open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elisabetta Dami

**Elisabetta Dami**, nada en Milán en 1958 é unha escritora italiana de literatura infantil célebre pola creación da personaxe *Geronimo Stilton*.

## Traxectoria 
Dami é filla do editor Piero Dami, que fundou Dami Editore en 1972. Aos trece anos comezou no mundo das publicacións como correctora no negocio familiar e aos trece anos escribiu os seus primeiros relatos curtos.

A súa experiencia como voluntaria con nenos enfermos deulle a idea de escribir historias de aventuras cun rato chamado Geronimo Stilton como protagonista. Estas historias convertéronse nunha sensación editorial en Italia e internacionalmente.

Dende entón, as historias de Geronimo Stilton foron traducidas a 49 linguas e venderon máis de 161 millóns de exemplares en todo o mundo.

## Activismo 
Dami apoia organizacións non gobernamentais e asociacións con doazóns e proxectos creativos para dar a coñecer as súas actividades e os asuntos nos que están involucradas.

Elisabetta Dami forma parte da dirección nacional de WWF Italia, é embaixadora de Antoniano Onlus e Zecchino d'Oro, e está no consello permanente de *Terre des hommes*.

## Vida persoal 
Amante da aventura, obtivo as licenzas de piloto e paracaidista aos vinte anos, e con vinte e tres viaxou arredor do mundo pola súa conta e completou un célebre curso de supervivencia na Outward Bound School de Maine, nos Estados Unidos. Outras aventuras de Dami inclúen tomar parte nun rally polo deserto do Sáhara e cruzar África de norte a sur en todo terreo, participou nun ultramaratón de 100&nbsp;km polo Sáhara e correu tres veces o maratón de Nova York (2002, 2003 e 2017).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "Elisabetta Dami. Fòrum IMPULSA 2012" son-video (4 de xullo de 2012) en youtube; vimeo
* Elisabetta Dami (11 de decembro de 2010) en *la Repubblica*
Rally de Narón de 1990

O **Rally de Narón de 1990** foi a terceira edición de dito rally e a penúltima proba da tempada 1990 do Campionato de Galicia de Rallys de Terra. Celebrouse o 20 de outubro de 1990 e o vencedor foi o dumbriés Manuel Senra a bordo dun Peugeot 205 GTI.

## Itinerario 
Constou de oito treitos e un total de 276 km, dos cales 46 foron cronometrados. Os treitos a correr foron Anca, Ferreira, San Xiao e Lamas, dándose dúas pasadas a cada un deles.

## Desenvolvemento 
Manuel Senra, que competía por primeira vez en terra, dominou o rally con claridade co seu Peugeot 205 GTI. El e o seu copiloto José Maceiras marcaron o mellor tempo en todos os treitos excepto no último, no que meteron unha roda nunha cuneta e perderon algo de tempo sacándoa. En segunda posición, a máis dun minuto de Senra, chegou Manuel González cun Citroën Visa GTi, mentres que o Renault 5 GT Turbo de Andrés González foi terceiro. En cuarto lugar chegou o portugués João Enes, que con este resultado colocouse líder do campionato.

## Clasificación 
## Notas
Gustavo Leonardi

**Gustavo Leonardi**, nado en Civezzano, Tirol do Sur, Imperio Austro-Húngaro (hoxe na provincia autónoma de Trento) o 27 de febreiro de 1869, e finado en Ventimiglia (Imperia) o 25 de agosto de 1918, foi un entomólogo italiano.

## Traxectoria 
Fillo do farmacéutico Giovanni Leonardi e da súa esposa Anna Magrograssi di Salò, fixo os seus primeiros estudos na escola elemental de Civezzano, pasando a Rovereto para facer os estudos secundarios. Matriculouse en Ciencias Naturais na Universidade de Padua, na que se graduou en 1893. Despois dalgúns anos de investigacións na Universidade de Padua foi chamado á Universidade de Portici, en Nápoles, como profesor axudante. Alí casou con Giulia Mennillo, coa que tivo un fillo, Achille. Gustavo permaneceu en Nápoles até 1914, cando se trasladou a Ventimiglia, onde traballou como fitopatólogo até a súa morte.

Dedicouse ao estudo dos ácaros, á cría de vermes da seda e á apicultura. Pero alcanzou sona mundial polo estudo das cochinillas, desde os puntos de vista sistemático, morfolóxico e biolóxico. Recolleu unha gran cantidade de espécimes, de Italia, Arxentina e África, que estudou, sistematizou e ilustrou, que se converteu na base das súas 46 publicacións. 

A súa obra principal foi a *Monografia delle Cocciniglie italiane*, na que describiu 50 xéneros e 147 especies de cochinillas. É unha obra minuciosa, rica en detalles e arrequecida con ilustracións a man en gran parte orixinais. A obra foi publicada postumamente, en 1920.

Publicou oitenta traballos sobre insectos nocivos. Con Agostino Lunardoni (1857-1933), publicou un importante tratado sobre os insectos nocivos de Italia (en catro volumes desde 1889 até 1901).

A Leonardi débese a descrición de varias especies de cochinillas, entre elas *Kermes bacciformis*, en 1908.

A Universidade norteamericana de Minnesota publicou en 2012 algúns dos seus principais traballos como evidencia da vixencia actual dos estudos de Gustavo Leonardi. Localmente é difícil atopar algún recordo deste estudoso. Quizais o feito de operar en Italia nun período no que o Trentino seguía ligado ao Imperio Austro-Húngaro contribuíu ao esquecemento temperán da súa memoria.

## Abreviatura 
A abreviatura **Leonardi** emprégase para recoñecer a  como autoridade na descrición e taxonomía en  zooloxía. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Cesare Conci & Roberto Poggi (1996): "Iconography of Italian Entomologists, with essential biographical data". *Memorie della Società entomologica Italiana*, **75** : 159-382. 
* Leonardi, G. (1920): *Monografia delle cocciniglie Italiane*. Portici: Della Torre, 555 pp.
* Leonardi, V. (2018): "Gustavo Leonardi, entomologo di fama mondiale". En *vitatrentina.it* . (Consultada o 29 de xuño de 2020).
Kermes bacciformis

***Kermes bacciformis*** é un insecto hemíptero da superfamilia dos cocoideos e familia dos quermésidos, unha das contra 20 integradas no xénero *Kermes*.

É un parasito de plantas, sendo os seus hospedeiros varias especies do xénero *Quercus*.   

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1908 polo entomólogo italiano Gustavo Leonardi, na súa obra "Seconda contribuzione alla conoscenza della cocciniglie Italiane". 

