open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Earl

[miniatura|300x300px|A procesión real ao [Parlamento de Inglaterra en Westminster o 4 de febreiro de 1512. De esquerda a dereita: o Marqués de Dorset (segundo dende a esquerda), earl de Northumberland, earl de Surrey, earl de Shrewsbury, earl de Essex, earl de Kent, earl de Derby, earl de Wiltshire. Da lista de procesión do Parlamento de 1512.]]
**Earl** é un rango da nobreza do Reino Unido. O título ten a súa orixe na palabra inglesa antiga *eorl*, que significa "un home nobre de nacemento ou rango".  A palabra está relacionada coa forma escandinava *jarl*, e significa "cacique", en particular un cacique disposto a gobernar un territorio en lugar do rei. Despois da conquista normanda, converteuse no equivalente ao continental conde (en Inglaterra no período anterior, era máis parecido a un duque; en Escocia, asimilou o concepto de *mormaer*). Noutros países utilízanse nomes alternativos para o rango equivalente a "earl" ou "conde" na estrutura da nobreza, como o *hakushaku* (伯爵) da era imperial xaponesa posterior á restauración. 

Na Gran Bretaña moderna, un earl é membro da nobreza, clasificándose por debaixo dun marqués e por riba dun vizconde. Nunca se desenvolveu unha forma feminina de *earl*; en cambio, úsase *condesa.*

Nos tempos modernos, os *earldoms* (condados) adoitan ser creados só para membros da familia real. O último *earldom* non real, o Earl de Stockton, foi creado en 1984 para Harold Macmillan, primeiro ministro de 1957 a 1963.

## Etimoloxía 
O termo *earl* foi comparado co nome dos *heruli*, e co *erilaz* rúnico. *Eril* en proto-nórdico, ou o posterior *jarl* en nórdico antigo, pasou a significar o rango de líder.

Na Gran Bretaña anglosaxoa, o termo *Ealdorman* utilizouse para os homes que ocupaban o rango político máis alto por debaixo de *King*. Co tempo, o *eorl* en dinamarqués substituíu a *Ealdorman*, que evolucionou cara á forma moderna do nome.

A forma normanda equivalente a conde (do latín *comes*) non se introduciu despois da conquista normanda de Inglaterra aínda que *a condesa* comezou a usarse para o título feminino. Geoffrey Hughes escribe: "É unha especulación probable que o título francés normando '*count*' fose abandonado en Inglaterra a favor do '*earl*' xermánico […] precisamente pola incómoda proximidade fonética con *cunt* (cona)".

Nas outras linguas de Gran Bretaña e Irlanda, o termo tradúcese como: galés *iarll*, irlandés e gaélico escocés *iarla*, *scots* *erle*, *eirle* ou *earle*, córnico *yurl, yarl, yerl*.

## Notas
Sancho Sánchez de Ulloa

**Sancho Sánchez de Ulloa**, nado en 1442 e falecido en 1505, foi o primeiro conde de Monterrei.

## Traxectoria 
Era fillo de Lope Sánchez de Ulloa e da súa segunda muller Inés de Castro, señora de Castroverde e terra de Loaces.​ Participou na Gran Guerra Irmandiña de 1467-1469, polo que os Reis Católicos o premiaron coa doazón da fortaleza e Terra de Caldelas de Orcellón o 10 de maio de 1476. ​Segundo algúns autores, o rei Henrique IV incluso lle concedeu o título de Conde de Monterrei en 1474, ​aínda que o historiador galego Vasco de Ponte o rexistra como un auto-titulación carente de toda lexitimidade real.

Fiel aos Reis Católicos, foi atopado na batalla de Toro en 1476 contra Afonso V, rei de Portugal, onde estivo á fronte dos seus soldados, a escuadra de coraceiros e o terzo de dous mil homes elixidos que enviou co conde de Lemos. En 1483, durante a Guerra de Granada, participou na toma de Tánxer con duascentas sesenta lanzas e serviu no asedio de Cantalapiedra e Pirona. Este preito foi perdido polo conde en xuño de 1489 e o 14 de xaneiro de 1491 os reis mandáronlle devolver a vila ao seu lexítimo propietario. O 4 de outubro de 1492 outra real orde prohibíalle converterse en Conde de Monterrei, engadindo que "*sy de otro lugar vuestro vos quereis intitular Conde, enviad ante nos la declaración dello*". ​e recoñeceu a súa responsabilidade por diversos actos violentos e delituosos nos que se viron afectadas institucións eclesiásticas,como o mosteiro de Sobrado ou os bispados de Lugo e Ourense, outros nobres, como o conde de Rivadavia e a súa propia familia -a súa irmá María, o seu curmán Fernando ou a súa muller Tareixa, a quen lle confesa ser infiel e ter "*muchas veces malignos pensamientos e procurar de los poner e obrar contra ella y así injuriandole con soberbia e mala intencion*". ​ 

Fixo testamento por segunda vez o 24 de setembro de 1505, ​en Zamora, confesando estar «enfermo de mi persona, de dolencia natural».*Aquí yace don Sancho de Ulloa, primer Conde que fué de Monterrey, que santa gloria aya. Falleció año de mil quinientos y diez.*Vasco da Ponte deixou un perfil de Sancho de Ulloa nos seguintes termos:*Este conde don Sancho fue esforzado, y muy sabido, franco en lo necesario, presuncioso de honra, justicieron sin tacha, aunque algo dado a mujeres.*

## Familia 
O conde casou con Tareixa de Zúñiga e Biedma (m. 1484), II vizcondesa de Monterrei, título que herdara do seu pai Xoán de Zúñiga, señor de Monterrei, casado con María de Bazán, filla dos vizcondes de Palacios da Valduerna. Con ela tivo a súa única filla e herdeira, Francisca (m. 1526), ​​​​que casou con Diego de Acevedo e Fonseca, señor de Babilafuente, e, en segundo lugar, Fernando de Andrade das Mariñas, primeiro conde de Andrade.

Tras quedar viúvo, Sancho contraeu un segundo matrimonio con Isabel Manrique, filla dos segundos condes de Castañeda.

## Notas
Machada de dobre anel

A **Machada de Dobre Anel** é unha machada de bronce dos séculos VII-VI a. C. descuberta en Paradela, Meis e que actualmente forma parte da Biblioteca Museo Víctor Balaguer de Villanueva y Geltrú, en Cataluña. Mide 24,4 x 6,1 x 2,6 cm e pasou a formar parte da colección do museo grazas á doazón de Ramón del Valle en 1884.

## Descrición 
Pertence ao período do bronce final. É unha machada de talón de dobre anel feita con molde, este tipo de ferramentas son semellantes a outras que se atoparon en Samieira e adoitan ter unha elevada proporción de estaño en comparación co cobre e outros elementos menores como o chumbo, o cinc ou o arsénico. Ten unha folla de perfís paralelos, de corte curto e unha nervadura central que non supera os dous terzos da lonxitude total da folla. 

