Hespéridos

[miniatura|dereita|*[Signeta flammeata* (Trapezitinae)]]

Os **hespéridos** (**Hesperiidae**) son unha familia de bolboretas. Esta familia fora anteriormente situada nunha superfamilia propia denominada **Hesperioidea**; porén, a taxonomía máis recente sitúaa dentro da superfamilia Papilionoidea. Son diúrnas e teñen un voo moi rápido e errático. A maioría teñen os extremos das antenas modificados formando unha proxección parecida a un gancho. Recoñécense máis de 3&nbsp;500 especies de hespéridos, e viven en todo o mundo, pero cunha maior diversidade nas rexións neotropicais de América Central e Suramérica.

## Descrición e sistemática 
[miniatura|esquerda|Placa de *[Biologia Centrali-Americana* que mostra Pyrginae (a 3 ao centro á dereita &mdash; negra e marrón azulada) e Eudaminae (as outras)]]
miniatura|Eiruga dun hespérido
Tradicionalmente, as Hesperiidae situábanse nunha superfamilia monotípica chamada Hesperioidea, porque eran morfoloxicamente distintas dos outros Rhopalocera (bolboretas), a maioría das cales pertencían á superfamilia máis típica das Papilionoidea. A terceira e máis ben pequena superfamilia de bolboretas era a Hedyloidea, que estaba restrinxida ao Neotrópico. Porén, análises filoxenéticas recentes suxiren que os tradicionais Papilionoidea son parafiléticos, e así as subfamilias tiveron que ser reorganizadas para reflectir as verdadeiras relacións cladísticas.

En conxunto, estes tres grupos de bolboretas comparten moitas características, especialmente nos estadios de ovo, larva e pupa.
* Coeliadinae (unhas 75 especies)
* Euschemoninae (monotípica)
* Eudaminae
* Pyrginae (incluíndo as Pyrrhopyginae)
* Heteropterinae (unhas 150 especies)
* Hesperiinae  (unhas 2&nbsp;000 especies)
* Megathyminae (unhas 18 especies; dubidosa distinción das Hesperiinae, e en clasificación modernas inclúense dentro delas)
* Trapezitinae (unhas 60 especies)

### Coeliadinae 
Subfamilia de bolboretas relativamente grandes cun tórax ensanchado e un abdome comparativamente estreito e curto. Teñen ollos prominentes e as súas principais características diagnósticas (pouco aparentes) son ter o terceiro segmento dos palpos labiais longo e delgado (en forma de subela ou punzón), posuír un único par de sedas sensoriais (*chaetosemata*) sobre a cabeza (dúas nas demais subfamilias) e por non ter na base das antenas (como no resto de subfamilias), un mechón de escamas filiformes (pestanas) que se estende sobre o ollo. As ás anteriores son longas e estreitas e as posteriores arredondadas.
As eirugas, de cores vivas, aliméntanse de dicotiledóneas. Hai 75 especies, que viven nas zonas tropicais de África, Australasia e Asia Oriental.

150px

### Euschemoninae 
Subfamilia cunha única especie australiana (*Euschemon rafflesia*). Trátase dunha bolboreta grande, de cores vivas, cunha característica absolutamente única na familia das Hesperiidae e nos ropalóceros en xeral: as ás anteriores e posteriores teñen frénulo e retináculo, estruturas constituídas por escamas modificadas que manteñen as dúas ás unidas durante o voo.

Ficheiro: Euschemoninae.jpg

### Pyrginae 
Subfamilia na que as ás dianteiras dos machos presentan a miúdo un pregamento costal que alberga as androconias. Pousan coas ás estendidas, frecuentemente no envés das follas. A á posterior ten unha forma arredondada ou trapezoidal. As eirugas aliméntanse de dicotiledóneas. Comprende 130 xéneros e unhas 1&nbsp;150 especies, de distribución cosmopolita pero das cales unhas 750 son neotropicais. Inclúe as especies da antigamente considerada subfamilia Pyrrhopyginae.

float left
float left|170px

### Eudaminae 
Igual que as bolboretas da subfamilia Pyrginae, na que antes estaban incluídas, pousan coas ás estendidas. Á posterior alongada ao longo das veas anais, ás veces prolongada por unha rechamante cola, dándolle á á un perfil máis ou menos triangular. As eirugas aliméntanse de dicotiledóneas. Exceptuando un único xénero de Asia Oriental (*Lobocla*), a maioría das especies desta subfamilia viven no Neotrópico alcanzando algunhas especies Norteamérica. Ten 52 xéneros.