### Etimoloxía 
Para a do xénero, ver *Kermes*.

O epíteto específico, *baccifomis*, está tomado do latín *bacciformis*, "en forma de baga"; de *bacca*, "baga", e *forma, -ae*, "forma", en alusión á forma das femias.

### Sinónimos 
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos seguintes:
* *Quercus cerris*
* *Quercus coccifera*
* *Quercus ilex*
* *Quercus pubescens*
* *Quercus suber*

## Características 
As femias adultas son esféricas, aplanadas na rexión ventral, e co dorso dividido en dúas metades por un suco lonxitudinal.

## Distribución 
*Kermes bacciformis* encóntrase en Francia (incluída Córsega), Italia (incluída Sardeña), España, Austria, Hungría, Turquía e Marrocos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Boitard, P. (1828): ''Les gallinsectes. Manuel d'entomologie ou histoire naturelle des insectes* **2**: 169–172.
* Fernald, M. E. (1903): *A catalogue of the Coccidæ of the world*. Special bulletin. Hatch Experiment Station of the Massachusetts Agricultural College nº 88.   
* Leonardi, G. (1908): "Seconda contribuzione alla conoscenza della cocciniglie Italiane". *Bollettino del R. Laboratorio di Entomologia Agraria di Portici* **3**: 150-191.
* Leonardi, G. (1918): "Terza contribuzione alla conoscenza delle cocciniglie Italiane". *Bollettino del R. Laboratorio di Entomologia Agraria di Portici **12**: 188-216.  
* Leonardi, G. (1920): *Monografia delle cocciniglie Italiane*. Della Torre Portici, 555 pp. 

### Outros artigos 
* Cocoideos
* Quermésidos
* *Kermes*
Den store badedag

***Den store badedag*** é un filme dinamarqués de 1991 dirixido por Stellan Olsson. O filme foi escollido como candidato de Dinamarca para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 64ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Erik Clausen como Axel
* Nina Gunke como Svea
* Benjamin Rothenborg Vibe como Gustav Adolf
* Jesper Klein como Fortælleren
* Hans Alfredson como Morfar (acreditado como Hasse Alfredsson)
* Liselotte Lohmann como Emilie
* Bjarne Liller como Skyggen

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Dinamarca propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 64ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
José Maceiras

**José Maceiras Lago**, coñecido como **Pepe Maceiras**, é un ex copiloto galego de rallys.

Foi copiloto de Manuel Senra durante os primeiros anos da carreira deportiva deste, e gañou xunto a el dous títulos do Campionato de Galicia de Rallys de Terra. Competiu tamén no Campionato de Galicia de Rally, logrando varias vitorias e o subcampionato en 1992.

## Traxectoria 
Debutou xunto a Manuel Senra no Rally de Ferrol de 1985, copilotando un Renault 5 GT Turbo e rematando en oitava posición. En 1986 quedaron décimos no Rally Botafumeiro e en 1987 conseguiron subir ao podio na mesma proba. Repetiron terceiro posto na edición de 1988. 

En 1990 pasaron a correr cun Peugeot 205 GTI, co que disputaron o galego de asfalto e debutaron no Campionato de Galicia de Rallys de Terra, participando nas dúas últimas probas, o Rally de Narón e o Rally de Caldas, logrando a vitoria en ambas. En 1991 logrou a súa primeira vitoria en asfalto, tras vencer co 205 no 4º Rally de Vigo.

En 1992 lograron tres vitorias no campionato galego de asfalto sobre un Peugeot 309 GTI, e proclamáronse subcampións, por detrás de Germán Castrillón e Estrella Castrillón. Proclamáronse campións galegos de terra na tempada 1993 e revalidaron o título en 1994, en ambos casos co Peugeot 205. Neses anos conseguiron gañar tres veces consecutivas o Rally de Narón, por aquel entón un rally de terra.

Ademais de con Senra, disputou un Rally Botafumeiro con Ricardo Vidal e un Rally de Ourense con Jesús Campos. Deixou os rallys en 1995 por temas persoais.

## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos 
* Faustino Suárez
Dansen med Regitze

***Dansen med Regitze*** é un filme dinamarqués de 1989 dirixido por Kaspar Rostrup. Baséase nunha popular novela dinamarquesa escrita por Martha Christensen, e está protagonizado por Ghita Nørby e Frits Helmuth. 

Foi nomeado para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 62ª edición dos premios. En 1990, gañou o Premio Robert ó filme do ano e varios o Premios Bodil, entre eles mellor filme dinamarqués e as catro categorías de actuación.

## Personaxes 
* Frits Helmuth como Karl Aage
* Ghita Nørby como Regitze
* Henning Moritzen como Borge
* Tove Maës como Vera

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Dinamarca propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 62ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas 
*
Lad isbjørnene danse

***Lad isbjørnene danse*** é un filme dinamarqués de 1990 dirixido por Birger Larsen. O filme foi escollido como candidato de Dinamarca para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 63ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Anders Schoubye como Lasse
* Tommy Kenter como Far
* Birthe Neumann como Mor
* Paul Hüttel como Hilding
* Laura Drasbæk como Lollo
* Hakim Bellmann Jacobsen como Gubbi
* Kristine Horn como Tina
* Stig Hoffmeyer como Lærer

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Dinamarca propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 63ª edición dos Óscar
### Ligazóns externas 
*
Zsuzsa Kun

**Zsuzsa Kun**,  nada como **Zsuzsanna Kún** en Budapest o 9 de decembro de 1934 e finada o  24 de decembro de 2018 , foi unha bailarina e mestra de ballet húngara. 

## Traxectoria 
Filla de Ferenc Kún e Viktória Lerch. O pioneiro da formación moderna no ballet húngaro Ferenc Nádasi deulle clases na escola de ballet da Ópera Estatal de Hungría entre 1943 e 1949 e nese ano pasou a formar parte do seu elenco permanente. A partir de 1950 o ballet húngaro asumiu o estilo de danza soviético e de 1950 a 1952 Zsuzska continuou os seus estudos en Moscova e Leningrado e ao volver converteuse en bailarina solista da Ópera Estatal. De 1955 a 1956 canda Viktor Fülöp, seu primeiro marido, foi bolseira na escola de ballet do Bolshoi en Moscova  e de novo en Hungría converteuse na estrela feminina da danza e intérprete dos papeis principais do repertorio clásico e foi bailarina invitada do Bolshoi e do London Festival Ballet. De 1972 a 1979 exerceu como directora do Instituto Estatal de Ballet e a partir de 1979 foi mestra de ballet.

