Sorícidos

A dos **sorícidos** (*Soricidae*) é unha familia de mamíferos placentarios da orde dos soricomorfos, que reúne numerosas especies coñecidas vulgarmente como **musarañas**, **muraños**, **murgaños** (ou **morgaños**), **furaños** e **furafollas**.

Son animais de pequeno tamaño que se encontran en todo o mundo, agás en Australia, Oceanía, as rexións máis próximas aos polos e na maior parte de Suramérica, e que se caracterizan polos seus pequenos ollos e por presentaren un longo fociño con vibrisas (bigotes) moi sensíbeis.

Na súa forma e tamaño son similares aos ratos, pero non son roedores, senón que están emparentados coas toupas, aínda que recentemente suxeriuse que teñen unha relación xenética máis próxima cos ourizos. Durante moito tempo estiveron incluídos na hoxe desbotada orde dos insectívoros.

## Morfoloxía 
[miniatura|250px|*[Sorex minutus*.]]
[miniatura|250px|[Cranio de *Sorex bendirii*.]]

Todas as musarañas son comparativamente pequenas, varias apenas alcanzan o tamaño dun rato doméstico.

A especie máis grande deste grupo, do tamaño dunha rata, é a especie *Suncus murinus*, da Asia tropical, que mide cerca de 15&nbsp;cm e que pode chegar aos 100 g.

No outro extremo está *Suncus etruscus*, cunha lonxitude de entre 3,5 e 5&nbsp;cm e un peso de 1,8 a 3 g, que quizais sexa o mamífero máis pequeno que existe.

A cabeza presenta un fociño longo e afiado, en forma de trompa, que supera moito o nivel dos incisivos.

[miniatura|150px|esquerda|[Dentes de *S. araneus*.]]

O seu cranio é alongado, e carece de arcos zigomáticos; as súas suturas fusiónanse moi cedo.

Desde o punto de vista da diversidade de especies, a familia das musarañas é a cuarta dos mamíferos, superada só polas familias dos *Muridae* e os *Cricetidae*, que forman parte dos roedores (da superfmailia dos *Muroidea*), e a familia dos *Vespertilionidae*, dos morcegos.
[miniatura|*[Suncus etruscus*.]]
[miniatura|*[Myosorex varius*.]]
[miniatura|*[Blarina brevicauda*.]]
'*Familia *Soricidae***
* **Subfamilia *Crocidurinae'''*
** Xénero *Crocidura*
** Xénero *Diplomesodon*
** Xénero *Feroculus*
** Xénero *Paracrocidura*
** Xénero *Ruwenzorisorex*
** Xénero *Scutisorex*
** Xénero *Solisorex*
** Xénero *Suncus*
** Xénero *Sylvisorex*
* *'Subfamilia *Myosoricinae*'*
** Xénero *Congosorex*
** Xénero *Myosorex*
** Xénero *Surdisorex*
* *'Subfamilia *Soricinae*'*
** Xénero *Anourosorex*
** Xénero *Blarinella*
** Xénero *Blarina*
** Xénero *Cryptotis*
** Xénero *Chimarrogale*
** Xénero *Chodsigoa*
** Xénero *Episoriculus*
** Xénero *Nectogale*
** Xénero *Neomys*
** Xénero *Nesiotites*
** Xénero *Soriculus*
** Xénero *Megasorex*
** Xénero *Notiosorex*
** Xénero *Sorex*

## En Galicia 
En Galicia están rexistradas sete especies de sorícidos, pertencentes a tres xéneros, *Crocidura* (2 especies), *Neomys* (2 especies) e *Sorex* (3 especies).

### Nomes galegos 
Aínda que a Real Academia Galega denomina **musaraña** a todas as especies da familia dos sorícidos: «Mamífero insectívoro da familia dos sorícidos, de tamaño moi pequeno, semellante a un rato, co fociño longo e afiado, e pelame brillante e curto e do que existen diversas especies», acordaron asingar un nome común diferente para as especies de cada un dos tres xéneros, aplicando un nome *específico* facendo alusión a algunha das características, morfolóxicas, de hábitat etc. de cada unha das especies. E así temos:

* Xénero *Crocidura*: **furaño**
** *Crocidura russula* - **furaño común**
** *Crocidura suaveolens* - **furaño de xardín** 
* Xénero *Neomys*: **muraño**
** *Neomys anomalus* - **muraño de Cabrera**
** *Neomys fodiens* - **muraño patibranco**
* Xénero *Sorex*: **furafollas**
** *Sorex coronatus* - **furafollas grande**
** *Sorex granarius* - **furafollas ibérico**
** *Sorex minutus* - **furafollas pequeno**

### Notas sobre os nomes galegos 
**Nota 1.** Aínda que o dicionario en liña da RAG non recolle (polo de agora) o nome **furaño**, esta voz si se recolle en varios dicionarios galegos *modernos* por diversas autoridades, con varios significados, e —no caso concreto que aquí nos ocupa— aparece nos de Leandro Carré Alvarellos (1951): *Diccionario galego castelán*. Terceira Edizón, A Coruña, Roel;
Eladio Rodríguez González (1958): *Diccionario enciclopédico gallego-castellano*. Galaxia, Vigo; Xosé Luís Franco Grande (1972): *Diccionario gallego-castellano*, 2ª ed. Galaxia, Vigo, e Leandro Carré Alvarellos (1979): *Diccionario galego-castelán e Vocabulario castelán-galego*. A Coruña, Moret, nos catro coas mesmas equivalencias para o castelán: «Musaraña común», e «Ratoncillo del campo». 
 
