Rozalén

**María de los Ángeles Rozalén Ortuño**, nada en Albacete o 12 de xuño de 1986, coñecida artisticamente como **Rozalén**, é unha cantautora e compositora española. Editou catro álbums, titulados *Con derecho a...*, *Quién me ha visto…*, *Cuando el río suena...* e *El árbol y el bosque*. En 2021 foi recoñecida co Premio Nacional das Músicas Actuais.

## Traxectoria 
Naceu en Albacete o 12 de xuño de 1986. Criouse en Letur, poboación da serra de Segura, vila da súa nai, aínda que por parte do seu pai, que foi cura de Letur, pertencen á vila de Balazote. Dende pequena María Rozalén cantaba as cancións que lle ensinaban a súa nai e a súa avoa, recitaba poesías e recibía as súas primeiras clases de baile. Dende os 7 anos formou parte da rondalla do barrio de Fátima de Albacete, á que pertenceu durante 9 anos como guitarrista e bandurra, dando así os seus primeiros pasos na música. O seu primeiro contacto diante dos micrófonos foi dentro das corais do Colexio Santo Ángel de la Guarda e da parroquia de Fátima de Albacete. De feito, a cantante comezou a cantar en público despois de que a animase o cura do seu barrio.

Empezou a compor cancións con 14 anos e deu o seu primeiro concerto como cantautora con 16 no festival “Operación Bocadillo” de Albacete. Desde ese momento non deixou de compor e actuar. Acompañada normalmente polo gran percusionista e amigo Tete Moragón, e en 2021 polo guitarrista Samuel Vidal, o baixista Jorge Rodríguez e "El Cometilla" ao caixón, actúa en numerosas localidades de toda España.

Actuou en varias ocasións en escenarios como o Teatro Romea e o Auditorio Víctor Villegas de Murcia ou o Teatro Circo de Albacete.

Estudou Psicoloxía na Universidade de Murcia e ten un mestrado en Musicoterapia. Ademais ten experiencia en musicoterapia con párkinson e grupos de colectivos en risco de exclusión social. En todos os seus concertos está acompañada por Beatriz Romero (técnica especialista en interpretación da lingua de signos e guía interpretación de persoas xordocegas), creando un espectáculo que está a ter grande éxito en todos os lugares nos que se representa, cunha mestura de persoas oíntes e xordas nun concerto preparado para ser entendido noutros países con connotacións específicas da lingua de signos de cada país. Desta maneira, a súa música diríxese a todo o mundo sen exclusións. Un exemplo deste gran traballo pódese ver reflectido no videoclip do seu tema *80 veces*.

Algunhas das ONG e asociacións coas que colaborou son Plan Internacional, Asociación Española Contra o Cancro ou Fundación Vicente Ferrer e a ILP para salvar o Mar Menor. 
miniatura|Rozalén nos Premios Goya 2019

### 2013: Primeiro disco e comezo do éxito 
En 2012, Rozalén estabelécese no barrio madrileño de Lavapiés. Unha vez alí apuntouse a un mestrado de Musicoterapia e coñeceu o produtor Ismael Guijarro. Rozalén presentoulle 30 das súas composicións a Ismael e este propúxolle gravar un disco. Grazas á axuda do produtor e a un préstamo bancario, Rozalén fichou pola multinacional discográfica Sony Music e entrou a formar parte da principal axencia de representación española RLM (da que forman parte artistas como Malú, Alejandro Sanz, Miguel Bosé ou Raphael) e en 2013 publicaría *Con derecho a*... o seu primeiro álbum de estudio.

O tema *80 veces* convértese no primeiro sinxelo do álbum. Para este tema grava un orixinal videoclip xunto a Beatriz Romero que arrasará en YouTube ao superar o millón de visitas días despois da súa publicación. O segundo sinxelo do álbum foi *Comiéndote a besos*, un tema dedicado ás persoas seropositivas que logrou superar o irresistíbel éxito de *80 veces*.

En setembro de 2013 dá comezo a xira que promove o seu primeiro álbum. Rozalén cultiva un grande éxito esgotando as entradas en case todos os seus concertos polos principais teatros e salas de España. Este éxito leva a compositora a cruzar o Atlántico e levar a súa música a países como a Arxentina ou o Uruguai. A finais de ano foi galardoada nos Premios Dial como unha das artistas españolas do ano.

