Teo

**Teo** é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Santiago. Segundo o padrón municipal (INE) en 2022 tiña 18.918 habitantes.(17.807 no 2009, 17.168 no 2006, 16.809 no 2005, 16.428 no 2004, 16.028 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «».

## Xeografía 
### Situación 
O concello de Teo, de 80 km² de superficie, forma parte da comarca de Santiago. Limita ao norte con Ames e Santiago de Compostela, ao sur con Padrón e A Estrada, ao leste con Vedra e ao oeste con Brión e Rois. Abrangue 13 parroquias.

A superficie transcorre desde unha chaira na zona norte, con cumios como Pena Agrela (410 m), Alto de Montouto (339 m) e monte da Pulga (373 m), cara ao val do río Ulla, a menos de 100 m sobre o nivel do mar.

### Orografía 
As terras de Teo están constituídas por materiais duros como xistos, lousas e granitos, e rochas sedimentarias nas áreas de menor altura, como os vales do Ulla e Santa Lucía. As superficies de erosión do norte o do oeste do municipio correspóndense con antigos macizos erosionados no secundario, que na actualidade forman unha sucesión de ondulacións con resaltes graníticos nas alturas comprendidas entre os 300 e os 400 m.

### Clima 
A climatoloxía desta zona pertence ao dominio oceánico hiperhúmido, con temperaturas suaves matizadas pola presenza do val do Ulla no sur e pola altitude das áreas setentrionais. A temperatura media anual está entre os 13 e os 14&nbsp;°C, descendendo até os 7 e os 9&nbsp;°C nos meses de inverno. As precipitacións son elevadas (entre 1.700 e 1.800&nbsp;mm anuais), especialmente no norte, debido á exposición directa á entrada de masas húmidas.

### Demografía 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:18500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:400 start:0
BackgroundColors = canvas:white

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:7036
  bar:1910 from:0 till:7194
  bar:1920 from:0 till:7496
  bar:1930 from:0 till:7998
  bar:1940 from:0 till:8930
  bar:1950 from:0 till:9242
  bar:1960 from:0 till:9848
  bar:1970 from:0 till:11179
  bar:1981 from:0 till:10986
  bar:1991 from:0 till:13066
  bar:2001 from:0 till:14894
  bar:2009 from:0 till:17807
  bar:2014 from:0 till:18254

PlotData=
  bar:1900 at: 7036 fontsize:S text:7.036 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 7194 fontsize:S text:7.194 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 7496 fontsize:S text:7.496 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 7998 fontsize:S text:7.998 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 8930 fontsize:S text:8.930 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 9242 fontsize:S text:9.242 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 9848 fontsize:S text:9.848 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 11179 fontsize:S text:11.179 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 10986 fontsize:S text:10.986 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 13066 fontsize:S text:13.066 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 14894 fontsize:S text:14.894 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 17807 fontsize:S text:17.807 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 18254 fontsize:S text:18.254 shift:(-10,5)

## Historia 
Dise que no castro Lupario ou de Francos estaba situado o castelo da Raíña Lupa, lugar ó que acoden os discípulos de Santiago, solicitando permiso para darlle sepultura.

No ano 967, unha grande expedición normanda comandada por Gunrod, formada por máis de cen navíos e con guías do país, ataca a ria de Arousa. Sisnando, o bispo que fortificará Compostela, failles fronte en Rarís. Sisnando morre na batalla.

No Antigo Réxime as parroquias de Calo, Cacheiras, Luou, Oza, Rarís, Recesende e Reis, formaban parte da xurisdición do Xiro da Rocha; as parroquias de Bamonde, Lucí, Vilariño e Teo pertencían á xurisdición de Vea; e a parroquia de Lampai pertencía á xurisdición de Quinta. As tres xurisdicións estaban integradas no señorío do Arcebispado de Santiago de Compostela.

A comezos do século XIX, no trienio liberal, a maior parte do territorio ocupado na actualidade por Teo era coñecido co nome de Oza, pertencente ó partido xudicial de Sar. Coa división provincial de 1822 o concello de Oza seguía a formar parte do partido xudicial de Sar, á súa vez dependente da deputación da Coruña. Trala reforma xudicial de 1834 o municipio, xa co nome de Teo, quedou asignado ao partido xudicial de Padrón.

Con todo, no proxecto administrativo de 1835 contaba cunha parroquia máis. A aprobación definitiva de 1836 asignaba a parroquia de Rumille ao concello de Padrón.

O 23 de abril de 1846, o coronel Miguel Solís, logo de proclama-la Xunta de Galicia, librará batalla nos campos de Cacheiras contra o xeneral De la Concha, enviado polo goberno de Madrid para afoga-la revolta. O resultado será a derrota dos liberais e o fusilamento dos oficiais en Carral.

## Cultura 
### Toponimia 
"Teo" atópase escrito na documentación da Idade Media como *Sancta Maria de Talegio* e como *Santa Maria de Teeio*. Partindo disto Edelmiro Bascuas considera que estamos ante un hidrotopónimo procedente dunha raíz indoeuropea **tala‑*, co significado de "fluír" (a mesma que Tui, mediante *
Ficheiro:Cacheiras1.jpg|Cacheiras
Ficheiro:Cacheiras_GDFL_050930_4.JPG|Cacheiras
Ficheiro:Pontevea_GDFL_050917_015.JPG|Cruceiro en Pontevea
Ficheiro:Ramallosa_050917_008.JPG|Ramallosa

## Parroquias 
## Lugares de Teo 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Teo vexa: Lugares de Teo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do concello