open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pedro de Gracia Dei

**Pedro de Gracia Dei**, nado quizais en Betanzos cara a 1465 e finado en Zafra *c.* 1530, foi un xenealoxista, historiador e poeta galego ao servizo dos Reis Católicos, de Carlos I, de Xoán II e outros nobres casteláns e portugueses.

## Traxectoria 
Da biografía deste prolífico escritor non se sabe case nada. Confésase “gallego”, sen precisar ningunha localidade, e tamén “vasallo del rey castellano”. En 1497 era cronista de Fernando o Católico e estivo vinculado á corte castelá nos últimos anos do século XV. Quizais estudou en Salamanca, afirma ser “hijo de dicho studio”, e ocupou o cargo de criado e rei de armas dos Reis Católicos. Á morte da raíña, á quen lle dedicou numerosos textos laudatorios, entrou ao servizo de Carlos I e sábese que debeu viaxar con frecuencia a Portugal, xa que unha das súas poucas obras impresas está dedicada ao rei portugués Xoán II.

Parece ser que morreu en Zafra cara a 1530, cando estaba ao servizo do conde de Feria. Tamén se dubidou de que Gracia Dei fose o seu verdadeiro apelido.

## Obra 
### Xenealóxica e heráldica 
* *Blasón general de todas las insignias del universo* (1489)
* *Libro del Blasón de la Caballería*
* *Crónica del Rey Don Pedro;* las *Ciudades y villas*
* *Escudos de reyes y príncipes del mundo*
* *Tratados especiales de los linages de Leyba y de la Cueva*
* *Blasones de las armas e insignias de los principales linages de Castilla*
* *Genealogías y blasón de los reyes de Castilla*
* *Vergel de Nobles*

### Historiográfica 
* *Crónica de España*
* *Summa de todos los reyes que han sido en España desde tiempo de los godos*
* *Historia y defensa del rey Don Pedro*
* *Relación del Rey don Pedro y de su descendencia*

### Poética 
* *La criança y virtuosa doctrina* (1489)
* *Las XV preguntas del Papa Julio a Gracia Dei sobre las excelencias de la Reina Doña Isabel*
* *Libro de los pensamientos variables*
* *Las excellencias de la Reina doña Isabel*

## Notas
Día Mundial da Cultura Africana e Afrodescendente

O **Día Mundial da Cultura Africana e Afrodescendiente** é realizado todos os anos no día 24 de xaneiro e celebra as moitas culturas vibrantes do continente africano e das diásporas africanas en todo o planeta, reforzando o mandato da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) de promover o respecto pola diversidade cultural e a creatividade humana a nivel mundial. Sendo unha rica fonte do patrimonio partillado do mundo, a promoción da cultura africana e afrodescendente é fundamental para o desenvolvemento sustentábel, o respecto mutuo, o diálogo e a paz. 

A UNESCO aprobou o 24 de xaneiro como o Día Mundial da Cultura Africana e Afrodescendente na 40ª sesión da Conferencia Xeral da UNESCO en 2019.  Esta data coincide coa aprobación da Carta para o Renacemento Cultural Africano en 2006. polos xefes de Estado e de Goberno da Unión Africana. A celebración deste día tamén pretende promover a ratificación e aplicación o máis ampla posíbel desta Carta Africana dos Dereitos Humanos e dos Pobos, reforzando así o papel da cultura na promoción da paz no continente.

Este día está en consonancia coa década das persoas afrodescendentes, período comprendido entre 2015 e 2024, co lema “Recoñecemento, xustiza e desenvolvemento” (resolución 68/237), pola que a Asemblea Xeral das Nacións Unidas reafirmou o importancia da contribución das culturas africanas, tan ricas como diversas, á construción dun mundo próspero.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Día Internacional para Lembrar a Trata de Escravos e a súa Abolición
* Escravitude
* Escravitude en África
* Raza negra
* Racialización
* Racismo
* Regra dunha gota

### Ligazóns externas 
*  (en portugués)
*  (Vídeo en YouTube)
*  *Fundação Cultural Palmares*.
Joseph Cloud

**Joseph Cloud**, nado no condado de Chester, Pensilvania, o 27 de agosto de 1770 e finado en Radnor, condado de Delaware, no mesmo estado, o 3 de xullo de 1845, foi un químico estadounidense e funcionario da Casa da Moeda de Filadelfia, onde ocupou o cargo de fundidor e refinador entre 1797 e 1836.
## Traxectoria 
Joseph Cloud naceu o 27 de agosto de 1770, fillo maior de Amy Pyle e de Abner Cloud, casados cara a 1760.

Cloud formouse como químico e entre os seus logoros está a súa contribución á individualización do paladio. Ocupou este cargo ata que dimitiu o 14 de xaneiro de 1836, por mor dos seus problemas de vista. e ocupou os cargos de secretario (1812) e de conservador (1814-1822), no período de Thomas Jefferson como presidente da sociedade.

## Vida persoal 
Cloud casou o 21 de agosto de 1797 con Eliza Taylor, con quen tivo dous fillos e dúas fillas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Futhey, J. S.; Cope, G. (1881). ''''. L. H. Everts, Filadelfia.

### Outros artigos 
* Casa da Moeda de Filadelfia
* Casa da Moeda dos Estados Unidos
Linguas hispanocélticas

As **linguas hispanocélticas** son o conxunto de variedades dialectais de filiación céltica que se falaban na Península Ibérica na Idade Antiga.

Algunhas destas linguas están testemuñadas epigraficamente, aínda que outras poden reconstruírse a partir de onomástica e de datos epigráficos estritos. Non hai probas de que as linguas hispanocélticas formasen un grupo filoxenético, e normalmente clasifícanse como parte do grupo das linguas celtas continentais.

## Linguas identificables 
As variedades hispanocélticas ben caracterizadas inclúen dous grupos:
* Celtibérico, que é unha variedade oriental, a de corpus máis extenso e aceptada como «céltica», a celtibérica, que Jordán propón chamar "hispanocelta do nordeste". cren que representan unha lingua celta relacionada coa lingua tartesa. Todo este material representa máis dun dialecto. Hai numerosos exemplos de xenitivo plural en *-um* e *-on*, así como en *-un*, e polo menos unha inscrición dativo plural en *-bor*.

