open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
José Antonio Martín Curty

**Jose A. Martin Curty** nado en Vigo en 1952, é un arquitecto galego.

## Traxectoria 
Titulación de arquitecto superior con especialidade en Urbanismo pola Escola Técnica Superior de Arquitectura de Madrid en 1977. Entre 1981 e 1983 cursos de doutoramento: Arquitectura española no século XX, A historia crítica da arquitectura en Madrid do século XX, Historia da construción XVIII e XIX, Historia da arquitectura hispánica e Historia da arquitectura contemporánea.

En 1988 presentou na Escola Técnica superior de Arquitectura de Madrid a tese de doutoramento *Dibujando jardinería en los pazos de la región de Vigo, XVII, XIX y XX*, coa que obtivo a cualificación *cum laude*.

Un resumo deste traballo de doutoramento sería a súa primeira publicación: "Los jardines cerrados" (C.O.A.G. 1988), e seguirían, en colaboración coa cidade de Vigo, "Castrelos: aproximación arquitectónica" (1989), "Pacewicz, Arquitecto Vigués" (1992) e en colaboración co Instituto de Estudios Vigueses, "Historia de la Alameda" (1994). Colaborou nas publicacións periódicas do C.O.A.G. "Boletín" e "Obradoiro", así como en varias revistas especializadas Zadas: "Mercado inmobiliario", "A.P.P.C." etc.

Participou en numerosos congresos: Recuperación da acrópole (Atenas, 1983), XXII Congreso Nacional de Arqueoloxía (1993), Uso-Didáctica do museo (1993/94), así como a presentación "La comisión de cultura en las escuelas de arquitectos ” dentro do Congreso Nacional de Facultades de Arquitectos, Santiago de Compostela (1992). Foi o terceiro director do Instituto de Estudos de Vigueses. Ten un grupo de música “LA Comisaría ”e canta na Praza da Estrela, nas noites de verán, diante do Mar, honrando o Vigo Ye-Yé.

## Obra bibliográfica 
*Ciclo de conferencias "Centenario Pacewicz 1921-2021", (Vigo, outubro de 2020)
*Vigo y la Segunda Guerra Mundial (II). La prensa de Vigo en la Segunda Guerra Mundial
*Cines de Vigo
*Edificio Rubira (1880-1967)
*Colegio Oficial de Arquitectos de Galicia : Instituto de Estudios Vigueses, 2000. ISBN 84-89599-17-3
*Historia de la Alameda: (Vigo, 1828-1978)
*Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia, 1994. ISBN 84-85665-24-4
*Pacewicz, arquitecto vigués
*Castrelos: aproximación arquitectónica
*Los Jardines cerrados: trazados de jardinería pacega en la comarca de Vigo : siglos XVIII, XIX y XX

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Ponte do Vao, Coeo, Lugo

**Ponte do Vao** é un lugar da parroquia de Coeo no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo. Da outra beira do río Chamoso está o lugar da Ponte do Vao (Laxosa, O Corgo).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Coeo 
### Parroquias de Lugo 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Lugo
Lugo, Lugo, Lugo

**Lugo** é unha entidade singular

Por erro, no Nomenclátor de Galicia, aparece dentro da parroquia de Lamas.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lugo 
### Parroquias de Lugo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Lugares de Lugo
Castro, San Xoán de Pena, Lugo

**Castro** é un lugar da parroquia de San Xoán de Pena no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.

## Toponimia 
A orixe do topónimo é o latín , que fai referencia a unha fortaleza ou poboado fortificado.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Xoán de Penan 
### Parroquias de Lugo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Lugo
Antonia Anaut

**Antonia Anaut Garde**, nada no ano 1888 en Izaba (Navarra) e finada na mesma localidade en maio de 1976, foi a derradeira falante do dialecto roncalés do éuscaro na súa vila. Naceu na casa Katalin-Garde desta localidade.

miniatura|esquerda|200px|Antonia Anaut e Ubaldo Uhalde, os últimos falantes en Izaba do dialecto roncalés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Dialecto roncalés
*Fidela Bernat
*Ubaldo Uhalde
Ribeira, Cuíña, Lugo

**Ribeira** é un lugar da parroquia de Cuíña no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.

Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 60 habitantes (34 homes e 26 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Cuíña 
### Parroquias de Lugo 
## Notas
A Airexe, Ombreiro, Lugo

**A Airexe** é un lugar da parroquia de Ombreiro no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo.

## Toponimia 
O topónimo **A Airexe** (do latín , o lugar da igrexa) débese á presenza no lugar da igrexa de San Martiño de Ombreiro.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Ombreiro 
### Parroquias de Lugo 
## Notas
A Torre de Aez, O Outeiro das Camoiras, Lugo

**A Torre de Aez** é un lugar da parroquia do Outeiro das Camoiras no concello lugués de Lugo na comarca de Lugo. Sitúase a carón do lugar de Aez (Camoira, Lugo).

## Patrimonio
*Torre de Aez. En 2026 caeu parte dun dos muros.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Outeiro das Camoiras 
### Parroquias de Lugo
Drosophila funebris

***Drosophila funebris*** é unha especie de mosca da froita. Foi orixinalmente descrito por Johan Christian Fabricius en 1787, e clasificada no xénero *Musca*. Posteriormente clasificouse como especie tipo do xénero parafilético *Drosophila*.

## Notas 
## Véxase tamén
Doxing

**Doxing**, ou **doxxing** son termos da lingua inglesa referidos á práctica de buscar e difundir publicamente información persoal e privada en liña (como nome e apelidos, enderezo, número de teléfono etc.) ou outros datos sensíbeis relativos a unha persoa, xeralmente con intención maliciosa.

## Historia 
O termo nace como unha contracción do termo inglés "documents" (*dox*), e é un neoloxismo que apareceu en Internet nos anos 2000 (aínda que a propia práctica pode remóntase ao longo dos anos 1990, nalgúns grupos usenet onde se utilizou como forma de vinganza persoal durante discusións acaloradas).

A información persoal posta en liña pódese obter de varias maneiras, dende a análise das redes sociais, onde ás veces son compartidas de forma descoidada polos mesmos obxectivos, ou a través de accións de "investigación" máis directas, que van desde a análise de enderezos IP até outros reais. actos de piratería ou phishing. Atopáronse exemplos de uso extensivo do doxing como medio para intimidar ou atacar os seus opoñentes no asunto Gamergate, contra a programadora e artista Zoë Quinn, moitas veces en asociación co *swatting* (enganar a un servizo de emerxencia dando un aviso falso para que envíen unha resposta urxente)..