## Ballets 
* Leonid Lavrovsky: *Giselle* - protagonista; *Romeo e Xulieta* - protagonista
* Gyula Harangozó: *Romeo e Xulieta* - protagonista
* Vasili Vainonen: *O Quebranoces* 
* László Seregi: *Spartacus* - Flavia
* Aszaf Messzerer: *O lago dos cisnes* - Odette/Odilia
* Rostislav Zakharov: *A fonte de Bakhchisarai* - Zarema, María

## Notas
Ventimiglia

**Ventimiglia** é unha cidade e comuna de Italia, da provincia de Imperia, na Liguria.

## Xeografía 
A cidade está situada no golfo de Xénova, a 8 km da fronteira con Francia, polo que a miúdo se alcuma "a porta occidental de Italia", "a cidade fronteiriza" ou "a porta florida de Italia". 

Por iso mantén fortes relacións económicas e sociais coa veciña Costa Azul, como evidencian os datos do transporte, ademais de que forma parte dela desde o punto de vista puramente xeográfico.
miniatura|Vista da cidade
A unha altitude media de 9 msnm, o concello ocupa unha superficie de 53,73 km². Segundo o censo en 2019 tiña 24 142 habitantes,, cunha densidade de poboación de 449,32 hab./km².  

## Evolución demográfica 

## Historia 
Ventimiglia foi a capital dunha tribo ligur que resistiu bastante tempo á dominación romana, aínda que se someteu no aoo 115&nbsp;a.&nbsp;C. A historia de Ventimiglia é unha continua sucesión de asedios e distintos dominadores: romanos, godos, bizantinos, lombardos e xenoveses. En xeral a súa sorte estivo ligada á de Xénova.

Actualmente Ventimiglia é unha tranquila vila turística, pero tamén dedicada á agricultura e á pesca.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial de Ventimiglia .
Helga y Flora

***Helga y Flora*** foi unha serie de televisión chilena estreada no ano 2020. Creada por Omar Saavedra Santis, dirixida por Christian Aspée e producida por Suricato, emitiuse os sábados pola noite na Canal 13 Chile desde o 25 de abril ata o 27 de xuño de 2020. Os exteriores son gravados na Illa Grande da Terra do Fogo.
## Elenco 
### Principal 
* Alejandro Sieveking como Mr. Raymond Gamper.
* Catalina Saavedra como Flora Gutiérrez.
* Amalia Kassai como Helga Gunkel.

### Secundario 
* Hernán Contreras como David Acevedo.
* Tiago Correa como Zacarías Llancaqueo.
* Ernesto Meléndez como Ezequiel Ligman.
* Daniela Lhorente como Úrsula Millán.
* Alessandra Guerzoni como Clara.
* Geraldine Neary como Eduvigis Carimán.
* Giordano Rossi es Gabriel Gamper.
* Aldo Parodi como Remigio.
* Mario Ossandón como Alexander Nestroy.
* Daniel Antivilo como Atilio.
* Juan Carlos Maldonado como Attaché.
* Ernesto Gutiérrez como inspector Aliaga.
* Isidora Loyola como Rosario.
* Lisandro Cabascango como Ramón.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* https://suricato.cl/producciones/  .
* https://www.13.cl/programas/helga-y-flora .

* Consejo Nacional de Televisión, Chile .
Marsha P. Johnson

**Marsha P. Johnson**, nada o 24 de agosto de 1945 e finada o 6 de xullo de 1992, foi unha activista estadounidense da liberación gai e unha drag queen autodeclarada. Coñecida como unha defensora dos dereitos LGBT, Johnson foi unha das figuras destacadas da rebelión de Stonewall en 1969. Membro fundador da Fronte de Liberación Gai, Johnson foi cofundadora do grupo activista radical Street Transvestite Action Revolutionaries (S.T.A.R.), xunto coa súa amiga Sylvia Rivera. Unha figura popular na escena artística e gai da cidade de Nova York, Johnson foi modelo para Andy Warhol, e realizou actuacións drag co grupo Hot Peaches. Coñecida durante décadas como unha presenza acolledora das rúas de Greenwich Village, Johnson era coñecida como a "alcaldesa de Christopher Street". Dende 1987 a 1992, Johnson foi unha activista da SIDA xunto con ACT UP.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Rally de Terra Concello de Chantada de 1990

O **Rally de Terra Concello de Chantada de 1990** foi a primeira edición de dito rally. Disputouse o 12 de agosto de 1990 e foi puntuable para a tempada 1990 do Campionato de Galicia de Rallys de Terra, resultando vencedor o portugués João Enes a bordo dun Renault 11 Turbo.

## Clasificación 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Rally de Chantada de 1990 en ewrc-results.com
Taiwo Badmus

**Taiwo Hassan Badmus**, nado o 3 de xullo de 1993 en Londres, é un xogador de baloncesto profesional irlandés que xoga no Tindastóll da Úrvalsdeild karla islandesa.

## Traxectoria 
O 30 de xuño de 2020, anunciouse a súa fichaxe polo Básquet Coruña da Liga LEB Ouro.

O 29 de xuño de 2021, Badmus asinou co Tindastóll da Úrvalsdeild karla islandesa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en FIBA Basketball
Civezzano

**Civezzano** (*Zivezan* en dialecto trentino), é unha vila e comuna de Italia da provincia autónoma de Trento, no Trentino-Tirol do Sur. 

## Xeografía 
Situada a unha altitude media de 469 msnm, o municipio ocupa unha superficie de 15,67 km². No 2019 tiña 4057 habitantes,, cunha densidade de poboación de 258,9 hab./km².

## Evolución demográfica 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web oficial de Civezzano .
Kermes gibbosus

***Kermes gibbosus*** é un insecto hemíptero da superfamilia dos cocoideos e familia dos quermésidos, unha das contra 20 integradas no xénero *Kermes*.

Como todas as cochinillas é un parasito de plantas, sendo o seu hospedeiro a especie de carballo *Quercus cerris*.   

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1875 polo farmacéutico, médico e entomólogo francés Victor Antoine Signoret, no seu traballo "Essai sur les cochenilles ou gallinsectes (Homoptères - Coccides), 13e partie. *Annales de la Société Entomologique de France* **4**: 545-558.

### Etimoloxía 
Para a do xénero, ver *Kermes*.

O epíteto específico, *gibossus*, é o nominativo masculino do adxcectivo do latín tardío *gibbossus, -a, um*, que significa "xiboso", "que ten xiba", "chepudo", derivado do substantivo do latín clásico *gibba, -ae*, "xiba", "chepa".

