open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Factor XIII

miniatura|260px|O factor XIII establece enlaces cruzados coa fibrina

O **factor XIII** (FXIII) de coagulación ou **factor estabilizante da fibrina** é un encima () do sistema de coagulación do sangue que establece enlaces cruzados coa fibrina. A deficiencia deste factor afecta á estabilidade dos coágulos. A deficiencia de factor XIII, xeralmente é rara, pero en Irán dáse a maior incidencia do mundo, e na cidade de Khash a maior incidencia dentro do país, cunha alta proporción de matrimonios consanguíneos.

## Función 
O factor XIII é unha transglutaminase que circula no plasma como un heterotetrámero con dúas subunidades catalíticas A e dúas subunidades transportadoras B. Cando a trombina converteu o fibrinóxeno en fibrina, esta última forma unha rede proteinácea na que as unidades E están enlazadas a só unha unidade D.

O factor XIII é activado pola trombina dando o factor XIIIa; esta activación require calcio como cofactor. A súa clivaxe feita pola trombina entre os residuos Arg37 e Gly38 no N-terminal da subunidade A, causa a liberación do péptido de activación (de 4&nbsp;000 Da). En presenza de calcio as subunidades transportadoras disócianse das sbunidades catalíticas, orixinando un cambio na conformación tridimensional do factor XIII e a exposición do residuo de cisteína catalítica.

Despois da activación pola trombina, o factor XIIIa actúa sobre a fibrina para formar enlaces cruzados γ-glutamil-Є-lisil amida entre as moléculas de fibrina para formar un coágulo insoluble.

## Descubrimento 
O factor XIII tamén se denomina factor de Laki–Lorand, por Kalman Laki e Laszlo Lorand, os científicos que primeiro propuxeron a súa existencia en 1948. Unha conferencia de 2005 recomendou a estandarización da nomenclatura.

## Xenética 
O cimóxeno factor XIII é unha glicoproteína tetrámera de 320 kDa que consta de dous dímeros formados cada un por dúas subunidades (2 A e 2 B),

## Fisioloxía 
As concentracións típicas de FXIII no plasma son de 10 μg/mL (heterodímero 2A2B), mentres que as concentracións da cadea B libre son de 22 μg/mL. O FXIII ten unha longa vida media, de entre 5 e 9 días. Está presente no plasma, plaquetas e monocitos, así como macrófagos e os precursores da medula ósea deses tipos celulares.

Un coágulo que non foi estabilizado por FXIIIa é soluble en 5&nbsp;mol/L de urea, mentres que un coágulo estabilizado é resistente a isto.

## Uso diagnóstico 
Os niveis de factor XIII non se miden rutineiramente, pero isto pode ser considerado en pacientes cunha tendencia hemorráxica non explicada. Como o encima é bastante específico de monocitos e macrófagos, a determinación da presenza do factor XIII pode utilizarse para identificar e clasificar enfermidades malignas nas que estean implicadas esas células.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Deficiencia de factor XIII en hemophilia.org
* eMedicine - 3491
Laura Tohe

**Laura Tohe**, nada en 1952 é unha poetisa e autora navagho. É unha poeta laureada da Nación Navagho durante 2015–2019, despois de Luci Tapahonso, e é profesora emérita de inglés na Universidade Estatal de Arizona.

Tohe naceu en Fort Defiance, Arizona, filla dun code talker navagho.

## Obras 
**Making Friends with Water* (Nosila Press, 1986)
**No Parole Today* (West End Press, 1999)
*''Tséyi' / Deep in the Rock: Reflections on Canyon de Chelly* (co fotógrafo Stephen E. Strom, University of Arizona Press, 2005)
**Code Talker Stories'' (Rio Nuevo Publishers, 2012)

## Notas
Faye Tso

**Faye Tso**, nada en Coal Mine Mesa, Arizona en 1933 e finada en 2004, foi unha oleira e curandeira herborista navagho. As súas pezas son coñecidas polas súas imaxes non tradicionais de mulleres de millo, guerreiros e bailaríns, xa que a cerámica navagho máis típica ten pouca decoración. Volveu a Coal Mine Mesa para cavar arxila, onde tamén recollía resina de piñeiros para selar a súa olaría navagho.

## Notas
Radmilla Cody

**Radmilla A. Cody** é unha cantante, modelo e activista antiviolencia doméstica navagho, que foi Miss Navagho dende 1997 até 1998.

## Traxectoria 
Cody naceu no seo do clan Tłʼááshchíʼí da Nación Navagho. O seu pai é afroamericano. Foi criada nunha área rural da Nación Navagho pola súa avoa materna, falante de navagho. Nunha entrevista con Vermont Public Radio, Cody lembrou un momento no que a súa avoa se anoxou con ela cando falou en inglés, que, segundo a súa avoa, non é máis que "walla walla walla." As tarefas diarias incluíron o pastoreo de ovellas e ocasionalmente a teceduría. Cody lembrou esa época como relativamente solitaria o cal lle deu tempo para practicar as súas habilidades de canto sendo a súa "primeira audiencia as ovellas". Debido a que a súa avoa se converteu ó cristianismo, os coros cristiáns da igrexa local foron unha grande influencia para ela.

## Discografía 
* *Within the Four Directions* (2000)
* *Seed of Life* (2002)
* *Spirit of a Woman* (2005)
* *Precious Friends* (2007)
* *Shi Keyah: Songs for the People* (2011)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Ricardo Díaz Fernández

**Ricardo Díaz Fernández**, nado en 1885 e finado en Vilasantar o 11 de xuño de 1949, foi un político galego que ocupou o cargo de alcalde de Vilasantar de 1931 a 1935.
## Traxectoria 
Foi director-xerente da fábrica téxtil Hilados y Tejidos de Vilasantar, en Présaras.'**

Ocupou o posto de alcalde de Vilasantar dende a chegada da Segunda República en 1931, primeiro pola ORGA e logo por Izquierda Republicana, até a súa dimisión en maio de 1935. Finou en Vilasantar o 11 de xuño de 1949.**'

## Notas
Lewis Tewanima

**Louis Tewanima**, nado en 1888 e finado o 18 de xaneiro de 1969, tamén coñecido como **Tsökahovi Tewanima** ou **Lewis Tewanima**, foi un atleta hopi de carreira de longa distancia. Foi dúas veces ós Xogos Olímpicos e gañou a medalla de prata nos 10.000 m en 1912. Correu para o Carlisle Indian School, onde era compañeiro de equipo de Jim Thorpe. A súa medalla de prata en 1912 foi o mellor logro dos Estados Unidos nesta competición até que outro nativo americano, Billy Mills, gañou a medalla de ouro en 1964. Tewanima tamén competiu nos Xogos de 1908, onde rematou en novena posición no maratón.

## Notas 
## Véxase tamén
Mouse Genome Informatics

***Mouse Genome Informatics*** (MGI, ou Informática do xenoma do rato) é unha base de datos en liña e de recursos bioinformáticos gratuíta aloxada por The Jackson Laboratory, con financiamento do *National Human Genome Research Institute* (NHGRI), o *National Cancer Institute* (NCI) e o *Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development* (NICHD) dos Estados Unidos. O MGI proporciona acceso a datos sobre xenética, xenómica e bioloxía do rato de laboratorio para facilitar o estudo das enfermidades e saúde humanas. A base de datos integra múltiples proxectos, e as dúas principais contribucións proceden da Mouse Genome Database e da Gene Expression Database (GXD).

O recurso de Mouse Genome Informatics é unha colección de datos, ferramentas e análise creados e axeitados para o seu uso no rato de laboratorio, un organismo modelo amplamente usado. É a "fonte autorizada dos nomes oficiais dos xenes, alelos e cepas de rato", que segue as directrices establecidas polo Comité internacional de estandarización da nomenclatura xenética do rato. A historia e enfoque da investigación do Jackson Laboratory e os servizos de produción xeran unha enorme acumulación de coñecementos que os investigadores poden consultar para avanzar nas súas investigacións. Unha comunidade de investigadores dedicada ao estudo do rato de todo o mundo mellora e contribúe a este coñecemento tamén. É unha ferramenta indispensable para calquera investigador que use o rato como organismo modelo para a súa investigación e para os investigadores interesados en xenes humanos ou doutras especies que comparten homoloxía cos xenes de rato. Varias investigacións no rato manteñen recursos como as coleccións de animais e o software gratuíto de xestión de colonias tamén están dispoñibles no sitio do MGI.

## Mouse Genome Database 
A *Mouse Genome Database* (Base de datos do xenoma do rato) recolle e conserva detalladas anotacións fenotípicas e funcionais para os xenes e alelos de *Mus musculus* (rato). Este é un proxecto financiado por NHGRI, que contribúe á base de datos de Mouse Genome Informatics.

## Mouse gene expression database 
A *Gene Expression Database* (Base de datos de expresión xénica) é un recurso comunitario de información sobre a expresión no desenvolvemento do rato.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Flybase
* Wormbase
* Xenbase

### Ligazóns externas 
* Mouse Genome Informatics Publications
* Open Door workshops
* Gene eXpression Database (GXD)
Antonio Iglesias Corral

**Antonio Iglesias Corral**, nado en Présaras (Vilasantar) en 1900 e asasinado en Miraz (Friol) o 15 de agosto de 1938, foi un político galego, último alcalde republicano de Vilasantar.
## Traxectoria 
Pouco despois da súa investidura como alcalde de Vilasantar estourou a Guerra civil española. Antonio Iglesias foi apartado do cargo e substituído por Severino Lagares Gundín. O 15 de agosto de 1938 foi fusilado polo bando franquista en Portoscarros, na parroquia de Miraz (Friol). Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en xuño de 1938.

## Recoñecementos 
O 16 de agosto de 2017 a Deputación da Coruña recibiu os fillos de Antonio Iglesias Corral, como parte dunha serie de actos de homenaxe e recoñecemento das persoas represaliadas polo franquismo.

## Notas
Georgii Brianchaninov

**Georgii Brianchaninov** (en ), nado como **Gleb Anatolevich Brianchaninov** (en ) o 8 de xuño de 1919 en Blagoveshchensk (RSFS de Rusia) e finado o 5 de abril de 2018 en Melbourne (Australia), foi un relixioso grecocatólico ruso, arquimandrita e membro do apostolado na diáspora.

## Traxectoria 
Naceu nunha familia ortodoxa, e foi bautizado co nome de **Gleb**. Emigrou xunto aos seus pais á China, onde en 1937 graduouse pola escola de San Nicolao de Harbin. Pouco despois entrou na Igrexa católica, e o 4 de decembro de 1938 ingresou na Congregación dos Padres Marianos, tomando o nome monástico de "Georgii". A partir de maio de 1939 estudou en Roma, en 1944 foi ordenado sacerdote polo bispo Aleksandr Evreinov, e en 1947 doutorouse cunha tese sobre san Xoán Crisóstomo. O xeneral da súa orde Petras Pranciškus Būčys encargoulle entón traballar a prol dos cativos rusos en campos de refuxiados en Europa occidental, e até 1950 traballou no Comité Ruso para os Refuxiados da Santa Sé, trasladándose a Londres en 1956.

En 1957 trasladouse a Australia para colaborar con Andrei Katkov, compañeiro seu de estudos e de orde relixiosa. Xuntos fundaron o Centro Misioneiro para Católicos Orientais de Melbourne, atendendo aos católicos rusos que chegaban ao país. A comezos da década de 1990, xa con cidadanía australiana, viaxou varias veces a Rusia, e até finais de 2007 viviu no Centro que fundara, e posteriormente nunha residencia sacerdotal en Northcote (un suburbio de Melbourne). Alí finou o 5 de abril de 2018.

En 2002 foi distinguido polos seus servizos á comunidade, recibindo o premio á multiculturalidade do estado de Victoria.

## Notas
José Ares Carro

**José Ares Carro**, finado o 27 de abril de 1970 en Vilasantar, foi un xuíz e político galego'**, que ocupou o cargo de alcalde de Vilasantar en 1935.
## Traxectoria 
Foi investido para a alcaldía de Vilasantar en xuño de 1935, trala dimisión do anterior alcalde, Ricardo Díaz Fernández.**' Finou en Vilasantar o 27 de abril de 1970.''''

## Notas
Hævnen

***Hævnen*** é un filme dinamarqués-sueco de 2010 dirixido por Susanne Bier e escrito por Anders Thomas Jensen. Está protagonizado por Mikael Persbrandt, Trine Dyrholm e Ulrich Thomsen, nunha historia que ten lugar nunha pequena vila de Dinamarca e nun campamento de refuxiados de África.

Trátase dunha coprodución principalmente dinamarquesa, con coprodutores en Suecia. *Hævnen* gañou o Globo de Ouro na categoría mellor filme en lingua non inglesa así como o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 83ª edición dos premios.

## Personaxes 
* Mikael Persbrandt como Anton
* Trine Dyrholm como Marianne
* Ulrich Thomsen como Claus
* William Jøhnk Juels Nielsen como Christian
* Markus Rygaard como Elias
* Simon Maagaard Holm como Sofus
* Kim Bodnia como Lars
* Wil Johnson como doutor
* Eddie Kimani como doutor
* Emily Mglaya como enfermeira
* Gabriel Muli como intérprete
* June Waweru como paciente
* Mary Hounu Moat como paciente
* Synah Saeedi como muller maior
* Elsebeth Steentoft como Signe
* Satu Helena Mikkelinen como Hanna
* Camilla Gottlieb como Eva
* Birthe Neumann como compañeira de Marianne
* Paw Henriksen como policía
* Jesper Lohmann como policía
* Bodil Jørgensen como xefa de estudos
* Lars Kaalund como compañeiro de Lars
* Lars Bom como investigador

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Dinamarca propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 83ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
Ready Player One (filme)

***Ready Player One*** é un filme estadounidense de 2018 producido e dirixido por Steven Spielberg, e escrito por Zak Penn e Ernest Cline, baseado na novela homónima de Cline. Está protagonizado por Tye Sheridan, Olivia Cooke, Ben Mendelsohn, Lena Waithe, T.J. Miller, Simon Pegg e Mark Rylance. A historia está situada no ano 2045, cando a maioría da humanidade emprega o software de realidade virtual OASIS para fuxir da desolación do mundo real. O adolescente orfo Wade Watts (Sheridan) descobre as pistas dun xogo oculto dentro do programa que promete ó gañador a propiedade total de OASIS, e únese a varios aliados para intentar completar o xogo antes de que unha grande empresa dirixida polo empresario Nolan Sorrento (Mendelsohn) poida facelo.

*Ready Player One* estreouse en South by Southwest o 11 de marzo de 2018, e foi distribuído por Warner Bros. Pictures nos cinemas dos Estados Unidos o 29 de marzo de 2018, en 2D, Real D 3D, IMAX e IMAX 3D. Recadou $582 millóns en todo o mundo, converténdose no sexto filme con maior recadación de 2018. Foi recibido con valoracións positivas por parte da crítica, que louvou os seus efectos visuais, ritmo rápido e a intepretación de Rylance. O filme ten algunhas diferenzas significativas respecto do libro; algúns críticos afirmaron que o argumento do filme supón unha mellora do material fonte.

## Personaxes 
* Tye Sheridan como Parzival / Wade Watts
* Olivia Cooke como Art3mis / Samantha Cook
* Ben Mendelsohn como Nolan Sorrento
* Lena Waithe como Aech / Helen Harris
* T.J. Miller como i-R0k
* Simon Pegg como Curator / Ogden Morrow
* Mark Rylance como Anorak / James Halliday
* Philip Zhao como Sho / Zhou
* Win Morisaki como Daito / Toshiro
* Hannah John-Kamen como F'Nale Zandor

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
* 
* Ficha en AllMovie 
* Ficha en BoxOfficeMojo
The Birth of a Nation (filme de 2016)

***The Birth of a Nation*** é un filme dramático estadounidense-canadense de 2016 baseado na historia de Nat Turner, un escravo que liderou unha rebelión no Condado de Southampton, Virxinia en 1831. Co-escrito, co-producido e dirixido por Nate Parker (no seu debut como director), está protagonizado por Parker como Turner, xunto con Armie Hammer, Mark Boone Junior, Colman Domingo, Aunjanue Ellis, Aja Naomi King, Dwight Henry, Jackie Earle Haley, Esther Scott, Penelope Ann Miller, Roger Guenveur Smith e Gabrielle Union nos papeis secundarios.

## Personaxes 
* Nate Parker como Nat Turner
* Armie Hammer como Samuel Turner
* Mark Boone Junior como Rev. Walthall
* Colman Domingo como Hark Turner
* Aunjanue Ellis como Nancy Turner
* Dwight Henry como Isaac Turner
* Aja Naomi King como Cherry Turner
* Esther Scott como Bridget Turner
* Roger Guenveur Smith como Isaiah
* Gabrielle Union como Esther
* Penelope Ann Miller como Elizabeth Turner
* Jackie Earle Haley como Raymond Cobb
* Tony Espinosa como Nat Turner de neno
* Jayson Warner Smith como Hank Fowler
* Jason Stuart como Joseph Randall
* Steve Coulter como Xeneral Childs

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en BoxOfficeMojo 
* Ficha en RottenTomatoes
A Quiet Place (filme)

***A Quiet Place*** é un filme estadounidense de ciencia ficción dirixido por John Krasinski, que tamén é o protagonista a carón da súa muller na vida real, Emily Blunt. O filme foi producido por Platinum Dunes. Scott Beck e Bryan Woods comezaron a traballar na historia en 2014, e Paramount Pictures mercou o seu guión en 2017. Krasinski uniuse ó proxecto como director e escribiu unha nova versión do guión. A fotografía principal tivo lugar ese ano no estado de Nova York. En *A Quiet Place*, unha familia debe vivir en silencio mentres se agocha de criaturas extraterrestres que os cazan polo son.

*A Quiet Place* estreouse en South by Southwest o 9 de marzo de 2018, e estreouse nos Estados Unidos o 6 de abril de 2018, por Paramount Pictures. Converteuse nun grande éxito comercial, recadando $332 millóns en todo o mundo, e recibiu a aclamación da crítica, que louvou a súa orixinalidade e atmosfera, así como as actuacións, dirección e deseño de son, chamándoo un "intelixente, malvadamente arrepiante bo tempo." A secuela estreouse o 28 de maio de 2021.

## Personaxes 
*Emily Blunt como Evelyn Abbott
*John Krasinski como Lee Abbott
*Millicent Simmonds como Regan Abbott
*Noah Jupe como Marcus Abbott
*Cade Woodward como Beau Abbott
*Ezekiel e Evangelina Cavoli como o bebé Abbott.
*Javier Botet como criatura extraterrestre (sen acreditar).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha en RottenTomatoes
Gaycation

***Gaycation*** (tamén coñecido como *Gaycation with Elliot Page*) é unha serie documental estadounidense de 2016 presentada por Elliot Page e Ian Daniel. A serie  estreouse o 2 de marzo de 2016 en Viceland como parte do seu novo lanzamento de programación. A serie explora a cultura LGBTQ arredor do mundo, e Page e Daniel coñecen a diferentes persoas durante as súas viaxes e escoitan as súas historias.

## Episodios 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
Gabián de penacho

O **gabián de penacho** (*Spizaetus ornatus*) é un paxaro de presa orixinario da América tropical.

