open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pazo de San Román

O **pazo de San Román** foi un pazo galego situado no concello pontevedrés de Redondela, na parroquia de Saxamonde.

## Descrición 
Na actualidade unicamente se poden ver algúns restos do que foi a construción orixinal. O único elemento arquitectónico que se conserva é a capela, edificio que na actualidade constitúe a igrexa parroquial de Saxamonde. 

No pazo viviron persoeiros coma Luis Sarmiento de Valladares, marqués de Valladares, ou José Sarmiento de Valladares, vicerrei de Nova España.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Juan Manuel López-Chaves Meléndez e Grato Enrique Amor Moreno: *Inventario Pazos y Torres de la provincia de Pontevedra* (tomo I), p. 194. Deputación de Pontevedra, 1988. ISBN 84-86845-09-2.

### Outros artigos 
* Saxamonde, Redondela
### Ligazóns externas 
* Arquitectura civil de Redondela. Anecdotario Redondelán.
Idade do Bronce Atlántico

A **Idade do Bronce Atlántico**, designa unha idade arqueolóxica propia do **complexo cultural do bronce atlántico**, comprendido entre aproximadamente o 1300 a. C. e 700 a. C. que inclúe diferentes culturas da Península Ibérica, das Illas Británicas e da costa atlántica de Francia. Caracterízase polos intercambios culturais e económicos dalgunhas culturas indíxenas superviventes que acabarían dando paso aos pobos indoeuropeos da Idade de Ferro (principalmente celtas) a finais do período. Séguelle a Idade de Ferro.

Os seus principais centros parecen estar en Portugal e Galicia (previa á cultura castrexa), Andalucía ( Tartessos ?) e Gran Bretaña. Os seus contactos comerciais esténdense ata Dinamarca e tamén ao Mediterráneo.

## Comercio 
A Idade do bronce atlántico está marcada polo intercambio económico e cultural, que levou a un alto grao de semellanza entre culturas como se pode comprobar nas comunidades costeiras dende Galicia ata Escocia, incluíndo o uso frecuente de pedras como cabalos de Frisia, a construcións de castelos en cantís, ou a arquitectura doméstica caracterizada pola casas redondas. Os contactos comerciais abranguían dende Suecia e Dinamarca ata o mar Mediterráneo.

Os obxectos relacionados con esta cultura foron atopados frecuentemente formando cúmulos, ou depositados en áreas rituais, usualmente preto da auga, como en ríos, lagoas e pantanos. Entre os elementos máis destacables pertencentes a este complexo cultural, están as machadas de bronce, ás veces enterradas formando grandes cúmulos na Bretaña e Galicia, puntas de lanzas, escudos e espadas. Ademais, tamén son comúns os obxectos de festexo das elites: asadores articulados, caldeiros e ganchos para a carne, atopados entre Portugal e Escocia. e apoiada por Barry Cunliffe, os cales argumentaron que o desenvolvemento do celta debíase a que era unha lingua franca atlántica, que máis tarde se espallaría polo resto de Europa, pero esta teoría contradí a máis aceptada orixe dos celtas na cultura de Hallstatt.

## Galería 

Ficheiro:Collier de Penne.jpg|Colar de Penne - Museo de Tolosa.
Ficheiro:Estela de Logrosan (Caceres-España).png|Estela de Logrosán, Estremadura.
Ficheiro:Machados de Bronce.jpg|Colección de machadas de Galicia. Museo Catedralicio de Ourense.
Ficheiro:Casco de Leiro, Castelo San Antón (A Coruña).jpg|Casco de Leiro.
Ficheiro:Poboado da idade de bronce de Campo Lameiro.jpg|Cabana reconstruída, Campo Lameiro
Ficheiro:Deposito da Samieira.JPG|Deposito da Samieira. Museo de Pontevedra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Cultura castrexa
*Cultura dos Campos de Urnas
*Europa atlántica
**Goldhut*
*Idade de Bronce
*Idade de Bronce en Galicia
*Megálito
*Megalitismo
Jerryd Bayless

**Jerryd Andrew Bayless**, nado o 20 de agosto de 1988 en Phoenix (Arizona), é un xogador profesional de baloncesto estadounidense que xoga nos Sichuan Blue Whales da Chinese Basketball Association (CBA). Mide 1,91 metros de altura, e xoga nas posicións de base e escolta.

## Traxectoria profesional 
Bayless foi elixido na 11ª posición do Draft da NBA de 2008 polos Indiana Pacers. Os Portland Trail Blazers adquiriron os dereitos de Bayless xunto a Ike Diogu de Indiana a cambio dos dereitos de Brandon Rush, que fora elixido na 13ª posición, xunto a Jarrett Jack e Josh McRoberts. O acordo foi completado o 26 de xuño de 2008, pero foi anunciado o 9 de xullo de 2008.

O 23 de outubro de 2010, Bayless foi traspasado ós New Orleans Hornets a cambio dunha elección condicionada de primeira rolda do Draft.

O 20 de novembro de 2010, Bayless foi traspasado ós Toronto Raptors xunto a Peja Stojaković, a cambio de Jarrett Jack, Marcus Banks e David Andersen.

O 13 de xullo de 2012, Bayless asinou un contrato de varios anos cos Memphis Grizzlies.

O 7 de xaneiro de 2014, completouse un traspaso entre os Grizzlies, os Boston Celtics, e os Oklahoma City Thunder. Memphis traspasou a Bayless a Boston, e eleccións de segunda rolda do Draft de 2014 e 2017 a Oklahoma City, a cambio dunha elección de segunda rolda do Draft de 2016, e Courtney Lee dos Celtics. Coma parte da operación, Ryan Gomes foi tamén traspasado dos Thunder ós Celtics.

O 31 de xullo de 2014, Bayless fichou polos Milwaukee Bucks.

O 12 de novembro de 2018, Bayless foi traspasado xunto a Robert Covington, Dario Šarić e unha elección da segunda rolda do Draft de 2022 ós Minnesota Timberwolves a cambio de Justin Patton e Jimmy Butler.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil de Bayless en NBA.com 
* Estatísticas de Jerryd Bayless
Acento grave dobre

O **acento grave dobre** ( ̏ ) é un signo diacrítico empregado nos alfabetos latino e cirílico consistente en dúas pequenas raias que baixan de esquerda a dereita e que se coloca sobre unha vogal ou unha consoante.

## Usos 
### Linguas eslavas do sur 
O acento grave dobre serve para sinalar o ton descendente breve nas linguas croata, serbia e, ás veces, no esloveno, no que, con este mesmo fin, tamén se emprega o acento grave simple.