Evidentemente, trátase dun acto que prexudica a privacidade, xeralmente considerado de forma negativa, empregado a miúdo en contextos de *online-shaming* ou “vergoña en liña” que pode levar á denigración pública dunha persoa, poñendo tamén en risco a súa seguridade; nalgúns casos, porén, esta práctica foi defendida como unha forma de hacktivismo, sobre todo no caso de que se dirixa contra delincuentes ou autores de prácticas opacas que así poidan ser postas en coñecemento das autoridades.

No ámbito xornalístico, o doxing é motivo de polémica entre os que o consideran unha práctica lícita de investigación, destinada a informar ao público sobre detalles de interese xeral, e entre os que o consideran unha intromisión indebida na vida privada .

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Acoso cibernético
* Acoso na rúa
* Bullying
* Información delicada
* Phishing
* Roubo de identidade
* Trol
Musca (xénero)

***Musca*** é un xénero de dípteros braquíceros da familia *Muscidae* que inclúa a mosca doméstica, así como *Musca autumnalis*, entre outras.

## Algunhas especies
* *M. albina* Wiedemann, 1830
* *M. amita* Hennig, 1964
* *M. autumnalis* De Geer, 1776
* *M. biseta* Hough, 1898
* *M. crassirostris* Stein, 1903
* *M. domestica* Linnaeus, 1758
:* *M. domestica calleva* Walker, 1849
:* *M. domestica domestica* Linnaeus, 1758
* *M. larvipara* Porchinskiy, 1910
* *M. lucidula* (Loew, 1856)
* *M. osiris* Wiedemann, 1830
* *M. sorbens* Wiedemann, 1830
* *M. tempestiva* Fallén, 1817
* *M. vitripennis* Meigen, 1826

:*Falta completar...*

## Galería 

Image:Musca.autumnalis.female.jpg|*M. autumnalis*, femia
Image:Musca.autumnalis.male.jpg|*M. autumnalis*, macho
Image:Fliegenlarve.jpg|*M. domestica*, larva
Image:Housefly mating.jpg|*M. domestica*, copulando

## Notas
Sealioning

O ***sealioning*** (tamén coñecido como **sea-loing** e **sea lioning**) é un tipo de *troleo* ou acoso que consiste en perseguir ás persoas con solicitudes persistentes de probas ou preguntas repetidas mantendo unha pretensión de civismo e sinceridade. Pode adoptar a forma de "invitacións incesantes e de mala fe ao debate".

## Descrición 
O trol finxe ignorancia e educación, de xeito que se o obxectivo do seu *troleo* fose provocado a unha resposta enfadada, o trol pode actuar como parte prexudicada. *O selalioning* pode ser realizado por un só trol ou por varios actuando xuntos. A técnica de *sealioning* foi comparada co galope de Gish e descrita metaforicamente como un ataque de denegación de servizo dirixido a humanos. Un ensaio da coleción *Perspectives on Harmful Speech Online*, publicada polo Berkman Klein Center for Internet & Society en Harvard, observou:

Retoricamente, o sealioning funde o cuestionamento persistente - moitas veces sobre informacións básicas, facilmente encontradas noutros lugares ou puntos non relacionados ou tanxenciais- cun compromiso insistido firmemente nun debate razoábel. Faise pasar por un intento sincero de aprender e comunicarse. O *sealioning*, polo tanto, funciona tanto para esgotar a paciencia, a atención e o esforzo comunicativo do obxectivo como para retratar o obxectivo como irracional. Aínda que as preguntas dos "leóns mariños" poden parecer inocentes, son maliciosas e teñen consecuencias prexudiciais.&#x2014; Amy Johnson, Berkman Klein Center for Internet & Society (Maio de 2019) onde un personaxe expresaba a súa aversión aos leóns mariños e un deles infórmase repetidamente para pedirlle que explique a súa afirmación e intenta (dunha forma excesivamente civilizada) interrogar sobre as súas opinións, seguindo aos personaxes na intimidade da súa propia casa. O termo *"lobo mariño*" ou *"león mariño"* (Sea lion) foi rapidamente popularizado como unha forma de describir o *troleo* en liña e utilizouse para describir algúns dos comportamentos dos que participaron na controversia do *Gamergate*.

Nun estudo de 2016 centrado nos usuarios do controvertido subreddit Gamergate/r/KotakuInAction, preguntouse aos participantes que crían que era "acoso". Os participantes afirmaron que as "expresións de desacordo sincero" foron consideradas como acoso polos opositores ao foro e que o termo se utilizou para silenciar as solicitudes lexítimas de probas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Argumento *ad nauseam*
* Trol
* Gamergate
Argumento ad nauseam

Un '*argumento *ad nauseam***, ou ***argumentum ad nauseam'''*, é unha falacia na que unha afirmación é reiteradamente prolongada por unha ou máis persoas. A apelación a este argumento implica que unha das partes incita a unha discusión superflua para escapar de razoamentos que non se poden contrarrestar, reiterando aspectos previamente comentados, explicados ou desmentidos.

## Termo 
A expresión *ad nauseam* é unha locución latina empregada para describir un debate que se prolonga até que unha das partes o abandona por cansazo; Por exemplo, "Este asunto foi discutido *ad nauseam*": significa que se discutiu tanto que polo menos unha das partes xa se fartou.

## Funcionamento 
É un mecanismo común para reforzar lendas urbanas ou teorías conspirativas, repetindo afirmacións verdadeiras ou falsas até que se asentan como parte das crenzas dun individuo ou sociedade, converténdoas en "verdades incontestables".

A súa estrutura funciona do seguinte xeito:

* A afirma B.
* B repítese constantemente na conversa.
* Polo tanto, B acaba converténdose en verdadeira.

Esta falacia provén da falsa crenza de que se alguén se enfada ou dedica tantas enerxías á repetición dunha mensaxe, é porque debe ser máis veraz que a doutro que non se molesta ou pode refutala. 

### Uso en política 
Estudos dos anos 70 afirman que a repetición dunha afirmación pode xerar falsos recordos.

Isto pódese observar no debate político, no que o uso desta técnica está presente nos parlamentos de todos os estados democráticos, no que, sumado á reiteración anterior e á negación da discusión, fai que a falsa crenza sexa socialmente aceptada como «verdadeira» sen ningunha análise crítica por parte do individuo xa que a reiteración desa falsidade na súa contorna fai que o individuo a acepte co suposto de que non existe posibilidade de anular esa crenza. Como advertencia contra isto, a cita atribuída ao ideólogo nazi Joseph Goebbels é usada a miúdo: *"Unha mentira repetida con suficiente frecuencia eventualmente convírtese na verdade"* ou *"unha mentira repetida mil veces convértese en verdade".''