Este tipo é característico do noroeste peninsular e son numerosos os achados, en Galicia, de obxectos de bronce en acubillos ou depósitos mercantes do período de bronce final atlántico. A súa distribución dáse na meseta, a costa cantábrica, a Bretaña e o sur de Inglaterra. Outros achados coñecidos en Pontevedra son os de Hío, Samieira e Ribadelouro. 

En 1881 atopouse na parroquia de Santa María de Paradela, no interior dunha caixa formada por lousas, setenta e dúas machadas de bronce de formas variadas, que foron vendidas a un fundidor, excepto un exemplar que quedou nas mans de Cástor Montenegro, párroco de San Vicente de Nogueira, quen llo regalou a Ramón del Valle, pai do Premio Nobel de Literatura, Ramón de Valle-Inclán). Ramón tivo a machada durante un tempo publicando o achazgo en *La Voz de Arosa*. Doou a peza o 1 de novembro de 1884 con unha carta dirixida a Víctor Balaguer e publicada no BMVB.

## Notas
José Manuel Domínguez Canosa

**Jose Manuel Domínguez Canosa**, nado en Corcubión o 21 de setembro de 1942, é un exfutbolista, adestrador, profesor e xornalista deportivo galego.

## Traxectoria
Comezou a súa andaina futbolística nos clubs de fútbol Unión Deportiva Corcubión e Unión Club Cee, xogando como dianteiro, e no Bergantiños Fútbol Club e na Selección de fútbol de Galicia na categoría Xuvenil, aquí xogando de interior. Aos 17 anos fichou polo Club Deportivo Lugo, naquela época na segunda división. Tralo seu paso polo Club Deportivo Lemos regresou ao Club Deportivo Lugo. Na tempada 1963-1964 fichou polo Club de Fútbol Calvo Sotelo de As Pontes de García Rodríguez, cando este club ascendeu á terceira división. Tras varios anos no Club de Fútbol Calvo Sotelo, no 1969/1970 pasa a ser adestrador do equipo, compatibilizando este cargo coas funcións de xogador até a tempada 1971/1972.

O 1 de outubro de 1969 obtén o título de Adestrador Rexional da Real Federación Española de Fútbol. 
A partir desta data cambia a súa traxectoria deportiva e pasa a exercer de adestrador, comezando na tempada 1973/74 no Racing Club Vilalbés. esquerda|miniatura|Domínguez Canosa na súa etapa de adestrador no Racing Club Vilalbés. 

Como adestrador do Club Deportivo As Pontes acadou o ascenso á segunda rexional na tempada 1974/75. Adestrou ao Racing Club Vilalbés novamente na tempada 1975/76, ao Viveiro Club de Fútbol na 1976/77 e ao Racing Club Vilalbés nas tempadas 1978/79 e 1979/1980. No 1980/1981 levou a batuta do Club Deportivo As Pontes.

A súa traxectoria profesional sempre estivo ligada ao mundo do deporte. Domínguez exerceu de profesor de Educación Física no Colexio Endesa de As Pontes de García Rodríguez e durante décadas foi xornalista deportivo para a Radio Televisión de Galicia e para os xornais *Marca*, *La Voz de Galicia* e *El Corrego Gallego*. Segue desenvolvendo esta actividade para diferentes xornais.

## Vida persoal
Está casado con María Luisa Vázquez Fuentes e é pai da bióloga Susana Domínguez Vázquez e da filóloga María José Domínguez Vázquez.

## Fontes
Entrevista persoal realizada por Susana Domínguez Vázquez.
Grotus

**Grotus**, estilizado como **G̈r̈oẗus̈**, foi unha banda estadounidense de rock industrial formada en San Francisco e activa de 1989 a 1996. O seu son único incorporaba instrumentos étnicos sampleados, dúas baterías, dous baixistas, e letras irritantes pero humorísticas. 

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
Bernard Sindall

**Bernard R. Sindall**, nado en 1924 e finado en 1998, foi un escultor figurativo e deseñador de moedas británico. 

## Traxectoria 
miniatura|*Girl in a Hat*. Universidade de Birmingham.

### Escultor 
Bernard Sindall estudou Belas Artes no *Brighton College of Art*, da Universidade de Brighton. Posteriormente, na súa condición de gañador do Premio de Roma en 1950, pasou dous anos en Italia para coñecer de primeira man a obra dos grandes mestres da escultura.

Durante a súa estadía en Roma expuxo, entre outros lugares, no Palazzo Venezia, e á súa volta ao Reino Unido expuxo tamén na *Royal Academy* de Londres. Tamén exerceu a docencia no *City and Guilds of London Institute*.
* *Girl in a Hat* (1972). Escultura en bronce, na Universidade de Birmingham.
* *Girl with necklace*. Estatuíña en bronce.
* *Mother swinging Child* (1980). Estatuíña en bronce.

### Deseñador de moedas 
No campo do deseño numismático, o traballo máis sobranceiro de Sindall foi a creación de ambas as faces dunha emisión especial da serie do soberano de ouro en 1989, conmemorativa dos 500 anos do nacemento do soberano inglés. O anverso desta serie de moedas xa fora utilizado por Sindall nunha proposta para unha moeda dunha coroa en 1997, finalmente non adoptada pola *Royal Mint*.

Mais o seu labor no deseño de moedas comezara xa catro décadas antes, coa creación en 1955 do anverso e o reverso dunha moeda dun penique a nome de Isabel II para o territorio de Rodesia e Nyasaland, que se cuñou ata 1963. Durante os anos seguintes, Sindall creou tamén deseños para outros territorios de soberanía británica e tamén para diferentes países, Tailandia (1974), Guernsey (1977), Jersey (1977) e Mauricio (1977). 

Ficheiro:Rhodesia and nyasaland d01 1962.jpg|Rodeseia e Nyasaland. 1 penique (1962).

## Notas 
## Véxase tamén
Ma Boyong

[miniatura|Ma Boyong nunha intervención pública en [Hong Kong]]

**Ma Boyong** (chinés simplificado: 马伯庸; *pinyin*: *Mǎ Bóyōng*), nado en 1980 en Chifeng, Mongolia Interior, é un autor chinés de ciencia ficción, baixo o pseudónimo de **Ma Li** (chinés simplificado: 马力; *pinyin*: *Mǎ Lì*).

## Traxectoria 
Escritor, ensaísta, profesor, redactor en Internet e prolífico blogueiro moi coñecido no ámbito chinés, conta con preto de 7 millóns de seguidores en Weibo. O seu traballo mestura a ucronía, a ficción histórica, o wuxia (fantasía de artes marciais) as fábulas e outros elementos característicos da ciencia ficción e da fantasía.

