Presidente de Finlandia

O **Presidente da República de Finlandia** (en , en ) é o Xefe de Estado de Finlandia. O posto foi creado en 1919. Ten unha duración de 6 anos e desde o ano 1994 ningún presidente pode ser electo para máis de dous mandatos consecutivos. Só poden ser presidentes cidadáns nados en Finlandia.

De 1919 a 1987 o presidente era elixido por un colexio electoral. As eleccións de 1988, porén, fixéronse con dous sistemas paralelos: se ningún candidato alcanzaba a maioría no voto directo o presidente sería elixido novamente mediante o sistema de colexio electoral. Tal complicación desapareceu nas eleccións seguintes, pois desde 1994 a elección do presidente realízase de modo directo e se ningún candidato alcanza a maioría, os dous candidatos máis populares van a unha segunda volta.

O actual presidente é Alexander Stubb, elixido en 2024.

## Historia 
Despois da independencia e da Guerra civil finlandesa debateuse moito a cuestión de se Finlandia debía ser unha república ou unha monarquía constitucional e o resultado foi un compromiso: unha presidencia bastante forte ao estilo dunha monarquía, con grande competencias sobre os asuntos exteriores de Finlandia, o nomeamento do goberno e os cargos públicos. A Constitución cambiouse en 2000, para redistribuír parte deste poder ao Parlamento e ao goberno. A Constitución especifica que se deben seguir os principios do parlamentarismo. Dende as reformas o presidente xa non pode nomear ao primeiro ministro ou a ministros individuais de xeito independente. Por exemplo, este poder foi usado anteriormente para formar gobernos onde o partido con máis votos quedou excluído. En canto ao dereito a disolver o Parlamento, a consulta co primeiro ministro e os líderes dos grupos parlamentarios fíxose obrigatoria antes de que o Parlamento puidese disolverse e ordenar novas eleccións. Ademais, algúns poderes de nomeamento, como o nomeamento de gobernadores provinciais e xefes de departamento nos ministerios, foron transferidos ao goberno.

### Xefes de Estado prerrepublicanos 
Dende a declaración da independencia de Finlandia o 6 de decembro de 1917 ata o final da guerra civil finlandesa en maio de 1918, Pehr Evind Svinhufvud foi o xefe de Estado da Finlandia Branca na súa condición de presidente do Senado. Entre maio de 1918 e xullo de 1919, Finlandia tivo dous rexentes (en finés: *valtionhoitaja*, en sueco: *stathållare*) e, por un tempo, un rei electo, aínda que este renunciou ao trono:

* Pehr Evind Svinhufvud, rexente (18 de maio de 1918 - 12 de decembro de 1918).
** O príncipe Frederico Carlos de Hesse-Kassel foi elixido rei de Finlandia o 7 de outubro de 1918, pero nunca asumiu o cargo e renunciou ao trono o 4 de decembro despois da derrota de Alemaña na primeira guerra mundial. Non tivo tempo suficiente para chegar a Finlandia antes de que o clima político cambiase despois da fin da guerra.
* Carl Gustaf Emil Mannerheim, rexente (12 de decembro de 1918 - 26 de xullo de 1919).

## Título 
Oficialmente, o xefe de Estado de Finlandia chámase "presidente da República de Finlandia" (en , en ) abreviado máis a miúdo como "presidente da República" (*tasavallan presidentti*, *republikens president*). Os expresidentes conservan o título de "presidente".

## Elección 
Os candidatos a presidente poden ser nomeados por partidos rexistrados que obtiveran polo menos un escano nas eleccións parlamentarias anteriores. Un candidato tamén pode ser nomeado por 20.000 cidadáns con dereito a voto. Entre 1919 e 1988, o presidente foi elixido indirectamente por un colexio electoral composto por electores elixidos polos votantes nas eleccións presidenciais. Nas eleccións presidenciais de 1988, celebráronse eleccións directas e indirectas en paralelo: se ningún candidato obtiña unha maioría absoluta, o presidente era elixido por un colexio electoral formado nas mesmas eleccións. Desde 1994, o presidente é elixido por votación popular directa.

Se só fora nomeado un candidato, ese candidato será nomeado presidente sen eleccións. En caso contrario, a primeira quenda de votacións debe ter lugar o terceiro domingo de xaneiro do ano electoral. As eleccións celébranse a dúas voltas. Se un dos candidatos recibe máis da metade dos votos emitidos, ese candidato é elixido presidente. Se ningún candidato gaña a maioría absoluta na primeira volta, as dúas primeiras candidaturas volven someterse ás urnas na segunda volta tres semanas despois. O candidato con máis votos na segunda volta é proclamado presidente. En caso de empate, a elección resólvese por sorteo. O goberno confirma o resultado das eleccións e, se é necesario, realiza o sorteo. O presidente asume o cargo o primeiro día do mes seguinte ás eleccións (xa sexa o 1 de febreiro ou o 1 de marzo, dependendo de se houbese unha ou dúas voltas).

