open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Conquista normanda do sur de Italia

[dereita|miniatura|340x340px| [Reino de Sicilia (en verde) en 1154]]
A **conquista normanda do sur de Italia** desenvolveuse nos séculos XI e XII. Este proceso estendeuse ao longo de varias décadas, marcado por numerosas batallas e diferentes conquistadores. Tras esta conquista, os territorios do sur de Italia conformaron o Reino de Sicilia, que incluía a propia illa de Sicilia, o terzo sur da península italiana (excepto Benevento), o arquipélago maltés e algunhas áreas do norte de África. Os normandos chegaron inicialmente ao Mezzogiorno como mercenarios ao servizo dos lombardos e os bizantinos, levando de volta á súa terra natal novas da rexión mediterránea. Posteriormente, agrupáronse en determinados lugares e estableceron feudos que, ao cabo de medio século desde a súa chegada, funcionaban de facto como entidades independentes. A diferenza da conquista normanda de Inglaterra, que se consolidou rapidamente tras a batalla de Hastings, a conquista do sur de Italia foi un proceso máis prolongado e menos organizado, con só algunhas batallas decisivas. A pesar disto, o resultado final foi a formación dun territorio unificado. 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Conquista normanda de Inglaterra
* Mezzogiorno
* Reino de Sicilia
* Sicilia
* Reino de Nápoles
* Viquingos
* Viquingos en Galiza

### Ligazóns externas 
* Os Normandos en Italia .
P.E.E.

**P.E.E.**, ocasionalmente abreviatura de **Potentially Egregious Error** e tamén coñecida como **Pee**, foi unha banda estadounidense de math rock procedente de San Francisco, California. Activa de 1993 ata 1999, publicou dous álbums de estudio, *Now, More Charm and More Tender* en 1996 e *The Roaring Mechanism* en 1999. O grupo separouse despois de que o guitarrista e vocalista Jim Stanley e a guitarrista e co-vocalista Kelly Green, que estaban saíndo durante a duración da banda, acabasen coa súa relación.

## Discografía 
### Álbums 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Facebook da banda
Beryl Cook

**Beryl Cook**, nada o 10 de setembro de 1926 e finada o 28 de maio de 2008, foi unha pintora británica coñecida polos seus cadros relacionados coa arte naíf, a miúdo cómicos. As súas obras representaban a persoas coas que se atopaba na vida cotiá, incluíndo persoas que se divirten en *pubs*, nenas de compras ou nunha noite de despedida de solteira, espectáculos de drag queen ou unha familia de pícnic na beira do mar ou no estranxeiro. Non tivo formación formal e non se dedicou á pintura ata os trinta anos. Era unha persoa tímida e privada, e no seu traballo representaba a miúdo os personaxes extravagantes e extravertidos tan diferentes a súa personalidade.

Cook admiraba o traballo do artista inglés Stanley Spencer, a súa influencia é evidente nas súas composicións e figuras atrevidas e voluminosas. Outra influencia foi Edward Burra, quen pintou cafés, discotecas, bares homosexuais, mariñeiros e prostitutas, aínda que, a diferenza de Burra, non pintou os aspectos sinistros das escenas. Tiña unha memoria case fotográfica. Aínda que foi moi popular e recoñecida como unha das artistas británicas contemporáneas máis coñecidas, Cook nunca gozou de aceptación polos círculos artísticos.

Desde a súa morte en 2008, o fillo de Beryl, John, e a súa neta Sophie, dirixiron o sitio web oficial de Beryl Cook que ofrece unha ollada á súa vida.

## Notas
Ireré viúvo

O **ireré viúvo** é unha especie de ave anseriforme da familia Anatidae e a subfamilia Anatinae.

## Descrición 
Mide uns 50 cm de longo. Ten unha envergadura de aproximadamente 90 cm e pode pesar ata 700 g.

A súa plumaxe é parecida en ambos os dous sexos.

## Distribución 
O ireré viúvo é natural de América e África. En América distribúese polo norte (Costa Rica e posiblemente Nicaragua) e practicamente todo o sur (Colombia, Venezuela, Illa Trinidad, a Güiana, a conca amazónica até o centro de Bolivia, Paraguai, Uruguai, Arxentina, Ecuador e o Perú). Hai rexistros para Chile, Cuba e República Dominicana.

En África ocupa a zona ecuatorial ao sur do deserto do Sáhara e polo oeste do continente, así como a illa de Madagascar. Existen rexistros en España e nas Illas Canarias (estes considéranse individuos perdidos).

## Hábitat 
Habita desde o nivel do mar até os 1000 m s. n. m.. É unha ave sedentaria. Desprázase segundo a abundancia de alimentación e o hábitat producido polas precipitacións. Vive en lagoas, lagos, campos cubertos de auga e ríos. Tamén se pode observar en estuarios e deltas. Busca lugares con pastos altos e beiras de pouca profundidade. É unha especie que non se pousa nas árbores; é común vela camiñando ou nadando.

## Comportamento 
É unha especie activa durante as horas crepusculares. Voa de noite e emite o seu típico canto, que di "sirirí", "sirirí". É gregario e é común que se desprace en grupos grandes, como a maioría dos anátidos. Adoitan ser grupos da mesma especie e doutros patos da familia. 

### Reprodución 
miniatura|Ovos de *Dendrocygna viduata* - MHNT.
Constrúe o niño no chan, entre as herbas altas ou nas ramas non moi altas das árbores. Ás veces pode aniñar en ocos de árbores. O niño adoita ter unha forma de cunca e está feito de herbas. Pon de 6 a 12 ovos; a incubación é levada a cabo por ambos os pais, tardando entre 26 e 30 días. Os pitos nacen cubertos de plumóns e son dunha tonalidade oliva escura, con manchas amarelas. Os pais permanecen xuntos participando no coidado das crías durante dous meses.

### Alimentación 
Aliméntase de plantas, sementes, pequenos invertebrados, moluscos, insectos e crustáceos. Come filtrando o seu alimento da auga, onde a profundidade é de poucos centímetros; pon o pico no lodo e realiza o filtrado con rapidez. Adoita mergullarse con facilidade.

## Nome 
O nome *ireré* tomouse do portugués brasileiro para nomear o xénero *Dendrocygna*. Este, á súa vez, foi tomado do tupí. Deste xeito, denomináronse o ireré caneleiro e o devandito ireré viúvo.

En castelán é chamado *suirirí* (Perú e Bolivia) e *sirirí* (norte da Arxentina). 

