Crocodylus siamensis

O ***Crocodylus siamensis***, xeralmente chamado crocodilo siamés, é unha especie de crocodilo de tamaño medio ou pequeno nativo de Indonesia (Borneo e posiblemente Xava), Brunei, Malaisia do Leste, Laos, Camboxa, Myanmar, Tailandia, e Vietnam. A especie está en perigo crítico e xa está extinguida en moitas das rexións nas que adoitaba habitar.

## Características 
miniatura
O crocodilo siamés é un crocodilo de auga doce de mediano tamaño, cun fociño liso relativamente ancho e unha elevada crista ósea detrás de cada ollo. En conxunto é de cor verde oliva, con algunhas variacións verdes escuras. Os espécimes novos miden de 1,2 a 1,5&nbsp;m e teñen un peso de 6 a 12&nbsp;kg, e crecen ata os 2,1&nbsp;m e un peso de 40 a 70&nbsp;kg ao chegaren a adultos. As femias máis grandes poden medir 3,2&nbsp;m e pesan 150&nbsp;kg. Os machos grandes poden alcanzar os 4&nbsp;m e os 350&nbsp;kg. A maioría dos adultos non excede dos 3&nbsp;m de lonxitude, aínda que os híbridos en catividade poden crecer moito máis.
miniatura|Crocodilo siamés

## Distribución e hábitat 
A área de distribución histórica do crocodilo siamés incluía a maioría do sueste asiático. Esta especie está agora extinta ou case extinta na natureza na maioría dos países desa rexión e só ten certa abundancia en Camboxa.

As poboacións silvestres restantes deste crocodilo (algunhas moi reducidas) están distribuídas actualmente nas seguintes localizacións:

## Bioloxía e comportamento 
miniatura|Crocodilo siamés durmindo coa boca aberta para liberar calor
Malia a preocupación pola súa conservación, moitos aspectos da historia vital de *C. siamensis* na natureza seguen sendo descoñecidos, especialmente sobre a súa bioloxía reprodutora.

Os exemplares puros e non hibridados desta especie xeralmente non son agresivos cos humanos, e non se coñecen casos de ataques non provocados.

## Status de conservación e ameazas 
Este crocodilo está clasificado como en perigo crítico na Lista vermella da IUCN, e figura no Apéndice I de CITES.

É un dos crocodilos máis ameazados na natureza, aínda que é intensamente criado en catividade.

### Ameazas 
Os crocodilos siameses están ameazados polas alteracións e ocupacións do hábitat causadas polos humanos, o cal está forzando ás poboacións restantes ás zonas máis apartadas da súa anterior área de distribución. Os efectos das accións bélicas nos pasados conflitos de Vietnam, Laos e Camboxa durante a guerra de Vietnam e en Camboxa tamén influíron (desde a colocación de minas aos bombardeos aéreos).

En moitos sistemas fluviais, como os das áreas protexidas, hai proxectos de presas hidroeléctricas xa aprobados ou propostos, que probablemente causarán a perda de aproximadamente a metade das colonias reprodutoras que quedan nos próximos dez anos. Os impactos potenciais da construción de presas inclúen a perda de zonas húmidas e a alteración dos ciclos de inundacións cun fluxo na estación seca un 50% maior que en condicións naturais.

#### Explotación e fragmentación 
A captura ilegal de crocodilos silvestres para fornecer as necesidades das granxas de crocodilos é unha ameaza que aínda hoxe continúa, así como a captura accidental e afogamento en redes de pesca e trampas. A finais da década de 1940, aumentou a desenvolvemento de granxas de crocodilos e a recollida de crocodilos silvestres para elas. A protección foi abolida polo Khmer Vermello (1975–79) pero posteriormente foi posta de novo en vigor pola Lei de pesca de 1987, que "prohibe a captura, venda e transporte de...crocodilos [silvestres]..."

Malia a protección legal, existe un mercado prospero e rendible para a captura e venda de crocodilos silvestres ás granxas desde 1980. Porén, a maioría deles viven en Camboxa, onde están illados, hai pequenos grupos en varias áreas remotas das montañas Cardamomo, no sur do país e tamén no Parque Nacional de Vireakchey, no noroeste do país.

En Camboxa a organización *Fauna and Flora International* e a Administración forestal do goberno de Camboxa estableceron o Programa de Conservación do Crocodilo Camboxano para a protección e recuperación do crocodilo siamés. Este programa traballa cunha rede de aldeas indíxenas que están axudando a protexer sitios claves como o pantano de Veal Veng (distrito de Veal Veng), os ríos Tatai (distrito de Thmar Bang) e Araeng. Este último considérase que ten a segunda poboación máis grande de crocodilos siameses do mundo, mais actualmente está ameazada polo proxecto de construción  dun enorme encoro no río. Durante o período máis forte do monzón de xuño a setembro, os crocodilos siameses aprovéitanse do incremento do nivel das augas para saír do río e pasar aos grandes lagos e outros corpos de auga locais, volvendo ao seu hábitat orixinal cando os niveis da auga empezan a baixar ata o que é o normal.

O Programa de Conservación do Crocodilo Camboxano realizou análises de ADN de 69 crocodilos no Centro de Rescate da Vida Salvaxe de Phnom Tamao en Camboxa en 2009, e encontrouse que 35 dos crocodilos eran *C. siamensis* puros, sen hibridación. Os conservacionistas da Administración forestal e de *Fauna and Flora International* iniciaron despois un programa de crianza para a conservación no Centro. Desde 2012, liberáronse aproximadamente 50 crocodilos siameses camboxanos puros en áreas protexidas pola comunidade para reforzar as poboacións silvestres diminuídas.