## Notas 
## Véxase tamén 
* Lista de prexuízos cognitivos
* Argumento ad baculum
* Argumentum ad populum - Falacia de apelación á popularidade
* Efecto arrastre
* Falacia
* Lista de falacias
* Sealioning
Angelo Moriondo

**Angelo Moriondo**, nado en Turín o 6 de xuño de 1851 e finado en Marentino o 31 de maio de 1914, foi un inventor e empresario italiano, coñecido por patentar a máquina de café expreso en 1884.

## Legado 
esquerda|miniatura|A primeira patente (16 de maio de 1884) da máquina de café expreso.
O 6 de xuño de 2022, o motor de busca de Google conmemorou a figura de Moriondo cun Doodle no seu 171º aniversario do seu nacemento.

## Notas
Fred Bassetti

**Fred Bassetti,** nado o 31 de xaneiro de 1917 e finado o 5 de decembro de 2013 foi un arquitecto estadounidense.

## Obra 
Bassetti foi arquitecto, profesor e un dos principais contribuíntes ao enfoque rexional da arquitectura moderna durante as décadas de 1940 até 1990. 

### Legado 
O seu legado arquitectónico inclúe algúns dos edificios e espazos máis recoñecibles da zona de Seattle, no Estado de Washington. O Instituto Americano de Arquitectos (AIA) describiu o seu papel como arquitecto e activista rexional como unha contribución significativa á *"forma de Seattle e ao noroeste e á profesión da arquitectura"*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Movemento moderno arquitectónico
* Arquitectura moderna estadounidense
### Ligazóns externas 
* AIA Seattle honra premios 1988  Arquivado
* A AIA Seattle honra os premios desde 1950 ata o presente  Arquivado
* AIA Seattle memories - Bassetti, 18/10/1993  Arquivado
* Semana da Arquitectura 
* Páxina web corporativa de Bassetti Architects
* Columna Bizjournals.com 11/01/1999
Clotilde Bosch i Carbonell

**Clotilde Bosch i Carbonell**, nada en Barcelona en 1829 e finada no Pará (O Brasil) o 15 de abril de 1902, foi unha pintora catalá do século&nbsp;XIX. Estivo casada co enxeñeiro Ildefons Cerdà e foi a nai da arpista Esmeralda Cervantes, nome artístico de Clotilde Cerdà i Bosch. Porén, segundo o historiador independente Fernando Alcolea Albero, a arpista non era filla de Cerdà, aínda que este a recoñeceu e lle deu o seu apelido.

## Traxectoria 
Era filla do indiano Josep Bosch i Mustich, quen fixo fortuna como industrial do algodón en Cuba. Ao seu regreso a Cataluña foi director do Ferrocarril de Barcelona a Mataró, banqueiro e membro da Reial Acadèmia Catalana de Belles Arts de Sant Jordi.

Os irmáns da pintora, Josep e Rafael, foron deputados en Madrid en 1881 e 1886, respectivamente. Josep foi deputado por Tarragona, mentres que Rafael foino por Porto Rico.

Casou o 20 de xuño de 1848, aos 19 anos, co enxeñeiro Ildefons Cerdà i Sunyer, autor da reforma do Eixample de Barcelona. Tiveron catro fillas: Pepita (1849), Rosita (1850), Sol (1851) e Clotilde (1862), quen foi unha coñecida arpista. Porén, o matrimonio entre Clotilde e Ildefons non funcionou ben. De feito, a súa filla Clotilde puido ser froito dunha relación adúltera da súa muller, polo que Cerdà excluíuna do testamento. En 1862 o matrimonio rompeuse tralo nacemento desta e en 1864 Clotilde marchou a Madrid.

Cerdà non estaba de acordo en que a pequena Clotilde recibise unha educación artística. A súa nai levouna a Roma, onde contou co apoio de pintores españois instalados, como Eduardo Rosales, Marià Fortuny, Lorenzo Vallés ou Alejo Vera. Foi formada polo pintor napolitano Michele Cammarano, quen viviu en Roma entre 1865 e 1866. Durante a súa estadía en Italia pintou a obra "Llac Castelgandolfo" (ou "Llac Albano"), que presentou na Exposición Nacional de 1866.

## Notas
Manuel Reinante Cancio

**Manuel Reinante Cancio**, nado en Ribadeo o 19 de febreiro de 1816 e finado na mesma vila o 2 de maio de 1909,, foi un auxiliar facultativo de minas, piloto da mariña mercante e topógrafo galego.

## Traxectoria
Traballou con Guillermo Schulz na realización do *Mapa Petrográfico do Reino de Galicia*, e fixo o mapa topográfico e mineiro do Barranco del Rey, na serra Albanilla (provincia de Almería).

Foi vicepresidente do Consello Rexionalista de Lugo, e representou a Ribadeo na Deputación Provincial.

En 1888 cedeu ó concello de Ribadeo 108 ha de terreo en montes próximos á vila (montes de Reverte, Fontes do Lobo e Monte de Arca) para que o recadado pola súa venda se aplicase ó ben público.

## Obra
Colaborador en diversas publicacións periódicas, publicou:

* *Ferrocarril de Lugo a Ribadeo y puente de Ribadeo a Castropol* (1878), colección de artigos aparecidos en *El Diario de Lugo*, con prólogo de Fernando Sanjulián.

* *El puente de Ribadeo*, feito polo concello.

## Recoñecementos 
Foi condecorado coa Encomienda de Número de Isabel la Católica por Servizos especiais.

## Notas
George Stinney

**George Junius Stinney Jr.** nado o 21 de outubro de 1929 foi un adolescente afroamericano condenado a morte en xuño de 1944 en Alcolu, Carolina do Sur. Foi executado o 16 de xuño de 1944 aos 14 anos, o que aínda o converte na persoa máis nova que sufriu a pena capital nos Estados Unidos no século XX.

A condena de Stinney e o proceso xudicial que levou á súa execución seguen sendo controvertidos, con sospeitas de parcialidade motivada polo racismo. En 2014, 70 anos despois da súa execución, a condena foi considerada un erro xudicial e anulada por un xulgado, xa que contiña numerosos defectos e incongruencias no proceso.

