Graxa trans

Unha **graxa trans** é un tipo de graxa insaturada que pode aparecer en alimentos. Pequenas cantidades de graxas trans encóntranse de forma natural en lácteos e outros produtos animais, pero poden encontrarse en grandes cantidades nalgúns alimentos procesados feitos de aceites vexetais parcialmente hidroxenados.

En 2015, a FDA estadounidense determinou que as graxas trans artificiais feitas a partir de aceites parcialmente hidroxenados (APHs) non era recoñecidas de forma xeral como seguras. Como resultado, estes aceites foron prohibidos de alimentos vendidos nos Estados Unidos a partir do 18 de xuño de 2018, con ampliacións do prazo limitadas para usos específicos aprobados ata 2020 ou 2021.  

A Organización Mundial da Saúde (OMS) puxo como obxectivo global eliminar as graxas trans producidas industrialmente a finais de 2023. O obxectivo non se conseguiu totalmente. En 2024, a OMS anunciou un plan posto ao día para unha acción acelerada durante 2025 para completar a eliminación global.

Os **ácidos graxos trans** (tamén chamados **ácidos graxos insaturados trans**) son derivados de graxas trans, as cales son triglicéridos (ésteres de glicerina). As graxas trans convértense en ácidos graxos trans no tracto dixestivo antes da absorción.

## En alimentos 
As graxas trans aparecen de forma natural en pequenas cantidades nas graxas dos produtos procedentes de animais ruminantes, como o queixo ou a manteiga. Algunhas graxas trans son o resultado do procesamento dos alimentos, especialmente cando se aplica a aceite de cociñar e margarina. Antes da prohibición ou regulación, a maioría das graxas trans da dieta procedían de produtos alimenticios industriais con aceites parcialmente hidroxenados artificialmente. 

### Graxas trans na natureza 
[miniatura|esquerda|O [ácido vaccénico, un ácido graxo trans natural, supón un 0,4–4 % do conido total en ácidos graxos no leite.|320px]]
As graxas trans aparecen na carne e podutos lácteos dos ruminantes. Pequenas cantidades de graxas trans aparecen na carne e na graxa do leite. Estas graxas trans naturais inclúen o ácido linoleico conxugado (CLA) e o ácido vaccénico. Orixínanse pola acción de bacterias no rume. As graxas poliinsaturadas son tóxicas para as bacterias que residen no rume, as cales detoxifican as graxas ao cambiaren algúns dobes enlaces cis a enlaces trans. A diferenza das graxas trans producidas industrialmente, este proceso bacteriano produce só uns poucos isómeros específicos. Como as fontes industriais das graxas trans foron eliminadas, aumentou a atención prestada ás graxas trans derivadas dos ruminantes.

### Hidroxenación 
As graxas trans poden ser un subproduto inintencionado do procesamento industrial de aceites. A diferenza das graxas trans orixinadas naturalmente, as resultadas de hidroxenación industrial constan de moitos isómeros. Na produción de alimentos, as graxas insaturadas *cis* líquidas, como os aceites vexetais son hidroxenados para producir máis graxas saturadas, que teñen propiedades interesantes:
* A duración nas tendas en boas condicións das graxas correlaciónase co seu grao de saturación: as graxas poliinsaturadas teñen tendencia á autoxidación, mentres que as graxas saturadas, ao seren virtualmente inertes no aire, teñen unha longa vida comercial.
* As graxas saturadas adoitan ser máis sólidas a tempreatura dunha habitación. Esta propiedade é importante para a margarina, un dos usos orixinais da hidroxenación das graxas.
Porén, unha reacción lateral de isomerización durante a hidroxenación das graxas pode converter as graxas insaturadas restantes para favorecer termodinamicamente o isómero *trans*.

miniatura|center|540px|As vías desexables (esquerda) e indesexables para a hidroxenación parcial dunha graxa insaturada.

O proceso de hidroxenación foi amplamente adoptado pola industria alimentaria a principios da década de 1900; primeiro para a produción de margarina, un substituto da manteiga e da graxa alimentaria, e finalmente dalgunhas outras graxas usadas en petiscos ou *snacks*, bolaría empaquetada e frituras. Esta reacción lateral orixina a gran maioría dos ácidos graxos trans consumidos hoxe. O nivel de graxas trans pode tamén alterarse por modificación da temperatura e o tempo que dura a hidroxenación.

Os niveis de graxas trans poden cuantificarse usando diversos tipos de cromatografía.

