Magín Díaz

**Luis Magín Díaz García**, nado en Mahates o 30 de decembro de 1922 e finado en Las Vegas, Nevada o 28 de novembro de 2017, foi un cantante e compositor colombiano de música popular. Atribúenselle grandes cancións da música caribeña, e dende o anonimato influenciou a industria musical e o acervo popular da música afrocolombiana.

## Traxectoria 
Magín foi fillo de Domingo Díaz e Felipa García. O seu pai era traballador do campo e cantador de Son de Negro e bailarín, a súa nai foi unha recoñecida cantadora de bullerengue a finais do século e comezos do XX. El naceu na pobreza e foi campesiño, e durante a súa infancia traballou no Ingenio Gran Central Colombia en Sincerín, Bolívar. Debido á migración cubana na industria azucreira, no enxeño aprendeu tonadas e cancións que influenciarían o seu labor creativo por anos. Non tivo oportunidades de educación formal e non aprendeu a ler nin a escribir. Dende moi novo manifestou os seus dotes para a música. Ensinado polo seu pai, con nove anos, cantaba, compuña e tocaba os instrumentos de percusión propios do bullerengue e a cumbia.

A súa vida transcorreu no anonimato, pois unha abundante cantidade de cantos, versos e toques de tambor conserváronse por tradición oral no medio da invisibilidade ante os ollos culturais da nación, que dende o século  até 1991 promoveu a música do interior como identidade nacional dentro dunha axenda política centralista.

Atribúeselle a versión en chalupa do tema “Rosa (qué linda es)”, canción de 1927 orixinal do Sexteto Habanero, popularizada posteriormente por Carlos Vives, Irene Martínez e Joe Arroyo. Comezou na industria discográfica dos anos 80 como membro de Los Soneros de Gamero e Los Wadingos. Porén, estas gravacións non superaron a marxinalidade política e social de Colombia.

O recoñecemento chegou despois dos seus 90 anos de idade. A súa primeira gravación foi *Magín y Santiago*, publicada por Páginas de Cultura en 2012. Posteriormente veu *Magín Díaz y el Sexteto Gamerano* en 2015 e *El Orisha de la Rosa* en 2017. Este último, resultou da colaboración de numerosos artistas musicais, gráficos, visuais, audiovisuais, produtores e admiradores que apoiaron a súa produción e inclúe colaboracións con Carlos Vives, Totó la Momposina, Petrona Martínez, Celso Piña, Monsieur Periné , Bomba Estéreo e varios máis. Foi tamén o resultado de catro anos de investigación e produción musical e sumou talentos dun centenar de músicos, enxeñeiros e artistas provenientes de 4 continentes, 13 países e máis de 45 localidades. O disco foi dirixido por Noname e producido por Manuel García-Orozco e Christian Castagno. O recoñecemento chegou tarde e aos seus 95 anos gañou o Premio Nacional Vida e Obra do Ministerio de Cultura, o cal é o maior recoñecemento do goberno colombiano a un artista polas súas achegas ao enriquecemento da cultura colombiana. O 16 de novembro de 2017 chegou, xunto ao seu fillo Domingo Díaz, ás Vegas, en Nevada para asistir á cerimonia da décimo oitava entrega dos Grammy Latinos, polos dous nomeamentos que o seu último disco *El Orisha de la Rosa* recibira a *Mellor Álbum Folclórico* e *Mellor Deseño de Empaquetado* e á homenaxe que a *Academia Latina da Gravación* lle tiña preparado, ao ser o nomeado de maior experiencia na historia da entidade. Ese mesmo día ingresaría no *Desert Spring Hospital Medical Center* por un malestar xeral, onde ademais lle tratarían por unha arritmia cardíaca. Estando hospitalizado, alzaríase co primeiro *Grammy Latino* ao *Mellor Deseño de Empaquetado*. Magín continuaría hospitalizado até o 28 de novembro de 2017, día no cal, polo seu último disco, sería nomeado nos *Premios Grammy* a *Mellor Empaquetado Dunha Gravación*. Tras presentar melloría no seu estado de saúde, ese mesmo día, da man do seu fillo e acompañado por un par de amigos, unha crise respiratoria terminou coa súa vida no Desert Spring Hospital Medical Center.

## Discografía 
* *Magín y Santiago* (2012)
* *Magín Díaz y el Sexteto Gamerano* (2015)
* *El Orisha de la Rosa* (2017)

## Notas