Neocórtex

[miniatura|Unha [columna cortical|columna representativa do neocórtex. As capas de corpos celulares están sinaladas á esquerda e as capas de fibras á dereita.]]
O **neocórtex**, tamén chamado **neopalio** ou **isocórtex**, é un conxunto de capas do córtex cerebral dos mamíferos que intervén nas funcións cerebrais elevadas como a percepción sensorial, cognición, xeración de ordes motoras, razoamento espacial e linguaxe. O neocórtex subdivídese en **isocórtex verdadeiro** e o proisocórtex.

No cerebro humano, o córtex cerebral consta dun neocórtex máis grande e un alocórtex máis pequeno, que comprenden respectivamente o 90 % e o 10 % do córtex O neocórtex está formado por seis capas ou camadas, denominadas da máis externa á máis interna da I á VI.

## Etimoloxía 
O termo neocórtex procede do latín *cortex*, 'casca' ou 'pel (de froita)', combinado co prefixo grego  *neo-*, 'novo'. Neopalio é un termo híbrido similar, do latín *pallium*, 'manto'. Isocórtex e alocórtex conteñen as raíces gregas *isos*, 'igual' e *allos*, 'outro'.

## Anatomía 
O neocórtex é o tecido cerebral máis desenvolvido en organización e número de capas. Consta de materia gris, ou corpos celulares neuronais e fibras non mielinizadas, que rodean a materia branca situada máis profunda e formada por axóns cubertos de mielina no cerebro. Así e todo, é unha capa moi fina, duns 2–4&nbsp;mm de grosor. Distinguimos dous tipos de córtex no neocórtex: proisocórtex e isocórtex verdadeiro. O proisocórtex é unha área de transición entre o isocórtex verdadeiro e o perialocórtex (parte do alocórtex). Encóntrase no córtex cingulado (parte do sistema límbico), nas áreas de Brodmann 24, 25, 30 e 32, a insula e o xiro parahipocampal.

De todos os mamíferos estudados ata agora (incluíndo os humanos), unha especie de golfiño oceánico, o caldeirón (*Globicephala melas*), é a que ten a maior cantidade de neuronas neocorticais.

### Xeometría 
O neocórtex é liso nos roedores e outros pequenos mamíferos, mentres que nos elefantes, golfiños e primates e outros mamíferos grandes ten profundos sulcos e cristas (xiros ou circunvolucións) ondulantes. Estes pregamentos fan que a área superficial do neocórtex aumente considerablemente. Todos os cerebros humanos teñen o mesmo padrón global de xiros e sulcos principais, aínda que difiren en pequenos detalles dunha persoa a outra. O mecanismo polo cal se forman os xiros durante a embrioxénese non está totalmente claro, e hai varias hipóteses en competición que explican a xirificación, como a hipótese da tensión axonal, a da aboladura cortical ou a das diferenzas na taxa de proliferación celular en diferentes áreas do córtex.

### Capas 
miniatura|555x555px|Neuronas de distintas capas no córtex visual de rato. Capa II/III (verde), capa IV (púrpura), capa V (vermello), capa VI (amarelo). Reconstrucións en 3D.

O neocórtex contén tanto neuronas excitadoras (~80 %) coma inhibidoras (~20 %), denominadas polo seu efecto sobre outras neuronas. O neocórtex humano consta de centos de tipos de células. A estrutura do neocórtex é relativamente uniforme (de aí os nomes alternativos "isocórtex" e córtex "homotípico"), e consiste en seis capas horizontais segregadas principalmente polo tipo de célula e conexións neuronais. Porén, hai moitas excepcións a esta uniformidade; por exemplo, a capa IV é pequena ou está ausente no córtex motor primario. No córtex hai algunha circuitería canónica; por exemplo, as neuronas piramidais das capas superiores II e III proxectan os seus axóns a outras áreas do neocórtex, mentres que nas capas máis profundas V e VI adoitan proxectarse fóra do córtex, por exemplo ao tálamo, ao tronco cerebral e á medula espiñal. As neuronas da capa IV reciben a maioría das conexións sinápticas desde fóra do córtex (principalmente do tálamo), e elas mesmas establecen conexións locais a curta distancia con outras capas corticais.

## Función 
O neocórtex deriva embrionariamente do telencéfalo dorsal, que é a parte rostral do prosencéfalo. O neocórtex está dividido en rexións demarcadas polas suturas craniais do cranio que está enriba, nos lobos frontal, parietal, occipital e temporal, que realizan diferentes funcións. Por exemplo, o lobo occipital contén o córtex visual primario, e o lobo temporal o córtex auditivo primario. Outras subdivisións ou áreas do neocórtex son responsables de procesos cognitivos máis específicos. En humanos, o lobo frontal contén áreas dedicadas a capacidades que están potenciadas ou son únicas na nosa especie, como o procesamento da linguaxe complexa localizada no córtex prefrontal ventrolateral (área de Broca). Tamén intervén no condicionamento instrumental; responsable da transmisión de información sensorial e de información sobre plans de movemento aos ganglios basais. Os danos no neocórtex do lobo temporal anterolateral resultan en demencia semántica, que é a perda da memoria da información factual (memorias semánticas). Estes síntomas poden tamén ser replicados pola simulación magnética transcranial desta área. Se hai danos sostidos nesta área, os pacientes non desenvolven amnesia anterógrada e poden lembrar información episódica.

## Evolution
O neocórtex é a parte máis recente na evolución do córtex cerebral (de aí o prefixo *neo*); a outra parte do córtex cerebral é o alocórtex. A organización celular do alocórtex é diferente do neocórtex de seis capas. Nos humanos, o 90 % do córtex cerebral e o 76 % de todo o cerebro é o neocórtex. O neocórtex aumentou de tamaño en resposta a presións para unha maior cooperación e competición nos antepasados distantes. Co aumento de tamaño, houbo un maior control inhibidor voluntario de comportamentos sociais resultando nun aumento na harmonía social.

O córtex de seis capas parece ser unha característica distintiva dos mamíferos; atópase nos cerebros de todos os mamíferos, pero non noutros animais. en canto á nomenclatura nas distintas especies para o *neocortex*. Nas aves, por exemplo, hai claros exemplos de procesos cognitivos que se pensa que son de natureza  neocortical, malia a falta da distintiva estrutura neocortical de seis capas. As evidencias suxiren que o palio aviario é aproximadamente equivalente ao neocórtex de mamíferos. De maneira similar, os réptiles, como as tartarugas, teñen córtex sensoriais primarios. Un nome alternativo consistente aínda se ten que acordar.

## Proporción do neocórtex 
A proporción do neocórtex dunha especie é a proporción de tamaño do neocórtex con respecto ao resto do cerebro. Unha proporción alta de neocórtex pénsase que se correlaciona con varias variables sociais como o tamaño de grupo e a complexidade de comportamentos de apareamento social. Os humanos teñen un gran neocórtex en porcentaxe da materia total do cerebro cando se compara con outros mamíferos. Por exemplo, no tronco cerebral do chimpancé hai só unha proporción 30:1 de materia gris cortical respecto do tamaño do bulbo raquídeo, mentres que esa proporción é de 60:1 en humanos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de rexións do cerebro humano
* Blue Brain, un proxecto para producir unha simulación de computador dunha columna neocortical e finalmente un neocórtex completo
* Rede de predición da memoria, unha teoría da función do neocórtex de Jeff Hawkins e  modelos de software relacionados
* Claustrum

### Ligazóns exernas 
* Comparative Neuroscience en Wikiversity
* 
*