open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Variegación por efecto de posición

A **variegación por efecto de posición** (VEP) (en inglés *position-effect variegation*, PEV) é un tipo de variegación causada polo silenciamento dun xene nalgunhas células debido a quedar colocado anormalmente preto dunha rexión de heterocromatina por medio da rearranxos no cromosoma ou transposición. Está tamén asociada con cambios na conformación da cromatina.

## Introdución 
O exemplo clásico é a translocación  wm4 (*white-mottled-4*) de *Drosophila*. Nesta mutación unha inversión no cromosoma X situou o xene *white* preto da heterocromatina pericéntrica ou dunha secuencia de repeticións que se fai heterocromática. Normalmente, o xene *white* exprésase en cada célula do ollo adulto de *Drosophila* orixinando un fenotipo de ollo vermello. No mutante w[m4], a cor do ollo era variegado (coloreado en mosaico vermello e branco), e o xene *white* expresábase nalgunhas células nos ollos e non noutros. A mutación describiuna primeiramente Hermann Muller en 1930. A variegación por efecto de posición é unha *inactivación de xenes inducida pola heterocromatina*.

## Etimoloxía 
A variegación por efecto de posición é un efecto de posición porque o cambio de **posición** dun xene desde a súa posición orixinal a algunha outra preto dunha rexión heterocromática ten un **efecto** sobre a súa expresión. O efecto é a **variegación** nun determinado fenotipo, é dicir, a aparencia de manchas irregulares de diferentes cores, debido á expresión do xene orixinal de tipo silvestre nalgunhas células do tecido, pero non noutras, como se observa no ollo mutado de *Drosophila melanogaster.*

Porén, é posible que o efecto do xene silenciado non sexa visible fenotipicamente nalgúns casos. A variegación por efecto de posición detectouse por primeira vez en *Drosophila* porque era un dos primeiros organismos nos cales se utilizou a irradiación con raios X como indutor de mutacións. Noutras palabras, a heterocromatina espállase e causa o silenciamento de xenes empaquetando a rexión normalmente eucromática.

## Noutros organismos 
### En ratos 
En ratos, observouse unha cor da pelame variegada. Cando unha rexión autosómica que porta un xene para a cor do pelo é inserida no croomosoma X, obsérvase un silenciamento variable do alelo. Porén, a variegación obsérvase só na femia que ten esta inserción xunto cunha mutación homocigota no xene da cor da pelame orixinal. O alelo de tipo silvestre queda inactivado debido á heterocromatinización.

### En plantas 
En plantas, a variegación por efecto de posición observouse en *Oenothera blandina*. O silecnciamento de xenes eucromáticos ocorre cando os xenes están situados na veciñanza dunha nova zona heterocromática.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ataxia de Friedreich

### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
*Flybase
Parque Nacional Desembarco del Granma

O **Parque Nacional Desembarco del Granma** é un parque nacional no suroeste de Cuba, que se estende polos concellos de Niquero e Pilón na que hoxe é a Provincia de Granma. O nome do parque refírese ao iate no que Fidel Castro, Che Guevara, Raúl Castro e 79 dos seus seguidores navegaron desde México a Cuba en 1956 e incitaron á Revolución Cubana. O Parque Nacional é moi coñecido pola súa topografía Carso e os seus cantís costeiros.

O parque nacional ten unha superficie total de 32.576 ha, das cales 26.180 ha son terrestres e 6.396 ha son mariñas. En 1999, foi catalogado pola UNESCO como sitio Patrimonio da Humanidade debido ás súas terrazas costeiras e os seus cantís prístinos.

## Descrición
O Parque Nacional Desembarco del Granma está situado no extremo occidental da Serra Maestra, ao longo da zona tectonicamente activa entre a Placa Norteamericana e a Placa do Caribe. Conserva unha serie de terrazas de pedra calcaria que oscilan entre os 180 metros baixo o nivel do mar e os 360 metros por riba. Estas terrazas probablemente formáronse debido ao levantamento tectónico e ás flutuacións do nivel do mar debido ao cambio climático pasado e aos eventos de glaciación durante o Mioceno, o Plioceno e o Plistoceno. Estas terrazas están entre as máis grandes e mellor conservadas do mundo. Ademais, o parque protexe moitas outras características kársticas, como fervenzas, cantís, dolinas e covas.

O parque está situado nun clima cálido e semiárido, recibindo entre 300 e 1200 mm de choiva ao ano e cunha media de 26&nbsp;°C. Isto fai que sexa unha das zonas máis cálidas e secas de Cuba.

## Biodiversidade
O parque nacional contén unha biodiversidade e un [[endemismo] relativamente altos. No parque observáronse máis de 512 especies vexetais, das cales o 60% son endémicas de Cuba. Doce destas especies só se atoparon dentro dos límites do parque. Tamén protexe o hábitat de 6 especies de caracois pintados ('Polymita' spp.), incluíndo varias liñaxes evolutivas distintas. No parque observáronse trece mamíferos, 110 aves, 44 réptiles e 17 anfibios. Máis do 90% das especies de anfibios e réptiles que se atopan no parque son endémicas de Cuba, incluíndo as especies en perigo de extinción Lagarto nocturno cubano. As especies de aves residentes inclúen o papagaio cubano e a pomba de paspallás de cabeza azul, e as especies de mamíferos que viven no parque inclúen o Manatí do Caribe e o morcego de flores cubano, que está adaptado a covas quentes.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Patrimonio da Humanidade en Cuba
### Ligazóns externas
* World Conservation Monitoring Centre
* Official UNESCO website entry
MightySat-2

**MightySat-2** ou **MightySat-2.1** foi un satélite artificial da Forza Aérea dos Estados Unidos usado para facer diversos experimentos no espazo, continuando a misión de MightySat-1. Foi lanzado o 19 de xullo de 2000 mediante un foguete Minotaur 1 desde a base Vandenberg da Forza Aérea.

## Características 
MightySat-2 foi orixinalmente denominado MightySat-2.1 ao ser o primeiro membro da serie de satélites MightySat-2, antes de que os demais satélites fosen cancelados. Cunha masa de 130 kg, levaba a bordo varios experimentos para demostrar novas tecnoloxías:

*SAC, un experimento con células solares.
*NSX, para probar unha unidade de comunicacións ultralixeira.
*MFCBS, para probar unha estrutura multifuncional a base de composites.
*FTHSI, unha cámara para obter imaxes hiperespectrais mediante transformada de Fourier.
*QS40, para monitorizar danos producidos pola radiación en compoñentes electrónicos.
*SMATTE, un experimento de materiais.
*SAFI, un experimento para reducir o peso en compoñentes usando arames de cobre inseridos en películas de composite.

