open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Valada

Como topónimo **Valada** pode referirse a:

;En Galiza
***Valadares**, parroquia do concello de Outes;
****Valadares**, lugar de dita parroquia;
***Valadares**, parroquia do concello de Vigo;
***Valada**, lugar da parroquia de Castrelo, no concello de Cambados;
***A Valada**, lugar da parroquia de Borreiros, no concello de Gondomar;
***A Valada**, lugar da parroquia de Visantoña, no concello de Santiso;
***A Valada**, lugar da parroquia de Cornazo, no concello de Vilagarcía de Arousa;
***A Bouza Valada**, lugar da parroquia de Areas, no concello de Tui;
***Valadares**, lugar da parroquia de Meavía, no concello de Forcarei;
***Valadares**, lugar da parroquia de Bandoxa, no concello de Oza-Cesuras;
***Valadares**, lugar da parroquia de Marcón, no concello de Pontevedra;
***Valadares**, lugar da parroquia de San Miguel de Vilapedre, no concello de Sarria.

## Véxase tamén
### Outros artigos
As Laxes, Corvillón, Cambados

**As Laxes** é un lugar da parroquia de Corvillón no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Tiña 178 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 95 eran mulleres e 83 homes, o que representa un descenso continuado respecto ós anos 2010, cando eran 195 veciños, e 2005, cando eran 200.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Corvillón 
### Parroquias de Cambados
Casanova, Oubiña, Cambados

**Casanova** é un lugar da parroquia de Oubiña no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Tiña 39 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 18 eran mulleres e 21 homes, o que representa manter a poboación respecto ós anos 2010, cando tamén tiña 39 veciños, e 2005, cando eran 40.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Oubiña 
### Parroquias de Cambados
A Cereixeira

O termo **A Cereixeira** pode referirse a:

*Unha **cereixeira** é unha cerdeira. 

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***A Cereixeira**, lugar da parroquia de Castrelo, no concello de Cambados;
***A Cereixeira**, lugar da parroquia de Oubiña, no concello de Cambados.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Cereixeiro**, lugar da parroquia de Brexo, no concello de Cambre.
O Outeiro, Oubiña, Cambados

**O Outeiro** é un lugar da parroquia de Oubiña no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Tiña 30 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 19 eran mulleres e 11 homes, o que representa un descenso respecto ó ano 2010, cando tiña 25 veciños, para alcanzar a poboación que tiña en 2005, cando eran 31.

## Toponimia 
A orixe do topónimo é o latín , que é unha parte alta ou elevación do terreo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Oubiña 
### Parroquias de Cambados 
## Notas
Río Pequeno, Oubiña, Cambados

**Río Pequeno** é un lugar da parroquia de Oubiña no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Tiña 4 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 2 eran mulleres e 2 homes, a mesma poboación que tiña nos anos2010 e 2005, cando tamén tiña só catro veciños.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Oubiña 
### Parroquias de Cambados 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*
Tombo

O termo **Tombo** pode referirse a:

***Capitón** ou **pinchacarneiro**, volta que dá sobre si mesmo algo ou alguén ao caer;
***Cartulario**, libro de pergameo que conservan as igrexas, conventos e mosteiros, cos seus privilexios e as escrituras das súas propiedades:
****Tombo de Toxos Outos**, do mosteiro de Toxos Outos;
****Tombo de Caaveiro**, do mosteiro de Caaveiro;
****Tombos da Catedral de Santiago de Compostela**.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***O Tombo**, lugar da parroquia de Oubiña, no concello de Cambados;
***O Tombo**, lugar da parroquia de Meis, no concello de Meis;
***O Tombo**, lugar da parroquia de Fomiñá, no concello da Pastoriza;
***O Tombo**, lugar da parroquia de Covas, no concello do Pereiro de Aguiar;
***O Tombo**, lugar da parroquia de Bora, no concello de Pontevedra;
***O Tombo**, lugar da parroquia de Santo André de Comesaña, no concello de Vigo;
***Tomboliño**, lugar da parroquia de Pedrafita, no concello de Guitiriz.

;Praia de Galiza
***Praia do Tombo do Gato**, na parroquia de Alcabre, no concello de Vigo.

## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Tombiño**, lugar da parroquia de Cea, no concello de Vilagarcía de Arousa;
***O Tombelo**, lugar da parroquia de Noalla, no concello de Sanxenxo.
Río Pequeno

Como topónimo **Río Pequeno** pode referirse a:

;En Galiza
* **Río Pequeno**, lugar da parroquia de Oubiña, no concello de Cambados;
* **O Río Pequeno**, lugar da parroquia de Baredo, no concello de Baiona;
***O Río Pequeno**, lugar da parroquia de Castrofeito, no concello do Pino;
***O Río Pequeno**, lugar da parroquia de Ove, no concello de Ribadeo;
***O Río Pequeno**, lugar da parroquia de Ribeira, no concello de Ribeira.

;Ríos de Galiza
***Río Pequeno**, curso fluvial do concello de Ribadeo, afluente do río Grande;
***Río Pequeno**, curso fluvial da comarca da Terra Chá, afluente do río Miño;
***Río Pequeno**, curso fluvial no concello de Soutomaior, afluente do río Verdugo;
***Río Pequeno**, curso fluvial no concello de Covelo, afluente do río Tea.

## Véxase tamén
### Outros artigos
Antihidróxeno

[miniatura|Un antihidróxeno está formado por un [antiprotón e un positrón.|256x256px]]
En física, o **antihidróxeno** é o átomo de antimateria equivalente ao hidróxeno común. Está formado por un antiprotón e un positrón, polo que ten as mesmas propiedades, pero coas cargas eléctricas invertidas. O seu símbolo químico é H, que é unha H cun macron.

Aniquílase ao contacto cun átomo de hidróxeno, polo que son inestables entre eles. Ao descomporse prodúcense fotóns de luz. Un dos científicos que o pautou foi Robert L. Forward, na revista científica *Mirror Matter Newsletter*.

## Historia experimental 
En 1995, o CERN anunciou a creación de nove átomos de antihidróxeno no experimento PS210, liderado por Walter Oelert e Mario Macri, e o Fermilab confirmou o feito, e pouco despois anunciou a creación doutros 100 átomos de antihidróxeno. Creouse combinando nun acelerador de partículas, 1 antielectrón e 1 antiprotón, arrefriados até case o cero absoluto para frealos e confinalos con campos magnéticos para que non chocasen con átomos normais.

