open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tsung-Dao Lee

**Tsung-Dao Lee** (chinés tradicional e simplificado: 李政道; *pinyin*: Lǐ Zhèngdào), nado en Xangai, China o 24 de novembro de 1926 e finado en San Francisco o 4 de agosto de 2024, foi un físico norteamericano de orixe chinesa galardoado co Premio Nobel de Física no ano 1957.

## Traxectoria 
Naceu na cidade chinesa de Xangai o 24 de novembro de 1926. Iniciou os seus estudos de física na Universidade de Zhejiang continuándoos na Universidade Nacional Asociada do Suroeste en Kunming. En 1946 realizou o doutoramento na universidade norteamericana de Chicago, traballando en Enrico Fermi e Chen Ning Yang.

## Investigacións científicas 
Xunto a Chen Ning Yang realizou investigacións ao redor da física nuclear, atopando incoherencias no principio de simetría e iniciando o desenvolvemento dunha teoría unificadora da natureza das partículas subatómicas e sobre as interaccións débiles. En 1957 recibiron o Premio Nobel de Física por estas investigacións, sendo os primeiros chineses en conseguir este galardón.

Posteriormente traballou en transicións da fase da mecánica estatística, na física condensada da materia así como na ecuación de Schrödinger.

Co establecemento de relacións entre os Estados Unidos e a República Popular da China Dao-Le puido viaxar até o seu país de nacemento, onde realizou unha serie de conferencias, creando o ano 1998 a Fundación *Chun-Tsung Endowment Fund* (en mandarín: 秦惠莙—李政道中国大学生见习基金) para promover bolsas para novos estudantes chineses.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1957
-394

## Acontecementos 
* Axesípolis I sucede ao seu pai Pausanias I como rei de Esparta.
* Batalla de Coronea, entre os espartanos e unha coalición de cidades gregas.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
José Castro Suárez

**José Castro Suárez**, nado no Carballiño o 16 de xullo de 1926, é un empresario e político galego.

## Traxectoria 
Comeza a traballar na construción de carrocerías para autobuses nun pequeno taller no Carballiño, e en 1948 trasládase a Vilagarcía de Arousa onde funda Castrosua, dedicada á construción industrial desas carrocerías en madeira. Ocupa a dirección da empresa durante toda a súa vida.

A súa carreira política limitouse a figurar de número tres na candidatura coruñesa de Unión de Centro Democrático nas primeiras eleccións autonómicas ao Parlamento de Galicia, en 1981. Saíu elixido deputado e permaneceu no seu escano ata 1985.

## Galardóns 
* Placa de prata da vila da Pobra do Caramiñal

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
-386

## Acontecementos 
* Artaxerxes II, rei persa, firma a Paz de Antálcidas con Esparta.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-390

## Acontecementos 
* Refuxiados de Siracusa fundan a cidade de Ancona.
* Os atenienses volven ocupar Bizancio.
* Remata a Guerra de Corinto.
* Boteiras sucede a Doidalses como rei de Bitinia.

## Nacementos 
* Hipérides - Orador grego (data aproximada) (m. -322).

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
Kingston

**Kingston** é a capital de Xamaica. Está situada no sueste o país, as beiras do mar Caribe. A súa poboación en 2004 estimábase que andaba arredor dos 660.000 habitantes.

## Historia 
Kingston foi fundada en 1693 polos ingleses logo de que un terremoto destuíse a cidade portuaria de Port Royal. Converteuse na capital administrativa da illa xamaicana en 1872 e conservou tal status até que o país logrou a súa independencia en 1962, pasando entón a ser a capital do novo estado.

## Urbanismo 
Kingstonposúe a imaxe de numerosas cidades que no pasado formaran parte de paíss colonizados: un centro urbano e un barrio norte, que son herdanza directa dos colonos británicos. Aí é onde se concentran a maioría das actividades económicas e políticas e a súa calidade contrasta nidia e fortemente coa realidade imperante nos barrios menos favorecidos.

O desenvolvemento da cidade carece de controis, de xeito que os "shanty towns" (favelas) aumentan en superficie ocupada e en poboación. Kingston non escapa a depauperización nos suburbios. Cada día acolle movos moradores que o éxodo rural conduce até a cidade.

Kingston posúe o barrio popular de Trenchtown, barrio orixinario dos artistas xamaïcanos de sona mundial: Bob Marley, Peter Tosh ou mesmo Burning Spear.

Porén, os barrios meridionais son os máis pobres e os máis insalubres, e onde é maior a influencia rastafari, da cal o altofalante foi Bob Marley. Mais ces quartiers sont aussi les plus pauvres et les plus insalubres de la ville.

## Clima 
O clima de Kingston é tropical, cinha temperatura media anual alta e uniforme, que supera os 26&nbsp;°C. As precipitacións concéntranse nos meses que van de abril a novembro. Pola súa situación na área caribeña, Kingston está exposta á acción dos furacáns que se forman nesa zona.

## Educación superior 
O principal centro educativo superior é a University of the West Indies. Posúe unha biblioteca de preto de medio millón de volumes. É frecuentada non só por estudantes xamaicanos, senón por outros procedentes das illas próximas.

## Turismo 
A fin de revitalizar a economía de Kingston, os ingleses trazaron un ferrocarril até Montego Bay, sito na costa norte do país. Porén a medida é insuficiente, nin sequera para servir de válvula de escape aos máis de 600.000 habitantes da capital.

## Véxase tamén
-365

## Acontecementos 
* Filipo II de Macedonia abandona Tebas, onde vivira como refén.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Antístenes, filósofo cínico (n. -444).

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-366

## Acontecementos 
* Os sátrapas das rexións occidentais do Imperio Persa rebélanse contra Artaxerxes II.
* En Roma xorde o cargo de pretor co encargo de ditar xustiza.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
Walter Houser Brattain

**Walter Houser Brattain**, nado en Xiamen (China) o 10 de febreiro de 1902 e finado en Seattle (Washington) o 13 de outubro de 1987, foi un físico norteamericano galardoado co Premio Nobel de Física no ano 1956.

## Traxectoria 
Naceu na cidade de Xiamen, situada na provincia chinesa de Fujian. Estudou no *Whitman College* de Walla Walla, no Estado de Washington, licenciándose en física e matemáticas en 1924.