Disponse de varios ingredientes vellos e novos para substituír os aceites parcialmente hidroxenados que conteñen niveis significativos de graxas trans. Entre estes están o aceite parcialmente hidroxenado feito con procesos mellorados, aceites vexetais ricos en graxas monoinsaturadas e graxas saturadas e unha mestura de graxas combinadas con interesterificación. A tecnoloxía mellorou tanto que unha revisión de 2021 atopou que as graxas trans procedentes de graxas hidroxenadas xa non son un problema nos países modernos.

## Historia 
Xa se suxería na literatura científica desde 1956 que as graxas trans podían causar un incremento de enfermidade arterial coronaria. Estudos feitos a inicios da década de 1990 fixeron novos escrutinios e confirmacións dos efectos negativos sobre a saúde das graxas trans. En 1994, estimouse que as graxas trans causaban polo menos 20.000 mortes ao ano só nos Estados Unidos por doenzas cardíacas. Na década de 1990 a organización activista Center for Science in the Public Interest (CSPI) pediu reducir as graxas trans nos alimentos e posteriormente exerceron a súa influencia para que a súa presenza se indicase nas etiquetas e menús. Presentáronse varias querelas contra restaurantes coñecidos e fabricantes de alimentos co obxectivo de apoiar unha retirada máis ampla das graxas trans.

A etiquetaxe obrigatoria indicando a presenza de graxas trans foise introducindo en varios países e Dinamarca foi o primeiro en impoñer límites sobre as graxas trans producidas industrialmente en 2004. En xaneiro de 2007, ao enfrontarse á perspectiva dunha prohibición completa da venda do seu produto, a graxa alimentaria Crisco foi reformulada para cumprir a definición da Food and Drug Administration (FDA) estadounidense para os produtos que indiquen na etiqueta "cero gramos de graxas trans por porción" (o cal é debe ser menos dun gramo por cullerada, ou ata o 7 % en peso; ou menos de 0,5 gramos por porción) aumentando a saturación e despois diluíndo o sólido resultante con aceites vexetais insaturados. Ao darse conta que a eliminación das graxas trans producidas industrialmente é factible, a Organización Mundial da Saúde sinalou o obxectivo de conseguir un mundo libre de graxas trans producidas industrialmente a finais de 2023. A finais de 2021, a OMS anunciou que 40 países puxeran en práctica políticas de eliminación de graxas trans industriais que "están protexendo a 1.400 millóns de persoas destes compostos alimentarios mortais", pero que 10 dos 15 países que sofren os maiores efectos sobre a saúde polas graxas trans aínda non adoptaron estas políticas.

O dobre enlace C=C é rotacionalmente ríxido. Se os átomos de hidróxeno unidos a cada un dos carbonos do dobre enlace están no mesmo lado, esta disposición denomínase *cis*, e causa un ángulo na cadea molecular. Se os dous hidróxenos están en lados opostos, denomínase *trans*, e orixina unha cadea case recta.

Como as graxas trans son máis liñais, cristalizan máis facilmente, facendo que sexan graxas sólidas (e non aceites líquidos) a temperatura dunha habitación. Isto ten varias vantaxes para o procesamento e almacenamento.

Na natureza os ácidos graxos insaturados xeralmente teñen isomería con configuración *cis*. Os ácidos graxos saturados (sen ningún dobre enlace entre carbonos) son abundantes (ver sebo), pero tamén se poden xerar a partir de graxas insaturadas polo proceso de hidroxenación das graxas. Durante a hidroxenación, algúns dobres enlaces *cis* convértense en *trans*. Esta conversión é unha reacción de isomerización.

Unha molécula cun dobre enlace C=C pode ser un ácido graxo *trans* ou *cis* dependendo da súa configuración do dobre enlace. Por exemplo, o ácido oleico e o ácido elaídico son ambos insaturados coa fórmula química C9H17C9H17O2. Isto significa que é sólido á temperatura normal do copo humano.

## Presenza nos alimentos 
### Graxas animais 
Os ácidos graxos trans aparecen en pequenas cantidades no leite dos ruminantes (como vacas ou ovellas), tipicamente un 2–5 % de graxas totais. Os ácidos graxos trans naturais, entre os que está o ácido linoleico conxugado e o ácido vaccénico, orixínanse no rume destes animais. O ácido linoleico conxugado ten dous dobres enlaces, un en configuración *cis* e o outro en *trans*, o que fai que sexa á vez un ácido graxo *cis* e *trans*. É un tipo de graxa trans que aparece de forma natural no leite e na graxa corporal dos ruminantes a un nivel do 2–5 % das graxas totais.

