open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rito armenio

O **rito armenio** é o rito litúrxico empregado pola Igrexa apostólica armenia e a Igrexa católica armenia. Está relacionado tanto co rito bizantino como co siríaco occidental.

## Características 
dereita|miniatura|Divina Liturxia armenia no mosteiro de Tatev.
O rito armenio está documentado desde o século V e practicamente non experimentou cambios desde entón. Foi influenciado ao longo dos séculos polos ritos bizantino e siríaco occidental.
dereita|miniatura|Divina Liturxia católica armenia, durante a Anáfora.

### Disposicións da igrexa 
De acordo coa antiga tradición, o santuario (espazo litúrxico) está orientado cara ao leste (cara ao sol nacente), e o Santo dos Santos (ou *Portas Reais*) está separado do resto da igrexa por unha cortina cuxa orixe se atopa no Templo de Xerusalén. O baptisterio xeralmente está situado ao norte (lado esquerdo). A Igrexa armenia, a diferenza doutras igrexas orientais, permite o órgano durante a celebración da Divina Liturxia. Os templos adoitan contar con grandes lámpadas de araña, símbolos do paraíso e da luz do Espírito Santo. É costume que as mulleres cubran a cabeza. Algunhas igrexas aínda manteñen o antigo costume de separar homes e mulleres. Poucas igrexas armenias carecen de bancos.

### Lingua litúrxica 
A lingua litúrxica empregada é o armenio clásico ou *gravar*.

### Liturxia eucarística 
A única liturxia empregada é a "Divina Liturxia do noso Santo Doutor e Beato Padre Gregorio o Iluminador". A liturxia eucarística, que dura aproximadamente tres horas, comeza coa despedida dos catecúmenos, seguida da Gran Entrada (dos oblatos sagrados). A preparación do pan e do viño ten lugar durante a parte preparatoria da Divina Liturxia, ao comezo, cando se corre o veo (as oracións de preparación son as de San Xoán Crisóstomo, Atanasio e outros Pais da Igrexa). A Igrexa armenia tivo varias anáforas, pero agora só conserva unha. A comuñón dáse en ambas as formas. As mulleres son convidadas a cubrirse a cabeza durante a Sagrada Comuñón. De acordo coa antiga tradición, o pan é sen fermento e o viño sérvese sen auga. Algunhas igrexas armenias da diáspora comezaron recentemente a practicar a hospitalidade eucarística (dar comuñón a non armenios).

### Calendario e ano litúrxico 
O calendario gregoriano foi adoptado pola Igrexa apostólica armenia o 6 de novembro de 1923, coa excepción das eparquías de Tbilisi, Grecia, Romanía e o patriarcado armenio de Xerusalén, que permaneceron fieis ao calendario xuliano. As festas da Epifanía e do Nadal celébranse o mesmo día.

## Notas
KRC Genk

O **Koninklijke Racing Club Genk** é un club de fútbol belga da cidade de Genk, na provincia de Limburgo. Trátase do resultado dunha fusión formada en 1988 cando o KFC Winterslag foi fusionado co Waterschei SV Thor, mantendo o número de rexistro 332 como KFC Winterslag. Compite na Primeira División belga.

## Historia
O club fundouse o 1 de xullo de 1988 pola fusión de dous clubs da cidade, o K. Waterschei S.V. Thor Genk e o K.F.C. Winterslag.

O F.C. Winterslag fundouse en 1923. Co gallo do seu 35 aniversario, cambiou o seu nome a K.F.C. Winterslag, engadindo o título de "Real" (Koninklijke).

O Waterschei's Sport Vereeniging Thor fundouse en 1919. Thor é un acrónimo de Tot Herstel Onzer Rechten (*Recuperar Todos os Nosos Dereitos*). Non se rexistrou na federación ata 1925. Posteriormente, tamén engadiu o título de real.

## Palmarés
* **Liga belga de fútbol: (3):** 1998-99, 2001-02, 2010-11
* **Segunda división belga de fútbol: (1):** 1975-76
* **Segunda división belga de fútbol (rolda final): (2):** 1987, 1990
* **Copa belga de fútbol: (4):** 1997-98, 1999-2000, 2008-09, 2012-13
* **Supercopa belga de fútbol: (1):** 2011
** 1980, 1982 (Waterschei Thor)

## Estatísticas por competición 
* Actualizado coa Tempada 2021-22.
José Luis Medina Lapieza

**José Luis Medina Lapieza**, nado en Sevilla o 2 de xullo de 1946 e finado en Sanlúcar de Barrameda o 23 de xullo de 2004, foi un profesor e político español do Partido Comunista de España e de Esquerda Unida. 

## Traxectoria 
Foi alcalde do concello andaluz de Sanlúcar de Barrameda e deputado provincial por Cádiz (1979-1991). Finalmente, ocupou o cargo de director.

## Morte 
Na mañá do 23 de xullo do 2004 faleceu no hospital Virxe do Camiño como consecuencia dun cancro de pulmón.

## Premios 
En 2004 foi nomeado alcalde honorario de Sanlúcar de Barrameda, é ten unha baldosa na Porta de Xerez, que a honra polo seu gran traballo político.

## Vida persoal 
Estaba casado con Julia Franco.

## Notas
Los domingos

***Los domingos*** é un filme dramático de 2025 dirixido por Alauda Ruiz de Azúa e protagonizado por Patricia López Arnaiz, Mabel Rivera, Blanca Soroa, Nagore Aranburu e Miguel Garcés. Foi premiada coa Cuncha de Ouro do Festival Internacional de Cine de Donostia. Nos premios Goya de 2026 recibiu cinco galardóns: o de mellor filme, dirección, actriz secundaria, actriz protagonista e guión orixinal.

## Argumento 
Conta a historia dunha moza de 17 anos, boa estudante e orfa de nai, que anuncia á súa familia que quere converterse en monxa de clausura, o que provoca conflitos dentro da súa familia.  O seu pai mantense á marxe da súa decisión, mentres que a súa tía cre que a Igrexa a está manipulando.

## Personaxes 
* Blanca Soroa como Ainara
* Patricia López Arnaiz como Maite
* Nagore Aranburu
* Miguel Garcés
* Juan Minujín
* Mabel Rivera
* Guillermo Zani

## Notas
Patricia López Arnaiz

**Patricia López Arnaiz**, nada en Vitoria o 15 de abril de 1981, é unha actriz española, gañadora dun Premio Goya á mellor interpretación feminina protagonista.

## Traxectoria 
López Arnaiz é coñecida polos seus papeis de Teresa Blanco na serie *A outra mirada* (2018-2019), Begoña Uribe en *Intimidade* (2022), pola que gañou un Premio Feroz a mellor interpretación feminina de repartición en televisión, e polo seu papel protagónico na película *Ane* (2020). Por este papel foi galardoada co Premio Goya a mellor interpretación feminina protagonista, o Premio Forqué a mellor actriz de cinema e o Premio Feroz a mellor actriz protagonista.

