open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Willem Drees

**Willem Drees** nado en Ámsterdam o 5 de xullo de 1886 e finado na Haia o 14 de maio de 1988, foi un político neerlandés, Primeiro ministro do seu país desde o 7 de agosto de 1948 ata o 22 de decembro 1958.

## Traxectoria 
Durante o seu mandato ocorreron acontecementos máis relevantes nos Países Baixos, como a descolonización das Indias Orientais Neerlandesas e a reconstrución dos Países Baixos, algúns anos despois do fin da segunda guerra mundial.

William era ben coñecido por manter unha postura socialdemócrata, pero con algunhas ideas baseadas no pragmatismo.
Parque Nacional Pyhä-Luosto

O **Parque nacional Pyhä-Luosto** atópase no centro de Finlandia, na rexión de Lapin Lääni.

## Características 
O hábitat predominante é a Taiga. Conta cunha superficie protexida de 4.100 hectáreas e foi fundado en 1.938.

## Vexetación e fauna 
Extensas superficies de bosque formadas por abetos e piñeiros. Existen grandes poboacións de  oso pardo, lobo e glutón. Entre as aves cómpre salientar o ferreiriño da Laponia e o gaio escuro.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial do parque
Tornio

**Tornio** (nome oficial finés completo: **Tornion kaupunki**; en ; en ) é unha cidade e concello de Laponia. Ten unha área de 1&nbsp;348,55 km², e unha densidade de poboación de 18,79 hab./km², cunha poboación de 22&nbsp;306 persoas. Fai fronteira co concello sueco de Haparanda (en ).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Tornio
Pola Esquerda

**Pola Esquerda**, ou **X la Izquierda** polo seu nome oficial en castelán, é unha coalición electoral constituída para presentarse nas eleccións xerais de 2015 en España, e que estivo formada por diversos partidos de esquerda e ecoloxistas, dos que o máis importante era o Partido Humanista. Finalmente o Partido Humanista retirouse da coalición e concorreu en solitario.
Os partidos formantes foron:
* Partido Humanista, despois apartado.
* Nova Esquerda Socialista
* Ezkerra-Berdeak
* Los Verdes
* Compromiso Socialista
* Unión de Izquierda Socialista de Aragón
* Gira Madrid-Los Verdes.

Sinalouse a Federico Mayor Zaragoza e a Baltasar Garzón como algúns dos seus impulsores. Durante unhas semanas, a ex-socialista Beatriz Talegón estivo vinculada a esta coalición, pero renunciou. A súa cabeza de lista foi María Pato.

## Notas
Nós - Candidatura Galega

**Nós - Candidatura Galega** foi unha coalición electoral creada para presentarse ás eleccións xerais de 2015 en España e que se presentou nas catro provincias galegas. A formación principal da coalición era o Bloque Nacionalista Galego e acompañárono o Partido Galeguista, Coalición Galega, o Partido Comunista do Pobo Galego e a Fronte Obreira Galega. Tamén recibiu o apoio do alcalde de Lalín, de Compromiso por Galicia, Rafael Cuíña.

Os catro cabezas de lista ao Congreso dos Deputados pertencían ao Bloque Nacionalista Galego: Carlos Callón pola Coruña, Carme Adán por Pontevedra, Olalla Rodil por Lugo e Noa Presas por Ourense.

Os malos resultados acadados, ao non obter ningún deputado e perder un bo número de votos en favor da coalición EnMarea, motivaron a decisión do líder do BNG, Xavier Vence, de non anovar como voceiro nacional na XV Asemblea Nacional que se celebrou en 2016.

## Notas
Betizu

A raza **Betizu** (do éuscaro, *behi izua*: "vaca fuxidía") é o nome que recibe unha raza de vaca semisalvaxe, de cor rubia, autóctona do País Vasco. É unha raza de protección especial segundo estabeleceu o Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación, por mor de que os seus donos non as conservan por ser pouco produtoras, así que os gobernos vasco e navarro están a mercalas e ceibalas nos montes en liberdade.

En Francia, O "Conservatoire des Races d'Aquitaine" participa na conservación desta raza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Pobo austríaco

O **pobo austríaco** (en ) é un grupo nacional, cultural e étnico xermánico que vive en Austria. Historicamente, os austríacos foron considerados como alemáns e tamén se vían eles mesmos como tal. Austria foi parte do Sacro Imperio Romano Xermánico e tamén foi posteriormente membro da Confederación Xermánica, mais trala Guerra austro-prusiana de 1866, Austria foi expulsada da Confederación por Prusia. Por mor disto, cando se fundou o Imperio Alemán en 1871, Austria quedou á marxe. En 1938 produciuse o Anschluss, ou anexión de Austria ao Terceiro Reich, mais despois do acontencido na segunda guerra mundial, os austríacos desenvolveron a súa propia identidade nacional e a meirande parte deles non se considera como alemáns hoxe en día. En 1958 o pobo austríaco foi galardoado co Premio Erasmus.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Cultura de Austria en everyculture.com
Alex Renfroe

**Gregory Alexander Renfroe**, nado o 23 de maio de 1986 en Hermitage, Tennessee, é un xogador profesional de baloncesto estadounidense con pasaporte bosníaco que xoga para o Covirán Granada da Liga ACB. Cunha estatura de 1,91 metros xoga na posición de base.

## Traxectoria 
Tras non ser elixido no Draft da NBA de 2009, o 11 de xullo de 2009 Renfroe asinou o seu primeiro contrato profesional co VEF Rīga letón para a tempada 2009-10. En agosto de 2010, asinou co KK Zagreb croata para a tempada 2010-11. O 18 de xullo de 2011, asinou por unha tempada co New Basket Brindisi da Legadue italiana. O 24 de setembro de 2012, asinou por unha tempada co CB Valladolid da Liga ACB. En febreiro de 2013 deixou o Valladolid e asinou polo Brose Baskets alemán para o resto da tempada. 

O 21 de agosto de 2013, fichou polo Yenisey Krasnoyarsk ruso. O 12 de maio de 2014, asinou co Laboral Kutxa da Liga ACB para o resto da tempada 2013-14. O 24 de setembro de 2014, Renfroe asinou un contrato de catro meses co Alba Berlin. O 30 de xaneiro de 2015, asinou unha extensión de contrato co equipo ata xuño de 2015. O 28 de xuño de 2015, asinou un contrato de dous anos co Bayern München. O 18 de xullo de 2018, anunciouse a súa fichaxe por unha tempada co Bàsquet Manresa, ascendido á Liga ACB ese mesmo ano. O 3 de xullo de 2020, Renfroe asinou co San Pablo Burgos da Liga ACB.