Estudou mercadotecnia e comunicacións na Universidade de Waikato.

As súas novelas son unha complexa xustaposición de elementos históricos chineses e da cultura pop moderna. Por exemplo, o seu thriller, en formato de relato curto, Chang'an ambientado na época da dinastía Tang utiliza o formato da moderna serie norteamericana 24. Tamén é autor de dúas novelas curtas *wuxia* nas que aparece Xoana de Arco. *Os xogos do Primeiro Emperador* parte da premisa de que Qin Shihuang, primeiro emperador da China, era un grande afeccionado aos videoxogos. 

En *Planetas Invisíbeis* pódese atopar outro relato de Ma Boyong.

## Obra
### Libros 
* 寂静之城, Pinyin *jìjìng zhī chéng* ["Cidade Silenciosa“], publicado en maio de 2005
* *Os xogos do Primeiro Emperador* ;  秦始皇的假期 ; publicado en xuño 2010
* 风雨 〈洛神赋〉, [„Vento e Chuvia“]; publicado en setembro 2010; 
* *The City of Silence*  parte da antoloxía *Invisible Planets*, ISBN 978-1-78669-278-8.
## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 马伯庸 (La literatura china traducida en España)
Hemimetabolismo

[miniatura|400px|*[Lygaeus turcicus* (Hemiptera), ninfas e adultos.]]
O **hemimetabolismo** ou **paurometabolismo**, tamén chamado metamorfose incompleta, é o tipo de desenvolvemento propio dalgúns grupos de insectos,  que consta unicamente de tres fases: ovo, ninfa e imago ou adulto. Este tipo de metamorfose prodúcese por cambios graduais e nela falta a etapa de pupa, que teñen outros insectos, chamados holometábolos. A ninfa adoita parecerse ao adulto e coma el ten ollos compostos e patas desenvolvidas; mais non ten ás nin órganos sexuais maduros (funcionais); isto último é un carácter diagnóstico. Unha vez que o individuo xove (a ninfa) muda a un estadio con órganos sexuais, xa deixa de mudar e chega ao último estadio, o de adulto. Os insectos que posúen este tipo de desenvolvemento denomínanse **hemimetábolos** ou **paurometábolos**..

## Descrición 
[miniatura|Ninfa de *[Jikradia olitoria*, familia Cicadellidae]]
Na metamorfose sinxela, simple ou incompleta (paurometabolismo ou hemimetabolismo) o individuo pasa por varias mudas ata transformarse en individuo adulto sen pasar por unha fase de inactividade e sen deixar de se alimentar. Os estadios xoves ou inmaturos aseméllanse ao adulto excepto en que son máis pequenos, carecen de ás e non son maduros sexualmente. Tamén poden ter menor número de segmentos corporais. Este tipo de metamorfose sinxela dáse nalgúns insectos e tamén en anélidos, equinodermos, moluscos e crustáceos. Neste tipo de metamorfose as fases xoves  dos insectos denomínanse ninfas. Son exemplos disto as chinches e os saltóns, que se parecen aos seus proxenitores, pero son máis cativos. Na última muda remata o desenvolvemento das ás, os xenitais externos (xeralmente edeago nos machos e ovipositor nas femias) e as estruturas sexuais secundarias como tímpanos e órganos estridulatorios. A anatomía interna sofre cambios relacionados coa vida adulta tales como a elaboración de musculatura torácica necesaria para o voo, reorganización do sistema nervioso para o control do voo e desenvolvemnto de gónadas cos seus respectivos ductos e glándulas accesorias; os sistemas dixestivo e excretor (tubos de Malpighi) non sofren maiores cambios porque o adulto adoita manter os mesmos hábitos alimenticios que a ninfa.

## Ordes de insectos hemimetábolos 
As ordes de insectos nas que se dá o hemimetabolismo son:

* hemípteros (chinches, pulgóns e carricantas)
* ortópteros (saltóns, grilos)
* mantodeos (barbantesas)
* blatodeos (cascudas)
* dermápteros (cadelas dde frade)
* odonatos (libélulas, cabalos do demo)
* fasmatodeos (insectos pau)
* efemerópteros (efémeras)
* ftirápteros (piollos)
* plecópteros
* notópteros

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Holometabola
* Holometabolismo

### Ligazóns externas 
* Desarrollo y Metamorfosis de Insectos. Zoología Agrícola. Facultad de Ciencias Agropecuarias. UNC.
Pieter-Steph du Toit

**Pieter-Steph du Toit**, nado o 20 de agosto de 1992 en Cidade do Cabo, é un xogador profesional de rugby que xoga na posición de terceira liña no club xaponés Toyota Verblitz e na selección de Suráfrica. Como xogador dos Springboks gañou dúas veces a Copa do Mundo de Rugby nas edicións de Xapón 2019 e Francia 2023. Despois de gañar o Mundial de 2019 foi premiado por World Rugby como mellor xogador do mundo, e na edición de 2023 foi elixido mellor xogador da final na que derrotaron a Nova Zelandia.
## Equipos
* (2012) - (2015) Sharks
* (2016) - (2021) Stormers
* (2022) - (........) Toyota Verblitz
## Títulos
; Coa selección de Suráfrica
* Copa do Mundo de Rugby = 2019, 2023
* Rugby Championship = 2019, 2024
; Co equipo dos Sharks
* Currie Cup = 2013

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
* Pieter-Steph du Toit en SA Rugby
Moeda de 2.000 pesetas de 1999

A **moeda de 2.000 pesetas de 1999** é unha moeda española de prata dese valor facial emitida pola FNMT para conmemorar a celebración en 1999 do Ano Santo Xacobeo ou Ano Santo Compostelán.  

Trátase da sexta emisión da serie de moedas circulantes de 2.000 pesetas de prata, iniciada en 1994.

## Marco lexislativo 
Mediante unha Orde do 12 de abril de 1999, publicada no Boletín Oficial do Estado do 21 de abril, acordouse a emisión, a cuñaxe e a posta en circulación dunha moeda de 2.000 pesetas de prata con data 1999, conmemorativa do Xacobeo 1999.

Conforme establecía a Orde, a moeda era de curso legal e debía ser proporcionada polas entidades bancarias ao seu valor facial, e tendo en conta que naquel momento existía xa un billete de 2.000 pesetas de uso moi común, polo que a maioría dos exemplares foron retirados da circulación polos coleccionistas numismáticos e pola poboación en xeral, a modo de recordo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Lamas Bolaño (2023). *Catálogo enciclopédico de monedas de España 2024*. Lamas Bolaño, Barcelona. ISBN 978-8409545193

### Outros artigos 
* Peseta
* Lista das moedas de peseta de España
* Ano Santo Xacobeo

### Ligazóns externas 
* "Numismática española: catálogo de monedas"
Wayra JaponAndes

é un grupo musical folclórico boliviano-xaponés fundado en 2015 e conformado por músicos xaponeses residentes en Bolivia.

