Edfu

[dereita|miniatura|Plano e reconstrución do primeiro [pilono do templo de Horus.]]
**Edfu** ou **Idfu** é unha cidade de Exipto, antiga capital dun nomo do Alto Exipto. Os gregos coñecíana como *Apollinópolis Magna* e é famosa sobre todo polo templo de Horus. Era un lugar sagrado de grande importancia pois dicíase que alí o deus falcón Horus librara un feroz combate co seu tío Seth, quen tamén asasinara ao seu pai Osiris.

O templo de Horus permaneceu enterrado baixo a area durante case 2000 anos, o que permitiu que chegase até hoxe nun bo estado de conservación. Trátase do templo arquetípico exipcio, cunha sucesión de recintos cada vez máis pequenos e escuros en progresión gradual e simbólica cara a escuridade do santuario. É o templo tolemaico máis grande e mellor conservado e unha boa réplica de templos máis antigos. En tamaño é o segundo despois do de Karnak. A decoración é exclusivamente relixiosa e mitolóxica.

A construción comezou en 237 a.C. sobre un santuario anterior moi antigo, existente aínda en tempos de Thutmose III. O naos, parte do pronao e toda a parte norte construíronse en tempos de Tolomeo IV Filopátor; as obras duraron 180 anos e remataron o 5 de decembro de 57 a.C..

O templo oriéntase cara ao sur e ten 137 metros de longo. O muro que o arrodea únese a el á altura da entrada, deixando un paso reducido. O primeiro **pilono**, de 36 metros de altura, está decorado con escenas que mostran a Tolomeo XII Neo Dioniso derrotando aos seus inimigos en presenza de Hator e de Horus. As dúas torres do pilono están divididas en catro andares con cámaras iluminadas por aberturas estreitas. Van precedidas de dous falcóns de granito negro.

esquerda|miniatura|200px|Pilono desde o interior do patio
dereita|miniatura|100px|Estatua do deus falcón Horus
O **patio** está rodeado por unha columnata en tres dos lados. Os capiteis son diferentes en cada columna mais correspóndense cos do lado oposto. Xusto antes da entrada ao **pronao** ou primeira sala hipóstila atópase unha famosa estatua do falcón Horus, coa cabeza cuberta por unha dobre coroa. As dúas pequenas cámaras laterais servían para a purificación dos sacerdotes antes dos ritos e como biblioteca, co catálogo de libros litúrxicos inscrito nas paredes.

A **segunda sala hipóstila**, máis pequena, ten un teito sustentado por doce columnas. Nas cámaras dos lados gardábanse as ofrendas dos deuses antes de seren levadas á sala das ofrendas; unha era para "ofrendas secas" e outra para "ofrendas líquidas"; outra cámara era un laboratorio e as fórmulas utilizadas tamén están nas paredes. Desde a **sala das ofrendas**, a continuación desta segunda sala hipóstila, unha escalinata leva ás terrazas. Os muros da escalinata están decorados con escenas da festa de Aninovo, cando a estatua dos deuses tutelares dos templos se sacaban para que o sol as revitalizase.

A **sala central** ten dez cámaras que se abren en torno ao santuario e cada unha ten un nome gravado no exterior do templo. Tres delas constitúen o templo dedicado a Osiris, outra estaba dedicada a Osiris morto (Sokar ou Khentamendi), outra a Hator, outras dúas a Khonsu, e outra a Ra e á tríade vingadora de Menhyt, Nekhbet e Neftis. Nunha destas capelas atópase unha réplica da barca sagrada de Horus.

O **santuario** de Horus ten un altar de granito negro, un monólito de catro metros de altura. No muro externo aparece a lista dos nomos do Alto e Baixo Exipto.

esquerda|miniatura|Mammisi
Ao sur atópanse os restos da **casa do nacemento de Horus** ou *mamisi*, o lugar no que se celebraba a festa da Coroación, ritual que celebraba o nacemento de Horus e a súa encarnación como faraón reinante. A construción consta dun vestíbulo flanqueado por dous pequenos recintos e un santuario, arrodeado todo por un perístilo. Os capitais dos piares do pórtico son todos diferentes e rematan en dados decorados con cabezas de Bes, divindade ligada ao parto. No interior as escenas mostran o nacemento de Horus, aleitado por Hator e Dandara.