O 24 de agosto de 2022, Renfroe asinou co Fundación CB Granada, acabado de ascender á Liga ACB.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en Eurobasket.com 
* Perfil en Euroleague.net
Alexandra Fernández

O nome de **Alexandra Fernández** pode referirse a:
***Alexandra Fernández Carnero**, directora artística galega (n. 1965);
***Alexandra Fernández Gómez**, arquitecta e política galega (n. 1988).
Universidade París-Saclay

**Universidade París-Saclay** (en ) ou simplemente **UPS**-  considérase como a institución máis prestixiosa do mundo no referente á educación científica e tecnolóxica. O UPS está situado na cidade de Saclay, preto de París na rexión de Illa de Francia en Francia. Desde outubro de 2023, a universidade é socia de IPSA para dobres graos en aeroespacial.

## Membro 
* *École normale supérieure de Paris-Saclay*
* *École nationale supérieure de techniques avancées*
* ''Institut des sciences et industries du vivant et de l'environnement*
* *CentraleSupélec*
* *École nationale de la statistique et de l'administration économique*
* *Télécom ParisTech*
* *École polytechnique*
* *SupOptique*
* *HEC Paris*
* *Université Paris-Sud*
* *Université de Versailles-Saint-Quentin-en-Yvelines''

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial do UPS
Alexandra Fernández Carnero

**Alexandra Fernández Carnero**, nada en Caracas en 1965, é unha directora artística galega.

## Traxectoria 
Filla do pintor Emilio Fernández Celeiro. Deseñadora gráfica, arquitecta pola Facultade de Arquitectura e Urbanismo de Caracas (1991), participou no obradoiro de Deseño de Escenografía no Anatoli Goldberg - Instituto de Teatro de Caracas. Ten un mestrado en Estudos Teatrais e Cinematográficos pola Universidade da Coruña (2003).

Iniciou a súa carreira en Venezuela, con obras como *Amber Room*, *Vulcanteufel* e *Brenda*. Chegou a Galicia en 2001 e comezou a traballar no audiovisual (longametraxes cinematográficas, telefilmes e series para a TV) e desenvolveu traballo publicitario. Desde finais dos anos noventa foi axudante e responsable da dirección artística de varias películas.

## Recoñecementos 
* Premio Mestre Mateo 2011 á dirección artística por Doentes.
## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha no AVG
Alexandra Fernández Gómez

**Alexandra Fernández Gómez**, nada en Vigo o 21 de outubro de 1988, é unha política galega. Resultou elixida deputada por En Marea no Congreso durante a XI e XII lexislatura, de 2016 a 2019.

alt=Papeleta do BNG para o Parlamento galego, eleccións xullo 2020.|miniatura|Papeleta do BNG para as Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2020.
Por discrepancias polo funcionamento do grupo político de En Marea no Congreso renunciou a presentarse ás Eleccións xerais de abril de 2019. Nas Eleccións xerais de novembro de 2019 solicitou publicamente o apoio para o BNG. Nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2020 participou na candidatura do Bloque Nacionalista Galego como número tres pola provincia de Pontevedra.

## Traxectoria 
Fixo o bacharelato no IES Alexandre Bóveda de Vigo. Cursou estudos de Arquitectura e Urbanismo na Escola Superior Gallaecia de Vila Nova de Cerveira. Pertence á Asociación Cultural Bou Eva. e Anova-Irmandade Nacionalista, participou no proceso constituínte da Marea de Vigo. Foi elixida, a través de primarias, para formar parte da candidatura de En Marea para as eleccións xerais do 20 de decembro de 2015. Ocupou a cabeza de lista pola provincia de Pontevedra, sendo reelixida no mesmo lugar para as eleccións do 26 de xuño de 2016.

Aínda que actuou en numerosas ocasións como portavoz do grupo, mantivo unha posición discrepante por considerar que Podemos limitaba a posición do grupo. Estas discrepancias comezaron xa na XI lexislatura, cando En Marea tratou, sen éxito, de constituírse en grupo parlamentario. As diferenzas da deputada co resto de compoñentes do grupo foron aumentando a medida que se desenvolvía a XII lexislatura. Fixéronse evidentes cando a deputada decidiu votar "non" na votación aos presupostos do 2019, contra o criterio da dirección de En Marea, por consideralos lesivos para Galiza. Os demais membros do grupo, por contra, votaron a favor dos orzamentos presentados polo goberno socialista, seguindo a liña marcada por Podemos.

En febreiro de 2019 a deputada anunciou que renunciaba a presentarse de novo ás eleccións ao Congreso, convocadas para o 28 de abril. Centraríase en rematar a carreira de arquitectura. Na repetición electoral celebrada o 10 de novembro fixo público o seu apoio ás candidaturas do BNG, a través das súas redes sociais e de artigos en prensa. 

O 29 de febreiro de 2020, tras meses de rumores sobre o seu achegamento ao BNG, a formación nacionalista anunciou a incorporación da ex-deputada ás súas listas. Tras ser avalada polas asembleas da militancia e polo Consello Nacional do BNG, foi designada como número tres das candidaturas pola provincia de Pontevedra nas Eleccións ao Parlamento de Galicia dese ano, e foi elixida deputada do Parlamento de Galicia. Nas eleccións ao Parlamento galego de 2024, saíu elixida deputada por Pontevedra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de deputados galegos no Congreso desde a Transición
### Ligazóns externas 
* Ficha na páxina web do Congreso dos Deputados

* Ficha no Parlamento de Galicia
Parque Nacional Linnansaari

O **Parque nacional Linnansaari** atópase no sur de Finlandia, na rexión de Lapin Lääni.

## Características 
Os hábitats predominantes son a Taiga e zonas húmidas. Conta cunha superficie protexida de 4.100 hectáreas e foi fundado en 1.938.

## Vexetación e fauna 
O bosque, formado por abetos, piñeiros e bidueiras, limítalse as illas e pequenas zonas costeiras axeitadas para as árbores. O lago Haukivesi é unha importante zona para a cria da foca anelada do Saimaa (*Phoca hispida saimensis*). Entre as aves salientan a aguia pescadora, o ouriolo, o Mergo grande ou  a Mobella ártica.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial do parque .
Experiencia achegada á morte

[miniatura|*Subida ó Empíreo*, de [Hieronymus Bosch.]]
As **experiencias achegadas á morte** son supostas percepcións do contorno narradas por persoas que estiveron a piques de morrer ou que pasaron por unha morte clínica e sobreviviron. Hai moitos testemuños, sobre todo dende o desenvolvemento das técnicas de resurrección cardíaca, e segundo algunhas estatísticas, poderían producirse aproximadamente nunha de cada cinco persoas que superan unha morte clínica.