## Notas
Catalina Ruiz-Navarro

**Catalina Ruiz-Navarro**, nada en Barranquilla en 1982, é unha xornalista e activista feminista colombiana.

## Traxectoria
Estudou unha mestría en artes visuais con énfases en artes plásticas e filósofía na Pontificia Universidade Javeriana, e mestría en literatura da Universidade dos Andes.
É cofundadora e directora da páxina web *Volcánicas*, unha revista virtual dedicada ao xornalismo de perspectiva feminista, escribe unha columna semanal para o xornal colombiano *El Espectador* dende 2008 e para o xornal *El Heraldo* de Barranquilla. Foi cofundadora do proxecto de Youtube Estereotipas (2015-2017), que recibiu os premios Chiuku de MTV Axentes de Cambio, na categoría de Equidade de xénero; o premio #LeadHers de Marie Claire América Latina na categoría de Politicamente incorrectas; o premio Cidade de México á Acción Cidadá do Ano pola campaña #MiPrimerAcoso en 2016.

En 2016, o xornal británico *The Guardian* publicou unha columna súa sobre a violencia cara ás mulleres en Guatemala. En 2020 publicou o libro *Las mujeres que luchan se encuentran*.

## Notas
Anduriña das pontes

A **anduriña das pontes** (***Cecropis rufula***) é unha ave paseriforme da familia dos hirundínidos. Anteriormente foi considerada unha subespecie da anduriña dáurica (*Cecropis daurica*).  

## Taxonomía 
Foi descrito formalmente en 1835 polo zoólogo holandés Coenraad Jacob Temminck baixo a nomenclatura binomial *Hirundo rufula*. O epíteto específico latino *rufulus* significa "avermellado". A anduriña das pontes era anteriormente tratado como subespecie da anduriña dáurica (*Cecropis daurica*). A ruptura baseouse en diferenzas en morfoloxía e diverxencia xenética. A anduriña das pontes é monotípica: non recoñece subespecies.

## Distribución e hábitat 
miniatura|En voo con material para facer o niño.
Cría no sur de Europa e en pequenas áreas de África. Durante o inverno migra a África e ao suroeste de Asia. En Galicia é estival de marzo a setembro. É escasa pero en expansión, máis abundante na metade sur.

## Comportamento e ecoloxía 
Estas anduriñas pódense atopar sobre prados onde eles cazan insectos. Ás veces poden aproveitar a presenza do gando. Son similares en costumes e aparencia ao resto de aves insectívoras, como as demais anduriñas e apódidos. A súa parte superior é azul e a inferior é escura. Semellan anduriñas comúns, mais son máis escuras por baixo. 

Non adoitan formar grandes bandadas, mais é sociábel fóra da estación de criar. Moitos centos poden ser vistos á vez nas chairas da India.

## Estado de conservación 
Segundo a Unión Internacional para Conservación de Natureza (IUCN) , a anduriña das pontes ten unha gama enorme e unha poboación de millóns de individuos. Considérase unha especie pouco preocupante.

Esténdese polo norte Europa, colonizou Francia e Romanía en décadas recentes. Estímase a poboación europea entre 100.000 e 430.000 parellas criadeiras e entre 300.000 a 1.290.000 individuos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
*
Zarafa (filme)

***Zarafa*** é un filme franco-belga de 2012 dirixido por Rémi Bezançon e Jean-Christophe Lie. Estreouse nos cinemas de Francia o 8 de febreiro de 2012. A historia inspírase na dunha xirafa real coñecida hoxe como Zarafa.

Estreouse dobrado en galego na plataforma do Xabarín o 31 de outubro de 2024.

## Personaxes 
* Simon Abkarian como Hassan
* Abraham Adesoye como Pika
* François-Xavier Demaison como Malaterre
* Vernon Dobtcheff como Le vieux sage
* Roger Dumas como Carlos X
* Ronit Elkabetz como	Bouboulina
* Mohamed Fellag como	Mahmoud
* Déborah François como Zarafa adulta
* Thierry Frémont como Moreno
* Dazzy Iannuzzio como Bogo
* Madigan Kacmar como Traore
* Philippe Morier-Genoud como Saint-Hilaire
* Clara Quilichini como Soula
* Max Renaudin como Maki
* Mostéfa Stiti como Pacha

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Lingua min do norte

A **lingua min do norte** (en chinés simplificado: 闽北; en chinés tradicional: 閩北; pinyin: Mǐnběi) é un grupo de variedades min faladas na prefectura de Nanping, no noroeste de Fujian.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lingua min nam
* Lingua min dong
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
*
Borderlands (filme)

***Borderlands*** é un filme estadounidense de 2024 coescrito e dirixido por Eli Roth. Baséase na serie de videoxogos homónima desenvolvida por Gearbox Software. Está protagonizada por Cate Blanchett como Lillith, unha proscrita que fai unha alianza cun equipo de inadaptados para atopar a filla desaparecida do home máis poderoso do universo. O resto do elenco está composto por Kevin Hart, Jack Black, Edgar Ramirez, Ariana Greenblatt, Florian Munteanu, Gina Gershon e Jamie Lee Curtis.

Estreouse dobrado en galego na plataforma de Amazon Prime Video o 8 de novembro de 2024. Foi traducido por Luisa Lage.

## Personaxes 
* Cate Blanchett como Lilith
* Kevin Hart como Roland Greaves
* Jack Black como voz de Claptrap
* Edgar Ramírez como Deukalian Atlas
* Ariana Greenblatt como Tiny Tina
* Florian Munteanu como Krieg
* Gina Gershon como Mad Moxxi
* Jamie Lee Curtis como Patricia Tannis
* Haley Bennett como nai de Lilith
* Bobby Lee como Larry
* Olivier Richters como Krom
* Janina Gavankar como Commander Knoxx
* Benjamin Byron Davis como Marcus
* Harry Ford como Middleman
* Paula Andrea Placido como Quinn
* Steven Boyer como Scooter
* Ryann Redmond como Ellie

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Centro (teoría de aneis)

En álxebra, o **centro dun anel** *R* é o subanel formado polos elementos *x* tal que  para todos os elementos *y* en *R*. É un anel conmutativo e denotase como Z(*R*); "Z" significa a palabra alemá *Zentrum*.

Se *R* é un anel, entón *R* é unha álxebra asociativa sobre o seu centro. Pola contra, se *R* é unha álxebra asociativa sobre un subanel conmutativo *S*, entón *S* é un subanel do centro de *R*, e se *S* é o centro de *R*, entón a álxebra *R* chámase **álxebra central**.

