open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diego Abad de Santillán

**Sinesio Vaudilio García Fernández**, coñecido como **Diego Abad de Santillán**, nado en Reyero (provincia de León) o 20 de maio de 1897 e finado en Barcelona o 18 de outubro de 1983, foi un militante e teórico anarquista e escritor español.

## Traxectoria 
Naceu nunha familia de campesiños pobres, aos oito anos de idade emigrou a Arxentina cos seus pais, Donato García Paniagua e Anxela Fernández. En 1913 volveu a España e comezou a estudar o bacharelato en León e marchou posteriormente a Madrid para estudar Filosofía e Letras. Nunha das súas primeiras obras, *El derecho de España a la revolución* (1916) adoptou o pseudónimo de Diego Abad de Santillán. Participou na folga xeral de 1917 e estivo na cadea ano e medio, alí fixo amizade con Salvador Seguí e comezou a militar no movemento anarquista. Logo de saír do cárcere e para evitar o servizo militar marchou a Arxentina e integrou a Federación Obrera Regional Argentina e dirixiu o seu órgano *La Prostesta*. Abad de Santillán foi clave para que esa central sindical non caese baixo o influxo das ideas marxistas que se espallaban con enorme forza logo da revolución rusa. En 1922 fuxindo da represión desatada tras a folga de Patagonia marchou para Berlín, estudou medicina e foi un dos fundadores da Asociación Internacional de Traballadores.

En 1927 regresou a Arxentina e en 1930 tras ser condenado a morte tras o golpe de estado de José Félix Uriburu fuxiu ao Uruguai onde permaneceu ata a proclamación da República en España. Dirixiu o órgano da FAI, *Tierra y Libertad* e a revista teórica *Tiempos Nuevos*. Residente en Barcelona cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, participou activamente contra os sublevados na cidade, contribuíndo a organizar o Comité de Milicias Antifascistas de Cataluña, foi conselleiro de Economía da Generalitat de Cataluña (decembro de 1936-marzo de 1937), crítico co goberno de Juan Negrín e coa actuación do PCE durante a guerra. Tras a derrota da República volveu a Arxentina, fundou varias editoriais, traduciu a Bakunin e editou a *Gran Enciclopedia Argentina*. En 1976 volveu a España pero decepcionado coa actuación da CNT volveu a Arxentina. Regresou a España en 1983, xa enfermo, morrendo aos poucos meses.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Río Neira

O **río Neira** nace na Serra do Portelo e ten 56&nbsp;km de lonxitude. As súas fontes, a 840 m de altitude, están situadas na Fontaneira, concello de Baleira.

## Características 
A súa cunca abrangue uns 830&nbsp;km² e está flanqueada por diversas serras que a separan das cuncas veciñas: ó norte, o Monciro e a Serra do Mirador son a divisoria coas augas da Terra Chá, e o bloque do Corgo sepárao do río Chamoso.

Do río Eo sepárana os montes do Cádavo, e do Navia, a Serra do Portelo e a da Pena do Pico ó leste. Polo sur, a Serra do Oribio é a divisoria co río Lor, e a Serra de Edramo, a que a separa do Cabe.

No seu curso alto orixina o val de Neira de Rei (parroquias de San Martín e San Miguel) e, após un encaixamento en que discorre paralelo a autovía A-6, o val de Neira de Xusá (onde se localiza a vila de Baralla). Xa en Láncara, diríxese á Pobra de San Xiao e flúe suavemente deica a desembocadura facendo fronteira entre os concellos do Corgo (marxe dereita, ao norte) e O Páramo (marxe esquerda, ao sur).

Entre Láncara e Carracedo recibe pola esquerda ó río Lamas e máis adiante os seus dous principais afluentes, o Tórdea e o Sarria. Desemboca pola marxe esquerda do Miño, na confluencia dos Concellos de Guntín, O Páramo e O Corgo.

O Neira recibe pola dereita as augas do Trabazas, Val Pedroso, Mazuco, A Pena, Xenil, Guimarei, Basille, A Cabaleira, A Aspara, O Val, O Novo, Obira e o río Tórdea.

É un río con gran riqueza piscícola e ecolóxica. Nas súas vertentes mostra fragas de carballos, castiñeiros e bidueiros, onde atopa refuxio unha numerosa e variada fauna.

## Galería de imaxes 

File:Rio Neira - Galicia.jpg
Pedroso

O topónimo **Pedroso** pode referirse a:

;En Galiza
***Pedroso**, parroquia do concello de Narón;
***Pedroso**, parroquia do concello de Rodeiro;
***Pedroso**, lugar da parroquia de Oirós, no concello de Vila de Cruces;
***O Pedroso**, lugar da parroquia de Santiago de Arriba, no concello de Chantada;
***O Pedroso**, lugar da parroquia de Seoane da Pregación, no concello de Friol;
***O Pedroso**, lugar da parroquia de San Vicente de Trigás, no concello de Mondoñedo;
***O Pedroso**, lugar da parroquia de Liñares, no concello das Neves;
***O Pedroso**, lugar da parroquia de Corvelle, no concello de Sarria;
***O Pedroso**, lugar da parroquia de Bamio, no concello de Vilagarcía de Arousa;
***O Pedroso de Abaixo**, lugar da parroquia de San Martiño de Pacios, no concello de Begonte;
***O Pedroso de Arriba**, lugar da parroquia de San Martiño de Pacios, no concello de Begonte;
***O Pedroso do Norte**, lugar da parroquia de Cruces, no concello de Padrón;
***O Pedroso do Vendaval**, lugar da parroquia de Cruces, no concello de Padrón;
***Río Pedroso**, lugar da parroquia da Laxe, no concello de Chantada;
***Río Pedroso**, lugar da parroquia de Magazos, no concello de Viveiro.

;Fóra de Galiza

;En Cantabria
***Pedroso**, poboación do concello de Villacarriedo.

;Na Rioxa
***Pedroso**,  concello da Rioxa.

;En Portugal
***Pedroso**, freguesía do concello de Vila Nova de Gaia;
***Pedroso**, lugar da freguesía de Rego, no concello de Celorico de Basto.

Como apelido, pode referirse a:

***Iván Pedroso**, atleta cubano especialista no salto de lonxitude.

;Monte de Galiza
*O **monte Pedroso** situado no concello de Santiago de Compostela.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Batalla de Pedroso** (1071);
***CEE O Pedroso**, centro educativo en Santiago de Compostela.
Festas xudías

## Iamim Noraim - Os días terribles
[miniatura|Xudeus rezando na [sinagoga en Iom Quipur (1878), pintura do pintor xudeu polaco Maurycy Gottlieb (1856-1879).]]
* Rosh Hashaná, "Aninovo", 1 e 2 de Tishrei.
* Iom Quipur, "Día do perdón", 10 de Tishrei.

## Shelóshet Ha'regalim - As tres festas de peregrinación 
* Sucot, "Festa das cabanas" ou dos "Tabernáculos", do 15 ao 22 de Tishrei.
* Pessach, a Pascua xudía, do 15 ao 22 de Nisán.
* Shavuot, 6 de Siván.