## Dous grupos de interpretacións 
Para algunhas persoas, a existencia destas experiencias implicaría que cada ser humano está formado por un corpo físico e un ente inmaterial, e unha consciencia ou "ánima" (tal como afirman moitas relixións). En troques, algúns científicos opinan que estes fenómenos poden explicarse como alucinacións do mesmo cerebro.

Por outra banda, e en contraposición ó que a ciencia cría até agora, investigacións recentes no eido médico indican que estas experiencias non poden explicarse como alucinacións. Estes estudos suxiren que, dalgún xeito distinto, a mente e consciencia poden seguir activas despois de que o cerebro deixase de funcionar.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Center for Consciousness Studies
*IANDS (International Association for Near-Death Studies)
Nitroamina

miniatura|dereita|150px|Estrutura do grupo nitroamino.
As **nitroaminas** son compostos orgánicos que conteñen un grupo nitro unido a unha amina. Os compostos inorgánicos parentais das nitroaminas son as nitramidas, nas cales R1 = R2 = H, polo que a súa fórmula xeral é H2N–NO2.

Algúns exemplos de nitroaminas son os explosivos HMX, RDX, trinitrotriazina e tetril. A pesar de teren un grupo amino, non son básicas, senón ácidos febles, debido ao efecto de atracción de electróns do grupo funcional nitro.

## Notas
Nitramida

As **nitramidas**, H2NNO2, son compostos químicos nitroxenados. Os derivados orgánicos das nitramidas, con fórmula xeral RNHNO2, denomínanse nitroaminas, que son moi utilizadas como explosivos; son exemplos o RDX e o HMX.

## Estrutura 
As moléculas de nitroamidas non son planas en fase gasosa, pero son de forma planar en fase cristalina.

## Síntese 
A síntese orixinal de Thiele e Lachman da nitramida realizábase mediante a hidrólise de nitrocarbamato de potasio:

:K2(O2NNCO2) + 2H2SO4 → O2NNH2 + CO2 + 2KHSO4

Outras rutas para obter nitramidas son a hidrólise de ácido nitrocarbámico,
:O2NNHCO2H → O2NNH2 + CO2

a reacción do sulfamato de sodio con ácido nítrico,
:Na(SO3NH2) + HNO3 → O2NNH2 + NaHSO4

e a reacción do pentóxido de dinitróxeno con dous equivalentes de amoníaco.
:N2O5 + 2NH3 → O2NNH2 + NH4NO3

## Notas
Atentados de París de novembro de 2015

A noite do 13 de novembro de 2015 producíronse unha serie de ataques terroristas coordinados, consistentes en tiroteos en masa, explosións suicidas e toma de reféns en París (Francia) e no suburbio do norte, Saint-Denis. Comezaron ás 21:16 CET, con tres explosións suicidas preto de Stade de France e tiroteos en masa e outra explosión suicida en catro lugares preto do centro de París. O ataque máis sanguento produciuse no teatro Bataclan durante un concerto da banda estadounidense Eagles of Death Metal, onde os terroristas tomaron reféns e participaron nun enfrontamento coa policía que rematou ás 00:58 CET do 14 de novembro de 2015. Nos ataques morreron 129 persoas, 89 das cales foron asasinadas no teatro Bataclan. Ademais, 433 persoas resultaron feridas durante os ataques, incluíndo 80 que se foron descritas como estado grave. Os ataques foron os máis sanguentos ocorridos en Francia dende a segunda guerra mundial, e os máis sanguentos na Unión Europea dende os atentados de Madrid de 2004.

O 14 de novembro, o Estado Islámico de Iraq e Levante (ISIS) reivindicou a responsabilidade dos ataques. O motivo de ISIS foi tomar represalias pola intervención francesa na guerra civil siria e na guerra civil iraquí. Hollande declarou que os ataques foron organizados dende o estranxeiro "por Daesh," un acrónimo árabe para ISIS, "con axuda interna", e describiunos como "un acto de guerra."

En resposta ós ataques, o Presidente de Francia François Hollande anunciou o estado de emerxencia nacional, e ordenou controis temporais nas fronteiras do país nun comunicado televisado ás 23:58&nbsp;CET. Antes do ataque, Francia mantiña a alerta alta dende os atentados de xaneiro de 2015 en Île-de-France que acabaron con dezasete persoas. En resposta ós atentados, o 15 de novembro Francia lanzou un ataque encadrado na Operación Chammal, nome co que se coñece a súa contribución á campaña de bombardeo anti-ISIS, cuxo obxectivo principal foi a cidade de Al-Raqqah.

## Antecedentes 
Francia mantiña a alerta alta por ameaza terrorista dende o tiroteo en *Charlie Hebdo* a comezos de xaneiro de 2015 e os ataques en xaneiro de 2015 en Île-de-France. con seis tiroteos e tres explosións. As explosións ocorreron preto do Stade de France, mentres que os tiroteos foron arredor de Rue Alibert, Rue de la Fontaine-au-Roi, Rue de Charonne o Teatro Bataclan no Boulevard Voltaire, Avenue de la République e Boulevard Beaumarchais.

Oito terroristas morreron, sete inmoláronse e un foi abatido polas forzas policiais. As autoridades comezaron a busca de cómplices que puideran ter fuxido.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Atentado na sede de Charlie Hebdo

### Ligazóns externas 
* Emergency website . Ministerio Francés do Interior
* Summary and live updates. BBC News
* Summary and live updates. CNN
* Summary and live updates. *The New York Times*
* Live updates. France 24
Sednoide

[thumb|275px|[Sedna, o epónimo e primeiro sednoide coñecido.]]
Un **sednoide** é un obxecto transneptuniano cun perihelio maior de 50 UA e un semieixo maior maior de 150 UA. Só se coñecen dous obxectos que pertenzan a esta categoría, (90377) Sedna e , ambos con perihelios superiores a 75 UA, mais sospéitase que hai máis. Estes obxectos atópanse fóra dunha fenda aparentemente case baleira do Sistema Solar a partir dunhas 50 UA e non teñen interacción significativa cos xigantes gasosos. Inclúense dentro dos obxectos separados.

Algúns astrónomos, como Scott Sheppard, consideran que os senoides son obxectos da Nube de Oort Interior (OCOs), aínda que a nube de Oort interior, ou Nube de Hills, foi proposta orixinariamente polos astrónomos máis aló das 2000 UA, varias veces o afelio dos dous sednoides coñecidos.

