Javier Cercas

**José Javier Cercas Mena**, máis coñecido como **Javier Cercas**, nado en Ibahernando, Cáceres, en 1962 é un escritor español, que ademais traballa como columnista no diario *El País*. Exerceu durante anos como docente universitario de filoloxía.

A súa obra é fundamentalmente narrativa e caracterízase pola mestura de xéneros literarios, o uso da novela testemuño e a mestura de crónica e ensaio con ficción. A partir da súa exitosa novela *Soldados de Salamina* (2001), a súa obra foi traducida en máis de vinte países e a máis de trinta idiomas.

## Traxectoria 
### Infancia e adolescencia 
José Javier Cercas Mena é fillo dun veterinario rural e primo carnal do político Alejandro Cercas. Naceu en Ibahernando, un pequeno municipio español da provincia de Cáceres, Estremadura. En 1966, aos catro anos de idade, trasladouse coa súa familia a Xirona. Até os quince anos viaxou todos os veráns ao seu pobo natal, mantendo con Ibahernando unha estreita relación que mantén até a actualidade.

Durante a súa adolescencia interesouse pola literatura e o cine. Algúns membros da súa familia próxima, incluíndo ao seu pai, eran falanxistas, pero el comezouse a facer unha opinión propia da Guerra civil española, lendo moito sobre o tema.

### Mocidade e idade adulta 
En 1985 licenciouse en Filoloxía hispánica na Universidade Autónoma de Barcelona e máis tarde doutorouse na mesma especialidade na Universidade de Barcelona. Traballou durante dous anos na Universidade de Illinois en Urbana, época en que escribiu a súa primeira novela. Desde 1989 comezou a exercer como profesor de literatura española na Universidade de Xirona, e traballou escribindo artigos e críticas para diversos xornais. É colaborador habitual da edición catalá e do suplemento dominical do diario *El País*.

Logo de vivir varios anos en Barcelona, Cercas regresou coa súa esposa e o seu fillo a Xirona en 1999. Até o ano 2000, Javier Cercas era un escritor moi pouco coñecido. Isto apréciase no feito que nunha antoloxía de autores españois publicada ese ano, titulada *Páginas amarillas*, é excluído dunha lista de varios escritores da súa mesma xeración. A pesar do anterior, o seu amigo, o recoñecido escritor chileno Roberto Bolaño, recoñecía nel a un escritor talentoso e estimulouno a continuar escribindo.

### Consolidación literaria 
miniatura|215x215px|Javier Cercas na Feira do Libro de Madrid 2009
esquerda|miniatura|Javier Cercas entrevistado por Rodrigo Pinto no Festival Puerto de Ideas 2016, Teatro do Parque Cultural de Valparaíso.
En 2001 Cercas publicou a súa novela *Soldados de Salamina*, a cal o converteu nun escritor mundialmente recoñecido, recibindo excelentes críticas por parte de prestixiosos escritores tales como Mario Vargas Llosa, J. M. Coetzee, Doris Lessing, Susan Sontag e George Steiner. As numerosas vendas desta obra permitiron ao escritor dedicarse exclusivamente a escribir, deixando o seu oficio como profesor de filoloxía. Unha versión cinematográfica desta novela estreouse dous anos despois, baixo a dirección de David Trueba.

A súa seguinte novela, *La velocidad de la luz*, que apareceu en 2005, foi considerada como libro do ano polo xornal *La Vanguardia* e *Qué Leer*, e obtivo distintos premios. Nas súas novelas seguintes, *Anatomía de un instante* (2009), *Las leyes de la frontera* (2012), *El impostor* (2014) e *El monarca de las sombras* (2017) o autor mantivo un forte interese polos períodos históricos da guerra civil española e a Transición española posterior ao Franquismo.

A súa obra foi traducida a máis de vinte linguas. Pola súa banda el mesmo traduciu a autores cataláns contemporáneos e a H. G. Wells.

