open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
José Ángel Penas

**José Ángel Penas García**, nado en Toques en 1980, é un político galego do BNG.

## Traxectoria 
Enxeñeiro técnico agrícola. Nas eleccións municipais de 2003 foi o número 3 da Agrupación Independentes por Toques, encabezada por Miguel Ángel Buján Varela, e foi concelleiro na oposición logo de que o cabeza de lista non recollese a súa acta por incompatibilidade coa súa praza de funcionario no concello. Nas eleccións municipais de 2007 os membros da candidatura independente repartíronse entre o PSdeG (Buján Varela), mentres que Penas e outros optaron polo BNG, da cal foi o número 2 da súa candidatura, se ben nesta ocasión non resultou elixido. Foi candidato á alcaldía en 2011 e logrou 2 concelleiros, permanecendo na oposición ante o goberno entre populares e independentes. 

Nas eleccións municipais de 2015 encabezou de novo a candidatura nacionalista e logrou de novo 2 edís, sendo elixido alcalde co apoio dos tres concelleiros do PSdeG-PSOE. En xaneiro de 2018 cedeulle a alcaldía ao candidato do PSdeG Miguel Ángel Buján Varela, en virtude do pacto de goberno alcanzado por ambas as formacións. Nas eleccións municipais de 2019 a candidatura do BNG obtivo catro concelleiros, por tres do Partido Popular e dous do PSdeG, volvendo a repartirse a alcaldía entre socialistas e nacionalistas. O candidato socialista, Buján Varela, ocupouna até o 18 de xuño do 2021, pasando naquel momento novamente a Penas. Nas eleccións municipais de 2023 acadou novamente a alcaldía, esta vez con maioría absoluta, ao obter 6 dos 9 concelleiros da corporación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Toques

### Ligazóns externas 
*El PSdeG recoge el testigo del BNG en la alcaldía de Toques con Miguel Buján
*PSOE y BNG volverán a repartirse la Alcaldía de Toques (A Coruña) dos años cada uno
*El BNG recupera después de cuatro años la alcaldía de Toques
Manuel Adán

**Manuel Adán López**, nado en Santiso en 1968, é un político galego do BNG.

## Traxectoria 
Traballou como enxeñeiro técnico agrícola na Xunta de Galicia. Dende os anos 90 formou parte das sucesivas candidaturas BNG en Santiso, se ben foi elixido concelleiro ata que en 2011 encabezou a candidatura. Nese último ano formou goberno de coalición co PSdeG-PSOE e con Independientes por Santiso,, encabezado polo socialista Fernando Suárez Cortiñas. En xullo de 2013 pasou a ser alcalde por acordo no pacto de goberno que implicaba que o cabeza de lista socialista lle cedería o bastón de mando a metade de mandato Nas eleccións municipais de 2015 encabezou novamente a candidatura do BNG en Santiso e foi a forza máis votada con 4 concelleiros, polo que revalidou a alcaldía establecendo un pacto de goberno cos socialistas.

Nas eleccións municipais de 2019 obtivo 6 concelleiros, acadando a maioría absoluta. Nas comicios de 2023 ampliou a maioría absoluta ata os 7 concelleiros.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Santiso
Douglas C-133 Cargomaster

O **Douglas C-133 Cargomaster** foi un grande avión de carga turbohélice fabricado entre 1956 e 1961 pola Douglas Aircraft Company para ser usado pola Forza Aérea dos Estados Unidos. O C-133 foi o único cargueiro estratéxico turbohélice da USAF, entrando en servizo pouco despois do Lockheed C-130 Hercules, que foi coñecido como un cargueiro táctico. Proporcionou servizos de carga nun amplo rango de aplicacións, sendo substituído polo C-5 Galaxy a principios dos anos 70.
Tachikawa Ki-36

O **Tachikawa Ki-36** (designado ***Ida*** polos Aliados) foi un avión de cooperación co exército xaponés da segunda guerra mundial. Era un aparello bipraza de á baixa cun motor de pistóns e tren de aterraxe convencional fixo.

## Deseño e desnvolvemento 
O prototipo, equipado cun motor de 450 cabalos Hitachi Ha-13, voou por vez primeira o 20 de abril de 1938. Tendo superado ao Mitsubishi Ki-35 en ensaios comparativos, o Ki-36 foi pedido para iniciar a súa produción en novembro de 1938. A fabricación rematou en xaneiro de 1944 despois da construción dun total de 1 334 unidades, 862 por parte de Tachikawa 862 e 472 por Kawasaki.

## Historial operacional 
O Ki-36 entrou en acción por vez primeira na China onde tivo éxito. Posteriormente, no Pacífico, demostrou ser excesivamente vulnerable aos cazas inimigos. Despois foi trasladado ao máis seguro teatro chinés. Cara ao final da guerra o Ki-36 foi empregado como avión kamikaze cunha bomba de 500&nbsp;kg instalada no seu exterior.

## Variantes 
*Ki-55: adestrador avanzado bipraza.
*Ki-72: versión evolucionada cun motor Hitachi Ha-38 de 600 cabalos e tren de aterraxe retráctil. Non fabricada.

## Operadoress 
miniatura|250x250px|Adestrador Tachikawa Ki-36 no museo da Real Forza Aérea de Tailandia

; 

* Forza Aérea do Exército Popular de Liberación: operou dous avións capturados durante a posguerra como adestradores ata a súa retirada a principios dos 50.

; 

* Forza de Seguridade Popular de Indonesia

; 

* Servizo Aéreo do Exército Imperial Xaponés

; 

* Real Forza Aérea Tailandesa

## Notas 
## Bibliografía 
* Francillon, Rene J. *Japanese Aircraft of the Pacific War*. Putnam Company Ltd, 1979. ISBN 9780370302515.
Manuel Castro Pena