## Órbitas 
As órbitas dos sednoides non se poden explicar por perturbacións dos xigantes gasosos nin pola interacción coas mareas galácticas.

As súas órbitas elípticas actuais poden explicarse por varias hipóteses:
# Estes obxectos puideron ter as súas órbitas e perihelios distanciados polo paso dunha estrela próxima cando o Sol estaba aínda incrustado no seu cúmulo estelar de nacemento.
# As súas órbitas puideron ser perturbadas por un corpo de tamaño planetario, aínda descoñecido alén do cinto de Kuiper.
# Puideron ser capturadas por estrela próximas de paso, moi probablemente na nube de nacemento do Sol.

## Obxectos coñecidos 
Os dous sednoides, igual que todos os obxectos separados extremos (cun semieixo maior > 150 UA e perihelio > 30UA), teñen unha orientación similar (argumento do perihelio) de 0° (338°±38°). Isto non se debe a un nesgo na observación e é inesperado, xa que a interacción cos planetas xigantes debera ter argumentos do perihelio (ω) aleatorios. Isto suxire que pode existir no Sistema Solar exterior un perturbador masivo non descuberto.

Coñécense doce obxectos cun semieixo maior de máis de 150 UA, un perihelio máis aló de Neptuno, e un argumento do perihelio de 340°±55°.

O 10 de novembro de 2015 informouse dun posible sednoide a 103 UA, pero está clasificado só como obxecto transneptuniano porque o seu arco de observación é moi curto para confirmar se o perihelio está fóra da influencia de Neptuno.

## Notas
Pidgin éuscaro-algonquino

O **pidgin éuscaro-algonquino** ou **algonquino-éuscaro** (en ), foi un pidgin empregado polas tribos micmac, innu e posiblemente algunha outra tribo nativa americana e polos baleeiros vascos como medio de comunicación. Máis tarde, os baleeiros franceses que ían ás costas de Terra Nova e Península do Labrador a cazar baleas e comerciar con peles tamén o empregaron. Había tres grupos das Primeiras Nacións que os vascos distinguían. Os dous cos que tiñan boas relacións eran os montagnais e os iroqueses. Tamén coñecían ós inuit, ós cales consideraban hostís. Os vascos referíanse a estes pobos como "Montaneses", "Canaleses" e "Esquimoas" respectivamente.

O vocabulario probablemente estaba formado por micmac-innu e éuscaro, aínda que ó ser o gascón a lingua de prestixio no País Vasco francés, algunhas palabras neste idioma tamén se incorporaron ó pidgin. Aínda que os vascos se asentaron na zona en 1527, o pidgin puido comezar a falarse contra o 1530 e tivo a súa idade dourada entre 1580 e 1635. A última vez que foi atestado foi en 1710.

A súa existencia menciónase en varias fontes contemporáneas independentes, pero tan só se coñecen unhas poucas frases e menos de 30 palabras soltas en éuscaro. Na *Histoire de la Nouvelle France* (1612) Lescarbot fala de como a xente nativa se acomodaba a eles falando unha lingua que lles era máis familiar e na que había moito "éuscaro" mesturado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Mitxelena, L. (1984): "Lingüística inmanente y lingüística trascendente", Anuario del seminario de filología vasca "Julio Urquijo", 18, p.&nbsp;251-266, Donostia-San Sebastián, Excma. Deputación Foral de Guipúzcua.
* P. Bakker (1989): "The language of the coast tribes is half basque", Antropological linguistics 31: 117-147.
* P. Bakker (199?): "Davis Strait, Hudson Strait and teh Gulf of Saint Lawrence", Language contact in Artic 270-309, General Trends in Linguistics 49?.
### Outros artigos 
* Pidgin éuscaro-islandés
Pidgin éuscaro-islandés

O **pidgin éuscaro-islandés** (en ) foi un pidgin falado en Islandia no século XVII. Está conservado en manuscritos islandeses dese século e do século seguinte. O pidgin está formado por verbas do éuscaro, do xermánico e termos romances. Desenvolveuse con probabilidade en Vestfirðir, onde foron atopados os manuscritos, pero como ten influencias doutras linguas europeas, tamén é probable que fose creado noutro lugar e que chegase a Islandia a través dos baleeiros vascos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Pidgin éuscaro-algonquino

### Ligazóns externas 
* Páxina final do primeiro glosario éuscaro-islandés e páxina primeira do segundo
Reserva Natural Estrita de Malla

[miniatura|250px|Vista dende [Saana do Lago Kilpisjärvi.]]
A **Reserva Natural Estrita de Malla** (en ) é unha área protexida que se atopa en Laponia, Finlandia. A área está protexida dende 1916 e foi declarada reserva natural estrita en 1938. Abrangue 30km2 e está administrada por Metla. Hai un sendeiro no parque, mais o seu acceso está restrixido e tense que organizar por separado. Moitas das especies que viven nesta reserva poden atoparse tamén noutros lugares arredor de Saana, que si é accesible.
Montañas do País Vasco

[miniatura|300px|Montaña Ailuitz, [Biscaia.]]
[miniatura|dereita|300px|Vista do monte Txindoki dende Lazkaomenditik ([Lazkao).]]
O País Vasco caracterízase pola súa **xeografía montañosa**. A meirande parte das cordilleiras atópanse no eixo leste-oeste do territorio. As formacións máis importantes están compostas de pedra calcaria, pero tamén as hai doutros materiais, como o Aiako Harria, composto completamente de granito.

Os montes máis altos do País Vasco están nos Pireneos, sendo a Mesa dos Tres Reis a máis alta. Esa cordilleira nace dende o mar e vai medrando e subindo cara ao leste, sendo a Orhi o primeiro monte por enriba dos 2.000 metros.

No sur de Áraba e Navarra está o límite oriental do Cordal Cantábrico. As serras de Kodes e Toloño forman parte da Cordilleira Cantábrica.

Entre esas dúas cordilleiras importantes están os Montes Vascos, que teñen tamén unha orientación leste-oeste. Destacan entre outras as montañas de Urbasa, a Serra de Andia, a Serra de Aralar, os montes de Anbotoko, os montes de Ordunte e o Aizkorri.
Antonio Lara

**Antonio Lara Fernández-Villamarín**, nado en Barcelona en 1980, é un político galego

## Traxectoria 
Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela, profesionalmente traballa no sector das aseguradoras.

Logo de que dimitise o candidato escollido no proceso de primarias, e de que as bases seleccionasen un segundo candidato que tampouco prosperou, foi designado candidato ás eleccións xerais por Cidadáns pola provincia de Pontevedra en 2015.

