open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lista de asociacións numismáticas

As **asociacións numismáticas** están constituídas por persoas relacionadas dalgún xeito coa numismática que se agrupan para perseguiren un obxectivo común, que pode ser de tipo comercial, profesional, académico ou, simplemente, por afección.

## Asociacións numismáticas galegas 
Dada a frecuencia coa que os afeccionados á numismática e á filatelia se asocian conxuntamente, a maioría das entidades desta listaxe están acollidas dentro da Federación Galega de Sociedades Filatélicas. Porén, exclúense da listaxe as asociacións que centren a súa actividade exclusivamente na filatelia:

## Asociacións numismáticas internacionais 
## Asociacións numismáticas por país 
Inclúense na seguinte listaxe as asociacións numismáticas cuxo ámbito de actuación sexa a totalidade do seu país; exclúense, xa que logo, as pequenas entidades de carácter local ou rexional, agás aquelas que, pola súa repercusión e notoriedade, resulten relevantes no panorama numismático dos seus respectivos países.

###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
#### Ámbito federal 
#### Ámbito estatal 
###  
###  
###  
###  
###  
======

###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
###  
## Notas
91ª edición dos Óscar

A **91ª entrega dos premios Óscar**, que recoñece os filmes de 2018 tivo lugar o día 24 de febreiro de 2019 no Dolby Theatre dos Ánxeles (Estados Unidos). Foi a primeira cerimonia de entrega que non tivo presentador dende a 61ª cerimonia, que tivo lugar en 1989.

## Gañadores e nomeados 
[right|miniatura|150px|[Alfonso Cuarón, mellor dirección, mellor fotografía e mellor filme en lingua non inglesa|alt=Imaxe de Alfonso Cuarón en 2016.]]
[right|miniatura|150px|[Olivia Colman, mellor actriz|alt=Imaxe de Olivia Colman en 2014.]]
[right|miniatura|150px|[Rami Malek, mellor actor|alt=Imaxe de Rami Malek en 2015.]]
[right|miniatura|150px|[Regina King, mellor actriz secundaria|alt=Imaxe de Regina King en 2010.]]
[right|miniatura|150px|[Mahershala Ali, mellor actor secundario|alt=Imaxe de Mahershala Ali en 2012.]]
[right|miniatura|150px|[Peter Farrelly, mellor filme e mellor guión orixinal|alt=Imaxe de Peter Farrelly en 2009.]]
[right|miniatura|150px|[Spike Lee, mellor guión adaptado|alt=Imaxe de Spike Lee en 2018.]]
[right|miniatura|150px|[Lady Gaga, mellor canción orixinal|alt=Imaxe de Lady Gaga en 2019.]]

## Premios de Honra 
A Academia tamén celebrou a décima edición dos Premios Gobernadores o 8 de novembro de 2018, durante a cal foron presentados os Oscar de Honra e o Irving G. Thalberg Memorial Award.

### Oscars de Honra 
* Cicely Tyson
* Lalo Schifrin
* Marvin Levy, publicista estadounidense

### Premio Irving G. Thalberg 
* Kathleen Kennedy
* Frank Marshall

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial dos Óscar 
* Web oficial de AMPAS 
* Canal dos Óscar en YouTube
Rogelio Riveiro Aboy

**Rogelio Riveiro Aboy**, coñecido como **Necho**, nado en Padrón cara a 1906 e finado en Santiago de Compostela o 30 de xuño de 1937, foi un político galego.

## Traxectoria 
Confeiteiro de Padrón. Ao estalar a golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en consello de guerra en Compostela por rebelión militar na causa 361/36, foi condenado a pena de morte. Foi fusilado en Compostela o 30 de xuño de 1937 con Vicente Fuentes, Luis Villaverde Lapido, José Montes e Manuel Hermida Pintor.

## Notas
Peter Cushing

**Peter Wilton Cushing**, nado en Kenley, Surrey, Inglaterra o 26 de maio de 1913 e finado en Whitstable, Kent, Inglaterra o 11 de agosto de 1994, foi un actor británico recoñecido polas súas interpretacións nas películas de terror da compañía cinematográfica Hammer e por interpretar o Gran Moff Tarkin en *A guerra das galaxias* (1977). Estendeuse a súa carreira cinematográfica seis décadas, onde apareceu en máis dun cento de películas ademais de moitos outros papeis en teatro, televisión e radio.

## Traxectoria
Peter Cushing debutou no teatro en 1935 e permaneceu no escenario durante tres anos antes de mudarse a Hollywood para dedicarse ó cine. Tralo seu debut cinematográfico en *The Man in the Iron Mask* (1939) Cushing comezou a ter un moderado éxito, participando noutros filmes estadounidenses antes de regresar a Inglaterra coincidindo co inicio da segunda guerra mundial. Malia interpretar varios papeis, incluíndo a interpretación de Osric na película dirixida por Laurence Olivier *Hamlet* (1948), Cushing tivo moitas dificultades para encontrar traballo durante este período e empezou a considerarse a si mesmo como un actor fracasado. Emporiso cando comezou a interpretar obras en directo para a televisión axiña se converteu nun dos actores máis destacados da televisión británica. Pola súa interpretación de Winston Smith en *Nineteen Eighty-Four* (1954), adaptación da novela homónima de George Orwell á televisión, obtivo un especial recoñecemento.

Peter Cushing ganou fama mundial polas súas aparicións en vinte e dúas películas de terror da produtora independente Hammer, especialmente polo papel do barón Victor Frankenstein en seis das sete películas sobre *Frankenstein* e como o doutor Van Helsing en cinco películas de *Drácula*. Cushing interpretou a miúdo xunto ó actor Christopher Lee, que se converteu nun dos seus amigos máis próximos, e en ocasións interpretou tamén coa estrela de terror estadounidense Vincent Price.

