open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Conceyu Abiertu pola Oficialidá

miniatura|350px|Pancarta nunha manifestación pola oficialidade do asturiano.
O **Conceyu Abiertu pola Oficialidá** (**CAO**) é unha organización social, independente e apartidista fundada en xuño de 2004 por asociacións, sindicatos, partidos políticos e particulares que ten como fin lograr a oficialidade do idioma asturiano.

## Historia e características 
Esta plataforma xurdiu para traballar en pro de que o asturiano estea presente na próxima reforma do Estatuto de Autonomía de Asturias. Foi creado pola Xunta Pola Defensa de la Llingua Asturiana e na actualidade está apoiado por máis dun centenar de organizacións políticas (IU, Bloque por Asturies, Unidá, Partíu Asturianista, Unión Renovadora Asturiana, Partíu Carlista d'Asturies...), sindicais (CCOO, UXT, USO, SUATEA...), culturais, profesionais, cívicas, deportivas etc.

Segundo declaran, o CAO deixará de existir o día no que o asturiano consiga a oficialidade. Mentres van desempeñar un traballo pedagóxico e de concienciación social para que a oficialidade se converta en inescusable e sexa levada a cabo dende un amplo consenso social.

No 2006, o CAO comeza unha iniciativa denominada *Caravana pola Oficialidá*, na que se despraza unha caravana polas principais localidades de cada concello asturiano explicando aos habitantes dos mesmas a situación da lingua e a postura da organización. A principal motivación da Caravana é expandir a reivindicación lingüística máis alá dos núcleos urbanos.

Ten como principal representante a Fernando Ornosa.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Seición dedicada ao CAO na páxina da Xunta pola defensa de la llingua asturiana] .
* Doi la Cara pola Oficialidá
Madrid (homónimos)

**Madrid** pode referirse a:

## Topónimos: 
### : 
* **Madrid**: cidade capital do estado.
* **Área metropolitana de Madrid.**
* **Provincia de Madrid.**
* **Comunidade de Madrid.**
* **Madrid de Caderechas**, pedanía do municipio de Rucandio, na provincia de Burgos.

### : 
* **Madrid, Cundinamarca**.

### : 
* **Madrid, Colima**.

### : 
* **Madrid, Filipinas**.

### : 
* **Madrid, Alabama**.
* **Madrid, Colorado**.
* **Madrid, Iowa**.
* **Madrid, Kentucky**.
* **Madrid, Maine**.
* **Madrid, Nebrasca**.
* **Madrid, Novo México**.
* **Madrid, Nova York**.
* **Madrid, Virxinia**.
* **New Madrid**, localidade do estado de Missouri.
* **Condado de New Madrid**, no que se encontra a localidade anterior.

### : 
* **Madrid, Uzbekistán**

## Apelidos 
* **Maslama al-Mayriti** o **Maslama de Madrid**, científico hispanoárabe.
* **Juan de Madrid**, confesor real de Carlos II.
* **Francisco Martínez de Madrid**, conquistador castelán citado na historia de Venezuela.
* **Juan Madrid**, escritor español.
* **Gregorio Aráoz de La Madrid** ou **Lamadrid**, militar arxentino (1795-1857).
* **Miguel de la Madrid Guerrero**, político mexicano (1827-1895), neto de Anastasio Brizuela e bisavó do expresidente Miguel de la Madrid.
* **Enrique O. de la Madrid**, político mexicano (1862-1935), avó de Miguel de la Madrid.
* **Miguel de la Madrid**, presidente de México entre 1982 e 1988.
* **Enrique de la Madrid Cordero**, político mexicano, fillo do expresidente Miguel de la Madrid.
* **Demetrio Madrid**, primeiro presidente de Castela e León (1983-1986).
* **Patricia A. Madrid**, política estadounidense.
* **Roberto de la Madrid Romandía**, político mexicano (1922-2010).
* **Carlos de la Madrid Virgen**, político mexicano (1940-2014).

## Música 
* ***Madrid (chotis)***, chotis do compositor mexicano Agustín Lara.
* ***Madrid (canción)***, canción da cantante mexicana Thalía.
* ***Madrid (EP)***, EP publicado en 1961 polo grupo Los Pekenikes.

## Publicacións 
* ***Madrid (xornal)***, diario publicado en España entre 1939 e 1971.

## Outros 
* **(14967) Madrid**, asteroide descubierto en 1997.
* **Madrid (cráter)**, cráter do planeta Marte designado en 1979.
* **Madrid Arena**, pavillón multiusos en Madrid.
* **Madrid Río**, zona peonil nas marxes do Manzanares.
Chamberí

**Chamberí** é un distrito da cidade de Madrid situado no centro da cidade. 

Limita polo norte co distrito de Tetuán e nordés co distrito de Chamartín, polo leste co distrito de Salamanca, polo sur co distrito de Centro, polo oeste con Moncloa-Aravaca. Ten unha superficie de 4,69&nbsp;km² e unha poboación de 138.204 habitantes no ano 2023. A primeira organización da división administrativa de Madrid aprobou en 1898, co cambio dos cuarteis aos distritos administrativos, un destes distritos, esta o Chamberí.

## Datos históricos 
A orixe do nome deste Distrito provén dun rexemento francés acampado na zona durante a Guerra da Independencia: o Rexemento Chambery. O lugar onde empezou a formarse a barriada dos tejares (nome francés dun palacio rexio) compoñíano terras dependentes do Concello de Fuencarral e pertencentes na Idade Media á Orde do Amorne. Na praza vella, hoxe de Chamberí, achábase a quinta do Marqués de Santiago, cuxa casa, chamada das 'columnas', ocupaba a actual localización da Xunta de Distrito. O Distrito, contemporáneo dos de Salamanca e Argüelles, xurdiu a partir de 1860 en terreos situados ao norte da recentemente derrubada preto que cinguira a cidade desde tempos de Filipe IV. No montículo de Cerropimiento, ocupado polo Estadio Vallehermoso situábanse os cipreses e panteóns de varios cemiterios. Non moi lonxe apareceron a mediados do século XIX os depósitos da Canle de Isabel II, rodeados de coidados xardíns.

A urbanización do distrito non completouse con rapidez. A mediados dos anos 20 do século XIX empréndese a urbanización dos arredores da Glorieta de Quevedo. A zona central do distrito foi obxecto dunha intensa renovación urbana como a Praza de Olavide onde foi derruido o Mercado nos anos 70 do século XX. A rúa de Fuencarral, entre Quevedo e Bilbao, podería denominarse 'a avenida dos cinemas' xa que alí abren as súas portas decenas de salas cinematográficas do trinque. Chamberí conta tamén con dous museos de titularidade privada: Museo Valencia de Don Juan, na rúa Fortuny e o Museo Sorolla, na rúa Martínez Campos.