Colócase no croata e no esloveno sobre as letras do alfabeto latino **a e i o r u** ou, no caso do serbio, sobre as equivalentes no alfabeto cirílico **а е и о р у**.

Con todo, dado que nestas linguas non se acostuma sinalar os tonemas, o emprego deste diacrítico fica limitado na práctica ás obras gramaticais e aos dicionarios.

### Alfabeto Fonético Internacional 
No Alfabeto Fonético Internacional, o acento grave dobre indica un tonema de rexistro moi baixo. Pódese colocar sobre calquera símbolo vocálico ou consonántico vocalizado.

## Véxase tamén
### Outros artigos
* Acento grave
* Diacríticos do alfabeto latino
* Diacríticos do alfabeto cirílico
Enrique Santamarina Valcárcel

**Enrique Santamarina Valcárcel**, nado en Tandil (Arxentina) o 8 de febreiro de 1870 e finado en Buenos Aires o 18 de abril de 1937, foi un banqueiro e político arxentino de orixes galegas.
## Traxectoria 
Foi director do Banco Nación e vicepresidente da República Arxentina no goberno do Xeneral Uriburu, tras a revolución do 6 de setembro de 1930, pero renunciou o 20 de outubro dese mesmo ano por enfermidade. Foi un gran propulsor de Monte Grande, onde foi o primeiro comisionado municipal e unha figura moi importante na creación do partido de Esteban Echeverría en 1913, cando cedeu os terreos onde se situou o Club Social. Actualmente recórdano nesta vila unha praza, unha avenida e un monumento, que contou coa colaboración de Santamarina e Fillos, xa que a empresa formou unha comisión para recadar os fondos necesarios para a construción deste..

## Notas
Antonio Santamarina

**Antonio Santamarina Valcárcel**, nado en Buenos Aires o 17 de agosto de 1880 e finado en 1974, foi un avogado e político arxentino de orixe galega.

## Traxectoria 
Licenciouse como doutor en Dereito e Ciencias Sociais. Foi membro do Concello Deliberante de Buenos Aires, deputado provincial e logo nacional por Buenos Aires, intendente da municipalidade de Tandil entre 1914 e 1917, intendente da Convención constituínte da provincia, senador nacional, candidato a gobernador da provincia de Buenos Aires, presidente da Academia Nacional de Belas Artes (el mesmo era un gran coleccionista) e membro do directorio de importantes empresas mercantís e industriais.

## Notas
Jorge Alejandro Santamarina

**Jorge Alejandro Santamarina Valcárcel**, nado en Buenos Aires o 17 de xaneiro de 1891 e finado en Olivos o 8 de agosto de 1953 foi un empresario e político arxentino de orixe galega.
## Traxectoria 
Foi presidente do Banco da Nación Arxentina dende 1932 ata 1943, ministro de Facenda do goberno que xurdiu na revolución do 4 de xuño de 1943, deputado pola provincia de Buenos Aires, membro da Xunta reguladora de grans e vicepresidente, dende 1936 ata seu falecemento, da empresa familiar iniciada polo seu avó, Santamarina e Hijos. A súa actuación no gremio consignatario na década de 1930 foi moi importante xa que logrou o cambio da forma de comercialización cando logrou derogar unha lei nacional que prexudicaba o sector.

## Notas
Kálmán Mészöly

**Kálmán Mészöly**, nado en Budapest o 16 de xullo de 1941 e finado na mesma cidade o 21 de novembro de 2022, foi un futbolista e adestrador de fútbol húngaro que xogaba na demarcación de defensa.

## Traxectoria 
Como futbolista desenvolveu toda a súa carreira no Vasas SC e na Selección de fútbol de Hungría. Unha vez retirado tivo unha ampla traxectoria como adestrador, dirixindo a selección en tres períodos, ao Vasas SC e ao Fenerbahçe SK entre outros. Con este útlimo chegou a oitavos de final da Liga de Campións e coa selección quedou eliminado na primeira rolda do Mundial de Fútbol España 1982.

## Participacións coa selección de Hungría 
## Palmarés 
* Vasas SC: Campión de Hungría: 1961, 1962, 1965 e 1966.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Estatísticas coa selección 
* Estatísticas coma adestrador en competicións oficiais 
* Equipo da selección de Hungría no Mundial de 1982 
* Goles de Kálmán Mészöly coa selección
UDP-glicosa

A **UDP-glicosa** ou **uridín difosfato glicosa** é un nucleótido azucre. Implicado nas reaccións de tipo glicosiltransferase do metabolismo, onde funciona como coencima transportador de unidades de glicosa.
A UDP-glicosa contén un grupo pirofosfato, a pentosa ribosa, a base uracilo e un residuo de glicosa unido ao último fosfato polo carbono 1.

O papel do UDP como transportador de glicosa e outros azucres no metabolismo foi descuberto polo bioquímico arxentino Luis Federico Leloir.

## Funcións 
A UDP glicosa pode orixinarse en reaccións como a seguinte:
 
glicosa 1-fosfato + UTP → UDP-glicosa + PPi

A UDP-glicosa utilízase no metabolismo dos nucleótidos azucres como unha forma activada da glicosa que serve como substrato de encimas chamados glicosiltransferases. Pode intervir nas seguintes rutas:

### Síntese de glicóxeno 
A UDP-glicosa achega os residuos de glicosa necesarios para a síntese do glicóxeno realizada pola glicóxeno sintase. A glicosa achegada únese a un extremo non redutor do glicóxeno en formación segundo a reacción:

UDP-glicosa + (glicosa)n (rama do glicóxeno) → UDP + (glicosa)n+1

### Síntese de sacarosa 
A sacarosa sintetízase pola transferencia dun resto de glicosa desde a UDP-glicosa á frutosa 6-fosfato, formando sacarosa 6-fosfato, que despois perde o seu fosfato pola acción dunha fosfatase.

frutosa 6-fosfato + UDP-glicosa → UDP + sacarosa 6-fosfato

sacarosa 6-fosfato + H2O → sacarosa + Pi

### Conversión de glicosa a galactosa 
A UDP-glicosa pode converterse en UDP-galactosa en reaccións como esta:
galactosa 1-fosfato + UDP-glicosa → UDP-galactosa + glicosa 1-fosfato
Ademais, existe un encima epimerase que pode converter reversiblemente a UDP-glicosa e a UDP-galactosa. Nas glándulas mamarias, estas reaccións van no sentido de formación de UDP-galactosa, e a galactosa formada pode utilizarse para formar a lactosa do leite. No fígado ocorre o contrario, a UDP-galactosa convértese en UDP-glicosa.

