open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pobo tarahumara

Os **tarahumaras** ou **rarámuris** son un pobo nativo de México especialmente coñecidos pola súa grande habilidade como corredores de longa distancia. Orixinalmente habitaron en case todo o estado de Chihuahua, mais retiráronse ás serras altas como Serra Madre Occidental coa chegada dos españois no século XVI. A área de Serra Madre Occidental que habitan no presente é chamada tamén Serra Tarahumara por mor da súa presenza.

A maioría dos tarahumaras viven aínda segundo o estilo tradicional, habitando en refuxios naturais como covas ou cantís, así como pequenas cabanas de madeira ou pedra. Os cultivos básicos son o millo e os feixóns; porén, moitos tarahumaras aínda practican a transhumancia, criando vacas, cabras e ovellas.

A lingua tarahumara pertence á familia das linguas uto-aztecas. Malia que o seu uso está a descender pola presión da lingua castelá, aínda é falada pola maioría.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Tarahumara.com.mx
Garganta de Olduvai

A **garganta de Olduvai** é unha barranca de 45&nbsp;km de longo, parte do Gran Val do Rift, localízase ao leste da chaira do Serengeti, no norte de Tanzania. O nome provén de **Oldupai**, o nome masai da *Sansevieria ehrenbergiana*.
É un dos xacementos paleoantropolóxicos máis importantes do mundo e é fundamental no coñecemento dos primeiros homínidos. Louis Leakey e Mary Leakey foron os primeiros en realizaren escavacións paleoantropolóxicas, na década de 1950, labor que continuou a súa familia e moitos outros investigadores. Hai millóns de anos o lugar era un gran lago, e as súas ribeiras estaban formadas por sucesivos depósitos de cinsa volcánica. Hai 500.000 anos a actividade sísmica desviou unha corrente próxima, que asulagou o lago con sedimentos, hoxe aprécianse sete capas nas paredes da garganta.
A estratigrafía é extremadamente fonda e as capas de cinsas e pedras volcánicas permiten a datación radiométrica dos achados. Os fósiles máis antigos atopados datan de hai 2,5 millóns de anos.
O depósito arqueolóxico máis antigo, coñecido como capa I, evidencia a existencia de acampamentos con presenza de industria lítica. Os ósos desta capa amosan un homínido primitivo coñecido como *Australopithecus* e os primeiros exemplares coñecidos de *Homo habilis*. Na capa II aparece a industria lítica propia do complexo abbevillense, na que predominan os machados de man bifaciais feitos polo *Homo erectus* datados en hai 1,5 millóns de anos. Na capa III e IV predominan as ferramentas achelenses e ósos fósiles con características do Home de Neanderthal datado en 600.000 anos. As capas superiores conteñen ferramentas feitas por humanos modernos.

## No cinema 
En Olduvai situou Arthur C. Clarke o primeiro monólito na súa novela *2001: A Space Odyssey*.
Tritón

**Tritón** pode referirse a:

* Na mitoloxía grega, a **Tritón**, deidade mariña con corpo de humano e cola de peixe.
* En astronomía, a **Tritón**, unha das lúas ou satélites de Neptuno.
* En bioloxía os **tritóns** son as especies de anfibios con cola, e hábitos fundamentalmente acuáticos, que, canda as píntegas, conforman a orde dos urodelos. 
* Por metonimia, chámanse ás veces **tritóns** a algúns gasterópodos mariños e ás súas cunchas.
** ***Charonia tritonis***, de distribución indopacífica.
** ***Charonia variegata***, do Atlántico e o Índico, chamada **tritón do Atlántico**.
* **Tritón X-100** é un deterxente utilizado en bioquímica e citoloxía.
* En química, e en física de partículas, o **tritón** é o núcleo do átomo de tricio, un dos isótopos do hidróxeno.
Lugares de Ribas de Sil

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Ribas de Sil.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Ribas de Sil**

## Lugares de Ribas de Sil
### Nogueira
### Peites
### Piñeira
### Rairos
### Ribas de Sil
### Soutordei
### Torbeo
## Parroquias de Ribas de Sil
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Ribas de Sil
*Galería de imaxes de Ribas de Sil
*Galería de imaxes da comarca de Quiroga
Lugares de Ribeira de Piquín

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Ribeira de Piquín.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Ribeira de Piquín**

## Lugares de Ribeira de Piquín
### Navallos
### San Xurxo de Piquín
### Santalla
### Santiago de Acevo
### Os Vaos
## Parroquias de Ribeira de Piquín
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Ribeira de Piquín
*Galería de imaxes de Ribeira de Piquín
*Galería de imaxes da comarca de Meira
Lugares de Riotorto

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Riotorto.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Riotorto**

## Lugares de Riotorto
### Aldurfe
### Espasande de Baixo
### Ferreiravella
### Galegos
### A Muxueira
### A Órrea
### Riotorto
### Santa Marta de Meilán
## Parroquias de Riotorto
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Riotorto
*Galería de imaxes de Riotorto
*Galería de imaxes da comarca de Meira
Lugares de Sarria

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Sarria.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Sarria**

## Lugares de Sarria
### Albán
### Barbadelo
### Belante
### Betote
### Biville
### Calvor
### O Camiño
### Castelo dos Infantes
### Cesar
### A Chanca
### Chorente
### Corvelle
### Fafián
### Farbán
### Ferreiros
### Fontao
### Frades
### Goián
### Lier
### Loureiro
### Lousadela
### Louseiro
### Maside
### O Mato
### Meixente
### Nespereira
### Ortoá
### A Pena
### Piñeira
### A Pinza
### Requeixo
### Rubín
### San Fiz de Reimóndez
### San Fiz de Vilapedre
### San Miguel de Vilapedre
### San Pedro de Froián
### San Sadurniño de Froián
### San Salvador da Pena
### San Vicenzo de Froián
### San Xulián da Veiga
### Santalla de Arxemil
### Santo André de Paradela
### Santo Antolín
### Santo Estevo do Mato
### Sarria
### Seteventos
### A Veiga
### Vilamaior
### Vilar
### Vilar de Sarria
## Parroquias de Sarria
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Sarria
*Galería de imaxes de Sarria
*Galería de imaxes da comarca de Sarria
Lugares do Saviñao

