open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Särkänniemi

**Särkänniemi** é un parque de atraccións da cidade de Tampere, Finlandia. Särkänniemi ten cinco espazos diferenciados: o parque de atraccións, un acuario, a Näsinneula, un planetario e Koiramäki. Dentro do espazo do parque de atraccións inaugurouse no verán de 2012 o espazo Angry Birds Land e un ano despois Koiramäki. No complexo existen numerosos restaurantes como o restaurante panorámico de Näsinneula. En 2019 tivo un total de 623&nbsp;000 visitantes durante a tempada de verán, e 681&nbsp;000 en todo o ano.
Särkänniemi ten ao redor de 500 traballadores ocasionais e 100 traballadores máis fixos.

## Historia 
thumb|O acuario e planetario de Särkänniemi en 1969.
Särkänniemi está localizado nun cabo no lago Näsijärvi no que anteriormente se encontraba unha pequena zona industrial que contaba, entre outras, cun serradoiro e uns talleres navais. Axiña concretouse a localización do parque en Ratinanniemi, e en 1962 creouse a sociedade Ratinanpuisto Oy para prepararlo. A localización en Ratinanniemi seguiu presente durante moito tempo dada a localización remota de Särkänniemi, mais finalmente considerouse que a area de Ratinanniemi era demasiado pequena.

Na zona a cidade de Tampere construíu Näsinneula, que se converteu en símbolo da cidade e que foi inaugurada o 1 de maio&nbsp;de 1971. Ao mesmo tempo planeouse un parque de atraccións para a cidade.

### Kärsänniemi 
### Koiramäki 
### Acuario e planetario 
O edificio do acuario e o planetario foi a primeira estrutura que se construíu en Särkänniemi, sendo ambos inaugurados o 25 de abril de 1969. Xunto con Näsinneula son os únicos espazos do complexo abertos durante todo o ano. O acuario consta de dous niveis e o andar inferior só é accesible por unhas escaleiras.

Inicialmente o acuario contaba con focas e leóns mariños nunha piscina ao aire libre de acceso gratuíto. Os animais foron morrendo progresivamente ata que en 1999 decidiuse sacrificar a última foca, de 31 anos, que se encontraba enferma.

### Näsinneula 
miniatura|250px|Näsinneula.

A torre de observación á beira do lago Näsijärvi que foi inaugurada o 28 de abril de 1971. Näsinneula é o edificio máis alto de Finlandia cunha altura total de 168&nbsp;metros contando a súa antenas, mentres que a altura do teito da construción e de 134,5&nbsp;metros.  Dende que en 2018 a Torre Kaknäs de Estocolmo pechou as súas portas ao público é tamén a maior torre de observación dos países nórdicos. No alto da torre existe un restaurante xiratorio con vistas á cidade. A torre é considerada un dos símbolos da cidade de Tampere.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Särkänniemi
Pastor Bazarra Sánchez

**Pastor Bazarra Sánchez**, nado na Coruña en 1918 e finado en Carballo o 5 de xaneiro de 1996, foi un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Avogado de profesión, nos anos cincuenta instalouse en Carballo. Foi presidente da Hermandad Sindical Local de Labradores y Ganaderos de Carballo e concelleiro de Carballo nos anos setenta e primeiro tenente alcalde. Foi nomeado alcalde de Carballo en febreiro de 1975, manténdose ata as primeiras eleccións democráticas.

## Vida persoal 
Casou con María Socorro Varela Bermúdez e foi pai de María Socorro Bazarra Varela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Alcaldes de Carballo, do franquismo á primeira corporación democrática
Joseph Kerwin

**Joseph Peter Kerwin**, nado en Oak Park, Illinois, o 19 de febreiro de 1932, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte da misión Skylab 2.

## Traxectoria
Kerwin graduouse en medicina pola Escola Médica Universitaria do Noroeste, en Chicago, en 1957.

Foi seleccionado como astronauta pola NASA en xuño de 1965, participando na misión Skylab 2 e pasando un total de 28,03 días no espazo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Skylab 2
Ricardo Vidal

**Ricardo Vidal Rodríguez**, nado en Pasarela (Calo, Vimianzo) en 1950, é un ex piloto de rallys e preparador de vehículos galego. Competiu durante anos no Campionato de Galicia de Rally e nos anos 70 fundou o equipo de competición AR Vidal. É pai dos pilotos Amador e Ricardo Vidal e tío do copiloto Francis Lema.

## Traxectoria 
Comezou traballando nun taller de barcos en Cereixo aos catorce anos de idade e tras traballar noutros talleres da Coruña e estudar formación profesional como torneiro marchou a Suíza. Alí traballou en General Motors e Ford e ao pouco tempo volveu a Galicia.

Os coches preparados por Vidal gañaron o Desafío Peugeot do Campionato de España de Rallys nos anos 1994, 1995, 1996 e 1999, pilotados por Sergio Vallejo, Manuel Muniente, Miguel Fuster, e Roberto Solís respectivamente. Correu tamén no Campionato de Galicia de Autocross, rematando subcampión en 2004.

Nos anos 2000 pasou a preparar coches de Mitsubishi, como os do peruano Ramón Ferreyros ou o portugués Rui Madeira, que competiron no Campionato do Mundo con coches de AR Vidal e lograron varios podios no grupo N. Outro dos pilotos que conduciron os coches de Vidal foi o seu fillo Amador, que gañou en 2004 o Desafío Peugeot e que se puxo á fronte do equipo tras a retirada do pai. Amador gañou anos despois o Campionato de España de Rallys de Terra en dúas ocasións, mentres que o seu outro fillo, Ricardo, tamén corre en rallys.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Manuel Senra
José Pichel Calvelo

**José Pichel Calvelo**, nado cara a 1915 e finado en Soutullo (Erbecedo, Coristanco) o 30 de setembro de 1972, foi un político galego.

## Traxectoria 
No franquismo foi nomeado alcalde de Coristanco nos anos cincuenta. Permaneceu no posto ata a súa morte en 1972. Morreu aos 57 anos.

## Recoñecementos 
O Colexio público de Coristanco leva o seu nome.

## Vida persoal 
Casou con María Barca Fernández e foi pai de Carmen, Josefa, José, Fernando, Celia, Digna, Marí-Sol e Manuel Pichel Barca.
## Notas
O home de aceiro

***O home de aceiro*** (en ) é un filme estadounidense-británico de 2013 dirixido por Zack Snyder. Baséase no personaxe de DC Comics Superman. Producido por DC Entertainment, Legendary Pictures, Syncopy e Cruel and Unusual Films, e distribuído por Warner Bros. Pictures, é unha produción entre os Estados Unidos de América e o Reino Unido e o primeiro título do Universo Estendido de D (DCEU). O guión foi escrito por David S. Goyer, e está protagonizado por Henry Cavill, Amy Adams, Michael Shannon, Kevin Costner, Diane Lane, Laurence Fishburne, Antje Traue, Ayelet Zurer, Christopher Meloni e Russell Crowe. *O home de aceiro* é un reboot da franquía cinematográfica de *Superman* que conta cos personaxes da historia orixinal. No filme, Clark Kent descobre que é un alien superpoderoso orixinario do planeta Krypton. Decide asumir o papel de protector da humanidade, tomando esa elección para enfrontarse ao Xeneral Zod e evitar que destrúa a humanidade.

