open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Transiting Exoplanet Survey Satellite

**Transiting Exoplanet Survey Satellite** ou **TESS**, tamén coñecido como **Explorer 95**, é un observatorio espacial da NASA lanzado o 18 de abril de 2018 a bordo dun foguete Falcon 9 desde o Centro de Lanzamento de Cabo Cañaveral.

## Características 
TESS é un observatorio espacial pertencente ao programa MIDEX da NASA e construído polo Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts. A súa misión é estudar todo o ceo mediante un conxunto de telescopios para descubrir exoplanetas en tránsito con tamaños desde similares á Terra ata xigantes gasosos. O obxectivo principal é atopar planetas de tamaño terrestre na zona habitable da súa estrela a menos de 200 anos luz do Sistema Solar.

O observatorio ten unha masa de 365 kg e usa o bus LEOStar-2. Ten catro cámaras gran angular con CCD que, durante as probas en terra, resultaron desenfocarse lixeiramente ao chegar ás temperaturas que se iban atopar no espazo. A pesar de todo os cálculos mostraron que o lixeiro desenfoque non prexudicaba os obxectivos científicos da misión, polo que o observatorio lanzouse así.

TESS tiña unha vida esperada de dous anos como mínimo, e levaba propelente para polo menos catro anos. Está nunha fase de misión estendida.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Falcon 9

### Ligazóns externas 
*Páxina de TESS na NASA
*Páxina de TESS no MIT
José Tomé

O nome **José Tomé** pode referirse a:
***José Tomé Piñeiro**, veterinario e político galego (1922-2003);

***José Tomé Roca**, profesor e político galego (n. 1958).
Ponte de Catoira

A **ponte de Catoira** é unha infraestrutura viaria inaugurada no ano 1981. Une as provincias de Pontevedra e A Coruña a través dos concellos de Rianxo e Catoira. Está conectada coa autovía AG-11 a través da estrada AC-553, e coa autoestrada AP-9 e as estradas N-550 e PO-548 a través da EP-8001.

## Características 
É un viaduto de formigón sobre o río Ulla de 987 metros de longo. Cruza o río cun falso arco de 97 metros de luz,

A súa titularidade corresponde ás deputacións de Pontevedra e Coruña, aínda que xa teñen amosado a intención de que pase a mans da Xunta de Galicia.

## Galería de imaxes

Estrada DP-7206 km 0.jpg|km 0 da estrada DP-7206 a piques de entrar na ponte
Estrada DP-7206 converxencia coa EP-8001.jpg|Converxencia das estradas DP-7206 e EP-8001 e punto onde se produce o cambio de titularidade da Ponte de Catoira
Catoira (49394027768).jpg|Vista dos barcos viquingos amarrados no pequeno porto construído a carón da ponte e con esta á marxe
Torres de Catoira 7.jpg|Vista das Torres de Oeste dende a pasarela da ponte
Torres Catoira 10.jpg|Vista das Torres de Oeste dende a pasarela da ponte
Ponte C-R-4.JPG|Vista da ponte do tren de alta velocidade a través dos piares da ponte
Desembocadura Río Ulla desde a ponte de Catoira.jpg|Vista da desembocadura do Río Ulla dende a ponte
Ponte C-R-1a.JPG|Vista das Torres de Oeste coa ponte de fondo.
Ponte de Catoira vista paseo peonil.jpg|Vista do paseo peonil de madeira construído en 2004

## Notas
Ciclismo nos Xogos Olímpicos de 2024

O **ciclismo** nos **Xogos Olímpicos de 2024** realizarase en cinco instalacións localizadas en París, Saint-Quentin-en-Yvelines e Élancourt do 27 de xullo ao 11 de agosto de 2024.

En total serán disputadas neste deporte 22 probas diferentes, 11 masculinas e 11 femininas, repartidas nas 4 especialidades do ciclismo: 4 probas en ruta, 12 en pista, 2 en montaña e 4 en BMX. O programa de competicións modificouse en relación coa edición anterior, catro probas foron engadidas, en pista as carreiras de madison masculina e feminina, e en BMX as probas de estilo libre para ambos xéneros.

## Sedes 
*Ciclismo en ruta – Circuíto con saída na Esplanade des Invalides e chegada na ponte Alexandre III (contra o reloxo) e con saída e chegada na Trocadero (ruta).
*Ciclismo en pista – Velódromo Nacional (localizado en Saint-Quentin-en-Yvelines).
*Ciclismo de montaña – Colline d'Élancourt (en Élancourt).
*Ciclismo BMX carreira – Estadio de BMX de Saint-Quentin-en-Yvelines (en Saint-Quentin-en-Yvelines).
*Ciclismo BMX estilo libre – Praza da Concordia (París).

## Clasificación 
Participarán en total 514 ciclistas (257 homes e 257 mulleres) de diferentes comités olímpicos nacionais pertencentes á Unión Ciclista Internacional, repartidos da seguinte forma: 180 en ruta, 190 en pista, 72 en montaña, 48 en BMX carreira e 24 en BMX estilo libre.

## Calendario 
## Notas 
; Referencias

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Xogos Olímpicos de 2024

### Ligazóns externas 
*Páx. de París 2024: ciclismo en ruta, ciclismo en pista, ciclismo de montaña, ciclismo BMX carreira e ciclismo BMX libre .
Rúa de Urzaiz

A **rúa de Urzaiz**  ou **Urzáiz** é unha vía urbana da cidade de Vigo. Vai desde a avenida de Ramón Nieto até o farol de Príncipe, onde converxen as rúas de Príncipe e Colón. Ten unha lonxitude aproximada duns 2 km.

## Historia
A rúa de Urzaiz recibiu diferentes denominacións ao longo da súa historia. En 1906 púxoselle o nome do xornalista, avogado e deputado conservador Ángel Urzaiz, quen colaborou de xeito notábel no desenvolvemento da cidade. Malia ser de El Puerto de Santa María, presentouse en varias ocasións coma deputado por Vigo, ademais de desenvolver outros cargos como o de Ministro de Facenda durante o reinado de Afonso XIII. Respondía a unha ideoloxía de corte liberal conservadora, e foi relevante para o empresariado vigués, especialmente para a industria conserveira. Tamén foi responsábel da anexión do Concello de Bouzas.

En 1931 a vía renomeouse como rúa García Hernández, na honra do militar insurrecto republicano da campaña de Jaca, e que participou na sublevación monárquica na campaña do Capitán Galán. Tras a guerra civil española gran parte do nomenclátor do rueiro estatal mudou para darlles cabida a militares e persoeiros franquistas. Así, a rúa de Urzaiz recibiu, até o ano 1981, o nome do fundador da Falange Española de las JONS, José Antonio Primo de Rivera. Xa tras a restauración democrática retomou o nome de Ángel Urzaiz.