Outras películas da Hammer nas que participou son *The Abominable Snowman* (1957), *The Mummy* (1959) e *The Hound of the Baskervilles* (1959), onde interpretou o detective Sherlock Holmes como en moitas outras ocasións ó longo da súa carreira. Peter Cushing continuou desempeñando diversos roles, non obstante, a miúdo foi considerado como o estereotipado actor de cine de terror. Interpretou o Doutor en *Dr. Who and the Daleks* (1965) e en ''Daleks' Invasion Earth 2150 A.D.* (1966). A súa interpretación do Grand Moff Tarkin en *A guerra das galaxias'' (1977) proporcionoulle unha gran repercusión á súa carreira. Cushing continuou actuando durante os últimos anos da súa vida e escribiu dúas autobiografías. Casou en 1943 con Helen  Beck e permaneceron xuntos ata a súa morte en 1971. Peter Cushing morreu en 1994 a causa dun cancro de próstata.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina web sobre o actor
Super Bowl XXXIV

O **Super Bowl XXXIV** foi un partido fútbol americano entre o campión da National Football Conference (NFC), os St. Louis Rams, e o campión da American Football Conference (AFC), os Tennessee Titans, para decidir o vencedor da temporada de 1999 da National Football League (NFL). Foi xogado o 30 de xaneiro de 2000 no Georgia Dome de Atlanta, Xeorxia (Estados Unidos). Neste encontro, os Rams conseguiron o título após vencer por 23–16, sendo esta a súa primeira Super Bowl e o seu primeiro título da NFL desde 1951. campións do título da American Football League (AFL) derrotaron aos abafadores favoritos Baltimore Colts, campións da National Football League (NFL) por 16−7.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial da National Football League
Voo 222 de TANS Perú

O **voo 222 de TANS Perú** era un servizo entre o aeroporto Jorge Chávez de Lima e o aeroporto de Chachapoyas, cunha escala no aeroporto Capitán FAP José A. Quiñones de Chiclayo. O día 9 de xaneiro de 2003 o Fokker F28-1000 Fellowship que operaba a ruta esnafrouse preto de Chachapoyas mentres se aproximaba ao aeroporto. Ningún dos 46 pasaxeiros e tripulantes a bordo sobreviviu.

## Avión 
O aparello era un Fokker F28-Mk1000 fabricado en 1971, co número de serie 11100 e rexistro OB-1396. Ata 1995 este F-28 fora usado como un dos transportes presidenciais con configuración VIP, para voos internos e curtos, antes de ser substituído por un Boeing 737-500.

## Accidente 
O voo 222 deixou Chiclayo tras unha escala ás 8:17 en dirección Chachapoyas, e pasou ao nivel de voo 190 seguindo a aerovía V-3. Ás 8:32 virou ao curso 060 e comezou a descender ao nivel 130. Sobre as 8:45 o Fokker chocou contra o Cerro Collorque a unha altitude de 3&nbsp;450 metros, a só 35 metros por debaixo do seu cumio. Os equipos de rescate non atoparon os restos ata dous días despois. Ningún dos seus ocupantes sobreviviu xa que o avión quedou pulperizado tras o choque contra unha parede de roca vertical.

## Notas
Voo 634 de Turkish Airlines

O **voo 634 de Turkish Airlines** era un servizo regular doméstico de pasaxeiros dende o aeroporto de Istanbul Atatürk ata o aeroporto de Diyarbakır, no sueste de Turquía. O día 8 de xaneiro de 2003 ás 20:19 EET (18:19 UTC), o avión que operaba a ruta, un British Aerospace Avro RJ100, golpeou o chan na aproximación final a uns 900 metros do inicio da pista no medio de malas condicións meteorolóxicas. O avión despois chocou contra unha costa e incendiouse, matando 75 dos 80 ocupantes, incluídos os pilotos.

## Avión 
O aparello implicado era un British Aerospace Avro RJ100 construído en 1993 con número de serie E3241. O avión era propiedade de Trident Jet (Dublin) Limited, estaba equipado con catro motores Lycoming LF507-1F e voara por vez primeira en marzo de 1994. No momento do accidente tiña unhas 20&nbsp;000 horas de voo nuns 17&nbsp;000 ciclos.

## Tripulación e pasaxeiros 
A tripulación estaba formada polos dous pilotos e tres asistentes de voo. O capitán era Alaaddin Yunuk, un antigo piloto da Forza Aérea de Turquía de 34 anos que se unira a Turkish Airlines en 1995 e tiña 6&nbsp;309 horas de voo. O primeiro oficial era Ismail Uluslu, de 33 anos, que se unira á aeroliña en 1998 e contaba con 2&nbsp;052 horas. O avión levaba 75 pasaxeiros. Das 80 persoas a bordo sobreviviron inicialmente 6, pero unha morreu posteriormente debido ás súas feridas.

## Notas
Voo 4225 de Aeroflot

O **voo 4225 de Aeroflot** era un servizo regular doméstico operado por un Tupolev Tu-154B-2 entre o aeroporto de Almati e o aeroporto de Simferopol. O día 8 de xullo de 1980 o avión que operaba a ruta chegou a unha altura de non máis de 500 pés cando a velocidade do aire caeu de súpeto debido a correntes termais que atopou mentres subía, causando que o avión entrase en perda antes de percorrer 5&nbsp;km, esnafrarse e incendiarse, matando aos 156 pasaxeiros e 10 tripulantes a bordo. En xaneiro de 2019 seguía sendo o peor accidente de aviación ocorrido en Kazakhstán.

## Investigación 
A xunta de aviación soviética concluíu que o accidente foi causado por unha cizalladura de vento ocorrida cando o avión estaba preto do seu peso máximo de engalaxe para as condicións locais.

## Notas
Marie Kondo

, nada en Tokyo o 9 de outubro de 1984, é unha autora e consultora xaponesa. Kondo escribiu varios libros sobre organización, que venderon millóns de copias en todo o mundo e foron traducidos do xaponés ó coreano, chinés, castelán, indonesio, francés, alemán, sueco, portugués e inglés. Foi un dos mellor vendidos no Xapón e en Europa, e foi publicado nos Estados Unidos en 2014.

Foi considerada pola revista *Time* como unha das "100 persoas máis influentes" de 2015.

## Publicacións 
**Jinsei ga Tokimeku Katazuke no Mahō (人生がときめく片づけの魔法).* Tokyo: Sunmark Shuppan, 2011;  
**Jinsei ga Tokimeku Katazuke no Mahō 2 (人生がときめく片づけの魔法2).* Tokyo: Sunmark Shuppan, 2012; .
**Mainichi ga Tokimeku Katazuke no Mahō (毎日がときめく片付けの魔法),* Tokyo: Sunmark Shuppan, 2014; .
**Irasuto de Tokimeku Katazuke no Mahō = The Illustrated Guide to the Life-Changing Magic of Tidying Up (イラストでときめく片付けの魔法）.* Tokyo: Sunmark Shuppan, 2015; .
* *Manga de Yomu Jinsei ga Tokimeku Katazuke no Mahō*. Tokyo: Sunmark Publishing, 2017;

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*
Aliagha Aghayev

**Aliagha Aghayev** (en azerí: *Əliağa Ağayev*), nado en Bakú o 22 de marzo de 1913 e finado na mesma cidade o 3 de novembro de 1983, foi un actor de cine e teatro de Azerbaidján e Artista das Persoas da SSR de Azerbaidján (1954).

