Arzúa

**Arzúa** é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Arzúa. Segundo o IGE en 2018 tiña 6053 habitantes. O xentilicio é «».

## Toponimia 
Arzúa foi confundida coa cidade de *Araduca, *poboada por galaicos brácaros e situada preto do actual Porto, citada por Tolomeo na súa Xeografía do século II despois da era actual. Segundo Manuel C. Díaz y Díaz o topónimo tería orixe latina: *argia*, -mato-. En galego **arxe**, é palabra moi común na zona de Arzúa, Boimorto, Touro e Santiso, de certa profusión no noroeste peninsular do século VII. A orixe do actual nome de Arzúa estaría en *argiola*, zona máis ou menos extensa dominada por toxos, xestas, silveiras e carrasco. A forma máis antiga do nome de Arzúa sería *Arçúa,(Arxúa en galego actual)* co tempo castelanizaríase polo actual Arzúa. Segundo Fernández López, Arzúa viría de *A-Re-Sua* ou *aream sudam* ("espazo soleado"), *Ara-súa*. Asentamento romano agrícola, leira en renda ou propiedade ben orientada ao sol que medraría vinculada ao Camiño Primitivo ou á Vía XIX.

## Xeografía 
Limita cos concellos de Boimorto, Melide, Santiso, Vila de Cruces (provincia de Pontevedra), Touro, O Pino e Frades.

### Demografía 

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:450 height:250
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:12000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:1500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:300 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=

 bar:1857 text:1857
 bar:1877 text:1877
 bar:1897 text:1897
 bar:1910 text:1910
 bar:1930 text:1930
 bar:1950 text:1950
 bar:1970 text:1970
 bar:1991 text:1991
 bar:2004 text:2004
 bar:2011 text:2011
 bar:2021 text:2021

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:1857 from:0 till: 8243
 bar:1877 from:0 till: 8296
 bar:1897 from:0 till: 8861
 bar:1910 from:0 till: 8708
 bar:1930 from:0 till: 8743
 bar:1950 from:0 till: 10754
 bar:1970 from:0 till: 9064
 bar:1991 from:0 till: 7016
 bar:2004 from:0 till: 6632
 bar:2011 from:0 till: 6304
 bar:2021 from:0 till: 5964

PlotData=

 bar:1857 at: 8243 fontsize:s text: 8243 shift:(-10,5)
 bar:1877 at: 8296 fontsize:s text: 8296 shift:(-10,5)
 bar:1897 at: 8861 fontsize:s text: 8861 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 8708 fontsize:s text: 8708 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 8743 fontsize:s text: 8743 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 10754 fontsize:s text: 10&nbsp;754 shift:(-15,5)
 bar:1970 at: 9064 fontsize:s text: 9064 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 7016 fontsize:s text: 7016 shift:(-10,5)
 bar:2004 at: 6304 fontsize:s text: 6632 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 6304 fontsize:s text: 6304 shift:(-10,5)
 bar:2021 at: 5964 fontsize:s text: 5964 shift:(-10,5)

## Cultura 
### Etnografía 
É tradición que as campás da igrexa de Santa María de Rendal, parroquia de Arzúa, posúen poderes curativos e son capaces de curar a dor de moas se os que a sufrían tanxían as campás collendo cos dentes o cabo do badalo o Sábado de Gloria. Tamén son curativas as augas da fonte de San Lourenso de Brandeso, noutrora moi nomeadas, estando indicadas para enfermidades da pel e úlceras crónicas .

#### Festas e celebracións 
dereita|miniatura|200px|Festa do queixo.

A feira de Arzúa celébrase os días 8 e 22. Existen outras concentracións feirais con asistencia pública importante, como a festa do queixo, de sona nacional, e que se realiza anualmente o primeiro domingo de marzo. As outras feiras que organiza o concello son:
* Mostra de Apicultura: a data de celebración é variable pero sempre ten lugar durante o mes de xaneiro.
* Feira do cabalo: 3 de xullo.
* Feira de artesanía: 22 de xullo.
* Primeira Feira dos Cans de Caza: último domingo de setembro.
* Segunda Feira de Cans de Caza: primeiro domingo de outubro.
* Feira do Capón: 22 de decembro.

A parte de feiras, no concello existen outras datas sinaladas que levan parella unha conmemoración, tal é o caso do Día das Letras Galegas, o Día da Galiza mártir ou o Día do Libro. En diferentes parroquias de Arzúa existen outras festas a destacar, como son:

* Festa do Roscón de Pascua: en Dodro o sábado de Pascua.
* Festa dos Botes: en Arzúa o segundo domingo de agosto.
* Xornadas do Pan: organizadas pola asociación Ánxel Casal, no meses de agosto e setembro e rotando polas distintas freguesías arzuás.
* Festa do Deporte: durante o mes de setembro.
* Festa do Emigrante: en Boente, os segundos mércores e xoves do mes de agosto.
* Festa das castañas: en Rendal, o 31 de outubro.