## Barrios 
Este distrito está dividido en seis barrios:

* Almagro
* Arapiles
* Gaztambide
* Ríos Rosas
* Trafalgar
* Vallehermoso

## Véxase tamén 
### Referencias 
### Bibliografía 
*

### Ligazóns externas 
*Información do distrito
*Actividades e eventos
*Direccións e teléfonos
*Publicacións e convocatorias
*Participación cidadá
*Información sobre os Plenos do distrito
*Retransmisión do Pleno en directo
*Galería de retransmisións do Pleno
Chamartín, Madrid

**Chamartín** é un distrito da cidade de Madrid situado no norte da cidade.

Limita polo norte co distrito de Fuencarral-El Pardo, polo leste co distrito de Ciudad Lineal, polo sur co distrito de Salamanca, polo suroeste con Chamberí e polo oeste con Tetuán. Ten unha superficie de 9,2&nbsp;km² e unha poboación de 144.796 habitantes no ano 2023. Anexionáronse ao municipio de Madrid en 1947.

## Datos históricos 
Delimitado polo Paseo da Castellana, a M-30 e a A-2 (autovía do Nordeste), dos distritos centrais de Madrid é o que tivo un desenvolvemento máis tardío, xa que ata despois da Guerra Civil soamente o Barrio de la Prosperidad e algunhas colonias de hotelitos daban vida urbana ao Distrito.

Con excepción do Casco Rural de Chamartín de la Rosa, practicamente o resto da área estaba formada: ao norte por grandes leiras da nobreza que posteriormente foron cedidas a ordes relixiosas; ao sur produciuse un pequeno desenvolvemento ao redor do Camino de Hortaleza, ao saltarse, no século XIX, as Rondas.

Se outrora o máis destacado foi a praza e o palacio do Infantado, hoxe éo principalmente a espazosa e funcional estación ferroviaria de Chamartín, asentada no que fose campo santo da vila.

No espazo do antigo municipio localízanse agora unha serie de importantes complexos: o Estadio Santiago Bernabéu, El Viso, Ciudad Jardín, Prosperidad, Hispanoamérica e Nueva España.

## Barrios 
Este distrito está dividido en seis barrios:

* Ciudad Jardín
* El Viso
* Hispanoamérica
* Nueva España
* Castilla
* Prosperidad

## Véxase tamén 
### Referencias 
### Bibliografía 
*
*

### Ligazóns externas 
*Información do distrito
*Actividades e eventos
*Direccións e teléfonos
*Publicacións e convocatorias
*Participación cidadá
*Información sobre os Plenos do distrito
*Retransmisión do Pleno en directo
*Galería de retransmisións do Pleno
Ciudad Lineal

**Ciudad Lineal** é un distrito da cidade de Madrid situado no leste da cidade. 

Limita polo norte co distrito de Fuencarral-El Pardo, polo leste cos distritos de Hortaleza e San Blas-Canillejas, polo sur co distrito de Moratalaz, polo oeste cos distritos de Salamanca e Chamartín. Ten unha superficie de 11,43&nbsp;km² e ten 220.345 habitantes no ano 2023. En 1970 coa reorganización da división administrativa dos distritos, incluíronse ao distrito de Ciudad Lineal xunto cos outros 17 distritos que lle dividiron.

## Datos históricos 
En 1892 don Arturo Soria y Mata publica: Proxecto de Ciudad Lineal ao redor de Madrid, a cal rodeando a capital por fóra do seu límite municipal, uníaa cos pobos que se agregaron en 1948-49: Canillas, Hortaleza, Chamartín, etc. 

En 1894 constitúese a Compañía Madrileña de Urbanización, co fin de edificar a Ciudad Lineal, a súa existencia foi breve, xa que houbo de disolverse por falta de medios cando só terminara o primeiro treito do ambicioso proxecto: entre a estrada de Aragón e Chamartín de la Rosa.

Utopía e realismo mesturados interviñeron no crecemento que fíxose, unha vez fracasado o plan oficial, como suburbio privilexiado de Madrid. Sobreviven algúns hoteis na zona comprendida entre a Avenida de América e a estrada de Aragón.

Dos edificios recentes hai que destacar o Instituto Eduardo Torroja, o Club de Stella e as vivendas unifamiliares que contruyeron os arquitectos Coderch e Valls en 1958.

## Barrios 
Este distrito está dividido en nove barrios:

* Atalaya
* Colina
* Costillares
* Concepción
* Pueblo Nuevo
* Quintana
* San Juan Bautista
* San Pascual
* Ventas

## Véxase tamén 
### Referencias 
### Bibliografía 
*

### Ligazóns externas 
*Información do distrito
*Actividades e eventos
*Direccións e teléfonos
*Publicacións e convocatorias
*Participación cidadá
*Información sobre os Plenos do distrito
*Retransmisión do Pleno en directo
*Galería de retransmisións do Pleno
Institución Galega da Ciencia

A **Institución Galega da Ciencia**, habitualmente coñecida coma **IGACIENCIA**, é unha organización sen ánimo de lucro que traballa para a promoción e o desenvolvemento das actividades científicas en Galicia, e que defente o emprego da lingua galega no ámbito científico. Entre os seus fins atópase concienciar sobre a importancia da I+D+i no desenvolvemento de Galicia, achegar á sociedade a investigación, o desenvolvemento e a innovación tecnolóxicas e participar en actividades divulgativas no eido científico.

IGACIENCIA foi, xunto con Wikimedia España, a asociación organizadora do Primeiro editatión da Galipedia, que se celebrou en Lugo o 8 de novembro de 2014 con motivo da V edición do Día da Ciencia en Galego.

## Ámbitos de actuación 
miniatura|Charla de Manuel Díaz Regueiro no *V Día da Ciencia en Galego*, na Biblioteca Intercentros de Lugo.
* *Normalización e dinamización lingüística:* traballa organizando o Día da Ciencia en galego, que celebrou a súa primeira edición no ano 2010 coa temática de Matemáticas, e que contou coa colaboración da *Asociación do Profesorado de Educación Matemática de Galicia*. Nesa primeira edición homenaxeáronse ao galego Ramón María Aller Ulloa, ademais de a Afonso X e James Clerk Maxwell.
* *Investigación e desenvolvemento:* traballa en diversos proxectos, coma *Inventa en Galego*, *Sensores para todos, A Ciencia e a Tecnoloxía da Luz,* *Rally Científico e Matemático, Arte e Ciencia* ou o obradoiro *A Maxia da Robótica*, que se complemente co Concurso Galego de Robótica, celebrado desde 2008 e contou coa colaboración da Fundación Barrié e EducaBarrie. Desde 2018 patrocínao o Concello da Coruña, así como Arte e Ciencia e Escher. Organiza tamén conferencias sobre Software libre, Drons, IA,...
* *Educación*: traballa a través de programas e actividades como *Ciencia e Futuro*, con conferencias dirixidas a alumnos de secundaria.
* *Conferencias e Videoconferencias* do Mes da Ciencia en Galego
* *Divulgación científica:* traballa a través de dúas publicacións. As revistas *Labirinto* e *Revista Labirinto Dixital*.