## Características 
É unha ave de rapina de tamaño medio a grande de entre 60 a 70&nbsp;cm de lonxitude, e un peso que rolda os 1,6&nbsp;kg. Ten o lombo de cor parda escura ou chocolate e ás negras satinadas, algo meirandes que as dun azor; as partes inferiores teñen un xaspeado en grosas bandas brancas e negras; un par de "bigotes" negros que delimitan unha gargueira branca, e unha crista tamén negra que se ergue cando se excita. As patas son recias e correosas, con unllas dun considerable tamaño, emplumadas até o torso. O peteiro longo e os ollos de cor ámbar enmarcados por fondos arcos superciliares lembran á testa dunha aguia. En voo, as ás anchas e arredondadas así como a cola amosan un deseño en bandas de cor semellante ó doutras rapaces.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Greeney, Harold F.; Gelis, Rudolphe A. & White, Richard (2004): Notes on breeding birds from an Ecuadorian lowland forest. *Bull. B.O.C.* **124**(1): 28-37. PDF fulltext
* Hilty, Steven L. (2003): *Birds of Venezuela*. Christopher Helm, Londres. 
* Zorzin, Giancarlo; Carvalho, Carlos Eduardo Alencar; de Carvalho Filho, Eduardo Pio Mendes & Canuto, Marcus (2006): Novos registros de Falconiformes raros e ameaçados para o estado de Minas Gerais [New records of rare and threatened Falconiformes for the state of Minas Gerais]. *Revista Brasileira de Ornitologia* **14**(4): 417-421 [Portuguese with English abstract]. PDF fulltext
HomoloGene

**HomoloGene** é unha ferramenta do Centro Nacional para a Información Biotecnolóxica (NCBI) utilizada como sistema de detección automática de homólogos (similitude atribuible á descendencia dun antepasado común) entre os xenes anotados de varios xenomas eucariotas completamente secuenciados.

O procesamento que fai HomoloGene consiste na análise de proteínas dos organismos con entrada. As secuencias compáranse por medio de blastp, despois emparéllanse e agrúpanse utilizando unha árbore taxonómica construída a partir da similitude de secuencias, na que os organismos máis estreitamente relacionados se emparellan primeiro e logo engádense os seguintes á árbore. As aliñacións de proteínas asígnanse ás súas secuencias de ADN correspondentes; logo, as distancias métricas tales como as de Jukes & Cantor (1969) ou a taxa Ka/Ks tamén se poden calcular.

## Organismos con entrada 
*Homo sapiens, Pan troglodytes, Canis lupus familiaris, Bos taurus, Mus musculus, Danio rerio, Rattus norvegicus, Arabidopsis thaliana, Gallus gallus, Oryza sativa, Anopheles gambiae,  Drosophila melanogaster, Magnaporthe grisea, Neurospora crassa, Caenorhabditis elegans, Saccharomyces cerevisiae, Kluyveromyces lactis, Eremothecium gossypii, Schizosaccharomyces pombe e Plasmodium falciparum*.

## Interface 
HomoloGene está vinculada a todas as bases de datos Entrez e baséase ademais en información de homoloxía e fenotipo das seguintes ligazóns:

* Mouse Genome Informatics (MGI),
* Zebrafish Information Network (ZFIN),
* Saccharomyces Genome Database (SGD),
* Clusters of Orthologous Groups (COG),
* FlyBase,
* Online Mendelian Inheritance in Man (OMIM)

Como resultado HomoloGene mostra información sobre xenes, proteínas, fenotipos e dominios conservados.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*HomoloGene no Centro Nacional para a Información Biotecnolóxica (en inglés).
Currelos, Vilaesteva, O Saviñao

**Currelos** é un lugar da parroquia de Vilaesteva no concello lugués do Saviñao na comarca de Terra de Lemos. Atópase nun cruzamento de camiños, na estrada LU-611 que une Taboada con Rubián, a 569 metros de altitude.

Tiña 94 habitantes no ano 2017 segundo datos do IGE, dos cales eran 44 homes e 50 mulleres.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilaesteva 
### Parroquias do Saviñao
Hillary Montes

Os **Hillary Montes** son unhas montañas que acadan os 3,5&nbsp;km, situadas no planeta anano Plutón. Están situadas ó noroeste de Norgay Montes na zona fronteiriza suroeste de Sputnik Planitia no sur de Tombaugh Regio (ou a parte de Tombaugh Regio ó sur do ecuador). Os Hillary Montes foron vistos por primeira vez pola nave espacial *New Horizons* o 14 de xullo de 2015, e foron notificados pola NASA o 24 de xullo de 2015.

## Nomeamento
As montañas recibiron o seu nome de Sir Edmund Hillary, montañeiro neozelandés, que, xunto co montañeiro sherpa nepalí, Tenzing Norgay, foron os primeiros alpinistas en acada-la cima do pico máis alto da Terra, o Monte Everest, o 29 de maio de 1953. O 7 de setembro de 2017, o nome "Hillary Montes" foi aprobado oficialmente xunto cos nomes de Tombaugh Regio e outras doce características da superficie de Plutón, próximas ós propios Hillary Montes.

## Tamaño relativo
Os Hillary Montes acadan os 3,5&nbsp;km alto, dende a base até o pico, aproximadamente a metade de alto cós Norgay Montes. Os Hillary Montes son similares en altura ó do pico do Monte Fuji, a montaña máis alta do Xapón, sobre o nivel do mar.

## Galería
### Vídeos
## Referencias
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Xeoloxía de Plutón

### Ligazóns externas
* NASA Pluto factsheet 
* páxina oficial da NASA
* páxina web da *New Horizons*
Irene González

**Irene González Basanta**, nada na Coruña o 26 de marzo de 1909 e finada na mesma cidade o 9 de abril de 1928, foi unha deportista galega, considerada a primeira xogadora galega de fútbol.

## Traxectoria 
Ao principio da súa carreira, no equipo infantil Racing-Athletic, Irene xogaba de dianteira centro. Porén, cando fundou o seu club Irene C.F. (do que pasou a ser capitá), cambiou á posición de porteira por motivos descoñecidos.  A súa fama fixo que o seu club disputase encontros na Laracha, Betanzos, Ferrol, Sada, Oleiros, Culleredo, Monforte ou Noia, con importante presenza de público.

Quen a viron xogar afirmaron que Irene era unha gran porteira, a quen era moi difícil meter un gol.

A comezos de 1925, só uns meses antes de que fixese 16 anos, sacáronlle a única fotografía súa coñecida.

