Territorios especiais da Unión Europea

ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/EU_OCT_and_OMR_map_en.png/700px-EU_OCT_and_OMR_map_en.png|miniatura|600x600px| Mapa da Unión Europea no mundo, cos países e territorios de ultramar (PTU) e as rexións ultraperiféricas (OMR).Os **Territorios Especiais da Unión Europea** son territorios de varios Estados membros da Unión Europea que, por razóns históricas, xeográficas ou políticas, gozan dun estatuto especial dentro ou fóra da Unión Europea. Estes estados van desde a derrogación limitada ou nula das políticas da UE ata a inclusión limitada nas políticas comunitarias ou a ningunha aplicación. Non obstante, a maioría dos territorios fóra da Unión Europea teñen unha relación especial coa UE.

## Clasificación dos territorios especiais da Unión Europea 
## Rexións autónomas especiais 
As rexións autónomas especiais son territorios pertencentes a Estados membro da UE que, por diferentes circunstancias xeográficas ou políticas, contan con disposicións especiais que as eximen da aplicación dalgúns suxeitos do dereito comunitario.

Estas rexións son:

* Dúas cidades alemás (Büsingen am Hochrhein e Helgoland)
* Dúas cidades italianas (Campione d'Italia e Livigno) e as augas territoriais do lago de Lugano
* Dúas cidades autónomas españolas (Ceuta e Melilla )
* Unha provincia autónoma finlandesa (Åland)
* Un territorio grego autónomo (Monte Athos)

### Åland 
Åland é un grupo de illas pertencentes a Finlandia, pero con autonomía parcial, situadas entre Suecia e Finlandia, cunha poboación de fala sueca. Ingresou na UE xunto con Finlandia en 1995. As illas tiveron un referendo separado sobre a adhesión e do mesmo xeito que a Finlandia continental votou a favor.

A lexislación da UE aplícase ás illas Åland. Non obstante, existen algunhas excepcións, debido á especial situación das illas. Åland está fóra da zona do IVE e está exenta das regras comúns sobre impostos, impostos especiais e impostos indirectos. Ademais, para protexer a economía local, o tratado de adhesión permite o concepto de *hembygdsrätt / kotiseutuoikeus* (barrio civil). En consecuencia, existen restricións á propiedade de bens mobles e inmobles, o dereito de establecemento por motivos comerciais e limitacións sobre quen pode prestar servizos en Åland para as persoas que non teñen este status. O status pode ser obtido por calquera persoa que resida legalmente en Åland durante 5 anos e que demostre un coñecemento adecuado da lingua sueca.

### Büsingen am Hochrhein 
É un enclave alemán situado en Suíza. Aínda que pertence á comunidade como territorio alemán, está integrado no territorio aduaneiro suízo e aplícanse impostos suízos.

### Ceuta e Melilla 
As condicións de adhesión das cidades autónomas de Ceuta e Melilla foron obxecto de numerosas negociacións, integrándose finalmente na Comunidade Económica Europea (CEE) cunha serie de esixencias particulares, orixinadas fundamentalmente pola súa situación xeográfica e escaseza de recursos -debido ao escaso tamaño do seu territorio-, o que motivou a España a solicitar unha serie de condicións especiais de integración para as cidades:

* Non están dentro do territorio aduaneiro da UE.
* Teñen a condición de terceiro país a efectos aduaneiros.
* Os produtos orixinarios das cidades considéranse procedentes de terceiros países e non como se fosen dos estados membros.
* En ambas as cidades non se aplican as leis de política comercial común que se refiran á exportación ou á importación.

Estas cidades non forman parte da zona do IVE e en cambio aplican o IPSI, un imposto similar pero con tipos máis baixos.

Aínda que Ceuta e Melilla, como territorios españois, forman parte do espazo Schengen, os controis fronteirizos de saída aplícanse a todos os cidadáns, debido ao réxime específico de exención de visados para os cidadáns marroquinos residentes nas provincias de Tetuán e Nador.

### Xibraltar 
Xibraltar, até o 31 de xaneiro de 2020, formou parte da Unión Europea aínda que cun estatuto especial, xa que segundo o tratado de adhesión do Reino Unido á Comunidade Económica Europea en 1973, Xibraltar entrou na CEE como un "territorio europeo para cuxo relacións exteriores o goberno do Reino Unido é o responsable'. Na práctica, supuxo considerar Xibraltar dentro da UE como un territorio dependente do Reino Unido, aínda que cun status especial como ocorre con outras rexións europeas. Tal e como foi negociado polo Reino Unido a petición do goberno de Xibraltar, algunhas leis da UE non se aplicaron a Xibraltar. Segundo varias disposicións do Tratado de adhesión do Reino Unido ás Comunidades Europeas, Xibraltar:

* Estaba fóra da Unión Aduaneira da Unión Europea.
* Quedou excluída da Política Agraria Común (PAC).
* Quedou excluído da harmonización do IVE.
* Non destinou ningunha parte dos ingresos aduaneiros á UE.
* En relación ao comercio de mercadorías, Xibraltar foi, de feito, considerado un territorio exterior pola UE.