## Traxectoria 
O seu primeiro papel no teatro foi "Haji Gara" da obra "Haji Gara", de Mirza Fatali Akhundov. En 1936 ingresou no equipo do Teatro Estatal de Mozos Espectadores de Azerbaidján. O seu primeiro papel profesional no escenario foi o papel de "Jack" en "Os fillos do capitán Grant" de Jules Verne.

Desde 1961, Aliagha Aghayev traballou na Academia Estatal de Teatro Dramático de Azerbaidján. O 17 de xuño de 1945 recibiu o título de "Artista de honor da República de Azerbaidján" e en febreiro de 1954 foi nomeado "Artista do pobo da República de Azerbaidján".

## Notas
Pobo asháninka

Os **asháninka** ou **asháninca** son un pobo indíxena que viven nas selvas tropicais do Perú e no estado de Acre, no Brasil. As súas terras ancestrais atópanse nas selvas de Junín, Pasco, Huánuco e parte de Ucayali, no Perú. Só uns poucos centos de asháninka viven na parte brasileira da fronteira.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* BRACK, A. (editor). 1998. Amazonia Peruana, Comunidades Indígenas, Conocimientos y Atlas de Comunidades Nativas. PNUD.
* BODLEY, J.H. 1970. Campa socio-economic adaptation. Tesis Ph.D. University of Oregon. Portland, EE.UU. 
* BODLEY, J.H. 1972. A transformative movement among the Campa of Eastern Peru. Anthropos (Germany) 67:220-228. 
* BODLEY, J.H. 1973. Deferred of exchange among the Campa indians. En: Anthropos (Friburg) 68:589-596. 
* BROWN, M.; FERNÁNDEZ., E. 1990. War of shadows. The struggle for utopia in the Peruvian Amazon. 1585-1965. University of California Press. Berkeley, Os Ánxeles.
Aurora Abásolo

**Aurora Abásolo Díaz**, nada en Durango (Biscaia) en 1894 e finada na mesma cidade en 1971, foi unha soprano española formada na Arxentina. Ofreceu numerosos concertos en Europa e América. Foi considerada polos críticos como unha gran soprano lixeira, cunha voz ben modulada e flexible e unha técnica refinada. Residiu entre Durango e París. Dedicou os seus últimos anos á docencia en Durango. Desde 2017 o parque da Escola de Música e Conservatorio toma o seu nome a proposta da asociación feminista Andereak no Consello de Igualdade.

## Notas
Pobo shipibo-conibo

Os **shipibo-conibo** son un pobo indíxena que habita ó longo do río Ucayali, na selva amazónica do Perú. Anteriormente formaban dous grupos, os shipibo (homes mono) e os conibo (homes peixe), pero convertéronse nunha única tribo a través do matrimonios mixtos e rituais comunais e hoxe son coñecidos como pobo shipibo-conibo.

miniatura|Bordado tradicional.|centro

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Olivia Arévalo
### Bibliografía 
* 
*
Lingua shipibo

O **shipibo** (ou shipibo-conibo) é a lingua máis falada da familia pano, cuns 8000 falantes sobre unha poboación de 28.000 membros do pobo shipibo-conibo no Perú. O shipibo ten catro dialectos: conibo, shitibo, malibo e shipibo. O shipibo está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

Os shipibo-konibo non teñen un nome demasiado específico para a súa lingua e chámana usualmente [*non*] joi 'a nosa lingua' fronte á denominación nawan *joi* 'lingua dos estranxeiros' que se aplica tanto ó castelán como a outros grupos indíxenas, especialmente os outros grupos que non falan linguas pano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* Valenzuela, Pilar (2000): "Ergatividad escindida en wariapano, yaminawa y shipibo-konibo" https://web.archive.org/web/20190129180435/http://edoc.mpg.de/232922 en *Indigenous languages of lowland South America. Essays on indigenous languages of lowland South America. Contributions to the 49th International Congress of Americanists in Quito 1997*, Universidade de Leiden.
Voo 107 de LAN Chile

O **voo 107 de LAN Chile** era un servizo regular internacional dende Santiago de Chile ata Buenos Aires. O día 6 de febreiro de 1965 o Douglas DC-6B-404 que operaba a ruta esnafrouse nos Andes. Os 87 ocupantes do avión morreron no accidente.

## Accidente 
O DC-6 engalou do aeródromo Los Cerrillos de Santiago de Chile na mañá do 6 de febreiro con 80 pasaxeiros e 7 tripulantes a bordo, nun voo ao aeroporto internacional Ministro Pistarini en Ezeiza, preto de Buenos Aires. Cando o avión estaba a un nivel de voo 120, na área de Las Melosas dos Andes, esnafrouse na ladeira da montaña La Corona, a uns 1&nbsp;200 pés por debaixo do seu cumio. Non houbo superviventes.

22 dos pasaxeiros eran xogadores e persoal do equipo de fútbol Antonio Varas de Santiago, que se dirixía a Uruguai para xogar contra o Camadeo de Montevideo.

En xaneiro de 2019 o voo 107 seguía sendo o peor accidente aéreo da historia de Chile e o segundo peor dun DC-6, tras o voo 954 de Olympic Airways.

## Causa 
A xunta de investigación do accidente culpou do accidente o piloto ao mando do avión, que elixiu seguir unha ruta que non se correspondía co plan de voo aprobado nin co manual de operacións da aeroliña. Non se considerou a meteoroloxía como un factor no accidente.

## Notas
Paulo III, papa

**Paulo III**, nado como **Alessandro Farnese** en Canino o 29 de febreiro de 1468 e finado en Roma o 10 de novembro de 1549, foi Papa o 13 de outubro de 1534 ata a data da súa morte.

## Traxectoria 
Recibiu educación de grandes mestres humanistas en Roma e Florencia. Durante o pontificado de Alexandre VI, e con gran tacto político e moita experiencia, o cardeal chegou moi novo (20 de setembro de 1493).

