open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tres metros sobre el cielo

***Tres metros sobre el cielo*** é unha película española dirixida por Fernando González Molina e protagonizada por Mario Casas, Álvaro Cervantes, María Valverde e Marina Salas. Baseada na novela homónima publicada polo italiano Federico Moccia, estreouse o 3 de decembro do 2010 e converteuse nunha das películas máis "taquilleiras" do ano en España.

## Elenco de actores 
* Mario Casas: Hugo *Hache* Olivera Castro.
* María Valverde Rodríguez: Bárbara *Babi* Alcázar
* Marina Salas: Katina Herreruela
* Álvaro Cervantes: *Pollo* 
* Andrea Duro: Mara
* Luis Fernández "Perla": *Chino*
* Nerea Camacho: Daniela Alcázar 
* Diego Martín: Alejandro Olivera
* Pablo Rivero : Gustavo
* Cristina Plazas: Rafaela (nai de Babi)
* Jordi Bosch: Claudio (pai de Babi)
* Cristina Dilla: Nai de Hache
* Joan Crosas: Pai de Hache
* Víctor Sevilla: *El Ventura*
* Daniel Casadellà: *El Palote*
* Danny Herrera: *El Travolta*

## Rodaxe 
A rodaxe, presentada anteriormente no Festival de Málaga, deu comezo o 10 de maio de 2010 en Barcelona, cunha duración de oito semanas.

## Recadación 
O filme foi a produción española coa maior recadación en portelo na súa primeira fin de semana con 2.099.601 € e 323.515 espectadores. Ás tres semanas da súa estrea, logrou converterse no filme español máis taquillero en 2010, por encima de *Los ojos de Julia* e *Que se mueran los feos*, e superou o millón de espectadores. ***3MSC***, como tamén se o coñece, finalizou 2010 con 8.464.994,39 euros recadados, con 1.331.895 espectadores. Ao longo de 2011 (até o 30 de xuño), e sumado ao anterior, roza os 10 millóns de euros en recadación. En total 9.881.741 euros foi a cifra acumulada.

## Continuación 
Debido ao grande éxito en portelo do filme, a súa produtora, Antena 3 Films, encargou a secuela, que ten o mesmo nome que a segunda novela de Federico Moccia: *Tengo ganas de ti* (*Teño gañas de ti*).

Os protagonistas do filme foron Mario Casas e Clara Lago, e encargouse novamente da dirección Fernando González Molina. O filme estreouse o 22 de xuño de 2012 nos cines de España.

## Premios e nomeamentos 
;Goya

;Premios Fotogramas de Prata

;Premios Capital

;Semana do Cine de Melilla

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Localización de rodaxe
* Entrada en Blog de CarolinaGomez.co
Lingua chicomucelteca

O **chicomucelteco** (tamén chamado *chikomuselteko* ou *chicomuselteco*; arcaicamente, *cotoque*) é unha lingua maia extinta, antigamente falada na rexión definida polos concellos de Chicomuselo, Mazapa de Madero e Amatenango de la Frontera, no estado de Chiapas, México, así como nas áreas veciñas de Guatemala. Nas décadas de 1970 e 1980 converteuse nunha lingua morta, sen falantes nativos vivos. As comunidades chicomuceltecas actuais, que roldan as 1500 persoas en México e 100 en Guatemala falan castelán.

O chicomucelteca foi antigamente chamado cakchiquel mam, malia que non está tan relacionado co kaqchikel ou o mam, senón co huasteca.

## Notas
Teens of Denial

***Teens of Denial*** é o décimo terceiro álbum da banda estadounidense de indie rock Car Seat Headrest, publicado o 20 de maio de 2016 a través do selo Matador Records. Trátase do segundo traballo do grupo editado por Matador e o primeiro formado por material novo, tras o recompilatorio *Teens of Style*.

## Antecedentes 
A composición de *Teens of Denial* comezou no ano 2013, pouco despois do lanzamento do oitavo álbum de Car Seat Headrest, *Nervous Young Man*. Debido á lonxitude e complexidade dos álbums anteriores, o vocalista e compositor principal Will Toledo decidiu centrarse en escribir música que fose máis simple e máis doada de tocar ao vivo. Toledo describiría *Teens of Denial* como un *bildungsroman*, engadindo, "compúxeno durante un período da miña vida durante o cal non estaba sentindo moito amor. O seu ton e contido reflexan iso. Fíxeno porque iso é o que fago - os discos sempre marcaron as distintas fases da miña vida, e precisaba saír desta, polo que necesitaba facer un disco". O álbum foi fortemente influenciado pola época de Toledo na universidade no College of William and Mary en Williamsburg, Virginia, pero tamén está influenciado pola vida de Frank Sinatra e polo libro de Ernest Becker de 1974 *The Denial of Death*.

Nunha entrevista con Uproxx, Toledo destacou que lle levara dous anos rematar de compoñer o álbum, xa que quería que as cancións fluísen xuntas de xeito coherente. Descartes dese período editáronse no EP de 2014 *How to Leave Town*.

## Lanzamento 
Nunha entrevista en novembro de 2015 con *Billboard*, Toledo afirmou que o álbum de 2015 da banda, *Teens of Style*, iría seguido de *Teens of Denial*, indicando que sería o primeiro en contar cun produtor externo e un son "totalmente diferente". O 23 de febreiro de 2016 lanzouse o sinxelo principal de *Teens of Denial*, "Vincent", xunto cun vídeo musical que o acompañaba. O 24 de marzo Toledo anunciou a data de lanzamento do álbum para o 20 de maio e estreou o seu segundo sinxelo, "Drunk Drivers/Killer Whales".

## Listaxe de cancións 
## Notas
Peaxes

***Peaxes*** é unha novela breve, de ritmo áxil e moita acción de Santiago Lopo publicada en 2009 por Edicións Xerais de Galicia. 
## Trama 
[miniatura|esquerda|Cabinas de peaxe na autoestrada [AP-9.]]
O narrador, que leva dous meses traballando nunha cabina de peaxe de autoestrada, decide analizar algúns condutores habituais para evadirse do aburrimento nas horas de menos tránsito; de contado se engancha na actividade e entre coche e coche toma notas apresuradas que repasa e completa na casa pola noite.