## Galería de imaxes 

Cartel do Dia da Ciencia en Galego.jpg|Cartel do Día da Ciencia en Galego.
Ficheiro:Relatorio de Carlos Rodríguez Rellán.jpg|Relatorio de Carlos Rodríguez Rellán 

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ciberirmandade da Fala
* GalegoLab

### Ligazóns externas 
* Ciencia en Galego
* Igaciencia: Un ano máis promovendo a ciencia en galego. *Praza Pública.*
*Conferencias e Videoconferencias do Mes da Ciencia en Galego
*200 anos despois do comezo da Carta Xeométrica de Galicia, iniciamos unha nova dixital
*Concurso de Novos Poliedros
*Concurso Galego de Robótica e Drons
*Pese aos latinistas Eo é salmón en celta, Ulla é mazás, Breo é facho, Brea, amor...
*Concurso Inventa en Galego con App Inventor
Presidente de Chipre

O **presidente da República de Chipre ** ostenta a xefatura deste Estado. O cargo foi creado no ano 1960, despois de que Chipre obtivo a súa independencia do Reino Unido.

Cómpre dicir que en 1974 Turquía invadiu o Norte de Chipre, e que en 1983 se creou a República Turca do Norte de Chipre. Desde 1974, o Presidente de Chipre exerce as súas funcións no sur da illa.
Carabanchel

**Carabanchel** é un distrito da cidade de Madrid.

Limita, ao nordés co distrito de Arganzuela; ao leste co distrito de Usera; ao sur co concello de Leganés e ao oeste co distrito de Latina. Ten unha superficie de aproximadamente 14,05&nbsp;km² e contaba en 2023 con 262.339 habitantes.

## Datos históricos 
Este populoso Distrito, ao sur da aglomeración madrileña, na beira dereita do río Manzanares, tivo a súa orixe en dous pequenos pobos, cuxos campos fornecían os garavanzos indispensables no cotián cocido dos madrileños: Carabanchel de Abajo e Carabanchel de Arriba, que co tempo foron rebautizados como Bajo e Alto. Anexionáronse ao municipio de Madrid en 1948.

As súas condicións ambientais favoreceron a construción de vilas e palacios onde a máis encumbrada sociedade madrileña gustaba de pasar os seus períodos de descanso. Entre eles merece mención aparte o desaparecido Palacio dos Condes de Montijo.

A súa historia remóntase a tempos dos romanos e árabes, destas épocas perduran algúns testemuños que expóñense no Museo Municipal e no Museo Arqueolóxico de San Isidro.

Unha interesante paraxe caranbanchelero é a Colonia de la Prensa, levantada a iniciativa dun grupo de xornalistas contorna a 1920. A finais do Século XIX e principios do XX xurdirán na zona gran número de asilos, hospitais e outras fundacións de carácter benéfico que, no seu maior parte, permaneceron dedicados ás súas actividades asistenciais ata a actualidade.

En 1908 inaugurouse a Praza de Toros de Vista Alegre, "La Chata". Os catro quilómetros que a separaban do centro eran percorridos por un tranvía que cruzaba o río polo Puente de Toledo, a ambos os dous lados das súas vías non tardaron en aparecer as edificacións que terminarían de conformar a actual rúa de General Ricardos.

O monumento arquetectónico máis importante é a ermida mudéxar de Santa María la Antigua.

## Barrios 
Este distrito está dividido en sete barrios:

* Abrantes
* Buenavista
* Comillas
* Opañel
* Puerta Bonita
* San Isidro
* Vista Alegre

## Véxase tamén 
### Referencias 
### Bibliografía 
*
*

### Ligazóns externas 
*Información do distrito
*Actividades e eventos
*Direccións e teléfonos
*Publicacións e convocatorias
*Participación cidadá
*Información sobre os Plenos do distrito
*Retransmisión do Pleno en directo
*Galería de retransmisións do Pleno
*Programación cultural de Carabanchel
Coronelía

A **coronelía** é unha formación militar ideada polo "Gran Capitán" Gonzalo Fernández de Córdoba e utilizada con grande efectividade durante as Guerras Italianas de 1494 - 1559.

Representaba a evolución natural das vellas compañías de milicia, efectivas en escaramuzas e combates en frontes reducidas, pero pouco apropiadas para unha campaña a grande escala.

Así, as compañías foron integradas nunha unidade maior: a coronelía, que constaba de catro daquelas. Isto permitía unha potencia de combate maior sen renunciar á manobrabilidade das compañías.

A medida que os exércitos europeos evolucionaban, aumentaban os terreos por defender, e as coronelías foron á súa vez integradas nunha unidade maior: os terzos, creados tras a reforma do exército realizada por Carlos I en 1534.
Amplificador operacional

miniatura|350px|dereita|Varios operacionais en configuración de 8 pins ("DIPs")

Un**amplificador operacional**, (tamén chamado **op-amp** ou "operacional"), é un amplificador de alta ganancia con entradas diferenciais e normalmente unha soa saída.. Normalmente esta alta ganancia é controlada utilizando realimentación negativa en aplicación como amplificador.

Os operacionais están entre os dispositivos electrónicos máis utilizados, tanto como compoñentes (ver imaxe) como integrados en circuítos impresos.

## Notación 
miniatura|150px|dereita|Esquema dun operacional
Os símbolos utilizados para un operacional son similares ao da imaxe, onde:
* V_{\!+}: entrada non inversora
* V_{\!-}: entrada inversora
* V_{\!\text{out}}: saída
* V_{\text{S}\!+}: alimentación: polo positivo
* V_{\text{S}\!-}: alimentación: polo negativo

## Funcionamento 
Idealmente, o operacional amplifica a diferenza entre a entrada V_{\!+} e a V_{\!-}, a entrada diferencial, obténdose á saída:

:V_{\!\text{out}} = (V_{\!+} - V_{\!-}) \, G_{\text{open-loop}}

ondeV_{\!+} é a tensión na entrada non inversora, V_{\!-} a tensión an entrada inversora e G_{\text{open-loop}} é a ganancia en lazo aberto (open-loop, sen realimentación) do amplificador. 

 centro|Operacional con entrada inversora posta aterra a través dunha resistencia; sinal na entrada inversora e sen retroalimentación 

Sen realimentación, funciona como un interruptor.

 centro|Circuíto non inversor estándar con dúas resistencias 

Con realimentación negativa via Rf.

