Yan' Dargent

**Jean-Édouard Dargent**, coñecido como '''Yan' Dargent** e nos seus últimos anos **Yann Dargent''', nado en Saint-Servais o 15 de outubro de 1824 e finado en París o 19 de novembro de 1899, foi un pintor e ilustrador francés. A maioría das súas pinturas representaban a Bretaña.

## Traxectoria 
[miniatura|400x400px| O icónico cadro de Yan' Dargent *Les Lavandières de la nuit*, pintado en 1861. Agora no [Quimper Musée des beaux-arts. Nunha escena iluminada polo luar, Dargent representa as lendarias pantasmas lavandeiras ]]
### Primeiros anos 
'''Yan' Dargent''' naceu en Saint-Servais, Finistère, entre Landerneau e Landivisiau. O seu pai Claude Dargent viña de Lorena e era curtidor e a súa nai chamábase Marguerite Perrine Clémentine Robée. Claude converteuse en alcalde na monarquía de xullo. A nai de Yani morreu cando tiña só dous anos, o seu pai pronto volveu casar e o neno foi posto ao coidado do seu avó materno Pierre Robée, un mariñeiro xubilado. Educouse en Plouaret nunha escola onde o seu tío Thomas, un ex-chouan, era mestre. Recibiu educación básica xunto a François-Marie Luzel, poeta bretón bo amigo seu. Logo asistiu ao colexio Landerneau Saint-Joseph e aos doce anos trasladouse ao Instituto Notre-Dame du Kreizker de Saint-Pol-de-Léon. 

### Formación 
Despois dos seus días de escola volveu xuntarse co seu pai, que se mudara a Landerneau. Cando chegou o momento de elixir unha carreira, o avó de Yan' Dargent quería que se incorporase á mariña pero Yani' non sentía o tirón do mar, interesándose principalmente polas matemáticas e o deseño. Pasou os exames e foi admitido no departamento do goberno administrando pontes, estradas e ferrocarrís. En 1846, estivo en Troyes como inspector de obras para a construción do tren cando coñeceu a un profesor chamado Jules-Nicolas Schitz que recoñeceu a aptitude de Dargent para o debuxo e os dous fixeron viaxes ao campo para facer bosquexos (Dargent nunca asistiu a unha facultade de arte, foi autodidacta).

### Dedicación á arte 
#### Ilustración e pintura 
En 1850, renunciou ao seu traballo nos ferrocarrís e trasladouse a París decidido a vivir da arte, pero de forma independente e non vinculado a ningún estudo/taller (*atelier*) e, xunto a Gustave Doré, fíxose coñecido como ilustrador consumado. A súa produción como ilustrador ao longo dos anos foi prolífica. Moitas das súas ilustracións apareceron en *La France illustrée* así como en *Le Tour du Monde*, unha revista de viaxes editada por Edouard Charton e publicada por Hachette et Cie, en *La Chasse illustrée* publicada por Firmin Didot et Cie, no ''L' Exposition universelle illustrée de 1867* publicado por Dueuing e en *Le Korrigan*, revista artística bretoa en París. Traballou incansablemente e en 1851, e durante os dez anos seguintes, expuxo todos os anos no Salón de París. As súas obras de 1851 foron *Le Retour* e *Les Baigneuses*. O éxito finalmente chegou en 1861 cando expuxo catro lenzos, *Les Lavandières de la nuit*, *Souvenir de collège*, *Les Pilleurs de Mer à Guissény* e *Pâtres des plaines de Kerlouan*. 

*Lavandières de la nuit* foi especialmente eloxiada, especialmente por Théophile Gautier. Este cadro sobre o mito das lavandeiras pódese ver no Musée des beaux-arts de Quimper.

Aínda que isto non levou a ningún éxito inmediato, Dargent, animado polo seu amigo e rival Doré, dedicouse á ilustración de libros que lle reportou máis ingresos que os seus cadros, e traballou en ilustracións para revistas como *Magasin pittoresque,* *Musée des familles*, *La vie à la campagne* e *La France illustrée.'' Nesa época mandou construír unha casa preto de Saint-Pol-de-Léon en Créac'h-André, un lugar onde paseara a miúdo cando era escolar. 