## Vida e condena 
En 1944, George Junius Stinney Jr. vivía en Alcolu, condado de Clarendon, Carolina do Sur, Estados Unidos. O mozo de 14 anos vivía co seu pai George Stinney Sr., a súa nai Aime, os irmáns John, de 17 anos, e Charles, de 12, e as irmás Katherine, de 10 anos, e Aime, de 7. O pai traballaba nun serradoiro e a familia vivía nunha casa cedida polo seu xefe. Alcolu era unha pequena cidade de clase traballadora, onde, na zona residencial, a comunidade afroamericana vivía separada dos brancos, como gobernaban as leis Jim Crow. Iso era típico de moitas cidades do sur dos Estados Unidos, con escolas, igrexas e outros lugares públicos segregados racialmente pola lei, con pouca interacción entre *brancos* e *negros*.

O 23 de marzo de 1944, dúas nenas, Betty June Binnicker, de 11 anos, e Maria Emma Thames, de 8 anos, andaban nas súas bicicletas buscando flores. Cando pasaron pola casa da familia Stinney, o mozo George Stinney e a súa irmá Katherine preguntáronlles se sabían onde atopar "flores da paixón". Posteriormente, cando as nenas non regresaban á casa, organizáronse grupos de busca, con centos de voluntarios. Os cadáveres das nenas foron atopados á mañá seguinte nunha cuneta chea de auga lamada. Ambas sufriran feridas graves na cabeza.

## Anulación de sentenza 
Todo o proceso e a investigación do caso xeraron polémica. Con todo, o 17 de decembro de 2014, 70 anos despois da súa execución, o Tribunal, a través da xuíza Carmen Mullen, anulou a condena de George Stinney. A maxistrada tomou esta decisión tras a petición dos familiares de George, porque "*o Tribunal de Carolina do Sur non garantiu un xuízo xusto en 1944*". Iso convertíao en só sospeitoso, xa que sería necesario un novo proceso para demostrar ou non a súa culpabilidade. O xuíz, aínda que non descarta a hipótese de que Stinney Jr. tivese cometido o delito, concluíu, a partir da análise dos feitos, que a confesión fora obtida probabelmente pola vía coercitiva, resolvendo así a anulación da sentenza anterior.

## Cultura popular 
O caso *George Stinney* inspirou a película de 1991 *Carolina Skeletons*, dirixida por John Erman. E tamén ten feitos paralelos coa película *The Green Mile* que estaba parcialmente baseada no libro de Stephen King.

## Notas 

## Véxase tamén 
* Racismo
* Xustiza
Crow Foot

**Crow Foot**, nado c. 1876 e finado o 15 de decembro de 1890, foi o fillo de Touro Sentado, do pobo lakota.

## Traxectoria 
A súa foi Seen by Her Nation ou Four Robes. Tivo irmás chamadas Standing Holy e Lodge, e irmáns chamados Henry, Little Soldier, Red Scout e Theodore. Era un xemelgo e naceu pouco despois da batalla de Little Bighorn en 1876. O seu pai, que cría que os nenos indios necesitaban aprender a ler e escribir, levou a Crow Foot e aos seus outros fillos a unha escola diúrna congregacional. Crow Foot era o fillo favorito de Touro Sentado. Segundo Robert Higheagle, "Crow Foot non era como o resto dos rapaces. Non saía e se mesturaba cos outros ou xogaba aos seus xogos. Envelleceu demasiado cedo". As primeiras crónicas militares e policiais da detención non mencionan que Crow Foot dixera isto. Algunhas fontes aseguran que os policías o mataron a instrución de moribundo Bull Head, quen dixo: "Fai o que che guste con el. É un dos que causou este problema". Outras fontes afirman que Bull Head dixo que non lle importaba o que fixeran.

Lone Man "esnaquizou a fronte de Crow Foot coa culata do rifle, o que o fixo que este se tambalease pola habitación e saíse pola porta. Alí Lone Man e outros dous homes, con bágoas correndo polas súas meixelas, matárono a balazos".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Vestal, Stanley. *Sitting Bull, Champion of the Sioux*. Houghton Mifflin, 1932.
Benjamin Compaoré

**Benjamin Compaoré**, nado o 5 de agosto de 1987 en Bar-le-Duc, é un atleta francés especialista na proba de triplo salto.

## Traxectoria 
Nacido en 1987 en Bar-le-Duc, de pai burkinés e nai lorenesa, Benjamin Compaoré comezou a practicar o atletismo aos dez anos, na ASPTT de Estrasburgo, especializándose en triplo salto contra os quince anos. Alcanzou a marca de 12,20 m en 2002, de 14,50 m en 2003, de 15,48 m en 2004, de 16,00 m en 2005, e de 16,61 m en 2006.

No Campionato Europeo de Atletismo de 2014, celebrado en Zürich, gañou a medalla de ouro en triplo salto, chegando até os 17,46 m, superando aos atletas rusos Liukman Adams (prata, con 17.09 m) e Aleksei Fedorov (bronce, con 17,04 m.

O 19 de marzo de 2016 Compaoré gañou a súa primeira medalla mundial sénior, ao conseguir a medalla de bronce nos Campionatos do Mundo en pista cuberta en Portland, cun salto de 17,09 m, próximo á súa mellor marca persoal en pista cuberta (17,14 m). Durante esta competición, estableceu tres marcas máis aló dos 17 m (17,00 m - 17,04 m - 17,09 m). Foi precedido polo chinés Dong Bin (17,33 m) e o alemán Max Heß (17,14 m). 

O 15 de agosto chegou á final de triplo salto nos  Xogos Olímpicos de Río, cun último intento de 16,72 m, pero non puido chegar máis que a 16,54 m na final do día seguinte, ocupando o décimo posto, lonxe do vencedor, o campión olímpico Christian Taylor, con 17,86 m.

O 18 de xullo de 2017, a IAAF seleccionouno para participar no Campionato do Mundo de Londres, grazas ao seu segundo posto no Campionato de Francia de Marsella con 16,94 m. Ao día seguinte, tras esta actuación, revelou que fora operado no nocello esquerdo o 27 de marzo dunha desinserción parcial do tendón de Aquiles o 24 de abril.

O 28 de xullo de 2019 gañou o seu primeiro título nacional ao aire libre en Saint-Étienne e logrou o seu mellor salto desde 2017 con 16,94 m. O 11 de agosto ocupou o terceiro posto na competición de triplo salto no Campionato de Europa por equipos cun salto de 16,67 m, para logo acadar a mínima para o Mundial de Doha na cita de París do 24 de agosto grazas a un triplo salto de 17,05 m.

O 27 de setembro alnzou os 16,59 m, e non logrou a clasificación para o Campionato do Mundo de Doha, describindo esta eliminación como «a maior decepción da súa carreira».