## Exemplos 
* O centro dun anel conmutativo *R* é o propio *R.*
* O centro dun anel de división é un corpo.
* O centro do anel de matrices (completo) con entradas nun anel conmutativo *R* consiste nos múltiplos escalares *R* da matriz identidade.
* Sexa *F* unha extensión dun corpo dun corpo *k*, e *R* unha álxebra sobre *k*. Entón .
* O centro da álxebra envolvente universal dunha álxebra de Lie xoga un papel importante na teoría da representación das álxebras de Lie. 
* O centro dunha álxebra simple é un corpo.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Outros artigos 
* Centro (teoría de grupos).
* Equivalencia de Morita.
Ana Requena

**Ana Requena Aguilar**, nada en Madrid en 1984, é unha xornalista española. Foi confundadora en 2012 de eldiario.es onde dende setembro de 2018 é redactora xefa de xénero. En 2014 creou o blog "Micromachismos" polo que recibiu varios premios. Como escritora é autora do libro *Feminismo Vibrante. Si no hay placer no es nuestra revolución*.

## Traxectoria 
Naceu en Madrid mais criouse en Albacete. Regresou á capital para estudar xornalismo na Universidade Complutense de Madrid onde realizou a súa tesiña final sobre xornalismo con perspectiva de xénero. Licenciada en 2005 realizou as súas primeiras prácticas en Radio Nacional de España en Albacete, en 2006 traballou no equipo de comunicación de INSTRAW na República Dominicana. De 2007 a 2008 foi redactora de AmecoPress, unha axencia de información con perspectiva de xénero da Asociación de Mulleres dos Medios de Comunicación (AMECO). En xullo de 2008 incorporouse ao xornal Público como redactora da sección de economía, onde traballou até 2012 cando deixou de publicarse a súa edición en papel. En agosto de 2012 participou na fundación do eldiario.es onde nun principio traballou como redactora de economía. Durante os últimos anos dedicouse a cubrir asuntos relacionados co mercado de traballo, a conciliación e os coidados, a violencia machista, os dereitos sexuais e reprodutivos ou as relacións persoais con perspectiva de xénero. En febreiro de 2014 lanzou o blog "*Micromachismos*" para falar de machismo diario e denunciar situacións de desigualdade e discriminación do que é coordinadora. 

En marzo de 2018 foi unha das impulsoras do movemento "As xornalistas paramos" creado ao redor da convocatoria da folga internacional das mulleres do 8 de marzo.

En setembro de 2018 foi nomeada redactora xefa de xénero de eldiario.es, un novo cargo no xornal dixital para coordinar e achegar información sobre igualdade, xénero e feminismo.

Dende setembro de 2018 é colaboradora de varios programas de televisión, como La mañana de La 1 de TVE. É coordinadora de Nidos, a sección sobre novas familiares, crianza, coidados e conciliación de eldiario.es.

## Premios e recoñecementos 
* 2015: Premio de Comunicación Non Sexista, polo blog "Micromachismos" concedido pola Associació de Dones Periodistes de Catalunya.

* 2016: Premio 8 de marzo na categoría de comunicación da Rede Feminista de Albacete.

* 2019: a Fundación Sindical Ateneo 1.º de Maio de Comisións Obreiras de Madrid concedeulle o premio Pilar Blanco á información sociolaboral, nun "recoñecemento ao traballo dos profesionais e dos medios de comunicación que se distinguiron por divulgar noticias de interese social e laboral".
* 2020: Premio do Goberno de Castela-A Mancha, polo seu labor xornalístico de compromiso e promoción da igualdade.
* 2020: Premio Mujeres a Seguir na categoría de comunicación e converteuse así nunha das dez Mulleres a Seguir do ano.

## Libros 
* *Las voces del 15M*. (2011) Coautora. Libros del lince.
* *Cómo identificar los micromachismos*. (2018) Editorial Txalaparta.
* *Feminismo vibrante. Si no hay placer no es nuestra revolución*. (2020) Roca Editorial.
* *Intensas* (2023) Roca Editorial.

## Notas
Vidal de Gaza

**San Vidal** ou **San Vital de Gaza** (†. século VI), é un santo venerado na Igrexa Católica e na Igrexa Ortodoxa. Monxe en Gaza, viaxou á cidade de Alexandría cando tiña 60 anos. É coñecido como o *patrón das prostitutas*.

## Haxiografía 
Nado en Gaza, Vidal trasladouse a Alexandría aos 60 anos. É famoso pola súa infrecuente forma de ministerio: coñeceu e axudou economicamente prostitutas para evitar o pecado e inspiralas a cambiar de vida. Conta a lenda que, despois de conseguir o nome e o enderezo de todas as prostitutas da cidade, atopou un traballo que o ocupaba o día enteiro, e pola noite daba o seu salario a unha destas mulleres para que pasasen a noite sen pecar. Despois diso, pasaba a noite a rezar con ela, para convencela de que cambiase a súa vida. Ao despedirse, pedía que non revelase a natureza da súa visita. Esta práctica levou a rumores erróneos sobre o seu comportamento, pero tras ser asasinado por un proxeneta, moitas mulleres revelaron o seu verdadeiro propósito e foi recoñecido como santo após a súa morte.

## Festividade 
No calendario católico, a súa festa é o 11 de xaneiro; no calendario ortodoxo, 22 de abril.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Santos do 11 de xaneiro: Vidal de Gaza (en inglés) 
* Santos patróns: Vital de Gaza (en inglés)
Galiña dos pitos de ouro

A **galiña dos pitos de ouro** é unha das manifestacións dos encantos gardadores de tesouros en castros e fontes, e incluso pode ser ela mesma o propio tesouro. 

## Características 
Parece tratarse dunha moura encantada que adopta a forma dunha galiña negra que anda peteirando  entre as pedras do castro, acompañada da súa rolada de pitos, que poden ser catro (un de cada cor) ata cen,, aínda que adoitan ser sete. Dise tamén que por veces vai con ela unha vella fiando.

Na Ponte Ulla (Vedra) descríbena como unha galiña branca con doce pitos de ouro, e que se aparece ás doce da noite acompañada dun fantasma.

Os pitos poden converterse en ouro pero unicamente se un se contenta con atrapar un só, porque se se é ambicioso e se atrapan máis, desaparecen. Tamén se pode intentar pillar a propia galiña, e para iso hai que cubrila cun chapeau ou un pano, ou ben cuspíndoa na cabeza. En Ribela (A Estrada) dise que hai unha serpe protexendo galiña e pitos, e que cando alguén intenta pillalos aparecerá a serpe facendo moito estrondo e desaparecerán os pitos. Pero outra versión da lenda di que a galiña se transformará en serpe e só queda desencantada se algún mozo afoutado ousa bicar a serpe nos labios; se así o fai, o encanto recuperará a súa forma de muller e casará con el, proporcionándolle cuantiosas riquezas.