Co Irene F.C. participou en competicións infantís da Coruña e de xuño a setembro de 1925 organizou un campionato en que participaron dezaoito clubs. Tamén interveu en varios encontros amigables.

En outono de 1927 enfermou de tuberculose, doenza que a afastou do terreo do xogo. Tivo que empeñar as súas escasas posesións para poder pagar a medicación, a alimentación e o alugueiro.

En novembro dese ano os xornais locais difundiron o seu grave estado e os apuros polos que pasaba, ante o que axiña xurdiu a solidariedade da xente. Na Coruña, Ferrol e Betanzos fixéronse colectas entre as afeccións durante os partidos de fútbol e celebráronse varios partidos benéficos, dos que se lle entregou toda a recadación. Irene puido recuperarse, mais uns meses despois faleceu de súpeto no seu domicilio por mor das secuelas que lle deixou a tuberculose.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*Rodríguez Anair (2018)*. Pioneiras. Galegas que abriron camiño.* Xerais. 32 páxs. Ilustracións de Nuria Díaz. ISBN 978-84-9121-310-9.
*Rubén Ventura Neira e Juan Luis Rodríguez Cudeiro (2020). "*IRENE Y LAS PUERTAS DEL FÚTBOL*". EDITA: Vía Láctea S.L.
### Outros artigos 
* Fútbol feminino
* María Antonina Sanjurjo Aranaz

### Ligazóns externas 
* Irene y las puertas del fútbol. Historia de una pionera.
Gran Premio de Italia de 2018

O **Gran Premio de Italia de 2018**, oficialmente coñecido como o '''LXXXIX Gran Premio Heineken d'Italia 2018** foi unha carreira de Fórmula Un, que se celebrou o 2 de setembro de 2018, no Autodromo Nazionale Monza en Monza, Italia. Foi a décimo cuarta carreira do campionato de , o oitenta e oito Gran Premio de Italia e o sesaxésimo oitavo Gran Premio de Italia celebrado en Monza. Foi gañada polo británico Lewis Hamilton co Mercedes, na súa sexagésimo oitava vitoria no campionato mundial. Hamilton gañou diante do finlandés Kimi Räikkönen de Ferrari e do outro finlandés, o seu compañeiro de equipo, Valtteri Bottas.

O holandés Max Verstappen de Red Bull Racing - TAG Heuer, que terminou terceiro na liña de chegada, resutou sancionado con cinco segundos na carreira por un contacto con Valtteri Bottas nas voltas finais da carreira, baixando ao quinto lugar.

Para Kimi Räikkönen foi o 100º podio en carreiras válidas para o Campionato do Mundo de Fórmula 1.
	
## Informe 
### Práctica 
## Clasificación
### Cualificación
### Carreira
### Posicións logo da carreira 
;Clasificación no campionato de pilotos

;Clasificación do campionato de construtores

* **Note''': Só están incluídos os cinco primeiros postos en ambos os grupos de clasificación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas
Pecarí de colar

O **pecarí de colar** (*Pecari tajacu*) é unha especie de mamífero da familia dos taiasúidos que habita en América do Norte, Central e do Sur.

## Hábitat 
O pecarí de colar é unha especie amplamente esparexida dende a América tropical até subtropical, dende o suroeste dos Estados Unidos até o norte arxentino en Suramérica. Habita nos montes xerófilos e desérticos, pasteiros tropicais e subtropicais, sabanas, montes baixos, sabanas e pasteiros asulagados, fragas de follas anchas tropicais e subtropicais, así como noutros hábitats.

## Comportamento 
Os pecarís de colar son animais nómades diúrnos que viven en grupos de 1 a 20 membros, pero polo xeral son de 6 a 9 membros. Dormen pola noite en tobeiras, ou a miúdo baixo as raíces das árbores.

Aínda que adoitan ignorar a presenza humana, os pecarís de colar poderían reaccionar se son ameazados, empregando os seus longos cairos que se afian sós cando abren e pechan a súa boca. Ademais, liberan un almiscre moi forte se se senten alarmados.

## Galería 

Ficheiro:Collared peccaries as seen by a fixed camera in Scottsdale, Arizona.webm|Pecarís en Scottsdale, Arizona
Ficheiro:Running Javelina.jpg|Pecarí de colar correndo
Ficheiro:Mother javelina and baby.jpg|Nai e cría
Ficheiro:Ancestral Pueblo, Roosevelt black on white javelina effigy canteen, 1250-1300 CE, Heard Museum.JPG|Vaso indíxena con forma de pecarí

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Emmons, Louise H., Francois Feer. 1997. *Mamíferos de Selvas Neotropicales, Guía de Campo*.
Castronuño

[miniatura|[Igrexa de Santa María do Castelo de Castronuño|Igrexa de Santa María do Castelo de Castronuño.]]
**Castronuño** é un municipio de España, ao suroeste da provincia de Valladolid, comunidade autónoma de Castela e León e comarca da *Tierra del Vino*, na marxe esquerda do río Douro.*.

## Demografía 
### Poboación 

	

## Monumentos e lugares de interese 
Castronuño conta cunha importante riqueza paisaxística; lugares, recunchos e edificios que invitan ao visitante a un paseo pola vila. Encravado na Reserva Natural Riberas de Castronuño-Vega del Duero, o municipio conta entre os seus atractivos con este espazo protexido.

Desde o miradoiro que posíe en *La Muela* pode observarse a curva que describe o Douro, considerada un dos meandros máis grandes de Europa.

* Igrexa de Santa María do Castelo
* Encoro de Castronuño.
* Reserva Natural de las Riberas de Castronuño-Vega del Duero.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Fundación Joaquín Díaz - Fiestas de San Isidro - Castronuño (Valladolid) (1).jpg|Festas de San Isidro en Castronuño. (Foto de 1960).
Ficheiro:Fundación Joaquín Díaz - Presa - Castronuño (Valladolid).jpg|Presa do encoro de San José.(Construída na década de 1940)
Ficheiro:Ribera del Duero en Castronuño desde el mirador de la Muela hacia la presa.jpg|O río Douro, visto desde o miradoiro de *La Muela'', cara ao embalse.
Ficheiro:ReservaCastronuño.jpg|Reserva Natural de las Riberas de Castronuño-Vega del Duero.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web do Ayuntamiento de Castronuño, Deputación Provincial e Vallladolid.
* Web do Ayuntamiento de Castronuño.
Araberri BC

O **Araberri Basket Club**, coñecido tamén como **Sáenz Horeca Araberri** por motivos de patrocinio, é un club profesional de baloncesto español con sede na cidade de Vitoria-Gasteiz, Euskadi. Fundado inicialmente como *AD Phoenix* en 1994, xoga os seus partidos coma local no Polideportivo Mendizorrotza. Actualmente participa na Segunda FEB.

