Dentalium

***Dentalium*** é un xénero de moluscos escafópodos da orde, o tipo da orde dos dentalíidos (*Dentaliida*) e da familia do mesmo nome (*Dentaliidae*), que comprende numerosas especies (máis de 50 actualmente viventes máis outras tantas extintas) coñecidas vulgarmente como **dentalios**.

## Características 
As especies de *Dentalium* son moluscos escavadores, están provistas dunha cuncha cónica e curvada de 4 a 5&nbsp;cm de lonxitude, oca e aberta en ambos os extremos; a abertura no extremo máis ancho ou anterior da cuncha denomínase *abertura principal*. A abertura posterior, máis estreita, coñécese como *abertura apical*.

No orificio maior ou anterior encóntranse o pé e a boca. O manto encóntrase permanentemente dentro da cuncha. O pé utilízao o animal para escavar tobos no brando substrato no que habitan. O orificio posterior, o da abertura apical, permite a circulación da auga para a evacuación das feces e para o intercambio respiratorio, xa que carecen de branquias.

Viven en sedimentos do fondo mariño, enterrados na lama ou na area do fondo, alimentándose de organismos microscópicos, detritos e foraminíferos.

A cuncha presenta estrías lonxitudinais, o que a diferencia das cunchas das especies do xénero *Antalis* (moitas delas clasificadas anteriormente dentro de *Dentalium*), que teñen a mesma forma cónica e curvada pero lisa, sen estrías.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero *Dentalium* foi descrito en 1758 polo naturalista sueco Linneo na 10ª edición do seu *Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis*. *Editio decima, reformata. Laurentius Salvius: Holmiae. ii*, 824 pp. [Ver en liña].

### Especies actualmente viventes 
A especies actualmente vivas do xénero *Dentalium* son:

* *Dentalium aciculum* Gould, 1859
* *Dentalium adenense* Ludbrook, 1954
* *Dentalium agassizi* Pilsbry e Sharp, 1897
* *Dentalium americanum* Chenu, 1843
* *Dentalium antillarum* D'Orbigny, 1842
* *Dentalium aprinum* L., 1766 
* *Dentalium bartletti* Henderson, 1920
* *Dentalium calamus* Dall, 1889
* *Dentalium callipeplum* Dall, 1889
* *Dentalium callithrix* Dall, 1889
* *Dentalium carduum* Dall, 1889
* *Dentalium ceratum* (Dall, 1881)
* *Dentalium circumcinctum* Watson, 1879
* *Dentalium dalli* Pilsbry e Sharp, 1897
* *Dentalium dentale* L., 1766 
* *Dentalium diarrhox* Watson, 1879
* *Dentalium didymum* Watson, 1879
* *Dentalium eboreum* Conrad, 1846 
* *Dentalium ecostatum* T W Kirk, 1880
* *Dentalium elephantinum* L., 1758
* *Dentalium ensiculus* Jeffereys, 1877
* *Dentalium entale entale* (Linnaeus, 1758)
* *Dentalium entale stimpsoni* (Henderson, 1920)
* *Dentalium entale* Linnaeus, 1758
* *Dentalium floridense* J. B. Henderson, 1920
* *Dentalium formosum* Adams & Reeve, 1850
* *Dentalium glaucarena* Dell, 1953
* *Dentalium gouldii* Dall, 1889
* *Dentalium inversum* Deshayes, 1825
* *Dentalium laqueatum* A. E. Verrill, 1885 
* *Dentalium liodon* Pilsbry e Sharp, 1897
* *Dentalium longitrorsum* Reeve, 1842 
* *Dentalium meridionale* Pilsbry e Sharp, 1897
* *Dentalium nanum* Hutton, 1873
* *Dentalium neohexagonum* Sharp e Pilsbry, 1897
* *Dentalium occidentale* Stimpson, 1851
* *Dentalium octangulatum*  Donovan, 1804 
* *Dentalium ophiodon* Dall, 1881
* *Dentalium perlongum* Dall, 1881
* *Dentalium pilsbryi* Rehder, 1942
* *Dentalium pretiosum* Sowerby, 1860 
* *Dentalium rebeccaense* Henderson, 1920
* *Dentalium rectius* Carpenter, 1864
* *Dentalium semistriolatum* Guilding, 1834
* *Dentalium senegalense* Dautzenberg, 1891 
* *Dentalium sowerbyi* Guilding, 1834
* *Dentalium stenochizum* Pilsbry e Sharp, 1897
* *Dentalium suteri* Emerson, 1954
* *Dentalium taphrium* Dall, 1889
* *Dentalium texasianum* Philippi, 1848
* *Dentalium tiwhana* Dell, 1953
* *Dentalium tubulatum* Henderson, 1920
* *Dentalium vallicolens* Raymond, 1904
* *Dentalium vernedei* Sowerby, 1860l 
* *Dentalium vitreum* Sars, 1851
* *Dentalium vulgare* da Costa, 1778 
* *Dentalium zelandicum* Sowerby, 1860 