## Festividades menores (non aparecen na Torá) 
* Hanuka, "Festa das luminarias", do 25 de Kislev ao 2 (ou 3) de Tevet.
* Tu Bishvat, "Aninovo das árbores", 15 de Shevat.
* Purim, 14 de Adar.
* Lag Ba'ómer, 18 de Iyar.
* Tu Be'av, "Día do amor", 15 de Av.

## Días de Xaxún 
* Xaxún de Guedaliá, *Tsom Guedaliá*, 3 de Tishrei.
* Xaxún do 10 de Tevet, *Tsom asará betevet*, 10 de Tevet.
* Xaxún de Ester, ''Ta'anit Ester*, 13 de Adar.
* Xaxún do 17 de Tamuz, *Tsom shiv'á asar betamuz*, 17 de Tamuz.
* Xaxún do 9 de Av, *Tsom tish'á be'av'', 9 de Av.

## Festividades laicas 
* Iom Hashoá, día de dó polas vítimas do Holocausto, 27 de Nisán.
* Iom Hadsicarón, día de dó polos caídos nas guerras, 4 de Iiar.
* Iom Ha'atsmaut, día da Independencia de Israel, 5 de Iyar.
* Iom Ierushalaiim, día da reunificación de Xerusalén, 28 de Iyar.
miniatura|Cumprindo co precepto de sacudir as ramas de aravá na festividade de Sucot

## Véxase tamén 
* Xudaísmo
* Calendario hebreo
* Shabat

## Ligazóns externas 
* Información en castelán sobre as festividades xudaicas 
* Páxina oficial festa
Wallarima

**Wallarima** foi unha cidade de Asia Menor mencionada nas inscricións hititas, situada na fronteira do reino de Arzawa (ao sur) e ao leste dos territorios aqueos da costa (Ahhiyawa).
Yalanda

**Yalanda** foi unha cidade mencionada nas inscricións hititas na fronteira do territorio de Ahhiyawa (Aqueos, á clásica Xonia) e ao oeste de Wallarima.
Hattusilis III na parte final do seu reinado chegou á cidade cando estaba liquidando a revolta de Piyama-radu, e alí caeu nunha emboscada en tres lugares diferentes das inmediacións, preparada por Lahurzi, irmán de Piyama-radu; os ataques non tiveron éxito e a cidade comprou a retirada de Lahurzi, pero non evitou a súa destrución por Hattusilis III.
Apawiya

**Apawiya** foi unha cidade hitita de Arzawa, próxima ao territorio de Millawanda. Desde esta cidade Hattusilis III fixo a súa entrada en Millawanda na parte final do seu reinado, cando viña de someter a revolta de Piyama-radu.
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de rexións hititas históricas
Siyanni

**Siyanni** foi unha rexión de Siria situada na parte sueste de Ugarit (era o territorio máis ao sur de Ugarit) e ao nordeste do Reino de Amurru. Sobre a metade do século –XIV aparecen como reis Abdi Hebat e Abdi Anati. Suppiluliumas I asignou a rexión a Ugarit, pero nunha disputa raiana con Amurru despois do -1240, o rei Ini-Tesub de Karkemish, que fixo a arbitraxe, asignouna a Amurru e separouna de Ugarit.
Castro do Castriño

O **castro do Castriño** é un castro localizado na parroquia de Taragoña, no concello de Rianxo, provincia da Coruña.

Foi gravemente alterado pola construción de casas no lugar. Porén, pódense observar aínda restos do parapeto de terra.

## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cultura castrexa
* Castros de Galicia
Tora

A **tora** (en ) é unha verba hebrea que significa *ensinanza*, *instrución* ou, especificamente, *lei*. Refírese principalmente aos primeiros cinco libros da Tanagh (a Biblia Hebrea) que corresponde ao Antigo Testamento cristián, coñecidos tamén como **Os cinco libros de Moisés**, e na tradución do hebreo ao grego na *Septuaginta*, como o **Pentateuco** (do grego πεντε, *pente*, ‘cinco’, o τευχος, *teughós*, ‘funda para libros’, facendo referencia ás fundas nas que se conservaban os pergamiños). Porén, con frecuencia os xudeus tamén se refiren a toda a revelación e ensinanzas xudías como a tora.

Os cinco libros son: Xénese (*Bereishit* בראשית), Éxodo (*Shemot* שמות), Levítico (*Vaiicra* ויקרא), Números (*Bemidbar* במדבר) e Deuteronomio (*Devarim* דברים). Na versión grega da tora, estes cinco libros conforman o *Pentateuco*, *Hamisha Humshei Tora* (חמשה חומשי תורה que en hebreo quere dicir "As cinco partes da tora"), ou simplemente *Humash* (חומש "quinto").

## Notas
Xuvencos, Boborás

**Santa María de Xuvencos** é unha parroquia do concello ourensán de Boborás, onde se localiza a cabeceira municipal. Segundo o IGE en 2011 tiña 366 habitantes (169 homes e 197 mulleres).

## Xeografía 
A parroquia está atravesada pola estrada N-541 que une Ourense e Pontevedra. A súa actividade principal é a agricultura, xunto cos servizos derivados da capitalidade –centro de saúde, farmacia, dependencias municipais, bancarias...– e unha certa actividade comercial e de hostalería, cunha casa de turismo rural.

## Patrimonio 
No lugar da Torre, preto do lugar do Penedo de Xuvencos, existiu un castelo, derrubado en 1467 no marco da Gran Guerra Irmandiña.

O templo parroquial, de estilo románico, consta dunha soa nave rectangular modificada na espadana e na ábsida no século XIX. Contén un retablo barroco excepcional así como o cruceiro do Bispo que se atopa á entrada do templo.

A **Festa das Mudaciós** celébrase o segundo e o terceiro domingo do mes de maio. Consiste na mudanza e intercambio das imaxes da Virxe de Xuvencos e a Santa Sabela que se garda na capela de, que durante unha semana intercambian os seus puntos de domicilio. Cada catro anos báilase nesta festa a danza de Xuvencos. Catro parellas de homes e mulleres solteiros da parroquia celebran o paseo, tres muiñeiras, tres paleados e o entrenzado que se fai arredor dun pau que ten na súa punta a figura dun boneco ó que se lle chama popularmente Xigante. Este danza está vinculada á poderosa Confraría da Virxe que existiu na parroquia e mais á do Rosario de Cameixa, pois ata o céculo XIX a mudación se facía entre Xuvencos e Cameixa.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cruceiro de Xuvencos - Boboras (Ourense).jpg|Cruceiro do Bispo.
Ficheiro:Igrexa de Santa María de Xuvencos, Boborás.jpg|Igrexa de Santa María de Xuvencos.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Xuvencos 
### Parroquias de Boborás 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Lugares de Boborás
Wiyanawanda

**Wiyanawanda** foi unha cidade de Asia Menor, próxima ao territorio de Ahhiyawa (que era a zona costeira de Caria e sur de Xonia). Coa conquista do Reino de Arzawa sobre o -1315, pasou aos hititas. Foi afectada pola revolta de Piyama-radu, pero Hattusilis III foi cun exército á zona e presentouse na cidade cando se dirixía a Ahhiyawa.
Anión

Un **anión** é un ión con carga eléctrica negativa. O seu nome provén de que nun campo eléctrico creado por ánodo e cátodo, achégase ó ánodo, polo positivo. Entre os anións máis habituais atópanse os formados cando un átomo dun elemento non metálico gaña un ou máis electróns.

