Sorgo común

O **sorgo común** (***Sorghum vulgare*** Pers, *sin.* ***Sorghum bicolor*** L. Moench) ou simplemente **sorgo** é unha especie de planta herbácea pertencente a familia das gramíneas cultivada polo seu gran que se utiliza como alimento para humanos, pensos para animais e produción de etanol. O sorgo é orixinario de África do Norte e agora cultívase extensamente en rexións tropicais e subtropicais. O sorgo é o quinto cereal máis producido no mundo, despois do trigo, arroz, millo e cebada.. O *S. común* é tipicamente anual, pero algúns cultivares son perennes. Crece en grupos que poden alcanzar máis de 4&nbsp;m de altura. O gran é pequeno, de 2 a 4&nbsp;mm de diámetro. Os sorgos doces son cultivares de sorgo común que se cultivan principalmente para forraxe, produción de xarope e etanol; son máis altos que os que se cultivan para gran.

O "sorgo común" é a especie cultivada de sorgo; os seus parentes silvestres constitúen o xénero botánico *Sorghum*.

## Orixe e historia 
O  sorgo probablemente sexa unha das primeiras plantas que se cultivaron polo ser humano, as formas actuais deste pode que sexan orixinarias da Etiopía, desde onde se estendeu por toda África e de aí primeiro por Asia e Europa e máis recentemente por América e Australia.. Está rexistrado por Xenofonte de Atenas no 401 a .C. nas chairas de Cilicia, en Asia Menor, na actual Turquía. Xa se coñecía na época grecorromana.

## Cultivo 
miniatura|Sorgo chinés cocido.
[miniatura|[Capítulo (botánica)|Capítulo con sementes de sorgo na India]]
[miniatura|Sorgo nunha conca de Turpan, Xinjiang, China. Nalgunhas variedades e baixo certas condicións, a [panícula pesada fará que o pedúnculo novo e suave se dobre. Posteriormente lignificarase nesta posición. Isto, combinado coa inflorescencia, será unha dobre defensa contra as aves.]]
alt=two turkey tail brooms made from broom corn|miniatura|Dúas vasoiras en forma de 'cola de pavo' feitas co cereal.
miniatura|Campo de sorgo en Addi Azmera (Etiopía)

Os principais produtores de *S. bicolor* en 2011 eran Nixeria (12,6%), a India (11,2%), México (11,2%) e os Estados Unidos (10,0%). Ten catro características que a converten na planta cultivada máis resistente á seca de todas.
* Ten unha gran relación entre a superficie das raíces e a superficie das follas.
* No momento do secado rólanse as follas para reducir a perda de auga pola transpiración.
* Se o secado continúa entra en repouso en lugar de morrer.
* As súas follas están protexidas por unha cutícula cerosa.

## Usos e consumo 
[miniatura| Sorgo na zona de rega do [río Adaja (Ávila)]]

miniatura|Sorgo branco e vermello

O sorgo común é un dos principais cereais cultivados do mundo e ten nunha gran variedade de usos en moitos países sendo en moitos países de África e Asia, onde se fan pans planos, un alimento básico. No continente americano, así como en Australia e Europa, o sorgo en grans está destinado principalmente á industria dos pensos, pero tamén se pode usar para a produción de etanol. En todo o mundo, están en marcha proxectos para desenvolver tecnoloxías e difundir o cultivo de sorgo con fins enerxéticos. A produción de sorgo azucrado tamén alimenta un número crecente de plantas de etanol no Brasil, Filipinas, a India e os Estados Unidos..
### Consumo humano 
Ao redor da metade da produción mundial destínase ao consumo humano. O consumo de  sorgo por habitante é máis estable e máis elevado nas zonas rurais que nos centros urbanos. Ademais, tende a ser maior nas rexións cunha pobreza e inseguridade alimentaria máis pronunciadas. O consumo per  cápita é maior en África (por exemplo, ao redor de 90-100&nbsp;kg por ano en Burkina Faso e o Sudán). En Asia, o sorgo segue sendo un cultivo importante para a seguridade alimentaria nalgunhas rexións, onde o consumo anual é aínda superior a 70&nbsp;kg.