Guiado polos anacos de cancións que saen dos seus coches, polos fragmentos de conversa que escoita, polas poucas frases que intercambian con el vai imaxinando as súas vidas, profesións… Identifica eses seres anónimos co nome do coche que conducen e pouco a pouco vai intimando con algúns, pídelles axuda para resolver un encrucillado e acaba convidándoos a asistiren un sábado a unha sala de concertos. Despois disto tomará a decisión de deixar o caderno porque: *Os meus personaxes fuxiron das follas cuadriculadas, agora existen no mundo e eu existo para eles.* 

Mesturadas coas súas hipóteses sobre os condutores aparecen as súas reflexións sobre os aspectos máis diversos: unha absurda lista de días conmemorativos, a intromisión na intimidade de Google, a súa necesidade de escoitar o vento…

## Narración 
O narrador intradiexético protagonista vai reconstruíndo / inventando a vida dos demais personaxes da obra.
### Estrutura
O traballo do protagonista desde a cabina de peaxe permite unha división de capítulos en días da semana e fin de semana que se corresponden coas súas xornadas nos que vai mostrando un crebacabezas de personaxes descoñecidos entre si e que apenas teñen en común o feito de seren contempladas todas elas polos ollos do cobrador.
### Tempo 
A obra comeza un xoves, xusto dous meses despois do inicio do traballo do protagonista, e remata o domingo de dúas semanas despois.
### Espazo
Desenvólvese na parada ante a cabina de peaxe agás os dous últimos capítulos; o penúltimo na sala de concertos e o último no seu apartamento.
### Personaxes 
O protagonista axúdase para caracterizar os personaxes de "detalles aparentemente nimios pero no fondo moi reveladores, como (...) a música que van escoitando, o perfume, as conversas telefónicas truncadas ou os tarecos que carrexan nos asentos traseiros".

Os principais son:
**Clio*: Leva un perfume inconfundíbel, sempre vai soa, séntese atraído por ela e gustaríalle coñecela.
**Grand Cherokee*: Con dous cans enormes, guedellas de rastafari, anda sempre colocado. 
**Matiz*: Un día vai un home e ao seguinte unha muller. Moi educados.
**Golfiña*: Gústalle moito a velocidade.
**Ibiza*: É un tipo raro, cuns estrafalarios pantalóns a raias e o asento traseiro cheo de caixas de cartón.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Ficha da editorial
*Recensión de X.M. Eyré e relación da música citada
Lingua maia iucateca

O **maia iucateco** (''màaya t'àan''; lit. "fala maia") ou **iucateco** é unha lingua maia falada na península do Iucatán (México, onde é lingua nacional) e no norte de Belize. Para os seus falantes, o nome da lingua é sinxelamente maia. O identificador "iucateca" é unha etiqueta lingüística empregada para distinguila doutras linguas maias (como o quiché e o itza'). Por ese motivo, o emprego do termo maia iucateca é unha nomenclatura científica.

thumb|Lingua maia iucateca.

Nos estados mexicanos do Iucatán, algunhas partes de Campeche, Tabasco, Chiapas e Quintana Roo, o maia é a primeira lingua de moitas persoas, con máis de 800&nbsp;000 falantes. Tamén hai uns 6&nbsp;000 falantes en Belize.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
In•ter a•li•a

***in•ter a•li•a*** é o cuarto álbum da banda estadounidense de post-hardcore At the Drive-In, publicado o 5 de maio de 2017 a través do selo Rise Records. Trátase do seu primeiro álbum de estudio en 17 anos dende o lanzamento de *Relationship of Command*, e é a súa primeira edición dende o recompilatorio de 2005 *This Station Is Non-Operational*. Tamén é o primeiro traballo dende *El Gran Orgo* no que non aparece o membro fundador Jim Ward, que decidiu non participar na segunda reunión do grupo. É ademais o primeiro disco de estudio no que está o antigo guitarrista de Sparta Keeley Davis.

## Listaxe de cancións
Cadafalso

**Cadafalso** pode referirse a:
***Patíbulo**, plataforma de táboas, sostida a certa altura do chan por unha armazón de madeira, sobre a que se executan os condenados a morte;

***Cadafalso**, en arquitectura militar, unha construción provisoria sobre as murallas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* **Forca**
* **Matacán**

*
Cadafalso (arquitectura)

[miniatura|Reconstrución dun cadafalso no Castelo de Argüeso, [Cantabria, España.]]
Un **cadafalso**  é unha fortificación ou baluarte de madeira das torres e murallas medievais. Penduraba apoiándose en canzorros ou trabes de madeira ou pedras que sobresaían, incrustadas no muro. Normalmente estaban cubertos e non adoitaban ser permanentes, senón instalarse durante un asedio. En tempos de paz, crese que os cadafalsos almacenábanse como elementos prefabricados.

Tiña unha finalidade militar, pois posuían pequenos vans ou seteiras tanto na parte frontal coma no chan. Isto, unido a que sobresaían respecto do lenzo da muralla ou torre, ampliaba o campo de tiro dos defensores ao longo da muralla e, especialmente, permitía un tiro vertical cara a abaixo sobre os atacantes das torres. No entanto, ao estaren feitos de madeira, ardían de xeito doado. Posteriormente, foron substituídos por matacáns, que eran permanentes e en pedra e que supuxeron unha mellora respecto dos cadafalsos.

En moitas construcións en pedra que sobreviviron da época medieval, delátase a existencia deste elemento pola presenza dos pequenos vans que regularmente puntean a fachada trazando a liña por baixo dun van máis grande que era a porta de acceso aos cadafalsos, como pode verse na españolas Torre de Pero Niño (Cantabria) ou na de Aldealseñor (Soria).https://web.archive.org/web/20080725044333/http://www.aldealsenor.com/arte/arte10.htm

Sobreviviron algúns cadafalsos medievais, incluíndo exemplos na torre setentrional do castelo de Stokesay, en Shropshire (Reino Unido) e en Laval (Francia). A cidadela interior de Carcasona, tamén en Francia, amosa cadafalsos reconstruídos en madeira.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Matacán
### Ligazóns externas 
* Dicionario do románico aragonés
* Terminoloxía de castelos C
* A arte románica: Fortificacións Militares...  Torres (Atalaias), Murallas e Castelos
IES Gonzalo Torrente Ballester

O **Instituto de Ensino Secundario Gonzalo Torrente Ballester** é un centro pertencente á rede pública de institutos da Xunta de Galicia, situado en Pontevedra. Leva o nome do escritor Gonzalo Torrente Ballester. Está situado ao sur da cidade. Nel impártese Educación Secundaria Obrigatoria, Bacharelato e o ciclo superior de Proxectos de edificación.

## Historia
O IES Gonzalo Torrente Ballester foi creado como tal no curso 1989-1990. Con todo, o centro escolar non se inaugurou até xaneiro de 1990, polo que o primeiro trimestre dese curso se impartiu nas instalacións do IES A Xunqueira II.