O Consello Nacional de Lácteos dos Estados Unidos afirmou que as graxas trans presentes en alimentos de orixe animal son de tipos diferentes das dos aceites vexetais parcialmente hidroxenados, e non parecen mostrar os mesmos efectos negativos. Unha revisión científica está de acordo con esa conclusión (afirmando que "a suma das evidencias actuais suxire que as implicacións de saúde pública de consumir graxa trans de produtos de ruminantes son relativamente limitadas") pero debe terse precaución debido ao baixo consumo de graxas trans procedentes de fontes animais comparado co consumo a partir de fontes artificiais. Igual que a NAS, a Organización Mundial da Saúde tratou de equilibrar os obxectivos de saúde pública cun nivel práctico de consumo de graxas trans, recomendando en 2003 que as graxas trans se limiten a menos do 1 % da inxesta global de enerxía.

### Graxas trans naturais en produtos lácteos 
Algúns ácidos graxos *trans* aparecen en graxas naturais e alimentos procesados tradicionalmente. O ácido vaccénico aparece no leite humano, e algúns isómeros do ácido linoleico conxugado atópanse na carne e produtos lácteos. A manteiga, por exemplo, contén un 3 % de graxas trans.

### Alimentos procesados 
miniatura|330px|Esquema de reacción: a graxa *trans* créase como un efecto lateral da hidroxenación catalítica parcial de graxas vexetais insaturadas (xeralmente aceites vexetais) con dobres enlaces *cis* entre carbonos.
Os aceites vexetais parcialmente hidroxenados foron unha parte cada vez máis significativa da dieta human durante uns 100 anos, especialmente despois de 1950 a medida que a comida procesada foi gañando popularidade.

As graxas de orixe animal eran daquela as únicas graxas trans que se comían, e eran pouco abundantes, pero con gran diferenza a maior parte das graxas trans consumidas hoxe créanse na industria dos alimentos procesados como un efecto lateral da hidroxenación parcial de graxas insaturadas de orixe vexetal (xeralmente aceites vexetais). Estas graxas parcialmente hidroxenadas desprazaron as graxas sólidas naturais e os aceites líquidos nalgunhas áreas, principalmente na industria da comida rápida, petiscos, frituras e produtos de bolaría.

Ata un 45 % das graxas totais neses alimentos que conteñen graxas trans orixinadas pola acción humana procedentes de graxas vexetais parcialmente hidroxenadas poden ser graxas trans.

Os alimentos que conteñen altas cantidades de graxas trans estaban asociados con restaurantes de comida rápida.

### Graxa alimentaria 
As graxas alimentarias, de amplo uso nalgúns países, son especialmente preocupantes. As graxas alimentarias para enfornar, a non ser que fosen reformuladas nos últimos anos, conteñen arredor dun 30 % de graxas trans nas graxas totais. Os produtos lácteos altos en graxas como a manteiga conteñen aproximadamente un 4 %. As margarinas non reformuladas para reducir as graxas *trans* poden conter ata un 15 % en peso, pero outras reformuladas teñen menos do 1 %. As graxas alimentarias para fritir en restaurantes poden usarse durane maior tempo que a maioría dos aceites convencionais antes de que se poñan rancios. A principios do século XXI xa se dispoñia de aceites vexetais non hidroxenados alternativos que tiñan un maior tempo de conservación, superior ao das graxas alimentarias para fritir.

[miniatura| upright=1.3 |[Margarina, un produto común que contén ácidos graxos trans.]]

[miniatura |Portada do libro de cociña orixinal de [Crisco de 1912. Crisco estivo producíndose a partir de aceite de sementes de algodón hidroxenado. A fórmula revisouse nos anos 2000 e agora só ten pequenas cantidades de graxa trans.]]

miniatura|330px |Conversión de ácidos graxos cis a trans na hidroxenación parcial.

Hai rexistros de principios do século XXI de altos niveis de ácidos graxos en produtos populares de "comida rápida". Nas cadeas de comida rápida, os niveis de graxas trans podían variar coa localidade. Posteriormente, as cadeas foron substituíndo o uso de graxas trans (ver Resposta da industria alimentaria, supermercados e restaurantes).