O desenvolvemento comezou en 2008 cando Warner Bros. decidiu relanzar a franquía. Snyder foi contratado como director en outubro de 2010. A fotografía principal comezou en agosto de 2011 en West Chicago, Illinois, antes de trasladarse a Vancouver e Plano, Illinois. *O home de aceiro* estreouse nos cinemas o 14 de xuño de 2013, en 2D, 3D e IMAX. Malia recibir valoracións dispares por parte da crítica, o filme converteuse nun éxito de recadación, conseguindo máis de 668 millóns de dólares en todo o mundo. A crítica eloxiou os efectos visuais e a banda sonora de Hans Zimmer, mais criticou o seu ritmo e a falta de desenvolvemento do personaxe. A súa secuela, titulada *Batman contra Superman: O amencer da xustiza* estreouse o 25 de marzo de 2016.

Estreouse en galego o 6 de xaneiro de 2018 a través da TVG.

## Personaxes 
* Henry Cavill como Kal-El / Clark Kent
* Amy Adams como Lois Lane
* Michael Shannon como Xeneral Zod
* Kevin Costner como Jonathan Kent
* Diane Lane como Martha Kent
* Laurence Fishburne como Perry White
* Antje Traue como Faora-Ul
* Ayelet Zurer como Lara Lor-Van
* Christopher Meloni como Coronel Nathan Hardy
* Russell Crowe como Jor-El

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie
A Rúa, Arca, O Pino

**A Rúa** é un lugar da parroquia de Arca, no concello coruñés do Pino, na comarca de Arzúa. Segundo o IGE, en 2019 tiña 184 habitantes (93 homes e 91 mulleres).

A mediados do século XIX este lugar era tamén coñecido polo nome de **Dúas Casas**, debido ao pazo do mesmo nome que aquí se situaba.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Arca 
### Parroquias do Pino 
## Notas
Sala samobójców. Hejter

***Sala samobójców. Hejter*** é un filme polaco de 2020 dirixido por Jan Komasa e escrito por Mateusz Pacewicz. O argumento conta a historia dun estudante universitario de Varsovia que tenta modificar a súa vida dende Internet, causando odio e violencia xeneralizados. Estreouse o 6 de marzo de 2020 nos cinemas de Polonia e gañou o Premio á Mellor Narrativa Internacional no Festival de Cinema de Tribeca.

## Personaxes 
* Maciej Musiałowski como Tomasz Giemza
* Vanessa Aleksander como Gabriela 'Gabi' Krasucka
* Agata Kulesza como Beata Santorska
* Danuta Stenka como Zofia Krasucka
* Jacek Koman como Robert Krasucki
* Maciej Stuhr como Paweł Rudnicki
* Adam Gradowski como Stefan 'Guzek' Guzkowski

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Cadeira de rodas

miniatura|Cadeira de rodas manual.
Unha **cadeira de rodas** é unha cadeira montada sobre rodas que é utilizada por persoas con dificultades motrices, podendo ser movida manual ou electronicamente polo ocupante ou empurrada por alguén. Por ser amplamente utilizada por persoas con discapacidade física, é tamén utilizada como símbolo que indica acceso a persoas con necesidades especiais. Despois de fabricadas, moitas cadeiras de rodas pasan por terapeutas ocupacionais para seren adaptadas ao usuario.

## Historia 
A primeira cadeira de rodas documentada foi feita para Filipe de Habsburgo, rei da Unión Ibérica, no século XVI, cando sufría de problemas de mobilidade debidos á gota e artrose. Este dispositivo, denominado en castelán ***silla de un inválido***, era unha cadeira de brazos con rodas e un repousapés que facilitaba o desprazamento do monarca.

Co paso dos séculos, o deseño das cadeiras de rodas foi evolucionando para ofrecer mellor soporte e mobilidade aos usuarios. A primeira patente moderna foi rexistrada en 1869.

## Tipos de cadeiras de rodas 
Existen diferentes tipos de cadeiras de rodas, deseñadas para satisfacer diversas necesidades dos usuarios. Entre elas atopamos:

* **Cadeiras de rodas manuais:** Requiren que o usuario mova a cadeira empuxando as rodas ou que sexa empurrada por outra persoa.
* **Cadeiras de rodas eléctricas:** Equipadas con motores eléctricos para proporcionar mobilidade sen esforzo físico por parte do usuario.
* **Cadeiras de rodas deportivas:** Deseñadas para actividades deportivas como o baloncesto en cadeira de rodas ou a esgrima en cadeira de rodas.
* **Cadeiras de rodas pediátricas:** Adaptadas para satisfacer as necesidades dos nenos en crecemento.
* **Cadeira de rodas movida por ondas cerebrais:** En 2017, foi presentada na Coruña unha cadeira de rodas guiada por ondas cerebrais, desenvolvida pola *start-up* galega Handytronic. 

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Wheelchair symbol big.gif|Símbolo indicativo de acceso para persoas con discapacidade.
Ficheiro:Especial.JPG|Símbolo de reservado para persoas con discapacidade.
Ficheiro:Wheelchair Our Community Place Harrisonburg VA March 2008.jpg|Cadeira de rodas nos EUA, 2008.
Ficheiro:Joseph Jefferson Mansfield (D-TX) in wheelchair.jpg|J.J. Mansfield acudiu ás sesións do Capitolio en cadeira de rodas (1923)
Ficheiro:Medicinskhistoriska museet wheelchair.jpg|Cadeira de metal e vimbio no Museo de Historia da Medicina de Göteborg.
Ficheiro:Rio 2016- basquete feminino em cadeira de rodas (29437095742).jpg|Partido de baloncesto feminino en cadeira de rodas nos Xogos de Río 2016
Ficheiro:Wheelchair accessible route, Blidworth Woods - geograph.org.uk - 3506729.jpg|Ruta de sendeirismo accesíbel a cadeiras de rodas.
Ficheiro:Wheelchair-disabled ramp, Downshire station, Carrickfergus (June 2014) - geograph.org.uk - 4027394.jpg|Rampla accesíbel en cadeira de rodas. Condado de Antrim, Irlanda do Norte.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Accesibilidade
* Barreira arquitectónica
* Xogos paralímpicos
* Xogos Paralímpicos de Verán
Neurofascina

A **neurofascina** é unha proteína do sistema nervioso que nos humanos está codificada polo xene ***NFASC*** do cromosoma 1.

