open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ana Turpin

**Ana Turpin Fernández**, nada na Coruña o 9 de xaneiro de 1978, é unha actriz galega. A súa carreira interpretativa, moi ligada ás series de televisión, comeza a finais dos 90, destacando o seu papel protagonista en *Amar en tiempos revueltos* (TVE).

## Televisión 
### Personaxes fixos 
* *Nada es para siempre* (2000) (Antena 3).
* *Paraíso* (2001-2003) (TVE).
* *Géminis, venganza de amor* (2002-2003) (TVE).
* *Amar en tiempos revueltos* (2005-2009) (TVE).
* *La Señora* (2008) (TVE).
* *700 euros, diario secreto de una call girl* (2008) (Antena 3).
* *De repente, los Gómez* (2009) (Telecinco)
* *Bandolera* (2011-2012) (Antena 3).
* *Hotel Almirante* (2015) (TVG).

### Personaxes episódicos 
* *El secreto* (2001) (TVE).
* *El Comisario* (2004) (Telecinco)
* *Hospital Central* (2004) (Telecinco)
* *El don de Alba* (2013) (Telecinco)

## Películas 
* *El florido pensil* (2002), de Juan José Porto.
* *Hot Milk* (2005), de Ricardo Bofill.
* *Trío de Ases* (2008).
* *Deseos* (2011).
* *Para Elisa* (2012).
* *Autoréplica* (2013).

## Curtametraxes 
* ''O'Donnell 21* (2002), de Yoel Dahan.
* *Promoción (Prohibida su venta)* (2003), de Luis Arribas de la Cruz.
* *Toma nota'' (2005), de Miguel González Molina.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* IMDb
* Consello da Cultura Galega
* Web Oficial de Ana Turpin
Quickstep

**Quickstep** é un estilo de baile de salón que se orixinou en torno a 1920 en Inglaterra dunha combinación de Foxtrot, Charleston, Shag, Peabody e One Step. Estandarizouse en 1927. É un baile moi rápido, lixeiro e dinámico que inclúe brincos.
Dolmen de San Adrián

O **dolmen de San Adrián** localízase en Granucillo de Vidriales, localidade zamorana próxima a Benavente. O dolmen está formado por unha soa dependencia, planta circular e sen entrada definida. Consérvanse oito grandes pedras que rodean o espazo funerario, aínda que non se conserva estaba cuberto por un teito de madeira e palla, dátase entre o cuarto e o terceiro milenio a.c.
## Galería de imaxes

Dolmen de San Adrian 01 by-dpc.JPG|Vista dos ortóstatos e da cámara funeraria.
Fely Manzano

**Felisa Manzano Conde**, coñecida artisticamente como **Fely Manzano**, nada en Ourense o 13 de maio de 1942 e finada o 7 de abril de 2017, foi unha actriz galega.

## Traxectoria 
Coñecida para o gran público galego polo seu papel da señora Carme na comedia *Pratos Combinados* da TVG, tiña unha longa experiencia en teatro, ademais de ser actriz de dobraxe e publicidade e ter participado en multitude de curtametraxes e longametraxes.

## Vida persoal 
Fely Manzano estivo casada co actor Antonio Lagares.

## Obra 
### Películas 
* *Urxa* (Alfredo García Pinal e Carlos Piñeiro, 1989).
* *A lingua das bolboretas* (José Luis Cuerda, 1999).
* *Divertimento* (José García Hernández, 2000).
* *Lena* (Gonzalo Tapia, 2001).
* *O agasallo de Silvia* (Dionisio Pérez, 2003).
* *La Mari* (Jesús Garay, 2003).
* *Un franco, 14 pesetas* (Carlos Iglesias Serrano, 2006).

### Curtametraxes 
* *Contar* (Manuel Abad, 1994).
* *Distrito Picasso* (Chema Gagino, 1994).
* *Coruña imposible* (Paco Rañal, 1995).
* *Vídeo doméstico* (Chema Gagino, 1995).
* *Alzheimer* (Álex Sampayo, 2000).
* *A mercería* (Marise Brostel, 2000).
* *As Muxicas* (Carlos Alberto Alonso Iglesias, 2002).
* *Hermanos* (Oskar Bilbao, 2004).
* *Rosas* (Mikel Fuentes, 2005).
* *O reflexo da lembranza* (Roberto Rego, 2007).

### Televisión 
#### Personaxes fixos 
* *Servicio de urxencias* (1989)
* *Pratos combinados* (1995 - 2006; TVG)
* *Con perdón* (1997; TVG)
* *Fíos* (2001; TVG)

#### Personaxes episódicos 
* *Mareas vivas* (1998; TVG)
* *El Comisario* (2000; Telecinco)

## Galardóns e nomeamentos 
* Foi merecedora do Premio á mellor actriz no II Festival de Cine e Video de San Telmo (Buenos Aires, Arxentina 2004) pola curtametraxe *As Muxicas*.
* Estivo nomeada aos premios Mestre Mateo 2007 como mellor actriz secundaria polo seu papel na película *Un Franco, 14 pesetas*.
* Acadou o Premio á mellor actriz na Facultade de Comunicación de Pontevedra en xuño de 2010 pola interpretación de Carmen na curtametraxe *La señora Carmen*.
* No 2012 recibiu o premio á Mellor Actriz Protagonista no Nasicae Short Movie Festival (Italia) pola curtametraxe *Dulce*, de Iván Ruiz Flores.

### Premios Mestre Mateo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Fely Manzano en AVG
Pepo Suevos

**José López-Suevos Otero**, máis coñecido como **Pepo Suevos**, nado en Ferrol en 1971, é un actor galego.

Comezou coma contacontos e desde entón ten participado en multitude de longametraxes con papeis secundarios, así coma na maioría das series máis coñecidas da TVG e nalgúns programas de televisión. Conta con grande experiencia coma contacontos e cómico.