## Edificios singulares
miniatura|Igrexa das Siervas de Jesús, na rúa de Urzaiz.
* Estación de Vigo-Urzaiz, nova estación de ferrocarrís, ademais de praza, centro comercial, aparcadoiro e estación de autobuses. O edificio foi deseñado por Thom Mayne e inaugurado oficialmente o 16 de abril de 2015.
* Edificio Albo, grande estandarte do racionalismo vigués.
* Edificio Aurora Polar
* Casas de Benito Sanjurjo
* Hotel Zenit
* Edificio de Camilo e Benigno Fernández
* Edificio para Emilio Méndez (*La Peineta*)
* Siervas de Jesús
* Urzaiz, 27 (*Edificio do Reloxo*)

## Galería de imaxes

Ficheiro:Vigo Urzáiz station (52712870199).jpg
Ficheiro:Vigo, Edificio El Reloj, Urzáiz 27.JPG
Ficheiro:Michel Paczevich - Loghdomoj en str. Urzáiz.JPG
Ficheiro:Vigo - Estación de ADIF de Vigo-Urzáiz 4.jpg
Ficheiro:Vigo - Rúa Urzáiz 1.jpg
Ficheiro:Vigo - Edificio para José Mouriño Vilas (Rúa Urzáiz, 5) 1.JPG
Ficheiro:Angel Urzaiz.jpg|Ángel Urzaiz
Ficheiro:Casas de Benito Sanjurjo 1903-12 Urzáiz 11-23 esq. Rep. Arxentina.JPG
Ficheiro:Vigo - Edificio para José Mouriño Vilas (Rúa Urzáiz, 5) 2.JPG
Ficheiro:Vigo - Rúa Urzáiz 3.jpg

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Antomil Pérez, Daniel. *De los nombres de las calles de Vigo*. ISBN 9788481908442.
### Outros artigos
* Ángel Urzaiz
* Estación de Vigo-Urzaiz
Breakdance nos Xogos Olímpicos de 2024

Os eventos de **breakdance** nos **Xogos Olímpicos de 2024** están programados do 9 ao 10 de agosto de 2024 no parque urbano da Praza da Concordia de París, Francia. Foi a primeira vez que unha disciplina de dancesport entrou no programa olímpico aínda que xa se presentara nos Xogos Olímpicos da Xuventude de 2018, en Bos Aires, Arxentina.

## Eventos 
Hai dous eventos ou competicións planificadas individuais, unha masculina e outra feminina. Cada participante enfrontarase en cada torneo entre si, serán 16 varóns e 16 mulleres que loitarán en duelos en solitario cara a cara. Para participar, os B-Boys e B-Girls deben ser nacidos antes do 31 de decembro de 2008.

## Organización 
### Criterios de cualificación 
Trinta e dous atletas cualifican para as competencias masculina e feminina, un máximo de dous por xénero e por país. Entre os eventos clasificatorios para os eventos olímpicos atópanse os Campionatos Mundiais de 2023, os Campionatos Continentais de 2022/2023 e as series de clasificación olímpica.

O país anfitrión, Francia, ten unha invitación por xénero se ningún dos seus representantes cualificou polos medios mencionados anteriormente.

A lista final pechouse o 8 de xullo de 2024.

### Recinto da competencia 
O lugar escollido para realizar os eventos desta disciplina é o parque urbano da Concordia, localizado no VIII Distrito de París, no comezo dos Campos Elíseos.

### Calendario 
## Medallistas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Xogos Olímpicos de 2024

## Notas
Younger Dryas

O ***Younger Dryas*** ou **Dryas recente** (**YD**), hai entre 12.900 e 11.700 anos, foi un período frío que revertiu o quecemento climático gradual que comezara uns oito milenios antes (hai uns 20.000 anos).

[miniatura|centro|540x540px|Temperaturas no período posglacial, despois do Último Máximo Glacial ([LGM). Houbo temperaturas moi baixas na maior parte do ***Younger Dryas***, que subiron rapidamente até alcanzar o nivel do Holoceno cálido. Baséase nos núcleos de xeo de Groenlandia.]] 

Neste momento produciuse unha forte caída da temperatura na maior parte do hemisferio norte. Isto ocorreu ao final da época do Plistoceno e xusto antes da época actual, máis cálida, do Holoceno.

O último máximo glacial (LGM) foi hai uns 27.000 a 24.000 anos. O YD foi a máis recente e longa das varias interrupcións do quecemento gradual do clima terrestre. O cambio foi relativamente repentino e provocou un descenso das temperaturas en Groenlandia entre 4 e 10&nbsp;°C (7,2 a 18&nbsp;°F) Os glaciares e as condicións secas estendéronse por grande parte do hemisferio norte temperado. Pode ter sido causado por unha entrada de auga doce e fría de América do Norte ao Atlántico.

O YD foi un período de cambio climático e os efectos foron complexos e variados. A pesar do arrefriamento global, no hemisferio sur e nalgunhas zonas do hemisferio norte, como o sueste de América do Norte, produciuse un lixeiro quecemento.

## Terminoloxía 
O período **Dryas recente** recibe o seu nome da planta *Dryas octopetala*, unha especie ártica e alpina que se atopou en depósitos de pole. A *Dryas octopetala* é un marcador ecolóxico importante porque a súa presenza indica condicións frías e secas. 

O nome "***Younger Dryas***" distingue este período dun período anterior similarmente frío chamado "*Older Dryas*" que tamén ocorreu durante a transición do Plistoceno tardío ao Holoceno e tamén é identificado pola presenza da planta nos rexistros de pole.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Paleoclimatoloxía 
* Hipótese do impacto no Younger Dryas
Paleoclimatoloxía

A **paleoclimatoloxía** é o estudo dos cambios no clima ao longo da paleontoloxía ou de toda a historia da Terra. O interese moderno no cambio climático incrementou significativamente o estudo dos climas do pasado.

Os climas do pasado só poden estudarse mediante reconstrución por indicadores indirectos (*proxy*). Os datos obtéñense a partir do estudo de rochas, sedimentos, xeo, aneis de árbores, corais, cunchas e microfósiles. Estes rexistros utilízanse para deducir os estados pasados do clima da Terra e o seu sistema atmosférico.