En 2010, científicos do CERN dirixidos por Jeffrey Hangst realizaron o experimento Alpha, mediante o cal lograron a captura e posterior detección de 38 átomos de antihidróxeno. Para iso, os científicos empregaron 10 millóns de antiprotóns e aínda máis positróns e empregaron unha 'trampa' magnética que confina os átomos neutrais ao interactuar cos seus instantes magnéticos.

En 2011 o proxecto Alpha logrou crear máis de 300 átomos de antihidróxeno e almacenalos durante 1000 segundos (16 minutos 40 segundos). Isto permitiu aos científicos deste experimento coñecer máis información sobre a antimateria.

En marzo do 2012, o CERN logrou manipular átomos de antihidróxeno usando microondas, conseguindo a primeira visión dunha pegada antiatómica.

En 2016, o proxecto ALPHA mediu a transición entre os dous niveis enerxéticos máis baixos do antihidróxeno, 1S–2S. Os resultados, idénticos aos do hidróxeno dentro da resolución experimental, apoian a idea da simetría entre materia e antimateria.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Antimateria
* Antipartícula
* Positrón
* Gluón
* Fotón
* Bosón de Higgs
### Ligazóns externas 
* Páxina web do experimento Alpha
*
Lingua selk'nam

A '''lingua selk'nam** ou **lingua ona''', é unha lingua propia do pobo selk'nam, unha tribo indíxena da Illa Grande da Terra do Fogo, no punto máis meridional de América do Sur.

Forma parte da familia das linguas chon da Patagonia. O selk'nam está case extinto por mor do xenocidio selk'nam realizado por inmigrantes europeos a finais do século XIX, a alta taxa de mortalidade por epidemia, e a desaparición da súa sociedade tradicional. Hai fontes que estabelecen que o derradeiro falante fluído nativo morreu na década de 1980, mentres outras apuntan a existencia de dous falantes superviventes no 2014. Keyuk Yantén, un rapaz chileno con devanceiros selk'nam, e Herminia Vera, unha muller selk'nam arxentina que finou no 2014, eran quen de comunicarse na lingua, aínda que só como semifalantes ou falantes cun coñecemento pasivo limitado da lingua. O nome "ona" provén da lingua yámana e prevaleceu sobre ''selk'nam*, nome que eles utilizaban para autodenominarse.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016). ["Ona" http://glottolog.org/resource/languoid/id/onaa1245]. *Glottolog'' 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History.
Lingua cochimí

A **lingua cochimí** foi unha lingua falada en gran parte de Baixa California falada polo pobo cochimí, atestada en documentos xesuítas do século XVIII. Semella que se extinguiu a comezos do século XX (os falantes modernos "cochimí" falan kumiai.) Tiña dous dialectos principais, o setentrional e o meridional.

Os textos xesuítas estabelecen que a lingua estaba relacionada coas linguas yuma da rexión do río Colorado. Baseándose en estudos glotocronolóxicos, a separación entre o cochimí e as linguas yuma crese que puido ter ocorrido no 1000 a.C.

## Texto en cochimí 
Abaixo reprodúcese o *Nosopai* na variedade cochimí de San Ignacio Kadakaamán, recollida por Francisco Xavier Clavijero do traballo dos misioneiros Barco e Ventura, traballo este último que se perdeu.

## Notas
Lingua kwanyama

A **lingua kwanyama**  é unha lingua nacional de Angola e Namibia. É un dialecto estandarizado da lingua ovambo, é mutuamente intelixible coa lingua ndonga, a outra lingua oshiwambo cunha forma escrita estándar.

A Biblia critiá foi completamente traducida ó kwanyama e foi publicada por primeira vez en 1974 baixo o nome *Ombibeli* pola Sociedade Bíblica Surafricana.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en kwanyama
### Ligazóns externas 
* 
* 
* Gramática e vocabulario
Quiet Please!

***Quiet Please!*** é unha curtametraxe clásica de animación de *Tom e Jerry* producida por Fred Quimby e dirixida por William Hanna e Joseph Barbera. Conta con música de Scott Bradley e animación de Kenneth Muse, Ray Patterson, Irven Spence e Ed Barge.

Gañou o Oscar á mellor curtametraxe animada na 18ª edición dos premios, sendo a terceira das sete curtas de Tom e Jerry que o gañaron.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Diego Gago

**Diego José Gago Bugarín**, nado en Vigo o 8 de setembro de 1987, é un avogado e político galego do PPdeG.

## Traxectoria 
miniatura|
Licenciado en Dereito económico e máster en Asesoría Fiscal. É presidente de Novas Xeracións dende 2014. Foi elixido concelleiro de Vigo nas municipais de 2015. Foi candidato a presidir Novas Xeracións do Partido Popular en 2017. de Novas Xeracións do Partido Popular no XIV Congreso Nacional de Nuevas Generaciones celebrado en Sevilla. Afiliouse a Novas Xeracións do Partido Popular con 16 anos, foi presidente provincial de Novas Xeracións de Pontevedra (2010-2014) e presidente autonómico de Novas Xeracións de Galicia (2010-2014).

Nas Eleccións xerais de abril de 2019 e nas Eleccións xerais de novembro do mesmo ano presentouse ao Congreso dos Deputados pola provincia de Pontevedra, obtendo o escano nas dúas ocasións.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de deputados galegos no Congreso desde a Transición
### Ligazóns externas 
* Ficha na páxina web do Congreso dos Deputados
Chacinaría

[miniatura|Estante dunha *chacinaría* [Alemaña|alemá no concello de Versmold.]]
miniatura|Mostrador dunha *chacinaría* típica en Valencia.
A **chacinaría** ou **chacinería** é aquela carnizaría especializada na comercialización dos produtos da carne de porco e os seus subprodutos: friames e embutidos.  Adóitanse vender nestes establecementos: salchichas, salchichóns, chourizos, salame, xamón en diferentes formatos. Caracterízanse por ter un mostrador transparente e xeralmente acondicionado no que se amosan ó público os produtos á venda.