O satélite usou o bus SA-200B e reentrou na atmosfera o 12 de novembro de 2002.

## Notas 
### Outros artigos 
*MightySat-1
Ahaggar

O **Ahaggar** (tamazight: '** ou **', ⵜⴰⵙⵙⵉⵍⵉ ⵏ ⵡⴰⵏ ⴰⵀⴰⴳⴰⵔ; en árabe: ) ou **Hoggar** é un macizo montañoso situado no sur de Alxeria, no corazón do deserto do Sáhara.

## Toponimia 
A palabra «Hoggar» é unha transcrición francesa do termo árabe  (djebel Haqar). Este provén do tuareg «», que en plural («») designa a clase nobre entre os tuareg de Ahaggar.

## Xeografía 
dereita|miniatura| Paisaxe de Ahaggar
[miniatura| Imaxe de Ahaggar en [outubro de 2018]]
Atravesado polo Trópico de Cáncer a 80 km ao norte da comuna de Tamanrasset (Alxeria), o Ahaggar ocupa unha superficie de aproximadamente 50 000 km².

Ao leste de Tamanrasset érguese a máis de 2.000 m de altitude unha meseta erosionada de 250 km de diámetro. Está composta por escoadas lávicas, o campo volcánico de Atakor, sobre o que se alzan volcáns cunha altitude duns 3.000 m. O cumio máis alto do macizo, o monte Tahat, con 2.918 m, é tamén a montaña máis alta do país. O seu terreo escarpado, formado por picos e cantís de basalto e pórfiro, é un lugar popular para a escalada.

O Ahaggar nace da ensamblaxe dos distintos cratóns na orixe da oroxénese panafricana, en concreto na marxe do metacratón do Sáhara, no Proterozoico.

As altas temperaturas do verán contrastan coas do inverno, cando pode xear, e as choivas son escasas. Porén, estas condicións climáticas son menos extremas ca no resto do Sáhara. O Ahaggar constitúe, así, o hábitat de certas especies animais e vexetais.

## Historia 
Na meseta de Assekrem, a 80 km en liña recta de Tamanrasset, está a ermida de Charles de Foucauld, un dos moitos eremitas cristiáns que viviron no Ahaggar. Foucauld estabeleceuse alí en 1911.

O Ahaggar é tamén a terra ancestral da confederación tuareg *Kel Ahaggar*. Preto da cidade de Tamanrasset, no oasis de Abalessa, atópase a tumba de Tin Hinan, unha matriarca que se cre que era antepasada dos tuaregs de Ahaggar.

Entre novembro de 1961 e febreiro de 1966 o exército francés realizou trece probas nucleares subterráneas no macizo granítico de Tan Afella, no lugar de In Eker.

## Vexetación 
O macizo de Ahaggar alberga a oliveira Laperrinei, da que aínda hai algúns exemplares na rexión do monte Akerakar. Esta especie ameazada atópase próxima á oliveira europea e refuxiouse nas profundidades dos uadis (vales de torrentes máis ou menos secos).

## Filmografía 
* ''L'Atlantide* (1921) é un filme mudo francés dirixido por Jacques Feyder, baseado na novela homónima de Pierre Benoit.
* *Atlantis'' (1932) é un filme alemán dirixido por Georg Wilhelm Pabst.

## Notas 
## Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Patrimonio da Humanidade en Costa Rica

[miniatura|180px|
[Ficheiro:Welterbe.svg|55px 70px]]

O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Costa Rica aceptou a convención o 23 de agosto de 1977. Ten catro sitios Patrimonio da Humanidade e un sitio na lista provisional.

## Lista provisional
Ademais dos sitios inscritos na Lista do Patrimonio Mundial, os estados membros poden manter unha lista de sitios provisionais que poden considerar para ser nomeados. Só se aceptan candidaturas para a Lista do Patrimonio Mundial se o sitio figuraba previamente na lista provisional. Costa Rica ten un sitio na lista provisional.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Patrimonio da Humanidade por país
Nervio plantar medial

O **nervio plantar medial** é unha rama do nervio tibial, que é unha rama do nervio ciático, o nervio mais longo do corpo humano. Xunto co nervio plantar lateral, é responsábel da innervación cutánea e muscular da maior parte do pé. Innerva a pel da planta do pé e os músculos adxacentes ao dedo gordo.

## Funcións 
O nervio plantar medial é particularmente importante para a flexión do dedo gordo. A súa innervación dos músculos da área permite a movemento esencial do dedo, incluíndo a habilidade de agarrar obxectos co pé. Tamén contribúe á sensibilidade táctil da planta do pé, proporcionando sensacións de presión, temperatura e dor.

Os danos ao nervio plantar medial poden resultar en perda de sensibilidade ou debilidade na área innervada. Isto pode ser causado por varias condicións, como lesións traumáticas, enfermidades neurolóxicas, ou condicións que afecten o fluxo sanguíneo ao nervio.

## Notas
MVL-300

**MVL-300**, acrónimo de **Mikhail Vasilyevich Lomonosov 300**, foi un observatorio espacial ruso lanzado o 28 de abril de 2016 mediante un foguete Soiuz 2-1a Volga desde o cosmódromo de Vostochni.

MVL-300 foi construído usando o bus Kanopus. Tiña unha masa de 645 kg e os seguintes instrumentos:

*BDRG (*Blok Detektirovaniya Rentgenovskogo e Gamma izlycheniya*), un trío de detectores de raios X e raios gamma montados perpendicularmente uns respecto dos outros para estudar variedade de fenómenos e para servir de disparador para o instrumento ShOK.
*ShOK (*Opticheckiye Kameri Svepkhirokogo Polya Ereniya*), un par de cámaras ópticas cun gran campo de visión que tomaban varias imaxes por segundo para poder detectar lixo espacial, destelos ópticos na atmosfera, novas e supernovas, asteroides e gromos de raios gamma.
*UFFO (*Ultra-Fast Flash Observatory*), formado por dous instrumentos: UBAT (*UFFO Burst Alert and Trigger telescope*) e SMT (*Slewing Mirror Telescope*).
*DEPRON (*Dozimetr Elektronov, PROtonov, Neutronov*), un dosímetro para medir a intensidade e enerxía das partículas de alta enerxía na contorna da nave.
*TUS (*Trekovaya UStanovka*), un espello concentrador de 1,8 m2 con sensores para o ultravioleta próximo para estudar o lado nocturno da Terra e detectar choivas de raios cósmicos pola súa interacción coa atmosfera terrestre.