Os estudos sobre os cambios pasados nos ecosistemas e na os seus efectos na biodiversidade permiten comprender mellor os fenómenos actuais. Por exemplo, analizar o impacto do clima nas extincións masivas e na recuperación posterior da vida axuda a desvelar os patróns e as consecuencias desas extincións.
## Eventos climáticos destacados na historia da Terra 
miniatura|853x853px|Gráficas de paleotemperatura comprimidas.|esquerda

O coñecemento dos eventos climáticos precisos diminúe a medida que se remonta no tempo. Algúns eventos climáticos notábeis son:

* Sol xove feble
* Glaciación huroiniana (~2400 millóns de anos, a Terra completamente cuberta de xeo probablemente debido ao Gran evento de osixenación)
* Neoproterozoico "Terra bóla de neve" (~600 millóns de anos, precursor á explosión cambriana ou cámbrica). Glaciación Gaskiers (~579,7 millóns de anos)
* Colapso das selvas carboníferas (~300 millóns de anos)
* Evento de extinción Permiano-Triásico (251.4 millóns de anos)
* Eventos anóxicos oceánicos (~120 millóns de anos, 93 millóns de anos, e outros)
* Evento de extinción Cretáceo-Paleoxeno (66 millóns de anos)
* Máximo térmico do Paleoceno-Eoceno (55 millóns de anos)
* Glaciación de Würm (~115.000 a 11.700 anos)
* Younger Dryas/ Grande Xeada (~11 mil anos)
* Óptimo climático do Holoceno (~7-3 mil anos)
* Cambios climáticos do 535-536 
* Período cálido medieval (900-1300)
* Pequena Idade de Xeo (1300-1800)

## Notas 

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Bioxeoquímica
* Clima
* Climatoloxía
* Cambio climático
* Ciclos de Milankovitch
* Extinción masiva
* Idade do xeo
* Quecemento global
* Paleontoloxía
* Paleoxenómica

* Radiocarbono

### Ligazóns externas 
* *Paleoclimatology: Reconstructing Climates of the Quaternary* - Raymond S. Bradley
Fraián

O topónimo **Fraián** pode referirse a:

;En Galiza
***Fraián de Abaixo**, lugar da parroquia de Vilaíz no concello de Becerreá;
***Fraián de Arriba**, lugar da parroquia de Vilaíz no concello de Becerreá.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Fraiás**, parroquia do concello de Abadín.
Tesouro de Ellerby

O **tesouro de Ellerby** (tamén coñecido como **tesouro de Ellerby Area**) é un tesouro composto por 266 moedas de ouro dos séculos XVII e XVIII achadas empaquetadas no interior dunha vasilla de gres vidrada, nunha casa de Ellerby, East Yorkshire, Inglaterra, en 2019. 

## Descuberta 
O tesouro foi descuberto durante as obras de renovación dunha vivenda do século XVIII, debaixo do piso da cociña.

O contido do recipiente foi retirado antes de informar as autoridades e non se fixo rexistro ningún da posición das moedas no seu interior. Xa que logo, non foi posible determinar a estratigrafía da disposición das moedas dentro da vasilla. e o resultado foi o seu esparexemento do tesouro entre diversos coleccionistas privados de todo o mundo. O prezo total da venda foi de 628.000 libras, que logo ascendeu ata as 754 000, ao lle sumar as comisións correspondentes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Tesouro

### Bibliografía 
* Brown, I. D; Dolley, M. (1971). *A bibliography of coin hoards of Great Britain and Ireland, 1500-1967. Special Publications of the Royal Numismatic Society 6*. Royal Numismatic Society / Spink, Londres. ISBN 9780901405012

### Ligazóns externas 
* "Un tesoro da oltre 850.000€: ritrovate a Ellerby 266 monete d’oro " (*Modoetianumismaticae.com*)
Evento anóxico

[dereita|miniatura|Os círculos vermellos mostran a localización e o tamaño de varias zonas mortas.Os puntos negros mostran zonas mortas oceánicas de tamaño descoñecido.*O tamaño e o número destas áreas, onde as augas profundas teñen niveis tan baixos de osíxeno disolto que as criaturas mariñas non poden sobrevivir, creceu moito durante o último medio século.* – Observatorio da Terra da [NASA.]]
Os **eventos anóxicos oceánicos** ou **eventos anóxicos** son os intervalos de tempo no pasado da Terra nos que partes dos océanos se tornaron pobres en osíxeno (O2) a profundidades sobre unha grande área xeográfica. Durante algúns destes eventos, a euxinia desenvolveuse. Aínda que hai millóns de anos que non ocorren eventos anóxicos, os rexistros xeolóxicos mostran que ocorreron moitas veces no pasado. Coinciden e poden ter contribuído a varias extincións masivas, incluíndo algunhas que os xeobiólogos usan como marcadores de datación bioestratigráfica. Crese que estes eventos anóxicos están fortemente relacionados coa ralentización da circulación oceánica, o quecemento do clima e os niveis elevados de gases de efecto invernadoiro. O vulcanismo potenciado (a través da emisión de CO2 e outros gases) proponse como o causante externo central para o desenvolvemento deste tipo de eventos.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Augas anóxicas
* Climatoloxía
* Hipoxia (ambiente)
* Paleoclimatoloxía
Augas subterráneas

[dereita|miniatura| Fluxo de **augas subterráneas** a través dos [Acuífero|acuíferos.]]
As **augas subterráneas** ou **auga subterránea** son augas que se atopan debaixo da superficie terrestre. É auga que está en espazos baleiros de solo e rochas. As augas subterráneas comezan como choiva ou outras precipitacións e flúen baixo a terra durante longos períodos de tempo a través dos acuíferos. O fluxo de augas subterráneas volve á superficie a través de mananciais e ríos. As augas subterráneas son unha parte importante do ciclo da auga. As plantas absorben augas subterráneas a través das súas raíces.

Os seres humanos traen augas subterráneas á superficie cavando ou perforando pozos baixo a superficie, sacan auga dos acuíferos e utilízana para rego e outros fins. Algúns dos minerais disoltos nas augas subterráneas son importantes no proceso de elaboración de nutrientes das plantas. As augas pluviais son a principal fonte de auga subterránea.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Irrigación
* Ciclo da auga
Torneo feminino de baloncesto nos Xogos Olímpicos de 2024

O **torneo feminino de baloncesto** nos **Xogos Olímpicos de 2024** foi a décimo terceira edición do evento nos Xogos Olímpicos de Verán e tivo lugar do 28 de xullo ó 11 de agosto de 2024. Os partidos da fase preliminar xogáronse no Estadio Pierre-Mauroy de Villeneuve-d'Ascq, mentres que a Arena Bercy de París foi o recinto das finais.

## Calendario de competición
O calendario do torneo foi o seguinte.

## Clasificación
## Sorteo de grupos 
Para determinar os grupos da fase preliminar realizouse un sorteo dos equipos clasificados. Estes foron repartidos en catro bombos distintos de tres cada un de acordo á súa posición na clasificación mundial de FIBA (entre parénteses na táboa). 