A chacinaría é parte do repertorio de *garde manger* dun cociñeiro.  Orixinalmente desenvolvida co propósito de preservar a carne antes da  refrixeración, na actualidade son preparados polos seus aromas e sabores derivados dos procesos de preservación e dos ingredientes e formas de preparación.

En moitos países, nestes establecementos non só se expenden friames e embutidos varios, senón tamén derivados lácteos (principalmente queixos).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Carnizaría
* Chacina
Tetrao

***Tetrao*** é un xénero de aves da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos tetraoninos.

A máis coñecida das súas especies é a pita do monte (*Tetrao urogallus*).

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1758 por Linneo, na décima edición  do seu *Systema Naturae*.

### Etimoloxía 
O nome científico *Tetrao* deriva do nome latino para as aves de caza, probablemente referido a *Tetrao tetrix*, hoxe clasificada como *Lyrurus tetrix*.

### Especies 
A maioría dos autores recoñecen no xénero só dúas especies:
* *Tetrao parvirostris* Bonaparte, 1856
* *Tetrao urogallus* Linnaeus, 1758

Aínda que algúns, seguindo clasificacións antigas, admiten catro: 
* *Tetrao mlokosiewiczi* Taczanowski, 1875
* *Tetrao parvirostris* Bonaparte, 1856
* *Tetrao tetrix* Linnaeus, 1758
* *Tetrao urogallus* Linnaeus, 1758

*Tetrao mlokosiewiczi* e *Tetrao tetrix* sitúanse actualmente dentro do xénero *Lyrurus*.

## Fósiles 
O rexistro fósil deste xénero é bastante amplo:

* *Tetrao conjugens* (Plioceno temperán de Europa central)
* *Tetrao rhodopensis* (Plioceno temperán de Dorkovo, Bulgaria)
* *Tetrao partium* (Plioceno temperán - Plistoceno tempeán do sueste de Europa)
* *Tetrao macropus* (Plioceno tardío - Plistoceno temperán de Hungría)
* *Tetrao praeurogallus* (Plistoceno temperán - Plistoceno medio do leste de Europa)
* *Tetrao tetrix longipes* (Plistoceno do oeste de Europa)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Dickinson, E. C., ed. (2003): *The Howard & Moore Complete Checklist of the Birds of the World*. 3nd ed. Londres: Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-6536-9. 
* Hume, R. (2002): *Guía de campo de las aves de España y Europa*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-2821-317-8.
* Peterson, R.; G. Mountfort e P. A. D. Hollom (1973): *Guía de campo de las aves de España y de Europa*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-2820-334-2.

### Outros artigos 
* Aves
* Galiformes
* Fasiánidos
* Tetraoninos
* *Lyrurus*
SAS Group

**Scandinavian Airlines System Aktiebolag**, comercializada como **SAS Group** e **SAS AB**, é un grupo de aeroliñas con sede no edificio de oficinas SAS Frösundavik no municipio de Solna, Suecia. É a dona das aeroliñas Scandinavian Airlines, Blue1 e do 20% de Widerøe. SAS posuía tamén o 19,9% da desaparecida aeroliña española Spanair. Tamén é propietaria das compañías de servizos aeronáuticos SAS Business Opportunities, SAS Cargo Group, SAS Ground Services e SAS Technical Services. Ten ademais accións minoriatarias en Air Greenland, Estonian Air e Skyways Express. O SAS Group é propiedade parcialmente dos gobernos de Suecia, Dinamarca e Noruega, cun 21,4%, 14,3% e 14,3% das súas accións respectivamente. O 50% restante está en mans privadas, das cales só Foundation Asset Management ten unha porcentaxe significativa cun 7,6%. A compañía está listada nas bolsas de Oslo, Estocolmo e Copenhague.

O conglomerado fundouse en 1951 como unha fusión entre as tres aeroliñas nacionais escandinavas, Aerotransport (ABA), Det Danske Luftfartselskab (DDL) e Det Norske Luftfartselskap (DNL), despois de que as tres viñesen cooperando en rutas internacionais dende 1946. Ata o ano 2001 as tres compañías nacionais posuíron unha participación fixa do SAS Group, e despois dese ano fusionáronse as súas accións. O SAS Group foi propietario do Rezidor Hotel Group e de Braathens, e tivo accións minoritarias de bmi, airBaltic, Thai Airways International e Lan Airlines. SAS foi fundadora do sistema de reservas coputerizado Amadeus e da alianza Star Alliance, da cal son membros varias das aeroliñas do grupo. SAS utiliza o programa de voo frecuente EuroBonus.
15ª edición dos Premios Mestre Mateo

[250px|miniatura|[PALEXCO|Palexco da Coruña.]]
A **15ª edición dos Premios Mestre Mateo** galardoou as producións audiovisuais de Galicia de 2016 e celebrouse o 4 de marzo de 2017. Durante a cerimonia, a Academia Galega do Audiovisual presentou os Premios Mestre Mateo en 25 categorías. A cerimonia celebrouse no Palexco da Coruña. Os nomeados foron anunciados o 7 de febreiro de 2017.

## Premios 
[miniatura|dereita|150px|[Luís Tosar, mellor actor]]
[miniatura|150px|[Roberto Vilar, mellor comunicador]]
, mellor director]]
Os gañadores son os que aparecen en primeiro lugar e destacados en letra grosa.

## Premios especiais 
### Premio de Honra Fernando Rey 
* Marta Villar

### Premio José Sellier 
* Programa *En Xogo* da TVG

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Web da Academia Galega do Audiovisual
Carnizaría

[miniatura|[Annibale Carracci, *A carnizaría* (cara a 1580). ]]
Unha **carnizaría**, **carnicería**, **cortadoría** ou antigamente **buxaría** é un establecemento onde se comercializan diferentes tipos de carnes crúas dedicadas ó consumo humano. Xeralmente, na carnizaría realízanse as tarefas de procesado finais tales como despezamento e o picado das carnes. O equipamento mínimo dunha carnizaría consta dun refrixerador industrial, un soporte para o despezamento, un conxunto de coitelos e un mostrador refrixerado.

