Meiga chuchona

A **meiga chuchona** é unha figura mítica do imaxinario popular galego que deu orixe a unha lenda tradicional que se coñece co mesmo nome. Algúns autores afirman que non se trata dun tipo especial de meigas senón que son meigas normais: "*Non se debe crer que a meiga chuchona sexa outra ca meiga ou bruxa. De feito, é o mesmo ser, que algunhas veces fai esta maldade como fai outras*".

A figura da *meiga chuchona* (ou *zugona* ou *mamona*) soborda o campo da mitoloxía galega e foi relacionada cos vampiros. Coñécese tamén en Italia, Portugal (onde se di que chuchan o sangue dos seus propios fillos), en Escocia) baixo o nome de *Baobhan Sith*, que ataca ós mozos). En Asturias coñécense como *guaxas*. Na Mitoloxía romana existía un ser de similares características, denominado *estirge* ou *estrige*: baixo a forma de aves de longos picos e fortes poutas atacaban ás persoas -preferentemente meniños de peito- cando estaban dormidas, desgarraban a súa carne coas uñas e zugaban o sangue, noite tras noite ata provocar a súa morte.

## Lendas 
De acordo coa lenda, a *meiga chuchona* entra ao empardecer o día nas casas onde hai cativos para lles chuchar o sangue, motivo que os fai enmagrecer até quedar co corpo mirrado e mesmo chegar a morrer. Tamén se coñecen casos de zugar o sangue de persoas adultas.

Na parroquia de San Xián de Sergude, en Carral, contan o caso dunha muller á que lle foron morrendo sucesivamente tódolos fillos que ía tendo. Neste momento tiña unha nena que tamén semellaba estar consumíndose. Para saber a causa, a nai desta muller fixo a *proba das tres xuncas*, o que lle permitiu saber que se trataba dunha *meiga chuchona*. A avoa díxolla ós pais que, cando deitaran a nena, lle puxeran entre a roupa unha castaña de Indias, un dente de allo e unha das Herbas de san Xoán; logo debían permanecer vixiándoa ata que aparecese unha mosca grande e negra e, cando a visen chegar onda a nena, dicir "*San Silvestre, meigas fóra!*", e darlle cun ramallo de loureiro ou, mellor, de abeleira- ata matala. Aconteceu tal e como dixera a vella e mataron a mosca.

Ó día seguinte sóubose que morrera na cama unha vella de Tabeaio, a uns tres quilómetros de Sergude, e todos deron por feito que esa vella era a meiga. E, efectivamente, a nena empezou a mellorar e a medrar ata converterse nunha femosa moza.

Na parroquia de San Pedro de Canaval, en Sober (Lugo) cóntase outro sucedido no que a meiga se transformara en serpe. Había un mozo que se namorara dunha moza que resultou ser unha *meiga chuchona*. Un día o mozo soubo a verdade e, sen darse conta, fíxolle saber a ela que xa sabía o que era, ante o que a moza se enfadou e marchou. Esa noite, o mozo desperta cando sente unha picada no pescozo e descobre que se trata dunha serpe. Tira con ela ó chan e mátaa a golpes. No día seguinte entérase que a moza aparecera morta na súa cama.

## A *meiga chuchona* na literatura 
Rosalía de Castro refírese á *meiga chuchona* no seu poema *Airiños, airiños, aires*.

O poeta e médico Juan Barcia Caballero escribiu:

Así mesmo, Vicente Risco, refírese a ela na súa novela curta *Galamandalfa*, escrita en castelán (e recollida nas súas obras completas):

Existe unha versión cinematográfica de 2006 a cargo de Pablo Millán.

## Características 
### Atribucións 
A desnutrición foi un problema habitual entre os campesiños galegos, especialmente grave entre os meniños, aos que debilitaba e consumía ata chegar, nalgúns casos, a producir a súa morte. Esta situación recibiu distintas denominacións: *tangaraño* ou *enganido*, coma máis comúns, e é o que hoxe se designaría como raquitismo. 

Adoitaba atribuírse a distintos poderes máxicos, coma un mal de ollo, unha sombra maligna que acababa con eles (de aí o nome de *asombramento*), un *demiño* ou aos efectos dunha *meiga chuchona* que as había tan daniñas e poderosas que abondaba o seu bafo para producir o enganido nun cativo. Cuba engade outra causa: que os mouros roubaron o neno e deixaron no seu lugar un neno falso, que terminaría consumíndose. Tamén se di que as meigas raptan os meniños para chucharlles o sangue:

### Proteccións contra as meigas 
Para evitar as meigas, e a consunción dos cativos, había a crenza de que podían empregarse diferentes remedios, como atarlle no pulso ou poñerlle ó pescozo distintos amuletos (un corno de vacaloura, unha figa, un dente de allo) ou os denominados *rescritos* (papeis con oracións en latín dentro dunha *bulsa dos atavíos*). Cos mesmos efectos protectores, o dente de allo pode levalo a nai no peto cando leva o meniño ao colo.

Unha vez comezada a enfermidade, cando xa o meniño foi vítima da *meiga chuchona*, recorríase a outras prácticas pretendidamente curativas: queimar nunha encrucillada uns pelos do rapaz, nunha noite de lúa chea. Tamén, atarlle as dedas de mans e pés cunha cinta e saír con el a un camiño despois das 12 da noite, para pedirlle ao primeiro camiñante con quen se atope que corte a cinta: *Homiño que vén á ventura, desenquirquílleme esta criatura*.

Na Arnoia ataban o enfermo nunha cruz de madeira que espetaban nunha encrucillada, e pedían ao primeiro que pasase que cortase as cordas, o que debía facer en completo silencio. Outro remedio consiste en pasar tres veces o rapaz enfermo, entre dúas Marías, a través do oco dun carballo ou dunha cerdeira (abertura que algunhas veces se facía á mantenta, abrindo o tronco ao longo desde o pé e uníndoo de novo a certa altura). Ao rematar deixábanse as roupas do meniño nas pólas da árbore e vestíano con roupas novas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Meiga

### Bibliografía 
* 
* RODRÍGUEZ GONZÁLEZ, Eladio: *Diccionario enciclopédico gallego-castellano*. Galaxia, Vigo 1958-1961, s. v. *enganido*, s. v. *meiga*.
* Jesús Rodríguez López: *Supersticiones de Galicia y preocupaciones vulgares*, Madrid 1910 (edición facsimilar de Maxtor, Valladolid, 2001).
* VAQUEIRO, Vítor: *Mitoloxía de Galiza. Lendas, tradicións, maxias, santos e milagres*. Ed. Galaxia, Vigo 2011.

### Ligazóns externas 
* Ficha da meiga chuchona en Galiciaencantada.com
* Meigas chuchonas , artigo de Sabela Baña