open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Colexio Maior Rodríguez Cadarso

O **Colexio Maior Universtiario Rodríguez Cadarso** é un colexio maior público situado no Campus Sur da Universidade de Compostela. Recibe o nome do médico e reitor da Universidade de Santiago de Compostela, Alejandro Rodríguez Cadarso. Foi a primeira das edificacións do proxecto de Jenaro de la Fuente Álvarez.

Construído en 1940, é o máis antigo das universidades galegas. En principio foi masculino; logo de estar pechado un par de anos por reformas, foi residencia de posgraduados nos anos 70. A partir do curso 1973-1974 comezou, no contexto daquela época, unha nova etapa como colexio feminino, ante a escaseza de residencias para universitarias. Desde o curso 1988-1989 é un colexio mixto.

O actual colexio maior combina unha tradición de longa data e unha situación privilexiada no corazón do Campus Sur, xa que está comunicado co resto de Santiago de Compostela mediante o autobús urbano.

## *Revista Eis* 
Desde o curso 1989-1990 e até mediados da década de 1990, o Colexio Maior Universitario Rodríguez Cadarso foi o lugar onde un grupo de residentes creou e editou a revista *Eis*, que conseguiu un importante impacto na comunidade universitaria da altura.
Riazor

O topónimo **Riazor** pode referirse a:

;Praia de Galiza
***Praia de Riazor**, areal de cidade da Coruña.

;Deportes
***Estadio de Riazor**, terreo de xogo do Real Club Deportivo da Coruña;
***Campo de Riazor**, antigo terreo de xogo do Real Club Deportivo da Coruña antes da construción do novo estadio;
***Riazor Blues**, grupo de seareiros radicais do Real Club Deportivo da Coruña;
***Pazo dos Deportes de Riazor**, pavillón que serve de localía ao Club Básquet Coruña e HC Liceo;
***Club Ciclista Riazor**, club ciclista coruñés;
***Club Atletismo Riazor Coruña**, club de atletismo coruñés.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Riazoas**, lugar da parroquia de Brión, no concello de Brión;
***Arciprestado de Riazor**, pertencía á vigairía da Coruña, na arquidiocese de Santiago de Compostela.
Torrón, Escuadro, Silleda

**Torrón** é un lugar da parroquia de Escuadro no concello pontevedrés de Silleda. O Instituto Galego de Estatística non ofrece datos de poboación deste lugar.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Escuadro 
### Parroquias de Silleda 
## Notas
Gallegos del Pan

**Gallegos del Pan** é un concello de España, na provincia de Zamora, na comunidade autónoma de  Castela e León. Ten unha superficie de 15,66 km², e en 2011 tiña 141 habitantes, cunha densidade de poboación de 9 hab./km².

## Demografía
Partíu Asturianista

O **Partíu Asturianista** ou **PAS** (*Partido Asturianista* en galego) é un partido político asturiano fundado por Xuan Xosé Sánchez Vicente en 1985, de ideoloxía nacionalista asturiana e progresista.

O presidente do partido é Xuan Xosé Sánchez Vicente e o secretario xeral Xesús Cañedo Valle.

## Resultados electorais 
### Xunta Xeral do Principado de Asturias 
a En coalición con URAS.

### Eleccións xerais 
### Eleccións municipais 
### Eleccións europeas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Xoán Balboa

**Xoán Manuel Balboa Vázquez**, coñecido como **Xan Balboa** ou **Xoán Balboa**, nado no barrio de Recatelo, na cidade de Lugo, o 26 de decembro de 1938 e finado o 27 de novembro de 2009, foi un restaurador e ilustrador galego.

## Traxectoria
Traballou como restaurador do Museo Provincial de Lugo, traballou que compaxinou co seu labor artístico, tendo realizado un bo número de exposicións de debuxo, pintura e esmaltes. En colaboración, foi un dos editores da revista *Axóuxere*, no xornal ourensán *La Región*.

Como ilustrador, é ben coñecido por ser o debuxante de *Das cousas de Ramón Lamote*, o libro de literatura infantil do tamén lugués Paco Martín, así como tamén da súa secuela, *Das novas cousas de Ramón Lamote*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas
* Libros ilustrados polo autor
* Ilustración de Balboa
* Creacións de Xoán Balboa en ourizoazul.org
Mana

**Mana** (en xaponés マナ), nado o 19 de marzo de 1969 en Hiroshima, é un músico, produtor musical e deseñador de moda xaponés.

Triunfou como líder e guitarrista na banda de visual kei Malice Mizer. Actualmente atópase traballando no seu proxecto Moi dix Mois. Coñecido en todo o mundo como unha das iconas máis importantes do movemento Gothic Lolita. Co seu estilo de vestir axudou a pupularizar este movemento, así como coa creación da súa marca de roupa Moi meme moitie; aínda que nas súas últimas aparicións mostrouse usando roupas máis masculinas, que se poderían clasificar dentro do estilo Gothic Aristocrat.

## Traxectoria 
Descoñécese o ano exacto do seu nacemento, así como o seu nome real. Desde moi novo foi introducido na música clásica polo seu pai, un profesor de música nun instituto de Hiroshima. A música clásica foi unha das grandes influencias para el dende entón. Despois da graduación, Mana mudouse a Tokyo.
Circuíto de Dijon-Prenois

O **Circuíto de Dijon-Prenois** é un autódromo situado preto de Dijon, Francia. O Gran Premio de Francia de Fórmula 1 disputouse neste circuíto nas tempadas 1974, 1977, 1979, 1981 e 1984; tamén albergou ao Gran Premio de Suíza de 1982. A Scuderia Ferrari non logrou vencer en ningunha das seis carreiras.

O trazado orixinal de 3.289 metros foi inaugurado o 26 de maio de 1972. Debido a que os baixos tempos de volta no Gran Premio de Francia de 1974 causaban conxestións entre os atrasados e os punteiros, agregouse unha extensión no ano 1975 para alcanzar os 3.801 metros finais.

A vitoria de Jean-Pierre Jabouille no Gran Premio de Francia de 1979 ao volante dun Renault F1 supuxo a primeira vitoria dun motor sobrealimentado e a primeira dese equipo. Ademais, logrouna un piloto francés cun automóbil francés, pneumáticos franceses (Michelin) e combustible francés (Elf Aquitaine). Nesa mesma carreira, o canadense Gilles Villeneuve e o francés René Arnoux disputaron ferozmente a segunda posición durante varias voltas.

Na actualidade, Dijon-Prenois alberga datas de campionatos franceses de gran turismos, motociclismo e Fórmula 3, así como carreiras de automóbiles históricos.