**Manuel A. de Castro Pena**, nado en Tabeirós (A Estrada) e finado en Parada o 31 de outubro de 1978, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Serafín de Castro García. Foi mestre de Rubín e en 1934 pasou á escola da Estrada; foi presidente da Asociación de Maestros Nacionales da Estrada. Foi nomeado por José Antonio Primo de Rivera delegado de Falange Española de Pontevedra. O 1 de maio de 1936 enfrontouse, xunto cos seus irmáns, á manifestación obreira da Estrada, resultou ferido e foi detido por quitarlles a bandeira que a guiaba; estivo un mes na cadea. O día 6 de xullo estivo con outros na prisión da Caniza, onde trataron do próximo golpe militar. Logo da detención de Daniel Buhigas foi nomeado Xefe Provincial de Falange de Pontevedra principios de xullo. Poucos días antes do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 botouse ao monte con outros dez camaradas de Pontevedra, e non retornaron á cidade até o triunfo da sublevación. Presentouse na Estrada como xefe provincial da Falanxe e ordenou a construción da estrada do Arnado ata a súa casa en Parada, obra que fixeron obrigados os veciños. Tiña como secretario a Antonio Puig Gaite. En xaneiro de 1937 foi destituído como xefe provincial de Falange, sendo substituído por Jesús Suevos. Ao mes seguinte foron dados de baixa e expulsados os falanxistas da Estrada Abelardo Teira, José Quivén, José Filloy, Lisardo Somoza e o seu irmán José Castro Pena. En xullo de 1938 foi nomeado Delegado de Investigación e Información de FET y de las JONS de Ourense. En 1939 pasou a traballar para a Secretaría Política do Ministerio da Gobernación. Finou en Parada o 31 de outubro de 1978.

## Vida persoal 
Casou con María Sara Meijide Salgado en 1931, e foi pai de José Luis, Juan José, María de la Paz, Marina, Manuel, María del Carmen e Rafael de Castro Meijide.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "El 18 de julio en La Estrada" por Mario Blanco Fuentes. A Estrada, Miscelánea Histórica E Cultural, 6 (2003).

### Ligazóns externas 
* O golpe fascista na Estrada
Burt Monroe

**Burt Leavelle Monroe, Jr**, nado o 25 de agosto  de 1930 en Louisville, Kentucky, e finado o 14 de maio de 1994 na mesma cidade, foi un ornitólogo estadounidense.

## Traxectoria 
Desde 1953 foi membro da ''American Ornithologists' Union* e, entre 1981 e 1994, director da Commisión de Clasificación e Nomenclatura desta sociedade e, finalmente, de 1990 a 1992, presidente da mesma.

En 1959 doutorouse na Universidade do Estado de Luisiana.

En 1961 participou en numerosos estudos de campo en Nova Zelandia e África.

En 1965 foi profesor axunto de bioloxía na Universidade de Louisville.

Desde 1970 a 1993 foi o director do Departamento de bioloxía de Universidade de Louisville.

Burt L. Monroe foi coñecido localmente en Louisville como investigador de ovnis, e foi un participante regular no programa de radio de Milton Metz para tratar sobre este tema.

Monroe faleceu o 14 de maio de 1994 en Louisville, e está soterrado no *Cave Hill National Cemetery* desta cidade.

## Obras 
A súa principal obra foi *Distribution and Taxonomy of Birds of the World'', publicada en 1990 en colaboración con Charles Sibley.

## Abreviatura 
A abreviatura **Monroe** emprégase para recoñecer a  como autoridade na descrición e taxonomía e zooloxía.

## Notas
José Rodríguez Páramo

**José Rodríguez Páramo**, **Páramo** ou **Secretario**, nado en Doade (Sober) o 7 de novembro de 1904 e finado na Pereira (Entrimo) o 25 de agosto de 1943, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Emigrante retornado. Foi secretario do concello de Sober (1932-1933) e secretario da Sociedade "Trabajadores de la Tierra" de Doade encadrada na UGT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. Foi procesado en xullo de 1937 con José María Gayoso de la Fuente por malversación de caudais. Foi xulgado por rebelión e declarado en rebeldía por auto de 4 de xaneiro de 1938. Foi absolto en 1939. Apareceu nos primeiros anos corenta formando parte dun grupo de guerrilleiros na fronteira portuguesa do que formaba parte Ramón Yáñez Pereira e a súa compañeira Rosa Alves "A Africana". Morreu o 25 de agosto de 1943 na Pereira (Entrimo).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha en Represión franquista en Lugo
Fundación Celta de Vigo

A **Fundación Celta de Vigo** é unha organización sen ánimo de lucro dedicada ao fomento do deporte, foi creada o 17 de xullo de 1996 polo consello de administración do Real Club Celta de Vigo cando este era presidido por Horacio Gómez Araújo. Segundo consta na súa web oficial as súas misións son:
* Xestionar e coordinar a canteira do R. C. Celta de Vigo.
* Desenvolver campus, escolas e clinics deportivos para mozos, principalmente orientados á práctica do fútbol.
* Investigar e promover os valores do deporte.
* Desenvolver diferentes actividades lúdico-deportivas para a promoción da práctica do deporte.
* Dar a coñecer o patrimonio social e deportivo do Real Club Celta de Vigo a través de visitas ao Museo da Fundación Celta.
* Fomentar a participación cidadá en actividades de carácter social, mediante a promoción de campañas solidarias.

## Directores 
* 2011 - 2013: José María Goicoa.
* 2013 - 2014: Serafín Alonso.
* 2014 - actualidade: Germán Arteta.

## Notas
Tamikrest

**Tamikrest** (en tamasheq: ⵜⴰⵎⵉⴽⵔⵉⵙⵜ, "o porvir", "a alianza") é un grupo musical tuareg procedente da rexión do deserto do Sáhara ó norte de Malí. O grupo foi fundado no ano 2006. A súa música é unha mestura de sons africanos, rock, pop e cancións en tamasheq. O principal escritor das cancións e o líder do grupo é Ousmane Ag Mossa.

## Discografía 
* 2010 : *Adagh* (Glitterhouse Records)
* 2011 : *Toumastin* (Glitterhouse Records)
* 2013 : *Chatma* (Glitterbeat Records)
* 2015 : *Taksera* (Glitterbeat Records)
* 2017 : *Kidal* (Glitterbeat Records)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial
Neri per Caso

**Neri per Caso** é un grupo musical italiano de música a capela. Formouse na cidade de Salerno, no ano 1995.

## Membros 
* Ciro Caravano (1995-presente)
* Gonzalo Caravano (1995-presente)
* Domenico Pablo "Mimì" Caravano (1995-presente)
* Mario Crescenzo (1995-presente)
* Massimo de Divitiis (1995-presente)
* Daniele Blaquier (2015-presente)
### Antigos membros 
* Diego Caravano  (1995-2014)
Ubaldo González González

**Ubaldo González González**, nado en Entrimo, foi un político galego.

## Traxectoria 
Durante a II República foi alcalde de Entrimo. En novembro de 1934 foi suspendido do cargo e multado con 1000 pesetas por asistir a unha comida na honra a un detido. Co triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi reposto no cargo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu á aldea de Ribeiro na freguesía de Castro Laboreiro cunha ducia de seguidores, entre eles o seu irmán Ricardo, para eludir a orde de detención que por negarse á recoñecer á autoridade militar cando lle foi comunicado o bando de declaración do estado de guerra. Ao pouco tempo marchou para Francia. Foi xulgado en Ourense por desobediencia e declarado en rebeldía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Lindita Halimi

**Lindita Halimi**, tamén coñecida como **Lindita**, é unha cantante e compositora kosovar. Ela acadou a fama após gañar a sexta edición do *Top Fest* coa canción "Ëndërroja".

