open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Avelino Otero Montes

**Avelino Otero Montes**, coñecido como **Avelino** e **Manuel López**, nado en Lavadores en 1919 e finado o 21 de maio de 1947, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

## Traxectoria 
Xornaleiro e militante do PCE. Afiliado ao Ateneo comunista de Cabral. O seu irmán José foi paseado en 1936. Mobilizado en 1937, logrou pasarse ao bando leal. Foi detido en Valencia o 31 de marzo de 1939 e condenado a prisión. Pasou por varios campos de concentración de levante e finalmente foi obrigado a incorporarse a un Rexemento de gornición en Zaragoza. Reclamado polas autoridades, foi enviado á cadea zaragozana de Mozarrifar. Saíu en liberdade vixiada en abril de 1942. Reclamado novamente polas autoridades militares de Zaragoza, decidiu botarse ao monte e integrouse na guerrilla de José García Morales en 1943. En 1946 pasou ao destacamento Paco Barreiro da V Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia, comandado por Manuel Simón Campos, converténdose no seu secretario político. Foi acusado con Manuel Simón Campos da morte do falanxista de Cabral Eusebio Lago Campos acontecida o 30 de xaneiro de 1947. Suicidouse o 21 de maio de 1947 xunto con Manuel Simón Campos nun enfrontamento coa Garda Civil preto de Lavadores, ao sentirse acurralados. Foron detidos Ramón Villar Paz e Eladio Covelo Álvarez.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Plaza Consistorial de Pamplona

A **Plaza Consistorial** (en éuscaro: *Iruñeko Udal Plaza*) é unha praza que está situada no corazón da Zona Vella de Pamplona. Como o seu nome indica, nela atópase a Casa do Concello da cidade. Ademais, na praza únense as rúas Santo Domingo e Mercaderes.

## Historia 
A praza ten a súa orixe na Idade Media. O rei Carlos III, querendo facer rematar as rifas entre os burgos de Pamplona (Navarrería, San Nicolás e San Cernin), fixo público o *Privilexio da Unión* en 1423. Por medio deste tratado, as tres xurisdicións urbanas reuníronse nun só municipio, baixo escudo de armas e impostos únicos. Esa orde, ao mesmo tempo, ordenou a destrución dos límites físicos entre os tres burgos, aínda que as murallas non desapareceron.

Co paso do tempo esquecéronse eses conflitos. No campo situado entre os tres burgos, onde se atopa a actual praza, construíuse o Concello de Pamplona. En 1585 abriuse entre San Nicolás e San Cernin a Calle Nueva.

## Sanfermines 
A praza é coñecida internacionalmente polos Sanfermines. A praza é escenario do inicio das festas o día 6 de xullo ao mediodía co txupinazo e tamén do final das mesmas co "Pobre de mí", canción que despide as festas o 14 de xullo ás 12 da noite. Ademais, os encerros que se celebran cada mañá polas rúas da cidade pasan pola praza.

## Galería de imaxes 

Chupinazo8.jpg|Txupinazo
Chupinazo_pamplona.jpg|A Casa Consistorial durante o txupinazo.
Pamplona-ayuntamiento-SF-2009-P1010175-ezioman.jpg|A praza, de noite.
Gigantes_pamplona_ayuntamiento_jorge_urdanoz.jpg|Xigantes
Voivodato de Volinia (1566-1795)

thumb|dereita|200px|Localización do voivodato na República das Dúas Nacións.
O **voivodato de Volinia** (en ; en ; en ) foi unha división administrativa do Gran Ducado de Lituania (dende 1566), cedida a partir de 1569 á Coroa do Reino de Polonia. A súa capital foi a cidade de Łuck (hoxe en Ucraína). Desapareceu coa terceira partición de Polonia en 1795, sendo anexionado polo Imperio Ruso e incorporado á gobernación de Volinia.

## Véxase tamén 
* Organización territorial do Gran Ducado de Lituania
Dani Rivas

**Daniel Rivas Fernández**, nado en Moaña o 13 de marzo de 1988 e finado en Salinas (California) o 19 de xullo de 2015, foi un piloto de motos galego.

## Traxectoria 
[miniatura|250px|Monumento na súa vila natal por [José Molares (2016).]]
Competiu no Campionato Europeo Superstock 600, O Campionato FIM Superstock 1000 e no Campionato do Mundo de Moto2. Faleceu canda a Bernat Martínez nun accidente no circuíto de Laguna Seca.

## Estadísticas 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil en MotoGP.com 
* Perfil en WorldSBK.com
Friúce, Merlín, Agolada

**Friúce** (á espera da oficialización da forma **Friúfe**, sendo esta unha errata do Nomenclátor) é un lugar da parroquia de Merlín, no concello pontevedrés de Agolada, na comarca do Deza. O Instituto Galego de Estatística non achega datos de poboación para a localidade.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Merlín
### Parroquias de Agolada
## Notas
Far-Eastern blot

O **Far-Eastern blot** é unha técnica desenvolvida en 1994 por Taki e colegas na Universidade Médica e Dental de Tokio, Xapón para a análise de lípidos separados por cromatografía en capa fina de alto rendemento (HPTLC). Os lípidos son transferidos desde a placa de HPTLC a unha membrana de polivinilideno difluoruro (PVDF) para facer unha ulterior análise, por exemplo por medio de ensaios de unión de ligandos ou encimáticos

O colesterol, os glicerofosfolípidos e os esfingolípidos son os principais constituíntes da membrana plasmática e en certos casos funcionan como un segundo mensaxeiro na proliferación celular, apoptose e adhesión celular na inflamación e metástases de tumores. O far-eastern blot foi establecido como un método para transferir lípidos desde a placa de HPTLC á membrana de PVDF en só un minuto. Foron tamén estudadas as súas aplicacións con outros métodos. O far-eastern blot permite realizar as seguintes técnicas: 
* Purificación de glicoesfingolípidos e fosfolípidos.
* Análise estrutural de lípidos en conxunción con espectrometría de masas directa.
* Estudo de unión de moléculas utilizando varios ligandos como anticorpos, lectinas, bacterias, virus, e toxinas.
* Reacción de encimas sobre membranas.

Con este método son posibles non só as análises de lípidos senón tamén as de metabolitos de fármacos e compostos naturais de plantas e hormonas ambientais.

