecementos 
* Traxano é tamén cónsul romano.
* Publio Cornelio Tácito é gobernador da provincia romana de Anatolia, en Asia.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
Lista de músicos de jazz fusion

__NOTOC__

A &nbsp; B &nbsp; C &nbsp; D &nbsp; E &nbsp; F &nbsp; G &nbsp; H &nbsp; I &nbsp; J &nbsp; K &nbsp; L &nbsp; M &nbsp; N &nbsp; Ñ &nbsp; O &nbsp; P &nbsp; Q &nbsp; R &nbsp; S &nbsp; T &nbsp; U &nbsp; V &nbsp; W &nbsp; X &nbsp; Y &nbsp; Z

## A
* John Abercrombie
* Atheist
* Brian Auger
* Azteca (jazz)
* Aziza Mustafa Zadeh

## B
* Ginger Baker's Air Force
* Jeff Beck
* George Benson
* Greg Bissonette
* Carla Bley
* Blood, Sweat and Tears
* Brand X
* Michael Brecker
* Randy Brecker
* Jack Bruce
* Bunny Brunel
* BWB
* Donald Byrd
* Joe Byrd & The Field Hippies
* Bugpowder

## C
* CAB
* Caldera
* Alain Caron
* Casiopea
* Centipede
* Jimmy Chamberlin Complex
* Dennis Chambers
* Chase
* Chroma
* Stanley Clarke
* Billy Cobham
* Colosseum
* Colosseum II
* Chick Corea
* Chick Corea Elektric Band
* Larry Coryell
* Tom Coster
* Kirk Covington
* The Crusaders
* Cynic

## D
* Miles Davis
* Jack DeJohnette
* Al Di Meola
* Dixie Dregs
* Dreams
* DubbleStuff

## E
* Don Ellis
* Embryo

## F
* Joe Farrell
* Robben Ford
* Mitchel Forman
* Béla Fleck and the Flecktones

## G
* Galactic
* Frank Gambale
* Stan Getz

## H
* Herbie Hancock
* Hatfield and the North
* Héctor Rodríguez
* Scott Henderson
* Henry Cow
* David Hines
* Hiroshima (band)
* Allan Holdsworth
* Greg Howe
* Bobbi Humphrey
* Steve Hunt

## I
* If
* Isotope

## J
* Bob James
* Keith Jarrett
* Jazz Is Dead
* Scott Jones
* Schalk Joubert

## K
* Steve Khan
* Scott Kinsey
* Kitty Hawk
* Wayne Krantz

## L
* Lard Free
* Jeff Lorber
* Jeff Lorber Fusion
* T. Lavitz
* Neil Larsen

## M
* Tony MacAlpine
* Alex Machacek
* Mahavishnu Orchestra
* Mike Mainieri
* Manteca
* Matching Mole
* Bennie Maupin
* Les McCann
* John McLaughlin
* Pat Metheny
* Metro
* Barry Miles
* Marcus Miller
* Don Mock
* Airto Moreira
* Alphonse Mouzon
* Mezzoforte

## N
* National Health
* Nucleus

## O
* Oregon

## P
* Jaco Pastorius
* Nicholas Payton
* Physical Therapy
* Planet X
* Jean-Luc Ponty

## R
* Return to Forever
* Terje Rypdal

## S
* Santana
* John Scofield
* Tom Scott & the L.A. Express
* Shakatak
* Shakti
* Derek Sherinian
* Wayne Shorter
* The Shuffle Demons
* Skywalk
* Soft Machine
* Steely Dan
* Vlatko Stefanovski
* Jeremy Steig
* Steve Smith
* Steps Ahead
* Mike Stern

## T
* Ten Wheel Drive
* David Torn
* Traffic
* Tribal Tech
* T-Square

## U
* United Jazz and Rock Ensemble
* Michał Urbaniak
* Uzeb
* Uncle Festive
* Stomu Yamashta & Go

## V
* Vital Information
* Miroslav Vitouš
Victor Wooten

## W
* Chad Wackerman
* Kazumi Watanabe
* Sadao Watanabe
* Weather Report
* Dave Weckl
* Kirk Whalum
* Lenny White
* Tony Williams
* Gary Willis
* Victor Wooten

## Z
* Dweezil Zappa
* Frank Zappa
* Joe Zawinul
* Zawinul Syndicate
113

## Acontecementos 
* Traxano comeza a expedición contra Partia e anexiónase Armenia.

## Nacementos 
## Mortes 
* Liu Sheng, un príncipe Chinés da Dinastía Han.
* Plinio o novo.

## Outros 
* Historia ano a ano
114

## Acontecementos 
* Érguese un arco triunfal en Benevento.
* Dióxenes convértese en bispo de Bizancio.

## Nacementos 
## Mortes 
* Sedeción, bispo de Bizancio.

## Outros 
* Historia ano a ano
115

## Acontecementos 
* O papa Sisto I sucede a Alexandre I.
* Traxano suprime a revolta dos xudeus en Exipto e no Norte de África.