## Películas 
* *Entre bateas* (2002, TV), de Jorge Coira.
* *Ilegal* (2003), de Ignacio Vilar.
* *Máis ca irmáns* (2005, TV), de Ramón Costafreda.
* *Heroína* (2005), de Gerardo Herrero.
* *Chapapote... o no* (2006, TV), de Ferrán Llagostera
* *El partido* (2006, TV), de Juan Calvo.
**Abrígate* (2007), de Ramón Costafreda.
**El estafador* (2007, TV), de Ricard Figueras.
* *Unha muller invisible* (2007), de Gerardo Herrero.
* *Pradolongo* (2008), de Ignacio Vilar.
**Agallas* (2009), de Samuel Martín Mateos.
**Secuestrados* (2010), de Miguel Ángel Vivas.
**Conte de Nadal@.cat* (2010, TV).
* *A esmorga* (2014), de Ignacio Vilar.
**A praia dos afogados* (2015), de Gerardo Herrero.
**Os fillos do sol* (2017, TV), de Ramón Costafreda e Kiko Ruiz.
**Contou Rosalía* (2018, TV), de Zaza Ceballos.
**Los Amigos - La Pinícula* (2018), de Omar Rabuñal.
**Quen a ferro mata* (2019), de Paco Plaza.
**A illa das mentiras* (2020), de Paula Cons.
**As bestas* (2022), de Rodrigo Sorogoyen

## Curtametraxes 
* *Rosas* (2005), de Mikel Fuentes.

## Televisión 
### Personaxes fixos 
* *Luar* (1992, TVG).
* *Tardes con Ana* (TVG).
* *Rías Baixas* (2000, TVG).
* *Terra de Miranda* (2001-2007, TVG).
* *As leis de Celavella* (2003, TVG).
* *O show dos Tonechos* (2006, TVG).
**Conexão* (2009, RTP).
**Mar libre* (2010, TVG).
**Padre Casares* (2011, TVG).
**Piratas* (2011, Telecinco).
**Matalobos* (2011, TVG).
**Escoba!* (2013-2014, TVG).
**Caseiros* (2014, TVG).
* *Aquí Paz y después Gloria* (2015, Telecinco).
* *Fariña* (2018, Antena 3).

### Personaxes episódicos 
* *Pratos combinados* (1995, TVG).
* *Mareas vivas* (1998, TVG).
* *Hospital Central* (2006, Telecinco).
**Pepe o inglés* (2006, TVG).
**Quart* (2007, Antena 3).
**Os Atlánticos* (2008, TVG).
**MIR* (2009, Telecinco).
**Gondar* (2009, TVG).
**Libro de familia* (2011, TVG).
**Casa Manola* (2015, TVG).

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
* Consello da Cultura Galega
Ilegal (filme)

***Ilegal*** é un filme galego de 2003 dirixido por Ignacio Vilar, rodado orixinalmente en lingua castelá. Recadou 49.523,65 €.

## Sinopse 
Luis (Chisco Amado) é un mozo documentalista que leva un tempo en Marrocos tratando de realizar o mellor documental sobre o tráfico de inmigrantes ilegais cara a Europa. Este negocio estaba en mans de pequenas organizacións de tipo familiar, pero agora as redes mafiosas están entrando no negocio. Luis ve perigar o seu posto e a súa vida por conseguir as mellores imaxes para o documental.

## Personaxes 
* Chisco Amado como Luis
* Lucía Jiménez como Sofía
* Chete Lera como Durán
* Vicenta N'Dongo como María
* José Porto como Manuel
* Alfonso Agra como Bernardo
* Dorotea Bárcena como señora Rosario
* Monti Castiñeiras como David
* Eva Fernández como Isabel
* Evaristo Calvo como Inspector
* Farid Fatmi como Abdu
* Emilio Buale Coka como senegalés 1
* Montserrat Alcoverro como presentadora
* Manuel Areoso como Alomar
* Marco Aurelio como Kaslan
* Younes Bachir como Lamine
* Camila Bossa como Mónica
* Manuel Botana como Casal
* Xan Bravo como encargado do porto
* Bogart Camara como Key
* César Cambeiro como Pedro
* Paco Campos como Antonio
* Ronaldo Delgado como Aftel
* Nacho Castaño como estudante 1
* Ronald Cowell como Silva
* Xosé Durán como empregado Canal 57
* Xosé Manuel Esperante como Francisco
* Cristina Espinosa como Rosa
* Marta Lema como Bea
* Miguel Llanderas como cura
* Miro Magariños como camioneiro
* Lluís Marco como director
* Victorien Mbodou como Nusa
* Manuel Millán Vázquez como sacristán
* Josito Porto
* Santi Prego como Eugenio
* Olaia Salgado como Beatriz
* Tomás Salvadores como Álvaro
* Lois Soaxe como taxista
* Pepo Suevos como Jorge
* Hicham Tribki como Karun
* Marcos Viéitez como Ernesto
* Roberto Vilar como garda Canal 57
* Luis Zahera como contramestre

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consello da Cultura Galega
*
Entre bateas

***Entre bateas*** é un filme dirixido por Jorge Coira e estreado en 2002. Trátase dunha coprodución na que tanto o equipo técnico coma o artístico están formados na súa maior parte por galegos.

Foi a gran triunfadora dos Premios Mestre Mateo do audiovisual galego no ano 2002, recibindo os galardóns á mellor película de TV e o premio do público. Gañou as categorías da mellor dirección e montaxe (Jorge Coira), actriz secundaria (Rosa Álvarez), maquillaxe e peiteado (Eva Fontenla e Trini Fernández), son, banda sonora (Piti Sanz), dirección artística (Marta Villar), dirección de produción (Roberto Sinde).

## Sinopse 
O filme narra o conflito que se dá na ría de Arousa entre os antigos contrabadistas de tabaco e os novos narcotraficantes a través da historia de Mario, un experto condutor de planadoras e de Sego, un antigo amigo seu que opta por pasarse ó tráfico de drogas. A trama complétase coa relación de Mario e a súa muller -que o abandona farta do seu oficio de contrabadista de tabaco- e os conflitos entre as redes de narcotraficantes.

## Personaxes 
* Miguel de Lira como Mario
* Pepo Suevos como Sego
* Nekane Fernández como Isabel
* Luísa Merelas como Catalina
* Xosé Manuel Olveira "Pico" como Veiga
* Julián Rodríguez como Mario neno
* Álvaro Caneda como Sego neno
* Tamara Canosa como Isabel nena
* Xulio Abonjo como Andrés
* Marcos Orsi como João
* Marco Aurelio González como Lourido
* Fernando Arcay como Rubio
* Cristina Espinosa como Susana
* Julio Lago como Castro
* Luís Iglesia como Xocas
* Celso Bugallo como Cura
* Manuel Lourenzo como Renato
* Alfonso Agra como Pai de Mario
* David Otero como David
* Toñito de Poi como Nando
* Adrián Fernández como Toño
* Alejandro Fernández como Andrés neno
* Piti Sanz como Vendedor droga
* Xurxo Souto como Mariñeiro 1
* Maxi Cid Ferro como Xefe buque nutriz
* Víctor Mosqueira como Mecánico SVA
* Marco Meere como Avogado
* Quico Cadaval como Garda Civil 1
* Santi Prego como Garda Civil 2
* Roberto Sinde como Garda Civil 3
* Víctor Pose como Barman Discoteca
* Alberto Rolán como Rapaz Discoteca 1
* Rubén Mascato como Rapaz Discoteca 2
* Tino Rábade como Pai de Isabel
* Brais Álvarez como Neto de Andrún
* Rosa Álvarez como Eva
* Xosé Luís Bernal "Farruco" como Mestre
* Antonio Mourelos como Andrún
* Adrián Viador como Toño

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consello da cultura Galega
*
118

## Acontecementos 
* Remátase a construción do Foro romano.

## Nacementos 
## Mortes 
* Ren Shang, diplomático e xeneral militar da Dinastía Han

## Outros 
* Historia ano a ano
119

## Acontecementos 
* O emperador romano Hadriano coloca a Legio VI Victrix na Gran Bretaña romana, para axudar a sufocar unha rebelión local.

