open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cultura do vaso campaniforme

A **cultura do vaso campaniforme** é unha etapa do calcolítico caracterizada polo uso da cerámica atopada en enterramentos funerarios. Está datada entre o 2200 antes da era actual ata os arredores do 1800 antes da era actual. A cerámica é feita a man, sen torno e ten contorna en forma de S. Ten decoracións xeométricas feitas con cordas, pedras, cunchas ou paus.
Os primeiros vasos en Galicia foron atopados nas Pontes de García Rodríguez por Santiago de la Iglesia Santos a finais do século XIX (1893). No ano seguinte, o ortegán Federico Maciñeira atopa na mesma zona outros exemplares deste tipo de cerámica.

## Notas
Alexandria Ocasio-Cortez

**Alexandria Ocasio-Cortez**, nada en Nova York o 13 de outubro de 1989, é unha activista e política estadounidense.

## Traxectoria 
Nada nunha familia de raíces latinoamericanas, estudou cun préstamo e comezou traballando de camareira. Cun traballo sobre Caenorhabditis elegans, coa conclusión de que 'Os antioxidantes poderían axudar a previr enfermidades dexenerativas inducidas polo estrés oxidativo', gañou un premio na feira de ciencia máis importante a nivel mundial, a ISEF. A relevancia deste feito reside non tanto na súa preparación científica como en que se viu confrontada ós intereses das farmacéuticas en contra do que ela intuía. segundo escribiu en Twitter o 1 de decembro de 2018ː

"*When I tried to find out why the compound wasn’t pursued more, one of the explanations given to me was that pharma lobbyists worked against it.*" Ocasio-Cortez é membro da organización Socialistas Democráticos de América e foi vinculada a gran variedade de plataformas políticas progresistas estadounidenses.

É a muller máis nova elixida no Congreso na historia dos Estados Unidos, superando á republicana Elise Stefanik, que foi elixida en 2014 á idade de 30 anos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial 
*Biografía, no Directorio biográfico do Congreso dos EE.UU
Oxydoras niger

O ***Oxydoras niger*** é unha especie de peixe Doradidae orixinario da conca do Amazonas, Essequibo e São Francisco en Bolivia, o Brasil, Colombia, Ecuador, Güiana, o Perú e Venezuela. Esta especie medra até os 100&nbsp;cm e pode pesar uns 13&nbsp;kg.  Esta especie é importante na pesca comercial local. Conta con espiñas laterais que poden danar potenciais depredadores. Aliméntase cribando area detectando alimentos cos receptores de sabor na parte superior e inferior da súa boca.

## Notas
José María Eiros

**José María Eiros Bouza**, nado en Mondoñedo o 26 de marzo de 1959, é un microbiólogo e doutor galego, que brevemente foi tamén político.

## Traxectoria
De mozo, foi facer o bacharelato ao colexio dos xesuítas de Valladolid, e na universidade desa cidade licenciouse, e despois doutorouse en Medicina e Cirurxía. Dá clase na Universidade de Valladolid, e traballa ao mesmo tempo como microbiólogo no hospital universitario desa cidade, do que chegou a ser xerente.

Formou parte da candidatura do Partido Popular ao Congreso dos Deputados pola provincia de Valladolid nas eleccións xerais de 2015, e saíu elixido. Porén, foi unha lexislatura que non chegou a arrincar propiamente, dado que non se conseguiu formar goberno, e cesou do seu escano como deputado só uns meses máis tarde, na primavera de 2016. Non repetiu como candidato nas listas do PP nos comicios que seguiron.

Ademais ten autoeditadas unha serie de obras humorísticas en verso, ilustradas por unha compañeira de hospital, compostas en *letrilla castellana*, ademais de monografías da súa especialidade médica.
### Obra
* *Vacuna desde la cuna* (2015)
* *Gestor con sentido del humor* (2015)
* *Asómate a Harambee* (2015)
* *Sonría su señoría* (2016)
* *Cuestiones esenciales en enfermedades infecciosas* (2016)

## Notas
Voo 603 de Dominicana

O **voo 603 de Dominicana**, tamén coñecido como o **desastre do DC-9 de Dominicana**, era un servizo internacional que se esnafrou o día 15 de febreiro de 1970. O McDonnell Douglas DC-9-32 esnafrouse pouco despois de engalar de Santo Domingo, República Dominicana, en ruta cara San Xoán, Porto Rico, matando aos 102 pasaxeiros e tripulantes a bordo. É o segundo peor accidente de aviación ocorrido na República Dominicana tras o voo 301 de Birgenair.

## Avión 
O aparello era un McDonnell Douglas DC-9-32, con rexistro HI-177, fabricado no ano anterior. Realizara o seu primeiro voo o 30 de setembro de 1969. O avión fora transferido a Dominicana de Aviación o 16 de decembro dese mesmo ano. O DC-9 estaba equipado con dous motores Pratt & Whitney JT8D-7. Levaba en servizo menos dun mes coa aeroliña, con só 354 horas de voo, cando se esnafrou.

## Accidente 
O reactor realizaba un servizo internacional dende o aeroporto Las Américas de Santo Domingo ata o aeroporto Luis Muñoz Marín de San Xoán. Engalou sobre as 6:30 pm, pero dous minutos despois a tripulación declarou unha emerxencia cando o motor dereito se parou, solicitando aos controladores de tráfico aéreo regresar ao aeroporto inmediatamente. Porén, mentres se preparaban para volver o motor esquerdo apagouse. Sen control o avión descendeu rapidamente e esnafrouse no mar Caribe unhas dúas millas ao norte do aeroporto. As 102 persoas a bordo morreron.

## Notas
Voo 215 de Philippine Airlines

O **voo 215 de Philippine Airlines** era un servizo entre o aeroporto de Cauayan e o aeroporto de Manila que o día 21 de abril de 1970 estoupou no aire matando aos seus 36 ocupantes.

## Accidente 
O 21 de abril de 1970 o voo 215 estaba en ruta dende o aeroporto de Cauayan ata o aeroporto de Manila cando, a 10 500 pés, houbo un estoupido no baño do avión. A sección de cola separouse do aparello e o HS-748 esnafrouse.

Os 32 pasaxeiros e 4 tripulantes morreron no incidente.

## Notas
Pulpite

A **pulpite** é a inflamación da polpa dentaria provocada por estímulos nocivos de diversa índole, dentro dos cales están: os axentes bacterianos que poden ter unha vía de acceso coronario (carie, anomalías dentarias: como dens in dente, evaxinación e invaxinación) e unha vía de acceso radicular (lesións endoperiodontais, carie radicular); traumáticos: trauma agudo (fractura coronaria e radicular, luxación) e  crónico (atrición, abfracción, erosión); químicos a través do uso de materiais de obturación (resinas - cementos) antisépticos, desecantes (alcol - cloroformo) e desmineralizantes; iatroxénicos calor de fresado, puído e de fraguado, exposición pulpar, e, finalmente, idiopáticos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Leonardo, Mário; Endodontia: Tratamento dos canais radiculares: princípios técnicos e biológicos.
Cando os revólveres mandan

***Cando os revólveres mandan*** (en ) é un italiano de 1964 dirixido por Mario Caiano. O filme foi producido por Jolly Film paralelamente ó filme de Sergio Leone *Por un puñado de dólares*, mais cun orzamento maior e unhas expectativas de éxito maiores ca as do filme de Leone, especialmente por que daquela Rod Cameron era un actor máis coñecido ca Clint Eastwood.

Estreouse en galego o 30 de xuño de 1989 a través da TVG.

## Personaxes 
* Rod Cameron como Pat Garrett
* Horst Frank como Billy Clayton
* Ángel Aranda como George Clayton
* Vivi Bach como Agnes Goddard
* Hans Nielsen como Reverendo Álvarez
*  Luis Duran como Mike Goddard
* Kai Fischer como Helen
* Mimmo Palmara como Santero
* Andrea Aureli como Manuel
* José Manuel Martín como Ramon

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*
Conxuntivite

A **conxuntivite** é a inflamación da capa conxuntiva, membrana mucosa que recobre o interior das pálpebras e que se estende á parte anterior do globo ocular.