#### Galería 

Ficheiro:Dentalium badense 01.JPG|*Dentalium badense*
Ficheiro:Dentalium octangulatum 01.JPG|*Dentalium octangulatum*
Ficheiro:Dentalium sexangulum 01.JPG|*Dentalium sexangulum*
Ficheiro:Dentalium dentale (Linné, 1766) (4176834508).jpg|*Dentalium dentale*

### Especies fósiles 
Encontráronse as seguintes especies fósiles:

* †*Dentalium akasakensis*  Hayasaka 1925
* †*Dentalium alazanum*  Cooke 1928
* †*Dentalium angsananum*  Martin 1922
* †*Dentalium aratum*  Tate 1887
* †*Dentalium arcotinum*  Forbes 1846
* †*Dentalium atratum*  Tate 1887
* †*Dentalium attenuatum*  Say 1824
* †*Dentalium badense*  Partsch, 1856
* †*Dentalium bifrons*  Tate 1887
* †*Dentalium bocasense*  Olsson 1922
* †*Dentalium caduloide*  Dall 1892
* †*Dentalium cannaliculatum*  Klipstein 1843
* †*Dentalium cossmannianum*  Pilsbry & Sharp 1897
* †*Dentalium danai*  Meyer 1885
* †*Dentalium decoratum*  Münster 1841
* †*Dentalium denotatum*  Ludbrook 1956
* †*Dentalium giganteum*  Sowerby 1846
* †*Dentalium gonatodes*  Martin 1885
* †*Dentalium hamatum*  Forbes 1846
* †*Dentalium hanguense*  Cox 1930
* †*Dentalium hecetaensis*  Rohr *et al*. 2006
* †*Dentalium inaequale*  Bronn 1831
* †*Dentalium indianum*  Girty 1911
* †*Dentalium junghuhni * Martin 1879
* †*Dentalium klipsteini*  Kittl 1891
* †*Dentalium latisulcatum*  Tate 1899
* †*Dentalium lombardicum*  Kittl 1899
* †*Dentalium mancorens*  Olsson 1930
* †*Dentalium microstria*  Heilprin 1880
* †*Dentalium montense*  Briart & Cornet 1889
* †*Dentalium moreanum*  d'Orbigny 1845
* †*Dentalium neohexagonum*  Sharp & Pilsbry 1897
* †*Dentalium neornatum*  Hayasaka 1925
* †*Dentalium ovale*  Cooke 1928
* †*Dentalium pseudonyma*  Pilsbry & Sharp 1898
* †*Dentalium rimosum*  Bose 1906
* †*Dentalium rugiferum* von Koenen 1885
* †*Dentalium sandbergeri*  Cossmann & Lambert 1884
* †*Dentalium schencki*  Moore 1963
* †*Dentalium sexangulum*  (Gmelin, 1790) 
* †*Dentalium simile*  Münster 1841
* †*Dentalium solidum*  Hutton 1873
* †*Dentalium sorbii * King 1850
* †*Dentalium speyeri*  Geinitz 1852
* †*Dentalium sundkrogensis*  Schnetler 2001
* †*Dentalium tenuistriatum*  Martin 1879
* †*Dentalium tornatissimum*  Tate 1899
* †*Dentalium triquetrum*  Tate 1887
* †*Dentalium yasilum*  Olsson 1930

A distribución dos fósiles do xénero *Dentalium* é xeograficamente moi extensa. Este xénero é moi antigo, remontándose ao período silúrico (hai 422,9 millóns de anos). Están especialmente representados no cretáceo, eoceno e mioceno. sitio arqueolóxico de Férvedes II (Xermade), Cova do Mirador de Atapuerca (Burgos), Cova del Pastoral, Cova d’en Pau (Xirona), Cova del Parpalló (Valencia), Cova de les Cendres (Alacant) etc. Destes achados dedúcese que existía un fluxo comercial entre as poboacións costeiras e do interior.

