Leptis Magna

**Leptis Magna** (en ) tamén coñecida como **Lectis Magna** (ou **Lepcis Magna**, na escrita), tamén chamada **Lpqy**, **Neapolis**, **Lebida** ou **Lebda** hoxe en día polos libios, foi unha importante cidade do Imperio Romano. As súas ruínas atópanse en Khoms, Libia, a 130&nbsp;km ao leste de Trípoli, na costa onde a Lebda Wadi se atopa co mar. O sitio é unha das ruínas romanas máis espectaculares e virxes do Mediterráneo.

## Historia como cidade 
A cidade parece ser fundada por colonos fenicios nalgún momento ao redor do ano 1100 antes de Cristo, que recibiu o nome de Lpqy en bérber. A cidade non alcanzou importancia ata que Cartago se converteu nunha gran potencia no Mediterráneo no século cuarto. É seguiu sendo parte dos dominios de Cartago ata o final da terceira guerra púnica no ano 146 antes de Cristo no que pasou a formar parte da República Romana, aínda que desde aproximadamente o 200 antes de Cristo, era para todos os efectos, unha cidade independente. 
miniatura|left | 250px | Mapa de Leptis Magna 
miniatura|left | 250px | Basílica Septimio Severo

Leptis Magna mantívose como tal ata o reinado do emperador romano Tiberio, cando a cidade e as súas contornas se incorporaron formalmente ao imperio como parte da provincia de África. Pronto se converteu nunha das cidades máis importantes da África romana e un centro comercial importante.

Leptis logrou a súa maior fama no 193, cando un fillo nativo, Lucius Septimio Severo, se converteu en emperador. Favoreceu a súa cidade natal por encima de todas as outras cidades da provincia, e os edificios e as riquezas que prodigou fixo de Leptis Magna a terceira cidade máis importante de África, rivalizando con Cartago e Alexandría. No 205, el e a familia imperial visitou a cidade e recibiu grandes honores.

Entre os cambios introducidos por Septimio Severo destacan a creación dun magnífico novo foro e a reconstrución dos peiraos. O porto natural tiña unha tendencia a enlamarse, e os cambios de Severus empeorouno, os peiraos do leste están moi ben conservados, xa que apenas se utilizaron.

Leptis estendeuse neste período. Durante a crise do século III, cando o comercio diminuíu precipitadamente, a importancia de Leptis Magna tamén caeu en declive, e para mediados do século IV, gran parte da cidade fora abandonada. Amiano Marcelino relata que a crise viuse agravada por un gobernador romano corrupto chamado Romanus que durante unha guerra tribal, esixía subornos para protexer a cidade. A cidade en ruínas non os podía pagar e queixouse ao emperador Valeriano. Romanus entón subornou a persoas na corte e fixo arranxos para que os enviados de Leptan fosen castigados "por traer acusacións falsas". Gozou dun renacemento de menor importancia no reinado do emperador Teodosio I.

No 439, Leptis Magna e o resto das cidades de Tripolitania caeron baixo o control dos vándalos cando o seu rei, Xenserico, capturou Cartago aos romanos e converteuna na súa capital. Por desgraza para o futuro de Leptis Magna, Xenserico ordenou a demolición das murallas da cidade a fin de disuadir o seu pobo de rebelarse contra o dominio vándalo. Tanto o pobo de Leptis como os vándalos pagaron un alto prezo por isto, cando no 523 un grupo de asaltantes bérberes saqueou a cidade.

Belisario reconquistou Leptis Magna no nome de Roma dez anos máis tarde, no 534, el destruíu o reino dos vándalos. Leptis converteuse nunha capital de provincia do Imperio Romano de Oriente (ver Imperio Bizantino), pero nunca se recuperou da destrución causada nela polos bérberes. Foi a sede dun masacre dos xefes bérberes da confederación tribal Leuathae por parte das autoridades romanas no ano 543. Na época da conquista árabe de Tripolitania na década do 650, a cidade foi abandonada salvo por unha gornición bizantina.

## Historia como sitio histórico 
Hoxe en día, Leptis Magna é a sede dalgunhas das ruínas máis impresionantes da época romana.

Parte dun antigo templo foi levado de Leptis Magna ao Museo Británico en 1816 e instalado en Fort Belvedere residencia real de Inglaterra en 1826. Na actualidade atópase na parte de Windsor Great Park.