Ademais, existen outros topónimos celtas que son máis difíciles de asignar a unha variedade lingüística concreta, polo que unha mellor calidade dos datos podería permitir reconstruír outra lingua celta ademais das dúas anteriores. De feito, todo o material celta existente na península correspondería a máis variedades que as recoñecibles, así como a lingua de etnias como os ástures, galaicos, cántabros, os vacceos, os carpetanos, os célticos e outros serían celtafalantes, pero non está claro até que punto as variedades lingüísticas que falaban constituían linguas diferentes do celtibérico ou do galaico, ou eran dialectos dalgúns destes últimos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua galaica
* Lingua celtibérica
* Linguas célticas continentais
* Lista de palabras galegas de orixe celta
* Linguas paleohispánicas
Anaigo, Palmés, Ourense

**Anaigo** é un lugar da parroquia de Palmés, no concello ourensán de Ourense, na comarca de Ourense. Segundo o IGE, en 2022 tiña, xunto cos lugares do Outeiro e A Lama, 54 habitantes (27 homes e 27 mulleres).

## Lugares e parroquias
### Lugares de Palmés
### Parroquias de Ourense
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ourense
Natalia Alonso Ramos

**Natalia Alonso Ramos**, nada en Vilaronte (Foz) o 10 de xullo de 1983, é unha xornalista e poeta galega.

## Traxectoria 
É licenciada en Xornalismo pola Universidade de Santiago de Compostela e doutora en Comunicación Audiovisual e Publicidade coa tese *A Construción do personaxe esférico no relato televisivo de ficción seriada. O caso House M.D.*

Foi redactora na delegación de Antena 3 Televisión en Galicia e en Madrid. Tamén traballou no *Xornal de Galicia* e en *Vieiros*. 

Traballou como investigadora na Universidade de Santiago e no gabinete de comunicación desta universidade. Foi profesora Estrutura do Sistema Cultural de Galicia no Grao en Ciencias da Cultura e Difusión Cultural da Facultade de Humanidades de Lugo.

Ten colaborado en *Signa: Revista de la Asociación Española de Semiótica,*  *Murguía: Revista Galega de Historia* e en varios libros colectivos.

## Obra 
### Poesía 
* *A síndrome de Hayworth* (2019). A Coruña: Medulia. ISBN 9788412057966.

* *Advertencias para un traxecto boreal* (2023). Santiago: Apiario ISBN 978-84-124530-3-4.

## Premios 
* 2011: Primeiro premio do VIII Certame Literario do Concello de Ames, por "Desexo".

* 2019*:* Premio O Facho por *A síndrome de Hayworth.*
* 2022: Finalista do certame de narracións breves Manuel Murguía do Concello de Arteixo. 
* 2022: Premio de Poesía Filomena Dato do Concello de Bergondo por *Advertencias para un traxecto boreal.*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web da autora
Terror Reid

**Tanner Petulla**, nado o 13 de abril de 1993, é un rapeiro, disc-jóckey, produtor e actor estadounidense de San Jose, California. É coñecido profesionalmente por **Terror Reid** como rapeiro e por **Getter** como DJ e produtor.

Petulla asinou co selo Firepower Records de Datsik en 2012, á vez que lanzou a través doutros selos como Rottun Recordings e OWSLA. Petulla colaborou con algúns artistas de renome como Datsik, Skrillex, Borgore e Suicideboys, e tamén fixo un *remix* da canción de Liquid Stranger " *Ill Shit* ".  En 2017, Petulla lanzou o seu propio selo discográfico, tenda de roupa e colectivo de artistas coñecido como Shred Collective. Como rapeiro é coñecido pola súa canción " *Uppercuts* ".

## Notas
Xiandai Wenxue

***Xiandai Wenxue*** (chinés tradicional:現代文學; chinés simplificado: 现代文学; *pinyin*: Xiàndài Wénxué) foi unha revista literaria taiwanesa publicada entre o 5 de maio do 1960 e setembro do 1983. Tiña unha tirada bimensual, e chegou a un total de 73 números e máis de 1400 artigos. Editaron obras de carácter ecléctico, que foron fundamentais para o desenvolvemento da literatura taiwanesa do século XX. Nela debutaron prominentes escritores taiwaneses, entre os que destaca Sanmao. O estilo das historias editadas era moderno, tal e como era usual na literatura taiwanesa de finais dos cincuenta e comezos dos sesenta.

## Notas
A Eirexa, Untes, Ourense

**A Eirexa** é un lugar da parroquia de Untes, no concello ourensán de Ourense, na comarca de Ourense.

## Toponimia 
O topónimo **A Eirexa** (do latín , o lugar da igrexa) débese á presenza no lugar da igrexa parroquial de Santo Estevo.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Untes
### Parroquias de Ourense
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ourense
A Lonia de Arriba, Velle, Ourense

**A Lonia de Arriba** é un lugar da parroquia de Velle, no concello ourensán de Ourense, na comarca de Ourense.

Chámase así para distinguilo do veciño lugar da Lonia de Abaixo (Tras do Hospital).

## Lugares e parroquias
### Lugares de Velle
### Parroquias de Ourense
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ourense
2035

**2035** (**MMXXXV**) será un ano común do calendario gregoriano dentro do século XXI, comezado en luns.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
Alhabia

**Alhabia** é un concello español da provincia de Almería (Andalucía). Atópase a unha altitude de 295 metros sobre o nivel do mar e a 27 km da capital de provincia, Almería.

## Demografía 
En 2023 a poboación ascendía a 708 habitantes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lista de concellos de Almería
Li Da

**Li Da** (chinés tradicional: 李達; chinés simplificado: 李达; *pinyin*: Lǐ Dá), nado en Yongzhou o 2 de outubro do 1890 e finado en Wuhan o 24 de agosto do 1966, foi un filósofo marxista chinés. 

## Traxectoria 
Li Da foi director do Departamento de Publicidade do Partido Comunista da China, do que foi fundador en xullo do 1921.

Tras a constitución da República Popular da China no 1949, Li volveu ao partido. Foi presidente da Universidade de Hunan entre o 1949 e o 1953, e da Universidade de Wuhan entre o 1952 e o 1966. Non obstante, foi moi criticado e, incluso, linchado ao comezo da Revolución Cultural. Faleceu no 1966, e non sería rehabilitado até a morte de Mao.

## Vida persoal 
Li estivo casado con Wang Huiwi, coa que tivo tres fillos. A súa filla máis vella, Li Xintian, morreu dunha enfermidade durante a segunda guerra sino-xaponesa. Tiveron outros dous fillos: unha rapaza, Li Xinyi, e mais un rapaz, Li Xintian, un dos introdutores da psicoloxía médica na China.

## Notas
Den skrattande polisen

***Den skrattande polisen*** é unha novela de misterio escrita polos suecos Maj Sjöwall e Per Wahlöö. É a cuarta das dez novelas do detective de policía Martin Beck. En 1971, *Den skrattande polisen* gañou un Premio Edgar á mellor novela. O filme estadounidense de 1973 *The Laughing Policeman* é unha adaptación vaga da novela.