Outras celebracións son as tradicionais festas e romarías que se reparten durante todo o ano por tódolos currunchos das terras arzuás:
* San Sebastián, na Mella, o domingo seguinte ao 20 de xaneiro.
* San Vicente, en Burres o 23 de xaneiro.
* As Candeas, en Santa María de Arzúa o domingo seguinte ao 2 de febreiro (festa-exaltación do caldo galego).
* Domingo de Corredor : en Oíns o domingo anterior ao Entroido.
* Santa Cruz, en Branzá o 3 de maio e en Maroxo o 11 de setembro.
* Perpetuo Socorro, en Brandeso o 21 de maio.
* Corpus Christi, 
** en Arzúa, Branzá e Dodro, no mes de xuño (60 días despois do domingo de Pascua).
** en Figueiroa o 27 de xuño.
** en Viñós o 30 de xuño.
** en Santo Estevo do Campo o primeiro domingo de xullo.
** en Brandeso o 11 de agosto.
** en Santa María de Arzúa o 14 de agosto.
** en Tronceda o 16 de agosto.
** en Oíns o domingo seguinte á Santa María.
* Santo Antonio, en Vilantime e Branzá o domingo seguinte ao 13 de xuño.
* San Xoán, en Santa María de Arzúa e en Dodro o 24 de xuño.
* San Pedro, en Pantiñobre o sábado seguinte ao San Xoán, en Vilantime os días 29 e 30 de xuño e en Lema e Viñós o 29 de xuño.
* San Paio, en Pregontoño e Figueiroa o 26 de xuño.
* Santa Margarida en San Martiño de Calvos de Sobrecamiño o segundo domingo de xullo.
* Nosa Señora do Carme,
** en Viñós o do domingo seguinte ó 30 de xuño.
** en Arzúa os días 16, 17 e 18 de xullo.
** en Figueiroa o 1 de agosto.
** en Santa María de Arzúa o domingo seguinte ó 15 de agosto.
** en Pantiñobre o 27 de decembro.
* San Cristovo, en Dombodán os días 30 e 31 de xullo.
* Santa Marta, en Pantiñobre o primeiro sábado de agosto.
* San Lourenzo, en Brandeso o 10 de agosto.
* Santa María, en Santa María de Arzúa, Dodro, A Castañeda, Rendal, Tronceda e Viladavil o 15 de agosto e en Maroxo os días 15 de 16 de agosto.
* Festa do San Queremos, en Vilantime, o penúltimo sábado de agosto.
* Festa da Mota na ermida da Mota en Santo Estevo do Campo. As festas da ermida son 24 de agosto (Mota Pequena), o 21 de setembro (Mota Grande) e o 28 de outubro, dedicados a San Bartolomeu, San Mateo e San Simón respectivamente.
* San Salvador, en Santa María de Arzúa o segundo domingo posterior á Santa María.
* Romaría de Nosa Señora, no Viso o primeiro domingo de setembro.
* Virxe da Saleta, en Boente o terceiro sábado e domingo de setembro.
* San Cosme, en Oíns os días 24, 25 e 26 de setembro.
* Santo Cristo, en Branzá o último domingo de setembro.
* San Miguel, en Rendal o 29 de setembro.
* O Rosario, en Lema o primeiro domingo de outubro.
* Romaría de San Froilán, en Rendal o 5 de outubro.
* Romaría da Fonte Santa, en Lema o segundo domingo de outubro.
* San Martiño, en Calvos de Sobrecamiño os días 11, 12 e 13 de novembro.
* Santa Leocadia, en Branzá o 9 de decembro.
* Santo Estevo, en Santo Estevo do Campo e Pantiñobre o 26 de decembro.

#### Gastronomía 
Arzúa posúe unha denominación de orixe dos seus queixos Arzúa-Ulloa, un dos máis representativos de Galicia. Todos os anos, o primeiro domingo de marzo faise a festa do queixo.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Durante el camino de Santiago.jpg|Alameda

Ficheiro:Arzúa GFDL02.jpg|O ceo escurecendo en Arzúa
Ficheiro:Arzúa GFDL03.jpg|Río a 3&nbsp;km de Arzúa
Ficheiro:Arzúa GFDL04.jpg|A 3&nbsp;km de Arzúa
Ficheiro:Arzúa GFDL05.jpg|Corredoira
Ficheiro:Ponte San Xusto.jpg|A ponte vella vista dende a de nova construción
Ficheiro:Nova Ponte San Xusto.jpg|A Ponte nova vista dende a vella
Ficheiro:Arzúa 04-03.JPG|Monumento ós gandeiros

## Parroquias 
## Lugares de Arzúa 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Arzúa vexa: Lugares de Arzúa.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Arzúa

* Queixo de Arzúa-Ulloa
### Ligazóns externas 
* Páxina web do Concello de Arzúa
* Antón Santamarina en "*O Seminario de Onomástica* responde" (Real Academia Galega, 16.09.2024)