## Todos os gañadores de Fórmula 1, no circuíto de Dijon-Prenois 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial do Circuit de Dijon-Prenois
Circuíto de Ain-Diab

O **Circuíto de Ain-Diab** foi un circuíto de carreiras de Fórmula 1 construído en 1957, ao sueste de Ain-Diab en Marrocos, que usaba a estrada costeira existente e o camiño principal que une Casablanca e Azamor.

O trazado de 7.618&nbsp;km foi deseñado polo Real Club de Automóbiles de Marrocos e recibiu a plena aprobación do sultán Mohammed V. A súa construción demorou seis semanas. O 19 de outubro de 1958 foi a sede do Gran Premio de Marrocos de 1958, carreira final na tempada de 1958 de Fórmula 1, e que foi gañada por Stirling Moss a bordo dun Vanwall, completando as 53 voltas en 2h 09m 15.1s.

Houbo un terrible accidente durante a carreira, cando o motor do Vanwall de Stuart Lewis-Evans explotou, o que fixo que o auto envorcásese e chocase. O piloto sufriu graves queimaduras, morrendo nun hospital de Inglaterra seis días despois.

### Todos os gañadores de Fórmula 1, no circuíto de Ain-Diab 
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Gran Premio de Marrocos

### Ligazóns externas
* Satellite picture by Google Maps
Circuíto de Boavista

O **Circuíto de Boavista** foi un circuíto de carreiras urbano de Fórmula 1 en Porto, Portugal, usado dúas veces para albergar o Gran Premio de Portugal.

O trazado comezaba fronte o mar na "Esplanada do Rio de Janeiro", continuaba pola "Avenida da Boavista" (do cal o circuíto herdou o seu nome), e logo se curvaba a través de pequenos barrios residenciais ata volver á liña de meta. Sendo sede por primeira vez dun evento de automobilismo en 1958, o circuíto de Boavista levaba aos pilotos a incribles velocidades por entre pequenas casas, e por sobre rúas empedradas.

A carreira de 1960 foi moi desgastadora, pois só catro autos finalizaron dentro das 5 voltas do gañador Jack Brabham. Accidentes e problemas mecánicos terminaron cedo o día para pilotos como Moss, John Surtees, Phil Hill, Graham Hill, entre outros.

### Todos os gañadores de Fórmula 1,no circuíto de Boavista 
## Anos recentes 
O circuíto foi revivido en 2005, mantendo case o mesmo trazado con só axustes menores e uns cantos km que se lle engadiron. Actualmente cada dous anos córrese o *Gran Premio Histórico do Porto*, con autos de época dos anos 1930 e 1940, ademais de mostras de automóbiles novos e exhibicións. En 2007, o circuíto albergou unha carreira do *World Touring Car Championship* (WTCC).

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
### Outros artigos
* Gran Premio de Portugal

### Ligazóns externas
* Sitio oficial
Circuíto de Charade

O **Circuíto de Charade** é un circuíto de carreiras semipermanente situado a 15&nbsp;km ao sur da cidade de Clermont-Ferrand, Francia. O seu trazado orixinal de 8.055 metros de extensión foi construído entre maio de 1957 e xullo de 1958, baixo a dirección de Louis Rosier.

Charade albergou o Gran Premio de Francia das tempadas 1965, 1969, 1970 e 1972 da Fórmula 1, que gañaron Jim Clark, Jackie Stewart (en dúas ocasións) e Jochen Rindt. Durante unha carreira de Fórmula 2 do ano 1959, Stirling Moss opinou: "*Non coñezo ningún circuíto máis belo que Charade*".

Debido aos volcáns extintos que a rodean, é habitual que a pista cúbrase de cinzas e pedras. Do mesmo xeito que o trazado de Nürburgring, a paisaxe montañosa dificultaba os traballos para estender as zonas de escape. Logo do Gran Premio de 1972, a pista viuse relegada a carreiras francesas de turismos, gran turismos, fórmula 3, rally e subidas de montaña. O trazado orixinal abandonouse en 1988; a marca de volta quedou en mans de Chris Amon, que en 1972 virou en 2:53.9 minutos a unha media de 166,75&nbsp;km/h velocidade da o volante dun Matra.

Na actualidade, mantense activa unha versión recortada de 18 curvas e 3.975 metros de percorrido, xunto cunha de grava miúda de 1.300 metros para carreiras de rallycross.

### Todos os gañadores de Fórmula 1, no circuíto de Charade 
*Record: Jackie Stewart (2 Veces)*

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial do Circuit de Charade
Theresienwiese

miniatura|350 px|Theresienwiese
**Theresienwiese** (Prado de Teresa) é un prado sito no oeste do centro da cidade alemá de Múnic. Trátase dun escampado de aproximadamente 46 hectáreas. Nun dos seus lados sitúase a estatua dunha muller, a chamada Bavaria, símbolo do estado de Baviera, noutro se acha a igrexa de San Paulo.

Recibe o nome de Theresienwiese xa que foi neste lugar onde se celebraron polo pobo os esponsales do rei Lois I de Baviera coa princesa Tareixa de Saxonia-Altenburgo. Os festexos gustaron tanto á familia real, que ordenaron a súa repetición todos os anos, dando lugar ao coñecido Oktoberfest: a Festa de Outubro.

No Theresienwiesse sitúase unha das estacións do metro de Múnic, en que paran dúas das súas liñas: a Ou4 e a Ou5. Nas inmediacións tamén se atopa a Estación Central de Trens da cidade de Múnic.
Circuíto Caesars Palace

O **Circuíto Caesars Palace** foi  sede do Gran Premio de Las Vegas unha carreira de automobilismo válida para o campionato mundial de Fórmula 1 que se disputou en Las Vegas, Estados Unidos en 1981 e 1982.

Ao saír Watkins Glen do calendario da Fórmula 1, en 1980, seleccionouse Las Vegas como escenario para un Gran Premio. Esta nova carreira pechaba o calendario mentres que Long Beach quedou como primeira carreira. Con todo, non foi moi popular entre os pilotos debido á intensa calor do deserto. A carreira disputábase na área de estacionamento do hotel Caesar's Palace e, para un circuíto non permanente, as instalacións eran bastante elaboradas. Era o suficientemente ancho para permitir adiantamentos, áreas de seguridade en area e unha superficie tan uniforme como o vidro. Corríase en sentido contrario ás agullas do reloxo. Cando Nelson Piquet logrou o seu primeiro Campionato de Pilotos ao terminar quinto en 1981, tomoulle case quince minutos para recuperase do cansazo causado pola calor, habendo logrando apenas chegar á meta.

