Pelerinaxes I

***Pelerinaxes I*** é un libro de viaxes escrito por Ramón Otero Pedrayo, con prólogo e debuxos de Vicente Risco, editado por vez primeira en setembro de 1929 pola Editorial Nós.

## Características
O libro conta a viaxe realizada en xullo de 1927 por Otero Pedrayo (que na altura contaba con 39 anos de idade), Vicente Risco (tiña 42 anos) e Xosé Ramón Fernández-Oxea (31 anos), desde Ourense até o santuario de Santo André de Teixido. O texto inclúe un prólogo de Vicente Risco, no que explica que a viaxe se debe ao interese por coñecer a súa terra a pé, sen facelo como turistas nin en vehículos motorizados, e tamén con propósito científico, ao recadar coñecementos de xeografía, etnografía e socioloxía galega.
[miniatura|[Santuario de Santo André de Teixido|Santo André de Teixido.]]

O texto combina a erudición poética de Otero á hora de describir a paisaxe, coa fina ironía e o talento artístico de Risco.

## Viaxe
A viaxe comeza o luns 4 de xullo na praza do Ferro de Ourense, preto da rúa da Paz onde naceran e vivían Risco e Pedrayo. Cruzan o Miño pola ponte Nova e seguen a estrada de Santiago de Compostela. Collen o Camiño Real até Cudeiro e logo a estrada por Sobral e Gustei. Seguen cara a Cambeo e O Empalme da estrada de Santiago de Compostela coa de Lugo, onde toman a parva. Continúan cara a Reádegos e A Pena, onde estaba a vella casa consistorial de Vilamarín, e pouco despois deixan a estrada e toman os camiños que descenden o val do Barbantiño, cara a León e O Río. Xantan nunha pousada de Pazos, e pola tarde seguen polas Lamas de Aguada, Trasar de Sabugueiro e Trasar de Carballo, até chegaren a Viana.

Ó día seguinte saen por Axulfe e Comezo cara a Riazón e Nuxilde, onde se acollen nun forno. Seguen por Penasillás e San Cristovo até a estrada de Chantada a Rodeiro (a posterior C-533, actual LU-213), e van xantar a San Vicente (Argozón). Seguen por Xestoso, Campos e Susá até Cerdeda, e despois atravesan Cal de Mourelle, Olveda, Pereiras, Amoexa e Caira. Finalmente chegan até Casa de Naia e Monterroso, onde Otero compón unha oda ao xamón. Dormen no hotel Palace. O mércores 6 visitan a vila e a igrexa de Esporiz, sobre a que Ben-Cho-Shey fai un artigo para a revista *Céltiga* que aparece incluído no texto. Pola tarde saen cara a Palas de Rei, onde os acolle o boticario Avelino García Armesto.
[miniatura|250px|Ó [xamón, en Monterroso, 5 de xullo de 1927.]]
O día 7 collen o autobús Castromil até Lugo. Alí reúnense con Evaristo Correa Calderón, e xantan no mesón Santa Comba con el e outros amigos. Despois de facer sobremesa no Circo das Artes retoman a ruta cara a Outeiro de Rei e Rábade, onde dormen. O venres 8 de xullo xantan bacallau no mesón de Gaibor, e ás catro da tarde chegan a Vilalba, onde os agarda Antonio Noriega Varela.

O sábado 9 de xullo Noriega acompáñaos un pedazo pola estrada das Pontes de García Rodríguez. Xantan no mesón de Candamil, onde Risco cura as vinchocas de Otero. O domingo pola mañá Risco e Fernández-Oxea queren seguir camiñando cara a Ortigueira, e Otero Pedrayo vai até aló nun vehículo. Naquela vila tiñan previsto que Risco ofrecese unha conferencia galeguista, mais finalmente foi prohibida polas autoridades.