## Nacementos 
## Mortes 
* Alexandre I, papa.

## Outros 
* Historia ano a ano
Rafael Seco

**Rafael Seco**, nado en Madrid en 1925, é un deseñador, pintor, gravador e escultor español.

## Traxectoria 
A súa relación coa FNMT comezou como deseñador de interiores para o novo edificio desa institución, entrou no cadro de persoal no departamento de exposicións, alumno de Rafael Pellicer e José Luis Sánchez Toda, o seu primeiro deseño foi tres tarxetas para o Mundial 82, logo realizou deseños de selos, un selo da serie Turismo en 1988, outro de Nadal dese ano, dous selos da serie xogos infantís de Andorra, un selo dedicado ao Lazarillo de Tormes (1997), outro do Nadal de 1998 e o día dedicado ao voluntario social de 2001 entre outros. A súa primeira exposición pictórica realizouna en 1950 e entre os seus lenzos destaca *Libertad* pintado con motivo do 25 aniversario da Constitución española. Tamén deseñou o mobiliario do Palacio da Moncloa
Imhotep

[dereita|miniatura|200px|Estatua *votiva en bronce do arquitecto deificado Imhotep. Baixa Época séculos VI-IV a.c.* [Museo do Louvre]]
M18-m-R4  **Imhotep** ou **Imouthes**, que significa "o que vén en paz", foi un visir e o arquitecto da primeira pirámide, a Pirámide de Zoser (2.667-2.648 a.C.), da dinastía III do Antigo Exipto.

Manetón outorgoulle o mérito de introducir a arquitectura en pedra traballada. Asemade, suponse que redactou un certo número de obras das chamadas *"Instrucións"* (*sebayt*), aínda que ningunha delas chegase ata nós.

Pola súa gran sabedoría obtivo unha gran reputación, tanta que aproximadamente douscentos anos despois da súa morte aparecen as primeiras evidencias da súa deificación (algo moi raro no Antigo Exipto fora das figuras dos faraóns).

Está considerado unha deidade vinculada á Sabedoría, escritura e medicina, emparentándose cos cultos dos deuses Ptath e Thot. Os gregos identificárono co seu deus da medicina Asclepio ou Esculapio, e o seu centro de culto en Saqqara: o Asklepeion, converteuse nun importante lugar de peregrinación para os enfermos, que lle ofrecían corpos momificados de Ibis ou réplicas en barro dos membros ou órganos enfermos.

A súa tumba aínda non se atopou pero algúns manteñen que puidera ser a *mastaba 3518* de Saqqara (que carece de inscricións).

Na Baixa Época foi común velo representado en figuriñas de bronce coma un escriba sentado desenrolando un papiro sobre os seus xeonllos. Unha delas foi encontrada en Menorca na década de 1970 durante a escavación dun sitio arqueolóxico da cultura talaiótica e hoxe encóntrase no Museo de Menorca. Foi fabricada no Antigo Exipto no século VII a. C. e é a única do mundo encontrada nun sitio arqueolóxico fóra de territorio exipcio.

## Notas 
## Véxase tamén
Aglomeración

**Aglomeración urbana** é un termo usado en xeografía humana para indicar unha cidade que abrangue un centro de moita poboación, que habitualmente forma un concello, e un conxunto de suburbios ou cidades satélites. 
## Termos
Debido ás diferentes definicións do que constitúe unha aglomeración en cada país, ou da metodoloxía xeográfica empregada, resulta complexo comparar as diferentes aglomeracións. Termos equivalentes poden ser **área urbana**, **ateigamento**, **masificación** etc., con matices referidos ás condicións de espazo e hixiene.