En 2023 coprotagonizou *20.000 especies de abejas*, pola que obtivo outro nomeamento ao Goya e participou na selección oficial de Festival de Berlín. Con *Los destellos* presentada no Festival de San Sebastián, gañou a Cuncha de Prata á mellor interpretación protagonista 

En 2026 recibiu o Goya á mellor actriz protagonista.

## Notas
Los destellos

***Los destellos*** é un filme español de drama de 2024, escrita e dirixida por Pilar Palomero, baseada no relato curto *Un corazón demasiado grande* de Eider Rodríguez, unha reflexión sobre os coidados . Está protagonizada por Patricia López Arnaiz, Antonio de la Torre, Julián López e Marina Guerola. 

## Personaxes 
* Patricia López Arnaiz como Isabel
* Antonio de la Torre como Ramón
* Julián López como Nacho
* Marina Guerola como Madalen

## Notas
Nagore Aranburu

**Nagore Aranburu**, nada en Azpeitia (Guipúscoa) en 1976, é unha actriz de teatro, cine e televisión e guionista española. Gañadora do Premio Goya Mellor Actriz de Reparto 2026, por *Los domingos*.

## Traxectoria 
Iniciouse no Grupo de Teatro de Antxieta, onde con 12 anos participou na súa primeira obra de teatro.

En 2024 estreou a súa primeira serie como protagonista, *Querer*, dirixida pola cineasta Alauda Ruiz de Azúa, pola que obtivo o Premio Feroz  de Mellor Actriz Protagonista 2025.

## Notas
Jean Lagrange

**Jean Lagrange**, nado en Lión o 6 de novembro de 1831 e finado en París o 28 de outubro de 1908, foi un escultor, medallista e deseñador de moedas francés, que exerceu o cargo de gravador xeral de moedas de Francia entre 1880 e 1896.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Lagrange naceu en Lión o 6 de novembro de 1831. Comezou a súa formación artística na Escola de Belas Artes de Lión da man de mestres como Victor Vibert, e logo cursou estudos na Escola Nacional Superior de Belas Artes, de París, onde ingresou o 8 de outubro de 1857.

### Carreira artística e profesional 
En 1861, Lagrange acadou o primeiro Premio de Roma de gravado de medalla e pedra fina, e nos anos seguintes seguiu obtendo diferentes premios coas súas medallas nos máis prestixiosos certames. A súa produción de medallas foi particularmente relevante ao longo da década de 1870.Entre 1880 e 1896 estivo vinculado á Casa da Moeda de París e exerceu o cargo de gravador xeral de moedas de Francia. As moedas cuñadas pola ceca parisiense durante este período amosan como sinal distintivo de Lagrange un fasces, na súa condición de gravador xeral. Destaca nestas súas creacións a primeira serie de moedas a nome de Menelik, emperador de Abisinia, emitida a partir de 1895, que amosa a forma completa do seu apelido, LARGANGE, nalgunha das súas faces a modo de marca de gravador. Lagrange expuxera xa algunhas cuñaxes de proba destas moedas na Exposición Universal de París de 1900. ou o Museo Británico, en Londres.

31 de decembro de 1895, cabaleiro da Lexión de Honra.

## Vida persoal 
Jean Lagrange casou en 1872 con Pauline Pommera, e non consta que tivesen descendencia. 

O 28 de outubro de 1908 finou en París á idade de 76 anos.

## Escolma de moedas 

Ficheiro:Monnaie - Guatemala, République, 1 réal, 1894 - btv1b113466367 (1 of 2).jpg|1 real (1894). Guatemala.
Ficheiro:Monnaie - Guatemala, République, 1 réal, 1894 - btv1b113466367 (2 of 2).jpg|Reverso da anterior.
Ficheiro:Tunisia-50-centimes-1891 (1).jpg|50 cents. (1891). Tunisia.
Ficheiro:Tunisia-50-centimes-1891.jpg|Reverso da anterior

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Forrer, L. (1907). "". En *Biographical Dictionary of Medallists*. Vol III. Spink & Son, Londres. Páxinas 271-273.
* Forrer, L. (1924). "". En *Biographical Dictionary of Medallists*. Vol VII (Supl. I). Spink & Son, Londres. Páxina 528.

### Outros artigos 
* Gravador xeral de moedas de Francia
* *Monnaie de Paris*
Premio Nacional de Socioloxía e Ciencia Política

O **Premio Nacional de Socioloxía e Ciencia Política** é un galardón concedido polo Centro de Investigacións Sociolóxicas como "recoñecemento a unha traxectoria científica desenvolvida no ámbito da socioloxía e/ou a ciencia política." O primeiro premio outorgouse en 2002 e concedeuse anualmente ata o 2007. Dende entón e ata 2018, o premio outorgouse cada dous anos. Dende o 2018, o premio volveu ao seu formato anual.

## Galardoados 
* Francisco Murillo Ferrol (2002)
* Salustiano del Campo (2003)
* Juan José Linz (2004)
* José Jiménez Blanco (2005)
* Salvador Giner de San Julián (2006)
* José María Maravall Herrero (2007)
* Manuel Castells (2008)
* Carlos Moya Valgañón (2010)
* Juan Díez Nicolás (2012)
* Víctor Pérez-Díaz (2014)
* Emilio Lamo de Espinosa (2016)
* María Ángeles Durán (2018)
*Inés Alberdi (2019)
* Miguel Beltrán Villalva (2020)
* Constanza Tobío Soler (2021)
* Rafael Pardo Avellaneda (2022)
* Carlota Solé i Puig (2023)
* Pablo Oñate Rubalcaba (2024) 
* Capitolina Díaz (2025)

## Notas
Sitios arqueolóxicos de Bat, Al-Khutm e Al-Ayn

Os **xacementos arqueolóxicos de Bat, Al-Khutm e Al-Ayn** (árabe ٱلْمَوَاقِع ٱلْأَثَرِيَّة فِيْ بَات وَٱلْخُطْم وَٱلْعَيْن romanizado Al-Mawāqiʿ al-Athariyyah fī Bāt wal-Khuṭm wal-ʿAyn) son un grupo de tumba circular ou necrópoles do período hafíta no terceiro milenio a.C., situadas preto dun arboredo de palmeiras en Omán. Foron declarados Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1988, converténdose no segundo sitio omaní deste tipo despois de que o **Forte de Bahla** fose designado Patrimonio da Humanidade en 1987.

## Historia ou prehistoria 
Os estudos realizados durante os últimos 15 anos demostraron a existencia de numerosos asentamentos humanos que van desde o Golfo Pérsico ata o Golfo de Omán.