## Nacementos 
## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
Mia Sarah

***Mia Sarah*** é un filme galego de 2006 dirixido por Gustavo Ron.

## Sinopse 
Samuel (Manuel Lozano), é un adolescente de 13 anos que padece agorafobia dende que os seus pais morreron nun accidente de tráfico. Encárgase del Marina (Verónica Sánchez) a súa irmá, que vive agobiada polas débedas e a enfermidade do seu irmán. Samuel desfaise de todos os seus profesores particulares e dos psicólogos coa axuda do seu avó Paul (Fernando Fernán Gómez), o cal que anoxa a Marina. Por casualidade, Marina coñece a Gabriel (Daniel Guzmán), un psicólogo tímido que ten problemas para relacionarse co resto da xente, pero que ten plans de traballo moi orixinais e eficaces. Aínda que Samuel tenta desfacerse del como o resto dos profesores, con Gabriel vaino ter difícil.

## Personaxes 
* Daniel Guzmán como Gabriel
* Manuel Lozano como Samuel
* Fernando Fernán Gómez como Paul
* Verónica Sánchez como Marina
* Phyllida Law como Sarah
* Diana Palazón como Gabriela
* Manuel Millán Vázquez como Mateo
* Víctor Mosqueira como Manolo
* María Blanco-Fafián como Ana
* Evaristo Calvo
* Marta Solaz como Sra. Almanfort

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
* Consello da Cultura Galega
*
Eva Fernández

**Eva María Fernández**, nada en Ourense en 1973, é unha actriz galega de teatro, cine e televisión.

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira interpretativa no mundo do teatro universitario, co grupo Maricastaña, pasando máis tarde pola compañía Sarabela. Entre 1995 e 2000 participou na serie de éxito da Televisión de Galicia *Pratos combinados*, onde interpretou a Rosalía, filla do protagonista, Miro Pereira. Dende 1999 formou parte do elenco doutra célebre serie da TVG, *Mareas vivas*, onde deu vida á mariñeira Rosa. Durante eses anos tivo pequenos papeis no cine, nos filmes *A lingua das bolboretas*, *Lena* e *Ilegal*.

En 2003 apareceu en varios episodios de *Cuéntame cómo pasó*, de Televisión Española, e en 2004 estreouse na TVG a serie *As leis de Celavella*, onde interpretou un dos papeis protagonistas, Matilde.

Entre 2008 e 2015 fixo o papel de Maite en *Padre Casares* e traballou tamén nas series *Luci* e *Vidago Palace*, aparecendo ademais nun episodio de *El Ministerio del tiempo*. En 2018 traballou na aclamada serie de Antena 3 *Fariña*, baseada no libro homónimo do coruñés Nacho Carretero, poñéndose na pel de Esther Lago, segunda esposa do narcotraficante cambadés Laureano Oubiña.

Na primeira metade da década de 2020 tivo papeis nas series ambientadas en terras galegas *Néboa*, *Auga seca* e *Rapa*, así como no filme *Cuñados* e na súa secuela, *+Cuñados*. Polo primeiro destes filmes obtivo o seu segundo nomeamento para os Premios Mestre Mateo, resultando gañadora nesta ocasión Iolanda Muíños. 

## Películas 
* *A lingua das bolboretas* (1999), de José Luis Cuerda.
* *Lena* (2001), de Gonzalo Tapia. Como Cindy.
* *Ilegal* (2003), de Ignacio Vilar. Como Isabel.
* *Rafael* (2008), de Xavier Bermúdez. Como Amiga 1.
* *Cuñados* (2021), longametraxe de Toño López.
* *+Cuñados* (2024), longametraxe de Luis Avilés.

## Televisión 
* *Pratos combinados* (1995-2000, TVG) como Rosalía Pereira Santos.
* *El súper* (1999, Telecinco) como Paqui.
* *Policías, en el corazón de la calle* (2001, Antena 3).
* *Agente 700* (2001, TVE).
* *Mareas vivas* (2000-2002, TVG) como Rosa.
* *Cuéntame como pasó* (2003, TVE) como Conchi.
* *As leis de Celavella* (2004-2005, TVG) como Matilde.
* *Padre Casares* (2008-2015, TVG) como Maite Costas.
* *Piratas* (2011, Telecinco).
* *Luci* (2013-2015, TVG) como Sole.
**Vidago Palace* (2017, RTP1-TVG). Como Xenoveva.
**El ministerio del tiempo* (2017, TVE).
* *Fariña* (2018, Antena 3) como Esther Lago.
**Néboa* (2020, TVE). Como Mara.
**Auga seca* (2020-2021, TVG-RTP). Como Irene Saavedra.
**Rapa* (2022-2024, Movistar Plus+). Como Dubra.
**Los Argonautas y la moneda de oro* (2023, TVE). Como Helena.

## Premios e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consello da Cultura Galega
121

## Acontecementos 
## Nacementos 
* 26 de abril - Marco Aurelio, emperador romano.

## Mortes 
* Cai Lun, inventor do papel.

## Outros 
* Historia ano a ano
122

## Acontecementos 
* Comeza a construción da muralla de Hadriano que separa Britania do territorio dos pictos.

## Nacementos 
## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
123

## Acontecementos 
* Zhang Heng corrixe o calendario para facelo coincidir coas estacións.
* Hadriano evita unha guerra con Partia cunha reunión persoal con Khosrau.

## Nacementos 
## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
120

## Acontecementos 
* O emperador Hadriano visita Bretaña.

## Nacementos 
* Luciano de Samosata, retórico e sátiro sirio, que escribiu en lingua grega.
* Ireneu de Lión.

## Mortes 
* Plutarco, historiador grego.
* Publio Cornelio Tácito, historiador romano (n. ca. 55).

## Outros 
* Historia ano a ano
León e Olvido

***León e Olvido*** (en ) é unha produción galega do ano 2004 dirixida por Xavier Bermúdez e protagonizada pola actriz Marta Larralde, e por Guillem Jiménez, primeiro actor con síndrome de Down protagonista nunha película española.

## Sinopse 
León (Guillem Jiménez) e Olvido (Marta Larralde) son irmáns xemelgos e orfos. León ten síndrome de Down. Olvido, cuxas relacións sentimentais non van nada ben, tivo que deixar os estudos e pórse a traballar. León pretende acaparar as atencións da súa irmá. Os sentimentos que os unen e enfrontan son moi intensos por ambas as partes até que un día aparece nas súas vidas Damián (Gary Piquer).