Unha aglomeración diferénciase dunha área metropolitana en que esta inclúe áreas periféricas non necesariamente urbanas e dunha conurbación en que neste caso son diferentes zonas de influencia dunha cidade conectadas con outras cidades con zonas de influencia nun continuo urbano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cidades xemelgas
* Urbanismo
* Ateigamento
* Paisaxismo
Miryam Gallego

**Miryam Gallego**, nada en Ourense en 1976, é unha actriz galega.

## Traxectoria 
En 1998 licenciouse en arte dramática na Real Escuela Superior de Arte Dramático. Os seus primeiros papeis como actriz interpretounos en Galicia, facendo pequenas intervencións en series como *Pratos combinados*, da TVG. Máis tarde realizou papeis episódicos en series coma *Policías, en el corazón de la calle*, ata conseguir un papel fixo en *Periodistas*, onde traballou durante varias tempadas, e posteriormente na serie *Lobos*, con menos éxito. Dende 2009 a 2016 interpretou a Lucrecia, a Marquesa de Santillana, na serie *Águila Roja* de TVE.

Tamén fixo teatro e, en menor medida, cine.

## Vida persoal 
É parella de Eduardo Chacón, fillo da escritora Dulce Chacón. Teñen unha filla e dous fillos en común. Por parte do irmán é tía do tamén actor Nuno Gallego.

## Películas 
* *Concursante* (2006), de Rodrigo Cortés. Como Laura.
* *La voz dormida* (2011), de Benito Zambrano. Como dona Amparo.
* *Águila Roja: la Película* (2011) como a Marquesa de Santillana

## Televisión 
### Personaxes fixos 
* *Periodistas* (2000-2002). Como Claudia Montero. Telecinco.
* *Lobos* (2005). Como Lucía Lobo. Antena 3.
* *Hospital Central* (2007). Como Merche. Telecinco.
* *Águila Roja* (2009). Como Lucrecia. TVE 1

### Personaxes episódicos 
* *Pratos combinados* (1995 - 1997) TVG.
* *Encuentros* (1998), Canal Sur 1.
* *Un perro ladra en la tormenta* (1999), Antena 3.
* *El comisario* (2000), Telecinco.
* *Policías, en el corazón de la calle* (2000), Antena 3.
* *Aída* (2006), Telecinco.
* *Génesis, en la mente del asesino* (2007), Cuatro.
* *El ministerio del tiempo* (2017). (TVE)

## Teatro 
* *A esmorga* (1995-1997; dirixida por Ánxeles Cuña)
* *Roberto Zucco* (1997; dirixido por Jesús Salgado, como A rapaza)
* *Bodas de sangre* (1998; dirixida por Juan Pastor, como A noiva e A lúa)
* *Santa Cruz* (1998; Compañía Teatro del Duende)
* *El Motel de los Destinos Cruzados* (1999; lectura dramatizada dirixida por Raquel Toledo)
* *Combate de Negro y de Perros* (1999; dirixida por Marta Riganti, como Leona)
* *Roberto Zucco* (2001; como A rapaza)
* *Arsénico, por favor* (2002-2003; dirixida por Gonzalo Suárez, como Elena)
* *El rey Lear* (2008; dirixida por Gerardo Vera, como Cordelia)
* *Don Juan en Alcalá* (2015; dirigixa por Eduardo Vasco; como Dona Inés)
* *Numancia* de Miguel de Cervantes (2016; dirixida por Juan Carlos Pérez de la Fuente)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consello da Cultura Galega
* Reportaje *El Mundo*
* Páxina web oficial
* "Educación, cultura e esixencia política", *La Voz de Galicia*, 7 de marzo de 2010.
Athulisa

**Athulisa** foi unha cidade hitita do país dos kaskas, que o rei hitita Suppiluliumas I ocupou e fortificou sobre o -1330.
Segundo Matthews & Glatz estaría situada ao oeste de Salman Höyük na provincia de Kastamonu (Turquía).

## Notas
Almina

**Almina** foi unha cidade dos kaskas, que antes fora hitita.

## Historia
Os kaskas presumían que nunca podería ser recuperada polos hititas porque toda a comarca era un dominio das tribos máis feroces. Non obstante, o rei Suppiluliumas I entrou nela sobre o -1330, derrotou os kaskas e fortificou Almina, establecendo un mando hitita polo territorio, situándose el mesmo na montaña chamada Kuntiya, na rexión do río Sariya, colocou a Himiuli, que antes exercía un alto lugar na corte (era Xefe de Viños), e a Hannutti, Xefe dos Carros de Combate, situouno na cidade de Parparra.