## Notas
Cocido montañés

O **cocido montañés** é un prato gastronómico típico de Cantabria que, a diferenza doutros tipos de cocidos típicos de España como o madrileño, o maragato ou o lebaniego, non leva garavanzos como elemento principal. É un guiso de interior que ten como compoñentes esenciais a faba e a verza, ademais do compango composto de chourizo, costela, morcilla e touciño procedentes do *matacíu del chon*.

É un prato forte, con grande achega calórica, polo que normalmente consómese como prato único, ou degustando a verdura primeiro e a carne despois.

O nome de montañés provén de La Montaña, un dos nomes que recibiu historicamente o territorio da actual comunidade autónoma de Cantabria.

Cada primeiro domingo de setembro celébrase unha festa do cocido montañés en Ucieda, no concello de Ruente.

## Notas
Antonio Rodríguez Vázquez

**Antonio Rodríguez Vázquez**, nado en Santiago de Compostela o 7 de decembro de 1965, é un avogado e político galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela, fixo un mestrado en dereito de Internet internacional. Traballa profesionalmente nun despacho de avogados de Santiago de Compostela.

Nas eleccións municipais de 2015 figurou na candidatura de Cidadáns ao concello de Ames, aínda que non foi elixido concelleiro (ía de número 6 e a súa formación obtivo 1 representante). Nas eleccións xerais de 2015 logrou a acta de deputado pola provincia da Coruña mais logo de o seu partido destituílo  como cabeza de lista para as eleccións do 26 de xuño de 2016 foi un dos promotores da formación dunha nova forza política, Vía Centrum Partido Demócrata.

## Vida persoal 
Está casado e vive na Aldea Nova (Ames).
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Antonio Rodríguez Vázquez: «Me sitúo más hacia la izquierda; hacia la derecha, poco o nada». Entrevista en *La Voz de Galicia*
*Ficha no Congreso dos Deputados
Jamaal Wilkes

**Jamaal Abdul-Lateef**, nado co nome **Jackson Keith Wilkes** o 2 de maio de 1953 en Berkeley (California), máis coñecido como **Jamaal Wilkes**, é un ex xogador profesional de baloncesto estadounidense que xogou durante toda a súa carreira na National Basketball Association (NBA). Desde a posición de ala, conseguiu gañar catro títulos da NBA cos Warriors e os Lakers. Foi ademais trees veces All-Star e nomeado Rookie do Ano. Antes da súa etapa profesional, conseguira gañar dous campionatos da NCAA cos UCLA Bruins. Na súa honra os Lakers retiraron o seu dorsal 52. Wilkes converteuse ao islam e mudou legalmente ao seu nome en 1975, porén, segue a utilizar o seu apelido de nacemento por motivos de recoñecemento público.

## Traxectoria 
### Universidade 
Tras ser elixido All-American durante a súa etapa no Instituto de Santa Bárbara, pasou a formar parte dos *Bruins* da Universidade de California Os Angeles (UCLA). Alí, xunto a Bill Walton, gañou os campionatos da NCAA, en 1972 e 1973, e formou parte do mítico equipo de UCLA que conseguiu o récord de 88 partidos consecutivos sen perder. Nas súas tres temporadas universitarias fixo unha media de 15 puntos e 7,4 rebotes por partido, cunha porcentaxe de tiro do 51,4%.

### Profesional 
Foi elixido o posto 11 da primeira rolda do Draft da NBA de 1974 polos Golden State Warriors. Non lle puido ir mellor no seu primeiro ano, xa que ademais de gañar o título de Rookie do Ano tras facer unha media de 14,2 puntos e 8,2 rebotes por partido, o seu equipo proclamouse campión da NBA, logrando o seu primeiro anel. Na súa segunda temporada as súas cifras melloraron, e así foi elixido por primeira vez para xogar o All Star Game, feito que se repetiría en  e . Tras tres temporadas nos Warriors, foi fichado polos Lakers, onde acabou coincidindo no equipo do "Showtime" con dous dos xogadores máis determinantes da historia da NBA: Magic Johnson e Kareem Abdul-Jabbar. Xunto a eles conseguría outros tres títulos de campión da NBA en ,  e .

Xa con 32 anos, terminou a súa carreira deportiva no equipo veciño, Los Angeles Clippers. Nas súas doce tempadas como profesional fixo unha media de 17,7 puntos, 6,2 rebotes e 2,5 asistencias por partido. O 2 de abril de 2012, anunciouse que Wilkes pasaría a formar parte do Naismith Memorial Basketball Hall of Fame. A súa elección fíxose oficial o 7 de setembro. Pouco máis tarde chegaríanlle dous novos recoñecementos: o 28 de decembro de 2012, os Lakers retiraron o seu dorsal 52 como homenaxe, mentre que a UCLA faría o propio o 17 de xaneiro de 2013.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial 
* Biografía en NBA.com
* Estatísticas en Basketball Reference
Casa de Xuntas de Gernika

A **Casa de Xuntas de Gernika** (en ) é un conxunto monumental con significación política que se sitúa na vila de Gernika-Lumo, en Biscaia, no País Vasco. O corazón do conxunto é a Árbore de Gernika, un carballo baixo o cal se celebraban as Xuntas do Señorío de Biscaia, e o edificio anexo que en tempos foi a igrexa de Santa María A Antiga.

Na actualidade é a sede das Xuntas Xerais de Biscaia, máximo órgano institucional da provincia, e está declarado Ben de Interese Cultural coa categoría de monumento.[miniatura|A [árbore de Gernika é o símbolo das liberdades vascas (biscaínas).|centro]]
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Casa de Xuntas de Gernika
David Bruzos

**David Bruzos Higuero**, nado en Ourense o 9 de xuño de 1979, é un químico e político galego.

## Traxectoria 
[miniatura|[Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2020.]]
Licenciado en Química pola Universidade de Santiago de Compostela (2002) e Posgraduado en Física Aplicada pola Universidade de Vigo (2010). Foi profesor de Física e Química no IES Manuel Chamoso Lamas do Carballiño. Na actualidade (2025) é profesor do IES As Lagoas, da cidade de Ourense.

Membro fundador de Saramaganta e vencellado ao colectivo Fuga en Rede, colaborou como voluntario internacional en Cisxordania. Participou no proceso constituínte de Ourense en Común e foi elixido para formar parte da candidatura de En Marea para as eleccións xerais de 2015 como cabeza de lista pola Provincia de Ourense. Foi elixido deputado, sendo a primeira vez desde Senén Bernárdez que un deputado ourensán pertence a un partido distinto do PPdeG ou o PSdeG.