## Historia 
[miniatura|Ilustración medieval do *Tacuina sanitatis* ([século XIV).]]
Dende tempos dos&nbsp;romanos,&nbsp;o oficio de carniceiro estivo regulamentado, diversificado e ás veces dotado de certos privilexios. Na idade media europea era un cargo hereditario. En 1096, creouse o primeiro establecemento de venda de carne en París (actual *Place du Châtelet*) deste xeito iniciouse a caste da *Grandepenee* en mans dunhas familias determinadas que foron ós poucos facéndose máis ricos (eran só unhas 20 familias aproximadamente). Os estatutos de 1589 en Francia obrigaron ós carniceiros a comercializar a carne xusto no intre no que se pesaba a carne en balanzas, e non a ollo como se viña facendo dende moi antigo.

## Notas 
## Véxase tamén
Lingua ingria

A **lingua ingria** (*ižoran keel*) é unha lingua urálica case extinta falada polos ingrios de Ingria. Ten arredor de 120 falantes, a maioría dos cales de avanzada idade. Non debe ser confundida cos dialectos meridionais da lingua finesa que se converteron na lingua maioritaria de Ingria no século XVII, por mor do influxo de emigrantes fineses luteranos. A inmigración de fineses luteranos foi promovida polas autoridades suecas (que conquistaron a área a Rusia en 1617), xa que a poboación local era (e segue a ser) ortodoxa. O ingrio está clasificado como en perigo severo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Paul Ariste 1981. *Keelekontaktid*. Tallinn: Valgus. [pt. 2.6. *Kolme läänemere keele hääbumine* lk. 76 – 82]
A Telleira, Vilariño, Cambados

**A Telleira** é un lugar da parroquia de Vilariño no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Tiña 31 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 19 eran mulleres e 12 homes, o que representa manter practicamente a poboación que tiña nos anos 2010, cando eran 32 veciños, e 2005, co mesmo número.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilariño 
### Parroquias de Cambados
Lingua ndonga

A **lingua ndonga**, ou **oshindonga**, é unha lingua bantú que se fala en Namibia e partes de Angola. 

É un dialecto estandarizado da lingua ovambo, e é mutuamente intelixible coa lingua kwanyama, a outra lingua ovambo cunha forma escrita estándar.

Martti Rautanen traduciu a Biblia ó estándar ndonga.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Wikipedia en ndonga
### Bibliografía 
* Fivaz, Derek & Shikomba, Sakaria (2003): *A reference grammar of Oshindonga (Oshiwambo)*. Windhoek, Namibia: Out of Africa Publishers. ISBN 9-9916-2235-7.
Luís Martínez Nouche

**Luís Martínez Nouche**, nado en Santiago de Compostela o 29 de setembro de 1902 e finado no mesmo concello o 3 de decembro de 1936, foi un funcionario e político galego.

## Traxectoria 
Inspector xefe de arbitrios de Santiago de Compostela. Afiliado ao Partido Federal. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi axente do Comité Executivo da Fronte Popular de Compostela, participando na requisa de armas. Foi xulgado no consello de guerra contra os doce membros do Comité da Fronte Popular o 19 de novembro e condenado á pena de morte. Fusilárono nas inmediacións do cemiterio de Boisaca o 3 de decembro de 1936 con Manuel Maroño Calvo, José Maroño Calvo, Modesto Pasín Noya, Fernando Domínguez Caamaño, Francisco Ponte Ces, Rafael Pardo Carmona, Rafael Frade Peña, Luis Rastrollo González e José Germán Fernández.
 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Manuel Maza Cardama

**Manuel Maza Cardama**, nado en Santiago de Compostela cara a 1893 e finado en Montevideo o 22 de agosto de 1986, foi un político galego.

## Traxectoria 
Concelleiro en Santiago de Compostela polo Partido Federal. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e ingresou na prisión de Compostela. Xulgado en Compostela por incitación á rebelión na causa 402/36 o 16 de novembro de 1936, foi condenado a 6 anos de prisión. Cumpriu condana no cárcere de Santiago de Compostela e saíu en liberdade condicional en 1940. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1941, e foi sancionado cunha multa de 300 pesetas. En 1953 vendeu o seu patrimonio e marchou ao Uruguai.

## Vida persoal 
Casou con Francisca Otero Rozas e foi pai de Josefina, Manuel, Dolores, Olga, Jorge e América Maza Otero.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Expediente de responsabilidades políticas de Manuel Maza Cardama
Manuel Porto Mella

**Manuel Porto Mella**, nado en Santiago de Compostela cara a 1916, foi un sindicalista galego.

## Traxectoria 
Almacenista e conserxe do Sindicato de dependentes e oficinistas de Santiago de Compostela. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e ingresou na prisión de Compostela. Trasladado á prisión de Ordes, foi posto en liberdade. Agochouse ata que foi mobilizado. Loitou na batalla do Ebro e despois foi enviado a Córdoba e pasouse ao exército republicano en Peñarroya. Conseguiu o grao de capitán. Coa derrota republicana, pasou a Francia, onde quedou a vivir, participando nas actividades do PSOE e da UGT en Clermont-Ferrand (Puy-de-Dôme).
 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Censo de represaliados de la UGT
José Antonio Vázquez Rey

**José Antonio Vázquez Rey**, nado en Campaña (Valga) o 14 de abril de 1888 e finado en Buenos Aires, foi un mestre e político galego.

## Traxectoria 
Mestre nacional en Brión e despois en Pontecesures onde foi director da escola graduada. Afiliado ao PSOE. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido a principios de agosto co seu irmán Francisco e trasladados á prisión de Compostela. Un antigo alumno seu falanxista axudounos para saír en liberdade. Fuxiron a Arxentina embarcando no vapor Monte Olivia en Vilagarcía de Arousa o 22 de setembro. Arribou a Buenos Aires o 14 de outubro de 1936. Foi cesado como mestre, e en xullo de 1937 foi separado do servizo e baixa na escala. Instalouse en Buenos Aires, onde traballou nunha entidade bancaria e na editorial EMC.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
A Laxe, Vilariño, Cambados

**A Laxe** é un lugar da parroquia de Vilariño no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Tiña 53 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 22 eran mulleres e 31 homes, o que representa un aumento respecto ó ano 2010, cando tiña 49 veciños, pero un descenso respecto ó ano 2005, cando eran 57.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilariño 
### Parroquias de Cambados
José Benito Segade

**José Benito Segade Torrado**, nado en Boiro en 1903, foi un industrial e político galego.

## Traxectoria 
Fragueiro de profesión e chófer. Afiliado ao Partido Galeguista. Logo do triunfo da Fronte Popular en febreiro de 1936 foi nomeado terceiro tenente alcalde de Boiro en marzo de 1936, na corporación presidida por Juan Somoza Rebollido. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e ingresou na prisión de Compostela. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas e foi sancionado con multa e seis anos de inhabilitación. Nos anos corenta estivo fuxido. Descargador en Boiro, sufriu un accidente en decembro de 1958.

