Mafalda de Savoia

[miniatura|300px|Tumba de Mafalda de Savoia e de Afonso I de Portugal, [Mosteiro de Santa Cruz, Coímbra.]]
miniatura|300px|Igrexa do Mosteiro de Santa Cruz de Coímbra.
**Mafalda de Savoia**, nada contra 1125 no condado de Savoia, Sacro Imperio Romano-Xermánico,  e finada o  en Coímbra, Reino de Portugal, tamén coñecida como **Mahaut** ou **Matilda** (en portugués, sempre como **Mafalda**), filla de Amedeo III de Savoia e da súa esposa Matilde de Albon, foi a primeira raíña consorte de Portugal tras a súa unión matrimonial en 1146 con Afonso I —da casa de Borgoña, e coñecido tamén como Afonso Henriques— primeiro rei de Portugal.

## Orixes familiares 
Mafalda foi a segunda ou a terceira filla de Amedeo III, conde de Savoia, e da súa esposa Matilde de Albon,  (irmá de Guigues IV de Albon, conde de Albon, *o Delfín*).

Unha tía de Mafalda, Adela de Savoia, era raíña consorte de Francia polo seu matrimonio co rei Lois VI, e un tío avó seu fora papa entre 1119 e 1124, co nome de Calisto II.

## Posíbeis razóns para o seu matrimonio con Afonso Henriques 
O pai de Mafalda participara na Segunda Cruzada, e esta podería ser unha das razóns para a elección de Mafalda como consorte do primeiro rei de Portugal, co propósito de formar unha alianza entre o novo reino e a Casa de Savoia para a expulsión dos musulmáns do territorio portugués e, ao mesmo tempo, demostrar a súa independencia do Reino de Galicia e León ao elixir unha esposa fóra do ámbito e influencia da monarquía galaico-leonesa.

Tamén é posíbel que Afonso Henriques non puideera escoller unha das infantas dos reinos ibéricos por razóns de parentesco, ou que a voda fora suxerida polo cardeal Guido de Vico, legado papal na Península Ibérica e unha das testemuñas do tratado de Zamora, conferencia de paz entre Afonso Henriques e seu curmán, rei de Galicia, León, Castela e Toledo, celebrada en Zamora o 5 de outubro de 1143, e considerada como a data da independencia de Portugal e o inicio da dinastía afonsina.

## Vida como raíña consorte 
A presenza de Mafalda rexistrouse por primeira vez en Portugal o 23 de maio de 1146 cando, xunto co seu esposo, confirmou unha doazón que fixera a súa sogra, Tareixa de León, á Orde de Cluny.

Foi patroa dos cistercienses, e fundou o Mosteiro de Costa en Guimarães, así como un hospital en Canaveses (Vila Ral) para os peregrinos pobres e enfermos que se dirixían a Santiago de Compostela polo Camiño Portugués.

O historiador medievalista inglés, Walter Map, na súa obra *De nugis curialium*, conta que «o rei de Portugal que agora vive», case seguro que Afonso I, fora convencido por malos conselleiros para que asasinara á súa esposa embarazada por causa de celos. Porén, non hai ningunha outra fonte desta historia, que non é xeralmente aceptada.

Probabelmente a raíña falecue das secuelas do seu último parto, o de Sancha, se é que Mafalda faleceu en 1157.

## Morte e sepultura 
A raíña Mafalda morreu en Coímbra o 3 de decembro de 1157 ou de 1158. José Mattoso cita 1157 como o ano da súa defunción. E o historiador portugués Frederico Francisco Stuart de Figanière menciona o mesmo día pero un ano despois e cita un documento que demostra que a raíña aínda vivía en 1158.

O documento, arquivado na Torre do Tombo, que menciona La Figanière, refírese á doazón da vila de Atouguia polo rei Afonso e a súa esposa a Guillerme *de cornibus* no que o rei confirma  *cum uxore mea Regina domna Mahalda filia comitis Amadei et de Moriana.*

Mafalda recibiu sepultura no Mosterio de Santa Cruz desa cidade, onde sería enterrado o seu marido, que a sobreviviu máis de vinte e sete anos.

Sobrevivírona admais seis dos seus sete fillos dos cales soamente Sancho, Orraca e Tareixa chegarían á idade adulta.

## Matrimonio e descendencia 
Aínda que segundo os *Annales D. Alfonsi Portugallensium Regis* a voda con Afonso Henriques celebrouse en 1145, non foi até un ano despois, en maio de 1146, cando ambos o esposos aparecen xuntos por primeira vez. O historiador José Mattoso cita outra fonte, *Noticia sobre a Conquista de Santarém* segundo a cal, a cidade foi tomada o 15 de maio de 1147 e menos dun ano despois da voda real. Debido a que nesa época non se podían celebrar matrimonios durante a coresma, Mattoso suxire que a voda se celebrou en marzo ou abril de 1146, posibelmente no domingo de Resurrección que nese ano caeu no 31 de marzo. O noivo tiña case 38 anos e a noiva ao redor dos 21. Os infantes nacidos deste matrimonio foron:

* Henrique (5 de marzo de 1147  - xuño de 1155) , chamado, segundo o costume da época, igual que o seu avó paterno, o conde Henrique de Borgoña. Faleceu con apenas oito anos de idade pouco despois do nacemento do seu irmán Sancho. Representou ao seu pai, a pesar da súa curta idade, uns tres anos, nun concilio na cidade de Toledo.
* Orraca (1148  - c. 1211). Contraeu matrimonio co rei Fernando II de León, fillo de Afonso *o Emperador*, e foi a nai do rei Afonso IX de Galicia e León. Despois da anulación do seu matrimono ingresou como freira na Orde de San Xoán de Xerusalén e foi sepultada no Mosterio de Santa María de Wamba, situado na actual provincia de Valladolid.
* Tareixa (1151 - 1218),  condesa de Flandres polo seu primeiro matrimonio con Filipe I, e duquesa de Borgoña ao contraer un segundo matrimonio con Odón III.
* Mafalda (1153 - despois de 1162),  comprometida en matrimonio co futuro Afonso II de Aragón, aínda que o compromiso anulouse despois da morte do conde de Barcelona, Ramón Berenguer IV, pai do infante aragonés.
* Sancho I de Portugal (11 de novembro de 1154 – 26 de marzo de 1211). Bautizado co nome de Martiño por nacer o día en que se celebra a festividade do santo Martiño de Tours.  Sucedeu ao seu pai no trono, sendo o segundo rei de Portugal.
* Xoán (1156 - 25 de agosto de 1164)  
* Sancha (24 de novembro de 1157 - 1166/67). Faleceu antes de cumprir os dez anos,  ou o 14 de febreiro de 1167, segundo o rexistro de óbitos do Mosteiro de Santa Cruz de Coímbra onde recibiu sepultura.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Afonso Henriques

### Ligazóns externas 
* 
* Mafalda of Savoie (1125 - 1157) en WikiTree. 
* Mathilde (Mafalda) von Savoyen. Königin von Portugal en genealogie - mittelalter .
* Mathilde von Savoyen en geneanet.org .