Dorothy Dandridge

**Dorothy Jean Dandridge**, nada en Cleveland o 9 de novembro de 1922 e finada en West Hollywood o 8 de setembro de 1965, foi unha actriz, cantante e bailarina estadounidense. Foi a primeira actriz afroamericana candiata ao Oscar á mellor actriz. Foi cantante en locais como o Cotton Club e Apollo Theatre, formando parte tamén de The Dandridge Sisters e participando nunha serie de filmes, xeralmente sen estar acreditada. Foi ademais a primeira muller negra que apareceu na portada da revista *Life* e en presentarse no Waldorf-Astoria Hotel.

## Carreira 
### Inicios 
Dorothy Dandridge naceu en Cleveland, Ohio, e 1922, filla do aspirante a estrela Ruby Dandridge (1900-1987) e Cyril Dandridge (1895-1989). O seu pai, construtor de mobles e ministro baptista, separouse da súa nai pouco despois do seu nacemento. Ruby creou un espectáculo de danza para as súas dúas fillas, Vivian e Dorothy, co nome de *The Wonder Children*, coa axencia de Geneva Williams. As irmás viaxaron polo sur dos Estados Unidos durane cinco anos case sen interrupción e indo á escola en raras ocasións, mentres que Ruby traballaba actuando en Cleveland.

Nos anos da Gran Depresión, o traballo para as irmás Dandridge praxticamente desapareceu, igual que para moitos artistas do circuíto. Ruby mudouse entón a Hollywood, onde atopou traballo nunha empresa que atendía radios e estudios. Co cambio de cidade, Dorothy puido cursar o ensino medio na escola McKinley Junior High School.

The Wonder Children foi entón renomeada como The Dandridge Sisters en 1934, incluíndo no grupo a súa colega de escola Etta James. O seu primeiro papel no cinema foi nunha comedia chamada ''Teacher's Beau*, en 1935. Como integrante do trío, participou en *The Big Broadcast of 1936* (1936), con Bill "Bojangles" Robinson, *A Day at the Races* cos irmáns Marx e *It Can't Last Forever* cos Jackson Brothers, ambos en 1937. Mesmo sendo pequenas participacións, Dorothy comezou a gañar recoñecemento mentres continuaba a actuar en clubs do país.

O seu primeiro papel acreditado co seu nome foi *Four Shall Die* (1940), onde era unha asasina, aínda que o papel tivo pouco impacto na súa carreira. Fixo pequenas interpretacións en *Lady from Louisiana*, co John Wayne e *Sundown*, con Gene Tierney, ambos en 1941 e no musical do mesmo ano, *Sun Valley Serenade* para a 20th Century Fox. Esta foi a primeira vez que actuou con Nicholas Brothers.

Durante toda a década de 1940, fixo pequenos papeis en filmes e musicais, a maioría de pouca importancia na súa carreira. Os seus atributos físicos e gran beleza eran amplamente discutidos en revistas e polos directores dos estudios.

### *Carmen Jones* 
En 1953, a 20th Century Fox comezou unha busca nacional para escoller o elenco da adaptación do musical de éxito de Broadway, *Carmen Jones*, derivado da opera de Bizet, *Carmen*, adaptada para o escenario e ambientado na comunidade negra despois da segunda guerra mundial. Ao principio, o director Otto Preminger non considerou a Dandridge para o papel principal, achando a súa aparencia sofisticada de máis. Con grande audacia, Dandridge reinventou a súa aparencia coa axuda de maquilladores e enfrontouse a Preminger no seu despacho. Este escolleuna rapidamente e completou o elenco, xunto con Harry Belafonte, Pearl Bailey, Brock Peters, Diahann Carroll, Madame Sul-Te-Wan (sen acreditar), Olga James e Joe Adams.

Mesmo sendo coñecida polo seu talento como cantante, o estudio quería que ela cantase co ton das óperas tradicionais. Entón a súa voz foi dobrada por Marilyn Horne. *Carmen Jones* recibiu críticas positivas e foi un éxito de pública, con 70 mil dólares na primeira semana e máis 50 mil despois. A súa interpretación sedutora elevouna ao status de sex symbol, ademais de darlle críticas positivas. O 1 de novembro de 1954, Dandridge converteuse na primeira muller de raza negra na portada da revista *Life*.

O filme foi un éxito en todo o mundo, recadando máis de 10 millóns de dólares e converteuse nun dos filmes máis lucrativos do ano. Dandridge foi candidata ao Oscar á mellor actriz, primeira actriz negra nesa categoría, compartindo candidatura con Audrey Hepburn, Judy Garland, Jane Wyman e a gañadora Grace Kelly.