## Marcas 

## Vida persoal 
O 27 de novembro de 2020, o Tribunal Penal de Créteil condenouno a unha pena de 6 meses de prisión suspendida por violencia de xénero. O deportista cometera violencias contra a súa cónxuxe entre agosto de 2019 e marzo de 2020.

Desde 2021 é a parella da saltadora galega Ana Peleteiro, coa que casou en setembro de 2023 na parroquia pontevedresa de Salcedo. Dez meses antes nacera a súa primeira filla en común: Lúa.

## Notas
Aymen Benabderrahmane

**Aymen Benabderrahmane** (en ), nado en Alxer o 30 de agosto de 1966, é un político alxerino que exerce como primeiro ministro de Alxeria desde o 30 de xuño de 2021 e como ministro de Facenda desde o 23 de xuño de 2020.

## Traxectoria 
Nacido en Alxer o 30 de agosto de 1966, licenciouse na Escola Nacional de Administración. Desde 1991 ata 2000, foi Inspector de Facenda, e máis tarde ocupou os cargos de Inspector Xeral de Facenda e Inspector Xeral Xefe de Facenda.

Dende marzo de 2010 traballou como censor de contas do Banco de Alxeria, cargo que ocupou ata xuño de 2020. sucedendo no posto a Abdelaziz Djerad.

## Outros cargos 
* Banco Africano de Desenvolvemento (BAD), membro *ex officio* do Consello de Gobernadores (desde 2020).
* Banco Mundial, membro *ex officio* do Consello de Gobernadores (desde 2021).
* Axencia Multilateral de Garantía de Investimentos (MIGA), Grupo do Banco Mundial, membro *ex officio* do Consello de Gobernadores (desde 2021).

## Notas
Emma Newman

**Emma Newman**, nada en Cornualla en 1976, é unha escritora británica de ciencia ficción e fantasía, podcaster e narradora de audiolibros. As súas candidaturas aos premios inclúen o British Fantasy Award (categorías: "mellor novela fantástica", "mellor novela") por *Between Two Thorns* en 2014''* e o Arthur C. Clarke Award por *After Atlas* en 2017. A súa serie *Planetfall* foi nomeada ao Premio Hugo 2020 á mellor serie.

## Carreira 
Newman publicou once novelas e unha colección de ficción curta. As súas afeccións inclúen os xogos de rol de acción en directo e a confección. Vive en Somerset, Inglaterra.

Ela é a co-creadora, xunto ao seu marido Peter Newman, do podcast gañador do premio Hugo *Tea and Jeopardy*. O podcast ten máis de 70 episodios e xira en torno a que Emma acolle a outra creadora para tomar unha boa cunca de té e bolo, mentres que o seu maquinado mordomo Latimer (interpretado por Peter Newman) intenta mandalos á morte ao final do episodio.

Os audiolibros narrados por Newman inclúen algúns dos seus propios traballos (*Planetfall*, *From Dark Places, Between Two Thorns, Any Other Name, All Is Fair*), así como novelas, novelas e contos doutros autores, en gran parte dos xéneros científicos. -ficción e fantasía.

## Escolma de obras 
### *The Split Worlds* - Fantasía urbana 
* *Between Two Thorns* (2013)  (nomeada para os British Fantasy Society Award 2014 en dúas categorías: "best fantasy novel" e "best newcomer")*
* *Before Mars* (2018) 
* *Atlas Alone* (2019) 

### *Industrial Magic* - Steampunk 
* ''Brother's Ruin* (2017) 
* *Weaver's Lament* (2017) 

### Ficción curta 
* *From Dark Places* (2011) 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía
* *Between Two Thorns* "On Books". *Asimov's Science Fiction''. **38** (1): 101–105.

### Ligazóns externas 
* Emma Newman, páxina oficial
* Tea and Jeopardy  páxina do podcast
Pretty Nose

**Pretty Nose** (nada . 1851) foi unha muller arapaho que participou na batalla de Little Bighorn. Viviu cando menos ata os 101 anos e converteuse en xefa de guerra.

## Traxectoria 
Pretty Nose pertencía ao pobo arapaho, aínda que nalgunhas fontes se refiren a ela como cheyenne. Foi identificada como arapaho polas súas pulseiras de contas vermellas, negras e brancas.

O descendente de Pretty Nose, Mark Soldier Wolf, converteuse nun ancián tribal arapaho que serviu no Corpo de Marines dos Estados Unidos durante a guerra de Corea. Pretty Nose foi testemuña do seu regreso á reserva india de Wind River en 1952, á idade de 101 anos. Nese momento Mark Soldier Wolf informou que pulseiras que indicaban que era unha xefa de guerra.

## Fotografías 
Unha fotografía tirada por Laton Alton Huffman  amosa Pretty Nose cunha moza chamada Spotted Fawn. Unha fonte do Montana Memory Project sinala que eran irmás. Apareceu en varios gravados en prata de Huffman, e agora forman parte da colección da Biblioteca de Princeton. A súa foto aparece na cuberta de *The Spirit of Indian Women* (Judith Fitzgerald e Michael Oren Fitzgerald, eds.).

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Batalla de Little Bighorn
* Buffalo Calf Road Woman
Taguspark

O **Taguspark** é un Parque Tecnolóxico-Científico na freguesía de Oeiras, subrexión Grande Lisboa en Portugal.

## Historia 
O nome Taguspark provén do nome en latín do río Texo (Tagus) xunto co termo inglés *park* (parque). Foi o primeiro parque tecnolóxico a nacer en Portugal, no ano de 1992.  

En 2013 inaugurouse a primeira fase da Praça Central, coa instalación da empresa farmacéutica Novartis. Nese mesmo ano tamén se inaugurou unha residencia de estudantes anexa ao Instituto Superior Técnico con capacidade para aloxar a 82 estudantes.

Desde 2021 publicítase como 'Taguspark, Cidade do Conhecimento' para "encarnar unha cidade de traballo multicultural, con forte identidade cívica e artística". Mantén alianzas coas principais universidades de institucións tales como a Universidade Técnica de Lisboa e a súa facultade -o Instituto Superior Técnico (ITS) da antiga Universidade de Lisboa, actualmente Universidade de Lisboa- que mantén instalacións no parque, e a Universidade Aberta.

### Localización 
Encóntrase na vila de Talaíde, Porto Salvo, no extremo noroeste do concello de Oeiras, fronteiro aos concellos de Sintra e Cascais, na subrexión Grande Lisboa en Portugal.

## Actividade 
Sobre unha superficie próxima ás 360 hectáreas, 150 delas están ocupadas por varios laboratorios de investigación e desenvolvemento, innovación e incubadoras de empresas en áreas tales como a tecnoloxía da información, telecomunicacións, electrónica, materiais, industria, enerxía, medio ambiente, biotecnoloxía e química. 