Así, cando un átomo de cloro adquire un electrón dá lugar ao anión ou ión cloruro:

:Cl + 1 e- → Cl-.

Cando un átomo de xofre adquire dous electróns dá lugar ao anión ou ión sulfuro:

:S + 2 e- → S2-.

Cando un átomo de nitróxeno adquire tres electróns dá lugar ao anión ou ión nitruro:
 
:N + 3 e- → N3-.

Outras veces o anión, especialmente se é poliatómico, fórmase pola rotura ou disociación dunha molécula.

Así, a disociación dunha molécula de cloruro de hidróxeno dá lugar ao ión cloruro, xunto cun protón ou ión H+.

:HCl → Cl- + H+

A disociación da molécula de ácido sulfúrico dá lugar ao ión sulfato, SO42-,  xunto con dous protóns:

:H2SO4   →    SO42-  +   2 H+

## Anións diversos
*Hidróxido
*Haloxenuros:
**Fluoruro
**Cloruro
**Bromuro
**Ioduro
*Formas básicas de oxoácidos:
**Nitrato
**Sulfato
**Acetato
*O ADN é un anión, así como moitas proteínas.

## Notas 
## Véxase tamén
*Polianión
*Radical anión
*Tensoactivo aniónico 
*Deterxente aniónico
Jimmy Jazz

**Jimmy Jazz** pode referirse a:

* "**Jimmy Jazz**", canción do grupo The Clash,  nº 3 do álbum *London Calling* (1980); foi versioneada co mesmo nome por Kortatu e incluída no disco *Kortatu*.
* **Jimmy Jazz**, selo discográfico ao que pertencen bandas como The Analogs, WC ou and Karcer;
* ***Jimmy Jazz***, película de 1982 dirixida por Fabrice Luchini.
Pin-up girl

[miniatura|Pin-up por [Patrick Hitte.]]
Unha **pin-up girl** é unha modelo cuxas imaxes sensuais producidas en grande escala exercen un forte atractivo na cultura pop. Destinadas á exhibición informal, as pin-ups constitúen nun tipo leve de pornografía. As mulleres consideradas pin-ups son xeralmente modelos e actrices.

Betty Grable foi unha das máis populares de entre as primeiras “pin-ups”. Un dos seus pósters tornou omnipresente nos armarios dos soldados estadounidenses durante a segunda guerra mundial. Outras pin-ups, como Bettie Page, representaban traballos artísticos, frecuentemente adoptando versións idealizadas do que algúns imaxinaban ser a representación dunha muller particularmente atraente. Un exemplo antigo do último tipo foi a *Gibson Girl* (rapaza de Gibson), deseñada por Charles Dana Gibson. O xénero tamén deu orixe a varios artistas especializados, tales como Alberto Vargas, George Petty e Art Frahm.
Bettie Page

**Betty Mae Page**, nada en Nashville (Tennessee) o 22 de abril do 1923 e finada nos Ánxeles (California) o 11 de decembro de 2008, foi unha modelo e *pin-up girl* estadounidense.

Foi unha das "Playmates do ano" para a revista Playboy.

Os últimos anos da súa vida estiveron marcados pola depresión e por violentos cambios de humor pasando algúns anos nunha institución psiquiátrica. Nos anos 60 converteuse ao cristianismo e serviu nunha misión baptista en Angola. Tras anos de esquecemento, a súa popularidade experimentou un rexurdimento nos anos 1980 mantendo un significativo número de seguidores.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Bettie Page
The New York Dolls

**The New York Dolls** foi unha banda de rock/proto-punk/glam formada en Nova York en 1971. Foi o caldo de cultivo dos grupos punk do 77.

## Integrantes orixinais 
* David Johansen (vocais)
* Johnny Thunders (guitarra)
* Rick Rivetts (guitarra)
* Arthur "Killer" Kane (baixo)
* Billy Murcia (batería)

## Outros integrantes 
* Syl Sylvain (guitarra, substituíndo Rick Rivetts)
* Jerry Nolan (batería, substituíndo Billy Murcia)

## Discografía 
* 1973 - *New York Dolls*
* 1974 - *Too Much Too Soon*
* 1981 - *Lipstick Killers - The Mercer Street Sessions 1972*
* 1984 - *Red Patent Leather*
* 1992 - *Seven Day Weekend*
* 1993 - *Paris Le Trash*
* 1998 - *Live In Concert, Paris 1974*
* 2002 - *From Paris With Love (L.U.V.)*
* 2003 - *Manhattan Mayhem*
* 2006 - *One Day It Will Please Us to Remember Even This*
The Clash

**The Clash** foi un grupo de punk rock británico que durou de 1976 até 1985. Unha das bandas mais aclamadas pola crítica da época, The Clash foi famoso polo seu alcance musical (incorporaban reggae, Bebop, rockabilly, e eventualmente moitos outros estilos musicais no seu repertorio), por demostrar unha sofisticación lírica e política que os distinguía da maioría dos seus compañeiros no movemento punk, e polas súas explosivas actuacións ao vivo.

## Cancións máis coñecidas 
* Janie Jones (The Clash U.K)
* Jimmy Jazz (London Calling)
* Dearth or Glory
* Know Your Rights (Combat rock)
* White Riot (The Clash U.K)
* Rock The Casbah (Combat rock)
* Spanish Bombs (London Calling)
* Car Jamming (Combat rock)
* Ghetto Defendant (Combat rock)
* Police & Thieves (The Clash)

## Discografía 
### Álbums de estudio 
### Compilacións 
# *The Story of the Clash*, Volume 1, 1988
# *Clash on Broadway*, 1991
# *The Singles*, 1991
# *Super Black Market Clash*, 1980
# *From Here to Eternity: Live*, 1999 (gravacións ao vivo de 1978 a 1982),
# *The Essential Clash*, 2003
# *London Calling: 25th Anniversary Legacy Edition*, 2004 (versión expandida con gravacións de ensaios e un DVD co making of do álbum)
Tuwanuwa

**Tuwanawa** foi unha cidade hitita situada ao sueste da clásica Capadocia, ao norte de Adaniya (Cilicia). Foi a clásica Tyana a uns 170&nbsp;km ao sur de Hattusa.
Sobre o -1345 un xefe chamado Anna, que apoiaba ao rei de Arzawa, ocupou Tupaziya na zona do Monte Ammuna, e despois de saqueala pasou por un lago cuxo nome non se conservou (talvez o lago do Sal) e chegou ata Tawanuwa que tamén atacou. O rei Suppiluliumas I derrotouno e dominou a zona.
Tyana

**Tyana** ou **Tiana** foi unha cidade de Capadocia que recibiu o nome dun rei de Tracia chamado Toas. Estaba ao pé dos montes Tauro, preto das portas Cilicias e á beira dun río afluente do Lamos. Foi capital do distrito da **Tyanitis**.