A caza furtiva é unha grave ameaza para esta especie, xa que o valor dun crocodilo siamés silvestre chega a centos de dólares no mercado negro, desde onde acaban ilegalmente en granxas de crocodilos e hibrídanse con outras especies máis grandes. A poboación silvestre total existente é descoñecida, xa que a maioría dos grupos están en áreas illadas onde o acceso é extremadamente complicado. Varios individuos mantidos en catividade son o resultado de hibridacións co crocodilo de auga salgada, pero hai varios centos de individuos "puros" en catividade, e estes son criados regularmente nas granxas de crocodilos, especialmente en Tailandia.

O Parque Nacional de Pang Sida en Tailandia, preto de Camboxa, ten un proxecto para reintroducir crocodilos siameses na natureza. Varios crocodilos novos foron xa liberados en pequenos e remotos ríos do parque, non accesibles aos visitantes.

*The Wildlife Conservation Society* (WCS) está a traballar co goberno de Laos nun novo programa para salvar este crocodilo en perigo crítico nas súas zonas húmidas naturais. En agosto de 2011, nunha nota de prensa anunciouse a eclosión exitosa dunha posta de 20 crocodilos siameses. Estes ovos foron incubados no Zoo de Laos. Este proxecto representa un novo esforzo da WCS de conservar a biodiversidade e hábitat da provincia de Savannakhet de Laos, e de promover a conservación da biodiversidade en toda a paisaxe, e depende da implicación da comunidade de residentes locais.

En xullo de 2024, a ONG Fauna & Flora deu a coñecer que 60 crocodilos siameses naceran de cinco niños diferentes no Parque Natural de Cardamom en Camboxa. Foi o maior rexistro de nacementos en estado salvaxe documentado no século XXI ata ese momento e supuxo un importante fito na conservación da especie. 

#### Proxectos prioritarios 
Entre os proxectos máis prioritarios están os seguintes:

*Avaliacións do status e desenvolvemento dos programas de xestión e conservación do crocodilo en Camboxa e Laos. Estes dous países parecen ser as prazas fortes que quedan da especie. Cómpre identificar as áreas e poboacións clave, e obter estimacións cuantitativas do tamaño das poboacións como algo previo ao inicio dos programas de conservación.
*Aplicar a protección do hábitat e recuperación de poboacións en Tailandia. Tailandia é o país da rexión que ten sistema de áreas protexidas mellor organizado, as maiores fontes de crocodilos en granxas de crianza para a repoboación, e o programa de xestión dos crocodilos máis desenvolvido. Aínda que a especie case desapareceu na natureza, o restablecemento de poboacións viables en áreas protexidas é factible.
*Protección das poboacións do crocodilo en Vietnam. Unha combinación de protección do hábitat e crianza en catividade podería impedir a perda completa da especie en Vietnam. Son necesarios exames de avaliación das poboacións, a identificación de localidades axeitadas para a especie e a aplicación dun programa de conservación coordinado cos esforzos de crianza en catividade das institucións vietnamitas.
*Investigación da taxonomía dos crocodilos de auga doce do Sueste asiático e o arquipélago indomalaio. As relacións entre os crocodilos de auga doce no arquipélago indomalaio coñécense pouco. Haberá que clarificar estas relacións, xa que teñen un grande interese científico e importantes implicacións para a conservación.

Outros proxectos son:
*A coordinación da crianza en catividade, comercio e conservación na rexión do Sueste asiático. Varios países da rexión xa están moi implicados en programas de crianza en catividade para uso comercial. A integración desta actividade coas accións de conservación necesarias para as poboacións silvestres (incluíndo o financiamento de exames de avaliación e conservación) poderían ser unha forza poderosa para a conservación. Un obxectivo a longo prazo podería ser o restablecemento de poboacións silvestres viables e o seu uso sostible para a crianza comercial.
*Manter un stock de *C. siamensis* puro nas granxas de crocodilos. A maior parte dos individuos en catividade do mundo están nas granxas de crianza de Tailandia, onde se está a producir unha intensa hibridación con *C. porosus*. Na industria prefírense os híbridos pola s súas superiores calidades comerciais, pero a hibridación ameaza a integridade xenética da especie máis en perigo de todos os crocodilianos. As granxas deberían ser animadas a segregar xeneticamente os crocodilos siameses puros para a súa conservación, ademais dos híbridos que están promovendo para a produción de peles.
*A avaliación e protección dos crocodilos siameses en Indonesia. A verificación da presenza de * C. siamensis* en Kalimantán e Xava é un primeiro paso para a protección da especie no contexto do desenvolvemento dunha estratexia de xestión do crocodilo en Indonesia.

## Referencias culturais 
O crocodilo siamés cítase nos contos do folclore tai de Tailandia central *kịr thxng* ("ไกรทอง"), e foi utilizado en series de televisión e películas varias veces. A historia folclórica trata dun crocodilo máxico chamado *chā la wạn* ("ชาละวัน"), que pode transformarse en home e atrapou unha muller para ser a súa esposa en covas situadas baixo a auga.

Un crocodilo siamés é o monstro protagonista da película tailandesa de 1978 *Crocodile*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Crocodylus siamensis – The Crocodile Specialist Group.
* Crocodylus siamensis – da Biodiversity Heritage Library https://web.archive.org/web/20161014003102/http://www.biodiversityheritagelibrary.org/
* Plan de acción para o *Crocodylus siamensis*. IUCN/SSC Crocodile Specialist Group – Status Survey and Conservation Action Plan, 2nd edition.
* 
* 
*