Durante o seu pontificado, Michelangelo executou a pintura do Xuízo Final no altar da Capela Sistina, obra realizada entre 1535 e 1541, encargada polo seu predecesor, Clemente VII.

### Morte 
Pouco despois do final do primeiro período do Concilio (1545-1547), o papa Paulo III morreu de súpeto o 10 de novembro de 1549. Padeceu unha febre violenta e morreu rapidamente no Palacio do Quirinale, aos 81 anos. Os seus restos descansan na basílica de San Pedro, nunha tumba de Guglielmo della Porta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Farnese family tree from about 1390 to 1766.
* Sublimus Dei&nbsp;– On the Enslavement and Evangelization of Indians in the New World&nbsp;– 1537
Lingua asháninka

O **asháninka** é unha lingua arauaca falada polo pobo asháninka do Perú e de Acre, no Brasil. O asháninka está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Historia 
A lingua foi chamada tanto asháninka como campa, mais este último termo é considerado ofensivo polos asháninka, xa que deriva do termo quechua *thampa*, que quere dicir desgastado ou sucio. Como tódalas linguas que teñen un predominio nunha rexión particular do Perú, o asháninka é unha lingua oficial na área na que se fala, tal e como recolle a Constitución do Perú. Os índices de alfabetización na lingua roldan o 10% até o 30%, comparado co índice de alfabetización en castelán que están entre o 15% e o 25%.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Cushimariano Romano, Rubén e Richer C. Sebastián Q. (2009). *Diccionario asháninka–castellano* (versión preliminar). http://www.lengamer.org/publicaciones/dicc.php
* Crevels, Mily, Lyle Campbell, Veronica Grondona e Mouton De Gruyter. "Language Endangerment in South America: The Clock Is Ticking." A Comprehensive Guide The Indigenous Languages of South America, 2012, 167-234.
*"Asháninka." Language, Alphabet and Pronunciation. Consultado o 5 de maio de 2016.
Voo 5634 de Lufthansa CityLine

O **voo 5634 de Lufthansa CityLine** era un servizo entre o aeroporto de Bremen e o aeroporto de París-Charles de Gaulle. O día 6 de xaneiro de 1993 o Dash 8-311 que operaba a ruta, con rexistro D-BEAT, engalou de Bremen ás 17:55 con 23 pasaxeiros e tripulantes a bordo.

Cando o avión estaba preto de París, un Boeing 747 de Korean Air tocou cun motor na pista mentres aterraba, causando que os controladores pechasen a pista brevemente. Aos pilotos notificóuselles o cambio de rumbo para outra pista. Na aproximación final o avión comezou a baixar a un ritmo maior e esnafrouse contra o chan golpeando primeiro coa cola a 1&nbsp;800 metros do inicio da pista. O aparello rompeu en dúas partes pero non se incendiou. O accidente matou 4 pasaxeiros e 19 resultaron feridos. No momento do accidente, a aeronave tiña 5 973 horas de voo. Segundo os documentos de voo, os límites de carga permitidos non foran excedidos e a posición do centro de gravidade da aeronave mantívose.

No momento do accidente, o capitán de 54 anos tiña unha experiencia de voo de 11 924 horas, das cales 2 003 eran neste tipo de aeronave. O primeiro oficial de 25 anos, que estaba encargado dos controis no momento do accidente, tiña unha experiencia de voo de 500 horas, 293 das cales eran neste tipo de aeronave.

## Notas
Jared Goff

**Jared Thomas Goff**, nado o 14 de outubro de 1994 en Novato, California, é un xogador profesional estadounidense de fútbol americano que xoga como quarterback para Detroit Lions da National Football League (NFL). Formado na Universidade de California, foi elixido no primeiro lugar do Draft da NFL de 2016 polos Rams.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha de Jared Goff nos de Los Angeles Rams
Aaron Donald

**Aaron Charles Donald**, nado o 23 de maio de 1991 en Pittsburgh, Pensilvania, é un xogador profesional estadounidense de fútbol americano que xoga na posición de defensive tackle para Los Angeles Rams da National Football League (NFL). Xogou a nivel universitario en Pittsburgh, onde foi recoñecido como All-American por unanimidade. En 2014 foi seleccionado no Draft da NFL polos Rams, tendo gañado numerosos recoñecementos como varios nomeamentos á Pro Bowl, mellor Rookie Defensivo do Ano (2014) ou Mellor Xogador Defensivo da NFL (2017, 2018). Donald é coñecido pola súa sobresaliente forza física, e está recoñecido como un dos mellores defensas da competición e incluso como un dos mellores xogadores en global.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil de Aaron Donald na páxina de Los Angeles Rams
Voo 451 de Japan Air System

O **voo 451 de Japan Air System** era un servizo dende o aeroporto de Nagoia e o novo aeroporto de Chitose en Sapporo, cunha escala no aeroporto de Hanamaki. O día 18 de abril de 1993 o Douglas DC-9-41 que operaba a ruta esnafrouse mentres aterraba en Hanamaki. O avión perdeu de súpeto unha cantidade significativa de velocidade cando cruzou unha fornte fría mentres estaba na aproximación final, preto da pista. O algo inexperto primeiro oficial non foi capaz de realizar unha aproximación frustrada o suficientemente rápido como para evitar unha aterraxe dura. O avión entón saíuse da pista.

Os 72 pasaxeiros e 5 tripulantes sobreviviron, resultando 19 persoas feridas. O avión incendiuose cando os pasaxeiros o evacuaban. O aparello foi dado de baixa.

## Notas
Lois González Dopazo

**Lois González Dopazo**, nado en Macenlle (Marín) o 6 de decembro de 1955, é un profesor universitario e fisioterapeuta galego.

## Traxectoria 
[miniatura|Presentando un acto no Ateneo Santa Cecila de [Marín que preside (25/01/2019), con Rafael Quintía, Buenaventura Aparicio e Valentín G. Bóveda (neto de Alexandre Bóveda)]]
Estudou no Instituto Laboral de Marín. Na Universidade de Santiago de Compostela cursou ao mesmo tempo Axudante Técnico Sanitario con estudos de Xeografía e Historia. Despois, na Universidade Complutense de Madrid diplomouse en Fisioterapia. Tamén se licenciou en Fisiatría e Kinesiterapia, ademais de Terapeuta Bobath e especialista en pacientes Neurolóxicos.

Traballou no Hospital Ramón y Cajal de Madrid, no H. Montecelo de Pontevedra e no Sanatorio de Marín. En 1992 creou o Centro de Fisioterapia *Lois* en Marín.