## Función 
A neurofascina é unha molécula de adhesión celular de tipo inmunoglobulina da familia L1 (ver L1CAM) implicada na selección de obxectivos subcelular do axón e na formación de sinapses durante o desenvolvemento neural.

## Importancia clínica 
Unha mutación homocigótica que causa a perda de Nfasc155 orixina unha grave hipotonía conxénita, contracturas dos dedos e dedas e falta de reacción ao tacto ou dor.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Batman contra Superman: O amencer da xustiza

***Batman contra Superman: O amencer da xustiza*** (en ) é un filme estadounidense de 2016 dirixido por Zack Snyder. Baséase nos personaxes de DC Comics Batman e Superman e é unha continuación do filme *O home de aceiro* (2013), sendo o segundo título do Universo Estendido de DC (DCEU). O guión foi escrito por Chris Terrio e David S. Goyer, e o elenco está composto por Ben Affleck, Henry Cavill, Amy Adams, Jesse Eisenberg, Diane Lane, Laurence Fishburne, Jeremy Irons, Holly Hunter e Gal Gadot. *Batman contra Superman: O amencer da xustiza* é o primeiro filme de acción en vivo no que aparecen xuntos Batman e Superman, así como o primeiro filme de acción en vivo no que aparece Wonder Woman. No filme, a mentre criminal de Lex Luthor manipula a Batman para lanzar un ataque contra Superman, co cal Luthor está obsesionado.

Estreouse en galego o 20 de febreiro de 2019 a través da TVG.

## Personaxes 
* Ben Affleck como Bruce Wayne / Batman
:Voz da dobraxe galega de Antón Rubal.
* Henry Cavill como Clark Kent / Superman
* Amy Adams como Lois Lane
* Jesse Eisenberg como Lex Luthor
:Voz da dobraxe galega de Gaspar Somoza.
* Diane Lane como Martha Kent
* Laurence Fishburne como Perry White
:Voz da dobraxe galega de Miguel Pernas.
* Jeremy Irons como Alfred Pennyworth
:Voz da dobraxe galega de Antonio Mourelos.
* Holly Hunter como June Finch
* Gal Gadot como Diana Prince
* Scoot McNairy como Wallace Keefe
* Callan Mulvey como Anatoli Knyazev
* Tao Okamoto como Mercy Graves

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes 
* Ficha en AllMovie
Francisco Costa Fernández

**Francisco Costa Fernández**, coñecido como **Kiko Costa**, nado en Meira o 18 de maio de 1979, é un deportista, técnico audiovisual e político galego do PSdeG-PSOE.

## Traxectoria 
Técnico audiovisual de TVE e remeiro coa Sociedade Deportiva Samertolameu. Asentouse en San Adrián en 2005. Nas eleccións municipais de 2015 foi candidato nas listas do PSdeG-PSOE á alcaldía de Vilaboa e foi elixido concelleiro. Foi concelleiro de medio ambiente e deportes. Nas municipais de 2019 encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE e foi elixido alcalde grazas a un pacto co BNG. O 4 de agosto de 2020 anunciou a súa dimisión como alcalde por motivos persoais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Vilaboa

### Ligazóns externas 
*
Teresa Cameselle

**María Teresa Cameselle Rodríguez**, nada en Mugardos en 1968, é unha escritora galega en lingua castelá especializada en novela romántica e narrativa histórica.

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira coa participación en certames de relatos, cos que gañou algún galardón e a publicación en antoloxías. En 2008 foi finalista no Premio de Novela de La Voz de Galicia. Tamén en 2008 gañou o Premio Talismán de Novela Romántica coa súa primeira novela longa, *La hija del cónsul*, que se publicou o mesmo ano. 

A súa relación profesional coa literatura tamén a levou a impartir obradoiro, organizar clubs de lectura e ser relatora en diversos congresos e eventos literarios. Tras doce novelas publicadas, en 2020 recibiu o Galardón Letras del Mediterráneo da deputación de Castelló pola súa traxectoria na novela romántica.

## Obras 
* *La hija del cónsul* (2008-2015) Harper Collins
* *No todo fue mentira* (Espejismo - Inesperado - Coral) (2010) Editorial Planeta.
* *El mapa de tus sueños* (2012)
* *No soy la Bella Durmiente* (2014) Phoebe - Pamies
* *Quimera* (2015) Ediciones B - Random House
* *La decisión de Blanca* (2016) - Harper Collins
* *La pesadilla del sultán* (2018) Harper Collins
* *El maestro de piano* (2017) KDP 
* *Como el viento de otoño* (2019) Libros de Seda
* *No me llames Cenicienta* (2019) Terciopelo - Roca

## Premios 
* Premio Talismán pola súa novela *La hija del cónsul* (2008)
* Premio Dama pola súa novela *No soy la Bella Durmiente* (2014)
* Premio Vergara pola súa novela *Quimera* (2015)
* Galardón Letras del Mediterráneo (2020)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina oficial de Teresa Cameselle
Ronny Persson

**Bo "Ronny" Michael Persson**, nado en Kramfors, condado de Västernorrland o 11 de agosto de 1966, é un esquiador alpino paralímpico e xogador de curling en cadeira de rodas sueco.

## Carreira deportiva 
Como esquiador alpino (clase LW10: sentado, con paraplexía, sen ou con algunha función abdominal superior e sen equilibrio funcional sentado) participou nos Xogos Paralímpicos de Inverno de 1998 celebrados en Nagano (no Xapón) onde gañou unha medalla de bronce en descenso, e nos Xogos Paralímpicos de Inverno de 2002 de Salt Lake City (nos Estados Unidos) onde gañou tres medallas de prata  en slálom, slálom xigante e super-G, e unha medalla de bronce en descenso. 

Antes dos Xogos Paralímpicos de Inverno de 2006 de Turín (Italia) a idea era que Ronny terminaría a súa carreira alpina ao gañar un ouro paralímpico, o que fixo na maioría dos mundiais. Mais unha lesión que conduciu a unha infección grave e intoxicación sanguínea puxo fin a estes plans. 

Despois dalgúns anos sen practicar deporte algún, comezou a súa carreira no curling en cadeira de rodas en 2013.

Como curler de cadeira de rodas, participou nos Xogos Paralímpicos de Inverno de 2018 de Pieonchang (Corea do Sur) onde o equipo sueco terminou no décimo lugar. Ademais nestes xogos foi portador da bandeira sueca na cerimonia de apertura.