[miniatura|dereita|[Casa do concello do Saviñao.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares do Saviñao**

## Lugares do Saviñao
### Abuíme
### A Broza
### Chave
### A Cova
### Diomondi
### Eirexafeita
### Fión
### Freán
### A Laxe
### Licín
### Louredo
### Marrube
### Mourelos
### Ousende
### Piñeiró
### Rebordaos
### Reiriz
### Rosende
### San Vitoiro de Ribas de Miño
### Santo Estevo de Ribas de Miño
### Segán
### Seteventos
### Sobreda
### Vilacaíz
### Vilaesteva
### Vilasante
### Vilatán
### Vilelos
### Xuvencos
## Parroquias do Saviñao
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais no Saviñao
*Galería de imaxes do Saviñao
*Galería de imaxes da comarca de Terra de Lemos
Lugares de Sober

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Sober.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Sober**

## Lugares de Sober
### Amandi
### Anllo
### Arroxo
### Barantes
### Bolmente
### Brosmos
### Bulso
### Canaval
### Doade
### Figueiroá
### Gundivós
### Liñarán
### Lobios
### Millán
### Neiras
### Pinol
### Proendos
### Refoxo
### Rosende
### San Martiño de Anllo
### Santiorxo
### Vilaescura
## Parroquias de Sober
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Sober
*Galería de imaxes de Sober
Lugares de Samos

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Samos.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Samos**

## Lugares de Samos
### Castroncán
### Estraxiz
### Formigueiros
### Freixo
### Frollais
### Gundriz
### Loureiro
### Lousada
### Montán
### Pascais
### Reiriz
### Renche
### Romelle
### Samos
### San Cristovo de Lóuzara
### San Cristovo do Real
### San Mamede do Couto
### San Martiño do Real
### San Xil de Carballo
### San Xoán de Lóuzara
### Santalla
### Suñide
### Teibilide
### Zoó
## Parroquias de Samos
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Samos
*Galería de imaxes de Samos
*Galería de imaxes da comarca de Sarria
Lugares de Trabada

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Trabada.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Trabada**

## Lugares de Trabada
### A Fórnea
### A Ría de Abres
### Sante
### Trabada
### A Valboa
### Vidal
### Vilaformán
### Vilapena
## Parroquias de Trabada
## Véxase tamén
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos
*Eleccións municipais en Trabada
*Galería de imaxes de Trabada
*Galería de imaxes da comarca da Mariña Oriental
Lugares de Triacastela

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Triacastela.]]

Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Triacastela**

## Lugares de Triacastela
### A Balsa
### Cancelo
### Lamas do Biduedo
### O Monte
### Santalla de Alfoz
### Toldaos
### Triacastela
### Vilavella
## Parroquias de Triacastela
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Triacastela
*Galería de imaxes de Triacastela
*Galería de imaxes da comarca de Sarria
Lugares de Taboada

[miniatura|dereita|[Casa do concello de Taboada.]]
Galicia → Parroquias de Galicia → Lugares de Galicia → **Lugares de Taboada**

## Mapas de situación das parroquias de Taboada

Ficheiro:Ansar, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Ansar
Ficheiro:Bembibre, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Bembibre
Ficheiro:Bouzoa, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Bouzoa
Ficheiro:Campo, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Campo
Ficheiro:Carballo, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Carballo
Ficheiro:Santa María de Castelo, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Castelo
Ficheiro:Cerdeda, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Cerdeda
Ficheiro:Cicillón, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Cicillón
Ficheiro:Esperante, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Esperante
Ficheiro:Fradé, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Fradé
Ficheiro:Gondulfe, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Gondulfe
Ficheiro:San Salvador de Insua, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Insua
Ficheiro:Mato, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Mato
Ficheiro:Meixonfrío, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Meixonfrío
Ficheiro:Moreda, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Moreda
Ficheiro:Mourulle, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Mourulle
Ficheiro:Piñeira, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Piñeira
Ficheiro:San Xián de Insua, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de San Xián de Insua
Ficheiro:Sobrecedo, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Sobrecedo
Ficheiro:Taboada dos Freires, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Taboada dos Freires
Ficheiro:Vilameñe, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Vilameñe
Ficheiro:Vilela, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Vilela
Ficheiro:Xián, Taboada, Galiza.png|Localización da parroquia de Xián
Ficheiro:Parroquias de Taboada.png|Parroquias de Taboada

## Lugares de Taboada
### Ansar
### Arxiz
### Bembibre
### Bouzoa
### Campo
### Carballo
### Castelo
### Cerdeda
### Cicillón
### Couto
### Esperante
### Fradé
### Gondulfe
### Insua
### Mato
### Meixonfrío
### Moreda
### Mourulle
### Piñeira
### San Xián de Insua
### Sobrecedo
### Taboada dos Freires
### A Torre
### Vilameñe
### Vilar de Cabalos
### Vilela
### Xián
## Parroquias de Taboada
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Taboada
*Galería de imaxes de Taboada
*Galería de imaxes da comarca de Chantada
Lago Baringo

O **lago Baringo** é, despois do lago Turkana, o lago máis ao norte do Gran Val do Rift kenyano. Situado a 975 m de altura, cobre unha área de 108&nbsp;km², vertendo no lago varios ríos: El Molo, Ol Arabel, Perkerra... Non ten saídas, e suponse que as súas augas se filtran a través dos sedimentos das físgoas do leito volcánico do lago. É un dos dous lagos de auga doce do Gran Val do Rift en Kenya, o outro é o Lago Naivasha.

Nas súas ribeiras habitan máis de 470 especies de paxaros, así como tamén aves migratorias, nun territorio no que habitan os pobos camus, rendille, turkana e kalenjin, lonxe dos circuítos turísticos, aínda que é unha zona explorada por antropólogos e arqueólogos, pois posúe diversos sitios arqueolóxicos e paleontolóxicos do Mioceno e o Plistoceno.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* MSN Map
Raymond Dart

**Raymond Dart**, nado en Toowong, Brisbane (Queensland) o 4 de febreiro de 1893 e finado o 22 de novembro de 1988, foi un anatomista e antropólogo australiano, coñecido polo descubrimento en 1924 dun fósil de *Australopithecus* en Taung, no noroeste de Suráfrica.

