Iníidos

[miniatura|Debuxo de *[Lipotes vexillifer*.]]
[miniatura|Debuxo de *[Pontoporia blainvillei*.]]
[miniatura|Debuxo de *[Inia geoffrensis* de 1833.]]

Os **iníidos** (*Iniidae*) son unha familia de cetáceos odontocetos, da superfamilia dos inioideos (*Inioidea*), que inclúe un só xénero cunha única especie de golfiño de auga doce, *Inia geoffrensis*, propia das cuncas dos ríos Amazonas e Orinoco, polo que na bibliografía internacional se coñece como *golfiño do Amazonas* ou *golfiño rosado* (este último nome debido á súa coloración), entre outros, como *boto*.

No mioceno, a Amazonia estivo cuberta de auga de mar intermitentemente. Este golfiño descendería de antepasados que poboaban o océano no mioceno e que entraron no Amazonas e que, despois, evolucionarían para adaptarse á auga doce cando o mar se retirou. Non existe consenso de cando e como penetraron estes golfiños na conca amazónica; é posíbel que o fixeran hai máis de 15 millóns de anos desde o océano Pacífico, antes da formación dos Andes ou, máis recentemente, desde o océano Atlántico.

## Características 
*Inia geoffrensis* é o golfiño de río máis grande; o peso dos machos adultos chega aos 185&nbsp;kg e poden medir até 2,5 m. Como carácter distintivo, os adultos adquiren unha cor rosada, máis acentuada nos machos. É un dos cetáceos con dimorfismo sexual máis evidente, xa que os machos miden e pesan entre un 16 % e un 55 % máis do que as femias.

Como os outros odontocetos posúe un órgano chamado melón que utiliza para a ecolocación. A aleta dorsal ten pouca altura, pero é moi longa, e as aletas pectorais son grandes; esta característica, xunto ao seu mediano tamaño e á falta de fusión das vértebras cervicais, lle confiren unha gran capacidade de manobra para desprazarse polos bosques inundados para capturar as súas presas.

Ten a dieta máis ampla entre os odontocetos. Aliméntase principalmente de peixes, dos que se identificaron 53 especies diferentes, e entre os que se encontran esciénidos, cíclidos e pirañas (caraciformes). Complementa a súa dieta con tartarugas de río e cangrexos.

Habita no curso dos principais afluentes do ríos Amazonas e Orinoco, por debaixo dos 400 me sobre o nivel do mar. Na temporada de chuvias desprázase ás zonas inundadas da selva, onde existe unha oferta maior de alimento.

En 2008 clasificouse na *Lista vermella* da UICN como especie con datos insuficientes, debido á incerteza con respecto á cifra total da poboación, a tendencia de variación e o impacto das ameazas, clasificación que se mantén a día de hoxe (2013. Non foi obxecto de caza significativa pero, nas últimas décadas, convertéronse en ameazas principais a perda do hábitat e as capturas accidentais con artes a aparellos de pesca.

Pola súa rechamante tinguidura rosada é unha das especies de odontoceto mantida en cativerio en varios acuarios do mundo, principalmente nos Estados Unidos, Venezuela e Europa. Porén, é unha especie difícil de adestrar e cunha mortalidade alta en catividade.

## Taxonomía controvertida 
### Superfamilia 
A superfamilia foi fundada en 1988 por de Muizon, e considerada monofilética por Geisler *et al.* en 2011.

* '*Familia *Iniidae'''* Gray, 1846Sinónimos:*Lipotidae* Zhou, Quian and Li, 1978*Pontoporiidae* Gray, 1870*Stenodelphinidae* Miller, 1923
** Xénero *Inia*
*** *Inia geoffrensis*
**** *I. g. geoffrensis*
**** *I. g. boliviensis*
**** *I. g. humboldtiana*
** Xénero *Lipotes*
*** *Lipotes vexillifer*
** Xénero *Pontoporia*
*** *Pontoporia blainvillei*

Aquí consideraremos, de acordo coa maioría dos autores, a superfamilia dos *Inioidea* dividida en dúas familias, coas seguintes especies:

* *'Superfamilia *Inioidea*'*
** Famila *Iniidae*
*** Xénero *Inia*
**** *Inia geoffrensis*
** Familia *Pontoporiidae*
*** Xénero *Pontoporia*
**** *Pontoporia blainvillei*

### Familia 
A familia foi descrita por John Edward Gray en 1846,

Nas modernas clasificacións dos odontocetos inclúen na familia un só xénero vivente, *Inia*, cunha especie e tres subespecies (ou dúas especies, segundo os autores que elevan unha das subespecies á categoría de especie).

Na máis recente clasificación dos cetáceos (1998) *Inia geoffrensis* aparece como única especie do xénero, con tres subespecies recoñecidas. A maioría da comunidade científica acepta esta clasificación como especie única, como o fan, entre outros, a UICN,

Pero en 2012 a Sociedade para a Mastozooloxía Mariña (*Society for Marine Mammalogy*) considerou as subespecies boliviana (*Inia geoffrensis boliviensis*) e a amazónica (*Inia geoffrensis geoffrensis*) como especies independentes, *Inia boliviensis* e *Inia geoffrensis*, respectivamente.

; Clasificación maioritariamente aceptada 
* Xénero *Inia*
** Especie *Inia geoffrensis* – golfiño do Amazonas
*** Subespecie *I. g. geoffrensis*
*** Subespecie *I. g. boliviensis*
*** Subespecie *I. g. humboldtiana*

; Clasificación alternativa 
* Xénero *Inia*
** Especie *Inia boliviensis* – golfiño boliviano 
** Especie *Inia geoffrensis* – golfiño do Amazonas
*** Subespecie *I. g. geoffrensis*
*** Subsepecie *I. g. humboldtiana*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carwardine, M. (1995): *Ballenas, delfines y marsopas. Guía visual de todos los cetáceos del mundo*. Barcelona: Omega. ISBN 84-282-1037-3.
* Perrin, William F., Bernd Würsig & J. G. M. Thewissen (eds.) (2002): *Encyclopedia of Marine Mammals*. 2ª ed. San Diego: Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Cetáceos
* Odontocetos
* Golfiños de auga doce

### Ligazóns externas 
* *Iniidae* en ADW 
* *Inia geoffrensis* en ARKive  
* *Inia geoffrensis'' en marine.bio  
* Ces dauphins roses qui volent dans les arbres en dauphinlibre.be