Os civís hititas estableceron estacións nas cidades dos kaskas (que non estaban fortificadas) e vanse reasentar nas súas cidades amuralladas, e reforzouse a inicial fortificación de Almina.

Segundo Matthews & Glatz  estaría situada preto do Gök Irmak, o río Sariya das fontes hititas e Amnias das gregas, na actual provincia de Kastamonu.

## Notas
Kasula

**Kasula** foi unha rexión do país dos kaskas, de situación descoñecida, que foi conquistada e saqueada en tempo do rei hitita Suppiluliumas I, quen estableceu o dominio hitita desta área.
Teorema da estatística do spin

O **Teorema da estatística do spin** é, na mecánica cuántica, aquel que relaciona o spin dunha partícula coa estatística que obedece. O Spin é un momento angular intrínseco das partículas. Tódalas partículas teñen spin enteiro ou semienteiro (en múltiplos da constante de Planck). Estas dúas clases de partículas son coñecidas respectivamente por bosóns e fermións.

## Características 
O teorema implica que os fermións están suxeitos ó Principio de exclusión de Pauli, mentres que os bosóns non o están. Isto significa que un estado cuántico só pode estar ocupado por un fermión, mentres que os bosóns non teñen esa restrición. Os protóns, neutróns, e electróns son fermións. Outras partículas, como os fotóns, que median nas forzas entre partículas, son bosóns.

Hai un par de fenómenos interesantes facilitados polos dous tipos de estatística.

A distribución de Bose-Einstein describe os bosóns nun condensado Bose-Einstein. Baixo unha certa temperatura, a maioría das partículas nun sistema bosónico estará no estado fundamental (o de máis baixa enerxía). De aí resultan propiedades infrecuentes como a superfluidez.

A distribución de Fermi-Dirac, que describe o comportamento dos fermións, tamén proporciona interesantes propiedades. Como só un único fermión pode ocupar un estado cuántico, o nivel fundamental de enerxía só pode ser ocupado por dous fermións, cos seus spins aliñados de xeito oposto. Así, aínda ó cero absoluto, o sistema ten unha certa enerxía diferente de cero. Como resultado, un sistema fermiónico exerce presión externa. Aínda a temperaturas diferentes de cero, a devandita presión existe. Esta presión de dexeneración é responsable para evitar que certas estrelas masivas poidan colapsar debido á gravidade. Ver anana branca, estrela de neutróns, e furado negro.

Véxase a transformación de Klein para resolver dificultades no teorema.

Os campos fantasma non obedecen a relación spin estatística.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* (abstract) W. Pauli, The Connection Between Spin and Statistics, Phys. Rev. 58, 716-722(1940) .
* Unha bonita aproximación de solución: John Baez home page .
Robert Owen

**Robert Owen**, nado en 1771 e finado en 1858, foi un socialista utópico, considerado como o pai do cooperativismo.
260px|thumb

## Traxectoria 
Orixinario de Gales, de familia menestral, traballa desde os 10 anos; aos 20 anos faise coa dirección dunha fábrica de tecidos en Manchester. Posteriormente converteuse en accionista da fábrica téxtil de **New Lanark**. Algunhas obras importantes son *A Formación do Carácter Humano* (1814) e *Unha Nova Visión da Sociedade* (1823) que trata sobre as reformas do réxime industrial.

En 1825 fundou a Comunidade de New Harmony en Indiana, pero o experimento fracasou e tivo que vender o terreo en 1828, perdendo con iso unha boa parte da súa fortuna. Volve ao Reino Unido e lidera un sindicato, axudando tamén a outros.

Para Owen, o home depende da súa contorna natural e social. O home é bo por natureza pero as circunstancias non lle deixan selo. Quere mellorar o contorno do home para que este sexa bo, para que emerxa a súa bondade. O home bo traballará mellor voluntariamente.

Parte da idea de que as condicións de vida determinan a sorte do individuo e, para mellorala, débese reconstruír o ambiente en que vive o ser humano. Estas ideas aplícaas nas súas fábricas mellorando os salarios, reducindo as xornadas de traballo a 10 horas, facilitando vivendas dignas para os seus empregados, ofrecendo formación aos fillos dos traballadores etc.
Móstrase a favor de leis que regulen os horarios e que prohiban o traballo infantil.