## Investigacións científicas 
Tras traballar como físico na división de radio do Instituto Nacional de Modelos e Tecnoloxía, o 1929 incorporouse aos Laboratorios Bell. O seu principal campo de investigación foi o estudo das propiedades das superficies dos sólidos, e en particular a da estrutura atómica dun material a nivel superficial, a cal difire da do interior. Xunto aos físicos norteamericanos William Shockley, director do proxecto, e John Bardeen inventaron un pequeno dispositivo electrónico denominado transistor. Anunciouse por primeira vez en 1948 e acabouse o 4 de xullo de 1951, empregándose comercialmente en radios portátiles, audífonos e outros aparellos.

No ano 1956 foi galardoado co Premio Nobel de Física, xunto con Shocley e Bardeen, *pola súa investigación en semicondutores e polo descubrimento do efecto transistor*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1956 .
-356

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
* Alexandre Magno, rei de Macedonia.

## Mortes 
* Filisto, político e historiador grego de Siracusa, en cobate naval (n. -432).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
Moura, Nogueira de Ramuín

**San Xoán de Moura** é unha das parroquias do concello ourensán de Nogueira de Ramuín. No ano 2007 tiña 200 habitantes.

## Xeografía 
Localizada a 25&nbsp;km de Ourense, a altitude media é de 550 m e ten un relevo moi montañoso. A parte setentrional da parroquia cae cara á ribeira do río Sil, con pendentes moi pronunciadas. A parte occidental cae cara ao río Miño, onde as pendentes, fortes, son menos costentas ca na ribeira norte. As terras bañadas polo Sil pertencen á parroquia de Moura, mentres que as bañadas polo Miño son da de Viñoás. Os lugares habitados están na zona alta do concello, e o máis baixo é Fiscal, situado nos 375 m. A parte máis elevada é o alto do Rego. Ten unha extensión duns 30&nbsp;km².

A súa localización entre as dúas ribeiras, a do Sil e a do Miño, dálle un clima benigno, con pouca choiva. Predominan os castiñeiros, os carballos e os salgueiros, se ben na ribeira do Sil tamén abondan as sobreiras e as aciñeiras. No monte baixo hai sobre todo carpaza e toxo.

## Historia 
Existen mámoas no Alto do Rego, o que indicaría poboamentos prerromanos. As mámoas de Penedo do Trigo, Penedos do Rufino e Pedra Longa foron reutilizadas como refuxios durante a Guerra Civil española. Trala romanización de Galicia Moura foi lugar de paso da vía romana XIV, que unía Aquae Flaviae (o actual Chaves) co actual Monforte de Lemos.

O xacemento de San Miguel do Canal, en Montevedrde, acolle os restos dun cenobio. Consérvase unha capela cos lenzos de parede e edificación adxacente en ruínas.

A igrexa de San Xoán de Moura, no Alcouce, foi construída en 1247. A zona coñece un progreso económico coa fundación próxima do mosteiro de Santo Estevo de Ribas de Sil. Ata comezos do século XX funcionou un sistema de transporte fluvial entre a ribeira de Moura e a parroquia de Pombeiro (Pantón).

Zona tradicional de emigración temporeira (afiadores), nos anos sesenta sufriu importantes perdas de poboación coa emigración ao País Vasco. Como coñeceu unha forte emigración nos anos sesenta, a poboación residente vese moi aumentada no verán.
## Notas
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Moura 
### Parroquias de Nogueira de Ramuín 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Nogueira de Ramuín
Gradiente adiabático seco

Para comprender o significado de **gradiente adiabático seco (GAS)** é necesario saber ó que nos referimos co termo gradiente en si. Este é a diferenza de temperatura que existe entre dous puntos situados a unha diferenza de altitude  de 100 m.

Centrándonos no GAS, o valor que se determina para este gradiente é de 1&nbsp;°C/100 m , e recibe a denominación seco porque contén auga en forma de vapor. Podemos dicir del que é un proceso dinámico ( a diferenza do gradiente vertical de temperatura) xa que afecta a unha masa de aire que se encontra realizando un movemento vertical debido o seu estado de desequilibrio co aire circundante.

## Proceso
Unha porción de aire, por ser mal condutor de calor, non vai a intercambiar nin transferir calor coa atmosfera. Polo tanto se existen variacións de temperatura na mesma porción de aire, estas serán causadas pola súa actividade molecular interna. Estas modificacións prodúcense adiabaticamente e se deben soamente ó cambio da presión atmosférica producidas polo movemento vertical dunha porción do aire.

Tendo en conta o principio físico polo cal unha porción de aire aumenta a súa temperatura se é comprimida, se se produce o proceso contrario, é dicir se se expande, disminue: a porción de aire en elevación expándese debido a que a presión que soporta é menor coa altura. Polo tanto, a súa temperatura tamén descende debido a que a fricción das moléculas de aire é menor.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Gradiente adiabático saturado
*Clima

### Ligazóns externas
*https://web.archive.org/web/20080130152508/http://www.cepis.ops-oms.org/bvsci/e/fulltext/meteoro/lecc4/lecc4_1.html
*http://www.rinconsolidario.org/meteorologia/webs/dingra.htm
Death of a Salesman

***Death of a Salesman*** (en galego literalmente: *Morte dun vendedor*) é unha peza teatral de Arthur Miller escrita en 1949.

## Características 
É a súa obra máis famosa e máis frecuentemente interpretada. Vista por moitos como unha crítica cáustica do "soño americano" de éxito a través do crecemento económico, fixo famoso ó seu autor ó facerlle gañar o Premio Pulitzer e acollida con éxito entre a crítica.

Protagonizada polo personaxe de Willy Loman e a súa familia, foi interpretada con éxito en Broadway en varias ocasións. Foi levada tres veces ó cine e adaptada catro veces para televisión.
-1504

## Acontecementos 
* Comezo do goberno da raíña Hashepsut, viúva de Tutmés II, en Exipto (até -1482).
** Minoría de idade de Tutmés III, que se contabiliza, posteriormente, como data do seu inicio como faraón (até -1450).

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Tutmés II, faraón exipcio desde ca. -1512.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1526

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Amenhotep I, faraón da dinastía XVIII de Exipto desde 1546 a.C..

## Outros 
Historia ano a ano
-1512

## Acontecementos 
* Sobe ao trono de Exipto o faraón Tutmés II (até -1504).

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Tutmés I, faraón da dinastía XVIII de Exipto desde 1525 a.C..