En 2004 recibiu un nomeamento para o Premio Laureus para o deportista con discapacidade do ano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ronny Persson no Comité Paralímpico Internacional 
* Ronny Persson na Federación Internacional de Curling
Maryna Piddubna

**Maryna Piddubna** (en ), nada o 7 de maio de 1998, é unha nadadora paralímpica ucraína.

## Carreira deportiva 
Piddubna ten unha discapacidade visual e compite en probas de natación de clase S11.

Competiu nos Xogos Paralímpicos de 2012 en Londres

Durante a súa carreira deportiva tamén gañou medallas de bronce no Campionato Mundial de Natación Adaptada en 2013 e 2015, ambos nas probas de 100 metros costas na súa categoría. e en 2018 onde gañou unha medalla de ouro e rompeu a marca mundial na clase S11 de estilo libre de 50 metros,

Foi galardoada coa Orde da Princesa Olga, de terceira clase, pola súa actuación nos Xogos Paralímpicos de 2016.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha de Maryna Piddubna no Comité Paralímpico Internacional
Mateus Evangelista Cardoso

**Mateus Evangelista Cardoso**, nado en Porto Velho o 15 de febreiro de 1994, é un atleta paralímpico brasileiro con parálise cerebral. Compite en varias probas de atletismo da clasificación T37. Representou ao Brasil nos Xogos Paralímpicos de Verán 2016 celebrados en Río de Xaneiro e gañou a medalla de prata na proba masculina de salto de lonxitude T37. Tamén terminou en cuarto lugar na proba dos 100 metros T37.

## Carreira deportiva 
Evangelista ten parálise cerebral conxénita, que no seu caso afecta o lado dereito do corpo. Comezou a practicar atletismo á idade de 13 anos. Tamén xogou fútbol 7 e participou neste deporte durante os Xogos Xuvenís Parapanamericanos de 2009. e nas de 100 m e 200 m, ámbalas dúas da clase T37. 

No Campionato do Mundo de Atletismo Paraolímpico 2017 de Londres gañou a medalla de ouro no evento T37 de 100 metros masculino, a medalla de prata no evento T37 de 200 metros masculino e tamén a medalla de prata no evento T37 de salto de lonxitude masculino. Dous anos despois, no Campionato do Mundo de 2019, gañou a medalla de prata no evento T37 de salto de lonxitude masculino e clasificouse para representar ao Brasil nos Xogos Paralímpicos de Verán 2020 en Tokyo, no Xapón. 

Tamén participou nos Xogos Parapanamericanos 2019 en Lima (no Perú), onde gañou a medalla de ouro nos 100 metros e a de prata nos 200 metros e no salto de lonxitude.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha de Mateus Evangelista Cardoso no Comité Paralímpico Internacional
Gran Cordilleira Divisoria

A **Gran Cordilleira Divisoria** (en ) é a cadea de montañas máis importante de Australia. Esténdese por máis de 3500&nbsp;km, dende o extremo nordés de Queensland, ao longo de toda a costa oriental atravesando Nova Gales do Sur, e o estado de Victoria máis ao sur, ata o extremo sur do continente, onde torce cara ao oeste e finaliza na inmensa planicie central nos montes Grampianos, en Victoria.

O punto máis elevado na Australia continental é o Monte Kosciuszko (2228&nbsp;m), e todas as outras zonas alpinas do país australiano forman parte desta cordilleira. As zonas máis altas, na zona sur de Nova Gales do Sur e o leste de Victoria, son chamadas os Alpes australianos.

## Historia 
[miniatura|Sinal en [Kings Highway (Australia)|Kings Highway entre Braidwood e Bungendore, Nova Gales do Sur]]
A Gran Cordilleira Divisoria formouse durnante o carbonífero, hai uns 300 millóns de anos, cando Australia colisionou co que agora son partes de Suramérica e Nova Zelandia.

Nas montañas habitaban pobos aborixes australianos tales como os kulin e tiveron un papel significativo na exploración de Australia polos colonizadores europeos. Un dos primeiros exploradores en cruzar a cordilleira foi Gregory Blaxland, seguido por exploradores australianos como Allan Cunningham, John Oxley, Hamilton Hume e Charles Sturt.

Cara a fins da década de 1820 as pradarías máis fértiles próximas ás montañas xa foran exploradas e creáranse algúns asentamentos de colonos. Estes incluían as rexións de Gippsland e Riverina no sur, ata as planicies de Liverpool e os Darling Downs no norte.

## Características 
Todas as zonas alpinas da parte continental de Australia, incluíndo a súa montaña máis elevada, o monte Kosciuszko (2228 metros), forman parte desta cordilleira.

## Áreas protexidas 
Unha gran parte da cordilleira atópase dentro dunha serie de parques nacionais e outras reservas incluídos o parque nacional Alpino, o parque nacional das Montañas Azuis, o parque nacional Heathcote-Greytown e o Parque Mount Worth State.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* 
* Australian rocks and mountains
* Australian Explorer
* Crossing the Great Dividing Range
* Northern Rivers (NSW) Geology Blog – Great Dividing Range
Don Elgin

**Donald "Don" James William Elgin**, nado en Donald o 19 de decembro de 1975, é un atleta paralímpico de pista e campo australiano que gañou catro medallas en tres Xogos Paralímpicos.

## Traxectoria 
Elgin naceu o 19 de decembro de 1975 na cidade de Donald. Naceu sen perna esquerda e polgar esquerdo, con dedos pequenos e dedos palmados en ambas as mans; o seu pé esquerdo malformado foi amputado pouco despois do seu nacemento e tivo unha cirurxía a corazón aberto á idade de tres anos. Criouse na cidade de Tocumwal, Nova Gales do Sur, e competiu en atletismo e natación cando era adolescente. Vive en Melbourne coa súa esposa, tres fillas e un fillo. É o Fundador e Director Xerente de StarAmp Global, unha empresa de xestión boutique que se especializa na xestión e o apoio a competidores paralímpicos. Tamén traballa como orador motivador tanto en Australia como en todo o mundo.

## Recoñecemento 
En 2000, Elgin recibiu unha Medalla Deportiva Australiana por "servizo ao deporte de amputados", en particular "desenvolvemento de atletas xuvenís e atletismo". En novembro de 2018, recibiu o Premio ao Logro Frank Pyke do Instituto Vitoriano de Deporte.

