Avelaíña

As **avelaíñas**, **matacandís** ou **velairiñas** son insectos tamén chamados **bolboretas nocturnas**, pertencentes á orde dos lepidópteros. Teñen hábitos nocturnos, se ben é certo que tamén hai especies crepusculares e diúrnas. Antes estaban clasificadas no grupo **Heterocera**, que xeralmente era considerado suborde, pero este é un grupo polifilético, que xa non se utiliza nas clasificacións máis modernas.

Moitas especies de avelaíñas son moi ben coñecidas no seu estadio larval a causa dos danos que causan á froita e outros produtos da agricultura, ou mesmo aparellos domésticos como roupa e libros, dada a voracidade das eirugas.

## Clasificación 
Malia as súas diferenzas, a división dos Lepidópteros en avelaíñas e bolboretas pertence porén á taxonomía popular, non ten base científica. Ás veces, e para formalizar dalgún xeito a distinción popular, úsanse os nomes *Rhopalocera* (bolboretas) e *Heterocera* (avelaíñas). Tamén houbo moitas tentativas de subdividir os Lepidópteros en grupos como os *Microlepidópteros* e *Macrolepidópteros*; *Frenatae* e *Jugatae*, ou *Monotrysios* e *Ditrysios*. O fallo deses nomes á hora de persistir nas clasificacións modernas débese a que ningún deles representa un par de *grupos monofiléticos*. A realidade é que as bolboretas son un pequeno grupo que xurdiu das avelaíñas, e estas últimas son a gran maioría das especies de lepidópteros. Taxonomicamente, as avelaíñas non son un grupo monofilético. Calcúlase que hai arredor de 160.000 especies de avelaíñas.

## Importancia económica da avelaíña 
### Pragas de avelaíña 
As avelaíñas, e especialmente as súas eirugas, son unha praga capital para a agricultura en moitas partes do mundo. A eiruga da especie *Lymantria dispar* causa importantes danos nos bosques do nordés dos Estados Unidos, onde é unha especie invasiva. Nos climas temperados, a *carpocapsa* (*Cydia pomonella*) causa danos devastadores, especialmente nos cultivos froiteiros. Nos climas tropical e subtropical, a *Plutella xylostella* é quizais a peor praga nos cultivos e colleitas de brasicáceas (familia que engloba as coles, repolos e outras plantas da mesma clase, tamén chamadas crucíferas).

Varias das avelaíñas da familia das *Tineidae* están comunmente consideradas como pragas porque as súas larvas devoran tecidos como roupa e cobertores de fibras proteínicas naturais como a la ou a seda. Porén, adoitan atacar menos os materiais mesturados que conteñan fibras artificiais.

Existen estudos que amosan que poden ser repelidas polo olor da madeira de cedro e cimbro, pola lavanda, ou por outras esencias naturais. Porén, moitos consideran que é improbable que isto preveña unha infestación. A naftalina considérase o produto máis efectivo, pero hai dúbidas en canto ós seus efectos na saúde humana. As larvas de avelaíña poden eliminarse conxelando os obxectos infestados durante varios días a unha temperatura inferior ós −8&nbsp;°C.

As avelaíñas teñen unha constitución robusta e a miúdo son máis resistentes ós pesticidas que as moscas ou os mosquitos.

### Os vermes da seda 
Algunhas especies de avelaíña son criadas en granxa pola súa rendibilidade económica. A máis coñecida delas é o verme da seda, a larva domesticada da *Bombyx mori*, que se cría pola seda coa que constrúe a súa crisálida. A industria da seda produce ao redor dos 130 millóns de quilos de seda crúa ó ano, cun valor aproximado de 250 millóns de dólares.

Con todo, non toda a seda é producida pola *Bombyx mori*. Hai varias especies de Saturniidae que tamén son criadas pola súa seda, como a *avelaíña do ailanto* (grupo de especies da *Samia cynthia*), o verme de seda do carballo (*Antheraea pernyi*), a *Antheraea assamensis* e o verme da seda xaponés (*Antheraea yamamai*).

O *verme mopane*, eiruga da *Gonimbrasia belina*, pertencente á familia das Saturniidae, é un recurso alimenticio moi importante no sur de África.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Velaina023eue.jpg
Ficheiro:Velaina021eue.jpg
Ficheiro:Velaina020eue.jpg
Ficheiro:Velaina025eue.jpg
Ficheiro:Cyclophora.punctaria.jpg
Ficheiro:Velaíña Bastavales Galicia 1.jpg

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Traza

## Notas