Robert Owen defendía a posibilidade de desenvolver un sistema económico alternativo baseado na cooperativa. A súa formulación era utópica porque pretendía substituír o **sistema capitalista** por outro máis xusto que evitase os problemas británicos. Desde a súa perspectiva os obreiros debían unirse para crear unha nova realidade europea baseada en cooperativas que fosen máis rendibles que as industrias: Cooperativas de produción e cooperativas de distribución. Estas formulacións foron os froitos iniciais, e en 1832 xa existían unhas 500 cooperativas que englobaban a 20.000 traballadores. Owen centrou todas as súas enerxías en defender os intereses dos traballadores, e vinculouse co Movemento Obreiro Británico. Crea a Grande Unión Consolidada de Oficios, co obxectivo de controlar todo o movemento obreiro británico. Aos poucos meses da súa fundación empeza a ter as primeiras crises porque inician unha serie de folgas que os obreiros non cualificados non poden soportar. Isto provocou un problema interno agravado pola presión externa. Malia ese gran fracaso esa experiencia sindical demostraba:

* O sindicato de masas e de ámbito estatal era posible.
* Podíanse suscitar alternativas ao sistema capitalista (como cooperativas de produción).
Owen dedicarase a escribir e defender a súa visión de cooperativismo. Atacará institucións como a familia, a relixión, a herdanza etc., porque pensaba que limitaban a liberdade do ser humano.

Confía en que a solución virá da propia sociedade. Numerosas cooperativas de consumo británicas xurdiron influídas polas súas ideas.
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Socialismo utópico
* Charles Fourier
* Saint-Simon
Alienación

A **alienación** é un concepto que caracteriza tanto o proceso como os resultados de transformar, en determinadas condicións históricas, os produtos da actividade humana e da sociedade (produtos do traballo, diñeiro, relacións sociais etc.), así como as propiedades e aptitudes do home, en algo independente deles mesmos e que domina sobre eles.

Un sinónimo do termo alienación é alleamento.

## Alienación desde Marx ata a modernidade tardía 
A alienación aínda que pode entenderse como unha categoría relativa a disfuncións sociais do individuo, atopa o seu maior uso na filosofía. Tamén a alienación caracteriza a transformación de fenómenos e relacións, calesquera que sexan, en algo distinto do que en realidade son, a alteración e deformación, na conciencia dos individuos, das súas auténticas relacións de vida. As fontes da idea de alienación poden atoparse tamén de xeito simbólico nos representantes románticos da Ilustración francesa (Rousseau) e alemá (Goethe, Schiller).

Obxectivamente, esa idea expresaba a protesta contra o carácter antihumanista das relacións da propiedade privada. Ese aspecto do problema atopou eco na filosofía clásica alemá, pese a que nela se facía fincapé noutras cuestións. Foi Hegel quen a utilizou por primeira vez como *negación*, en relación co real. Marx, quen é deudor da filosofía hegeliana, toma o termo e aplícao á materialidade; en concreto á explotación que sufría o proletariado. Vale dicir, un conxunto social que non coincidía consigo mesmo. Karl Marx, que en distintas obras, sobre todo nos seus *Manuscritos económico-filosóficos* (1844), analizou con suma profundidade o problema da alienación, parte de que esta caracteriza as contradicións dun determinado nivel de desenvolvemento da sociedade. Relaciona a alienación coa existencia da propiedade privada e da división antagónica do traballo. Entendida deste xeito, a alienación abarca toda a actividade humana, pois cada tipo de devandita actividade convértese en *monopolio* dun grupo illado de persoas, cuxo facer é estraño a todos os demais membros da sociedade.

Nas súas obras clásicas das décadas de 1850 e 1860, Marx substitúe a categoría de alienación, que figuraba nos seus primeiros traballos, por todo un sistema de conceptos, entre os cales a alienación tamén aparece como característica concreta das relacións de produción do capitalismo (fetichismo da mercancía). Actualmente, como a maioría dos conceptos filosóficos e institucións sociais, a alienación -como categoría analítica- atópase nunha crise teórica debido ás profundas transformacións sociais que deron paso á sociedade posmoderna.
Materialismo histórico

No marxismo e no estudo da historia, o termo **materialismo histórico** (ou o que o mesmo Karl Marx chama *a concepción materialista da historia*) é un marco teórico para explicar desenvolvementos e cambios na historia humana a partir de factores prácticos, tecnolóxicos ou materiais, en especial o modo de produción e as limitacións que este impón ao resto de aspectos organizativos (aspecto económico, xurídico, ideolóxico, político, cultural etc.). Para o materialismo histórico son os cambios tecnolóxicos e do modo de produción os factores principais de cambio social, xurídico e político, e é nos factores materiais dese tipo onde deben buscarse as causas últimas dos cambios.

