open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
G. C. Green

**Ben George Christian "G. C." Green**, nado en 1964, é un músico inglés coñecido por ser o cofundador e baixista da banda de metal industrial baseada en Birmingham Godflesh. 

## Biografía 
Nado en Birmingham, Green involucrouse nas escenas post-punk e gótica da cidade a principios dos anos 80 e fíxose amigo de músicos como Paul Neville e Diarmuid Dalton. Formou a súa primeiroa banda, OPD (Officially Pronounced Dead), en 1982 con Neville. A banda adoitaba a ensaiar na casa de Green ou de Nevilles. Posteriormente pasaron a chamarse Fall of Because pola canción de Killing Joke do mesmo nome en 1985. Inicialmente usaron unha caixa de ritmos básica, tocando Neville a guitarra e Green o baixo e cantando, e escribiron cancións influenciadas polos álbums de The Cure *17 Seconds* e *Faith*. Tras coñecer en 1985 a Justin Broadrick, que daquela tiña 15 anos, fixéronse amigos grazas a súa admiración por The Stranglers e outras bandas de punk. Pouco despois Broadrick comezou a tocar a batería no grupo, e os tres comezaron a compoñer cancións influenciadas por bandas como Swans e Sonic Youth, aínda que mantiñan os matices psicodélicos que eran inherentes aos primeiros traballos de Fall of Because. Nesa época Broadrick ensinoulle a Green a varios artistas como Throbbing Gristle, Whitehouse e SPK.

En 1986 gravaron unha demo, *Extirpate*, nos estudios Rich Bitch de Birmingham e venderon un feixe de copias a amigos e outros músicos da cidade. A banda tamén fixo varios concertos en The Mermaid con xente como Napalm Death, Heresy e Amebix. En 1987 Broadrick deixou Fall of Because para unirse a Head of David. Cando Broadrick foi despedido de Head of David no ano seguinte, el e Green, que estaban compartindo un piso nese momento, formaron Godflesh. Ao longo da súa carreiro Godflesh publicou oito álbums e é unha banda pioneira do xénero do metal industrial. Tras gravar o sexto álbum de Godflesh, *Hymns*, en outubro de 2001, Green deixou a banda. Foi substituído polo baixista de Prong Paul Raven pero a banda acabaría disolvéndose en 2002 no medio dunha xira europea. Nos anos seguintes Green, que gañou a vida con diversos traballos,

O único álbum en solitario de Green, *I-VII*, foi editado co seu alcume Vitriol no ano 1998 a través do selo Neurot Recordings. O disco fora gravado en 1995.

Green casou en 2010 e ese mesmo ano Green e Broadrick tamén reformaron Godflesh e comezaron a xirar. O sétimo álbum da banda, e o primeiro dende a reunión, *A World Lit Only by Fire*, foi editado en 2014. O oitavo traballo, *Post Self*, apareceu en 2017.

Green realizou a súa estrea en solitario como Vitriol o 8 de decembro de 2018 no Hospital Fest en Queens, Nova York, vinte anos despois de que o álbum de Vitriol fose publicado.

## Notas
Paula Pareto

**Paula Belén Pareto**, nada en San Fernando o 16 de xaneiro de 1986, é unha médica e judoka arxentina. Campioa do mundo en 2015 e gañadora dunha medalla de bronce nos Xogos Olímpicos de Pequín 2008 e dunha medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de Río de Xaneiro de 2016. Converteuse na primeira muller arxentina en ser campioa olímpica e a primeira deportista arxentina que gañou dúas medallas olímpicas en disciplinas individuais.

## Traxectoria 
Pareto comezou a practicar judo con nove anos xunto ao seu irmán máis novo Marco (ten ademais unha irmá máis vella, Estefanía) e até os Xogos Olímpicos de Londres 2012 representou ao Club Estudiantes de La Plata. Foi bolseira pola Secretaría de Deportes da Nación do seu país.

En 2010, a Fundación Konex outorgoulle o Premio Konex de Platino como mellor deportista destacada da década 2001-2010. O 19 de novembro de 2014, Paula gañou a medalla de prata na categoría de até 48 kg no Grand Prix de Judo de Qingdao, na China.

En agosto de 2015, consagrouse campioa no Campionato Mundial de Astana, Casaquistán, ao vencer á xaponesa Haruna Asami na categoría até 48 kg. O 22 de decembro dese mesmo ano, foi galardoada co Premio Olimpia de ouro, á mellor deportista do ano. O 21 de agosto de 2016, logo de consagrarse campioa olímpica ao derrotar á surcoreana Jeong Bo-Kyeong, e foi elixida abandeirada da delegación arxentina na cerimonia de clausura dos Xogos Olímpicos de Río de Xaneiro.

Ao longo da súa carreira participou en tres Xogos Olímpicos entre os anos 2008 e 2016, obtendo unha medalla de bronce en Pequín 2008, diploma olímpico en Londres 2012 (onde finalizou quinta) e a medalla de ouro en Río de Xaneiro 2016. Nos Xogos Panamericanos conseguiu tres medallas entre os anos 2007 e 2015.

Gañou tres medallas no Campionato Mundial de Judo entre os anos 2014 e 2018, e doce medallas no Campionato Panamericano de Judo, entre os anos 2005 e 2019.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Paula Pareto en JudoInside.com
Why Women Kill

***Why Women Kill*** é unha serie de televisión web estadounidense creada por Marc Cherry para CBS All Access. Trátase dunha comedia dramática de humor negro ambientada en varios períodos temporais. Estreouse o 15 de agosto de 2019 e a súa primeira tempada ten dez episodios. Pouco despois de rematar a emisión da primeira tempada, anunciouse que a serie renovará para facer unha segunda tempada.

## Sinopse 
A serie trata sobre tres mulleres de diferentes décadas cuxas vidas están conectadas polo feito de vivir na mesma mansión de Pasadena (California) e por experimentar infidelidade nos seus matrimonios. Beth Ann Stanton (Ginnifer Goodwin) vive en 1963 como unha abnegada ama de casa até que sabe das infidelidades do seu marido, Simone Grove (Lucy Liu) descobre a homosexualidade do seu terceiro marido e comeza unha relación cun home moito máis novo en 1984, e a pesar de ter un matrimonio aberto en 2019, Taylor Harding pon a proba a súa relación cando ela e o seu marido se senten atraídos pola mesma muller. A infidelidade de cada matrimonio desencadea unha serie de acontecementos que leva a cada unha das mulleres a matar unha persoa.