Jonathan Franzen escribiu unha introdución para unha edición do libro de Penguin Random House. Describe a imaxe radicalmente crítica de Suecia como "cómica". A colección de ensaios de Franzen de 2012 *Farther Away* tamén contén unha reimpresión dunha peza de 2008, "On The Laughing Policeman".

## Adaptación á banda deseñada 
En 2011, o artista francés Martin Viot adaptou *Den skrattande polisen* nunha obra de banda deseñada, *Le Policier Qui Rit*.

## Notas
O Lagar, Vilar de Astrés, Ourense

**O Lagar** é un lugar da parroquia de Vilar de Astrés, no concello ourensán de Ourense, na comarca de Ourense. Segundo o IGE, en 2022 tiña 50 habitantes (20 homes e 30 mulleres).

## Lugares e parroquias
### Lugares de Vilar de Astrés
### Parroquias de Ourense
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ourense
2067 (filme)

***2067*** é un filme australiano de 2020 dirixido e escrito por Seth Larney a partir dunha historia de Gavin Scott Davis, e protagonizado por Kodi Smit-McPhee e Ryan Kwanten.

## Personaxes 
* Kodi Smit-McPhee como Ethan Whyte
** Finn Little como Ethan Whyte de neno
* Ryan Kwanten como Jude Mathers
* Sana'a Shaik como Xanthe Whyte
* Aaron Glenane como Dr. Richard Whyte
* Deborah Mailman como Regina Jackson
* Leeanna Walsman como Selene Whyte
* Damian Walshe-Howling como Billy Mitchell
* Natasha Wanganeen como oficial do goberno

## Estrea 
Estreou nos Estados Unidos de América o 2 de outubro de 2020 en 15 salas de cinema e tamén en liña. onde se proxectou simultaneamente en sete cinemas debido á gran demanda (aínda que con asentos espazados debido ás normas de distanciamento social da pandemia de COVID-19.

## Notas
Guy Ritchie's The Covenant

'''''Guy Ritchie's The Covenant*** (ou sinxelamente ***The Covenant'''*) é un filme estadounidense de 2023 producido, coescrito e dirixido por Guy Ritchie. Está protagonizado por Jake Gyllenhaal e Dar Salim. A súa trama segue a John Kinley, un sarxento dos Boinas Verdes, e Ahmed, o seu intérprete afgán, loitando contra os talibáns.

*Guy Ritchie's The Covenant'' estreouse nos cinemas dos Estaos Unidos a través de Metro-Goldwyn-Mayer Pictures o 21 de abril de 2023. O filme recibiu valoracións xeralmente positivas da crítica e recadou 21 millóns de dólares.

## Personaxes 
* Jake Gyllenhaal como John Kinley
* Dar Salim como Ahmed
* Sean Sagar como Charlie "Jizzy" Crow
* Jason Wong como Joshua "JJ" Jung
* Rhys Yates como Tom 'Tom Cat' Hancock
* Christian Ochoa como Eduardo "Chow Chow" Lopez
* Bobby Schofield como Steve Kersher
* Emily Beecham como Caroline Kinley
* Jonny Lee Miller como Coronel Vokes
* Alexander Ludwig como Sarxento Declan O'Brady
* Reza Diako como Haadee
* James Nelson-Joyce como Jack "Jack Jack" Jackson
* Antony Starr como Eddie Parker
* Fariba Sheikhan como Basira

## Notas
Guerras ilirias

As **guerras ilirias** foron unha serie de guerras entre a República Romana e a rexión de Iliria liderada polos ardieos.

Na primeira guerra iliria, que durou desde o 229 a. C. ata o 228 a. C., a preocupación de Roma era que o comercio a través do mar Adriático aumentase despois da primeira guerra púnica nun momento no que o poder de ardieos aumentaba baixo a raíña Teuta. por orde de Teuta, levaron ao senado romano a enviar un exército ao mando dos cónsules Lucio Postumio Albino e Cneo Fulvio Centumalo. Roma expulsou as guarnicións ilirias dunha serie de cidades gregas, incluíndo *Epidamnos*, *Apollonia*, *Corcira*, *Pharos* e estableceu un protectorado sobre estas cidades gregas. Os romanos tamén axudaron

A segunda guerra iliria durou dende o 220 a. C. ata o 219 a. C. No 219, a República Romana estaba en guerra cos celtas da Galia Cisalpina, e comezaba a segunda guerra púnica con Cartago. Estas distraccións deron a Demetrio o tempo que necesitaba para construír unha nova frota de guerra iliria. Liderando esta frota de 90 naves, Demetrio navegou ao sur de *Lissus*, violando o seu tratado anterior e comezando a guerra. A frota de Demetrio atacou por primeira vez Pilos, onde capturou 50 barcos despois de varios intentos. Desde Pilos, a frota navegou cara ás Cícladas, reprimindo calquera resistencia que atoparon no camiño. Demetrio, confiado, enviou unha frota a través do Adriático e, coas forzas ilirias divididas, a cidade fortificada foi capturada pola frota romana ao mando de Lucio Emilio Paulo. e en 167 a. C. foi levado a Roma como cativo para participar no triunfo de Galo, despois de que fora internado en *Iguvium*.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Iliria
* Ilirios
* Historia de Albania
Biblioteca Municipal A. Castelao de Betanzos

A **Biblioteca Municipal A. Castelao** é a Biblioteca Municipal da cidade de Betanzos. A biblioteca atópase no antigo mosteiro de San Domingos de Betanzos (século XVII-XVIII). Nese mesmo edificio atópanse o Arquivo Municipal de Betanzos e o Museo das Mariñas.

Na biblioteca, xunto co arquivo e o museo, edítase a publicación cultural *Anuario Brigantino*.

## Historia
A Biblioteca Municipal A. Castelao tivo a súa primeira sede no Colexio de Orfas de Betanzos, inaugurándose o 7 de marzo de 1946 cun fondo de 1500 volumes. Dirixida nese momento por Francisco Carlos Seijo, contaba con exposicións de arte, organizaba conferencias e celebraba a Fiesta Nacional del Libro Español o 21 de abril..

Tras pasar por diferentes etapas, recobrou o seu esplendor na década de 1970, coa participación de varios profesores e alumnos do Instituto Francisco Aguiar, que se farían cargo da súa xestión. Purificación Calviño foi a encargada da xestión entre 1974 e 1980. O 25 de marzo de 1980 o pleno municipal acorda honrar a memoria de Castelao outorgándolle o seu nome á biblioteca municipal.