## Personaxes 
* Marta Larralde como Olvido
* Guillem Jiménez como León
* Gary Piquer como Damián
* Mighello Blanco como Iván
* Jaime Vázquez como Jonathan
* Rebeca Montero como Raquel
* Nerea Barros como Rapaza da tenda
* Laura Ponte como Laura
* Pilar Pereira como Dona Dorita
* Estíbaliz Veiga

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* León e Olvido en AVG de Culturagalega.org
Diana Palazón

**Diana Palazón**, nada en Elx, Alacant, o 12 de decembro de 1977, é unha actriz española.

Coñecida polos seus papeis nas series de televisión *Al salir de clase* e *Hospital Central*, nos últimos anos tamén ten participado con papeis secundarios e distintas longametraxes, ademais de contar con experiencia teatral.

En 2006 participou na produción galega *Mia Sarah*.

## Traballos 
### Televisión 
* *Al salir de clase* (1999-2001) (Telecinco). Como Miranda Durán.
* *Hospital Central* (2002-2007) (Telecinco). Como Laura Llanos.
* *Gavilanes* (2010-2011) (Antena 3). Como Sara Elizondo.

### Películas 
* ''L'Arbre de les cireres* (1998), de Marc Recha.
* *La gran vida* (2000), de Antonio Cuadri.
* *El palo* (2001), de Eva Lesmes.
* *Gente pez* (2001), de Jorge Iglesias.
* *Planta 4ª* (2003), de Antonio Mercero.
* *Quito* (2004) (TV), de David Carreras.
* *Mia Sarah* (2006), de Gustavo Ron.

### Curtametraxes 
* *La doctora sonrisas* (2005), de Manuel García Serrano.

### Teatro 
* *El invierno bajo la mesa*.
* *Krampak*.
* *El Micalet*.
* *El burgués gentilhombre*.
* *Comic''.
Hotel Tívoli

***Hotel Tívoli*** é unha longametraxe de produción galega, a segunda que dirixiu Antón Reixa. Foi rodada en 2006 e estreada o 4 de maio do ano seguinte.

O seu elenco está formado case integramente por actores galegos.

## Sinopse 
Seguindo o itinerario dun chisqueiro que vai sendo perdido polos seus sucesivos donos en diferentes lugares do mundo, constrúese unha historia de historias. O denominador común son as relacións de parella, o "amour fou" mais a aparición de sorprendentes personaxes portadores de relatos insólitos.

## Personaxes 
* Luís Tosar como Suso
* Carlos Blanco como Carlos II
* Uxía Blanco como Mabel
* Miguel de Lira como Alfonso
* Marta Larralde como Rita
* Luis Zahera como Afranio
* Ledicia Sola como Isabel
* Sonia Castelo como Raquel
* José Ángel Egido como Ernesto
* Mabel Rivera como Josefa
* Vítor Norte como Carlos
* Nancho Novo como Silvio
* Carolina Vázquez como Dina
* Finola Vázquez como Amparo
* Cristina Piaget como Lady Enigma
* Adolfo Fernández como Aguirre
* Ginés García Millán como Daniel
* Antela Cid como Esther
* Filipe Cochofel como Da Silva
* Florencia Cornell como Mariana
* Kaya Brüel como Ingrid
* Espe López como Vagabunda
* Manuel Manzaneque como Anselmo
* Blanca Martínez como Margarita
* Pere Molina como Andreu
* Enrique Piñeyro como taxista
* Judith Diakhate como Nuba
* Mikel Erentxun como músico ambulante
* Ágatha Fresco como Montserrat
* Martim Gomez como Kevin
* Nicolaj Kopernikus como Rasmus
* Jörg Schüttauf como Klaus
* Hélia Tatiana como Lara
* Christopher Torres como Ismael
* Juan Véliz como Diego
* Usun Yoon como Matsubara
* Patrick Aduma como Malcolm
* Christopher de Andrés
* Olatz Beobide como Edurne
* Valeria Bertuccelli como Eva

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Consello da Cultura Galega
Días azuis

***Días azuis*** é unha coprodución galega dirixida por Miguel Santesmases e estreada en 2006.

## Sinopse 
Tres irmáns moi unidos chegan a unha vila nas proximidades de Ferrol para pasar a súa derradeira fin de semana alí. A esmorga destes días alí ten un sabor agridoce, porque veñen despedirse da casa familiar na que pasan o verán desde sempre, xa que acaban de vendela.

## Elenco de actores 
* Óscar Jaenada (Boris)
* Javier Pereira (Álex)
* Javier Ríos (Carlos)
* Tamara Canosa
* María Castro Jato (Estela)
* Celia Freijeiro (Genoveva)
* Marta Larralde (Belén)
* Dani Méndez (Germán)
* Cristina Castaño (Elena)
* Lúa Testa (Alicia)
* Denis Gómez (Luis)
* Adrián Viador	

## Ligazóns externas 
* IMDb
* da Cultura Galega

## Notas
Periodistas

***Periodistas*** foi unha serie de televisión producida por Globomedia, emitida en Telecinco entre 1998 e xullo de 2002, cun total de 9 temporadas e máis dun centenar de capítulos. Foi unha das series de máis éxito durante os seus 4 anos de emisión, só por detrás de *Médico de Familia*, da que se considera un spin off, xa que Clara, personaxe interpretado por Belén Rueda, apareceu primeiro en *Médico de familia* e pasou a ser unha das protagonistas de *Periodistas*.

A serie emítese actualmente os domingos despois de medianoite nunha das canles de TDT de Telecinco, Telecinco Estrellas.

## Argumento
A serie desenvólvese na sección de Local dun ficticio xornal chamado *Crónica Universal*. Alí traballaban nos inicios o xefe de Local, Luis Sanz (José Coronado), o redactor jefe, Blas (Álex Angulo), as redactoras Ana (Alicia Borrachero) e Ali (Esther Arroyo), un bolseiro, José Antonio (Pepón Nieto), os fotógrafos Clara (Belén Rueda) e Willy (Joel Joan) e a secretaria Mamen (María Pujalte). Tamén cobra gran protagonismo a subdirectora do xornal, Laura (Amparo Larrañaga) entre outros.

Co tempo moitos actores foron deixando a serie e houbo novas fichaxes, de maneira que eran poucos os actores do elenco inicial (concretamente Belén Rueda, Alicia Borrachero, Álex Angulo e Enric Arredondo) que se mantiñan na última temporada. Tamén formaron parte do elenco durante toda a serie personaxes secundarios como Herminio (Pepín Salvador), Miguelón (Paco Catalá) e Emma (Nadia Henche).