## Etioloxía 
Segundo a súa causa, a conxuntivite clasifícase en:
* Bacteriana: Diferentes bacterias poden ser responsables da infección. Na conxuntivite bacteriana os síntomas do ollo arroibado están xeralmente asociados con lagrimeo de cor verdoso ou amarelado. A miúdo, tamén están presentes síntomas tales como a conxestión dos seos paranasais e mucosidade nasal. As pálpebras poden edematizarse. Caracterízanse por secreción abondosa e amarelada, e formación de papilas na conxuntiva palpebral. Trátanse con hixiene ocular e antibióticos tópicos. A conxuntivite bacteriana é moi contaxiosa, pero xeralmente cúrase entre 7 e 10 días despois do comezo dos síntomas.
* Víricas: son as máis frecuentes, producidas xeralmente por adenovirus, con menos lagañas e posible afectación corneal dolorosa. Son moi contaxiosas e habitualmente remiten espontaneamente, aínda que se adoita pautar tratamento sintomático tópico (anti-inflamatorios) e lavados frecuentes. Son producidas polas mans, toallas ou até estornudos. Os síntomas son o avermellado dos ollos, eritema biocular, lagrimeo, costras amarelas, ollos con escleras hiperemicas, epifora, conxuntivas hiperemicas. Comprométese nalgúns casos a córnea. Un exemplo específico é a febre de Zika, causado polo virus de Zika e transmitido polo *Aedes aegypti*.
* Alérxicas: tipicamente estacionais, distínguense por ter un importante proído, e por ter lagañas acuosas e frecuente asociación con sinusite.
* Por corpo estraño: O mal uso das lentes de contacto ou se non están correctamente desinfectadas, facilita a introdución dos microbios causando conxuntivite.
* Traumáticas: As rascadelas e os golpes facilitan a sobre-infección conxuntival.

## Cadro clínico 
miniatura|Conxuntivite no ollo esquerdo.
Presentan unhas manifestacións comúns (avermellado, fotofobia e lagrimeo) e outras dependentes da súa causa (lagañas matutinas nas infecciosas, ganglios aumentados de tamaño nas víricas, proído nas alérxicas, etc.) cunha duración entre 1 e 3 semanas.

## Tratamento 
Aínda que a infección bacteriana da conxuntivite ás veces non esixe antibióticos, os afectados deben ver un médico, xa que esta forma de conxuntivite está con frecuencia asociada con lesión corneal. A infección viral non se cura con antibióticos. A de tipo alérxico precisa usar antihistamínicos en forma de colirio. Os corpos estraños hai que extraelos, pero ó ser o ollo un órgano moi delicado isto só debe facelo un médico. A conxuntivite de orixe traumática precisa unha valoración e tratamento doutras lesións engadidas, especialmente a erosión corneal.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Conxuntivite actínica
Pobo rutul

Os **rutul** (en ; *Myhabyr*) son un grupo étnico nativo do sur de Daguestán e o norte de Azerbaidján que falan a lingua rutul.

miniatura|250px|Área habitada polos rutul (laranxa escura).

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Grupos étnicos de Europa
### Bibliografía 
* Minahan, J. (2002) *Encyclopaedia of stateless nations: L-R*, Greenwood Publishing Group. ISBN 9780313321115.
* Yarshater, E. (1983) *The Cambridge history of Iran, Volume One*, Cambridge University Press: Cambridge. ISBN 0-521-20092-X.
*
Asikkala

**Asikkala** é un municipio de Finlandia situada na rexión de Päijänne Tavastia. En 2018 a súa poboación era de 8&nbsp;222&nbsp;habitantes. A superficie do termo municipal é de 755,55&nbsp;km2, dos cales 192,25&nbsp;km2 son auga. O concello ten unha  densidade de poboación de 14,60&nbsp;hab./km².

Limita cos concellos de Heinola, Hollola, Lahti, Padasjoki, Sysmä e Hämeenlinna, este último na rexió veciña de Tavastia Propia.