En 2016, ela participou na tempada final do *American Idol*. Halimi representará a Albania no Festival da Canción de Eurovisión 2017 coa canción "World" (orixinalmente *Botë*), gañando con esta o Festivali i Këngës 55.

## Discografía
### Sinxelos
## Notas
Nathan Trent

**Nathanaele Koll**, coñecido polo seu alcume artístico **Nathan Trent**, é un cantor austríaco. Representará a Austria no Festival de Eurovisión 2017 coa canción "Running on Air".

## Discografía
### Sinxelos
## Notas
Xulia Vicente Jiménez

**Xulia Vicente Jiménez**, nada en Cariño o 6 de setembro de 1993, é unha autora de banda deseñada e ilustradora galega.

## Traxectoria 
Formouse na Universidade Politécnica de Valencia, onde axiña fixo tándem artístico con Núria Tamarit e coa que participou no fanzine *Sacoponcho*. Tamén ilustraron os libros da serie *Anna Dédalus*, escritos por Miguel Ángel Giner Bou. En 2016 publicaron en Ediciones La Cúpula a súa primeira novela gráfica, *Duerme Pueblo*.

En 2020 publicou *Elisa e Marcela*.

## Notas 
## Véxase tamén
Secundino Fernández

**Secundino Fernández Fernández**, nado na Proba de Burón (A Fonsagrada) o 26 de xullo de 1967 é un político galego do BNG.

## Traxectoria 
Enxeñeiro de Montes e enxeñeiro Técnico Agrícola, na especialidade de Explotacións Agropecuarias. Encabezou a candidatura do BNG na Fonsagrada nas eleccións municipais de 1995 e foi elixido concelleiro. Volveu encabeza-la candidatura nas municipais de 1999 e 2003, continuando como concelleiro e portavoz.

En 2004 pasou a ser funcionario da Xunta de Galicia e responsable da oficina de Extensión Agraria de Viana do Bolo. Por mor disto, trasladouse a este municipio e presentou a súa renuncia como concelleiro na Fonsagrada en setembro de 2005.

Nas municipais de 2007 foi o número 2 da candidatura do BNG en Viana do Bolo, se ben non resultou elixido concelleiro. Trala dimisión en xuño de 2009 do que fora cabeza de lista, asumiu a acta de concelleiro e a portavocía do grupo. Nas municipais de 2011 encabezou a candidatura do BNG e pasou de 1 a 3 concelleiros, sendo o principal partido da oposición.

Nas eleccións municipais de 2015 encabezou novamente a candidatura do BNG e logrou 5 concelleiros, perdendo o PPdeG a maioría absoluta, polo que foi elixido alcalde co apoio do único concelleiro do PSdeG. Gobernou en minoría ata maio de 2017, cando se incorporou ó goberno o novo edil socialista. Nas municipais de 2019 pasou a 4 concelleiros, volvendo a ser elixido co apoio dos tres concelleiros do PSdeG, pasando a gobernar en minoría tras non acadar un pacto de goberno cos socialistas.

En setembro de 2020 perdeu a alcaldía tras unha moción de censura presentada por dous tránsfugas exsocialistas e o PPdeG, a cal lle entregou o bastón de mando ó exsocialista Abelardo Carballo. Nas municipais de 2023 encabezou de novo a candidatura do BNG e pasou a 3 concelleiros. Pese a sumar maioría co PSdeG, a falta de acordo cos socialistas fixo que o PPdeG continuase no goberno como forza máis votada.

Nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2024 concorreu como número 4 da candidatura do BNG pola provincia de Ourense e foi elixido deputado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Viana do Bolo
* Eleccións municipais na Fonsagrada

### Ligazóns externas 
* M. Cobas (3/3/2017). "Secundino Fernández, alcalde do BNG: «A nosa vontade sempre foi a de ter acordo co PSOE para gobernar»" *La Voz de Galicia* .
Gumersindo Delgado Gallego

**Gumersindo Delgado Gallego**, nado en Bande e finado en Ourense o 20 de outubro de 1941, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 traballaba nas obras do ferrocarril en Requeixo de Seabra (Zamora). Pasou a Braganza, onde foi detido polas autoridades portuguesas e trasladado a Lisboa. De alí embarcouse a Tarragona no vapor *Nyassa* con outros refuxiados. Marchou a Barcelona, onde traballou de peón até que foi ocupada polo exército franquista. Foi pasaportado a Porto Quintela onde traballou de peón. Participou no asalto ao comercio dos irmáns Lisardo e Hermindo de Castro Álvarez en Porto Quintela  o 11 de setembro de 1940 xunto con Saturnino Darriba, Gabriel Hernández González, José Fernández Alonso, Francisco Domínguez, Remigio Fernández Rodríguez e Felisa Pérez Corbillón. Detido, foi xulgado en consello de guerra en Ourense por rebelión militar o 7 de abril de 1941 e condenado á pena de morte. Foi fusilado no Campo de Aragón o 20 de outubro de 1941.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Jon Edward Ahlquist

**Jon Edward Ahlquist**, nado en 1944, é un biólogo molecular e ornitólogo estadounidense.

## Traxectoria 
Especializado en filoxenética molecular, desde 1987 colaborou amplamente con Charles Sibley, na Universidade Yale.

En xaneiro de 1991 (a miúido citada como de 1990), Charles Sibley e Ahlquist publcaron *Phylogeny and Classification of Birds,* na que presentaban unha nova filoxenia para as aves baseada nas técnicas de hibridación ADN-ADN, coñecida como a taxonomía de Sibley-Ahlquist.
 
Nesa época era profesor asociado de zooloxía na Universidade de Ohio. En 1999, Ahlquist retirouse.

## Principais publicacións 
* Charles Gald Sibely & Jon Edward Ahlquist (1990): *Phylogeny and classification of birds*. New Haven, Conn., USA: Yale University Press. 
* Charles G. Sibley, Jon Edward Ahlquist & Burt L. Monroe, Jr. (1988): *A Classification of the living birds of the world based on DNA-DNA Hybridization studies*. *The Auk* **105** (3): 409-423. PDF

## Honores 
En 1988, conxuntamente co seu colega, amigo e estreito colaborador Charles Sibley, foi galardoado pola *National Academy of Sciences* dos Estados Unidos coa Medalla Daniel Giraud Elliot, pola aplicación de técnicas de hibridación do ADN-ADN para a clasificación das aves, que revolucionou a taxonomía ao mostrar como distinguir as relacións evolutivas das similitudes converxentes.

## Abreviatura 
A abreviatura **Ahlquist** emprégase para recoñecer a  como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Charles Sibley
La guerre est déclarée

***La guerre est déclarée*** é un filme francés dirixido por Valérie Donzelli que se estreou no 2011. Foi escrito e está protagonizado por Donzelli e Jérémie Elkaïm; e baséase nos feitos reais da súa vida xuntos, cando eran unha parella nova que coidaba do seu neno doente de cancro. Foi estreado o 31 de agosto de 2011 e recibiu críticas moi positivas; Allociné, deulle unha puntuación de 4,3 estrelas sobre cinco. *Le Monde* deulle as cinco estrelas, dicindo del que "Contra o cancro, unha indubidable forza de felicidade".

## Personaxes 
* Valérie Donzelli como Juliette
* Jérémie Elkaïm como Roméo Benaïm
* César Desseix como Adam (con 18 meses)
* Gabriel Elkaïm como Adam (con 8 anos)
* Brigitte Sy como Claudia
* Elina Löwensohn como Alex
* Michèle Moretti como Geneviève
* Philippe Laudenbach como Philippe
* Bastien Bouillon como Nikos
* Béatrice De Staël como Doutora Prat
* Anne Le Ny como Doutora Fitoussi
* Frédéric Pierrot como Doutor Sainte-Rose
* Blanche Gardin como The Hostess Necker
* Jennifer Decker como a moza na festa de Jeanne

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Francia propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 84ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
Fundación Amancio Ortega

A **Fundación Amancio Ortega** (FAO) é unha organización sen ánimo de lucro xurdida ao abeiro do éxito internacional de Inditex, sendo o seu presidente e fundador o propio Amancio Ortega.

## Historia e obra social 
[esquerda|miniatura|Escola Infantil de [Esteiro, Cedeira|Esteiro, en Ferrol. Promovida pola Fundación Amancio Ortega.]]
Desde os seus comezos centrou boa parte da súa actividade na educación dos máis pequenos, co proxecto Ponte dos Brozos de Arteixo, para educar mediante o uso das novas tecnoloxías. Este proxecto iríase ampliando nos seguintes anos aos institutos de educación secundaria obrigatoria do mesmo concello.

No ano 2010, a fundación convocou 50 prazas bolseiras para realizar o primeiro curso de bacharelato nos Estados Unidos de América. Na edición de 2026 ofértanse 450 prazas, 200 ós Estados Unidos e 250 ó Canadá.

En marzo de 2012, a FAO asinou un convenio co Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar da Consellería de Traballo e Benestar polo que habería financiar a construción de nove escolas infantís para nenos de 0 a 3 anos nas localidades da Coruña, Arteixo, Cambre, Ferrol, Lugo, Melide, Ourense, Santiago de Compostela e Vigo. Esta iniciativa contou cun investimento aproximado de máis de 15 millóns de euros.

En setembro de 2014 a institución benéfica Padre Rubinos inaugurou as súas novas instalacións duns 15 000 metros cadrados en Labañou grazas ao financiamento da FAO. A finais dese mesmo ano a fundación asinou un convenio co Banco de Alimentos polo que este recibiría catro millóns de euros para a mellora das súas infraestruturas.

En 2015 anunciouse a construción dunha residencia para maiores en Arteixo, nos terreos anexos á escola infantil que a propia FAO acabara de promover. 

A finais de marzo de 2017 fíxose pública a doazón duns 320 millóns de euros para a loita contra o cancro, mediante a adquisición de equipos de última xeración para modernizar as unidades de detección e tratamento radioterápico en hospitais públicos.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Amancio Ortega

## Notas
José Felpeto Gómez

**José Felpeto Gómez**, **Felpeto**, nado en Merille (Ourol) e finado en Cerdido o 16 de abril de 1949, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 28 de xullo no Depósito de Viveiro. Xulgado en Lugo por rebelión militar, foi condenado a cadea perpetua. Estivo na Prisión da Coruña. Cando saíu en liberdade, botouse ao monte. Foi membro da III Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia. Despois pasou ao destacamento Eive-Carbón da IV Agrupación. Formou parte do grupo que acompañou a Manuel Fernández Soto en abril de 1949 á provincia de Ourense para reorganizar a guerrilla. Morreu o 16 de abril de 1949 nun enfrontamento coa Garda Civil preto da Vila da Igrexa (Cerdido), xunto cos outros membros do destacamento José Vilariño Fernández e Perfecto Castro Martínez e un enlace. No combate perdeu a vida o garda civil Ramón Pérez Casas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha en Represión franquista en Lugo
Luís Cid Nóvoa

**Luís Cid Nóvoa** foi un político galego.

## Traxectoria 
Na Segunda República foi elixido alcalde de Allariz á fronte dunha maioría agraria-republicana. Coa folga xeral revolucionaria de 1934 foi destituído polo Gobernador civil, acusado de arengar aos presos da cadea, e ingresou na Prisión Provincial de Ourense. Foi substituído polo concelleiro Modesto Fidalgo Conde que executou a política de peche das sociedades agrarias ordenada dende o Goberno Civil.

## Notas
John Fleming (naturalista)

**John Fleming**, nado o 10 de xaneiro de 1785 en Kirkroads Farm, preto de West Lothian, Escocia, e finado o 18 de novembro de 1857 en Edimburgo, foi un relixioso, naturalista, zoólogo, botánico, climatólogo e xeólogo escocés.

Descrbiu e nomeou un gran número de especies de moluscos, ademais de diversos taxons doutros grupos de animais e vexetais.

Durante toda a súa vida tratou de conciliar a teoloxía coa ciencia.

## Traxectoria 
Despois dos seus estudos na Universidade de Edimburgo, que rematou en 1805, ao ano seguinte foi admitido como pastor da Igrexa de Escocia, sendo asignado á parroquia de Bressay, nas illas Shetland. Foi ordenado en 1808 e, desde ese ano a 1834, serviu como pastor en varias parroquias escocesas.

En 1808 participou na fundación da *Wernerian Society*, unha sociedade científica dedicada ao estudo da historia natural. 
* A abreviatura **Fleming** emprégase para recoñecer a John Fleming como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
  	
## Notas 
## Véxase tamén
A Cruz, Vilardá, San Xoán de Río

**A Cruz** é un lugar da parroquia de Vilardá, no concello ourensán de San Xoán de Río na comarca da Terra de Trives. Segundo o IGE, en 2024 tiña 15 habitantes (9 homes e 6 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilardá 
### Parroquias de San Xoán de Río 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de San Xoán de Río
Sanfitoiro, Seoane de Argas, San Xoán de Río

**Sanfitoiro** é un lugar da parroquia de Seoane de Argas, no concello ourensán de San Xoán de Río na comarca da Terra de Trives. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 estaba deshabitado, o que supón unha diminución con respecto a 2016, cando tiña 8 habitantes.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Seoane de Argas 
### Parroquias de San Xoán de Río 
## Notas
Premio Lueiro Rey

Co nome de **Manuel Lueiro Rey** hai tres certames convocados:

***Premio de narrativa Manuel Lueiro Rey**, convocado desde 1992 polo concello do Grove;
***Premio de poesía Manuel Lueiro Rey**, convocado desde 2012 polo concello de Fornelos de Montes.
***Premio de xornalismo Manuel Lueiro Rey**, convocado desde 2017 polo concello de Fornelos de Montes.
José Fernández González

**José Fernández González**, **Rizo**, nado en Ferreiros (Entrimo) o 15 de novembro de 1915 e finado en Ourense o 22 de decembro de 1942, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Cando en xaneiro de 1937 a súa quinta foi mobilizada, fuxiu para Ribeiro de Baixo, na freguesía de Castro Laboreiro, o 17 de xaneiro. O 21 de xaneiro de 1937 foi detido o seu pai Antonio Fernández como chantaxe para obrigalo a presentarse. Foi xulgado en Ourense por rebelión e declarado en rebeldía. Traballou de zapateiro en Portugal. Procesado na causa 177/41 acusado de rebelión militar, foi detido en Valencia de Alcántara en xullo de 1941 e trasladado ao cárcere de Ourense en setembro. Xulgado en consello de guerra o 16 de novembro de 1942, foi condenado a pena de morte. Fusilárono no Campo de Aragón (Ourense) o 22 de decembro de 1942.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Expediente persoal do recluso José Fernández González
Manuel Vilar Arnoso

**Manuel Vilar Arnoso**, **Manolito**, nado no Sartego (Fene) e finado en Oza dos Ríos o 9 de marzo de 1952, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Carpinteiro, traballaba en Bazán. Desertou do Exército en 1949 e integrouse na guerrilla. Enlace de Benigno Andrade García, trasladouse con el á zona de Betanzos despois do desmantelamento do destacamento Manolito Bello da V Agrupación. O 9 de marzo de 1952 foron capturados nunha cova da Costa (A Regueira, Oza dos Ríos) onde estaban refuxiados. Benigno Andrade, ferido, foi detido, e a Manuel Vilar aplicáronlle a "lei de fugas" disparándolle dúas balas na cabeza.
 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Pallares

O topónimo **Pallares** indica a existencia de pallares, os terreos cubertos das canas de cereal despois da sega, ou ben os lugares onde se garda a herba seca e a palla ou ben os apeiros e mais o carro. Pode referirse a:

;En Galiza,
***Castelo de Pallares**, parroquia do concello de Guntín;
***Ferreira de Pallares**, parroquia do concello de Guntín;
***Guntín de Pallares**, parroquia do concello de Guntín;
****Guntín de Pallares**, lugar de dita parroquia;
***Pallares**, lugar da parroquia de San Cosme de Barreiros, no concello de Barreiros;
***Pallares**, lugar da parroquia de Baamorto, no concello de Monforte de Lemos;
***Os Pallares**, lugar da parroquia de Órrea, no concello de Agolada.

Amais, como apelido pode referirse a:

***Juan Pallares Gayoso**, relixioso e escritor galego (1614-1668).
***María del Carmen Pallares Méndez**, historiadora galega (n. 1948).

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
***Pallarés**, lugar da parroquia de Cee, no concello de Cee;
***Pajares de los Oteros**, concello da provincia de León, en Castela e León.
Justo Galán Barbero

**Justo Galán Barbero**, nado en Madrid e finado na Coruña o 26 de xaneiro de 1938, foi un tipógrafo e político galego.

## Traxectoria 
Tipógrafo na Coruña. Debuxante. Estaba afiliado ao POUM. Participou nas actividades clandestinas da CNT e da FAI da Coruña até que foi detido en 1937. Xulgado na Coruña en consello de guerra, foi condenado a morte. Foi fusilado no Campo da Rata o 26 de xaneiro de 1938 con Lisardo Longueira García, José Maseda Vaamonde e Antonio Santos Fernández.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Esteve Terradas i Illa

**Esteve Terradas i Illa**, nado en Barcelona o 15 de setembro de 1883 e finado en Madrid o 9 de maio de 1950, foi un científico, enxeñeiro e matemático catalán.
Muscicapinos

[miniatura|240px|*[Muscicapa striata*.]]
A dos **muscicapinos** (**Muscicapinae**) é unha subfamilia de aves paseriformes, da suborde dos Passeri, infraorde dos Passerida, superfamilia dos muscicapoideos e familia dos muscicápidos.

A subfamilia comprende 14 xéneros disttibuídos en 3 tribos.

## Taxonomía 
### Descrición 
A subfamilia foi descrita en 1822 polo naturalista escocés John Fleming,

### Etimoloxía 
O nome científico *Muscicapinae* está formado sobre a base do nome do seu xénero tipo, *Muscicapa*, coa adición da desinencia do latín científico *-inae*, propia dos nomes das subfamilias de animais.

### Calisificación 
* **Subfamilia Muscicapinae** 
** **Tribo Alethini**
*** Xénero *Alethe* 
** **Tribo Copsychini**
*** Xénero *Tychaedon*
*** Xénero *Cercotrichas*
*** Xénero *Copsychus*
*** Xénero *Saxicoloides*
*** Xénero *Trichixos*
*** Xénero *Kittacincla*
*** Xénero *Cercotrichas*
*** Xénero *Copsychus*
** **Tribo Muscicapini** 
*** Xénero *Fraseria*
*** Xénero *Myioparus* 
*** Xénero *Melaenornis*
*** Xénero *Empidornis*
*** Xénero *Muscicapa*

## Notas
José Bouchet

**José Bouchet Blanco**, nado en Xanza, Valga, o 19 de marzo (segundo as fontes) e finado en Buenos Aires o 6 de marzo ata 1917.