En xaneiro de 1981 pasou a estar dirixida por Alfredo Erias, contando no momento da súa incorporación con 871 persoas socias e 4972 volumes. En 1983 trasladouse ao antigo convento de San Domingos, coincidindo coa inauguración do Museo das Mariñas.

Dende o 1 de xullo do 2022 está dirixida por Ángel Arcay Barral. Contando con algo máis de 1000 persoas socias e con máis de 23&nbsp;000 volumes, despois de facer un expurgo da colección e a migración ao sistema de xestión da Rede de Bibliotecas de Galicia. Entre as actividades realizadas destacan as actividades de difusión lectora e os clubs de lectura, entre eles un sobre a historia da cidade organizado para maiores de 65 anos e que foi recoñecido co Premio de Innovación Bibliotecaria de Galicia na edición do 2023.

## Notas
Jacob R. Eckfeldt

**Jacob Reese Eckfeldt**, nado en Filadelfia en marzo de 1803 e finado na mesma cidade o 9 de agosto de 1872, foi ensaiador de metais na Ceca de Filadelfia, da Casa da Moeda dos Estados Unidos.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Nado en Filadelfia en marzo de 1803, Jacob R. Eckfeldt era o fillo maior de Margaretta e Adam Eckfeldt (1769-1852), cuñador xefe da Casa da Moeda dos Estados Unidos en Filadelfia. 

Desde rapaz destacou o seu interese polo coñecemento da física e a mecánica, e recibiu a súa educación prinicpalmente na academia clásica do Dr. Wylie e o Sr. Engles, de moita sona naquel tempo. o 30 de abril de 1832, en substitución do anterior titular, John Richardson, que chegaba á súa idade de xubilación.

A  partir do éxito das minas de ouro nos estados sureños e do aumento do comercio en Nova Orleáns, o Congreso aprobou en 1835 a creación de tres sucursais da Casa da Moeda dos estados Unidos no sur —a Ceca de Charlotte (Carolina do Norte), a Ceca de Dahlonega (Xeorxia) e a Ceca de Nova Orleáns (Luisiana)— o que obrigou a Eckfeldt a impartir formación a tres ensaiadores que foron designados para eses lugares.

## Vida persoal e familiar 
Jacob Eckfeldt  foi bautizado e confirmado na igrexa luterana e posteriormente uniuse á presbiteriana. Ademais, participaba asiduamente na Sociedade Bíblica e en diversas actividades de beneficencia.

O 19 de outubro de 1835 casou con Emily M. Levering (1810-1895),

## Honras 
[miniatura|300x300px|[Medalla da Comisión de Ensaios dos Estados Unidos de 1873, que dedica o seu reverso á memoria de Jacob Eckfeldt.]]
Foi elixido membro da Sociedade Filosófica Americana en xaneiro de 1843.

A figura de Jacob R. Eckfeldt foi honrada tamén coa dedicatoria do reverso da medalla emitida en 1873 pola Comisión de Ensaios dos Estados Unidos, creada por William Barber.

* (1842). '** (con W. E. du Bois). Assay Office of the Mint, Filadelfia.
* (1850). **' (con W. E. du Bois). Filadelfia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Du Bois, W. (1873). "". En Proceedings of the American Philosophical Society. Vol. XII. Páxinas 547-552.
* Smith, P. (2020). "". En *American Numismatic Biographies*. Páxinas 129-130.
* Wilson, J. G.; Fiske, J. (eds). (1900). "". En ''Appletons' Cyclopædia of American Biography''. D. Appleton, Nova York.

### Outros artigos 
* Casa da Moeda de Filadelfia
* Casa da Moeda dos Estados Unidos
Sixilarias

As **sixilarias** (en latín *sigillaria*) eran unhas festas que se celebraban na antiga Roma despois das Saturnais, como último día destas ou, segundo outra opinión, catro días antes delas.
Recibían tamén este nome as figuriñas de cerámica ou ás veces de ouro, prata ou cera que durante esas festas se ofrecían a Saturno (*sigilla*). O mito das sixilarias, segundo Macrobio, é o seguinte: Hércules, despois de matar a Xerión, ao conducir a través de Italia os rabaños de bois que arrebatara á súa vítima, botou no río Tíber algunhas estatuíñas, unha por cada compañeiro que perdera na viaxe, co obxecto de que ao chegaren aquelas ao mar, co curso propicio das augas, fosen devoltas á terra maternal dos defuntos. Dese modo o costume de facer esas figuriñas acabou sendo unha práctica relixiosa.

Estas estatuíñas adoitaban representar a algunha divindade ou personaxe mitolóxico, como Hércules, Minerva, Apolo Sauroctonos, Vitoria, Dánae ou Xacinto ou ás veces eran de "tipo puramente fantástico, como un hermafrodita ou un chepudo." En Roma había unha rúa denominada *Via Sigillaria*, onde se producían e vendían. Os vendedores tamén adoitaban colocar postos de vendas temporais durante as festas no Campo de Marte e no pórtico dos baños de Traxano, que segundo Xuvenal tapaban as pinturas de Xasón e os Argonautas do Pórtico dos Argonautas. Sixilario (*sigillarius*) era a persoa que fabricaba ou vendía as estatuíñas, que talvez era unha especialización da cerámica de *terra sigillata*.

## Notas 
*Parte do contido deste artigo incorpora material do tomo 56 da Enciclopedia Universal Ilustrada Europeo-Americana (Espasa), cuxa publicación foi anterior a 1944, polo que está en dominio público.*
Leixaprén (homónimos)

O vocábulo **leixaprén** pode referirse a:
* **Leixaprén**, figura da literatura galego-portuguesa medieval;
* **Leixaprén**, formación musical arousá, que toma o nome de dito recurso estilístico;
* **Premio Leixaprén**, de recoñecemento á defensa e promoción da lingua galega, creado en 1999.
Serafín Antonio da Cruz

**Serafín Antonio da Crus**, nado en Vilar de Mouros (Caminha) cara a 1875 e finado na mesma frequesía en 1934, foi un empresario e xornalista portugués asentado en Galicia.

## Traxectoria 
Contratista de obras no Porriño. Dirixiu o periódico *El Lince*. Foi membro da directiva da Agrupación Republicana do Porriño constituída o 15 de xuño de 1931 e presidida por Manuel Gianonatti Urgatamendia. Finou en Vilar de Mouros en 1934.
## Notas
Xiana de Nicomedia

**Xiana de Nicomedia**, tamén coñecida como Xuliana ou Xiá, nada arredor de 285 en Nicomedia e falecida o 16 de febreiro do 304 no mesmo lugar, foi unha mártir e santa da Igrexa católica. A súa festa celébrase o 16 de febreiro e o 28 de xuño, e na Igrexa Ortodoxa Grega o 21 de decembro. 