O 15 de febreiro de 1955, asinou un contrato para tres filmes coa 20th Century Fox, ao mando do propio director do estudio, Darryl F. Zanuck. O seu obxectivo principal para Dandridge era convertela nunha icona negra da pantalla. Non obstante, algúns biógrafos afirman que sufriu unha embolia pulmonar ou dunha sobredose accidental de imipramina, antidepresivo tricíclico. O 12 de setembro de 1965 realizouse un funeral privado capelipa das Flores. Foi cremada e as súas cinzas foron sepultadas no Mausoleo da Liberdade, no Forest Lawn Memorial Park, en Glendale, California.

## Filmografía 
### Como actriz 
### Como ela mesma 
* *Cavalcade of Stars* (1952; 1 episodio)
* *Songs for Sale* (1952; 1 episodio)
* *The Colgate Comedy Hour* (1951&ndash;1953; 2 episodios)
* *The George Jessel Show* (1954; 1 episodio)
* *Light's Diamond Jubilee* (1954; especial de televisión)
* *The 27th Annual Academy Awards* (1955; especial de televisión; candidata e presentadora)
* *Val Parnell's Sunday Night at the London Palladium* (1956; 1 episodio)
* *Ford Star Jubilee* (1956; 1 episodio)
* *The 29th Annual Academy Awards* (1957; especial de televisión; intérprete e presentadora)
* *The Ed Sullivan Show* (1952&ndash;1961; 7 episodios)
* *Juxe Box Jury* (1964; 1 episodio)

## Legado 
Pasaron moitos anos antes de que a industria do entretemento recoñecese o legado de Dandridge. Dende a década de 1980, actrices como Cicely Tyson, Jada Pinkett Smith, Halle Berry, Janet Jackson, Whitney Houston, Kimberly Elise, Loretta Devine, Tasha Smith e Angela Bassett recoñeceron as contribucións de Dandridge ao papel dos afroamericanos no cinema.

No filme de 1995 *To Wong Foo, Thanks for Everything! Julie Newmar*, Wesley Snipes interpreta a "Noxeema Jackson", unha drag queen co sono de interpretar a Dorothy Dandridge nun filme sobre a súa vida, xa que a admira e sabe todo sobre a súa carreira.

En 1999, Halle Berry interpretou o papel protagonista de Dandridge no filme de HBO *Introducing Dorothy Dandridge*, que tamén produciu, e polo que gañou o Emmy, o Globo de Ouro e o Screen Actors Guild Award. Cando Berry gañou o Oscar á mellor actriz pola súa interpretación en *Monster's Ball*, dedicou o "momento [a] Dorothy Dandridge, Lena Horne, Diahann Carroll". Dandridge e Berry eran de Cleveland e de feito naceron no mesmo hospital.

Polas súas contribucións á industria, recibiu unha estrela no Paseo da Fama de Hollywood, no 6721 Hollywood Boulevard. Dorothy Dandridge é a figura máis prominente no gran mural de famosos pintado na parede exterior do Hollywood High School.

Existe unha estatua de Dandridge en Hollywood-La Brea Boulevard nos Ánxeles, deseñada por Catherine Hardwicke, construída para honrar as líderes multiétnicas do cinema, incluíndo Mae West, Dolores del Río e Anna May Wong.

A cantante Janelle Monáe interpreta a canción titulada "Dorothy Dandridge Eyes" no seu álbum *The Electric Lady*, con Esperanza Spalding.

Unha personaxe do filme de 1969 *The Lost Man'' afirma que se chama a ela mesma como Dandridge, citando que 'eu amábaa [...] foi unha traxedia terrible cando ela morreu'.

En febreiro de 2016 o episodio da serie *Black-ish* titulado "Sink or Swim", Dre refírese a Beyoncé como a "Dorothy Dandridge" do noso tempo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Dandridge, Dorothy & Conrad, Earl. *Everything and Nothing: The Dorothy Dandridge Tragedy*. Abelard-Schuman; 1st edition (1970). ISBN 0-200-71690-5. HarperCollins, New Ed edition (2000). ISBN 0-06-095675-5.
* Donald Bogle. *Dorothy Dandridge: A Biography*, Amistad Press, 1997. ISBN 1-56743-034-1.
* Mills, Earl. ''Dorothy Dandridge: An Intimate Portrait of Hollywood's First Major Black Film Star*. Holloway House Publishing, 1999. ISBN 0-87067-899-X. (publicado por primeira vez en 1970)
* Rippy, Marguerite H. (2001). "Commodity, Tragedy, Desire - Female Sexuality and Blackness in the Iconography of Dorothy Dandridge". *Classic Hollywood, Classic Whiteness'' (Capítulo 9). Daniel Bernardi, Editor. University of Minnesota Press. ISBN 0-8166-3238-3.
### Ligazóns externas 
* Dorothy Dandridge - A Life Unfulfilled
* Photographs and literature
* LifeStory: Honor Dorothy Dandridge's Life
* FBI file on Dorothy Dandridge