Entre as súas obras destacan: *La llegada de las caravelas a San Salvador*, *Tropas en el Chaco*, *La primera misa-fundación de Buenos Aires por D. Juan de Garay*, *El ejército de los Andes saliendo del Plumerillo*, *El fusilamiento de Liniers*, *La batalla de Salta*, *Un gaucho*, *Un "connaisseur"* e varios retratos, como o do xeneral Belgrano, Juárez Celman, Capdevilla, a señora Lavalle, Campos, Uriquiza e, especialmente, o de *Rosalía Castro de Murguía*, feito para os actos que se celebraron na súa honra en Buenos Aires en 1897.

Teñen pinturas de Bouchet, entre outras institucións, a Deputación da Coruña, o Museo Histórico Nacional da Arxentina, o Museo Nacional de Bellas Artes da Argentina ou o Museo Municipal de Bellas Artes Juan B. Castagnino de Rosario, e tamén diversas coleccións privadas.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Compilación de bibliografía en Pintoresgallegos.com
* https://www.artedelaargentina.com.ar/disciplinas/artista/pintura/jose-bouchet
* https://castagninomacro.org/page/artista/id/774/titulo/Bouchet
Peste bubónica

A **peste bubónica** é un dos tres tipos da infección bacteriana causada pola bacteria *Yersinia pestis.* Entre tres e sete días após a exposición ás bacterias, desenvólvense os síntomas, semellantes ós da gripe. Estes inclúen febre, dores de cabeza, e vómito. De xeito ocasional, os ganglios inflamados poden abrirse.

Os tres tipos de praga son o resultado das vías de infección: peste bubónica, peste septicémica e peste pulmonar. A peste bubónica propágase principalmente por pulgas infectadas que habitan en animais pequenos. Na forma de peste bubónica, as bacterias entran pola pel por mor da trabada das pulgas que viaxan a través dos vasos linfáticos até o ganglio, facendo que esta trabada inche. O diagnóstico realízase atopando as bacterias no sangue, esputo ou líquido dos ganglios linfáticos. Se non se trata a doenza, a taxa de mortalidade rolda entre un 30% a un 90% do total dos infectados. Co tratamento axeitado a porcentaxe de risco de morte é dun 10%. O termo “peste bubónica” deriva do grego “βουβών” que quere dicir ingua. O termo “bubóns” tamén se emprega para referirse ós ganglios linfáticos inflamados.

## Notas
Celestino Sardiña Navarro

**Celestino Sardiña Navarro**, nado en Pontedeume cara a 1883 e finado na Capela o 18 de agosto de 1936, foi un político galego.

## Traxectoria 
Empregado do ferrocarril e secretario interino do Concello de Pontedeume. Membro de Izquierda Republicana e delegado gobernativo en 1936. Dende o 9 de marzo de 1936 presidiu a Comisión Xestora de Pontedeume. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e paseado na Capela o 18 de agosto xunto co seu irmán Ramón e outras persoas.

## Vida persoal 
Foi pai de Celestino Sardiña Fernández.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Celestino Sardiña

Co nome de **Celestino Sardiña** podemos referirnos a:

***Celestino Sardiña Navarro**, alcalde de Pontedeume (m. 1936).
***Celestino Sardiña Fernández**, alcalde de Pontedeume, fillo do anterior (1933-2017).
Doenza infecciosa

Unha **doenza infecciosa** ou **contaxiosa** pode ser a manifestación clínica dunha infección provocada por un microorganismo, principalmente por bacterias e  virus. No caso dos axentes biolóxicos patóxenos de tamaño macroscópico, como os vermes, non se fala de infección senón de infestación.

Cando a infección ou a infestación é causada por protozoos, vermes ou artrópodos fálase de doenza parasitaria porque os devanditos grupos foron estudados tradicionalmente pola parasitoloxía.

## Clasificación 
### Transmisibilidade 
As doenzas infecciosas transmisibles (ou contaxiosas) pódense propagar directamente dende o individuo infectado, a través das súas secrecións, a súa pel ou as súas mucosas ou, indirectamente, a partir da contaminación do aire, dun obxecto inanimado ou dun alimento pola persoa infectada, como adoita ocorrer coa gripe.

Nas doenzas infecciosas non transmisibles o microorganismo non se transmite dun individuo a outro senón que require circunstancias especiais, sexan ambientais, accidentais ou outras, para a súa transmisión. Nestes casos, nos que as persoas infectadas non transmiten a doenza, os microorganismos precisan especies de vectores intermediarios (como o mosquito que causa a malaria) ou transferencia de líquidos corporais (como o sangue das transfusións, as xiringas de uso compartido ou o contacto sexual) para provocar a infección.

A fronteira entre as doenzas contaxiosas transmisibles e non transmisibles non está perfectamente debuxada, como o ilustra o caso clásico da tuberculose, que é claramente transmisible de persoa a persoa pero polo xeral non é considerada unha enfermidade contaxiosa. No presente, a maioría das doenzas de transmisión sexual considéranse contaxiosas pero só algunhas delas esixen illamento médico.

Polo xeral, as epidemias só son causadas por doenzas transmisibles, pero tamén se producen excepcións ocasionais, como a da peste negra. Isto débese a que as epidemias tamén poden considerarse en termos da proporción de persoas infectadas cunha enfermidade transmisible.

Por mor da natureza das doenzas non contaxiosas transmisibles, como a febre amarela ou a filariase, a súa propagación vese pouco afectada polo illamento non médico (das persoas enfermas) ou a corentena (das persoas expostas). Polo tanto, unha «doenza contaxiosa»  ás veces defínese en termos prácticos por se o illamento ou a corentena se utiliza como resposta de saúde pública.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* European Center for Disease Prevention and Control 
* U.S. Centers for Disease Control and Prevention
Eugeniusz Popowicz

**Eugeniusz Miroslaw Popowicz**, nado o 12 de outubro de 1961 en Człuchów (Polonia), é un eclesiástico católico ucraíno, doutor en Dereito canónico oriental, metropolita de Przemyśl-Varsovia dende 2015.
## Traxectoria 
Naceu o 12 de outubro de 1961 en Człuchów, entón na República Popular de Polonia. Entre 1981 e 1986 he studied estudou Teoloxía no Seminario Metropolitano de Lublin. O 14 de outubro de 1986 foi ordenado diácono polo arcebispo Miroslav Marusyn, secretario da Congregación para as Igrexas Orientais, quen lle ordenou sacerdote o 17 de outubro de 1986 en Stargard Szczeciński. Entre 1988 e 1993 continuou os seus estudos en Dereito canónico oriental no Pontificio Instituto Oriental, onde se doutorou.