## Estilo e influencias 
A narrativa de Cercas caracterízase por facer uso da novela testemuño, en que se mesturan feitos verídicos e ficticios, sen quedar claros os límites dos uns e os outros. Para o escritor, toda novela é autobiográfica, aínda que ademais debe levar unha catarse, unha forma de salvación. Esta forma de ver a literatura, que aplica á estrutura e forma de relatar as súas historias, foi celebrada por moitos, pero tamén xerou algunhas críticas noutros, talles como o escritor Félix de Azúa ou o xornalista Arcadi Espada, quen defenden unha maior nitidez nos límites entre ficción e realidade. As súas obras adoitan estar sobre todo ambientadas en contornas urbanas, abarcar períodos do tempo presente ou do pasado próximo, e posuír un ton amable e en ocasións humorístico.

En canto ao proceso de escrita, segundo o propio autor, a pesar de que as súas novelas son todas moi diferentes, todas elas comezan cunha pregunta, e o libro corresponde a unha procura da súa resposta, que finalmente non se consegue, ou ben a resposta é a pregunta en si mesma. O escritor afirma que ao momento de comezar unha nova novela, só ten unha vaga idea sobre ela, e esta vaise definindo a medida que se vai desenvolvendo. Dixo que o seu ideal son as «novelas fáciles de ler e difíciles de entender», como é o caso de *Don Quixote da Mancha*, a súa novela favorita.

O mesmo autor recoñece no contista arxentino Jorge Luís Borges unha das súas maiores influencias e estímulos para escribir, téndoo comezado a ler aos catorce anos de idade. Así mesmo recoñece que para el os dous autores máis importantes na literatura son Borges e Franz Kafka.

Para Cercas, o rol do articulista é case oposto ao rol do novelista, aínda que unha mesma persoa pode ser capaz de exercer ambos os dous sen problemas.

### Ideoloxía política 
As novelas e crónicas de Javier Cercas adoitan posuír un forte contido político, polo que se manifesta como autor de tendencia esquerdista, aínda que tamén un crítico do discurso e estado actual da esquerda no seu país. É ademais un fervente opositor á ditadura de Francisco Franco, que polemizou con diversos intelectuais, xornalistas e políticos acerca das responsabilidades durante a Guerra Civil Española, a ditadura e a Transición Española. Entre outros, debateu con José Ignacio Wert e Gregorio Morán.

Viviu case toda a súa vida en Cataluña, pero considérase, nas súas palabras, un «estremeño catalanizado ou un catalán que non acerta a deixar de ser estremeño (ou ao revés)». En Cataluña existe un forte nacionalismo, que ás veces leva a un sentimento de independizarse do resto de España. Cercas rexeita en xeral os nacionalismos, que considera cuestión pasional, a diferenza do independentismo, que é un tema político, apenas discutido, e ao que estaría disposto a adherirse se lle demostraran que as independencias de Cataluña ou o País Vasco puidesen ser beneficiosas para os seus habitantes. Este antinacionalismo carrexoulle disputas con outros escritores e historiadores, tales como Joan B. Culla, e levouno a criticar abertamente a manifestantes simpatizantes de ETA. Tamén se mostrou a favor dunha Europa federada ou confederada.

O escritor declárase ateo e anticlerical, e está moi interesado na política da Cidade do Vaticano.