Ficheiro:Eudaminae.jpg
float left|180px

### Heteropterinae 
Subfamilia de bolboretas pequenas, duns 30–40&nbsp;mm de envergadura, de corpo esvelto e ás comparativamente anchas. A cabeza e o tórax son menos anchos que noutras Hesperiidae. O abdome é máis estreito e xeralmente máis longo que as ás posteriores. Teñen dous caracteres distintivos, aínda que pouco evidentes a simple vista, son os palpos labiais alongados e pelosos así como a ausencia ou a forte redución da epífise na tibia das patas anteriores. As ás teñen xeralmente a cara superior de cor castaña escura con manchas crema ou alaranxadas. A cara inferior reproduce o mesmo debuxo, coas manchas dunha cor máis clara. En repouso, ao tomaren o sol, manteñen as ás abertas uns 45 graos. As eirugas aliméntanse de herbas da familia das Poáceas. Comprende 16 xéneros e 170 especies de África tropical, Paleártico e Neotrópico (100 especies neotropicais).

float left
float left|120px

### Hesperiinae 
Nesta subfamilia, as ás en repouso, teñen unha disposición particular, coas ás dianteiras horizontais e as traseiras medio abertas, formando un ángulo coas dianteiras. A vea M2 da á dianteira está marcadamente curvada cara á vea M3. As eirugas aliméntanse principalmente de monocotiledóneas, e algunhas especies especializáronse en perforar as raíces e os talos de *Yucca* e *Agave*. Estas especies agrupábanse antigamente nunha subfamilia separada (**Megathyninae**) pero os caracteres particulares que presentan débense, fundamentalmente, ao alto grao de especialización alcanzado por estas especies. Ten 325 xéneros e 2&nbsp;000 especies de distribución cosmopolita, a metade delas neotropicais.

float left
float left|160px

### Trapezitinae 
Subfamilia estreitamente emparentada coa anterior, da cal se diferencia por ter as veas discocelulares da á traseira dirixidas cara ao ápex da á (estas son verticais ou apuntan cara á base da á nos Hesperiinae). As eirugas, como ocorre nos Hesperiinae, aliméntanse de monocotiledonas. Consta de 16 xéneros e 60 especies de Australia, Nova Guinea e illas próximas.

Ficheiro: Trapezitinae.jpg

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Brower, Andrew V.Z. & Warren, Andrew (2006): The higher classification of the Hesperiidae (Lepidoptera: Hesperioidea) Full Article. Consultado o 26 de outubro de 2012.
* Evans, W.H. (1951): A Catalogue of the Hesperiidae indicating the classification and nomenclature adopted in the British Museum (Natural History). Part I. *Pyrrhophyginae*. - Londres, British Museum. 92 pp. + p15. 1-9.
* Evans, W.H. (1952): A Catalogue of the *Hesperiidae* indicating the classification and nomenclature adopted in the British Museum (Natural History). Part II. *Pyrginae*. Section I. - Londres, British Museum. 178 pp. + pls. 10-25.
* Evans, W.H. (1953): A Catalogue of the *Hesperiidae* indicating the classification and nomenclature adopted in the British Museum (Natural History). Part III. *Pyrginae*. Section II. - Londres, British Museum. 246 pp. + pls. 26-53.
* Evans, W.H. (1955): A Catalogue of the *Hesperiidae* indicating the classification and nomenclature adopted in the British Museum (Natural History). Part IV. *Hesperiinae* and *Megathyminae*. - Londres, British Museum. 499 pp. + pls. 54-88.
* Korolev, Vladimir  A. (2014): Catalogus on the collection of *Lepidoptera*. Part I. *Hesperiidae*. - Moscow, 310 p. ISBN 978-5-00077-066-5 http://istina.msu.ru/media/publications/book/e97/c2c/6735570/Catalog-Contents_1.pdf.

### Ligazóns externas 
*Hesperiidae en Lepidoptera.pro
*Hesperiidae de Europa
*Nearctica Norteamérica (páxina índice)
*Skippers of North America: Fotografías de diagnóstico de gran formato Cirrus Digital Imaging
*Internet Archive Descarga libre de Watson, E.Y. 1891 *Hesperiidae Indicae: Being a reprint of descriptions of the Hesperiidae of India, Burma, and Ceylon*
* Butterflies and Moths of North America
* Butterflies of America