## Nome 
A técnica de blotting inicial foi a Southern blot, que recibiu o seu nome polo científico Edwin Southern. Despois apareceron outras técnicas que foron bautizadas con nomes xeográficos facendo un xogo de palabras co apelido Southern. No caso do far-eastern blot faise unha referencia á técnica do eastern blot e ao concepto xeográfico do "Far East" ou Oriente Distante, zona xeográfica onde está incluído Xapón, onde se inventou a técnica.

## Notas
Mouchiño eurasiático

miniatura|*Glaucidium passerinum*

O **mouchiño eurasiático** (*Glaucidium passerinum*) é unha especie de ave de rapina da orde das estrixiformes.

## Morfoloxía 
É a estríxida máis pequena de Europa, case do tamaño dun pardal. Cabeza desproporcionadamente grande e sen disco facial. A plumaxe combina o marrón con manchas brancas de diverso tamaño. A femia é lixeiramente meirande có macho.

## Reprodución 
Usualmente emprega niños abandonados de petos, que son acondicionados polos proxenitores. Os ovos son chocados exclusivamente pola femia, que é alimentada polo macho. Trátase dunha especie monógama

## Nutrición 
Aliméntase de aves ata o tamaño dun estorniño. Tamén roedores e diversos tipos de réptiles.

## Distribución 
Dende o oeste de Escandinavia ata Siberia e a desembocadura do río Ussuri. Esta presente tamén na Europa Oriental e Suíza.

## Bibliografía 
*
O Mesón, Codesoso, Sobrado

**O Mesón** é un lugar da parroquia de Codesoso, no concello coruñés de Sobrado, na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2014 tiña 46 habitantes (23 homes e 23 mulleres).

## Toponimia 
O topónimo "Mesón" pode facer referencia a un establecemento público onde se serve comida, ou tamén pode estar vinculado cun orónimo que fai referencia a unha zona chá e elevada, nunha relación figurada co termo *meso* semellante á existente entre *meseta* e *mesa*.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Codesoso
### Parroquias de Sobrado
## Notas
Limanda

[miniatura|250px|[Limanda áspera (*Limanda aspera*).]]

***Limanda*** é un xénero de peixes teleósteos da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos pleuronéctidos e subfamilia dos pleuronectinos, que comprende seis especies propias das costas do norte dos océanos Atlántico e Pacífico, coñecidas en galego como **limandas**.

Como todos os peixes da familia dos pleuronéctidos, as especies deste xénero teñen o corpo aplanado, asimétrico, e cos dous ollos situados no lado pigmentado do corpo.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1835 polo naturalista alemán Carl Moritz Gottsche.

### Clasificación 
Na actualidade recoñécense dentro do xénero as seguintes seis especies:

* *Limanda aspera* (Pallas, 1814) - a limanda áspera.
* *Limanda ferruginea* (Storer, 1839) -a limanda de cola amarela. 
* *Limanda limanda* (Linnaeus, 1758) - a limanda. 
* *Limanda proboscidea* Gilbert, 1896 
* *Limanda punctatissima* (Steindachner, 1879)
* *Limanda sakhalinensis* Hubbs, 1915

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Burton, Maurice & Robert Burton (1984): *Encyclopedia of Fish*. Saint Louis, EE.UU: BPC Publishing. ISBN 0-7064-0393-2.
* Eschmeyer, William N., ed. (1998): *Catalog of Fishes*. Special Publication of the *Center for Biodiversity Research and Information*, núm. 1, vol. 1-3. San Francisco (California, Estados Unidos): California Academy of Sciences. ISBN 0-940228-47-5.
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. Nova York: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.
* van der Land, J.; Costello, M. J.; Zavodnik, D.; Santos, R. S.; Porteiro, F. M.; Bailly, N.; Eschmeyer, W. N. & Froese, R. (2001): "Pisces", en: Costello, M. J. *et al*. editores: *European register of marine species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification*. París: Collection Patrimoines Naturels, 50. Muséum national d'Histoire naturelle. ISBN 2-85653-538-0.

### Outros artigos 
* Pleuronectiformes
* Pleuronectinos

### Ligazóns externas 
* *Limanda* na EOL. Contén informacións sobre o xénero, numerosas ilustracións e dous mapas de diktribución 
* *Limanda* na ADW.
Robbie Keane

**Robert David Keane**, nado o 8 de xullo de 1980 en Dublín é un exfutbolista irlandés que xogaba na demarcación de dianteiro. É o máximo goleador da historia da selección de fútbol de Irlanda, con 68 goles.

## Traxectoria 
Comezou xogando profesionalmente no Wolverhampton Wanderers FC, de onde foi traspasado ao Coventry City FC e de aí a diversos equipos antes de recalar no Tottenham Hotspur FC, onde permaneceu seis tempadas antes de ser fichado polo Liverpool FC en 2008 por 25 millóns de euros, porén un ano despois volvería ao Tottenham en calidade de cedido primeiro e despois en propiedade.

No ano 2011 anunciouse a súa fichaxe polo Los Angeles Galaxy estadounidense, sendo declarado en decembro de 2014 xogador máis valioso do campionato.

## Palmarés 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil do xogador en transfermarkt.co.uk
Voivodato de Brest

miniatura|Bandeira

miniatura|dereita|200px|Localización do voivodato na República das Dúas Nacións.
O **voivodato de Brest** (ou **Brest-Litovsk**) (en ) foi unha división administrativa do Gran Ducado de Lituania creada en 1566 da división do voivodato de Trakai. A súa capital foi a cidade de Brest (hoxe Belarús).

O voivodato estaba dividido nos condados de Brest e Pińsk. En 1973, coa segunda partición de Polonia, o condado de Pińsk pasou a pertencer ao Imperio Ruso. Desapareceu coa terceira partición.
## Véxase tamén 
* Organización territorial do Gran Ducado de Lituania
Voivodato de Smoleńsk

O **Voivodato de Smoleńsk** (en ) foi unha división administrativa do Gran Ducado de Lituania creada en 1508 como reorganización do principado homónimo. Entre 1514 e 1611 pertenceu só nominalmente a Lituania, xa que achábase baixo o dominio do Gran Ducado de Moscova; foi recuperado en 1611 mais perdido novamente de xeito definitivo en 1686, aínda que mantívose titularmente até a segunda partición de Polonia en 1793.