## Traxectoria 
Estudou na Universidade de Queensland, na Universidade de Sydney e en Londres, antes de accedera á cátedra de anatomía da Universidade de Witwatersrand en Xohanesburgo en 1922. En 1924, un dos seus alumnos levoulle cranio fósil que un traballador dunha canteira atopara en Taung. Dart, que lle deu o nome de neno de Taung, examinouno e determinou que se trataba dunha nova especie, *Australopithecus africanus*. Dart afirmaba que era o iso perdido entre os simios e os humanos, a causa do pequeno tamaño do seu cerebro, pero semellante aos humanos en dentame e de probable postura erguida.

O descubrimento de Dart e el propio foron inicialmente duramente criticados polos antropólogos máis importantes da época, en especial por Arthur Keith, quen afirmaba que o neno de Taung non era outra cousa que un gorila novo. Robert Broom, que posteriormente descubriu dende 1936 máis astralopithecinos e confirmou a propia descuberta de Dart, e Wilford Le Gros Clark apoiaron as afirmacións de Dart.

Actualmente non todas as ideas de Dart teñen aceptación hoxe, a súa afirmación que os ósos de gacela, atopados en asociación co *Australopithecus africanus* foron ferramentas usadas por estes non se acepta hoxe. Dapert tamén é autor da teoría do simio asasino, aínda que desenvolvida posteriormente por Robert Ardrey e que tampouco se acepta actualmente.

En 1959 publicou as súas memorias co título de *Adventures with the Missing Link*. Dart foi quen suxeriu o nome de *Homo habilis*.
Robert Broom

**Robert Broom**, nado o de 30 de novembro de 1866 en Paisely, no antigo condado de Renfrewshire (Escocia) e finado o 6 de abril de 1951 en Pretoria (Suráfrica), foi un médico e paleontólogo surafricano de orixe escocesa.

## Traxectoria 
Graduado como médico en 1895 acadou o doutoramento en 1905 na Universidade de Glasgow.

En 1897 aséntase en Suráfrica, sendo múltiplos os seus principais intereses (foi  	
antropólogo, paleontólogo, arqueólogo, prehistoriador, escritor, médico, paleoantropólogo e profesor de universidade).

En Suráfrica comezou a estudar os réptiles fósiles antecesores dos mamíferos, pero despois da descuberta do neno de Taung por Raymond Dart interesouse pola paleoantropoloxía.

En 1934 comezou a traballar no Museo do Transvaal en Pretoria. A partir de 1936 fixo descubrimentos espectaculares, entre eles fragmentos de seis homínidos en Sterkfontein, posteriormente clasificados como australopitecos adultos, así como máis descubrimentos en Kromdraai e Swartkrans. En 1937, Broom fixo o seu máis famoso descubrimento, o *Australopithecus robustus*. Eses descubrimentos apoiaron as teorías de Dart.

## Principais publicacións 
### Artigos en revistas 
Entre os centos de artigos publicados en revistas científicas os máis importantes son:

*"Fossil Reptiles of South Africa" en *Science in South Africa* (1905)
*"Reptiles of Karroo Formation" en *Geology of Cape Colony* (1909)
*"Development and Morphology of the Marsupial Shoulder Girdle" en *Transactions of the Royal Society of Edinburgh* (1899)
*"Comparison of Permian Reptiles of North America with Those of South Africa" en *Bulletin of the American Museum of Natural History* (1910)
*"Structure of Skull in Cynodont Reptiles" en *Proceedings of the Zoölogical Society* (1911).

### Libros 
* *The origin of the human skeleton: an introduction to human osteology* (1930)
* *The mammal-like reptiles of South Africa and the origin of mammals* (1932)
* *The coming of man: was it accident or design?* (1933)
* *The South African fossil ape-man: the Australopithecinae* (1946)
* *Sterkfontein ape-man Plesianthropus* (1949)
* *Finding the missing link* (1950)

## Abreviatura 
A abreviatura **Broom** emprégase para recoñecer a  como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.
Paranthropus

O ***Paranthropus*** é un xénero extinto de homínidos bípedes que probablemente descendía dos *Australopithecus*. Todas as especies de *Paranthropus* foron bípedes e a maioría viviron tamén no tempo no que as especies do xénero *Homo*, tamén descendentes dos *Australopithecus*, prevalecían. Os *Paranthropus* apareceron hai 2.6 millóns de anos, xusto antes do comezo do Plistoceno, e desapareceron hai 1,3 millóns de anos. O cerebro da maioría das especies de *Paranthropus* tiña o tamaño do 40% do cerebro do home actual, e tiña unha altura de entre 1,3 e 1,4 metros e vivían en zonas boscosas.
Os *Paranthropus* estaban adaptados a unha dieta de raíces e plantas, a diferenza do *Homo* que podía comer de todo.

O nome deullo Robert Broom en 1938, *Paranthropus* significa á beira do home, nun primeiro momento foron incluídos no xénero Australopithecino, e non foi ata mediados do século XX cando se comezou a diferencialos en diferentes xéneros.
As especies de *Paranthropus* estaban menos avanzadas intelectualmente cas especies de *Homo*, aínda que tiñan cerebros máis grandes cós *Australopithecus*. Hai mesmo evidencia que algunhas especies de *Paranthropus* usaban ferramentas semellantes ás que se usaba no baixo paleolítico, coñecido como cultura Olduvai, aínda que non tan avanzadas como as usadas polos *Homo habilis*. Os *Paranthropus* descoñecían o uso da linguaxe ou o control do lume.