## Notas
Eloy Carlés

**Eloy Carlés Romero**, nado en Pontecesures e finado no Grove en 1956, foi un armador e político galego.

## Traxectoria 
Veciño de Cordeiro (Valga), onde era mecánico e propietario de dous lanchóns para o carrexo de area. Afiliado a Izquierda Republicana. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e ingresou na prisión de Compostela. Estivo un mes detido e saíu grazas á mediación de parentes e amizades de dereitas. Estivo agochado ata que puido marchar a Buenos Aires con dous compañeiros. Viviu uns anos na capital arxentina e traballou na General Motors. En 1944 decidiu volver a Galicia, instalándose no Grove, onde morreu en 1956.

 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
As Quintáns, Vilariño, Cambados

**As Quintáns** é un lugar da parroquia de Vilariño no concello pontevedrés de Cambados na comarca do Salnés. Segundo o IGE en 2016 tiña 64 habitantes (33 mulleres e 31 homes), nove menos ca en 2010 e un máis ca en 2005.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Vilariño 
### Parroquias de Cambados
Sameiro

Como topónimo **Sameiro** pode referirse a:

;En Galiza
***Sameiro**, lugar da parroquia de Vilariño, no concello de Cambados;
***Sameiro**, lugar da parroquia de Barro, no concello de Noia.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***Samieira**, parroquia do concello de Poio.
Jesús González Martínez

**Jesús González Martínez**, nado en 1881 e finado en Pontecesures o 11 de setembro de 1936, foi un carabineiro e político galego.

## Traxectoria 
Carabineiro, afiliado ao PSOE. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e internado na prisión de Compostela. Foi paseado o 11 de setembro de 1936, encontrándose o seu cadáver no km 95 da estrada A Coruña-Tui.

Era tío do brigada Adolfo Rodríguez Casal, que morreu na fronte do Guadarrama en setembro de 1936.

## Notas
Francisco Castaño Otero

**Francisco José Ramón Castaño Otero**, coñecido como **Ruco**, nado en Pontecesures o 28 de xuño de 1906 e finado en Santiago de Compostela o 1 de decembro de 1936, foi un sindicalista e político galego.

## Traxectoria 
Comisionista. Afiliado á Agrupación Socialista Obrera de Oficios Varios La Fraternidad de Padrón, que formaba parte da UGT o do PSOE. En 1931 dirixiu o semanario *El Escarabajo* de Pontecesures. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e internado na prisión de Padrón e foi trasladado á prisión de Compostela o 30 de agosto. Xulgado en consello de guerra en Compostela o 16 de novembro con Andrés Rey Baltar, Jaime Caamaño Comparada, Antoliano Correa Jamardo e José Millares Gil acusado de traizón, foron condenados a pena de morte. Foron executados no cemiterio de Boisaca o 1 de decembro de 1936.

## Notas
Ermelindo Portela

O nome **Hermelindo Portela** pode referirse a:
***Ermelindo Portela Melón**;
***Ermelindo Portela Gómez**, médico e político galego, fillo do anterior (1918-2003);

***Ermelindo Portela Silva**, historiador galego, fillo do anterior (n. 1947).
Total Physical Response

***Total Physical Response*** (**TPR**) ou **Resposta Física Total** é unha metodoloxía de ensino da linguaxe que foi desenvolta por James Asher, profesor emérito en psicoloxía pola Universidade Estatal de San Jose, en San Jose, California. Está baseada na teoría de que a memoria e a comprensión melloran e son máis efectivas cando van á par co movemento físico.

Polo tanto, este método é un claro exemplo do enfoque comunicativo no ensino de linguas estranxeira, xa que tamén está asociado ás teorías relacionadas coa adquisición da lingua materna (cando o proxenitor di "Dame a man!", "Colle o xoguete!" ou "Pousa iso!", o cativo responde cunha acción asociada á orde dada).

A destreza comunicativa máis traballada é a escoita, xa que a comprensión é o obxectivo principal do método. Debido a este aspecto, moitos autores coinciden á hora de integrar esta metodoloxía na acorde para utilizar nos niveis iniciais de aprendizaxe, ficando obsoleta en niveis superiores.

## Beneficios 
* É unha actividade lúdica que permite baixar o nivel de estrés do alumno cando se enfronta a unha lingua nova ou descoñecida.  
* Comprensión inmediata da mensaxe transmitida. 
* Fomenta a memorización e axuda a crear estratexias de aprendizaxe (asociar movementos con mensaxes orais).   
* Traballa a comprensión da linguaxe e non a repetición mecánica.

## Controversia 
Esta metodoloxía recibe críticas polo repetitivo da súa estrutura e por limitarse a un espectro de vocabulario moi reducido. Porén, especialistas en linguas estranxeiras que desenvolven a TPR nas súas aulas cren que cun modelo máis amplo e con certas modificiacións sinxelas se poden englobar moitos máis aspectos.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas 
*
O Outeiro, Covas, Meaño

**O Outeiro** é un lugar da parroquia de Covas no concello pontevedrés de Meaño na comarca do Salnés. Tiña 58 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 29 eran mulleres e 29 homes, o que representa un descenso continuado respecto ós anos 2010, cando tiña 75 veciños, e o ano 2005, cando eran 80.