### Historial 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial do Araberri BC
Oskar Schlemmer

[miniatura|354x354px|*Bauhaustreppe* (*Escaleira da Bauhaus*) de Schlemmer (1932), [Museo de Arte Moderna (Nova York)|Museum of Modern Art (MoMA), Nova York.]]
**Oskar Schlemmer**, nado en Stuttgart o 4 de setembro de 1888 e finado en Baden-Baden o 13 de abril de 1943, foi un pintor, escultor e deseñador alemán relacionado coa Escola da Bauhaus.

## Traxectoria 
Nado en Stuttgart, tivo unha formación en marquetaría. Entrou na Bauhaus de Weimar en 1920. Traballou durante algún tempo no obradoiro de escultura mural e, despois, no de escultura. A súa obra máis famosa é «Triadisches Ballett» (1922), no que os actores aparecen disfrazados de formas xeométricas. Igualmente en Slat Dance e Treppenwitz, o vestiario dos intérpretes fai deles esculturas vivas, coma se fosen parte do escenario. Tamén para o eido da danza fixo o vestiario de "Blonde Marie" con Trudi Schoop en 1938.

En 1923, foi contratado como mestre do obradoiro de teatro. Cando a Bauhaus se trasladou a Dessau, creou teatros de ensaio.

As súas cartas privadas, especialmente as dirixidas a Otto Meyer e Willi Baumeister, e o seu diario persoal deron valiosas referencias do que ocorría na Bauhaus. Especialmente, fala de como o persoal e os estudantes reaccionaban ós moitos cambios e desenvolvementos que ocorrían na escola.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* VV.AA.: *Los maestros de la pintura occidental*, volumen II, Taschen, 2005. ISBN 3-8228-4744-5
Fenda de xénero

[miniatura|Ausencia de mulleres nas negociacións para un acordo de pesca entre [Mauritania e a Unión Europea.]]
A **fenda de xénero** (en inglés **gender gap**) é unha construción analítica e empírica que xorde da diferenza entre as categorías dunha variábel en relación coas taxas masculinas e femininas. Destaca as desigualdades existentes entre homes e mulleres en calquera ámbito, en relación co nivel de participación, acceso a oportunidades, dereitos, poder e influencia, remuneración e beneficios, control e uso dos recursos, que lles permiten garantir o seu benestar e desenvolvemento humano. As fendas de xénero exprésanse en todas as áreas do desempeño, como a económica, social, laboral, cultural, sanitaria etc. Fúndanse na xerarquización das diferenzas entre homes e mulleres e exprésanse de distinta maneira segundo a área de que se trate.

## Historia 
Foi a feminista estadounidense Eleanor Smeal quen utilizou por primeira vez o concepto "gender gap" en 1980 aplicado na política, para explicar as diferenzas no voto de homes e mulleres na política dos Estados Unidos, e sinalando que a fenda de xénero sería decisiva na elección do novo presidente do país. En 1984, Eleanor Smeal escribiu un libro sobre a fenda de xénero: *Why and How Women Will Elect the Next President* (Harper & Row).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Fenda dixital de xénero
* Desigualdade de xénero
* Diferenza salarial de xénero
* Índice de potenciación de xénero
* Índice de desenvolvemento humano relativo ao xénero
Kajsa Ekis Ekman

**Kajsa "Ekis" Ekman**, nada en 1980, é unha xornalista, escritora e activista sueca. É autora  de varios traballos sobre a crise financeira, os dereitos das mulleres, e a crítica do capitalismo. Escribe para o diario sueco Dagens Nyheter e é columnista op-ed no diario de esquerda ETC. Tamén escribe para The Guardian, TruthDig e Feminist Current.

## Libros 
O seu libro *Being and Being Bought* (en galego, *Ser e ser comprado*) compara a industria de sexo e a de xestación por substitución e como ambas as dúas mercantilizan o corpo das mulleres. Critica a idea do «traballo do sexo» por ser unha alianza infame entre a dereita neoliberal e a esquerda posmoderna utilizada para lexitimar a industria do sexo. Tamén denuncia que os "sindicatos para traballadores do sexo" en moitos casos están financiados por proxenetas, estados, e académicos, e teñen moi pouco que ver coa loita dos traballadores. O libro foi traducido a francés, inglés, español e alemán.

O seu libro *Stolen Spring* («Primavera roubada») describe a crise do euro vista desde Atenas e a forma na que afectou á economía grega. Ekman critica a visión de que a crise fose causada polos traballadores gregos e atribúea a cambios no capitalismo. Concedéuselle o premio «Sueco-Grego do Ano» 2016 pola súa solidariedade con Grecia.

Ekman foi unha das relatoras principais no *Festival of Dangerous Ideas* (en galego, Festival de Ideas Perigosas) de 2014.

Na súa charla Ted, «Todo o mundo fala sobre o Capitalismo, mais que é?»,  fala sobre mercado libre como ferramenta útil, mais describe o capitalismo como unha forza allea á moral, a responsabilidade, planificar sobre o clima, o país ou o mundo. Suxire a regulación do sector financeiro para evitar crises e propón a democracia en todos os sectores da sociedade, incluído no lugar de traballo.

Participou na Frota da Liberdade a Gaza en 2015.

## Notas 
## Ligazóns externas
Vasylii Ihor Medvit

**Vasylii Ihor Medvit** (en ; en ), nado en Przemyśl (RP de Polonia) o 23 de xullo de 1949 e finado en Varsovia o 12 de setembro de 2024, foi un relixioso grecocatólico ucraíno, bispo curial da arquieparquía maior de Kíiv-Galicia dende 2004.

## Traxectoria 
O 2 de febreiro de 1980 profesou como membro da Orde de San Basilio Magno, facendo os votos solemnes o 1 de xaneiro de 1984. Foi ordenado sacerdote polo papa Xoán Paulo II o 31 de maio do mesmo ano. Até 1986 foi vicepresidente do Pontificio Colexio Ucraíno de San Xosafat de Roma, e posteriormente volveu a Polonia, exercendo o seu ministerio nas parroquias ucraínas de Banie Mazurskie e Kruklanki até 1989.

O 30 de marzo de 1994 foi nomeado bispo auxiliar de Lviv e bispo titular de *Hadriane*. Recibiu a consagración episcopal de mans do arcebispo maior de Lviv Myroslav Ivan Liubachivskyi o 12 de xullo. A finais de 1996 foi nomeado visitador apostólico para os fieis ucraínos de Kazakhstán e o Asia central.