## Elenco e personaxes 
### 1963 
**Principais**
* Ginnifer Goodwin como Beth Ann Stanton, abnegada dona de Rob. 
** Hartlyn Hilsman como Beth Ann (de nena).
* Sam Jaeger como Rob Stanton, enxeñeiro aeroespacial e marido de Beth Ann.
* Lindsey Kraft como Claire, secretaria de Rob.
* Spencer Garrett como Hal Burke, xefe de Rob.
* Peri Gilpin como Vivian Burke, muller de Hal.
* Analeigh Tipton como Mary Vlasin, veciña de Rob e Beth Ann e dona de Ralph, de quen é vítima de violencia doméstica.
* Scott Porter como Ralph Vlasin, veciño de Rob e Beth Ann e marido Mary.
* Ava Scarola como Emily Stanton, filla finada de Rob e Beth Ann.
* Catherine Curry como Elsie Warner, filla de April e Rob.
* Charlie DePew como Brad Jenkins, prometido de Amy.
* Ken Garito como oficial de policía que confunde a Simone cunha prostituta.
* Christine Estabrook como Joyce Dubner, veciña de Simone.
* Philip Anthony-Rodriguez como Hector, amante de Karl.
* Dale Dickey como Ruby Jenkins, nai de Brad.
* Robert Craighead como Dwight Jenkins, pai de Brad.
* Hayley Hasselhoff como Patt Jenkins, irmá de Brad.

### 2019 
**Principais**
* Kirby Howell-Baptiste como Taylor Harding, avogada feminista e bisexual, ten un matrimonio aberto con Eli.
** Kendall Denise Clark como Taylor Harding (de nena).
* Alexandra Daddario como Jade / Irene Tabatchnick, amante bisexual de Taylor.
* Reid Scott como Eli Cohen, guionista e marido de Taylor.

**Secundarios**
* Kevin Daniels como Lamar, axente de Eli.
* Kevin McNamara como Duke, antiga parella de Jade.
* Saidha Arrika Ekulona como irmá de Taylor.
* Christina Anthony como Velma, irmá de Taylor.
* Odelya Halevi como Willow, modelo de Instagram e amiga de Jade.
* Kevin William Paul como Mischa, modelo de Instagram e amigo de Jade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial da serie 
*
Slavestate

***Slavestate*** é un EP da banda inglesa de metal industrial Godflesh, publicado en xullo de 1991 a través do selo Earache Records. Neste EP o grupo experimentou máis con samples e sons electrónicos que nos seus lanzamentos anteriores que eran principalmente metal industrial.

## Listaxe de cancións 
## Notas
Río Madeira

O **río Madeira** é o principal afluente sur do río Amazonas e o único da marxe dereita que lle achega augas da parte do hemisferio sur da cordilleira dos Andes. O sistema fluvial do Madeira—Mamoré—Grande, cunha lonxitude de 4207&nbsp;km, faino un dos principais cursos de auga de Suramérica e está entre os vinte máis longos do mundo, así como tamén é un dos dez máis caudalosos do mundo.

A súa enorme cunca comprende parte do Brasil, Bolivia e o Perú e proporciónalle un caudal duns 32&nbsp;000 m³/s. O río Madeira transcorre case integramente por territorio brasileiro, sendo nun pequeno tramo a fronteira internacional con Bolivia.

## Fauna 
A fauna ictiolóxica do río Madeira é particularmente rica. Ademais, unha subespecie do golfiño *Inia geoffrensis*, o *Inia geoffrensis boliviensis*, habita no sistema do Madeira e está en perigo de extinción.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* El Desarrollo de la Amazonía Bolivia
* «Megaproyecto Hidroeléctrico y de Navegación del Río Madera», de Jorge Molina Carpio
*Os Ríos Amazonas e Madeira: debuxos e descricións do caderno de notas dun explorador
David Suárez

**David Suárez Varela**, nado en Santiago de Compostela o 24 de febreiro de 1992, é un humorista galego.  

Fíxose coñecido principalmente por protagonizar e crear en 2013 a serie web *Vincent Finch: Diario de un ego*, así como polas súas colaboracións nos programa *Late Motiv* de Andreu Buenafuente e *Yu: No te pierdas nada* de Dani Mateo. No seu estilo de comedia destaca o humor negro, polo que se viu envolto en varias polémicas. 

## Traxectoria 
Estudou comunicación audiovisual na URJC de Madrid e deuse a coñecer en 2013 coa webserie *Vincent Finch: Diario de un ego*. En 2015 foi guionista da webserie *Famosos y una vieja*. En 2018 colaborou en tres emisións do programa de televisión *Late Motiv*, presentado por Andreu Buenafuente. Máis tarde uniuse ao programa de radio *Yu: No te pierdas nada*. En 2018 publicou o cómic *Agonía infinita*, unha recompilación de viñetas de humor negro, publicadas anteriormente no seu Facebook e Instagram. 

En abril de 2019 foi despedido de *Yu: No te pierdas nada*, como consecuencia da polémica xerada tras a publicación na súa conta de Twitter dun chiste sobre as persoas con síndrome de Down. Dito chiste custoulle unha denuncia ante os tribunais e unha petición da Fiscalía de case dous anos de cárcere.

En 2020 interpretou un enfermeiro na serie de Atresmedia *Veneno*.

## Obras 
* 

## Notas
Anders Sandoe Oersted

**Anders Sandoe Oersted**, tamén coñecido como **Anders Sandøe Ørsted** e **Anders Sandö Örsted**, nado en Rudkøbing (Langeland) o 21 de xuño de 1816 e finado en Copenhague o 3 de setembro de 1872, foi un botánico, especializado en micoloxía, zoólogo, biólogo mariño e explorador danés.

## Traxectoria 
Formado academicamente na Universidade de Copenhague, un dos seus primeiros traballos na súa carreira, foi sobre os nematodos daneses e árticos, publicado en 1843, seguido o ano seguinte doutro sobre a zonación das algas mariñas de Oresund.

Viaxou frecuentemente por Centroamérica entre 1845 e 1848, e foi designado profesor de Botánica da Universidade de Copenhague en 1851, posto que mantivo até 1862.

Oersted publicou numerosos escritos, enfocados en especies das familias das acantáceas e das fagáceas.

Unha das súas máis significativas e coñecidas publicacións foi ''L'Amérique Centrale*.

Foi o autor de varios centos de nomes de plantas aínda en uso.