O sorteo celebrouse o 19 de marzo de 2024 na sede da FIBA, na localidade suíza de Mies, e contou coa presenza dos exxogadores Carmelo Anthony e Penny Taylor para asistir no seu desenvolvemento. O sorteo dispuxo os tres grupos (A, B e C) de catro equipos cada un, coas seguintes limitacións: en cada grupo debía haber un máximo de tres equipos europeos, mentres que non podía haber máis de un para o resto dos continentes.

### Cadro de eliminatorias
### Cuartos de final
### Semifinais
### Terceiro posto
### Final
## Clasificación final 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Baloncesto nos Xogos Olímpicos de 2024
* Xogos Olímpicos de 2024

### Ligazóns externas 
*Página oficial de París 2024 – Baloncesto
*Página oficial de FIBA del torneo olímpico

## Notas
Mar da Cooperación

O **Mar da Cooperación**, tamén chamado **Mar de Sodruzhestva**, é un mar do océano Austral. 

## Situación 
[miniatura|[Selo postal soviético de 1966 conmemorando a expedición antártica soviética, que deu nome ao **mar da Cooperación** e ao mar dos Cosmonautas.|esquerda]]
Encóntrase entre a terra de Enderby (cuxo límite oriental está a 59°34'E) e a plataforma de xeo oeste (85°E), fronte á costa da terra de MacRobertson. e terra da princesa Isabel que se estende por unha superficie de 258.000 km². 

Ao oeste / noroeste está o mar dos Cosmonautas, nomeado durante a mesma expedición.

Ao leste /sueste está o mar de Davis. A Estación Davis está situada na costa do Mar de Cooperación, ao norte /noroeste do mar de Davis.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Cooperación
* Cooperación internacional
* Expedición antártica soviética
Escalada nos Xogos Olímpicos de 2024

As competicións de **escalada** nos **Xogos Olímpicos de 2024** realizaranse no Centro de Escalada de Bourget de Le Bourget do 5 ao 10 de agosto de 2024.
En total serán disputadas neste deporte catro probas, dúas masculinas e dúas femininas. O programa de competicións modificouse en relación coa edición anterior, a proba combinada só consta das probas de bloques e dificultade, e a proba de velocidade realízase independentemente.

## Clasificación
Participarán en total 68 escaladores (34 homes e 34 mulleres) de diferentes comités olímpicos nacionais pertencentes á Federación Internacional de Escalada Deportiva.

## Calendario

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Xogos Olímpicos de 2024

### Ligazóns externas
*Páx. de París 2024 .
Porrás

O topónimo **Porrás** pode referirse a:

;En Galiza
***Porrás**, lugar da parroquia de Vilapedre, no concello de Vilalba;
***Porrás de Abaixo**, lugar da parroquia de Oleiros, no concello de Carballedo;
***Porrás de Arriba**, lugar da parroquia de Oleiros, no concello de Carballedo;
***Val de Porrás**, lugar da parroquia de Vilaxuste, no concello de Portomarín.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Porráns**, lugar da parroquia de Barro, no concello de Barro.
Fernando Pérez López

**Fernando Pérez López**, nado en Sarria cara a 1944 e finado nomesmo concello o 19 de xuño de 2006, foi un profesor e activista galego.

## Traxectoria 
Profesor de Filosofía en Ourense e despois catedrático de Filosofía no Instituto Torrente Ballester de Pontevedra. Fundador da Aula Castelao de Filosofía, da que foi presidente de 2005 ata a súa morte. Vinculado ao nacionalismo e á esquerda, foi dirixente da Asemblea Nacional-Popular Galega en Ourense e responsable da CXTG en Pontevedra. Era membro da asociación Amistade Galego Cubana Francisco Villamil, de Galicia por Palestina e da Asocición pola Defensa da Ría. Foi membro das Redes Escarlata. Finou en Sarria o 19 de xuño de 2006.

## Obras 
* *Antón Losada, teoría e praxe*, 1984.

## Recoñecementos 
A Aula Castelao fíxolle unha homenaxe popular na praza do Teuco de Pontevedra en xuño de 2006.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Homenaxe a Fernando Pérez López, presidente da Aula Castelao. Pontevedra, Praza do Teucro, 27 de xuño de 2006*.

### Ligazóns externas 
* Fernando Pérez, coordenador da Aula Castelao de Filosofía, morreu onte en Sarria
* El homenaje de todos

*
Fernando Pérez

***Fernando Pérez Fernández**, alcalde de Vilasantar (n. 1972).
***Fernando Pérez López**, profesor e activista (m. 2006).
Sistema do Tratado Antártico

O **Sistema do Tratado Antártico** (**ATS**, **Antartic Treaty System**) é un conxunto de acordos sobre o continente da Antártida. 

## Historia 
Foi asinado en 1959 e entrou en vigor en 1961. Fois subscrito orinalmente por doce Estados-nación. Até o momento, foi asinado por 48 países.

### Propósitos 
O **Sistema do Tratado Antártico** úsase para gobernar o continente en todos os seus aspectos. A idea principal do **ATS** é asegurarse de que o continente antártico sexa:

* usado pacificamente, coidado e protexido.
* libre de explotación e non se utilice para a caza de animais.
* zona non militarizada, a non ser que a presenza militar sexa con fins pacíficos.
* libre de ser propiedade dun grupo, país ou Estado.
* libre de estar gobernada por calquera país e/ou continente.
* libre de ser usada para calquera fin ou medio violento, por exemplo, para probar mísiles nucleares.

## Notas
Parque Arqueolóxico da Cultura Castrexa

O **Parque Arqueolóxico da Cultura Castrexa** (**PACC**), é un dos catro centros pertencentes ó proxecto da Rede Galega do Patrimonio Arqueolóxico. Dedicado á cultura castrexa, está situado no Castro de San Cibrao de Las.

## Historia
En 2001 nace o proxecto da Rede Galega do Patrimonio Arqueolóxico é un proxecto da Consellería de Cultura da Xunta de Galicia, a través da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural, co obxectivo de crear catro grandes centros de referencia nas catro provincias galegas. O Parque Arqueolóxico da Cultura Castrexa inaugurouse o 8 de marzo de 2014,
e o 29 de xullo de 2014 presentouse a guía do parque.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*Web do Parque Arqueolóxico da Cultura Castrexa .
Esgrima nos Xogos Olímpicos de 2024

O torneo de **esgrima** nos **Xogos Olímpicos de 2024** realizarase no Grand Palais de París do 27 de xullo ao 4 de agosto de 2024.
En total serán disputadas neste deporte 12 probas diferentes, 6 masculinas e 6 femininas. O programa de competicións modificouse en relación coa edición anterior, as seis probas por equipos foron realizadas, e non coma nas últimas edicións que unha proba por equipos de cada xénero non era incluída.