### Conversión en UDP-glicuronato 
A UDP-glicosa pode dar lugar a UDP-glicuronato, que proporciona ácido glicurónico que se pode utilizar na síntese de ácido hialurónico, heparina, como intermediario na ruta de formación de ácido ascórbico ou na desintoxicación de fenois. Nesta conversión a intervén unha deshidroxenase:

UDP-glicosa + 2 NAD+ + H2O → UDP-glicuronato + 2 NADH + 3 H+

### Síntese de glicolípidos 
A UDP-glicosa pode tamén usarse como un precursor na síntese de lipopolisacáridos e glicoesfingolípidos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Uridina difosfato
* Glicosa
* Nucleótido azucre
Ramón Santamarina II

O Dr. **Ramón II Santamarina Valcárcel**, nado en Tandil, Arxentina o 15 de maio de 1861 e finado o 1 de febreiro de 1909, foi un avogado e político arxentino de raíces galegas.
## Traxectoria 
Licenciouse de avogado e foi ministro de Buenos Aires na intervención do Dr. Lucio V. López, deputado nacional pola provincia de Buenos Aires e presidente do Banco da Nación, da Sociedade Rural Arxentina (SRA) entre 1897 e 1898, da Editorial El País, da Unión Telefónica e da Sociedade Industrial. Como presidente do Banco da Nación, Santamarina instalou unha industria de derivados lácteos e plantou na chaira gran cantidade de árbores de variadas especies, cumprindo así o pensamento de seu pai. Homenaxearase bautizando no seu honor unha vila do Partido de Necochea, na provincia de Buenos Aires, unha estación ferroviaria neste e o Instituto Agrotecnológico de Tandil.

## Notas
Eureka, Estados Unidos

**Eureka** é unha cidade situada no condado de Humboldt, dentro do estado de California, nos Estados Unidos. É a capital dese condado.

## Demografía 
Segundo os datos da Oficina do Censo dos EEUU, no ano 2010 a cidade contaba con 27.191 habitantes, un aumento se o comparamos cos datos do ano 2000, cando a poboación era de 26.128 persoas.
Thonon-les-Bains

** Thonon-les-Bains ** en lingua francesa, *Tonon* en francoprovenzal, é unha comuna e poboación de Francia, na rexión de Ródano-Alpes, departamento de Alta Savoia. É a subprefectura do distrito homónimo. É cabeceira dos cantóns de Thonon-lles-Bains Leste e Thonon-lles-Bains Oeste.

## Demografía 
A poboación municipal en 2007 era de 31.562 habitantes (12.364 en Thonon-lles-Bains Leste e 19.198 en Thonon-lles-Bains Oeste). A aglomeración urbana -que inclúe un total de 12 comunas: **Thonon-les-Bains**, Évian-les-Bains, Publier, Sciez, Allinges, Neuvecelle, Lugrin, Anthy-sur-Léman, Margencel, Marin, Maxilly-sur-Léman e Excenevex- tiña unha poboación de 66.252 habitantes. No 2011 a poboación municipal era de 35.290.

Non está integrada en ningunha *Communauté de communes* ou organismo similar.

## Historia 
Thonon-les-Bains era a capital histórica de Chablais, unha provincia do antigo Ducado de Savoia.

## Turismo 
Os principais puntos de interese turístico de Thonon-les-Bains son:
* *Arboretum de Ripaille* (xardíns botánicos). 
* O funicular de Thonon-les-Bains
* Castelo de Ripaille
* *Saint-Hippolyte* igrexa do século XII, reconstruída en estilo Barroco savoiano durante o século XVII.

## Cidades irmandadas 
Thonon-les-Bains está irmandada con:
*  Eberbach, Alemaña
*  Mercer Island, Estados Unidos de América
*  Čačak, Serbia

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web
Margarida de Borbón

O nome de **Margarida de Borbón** pode referirse a:

* **Margarida de Borbón**, tamén coñecida como **Margarida de Navarra**, terceira e última esposa de Teobaldo I de Navarra  (1211 - 1256).
* **Margarida de Borbón-Parma**, Raíña carlista de España, Francia e Navarra polo seu matrimonio con Carlos, duque de Madrid, duque de Madrid (1847 - 1893).
* **Margarida de Borbón e Borbón-Dúas Sicilias**, irmá de do Rei de España Xoán Carlos I e filla de Juan de Borbón y Battenberg  (n. 1939).
Juan de Borbón

O nome de **Juan de Borbón** pode referirse a:

***Juan de Borbón y Braganza**, pretendente ó trono francés e ó español como **Xoán III** (1883 - 1868).
***Juan de Borbón y Battenberg**, herdeiro dos dereitos dinásticos de Afonso XIII e pretendente á coroa española como **Xoán III** e **Xoán IV** na liña carlista  (1913 - 1993).
***Xoán Carlos de Borbón y Borbón-Dos Sicilias**, rei de España como Xoán Carlos I, fillo de Juan de Borbón y Battenberg (n. 1938).
Sofía de España

O nome de **Sofía de España** pode referirse a:

***Sofía de Grecia** (1938-), a raíña consorte de España por estar casada co rei de España Xoán Carlos I.
***Sofía de Borbón** (2007-), a segunda filla de Felipe de Borbón e Grecia e Letizia Ortiz, e neta da Sofía anterior.
Casa da Torre (Redondela)

A **casa da Torre** é un pazo galego situado no concello pontevedrés de Redondela, na parroquia homónima.

## Descrición 
[170px|esquerda|miniatura|A casa da Torre funciona na actualidade coma albergue para peregrinos no [Camiño Portugués de Santiago.]]
A construción da casa data do século XVI pola familia Prego de Montaos, cuxo brasón loce na entrada principal do pazo. O estilo do edificio é de tipo renacentista, e na súa fachada érguese unha torre a catro augas que lle dá nome ao pazo. Até o século XIX o pazo aínda contaba cunha estrutura amurallada que o arrodeaba.

Está situado na Praza de Ribadavia, e pola súa beira sur discorre o río Alvedosa.

Ao longo da historia foi a sede municipal antes de situarse a casa do concello onde está na actualidade. Tamén foi empregada coma sede dunha empresa de autobuses.

Na actualidade constitúe o único pazo de titularidade pública do concello, sendo empregado coma o albergue da vila na ruta portuguesa do Camiño de Santiago. Tamén conta cunha biblioteca, un salón de actos e varias salas de exposicións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Juan Manuel López-Chaves Meléndez e Grato Enrique Amor Moreno: *Inventario Pazos y Torres de la provincia de Pontevedra* (tomo I), pp.&nbsp;192–193. Deputación de Pontevedra, 1988. ISBN 84-86845-09-2.