O instituto acolle alumnado do concello de Pontevedra mais tamén de concellos veciños como Vilaboa, Soutomaior ou Marín. Ten tres centros adscritos atendendo á procedencia académica do alumnado: o CEIP A Carballeira de Lourizán, o CEIP San Martiño e o CEIP de Cabanas de Salcedo.

Docentes neste centro son ou foron Francisco Calo Lourido, Juan Rivas Fernández, Luís Bará, Manuel Lourenzo González, Henrique Egea Lapina, María Dolores Valiño Ferrín, Aurelio Sánchez Tomé, Samuel Saeta Martínez, Marina Begoña Davila Davila e María Victoria Moreno, quen doou ao centro a súa biblioteca persoal, de 4500 volumes, incluídas varias edicións e uns 150 estudos de *Don Quixote*.

## Notas
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina web
Casimiro Cubela

**Casimiro Cubela García**, nado en San Xurxo de Sacos (Concello de Cotobade) o 2 de febreiro de 1908 e finado en Santa María de Trasmonte o 14 de agosto de 1986, foi un sacerdote e escritor galego.

## Traxectoria 
Estudou Humanidades no colexio relixioso de El Espiño (Burgos) e despois Filosofía e Teoloxía no Seminario de Santiago de Compostela, onde coincidiu con Xosé Manuel Cabada e do que foi profesor auxiliar. Foi párroco de Santa María de Tomonde (1931), despois de Ribela e desde 1958 en Santa María de Trasmonte. Escribiu poemas en latín, galego e castelán, algúns deles publicados en *Vida Gallega* e *Acción* (Pontevedra). Sendo párroco de Ribela foi detido e procesado en 1948 por axudar á guerrilla e condenado a seis meses e un día de desterro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* "CUBELA GARCÍA, Casimiro", artigo na *Gran Enciclopedia Gallega*
Urxencia cero

***Urxencia Cero*** é unha serie de televisión de ficción, sobre o persoal sanitario que traballa na unidade de transplantes de órganos do *Hospital Francisco Balmis*.

A produción contou coa colaboración da Consellería de Sanidade da Xunta de Galicia e co apoio de profesionais do SERGAS e, especialmente, da Coordinación de Transplantes de Galicia e do CHUAC.

## Elenco 
[miniatura|275px|O [Hotel Balneario Guitiriz, que foi hospital das tropas africanas de Franco durante a Guerra Civil, é o *Hospital Francisco Balmis* na ficción da serie.]]
* Ana Conca
* Carlos Villarino
* Dani Trillo
* Julia Gómez
* Nacho Castaño
* Paula Morado
* Artur Trillo
* Carolina Vázquez
* Covadonga Berdiñas
* Salvador del Río
* Raquel Espada
*Rocío Barrio
*Cristina Iglesias

## Secuela 
A serie ía ter unha secuela, titulada *Segunda oportunidade*, na que, amais dos actores de *Urxencia Cero*, participarían Luísa Merelas, Alberto Rolán, Samuel Blanco, Victoria Pérez, María Mera, Leire Rodríguez e Manuel San Martín.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Francisco Xavier Balmis, médico que dá nome ao hospital da ficción.
### Ligazóns externas 
*Capítulos dispoñibles en: "As nosas series", "A carta" e en YouTube
*Voz Audiovisual
Centipede Hz

***Centipede Hz*** é o noveno álbum da banda estadounidense de pop experimental Animal Collective, publicado o 4 de setembro de 2012 a través do selo Domino Records. O disco marca o regreso do membro do grupo Deakin, que non participou na gravación e xira do anterior traballo da banda, *Merriweather Post Pavilion* (2009). *Centipede Hz* chegou ao número 16 na lista estadounidense *Billboard 200*.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Enciclopedia Treccani

A ***Enciclopedia Italiana di Scienze, Lettere ed Arti*** (do italiano "Enciclopedia italiana de Ciencias, Letras e Artes"), máis coñecida como ***Treccani*** polo seu desenvolvedor Giovanni Treccani, ou ***Enciclopedia Italiana***, é unha enciclopedia en lingua italiana. A publicación *Encyclopaedias: Their History Throughout The Ages*, considéraa unha das meirandes enciclopedias, xunto coa *Encyclopædia Britannica* Undécima Edición e a *Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana*.

[miniatura|Volumes da Enciclopedia Treccani fotografados nunha biblioteca do Canadá en [2012.|esquerda]]
## Historia 
A primeira edición foi publicada entre 1929 e 1936. 

En total, 35 volumes foron publicados, máis un volume de índice. O conxunto contivo 60.000 artigos e 50 millóns de palabras. Cada volume ten arredor de 1.015 páxinas, e 37 volumes suplementarios foron publicados entre 1938 e 2015, constituíndo unha das maiores enciclopedias, xunto coa *Britannica* e a *Espasa*.

O director foi Giovanni Gentile e o redactor en xefe Antonino Pagliaro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
La Forêt

***La Forêt*** é o cuarto álbum da banda estadounidense de art rock Xiu Xiu, publicado o 12 de xullo de 2005 a través do selo 5 Rue Christine. O disco conta coa presenza de John Dieterich de Deerhoof e Devin Hoff como colaboradores.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Minus the Bear

**Minus the Bear** é unha banda estadounidense de indie rock formada en Seattle, Washington, no ano 2001 e composta por membros actuais e pasados de Botch, Kill Sadie e Sharks Keep Moving. Minus the Bear leva publicados seis álbums e catro EPs. A banda está composta por Jake Snider (voces, guitarra), Dave Knudson (guitarra), Cory Murchy (baixo) e Alex Rose (sintetizadores, voces).

## Discografía 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Black and White Rainbows

***Black and White Rainbows*** é o sétimo álbum da banda inglesa de rock alternativo Bush, publicado o 10 de marzo de 2017 a través do selo Zuma Rock Records. É a continuación do disco de 2014 *Man on the Run*, e o terceiro coa actual formación composta por Gavin Rossdale, Robin Goodridge, Chris Traynor e Corey Britz, xurdida en 2010 tras a separación da formación orixinal en 2002.