## Toponimia 
A orixe do topónimo é o latín , que é unha parte alta ou elevación do terreo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Covas 
### Parroquias de Meaño 
## Notas
S-3 (motor foguete)

**S-3** é a designación do motor foguete utilizado polo foguete estadounidense Juno II.

## Características 
Os motores S-3 eran fabricados por Rocketdyne e funcionaban alimentados por osíxeno líquido e queroseno. Tiñan un pulo de 758,7 kN no baleiro.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Juno II
Lingua anglonormanda

A **lingua anglonormanda** é unha variedade da lingua normanda que foi empregada no Reino de Inglaterra e, en menor grao, nas Illas Británicas durante o período anglonormando.

Cando Guillerme o Conquistador liderou a conquista normanda de Inglaterra en 1066, el, os seus nobres, e moitos dos seus seguidores de Normandía, falaban unha variedade de linguas d'oïl (variedades setentrionais do galo-románico). Unha delas era o normando antigo, e outros seguidores falaban variedades da lingua picarda do oeste francés. Esta amálgama converteuse nun único dialecto insular coñecido como anglonormando, que era de uso común na literatura e na administración entre os séculos XII e XV. É difícil saber con exactitude a extensión da lingua na poboación xa que o que se sabe dela restrínxese ós rexistros escritos, pero si se sabe que o anglonormando era en gran medida a lingua falada polas clases altas da Inglaterra medieval.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Gustav Adolphe Kloppe, *Recherches sur le dialecte de Guace (Wace): trouvère anglo-normand du XIIe*, Magdeburgo, W. Heinrich, 1853-1854
* Serge Lusignan, *La langue des rois au Moyen Âge: le français en France et en Angleterre*, París, Presses universitaires de France, 2004, 296 p. 
* Édouard Le Héricher, ''Glossaire étymologique anglo-normand; o, L'anglais ramené à la française*, Avranches, Durand, 1884
* Henri Moisy, *Glossaire comparatif anglo-normand: donnant plus de 5.000 mots, aujourd'hui bannis du français, et qui sont communs au dialecte normand et à l’anglais*, Caen, H. Delesques, 1889
* Faucher de Saint-Maurice, *Honi soit qui mal y pense. Notes sur la formation du franco-normand et de l’anglo-saxon*, 1980
* J.-P. Thommerel, *Recherches sur la fusión du franco-normand et de l’anglo-saxon*, París, Pourchet père, Hingray, Silvestre; Londres, W. Pickering, 1841
* Johan Vising, *Étude sur le dialecte anglo-normand du XIIe'', Uppsala, Edquist, 1882
José Ferreiro Pardiñas (concelleiro)

**José Ferreiro Pardiñas**, nado en Zas en 1879, foi un político galego.

## Traxectoria 
Militante de Izquierda Republicana. Concelleiro de Zas. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e internado na prisión de Compostela. Xulgado en Compostela por rebelión con Jorge Varela Rial, Luís Cereijo Mosquera, Manuel Costa García, José Rodríguez Gómez e Manuel Díaz Mosquera o 19 de decembro, foi condenado á pena de morte. A sentenza foi conmutada por cadea perpetua. En xaneiro de 1938 foi xulgado na Audiencia Provincial da Coruña como depositario do concello, xunto co alcalde Jorge Varela Rial, acusados de apropiarse de 9.978,15 pesetas dos fondos municipais. Cumpriu condena na Prisión Central de Santa Isabel de Santiago de Compostela, de onde saíu en liberdade condicional en xuño de 1943. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas.

## Notas
Salame

miniatura|300x300px|Salame de inverno.
O **salame** é un embutido que se elabora cunha mestura de carnes de vacún e porco sazonadas e que é posteriormente afumada e curada ó aire, de xeito semellante ó salchichón. Case todas as variedades italianas condiméntanse con allo, non así as alemás. Tradicionalmente elaborábase con carne de porco, pero agora é cada vez máis frecuente que se faga cunha mestura de vacún (vaca) e porco. Tamén hai variedades que levan só carne de vacún. É orixinario de Hungría e Italia.

## Variedades rexionais en Italia 
miniatura|300x300px|Salame italiano (Friuli).
Existen polo menos case 40 tipos diferentes de salame en Italia. Pódese identificar co contido de carne (coas mesturas de carne de porco e de tenreira) e de graxas, coas especias empregadas, na duración do secado e co diámetro do embutido. En Italia o centro da produción está en Módena dende hai xa moitos anos; con todo o salame é coñecido internacionalmente. O salame que provén de Italia está secado ó aire. Porén, o de Nápoles está lixeiramente afumado. En Monteverde, logo dun longo proceso de maduración, lógrase un exquisito sabor. Os máis coñecidos e afamados son os de Boloña.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Chourizo 
* Salchichón
* Embutido
* Longaínza
Gonzalo Guerrero

**Gonzalo Guerrero**, nado en Palos de la Frontera, Huelva, España - circa 1470, e finado en Puerto de Caballos, Honduras, o 13 de agosto de 1536, foi un mariño español e un dos primeiros europeos en asentarse no seo dunha cultura indíxena. Morre loitando contra os conquistadores españois ó mando de Pedro de Alvarado. É un personaxe controvertido porque se aculturou e chegou a ser un xefe maia durante a conquista do Iucatán, especialmente belicoso contra os conquistadores, polo que foi coñecido como *O Renegado* polos españois, mentres en México é chamado como *Pai da Mestizaxe.*

## Notas
Amencer Dourado

**Amencer Dourado** (en grego: Χρυσή Αυγή, Chrysí Avgí; ás veces traducido como **Alba Dourada** ou **Aurora Dourada**), cuxo nome oficial é **Asociación Popular - Amencer Dourado** (en grego: Λαϊκός Σύνδεσμος - Χρυσή Αυγή, Laïkós Sýndesmos - *Chrysí Avgí*), foi un partido político grego de ideoloxía neonazi e fascista. Estaba encabezado por Nikolaos Michaloliakos, un exmilitar que formou parte do corpo de paracaidistas do exército grego e que en 1978 foi detido por posesión ilegal de armas e explosivos. O partido está ilegalizado dende outubro de 2020.

Os seus membros expresaban a súa admiración polo exditador Ioannis Metaxás, que gobernou Grecia dende 1936 até 1941, e pola Ditadura dos Coroneis. Os seus deputados, no parlamento, foron filmados gritando consignas nazis. O grupo era de carácter racista e xenófobo, en tanto que o líder do partido identificouno abertamente como nacionalista, racista e en contra da inmigración.

