Paratión

O **paratión** (*parathion*), tamén chamado **paratión etilo** ou **dietil paratión**, é un insecticida e acaricida organofosfato. Foi desenvolvido orixinalmente por IG Farben na década de 1940. É moi tóxico para organismos non diana, incluíndo os seres humanos, así que o seu uso foi prohibido ou restrinxido na maioría dos países e na Unión Europea está prohibido desde 2001. En resposta ás preocupacións pola seguridade, desenvolveuse máis tarde o análogo menos tóxico, mais aínda así perigoso, paratión metilo (ou metil paratión).

## Historia 
miniatura|Botella con E605
O paratión desenvolveuno Gerhard Schrader para o trust alemán IG Farben na década de 1940. Despois da segunda guerra mundial e o colapso da IG Farben debido a xuízos por crimes de guerra, os aliados occidentais apropiáronse da patente e o paratión foi comercializado en todo o mundo por diferentes compañías e con diferentes nomes de marca. A marca máis común en Alemaña era **E605** (prohibida en Alemaña a partir de 2002); este non era un "número E" como o dos aditivos alimentarios que se usan na Unión Europea hoxe. Aquí, "E" significa *Entwicklungsnummer* (en alemán "número de desenvolvemento"). É un inhibidor da acetilcolinesterase irreversible.

Posteriormente, as preocupacións de seguridade levaron ao desenvolvemento do paratión metilo, que é algo menos tóxico.

Na Unión Europea, o paratión foi prohibido en 2001. En Suíza, a substancia xa non está aprobda como pesticida.

## Propiedades de manexo 
O paratión puro é un sólido cristalino sólido. Está distribuído comunmente como un líquido marrón que cheira a ovos podres ou a allo. O insecticida ten certa estabilidade, aínda que se escurece cando se expón á luz.

## Síntese industrial 
O paratión sintetízase a partir do ácido dietil ditiofosfórico  por cloración para xerar cloruro de dietiltiofosorilo (), e despois o cloruro é tratado con 4-nitrofenolato de sodio (o sal de sodio do 4-nitrofenol).

:
:

## Aplicacións 
Como pesticida, o paratión xeralmente aplícase como spray. A miúdo utilízase co algodón, arroz e árbores froiteiras. As concentracións usuais das solucións prontas para usar son do 0,05 ao 0,1 %. Este composto está prohibido para moitos cultivos alimentarios.

## Actividade insecticida 
O paratión actúa sobre o encima acetilcolinesterase indirectamente. Despois de que un insecto (ou un humano) inxire paratión, unha oxidase substitúe o xofre unido con dobre enlace por oxíxeno para dar paraoxón.

:

O éster fosfato é máis reactivo en organismos que o éster fosforotiolato, xa que os átomos de fósforo se fan moito máis electropositivos. En Alemaña coñécese como *Schwiegermuttergift* (veleno das sogras). Por esta razón, a maioría das formulacións conteñen unha tintura azul como sinal de advertencia.

O paratión foi utilizado como axente de guerra química, principalmente por unha parte da Policía da África do Sur Británica agregada aos Selous Scouts (exploradores de Frederick Selous) durante a Guerra Civil de Rhodesia. Utilizárona para envelenar roupas que foron subministradas ás guerrillas antigubernamentais. Cando os soldados inimigos vestiron esas roupas, envelenáronse por absorción pola pel.

Baseándose en estudos aniamis, o paratión é considerado pola Axencia de Protección Ambiental dos Estados Unidos como un posible carcinóxeno humano. Os estudos mostran que o paratión é tóxico para os fetos, pero non causa defectos conxénitos.

Clasifícase no Programa Ambiental das Nacións Unidas como contaminante orgánico persistente e pola Organización Mundial da Saúde como composto con toxicidade de clase Ia (extremadamente perigoso).

O paratión é tóxico para as abellas, peixes, aves e outras formas de vida silvestre.

### Uso en suicidios 
Un químico tragou 0,120 g de paratión para encontrar a forma máis letal de exposición en humanos, e pretendía tomar un antídoto despois, pero quedou paralizado e morreu antes de podelo tomar.

O paratión era usado con certa frecuencia polos suicidas nas décadas de 1950 e 1960.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Toxicidade de pesticidas para as abellas
* Metil paratión

## Notas 
### Ligazóns externas 
* ATSDR - Informe do Panel de Expertos do Metil Paratión  U.S. Departamento de Saúde e Servizos Humanos dos Estados Unidos (dominio público)
* CDC - Guía de Peto de Perigos Químicos do NIOSH , Departmento de Saúde e Servizos Humanos dos Estados Unidos (dominio público)
* Etil paratión: 
* Metil paratión: