Jabiru mycteria

***Jabiru mycteria*** é unha especie de cegoña grande que vive en América desde México a Arxentina, agás ao oeste dos Andes. Ás veces pode chegar divagante ata Texas ou mesmo a Mississippi, Oklahoma e Louisiana. É máis común nas rexións do Pantanal do Brasil e do Chaco Oriental de Paraguai. É o único membro do xénero ***Jabiru***.  

## Nome 
O nome do xénero, *Jabiru*, procede do tupí-guaraní e significa "pescozo inchado". O nome específico, *mycteria*, vén do grego antigo μυκτηρ/muktēr, que significa "fociño" ou "nariz". No Brasil, ademais do nome *jabiru* e *jaburu* (que tamén se lle dá ás veces a *Mycteria americana*) ten outros como *tuiuiú, tuiuguaçu, tuiú-quarteleiro, tuiupara, rei-dos-tuinins, tuim-de-papo-vermelho* e *cauauá*. Nos países de fala hispana onde vive recibe os nomes de *jabirú*, *tuyuyú* ou *jabirú americano*. Nunha obra lexicolóxica galega propúxose para esta cegoña o nome xabirú americano.

## Taxonomía 
Hinrich Lichtenstein describiu esta especie en 1819. O xénero *Ephippiorhynchus*, coas especies *E. asiaticus* (de Asia) e *E. senegalensis* (de África), crese que é o xénero vivo máis estreitamente emparentado, o que indica unha orixe da especie no Vello Mundo.

O xénero proposto de cegoñas fósiles do Plistoceno tardío *Prociconia* do Brasil podería en realidade pertencer a *Jabiru*. Unha especie fósil de *Jabiru* atopouse na Formación Codore do Plioceno temperán preto de Urumaco, Venezuela, e denominouse *Jabiru codorensis*.

## Descrición 
É a ave voadora máis alta de América do Sur e Central, e a miúdo ten unha altura case igual que a da ave non voadora e moito máis pesada *Rhea americana* (un ñandú). Tamén é a ave coa segunda envergadura alar máis grande de América, só superada polo cóndor andino (e excluíndo unha ave marítima como o albatros *Diomedea exulans*, que ocasionalmente se pode atopar na costa de América do Sur). Os machos grandes poden ter unha altura de 1,53 m. O peteiro, que mide 25-35 cm, é negro e ancho, lixeiramente curvado cara arriba, e acabado nun extremo agudo. Entre outras medidas estándar, a cola mide 20-25 cm, o tarso mide 28,5-39 cm de longo e a corda máxima alar mide 58,5-73 cm. Os sexos teñen aparencia similar, pero en tamaño o macho é maior, o cal se percibe claramente cando os dous sexos están xuntos. Aínda que dá a impresión de ser un animal torpe ou desamañado en terra, é unha ave poderosa e grácil en voo.

## Historia vital 
### Alimentación 
Vive en grandes grupos preto de ríos e come grandes cantidades de ras, peixes, cobras, caracois, insectos, e outros invertebrados. Mesmo come prea fresca e peixes mortos, como os que morren durante as secas e así axuda a manter a calidade dos corpos illados de auga que se forman. Aliméntanse en bandadas e usualmente procuran a comida vadeando en zonas de pouco fondo. Detectan as presas máis pola sensación táctil que pola visión. Aliméntanse mantendo o peteiro aberto nun ángulo de 45 graos dentro da auga. Cando toman contacto cunha presa, pechan rápido o peteiro, sácano da auga, e botan a cabeza para atrás para tragala. Os peixes duns 8-20 cm son os máis capturados, aínda que tamén poden pescar outros maiores de ata polo menos 500 g e anguías de ata 80 cm. Aliméntanse de forma oportunista. Nun caso, cando se produciu unha explosión na poboación de ratos domésticos nunha área agrícola, podían verse varios centos de espécimes desta aves en cada campo alimentándose deses roedores (o que é pouco común para un paxaro que raramente se ve concentrado en grandes grupos). Ambos os membros da parella constrúen o seu niño de pauciños contra os meses de agosto-setembro (no hemisferio sur) en árbores altas, e amplíano en cada tempada sucesiva, e chega a crecer ata varios metros en diámetro. Os niños adoitan ser máis profundos que largos; e poden ser de ata 1 m de largo e 1,8 m de profundidade.

## Conservación 
É unha especie moi espallada xeograficamente pero que non é abundante en ningunha área. A IUCN considera que é unha especie en situación "pouco preocupante" de conservación, o cal é unha mellora respecto do seu estado anterior de especie "case ameazada", en 1988. É especie protexida e Belize desde 1973. Desde entón, a súa poboación nese país aumentou lentamente. Está protexida pola Lei de Aves Migratorias dos Estados Unidos.

## Galería 

Ficheiro:Jabirus (Jabiru mycteria) on nest.JPG|Parella no niño no Pantanal, Brasil
Ficheiro:Light-2.jpg|Un momento antes de engalar en Laguna Oca, Formosa, Arxentina
Ficheiro:Jabiru (Jabiru mycteria) in flight.JPG|En voo sobre o Pantanal, Brasil

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
*Vídeodocumental
* Saúde Animal: Jaburu ou tuiuiú: Espécie animal brasileiro ameaçado de extinção [en portugués]. Consultado o 6 de decembro de 2006.
* Selos de correos (de nove países) con mapas de distribución
* 
*Photo-High Res; Artigo borderland-tours