### Todos os gañadores de Fórmula 1, no circuíto do Caesars Palace 
## Véxase tamén
* Gran Premio dos Estados Unidos 
* Gran Premio do leste dos Estados Unidos 
* Gran Premio do oeste dos Estados Unidos
Bandeira de Grecia

A **bandeira de Grecia** (popularmente en grego: *galanolefki* ou *kianolefki*, a "azul-branco") foi adoptada o 22 de decembro de 1978. Até 1969, esta bandeira só era empregada pola mariña mercante, xa que para o resto dos usos empregábase unha bandeira de cor azul cunha cruz branca desde 1828. En 1975, durante a Xunta Militar Grega (1967-1974) foi substituída pola antiga bandeira, sendo restituída en 1978.

## Descrición 
Está composta por nove franxas horizontais de idénticas dimensións de cores azul e branco que se alternan, sendo a franxa situada na parte superior da bandeira de cor azul. No ángulo superior máis próximo ao mastro sitúase un cadrado azul cunha cruz branca que é símbolo da Igrexa Ortodoxa Grega.

As nove franxas representan o número de sílabas da frase "Ελευθερία ή Θάνατος" (*E-lef-the-rì-a i Thà-na-tos*) que significa "liberdade ou morte", que é o lema nacional. A proporción da bandeira é 2:3.

## Outras bandeiras 

Ficheiro:Naval Jack of Greece.svg|Pavillón de proa
Ficheiro:Flag of the President of Greece.svg|Estandarte presidencial
Imaxe:Flag of Greece (1828-1978).svg|Bandeira cerimonial. Antiga bandeira de Grecia (1822-1969; 1975-1978)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Escudo de Grecia

O **escudo de Grecia** está composto por un único campo de azur cunha cruz grega de prata co que se quixo representar á Igrexa Ortodoxa Grega en 1828. É a mesma composición existente na bandeira vixente até 1978 e que actualmente figura nun recadro situado na esquina superior da Bandeira de Grecia xunto ao mastro.

O devandito escudo aparece rodeado por dúas ramas de loureiro. A súa versión actual foi aprobada o 7 de xuño de 1975 cando se eliminaron a coroa real e outros elementos asociados coa antiga monarquía grega e os seus vencellos dinásticos.

## Escudos históricos 

Imaxe:Greek CoA (1831-1863).svg|Escudo de armas do Reino de Grecia durante a dinastía Wittelsbach (1833-1862).
Imaxe:Greek Royal Arms.svg|Escudo de armas do Reino de Grecia durante a dinastía Glücksburg (1862-1974)
Erich Rademacher

**Erich "Ete" Rademacher**, nado o 9 de xuño de 1901 e finado o 3 de abril de 1979, foi un nadador e xogador de wáter-polo alemán.

## Xogos Olímpicos 
* Xogos Olímpicos de 1928 en Ámsterdam
** Ficheiro:med 1.png Medalla de ouro en wáter-polo.
** Ficheiro:med 2.png Medalla de prata en 200m braza.
* Xogos Olímpicos de 1932 nos Ánxeles
** Ficheiro:med 2.png Medalla de prata en wáter-polo.

## Campionatos de Europa de natación 
* Campionato de Europa de natación 1926 en Budapest
** Ficheiro:med 1.png Medalla de ouro en 200m braza.
Liga Mundial de Wáter-polo

A **Liga Mundial de wáter-polo** (*FINA Water Polo World League*) é unha competición creada en 2002 coa intención de capitalizar a crecente popularidade do wáter-polo, principalmente en Europa, América do Norte e Australia.

A competición é disputada por seleccións estatais durante a tempada cun premio de mil millóns de dólares paara o gañadoor. No ano 2004 iniciouse a competición feminina. É organizada pola FINA.

## Formato 
A liga é disputada nunha primeira fase de grupos onde se enfrontan en partidos de ida e volta. Os grupos, catro en total, están formados por 3 ou 4 equipos e distribuídos segundo os criterios xeográficos e de ránking.

A competición iníciase en xuño. Os tres primeiros de cada grupo avanzan ás semifinais. Os tres primeiros de cada grupo semifinal clasifícanse para as Superfinais do mes de agosto

## Liga Mundial masculina 
## Liga Mundial feminina 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web oficial da FINA
* Vilacom
Bandeira de Estonia

A **bandeira de Estonia** (en estoniano: *sinimustvalge*, "azul-negro-branco") presenta tres bandas horizontais de igual tamaño. A banda azul está arriba, debaixo atópase a negra e finalmente a branca. O tamaño normal desta bandeira é de 105 × 165 cm.

## Historia 
[miniatura|esquerda|175px|[Ficheiro:FIAV_000001.svg|20px Bandeira da Armada]] miniatura|esquerda|175px|Bandeira Presidencia de Estonia
[miniatura|dereita|175px|bandeira da [República Socialista Soviética de Estonia]]‎
A bandeira de Estonia apareceu ao redor de 1880 como a bandeira da asociación de estudantes universitarios estonianos da Universidade de Tartu (fundada en 1632) sendo consagrada o 4 de xuño de 1884. Posteriormente, a bandeira vencellouse co nacionalismo estoniano e foi empregada como bandeira nacional (*riigilipp*) cando Estonia declarouse independente o 24 de febreiro de 1918, adoptándose formalmente a bandeira o 21 de novembro de 1918.

Por mor da invasión por parte da Unión Soviética en xuño de 1940 prohibiuse o uso da bandeira. Foi arriada dos lugares máis simbólicos, como a torre de Pikk Hermann en Tallinn (o 21 de xuño de 1940) cando Estonia aínda era, polo menos formalmente, independente. Ao día seguinte volveu ser izada xunto coa bandeira vermella. A tricolor desapareceu completamente da torre o 27 de xullo de 1940 sendo substituída pola bandeira da República Socialista Soviética de Estonia.

Durante a ocupación alemá (1941-1944), a bandeira foi aceptada como a bandeira da etnia estoniana, pero non como bandeira nacional. Logo de retirada alemá, a bandeira estoniana foi izada unha vez máis. O 22 de setembro, a bandeira vermella reapareceu e pouco tempo despois a bandeira tricolor estoniana foi retirada.

A bandeira estivo prohibida ata os días da perestroika, a finais da década dos 80, ata que, o 24 de febreiro de 1989, a bandeira azul-negra-branca ondeou novamente na Torre Pikk Hermann en Tallinn. Foi novamente declarada como a bandeira nacional o 7 de agosto de 1990, pouco máis dun ano despois que Estonia recuperase a súa independencia.