## Clasificación
Participarán en total 212 esgrimidores (106 homes e 106 mulleres) de diferentes comités olímpicos nacionais pertencentes á Federación Internacional de Esgrima.

## Calendario

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Xogos Olímpicos de 2024

### Ligazóns externas
*Páx. de París 2024 .
Ioduro

O **ioduro** é o ión do iodo en estado de oxidación -1. 

## Terminoloxía 
O termo ioduro en galego coincide co termo en lingua italiana. En castelán o termo habitual é *yoduro* aínda que tamén se acepta *ioduro,* mentres que o termo en galego reintegrado e portugués é *iodeto*.

## Usos 
miniatura|Sobre de sal iodado.|270x270px

Na vida cotiá, o ioduro atópase habitualmente como un compoñente do sal iodado. En todo o mundo, a deficiencia de iodo afecta a dous mil millóns de persoas e é a principal causa preveníbel de discapacidade intelectual.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Estado de oxidación
* iodo
Sobreiro, Lavadores, Vigo

**Sobreiro** é un lugar da parroquia de Lavadores, no concello pontevedrés de Vigo, na comarca de Vigo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Lavadores 
### Parroquias de Vigo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Vigo
Vilaxe

Como topónimo **Vilaxe** pode referirse a:

;En Galiza
***Vilaxe**, lugar da parroquia de Xudán, no concello da Pontenova;
***A Vilaxe**, lugar da parroquia de Vilaboa, no concello de Valdoviño.

## Véxase tamén
### Outras páxinas
Max Standfuss

**Maximilian Rudolph Standfuss** (6 de xuño de 1854, Schreiberhau &ndash; 22 de xaneiro de 1917, Zürich) foi un entomólogo xermanosuízo especializado en lepidópteros.

Estudou teoloxía na Universidade de Halle e ciencias naturais na Universidade de Breslau, onde en 1879 recibiu o seu PhD (doutoramento) en zooloxía. Durante moitos anos foi o curador e posteriormente director das coleccións do museo entomolóxico do Eidgenössische Polytechnikum de Zürich. En 1892 obtivo a súa habilitación e traballou seguidamente como profesor do Politécnico e na Universidade de Zürich. En 1915 recibiu o título de catedrático. Entre 1908 e 1910 foi presidente do Naturforschenden Gesellschaft de Zürich.

É lembrado principalmente polos seus experimentos de cría de bolboretas e avelaíñas en condicións artificiais; por exemplo, tomando casulos de bolboretas de Europa central e criándoas a diversas temperaturas. Descubriu que cando a temperatura era moi baixa, a bolboreta saía do casulo cunha coloración que era diferente da típica da especie centroeuropea, pero similar á de variedades de especies atopadas en climas máis fríos; cando a temperatura era alta, os mesmos casulos de Europa central producían variedades que se atopaban en rexións tropicais.

## Obras seleccionadas 
* *Lepidopterologisches*, 1884 &ndash; Lepidopterology.
* *Handbuch für Sammler der europäischen Grossschmetterlinge*, 1891 &ndash; Manual para coleccionistas de  Macrolepidoptera.
* *Handbuch der paläarktischen Gross-Schmetterlinge für Forscher und Sammler*, 1896 &ndash; Manual dos Macrolepidoptera paleárticos para investigadores e coleccionistas 
* *Experimentelle zoologische Studien mit Lepidopteren*, 1898 &ndash; Estudos zoolóxicos experimentais do Lepidoptera.

## Notas
Eemiano

[dereita|miniatura| Dous rexistros de [temperatura do núcleo de xeo; o **Eemiano** está a unha profundidade duns 1500-1800 metros na gráfica inferior]]
[dereita|miniatura| Concentracións de [CO2|CO2 na atmosfera terrestre]]
O **Eemiano** foi o último período interglacial do Plistoceno. Comezou hai uns 130.000 anos e rematou hai uns 115.000 anos ao comezo do último período glacial.  

O Holoceno é o interglacial actual.

O Eemiano forma parte do Paleolítico Medio, sendo un período de grande interese para a evolución dos humanos anatómicamente modernos que existían nesa época.

## Terminoloxía 
O Eemiano coñécese como o **Ipswichiano** no Reino Unido, o **interglacial Mikulin** en Rusia, o interglacial Valdivia en Chile e o **interglacial Riss-Würm** nos Alpes. Dependendo de como unha publicación específica defina o **Sangamoniano** de América do Norte, o Eemiano equivale a todo ou a parte dela.

## Clima 
O clima eemiano era, de media, entre 1° e 2° C (1.8° a 3.6° F ) máis cálido que o do Holoceno. Durante o Eemiano, a proporción de CO2 na atmosfera era dunhas 280 partes por millón.

Para facer unha idea do cálido que era, en Gran Bretaña os hipopótamos estaban no Támesis e outros ríos, e os elefantes vivían en terra.  Hai ósos de grandes mamíferos baixo Trafalgar Square en Londres. O interglacial adoitaba chamarse "escenario de Trafalgar Square" (*Trafalgar Square stage*), terminoloxía que aínda se emprega ás veces. 

## Notas 
## Véxase tamén 
* Glaciación
* Período interglaciar
* Plistoceno
Fútbol nos Xogos Olímpicos de 2024

O **fútbol nos Xogos Olímpicos de 2024** tivo lugar en sete estadios das cidades de París, Marsella, Lión, Bordeos, Saint-Étienne, Nantes e Niza.

Hai dúas categorías neste deporte: masculina e feminina. No torneo masculino participaron 16 seleccións de categoría "olímpica" (Sub-23 + 3 maiores), mentres que no feminino tomaron parte 12 seleccións absolutas. Comezou o 24 de xullo e rematou o 10 de agosto, seguindo co calendario dos Xogos Olímpicos anteriores. Francia, como país anfitrión, está clasificada para ambos os torneos.

## Sedes 
Sete foron os estadios empregados na competición de fútbol nos Xogos Olímpicos de 2024.

## Torneo masculino 
### Clasificación 
## Torneo feminino 
### Clasificación 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Xogos Olímpicos de 2024

### Ligazóns externas
*Páx. web de París 2024 . .
Raquel Queizás

**Raquel García Rodríguez**, nada en Queirugás (Verín) o 4 de xullo de 1975, é unha narradora oral, directora de escena e actriz galega, máis coñecida como **Raquel Queizás**.