Houbo varias eleccións presidenciais excepcionais. O primeiro presidente, Kaarlo Juho Ståhlberg, foi elixido polo parlamento finlandés debido á norma de transición da constitución e tamén pola lei marcial. En 1940 e 1943, o colexio electoral de 1937 elixiu o presidente, xa que se considerou que non se podían organizar unhas eleccións populares debido á lei marcial (1940) e á Guerra de Continuación (1943). En 1944, unha lexislación especial estipulaba directamente que o mariscal Mannerheim fose elixido presidente durante seis anos despois de que Risto Ryti renunciase a metade de mandato. En 1946, a lexislación especial fixo que o Parlamento elixise un sucesor para o resto do mandato de Mannerheim (ata 1950), tras a súa renuncia. O Parlamento elixiu entón ao primeiro ministro Juho Kusti Paasikivi como presidente. En 1973, unha lexislación especial ampliou o mandato do presidente Urho Kekkonen por catro anos ata 1978, cando foi reelixido regularmente.

## Toma de posesión 
O presidente electo, acompañado do presidente do parlamento e do presidente saínte, asume o cargo o primeiro día do mes seguinte ás eleccións facendo unha declaración solemne tanto en finés como en sueco nunha cerimonia na Casa do Parlamento. A declaración concrétase na sección 56 da Constitución:

* En finés: "*Minä N.N., jonka Suomen kansa on valinnut Suomen tasavallan presidentiksi, vakuutan, että minä presidentintoimessani vilpittömästi ja uskollisesti noudatan tasavallan valtiosääntöä ja lakeja sekä kaikin voimin edistän Suomen kansan menestystä*".

* En sueco: "*Jag N.N., som av Finlands folk har valts till president för republiken Finland, försäkrar att jag i utövningen av presidentämbetet redligt och troget skall följa republikens konstitution och lagar samt efter all min förmåga främja det finska folkets välfärd".*

* En galego: "Eu, NN, a quen o pobo de Finlandia elixiu presidente da República de Finlandia, afirmo que na execución do meu cargo como presidente observarei sincera e fielmente a Constitución e as leis da República e facer o posible para promover o benestar do pobo finlandés".

O mandato do presidente electo comeza no momento en que se fixo a afirmación solemne (sobre as 12:20 do día da toma de posesión). Despois da inauguración, o novo presidente, acompañado do seu antecesor, inspecciona a garda de honra fóra da Casa do Parlamento.

## Sesións presidenciais de goberno 
O presidente exerce os seus poderes gobernamentais "en consello" co goberno finlandés, ao modo da *curia regis* real. A sesión presidencial (*presidentin esittely*) celébrase normalmente unha vez por semana. Establécese un quórum de cinco ministros e o Chanceler de Xustiza tamén está presente. Na sesión, os respectivos ministros presentan o tema e unha proposta de decisión. Con base á proposta, o presidente toma a súa decisión. O presidente poderá non aceptar a proposta e devolvela ao goberno para a súa reconsideración. Non hai votación e normalmente non hai discursos á parte das mencionadas propostas. Excepto as aprobacións de novas leis e nomeamentos, o goberno pode presentar o tema ao parlamento, que tomará a decisión final sobre este asunto a proposta do goberno.

## Dereitos e poderes 
As funcións e competencias do presidente están directamente definidas na Constitución. Ademais das especificadas alí, o presidente tamén cumpre as funcións asignadas ao presidente noutras leis. Segundo a Constitución de Finlandia, o poder executivo está atribuído ao presidente e ao goberno, que deben gozar da confianza do parlamento. Este principio reflíctese noutras disposicións da constitución sobre as funcións e competencias do presidente sobre lexislación, decretos e nomeamento de cargos públicos. A tradición dita que o presidente ao asumir o cargo renuncia a calquera afiliación de partido durante o tempo que dure o seu mandato, para que poida permanecer por riba da política.

Orixinalmente o presidente tiña un poder executivo bastante amplo, especialmente no ámbito da política exterior. As modificacións constitucionais promulgadas en 1999 reduciron un pouco os poderes do presidente, e agora este comparte a autoridade executiva co primeiro ministro. Non obstante, os presidentes aínda se consideran un elemento de estabilidade, xa que é case imposible para un partido gañar unha maioría absoluta no Parlamento.