Foi membro da Real Academia Danesa de Ciencias e Letras

## Honores 
### Eponimia 
;Xénero de orquídeas:
* *Oerstedella'' Rchb.f.

## Abreviaturas 
A abreviatura **Oerst.** emprégase para recoñecer a Anders Sandoe Oersted como autoridade na descrición e clasificación científica en botánica.​

A abreviatura **Oersted** emprégase para recoñecer a Anders Sandoe Oersted como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Oersted, Anders Sandoe (1816-1872) no IPNI.
* Københavns Universitet: Anders Sandoe Oersted
* Virtualology: Anders Sandoe Oersted
Langeland

**Langeland** é unha illa de Dinamarca localizada entre o Gran Belt (*Storebælt*) e a baía de Kiel.

Administrativamente é un dos 98 municipios daneses (*Kommune*) desde o 1 de xaneiro de 2007.

## Xeografía 
A illa ocupa unha superficie de 285&nbsp;km², e alberga unha poboación que supera os 13&nbsp;000 habitantes. Está considerada como unha grande área recreativa. 

Unha ponte conecta Langeland con Tåsinge e a illa de Fionia. Hai así mesmo conexións por ferri con Lolandia, Ærø e Strynø.

O municipio de Langeland inclúe tamén as pequenas illas de Strynø e Siø. 

A capital administrativa é a localidade máis poboada, Rudkøbing, con 4 646 habitantes.

## Localidades 
## Historia 
Antes de 2007 a illa dividíase en 3 municipios: Rudkøbing, Sydlangeland e Tranekær. 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Beulah Bondi

**Beulah Bondi**, nada como **Beulah Bondy** en Chicago o 3 de maio de 1889 e finada nos Ánxeles o 11 de xaneiro de 1981, foi unha actriz estadounidense. Comezou a súa carreira de nena no escenario e tras establecerse como actriz de teatro repetiu o papel de *Street Scene* para a adaptación cinematográfica de 1931. Interpretou papeis secundarios na década de 1930 e foi candidata ao Óscar en dúas ocasións. Interpretou a nai de James Stewart en catro filmes: *Of Human Hearts*, *Vivacious Lady*, *Mr. Smith Goes to Washington* (1939) e *Que fermoso é vivir* (1946).

## Traxectoria 
Bondi naceu en Chicago, Illinois, filla de Eva Suzanna Marble, escritores, e de Abraham O. Bondy, que traballaba en inmobiliaria. A familia mudouse a Valparaiso, Indiana, cando tiña tres anos e Bondi comezou a actuar no escenario aos sete anos, interpretando a Cedric Errol nunha produción de *Little Lord Fauntleroy* na Memorial Opera House de Valparaiso. Graduouse da Frances Shimer Academy (posteriormente Shimer College) en 1907, e obtivo graos en oratoria pola Universidade de Valparaiso en 1916 e 1918.

Debutou en Broadway na obra de Kenneth Seymour Webb *One of the Family* no 49th Street Theatre o 21 de decembro de 1925. A continuación apareceu noutro éxito, ''Saturday's Children* de Maxwell Anderson en 1926. A interpretación de Bondi en *Street Scene*, obra gañadora do Pulitzer de Elmer Rice, estreada no Playhouse Theatre o 10 de xaneiro de 1929, a que levou a Bondi ao cinema con 43 anos. O seu debut nese medio foi con "Emma Jones" en *Street Scene* (1931), que protagonizou Sylvia Sidney, e en que Bondi repetiu o seu papel teatral, ao que seguiu "Mrs. Davidson" en *Chuvia* (1932), protagonizado por Joan Crawford e Walter Huston.

Bondi foi unha das cinco mulleres que foron nomeadas na primeira edición en que se entregou o Óscar á mellor actriz secundaria polo seu traballo en *The Gorgeous Hussy*, aínda que perdeu contra Gale Sondergaard. Dous anos despois volveu ser candidata por *Of Human Hearts*. Interpretou papeis de muller madura nos primeiros anos da súa carreira, aínda que apenas entrara na corentena. En 1940 interpretou a Mrs. Webb en *Sinfonía da vida* e a Granny Tucker en *The Southerner*, dirixido por Jean Renoir e estreado en 1945.

Polas súas contribucións á industria cinematográfica, Bondi recibiu unha estrela no Paseo da Fama de Hollywood en 1960. Está situada no 1718 de Vine Street.

Bondi tivo a súa última aparición na pantalla en *The Waltons'' nos capítulos "The Conflict" (setembro de 1974) e "The Pony Cart" (decembro de 1976). Recibiu un Emmy pola súa interpretación nese último capítulo. Cando dixeron o seu nome, ao principio parecía que non estaba presente, mais recibiu unha grande ovación e mentres camiña paseniño ata a tarimo, onde agradeceu ao público que a honrasen mentres aínda estaba viva.

Bondi falecu por complicacións pulmonares causadas pola rotura dunhas costelas que sufriu cando tropezou co seu gato. Tiña 91 anos.

## Filmografía 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Ligazóns externas 
*Great Character Actors
Plácido Fernández

**Plácido Antonio Fernández de Arosa** (tamén mencionado como **Plácido Fernández Erosa** nalgunhas publicacións dixitais, e na súa propia sinatura), nado en Santiago de Compostela o 15 de xaneiro de 1760 e finado o 3 de decembro de 1838, foi un pintor e gravador galego.

## Traxectoria 
Fillo de Andrés Fernández Montero "Ollos mouros" e neto de "Guinchote", escultores, Plácido formouse con Xoán Antonio García de Bouzas. 

Pensionado por Xoán Antonio Cisneros de Castro e da Barrera, primeiro Conde de Ximonde, ingresou o 27 de abril de 1794 na Real Academia de Belas Artes de San Fernando de Madrid, onde coincidiu co seu irmán Tomé, tamén pintor, e co seu paisano Gregorio Ferro, por entón tenente director da mesma.

Foi tamén profesor da Escola de Debuxo da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago, de 1806 a 1809.

## Galería de imaxes 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Enciclopedia temática de Galicia*, t. V-Arte, Nauta, Barcelona, 1990 , ISBN 84-278-1210-8 (v.5).
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Bibliografía de Plácido Fernández Arosa en pintoresgallegos.com
Real Academia Danesa de Ciencias e Letras

A **Real Academia Danesa de Ciencias e Letras**, fundada en 1742, é unha organización non gobernamental cuxo obxectivo é promover a ciencia e as humanidades. 

A Academia conta con aproximadamente 250 membros nacionais e 260 estranxeiros.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* InterAcademy Partnership. Royal Danish Academy of Sciences and Letters
* The Royal Danish Academy of Sciences and Letters
Río Vaos

O **río Vaos** ou **dos Vaos**, tamén coñecido como **rego dos Vaos** no seu curso alto, é un afluente do río Masma que discorre polos concellos de Mondoñedo e Lourenzá, na comarca da Mariña. Na escrita é frecuente a forma **Baos**, incoherente coa súa orixe hodonímica, por presentar abundantes vaos, zonas axeitadas para cruzalo, onde as augas baixan calmas e son pouco profundas.