O concello é unilingüe en finés.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Sitio web de Asikkala
Paleozooloxía

A **paleozooloxía** (do grego: παλαιον, *paleon* = vello e ζωον, *zoon* = animal), é a especialización da paleontoloxía ou paleobioloxía que trata da recuperación e identificación dos restos de animais pluricelulares nun contexto xeolóxico ou arqueolóxico, e do emprego destes fósiles na reconstrución de medios ambientes prehistóricos.

Os restos obxecto da paleozooloxía atópanse dende o período Ediacárico da era neoproterozoica, pero non son comúns até finais do período Devoniano na segunda metade da era Paleozoica.

Os dinosauros son o grupo de macrofósiles máis coñecidos e populares. Tamén son moi coñecidos os trilobites, crustáceos, equinodermos braquiópodos, moluscos, tiburóns e numerosos invertebrados. Isto débese a que as partes duras como os ósos, dentes e cunchas resisten a descomposición e convértense en fósiles e, pola contra, os organismos con corpos brandos raramente se fosilizan.[miniatura|Restos fosilizados dun [trilobite.|centro]]
## Notas
José Ramón Fernández Álvarez

**José Ramón Fernández Álvarez**, coñecido como **Gallego Fernández**, nado en Santiago de Cuba o 4 de novembro de 1923 e finado na Habana o 6 de xaneiro de 2019, foi un militar cubano, Heroe da República de Cuba e un dos dirixentes históricos da Revolución Cubana.

## Traxectoria 
Fillo de inmigrantes asturianos, momento no que foi designado Asesor do Presidente dos Consellos de Estado e de Ministros. Representou ao Goberno de Cuba na investidura de presidentes en varios países latinoamericanos. Foi membro do Comité Executivo da Organización Deportiva Panamericana. No momento da súa morte era membro do Comité Olímpico Cubano.

## Recoñecementos 
En 2009 concedéronlle a Medalla de Ouro de Asturias, e en 2004, durante a súa última viaxe a España, recibiu o título de fillo predilecto de Oviedo que lle fora concedido en 2000.

## Notas
Voo 330 de Swissair

O **voo 330 de Swissair** era un servizo regular dende o aeroporto de Zürich e Hong Kong, cunha escala en Tel Aviv. O avión foi voado no medio do aire polo grupo terrorista palestino Fronte Popular para a Liberación de Palestina-Comando Xeral, matando aos 47 pasaxeiros e tripulantes a bordo.[2]

## Historia 
O 21 de febreiro de 1970 un Convair CV-990 Coronado, con rexistro HB-ICD e bautizado como *Baselland*, estaba voando a ruta con 38 pasaxeiros e 9 tripulantes. Unha bomba detonou no compartimento de carga de popa uns nove minutos despois da engalaxe, cando trepaba en dirección sur sobre as 12:15 UTC na área de Lucerna. A tripulación intentou xirar e realizar unha aterraxe de emerxencia en Zürich, pero tivo dificultades para ver os instrumentos debido ao fume na cabina. O avión desviouse máis e máis cara ao oeste e esnafrouse pouco despois nunha zona boscosa en Würenlingen, preto de Zürich, debido á perda de pontencia eléctrica. Todos os seus ocupantes morreron.

Un inspector aéreo do goberno voou cara á escena en helicóptero. Pouco despois foi seguido por un equipo de 50 investigadores. A policía dixo que unha muller entregou unha pistola de 9&nbsp;mm atopada na escena do accidente xusto despois do desastre. Algúns dos restos, incluídos pezas de roupa, quedaron colgados nas cimas e as ramas das árbores.

Inmediatamente sospeitouse dunha sabotaxe por mor da coraxe causada nos países árabes pola sentenza o decembro anterior de tres palestinos a 12 anos de prisión por un tribunal suízo. Un grupo guerrilleiro árabe, a Fronte Popular para a Liberación de Palestina-Comando Xeral, dixo en Beirut que fora a responsable da explosión. Porén Reuters informou posteriormente dende Amán que un portavoz do grupo negara a súa implicación.