Entre 1986 e 1988 traballou como vigairo parroquial en Elbląg e Pasłęk. Entre 1993 e 1995 foi provisor no Tribunal Eclesiástico Metropolitano de Lviv e profesor no seminario maior local. Posteriormente, até 1996 foi párroco en Górowo Iławeckie e Lelkowo, así como vigairo episcopal. Entre 1996 e 2013 foi párroco da catedral de Przemyśl e vigairo xeral da arquieparquía de Przemyśl-Varsovia.

O 4 de novembro de 2013 Francisco nomeouno bispo auxiliar de Przemyśl-Varsovia e bispo titular de *Horrea Coelia*. Recibiu a consagración episcopal o 21 de decembro de 2013 na catedral de san Xoán Bautista de Przemyśl, de mans do arcebispo maior de Kíiv-Galicia Sviatoslav Shevchuk, e tendo como co-consagradores principais ao arcebispo de Przemyśl-Varsovia Jan Martyniak, e ao bispo de Wrocław-Gdańsk Włodzimierz Juszczak.

O 7 de novembro de 2015 o papa nomeouno arcebispo de Przemyśl-Varsovia, tomando posesión da sé o 19 de decembro.

## Notas
El Avisador (A Coruña)

***El Avisador*** foi un xornal publicado na Coruña entre 1863 e 1877.

## Traxectoria 
[miniatura|Folletín do Avisador. *[Contos da miña terra*, por R. C. — Coruña. Tipografía Galaica. 1864.]]
Subtitulado *Diario independiente*, apareceu a principios de 1863. Fundado por Gonzalo Brañas Sánchez-Boado e Ezequiel e Eladio Fernández Miranda. De tendencia liberal, o seu obxectivo eran os intereses materiais e o adianto en todo o que reclama a localidade. Tiña servizo directo de telegramas. Entre os seus colaboradores figuraron  prestixioso escritores de Galicia. En 1864 publicou en formato de folletín *Contos da miña terra* de Rosalía de Castro, asinado coas iniciais **R. C.**. Tivo unha segunda época e unha terceira na que se subtitulaba *Diario de La Coruña y de Galicia*. Continuou publicándose despois de 1877 cambiando o seu nome por *El Anunciador*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

* 
### Outros artigos 
* *El Anunciador*
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
São João da Barra

**São João dá Barra** é unha cidade do estado do Río de Xaneiro, Brasil. Ocupa unha superficie de 458 611 km² e tiña 39 399 habitantes no ano 2013. Foi fundada en 1677.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fluminense
* Estado de Guanabara

### Ligazóns externas 
* Páxina da Prefeitura
* Páxina do Bloco Siri Praieiro, da Praia do Açu
* Câmara Municipal
Respecto

O **respecto** (do latín *respectus*, «atención» ou «consideración») é a consideración e valoración  especial que se lle ten a alguén ou a algo, ao que se lle recoñece valor social ou especial diferenza. Moitas formas de respecto baséanse na relación de reciprocidade (respecto mutuo, recoñecemento mutuo etc.). Con todo, no que se refire ao respecto das persoas cara a obxectos, costumes e institucións sociais, fundaméntase noutras consideracións diferentes da reciprocidade.

Tradicionalmente considérase que as mostras de respecto están relacionadas con cuestións morais e éticas, aínda que nalgúns casos teñen que ver con cuestións legais e culturais. O termo *respecto* aparece en diversas disciplinas como a filosofía política e outras ciencias sociais como a antropoloxía, a socioloxía e a psicoloxía.

O respecto nas relacións interpersoais comeza no individuo, no recoñecemento do mesmo como entidade única, que necesita e quere comprender ao outro. Consiste en saber valorar os intereses e necesidades doutro individuo, por exemplo nunha reunión.[miniatura|Sinal sobre o respecto en [São João dá Barra: *Respeite se quer ser respeitado*  (en galego: «Respecte se quere ser respectado»).|centro]]
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Teoría do recoñecemento
** Axel Honneth
* Democracia deliberativa
** Jürgen Habermas
* Teoría da xustiza
Xiringa

miniatura|Unha xiringa estándar.
miniatura|Xiringa de vidro.
Unha **xiringa** (do grego *syrinx*, "tubo") é un produto sanitario que está composto por un émbolo inserido nun tubo, que ten unha pequena abertura nun dos seus extremos. As xiringas son empregadas para introducir pequenas cantidades de gases ou líquidos en áreas que son inaccesibles. Polo xeral, énchese introducindo a agulla no líquido e estirando o émbolo. A continuación, coa agulla cara a arriba, prémese o émbolo para expulsar as burbullas de aire que quedaran, e a continuación, introdúcese a agulla e expúlsase o líquido premendo o émbolo. O proceso de administración dunha substancia cunha xiringa chámase inxección.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Hans-Jürgen Bässler und Frank Lehmann : *Containment Technology: Progress in the Pharmaceutical and Food Processing Industry.* Springer, Berlin 2013, ISBN 978-3642392917
Privacidade

A **privacidade** pode ser definida como o ámbito da vida persoal dun individuo, quen se desenvolve nun espazo reservado, o cal debe manterse confidencial. Tamén se aplica á calidade de privado.

O desenvolvemento da sociedade da información e a expansión da informática e das telecomunicacións expón novas ameazas para a privacidade que han de ser afrontadas desde diversos puntos de vista: social, cultural, legal, tecnolóxico etc. Máis cando aumenta por todo o mundo a recolección de datos, tanto por entidades privadas como públicas, e tamén o número de entidades que fan dita recolección e os casos de filtración de datos.

A privacidade consiste nun entendemento colectivo sobre as barreiras e limitacións dunha situación dada e o coñecer o modo no que operar dentro delas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Convención Europea de Dereitos Humanos

### Ligazóns externas 
* Texto da "Declaración Universal dos Dereitos Humanos" 
* Guía da OECD sobre a privacidade e as transferencias internacionais de datos (en inglés e francés)
* Protección de Datos na Unión Europea
* Lei Orgánica de Protección de Datos de España
* Asociación de Empresas de Protección de Datos
Carisma

O **carisma** (do grego χάρισμα *khárisma* e χαρίζεσθαι *kharízesthai*, ‘agradar, facer favores’) é a capacidade de certas persoas de motivar e suscitar a admiración dos seus seguidores grazas a unha suposta calidade de "magnetismo persoal".