### Leite humano 
Está establecido que o contido de graxas *trans* no leite humano flutúa co consumo materno de graxas trans, e que a cantidade de graxas trans na circulación sanguínea de meniños alimentados con lactación materna flutúa coa cantidade que se encontre no leite que maman. En 1999 as porcetaxes das que se informou de graxas trans (comparadas coas gaxas totais) no leite humano ían do 1 % en España, ao 2 % en Francia, ao 4 % en Alemaña e ao 7 % no Canadá e os Estados Unidos.

## Normas reguladoras 
Nas últimas décadas promulgáronse unha substancial cantidade de regulacións sobre as graxas trans en moitos países, limitando o contido en graxas trans en produtos alimenticios comerciais e industrializados.

Á luz das evidencias recoñecidas e o acordo científico, as autoridades responsables de cuestións nutricionais consideran que todas as graxas trans son igual de daniñas para a saúde e recomendan que se reduza o seu consumo a cantidades traza.

A Academia Nacional de Ciencias dos Estados Unidos (NAS) aconsellou aos gobernos estadounidense e canadense sobre ciencia da nutrición para a súa consideración nas políticas públicas e programas de etiquetaxe de produtos. A súa *Inxesta Dietaria de Referencia de enerxía, carbohidratos, fibra, graxas, ácidos graxos, colesterol, proteínas e aminoácidos* de 2002 contén os ses descubrimentos e recomendacións sobre o consumo de graxas trans.

As súas recomendacións están baseadas en dous feitos clave. Primeiro, "os ácidos graxos trans non son esenciais e non proporcionan ningún beneficio coñecido á saúde humana", sexan de orixe animal ou vexetal. Segundo, dados os seus efectos documentados sobre a proporción LDL/HDL, Igual que a NAS, a OMS tratou de balancear os obxectivos de saúde pública cun nivel práctico de consumo de graxas trans, recomendando en 2003 que as graxas trans se limiten a menos do 1 % do consumo enerxético global. Un estudo de 1994 estimou que nos Estados Unidos unhas 30.000 mortes por causas cardías eran atribuíbles ao consumo de graxas trans.

Importantes probas dos efectos das graxas trans nas doenzas cardiovasculares proceden do Estudo da Saúde das Enfermeiras (''Nurses' Health Study''), un estudo de cohortes no que se fixo o seguimento de 120.000 mulleres enfermeiras desde o seu comezo en 1976. Neste estudo, Hu e colegas analizaron datos de 900 episodios coronarios da poboación do estudo durante 14 anos de seguimento. Determinaron que o risco de doenza arterial coronaria das enfermeiras aproximadamente duplicábase (risco relativo de 1,93, intervalo de confianza: 1,43 a 2,61) por cada 2 % de incremento de calorías de graxas trans consumidas (en lugar de calorías de carbohidratos). En contraste, por cada 5 % de incremento en calorías proedentes de graxas saturadas (en lugar de calorías de carbohidratos) houbo un incremento do 17 % no risco (risco relativo de 1,17, intervalo de confianza: 0,97 a 1,41). "A substitución de graxas saturadas ou graxas insaturadas trans por graxas insaturadas cis (non hidroxenadas) estaba asociada con maiores reducións do risco que unha substitución isocalórica por carbohidratos." Hu tamñen informou sobre os beneficios de reducir o consumo de graxas trans. Substituíndo o 2 % da enerxía alimentaria das graxas trans por graxas insaturadas non trans diminuía a máis da metade o risco de doenza arterial coronaria (53 %). En comparación, substituír o 5 % da enerxía alimentaria de graxas saturadas por graxas insaturadas non trans reduce o risco de doenza arterial coronaria nun 43 %.

### Datos analíticos sanguíneos 
O consumo de graxas trans incrementa o risco de doenza arterial coronaria en parte ao elevar os niveis de lipoproteína de baixa densidade (LDL, o que se adoita chamar "colesterol malo"), rebaixando os niveis de lipoproteína de alta densidade (HDL, o chamado "colesterol bo"), incrementando os triglicéridos no torrente sanguíneo e promovendo a inflamación sistémica.