O voivodato estaba dividido nos condados de Smoleńsk e Starodub.
## Véxase tamén 
* Organización territorial do Gran Ducado de Lituania
Miniopterus aelleni

***Miniopterus aelleni*** é unha especie de morcego do xénero *Miniopterus* que vive en Anjouan (Comores) e no noroeste de Madagascar. Trátase dun morcego pequeno de cor marrón. Os antebrazos miden 35–41&nbsp;mm. O tragus (unha proxección situada no bordo interior da orella) é longo, ten a base ampla e a punta roma ou arredondada. O pataxio (membrana caudal) ten poucos pelos. O padal é plano e ten diastemas ben visibles entre os cairos e os dentes premolares superiores.

As poboacións desta especie foron incluídas tradicionalmente na *M. manavi*, pero estudos publicados no 2008 e no 2009 indican que *M. manavi* é en realidade un complexo formato para cinco especies diferentes, incluída o *Miniopterus aelleni*. Polo xeral, o seu ámbito de distribución cadra co do *M. griveaudi*, outra especie anteriormente incluída en *M. manavi*.

## Notas
Miniopterus griveaudi

***Miniopterus griveaudi*** é unha especie de morcego do xénero *Miniopterus* que vive en Gran Comora e Anjouan (Comores), así como no noroeste de Madagascar. Foi descrita inicialmente en 1959 como unha subespecie da especie continental *M. minor*, a partir dun exemplar atopado en Gran Comora. Posteriormente clasificouse dentro da especie malgaxe *M. manavi*. Porén, estudos morfolóxicos e moleculares publicados no 2008 e no 2009 revelaron que o taxon *M. manavi*, tal como se definía nese momento, contiña cinco especies diferentes non relacionadas entre si, de xeito que o *Miniopterus griveaudi* foi reclasificado como unha especie distinta presente tanto en Madagascar como nas Comores.

## Notas
Saramago

:*Para o artigo do Premio Nobel de Literatura portugués véxase: José Saramago*.

miniatura|esquerda|Flores, froitos e raíz.
miniatura|Folla de saramago.

O **saramago**, **sarmago**, **ravo bravo** ou **labestro** é unha especie de planta con flor pertencente á familia Brassicaceae.

Ás veces é reivindicado como o antepasado do ravo comestíbel, o *Raphanus sativa*. Algúns autores sosteñen ser nativo de Asia, mentres outros din que é orixinario do Mediterráneo. É considerada planta nativa, non invasora, na Península Ibérica.

Foi introducido en case que todas as partes do mundo, sendo nalgunhas delas considerada unha especie invasiva daniña, como en Australia. Espállase rapidamente e ás veces pode ser vista nas beiras das estradas ou en lugares onde a terra foi removida.

O saramago medra como planta anual ou bianual, con fermosas flores de catro pétalos de 15–20&nbsp;mm de cruz e de cor variábel entre púrpura, alaranxada, amarela ou branca, a miúdo escurecéndose ao longo do mesmo pétalo. Ten unha raíz simple que é similar á do ravo cultivado, porén menos dilatada.

É unha fonte importante de pole e néctar para unha variedade de polinizadores, especialmente as abellas. Pode ser confundido coa mostardeira ou coa mostardeira brava, outras plantas da familia das Brassicaceae.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ravo (*Raphanus sativa*)

### Ligazóns externas 
* Saramago na *Base de dados do Jardim Botânico da Universidade de Tras-os-Montes* 
* Procura de Saramago na *Base de datos del Real Jardín Botánico, CSIC* 
* Vocabulario botánico Universidade Santiago de Compostela
* Galería de fotos do saramago
José María Bello Diéguez

**José María Bello Diéguez**, nado na Coruña en 1952, é un arqueólogo galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela. Arqueólogo do Servizo de Arqueoloxía da Xunta de Galicia dende 1985. Logo foi asesor histórico do concello da Coruña e dende 1992 arqueólogo municipal. É director do Museo Arqueolóxico e Histórico da Coruña dende 1997. Tamén é director das investigacións do castro de Elviña.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Entrevista  en *El Correo Gallego*
Limanda limanda

A **limanda**, é un peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, familia dos pleuronéctidos e subfamilia dos pleuronectinos, unha das seis que integran o xénero *Limanda*,

É un peixe mariño, demersal, oceanódromo, de grande importancia comercial, de até 40 cm de lonxitude, que habita sobre fondos areosos pouco profundos nas costas do norte de Europa, desde Islandia, o norte de Noruega e os mares de Barents e Branco, polo norte, até o golfo de Biscaia, polo sur, sendo particularmente abundante no mar do Norte.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1758 polo naturalista sueco Carl von Linné (Linneo), baixo o nome de *Pleuronectes limanda*, na 10ª edición do seu *Systema Naturae*, obra na que se inicia o moderno sistema de clasificación e nomenclatura dos animais.	
* *Liopsetta limanda* (Linnaeus, 1758)
* *Pleuronectes limandula* Bonnaterre, 1788

### Etimoloxía 
O nome *limanda*, que Linneo empregou como nome específico (e que despois adoptou Gottsche para o xénero por el creado, e no que actualmente se sitúa esta especie) é un termo do latín científico tirado do francés *limande* "limanda", que á súa vez deriva do francés antigo *lumande*, e este do latín *lima*, "lima" (utensilio dos carpinteiros), ao que lle engadiu o sufixo *-ande*; estes peixes serían así denominados a causa da rugosidade da súa pel, no sentido de que era 'boa para limar'.

## Características 
A limanda ten unha aparencia similar á da solla (*Platichthys flesus*) e á doutros pleuronectinos e, así mesmo, ten ambos os ollos situados normalmente no lado dereito do corpo.

### Alimentación 
A limanda aliméntase de moluscos gasterópodos e bivalvos, vermes poliquetos, crustáceos, equinodermos (ofiúras e pequenos ourizos) e, en menor proporción, de pequenos peixes bentónicos (especielmente gobíidos e alepisáuridos). Porén, a diminución das capturas doutros peixes moi apreciados, como o bacallau (*Gadus morhua*) e o fogueiro (*Melanogrammus aeglefinus*) fixeron que a limanda se convertera nunha especie comercial cada vez máis importante.

A miúdo a limanda é unha captura accesoria da pesca doutras especies con artes de arrastre e de cerco. De difícil transporte, comercialízase conxelada ou en fresco, conservada en xeo, e consómese xeralmente en filetes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Cooper, J. A. & F. Chapleau (1998): "Monophyly and intrarelationships of the family Pleuronectidae (Pleuronectiformes), with a revised classification". *Fish. Bull.* **96** (4): 686-726.
* Muus, Bent J.; Jørgen G. Nielsen; Preben Dahlstrøm e Bente O. Nyström (1998): *Peces de mar del Atlántico y del Mediterráneo*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-1161-2.
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. Nova York: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.