### Sinónimos 
Ademais de polo protónimo (o nome que lle deu Signoret cando a describiu), a especie coñeceuse tamén polos sinónimo:

## Características 
As femias adultas son esféricas, sen segmentación corporal aparente, co dorso dividido por sucos. O seu corpo é de cor parda avermellada escura con algunhas manchas negras, e está cuberto por un po de cera branca.

## Bioloxía 
Segundo Tsalev os ovos eclosionan durante o mes de xuño, e a especie pasa o inverno como unha ninfa de segundo estadio. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Boitard, P. (1828): ''Les gallinsectes. Manuel d'entomologie ou histoire naturelle des insectes* **2**: 169–172.
* Fernald, M. E. (1903): *A catalogue of the Coccidæ of the world*. Special bulletin. Hatch Experiment Station of the Massachusetts Agricultural College nº 88.
* Signoret, V. (1875): "Essai sur les cochenilles ou gallinsectes (Homoptères - Coccides), 13e partie. *Annales de la Société Entomologique de France* **4**: 545-558. 

### Outros artigos 
* Cocoideos
* Quermésidos
* *Kermes''
Joan Company Florit

**Joan Company Florit**, nado en Sant Joan (Mallorca) en 1954, é un músico, musicólogo e director de coros balear. É director, entre outros, da Coral Universitaria das Illas Baleares e do coro da Orquestra Sinfónica de Galicia dende 1999.

## Traxectoria 
Licenciouse en Filosofía e Letras (sección de Xeografía e Historia) pola Universidade de Barcelona en 1978. Mentres realizaba os seus estudos fundou a Coral de Sant Joan en 1975, da que é director até 1980, e a Coral Universitaria das Illas Baleares en 1977, da que é director dende a súa fundación, e que ao longo dos anos foi creando diferentes filiais corais.

Estudou harmonía e formas musicais con M. Oltra e análise musical con B. Casasblancas, así como dirección coral con M. Babero, Pl. Cao e Ou. Martorell e orquestral con S. Mais.

É fundador e director dos Cursos de verán de canto, dirección coral e pedagoxía musical en Baleares entre 1977 e 2006, organizados pola Universidade das Illas Baleares. 

Foi director titular do Coro da Orquestra Sinfónica de Galicia desde 1998 até 2022, co que preparou todo tipo de repertorio sinfónico-coral e *a capella*. Posteriormente foi nomeado director honorario do mesmo.

## Notas
Carinatae

miniatura|Esqueleto de ave mostrando en azul o esterno cunha prominente quilla
**Carinatae** (carenados) é o grupo formado por todas as aves e os seus parentes extintos que posúen quilla ou carena (en latín "carina") na parte externa do óso esterno, onde se ancoran os grandes músculos do peito necesarios para voar.

## Definición 
Xa en 1813 Merrem dividiu as aves en Carinatae e Ratitae (ratites), segundo tivesen quilla no esterno ou non, respectivamente. Tradicionalmente, as Carinatae foron definidas como todas as aves cuxo esterno ten quilla. A quilla é a forte crista media que discorre por toda a lonxitude da parte externa do esterno. É unha área moi importante para a inserción dos músculos do voo. Todas as aves voadoras teñen unha quilla pronunciada no esterno. As aves ratites, que non son voadoras, carecen dunha quilla forte. Así, as aves vivas foron divididas en carenadas (con quilla) e ratites (do latín *ratis*, 'balsa', referíndose ao seu esterno plano como o casco das balsas). A dificultade desta división filoxenética das  aves era que algunhas aves voadoras carecían de quillas fortes e descendían directamente de aves que si a posuían. Exemplos son o kakapo, un papagaio non voador de Nova Zelandia, e o extinto dodo, un columbiforme da illa Mauricio. Ningunha destas aves son ratites. Ademais, a posición dos tinamús foi moi discutida, xa que están relacionados cos ratites e, aínda que non son bos voadores, teñen quilla. Por tanto, esta característica supostamente distintiva era doada de usar pero non ten nada que ver coas verdadeiras relacións filoxenéticas.

A partir da década de 1980, a Carinatae déuselle varias definicións filoxenéticas. A primeira era que se trataba dun clado baseado nun nodo que unía *Ichthyornis* coas aves modernas. Porén, en moitas análises esta definición sería sinónima do termo moito máis usado Ornithurae. Unha definición alternativa deuse en 2001, cando se denominou Carinatae a un clado baseado en apomorfía definido pola presenza de quilla no esterno.

A ave máis primitiva coñecida con quilla no esterno é *Confuciusornis*. Aínda que algúns espécimes desta ave troncal teñen esternos planos, algúns mostran unha pequena crista ósea que podería ter sostido unha crista cartilaxinosa.

## Notas
Arame de Kirschner

[dereita|miniatura|Agullas de Kirschner extraídas tras a fixación dunha [fractura de Colles]]

As **agullas de Kirschner** (**AK**) son agullas longas e finas, de punta afiada, esterilizadas, feitas xeralmente de aceiro inoxidable. Son de diversos diámetros e lonxitudes, utilizadas habitualmente en traumatoloxía e ortopedia. Colócanse habitualmente con axuda dun motor. Foron introducidas como ferramenta cirúrxica por Martin Kirschner en 1909.

## Indicacións 
As **AK** teñen múltiples usos. Algúns deles son:

* Manter fixos fragmentos óseos a través da pel (osteosíntese percutánea).
* Estabilizar temporalmente unha fixación interna, como unha placa de osteosíntese, até a súa fixación definitiva.
* Realizar unha osteosíntese intramedular (por exemplo no peroné ou o cúbito).
* Ancorar unha tracción transesquelética.

## Complicacións 
* Infección: sobre todo ao usarse como fixación percutánea de fragmentos óseos, xa que isto implica unha comunicación entre a pel e o óso.
* Migración das AK: En lugar de saír cara á pel, as agullas poden migrar ao interior do corpo.

## Notas
Exostose

miniatura
Unha **exostose** é unha formación de óso novo na superficie dun óso. As exostoses poden causar dor crónica que varía desde suave a moi severa e debilitante, dependendo da forma, tamaño, e localización da lesión. Atópanse xeralmente nas costelas en forma de pequenas excrecencias, aínda que tamén poden aparecer lesións de maior tamaño nos nocellos, xeonllos, ombreiros e cadeiras. Son moi raras nos ósos do cranio. 

As exostoses en ocasións presentan forma de esporón, tales como os esporóns calcáneos. 

As infeccións óseas poden provocar exostoses nos ósos adxacentes. O pé de Charcot tamén causa tipicamente estas exóstoses, que poden chegar a ser clinicamente significativas.