MVL-300  foi deseñado para durar tres anos, pero aos dez meses do comezo da misión o sistema de transmisión de datos fallou, finalizando as operacións.

## Notas 
### Outros artigos 
*Soiuz 2-1a Volga
Fundación Heydar Aliyev

A **Fundación Heydar Aliyev** () é unha organización social e pública sen ánimo de lucro en Azerbaidján. O presidente da Fundación Heydar Aliyev é Mehriban Aliyeva, que é a nora de Heydar Aliyev e a actual primeira dama de Azerbaidján.

## Historia 
A inauguración oficial da Fundación foi o 10 de maio de 2004.

Obxectivos da Fundación:

* Apoiar e difundir a política de desenvolvemento socioeconómico e cultural do país;
* Axudar na implementación de programas e proxectos a grande escala;
* Desenvolver e executar programas e proxectos relacionados coa ciencia, a educación, a cultura, a saúde, o deporte, a ecoloxía, etc.;
* Ampliar a cooperación e os proxectos conxuntos;
* Colaborar con institucións educativas da república e dos países estranxeiros
* Axudar a realizar investigacións científicas;
* Organizar o intercambio de académicos con centros de investigación coñecidos no estranxeiro.

## Actividad 
En 2016 as catacumbas de San Marcelino e San Pedro foron restauradas pola Fundación Heydar Aliyev en base a un acordo asinado en 2012.

A Fundación Heydar Aliyev é a iniciadora e patrocinadora principal do Festival Internacional “Mundo de Mugam”.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
* Páxina oficial da Fundación Heydar Aliyev   .
Vasili Mishin

**Vasili Pavlovich Mishin** (en ruso, Васи́лий Па́влович Ми́шин), nado o 18 de xaneiro de 1917 e finado o 10 de outubro de 2001, foi un enxeñeiro que traballou no programa espacial soviético.

## Biografía 
Mishin graduouse como enxeñeiro no Instituto de Aviación de Moscova en 1941. Comezou a súa carreira na enxeñaría astronáutica traballando no instituto de investigación NII-1, o primeiro instituto do mundo orientado á investigación sobre foguetes. Mishin formou parte do grupo de enxeñeiros do NII-1 que viaxou a Alemaña ao final da segunda guerra mundial para estudar os mísiles V-2 usados polos nazis e entrevistar aos enxeñeiros alemás que traballaron sobre eles. Foi en Alemaña onde fixo amizade con outro enxeñeiro do NII-1, Sergei Koroliov, que acabaría sendo o fundador do programa espacial soviético a través da formación da oficina de deseño OKB-1 en 1946 e da que Mishin sería director adxunto ao lado de Koroliov.

Mishin supervisou e axudou a desenvolver varios mísiles e foguetes, entre eles o R-7, que acabaría sendo o foguete que enviaría ao Sputnik 1 ao espazo o 4 de outubro de 1957, o primeiro satélite artificial da Historia, e que acabaría dando lugar á familia de lanzadores orbitais Soiuz. A principios dos anos 1960 Mishin foi clave no desenvolvemento do foguete pesado N1, no que Koroliov basearía o a súa estratexia de programa lunar. Koroliov faleceu inesperadamente en 1966, co que Mishin quedou á fronte do proxecto, xa entón cheo de problemas técnicos e carente da financiamento adecuado. A pesar dos seus esforzos, tódalas probas co N1 finalizaron en fracaso. Sumado aos problemas iniciais coas primeiras cápsulas Soiuz, incluído o falecemento de catro cosmonautas, Mishin foi apartado do seu posto en 1974, sendo substituído por Valentin Glushko, que finalizou os esforzos por poñer un cosmonauta soviético na Lúa.

Mishin adicouse a dar clases no Instituto de Aviación de Moscova. Finou o 10 de outubro de 2001, sendo enterrado no cemeterio Traekurovskoe en Moscova.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Sergei Koroliov
*Valentin Glushko
Área de conservación Guanacaste

A **Área de conservación Guanacaste** é unha rede de áreas protexidas e Patrimonio da Humanidade da UNESCO na Provincia de Guanacaste, no noroeste de Costa Rica. O Patrimonio da Humanidade contén unha extensión ininterrompida de bosque tropical seco e un hábitat importante para varias especies vulnerables, incluíndo o Tapir de Baird, o Colibrí do mangleiral e o Gran guacamaio verde. No parque localizáronse máis de 7.000 especies de plantas e 900 de vertebrados.

## Xeografía
A superficie dos parques nacionais combinados suma 1470 km² desde 2004. Isto reflicte un proceso de crecemento a longo prazo, que comezou co establecemento do Parque Nacional de Santa Rosa en 1971. Durante varias décadas, compráronse terras circundantes e os parques nacionais próximos conectaronse á crecente área protexida, polo que a Área de Conservación de Guanacaste chegou a abarcar unha gran diversidade de bosque seco tropical, selva tropical, bosque nubrado e hábitats mariños. O parque contén preto de dous terzos dos animais en perigo de extinción de Costa Rica.

Formalmente pasou a formar parte do Sistema Nacional de Áreas de Conservación—SINAC en 1994, e do Patrimonio da Humanidade en 1999. En 2004, o Patrimonio da Humanidade ampliouse cunha propiedade privada que mide 15.000 ha na selva tropical de Santa Elena.

### Elementos
O Patrimonio da Humanidade inclúe:
*Parque Nacional de Santa Rosa
*Parque Nacional de Guanacaste
*Parque Nacional Volcán Rincón de la Vieja
*Refuxio de Vida Silvestre de Baía Junquillal

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Patrimonio da Humanidade en Costa Rica
### Ligazóns externas
* Ficha do sitio na UNESCO (en inglés e francés).
* Sitio web do Área de Conservación Guanacaste
Olga Rubtsova

**Olga Nikolaevna Rubtsova** (), nada en Moscova o 20 de agosto de 1909 e finada na mesma cidade o 13 de decembro de 1994, foi unha xadrecista soviética e a cuarta Campioa Mundial de xadrez. En 2015 foi incluída no Salón Mundial da Fama do Xadrez.

## Traxectoria 
Rubtsova gañou o Campionato Feminino de Xadrez da URSS en catro ocasións (1927, 1931, 1937 e 1948). Foi subcampioa do Mundial Feminino de Xadrez de 1949–50, só un punto por detrás de Liudmila Rudenko. Logrou o título en 1956, mais perdeuno ante Bikova en 1958.
[esquerda|thumbtime=1:05|miniatura|Rubtsova na 1ª [Olimpíadas de xadrez|Olimpíada feminina de Xadrez en Emmen (1957)]]
En 1957 Rubtsova participou na 1ª Olimpíada Feminina de Xadrez en Emmen (Países Baixos) como membro do equipo da URSS, xunto con Kira Zvorikina. A URSS gañou a medalla de ouro.

A FIDE outorgoulle os títulos de Mestra Internacional Feminina (1950), Mestre Internacional (1956) e Gran Mestra Feminina (1976). En 1952 foi nomeada Mestra Honoraria de Deportes da URSS.

Rubtsova tamén foi xadrecista por correspondencia. En 1972 converteuse na primeira campioa mundial nesta modalidade. Acabou en segundo lugar o ano seguinte, perdendo o título no desempate ante Lora Iakovleva, e quinta un ano despois. É a única xadrecista que logrou tanto o título mundial de xadrez sobre o taboleiro como por correspondencia.

## Vida persoal 
Rubtsova graduouse na Universidade Técnica Estatal Bauman de Moscova. Recibiu a Bandeira Vermella do Traballo.  O seu primeiro marido, o mestre xadrecista Isaak Mazel, finou de tifo en 1945. Posteriormente casou con Abram Poliak, tamén mestre de xadrez e o seu adestrador. Rubtova tivo cinco fillos: Igor (1931), Galia (1936), Iasha (1938), Misha (1945) e Lena (1947), tamén xadrecista.

## Notas
O Covo, Mera de Arriba, Ortigueira

**O Covo** é un lugar da parroquia de Mera de Arriba no concello coruñés de Ortigueira na comarca de Ortegal.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da parroquia de Mera de Arriba 
### Parroquias de Ortigueira
MICROSCOPE

**MICROSCOPE**, acrónimo de '''Microsatellite à traînée Compensée pour l'Observation du Principe d'Equivalence''', foi un satélite artificial do CNES francés lanzado o 25 de abril de 2016 mediante un foguete Soiuz-ST-A Fregat-M desde o Centro Espacial de Kourou. MICROSCOPE finalmente confirmou o principio de equivalencia coa precisión esperada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Soiuz-ST-A Fregat-M
Iria Fariñas

**Iria Fariñas Gutiérrez**, nada en San Agustín del Guadalix (Comunidade de Madrid) en 1996, é unha escritora española.

## Traxectoria 
Formada en pintura, escritura creativa e xestión cultural. Reside en Alacant e cursa o Grao en Filosofía. En 2019 fundou en Alacant o proxecto Reescribiendo Nuestro Mundo (RNM) e organiza o ciclo poético La sed. Imparte talleres de escritura creativa para adolescentes en institutos. Figura nas antoloxías *52 semanas* (Entropía ediciones), *Barrio* (Huerga y Fierro), *Caleidoscopio* (Índigo editoras) e *Poesía 90* (Olé libros). Poemas e relatos seus apareceron nas revistas *Caracol Nocturno*, *Casapaís*, *La gran belleza*, *Zéjel* e *Ulrica*.
## Obra 
### Poesía 
* *Las huellas deshabitadas*. Talón de Aquiles, 2021.
* *Antinomia*, Postdata ediciones.
* *Ayer ya será tarde*. La poesía mancha.
* *Vista aérea*. Entre Ríos, 2022.
* *quién extrajo el hueso*, 2022.

### Narrativa 
* *Bereshit, el origen*, 2010.
* *Ruido de cicatriz*. InLimbo ediciones, 2022.
### Performance 
* *gota espejo bisagra*, 2023.
## Recoñecementos 
* Finalista do III Premio IASA ascensores de microrrelato.

* Finalista do IX Premio de novela xuvenil Jordi Sierra i Fabra.

* Segundo premio do concurso de poemas de Zenda libros “Pandemia de amor”.

* Segundo premio do concurso de microrrelato Mar i Sol.

* Premio Incendiario de Poesía 2022.
* Premio de Literatura Breve Vila de Mislata 2023.
* Premio de Proyectos escénicos Alacant a escena 2023.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Iria Fariñas

* Iria Fariñas
Asentamento (estrutural)

miniatura|Edificio de tramado de madeira que mostra un **asentamento** considerable, pero tolerable.
O **asento** ou **asentamento** nunha estrutura refírese á distorsión ou disrupción de partes dun edificio debido a 

* compresión desigual dos seus fundamentos;
* encollemento, como o que se produce nos edificios con armazón de madeira cando a estrutura axusta o seu contido de humidade; ou
* cargas indebidas aplicadas ao edificio despois da súa construción inicial.

Non se debe confundir o asentamento coa subsidencia do afundimento que resulta da redución do nivel do terreo de carga sobre o que se asenta un edificio, por exemplo nas áreas de explotación mineira onde os pozos colapsan baixo terra.

Algúns asentamentos son bastante normais despois de rematar a construción, pero un asentamento diferencial ou desigual ou pode causar problemas significativos aos edificios. Os edificios tradicionais con estrutura de carballo verde están deseñados para asentar co tempo a medida que o carballo se estaciona e se deforma, utilizándose morteiro ou argamasa de cal en vez de cemento Portland polas súas propiedades elásticas, e a vidraza emprega frecuentemente luces de chumbo (pezas pequenas de vidro unidas por perfís de chumbo, unha técnica común na vidraza tradicional) que poden aceptar movementos máis facilmente que os vidros de maior tamaño.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Consolidación do solo
* Solo
* Subsidencia
Paco Casal

**Francisco "Paco" Casal**, nado en São Paulo o 7 de agosto de 1954, é un empresario uruguaio, de ascendencia galega, vencellado ao mundo do fútbol. Tras unha discreta carreira como futbolista, gañou fama na representación de xogadores, chegando a ser un dos maiores representantes de toda América do Sur e unha das figuras máis influentes do fútbol uruguaio. É propietario da empresa Tenfield e da canle de televisión GolTV.

## Traxectoria 
Naceu na cidade brasileira de São Paulo, sendo fillo de emigrantes galegos. Con sete meses a súa familia instalouse en Montevideo, onde seu pai traballou como almaceneiro. onde realizou os seus primeiros negocios no fútbol sendo aínda un neno. Nunha final da Copa Libertadores entre o Estudiantes e o Palmeiras, aceptou diñeiro de Carlos Bilardo para atrasar a reposición dos balóns que saían fóra se o equipo arxentino ía gañando. Disputou só catorce partidos co primeiro equipo, e en xuño de 1975, con 19 anos, foi traspasado ao Atlético Madrid, co que non chegou a debutar en partido oficial, sendo cedido ao Racing de Santander.

A continuación regresou ao Uruguai, fichando polo Nacional de Montevideo, co que tampouco chegou a xogar oficialmente. Pasou logo polo Vasco da Gama do Brasil, onde tampouco xogou, e polo Fénix da capital uruguaia, antes de poñer fin á súa carreira en 1981. Posteriormente vendeu a Rodolfo Rodríguez aos Santos do Brasil, comezando da súa carreira como representante de xogadores de fútbol.

A fins da década do oitenta negociou xa os traspasos de importantes xogadores como Carlos “Pato” Aguilera, Antonio Alzamendi, Rubén Sosa, Enzo Francescoli, Hugo De León ou Nelson Gutiérrez, e nas seguintes décadas fixo o mesmo con futbolistas como Sebastián Abreu, "Manteca" Martínez, Fabián Canobbio, Álvaro Recoba, Gastón Pereiro ou Cristian Rodríguez.

#### Dereitos televisivos 
En 1998 co obxectivo de competir polos dereitos televisivos do fútbol uruguaio, creou xunto cos seus exrepresentados Enzo Francescoli e Nelson Gutiérrez a empresa Tenfield. Deste xeito realizou a súa primeira incursión na industria do entretemento, xerando un cambio no mundo do fútbol uruguaio e unha nova fonte de ingresos para os clubs do país. A partir de 1999, a canle VTV de Tenfield empezou a transmitir os encontros de cada xornada do fútbol uruguaio e os partidos de eliminatoria.

#### GolTV 
En 2002 fundou GolTV, unha canle concibida para transmitir programas e eventos de fútbol a nivel local. Tres anos despois fixo o mesmo en Venezuela e en 2017, tamén accedeu á televisación do fútbol ecuatoriano. Desta forma constituíuse na primeira empresa de medios do Uruguai con presenza en varios países de América.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*
Amaranthus powellii

***Amaranthus powellii***  é unha especie herbácea cosmopolita pertencente á familia Amaranthaceae.

## Descrición 
*Amaranthus powellii* é unha planta herbácea monoica e anual, xeralmente glabra, de 1 m de altura (até 1,5 m), con talos xeralmente verticais verdes, ás veces avermellados ou púrpuras, e bastante ramificados. As follas, alternas, teñen un pecíolo substancialmente tan longo como a extremidade. A lámina da folla, cunha marxe completa, rombo-ovada a lanceolada, ten de 4 a 8 cm de longo e de 2 a 3 cm de ancho.
esquerda|miniatura|235x235px|Froito aberto e semente.
As inflorescencias (similares ás de *Amaranthus hybridus*, pero máis grosas) adoitan ser terminais e consisten en espigas terminais ou axilares, erectas e ríxidas, de até 15 cm de longo, de cor verde prata, algunhas veces tinguidas de vermello, que son sustentadas por varias brácteas lanceoladas lineais de 2.5 a 5 mm de longo, inclúen moitas flores femininas (pistiladas) e masculinas (estaminadas). As flores pistiladas teñen de 3 a 5 tépalos desiguais (ou sépalos), os tépalos exteriores son aproximadamente elípticos, de 1.5 a 3.5 mm. O estilo ten tres estigmas. Os froitos secos son subglobulares ou ovoides comprimidos, de 2 a 3 mm de longo, con cápsula de dehiscencia circuncisa regularmente, cada un dos cales contén unha soa semente. Sementes, lisas, brillantes, negras, subglobosas a lenticulares, teñen un diámetro de 1 a 1.4 mm.

## Distribución 
Nativa de Norteamérica. É unha herba anual que medra en terreos baldíos e cultivos. Sae como malezas en cultivos, particularmente de millo e soia, cuxas poboacións resistentes aos herbicidas xurdiron desde finais dos anos 70 en América do Norte e Europa.

## Hábitat 
Comunidades nitrófilas, especialmente arvenses.

## Taxonomía 
*Amaranthus powellii* foi descrita por Sereno Watson e publicada en: *Proceedings of the American Academy of Arts and Sciences* vol. 10 páx.347, no ano 1875.

; Sinonimia 

* *Amaranthus bracteosus*
* *Amaranthus chlorostachys var. powellii*
* *Amaranthus chlorostachys var. pseudoretroflexus*
* *Amaranthus hybridus subsp. powellii*
* *Amaranthus hybridus var. pseudoretroflexus*
* *Amaranthus hypochondriacus var. powellii*
* *Amaranthus obovatus*
* *Amaranthus powellii subsp. powellii*
* *Amaranthus pseudoretroflexus*
* *Amaranthus retroflexus var. powellii*
* *Amaranthus retroflexus var. pseudoretroflexus*

## Usos 
A etnia mestiza (México) úsaa como condimento para os alimentos

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*Jepson Manual Treatment
*Photo gallery
Reprografía

A **reprografía** (unha combinación das palabras *reprodución* e *fotografía*) é a reprodución de imaxes gráficas en soportes físicos (como o papel) mediante métodos eléctricos, electrónicos ou mecánicos, como fotografía e xerografía. Pódese definir como un conxunto de medios e/ou procesos como a fotocopia, a microfilmación, a heliografía, etc.

## Tecnoloxía 
miniatura|Infografía sobre o funcionamento dunha fotocopiadora.

Unha das tecnoloxías da reprografía é a xerografía, un proceso que utiliza a luz e unha carga eléctrica para transferir imaxes a papel. Este proceso é a base do funcionamento da maioría das fotocopiadoras e impresoras láser.

## Importancia 
O desenvolvemento da reprografía permitiu un progreso significativo en moitos campos, particularmente na educación, a ciencia e a industria. A posibilidade de facer copias fieis de documentos, diagramas, deseños técnicos, e outros materiais gráficos facilitou enormemente a comunicación e a difusión de información.