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1546

## Acontecementos 
* Amenhotep I comeza o seu reinado como faraón da dinastía XVIII.

## Nacementos 
## Mortes 
* Ahmosis, faraón exipcio desde -1570, fundador da dinastía XVIII.

## Outros 
Historia ano a ano
-1538

## Acontecementos 
* O faraón Amenhotep I, da dinastía XVIII, emprende unha campaña contra Nubia.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1570

## Acontecementos 
* Ahmosis expulsa os hicsos de Exipto.
** Inicio do goberno do faraón Ahmosis (até 1546 a.C.), que funda a dinastía XVIII.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
Historia ano a ano
-1524

## Acontecementos 
* O faraón Tutmés I emprende unha campaña militar contra Nubia, na que debeu chegar até a cuarta catarata do río Nilo. Creou novas fortalezas de garda en Nubia e reforzou a de Buhen.

## Nacementos 
## Mortes 
## Outros 
Historia ano a ano
-1482

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
## Mortes 
* Hashepsut, raíña do Exipto desde 1504 a.C. (dinastía XVIII).

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1325

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Tutankhamon - Faraón exipcio (data probábel).

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1443

## Acontecementos 
* Campaña do faraón Amenhotep II (dinastía XVIII) en Siria e países próximos. Somete a Ugarit e saquea Kashebu. Recibe vasalaxe do monarca de Kadesh.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1348

## Acontecementos 
* Sobe ao trono de Exipto o xeneral Horemheb, novo faraón até -1320, que sucede ao extinto Ay.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Ay, faraón da dinastía XVIII de Exipto, desde 1352 a.C..

## Outros 
*

Historia ano a ano
Río Dniéper

O **Dniéper** (en ruso: Днепр/Dnepr; en belaruso: Дняпро/Dnyapro, en ucraíno: Дніпро/Dnipro) é un río con 2290&nbsp;km de curso (o cuarto en Europa logo do Volga, o Danubio e o Ural).

## Percorrido 
O Dniéper nace no altiplano de Valdai (Rusia occidental), para entrar despois en Belarús; foi logo, durante 115&nbsp;km, de fronteira natural entre Belarús e Ucraína, para por fin facer o resto do seu curso a través da Ucraína, na cal baña a capital, Kíiv, atravesándoa de norte a sur. Ao longo dos tres países mantén esencialmente o mesmo nome, aínda que con pequenas variantes gráficas e de pronunciación.

O Dniéper desauga no mar Negro cun longo estuario, non lonxe da cidade de Odesa, a occidente da península de Crimea. O seu caudal medio na foz é de 1670 m³/s.

A conca hidrográfica do Dniéper abrangue unha área de 516 000&nbsp;km², unha superficie maior que a de España, o que a torna na terceira en Europa, despois das do Volga e do Danubio.

## Explotación económica 
Nos últimos 800&nbsp;km do río está regulado por unha serie de grandes encoros. Estes encoros son: o de Kíiv (''Kyivs'ke*) (922&nbsp;km², cunha lonxitude de 110 km e unha largura de 12 km, presenta gran cantidade de algas), o de Kaniv (582&nbsp;km²), o de Kremenchuk (2252&nbsp;km²), o encoro de Dniprodzerzhin (567&nbsp;km²), o de Zaporiz (410&nbsp;km²) e o de Kakhov (2155&nbsp;km²). As presas destes encoros son utilizados para producir enerxía hidroeléctrica, que representa sobre do 10% electricidade xerada en Ucraína.

## Nome e historia 
O río Dniéper é mencionado polo grego Herodoto no Século V a.C. como *Borysthenes*. Os historiadores romanos denominárono *Danaper*. O vello nome usado na época medieval, cando do Rus de Kíiv, era *Slavutich''.

O Dniéper foi de sempre a principal vía de comunicación nesta zona, facilitando as comunicacións entre o Mar Negro e o mar Báltico. A través desta ruta fluvial, viquingos e polacos movéronse cara ao sur.

O Dniéper foi, durante a última guerra mundial, o eixo da "liña Stalin", escenario de duros combates entre os exércitos alemáns e soviéticos.

## Cidades ás beiras do Dniéper 
Desde o seu nacemento até a desembocadura temos entre as cidades principais erguidas as súas orelas:

* Dorogobuzh, Rusia
* Smolensk, Rusia
* Orša, Belarús
* Sklou, Belarús
* Mahilëu, Belarús
* Byhau, Belarús
* Rahacou, Belarús
* Zlobin, Belarús
* Rècyca, Belarús
* Kíiv, Ucraína
* Kaniv, Ucraína
* Čerkasi, Ucraína
* Kremenchuk, Ucraína
*Kamianske, Ucraína
*Dnipro, Ucraína
* Zaporizhzhia, Ucraína
* Marhanets, Ucraína
* Nikopol, Ucraína
* Nova Kakhovka, Ucraína
* Khersón, Ucraína

## Afluentes do Dniéper 
Destacan entre os tributarios máis importantes do Dniéper en orde desde a fonte:

* Drut (D)
* Sozh (E)
* Berezina (D)
* Pripyat (D)
* Irpen (D)
* Sula (E)
* Vorskla (E)
* Samara (E)
* Ros (D)
* Bazavluk (D)
* Ingulec (D)
* Konka(D)
* Desna (E)

## Notas 
## Véxase tamén
-1320

## Acontecementos 
* Sobe ao trono de Exipto o visir Pra'messe, novo faraón co nome de Ramsés I (até -1315), que sucede ao extinto Horemheb. Ramsés I inaugura a dinastía XIX.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Horemheb, derradeiro faraón da dinastía XVIII de Exipto, desde 1348 a.C..
* Enlil-nirari, rei de Asiria desde 1329 a.C..