## Construción 
### Simboloxía 
A inicial interpretación das cores foi:

* Azul polo ceo, os lagos e o mar de Estonia. Simboliza a lealdade ás ideas nacionalistas;
* Negro pola cor do solo nacional;
* Branco que simboliza a ledicia da xente.

## Propostas alternativas 
miniatura|dereita|175px|*ristilipud* bandeira proposta de tendencia escandinava
Despois de que Estonia recuperou a súa independencia en 1991, houbo un debate público para escoller a bandeira nacional. Moitos estonianos consideraban que Estonia era un país nórdico e por iso preferían deixar de lado a tricolor estoniano que tiña unha reminiscencia dos países bálticos da Europa oriental. Presentáronse un gran número de propostas que defenían a incorporación da cruz nórdica coas tres cores nacionais. A máis popular foi unha cruz nórdica branca, con orlas negras nun campo azul semellante á bandeira de Noruega, foi denominada *ristilipud*. Con todo, o cambio de bandeira non logrou a suficiente popularidade.

## Outras bandeiras 

Imaxe:Naval Jack of Estonia.svg|Bandeira de Proa

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Robert Woodrow Wilson

**Robert Woodrow Wilson**, nado en Houston (Texas) o 10 de xaneiro de 1936, é un físico e astrónomo estadounidense, galardoado co Premio Nobel de Física en 1978.

## Traxectoria 
Wilson graduouse en física na Universidade de Rice en Houston e en 1962 doutorouse no Instituto Tecnolóxico de California.

## Investigacións científicas 
Xunto a Arno Allan Penzias traballou aos Laboratorios Bell de Nova Jersey realizando melloras no funcionamento das antenas convencionais. En 1964 ambos físicos descubriron accidentalmente unha fonte de ruídos provenientes da atmosfera que eran completamente descoñecidos. A súa procura levounos a denominalos radiación cósmica de fondo de microondas ou CMB, confirmando así a teoría do big-bang exposta por George Gamow.

En 1978 foi galardoado co Premio Nobel de Física, xunto con Arno Allan Penzias, *polo seu descubrimento da Radiación cósmica de fondo*. O premio foi compartido con Petr Kapitsa, aínda cando este por un traballo diferente.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1978
O Facho, Rebordelo, Cerdedo-Cotobade

**O Facho** é un lugar da parroquia de Rebordelo, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE, en 2015 tiña 6 persoas (3 homes e 3 mulleres), o que supón un aumento de 2 habitantes respecto ó ano 2005, en 2023 tiña 7 habitantes (4 homes e 3 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Rebordelo 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Notas
As Lagoas, Rebordelo, Cerdedo-Cotobade

**As Lagoas** é un lugar da parroquia de Rebordelo, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade. A súa poboación no ano 2006 era segundo o IGE de 40 persoas (18 homes e 22 mulleres), o que supón un aumento de 6 persoas respecto ó ano anterior.
Segundo o IGE, en 2023 tiña 32 habitantes (18 homes e 14 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Rebordelo 
### Parroquias de Cerdedo-Cotobade 
## Notas
Os Lourenzos, Rebordelo, Cerdedo-Cotobade

**Os Lourenzos** é un lugar da parroquia de Rebordelo, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2020 tiña 4 habitantes (2 homes e 2 mulleres).
miniatura|dereita|220px|Sinal do lugar dos Lourenzos.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Rebordelo 
### Parroquis de Cerdedo-Cotobade 
## Notas
Louis Botha

miniatura|Louis Botha
**Louis Botha**, nado o 27 de setembro de 1862 e finado o 27 de agosto de 1919, foi un afrikaner e o primeiro en ser Primeiro Ministro no moderno estado de Suráfrica, entón chamado Unión Surafricana.

## Traxectoria 
Foi membro do parlamento do Transvaal in 1897, representando ao distrito de Vryheid. Dous anos máis tarde foi feito xeral na segunda guerra anglo-bóer, loitando con impresionante capacidade en Colenso e Spion kop. Á morte de P. J. Joubert, foi nomeado Comandante en Xefe das forzas bóers de Transvaal, onde demostrou as súas habilidades novamente en Belfast-Dalmanutha. Logo da caída de Pretoria, conduciu unha concentrada campaña de guerrilla contra os británicos xunto con Koos de la Rey e Christiaan de Wet.

Despois traballou para alcanzar a paz cos británicos, representando aos Bóers nas negociacións de paz en 1902. O seu cartapacio de guerra tornouno nun prominente home na política de Transvaal e foi un actor principal na reconstrución de posguerra da súa terra, chegando a Primeiro Ministro de Transvaal o 4 de marzo de 1907. En 1911, xunto con outro heroe guerreiro Bóer, Jan Smuts, formou o Partido Surafricano, ou SAP. Amplamente visto como moi conciliador cos británicos, Botha enfrontou revoltas desde dentro do seu propio partido e da oposición do Partido Nacional de James Barry Munnik Hertzog. Cando Suráfrica alcanzou o status de dominio en 1910, Botha foi o primeiro Primeiro Ministro da Unión Surafricana.

Logo do comezo da primeira guerra mundial, enviou tropas para tomar a África do Suroeste Alemá (*véxase*: Campaña de África do Suroeste), unha impopular medida entre os Bóers, que provocou a Revolta dos Bóer.

Cara ao final da guerra conduciu brevemente unha misión militar británica a Polonia durante a Guerra Polaco-Soviética. Sostivo que os termos do Tratado de Versalles eran moi duros para as Potencia Centrais, aínda que subscribiu igualmente o tratado.
Froitoso de Braga

**Froitoso de Braga**, ou **Frutuoso**

A catedral de Santiago de Compostela celebra a solemnidade litúrxica da translación, denominada "Pío latrocinio", o 16 de decembro. Actualmente o santo pode ser venerado na capela das Reliquias.

Vinculado con este feito, foi construída a igrexa de San Froitoso de Santiago de Compostela.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Magnum

Co termo **Magnum** podemos referirnos a:

* a Magnum Photos, unha axencia internacional de fotografía;
* a serie de televisión norteamericana *Magnum*;
* o .357 Magnum, un tipo de munición para revólver.
* os satélites espía Magnum.
Adínaton

O **adínaton** (do grego *adynaton*: *a* "non" (alfa privativa) e *dynatón* "posible";  plural: *adynata*) é unha figura retórica de pensamento que encerra un paradoxo e se considera encadrada dentro da hipérbole. Consiste na mención de cousas imposibles, moitas veces en enumeracións.