O partido realizou unha campaña previa ás eleccións gregas de maio de 2012, sobre a base do preocupante alto desemprego, a austeridade e a economía, así como unha virulenta retórica contra a inmigración, a través da cal obtivo un significativo aumento do electorado grego.

Amencer Dourado accedeu entón por primeira vez no Consello dos Helenos (parlamento grego), obtendo 21 deputados e o 7&nbsp;% dos votos. Tras as eleccións do mes seguinte, obtivo practicamente o mesmo resultado, o 6,9&nbsp;% dos votos, pero perdendo tres escanos, quedando representado finalmente con 18 deputados.

En setembro de 2013, por mor dunha investigación en torno ó&nbsp;asasinato do músico antifascista Pavlos Fyssas, a Fiscalía Xeral de Grecia emitiu 38 ordes de arresto contra diversos membros do partido. Varios membros da organización foron detidos pola policía antiterrorista acusados de formar unha organización criminal, entre eles o seu líder Nikolaos Michaloliakos, e uns quince deputados. A fiscalía acusounos de dez asasinatos —en grao de tentativa ou comisión— ataques con explosivos, agresións e delitos financeiros. Representantes do partido rexeitaron a súa relación co crime e dixeron que as detencións eran unha violación da Constitución por parte dun «sistema político corrupto» que temía o ascenso da súa organización nas enquisas. O xuízo comezou o 20 de abril de 2015.

En novembro de 2013 foron asasinados dous membros de Amencer Dourado, fronte a unhas oficinas en Atenas, o que máis tarde foi reivindicado por un grupo chamado Forzas Revolucionarias da Loita Popular.

Nas eleccións ó Parlamento Europeo de 2014 obtivo un 9,4&nbsp;% dos votos, converténdose no terceiro partido de Grecia. Nas eleccións parlamentarias de xaneiro de 2015, quedou de novo como terceira forza cun 6,3% dos votos,  perdendo só un escano respecto das anteriores eleccións parlamentarias, a pesar de ter a toda a súa cúpula no cárcere. Nas eleccións parlamentarias de setembro de 2015, obtivo por terceira vez o terceiro posto cun 7% dos votos, gañando un escano adicional.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial
José Devesa Areosa

**José Modesto Isaac Devesa Areosa**, coñecido como **Pepiño Areosa**, nado en Santiago de Compostela en xullo de 1908 e asasinado en Cacheiras (Teo) o 19 de agosto de 1936, foi un empregado e político galego.

## Traxectoria 
Traballou na armería familiar (Armería Areosa. Máquinas de Coser) na Rúa do Vilar, e despois no taller de mecánica do seu tio José. Foi agredido por varios jaimistas en xaneiro de 1933, e como consecuencia sufriu unha trepanación.  Militou en Izquierda Republicana. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi axente do Comité Executivo da Fronte Popular de Compostela. Detido e ingresado na prisión de Compostela, foi sacado da prisión a noite do 18 de agosto e paseado en Cacheiras (Teo). O seu cadáver apareceu xunto co de Ánxel Casal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* Pepiño Areosa, inédito
Roliño de primavera

miniatura|Roliños de primavera

O **roliño de primavera** (en chinés: 春卷, pinyin: *chūn juǎn*, jyutping: *ceon1 gyun2*), é un rolo elaborado dunha pasta rechea de diferentes verduras picadas ó estilo xuliana e algo de carne picada revolta. Introducidos en Occidente grazas á enorme difusión da comida chinesa que realizaron os restaurantes chineses nas principais capitais do mundo. Confundiuse xeralmente en Occidente co rolo de ovo que se elabora dunha pasta moito máis fina e que adoita ser moito máis grande e por tanto posúe máis ingredientes no seu interior. O roliño de primavera ten unha pasta (que fai a función de envoltorio) elaborada con fariña de arroz, estilo vietnamita e tailandés, mentres que o rolo de ovo faise cunha masa elaborada de fariña de trigo e ovo. Na China, utilízase só fariña de trigo. Hai que destacar que é esta a que máis se coñece, que se fai a man sobre un ferro quente dende o seu inicio.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Samosa
Jorge Varela Rial

**Jorge Varela Rial**, coñecido como **Xorxe da Andragalla**, nado na Andragalla (Lamas, Zas) en 1901, foi un político galego.

## Traxectoria 
Labrego. Co triunfo da Fronte Popular foi nomeado alcalde de Zas o 8 de xuño de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e internado na prisión de Compostela. Xulgado en Compostela por rebelión o 19 de decembro de 1936 con José Ferreiro Pardiñas, Luís Cereijo Mosquera, Manuel Costa García, José Rodríguez Gómez e Manuel Díaz Mosquera o 19 de decembro, foi condenado á pena de morte. A sentenza foi conmutada por cadea perpetua. En xaneiro de 1938 foi xulgado na Audiencia Provincial da Coruña xunto con José Ferreiro Pardiñas, depositario do concello, acusados de apropiarse de 9.978,15 pesetas dos fondos municipais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O último alcalde republicano de Zas
Camuflaxe

[miniatura|dereita|O *[Bothus mancus* pode cambiar o patrón e as cores para camuflarse coa súa contorna.]]
miniatura|dereita|Un soldado poñendo pintura de camuflaxe na cara.
A **camuflaxe** é o emprego de combinacións de materiais, cores ou iluminacións co obxectivo de agochar ou querer facer que obxectos e animais sexan difíciles de ver (cripse), ou aparentando ser algo diferente (mimetismo). Entre os exemplos máis destacados están a pelaxe de manchas do leopardo, o equipamento dun soldado moderno e os insectos con formas da natureza, como follas e paus. A maioría dos métodos de camuflaxe perseguen a cripse, moitas veces a través dunha semellanza xeral co fondo, unha cor disruptiva de alto contraste, eliminando a sombra, e a contracoloración. En océanos abertos, onde non hai fondo co que camuflarse, os principais métodos de camuflaxe son a transparencia e as cores prateadas, mentres que a bioluminescencia está entre as habilidades de contrailuminación de cefalópodos como os téutidos. Algúns animais, como os camaleóns e os polbos, son quen de cambiar activamente o patrón da súa pel e as cores, ben para camuflaxe ou sinalización.