En 1995 comezou a exercer de profesor asociado e logo desde 1998 na Universidade de Vigo, na Escola universitaria de Fisioterapia no Campus de Pontevedra, xubilándose en 2017. Nesta facultade promoveu actividades relacionadas coa fisioterapia, a neurorrehabilitación e as doenzas neuromusculares.

Desde 1980 formou parte da Asociación de Cultura e Arte Santa Cecilía de Marín (Ateneo Santa Cecilia), integrándose na Xunta directiva como vogal e logo como Presidente, onde tamén realizou varios relatorios sobre o patrimonio arqueolóxico da contorna. En *Buguina*, revista do Ateneo Santa Cecilia, publicou artigos sobre o Entroido e os Maios en Marín.

Participou na creación do grupo folclórico Airiños de San Xulián e no Club Ciclista de Marín, do que tamén foi Presidente promovendo as Ciclo-Marchas Histórico-artísticas. Tamén fundadou a Asociación Deportivo-Cultural *Os Da Caña de San Xulián.*

Foi Presidente da Comisión Xestora que creou a Federación Galega de Ciclismo e fisioterapeuta da Federación Española de Ciclismo de 1985 a 1987. Tamén presidiu a Asociación Española de Terapeutas formados no Concepto Bobath (AETB).

En 1982 foi concelleiro en Marín polo Partido Galeguista.

## Notas
Voo 583 de China Eastern Airlines

O **voo 583 de China Eastern Airlines** era un servizo dende o aeroporto de Shanghai-Hongqiao ata o aeroporto dos Ánxeles. O día 6 de abril de 1993 o McDonnell Douglas MD-11 que operaba a ruta atopábase a altura de cruceiro sobre o océano Pacífico a Mach 0.84 cando un tripulante despregou accidentalmente os slats preto das illas Aleutianas. O avión entón atopouse con graves oscilacións e fixo unha aterraxe de emerxencia na base aérea de Shemya, nas illas Semichi, Alasca.

Dos 255 pasaxeiros e tripulantes 60 foron hospitalizados. Dous deles finalmente morreron no hospital. Da tripulación de voo, 5 saíron ilesos e 3 resultaron feridos graves. Dos asistentes de voo, 8 resultaron ilesos e 4 tiveron feridas graves. Dos pasaxeiros superviventes, 84 non resultaron feridos, 96 tiveron feridas leves e 53 graves. O 24 de abril de 1993 todos os pasaxeiros agás tres xa foran dados de alta.

O avión, co rexistro N951AR, no presente serve como cargueiro para a compañía de Miami Sky Lease Cargo.

## Notas
Eckerö

**Eckerö** é un municipio de Finlandia situado na rexión de Åland. En 2018 a súa poboación era de 957 habitantes. A superficie do termo municipal é de 752,67 km2, dos cales 644,95 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 8,88 hab./km².

Limita unicamente co concello de Hammarland, tamén no arquipélago das Åland.

O concello é unilingüe en sueco.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de municipios de Finlandia nos que o finés non é a única lingua oficial

### Ligazóns externas 
* Sitio web de Eckerö, .
Voo 4230 de UM Airlines

O **voo 4230 de UM Airlines**, tamén coñecido como o **accidente do Yak-42 en Turquía**, era un servizo chárter internacional de pasaxeiros dende o aeroporto de Manas, en Bixkek, ata o aeroporto de Zaragoza, cunha escala no aeroporto de Trebisonda, Turquía. O día 26 de maio de 2003 o Yakovlev Yak-42D que operaba a ruta esnafrouse intentando aterrar en Trebisonda. Debido á densa néboa a tripulación perdeu visibilidade e o avión chocou contra unha montaña preto de Maçka.

Os 13 tripulantes e 62 pasaxeiros morreron no accidente. Foi o terceiro peor accidente da historia da aviación turca. O avión levaba tropas españolas de volta dende Afganistán.

## Accidente 
O Yakovlev Yak-42 de UM Airlines era un avión arrendado usado para transportar militares españois despois de pasar catro meses de misión de paz en Afganistán. O seu destino final era o aeroporto de Zaragoza, pero o aparello ía facer unha escala de abastecemento no aeroporto de Trebisonda, en Turquía. O Yak-42 esnafrouse na ladeira dunha montaña preto da cidade de Maçka, a 24 quilómetros de Trebisonda, no seu terceiro intento de aterraxe no medio dunha densa néboa. O piloto dixera que non podía ver a pista; a visibilidade era menor de 10 metros nese momento. O avión tamén transportaba munición, polo que as explosións que se produciron tras o impacto espallaron os restos do avión por unha grande área.

## Notas
Bury Tomorrow

**Bury Tomorrow** é un grupo inglés de metalcore formado en 2006 en Southampton, Hampshire. Está composto por cinco membros, o vocalista Daniel Winter-Bates, o guitarrista e vocalista Jason Cameron, o baixista Davyd Winter-Bates, o batería Adam Jackson e o guitarrista Kristan Dawson, quen substituíu o membro fundador Mehdi Vismara en 2013. O grupo publicou cinco álbums de estudio, sendo o último deles *Black Flame*, publicado o 13 de xullo de 2018.

## Discografía
;Álbums de estudio
* *Portraits* (2009)
* *The Union of Crowns* (2012)
* *Runes* (2014)
* *Earthbound* (2016)
* *Black Flame* (2018)

## Membros
**Actuais**
* Daniel Winter-Bates – Voz (2006–)
* Jason Cameron – Guitarra, voz (2006–)
* Davyd Winter-Bates – Baixo (2006–)
* Adam Jackson – Batería, percusión (2006–)
* Kristan Dawson – Guitarra, coros (2013–)

**Antigos membros**
* Mehdi Vismara – Guitarra (2006–2013)

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*
Voo 592 de Lufthansa

O **voo 592 de Lufthansa** era un servizo regular de pasaxeiros dende Frankfurt e Addis Abeba que foi secuestrado o día 11 de febreiro de 1993. O Airbus A310-300 que operaba a ruta foi secuestrado por Nebiu Demeke, un home etíope que buscaba asilo que obrigou o piloto a voar ao Aeroporto Internacional John F. Kennedy de Nova York. O avión aterrou sen problemas e o secuestrador rendeuse pacificamente. Foi acusado de piratería aérea no tribunal de distrito dos Estados Unidos e foi condenado a 20 anos de prisión.