## Exemplo
*De "Mandei pedir noutro dia" (118,2 vv.18-21, III) de Pedro, conde de Barcelos:
:*Eu nom foy homem de siso*
:''u m'as promessas faziam*,
:*duvidando ca verria[m]*;
:*e entolha-xe-me riso*
:*de que o foy duvidando*:
:*poys ja sey que verram quando*
:*for Judas no Paraiso''.
Alusión

Unha **alusión** é unha figura retórica de pensamento que evoca algo ou a alguén evitando dar o nome preciso. A alusión pode ser metonímica, metafórica, simbólica... Está situada preto dos tropos e a antonomasia. A miúdo é perifrástica e tamén eufemística, histórica, literaria, relixiosa ou mitolóxica.

## Exemplo
*N' *O Porco de Pé* (1928), de Vicente Risco:

*Don Celidonio era suscritor do *ABC*. Sempre resulta ben que na casa de un se vexa riba da mesa o boletín de don Torcuato (...) Aparte de que, o *ABC* trae moitos santos ben bonitiños e moitas follas, e presta polo tanto moito servicio nunha casa onde se come ben*.
Abd al-Aziz ibn Musa

**Abd al-Aziz ibn Musa** (عبد العزيز بن موسى) foi o primeiro gobernador de Al-Andalus.

Foi o fillo do gobernador de Ceuta Musa ibn Nusayr, gobernador da Ifriqiya. Atravesou o estreito de Xibraltar en 712 para participar na toma da Hispania visigoda, tornándose no primeiro *wali* do Al-Andalus.

Conxuntamente co seu irmán Abd Allah, suprimiu a revolta en Sevilla, de onde partiu en dirección a Málaga, Granada e Orihuela para celebrar un pacto co conde visigodo Teodomiro, polo que este aceptaba o islam a cambio de conservar as súas terras. En 714 asumiu o cargo do pai, converténdose no terceiro emir da España musulmá.

Despois iniciou un período de conquistas que o levou até Tarragona e Narbona. No ano 715 toma como esposa a Exilona, viúva de Rodrigo, pero ante o seu crecente poder ao ano seguinte o califa Solimán o manda asasinar.
Martixe de Abaixo, Martixe, Silleda

**Martixe de Abaixo** é un lugar da parroquia de Martixe no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2007 tiña 38 habitantes ( 19 homes e 19 mulleres ).
## Lugares e parroquias
### Lugares de Martixe
### Parroquias de Silleda
Antología audiovisual

***Antología audiovisual*** é un disco recompilatorio dos grandes éxitos do grupo de rock español Héroes del Silencio, publicado no 2004.

O pack consta de CD e DVD. Este último contén tódolos videoclips de Héroes del Silencio, unha versión de "Maldito duende" en directo, u un documental de 30 minutos con entrevistas, imaxes de directo, biografía e galería de fotos. A duración total do DVD é de 2 horas aproximadamente.

## Contido
### Lista de cancións
Exilona

**Exilona** foi a derradeira raíña da Hispania visigoda.

## Traxectoria 
Casada co rei visigodo Rodrigo, cando queda viúva no ano 711 e tempo despois é apreixada por Abd al-Aziz ibn Musa que a toma por esposa, converténdose a si mesmo en rei de Hispania. No ano 716 morre en circunstancias descoñecidas.

Algúns historiadores sosteñen que se fixo musulmá, adoptando o nome de Umm Asim «a nai de Asim» polo nacemento dun home. Con todo, segundo fontes cristiás, Exilona continuaría practicando a relixión católica. De acordo coa Crónica do Pacense, a influencia de Exilona sobre Abd al-Aziz ibn Musa inquietaría aos musulmáns pola posibilidade de que este se puidese acabar convertendo ao cristianismo. Este feito motivaría o seu asasinato por orde do Califa de Damasco, Suleimán, quen mandou a Sevilla a cinco oficiais para lle dar morte.

As lendas sen fundamento histórico din que o foi unha doncela criada na corte de Toledo, onde compartiu xogos de adolescencia con Paio, e de aí entroulles a afección do un polo outro, primeiro, e ao pouco un amor subido, pero esta relación non terminaría en lexítima unión, Paio houbo de abandonar a corte de Toledo para seguir ao seu señor e futuro rei Rodrigo fuxido a raíz do asasinato do seu pai por orde de Vitiza.

## Notas
Carboeiriño, Carboeiro, Silleda

**Carboeiriño** é un lugar da parroquia de Carboeiro no concello pontevedrés de Silleda. No ano 2011 tiña 24 habitantes ( 8 homes e 16 mulleres ).

## Lugares e parroquias
### Lugares de Carboeiro
### Parroquias de Silleda
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Silleda
Circuíto Aeródromo de Zeltweg

**Zeltweg Airfield**, agora coñecido como **Fliegerhorst Hinterstoisser**, é un aeródromo militar en Estiria, Austria preto de Zeltweg. É o principal aeródromo da Forza Aérea austríaca.

## Historia 
Construído en 1959 en Estiria, a idea da pista proveu do Reino Unido do éxito do Circuíto de Silverstone, que tamén se construíra no lugar dun aeródromo. Con todo, os enxeñeiros de pista en Zeltweg non tiveron en conta o carácter abrasivo da superficie. O único Gran Premio do Campionato do Mundo de Fórmula 1 celebrouse en 1964 antes de trasladarse debido á superficie. Os 500 quilómetros Zeltweg celebráronse máis tarde, ata que a pista abandonouse en 1969 trala construción do Österreichring

### Todos os gañadores de Fórmula 1, no circuíto Aeródromo de Zeltweg
Circuíto Internacional de Sebring

**Sebring International Raceway** é un autódromo situado sobre un antigo aeródromo militar e actualmente Aeroporto Rexional de Sebring, na cidade de Sebring, Florida, Estados Unidos.

## O circuíto 
Ata 1982, para usar o circuíto de 8.660 metros debíase pechar temporalmente as pistas de aterraxe. En 1983 e 1987, houbo modificacións para permitir o uso dunha e dúas pistas de aterraxe respectivamente. as transformacións que recibiu o autódromo en 1991 permitiron independizar as actividades de ambas as instalacións. Desde entón, os únicos cambios foron na pinza, para ampliar a zona de escape; e na curva Gendebien, para reducir a velocidade de entrada á recta de Ullman. Hoxe en día, o circuíto ten unha extensión de 6.020 metros.

O trazado é extremadamente plano e sen peraltes, debido ás súas orixes como aeródromo; isto causa problemas de evacuación de auga cando chove. Boa parte do percorrido mantén a rugosa superficie orixinal de cemento. Nos cambios de superficie é habitual que os carenados inferiores rocen a superficie da pista.