## Traxectoria
Dende nova viuse influenciada polas historias que escoitaba dos seus avós, o que espertou nela unha paixón pola narración oral, a lingua, a lectura e o teatro. En 1998 graduouse en Filoloxía Hispánica na Universidade de Santiago de Compostela, onde participa no grupo de teatro universitario Captatio Benevolentia. Comezou a súa carreira na narración oral e no teatro profesional en 1999 formando parte da compañía de teatro Berrobambán e narrando historias en bibliotecas de Galicia. Formou parte dos elencos das compañías de teatro Os monicreques de Kukas e Galitoon. En 2012 funda xunto a Chus Álvarez a compañía Teatro da Semente, especializada en montaxes para a primeira infancia e público infantil. Dende o ano 2016 centra a súa carreira no eido na narración oral e nos espectáculos unipersonais.

O seu repertorio inclúe contos tradicionais, lendas, adaptacións de autores e creacións propias. Nos seus espectáculos emprega a interacción activa co público e o humor como ferramenta principal.

## Teatro 
* *Valdemuller,* Centro Dramático Galego, dirixida por Pablo Vergne, 2008.  (Actriz e monicrequeira)
* *Sete contos capitais,* Os monicreques de Kukas, dirixida por Isabel Rei Pousada, 2008. (Monicrequeira)
* *O castelo da Rocha Vella*, Os monicreques de Kukas e a Real Filharmonía de Galicia, 2009.(Actriz e narradora)
* *O Kikirixote*, Os monicreques de Kukas, dirixida por Marcelino de Santiago, 2012. (Actriz e monicrequeira)
* *Golulá*, Galitoon, dirixida por Andrea Bayer, 2009. (Actriz protagonista)
* *Rosalía, a pulga que escribía*, Galitoon, dirixida por Andrea Bayer, 2009.  (Monicrequeira)
* *Os limóns*, Galitoon, dirixida por Luis Miguel Rodríguez Castro, 2010. (Actriz protagonista)
* *Viaxe a Dadá*, Teatro da Semente, 2012.    (Dirección e interpretación)
* *Chíos*, Teatro da Semente, 2013.  (Dirección e interpretación)
* *Gatuxo*, Magín Blanco, 2014. (Dirección e actriz protagonista)
* *Gretel e Bela*, Teatro da Semente, 2016.  (Dirección e interpretación)
* Desafógate. Unha aventura acuática, Raquel Queizás, 2023. (Dirección,interpretación e manipulación de monicreques)

## Notas 
## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*Web oficial
Euxinia

miniatura|500x500px|Diagrama dos mecanismos da euxinia no *océano Canfield*.A **euxinia**, ou **medio** **euxínico** é un ambiente natural anóxico, é dicir, libre de osíxeno ou pobre nel, quee contén sulfuro de hidróxeno (H2S). Estes ambientes ocorren principalmente en corpos de auga e nos seus sedimentos. O sulfuro de hidróxeno pode entrar na auga a través da desgasificación volcánica do interior da Terra, pero máis comunmente é producido na auga pola desulfuración bacteriana do sulfato (SO42−) mediante bacterias redutoras de sulfato.[miniatura|500x500px|Presenza de **euxinia** nos antigos océanos profundos do mundo. Segundo Canfield, o océano profundo tornouse sulfítico hai uns 1.800 millóns de anos e mantívose así durante gran parte dos aburridos millóns. A euxinia periódica dominou durante os eventos de Kelwasser do [Devoniano|Devónico Tardío, e logo probabelmente desapareceu durante o Carbonífero. A euxinia rexurdiu no límite Permiano-Triásico, e puido estar presente durante os eventos de anoxia oceánica do Mesozoico. Euxinia é rara nos océanos cenozoicos. ]]Eventos de extinción masiva como o do Devoniano tiveron que ver con condicións de euxinia.

En xeoloxía, os sedimentos que se depositaron nun ambiente euxínico, é dicir, con pouco osíxeno ou sen osíxeno (anóxico), que contén sulfuro de hidróxeno, denomínanse *euxínicos*.
Estes sedimentos son negros debido á precipitación de sulfuros de ferro (FeS a FeS2) e á carbonización de substancias orgánicas. A través da diaxénese, estes sedimentos poden solidificarse en rochas sedimentarias e logo denomínanse, entre outras cousas, xisto negro ou lutita.
## Terminoloxía 
A palabra *euxinia* provén do nome latino do mar Negro, *Pontus Euxinus* ou *Euxeinos Pontos,* derivado do grego antigo (*Εὔξεινος Πόντος, mar hospitalario*).  Un sedimento euxínico, un lodo (sapropel), deposítase alí en profundidade. O mar Negro é un exemplo clásico de ambiente euxínico debido ás súas capas de auga estratificadas, onde as capas máis profundas son anóxicas e ricas en H₂S.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Osíxeno
* Corpo de auga
* Extinción en masa
Hipótese de Sapir-Whorf

A **hipótese de Sapir-Whorf** é unha idea que dá lugar a unha teoría lingüística que afirma que a lingua que fala unha persoa ou grupo de persoas cambia a súa forma de pensar e actuar.

## Historia 
A hipótese leva o nome dos lingüistas Edward Sapir e Benjamin Lee Whorf, que desenvolveron estas ideas no século XX.

A hipótese, tamén coñecida como ***relativismo lingüístico**,* suxire que a estrutura dunha lingua inflúe na maneira en que os seus falantes perciben e entenden o mundo. 

Aínda que a versión **forte** da hipótese non é amplamente aceptada na actualidade, a versión **feble** ten influído moito no estudo de como a linguaxe pode afectar a nosa percepción da realidade.

### Versións 
* a **versión forte**, que propón que a lingua determina completamente o pensamento e a percepción; 
* e a **versión feble**, que indica que a lingua inflúe no pensamento e na percepción, pero non os determina completamente. 

### Críticas e apoios 
O lingüista Noam Chomsky é un dos principais críticos da Hipótese de Sapir-Whorf. Chomsky argumenta que todas as linguas comparten unha estrutura subxacente común, coñecida como gramática universal, que contrasta coa idea de que a lingua pode determinar ou influír significativamente o pensamento.

Outros opositores á **versión forte** da hipótese de Sapir-Whorf son Brent Berlin e Paul Kay, quen formularon a teoría dos termos básicos de cor. No seu libro *Basic Color Terms: Their Universality and Evolution* (1969), Berlin e Kay argumentan que existen categorías comúns á especie humana para identificar as cores nos distintos idiomas. Esta teoría trata de refutar a hipótese de Sapir-Whorf, particularmente no que respecta á percepción das cores, e sostén que está suxeita a universais lingüísticos que transcenden as diferenzas idiomáticas. Desde a década de 1990, a teoría de Berlin e Kay e os métodos empregados para apoiala comezaron a ser cuestionados desde a antropoloxía cultural, o que mantén aberto o debate sobre a relación entre linguaxe e percepción.