## Personaxes 
* Luis Sanz (José Coronado).
* Laura Maseras (Amparo Larrañaga).
* Blas Castellote (Álex Angulo)
* Mamen Tébar (María Pujalte).
* Ana Ruiz (Alicia Borrachero).
* Clara Nadal (Belén Rueda)
* Alicia, Ali, Rocha (Esther Arroyo)
* José Antonio Aranda (Pepón Nieto)
* Willy (Joel Joan)
* Chusky (Paco Marín)
* Isabel Sanz (Elena Ballesteros)
* Pablo (Enric Arredondo)
* Miguelón (Paco Catalá).
* Herminio Robledo(Pepín Salvador).
* Gloria (María Jesús Valdés).
* Claudia Montero (Miryam Gallego).
* Vicente Zamora (Jesús Bonilla)
* Berta Rocha (Isabel Aboy)
* Samuel Ballesteros(Aníbal Soto)
* Álvaro Torres (Ginés García Millán)
* Tomás (Jorge Bosch)
* Eduardo, Edu, Cabrera (Enrique Arce)
* Óscar Gondtard (Unax Ugalde)
* Pep Portabella (Santi Millán)
* Rafael Chopo Escudero (Miguel Ortiz)
* Silvia Monreal (Marta Fernández Muro)
* Emma Torres (Nadia Henche)
* Kevin (Carlos Rodríguez)
* Marimar (Chiqui Fernández)

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* 
* Factoría de Ficción
* Digital Plus
* Teleindiscreta
Áreas municipais de Escocia

As **áreas municipais** de Escocia son as súas principais divisións administrativas, e correspóndense coa distribución do poder local. Todas teñen cadanseu **concello**. O seu nome en inglés é *Council Areas*; ademais, as áreas municipais teñen a capacidade, dende 1997 de denominarse en gaélico, se así o deciden elas mesmas, como "Comhairle".

As áreas municipais, tal e como hoxe se coñecen, definíronse en 1996 e entraron en funcionamento o 1 de abril de 1996, subtituíndo as anteriores rexións e distritos, e coas que non existe unha correspondencia directa.

## Mapa
Non saen no mapa: as Illas Órcadas e as Illas Shetland,
|}

## Estatísticas
## Véxase tamén
*Rexións e distritos de Escocia
*Subdivisións de Escocia
Celia Freijeiro

**Celia Freijeiro García**, nada en Vigo o 9 de febreiro de 1983, é unha actriz e produtora galega.

## Traxectoria 
Iniciou os estudos secundarios no IES Santo Tomé de Freixeiro, onde se iniciou como actriz no grupo teatral. No 2001 marchou aos EUA a estudar o bacharelato e a proba de acceso á universidade. Tras regresar a Galicia no 2004, marchou a Madrid a comezar a formación teatral no Centro Dramático Nacional. Traballou con numerosos ilustres do cine, teatro e televisión e rodou en diversos países e cidades do Canadá, Estados Unidos e Italia.

Leva facendo teatro dende o 2002 e ten participado en numerosas series de televisión, sendo unha das protagonistas de *Amistades peligrosas* (Cuatro) e varias películas, destacando *Días azuis*. Figurou como xurado na primeira edición do concurso nacional de teatro breve Cervantes.

En 2007 fundou a súa propia produtora, PocaPena Producciones. Celia xa producira no 2005 a obra de Paloma Pedrero *El Color de Agosto*. Entre as producións teatrais de Pocapena atópanse *La Música* de Marguerite Duras e *Palabra de Perro* de Juan Mayorga. Actualmente Pocapena iníciase no mundo do *management artístico* co pintor Rafael Freijeiro, pai da actriz.

## Televisión 
* *2 de Mayo* (Telemadrid).
* *Maridos e mulleres* (TVG).
* *El Comisario* (Telecinco) capitular
* *Hospital Central* (Telecinco) capitular
* *Amistades peligrosas* (Cuatro).
* *Chica busca chica* (Terra Televisión).
* *El Jugador* (TVE).
* *Pelotas* (TVE).
* *Homicidios* (Telecinco).
* *Bajo sospecha* (2015). Antena 3.

## Películas 
* *La playa de los ahogados* (2014).
* *Os aires difíciles* (2006), de Gerardo Herrero.
* *Días azuis* (2006), de Miguel Santesmases.
* *Woman on the falls* (2009, curtametraxe), de Sonia Sebastián.
* *Todo é silencio* (2011), de José Luis Cuerda.

## Teatro 
* *El color de agosto*, de Paloma Pedrero (2006). Dirixida por Marta Álvarez; protagonizada e producida por ela.
* *La música*, de Margueritte Duras (2008). Dirixida por Marta Álvarez; protagonizada e producida por ela. (Pocapena Producciones).
* *El León en invierno*, de James Goldman. Dirixida por Juan Carlos Perez de la Fuente.
* *El Dulce Peso de la Decadencia*, de Garrigues Walker. Dirixida por Juan Carlos Perez de la Fuente.
* *Noches de Monólogos*, de Adan Black. Dirixida por Alan Black.
* *El Imaginario de Cervantes*, de Sonia Sebastián, baseada nos personaxes de Miguel de Cervantes. Dirixida por Sonia Sebastián. Cámara Cervantes/ Pocapena Producciones.
* *Sopa de Colibrí*, de Ariel Capone. Dirixida por Sonia Sebastián. Teatro de Cámara Cervantes. (Microteatro Por Dinero).

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Celia Freijeiro en AVG de Culturagalega.org
* Entrevista en *La Voz de Galicia*
Shin'ichirō Tomonaga

'''Shin'ichirō Tomonaga'* (朝永振一郎, ともなが しんいちろう; *Tomonaga Shin'ichirō'', en grafía inglesa, "Shin'itiro Tomonaga"), nado en 1906 e finado en 1979, foi un físico xaponés, obtivo o Premio Nobel de Física no 1965, xunto a Richard Feynman e Julian Schwinger, polo desenvolvemento dos principios básicos da electrodinámica cuántica.

## Traxectoria 
Comezou as súas investigacións na EDC no ano 1941, ó chegar a ser profesor na que hoxe é Universidade de Tokyo. A segunda guerra mundial incidiu no seu illamento dos científicos máis sobresaíntes no tema, a pesar de que no ano 1943 completou e publicou as súas investigacións, que fixeron compatible a EDC e a Teoría da Relatividade Especial. No 1947, coincidindo coa publicación de resultados por Feynman e Schiwinger, os seus resultados chamaron a atención do mundo científico a nivel mundial, atopando consistencia entre as publicacións dos tres.

Foi Reitor da súa Universidade do 1956 ó 1962, sendo nomeado despois presidente do Consello científico xaponés. Fixo campaña contra as armas nucleares e a favor do desenvolvemento pacífico da enerxía nuclear.

## Bibliografía 
### En inglés 
Silvan S. Schweber, QED and the Men Who Made It: Dyson, Feynman, Schwinger, and Tomonaga (1994), historia do desenvolvemento intelectual da Electrodinaica Cuántica (en inglés, Quantum Electro-Dynamics, QED).
Xosé Lorenzo González

**Xosé Lorenzo González**, alcumado **O Pinchudo**, nado en Bealo, Boiro, a finais do século XIX, foi un gaiteiro galego.