## Carreiras en Sebring 
Sebring atópase activo desde o ano 1950, e desde 1952 alberga as 12 horas de Sebring, unha das carreiras de resistencia máis importantes de América. Actualmente úsase tamén como pista de probas das categorías de automobilismo de América do Norte durante o inverno boreal.

A Fórmula 1 disputou o Gran Premio dos Estados Unidos de 1959 neste trazado. O australiano Jack Brabham quedou sen combustible a poucos metros da chegada cando lideraba a carreira. O seu compañeiro de equipo Bruce McLaren levou a vitoria, mentres que Brabham empuxou a súa Cooper-Climax máis de catrocentos metros para cruzar a meta. Logo deste feito, a FIA decidiu prohibir recibir axuda humana para mover aos automóbiles durante as carreiras.

Cos tres puntos do cuarto lugar, Brabham converteuse no primeiro campión australiano de Fórmula 1, o primeiro con motor traseiro, e o primeiro en pilotar un Cooper. McLaren mantivo a marca de piloto máis novo en gañar un Gran Premio.

### Todos os gañadores de Fórmula 1, no circuíto Internacional de Sebring 
## Ligazóns externas 
* Sitio oficial do Sebring International Raceway
Circuíto Rouen-Les-Essarts

**Rouen-Les Essarts** foi un circuíto de 6,542 quilómetros en Grand-Couronne e Orival, preto de Ruán, Francia.

## Historia
Desde a súa apertura en 1950, Rouen-Les Essarts- foi recoñecido como un dos mellores circuítos de Europa, con modernas piscinas, unha ampla pista, e tribunas para os espectadores. Rouen acolleu cinco carreiras do Gran Premio de Francia de Fórmula 1, a última delas en 1968 como resultado da tráxica morte quéimado de Jo Schlesser. O circuíto seguiu acollendo importantes eventos de Fórmula 2 ata 1978, despois de que fora utilizado para diversos Campionatos de Francia.

O circuíto ten diferentes configuracións. Desde a súa construción en 1950 ata 1954 tiña 5,1 quilómetros de lonxitude. En 1955 as principais obras aumentaron a lonxitude do circuíto a 6,542 quilómetros, a súa máis famosa configuración. A construción dunha nova autoestrada reduciu a lonxitude do circuíto a 5,543 quilómetros. Para rematar, en 1974 unha chicane foi construída en seis Fréres e esta parte do circuíto pasou a chamarse des Roches.

O circuíto pechouse en 1994 por motivos económicos e razóns de seguridade, xa que é moi difícil organizar unha carreira na vía pública polas modernas normas de seguridade que deben cumprirse. En 1999, tras o peche do circuíto para todas as probas de carreiras foi demolido, incluíndo tribunas, piscinas, pista de Armco e signos.

O nome "Les Essarts" provén dun pobo, que se incluíu na comuna de Grand-Couronne en 1874.

### Todos os gañadores de Fórmula 1, no circuíto de Rouen-les-Essarts
Circuíto Prince George

O **Circuíto Prince George** é un circuíto de carreiras de 2,436&nbsp;km. en East London na provincia do Cabo Oriental, Suráfrica.

Inaugurado na década de 1930, acolleu a Gran Premio de Suráfrica en 1934, e 1936 a 1939, detívose debido á segunda guerra mundial. Modificado para axustarse ós regulamentos da Fórmula 1 en 1959. Organizáronse tres carreiras do Gran Premio de Suráfrica de F1 no decenio de 1960. Estimouse que era demasiado pequeno para coches de Fórmula 1, e a carreira trasladouse a Kyalami.

### Todos os gañadores de Fórmula 1, no circuíto de Prince George
Al-Maqqari

**Al Maqqari**, de nome completo **Shihab al-Din Abul Abbas Ahmad ibn Muhammad ibn Ahmadben Yahya al Khurashi** foi un historiador árabe nado en Tlemcen (Alxeria) no ano 1591 e finado no Cairo (Exipto) no ano de 1632.

Estudou no norte de África, en Fez e Marrakech, onde viviu adicado a tarefas literarias desde a súa primeira peregrinación á Meca no ano 1618. No ano seguinte estabeleceuse no Cairo. No ano 1620 visitou Xerusalén e Damasco e, durante os seguintes seis anos, realizou a peregrinación outras cinco veces.

## Notas
Arcos

Como topónimo **Arcos** pode referirse a:

;En Galiza
***Arcos**, parroquia do concello de Antas de Ulla;
****Arcos**, lugar de dita parroquia;
****Cabo de Arcos**, lugar de dita parroquia;
***Arcos**, parroquia do concello do Carballiño;
****Arcos**, lugar de dita parroquia;
***Arcos**, parroquia do concello de Castroverde;
***Arcos**, parroquia do concello de Chantada;
****Arcos**, lugar de dita parroquia;
***Arcos**, parroquia do concello de Cuntis;
****Arcos**, lugar de dita parroquia;
***Arcos**, parroquia do concello de Mazaricos;
****Arcos**, lugar de dita parroquia;
***Arcos**, parroquia do concello de Outeiro de Rei;
***Arcos**, parroquia do concello de Ponteareas;
***Arcos**, parroquia do concello de Vilamartín de Valdeorras;
***Arcos da Condesa**, parroquia do concello de Caldas de Reis;
***Arcos de Frades**, parroquia do concello de Pol;
****Arcos de Frades**, lugar de dita parroquia;
***Piñeira de Arcos**, parroquia do concello de Sandiás;
****Arcos**, lugar de dita parroquia;
****Piñeira de Arcos**, lugar de dita parroquia;
***Seoane de Arcos**, parroquia do concello do Carballiño;
***Cabarcos**, parroquia do concello de Barreiros;
***San Xusto de Cabarcos**, parroquia do concello de Barreiros;
***Posmarcos**, parroquia do concello da Pobra do Caramiñal;
***Arcos**, lugar da parroquia de Rocas do concello de Esgos;
***Arcos**, lugar da parroquia da Lama do concello da Lama;
***Arcos**, lugar da parroquia de San Tomé de Nogueira, do concello de Meis;
***Arcos**, lugar da parroquia de Graba do concello de Silleda;
***Arcos**, lugar da parroquia de Randufe do concello de Tui;
***Os Arcos**, lugar da parroquia de Abruciños no concello de Amoeiro;
***Os Arcos**, lugar da parroquia de Vincios no concello de Gondomar;
***Caldebarcos**, lugar da parroquia de San Mamede de Carnota, no concello de Carnota;
***A Gándara de Caldebarcos**, lugar da parroquia de San Mamede de Carnota, no concello de Carnota;
***Cavarcos**, lugar da parroquia de Sisán, no concello de Ribadumia;
***Marcos**, lugar da parroquia de San Miguel de Negradas, no concello do Vicedo;
***O Cruceiro de Marcos**, lugar da parroquia de Palmeira, no concello de Ribeira;
***San Marcos**, lugar da parroquia de Regoela, no concello de Cabanas;
***San Marcos**, lugar da parroquia de Sillobre, no concello de Fene;
***San Marcos**, lugar da parroquia de Pardesoa, no concello de Forcarei;
***San Marcos**, lugar da parroquia de Laiosa, no concello do Incio;
***San Marcos**, lugar da parroquia de San Pedro de Nós, no concello de Oleiros;
***San Marcos**, lugar da parroquia de Taboi, no concello de Outeiro de Rei;
***San Marcos**, lugar da parroquia de Bando, no concello de Santiago de Compostela;
***San Marcos**, lugar da parroquia de Galdo, no concello de Viveiro.