En decembro de 2014 Rozalén obtén o seu primeiro disco de ouro tras superar as 20.000 copias vendidas co seu álbum debut *Con derecho a*.*..*.  Ademais, ese mesmo mes obtivo o premio Los Números 1 de Cadena 100, galardón que outorga esta cadea de radio aos artistas españois coas mellores cancións do ano.

### 2015: Primeira BSO e segundo disco 
A principios de 2015 Rozalén foi escollida para dar voz á banda sonora de *Perdiendo el Norte*, unha película de Nacho G. Velilla. Para iso, a cantautora compuxo o tema *Berlín*, o cal está incluído no seu segundo disco.

O 29 de xuño de 2015 publícase *Vuelves*, o primeiro sinxelo de *Quién me ha visto*..., segundo álbum de estudio de Rozalén. O segundo sinxelo, titulado *Ahora*, publicouse o 4 de setembro. Unha semana despois saíu á venda o álbum, que rapidamente alcanzou o número 1 nas listas de vendas. *Será mejor*, o terceiro sinxelo do álbum publicouse o 26 de febreiro de 2016.

### 2017: Cuando el río suena 
En 2017 lanza o seu terceiro álbum de estudio *Cuando el río suena*... do que se desprenden varios éxitos, entre os que destaca o icónico tema *La Puerta Violeta*... que se converteu nun himno da loita contra a violencia de xénero en España e varios países de América Latina.

O seu lanzamento levou a cabo o 15 de setembro de 2017, conseguindo na primeira semana no posto número 1 de todas as plataformas dixitais e conseguindo tamén o primeiro posto en vendas en España. Este é un álbum moi persoal, como comenta a propia artista, xa que conta historias da súa propia vida e a da súa familia.

O álbum componse de 11 cancións que son o resultado da súa viaxe interior realizado nos dous anos transcorridos desde a publicación do seu disco anterior “Quién me ha visto…”. A Gira Cuando El Río Suena levou a albaceteña a presentar o seu disco por todo o mundo desde finais de 2017 até finais de 2019]].

## Discografía 
### Álbums de estudio 
### Álbums recompilatorios 
* *Cerrando puntos suspensivos* (2018)

### Bandas sonoras e outros sinxelos en colaboración 
* *80 veces* (2013)
* *Comiéndote a besos* (2013)
* *Saltan chispas* (2014)
* *Berlín* (2015)
* *Vuelves* (2015)
* *Ahora* (2015)
* *Será mejor* (2016)
* *Girasoles* (2017)
* *La puerta violeta* (2017)
* *Antes de verte* (2018)
* *Aves enjauladas* (2020)
* *Este tren* (2020)
* *Que no, que no* (2020)
* *Y busqué* (2020)
* *El paso del tiempo* (2021)

* *Mi querida España* (con Kiko Veneno) (2015) (BSO Perdiendo el Norte)
* "Asuntos pendientes" (con Abel Pintos) (2016)
* "Vivir" (con Estopa) (2017)
* "Y, ¿si fuera ella?" (con Alejandro Sanz) (2017)
* "Estoy contigo" (con La Oreja de Van Gogh) (2017)
* "Mirando al cielo" (con Huecco) (2018)
* "¿A quién le importa?" (2018)
* "Mi caballito de mar" (con Fran Perea) (2018)
* "Danza de gardenias" (con Natalia Lafourcade) (2018)
* "La Salida" (con Marcela Morelo) (2019)
* "A la orilla de la chimenea" en Tributo a Sabina (con Joan Manuel Serrat) (2019)
* "Horizontes de Niebla" (con Omara Portuondo) (2020)
* "No es tarde" (con Paco Álvarez) (2020)
* "Honrar la vida" (con Sole Gimenez) (2021)

## Premios e nomeamentos 
Rozalén gañou unha gran cantidade de premios e obtivo varios nomeamentos durante a súa traxectoria musical. No seu haber acumula distincións tan importantes como dous Discos de Ouro, o recoñecemento a Álbum do ano 2015 por Apple Music ou a Placa ao Mérito Rexional da Comunidade de Castela-A Mancha.