## Historia 
A banda fundouse en 2015 con cinco membros xaponeses residentes en Bolivia e amantes da música boliviana tradicional: Hiroyuki Akimoto, Makoto Shishido, Kohei Watanabe, Takahiro Ochiai e Kenichi Kuwabara. Cada un dos membros orixinais pertencía xa a unha banda, tal como o caso de Hiroyuki Akimoto, membro do grupo musical Anata Boliva, e Makoto Shishido, membro de Los Kjarkas. a agrupación presentouse tamén noutros países de América Latina e o Xapón.

## Membros 
* : voz principal, guitarra.
* : charango.
* : guitarra.
* : quenas, zampoñas, shakuhachi.
* : sanshin.

## Discografía 
miniatura|Membros de Wayra JaponAndes, de esquerda a dereita: Mayuu Kobayashi, Takahiro Ochiai, Makoto Shishido, Hiroyuki Akimoto e Kohei Watanabe.
[miniatura|Membros de Wayra JaponAndes en [Laja, Bolivia|Laja, Bolivia.]]
### Álbums 
* 2016: *Gracias Bolivia* (primeiro disco)
* 2017: *Viva Bolivia* (mini álbum)
* 2018: *Viva Bolivia* (segundo disco)
* 2019: *Cristal* (mini álbum)
* 2020: *Esperanza* (terceiro disco)

### Temas 
## Notas
Tania Sabín Salgado

**Tania Sabín Salgado**, nada na Capela o 2 de decembro de 1993, é unha escritora galega en lingua castelá.

## Traxectoria
Estudou secundaria no IES Fernando Esquío de Neda e Filoloxía na Universidade da Coruña.

## Obra 
* *Marzo* (Con M de Mujer, 2023). ISBN 9788419701381
* *Aquellos hilos rotos* (Amazon, 2026) ISBN 979-8244999570

## Premios 
* XXII Certame Literario da Facultade de Filoloxía da UDC na categoría de poesía en galego co poemario *Invulgares despedidas* (2015).

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Adestrador do Ano de World Rugby

O **Adestrador do Ano de World Rugby** é un premio anual concedido por World Rugby ó adestrador de rugby que ten a mellor actuación internacional coa súa selección ese ano. O premio foi creado en 2001 e está considerado o maior recoñecemento individual que pode recibir un adestrador de rugby en activo. Graham Henry acadou este recoñecemento en cinco ocasións, Steve Hansen en catro ocasións e Jake White en dúas ocasións.
## Gañadores 
[180px|dereita|miniatura|[Graham Henry.]]
[180px|dereita|miniatura|[Steve Hansen.]]

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Xogador do Ano de World Rugby
### Ligazóns externas 
* Premios de World Rugby
Sara Valcárcel

**Sara Valcárcel Maceira**, nada na Estrada en 1994, é unha ilustradora e editora galega.

## Traxectoria 
Estudou Comunicación Audiovisual na Universidade de Santiago de Compostela, cun mestrado en Dirección de Arte Publicitaria na Universidade de Vigo. Ampliou a formación en Bos Aires e Berlín.

É a creadora do proxecto Noaltodopoleiro, bolsas con deseños propios a man.

En 2025 era Responsable de Comunicación e coordinadora de Novos Proxectos na Editorial Galaxia.

## Obra como ilustradora 
* *Call me Sinbad*, de Francisco Castro (2020). Small Stations.
* *O ladrón de paraugas*, de Xosé Lueiro (2021). Vigo: Galaxia.
* *O libro secreto da filosofía*, de José Carou (2023). Vigo: Galaxia.
* *Xe*, de Lara Boubeta Bamio (2023). Vigo: Galaxia.

### Cuberta 
* *Un intre antes do solpor*, de Ana Carreira (2015). Fundación Cultural da Estrada.  IV Premio Varela Buxán.

## Notas
Paul Day

**Paul Day**, nado en Horsham, West Sussex en 1967, é un escultor británico autor de altorrelevos, baixorrelevos, esculturas e ''trompe-l'œils* en bronce, resina e terracota. 

Tamén é salientable o seu traballo como deseñador dalgunhas moedas conmemorativas cuñadas pola *Royal Mint*, de Londres.

## Traxectoria 
[miniatura|*The Queen Mother Memorial* ([2009).]]
Paul Day iniciou a súa educación artística cun curso básico en Colchester (1987-1988) e logo no *Darlington College of Arts*, Devon (1988-1989), e completou a súa formación na *Cheltenham School of Art*, onde se graduou en Belas Artes en 1991.   

Logo da súa etapa formativa comezou a traballar como creador, coa axuda dunha bolsa concedida polo *Prince of Wales Business Trust*, e participou en exposicións notables, como a da Galería de Arte Moderna do Museo Cheltenham.

### Escultor 
Como creador artístico, é recoñecido internacionalmente polas súas obras instaladas en lugares públicos de toda Europa. Logo da súa primeira exposición en París en 1995, a segunda vez que expuxo nesa cidade concentrou 8.000 visitantes, e a de Bruxelas de 2001 contou con 5.000. Ademais, recibiu encargas de varios países e realizou exposicións en Alemaña, Bélxica, o Reino Unido, o Canadá, os Estados Unidos e diversas localidades francesas.   

Day basea a súa obra na representación do mundo real e inspírase en figuras humanas para lles dar vida en medio de escenarios urbanos que parecen sacados dos cómics. Para as súas obras, Day deseña primeiros proxectos en terracota e estuda a luz para lle dar unha especificidade ao material. O seu xogo de volumes e perspectivas transgride as escalas reais, esmagando ou agrandando os personaxes das escenas e creando unha atmosfera teatral.

En 2018, Day ocupouse dun novo reverso, creado para conmemorar o centenario do armisticio que puxo fin á primeira guerra mundial. Este reverso cuñouse nunha serie de moedas conmemorativas de prata e de ouro con valores de 10, 500 e 1.000 libras esterlinas, emparellado cun anverso creado por Jody Clark.

