Casa da Moeda de Bolivia

A **Casa da Moeda de Bolivia**, herdeira da anterior **Real Casa da Moeda de Potosí** ou, simplemente, **Ceca de Potosí** da época colonial española, foi unha casa de moeda situada na cidade boliviana de Potosí, establecida en 1572 e activa ata 1953. 

A maior parte da prata que se transportaba a través da América española procedía da ceca de Potosí, fundamentalmente en forma de moedas coñecidas como «reais de oito», que se converteron na principal moeda internacional durante o Imperio Español, coñecida internacionalmente como «dólar español». 

Logo do seu pechamento como establecemento fabril, as instalacións da casa da moeda convertéronse en museo, instalado no edificio da súa segunda sede.

## Historia 
### Primeira ceca colonial 
[miniatura|esquerda|180x180px|[Real de oito de Filipe IV, datado en 1657, coa palabra POTOSI a modo de marca de ceca.]]

A extracción de prata en Cerro Rico —unha montaña de mineral de prata— e o crecemento da poboación e a expansión comercial, xunto coa notable altitude de Potosí, fixeron necesaria a organización dun centro de cuñaxe de moeda. 

Unha proposta do vicerrei español Francisco de Toledo, conde de Oropesa, puxo en marcha a construción inicial da primeira casa da moeda. En 1572 colocáronse os alicerces preto dos Palacios Reais na *Plaza del Regocijo* —posteriormente praza do 10 de Novembro—, baixo os auspicios do arquitecto Jerónimo de Leto, quen rematou a obra en tres anos. Os custos totais superaron os 8.000 pesos.

A construción desta segunda sede da ceca comezou en 1759 e finalizou en 1773, despois de superar numerosas dificultades. As novas instalacións dispuñan dunha superficie construída de arredor de 15.000 metros cadrados e supuxeron un desembolso de máis dun millón de pesos. En relación con estes gastos, atribúeselle a Carlos III de España o comentario: «Todo o edificio debe estar feito de prata pura».

### Derradeiros anos e ceca republicana 
[miniatura|280x280px|[Real de oito das Provincias Unidas do Río da Prata (1813), cuñadas na ceca de Potosí.]]As autoridades revolucionarias das Provincias Unidas do Río da Prata tomaron a casa da moeda ás ordes do xeneral Manuel Belgrano en 1813. Días antes, en Bos Aires, a Asemblea do Ano XIII creara unha moeda nacional para as Provincias Unidas do Río da Prata, que fora aprobada o 13 de abril dese ano. Estas moedas foron cuñadas na Casa da Moeda de Potosí. 

A República de Bolivia formouse o 6 de agosto de 1825. Pouco despois dun conflito que se prolongou durante 15 anos, co apoio de Simón Bolívar e de Antonio José de Sucre, estableceuse a organización administrativa e a unidade monetaria, aínda que con numerosas dificultades. Terían que pasar dous anos ata que comezase a produción de moeda nacional republicana, e mentres tanto seguían circulando as moedas anteriores, maiormente as da época colonial española.]]

En 1869, o Goberno presidido por Mariano Melgarejo decidiu a adquisición dun equipamento a vapor importado dos Estados Unidos, que se mantivo en funcionamento na ceca ata 1909, cando se viu substituído por unha nova maquinaria eléctrica durante o mandato de Ismael Montes. Con esta nova maquinaria cuñáronse moedas durante 44 anos, ata o cesamento definitivo da produción en 1951,

O museo da Casa Nacional de Moeda conta con 23 coleccións, compostas por máis de 12.000 obxectos. Pola súa banda, o Arquivo Histórico alberga preto de 160.000 documentos datados desde 1550 ata os nosos días. O complexo museolóxico e arquivístico conta tamén cunha biblioteca, unha hemeroteca, unha mapoteca e unha planoteca. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Burzio, H. F. (1945). *La Ceca de la Villa Imperial de Potosí y la moneda colonial*. Buenos Aires.
* Céspedes del Castillo, G. et al. (1996). *Las Casas de Moneda en los Reinos de Indias. II: Cecas de fundación temprana: México, Santo Domingo, Lima y Potosí.* FNMT, Madrid. ISBN 9788489157101
* Cunietti-Ferrando, A. J. (1995). *Historia de la Real Casa de Moneda de Potosí durante la dominación* *hispánica, 1573-1825*. Buenos Aires.
* Cunietti-Ferrando, A. J. (2014). *Historia de la Real Casa de Moneda de Potosí durante las Guerras de Independencia, 1808-1825*. Academia Nacional de la Historia, Buenos Aires.
* Damián Cano, P. (2018). "Las casas de moneda de Lima y Potosí en los reinados de Felipe V y Carlos III". En *Gaceta Numismática*. Nº 196. Páxinas 99-110.
* Dargent Chamot, E. C. (2006). *Las casas de monedas españolas en América del Sur*. Lima, 2006.
* Fuertes López, J. A. (1993). *La Casa Real de Moneda. Historia de su construcción*. Potosí.
* Fuertes López, J. A. (1997). *Molinos de sangre. Casa Real de Moneda Circular*. Sociedad Geográfica y de Historia Potosí. Potosí.
* Fuertes López, J, A. (2007). "". En  *Boletín de la Sociedad Geográfica y de Historia Potosí.* Nº 16. Páxinas 55-72.
* Fuertes López, J, A. (2008). "". En *Boletín de la Sociedad Geográfica y de Historia Potosí.* Nº 18. Páxinas 131-138.
* Fuertes López, J, A. (2018). "Sinopsis histórica del origen de la ceca de Potosí". En *El Potosí (Elpotosi.net)*. 9 de decembro.
* Pacheco, W. M. (2001). *La Casa de Moneda de Potosí: el monedero de los Andes*. Fundación Cultural del Banco Central de Bolivia.

### Outros artigos 
* Casa de moeda
* Boliviano (moeda)
* Museos numismáticos

### Ligazóns externas 
* Sitio web da Casa da Moeda de Bolivia
* Vídeo: "La Casa de la Moneda de Potosí"
* Vídeo: "La Primera Casa de Moneda de Potosí | Historia de la numismática"
* Vídeo: "La Casa de la Moneda de Potosí en la Guerra de la Independencia"