### Outros artigos 
* Redondela, Redondela
### Ligazóns externas 
* Anecdotario redondelán. Arquitectura Civil. Pazos e outros.
Bryan Rabello

**Bryan Martín Rabello Mella** nado en Rancagua o 16 de maio de 1994, é un futbolista chileno. Xoga de mediapunta no Santos Laguna.

## Traxectoria 
O 27 de xaneiro de 2014 foi presentado como novo xogador do Deportivo da Coruña, cedido polo Sevilla até o final da tempada 2013–14. Debutou como deportivista na xornada 24, nunha vitoria fronte o CE Sabadell en Riazor (2–1). Esa campaña, Rabello xogou en Primeira División e na UEFA Europa League co Sevilla e en Segunda División co Deportivo, participando en 19 partidos neste equipo. Ese ano o club coruñés ascendeu a Primeira División.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Datos do xogador en bdfutbol.com 
* Datos do xogador en Soccerway
Orografía

miniatura|Catalogación segundo o criterio orográfico.
miniatura|Catalogación segundo Strahler.
A **orografía** (do grego *όρος*, montaña, e *γραφία*, descrición) é a parte da xeografía física, e tamén da xeomorfoloxía, que estuda o relevo terrestre e a súa estrutura nunha rexión determinada.

En modelos xeocientíficos, coma os modelos xerais de circulación, a orografía define o límite inferior (agás onde houber océano). Coma a representación orográfica faise dende o espazo segundo a media das altitudes da célula considerada (por exemplo, a representación das coras das montañas do Himalaia) haberá depender da resolución horizontal coa que se traballa. Canto máis alta sexa a resolución horizontal, mellor representará a orografía do terreo real.

Cando os tributarios dun río ou a estrutura dunha cunca son catalogados en secuencia orográfica, os que teñen unha orde máis elevada son os que se atopan próximas aos nacementos do río, mentres que as de orde menor atópanse próximas á desembocadura. Este método de catalogar tributarios é inverso á Orde de Corrente de Strahler, onde os tributarios situados na cabeceira son catalogados na categoría 1.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Efecto Föhn
* Xeoloxía
Casa reitoral do Viso

A **casa reitoral do Viso** é unha casa reitoral galega situada no concello pontevedrés de Redondela, na parroquia do Viso.

## Descrición 
O edificio está construído sobre unha planta rectangular, cun tellado a dúas augas.

Ademais da propia casa, na contorna existen un gran número de lápidas e tampas, un reloxo solar e unha fonte.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Anecdotario redondelán. Arquitectura Civil. Pazos e outros.
Abrud

**Abrud** (en húngaro *Abrudbánya*) é unha cidade romanesa situada no Condado de Alba. Encóntrase a unha altitude de 599&nbsp;msnm e a 417 quilómetros da capital, Bucarest.

## Historia 
esquerda|miniatura|250px|Vista dunha rúa de Abrud coa igrexa de san Nicolao ao fondo.
Abrud foi fundada polos romanos como *Abruttus*, e como unha pequena fortificación construída para defender as miñas de ouro do pobo veciño, *Alburnus Maior* (hoxe Roșia Montană).

Durante a Idade Media pasou a ser considerada como unha vila no 1427. No 1727, unha revolta tomou o control da vila, e unha revolta de servos comezada en 1784 con Horea, Cloșca e Crișan como xefes loitaron contra as forzas do Imperio Austrohúngaro. Abrud foi tomada polos rebeldes o 6 de novembro de 1784, antes de ser reprimidos polo exército austríaco.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web oficial .
Parque Natural de Corralejo

O **Parque Natural de Corralejo** atópase na Comunidade Autónoma das Canarias, estendéndose polo nordeste da illa de Fuerteventura.

## Flora 
O parque natural caracterízase polas extensións desérticas onde a presenza da Tabaiba doce (*Euphorbia Balsamifera*) constitúe a especie vexetal predominante.

## Fauna 
As especies máis importantes son representadas polas aves, podéndose atopar a Avetarda hubara, a Perdiz moura e o Trompeteiro.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web sobre o Parque
Raíñas e reis consortes de España

[200px|miniatura|[Francisco de Asís de Borbón, o único rei consorte de España, esposo de Isabel II.]]
A continuación presentase a lista de mulleres que foron consortes dos monarcas españois e que son coñecidas como **Raíñas consortes de España**; dentro da lista figura un home, o *rei consorte* Francisco de Asís, esposo de Isabel II. A lista só contén as esposas dos reis da España unificada e non dos reinos anteriores á Reconquista. Tamén recóllese a dinastía Bonaparte, a pesar de que o rei Xosé I non foi recoñecido como tal polas Cortes Xerais e que a súa dona, Julia Clary, non chegou a estar nunca en España.

Dentro da lista figuran algunhas das consortes que se encargáron da rexencia do reino por distintos motivos, estas foron:

* Isabel de Borbón; durante 1640 pois o seu esposo Filipe IV encontrábase na Guerra de Cataluña.
* Mariana de Austria; rexente dez anos a partir de 1665 ata 1675 pola minoría de idade do seu fillo Carlos II.
* María Luísa Gabriela de Savoia; en 1702 durante a Guerra de Sucesión Española.
* María Cristina de Borbón-Dúas Sicilias; desde 1833 e ata 1840 pola minoría de idade da súa filla Isabel II.
* María Cristina de Habsburgo-Lorena; a partir de 1885 e ata 1902, pola minoría de idade do seu fillo Afonso XIII.

## Casa de Austria 
## Casa de Borbón 
## Casa de Bonaparte 
## Casa de Borbón (primeira restauración) 
## Casa de Savoia 
## Casa de Borbón (segunda restauración) 
## Casa de Borbón (terceira restauración) 
## Véxase tamén 
* Reis de España
Fusaiola

[miniatura|Fusaiola do século XII ou XIII atopada en [Polonia.]]
miniatura|Debuxo dun fuso e máis dunha fusaiola prehistóricos.
Unha **fusaiola** é unha pequena peza simétrica cun buraco na parte central (o eixo de rotación). Esta peza colócase no extremo inferior do fuso e permite enfiar as febras dun elemento téxtil a través da torsión, un movemento semellante ao dunha buxaina. Hai constancia do seu emprego dende a prehistoria (data, cando menos, do século III ou IV antes da Nosa Era); e é frecuente atopala durante as escavacións nos sitios arqueolóxicos. Algúns dos materiais usados para a súa fabricación son o xiz, a pedra calcaria, a arxila ou os restos de cerámica. As formas máis sinxelas e arcaicas son as ovoides, achaiadas e troncocónicas.