## Recoñecementos 
Ao longo da súa carreira artística Paul Day recibiu, entre outros, os seguintes recoñecementos:
* Monumento á Batalla de Inglaterra (2005). Victoria Embankment, Londres.
* *The Meeting Place* (2007), estatua de bronce de 9 m de alto. Estación de Saint-Pancras, Londres. Hai unha maqueta en terracota desta escultura no Museo de Belas Artes de Beaune.
* *Charolais Cattle'' (2015), grupo de tres esculturas de vacas en bronce. Hawke's Bay, Nova Zelandia.
* Memorial de Iraq e Afganistán (2017), xardíns Victoria Embankment, Londres.
* Monumento a Islam Karimov (2018), na praza Islam Karimov, Moscova, Rusia.
* *A Beautiful Day in the Neighborhood* (2021), Rollins College, Winter Park, Florida.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Paul Day
Parliament

**Parliament** foi unha banda estadounidense de funk formada a finais dos anos 60 por George Clinton como acto insignia do seu colectivo P-Funk. Evolucionando a partir dun grupo vocal anterior, Parliament asociouse cun son máis comercial e menos orientado ao rock que o seu acto irmán Funkadelic. O seu traballo incorporaba conceptos de ciencia-ficción, arranxos de trompas, sintetizadores, e teatro estrafalario. O grupo tivo varios éxitos que chegaron ao *top 10*, incluído o sinxelo de 1976 "Give Up the Funk (Tear the Roof off the Sucker)", e álbums *top 40* como *Mothership Connection* (1975).

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
Pavel Janák

**Pavel Janák**, nado en Karlín o 12 de marzo de 1882 e finado en Dejvice o 1 de agosto de 1956, foi un arquitecto, urbanista, deseñador e teórico da arquitectura checo. Evolucionou do cubismo ao racionalismo.

## Traxectoria 
Estudou na Academia de Belas Artes de Viena (1906-1908), onde foi discípulo de Otto Wagner. Entre 1907 e 1909 traballou no estudo de Jan Kotěra. Os seus primeiros traballos mostran a influencia da Sezession vienesa, especialmente Josef Hoffmann. En 1911 uniuse ao Grupo de Artistas Plásticos (*Skupina Výtvarných Umělců*) e comezou a traballar no estilo cubista, como indican a vila Jakubec en Jičín (1911-1912) e a vila Drechsel en Pelhřimov (1912-1913). Entre 1911 e 1914 publicou diversos ensaios na revista *Umělecký měsíčník* (Mensual artístico), nos que expuxo unha teoría expresionista da arquitectura cubista, que consideraba unha loita espiritual coa materia inerte.

Despois da Primeira Guerra Mundial e da independencia de Checoslovaquia, Josef Gočár comezou a procura dun estilo arquitectónico nacional checo, o que deu lugar ao chamado "rondocubismo", que incorpora formas redondeadas e multicolores da decoración vernácula bohemia - moravia, como proba no crematorio de Pardubice (1921-1923) e no palacio Adria de Praga (1922-1925, con Josef Zasche).

Nos últimos anos da súa carreira dedicouse especialmente á reconstrución de monumentos en Praga, como o Salón de Baile do Castelo de Praga (1948-1950) e o Pavillón de Hvězda (1948-1952).

## Galería 

Ficheiro:NM Český kubismus cukřenka.jpg|ligazón=|Caixa de cristal (1911)
Ficheiro:NM Český kubismus židle.jpg|ligazón=|Cadeira cubista (1911)
Ficheiro:Pavel Janák, kávový servis (1911), porcelán.jpg|ligazón=|Servizo de café (1911)
Ficheiro:Bolzanova, stará trafika.jpg|ligazón=|Quiosco cubista, Praga
Ficheiro:Krematorium, Pod břízkami 990, Pardubice 1.JPG|ligazón=|Crematorio de Pardubice (1921-1923)
Ficheiro:Kavarna Adria (27993426833).jpg|ligazón=|Palacio Adria (1922-1925), Praga
Ficheiro:Husův sbor na Vinohradech.JPG|ligazón=|Sala de reunións evanxélica Husův sbor, Praga (1931-1933)
Ficheiro:Baba - Lindová 02.jpg|ligazón=|Vila Linda (1933-1934), Praga

## Notas
Funkadelic

**Funkadelic** foi unha banda estadounidense de funk rock formada en Plainfield, Nova Jersey en 1968 e activa ata 1982. Como un dos dous grupos insignia do colectivo P-Funk de George Clinton, foi un pioneiro da cultura da música funk dos 70. Funkadelic formouse inicialmente como banda de apoio do grupo vocal de Clinton The Parliaments (que despois sería a banda Parliament), pero finalmente fixo un son orientado ao rock psicodélico máis pesado nas súas propias gravacióons. A banda publicou álbum aclamados como *Maggot Brain* (1971) e *One Nation Under a Groove* (1978).

## Discografía 
### Álbums 
## Notas
Arquias de Corinto

**Arquias de Corinto** (en grego antigo Ἀρχίας, latín: *Archia*) foi o fundador de Siracusa en -734.
## Traxectoria 
Era un heráclida, da liña teménida ou baquíada. Como consecuencia da morte de Acteón, de quen estaba profundamente namorado, decidiu marchar de Corinto e consultou o oráculo de Delfos, que lle deu algúns parámetros de onde debía ir. Arquias saíu con Quersícrates, outro cidadán corintio, segundo Estrabón, a quen deixou en Corcira. Asistiu á fundación de Crotona por Miscelo, con quen acudira a consultar o oráculo, e finalmente chegou a Sicilia onde fundou Siracusa. Plutarco, Diodoro de Sicilia, Pausanias e Estevo de Bizancio falan diso.
## Notas 
## Bibliografía 
* Plutarco, *Moralia*, "Cinco tráxicas historias de amor", II
Arquias

**Arquias** é o nome das seguintes persoas: 
* **Arquias de Corinto**, fundador de Siracusa.
* **Arquias de Esparta**, militar espartano.
* **Arquias de Turio**, actor e logo militar grego.
* **Arquias de Chipre**, gobernador da illa de Chipre.
* **Arquias de Alexandría**, escritor grego de Exipto.
* **Aulo Licinio Arquias**, poeta grego de Antioquía en Siria.
As arquias tamén era o nome dunhas sacerdotisas atenienses da época clásica.
Alberto Medeiros

**Julio Alberto Ferreira Medeiros**, coñecido como ** Alberto Medeiros**, nado na Ponte Noalla (San Cibrao das Viñas) o 20 de decembro de 1989, é un actor galego de televisión e teatro.

## Traxectoria 
O seu primeiro contacto coas artes do espectáculo tívoo de neno, xogando no Circo dos Muchachos. Fixo o bacharelato de Artes no IES As Lagoas de Ourense e logo graduouse en Interpretación na Escola Superior de Arte Dramática de Vigo, e mais en trompeta no Conservatorio de música de Ourense.

Os seus inicios como actor de teatro estiveron vinculados ao teatro universitario de Ourense (con xente como Fernando Dacosta ou Fina Calleja) e onde chegou a coordinar a Mostra Internacional de Teatro Universitario

O seu primeiro papel de éxito chegoulle en 2019, cando participou na serie de televisión *La unidad* (primeira tempada), dirixido por Daniel de la Torre, onde recuncou na segunda tempada (2021).