## Materialismo histórico en Marx 
O materialismo histórico pode ser contrastado con outras teorías da historia (que os marxistas chamarían idealistas) que colocan o rol causal para os cambios históricos e sociais na política, a filosofía, a arte, Deus, ou calquera outro fenómeno cultural.

A visión de Marx do materialismo histórico, resalta o carácter dinámico das relacións sociais de tal modo que ata o capitalismo, resulta unha etapa histórica e polo tanto transitoria no desenvolvemento da humanidade, e non un sistema estático ou o produto dunha evolución "natural" do ser humano.

A partir da análise que Karl Marx realizou da historia da humanidade, desenvolveu unha concepción materialista da historia segundo a cal os seres humanos cambiaban as súas relacións de produción e polo tanto o resto das súas relacións sociais a medida que o desenvolvemento das forzas produtivas esixían o paso dun modo de produción a outro. Os principais modos de produción serían, conceptualmente, o comunismo primitivo, o despotismo oriental, o escravismo, o feudalismo e o capitalismo. Con todo, Marx non utiliza estes conceptos máis que como guías para a análise concreta. Marx concibiu o socialismo como a etapa que sobreviviría logo da superación do modo de produción capitalista, para logo chegar ao ideal comunismo pleno.

Entre outros conceptos importantes do materialismo histórico, Marx desenvolveu en distintas obras os conceptos de: modo de produción, explotación, plusvalía, crises periódicas, sobreprodución, e fetichismo da mercancía, entre outros.

A proposición clásica do materialismo histórico segundo palabras do propio Marx, atópase no seu *Prólogo á Contribución á crítica da economía* de 1859.

## Materialismo histórico e materialismo dialéctico 
Frecuentemente considérase ao materialismo dialéctico como un termo intercambiable co de materialismo histórico. Porén, o primeiro é a formulación adoptada por Friedrich Engels na aplicación do método do materialismo histórico ás ciencias naturais. O desenvolvemento conceptual do materialismo dialéctico foi continuado posteriormente por diversos autores leninistas. Esta é unha cuestión suxeita a fortes discusións dentro do campo marxista. Para Louis Althusser, por exemplo, debe considerarse ao materialismo histórico como a *ciencia marxista* e ao materialismo dialéctico como a *filosofía marxista*.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Materialismo cultural
Igrexa de Inglaterra

A **Igrexa de Inglaterra** é unha igrexa cristiá anglicana, que ten a condición de relixión de estado de Inglaterra e é igrexa nai da Comuñón Anglicana. A cabeza espiritual da Igrexa é o arcebispo de Canterbury que o é tamén da Comuñón Anglicana. O monarca británico ten o título constitucional de Gobernador Supremo da Igrexa de Inglaterra. O Sínodo Xeral é o corpo que goberna a Igrexa de Inglaterra, as súas medidas teñen que ser aprobadas polo Parlamento do Reino Unido antes de recibir o plácet real e converterse en parte da lei inglesa. Ademais de Inglaterra ten xurisdición sobre a Illa de Man, Illas da Canle, algunhas parroquias de Flintshire (Gales) e Xibraltar que como diocese cobre toda Europa e ten 200 lugares de culto. A Igrexa de Inglaterra considérase dentro da tradición reformada, xa que acepta moitos dos principios que levou á separación dos protestantes e en non recoñecer a autoridade do Papa, e tamén dentro da tradición católica (mais non católica romana) xa que se considera continuadora da tradición apostólica. Establece a Biblia como única fonte de fe, admite a súa libre interpretación e afirma o carácter subxectivo dos sacramentos.

