Dezső Kosztolányi

**Dezső Kosztolányi** (Subotica, 29 de marzo de 1885 - Budapest, 3 de novembro de 1936) foi un escritor húngaro que tamén exerceu como xornalista, crítico literario e tradutor.

## Traxectoria 
Kosztolányi naceu en Szabadka, Austria-Hungría (hoxe Subotica, Serbia) en 1885.  Foi fillo de Árpád Kosztolányi (1859–1926), profesor de Física e Química, e Eulália Brenner (1866–1948), quen tiña orixe francesa. Un conflito cos seus docentes provocou a expulsión do instituto de ensino medio da súa cidade natal, rematando os seus estudos nun colexio privado de Szeged. 

Foi fillo de Árpád Kosztolányi (1859–1926), profesor de Física e Química, e Eulália Brenner (1866–1948), quen tiña orixe francesa. Un conflito cos seus docentes provocaron a expulsión do instituto de ensino medio da súa cidade natal, rematando os seus estudos nun colexio privado de Szeged. 

En 1903, Kosztolányi instalouse en Budapest para estudar na Universidade, onde coñeceu aos poetas  Mihály Babits e Gyula Juhász. Logo dunha breve estadía en Viena, comezou a traballar de xornalista. En 1908, Kosztolányi incorporouse como reporteiro nun xornal da capital húngara en substitución de  Endre Ady, quen se mudara a París. Nesa época comezou a colaborar na revista literaria *Nyugat* (en húngaro: occidente) que xogou un rol determinante na renovación das letras maxiares. 

En 1910, publicou o seu primeiro volume de poemas, *A szegény kisgyermek panaszaiue*, que tivo un grande éxito a nivel húngaro. Comezou así unha carreira prolífica que o levou a presentar un libro case cada ano.

Coñeceu a actriz Ilona Harmos en 1910 con quen casou en 1913. Do matrimonio naceu un fillo. Doente dun cancro de larinxe, Kosztolányi, morreu en 1936. 

## Importancia literaria 
### Estilo 
Cultivou todos os xéneros literarios, dende poesía ata ensaio, pasando por obras de teatro. Como poeta é incluído como membro da chamada primeira xeración Nyugat, polo seu vencello coa revista homónima.

Non foi ata a década de 1920 que comezou a cultivar a prosa, preferindo o relato curto e a novela. As novelas *Pacsirta* (1924) e *Aranysárkány* (1925) están ambientadas na vila ficticia Sárszeg, para a que tomou como modelo a súa Subotica natal.

Artellou un estilo propio influído polo simbolismo francés, o impresionismo, o expresionismo e o realismo psicolóxico. Tamén é considerado pai do futurismo na literatura húngara. A súa influencia como escritor é notable noutros autores húngaros como Sándor Márai e Péter Esterházy e no iugoslavo Danilo Kis.

Ademais verteu do inglés ao húngaro obras de Shakespeare (como *Romeu e Xulieta*), de Lewis Carroll (*Alicia no País das marabillas*) ou de Rudyard Kipling (o poema *If...*).

### Tradución ao galego 
En lingua galega está traducida unha compilación de oito relatos baixo o título de *O tradutor cleptómano*, por Jairo Dorado Cadilla en 2009, así como a novela *Cotovía*, traducida por Sergio de la Ossa en 2017. Ambas as dúas foron publicadas pola editorial Rinoceronte.

## Obra 
* *Nero, a véres költő* (1922).
* *Cotovía* (*Pacsirta*, 1924), tradución de Sergio de la Ossa (Rinoceronte Editora, 2017).
* *Aranysárkány* (1925). 
* *Anna Édes* (1926). 
* *O tradutor cleptómano* (*Kornél Esti*, 1934), tradución de Jairo Dorado Cadilla (Rinoceronte Editora, 2009).

## Notas