Usárase unha bomba baromátrica fara facer estoupar o avión. O mesmo día outra bomba estoupou a bordo dun Caravelle de Austrian Airlines que voaba de Frankfurt a Viena. O Caravelle conseguiu aterrar con seguridade.

## Notas
Voo 1320 de Eastern Air Lines Shuttle

O **voo 1320 de Eastern Air Lines Shuttle** era un servizo de pasaxeiros entre Newark e Boston que foi secuestrado ao redor das 7:30 p.m. do día 17 de marzo de 1970 por John J. Divivo, armado cun revólver do calibre 38. O capitán Robert Wilbur Jr., de 35 anos e antigo piloto da forza aérea que fora promovido a capitán só seis meses antes, foi disparado no brazo polo secuestrador. A pesar das súas feridas, voou o avión con seguridade ata aterralo mentres falaba coa torre, dicíndolle que o copiloto fora disparado (pero non el) e necesitaba unha ambulancia. O seu copiloto, o primeiro oficial James Hartley, de 30 anos, fora disparado sen aviso por Divivo e colapsou. A pesar de resultar mortalmente ferido Hartley recuperouse o suficiente como para quitarlle a arma a Divivo e dispararlle tres veces antes de caer inconsciente e finalmente morrer. Aínda que resultou ferido e caeu entre os asentos, Divivo levantouse e comezou a golpear ao capitán Wilbur, intentando forzar un accidente. Wilbur golpeou a Divivo na cabeza coa arma que recuperara da consola central. O piloto foi capaz de aterrar o avión no aeroporto Logan de Boston, e o secuestrador foi arrestado inmediatamente. O día 1 de novembro Divivo colgouse mentres agardaba o seu xuízo na cadea.

## Notas
Campionato Portugués de Rugby 2012-2013

A **tempada 2012-2013 do Campionato Portugués de Rugby** foi a 55ª edición da máxima competición nacional de clubs de rugby en Portugal, organizada pola Federación Portuguesa de Rugby.
## Liga regular
* 
## Eliminatorias pola permanencia
;Semifinais
::Tecnico 64-5 Benfica
::Cascais 30-0 CRAV
;Final
::CRAV 19-12 Benfica
* 
## Eliminatorias polo título
;Cuartos de final
::Agronomia 37-13 CDUP
::Direito 44-8 Academica
;Semifinais
::CDUL 32-27 Agronomia
::Belenenses 5-19 Direito
;Final

* 

;5º-6º posto
::CDUP 37-31 Academica

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da Federación Portuguesa de Rugby 
### Outros artigos 
* Selección de rugby de Portugal
Pedro Grela Viqueira

**Pedro Grela Viqueira**, nado en Malpica de Bergantiños en 1889, foi un político galego.

## Traxectoria 
Fillo de Mariano Grela Fernández, industrial salgador. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado alcalde de Malpica de Bergantiños. Foi destituído polo gobernador civil o 30 de xuño de 1937, e ao mesmo tempo foron suspendidos o secretario da corporación Ramón Astray Labarda, dous oficiais do concello e o secretario do Pósito de Pescadores Juan Ignacio Delgado Criado. Foi sancionado cunha multa de 5000 pesetas e o confinamento durante seis meses en Medina de Rioseco xunto co seu pai Mariano Grela. Volveu ser investigado en abril de 1938. En 1942 foi sancionado pola Fiscalía de Taxas por ocultación de aceite.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Accidente do CV-990 de Spantax

O **accidente do CV-990 de Spantax** ocorreu o día 5 de xaneiro de 1970 cando un Convair 990 Coronado operado pola aeroliña española Spantax esnafrouse pouco despois de engalar do aeroporto de Estocolmo-Arlanda, matando a cinco das dez persoas a bordo do avión.

## Antecedentes 
O avión tiña que voar esa mesma tarde máis cedo a Mallorca con viaxeiros suecos, pero durante a engalaxe o motor número 4 tivo un problema. A engalaxe abortouse e os pasaxeiros puideron deixar o aparello. Posteriormente decidiuse realizar un voo ferri con tres motores a Zürich para realizar un cambio de motor. A bordo había tres tripulantes e sete pasaxeiros. Había fortes ventos e unha temperatura de -27&nbsp;°C no aeroporto.