## Traxectoria 
Xiana era filla dunha coñecida familia ilustre de Nicomedia, na actual Turquía, de pai pagán e perseguidor dos cristiáns e unha nai agnóstica. Ela, pola situación familiar, faise bautizar en segredo. Ademais entregouse enteiramente a Cristo, refugando o matrimonio. Pero o novo senador Eleusio quixo casar con Xiana e o pai concertou o matrimonio entre o senador e a rapaza. Esta recibiu ao pretendente pero, cando se concretaron os acordos matrimoniais, puxo a condición de que non o aceptaría ata que non chegase a ser xuíz e prefecto da cidade. Pero o mozo logrouno, polo que ela púxolle outra condición: facerse cristián. Eleusio rexeitouna por este motivo.

Entón, durante a persecución de Maximiano, sometéuselle a tortura, con estano derretido e lume, e foi encarcerada co obxectivo de darlle tempo para pensar e levala a un cambio de actitude. As súas Actas describen as loitas que se di que tiña co Diaño; represéntaselle nas imaxes cun diaño alado a quen leva atado cunha cadea. Esta pelexa de Xiana con Satanás era unha das historias favoritas da Igrexa medieval. Cabe destacar o seu gran significado psicolóxico: dise que Satanás se lle apareceu á santa como un anxo de luz co propósito de persuadila de que todo ao que renunciara neste mundo era, de feito, bo. Finalmente, con dezaoito anos, cortóuselle a cabeza o 16 de febreiro do 304.

## Culto 
Cando chegou a paz de Constantino, a matrona Sofronia tomou as reliquias do corpo da mártir Xiana en Nicomedia coa intención de levalas consigo a Roma, pero unha tempestade obrigouna a desembarcar en Pozzuoli (Campania), onde lle edificou unha igrexa que logo destruíron os lombardos. Este traslado fixo que a liana mártir de Nicomedia, fose confundida con Santa Xiana de Cumas, polo que non se sabe se é a mesma ou se son persoas totalmente diferentes.

A principios do século&nbsp;XIII, as reliquias víronse perigar e prudentemente trasladáronse a Nápoles onde repousan e se veneran con gran devoción. Outras reliquias atópanse na actualidade en Bruxelas (Bélxica), na Igrexa da Nosa Señora do Sablon. Con todo, unha tradición do norte de España mantén que é alí onde está enterrada, na Abadía de Santa Xuliana (Cantabria), que dá o seu nome á localidade de Santillana del Mar, como contracción de *Santa-Iuliana*, hoxe convertida en colexiata, de estilo románico, con máis de mil anos de antigüidade.

Na arte, Santa Xiana é ás veces mostrada nun caldeiro, guiando a Satanás encadeado, ou cunha coroa e levando unha cruz sobre o seu peito. Na pintura e ventás eclesiásticas da Idade Media, Santa Xiana é mostrada frecuentemente batallando cun dragón con ás; usualmente ela leva unha cadea para amarralo. Tamén pode ser vista cun dragón aos seus pés.

## Notas
James Igbekeme

**James Omonigho Igbekeme**, nado en Lagos o 4 de xullo de 1995, é un futbolista nixeriano que xoga como lateral esquerdo na Ponferradina, da Primeira División RFEF. 

## Traxectoria 
Nacido en Lagos, comezou a xogar ao fútbol nun equipo chamado All Star, pasando logo por unha academia de fútbol, antes de ingresar no Lapa Golden Star. A continuación deu o salto ao fútbol europeo, ingresando na canteira do do GD Ribeirão portugués, e na tempada 2013/14 debutou co primeiro equipo no Campionato Nacional de Séniores, terceira categoría do fútbol luso. En 2015 fichou polo Oliveirense, da Segunda Liga, no que militou durante dous anos, fichando en xuño de 2017 polo Gil Vicente, co que acabou descendendo. 

En xuño de 2018 recalou no fútbol español, asinando un contrato de catro anos co Real Zaragoza, da Segunda División. Foi titular na maioría e partidos da súa primeira tempada no club aragonés, participación que foi caendo durante os seguintes anos, debido principalmente ás lesións. Con todo, disputou un total de 104 partidos co equipo de Zaragoza, nos que marcou catro goles.

En xaneiro de 2022 foi cedido ao Columbus Crew da Major League Soccer, onde xogou ata decembro. No verán de 2023, tras unha breve cesión ao Wisła Kraków, rescindiu o seu contrato co Zaragoza e asinou como novo xogador da Ponferradina, da Primeira División RFEF.

## Notas
Soil Moisture and Ocean Salinity

**Soil Moisture and Ocean Salinity**, coñecido tamén polo seu acrónimo, **SMOS**, é un satélite artificial da Axencia Espacial Europea lanzado o 2 de novembro de 2009 mediante un foguete Rokot KM desde o cosmódromo de Plesetsk.

## Características 
A misión de SMOS é estudar a salinidade dos mares e a humidade dos solos da Terra. Tamén estuda o contido de auga da vexetación, a cobertura de neve e a estrutura do xeo. É a segunda misión *Earth Explorer* da ESA e o seu instrumento principal é o radiómetro MIRAS (*Microwave Imaging Radiometer using Aperture Synthesis*), que funciona en banda L. Os datos obtidos por SMOS permiten entender mellor o ciclo da auga na Terra e axudar a predicir mellor o tempo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Rokot KM

### Ligazóns externas 
*Web de SMOS na ESA
Nelly Naumann

**Nelly Naumann** (*katakana*: ナウマン・ネリー), nada o 20 de decembro do 1922 e finada o 29 de setembro do 2000, foi unha investigadora alemá especializada na mitoloxía e o folclore xaponés, así coma no xintoísmo.

## Traxectoria 
Naumann naceu en Lörrach co nome de Thusnelda Joch. Matriculouse no Hebel Gymnasium, obtendo a súa *Abitur* no 1941. Licenciouse en Xaponoloxía e Sinoloxía na Universidade de Viena, onde tamén estudou etnoloxía e filosofía. Tivo que pospoñer a súa tese, *Das Pferd in Sage und Brauchtum Japans* ("O cabalo na mitoloxía e as tradicións do Xapón"), a causa da segunda guerra mundial. No 1946, converteuse na primeira muller en doutorarse en Estudos Xaponeses da súa institución.

Posteriormente, casou cun compañeiro de estudos chinés; ambos mudáronse a Shanghai, onde viviron até o 1954. Naumann regresou a Alemaña tras divorciarse, entrando a traballar na Biblioteca do Estado de Baviera (Múnic). Entre o 1966 e o 1977, foi profesora das universidades de Bochum, Münster e Friburgo. No 1970, obtivo a súa *Habilitation* cunha disertación titulada *Das Umwandeln des Himmelspfeilers* ("A transformación do Piar do Ceo"). Foi profesora de Estudos Xaponeses en Friburgo entre o 1973 e a súa xubilación no 1985.