Xibraltar non formaba parte do espazo Schengen, xa que o Reino Unido, do que depende, tampouco forma parte del.

### Helgolandia 
Helgoland é unha pequena illa alemá situada no bordo sueste do Mar do Norte. Pertence ao estado alemán de Schleswig-Holstein. Actualmente a illa é un destino de vacacións e goza de exencións fiscais, polo que boa parte da economía da illa baséase na venda de cigarros, alcol e perfumes aos turistas que visitan a illa. Está fóra da unión aduaneira e da zona común de IVE da Unión Europea.

### Livigno 
O municipio italiano de Livigno goza da condición de zona franca e está fóra da unión aduaneira e da zona común de IVE da Unión Europea. Este feito favoreceu moito o desenvolvemento do turismo, xa que o tabaco, o azucre e o alcohol pódense mercar a un menor custo.

### Monte Athos 
É o fogar de 20 mosteiros ortodoxos gregos, romaneses, rusos, búlgaros, serbios e xeorxianos, que forman un territorio autónomo baixo soberanía grega. Esta consideración permítelle estar exenta de determinadas leis, tanto gregas como da Unión Europea, e permitir que o territorio prohiba a entrada de todas as mulleres. Tampouco está obrigado a seguir as leis fiscais nin o Acordo de Schengen. No monte Athos só poden vivir monxes varóns e a poboación en 2005 rondaba os 2.200 habitantes.

## Rexións ultraperiféricas 
miniatura|400x400px|A Unión Europea
En "xerga comunitaria", as rexións ultraperiféricas da Unión Europea fan referencia a nove territorios que, ao estar xeograficamente distantes do continente europeo, forman parte dun dos Estados membros da UE. De conformidade co Tratado de Funcionamento da Unión Europea, a estes territorios aplícase o Dereito comunitario europeo, pero con medidas específicas a favor do desenvolvemento destas rexións que pretenden paliar as dificultades derivadas da súa gran distancia xeográfica.

Hai nove rexións ultraperiféricas:

#### San Martiño 
miniatura| Mapa da illa de Saint Martin (en verde a parte francesa)
O 22 de febreiro de 2007, San Martiño (Saint Martin) separouse do departamento francés de ultramar de Guadalupe, formando unha nova colectividade de ultramar. Como resultado, o seu estado dentro da UE non estaba claro durante un tempo. Aínda que un informe emitido polo parlamento francés suxeriu que a illa permaneceu dentro da UE como rexión ultraperiférica, os documentos da Comisión Europea a enumeran como fóra da Comunidade Europea. O réxime xurídico da illa foi aclarado no Tratado de Lisboa, que a enumera como rexión ultraperiférica.

## Países e territorios de ultramar 
[miniatura|400x400px| [Territorio Británico de Ultramar|Territorios Británicos de Ultramar.]]
Os países e territorios de ultramar son territorios que non forman parte do territorio comunitario, a diferenza das rexións ultraperiféricas, pero que teñen un estatuto especial coa UE, que lles permite beneficiarse de determinadas vantaxes que se aplican na UE. Os cidadáns de países e territorios de ultramar teñen a nacionalidade dos estados membros dos que dependen; nalgúns casos, os seus cidadáns non posúen a cidadanía plena destes estados. Estes territorios non forman parte do espazo Schengen nin da Unión Alfandegueira da Unión Europea.

### Territorios Británicos de Ultramar 
Os territorios británicos de ultramar son territorios que non forman parte plenamente integrada do Reino Unido e, polo tanto, tampouco formaban parte da UE, coa excepción de Xibraltar, que si formou parte da Unión como territorio dependente do Reino Unido cun estatuto especial. Antes de que o Reino Unido abandonase a UE, eran considerados países e territorios de ultramar:

* Anguila
* Illas Caimán
* Illas Xeorxia do Sur e Sandwich do Sur
* Illas Malvinas
* Illas Pitcairn
* Illas Turks e Caicos
* Illas Virxes Británicas
* Illa de Montserrat
* Santa Helena, Ascensión e Tristan da Cunha
* Territorio Antártico Británico (non recoñecido internacionalmente)
* Territorio Británico do Océano Índico

As Bermudas, aínda que teñen a condición de territorio británico de ultramar, optaron por non solicitar este mesmo estatuto na UE, polo que a lexislación comunitaria non se aplicaba neste territorio. Segundo o Tratado de Funcionamento da Unión Europea, as Bermudas poderían solicitar ser recoñecidos pola UE como país ou territorio de ultramar.