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1318

## Acontecementos 
* Seti I, da dinastía XIX, fica asociado como faraón de Exipto polo seu pai Ramsés I. Gobernará até -1304.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1304

## Acontecementos 
* Sobe ao trono de Exipto o faraón Ramsés II (até -1237), que sucede a seu pai Seti I.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Seti, faraón da dinastía XIX de Exipto, desde -1318.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1315

## Acontecementos 
* Goberno en solitario do faraón Seti I, asociado ao trono polo seu pai, Ramsés I, desde -1318. Gobernará até -1304.
* Mutalu / Muwatallis sobe ao trono de Hatti (até -1290), como sucesor de Mursilis II.
* Arhalba comeza o seu reinado en Ugarit (até -1313), como sucesor de Niqmaddu II, quen rexía o estado-cidade desde -1349.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Ramsés I, faraón da dinastía XIX de Exipto, desde -1320.
* Mursilis II, rei de Hatti desde ca. -1345.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1166

## Acontecementos 
* Sobe ao trono de Exipto o faraón Ramsés IV (até -1160), que sucede ao extinto Ramsés III.

### Arte e cultura 
* Redacción do chamado "Papiro Harris", crónica de Exipto durante os inicios da dinastía XX.

## Mortes 
* Ramsés III, segundo faraón da dinastía XX de Exipto, desde -1198.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1160

## Acontecementos 
* Ramsés V, accede ao trono exipcio (até -1156).

## Mortes 
* Ramsés IV, faraón da dinastía XX de Exipto, desde -1166.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1140

## Acontecementos 
* Sobe ao trono de Exipto o faraón Ramsés IX (até -1121).

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Historia ano a ano
-1352

## Acontecementos 
* Ay tórnase faraón de Exipto (até 1348 a.C.), como sucesor de seu cuñado Tutankhamón (dinastía XVIII).

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Tutankhamón, faraón da dinastía XVIII.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1121

## Acontecementos 
* Ramsés X accede ao trono exipcio (até -1113).

## Mortes 
* Ramsés IX, faraón da dinastía XX de Exipto, desde -1140.

Historia ano a ano
-1069

## Acontecementos 
* Esmendes I convértese en faraón de Exipto, fundando a XXIª dinastía.
* Adad-apla-iddina convértese en rei de Babilonia.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Ramsés XI, faraón de Exipto.
* Marduk-shapik-zeri, rei de Babilonia.

## Outros 
*

## Notas 
Historia ano a ano
-1039

## Acontecementos 
* Accede ao trono de Exipto o faraón Psusenes I (até -991), que sucede a Amenemisu.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Amenemisu, segundo faraón da dinastía XXI de Exipto, desde -1043.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1043

## Acontecementos 
* Sobe ao trono de Exipto o faraón Amenemisu (até -1039), que sucede ao extinto Smendes.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Smendes, faraón fundador da dinastía XXI de Exipto, desde -1085.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-991

## Acontecementos 
* Comeza o goberno en solitario do faraón Amenemope (dinastía XXI). Asociado ao trono desde -993, gobernará até -984.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Psusenes I, faraón da dinastía XXI de Exipto, desde -1039.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-945

## Acontecementos 
* Sheshonq I accede ao trono de Exipto norte (até -924), como sucesor de Psusenes II, de quen era xenro. Iníciase a dinastía XXII.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Psusenes II, derradeiro faraón da dinastía XXI de Exipto, desde -959.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-2050

## Acontecementos 
* Tebas pasa a ser a capital de todo Exipto (practicamente até -661).

## Nacementos 
*

## Mortes 
* 
## Outros 
*

Historia ano a ano
-959

## Acontecementos 
* Sobe ao trono de Exipto o faraón da dinastía XXI, Psusenes II (até -945), que sucede ao extinto Siamón.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Siamón, faraón da dinastía XXI, desde -978.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1567

## Acontecementos 
* O faraón exipcio Ahmosis / Amosis emprende unha campaña en Palestina.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1441

## Acontecementos 
* Sublevación en Palestina que é desfeita polo faraón Amenhotep II. Miles de prisioneiros son conducidos a Exipto.
** Entre os cativos figuran os *apiru* / *habiru*, talvez identificabeis cos hebreos.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1925

## Acontecementos 
* Gungunum, soberano de Larsa, Mesopotamia, toma a cidade de Ur.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1299

## Acontecementos 
* Batalla de Kadesh ou Qadesh - Encontro entre o exército exipcio, dirixido polo faraón Ramsés II, e unha coalición de diversos estados dirixidos polo reino de Hatti, co seu monarca, Mutalu, á cabeza. O resultado foi probabelmente indeciso, aínda que as fontes exipcias o magnifiquen como unha grande vitoria das súas armas e, sobre todo, do seu faraón.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-1932

## Acontecementos 
* Inicio do reinado de Gungunum na cidade-estado de Larsa, en Mesopotamia (até -1906)
## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-2029

## Acontecementos 
* Sobe ao trono de Ur, Mesopotamia, o rei Ibbi-sin (até -2006, que sucede ao extinto Shu-sin, falecido o ano anterior .

## Nacementos 
*

## Mortes 
* .

## Outros 
*

Historia ano a ano
-2006

## Acontecementos 
* Os elamitas toman a cidade de Ur, en Mesopotamia. O seu rei Ibbi-sin é levado cativo. Remata así a III dinastía de Ur.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Ibbi-Sin, rei de Ur, Mesopotamia, desde -2029.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-2030

## Acontecementos 
*

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Shu-sin, soberano de Ur, en Mesopotamia, desde -2038.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-357

## Acontecementos 
* Os persas conquistan a illa de Lesbos.
* Os macedonios conquistan Anfípolis en Tracia.
* Dioniso II de Siracusa marcha exiliado.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Alexandre, cruel tirano de Feres, Tesalia.

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-363

## Acontecementos 
* Ariobarzanes II, sátrapa do Ponto somete as tribos do interior do país.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
José Carlos Pita López

**José Carlos Pita López**, nado en 1940, é un político galego. Foi o primeiro alcalde que tivo o concello de Neda trala aprobación da Constitución de 1978.

## Traxectoria
Técnico de Astano e militante do Partido Comunista de Galicia, foi elixido alcalde nas eleccións municipais de 1979 por Agrupación Democrática de Neda Independiente coa que conseguiu maioría simple, repetindo con amplas maiorías absolutas na eleccións de 1983 e 1987. En 1991, el e o equipo de goberno, foron fichados polo PSdeG-PSOE, acadando dúas maiorías absolutas en 1991 e 1995. En 1999, Pita e o seu partido, perden a maioría absoluta e botan man do edil de Esquerda Unida para conservar a alcaldía. Foi deputado provincial entre 2002 e 2003. Nas eleccións de 2003 perde dous concelleiros máis, pero logra a alcaldía ó ser o máis votado, gobernando de novo con Esquerda Unida. Finalmente nas municipais de 2007 cos resultados máis pobres da súa historia deixou de ser o alcalde máis antigo, xunto ó seu homólogo de Fene (Xosé María Rivera Arnoso), dos concellos da ría de Ferrol.

## Vida persoal
Casou e tivo 3 fillos.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Eleccións municipais en Neda
-374

## Acontecementos 
* Finaliza o reinado de Ba'al Sillem en Sidón, Fenicia (comezara en -407).

## Nacementos 
* Teofrasto de Lesbos, filósofo peripatético, discípulo de Platón e de Aristóteles, en Atenas (m. -287)

## Mortes 
* Evágoras I, rei de Chipre desde -410, asasinado.

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-380

## Acontecementos 
* Cleómbroto I sucede como rei de Esparta a Axesípolis I.
* Farnabaces sucede a Tiribazo como sátrapa persa de Cilicia.

### Arte e cultura 
* Comeza a súa actividade o pintor grego Pausias (até -330); introducirá o pintado ao encausto.

## Nacementos 
* Piteas - Navegante grego (data aproximada) (m. c. -310).
* Darío III - Derradeiro rei aqueménida do Imperio Persa (data aproximada) (m. -330).

## Mortes 
* Pausanias I - Rei de Esparta exiliado (data aproximada).
* Lisias - Orador grego (n. -460).
* Aristófanes - Comediógrafo grego (n. c. -448).
* Filoxeno de Citera, poeta grego (n. -435).

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
Molina de Aragón

**Molina de Aragón** é unha localidade e un concello da provincia de Guadalaxara, na comunidade autónoma de Castela - A Mancha. A súa poboación era de 3.656 habitantes en 2006.

O municipio, de 168 km², limita polo norte co de Rueda de la Sierra, polo noroeste con Tortuera e máis Embid, polo leste con Campillo de Dueñas e La Yunta, polo sueste con Castellar de la Muela, polo sur con Prados Redondos, polo suroeste con Castilnuevo, polo oeste con Corduente e polo nordeste con Rillo de Gallo.

## Xeografía 
### Hidrografía 
O río Gallo atravesa a poboación. Polo sur bordea a vila o arroio de La Cava, unha *rambla* —corga característica da España mediterránea— que polo xeral leva auga e que no ano 1930 produciu graves inundacións.

## Economía 
Molina é unha vila dedicada ao comercio e aos servizos, con escasa industria. É o centro administrativo comarcal dunha área eminentemente agrícola e gandeira, cun incipiente turismo rural atraído pola natureza.

### Historia 
O nome actual da poboación procede da súa antiga pertenza á Coroa de Aragón. Pese a que foi tomada por Castela aos musulmáns, durante a guerra entre Castela e Aragón de 1356-1369, a vila (coñecida como *Molina de los Caballeros*, *Molina de los Condes* ou, simplemente, *Villa de Molina*) e máis a súa comarca pasaron ao reino de Aragón.

No ano 1375 foi reconquistada polas tropas de Pedro o Cruel de Castela, durante unha expedición de castigo contra os aragoneses que daban apoio a seu irmán bastardo Henrique na guerra que ambos mantiñan polo trono castelán. O exército chegou mesmo a conquistar Teruel, mais nos tratados de paz seguintes os casteláns retiraríanse de todos os territorios e localidades ocupadas, salvo da contorna de Molina, que sería coñecida a partir de entón como *de Aragón*. A vila de Molina, residencia habitual de Pedro I desde aquela altura, foi considerada como un territorio aparte, en mans do rei, costume que perdurou até a actualidade, xa que entre os títulos señoriais do rei de España, Xoán Carlos I, continúa a figurar o de "*Señor de Molina*".

## Monumentos e lugares de interese 
* O Castelo ou Alcácer, un dos maiores de España. 
* A ponte románica. 
* A igrexa e o convento de San Francisco. 
* A igrexa de Santa Clara. 
En xeral a vila conserva boa parte do seu patrimonio medieval e da idade moderna.

## Contorno ambiental 
Molina está situada moi preto do Parque Natural do Alto Texo, que posúe especies mediterráneas de montaña alta e mediana, en óptimo estado de conservación. Constitúe ademais unha dos maiores áreas de canóns fluviais do interior peninsular. O parque conecta aínda con zonas turísticas e paisaxísticas como son a Serranía de Cuenca ou os Montes Universales (Teruel).

A 11&nbsp;km de Molina de Aragón sitúase a ermida románica da Virxe do Congosto, no interior dun barranco espectacular.

## Festas locais 
* As festas patronais son as do *Cristo de Las Victorias* (1 de setembro).
* Nosa Señora do Carmo (16 de xullo), declarada de interese turístico rexional.
* A Inmaculada (8 de decembro).
* A loia á Virxe do Congosto (domingo de Pentecoste).
* A Feira Medieval (terceira fin de semana de xuño).
* O entroido.
Hipertensión

**Hipertensión** pode referirse a:
*Hipertensión arterial, o aumento da presión do sangue nas arterias.
*Hipertensión pulmonar, o aumento da presión arterial nas arterias pulmonares.
*Hipertensión ocular.
*Hipertensión cranial.
*Hipertensión portal.
-391

## Acontecementos 
* Os sirios, comandados por Abdamón, conquistan Chipre.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-1472

## Acontecementos 
* Batalla de Alepo - Thutmose III, faraón de Exipto vence as tropas do reino de Mitanni.
** Batalla de Qarqemish - O faraón volta a vencer a Mitanni.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Outros 
*

Historia ano a ano
-393

## Acontecementos 
* Conón regresa a Atenas, reconstrución dos Muros Longos e da frota ateniense.

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-389

## Acontecementos 
* Expedición de Axesilao II de Esparta a Acarnania.
* Primeira viaxe de Platón a Italia e a Sicilia (data aproximada).
* Comezan as operacións no Golfo Sarónico, arredor de Exina. Atenas controla Bizancio e Mitilene.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
Albará

O **albará** é unha nota de entrega ou documento mercantil que acredita a entrega dunha mercadoría mediante a sinatura da persoa que a recibe.

Por medio do albará o comprador pode controlar as mercadorías que recibe coa posterior facturación e o vendedor co duplicado ten constancia da entrega da mercadoría e pode confeccionar a factura.miniatura|centro
## Notas
Malvasía

**Malvasía** pode referirse a:

***Uva malvasía**, variedade moi doce de uva que inclúe varios tipos;
***Viño malvasía**, feito coa uva malvasía.
-382

## Acontecementos 
* Ocupación de Tebas polos espartanos (ocupación da Cadmea); Atenas acolle os exiliados tebanos.

## Nacementos 
* Filipo II de Macedonia, rei desde -359, asasinado (m. -336).

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
-383

## Acontecementos 
*

### Ciencia e tecnoloxía 
* O astrónomo Kidinnu incorpora o ciclo de 19 anos ao calendario do seu país (calendario de Babilonia).