## Traxectoria
"O Pinchudo" naceu nunha casa labrega ao nordeste da Aldea Grande.

O 4 de agosto do 1907 estreouse en público na festa da Nosa Señora de Exipto de Abanqueiro. Estaba acompañado polos "Pinchudiños", seu irmán Francisco á caixa e Manuel Quintáns, o "Machoquiñas" do Aguerio ao bombo, de sete e cinco anos, aos que el mesmo instruía no oficio da música.

Aprendeu a tocar o clarinete da man de Manuel "O Bicho" tamén alcumado "O Chosco de Rinlo".

El e seu irmán pasaron a formar parte da Banda de Música de Rianxo, pero ao desfacerse en 1908, quedaron sen formación, ao desartellarse tamén a Banda do Araño.

Con outros músicos de Bealo, Taragoña, Cespón, Araño e Asados, reunidos nunha carpintería de Beluso, formou a Banda de Música de Bealo, que tocou por vez primeira o 19 de marzo de 1911 no adro da Igrexa Parroquial.
Subdivisións de Escocia

A división administrativa de Escocia é moi complexa, conforme os distintos criterios históricos e o tipo de administración concernida. Estas son algunhas das principais:
* Áreas municipais
* Subáreas municipais
* Distritos municipais de Highland (en gaélico escocés Gàidhealtachd, en scots Hieland)
* Partidos xudiciais
* Tenzas
* Rexións e distritos electorais nas eleccións escocesas
* Distritos electorais nas eleccións británicas
* Vilas reais
* Vilas
* Parroquias civís (*civil parrish*)
* Condados
* Rexións e distritos

## Historia 
Tradicionalmente, os burgos (*burghs*) foron a unidade clave do goberno local de Escocia, sendo entidades altamente autónomos, con dereitos de representación no antigo Parlamento de Escocia. Mesmo despois das Actas de Unión de 1707, os burgos continuaron sendo a subdivisión principal. Até 1889 a administración foi baseada nos *burgh* e as parroquias.

### Século XIX 
Os anos seguintes a 1889 viron a introdución dunha xerarquía de administración do goberno local que comprendía condados, condados de cidades, grandes burghs e pequenos burghs.

### Séculos XX e XXI 
Con efecto desde o 16 de maio de 1975 e até o 31 de marzo de 1996, as divisións do goberno local de Escocia consistían nun nivel superior de *rexións*, cada unha contendo un nivel inferior de *distritos* agás as *áreas do consello insular* dun único nivel. Desde 1996 só existe un único nivel de goberno, e as áreas dos antigos concellos insulares teñen o mesmo estatuto que os demais concellos.

## Notas
Rexións e distritos de Escocia

As **rexións** e **distritos** de Escocia era a división territorial, que, en base ao poder local, estivo vixente entre 1975 e 1996.

A lei de creación das rexións e distritos municipais é de 1973 pero non entrou en vigor ata dous anos despois. Segundo este criterio había 12 rexións en Escocia, das cales nove estaban na illa maior (Gran Bretaña) e tres mais nas pequenas illas das súas costas. Esas nove de Gran Bretaña estaban á súa vez divididas en distritos, dende tres a dezanove.

O sistema recollía as propostas do Informe Wheatley sobre división territorial de Escocia e na súa maior parte evitaban reproducir a división en condados que estivera vixente dende 1889. Tamén os distritos das rexións eran bastante diferentes das divisións dos condados, que tamén á súa vez se chamaban distritos.

Este sistema de repartición territorial foi abolido o 1 de abril de 1996 e substituído polas actuais áreas municipais. Neste novo modelo, algunhas rexións continuaban a ser áreas municipais, outras repartíanse en diferentes áreas e finalmente algunhas delas xuntábanse para integrar unha área nova.

## Rexións
## Distritos
Distritos ordenados polas rexións ás que pertencían

### Por orde alfabética
## Véxase tamén
*Condados de Escocia
*Subdivisións de Escocia 
*Áreas municipais de Escocia
Partidos xudiciais de Escocia

Os **partidos xudiciais** de Escocia, chamados en inglés **sheriffdom**, é a división territorial que opera nese país conforme a administración de xustiza. Dende 1975 existen en Escocia seis partidos xudiciais.

Na súa orixe, os partidos xudiciais de Escocia xurdiron como agrupación dos distintos condados, pero a eliminación destes e a implantación das rexións e dos distritos en 1975 perdeuse esta correspondencia. Cando o 1 de abril de 1996 entraron en vigor as áreas municipais, a actual unidade de división municipal, esta situación non se emendou.

## Equivalencia dos partidos xudiciais
## Funcionamento
Cada partido xudicial ten o seu xérif principal. Cada partido xudicial ten as súas divisións internas en distritos xudiciais con cadanseu xuíz (ou *xérif*) ou máis.

## Véxase tamén
*Subdivisións de Escocia
Lothian e Estremas

**Lothian e Estremas** (en inglés **Lothian and Borders**) é un partido xudicial do sueste de Escocia que comprende ás áreas municipais de Lothian Occidental, Edimburgo, Lothian Central, Lothian Occidental (coñecidas en conxunto como Lothian) así como as Estremas.

Ademais de ser partido xudicial tamén é a referencia policial (Policía de Lothian e Estremas) e para os bombeiros Bombeiros de Lothian e Estremas.
Afinsa

**Afinsa** foi un grupo empresarial filatélico español especializada no investimento filatélico e outros bens tanxibles, fundouna Albertino de Figueiredo, portugués residente en Madrid, en 1980. Era a primeira empresa filatélica do mundo e a terceira en bens non financeiros por tras de Sotheby's e Christie's.
O 8 de maio de 2006 Afinsa foi intervida xudicialmente, xunto a outra empresa Forum Filatélico, acusada de estafa, a policía arrestou catro responsables da empresa e pechou as súas sedes por orde xudicial. A compañía foi acusada de operar segundo un esquema piramidal, usando o diñeiro dos novos investidores para pagar os antigos e sobrevalorando o valor dos seus activos filatélicos. Víronse afectados os aproximadamente 150&nbsp;000 clientes da empresa que formaron varias asociacións para defender os seus intereses. Actualmente o grupo está administrado por tres administradores concursais.