## Curso alto 
O nacemento sitúase na parroquia de Santa María Maior (Mondoñedo), entre a serra de Lourenzá e os montes de Carracedo. Fórmase a partir da conxunción do rego dos Casteláns e o rego Seco, pola esquerda, e o rego Carracedo e o regueiro das Brañas, pola dereita. Por máis da metade do seu traxecto, bordea a aba oriental da serra de Lourenzá, que lle fornece pola esquerda as augas do rego de Coto Redondo, rego da Fraga, regueiro de Curros, rego de Lobrero, rego do Caxigo, rego das Penelas e rego de Ribón. Neste treito, os afluentes pola marxe dereita son os regos de Ferrería e dos Corgos.

Ao longo de case dous quilómetros serve como límite municipal entre a parroquia mindoniense de Lindín e a de San Tomé de Lourenzá. Preto do lugar de Oural hai un pequeno encoro para a subministración de auga ao municipio de Lourenzá, que foi dragado en 2013 para amplia-la capacidade da rede de abastecemento e protexe-la contorna fronte ao risco de enchentes.

## Curso medio 
O leito do río ábrese ao val de Lourenzá á altura do lugar do Cal, e dende aquí flúe vagaroso, case sen salvar desnivel, pola feraz veiga de San Tomé, regando os cultivos de faba local, con Indicación Xeográfica Protexida.

No lugar de Mazúa, xa na parroquia de San Xurxo, recibe pola dereita o seu principal afluente, o rego do Batán. A partir deste punto, o río veu recibindo indistintamente os nomes de Vaos (ou Baos) e de Batán, se ben na actualidade, a maioría das fontes tenden a considerar o Vaos como curso fluvial principal e o Batán como afluente. Aquí troca a orientación nordeste que seguía polo sentido noroeste, que manterá ata súa desembocadura, e percorre os últimos quilómetros do val antes de formar un meandro que abraza a capital municipal, Vilanova, que lle queda á esquerda.

## Curso baixo 
Tras pasar por baixo da Ponte da Pedra, a pendente acentúase ao abandona-la vila nunha caivanca que é salvada polo viaduto da estrada N-634. Uns dous quilómetros máis adiante pasa por debaixo dun segundo viaduto, o da autovía A-8, antes de desembocar no río Masma, preto do lugar da Ribeira.

A segunda metade do río Vaos, desde O Pereiro, constitúe un couto pesqueiro de troitas.
## Notas
Rudkøbing

**Rudkøbing** é unha pequena cidade danesa que é a capital da illa e do municipio de Langeland. En 2018 tiña 4 671 habitantes, cunha densidade de poboación nese ano de 16 hab./km2.

## Xeografía 
Situada a unha altitude de 10 msnm, o municipio ocupa unha superficie de 291,21 km². É unha cidade cun porto pesqueiro, comercial e deportivo.
### Demografía 
## Historia 
[220px|miniatura|Localización  da [Langeland|illa de Langeland en  Dinamarca]]
Rudkøbing se nomea por primeira vez nun documento do ano 1287 como *Rudkiøbing*. Crese que o nome orixinal do lugar era *Rutha*, co significado de "lugar aberto" ou "lugar despexado", mentres que a terminación *-købing* indica unha localidade con privilexios comerciais. A súa fundación é seguramente máis antiga.

Pol súa situación no centro e na costa oeste de Langeland, Rudkøbing pronto destacou como o principal sitio comercial da illa e como porto de saída das mercadorías. A cidade nunca foi moi grande, debido ao limitado tamaño da illa e ao comercio ilegal que imperou até o século XVII. 

Rudkøbing naceu como unha cidade mercado medieval na que non houbo un gran desenvolvemento industrial posterior. Por iso que aínda poden encontrarse rúas empedradas e estreitas canellas das antigas granxas e mercados.

Durante as guerras entre Dinamarca e Suecia no século XVII, Rudkøbing foi fortificada pero, a pesar diso, padeceu severos danos. Pouco despois de finalizada a guerra de 1658-1660 a súa poboación non chegaba aos 500 habitantes. A finais dese século Rudkøbing recuperou certa actividade comercial grazas á mellora do seu porto.

A mediados do século XIX construíuse un novo porto e melloraron os camiños entre a cidade e as zonas rurais da illa. O comercio tamén se beneficiou coa chegada dos barcos de vapor. A industrialización chegou a Rudkøbing en 1845 e tivo certo crecemento até o século XX, pero nunca tivo demasiada forza. 

O ferrocarril de Langeland inaugurouse en 1911. A poboación medrou de maneira constante e, a finais do século XIX, alcanzou os 3 500 habitantes, pero a partir da década de 1920 o crecemento foi bastante máis modesto e con altibaixos. Este crecemento limitado fixo que o centro da cidade conserve as súas características antigas. O turismo ten unha importancia crecente na economía, ao que contribuíu a inauguración en 1960 da ponte de Langeland, principal vía de acceso a illa desde o resto do país, que conecta con Tåsinge e coa illa de Fionia. Hai así mesmo conexións por ferri con Lolandia, Ærø e Strynø.

En 1970 creouse o municipio de Rudkøbing e, en 2007, este fusionouse cos outros dous municipios da illa para integrar o municipio de Langeland, do que Rudkøbing é a súa capital desde entón.