O Reino Unido mantén unha reivindicación do Territorio Antártico Británico, solapada coas reivindicacións da Arxentina (Territorio Antártico Arxentino ou Antártida Arxentina) e Chile (Territorio Antártico Chileno) e conxelada pola sinatura do Tratado Antártico.

### Territorios franceses de ultramar 
Ademais dos territorios franceses de ultramar incluídos como rexións ultraperiféricas, hai os seguintes territorios franceses que non forman parte da Unión Europea:

* A colectividade de Nova Caledonia .
* As colectividades de ultramar da Polinesia Francesa, as illas Wallis e Futuna, Saint-Pierre e Miquelon e Saint Barthélemy.
* As Terras Australes e Antárticas Francesas (non recoñecidas internacionalmente).

A illa Clipperton, un atol deshabitado administrado desde a Polinesia Francesa, aínda que non pertence a ela, non ten un status claro dentro da UE. Oficialmente, non ten a condición de territorio de ultramar, xa que non ten esta consideración por parte do Goberno francés, pero o feito de ser administrado desde a Polinesia Francesa, que si ten esta consideración, fai que na práctica sexa considerado un territorio de ultramar.

### Territorios neerlandeses de ultramar 
Ademais dos Países Baixos europeos, o Reino dos Países Baixos está formado por outros tres países e tres municipios especiais fóra do continente europeo:

* : Os países de ultramar de Aruba, Curazao e Sint Maarten
* Os municipios especiais do Caribe holandés das tres illas Bonaire, Santo Eustaquio e Saba.

### Groenlandia 
miniatura| Groenlandia
Groenlandia uniuse orixinalmente á Comunidade Europea -predecesora da Unión Europea- como parte do Reino de Dinamarca en 1973, a diferenza das Illas Feroe que non entraron na UE. Porén, tras unha disputa polos dereitos de pesca e un referendo sobre o tema en 1982, negociouse un novo estatuto para a illa. Desde 1985, Groenlandia ten unha condición parcial de país ou territorio de ultramar. Correspondente a este status, a Unión Europea aínda ten certa influencia sobre o país, especialmente en materia de comercio de mercadorías groenlandesas.

Os habitantes da illa teñen a cidadanía danesa, sendo polo tanto tamén cidadáns da Unión Europea .

## Outros Casos 
miniatura| Situación na illa chipriota de Akrotiri (no sur) e Dekélia (no leste)

### Akrotiri e Dhekelia 
As bases soberanas de Akrotiri e Dhekelia en Chipre non forman parte da UE, aínda que os cidadáns que nelas residen e traballan están suxeitos á lexislación comunitaria, sempre que sexan cidadáns da Unión Europea. Neste caso considérase que están en territorio chipriota, polo que se aplican as leis deste país.

### Norte de Chipre 
É un estado *de facto* no terzo norte da illa de Chipre, no leste do Mediterráneo, baixo control turco. Turquía é o único país que o recoñece explicitamente; todos os demais gobernos e as Nacións Unidas recoñecen a soberanía da República de Chipre sobre toda a illa. Oficialmente dentro da UE, considérase parte integrante da República de Chipre, pero a aplicación dos tratados da UE está suspendida neste territorio, até que estean baixo o control da República de Chipre.

## Outros territorios 
Hai outros territorios que, non formando parte da Unión Europea nin formando parte de ningún estado membro, manteñen acordos de unión aduaneira e fiscal e libre tráfico que os fan funcionar como territorios comunitarios.

### Dependencias da Coroa Británica 
miniatura| As dependencias da Coroa
As dependencias da Coroa Británica, situadas entre o Reino Unido e Irlanda, como territorios semiindependentes -a diferenza dos territorios británicos de ultramar, que son territorios autónomos-, non formaban parte da UE nin tiñan ningún estatuto especial con ela, pero si teñen un status especial co Reino Unido, que lles permitiu actuar como territorios *de facto* da UE antes do Brexit.

### Mónaco 
Mónaco é un microestado europeo que non pertence á UE. Porén, mantén acordos con Francia que fan que Mónaco se comporte coma se fose unha rexión autónoma dentro do territorio francés. Aínda que a lei da Unión Europea non é aplicable ao principado, forma parte do espazo Schengen e da unión aduaneira da Unión Europea a través de Francia, e aplica o mesmo tipo de IVE que a Francia metropolitana. Así mesmo, Francia é a encargada de defender os intereses do principado ante a UE.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial das rexións ultraperiféricas  (en castelán) Arquivado