## Galería de imaxes 

28 ACPS Atlanta 1996 Track Don Elgin.jpg|O atleta australiano Don Elgin recibe o apoio dun oficial na finalización dun dos eventos no péntatlon nos Xogos Paralímpicos de Atlanta de 1996. 
251000 - Athletics track pentathlon Don Elgin head shot - 3b - 2000 Sydney portrait photo.jpg|Preto de Elgin mirando cara a arriba durante a competencia de atletismo nos Xogos Paralímpicos de Verán 2000. 
Don_Elgin_competing_in_the_pentathlon_at_the_1996_Atlanta_Paralympic_Games.jpg|Elgin competindo no péntatlon nos Xogos Paralímpicos de Atlanta de 1996. 
211000 - Athletics field shot put Don Elgin action 3 - 3b - 2000 Sydney event photo.jpg|Elgin lanzando o lanzamento de peso nos Xogos Paralímpicos de Sydney 2000. 

## Notas
Alpes do Sur

Os **Alpes do Sur** son unha gran cordilleira da rexión oeste da Illa Sur, Nova Zelandia, que forman unha espiña en dirección norte-sur que divide a illa en dous lados. Nos Alpes do Sur localízase o monte Cook, punto máis alto do país.

A cordilleira recibiu o nome en 1770 polo capitán James Cook, mais xa chamara a atención de Abel Tasman en 1642.

## Características 
Os Alpes do Sur posúen 450&nbsp;km de lonxitude en dirección norte-sur. O punto máis alto, o monte Cook, posúe 3754 metros de altura, mentres outros 16 lugares superan os 3000 metros de altitude. A rexión tamén está constituída por grandes glaciares e lagos.

A localización dos Alpes permite que a rexión teña un clima extremamente agradable. A localidade de Omarama, no sopé das montañas, recibiu reputación internacional debido ao seu clima, provocado polo vento Föhn.

## Fauna e flora 
Os animais máis habituais na rexión son as aves *Xenicus gilviventris* e o kea. Tamén existen algúns insectos adaptados ao clima frío e a *Apteryx haastii*.

A pesar das condicións climáticas, os Alpes son ricos en flora alpina. Preta do 25% das plantas neozelandesas habitan esta rexión. As plantas adaptadas a ese clima rigoroso son dos xéneros *Hebe*, *Dracophyllum*, *Coprosma*, *Podocarpus nivalis* e *Carex*.

## Áreas protexidas 
esquerda|miniatura|274x274px|As montañas dos Alpes do Sur
Os Alpes do Sur son practicamente inaccesíbeis e polo tanto conservan a súa vexetación orixinal. Con todo, os Alpes están protexidos por varios parques nacionais como:

* Westland Tai Poutini National Park
* Mount Aspiring National Park
* Lake Sumner Forest Park

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Melissa Stockwell

**Melissa Stockwell**, nada en Gran Haven o 31 de xaneiro de 1980, é unha atleta dúas veces paralímpica estadounidense e ex oficial do Exército dos Estados Unidos. Competiu representando ao seu país nos Xogos Paralímpicos de Verán 2008 en Pequín en tres eventos de natación paralímpica, volveu competir nos Xogos Paralímpicos de 2016 celebrados en Río de Xaneiro, onde gañou unha medalla de bronce no evento inaugural de Paratríatlon o 11 de setembro de 2016.

## Traxectoria 
Uniuse ao Corpo de Capacitación de Oficiais da Reserva (ROTC, polo seu nome en inglés Reserve Officers' Training Corps) na Universidade de Colorado no seu segundo ano e estaba no último ano da universidade cando ocorreu o ataque do 11 de setembro de 2001 ás Torres Xemelgas de Nova York. Recibiu o curso básico de oficial de transporte en Virxinia antes de ser asignada á 1ra División de Cabalaría en Fort Hood, Texas. Foi despregada en marzo de 2004 en Iraq.

Como primeira tenente, foi a primeira muller soldado en perder unha extremidade na guerra de Iraq. Perdeu a perna esquerda cando explotou unha bomba no camiño cando conducía un convoi en Bagdad. Polo seu servizo en Iraq foi galardoada coa Estrela de Bronce e o Corazón Púrpura. Despois do seu retiro do exército, traballou como protesista e serviu na xunta directiva do Proxecto de Guerreiro Ferido de 2005 a 2014.

## Carreira deportiva 
alt=|esquerda|miniatura|Melissa Stockwell nos Xogos Paralímpicos de 2016.
Posteriormente converteuse na primeira veterana da Guerra de Iraq elixida para os Xogos Paralímpicos. Competiu en tres eventos de natación, os 100 m bolboreta, 100 m estilo libre e 400 m estilo libre, nos Xogos Paralímpicos de Verán 2008, e terminou sexta, quinta e cuarta nas súas series, respectivamente. Foi a portadora da bandeira do equipo estadounidense nas cerimonias de clausura.

En canto ao tríatlon despois dos Xogos Paralímpicos de Pequín, Stockwell foi seleccionada para representar aos Estados Unidos no Campionato Mundial de Paratriatlón ITU 2010 en Budapest. Gañou a proba feminina da clase TRI-2 (amputadas por encima do xeonllo), logo defendeu con éxito o seu título de Campioa do Mundo TRI-2 en 2011 e 2012. É unha Campioa Nacional de Paratriatlón dos Estados Unidos na súa clasificación, e foi nomeada Paratriatlista do Ano de USAT en 2010 e 2011. En xaneiro de 2013 Stockwell estivo a encabezar as clasificacións da UIT na clase feminina TRI-2. Gañou unha medalla de bronce na categoría PT2 nos Xogos Paralímpicos de 2016.

Stockwell é adestradora de tríatlon USAT de nivel 1 e cofundadora de Dare2Tri, un club de tríatlon con sede en Chicago especificamente para atletas con discapacidade.

## Filmografía 
* *Warrior Champions: From Baghdad to Beijing*, un filme documental dos directores Brent Renaud e Craig Renaud.

## Notas
Karolina Wisniewska

**Karolina Wisniewska**, nada en Varsovia o 26 de xullo de 1976, é unha esquiadora alpina paralímpica. Nada en Polonia, mudouse ao Canadá cando tiña 5 anos, onde comezou a esquiar como unha forma de terapia física para a súa parálise cerebral. No transcurso da súa carreira deportiva como esquiadora, gañou oito medallas paralímpicas totais por esquiar e 18 medallas nas Copas Mundiais do Comité Paralímpico Internacional (IPC). Nos Xogos Paralímpicos de Inverno de 2002 de Salt Lake City, gañou catro medallas, a maior cantidade obtida por un esquiador paraalpino canadense nun só evento olímpico. Wisniewska retirouse do deporte por segunda vez en maio de 2012 despois dunha lesión en 2011 que a levou a perderse a maior parte da tempada de esquí 2011/2012.

## Traxectoria 
Wisniewska naceu o 26 de xullo de 1976 en Varsovia, Polonia e mudouse a Alberta, Canadá cando tiña cinco anos. Vivía na área de Vancouver en 2010, pero regresou a Calgary en 2012.