## Voo 
O voo 592 era unha ruta internacional operada por Deutsche Lufthansa AG entre o aeroporto de Frankfurt, e o aeroporto de Adís Abeba-Bole, cunha escala programada no Aeroporto do Cairo. O avión era un Airbus A310-300, con rexistro D-AIDM, que levaba en servizo dende o 30 de agosto de 1991. O voo levaba 94 pasaxeiros e 10 tripulantes.

## Secuestrador 
Nebiu Zewolde Demeke nacera o 24 de setembro de 1972 in Exipto. O seu pai, un economista, era un preso político en Etiopía, e a familia Demeke movérase a Marrocos tras o seu arresto para escapar da persecución. Nebiu Demeke estudou na Escola Americana de Tánxer, onde foi descrito como "distraído" e "emocional". A súa irmá máis vella, Selamawit, estudou no Gettysburg College en Gettysburg, Pensilvania. O seu irmán maior, Demter, foi ao Macalester College en St. Paul, Minnesota, e o irmán máis novo, Brook, vivía en Indiana. Aínda que Demeke intentou unirse aos seus irmáns nos Estados Unidos denegáronlle un visado de estudante e foi incapaz de conseguir un permiso para entrar legalmente no país. Cando tivo que pasar o detector de metais agarrou a parte superior do sombreiro e colocouno, xunto coa pistola oculta, nunha mesa. Tras pasar o detector recuperounos antes de embarcar.

## Secuestro 
Uns 35 minutos despois da engalaxe, cando o avión chegaba á súa altura de cruceiro no espazo aéreo austríaco, Demeke entrou no baño dianteiro, púxose un pasamontañas negro e sacou a súa pistola. Cando deixou o baño entrou na cabina de mando, que non estaba pechada. Poñendo a pistola na cabeza do piloto dixo, "Se non viras cara ao oeste dispararei".

Demeke demandou que o avión voase a Nova York e tamén demandou asilo político nos Estados Unidos.

O piloto Gerhard Goebel foi capaz de calmar a Demeke durante o voo a Nova York. Aínda que o secuestrador mantivo a pistola apuntando á cabeza de Goebel durante todo o voo quitou o pasamontañas. Goebel díxolle despois aos xornalistas que pasara as horas intentando construír unha relación con Demeke, que admitiu ter pasado varios meses preparando o secuestro. Un equipo de negociación formado por tres homes fora montado na torre de control. O detective do Departamento de Policía de Nova York Dominick Misino falou con Demeke por radio, asistido polo axente especial do FBI John Flood e o sarxento detective da Autoridade Portuaria Carmine Spano. Despois de 70 minutos de negociacións Demeke cambiou a súa pistola polas lentes de sol do piloto e entregouse pacificamente ás autoridades. Os 94 pasaxeiros e 10 tripulantes resultaron ilesos.

## Notas
Todd Gurley

**Todd Gerome Gurley II**, nado o 3 de agosto de 1994 en Baltimore (Maryland), é un xogador profesional estadounidense de fútbol americano que xoga na posición de running back para Los Angeles Rams da National Football League (NFL). Xogou a nivel universitario para os Georgia Bulldogs, onde foi recoñecido como All-SEC en 2012 e 2013. En 2015 foi seleccionado no Draft da NFL polos Rams, tendo gañado numerosos recoñecementos como varios nomeamentos á Pro Bowl, Mellor Rookie Ofensivo do Ano (2015) ou Mellor Xogador Ofensivo da NFL (2017) despois de conseguir 19 touchdowns.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil de Aaron Donald na páxina de Los Angeles Rams
Jaime Paz Bernardo

**Jaime Paz Bernardo**, nado en Quintela (Lobios) o 29 de novembro de 1944 e finado en Barcelona o 25 de novembro de 2005, foi un investigador, coleccionista e comerciante numismático galego establecido en Cataluña.

## Traxectoria 
### Vida familiar 
A familia de Jaime Paz emigrou a Barcelona en 1950, cando el tiña nove anos, e alí realizou os seus estudos ata se titular como delineante técnico mecánico. Inicialmente simultaneou a súa actividade laboral nese sector coa súa afección pola colección de moedas e o seu estudo.

En 1971 casou con Josefina Molina e o ano seguinte naceu o seu fillo, Jaime Paz Molina, quen logo do seu falecemento do seu pai continuou co labor emprendido por el. Mantivo sempre unha estreita ligazón co sector numismático en Galicia, e durante décadas encargouse de organizar máis dun cento de convencións (en Santiago, A Coruña, Lugo, Vigo, etc.), onde comerciantes e coleccionistas tomaban contacto para realizaren as súas transaccións.

Como numismático pertenceu a diversas entidades, dalgunhas das cales foi socio fundador:

No mesmo ano da súa inauguración, o museo recibiu o premio Excelente ao Mérito Numismático 1996, outorgado pola Asociación Numismática Española.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Numismática Paz
*
Latrina

miniatura|Latrinas romanas para uso público, atopadas en Ostia.
Unha **latrina** é un espazo sito fóra dunha vivenda nun cubículo destinado a defecar, e normalmente non conectado a ningún sumidoiro. A correcta deposición dos excrementos é fundamental para preservar a saúde das comunidades rurais e urbanas.

Mentres nas cidades a solución ideal é a recolección das augas negras por medio dunha rede de sumidoiros e o posterior tratamento en plantas de augas residuais, nas áreas rurais, con pouca densidade de poboación, a solución técnica e economicamente máis viable é a latrina.

Os numerosos gromos de cólera da historia foron causados en gran parte por uns deficientes sistemas de retirada dos excrementos. Por mor desas pandemias, moitos gobernos emprenderon campañas masivas de construción de latrinas e sumidoiros. Aínda que a latrina é en si unha construción moi sinxela, hai unha serie de normas que deben ser respectadas para maximizar a súa eficiencia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* CEPIS
Ndamukong Suh

**Ndamukong Ngwa Suh**, nado o 6 de xaneiro de 1987 en Portland, Oregón, é un xogador profesional estadounidense de fútbol americano que xoga na posición de defensive tackle para Tampa Bay Buccaneers da National Football League (NFL). Xogou a nivel universitario en Nebraska, onde se converteu non dos xogadores máis galardoados da historia do fútbol americano universitario, sendo ademais recoñecido como All-American por unanimidade. En 2010 foi seleccionado en segundo lugar no Draft da NFL polos Detroit Lions, tendo gañado numerosos recoñecementos como varios nomeamentos á Pro Bowl, mellor Rookie Defensivo do Ano (2010).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil de Ndamukong Suh na páxina de Los Angeles Rams
Megapodíidos

miniatura|240px|*Leipoa ocellata*.
miniatura|240px|*Macrocephalon maleo*.
A dos **Megapodíidos** (*Megapodiidae*) é unha familia de aves da orde dos galiformes, que comprende vinte e dous especies repartidas en sete xéneros, coñecidas vulgarmente como **talégalos** (cultismo derivado do xénero *Talegalla*), e tamén como **megápodos** (outro cultismo).