 
A magnitude de G_{\text{open-loop}} é moi grande—rara vez inferior a 1 millón e polo tanto unha diferenza pequena entre V_{\!+} e V_{\!-} (uns microvolts) leva á saturación, onde a voltaxe de saída é a máxima que pode proporcionar o circuíto.

Se non se usar realimentación negativa, o operacional funciona como un comparador ou interruptor

Con realimentación positiva pódese producir oscilación ou histérese.

### Funcionamento con realimentación negativa 
**Se** existe realimentación negativa **e** a saída non está saturada,
# as dúas entradas está á mesma tensión;
# non circula corrente polas entradas.

Estas regras son para amplificadores ideais pero pódense aplicar á maioría das situacións reais

## Notas 
## Ligazóns externas
Arthur Meighen

**Arthur Meighen**, licenciado en matemática, avogado e político canadense. Naceu o 16 de xuño de 1874, en Anderson, Ontario. Faleceu o 5 de agosto de 1960, en Toronto.

Estudou na escola secundaria St. Mary de Ontario e logo graduouse en matemática pola Universidade de Toronto o 1896.

Elixido á Cámara de Representantes (1908), por Manitoba, cargo ao que foi reelixido en 1911 e 1913, sendo á vez nomeado Procurador Xeral.

En 1917 accedeu á secretaría de Estado e ministro de Minería e Enerxía. En 1919 pasou á carteira de Xustiza e ese mesmo ano foi elixido primeiro ministro do Canadá, apoiado polo seu partido, o Conservador, e o partido Unionista.

Con todo, as presións liberais en todos os sectores fixeron caer o seu goberno en 1921, sendo suBstituído por William Lyon Mackenzie King.

Mantívose como líder da oposición. Senador en 1932, cargo que deixou en 1942, data en que decida retirarse da política.

Faleceu en Toronto, o 5 de agosto de 1960, aos 86 anos de idade.
Río Quaraí

O río **Quaraí** ( **Cuareim** en español) marca o límite da parte norte do Uruguai co Brasil. No inicio do seu curso corre con dirección noroeste, para logo dirixirse até o oeste, desembocando finalmente no río Uruguai pola marxe esquerda.

## Véxase tamén
Sa

O topónimo **Sa** pode referirse a:

;En Galiza
***Sa**, parroquia do concello do Páramo;
****Sa**, lugar de dita parroquia;

***Sa**, lugar da parroquia de Borraxeiros, no concello de Agolada;
***Sa**, lugar da parroquia de Val de Sangorza, no concello de Agolada;
***Sa**, lugar da parroquia de Albarellos, no concello de Boborás;
***Sa**, lugar da parroquia de San Xiao de Mos, no concello de Castro de Rei;
***Sa**, lugar da parroquia de Mouricios, no concello de Chantada;
***Sa**, lugar da parroquia de Valongo, no concello de Cortegada;
***Sa**, lugar da parroquia de Cordido, no concello de Foz;
***Sa**, lugar da parroquia de Camposancos, no concello da Guarda;
***Sa**, lugar da parroquia de Serantes, no concello de Leiro;
***Sa**, lugar da parroquia de Araúxo, no concello de Lobios;
***Sa**, lugar da parroquia de Armariz, no concello de Nogueira de Ramuín;
***Sa**, lugar da parroquia de Senra, no concello de Ortigueira;
***Sa**, lugar da parroquia de Veiga, no concello de Ortigueira;
***Sa**, lugar da parroquia do Condado, no concello de Padrenda;
***Sa**, lugar da parroquia de Baltar, no concello da Pastoriza;
***Sa**, lugar da parroquia de Covelas, no concello de Ribadeo;
***Sa**, lugar da parroquia de Pezobre, no concello de Santiso;
***Sa**, lugar da parroquia de Recaré, no concello do Valadouro;
***Sa**, lugar da parroquia de Domés, no concello de Verea;
***Sa**, lugar da parroquia de Insua, no concello de Vilalba;
***Sa de Abaixo**, lugar da parroquia de Vilavella, no concello das Pontes de García Rodríguez;
***Sa de Arriba**, lugar da parroquia de Vilavella, no concello das Pontes de García Rodríguez;
***Casa de Sa**, lugar da parroquia de Rebordaos, no concello do Saviñao;
***Ponte de Sa**, lugar da parroquia de Insua, no concello de Vilalba.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***A Se**, lugar da parroquia de Lama, no concello de Láncara.
Departamento de Artigas

O **departamento de Artigas** é un dos dezanove departamentos nos que se divide administrativamente o territorio do Uruguai. A súa capital é a cidade de Artigas.

Áchase no norte do estado, limitando polo norte e leste co Brasil, do cal está separado polo Río Cuareim; polo sur, co departamento de Salto e polo oeste coa República Arxentina, co río Uruguai no medio. No seu vértice noroeste atópase a cidade de Bella Unión, que recibe ese nome debido a que se encontra na fronteira co Brasil e a Arxentina.

## Xeografía 
### Orografía 
No seu solo aflora case exclusivamente o basalto, parte do gran manto volcánico que cobre 800.000 km² na conca dos ríos Paraná e Uruguai. A cuchilla de Belén recorre o departamento de leste a oeste, dividindo as choivas e levando as súas augas cara ao río Cuareim, ao norte, e cara ao río Arapey Chico, ao sur.

### Hidrografía 
A paisaxe dá lugar a pequenas quebradas que albergan cursos de augas. Cara ao río Cuareim flúen longos arroios, como o Cuaró, o Tres Cruces, o Yacutujá e o Catalán.

### Toponimia 
Característica salientábel do departamento de Artigas é a súa toponimia de orixe guaraní. Ríos, arroios, cerros, flora e fauna conservan as voces dos antigos poboadores.

## Goberno 
O Departamento de Artigas está gobernado pola Intendencia Municipal de Artigas.

Historicamente foi un departamento con neto predominio colorado. Nas eleccións de 1958, amplamente gañadas polo Partido Nacional, o único departamento que mantivo unha Intendencia colorada foi Artigas. Mais a crise económica do 2002 afundiu ao Partido Colorado e fixo que por primeira vez Artigas tivese un intendente branco: Julio Silveira.

## Economía 
[250px|miniatura|Plantacións en [Bella Unión, no norte do departamento.]]
Os recursos naturais determinan tres actividades. Na maior parte explótase a gandaría extensiva, con bovinos e ovinos, e produtos de granxa. Nas pradeiras pardas, negras e areosas próximas a Salto predomina a actividade agrícola, en especial o cultivo de arroz, trigo, millo e cítricos. Ao sur da capital de Artigas, predominan a explotación de arenitas de Tacuarembó e do basalto. Esa zona ten unha explotación agrícola de baixo rendemento económico. Tamén existe unha explotación mineira, sen gran desenvolvemento, de pedras semipreciosas —principalmente ágatas e ametistas— na conca dos arroios Seco, Tres Cruces e Cuaró e nas ladeiras de Yacaré, Cururú, Belén e Catalán. A actividade industrial caracterízase polo tallado de pedras semipreciosas, elaboración de curtidos, o enxeño azucreiro, a industria madeireira e o conxelado de froitas e verduras.

