Dogma central da bioloxía molecular

O **dogma central da bioloxía molecular** é unha explicación do sentido do fluxo de información xenética nun sistema biolóxico. Foi formulado por Francis Crick en 1958 e reformulado nun artigo publicado na revista *Nature* en 1970:

miniatura|dereita|250px|Fluxo de información nos sistemas biolóxicos.

:*O dogma central da bioloxía molecular trata coa transferencia detallada residuo por residuo da información secuencial. Afirma que esa información non pode ser transferida en dirección inversa desde unha proteína a outra proteína ou a un ácido nucleico.*

Ou, en palabras de Marshall Nirenberg, "o ADN fai o ARN, o ARN fai as proteínas" (*DNA makes RNA, RNA makes protein*).

Para apreciar o significado do concepto, nótese que Crick aplicou incorrectamente o termo "dogma" con ignorancia (como el mesmo despois recoñeceu na súa autobiografía). Na súa aplicación en teorías de bioloxía molecular ou evolutiva, nin entón nin posteriormente, a proposta de Crick non ten nada que ver co significado auténtico de "dogma", senón que é unha teoría científica como calquera outra.

O dogma é un marco para comprender a transferencia da información das secuencias entre os biopolímeros que levan información secuencial, no caso máis común ou xeral, nos organismos vivos. Hai tres grandes clases dese tipo de biopolímeros: ADN e ARN (ambos os dous ácidos nucleicos), e proteínas. Hai 3×3 = 9 transferencias directas posibles de información que poden ocorrer entre eles. O dogma clasifícaas en 3 grupos de tres:
* 3 **transferencias xerais**, que ocorren normalmente na maioría das células. As transferencias xerais describen o fluxo normal da información biolóxica: O ADN pode ser copiado a outro ADN (replicación do ADN), a información do ADN pode ser copiada a un ARNm (transcrición xenética), e as proteínas poden ser sintetizadas utilizando a información do ARNm como molde (tradución de proteínas). A edición do ARN (*RNA editing*), na cal unha secuencia de ARN se altera por un complexo de proteínas e un "ARN guía", podería ser considerada tamén unha transferencia de ARN a ARN.

### Tradución directa dun ADN a proteínas 
A tradución directa dun ADN a proteínas foi demostrada no laboratorio nun sistema libre de células, é dicir, nun tubo de ensaio que contiña un extracto de *Escherichia coli* con ribosomas e compostos químicos, pero non células intactas. Estes fragmentos celulares podían sintetizar proteínas a partir de moldes de ADN monocatenarios preparados no laboratorio procedentes doutros organismos (de rato ou sapo), e neomicina, que se viu que melloraba o proceso. Porén, non está claro se este mecanismo de tradución se correspondía especificamente co código xenético. Non ocorre na natureza.

## Transferencias de información non cubertas explicitamente pola teoría 
### Modificación postraducional 
A secuencia de aminoácidos dunha proteína pode ser modificada ("editada") despois da tradución pola acción de diversos encimas. Este é un caso de proteínas (eses encimas) que afectan á secuencia doutras proteínas, que non está explicitamente incluído no dogma central.

### Inteínas 
Unha inteína é un segmento "parasito" (ou intercalado) dunha proteína que pode escindirse el mesmo da cadea de aminoácidos cando emerxe do ribosoma e unir (empalmar) as restantes porcións do péptido formando outra vez unha cadea proteica. Este é un caso dunha proteína que afecta á súa propia estrutura primaria que era a que estaba codificada orixinalmente no xene de ADN. Ademais, a maioría das inteínas conteñen unha endonuclease homing ou dominio HEG, que pode encontrar unha copia do xene parental que non contén a secuencia de nucleótidos da inteína. Cando se pon en contacto con esta copia sen inteína, o dominio HEG inicia o mecanismo de reparación de roturas na dobre hélice do ADN. Este proceso causa que a secuencia da inteína se copie desde o xene fonte orixinal a un xene sen inteína. Este é un exemplo de proteína que "edita" directamente unha secuencia de ADN, e incrementa a propagación herdable da secuencia.