Tamén nese 2021 representou en teatro 'Semente de Nós', co grupo Sarabela, o seu espectáculo de maior transcendencia. ata a data, e mais rodou a súa primeira longametraxe, 'El cuarto de la mona', de Darío Autrán.

## Obra escollida 
### Teatro 
* *Semente de Nós*, Sarabela Teatro, 2021

### Televisión 
* *La Unidad* (Daniel de la Torre, 2019-21).
* *A desorde que deixas* (Carlos Montero, 2020)

### Cinema 
* *El cuarto de la mona* (Darío Autrán, 2021)
* *Fatum* (Juan Galiñanes, 2023) 
* *Máis cuñados* (Luís Avilés, 2024)

## Notas
Criptoxinia

A ***criptoxinia*** é o fenómeno recorrente, ao longo da historia e na maioría das culturas, de ocultación das mulleres e referentes femininos en diferentes ámbitos da sociedade, especialmente os de maior prestixio.

## Etimoloxía 
O termo criptoxinia está formado por dous lexemas gregos, *crypto* (esconder, ocultar) e *gyné* (muller) que forman parte doutras palabras, en xeral cultismos, en catalán e noutras linguas. e o dicionario *Panlessico Italiano*, de 1839, incluía o termo *crittoginia*) para describir un helecho acuático no que o esporangio  queda oculto.

## Historia 
Para nomear esta práctica, a poeta e filóloga Begonya Pozo e o filólogo Carles Padilla, docentes da Universidade de Valencia, acuñaron o termo *criptoginia* e difundírono publicamente por primeira vez o 5 de febreiro de 2020 nun artigo publicado nun diario dixital. Máis tarde, o 8 de marzo de 2021, o dicionario de éuscaro *Elhuyar Hiztegia* incluíu a adaptación ao éuscaro *kriptoginia*.

### Na ciencia 
No ámbito científico, a minimización ou ocultación da investigación e descubrimentos levados a cabo por investigadoras, que se coñece como efecto Matilda, é un caso de criptoxinia. Ao acuñar o termo, Pozo e Padilla quixeron dar nome a un fenómeno que era ben coñecido na historia da ciencia e na historia das mulleres, porque «a conciencia social confórmase coas accións e omisións, cos silencios e coas palabras: o que non se inclúe no dicionario aparentemente non existe».

## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Efecto Matilda
* Misoxinia
* Machismo
* Currículo oculto
Jorge de Vivero

**Jorge Vivero Pérez**, tamén coñecido como **Xurxo de Vivero** ou **Jorge de Vivero**, nado o 17 de xullo de 1949 na Coruña, é un escritor, xornalista,  profesor, político e ecoloxista galego.

## Traxectoria 
Licenciado pola Universidade de Santiago, foi profesor de ensino secundario, Lingua e Literatura Castelá, en Lugo no IES Nosa Señora dos Ollos Grandes.

O seu pai foi socio fundador da Sociedade Española de Ornitoloxía e desde moi novo interesouse pola ecoloxía. Fundou o Colectivo Ecoloxista Radical e participou na fundación de CEDENAT (Colectivo Ecoloxista de Defensa da Natureza), da Asemblea de Grupos Ecoloxistas de Galicia e dos Verdes de Galicia. Participou en política desde 1987 ata 1999., do semanal de El Progreso desde 1989 e da Cadena Ser.

En 2014 reclamou a propiedade da Torre de Torés.

## Obra en galego 
Como Xurxo de Vivero

* *As Donas do Vento. Aves rapaces de Galicia* (1989). Vigo: Xerais. 177 páxs. Ilustradores Xoán Carlos Laxe e Carlos Moreno. ISBN 9788475073873.
* *Eses Nobres cazadores. Mamíferos carnívoros de Galicia* (1990). Vigo: Xerais. 165 páxs. Ilustradores Xoán Carlos Laxe e Carlos Moreno. ISBN 84-7507-443-X.
* *Veciños do Home. Aves urbanas de Galicia* (1993). Vigo: Xerais. 301 páxs. Ilustradores Xoán Carlos Laxe e Nicolás Muñoz Toro. ISBN 9788475077307.
* *Un ano nos Ancares* (1994). Vigo: Xerais. 408 páxs. ISBN 9788475078205.
* *Un ano no Courel* (1997). Vigo: Xerais. 300 páxs. Ilustracións de Restituto López Hernández. ISBN 9788483021354

## Obra en castelán 
Como Jorge de Vivero

* *Naturaleza varia* (1993). Deputación provincial de Lugo. 360 páxs. ISBN 978-84-86824-41-9.
* *Paisajes del recuerdo* (2003). Ed. Tris Tram. 214 páxs. ISBN 978-84-89377-47-9.
* *Tan animales* (2006). Ed. Tris Tram. 196 páxs. ISBN 978-84-89377-64-6
* *Ventanas al campo* (2009). Ed. Tris Tram. 207 páxs. ISBN 978-84-89377-87-5

#### Libros colectivos 
* *Puertas del camino* (2022). Con Pepe Tejero e Roberto Díaz. Produciones 60 Ráfagas. 232 páxs. ISBN 978-84-125661-3-0. Prólogo de José de Cora.

## Premios 
* 1992: Lucense do ano.
* 2018: Pregoeiro das Festas de Primavera do Páramo.

## Notas
Ebro (homónimos)

O nome **Ebro** pode referirse a:

* Río Ebro, un dos principais ríos da Península Ibérica.
* Club Deportivo Ebro, un club de fútbol español.
* Ebro, un fabricante de automóbiles.
* Ebro, Florida, un concello dos Estados Unidos.
* Cidad de Ebro, un concello de Castela e León.
Cheng Jingbo

**Cheng Jingbo** (chinés simplificado: 程婧波; *pinyin*: *Chéng Jìngbō*), nada en 1983 na República Popular da China, é unha escritora de ciencia ficción, tradutora e editora de literatura infantil. É secretaria xeral da Asociación Chinesa de Ciencia e Tecnoloxía.

## Obra
* *Grave of the Fireflies*; no orixinal 萤火虫之墓 (*yínghuǒchóng zhī mù*); publicado en xaneiro de 2014 en Clarkesworld Magazin; ao Inglés por Invisible Planets, ISBN 978-1-78669-278-8
* *Bajo un cielo tentador* ; no orixinal 倒悬的天空 (*dàoxuán de tiānkōng*); publicado en decembro de 2004; en español na antoloxía Estrellas Rotas, ISBN 978-3-453-32058-1
* 西天, *xītiān* [„Ceo“], nomeado no Galaxy Award en 2003.
* 去他的时间尽头 *qù tā de shíjiān jìntóu* [„Até o fin do tempo“], premiado co Galaxy Award en 2021.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* 程婧波 (La literatura china traducida en España)
Moeda de 2.000 pesetas de 1995

A **moeda de 2.000 pesetas de 1995** é unha moeda española de prata dese valor facial emitida pola FNMT para conmemorar a primeira presidencia española do Consello da Unión Europea, durante o segundo semestre de 1995.  