### Bat 
O sitio de Bat está situado dentro dun palmeiral de palmeiras. Arredor do ano 3000 a.C., houbo un intenso comercio de cobre (extraído localmente) e pedra (probablemente diorita) cos sumerios. A necrópole consta de 100 tumbas e edificios circulares, cada un cun diámetro duns 20 m. Estes edificios non teñen aberturas exteriores, polo que, ademais da posibilidade da súa función ritual, é posible que se usasen como tanques ou silos. A súa función precisa aínda descoñécese. En 1972, as escavacións levadas a cabo por un equipo dinamarqués dirixido por Karen Frifelt demostraron que a zona levaba 4000 anos habitada continuamente.

### Al-Khutm 
Crese que as ruínas de Al-Khutm derivan dun forte de pedra, cunha torre feita de rocha cun diámetro de 20 m. Están situadas 2 km ao oeste de Bat.

### Al-Ayn 
Al-Ayn é unha pequena necrópole, aínda que é a que se atopa no mellor estado das tres. Está situado a 22 km sueste de Bat.

## Conservación 
Os sitios non foron sometidos a restauración nin a outros tipos de conservación antes da protección proporcionada pola UNESCO, polo que o seu illamento foi a súa única protección. Un dos maiores perigos para a preservación dos sitios provén dos locais que levan materiais de construción dos sitios arqueolóxicos. que atravesa as aldeas, completouse en setembro de 2021. Cunha lonxitude total de entre 700 e 800 km, esténdese desde a cidade de Ibri en Omán ata o Al-Ahsa no leste de Arabia Saudita. O lado omaní da estrada mide aproximadamente 160 km, e o lado saudita 580 km.

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* New Oman-Saudi desert road will breathe new life into sleepy villages
Serguei Davidov

**Serguei Davidov**, tamén grafado en Occidente como **Sergei Davydov**, de nome completo **Serguei Igorevich Davidov** (en cirílico, **Сергей Игоревич Давыдов**) nado o 15 de xuño de 1992 en Toliatti (óblast de Samara), daquela Federación Rusa, é un dramaturgo, novelista e poeta ruso exiliado en Alemaña.

## Traxectoria 
En 2014 graduouse na Universidade Aeroespacial Estatal de Samara. En 2022 obtivo un mestrado en escrita creativa na Escola Superior de Economía (Moscova). Xa antes de rematar os seus estudos aerospaciais iniciou a súa carreira como dramaturgo con *Lev Tolstoy Street*, 49 (2012) unha peza que foi seleccionada para o concurso internacional de dramaturgos «Eurasia». En 2020 gañou o premio «Kulminatsiya» pola obra *Republic*, centrada no colapso da Unión Soviética e a guerra civil de Taxiquistán.

En 2022 marchou de Rusia como consecuencia da represión política pola súa oposición á invasión de Ucraína e pola súa visibilidade como persoa gai, nun país onde a homosexualidade está perseguida. Desde xaneiro de 2023. 

A obra de Davidov caracterízase por un estilo directo, con diálogos rápidos, humor negro e un forte dramatismo xeracional. En *Springfield*, ambientada na súa cidade natal, Toliatti, explora as tensións da identidade queer, a represión e o desarraigo. Na súa dramaturxia, aborda os efectos da transformación da URSS en Rusia, o autoritarismo e a procura da liberdade individual e colectiva.

### Obras publicadas 
* *Полный юнайтед: семь пьес о юности* (*Completamente United: sete pezas sobre a xuventude*). Toliatti: Axencia Literaria de V. Smirnov, 2019, 200 pp. ISBN 978-5-98147-137-7
* *Спрингфилд* (*Springfield*). Berlín: Freedom Letters, 2023, 132 pp. ISBN 978-0-9938202-3-6.
* *Пять пьес о свободе* (*Cinco pezas sobre a liberdade*). Berlín: Freedom Letters, 2023, 212 pp. ISBN 978-1-998084-21-0.
* *Пять пьес о войне* (*Cinco pezas sobre a guerra*). Berlín: Freedom Letters, 2024, 204 pp. ISBN 978-1-998265-34-3. (Davidov figura como compilador e autor do limiar.)
* *Цикл стихов* (*Ciclo de poemas*). Berlín: Queer Migration Zine, Quarteera e.V., 2024. Edición dixital (sen ISBN).

## Vida persoal e controversias 
Davidov é publicamente gai, e foi crítico co réxime de Vladimir Putin e coa invasión rusa de Ucraína. A súa visibilidade e as súas posicións políticas provocaron presións e censura por parte das autoridades. En 2024, incluíron a súa novela *Springfield* no rexistro de información prohibida pola axencia estatal Roskomnadzor, ao abeiro da chamada *Lei de propaganda LGBT*, que impide a visibilización da homosexualidade.

Como consecuencia destas restricións, Davidov abandonou Rusia e estableceu a súa residencia en Alemaña. Entre 2024 e 2025 recibiu bolsas de protección artística da Artist Protection Fund (Nova York) e da Gefangenes Wort Stiftung (Hessen).

## Galardóns 
* Premio «Kulminatsiya» (2020) pola obra *Republic*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial
Jean Auguste Barre

: *Para outros artigos de persoas co mesmo apelido, véxase a páxina de homónimos **Barre***

**Jean Auguste Barre **, nado en París o 25 de setembro de 1811 e finado na mesma cidade o 4 de febreiro de 1896, foi un escultor, medallista e deseñador de moedas francés, que exerceu o cargo de gravador xeral de moedas de Francia entre xaneiro e decembro de 1879.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Jean Auguste Barre naceu en París en 1811, o fillo máis vello de Marguerite Louise Augustine Nogaret (1788-1952) e do eminente gravador e medallista Jean Jacques Barre (1793-1855), de quen aprendeu a arte da medalla.   

Na súa xuventude, Jean Auguste continuou en 1826 a súa formación na Escola Nacional Superior de Belas Artes de París, onde estudou co escultor Jean Pierre Cortot e do medallista David D'Angers.|283x283px]]

A súa actividade artística principal foi a escultura, sinaladamente na modalidade de retrato. Participou adoito nas exposicións do Salón de París entre 1831 e 1886, inicialmente con medallas e moedas,

En 1852, Barre foi recoñecido polo rei como Cabaleiro da Lexión de Honra.   

## Vida persoal 
Jean Auguste Barre casou con Louise Anastasie Eugenie Gabrielle Bégin en París, o 13 de febreiro de 1841, con quen tivo un fillo chamado Eugène Raoul. A súa contribución á arte funeraria está representada polo busto do seu amigo o escritor Alfred de Musset na súa tumba do cemiterio do Père Lachaise, en París.
Ficheiro:Pièce de 10 centimes en argent de l'Indochine française, 1888, NM2682.jpg|Moeda: 10 cents. (1888). Indochina francesa.