### Madurez e recoñecemento 
O 3 de xullo de 1867 casou con Eugénie Antoinette Stéphanie Mathieu, música e filla do pintor Eugène Mathieu director da *La France illustrée*. Despois, entre 1869 e 1878, recibiu o encargo de contribuír á decoración de varias igrexas de Saint-Servais, Landerneau, Morlaix, Ploudalmézeau e a catedral de Quimper de Saint-Corentin. O seu traballo na catedral, que consistía en pintar murais para todas as capelas laterais, levoulle sete anos. Outras obras inclúen o lenzo *la Petite Roscovite* que se colga na *mairie* de Saint-Pol-de-Léon. En febreiro de 1877 foi nomeado cabaleiro da Lexión de Honra. En 1898, cando se estableceu a *Union régionaliste bretonne*, converteuse no primeiro presidente do Breton Beaux-Arts. Ao final da súa vida tivo algúns problemas económicos pero foi apoiado polo seu fillo. 

[thumb|Retrato do seu amigo da infancia [François-Marie Luzel. Yan' Dargent estaba plenamente dedicado á Bretaña e o seu lema ben podería ser *Bepred Breizad* ("sempre un bretón"), como o poema de Luzel ]]

### Pasamento 
Morreu o 19 de novembro de 1899 aparentemente dunha embolia pulmonar e está enterrado en Saint-Servais. Vexa a sección sobre a tumba de Dargent e o litixio que seguiu ao seu enterro.

## Coleccións 
* *"Ancien calvaire de Killinen, près Quimper",* óleo sobre lenzo, no Quimper Musée des beaux-arts 
* *"Le Travail"*. Pintura de 1875, no Quimper Musée des beaux-arts 
* *"Le retour des champs; Le bonheur aux champs"*. Óleo sobre lenzo mostrado no Salón dos Artistas Franceses de París en 1850. Hoxe no Museo de Belas Artes de Rennes. 
* ''"A La Queue de l'etang de Bezal in Saint-Servais, Finisterre"*. Óleo sobre lenzo, no Musée des beaux-arts de Rennes, exhibido no Salón de París en 1897.
* *"Au Soleil Couchant"*. Este óleo sobre lenzo consérvase no Musée du château de Vitré.
* *"Le Dolmen de Saint-Servais"''' . Este óleo sobre lenzo data de arredor de 1894, ano no que se mostrou no Salón de París. A pintura está en mans do Troyes Musée d'art d'archéologie et de sciences naturelles. 
* *"Idylle (Paysage avec dos personnages)"* . Este óleo sobre lenzo mostrouse no Salón de París en 1864. Está custodiado polo Musée d'art d'archéologie et de sciences naturelles de Troyes . 
* *"Le Scorff, Brizeux et Marie"* . Este óleo sobre lenzo foi realizado en 1889. A pintura consérvase no Musée d'art et d'histoire des Côtes-d'Armor de Saint-Brieuc . Foi exposto no Salón de París de 1889. 
* *"Les vapeurs de la nuit"* . Este cadro mostrouse no Salón de París de 1863 e pódese ver no Musée des beaux-Arts de Quimper. Representa o "anaonn" ou as almas dos mortos na lenda bretoa.
* *"Paolo et Francesca"* . Óleo sobre madeira que representa *"A Divina Comedia".* Exposta no Musée national Magnin de Dijon.
* *"Bretóns"* . Esta pintura ao óleo pódese ver no Musée des beaux-arts de Dole.
* *"Troyes, Maisons rue Notre-Dame"*. Traballo en grafito, lavado gris e gouache branco celébrase no Troyes Musee d'art d'archéologie et de sciences naturelles. 
* *"Retrato de Theophile Boutiot"* . Obra en grafito, aguada e gouache de 1844, exposta no Troyes Musee d'art d'archéologie et de sciences naturelles.
* ''"'La Falaise de Pen-Hir"* . Carbonciño, en mans do Museo de Belas Artes de Brest
* *Le soir aux grèves de Roscoff* . Museo de Belas Artes de Brest .
* *"L'Intempérance"*  Este cadro está en custodia no Quimper Musée des Beaux-Arts.
* *"Soir en Plounéventer"* . Óleo sobre madeiraen mans do Vannes Musée des beaux-arts.
[dereita|miniatura| *"A la queue de l'étang de Brézal"'' de Yan' Dargent pintado en 1889. Agora no [Museo de Belas Artes de Rennes. ]]
### Principais exposicións 
* ''Yan' Dargent* . Exposición de setembro a outubro de 1976 organizada pola Bibliothèque municipal de Brest.
* *Yan' Dargent* . Exposición realizada en Landerneau de xuño a setembro de 1989.
* *Yan' Dargent chez lui à Saint-Servais'' . Exposición organizada polo Musée Yan' Dargent de Saint-Servais no verán de 1991.
* *Les lavandières de la nuit* . Exposición organizada polo Musée Yan' Dargent no verán de 1993.