## Osteofitos 
Os osteofitos son protusións óseas que aparecen secundariamente á dexeneración articular producida pola artrose ou osteoartrite. Con todo, non se diferencian significativamente das exostoses.

## Rexistro fósil 
Atopáronse exostoses en ósos fósiles, estudados polos paleopatólogos, especialistas en lesións e enfermidades antigas. Existen rexistros de exostoses en múltiples especies de dinosauros, tales como *Acrocanthosaurus atokensis*, *Albertosaurus sarcófago*, *Allosaurus fragilis*, *Gorgosaurus libratus*, e *Poekilopleuron bucklandii*.

## Tipos 
* Exostose oral.
* Nocello de futbolista (exotose do astrágalo).
* Exostose múltiple hereditaria (HME)
* Exostose sublingual.
* Oído de surfeiro (exostosis da canle auditiva externa).
* Torus mandibularis.
* Torus palatinus.

## Notas
Sergio Sánchez Morán

**Sergio Sánchez Morán**, nado en Reus en 1984, é un programador e debuxante de cómics catalán.

## Traxectoria 
**Morán** comezou a editar o seu primeiro webcómic, *¡Eh, tío!*, en abril de 2005. Desde entón compaxinou continuar publicándoo ininterrompidamente con diversos proxectos, entre os que destaca guionizar o webcómic *El Vosque* a partir de 2009 e a sección da revista *El Jueves* "Anunciado en Televisión". Estes dous últimos proxectos así como unha das series de *¡Eh, tío!* foron editados en papel como álbums recompilatorios.

## Notas
Síndrome de McKusick-Kaufman

A **síndrome de McKusick–Kaufman**, tamén coñecida como **síndrome de McKusick-Dungy-Kaufman**, é unha enfermidade xenética de tipo ciliopático. Foi descrita por Victor Almon McKusick en 1964 e posteriormente caracterizada por R. L. Kaufman e C. I. Dungy. A enfermidade caracterízase por presentar unha mutación autosómica recesiva do xene MKKS no locus 20p12.

## Clínica 
Os signos e síntomas da enfermidade aparecen ao nacemento. Os doentes que presentan esta síndrome poden presentar hidrometrocolpos (no caso de seren mulleres), polidactilia postaxial e, en menor medida, defectos cardíacos. A polidactilia pode afectar a un só membro ou a varios. En caso de seren varóns, poden presentar hipospadias.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Síndrome de Bardet-Biedl
El Vosque

***El Vosque*** é un webcómic en español guionizado por Morán e debuxado por Laurielle.

## Historia 
A primeira páxina de ***El Vosque*** foi publicada en Internet o 10 de abril de 2009. Desde entón, desenvolveuse a un ritmo aproximado dunha páxina semanal da historia principal, máis outra páxina, fóra da trama, dos chamados "Woodies". Trala súa publicación orixinal en Internet, editáronse en papel os seis capítulos da serie, publicándose o sexto e último a finais do 2015.

Foi recoñecido co premio ó Mellor Webcómic na Expocómic de Madrid en 2012.

A última páxina da historia principal publicouse o 29 de novembro de 2015.

## Trama 
A trama desenvólvese no reino de **El Vosque**, habitado por toda clase de pobos, cada un deles dirixido por un rei. A historia comeza co asasinato do rei das árbores, o Olmo Vello. Dous gardas forestais (ou "madeiros") inician unha investigación para desenmascarar ao asasino e detelo.

### Personaxes principais 
* Quent Nitrato, un dos "madeiros" e especialista en explosivos.
* Calderilla Delicadelia, fada compañeira de Quent.
* Cirano, o conselleiro real.
* Amanda Kelva, elfa tradutora real.
* Flora Minor, portavoz das árbores.
* Acteea de Obligue, raíña das náiades.

### Capítulos 
#*El Asesino de Árboles*
#*Cabezas Visibles*
#*¡Voom!*
#*Naturaleza Salvaje*
#*El Otro Ejército*
#*Baile Sin Máscaras*

## Notas
Rally de Terra Vila de Verín de 1990

O **Rally de Terra Vila de Verín de 1990** foi a primeira edición de dito rally e a quinta proba da tempada 1990 do Campionato de Galicia de Rallys de Terra. Celebrouse o 30 de setembro de 1990 e o vencedor foi José Manuel Torres a bordo dun Volkswagen Golf GTI.

O portugués João Enes, que conducía un Renault 11 Turbo, marcou o mesmo tempo final que Torres, séndolle concedida a vitoria ao piloto ourensán por ser o que marcou o mellor tempo no primeiro treito.

## Clasificación 
## Notas
Rally de Caldas de Reis de 1990

O **Rally de Caldas de Reis de 1990** foi a primeira e única edición de dito rally e a última proba da tempada 1990 do Campionato de Galicia de Rallys de Terra. Celebrouse o 25 de novembro de 1990 e o vencedor foi o dumbriés Manuel Senra a bordo dun Peugeot 205 GTI.

O portugués João Enes, que conducía un Renault 11 Turbo, chegou á meta en segunda posición, sumando os puntos necesarios para proclamarse campión de Galicia.

## Clasificación 
## Notas
Fraude

Unha **fraude** é unha acción ilícita na que unha persoa ou organización engana adrede a outra co obxectivo de obter algún tipo de beneficio, normalmente económico. Nela o enganado termina prexudicado. Este termo tamén é usado para referirse a algo de mala calidade. Algúns tipos de fraudes son ilegais, nese caso son chamados fraudes de lei.  

## Algúns tipos de fraude 
### Publicidade enganosa 
miniatura|150px|left|Exemplo simulado de publicidade enganosa. O produto di:" Verdadeiramente  asombroso! Funciona en minutos! Garantido!"
A publicidade enganosa convence ao que a ve de que o seu produto é máis resistente, cómodo, útil, etc. do que é na realidade.

### Corrupción 
[miniatura|360x360px|Índice de corrupción no mundo. As cores máis vermellas indican máis corrupción. Pódese observar que [España é un dos países máis corruptos da Unión Europea.]]

A **corrupción** consiste nun abuso de poder para conseguir diñeiro ilegalmente en prexuízo doutros. Os prexudicados son o resto de persoas da organización ou país. Esta acción ten pena de prisión segundo o código penal.

### Falsificación 
A falsificación consiste en facer unha réplica barata dun obxecto xeralmente de gran valor e vendelo facendo crer que é o orixinal, aínda que nalgúns casos cómpranse estas réplicas sabendo que son falsas e cun prezo máis baixo ca o do obxecto orixinal para presumir.