Trátase da segunda emisión da serie de moedas circulantes de 2.000 pesetas de prata, que se iniciou en 1994.

## Marco lexislativo 
Mediante unha Orde do 24 de marzo de 1995, publicada no Boletín Oficial do Estado do 5 de abril, acordouse a emisión, a cuñaxe e a posta en circulación dunha moeda de 2.000 pesetas de prata con data 1995, conmemorativa da primeira presidencia do Consello da Unión Europea exercida por España.

Conforme establecía a Orde, a moeda era de curso legal e debía ser proporcionada polas entidades bancarias ao seu valor facial, e tendo en conta que naquel momento existía xa un billete de 2.000 pesetas de uso moi común, polo que a maioría dos exemplares foron retirados da circulación polos coleccionistas numismáticos e pola poboación en xeral, a modo de recordo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Lamas Bolaño (2023). *Catálogo enciclopédico de monedas de España 2024*. Lamas Bolaño, Barcelona. ISBN 978-8409545193

### Outros artigos 
* Peseta
* Lista das moedas de peseta de España
* Consello da Unión Europea

### Ligazóns externas 
* "Numismática española: catálogo de monedas"
Greg Brockman

**Greg Brockman**, nado o 29 de novembro de 1987 en Thompson, Dacota do Norte, é un informático teórico estadounidense. É cofundador e foi presidente de OpenAI, unha é unha institución de investigación de intelixencia artificial (IA) sen ánimo de lucro, que ten como obxectivo promover e desenvolver unha IA amigable de xeito que beneficie á humanidade no seu conxunto.

## Traxectoria 
Brockmann estudou matemáticas e informática na Universidade de Harvard desde 2008 e tamén en informática no Instituto Tecnolóxico de Massachusetts en 2010. Despois traballou no servizo de pagos en liña Stripe antes de cofundar OpenAI en 2015. Foi o número dous no liderado da compañía detrás do CEO Sam Altman e foi co-responsable do desenvolvemento de programas como ChatGPT e Dall-E. Brockman foi recentemente presidente da organización.

En novembro de 2023, Brockman deixou a compañía despois de que OpenAI despedira previamente a Altman.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sam Altman
* Elon Musk
* Mira Murati
* OpenAI

### Ligazóns externas 
* Páxina web de Greg Brockman
Fernando de Castro Pires de Lima

**Fernando de Castro Pires de Lima**, nado no Porto o 10 de xuño de 1908 e finado no mesmo lugar o 3 de xaneiro de 1973, foi un médico, profesor, escritor e etnógrafo portugués.

## Traxectoria 
Fernando Pires de Lima naceu o 10 de xuño de 1908 no Porto, fillo de Joaquim Alberto Pires de Lima. Os de Lima son descendentes pola liña feminina de D. Leonel de Lima, 1. ° Vizconde de Vila Nova de Cerveira, e a súa muller D. Filipa da Cunha. Tamén era sobriño de Augusto César Pires de Lima.

Licenciouse en Medicina na Facultade de Medicina da Universidade do Porto.

Exerceu como axudante e director da Enfermería do Hospital Xeral de Santo António, foi profesor de Hixiene no Conservatorio de Música do Porto e director da Biblioteca Popular e do Arquivo de Medicina Popular. Tamén presidiu o Instituto de Etnografía e foi director do Museo de Etnografía e Historia de Porto como etnógrafo.

Ademais dos seus traballos publicados, tamén participou en varias publicacións científicas e publicacións periódicas nacionais e estranxeiras, entre as que destacan *Revista de Guimarães,* *Revista Lusitana* e *Revista de Tradiciones y Dialectologia* (Madrid). A súa colaboración tamén se atopa nas revistas *Feira da Ladra* (1929-1943) e na 3ª serie da revista *Germen* (1935-1938).

Tamén foi membro de asociacións científicas e culturais nacionais e estranxeiras como a Asociación de Arqueólogos do Instituto de Coimbra, a Sociedade de Antropoloxía e Etnoloxía de Porto, o Instituto de Historia e Etnografía de Lisboa, o Instituto de Antropoloxía de París, a Sociedade de Folclore do Brasil, a Federación de Academias de Letras do Brasil, a Asociación de Escritores Médicos de Madrid, a Real Academia Galega, o Seminario de Estudos Galegos, a Asociación de Xornalistas e Letras do Porto, a Academia das Ciencias., entre outros. 

Foi nomeado Cabaleiro da Orde da Instrución Pública o 26 de xuño de 1940.

Fernando Pires de Lima morreu o 3 de xaneiro de 1973, na cidade onde naceu, no Porto.

Sempre estivo moi interesado pola cultura galega, como demostra no estudo *Identidades Galaico-Minhotas no "Cancioneiro de S. Simâo de Novais"* (1934).

## Obras 
Autor de numerosas obras, entre outras:

* *A Metafísica perante a inquietação científica* (1937)
* *Cantares do Minho* (1937-1942), em 2 volumes
* *Tradições Populares de Entre-Douro-e-Minho* (1938)
* *O Vinho Verde na Cantiga Popular* (1939), em colaboração com a irmã, Maria Clementina
* *Salazar no vértice de oito séculos de história*
* *O Simbolismo Cristão na Cantiga Popular* (1941)
* *Ensaios* (1943)
* *Romanceiro Minhoto* (1943), em co-autoria com o seu pai Joaquim Pires de Lima
* *São João na alma do Povo* (1944)
* *O amor na quadra popular* (1945)
* *Nossa Senhora de Portugal* (1947), em co-autoria com o seu pai Joaquim Pires de Lima
* *A Sereia na História e na Lenda* (1952)
* *Manta de retalhos* (1963), com prefácio do Prof. Marcelo Caetano

## Notas
Escrita mongol

A **escrita mongol tradicional** (   ; *mongγol bičig*; en cirílico: ; *mongol bichig*, tamén coñecida como *Hudum Mongol bichig*), foi o primeiro sistema de escrita creado especificamente para a lingua mongol, e era o máis xeneralizado até a introdución do alfabeto cirílico en 1946. Escríbese tradicionalmente en liñas verticais . Derivado do antigo alfabeto uigur, é un verdadeiro alfabeto, con letras separadas para consoantes e vogais. Adaptouse para linguas como o oirat e o manchú. Os alfabetos baseados nesta escrita vertical clásica seguen usándose en Mongolia e Mongolia Interior para escribir o mongol, o xibe e, experimentalmente, o evenki.