## Galería 

Rudkobing01.JPG|Centro da cidade
Rudkøbing Kirke 2007.jpg|Igrexa de Rudkøbing
Isvinter Rudkøbing fiskerihavn2.jpg|Porto pesqueiro
Rudkøbing bådværft - panoramio.jpg|Estaleiro de Rudkøbing
Rudkøbing - Langelandsbroen.JPG|Ponte de Langeland
AndersSandoeOersted.jpg|Monumento a Anders Sandoe Oersted, nacido na cidade

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* 
*
Tirunesh Dibaba

**Tirunesh Dibaba** (en ; en ), nada en Bekoji, rexión de Arsi o 1 de xuño de 1985, é unha atleta etíope especialista en carreiras de longa distancia, que gañou os 10 000 nos Xogos Olímpicos de Londres 2012, así como 5000 e os 10 000 nos Xogos Olímpicos de Pequín 2008 e é a actual plusmarquista mundial de 5000 metros con 14:11.15, marca lograda en Oslo en 2008. É alcumada "Baby Faced Destroyer" (destrutora con cara de bebé)

No Campionato do Mundo de 2005 IAAF celebrado en Helsinqui, Finlandia, converteuse na primeira muller en gañar nas probas de 5000 m e 10000 m nun mesmo campionato. É unha das dúas mulleres (sendo a outra Sonia O'Sullivan) en gañar os títulos World Cross Country nas carreiras longa e curta nun mesmo campionato (2005 en Saint Galmier, Francia). Co seu campionato mundial de 2003, converteuse na campioa mundial máis nova da historia, con 18 anos e 90 días.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*"Dibaba – A jewel of inestimable value", by Steven Downes, Athletics Africa, 20 de marzo de 2005 
*Tirunesh Dibaba's profile from Global Athletics 
*Beijing 2008 Women's 10000 m  EthioTube Video 
*Beijing 2008 Women's 5000 m  EthioTube Video 
*"Spend a Day With Tirunesh Dibaba", by Toby Tanser, ''Runner's World'' 
*Video Interview of Tirunesh Dibaba before and after 2007 IAAF World Championships 10,000m
Márcia Malsar

**Márcia Malsar**, nada no Río de Xaneiro, é unha ex-atleta paralímpica brasileira.

## Traxectoria 
Foi medallista de ouro, prata e bronce nos Xogos Paralímpicos de Verán de 1984 en Nova York e Stoke Mandeville nos Estados Unidos de América e Inglaterra. Tamén foi medalla de prata en 1988, cando o evento se celebrou en Seúl, Corea do Sur. Foi a primeira medallista de ouro brasileira nos Xogos Paralímpicos, acadando o primeiro posto nos 200 metros en 1984.

Na cerimonia de inauguración dos Xogos Paralímpicos de Río de Xaneiro en 2016, Márcia participou na remuda da lapa olímpica dentro do estádio do Maracanã e protagonizou un dos momentos máis emotivos da inauguración. Malsar, que camiñaba apoiada nun caxato, por mor da choiva e a súa dificultade para moverse, deixou caer a lapa e logo ela tamén caeu ao chan. Ergueuse e completou o seu camiño con moitos aplausos dos presentes.

## Palmarés deportivo 
## Notas
Álvaro Vadillo

**Álvaro Vadillo Cifuentes**, nado o 12 de setembro de 1994 en Puerto Real, é un futbolista español. Xoga de extremo e o seu actual club é o RCD Espanyol da Liga SmartBank.

## Traxectoria 
Vadillo chegou ás categorías inferiores do Real Betis Balompié con 12 anos, e debutou co primeiro equipo o 28 de agosto de 2011 contra o Granada CF.

O 18 de agosto de 2016, Vadillo fichou libre polo SD Huesca da Segunda División. Na súa segunda tempada en Huesca, conseguiu o ascenso a Primeira División.

O 27 de agosto de 2018, Vadillo asinou un contrato de dous anos co Granada CF da Segunda División. Na súa primeira tempada en Granada logrou ascender a Primeira División.

O 23 de xullo de 2020, anunciouse a súa fichaxe por tres anos polo Celta de Vigo da Primeira División. Na súa primeira tempada en Vigo, foi cedido ó RCD Espanyol da Segunda División.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en BDFutbol.com 
* Perfil en Futbolme.com
C/2020 F3 (NEOWISE)

alt=Vista dende o Parc Montsouris (Paris), o 18 de xuño de 2020.|miniatura|Vista dende o Parc Montsouris (París), o 18 de xuño de 2020.
**C/2020 F3 (NEOWISE)** ou **Comet NEOWISE** é un cometa de período longo cunha órbita parabólica próxima, descuberta o 27 de marzo de 2020, por astrónomos durante a misión NEOWISE polo telescopio espacial do explorador de vixilancia en infravermello de campo largo (WISE polas súas siglas en inglés). Na súa descuberta era un obxecto de magnitude 18, a 2 UA (300 millóns de km do Sol e 1,7 UA  (250 millóns de km) da Terra.

En xullo de 2020, pode ser vistro a ollo nu no campo, necesitándose prismáticos nas zonas urbanas. É un dos cometas máis brillantes no hemisferio norte desde o Cometa Hale–Bopp en 1997. Pasou polo seu perihelio o 3 de xullo. O 23 de xullo o cometa ten a súa máxima aproximación á Terra. O 23 de xullo 18, tiña magnitude 3.

Para os observadores do hemisferio norte, o cometa aparece moi baixo sobre o horizonte nordeste, baixo Capella, pola mañá. Á noite, o cometa pode verse baixo o ceo noroeste. O cometa pode verse pola mañá e á noite porque está ao norte circumpolar do paralelo norte 45 °. O 17 de xullo, o cometa NEOWISE entrou na constelación de Ursa Majoris, por debaixo do asterismo do Setestrelo.

## Traxectoria 
## Galería 
## Notas
Fabiana Harumi Sugimori

**Fabiana Harumi Sugimori**, nada en Campinas (estado de São Paulo) o 1 de decembro de 1980, foi unha nadadora profesional brasileira polo Tenis Club de Campinas (TCC) competiu na categoría S11 e gañou dúas medallas de ouro paralímpicas e unha de bronce, ademais doutras medallas e títulos mundiais. Formouse en Relacións públicas pola PUCC.

## Palmarés 
### Xogos Paralímpicos 
* Medalla de ouro nos 50 metros libres nos Xogos Paralímpicos de Sydney (2000)
* Medalla de ouro nos 50 metros libres nos Xogos Paralímpicos de Atenas (2004), con récord mundial
* Medalla de bronce nos 50 metros libres nos Xogos Paralímpicos de Pequín (2008)

### Xogos Parapanamericanos 
* Medalla de ouro nos 50 metros libres nos Xogos Parapanamericanos de México (1999)
* Medalla de ouro nos 100 metros libres nos Xogos Parapanamericanos de México (1999)
* Medalla de ouro nos 200 metros libres nos Xogos Parapanamericanos de México (1999)
* Medalla de ouro nos 50 metros peito nos Xogos Parapanamericanos de México (1999)
* Medalla de ouro nos 100 metros peito nos Xogos Parapanamericanos de México (1999)
* Medalla de ouro nos 50 metros libres nos Xogos Parapanamericanos de Mar del Plata (2003)
* Medalla de ouro nos 100 metros libres nos Xogos Parapanamericanos de Mar del Plata (2003)
* Medalla de ouro nos 100 metros peito nos Xogos Parapanamericanos de Mar del Plata (2003)
* Medalla de ouro nos 200 metros medley nos Xogos Parapanamericanos de Mar del Plata (2003)
* Medalla de ouro nos 100 metros bolboreta nos Xogos Parapanamericanos de Mar del Plata (2003)
* Medalla de ouro nos 50 metros libres categoría S11 nos Xogos Parapanamericanos do Río de Xaneiro (2007)
* Medalla de ouro nos 100 metros libres categoría S11 nos Xogos Parapanamericanos do Río de Xaneiro (2007)
* Medalla de prata nos 100 metros peito categoría SB11 nos Xogos Parapanamericanos do Río de Xaneiro (2007)
* Medalla de bronce nos 400 metros libres categoría S12 nos Xogos Parapanamericanos do Río de Xaneiro (2007)