Cóntase da presenza desta *galiña* no castro de Bares (en Cabana de Bergantiños) ou no de Lañas (en Arteixo); neste segundo parece existir tamén un xigante. Tamén se recolle a lenda ó pé de mananciais, como na fonte do Espiño, en Luaña (Brión); na dos Tarríos, en Vilacova (Lousame), ou na Fonte Cega, de Quende (Abadín. En Santo André de Teixido aparece unicamente no día de San Xoán.

A relación entre a moura encantada e a *galiña* ponse de manifiesto nalgúns casos. Así, do mesmo xeito que as mouras preguntan ó viandante se prefiren a tenda, chea de obxectos de ouro ou prata, ou a tendeira, en Forcarei cóntase que a *galiña* pregunta se prefire a galiña ou os pitos. O paisano contestou que os pitos, ante o que a *galiña* exclamou que, ó ser rexeitada, quedará encantada para sempre.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Galiña dos ovos de ouro
Canena

**Canena** é un concello español da provincia de Xaén, na comunidade autónoma de Andalucía.

## Demografía 
Segundo o INE, no ano 2023 tiña unha poboación de 1.780 habitantes.

## Véxase tamén
### Outros artigos 
* La Loma
A. R. Quinton

**Alfred Robert Quinton**, nado en Peckham (Londres) o 28 de outubro de 1853 e finado o 10 de decembro de 1934, foi un acuarelista inglés, coñecido polas súas pinturas de vilas e paisaxes británicas, moitas das cales foron publicadas como postais.

## Traxectoria 
[miniatura| Postal do Guildhall en Guildford en [Surrey|esquerda]]
O máis novo dos sete fillos de Elizabeth Cullum (1818-1886) e de John Allen Quinton (1817-1906), un impresor e xornalista, **Alfred Robert** foi educado na Heatherley School of Fine Art, comezou a súa carreira como gravador antes de dedicarse completamente á pintura. Traballou en estudios de Fleet Street e Lincoln's Inn en Londres, e exhibiu as súas obras en lugares como a Royal Society of British Artists e o Royal Institute of Painters in Water Colours.

A súa obra artística gañou popularidade, permitíndolle comprar unha casa en Finchley. Durante os meses de verán, viaxaba por Inglaterra, Cornualla e Gales, recollendo esbozos e fotografías que transformaba en pinturas durante o inverno. Moitas desas obras foron publicadas como postais e seguen sendo populares entre os coleccionistas. Ademais, ilustrou varios libros, incluíndo *The Historic Thames* de Hilaire Belloc.
## Vida persoal
**Quinton** casou con Elizabeth Annie Crompton en 1885, e xuntos tiveron dous fillos. Deixoulles unha herdanza significativa a súa viúva e ao seu fillo sobrevivente.

### Libros ilustrados 
[miniatura| Debuxo de Quinton de Cannon Hall, Hampstead, [1911.]]

* Belloc, Hilaire (1907). '**. JM Dent & Co.
* Bradley, A. G. (1910). **'. EP Dutton & Co.
* Ditchfield, P. H. (1912). *The Cottages and the Village Life of Rural England*. JM Dent & Sons Ltd.
* Rhys, Ernest (1922). ''*. JM Dent & Sons Ltd.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Quinton, A.R. (1990). *The Rural England of ARQuinton''. J. Salmon Ltd.

### Outros artigos 
* Arte figurativa
* Paisaxe
* Paisaxismo
* Turismo

### Ligazóns externas 
* Postais ilustradas de AR Quinton (collections.co.uk).
Ramón Villot Canal

**Ramón Villot Canal**, nado en Ourense cara a 1899 e finado en Vigo o 7 de febreiro de 1965, foi un mestre, xornalista e político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Modesto Villot Varela. Foi director da Academia Villot de Vigo. Participou na reunión constitutiva da Asociación de Trabajadores de la Enseñanza de Vigo (ATEV) o 19 de xullo de 1931 e foi secretario do seu primeiro comité directivo presidido por Víctor Fraiz Villanueva. Déuse de baixa na Asociación a mediados de 1932 e paou  a ser vicepresidente do Sindicato Católico de Oficios Varios. Ese mesmo verán participou na constitución do Partido Nacionalista Español de Vigo. Foi elixido presidente da Juventud do Bloque Nacional en setembro de 1935. En novembro convertéuse en director do seu órgano *España*. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi censor de prensa e comentarista de Radio Vigo pronunciando conferencias a prol dos sublevados.

Finou en Vigo o 7 de febreiro de 1965 con 65 anos.

## Vida persoal 
Casou con María del Carmen Villot Vidal en 1932, e foi pai de Ramón, María del Carmen, Julio, José María, Mercedes e Dolores Villot Villot.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Método numérico

Na análise numérica, un **método numérico** é unha ferramenta matemática deseñada para resolver problemas numéricos. A implementación dun método numérico cunha comprobación de converxencia adecuada nunha linguaxe de programación chámase algoritmo numérico.

Os métodos numéricos son técnicas para aproximar procesos matemáticos como por exemplo integrais, ecuacións diferenciais, ecuacións non lineares.

Estes métodos son necesarios cando non hai solución analítica ou cando o método de solución coñecida é inasumíbel en tempo ou espazo.

## Definición matemática 
Sexa F(x,y)=0 un problema ben formulado, é dicir F:X \times Y \rightarrow \mathbb{R} é unha relación funcional real ou complexa, definida no produto vectorial dun conxunto de datos de entrada X e un conxunto de datos de saída Y, tal que existe unha función localmente lipschitziana g:X \rightarrow Y chamada resolvente, que ten a propiedade que para cada raíz (x,y) de F, y=g(x). Definimos como **método numérico** para a aproximación de F(x,y)=0, a secuencia de problemas

: \left \{ M_n \right \}_{n \in \mathbb{N}} = \left \{ F_n(x_n,y_n)=0 \right \}_{n \in \mathbb{N}},

con F_n:X_n \times Y_n \rightarrow \mathbb{R}, x_n \in X_n e y_n \in Y_n para todo n \in \mathbb{N}. Os problemas dos que consiste o método non teñen por qué estar ben formulados. Se o son, dise que o método é *estábel* ou *ben formulado*

## Consistencia 
As condicións necesarias para que un método numérico se aproxime eficazmente a F(x,y)=0 son que x_n \rightarrow x e que F_n se comporte como F cando n \rightarrow \infty. Así, un método numérico chámase *consistente* se e só se a secuencia de funcións \left \{ F_n \right \}_{n \in \mathbb{N}} converxe puntualmente a F no conxunto S das súas solucións:

: 
\lim F_n(x,y+t) = F(x,y,t) = 0, \quad \quad \forall (x,y,t) \in S.

