Carcamán

Os **carcamáns** son unha raza mitolóxica de xigantes que vivían na Illa de Arousa. Segundo as diversas versións, estaban ligados ao castro do norte da illa, eran comerciantes ou estaban dedicados á piratería. Hoxe, o termo pervive como xentilicio popular para designar ós veciños da Illa. Baixo o termo de *carcamán* tamén se designa un barco grande e pesado e, por extensión, un home lacazán que non quere facer esforzos ou ben un home vello e achacoso. 

## Orixes do termo 
Existen diversas hipóteses para a súa orixe, ningunha delas confirmada. Entre elas, as máis coñecidas son:
[esquerda|miniatura|[A Arousa|A illa de Arousa no século XVII no atlas de Pedro Teixeira.]]

### Mercadores italianos 
Algúns historiadores consideran que o termo se refería orixinariamente aos comerciantes italianos que navegaban desde a Península Itálica até Flandres, recalando en Galiza durante os séculos XVII e XVIII. Estes mercadores vendían téxtiles e outras mercancías. A conexión coa Arousa podería deberse ao frecuente tránsito destes comerciantes pola zona. Actualmente, **carcamano** é un termo depreciativo utilizado no Brasil para designar os italianos.

### Contrabandistas ou piratas 
Outra hipótese apunta a que o termo se empregou para describir os contrabandistas arousáns, especialmente durante períodos de guerra e posguerra, cando o contrabando floreceu debido á escaseza de recursos e á débil presenza da autoridade.

Segundo recolle o *Diccionario Gallego-Castellano* da Real Academia Galega de 1913 (que recolleu posteriormente Eladio Rodríguez no seu *Diccionario enciclopédico gallego-castellano* de 1958), o nome de *Carcamán* era unha denominación galega para os contrabandistas. Engade que, en 1826, unha partida de contrabandistas italianos fíxose forte na illa, e desde alí se dedicaban a atacar os lugares veciños. Ámbalas dúas fontes citan como referencia desta información a Murguía, sen concretar máis. Relata Miguel-Anxo Murado que un ano antes, en 1825, sete buques de guerra británicos tomaron a Arousa como base comercial no contexto da guerra dos téxtiles, un conflito entre as potencias que promovían o algodón fronte ao liño.
[miniatura|Folio do barco *Carcamán* de [Pontedeume.]]
O *Dicionario dos seres míticos galegos* de Cuba, Reigosa e Miranda unicamente di que son unha "*raza de piratas míticos da illa de Arousa*". Vaqueiro relaciona estes *carcamáns* con piratas míticos nas Rías Baixas, e lembra que *Carcamán* é un microtopónimo que identifica un pequeno cabo na illa da Arousa, onde se di que están soterrados xentes desta raza; tamén hai unha enseada dos *Carcamáns* en Bueu.*

### Barcos e navegantes arousáns 
O termo tamén se usou para describir os habitantes da Illa de Arousa que se dedicaban á carpintaría de ribeira, a construción artesanal de barcos de madeira. Os arousáns eran coñecidos pola súa habilidade na navegación e construción naval, e este uso do termo puido derivar na súa asociación coa xente da illa en tempos da resistencia contra as tropas francesas (maiormente integradas por mercenarios italianos) nas guerras napoleónicas.

## Aplicacións do termo na illa de Arousa 
* O antigo cemiterio do Nicho era coñecido como "dos carcamáns".
* A revista do CEIP Torre-Illa chámase *Carcamáns* e a radio escolar é *Radio Carcamán.*
* Un pequeno cabo e a praia adxacente coñécese como Peirao dos Carcamáns e Praia dos Carcamáns.
* A maior peña do Celta de Vigo, con máis de mil socios, con sede na Arousa, chámase "Carcamáns" (tamén escrita *Carcamäns* ou *Cärcamäns*). O seu logotipo é unha adaptación da imaxe dos paquetes de tabaco *Celtas*.
* Un filme documental de 2003 do cineasta arousán Marcos Nine sobre a catástrofe do *Prestige* e a reacción dos arousáns á mesma titúlase *Carcamáns*.
* Carcamán é o nome dunha pomba arousá nada en 2019 que bateu o récord de percorrer máis quilómetros nun día.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* *Dicionario de dicionarios'' (ilg.usc.gal)
* 
* 

### Ligazóns externas 
* O Peirao dos Carcamáns Parte 1. O plano de Manuel de Otermín. (youtube.com)