Nas eleccións xerais de 2016, celebradas uns meses despois, xa non revalidou o escano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de deputados galegos no Congreso desde a Transición
La cara oculta

***La cara oculta*** é un filme hispano-colombiano dirixido polo director colombiano Andrés Baiz, a partir dun guión de Hatem Khraiche Ruiz-Zorrilla. Está protagonizado por Quim Gutiérrez, Martina García e Clara Lago.

## Personaxes 
* Quim Gutiérrez como Adrián
* Clara Lago como Belén
* Martina García como Fabiana
* Marcela Mar como Verónica
* Juan Alfonso Baptista como Axente de policía
* Alexandra Stewart como Emma

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Martina García

**Martina García**, nada en Bogotá o 27 de xuño de 1981, é unha actriz colombiana de cine e televisión.

## Filmografía 
### Cine 
* *Perder es cuestión de método* (2004) - Quica
* *Satanás* (2007) - Natalia
* *Día Naranja* (2009)- Sol
* *Amar a morir* (2009) - Rosa
* *Rabia* (2009) - Rosa
* *No eres tú, soy yo* (2010) - Julia
* *La Mosquitera* (2010) - Ana
* *Biutiful* (2010)
* *La cara oculta* (2011) - Fabiana
* *Operación E* (2012) - Liliana
* *ABC of Death 2* (2014)

### Televisión 
* *Francisco el matemático* (1999) - Antonia
* *La guerra de las Rosas* (1999) - Caperusa Rojas
* *María Madrugada* (2002) - Laura
* *Amor a la plancha* (2003) - Rita Emilia Pulido
* *Juegos Prohibidos* (2005)
* *La saga, negocio de familia* (2005) - Helena Angarita
* *Pura Sangre* (2007) - Ana Gregoria Beltrán
* *Mujeres asesinas* (2008) - Juana, corrosiva
* *Tiempo final* (2008) - Camila
* *El sexo débil* (2011 - México)
* *Primera dama*
* *Homeland* (2013) - Esme (episodio *Tower of David*)
Monte Corneira

[miniatura|Vista do Monte Corneira dende [Vilaronte, Foz.]]
O **Monte Corneira** ten o seu pico facendo límite entre os concellos de Foz, Barreiros e Lourenzá. Ten unha altura de 432 m, segundo o SIXPAC.
É accesible por diversos camiños, pero dificilmente en coche. Dende o seu cumio divísanse lugares como A Frouxeira ou a ría de Foz.

## Notas
Sorgin

miniatura|250px|Sorginak a carón do caldeiro.
Unha **sorgin** (en plural **sorginak**), é unha figura da mitoloxía vasca, e son as asistentes da deusa Mari na súa loita por facer pagar as mentiras. As "sorginak" se reúnense as noites dos venres nos "akelarres". Como personaxes históricos, as "sorginak" reuníanse para celebrar rituais máxico-eróticos, que pasaron á historia por mor da cruel persecución coa que a Inquisición cristiá someteu ós seus participantes.

## Toponimia 
Existen numerosos topónimos no País Vasco e Navarra que fan referencia ás *sorginak*, como Sorginaren Txabola (Chabola da Feiticeira) en Bilar (Áraba), Dolmen de **Sorginetxe** (*casa da meiga*) en Arrizala Agurain (Áraba) ou en Elbete Baztan (Navarra) ou **Sorginzubi** (*Ponte da meiga*) en Abaurrea Alta (Navarra).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Meiga

### Ligazóns externas 
* Sorgin 
* Sorgina
Columbus Crew

O **Columbus Crew Soccer Club** é un club de fútbol profesional que xoga na Major League Soccer. É o equipo da cidade de Columbus, no estado de Ohio, polo que xoga na conferencia Leste. Foi un dos dez equipos que xogaron a tempada inaugural da MLS en 1996. Tamén foi o primeiro equipo dos Estados Unidos en construír un estadio específico para o fútbol, no ano 1999 .

O *Crew SC* é un dos equipos máis laureados da MLS xa que conta con cinco trofeos oficiais. En 2015, os novos propietarios cambiaron o logo do equipo e tamén o nome do estadio (Mapfre Stadium). Entre os xogadores máis importantes que pasaron polo club cabe destacar a Chad Marshall, Jeff Cunningham e Brian McBride.

## Historia 
### Inicios 
Na tempada inaugural da MLS, en 1996, o equipo conseguiu clasificarse para os playoffs, pero perdeu na primeira rolda contra o Tampa Bay Mutiny. Por outra parte os seareiros do Columbus recibiron o premio de mellor afección da liga . Na seguinte tempada, o equipo chegou ata a final de Conferencia, pero perderon os dous partidos fronte o que sería o campión, o DC United. No ano 1998, chegou a primeira gran final do equipo, na U.S. Open Cup pero perderon 2-1 fronte ó Chicago Fire .
O ano 2000, foi o primeiro no que o equipo non conseguiu chegar ós postos de playoff . No ano 2002, os de Columbus conseguiron de novo chegar á final de Conferencia, pero foron eliminados polo New England Revolution.

### A chegada dos títulos 
No ano 2002 chegou o primeiro título ás vitrinas do Columbus Crew, tras gañar a final por 1-0 fronte ó Los Angeles Galaxy. Dende o ano 2003 ao 2006, o equipo sufriu varias malas noticias e sumou malos resultados, quedando fora dos postos de playoff nos anos 2003 e 2005. Unha das súas estrelas, Brian McBride, marchou ó Fulham. E ademais no ano 2006, o propietario do club morreu. A única excepción foi que o equipo logrou gañar no 2004 a Supporters' Shield.

### A chegada das estrelas internacionais 
No ano 2007, revolucionouse a MLS coa incorporación de David Beckham ás filas do Los Angeles Galaxy, a estrela que asinaron os *Black & gold* foi Guillermo Barros Schelotto . O ano 2008 foi unha tempada histórica para o conxunto de Columbus, conseguiron gañar a MLS Cup 3-1 fronte ó New York Red Bulls, co arxentino Schelotto como mellor xogador do partido. Ademais ese mesmo ano conseguiron gañar a súa segunda Supporters' Shield . O ano seguinte volveu a revalidar ese mesmo título. Nos anos 2009 e 2010, o equipo participou na Liga de campións da CONCACAF e os dous anos foi eliminado en cuartos de final .
Tras tres anos con malos resultados o *Crew SC* conseguiu chegar ás semifinais de conferencia no ano 2014 .