### Outros artigos 
* Pleuronectiformes
* Pleuronéctidos
* *Limanda*

### Ligazóns externas 
* *Limanda limanda*  na EOL. Contén informacións e numerosas imaxes e mapas de distribución .
* *Limanda limanda* na ADW. Contén abundante información sobre a especie e numerosas referencias bibliográficas .
Moledo, Sárdoma, Vigo

**Moledo** é un lugar da parroquia de Sárdoma, no concello pontevedrés de Vigo, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2022 tiña 279 habitantes (131 homes e 148 mulleres).

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Sárdoma 
### Parroquias de Vigo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Vigo
La Juventud Católica de Tuy

***La Juventud Católica de Tuy*** foi un periódico editado en Tui entre 1870 e 1871.

## Historia e características 
Revista relixiosa e científico-literaria, apareceu o 1 de novembro de 1870. Fundada polo presidente de La Juventud Católica del Miño José Álvarez Mera, que tamén foi o seu director. O administrador era Francisco Paula Areal e entre os seus redactores figuraron Teodosio Vesteiro Torres, Teodoro Sánchez Patiño, José María Barrera, Dámaso R. Areal, Jacinto Figueroa e Carlos C. Queimaliños. Foi suspendida por decisión da Asemblea da Juventud Católica que acordou publicar unha revista xeral de todas as Academias españolas. Cesou a súa publicación o 20 de xuño de 1871.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Xosé Carlos Valcárcel

**Xosé Carlos Valcárcel Doval**, nado no Pereiro de Aguiar en 1963, é un político galego do PSdeG-PSOE.

## Traxectoria 
Nas eleccións municipais de 2007 foi candidato do PSdeG-PSOE á alcaldía de Barbadás e foi elixido concelleiro. Repetiu como candidato nas municipais de 2011 e volveu ser elixido concelleiro. Nas municipais de 2015 volveu ser o candidato do PSdeG e foi elixido alcalde grazas ao apoio do BNG e CxG, gobernando en coalición cos edís do BNG. Gañou as municipais de 2019 e volveu ser elixido alcalde como cabeza de lista máis votado, gobernando en minoría. Nas municipais de 2023 volveu ser elixido alcalde ó ser a lista máis votada, establecendo posteriormente un pacto de goberno co único concelleiro de Democracia Ourensana. En decembro de 2025 foi denunciado por acoso laboral por unha militante do PSdeG-PSOE.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Eleccións municipais en Barbadás
Bieito Pérez Outeiriño

**Bieito Pérez Outeiriño**, nado na Mezquita (A Merca) o 5 de setembro de 1954, é un arqueólogo, profesor e escritor galego.

## Traxectoria 
Licenciado en Filosofía e Letras (especialidade en Arqueoloxía) pola Universidade de Valladolid (1989). É membro do Corpo Facultativo de Conservadores de Museos do Estado dende 1985. Foi conservador facultativo do Museo Nacional de Arte Romana de Mérida (1987-1993), xefe do servizo de Arqueoloxía da Xunta de Galicia (1987-1993), subdirector xeral do Instituto de Conservación e Restauración de Bens Culturais (1993-1998) e dende 1998 ata decembro do 2017 foi director do Museo das Peregrinacións e de Santiago. Investiga sobre a ourivería prehistórica do noroeste peninsular, a xestión do patrimonio cultural e os museos. Dirixiu diversas campañas de escavación arqueolóxica en San Cibrán de Las (Ourense) e na Alcazaba de Mérida (Badaxoz), e participou en numerosas escavacións e demais actividades arqueolóxicas de campo. 

Foi coordinador do equipo redactor do borrador técnico da Lei de Patrimonio Cultural de Galicia e do que se encargou do expediente para a declaración da Muralla de Lugo Patrimonio da Humanidade.

## Obras 
* *De ourivesaria castrexa. I. Arracades*. Ourense, 1982.
* *Museo Nacional de Arte Romano*. Madrid, 1988 (en colaboración).
* *Sellos de alfarero en terra sigillata hallados en Mérida*. Mérida, 1991.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Ficha en galegos.info
Pablo Moreda

**Pablo Diego Moreda Gil**, nado en Foz en 1973, é un político galego do PSdeG-PSOE.

## Traxectoria 
Enxeñeiro Técnico Agrícola en Mecanización Agraria e Construcións Rurais pola EPS de Lugo. Traballa no sector Inmobiliario e Hostaleiro. Nas eleccións municipais de 2015 foi candidato do PSdeG-PSOE á alcaldía de Cedeira e foi elixido alcalde grazas a un pacto con AINA e BNG. Nas eleccións municipais de 2019 acadou de novo a alcaldía con maioría absoluta.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Eleccións municipais en Cedeira

### Ligazóns externas 
*Entrevista
Rata de almiscre

A **rata de almiscre** (*Ondatra zibethicus*) é a única especie do xénero *Ondatra*, é un roedor semiacuático de tamaño medio que é nativo de América do Norte, pero que foi introducido en partes de Europa, Asia e América do Sur. A rata de almiscre vive en zonas húmidas e é un animal con moito éxito en gran variedade de climas e hábitats. Ten un papel importante na natureza e é unha fonte de alimento e pelaxe para os humanos, alén de ser unha especie introducida en gran parte do seu ámbito de distribución actual.

A rata de almiscre é a meirande especie da subfamilia dos arvicolinae, que inclúe 142 outras especies de roedores. As ratas de almiscre son chamadas «ratas» nun senso xeral porque son roedores de tamaño medio cun estilo de vida adaptable e cunha dieta omínvora. Porén, non son «ratas vertadeiras», é dicir, non son membros do xénero *Rattus*.

## Notas
Pseudopleuronectes

***Pseudopleuronectes*** é un xénero de peixes teleósteos da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos pleuronéctidos e subfamilia dos pleuronectinos, que comprende cinco especies propias das costas do noroesta do océano Pacífico, excepto unha (*P. americanus*) que vive no the noroste do océano Atlántico.