O grupo Afinsa, mediante Escala Group, participado ao 68% por Afinsa a través da súa filial Autectia, estaba presente no NASDAQ. Domfil, importante editora de catálogos filatélicos temáticos, Publiafinsa editora de Crónica Filatélica e Crónica Numismática eran propiedade de Afinsa. En 1996 adquiriu De Rosa International, a máis importante empresa internacional de distribución e venda de novidades filatélicas. No ano 2004 a facturación do grupo foi de 514&nbsp;958&nbsp;000 euros e os beneficios de 51&nbsp;000&nbsp;000 segundo fontes da empresa. Contaba con 2600 empregados e posuía 100 oficinas. A filial en Portugal denominábase Afinsa Investimento.
The Collectors Club

**The Collectors Club**  é un club filatélico localizado en Nova York coa finalidade de promover a filatelia.

## Historia
Fundouse en 1896 e inicialmente contaba cun cento de membros, entre os fundadores figuraban John W. Scott, John Luff e Charles Mekeel. Tamén figuraron entre os seus socios Alfred F. Lichtenstein, Theodore Steinway, Alfred Caspary e Harry Lindquist; Franklin D. Roosevelt foi membro honorario. Na actualidade (2006) ten 750 membros e edita a publicación bimensual *The Collectors Club Philatelist*. A sede da fundación está desde 1938 nun edificio histórico construído en 1902 por Stanford White no barrio de Murray Hill, alí tamén se sitúa a súa biblioteca, unha das máis bibliotecas filatélicas máis completas do mundo con 150.000 volumes. En 1952 The Collectors Club instituíu o Premio Alfred F. Lichtenstein para distinguir a un filatelista destacado.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Web de The Collectors Club
Vallibria

:*Para os topónimos Vilamaior do Val de Brea (ou Vilamaior de Brea), ou Valibria (ou Vallibria) véxase o artigo Mondoñedo.*

***Vallibria*** foi un semanario literario de Mondoñedo fundado por Xosé Trapero Pardo en 1930 e que apareceu ata 1940.

## Descrición 
Contou como colaboradores con xente como o crego Celestino Cabarcos, José Rodríguez Fernández, Raimundo Aguiar, Eduardo Lence-Santar, Aquilino Iglesia Alvariño, Antonio Noriega Varela, Xosé Díaz Jácome, Francisco Fernández del Riego e Álvaro Cunqueiro.

*Vallibria* foi a primeira publicación onde escribiu Cunqueiro e onde apareceu un texto literario en galego en Galicia durante a Guerra civil española, o 25 de xullo de 1936. Durante toda a contenda continuaron a aparecer nela textos galegos inseridos, as máis das veces, nun ton de exaltación do bando franquista.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Lugo
La Canya

**La Canya** é un núcleo de poboación da comarca da Garrotxa (provincia de Xirona), repartido entre os municipios de la Vall de Bianya e Sant Joan les Fonts. No ano 2004 tiña 1.090 habitantes, repartidos case metade e metade en cada municipio (557 a Sant Joan e 533 á Vall de Bianya, onde é o núcleo máis habitado).

Está situado a 360 metros de alzada, ao pé do volcán da Canya e bordo do río Fluvià, ao norte de Olot, cidade coa cal atópase case unido ao longo da estrada C-26, que comunica a Canya tamén con l'Hostalnou de Bianya e Ripoll. Tamén ten comunicación por estrada local (GI-522) con Sant Joan les Fonts e Castellfollit da Roca.

## Igrexa
A igrexa de San Xosé Obreiro é un edificio de construción moderna con paramento de baldosa. A fachada contén unha curiosa torre construída con círculos de formigón, que sostén unha cruz á parte superior. As grandes escaleiras frontales dan acceso á igrexa.

## Clubs deportivos
A **Agrupació Esportiva la Canya** (AE la Canya) foi fundada en 1973. Actualmente só se practica fútbol (o equipo absoluto está a segunda rexional catalá), pero antigamente tamén se practicaban outros deportes, como o baloncesto.
Oligomicina

As **oligomicinas** son substancias de natureza macrólida sintetizados polo xénero *Streptomyces*.

As oligomicinias inhiben o complexo da ATP sintase ancorado na membrana matricial (ou membrana mitocondrial interna). Concretamente bloquean a canle protónica (Subunidade F0) por este motivo, párase a síntese do ATP provocando acumulación no espazo intermembranal de ADP e máis fosfatos á vez que se produciría unha acidose na matriz, para evitalo, inhíbese a cadea de transporte electrónico de xeito que o fluxo de electróns non envíe protóns cara ao espazo intermembranal.

Unha das súas aplicacións máis estendidas é a de antibiótico de laboratorio, xa que tamén resulta tóxico para as eucariotas.

## Notas
Frederico VI de Dinamarca

**Frederico VI**, nado en Christiansborg o 28 de xaneiro de 1768 e finado en Copenhague o 3 de decembro de 1839, foi rei de Dinamarca de 1808 a 1839 e de Noruega de 1808 a 1814. Era fillo de Cristián VII de Dinamarca e Carolina Matilde de Hannover.  

Anteriormente fora rexente de Dinamarca e Noruega (1784-1808) debido aos problemas psicolóxicos de seu pai.

Durante a súa rexencia, Frederico levou a efecto reformas liberais co apoio do seu ministro principal Andreas Peter Bernstorff, incluíndo a abolición da servidume en 1788 pero tivo problemas con Gran Bretaña que se traduciron en dous ataques navais británicos en 1801 e 1807. Nese ano o rei aliouse con Napoleón e tras da súa derrota tivo que ceder Noruega a Suecia de conforme ao Tratado de Kiel. Afeccionado á astronomía chegou a descubrir un cometa en 1832. Morreu o 3 de decembro de 1839.
Juan Bautista Topete

**Juan Bautista Topete y Carballo**, nado en San Andrés de Tuxtla, Estado de Veracruz, México, en 1821 e finado en Madrid en 1885, foi un mariño e político español.

## Traxectoria 
En 1838 ingresou na Armada. Distinguiuse pola súa actuación na *Escuadra del Cantábrico* durante a Primeira guerra carlista, e en América contra os piratas e tratantes de escravos. En 1860, participou na Guerra de África.

En 1865 foi destinado ao Pacífico, onde ao mando do contraalmirante Castro Méndez Núñez participou nos bombardeos de Valparaíso (Chile) e o de El Callao (Perú), onde foi ferido gravemente. Tras a guerra foi ascendido a brigadier.

Máis tarde foi nomeado Capitán da Escuadra de Cádiz. En 1868 pronunciouse en contra de Isabel II e revelou a toda a súa frota, co que iniciou unha revolución que acabaría destronando á raíña.

Entre 1868 e 1869, ocupou o posto de Ministro da Mariña e de Ultramar. En 1870, Joan Prim morreu tras sufrir un atentado, polo que Topete ocupou o cargo de Presidente do Consello de Ministros.