O sorgo pódese comer en gran, o igual que o arroz, ou reducirse a fariña.. Do mesmo xeito que noutros cereais, o gran de sorgo está composto esencialmente de amidón (ao redor do 70%). O contido de proteínas (10,4% da parte comestible) é comparable ao do millo (9,2%) e o trigo (10,6%). O contido de graxa bruta do sorgo é do 3%, superior ao do trigo, pero inferior ao do millo; 100 gramos de sorgo achegan 329 quilocalorías, fronte a 358 quilocalorías do millo e 348 quilocalorías do trigo. O sorgo é rico en vitaminas do grupo B. Certos *cultivares* co endosperma amarelo conteñen beta-caroteno que pode ser transformado en vitamina A polo corpo humano. Tamén é rico en antioxidantes, que se cre que axudan a reducir os riscos de cancro, diabetes e enfermidades cardíacas. Ademais, o sorgo non contén elementos biotecnolóxicos que o convertan nun organismo transxénico ou modificado xeneticamente.:

Baixo o nome de " jowar" na India, a fariña de sorgo é preferida para a elaboración do pan " bhakri", un alimento básico en moitas rexións. Nos países occidentais utilízase na composición de galletas para aperitivos. En Tunes adóitanse facer pasteis de sorgo (*droo*) e a fariña de sorgo mesturada con auga, especias e azucre pode converterse nunha especie de sopa  robusta para o almorzo. O sorgo tamén é a base de bebidas populares, especialmente durante o ramadán. Os talos do sorgo común pódense mastigar como a cana de azucre..

### Bebida alcohólica 
Na China, o  sorgo é coñecido como *gaoliang* (高粱) e é fermentado e destilado para producir un tipo de bebida espirituosa coñecida como *baijiu* (白酒) da que a bebida máis famosa é a maotai (o Moutai).
En Taiwán, na illa chamada Kinmen, elabórase licor de sorgo. En varios países de África, tales como Zimbabwe, Burundi, Malí, Burkina Faso, Ghana, e Nixeria, utilízase o  sorgo das variedades vermella e branca para facer a tradicional cervexa opaca. O  sorgo vermello dálle unha cor rosa  amarronado á cervexa.

### Biocombustible 
O sorgo común é un obxectivo prometedor para a produción de biocombustibles. Trátase dun cultivo C4 que necesita poucas entradas e acumula unha gran cantidade de carbohidratos no talo. Con todo, a súa plantación a grande escala en terras marxinais requiriría variedades melloradas con optimización dos caracteres relacionados co seu papel como biocombustible e unha maior tolerancia aos factores de tensións bióticos e abióticos. Por este motivo, leváronse a cabo moitos estudos para crear recursos xenéticos e xenómicos en relación co sorgo común.

As variedades cultivadas de sorgo común teñen fenotipos e morfoloxías diversas. As variantes empregadas para producir biocombustibles teñen unha elevada proporción de biomasa biocelulosica. O sorgo doce pode alcanzar unha altura de case 20 metros e xera unha cantidade de biomasa significativamente maior que o sorgo para uso alimentario. O talo do sorgo doce é máis groso e carnoso que o do sorgo para uso alimentario, aínda que produce relativamente poucas sementes..

