open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Clitelados

|-----
! bgcolor="pink" | Subclases
|-----
| 
* Branchiobdellae
* Hirudinea
* Oligochaeta
|}

A clase dos **clitelados** ou **Clitellata** comprende un grupo de animais dentro do phylum dos Annelida caracterizados pola presenza de clitelo. Neste grupo inclúense os oligoquetos, os hirudíneos e dous pequenos grupos como son os acantobdélidos (con tan só un par de especies) e os branquiobdélidos.

## Características 
Os clitelados son hermafroditas, coas gónadas limitadas a un pequeno número de segmentos e con condutos xenitais ben diferenciados. Todos eles posúen clitelo para a formación de casulos onde se desenvolve, de xeito directo, a posta. Carecen de parápodos (típicos de poliquetos) e, moitos deles presentan sedas quitinosas ou ben ventosas para se fixaren ben no substrato, ben nas súas presas.

Outra das características que os diferencia dos poliquetos é o escaso desenvolvemento de estruturas sensoriais, que nos caso dos poliquetos é notoria, sobre todo parte anterior do corpo.

A súa diferenciación en especies está baseada, fundamentalmente, no seu complexo sistema reprodutor, moi variable.

Habitan no medio terrestre como nos medios acuáticos, tanto de augas continentais como no medio mariño. A maioría das especies son de vida libre aínda que hai algunhas comensais e mesmo parasitas.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Miñoca

### Bibliografía
John Grisham

**John Ray Grisham, Jr.**, nado  en Jonesboro (Arcansas) o 8 de febreiro de 1955, é un escritor, avogado e político estadounidense.

## Traxectoria
En 1967 despois de pasar por varias localidades a súa familia estableceuse en Southaven (Mississippi), graduouse en dereito pola Universidade de Mississippi en 1981. Exerceu como avogado en Southaven. En 1983 foi elixido lexislador da Cámara dos Deputados de Mississippi polo Partido Demócrata, posto que mantivo deica 1990 compaxinándoo coa práctica da avogacía. En 1988 publicou nunha modesta editorial, logo de ser rexeitado noutras editoras, o seu primeiro libro *A Time to Kill*.  O seu segundo libro, *The Firm*, publicado en 1991 converteuse nun éxito de vendas e posibilitou que Grisham se converteuse nun dos autores máis lidos en todo o mundo, as súas novelas xiran en torno a cuestións de avogacía e de moitas delas fixéronse filmes tamén moi populares.

## Obras

* *A Time to Kill* (1989)
* *The Firm* (1991)
* *The Pelican Brief* (1992)
* *The Client* (1993)
* *The Chamber* (1994)
* *The Rainmaker* 
* *The Runaway Jury* (1996)
* *The Partner* (1997)
* *The Street Lawyer* (1998)
* *The Testament* (1999)
* *The Brethren* (2000)
* *The Summons* (2002)
* *The King of Torts* (2003)
* *The Last Juror* (2004)
* *The Broker* (2005)
* *The Innocent Man* (2006)
* *Playing for Pizza*† (2007)
* *The Appeal* (2008)
* *The Associate* (2009)
* *Ford County* (2009) 
* *The Confession* (2010)
* *The Litigators* (2011)
* *Calico Joe*† (2012)
* *The Racketeer* (2012)
* *Sycamore Row* (2013)
* *Gray Mountain* (2014)
* *Rogue Lawyer* (2015)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
William Henry Bragg

Sir **William Henry Bragg**, nado en Wigton o 2 de xullo de 1862 e finado en Londres o 10 de marzo de 1942, foi un físico e profesor universitario inglés galardoado en 1915 co Premio Nobel de Física xunto co seu fillo William Lawrence Bragg.

## Traxectoria 
Estudou no King William's College (na Illa de Man), e no Trinity College de Cambridge. Foi profesor de física e matemáticas na Universidade de Adelaida (Australia, 1886-1908), na Universidade de Leeds (1909-1915), na de Universidade de Londres (1915-1923). Desde 1923 foi profesor de química no Real Instituto de Gran Bretaña (1923-1942) e director do laboratorio de investigación Davy-Faraday.

En 1906 foi elixido membro da Royal Society. En 1920 foi honrado cabaleiro (*sir*). En 1928, elixido presidente da Asociación Británica para o Progreso das Ciencias e en 1935 da Royal Society, cargo que ocupou ata 1940.

## Investigacións científicas 
Xunto co seu fillo William Lawrence Bragg, formulou a lei de reflexión dos raios X dunha lonxitude de onda determinada cando inciden nunha superficie cristalina. Idearon o espectrógrafo de raios X, que lles permitiu determinar a posición dos átomos en varias clases de cristais.

En 1915 ambos recibiron o premio Nobel de Física, sendo a primeira vez que sucedía o feito de que un pai e o seu fillo recibisen o premio Nobel.

Entre as súas obras merecen ser apuntadas *The World of Sound* (1920), *Concerning the Nature of Things* (1925) e *The Universe of Light* (1933).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1915
Pilar López de Ayala

**Pilar López de Ayala**, nada en Madrid o 18 de setembro de 1978, é unha actriz española.

## Traxectoria
Empezou traballando en series de televisión como *Menudo es mi padre*, dirixida por Manuel Valdivia e Guillermo F. Groizard. De aí pasou a *Al salir de clase* e pronto deu o salto ó cine con *Besos para todos*. A súa confirmación definitiva foi co papel protagonista en *Juana la Loca* de Vicente Aranda, que lle valeu un premio Goya á mellor interpretación feminina interpretando o papel principal e a Cuncha de Prata á mellor interpretación feminina no Festival de Cine de San Sebastián.

No 2005 estreou *Obaba* de Montxo Armendáriz, película proposta por España aos Oscar 2005, aínda que non quedou nomeada entre as cinco candidatas á Mellor película estranxeira.

## Filmografía 
* *Las 13 rosas* (2007)
* *En la ciudad de Sylvia* (2007)
* *Alatriste* (2006)
* *Bienvenido a casa* (2006)
* *Obaba* (2005)'
* *El puente de San Luis Rey* (2004)
* *Juana la Loca* (2001)
* *Besos para todos* (2000)
* *Báilame el agua* (2000)
* *La gran vida* (2000)
* *Aviso de bomba* (2000)
* *El paraíso perdido* (1999)
* *El niño invisible* (1995)

### Televisión 
* Yo, una mujer (1996)
* Menudo es mi padre (1996)
* Al salir de clase (1997)

### Festival Internacional de Cine de San Sebastián 
### Premios Goya 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web de Pilar López de Ayala (desde 1999)
* Blog da actriz
Amilladoiro (túmulo)

Un **amilladoiro** ou **milladoiro** é unha morea de pequenas pedras que xorde ao se iren amontoando a través do tempo, por mor do costume de romeiros e peregrinos de deixaren cadansúa pedra ao se dirixir a algún santuario relixioso.