## Carisma relixioso e movementos carismáticos 
En relixión,

### Carisma no Novo Testamento 
No Novo Testamento fálase de carisma pero non no sentido estrito que hoxe utiliza a Igrexa católica, en xeral designa aos dons de Deus e a Xesucristo, ao Espírito Santo e á divina graza. Segundo os teólogos católicos os carismas son concedidos para ser útiles á comunidade.

### Carisma segundo o Concilio Vaticano II 
Segundo o teólogo Michael Schmaus, o carisma ha de ordenarse á realización da vida eclesiástica e é propio tanto de segrares como de clérigos. Sen o carisma, a Igrexa habería de enquistarse nunha actividade soamente burocrática. Pero o carisma non é un privilexio exclusivo nin dos segrares nin dos clérigos. Se un dos dous estados o pretendese para si só, iso constituiría un desprezo do Espírito Santo que obra na Igrexa enteira.

Dentro do cristianismo recoñécense o Movemento carismático e a Renovación Carismática Católica.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Aparicio, Emilio Mª: "Madre Petra y su época". Valencia, 1982. ISBN 84-7065-094-7.
* Schmaus, Michael: "El Credo de la Iglesia Católica", vol. II. Madrid, 1970.
Lingua oromo

O **oromo** é unha lingua afroasiática. É a máis falada da familia de linguas cuxitas. O oromo é falado como primeira lingua por máis de 24,6 millóns de persoas, do pobo oromo e de pobos veciños de Etiopía, e por medio millón máis en parte do norte e o leste de Kenya. Tamén é falado por pequenos grupos de emigrantes noutros países africanos, como Suráfrica, Libia, Exipto e o Sudán. O oromo é un continuo dialectal, mais non tódalas variedades son mutuamente intelixibles. O nome nativo da lingua é **Afaan Oromo**, que se traduce como "boca (lingua) dos oromo." Antigamente era coñecido como "galla", un termo considerado pexorativo pero que se pode atopar na literatura antiga.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en oromo
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
María Vinyals

**María Vinyals Ferrés**, nada en Soutomaior o 14 de agosto de 1875 e finada en París na década de 1940, foi marquesa de Ayerbe e escritora galega.

## Traxectoria 
[miniatura|esquerda|En 1907 por [José L. Demaría López, Campúa|Campúa, xunto a Emilia Pardo Bazán e Faustino Rodríguez-San Pedro.]]
Naceu no castelo de Soutomaior, provincia de Pontevedra, o 14 de agosto de 1875. Recibiu bens dos seus tíos os marqueses de la Vega e Armijo. Casou en 1896 con Juan Jordán de Urríes, marqués de Ayerbe. Publicou en 1904 a súa obra *El Castillo del Marqués de Mos en Sotomayor*. Vinyals, que tivo relación con Emilia Pardo Bazán, María Barbeito e Carmen de Burgos, inscribiuse no Ateneo de Madrid en 1906. Foi fundadora do Centro Ibero-Americano de Cultura Popular Feminina, institución co obxectivo de ensinar a mozas que non tiñan acceso a outro tipo de educación. En 1909, tralo falecemento do marqués, casou co médico cubano Enrique Lluria. Membro do Partido Socialista Obrero Español, estivo afiliada na Agrupación Feminina Socialista de Madrid e escribiu varios artigos en publicacións coma *El Imparcial*, *El Fígaro* ou *Blanco y Negro*. Tratou nos seus escritos a cuestión da importancia da educación da muller coma ferramenta para a rexeneración social, ademais de propugnar a complementariedade do home e a muller na xestión pública.

En 1919 trasladouse a Cuba. Faleceu en París durante a ocupación nazi da cidade na segunda guerra mundial.

## Recoñecementos 
En 2025, con motivo do 150 aniversario do nacemento de María Vinyals, o concello de Soutomaior organizou un congreso internacional sobre esta pioneira para axudar  "a coñecer  a súa obra, o seu ideario socialista e feminista e o seu activismo".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 

### Ligazóns externas 
*
* "María Vinyals. Unha precursora da igualdade" http://turismoriasbaixas.com/gl/web/portal-web/somos-historias/maria-vinyals
Lingua tigré

O **tigré** (ትግራይት *tigrayit*, tamén coñecida como **xasa** no Sudán) é unha lingua afroasiática pertencente á póla semítica da familia. É falada pola etnia tigré do Corno de África. Pertence ás linguas etiópicas setentrionais, e xunto co tigriña é unha das linguas vivas máis achegadas á lingua ge'ez, que aínda é empregada como lingua litúrxica pola Igrexa etíope tewahedo e a Igrexa eritrea tewahedo. No ano 1997, o tigré era falado por 800&nbsp;000 membros do pobo tigré en Eritrea. Os tigré habitan principalmente no oeste de Eritrea, malia que tamén residen nas terras altas do norte do país e nas rexións adxacentes do Sudán.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en tigré

### Bibliografía 
*Camperio, Manfredo. *Manuale Pratico della Lingua Tigrè*, Hoepli, Milán, 1936.
*Voigt, Rainer (2008), "Zum Tigre", in: *Aethiopica (International Journal of Ethiopian and Eritrean Studies)*, volume 11, Wiesbaden: Harrasowitz Verlag 2008, pp.&nbsp;173–193.
*Beaton, A.C. & A. Paul (1954). *A grammar and vocabulary of the Tigre language (as spoken by the Beni Amer)*. Khartoum: Publications Bureau.
*Elias, David L. (2005). *Tigre of Habab: Short Grammar and Texts from the Rigbat People*. Ph.D dissertation. Harvard University.
*Elias, David L. (2014). *The Tigre Language of Gindaˁ, Eritrea.* Brill.
*Leslau, Wolf. (1945) *Short Grammar of Tigré*. Publications of the American Oriental Society, Offprint Series, No. 18. New Haven: American Oriental Society.
Nada Surf

**Nada Surf** é unha banda estadounidense de rock alternativo procedente de Nova York e formada no ano 1992. Está composta por Matthew Caws (guitarra, voces), Ira Elliot (batería), Doug Gillard (guitarra) e Daniel Lorca (baixo, coros). Ata a data o grupo leva publicados nove álbums de estudio, sendo o último deles *Never Not Together*, lanzado en febreiro de 2020.

## Discografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial da banda