Cando F_n=F, \forall n \in \mathbb{N} en S dise que o método é *estritamente consistente*.

## Converxencia 
Denotamos por \ell_n unha secuencia de *perturbacións admisíbeis* de x \in X para algún método numérico M (isto é, x+\ell_n \in X_n \forall n \in \mathbb{N}) e con y_n(x+\ell_n) \in Y_n o valor tal que F_n(x+\ell_n,y_n(x+\ell_n)) = 0. Unha condición que o método ten que satisfacer para ser unha ferramenta significativa para resolver o problema F(x,y)=0 é *a converxencia* :

: 
\begin{align}
&\forall \varepsilon > 0, \exist n_0(\varepsilon) > 0, \exist \delta_{\varepsilon, n_0} \text{ tal que} \\
&\forall n > n_0, \forall \ell_n : \| \ell_n \| 

Pódese probar facilmente que a converxencia por puntos de  \{y_n\} _{n \in \mathbb{N}} cara a y implica a converxencia do método asociado é unha función.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Análise numérica.
### Ligazóns externas 
* [Introduction to Numerical Methods LibreTexts](https://math.libretexts.org/Workbench/Numerical_Methods_with_Applications_(Kaw)/1%3A_Introduction/1.01%3A_Introduction_to_Numerical_Methods).
Secretoma

O **secretoma** é o conxunto de proteínas, consecuencia da expresión xénica dun organismo, que se secreta ao espazo extracelular. En humanos, este subconxunto do proteoma abarca un 13-20% de todas as proteínas, incluíndo citoquinas, factores de crecemento, matrices extracelulares proteínas e reguladoras, e receptores de cabana. 

O secretoma dun tecido concreto pode ser medido por espectrometría de masa e a súa análise constitúe un tipo de proteómica coñecida como secretómica.

## Etimoloxía 
O termo *secretoma* foi acuñado por Tjalsma e outros en 2004 para referirse a todos os factores que constitúen a vía *secretoria* dunha célula. En 2010, esta definición foi revisada para incluír só as proteínas segregadas ao espazo extracelular. Outros conceptos relacionados inclúen o matrisoma, que é o subconxunto do secretoma que inclúe proteínas de matrices extracelulares e as súas proteínas asociadas; o receptoma, que inclúe todos os receptores de membrana, e o adenoma, que inclúe todas as  proteínas implicadas na adhesión de células.

*Ómica* é un neoloxismo que en Bioloxía molecular utilízase como sufixo para referirse ao estudo da totalidade ou do conxunto de algo. Por exemplo, *proteómica* ou *secretómica*.

## Cuantificación 
As proteínas segregadas en humanos forman o 13–20% do proteoma e inclúen factores de crecemento, quimiocinas, citoquinas, moléculas de adhesión, proteasas e receptores de cabana. Os xenes de proteína humanos (39%, 19613 xenes) contan polo menos cun péptido de sinal e unha rexión transmembranal, o que suxire un transporte activo da proteína correspondente fóra da célula (secreción) ou a localización dun dos numerosos sistemas de membrana na célula. Hai unha variedade vasta de metodoloxías dispoñibles para estudar secretomas de células vexetais, células animais, células nai e células canceríxenas.

## Referencias 
## Ligazóns externas 
* Esta obra contén unha tradución incompleta derivada de «Secretome» de Wikipedia en inglés, concretamente desta versión, publicada polos seus editores baixo a Licenza de documentación libre de GNU e a Licenza Creative Commons Atribución-CompartirIgual 4.0 Internacional.
Secretómica

A **secretómica** é un tipo de proteómica que implica a análise do secretoma; é dicir, de todas as proteínas secretadas dunha célula, tecido ou organismo. As proteínas secretadas desenvolven un rol nunha variedade de procesos fisiolóxicos, como a sinalización celular e a remodelación da matriz, pero tamén son parte integral da invasión e metástase de células malignas. Por iso, a secretómica foi especialmente importante no descubrimento de biomarcadores do cancro e na comprensión das bases moleculares da patoxénese.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ómica
* Bioinformática
* Proteómica
Ventura Requejo

**Ventura Requejo Buenadas**, nado en Vigo en 1892 e falecido en Panxón (Nigrán) o 8 de agosto de 1939, foi un debuxante e caricaturista galego.

## Traxectoria 
Formouse en Londres, foi ilustrador na revista gráfica *Vida Gallega* e colaborou noutras publicacións periódicas como *La Esfera*. Entre as súas ilustracións encóntranse escenas costumistas galegas En 1916 participou nunha exposición de caricaturas en Madrid. Dedicouse como afeccionado á fotografía, catro paisaxes da súa autoría publicáronse no número 168 de *Vida Gallega* en 1921. Faleceu o 8 de agosto de 1939 a causa dun accidente ferroviario

## Galería de imaxes

Comentando, de Ventura Requejo, en Vida Gallega.jpg|"Comentando", de Ventura Requejo, en *Vida Gallega* (1918).
Previsión, de Ventura Requejo, Vida Gallega.jpg|"Previsión", de Ventura Requejo, en *Vida Gallega* (1917).
Necrolóxica de Ventura Requejo Buenaga en El Pueblo Gallego.jpg|Necrolóxica en *El Pueblo Gallego*.

## Notas 
### Referencias 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Altruísmo eficaz

O **altruísmo eficaz** demanda que as prácticas altruístas e solidarias se basean non só en decisións emocionais, senón nunha análise racional que permita conseguir o maior impacto posible en beneficios de terceiros. Desta forma, considérase altruísta eficaz a alguén que se esforza por considerar todas as causas e accións coñecidas para actuar de xeito que as súas accións teñan o maior impacto positivo. Este enfoque baseado na evidencia distingue o altruísmo eficaz do altruísmo tradicional ou da caridade clásica, e ás veces implica realizar accións que son pouco intuitivas ou emocionalmente destacadas.