As graxas trans actúan como as saturadas en canto á elevación do nivel sanguíneo de LDL ("colesterol malo"); pero, a diferenza das graxas saturadas, tamén diminúe os niveis de HDL ("colesterol bo"). O incremento neto da proporción LDL/HDL con graxas trans, un indicador amplamente aceptado do risco de doenza arterial coronaria, é de aproximadamente o dobre que o debido ás graxas saturadas. Un estudo cruzado aleatorizado publicado en 2003 comparando o efecto dunha comida nos lípidos sanguíneos de comidas (relativamente) ricas en graxas trans e cis mostrou que a transferencia de ésteres do colesterol era un 28 % maior despois da comida con trans que despois da comida con cis e que as concentracións de lipoproteínas estaban enriquecidas en apolipoproteína(a) despois das comidas con trans.

O test de citocinas é un indicador potencialmente máis fiable do risco de doenza arterial coronaria, aínda que aínda se está estudando.

Hai dous tests aceptados para medir o risco dunha persoa de ter doenza arterial coronaria, ambos son análises de sangue. O primeiro considera as proporcións dos dous tipos de colesterol, o outro a cantidade dunha citocina de sinalización celular chamada proteína C-reactiva. O efecto do consumo de graxas trans foi documentado en cada test da seguinte maneira:
* Proporción de colesterol: esta proporción compara os niveis de LDL respecto aos de HDL. As graxas trans compórtanse como graxas saturadas ao elevaren o nivel de LDL, mais, a diferenza das graxas saturadas, teñen o efecto adicional de diminuíren os niveis de HDL. O incremento neto na proporción LDL/HDL con graxas trans é aproximadamente o dobre que o debido a graxas saturadas.
* Proteína C-reactiva (CRP): O estudo xa mencionado feito a 700 enfermeiras mostrou niveis de CRP un 75 % maiores no cuartil de máis consumo de trans que no de menor. Porén, o consumo durane o embarazo de ácidos graxos trans foi asociado inversamente cos niveis de LCPUFAs en meniños no momento do nacemento e subxace na asociación positiva entre a lactación materna e a intelixencia.

As graxas trans son procesadas polo fígado de forma diferente a outras graxas. Poden causar disfunción hepática ao interferiren coa delta 6 desaturase, un encima que intervén na conversión de ácidos graxos esenciais en ácido araquidónico e prostaglandinas, ambos importantes par o funcionamento das células.

O consumo de graxas trans na dieta altera a capacidade do corpo de metabolizar os ácidos graxos esenciais, altera a composición de fosfolípidos das paredes arteriais e favorece a doenza arterial coronaria.