Nada con parálise cerebral Wisniewska tomou un descanso do esquí nun momento para asistir á Universidade de Oxford. En 2007, foi incluída no Salón da fama do esquí canadense. En 2012, estaba a traballar como oficial superior de programa na división de alto rendemento de Sport Canada. En 2017, Wisniewska foi incluída no Salón da Fama do Comité Paralímpico Canadense.

## Notas
Cécile Hernandez

**Cécile Hernandez-Cervellon**, nada en Perpiñán o 20 de xuño de 1974, que tamén compite como **Cécile Hernandez**, é unha snowboarder paralímpica francesa e tres veces medallista paralímpico, cunha medalla de prata en Sochi 2014 e unha prata e un bronce en Pieonchang 2018. Compite polos equipos Les Angles e France Douanes, así como o equipo paralímpico nacional francés; fóra do deporte, é xornalista de aduanas e escritora.

## Carreira deportiva 
Hernandez-Cervellón comezou a súa carreira deportiva como corredora de BMX nunha competencia internacional antes de descubrir o snowboard. O 21 de outubro de 2002 experimentou un ataque de esclerose múltiple que lle paralizou as pernas durante dous meses. Como resultado, deixou de facer deporte e refuxiouse na escritura, publicando dous libros para Éditions du Rocher e traballando para Europa 1 (dende 2011) e Le Figaro dende 2012, cubrindo os Xogos Paralímpicos de Verán 2012 en Londres. 

En maio de 2012, Hernandez-Cervellon organizou unha carreira de resistencia para atletas discapacitados e sen discapacidade, viaxando de Lión a Bordeos en bicicleta e en caiac. Logo, en 2013, cando volveu tentar practicar snowboard nos Alpes franceses, foi vista por un membro do equipo francés de para-snowboard. Foi seleccionada para o equipo de snowboard paralímpico para os Xogos de Sochi en febreiro de 2014, con pouco máis dun mes para prepararse, pero a súa actuación na Copa Mundial de Snowboard Mundial o mes anterior alentouna. Gañou unha medalla paralímpica de prata en Sochi, cun tempo de cros de snowboard de 2:07.31, e foi nomeada cabaleiro da Orde Nacional do Mérito polo entón presidente François Hollande en xuño de 2014.  

Na tempada 2014-15, Hernandez-Cervellon gañou o  con todas as etapas da Copa Mundial de Snowboard Mundial Paralímpico, tanto en snowboard cros como en slálom con banca; liderando a súa primeira tempada completa gañoulle un Globo de Cristal e terminou a tempada na Molina coroada campioa mundial en slálom con banca e cunha medalla de prata en snowboard cros. En 2015-16, aínda competindo por Les Angles, gañou 10 carreiras nas Copas de Europa e do Mundo e 2 Globos de Cristal máis - un gros globe por liderar a clasificación mundial de Snowboard paralímpico e un petit globe polo primeiro lugar no slálom en banca, así como a medalla de prata polo snowboard cros.

O 4 de febreiro de 2017 en Big White, gañou outra medalla de prata en snowboard cros, gañando o slálom silver en banca 3 días despois. Ao final da tempada 2016-17 o mes seguinte, con 7 postos no podio, incluídas 5 vitorias, gañou un terceiro gros globe e ambos os petits globes para snowboard cros e slálom en banca.

Uniuse ao equipo France Douanes o 20 de xaneiro de 2017 co obxectivo de viaxar a PyeongChang como parte do equipo paralímpico francés para os xogos de inverno de 2018, onde gañou o bronce na táboa de snowboard e a prata no slálom.

## Vida persoal 
Hernandez-Cervellon está casada, con Frédéric, e teñen unha filla, Victoire-Eléonore.

## Notas
Helen B. Taussig

**Helen Brooke Taussig**, nada en Cambridge (Massachusetts) o 24 de maio de 1898 e finada en Kennett Square (Pensilvania) o 20 de maio de 1986, foi unha cardióloga estadounidense, que traballou en Baltimore e Boston e fundou o campo da cardioloxía pediátrica. É recoñecida co desenvolvemento do concepto do procedemento que prolongou a vida dos nenos nados con tetraloxía de Fallot (causa máis común da síndrome do bebé azul). Este concepto aplicouse como un procedemento coñecido como *shunt* de Blalock-Thomas-Taussig. O procedemento foi desenvolvido por Alfred Blalock e Vivien Thomas, colegas de Taussig no Hospital Johns Hopkins.

Taussig era parcialmente xorda debido a unha infección de ouvido na infancia; a principio da súa idade adulta progresou ata a xordeira completa. Para compensar a súa falta de ouvido, aprendeu técnicas de lectura de beizos e de axuda á audición para falar cos seus pacientes. Taussing tamén desenvolveu un método para empregar os seus dedos en lugar dun estetoscopio para sentir o ritmo dos latexos do corazón. Algunhas das súas innovacións atribúense á súa habilidade para diagnosticar problemas cardíacos co tacto en lugar de polo son.

## Na cultura popular 
No filme de HBO de 2004 *Something the Lord Made* sobre a vida de Vivien Thomas, a doutora Taussig foi interpretada por Mary Stuart Masterson.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
*
O Forte, Beseño, Touro

**O Forte** é un lugar da parroquia de Beseño, no concello de Touro. Segundo o padrón do INE, a 1 de xaneiro do 2019 tiña 20 habitantes (12 homes e 8 mulleres), catro menos ca en 1999 (13 homes e 11 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Beseño 
### Parroquias de Touro 
## Notas
Louise Sauvage

**Alix Louise Sauvage**, nada en Perth o 18 de setembro de 1973, é unha corredora de cadeira de rodas paralímpica australiana e adestradora principal.

Sauvage é a miúdo considerada como a deportista discapacitada máis recoñecida de Australia. Gañou nove medallas de ouro e catro de prata en catro Xogos Paralímpicos e once medallas de ouro e dous de prata en tres Campionatos do Mundo de Atletismo do IPC. Gañou catro maratóns de Boston e tivo marcas mundiais no 1500 metros, 5000 m e 4x100 m e 4x400 m relevos. Foi atleta feminina australiana do ano en 1999, e atleta feminina internacional en cadeira de rodas do ano en 1999 e 2000. En 2002, publicouse a súa autobiografía *Louise Sauvage: My Story*.