## Posíbeis orixes e continuidade na actualidade 
A crenza popular vencella o levantamento destes amilladoiros co día do Xuízo Final. Na pasaxe bíblica sinálase que cando chegar o día do xuízo final *as pedras falarán e darán trestemuño* do cumprimento na peregrinación, por iso o peregrino leva e deposita as pedras. Tamén se vencella as pedras a un posible simbolismo das almas que están no purgatorio por non realizar un ofrecemento realizado en vida. Ou mesmo a unha orixe baseada en rituais funerarios prehistóricos para manter a ligazón entre o finado e a comunidade. Este costume podería estar aínda vixente no rito informal de deitar unha presa de terra sobre o cadaleito antes de tapalo.

## Costumes análogos 
En Mongolia existe o costume do *овоо* ("ovoo"), unha morea de pedras e obxectos varios que se xuntan nun paso de montaña, nunha encrucillada etc. E chámase *овоо тахих* ("ovoo takhikh") a deixar unha ofrenda na honra dos espíritos do "ovoo".

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Mámoa.
* Santo André de Teixido.
Max von Laue

**Max von Laue**, nado en Pfaffendorf (hoxe parte de Coblenza), Alemaña, o 9 de outubro de 1879 e finado en Berlín o 24 de abril de 1960, foi un físico alemán galardoado co Premio Nobel de Física en 1914.

## Traxectoria 
Estudou nas universidades de Estrasburgo, Gotinga e Múnic, sendo discípulo de Max Planck. Posteriormente, a partir de 1912 foi profesor de física na Universidade de Zürich e entre 1919 e 1943 director de física teórica na Universidade de Berlín. Tras a súa xubilación en 1943 recibiu o nomeamento de profesor honorario na Universidade de Gotinga.

Max von Laue morreu como consecuencia das feridas producidas por un accidente de coche o día 8 de abril.

### Investigacións científicas 
Desenvolveu un método para medir a lonxitude de onda dos raios X, utilizando, por primeira vez, cristais salinos delgados como retícula de difracción, chegando a demostrar que estes raios eran de natureza análoga aos da luz, pero non visibles, dado que a súa lonxitude de onda é extremada curta.

Así mesmo, traballou sobre os diagramas (imaxes simétricas) producidas nas placas fotográficas polos raios X que sufriron a reflexión ou a refracción nun material cristalino. Tamén investigou no campo da teoría da relatividade.

En 1914 foi galardoado co premio Nobel de Física *polos seus descubrimentos da difracción dos raios X a través de cristais*. Grazas a isto, fixo posible un mellor estudo da estrutura dos cristais (método chamado cristalografía de raios X)

Como escritor, a súa obra máis sobresaliente é *Das Relativitätsprinzip* (*O principio da relatividade*, 1911).

### Recoñecementos 
Na súa honra bautizouse o *cráter Laue* da Lúa. O 12 de outubro de 1990 denominouse ao *asteroide (10762) von Laue* na súa honra sendo descuberto por Freimut Börngen e Lutz D. Schmadel.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1914
William Lawrence Bragg

**Sir William Lawrence Bragg**, nado en Adelaida (Australia) o 31 de marzo de 1890 e finado en Ipswich (Inglaterra) o 1 de xullo de 1971, foi un físico británico galardoado en 1915 co Premio Nobel de Física xunto co seu pai William Henry Bragg.

## Traxectoria 
Naceu en Australia, daquela parte do Imperio Británico. Fillo do físico británico sir William Henry Bragg, en 1904, con tan só 15 anos, comezou a estudar na Universidade de Adelaida matemáticas, química e física. Graduouse en 1908, con 18 anos. Ese mesmo ano o seu pai aceptou un traballo na Universidade de Leeds, trasladándose a familia a Inglaterra. No outono de 1909 entrou no Trinity College de Cambridge. Graduouse en matemáticas a pesar de estar en cama con pneumonía cando tivo que facer o exame. Posteriormente dedicouse ao estudo da física, graduándose en 1911.

Foi profesor da Universidade Vitoria de Manchester (1919-1937) e nomeado director do Laboratorio Nacional de Física (1937-1938). En 1938 foi nomeado profesor de física experimental da Universidade de Cambridge. En 1941 foi honrado co título de cabaleiro (*sir*).

## Investigacións científicas 
Colaborou nas investigacións que estaba levando a cabo o seu pai en canto aos fenómenos de refracción e difracción dos raios X, e por estas investigacións foille outorgado o premio Nobel de Física en 1915, xunto co seu pai. Desenvolveu a lei de Bragg.
William Lawrence Bragg con 25 anos é a persoa máis nova que recibiu un Premio Nobel.

Tras a segunda guerra mundial retornou ao laboratorio Cavendish da Universidade de Cambridge para continuar os seus traballos. A partir de 1948 interesouse pola estrutura das proteínas. Sen relación directa co descubrimento da estrutura do ADN en 1953 por parte de Francis Crick e James Watson, este último recoñeceu que puideron chegar a tal feito grazas aos avances de Lawrence Bagg na utilización dos raios X.

Entre os seus escritos hai que destacar *The Crystalline State* (1934) e *Atomic Structure of Minerals* (1937).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1915 .
Karl Ferdinand Braun

**Karl Ferdinand Braun**, nado en Fulda, Alemaña, o 6 de xuño de 1850 e finado en Nova York o 20 de abril de 1918, foi un físico, inventor e profesor universitario alemán galardoado co Premio Nobel de Física en 1909.

## Traxectoria 
Estudou na Universidade de Marburgo e doutorouse en 1872 pola Universidade de Berlín. Foi profesor nas universidades de Marburgo, Estrasburgo, Karlsruhe e Tubinga. Chegou a ser director do Instituto de Física da Universidade de Estrasburgo en 1895.

### Investigacións científicas 
En 1874, Braun observou que certos cristais semicondutores actuaban como rectificadores, convertendo a corrente alterna en continua, permitindo o paso da corrente nunha soa dirección. Debido a este descubrimento, inventou o receptor de radio de transistores a finais do século XIX.

En 1897 construíu o primeiro tubo de raios catódicos que utilizou para desenvolver o primeiro osciloscopio adaptando os raios catódicos, de tal de maneira que o chorro de electróns do tubo se dirixa cara a unha pantalla fluorescente por medio de campos magnéticos xerados pola corrente alterna. Desde 1898 tamén traballou na telegrafía sen fíos, inventando o rectificador de cristal. Guglielmo Marconi admitiu tomar prestada" a patente de Braun.