;Fóra de Galiza

;En Portugal
***Arcos de Valdevez**, concello do distrito de Viana do Castelo.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Distrito da Guarda

A **Guarda** é un distrito de Portugal, pertencente á provincia tradicional da Beira Alta, agás os concellos máis ao norte, que pertencen a Trás-os-Montes e Alto Douro. Limita ao norte co Distrito de Braganza, ao leste con España, ao sur co Distrito de Castelo Branco e ao oeste co Distrito de Coímbra e o Distrito de Viseu. Abrangue unha área de 5518&nbsp;km², que o converte no 7º maior distrito portugués en extensión. Ten unha poboación residente de 173.831 habitantes (2006), e a súa capital é a cidade da Guarda.

O distrito da Guarda subdivídese nos seguintes 14 concellos:

* Aguiar da Beira.
* Almeida.
* Celorico da Beira.
* Figueira de Castelo Rodrigo.
* Fornos de Algodres.
* Gouveia.
* Guarda.
* Manteigas.
* Mêda.
* Pinhel.
* Sabugal.
* Seia.
* Trancoso.
* Vila Nova de Foz Côa.

Na división de Portugal en NUTS II, o distrito atópase integrado case na súa totalidade na Rexión Centro, aínda que Vila Nova de Foz Côa pertence á Rexión Norte e á subrexión do Douro. Os restantes concellos forman as subrexións da Beira Interior Norte e da Serra da Estrela, existindo aínda un pertencente a Dão-Lafões. En resumo:

* Rexión Norte.
** Trás-os-Montes e Alto Douro.
** Douro.
*** Vila Nova de Foz Côa.
* Rexión Centro.
** Beira Interior Norte.
*** Almeida.
*** Celorico da Beira.
*** Figueira de Castelo Rodrigo.
*** Guarda.
*** Manteigas.
*** Mêda.
*** Pinhel.
*** Sabugal.
*** Trancoso.
** Dão-Lafões.
*** Aguiar da Beira.
** Serra da Estrela.
*** Fornos de Algodres.
*** Gouveia.
*** Seia.

## Xeografía física 
O distrito ten un relevo elevado especialmente ao suroeste, onde se atopa a serra da Estrela, considerada como parque natural. O cume máis alto do territorio continental portugués, a Torre, atópase no límite co distrito de Castelo Branco. Nesta serra nacen dous dos ríos máis importantes de Portugal: o Mondego, no concello de Gouveia, e o Zêzere, que nos seus primeiros quilómetros de percorrido define un espectacular val graciario. Outro río importante que nace no distrito é o río Côa, afluente do Douro que atravesa lugares de grande beleza paisaxística e riqueza cultural do leste do distrito, destacando o sitio de arte rupestre do val do Côa, declarado Patrimonio da Humanidade. Ao nordés, moi preto do val do Côa, sitúase a parte máis ao sur do Parque Natural do Douro Internacional.

## Patrimonio 
* Sitios de arte rupestre prehistórica do val do Côa e de Siega Verde.
* Catedral da Guarda.
* Conxunto histórico de Almeida.
* Ruta das Aldeas Históricas (Aldeias Históricas). No distrito destacan destacan as seguintes aldeas:
** Linhares.
** Folgosinho.
** Sortelha.
** Castelo Mendo.
** Castelo Rodrigo.
** Colmeal.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Goberno Civil do Distrito da Guarda. 
* Fotografías da Guarda (distrito).
Campionato do mundo de Superbikes

miniatura|250px|dereita|James Toseland (1), Chris Walker (9) e Yukio Kagayama (71) participando nunha carreira do Campionato do Mundo de Superbikes de 2005.
O **campionato do mundo de superbikes** ou SBK é un campionato de motos que se iniciou en 1988. Téntase que compitan motos derivadas das de serie, de feito, para participar cunha moto, esta ten que terse fabricado e posto en venda un número determinado de unidades. Esta é a gran diferenza respecto ao campionato de prototipos que é o mundial de velocidade.

O tipo de motos que participan neste campionato son de catro tempos e distintas cilindradas, dependendo do número de cilindros. Así as tetracilíndricas non superan os 750cc, as tricilíndricas os 900cc e as bicilíndricas os 1000cc.

A partir de 2005 introduciuse un pneumático único da marca Pirelli, e permitiulle as tetracilíndricas competiren sen restritores, co que a categoría evidenciou unha grande igualdade técnica.

As motos que compiten no campionato son: Aprilia, BMW, Ducati, Honda, Kawasaki, MV Agusta, Yamaha

## Campións
Cisne (homónimos)

**Cisne** pódese referir a:

*a varias especies de aves da orde dos anseriformes, familia dos anátidos pertencentes ao xénero *Cygnus*;
*a constelación Cisne, no hemisferio norte, máis coñecida nos atlas estelares co seu nome en latín *Cygnus*;
*o equipo pontevedrés de balonmán BM Cisne.
Golfiño (constelación)

**Delphinus** ou **Golfiño**, é unha pequena constelación do hemisferio norte moi preto do ecuador celestial. Xa fóra inserida na lista de Tolomeo de 48 constelacións e tamén forma parte da lista moderna de 88 constelacións aprobadas pola UAI.

Delphinus ten o aspecto dun golfiño ó saltar e pode ser recoñecida de xeito dóado no firmamento. Atópase rodeada por Vulpecula (a raposa), Sagitta (a frecha), (Aquila) a aguia , a constelación zodiacal de Acuario, o pequeno cabalo Equuleus e finalmente por Pegaso, o cabalo alado. Outro xeito de recoñecela é por ter unha forma semellante a dunha *cometa* é polo seu pequeno tamaño.