Como todos os peixes da familia dos pleuronéctidos, as especies deste xénero teñen o corpo aplanado, asimétrico, e cos dous ollos situados no lado pigmentado do corpo.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1862 polo naturalista e ictiólogo neerlandés Pieter Bleeker na súa obra "Sur quelques genres de la famille des Pleuronectoïdes", publicada na revista *Versl. Akad. Amsterdam* **13**: 422-429, derivada de ψευδής, *pseudḗs*, "falso", e o nome do xénero *Pleuronectes*. Literalmente: as falsas sollas", ou "os parecidos ás sollas".

## Especies 
Na actualidade recoñécense dentro do xénero *Pseudopleuronectes* as seguintes cinco especies:
* *Pseudopleuronectes americanus* (Walbaum, 1792) - a solla vermella.
* *Pseudopleuronectes herzensteini* (Jordan & Snyder, 1901) - a limanda castaña,
* *Pseudopleuronectes obscurus* (Herzenstein, 1890)
* *Pseudopleuronectes schrenki* (P. J. Schmidt, 1904) 
* *Pseudopleuronectes yokohamae* (Günther, 1877) 
 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Burton, Maurice & Robert Burton (1984): *Encyclopedia of Fish*. Saint Louis, EE.UU: BPC Publishing. ISBN 0-7064-0393-2.
* Eschmeyer, William N., ed. (1998): *Catalog of Fishes*. Special Publication of the *Center for Biodiversity Research and Information*, núm. 1, vol. 1-3. San Francisco (California, Estados Unidos): California Academy of Sciences. ISBN 0-940228-47-5.
* Lahuerta Mouriño, Fernando e Francisco X. Vázquez Álvarez (2000): *Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos*. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia / Termigal. ISBN 84-453-2913-8.
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. Nova York: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.
* van der Land, J.; Costello, M. J.; Zavodnik, D.; Santos, R. S.; Porteiro, F. M.; Bailly, N.; Eschmeyer, W. N. & Froese, R. (2001): "Pisces", en: Costello, M. J. *et al*. editores: *European register of marine species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification*. París: Collection Patrimoines Naturels, 50. Muséum national d'Histoire naturelle. ISBN 2-85653-538-0.

### Outros artigos 
* Pleuronectiformes
* Pleuronectinos
* *Pleuronectes*

### Ligazóns externas 
* *Pseudopleuronectes* na EOL. Contén informacións e numerosas imaxes e mapas de distribución 
* Clasificación do xénero *Psudopleuronectes* na ADW.
Southwestern blot

O **southwestern blot** é unha técnica de separación de proteínas baseada no Southern blot e descrita inicialmente por B. Bowen, J. Steinberg e colegas en 1980, A técnica serve para identificar e caracterizar proteínas que se unen ao ADN grazas á súa capacidade de unirse a sondas de oligonucleótidos específicas. As proteínas son separadas por electroforese en xel e son despois transferidas a membranas de nitrocelulosa similares ás doutros tipos de blotting.

O nome *southwestern blot* (ou southwestern blotting) débese a que esta técnica detecta proteínas que se unen ao ADN e que a detección de moléculas de ADN se fai co Southern blot, e a que a detección de proteínas se fai por western blot. Southern blot escríbese con maiúscula porque o seu nome débese ao apelido de Edwin Southern, que a creou.

Porén, desde que se fixeron os primeiros southwestern blottings, foron propostos moitas máis variantes e métodos. Os primeiros protocolos tiñan o problema da necesidade de usar grandes cantidades de proteínas e a da súa susceptibilidade á degradación mentres eran illadas.

O "mapado de southwestern blot" realízase para unha rápida caracterización de proteínas que se unen ao ADN e dos seus sitios específicos no ADN xenómico. As proteínas son separadas en xel de poliacrilamida (PAGE) que contén dodecil sulfato sódico (SDS), renaturalizadas ao retirar o SDS en presenza de urea, e transferidas á membrana de nitrocelulosa por difusión. As rexións de ADN xenómico de interese son dixeridas por encimas de restrición seleccionados para producir fragmentes de tamaños diferentes e apropiados, os cales son despois marcados nos extremos e déixase que se unan ás proteínas separadas. O ADN ao que se unen especificamente é eluído a partir de cada complexo proteína-ADN individual e analizado por electroforese en xel de poliacrilamida. Presentáronse probas de que con esta técnica se poden detectar proteínas que se unen ao ADN específicas de tecido. Ademais, a súa unión específica de secuencia permite a purificación dos fragmentos de ADN unidos selectivamente correspondentes e pode mellorar a clonación mediada por proteínas de secuencias reguladoras do ADN.

## Notas
Amancio Lavandeira

**Amancio Lavandeira Suárez**, nado en Seavia (Coristanco) en 1966, é un político galego de Terra Galega.

## Traxectoria 
Enxeñeiro técnico agrícola, é profesor en Fonteboa, onde imparte clases de tecnoloxía e cultivos. Nas eleccións municipais de 1991 formou parte da lista de Independientes Progresistas, encabezada por un exsocialista (Baustista Fernández) xunto con algúns nacionalistas, se ben o seu líder acabou integrándose no PPdeG no 1992. Nas eleccións municipais de 2007 foi candidato do Terra Galega á alcaldía de Coristanco e foi elixido concelleiro. Repetiu como candidato nas municipais de 2011 e volveu ser elixido concelleiro.

Nas municipais de 2015 volveu ser o candidato de Terra Galega e foi elixido alcalde grazas a un pacto co PSdeG e BNG. Porén, os abandonos do goberno dos socialistas e dos nacionalistas, xunto cunha edil do seu propio grupo, deixárono en minoría. Finalmente, en agosto de 2017 perdeu a alcaldía tras triunfar unha moción de censura encabezada polo ata entón edil socialista Abraham Gerpe (expulsado previamente por encabezar dita manobra), xunto cos 6 edís do PPdeG. Se ben presentou un recurso pedindo a nulidade do pleno da moción, debido a que ó estar Gerpe expulsado do PSdeG facía nulo o seu propio apoio á moción de censura e por tanto esta non contaba coa maioría necesaria para saír adiante. Pero o presidente da mesa de idade da corporación (concelleiro do PPdeG), deu por válido un documento presentado por Gerpe no que se expoñía que non era válida a súa expulsión do partido, dándose por bo o seu voto. Repetiu como candidato de Terra Galega nas municipais de 2019 baixando a 3 concelleiros, sendo a segunda forza fronte a 5 do PPdeG, ante o cal e sen opcións de pacto seguiu na oposición e pasaron a gobernalos populares en minoría. Nas municipais de 2023 retirouse da primeira liña política ó non concorrer nin el nin TEGA ós comicios.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Eleccións municipais en Coristanco
María Escario

**María Esperanza Rodríguez Escario**, nada en Madrid o 18 de decembro de 1959, é unha xornalista española, presentadora de Televisión Española.