### Campionato Mundial 
* Medalla de ouro nos 50 metros libres no Mundial de Mar del Plata (2002)
* Medalla de ouro nos 100 metros libres no Mundial de Mar del Plata (2002)
* Medalla de bronce nos 200 metros medley no Mundial de Mar del Plata (2002)

## Notas
Sergio Rodríguez Sánchez

**Sergio Rodríguez Sánchez**, nado en Vila de Cruces e finado no mesmo concello o 27 de novembro de 1978, foi un funcionario e político galego.

## Traxectoria 
Funcionario da administración local. Foi secretario do Concello de Carbia nos anos corenta. Foi nomeado alcalde de Vila de Cruces en outubro de 1960, tomando posesión en novembro. Permaneceu no cargo até 1962. Finou en Vila de Cruces o 27 de novembro de 1978.

## Notas
Marsha Ivins

**Marsha Sue Ivins**, nada en Baltimore (Maryland) o 15 de abril de 1951, é unha astronauta estadounidense retirada que formou parte das misións STS-32, STS-46, STS-62, STS-81 e STS-98.

## Traxectoria
Ivins graduouse en enxeñería aeroespacial pola Universidade de Colorado 1973.

Estivo traballando como enxeñeira para a NASA no Centro Espacial Lyndon B. Johnson entre xullo de 1974 e 1980 para logo pasar a ser enxeñeira de voo no adestrador do transbordador espacial e copiloto nunha aeronave administrativa da NASA. En 1984 foi seleccionado como astronauta, participando nas misións STS-32, STS-46, STS-62, STS-81 e STS-98.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-32
*STS-46
*STS-62
*STS-81
*STS-98
J-2 (motor foguete)

O motor foguete **J-2** foi un motor desenvolvido polos Estados Unidos para o seu uso na etapa Saturno IVB. Fabricado por Rocketdyne, consumía oxíxeno líquido e hidróxeno líquido, era alimentado cunha bomba mediante xerador de gas e producía un impulso de 1033 kN no baleiro. Tiña unha masa de 1438 kg, unha altura de 3,38 m, un diámetro de 2,01 m e un impulso específico de 421 s no baleiro. Permanecía acendido durante 475 s. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Saturno IVB
Sushant Singh Rajput

**Sushant Singh Rajput**, nado o 21 de xaneiro de 1986 e finado o 14 de xuño de 2020, foi un actor indio. Rajput comezou a súa carreira facendo series de televisión. O seu primeiro papel foi no drama romántico de Star Plus *Kis Desh Mein Hai Meraa Dil* (2008), e o seu primeiro papel televisivo protagonista na telenovela de Zee TV *Pavitra Rishta* (2009–2011).

Rajput fixo o seu debut no cinema co drama *Kai Po Che!* (2013), polo cal recibiu un nomeamento nos Premios Filmfare ó mellor debut (masculino). Posteriormente protagonizou a comedia romántica *Shuddh Desi Romance* (2013) e intrepretou o papel principal no suspense *Detective Byomkesh Bakshy!* (2015). As súas aparicións con mellores resultados de recadación foron o papel secundario que fixo en *PK* (2014), seguido polo papel principal que fixo en *M.S. Dhoni: The Untold Story* (2016). Pola súa interpretación neste último recibiu o seu primeiro nomeamento ó Premio Filmfare ó mellor actor. Rajput converteuse nunha estrela do cinema indio grazas a éxitos comerciais como *Kedarnath* (2018) e *Chhichhore* (2019).

Rajput morreu por suicidio no seu fogar de Bandra, Bombai en xuño de 2020, con 34 anos de idade.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Selección de fútbol de Eritrea

A **selección de fútbol de Eritrea** (, tigriña: ጋንታ ኩዕሶ እግሪ አርትራ) é o equipo representativo de Eritrea nas competicións oficiais deste deporte. A súa organización está a cargo da Federación Nacional Eritrea de Fútbol (*Eritrean National Football Federation*, ሃገራዊ ፈደረሽን ኩፅሶ እግሪ ኤርትራ), pertencente á Confederación Africana de Fútbol (CAF) e á FIFA. Alcumados os Rapaces do Mar Vermello, nunca conseguiron participar nin na fase final dunha Copa do Mundo nin da Copa de África de Nacións. 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil de Eritrea na páxina web da FIFA
Río Tocantins

O **río Tocantins** é un río do Brasil, arteria fluvial central do país. En lingua tupí, o seu nome significa "peteiro do tucano" (*Tukã*="tucano" e *Ti*="peteiro"). Percorre de sur a norte uns 2450&nbsp;km. Non é propiamente un afluente do río Amazonas, xa que as súas augas chegan ao océano Atlántico ao mesmo tempo que as do Amazonas. Flúe por catro estados brasileiros (Goiás, Tocantins, Maranhão e Pará) e dá nome a un dos estados máis recentes, formado en 1988 na porción norte de Goiás.

O Tocantins é un dos río de augas claras máis longos de Suramérica.

## Fauna 
A cunca do Tocantins, que inclúe o río Araguaia) é o fogar de varios grandes mamíferos acuáticos, como o manatí *Trichechus inunguis*, os golfiños *Inia araguaiaensis* e *Sotalia fluviatilis*, e de grandes réptiles como o caimán negro, o caimán común e a tartaruga *Podocnemis unifilis*.

A cunca ten unha gran riqueza de especies de peixes, aínda que é relativamente baixa para os estándares amazónicos. As familias máis ricas son Characidae, Loricariidae e rivúlidos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Mapa da cunca
Derartu Tulu

**Derartu Tulu** (en amhárico: ደራርቱ ቱሉ; en oromo: Daraartuu Tulluu) nada o 21 de marzo de 1972, é unha atleta etíope de longa distancia, que competiu en probas de pista, campo, estrada e distancia de maratón. Foi dúas veces campioa olímpica nos 10.000 m lisos, en Barcelona 1992 e Sydney 2000. Foi tres veces campioa do mundo de campo a través nos anos 1995, 1997 e 2000, sendo a primeira africana en gañar unha medalla nestes campionatos coa súa prata en 1991.