No reinado de Caracalla converteuse en colonia romana. Foi parte despois do imperio de Palmira e reconquistada por Aureliano o 272. Valente fíxoa capital da provincia de Cappadocia secunda.

Tiña nas inmediacións un templo de Zeus ao bordo dun lago nunha chaira pantanosa. A auga do lago era fría, pero tiña unha fonte quente.

Aquí naceu o famoso impostor Apolonio.

Supúxose que era a moderna Kara Izar, pero despois confirmouse que estaba máis ao sur, no lugar hoxe chamado Kiz Izar ao suroeste de Nigde e a medio camiño desta cidade e Erekli. Consérvanse algúns restos da antiga cidade.
Sapparanda

**Sapparanda** foi unha cidade do Imperio Hitita, en Frixia, ao oeste das posesións centrais hititas, onde o rei Suppiluliumas I obtivo unha vitoria sobre Arzawa na primeira das súas campañas como rei, sobre o 1344 a.C..
Nahuriya

**Nahuriya** foi unha cidade do Imperio Hitita, en situación non coñecida pero seguramente ao noroeste do lago do Sal, que debía de pasar a Arzawa antes do -1350 e foi atacada e saqueada por Suppiluliumas I na primeira das súas campañas como rei, sobre o -1344.
Tiwanzana

**Tiwanzana** foi unha cidade do Imperio Hitita, ao oeste de lago do Sal, nunha zona en conflito con Arzawa desde antes do -1350. Suppiluliumas I foi á zona sobre o -1344: descansaba na cidade con só seis carros e algúns soldados cando foi casualmente sorprendido por un continxente inimigo arzawán (os "feitos de Suppiluliumas" din que por todo o exército inimigo), ao que derrotou e fixo fuxir ás montañas abandonando o botín. Entón o príncipe dirixiuse a Tuwanuwa, ao leste do lago, onde chegaran os ataques arzawáns, onde se lle uniu o resto do exército que operaba na zona ao oeste do lago.
Hunduwa

**Hunduwa** foi unha cidade da rexión de Lukka (Licia), próxima á costa sur, que aparece rebelada contra os hititas antes do -1400, xunto con Dalawa. Madduwattas rei de Zippasla suxeriu que o exército hitita (dirixido por Kisbapili) atacase Hunduwa e el mesmo Dalawa. En realidade Madduwattas aliouse con Dalawa e, coa súa axuda, fixo caer a Kisnapili nunha trampa e exterminou o exército hitita.
Magnesia do Sípilo

**Magnesia do Sípilo** (*Magnesia Ad Sipylum*, Μαγνησία ὑπὸ Σιπύλῳ) foi unha cidade de Lidia na parte noroeste do monte Sípilo (*Sipylus*) e na parte sur do río Hermo (*Hermus*). Como a súa homónima de Xonia é supostamente unha fundación da xente de Magnesia de Tesalia.

## Historia
A súa fama deriva da importante batalla librada nas súas murallas entre os romanos dirixidos polos Escipións, e Antíoco III o grande o -190, na que o rei seléucida foi derrotado e perdeu acto seguido as súas posesións en Asia Menor. A cidade rendeuse rapidamente aos romanos.

Durante a guerra con Mitrídates do Ponto no século -I, os habitantes da cidade defendéronse do ataque dos pónticos. Durante o reinado de Tiberio a cidade foi destruída por un terremoto e o emperador deu diñeiro para a súa reconstrución. Aínda era unha cidade de certa importancia ao século V e continúa sendo mencionada durante o período bizantino. Foi tamén residencia temporal dos sultáns turcos.

O seu nome moderno é Manisa e as ruínas da antiga cidade son moi pouco importantes.
Dalawa

**Dalawa** ou **Talawa** foi o nome hitita da cidade de Tlos que máis tarde foi unha das seis que formaron a confederación licia.
Aparece rebelada contra os hititas en tempo de Tudhaliyas II, xunto con Hinduwa ou Hunduwa. Madduwattas rei de Zippasla, suxeriu que o exército hitita (dirixido por Kisbapili) atacase Hunduwa e el mesmo Dalawa. En realidade Madduwattas aliouse con Dalawa e, coa súa axuda, fixo caer a Kisbapili nunha trampa e exterminou o exército hitita.
Huwarsanassa

**Huwarsanassa** foi un reino da rexión de Licia (Lukka) que foi sometido polo rei hitita Mursilis II sobre o -1320. O seu rei e os seus colaboradores refuxiáronse no reino de Arzawa e a negativa deste rei a entregalos desatou a guerra entre o Imperio Hitita e Arzawa, que acabou coa desaparición deste reino.
Sehiriya

**Sehiriya** foi unha rexión probabelmente próxima ao límite norte do reino de Kuwaliya que recibía o seu nome dun río, e estaba ao lado da montaña coñecida como Lawasa, onde o rei Mursilis II se decatou de que un gran raio (un meteorito seguramente) caera no palacio de Apasa e ferira ao rei de Arzawa, Uhha-Ziti.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de rexións hititas históricas
Kawasaki Ki-61

O **Kawasaki Ki-61 Hien** (三式戦闘機, *Sanshiki-sentōki*, 飛燕, andoriña) foi un caza monopraza xaponés usado polo Exército Imperial durante a segunda guerra mundial. Voou por primeira vez en decembro de 1941 e foi o único caza xaponés importante equipado cun motor lineal. Construíronse un total de 3.078 exemplares das súas diferentes versións. Foi alcumado "Tony" polos aliados.
Kawasaki Ki-45

O **Kawasaki Ki-45 Toryū** (二式複座戦闘機 *Nishiki-fukuza-sentōki*, 屠龍, 二式複戦, 二式双戦; matadragóns) foi un caza bipraza xaponés usado durante a segunda guerra mundial. O seu deseño deriva do bimotor Ki-38 de 1937. Fixo o seu primeiro voo en 1939, pero o seu deseño atrasouse pola insistencia do exército xaponés nas modificacións, comezando a súa produción a partir de outubro de 1941. Entrou en servizo finalmente en 1942. Foi alcumado "Nick" polos aliados e fabricáronse en total 1.701 exemplares.
Hapanuwa

**Hapanuwa** foi a capital do reino de Kuwaliya, e probabelmente do reino reunificado de Mira e Kuwaliya.
Como o rei de Kuwaliya era cuñado e aliado de Mursilis II, foi atacada por Arzawa, entón en guerra contra os hititas, e aínda que nos anais non se menciona a súa sorte, ao cabo de poucos meses Arzawa perdeu a guerra e desapareceu como reino.