## Traxectoria 
Sauvage, cuxo pai é das illas Seychelles e a súa nai é de Leicestershire, naceu cunha condición espinal conxénita severa chamada espina bífida, que inhibe a función da metade inferior do corpo, dando un control limitado sobre as pernas. En 1976, foi a *Telethon Child* de Perth como parte dunha recadación de fondos da Canle 7 australiana para nenos con discapacidades. Usou aparellos ortopédicos nas pernas para axudarse a camiñar ata que recibiu a súa primeira cadeira de rodas. O seu mielomeningocele requiriu que ela tivese 21 operacións cirúrxicas cando tiña dez anos. Como preadolescente, Sauvage sufriu escoliose, e aos 14 anos someteuse a unha cirurxía para arranxar unha curvatura na súa columna vertebral, usando varillas de aceiro. A operación foi só parcialmente exitosa e, como adulta, aínda ten unha curva de aproximadamente 49 graos. Non tivo ningunha cirurxía posterior para arranxar a curva na súa columna vertebral. 

Sauvage naceu en Perth, Australia Occidental e creceu en Joondanna, onde asistiu a Hollywood Senior High School antes de irse para completar un curso TAFE na oficina e estudos de secretaría. Someteuse a 20 operacións antes dos 10 anos. Os seus pais animárona a participar no deporte desde moi temperá idade. Comezou a nadar cando tiña tres anos, e os seus pais inscribírona en clases de natación para axudala a desenvolver a forza da parte superior do corpo.

## Notas
Psycho-Pass: The Movie

é un filme xaponés de 2015 que foi producido por Production I.G. Está protagonizado polas voces orixinais de Kana Hanazawa, Tomokazu Seki, Hiroshi Kamiya, Ayane Sakura, Kenji Nojima e Shizuka Itō. A historia céntrase en Akane Tsunemori, unha inspectora do Public Safety Bureau's Criminal Investigation Division, quen persegue un grupo terrorista procedente do Southeast Asia Union (SEAUn), un superestado en guerra que importa o Sistema Sibyl para controlar a poboación. *Psycho-Pass: The Movie* estreouse no Xapón o 9 de xaneiro de 2015.

## Personaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Francisco Xavier Redondo Abal

**Francisco Xavier Redondo Abal**, nado en Pontevedra en 1964, e finado en Santiago de Compostela o 20 de febreiro de 2026, foi un historiador e escritor galego.

## Traxectoria 
Licenciouse en Xeografía e Historia pola Universidade de Santiago de Compostela, onde traballou como bibliotecario. Investigou na recuperación da memoria histórica e colaborou en revistas como *A Trabe de Ouro*, *Terra e Tempo*, *Murguía (*ao longo de 20 anos), *Grial*, *Luzes*, *Galegos*, *Madrygal*, *Anuario Brigantino*, *Inzar Razóns* e *Claridade*, ademais da Cátedra de Memoria Histórica da UDC.

## Obras 
* *Percorrendo a catástrofe. Unha achega bibliográfica ao Prestige* (2005). Xunta de Galicia.
* *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)* (2006). Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-8485-231-8.
* *Alfonso Ortega Prada: Memorias de un socialista perseguido por el fascismo : A Veiga (Ourense), 1936-1937* (2007). Fundación Luís Tilve. ISBN 84-95773-11-2. Con Pilar Ortega González.
* *Memoria(s) de Marcelino Fernández Prada, un alcalde socialista e revolucionario* (2007). Ateneo Republicano de Galicia (ARGA). ISBN 84-933103-8-7.
* *A memoria dos libros. Incautación, espolio e desfeita da biblioteca de Santiago Casares Quiroga* (2008). Ateneo Republicano de Galicia (ARGA). .
* *O fulgor e as tebras. As bibliotecas na Galiza da II República e a súa destrución durante a Guerra Civil*, (2009). Santiago: Laiovento. ISBN 9788484871538.
* *Proceso a unha biblioteca. A persecución de Castelao a través da incautación da súa biblioteca* (2010). Santiago: Laiovento. ISBN 978-84-8487-198-9. Prólogo de Avelino Pousa Antelo.
* *O mar e a memoria. O expediente Armesto* (2011). Prólogo de Dionisio Pereira.
* *Bibliotecarias e bibliotecarios "infames". A depuración franquista do corpo bibliotecario republicano: o caso galego* (2014). Santiago: Laiovento. Prólogo de Manuel Rivas. ISBN 978-84-8487-239-9.
* *Biblioteca de José Ángel Valente* (2016). Con Margarita García Candeira. Universidade de Santiago de Compostela, Servicio de Publicacións e Intercambio Científico.  ISBN 978-84-16533-98-5.
* *Arelas de liberdade na Galiza. Galegos perante o Tribunal de Orde Pública (TOPGAL, 1964-1976)* (2017). Santiago: Laiovento. ISBN 978-84-8487-368-6. Prólogo de Bernardo Máiz.
* *Ezkaba. Galegos na grande evasión do Forte de San Cristóbal (Pamplona, 22 de maio de 1938)* (2020). Noia: Toxosoutos. ISBN 978-84-121731-2-3. Prólogo de Claudio Rodríguez Fer.
* *El movimiento libertario español visto por la policía franquista: documentos de la Brigada Político-Social sobre la CNT-FAI-JJLL (1941-1960)* (2023). Fundación de Estudios Libertarios Anselmo Lorenzo. ISBN 978-84-123507-7-7.

### LIbros colectivos 
* *Hildegart na prensa socialista: artigos de Hildegart en el Socialista e Renovación* (2022). Fundación Luís Tilve.  ISBN 978-84-95773-35-7.
* *A transición en Galicia* (2023). Santiago: Laiovento. ISBN 978-84-8487-637-3.

## Notas
KH-1

miniatura|Esquema dos satélites KH-1.
**KH-1** (*Keyhole-1*) ou **Discoverer**, parte do programa Corona, foi unha serie de satélites de recoñecemento operados pola CIA.

## Historia 
Os KH-1 foron o primeiro intento por parte dos Estados Unidos de poñer en marcha unha serie de satélites de recoñecemento óptico. A carga útil de cada KH-1 consistía nunha cámara Corona panorámica e unha cápsula de retorno para enviar a terra a película fotográfica usada pola cámara. A cámara, construída por Fairchild Camera Co., tiña unha apertura de f/5.0 e unha lonxitude focal de 61 cm, cunha resolución de 12,9 m.

Os satélites estaban baseados na etapa superior do foguete Agena A, que proporcionaba control de actitude unha vez en órbita. A cápsula de retorno da película tiña o seu propio retrofoguete de propelente sólido para regresar á Terra. A cápsula era recollida mentres estaba aínda no aire mediante un avión especialmente equipado.