### Metilación 
A variación na metilación do ADN fai que un ADN poida alterar os niveis da súa expresión xenética significativamente. A variación na metilación ocorre xeralmente pola acción de ADN metilases. Cando o cambio é herdable, considérase epixenético. Cando o cambio no estado da información non é herdable, dise que é un epitipo somático. Aquí, o contido de información efectivo cambiou por medio da acción dunha proteína ou proteínas sobre o ADN, pero a secuencia primaria do ADN non foi alterada.

### Prións 
Os prións son proteínas que se "propagan" por si mesmas provocando cambios conformacionais noutras moléculas do mesmo tipo de proteína. Este cambio afecta ao comportamento da proteína. Nos fungos este cambio pode ocorrer dunha xeración á seguinte, é dicir, é un cambio Proteína&nbsp;→&nbsp;Proteína. Aínda que isto representa unha transferencia de información, as interaccións do prión deixan a secuencia de proteína igual como estaba (só cambia a conformación), polo que tecnicamente non se considera unha excepción ao dogma central.

### Enxeñaría xenética natural 
James A. Shapiro argumenta que un superconxunto destes exemplos debería clasificarse como enxeñaría xenética natural e é dabondo como para falsar o dogma central. Aínda que as opinións de Shapiro foron escoitadas con respecto, os seus crítico non están convencidos de que a súa lectura do dogma central estea en liña co que pretendía Crick.

## Uso do termo "dogma" 
Un dogma é unha crenza inamovible na que se cre sen probas, polo que non é apropiado o seu uso en ciencia, onde as hipóteses e teorías dependen da carga da proba e con frecuencia hai que retocalas ou substituílas por outras. Na súa autobiografía, *What Mad Pursuit: A Personal View of Scientific Discovery*, Crick escribe sobre a súa elección da palabra dogma, lamentándose de tela usado, e dalgúns dos problemas que isto lle causou:

"Chameille a esta idea dogma central por dúas razóns, sospeito. Xa utilizara a palabra obvia hipótese na hipótese da secuencia, e ademais quería suxerir que esta nova asunción era máis central e máis poderosa. ... Como ao final resultou, o uso da palabra dogma causou case máis problemas do que valía a pena. Moitos anos máis tarde Jacques Monod sinaloume que eu non parecía comprender o correcto uso da palabra dogma, que é unha crenza *que non se pode poñer en dúbida*. Eu comprendía isto dunha maneira vaga, pero como eu pensaba que *todas* as crenzas relixiosas non tiñan fundamento, usei a palabra na forma en que eu a entendía, e non como o resto do mundo o facía, e simplemente a apliquei a unha grande hipótese que, aínda que plausible, tiña pouco apoio experimental directo."

Igualmente, Horace Freeland Judson escribiu en *The Eighth Day of Creation*:
*A miña idea era que un dogma era unha idea da cal non había *evidencias razoables*. Ves? E Crick deu un grito de ledicia. "Eu simplemente non *sabía* o que *significaba'' dogma. E puiden perfectamente tela chamado 'Hipótese Central' ou.. sabes. O cal é o que pretendía dicir. Dogma era só un slogan."*

### Novas ideas 
Cada vez parece máis claro que, en realidade, o concepto de dogma central de bioloxía molecular non é de todo exacto na medida en que pon a énfase nas proteínas como mediadoras da función biolóxica. Sabemos que o 80% do xenoma humano se transcribe a ARN, aínda que só o 1% codifica proteínas. Aínda que é posible que isto sexa só ruído transcricional, parece ser un improbable desperdicio de recursos enerxéticos celulares, e considerando o papel fundamental desempeñado polo ARN na regulación da expresión xenética, este ben pode ter unha función. As investigacións actuais están enfocadas a investigar a función dos ARN non codificantes, é dicir, ARN que non segue a tendencia do dogma e non codifica polipéptidos.

Ademais, o significado preciso de "información" neste marco é con frecuencia pasado por alto.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Splicing alternativo
* Código xenético
* Riboswitch
* Barreira de Weismann

### Ligazóns externas 
* Animation: The Central Dogma - Vídeo de *Nature''
* Discusión sobre os retos aos que se enfronta o dogma central
* Explicación do dogma central usando unha analoxía musical