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
Historia ano a ano
Mosteiro dos Santos Xusto e Pastor de Toxos Outos

O **Mosteiro dos Santos Xusto e Pastor de Toxos Outos** é un antigo mosteiro, hoxe abandonado, no lugar de San Xusto, no concello de Lousame.

Segundo afirmou Hipólito de Sa 

## Historia 
miniatura|Fervenza en Toxos Outos.
miniatura|250px|Camposanto.

Foi fundado o 1 de novembro de 1129, trala doazón da ermida de san Xusto a Froila Alonso e Pedro Muniz de Carnota por parte do mosteiro de San Paio de Antealtares o 16 de outubro de 1127. En 1135 foi consagrado polo arcebispo Xelmírez. Afonso VII favoreceuno e eximiuno dos tributos debidos á sé compostelá, o mosteiro tamén gozou da protección a familia dos Condes de Traba. As súas posesións incluían Noia, Lousame, Outes, Muros e tamén 47 igrexas e 17 municipios. Tivo 22 abades entre 1135 e 1498.

Seguindo a reforma monástica feita polos Reis Católicos, o bispo de Tui Diego de Muros mandou irmandalo co mosteiro de Sobrado dos Monxes en 1475, polo que foi incorporado ao mesmo en 1504, e pasou a pertencer á orde do Císter.

Recuperou parte do seu esplendor durante os séculos XVII e XVIII, pero decaeu coas invasións napoleónicas e desapareceu coa desamortización de Mendizábal.

En 1921 o sacerdote da parroquia, con autorización do arcebispado de Compostela, vendeu os restos do claustro románico, do século XIII, ao vizconde de San Alberto, que o instalou no Pazo da Pena do Ouro, preto de Noia.

Nel elaborouse no século XII o *Tombo de Toxos Outos*, manuscrito famoso polas súas miniaturas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Agrafoxo Pérez, X.: *Noia, vila histórica*. Lousame, 1987: Colexio Público, D.L. ISBN 84-398-9361-X

### Outros artigos 
* Mosteiros e conventos de Galicia
### Ligazóns externas 
* , Francisco Javier (2004) *Os documentos do Tombo de Toxos Outos* Consello da Cultura Galega. ISBN 84-95415-82-8.
* Mosteiro de Toxos Outos, na web do concello de Lousame.
Sueiro Gómez de Toledo

**Sueiro Gómez de Toledo** foi un nobre e relixioso galego medieval, arcebispo de Santiago de Compostela entre 1362 e 1366.

## Historia e lenda 
No medio das disputas sucesorias que tiveron lugar entre Pedro I e Henrique de Trastámara, foi asasinado xunto co deán da catedral o 29 de xuño de 1366.

A historia deu lugar a moitas lendas e obras literarias, e non están claras as súas circunstancias. Despois do duro enfrontamento entre a familia dos Churruchaos (Súárez de Deza) e o bispo Berenguel de Landoira, que acabaron coa decapitación de Alonso Suárez de Deza, Fernán Pérez Churruchao e Alonso Gómez de Gallinato alancearon o bispo e o deán Pedro Álvarez co prace do rei Pedro I, pois o bispo apoiaba a Henrique de Trastámara. Este suceso marcou a fin da casa dos Churruchaos, que serían absorbidos pola Casa de Lemos.

## Notas
Jean-Jacques Annaud

**Jean-Jacques Annaud**, nado en Juvisy-sur-Orge (Essonne, Francia) o 1 de outubro de 1943, é un director de cine.

## Traxectoria 
Tras cursar estudos no *Institut des hautes études cinématographiques*, iniciouse no mundo do cine coa publicidade.

Obtivo o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa en 1976 coa súa primeira longametraxe, *La Victoire en chantant*. Encargóuselle entón a dirección de *O cabezazo*, escrita por Francis Veber e interpretada por Patrick Dewaere.

Adicouse a proxectos moi caros e ambiciosos, como *Na busca do lume*, (1981) e *O oso* (1988) nos que demostra mestría técnica.

A súa consagración comercial acadouna coa adaptación da novela de Umberto Eco *O nome da rosa*, película que combina acertadamente problemas filosóficos e morais co suspense. Contou cun elenco de luxo: Sean Connery, Christian Slater e F. Murray Abraham. Este éxito permitiulle abordar a superprodución erótica ''L'Amant* (1992), adaptación do libro de Marguerite Duras.
 
En 2006 rodou unha superprodución europea, *Sa Majesté Minor*, con exteriores rodados nas oliveiras de Benigembla, e na cala do Poble Nou de Benitatxell, na comarca da Marina Alta da Comunidade Valenciana.

Malia non ser sempre ben tratado pola prensa, Annaud ten fama de perfeccionista e de técnico destacado, encargándose de revisar persoalmente todas e cada unha das etapas de elaboración das películas e mesmo a súa adaptación ó DVD.

## Filmografía
**La Victoire en chantant*, (1976, relanzada en 1977 como *Noirs et Blancs en couleurs*)
**O cabezazo* (1979)
**Na busca do lume* (1981)
**O nome da rosa* (1986)
**O oso* (1988)
**L'amant* (1992)
**Les Ailes du courage* (1995, primeira película de ficción en utilizar o procedemento IMAX)
**Seven Years in Tibet* (1997)
**Enemy at the Gates* (2001)
**Deux Frères* (2004)
**Sa Majesté Minor'' (2007)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Sitio oficial de Jean-Jacques Annaud
Cuspirei sobre as vosas tumbas

***Cuspirei sobre as vosas tumbas*** é unha novela do polifacético autor Boris Vian, escrita orixinalmente en francés co título de '''''J'irai cracher sur vos tombes'''''. Foi publicada baixo o pseudónimo de Vernon Sullivan en 1946 e ilustrada posteriormente por Jean Boullet en 1947. Foi traducida ao galego  por David Gippini e editada en 2007 por Faktoría K de libros.

## Trama 
A historia, como as demais escritas por Vian baixo o pseudónimo de Sullivan, desenvólvese no sur dos Estados Unidos, e pon en escena as dificultades dos afroamericanos na súa vida cotiá no trato cos brancos. Neste caso, Lee Anderson, un home negro pero de pel branca, deixa a súa vila natal trala morte do seu irmán, linchado e colgado por namorar dunha muller branca. Cando chega a outra vila, Lee faise dependente nunha tenda de libros e entra a formar parte da cuadrilla local de mozos sedentos de alcohol e sexo. O seu desexo secreto, porén, é vingar a morte do seu irmán.