Pasou a dominio directo hitita en tempos de Mursilis III.
Karkissa

**Karkissa** foi un pais do occidente de Asia Menor. Identifícase con Karkiya (Caria) ou ben cun territorio ao norte de Misia na costa do mar de Mármara (Propóntide).
O seu único momento histórico relevante coñecido foi a reposición do rei de Seha Manapa-Tarhunta I en tempo do rei hitita Arnuwandas II. No tratado firmado por Alaksandu de Wilusa e o rei Muwatallis II pouco despois do -1300, o primeiro estaba obrigado a colaborar nas campañas do rei hitita en Karkissa.
Tiana

**Tiana** pode referirse a:

Como topónimo, aos lugares de:
***Tiana**, concello catalán da provincia de Barcelona.
***Tiana**, concello italiano da provincia de Nuoro.
***Tyana** ou **Tiana**, antiga cidade de Capadocia.

Como antropónimo feminino pode referirse a:
***Tiana Lemnitz**, unha soprano lírica alemá  (1897-1994).
***Tiana Lynn**, actriz porno estadounidense (n. 1983).

Amais no mundo do cine pode facer referencia a:
***Tiana**, un personaxe ficticio e protagonista da película de Disney *The Princess and the Frog* (2009).
Río Astarpa

O río **Astarpa** é probabelmente o moderno río Gediz e clásico Hermos e atópase ao norte de Esmirna.

## Batalla 
O río foi teatro da principal batalla entre o Imperio Hitita e o reino de Arzawa. O rei deste país, Uhha-Ziti, ferido pola caída dun meteorito no seu palacio de Apasa (Éfeso), enviou contra os hititas ao seu exército baixo o mando do seu fillo Piyama-Kurunta; os dous exércitos atopáronse no río, preto da cidade de Walma; os arzawáns serían derrotados e volvéronse en desorde cara a Apasa perseguidos polos hititas. O rei subiu a un barco e fuxiu da cidade; o seu fillo Piyama-Kurunta fuxiu en barco cara a Ahhiyawa e non se sabe se ía co mesmo barco que o pai. Mursilis II, o vencedor, foi o primeiro rei que conquistou permanentemente unha cidade da costa do mar Exeo. A batalla librouse nunha data incerta que se sitúa entre -1325 e -1315, no cuarto ano de reinado de Mursilis II.
Aura, Kuwaliya

**Aura** foi unha cidade do nordeste do reino de Kuwaliya (clásica Frixia) onde Mursilis II se atopou co rei Mashwiluwa, quen o informou dos efectos dun gran raio (probabelmente un meteorito; un obxecto que era o resto dun meteorito adorábase en Éfeso aínda no século I cando foi alí Paulo de Tarso) que caera no palacio do rei de Arzawa en Apasa (Éfeso) e ferira ao rei.
Redimensionalización

**Redimensionalización** é o cambio parcial ou total de unidades dunha ecuación matemática por unha substitución adecuada de variables.
Aura

A palabra **Aura** pode designar varias realidades:

* Val de Aura nos Pireneos franceses.
* Condado de Aura.
* Aura, cidade de Kuwaliya (reino anatólico vasalo dos hititas).
* Aura, en pseudociencia, suposta enerxía luminosa que arrodea aos seres vivos.

## Arte 
* Aura, concepto empregado por Walter Benjamin.

## Ciencia 
* **Aura**, síntoma que se experimenta antes dunha hemicrania ou un ataque  paroxístico ou de epilepsia.
* **Aura**, satélite de observación terrestre da NASA lanzado o 15 de xullo de 2004.
* **AURA**, asociación de universidades para investigacións astronómicas.
Teshub

**Teshub** (tamén escrito **Teshup**, **Teššup** ou **Tešup**; en cuneiforme ; xeróglifo luvita , lido como *Tarhunzas*; ugarítico 𐎚𐎘𐎁, *TṮB*) foi o deus hurrita do ceo, o trono e as tormentas. **Taru** era o nome dun deus da tormenta hatti semellante, cuxa mitoloxía e culto como divindade primaria continuaron e evolucionaron a través das culturas hititas e luvianas descendentes. Nestes dous casos, Taru era coñecido como *Tarhun / Tarhunt- / Tarhuwant- / Tarhunta*, nomes derivados da raíz anatólica **tarh* "derrotar, conquistar". Taru/Tarhun/Tarhunt foi finalmente asimilado e identificado co hurrita Teshub ao redor da época das reformas relixiosas de Muwatallis II, gobernante do Novo Reino Hitita a comezos do século XIII a.C. En xeral, estas reformas pódense clasificar como unha incorporación oficial de divindades hurritas ao panteón hitita, sendo un número menor de deuses hurritas importantes (como Teshub) que se identifican explicitamente con grandes divindades hititas preexistentes (como Taru). Teshub reaparece no reino sucesor cultural post-hurrita de Urartu como Tesheba, un dos seus principais deuses; na arte urartiana represéntase de pé sobre un touro.

## Notas
Monte Sípilo

**Sípilo** (*Sipylos* Σίπυλος) foi o nome que levaba na antigüidade unha montaña de Lidia entre o río *Hermos* e a cidade de Esmirna, unha rama dos montes *Tmolos*. Correspóndese co actual **Spil Dağı**, preto de Manisa, en Turquía.

Na parte leste a tradición di que había unha cidade chamada *Tantalis*, que despois se chamou Sipilo, que foi capital dos meonios, que supostamente foi destruída por un terremoto e engulida, e no seu lugar saíu un pequeno lago que se chamou *Sale* ou *Saloe*. Plinio di que na mesma zona houbo despois outras cidades: *Archaeopolis*, *Colpe* e *Lebade*. Pausanias chama ao lago marisma de Tántalo e di que a tumba de Tántalo estaba nas inmediacións e que no cume da montaña había o trono da montaña no templo de Cibeles ou *Plastene*.

A cidade de Magnesia do Sípilo, que está nas inmediacións, foi teatro da batalla do mesmo nome (-190) e que deu a Roma o dominio da Asia Menor occidental.
Walma

**Walma** foi unha cidade do río Astarpa en cuxa ribeira se librou batalla do río Astarpa que supuxo o final do reino de Arzawa e a súa conquista polos hititas. A cidade non se deu localizado, pero debía de estar afastada da costa, xa que o exército hitita viña de Kuwaliya (clásica Frixia na súa parte norte) e baixaba ao sur cara a Apasa (Éfeso).
Tegarama

**Tegarama** foi un reino que se formou durante a crise do Imperio Hitita na metade do século –XVI, con Mitanni como forza emerxente, na rexión do Alto Éufrates e a futura Armenia.

## Historia
No reinado de Hantilis I menciónase como posesión hitita, onde o rei combateu cos hurritas. Despois pasou aos hurritas probabelmente durante o reinado de Ammunas ou pouco antes, e formouse alí un reino hurrita, probabelmente baixo influencia de Mitanni no século –XVc. Foi sometido polo rei hitita Muwatallis I ou por Tudhaliyas II (sobre -1420/-1400).