Dentro dese emprendemento forman parte diversos servizos de apoio, como Centro de Congresos, farmacia, clínicas diversas, restaurantes, oficinas bancarias, ximnasios e un museo de arte urbana.

Varias empresas de tecnoloxía teñen a súa sede portuguesa na área do Taguspark. Entre elas están T-Systems, Microsoft, Nokia e Siemens, 

ISQ Group, Portugal Telecom, Novo Banco, Millennium BCP e MIPS Technologies, que son representados pola súa subsidiaria Chipidea.

Taguspark acolle diariamente un fluxo de 16 mil profesionais que traballan e visitan diariamente o parque. É un dos principais parques tecnolóxicos en Europa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* GASTagus 
### Ligazóns externas 
* Sitio Web Oficial (en pt) en taguspark.pt
Volkssturm

**Volkssturm** ("A tormenta do pobo"),  foi a milicia nacional alemá creada por Adolf Hitler. Homes e mulleres de entre 16 e 60 anos foron recrutados e integrados no plan de defensa da Alemaña nazi para conter o avance do Exército Vermello e as tropas aliadas occidentais.

## Visión xeral 
O *Volkssturm* non foi establecido pola *Wehmacht* exército alemán ou o *Heer* (o compoñente terrestre das forzas armadas alemás), senón polo partido nazi por orde de Adolf Hitler o 25 de setembro de 1944.

O equipo estaba formado por homes recrutados con idades comprendidas entre os 16 e os 60 anos, que aínda non prestaran servizo nunha unidade militar. A *Volkssturm* converteuse nun dos compoñentes finais da "guerra total" promulgada polo ministro de Propaganda Joseph Goebbels, como parte dun esforzo nazi para vencer o poderío militar dos seus inimigos mediante a forza da vontade.

As unidades *Volkssturm* libraron batallas infrutuosas contra as forzas aliadas cara ao final da guerra, e en varias ocasións os seus membros participaron en atrocidades acompañados de civís alemáns e das Xuventudes Hitlerianas, supervisados por membros das SS ou dos líderes Gau.
miniatura|Decreto do  de 25 de setembro de 1944.

## Fase final 
Mentres as Cruces de Ferro estaban distribuídas en lugares como Berlín, outras cidades e vilas como Parchim e Mecklemburgo foron testemuñas de vellas elites, actuando como mandos militares das Xuventudes Hitlerianas e *Volkssturm*, afirmándose e esixindo que a loita defensiva cesase para salvar vidas e bens.

A pesar dos seus esforzos, os últimos catro meses da guerra foron un exercicio en inutilidade para a *Volkssturm*, e a insistencia da dirección nazi en continuar a loita ata o final contribuíu a 1,23 millóns (aproximadamente) de mortes máis, a metade delas militares alemáns e a outra metade de Volkssturm.  

En moitas cidades pequenas, cando os principais membros da *Volkssturm* se negaron a loitar contra as forzas aliadas superiores, como parte dun intento de evitar a "destrución total" das súas rexións de orixe, foron xulgados e "sumariamente aforcados" por activistas dos quebrados. Miles foron así mortos en Franken durante a primavera de 1945.

## Notas 
### Comentario 
## Véxase tamén 
* Heer
* Wewolf
* Wehrmacht

### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 

### Ligazóns externas 
* Informe estadounidense sobre Volkssturm
Hylocereus

***Hylocereus*** é un xénero dos cactos, nativo de Centroamérica, o Caribe e México até a parte setentrional de Suramérica. 

## Descrición
Os froitos de varias das especies son comestibles, como *H costaricensis*, *H. megalanthus* e *H. undatus*, chamados comunmente pitaias. 
Son bagas de até 7 a 14 cm de longo e 5 a 9 cm de largo, con epicarpio amarelo ou rubio e polpa de consistencia mucilaxinosa, branca ou vermella. Cada froito contén numerosas sementes pequenas de cor negra brillante. O seu sabor é doce.

## Taxonomía 
O xénero ten dificultade para a súa catalogación pola amplitude e variabilidade das súas especies. Está estreitamente emparentado co xénero *Selenicereus*. 

O xénero foi descrito por (A.Berger) Britton & Rose e publicado en *Contributions from the United States National Herbarium* 12(10): 428. 1909. A especie tipo é: *Hylocereus triangularis* (L.) Britton & Rose. 

;Etimoloxía:
*Hylocereus*: nome xenérico composto do substantivo grego: "ύλη" (hylé) = "dos bosques" e o sufixo *Cereus* que significa "o *Cereus* dos bosques".

## Especies 
* *Hylocereus calcaratus*
* *Hylocereus costaricensis*
* *Hylocereus escuintlensis*
* *Hylocereus guatemalensis*
* *Hylocereus minutiflorus*
* *Hylocereus monacanthus*
* *Hylocereus ocamponis*
* *Hylocereus purpusii*
* *Hylocereus stenopterus*
* *Hylocereus triangularis*
* *Hylocereus trigonus*
* *Hylocereus undatus*
* *Hylocereus megalanthus*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Información en Cacti Guide

* Pitahaya - Hylocereus undatus  (Haw.) Britt. & Rose - Cactaceae (en alemán)
Selenicereus

***Selenicereus*** é un xénero de plantas da familia *Cactaceae*.

thumb|240px|*Selenicereus anthonyanus*
## Descrición
As plantas teñen talos angulosos con raíces aéreas, as aréolas poden estar con ou sen espiñas dorsais. As flores son grandes e nocturnas, polinizadas polas avelaíñas. O receptáculo leva as brácteas, os pelos e xeralmente as espiñas dorsais pequenas. As froitas teñen numerosas espiñas.