## Xogadores  
## Títulos 
* **MLS Cup**: 2008
* '''Supporters' Shield**(3): 2004, 2008, 2009
* **Lamar Hunt U.S. Open Cup''': 2002

## Récords 
* Máis partidos:  Chad Marshall, 253.
* Máis minutos:  Chad Marshall, 22,220.
* Máis goles:  Jeff Cunningham, 64.
* Máis asistencias:  Robert Warzycha, 61.

## Notas
Javier Lojo

[miniatura|Papeleta dos candidatos de [UPyD ao Congreso por Pontevedra, nas Eleccións Xerais de 2016.]]

**Javier Lojo**, nado en Pontevedra en 1990, é un político, periodista e director de escena galego. Vive en Vigo.

Foi máximo responsable de UPYD en Galicia, posto e formación que deixou a comezos de 2018 por desacordos coa dirección nacional.

## Traxectoria 
Licenciouse en Comunicación pola Universidade de Burgos e está formado en dirección de escena e dramaturxia na ESAD de Galicia. Ten realizado e colaborado en distintas actividades artísticas, como actor, director e produtor de teatro. Dende 2014 ata 2016 foi preside da Asociación de Estudantes de Arte Dramática de Galicia.

Como membro de Unión Progreso y Democracia, foi parte da lista ás municipais de 2015 en Vigo, onde figurou no número 7. A candidatura non obtivo concelleiros. Meses máis tarde presentouse ás primarias e resultou elixido cabeza de lista desta formación ás eleccións xerais de 2015 pola provincia de Pontevedra.

Foi nomeado líder da formación en Galicia no 2017 tras formar parte da anterior dirección autonómica como responsable de Comunicación e de Acción Política. Dimitiu do seu cargo e abandonou o partido xunto con membros da directiva galega a comezos de 2018 tras mostrar desavinzas coa organización nacional.

Foi fundador e membro da dirección da revista cultural Punto Caótico e coordinador do Festival Internacional del Audiovisual Creando.

Como actor ten colaborado con compañías como La Fura dels Baus, La Cubana ou Cal y Canto Teatro entre outros.

## Notas
Brutalidade policial

[miniatura|300px|O traballador David Kirkwood no chan despois de ser capturado por policías durante a batalla de George Square, en [Glasgow (Escocia), o 31 de xaneiro de 1919).]]

**Brutalidade policial** é un termo empregado para describir o uso excesivo de forza física, asalto, ataques verbais e ameazas por policías e outras forzas da orde pública. O termo tamén se pode aplicar ó mesmo comportamento dos oficiais de prisións. Está moi estendida en moitos países, mesmo naqueles que a perseguen. A brutalidade é unha das formas de mala conduta policial, que inclúe falsos arrestos, represión política, racismo, abuso de vixilancia, abuso sexual e corrupción policial.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Amnesty International 2005 World Report
* PoliceCrimes.com: News on police brutality and other police misconduct
* Bringing awareness of Excessive Force, Malicious Prosecution and Police Brutality.
* Bad Cop News: Extensive archives on police misconduct
Intel Core 2

**Intel Core 2** é un microprocesador fabricado por Intel e a continuación dos Pentium D ou Core Duo. Comezouse a distribuír o 27 de xullo de 2006. O acceso a "memoria intelixente" optimiza o ancho de banda dos datos. A súa arquitectura baséase no Pentium M, xa que demostrou ser máis eficiente que a arquitectura dos Pentium 4. Os procesadores Intel Core 2 foron comparados cos procesadores máis potentes até o momente de AMD. O procesador Intel Core 2 é un procesador cunha pipeline de 4 etapas que permiten escalar máis en frecuencia que o Core 1 (o seu antecesor), que tiña 12 etapas coma o Athlon 64. Ademais ten un motor de execución amplo con tres ALUs, catro FPUs e tres unidades SSE de 128 bits. Estas dúas características fan que sexa o procesador x86 que máis instrucións por ciclo pode conseguir.
 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial de Intel
* Páxina web de Intel sección Intel Core2 Duo
Utsjoki

**Utsjoki** (en , , ) é un concello de Finlandia. Atópase en Laponia e fai fronteira con Noruega así como co concello de Inari. O concello foi fundado en 1876.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de municipios de Finlandia nos que o finés non é a única lingua oficial

### Ligazóns externas 
* www.utsjoki.fi
Olga Fabello

**Olga Fabello García**, nada en Ourense en 1973, é unha política galega.

## Traxectoria 
Diplomouse en Relacións Laborais pola Universidade de Vigo, e profesionalmente traballa no campo da orientación laboral.

En 2014 foi elixida como responsable de UPyD na cidade de Ourense,, se ben non conseguiu acta de concelleira con menos do 1% dos votos. Uns meses máis tarde volveu encabezar a candidatura de UPyD, desta vez ás eleccións xerais, pola provincia de Ourense.

## Notas
Lista de grupos de post-punk revival

O post-punk revival é un tipo de indie rock que imita o son das bandas de post-punk de finais dos anos 70 e das de new wave dos primeiros 80, estando estilisticamente vencelladas a movementos musicais dos anos 90, como o shoegazing, o Britpop, o garage revival e o post-hardcore. Contan cun son máis artístico e complexo ca outras ramas do indie-rock, e a miúdo engaden sintetizadores e outros sons electrónicos aos tradicionais da guitarra, o baixo e a batería. O post-punk revival deu comezo en Inglaterra a principios dos anos 2000, e aínda que continúa tendo forza neste país, tamén ten acadado unha gran popularidade nos Estados Unidos de América, Australia e o Canadá. As bandas de post-punk revival son as máis frecuentes nas escenas musicais das cidades de Londres e Nova York.

### 0-9 
### Outros signos ortográficos 
### A-C 
### D-G 
### H-L 
### M-P 
### Q-T 
### U-Z 
## Notas
Johannes Kabatek

**Johannes Kabatek**, nado en Stuttgart o 31 de marzo de 1965, é un profesor alemán de lingüística románica, catedrático na Universidade de Zürich. É membro correspondente da Real Academia Galega desde 2002. Dirixe o Arquivo Eugenio Coșeriu e é redactor xefe da revista *Energeia* e da *Revista Internacional de Lingüística Iberoamericana* (RILI).

## Traxectoria 
Estudou Filoloxía Románica, Ciencias Políticas e Musicoloxía na Universidade Eberhard Karls de Tubinga, onde foi discípulo de Eugen Coșeriu e de Brigitte Schlieben-Lange. Foi Profesor convidado das universidades da Coruña, Santiago de Compostela, Vigo, Granada, Sevilla, São Paulo, Universidade Católica de Valparaíso e Universidade George-Washington de Saint Louis.