### Escultura 

Ficheiro:Fanny Elssler (La Cachucha) by Jean-Auguste Barre, French, c. 1836, bronze, cast by Eck and Durand - Princeton University Art Museum - DSC07018.jpg|Estatuiña de Fanny Elssler (1836).
Ficheiro:Paris Fontaine du Cirque - Four Seasons by Auguste Barre.jpg|"As catro estacións" (1839). Campos Elíseos, París.
Ficheiro:Castle of Versailles Statue of Pierre Simon Marquis de Laplace.jpg|Pierre-Simon Laplace (1847). Versalles.
Ficheiro:Buste de Napoléon, hôtel de ville de Vichy.jpg|Busto de Napoleón III (1852). Vichy.
Ficheiro:Paris Tombe Musset buste 2013.jpg|Busto na tumba de Alfred de Musset (1857). París.
Ficheiro:Paris - Palais du Louvre - PA00085992 - Richelieu.jpg|Estatua de Richelieu (1857). Louvre, París.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Forrer, L. (1904). "". En *Biographical Dictionary of Medallists*. Vol I. Spink & Son, Londres. Páxina 127.
* Forrer, L. (1930). "". En *Biographical Dictionary of Medallists*. Vol. VII (Supl. 1). Spink & Son, Londres. Páxina 51.

### Outros artigos 
* Gravador xeral de moedas de Francia
* *Monnaie de Paris*
Barre

**Barre** pode estar referido a:

## Persoas 
* **Désiré Albert Barre** (1818-1878), pintor, medallista e gravador de moedas e selos francés.
* **Jacques Jean Barre** (1793-1855), medallista e gravador de selos, billetes e moedas francés;
* **Jean Auguste Barre** (1811-1896), escultor, medallista e gravador de moedas francés;

## Lugares 
* **Wilkes-Barre**, cidade no estado estadounidense de Pensilvania;
Bertrand Marchais

**Bertrand Marchais**, nado en Bordeos o 4 de setembro de 1837 e finado o 4 de decembro de 1913, foi un medallista e gravador de moedas francés, que exerceu o cargo de gravador xeral de moedas de Francia de xeito interino entre 1870 e 1871.

## Traxectoria 
Coñécense poucos datos acerca deste gravador, nado en Bordeos o 4 de setembro de 1837. Os datos do Rexistro Civil apuntan ademais a que casou en 1867 e foi pai de dúas fillas, nadas respectivamente en 1869 e 1871, e logo de enviuvar en 1877, casou en segundas nupcias en 1878.

[miniatura|esquerda|5 [Franco francés|francos de 1871. No exergo do reverso apréciase o "K" como marca de ceca de Bordeos e, á súa dereita, o "M" inscrito nunha estrela de seis puntas, a modo de marca de gravador de Bertrand Marchais.|281x281px]]

Todos os documentos do Rexistro Civil relativos a el posteriores a 1867 fan mención da súa profesión de gravador. En 1870 encargouse da produción dos cuños das moedas de 5 e de 2 francos deseñadas por Eugène André Oudiné e emitidas pola Casa da Moeda de Bordeos durante o asedio de París, que aparecen marcados coa inicial do seu apelido "M", a modo de marca de gravador. 

Entre o 4 de outubro de 1870 e o 23 de xuño de 1871 exerceu de xeito interino como gravador xeral de moedas de Francia en Bordeos, e escolleu como o seu sinal distintivo a letra M inserida nunha estrela de seis puntas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Forrer, L. (1909). "". En *Biographical Dictionary of Medallists*. Vol IV. Spink & Son, Londres. Páxina 560.

### Outros artigos 
* Gravador xeral de moedas de Francia
* *Monnaie de Paris*
Juanmi Latasa

**Juan Miguel Latasa Fernández Layos**, coñecido como **Juanmi Latasa**, nado en Madrid o 23 de marzo de 2001, é un futbolista español que xoga como dianteiro no Real Valladolid, da Segunda División.

## Traxectoria 
Formado nas canteiras da Unión Adarve e do Real Madrid, debutou co primeiro equipo deste último o 15 de maio de 2022, na penúltima xornada da Primeira División ante o Cádiz, substituíndo nos minutos finais a Mariano. Para a tempada 2022/23 foi cedido ao Getafe, préstamo que se prolongou ata o final da campaña 2023/24.

O 14 de agosto de 2024 o Valladolid anunciou a súa fichaxe, asinando club e xogador un contrato por cinco anos.
## Notas
Marcos André

**Marcos André de Sousa Mendonça**, nado en São Luís do Maranhão o 20 de outubro de 1996, é un futbolista brasileiro que xoga como dianteiro no Real Valladolid, da Segunda División.

## Traxectoria 
Nado en São Luís, criouse en Coroatá. Xogou ao fútbol nas canteiras do Sobradinho, o Araguaína e o Guaratinguetá. En marzo de 2015 foi posto a proba polo  Celta de Vigo e foi contratado para o equipo filial.

En outubro de 2015 foi cedido ao Ordes, da Terceira División, e na seguinte xogou tamén cedido na UD Logroñés B, chegando a debutar co primeiro equipo. 

En xullo de 2017 ampliouse por dous anos máis a súa cesión ao club, xa como xogador do primeiro conxunto da UD Logroñés. Titular habitual, marcou 11 goles na tempada 2017(18 e 10 na 2018/19, na que o club perdeu o ascenso na promoción.

### Valladolid 
O 23 de xullo de 2019 asinou un contrato de catro anos co Real Valladolid, sendo asignado ao Valladolid Promesas, da Segunda B. O 30 de agosto foi cedido ao Mirandés, da  Segunda División.

Debutou na categoría de prata o 31 de agosto de 2019, substituíndo a Mario Barco nunha derrota por 2-0 contra o Numancia. Marcou o seu primeiro gol na segunda división o 29 de setembro, ante o Deportivo da Coruña, e rematou a tempada con 12 goles na súa conta persoal.

Ao regresar da súa cesión, foi ascendido ao primeiro equipo, da Primeira División, debutando na categoría o 3 de outubro de 2020 contra o Eibar. Na súa segunda aparición, o 8 de novembro, marcou o segundo gol do seu equipo nunha vitoria por 2-1 na casa contra o Athletic de Bilbao.

### Valencia 
O 25 de agosto de 2021, tras o descenso do Valladolid, fichou polo Valencia. O 29 de agosto de 2023 volveu ao Valladolid, co que asinou por cinco anos.
## Notas
Ibercaja Estadio

O **Ibercaja Estadio** é un estadio de fútbol situado na cidade de Zaragoza, capital de Aragón. Cunha capacidade para 20.000 espectadores, foi erguido en 2025 para ser utilizado de xeito provisional polo Zaragoza, da Segunda División, mentres non rematen as obras de construción do novo estadio de La Romareda.

