Cedilla

A **cedilla** (do castelán: «pequeno *z*») é un signo diacrítico.

Historicamente, a cedilla castelá (e, por extensión xeográfica, a galegoportuguesa, a portuguesa, a catalá e mais a francesa) colócase soamente baixo un *c* orixinado, entre outras posibilidades, dun *c* latino palatalizado. Forma, polo tanto, a letra ***ç*** (***ce cedillado***), pronunciada orixinalmente //, despois convertida en [s].

A cedilla non forma parte do alfabeto galego da norma actual.

## Historia 
thumb|left|A orixe da cedilla.

A cedilla (*cedrilla* na vernácula) é un pequeno *z*. A grafía actual tivo orixe na escrita gótica medieval (**ʒ**). A utilización do sinal gótico é debido á limitación do alfabeto latino. O nome da cedilla provén do castelán onde apareceu contra o século XVII.

O castelán abandonou o uso da cedilla no século XVIII (o *ç* foi substituído por *z* ou *c* simple antes de *e* e *i*). O galego tamén tendeu ao seu abandono coa perda do seseo total en parte do territorio. No rexurdimento algúns autores, coma Rosalía de Castro aínda a empregaban para representar o seseo. Os outros idiomas próximos, catalán, francés e portugués, consérvana. A variante reintegracionista do galego tamén continúa a empregala indistintamente para os diferentes sons das variedades dialectais [ɵ] ou [s].

A introdución e a manutención da cedilla é un xeito eficaz e consensual de regular definitivamente o problema da pronuncia ambigua do *c* latino. De feito, se o ce cedillado precede un *a*, un *o* ou un *u* é pronunciado [s], ao contrario do ce non cedillado, que é pronunciado [k], cando precede as mesmas vogais. Desta forma, o sinal permite evitar que se renuncie aos vínculos co pasado, preservando a coherencia gráfica da lingua e tornando a escrita menos ambigua. A presenza da cedilla é importante nunha palabra, pois deixa clara súa orixe etimolóxica, que co galego normativo é imposíbel adiviñar.

## Uso en galego 
No galego actual o *ç* só se emprega en palabras de orixe estranxeira (*cachaça*) ou en topónimos e antropónimos doutras linguas (*Valença*, *Eça*, *Barça*). No galego-portugués empregouse en palabras que hoxe se escriben con "z" ou "ci": (*espaço*: espazo; *canção*/*cançom*: canción).

En galego reintegracionista é utilizada baixo a letra *c* para xerar o son [s]/[ɵ] (segundo a variedade dialectal) antes de *a*, *o* e *u*.

## Uso noutras linguas 
* En portugués, catalán, francés, languedociano e mirandés emprégase baixo a letra *c* para xerar o son [s] antes de *a*, *o* e *u*.
* Utilízase na ortografía actual da lingua albanesa a letra *ç* para xerar o son []. Tamén representa ese fonema en friulano.
* As letras **Çç**, **Şş** son utilizadas na ortografía da lingua turca desde a romanización adoptada no 1 de novembro de 1928. Son consideradas letras distintas, clasificadas respectivamente despois do *c* e do *s* e non como as súas variantes. Emprégase o *ç* para xerar o son [] (o "ch" galego) inspirado no albanés, mentres que *ş* representa o son [] (o "xe" galego). Estas letras con estes valores atópanse tamén noutras linguas turcas como o azerí, o gagauzo, no alfabeto latino empregado en tártaro, e no turcomán, ademais de no alfabeto kurmanjî do kurdo e no checheno.
miniatura|120px|esquerda|Diferenza entre coma e cedilla

* No romanés emprégase unha coma nas letras *Şş*, *Ţţ* que en ocasións pode aparecer representado como un *s* ou un *t* cedillados. Esa mesma coma emprégase en letón.
* O marshalés emprega a cedilla nas letras *ļ*, *m̧*, *ņ* e *o̧*. Debido á dificultade de escribir estes signos aparecen en ocasións substituídos por outros.
* En manx emprégase *çh* para indicar o fonema [], pero na escrita tamén pode aparecer como *ch* (que ten como pronuncia []).
* O Alfabeto Fonético Internacional emprega o símbolo /ç/ para representar a consoante fricativa palatal xorda.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Diacrítico
* Alfabeto latino