O 20 de setembro de 1997 foi nomeado exarca arquiepiscopal de Kíiv-Vyshhorod, cargo que ocupou até o traslado da arquieparquía maior a Kíiv, pasando a ser bispo curial da mesma o 6 de decembro de 2004. Entre 2001 e 2004 foi tamén secretario do Sínodo dos Bispos da Igrexa católica ucraína.

O 17 de marzo de 2009 foi nomeado bispo auxiliar de Donetsk-Kharkhiv, até a súa renuncia o 25 de outubro de 2013.
Aguti negro

O **aguti negro** (*Dasyprocta fuliginosa*) é unha especie de roedor histricomorfo da familia Dasyproctidae propia de Suramérica. É nativo do sur de Venezuela, leste de Colombia, nordeste do Perú, leste de Ecuador e o noroeste do Brasil, até os 1500&nbsp;m de altitude. Existe unha poboación disxunta no val do río Magdalena, no norte de Colombia.

## Características 
O seu corpo rolda os 45 a 76&nbsp;cm de longo, cunha cola de 1 a 3&nbsp;cm. As femias son menores ca os machos. As patas posteriores teñen 12 a 14&nbsp;cm de lonxitude con tres dedos. Na pata anterior ten 4 dedos e un vestixio de polgar. A pelaxe superior é negruzco agrisada, máis longa no lombo; nas partes inferiores é castaño a amarelo e branco.

## Comportamento 
Son crepusculares e nocturnos, o seu principal alimento son froitos, especialmente de palmas, aínda que tamén consomen sementes, algunhas herbas e tubérculos. Adáptanse moi ben ás modificacións introducidas polo hombre, aínda que son intensamente cazados pola súa carne.

Cada femia ten dous partos ó ano, en cada un dos cales nacen 2 crías (en ocasións 3 ou até 4). A xestación dura de 98 a 110 días.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Borrero, J. I. 1967. "Dasyprocta fuliginosa"; *Mamíferos Neotropicales*. 1.ª. Edición. Departamento de Biología. Universidad del Valle. Cali, Colombia.
* Eisenberg, John F. and Kent H. Redford, 2000. *Mammals of Neotropics: Ecuador, Bolivia and Brazil*.
* Linares, O. 1998. "Dasyprocta fuliginosa"; *Mamíferos de Venezuela*. 1.ª. Edición. Sociedad Conservacionista Audubon de Venezuela. Caracas, Venezuela.
* Ojasti, J. 1993. "Dasyprocta fuliginosa"; *Utilización de la fauna silvestre en América Latina. Situación y perspectivas para un manejo sostenible*. 1.ª edición. FAO. Italia.
* Otero, R. 1977. "El ñeque, un gamín de la selva"; *Esso Agrícola* 3: 13-16.
Capuchino pardo

**Capuchino pardo** (*Sapajus apella*) é unha especie de primate do Novo Mundo orixinaria de América do Sur. Tradicionalmente, foi considerada a especie de primate máis estendida do Neotrópico, mais segundo as recentes consideracións do *Sapajus libidinosus*, *Sapajus nigritus* e *Sapajus xanthosternos* como especies separadas dun xénero novo, a área da especie capuchino pardo quedaría limitada á bacía do río Amazonas e áreas veciñas.

É unha especie omnívora que se alimenta de froitas e invertebrados, aínda que ás veces tamén se alimenta de pequenos vertebrados (como lagartos e crías de paxaros) e outras partes das plantas. Pode encontrarse en diferentes tipos de ambientes, incluíndo selvas tropicais, subtropicais e bosque seco, así como en bosque secundario.

Ó igual que outros capuchinos, é un animal social que forma grupos de 8 a 15 individuos que son liderados por un alfa ou macho dominante.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Janson, Charles H. (2001) "Capuchin-like Monkeys". in: MacDonald, D. (red.), The New Encyclopedia of Mammals, Oxford: Oxford University Press, p.&nbsp;344–353.
*Nowak, R.M. (1999) Walker's Primates of the World. Baltimore e Londres: the Johns Hopkins University Press. p.&nbsp;113–115.
Dr. Mata

***Dr. Mata*** é unha serie de televisión colombiana, dirixida por Sergio Cabrera, producida e emitida por RCN Televisión. Baseada na historia do famoso asasino Nepomuceno Matallana e ambientada na década de 1940, contén elementos de realidade e ficción. Estivo protagonizada antagónicamente por Enrique Carriazo, xunto ás actuacións de Yuri Vargas, Geraldine Zivic, Luis Fernando Hoyos e Nicolás Rincón.

## Sinopse 
É o final da segunda guerra mundial. O mundo celebra os xuízos de Nuremberg e chora a morte de Manolete. Na Arxentina, Evita convértese en raíña dos Descamisados, e en Colombia Jorge Eliécer Gaitán demostra o seu poder de convocatoria na marcha dos fachos. Nese escenario, unha empregada do servizo peta na porta das casas señoriais e as portas dos xulgados en Bogotá, buscando xustiza. Sinala a Buenaventura Nepomuceno Matallana, poderoso e rico avogado, como o responsable da desaparición do seu patrón. Ninguén lle cre.

Merceditas Ramos, a empregada,  pon as súas escasas probas en mans do xornalista máis famoso da época, Félix González Robledo, famoso polas súas crónicas policiais. González Robledo une forzas cun avezado investigador, Benito Capote e xuntos comezan a examinar as actuacións do adiñeirado avogado Matallana. Axiña, Merceditas e os seus investigadores atopan probas de ducias de desaparecidos. Non están fronte a un asasino corrente senón fronte a un asasino en serie.

Por conta do trío de investigadores, o prestixioso Matallana vai ao cárcere co seu nome convertido nun alias: “Doctor Mata”. O home xura vinganza contra Merceditas e o asasinato de Jorge Eliécer Gaitán bríndalle a oportunidade. O Bogotazo abre as portas de tódolos cárceres e Mata xa está entre as rúas incendiadas buscando a Mercedes.

