Noble (moeda escocesa)

***Noble*** é a denominación de senllas moedas escocesas de ouro e de prata, a primeira delas introducida en 1357 polo rei David II (1329-1371) e a segunda cuñada por primeira vez por Xacobe VI (1567-1625) antes de acceder ao trono de Inglaterra.

## *Noble* de ouro 
### David II (1329-1371) 
Na súa reforma monetaria de 1357, David II introduciu no sistema monetario escocés dúas novas moedas: o *groat* de prata e o *noble*, como primeira moeda de ouro do país. No mesmo ano, Adam Tor, o responsable da Casa da Moeda de Edimburgo, recibiu a encarga de ocuparse das cuñaxes dos dous novos valores. Nos libros de contas da ceca figura unha mención a "James Mulekyn, de Florencia", como mestre gravador en Escocia, probablemente autor dos cuños de ambas as moedas.

O *noble* escocés de ouro foi creado tomando como base o *noble* inglés cuñado a partir de 1354 por Eduardo III de Inglaterra (1327-1377), que se caracterizaba pola figura do rei sobre un navío no anverso, en pé e cunha espada e o escudo coas armas de Inglaterra e de Francia, e unha cruz ornamentada no reverso, con leóns coroados nos seus cuarteis.

A moeda escocesa, poucos anos posterior, retomou a mesma tipoloxía, aínda que cunha notable modificación no anverso: no escudo que sostén o rei sobre o navío, en lugar das armas inglesas e francesas introduciuse por vez primeira nunha moeda o característico león rampante das armas escocesas, que fora introducido por Guillerme I (1165-1214). A lenda que rodea os motivos do anverso é + DAVID: DEI: GRA: REX: SCOTOROTVM ("David, pola graza de Deus, rei dos escoceses") e a do reverso coincidía exactamente coa do *noble* inglés: + IHC AUTEM TRANSIENS PER MEDIUM ILLORUM IBAT ("Mais Xesús, pasando entre eles, marchou").

O *noble* tiña un peso de 120 grans troy (ca. 7,77 gramos) e un diámetro de 36 milímetros. Estaba cuñado en ouro cunha lei de 23,875 quilates e tiña un valor de 6 xilins e 8 peniques ou, o que é o mesmo, un terzo da libra escocesa. (Glasgow), do Museo Nacional de Escocia (Edimburgo); do Departamento de Moedas e Medallas do Museo Británico (Londres) e do Museo Ashmolean (Oxford).

O valor desta moeda era de 3 libras escocesas e 15 xilins (ou 75 xilins escoceses). Medía 31,8 mm de diámetro e tiña un peso de 78,5 grans (ca. 5 gramos). Esta nova moeda retoma a figura do navío no anverso, sobre a que agora aparece un grande escudo co león rampante escocés, rodeada pola lenda · IACOBVS · 6 · DEI · GRATIA · REX · SCOTORVM · ("Xacobe VI, pola graza de Deus, rei dos escoceses"). No reverso amósase unha cruz formada por cetros, cun cardo no centro, rodeado por catro coroas, cardos e leóns rampantes, coa lenda FLORENT · SCEPT · PIIS · REGNA · HIS · IOVA · DAT · NVMERATQ · ("Os cetros florecen cos piadosos, Xehová dálles reinos e numéraos").

O valor do *thistle noble* era de 146 xilins e 8 peniques (equivalente a 11 *merks* ou a 22/3 de libra escocesa). A moeda tiña un peso de 7,63 gramos e un diámetro de 36 mm.

## *Noble* de prata 
A mesma denominación de *noble* recibiuna tamén outra moeda, de prata, cuñada por vez primeira no marco da segunda serie de emisións a nome de Xacobe VI, ininterrompidamente entre 1572 e 1580. O valor inicial do *noble* de prata era de 6 xilins e 8 peniques (= medio *merk* ou 1/3 de libra escocesa), polo que coincidía co do primeiro *noble* de ouro, de David II. O seu peso era de 105 grans (ca. 6,80 gramos).

Cuñaron tamén pezas dun nobre de prata (ou ½ *merk*) Carlos I (entre 1636 e 1638) e Carlos II (entre 1664 e 1775).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Libra escocesa
* Moeda escocesa

### Bibliografía 
* Alfaro Asins, C. et al. (2009). *Diccionario de numismática*. Ministerio de Cultura. Madrid. ISBN 978-84-8181-405-7
* Bateson, D, (1987). *Scottish Coins*. Shire Publications Ltd. ISBN 0-85263-847-7
* Burns, E. (1887). *The Coinage of Scotland*.  I, , . Black, Edimburgo.
* De Cardonnel, A. (1786). *Numismata Scotiæ or a series of the scottish coinage, from the reign of William the Lion to the Union*. Edimburgo. G. Nicol.
* Frey, A. R. (1916). *A dictionary of numismatic names; their official and popular designations*. American Journal of Numismatics. Vol 50.
* Grueber, H. (1899). *Handbook of the Coins of Great Britain and Ireland in the British Museum*. Londres. [Reimpresión en 1970; ISBN 1-4021-1090-1]
* Holmes, N. (1998). *Scottish Coins.* Edimburgo. NMS Publishing. ISBN 1-901663-02-7
* Holmes, N. (2006). *Sylloge of Coins of the British Isles. 58. Scottish Coins in the National Museum of Scotland, Edinburg*. Part I. Oxford University Press. ISBN 0-19-726328-3
* Klütz, K. (2004). *Münznamen und ihre Herkunft.* Viena. Moneytrend Verlag. ISBN 3-9501620-3-8
* Mackay, J.; Mussel, J. (2016). *Coin Price Guide to British Coins*. *Token Publishing Ltd*.
* Martinori, E. (1915). *La moneta. Vocabolario generale *. Roma. Istituto italiano di numismatica.
* Seaby, P.; Purvey, F. (1984). *Coins of Scotland Ireland and the Islands*. Sanford J. Durst. ISBN 978-0900652646
* Stewart, I. (1955). *The Scottish Coinage.* Londres. Spink & Son.

### Ligazóns externas 
* Scottish Coins