Cryptosporidium

***Cryptosporidium*** é un xénero de protozoos apicomplexos que pode causar unha enfermidade gastrointestinal con diarrea en humanos chamada criptosporidiose.
*Cryptosporidium* é o organismo que se illa xeralmente nos pacientes humanos co virus VIH que padecen diarrea. *Cryptosporidium* forma ooquistes de 4-6&nbsp;µm de diámetro que presentan unha tinguidura ácido-rápida parcial, polo que hai que diferencialos doutros organismos tamén parcialmente ácido-rápidos como *Cyclospora cayetanensis*.

## Características xerais 
*Cryptosporidium* causa a diarrea chamada criptosporidiose. É un dos apicomplexos patóxenos, xunto con *Plasmodium* causante da malaria, e *Toxoplasma*, causante da toxoplasmose, pero, a diferenza de *Plasmodium*, que se transmite polos mosquitos, *Cryptosporidium* non utiliza un insecto como vector e é capaz de completar o seu ciclo de vida nun só hóspede, orixinando estadios de quiste que se excretan nas feces e poden transmitirse a un novo hóspede.

Varias especies de *Cryptosporidium* infectan a mamíferos. Nos humanos, os principais causantes de enfermidades son *C. parvum* e *C. hominis* (antes denominado *C. parvum* xenotipo 1). Ademais, *C. canis*, *C. felis*, *C. meleagridis*, e *C. muris* poden tamén causar doenzas en humanos.

A criptosporidiose é tipicamente unha infección aguda, de curto prazo, pero pode ser grave e persistente en nenos e persoas inmunocomprometidas. O parasito transmítese por quistes (ooquistes ou oocistos) resistentes liberados no ambiente que, unha vez inxeridos, permanecen no intestino delgado e dan lugar a unha infección do tecido epitelial intestinal.

O xenoma de *Cryptosporidium parvum*, que se secuenciou en 2004, é peculiar entre os eucariotas porque parece que non ten ADN mitocondrial. Tamén se secuenciou unha especie moi relacionada, a *C. hominis*. Poden consultarse os datos xenómicos de *Cryptosporidium* na base de datos do NIH The CryptoDB.org.

## Ciclo de vida 
miniatura|esquerda|300px|Ciclo de vida de *Cryptosporidium* spp.
A fase de espora de *Cryptosporidium* (ooquiste) pode sobrevivir durante longos períodos de tempo fóra do seu hóspede. Pode tamén resistir a acción de moitos desinfectantes comúns, como os baseados no cloro.

## Tratamento e detección 
En moitas plantas potabilizadoras de auga que toman auga de ríos, lagos e depósitos utilízanse tecnoloxías de filtración, moitas das cales poden eliminar o 99% dos *Cryptosporidium*. Hai filtros de membranas e bolsas e cartuchos-filtro que eliminan especificamente *Cryptosporidium*.

*Cryptosporidium* é moi resistente aos desinfectantes clorados; pero se as concentración son altas e o tempo de exposición prolongado, *Cryptosporidium* pode inactivarse con dióxido de cloro e tratamentos con ozono. En xeral, cómpren unhas concentracións de cloro tan altas que o uso de produtos clorados queda excluído como método de control de *Cryptosporidium* na auga para beber. O tratamento con luz ultravioleta a doses relativamente baixas inactiva *Cryptosporidium*.

Unha das principais dificultades para identificar os estalidos epidémicos é a capacidede de verificar os resultados no laboratorio. Os ooquistes poden examinarse ao microscopio a partir de mostras de feces, pero poden confundirse con outros obxectos ou artefactos similares. A maioría dos criptosporidios miden 3-6 μm, aínda que algúns informes mencionan quistes máis grandes.

Como moitos patóxenos fecais-orais, poden transmitirse por alimentos contaminados ou pouca hixiene. Cómpren análises de augas e estudos epidemiolóxicos para determinar a fonte de infeccións específicas. *Cryptosporidium* normalmente non causa enfermidades graves en persoas con boa saúde. Pode infectar de forma crónica a nenos e adultos expostos e inmunocomprometidos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* White, A. Clinton, Jr. "Cryptosporidiosis". In Mandell, G *et al.*, eds., *Principles and Practice of Infectious Diseases*, 6th edition; Elsevier, 2005, pp 3215–28.
* 
* 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* CryptoDB: The *Cryptosporidium* Genome Resource