## Listaxe de cancións 
Todos os temas compostos por Gavin Rossdale; 'Lost in You' escrito xunto con Dave Stewart.

## Notas
O mariachi

***O mariachi*** (en ) é un filme estadounidense de western e acción dirixido por Robert Rodriguez que se estreou en 1992. Este filme foi o seu debut como guionista e director de longametraxes. Foi rodado en lingua castelá cun elenco de actores afeccionados na cidade fronteiriza mexicana Ciudad Acuña. Tivo un orzamento de só $7&nbsp;000 e estaba prevista para ser distribuída no mercado de vídeo en México, pero ós executivos de Columbia Pictures gustoulles tanto o filme que mercaron os dereitos de distribución nos Estados Unidos. Columbia chegou a investir varias veces máis o orzamento inicial do filme de 16&nbsp;mm nas transferencias a 35&nbsp;mm, na súa promoción e distribución.

O éxito do debut de Rodriguez como director levouno a continuar a historia con outros dous filmes, *Desperado* (1995) e *O mexicano* (2003). Nas dúas secuelas, Antonio Banderas interpretou o papel de Carlos Gallardo como El Mariachi. Gallardo co-produciu ámbolos dous filmes e tivo un papel menor en *Desperado*.

No ano 2011, *El Mariachi* foi engadido no National Film Registry da Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos de América para ser preservado por ser "cultural, histórica ou esteticamente significativo". Tamén ten o récord Guinness por ser o filme con menor orzamento en conseguir máis dun millón de dólares de recadación.

Estreouse en galego o 8 de maio de 1996 a través da TVG.

## Personaxes 
* Carlos Gallardo como El Mariachi
* Consuelo Gómez como Dominó
* Peter Marquardt como Mauricio (a.k.a. Moco)
* Reinol Martínez como Azul
* Jaime de Hoyos como Bigotón
* Ramiro Gómez como Camareiro
* Jesús López Viejo como Clerk
* Luis Baro como asitente de Dominó
* Óscar Fabila como o rapaz

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Maite Veiga

**María Teresa Veiga Díaz**, coñecida como **Maite Veiga**, é unha profesora, tradutora e cantante galega.

## Traxectoria 
Graduouse e doutorouse en Tradución e Interpretación na Universidade de Vigo, dedicouse de forma profesional á tradución dende 1997 ata o 2011, en especial á tradución de textos científicos e dende o 2003 imparte clases na universidade na cal se graduou.

Ademais de ser docente tamén forma parte do grupo de música Milesios, co cal sacou o segundo álbum de grupo titulado *Indoevindo* en febreiro de 2017.

## Obra 
Maite Veiga formou parte do grupo de investigación GETLT e actualmente forma parte do grupo Estudos de Tradución, Interpretación, Linguas Orais e Signadas (ESTILOS). A súa liña de investigación abrangue diversos temas como a tradución científica, a pedagoxía da tradución, a tradución multimedia e as linguas minorizadas, en particular o galego
*"Constructively aligned assessment: an integral approach to translation teaching and learning" (2016)
*"Moving towards Entrepreneurial Translator Education: a Review of Entrepreneurship Competence in Spanish Translator Education Programmes" (2020)
*"Adquisición y evaluación de competencias para la traducción inversa premium de artículos científicos" (2020)
*"Cross-curricular Training of Specialized Translators: an Interdisciplinary Didactic Experience in Economic and Technical Translation" (2023)
*"Self-Efficacy and Self-Awareness in Scientific Translators’ Education: A Preliminary Study" (2023) 
*"Colour as a metacognition enhancing strategy in scientific translators’ education" (2023)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Outras publicacións de Maite Veiga
Desperado (filme)

***Desperado*** é un filme estadounidense de western e acción escrito, producido e dirixido por Robert Rodriguez. É unha secuela do filme de 1992 *O mariachi*, e é o segundo título na triloxía de Robert Rodriguez *Mexico Trilogy*. Está protagonizado por Antonio Banderas como o mariachi que busca vingarse do señor da droga que acabou coa súa amante. Estreouse fóra de competición no Festival de Cine de Cannes de 1995. *O mexicano*, a parte final da triloxía, foi estreado no 2003. *Desperado* recadou $25,4 millóns nos Estados Unidos.

## Personaxes 
* Antonio Banderas como El Mariachi
* Joaquim de Almeida como Bucho (Cesar)
* Salma Hayek como Carolina
* Steve Buscemi como Buscemi
* Cheech Marin como Short Bartender
* Quentin Tarantino como Pick-up Guy
* Carlos Gómez como Right Hand
* Tito Larriva como Tavo
* Angel Aviles como Zamira
* Danny Trejo como Navajas
* Abraham Verduzco como Niño
* Carlos Gallardo como Campa
* Albert Michel Jr. como Quino
* David Alvarado como Buddy
* Angela Lanza como rapaz turista
* Peter Marquardt (*flashback*) como Moco
* Consuelo Gómez (*flashback*) como Dominó

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Contou Rosalía

***Contou Rosalía*** é un telefilme (emitido tamén como miniserie), da TVG, estreado o 16 de maio de 2018, véspera do Día das Letras Galegas, baseado na vida de Rosalía de Castro en Madrid. O guión foi escrito por Raúl Veiga.

## Argumento 
Ao Madrid de mediados do S. XIX chega a Duquesa da Gloria, unha aristócrata de provocante singularidade. Tamén está na cidade, por asuntos de familia, a escritora feminista Rosalía de Castro. Alí fai vida social, escribe e reencóntrase co historiador Manuel Murguía. Á calor da común preocupación polas xentes e a cultura de Galicia, nace entre eles unha paixón que a escritora non quere ver morrer nas cadeas con que a sociedade da época aferrolla as mulleres. O amor da escritora, desafiando limitacións de todo o tipo, desenvólvese no clima conspiratorio do final da era absolutista, tan axitado como traxicómico, onde a actuación da Duquesa da Gloria adquire unha sorprendente relevancia no camiño da emancipación.
A propia Rosalía é quen nolo conta.  

Segundo Iolanda Ogando: 

## Elenco 
miniatura|Rúa Ballesta nº 13, residencia de Rosalía en Madrid.
* Melania Cruz, como Rosalía de Castro.
* Fran Lareu, como Manuel Murguía.
* Tamara Canosa
* Ledicia Sola
* Alejandro Jato
* César Cambeiro
* Pepo Suevos
* David Perdomo
* Celso Parada
* Josito Porto

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *Emilia Pardo Bazán, a condesa rebelde*
* *Concepción Arenal, a visitadora de cárceres*

### Ligazóns externas 
* "Comeza a rodaxe para TVG da primeira ficción inspirada na vida de Rosalía de Castro" 2/6/2017.
* "Primeiras imaxes da miniserie 'Contou Rosalía'" Zigzag Diario, 23/2/2018.
* Veiga Rouriz, Raúl (2018). "Guión cinematográfico do filme para TV “Contou Rosalía”". *Follas Novas. Revista de Estudos Rosalianos* 3.
O mexicano

***O mexicano*** (en ; tamén coñecido como *Desperado 2*) é un filme estadounidense de western e acción escrito, producido, editado e dirixido por Robert Rodriguez que se estreou no ano 2003. É o terceiro e derradeiro filme da triloxía de Rodriguez *Mexico Trilogy*, e é unha secuela de *O mariachi* e *Desperado*. Está protagonizado por Antonio Banderas na súa segunda e final interpretación como El Mariachi. No filme, El Mariachi é recrutado polo axente da CIA Sheldon Sands (Johnny Depp) para que mate a Armando Barillo (Willem Dafoe), un señor da droga mexicano que artella un golpe de estado contra o presidente de México. Ó mesmo tempo, El Mariachi busca vingarse contra o xeneral corrupto responsable da morte da súa muller, Carolina (Salma Hayek).

