Ankara

**Ankara** ou **Ancara** () é a capital de Turquía. Tamén é a capital da provincia de Ankara, na rexión da Anatolia Central. A cidade tiña 3.582.000 habitantes no 2003 e cunha poboación de 4.140.890 habitantes no 2007, o que a converte na segunda cidade máis populosa de Turquía tras Istanbul. É sede do parlamento turco, dos ministerios e das demais institucións gobernamentais, como tamén das embaixadas estranxeiras.

Ankara foi coñecida por varios nomes a través dos séculos: os hititas chamábana **Ankuwash** antes do 1200 a. C., os gálatas e os romanos chamárona **Ancyra** e nos períodos clásico, helenístico e bizantino era coñecida como Ἄγκυρα Ánkyra.

Localizada en Anatolia central, Ankara é un importante centro comercial e industrial, a 938 metros de altura situado nun outeiro na beira esquerda río Enguri Su, afluente do río Sakaria. No cumio do outeiro están as ruínas da antiga cidadela, ademais na cidade quedan algúns monumentos greco-romanos e bizantinos, os máis coñecidos son o teatro romano e o templo de Roma e de Augusto. A cidade era famosa pola la das cabras de pelo longo das que se obtiña a la de angora.

## Historia 
### Tempos prerromanos 
Os vestixios máis antigos da cidade e a contorna pertencen á civilización hattiana, que existiu durante a idade de bronce. Artefactos descubertos na cidade demostran que os hititas chamáronlle Ankuwash á cidade antes de 1200 a. C. Cabe a posibilidade de que cando Midas chegou á cidade esta se encontrase practicamente despoboada e de aí a orixe da lenda frixia. Ao control frixio sucedeuno o lidio e posteriormente o persa. O control destes últimos permaneceu até que foron derrotados polas tropas macedonias de Alexandre Magno.

O rei macedonio, que conquistou a cidade no ano 333 a. C., chegou dende Gordion e ficou na cidade durante un curto período de tempo. Despois do seu pasamento en Babilonia no 323 a. C. e a subsecuente división do imperio entre os seus xenerais, Ankara quedou baixo o control de Antígono o Torto. A cidade tivo outro momento importante de expansión baixo o control dos gregos de Ponto, que a converteron nun centro comercial entre os portos do mar Negro e Crimea polo norte; Asiria, Chipre e Líbano polo sur; e Xeorxia, Armenia e Persia polo leste. Nesa época a cidade tomou o nome de Áγκυρα-Ànkyra (áncora en grego).

No ano 278 a. C., a cidade que daquela era coñecida como Ancyra, así como o resto da Anatolia central, foi ocupada polos celtas dos Gálatas. A finais do século IV, San Xerónimo, un nativo de Galacia, observou que a linguaxe falada en Ankara era moi similar á que era falada en Tréveris, no noroeste do Imperio Romano.

### Período romano 
A cidade foi conquistada por Augusto no 25 a. C., pasando así ao control do Imperio Romano. Logo decidiu facer de Ancyra un dos tres principais centros administrativos de Anatolia central. Nese momento, a cidade era o centro dunha tribo coñecida como os *tectosages*, e Augusto elevou a súa categoría a capital da provincia romana de Galatia. Outros centros tribais gálatas, como Tavium, cerca de Yozgat, e Pessinus ao oeste, cerca de Sivrihisar, continuaron sendo relativamente importantes durante o período romano, pero foi Ancyra quen se converteu nunha gran cidade. En Ankara áchanse os restos do Templo de Augusto e Roma (*Monumentum Ancyranum*), que contén o rexistro oficial das Leis de Augusto, coñecido como o *Res Gestae Divi Augusti*, unha inscrición en mármore nas paredes deste templo.

[200px|miniatura|No Templo de Augusto e Roma (comunmente denominado como Monumentum Ancyranum) en Ulus, sobrevive intacta a principal copia da [Res Gestae Divi Augusti, mandada escribir polo primeiro emperador romano Augusto.]]

