Cecilia García de Guilarte

**Cecilia García de Guilarte**, nada en Tolosa (Guipúscoa) o 20 de decembro de 1915 e finada *ibídem* o 14 de xullo de 1989, foi unha xornalista, escritora, profesora universitaria e anarcosindicalista vasca, coñecida tamén como **Cecilia G. de Guilarte**.

## Traxectoria 
Os seus pais procedían de La Bureba (provincia de Burgos), e emigraron ao País Vasco, onde naceron Cecilia e mais os seus irmáns Ricardo, Félix e Esther. O seu pai, militante da Confederación Nacional do Traballo, traballaba en Papelera Española, e estaba interesado no mundo cultural, polo que avivou a vocación de escritora de Cecilia, que publicou o seu primeiro relato nunha revista barcelonesa con 11 anos. De adolescente comezou a colaborar como correspondente nun periódico da CNT de Madrid, polo que xa antes da Guerra civil española era coñecida como xornalista.

No periódico anarcosindicalista canario *En Marcha* publicou por entregas o estudo *Breve historia de la lucha de clases en Italia*. En 1935 Vicente Sánchez Ocaña contratouna como colaboradora da revista madrileña *Estampa*, época na que mudou o seu nome ao reducir o primeiro apelido pola inicial maiúscula. Tamén por entón comezou a publicar os seus primeiros textos literarios na sección La Novela Ideal de *La Revista Blanca*, creada por Joan Montseny e Teresa Mañé. Tralo alzamento nacional de 1936 converteuse nunha das primeiras mulleres correspondentes de guerra para medios como o periódico *CNT* do Norte ou os medios *Horizontes*, *El Liberal* e *Frente Popular*, para os que cubriu a fronte norte do País Vasco.

O 2 de maio de 1937 casou con Amós Ruiz Girón, socialista, perito agrícola e xefe da Policía Municipal de Éibar, nomeado comandante do Batallón disciplinario de Euskadi polo lehendakari José Antonio Aguirre. A parella percorreu a fronte norte, desde Bilbao até Xixón pasando por Santander. En Irún finou o seu irmán Félix, tamén militante anarcosindicalista, e trala caída da fronte do norte en setembro de 1937 marcharon a Cataluña por Francia. En maio de 1938 naceu Marina, a súa primeira filla. Permaneceu en Cataluña até febreiro de 1939, cando marchou a Biarritz, onde colaborou coa publicación *Le Soud-Ouest*. En xuño de 1940 marcharon desde Bordeos cara a México a bordo do buque *Cuba*.

En México D.F. comezou a colaborar na publicación *Rumbo*, e en 1941 foi nomeada xefe de redacción e directora da revista *El Hogar*, onde permaneceu até 1949, cando pasou á revista *Mujer*. Amais, foi guionista de programas radiofónicos e colaborou con publicacións vascas do exilio como *Eusko Deya*, *Tierra Vasca*, *Boletín del Instituto Americano de Estudios Vascos* ou *Gernika*. En México naceron as súas fillas Esther (1943) e Ana María (1947). Logo de vivir en Michoacán, Caborca e Santa Ana, en 1950 estableceuse en Hermosillo (Sonora). Alí entrou en contacto co mundo universitario, e comezou a dar clases de Historia da Arte e de Historia do Teatro na Universidade de Sonora, amais de ser nomeada xefe do departamento de Extensión Universitaria e directora da revista da institución. Alí coñeceu outra exiliada vasca, a musicóloga Emiliana de Zubeldia, coa que fixo grande amizade. Coñeceu tamén a Silvia Mistral, Benjamín Jarnés, Adolfo Salazar, Rosita Díez e Max Aub. Foi membro da primeira xunta directiva do Ateneo Español de México, afiliouse a Izquierda Republicana e entre 1953 e 1956 colaborou ​no seu órgano de expresión, *Izquierda Republicana*. Amais do periodismo e a creación literaria adicouse ao ensaio, con estudos biográficos sobre Sor Juana Inés de la Cruz, Juana de Asbaje ou Padre Hidalgo, Escribiu e estreou obras dramáticas, como *Ahora la trampa. Comedia en tres Actos y un cuadro* (1958).

En 1959 tivo un grave accidente automobilístico que a mantivo un tempo en estado crítico. En decembro de 1963 decidiu regresar a Tolosa coa súa filla Ana María, mentres o resto da familia se negou a regresar á península mentres vivise Francisco Franco. De regreso no País Vasco, Cecilia colaborou no periódico donostiarra *La Voz de España* con artigos, crónicas, crítica literaria, notas autobiográficas e entrevistas.

Deu conferencias, participou en mesas redondas e foi membro de xurados de distintos premios literarios. En 1980, coa desaparición de *La Voz de España*, deixou a escritura e adicouse a ler e ao xénero epistolar.

## Obra 
* *Locos y vencidos* (La Novela Ideal, 1935)
* *Mujeres* (La Novela Ideal, 1935)
* *Rosa del rosal cortada* (La Novela Ideal, 1936)
* *Los claros ojos de Ignacio* (La Novela Ideal, 1936)
* *Camino del corazón* (1942)
* *El milagro de la vida* (1942)
* *Orgullo de casta* (1942)
* *Nación en España* (1944)
* *Contra el dragón* (1954)
* *Todas las vidas* (1968, finalista do Premio Planeta)
* *Cualguiera que os dé muerte* (1969)
* *La soledad y suspensión ríos* (1975)
* *Trilogía dramática* (2001)
* *Un barco cargado de...* (2001)
* *Traslados sin novedad* (inédita)
* *Una pizca de esperanza* (inédita)
* *Los nudos del quipu* (inédita)
* *El naufragio de un barquito de papel* (inédita)

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Tabernilla, Guillermo; Lezamiz, Julen (2007): *Cecilia G. de Gilarte, reportero de la CNT. Sus crónicas de guerra*.

### Ligazóns externas 
* "Cecilia G. de Guilarte – profesora universitaria y reportera anarcosindicalista", biografía na web do SOV da CNT de Puerto Real .