Entre os estudos que apoian a versión feble da hipótese de Sapir-Whorf atópanse os traballos de Daniel Everett coa tribo dos Pirahã na selva amazónica brasileira. A lingua pirahã ten varias características únicas: non ten palabras para números específicos e os membros da tribo non usan conceptos de aritmética básica como contar ou calcular, e carece de termos específicos para as cores. Everett argumenta que a lingua dos Pirahã carece de recursividade, un principio fundamental na Gramática Universal de Chomsky, e suxire que a cultura dos Pirahã ten unha influencia directa sobre a estrutura e as características da súa lingua, apoiando a idea de que a linguaxe e a cultura están intimamente ligadas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Universais lingüísticos
* Gramática Universal
* Relativismo lingüístico
Joseph Thomas Cunningham

**Joseph Thomas Cunningham** (1859–1935) foi un biólogo mariño e zoólogo británico coñecido polos seus experimentos sobre peixes planos e os seus escritos sobe o neolamarckismo.

## Traxectoria 
Cunningham traballou no London Hospital Medical College. Completou os seus estudos de ciencias no Balliol College, Oxford. Cunningham foi un neolamarckista. No seu libro *Hormones and Heredity* (1921) propuxo que o mecanismo para a herdanza dos caracteres adquiridos eran as hormonas. Denominou a isto "lamarckismo químico".

Segundo o historiador da ciencia Peter J. Bowler, a idea sostida por Cunningham de que as hormonas se transferían dunha xeración á seguinte independentemente do plasma xerminal era considerada daquela polos neolamarckistas como unha hpótese plausible; porén, "os seus partidarios eran incapaces de ir alén do estadio de proporcionar probas indirectas do efecto que postulaban."

## Experimentos 
Nunha serie de experimentos (en 1891, 1893 e 1895) sobre a acción da luz sobre a coloración dos peixes planos, Cunningham dirixiu luz ás partes ventrais de peixes planos por medio dun acuario con fondo de cristal situado sobre un espello. Descubriu que a luz causa a produción de pigmentos nas partes inferiores destes peixes, e deulle unha interpretación lamarckista a estes resultados. Outros científicos interpretaron os seus resultados de xeito diferente. George Romanes escribiu aprobando a interpretación de Cunningham, pero o xenetista William Bateson non estaba convencido de que a causa do incremento na pigmentación se debese á iluminación. Thomas Hunt Morgan criticou os experimentos e non cría que os resultados fosen unha proba do lamarckismo.

## Oposición á selección sexual 
Cunningham poñía en dúbida o concepto de selección sexual. O seu libro *Sexual Dimorphism in the Animal Kingdom* (1900) intentaba explicar as características sexuais secundarias por medio de principio lamarckistas. O químico Raphael Meldola sinalou nunha revisión para a revista *Nature* que "aínda que moitos de nós podemos chegar á conclusión que o Sr. Cunningham non conseguiu  establecer o seu caso, xeralmente admitirase que discutiu o problema, no seu conxunto, cun espírito máis ou meno científico."

Traduciu o libro de Theodor Eimer's *Die Enstehung der Arten* (1888) ao inglés.

## Publicacións 
**Charles Darwin: Naturalist* (1886)
**Sexual Dimorphism in the Animal Kingdom: A Theory of the Evolution of Secondary Sexual Characters* (1900)
**The Preservation of Fishing Nets* (1902)
**Hormones and Heredity* (1921)
**Modern Biology: A Review of the Principal Phenomena of Animal Life in Relation to Modern Concepts and Theories* (1928)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Daniel Everett

**Daniel L. Everett**, nado en Holtville, California, en 1951 é un lingüista estadounidense coñecido polos seus estudos sobre a lingua pirahã no estado brasileiro de Amazonas desde 1977. Everett afirma que tal lingua tería elementos que contradín a gramática universal defendida e reformulada por Noam Chomsky e o seu grupo de estudo.

## Traxectoria 
Daniel L. Everett chegou ao Brasil a través do Summer Institute of Linguistics, un grupo dedicado ao estudo lingüístico e á tradución da Biblia, e entrou en contacto co pobo Pirahã, que carece dunha mitoloxía relixiosa e son ateos, e desconfiaban da evanxelización ao preguntarlle a Everett se coñecera directamente a Xesús de Nazaret.

A lingua dos Pirahã ten varias características distintivas: non ten palabras para números nin cores e inclúe un sistema de "evidencialidade", onde sufixos ou partículas indican se a información provén de experiencia directa, rumor ou dedución. Por exemplo, ao falar dun burato nun bote, un falante pirahã pode dicir "*sei que o bote afundiu*" e usar eses sufixos para especificar se o sabe porque o viu directamente, porque llo dixo alguén ou porque o deduce ao ver o burato.

Daniel Everett asegura que é ateo despois de vivir durante anos con culturas tan diferentes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina persoal
* FORA.tv Series: Daniel Everett: *Endangered Languages and Lost Knowledge.* *The Long Now Foundation* (en inglés)
* Entrevista na Veja: *"A linguagem nos faz humanos"*. (en portugués)
Avenida do Fragoso (Vigo)

A **avenida do Fragoso** é unha vía urbana da cidade de Vigo. Deseñouse na década de 1970 para unir a praza América co estadio de Balaídos.

## Historia
A avenida do Fragoso é unha das principais vías radiais que parten da praza América. Para dar solución ao problema de acceso ao estadio de Balaídos, onde xoga como local o Real Club Celta de Vigo, redactouse un proxecto para construír un vial que conectase a praza América co campo de fútbol. Até entón, dito acceso realizábase mediante camiños desde as estradas de Vincios e Baiona. 

O proxecto foi encargado polo concello ao enxeñeiro Sáez-Díez antes da redacción do Plan de Ordenación da Florida de 1958. Finalmente, na década de 1970 materializouse a construción do vial.

## Toponimia
A avenida do Fragoso recibe o seu nome do val de Fragoso, o val que ocupa gran parte do concello vigués e a contorna natural do río Lagares. Anteriormente, o val estaba integrado por tres concellos: Vigo, Bouzas e Fragoso. Este último concello abranguía as parroquias viguesas de Coruxo, Cabral ou Alcabre e mais a parroquia redondelana de Chapela.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Val de Fragoso
Aleksander Kuźmin

**Aleksander Maria Kuźmin**, nado en Poznan o 30 de agosto de 1939, é un numismático, heraldista, matemático e informático polaco, que presidiu a Sociedade Numismática Polaca. 