Unha poboación estimada de 200.000 persoas vivían en Ancyra durante a época do Imperio Romano, un número moito máis elevado que o que existiu trala caída do imperio até o século XX. Un pequeno río, o Ankara (Ankara Çayı, en turco), transcorría polo centro da poboación romana. Actualmente encóntrase cuberto e desviado en parte do seu curso a través da cidade, pero no seu tempo era a fronteira norte da cidade vella, durante as épocas romana, bizantina e otomá. Çankaya, o bordo do outeiro situada ao sur do actual centro urbano, encontrábase fóra da cidade romana, pero pode ter sido un lugar de veraneo. No século XIX, os restos de polo menos unha vila romana ou un gran casarío aínda se mantiña en pé, non moi lonxe de onde se atopa actualmente a residencia presidencial de Çankaya. Tratábase dunha cidade grande para a época, máis grande que as cidades romanas da Galia ou Britania. Ao oeste, a cidade romana estendíase até a área do parque Gençlik e da estación de ferrocarril, mentres que cara ao lado sur do alto pode terse esparexido até a zona ocupada hoxe en día pola Universidade Hacettepe.

A importancia de Ancyra radicaba en que se encontraba no punto onde se unían os camiños romanos que cruzaban Anatolia de norte a sur e de leste a oeste. A rede imperial de camiños cara ao leste foi utilizada por varios emperadores e os seus exércitos, aínda que tamén lle serviron de utilidade a exércitos invasores. Na segunda metade do século III, Ancyra foi invadida polos godos que chegaron dende o oeste, situándose no corazón de Capadocia, tomando escravos e realizando saqueos; e despois polos árabes. Durante case unha década, a cidade foi un dos postos avanzados máis occidentais da emperatriz árabe Zenobia de Palmira, quen se aproveitou dun período de debilidade e desorde no Imperio Romano para estabelecer o seu propio estado de curta duración. A localidade foi reincorporada ao Imperio Romano baixo o emperador Aureliano no ano 272. Durante a tetrarquía, introducida por Diocleciano no ano 284, realizouse un programa de reconstrución e construíuse a calzada de Ankara ao oeste, cara Germe e Dorylaeum, próximas da actual Eskişehir. Previamente, o emperador Caracalla reconstruíra as murallas da cidadela e construíu baños públicos.

O novo desenvolvemento subsecuente de ser a capital dividiu a cidade na zona vella, chamada Ulus, e a nova, denominada Yenişehir. Os antigos edificios, que reflicten a historia romana, bizantina e otomá, e as rúas estreitas e sinuosas caracterizan a zona antiga. Pola súa banda, a zona nova, centrada en torno a Kızılay, ten o aspecto dunha cidade moderna: rúas anchas, hoteis, teatros, centros comerciais e rañaceos. As oficinas gobernamentais e as embaixadas estranxeiras tamén se encontran na parte nova.

## Xeografía 
Ankara localízase nas coordenadas xeográficas 39º 52 ‘30” Norte e 32º 50’ Leste. Encóntrase situada sobre un outeiro escarpado e rochoso, que posúe 176 m de altitude sobre a ribeira esquerda do río Enguri Su, afluente do río Sakarya.

### Climatoloxía 
A cidade atópase nun dos lugares máis secos de Turquía, rodeado por unha vexetación de estepa, debido ao duro e en ocasións extremo clima continental seco con invernos moi fríos nos que abundan as precipitacións en forma de neve e veráns moi secos e calorosos, o período de choivas acontece sobre todo durante a primavera e o outono.

## Demografía 
O censo de poboación de 2007 deu que a cidade tiña unha poboación de 4.466.756 habitantes, dos que 2.225.033 son homes e 2.241.723 mulleres.