## Diferenza con "engano" 
Un engano refírese a unha mentira, polo que non ten que afectar ao enganado nin ten que estar relacionado con motivos económicos. 

## Notas
101955 Bennu

**101955 Bennu** é un asteroide próximo á Terra duns 490 metros de diámetro e unha masa de 6 × 1010 kg. O seu achegamento máximo ó Sol (perihelio) está na parte interior da órbita da Terra e o seu afastamento máximo (afelio) chega case á órbita de Marte. Con todo, non intercepta a órbita da Terra debido a que a órbita do asteroide está noutro plano orbital. Está clasificado como un asteroide Apolo (asteroides con órbitas próximas á órbita da Terra).

Este asteroide foi seleccionado para ser visitado pola sonda espacial OSIRIS-REx no ano 2018 (o seu lanzamento foi o 8 de setembro de 2016). Esta sonda recollerá mostras de po do asteroide cun brazo robótico e transportaraas á Terra. Estímase que poderá recoller máis de 60 gramos. A recollida de mostras producirase no ano 2020 e o regreso á Terra coas mostras será no 2023.

## Descubrimento e nome
Bennu foi descuberto polo equipo do Lincoln Near-Earth Asteroid Research dende Socorro, Novo México, Estados Unidos, o 11 de setembro de 1999. Recibiu orixinalmente a designación . Cando se seleccionou como destino da sonda espacial, a Sociedade Planetaria fixo un concurso para poñerlle nome. O concurso gañouno un neno de nove anos que suxeriu o nome Bennu, un paxaro asociado ó deus exipcio Osiris.

## Parámetros orbitais
Bennu orbita a unha distancia media de 1&nbsp;126 UA do Sol, podendo achegarse ata 0.8969 UA e afastarse ata 1&nbsp;356 UA. Ten unha excentricidade de 0.2037 e unha inclinación orbital de 6.035 graos. Emprega en completar unha órbita arredor do Sol 436.6 días. O movemento de Bennu sobre o fondo estelar é de 0.8245 graos por día.

O asteroide é unha acumulación de entullos de diferentes tamaños. Pequenos croios saen despedidos do asteroide dende o seu ecuador, regresando á superficie, mais algúns quedan en órbita. Esta observación efectuouna a sonda OSIRIS-REx o 19 de xaneiro de 2019. A causa deste fenómeno radica na baixa gravidade, sumada á rápida rotación, polo que un croio pode poñerse en órbita adquirindo unha velocidade baixa, por exemplo, rodando por unha das súas ladeiras (a atracción gravitacional na superficie do asteroide é de tan só 8 millonésimas de g nos polos pero no ecuador, debido á rápida rotación, a atracción redúcese a 3 millonésimas de g).

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Corpo menor do Sistema Solar

### Ligazóns externas
*
Tro, håb og kærlighed

***Tro, håb og kærlighed*** é un filme dinamarqués de 1984 dirixido por Bille August. Estreouse na 14ª edición do Festival Internacional de Cinema de Moscova, onde Lars Simonsen gañou o premio ó mellor actor. Tamén foi escollido como candidato de Dinamarca para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 58ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Adam Tønsberg como Bjørn
* Lars Simonsen como Erik
* Camilla Søeberg como Anna
* Ulrikke Bondo como Kirsten
* Bent Mejding como pai de Erik
* Aase Hansen como nai de Erik
* Arne Hansen como pai de Bjørn
* Lone Lindorff como nai de Bjørn
* Thomas Nielsen como irmán máis novo de Bjørn, Henning
* Malene Schwartz como nai de Kirsten
* Troels Munk como pai de Kirsten
* Helle Spangaard como irmá de Kirsten, Inge

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Dinamarca propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 58ª edición dos Óscar
### Ligazóns externas 
*
Zappa (filme)

***Zappa*** é un filme dinamarqués de 1983 dirixido por Bille August. Estreouse na sección Un Certain Regard do Festival Internacional de Cinema de Cannes de 1983 e na 13ª edición do Festival Internacional de Cinema de Moscova. Tamén foi escollido como candidato de Dinamarca para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 56ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Adam Tønsberg como Bjørn
* Morten Hoff como Mulle
* Peter Reichhardt como Steen
* Lone Lindorff como nai de Bjørn
* Arne Hansen como pai de Bjørn
* Thomas Nielsen como Henning
* Solbjørg Højfeldt como nai de Steen
* Bent Raahauge Jørgensen como pai de Steen (acreditado como Bent Raahauge)
* Inga Bjerre Bloch como nai de Mulle
* Jens Okking como pai de Mulle
* Elga Olga Svendsen como avoa de Bjørn
* Willy Jacobsen como avó de Bjørn
* Ulrikke Bondo como Kirsten
* Søren Frølund como mestre 'Kaalormen'
* Michael Shomacker como Asger

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Dinamarca propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 56ª edición dos Óscar
### Ligazóns externas 
*
Víctor Duplá

**Víctor Dupla López**, máis coñecido como **Víctor Duplá**, nado en Santander en 1976, é un actor e director de teatro moi vinculado a Galicia, onde leva residindo varios anos.

## Traxectoria 
Empezou a formarse na Escola de Arte Dramática de Santander e con profesionais como Corazza.

Foi tamén director da compañía de teatro da ONCE&nbsp; ‘La luciérnaga’ de Madrid, composta por actores e actrices cegos e deficientes visuais e un actor con discapacidade auditiva. En 2016 dirixiu un obradoiro de Dirección de Actores.

Participou no proxecto ‘Ventos do Norte’ coa súa achega na gravación de vídeos didácticos sobre as emocións.
## Vida persoal
Casou coa actriz María Vázquez en 2006.

