Xosé Manuel Olveira "Pico"

**Xosé Manuel Olveira "Pico" Gallardo**, nado en Creo (Esteiro, Muros) o 7 de setembro de 1955 e finado en Santiago de Compostela o 13 de xuño de 2013, foi un actor galego.

## Traxectoria 
Comezou a traballar no teatro en 1972 na compañía de teatro afeccionado Ditea, onde permaneceu ata 1984. Ao ano seguinte, en 1985 comezou a súa colaboración co Centro Dramático Galego, co que chegou a participar en moitas das súas producións dos anos oitenta e noventa. Entre os seus últimos espectáculos figuraron *Aeroplanos*, da compañía Lagarta Lagarta, xunto a Ernesto Chao e baixo a dirección de Rosa Álvarez, ou *O florido pénsil* (2011).

Porén fíxose sobre todo coñecido para o gran público galego polas súas intervencións en series de moita audiencia coma *Mareas vivas* onde interpretaba o crego don Amancio, *Pratos combinados*, onde encarnaba o avogado Pedro Barreiro, ou en *Padre Casares*, onde exercía o papel de bispo.

En cine cabe salientar a súa colaboración en títulos tan importantes coma *Mar adentro* (2004) ou *Os xirasoles cegos* (2004), así coma noutras producións galegas de éxito coma *Blanca Madison* (1998), *A vida que che espera* (2004), *O ano da carracha* (2004) ou *Máis ca irmáns* (2005).

Entre 2009 e 2011 foi o presidente da Academia Galega do Audiovisual.

### Vida persoal 
Puxéronlle *Pico* de neno pola forma do nariz. Durante uns anos viviu como cantante de orquestra.

Faleceu por causa dun cancro que o obrigara a retirarse dos escenarios en 2012.

## Obra 
### Teatro 
Ademais da súa traxectoria amadora co grupo Ditea, actuou en, entre outras,

* *A noite vai coma un río* (1986, CDG), de Álvaro Cunqueiro e dirixida por Xulio Lago.
* *A pousadeira* (1987, CDG), de Carlo Goldoni e dirixida por Xan Cejudo.
* *O mozo que chegou de lonxe* (1988, CDG), de J. M. Synge e dirixida por Mario Gas.
* *Yerma* (1990, CDG), de Federico García Lorca e dirixida por Xosé Manuel Blanco Gil.
* *O incerto señor Don Hamlet, príncipe de Dinamarca* (1991, CDG), de Álvaro Cunqueiro e dirixida por Ricard Salvat.
* *A lagarada* (1992, CDG), de Otero Pedrayo e dirixida por Pere Planella.
* *Saxo tenor* (1992, Teatro do Aquí).
* *Na casca dunha árbore* (1992, Kukas Producións)
* *Leoncio e Helena* (1993, CDG), de George Büchner e dirixida por Ánxeles Cuña.
* *A fiestra valdeira* (1994, CDG), de Rafael Dieste e dirixida por Xulio Lago.
* *O mariscal* (1994, CDG), de Ramón Cabanillas e dirixida por Kukas (voz).
* *Nin me abandonarás nunca* (1995, CDG), de Xosé Posada Curros e dirixida por Manuel Guede.
* *Viaxe e fin de don Frontán* (1995, CDG), de Rafael Dieste e dirixida por Antonio Simón.
* *Nau de amores* (1995, CDG), de Gil Vicente e dirixida por Cándido Pazó.
* *Hostia* (1996, CDG), de Armando Cotarelo Valledor e dirixida por Manuel Lourenzo.
* *Como en Irlanda* (1996, CDG), de Antón Villar Ponte e dirixida por Quico Cadaval.
* *Lisístrata, ou cando as mulleres reviraron* (1997, CDG), de Aristófanes e dirixida por Eduardo Alonso.
* *O peregrino errante que cansou ó demo* (1997, CDG), de Xavier Lama e dirixida por Andrés Pazos.
* *O bufón de El Rei* (1997, CDG), de Vicente Risco e dirixida por Manuel Guede.
* *Memoria de Antígona* (1998, CDG), de Quico Cadaval e Xavier Lama, e dirixida por Quico Cadaval.
* *Si o vello Sinbad volvese ás illas* (1999, CDG), de Álvaro Cunqueiro e dirixida por Fabio Mangolini.
* *Calígula* (1999, CDG), de Albert Camus e dirixida por Manuel Guede.
* *Cartas de amor* (2000, Lagarta Lagarta)
* *Binomio de Newton* (2002, Teatro do Adro)
* *O ano do cometa* (2004, CDG), de Álvaro Cunqueiro e dirixida por Quico Cadaval
* *Ricardo III* (2005, CDG), de William Shakespeare e dirixida por Manuel Guede.
* *A piragua* (2207, CDG), da autoría e da dirección de Cándido Pazó.
* *Noite de Reis. Ou o que queirades* (2007, CDG), de William Shakespeare e dirixida por Quico Cadaval.
* *Aeroplanos* (2008, Lagarta Lagarta).
* *As actas escuras* (2010, CDG), de Roberto Vidal Bolaño e dirixida por Xúlio Lago; como Don Mauro.
* *O florido pénsil* (2011).
* *Kafka e a boneca viaxeira* (2013, Eme2).