Foi o primeiro filme de Rodriguez cun grande orzamento para ser rodado en HD dixital. *O mexicano* recibiu críticas positivas pero foi criticado por reducir ó seu protagonista a unha personaxe secundaria na súa propia triloxía e por ter un argumento enguedellado.

Estreouse en galego o 30 de agosto de 2007 a través da TVG.

## Personaxes 
* Antonio Banderas como El Mariachi
* Salma Hayek como Carolina
* Johnny Depp como Sheldon Jeffrey Sands
* Mickey Rourke como Billy Chambers
* Eva Mendes como Ajedrez Barillo
* Danny Trejo como Cucuy
* Enrique Iglesias como Lorenzo
* Marco Leonardi como Fideo
* Cheech Marin como Belini
* Rubén Blades como Jorge Ramírez
* Willem Dafoe como Armando Barillo
* Pedro Armendáriz, Jr. como Presidente
* Tony Valdes como rapaz da goma de mascar
* Gerardo Vigil como Xeneral Márquez
* Miguel Couturier como Dr. Guevera
* Julio Oscar Mechoso como Nicholas

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Linda Ronstadt

**Linda Maria Ronstadt**, nada o 15 de xullo de 1946 en Tucson (Arizona) é unha cantante estadounidense gañadora de 11 premios Grammy, tres AMA, dous ACM, un Emmy e un ALMA. Varios dos seus álbums musicais acadaron a certificación de Disco de Ouro e Platino tanto nos Estados Unidos como internacionalmente. Tamén recibiu nomeamentos aos Premios Tony e aos Globo de Ouro. En abril de 2014 pasou a formar parte do Salón da Fama do Rock. O 28 de xullo dese mesmo ano, foi galardoada polo daquela presidente Obama coa Medalla Nacional de Artes e Humanidades.

## Discografía 
### Álbums de estudio 
* *Hand Sown ... Home Grown* (1969)
* *Silk Purse* (1970)
* *Linda Ronstadt* (1972)
* ''Don't Cry Now* (1973)
* *Heart Like a Wheel* (1974)
* *Prisoner in Disguise* (1975)
* *Hasten Down the Wind* (1976)
* *Simple Dreams* (1977)
* *Living in the USA* (1978)
* *Mad Love* (1980)
* *Get Closer* (1982)
* *What's New* (1983)
* *Lush Life* (1984)
* *For Sentimental Reasons* (1986)
* *Canciones de Mi Padre* (1987)
* *Cry Like a Rainstorm, Howl Like the Wind* (1989)
* *Mas Canciones* (1991)
* *Frenesí* (1992)
* *Winter Light* (1993)
* *Feels Like Home* (1995)
* *Dedicated to the One I Love* (1996)
* *We Ran* (1998)
* *A Merry Little Christmas* (2000)
* *Hummin' to Myself* (2004)

### Duetos e tríos 
* *Trio* (1987) (Emmylou Harris, Dolly Parton e Linda Ronstadt)
* *Trio II* (1999) (Emmylou Harris, Dolly Parton e Linda Ronstadt)
* *Western Wall: The Tucson Sessions* (1999) (con Emmylou Harris)
* *Adieu False Heart* (2006) (con Ann Savoy)

### Álbums recompilatorios 
* *Different Drum* (1974)
* *Greatest Hits* (1976)
* *A Retrospective* (1977)
* *Greatest Hits, Volume 2* (1980)
* *Standards* coa orquestra de Nelson Riddle (2008)
* *Duets'' (2014)

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Leviathan (filme de 2014)

***Leviathan*** (, *Leviafan*) é un filme dramático ruso dirixido por Andrey Zvyagintsev, co-escrito por Zvyagintsev e Oleg Negin, que se estreou no 2014. Está protagonizado por Aleksei Serebryakov, Elena Lyadova e Vladimir Vdovichenkov. Segundo Zvyagintsev, inspirouno a historia de Marvin Heemeyer nos Estados Unidos e fixo unha adaptación ó contexto ruso. O desenvolvemento do personaxe protagonista ten paralelismos coa figura bíbliba de Xob. O produtor Alexander Rodnyansky declarou: "Lida con algúns dos máis importantes temas sociais da Rusia contemporánea mais nunca se converte nun sermón do artista ou nunha protesta pública; é a historia do amor e a traxedia experimentada por xente corrente". A crítica considerou o filme como formidable polo tratamento de temas como o destino, o poder e o diñeiro. Zvyagintsev e Negin gañaron o premio ó mellor guión. Foi escollido como mellor filme do ano no Festival de Cinema de Londres de 2014 e no 45º Festival Internacional de Cinema da India. Gañou o Globo de Ouro ó mellor filme en lingua non inglesa. Tamén foi nomeado ós Premios Oscar na categoría de mellor filme en lingua non inglesa na 87ª edición dos Oscar.

## Personaxes 
* Aleksei Serebryakov como Kolya
* Roman Madyanov como Vadim
* Vladimir Vdovichenkov como Dima
* Elena Lyadova como Lilya
* Sergey Pokhodaev como Roma

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Rusia propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 87ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Bruce Fairweather

**Bruce Ian Fairweather**, nado o 12 de decembro de 1960, é un guitarrista e baixista estadounidense baseado en Seattle, Washington. Tocou nas bandas Green River, Mother Love Bone e Love Battery.

## Biografía 
Fairweather medrou en Montana e coñeceu a Jeff Ament patinando na Universidade de Montana en setembro de 1981. Un mes despois estaban ensaiando como Deranged Diction. En maio do 1983 mudáronse a Seattle e a banda desfíxose en 1984. En 1985 substituíu a Steve Turner na banda de grunge Green River, que incluía a Mark Arm (despois en Mudhoney), Alex Vincent, Jeff Ament e Stone Gossard, estes dous últimos posteriormente en Pearl Jam.