## Principios 
Distínguense varios principios na toma de decisións dos altruístas eficaces para a selección das causas, tales coma a escala, a desatención e a tratabilidade dos problemas.  A causa é definida como unha forma de mellorar con respecto a unha determinada maneira na que neste as cousas poderían mellorar. Así, podemos distinguir tres tipos de avaliación para acoller as causas:

-Escala: O grao de "desvalor" que pode evitar ou de valor que pode promover unha certa causa. Unha medición axeitada da escala ten que ter en conta os diferentes desvalores e os distintos factores en función dos que estes poden ser máis ou menos significativos, incluíndo a intensidade do dano que causan, a súa duración e a súa difusión entre distintos individuos.

-Desatención: O grao no que unha causa permanece sen ser tratada. Esta pode medirse en termos de cantidades agregadas de recursos totais empregados, o cal é máis relevante que o número de individuos implicados nela.

-Tratabilidade: O nivel de recursos os cales a súa inversión é necesaria para tratar de forma exitosa unha certa causa.

## Obxectivos 
A través disto, existen diferentes fins:

1) A minimización do benestar negativo.

2) A minimización do benestar negativo menos benestar positivo.

3) A minimización da suma total de cousas negativas directa ou indirectamente para as entidades receptoras de benestar.

4) A maximización da suma total de cousas positivas directa ou indirectamente para as entidades receptoras de benestar menos cousas negativas directa ou indirectamente.

5) A maximización de valores impersoais ou a minimización de desvalores impersoais.

6) A minimización da realización de accións incorrectas, ou a maximización da realización de accións correctas. 

En canto ao impacto marxinal, refírese ao efecto que ten a nosa acción concreta dado os efectos que xa tiveron outras accións previas.

Tamén deberíamos ter en conta dúas posibles vías de acción, investigar ou actuar. As seguintes son posibles accións que acoller:

-Realizar un traballo directo, facendo voluntariado ou activismo nalgunha causa que leve a conseguir un cambio.

-Aportando recursos os cales o seu emprego poida conseguir un cambio.

-Animando a outras persoas a que tamén invirtan, para aí acoller os máximos recursos posibles para tratar a causa.

-Un subtipo de traballo meta que merece a pena destacar sería o dado no campo do coñecemento (é dicir, investigación, por exemplo).

## Notas 
## Véxase tamén 
* Altruísmo
* Altruísmo de parentesco
* Altruísmo recíproco
* Filantropía
Banlieue

miniatura|250x250px| *Banlieue* de Clichy-sous-Bois

En Francia, ''* (pronúnciase ) é un suburbio das grandes cidades. Estes suburbios están divididos en distritos administrativos, pero non forman parte da propia cidade. Por exemplo, o 80% da poboación da Metrópole de París vive fóra da cidade París. Estes suburbios poden ser de moitas clases: Versalles ou Neuilly-sur-Seine son de clase alta; Clichy-sous-Bois e Bondy (Sena Saint-Denis) ou Corbeil-Essonnes (Essonne), pola súa banda, pertencen son *banlieue* de clase obreira.

## Expresión "*banlieue*" 
Tomada en sentido estrito, a palabra refírese ás aglomeracións, barrios que rodean un centro urbano e están situados na periferia. Neste sentido, O concepto inclúe barrios acomodados, clases medias e traballadoras.
Porén, desde a década de 1970, a palabra *banlieue'' converteuse en sinónimo de HLM, cos barrios de inmigrantes converténdose en trampas de pobreza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Área metropolitana
* Suburbio
* Urbanismo
Hiromi Kawakami

**Hiromi Kawakami** (en ), nada en 1958, é unha escritora xaponesa coñecida polas súas innovadoras obras de ficción, poesía e crítica literaria. Gañou múltiples premios literarios nipóns, entre os que destacan os premios Akutagawa, Tanizaki, Yomiuri e o Izumi Kyōka de Literatura. A súa obra foi adaptada ao cinema e traducida a máis de quince linguas.

## Traxectoria 
### Primeiros anos 
Hiromi Kawakami naceu en Tokyo en 1958, mais criouse no barrio de Takaido da cidade de Suginami. En 1980, graduouse da Universidade Ochanomizu para mulleres.

### Carreira literaria 
Tras completar os seus estudos, Kawakami comezou a traballar como escritora e editora na revista *NW-SF*, especializada en ciencia ficción.  O seu primeiro conto, "Sho-shimoku", apareceu en 1980.

En 1994, aos 36 anos, publicou a súa primeira escolma de relatos, titulada *Kamisama* ("Os deuses"). Tras os accidentes nucleares de Fukushima, reescribiu a súa *ópera prima*, *Kamisama*, incorporando os sucesos de Fukushima na trama orixinal.

En 2014, estreouse a película *Nishino Yukihiko no koi to bōken*, baseada na novela homónima de Kawakami publicada en 2003. Ese mesmo ano, saíu do prelo o seu libro *Suisei* ("O son da auga"), que gañou o 66.º premio Yomiuri de 2015. Yōko Ogawa, membro do xurado, gabou a obra por expandir os horizontes da literatura. En 2016, a súa escolma de contos *Ōkina tori ni sarawarenai yō* recibiu o 44.º premio Izumi Kyōka de Literatura.

## Traducións 
* *O maletín do mestre* (2012). Tradución directa de Mona Imai. Rinoceronte Editora. .
Ademais, parte da súa obra foi traducida ao castelán polo carballiñés Gabriel Álvarez Martínez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
*
Gaullismo

[miniatura| Charles de Gaulle, co seu uniforme de [xeneral.]]
O **gaullismo** é unha ideoloxía política francesa baseada nas ideas e na acción do xeneral Charles de Gaulle. O eixo principal da política internacional de De Gaulle foi a independencia nacional, con algunhas consecuencias prácticas, como a reticencia a certas asociacións internacionais como a ONU ou a antiga Comunidade Económica Europea. O seu punto principal era que Francia non debería depender dun país ou organización estranxeira para a súa supervivencia, de aí a creación da forza disuasoria nuclear, e que o país debería rexeitar todas as formas de servidume militar a unha potencia estranxeira, sexa os Estados Unidos. ou a Unión Soviética.

O conservadorismo social e o dirixismo económico tamén se poden mencionar como partes da ideoloxía gaullista, pero estes puntos non son necesariamente aceptados por aqueles que se chaman *gaullistas*. O gaullismo foi ás veces caracterizado como unha forma de populismo, xa que De Gaulle apoiouse moito no seu carisma.

Desde a morte de De Gaulle, o significado exacto do *gaullismo* variou. En xeral, "gaulismo" refírese ao *Rassemblement pour la République* [que foi integrado na *Unión por un Movemento Popular* e hoxe está presente no seu sucesor, o actual partido Os Republicanos (*Les Républicains*), o partido de dereitas de Jacques Chirac. Chirac adoptou, no pasado, tanto o *dirixismo* como o liberalismo *laissez-faire* en materia económica. Actualmente, ten unha tendencia europeísta.