## Historia 
É o primeiro estadio modular e desarmable na liga española. A construción do estadio foi responsabilidade dun consorcio de empresas formado polo aragonés Grupo MLN e o suízo NUSSLI Group.

As obras do estadio temporal deron inicio en xaneiro de 2025, estando rematadas en xullo do mesmo ano. O club trasladouse ao estadio ao inicio da tempada 2025/26, xogando o Zaragoza o seu primeiro partido como local o 23 de agosto de 2025.

## Notas
Unión Deportiva Sámano

A **Unión Deportiva Sámano** é un club de fútbol español con sede en Sámano (Castro Urdiales, Cantabria). Fundado en 1978, actualmente xoga no Grupo I da Segunda Federación. Os seus partidos na casa dispútanse no *Estadio Vallegón*, que ten capacidade para uns 1.000 espectadores.

## Historia 
A Unión Deportiva Sámano fundouse en 1978. Competiu principalmente en categorías rexionais, ata que en 1987 conseguiu o ascenso á Terceira División, na que permaneceu dous anos, antes de regresar ao fútbol rexional durante dúas décadas e media máis.

## Estadio 
O seu terreo de xogo é o campo de Vallegón, situado no polígono industrial do mesmo nome en Sámano. Ten unha capacidade aproximada duns 1.000 espectadores. Orixinalmente o campo era de herba natural, esta foi substituída por herba artificial nunhas obras de renovación que se completaron en 2023.

## Notas
Gâvres

**Gâvres** (en ) é un concello do departamento de Morbihan, na rexión administrativa da Bretaña, no noroeste de Francia.

## Demografía
## Notas
Antonio Etxaniz

**Antonio Etxaniz**, nado en Bilbao en 1815 e finado na mesma cidade o 7 de xuño de 1867, máis coñecido como **Bombeiro Etxaniz**, foi un carpinteiro, arquitecto e bombeiro español. Ingresou nos Bombeiros de Bilbao en 1856, cando se organizou o corpo, do que chegou a ser xefe.

## Traxectoria 
Etxaniz foi quen deseñou e construíu o primeiro Gargantúa das festas bilbaínas en 1854. A figura, xigante e caricaturesca, estaba inspirada no Gargantúa do escritor francés François Rabelais. As nenas e os nenos metíanse nel pola boca e baixaban por un tobogán pola parte de atrás. Ese primeiro Gargantúa foi destruído en 1874 por unha bomba na guerra carlista. Fíxose tan popular que se construíu outro, e acabou por converterse nunha tradición en diferentes localidades de Euskadi.

Morreu xunto con outros tres compañeiros o 7 de xuño de 1867 no incendio da casa da rúa do Correo, onde tiñan a súa imprenta e libraría a viúva de Delmas e o seu fillo. Para conmemorar a súa acción, un ano despois da súa morte levantouse na praza que hoxe leva o seu nome un quiosco que posteriormente foi substituído por un monólito de pedra.

Existen en Bilbao unha praza e un centro de saúde que levan o seu nome, no barrio de Indautxu.

## Notas
Dinastía Natoli

**Natoli** é unha antiga familia nobre siciliana orixinaria da Provenza, , descendente do rei Luís VIII de Francia, que gobernou o Principado de Sperlinga desde o século XVII.

## Historia 
A casa dos Natoli dividiuse en varias ramas, algunhas delas con títulos principescos, ducais, baronís e marquesais. Os membros da familia asentáronse principalmente en Italia, Francia e España.

## Patrimonio 
A familia Natoli posuía feudos e residencias históricas, entre elas o Principado de Sperlinga, con importantes propiedades en Francia, Sicilia, Lacio, Toscana e Apulia, así como noutras rexións de Italia.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Principado de Sperlinga
* Familias nobres italianas
* Nobreza francesa
Inés Alberdi

**Inés Alberdi Alonso**, nada en Sevilla o 11 de febreiro de 1948, e unha socióloga e catedrática de universidade española. 

## Traxectoria 
Foi Directora Executiva do Fondo das Nacións Unidas para as Mulleres (UNIFEM) antes da   fusión en ONU Mujeres.

En 2019 foi galardoada co Premio Nacional de Socioloxía e Ciencia Política  polos seus máis de corenta anos de traxectoria profesional.

## Notas
Constanza Tobío Soler

**Constanza Tobío Soler**, nada en Montevideo en 1954, é Premio Nacional de Socioloxía e Ciencia Política 2021 e Catedrática de Socioloxía na Universidade Carlos III de Madrid.

## Traxectoria 
### Formación 
Constanza Tobío Soler ten ascendencia galega. Naceu no Uruguai durante o exilio da familia, e regresou con ela a España na década dos anos 60. Licenciouse en Socioloxía, especialidade de Ecoloxía Humana e Poboación, pola Facultade de Ciencias Políticas e Socioloxía da Universidade Complutense de Madrid no ano 1977, e en Ciencias Políticas, especialidade Socioloxía Política, pola mesma Facultade no ano 1979. Pronto pasou a dedicarse á investigación e a docencia, desde 1980 na Facultade de Ciencias Políticas e Socioloxía da Universidade Complutense de Madrid, e a partir de 1991 na Universidade Carlos III de Madrid.  

## Notas
Carlota Solé i Puig

**Carlota Solé i Puig**, nada en Barcelona o 11 de decembro de 1944, é unha Catedrática de socioloxía da Facultatde de Ciencias Políticas e Socioloxía da Universidade Autònoma de Barcelona. 

## Traxectoria 
Desempeña o cargo de directora do Grupo de Estudios sobre Inmigración y Minorías Étnicas (GEDIME), dende a súa fundación.

En 1990 foi galardoada co Premio Nacional de Socioloxía e Ciencia Política do CIS
## Notas
Estadio Riomar

O **Estadio Riomar**, que recibe o nome da zona na que se atopa, é un recinto deportivo de Castro Urdiales, Cantabria . Compiten nel varios clubs deportivos, como o Club Atlético Castro e o CDE Carbonero, de atletismo, ou o AD Mioño e o Castro Fútbol Club, de fútbol. 

## Historia 
Foi o estadio municipal clásico da cidade, acollendo partidos de fútbol e competicións atléticas desde antes de mediados do século XX. En 2004 deu inicio a demolición do antigo recinto, que foi remodelado.