Entre os seus atractivos turísticos conta co parque sobre o río Cuareim e a Barra en Bella Unión.

## Principais centros urbanos 
(Vilas ou cidades cunha poboación de 1.000 ou máis persoas - datos do censo do 2004.)

## Notas
Akademio de Esperanto

A **Akademio de Esperanto** (**AdE)** é unha institución lingüística independente que ten como tarefa conservar e protexer os principios fundamentais do Esperanto e controlar a súa evolución. 

## Historia
O antecedente da Akademio de Esperanto fundouse en 1905 no primeiro Congreso Universal de Esperanto seguindo unha proposta de L. L. Zamenhof co nome de Lingva Komitato, no seu seo funcionaba unha comisión superior denominada *Akademio de Esperanto*. En 1948 durante unha reorganización da institución pasou a denominarse co nome desa comisión superior.

## Seccións
A Akademio de Esperanto funciona con seccións que se encargan de diferentes aspectos, esas seccións non son fixas senón que se crean conforme as necesidades de cada momento, cada sección está baixo a presidencia dun director e cada académico pode pertencer a varias. En 2007 existían as seguintes seccións: Lingua especializada, gramática,  dicionario xeral, literatura, pronuncia, control de materiais didáctios e consultas.

A AdE tamén ten comisións que realizan diversas tarefas non lingüísticas, cada comisión está dirixida por un director, en setembro de 2007 só existía unha, a de Historia da Akademio de Esperanto.
## Membros
A Akademio consiste de 45 membros nomeados para un período de nove anos. Cada novo membro debe ser proposto por polo menos cinco membros representando un mínimo de tres linguas diferentes.
### Presidentes 
### Membros 
En 2008 os 45 académicos eran os seguintes:
*Dao Anh Kha
*Perla Ari-Martinelli
*Aŝvini Kumar
*Marc Bavant
*Gersi Alfredo Bays
*Benczik Vilmos
*Gerrit Berveling
*Marjorie Boulton
*André Cherpillod
*Renato Corsetti
*Probal Dasgupta
*Michel Duc-Goninaz
*Gbeglo Koffi
*Paul Gubbins
*Miguel Gutiérrez Adúriz
*Ottó Haszpra
*Christer Kiselman
*Boris Kolker
*Ilona Koutny
*Katalin Kováts
*Erich-Dieter Krause
*Mauro La Torre
*Li Shijun (Laŭlum)
*Jouko Lindstedt
*François Lo Jacomo
*Anna Lowenstein
*Ma Young-tae
*Carmel Mallia
*Geraldo Mattos
*Carlo Minnaja
*Brian Moon
*Barbara Pietrzak
*Sergej B. Pokrovskij
*Otto Prytz
*Baldur Ragnarsson
*Flavio Rebelo
*Saka Tadasi 
*Francisko Simonnet
*Trevor Steele
*Humphrey Tonkin
*Amri Wandel
*John C. Wells
*Bertilo Wennergren
*Xie Yuming
*Yamasaki Seikô
Illa Bylot

**Illa Bylot** (Bylot Island) é unha illa canadense situada ó extremo norte da illa de Baffin, no territorio de Nunavut. Cunha superficie de 11.067&nbsp;km². Aínda que non existen asentamentos permanentes nesta illa do Ártico canadense, os Inuit de Pond Inlet e outros lugares viaxan regularmente á illa Bylot.

Case a totalidade da illa está dentro do Parque Nacional Sirmilik, que ten grandes poboacións de aves, como a Uria lomvia, Rissa tridactyla e gran ánsar nival.

A illa leva o seu nome en honra do explorador do Ártico, Robert Bylot.

As montañas da illa de Bylot forman parte das Montañas Byam Martin, que á súa vez son parte da Montañas Baffin da Cordilleira Ártica.

## Notas
## Véxase tamén
### Bibliografía
* Audet, Benoît; Gauthier, Gilles; and Lévesque, Esther (2007); "Feeding Ecology of Greater Snow Goose Goslings in Mesic Tundra on Bylot Island, Nunavut, Canada", *The Condor*. 109, no. 2: 361
* Drury, W. H.; and Drury, Mary B.; *The Bylot Island Expedition*, [Lincoln, Mass.]: Massachusetts Audubon Society, 1955
* Falconer, G.; *Glaciers of Northern Baffin and Bylot Islands, NWT*, Ottawa: Geographical Branch, Dept. of Mines and Technical Surveys, 1962
* Fortier, Daniel; Allard, Michel; and Shur, Yuri (2007); "Observation of Rapid Drainage System Development by Thermal Erosion of Ice Wedges on Bylot Island, Canadian Arctic Archipelago", *Permafrost and Periglacial Processes*, 18, no. 3: 229
* Hofmann, H. J.; and Jackson, G. D.; *Shale-Facies Microfossils from the Proterozoic Bylot Supergroup, Baffin Island, Canada*. [Tulsa, OK]: Paleontological Society, 1994
* Klassen, R. A.; *Quaternary Geology and Glacial History of Bylot Island, Northwest Territories*, Ottawa, Canadá: Geological Survey of Canada, 1993, 
*Scherman, Katharine (1956); *Spring on an Arctic Island*. Travel literature of a research trip to Bylot Island in 1954.
*Tilman, W. H. (1966); *Mostly Mischief*. An account of a crossing of Bylot Island in 1963.

### Outros artigos
* Illas Árticas do Canadá

### Ligazóns externas
* Parks Canada Website 
* Explore North Website „Bylot Island“
Arroaz pinto

O **arroaz pinto**, *Lagenorhynchus acutus*, é unha especie de cetáceo odontoceto da familia dos delfínidos.

Trátase dun golfiño de coloración característica, branca e negra, como a de todos os seus conxéneres, que vive nas augas temperadas e frías do océano Atlántico norte.

As áreas de máis alta poboación son as costas de Terra Nova e o Cabo Cod, e o triángulo formado entre o Reino Unido, Islandia e o mar do Norte. Accidentalmente pode chegar ás augas de Francia, Portugal e España.

O nome específico, *acutus*, vén do latín e refírese á forma da súa aleta dorsal.