Doutorouse en 1995 na Universidade de Tubinga coa tese *Die Sprecher als Linguisten. Interferenz- und Sprachwandelphänomene dargestellt am Galicischen der Gegenwart*.

## Obra 
* *Os falantes como lingüistas. Tradición, innovación e interferencias no galego actual*, Vigo: Xerais, 2000.

## Notas
Justine Mintsa

**Justine Mintsa**, nada en Oyem o 8 de setembro de 1949, é unha escritora de Gabón.

Estudou na Universidade Omar Bongo. É membro do Haut Conseil de la francophonie.

## Obra 
* *Un seul tournant Makôsu*, La Pensée Universelle, 1994 ; L'Harmattan, 2004.
* ''Histoire d'Awu'', Continents noirs, Gallimard, 2000.

## Notas
Chong Yee-Voon

, nada en Ipoh, Perak, o 13 de febreiro de 1969, é unha escritora malaia en chinés catedrática de filoloxía chinesa na Universidade Yuan Ze de Taiwán. Estudou na Universidade normal de Taiwán.

## Publicacións 
* 《河宴》 (1995)
* 《垂釣睡眠》 (1998)
* 《聽說》 (2000)
* 《我和我豢養的宇宙》 (2002)
* 《飄浮書房》 (2005)
* 《野半島》 (2007)
* 《陽光如此明媚》 (2008)
* 《陳義芝編選》 (2010)
* 《麻雀樹》 (2014)

## Notas
Cano

O termo **Cano** pode referirse a:

***Cano**, tubo de material duro para conducir líquidos, caleiro, calexa, picho;
***Regueiro**, leito artificial, xeralmente estreito e pouco profundo, para que corra por el a auga ou outro líquido. Cal, calexa, canle, quenlla;
***Canoto**, talo de certas plantas, como a col ou a pataca. Chanteiro, coeiro, coiñeiro, couceiro, penca, trocho.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***O Cano**, lugar da parroquia de Loureiro, no concello de Cerdedo-Cotobade;
***O Cano**, lugar da parroquia de Trasmonte, no concello de Oroso.

;Fóra de Galiza

;En Portugal
***Cano**, freguesía do concello de Sousel.

Amais, como apelido, pode referirse a:

***Cano**, apelido de orixe vasca-navarra.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Kano**, cidade de Nixeria.
Ngarmpun Vejjajiva

**Jane Vejjajiva**, **Ngarmpun Vejjajiva** (en tailandés:**งามพรรณ เวชชาชีวะ**, RTGS:** Ngamphan Wetchachiwa**), nada en Londres o 27 de xaneiro de 1960, é unha escritora e tradutora de Tailandia.

## Traxectoria
É irmá de Abhisit Vejjajiva. A súa nai e o seu pai estudaban medicina no Reino Unido e ela naceu alí. Sufriu unha parálise cerebral e ten unha cadeira de rodas. Estudou na Universidade de Thammasat e en Bruxelas.

## Obra
* *ความสุขของกะทิ*, 2003 
* *ความสุขของกะทิ ตอน ตามหาพระจันทร์*, 2006

## Premios
* 1999 - Chevalier Ordre des Arts et des Lettres.
* 2006 - S.E.A. Write Award

## Notas
Barthélémy Kotchy

**Barthélémy Kotchy**/ '''Barthélémy Kotchy-N'Guessan'*, nado en Grand-Bassam en 1934, un escritor e político de Costa do Marfil.

Foi membro fundador da Front Populaire Ivoirien e é desde 2008 presidente da Academia das Ciencias, as Artes, as culturas de África e as diásporas africanas.. Escribe en lingua francesa.

## Obra 
* *Olifant noir ; suivi de, Chansons africaines* (1982)
* *La critique sociale dans l'œuvre théâtrale de Bernard Dadié* (1984)
* *Propos sur la littérature négro-africaine* (1984, con Christophe I-Dailly)
* *Une lecture africaine de Léon Gontran Damas* (1989)
* *Aimé Césaire, l'homme et l'œuvre* (1993, con Lilyan Kesteloot)
* *La correspondance des arts dans la poésie de Senghor : essai'' (2001)

## Notas
Canelón

miniatura| **Canelóns**
Os **canelóns** (do italiano: *cannelloni*, «caleiro», ás veces tamén chamado de *manicotti*) é unha pasta alimenticia de fariña de trigo en forma de lámina delgada e de forma rectangular con que, unha vez cocida, se envolve ou enrola un recheo de diversos ingredientes, se recobre cunha bechamel e queixo relado e se cociña no forno. O recheo máis común é a carne picada, mais tamén pode ser de verduras ou incluso de peixe.

Curiosamente non é en Italia onde máis se consome este tipo de pasta. Os séculos de comercio e trato común entre Cataluña e o sur de Italia deron coma resultado un intercambio cultural e, en especial, gastronómico entre os territorios. Os canelóns son un prato típico de Cataluña e consumido en toda España. Foron cociñeiros italianos os que introduciron a receita nalgunhas familias burguesas catalás barcelonesas no século XIX. O prato espallouse axiña por todas as clases sociais con algunhas modificacións para os adaptar ao gusto catalán. Aínda que non se atopan nos receitarios da cociña catalá do século XIX e comezos do século XX (*Llibre de la cuina catalana*, *La Teca*), hoxe en día si se consideran típicos do país. A diferenza cos italianos e que non se deixan "ao dente", senón ben cocidos e despois gratinados para que quede unha tona crocante. Outra diferenza clara entre os **canelons de Sant Esteve** (adóitanse xantar o 26 de Nadal), respecto dos italianos, é que a carne é asada,pásase pola tixola onde despois se fará o rustrido e a seguir se pica, mentres que os canelóns á boloñesa, fanse directamente con carne picada e mesturada nun rustrido con cenoura e aipo. Tradicionalmente os canelóns báñanse en bechamel con queixo relado por riba para gratinalos logo no forno.

Ademais, os canelóns son un prato moi popular na Arxentina e no Uruguai por mor da grande inmigración italiana cara eses países.

A invención (ou perfeccionamento) do canelón atribúese ao compositor Gioachino Rossini, disque ademais de ter moi bo gusto no seu padal, era un excelente cociñeiro. Os *cannelloni alla Rossini* orixinais eran recheos de carne ou polo con foie gras, champiñóns ou trufas e viño doce ou fortificado e bañados con bechamel, queixo parmesano e/ou reladura de trufa. Existen diversas versións destes canelóns, con recheos de ricotta, xamón, carnes diversas ou espinacas e adubados con mollo branco e tomate.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lasaña
* Musaca