Reino de Serbia

O **Reino de Serbia** foi un estado balcánico que creado a partir do Principado de Serbia o 23 de marzo de 1882. Despois de loitar contra o Imperio Otomán para lograr a súa su independencia, tamén tivo que loitar contra o Reino de Bulgaria.

O pequeno reino foi ocupado finalmente polas Potencias Centrais durante a primeira guerra mundial e, ao finalizar esta, uniuse ao Reino de Montenegro e ao Estado dos Eslovenos, Croatas e Serbios para formar o Reino dos Serbios, Croatas e Eslovenos o 1 de decembro de 1918.

Comprendía territorios dos actuais estados de Serbia e a Macedonia do Norte.

## Historia 
Desde 1878 a política do Principado de Serbia dividírase en dúas correntes principais: a dos austrófilos e a dos rusófilos. 
[O reino de Serbia tras o [Congreso de Berlín de 1878.|miniatura|esquerda]]

Ambas as dúas tiñan influencias da política europea do momento e distinguíanse principalmente pola súa orientación en política exterior.
O rei Milan I de Serbia, anterior príncipe. Aliñou ao su país coa veciña Austria-Hungría e debilitou á dinastía Obrenović polas súas disputas matrimoniais.|miniatura|esquerda

Tras o acordo comercial de 1881 con Austria-Hungría os dous países subscribiron unha convención secreta que converteu ao país practicamente nun protectorado austrohúngaro (). En contrapartida, Serbia debía someter os seus tratados con outras nacións ao consentimento austrohúngaro. A alianza austro-serbia era a única alternativa para o país, que necesitaba o apoio dunha gran potencia nas súas relacións internacionais. Serbia comezou perdendo o equivalente aos seus ingresos anuais e a investigación sobre o contrato destapou a ampla corrupción nacional, que afectou ao propio monarca. En 1885, convencido da debilidade militar búlgara, Milan atacou o principado veciño, sendo completamente derrotado.

Os gobernos progresistas, aínda que non democráticos, comezaron a aprobar medidas modernizadoras, como as leis de liberdade de prensa, independencia do poder xudicial, obrigatoriedade da ensinanza primaria... O afastamento de Austria-Hungría, consecuencia dos seus intentos de congraciarse con Rusia, deu lugar a constantes roces.
miniatura|Alexandre I de Serbia, último monarca da dinastía Obrenović. O seu reinado caracterizouse polos reveses en política internacional e os seus escándalos persoais. Morreu asasinado en 1903.

O principal problema do momento era o futuro de Macedonia, que impediu o establecemento de relacións cordiais con Bulgaria e Montenegro, rivais no repartimento futuro da rexión. O Imperio utilizou repetidamente o seu control sobre as exportacións serbias para premer a Alexandre, que non logrou, a pesar dos seus intentos en 1902, mellorar as relacións entre as dúas nacións. Rusia, favorábel ao acercamento de Bulgaria e Serbia, non logrou este obxectivo pola hostilidade mutua debido a Macedonia.

A política nacional quedou ademais marcada pola vida persoal do rei e a dos seus proxenitores, que se converteu no díxome-díxome de Europa. A relación e posterior matrimonio de Alexandre coa viúva Draga Mašin foron impopulares e os propios pais de Alexandre desaprobárono. Desde a voda en 1900 o resto do reinado estivo centrado nos escándalos da familia real. e a oposición á influencia e expansión austrohúngara e xermana na rexión.

No país as conspiracións dos partidarios dos Obrenović engadíronse ás sucesivas crises polos excesos dos conspiradores de 1903, que interferían nos asuntos de goberno e nos militares. A pesar de desapareceren dos postos máis visíbeis por presión das potencias estranxeiras, os conspiradores de 1903 seguiron sendo unha forza política poderosa até 1917, cando a súa organización secreta, a Man Negra (fundada en 1911), foi desmantelada polo príncipe Alexandre. En 1905 Bulgaria e Serbia asinaran un acordo comercial que debía ser un primeiro paso para a unión aduaneira, pero a mellora das relacións durou pouco. As relacións volveron á súa tensión anterior en 1907-1908, reducíndose o comercio serbio que utilizaba os portos búlgaros.

O acordo entre Montenegro e Serbia tampouco frutificou, polas rivalidades territoriais entre os dous países, aínda que Serbia para entón se convertera no foco da axitación iugoslavista, desprazando a Montenegro. O goberno de Montenegro sospeitaba que os intelectuais montenegrinos críticos co rei recibían apoio serbio.
[miniatura|Caricatura da época: as potencias tratando de calmar as tensións nos Balcáns. A progresiva decadencia do Imperio Otomán e as ambicións territoriais dos países veciños levaron ás [Guerras Balcánicas, nas que Serbia duplicou o seu territorio.]]

