Espeleoloxía

miniatura|Espeleólogo.
miniatura|Canón da cova de Mammoth.

A **espeleoloxía** é unha práctica deportiva combinación de diversión, deporte e ciencia a través da exploración das covas. Este deporte conta cunha historia centenaria, pero mudou de xeito considerable nos últimos tempos.

## Unha pouca historia xeral 
Clay Perry escribiu sobre un grupo de homes e rapaces que exploraron covas a través de Nova Inglaterra. Este grupo referíase a si mesmo como os *spelunkers* (baixadores profundos). Este parece ser o primeiro uso da palabra (predecesora de espeleólogo e espeleoloxía) nos Estados Unidos de América. Sobre os anos 1950, *spelunking* foi un termo usado en xeral para as exploracións de covas no inglés americano. Era usado dun xeito libre, sen connotacións negativas ou positivas, mentres fóra dos Estados Unidos seguíase a usar 'caving' ("ir ás covas").

Nos anos 1960, o termo "spelunking" comezou a converterse en sinónimo de afeccionado, asociado a vestidos de algodón e luces adecuadas. En 1985, Steve Knutson (editor do *American Caving Accidents*) fixo a distinción seguinte:

## Espeleoloxía moderna 
Hoxe, a espeleoloxía é unha afección por moitas razóns diferentes: algúns están interesados na conservación, outros en busca de datos (a espeleoloxía propiamente dita). Os xeólogos exploran covas co propósito de aprender e descubrir datos sobre a formación de rochas, pero para a maioría restante o proprósito é divertirse.

O inicio na práctica hoxe é sinxelo debido á proliferación de clubs (de Galicia pódense mencionar *Montañeros Celtas*, *Aradelas*, *Maúxo* etc.). As covas poden ser exploradas (en xeral) durante calquera estación, pois permanecen en condicións de temperatura e humidade bastante estables durante todo o ano, aínda que hai que ter moita precaución coa climatoloxía e coñecer ben o contorno da cova.

Hai diversos animais que viven en covas: os principais son insectos e arácnidos, peixes (o máis coñecido é o peixe cego proteo), salamancas, morcegos etc. Asemade, pódense atopar moitos tipos de formacións diferentes, incluíndo estalactitas, estalagmitas ou columnas.

Deben aplicarse algunhas regras de sentido común para entrar nunha cova:
* Protexer sempre a cabeza con casco en todo momento.
* Estar seguro de que non hai perigo de inundación mentres se estea na cova.
* Non ir nunca só. Como mínimo, aconséllase ir tres persoas.
* Estar sempre certo de que alguén que estea fóra coñece a nosa estancia na cova.
* Levar un mínimo de tres fontes de luz por persoa.
* O contorno na cova é máis fráxil do que a xente cre: por medio da auga que corre cara a regatos e ríos, calquera contaminación pode pasar de xeito rápido á superficie ou a augas máis profundas.
* Tres principios:
** Non coller nada agás debuxos;
** Non deixar nada agás as propias pegadas;
** Non matar nada agás o tempo;

## Espeleoloxía urbana 
É polo que concirne a cavidades feitas polo ser humano, como tubaxes de drenaxe ou túneles de ferrocarril en desuso, hai que prestar aquí máis atención ao xa dito: non se debe ir se está chovendo.

## Estudos subterráneos 
Hai tamén xente que está interesada en recoller datos científicos sobre covas feitas polo ser humano, máis que en exploralas. Esa disciplina é considerada por moitos como unha parte da espeleoloxía, sen ter un nome específico.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Cova
* Pala
* Federación Galega de Espeleoloxía

### Ligazóns externas 
* Federación Galega de Espeleoloxía
* Catálogo dalgunhas das covas de Galicia