En 1909 recibiu o Premio Nobel de Física, xunto con Marconi, *polas súas contribucións ao desenvolvemento da telegrafía sen fíos* e especialmente polas melloras técnicas introducidas no sistema de transmisión (circuítos resonantes magnéticamente axustados).

Braun foi aos Estados Unidos ao comezo da primeira guerra mundial para axudar a defender a estación alemá de telegrafía sen fíos de Sayville dos ataques da *British Marconi Corporation*. Morreu na súa casa de Brooklyn antes do final da guerra en 1918.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1909 (en inglés)
Stavanger

**Stavanger** (pronunciado en noruegués ) é unha cidade da Noruega situada no condado de Rogaland, do que é capital administrativa. A área metropolitana inclúe tamén os concellos de Sola, Randaberg e Sandnes, acadando así unha poboación de 171.343 habitantes.

## Historia 
Stavanger adquiriu a súa titularidade de cidade no ano 1125, no momento de construción da súa catedral. Cara ao ano 1100, a cidade converteuse nun centro administrativo e comercial importante. En 1536, coa reforma, o peso relixioso de Stavanger esmoreceu. As actividades tradicionais de Stavanger son o transporte marítimo, a construción naval e a industria conserveira.

Stavanger na actualidade é a capital da industria petroleira Noruega. Foi a partir de mediados da década de 1970 cando a industria do petróleo converteuse no primeiro sector de actividade da rexión. A maior compañía petroleira de Stavanger é Statoil.

Stavanger foi elixida como a capital europea da cultura en 2008, compartido a capitalidade coa cidade de Liverpool. En Stavanger reconstruíronse grandes zonas do centro urbano para o acontecemento.

## Boroughs/Barrios 
Stavanger está dividida en sete boroughs.

* Hundvåg
* Tasta
* Eiganes og Våland
* Madla
* Storhaug
* Hillevåg
* Hinna

## Cidades irmás 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web de Stavanger 
* Stavanger Guide Maps  Plano da cidade de Stavanger 
* Sitio web oficial do concello de Stavanger
* Sitio web oficial de Stavanger Capital Europea da Cultura 2008
* Region Stavanger Websites oficiais da rexión de Stavanger
Encoro de Santa Uxía

O **encoro de Santa Uxía** atópase no tramo final do río Xallas no concello de Dumbría, na provincia da Coruña. Foi construído coma aproveitamento hidroeléctrico e pertence ó Grupo FerroAtlántica, así coma os outros encoros do Xallas, ademais doutros intereses enerxéticos ó longo de España. O encoro que forma ten unha capacidade de 18 hm³.

## Construción 
Dirixida polo enxeñeiro de camiños Juan Benet Goitia, a presa é de gravidade de planta recta, e foi executada co sistema de formigón compactado con rodete, sendo na actualidade a terceira de España en altura construída con este sistema.

*Data:1986-1988;
*Coroación: 295 m divididos en 5 bloques de 90 m de longo máximo;
*Alto sobre de cimentos: 85,5 m;
*Talud augas arriba da presa 0,05;
*Talud augas abaixo 0,75;
*Volume de formigón empregado:257.000 m³;
*A composición de formigón foi de 110&nbsp;kg/m³ de cemento e 130&nbsp;kg/m³ de cinzas con árido máximo de 70&nbsp;mm;

## Aliviadoiro e central 
O aliviadoiro está constituído por un vertedoiro de comportas de vagón, con catro vans, separados por pías, sobre as que se apoia a  ponte. A disipación de enerxía foi prevista mediante unha cunca amortecedora de tipo de resalto hidráulico, facendo a reversión o río en “salto de sky”.

A central eléctrica asociada a este encoro está situada na enseada do Ézaro e conta cunha potencia instalada de 98 Mw.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Información en embalses.net
Ponte de San Xurxo

A **ponte de San Xurxo** é unha construción do século XVIII que cruza o río Lérez no lugar da Pontenova, Fontán, na parroquia de San Xurxo de Sacos, no concello de Cerdedo-Cotobade. Está en bo estado de conservación.

## Historia
Une a aldea de Fentáns, ao norte do río, co resto da parroquia de San Xurxo de Sacos, situada ao sur. É coñecida tamén como Pontenova, o que indica a existencia dunha ponte anterior, da que quedan restos augas abaixo. Na lousa central da ponte percíbense, medio borrados polo desgaste, un  e un .

É unha ponte de cantería cun arco de medio punto apoiado nas rochas das dúas beiras do río, se ben o proxecto orixinal, conservado no Arquivo do Reino de Galicia, contemplaba dous arcos apoiados nunha rocha que hai no medio do río uns metros máis abaixo. Ten 19,2 metros de luz, unha das pontes con máis luz de Galicia por tras das da Proba (Navia de Suarna), a ponte da Cigarrosa (Petín-A Rúa de Valdeorras) e a ponte da Labrada en Barxa de Lor (A Pobra do Brollón).

A comezos do século XXI construíuse outra ponte cen metros augas abaixo que permite o tráfico de vehículos.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Ponte de San Xurxo, río Lérez, Cotobade, Pontevedra, Galicia, España.jpg
Ficheiro:Ponte de San Xurxo, río Lérez, Cotobade, Pontevedra, Galicia.jpg
Ficheiro:Ponte de San Xurxo, río Lérez, Cotobade, Pontevedra.jpg

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
*VV.AA (1991): *Pontes históricas de Galicia*. A Coruña: Colexio Oficial de Enxeñeiros de Camiños, Canais e Portos / Xunta de Galicia. Páx. 275 -278.  ISBN 9788440482566.
-315

## Acontecementos 
miniatura|esquerda|200px|Moeda de Antígono Monoftalmo
* O ateniense Timócares elimina os piratas que dirixía Gláucetas de Sifnos.
*Guerra do Diádocos: Iníciase a loita entre os diádocos ou herdeiros de Alexandre o Grande (até -301), motivada, en parte, pola ambición de Antígono por ser o único sucesor. Contra el alíanse Tolomeo, Casandro, Lisímaco e mais o gobernador de Babilonia, Seleuco.
***Demetrio Poliorcetes, fillo de Antígono, toma a cidade de Atenas.
* Agatocles, tirano de Sicilia, toma a cidade de Mesina.

## Nacementos 
* Arato, poeta e sabio grego (m. -240).
* Data probábel - Leónidas II, rei de Esparta desde -257 (m. -236).

