Linguas itálicas

As **linguas itálicas** constitúen unha familia de linguas indoeuropeas cunha serie de trazos comúns. Inclúe as linguas romances (entre as que se atopan o galego, o español, o portugués, o francés, o italiano e o romanés) e a un certo número de linguas extintas, como o latín e outras linguas faladas na Antigüidade na Península Itálica.

Aínda que se adoita considerar como unha única rama que se diversificou a partir dun estadio común ou protoitálico, posterior ao período protoindoeuropeo, algúns autores dubidan desta filiación común. Todas as linguas itálicas comparten un bo número de isoglosas comúns; así, todas elas son linguas *centum* que non presentan palatalización das (palato)velares indoeuropeas /*k, *kw, *g, *gh, *ghw/. Curiosamente, as linguas romances si presentan unha palatalización posterior dos fonemas latinos /k, g/, aínda que só ante fonemas anteriores /ε,e,i/. 
[miniatura|300x300px|Distribución das [linguas romances máis faladas a principios do século XXI: castelán (verde escuro e verde claro), francés (azul e celeste), portugués (alaranxado), italiano (amarelo) e romanés (vermello).]]

## Clasificación das linguas itálicas 
As linguas itálicas están formadas por tres subfamilias propiamente ditas: 
***Linguas osco-umbras**. 
**Osco, falado na rexión centro-meridional da Península Itálica.
**Grupo Umbro, que inclúe a: 
***Peligno, Vestino, Marrucino.
***Picénico meridional.
***Umbro, falado na rexión centro-setentrional da península.
***Volsco 
***Linguas latino-faliscas**. 
**Falisco, que era falado na área de Falerii Veteres (actual Civita Castellana), ao norte da cidade de Roma. 
**Latín, que era falado na Italia centro-occidental. As conquistas romanas expandírono a través do imperio e máis aló. 
***Linguas romances, descendentes do latín. 
***Linguas venético-mesapias** 
miniatura|413x413px|Linguas da Italia prerromana.

## Características comúns 
Actualmente o termo linguas itálicas úsase para referirse a un conxunto de linguas indoeuropeas que comparten un certo número de trazos comúns e que tras un período longo de convivencia común sufriron un certo proceso de converxencia.

Con todo, autores como Silvestri  e Rix argumentan que non existiu un proto-itálico común reconstructible, que cumpra estas dúas condicións: 
# Debería ter un sistema fonolóxico que explicase o do latín e as linguas osco-umbras simultaneamente mediante cambios fonéticos posteriores. 
# Debería representar unha fonoloxía e morfoloxía que presentase cambios respecto ao estado común indoeuropeo.

Do mesmo xeito que a teoría obsoleta do italo-céltico común, moitos autores refugaron a idea de que todas as similitudes das linguas itálicas débanse á existencia dun estadio lingüístico chamado itálico común, de cuxa diversificación xurdisen as linguas. De feito varios autores propuxeron explicar algunhas da características comúns como un fenómeno de *Sprachbund* que afectaría á chamada **área lingüística medio-itálica**.

### Desenvolvementos fonolóxicos 
As linguas itálicas comparten certo número de isoglosas e cambios fonéticos comúns respecto ao protoindoeuropeo común:

* *p > p, *b > b, *bh- > f-, -*bh- > -b-,(-f-) 
* *t > t, *d > d, *dh- > f-, -*dh- > -d- 
* *k > k (), *g > g, *gh- > h- 
* *kw > kw ()/k (), *gw > v/g/f 
* *l > l 
* *Vm > Vm, *mV > mV, *Cm(C) > Cem(C) 
* *Vn > Vn, *nV > nV, *Cn(C) > Cen(C) 
* *r > r, 
* *s > s, 
* *w > v, *e > i

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Yves Cortez "*Le français ne vient pas du latin*" París (2007)ISBN 978-2-296-03081-7
* Domenico Silvestri: "Las lenguas Itálicas", editado dentro de *Las Lenguas Indoeuropeas*, 1995, ISBN 84-376-1348-5.