Tamén hai políticos de esquerdas que se din *gaullistas*. Mesmo François Mitterrand, quen denunciou a forma de gobernar de De Gaulle como un golpe *de estado* *permanente*, esforzouse por manter a disuasión nuclear e a independencia militar francesa.

## Significado 
O principal compoñente doutrinal do gaullismo é o desexo de conseguir a independencia de Francia das potencias estranxeiras, pero tamén hai compoñentes sociais e económicos para algunhas formas da filosofía.

O termo "gaulismo" úsase en termos para cualificar as súas accións, as súas opinións, os seus feitos, etc. O significado do termo foi evolucionando co paso do tempo:

* Durante a Segunda guerra mundial, o termo *gaullismo* foi usado como sinónimo da palabra resistencia, en particular polas autoridades alemás e o goberno de Vichy .
* Despois da liberación, o termo *gaullismo* adquire o seu significado actual, máis político, designando as ideas do xeneral de Gaulle e dos seus partidarios, fronte a outros partidos e correntes políticas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Charles de Gaulle
### Ligazóns externas 
* France: What Remains Of Gaullism Today?  - Radio Free Europe/Radio Liberty .
Malvís

miniatura|300px|Tordo malvís
Na mitoloxía galega, o **malvís** é un paxaro que sabe falar. En xeral crese que houbo un tempo, moi atrás, no que os animais falaban como a xente.

Vítor Vaqueiro só di que é un tordo, sen especificar especie concreta pero, pola descrición e a distribución do nome *malvís* pode identificarse como un tordo músico ou tordo común (*Turdus philomelos*).

A lenda conta que un galego que viña da sega en Castela cara a súa casa, en Monterrei, viña cantando unha melodía que compuxera para a súa noiva. Cabe imaxinar o asombro cando chegou onda ela e atopouna cantando esa mesma copla. A moza explicoulle que fora un malvís quen lla ensinou, e que a escoitou cando a cantaba, adiantándose ata Monterrei para aprenderlla a ela.

Eladio Rodríguez recolle outra lenda relacionada con este paxaro. Dun modo semellante a San Ero da Armenteira, tamén o abade do Mosteiro de Santo Estevo de Ribas de Sil (en Nogueira de Ramuín, Ourense) quedou extasiado escoitando o canto dun malvís, sen darse de conta de que pasaran douscentos anos no que el sintiu como uns minutos tan só.

Segundo unha terceira lenda, o bispo Gonzalo, de Mondoñedo, regresou da peregrinación a Terra Santa e traía no peto un froito pequeno e vermello que asemellaba unha uva. Doullo a comer a un malvís pero este, que recoñeceu a semente, díxolle que mellor era que a plantase. Así o fixo o bispo e de alí naceu unha palmeira.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* RODRÍGUEZ GONZÁLEZ, Eladio (1958-1961): *Diccionario enciclopédico gallego-castellano*, Galaxia, Vigo, s. v. *malvís*.
*
Michel Barnier

**Michel Barnier**, nado en La Tronche, *banlieue* de Grenoble, nos Alpes franceses, o 9 de xaneiro de 1951, é un político francés que exerceu como primeiro ministro de Francia de setembro a decembro de 2024, cando sufriu unha moción de censura.

## Traxectoria 
### Primeiros anos e formación 
Barnier naceu no seo dunha familia gaullista. O seu pai, Jean Barnier, era un artesán de coiro e téxtil. A súa nai, Denise Durand, foi membro activo da esquerda cristiá e fundou un capítulo local da *Ligue contre la violence routière* (Liga contra a violencia viaria). Barnier é o máis novo dos tres fillos da parella.

Na súa mocidade, Barnier foi Boy Scout e acólito. Graduouse na École Supérieure de Commerce de París (ESCP) en 1972. Durante os seus estudos na ESCP, foi compañeiro de Jean-Pierre Raffarin, futuro primeiro ministro, e membro da Conférence Olivaint, unha organización estudantil deseñada para preparar aos seus membros para a vida política.

### Carreira política 
Membro de varios partidos gaullistas (UDR, RPR, UMP, LR), Barnier ocupou diversos cargos no gabinete francés, entre eles como ministro de Medio Ambiente de 1993 a 1995, ministro delegado de Asuntos Europeos de 1995 a 1997, ministro de Asuntos Exteriores de 2004 a 2005 e Ministro de Agricultura e Pesca de 2007 a 2009. A nivel da UE, Barnier foi Comisario Europeo de Mercado Interior e Servizos de 2010 a 2014 e vicepresidente do Partido Popular Europeo (PPE) de 2010 a 2015. De outubro de 2016 a 2021, foi o principal negociador da UE sobre o Brexit.

En agosto de 2021, Barnier anunciou que se presentaba á candidatura do seu partido á presidencia de Francia nas eleccións presidenciais de 2022, pero despois non conseguiu o apoio suficiente no congreso republicano de 2021, quedando terceiro. En setembro de 2024, Barnier foi nomeado primeiro ministro polo presidente Emmanuel Macron tras as eleccións lexislativas anticipadas de 2024. Con 73 anos, foi o primeiro ministro de maior idade da Quinta República Francesa ao tomar posesión.

Tras o seu nomeamento, a BBC describiu a Barnier como "un conservador patriótico comprometido na tradición de Charles de Gaulle". Considérase europeísta con visións económicas neoliberais. Defendeu uns controis máis estritos sobre a inmigración non-europea, a ampliación da capacidade penitenciaria e a introdución de penas mínimas obrigatorias para determinados delitos. Como membro da Asemblea Nacional na década de 1980, votou a favor da abolición da pena de morte  e en contra da rebaixa da idade de consentimento para as relacións entre persoas do mesmo sexo para parellas mixtas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións lexislativas de Francia de 2024
Berry

O apelido **Berry** pode estar referido a:

***Bill Berry** (nado en 1958), batería da banda de rock alternativo estadounidense R.E.M;
***Chuck Berry** (1926-2017), compositor, intérprete e guitarrista norteamericano;
***Curtis Berry** (nado en 1959), ex xogador profesional de baloncesto estadounidense;
***Halle Berry** (nada en 1966), modelo e actriz de cinema e televisión estadounidense;
***James Berry** (1906-1979),  artista, filatélico e numismático neozelandés de orixe inglesa;
***María de Berry** (1375-1434), nobre francesa;
***Walter Berry** (nado en 1964), ex xogador profesional de baloncesto estadounidense;

### Véxase tamén 
*Illas Berry
Ephippiorhynchus

*** Ephippiorhynchus*** é un pequeno xénero de cegoñas. Contén soamente dúas especies vivas, que son aves moi grandes de máis de 140&nbsp;cm de altura cunha envergadura alar de 230–270&nbsp;cm. Ambas son principalmente negras e brancas, con enormes peteiros. Os sexos destas especies teñen unha plumaxe similar, mais os ollos dos machos son marróns escuros e nas femias son amarelos. Os membros deste xénero son ás veces chamados "xabirús", pero este nome se refire máis propiamente a unha especie emparentada de América, o *Jabiru mycteria*.