* 2005: Semifinalista do CreaJoven (Murcia).

* 2007: Gañadora do primeiro certame de música xove de La Gineta (Albacete).

* 2007: Segundo premio do CreaJoven (Murcia).

* 2008: Gañadora do CreaJoven (Murcia).

* 2009: Escollida para formar parte da Bienal Europea e de países do Mediterráneo con centos de creadores novos en Skopje (Macedonia).

* 2009: Segundo premio do concurso BudTropic contra a discriminación do VIH (Murcia).

* 2010: Gañadora do certame de Novos Artistas de Castela-A Mancha en "outros estilos musicais".

* 2011-2012: Seleccionada para participar no Encontro Internacional de Cantautores *This Is Me* en Lituania.

* 2014: Gañadora do Premio Los Números 1 de Cadena 100.
* 2020: Premio "¡Bravo! de Música 2020.
* 2021: Goya á mellor canción orixinal por "Que no, que no", da película "La boda de Rosa" de Iciar Bollaín. Premio compartido coa Sonora Santanera.
* 2021: Premio Nacional das Músicas Actuais 2021 outorgado anualmente polo Ministerio de Cultura e Deporte.

## Colaboracións 
Ao longo da súa carreira, Rozalén colaborou con numerosos artistas como:

* Carlos Sadness (Una luz en la ciudad), para a serie Mercado Central emitida en TVE.
* Ciudad Jara proxecto musical de Pablo Sánchez Pardines, coa canción (Las Nanas De Jara)
* Co dúo *Fetén Fetén* formado por Diego Galaz e Jorge Arribas (Ni Tú Ni Yo, dentro do disco *Cantables*)
* ToteKing (Gente Tóxica, do disco *Lebron*)
* El Kanka (Me arrepiento, do disco *Quién me ha visto y quién me ve*) (Volar, do disco *El día de la suerte de Juan Gómez*),
* Rayden e Nach (Tres otoños, do disco *En alma y hueso*)
* Funambulista (Eres aire, do disco *Dual*)
* Marwan (Las cosas que no pude responder, do disco *Las cosas que no pude responder*),
* Luis Ramiro, Nacho González, Luis Eduardo Aute (Belleza, do disco *Quién me ha visto y quién me ve*),
* Celtas Cortos (Hora de aventuras, do disco *Contratiempos*),
* Pedro Guerra (Sirva de Precedente, con Paco Cifuentes, do disco *14 de Ciento Volando de 14*),
* Juan Perro, Quique González, Miguel Bosé, Víctor Manuel (Luna, no concerto *50 años no son nada*),
* Juanito Valderrama (Más de 80 veces),
* Fredi Leis (Un sábado más) (Estrellas fugaces)
* Antílopez (Musa en paro busca poeta, do disco *Desprendimiento de rutina*)
* La Pulquería, Malú (Ni un segundo, no concerto de *Madrid TourCaos*)
* Vanesa Martín (Noches de boda)
* Bebe (Siempre me quedará, no concerto de *Circo Price* en Madrid) (Buscome, no concerto de La Sala La Riviera)
* Abel Pintos (Asuntos pendientes, do disco de *Quién me ha visto y quién me ve*)
* Las Migas (La noche)
* Kevin Johansen (Desde que te perdí) (Antes de verte)
* Rayden (Tres otoños, do disco *En alma y hueso*)
* Pedro Pastor (Prometí volver, do disco de *La vida plena*),
* Mr. Kilombo (Sinmigo)
* Muerdo (Lejos de la ciudad, do disco *Viento sur*)
* Estopa (Vivir)
* Ismael Serrano (Si se callase el ruido, do disco *20 Años - Hoy Es Siempre*)
* Shinova (*Volver*)
* Amaia (Al cantar)
* Alfre Camarote (Brujas)
* Boikot (Alma Guerrera)
* Mon Laferte (Amiga)
* Reincidentes (¡Ay Dolores!)
* Omara Portuondo (Horizontes de Niebla)

Ademais disto, a cantante tamén realizou diversos traballos cos poetas David Sarrión e Ricardo Pérez.

## Libro 
* *Cerrando puntos suspensivos* (2018). Madrid: Aguilar. ISBN 978-8403518612

## Notas