## Traxectoria 
Naceu en Bekoji, nas terras altas da provincia de Arsi, na mesma aldea de onde procede Kenenisa Bekele, o gran dominador das probas de fondo en categoría masculina. Ademais é curmá das irmás Tirunesh, Ejegayehu e Genzebe Dibaba, tres grandes atletas que destacaron despois dela e coas que competiu en varias ocasións. É a sétima dunha familia de dez irmáns. Comezou a salientar nas carreiras que se organizaban na súa escola, onde gañaba aos rapaces da súa idade. Logo participou en carreiras de eido nacional, tamén con bos resultados.

En 1989, participou na súa primeira competición internacional, os Campionatos Mundiais de campo a través en Stavanger, Noruega, onde acabou no posto 23º. Posteriormente, na edición de 1992 celebrada en Anveres, gañou a medalla de prata, converténdose na primeira africana en gañar unha medalla nestes campionatos.

A súa primeira gran competición en pista foron os Mundiais de Tokyo en agosto de 1991, onde acabou na 8ª posición nos 10.000 m con tan só 19 anos.
 
O ano seguinte produciuse a súa consagración nos Xogos Olímpicos de 1992, cando gañou o ouro nos 10.000 m, converténdose na primeira muller da África subsahariana en gañar unha medalla de ouro olímpica. Nesta carreira, deu unha volta de honra xunto coa subcampioa Elana Meyer, de Suráfrica, simbolizando o triunfo de África e a fin do apartheid tamén no deporte.

## Notas
Estreito de Taiwán

O **estreito de Taiwán** ou **estreito de Formosa** é un estreito de 180&nbsp;km de largo que separa a illa de Taiwán da China continental. O estreito forma parte do mar da China Meridional e conéctao polo norte co mar da China Oriental. A parte máis estreita mide 130&nbsp;km de largo.

## Nomes 
Outros nomes do estreito de Taiwán son **estreito de Formosa** (polo antigo nome de Taiwán), **estreito de Fokien** ou **estreito de Fujian** pola provincia chinesa ao occidente do estreito, e **Gabia Negra**, calco do nome do estreito en hokkien e hakka.

## Xeografía 
O estreito de Taiwán é o corpo de auga que separa a provincia de Fujian da illa de Taiwán.

Os acordos internacionais non definen o estreito de Taiwán, senón que inclúen as súas augas no mar da China Meridional, que ten como límite norte a liña dende o cabo Fugui (punto máis setentrional de Taiwán) e a illa Niushan ata a parte sur da illa Pingtan para rematar na costa de Fujian.

## Historia 
O estreito separou a cultura han da China continental dos aborixes de Taiwán durante milenios, aínda que os hakka e os hoklo comerciaron e migraron por el.

Dende 1949 cando o goberno chinés do Kuomintang, liderado por Chiang Kai-shek, se refuxiou en Taiwán trala derrota na guerra civil chinesa fronte aos comunistas de Mao Tse Tung, o estreito foi escenario dunha forte tensión política, e mesmo de bombardeos nas illas de Quemoy e Matsu, entre os réximes enfrontados da República Popular da China e a República da China.

Durante moitos anos, os contactos entre ambos os lados do estreito estiveron prohibidos. A partir de 2001, o goberno da República da China autorizou algúns servizos de transbordador e en 2008 establecéronse voos directos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* Bush, R. & O'Hanlon, M. (2007). ''A War Like No Other: The Truth About China's Challenge to America*. Wiley. ISBN 0-471-98677-1
* Bush, R. (2006). *Untying the Knot: Making Peace in the Taiwan Strait*. Brookings Institution Press. ISBN 0-8157-1290-1
* Carpenter, T. (2006). *America's Coming War with China: A Collision Course over Taiwan*. Palgrave Macmillan. ISBN 1-4039-6841-1
* Cole, B. (2006). *Taiwan's Security: History and Prospects*. Routledge. ISBN 0-415-36581-3
* Copper, J. (2006). *Playing with Fire: The Looming War with China over Taiwan*. Praeger Security International General Interest. ISBN 0-275-98888-0
* Federation of American Scientists et al. (2006). Chinese Nuclear Forces and U.S. Nuclear War Planning 
* Gill, B. (2007). *Rising Star: China's New Security Diplomacy*. Brookings Institution Press. ISBN 0-8157-3146-9 
* Shirk, S. (2007). *China: Fragile Superpower: How China's Internal Politics Could Derail Its Peaceful Rise*. Oxford University Press. ISBN 0-19-530609-0
* Tsang, S. (2006). *If China Attacks Taiwan: Military Strategy, Politics and Economics*. Routledge. ISBN 0-415-40785-0
* Tucker, N.B. (2005). *Dangerous Strait: the U.S.-Taiwan-China Crisis''. Columbia University Press. ISBN 0-231-13564-5
### Ligazóns externas 
* 
*
Aleksandr Stepanovich Popov

**Aleksandr Stepanovich Popov** (en ), nado en Turyinskiye Rudniki o 4 de marzo de 1859 e finado en San Petersburgo o 13 de xaneiro de 1906 (31 de decembro de 1905 no calendario xuliano), foi un físico ruso, unha das primeira persoas que inventou un aparato receptor de radio.

O traballo de Popov como profesor da escola naval de Rusia levouno a explorar o fenómeno da alta frecuencia eléctrica. O 7 de maio de 1895  presentou un artigo sobre un detector de raios sen fíos que construíra empregando un cohesor para detectar ruído de radio dos raios. Ese día celébrase en Rusia o Día da Radio. Nunha demostración o 24 de marzo de 1896 transmitiu sinais de radio a 250 metros entre edificios do campus de San Petersburgo. O seu traballo estaba baseado no doutro físico, Oliver Lodge, e foi contemporáneo co de Guglielmo Marconi.

## Traxectoria 
Popov naceu en 1859 en Turyinskiye Rudniki, actual Krasnoturyinsk, nos Urais e estudou na Universidade Estatal de San Petersburgo. Foi o inventor da antena e con ela puido facer transmisións de ondas electromagnéticas a distancia.

Dende 1890 continuou os experimentos de Hertz. Construíu o seu primeiro receptor de radio en 1894 e posteriormente presentouno ante a Sociedade Rusa de Física e Química. Dende 1901 foi profesor do Instituto Electrotécnico.

