Filoxera

A **filoxera** ou **filoxera da vide** (***Dactylosphaera vitifoliae***) é un insecto, parasito da videira, da orde dos hemípteros clasificado correctamente como Phylloxeridae por vez primeira por Jules Émile Planchon en 1868 que o denominou *Phylloxera vastratix*, nome que aínda se pode atopar na actualidade.

## Características 
Foi nomeado con anterioridade coma *Peritymbia vitisana* en 1854 por Asa Fitch nos Estados Unidos ao describir as formas ápteras dos bugallos das follas. Henri Schimer sepárao do xénero *Peritymbia* ao descubrir a forma alada dándolle o nome *Dactylosphaera vitifoliae*.

En Europa, en 1868, é nomeado provisionalmente *Rhizaphis vastatrix* por Planchon para describir as formas residentes nas raíces e posteriormente *Phylloxera vitifoli* cando se establece a relación entre as formas radicícolas e as galliformes e se decide que pertence á mesma familia que a filoxera da aciñeira. En 1869 vólvese á denominación *Dactylosphaera vitifoliae* ao acharen que todas estas formas tanto americanas como europeas pertencen á mesma especie.

Dáse tamén o nome de filoxera á enfermidade da vide que provoca o insecto. Esta doenza coñécese tamén coma **enfermidade de Pierce** que é en realidade a vertente bacteriana da infección.

### Descrición 
A filoxera é un insecto miudiño picador, parasito da videira, emparentado cos pulgóns e dun polimorfismo moi marcado:
* as formas partenoxenéticas (femias que se reproducen sen intervención do macho dando novas femias) son ápteras, de cor variábel entre o amarelo e o ocre e dun tamaño variábel entre 0,3 e 1,4&nbsp;mm. Atópanse de dúas formas:
** gallícolas que moran sobre as follas;
** radicícolas que moran sobre as raíces;
* as formas sexuais, sen pezas bucais e que non se alimentan:
** as femias aladas de dous a tres milímetros:
** os machos ápteros de 0,3 a 0,5&nbsp;mm.

### Importancia económica 
A filoxera é orixinaria do leste dos Estados Unidos e provocou unha grave crise vitícola en Europa a partir de 1863, tamén en Galiza, por exemplo no mencía. Necesitáronse máis de trinta anos para superar a praga grazas a padróns de orixe americana que eran naturalmente resistentes á filoxera. Dende que se utiliza este sistema a filoxera volveuse un problema menor. Actualmente todos os viñedos do mundo agás os chilenos, algúns españois e os plantados en solos areentos, son enxertos desta clase.

Existe ademais unha filoxera da pereira, endémica de Portugal que apareceu en Francia por vez primeira en 1945.

A contaminación dun pé de videira europea pola filoxera produce a súa morte en tres anos. Son as xeracións radicícolas que forman nodosidades nas raíces que poden ser infectadas ou provocar a formación de tumores denominados tuberosidades que acaban matando a planta.
As xeracións gallícolas producen bugallos que non son mortais para a planta e que provocan unha desclorificación da folla.

Nas vides americanas son as xeracións gallícolas as máis perigosas xa que as raíces non sofren dano algún polas picadas da filoxera.

A única cepa europea nativamente resistente a *filoxera* é a uva Assyrtiko que medra na illa volcánica de Santorini, Grecia, sen se saber con certeza se a súa resistencia é debida ao sistema radicular *per se* ou ás cinsas volcánicas onde medra.

Dende 1979 un xeito de fuxir da filoxera, é producir os viñedos nas praias areentas da Provenza: Bouches-du-Rhône, estendéndose da costa Gard á vila mariñeira de Saintes Maries de la Mer. A area, o sol e o vento desas áreas impiden a contaminación pola filoxera. O viño producido alí coñécese coma "Vins des Sables" ou "viño das areas".

As rexións viñateiras do mundo que se consideran ceibas de filoxera son Chipre, a illa de Creta (Grecia), as illas Canarias e Chile.

## Notas