## Especies 
*Paranthropus aethiopicus*, *Paranthropus boisei* e *Paranthropus robustus*.
A primeira especie descuberta foi *Parathropus boisei* en 1959 por Mary Leakey na Garganta de Olduvai, en Tanzania, orixinalmente denominouno *Zinjanthropus boisei*, posteriormente coñecido como *Australopithecus boisei* ata que se creou o novo xénero, aínda que non hai consenso xeral entre os científicos e algúns aínda o seguen adscribindo ao xénero *Australopithecus*.
Golfo de Aqaba

miniatura|localización no mapa (rectángulo vermello)
O **golfo de Aqaba** (en árabe: Bahr el-Akabah), tamén chamado de **golfo de Eilat**, consiste da baía nordeste do mar Vermello e separa a Península de Arabia da Península do Sinaí.

Os países bañados polo golfo de Aqaba son Exipto, Israel, Xordania (a cidade de Aqaba fica en Xordania) e mais Arabia Saudita.

A baía ten unha extensión duns 175&nbsp;km, no seu lugar máis amplo mide 29&nbsp;km. A maior profundidade acada os 1.827 m.

A baía está considerada como un excelente lugar para o mergullo.

miniatura|Situación da cidade de Aqaba, bañada polo Golfo de Aqaba
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Gulf of Aqaba- Environment
Homo habilis

***Homo habilis*** é unha especie do xénero *Homo*, que viviu aproximadamente entre hai 2 e 1,5 millóns de anos, no comezo do Plistoceno. Descubriuno o equipo de Louis e Mary Leakey o 4 de novembro de 1960 (fósil OH 7) na Garganta de Olduvai, en Tanzania. O nome suxeriuno Raymond Dart e finalmente estableceuse en 1964. Ademais de Olduvai atopáronse fósiles en cantidade en Koobi Fora e en moita menor medida no val do río Omo.

Interprétase que foi a primeira especie do xénero *Homo* en aparecer, e é a menos semellante á especie humana actual. Tiña pequena estatura (1,3 m), as pernas curtas e uns brazos desproporcionadamente grandes comparado co *Homo sapiens*; o seu cerebro era a metade do do *Homo* actual, entre 600 e 700&nbsp;cm³. Pénsase que descendía dunha das especies de *Australopithecus*.

O *Homo habilis* compartiu a terra con outros bípedes, como o *Paranthropus boisei*. Malia iso, o *H. habilis*, coas súas innovacións nas ferramentas e a súa dieta menos especializada, tivo éxito e deu lugar a novas especies, mentres os *Paranthropus* desapareceron.

A grande innovación do *Homo habilis* foi a utilización de ferramentas de pedra lascada, o que lle deu primacía sobre os primates. Utilizábanas sobre todo para escarvar, non aínda para cazar como farían os seus descendentes, dedicándose tamén á busca de presas, e hai pouca evidencia que controlasen o lume ou empregasen a linguaxe articulada.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Información arqueolóxica   
*Gardner, Robert P. (1980). Evidence from Science and Tradition Supporting a Two-Model (Evolution/Creation) Approach to Teaching the  Origin of Life. *All Theses, Dissertations, and Other Capstone Projects*. 725.
* Homo habilis - The Smithsonian Institution's Human Origins Program
* BBC:Food for thought
Hámster

Un **hámster** é un roedor pequeno. Existen moitas especies distintas, a maioría distinguidas polas bolsas expandibles sobre as meixelas, as cales van desde as meixelas ata os ombros. Son roedores pertencentes á subfamilia **Cricetinae**. As distintas especies agrúpanse en varios xéneros entre os que destacan *Cricetus*, *Mesocricetus* e *Phodopus*.

A maioría dos hámsteres encontrados en tendas de mascotas son hámsteres sirios. Os hámsteres foron empregados en investigaciones científicas para o estudo de múltiples enfermidades.

## Descubrimento do hámster sirio 
En 1839, o zoólogo británico George Waterhouse achou un hámster en Siria, chamándoo *Cricetus auratus*, ou hámster dourado. A pel do hámster estivo en exposición nun museo británico. O hámster sirio foi ignorado pola ciencia europea durante século seguinte. Ó redor do ano 1930, o zoólogo e profesor da universidade de Xerusalén Aharoni encontrou unha nai e crías de hámster no deserto sirio. Para cando regresó ó seu laboratorio, a maioría escaparan ou morreran. Os hámsteres remanentes foron doados á Universidade de Xerusalén, onde foron criados con éxito. Debido a que eran levemente maiores en tamaño ós encontrados por Waterhouse chamóuselles *Mesocricetus auratus*, inda que posiblemente se tratase da mesma especie. *Mesocricetus aratus* é o nome científico actual do hámster dourado ou sirio.
miniatura|dereita|200px|Hámster
[miniatura|dereita|O hámster é un [roedor]]
200px

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Roedor
* Rato
* Carreiras de hámsteres

### Ligazóns externas 
* Syrian Hamster Hamsters & Syrian Hamster
* Información sobre os hámsteres en xeral
* Información sobre os hámsteres rusos
O Carballal, Palas de Rei

**San Sebastián do Carballal** é unha parroquia do concello de Palas de Rei, situada entre Moredo e Cuíña, con aproximadamente 30 casas segundo o IGE en 2011 tiña 40 habitantes (18 homes e 22 mulleres).

## Patrimonio 
A igrexa parroquial data do século XII. Amais de celebrar o patrón, hai festas o 7 de agosto, día de San Mamede.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Sebastián do Carballal 
### Parroquias de Palas de Rei 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Palas de Rei
Saltón

**Saltón** é o nome común da suborde de insectos herbívoros **Caelifera** da orde *Orthoptera*. Diferéncianse da outra suborde de ortópteros (*Ensifera*) en que as antenas son curtas e adoitan ter menos de 30 artellos. Esta suborde inclúe moitas familias de saltóns.

Os saltóns poden saltar grandes distancias coas súas potentes patas traseiras, e nalgunhas ocasións mesmo son capaces de migrar. Esta circunstancia dáse cando se concentran demasiados individuos nunha mesma zona. Ante a escaseza de alimento, o seu organismo libera unha serie de hormonas que fomentan a mobilidade das ás para que os individuos poidan desprazarse voando a outros lugares e evitar así a competencia intraespecífica polo alimento. Algunhas especies, como a *Locusta migratoria* e a *Schistocerca gregaria*, desprázanse en grandes enxames minguando as colleitas.