## Traxectoria 
É licenciada en xornalismo pola Universidade Complutense de Madrid, e comezou a súa carreira profesional facendo vídeos didácticos para as escolas nunha produtora. No ano 1985 comezou a traballar en TVE, contratada por Pedro Erquicia. Nesta cadea ten presentado todas as edicións do Telediario, o programa *48 horas*, con Andrés Aberasturi e o informativo *Buenos días*, con Pedro Erquicia.

**María Escario** é coñecida en boa medida pola súa ligazón estreita coa información deportiva. Presentou *Estudio Estadio*, *Estadio 2 (domingo deporte)* e desde 1986 aparece diariamente no noticiario chamado *Telediario* na primeira canle de televisión da Radio Televisión Española, téndose a especializar, desde o ano 1989 en información deportiva.

Foi nomeada aos Premios ATV de 2002 como a *Mellor Comunicadora de Programas Informativos* polo seu traballo á fronte do noticiario *Telediario*.

En febreiro de 2012 foi internada no hospital por mor dun accidente vascular encefálico.

En 2013 recibiu o Premio Ondas á mellor presentadora.

Desde setembro de 2014, coas mudanzas no equipo dos informativos de Televisión Española, María Escario marchou da sección deportiva do telediario, despois de case 30 anos en pantalla. Desde setembro de 2014 Escario é responsable das reportaxes informativas relacionadas co mundo do deporte en '‘Enfoque’', a microsección incluída no Telediario da noite (TD2) de La 1 que aborda varios temas con máis profundidade.

## Notas
Charles Bradley

**Charles Bradley**, nado en Gainesville, Florida, o 5 de novembro de 1948, e finado o 23 de setembro de 2017, foi un cantante estadounidense de funk/soul/R&B, que asinou co selo Daptone Records da división Dunham Records. Apareceu no documental, *Soul of America*, estreado en South by Southwest no 2012.[miniatura|No Zelt-Musik-Festival de [Friburgo, Alemaña|Friburgo, Alemaña. 2016|centro]]
## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Far-western blot

O **far-western blot** (ou far-western blotting) é un método de bioloxía molecular que está baseado na técnica do western blot que se utiliza para detectar interaccións proteína-proteína *in vitro*.. Mentres que o western blot normal usa un anticorpo para detectar a proteína de interese, o far-western blot usa unha proteína que non é un anticorpo, que se pode unir á proteína de interese. Así, o western blot utilízase para a detección de certas proteínas, o far-western blot emprégase para detectar interaccións proteína-proteína.

## Método 
No western blot tradicional utilízase unha electroforese en xel para separar proteínas da mostra; estas proteínas son despois transferidas a unha membrana nun paso de transferencia (*blotting*). No western blot, identifícanse proteínas específicas utilizando unha sonda de anticorpo.

O far-western blot emprega proteínas que non son anticorpos como sondas que se unen ás proteínas de interese no blot. Desta maneira, poden identificarse só as proteínas do blot con capacidade de unirse á sonda. A proteína que se utiliza como sonda é a miúdo producida en *E. coli* utilizando un vector de clonación de expresión (crea unha biblioteca de clons). As proteínas dos lisados da célula que conteñen as proteínas a detectar (que podemos chamar proteínas "diana" ou "presa") son separadas primeiramente con SDS-PAGE ou PAGE nativa, e transferidas a unha membrana, igual que nun western blot estándar. Despois, as proteínas na membrana son desnaturalizadas e renaturalizadas. As membranas son despois bloqueadas e sondadas, xeralmente con proteínas sonda purificadas (que podemos chamar proteínas "isco"). Estas proteínas sonda son detectadas en puntos da membrana onde se uniron á proteína diana cando forman un complexo coa proteína diana.

A proteína sonda pode despois visualizarse por medio dos métodos usuais. Pode ser marcada radioactivamente; pode ter unha etiqueta de afinidade específica como unha His ou unha etiqueta FLAG para as cales existen anticorpos que as poden detectar; ou pode haber un anticorpo específico para a proteína que fai de sonda (non para a proteína diana coma no western blot).

Como os extractos de células son xeralmente desnaturalizados ao fervelas con deterxente antes de facer a electroforese en xel, esta estratexia é máis útil para detectar interaccións que non requiran o pregamento da estrutura nativa da proteína de interese.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Erica A. Golemis, Peter D. Adams: Protein-protein interactions. A molecular cloning manual. 2nd edition. Cold Spring Harbor Laboratory Press, Cold Spring Harbor, NY, 2005, ISBN 0-87969-723-7.

### Outros artigos 
* Blotting

### Ligazóns externas 
*
Solidaridade Galega Antifeixista

**Solidaridade Galega Antifeixista** foi unha organización política creada en 1937 polos exiliados galegos en Valencia.

## Historia e características 
Impulsada por Castelao e Ramón Suárez Picallo para organizar as forzas republicanas nunha entidade que exercese a representación política de Galicia, creouse en 1937 no café Vodka de Valencia. O seu primeiro presidente foi Pedro Longueira Patiño e Luís Soto era o secretario xeral, sendo despois substituído por Elixio Rodríguez. Servía para conectar aos galegos en territorio leal coa emigración en América. Severino Iglesias Siso foi secretario administrativo, Xoán Xosé Plá secretario de asistencia e Ramón de Valenzuela secretario de Información e Prensa. A sede pasou despois a Barcelona, aos locais onde se localizaba a Oficina Galega de Información e Publicacións, que editaba a revista *Nova Galiza*. Entre os seus membros figuraron Alejandro Viana Esperón, Laureano Poza Juncal, Luciano Vidán Freiría, Marcial Fernández Vázquez, Bibiano Fernández Osorio-Tafall, Xosé Otero Espasandín, Arturo Cuadrado, Rafael Dieste, Amparo Alvajar, Ramón Rey Baltar, Florencio Delgado Gurriarán, Roxelio Rodríguez de Bretaña, Ramón Cabanillas Álvarez, Xoán López Durá, Serafín Ferro, Andrés Valín Salvador, Horacio Casas, Carlos Tomé Alonso, Benito Búa Rivas e Portela Valladares.
Port Fòrum Sant Adrià

O **Port Fòrum Sant Adrià** é un porto marítimo de carácter deportivo, situado no parque do Fórum, que foi construído para o Fórum Universal das Culturas 2004. Atópase entre os termos municipais de Sant Adrià de Besòs e Barcelona.