## Mortes 
* Zhou Shen Jing Wang, rei, desde -320, da dinastía Zhou da China.

## Outros 
*

Historia ano a ano
-80

## Acontecementos 
### Mediterráneo Occidental 
[miniatura|esquerda|200px|Suposto retrato de [Sila, Gliptoteca de Múnic]]
* Roma - Segundo consulado de Sila.
** Sila devasta o país etrusco, mentres os seus partidarios toman a cidade de Volterra.
* Hispania - Batalla do río Betis: Quinto Sertorio, do partido democrático, e rebelde ao poder central romano derrota ao xeneral romano Lucio Fulfidas. O feito orixina o inicio da Guerra Sertoriana.

### Oriente Próximo 
* Comezo do reinado de Orodes I, xa de Persia (até -76).
* Exipto: Reinado de apenas unhas semanas, 47 días, de Tolomeo XI.
** Tolomeo XII Auletes sucede a Tolomeo Xi no trono exipcio.

## Nacementos 
*
## Mortes 
* Berenice III, raíña de Exipto, asasinada por Tolomeo XI, seu esposo.
* Tolomeo XI, rei de Exipto, asasinado polas turmas, en vinganza pola morte de Berenice III.
## Outros 
*

Historia ano a ano
-9

## Acontecementos 
### Europa 
miniatura|esquerda|200px|Vista do conxunto da *Ara Pacis*
* 30 de xaneiro - É consagrada, con autorización do Senado, a Ara Pacis (*Altar da paz*) no Campo de Marte, en Roma.
* Tiberio incorpora a Panonia ao Imperio Romano.
* Dirixidos por Druso, fillo de Octavio Augusto, os romanos alcanzan o río Elba, e submeten varios pobos xermanos.

### Oriente Próximo 
* Aretas IV sobe ao trono dos nabateos (até 40), sucedendo a Obodas III.

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Obodas III, rei (-30, -9]) dos nabateos.
* Druso, fillo adoptivo de Augusto, a consecuencia dun accidente.

## Outros 
*

## Véxase tamén 
* Historia ano a ano
-30

## Acontecementos 
### Oriente Próximo 
miniatura|Relevo de Cleopatra e Cesarión no templo de Dendera, Exipto
* 3 de agosto - Octavio Augusto toma a cidade de Alexandría, capital de Exipto, e incorpora este país a Roma. 
** Marco Antonio e Cleopatra optan por se suicidaren. Ao ser executado Cesarión, fin da a dinastía dos Tolomeos en Exipto.
* Iníciase o reinado de Obodas III, rei dos nabateos (até -9).

### Arte e cultura 
* Comeza a construción do anfiteatro de Arles, na Provenza (até -20).

## Nacementos 
*

## Mortes 
* Marco Antonio, político e xeneral romano (n. ca -83).
* Cleopatra VII, raíña de Exipto (n. ca. -69).
* Cesarión, príncipe exipcio, fillo de Cleopatra, chamado tamén Tolomeo XV, executado (n. -47).
* Malichos I, rei dos nabateos.

## Outros 
*

Historia ano a ano
Ponte de Santiago

A **ponte de Santiago** cruza o río Lérez na cidade de Pontevedra, discorrendo por ela a estrada N-550. Une o centro da cidade coa zona da Xunqueira e o barrio do Burgo.

## Historia 
O proxecto desta ponte para desconxestionar o tráfico da ponte do Burgo pola que pasaba a N-550 presentouse en 1980. A súa construción iniciouse en xuño de 1981 e foi levada a cabo polo ministerio de Obras Públicas do goberno de España cun custo de 173 millóns de pesetas. 

Foi inaugurada o 11 de setembro de 1983 polo exministro de Obras Públicas Jesús Sancho Rof.

## Descrición 
Trátase dunha ponte do tipo trabe feita en formigón armado, con dous taboleiros apoiados en catro piares. Cada un dos dous taboleiros ten tres vans. A luz do van central é de 48 metros e a dos laterais 25 metros.    

A ponte ten 99 metros de lonxitude Comunica a rúa Padre Amoedo Carballo coa Avenida de Compostela.

Nos seus primeiros anos de funcionamento denominouse simplemente Terceira Ponte ata a apertura ao tráfico da Avenida de Compostela, momento no que por ser a saída natural da cidade cara a Santiago de Compostela pasou a denominarse Ponte de Santiago.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Pontevedra-Río Lérez20 (5295959275).jpg|A ponte de Santiago co barrio do Burgo e A Caeira ao fondo
Ficheiro:Pontevedra desde a Caeira 01-03.jpg|Á esquerda, de arriba a abaixo, ponte dos Tirantes, de Santiago e do Burgo.
Ficheiro:Ponte de Santiago.jpg|En primeiro termo a ponte de Santiago, detrás a ponte dos Tirantes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ponte das Correntes
* Ponte da Barca
* Ponte do Burgo
* Ponte de San Xurxo
* Ponte dos Tirantes
* Ponte de Ponte Sampaio
Emilio Martínez Lázaro

**Emilio Martínez Lázaro**, nado en Madrid no ano 1945 é un director de cine español.

## Biografía 
Naceu en Madrid en 1945. Estudou nun colexio de xesuítas e máis tarde empezou os estudos de Enxeñería Industrial, que abandonaría para estudar Ciencias Físicas en Madrid.

## Premios 
* Oso de Ouro do Festival de Berlín con *Las palabras de Max*. (1978)

## Filmografía 
## Filmografía como actor 
* *El pecador impecable* (1987) de Augusto Martínez Torres

## Filmografía como produtor 
* *El desastre de Annual* (1970) de Ricardo Franco
* *Lulú de noche* (1985) de Emilio Martínez Lázaro
* *La mujer de tu vida 2: La mujer duende* (1992) de Jaime Chávarri

## Filmografía como guionista 
* *Pastel de sangre* (1971) de Francesc Bellmunt
* *El juego más divertido* (1987) de Emilio Martínez Lázaro
* *Amo tu cama rica* (1991) de Emilio Martínez Lázaro
* *Como ser mujer y no morir en el intento* (1991)
Las trece rosas

***Las trece rosas*** é unha película española de Emilio Martínez Lázaro.

## Argumento 
Trece mozas militantes das Mocidades Socialistas Unificadas, en realidade inocentes, foron detidas un mes logo de rematar a guerra civil española e fusiladas o 5 de agosto de 1939.

## Comentarios 
Inspirado nos feitos que se relatan no libro de *Trece rosas rojas* de Carlos Fonseca sobre a historia de Las Trece Rosas, o guión é do escritor Ignacio Martínez de Pisón.

Foi rodada na localidade segoviana de Vegas de Matute , así como en Toledo, Madrid e en Alcalá de Henares.