Na actualidade, os terreos de Riomar están ocupados polo colexio Riomar e o estadio Riomar. Este último está formado por un campo de fútbol, e o exterior do mesmo corresponde ás instalacións correspondentes ao atletismo: pista atlética de 8 rúas con 400 m de anel, 2 fosos para saltos con 2 rúas cada un deles, un areal con 2 círculos de lanzamentos, outros 2 círculos de lanzamentos que miran cara ao campo de fútbol e unha gaiola para lanzamento de martelo.

A instalación inaugurada o 12 de xullo de 2012 consta dun edificio illado de planta rectangular de 1.503 metros cadrados e cuberta metálica curva de 2.640 metros cadrados. Nel habilitouse unha bancada para 1.435 espectadores sentados, baixo o cal se atopa un módulo cuberto de atletismo de 650 metros cadrados, que inclúe unha pista de 60 metros de lonxitude por 4 rúas e un foso de saltos. Así mesmo, conta cun ximnasio de 215 metros cadrados, oito vestiarios, bar, almacén para o material deportivo, cuarto de caldeiras, lavandaría, centro de transformación e oficinas de administración. As obras tiveron un prazo de execución de 20 meses e foron executadas pola UTE Comsa-Anibal.

Por outra banda, tras longos impedimentos administrativos, a homologación da instalación por parte da Real Federación Española de Atletismo para a disputa oficial de competicións de índole atlética fíxose efectiva o 28 de abril de 2015. Deste xeito o estadio Riomar quedou plenamente operativo para a práctica de fútbol e atletismo baixo o amparo das súas respectivas federacións deportivas.
centro|miniatura|920x920px|Vista panorámica do estadio Riomar observada desde o campo de fútbol.

## Notas
Jaime Duro

**Jaime Duro Pichel**, nado en Pontevedra o 4 de novembro de 2000, é un piragüista galego, que compite tanto na modalidade de augas tranquilas como na de maratón.

Gañou unha medalla de prata no Campionato Mundial de Augas Tranquilas de 2025, catro medallas no Campionato Mundial de Maratón entre os anos 2022 e 2025, e dúas medallas no Campionato Europeo de Piragüismo en Maratón de 2025.

## Palmarés internacional 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos de piragüista en canoeicf.com .
Picosegundo

Un **picosegundo** (abreviado como **ps**) é unha unidade de tempo no Sistema Internacional de Unidades (SI) igual a 10−12 ou  (unha billonésima) de segundo. Iso é unha billonésima, ou unha millonésima dunha millonésima de segundo, ou 0,000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;001 segundos.

Un picosegundo é a un segundo, como un segundo é a aproximadamente 31.688,76 anos.

Múltiples enfoques técnicos conseguen obter imaxes en picosegundos dun só díxito: por exemplo, a cámara de raia ou as cámaras CCD intensificadas (ICCD) son capaces de visualizar o movemento da luz.

Un picosegundo é igual a 1000 femtosegundos ou 1/1000 nanosegundos. Dado que a seguinte unidade SI é 1000 veces maior, as medidas de 10−11 e 10−10 segundos exprésanse normalmente como decenas ou centos de picosegundos. Algunhas medidas notables neste rango inclúen:

* 1,0 picosegundos (1,0 ps): tempo de ciclo para a frecuencia electromagnética de 1 terahercio (THz), unha unidade inversa. Isto corresponde a unha lonxitude de onda de 0.3&nbsp;mm, como se pode calcular multiplicando 1&nbsp;ps pola velocidade da luz (aproximadamente 3 x 108 m/s) para determinar a distancia percorrida. 1 THz atópase no infravermello afastado.
* 1 picosegundo: tempo que tarda a luz no baleiro en percorrer aproximadamente 0,30&nbsp;mm
* 1 picosegundo: vida media dun quark fondo
* ~1 picosegundo: tempo de vida dun só ión  (hidronio) en auga a 20&nbsp;°C
* picosegundos a nanosegundos: fenómenos observables por espectroscopia dieléctrica
* 1,2 picosegundos: tempo de conmutación do transistor máis rápido do mundo (845&nbsp;GHz, a partir de 2006)
* 1,7 picosegundos: tempo de correlación rotacional da auga
* 3,3 picosegundos (aproximadamente): tempo que tarda a luz en percorrer 1 milímetro
* 10 picosegundos despois do Big Bang: o electromagnetismo sepárase das outras forzas fundamentais
* 34 picosegundos: tempo de subida do sinal (20 % a 80 %) dun transmisor SFP+ para Ethernet de 10 gigabits
* De 10 a 150 picosegundos: tempos de correlación rotacional dunha molécula (184 g/mol) de auga quente a auga conxelada
* 100 picosegundos: intervalo unitario dunha ligazón de comunicación serie de 10 Gbit/s, como o USB 3.1.
* 108,7827757 picosegundos: tempo de transición entre os dous niveis hiperfinos do estado fundamental do átomo de cesio-133 no cero absoluto
* 330 picosegundos (aproximadamente): o tempo que tarda unha CPU de ordenador común de 3,0 GHz en completar un ciclo de procesamento

## Notas
Guégon

**Guégon** (en ) é un concello do departamento de Morbihan, na rexión administrativa da Bretaña, no noroeste de Francia.

## Demografía 
## Notas
Raffaella Petrini

**Raffaella Petrini**, nada en Roma o 15 de xaneiro de 1969, é unha relixiosa católica italiana, que exerce como presidenta da Comisión Pontificia para o Estado da Cidade do Vaticano desde marzo de 2025. Anteriormente foi secretaria xeral de dito órgano entre 2021 e 2025. É a primeira muller en ocupar ambos cargos, dous dos de maior rango no goberno. É membro das Irmás Franciscanas da Eucaristía.

## Traxectoria 
Nacida en Roma o 15 de xaneiro de 1969, licenciouse en Ciencia política pola Libera Università Internazionale degli Studi Sociali (LUISS) de Roma. Despois estudou na Barney School of Business da Universidade de Hartford (Connecticut), onde obtivo un mestrado en comportamento organizacional en 2001. Ingresou na Universidade Pontificia de Santo Tomé de Aquino (Angelicum) en 2008, onde obtivo unha licenciatura en 2011 e un doutoramento en 2014. Posteriormente foi nomeada profesora alí e impartiu cursos de Economía do benestar e Socioloxía dos procesos económicos. converténdose na primeira muller en ocupar o cargo.

O 15 de febreiro de 2025, o Papa Francisco nomeou a Petrini presidenta da Comisión Pontificia para o Estado da Cidade do Vaticano, con efecto a partir do 1 de marzo. É a primeira muller en ocupar este cargo. A súa autoridade foi suspendida por lei tras o falecemento do Papa Francisco en abril de 2025. O sucesor deste, o Papa León XIV, confirmou o cargo de Petrini o 9 de maio, o día seguinte de asumir o liderado da Igrexa.

