Parque Nacional da Peneda-Gerês

O **Parque Nacional da Peneda-Gerês** é o único espazo natural declarado como parque nacional de Portugal. É ademais un lugar de importancia comunitaria (LIC) e zona de especial protección para as aves (ZEPA) da Rede Natura 2000.

Esta área protexida constitúe xunto co parque natural galego da Baixa Limia - Serra do Xurés un espazo natural transfronteirizo protexido. Ambos forman parte da reserva da biosfera do Transfronteiriza Gerês-Xurés desde 2009. A orografía desta área esculpiuse durante a terceira fase da oroxénese, e outros proceso de erosión de vento e auga perfilando o relevo desde o Castro Laboreiro ata as mesetas de Mourela.: 
* Floración de metasedimentos de orixe paleozóica, que é a unidade dominante e que aparece no val de Antas de Castro Laboreiro cara ao centro-oeste entre Louriça e a Branda de São Bento do Cando,
* Diferentes granitos hercinianos, formados en varias xeracións,
* Sedimentacións fluviais, glaciais ou torrenciais.

No parque están presente formacións de campos glaciares que se formaron durante o plistoceno, hai 1,8-0,001 Ma. O restos destes glaciares pódese apreciar nos vales en forma de "U", as morenas, os depósitos glaciares, e as superficies de granito puído das serras de Soajo e Xurés.

### Edafoloxía
Nas zonas máis elevadas do parque e de maior pendente os solos ou non existe ou son reducidos. Nas zonas de val os solos son máis ricos e profundos e sofren un transporte pluvial. Estes estratos están texturados, son permeables, facilmente traballables, aínda que teñen unha consistencia débil e marcados polas peculiaridades da acción agrícola local. A incorporación de biomasa e as precipitacións elevadas xunto coas baixas temperaturas de outono-inverno dan orixe a cambios nos niveis de pH. Así mesmo, os niveis elevados de material orgánico incompletamente descomposto, baixos en fósforo e intermitentemente baixos/altos en potasio están suxeitos ao réxime de deposición aluvial.

### Clima
O parque atópase na zona de transición das rexións bioclimáticas atlánticas e mediterráneas. A súa orografía favorece o efecto barreira das montañas, o cal supón altos niveis de precipitación, e a presenza de multitude de áreas microclimáticas. As precipitacións chegan ata os 30 mil mm por día e aos 130 días de choiva por ano. As temperaturas varían entre os 17 e 20&nbsp;°C, inda que existe unha alta variación por altitude. Os vales ten climas suaves e os altos chegan a mínimos maiores.:

* As pozas temporais mediterráneas,
* Os leitos dos regos e ríos medianos,
* Prados de sega de montaña,
* As turbeiras altas e activas ou as turbeiras de cobertura,
* Os piñeiros rubios de *Pinus sylvestris*,
* As carballeiras galego-portuguesas de *Quercus robur* e *Quercus pyrenaica*,
* Os teixos de *Taxus baccata*.

## Flora e Fauna
### Flora
miniatura|Bosque de ribeira.
miniatura|Matogueiras na serra Amarela.
A diversidade florística inclúe 823 taxons vasculares que se producen en 128 tipos de vexetación natural. En particular cómpre diferenciar as rexións que definen as baixadas da serra do Xurés e da serra da Cabreira (as cuncas dos ríos Támega, Ave e Cávado), xa que son fronteira entre as áreas bioxeográficas eurosiberianas e mediterráneas e que supoñen un cambio na composición da flora.

As coberturas das serra do Xurés, a serra Amarela, a serra do Peneda e a serra do Soajo, así como as mesetas Mourela e Castro Laboreiro, están dominadas catro biotipos diferentes: as carballeiras, as matogueiras, as ribeiras e lameiros e a vexetación riparia.:

### Fauna
Dentro do parque están identificadas arredor de 235 especies de vertebrados foron identificadas dentro dos límites do parque, e arredor de 200 especies son endémicas ou nalgún tipo de risco.:

#### Invertebrados
Entre as especies de invertebrados do parque destacan as bolboretas *Euphydryas aurinia* e *Callimorpha quadripunctata*, o escornabois *Lucanus cervus*  e o gasterópodo *Geomalacus maculosus*.