Estas grandes aves limícolas reprodúcense en marismas e zonas húmidas, construíndo un niño de paus grande e profundo nunha árbore. Como a maioría das cegoñas, voan co pescozo estendido, non retraído como nas garzas; en voo, presentan unha forma estraña, coa cabeza e o gran peteiro algo inclinado cara a abaixo. Son silenciosos excepto cos ruídos que fan no niño ao repenicaren abrindo e pechando rápido o peteiro.

As cegoñas * Ephippiorhynchus*, igual que a maioría dos seus parentes, aliméntanse principalmente de peixes, ras e congrexos, pero tamén de aves xoves, e outros vertebrados terrestres. Móvense de maneira deliberadamente maxestosa cando cazan, de maneira similar ás grazas máis grandes.

O nome do xénero *Ephippiorhynchus* deriva do grego antigo *ephippos*, unha 'sela' (literalmente "algo que está situado sobre un cabalo"), e *rhynchus*, 'peteiro', e refírese ao escudo frontal que está sobre o peteiro dunha das especies.

Inicialmente a única especie deste xénero era *E. senegalensis*, mentres que *E. asiaticus* foi inicialmente descrita dentro do xénero *Mycteria* e despois en *Xenorhynchus*, pero finalmente foron situadas no mesmo xénero, o cal foi apoiado por datos osteolóxicos e comportamentais, así como datos de hibridación ADN-ADN e do citocromo *b*. Os xéneros *Xenorhynchus* e *Ephippiorhynchus* foron ambos creados ao mesmo tempo, e como primeiro revisor, Kahl seleccionou o segundo como o xénero válido para estas dúas especies. O xénero máis emparentado é *Jabiru*, de América.

## Especies 
180px|miniatura|*E. senegalensis*
miniatura|180px|*E. asiaticus*
Hai dúas especies actualmente existentes:
* *Ephippiorhynchus senegalensis*, de África.
* *Ephippiorhynchus asiaticus*, de Asia e Australia.

Un parente prehistórico, o *Ephippiorhynchus pakistanensis*, foi descrito a partir de fósiles de Mioceno tardío atopado en Paquistán. Aproximadamente na mesma época, outra especie extinta, *Ephippiorhynchus tchoufour*, apareceu na parte oriental de África central.

## Notas 
## V éxase tamén 
### Bibliografía 
* Barlow, Clive (1997): *A field guide to birds of the Gambia and Senegal*. Pica Press, Nr. Robertsbridge (East Sussex). 
* Grimmett, Richard; Inskipp, Carol, Inskipp, Tim & Byers, Clive (1999): *Birds of India, Pakistan, Nepal, Bangladesh, Bhutan, Sri Lanka, and the Maldives*. Princeton University Press, Princeton, N.J..
Jair Amador

**Jair Amador Silos**, nado en São Jorge de Arroios (Lisboa) o 21 de agosto de 1989, é un futbolista hispano-portugués que xoga como defensa central no Real Zaragoza, da Segunda División.

## Traxectoria 
### Comezos 
Nado na antiga freguesía de São Jorge de Arroios, en Lisboa, nunca coñeceu aos seus pais, de nacionalidade caboverdiana, e aos seis anos foi adoptado por unha familia española, trasladándose entón á localidade estremeña de Villanueva de la Serena. Comezou a xogar ao fútbol na UD La Cruz Villanovense e en 2008 debutou na Rexional Preferente nas filas do CD Hernán Cortés, club no que xogaba cedido polo Villanovense.

Tras contar con poucas oportunidades co Villanovense na tempada 2010/11, no verán de 2011 saíu cedido ao CD Miajadas, da Tercera División. Militou durante dúas campañas no club de Miajadas, ata que en xullo de 2013 regresou ao Villanovense, que viña de descender da Segunda División B.

Foi titular habitual durante a campaña 2013/14, na que o club logrou o ascenso de volta á terceira categoría. O 6 de xullo de 2015 fichou polo Atlético Levante, tamén de Segunda B.

### Huesca 
O 24 de xuño de 2016, asinou un contrato de dous anos co Huesca, da Segunda División. Debutou na categoría de prata o 20 de agosto, saíndo como titular nun empate sen goles ante o Alcorcón.

Marcou o seu primeiro gol o 2 de decembro de 2017, contra o Córdoba, e rematou a tempada 2017/18 como titular indiscutible, participando en todos os partidos de liga e contribuíndo con catro goles ao ascenso do equipo á Primeira División.

### Maccabi Tel Aviv 
En xuño de 2018 asinou un contrato de tres anos co Maccabi Tel Aviv de Israel. Na súa primeira tempada, axudou ao club a gañar tanto a Super Liga como a Copa de Israel, pero perdeu protagonismo na seguinte campaña, na que o equipo revalidou o título de liga.

### Zaragoza 
No verán de 2020 regresou a España, fichando polo Real Zaragoza, da Segunda División.

## Palmarés 
**Maccabi Tel Aviv**

## Notas
Marc Aguado

**Marc Aguado Pallarés**, nado en Zaragoza o 22 de febreiro de 2000, é un futbolista español que xoga como centrocampista no Real Zaragoza, da Segunda División.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista na canteira do Real Zaragoza da súa cidade natal, e o 26 de agosto de 2018 debutou co filial, o Deportivo Aragón, na Terceira División. 

O 11 de agosto de 2020, despois de ser un titular habitual do segundo equipo, foi cedido ao FC Andorra, da Segunda División B, no que militou a préstamo durante tres anos, conseguindo no segundo deles o ascenso á Segunda División.

Debutou na categoría de prata o 15 de agosto de 2022, nunha vitoria por 0-1 sobre o Real Oviedo no Carlos Tartiere. No verán de 2023 regresou ao Zaragoza.

## Notas