Ademais, a reprografía tamén inclúe a dixitalización de documentos físicos, facilitando a súa almacenaxe, busca, e distribución. 

Na actualidade, a dixitalización é unha ferramenta esencial para a conservación de documentos históricos e arquivos dixitais.

En relación á súa importancia legal, a reprografía tamén está sometida ás leis de dereito de autoría, e a reprodución de certos materiais pode requirir permiso, a menos que se atope dentro das excepcións permitidas, como o uso educativo.

Os departamentos de reprografía que se atopan en centros educativos e empresas públicas e privadas dispoñen en xeral de equipos de alta tecnoloxía e velocidade para realizar servizos de reprografía en distintos formatos e tipos de papel e en diferentes modalidades de impresión (inxección de tinta, *láser*, impresión térmica, etc.).

## Notas 
## Véxase tamén 
* Lectura
* Fotocopiadora
* Xerografía
Linfocina

As **linfocinas** ou **linfoquinas** Son proteínas mediadoras producidas polas células T para dirixir a resposta do sistema inmunitario realizando sinalizacións entre as súas células. As linfoquinas poden ter moitas funcións, como a atracción doutas células inmunitarias, como os macrófagos e outros linfocitos, a un sitio onde hai unha infección e a súa activación para preparalos para realizar a resposta inmune. Os linfocitos circulantes poden detectar unha concentración moi pequena de linfoquinas e despois moverse seguindo o gradiente de concentración ata onde é necesario desenvolver a resposta inmune. As linfoquinas axudan ás células B a producir anticorpos.

Importantes linfocinas segregadas polas células T axudantes son:
* Interleucina 2
* Interleucina 3
* Interleucina 4
* Interleucina 5
* Interleucina 6
* Factor estimulante das colonias de granulocitos-macrófagos
* Interferón-gamma

## Notas 
### Ligazóns externas 
*
María Lago Lestón

**María Lago Lestón**, nada en Muros en 1987, é unha farmacéutica e política galega do BNG.

## Traxectoria 
Licenciada en Farmacia. Nas eleccións municipais de 2015 ocupou o quinto posto na candidatura do BNG en Muros. Nas municipais de 2019 encabezou a candidatura do BNG e foi elixida concelleira. Nas municipais de 2023 volveu encabezar a candidatura do BNG e foi elixida alcaldesa grazas a un acordo co PSdeG.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Muros

### Ligazóns externas 
* Lago: «No municipio fan falla axudas para crear postos de traballo». Entrevista en *La Voz de Galicia*
Armando Giralt

**Armando Giralt e Iduate**, nado na Habana en 1885 e finado en Madrid o 21 de abril de 1948, foi un futbolista español. Nado na, por aquel entón, Capitanía Xeral de Cuba, foi membro dalgúns dos clubs futbolísticos máis antigos de España, como a *(Sociedad)* Sky Foot-ball, a *(Sociedad)* Madrid Foot-Ball Club (posteriormente Real Madrid) e o Club Deportivo Español (actual RCD Espanyol), sendo socio fundador dos dous primeiros.

Destacado goleador, foi vencedor da Copa do Rei en dúas ocasións, proclamándose máximo goleador nunha das súas sete participacións na competición. Converteuse así nun dos futbolistas que máis partidos sumou en finais. Tamén foi o autor do primeiro gol do Real Madrid en competición oficial.

## Traxectoria 
Naceu nunha familia burguesa en Cuba cando o país estaba baixo a soberanía do Reino de España (Capitanía Xeral de Cuba), e sendo novo trasladouse por razóns descoñecidas a Madrid. Viaxaron con el os seus dous irmáns, José e Mario, que tamén xogaban ao fútbol.

Formou parte ata 1900 da (Sociedad) Football Sky, o primeiro club de fútbol de Madrid e embrión do que foi o seu segundo equipo, o *(Sociedad)* Madrid Foot-Ball Club, máis tarde coñecido como Real Madrid Club de Fútbol. O máis novo dos tres irmáns, todos membros do Madrid FC, foi o que máis proxección tivo grazas á súa faceta goleadora. Xogando como lateral dereito, debutou xunto aos seus irmáns no equipo branco durante a disputa da Copa da Coroación, un torneo amigable, fronte ao FC Barcelona, no que foi o primeiro "Clásico" da historia. Foi o máximo goleador do torneo, empatado a dous goles con Juan de Astorquia e Alejandro de la Sota. 

Despois duns primeiros pasos esperanzadores no club branco, posiblemente fose o feito de perder o citado campionato o que dera lugar a unha situación convulsa no seo da entidade que provocou a marcha de varios dos seus socios fundadores, entre eles Armando. Abandonou a súa disciplina en outubro de 1903 para fundar o que foi o terceiro club na súa carreira, o Club Español de Madrid. 

Despois dunha breve etapa no novo club, e vendo que eran os "madridistas" —alcume que recibirían anos despois— os que empezaban a ter un crecemento notable, tanto institucional como deportivo, e que non podía disputar partidos oficiais co seu novo club por non ter pasado un ano desde que deixase o anterior, volveu ao Madrid. onde permaneceu un par de tempadas antes de rematar a súa carreira deportiva. Como branquiazul sumou ao seu palmarés un Campionato de Cataluña e unha nova semifinal do Campionato de España, quinta no seu palmarés. En todas foi titular, caendo nesta ocasión ante o Athletic Club por 3-1.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Rombicosidodecaedro

thumb|Imaxe do rombicosidodecaedro.
thumb|Modelo 3D dun rombicosidodecaedro.
Na xeometría, o **rombicosidodecaedro** é un sólido de Arquímedes. Ten 62 caras (12 pentágonos, 30 cadrados e 20 triángulos), 120 arestas e 60 vértices. Este sólido obtense como dual do hexecontaedro deltoidal, por expansión do dodecaedro ou biselando as arestas do dodecaedro.

O nome do rombicosidodecaedro vén a partir do feito de que as 30 caras cadradas xacen nos mesmos planos que as 30 caras do triacontaedro rómbico, que é dual ao icosidodecaedro.

## Coordenadas cartesianas 
As coordenadas cartesianas para os vértices dun rombicosidodecaedro de lado 2 centrado na orixe son:

(±1, ±1, ±φ3),
(±φ3, ±1, ±1),
(±1, ±φ3, ±1),
(±φ2, ±φ, ±2φ),
(±2φ, ±φ2, ±φ),
(±φ, ±2φ, ±φ2),
(±(2+φ), 0, ±φ2),
(±φ2, ±(2+φ), 0),
(0, ±φ2, ±(2+φ)),
onde φ = (1+√5)/2 é a razón áurea.

## Notas
Hiperonimia e hiponimia

A **hiperonimia** e a **hiponimia** son relacións semánticas entre un termo pertencente a un conxunto que está definido por outro termo e este último. Explicado doutro modo, é a relación dunha palabra cun sentido amplo (**hiperónimo**) con outras do mesmo campo semántico, pero cun sentido máis específico (**hipónimos**). Por exemplo, a palabra "flor" é o hiperónimo relacionado cos termos que fan referencia a todos os tipos de flores: "rosa", "dalia" etc, e "observar", "examinar" ou "mirar" son hipónimos de "ver".

Hiperónimo e hipónimo son dous termos utilizados pola semántica moderna. Son elementos importantes na cohesión do texto, evitando as repeticións mediante a retomada de ideas previas. 

## Terminoloxía 
### Etimoloxía
A palabra "hiperónimo" deriva do grego antigo "hyper" (ὑπέρ), e este da raíz indoeuropea **uper* que ten unha variante radical *s*uper*, que dá *super* en latín e significa "sobre" ou "acima de", e "ónoma" (ὄνομα), que significa "nome". Por conseguinte, "hiperónimo" pode ser entendido como "nome sobre" ou "nome que está por encima".

A palabra "hipónimo" tamén se deriva do grego. "Hypo" (ὑπό) significa "debaixo de" ou "inferior a", e "ónoma" (ὄνομα) significa "nome", e vincúlase coa raíz indoeuropea **upo*, que deu o prefixo latino *sub* e de aí a preposición galega *so*. Polo tanto, "hipónimo" pode ser interpretado como "nome de baixo" ou "nome que está por baixo".

### Termo noutras linguas 
* En galego reintegrado, portugués europeo e castelán úsanse os mesmos termos usados no galego normativo. En portugués do Brasil as formas son *hiperônimo* e *hipônimo.*
* Sendo un termo incorporado á lingüística no século XX, ten a mesma etimoloxía, concepto e significados noutras linguas: en catalán *Hiperònim* *i* *hipònim*; en inglés *hypernym and hyponym*, en francés *hyperonyme et hyponyme*; en italiano *iperonimo e iponimo* ; en alemán *Hyperonym und Hyponym* etc.

## Exemplos 
A primeira palabra é o **hiperónimo**, xa que contén o significado máis amplo do termo. As outras palabras asociadas con el son os **hipónimos**, xa que están vinculados á idea xeral do hiperónimo.

* animal: mamífero
* informática: computador
* medio de transporte: autobús
* vivenda: apartamento
* profesión: dereito
* enfermidade: gripe
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sinónimo
* Antónimo
* Cohipónimo e cohiperónimo 
* Relación de inclusión
* Campo semántico
Atlas interactivo UNESCO das linguas en perigo no mundo

O ***Atlas interactivo UNESCO das linguas en perigo do mundo*** (en inglés, ''UNESCO Interactive Atlas of the World's Languages in Danger*) é un informe da UNESCO, publicado por primeira vez en 1996. Pretende alertar os lexisladores, as comunidades de falantes e o público xeral sobre as linguas en perigo e a necesidade de protexer a diversidade lingüística mundial. Tamén permite monitorear o estado das linguas en perigo e da diversidade lingüística a nivel mundial. 

## Historia 
O Atlas, que se publicou por primeira vez en 1996 (en edición impresa), incluía 12 páxinas de mapas. A segunda edición (2001) contiña 14 páxinas de mapas con 800 linguas. En 2005 a UNESCO desenvolveu un mapa táctil en liña de África, que detalla 100 linguas africanas en perigo xa mencionadas na edición de 2001. En febreiro de 2009 publicouse a versión en liña do Atlas, de acceso gratuíto. Inclúe 2498 linguas, 230 das cales se extinguiron desde 1950.

De cada unha das linguas, o atlas indica o nome, o nivel de perigo e o país ou países en que se fala. Respecto da edición impresa, a versión en liña achega información adicional de cada lingua: número de falantes, políticas e proxectos relacionados, fontes, códigos ISO e coordenadas xeográficas.

## Clasificación das linguas 
Para determinar a vitalidade dunha lingua téñense en conta diferentes parámetros, entre eles o número absoluto de falantes, a transmisión interxeracional e a presenza nos medios. A partir deses datos estabelécese un dos 5 niveis de risco seguintes identificados con cores:

* **Vulnerábel** (branco): A maioría dos nenos fálana, mais pode estar restrinxida a determinados ámbitos (por exemplo, o fogar).
* **En perigo** (amarelo): Os nenos xa non o aprenden como lingua materna na casa.
* **En perigo grave** (laranxa): Fálana as persoas anciás. Malia que a xeración dos pais pode entendela, non a falan entre eles nin cos nenos.
* **En perigo crítico** (vermello): Os falantes máis novos son as persoas anciás, quen a empregan parcial e raramente.
* **Extinta** (negro): Non quedan falantes. Estas linguas inclúense no atlas se se cre que se extinguiron a partir de 1950.

Non se inclúen nestes niveis as linguas consideradas «seguras», é dicir, faladas por todas as xeracións e cunha transmisión interxeracional non interrompida. Algunhas das linguas presentes no atlas son o aragonés, o asturiano, o éuscaro, o gascón, o cántabro, o occitano do Languedoc, o provenzal ou o alguerés.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Libro Vermello das Linguas Ameazadas
* Lingua minorizada
* Lingua minoritaria
### Ligazóns externas 
* Atlas UNESCO das linguas do mundo en perigo
* Mapa das linguas do mundo en perigo (en inglés)
* *A methodology for assessing language vitality and endangerment''. Sitio web da UNESCO (en inglés)
* «Linguas en perigo» Sitio web da UNESCO (en inglés).
* Proxecto «Idiomas en perigo de extinción» da Alianza para a diversidade lingüística en colaboración con Google.
Josefina Arruti

**Josefina Milagros Arruti Viaño**, coñecida como **Josefina Arruti**, nada en Pontevedra o 28 de abril de 1906 e finada no mesmo lugar o 24 de outubro de 2003, foi unha muller represaliada galega.

## Traxectoria 
Foi a máis nova de tres irmás, quedou orfa de nai aos seis anos e de pai aos doce polo que foi vivir definitivamente coa familia de súa nai.