### Comandante en xefe das Forzas Armadas 
O presidente da República é o comandante en xefe das Forzas Armadas de Finlandia, pero pode delegar esta posición noutro cidadán finlandés. A delegación do cargo de comandante en xefe é unha excepción ao principio de que o presidente non pode delegar funcións noutros. A última vez que se produciu foi na segunda guerra mundial (ao mariscal de campo Carl Gustaf Emil Mannerheim). O presidente encarga aos oficiais e decide sobre a mobilización das Forzas Armadas. Se o Parlamento non está en sesión cando se toma a decisión de mobilización, deberá convocarse inmediatamente. Como comandante en xefe, o presidente ten o poder de emitir ordes militares sobre directrices xerais para a defensa militar, cambios significativos na preparación militar e os principios segundo os que se aplique a defensa militar.

O presidente toma as decisións sobre as ordes militares xunto co primeiro ministro e o ministro de Defensa. Tamén decide os nomeamentos militares xunto co ministro de Defensa.

### Poderes de emerxencia 
Segundo a Lei de Preparación, en circunstancias excepcionais, o presidente pode emitir un decreto que autorice ao goberno a exercer poderes de emerxencia de ata un ano. O decreto debe ser presentado ao Parlamento para a súa aprobación. Se os poderes dispoñibles baixo a Lei de Preparación resultan inadecuados en caso de emerxencia, poderanse asumir poderes adicionais segundo a Lei de Estado de Defensa. O presidente poderá declarar un estado de defensa mediante decreto durante un máximo de tres meses inicialmente. Se é necesario, pódese ampliar por un ano como máximo. Tamén se pode declarar estado de defensa nunha rexión do país. O decreto debe ser sometido ao parlamento para a súa aprobación.

### Condecoracións 
O presidente, como Gran Mestre, concede condecoracións e medallas pertencentes á Orde da Rosa Branca de Finlandia, á Orde do León de Finlandia e á Orde da Cruz da Liberdade a cidadáns finlandeses e estranxeiros. Así mesmo, outorga títulos honoríficos.

### Discursos 
O presidente pronuncia varios importantes discursos e declaracións públicas cada ano. O máis salientable é o discurso anual de aninovo o 1 de xaneiro e o discurso deapertura de cada sesión anual do parlamento.

## Salario 
O presidente recibe un salario anual de 126.000 euros. O salario e outras prestacións están exentos de todos os impostos. Anteriormente a 2013 o salario era de 160.000 euros pero reduciuse por iniciativa de Sauli Niinistö.

## Residencias oficiais 
O presidente utiliza tres propiedades con fins residenciais e hospitalarios: o Palacio Presidencial e Mäntyniemi, ambos en Helsinqui e Kultaranta en Naantali, na costa oeste, preto de Turku.

## Incapacidade e sucesión 
O presidente de Finlandia non ten vicepresidente. Se o presidente non puidera desempeñar as súas funcións de forma temporal, o primeiro ministro ou o viceprimeiro ministro pasa a ser presidente en funcións ata que cese a incapacidade do presidente. Se o presidente morre no cargo ou se o goberno declara que o presidente é permanentemente incapaz de desempeñar as funcións do cargo, debe elixirse un novo presidente canto antes. Se o presidente, o primeiro ministro e o viceprimeiro ministro non están dispoñibles temporalmente, o ministro máis lonxevo do goberno, en anos de servizo, convértese no presidente en funcións. O parlamento pode anular estas normas mediante unha emenda constitucional de emerxencia aprobada por unha maioría de polo menos 5/6, e fíxoo en varias ocasións.

## Destitución 
Se o Chanceler de Xustiza, o defensor do Parlamento ou o goberno consideran que o presidente é culpable de traizón, alta traizón ou dun crime contra a humanidade, o asunto será comunicado ao parlamento. Se as tres cuartas partes dos votos emitidos no Parlamento deciden que se deben presentar cargos, o fiscal xeral debe procesar ao presidente no Tribunal Superior de Xustiza e o presidente absterse do cargo durante a duración do procedemento.

## Lista de Presidentes de Finlandia 
* Kaarlo Juho Ståhlberg (1919-1925).
* Lauri Kristian Relander (1925-1931).
* Pehr Evind Svinhufvud (1931-1937).
* Kyösti Kallio (1937-1940).
* Risto Ryti (1940-1944).
* Carl Gustaf Emil Mannerheim (1944-1946).
* Juho Kusti Paasikivi (1946-1956).
* Urho Kekkonen (1956-1982).
* Mauno Koivisto (1982-1994).
* Martti Ahtisaari (1994-2000).
* Tarja Halonen (2000-2012).
* Sauli Niinistö (2012-2024).
* Alexander Stubb (2024-).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lista de presidentes de Finlandia
*Primeiro ministro de Finlandia
*Parlamento de Finlandia
*Partidos políticos de Finlandia
*Xefes de Estado e Goberno actuais