## Notas
Serafín Díaz

**Serafín Díaz Regueiro**, nado na Coruña probablemente en 1934, e falecido o 3 de novembro de 2025 en Cabanas, foi un mariñeiro, capitán marítimo e inspector naval galego, coñecido por ser un dos últimos homes que pisaron o buque Prestige. 

## Traxectoria 
Serafín Díaz foi mariñeiro de profesión. Máis tarde ascendeu a cargos de responsabilidade na administración marítima. Desenvolveu a súa carreira na Coruña, onde traballaba como inspector marítimo na altura de 2002, cando se produciu o accidente do petroleiro Prestige, un buque que acabou por causar, logo dunha serie de decisións políticas e técnicas, unha catástrofe ambiental nas costas galegas. 

Como inspector, subiu a bordo do buque antes do seu afundimento e foi testemuña chave no proceso xudicial posterior. O 14 de novembro de 2002 foi a primeira persoa da Administración en subir abordo co obxectivo de inspeccionar o estado do buque accidentado, tentar poñer en marcha as máquinas e avaliar opcións técnicas para afastalo da costa. O 18 de novembro, catro días máis tarde, foi unha das últimas persoas en abandonar o barco antes do afundimento definitivo. Tan só uns meses despois do accidente, en febreiro de 2023, foi nomeado Capitán Marítimo da Coruña. Declarou como testemuña no xuízo do Prestige. 

## Notas
Femtosegundo

Un **femtosegundo** é unha unidade de tempo no Sistema Internacional de Unidades (SI) igual a 10 ou  de segundo; é dicir, unha cuadrillionésima, ou unha millonésima dunha milmillonésima, de segundo. 

Un femtosegundo é a un segundo, como un segundo é a aproximadamente 31,69 millóns de anos.

Para contextualizar, un raio de luz percorre aproximadamente 0.3&nbsp;μm (micrómetros) en 1 femtosegundo, unha distancia comparable ao diámetro dun virus. O primeiro en realizar medicións de femtosegundos foi o premio Nobel exipcio Ahmed Zewail, polo que recibiu o Premio Nobel de Química en 1999. O profesor Zewail empregou láseres para medir o movemento de partículas a escala de femtosegundos, o que permitiu observar por primeira vez reaccións químicas.

A palabra femtosegundo fórmase co prefixo SI *femto* e a unidade SI *segundo*. O seu símbolo é **fs**.

Un femtosegundo é igual a 1000 attosegundos ou 1/1000 de picosegundos. Dado que a unidade SI inmediatamente superior é 1000 veces maior, os tempos de 10−14 and 10−13 segundos exprésanse normalmente como decenas ou centos de femtosegundos.

* Os pasos de tempo típicos para as simulacións de dinámica molecular son da orde de 1&nbsp;fs.
* Os períodos das ondas de luz visible teñen unha duración duns 2 femtosegundos.{\lambda\over{c}} = {600 \times 10^{-9}~{\rm m} \over 3 \times 10^8~{\rm m}~{\rm s}^{-1}} = 2.0 \times 10^{-15}~{\rm s}

A duración precisa depende da enerxía dos fotóns, que determina a súa cor. (*Véxase Dualidade onda-corpúsculo*.) Este tempo pódese calcular dividindo a lonxitude de onda da luz pola velocidade da luz (aproximadamente 3×108&nbsp;m/s) para determinar o tempo que tarda a luz en percorrer esa distancia.

## Exemplos 
* 46&nbsp;fs – a reacción química máis rápida coñecida (a radiólise da auga leva á formación dun ión H2O+, que reacciona rapidamente para converterse en hidronio (H3O+) e un radical hidroxilo (•OH) de curta duración))
* 200&nbsp;fs – a reacción química media, como a reacción dos pigmentos dun ollo á luz

## Notas
Pedro Cabrera Rentero

**Pedro Javier Cabrera Rentero** é un político español pertencente ao Partido Popular. Está casado e ten tres fillas. Desde 2015, é alcalde de Baeza (Xaén).

## Traxectoria 
Foi un dos fundadores da sección xuvenil do PP, Nuevas Generaciones, en Baeza e anteriormente foi concelleiro. É licenciado en Administración de Empresas pola Universidade de Xaén e ten o título de Experto Universitario en Xestión de Cooperativas Agrarias. Tamén ten un máster en Fiscalidade e Asesoría Fiscal polo Centro de Estudos Financeiros de Madrid, especializado en dereito tributario.

En 2004, fundou un bufete profesional en Baeza, onde dirixe o departamento de Facenda. É a portavoz do Grupo Municipal Popular no Concello de Baeza.

A súa carreira política comezou en 2003 cando se incorporou á candidatura do Partido Popular por Baeza, encabezada por Javier Calvente Gallego, como terceiro candidato na lista do partido. Tras as eleccións municipais dese ano, foi elixido concelleiro e asumiu a responsabilidade das áreas de Turismo, Comercio e Medio Ambiente, recibindo recoñecemento dun medio de comunicación local polo seu traballo político. Nas eleccións de 2007, volveu estar na lista do Partido Popular (PP), esta vez como número sete, pasando á oposición despois de que o partido perdese a alcaldía.

Despois permaneceu fóra da política durante oito anos. Volveu como candidato á alcaldía de Baeza nas eleccións municipais de 2015, nas que obtivo 3.300 votos. Nas eleccións de 2023, volveu encabezar a lista de candidatos do Partido Popular á alcaldía do municipio.

## Notas
Premio Oceanos

O **Premio Oceanos de Literatura en Lingua Portuguesa** (coñecido ata 2014 como **Premio de Literatura Portugal Telecom**) está considerado un dos premios literarios máis importantes entre os países de fala portuguesa, xunto co Premio Jabuti ou o Premio Camões, e é considerado o equivalente lusófono do Premio Man Booker británico, debido ás semellanzas nas súas regras e ao seu alto valor económico.

## Características 
O Premio foi creado en 2003 pola compañía de telecomunicacións portuguesa Portugal Telecom para honrar e promover a literatura brasileira, seleccionando o mellor libro do ano. Desde 2007, o premio está aberto a autores de todos os países de fala portuguesa. Tras a compra de Portugal Telecom polo operador francés Altice, o premio pasou a chamarse *Oceanos* e comezou a ser organizado por Itaú Cultural.

Desde 2017, o Premio Oceanos conta cun xurado composto por expertos brasileiros e portugueses. Na súa edición de 2023, o Premio Oceanos contaba con comisarios de Mozambique e Cabo Verde, ademais de Brasil e Portugal, o que demostra unha maior representación de todo o mundo lusófono no proceso de avaliación, como é o caso do Premio Camões e do Premio Internacional Pluma de Ouro. O comisariado foi responsabilidade da xerente Selma Caetano, a editora Mirna Queiroz e os xornalistas Isabel Lucas e Manuel da Costa Pinto. 