## Obra 
### Novela 
* *El móvil* (1987). Reeditada coa novela curta homónima en 2003 por Tusquets e en 2017 por Literatura Random House, con prólogo do autor.
* *El inquilino* (1989). Reeditada en 2000 por Acantilado e en 2019 por Literatura Random House, con prólogo do autor.
* *El vientre de la ballena* (1997). Reescrita e reeditada en 2014 por Literatura Random House, con prólogo do autor.
* *Soldados de Salamina* (2001). Reeditada con correccións en 2015 por Literatura Random House, con epílogo do autor, e en 2017 na colección Letras Hispánicas, de Cátedra.
* *La velocidad de la luz* (2005). Reeditada en 2013 por Literatura Random House, con prólogo do autor.
* *Anatomía de un instante* (2009). Debolsillo. ISBN 978-84-9062-349-7.
* *Las leyes de la frontera* (2012). Debolsillo. ISBN 978-84-9032-639-8.
* *El impostor* (2014). Dbolsillo. ISBN 978-84-9062-750-1.
* *El monarca de las sombras* (2017). Debolsillo. ISBN 978-84-663-4755-6.
* *Terra Alta* (2019). Booket. ISBN 978-84-08-23796-9.
* *Independencia* (2021). Tusquets Editores. ISBN 978-84-1107-075-1.
* *El castillo de Barbazul* (2022). Tusquets Editores. ISBN 978-84-1107-084-3.

### Artigos 
* *Una buena temporada* (1998). En 2004, Editora Regional de Extremadura. ISBN 978-84-7671-768-4.
* *Relatos reales* (2000). Reeditado en 2020 por Literratura Random House, con prólogo do autor.
* *La verdad de Agamenón* (2006). Reeditado en 2013 por Literatura Random House con algúns cambios no prólogo e dous artigos menos.
* *Formas de ocultarse* (2016).
* *Ramón de España,* *Barcelona fantasma* (2022). Vegueta Ediciones (Barcelona)

### Ensaios 
* *La obra literaria de Gonzalo Suárez* (1993).
* *El punto ciego* (2016).

### Outros 
* *Una oración por Nora* (2002).
* *Diálogos de Salamina: un paseo por el cine y la literatura* (2003). Con David Trueba; Luis Alegre, ed.; David Airob, fot.)
* *Cartes entre Sant Jordi & el Drac* (2013). Correspondencia con Sergi Pàmies.

### Traducións 
* 1992 - Francesc Trabal, *El hombre que se perdió*
* 1997 - H. G. Wells, *El país de los ciegos y otros relatos* (reeditado en 2005)
* 1997 - Quim Monzó, *Guadalajara*
* 1998 - Sergi Pàmies, *La gran novela sobre Barcelona*
* 2002 - Ponç Puigdevall, *Àlbum Galmés*
* 2003 - Quim Monzó, *Ochenta y seis cuentos*
* 2004 - Quim Monzó, *Splassshf*

### Prólogos 
* 2012 - Felipe Alaiz, *El arte de escribir sin arte*

* 2022 - Ramón de España, *Barcelona fantasma*, Vegueta Ediciones (Barcelona)

## Premios 
Por *Soldados de Salamina*​

* Premio Salambó de Narrativa 2001
* Premio Qué Leer
* Premio Crisol
* Premio Llibreter
* Premio Cálamo 2001
* The Independent Foreign Fiction Prize (Reino Unido)
* Premio Grinzane Cavour (Italia)
* Premio de la Crítica de Chile (Chile)
* Premi Ciutat de Barcelona
* Premio Ciudad de Cartagena
* Medalla de Extremadura 2005

Por *La velocidad de la luz*

* Premio Arzobispo Juan de San Clemente
* Cartelera Turia
* Athens Prize for LiteraturePor *Anatomía de un instante*
* Premio Nacional de Narrativa 2010
* Premio Internacional Terenci Moix 2010
* Premio Mondello 2011 (Italia)

Por *Las leyes de la frontera*

* Premio Mandarache 2014

Por *Terra Alta*

* Premio Planeta 2019

Outros

* Grinzane Cavour de narrativa 2003
* Premio de la Crítica de Chile
* Prix Jean Monnet
* Premio Fundación Fernando Lara
* Premio Internazionale del Salone del Libro di Torino 2011
* Premio Lara de la prensa especializada
* Premio de Periodismo Francisco Cerecedo 2019
* Premio Mariano de Cavia 2021

## Notas