Rebezo pirenaico

O **rebezo pirenaico**, *Rupicapra pyrenaica*, é unha especie de mamífero artiodáctilo da familia dos bóvidos, subfamilia dos caprinos, unha das dúas que conforman o xénero *Rupicapra*.

Distribúese por algunhas cadeas montañosas do suroeste de Europa, chegando a súa área de dispersión até a Galicia oriental.

En Galicia adoita chamarse simplemente **rebezo**, xa que é a única especie do xénero *Rupricapra* que forma parte da nosa fauna.

### Subespecies 
Na especie distínguense tres subespecies: (Apeninos)
* *Rupicapra pyrenaica* subsp. *parva*, Cabrera, 1911. (Cordilleira Cantábrica) 
* *Rupicapra pyrenaica* subsp. *pyrenaica*, Bonaparte, 1845. (Pireneos)

## Distribución 
A especie ten tres núcleos de poboación nas montañas do suroeste de Europa, dous deles na Península Ibérica, *R. p. pyrenaica* nos Pireneos, e *R. p. parva* na cordilleira Cantábrica, desde Galicia até a serra de Híjar (entre Cantabria e Palencia), e a terceira, *R. p. ornata*, nos Apeninos (Italia), cuxa poboación está en perigo de extinción.

É unha especie típica do andar subalpino que, na maior parte das montañas ibéricas, foi deforestado para gañar superficie de pasteiros. Móvese entre o límite superior dos bosques e 
os pasteiros supraforestais ocupando, en verán, as máximas altitudes. Prefiren pendentes fortes e rochosas, onde a neve se acumula pouco. Habitan desde os 1.000 e os 2.800 m nos Pireneos e entre os 400 e os 2.400 m na cordilleira Cantábrica.

### Comportamento 
Os rebezos son sobre todo diúrnos, descansando ao medio día (especialmente nos días calorosos do verán), e son raramente activos pola noite. Son áxiles trepadores, marchan regularmente ao paso e ao galope, raramente ao trote. Son capaces de nadar, aínda que no o fan máis que en caso de necesidade.

A vista, olfacto e oído son excelentes. Isto axúdalles a identificar axiña aos seus depredadores, como osos, lobos, e homes. Outros perigos que axexan aos rebezos que viven en altas montañas son os aludes, até o punto de que non é raro atopar rabaños enteiros mortos pola súa causa na época do desxeo.

En inverno refúxianse nos bosques alimentándose de musgos, liques e poliñas.

### Alimentación 
Comen plantas gramíneas e outras plantas herbáceas, follas, agromos, musgos, liques, codias e arumes.

En xeral, a situación desta especie mellorou considerabelmente desde 1990. A poboación e a área de distribución da subespecie dos Pireneos, *R. p. pyrenaica*, aumentaron marcadamente desde 1989 a 2003, aínda que posteriormente houbo algunhas caídas. A estimación en 1989 do número total espécimes de *R. p. pyrenaica* era aproximadamente 15.500 animais, pero en 2003 estimábase que polo menos eran 53.000. Hoxe en día probabelmente o número sexa menor, porque moitas poboacións desta subespecie diminuíron localmente desde 2004 debido a unha severa mortalidade causada por enfermidades víricas e a caza na zona francesa, xa que o número de pezas cobradas mantívose constante neste tempo. As densidades de *R. p. pyrenaica* tenden a ser menores fóra das áreas protexidas. Non todas as subpoboacións da subespecie cantábrica, *R. r. parva* foron censadas, pero a poboación total estimábase en 2002 nunhas 15.000 cabezas.Porén, a poboación da subespecie italiana, *R. r. ornata*, segue a ser moi escasa. O número de espécimes probabelmente foron baixos durante os últimos séculos, e só empezaron a aumentar nos anos 1920 como resultado dunha maior protección. As cifras caeron outra vez, até chegar tan só a varias decenas de individuos nunha única poboación no Parque Nacional dos Abruzos durante a segunda guerra mundial. Como resultado da acción de conservación nos últimos anos, incluíndo reintroducións e o establecemento de dúas novas poboacións, o número de individuos aumentou, de xeito que a poboación estímase actualmente nuns 1.100 animais nas tres subpoboacións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Díaz d'a Silva, J. I. & Cartelle, Y. (2007): *Guía dos mamíferos de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-96893-20-7.
* Pérez, T.; J. Albornoz & A. Domínguez (2002): "Phylogeography of chamois (*Rupicapra* spp.) inferred from microsatellites". *Molecular Phylogenetics and Evolution* **25** (3): 524-534.
* Schilling, D.; D. Singer & H. Diller (1987): *Guía de los mamíferos de Europa*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0784-4.
* Van den Brink, F. H. & Barrel, P. (1971): *Guía de campo de los mamíferos salvajes de Europa occidental*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A.
* Wilson, D. E. & D. M. Reeder, editors (2005): Mammal species of the world: a taxonomic and geographic reference. Third edition. The Johns Hopkins University Press. Baltimore, Maryland, USA. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Caprinos
* *Rupicapra*

### Ligazóns externas 
* *Rupicapra pyrenaica* no *Atlas de la biodiversidad del Ministerio de Medio Ambiente (MMA). 
* Sobre o rebezono sitio *Barbastella* 
* *R. pyrenaica* en *Fauna ibérica; mamíferos*. Ángel Cabrera Latorre. 1914. Facsímile electrónico 
* *L'isard* na web do Parc national des Pyrénées  
* Le Chamois et l’Isard na web da *Office national de la chasse et de la faune sauvage*. Francia. 
* *Rupicapra pyrenaica* na ADW. Abudante información  
* *Rupicapra pyrenaica* en *Mammal species of the World*, 3ª ed. 
* *O rebezo en España''