O 17 de abril de 1929 casou con Bibiano Fernández Osorio-Tafall, que na II República, sería, entre outros cargos, alcalde de Pontevedra, presidente da Deputación e deputado nas Cortes. Tiveron tres fillos: José Ángel (1930), Carmen (1932) e Manuel (1934). 
miniatura|239x239px|Monumento na Avenida Josefina Arruti Viaño en Pontevedra
En 1936 Josefina Arruti marchou cos dous fillos máis vellos vivir a Madrid onde o marido era Subsecretario do Ministerio de Gobernación con Casares Quiroga, quedando o fillo pequeno coa avoa paterna en Pontevedra. A primeiros de xullo o pequeno enfermou e Josefina volveu cos fillos a Pontevedra adiantando as vacacións. Bibiano non puido volver a Pontevedra ese venres e despois xa se produciu o levantamento do exército polo que non puido reunirse a familia. Quedaron separados, Bibiano en Madrid e Josefina e os pequenos en Pontevedra.

Bibiano morreu en México o 13 de agosto de 1990 e deixou dito que levasen as súas cinzas a Pontevedra. Josefina permitiu que fose enterrado no panteón familiar do cemiterio de Santo Amaro, que fora mandado construír polo propio Bibiano en 1925. Ese panteón acolleu, grazas á solidariedade de Josefina e a sogra Emilia, a represaliados asasinados coma Paulo Novás, Arturo Rey, Víctor Casas, Antonio Blanco etc.&nbsp; 

O 24 de outubro de 2003 finou en Pontevedra Josefina Arruti, a represaliada polo réxime franquista só por ser a muller de Bibiano Fernández Osorio-Tafall. Os seus restos descansan no panteón xunto aos do seu home, ao que non viu desde 1936.

## Recoñecementos 
* Montse Fajardo en *Un cesto de mazás. Memoria das vítimas do 36 e do tempo que veu* (2015) recolle a historia de Josefina Arruti como "un exemplo desa invisibilidade das mulleres vitimas do 36".
* A banda deseñada *Os berros da bicicleta* (2020), con guión de Kiko da Silva e debuxos de Pablo Prado recolle a súa vida dentro do proxecto *Memoria das mulleres*.
* Os protagonistas de *Vémonos mañá* (2022), de Xosé Monteagudo son Josefina Arruti e Bibiano Fernández-Osorio, na novela ficciónase a súa vida e relación.
* O proxecto *Do gris ao viloleta* recolle a súa figura e biografía.
* En 2015 o Concello de Pontevedra deulle o nome de Josefina Arruti Viaño á avenida de entrada á cidade a carón do río dos Gafos e a Estación de Autobuses. No acto de inauguración Luís Bará dixo: Unha muller valente, unha madre coraxe, símbolo da memoria que queremos recuperar». E a ministra Ana Pastor: "Merece sen dúbida todo o noso recoñecemento. Que cada persoa que durante xeracións pase por aquí saiba que na historia e na memoria está esta muller valente, unha muller que saíu adiante a pesar das dificultades e defendendo as súas ideas». Estaban presentes no acto os tres fillos, José Ángel dixo dela: "sinxela, discreta, humilde e, sobre todo, santa".

## Notas
Sonic Prime

***Sonic Prime*** é unha serie de televisión canadense-estadounidense de animación baseado no videoxogo *Sonic the Hedgehog* de SEGA. Coproducido por Sega of America, Netflix Animation, WildBrain Studios e Man of Action Entertainment, é a sexta versión en serie animada da franquía. A primeira tempada, que comprende oito episodios, estreouse o 15 de decembro de 2022 en Netflix, onde ten opción de dobraxe e subtitulado en galego. Segundo WildBrain Studios, a serie está previsto que teña 23 episodios en total. Sega confirmou a estrea da segunda tempada para o 13 de xullo de 2023. A terceira e derradeira tempada estreouse o 11 de xaneiro de 2024 e consta de 7 episodios.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Della H. Raney

**Della Hayden Raney**, nada en Suffolk, Virxinia o 10 de xaneiro de 1912 e finada en Detroit o 23 de outubro de 1987, foi unha enfermeira estadounidense do Corpo de Enfermeiras do Exército dos Estados Unidos de América. Foi a primeira enfermeira afroamericana en presentarse ao servizo na segunda guerra mundial e a primeira en ser nomeada enfermeira xefa. En 1937, gradouse da Escola de Enfermaría do Hospital de Lincoln. Nesta última cidade, traballou como supervisora de operacións e antes de alistarse no exército tamén traballou no Hospital Comunitario de Norfolk, en Virxinia, e no K.B. Hospital Reynolds en Winston-Salem. Foi comisionada como subtenente e estivo asignada por primeira vez en Fort Bragg, onde traballou como supervisora de enfermaría. Ese mesmo ano, foi transferida a Forte Huachuca. Nese momento, ela era a única muller afroamericana en obter ese rango e en traballar para as Forzas Aéreas do Exército. do Camp Beale, onde traballaba como enfermeira xefa. Tamén foi ascendida ao rango de comandante ese mesmo ano, Raney serviu no exército até a súa xubilación en 1978.

En 1978, os aviadores de Tuskegee honrárona polo seu servizo. Os seus compañeiros chamábana «Maw Raney». Morreu o 23 de outubro de 1987. En 2012, os aviadores de Tuskegee e a Asociación Nacional de Enfermeiras Negras crearon unha bolsa que leva o seu nome.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Localización no Cemiterio Nacional de Arlington
Slide jig

miniatura|Bailarines de *slide* nun local irlandés.
O ***slide jig*** é unha danza folclórica de música tradicional irlandesa, tamén coñecida como ***simple jig*** ou ***simple gig***. Gañou popularidade por primeira vez na Irlanda do século XVI e partes de Gran Bretaña. 

En realidade é un dos tres tipos básicos de xiga. Adoita estruturarse nun compás de 6/8 e, ocasionalmente, de 12/8.

O nome *slide* deriva de "escorregar", do movemento dos bailaríns cando deslizan os seus pés ("to slide" é " *slide* " en inglés).

A diferenza fundamental coa *dobre xiga* é que na *slide* predomina a secuencia negra - corchea en cada parte do compás, mentres que na xiga predomina o trío de corcheas.

## Notas 

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Xiga (baile)

### Ligazóns externas 
* Footwork irlandés