En canto ó seu estilo, esta obra é a máis violenta das escritas por Boris Vian, a máis crúa e a máis representativa da serie de "Sullivan", na que Vian se propuxo denunciar o racismo e as condicións precarias dos negros nos estados sureños dos Estados Unidos. Pouco despois da súa aparición, en 1949, o libro foi prohibido por consideralo pornográfico e inmoral, e o seu autor foi condenado por aldraxe ós mortos. Tamén se publicou unha versión "edulcorada" do libro.
Laboratorio Oficial de Metroloxía de Galicia

O **Laboratorio Oficial de Metroloxía de Galicia** (**LOMG**) é un centro tecnolóxico cuxa principal actividade é dar servizo ao tecido industrial galego en materia de metroloxía e calibración. Está situado no Parque Tecnolóxico de Galicia (Tecnópole), en San Cibrao das Viñas.

Ademais de desempeñar a súa misión de centro de referencia de metroloxía e calidade dende hai máis dunha década, nos últimos anos comezou un intenso programa de desenvolvemento de proxectos de I+D+i.

O LOMG centra as súas actividades en tres grandes áreas:
* Metroloxía Industrial (nos seus departamentos de Temperatura e Humidade Relativa, Eléctrico, Mecánico e Dimensional).
* Metroloxía Legal.
* Investigación, Desenvolvemento e Innovación (I+D+i).
Circasia

**Circasia**, tamén coñecida como **Cherkessia**, (en ; *Adıgə Xəku, Adıgey*; en ; en ) foi un estado e rexión histórica do Cáucaso ao longo da costa nordeste do mar Negro. A rexión foi destruída e devastada na guerra ruso-circasiana (1763–1864) e o 90% dos circasianos foron ou ben masacrados ou exiliados da rexión no coñecido como xenocidio circasiano.

Actualmente comprende as repúblicas de Karachay-Cherkessia, Adiguesia e Kabardino-Balkaria da Federación Rusa ou máis amplamente a todo o norte do Caúcaso. Recibe o seu nome dos seus habitantes orixinais, os circasianos, chamados hoxe adigueos, os cales constitúen o pobo maioritario na república de Adiguesia.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Bell, James Stanislaus. Journal of a residence in Circassia during the years 1837, 1838, and 1839 
* Bullough, Oliver. *Let Our Fame Be Great: Journeys Among the Defiant People of the Caucasus*. Allen Lane, 2010. 
* Jaimoukha, Amjad. *The Circassians: A Handbook*, Londres: Routledge, Nova York: Routledge & Palgrave, 2001. 
* Jaimoukha, Amjad. *Circassian Culture and Folklore: Hospitality, Traditions, Cuisine, Festivals and Music*. Bennett & Bloom, 2010. 
* Kaziev, Shapi, e Igor Karpeev (Повседневная жизнь горцев Северного Кавказа в XIX в.). *Everyday Life of the Caucasian Highlanders: The 19th Century*. Moscow: Molodaya Gvardiy, 2003. 
* King, Charles. *The Ghost of Freedom: A History of the Caucasus*. Oxford University Press, 2008. 
* Levene, Mark. *Genocide in the Age of the Nation-State. Volume II: The Rise of the West and the Coming of Genocide*. Londres: I.B. Tauris, 2005. 
* Richmond, Walter. *The Circassian Genocide*, Rutgers University Press, 2013.
Bandeira de Kirguizistán

A **bandeira de Kirguizistán** (en ; *Kyrgyz Respublikasynyn Mamlekettik tuusu*) foi adoptada o 3 de marzo de 1992. É de fondo de cor vermella no que aparece representado, na súa parte central, o sol coa súa superficie rasgada por seis trazos da mesma cor que o fondo da bandeira.

O sol amarelo representa a Timür Leng, un famoso guerreiro de Asia Central que formou un imperio no século XIV. As seis liñas vermellas que rachan o sol representan a seis cofrarías que apoiaron a este guerreiro. O fondo vermello é unha homenaxe a Atila, rei dos hunos, pobo que tivo a súa orixe no que hoxe é Kirguizistán.

## Historia 
A finais de 2023, levouse a cabo un debate no Zhogorku Kengesh (parlamento de Kirguizistán) para endereitar os raios solares ondulados debido á súa suposta semellanza cun xirasol, que na cultura kirguiz pode significar "unha persoa voluble e servil disposta a cambiar de lealdade en beneficio persoal". O proxecto de lei pasou a súa primeira lectura o 29 de novembro e a segunda e terceira lecturas o 20 de decembro. O proxecto de lei foi asinado polo presidente Sadyr Japarov o 22 de decembro. A lei publicouse oficialmente o 26 de decembro e entrou en vigor o mesmo día.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Bandeira de Kiribati

A **bandeira de Kiribati** é unha bandeira heráldica: a metade superior é vermella cunha fregata dourada voando sobre un sol nacente da mesmo cor. A metade inferior é azul con tres franxas ondeadas horizontais brancas que representan ao océano Pacífico e os 3 grupos de illas que compoñen o país. Os 17 raios do sol representan as 16 illas Gilbert e a de Banaba. A bandeira foi deseñada por Sir Artur Grimble en 1932 para a colonia británica das illas Gilbert e Ellice.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Zéro de conduite

***Zéro de conduite*** é unha película de 1933 dirixida polo director francés Jean Vigo. Estreada por primeira vez o 7 de abril de 1933, estivo prohibida desde entón en Francia ata o 15 de febreiro de 1946.

A película trata exhaustivamente as experiencias escolares de Vigo para retratar un sistema educativo institucional e represivo no que teñen lugar actos de rebelión surrealistas. O título refírese á cualificación que o rapaz obtén e que lle impide saír o domingo. Tamén amosa a influencia da obra de teatro *Ubu Roi*, de Alfred Jarry.