### Sinonimia 
Ao longo do tempo, a especie coñeceuse por varios sinónimos:
* *Delphinus acutus* Gray, 1828
* *Delphinus eschrichtii* Schlegel, 1841
* *Delphinus leucopleurus* Rasch, 1843 
* *Electra acuta* Gray, 1868
* *Lagenorhynchus gubernator* Cope, 1876
* *Lagenorhynchus leucopleurus* Gray, 1866
* *Lagenorhynchus perspicillatus* Cope, 1876
* *Leucopleurus arcticus* Gray, 1846

En 1846 Gray describiu o xénero *Lagenorhynchus*, (nome que derivou do grego antigo λαγήνος *lagénos* "botella" e ‘ρύγχος *rhýnchos* "fociño", é dicir, "co fociño en forma de botella".), no que incluíu en 1866 esta especie, como *Lagenorhynchus leucoplerus*. Máis tarde foi reclasificada co seu nome actual, cando se comprobou a identidade de *L. leucoplaurus* con *Delphinus acutus*.

## Interacción co home 
[200px|miniatura|Golfiños pintos mortos nun porto das [illas Feroe produto da caza. Imaxe do ano 2006.]]
Historicamente o *Lagenorhynchus acutus* foi cazado en expediciósnes desde Terra Nova e Noruega, que hoxe xa non se efectúan.

Pero aínda teñen lugar nunha área máis reducida, ao redor das illas Feroe, onde se cazan uns 1.000 exemplares cada ano. A especie ten unha carne moi apreciada para o consumo.

Non se sabe o efecto a longo prazo desta política sobre o océano circundante, e que podería supoñer un perigo sobre o que chamaron a atención os conservacionistas, aínda que en grande escala a supervivencia da especie non se encontra ameazada.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carwardine, M. (1995): *Ballenas, delfines y marsopas. Guía visual de todos los cetáceos del mundo*. Barcelona: Omega. ISBN 84-282-1037-3.
* Duguy, R. e Robineau, D. (1987): *Guía de los mamíferos marinos de Europa*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0811-5.
* Perrin, William F., Bernd Würsig & J. G. M. Thewissen (eds.) (2002): *Encyclopedia of Marine Mammals*. 2ª ed. San Diego: Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos 
* Cetáceos
* Odontocetos
* Delfínidos

### Ligazóns externas 
* *Lagenorhynchus acutus* en ADW .
* Sociedade para a Conservación de Baleas e Golfiños / Whale and Dolphin Conservation Society (WDCS) 
* Atlantic white-sided dolphin (Lagenorhynchus acutus) en ARKive .
Almirante de Castela

[miniatura|250px|[Fernando III o Santo,creador do almirantado de Castela, miniatura da catedral de Santiago.]]
O **almirantado de Castela** foi unha dignidade castelá creada no século XIII e que perdurou ata o ano 1705.

## Orixes do título 
O Almirantado de Castela foi creado polo rei Fernando III o Santo logo da conquista de Sevilla. Este título atopábase revestido de grande autoridade, poder e preeminencias que aparecen especificadas por Afonso X o Sabio na segunda Partida das Leis. Nela dicíase que quen fose elixido, había de chegar ante o rei ataviado con valiosas vestiduras de seda, recibir un anel na man dereita, en sinal da honra que se lle facía, unha espada representando o poder delegado, e un estandarte coas armas reais por *acabdillamiento* outorgado en representación do monarca.

O Almirante residía ordinariamente en Sevilla, por estar alí o estaleiro e ser lugar onde se armaban e organizaban as frotas e radicar alí tamén o tribunal especial marítimo. Entre as múltiples atribucións e facultades do Almirante, figuraban ter voz e voto de calidade no Consello.

O primeiro Almirante (1254) foi Ruy López de Mendoza.

Durante o reinado dos tres últimos Trástamara a institución do Almirantado transfórmase: "*o Almirante pasa a ser un palaciano que intriga para acrecentar as súas preeminencias*".

Desde 1405 ata 1705, en que este cargo desaparece, constitúese en patrimonio dos Enríquez, descendentes do infante Fadrique de Castela, fillo natural do rei Afonso XI o Xusticeiro. Don Alonso Enríquez, por concesión de Henrique III, foi o primeiro desta familia que ostentou o Almirantado.

En 1726 logo dun curto intervalo, sen haberse feito novo nomeamento de tal dignidade, Filipe V acordou non provela, e en 1737 fundiu os almirantados españois na suprema xerarquía de Almirante Xeral da Armada, concedida ao infante Don Filipe.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Capitulacions de Santa Fe
*Preitos colombianos
Operación Ogro

***Operación Ogro*** é unha película do director italiano Gillo Pontecorvo, coprodución hispano-italiana, estreada en Italia en 1979, e baseada no libro homónimo da autora Eva Forest. O título fai referencia ao nome en clave co que ETA denominou a acción, sendo ademais ogro o alcume de Carrero Blanco.

## Sinopse 
O filme narra o intento de secuestro e posterior atentado que ETA levou a cabo o 20 de decembro de 1973 contra Luis Carrero Blanco, que fora designado presidente do goberno de España por Francisco Franco uns meses atrás.

## Personaxes 
* Gian Maria Volonté como Izarra
* José Sacristán como Iker
* Ángela Molina como Amaiur
* Eusebio Poncela como Txabi
* Saverio Marconi como Luque
* Georges Staquet como Albanel
* Nicole Garcia como Karmele
* Féodor Atkine como José María Uriarte
* Estanis González	
* Agapito Romo como Luis Carrero Blanco
* José Manuel Cervino como Leiteiro
* Ana Torrent como rapaza vasca

## Galardóns e nomeamentos 
A película foi seleccionada oficialmente para a clausura do Festival de Venecia. Declarada de "Especial Calidade" pola Dirección Xeral de Cinematografía, obtivo o premio David di Donatello á mellor dirección.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Queimada (homónimos)

O termo **Queimada** pode referirse a:

***Queimada**, bebida alcólica galega;
****Queimada***, filme de Gillo Pontecorvo (1969);
***Queimada**, grupo musical pontevedrés da década de 1970;
***Fatolha queimada**, prato típico de Portugal.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***A Queimada**, lugar da parroquia de Rodeiro, no concello de Oza-Cesuras;
***A Casa Queimada**, lugar da parroquia de Lesón, no concello da Pobra do Caramiñal.

;Fóra de Galiza

;En Portugal
***Queimada**, freguesía portuguesa do concello de Armamar;
***Queimada**, lugar da freguesía de Ovil, do concello portugués de Baião;
***Fajã da Queimada**, concello de Velas, illa de São Jorge, nos Azores.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Queimadiña**, lugar da parroquia de Leirado, no concello de Salvaterra de Miño.
Xan das Bólas

**Fernando Tomás Ares Pena**, alcumado **Xan das Bólas**, nado na Coruña o 30 de outubro de 1908 e finado en Madrid o 13 de outubro de 1977, foi un actor galego. Foi un dos actores secundarios cunha traxectoria máis longa na historia do cine español, aparecendo en arredor de 300 filmes, habitualmente con pequenos papeis cómicos nos que representaba personaxes con variados oficios. Con todo, o seu traballo foi criticado por boa parte da intelectualidade e a crítica galega pola ridiculización do pobo galego á que contribuía coas súas interpretacións de personaxes risibles, ás que engadía un esaxerado acento galego.