Algunhas especies producen ruídos audibles, usualmente frotando as patas contra as ás ou o abdome, ou co golpeteo das ás no voo. Algúns contan con órgano de audición, situado nos costados do primeiro segmento abdominal. As patas traseiras son tipicamente longas e fortes, apropiadas para saltar. Xeralmente contan con ás, pero só as traseiras son membranosas e lles permiten voar, mentres que as dianteiras son coriáceas e non son útiles no voo. As femias son de maior tamaño cós machos.

Os ortópteros que contan con antenas tan largas ou maiores có seu propio corpo son en realidade grilos de matogueira ou saltóns de antenas longas, pertencentes á suborde *Ensifera*, dos que se diferencian tamén pola estrutura do ovipositor, así como a localización do órgano auditivo e a forma en que producen os sons característicos. En termos evolutivos existe unha división entre ambas as dúas subordes que data do límite Permo-Triásico.

Os ovos adoitan colocarse nunha substancia escumosa que os protexe durante a incubación. O número de ovos por posta acostuma roldar entre os 400 e 500.

## Galería de imaxes 
## Notas
Ninfa

* En mitoloxía, as **ninfas** eran calquera das deidades benéficas dos bosques, augas etc.  
* En bioloxía, a **ninfa** é un estado de desenvolvemento dos insectos, posterior ó de larva.
Louis Leakey

**Louis Seymour Bazett Leakey**, nado en 1903 e finado en 1972, foi un paleantropólogo británico. As súas investigacións foron importantes para establecer o o desenvolvemento da evolución humana en África.

## Traxectoria
Nado en Kenya, educado con africanos aprendeu a falar kikuyu case ao tempo que o inglés. Aos 13 anos descubriu ferramentas de pedra e comezou a desenvolver a paixón pola prehistoria, graduouse na Universidade de Cambridge en 1926. Descubriu moitos esqueletos humanos e protohumanos na Garganta de Olduvai e na Illa Rusinga. Entre os seus descubrimentos está o *Zinjanthropus* (1959), chamado posteriormente *Paranthropus boisei*, e o do *Homo habilis*.

Outro dos legados de Leakey foi a comprensión que o estudo dos primates no seu hábitat natural era a chave para comprender os misterios da evolución humana. Leaky elixiu tres investigadoras, Jane Goodall, Dian Fossey e Biruté Galdikas.

Louis Leakey casou con Mary Leakey, quen fixo quizais o máis importante descubrimento da época paleolítica, as pegadas de Laetoli, que estableceron o a datación máis antiga do bipedismo.

Tamén foi o pai do paleoantropólogo Richard Leakey
Vivian Fuchs

**Vivian Ernest Fuchs**, nado na Illa de Wight o 11 de febreiro de 1908 e finado en Cambridge o 11 de novembro de 1999, foi un explorador e xeólogo británico.

## Traxectoria 
De orixe alemá, en 1929 participou na expedición a Groenlandia de James Wordie. En 1934 dirixiu unha expedición ao lago Turkana coa intención de exploralo xeolóxica, arqueolóxica e paleontoloxicamente. Dirixiu tamén a Expedición Trans-Antártica da Commonwealth para celebrar o Ano Xeofísico Internacional de 1957, e foi a primeira en cruzar a Antártica.
Lago Turkana

miniatura|Imaxe satélite do lago Turkana. O río Omo entra por arriba. O río visible na parte esquerda inferior é o Turkwel.
miniatura|Vista do lago Turkana
O **lago Turkana**, antes coñecido como **lago Rodolfo,** é un lago situado no Gran Val do Rift en Kenya, aínda que a parte máis ao norte do lago entra en Etiopía. O lago mide de norte a sur 300&nbsp;km e ten un largo de 40&nbsp;km e cobre unha área de 6.405&nbsp;km², o que o converte no lago permanente máis grande presente dun deserto, tamén é o maior lago alcalino do mundo. A área do lago é quente e moi seca. A xeoloxía é predominantemente volcánica. Tres ríos desembocan no lago: o río Omo, o río Turkwele o río Kerio, pero a única saída natural de auga é a evaporación, o que non impediu que entre 1975 e 1993 o nivel da auga do lago caese dez metros.

Coñecido polos habitantes locais como **lago Bussa**, o conde Samuel Teleki e o tenente Ludwig von Höhnel déronlle o nome de lago Rodolfo en 1888, e en 1975 rebautizouse como Turkana. Os gabbra, rendille e turkana son os pobos que habitan a rexión e vense poucos turistas polo lago.

O lago Turkana é rico en *Lates niloticus* (perca do Nilo e tilapia, e a máis grande poboación de crocodilos do Nilo, arredor de 14.000 arredor da Illa Central. A presenza de auga nunha rexión árida fai un lugar importante de fornecemento para as aves migratorias. Leóns, guepardos, xirafas e outras especies de mamíferos viven na rexión.

Richard Leaky dirixiu numerosas expedicións antropolóxicas na área que levaron a importantes descubertas de homínidos. O Cranio 1470, de 2 millóns de anos de antigüidade, atopouse en 1972, pensouse nun principio que era un *Homo habilis*, pero asignouse a unha nova especie, *Homo rudolfensis*, polo entón nome do lago. Descubriuse en 1984, o neno de Turkana, un esqueleto case completo dun neno de nove anos de *Homo erectus*. Máis recentemente, 1999, Meave Leakey descubriu un cranio de 3'5 millóns de nos, denominado *Kenyanthropus platyops*.
Wolfgang Overath

**Wolfgang Overath**, nado en Siegburg o 29 de setembro de 1943, é un ex xogador de fútbol alemán.

## Traxectoria 
Foi internacional coa Alemaña do Oeste. O seu maior éxito foi o Campionato do Mundo de 1974.

A súa posición natural era a de interior esquerdo. Comezou a súa carreira no SSV Sieburg pero case toda transcorre no 1. FC Köln. Con este equipo foi campión de liga en 1964 e de copa en 1968.Overath xogou 765 encontros de liga e anotou 287 goles.

Dende o ano 2004 é presidente do 1. FC Köln.
Uwe Seeler

**Uwe Seeler**, nado en Hamburgo o 5 de novembro de 1936 e finado en Norderstedt o 21 de xullo de 2022, foi un futbolista alemán. Foi internacional por Alemaña do Oeste, xogando 72 encontros.