Durante o reinado de Amadeu I de Savoia, volve ocupar os cargos de Ministro da Mariña e de Ultramar. Tras a proclama da I República foi encarcerado. Tras o golpe do xeneral Pavía en 1874, ocupou de novo o posto no ministerio da Mariña.
Servizo Filatélico de Correos

O **Servizo Filatélico de Correos** español creouse o 6 de agosto de 1946, nun principio era un negociado dependente do Museo Postal que tiña como finalidade desenvolver as disposicións dos distintos departamentos referentes á filatelia e vixiar a legalidade dos selos que circulaban en España. Actualmente o Servizo Filatélico de Correos ten como finalidade a venda e promoción de selos e outros efectos filatélicos en España e internacionalmente fundamentalmente por medio dun servizo de subscrición.
124

## Acontecementos 
* Hadriano comeza a reconstruír o Olympeion en Atenas.

## Nacementos 
## Mortes 
## Outros 
* Historia ano a ano
125

## Acontecementos 
* Construción do Panteón de Roma.
* Electo o Papa Telesforo, 8º Papa, que sucedeu a Sisto I.

## Nacementos 
* Luciano de Samosata (cidade actualmente en Siria), escritor satírico helenístico (m. ca. 180).

## Mortes 
* 1 de febreiro - Sisto I, sétimo papa.
* Plutarco, biógrafo e moralista grego (n. 46).

## Outros 
* Historia ano a ano
Adenosín trifosfato

O **adenosín trifosfato** (**ATP**) é un composto de grande importancia biolóxica, xa que actúa como mecanismo de control en certas reaccións bioquímicas que se dan na célula. Coñécese tamén coma a *moeda de enerxía celular*, debido a alta enerxía de hidrólise de enlaces fosfoanhidro de fácil acceso.

O ATP forma parte do grupo bioquímico dos nucleósidos trifosfato. En moitos libros de bioqímica considérase un nucleótido, pero a IUPAC só considera nucleótidos aos que teñen un só fosfato, como os que forman parte do ADN. A súa base nitroxenada é a adenina e o seu monosacárido é a ribosa. Como o seu nome indica, no carbono 5 posúe unha cadea de tres fosfatos unidos, o primeiro, únese ao carbono 5 mediante enlace fosfodiéster moi estable, e os outros dous aos fosfatos por medio de enlace anhidro (ou fosfoanhidro) de alta enerxía e máis facilmente hidrolizables.

A hidrólise dun dos dous enlaces anhidro (xeralmente o do último fosfato), ten un incremento de enerxía libre de Gibbs de 30,5 kJ/mol. Esta enerxía é aproveitábel para formar enlaces cuxa formación sería endergónica se non estiver acoplada a dita hidrólise, un claro exemplo desta enerxía é a síntese de ácidos nucleicos.

Cómpre mencionar a súa importancia como mecanismo de control proteico, xa que o feito de ter un fosfato nun lugar determinado, activa ou inactiva unha proteína; habitualmente dito fosfato é achegado por unha molécula de ATP ou GTP.

Produto da hidrólise do ATP son ou ben o fosfato inorgánico (Pi) e o adenosín difosfato (ADP), ou ben o pirofosfato (PPi) e o adenilato (AMP). Esta última reacción cara a pirofosfato e AMP é de especial importancia na sinalización intercelular acoplada aos receptores de membrana. Neste proceso a adenilato ciclase produce adenilato cíclico (cAMP) e PPi). Dito adenilato cíclico controla as numerosas PKA, proteínas quinases dependentes do adenilato cíclico, que fosforilan a outras proteínas inducindo así a súa activación ou inhibición.
Vladimir Tatlin

**Vladimir Evgrafovich Tatlin** (en ), nado en Moscova  o 28 de decembro de 1885 e finado en Moscova o 31 de maio de 1953, foi un pintor e arquitecto soviético. Xunto con Kasimir Malevitch converteuse nunha das dúas figuras máis importantes do movemento artístico do Avant-garde soviética na década de 1920.

## Traxectoria 
Tatlin foi fillo dun enxeñeiro de raís ruso e unha poeta de orixe ucraína. Traballou como cadete nun barco mercante e pasou algún tempo no mar. A súa carreira artística comezou como pintor de iconas en Moscova, mentres asistía á Escola de Pintura, Escultura e Arquitectura de Moscova.

Tatlin gañou fama como o arquitecto que deseñou o xigantesco Monumento á Terceira Internacional, tamén coñecido como a Torre de Tatlin. Ideado no ano 1920, o monumento tiña que ser unha alta torre de metal, cristal e ferro a cal podería aloxar á Torre Eiffel de París no seu interior (era un terzo maior). Dentro da estrutura de ferro e metal xiratoria o deseño propoñía a construción de tres bloques de edificios, cubertos de fiestras de cristal, e poderían rotar segundo o tamaño unha vez ó día, ó mes ou ó ano. O seu alto orzamento fixo que Tatlin non puidese executa-lo proxecto.

Tatlin tamén fundou a arte construtivista que cuestionaba a antiga idea da pintura. Destacaron nesta arte Manuel Rendón Seminario, Joaquín Torres García, László Moholy-Nagy, Antoine Pevsner e Naum Gabo.

Aínda que eran grandes amigos cando comezaron as súas carreiras, Tatlin e Malevich diverxeron cando Malevich non se puxo de acordo co Construtivismo de Tatlin. Isto fixo que Malevich desenvolvese o seu programa Supremacista na cidade de Vitebsk, onde fundou unha escola chamada UNOVIS (Campións da nova arte). O Supremacismo viu a luz no ano 1915 na "0.10 exhibition", unha das exposicións máis importantes do Avant-garde ruso, tamén chamada "a exhibición dos últimos futuristas".

Tatlin tamén se dedicou ó estudo e deseño de roupa, obxectos etc. Ó final da súa vida comezou a estuda-lo voo dos paxaros, buscando un xeito de cumpri-lo soño da humanidade, poder voar.

Tatlin morreu o 31 de maio de 1953 e foi soterrado no Cemiterio Novodevichy, en Moscova.
## Notas
Daniel Pernas Nieto

**Daniel Pernas Nieto**, nado nos Carballiños (Quende, Abadín) o 25 de setembro de 1884 e finado en Mondoñedo o 18 de xullo de 1946, foi un sacerdote e escritor galego.

## Traxectoria 
Estudou no Seminario de Mondoñedo, foi párroco de Baroncelle e capelán do Hospital-Asilo de Ortigueira. Publicou as súas primeiras composicións con 21 anos en *¡Guau... Guau!* e *De Todo un Poco*. Tamén apareceron poemas seus en *El Primitivo*.

Publicou un único libro, o poemario ''Fala d'as musas* (1936), con prólogo en castelán de Álvaro Cunqueiro e con portada deseñada por Bernardino Vidarte Rivas. Foi o primeiro libro en galego que se publicou en Galicia tras o comezo da guerra civil española. O volume inclúe 26 poemas, de carácter costumista e relixioso na liña de Antonio Noriega Varela. Durante a contenda publicou en *La Voz de Ortigueira* poemas en galego anunciando que pertencían a un segundo volume de *Fala d'as musas'' que nunca viu a luz.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
* 
* 
* 
*