## Traxectoria 
### Formación 
Aleksander Kuźmin naceu en 1939 en Poznan, a capital da rexión da Gran Polonia. Logo da súa graduación en educación secundaria en 1961, ingresou na Escola Superior Pedagóxica de Gdansk, onde acadou o mestrado en Matemáticas.

### Carreira como tecnólogo 
Pouco despois comezou a súa traxectoria profesional na compañía ZETO, de tecnoloxías de computación electrónica ZETO. En 1972-1973 traballou como tecnólogo informático na empresa IMWM, en Gdynia, e nos anos 1974 a 1980 como tecnólogo xefe e logo como subdirector de deseño e programación no centro informático de construción ETOB, en Gdansk.

Kuźmin realizou diversos relatorios en xornadas e exposicións numismáticas internacionais, e é autor de diversos opúsculos e libros sobre numismática. Tamén foi o fundador e editor da publicación periódica *Gdańskie Zeszyty Numizmatyczne* ("Cadernos Numismáticos de Gdansk") entre 1988 e 2013. Igualmente, Kuźmin foi editor da revista *Medalierstwo i Faleristyka* ("Medallística e Farelística"). Tamén foi membro do xurado do concurso para a creación do escudo de armas do distrito de Chylonia, en Gdynia, en 1999.

## Recoñecementos 
Ao longo da súa traxectoria, Aleksander Kuźmin foi merecedor dos seguintes recoñecementos:
* (2006). *Katalog żetonów sopockiego kasyna gry* ["Catálogo de fichas de xogo de casino de Sopot"]. A-S 34. ISBN 9788391935743 
* (2009). *Gdynia w numizmatyce* ["Gdynia en numismática]. Polskie Towarzystwo Numizmatyczne. ISBN 9788385057758 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sociedadde Numismática Polaca
Ximnasia nos Xogos Olímpicos de 2024

As competicións de **ximnasia** nos **Xogos Olímpicos de 2024** realizaranse na Arena Bercy (ximnasia artística e en trampolín) e a Arena Porte de la Chapelle (ximnasia rítmica) de París do 27 de xulio ao 5 de agosto de 2024.
En total serán disputadas neste deporte 18 probas diferentes, 9 masculinas e 9 femininas, repartidas nas 3 especialidades deste deporte: 14 probas en ximnasia artística, 2 en ximnasia rítmica e 2 en trampolín. O programa de competicións mantívose coma na edición anterior.

## Clasificación
Participarán en total 318 ximnastas (112 homes e 206 mulleres) de diferentes comités olímpicos nacionais pertencentes á Federación Internacional de Ximnasia, repartidos da seguinte forma: 192 en ximnasia artística, 94 en ximnasia rítmica e 32 en ximnasia de trampolín.

## Calendario
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Xogos Olímpicos de 2024

### Ligazóns externas
*Páx. de París 2024: ximnasia artística, ximnasia rítmica e ximnasia en trampolín .
Lago Isabella

O **Lago Isabella** é un corpo de auga situado en California, na confluencia das bifurcacións norte e sur do río Kern ao sur das montañas da Serra Nevada, no terreo coñecido como Kern Valley ou Hot Springs Valley.

## Historia
Os rexistros dos primeiros en asentarse neste punto xeográfico indican aos indíxenas Tübatulabal e Kawaiisu. En 1953 finalizou a construción do encoro Isabella como encargo ao Corpo de Enxeñeiros do Exército dos Estados Unidos para protexer das inundacións os asentamentos próximos, o que transformou os empregos da área centrados dende entón na economía turística ao redor do novo lago Isabella.
Durante a construción do encoro a previa cidade de Isabella, fundada por Steven Barton en 1893 e bautizada na honra á raíña Isabel I de Castela, foi obrigada a moverse uns 2,4 km ao sur do lugar orixinal. A oficina de correos Isabella, que abrira en 1896, funcionaba no novo lugar; o nome da cidade cambiouse a Lake Isabella, facendo homónimo co novo lago en 1957.

Durante o 2023 o lago Isabella foi emblema da crise de seca no país, cando en setembro dese ano chegou a estar a só un 8 % da súa capacidade, revelando consigo o novo pobo pantasma de Whiskey Flat, asentamento creado durante a febre do ouro en 1940.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Lago Isabel, California, fronte.jpg|Lago Isabel, California, fronte.
Ficheiro:Lago Isabel, California, entrada de peóns.jpg|Lago Isabel, California, entrada peonil

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Hidrografía
Vicente Capdevila

**Vicente Capdevila Cardona**, nado en L'Hospitalet de Llobregat o 28 de outubro de 1936 e finado na mesma vila o 21 de marzo de 2020, foi un avogado e político catalán.

## Traxectoria 
Licenciado en Dereito pola Universidade de Deusto foi vicepresidente da Asociación de Antigos Alumnos de Deusto. En 1964 foi nomeado concelleiro do terzo corporativo na súa cidade natal e foi tenente de alcalde de Cultura até 1971. Foi vicepresidente da Corporación Metropolitana de Barcelona e deputado provincial.

Nas eleccións xerais de 1977 foi elixido deputado da UCD pola circunscrición electoral de Barcelona. Entre o 3 de xuño de 1978 e o 18 de xaneiro de 1980 foi director xeneral de Administración Local do Ministerio de Administración Territorial.
Nas eleccións ao Parlamento de Cataluña de 1980 foi elixido deputado de Centristes de Catalunya-UCD por Barcelona e permaneceu no cargo até maio de 1984, aínda que en xullo de 1983 pasou ao Grupo Mixto.

Faleceu aos oitenta e tres anos o 21 de marzo de 2020 a consecuencia da COVID-19. Foi un dos primeiros políticos de Cataluña falecidos a consecuencia da pandemia por enfermidade de coronavirus.

## Notas
Curral (homónimos)

Como topónimo **Curral** pode referirse a:

;En Galiza
***Curral Chao**, lugar da parroquia de Miñotos, no concello de Ourol;
***Curral de Orro**, lugar da parroquia de Barro, no concello de Noia;
***Curralvello**, lugar da parroquia de Muras, no concello de Muras.

## Véxase tamén
### Outros artigos
A Casa da Bouza

Como topónimo **A Casa da Bouza** pode referirse a:

;En Galiza
***A Casa da Bouza - A Igrexa**, lugar da parroquia do Freixo, no concello das Pontes de García Rodríguez;
***A Casa da Bouza - Tras do Camiño**, lugar da parroquia do Freixo, no concello das Pontes de García Rodríguez.

## Véxase tamén
### Outros artigos