O seu principal club foi o Hamburger SV, no que xogou entre 1944 e 1972. Máis tarde foi presidente.

Entre os seus títulos individuais están 
* Futbolista alemán do ano en 1960, 1964 e 1970
* Máximo anotador da Bundesliga en 1964

A nivel internacional destacou un subcampionato no mundial de 1966

Como xogador destacou polo seu preciso remate coa testa. Foi un dos xogadores máis populares e admirados polos afeccionados xermanos.

Foi un dos capitáns honorarios da selección xermana, xunto con Fritz Walter, Franz Beckenbauer e Lothar Matthäus
Gondollín, Melide

**San Martiño de Gondollín** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Melide. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 90 habitantes (47 homes e 43 mulleres) distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 151 habitantes.

## Festas
As festas patronais celébranse en honor a San Martiño os días 11 e 12 de novembro. As festas da Virxe do Carme celébranse o primeiro domingo de agosto.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Gondollín
### Parroquias de Melide
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Melide
Fritz Walter

miniatura|dereita|Estatua de Fritz Walter.

**Fritz Walter**, nado en Kaiserslautern o 31 de outubro de 1920 e finado en Enkenbach-Alsenborn o 17 de xuño de 2002, foi un futbolista alemán.

Dende moi cedo, á idade de oito, anos xa formou parte do 1. FC Kaiserslautern, debutando no primeiro equipo ós dezasete.

O seu debut no equipo nacional foi en 1941 durante a segunda guerra mundial. Walter estivo no exército dende 1942 ata o remate da guerra en 1945. Despoios volveu a xogar para o 1. FC Kaiserslautern, gañando o campionato alemán en 1951 e 1953. En 1951 fixo o seu retorno á selección, e foi nomeado capitán.

O seu maior logro foi o título de campión mundial en 1954
Sepp Maier

miniatura|200px|Sepp Maier.
'''Josef 'Sepp' Maier''', nado o en Metten o 28 de febreiro de 1944, é un exfutbolista alemán. Xogaba de porteiro.

## Traxectoria 
Toda a súa carreira transcorreu no Bayern Munich. Con este club gañou a Bundesliga catro veces e a Copa de Europa tres veces consecutivas. Aínda mantén unha marca, a de xogar 422 seguidos, entre os anos 1966 a 1977. Foi nomeado Xogador Alemán do Ano tres veces.

Coa Selección de fútbol de Alemaña conseguiu o título de campión mundial en Alemaña e a Eurocopa 1976.

Retirouse en 1979 tras sufrir un accidente de coche. Despois diso estivo a adestrar ós gardametas do Bayern Munich e máis tarde da selección xermana.

## Clubs
Adena / WWF

**Adena** é a sección española dunha das maiores e máis eficaces organizacións mundiais e independentes dedicadas á conservación da natureza, integrada no Fondo Mundial para a Natureza (**WWF**). A WWF foi creada en 1961 e en España en 1968 e opera en máis de 100 países, co apoio de cerca de cinco millóns de persoas en todo o mundo.
O seu obxectivo é traballar para deter a degradación ambiental da Terra e construír un futuro no cal o ser humano viva en harmonía coa natureza grazas á:
* Conservar a diversidade biolóxica mundial.
* Asegurar que o uso dos recursos naturais renovables sexa sostíbel.
* Promover a redución da contaminación e do consumo desmedido.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ecoloxismo

### Ligazóns externas 
* Adena/World Wildlife Fund (WWF)
Greenpeace

**Greenpeace** (do inglés *green*: verde, e *peace*: paz) é unha organización ecoloxista fundada no Canadá en 1971, de ámbito internacional, independente económica e politicamente, que non acepta doazóns nin presións de gobernos, partidos políticos ou empresas, e que se autofinancia polas achegas dos socios e doadores (95% dos seus fondos), así como a través da venda de produtos co nome de *Greenpeace*.

## Historia 
Segundo cifras de Greenpeace, o número dos seus socios en todo o mundo en 2005 era de tres millóns. No mesmo ano, en España eran 85.000.

[miniatura|Acción de Greenpeace contra a multinacional petroleira [Esso, dona nesa altura do Exxon Valdez, naufragado nas costas de Alasca.]]
O obxectivo da organización é protexer e defender o medio ambiente, intervindo en diferentes puntos do planeta onde se cometen atentados contra a natureza. Greenpeace leva a cabo campañas para deter o cambio climático, protexer a biodiversidade, en contra dos transxénicos, contra a contaminación, para acabar co uso da enerxía nuclear e das armas e fomentar a paz.

Cunha oficina principal en Ámsterdan, traballa en estreita colaboración coas 44 seccións nacionais, ademais de cos diferentes barcos que ten posuído, o máis coñecido deles quizais o Rainbow Warrior, afundido en 1985 polos servizos de intelixencia franceses. A toma de decisións faise tendo en conta a maioría de sectores que conforman a súa estrutura interna, intentado que ninguén poida tomar decisións unilaterais non acordes coa maioría dos membros representativos.

## Salvando as baleas 
Quizais as accións e imaxes máis coñecidas e recoñecidas de Greenpeace dende a súa fundación foron aquelas nas que se vían os activistas de Greenpeace interpoñer as súas lanchas, e as súas vidas, entre os arpóns dos barcos baleeiros e os cetáceos que estes querían capturar. Tras 14 anos de moratoria na caza de baleas, en setembro de 2003 o Rainbow Warrior II actuou de novo en augas de Islandia para impedir e denunciar a pretensión por parte do goberno deste país de continuar coa industria baleeira.

A finais do 2005 dous barcos da frota de Greenpeace, o MV Artic Sunrise e o MV Esperanza, comezaron a sucar os océanos da Terra durante un ano, denunciando os perigos que os axexan. A súa primeira acción foi interceptar a frota baleeira xaponesa e esixirlles que abandonasen inmediatamente o Santuario Baleeiro da Antártida.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ecoloxía
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial España
* Un ano na vida dos océanos
* Bios Iguana
Clima subtropical

miniatura|300px|Clima subtropical
O **Clima subtropical** é característico das áreas xeográficas polas que pasa o Trópico de Capricornio, con temperaturas medias abaixo dos 20&nbsp;°C. Hai tamén alternancia anual entre 9&nbsp;°C e 13&nbsp;°C.