En 1911 a Guerra italo-turca e a inestabilidade interna do Imperio Otomán animaron aos coligados a esperar unha pronta partición de Macedonia. A nova fronteira, porén, era extremadamente vaga, quedando grandes zonas de Macedonia sen asignar a ningún dos coligados, que se comprometían a acatar unha arbitraxe do tsar ruso. Demasiado débil para afrontar unha crise internacional nos Balcáns, Rusia pactou con Austria-Hungría unha declaración o  advertindo aos membros da Liga da inutilidade dunha guerra na rexión, en balde. Serbia pretendía ademais lograr unha saída ao Adriático para evitar o cerco austrohúngaro, e avanzou cara Durrës (de maioría albanesa) Serbia logrou o apoio do goberno grego, que desexaba a expulsión de Bulgaria das proximidades de Salónica, e dos rusos, desencantados coa actitude de Bulgaria, que se inclinaba á guerra.

Polo Tratado de Bucarest do  Serbia practicamente duplicou o seu territorio, obtendo territorios macedonios previamente asignados a Bulgaria. Serbia mobilizou a 350.000 homes pero non puido impedir o paso a través do Sava e o Drina das tropas austrohúngaras. A mediados de agosto, porén, nunha batalla de catro días, o exército serbio venceu, forzando a evacuación austrohúngara. Rusia, principal valedor do país, tampouco favorecía a unión de territorios eslavos. o primeiro ministro serbio tratou secretamente de obter a concesión de territorios ambicionados sen informar aos seus supostos aliados do Comité. Pašić e o seu goberno oscilaron durante a contenda entre unha expansión menor, que incluíse os territorios poboados por habitantes de "idioma serbio" (o dialecto stokaviano do serbocroata), e a unión dos eslavos do sur (a excepción dos búlgaros), con preeminencia serbia, que iría desempeñar na fundación do novo Estado un papel equivalente ao do Piemonte para o Italia). Parte do Comité defendía, polo contrario, unha estrutura federal entre croatas , serbios e eslovenos. En temas militares como a inclusión de prisioneiros de guerra eslavo-austro-húngaros sucedéronse os roces entre ambas as posturas.
[División serbia en [Corfú tras a evacuación de comenzos de 1916 da costa albanesa.|miniatura|esquerda]]

Tras resistir o embate austrohúngaro en 1914, a entrada en guerra de Bulgaria o  do lado dos Imperios Centrais fixo que a fronte serbia se afundise. Ao longo de outubro e novembro as cidades serbias foron caendo en mans dos seus inimigos unha tras outra.

A Revolución de Febreiro en Rusia tras a ocupación de Serbia polo inimigo debilitou a postura de Pašić, que tivo que mostrarse máis conciliador. O resultado do acercamento entre o goberno serbio e o Comité foi a Declaración de Corfú de  na que ambas as partes proclamaban a súa intención de formar un novo estado iugoslavo.

A situación só cambiou cando, por un lado, as principais potencias Aliadas acordaron abandonar o mantemento da unidade territorial do Imperio Austrohúngaro ante o fracaso das negociacións de paz co emperador Carlos de Austria na primavera de 1918 e, por outro, a ofensiva na fronte de Salónica, baixo mando francés, logrou romper as liñas xermano-búlgaras no río Vardar a mediados de setembro de 1918.

; Política interna
Nada máis chegar ao país, Pedro prometeu respectar a constitución. Aínda que o rei respectou o poder político, os gobernos do período non foron tan respectuosos coa legalidade, abusando en ocasións do seu poder e intimidando á oposición política. Os partidos tan pronto deploraban o seu poder como utilizaban a súa influencia ao seu favor. Austria-Hungría, hostil ao cambio de 1903, controlaba catro quintas partes do comercio serbio. A partir de entón ambos os partidos, o Radical e o Radical Independente, pugnaron por facerse co goberno, aínda que o primeiro logrou a partir de 1906 a preeminencia até o final da primeira guerra mundial. A partir de 1908 as sucesivas crises internacionais fixeron que estes asuntos pasasen a un segundo plano.

O avance do exército italiano sobre zonas que aquel consideraba propias e a súa incapacidade para formar unhas forzas armadas independentes fixeron necesaria a petición de tropas a Serbia.

Tras a votación do Consello en novembro enviouse unha delegación a Belgrado para a formación do novo Estado eslavo. O , en presenza do rexente Alexandre, proclamouse a creación do Reino dos Serbios, Croatas e Eslovenos, que reunía territorios serbios, montenegrinos e austrohúngaros, desaparecendo á vez o Reino de Serbia independente.

## Economía e sociedade 
### Estrutura social e económica 
Coa derrota dos Estados serbios no século XIV e a súa inclusión no Imperio Otomán a antiga nobreza extinguiuse ou emigrou. Os pobos, porén, sobreviviron como unidades administrativas, responsábeis da recadación de impostos para o goberno do Sultán. a soldados otománs que, a cambio do servizo de armas, recibían os beneficios da explotación da terra e do traballo dos campesiños a ela adscritos.