## Actor de cine e televisión 
* 2000: *El invierno de las anjanas*: Mozo Anarquista
* 2001: *Buñuel y la mesa del rey Salomón* (como Victor Dupla López)
* 2004: *La mirada* (Curta)
* 2005: *Al filo de la ley (Serie* TV). 1 capítulo.
* 2005: *La noche del hermano*: Fotógrafo.
* 2004-2006: Hospital Central (Serie TV): Víctor / Ildefonso. Dous capítulos.
* 2007: *Círculo rojo* (Serie TV). 1 capítulo.
* 2007: *El club de los suicidas*: cego ONCE
* 2007: *C.L.A. No somos ángeles* (Serie TV). 1 capítulo.
* 2007: *El síndrome de Ulises* (Serie TV). 2 capítulos.
* 2008: *Sexykiller: Morirás por ella*: Axente Ibáñez
* 2009: *Días sin luz* (Miniserie TV): Policía
* 2009: *7 minutos*: dono do Cibercafé
* 2009: *Lalola* (Serie TV):  Eric
* 2010: *18 comidas*: un cliente
* 2010: *Tarancón. El quinto mandamiento* (Miniserie TV): o noivo de Adela. 2 capítulos
* 2011: *Crematorio* (Serie TV). 5 episocios.
* 2011: *Outro máis* (TV Movie): Luís
* 2014: *Amar es para siempre* (Serie TV): Hilario Valverde. 4 episodios.
* 2015: *Carlos, rey emperador* (Serie TV): Ponce de León. 1 capítulo.
* 2015: *Hospital Real* (Serie TV): Capitán Rodrigo Ulloa. 5 capítulos.
* 2016: *El ministerio del tiempo* (Serie TV): Agustín de Argüelles. 1 capítulo.
* 2016: *La embajada* (Serie TV): Xefe dos Axentes. 3 capítulos.
* 2016: *Bruno* (Curta).
* 2016: *Serramoura* (Serie TV). 2 capítulos.
* 2017: *Os fillos do sol* (TV Movie): José Fernández.
* 2018: *Fugitiva* (Serie TV). 2 capítulos.
* 2018: *Fariña* (Serie TV): Romero. 5 capítulos
* 2019: *Cuéntame cómo pasó* (Serie TV): Manuel Salgado. 3 capítulos.
* 2019: *Quen a ferro mata*, de Paco Plaza: Alfredo notario.
* 2020: *La Unidad* (Serie TV): 5 episodios.
* 2020: *Mentiras* (Serie TV): Sergio. 5 episodios.

## Teatro 
### Actor 
* 1994: *Bodas de sangre y Yerma*, de Román Calleja
* 2016: *La cocina*, de Arnold Wesker, dirixida por Sergio Peris-Mencheta.
* 2009: *El gordo y el flaco*, de Carlos Marchena.
* 2019: *La tempestad,* de Shakespeare, en la versión de Sergio Peris-Mencheta: Próspero.

### Director 
* 2013*: Historias Mínimas*, adaptación realizada sobre a obra literaria que Javier Tomeo (1996), con *La luciérnaga*.
* 2019: *A leituga*.
* 2020: *Fariña*, de Tito Asorey, asistido por Víctor Duplá. Adaptación do libro de Nacho Carretero.

## Notas
Manden i månen

***Manden i månen*** é un filme dinamarqués de 1986 dirixido por Erik Clausen. O filme foi escollido como candidato de Dinamarca para o Óscar ó mellor filme en lingua non inglesa na 59ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.

## Personaxes 
* Christina Bengtsson como Christina
* Mogens Eckert
* Stig Hoffmeyer como Tjener
* Kim Jansson
* Catherine Poul Jupont como Maria Bianca
* Marianne Mortensen como Luder
* Anne Nøjgaard como Luder
* Berthe Qvistgaard como Johannes mor
* Roy Richards como Afrikansk gæstearbejder
* Peter Thiel como Johannes
* Erik Truxa como Politiassistent
* Yavuzer Çetinkaya como Tyrkisk gæstearbejder

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Filmes de Dinamarca propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 59ª edición dos Óscar
### Ligazóns externas 
*
Axioma de Pasch

: *Non confundir co teorema de Pasch respecto dos puntos dunha recta* 

En xeometría, o **axioma de Pasch** é un resultado da  xeometría plana, foi utilizado implicitamente por Euclides, pois non pode ser derivado desde os postulados da xeometría euclidiana. O seu papel esencial foi descuberto por Moritz Pasch en 1882.

## Resultado 
miniatura|Dúas liñas (en negro) intersecan un lado dun triángulo internamente e cortando os outros lados interna e externamente
O axioma establece que,

De feito os segmentos AC e BC non son ambos intersecados pola recta a foi probado no Suplemento I,1, escrito por P. Bernays.

Unha versión máis moderna deste axioma é a seguinte:

No caso de que o terceiro lado sexa paralelo á nosa liña, contamos unha "intersección no infinito" como externa. Unha versión máis informal do axioma é a seguinte:

## Historia 
Pasch publicou este axioma en 1882, isto é unha consecuencia do axioma de separación do plano cando este é un dos axiomas. Hilbert usa o axioma de Pasch no seu tratamento axiomático da xeometría euclidiana. Dados o resto de axiomas no sistema de Hilbert, pódese demostrar que o axioma de Pasch é loxicamente equivalente ao axioma de seperación do plano.

## O papel do axioma de Pasch en Hilbert  
David Hilbert utiliza o axioma de Pasch no seu libro *Fundamentos da xeometría* que proporciona un sistema axiomático para a xeometría euclidiana. Dependendo da edición, é numerado ben II.4 ou II.5. A súa redacción foi dada máis arriba.

No sistema de Hilbert  este axioma aparece na sección axiomas de orde e é etiquetado como un *axioma de orde do plano.* Como non se describe o axioma en termos de lados dun triángulo (considéranse rectas fronte a segmentos) non hai ningunha necesidade de falar de interseccións internas e externas da recta a cos lados do triángulo ABC.

## Notas 
## Véxase tamén
### Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Weisstein, Eric W. "Pasch's Axiom". MathWorld.
The Accidents

**The Accidents** é unha banda sueca de punk rock formada no ano 2002. Ata a data o grupo leva publicados tres álbums de estudio, e varios EPs e sinxelos a través de distintos selos, sendo un deles Burning Heart Records. The Accidents ten xirado por Suecia, Europa e os Estados Unidos.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina da banda
Corte de Dedekind

miniatura|Un corte de Dedekind separa o conxunto de números racionais en dous subconxuntos: aqueles que teñen un cadrado menor que 2 e os que teñen cadrado maior que 2. Este corte pode identificarse co número irracional \sqrt 2 . O conxunto de cortes de Dedekind pódese usar para construír o conxunto de números reais a partir dos números racionais.
En matemáticas, un **corte de Dedekind** dun conxunto totalmente ordenado E é un par (A, B) de subconxuntos de E, que forman unha partición de E, e onde todos os elementos de A son menores que calquera elemento de B.

De certa maneira, este corte conceptualiza algo que estaría "entre" A e B, pero que non ten por que ser un elemento de E.

Richard Dedekind introduciu os cortes de Dedekind como un medio para construír o conxunto dos números reais (presentando formalmente o que hai "entre" números racionais).

## Definición 
Un **corte de Dedekind** dun conxunto totalmente ordenado E defínese por un par (A, B), onde A \subset E e B \subset E, tal que: 

# A \ne \empty, B \ne \empty 
# A \cap B = \empty  
# A \cup B = E 
# \forall x \in A, \forall y \in B, x 

Os puntos 1, 2 e 3 din que A e B constitúen unha partición de E. Polo tanto, a definición de corte determina completamente unha partición.

