Esmeralda Cervantes

**Clotilde Cerdà i Bosch**,  coñecida polo nome artístico de **Esmeralda Cervantes**, nada en Barcelona o 28 de febreiro de 1861 e finada en Santa Cruz de Tenerife o 12 de abril de 1926, considerada unha nena prodixio, foi arpista e compositora. Tamén destacou como activista pola educación das mulleres e pola mellora das condicións destas. Era filla da pintora Clotilde Bosch e Ildefons Cerdà i Sunyer, o  enxeñeiro que proxectou a reforma urbanística da Barcelona do século XIX que leva o seu nome.

## Traxectoria 
O pai, Ildefons Cerdà, e a nai, Clotilde Bosch, casaron en 1848. Tiveron catro fillas: Josefa Consuelo Paulina (1849), Rosita (1850), Sol Magdalena Maria de los Dolores (1851) e Clotilde, quen naceu case 10 anos despois. 

A súa data de nacemento foi un enigma ao longo dos anos. O pai escribiu no seu diario a data do 28 de febreiro de 1862, un ano máis tarde cá que consta no Rexistro Civil, máis fidedigna có escrito do pai. Foi froito dunha relación adúltera da nai, e de feito, na árbore xenealóxica de 1938 consta como filla ilexítima. Esta circunstancia, que comezou a facerse pública na década de 1960, ficarra restrinxida ao ámbito familiar. Enviáronse en total sete cartas, a primeira con data do 25 de xuño de 1883. Até entón non se atoparan referencias de ningunha relación dela. Porén, esta relación rematou, pois parece que a posición de Montalvo cambiou. Amais, a  nai de Esmeralda interveu para que a relación rematase, xa que non quería que interferise nos proxectos da súa filla. Juan Montalvo recoñecía as capacidades das mulleres e mostrábase crítico co modelo de masculinidade que se estaba a construír. Finalmente, Clotilde Bosch morreu o 17 de abril de 1890.

Esmeralda casou con Oscar Grossman, mais só se soubo da voda por unha carta de Isabel II do 21 de agosto de 1895. O matrimonio viviu no Brasil até 1901, cando se trasladou a Barcelona en xaneiro de 1902, e despois a Santa Cruz de Tenerife até 1905.

## Arpista 
### Pseudónimo 
Clotilde Cerdà i Bosch utilizou un nome artístico que lle permitiu diferenciar o seu "eu" persoal do seu personaxe. Franz Liszt, Richard Wagner e Victor Hugo bautizárona como Esmeralda (como a heroína da obra máis coñecida de Hugo) e Cervantes (polo escritor español).

### As súas viaxes 
Con catorce anos xa facía xiras que a levaron por México ao Xapón e foi recibida con honras nos mellores teatros e salas da nobreza de todo o mundo. O seu debut no Teatro Imperial de Viena en 1873, na orquestra de Richard Strauss, foi un grande éxito. Strauss entregoulle unha coroa e un diploma de mérito, o embaixador turco concedeulle o título de arpista da embaixada imperial otomá en Viena e o emperador Francisco Xosé I de Austria regaloulle espléndidas xoias. Durante esta viaxe, actuou en Uruguai, Bos Aires, na corte do emperador Pedro II do Brasil e na Cidade de México, onde rematou a xira.

En 1879 recibiu un convite para participar no último concerto do pianista Franz Liszt en Roma.

En 1885 o compositor e pedagogo Joaquim Lladó i Barceló dedicoulle a composición *El arpa angélica: meditación para piano*, que fora premiada nos Xogos Florais de Sevilla en maio de 1875.

En 1887 instalouse en Alemaña. Os seguintes cinco anos viviu entre Inglaterra e Grecia, cunha estadía en Constantinopla, onde ensinou arpa no harén do sultán otomán Abdul Hamid Khan II. En 1893 regresou aos Estados Unidos, convidada pola organización da Exposición Universal de Chicago, celebrada en xuño dese ano. Alí participou na conferencia *Education and literature of the women of Turkey* e tocou ante o presidente Stephen Grover Cleveland. En 1894 viaxou a Rusia. Formou parte tamén da *Alliance Universelle des Femmes pour la Paix*. 

Dirixiu e colaborou en varias revistas, como ''L'Estrella Polar, Portaveu Internacional d'arts, Literatura, Comerç, Modes i Salons.* Destaca tamén *La Ilustración de la Mujer*, dirixida ás mulleres urbanas. O primeiro número publicouse en xuño de 1883, co obxectivo de crear un imaxinario que posibilitase a adscrición das mulleres á cidade e lexitimase a súa presenza neste espazo. O número 11 do primeiro día de novembro de 1883 recolle o retrato de Esmeralda Cervantes.

### Acadèmia de Ciencies, Arts i Oficis per a la Dona 
O 2 de maio de 1885 inaugurouse a Acadèmia de Ciencies, Arts i Oficis per a la Dona, no número 10 da Rambla de Canaletes, no último andar do Hotel Continental. Dende 1880-1881 víñase traballando na creación dun centro de ensino específico para as mulleres, co obxectivo de ofrecer formación no ensino científico, artístico e industrial. O intento inicial fíxose en Madrid, mais debido á imposibilidade de estabelecerse alí, optouse por Barcelona.

Coa Academia pretendíase que as mulleres puidesen subsistir cos seus propios medios económicos. O modelo formativo incluiría materias relacionadas coa aplicación da escultura e a pintura na industria, e tamén a modelaxe en barro, cera, madeira ou mármore, co fin de fomentar a disposición natural das mulleres para tarefas que esixían delicadeza e precisión. O plan tamén contemplaba a formación en oficios en que a presenza feminina era inexistente e facilitar a súa profesionalización. 

As clases poderían ser de día e de noite para facilitar a asistencia das alumnas. A matrícula debía cubrir as retribucións do profesorado e o mantemento da Academia, polo que se creou un fondo de reserva para facilitar o acceso ás alumnas con escasos recursos económicos.

Clotilde creou este proxecto mediante a observación en países que desenvolveran a industrialización antes que Cataluña e España. Amais, comprobou as repercusións da nova organización social e o acceso desigual aos recursos en función do sexo.

Poucos días despois da inauguración da Academia, creouse unha revista vinculada a ela, *El Angel del Hogar,* na que colaboraron escritores de prestixio como Àngel Guimerà. O primeiro número publicouse o 15 de maio de 1885.

Algúns sectores realistas non apoiaron a Clotilde para garantir a continuidade do proxecto. De feito, ameazárona, xa que a casa real e a elite social de Barcelona non aprobaban o compromiso político de Clotilde coa masonaría, a oposición á escravitude e o apoio á clase obreira catalá e ás mulleres. Finalmente, a Academia acabou por pechar en 1887, pola falta de apoio e o déficit orzamentario que arrastraba. A idea da Academia, con todo, materializouse na creación do Institut de Cultura i Biblioteca Popular de la Dona, creado en 1910 en Barcelona por un equipo dirixido por Francesca Bonnemaison.

### Asilos Internacionais de Lactación 
Inauguráronse na cidade de Belém, no estado do Pará (Brasil), o 15 de marzo de 1898. Estes tiñan varias finalidades, entre elas, funcionar como escola infantil para a conciliación familiar de nais con traballos remunerados quen non sabían a quen deixarlles os fillos. Creáronse así servizos para as mulleres que a propia sociedade aínda non tiña previstos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*  
* Inventario de documentación da exposición na Biblioteca Nacional de Catalunya *(en catalán)''
*  
*  
* 
* 
*