Norah Borges

**Norah Borges**, pseudónimo de **Leonor Fanny Borges**, nada en Buenos Aires o 4 de marzo de 1901 e finada na mesma cidade o 20 de xullo de 1998, foi unha artista plástica e crítica de arte arxentina pertencente ao Grupo de Florida.

Era irmá do escritor Jorge Luis Borges, quen a alcumaba Norah e retratábaa así

## Traxectoria 
[alt=Norah Borges y Guillermo de Torre|miniatura|Norah Borges e Guillermo de Torre ([1928)]]
O seu pai foi o avogado Jorge Guillermo Borges; e a súa nai, a tradutora Leonor Rita Acevedo. En 1912 marchou coa familia a Suíza para tratar a cegueira progresiva do pai. Estudou na École deas Beaux-Arts de Xenebra co escultor clasicista Maurice Sarkisoff e con Arnaldo Bossi en Lugano, preto de expresionistas alemáns no exilio como Ernst Kirchner. Con Bossi aprendeu xilografía e a estética expresionista, segundo declarou ela mesma nunha reportaxe de 1940 na revista *Atlántida*. En Suíza escribiu e ilustrou o seu primeiro libro poético, *Notas lejanas* (1915). A estancia en Europa prolongouse por mor da Primeira Guerra Mundial até 4 anos. 

Nunha viaxe pola Provenza, Norah ficou moi abraiada con Nîmes, paisaxe ao que dedicou algunhas pezas. Posteriormente entraron en España, onde ampliou os seus estudos e participou nas Vangardas. Instaláronse primeiro en Barcelona e logo, en 1919, en Palma de Mallorca, onde Norah estudou con Sven Westman. Alí os irmáns Borges colaboraron na revista *Baleares*, Norah co seu «Músicos ciegos». Despois, en Sevilla, entraron no Ultraísmo; publicou traballos seus en *Grecia*, *Vltra*, *Tableros* e *Reflector*, así como o proxecto de portada para *El jardín del centauro* en 1920, un libro de poemas de Adriano del Valle. Pasaron por Granada e finalmente recalaron en Madrid, onde Norah estudou co pintor Julio Romero de Torres, e estabeleceu amizade amais con Juan Ramón Jiménez. Ilustrou algúns dos seus poemas, mentres que el dedicoulle un dos retratos líricos do seu libro *Españoles de tres mundos*. Volveron a Palma de Mallorca en xuño de 1920 e en marzo de 1921 tomaron un barco de regreso a Buenos Aires.

Como pintora naíf, Norah vinculouse á vangarda literaria formada polo Grupo de Florida e dende a revista *Prisma* empezou a divulgar o ultraísmo na Arxentina. Porén, tamén explotou o influxo do cubismo que xa comezara a asimilar cos seus contactos franceses en España nas súas ilustracións para revistas como *Mural*, *Proa* ou *Martín Fierro*. Recuperou as imaxes de balaustradas e testos das casas porteñas e imaxes en extinción como as que compoñen a primeira edición de *Fervor de Buenos Aires* (1923), o poemario do seu irmán Jorge Luis.

En 1923 a revista surrealista *Manomètre* de Lyon e en 1924 a *Martín Fierro* publicaron as súas pinturas. En 1926 expuxo 75 traballos (óleos, xilografías, debuxos, acuarelas e tapices) na Asociación Amigos del Arte. En 1928 contraeu matrimonio co español Guillermo de Torre, escritor, crítico, estudoso do ultraísmo e experto nas vangardas artísticas e literarias. Coñecéranse en España cando Norah tiña apenas 19 anos. Tiveron dous fillos: Luis Guillermo (1937-2019) e Miguel (1939-2022).

Na Segunda Guerra Mundial foi vogal suplente na Xunta da Vitoria na Arxentina, asociación feminista antifascista que dirixían Cora Ratto e Ana Rosa Schlieper. Nela militaron a escritora María Rosa Oliver, a fotógrafa Annemarie Heinrich, a psicanalista Mimí Langer, a artista Raquel Forner e o poeta Silvina Ocampo. Norah ilustrou a edición do seu *Cuaderno San Martín* como fixera antes con *Luna de enfrente* e *Fervor de Buenos Aires*, e cos libros *Las invitadas* (1961) e *Autobiografía de Irene* (1962) de Silvina Ocampo.

Exerceu a crítica de arte en *Anales de Buenos Aires* co pseudónimo de Manuel Pinedo. Investigou sobre o gravado e non deixou de pintar practicamente até a súa morte, aínda que regalaba a súa obra e non coidou de realizar exposicións regularmente.

En 1942 publicouse na Arxentina unha edición de *Platero y yo* de Juan Ramón Jiménez con ilustracións e viñetas de Norah. Tamén exerceu como artista gráfica noutros libros de españois emigrados na Arxentina como Ramón Gómez de la Serna, Rafael Alberti e León Felipe. Amais dos do seu irmán, tamén ilustrou libros doutros escritores arxentinos como Silvina Ocampo, Victoria Ocampo, Adolfo Bioy Casases, Norah Lange e Julio Cortázar. Tamén deseñou escenografía para Federico García Lorca. Foi amiga de Maruxa Mallo e Xul Solar.
[miniatura|Norah Borges en [1996 nunha entrevista de televisión de Canal 7 (Arxentina)]]
Utilizou as técnicas do óleo, a acuarela, o gravado, a xilografía, o debuxo a tinta e lapis, a témperas, o acrílico e o tapiz.

Norah e o seu irmán pertencían a un colectivo de escritores coñecido como o Grupo de Florida. Recibiu este nome porque a redacción de *Martín Fierro*, a revista en que publicaban, situábase nas proximidades desta rúa bonaerense. Reuníanse na Confeitaría Richmond escritores como Victoria Ocampo, Leopoldo Marechal e Oliverio Girondo, entre outros escritores arxentinos. Situábanse en contraposición dialéctica e literaria co Grupo de Boedo, que publicaba na Editorial Claridad e reuníase no Café El Japonés, de orixe moito máis humilde. Os seus integrantes incluían, entre outros, a Roberto Arlt.

En 2020 organizouse no Museo Nacional de Belas Artes de Buenos Aires (MNBA) a exposición *Norah Borges, una mujer en la vanguardia*, unha retrospectiva de toda a súa obra. A mostra, con máis de 200 obras entre pinturas, gravados, ilustracións, tapices e textos, foi comisariada polo investigador Sergio Baur.

Os seus restos atópanse na bóveda familiar do Cemiterio de Recoleta xunto ao seu esposo e os seus pais.

## Notas 
## Bibliografía 
* 
* 

## Ligazóns externas 
* Completa monografía sobre Norah Borges
* Biografía de Norah Borges eneduc.ar 
* Biografía e obras de Norah Borges en Museo Ralli Marbella