A reforma relixiosa produciuse en Inglaterra polo interese da monarquía de subordinar os intereses eclesiásticos aos políticos sen a interferencia do papado. A ruptura produciuse en 1534 ao negarse o Papa a anular o matrimonio de Henrique VIII. María I de Inglaterra retornou á obediencia a Roma en 1555 e desencadeou unha violenta persecución contra os non católicos, a situación deu a volta no reinado de Isabel I de Inglaterra a partir de 1558.
Festa do albariño

[miniatura|Escultura do deus [Baco, de Francisco Leiro.]]
A **Festa do albariño** é unha festa vinícola que se celebra en Cambados o primeiro domingo do mes de agosto. E a máis antiga do seu tipo en Galicia, e a segunda de España. Está declarada de Interese Turístico Nacional, e congrega arredor de 150.000 persoas, o que fai desta cita unha das máis importantes do calendario festivo galego.

## Orixe
A orixe desta festa foi un desafío no 1953 de Bernardino Quintanilla ó seu amigo Ernesto Zárate para demostrar cal era o mellor albariño da colleita de 1952.

## Desenvolvemento da festa
A festa ten dúas caras. Unha máis pública, que se caracteriza por unha serie de espectáculos musicais e pirotécnicos, exposicións, competicións deportivas, talleres e cursos sobre os aspectos produtivos do albariño e unha degustación colectiva. A segunda cara, confórmana os actos oficias, concretamente o desfile do Capítulo Serenísimo do Albariño, que o domingo da festa sae dende a praza do concello ata o Pazo de Fefiñáns, en cuxo patio de armas se dá o acto de nomeamento das Damas e Cabaleiros de Honra. Nese momento, o Gran Mestre da Orde toca ós elixidos cunhas follas de vide, dálles a beber unha copa de viño, entrégalles a medalla e vísteos coa capa do Capítulo. Tamén se fan entrega de distincións e nomeamentos de Xóves Albariñenses, Albariñenses de Honra e Follas de Prata.

Despois da celebración deste nomeamento, ten lugar un xantar oficial na cal se fan públicos os tres albariños premiados no certame da cata.

## As peñas
miniatura|Baixada ata a Calzada. 
miniatura|A Calzada.
miniatura|
O que máis destaca e se fai ver ó longo dos días en que se desenvolve a Festa do Albariño son as peñas que dan colorido e ambiente á festa coas súas camisetas. Esta tradición é de orixe máis recente. Cada peña deseña unha camiseta na que destacan principalmente dúas cousas: un lema e unha representación gráfica. As peñas adoitan a repetir o seu lema ano tras ano, coma son os caso de *É mellor que faga dano ca que se perda*, *Cheghar e encher* e *Unha Grande Chea*. Nas últimas edicións o concello promove un concurso de camisetas.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Festa do Albariño no Concello de Cambados
* TURGALICIA
* Turismo Rías Baixas
* *Crónica abreviada da Festa do Albariño* de Xosé Luís Méndez Ferrín.
Lucux

**Lucux** é unha asociación de usuarios de software libre de Lugo sen ánimo de lucro e co único fin de promover o uso do software libre en contornos tanto empresarial como persoal e a nivel provincial.

## Obxectivos 
Os principais fins desta asociación son os seguintes:

* A difusión e fomento do software libre.
* Ofrecer información sobre software libre entre a xuventude e interesados.
* Informar sobre as vantaxes do software Libre.
* Difundir e formar en novas tecnoloxías de información.

Para levar a cavo os fins anteriores, a asociación realiza ou realizará as seguintes actividades:

* Organización de eventos: Talleres, xornadas etc. 
* Conferencias e cursos de formación.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Tumanna

miniatura|O territorio de Tummanna ao norte de Anatolia.
**Tummanna** foi unha extensa rexión da costa do mar Negro entre a rexión de Pala e o corazón do país dos kaskas, correspondente ao clásico Ponto, mencionada nas inscricións hititas. Dominada polos kaskas no século XIV a.C., foi conquistada polo rei Suppiluliumas I durante as súas expedicións contra os kaskas, na primeira parte do seu reinado antes de 1340 a.C., e a rexión foi fortificada. Na parte final do seu reinado, sobre 1330 a.C., tivo que volver, polo menos á zona da comarca do monte **Kasu** (Kaššu), e de alí contra unha cidade cuxo nome conservamos incompleto (...naggara), onde xa estivera na súa primeira campaña, o que quere dicir que os kaskas volveran ocupala, polo menos parcialmente.