No caso das fusaiolas feitas con arxila, existen modelos con formas máis evolucionadas, é dicir, cun feitío bulboso, hemisférico e de aresta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* What is a spindle whorl and why invoke it here?
Marta Doviro

**Marta Pérez Torre**, nada en Santiago de Compostela o 29 de febreiro de 1984, é unha actriz e presentadora de televisión galega. Debe o seu nome artístico, **Marta Doviro**, ó alcume da súa familia paterna, orixinaria da aldea de Viro, en Outes.

## Traxectoria 
Marta Doviro criouse entre Muxía e Corcubión e con 17 anos volveu a Santiago de Compostela, onde estudou tres anos de farmacia. Nesta etapa gañou o concurso de moda local organizado por El Corte Inglés e quedou finalista en dúas ocasións no concurso de moda Top Área Central. Logo deses tres anos decidiu mudarse a Ourense onde finalmente se diplomou en Deseño de Produtos na Escola de Arte e Superior de Deseño Antonio Faílde.

Logo desta etapa de estudante foi vivir á Coruña onde estivo traballando no departamento de mercadotecnia da firma galega de moda Caramelo. e *Máis galego* nos veráns de 2014 e 2015. Por este último foi finalista, de novo na categoría de mellor comunicadora, dos Premios Mestre Mateo 2014.

Presentou xunto a actriz Isabel Blanco o programa *Especial 30 anos de Series* da TVG e acompañou a Xosé Ramón Gayoso copresentando *Luar* en xullo do 2015. Ese mesmo verán retransmitiu en directo as fogueiras de San Xoán nun programa especial da TVG xunto a Lucía Rodríguez Vázquez e Bernardo Montaña.

No ámbito da interpretación participou como "Doutora Pita" na serie de televisión *Luci* en 2014, e deu vida a "Olalla" na serie *Pazo de Familia* desde a súa incorporación de 2015 a 2017, na 3ª temporada e durante dúas máis, ata a penúltima da serie.

En 2016 participou no especial de Nadal de *Larpeiros* (TVG), e nos anos 2016-2017 presentou *Feirantes* e *Gastrópodos, cociña en ruta* na TVG. Tamén en 2017 rodou a curtametraxe *O jazz dos proscritos*, de Manuel Gil Castro.

En 2018 acadou o seu terceiro nomeamento ós premios Mestre Mateo como mellor comunicadora co programa *Unha viaxe para contar*, tamén na TVG. Na gala tamén se encargou de entregar un dos premios. A finais dese mesmo ano, comezou a gravar a segunda tempada do programa *Malo será*, que se emitiu ó longo de 2019 na TVG, no que exerceu de presentadora, e ocasionalmente tamén participou actuando nalgún sketch, sendo a súa primeira incursión no mundo do humor. Todo isto combínao coa presentación de diversas galas de moda, deportivas, benéficas, culturais e de festas, participacións en programas de radio na Radio Galega e en Radio Coruña, especiais de Nadal do programa "Coma un allo", entrevistas no programa *A Revista*, e en obras de teatro como *E se os soños se cumpren*, coa compañía O Garaxe Hermenéutico, para o público infantil. Tamén impartiu en 2019 clases de teatro.

Así mesmo, volveu ó mundo da publicidade ó protagonizar en 2019 un spot televisivo para o lanzamento de MEGA da cervexeira Estrella Galicia.

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* "Marta Doviro y la Wikipedia" Participación en "La Regadera FM" en 2018 .
Montoro (homónimos)

O topónimo **Montoro** pode referirse a:

;Fóra de Galiza

;En Andalucía
***Montoro**, concello da provincia de Córdoba.

;En Italia
***Montoro**, concello italiano na provincia de Avellino da rexión de Campania:
****Montoro Inferiore**, antigo concello italiano na provincia de Avellino da rexión de Campania.
****Montoro Superiore**, antigo concello italiano na provincia de Avellino da rexión de Campania.

Amais, como apelido, pode referirse a:

***Cristóbal Montoro** (1950-), un político español.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Montoiro**, lugar da parroquia de Baloira, no concello da Estrada.
El Reparador

***El Reparador*** foi un semanario editado en Mondoñedo entre 1886 e 1890.

## Historia e características 
Subtitulado *Periódico político*, apareceu en 1886. Dirixido por Dodolino Trigo, entre os seus redactores figurou Víctor de Silva Posada.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Lugo
El Eco Mindoniense

***El Eco Mindoniense*** foi un semanario editado en Mondoñedo entre 1882 e 1885.

## Historia e características 
Subtitulado *Periódico católico, científico y literario*, apareceu o 22 de novembro de 1882. Publicábase os mércores e apareceu para ser voceiro da opinión católica e contrario ao liberal *El Hermandino*. Feliciano Sanjurjo Silva foi o seu fundador e propietario e tamén o director e, posteriormente, Abelardo Rodríguez Martínez. 

Era de ideoloxía católica, pero tamén publicou traballos científicos e literarios. Imprimíase na tipografía de Hermenegildo Mancebo de Mondoñedo. Foi continuado por *El Eco* a partir do 25 de xuño de 1885.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

* 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia de Lugo
Porto de Ciutadella

O **porto de Ciutadella** está situado en Ciutadella de Menorca, ao oeste da illa de Menorca. Aproximadamente ten unha lonxitude de 1.170 metros e unha anchura de entre 110 a 15 metros, dependendo do tramo. Neste porto calan os buques de pasaxeiros e carga que unen a illa de Menorca con Mallorca e Barcelona mediante liñas regulares da empresa Balearia e Menorca Lines que unha a illa con Mallorca. Ten 174 amarres e dispón dun guindastre de 6,5 toneladas.

## Rissagues 
Uns dos problemas que ten o porto de Ciutadella son as *rissagues*, que se propagan por causas meteorolóxicas como os ventos fortes na troposfera (aire cálido en niveis da atmosfera e débil ou moderado na superficie) subas e baixadas bruscas do nivel do mar en moi pouco tempo. Cando acontece isto, poden producirse estragos moi graves como a perda das terrazas dos bares, embarcacións etc.