Así mesmo, as cunchas de *Dentalium* eran moi apreciadas polos pobos nativos americanos. E, por exemplo, sábese que cunchas de *Dentalium neohexagonum* foron utlizadas polo pobo Chumash como unha forma de moeda polo menos en datas tan temperás como *circa* o ano 1 000 a.C., na zona da baía de Morro (California).

### Uso na Europa do século XVIII 
Na medicina moderna as cunchas de *Dentalium* eran consideradas como un excelente álcali e os boticarios pulverizábanas para o seu uso en varias preparacións. As cunchas para estes usos foron descritas por Joseph Pitton de Tournefort en Londres no século XVIII como "de forma tubular ou cónica, de cerca de 3 polgadas de longo; dunha brillante cor branca; ocas; con luz e divididas lonxitudinalmente por liñas paralelas, cunha tapa no fondo. Son do grosor dunha pluma e teñen certa semellanza cun dente canino." Porén, eran consideradas naquel momento como moi raras, e en lugar delas, foron substituídas por outra cuncha. Esta foi descrita como unha cuncha multicolor encontrada na area na baixamar; esta cuncha non era canalizada, ou acanalada. A cuncha verde grande á que o escritor francés se refire en primeiro lugar ben poderían ser *Dentalium elephantinum* ou *Dentalium aprinum*, que son grandes e verdosas e viven na zona do Indo-Pacífico. A outra cuncha seguramente era doutra especie, posibelmente *Dentalium entale*, que é nativa da Gran Bretaña.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Brusca, R. C. & Brusca, G. J. (2005): *Invertebrados*, 2ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana de España. ISBN 0-87893-097-3.
* D'Ancona, Humberto (1972): "Escafópdos" en *Tratado de zoología. Tomo II. Zoología especial*. Barcelona: Editorial Labor, S. A., pp.&nbsp;747–748.
* Grassé, P.-P., E. A. Poisson e O. Tuzet (1976): "Escafópodos o solenoconos", pp.&nbsp;421.424, en *Invertebrados*. (En Grassé, P.-P., *Zoología*, vol. 1). Barcelona: Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4.
* Hickman, C. P., W. C. Ober e C. W. Garrison (2006): *Principios integrales de zoología*, 13ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana. ISBN 84-481-4528-3.
* Meglitsch, P. A. (1986): *Zoología de invertebrados*, 2ª ed. Madrid: Ed. Pirámide. ISBN 84-368-0316-7.
* Rolán, Emilio e Otero-Schmitt, Jorge (1996): *Guía dos moluscos de Galicia*. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 978-84-8288-072-3.
* Remane, A., Storch, V. e Welsch, U. (1980): "Scaphopoda", en *Zoología sistemática. Clasificación del reino animal. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0608-2, p. 160.
* Steiner, G. & Kabat, A. R. (2001): "Catalogue of supraspecific taxa of Scaphopoda (Mollusca)" *Zoosystema* **23** (3): 433-460.Ver en liña.
* VV. AA. (1968): "Escafópodos" en: *Enciclopedia Salvat de las ciencias. Tomo 4. Animales invertebrados*. Pamplona: Salvat, S. A. de Ediciones, pp.&nbsp;272–274.

### Outros artigos 
* Dentalíidos
* Escafópodos

### Ligazóns externas 
* Lista de especies de *Dentalium* no WoRMS.
* *Dentalium* Linnaeus, 1758  en Fossilworks.
* *Dentalium* Linnaeus, 1758 no ITIS.
* *Dentalium* na ADW.
* Especies de *Dentalium* na EOL.
* Especies de *Dentalium''  en Catalogue of Life: 25th March 2016.