File:Port Fòrum Sant Adrià - 01.jpg| 
File:Port Fòrum Sant Adrià - 02.jpg| 
File:Port Fòrum Sant Adrià - 03.jpg| 
File:Port Fòrum Sant Adrià - 04.jpg| 
File:Port Fòrum Sant Adrià - 05.jpg| 
File:Port Fòrum Sant Adrià - 06.jpg| 
Port Fòrum Sant Adrià - 11 - Panoràmica.png|

## Véxase tamén
Fabiano Caruana

miniatura|dereita|220px|Fabiano Caruana en novembro de 2013.
**Fabiano Luigi Caruana**, nado en Miami (Florida) o 30 de xullo de 1992, é un xogador de xadrez italianoamericano. Posúe o título de Gran Mestre e compite polos Estados Unidos de América. A novembro de 2018 ocupa o segundo posto da clasificación mundial. Non puido arrebatarlle o título de campión do mundo a Magnus Carlsen no campionato do mundo de 2018 logo de empatar nos 12 xogos pactados e perder no desempate de partidas rápidas por 3-0.

## Traxectoria 
A súa nai, Santina Caruana, é italiana, polo que Fabiano posúe ámbalas dúas nacionalidades. Cando tiña só cinco anos, o seu talento para o xadrez xa foi visíbel para os organizadores dun torneo en Park Slope, Nova York. Sendo aínda cativo disputou torneos por todo o mundo, consolidándose coma unha das promesas do xadrez mundial. Así mesmo, viviu en diversos sitios coma Madrid ou Lugano para continuar coa súa formación xadrecística.

Con tan só 14 anos, 11 meses e 20 días obtivo o título de Gran Mestre, converténdose no xogador máis novo en obter o título da historia do xadrez estadounidense e italiano. É o terceiro xogador coa puntuación ELO máis alta da historia (2844), tan só por detrás do actual campión do mundo, Magnus Carlsen, e do excampión Gary Kasparov.

## Enfrontamentos contra algúns Grandes Mestres 
* **Viswanathan Anand** +2−1=12
* **Magnus Carlsen** +5−7=8
* Anish Giri +2−2=12
* Alexander Grischuk +2−1=6
* Vassily Ivanchuk +4−4=6
* Sergey Karjakin +4−1=16
* **Vladimir Kramnik** +4-2=8
* Peter Leko +0−3=7
* Hikaru Nakamura +1−5=17
* David Navara +1−2=2
* Evgeny Tomashevsky +3−0=2
* Veselin Topalov +4−1=4

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Standard Top 100 Players July 2015
* Artigo en Chessbase
* Artigo da Federación Americana
Galiza. Órgano do Bloque Repubricán Nazonal Galego

***Galiza*** foi un periódico editado en Tolosa e París entre 1945 e 1947.

## Historia e características 
Subtitulado *Órgano do Bloque Repubricán Nazonal Galego*, apareceu en Tolosa o 25 de xullo de 1945 e despois editouse en París.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
### Outros artigos 
* Galiza (1951)
* Publicacións impresas da diáspora galega
### Ligazóns externas
Liopsetta

***Liopsetta*** é un pequeno xénero de peixes teleósteos da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos pleuronéctidos e subfamilia dos pleuronectinos, que comprende tan só dúas especies propias das costas do Ártico e do nordeste do Atlántico unha delas, e do noroeste do Pacífico a outra.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Burton, Maurice & Robert Burton (1984): *Encyclopedia of Fish*. Saint Louis, EE.UU: BPC Publishing. ISBN 0-7064-0393-2.
* Eschmeyer, William N., ed. (1998): *Catalog of Fishes*. Special Publication of the *Center for Biodiversity Research and Information*, núm. 1, vol. 1-3. San Francisco (California, Estados Unidos): California Academy of Sciences. ISBN 0-940228-47-5.
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. Nova York: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.
* van der Land, J.; Costello, M. J.; Zavodnik, D.; Santos, R. S.; Porteiro, F. M.; Bailly, N.; Eschmeyer, W. N. & Froese, R. (2001): "Pisces", en: Costello, M. J. *et al*. editores: *European register of marine species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification*. París: Collection Patrimoines Naturels, 50. Muséum national d'Histoire naturelle. ISBN 2-85653-538-0.

### Outros artigos 
* Pleuronectiformes
* Pleuronectinos

### Ligazóns externas 
* *Liopsetta* na EOL. 
* *Liopsetta* na ADW.

**Nota:** Estas dúas obras de referencia, tamén inclúen a especie *Liopsetta putnami*.
PO-960

A **PO-960** (na provincia de Pontevedra), é unha estrada da Rede Secundaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Vila de Cruces e A Capela (Vila de Cruces); ambas no concello de Vila de Cruces. Ten unha lonxitude de 15,8 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa AC-960 na Capela (Vila de Cruces) co límite provincial de Pontevedra e A Coruña e finaliza nun cruzamento coa PO-905 (Vila de Cruces-Arzúa).

## Notas
PO-206

A **PO-206** (na provincia de Pontevedra), é unha estrada da Rede Secundaria da Xunta de Galicia que une as localidades de Lalín e Vila de Cruces; atravesa os concellos de Lalín e Vila de Cruces. Ten unha lonxitude de 16,31 quilómetros e iníciase nun cruzamento coa N-525 en Lalín e finaliza nun cruzamento coa PO-905 en Vila de Cruces.

## Notas
Lyopsetta exilis

***Lyopsetta exilis*** é unha especie de peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos pleuronéctidos e subfamilia dos liopsetinos, a única do xénero *Lyopsetta*.

Como todos os peixes da familia dos pleuronéctidos ten o corpo aplanado, asimétrico, e cos dous ollos situados no lado pigmentado do corpo.

Trfátase dun peixe mariño, demersal que habita nas costas do Pacífico leste, desde a desembocadura do río Alsek en Alasca, polo norte, até a illa Cedros, na Baixa California, México, a 425&nbsp;km ao sur da cidade de Ensenada, polo sur.

## Taxonomía 
### Xénero 
O xénero foi descrito en 1885 polos naturalistas estadounidenses David Starr Jordan e David Kopp Goss.