En 1988, pouco despois do lanzamento do mini álbum *Rehab Doll*, Green River separouse. O cantante Mark Arm reuniuse con Turner (ao cal substituíra Fairweather en Green River) para formar Mudhoney. Fairweather uniuse ao antigo cantante de Malfunkshun Andrew Wood, a Gossard e a Ament para crear Mother Love Bone. A banda semellaba destinada ao éxito ata que o 19 de marzo de 1990, pouco antes do lanzamento do seu álbum de estrea, Andrew Wood morreu dunha sobredose de heroína. Despois diso Ament e Gossard formaron Pearl Jam e Fairweather uniuse á banda de grunge de Seattle Love Battery como baixista. Tras dous álbums e varias xiras, deixou o grupo e comezou a centrarse no traballo de estudio e na vida familiar. En 2008 Green River reuniuse e realizou varios concertos dende entón.

## Notas
Análise de Fourier

miniatura|400 px|Nota la (55 Hz)
En matemáticas, a **análise de Fourier** é o estudo do xeito en que as funcións xerais poden representarse ou aproximarse mediante sumas de funcións trigonométricas máis sinxelas. A análise de Fourier partiu do estudo das series de Fourier, e recibe o seu nome de Jean-Baptiste Joseph Fourier, que demostrou que representar unha función como suma de funcións trigonométricas simplificaba enormemente o estudo da transferencia da calor.

Na actualidade, o obxecto da análise de Fourier inclúe un amplo espectro das matemáticas. Nas ciencias e na enxeñaría, o proceso de descompor unha función en compoñentes oscilatorios adoita chamarse análise de Fourier, mentres que a operación da reconstrución da función a partir destes elementos coñécese como **síntese de Fourier**. Por exemplo, determinar que frecuencias están presentes nunha nota musical incluiría calcular a transformada de Fourier desa nota. Poderíase entón volver sintetizar o mesmo son incluíndo as compoñentes da frecuencias reveladas na análise de Fourier. Nas matemáticas, o vocábulo *análise de Fourier* adoita empregarse para referirse ao estudo de ambas as operacións.

O proceso de descomposición chámase transformación de Fourier. A súa saída, a transformada de Fourier, adoita recibir un nome máis específico, que depende do dominio e doutras propiedades da función que se transforma. Ademais, o concepto orixinal da análise de Fourier foise estendendo co tempo para aplicalo a situacións cada vez máis abstractas e xerais, dando lugar á análise harmónica.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### Ligazóns externas 
* Tables of Integral Transforms at EqWorld: The World of Mathematical Equations.
* An Intuitive Explanation of Fourier Theory by Steven Lehar.
* Lectures on Image Processing: A collection of 18 lectures in pdf format from Vanderbilt University. Lecture 6 is on the 1- and 2-D Fourier Transform. Lectures 7–15 make use of it., by Alan Peters
*
Manuela Barreiro

alt=Placa na casa onde tivo farmacia Manuela Barreiro en Ribadeo|miniatura|Placa na casa onde tivo farmacia Manuela Barreiro en Ribadeo
**Manuela Antonia Barreiro Pico**, nada en Viveiro o 5 de xullo de 1877 e finada en Madrid o 29 de xaneiro de 1953, foi unha farmacéutica galega, a primeira muller licenciada na Universidade de Santiago de Compostela e na súa Facultade de Farmacia no ano 1900.

## Traxectoria 
Era filla de Facundo Manuel Barreiro Arias, natural de Lugo, mestre en Viveiro, e de María del Carmen Inés Pico Álvarez, natural de Vilanova de Lourenzá (Lugo), ama de casa. En 1896 converteuse na primeira muller en acadar o bacharel en Galicia Aínda así, a idea dunha muller adicándose a calquera disciplina científica tiña moitas reticencias:

"Nunca quixemos intervir no debate xeral sobre se as mulleres deberían ou non dedicarse preferentemente ás tarefas domésticas, deixando aos homes o arduo e sempre mal recompensado traballo de estudar ciencias naturais, pero dado que a ocasión se presenta por mor da autorización da Dirección Xeral de Instrución Pública á señorita Manuela Barreiro para asistir á Facultade de Farmacia da Universidade de Santiago, non podemos deixar de constatar o noso xuízo sobre un punto de tal interese."

“Perden o tempo, os cartos e algo máis, que sempre constituíu a mellor auréola das damas, as familias que teñen o mal gusto de destinar ás súas fillas ao manexo do bisturí e os traballos de laboratorio. A figura da muller ten outro cadro e debe respirar outro ambiente".

Logo de licenciarse, en 1903 abriu a súa farmacia en Ribadeo na rúa de San Roque (actual rúa Rodríguez Murias), que permaneceu aberta até 1931 (ano en que se xubilou), en que a traspasou a Claudio Pérez Prieto.

En 2023 a revista Gciencia considerouna unha das 20 mulleres de ciencia en Galicia que había que coñecer.

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*Rodríguez Rodríguez, Anaír. *Pioneiras 2. Galegas que abriron camiño* (1ª edición: febreiro de 2019 ed.). Vigo. ISBN 978-84-9121-464-9.
Hannibal (serie de televisión)

***Hannibal*** é unha serie de terror psicolóxico e suspense desenvolvida por Bryan Fuller para a canle NBC. A serie está baseada nas personaxes e elementos que aparecen nas novelas de Thomas Harris *Red Dragon* e *Hannibal*, que se centran na relación entre o investigador especial do FBI Will Graham (Hugh Dancy) e Hannibal Lecter (Mads Mikkelsen), un psiquiatra forense destinado a ser o meirande inimigo de Graham.

A serie tivo 13 episodios na súa primeira tempada, e ó contrario que moitas das series estadounidenses, as seguintes tempadas tamén terían 13 episodios. O produtor executivo David Slade dirixiu o primeiro episodio. A serie comezou a emitirse a través da NBC o 4 de abril de 2013. O 9 de maio de 2014, NBC renovou *Hannibal* para a súa terceira tempada, que se emitiu o 4 de xuño de 2015.

O 22 de xuño de 2015, a NBC cancelou *Hannibal* despois de tres tempadas por mor da baixa audiencia. O final da serie emitiuse no Canadá a través da canle City o 27 de agosto de 2015, e dous días despois emitiuse nos Estados Unidos a través da NBC.