### Cinema 
#### Longametraxes 
* *Eu, o tolo* (1982), de Chano Piñeiro.
* *Sempre Xonxa* (1989), de Chano Piñeiro.
* *Huidos* (1993), de Sancho Gracia.
* *A Fiestra valdeira* (1994)
* *El rey del río* (1995), de Manuel Gutiérrez Aragón.
* *Blanca Madison* (1998), de Carlos Amil.
* *El pianista* (1998), de Mario Gas.
* *La rosa de piedra* (1999), de Manuel Palacios.
* *A lingua das bolboretas* (1999), de José Luis Cuerda.
* *Cando volvas ó meu lado* (1999), de Gracia Querejeta.
* *Entre bateas* (2002) (TV), de Jorge Coira.
* *A vida que che espera* (2004), de Manuel Gutiérrez Aragón.
* *O ano da carracha* (2004), de Jorge Coira.
* *Mar adentro* (2004), de Alejandro Amenábar.
* *La canción de Fémerlin* (2005), de Manuel Pena.
* *Máis ca irmáns* (2005) (TV), de Ramón Costafreda.
* *A biblioteca da iguana* (2006), de Antón Dobao.
* *Os xirasoles cegos* (2008), de José Luis Cuerda.
* *Os mortos van á présa* (2009), de Ángel de la Cruz.
* *Cela 211* (2009), de Daniel Monzón.
* *Retornos* (2010), de Luís Avilés Baquero.
* *18 comidas* (2010), de Jorge Coira.
* *Doentes* (2011), de Gustavo Balza. Como Don Valeriano.
* *Sinbad* (2011), de Antón Dobao. Como Sinbad.
* *Lobos de Arga* (2012), de Juan Martínez Moreno.
* *O Apóstolo* (2012), de Fernando Cortizo.
* *Somos xente honrada* (2013), de Alejandro Marzoa.

#### Curtametraxes 
* *Os paxaros morren no aire* (1978), de Chano Piñeiro.
* *Esperanza* (1986), de Chano Piñeiro.
* *A todo tren* (1995), de Lidia Mosquera.
* *O cambio* (1997), de Ignacio Vilar.
* *¿A ti como se che di adeus?* (1999), de Jorge Coira.
* *Una luz encendida* (2000), de Alber Ponte.
* *Alzheimer* (2000), de Álex Sampayo.
* *Xinetes na tormenta* (2001), de Ricardo Llovo.
* *A Subela* (2002), de Luis Avilés.
* *La buena caligrafía (2004), de Álex Sampayo.

### Televisión 
#### Personaxes fixos 
* *Mareas vivas* (1998) (Don Amancio, párroco). TVG.
* *Un mundo de historias* (2001). TVG.
* *Pratos combinados* (1995-2006) (Pedro Barreiro, avogado). TVG.
* *Padre Casares* (2008) (Bispo). TVG.
* *O Nordés* (2009) (Horacio Oliveira, director do xornal). TVG.

#### Personaxes episódicos 
* *El Comisario* (2006). Telecinco.
* *Hospital Central* (2006). Telecinco.
* *Quart* (2007). Antena 3.
* *Matalobos* (2009). TVG (xuíz).

## Galardóns 
Polo seu labor como actor obtivo seis dos máximos premios do cine e do teatro galegos. Así, no cinema obtivo o Premio Mestre Mateo á mellor interpretación masculina secundaria por *Os mortos van á présa* en 2009, galardón que repetiu en 2010 pola súa interpretación en *Retornos*. Foi ademais nomeado nesa categoría en 2002, por *Entre bateas*, en 2003*, por *Blanca Madison*, mentres que en 2011 foi nomeado por *Doentes*, na categoría de mellor interpretación masculina.

Tamén obtivo tres premios María Casares ao mellor actor protagonista nas producións teatrais *Si o vello Sinbad volvese ás illas...* (2000), *Binomio de Newton* (2003) e *Kafka e a boneca viaxeira* (2013). Foi o único actor galego que obtivo tres galardóns María Casares ao papel protagonista. Ademais, obtivo un María Casares ao mellor actor secundario polo seu papel no *Calígula*.

No verán do ano 2010 entregou o premio "o máis teatreiro" na honra do coñecidísimo mestre Xosé Agrelo Hermo, no Gran Premio de Carrilanas de Esteiro, o seu pobo natal.

No 2012 obtivo o Premio da Crítica Galicia de Artes Escénicas e Audiovisuais.

### Premios Mestre Mateo 
## Galería de imaxes 

Ficheiro:Xosé Manuel Olveira 'Pico' 2.jpg|O actor na obra *O florido pénsil*.
Ficheiro:Xosé Manuel Olveira 'Pico'.jpg|O actor na obra *O florido pénsil*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Xosé Manuel Olveira "Pico" en AVG