## Traxectoria 
Naceu na rúa Santiago da Coruña, sendo fillo do industrial Tomás Ares Alonso, natural do pobo maragato de Valdespino de Somoza (en Santiago Millas), e da coruñesa Ángela Pena Valiño. Durante a Segunda República comezou a traballar como cómico e contacontos e en 1934 creou o personaxe de Xan das Bolas, co que percorreu Galicia con espectáculos como *Hala, que van fervendo*, o cal representou polos teatros entre 1935 e 1936.

Finalizada a guerra civil española, emprendeu a súa carreira cinematográfica con *Salomé* (1940) de Feliciano Catalán. Pouco despois comezou a ser coñecido polo gran público polo seu papel en *Polizón a bordo*, de Florián Rey, onde compartiu pantalla con Lina Yegros, Antonio Casal ou Ismael Merlo. e estas incrementáronse especialmente a partir de 1960 e durante a Transición, co movemento de revisión do cine galego e o auxe do nacionalismo galego.

## Filmografía 
A seguinte listaxe é unha escolma da súa filmografía:
* *Éramos siete a la mesa* (1942).
* *El hombre que se quiso matar* (1942).
* *Tuvo la culpa Adán* (1944).
* *Ella, él y sus millones* (1944).
* *Mar abierto* (1946)
* *Botón de áncora* (1948).
* *Sabela de Cambados* (1949).
* *Historia de dos aldeas* (1951).
* *Malvaloca* (1954).
* *Historias de la radio* (1955).
* *Saeta rubia* (1956).
* *Muchachas de azul* (1957).
* *¿Dónde vas, Alfonso XII?* (1958).
* *Plácido* (1961).
* *Aquí están las vicetiples* (1961).
* *La venganza de Don Mendo* (1961).
* *La gran familia* (1962).
* *El verdugo* (1963).
* *La chica del gato* (1964).
* *¡Cómo está el servicio!* (1968).
* *Los que tocan el piano* (1968).
* *Objetivo bi-ki-ni* (1968).
* *Don Erre que erre * (1970).
* *Me siento extraña* (1977).

## Notas
Boeli van Leeuwen

**Willem Cornelis Jacobus van Leeuwen**, nado en Curaçao o 10 de outubro de 1922 e finado na mesma illa o 10 de outubro de 2007, foi un escritor en lingua holandesa das Antillas Holandesas máis coñecido como **Boeli van Leeuwen**.

## Traxectoria 
Fillo dun alto funcionario holandés, estudou dereito na Universidade de Leiden, licenciándose finalmente pola Universidade de Ámsterdan, de volta a Curaçao ocupou diversos postos públicos, en 1947 publicou os seus primeiros libros de poesía e en 1959 apareceu a súa primeira novela, *De rots der struikeling*, que trata do conflito entre o individuo e a súa responsabilidade social, editada nos Países Baixos ao ano seguinte levou o Vijverbergprijs en 1961.

## Obra 
* 1947 - *Tempels en woestijnen*
* 1947 - *De Mensenzoon*
* 1959 - *De rots der struikeling*
* 1962 - *Een vreemdeling op aarde*
* 1966 - *De eerste Adam*
* 1978 - *Een vader, een zoon*
* 1985 - *Schilden van leem*
* 1988 - *Het teken van Jona*
* 1990 - *Geniale anarchie*
Gillo Pontecorvo

**Gillo Pontecorvo**, nado en Pisa o 19 de novembro de 1919 e morto en Roma o 12 de outubro de 2006, foi un cineasta italiano. 
## Traxectoria
Os seus filmes máis coñecidos son *Queimada* (1969) e *La Battaglia di Algeri* (1965). No primeiro actúa Marlon Brando, que interpreta o axente inglés Walker, un personaxe enviado ao Novo Mundo para pregar a revolución nas colonias da España e Portugal, ofrecendo aos nativos o apoio financeiro de Inglaterra. No segundo, cóntase o episodio da revolta de Alxeria contra a dominación francesa, isto xa nos finais dos anos 50 do século XX.

Foi candidato dúas veces nos Premios Óscar, en 1961, na categoría de mellor película estranxeira, por *Kapò*, na que abordaba os campos de concentración nazis, mediante a historia dun gardián alemán que axuda a unha muller xudía; e en 1966 por *A batalla de Alxer* na categoría de mellor director.

Foi o director do filme *Operación Ogro*, no que se relata o atentado contra o Presidente do Goberno de España Luis Carrero Blanco en 1973.

## Filmografía como director 
* *Firenze, il nostro domani* (2003)
* *Un altro mondo è possibile* (2001) 
* *I corti italiani* (1997) (segmento de “Nostalgia di protezione”)
* *Nostalgia di protezione* (1997)
* *Danza della fata confetto* (1996)
* *12 registi per 12 citta* (1989) (segmento de “Udine”)
* ''L'addio a Enrico Berliguer* (1984)
* *Ogro* (1980) 
* *Queimada* (1969) 
* *La Battaglia di Algeri* (1965) 
* *Paras* (1963)
* *Kapò* (1959)
* *Pane e zolfo* (1959)
* *La grande strada azzurra*(1957) 
* *Cani dietro le sbarre* (1955)
* *Giovanna* (1955)
* *Festa a Castelluccio* (1954)
* *Porta Portese* (1954)
* *Missione Timiriazev'' (1953)
Gondrame

Como topónimo **Gondrame** pode referirse a:

;En Galiza
***Gondrame**, parroquia do concello do Páramo;
****Gondrame**, lugar de dita parroquia;
***San Vicente de Gondrame**, parroquia do concello do Páramo.
Xosé Fontenla Leal

**Xosé María Benito Fontenla Leal**, nado en Canido (Ferrol) o 12 de febreiro de 1864 e finado na Habana o 5 de decembro de 1919, foi un intelectual galeguista. Presidiu a Unión Redencionista Gallega e impulsou a Real Academia Galega, da que foi académico non numerario. Pertenceu así mesmo á masonería baixo o nome de *Murguía*.

## Traxectoria 
Emigrou a Cuba xunto aos seus pais. Na Habana traballou na industria litográfica. Foi un auténtico bibliófilo, pois chegou a reunir unha biblioteca de máis de tres mil volumes sobre historia, xeografía, lingua, artes e tradicións de Galicia.