No día 14 de setembro de 2007, foi preseleccionada pola Academia Española de Cine con outras dúas, *Luz de domingo* e *El orfanato*, para representar a España nos premios Óscar. Con todo, esta mesma entidade anunciou o día 27 do mesmo mes que a elixida definitivamente para devandita carreira era *El orfanato*.

### Goyas 2007
Heike Kamerlingh Onnes

**Heike Kamerlingh Onnes**, nado en Groninga o 21 de setembro de 1853 e finado en Leiden o 21 de febreiro de 1926, foi un físico holandés, descubridor da supercondutividade e galardoado co Premio Nobel de Física en 1913.

## Traxectoria 
Entre 1871 a 1873 estudou na Universidade de Heidelberg, onde foi alumno de Robert Bunsen e Gustav Kirchhoff, doutorándose na Universidade de Groninga en 1879. Foi profesor na Escola Politécnica de Delft entre 1878 e 1882, posto que abandonou ese ano para ser profesor de física na Universidade de Leiden ata a súa xubilación en 1923.

## Investigacións científicas 
[miniatura|dereita|[Paul Ehrenfest, Hendrik Lorentz, Niels Bohr e Heike Kamerlingh Onnes en 1919 no Laboratorio Crioxénico de Leiden]]
Influenciado polo traballo do seu compatriota Johannes Diderik van der Waals, deduciu unha das ecuacións de estado aplicable aos gases, que leva o seu nome. Así mesmo, estudou as propiedades termodinámicas dos gases e líquidos nunha ampla escala de presións e temperaturas. En 1894 fundou o Laboratorio Crioxénico de Leiden, que actualmente leva o seu nome. Investigou os efectos do frío extremo en numerosos gases e metais.

En 1908 conseguiu licuar helio a baixa temperatura por primeira vez, aínda que non conseguiu solidificalo, feito que sucedeu en 1926 da man dos seus discípulo Willem Hendrik Keesom. Descubriu (en 1911) a case total ausencia de resistencia ao paso da electricidade de certas substancias (mercurio, chumbo) a temperaturas próximas ao cero absoluto, fenómeno coñecido como superconductividade.

En 1913 foi galardoado co Premio Nobel de Física por, en palabras do comité, "as súas investigacións nas características da materia a baixas temperaturas que permitiron a produción do helio líquido".

## Recoñecementos 
Na súa honra bautizouse o *cráter Kamerlingh Onnes* da Lúa.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web do Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1913
Gracia Querejeta

miniatura|Gracia Querejeta (2017).
**Gracia Querejeta**, nada en Madrid o 13 de agosto de 1962, é unha cineasta española.

## Traxectoria 
Filla do produtor Elías Querejeta, que lle abriu o camiño no mundo do cine, estudou Historia Antiga na Universidade Complutense de Madrid. Debutou no mundo do cine como actriz cando só contaba 13 anos na película *Las palabras de Max* de Emilio Martínez Lázaro.*
* *Héitor* (2004). Biznaga de ouro á mellor película e Biznaga de prata á mellor actriz (Adriana Ozores no Festival de Cine Español de Málaga.
* *Cando volvas ó meu lado* (1999). Mención especial do xurado no Festival de San Sebastián pola calidade da dirección e interpretación e o premio á mellor fotografía.
* *Primarias* (1998). Documental codirixido xunto a Fernando León de Aranoa e Azucena Rodríguez.
* *Di Stefano* (1997) capítulo da serie *El partido del siglo*.
* *El último viaje de Robert Rylands* (1994). Premio á mellor dirección, mellor película, mellor fotografía, mellor montaxe e mellor música outorgados polo Círculo de Escritores Cinematográficos.
* *El trabajo de rodar* (1994). Documental.
* *Una estación de paso* (1992). Premio especial do xurado na Semana de Cine de Valladolid.
**Tres en la marca* (1987). Premio Teatro Arriaga no Festival de Bilbao.*
*Premio Catildetierra.

## Notas
-2136

## Acontecementos 
22 de outubro - Acontece unha eclipse solar, a primeira coñecida que rexistrada, na China.

## Nacementos 
*

## Mortes 
*

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia ano a ano
-10

## Acontecementos 
* O exército romano inicia a construción dunha ponte sobre o río Rhin na zona de Bonn.

## Nacementos 
* 1 de agosto Claudio, emperador romano, pertencente á dinastía Xulia-Claudia.
* Agrippa I, rei de Xudea.
    
## Mortes 
*

## Outros 
*
* Historia ano a ano
Pión (peixe)

Cos nomes de **pión** ou **pión de altura** desígnanse diferentes especies de peixea da familia dos arxentínidos, da orde dos osmeriformes e da clase dos teleósteos. Trátase en realidade de varias especies pertencentes a dous xéneros, *Argentina* e *Glossanodon*. En concreto, as especies ás que se refire son:
* **pión de altura**: *Argentina sphyraena*
* **pión de altura bocón**: *Glossanodon leioglossus*
* **pión de altura dourado**: *Argentina silus*
* **pión de altura xaponés**: *Glossanodon semifasciatus* = *Argentina semifasciatus*

*Pión* é tamén nome da **pión** (ou *piarda*), *Atherina presbyter*, da familia dos aterínidos, da orde dos ateriniformes.

Cómpre ter en conta que en castelán se lle dá este nome ó que en galego é o **bolo pión** (*Hyperopus lanceolatus*)

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Fernando Lahuerta Mouriño e Francisco X. Vázquez Álvarez: *Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos*, 2000.
Ben de Giffen

Un **Ben de Giffen** é un produto que posúe unha curva de demanda con pendente positiva. Isto significa que a medida que o prezo do ben aumenta, os consumidores desexarán adquirir unha maior cantidade de dito ben, e cando o prezo de ditos bens comece a descender, quererán adquirir unha cantidade cada vez menor do mesmo.
Se pode discutir a existencia destes bens no mundo real, pero hai un modelo económico que explica como unha cousa así pode existir.
Estes bens reciben o seu nome de Robert Giffen, ao que atribúe esta idea Alfred Marshall no seu libro *Principles of Economics*.

Para a maioría dos produtos, a elasticidade prezo da demanda é negativa. Noutras palabras, prezo e demanda móvense en dirección contraria; se o prezo sobe, a cantidade demandada baixa, e á inversa. Os bens de Giffen son unha excepción a isto. A súa elasticidade prezo da demanda é positiva. Cando o prezo sobe a demanda aumenta, e á inversa. Para ser un verdadeiro ben Giffen, o prezo debe ser o único que cambie para obter unha variación na cantidade demandada, quedando os bens de luxo á marxe.
O exemplo clásico de Marshall é o ben inferior dos alimentos básicos, cuxa demanda ven definida pola pobreza que fai aos seus consumidores non poder consumir comida de mellor calidade. Segundo aumenta o prezo dos alimentos básicos, os consumidores non se poden permitir adquirir outros tipos de alimentos polo que teñen que aumentar o seu consumo de alimentos básicos.

## Análise dos bens de Giffen 
Débense cumprir tres condicións para que se dé un destes bens:
# O ben en cuestión debe ser un ben inferior,
# Debe haber unha escaseza de bens substitutivos, e
# O ben debe representar unha parte importante do orzamento do consumidor.
se a condición #1 se cambia a "o ben en cuestión debe ser tan inferior que o efecto renda sexa maior que o efecto substitución", entón a lista é condición necesaria e suficiente.
Juan Lembeye

**Juan Lembeye Lartaud**, nado en Ferrol en 1816 e finado en Culleredo en decembro de 1889, foi un naturalista e ornitólogo galego.

## Traxectoria 
Nado en Ferrol no seo dunha familia tradición liberal e orixe francesa, aínda que, pola súa nai, tiña tamén orixe galega, a familia Villardefrancos, que se instalara no pazo actualmene coñecido como pazo de Lembeye.

### Emigración a Cuba 
[dereita|miniatura|*[Arenaria interpres* de *Aves de la Isla de Cuba*]]

Emigrou a Cuba na década de 1830, permanecendo na illa ata os anos 1860.

Na Habana abriu unha *Academia de Comercio* pero, interesado pola zooloxía, estuda a fauna da illa, relacionándose cos naturalistas e intelectuais alí residentes. En 1850 publicou a súa obra *Aves de la Isla de Cuba*, no que descobre para a ciencia catro novas especies. Dito libro é único polas súas ilustracións de aves publicado en Cuba (a maioría dos 38 debuxos foron copiados de *The Birds of America*, publicado dez anos antes por Audubon).

Algúns destes gravados foron encontrados en 2011 nun contedor de lixo de Santander por un mestre de primaria que, tras saber a súa procedencia, cedeu dous deles ao concello de Culleredo, e hoxe exhíbense na Aula de Natureza radicada no xardín botánico que leva o seu nome no paseo marítimo da localidade. e 
* *Teretistris fernandinae*.

## Obras 
* *Aves de la Isla de Cuba*, A Habana: Imprenta del Tiempo. (1850). Publicouse unha edición facsímile en alemaña, Berlín: W. Junk Libraire-éditeur, 1902 ; e outra en Galicia, Santiago de Compostela: Xunta de Galicia, 1995.
* *Consideraciones y consejos agrícolas para mejorar las cosechas de trigo en Galicia y perfeccionar los abonos*, A Coruña: Tipografía de Eusebio Cascante. (1873). Posteriormente fíxose outra edición: Santiago de Compostela: Imprenta del Seminario Conciliar, 1885.
* *La caries: inoculación esporádica de los trigos y medio de evitarla*, A Coruña: Imprenta de D. Eusebio Cascante. (1876).

## Epónimo 
Juan Cristóbal Gundlach dedicouille o nome científico do *sinsontillo* ou *tacuarita cubano*, *Polioptila lembeyei*, paxaro da familia dos polioptílidos.

## Abreviatura 
A abreviatura **Lembeye** emprégase para indicar a  como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Museo Histórico de California do sur 
* Biografía na web do concello de Culleredo
Julio Medem

**Julio Medem**, nado en Donostia o 21 de outubro de 1958, é un director de cinema e guionista vasco.

## Traxectoria 
Naceu o 21 de outubro de 1958 en Donostia.
Desde pequeno empeza a xogar coa cámara superoito que esconde o seu pai, e roda escenas cotiás que teñen como protagonista á súa irmá Ana. Aínda que se licencia en medicina e cirurxía xeral, nunca abandona a súa gran paixón: o cine. O seu primeiro traballo é no diario "La voz de Euskadi", onde colabora como crítico cinematográfico. Tras algunhas colaboracións en publicacións varias, roda finalmente as súas primeiras curtas en superoito.

Logo de traballar nalgunhas obras como *El jueves pasado* (1977) ou *Si yo fuese poeta* (1981), lánzase a rodar por primeira vez en 35&nbsp;mm. *Patas en la cabeza* (1985), producida por Luís Campoy e o propio Medem, consegue gañar o Premio de Cine Vasco e o Certame Internacional de Cine Documental e Curtametraxe de Bilbao. Neste mesmo certame, pero un ano máis tarde, gaña o Premio Telenorte coa súa galardoada curtametraxe *Las seis en punta* (1987).

Desde ese ano, Medem traballa como axudante de dirección, montador e guionista, e dedícase por completo ó cine. En 1988 escribe e dirixe a mediometraxe *Martín* (1988), producido por Elías Querejeta, ao que lle segue outra película sobre a Segunda Guerra Carlista. O seu salto á longametraxe faio con *Vacas* (1992), unha orixinal historia que merece o Goya á Mellor Dirección Novel, ademais de diversos galardóns nos festivais de Tokyo, Turín e Alexandría.

En 2000 falece a súa irmá Ana nun accidente de tráfico, pintora de profesión, que se dirixía a inaugurar unha exposición súa. Este feito serviu para que en 2007 estrease a película *Caótica Ana*.

## Filmografía como director 
### Curtametraxes 
* *El ciego* (1974)
* *El jueves pasado* (1977)
* *Fideos* (1979)
* *Si yo fuera poeta* (1981)
* *Teatro en Soria* (1982)
* *Patas en la cabeza* (1985)
* *Las seis en punta* (1987)
* *Martín* (1988)
* *Clecla* (2001)
* *¡Hay motivo!* (2004)
* *En las ramas de Ana* (2007)
* 7 días en la Habana (2012)

### Longametraxes 
* *Vacas* (1992)
* *La ardilla roja* (1993)
* *Tierra* (1996)
* *Los amantes del círculo polar* (1998)
* *Lucía y el sexo* (2000)
* *La pelota vasca, la piel contra la piedra* (2003)
* *Caótica Ana* (2007)
* *Room in Rome* (2010)
* *Ma ma* (2015)
* El Arbol de la Sangre (2018)

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web non oficial
Castelo de Andrade

:*Non confundir co Torreón dos Andrade, tamén en Pontedeume*.
:*Non confundir co Castelo dos Andrade de Vilalba, Lugo*.

O **castelo de Andrade**, tamén coñecido como **fortaleza da Nogueirosa**, é un castelo medieval, tamén coñecido en tempos como "Castelo da Fame". Desde a súa orixe estivo moi vinculado á poderosa familia dos Andrade.