O punto 4 establece a partición dos elementos de E nestas dúas partes. Pode demostrarse que este punto equivale a:

* \forall x \in E, (a\in A \land x\le a \Rightarrow x\in A) e
* \forall y \in E, (b\in B \land y\ge b \Rightarrow y\in B).

## Exemplos 
### Construción dos números reais 
Se E=\mathbb Q, o conxunto de números racionais, pode considerarse o corte seguinte:

: A=\{a\in\mathbb Q | a^2
: B = \{ b\in\mathbb Q | b^2\ge 2\land b>0 \}

Este corte permite representar o número irracional \sqrt{2} que aquí se define tanto polo conxunto de números racionais que teñen cadrado máis pequeno que 2 como polo dos que teñen cadrado maior que 2.

A consideración de todos os cortes de Dedekind sobre \mathbb Q permite unha construción do conxunto dos números reais \mathbb R.

## Orde dos cortes de Dedekind 
Sexan (A,B) e (C,D) dous cortes de Dedekind en E. Defínese unha orde no conxunto de cortes de Dedekind de E establecendo:

: (A,B).

Pódese demostrar que o conxunto dos cortes de Dedekind E provisto desta orde posúe a propiedade do elemento principal, aínda que E non a posúa. Somerxendo E neste conxunto, esténdese a un conxunto do cal todo subconxunto limitado superiormente posúe un supremo.

## Véxase tamén 
### Outros artigos
* Número real 
* Construción de números reais
* Sucesión de Cauchy
16 Psyche

**16 Psyche** é un asteroide pertencente ó cinto de asteroides descuberto por Annibale de Gasparis o 17 de marzo de 1852 dende o observatorio de Capodimonte en Nápoles, Italia. Nomeouse deste xeito pola deusa alegórica da mitoloxía grega Psique.

## Características
### Tamaño e composición
É un corpo de 210 quilómetros de diámetro situado no cinto de asteroides entre os planetas Marte e Xúpiter e, mentres que a inmensa maioría dos asteroides coñecidos están constituídos por rocha e xeo, 16 Psyche é unha rareza pois está composto por ferro e níquel. Unha teoría apunta que o asteroide puido ser o núcleo metálico dun antigo planeta do sistema solar que tiña o tamaño de Marte e perdeu todas as súas capas exteriores fai miles de millóns de anos por colisións con outros corpos.

### Presenza de auga
A instalación do telescopio infravermello nos observatorios de Mauna Kea da NASA deu a coñecer probas da presenza de auga ou ións hidroxilo no asteroide en outubro de 2016. Pénsase que a auga alcanzou Psyche grazas ós impactos doutros asteroides máis pequenos que conteñen substancias volátiles como carbono e auga.

### Valor comercial
Lindy Elkins-Tanton, a científica principal da misión da NASA a Psyche, estimou que se o corpo de 200 quilómetros de ancho puidese ser dalgunha maneira transportado á Terra, tan só o ferro acadaría un prezo de 10&nbsp;000 cuadrillóns de dólares estadounidenses.
[miniatura|240px|centro|Múltiples imaxes de Psyche tomadas polo [Very Large Telescope.]]

## Características orbitais
Psyche orbita a unha distancia media de 2,923 UA do Sol, podendo achegarse ata 2,524 UA e afastarse ata 3,321 UA. Ten unha excentricidade de 0,1364 e unha inclinación orbital de 3,099°. Emprega 1825 días en completar unha órbita ó redor do Sol.

## Misión da sonda  Psyche
[miniatura|220px|Recreación artística da nave espacial [Psyche (nave espacial)|Psyche orbitando o asteroide Psyche.]]
A NASA aprobou o 4 de xaneiro de 2017 un proxecto para explorar Psyche cunha sonda. Lindy  Elkins-Tanton, da Universidade Estatal de Arizona e líder da misión, afirmou que 16 Psyche é o único obxecto da súa clase en todo o sistema solar e é a única forma de que os humanos visiten un núcleo planetario.

Está previsto o lanzamento da sonda espacial Psyche para xullo de 2022 a bordo dun foguete Falcon Heavy, que entrará na órbita do asteroide o 31 de xaneiro de 2026.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
* Corpo menor do Sistema Solar
Gyptis

*Para o nome dun asteroide véxase 444 Gyptis.*

***Gyptis*** é un xénero de plantas da familia Asteraceae. Comprende 11 especies descritas e destas, só 2  aceptadas.  É orixinario do Brasil.
## Descrición 
As plantas deste xénero só teñen disco (sen raios florais) e os pétalos son de cor branca, lixeiramente amarelada branca, rosa ou morada (nunca dunha completa cor amarela).

## Taxonomía 
O xénero foi descrito por Alexandre Henri Gabriel de Cassini e publicado en *Bull*. *Sci. Soc. Philom. Paris* 1818: 139. 1818.

## Especies aceptadas 
A continuación mostramos as especies do xénero *Gyptis* aceptadas até xuño de 2012, ordenadas alfabeticamente. Para cada unha indícase o nome binomial seguido do autor, abreviado segundo as convencións e usos.

* *Gyptis inornata* R.M.King & H.Rob.
* *Gyptis vernoniopsis* (Sch.Bip. ex Baker) R.M.King & H.Rob.

## Notas 
## Véxase tamén 
444 Gyptis  nome dun asteroide.
Cronoloxía de Galicia

Esta é unha **cronoloxía de Galicia**, que comprende importantes eventos, cambios legais e territoriais ademais de acontecementos políticos, sociais e económicos en Galicia e nos seus estados predecesores; tamén eventos acontecidos na Península Ibérica e eventos  internacionais que tiveron relevancia para a historia de Galicia.

### Séculos 
-III-II-II II III IV V VI VII VIII IX X  XI  XII XIII XIV XV XVIXVII XVIIIXIXXXXXI

## Prehistoria 
## Século -III 
## Século -II 
## Século -I 
## Século I 
## Século II 
## Século III 
## Século IV 
## Século V 
## Século VI 
## Século VII 
## Século VIII 
## Século IX 
## Século X 
## Século XI 
## Século XII 
## Século XIII 
## Século XIV 
## Século XV 
## Século XVI 
## Século XVII 
## Século XVIII 
## Século XIX 
## Século XX 
## Século XXI 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Historia de Galicia
* Lista de monarcas de Galicia
### Ligazóns externas 
* Cronoloxía de Galicia - Cultura Galega