Tushratta de Mitanni favoreceu nela unha revolta sobre o -1360. Suppiluliumas I, que probabelmente aínda só era príncipe herdeiro hitita, foi á zona e derrotou aos rebeldes.
Nakajima J1N

O **Nakajima J1N Gekko** (月光, luz de lúa) foi un caza bipraza xaponés usado durante a segunda guerra mundial. Foi deseñado en 1938 como caza pesado e de escolta afastada e voou por primeira vez en maio de 1941. Foi desenvolvida posteriormente unha versión de recoñecemento, denominada J1N1-C, pero cando a situación do Xapón comezou a empeorar varios avións foron reconvertidos en caza nocturno. A súa produción foi de 479 exemplares e foi alcumado como "Irving" polos aliados.

## Deseño 
A mediados de 1938 a Armada Imperial Xaponesa requiriu un caza bimotor para ser usado como escolta do seu principal bombardeiro na época, o Mitsubishi G3M "Nell". O alcance operativo do seu caza estándar, o Mitsubishi A5M "Claude", era de só 1.200 quilómetros, insuficiente en comparación cos 4.400 quilómetros que podía acadar o G3M. Por outra banda, o potencial do "Zero", que aínda estaba a ser desenvolvido nese tempo, aínda non fora evaluado, polo que se precisaba dun escolta de longo alcance.

En marzo de 1939 Mitsubishi e Nakajima comezaron a desenvolver o proxecto 13-Shi. O prototipo saíu da fábrica en marzo de 1941 equipado con dous motores Nakajima Sakae 21/22. Tiña unha tripulación de tres homes e estaba armado cun canón de 20&nbsp;mm Tipo 99 e seis metralladoras Tipo 97 de 7,7&nbsp;mm. Catro das metralladoras estaban montadas nunha torreta, e o peso da mesma reducía as prestacións do avión considerablemente. Debido á súa pouca manobrabilidade o seu uso como caza de escolta tivo que ser abandonado. Porén, autorizouse a produción da variante de recoñecemento lixeiro, o J1N1-C. Unha das primeiras variantes, a J1N1-F, tiña unha torreta esférica cun canón de 20&nbsp;mm Type 99 Model 1 montado inmediatamente detrás do piloto.
Nakajima Ki-84

O **Nakajima Ki-84 Hayate** (四式戦闘機, よんしきせんとうき, *Yonshiki-sentōki*; 疾風, vendaval) foi un caza monopraza xaponés usado durante a segunda guerra mundial. Voou por primeira vez en marzo de 1943 e entrou en servizo no verán de 1944. A produción total foi de 3.514 exemplares, incluíndo os prototipos experimentais fabricados. Foi alcumado "Frank" polos aliados.

Cun excelente rendemento e unha alta manobrabilidade, o Ki-84 é considerado un dos mellores cazas xaponeses da guerra. Foi quen de enfrontarse a calquera avión aliado, e de interceptar ao B-29 Superfortress a gran altitude. O seu potente armamento, formado por dous canóns de 30&nbsp;mm e dous de 20&nbsp;mm, incrementou o seu éxito. Aínda que se viu obstaculizado pola pobre calidade de produción dos últimos exemplares, un motor que requiría demasiado mantemento, unha tren de aterraxe propensa a torcerse e a falta de pilotos experimentados, o Hayate demostrou ser un temible adversario.
Perexil

O **perexil** ou **pirixel** (nome científico: ***Petroselinum crispum***) é unha planta herbácea do xénero Petroselinum dentro da familia Apiaceae, que se distribúe amplamente por todo o mundo, e é cultivada como condimento culinario.

## Hábitat 
Atópase naturalizado en hortos, xardíns e ás veces en marxes de camiños, muros, cultivos etc. de toda Europa e en parte de Asia.

## Descrición 
O perexil (Petroselinum crispum) é un planta herbácea bienal, aínda que pode cultivarse tamén como anual. Forma unha roseta empenachada de follas moi divididas, alcanza os 15&nbsp;cm de altura e posúe talos floríferos que poden chegar a pasar os 60&nbsp;cm con pequenas flores verdes amareladas. O seu cultivo coñécese desde hai máis de 300 anos, sendo unha das plantas aromáticas máis populares da gastronomía mundial.

A variedade perexil grande *Petroselinum crispum tuberosum*, posúe unha raíz engrosada axonomorfa, semellante á charouvía, que é a que se consome como hortaliza crúa ou cociñada. Esta variedade ten follas máis grandes e rugosas que as do perexil común e máis semellantes á especie brava.

## Compoñentes 
As follas de todos os tipos de perexil son ricas en vitaminas A, B1, B2, C e D, sempre que se consuman en cru, xa que a cocción elimina parte dos seus compoñentes vitamínicos.

## Uso medicinal 
Unha infusión de perexil pódese usar como diurético. Os herboristas chineses e alemáns recomendan tomalo como un té para regular a hipertensión, e os indios Cherokee úsano como medicamento tónico para mellorar o rendemento da vexiga urinaria. Tamén se usa frecuentemente como emenagogo.

O perexil incrementa a diuresis por inhibición da bomba de Na /K -ATPase no ril, favorecendo a excreción de sodio e auga, con todo incrementando a reabsorción de potasio e o seu aumento (PMID 11849841).

## Cultivo 
A súa reprodución realízase por sementes, nun lugar asollado e en calquera chan que non sexa demasiado compacto. Tamén é apta para cultivar en macetas ou xardineiras, podendo dispoñer dunhas follas frescas e tenras para aderezar os pratos cortando simplemente as necesarias e regando despois para estimular o crecemento vexetativo.

## Etnoloxía 
### Ditos 
* *Estar feito un pirixel*: dise da persoa feble e enfermiza, que está moi magra.
* *Ser un pirixel, parecer un pirixel*: aplícase á persoa persoa feble de saúde ou exquisita no carácter ou na comida.

### Refráns 
* *Quen queira ter prixel todo o ano, seménteo no mes de maio*. 
* *Sementa o prixel en maio, e terás prixel todo o ano*.

## Notas
Nakajima Ki-44

O **Nakajima Ki-44 Shōki** (二式単座戦闘機, にしきたんざせんとうき, *Nishiki-tanza-sentōki*; 鍾馗) foi un caza monopraza xaponés usado durante a segunda guerra mundial.