A camuflaxe militar foi estimulada polo aumento do alcance e precisión de armas de fogo no século XIX. Máis concretamente, a substitución do impreciso mosquete polo fusil fixo da ocultación en batalla unha habilidade de supervivencia. No século XX, a camuflaxe militar desenvolveuse axiña, especialmente durante a primeira guerra mundial. Artistas como André Mare deseñaron esquemas de camuflaxe e postos de observación que semellaban árbores.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Behrens, Roy R. (2002). *False Colors: Art, Design and Modern Camouflage*. Bobolink Books. ISBN 0-9713244-0-9.
* Behrens, Roy R. (2009). *Camoupedia: A Compendium of Research on Art, Architecture and Camouflage*. Bobolink Books. ISBN 978-0-9713244-6-6.
* Behrens, Roy R. (editor) (2012). *Ship Shape: A Dazzle Camouflage Sourcebook*. Bobolink Books. ISBN 978-0-9713244-7-3.
* Forbes, Peter (2009). *Dazzled and Deceived: Mimicry and Camouflage*. Yale University Press. ISBN 978-0-300-17896-8.
* Goodden, Henrietta (2009). *Camouflage and Art: Design for Deception in World War 2*. Unicorn Press. ISBN 978-0-906290-87-3.
* Latimer, Jon (2001). *Deception in War*. John Murray. ISBN 978-1-58567-381-0.
* Newman, Alex; Blechman, Hardy (2004). *DPM – Disruptive Pattern Material: An Encyclopaedia of Camouflage: Nature, Military and Culture*. DPM. ISBN 978-0-9543404-0-7.
* Stevens, Martin; Merilaita, Sami (2011). *Animal Camouflage: Mechanisms and Function*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-15257-0.
* Wickler, Wolfgang (1968). *Mimicry in plants and animals*. McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-070100-7.
Órgano sexual

Un **órgano sexual** ou **órgano reprodutor** é calquera parte anatómica do corpo dun organismo complexo que participa na reprodución sexual e que xuntos constitúen o sistema reprodutor. Os órganos visibles externos, en machos e femias, son os *órganos sexuais primarios* coñecidos como **xenitais**. Os órganos internos coñecidos como *órganos sexuais secundarios* e son chamados ás veces como *xenitais internos*.
As características que comezan a aparecer durante a puberdade, como no caso dos humanos o pelo pubiano en ámbolos dous sexos ou o pelo facial nos homes, son coñecidas como características sexuais secundarias.

Musgos, fentos e algunhas plantas semellantes teñen gametanxios como órganos reprodutores, que forman parte do gametófito. As flores das plantas anxiospermas producen pole e óvulos, pero os órganos sexuais propiamente están dentro do gametófito co pole e o óvulo. As coníferas producen as súas estruturas reprodutivas contidas dentro de piñas e pole. As piñas e o pole non son eles mesmos órganos sexuais.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
El Progreso de Sada

***El Progreso de Sada*** foi un periódico quincenal editado en Sada entre 1922 e 1923.

## Historia e características 
Subtitulado *Defensor de los intereses de esta villa y su comarca*, pareceu en marzo de 1922. Entre os seus colaboradores figuraron Agustín García, Ángel López Vidal, Gabriel Bringas, Bernardo Castro Arias, José Soto Picos, César Permuy, Atanasio Alonso e Manuel Lorenzo Freire-Calvelo. Consérvase un número extraordinario do 21 de febreiro de 1923. Editouse durante varios anos.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
### Ligazóns externas 
* Pérez Lorenzo, Manuel (2015) [2012]. "Un percorrido pola Historia da prensa en Sada"
La Linterna

***La Linterna*** foi o nome de varias publicacións:

****La Linterna***, periódico publicado en Sada en 1903.
****La Linterna***, semanario publicado en Vigo entre 1917 e 1918.
La Linterna (Sada)

***La Linterna*** foi un periódico editado en Sada en 1903.

## Historia e características 
Apareceu en setembro de 1903. Dirixido por Eduardo Villardefrancos, creado para facer fronte ás políticas caciquís do Partido Conservador, encabezado polo sacerdote Eduardo López Vidal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña
### Ligazóns externas 
* Manuel Pérez Lorenzo (2015). Un percorrido pola Historia da prensa en Sada
Vista Alegre, Covas, Meaño

**Vista Alegre** é un lugar da parroquia de Covas no concello pontevedrés de Meaño na comarca do Salnés. Tiña 53 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 24 eran mulleres e 29 homes, o que representa un descenso respecto ós anos 2010, cando tiña 58 veciños, e 2005, cando eran 59.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Covas 
### Parroquias de Meaño
Altamira, Dena, Meaño

**Altamira** é un lugar da parroquia de Dena no concello pontevedrés de Meaño na comarca do Salnés. Segundo o IGE en 2016 tiña 199 habitantes (102 mulleres e 97 homes), 20 máis ca en 2010 e 10 máis ca en 2005. Sitúase xunto a Altamira (Vilalonga, Sanxenxo).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Dena 
### Parroquias de Meaño
Ameiró, Dena, Meaño

**Ameiró** é un lugar da parroquia de Dena no concello pontevedrés de Meaño na comarca do Salnés. Tiña 126 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 59 eran mulleres e 67 homes, o que representa manter a mesma poboación que tiña en 2010 e 2005, cos mesmos 126 veciños en ámbalas datas.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Dena 
### Parroquias de Meaño
Coirón, Dena, Meaño

**Coirón** é un lugar da parroquia de Dena no concello pontevedrés de Meaño na comarca do Salnés. Tiña 485 habitantes no ano 2016 segundo datos do IGE, dos que 253 eran mulleres e 232 homes, o que representa un descenso respecto ó ano 2010, cando tiña 504 veciños, pero un aumento respecto ó ano 2005, cando eran 467.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Dena 
### Parroquias de Meaño
Coirón

Como topónimo **Coirón** pode referirse a:

;En Galiza
***Coirón**, lugar da parroquia de Coiro, no concello da Laracha;
***Coirón**, lugar da parroquia de Dena, no concello de Meaño.

## Véxase tamén
### Outros artigos