A concentración de carbohidratos no talo do sorgo doce mídese en unidades Brix, que corresponden á porcentaxe de carbohidratos solubles. Un grao Brix equivale a 1 g de azucre por cada 100 g de zume. O contido Brix difire entre variedades e tamén depende das condicións ambientais, a posición dos talos, o período do ano e a fase de colleita. O sorgo común pode acumular unha cantidade de zume equivalente ao 78% da súa biomasa total, mentres que o seu contido en Brix vai do 14% ao 23%. Os glícidos que conteñen os talos de  sorgo común compóñense principalmente de sacarosa ( 75%) con cantidades pequenas ( 2,6%) de frutosa e glicosa. En comparación con cultivos de biomasa lignocelulósica, tales como *Panicum virgatum* e *Miscanthus*, os glícidos solubles en forma de glicosa, frutosa e sacarosa do sorgo común son fáciles de fermentar. Outros trazos agronómicos, como un ciclo de vida de só catro meses, a súa capacidade de crecer en condicións ambientais adversas, a pouca necesidade de entradas, o baixo custo do seu cultivo e a fotosíntese C4 fan un cultivo de produción de biocombustibles particularmente útil. Este último trazo é especialmente importante porque contribúe a mellorar a eficiencia de uso do nitróxeno e a auga, así como a resistencia xeral do sorgo común, o que lle permite subsistir en rexións áridas, con máis insolación e temperaturas máis altas.

Diferentes cultivares de sorgo común presentan efectos diferentes da salinidade sobre a xerminación das semente e o crecemento das plántulas. Un estudo publicado en 2016 suxeriu que o  sorgo común pódese regar con auga salgada de ata 150 mM de NaCl, xa sexa en estado vexetativo ou en estado reprodutivo.

### Usos na gandería 
O  sorgo utilízase na alimentación e o pastoreo do gando. Aínda que, con todo, o seu uso é limitado porque o amidón e as proteínas do sorgo son máis difícil de dixerir para os animais que o amidón e as proteínas do millo. Están a realizarse investigacións para atopar un proceso para preparar o gran. Un estudo en gando concluíu que o  sorgo en flocos era preferible ao  sorgo seco, xa que melloraba a ganancia diaria de peso nos animais..

### Outros usos 
O gran proporciona amidón, que tamén serve para preparar colas, adhesivos e glicosa, aceite e materia prima para a preparación de pensos. O azucre e a melaza obtéñense da medula dos sorgos azucrados. As fibras do talo tamén se utilizan para fabricar paneis utilizados na construción. As glumas, a vaíña foliar e outras partes da planta de certos *cultivares* conteñen pigmentos que se utilizan como colorantes nas industrias alimentaria e téxtil.
As umbelas en forma de paraugas, desprovistas do gran, utilízanse para a produción artesanal das tradicionais vasoiras de sorgo, a máis común antes do uso de materiais plásticos.

O xarope de sorgo doce úsase nalgunhas partes dos Estados Unidos.

## Investigación 
Estase a investigarse para desenvolver un cruzamento xenético que faga a planta máis tolerante a temperaturas máis frías ou para desactivar os mecanismos de tolerancia da planta as secas, xa que é nativa de climas tropicais. Nos Estados Unidos, isto é importante porque o custo do millo estivo a crecer de forma continuada dado o seu uso na produción de etanol para ser engadido á gasolina. Pódese utilizar o sorgo ensilado como substituto do millo ensilado na dieta das vacas leiteiras. Outras investigacións concluíron que o sorgo ten máis valor nutricional que o millo na alimentación das vacas, e que o tipo de procesado é tamén esencial na obtención da máxima nutrición do gran. O sorgo en flocos mostrou un incremento na produción de leite en comparación ao sorgo seco. Todas estas características fana unha candidata prometedora para facer fronte á demanda global de comida, en aumento. Como tal, moitos grupos de investigación en todo o mundo están a seguir proxectos e iniciativas sobre o sorgo (especialmente o *  Sorghum  bicolor *), como a Universidade Purdue, o HudsonAlpha Institute for Biotechnology, e a Universidade de Queensland.

Outra aplicación do sorgo que se está investigando é o biocombustible. O sorgo doce ten moito azucre no tallo, que se pode converter en etanol. A biomasa pódese queimar e converter en carbón, gas sintético e bio-cru.

## Produción
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Agricultura
* Agricultura de subsistencia
* Alimentación
* Biocombustible
* Forraxe
* Millo
* Seguridade alimentaria