Faleceu en Friburgo no ano 2000.

## Obra 
Naumann empregou a metodoloxía da Escola de Arte e Historia de Viena, que utiliza as comparacións interculturais para afondar nunha cultura en particular. Neste sentido, contrastou coa perspectiva tradicional dos Estudos Xaponeses, que analizaba a cultura nipoa de maneira illada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Nelly Naumann (Biblioteca Nacional de España)
Ofensiva acerbaixana en Nagorno-Karabakh de 2023

Entre o 19 e o 20 de setembro de 2023, Azerbaidján lanzou unha ofensiva militar a grande escala contra o estado secesionista autoproclamado de Artsakh, un movemento visto como violación do cesamento ao fogo asinado logo da segunda guerra de Nagorno-Karabakh en 2020. A ofensiva tivo lugar na disputada rexión de Nagorno-Karabakh, que é recoñecida internacionalmente como parte de Azerbaidján, mais está poboada por armenios. O obxectivo declarado da ofensiva era o desarme completo e a rendición incondicional de Artsakh, así como a retirada de todos os soldados de etnia armenia presentes na rexión. A ofensiva produciuse no medio dunha crise crecente causada polo bloqueo de Artsakh, o que provocou unha escaseza significativa de subministracións esenciais como alimentos, medicamentos e outros bens na rexión afectada.

Un día despois de que comezase a ofensiva o 20 de setembro, alcanzouse un acordo de alto ao fogo descrito como un acordo de rendición de Artsakh con mediación do continxente ruso de mantemento da paz, onde se acordou que o Exército de Defensa de Artsakh, as forzas armadas de Artsakh, serían desarmadas. Porén, tanto os residentes como os funcionarios de Artsakh informaron de violacións do cesamento do fogo por parte de Azerbaidján até comezos de outubro. O 28 de setembro, o presidente de Artsakh, Samvel Shahramanyan asinou un decreto para disolver todas as institucións estatais para o 1 de xaneiro de 2024, poñendo fin á existencia do estado separatista.

A ofensiva e a posterior rendición deron lugar a un éxodo dos armenios de Nagorno-Karabakh, no cal case toda a poboación de Nagorno-Karabakh fuxiu da rexión cara aos países veciños, principalmente Armenia. As organizacións de dereitos humanos e expertos en prevención do xenocidio emitiron múltiples alertas que a poboación armenia da rexión estaba en risco ou estaba activamente sometida a limpeza étnica e xenocidio, así como crimes de guerra e crimes contra a humanidade. Luis Moreno Ocampo, fiscal da Corte Penal Internacional, clasificou a limpeza étnica dos armenios de Nagorno-Karabakh como un segundo xenocidio armenio, e opinou que a inacción da comunidade internacional animou a Azerbaidján a actuar con impunidade.

## Notas 
### Referencias
O Caudillo, Arnuíde, Vilar de Barrio

**O Caudillo** é un lugar da parroquia de Arnuíde, no concello ourensán de Vilar de Barrio na comarca da Limia.

## Toponimia 
O topónimo **O Caudillo** débese a que na década de 1950 o Estado español mercou unha paraxe ao pé da serra de San Mamede para construír unha residencia de verán para Francisco Franco.

## Patrimonio
Alberga o centro de educación ambiental As Corcerizas, xestionado pola asociación Amigos da Terra.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Arnuíde 
### Parroquias de Vilar de Barrio 
## Notas
Medulia Editorial

**Medulia Editorial** é unha empresa editorial galega con sede na rúa Menéndez Pidal da Coruña.

## Características 
Fundárona en 2015 os escritores Diana Varela e Xulio López Valcárcel. Na súa páxina web defínese como unha «editorial galega, privada e independente que ofrece unha asistencia integral, tanto literaria como xurídica, a calquera autor que lle confíe o seu manuscrito desde o momento da entrega ata a publicación.» 
## Certames
Desde 2019 a editorial convoca anualmente o Premio de Poesía Eduardo Pondal, que gañaron as seguintes persoas:

* 2019: María do Carme Caramés Gorgal, coa obra *Da casa, do mar e das ausencias*.

* 2020: Manuel López Rodríguez, coa obra *Vangarda ule*.
* 2021: Javier Rodríguez González, coa obra *Unha casaca escarlata*.
* 2022: Andrea Fernández Maneiro, coa obra *Voto de silencio*.
* 2023: Xosé de Cea coa obra *Dende a miña barricada de sofás e canapés*.
* 2024: Manuel Vázquez coa obra *Maldita eternidade*.
* 2025: Clara Martín coa obra *Asfixia*.

## Notas
Conchi da Silva

**Conchi da Silva**, nada en Vigo en 1966, é unha profesora e escritora galega.

## Traxectoria 
O seu pai é de Carballeda de Avia. Estudou Filoloxía Inglesa na Universidade de Salamanca. Instalada en Ourense dende 1996 como profesora de inglés. Puxo en marcha os festivais Pórtico do Paraíso e Santa Cristina in musica con Juan Enrique Miguéns. É poeta.
## Obras 
### En castelán 
* *Fisuras*, 2021. Edición bilingüe portugués/castelán.

### En galego 
* *Calidoscopio*. Barbantesa , 2023.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* blog da autora
José Ramón Cadahía López

**José Ramón Cadahía López**, finado en Parga (Guitiriz) o 16 de xaneiro de 1923, foi un farmacéutico e xornalista galego.

## Traxectoria 
Farmacéutico de Baralla dende 1911. Dirixiu alí o periódico *El Eco de Neira* (1913-1914). Finou arroiado por un tren na Estación de Parga o 16 de xaneiro de 1923.

## Vida persoal 
Casou na Fonsagrada con María Losada Díaz, filla de Luciano Losada Rancaño, en xullo de 1915.

## Notas
Leilía (Fonoteca 92)

A décimo quinta casete da colección Fonoteca 92 é un EP que recolle oito temas interpretados polo grupo de música tradicional **Leilía**, gravado en Pontevedra o 27 de febreiro de 1990, publicado en 1992 pola Editorial Compostela de *El Correo Gallego*.