## Características 
Son galiformes de tamaño de mediano a grande (de 27 a 60&nbsp;cm, e de 0,9 a 8&nbsp;kg de peso), de aparencia semellamte á dos pavos, coa cabeza pequena e as patas longas (ao que alude o seu nome). A súa plumaxe é de cor negra ou apardazada A súa plumaxe é de cor negra, gris ou apardazada; algungas especies teñen a cabza espida de plumas, e presentan cristas ou carúnculas de cores rechamantes, vermellas ou amarelas.

## Taxonomía 
### Descrición 
A familia foi descrita en 1831 polo naturalista francés René Primevère Lesson,
na súa obra d'ornithologie, ou, Tableau méthodique des ordres, sous-ordres, familles, tribus, genres, sous-genres et races d'oiseaux : ouvrage entièrement neuf, formant le catalogue le plus complet des espèces réunies dans les collections publiques de la France* (Texto completo).

### Etimoloxía 
O nome científico da famiia, *Megapodiidae*, está formado pola unión dos elementoe do latín científico *Magapodi-* e *-ǐdae*. O primeiro esta tirado do xenitivo do nome do xénero tipo da familia, *Megapodius*, e o segundo é a desinencia coa que se forman os nomes das familias de animais.

Para a etimoloxía de *Megapodius*, véxase *Megapodius*.

### Xéneros 
miniatura|240px|*Megapodius reinwardt*.
Na actualidade, na famiia recoñécense os sete xéneros seguintes:

'*Familia *Megapodiidae'''* Lesson, 1831
* *Aepypodius* Oustalet, 1880 - 2 especies
* *Alectura* Latham, 1824 - 1 especie
* *Eulipoa* Ogilvie-Grant, 1893 - 1 especie
* *Leipoa* Gould, 1840 - 1 especie
* *Macrocephalon* S. Muller, 1846 - 1 especie
* *Megapodius* Gaimard, 1823 - 13 especies
* *Talegalla* Lesson, 1828 - 3 especies

### Filoxenia 
As relacións filoxenéticas dos xéneros son, de acordo con Harris *el al*. (2014), as que mostra o seguinte cladograma:

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* del Hoyo, J.; Collar, N. J.; Christie, D. A.; Elliott, A. and Fishpool, L. D. C. (2014): *HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World. Volume 1: Non-passerines*. Barcelona: Lynx Edicions / Cambridge, UK: BirdLife International. ISBN  978-84-9655-394-1.
* del Hoyo, J.; Elliott, A. & Sargatal, J. (1994): *Handbook of the Birds of the World. Volume 2: New World Vultures to Guineafowl''. Barcelona: Lynx Edicions. ISBN 84-8733-415-6.

### Outros artigos 
* Aves
* Galiformes

### Ligazóns externas 
* Megapodiidae megapodes na ADW.
* Megapodes Megapodiidae na EOL.
* Gill, F. & Donsker, D. eds., (2019): Megapodes. Family Megapodiidae. IOC World Bird List (versión 9.1).
Föglö

**Föglö** é un municipio de Finlandia situado na rexión de Åland. En 2018 a súa poboación era de 530&nbsp;habitantes. A superficie do termo municipal é de 1&nbsp;869,07&nbsp;km2, dos cales 1&nbsp;734,34nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 3,93&nbsp;hab./km².

Limita cos cancellos de Kökar, Lemland, Lumparland, Sottunga e Vårdö todos eles no arquipélago das Åland.

O concello é unilingüe en sueco.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de municipios de Finlandia nos que o finés non é a única lingua oficial

### Ligazóns externas 
* Sitio web de Föglö
Jaime Paz

***Jaime Paz Bernardo**, numismático galego fundador do Museo Numismático de Lobios;
***Jaime Paz Molina**, numismático catalán de orixe galega, fillo do anterior;
***Jaime Paz Zamora**, político boliviano, presidente do país entre 1989 e 1993.
Nicolasa Quintremán

**Nicolasa Quintremán Calpán**, nada en Alto Biobío o 4 de decembro de 1939 e finada o 24 de decembro de 2013, foi unha activista mapuche de orixe pehuenche máis coñecida pola súa férrea oposición á construción da central hidroeléctrica Ralco de Endesa xunto á súa irmá Berta. Como parte da organización Mapu Domuche Newén (Mulleres coa forza da terra) as súas accións marcaron «o inicio das loitas sociais fronte ó impacto ambiental e social que poden xerar as grandes iniciativas deste tipo no país».

Pertenceu á comunidade Ralco-Lepoy, instancia dende onde foi unha das artífices de diversas manifestacións en Santiago de Chile e Concepción en contra da central, e participou en varios foros internacionais onde explicou as implicancias de devandito proxecto para o pobo pehuenche, como o organizado na Comisión de Dereitos Humanos do Parlamento Europeo. Ademais, estableceron unha demanda en contra da compañía e da Comisión Nacional do Medio Ambiente.

No ano 2000, recibiu o premio Petra Kelly en Alemaña xunto á súa irmá «en honra á súa resistencia non violenta, a súa coraxe e o compromiso destas dúas mulleres que foron emblema da loita contra as mega represas».

O 24 de decembro do 2013, o corpo de Nicolasa foi atopado flotando nas augas do encoro artificial da represa Ralco, o mesmo polo cal alcanzou notoriedade pública ó oporse tenazmente á súa construción. Aínda que o Servizo Médico Legal sinalou que a activista morreu afogada produto dunha caída accidental, para moitos a tese do accidente deixa un grande espazo a dúbidas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Central hidroeléctrica Ralco
Berta Quintremán

**Berta Quintremán Calpán**, nada en Alto Biobío, Rexión de Biobío, o 20 de xullo de 1937, é unha activista mapuche de orixe pehuenche.

