Anatasa

{{Mineral
 | imaxe            = 250px
 | formula          = TiO2
 | clase            = Óxido
 | sistema_cristalino = Tetragonal - Ditetragonal Dipiramidal
 | cor              = Marrón, anil, negro, verdoso, lila clara, gris
 | brillo           = Adamantino, metálico
 | dureza           = 5,5 a 6 - (escala de Mohs)
 | fractura         = Sub-concoide
 | exfoliacion      = Perfecta segundo {001} e {011}
 | raia             = De branca a marela pálida
 | densidade        = 3,9 g/cm3
}}
A **anatasa** —tamén coñecida como octaedrita— é unha das cinco formas minerais do óxido de titanio (IV) ou dióxido de titanio (**TiO2**).
A verba anatasa procede do grego ἀνάτασις *anátasis* ("extensión"), en alusión á lonxitude das caras piramidais, máis longas en relación ás súas bases que as doutros minerais tetragonais.

## Propiedades físicas e químicas 
A anatasa pode ter cores moi variados, dende a marrón marelada até a anil e negra. A súa raia é clara, de cor branca ou branca-marelada.
Como principais impurezas pode conter ferro, estaño, vanadio e niobio.

É insoluble en ácidos, polo que se pode limpar con ácidos diluídos.
É infusible e cando se quenta por encima de 915 °C, a anatasa transfórmase en rútilo —outra forma mineral de TiO2—, o que deriva nun aumento da súa densidade até 4,1 g/cm3.

## Propiedades cristalográficas 
miniatura|esquerda|160px|Estrutura cristalina da anatasa.
Ao igual que o rútilo, a anatasa cristaliza no sistema tetragonal.
Aínda que o grao de simetría sexa o mesmo para ambas especies, non hai ningunha relación entre os ángulos interfaciais dos dous minerais, excepto na zona do prisma.
A pirámide habitual da anatasa, paralela ás caras que teñen exfoliación perfecta, presenta un ángulo sobre o bordo polar de 82°9', moito maior que o correspondente ángulo do rútilo (56°52 ½'). O carácter alongado da pirámide foi o que inspirou ao mineraloxista René Just Haüyle para outorgarlle o nome de anatasa —"extensión" en grego— a este mineral en 1801.
Ademais, existen importantes diferenzas físicas entre ambas especies minerais; a anatasa non é tan dura e é menos densa que o rútilo, e o seu brillo é máis adamantino.
[miniatura|280px|Cristais de anatasa de [Minas Gerais (Brasil).]]
A anatasa presenta dous tipos de hábitos cristalinos. O máis común consiste en dobres pirámides agudas simples de cor anil e brillo aceirado.
O segundo tipo caracterízase pola existencia de numerosas caras piramidais, adoitando ser máis planas e ás veces prismáticas. Neste caso a coloración vai desde a marelo mel até a marrón. Ditos cristais teñen un aspecto moi similar aos de xenotima e, de feito, durante moito tempo considerouse que pertencían a esta especie.
Esta clase de cristais abundan en Bourg-d'Oisans (Rhône-Alpes, Francia), depósito tipo da anatasa, onde se atopan asociados a cristais de rochas, feldespato e axinita en físgoas de granitos e micas-xistos.

## Depósitos 
Polo xeral a anatasa é un mineral secundario, proveniente doutros minerais portadores de titanio.
Pódese encontrar en filóns alpinos, en rochas ígneas e metamórficas, así como en pegmatitas.
Tamén é un mineral detrítico común.

Entre os principais depósitos cabe destacar os existentes nos Alpes, no val de Binn (Suíza) e en Rauris (Austria).
Tamén hai diversos depósitos no estado de Minas Gerais (Brasil).

## Aplicacións 
No laboratorio pódense preparar cristais de anatasa mediante procesos sol-xel.
Como exemplos, cabe citar a hidrólise controlada de tetracloruro de titanio (TiCl4) ou de alcóxidos de titanio.
Estas anatasas sintéticas son de interese considerable para a fotocatálise e para celas solares Graetzel dentro da enerxía fotovoltaica.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de minerais
### Ligazóns externas 
* Anatase (Mindat.org)
* Anatase Mineral Data (Webmineral)
* Handbook of Mineralogy