O sistema social sufriu cambios importantes. Aínda que no mundo rural se mantivo o modelo de comunidades campesiñas gobernadas patriarcalmente por xuíces que respondían ante o paxá otomán, a vida urbana sufriu un importante retroceso en toda Serbia. Desapareceu a vella aristocracia feudal, e o patriarcado grego de Constantinopla recuperou a súa privilexiada posición entre a cristiandade eslava ortodoxa, en prexuízo do clero do desaparecido patriarcado nacional serbio (e tamén do búlgaro).

Isto trouxo consigo un considerábel retroceso da vida cultural das comunidades eslavas, que perderon practicamente a tradición literaria na súa propia lingua. Porén, o proceso de islamización foi mínimo e circunscribiuse ao asentamento de campesiños anatolios nalgunhas zonas de Tracia e Macedonia e á conversión ao islam de gran parte da poboación de Albania e de parte da de Bosnia.

O que si tivo unha gran transcendencia foron os desprazamentos de poboación provocados pola conquista e despois polas reiteradas sublevacións contra o dominio otomán. Durante os séculos XIV e XV foron moitos os cristiáns, fundamentalmente católicos romanos de Bosnia e Eslavonia, que buscaron refuxio en Croacia, Hungría, a República de Ragusa e as posesións venecianas en Dalmacia. Tamén os serbios coñeceron grandes migracións. No norte, miles deles cruzaron o Danubio fuxindo da conquista turca establecéndose na rexión húngara de Voivodina (hoxe provincia "autónoma" de Serbia), poboada por romaneses e maxiares, e nas zonas orientais de Eslavonia, entre Osijek e Belgrado, onde a poboación serbia chegaría a ser maioritaria (isto orixinaría un dos conflitos contemporáneos entre Serbia e Croacia).

As prolongadas guerras entre austríacos e turcos provocaron novas migracións en masa cara aos territorios dos Habsburgo, como a encabezada, contra 1690, polo patriarca Arsenij Čarnojević, ou a que seguiu ao fracasado levantamento proaustríaco de 1787. O resultado destes movementos foi unha relativa ruptura do equilibrio étnico na área danubiana que daría lugar, xa no século XX, a non poucos conflitos entre serbios, húngaros e croatas.

As poboacións eran pequenas e os habitantes urbanos escasos. Os austrohúngaros, en efecto, aplicaron un tipo rebaixado aos produtos serbios a cambio dun trato de nación máis favorecida. A cambio, os principais produtos agrarios serbios (porcos, bois, ameixas pasas, marmelada de ameixa) recibiron un trato de favor fiscal no Imperio.

O  austrohúngaros e serbios asinaron un novo tratado comercial, similar ao de 1881. O novo goberno radical tratou en van de librarse do control económico austrohúngaro. O cambio de réxime en 1903 acelerou esta tendencia. Creceu ademais notabelmente a industria local para cubrir a demanda de produtos que anteriormente subministraba a industria austrohúngara. que veu temporalmente reducidas as posibilidades de vender os seus produtos no estranxeiro e houbo de aceptar a redución dos seus ingresos para abaratar os produtos, para exportar a maiores distancias. O proceso, porén, foi lento e en 1910 o país contaba unicamente con 16.000 obreiros repartidos en 470 pequenas fábricas.

O proceso de industrialización tamén se viu complicado pola economía, atronadoramente agraria, como a dos países veciños, e o carácter extremadamente primitivo da agricultura. Desde a década de 1880, coa chegada do gran estadounidense e australiano, o gran serbio, como o das demais nacións da rexión, deixou de ser competitivo, causando unha crise entre a poboación campesiña, que crecía en número. Contra 1914 a situación era crítica, e xa se esgotara a terra a repartir.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Banac, Ivo (1998): *The National Question in Yugoslavia: Origins, History, Politics*. Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-9493-2
* Jelavich, Barbara & Jelavich, Charles (1997): *The Establishment of the Balkan National States, 1804-1920*. University of Washington Press. ISBN 0-295-95444-2
* Krizman, Bogdan (1970): "The Belgrade Armistice of 13 November 1918" in *The Slavonic and East European Review*, **48**, 110, páxs. 67-87.
* Magocsi, Paul Roberts (2002): *Historical Atlas of Central Europe*. University of Washington Press. ISBN 978-0-295-98146-8
* Mirkovic, Mijo (1936): "The Land Question in Jugoslavia" in *Slavonic and East European Review*, **14**, 41, páxs. 389–402.
* Strachan, Hew (2001): *The First World War*. Volume 1: To Arms. Oxford University Press. ISBN 0-19-926191-1
* Vucinich, Wayne S. (2006): *Serbia Between East and West. The Events of 1903-1908*. ACLS History E-Book Project. ISBN 978-1-59740-242-2

### Outros artigos 
* Reino de Iugoslavia
* Reino dos Serbios, Croatas e Eslovenos
* Historia dos eslavos do sur

### Ligazóns externas 
* Tratado de Londres de 1913   Consultada o 19/1/2012.
* Estrutura do Exército serbio en 1914  Consultada o 19/1/2012.