## Características
O seu deseño estaba baseado no Ki-43, pero o Shōki era un avión moito máis pesado cunha maior veolcidade e ascenso, aínda que non tan manobrable. Fixo o seu primeiro voo en agosto de 1940, entrando en servizo en 1942, e foi o primeiro interceptador especializado do Exército Imperial. Fabricáronse un total de 1.225 exemplares coñecidos como "Tojo" polos aliados.
Nakajima Ki-27

O **Nakajima Ki-27** foi un caza monopraza xaponés usado durante a segunda guerra mundial. Era o equivalente baseado en terra do A5M e dispoñía dun tren de aterraxe fixo. Voou por primeira vez outubro de 1936, entrou en servizo en 1937 e construíronse 3.399 exemplares. Estivo en primeira liña ata finais de 1942, cando foi substituído polo Ki-43. Foi alcumado "Nate" polos aliados.
Mitsubishi J8M

O **Mitsubishi J8M Shūsui** (十九試局地戦闘機秋水, "espada oscilante") foi un caza monopraza de interceptación e defensa puntual xaponés usado durante a segunda guerra mundial. Foi unha resposta apresurada á ameaza dos bombardeiros estratéxicos B-29 Superfortress da USAAF. As Forzas Imperiais pediron un interceptador de rápida trepada e pensouse na produción do caza alemán Messerchmitt Me 193 Komet. O submarino que traía un Komet e os planos de fábrica foi afundido no Xapón. Só dispuña dun motor foguete Walther HWK 109 e un manual de instrucións do avión. A partir diso produciron unha versión propia para o Exécito e a Armada. Tras facer probas de planeo, lanzouse ao J8M1 en xullo de 1945, estrelándose ao fallar o motor. Ao final só se remataron 7 exemplares de serie.
Mitsubishi A6M

O **Mitsubishi A6M Reisen** (caza cero, o famoso *Zero* xaponés, en xaponés: 零式艦上戦闘機, れいしきかんじょうせんとうき; 零戦, ぜろせん ou れいせん) foi un caza monopraza xaponés usado durante a segunda guerra mundial. Foi o sucesor do A5M e un dos avións máis decisivos das primeiras fases da segunda guerra mundial. Voou por vez primeira en abril de 1939 e entrou en servizo no verán de 1940. Foron construídos 10.450 exemplares e foi alcumado "Zeke" polos aliados.

## Historia 
O A6M foi deseñado polo enxeñeiro de Mitsubishi, Jirō Horikoshi, que despois da entrada en servizo do seu antecesor, o A5M, decidiu crear un caza con mellores prestacións de velocidade e alcance.

O seu primeiro prototipo, denominado A6M1, realizou o seu primeiro voo o día 1 de abril de 1939, e foi seguido pouco despois polo A6M2, que demostrou unhas prestacións superiores ás agardadas pola Armada Imperial do Xapón. Oficialmente a súa denominación era Caza Embarcado Modelo 11 Tipo 0 da Armada, pero foi máis coñecido polos xaponeses como "Reisen", a abreviación de *rei* (cero) e *sentoki* (caza). Os aliados poríanlle o nome en código "Zeke", pero sería famoso polo nome de *Zero*.

### Historia operacional 
Os primeiros avións de preserie despregáronse na China en xullo de 1940 e conseguirían as súas primeiras vitorias en combate o 13 de setembro de 1940, derrubando ese día 27 avións inimigos, Polikarpov I-15 e I-16, sen sufrir ningunha baixa. No momento no que se reasignaron, un ano máis tarde, os A6M xaponeses conseguiran acabar con 99 avións chineses perdendo unicamente dous, derrubados pola artillaría antiaérea.

No tempo do ataque a Pearl Harbor 420 Zeros estaban activos no Pacífico. O tipo Model 21 foi o que se atoparon os estadounidenses. O seu enorme alcance, de 2.600 quilómetros, permitíalle chegar a zonas moi afastadas do seu portaavións base, dándo aos mandos aliados a impresión de que había varias veces máis Zeros dos que realmente tiñan os xaponeses.

O Zero rapidamente gañou a súa temible reputación. Grazas á combinación dunha excelente manobrabilidade e da súa potencia de fogo, eliminou doadamente á variada colección de avións aliados enviados na súa contra no Pacífico durante o ano 1941. Demostrou ser tamén un difícil adversario para o Supermarine Spitfire e, aínda que non era tan rápido como o caza británico, o avión xaponés podía enfrontarse a el con facilidade, ao poder rubir cun ángulo moi empinado ou manterse no aire tres veces máis tempo que o seu adversario.
Mitsubishi J2M

O **Mitsubishi J2M Raiden** (雷電, lóstrego) foi un caza monopraza xaponés usado durante a segunda guerra mundial. Deseñouse para suceder ao A6M en tarefas de interceptación. Era un bo caza que fracasou no seu cometido debido a fallos estruturais, motrices e de produción. Voou por primeira vez en marzo de 1942 e construíronse só 621 exemplares dos milleiros previstos. O alcume que lle puxeron os aliados foi "Jack".
Nakajima Ki-43

O **Nakajima Ki-43 Hayabusa** (falcón peregrino) foi un caza monopraza xaponés usado durante a segunda guerra mundial. Foi numericamente o caza máis importante do Exército Imperial xaponés durante a guerra xa que se fabricaron 5.919 unidades. Voou por primeira vez en xaneiro de 1939 e entrou en servizo en outono de 1941. O seu alcume entre os aliados foi "Oscar".

O Ki-43 era máis manobrable que os seus opoñentes, pero apenas tiña blindaxe e o seu armamento foi pobre ata a súa derradeira versión en 1944. A pesar diso o Ki-43 derrubou máis avións aliados que calquera outro caza xaponés, e case todos os ases da forza aérea xaponesa conseguiron derrubamentos nel. Os pilotos aliados adoitaban dicir que este áxil avión era un obxectivo difícil, pero que ardía ou era derrubado doadamente con moi poucos impactos.

A produción total foi de 5.919 unidades, e moitos deles foron usados durante os últimos meses da guerra en misións *kamikaze* contra a frota estadounidense.
Mitsubishi Ki-46

O **Mitsubishi Ki-46** foi un avión bipraza xaponés usado durante a segunda guerra mundial. Foi deseñado como avión de recoñecemento de altas prestacións e voou en novembro de 1939. A partir de 1942 a versión Ki-46-III foi construída como Ki-46-III KAI de interceptación, con armamento en vez de cámaras.
Kawanishi N1K-J

O **Kawanishi N1K-J Shiden** (luz violeta) foi un caza monopraza xaponés usado durante a segunda guerra mundial. Proviña do hidroavión N1K1 que voou en agosto de 1942 e foi un dos mellores cazas terrestres da Armada Imperial. O deseño iniciouse en novembro de 1942 e o prototipo voou en xullo de 1943, entrando en servizo a comezos de 1944. Alcumado polos aliados como "George 11", fabricáronse 1.007 exemplares de tres versións distintas.

O N1K tiña armamento pesado e, raro nos cazas xaponeses, podía absorber danos considerables en combate. O N1K-J estaba igualado ao F6F Hellcat e era mellor que o A6M Zero contra avións como o F4U Corsair e o P-51 Mustang. A pesar das súas capacidades foi producido demasiado tarde e nun número insuficiente como para afectar ao resultado da guerra.
Kawasaki Ki-100

O **Kawasaki Ki-100** (五式戦闘機, *Goshiki-sentōki*)foi un caza bipraza xaponés usado durante a segunda guerra mundial. Desenvolveuse debido á escaseza de motores para o Ki-61-II polo que en 1944 tomouse a decisión de remotorizar 275 células almacenadas deste modelo co motor radial Ha-112. O primeiro avión deste tipo voou en febreiro de 1945 e resultou ser un dos mellores cazas xaponeses da guerra.
Hamiltoniano

Na física, o **hamiltoniano** é un obxecto matemático relacionado coa enerxía total do sistema, a partir do cal pode calcularse a evolución futura dun sistema hamiltoniano clásico ou cuántico.