O luns 11 de xullo (festividade de san Bieito de Nursia) cruzan a ría saíndo de Ortigueira en barca motora ata a beira occidental. Otero indica que van ata até Mera, pero é unha confusión (véxase nota 3) pois o lugar correcto é a punta de Fornelos (San Adrián de Veiga), situada fronte ao peirao de Ortigueira; ir ata Ponte Mera, no fondo da ría ortigueiresa, sería atrasar o recorrido). Alí agardan por eles varios amigos de Cariño que os acompañan no tramo final. Otero Pedrayo non pode camiñar e vai de a cabalo nun faco. Na reitoría de Santo André toman café e fuman co crego, Manuel Miragaya, ao que Otero chama erroneamente Andrés. Finalmente diríxense cara a Cariño para iniciar o camiño de volta.

O martes 12 xantan en Cariño cos amigos que os acompañaron e mais co crego daquel porto. Despois cruzan a ría de Ortigueira en sentido inverso ata Espasante, na beira oriental. Alí collen un auto até Viveiro, onde saúdan a Ramón Villar Ponte. Logo continúan en auto até Mondoñedo, Vilalba e Lugo, e desde alí van en tren até Monforte de Lemos e Ourense.

## Edicións e obras relacionadas
O libro apareceu publicado por editado pola Editorial Nós en setembro de 1929. En 1993 Ediciós do Castro fixo unha edición facsimilar, e en xuño de 2017 foi publicado de novo por Editorial Galaxia.

A raíz da viaxe orixinal outras persoas fixeron o mesmo percorrido e a crónica correspondente. En 1984 os xornalistas Valentín González Carrera e Miguel Losada foron con dous amigos, e escribiron o libro *Viaje al fin de los mundos* (Deputación da Coruña, 1987). En 1988, co gallo do 100 aniversario do nacemento de Otero Pedrayo, os biólogos Rodrigo Pérez Pintos, Pura Marcet Miramontes e Fernando Sedano fixeron a ruta, que deu pé no *Atlántico Diario* ao texto *Paseo por un país arrasado*.

En 2015 Santiago Lamas e Alfonso Mato gañaron o Premio Ramón Piñeiro de Ensaio coa obra *De camiños, viaxeiros e camiñantes. Peregrinos de nós ao cabo do mundo*. Neste texto analizan o libro de Otero Pedrayo e comparan o itinerario con outras obras literarias sobre viaxes, peregrinacións e rutas turísticas. Nese mesmo ano, o historiador Carlos Breixo, hoxe Cronista Oficial de Ortigueira, publicou en internet un completo estudo histórico-cultural titulado *Pelerinaxes I. Unha revisión da viaxe de Ourense a Santo André de Teixido...*, no marco dun programa da AELGA patrocinado polas deputacións da Coruña e Lugo, dispoñible en galego, castelan e inglés.

En 2016 editouse o filme *Pelerinaxes*, dirixido por Simone Saibene e interpretado por Carmen Méndez, Alfonso Míguez, Isabel Risco e Ruth Sabucedo. Luzía, unha investigadora licenciada en audiovisuais, percorre as oito etapas do camiño entre Ourense e Santo André de Teixido para rematar un proxecto audiovisual iniciado na universidade xunto cun compañeiro, finado anos atrás nun accidente.

En 2019 Santiago Lamas e Moncho Conde-Corbal publicaron *O noso camiño. Guía pelerinaxe Ourense-Santo André de Teixido*, co que pretenden revitalizar esa ruta de peregrinación, dividíndoa en 11 etapas, que describen achegando datos moi detallados das aldeas e localidades polas que pasa o camiño, os monumentos e lugares de interese, así co o mapas e datos cartográficos moisés útiles.

## Notas
## Véxase tamén 
### Bibliografía
* 

* 

* e  (2016): *De camiños, viaxeiros e camiñantes. Peregrinos de Nós ao cabo do mundo*. Ed. Galaxia. ISBN 9788498656916

### Outros artigos
**No camiño de San-Yago*
**Galicia* (Francisco Fernández del Riego)
### Ligazóns externas 
* , Xabier: "Pelerinaxes I", *Os libros de Ánxel Casal*, 30 de agosto de 2013.