A cerimonia final foi transmitida en directo o 8 de decembro de 2021 na canle de YouTube de Itaú Cultural, encargada de rexer o premio, o Oceanos – Premio de Literatura en Lingua Portuguesa 2021, que anunciou os tres gañadores desta edición: a novela *O plantador de abóboras*, do escritor timorense Luís Cardoso, publicada en Portugal pola editorial abysmo, foi a gañadora do primeiro posto. Esta é a primeira vez que un libro do continente asiático apareceu entre os finalistas e gañadores. En segundo lugar quedou a novela *O ausente*, do escritor e profesor brasileiro Edimilson de Almeida Pereira, publicada no Brasil por Relicário. O terceiro posto foi outorgado á novela *O osso do meio* de Gonçalo M. Tavares, publicada en Portugal por Relógio D'Água.

O Oceanos lévase a cabo a través da Lei de Incentivos para a Cultura, pola Secretaría Especial de Cultura do Ministerio de Turismo, e conta co patrocinio do Banco Itaú, o Instituto Cultural Vale e a Dirección Xeral do Libro, Arquivos e Bibliotecas da República Portuguesa; co apoio de Itaú Cultural e do Ministerio de Cultura e Industrias Creativas de Cabo Verde e o apoio institucional da Comunidade de Países de Lingua Portuguesa – CPLP. 

## Lista de gañadores 
## Notas
Orde de Calatrava

A **Orde de Calatrava** é unha orde militar fundada na Coroa de Castela. A bula papal que confirmaba a Orde de Calatrava foi emitida polo Papa Alexandre III o 26 de setembro de 1164. A maior parte do poder político e militar da orde disipouse a finais do século XV, pero a última disolución dos bens da orde non se produciu ata 1838. A insignia da orde é unha cruz vermella con flores sobre o hábito.

## Historia 
No ano 1150, Afonso VII doou os dominios da fortaleza de Calatrava, no río Guadiana, á Orde do Temple para defendela dos ataques musulmáns. Abandonada pouco despois, foi só durante o reinado de Sancho III de Castela que o castelo foi reocupado polo abade Raimundo de Fitero e algúns outros monxes que seguían a Orde Cisterciense. Por estas datas, o número de cabaleiros da orde aumentou rapidamente, e o Papa recoñeceu a **Orde Relixiosa Militar de Calatrava** en 1164.

Co establecemento dalgúns frades da nova orde en Évora, Portugal, en 1211, o rei Afonso II ( r. 1211 - 1223) concedeulles os dominios da Orde de Avis, inda así, a orde portuguesa tiña un status independente, aínda que permanecía subordinada á orde castelá.
Columna Mariscal López

A **Columna Mariscal López** (abreviado **CML**) foi unha organización guerrilleira rural vinculada ao Partido Comunista Paraguaio (PCP), que operou en Paraguai durante finais da década de 1950 e principios de 1970. A unidade formou parte dos intentos de oposición armada contra a ditadura de Alfredo Stroessner e despregou accións principalmente en zonas rurais do departamento de Cordillera.

## Orixe 
A Columna Mariscal López emerxeu no marco dos movementos insurxentes que tentaron enfrontar pola vía armada ao réxime de Alfredo Stroessner tras a derrota política da esquerda nas décadas anteriores. A súa creación está vinculada a procesos de militarización e reorganización da Fronte Unida de Liberación Nacional (FULNA) do PCP, que desde fins dos anos cincuenta buscaban establecer focos guerrilleiros no interior do país, inspirados en varios modelos de loita revolucionaria latinoamericana.

A estrutura operativa incluía ademais a Wilfrido Álvarez, encargado da conformación e coordinación dos distintos grupos guerrilleiros que respondían ao PCP. A composición xeral do grupo foi maioritariamente campesiña, con liderado asociado a cadros comunistas formados en actividades políticas de base e en labores de organización comunitaria.

## Notas
Divisións administrativas do cantón de Berna

[miniatura|Circunscricións administrativas do [cantón de Berna.|271x271px]]O cantón de Berna está organizado en diversas divisións administrativas, cuxa estrutura evolucionou ao longo do tempo.
Até o 31 de decembro de 2009, o cantón estaba dividido en vinte e seis distritos, que constituían as súas unidades administrativas básicas. Porén, o 1 de xaneiro de 2010 entrou en vigor unha reforma territorial que substituíu os antigos distritos por dez novas circunscricións administrativas, agrupadas en cinco rexións administrativas.

Aínda que os distritos históricos perderon toda función administrativa e política, seguen recoñecidos pola lexislación e pola Constitución cantonal *(art. 3, al. 2)*. En cambio, as novas circunscricións son hoxe as entidades encargadas da administración intermedia entre o nivel cantonal e as 338 comunas, segundo datos de 2022.

Esta reorganización tivo como obxectivo simplificar a estrutura administrativa e mellorar a eficiencia na xestión pública dentro do segundo cantón máis poboado de Suíza.

## Circunscricións administrativas de 2010 
## Distritos 
[miniatura|270x270px|Distritos do [cantón de Berna.]]
O Cantón de Berna tamén está subdividido en 26 distritos, que xa non teñen relevancia administrativa nin política desde a introdución das novas subdivisións administrativas de maior tamaño mencionadas anteriormente.

Os distritos son:

* Aarberg, coa capital en Aarberg
* Aarwangen, coa capital en Aarwangen
* Berna, coa capital en Berna
* Biel, coa capital en Biel
* Büren, coa capital en Büren an der Aare
* Burgdorf, coa capital en Burgdorf
* Courtelary, coa capital en Courtelary
* Erlach, coa capital en Erlach
* Fraubrunnen, coa capital en Fraubrunnen
* Frutigen, coa capital en Frutigen
* Interlaken, coa capital en Interlaken
* Konolfingen, coa capital en Konolfingen
* Laupen, coa capital en Laupen
* Moutier, coa capital en Moutier
* La Neuveville, coa capital en La Neuveville
* Nidau, coa capital en Nidau
* Niedersimmental, coa capital en Wimmis
* Oberhasli, coa capital en Meiringen
* Obersimmental, coa capital en Blankenburg
* Saanen, coa capital en Saanen
* Schwarzenburg, coa capital en Schwarzenburg
* Seftigen, coa capital en Belp
* Signau, coa capital en Langnau im Emmental
* Thun, coa capital en Thun
* Trachselwald, coa capital en Trachselwald
* Wangen, coa capital en Wangen an der Aare

## Notas
Île-d'Houat

'''Île-d'Houat''' (en ) é un concello do departamento de Morbihan, na rexión administrativa da Bretaña, no noroeste de Francia.

## Demografía