### Outros riscos para a saúde 
Examináronse en estudos científicos outros efectos negativos das graxas trans industriais ademais das doenzas cardiovasculares, e a seguinte área máis estudada foi a da diabetes tipo 2. Outros son:
* Enfermidade de Alzheimer: un estudo publicado en Archives of Neurology en febreiro de 2003 suxeriu que o consumo de graxas trans e saturadas promove o desenvolvemento da enfermidade de Alzheimer, aínda que non se confirmou nun modelo animal. Unha revisión sistemática de cinco artigos baseados en catro estudos de cohorte prospectivos de individuos non atopan unha asociación robusta entre o seu consumo de ácidos graxos trans e o desenvolvemento do alzhéimer (ou outras formas de demencia). A revisión baseou esta conclusión ao atopar que 4 dos 5 informes parecían nesgados e, por tanto, recomendaron facer máis estudos prospectivos ben deseñados para aclarar este asunto.  
* Cancro: en 2007 a Sociedade Americana do Cancro afirmou que "non se determinou" unha relación entre as graxas trans e o cancro. Un estudo atopou unha conexión positiva entre as graxas trans e o cancro de próstata. Porén, un estudo mais grande encontrou unha correlación entre as graxas trans e unha diminución significativa no cancro de próstata de alto grao. Os resultados da parte francesa da Investigación Prospectiva Europea en Cancro e Nutrición suxiren que un aumento do consumo de ácidos graxos trans poden elevar o risco de cancro de mama nun 75 %.
* Diabetes: hai cada vez máis preocupación de que o risco de ter diabetes tipo 2 se incremente co consumo de graxas trans. Outros estudos non encontraron risco de diabetes unha vez que se tiñan en conta outros factores como o consumo total de graxas e o índice de masa corporal.
* Obesidade: as graxas trans poden aumentar o peso e a graxa abdominal, a pesar dun consumo calórico similar. Un experimento que durou 6 anos revelou que os monos alimentados con dieta de graxa trans gañaron un 7,2 % de peso corporal, comparado co 1,8 % nos monos con dieta de graxas monoinsaturadas. Aínda que a obesidade é frecuentemente ligadas a graxas trans en medios de comunicación populares, isto hai xeralmente que entendelo no contexto de comer demasiadas calorías; non hai un forte consenso científico que conecte as graxas trans e a obesidade, aínda que o eperimento de 6 anos atopou ligazón, concluíndo que "en condicións de alimentación controladas, o consumo de ácidos graxos trans a longo prazo era un factor independente na ganancia de peso. Os ácidos graxos trans potenciaban a deposición de graxa intraabdominal, incluso en ausencia de exceso calórico, e estaban asociados coa resistencia á insulina, con evidencias de que hai unha alteración da transdución de sinais pola unión ao receptor post-insulina."
* Trastorno depresivo maior: investigadores españois analizaron as dietas de 12.059 persoas durante seis anos e encontraron que os que comían máis graxas trans tiñan un 48 % máis de risco de depresión que os que non comían graxas trans. Un mecanismo pode ser a substitución das graxas trans por ácido docosahexaenoico (DHA) no córtex orbitofrontal. Un consumo moi alto de ácidos graxos trans (43 % das graxas totais) en ratos de 2 a 16 meses de idade estaba asociado cunha diminución dos niveis de DHA no cerebro (p=0.001). cando se examinaron post-mortem os cerebros de suxeitos con depresión maior que se suidcidaran e comparáronse con 27 controis da mesma idade, os cerebros dos suicidas tiñan dun 16 % menos (media masculina) a un 32 % menos (media feminina) de DHA no córtex orbitfrontal. O córtex orbiofrontal controla a recompensa, expectativa de recompensa e empatía (todos os cales están reducidos en trastornos depresivos e do humor) e regula o sistema límbico.
* O comportamento de irritabilidade e agresión: unha análise observacional de 2012 de suxeitos dun estudo anterior atoparon unha forte relación entre os ácidos graxos trans da dieta e o comportamento autoinformado de agresión e irritabilidade, suxerindo pero non establecendo unha causalidade.
* Diminución da memoria: nun artigo de 2015 reanalizáronse os resultados do 1999–2005 UCSD Statin Study sostiña que "un consumo de ácidos graxos trans maior está ligado a unha memoria verbal peor en adultos durante os anos de alta produtividade."
* Acne: de acordo cun estudo de 2015, as graxas trans son un dos varios compoñentes da dieta padrón occidental que promove o acne, xunto con carbohidratos con alta carga glicémica como os azucres refinados ou amidóns refinados, leite e produtos lácteos e graxas saturadas, mentres que os ácidos graxos omega-3, que reducen o acne, son deficientes en dietas padrón occidentais.

## Resposta da industria alimentaria, supermercados e restaurantes 
O aceite de palma podería ser un substituto das graxas parcialmente hidroxenadas, aínda que non hai acordo sobre se isto suporía beneficios para a saúde. Un estudo de 2006 dos NIH e do Servizo de Investigación Agrícola dos Estados Unidos concluíu que o aceite de palma non é un substituto seguro das graxas trans na industria alimentaria, porque causa cambios adversos nas concentracións sanguíneas de LDL e de apolipoproteína B igual que as graxas trans.

As industrias foron gradualmente eliminando as graxas trans dos seus produtos, reformulándoos con outros compoñentes para adaptarse ás novas regulacións legais, informacións científicas, á mala fama na opinión pública das graxas trans e a algunhas demandas legais e queixas dos consumidores. Por exemplo, a graxa alimentaria Crisco substituíu as graxas trans por unha mestura de aceites de palma, de soia e de xirasol para que puidese levar a etiqueta legal de "cero" graxas tans (1 gramo de graxas trans por porción). En 2004 Unilever anunciou que eliminara as graxas trans das súas margarinas no Canadá. As grandes cadeas de comida rápida norteamericanas, como McDonald's, Burger King, KFC e Wendy's reduciron e despois eliminaron os aceites parcialmente hidroxenados (trans) dos seus produtos e frituras en 2009.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Dieta e doenzas cardíacas
* Graxa interesterificada
* Graxa hidroxenada
* Margarina

### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* "Ban the Trans: These Sorry Lipids Should Go Away"
* Center for Science in the Public Interest Trans Fat Page
* Harvard School of Public Health webpage on trans-fat
* 
* Federal Register – 68 FR 41433 11 de xullo de 2003: Food Labeling: Trans Fatty Acids in Nutrition Labeling, Nutrient Content Claims, and Health Claims