## Accidente 
Ás 22:24 o avión comezou a súa carreira de engalaxe na pista 19. Durante a carreira o nariz guiñou cara a dereita. Este movemento corrixíuse baixando a potencia do motor número 1. O aparello rotou a 134 nós cos flaps a 27 graos. Mentres trepaba o avión inclinouse 4-6 graos cara a dereita e  velocidade do aire baixou de súpeto ata 10 nós por debaixo da V2 (145 nós). A aeronave contactou con algunhas árbores, inclinouse 10-15 graos e esnafrouse a 1 800 metros do punto no que se levantou. O avión arou un longo camiño no bosque e rompeuse en varias pezas. A cabina de mando separouse do resto da fuselaxe e quedou encaixada entre os troncos de árbores e o duro chan conxelado inclinada uns 45 graos cara a esquerda.

O primeiro oficial Miguel Granado estaba sentado na dereita e quedou atrapado cando o asento enpuxouno cara a adiante quedando as súas dúas pernas atrapadas contra o panel de instrumentos. A súa perna dereita estaba rota e angulada. O seu pé esquerdo estaba atrapado, así como a súa canela esquerda e o tendón de aquiles. Torcido baixo o piloto estaba un dos enxeñeiros de mantemento do avión, atrapado con varias costelas rotas. Granado mantivo, sen luvas, as súas mans nun dos tubos da fuselaxe e intentou manterse erguido para liberar a presión sobre o peito do seu compañeiro. As dúas mans tiveron conxelacións graves.

O capitán escapou con contusións leves e foi capaz de liberarse e saír. Consciente do risco de quedar quieto con esas temperaturas, camiñou e intentou manter o corpo quente e así fuxiu con conxelacións leves nas mans e nos pés. Buscaron na escuridade e na neve o transmisor de localización de emerxencia e cando o atoparon puideron pedir axuda. O que a tripulación non sabía é que había unha casa a uns poucos centros de metros.

## Notas
Campionato Portugués de Rugby 2010-2011

A **tempada 2010-2011 do Campionato Nacional** foi a edición número 53 da máxima competición de clubs do rugby en Portugal.

## Liga regular
* 
## Eliminatorias polo título
;Semifinais ida
::Agronomia 20-16 Direito
::Belenenses 18-18 CDUL
;Semifinais volta
::Direito 20-10 Agronomia
::CDUL 6-7 Belenenses
;Final

* 

;3º-4º posto
::Agronomia 23-17 CDUL

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da Federación Portuguesa de Rugby 
### Outros artigos 
* Selección de rugby de Portugal
Campionato Portugués de Rugby 2011-2012

A **tempada 2011-2012 do Campionato Nacional** foi a edición número 54 da máxima competición de clubs do rugby en Portugal.
## Formato do torneo
O formato de competición contou con dúas fases.
# Na primeira os oito equipos xogaron todos contra todos unha liga de catorce xornadas.
# Na segunda fase os catro mellores equipos da primeira fase xogaron entre si outra liga de todos contra todos de seis xornadas para determinar o equipo campión. Os catro peores equipos da primeira fase fixeron o mesmo para determinar os descensos.
## Primeira Fase
## Segunda Fase
;Grupo A

;Grupo B

* 
;Final

* 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da Federación Portuguesa de Rugby 
### Outros artigos 
* Selección de rugby de Portugal
Campionato Portugués de Rugby 2000-2001

A **tempada 2000-2001 do Campionato Nacional** foi a edición número 43 da máxima competición de clubs do rugby en Portugal.
## Formato do torneo
O formato de competición contou con dúas fases.
# Na primeira houbo doce equipos repartidos en tres grupos de catro. Despois de seis xornadas o dous mellores equipos de cada grupo pasaron a loitar polo título e os dous peores equipos de cada grupo pasaron a loitar pola permanencia.
# Na segunda fase os equipos estaban separados en dous grupos. Nun estaban os seis mellores e noutro os seis peores. Esta fase contou con dez xornadas.
## Primeira Fase
## Segunda Fase
;Grupo A

* 
;Grupo B

* 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da Federación Portuguesa de Rugby 
### Outros artigos 
* Selección de rugby de Portugal
Alejo Centeno Soto

**Alejo Centeno Soto**, finado en Corme (Ponteceso) o 5 de abril de 1966, foi un político galego.

## Traxectoria 
Coa II República foi elixido concelleiro monárquico de Malpica de Bergantiños o 12 de abril de 1931. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi xefe de milicias de Falange Española Tradicionalista y de las JONS. Foi nomeado alcalde de Malpica en febreiro de 1938. Cesou no cargo en outubro dese ano.

## Vida persoal 
Casou con Aurelia Centeno Chans.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Voo 402 de El Al

O **voo 402 de El Al** era un servizo internacional de pasaxeiros entre Londres e Tel Aviv, con escalas en Viena e Istanbul. O día 27 de xullo de 1955 o Lockheed Constellation que operaba a ruta, con rexistro 4X-AKC, perdeuse no espazo aéreo de Bulgaria e foi derrubado por dous cazas MiG-15 búlgaros, esnafrándose preto de Petrich. Os 7 tripulantes e 51 pasaxeiros a bordo morreron. O accidente tivo lugar no medio de relacións moi tensas entre o Bloque Oriental e Occidente e foi o peor dun Constellation na época.

## Notas
Leroy Chiao

**Leroy Chiao**, nado en Milwaukee (Wisconsin) o 28 de agosto de 1960, é un astronauta estadounidense, que formou parte das misións STS-65, STS-72, STS-92 e Soiuz TMA-5 e da Expedición 10 da Estación Espacial Internacional. Pasou un total de 229,36 días no espazo.

## Traxectoria
Chiao é graduado en enxeñería química pola Universidade de California en Berkeley en 1983 e máster e dourado na mesma disciplina pola Universidade de California en Santa Barbara en 1985 e 1987.

Foi seleccionado pola NASA en xaneiro de 1990, converténdose oficialmente en astronauta en xullo de 1991. Cualificouse para ser Comandante da Estación Espacial, Oficial Científico da Estación e especialista de carga do transbordador espacial. Participou nas misións STS-65, STS-72, STS-92 e Soiuz TMA-5 e formou parte da Expedición 10 da Estación Espacial Internacional como Comandante. Deixou a NASA en decembro de 2005.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Expedición 10
Voo 845/26 de Pan Am

O **voo 845/26 de Pan Am** era un servizo entre o aeroporto de Seattle-Tacoma e Sydney, Australia, con escalas en Portland e Honolulu. O  día 26 de marzo de 1955 o Boeing 377 Stratocruiser que operaba a segunda parte do voo, chamado *Clipper United States* e con rexistro N1032V, perdeu o motor número 3 en voo a uns 56&nbsp;km da costa de Oregón causando a perda de control. O avión tivo que amarar no océano Pacífico.

O avión flotou durante vinte minutos antes de afundirse a 1&nbsp;600 metros de profundidade. Unhas dúas horas despois de que o avión amarase, o transporte de ataque da Armada dos Estados Unidos USS Bayfield (APA-33) chegou ao lugar e rescatou os 19 superviventes. Catro persoas morreron no accidente.

A causa probable probable foi o fallo da hélice do motor 3 que causou que o motor se soltase e o aparello se volvese incontrolable.

A experiencia axudou a evitar vítimas mortais noutra amaraxe no ano seguinte, cando o voo 6 de Pan Am amarou entre Honolulu e San Francisco.

## Notas
Peridotita

miniatura|**Peridotita** con crisotilo. A cor escura sinala falta de cuarzo. La Rioja, Arxentina.

A **peridotita** é unha rocha ígnea plutónica formada polo xeral de olivina (peridoto) acompañados de piroxenos e anfíbolos. É moi densa e de coloración escura. Crese que é a rocha maioritaria na parte superior do manto terrestre.

