Hasdai Crescas

**Hasdai ben Abraham ben Hasdai ben Judá ben Hasdai Crescas** ou **Cresques** (en ), nado en Barcelona (Cataluña) en 1340 e finado en Zaragoza (Aragón) en 1412, foi un filósofo, xurista e escritor xudeu catalán, rabino en Barcelona e Zaragoza e cunha obra importante, *Or Adonai*, que critica o pensamento de Maimónides e de Gersónides e adopta o punto de vista racionalista sobre a fe xudía.

## Traxectoria 
[miniatura|200px|Carrer Marlet, onde naceu Crescas, no antigo barrio xudeu de [Barcelona]]
Hasdai Crescas naceu en Barcelona no seo dunha estirpe de eruditos. Estudou baixo a tutela de Nissim Gerondi, chamado o RaN, ao lado de Isaac ben Chechet (o Ribash), e formou grandes sabios, entre os que estiveron Joseph Albo, o rabino Mattathias de Zaragoza e o rabino Zerahia ha-Lévi Saladin. Foi tamén avidamente lido por Baruch Spinoza, quen se fundou nel para rebater a unión de filosofía e religión que propuña Maimónides. Como o seu mestre, Crescas foi un gran talmudista e filósofo. Tivo igualmente unha opinión experta en materia de lei xudía, a pesar de non ocupar nunca un posto oficial de rabino. Tras deixar Barcelona, obtivo a posición administrativa de rabino da coroa en Aragón.

Gozou dunha certa riqueza material e da estima dos poderosos, de xeito que en 1393 foi nomeado executor testamentario exclusivo do seu tío, Vitalis Azday, por Xoán I de Aragón. Porén, coñeceu unha boa parte de sufrimentos e miserias: en 1378 foi feito prisioneiro sobre a base dunha falsa acusación, e calumniado numerosas veces polo feito de ser xudeu. En 1391 o seu fillo único morreu no transcurso dos pogroms antisemitas da época.

Non obstatne, estes sucesos non anubraron as súas facultades nin a súa fe, xa que redactou as súas obras máis grandes despois deste período. Outro episodio que marcou a súa vida foi o seu reencontro co suposto mesías Cisneros, do que foi brevemente partidario. En 1401 marchou a visitar a Joseph Orabuena por petición de Carlos III de Navarra, nos anais do que consta que se pagaron as viaxes por varias vilas do reino de Navarra do "Rabino de Zaragoza".

## Obras 
miniatura|esquerda|200px|**Or Adonai** (en hebreo: אור אֲדֹנָי), *A luz do Señor*, é a primeira obra de Hasdai Crescas.
miniatura|Inauguración da rúa Crescas en Xerusalén, xaneiro de 2011. De fronte á dereita, o profesor Warren Zeev Harvey
Os seus traballos haláquicos non chegaron á actualidade e talvez non existisen nunca en forma organizada, a pesar do comentario sobre o Mishné Torá. Consérvanse, non obstante, outros traballos fundamentais:
* *Or Adonai* ("Luz do Eterno"), unha das tentativas máis logradas para cuestionar a dogmática do xudaísmo a través, en especial, de reflexións sobre a natureza da fe e as crenzas cardinais da Biblia e do Talmud. Decidir sobre doutrinas xudías levou a Crescas a entrecruzar os mundos do aristotelismo medieval, dos seus comentaristas xudeus e árabes, das sentenzas rabínicas, do Talmud e do Midrash e, en fin, dos herexes xudeus. É unha obra concibida orixinariamente para criticar a Maimónides e aqueles entre os pensadores xudeus que aceptaron a súa visión do mundo ao tempo que rexeitaban aqueles dos seus elementos contrarios á tradición. Estre traballo converteuse no precursor da revolución científica do século XVI.
* *Refutación de los principios cristianos*, redactada en catalán en 1398 a petición de grandes de España. Non se coñece máis que a tradución de Joseph ibn Shem Tov. Aínda que a obra fose redactada con fins indiscutiblemente polémicos, converteuse rapidamente en apoloxética, pois o fin de Crescas era en verdade expor as razóns polas que os xudeus eran tan fieis á súa fe fe ancestral.
* *El sermón pascual*, onde fala de filosofía relixiosa, pero tamén de Halajá.
* *Carta a la congregación de Avignon*, publicada como apéndice á edición de Wiener de *Shevet Yehuda*, en que conta os eventos acontecidos no curso dos pogroms de 1391.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Warren Zev Harvey, *Physics and Metaphysics in Hasdai Crescas*,  Amsterdam Studies in Jewish Thought, J.C. Gieben, Amsterdam, 1998.
* Warren Zev Harvey, *Great Spirit and Creativity within the Jewish Nation: Rabbi Hasdai Crescas*(Hebrew), Mercaz, Zalman Shazar, Jerusalem 2010.
* Marc Tobiass, Maurice Ifergan, ''Hasdaï CRESCAS, un philosophe Juif dans l'Espagne médiévale'', Éditions du CERF 2007,  
### Ligazóns externas 
* Artigo da Enciclopedia Aragonesa 
* O infinito peculiar de Hasdai Crescas por Renato Roschel