Sobre o 1300 a.C. foi integrada no Reino vasalo de Hakpis, creado por Muwatallis II para o seu irmán Hattusilis, e do que formou a parte centro-occidental (tiña aínda ao oeste a rexión de Pala). Mursilis III separouna deste reino e incorporouna aos seus dominios, o que foi un dos antecedentes que provocou a guerra civil na que foi derrubado por Hattusilis, rei de Hakpis.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de rexións hititas históricas
Pala

O termo **Pala** pode referirse a:

***Dinastía**, hindú de Bengala;
***Rexión do Imperio Hitita**, situada na costa do Mar Negro, ao noroeste do Imperio Hitita, abrazando o Ponto occidental clásico no límite con Bitinia;
***Pala**, tipo de cova (suponse que a palabra é un cognado de *lapa*).

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Palo**, concello da provincia de Huesca, en Aragón.
Anton Bruckner

**Anton Bruckner**, nado en Ansfelden o 4 de setembro de 1824 e finado en Viena o 11 de outubro de 1896, foi un compositor e organista austríaco de fins do romanticismo. Coñecido polas súas sinfonías, misas e Mottettos. As sinfonías son famosas pola súa rica linguaxe harmónica e complexa polifonía, malia o seu longo tamaño e o feito de existir en moitas versións, moitas veces coñecidas como catedrais do son caracterizadas pola súa profundidade e ambición emocional.

## Traxectoria 
Fillo dun organista, a súa iniciación na música produciuse xa na infancia, devoto católico a maior parte da súa produción realizouna para a igrexa. Discípulo de Simon Sechter e Otto Kitzler, estudou extensamente a obra de Richard Wagner.miniatura|Anton Bruckner.|centro
Istahara

**Istahara** foi unha cidade importante hitita do nordeste, que desde o comezo do século –XIV estaba en mans dos kaskas, a cal foi reconquistada polo rei Suppiluliumas I, quen, a seguir, reconquistou tamén as cidades de Manaziyana, Kalimuna e outras que non debían estar moi afastadas.
Mursilis II, na súa segunda campaña (terceiro ano de reinado), despois de someter Ishupitta, e de perseguir os líderes da revolta, Pazzanna e Nunnuta, antigos vasalos dos hititas, ata Palhwisa (Palhwišša), onde os derrotou e fixo fuxir o seu exército, dirixiuse a Ishtahara, onde descansou da campaña, o que indica que a cidade permanecía firmemente en mans hititas. Alí soubo que os xefes rebeldes mencionados se dirixiran á cidade de Kammamma, a onde se dirixiu el mesmo.

A cidade foi unha das principais bases hititas do norte e foi incluída no reino vasalo hitita de Hakpis cando  se creou, sobre o -1300. Era das poucas que escapara aos ataques kaskas que se produciron masivamente por aquelas datas, e unha das poucas posesións reais que formaban o reino, que na súa maior parte estaba dominado polos kaskas.

A cidade foi restaurada despois do -1390 por Hattusilis, xa que, aínda que permanecera en mans dos hititas, sufrira sen dúbida destrucións durante algún ataque kaska.
Manaziyana

**Manaziyana** foi unha cidade hitita do norte que, desde o comezo do século –XIV, estaba en mans dos kaskas e que foi reconquistada polo rei Suppiluliumas I. Seguramente estaba próxima a Istahara.
Kammamma

**Kammamma** foi unha cidade do nordeste do Imperio Hitita, poboada por kaskas pero en territorio de dominio hitita.
## Historia 
Mursilis III na súa primeira campaña combateu aos kaskas de Ishupitta, antes vasalos, e que se rebelaran. Derrotounos, pero permaneceron rebeldes. Na segunda campaña, ao ano seguinte, derrotounos outra vez, pero os líderes da revolta, Pazzanna e Nunnuta, puideron fuxir, e dirixíronse a Palhwisa (Palhwišša) onde tiveron que recrutar continxentes locais pouco experimentados, que non serían inimigo para o exército regular hitita, que os derrotou e o rei puido destruír a cidade polo lume e saqueouna. O exército dos kaskas fuxiu; entón o rei dirixiuse a Istahara, cidade hitita da zona, onde acampou e desde onde enviou gran á capital; os xefes rebeldes dirixíronse á cidade de Kammamma, e o rei pediu a súa entrega ou, en caso contrario, destruiría a cidade; a cidade colleu aos dous rebeldes e matounos e despois someteuse a Mursilis. 

Iso pacificou o país kaska e o rei pasou o inverno en Ankuwa.