Polo xeral, e en especial arredor de Castro Laboreiro, a poboación residiu entre dúas vivendas. Desde a semana santa ata o Nadal a residencia ocupada era a da zona "branda", aquela situada a altas altitudes (por riba dos 1000 m). No inverno, pola contra, a poboación ocupaba os fogares dos vales do río, ou a zona "inverneira".

## Turismo
miniatura|O corzo como símbolo de entrada no parque.
O parque ten un turismo de acceso controlado e que promove actividades como o sendeirismo ou de visitas a lugares como os santuarios, como o da Senhora da Peneda e São Bento da Porta Aberta. Entre as rutas de sendeirismo destacan aquelas que levan ao Castro de Laboreiro e Calcedónia, o mosteiro de Pitões das Júnias ou o itinerario en Mézio. Os itinerarios por Portela do Homem e a de Vilarinho das Furnas permiten visitar varias fervenzas. Os itinerarios de Soajo e Lindoso serven para coñecer aspectos etnográficos como os espigueiros.

Algunhas rutas principais a facer polo parque son: 
* Rota de Montalegre,
* Rota de Arcos de Valdevez e Melgaço,
* Rota de Terras de Bouro e Ponte da Barca,
* Rota dos Espigueiros.

## Lexislación
O parque nacional xestouse froito da necesidade de planificar o uso dos recursos deste espazo montañoso e protexer a súa biodiversidade. En 1971 finalizou o proxecto de creación declarándoo como parque natural, o que sería o primeiro do país trala aprobación en 1970 da lei de protección dos espazos naturais. O parque ten autonomía administrativa, financeira e capacidade xurídica dentro do marco lexislativo portugués.

Con isto, o parque natural da Peneda-Xurés é:
* **Parque nacional** portugués, de 69.596 ha. que foi declarado en 1971;
* **ZEPA** "**Serra do Xurés**", de 63.432,10 ha., e que ocupa a mesma área norte do parque inda que non acolle as súas áreas do sur e si acolle máis territorio de Montealegre;
* **LIC** **"Serras da Peneda e do Xurés"**, de 88.837,02 ha. e que ocupa algún territorio ao sur e oeste do parque,;
* **Reserva Bioxenética** **"Matas de Palheiros-Albergaria"** (PTCON 0001), PT 930003 dentro da rede de Reservas Bioxenéticas do Consello de Europa;
* Forma parte da **"Reserva da Biosfera transfronteiriza Geres-Xurés"**, creada en 2009 como reserva de dous estados (xa que é galego-portuguesa). Os parques das dúas rexións forman un espazo continuo protexido, xa que mesmo o parque natural galego da Baixa-Limia Serra do Xurés foi declarado en 1997 tamén con esa intencionalidade;
* Nel atópase o **xeoparque** **Porta do Lindoso**.

A xestión do parque está regulada polo "Plano de Ordenamento do Parque Nacional da Peneda-Gerês" aprobado en 2011.

## Galería de imaxes

Ficheiro:GERÊS_NATIONAL_PARK_5184x3456.jpg|Serra do Xurés nevada.
Ficheiro:Peneda Gerês 3 (177161365).jpeg|As penedas do Xurés entre Britelo e Lindoso. 
Ficheiro:Brufe,_Terras_de_Bouro,_Portugal_(8175738012).jpg|Brufe, Terras de Bouro.
Ficheiro:2012GerêsValeRioHomemPTCON0001_(16).JPG|Val do Río Homem.
Ficheiro:Pico_da_Serra_do_Larouco_-_1535_m.jpg|Pico da serra de Larouco, en Gralhas, Montealegre.
Ficheiro:Vista_Serra_do_Gerês.jpg|Albufeira e serrado do Xurés.
Ficheiro:Trilhos_do_Gerês.jpg|Río Homen chegando á Portela do Homem.
Ficheiro:Pitões_das_Júnias_DSC_2390_(5244697546).jpg|Bosques en Pitões das Júnias.
Ficheiro:Pitões_das_Júnias.jpg|Fervenza de Pitões das Júnias.
Ficheiro:Cascata_tahiti_(7).jpg|Fervenza no río Arado en Vilar da Veiga.
Ficheiro:Mata_de_albergaria_-_marcos_milenares.JPG|Milenares na Mata de Albegaría.
Ficheiro:Portugal-Nossa_Senhora_de_Peneda-P1160767_(25264757643).jpg|Santuario da Nosa Señora da Peneda.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web sobre o parque  .