Castro de Castromao, Celanova

O **castro de Castromao** é un castro situado no actual concello de Celanova, no sueste da provincia de Ourense. Suponse que foi habitado polo pobo dos coelernos. En 2018 foi declarado Ben de Interese Cultural.

## Localización e morfoloxía 
Está situado nun outeiro de 732 metros de altura, desde o que se domina o curso do río Arnoia e os castros de Novelle, Trelle, Merca e Berredo. Ten unhas dimensións de 150 metros no eixo norte-sur e 130 no leste-oeste. O interior da parte amurallada ocupa uns 20.000 m². O terreo presenta un forte desnivel, salvo na súa parte noroeste, onde é bastante menos pronunciado. Polas súas inmediacións discorría unha calzada secundaria da Vía XVIII do itinerario de Antonino, relacionada coa ponte do Freixo.

Foi habitado durante a época castrexa, remontando ó século VI a.C. e mantívose poboado ata o século III. Desta época data o nome de Castromao (*castro malo*) polo lugar de Vilanova (que máis tarde foi bautizada como Vilanova dos Infantes por ter sido lugar de residencia temporal dunha infanta), debido, segundo fontes medievais, á súa mala localización para o aproveitamento agrícola.

## Achados arqueolóxicos 
A primeira referencia moderna sobre o castro é de Ramón Barros Silvelo, no seu libro* Antigüedades de Galicia* (1875) e refírese a el como *Castra Mamuaria*. En 1928, Florentino López Cuevillas e Xaquín Lorenzo recólleno no seu *Catálogo dos Castros Galegos*. Desde 1963 iniciáronse varias campañas de escavacións que deixan ó descuberto os restos de construcións que se poden visitar.

Proseguen os traballos Xesús Ferro Couselo e Xaquín Lorenzo dende os anos 1969 ata 1974, e descobren novas estruturas e unha “Tessera Hospitalis” do ano 132 d. C., que constitúe un pacto de hospitalidade entre os habitantes de Castromao (Coelerni) e un alto militar romano, ademais dunha cerámica con moedas do século I d.C.

Apareceron cerámicas de todo tipo, desde fragmentos datables entre os séculos VII e V a.C. ata tégulas e sigillatas, que nos falan dunha forte romanización. Suponse que a tribo non se opuxo á ocupación romana e mesmo colaborou con eles. Atopáronse tamén restos dun forno para cocer cerámica, así como un tesouriño do século I atopado nunha vasilla de barro. A peza máis singular de Castromao é a figura zoomorfa dun simio encollido e sentado cos pés cara a adiante e as mans na cara; por debaixo dos pés, que parecen agarrar algo, hai un apéndice para encaixar a escultura nunha base. Outra peza destacable é un tríscele calado que puido servir como fiestra.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense. Exposición Unha escolma de escultura. (6144511622).jpg|Tríscele, século I, Museo de Ourense. Posiblemente unha fiestra.
Ficheiro:Museu Arqueologico de Ourense 05.JPG|*Tabula hospitalis* no mesmo museo.
Ficheiro:Placa en Celanova - Galiza.jpg|Monumento en Celanova.
Ficheiro:Placa en Celanova - Galiza - gl.jpg|Placa en galego.
Ficheiro:Castromao, Celanova, Galiza 14.jpg
Ficheiro:Castromao, Celanova, Galiza 1.jpg
Ficheiro:Castromao, Celanova, Galiza 17.jpg
Ficheiro:Castro de Castromao, 2014. PNOA cedido por © Instituto Geográfico Nacional.jpg|Vista aérea.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Coelernos

### Ligazóns externas 
* Ficha en Patrimonio Galego