### Descubrimentos no ano 2005 
En xuño de 2005, revelouse que os arqueólogos da Universidade de Hamburgo, que estaban traballando ao longo da costa de Libia, descubriran un mosaico de 30 pés de lonxitude e cinco cores creado durante o 1º ou 2º século. Os mosaicos con representacións mostran cunha claridade excepcional un guerreiro en combate cun cervo, catro mozos que loitan cun touro salvaxe no chan, e un fatigado gladiador descansando e mirando o seu opoñente morto. Os mosaicos decoraban as paredes dunha piscina de auga fría nuns baños públicos dentro dunha vila romana en Wadi Lebda en Leptis Magna. O mosaico do gladiador é sinalado polos estudosos como un dos mellores exemplos da arte do mosaico figurativo visto nunca, unha "obra mestra comparable en calidade co Mosaico de Issos en Pompeia". Os mosaicos foron descubertos orixinalmente no ano 2000, pero mantivéronse en segredo para evitar saqueos. Actualmente atópanse en exhibición no Museo de Leptis Magna.

### Na guerra civil de 2011 
Houbo informes de que Leptis Magna foi utilizada como escudo para tanques e vehículos militares das forzas de Gaddafi durante a Guerra civil en Libia en 2011. Cando se lle preguntou pola posibilidade de levar a cabo un ataque aéreo no sitio histórico, a OTAN negouse a descartar a posibilidade de tal acción dicindo que non foran capaces de confirmar o informe dos rebeldes de que as armas estaban escondidas no lugar.
 
## Galería de fotos 

Ficheiro:Leptis Magna market place April 2004.jpg|Mercado
Ficheiro:Leptis magna pillar.jpg|Gran parte de Leptis Magna aínda non se escavou

Ficheiro:Theater Leptis Magna 03.JPG|Unha das entradas ao teatro (fóra da vista)
Ficheiro:Leptis Magna view.JPG|Vista de Leptis Magna desde a parede do teatro
Ficheiro:Leptis Magna Street.JPG|Vista da rúa (desde o arco de Septimio Severo ao arco de Traxano) 
Ficheiro:Market Leptis Magna.JPG|Mercado
Ficheiro:Market Leptis Magna 01.JPG|Mercado
Ficheiro:Market Leptis Magna 03.JPG|Mercado, conversor de medidas, Mercado (fundado 8–9 B.C.) (colonia fenicia)
Ficheiro:Severan Basilica.JPG|Basílica de Septimio Severo, Leptis Magna 2º século A.D.
Ficheiro:Severan Basilica 01.JPG|Escaleiras dentro da Basílica de Septimio Severo
Ficheiro:Severan Basilica 02.JPG|Decoración das columnas dentro da Basílica de Septimio Severo
Ficheiro:Severan Basilica 03.JPG|Basílica de Septimio Severo
Ficheiro:Forum leptis magna.JPG|Forum en Leptis Magna, 2º A.D.
Ficheiro:Forum wall.JPG|Muro do foro de Leptis Magna, vista exterior
Ficheiro:Forum Leptis Magna 04.JPG|Unha cabeza de Medusa, foro de Septimio Severo
Ficheiro:Latrines Leptis Magna.JPG|Latrinas
Ficheiro:LeptisMagna3.jpg|Tepidarium (nos baños)
Ficheiro:Bas-relief of fascinus.jpg|Baixorrelevo de fascinus

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Richard Talbert, *Barrington Atlas of the Greek and Roman World*, (ISBN 0-691-03169-X), p.&nbsp;35.
* Kreikenbom, Detlev, "Leptis Magna vor der arabischen Eroberung," in Detlev Kreikenbom, Franz-Christoph Muth, Joerg Thielmann (hg), *Arabische Christen - Christen in Arabien* (Frankfurt am Main u.a., Peter Lang, 2007) (Nordostafrikanisch / Westasiatische Studien, 6), 35–54.

### Ligazóns externas 
* Comprehensive website, by an archaeologist working on the site
* Livius.org: Lepcis Magna 
* The Main Site at Leptis Magna - Satellite View on Google Maps
* The circus (top) and amphitheatre at Leptis Magna - Satellite View Google Maps
* Complete photo coverage of Leptis Magna
* 
* Official UNESCO page
* Photos, location map and info