## Dique exterior de Ciutadella (2011)
O ano 2011 inaugurouse o novo dique para amarrar barcos de gran eslora a Son Blanc (Ciutadella de Menorca). Este dique construíuse coa intención de que a zona de Ponent e o porto de Ciutadella puidesen acoller barcos de gran eslora, aumentando a oferta e asegurando a protección das embarcacións fronte a malas condicións meteorolóxicas.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
* Porto de Ciutadella
Trece badaladas (filme)

***Trece badaladas*** (en ) é un filme galego dirixido por Xavier Villaverde que se estreou no 2002 e foi rodado orixinalmente en lingua castelá. Está libremente baseado na novela *Trece badaladas* de Suso de Toro. Editada en DVD en 2003 co son en galego.

## Sinopse 
Xacobe, un mozo escultor, volta a Santiago de Compostela -a súa cidade natal- despois de quince anos de ausencia. A razón do seu regreso é o descubrimento de que súa nai, a quen cría morta, está en realidade doente e internada nun psiquiátrico. Pero esta volta vaino obrigar a se enfrontar a un suceso do que leva media vida fuxindo. O encontro co seu pasado levarao ó centro dun pesadelo sen saída, no que descubrirá algo terrible: El é a peza fundamental nun labiríntico plan.

## Personaxes 
* Juan Diego Botto como Xacobe
* Luís Tosar como Mateo
* Marta Etura como María
* Elvira Mínguez como Carmen
* Laura Mañá como Claudia
* Rosa Álvarez como Aura
* Diego Infante como Raúl
* Gonzalo Uriarte como Sacerdote
* David Álvarez como Xacobe de neno
* Ernesto Chao como Inspector

## Galardóns e nomeamentos 
### Premios Mestre Mateo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* González Herrán, José Manuel e Tarrío Varela, Anxo (2002). “Encontro en Compostela con Xabier Villaverde e Suso de Toro”, *Boletín Galego de Literatura*, 27, 237-261.
* López López, Yolanda (2003). “Trece badaladas: falseando as pedras de Compostela baixo a chuvia”, *Madrygal*, 6, 69-73.
* Royo, Curro, Pozuelo, Juan Vicente & Villaverde, Xavier (2003). *Trece campanadas: Guión cinema- tográfico*. Madrid: Ocho y Medio.
### Ligazóns externas 
* 
* Ficha no Consello da Cultura Galega
Nucleótido azucre

Os **nucleótidos azucres** (ás veces nucleótidos-azucres ou azucres nucleótidos) son as formas activadas dos monosacáridos nas cales estes están unidos a un nucleótido (ou nucleósido fosfato). Actúan como doadores dun residuo de azucre en reaccións de glicosilación catalizadas por un grupo de encimas chamado glicosiltransferases. Nestas reaccións o nucleótido funciona como un coencima que transporta e cede o azucre.

## Historia 
O anabolismo dos oligosacáridos e, por tanto, o papel dos nucleótidos azucres, non foi esclarecido ata a década de 1950 grazas aos traballos do bioquímico arxentino Luis Federico Leloir e os seus colegas, que descubriron que os encimas chave neste proceso eran as glicosiltransferases. Estes encimas transfiren un grupo glicosilo desde un nucleótido azucre a unha molécula aceptora.

## Importancia biolóxica 
Para actuar na doazón de glicosilos, estes monosacáridos deben estar nunha forma de alta enerxía. Esta forma son os nucleótidos azucres, que se orixinan da reacción entre un nucleósido trifosfato (NTP) e un glicosilo monofosfato (co fosfato unido ao carbono anomérico). O azucre queda unido ao último fosfato do nucleótido, polo que ten alta enerxía.

 frameless|center|600px|Activación dos monosacáridos.

## Tipos 
Hai nove nucleótidos azucres nos animais complexos que actúan como doantes de glicosilo e poden clasificarse segundo o tipo de nucleósido fosfato (nucleótido) que conteñan:
* Con uridina difosfato: UDP-glicosa (UDP-Glc), UDP-galactosa (UDP-Gal), UDP-N-acetilgalactosamina (UDP-GalNAc), UDP-N-acetilglicosamina (UDP-GlcNAc), UDP-ácido glicurónico (ou UDP-glicuronato, UDP-GlcUA), UDP-xilosa (UDP-Xyl).
* Con guanosina difosfato: GDP-manosa (GDP-Man), GDP-fucosa (GDP-Fuc).
* Con citidina monofosfato: CMP-N-acetilneuramínico (CMP-Neu5Ac), que é o único nucleótido azucre en forma de nucleósido monofosfato en animais (os demais son difosfatos).

En plantas e bacterias utilízanse moitos outros nucleótidos azucres. Por exemplo, na natureza atópanse a CDP-glicosa e TDP-glicosa e outros doantes do tipo CDP-azucre ou TDP-azucre, ás veces con azucres pouco comúns.

## Estruturas 
Abaixo exemplos de estruturas dalgúns nucleótidos azucres (un exemplo de cada un dos tres tipos).

## Relacións entre as rutas de glicosilación e diferentes enfermidades 
O metabolismo normal dos nucleótidos azucres é moi importante. Calquera disfunción nalgún dos encimas que contribúen no seu metabolismo orixina doenzas. Por exemplo:
# Miopatía de corpos de inclusión: é unha doenza conxénita orixinada pola alteración da función da UDP-GlcNAc epimerase .
# Distrofia corneal macular: é unha doenza conxénita resultado do mal funcionamento da GlcNAc-6-sulfotransferase.
# O trastorno conxénito na α-1,3 manosil transferase causa unha variedade de síntomas clínicos, por exemplo, hipotonía, retardo psicomotor, fibrose hepática e varios problemas de alimentación.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Glicosiltransferase

### Ligazóns externas 
*
György Sárosi

**György Sárosi**, nado o 16 de setembro de 1912 en Budapest e finado o 20 de xuño de 1993 en Xénova (Italia) foi un futbolista e adestrador de fútbol húngaro que xogaba en varias posicións, principalmente dianteiro. Desenvolveu toda a súa carreira como futbolista no Ferencvárosi, club do que é o máximo goleador histórico con 351 goles. Participou coa selección de Hungría nos Mundiais de Italia 1934, onde chegou ata cuartos de final, e de Francia 1938, onde capitaneou aos maxiares ata a final. Marcou un gol en dita final, pero o seu equipo acabou perdendo contra Italia.

## Participación nos mundiais 
## Palmarés 
### Como futbolista 
;Títulos nacionais

;Títulos internacionais

### Como adestrador 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Goles de Sárosi ca selección 
* Estatísticas ca selección 
* Traxectoria do xogador
Pazo de Torres Agrelo

O **pazo de Torres Agrelo** é un pazo galego situado no concello pontevedrés de Redondela, na parroquia de Reboreda. 