Así **hamiltoniano** pode referirse a:
* **Hamiltoniano cuántico** que intervén na descrición cuántica dun sistema físico.
* **Hamiltoniano clásico** que intervén na descrición clásica dun sistema físico.

En teoría de grafos, referímosnos a un ciclo hamiltoniano.
Forzas de van der Waals

miniatura|Representación esquemática da forza de van der Waals
As **forzas de van der Waals** son forzas intermoleculares de pequena intensidade existentes entre os átomos e as moléculas próximos. Son chamadas así na honra do científico holandés Johannes Diderik van der Waals.

## Formulación 
As forzas de Van der Waals teñen orixes diversos. Principalmente descompóñense en tres efectos:
* As forzas de Keesom ou efectos de orientación (forzas de carácter electrostático entre moléculas cargadas, dipolos...)
* As forzas de Debye ou efectos de indución dun dipolo permanente a un inducido.
* As forzas de London ou efectos de dispersión (actúa entre moléculas de calquera tipo, incluídos os gases nobres).

A enerxía correspondente á forza de van der Waals EVdW pódese formular como:

 E_\text{VdW} =- \frac{1}{r^6} \left [ \frac{\mu_1 \cdot \mu_2}{3 ( 4 \pi \cdot \epsilon_0 \cdot \epsilon ) \cdot k \cdot T} + \frac{\mu_1^2 \cdot \alpha_2 + \mu_2^2 \cdot \alpha_1}{( 4 \pi \cdot \epsilon_0 \cdot \epsilon )^2} + \frac{3}{4} \cdot { \frac{h \cdot \nu \cdot \alpha_1 \cdot \alpha_2}{( 4 \cdot \pi \cdot \epsilon_0)^2} } \right ]

Onde :

* E_\text{Keesom} = - \frac{1}{r^6} \left [ \frac{\mu_1 \cdot \mu_2}{3 ( 4 \pi \cdot \epsilon_0 \cdot \epsilon ) \cdot k \cdot T} \right ] Enerxía das forzas de Keesom entre moléculas polares.

* E_\text{Debye} = - \frac{1}{r^6} \left [ \frac{\mu_1^2 \cdot \alpha_2 + \mu_2^2 \cdot \alpha_1}{( 4 \pi \cdot \epsilon_0 \cdot \epsilon )^2} \right ] Enerxía das forzas de Debye entre moléculas polares e dipolos inducidos.

* E_\text{London} = - \frac{1}{r^6} \left [ \frac{3}{4} \cdot { \frac{h \cdot \nu \cdot \alpha_1 \cdot \alpha_2}{( 4 \cdot \pi \cdot \epsilon_0)^2} } \right ] Enerxía das forzas de dispersión de London entre dipolos instantáneos.

Onde \epsilon_0, constante diélectrica do baleiro; k, constante de Boltzmann ; T, a temperatura absoluta, r a distancia media entre as molecules consideradas, \mu os momentos dipolares das moléculas consideradas, \alpha as polarizabilidades eléctricas, h constante de Plank e \nu a frecuencia electrónica de absorción.
Mezulla

**Mezulla** era unha deusa hitita, filla do deus do ceo Esthan e da deusa solar Arinna e irmá de Sharruma. Era unha das nove deidades de Zalpa.
Orontes

O termo **Orontes** pode referirse a dúas realidades distintas:

*O **río Orontes**, principal río de Siria despois do Éufrates;
*Os **Orontes**, pobo antigo de Asiria.
Orontes (pobo)

Os **orontes** foron un pobo de Asiria citado por Plinio o Vello, que di que vivían ao leste de Gaugamela. Corresponderíanse coa moderna tribo kurda dos Rowandi.
Río Orontes

[miniatura|dereita|260px|O río Orontes e as [Nora (máquina hidráulica)|noras de Hamah.]]
O **Orontes** é o principal río de Siria, excluído o río Éufrates.

## Historia e características 
Estrabón di que o seu nome orixinal foi Tifón (*Typhon*). O río pasaba por Antioquía e Seleucia (coñecida ás veces por Seleucia do Orontes).

O río nace nas montañas do Líbano, onde modernamente é chamado Al-Asi (Nahr al-Asi, ou "o río rebelde"), preto da vila de Labweh, un chisco ao norte de Baalbek, na parte oriental do val da Bekaa. Corre paralelo á costa para o norte en territorio sirio e pasa por Homs e Hamah e máis ao norte xira ao oeste e entra en territorio de Turquía, pasando por Hatay, ata chegar ao mar, desaugando en Suweidah (actualmente Samandagi).

Os principais afluentes ao norte son o Afrin (Afreen, antigo Oenobaras) e o Kara Su. O seu curso é duns 240&nbsp;km.

Non é navegábel e a súa importancia deriva do feito de correr de sur a norte formando un val que antigamente permitía as comunicacións fluídas entre o norte e o sur de Siria.

Foi escenario da batalla de Qadesh (sobre 1290 / 1275 a C.) e a batalla de Qarqar (entre asirios e os reis confederados dirixidos por Damasco o 853 a.C.).

O río marcou a fronteira norte e leste de Amurru baixo dominio exipcio (séculos XV a.C. e XIV a.C.). Os cruzados tíñano como fronteira entre o principado de Antioquía e o emirato de Alepo.

## Véxase tamén
Ponto

O termo **Ponto** pode referirse a:

***Rexión do Ponto**, rexión histórica de Asia Menor, no mar Negro;
***Reino do Ponto**, antigo reino helenístico centrado na rexión do Ponto;
***Ponto**, provincia do imperio romano;
***Estado do Ponto**, territorio baixo dominio grego do 1919 ao 1922;
***Ponto**, deus da mitoloxía grega;
***Ponto**, personaxe principal de *Historia do nobre Ponto, que foi rei de Galiza e de Bretaña*.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***O Ponto**, lugar da parroquia de Ortigueira, no concello de Ortigueira;
***O Ponto**, lugar do barrio de Piñeiros, na zona urbana de Narón;
***O Pontoibo**, lugar da parroquia das Pontes de García Rodríguez, no concello das Pontes de García Rodríguez;
***Pontorrón**, lugar da parroquia de Vilasante, no concello de Cervantes;
***Pontoxo**, lugar da parroquia das Encrobas, no concello de Cerceda.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Piyasilis I de Karkemish

**Piyasilis** (**Sarri-Kusuh**) foi fillo do rei hitita Suppiluliumas I. Foi rei de Karkemish.
## Traxectoria
O rei hitita conquistou Kargamis (Karkemish) despois de oito días de asedio, e entrou na cidade e mesmo fixo ofrendas á deusa tutelar da cidade e a outra deusa local, probabelmente Kubaba; a cidade foi saqueada e fixéronse 3300 prisioneiros. Despois reunificou a terra de Kargamis e a cidade de Kargamis baixo unha xurisdición única e deu o trono de Kargamis ao seu fillo Piyasilis (sobre -1330)

Foi rei ata a súa morte, probabelmente despois do -1300.