## Honras 
En 1945, no 50 aniversario do experimento de Popov, a Unión Soviética converteu o 7 de maio nun día festivo, o Día da Radio, día en que afirman que inventou a radio. Os historiadores indican que esta festa puido ser máis debido á política da guerra fría máis que por evidencias históricas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* ''Alexander Popov: Russia's Radio Pioneer'' de James P. Rybak
### Ligazóns externas 
* Short biographies of Popov
* Lightning detector and radiostations of Popov's design: history of manufacturing 
* Tumba de A. Popov
Laura Chinchilla

**Laura Chinchilla Miranda**, nada en San Xosé o 28 de marzo de 1959, é unha política costarriqueña que foi presidenta do país entre 2010 e 2014. Foi unha das dúas vicepresidentas e ministra de xustiza na administración de Óscar Arias. Foi a candidata do PLN nas eleccións de 2010, onde gañou co 46,76% dos votos o 7 de febreiro. Foi a oitava muller presidenta de Latinoamérica e a primeira muller que tivo ese posto en Costa Rica. Xurou como presidenta o 8 de maio de 2010.

Trala carreira política deu clases na Universidade de Georgetown e foi codirectora do *think tank* do Diálogo Interamericano.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Portal de información non oficial
* Biography by CIDOB Foundation
Dehalobacter

***Dehalobacter*** é un xénero de bacterias do filo Firmicutes.

## Etimoloxía 
O nome xenérico *Dehalobacter* acuñouno o químico sueco Jöns Jakob Berzelius (1779–1848) deriva do latín *de*, 'de, des', e *halogenum*  do grego *hals*, *halos* 'sal' + *gen* 'producir', e *bacter*, 'bastón, bacilo, bacteria'; polo que o nome refírese a 'bacteria bacilar que elimina halóxenos'.

## Especies 
O xénero contén unha soa especie, Recentemente foi identificada tamén *Dehalobacter* sp. UNSWDHB, que declora o cloroformo a diclorometano e identificouse a súa deshaloxenase redutora.

## Notas
Trischa Zorn

**Trischa Zorn**, nada o 1 de xuño de 1964 en Orange, California, é unha nadadora paralímpica estadounidense. Cega dende o nacemento, competiu en natación paralímpica nas probas de S12, SB12 e SM12. sendo incluída no Salón da Fama Paralímpica no ano 2012. Fixo o Xuramento Paralímpico polos atletas nos Xogos Paralímpicos de 1996 en Atlanta.

## Traxectoria 
Zorn estudou na Universidade de Nebraska.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Hipopótamo anano de Creta

O **hipopótamo anano de Creta** (nome científico: ***Hippopotamus  creutzburgi***) é unha especie extinta de hipopótamo que viviu na illa de Creta. Chegou despois da crise salina do Messiniense e viviu até o Plistoceno.

Describíronse dous subespecies: *Hippopotamus creutzburgi creutzburgi* e  *Hippopotamus creutzburgi parvus*, esta última máis pequena que a outra.​

Os ósos de hipopótamo anano de Creta foron descubertos pola paleontóloga Dorothea Bate na meseta de Katharo, ao leste de Creta, na década de 1920.

Unha especie similar, o hipopótamo anano de Chipre (*Hippopotamus minor*), viviu na illa de Chipre até o Holoceno. Era máis pequena que calquera das dúas subespecies de hipopótamo anano de Creta.

## Notas
Halorrespiración

A **halorrespiración** ou **deshalorrespiración** ou **respiración de organohaluros** é un tipo de respiración anaerobia na que se usan compostos haloxenados como aceptores de electróns terminais. A halorrespiración pode ter un papel na biodegradación microbiana. Os substratos máis comúns son compostos alifáticos clorados (PCE, TCE), fenois clorados e cloroformo. As bacterias deshalorrespiradoras son moi diversas, e este proceso pode encontrarse nalgunhas  proteobacterias, cloroflexos (bacterias verdes non do xofre), e clostridios grampositivos de baixo G+C. e ultramicrobacterias.

## Procesos de halorrespiración 
Os procesos de halorrespiración ou deshalorrespiración, usan a deshaloxenación redutora para producir enerxía que se pode utilizar para que os organismos respiradores leven a cabo o seu crecemento e metabolismo. Os compostos orgánicos haloxenados utilízanse como aceptores terminais de electróns, o que ten como resultado a súa deshaloxenación. A hidroxenólise e a redución veciñal son dous procesos identificados deste mecanismo. A maioría destes encimas conteñen grupos de ferro-xofre (Fe-S), e un cofactor corrinoide nos seus sitios activos. O PCE é un solvente alquilo que foi utilizado previamente na limpeza en seco, desgraxado de maquinaria e outras aplicacións. A súa presenza como contaminantes débese ao seu uso industrial común como axentes desengraxantes de metais desde a década de 1920 á de 1970. Estes compostos xenobióticos tenden a formar capas parcialmente insolubles chamadas líquidos de fase non acuosa densos (DNAPLs) no fondo dos acuíferos de augas subterráneas, que se solubilizan de maneira lenta como formando un depósito, o que sitúa o TCE e o PCE entre os contaminantes das augas subterráneas máis comúns.

Unha estratexia utilizada habitualmente para eliminar o TCE e o PCE das augas subterráneas é utilizar biorremediación por medio da potenciación da decloración reduora. A potenciación da decloración redutora implica realizar inxeccións *in situ* de bacterias deshalorrespiradoras, entre substratos orgánicos fermentables que serven como doantes de electróns, mentres que os dous polucionantes, o TCE e o PCE, actúan como aceptores de electróns. Porén, estes substratos fillos teñen perfís de maior toxicidade que os seus compostos parentais. En concreto, os illados de *Dehalococcoides* VS e BAV1 codifican encimas cloruro de vinilo RDases, que metabolizan o cloruro de vinilo a eteno inocuo, o que fai que sexan especies necesarias nos sistemas de potenciación da decloración redutora (ERD) usados en biorremediación do PCE e o TCE.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Decloración redutora
* Cloroflexos
* *Dehalococcoides*
* *Dehalobacter*

## Bibliografía 
*
*
*
*
*
*Krisztina Gábor, Kagnew Hailesellasse Sene, Hauke Smidt, Willem M de Vos, John van der Oost. Divergent roles of CprK paralogues from Desulfitobacterium hafniense in activating gene expression. Microbiology. 2008 Dec;154(Pt 12):3686-3696. PMID 19047736 . DOI 10.1099/mic.0.2008/021584-0 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19047736/