## Descrición 
A súa construción data do ano 1750. O edificio principal do pazo é rectangular con dúas almenaras en cada extremo. No seu interior, destacan a existencia de azulexos de Triana, unha escaleira central de madeira de castiñeiro e varias fiestras de vidro policromado. 

Foi empregado como hospital para o exército xermano durante a segunda guerra mundial e como refuxio durante a guerra civil española, e por este motivo conserva restos de pasaxes subterráneas. 

Na actualidade emprégase para fins de restauración e hostalaría.

Mariscal Leoncio Rubín de Celis, natural de Redondela, mandou erguer o pazo en 1865, e o seu escudo aínda figura na fachada principal. En 1910, os xornais sinalaron que o pintor Joaquín Sorolla tiña interese en alugar o pazo para pasar o verán, aínda que non se confirma que finalmente o fixese. https://www.turismoriasbaixas.com/gl/search/pazo-torres-de-agrelo

A comezos do século XX, o pazo pasa a ser propiedade da familia Iturria, de Donostia, quen o mantería durante practicamente todo o século. Durante a época dos Iturria (fundamentalmente en meados do século XX), a propiedade investiu de forma significativa na mellora e ornamentación do xardín: creáronse unha gruta e fontes, un estanque e camiños ao estilo dos xardíns de Santa Lucía de Portugal, e destinárono tamén a celebración de eventos e banquetes. Foi entón cando o xardín acadou o seu máximo esplendor e participaría en concursos paisaxísticos.

Deste período destacaron especialmente as camelias centenarias (*Camellia japonica* e *Camellia sasanqua*), con exemplares de entre 100 e 150 anos, algunhas de gran porte —de ata 10–15 m de copa— incluídas no Catálogo de árbores senlleiras de Galicia por idade, tamaño e valor botánico. En 2020 estaba dedicado á hostalaría, con suxestivos xardíns para eventos e hóspedes.

## Árbores senlleiras 
As camelias das especies *Camellia sasanqua* e *Camellia japonica* dos xardíns do pazo figuran no Catálogo de Árbores Senlleiras elaborado pola Xunta de Galicia, ao igual que a tuia xigante.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Juan Manuel López-Chaves Meléndez e Grato Enrique Amor Moreno (1988): *Inventario Pazos y Torres de la provincia de Pontevedra* (tomo I), pp. 182-187. Deputación de Pontevedra. ISBN 84-86845-09-2.

### Outros artigos 
* Reboreda, Redondela
### Ligazóns externas 
* Web oficial do Pazo Torres Agrelo
Antón Mascato

**Xosé Antón Mascato García**, nado no Grove o 17 de outubro de 1957, é un escritor, editor e político galego.

## Traxectoria 
Fixo os seus estudos de filoloxía galego-portuguesa na Universidade de Santiago de Compostela, desenvolvendo a súa actividade profesional en Promocións Culturais Galegas e Ir Indo. Foi director de Edicións do Cumio despois de Carlos Blanco Yáñez, e directivo do grupo NovaGalicia. Con Isaac Díaz Pardo e Víctor Fernández Freixanes foi codirector do Proxecto Século XXI, de materiais de referencia pedagóxica para a lingua e a cultura galega. En 1982, con Gogue e Pepe Carreiro, fundou a revista de humor *Can sen Dono*. Foi secretario da Asociación Galega de Editores e vogal da Federación do Gremio de Editores de España. Directivo fundador do Instituto de Estudos Miñoráns. Fundador e Presidente da Asociación pola Memoria Histórica do Grove. Militante do BNG, foi o primeiro concelleiro desta organización no Grove, en 1983, con delegacións de Cultura, Patrimonio e Normalización Lingüística, nas corporacións de 1983-1987 e 2007-2011. 

Membro da comisión técnica do Arquivo Sonoro do Consello da Cultura Galega. Foi colaborador do semanario *A Nosa Terra* e do* Jornal de Letras, Artes e Ideias* de Lisboa. É colaborador de *Faro de Vigo*, *Nós Diario* e da revista de cultura marítima* Nova Ardentía* da que forma parte do seu consello de redacción. Tamén é membro da Comisión do Centenario de Conde Corbal e promotor do Seminario de Estudos de Arousa (SEA).

## Obra 
* *O fardel da memoria de Conde Corbal* (2023). (Coord.)
* *De Compostela ao exilio interior. Francisco Fernández del Riego* , Editora Alvarellos (2023).
* *Paco del Riego, o home que valía por mil* *(co-autoría con Pepe Carreiro), Galaxia Editorial* (2023).
* *As chatas do Grove. Os alcumes de Arousa* (2022) (En coautoría: Archi Cabanelas, Patricia Arias, Xoaquín Cambados, Antón Mascato e Rosabel Magdalena), Publica Artesa das artes.
* *A resistencia comunista no Grove* (2022).
* *A Irmandade Galeguista do Grove* (2021).
* *Inventario do Patrimonio marítimo construído da Península do Grove* (2020).
* *Anduriña. Cen anos de paixón* (2019).
* *Atila no Grove. Crónica política e Memoria da masacre (1923-1948)* (2019) Edicións Positivas.
* *Xosé Conde Corbal. Obra Gráfica* *(2013).* (Dir.)
* *As colareiras do Grove*, (2010) (Co-autora Patricia Arias Chachero).
* *A ruta do Mar de Arousa*, (2004) (co-autores Manoel Santos e Francisco Macías), Editorial do Cumio.
* *Paco del Riego. Unha historia da restauración política e cultural* (2002). Editorial do Cumio
* *Don Paco del Riego. Fillo adoptivo de Nigrán* (2002) (Coord.)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas 
* Ficha do autor en Cumio.
Pablo González

***Pablo González Cacheiro** (n/d), un político galego.
***Pablo González Mariñas** (1944-), un político galego.
***Pablo González Moreiras** (1946-), un político galego.
***Pablo González Couñago** (1979-), un futbolista galego.
Roșia Montană

**Roşia Montană** (en latín : *Alburnus Maior*, en húngaro: *Verespatak*, en alemán: *Goldbach*) é unha localidade mineira de Romanía, situada nos Montes Apuseni, no Condado de Alba (Transilvania).

## Demografía 
Fontes:

## Historia 
miniatura|280px|Restos romanos de *Alburnus Maior*.

A historia bimilenaria de Roșia Montană comeza coa conquista da Dacia polos romanos, que chegaron atraídos polos grandes xacementos de ouro da rexión, establecendo así unha explotación mineira no lugar dun poboado dacio. A existencia de táboas de madeira recubertas de cera datadas entre os anos 131 e 167 son unha proba da importancia da rexión na época. Nestas táboas aparece mencionado o nome romano da localidade (*Alburnus Maior*), así coma a orixe da maioría dos mineiros. As galerías mineiras da época romana aínda poden visitarse hoxe.