### Especie 
En canto á especie, describírona en 1880 o anteriormente citado Jordan e o ictiólogo, así mesmo estadounidense, Charles Henry Gilbert, baixo o nome de *Hippoglossoides exilis*.

### Sinónimo 
Ademais de polo nome orixinario, e polo actualmente aceptado, a especie foi coñecida tamén polo sinónimo *Eopsetta exilis* (Jordan & Gilbert, 1880).	

## Bioloxía 
### Hábitat 
É un peixe mariño, batidemersal, que vive a profundidades de entre os 25 e os 800 m, nas proximidades de zonas rochosas.

### Distribución 
*Lyopsetta exilis* distribúese pola costa leste do Pacífico, desde o suese de Alasca (desde a desembocadura do río Alsek) até o centro da Baixa California, polo que se encontra no Canadá, nos Estados Unidos (estados de Alasca, California, Oregón, e Washington) e en México.

## Pesca 
*Lyopsetta exilis* é capturado pola industria da pesca comercial, e está considerado como un bo peixe para a alimentación humana, aínda que se consome en cantidades significativas debido ao seu pequeno tamaño.

Desde o ano 2010 a situación da especie está avaliada pola UICN como *LC* (pouco preocupante) debido á súa ampla área de distribución e á súa abundancia. E aínda que está sometida ás capturas por parte da industria pesqueira comercial, isto non se considera como unha grande ameaza para a conservación desta especie na actualidade. Porén, a comprobación continua dos seus niveis de poboación é necesaria para garantir que, no futuro, non sexa necesario incluíla nunha categoría de ameaza.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Burton, Maurice & Robert Burton (1984): *Encyclopedia of Fish*. Saint Louis, EE.UU: BPC Publishing. ISBN 0-7064-0393-2.
* Eschmeyer, William N., ed. (1998): *Catalog of Fishes*. Special Publication of the *Center for Biodiversity Research and Information*, núm. 1, vol. 1-3. San Francisco (California, Estados Unidos): California Academy of Sciences. ISBN 0-940228-47-5.
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. Nova York: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.

### Outros artigos 
* Pleuronectiformes

### Ligazóns externas 
* *Lyopsetta exilis*  na EOL. 
* *Lyopsetta exilis* na ADW.
Ezkurra

**Ezkurra** é un concello de Navarra, situado no Meiriñado de Pamplona, na comarca de Malerreka, a 58&nbsp;km de Pamplona. A súa poboación en 2014 foi de 152 habitantes segundo o INE. É o concello navarro con máis porcentaxe de euscaldunas.

## Topónimo
*Ezkur* significa *landra* en lingua éuscara, polo que *ezkurra* significaría, literalmente, *a landra*. Crese que o topónimo fai referencia á abundancia de árbores que daban este froito no lugar onde se situou a poboación.
Os naturais da vila de Ezkurra denomínanse *ezkurrares*.

## Xeografía
### Localización
A localidade de Ezkurra fica situada na parte noroeste da Comunidade Foral de Navarra, dentro da rexión xeográfica da *Montaña de Navarra*, na comarca xeográfica dos *Vales Cantábricos*, no val de *Basaburúa Menor* e a unha altitude de 525 msnm. O seu termo municipal ten unha superficie de 23,82&nbsp;km² e limita ao norte co concello de Goizueta, ao leste co de Eratsun, ao sur co de Basaburua e ao oeste co de Leitza.

## Política
## Notas
Golpe de Estado do 11 de setembro de 1973

O **golpe de Estado do 11 de setembro de 1973** ou tamén chamado **pronunciamento militar**, foi un derrubamento violento ocorrido contra o goberno de Chile liderado polo presidente socialista Salvador Allende Gossens e foi planificado polos xenerais cun alto rango das Forzas Armadas e Carabineros (policía uniformada), despois dun período dunha alta polarización política e convulsións económicas e sociais no país suramericano.

## Historia 
O golpe foi planeado nun sector da Armada de Chile. Máis tarde, eles engadiron aos xenerais do Alto Mando das Forzas Armadas, Carabineros e do Exército lideradas polo xeneral Augusto Pinochet Ugarte mais tamén foi influenciada por varios grupos de poder nacionais e internacionais, nos cales destaca o presidente estadounidense Nixon e a CIA. No 15 de setembro de 1970, cando Nixon ordenou á CIA "impedir que Allende asuma o poder, ou merece o derrocamento", 

iso foi considerado como o punto de partida para as operacións secretas que contribuíron á derrubada do goberno socialista de Salvador Allende, estas novas revelacións cambian o mapa da operación. Segundo estas transcricións, Nixon e Kissinger comezan os seus plans para reverter os resultados das eleccións en Chile tres días antes. Ao mediodía do 12 de setembro de 1970, Kissinger foi chamado por Helms para fixar unha reunión urxente do "Comité 40", un grupo de alto rango que supervisou as operacións secretas do goberno dos Estados Unidos.

Neste feito se atribúe significados diferentes segundo as inclinacións se está a favor ou en contra de tales actos. Se están a favor denomínase como *pronunciamento militar*, entendéndose como un pronunciamento físico ou deliberación das Forzas Armadas sobre situacións históricas nacionais. Para os que están en contra daqueles actos, denominase como o *golpe militar*, ou tamén como un *feito de acción rebelde*.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Golpe de Estado
* Operación Cóndor
* Anticomunismo

### Ligazóns externas 
* Especial «11 de septiembre» de La Tercera  (en castelán)
* Museo de la Memoria (en castelán)
* Acuerdo de la Cámara de Diputados del 22 de agosto de 1973 (en castelán)
Antonio Bacelar Besteiro

**Antonio Bacelar Besteiro** foi un avogado, xornalista e empresario galego.

## Traxectoria 
Foi director de *El Desengaño*, correspondente en Vigo de *El Diario de Santiago* e redactor de *La Concordia*. Foi secretario do Xulgado da Cañiza. Foi correspondente na Cañiza de *Aires d’a Miña Terra* de Buenos Aires. Fundou e dirixiu o periódico *La Cañiza* (1932-1934). Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, foi nomeado delegado local de Prensa e Propaganda de Falange Española Tradicionalista y de las JONS na Cañiza en decembro de 1937. Foi nomeado xuíz municipal substituto da Cañiza en 1950.

## Vida persoal 
Casou en 1877 con Dolores Vesteiro Torres, irmá de Teodosio Vesteiro Torres. Casou en segundas nupcias con María Queimadelos en maio de 1906.

## Notas