## Estrelas principais 
* α Delphini (Sualocin), de magnitude 3,8, ten sete compoñentes, aínda que só dúas delas forman un sistema estelar.
* β Delphini (Rotanev), a máis brillante da constelación (magnitude 3,6), é igualmente unha estrela múltiple de cinco compoñentes, aínda que só dúas delas están fisicamente elacionadas.
* γ Delphini, unha das estrelas binarias máis estudadas composta por unha subxigante laranxa e unha anana amarela.
* δ Delphini, estrela variable de magnitude 4,43. Xunto coas tres anteriores forma o asterismo chamado o Féretro de Job.
* ε Delphini (Deneb Dulfim), estrela azul de magnitude 3,95, a terceira máis brillante da constelación.
* ζ Delphini, estrela branca da secuencia principal de magnitude 4,68.
* ρ Aquilae, a pesar da súa denominación pertence á constelación de Delphinus, á que entrou dende Aquila no 1992. A súa magnitude é 4,94.
* R Delphini, variable tipo Mira de brillo variable entre magnitude 8,3 e 13,3 cun período de 285 días.
* U Delphini, xigante vermella e variable semirregular cun período principal duns 1.200 días.
* EU Delphini, tamén xigante vermella e variable semirregular cun período de 59,7 días.
* HD 195019, estrela binaria cun exoplaneta do tipo "Xúpiter quente".
* HD 196885 (HR 7907), estrela subxigante amarela cun planeta extrasolar.

## Obxectos notables de espazo profundo 
* Nebulosas planetarias NGC 6891 e NGC 6905.
* NGC 7006, cúmulo globular de magnitude 12, situado a case a 160.000 anos luz.
* NGC 6934, tamén un cúmulo globular de magnitude 9,75.

## Mitoloxía 
Segundo a lenda, Anfítrite, unha das Nereidas, accedeu a casar con Poseidón, do que tiña tentado escapar e agocharse, pero foi atopada por un golfiño. Poseidón quedou tan agradecido ó golfiño que o puxo entre as estrelas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Delphinus 
* Star Tales – Delphinus
Golfiño (homónimos)

**Golfiño** pódese referir a:
* **Golfiño** ou **delfín**, nomes comúns de varios mamíferos cetáceos pertencentes, canda outros (arroaces, caldeiróns, candorca, toniña), á familia dos delfínidos (*Delphinidae*). 
* **Golfiño** ou **Delfín**, nomes vulgares dunha pequena constelación do hemisferio norte, máis coñecida polo seu nome científico, en latín, **Delphinus**, que está situada moi preto do ecuador celeste.
* **Golfiño**, revista infantil-xuvenil de banda deseñada galega xa desaparecida.
* **Golfiño de auga doce**, unha das cinco (ou catro) especies de golfiños que viven en ríos ou estuarios.
Lingua newari

O **newari** ou **Nepal bhasa** (नेपाल भाषा, tamén coñecido como *newah bhaye*) é unha das linguas máis importantes do Nepal. É unha das case cincocentas linguas sino-tibetanas existentes actualmente, e pertence ao ramo tibeto-birmanés desta familia. É a única lingua tibetano-birmanesa a ser escrita no sistema devanágari. Conta aproximadamente cun millón de falantes no Nepal, na India e no Bután. O newari está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Sistema de escrita 
Ao longo do tempo, o bhasa ten sido escrito de moitas formas. Os sistemas principais son o *ranxana*, o *prachalit*, o *brahmi* e o *golmol*, usados máis frecuentemente. Todos os sistemas son escritos da esquerda para a dereita, e consisten de dous conxuntos separados de letras: un de vogais e outro de consoantes. O *brahmi* é o sistema máis antigo, e todos os outros derivan del.

O devanágari é o sistema máis empregado no presente, unha vez que é o sistema oficial do Nepal, ben como na veciña India. O sistema *ranxana* foi o máis usado en tempos antigos, e hoxe está experimentando unha especie de renacemento, debido á maior consciencia cultural. O sistema *prachalit*, sendo semellante ao debanagari, tamén é usado. Actualmente os sistemas *brahmi* e *golmol* raramente son usados.

## Dialectos e influencia 
Hai cinco dialectos importantes: o *yen-yala*, o *khwapa*, o *pahari*, o *dolakha* e o *chitlang*. Alén destes dialectos, hai algúns poucos subdialectos falados no vale de Katmandú e outras partes do Nepal. Estes subdialectos son falados nas aldeas adxacentes a Katmandú, como Patan, Bhaktapur, Chitlang e Dolakha. O dialectos falado en Bandipur é a forma arcaica do *bhaaye* de Khwapa. O dialecto falado en Chaínpur, Bhoxpur, Terathún e en Palapa é relacionado ao de Katmandú e ao de Patan. O dialecto falado en Ridí, Baglung e Arughat é máis próximo ao de Bhaktapur.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en newari
### Ligazóns externas 
*Páxina Newari/Ranjana en Omniglot
Azagaia

miniatura|250px|dereita|Azagaia de base fendida do Magdaleniano
Unha **azagaia** é unha arma arreboladiza primitiva e lixeira que se lanza coa man (como unha xavelina) ou coa axuda dun propulsor, e que xeralmente ten a punta de hasta de cérvido, un hastil de madeira e, ás veces, tamén unhas plumas na parte final para estabilizar o voo, como se fai coas frechas.

## Historia e características
miniatura|dereita|Azagaias profusamente decoradas do Magdaleniano
A punta da azagaia é, xeralmente, o único resto que atopan os arqueólogos nas escavacións, pois o hastil de madeira podrece co paso do tempo. Por esta razón, a palabra *azagaia* é empregada, en arqueoloxía, para referirse indistintamente ás lanzas completas ou ás puntas de corno deste tipo de armas de caza.

As azagaias son particularmente características do Paleolítico superior europeo e, dado que foron evolucionando co tempo, é posible asignar un ou varios modelos característicos para cada unha das culturas desta fase da Prehistoria:

*Auriñaciense: azagaias de base fendida e azagaias losánxicas
*Gravetiense: azagaias de base biselada e azagaias fusiformes
*Solutreano: azagaias coa zona central aplanada (tamén as hai biseladas e fusiformes)
*Magdaleniano: xunto ás anteriores, aparecen as azagaias de rañuras (probablemente para incrustar micrólitos), azagaias de base bifurcada e azagaias profusamente decoradas.