En áreas máis elevadas, o inverno é intenso, con nevadas esporádicas], e o verán é suave. A precipitación de choivas é intensa, acadando unha media de ata 2.000&nbsp;mm/ano, de forma ben distribuída ao longo das estacións.
A vexetación nas áreas de clima subtropical é diferente conforme a altitude do lugar. Nas partes máis altas, presenta piñeirais e araucarias. En planicies, hai predominancia de gramíneas.
Clima tropical

]]
Os **climas tropicais** están caracterizados por temperaturas elevadas, con temperaturas medias de 18&nbsp;°C ou superiores durante todos os meses do ano. Estes climas poden subdividirse da seguinte maneira:

* **Tropical de foresta**: en todos os doce meses hai precipitación de polo menos 60&nbsp;mm. Estes climas son típicos de rexións próximas ao ecuador, e non teñen estacións do ano. Algúns exemplos: Singapur, Amazonas. Nalgúns lugares ese clima ten a mesma humidade durante todo o ano, como acontece en Colombia, mais na maior parte dos casos pode haber variación de choivas.
* **Tropical de monzóns**: ese clima, máis común no sur da Asia e oeste da África resulta dos ventos de monzóns que mudan de dirección de acordo coas estacións. Este clima ten un mes máis seco, con menos de 60&nbsp;mm de choiva.
* **Clima tropical húmido e seco ou de sabana** (Aw): ese clima ten unha estación seca intensa, co mes máis seco tendo precipitacións menores que 60&nbsp;mm.

Exemplos
* Bangalore, India
* Veracruz, México
* Townsville, Australia.

A maioría dos lugares que teñen ese clima atópanse nas marxes externas das zonas tropicais, mais ocasionalmente poden ter unha localización intratropical (ex.: San Marcos, Colombia).

Algunhas veces o *As* é usado no lugar de *Aw* se a estación seca ocorre durante os días de sol máis alto e máis longos. Ese é o caso de partes do Hawai (Honolulu), África Oriental (Mombasa, Kenya) e Sri Lanka (Trincomalee), por exemplo. Na maioría dos lugares que teñen clima tropical húmido e seco, con todo, a estación seca ocorre durante a época de sol máis baixo e días máis curtos.
Clima mediterráneo

miniatura|dereita|300px|Áreas con clima mediterráneo.
As rexións de **clima mediterráneo** combinan veráns quentes e secos con invernos fríos e pouco chuviosos. Como o propio nome indica, este tipo de clima é o típico da zona do mar Mediterráneo.

O clima mediterráneo é quente e seco no verán e é moderado e húmido no inverno. As precipitacións ocorren sobre todo durante 2 a 4 meses, no inverno, sendo raras no resto do ano.

Nas rexións situadas a rentes do mar Mediterráneo os veráns son menos secos que os das outras rexións deste clima.

## Flora 
A vexetación, na súa forma orixinal, caracterizábase sobre todo por árbores; debido á intervención humana e problemas ambientais, as árbores foron sendo substituídas por arbustos, especialmente arbustos esclerófitos, aparecendo herbas aromáticas, gramíneas e, por suposto, árbores.

Esta vexetación é predominante, de folla persistente e presenta follas espesas e pequenas, o que axuda a reducir as perdas de auga por transpiración. Algunhas plantas poden tamén ter espiños, o que as protexe de seren comidas polos animais.

As árbores son, normalmente, de pequeno porte. Posúen cascas gordas e duras e grandes ramificacións. Predominan os carballos: carballo, carballo negral, sobreiras, carrascos e aciñeiras. Outra árbore moi común na área mediterránea é a oliveira. Nalgunhas rexións aparecen aínda piñeiros (como o piñeiro manso) e o acivro.

Nas áreas con pouca precipitación, as plantas adaptáronse a condicións secas, sendo as súas follas pequenas e por veces, tan reducidas que semellan agullas, o que lles permite conservar a auga. Outras teñen as follas cubertas por unha película cerosa e noutras as follas reflicten a luz solar.

Algunhas plantas desenvolveron, mesmo, adaptacións que lles permiten resistir os lumes frecuentes que ocorren na estación seca: algunhas reprodúcense moi axiña a partir das raíces, despois de arder a parte aérea; noutras, a brea que reviste as piñas derrete durante o incendio permitindo que abran os froitos e se espallen as sementes; noutras incluso as sementes, que teñen condicións para vivir durante moito tempo, xermolan despois do lume.

## Fauna 
A fauna é moi variada e tamén se encontra adaptada ás condicións ambientais. Por exemplo, os animais son acotío pequenos, necesitando de pouca auga e teñen hábitos nocturnos.	

Aparecen coellos, lebres, porcos bravos, ratos, veados, porco teixos, diversos tipos de réptiles, unha gran variedade de aves, sobre todo aves migratorias e insectos.

## Véxase tamén
Satélite natural

miniatura|upright=2|Satélites naturais do Sistema Solar

Un **satélite natural** ou **lúa** (no senso xeral) é un obxecto espacial que circula arredor dun planeta, isto é, non orbita en torno dunha estrela. Por exemplo, a Lúa é un satélite da Terra.

## Satélites naturais no sistema solar 
Algunhas lúas son bastante grandes, de feito se orbitasen arredor do sol serían planetas, outras son tan pequenas como asteroides comúns. As maiores lúas son a Lúa da Terra, as Lúas de Galileo en Xúpiter: Ío, Europa, Ganímedes e Calisto, Titán de Saturno e Tritón de Neptuno.

Esta é unha lista de satélites naturais organizada por planeta do sistema solar. Mercurio e Venus non teñen satélites naturais. Xúpiter ten 63, a maioría son irregulares e bastante pequenos.

miniatura|upright|dereita
### Terra 
Satélites 1: A Lúa

### Marte 
Total de lúas de Marte: 2
upright|miniatura|dereita

### Xúpiter 
Total de lúas de Xúpiter (a xaneiro de 2012): 64

[centro|miniatura|upright=2|As *[Lúas de Galileo* (de dereita a esquerda e en orde segundo a súa distancia a Xúpiter): Ío, Europa, Ganímedes e Calisto.]]