Ten a consideración de Ben de Interese Cultural por decreto de 1949, ratificado en normativa posterior.

## Situación 
Sitúase sobre un pequeno promontorio rochoso no lugar do Castelo, parroquia de Nogueirosa do concello de Pontedeume.

## Historia 
Xa desde a súa orixe foi fonte de disputas. Mandado construír por Fernán Peres de Andrade, O Boo, atopou a oposición do prior do mosteiro de Sobrado dos Monxes frei Esteban de Seixas, quen se negaba a súa construción e que incluso conseguiu paralizar as obras por un tempo. Pero o conde de Andrade, valido de Henrique II de Trastámara e de quen obtivera o territorio, rematou impoñéndose na disputa e a construción levouse a cabo.

A maioría do conxunto conservado é o resultado das obras comezadas no ano 1369 sobre a ruína dunha antiga fortaleza, probablemente do século XIII. A partir do século XIV foi denominado como Alcázar dos Andrade.

Trala súa destrución no ano 1467 a causa das revoltas irmandiñas tivo que ser practicamente reedificado. Poucos anos despois, en 1486, foi un dos corenta e seis castelos aos que os Reis Católicos ordenaron o seu desmochado.

No século XIX foi obxecto dunha profunda restauración levada a cabo polo arquitecto Tenreiro a instancia do duque de Alba.

## Descrición 
miniatura|Descrición do Castelo.
Trátase dun castelo de reducidas dimensións construído sobre a rocha viva da Pena Leboreira.

Unha porta con arco de medio punto permite o acceso ao patio de armas a través dun paso abovedado. O patio de armas ocupa 140 m² polos 100 m² da torre da homenaxe. A torre divídese en tres plantas, alcanza unha altura de 20 metros e os seus muros teñen un grosor medio de dous metros e medio.

Na primeira planta ábrense ao exterior estreitas seteiras de sección trapezoidal e baixo algunha delas pódense observar cazoletas empregadas para a recollida da auga da choiva. A segunda planta ábrese con ventás con arcos de medio punto conformando no interior estreitos parladoiros. Na terceira planta consérvase unha ventá xeminada que perdeu o parteluz. O castelo foi construído nun dos pasos de acceso á desenvocadura do río Eume, desde o seu alto domínase a vila dos Andrade.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:El Castillo de Andrade desde Sada.jpg|O castelo de Andrade desde Sada
Ficheiro:Castelo de Andrade, Pontedeume.jpg
Ficheiro:Castillo de Andrade window.jpg

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Comerma, Andrés (1903). *Los castillos feudales de Moeche, Narahío y Andrade*. *El Correo Gallego* .
Verónica Forqué

miniatura|dereita|Verónica Forqué no Sáhara.
**Verónica Forqué Vázquez-Vigo**, nada en Madrid o 1 de decembro de 1955 e finada na mesma cidade o 13 de decembro de 2021, foi unha actriz española. Durante a súa carreira, amais doutros numerosos premios, conseguiu 4 Premios Goya.

## Traxectoria 
Neta do músico e compositor galego José Vázquez Vigo, foi filla do director e produtor de cinema José María Forqué e da actriz e escritora Carmen Vázquez Vigo, falecidos no 1995 e 2018, respectivamente. e Arte dramática e posteriormente, psicoloxía. Iníciase no mundo do cine traballando en películas do seu pai a inicios dos setenta, ata chegar a converterse nunha actriz de comedia durante a década dos oitenta, período no que consegue ata catro premios Goya, dous deles por papeis protagonistas.

En 1984, casou con Manuel Iborra, director de cine, de quen se divorciou en 2014. Teñen unha filla, María Clara Iborra Forqué, coñecida como *influencer* e artista.

En 2005 foi membro do xurado no Festival de cine de San Sebastián.

En 2021 participou no concurso televisivo gastronómico Master Chef Celebrity, que abandonou por esgotamento. Poucas semanas antes da súa morte, recibira en Compostela o premio Cineuropa outorgado polo festival compostelán.

## Cine 
## Teatro 
### Actriz 
(*) Festival Iberoamericano de Teatro de Bogotá.

; Directora

## Televisión 
## Vida persoal 
Tivo como irmán ao director de cinema Alvaro Forqué. 

Estivo casada desde 1981 co director Manuel Iborra, mais separouse del en 2014. Ese ano morreulle tamén o irmán, e diagnosticáronlle depresión. Foi a nai de María Iborra, artista multidisciplinar española coñecida polo seu alcume Virgen María.

Foi atopada morta na súa casa en decembro de 2021.

## Premios 
### Premios Goya 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Entrevista de 2007
* en IMDb (en *inglés*).
Premios Ondas 1999

Esta edición coincide co 75 aniversario de Radio Barcelona e cunha gran exposición sobre a Radio en España que tamén ser realiza en Barcelona. Unha vez máis Iñaki Gabilondo e Gemma Nierga son os mestres de cerimonia da entrega de premios Ondas, na súa cuadraxésima edición.
## Palmarés
**Nacionais radio**

*José Hermida 
*Matilde Conesa
*Antonio González Calderón 
*Joaquín Soler Serrano
*Alberto Oliveras
*Matías Prats
*Vicente Marco
*Juan Viñas
*Raúl Matas
*Juana Ginzo
*Mellor espazo publicitario en radio: ONCE, adestrador arxentino Delvico Bates
*Premio especial do xurado: Cola-cao, de Nutrexpa

**Nacionais televisión**

*Mellor serie: Compañeros, Antena 3 Televisión 
*Mellor programa de entretemento: Séptimo de caballería TVE 
*Mellor labor profesional: Víctor Santamaría Canal +
*Programa máis innovador: Epílogo, Canal +
*Mellor programa especializado ex-aequo: Informativos Telecinco e CNN+
*Premios especiais do xurado: Ó apoio dado ó cine español por parte de todas as televisións e á cobertura de TVE do mundial de Atletismo de Sevilla

**Iberoamericanos radio e televisión**

*Radio Exterior de España RTVE, España
*Caracol Televisión, Colombia

**Internacionais radio e de televisión**

*Donnacha de RTÉ, Irlanda
*Real men don't wear togs de RTE, Irlanda
*Le cas Lovercraft de FRANCE 3, Francia
*Mención especial: Azinhaga, Lisboa, Lanzarote..., por José Saramago, TVE S.A. España

**Cine**

*Mellor director: José Luis Cuerda por A lingua das bolboretas
*Mellor actor ex-aequo: Javier Bardem y Eduard Fernández por "Los lobos de Washington"
*Mellor actriz: María Galiana por Solas
*Mellor película española: Todo sobre mi madre de Pedro Almodóvar
*Premio Cinemanía: Luis García Berlanga
*Premio especial del jurado: Amic / Amat de Ventura Pons

**Música**

*Mellor canción: Mi confianza, de Luz Casal
*Mellor clip: Sube sube, de Nacho Cano Realizador: Pedro Aznar
*Mellor artista español: Joaquín Sabina
*Mellor grupo latino: Maná
*Mellor artista revelación español: Hevia
*Mellor grupo revelación latino: So pra contrariar
*Mellor álbum: Toma Ketama de Ketama
*Mellor artista en directo: Dover
*Á labor máis notoria na música clásica: Montserrat Caballé
*Ondas especial do xurado por su trayectoria en el mundo del flamenco: Chano Lobato
*Ondas especial da Organización: Los del Río
*Mención especial do xurado de Música: Alfredo Kraus
Francisco de Castro

**Francisco de Castro**, nado en Madrid en 1672 e finado na mesma cidade o 2 de outubro de 1713, foi un escritor español.