En 1886 fundou, xunto con Secundino Cora García, a *Revista de Galicia*, publicación mensual bilingüe de curta duración. Tamén foi colaborador do *Diario de la Marina*. En xaneiro de 1903 afiliouse ao Centro Gallego de La Habana e durante varios anos foi bibliotecario da sección de instrución. En 1917 foi comisionado polo Centro Gallego para acompañar a Galicia os restos mortais do músico José Castro "Chané". Foi presidente da sociedade Unión Redencionista Gallega, encargada de apoiar o movemento agrarista en Galicia.

Contribuíu decisivamente á fundación en 1905 da Asociación Iniciadora y Protectora de la Academia Gallega canda o poeta Manuel Curros Enríquez. Nesta sociedade, xénese da futura Real Academia Galega, Fontenla ocupou os postos de vogal, vicepresidente e presidente. Posteriormente foi académico non numerario da RAG.

Tivo unha destacada presenza na formación da sociedade *Ferrol y su Comarca*. Na xunta xeral de xullo de 1909 foi elixido por unanimidade para organizar a súa sección de propaganda.

Morreu no hospital Calixto García en 1919. As dificultades económicas privárono da condición de socio do Centro Gallego e, polo tanto, de poder ingresar no sanatorio La Benéfica. Rematou soterrado nunha foxa común do cemiterio Colón da Habana.

Boa parte da súa extensa biblioteca consérvase no Centro Gallego de La Habana. Trala súa morte, o seu fillo doou o resto á Academia Galega.

### Himno Galego 
Dende Cuba interveu na fixación dun dos símbolos nacionais de Galicia. Fontenla Leal promoveu a elaboración do himno galego, pois escribiu en varias ocasións a Eduardo Pondal e Pascual Veiga instándoos a que lle enviasen a letra e a música. A composición estreouse finalmente na Habana o 20 de decembro de 1907.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* Dobarro Paz, Xosé María, "Manuel Curros Enríquez, José Fontenla Leal e a Real Academia Galega: observacións e datos sobre as súas orixes e vicisitudes", Real Academia Galega, 362 (2001), pp.&nbsp;203–266.
* Neira Vilas, Xosé, "Fontenla Leal, José" en *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada*, en DVD.

### Outros artigos 
* Asociación Iniciadora y Protectora de la Academia Gallega
### Ligazóns externas
Mesnada

Unha **mesnada** era, na Península Ibérica durante a Idade Media, o conxunto de homes armados pertencentes a un rei, señor, ricohome, consello, parroquia ou distrito que formaba a unidade orgánica da hoste ou exército. Ao conxunto de normas que tiñan que cumprir os mesnadeiros chamábaselle mesnadaría, así como ao soldo que recibían.

## Etimoloxía 
A palabra ven do latín *mansionatus*, que siginificaba "aloxado" na "mansión" do señor.

Diferénciase da az, ou aaz, en que a mesnada, era unha parte do exército e a az, era unha unidade táctica no campo de batalla.

## Véxase tamén
* Organización dos Irmandiños
* Hoste
* Az (militar)

## Notas 
## Bibliografía 
* Jose Almirante - *Diccionario militar*, 1869, Madrid.
Ugo Pirro

**Ugo Pirro**, nado o 20 de abril de 1920 en Salerno, finado o 18 de xaneiro de 2008 en Roma, foi un guionista italiano.

## Obra
### Filmes
**Achtung! Banditi!* (1951)
**Il sole negli occhi* (1953)
**Uomini e lupi* (1956)
*''L'amore più bello* (1957)
**Il momento più bello* (1957)
**Cerasella* (1959)
**Il gobbo* (1960)
**La garçonnière* (1960)
**5 Branded Women* (1960)
**La guerra continua* (1962)
**Il processo di Verona* (1963)
**Le soldatesse* (1965)
**Svegliati e uccidi* (1966)
**Navajo Joe* (1966)
**A ciascuno il suo* (1967)
**L'occhio selvaggio* (1967)
**Sequestro di persona* (1968)
**Il giorno della civetta* (1968)
**L'amante di Gramigna* (1969)
**Bitka na Neretvi* (1969)
**Metello* (1970)
**Indagine su un cittadino al di sopra di ogni sospetto* (1970)
**Il giardino dei Finzi-Contini* (1970)
**La classe operaia va in paradiso* (1971)
**Imputazione di omicidio per uno studente* (1972)
**Il generale dorme in piedi* (1972)
**Days of Fury* (1973)
**La proprietà non è più un furto* (1973)
**Sutjeska* (1973)
**Delitto d'amore* (1974)
**I guappi* (1974)
**Paolo Barca, maestro elementare, praticamente nudista* (1975)
**Colpita da improvviso benessere* (1975)
**San Babila ore 20 un delitto inutile* (1976)
**A herdanza Ferramonti* (1976)
**Il prefetto di ferro* (1977)
**Signore e signori, buonanotte* (1978)
**L'enfant de la nuit* (1978)
**Povratak* (1979)
**Operación Ogro* (1979)
**Cronaca nera* (1987)
**Un ragazzo di Calabria* (1987)
**Obbligo di giocare - Zugzwang* (1990)
**Funes, un gran amor* (1993)
**Il giudice ragazzino* (1994)
**Celluloide* (1996)
**Ninfa plebea* (1996)

### Televisión
**Nucleo zero* (1984)
**Mio figlio non sa leggere* (1984)
**Gioco di società* (1989)
**Piazza di Spagna* (1993)
**La famiglia Ricordi* (1993)
**Il prezzo del denaro* (1995)

### Novelas
**Le soldatesse* (1956)
**Mille tradimenti* (1959)
**Jovanka e le altre* (1960)
**Mio figlio non sa leggere* (1981)
**Il luogo dei delitti* (1991)
**Osteria dei pittori* (1994)
**Celluloide* (1995)
**Soltanto un nome sui titoli di testa* (1998)
**Figli di ferroviere* (1999)
**Per scrivere un film* (2001)
**Il cinema della nostra vita* (2001)
## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Obituario no BBC News 
*Biografía en Rai.it 
*Obituario no *The Times'', 21 de xaneiro de 2008
Departamento de Canelones

**Canelones** é un departamento do Uruguai cuxa capital é a cidade homónima. Áchase na zona sur do país, rodea ao departamento de Montevideo e limita ao oeste con San José, ao norte con Florida e ao leste con Lavalleja e Maldonado. Na zona oeste e norte, o límite cos demais departamentos fórmao o río Santa Lucía, mentres que na parte leste a fronteira fórmaa a Cuchilla Grande e o Arroio Solís Grande.

Ten unha superficie de 4.536&nbsp;km² e no 2008 tiña medio millón de habitantes.  A maior cidade do departamento é Ciudad de la Costa, seguida por Las Piedras.