### Outras pinturas de Dargent 
* *"Au bord de la mer"* 
* ''"Les dénicheurs d'aigles"*
* *"Paysans bas-bretons"* 
* *"Derniers Rayons"* 
* *"Bords de la mer à Lokirech"* 
*  *"Sauvetage à Guisseny"* 
* *"Le Gué"*
* *"Les Pilleurs de mer à Guisseny"*
* *"Pâtre des plaines de Kerlouan, Menhir"*
* *"Souvenir de collège" *
* *"Un soir dans la lande"*
* *"A Famille du Pêcheur"*
* *"A vache récalcitrante"*
* *' "Mort du dernier barde breton"*
* *"Souvenir d'enfance"* 
* *"O Menhir" .* Esta pintura representa a lenda do bardo Gwenclan.
* [dereita|miniatura| *"Soir en Plounéventer"*. Agora no [Musée des Beaux-Arts de Vannes]]*"Ancien calvaire de Killinen, près Quimper"* 
* *"La Roche-Maurice"* 
* *"Les pins de Santec"*  
* *"Le sentier aux ramiers Brézal"* 
* *"San Roque na soidade"* 
* *"Falaise à Goullien"*
* *"Conversion extutique de saint Corentin et de saint Primel"*
* *"Bords du Scorff au Sac'h"*  
* *"Falaise à Morgat"*
### Obras para igrexas 
[miniatura|A representación de Dargent de Cristo sendo levado á súa tumba ("Le Christ porté au sépulcre"). Esta pintura está situada na igrexa Saint-Denis de [Jouy-le-Comte]] 
#### Traballos en Morlaix 
Para esta capela, construída en 1865 polo arquitecto Edouard Puyo, Dargent pintou frescos nas zonas do coro e da nave.

#### Catedral de Quimper 
É na catedral de Quimper onde se poden ver algunhas das obras máis importantes de Dargent. A historia da catedral remóntase a 1424 e foi en 1887 cando Mons. Sergent decidiu encargarlle a un artista a decoración das paredes da catedral. Escolleu a Dargent, quen pintou frescos para as nove capelas principais completando vinte murais.

Na capela de San Federico, un cadro representa a Federico de Utrecht protestando contra o rei Luís o Piadoso e no segundo o seu asasinato. Morrendo nas escaleiras do altar, Frederic reza polos seus dous verdugos. 

Na capela de San Roque, o santo agradece a Deus a comida que lle traía cada día o seu can. No segundo cadro está representado en Piacenza, rezando nas escaleiras dunha igrexa polos abatidos pola peste.

Outros murais representan escenas como a *adoración dos Reis Magos* ou *a negación de San Pedro.*

No "Musée départemental breton" de Quimper gárdanse unha serie de bosquexos preparatorios para os frescos da catedral. O museo tamén alberga dous grandes pratos decorados por Dargent.

### No *enclos paroissial* de Saint-Servais 
Nas dúas grandes vidreiras xunto ao altar hai representacións de Dargent dos apóstolos e dos evanxelistas. Ademais, na propia igrexa pódense ver as seguintes pinturas:

* *"Le Christ en majesté"* 
* *"La Vierge au Rosaire"* 
* *"Le Baptême du Jourdain"* 
* *"Saint François Xavier prêchant le Tiers Monde"* 

No osario do *enclos paroissial* pódense ver as pinturas:

* *"La Saint Famille à Nazareth"*  
* *"Ecce Homo"*
* *"La Prière et la Charité soulagent la Peine des Trépassés"*  
miniatura|400x400px|*"Saint Houardon voguant dans une auge de pierre".'' Pintura de Yan' Dargent na Eglise Saint-Houardon de LandernauAs obras anteriores foron restauradas en 1991. En 1992 á colección do *enclos paroissial* engadiuse a pintura que representa un episodio da vida de Salaun Ar Foll. Este cadro foi atopado descoidado no osario e restaurado e colocado na igrexa. Tamén catro pinturas encargadas a Dargent por un mosteiro beneditino foron adquiridas polo museo e colocadas na igrexa. Os catro óleos representaban "San Bieito e Santa Escolástica", "A Asunción", un "Ecce Homo" e "As Santas Mulleres ao pé da Cruz".

### Obra en Ploudalmézeau 
A igrexa de Saint-Pierre et Saint-Vincent Ferrier ten dúas pinturas de Dargent. Unha representa o descenso da Cruz ( *"Descente de Croix" )* e está situada na Capela do Sagrado Corazón. O segundo representa a liberación dunha alma do purgatorio ( ''"Délivrance d'une âme du Purgatoire"* ) e pódese ver na capela dos Mortos.

### *Eglise des Carmes*. Brest 
Esta igrexa, construída en 1718, foi destruída por un bombardeo en 1944. Contiña unha pintura de Dargent que representa a morte de San Xosé ( *"la Mort de saint Joseph"'' ).
miniatura| Tumba de Yan' Dargent en Saint-Servais
### Igrexa de Saint-Houardon en Landerneau 
Dargent mostrou a pintura que representa a Saint Houardon no Salón de París de 1859 e agora pódese ver na igrexa parroquial de Landerneau.

### O museo Yan' Dargent 
O museo dedicado ao artista atópase no propio Saint-Servais, comisariado por Monsieur Berthou. Pode combinarse coa visita ao recinto parroquial para apreciar a obra de Dargent.

### A súa tumba 
Antes da súa morte pedira ser enterrado en Saint-Servais e que o seu cranio fose colocado no osario xunto aos ósos da súa nai e dos seus avós, que era a práctica daquela. Isto por lei só puido producirse cinco anos despois do enterro e o 8 de outubro de 1907, coa autorización dos bispos de Quimper e da diocese de Léon para abrir o sepulcro e retirar a cabeza, iniciouse o proceso. Porén. o corpo aínda estaba en bo estado e o abade Guivarc'h tivo que cortarlle a cabeza. Isto provocou un litixio por parte dalgúns membros da familia Dargent que acusaron a Ernest e ao bispo de violar a tumba de Dargent. O xuízo durou seis meses e aínda que o tribunal de Morlaix emitiu unha sentenza de inocencia, Ernest morreu só catro días despois do proceso xudicial. A caveira de Yan' Dargent gárdase nun relicario de zinc á dereita do altar do osario.

## Galería 

Ficheiro:L'intempérance.jpg|Obra de Dargent en "L'illustration Européenne". Edición de 1872 núm.24 páxina 189.
Ficheiro:Cathédrale Saint-Corentin de Quimper 2005 01.jpg|Pintura de Dargent na catedral de Saint-Corentin de Quimper que representa o milagre onde o padre Maunoir recibe a capacidade de falar bretón.
Ficheiro:Yan Dargent - André la Chance et les esprits.jpg|Obra de Dargent de 1863 do "Le magasin pittoresque"
Ficheiro:Yan Dargent - Le spectre des marais.jpg|"Le spectre du marais" unha obra ao carbón de 1860 de Yann Dargent para "Fées, korrigans & autres créatures fantastiques de Bretagne" de Philippe Le Sturm.
Ficheiro:Simon Louis XVII.jpg|Luís XVII de Francia e o seu carcereiro durante a Revolución Francesa, o zapateiro Antoine Simon. Un gravado de Dargent para a "Histoire de la Révolution" de 1866 de Adolphe Thiers
Ficheiro:Yan'Dargent - Amiral Romain Desfossés.jpg|Retrato do almirante Romain Desfossés. Pintura realizada en 1864.
Ficheiro:Portrait de Prosper Proux.jpg|Un retrato conservado no Musée des Beaux-Arts de Quimper.

 

## Algúns libros ilustrados por Dargent 
Yann Dargent tamén ilustrou moitos libros, de Laboulave, Perrault, Verne, Andersen, os irmáns Grimm, Dante Alighieri, Adolphe Thiers, etc.
* *"Edgar Poë et ses oeuvres" .* Publicado en 1862. Ilustrado por F. Lix e Yan' Dargent. 

[miniatura| Viaxe de Hans Pfaall á lúa. Unha ilustración do ensaio de [Jules Verne "Edgard Poë et ses oeuvres" (Edgar Poe e as súas obras, 1862) debuxada por Frederic Lix e Yan' Dargent]]
[miniatura|"Pucette". Ilustración en "Contes" de [Hans Christian Andersen.]]
miniatura|Portada de "Nouveau Robinson suisse".

* *"Histoire de la révolution française"* de Adolphe Thiers. Publicado por Éditions Furne, Jouvet de Cie. 1878-1882 
* *"Christophe Colomb"*. Publicado por Éditions Palmer
* *"Dante".* Publicado por Éditions Garnier.
* *"Lourdes".* Publicado por Éditions Lasserre.
* *"Contes"* dos irmáns Jacob e Wilhelm Grimm. Publicado por Éditions Garnier,
* *"Nouveaux contes bleus"*. Édouard Lefebvre de Laboulaye. Publicado por Éditions Furne Jouvet et Cie (1868)
* *"Contes danois de Hans Christian Andersen"* . Traducido por Ernest Grégoire e Louis Moland. Edición de 1873 publicada por Garnier Frères.
* *"Nouveaux Contes Danois"* de Hans Christian Andersen traducido por Ernest Grégoire e Louis Moland. Edición de 1875 publicada por Garnier Frères.
* *"Les Souliers Rouges et autres contes"* de Hans Christian Andersen traducido por Ernest Grégoire e Louis Moland. Edición de 1880 publicada por Garnier Frères.
* *"Le Robinson suisse / Le Nouveau Robinson suisse"* . Publicado por Éditions Hetzel (1866)
* ''"L'Espace céleste"* de Emmanuel Liais. Publicado por Éditions Garnier
* *"Histoire fantastique du célèbre Pierrot"* de Alfred Assolant. Edicións Furne & Boivin
* *"'La Révolution"'*, de Adolphe Thiers. Edicións Furne & Boivin
* *"Vie des Saints"'', de Mgr Paul Guérin . Edicións Victor Palmé, 1887
* " La Vie des fleurs et des fruits" de Eugène Noël. Lévy frères, París, 1859
* "Histoire d'un bûche" . Por Jean-Henri Fabre. Garnier frères, 1867 
* *"O mundo dos insectos"*. Por Samuel-Henri Berthoud . Garnier, 1869
* *"Les Hôtes du Logis"* . Por Samuel-Henri Berthoud, Garnier
* ''"L'Homme depuis cinq mille ans"* . Por Samuel-Henri Berthoud, Garnier, 1876
* *"L'esprit des oiseaux"* de Samuel-Henri Berthoud, Alfred Mame, 1867 
* *"Chasses dans l'Amérique du Nord"*, de Bénédict-Henry Révoil. Alfred Mame, 1873
* *"A divina comedia"* de Dante Alighieri. Esta foi unha das mellores ilustracións de Dargent.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Jean-Loup Avril, *Mille Bretons, dictionnaire biographique*, páxina 115, Les Portes du large, Saint-Jacques-de-la-Lande, 2002.
* André Cariou, Dominique Radufe, *Yan Dargent 1824-1899*, monographie du musée des beaux-arts de Quimper, 1999.
* Marcus Osterwalder (dir. ), *Dictionnaire des illustrateurs*, 1800-1914 éditions Ides et Calendes, 1989. páxinas 284–285.
* Georges Hanciau, *Yan' Dargent – Peintre et dessinateur breton – Sa vie et ses œuvres*, 1889.
* Martine Plantec, *Étude en noir et blanc, Yan' Dargent illustrateur de livres'', Mémoire de maîtrise de l'histoire de l'art – Université de Rennes. 2 de outubro de 1986 (3º vol.)

### Ligazóns externas 
* Musée Yan' Dargent, en Saint-Servais, Finistère 
* Base Léonore du ministère de la Culture