## Traxectoria 
Alcumado **Farruco**, Francisco de Castro foi un dos últimos entremesistas do Teatro Barroco, ademais dun famoso comediante que traballou nas compañías da Corte desde finais do século XVII ata a súa morte. Fixo, sobre todo, papeis de gracioso e de barba, alcanzando con eles unha gran fama que lle valeu, en ocasións, poder actuar para os reis da época.

## Obra 
A obra de Castro é unha das máis extensas entre os autores do teatro breve. Componse de trinta e oito entremeses, once mojigangas e fins de festa, cinco bailes e unha loa. É interesante, sobre todo, a inclusión nas súas pezas breves de elementos populares, coma os xigantóns. Tamén destaca a presenza continua do *gracioso galego*, papel que el mesmo interpretaba.

### Títulos 
Títulos importantes son:

* *Francisco, ¿qué tienes?*
* *Los chirlos mirlos*
* *La burla del sombrero*
* *El antojo de la gallega*
* *Las figuras*, *El vejete enamorado*
* *El reto*
* *La fantasma*
Susan Sontag

**Susan Sontag**, nada en Nova York o 16 de xaneiro de 1933 e finada na mesma cidade o 28 de decembro de 2004, foi unha novelista e ensaísta norteamericana. Aínda que se dedicou principalmente á súa carreira literaria e ensaística, exerceu a docencia e dirixiu filmes e obras teatrais.
## Traxectoria 
Sontag, que recibiu ó nacer o nome de Susan Rosenblatt, naceu en Nova York. Era filla de dous xudeus americanos, Mildred Jacobsen e Jack Rosenblatt, o cal se dedicaba ó comercio de peles na China, onde faleceu a causa dunha tuberculose cando Susan contaba con cinco anos de idade. Sete anos despois, súa nai contraeu matrimonio con Nathan Sontag e desde ese momento Susan e a súa irmá Judith adoptaron o apelido do seu padrasto.

Sontag creceu en Tucson, Arizona e, posteriormente, nos Ánxeles, onde se graduou na North Hollywood High School, á idade de 15 anos. Proseguiu os estudos nas universidades de Berkeley, Chicago,París e Harvard.

Durante a súa estancia en Chicago, con 17 anos, Sontag contrae matrimonio con Philip Rieff, tras un noivado de tan só dez días. A parella tivo un fillo, David Rieff, quen se convertería posteriormente no editor de súa nai na editorial Farrar Straus and Giroux. O matrimonio entre Sontag e Riff tivo unha duración de oito anos, tras os cales se divorciaron en 1958.

Os últimos anos da súa vida mantivo unha relación de parella coa famosa fotógrafa Annie Leibowitz.

Sontag faleceu o 28 de decembro de 2004, no hospital *Memorial Sloan Kettering* de Nova York, á idade de 71 anos, debido a complicacións dunha Síndrome mielodisplásica que desembocou nunha leucemia mielóxena aguda. Susan sobrevivira anteriormente a un avanzado cancro de mama cando tiña 43 anos.

Foi directora das obra teatral *Xacobe e o seu amo*, (Milan Kundera, 1985). En 1993 desprazouse a Saraxevo para montar a obra teatral *Á espera de Godot* (Samuel Beckett, 1949). En 2003 tamén escribiu *Regarding the pain of others*.

## Premios 
* Premio Xerusalén de Literatura (2001)
* Premio Princesa de Asturias das Letras, canda á autora marroquí Fatema Mernissi (2003)
* Premio da Paz do Comercio Libreiro (2003)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*  Oficial de Susan Sontag
*
Natalia Verbeke

**Natalia Verbeke Leiva**, nada o 23 de febreiro de 1975, é unha actriz arxentina, residente en España.

## Traxectoria 
Pasou a súa infancia na Arxentina ata os once anos, idade en que se mudou a Madrid xunto á súa familia, decisión tomada polo seu pai debido á crise política e social que daquela (1986) vivía Arxentina. En Madrid estudou na Real Escola Superior de Arte Dramática e na Escola Guindalera con Juan Pastor. Tamén cursou "Interpretación para profesionais" de man de John Strasberg. Ten estudos de danza contemporánea con Josefina Tomás, de flamenco con Miguel Sandoval e Carmen Romera e con Víctor Ullate.

En 1998 debutou no cine coa película "Un buen novio", que protagonizou xunto con Fernando Guillén Cuervo, pola que recibiu o Premio Max Factor ó rostro máis bonito de cine español. Pero foron outras películas como "Nadie conoce a nadie", "El hijo de la novia" e, especialmente, "El otro lado de la cama" as que a catapultaron á fama. Recibiu dous premios Ondas por estas dúas últimas películas. Foi nomeada a mellor actriz pola Unión de Actores pola súa interpretación en "El otro lado de la cama". En "A golpes" interpretou a María, unha boxeadora que se gañaba a vida como taxista.

En teatro interpretou "El sueño de una noche de verano" de William Shakespeare en Inglaterra.

En televisión participou nas series "El pantano", "Al filo de la ley", "Los Serrano" e, na actualidade Doctor Mateo.

## Filmografía 
### Cine 
### Televisión 
## Ligazóns externas 
* a web de NATALIA VERBEKE (desde 2001)
Prótese

O termo **prótese** pode referirse a:
***prótese**, un elemento médico substitutorio anatómico ou funcional dun órgano ausente;
***prótese**, un proceso lingüístico;
Síncope

Unha **síncope** refírese:
* En medicina, a un proceso de perda de facultades físicas (desmaio, esvaído, shock).
* En lingüística, a un proceso de perda de elementos lingüísticos.
* En música, a execución dunha nota nun tempo débil ou parte débil do compás.