### Saturno 
Total de lúas de Saturno (a xaneiro de 2012): 61
center|upright=2|miniatura
dereita|miniatura|upright=1.5

Os seguintes obxectos aínda non foron clasificados como satélites:

### Urano 
Total de lúas de Urano (a xaneiro de 2012): 27

dereita|upright=1.5|miniatura|De esquerda a dereita: Urano, Puck, Miranda, Ariel, Umbriel, Titania e Oberón. Os diámetros son a escala, as distancias non.

### Neptuno 
Total de lúas de Neptuno: 13
upright|miniatura|Tritón

### Plutón 
Total de lúas de Plutón: 5
miniatura|dereita|Plutón coas 5 lúas

### Haumea 
Total de lúas de Haumea: 2

### Eris 
(1 satélite)

* Disnomia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Satélite
* Satélite artificial
Xeo

miniatura|dereita|250px|Xeo fundente.

**Xeo** é o nome dado a calquera das 14 fases sólidas coñecidas da auga. Nun contexto non científico, úsase para describir unha desas fases, de cristal hexagonal, que é a fase que abonda mais. O seu aspecto é vítreo, semitransparente, incluso azul-branqueciño dependendo da presenza de impurezas tales como o ar.

## Características 
En canto un sólido cristalino natural, o xeo considérase un mineral formado por óxido de hidróxeno.

A súa densidade é inferior á da auga, ficando en 0,92; o seu punto de fusión é 0&nbsp;°C (á presión estándar). 
A mesma masa da auga varía de volumes dependendo do estado (líquido ou sólido, o feito distintivo é que, ao contrario da maioría dos sólidos, o xeo no seu punto de fusión preséntase máis dilatado cá súa forma líquida a 4&nbsp;°C. Isto permite que a capa de xeo de ríos/lagos permaneza na superficie e isole o resto da masa de auga, deste xeito non chega a conxelarse en moitos casos a totalidade do río/lago.

### Fases do xeo 
A forma cristalina que adopta o xeo en función da presión e temperatura pódese representar nun diagrama de fase:

Diagrama de fase do xeo.
*Diagrama de fase do xeo— a escala das presións é logarítmica*

## Usos 
O xeo emprégase con fins terapéuticos e na conservación de alimentos, entre outros usos.

## Véxase tamén 
* glaciar
* cometa
* dióxido de carbono
* sarabia
* iceberg
* neve
* firn
* val glaciar
* xeo negro
Kamoya Kimeu

**Kamoya Kimeu**, nado no condado de Makueni cara a 1938 e finado en Nairobi o 20 de xullo de 2022, foi un famoso buscador de fósiles kenyano.

## Traxectoria 
Axudante de Louis Leakey, co que comezou a traballar en 1964 e integrou a coñecida como a banda de homínidos. Participou en numerosas descubertas de fósiles de homínidos en Kenya e en Tanzania e descubriu o neno de Turkana o 23 de agosto de 1984, un esqueleto fosilizado case completo dun *Homo erectus* de hai 1,5 millóns de anos.

## Notas
Richard Leakey

**Richard Erskine Frere Leakey**, nado en Nairobi (Kenya) o 19 de decembro de 1944 e finado o 1 de xaneiro de 2022, foi un paleontólogo e conservacionista kenyano de orixe británica.

## Traxectoria
Leakey comezou a súa carreira seguindo os pasos dos seus pais, Louis e Mary Leakey, coa descuberta dos fósiles de homínidos na África Oriental, entre os que destaca o neno de Turkana, atopado en Koobi Fora, preto do Lago Turkana, dunha antigüidade de 1,5 millóns de anos. É o esqueleto de *Homo erectus* máis completo que se atopou ata o de agora. Leakey e Roger Lewin describiron este descubrimento e a súa interpretación no seu libro *Origins Reconsidered* (1992).

En 1989 o presidente de Kenya, Daniel Arap Moi nomeouno xefe do Kenyan Wildlife Service (KWS), en resposta ás críticas internacionais pola progresiva desaparición dos elefantes e o impacto que estaba tendo na vida salvaxe do país. Leakey creou unidades ben armadas e adestradas para loitar contra da caza ilegal, que procuraba o marfil, do elefante, que resultaron moi eficaces, pero que tamén lle ocasionou incontables inimizades con parte da poboación e políticos locais pola firmeza en aplicar a súa política e polo seu carácter incorruptible.

En 1993 Leakey perdeu ambas as pernas nun accidente de avioneta, sospeitouse que fora unha sabotaxe, pero non se puido probar, diante o anuncio do goberno kenyano de evidencias de corrupcións no KWS, Leakey dimitiu en xaneiro de 1994.  Foi substituído por David Western. As súas experiencias no KWS contounas no seu libro ''Wildlife Wars: My Battle to Save Kenya's Elephants'' (2001).

En maio de 1995 Richard Leakey uniuse a un grupo de intelectuais kenyanos para lanzar un novo partido, Safina, do que foi secretario xeral e deputado dende 1997. En 1999 a insistencia internacional nomeou a Leakey secretario do gabinete e xefe do servizo civil, posto no que permaneceu ata 2001.
Formigal

miniatura|Formigal en 2007
**Formigal** é unha localidade española da provincia de Huesca, situada no concello de Sallent de Gállego. Está situada 1.550 metros de altitude e aos pés da peña Foratata (2.341 m.).

## Descrición 
Está formada pola urbanización anexa á estación de esquí de Aramón Formigal, a escasos quilómetros da fronteira con Francia, onde se accede a través do porto do Portalet.
Izumo Taisha

**Izumo Taisha** (出雲大社; tamén Izumo no Ōyashiro)é un dos mais antigos santuarios xintoístas do Xapón, localizado en Izumo na prefectura de Shimane. Foi construído en honra ao deus Ōkuninushi-no-mikoto.