A serie recibiu a aclamación da crítica, que salientaron as interpretación dos actores principais e o estilo visial da serie. As primeiras dúas tempadas gañaron os Premios Saturn como mellor serie de televisión e como mellores actores a Mikkelsen e Dancy respectively. Laurence Fishburne gañou o Premio Saturn como mellor actor secundario pola tempada dúas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
*
Colo volcánico

[miniatura|O [pico Cão Grande, colo volcánico na illa de São Tomé (San Tomé e Príncipe), que se eleva máis de 300 m sobre os  arredores.]] 
[miniatura|A [Torre do Demo está formada por unha antiga cheminea volcánica onde o arrefriamento da lava deu orixe á aparición de columnas basálticas.]]
[miniatura|Capela de [Aiguilhe|Saint Michel d'Aiguilhe, cuxa construción se iniciou en 969, preto de Le Puy-en-Velay en Francia. O colo volcánico elévase uns 85 m por riba dos arredores.]]
Un **colo volcánico**, **pitón volcánico** ou **neck** é unha forma do relevo de forma máis ou menos cilíndrica de orixe volcánica que se crea cando a lava endurece dentro dun conduto de alimentación dun volcán por onde ascende a lava, e despois o volcán é erosionado. A súa estrutura é resistente á erosión, polo que unha vez que o cono volcánico se erosiona, este colo permanece como unha agulla ou columna relicta do cono desaparecido. Frecuentemente é o único resto que queda dunha antiga cheminea volcánica.

Non se deben confundir os colos volcánicos cos tapóns volcánicos que aparecen nalgúns volcáns activos e non erosionados, como é frecuente nos de tipo peleano, que teñen un tapón que tapa o cráter, que pode ser agudo (tipo pitón) ou abovedado (domo volcánico). Cando estes volcáns fan erupción a presión interior pode facer rebentar este tapón orixinando unha erupción na que se forman grandes nubes de piroclastos.

## Exemplos notables 
A Torre do Demo, en Wyoming (Estados Unidos) é, probablemente, o exemplo máis característico e ben conservado dun *neck* ou colo volcánico e, ao estar formado por basalto, ten grandes columnas basálticas.

Nos arredores de Rhumsiki, no Camerún, hai varias decenas de colos volcánicos.

O castelo de Edimburgo está asentado sobre un colo volcánico, coñecido como *Castle Rock* (rocha do castelo).

 

## Notas
Pedro Ferriol

**Pedro Ferriol Suárez**, nado en 1948, na Habana, Cuba, é un capitán da mariña mercante e escritor en lingua galega. Residente dende o ano 2003 en Pontevedra, é o viúvo da escritora María Victoria Moreno, coa que casou en maio de 2003.

## Obra 
En 2005 viu a luz o seu primeiro libro xuvenil, *Un home na praia*, da man de Edicións Xerais de Galicia, dentro da Colección Fóra de Xogo; tratouse dunha compilación de contos de fantasía e intriga.

## Notas
Xermoplasma

O **xermoplasma** é o conxunto de xenes que se transmite pola reprodución á descendencia por medio de gametos ou células reprodutoras.  O concepto de xermoplasma utilízase comunmente para designar á diversidade xenética das especies vexetais silvestres e cultivadas de interese para a agricultura e, nese caso, asimílase ao concepto de recurso xenético.

Co fin de conservalo en calquera da súa forma reprodutivas (sementes, esgallos, tubérculos etc) establecéronse no mundo os chamados bancos de xermoplasma: a súa misión consiste en situar, colleitar, conservar e caracterizar o plasma xerminal das plantas que, polos seus atributos son consideradas de interese prioritario para beneficio da humanidade, ademais de achegar coñecemento científico orientado á optimización da conservación e uso dos recursos fitoxenéticos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Biodiversidade
Haustorio

[miniatura|250x250px|*[c:Category:Hyaloperonospora|Hyaloperonospora* *parasitica*: Hifas e haustorios.]]
En micoloxía, un **haustorio** é o extremo da hifas dun fungo parasito, simbionte ou da raíz modificada dunha planta parasita (por exemplo no xénero *Orobanche*) que penetra no tecido do anfitrión, pero permanece fóra da membrana da célula hóspede.

## Descrición 
Os fungos de todas as divisións importantes forman haustorios, que poden tomar varias formas. Xeralmente, na penetración, o fungo aumenta a área superficial en contacto coa membrana plasmática do anfitrión, liberando as encimas que creban a parede celular,e permitindo o maior movemento potencial da materia orgánica do anfitrión ao fungo.

As formas máis simples de haustorio son pequenas esferas. Os máis grandes son formacións complexas con forma palmada as que ocupan unha proporción significativa da parede da célula hóspede. Tamén hai formas espirais.

## Procesos fisiolóxicos 
Os haustorios xorden das hifas intercelulares, chamadas apresoria, ou hifas externas. A hifa estréitase mentres que se adhire á parede celular e despois se esparexe envolvendo a célula. Un espeso colar de material mesto deposítase de redor da hifa no punto de invaxinación. Ademais, a parede celular do anfitrión modifícase en gran medida na zona invaxinada. As inclusións que normalmente están presentes na membrana do plasma están ausentes, e a camada externa contén máis polisacáridos. A parede de ambos os socios redúcese severamente.

A troca funcional ocorre dentro do complexo do haustorio. O anfitrión fornece nutrientes orgánicos ao fungo, e a actividade metabólica dentro do complexo é considerabelmente maior ca fóra. Os nutrientes do anfitrión son chuchados polo fungo, e transportados inmediatamente ao resto do talo. A planta anfitrioa semella funcionar segundo os sinais do fungo e o complexo parece estar baixo control do invasor.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Artigo na Enciclopedia Britannica
Common as Light and Love Are Red Valleys of Blood

***Common as Light and Love Are Red Valleys of Blood*** é o oitavo álbum da banda estadounidense de indie folk Sun Kil Moon, publicado o 17 de febreiro de 2017 a través do selo Caldo Verde Records. O disco foi producido por Mark Kozelek, o líder do grupo.

## Listaxe de cancións
Svetlana Kuznetsova

miniatura|dereita|Kuznetsova no 2014 na Kremlin Cup.

**Svetlana Aleksándrovna Kuznetsova** (en ), nada en San Petersburgo o 27 de xuño de 1985, é unha xogadora de tenis rusa.

## Traxectoria
Gañadora de dous torneos de Grand Slam (US Open 2004 e Roland Garros 2009), así como finalista dos mesmos nos anos 2006 e 2007. Ademais posúe dezasete torneos WTA e un torneo ITF, Kuznetsova é actualmente a n.º 9 da clasificación mundial WTA (19 de xuño de 2017), o seu mellor posto foi 2ª (10 de novembro de 2007). Como integrante do equipo ruso, conquistou en tres ocasións a Fed Cup (2004, 2007 e 2008).