Lanzáronse dez KH-1 entre 1959 e 1960, todos mediante foguetes Thor Agena A. Catro fallaron durante o lanzamento e dos restantes, só un (KH-1 9) enviou con éxito a película a terra.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*KH-2
*KH-3
*KH-4
*KH-5
*KH-6
*KH-7
*KH-8
*KH-9
*KH-10
*KH-11
*Thor Agena A
Mundial de Fútbol de 1998 - Grupo F

O **Grupo F** da Copa do Mundo de Fútbol de 1998, realizada en Francia, estivo composto por catro equipos que se enfrontaron entre si nun total de seis encontros: , ,  e . Ao termo dos mesmos os dous con maior cantidade de puntos clasificáronse para a seguinte fase, e as outras dúas seleccións quedaron eliminadas.

## Participantes 
O Grupo F estivo composto polas seguintes seleccións:

## Clasificación 
## Partidos 
A fase de grupos constou de seis partidos, cun total de tres partidos xogados por cada selección. Segundo o sistema de competición da FIFA, cada equipo acumulaba unha puntuación en función dos seus resultados: 3 puntos por vitoria (até 1994 eran só 2), 1 por empate, 0 por derrota. De acordo coa mesma, o catro equipos foron ordenados en forma descendente. No caso de que houbese dous ou máis con igual cantidade de puntos, os criterios de desempate foron os seguintes:
# Maior diferenza de goles.
# Maior número de goles anotados.
# Maior número de puntos obtidos nos partidos disputados entre os equipos empatados.
# Maior diferenza de goles nos partidos disputados entre os equipos empatados.
# Maior número de goles anotados nos partidos disputados entre os equipos empatados.
# Sorteo do comité organizador.

### Iugoslavia - Irán 
|
|vhalign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Alemaña - Estados Unidos 
|
|vhalign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Alemaña - Iugoslavia 
|
|vhalign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Estados Unidos - Irán 
|
|vhalign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Alemaña - Irán 
|
|vhalign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Estados Unidos - Iugoslavia 
|
|vhalign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mundial de Fútbol de 1998

### Ligazóns externas 
* Sitio web da FIFA 
* Sitio web oficial do Mundial de Fútbol de 1998
Mikhail Glinka

**Mikhail Ivanovich Glinka** (en ), nado en Novospasskoie (Óblast de Smolensk) o 2 de xuño de 1804 e finado en Berlín o 15 de febreiro de 1857, foi un compositor ruso, considerado o pai do nacionalismo musical ruso.

## Traxectoria 
A formación musical de Glinka foi bastante irregular, e só pasou a ser sistematizada a partir de 1828, cando viaxou a Italia por motivos de saúde. Durante os tres anos que pasou alí, madurou o seu antigo proxecto de crear unha música nacional rusa. De paso por Berlín foi fortemente estimulado polo exemplo de Carl Maria von Weber, que compuxera unha ópera caracteristicamente alemá.

De volta a Rusia, compuxo en pouco tempo a ópera *Zizn te tsaria* (*Unha vida polo tsar*, 1836), cun argumento ambientado durante a guerra ruso-polaca de 1635. A ópera obtivo un éxito triunfal. Os seus coros e danzas, autenticamente populares, e o patriotismo do libreto sinalan o comezo dunha escola musical xenuinamente rusa. Animado polo éxito, Glinka escribiu outra ópera *Ruslan i Ludmila* (*Ruslan e Ludmila*, 1842), baseada no poema homónimo de Aleksandr Pushkin. Desta vez utilizou o orientalismo procedente das rexións do Imperio Ruso en Asia. A pesar do interese exótico e da estrutura operística máis sólida, a obra foi menos aplaudida que *Unha vida polo tsar*.

En 1884, Glinka marchou a París e, posteriormente, a España, onde permaneceu dous anos convivindo con músicos populares. Froito desa convivencia son as pezas sinfónicas *Jota aragonesa* (1845) e *Unha noite de verán en Madrid*' (1848). Son obras que reflicten o interese do compositor pola música española, así como outro traballo sinfónico titulado *Kamarinskaja*, que é o reflexo de pescuds sobre a música ucraína. Dende a composición das súas dúas óperas, Glinka volvera á vella música litúrxica eslava, xa que se convencera de que deixara vestixios na música popular rusa. Tamén escribiu numerosos *Lieder*.

## Obras 
### Música orquestral 
* *Capricho brillante sobre a Jota aragonesa - Abertura española n.°&nbsp;1* (1845)
* *Noite de verán en Madrid - Abertura española n.°&nbsp;2* (1851)
* *Polka para orquestra en Si b* (1852)
* *Valse-Fantasía para orquestra* (1856)

### Música de cámara 
* *Septeto en Mi b* (1823)
* *Serenata sobre un tema de ‘Anna Bolena’ de Donizetti* (1832)
* *Trío patético* (1832)
* *Divertimento brillante sobre un tema de ‘La Sonnambula’ de Bellini* (1832)
* *Gran Sexteto en Mi b* (1832)
* *Sonata para viola en re menor*

### Óperas 
* *Unha vida polo Tsar*
* *Ruslan e Liudmila*

### Música vocal 
* *Canto de despedida* (1840)
* *Tarantela para coro e orquestra* (1841)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Azcárate Ristori, J. M.ª e outros, *Historia del Arte*, Anaya, Madrid, 1986. ISBN 84-207-1408-9
### Ligazóns externas 
* Mijaíl Glinka y el Nacionalismo Ruso
* Breve biografía
* Música e partituras de dominio público en Musopen
* Programa dedicado a Mikhail Glinka  co relato "El niño que no sabía que era la música" Sinfonía de la Mañana, Martín Llade, Radio Clásica, RTVE, (16/01/17).
Marta Fernández-Tapias

**Marta María Fernández-Tapias Núñez**, nada en Vigo en 1974, é unha avogada e política galega do PPdG, delegada territorial da Xunta de Galicia na cidade de Vigo dende o ano 2020.

## Traxectoria 
Licenciada en dereito pola universidade Complutense de Madrid, é avogada, especialista en dereito mercantil e marítimo-pesqueiro. En novembro de 2016 foi nomeada Directora Xeral de Administración local na Xunta de Galicia, onde exerceu ata a convocatoria das eleccións ao Parlamento de Galicia de 2020.

Sucedendo no posto a Corina Porro, de setembro de 2020 a xuño de 2023 foi a delegada territorial da Xunta de Galicia na cidade de Vigo. Sucedeuna Ana Ortiz Álvarez.

En decembro de 2021 foi elixida, polos militantes do seu partido, líder do PP en Vigo e en agosto de 2022 o comité electoral do PP de Vigo designouna como candidata á alcaldía da cidade para as Eleccións municipais de 2023 que se celebraron o 28 de maio, resultando elixida concelleira e liderando a oposición ao goberno do alcalde Abel Caballero.

## Vida persoal 
É sobriña do empresario Fernando Fernández Tapias.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Parlamento de Galicia