Quintremán comezou a gañar apoio e notoriedade nacional na década do noventa xunto á súa irmá, Nicolasa Quintremán, na causa por evitar a construción da central hidroeléctrica Ralco na comuna de Alto Biobío. Os seus esforzos valéronlle algúns recoñecementos e ser figura principal de dous documentais.

## Traxectoria 
Berta naceu o 20 de xullo de 1937 no Alto Biobío, na Rexión de Biobío, Chile. O seu pai foi Segundo Quintremán, quen viviu a maior parte da súa vida na localidade de Ralco Lepoy.

Nos anos noventa, xunto á organización Mapu Zomoche Newen (en galego, *Mulleres coa forza da terra*), realizaron diversas xestións para impedir a construción da central hidroeléctrica Ralco, asistindo a reunións con autoridades rexionais e nacionais apelando ó recoñecemento da súa cultura. Deste xeito, en 1997 as irmás Quintremán entregaron unha carta ó entón presidente Eduardo Frei Ruiz-Tagle co fin de ensinar a disconformidade da comunidade mapuche co proxecto de desenvolvemento eléctrico.

## Vida persoal 
Berta foi protagonista de dous documentais: *Berta y Nicolasa, las hermanas Quintremán* (2002), dirixido por Alejandra Toro, explora as vidas de ambas as mulleres, detallando aspectos das súas crenzas, costumes, familias e a súa participación co colectivo Mapu Zomoche Newen. *El velo de Berta* (2004) enfócase particularmente en si mesma e o rol que tomou fronte ás erradas negociacións e protestas contra a empresa multinacional Endesa.

O ano 2000 xunto á súa irmá Nicolasa, recibe en Alemaña o premio Petra Kelly  polo compromiso que presentou na súa loita non violenta en contra da construción de mega represas.

### Morte de Nicolasa Quintremán 
O 24 de decembro de 2013, o corpo sen vida de Nicolasa Quintremán foi atopado flotando nas augas do lago artificial Ralco. A muller saíra da súa casa durante a tarde do día anterior. Tras o seu funeral tres días máis tarde, Berta falou coa prensa. "Con sentimentos quedei, quedei sen brazo. Que me poñan outro brazo eles, que son capacitados, os empresarios", comentou aos medios lamentando a perda da súa irmá.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Central hidroeléctrica Ralco
Camilo Catrillanca

**Camilo Marcelo Catrillanca Marín**, nado en Victoria, Rexión de Araucanía o 13 de setembro de 1994 e finado en Temucuicui, Ercilla o 14 de novembro de 2018 foi un comuneiro mapuche asasinado ó recibir, por detrás, un tiro na súa testa. O proxectil foi disparado polo exsarxento Carlos Alarcón, membro do chamado «comando Xungla» de Carabineros de Chile nun incidente que a xustiza investiga.

## Traxectoria 
Camilo Catrillanca era neto do histórico lonco Juan Catrillanca e fillo do presidente da comunidade mapuche «Ignacio Queipul Millanao», Marcelo Catrillanca.

Foi dirixente do movemento estudantil no Liceo de Pailahueque e foi partícipe de actos de recuperación de terras na comuna de Ercilla, Rexión de Araucanía. En 2011 liderou unha toma de estudantes secundarios na Municipalidade de Ercilla, que terminou 13 días despois, tras lograr un acordo da creación dun liceo intercultural e o aumento de bolsas.

No momento da súa morte tiña unha filla de 6 anos, e a súa parella estaba embarazada.

## Notas
Leptón (moeda)

[miniatura|**Leptón** de [bronce de Herodes o Grande, cuñado en Xerusalén o século I a. de C.]]
**Leptón**, plural **lepta** (en grego antigo: *λεπτόν*, pl. *λεπτά*) é a denominación dada a diversas moedas fraccionarias da Antiga Grecia e da Grecia Moderna, que se mantén como denominación fracción centesimal do euro.

O seu símbolo de moeda non oficial (xa que non é unha unidade principal) é Λ (lambda).

## Historia 
### Na Antiga Grecia 
[miniatura|**Leptón** de [bronce do século I a. de C. emitido por Alexandre Xaneo]]
A palabra tiña o significado xeral de "pequeno" ou "fino" e, durante os períodos clásico e helenístico, o leptón sempre foi unha moeda de escaso valor, xeralmente a fracción máis pequena das existentes dunha unidade superior (equivalente á sétima parte dun calco ou a medio cuadrante romano).

A moeda que se menciona na pasaxe da "Ofrenda da viúva" dos Evanxeos sinópticos (Marcos 12:41-44 e Lucas 21:1-4) como "mite" ou pequena moeda de cobre é realmente o leptón. Novamente aparece esta moeda no Evanxeo de Lucas cando se afirma que á persoa que non faga as paces a tempo co seu adversario se lle pedirá "ata o derradeiro leptón" para ser liberado da cadea.

No reino dos asmoneos o leptón foi cuñado por vez primeira por Alexandre Xaneo no século I a. de C.[miniatura|**Leptón** da [Grecia|Grecia moderna cuñado en 1869 a nome de Xurxo I]]
### Na Grecia moderna 
Na Grecia moderna, o leptón (en grego moderno: *λεπτό*) foi a moeda fraccionaria equivalente á centésima parte de todas as súas unidades monetarias: o fénix (1827-1832), o dracma (1832-2001) e o euro (a partir de 2002).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Moeda da Antiga Grecia

### Bibliografía 
*Alfaro Asins, C. et al. *Diccionario de numismática. Ministerio de Cultura*. Madrid, 2009. ISBN 978-84-8181-405-7
*Amandry. *Dictionnaire de Numismatique*. Larousse. París. 2001. ISBN 978-2035050762
*Carradice, I.; Price, M. *Coinage in the Greek World*. Londres, 1988. ISBN 978-0900652820
*Mateu y Llopis, F. *Glosario hispánico de Numismática*. Barcelona, 1946.
*Melville Jones, J. R. *A Dictionary of Ancient Greek Coins*. Londres, 1986. ISBN 978-0900652813

### Ligazóns externas 
* Informacións técnicas sobre os lepta modernos
Leptón (homónimos)

* **Leptón**, moeda da Antiga Grecia e moeda divisionaria da Grecia moderna;
* **Leptón**, un tipo de partícula de materia;

## Véxase tamén 
* **Leptón tau** ou, simplemente, **tau**, partícula pertencente á terceira xeración de leptóns.