Os sistemas operativos dos ordenadores tardaron en adoptar o soporte para a escrita mongol; case todos teñen un soporte incompleto ou outras dificultades de representación de texto.

## Véxase tamén 
### Gramáticas 
* Schmidt, Isaak Jakob, *Грамматика монгольскaго языка (Grammatika mongolʹskago i︠a︡zyka)*, Saint-Petersburg, 1832 (ru)
* Bobrovnikov, Aleksieĭ Aleksandrovich *Грамматика монгольско-калмыцкого языка (Grammatika mongolʹsko-kalmyt͡skago i͡azyka)*, Kazan, 1849 (ru)
* Schmidt, Isaak Jakob, der mongolischen Sprache*, San Petersburgo, 1831 (de)
* Soulié, Charles Georges, *Éléments de grammaire mongole (dialecte ordoss)*, París, 1903 (fr)
* Puini, Carlo, *Elementi della grammatica mongolica*, Florencia, 1878 (it)

### Teclados con deseño de escrita mongol en liña 
* *Lexilogos*
* *Typingbaba*
* *Branah.com*
Ariel Herrero

**Ariel Herrero García**, nado en León o 3 de xuño de 1999, é un futbolista español que xoga como dianteiro centro no Covadonga, da Segunda División RFEF.

## Traxectoria 
Comezou a xogar ao fútbol no Loyola e no Peña, antes de pasar ao Puente Castro, equipos todos do seu León natal. Durante a súa etapa como xuvenil, empezou a carreira de Pedagoxía na Universidade de Oviedo, instalándose así no Principado de Asturias, onde fichou polo Llanes, da Terceira División.

a primeira Copa Federación Autonómica da historia do club, ademais de clasificar ao equipo para a súa primeira Fase de Ascenso  No verán de 2022 fichou polo Sporting de Gijón B, no que xogou durante unha campaña, disputando a súa terceira fase de ascenso consecutiva. En xuño de 2023 anunciouse a súa chegada ao Covadonga, da Segunda División RFEF.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en LaPreferente
Emilio Morilla

**Emilio Morilla Losada**, nado en Oviedo o 4 de outubro de 1995, é un futbolista español que xoga como centrocampista no Covadonga, da Segunda División RFEF.

## Traxectoria 
Formouse na canteira do Real Oviedo e militou durante varias campañas no filial, ademais de xogar un ano cedido no Caudal. En 2018 fichou polo Marino de Luanco, club no que militou durante os seguintes catro anos, antes de pasar ao Covadonga. Co equipo ovetense logrou na tempada 2022/23 o cuarto ascenso da súa carreira.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en LaPreferente
Victoria García

**Victoria Castillo García,** coñecida como **Victoria García** e tamén como **Victoria Pinal**, nada en Pontevedra o 28 de agosto de 1985, é unha mestra, xornalista e escritora galega. 

## Traxectoria 
Estudou no IES Valle Inclán de Pontevedra, licenciouse en Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela, fixo a diplomatura en Educación Primaria na Universitat Rovira i Virgili de Tarragona, na que tamén fixo un mestrado de Sociedades Históricas e Formas Políticas en Europa.

Comezou traballando para diversos xornais como redactora ou maquetadora e durante un curso foi profesora na Universidade Rovira i Virgili.

Exerce de mestra de Educación Primaria no Morrazo.

## Obras 
### Literatura infantil 
* *As formiguiñas filandeiras* (2021). Ilustracións de Laura Cortés. A Coruña: Hércules Ed. 32 páxs. ISBN 978-84-122906-9-1.
** *Las hormiguitas filanderas* (2021).  Ilustracións de Laura Cortés. A Coruña: Hércules Ed. 32 páxs. ISBN 978-84-122906-8-4 (en castelán)
** *Les formiguetes enfiladores* (2021). Ilustracións de Laura Cortés. A Coruña: Hércules Ed. 32 páxs.   ISBN 978-84-123211-0-4 (en catalán)
* *Un segredo entre as nubes* (2023). Ilustracións de Nuria Díaz. A Coruña: Hércules Ed. 48 páxs. ISBN 978-84-19754-23-3.
** *Un secreto entre las nubes* (2023). Ilustracións de Nuria Díaz. A Coruña: Hércules Ed. 48 páxs. ISBN 978-84-19754-22-6. (en castelán)
** *Un secret entre els núvols* (2023). Ilustracións de Nuria Díaz. A Coruña: Hércules Ed. 48 páxs. ISBN 978-84-19754-24-0. (en catalán)

### Narrativa 
* *Tiña eu razón* (2026). Vigo: Xerais. 208 páxs. ISBN 978-84-1110-807-2.Relatos que desvelan o que se agocha baixo a superficie do cotián.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Entrevista no Diario de Pontevedra en 2021
* Entrevista en Pontevedra Viva, 2023
Trini Falcés

**Trinidad Falcés**, nada na Coruña en 1942 e finada na mesma cidade o 10 de agosto de 2022, coñecida tamén como **Trini Falcés** ou **La Trini**, foi unha activista española polos dereitos das persoas trans durante o franquismo. Foi a primeira muller abertamente trans da súa cidade natal.
## Traxectoria 
En 1953, con 11 anos, conseguiu cambiar o nome de Antonio a Trinidad. Emigrou a Barcelona, onde foi fichada por primeira vez pola policía franquista. Encadeou varias condenas e sentenzas de cárcere por incumprir a Lei de vagos e maleantes. En total, cumpriu cinco anos de prisión. Deses anos de reclusión, varios meses pasounos en Badaxoz nun campo de concentración para homosexuais.

## Era post-franquista 
Despois da morte do ditador Francisco Franco en 1975, encabezou en 1977 a primeira marcha do orgullo en Barcelona.

Faleceu o 10 de agosto de 2022 na súa cidade natal.

## Notas
SCATSAT-1

**SCATSAT-1** é un satélite artificial da ISRO lanzado o 26 de setembro de 2016 mediante un foguete PSLV-G desde o Centro Espacial Satish Dhawan.

## Características 
A finalidade de SCATSAT-1 é continuar o traballo do satélite Oceansat-2 na súa misión de observación da Terra mediante técnicas de dispersometría para proporcionar datos para os servizos de meteoroloxía, detección de ciclóns e seguimento para usuarios. O satélite leva a bordo o dispersómetro OSCAT-2 similar ao OSCAT que voou en Oceansat-2, funcionando en banda Ku e con varias melloras tanto en hardware como en software. O satélite en si usa o bus IMS-2.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*PSLV-G
*Oceansat-2

### Ligazóns externas 
*Web de SCATSAT-1 na ISRO