## Lista de cancións 
## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina oficial do grupo
SLDCOM

miniatura|Lanzamento fallado do SLDCOM 3.
**SLDCOM** (*Satellite Launch Dispenser Communications*) foi unha serie de satélites artificiais de comunicacións dos Estados Unidos

## Características 
Os satélites SLDCOM eran realmente a estrutura dos dispensadores dos foguetes Titan IV para os satélites NOSS 2 (denominada tecnicamente TLD, *Titan Launch Dispenser*) cunha electrónica de comunicacións por UHF. Despois de liberar os satélites NOSS 2, os SLDCOM manobraba ata chegar a unha órbita de 1100 km de perixeo e 9000 km de apoxeo, cunha inclinación orbital de 64,3°. A axencia responsable dos SLDCOM era a Oficina Nacional de Recoñecemento (NRO). Lanzáronse catro, dos cales tres chegaron a órbita con éxito, formando unha constelación que daba cobertura case continua ao hemisferio norte para dar soporte a servizos militares e gobernamentais.

## Historial de lanzamentos 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Titan IV
Romance (A Quenlla)

***Romance*** é un EP do grupo de música A Quenlla, adapta poemas de Darío Xohán Cabana, con música e arranxos musicais de Xosé Luís Rivas Cruz. É a décimo sexta casete da colección Fonoteca 92, publicada en 1992 pola Editorial Compostela de *El Correo Gallego*.

## Lista de cancións 
## Notas
Carlos Guitián

**Carlos Julio Roberto Guitián Rodríguez**, nado en Ourense o 29 de abril de 1927 e finado na mesma cidade o 26 de xaneiro de 2024, foi un médico e intelectual galego.

## Traxectoria 
Estudou Medicina e especializouse en cirurxía no hospital de Sant Pau. Médico urólogo no Hospital de Ourense dende 1960. Foi un dos primeiros urólogos en utilizar a técnica da resección transuretral endoscópica con intervención mínima. En 1969 fixo un documental explicativo da técnica que foi premiado na Semana Internacional del Cine Médico de Motril en 1982. Foi galegiuista e un dos impulsores do Día da Patria Galega. O 25 de xullo de 1969 foi golpeado e detido pola policía en San Domingos de Bonaval na saída da misa de Rosalía de Castro. Fundador da Asociación Cultural Auriense, da que foi vicepresidente entre 1967 e 1973, encabezou a candidatura do Partido Socialista Galego en Ourense nas eleccións municipais de 1983 e despois foi candidato polo BNG. Pertenceu á Irmandade da Sanidade Galega.

## Recoñecementos 
O 29 de abril de 2017 recibiu unha homenaxe no  Liceo de Ourense.

## Vida persoal 
Casou con María Asunción Montero Pérez-Feijoo e foi pai de Carlos, Maruxa, Ana, Anxela Óscar e Iria Guitián Montero.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*

### Ligazóns externas 
* Carlos Guitián e as lembranzas
* Don Carlos Guitián, o médico que facía as receitas en galego
Ogíjares

**Ogíjares** é unha localidade e concello español da provincia de Granada, na comunidade autónoma de Andalucía. Pertence á comarca de Vega de Granada e atópase a uns 6 km da capital provincial.

## Demografía 
Segundo o INE, no ano 2024 tiña unha poboación de 15.063 habitantes.

## Notas 
## Véxase tamén
Qaqortoq

**Qaqortoq**, antigamente **Julianehåb**, é unha cidade do concello de Kujalleq, no sur de Groenlandia. Cunha poboación de 3&nbsp;050 habitantes en 2020, é a vila máis poboada e a capital municipal de Kujalleq, así como a cuarta localidade por número de habitantes de Groenlandia.

## Demografía 
## Clima 
Qaqortoq ten un clima polar de influencia marítima (segundo a clasificación climática de Köppen) con invernos fríos e nevados e veráns frescos. Como se atopa no extremo sur de Groenlandia non experimenta permafrost. Grazas á súa relativa calidez en comparación con outros asentamentos, onde poucas árbores poden prosperar e sobrevivir, Qaqortoq é unha das poucas cidades groenlandesas capaces de soster vexetación. Os invernos son moito máis suaves que nos paralelos costeiros moito máis baixos da América do Norte continental debido ao efecto mariño. Polo tanto, a variación estacional do clima é moi pequena para un lugar tan ao norte.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Fox-Expeditionen i Aaret 1860 over Færøerne, Island og Grønland - no-nb digibok 2009062303023-198.jpg|Qaqortoq (*Julianehaab*) en 1860.
Ficheiro:Qaqortoq.jpg|Qaqortoq no inverno.
Ficheiro:Qaqortoq in Summer.jpg|Qaqortoq no verán.
Ficheiro:Qaqortoq Heliport 2008-10-28 filtered.jpg|Heliporto de Qaqortoq.
Ficheiro:Qaqortoq Regional Hospital 2021.jpg|Hospital rexional de Qaqortoq.

miniatura|centro|500px|Qaqortoq en outubro de 2008.

## Notas 
## Véxase tamén
Patricia González Mota

**Patricia González Mota**, máis coñecida como ***Peque***, nada en Navalafuente (Comunidade de Madrid) o 3 de abril de 1987, é unha xogadora de fútbol sala española, que xoga de ala no Alcorcón, da Primeira División. Considerada unha das mellores futbolistas da súa xeración, desenvolveu a maior parte da súa carreira no Burela, sendo a maior figura da historia do club, co que conquistou cinco ligas de Primeira División, seis Copas da Raíña e cinco Supercopas de España.

Internacional dende 2009, disputou máis dun cento de partidos coa selección española, da que é capitá. Conquistou tres edicións da Eurocopa, nos anos 2019, 2022 e 2023, sendo elixida na última delas mellor xogadora do torneo. 

## Traxectoria 
Comezou a xogar ao fútbol sala no Navalafuente da súa localidade natal, pasando logo polo Majadahonda e o FSF Rioja, no que militou cinco anos (2006-2011). Para a tempada 2011/12 fichou polo Burela, no que xogou ata 2016. Durante ese tempo participou da conquista das dúas primeiras ligas de Primeira División na historia do equipo galego, nas tempadas 2012/13 e 2015/16, títulos aos que sumou unha Copa da Raíña e unha Supercopa de España. Ademais foi a máxima goleadora da liga na tempada 2013/14, con 40 goles.

A continuación xogou dous anos en Italia, nas filas do Sinnai e do Cagliari, antes de regresar en 2018 ao Burela. Na súa segunda etapa no club da Mariña de Lugo, converteuse na capitá e en peza fundamental dun equipo que dominou de xeito case absoluto o fútbol sala español, conquistando tres ligas, cinco Copas da Raíña e catro Supercopas de España. Ademais foi nomeada segunda mellor xogadora do mundo nos Futsal Awards dous anos consecutivos, en 2020 e 2021, en ambas ocasións por detrás de Amandinha.