## Notas
Endocardio

O **endocardio** é unha membrana que recobre localmente as cavidades do corazón. Forma o revestimento interno das aurículas e ventrículos. As súas células son semellantes tanto embrioloxicamente como bioloxicamente ás células endoteliais dos vasos sanguíneos. O endocardio é máis groso nas aurículas
e presenta tres capas:
* A capa interna ou endotelial
* A capa media ou subendotelial
* A capa externa ou subendocárdica

## Descrición 
Trátase dun delgado revestimento interno do corazón que se atopa constituído por células endoteliais e unha delgada capa de tecido conectivo laxo. No endocardio mural agréganse unha túnica músculo-elástica rudimentaria e antes do miocardio, unha capa grosa subendocárdica de tecido conectivo laxo vascularizado. Porén, debemos lembrar que o endocardio valvular é avascular.

As válvulas cardíacas, ademais do endocardio están constituídas por unha capa fibrosa densa subendocárdica, unha esponxosa de tecido conectivo moi laxo, rico en matriz extracelular e unha ventricularis con moitas fibras elásticas.

As válvulas semilunares (aórtica e pulmonar) presentan comisuras e as auriculoventriculares constitúen un aparello valvular (válvula, cordas e músculo papilar). Todas atópanse insertas nun anel fibroso denso. Coa idade, vólvense máis grosas e máis opacas.

## Notas
Resistencia sistémica adquirida

A **resistencia sistémica adquirida** (**SAR** *systemic acquired resistance* en inglés) é unha resposta de resistencia que se presenta nivel de toda a planta que ocorre logo dunha exposición localizada perante un patóxeno. A SAR é análoga ao sistema inmune innato que se atopa nos animais. As plantas utilizan receptores de recoñecemento para identificar sinais microbianos. Este recoñecemento activa a resposta inmune. Os primeiros receptores deste tipo vanse identificar na planta do arroz (XA21, 1995) e en *Arabidopsis* (FLS2, 2000).

## Notas 
*Gautam, P. e Stein, J. 2011. Induction of Systemic Acquired Resistance to *Puccinia sorghi* in Corn. International Journal of Plant Pathology 2(1): 43-50 http://scialert.net/abstract/?doi=ijpp.2011.43.50 
*Ryals et al., (1996) Systemic Acquired Resistance. The Plant Cell 8: 1809-1819.http://www.plantcell.org/cgi/reprint/8/10/1809.pdf

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fitoalexina
* Ácido salicílico
* Fitopatoloxía
Angustia (filme)

***Angustia*** é un filme de terror español dirixido por Bigas Luna que se estreou no ano 1987. Está protagonizado por Michael Lerner, Zelda Rubinstein e Talia Paul.

## Personaxes 
* Zelda Rubinstein como Alice Pressman
* Michael Lerner como John Pressman
* Talia Paul como Patty

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Manuel Coto Chan

**Manuel Coto Chan**, nado en Couselo (Cuntis) en 1898 e finado na Estrada en 1946, foi un político galego.

## Traxectoria 
Emigrou á Arxentina, onde traballou en diversos negocios. Retornou en 1926 e instalouse na Estrada onde abriu unha carnizaría na praza de abastos. Militou no Partido Republicano Radical Socialista do que foi nomeado presidente do comité da Estrada en agosto de 1931, e despois pasou ao PSOE. Coa folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido xunto con Higinio Carracedo Ruzo, Manuel Vázquez Otero e Manuel Pereira Rial acusados de cortar os fíos telegráfico e telefónico a noite do 5 ao 6 de outubro, deixando incomunicada a vila da Estrada; xulgados en novembro polo Tribunal de Urxencia, excepto Manuel Pereira que foi absolto, foron condenados a un ano, catro meses e un día de prisión, e en decembro foron trasladados á colonia penitenciaria do Dueso. Logo do triunfo da Fronte Popular en febreiro de 1936 foi indultado. En marzo de 1936 foi nomeado deputado provincial. Foi nomeado concelleiro da Estrada e elixido segundo tenente alcalde o 5 de maio de 1936 ao constituíuse a Comisión Xestora Municipal.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado delegado de Orde Pública desempeñando o cargo até o día 22, cando os republicanos se disolven pacificamente. Avisado de que figuraba na lista dos falanxistas, escapou polo monte de Ferreiros cara a Couselo. O xuíz militar de Pontevedra emitiu unha requisitoria para a súa presentación xunto con Higinio Carracedo Ruzo, José Vila Carbón, Manuel Sanmartín Constela, Manuel Campos Vázquez, Eduardo Pazo Álvarez, José Torres Bermejo, Luciano Louzao e Manuel Pérez Carracedo o 27 de agosto. O xuíz da Estrada fixo publicar requisitorias na prensa a principios de setembro. A súa filla foi interrogada e acosada por falanxistas co fin de que confese o agocho do seu pai. O seu fillo ingresou no exército con 17 anos para tentar salvar ao pai. Manuel formou parte do Comité Popular Anti-fascista da Estrada ata que foi detido o 28 de novembro de 1938 con José Silva Rey na casa de Higinio Carracedo Ruzo na Somoza. Estivo preso na Estrada e foi xulgado en Pontevedra por rebelión militar e condenado a pena de morte, que foi conmutada por cadea perpetua. Ingresou no cárcere da Parda en Pontevedra, e despois pasou a El Dueso (Cantabria), e finalmente estivo no campo de concentración de Brunete, sometido a traballos forzados. Incoáronlle expediente de responsabilidades políticas en outubro de 1939. Foi indultado en outubro de 1945, e retornou á Estrada coa saúde moi deteriorada. Faleceu ao ano seguinte.

## Vida persoal 
Casou con Ramona Abal, de Barrantes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* Manuel Coto Chan e o socialismo estradense

* Diario de Coto Chan
### Ligazóns externas 
* A preguerrilla: de cando coller as armas.
*
Mārtiņš Laksa

**Mārtiņš Laksa**, nado o 26 de xuño de 1990 en Riga, é un xogador profesional de baloncesto letón. Cunha estatura de 1,98 metros xoga na posición de escolta para o GTK Gliwice polaco.

## Traxectoria profesional 
O 17 de xuño de 2017, anunciouse a súa fichaxe polo Obradoiro CAB da Liga ACB. O 21 de xuño de 2019, o Obradoiro anunciou a execución da cláusula de saída do seu contrato, quedando así desligado do equipo santiagués.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en ACB.com