Son rubideiras epífitas ou saxícolas; con talos con resaltos ou angulados, producindo raíces aéreas; aréolas xeralmente con espiñas, cerdas e tricomas. Flores grandes, infundibuliformes, nocturnas; tubo receptacular con escamas e aréolas con espiñas, cerdas e tricomas; partes petaloides do perianto brancas; estames numerosos, insertos na garganta do tubo receptacular; estilo exerto, lobos do estigma numerosos. Froitos ovoides ou globosos, carnosos, vermellos, e sementes negras.
;Etimoloxía:
*Selenicereus*: nome xenérico vén do grego *Σελήνη* (Selene), a deusa da lúa e *cereus*, que significa "candea, cirio" en latín. 
[thumb|240px|[Time lapse de floración de *Selenicereus grandiflorus*]]

## Especies seleccionadas 
* *Selenicereus anthonyanus*
* *Selenicereus boeckmannii*
* *Selenicereus chrysocardium*
* *Selenicereus coniflorus*
* *Selenicereus grandiflorus*
* *Selenicereus hamatus*
* *Selenicereus inermis*
* *Selenicereus megalanthus*
* *Selenicereus pteranthus*
* *Selenicereus rubineus*
* *Selenicereus setaceus*
* *Selenicereus spinulosus*
* *Selenicereus testudo*
* *Selenicereus urbanianus*
* *Selenicereus vagans*
* *Selenicereus validus*
* *Selenicereus wercklei*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
# Flora of North America Editorial Committee, e. 2003. Magnoliophyta: Caryophyllidae, part 1. Fl. N. Amer. 4: i–xxiv, 1–559.
# Molina Rosito, A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.
# Solomon, J. C. 2001. Cactaceae. In: W.D. Stevens, C. Ulloa Ulloa, A. Pool & O.M. Montiel (eds.). Fl. Nicaragua. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 85: 509–519.
# Stevens, W. D., C. Ulloa Ulloa, A. Pool & O. M. Montiel Jarquín. 2001. Flora de Nicaragua. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 85: i–xlii,.
### Ligazóns externas 
* http://cactiguide.com/cactus/?genus=Selenicereus
Cereus

***Cereus*** é un xénero de cactos. A súa circunscrición estivo sempre flutuando e depende da autoridade. Comprende 1041 especies descritas e destas, só 49 aceptadas.

## Descrición
Son pequenos arbustos prostrados ou ergueitos, ramificado desde a base e alcanzan un tamaño de até 15 m de altura como árbores con grandes copas, con case todo tipo de formas intermedias representadas. Ten entre catro e dez (ás veces tres) costelas que son grandes e ben separadas. As aréolas son de feltro para lanosas, rara vez peludas e adoitan ter unhas poucas espiñas relativamente curtas e agudas. As flores xorden das aréolas e teñen forma de funil e dun tamaño de até 20 cm de lonxitude. Abren en función da adaptación aos polinizadores durante o día (en aves) ou pola noite (insectos). As brácteas interiores son xeralmente de cor branca ou case branca, raramente amarela ou rosa, as brácteas exteriores son de cor arroibada. Unha característica típica dos *Cereus*, á parte doutros xéneros, é que despois da floración e caída do perianto, o froito permanece. As froitas maduras e zumarentas son normalmente de cor verdosa ou amarela ou vermellas, estoupando e lanzando numerosas sementes grandes e negras.

## Taxonomía
O xénero foi descrito por Philip Miller e publicado en *The Gardeners Dictionary*...Abridged...fourth edition 308. 1754. A especie tipo é *Cereus hexagonus* (L.) Mill.
;Etimoloxía:
*Cereus*: nome xenérico que deriva do termo latino *cereus* = "cirio ou candea" que alude á súa forma alongada e recta.

## Especies 

* *Cereus adelmarii*
* *Cereus aethiops
* *Cereus albicaulis
* *Cereus argentinensis
* *Cereus bicolor*
* *Cereus braunii
* *Cereus cochabambensis
* *Cereus comarapanus*
* *Cereus fernambucensis
* *Cereus fricii*
* *Cereus haageanus
* *Cereus hankeanus
* *Cereus hexagonus*
* *Cereus hildmannianus*
* *Cereus horrispinus*
* *Cereus huilunchu
* *Cereus insularis
* *Cereus jamacaru*
* *Cereus kroenleinii
* *Cereus lamprospermus
* *Cereus lanosus
* *Cereus mirabella
* *Cereus mortensenii
* *Cereus pachyrhizus*
* *Cereus phatnospermus
* *Cereus repandus*
* *Cereus roseiflorus
* *Cereus saddianus
* *Cereus spegazzinii*
* *Cereus stenogonus
* *Cereus tacuaralensis
* *Cereus trigonodendron*
* *Cereus uruguayanus*
* *Cereus validus*
* *Cereus vargasianus*

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
# Forzza, R. C. 2010. Lista de espécies Flora do Brasil https://web.archive.org/web/20150906080403/http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010/. Jardim Botânico do Rio de Janeiro, Río de Xaneiro. 
# Madsen, J. E. 1989. 45. Cactaceae. 35: 1–79. In G. W. Harling & B. B. Sparre (eds.) Fl. Ecuador. Universidade de Göteborg e Museo Sueco de Historia Natural, Göteborg e Estocolmo.
# Molina Rosito, A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.

### Ligazóns externas 
* *Cereus uruguayanus* foto 
* http://cactiguide.com/cactus/?genus=Cereus
Irene Miguel-Aliaga

**Irene Miguel Aliaga** nada en Barcelona en 1973, é unha investigadora española especialista en bioloxía do desenvolvemento residente en Inglaterra, profesora de xenética e fisioloxía no Imperial College de Londres. Investiga a plasticidade dos órganos adultos e por que certos órganos cambian de forma en resposta aos cambios ambientais. Foi elixida membro da Royal Society en 2022, converténdose, xunto con Carola García de Vinuesa, nas primeiras científicas de orixe española en ingresar nesta institución. supervisada por Kay Davies en modelos invertebrados de enfermidades humanas.

Posteriormente trasladouse aos Estados Unidos para realizar unha investigación posdoutoral, uníndose ao laboratorio de Stefan Thor na Universidade de Harvard e máis tarde na Universidade de Linköping en Suecia onde caracterizou as neuronas de *Drosophila*. Recibiu unha bolsa Marie Skłodowska-Curie Actions e uniuse a Alex Gould no Instituto Nacional de Investigacións Médicas, onde estudou a especificación das neuronas produtoras de insulina que inervan o intestino. Regresou a Londres e en 2008 Miguel-Aliaga comezou a súa carreira investigadora independente na Universidade de Cambridge. Foi nomeada Wellcome Trust Career Development Fellow e finalmente uniuse ao Imperial College London. Para comprender estes procesos, fai uso do tracto gastrointestinal, xa que permite estudar como un órgano detecta sinais do seu medio interno e externo. Como parte deste traballo, o seu grupo identificou as vías de comunicación que existen entre o tracto gastrointestinal e outros órganos. Seguiu utilizando o organismo modelo da mosca *Drosophila*, xa que comparte máis do 60% dos seus xenes cos humanos.
* 2019  Elixida membro da Academia de Ciencias Médicas (FMedSci)
* 2022 Membro da Royal Society (FRS)

## Notas
AstraZeneca

**AstraZeneca** é unha compañía farmacéutica mundial con sede en Cambridge, Reino Unido. É a sétima compañía farmacéutica máis grande do mundo medida por ingresos e ten operacións en máis de 100 países. A compañía desenvolve, fabrica e vende medicamentos para o tratamento de enfermidades gastrointestinais, cardiovasculares, neurolóxicas, psiquiátricas, infecciosas, inflamatorias, respiratorias e oncolóxicas. 