Aínda que a película non tivo un éxito inmediato, demostrou posuír unha influencia duradeira. François Truffaut rendeu unha homenaxe a *Zéro de conduite* na súa película *Les Quatre Cents Coups* copiando, practicamente fotograma a fotograma, a escena na que unha liña de escolares que corren por París vai perdendo un a un os seus membros debido ás atraccións da cidade. A película *if....*, de Lindsay Anderson, é na súa totalidade unha reinvención menos caprichosa de *Zéro*.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* película en Google Video
Real Audiencia de Galicia

A **Real Audiencia de Galicia** foi o órgano de administración de xustiza e corpo de goberno do reino de Galicia. Naceu en 1480 como un tribunal especial para o sometemento e pacificación definitiva do reino e a instauración da xustiza real sometendo os señores. Era presidida polo vicerrei ou gobernador de Galicia. Xudicialmente é o antecedente do actual Tribunal Superior de Xustiza de Galicia.

## Historia 
miniatura|O edificio da Capitanía Militar da Coruña foi unha das sedes da Real Audiencia de Galicia.
A Real Audiencia, conforme a Provisión de 7 de outubro de 1480, estendía os seus dominios polo Bierzo e Terra de Valcarce. Descoñécese até cando isto se mantivo; porén, aínda en 1521, após a Asemblea de Melide, o rei encarga ao gobernador de Galicia pór tropas no castelo de Ponferrada.

Ata 1578 en que se instala definitivamente na Coruña, a Real Audiencia non tivo sede fixa, senón que se desprazaba aos lugares onde había problemas que resolver (Pontevedra, Mondoñedo etc.). A documentación xerada por este organismo constitúe o fondo fundamental do Arquivo do Reino de Galicia (A Coruña).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* , "Real Audiencia de Galicia" en *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada*
* "Real Audiencia do Reino de Galicia" en *Diccionario enciclopédico galego universal*, 2003. La Voz de Galicia.

### Outros artigos 
* Capitanía Xeneral de Galicia
Jean Vigo

**Jean Vigo**, nado en París o 26 de abril de 1905 e finado o 5 de outubro de 1934, foi un director de cine francés. É coñecido fundamentalmente por dúas películas que tiveron unha grande influencia no desenvolvemento posterior do cine francés: *Zéro de conduite* (1933) e ''L'Atalante* (1934).

## Traxectoria 
Era fillo do militante anarquista catalán Eugène-Bonaventure de Vigo, coñecido co sobrenome de *Miguel Almereyda* (anagrama de "y a de la merde"), director do periódico *Le Bonnet Rouge*. O seu pai foi arrestado e encarcerado en Fresnes, onde, en 1917, foi atopado morto, estrangulado cos cordóns dos seus zapatos. A causa da reputación do seu pai, Jean debeu adoptar un pseudónimo, Jean Sales. Entre 1918 e 1922 foi alumno nun internado de Millau, experiencia na que se baseou para rodar *Zéro de conduite*.

A súa primeira película, a mediametraxe muda *À propos de Nice* (1930), é unha especie de ensaio fílmico de ton satírico que explora as desigualdades sociais da Niza dos anos 20, lanzando unha feroz diatriba contra os veraneantes burgueses. No filme colaborou o director de fotografía ruso Boris Kaufman (irmán do director Dziga Vertov), que interviría despois en tódalas obras de Vigo.

En 1930, Vigo crea en Niza un cine-club chamado "Les Amis du Cinéma", onde programa, entre outras moitas, películas soviéticas. O seu seguinte filme, de encargo, foi *Taris, roi de l'eau* (1931), un documental sobre o campión de natación Jean Taris, destacable sobre todo polas tomas subacuáticas.

*Zéro de conduite* é unha obra moito máis persoal. Rodada con baixo presuposto, é unha mediametraxe de 45 minutos que narra a insurrección dos estudantes dun internado contra os seus estritos profesores. Gran parte do argumento baséase nos recordos de Vigo, que pasou gran parte da súa infancia en internados. O filme é un canto ó anarquismo infantil, e tivo unha grande influencia sobre a ópera prima de Truffaut, *Les Quatre Cents Coups*, unha das películas chave da *nouvelle vague*. Considerada antipatriótica, estivo prohibida en Francia ata 1946.

Ó ano seguinte, en colaboración con Boris Kaufman, produciu a súa obra mestra, *L’Atalante* (1934). Na película cóntase a historia de amor entre un mozo mariñeiro sen obxectivos e a súa moza esposa. A acción transcorre nun pequeno cargueiro, onde a parella recentemente casada vese obrigada a convivir cun vello piloto, interpretado por Michel Simon.

Jean Vigo faleceu en París de tuberculose, e foi inhumado no camposanto de Bagneux, na capital francesa.

Jean-Luc Godard adicoulle a súa película *Les Carabiniers*.

## Premio Jean Vigo 
En 1951 foi creado na súa honra en Francia o Premio Jean Vigo, que distinguiu frecuentemente a realizadores novos. Desde 2007, o Festival Punto de Vista de Pamplona (que toma o seu nome do "punto de vista documentado" que defendía Jean Vigo) entrega un "Premio Jean Vigo" ó mellor director dos que compiten na súa sección oficial.

## Filmografía 
* *À propos de Nice* (1930).
* *Taris, roi de l'eau* (1931).
* *Zéro de conduite* (1933).
* *L'Atalante'' (1934).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Biografía de Jean Vigo e películas
Sótano de las Golondrinas

miniatura|Vista dende o interior de Sótano de las Golondrinas.
**Sótano de las Golondrinas** é un abismo natural localizado no poboado de Aquismon pertencente ao estado mexicano de San Luis Potosí. É unha cova de orixe kárstico, formada pola erosión da auga nunha falla impermeable dunha planicie de pedra calcaria, e que ten a característica de ter unha abertura exterior notoriamente máis estreita ca no fondo, dándolle unha forma xeral cónica. A profundidade é duns 376 metros. A abertura superior encóntrase o nivel do chan e ten un diámetro próximo aos 60 metros, mentres que no fondo ten unha abertura máxima duns 300 metros, por 60 na súa parte mais estreita

## Descubrimento
miniatura|esquerda|Cotorras de Sótano de las Golondrinas.
Este accidente orográfico foi dado a coñecer en 1976, por un equipo de ornitólogos da universidade de Texas, que estaban realizando un estudo detallado das aves nas fosas da Huasteca potosina. Dave Whitacre, Devi Ukrain, Luis Fernando Villaseñor e César Alejandro Andrade, ambos ornitólogos descubriron nesta fosa un exemplo da importancia que teñen para as poboacións de aves da rexión, ao darlles nas súas escarpadas paredes refuxio contra os predadores.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Cuevas - Sótano de las Golondrinas, vídeo en YouTube.