Aínda que a explotación mineira de ouro non cesou ao longo da historia, tivo un especial impulso durante a época de María Tareixa I de Austria. Hoxe en día é obxecto dun polémico proxecto mineiro.

No Museo da Mina poden verse obxectos de todas as épocas da explotación.

## Turismo 
* Castrum romano
* Arquitectura barroca do século XVIII 
* Mina de ouro - visita dalgúns túneles bimilenarios
* Museo da Mina
* Festival de música *FânFest*

## Notas 
## Véxase tamén
As Pontes de García Rodríguez (homónimos)

Como topónimo **As Pontes de García Rodríguez** pode referirse a:

;En Galiza
***As Pontes de García Rodríguez**, concello da comarca do Eume;
****As Pontes de García Rodríguez**, parroquia de dito concello;
*****As Pontes de García Rodríguez**, lugar de dita parroquia;

## Véxase tamén
### Outros artigos
István Nyers

**István Nyers** tamén coñecido coma **Stefano Nyers**, nado en Freyming-Merlebach (Francia) o 25 de maio de 1924 e finado en Subotica (Serbia) o 9 de marzo de 2005, foi un futbolista húngaro que xogaba na demarcación de dianteiro. A pesar de que só disputou dous encontros coa selección de fútbol de Hungría está considerado como un dos mellores xogadores deste país, desenvolvendo o mellor da súa carreira futbolística no Inter de Milan.

## Traxectoria 
Naceu en Francia nunha familia de emigrantes húngaros que traballaban na minaría, aos catorce anos trasladouse coa súa familia a Budapest onde comezou a xogar no III. Kerületi TUE. Debutou oficialmente con 17 anos no Szabadkai VAC, equipo Iugoslavo que xogaba na liga húngara despois da anexión deste país da rexión ao comezo da segunda guerra mundial.

En 1944 fichou polo Zuglói GANZ e en 1945 polo Újpest FC, co que gañou a Liga húngara en 1945 e 1946. Ese último ano emigrou, fichando polo FK Viktoria Žižkov checoslovaco e polo Stade Français FC francés despois.

En 1948 fichou polo Inter de Milan onde se converteu nun dos mellores goleadores da historia da Serie A italiana. No equipo milanés proclamouse campión do Campionato italiano en 1953 e 1954, proclámandose tamén máximo goleador do campionato no seu primeiro ano no equipo.

En 1954 deixou o equipo e fichou, tras un breve paso polo Servette FC, polo AS Roma, onde militou dous anos. Ao cabo deste período fichou por diferentes equipos cataláns, FC Barcelona, Terrassa FC e CE Sabadell FC, sen chegar a disputar ningún encontro.

Finalmente retirouse en 1961, xogando en equipos menores da liga italiana.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Estatísticas coa selección de fútbol 
* Traxectoria do xogador 
* Traxectoria do xogador
Fernando Alonso Romero

**Fernando Alonso Romero**, nado na Coruña o 24 de xuño de 1944, é un historiador e escritor galego.

## Traxectoria 
Estudou Filosofía e Letras na Universidade de Salamanca, onde se licenciou en Linguas Modernas. Foi lector de Español na Universidade de Exeter e profesor da Facultade de Filosofía e Letras na Universidade de Salamanca. É Catedrático de Historia e cultura dos países de fala inglesa na facultade de Filoloxía da Universidade de Santiago de Compostela. Colaborou en *Zephyrus* e *Faro de Vigo*. En 1974 creou o Grupo de Arqueoloxía Náutica Experimental, co que construíu dúas embarcacións de coiro semellantes ás usadas na Prehistoria para navegar polo Atlántico, *Borna* e *Breogán*. Por esta investigación recibiu o premio Honourable Mention de Rolex Awards for Enterprise. En 1977 creou a Sala do Mar do Museo do Pobo Galego.

## Obra en galego 
### Ensaio 
* *Santos e barcos de pedra. Para unha interpretación da Galicia atlántica*, 1991, Xerais.
* *O Camiño de Fisterra*, 1993, Xerais.
* *Crenzas e tradicións dos pescadores galegos, británicos e bretóns*, 1996, Xunta de Galicia.
* *O petróglifo do Filladuiro, enigma na pel da pedra*, 2008, Editorial Toxosoutos.

## Obra en castelán 
### Ensaio 
* *Relaciones atlánticas prehistóricas entre Galicia y las Islas Británicas, y medios de navegación,* 1976*,* Edicións Castrelos.
* *Creencias y tradiciones de los pescadores gallegos, británicos y bretones,* 1996, Xunta de Galicia.
* *Navegantes, monjes y piratas de las costas atlánticas europeas*, 1997. Tórculo Edicións.
* *Historia, leyendas y creencias de Finisterre*, 2002, Briga.
* *Gijón, puerto anglosajón,* 2005, (coautor), Autoridad Portuaria de Gijón.
* *El mundo de los muertos en Galicia y en el folklore del occidente europeo,* 2009, AGCE.
* *Cultos y creencias en torno a los megalitos del área atlántica europea,* 2012, Andavira Editora.
* *Origen precristiano y significado del culto a San Mamed*, 2014, Andavira Editora.
* *Orión en un petroglifo de Folgoso (Figueiras, Santiago de Compostela),* 2014*,* (coautor), Andavira Editora.
* *La gamela gallega y la masseira portuguesa: el origen de dos embarcaciones tradicionales,* 2015, Andavira Editora 
* *Devociones y creencias sobre el agua: Galicia y otros pueblos europeos,* 2016, Andavira Editora. 
* *Los normandos en Galicia durante el siglo X: los antecedentes, las naves, los itinerarios, los obispos, los castillos,* 2017, Andavira Editora. 
* *El baile del Sol: análisis etnoarqueológico del culto al Sol en Galicia y en otros pueblos europeos,* 2018, Andavira Editora. 
* *Peñas sacras de Galicia,* 2022, (coautor), Fundación Luís Monteagudo. 
* *La serpiente mítica. Análisis etnoastronómico de una creencia prehistórica*, 2022, Andavira Editora. 
* *Los germanos navegantes y la arribada de los suevos a Galicia,* 2024, Sacauntos.
## Vida persoal
Fillo de Fernando Alonso Amat.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* «Breogán» reflota en A Coruña