Principalmente cotiza na bolsa de Londres

A compañía ten unha gran presenza en Suecia na área da investigación e desenvolvemento, con aproximadamente 4000 persoas empregadas en centros en específicos en Lund, Mölndal e Södertälje.

## Resposta ó coronavirus (COVID-19) 
En marzo de 2020, a compañía anunciou que doaría EPP (equipo de protección persoal), incluídos 9 millóns de máscaras, para axudar e apoiar a varias organizacións internacionais de saúde que mitigan a pandemia de COVID-19.

En abril, o director executivo, Pascal Soriot, informou que a empresa estaba a traballar con GlaxoSmithKline e a Universidade de Cambridge para desenvolver un novo laboratorio capaz de realizar 30&nbsp;000 probas de Covid-19 por día. A compañía tamén anunciou plans para un ensaio clínico para avaliar o uso potencial de Calquence no tratamento de Covid-19.

## Notas
Lingua caddo

O **caddo** é unha lingua indíxena americana, a lingua tradicional do pobo caddo. É unha lingua en perigo crítico, sen falantes monolingües e só 25 falantes contabilizados no ano 1997, os cales adquiriron a lingua cando eran nenos fóra da ensinanza escolar. O caddo ten varios dialectos mutuamente intelixibles. Os dialectos máis usados son hasinai e hainai; outros inclúen kadohadacho, natchitoches e yatasi. O caddo está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Relación lingüística 
O caddo está relacionada lingüísticamente cos membros da familia caddo do norte; esta inclúe as linguas pawnee-kitsai (arikara, kitsai e pawnee) e a wichita. O kitsai e o wichita están extintos, e o pawnee e o arikara teñen menos falantes que o caddo.

Outra lingua, o adai, crese que foi unha lingua caddo, pero debido aos escasos recursos e ao estado de extinción da lingua, esta conexión non é concluínte e o adai é xeralmente considerado un idioma illado.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Caddo Nation. 2007. Caddo Nation – Language. (20 de outubro de 2011).
*Kiwat Hasinay Foundation. 2005. Kiwat Hasinay Foundation.  (20 de outubro de 2011).
*Melnar, Lynette R. 2004. *Caddo Verb Morphology*. Lincoln: University of Nebraska Press.
*Native Languages of the Americas. 2011. Caddo Language and the Caddo Indian Tribe (Kadohidacho, Hasinai, Hasinay). (20 de outubro de 2011).
*World Atlas of Language Structures Online. Caddo. (20 de outubro de 2011).
### Ligazóns externas 
*Caddo Language: A Grammar, Texts, and Dictionary Based on Materials Collected by the Author in Oklahoma Between 1960 and 1970, Dr. Wallace Chafe, Mundart Press (6 de outubro de 2018).
*Kiwat Hasinay Foundation
*Caddo Alphabet (PDF)
*Kúhaʔahat Oklahoma! - Como dicir "ola" en caddo
*Caddo Indian Language (Hatsinai)
*OLAC resources in and about the Caddo language
Danza do Sol

[miniatura|Danza do Sol do [pobo shoshone en Fort Hall, 1925.]]
A **danza do Sol** é unha cerimonia practicado por algúns nativos americanos dos Estados Unidos e do Canadá, principalmente aquelas culturas propias das grandes chairas. Normalmente implica que a comunidade se reúna para rezar pola curación. Os individuos fan sacrificios persoais en nome da comunidade.

Despois da colonización europea de América, e coa formación dos gobernos canadense e estadounidense, ámbolos dous países aprobaron leis destinadas a suprimir as culturas indíxenas e forzar a asimilación á cultura maioritaria europea.

A danza do Sol converteuse nunha das cerimonias prohibidas, así como o potlatch dos pobos do noroeste do Pacífico. Canadá levantou a súa prohibición contra a práctica da cerimonia en 1951. INos Estados Unidos, o Congreso aprobou a Lei de liberdade relixiosa dos indios americanos (AIRFA) en 1978, que foi promulgada para protexer as liberdades civís básicas e para protexer e preservar os dereitos relixiosos tradicionais e as prácticas culturais dos nativos americanos, inuits, aleutianos, e hawaianos.

## Notas
Pobo dakota

Os **dakota** (en lingua dakota: *Dakȟóta/Dakhóta*) son un pobo indíxena de América do Norte. Os dakota compoñen dúas das tres subculturas principais dos síux, e divídense polo xeral en dakotas orientais e occidentais.

As catro bandas dos dakotas orientais son os bdewákaŋthuŋwaŋ, waȟpéthuŋwaŋ, waȟpékhute e sisíthuŋwaŋ, e ás veces son chamados *santee* (*isáŋyathi* ou *Isáŋ-athi*; "coitelo" + "campamento", "habita no lugar do pedernal do coitelo"). Residen nos estados de Dacota do Sur, Dacota do Norte, Minnesota central e o norte de Iowa. Teñen tribos recoñecidas federalmente establecidas en varios lugares.

Os dakotas occidentais son os *yankton* e os *yanktonai* (*iháŋktȟuŋwaŋ* e *Iháŋktȟuŋwaŋna*; "Aldea ao final" e "Pequena aldea ao final"), que residen na área do alto río Missouri. Os yankton-yanktonai son coñecidos colectivamente co endónimo *wičhíyena* ("Os que falan coma homes"). Tamén teñen distintas tribos recoñecidas a nivel federal. No pasado, os dakotas occidentais foron erradamente clasificados como nakota, unha póla dos síux que se moveu máis ao oeste. Estes últimos atópanse agora en Montana e alén da fronteira no Canadá, onde se lles coñece como stoney.

## Nome 
A palabra *dakota* quere dicir "aliado" na lingua dakota, e o seu autónimo é *Ikčé Wičhášta* ("pobo indio") e *Dakhóta Oyáte* ("pobo dakota").

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Nakota
### Bibliografía 
* Catherine J. Denial, *Making Marriage: Husbands, Wives, and the American State in Dakota and Ojibwe Country*. St. Paul, MN: Minnesota Historical Society Press, 2013.
* Cynthia Leanne Landrum, *The Dakota Sioux Experience at Flandreau and Pipestone Indian Schools*. Lincoln, NE: University of Nebraska Press, 2019.