Aguia real

A **aguia real** (*Aquila chrysaetos*) é unha ave rapaz; é a aguia máis coñecida popularmente.

## Morfoloxía 
miniatura|200px|esquerda|Aguia real.
É de cor castaña escura con plumas amarelas na cabeza. Cola branca cunha ampla franxa terminal escura. Punta do peteiro negra, iris entre escuro e acastañado. Os pitos son negros durante os dous primeiros anos de vida. A femia é meirande có macho. O hábitat desta especie son extensas rexións montañosas nas que abunden as masas forestais.

## Subespecies 
Existen seis subespecies recoñecidas:

* *A. c. canadensis*: vive en América do Norte e esténdese dende Alasca ata o norte de México.
* *A. c. chrysaetos*: esténdese dende o noroeste e centro de Europa ata Siberia central.
* *A. c. daphanea*: dende Irán ata gran parte de China, incluíndo a zona do Himalaia. 
* *A. c. homeyeri*: distribúese pola Península Ibérica, illas mediterráneas, Norte de África e dende Oriente Próximo ata Irán. 
* *A. c. japonica*: distribúese polo Xapón e a península de Corea.
* *A. c. kamtschatica*: vive no extremo leste de Rusia e norte de Mongolia.

## Nutrición 
A especie sitúase no cumio da pirámide trófica, depredando case todas as especies de mamíferos, aves e réptiles existentes no seu territorio. Así, estudando as súas egagrópilas, téñense citado ata 57 especies animais diferentes coma presa. Porén, o groso das súas capturas son os coellos (ata un 45,9% das presas en ambientes mediterráneos. Habitualmente a femia choca os ovos e o macho procura o alimento. Trátase dunha especie monógama.

## Voo 
miniatura|300px|Imaxe na que se aprecia as plumas primarias fortemente dixitalizadas.
Basea o seu voo nas correntes térmicas ascendentes, que son aproveitadas para planear sen necesidade de mover as ás. Estas sempre son completamente despregadas, agás nos descensos, nas que son encollidas lixeiramente. En voo, salientan as seis primarias fortemente marcadas en cada á.

## Distribución 
Está en perigo de extinción e en Europa central só habita agora nos Alpes, cando non hai moito voaba por case todos os países de Europa. Nas Illas Británicas quedan 500 exemplares en Escocia, e en Irlanda reintroduciuse en 2001; nos Estados Unidos os intentos de evitar o seu declive non deron resultados.

### En Galicia 
Factores coma a abundancia de cortados rochosos e a dispersión da poboación fan de Galicia un lugar moi axeitado para a cría e supervivencia da aguia real. Porén, igual que sucede no resto de España, este especie atópase en perigo de extinción en Galicia.

Historicamente a aguia real tense distribuído nunha franxa de terreo que vai dende o extremo oriental da provincia de Lugo ata o extremo suroriental da provincia de Ourense. A persecución directa, a política forestal, a degradación do hábitat e os cambios acontecidos no rural, fixeron que a aguia real desaparecera da zona da Baixa Limia e das montañas orientais de Lugo na primeira década do século XXI. Isto fixo que a especie entrará en risco de desaparición a medio prazo. Ademais, parte dos escasos individuos que habitan en Galicia son compartidos cos territorios do Bierzo, A Cabrera e o Montesinho.

Debido a isto, no ano 2007, diversos colectivos de biólogos e ecoloxistas (coma a Sociedade Galega de Ornitoloxía ou o colectivo GREFA), reclamaron medidas máis constantes e maiores recursos para reverter a situación da especie e así garantir a viabilidade de novas poboacións naquelas zonas máis óptimas, como as de Trives ou a Ribeira Sacra. Pola contra, dende o Servizo de Biodiversidade da Consellería de Medio Ambiente da Xunta recoñecíase a mala situación, mais consideraban necesario unha diagnose das causas do declive para organizar un plan de conservación.

### En España 
A aguia real está amplamente distribuída por España, aínda que moi ligada a ambientes rupícolas. De feito as poboacións máis numerosas atópanse no Sistema Ibérico, as Serras Béticas (189-216 parellas no 2016.

## Conservación en España 
Son numerosos os factores que afectan negativamente as poboacións de aguia real en España. Provocan mortes de individuos ó longo do ano a presenza das liñas eléctricas, a persecución directa, o uso indiscriminado de veleno, as mortes por disparo ou as accións de espolio. Ademais existen factores que impiden o correcto desenvolvemento da especie, como por exemplo a diminución da dispoñibilidade do alimento (especialmente trala propagación da pneumonía hemorráxica vírica entre a poboación de coello ou as molestias ocasionadas na época de cría debida ás ofertas de lecer ligadas ó turismo rural ou a deportes de montaña coma a escalada.Finalmente, a pesar de ser incluída en numerosos catálogos rexionais de especies ameazadas, ningunha rexión española elaborouplans de recuperación específicos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Catálogo galego de especies ameazadas
* Fauna de Galicia
### Ligazóns externas 
* A aguia real: unha das especies máis ameazadas en Galicia