### Selección nacional 
Debutou coa selección española o 28 de marzo de 2009, nun partido amigable contra os Países baixos. Regresou ao combinado nacional en 2012 para disputar o Campionato Mundial e dende entón foi habitual do equipo nacional, co que disputou catro edicións do torneo mundial. En 2018 contribuíu á clasificación para a primeira Eurocopa, celebrada ao ano seguinte en Portugal, e que acabou conquistando. Repetiu título nas edicións de 2022 e 2023, sendo elixida nesta última mellor xogadora do torneo. Ademais, nas semifinais contra Portugal disputou o seu 100º partido coa selección.

## Notas
A Pallota, Coiras, Piñor

**A Pallota** é un lugar da parroquia de Coiras, no concello ourensán de Piñor, na comarca do Carballiño. Segundo o IGE, en 2023 tiña 7 habitantes (5 homes e 2 mulleres). Sitúase a carón da Pallota (Bidueiros, Dozón).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Coiras 
### Parroquias de Piñor 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Piñor
Yago Álvarez Barba

**Yago Álvarez Barba**, nado no Porriño en 1980, é un xornalista e opinador galego especializado en temas económicos.

## Traxectoria
Aínda que naceu no Porriño a súa familia mudouse a Valencia. Licenciouse en Administración e Dirección de Empresas na Universidade Politécnica de Valencia. En 2012 abriu un blog co nome de *Economista Cabreado*, onde contaba elementos de política económica dende a súa posición esquerdista. En 2014 fundou o medio *El salmón contracorriente*, un xornal económico de posicións de esquerda. Logo de dous anos de traballo independente, en 2017 *El salmón contracorriente* fusionouse con outros micromedios no xornal *El Salto*, onde Álvarez Barba coordinou a área económica.

Ten participado en parladoiros económicos en TVE, La Sexta, Cuatro, TV3, ETB ou Canal Red. Tamén foi activista en organizacións como Auditoría Ciudadana de la Deuda, Plataforma por una Justicia Fiscal, Plataforma contra los Fondos Buitre ou Economistas sen Fronteiras.

## Obras
* *Pescar el salmón* (libro, Capitán Swing, Madrid, 2023).
* ¿Quién ha hipotecado mi ayuntamiento? (documental, visible en YouTube, 2019).

## Notas
Cerco de Sagunto

O **cerco de Sagunto** tivo lugar no ano 219 a. C. entre os cartaxineses e os saguntinos na cidade de *Saguntum*, simbolizou o inicio da segunda guerra púnica.

## Haníbal 
Despois de que Haníbal fose nomeado comandante supremo de Iberia (221 a. C.) á idade de 26 anos, pasou dous anos perfeccionando os seus plans e completando os seus preparativos para conseguir o poder no Mediterráneo. Os romanos non fixeron nada contra el aínda que recibiron advertencias dos preparativos de Haníbal. Os romanos chegaron centrados nos ilirios, que comezaran unha revolta, non reaccionaron cando lles chegou a noticia de que Haníbal estaba asediando Sagunto. A captura de Sagunto foi esencial para o plan de Haníbal. A cidade era unha das máis fortificadas da zona. Haníbal tamén buscaba o botín para pagar aos seus mercenarios, na súa maioría de África e da Península Ibérica.

## Cerco 
Durante o asalto de Haníbal a *Saguntum*, sufriu algunhas perdas debido ás extensas fortificacións e á tenacidade dos saguntinos defensores, pero as súas tropas asaltaron e destruíron as defensas da cidade unha a unha. Haníbal foi gravemente ferido na perna por unha xavelina e a loita detívose durante unhas semanas mentres se recuperaba.

Os saguntinos recorreron a Roma para pedir axuda, pero foron ignorados. No 218 a. C., despois de soportar oito meses de asedio, as últimas defensas dos saguntinos foron finalmente tomadas. Haníbal ofreceu perdoar á poboación a condición de que "estivesen dispostos a marchar de *Saguntum*, desarmados, cada un con dúas prendas". Cando rexeitaron a oferta e comezaron a sabotar a riqueza e as posesións da cidade, todos os adultos foron condenados a morte.

Isto marcou o inicio da segunda guerra púnica. Haníbal tiña agora unha base de operacións dende a que podía abastecer ás súas forzas.

## Consecuencias 
Despois do asedio, Haníbal intentou conseguir o apoio do senado cartaxinés. O senado (controlado por unha facción relativamente pro-romana liderada por Hannón o Grande) xa estivera varias veces en contra da belicosidade de Haníbal, e nunca lle deu apoio total e incondicional, mesmo cando estaba preto da vitoria só a cinco millas de Roma. Neste episodio, con todo, Haníbal conseguiu un apoio limitado que lle permitiu mudarse a *Carthago Nova* onde reuniu aos seus homes e informoulles das súas ambiciosas intencións. Haníbal emprendeu brevemente unha peregrinación relixiosa antes de comezar a súa marcha cara aos Pireneos, os Alpes e a propia Roma. A seguinte fase da guerra estivo marcada polas extraordinarias vitorias cartaxinesas en Trebia, o Lago Trasimeno e a batalla de Cannas.

## Legado 
A finais do século I o cerco de Sagunto foi descrito con moito detalle polo autor latino Silio Itálico na súa epopea *Púnica*. Nos seus versos destacan varios líderes e heroes saguntinos (Sicoris, Murrus, Theron), así como unha princesa guerreira libia que loita por Cartago (Asbyte), pero moi poucos historiadores dan crédito ao conto como fonte histórica.

## Notas
Manuel García Gómez

**Manuel García Gómez**, nado en Badaxoz o 21 de xaneiro de 1991, é un árbitro de fútbol español, que milita na Primeira División RFEF.

## Traxectoria 
Tras varios anos na Terceira División, ascendeu á Segunda División B de cara á tempada 2016/17, debutando nun partido entre o Guijuelo e o Pontevedra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do árbitro en BDFutbol .
José Epita Mbomo

**José Epita Mbomo**, nado en Ibanamai (Corisco, Guinea Ecuatorial) o 15 de agosto de 1911 e finado en Bordeos o  19 de decembro de 1969, foi un electricista e mecánico ecuatoguineano, que foi membro da resistencia contra o nazismo en Francia.

## Traxectoria 
Naceu o 15 de agosto de 1911 na localidade de Ibanamai, na illa de Corisco, que daquela pertencía á Guinea Española, sendo fillo de José e Catalina Buambuha.

O 1 de xaneiro de 1936 casou en Cartaxena con Cristina Sáez, a pesar da oposición da sociedade da época. Foi o primeiro negro que casou cunha muller branca en Cartaxena.

## Notas