Esta *musaraña común* castelá é sen dúbida a especie *Crocidura russula*,. En canto ao *ratoncillo del campo* probabelmente se trate do rato de campo (*Apodemus sylvaticus*), roedor da familia dos múridos. 
 
**Nota 2.**
En cambio, a voz **furafollas** si esta recollida do dicionario da RAG, pero cos significados:

Pero na obra *Apéndice ó Dicionaro de Eladio Rodríguez* (VV. AA., 1961) e máis na segunda edición do *Diccionario de Franco Grande* defínese **furafollas** como «Musaraña. Persona viva y ligera que no para en un sitio ni está quieta un solo instante».

Polo tanto, cómpre encontrar unha maneira de diferenciar, en obras de divulgación de zooloxía, estas "musarañas" dos "paxaros do xénero *Phylloscopus*" (e tamén das outras musarañas). E isto fíxose na SGHN, que denomina as aves co sinónimo **picafollas** da Academia, reservando **furafollas** para os sorícidos do xénero *Sorex*.

## Galería dos sorícios galegos 

File:Crocidura russula (Huisspitsmuis).jpg|*Crocidura russula*Furaño común
File:Gartenspitzmaus.jpg|*Crocidura suaveolens*Furaño de xardín
File:Neomys anomalus.jpg|*Neomys anomalus*Muraño de Cabrera
File:Neomys fodiens TF 090829.jpg|*Neomys fodiens*Muraño patibranco

File:Sorex coronatus.jpeg|*Sorex coronatus*Furafollas grande
File:Sorex granarius distribution Map.png|Mapa de distribución de *Sorex granarius*Furafollas ibérico
File:Sorex minutus.jpg|*Sorex minutus''Furafollas pequeno

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Díaz d'a Silva, J. I. e Cartelle, Y. (2007): *Guía dos mamíferos de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-96893-20-7.
* Kowalski, K. (1981): *Mamíferos. Manual de teriología*. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9.
* Kriegs, J. O. *et al*. (2007): "Evolutionary history of 7SL RNA-derived SINEs in Supraprimates". *Trends Genet*. **23** (4): 158–161.
* McKenna, M. C. & Bell, S. K. (1997): *Classification of Mammals: Above the Species Level*. Nova York: Columbia University Press. ISBN 0-231-11013-8.
* Madsen, O.; Scally, M.; Douady C. J. *et al.* (2001): "Parallel adaptive radiations in two major clades of placental mammals". *Nature* **409** (6820): 610–614.
* Martin, Robert D. (1984) en: Macdonald, D., ed. *The Encyclopedia of Mammals*. Nova York: Facts on File. ISBN 0-87196-871-1, pp.&nbsp;126–127.
* Murphy, W. J. *et al*. (2001): "Molecular phylogenetics and the origins of placental mammals". *Nature* **409** (6820): 614–618.
* Schilling, D.; D. Singer & H. Diller (1987): *Guía de los mamíferos de Europa*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0784-4.
* SGHN (1995): *Atlas de vertebrados de Galicia. Tomo I. Peixes, Anfibios, Réptiles e Mamíferos*. Santiago de Compostela: Sociedade Galega de Historia Natural / Consello da Cultura Galega. ISBN 84-87172-89-X.
* Van den Brink, F. H. & Barrel, P. (1971): *Guía de campo de los mamíferos salvajes de Europa occidental*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A.
* Vaughan, T. A. (1986): *Mammalogy*. Third Edition. Fort Worth, Texas, USA: Saunders College Publishing.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M., eds. (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*, 3ª ed. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.
* Yates, T. L. (1984): "Insectivores, elephant shrews, tree shrews, and dermopterans" en Anderson, S. & J. K. Jones, Jr., eds. *Orders and Families of Recent Mammals of the World*. Nova York: John Wiley and Sons, pp.&nbsp;117–144.

### Outros artigos 
* Laurasiaterios
* Soricomorfos
* Insectívoros
* Taxonomía dos mamíferos

### Ligazóns externas 
* *Soricidae* na ADW. Con ifnormación, imaxes e bibliografía 
* *Soricidae* na EOL. Con abundantísima información, clasificación completa, imaxes, mapas de distibución e ampla bibliografía