## Personaxes 
* Enrique Carriazo como Buenaventura Nepomuceno Matallana
* Yuri Vargas como Mercedes Ramos "Merceditas"
* Geraldine Zivic como Cecilia 'La Mona' Arias
* Luis Fernando Hoyos como Félix González Robledo
* Humberto Dorado como Xuíz Genaro Alvarado
* Margalida Castro como Bertha Montenegro de Matallana
* Nicolás Rincón como Benito Capote
* Sandra Hernández como Lucía Naranjo
* Jairo Camargo como Alfredo Ferro Villegas
* César Mora como Pablo Céspedes
* Alberto Valdiri como Alejandro Orozco
* Johnny Acero como Jorge Eliécer Gaitán
* Germán Escallón como Cipriano
* Jorge Herrera como Perucho
* Judy Henríquez como Angelines Ramirez

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Maratus speciosus

***Maratus speciosus*** é un arácnido pertencente ó xénero *Maratus*, dentro da familia dos saltícidos (Salticidae). Só se sabe que habitan na vexetación das dunas na costa suroeste de Australia Occidental. Ó igual que outras arañas do xénero *Maratus*, os machos da especie involúcranse nun cortexo no que erguen o seu terceiro par de patas e o seu abdome, presentando as cores deste último a potenciais parellas femininas. A diferenza doutras arañas do xénero *Maratus*, os machos desta especie teñen un conxunto de brillantes sedas de cor laranxa ó longo de ámbolos bordos do abdome que só se fan visibles durante o cortexo.

## Notas
Hymenopus coronatus

***Hymenopus coronatus***, tamén chamada ***H. bicornis***, é unha especie de barbantesa orixinaria dos bosques tropicais do sueste de Asia. É unha das diversas especies coñecidas como barbatesa flor pola súa gran semellanza coa contorna. En liberdade, *H. coronatus* pode ser atopada en Indonesia.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
*
Gran Premio de Singapur de 2018

O **Gran Premio de Singapur de 2018**, oficialmente **2018 Formula 1 Singapore Airlines Singapore Grand Prix**, foi unha carreira de Fórmula Un, que se celebrou o 16 de setembro de 2018 no Circuíto urbano de Marina Bay de Singapur. Foi a décimo quinta carreira da tempada de Fórmula Un de  e foi o décimo noveno Gran Premio de Singapur e a undécima vez que se disputou a carreira en Marina Bay.

O piloto de Mercedes Lewis Hamilton iniciou a rolda cunha ventaxe de 30 puntos sobre Sebastian Vettel no Campionato de Pilotos. No Campionato Mundial de Construtores, Mercedes lideraba sobre Ferrari por 25 puntos.

## Pneumáticos dispoñibles 
## Informe 
## Clasificación 
### Cualificación 
### Carreira
### Posicións logo da carreira 
;Clasificación no campionato de pilotos

;Clasificación do campionato de construtores

* **Nota**: Só están incluídos os cinco primeiros postos en ambos os grupos de clasificación.

## Notas 
## Véxase tamén
Moncha Fuentes

**Ramona Fuentes Arias**, nada en Marín en 1952, é unha escritora, tradutora e profesora galega de lingua castelá.

## Traxectoria 
É licenciada en Filoloxía Románica pola Universidade de Santiago de Compostela, residente en Vigo, onde exerceu a docencia no IES Santa Irene.

Colaborou en publicacións como *Cadernos Ramón Piñeiro* ou *A Trabe de Ouro*.

Foi candidata pola Frente Popular Galega nas Eleccións ao Parlamento de Galicia 1997, 2001 e 2005.

## Obra 
### Narrativa 
* *O mar que nos leva* (2018). Vigo: Xerais. 160 páxs. ISBN 978-84-9121-451-9. ePub: ISBN 978-84-9121-455-7. Memoria persoal, política e social das loitas obreiras do Vigo de 1972, dos movementos estudantís do ano 68 en Compostela e da emigración a Bos Aires dos anos 30. Novela.
* *O tradutor de sombras* (2022). Vigo: Xerais. 176 páxs. ISBN 978-84-1110-135-6. ePub: ISBN 978-84-1110-129-5.

### Traducións 
#### Do francés ao galego 
* *Quen lle ten medo ó lobo?*, de Fanny Joly (1990). Xerais.
* *Omni, alarma nuclear*, de Jan Bosschaert (1990). Xerais. Cómic.
* *Na Bretaña misteriosa,* de Alain Dodier*.* (1990). Xerais. Cómic.
* *Mortos en vida*, de Alain Dodier (1991). Xerais. Cómic.
* *Xogo de tres*, de Alain Dodier (1991). Xerais. Cómic.
* *Como unha novela*, de Daniel Pennac (1993). Xerais.
[miniatura|Presentando *O tradutor de sombras* con [Fran Alonso e Ramón Rozas na Libraría Paz de Pontevedra, 2022]]

#### Do portugués ao galego 
* *O lobo guerrilleiro*, de Bento da Cruz (1996). Xerais.
* *A loba*, de Bento da Cruz (2000). Xerais.

#### Do galego ao castelán 
* *Amor de Artur*, de Xosé Luís Méndez Ferrín (1990). Debate. 
* [miniatura|Con [Xosé Ramón Pena no Club Faro de Vigo, abril 2022]]*En el vientre del silencio*, de Xosé Luís Méndez Ferrín (2002). Txalaparta.

## Premios 
* Premio da Crítica de Galicia 2019 por *O mar que nos leva*.

* Premio Losada Diéguez, modalidade Creación literaria por *O tradutor de sombras*.

## Vida persoal 
Filla de Antonia Arias Díaz e mais de Manuel Fuentes Blanco, é irmá de Manel e Antonia Fuentes Arias. É parella de Xosé Luís Méndez Ferrín, con quen tivo a Oriana Méndez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha da autora na páxina web de Edicións Xerais de Galicia.
Kenneth D. Cameron

**Kenneth Donald Cameron** é un astronauta estadounidense que participou nas misións STS-37, STS-56 e STS-74. Pasou un total de 23,42 días no espazo.

## Traxectoria
Cameron naceu o 29 de novembro de 1949 en Cleveland, Ohio. É graduado en ciencia aeronáutica e astronáutica polo Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts en 1978, e máster polas mesmas materias en 1979. Graduouse na Escola de Pilotos de Proba da Armada dos Estados Unidos en 1983. Fixo varios cursos de idioma ruso e sistemas espaciais rusos no MIT, o JSC e o Centro de Adestramento Cosmonauta Gagarin en Moscova. Ten un máster en administración de empresas pola Universidade do Estado de Míchigan en 2002. Está casado e ten dous fillos. Entre as súas afeccións están o atletismo, a carpintería e o motociclismo.

Foi seleccionado como candidato pola NASA en maio de 1984, converténdose oficialmente en astronauta en xuño de 1985. Formou parte da tripulación das misións STS-37 como piloto e das STS-56 e STS-74 como comandante.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*STS-37
*STS-56
*STS-74