;Evolución demográfica da cidade de Ankara

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:640 height:300
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4500000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1500000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:150000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1927 text:1927
  bar:1950 text:1950
  bar:1955 text:1955
  bar:1960 text:1960
  bar:1965 text:1965
  bar:1970 text:1970
  bar:1985 text:1985
  bar:1990 text:1990
  bar:2000 text:2000
  bar:2007 text:2007

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1927 from:0 till: 75000
  bar:1950 from:0 till: 287000
  bar:1955 from:0 till: 453000
  bar:1960 from:0 till: 646000
  bar:1965 from:0 till: 906000
  bar:1970 from:0 till: 1209000
  bar:1985 from:0 till: 2251533
  bar:1990 from:0 till: 2583963
  bar:2000 from:0 till: 3203362
  bar:2007 from:0 till: 4466756

PlotData=

  bar:1927 at: 75000 fontsize:S text: 75.000 shift:(-8,5)
  bar:1950 at: 287000 fontsize:S text: 287.000 shift:(-18,5)
  bar:1955 at: 453000 fontsize:S text: 453.000 shift:(-18,5)
  bar:1960 at: 646000 fontsize:S text: 646.000 shift:(-18,5)
  bar:1965 at: 906000 fontsize:S text: 906.000 shift:(-18,5)
  bar:1970 at: 1209000 fontsize:S text: 1.209.000 shift:(-22,5)
  bar:1985 at: 2251533 fontsize:S text: 2.251.533 shift:(-22,5)
  bar:1990 at: 2583963 fontsize:S text: 2.583.963 shift:(-22,5)
  bar:2000 at: 3203362 fontsize:S text: 3.203.362 shift:(-22,5)
  bar:2007 at: 4466756 fontsize:S text: 4.466.756 shift:(-22,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: 

## Transportes 
[miniatura|dereita|250px|Estación de Yenimahalle, no [metro de Ankara.]]
Ankara atópase no centro da península de Anatolia, (Asia Menor), nunha posición privilexiada a medio camiño entre oriente e occidente. É un punto importante nas comunicacións turcas, encóntrase no centro da rede estatal de estradas e ferrocarrís, que a unen co resto do estado. Existen comunicacións frecuentes con Istanbul: cada quince minutos sae un autobús e cada hora parte un avión.

O metro de Ankara (*Ankara Metrosu* en turco) foi aberto en 1987. Ten doce estacións repartidas en dúas liñas de metro, unha de 8,7&nbsp;km (*Ankaray*) e outra de 14,6&nbsp;km (*Ankara Metro*), ademais dunha liña de proximidades. Tres liñas está en construción e varias liñas máis están planeadas para elevar a lonxitude total a 66,4&nbsp;km no 2015.

En 1955 inaugurouse o aeroporto de Ankara, que se encontra a 28&nbsp;km ao noroeste do centro da cidade. No 2007 era o cuarto aeroporto do estado por número de pasaxeiros, o terceiro en voos estatais e o sétimo en canto a voos internacionais.

## Deportes 
Ao igual que en todas as outras cidades de Turquía, o fútbol é o deporte máis popular en Ankara. A cidade ten catro clubs de fútbol que actualmente compiten na Turkcell Super League: Gençlerbirliği (5ª posición na tempada 2006-07), Büyükşehir Belediye Ankaraspor (7ª posición na tempada 2006-07), Ankaragücü (13ª na temporada 2006-07) e Gençlerbirliği OFTAŞ (ascendido para participar na Superliga de Turquía durante a tempada 2007-08). O Ankara 19 Mayıs Stadium é o lugar onde se levan a cabo os partidos de fútbol, que ten unha capacidade de 21.250 persoas.

Na Liga de Baloncesto de Turquía, Ankara, está representada polo Türk Telekom e polo CASA TED Ankara Kolejliler.

As competicións de patinaxe sobre xeo e hóckey sobre xeo realízanse no Ankara Buz Pateni Sarayı.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Goberno do municipio de Ankara