Algúns tipos de peridotita son a piroxenita, composta case por completo por piroxeno; a hornblendita, variedade rara con predominio de hornblenda; a dunita, composta case exclusivamente de olivino, e a kimberlita, variedade que contén diamante. A peridotita é a fonte máis importante de cromo.

Estudos recentes da Universidade de Columbia (Nova York) atribúen a esta rocha a capacidade de absorber dióxido de carbono.

## Notas
Petro

## Persoas 
### Patronímico 
* **Gustavo Petro** (nado en 1960), político e economista colombiano;
* **Johan Petro** (nado en 1986), xogador de baloncesto francés;

### Antropónimo 
* **Petro Doroshenko** (1627-1672), político e militar cosaco;
* **Petro Kryk** (nado en 1945), sacerdote grecocatólico ucraíno;
* **Petro Poniatyshyn** (1877-1960), sacerdote grecocatólico ucraíno;

## Outros 
* **Petro**, criptomoeda de orixe venezolana;

## Véxase tamén 
* **Petro Air**, compañía aérea libia.
Gustavo Petro

**Gustavo Francisco Petro Urrego**, nado en Ciénaga de Oro, Córdoba, o 19 de abril de 1960, é un político e economista colombiano, exmilitante do M-19, exsenador da República e actual presidente de Colombia. Derrotou a Rodolfo Hernández Suárez na segunda volta das eleccións presidenciais o 19 de xuño de 2022. Petro é o primeiro candidato que se identifica a si mesmo como esquerdista en ser elixido presidente de Colombia.

Dende mozo viviu en Zipaquirá, Cundinamarca e nesta cidade ocupou diversos cargos públicos. Na súa mocidade foi parte do Movemento 19 de abril co cal proclamaron a Constitución Política de Colombia 1991. Foi  Senador da República polo Polo Democrático Alternativo (PDA), cargo ó que accedeu nas eleccións de 2006. En 2009 renunciou ó seu cargo para aspirar á Presidencia de Colombia nas eleccións de 2010 en representación da mesma colectividade. Foi Alcalde de Bogotá entre 2012 e 2015.

## Notas
Campionato Portugués de Rugby 2003-2004

A **tempada 2003-2004 do Campionato Nacional** na súa Primeira División A foi a edición número 46 da máxima competición de clubs do rugby en Portugal.
## Formato do torneo
O formato de competición contou con dúas fases.
# Na primeira os oito equipos xogaron todos contra todos unha liga de catorce xornadas.
# Na segunda fase os catro mellores equipos da primeira fase xogaron entre si outra liga de todos contra todos de seis xornadas para determinar o equipo campión. Os catro peores equipos da primeira fase fixeron o mesmo para determinar o descenso a Primeira División B.
## Primeira Fase
## Segunda Fase
;Grupo A

* 
;Grupo B

* 

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da Federación Portuguesa de Rugby 
### Outros artigos 
* Selección de rugby de Portugal
Modesto Ordóñez Gómez

**Modesto Ordóñez Gómez**, finado en Mens (Malpica de Bergantiños) o 13 de abril de 1979, foi un empresario e político galego.

## Traxectoria 
Empresario da conserva. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi xefe local de Falange Española Tradicionalista y de las JONS. Foi nomeado alcalde de Malpica de Bergantiños en outubro de 1938. Permaneceu no cargo até marzo de 1939. Volveu ser nomeado alcalde para substituír a Pedro Loureiro González. Permaneceu no cargo até 1968. Foi patrón maior da Confraría de Pescadores do Porto de Malpica.

## Vida persoal 
Casou con María Cousillas Suárez.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Sinusite

A **sinusite** é unha resposta inflamatoria da mucosa do nariz e dos seos paranasais que pode deberse a unha infección por axentes bacterianos, virais, fungos, un cadro alérxico ou a unha combinación destes factores. Case sempre está acompañada de inflamación da mucosa nasal ou está precedida dela.

Caracterízase por rinorrea (secreción polo nariz), obstrución nasal e dor facial; pode haber hiposmia ou anosmia, tose, febre, fatiga, dor dentaria, halitose e malestar ótico.

De acordo coa duración da doenza pode ser cualificada como aguda se dura menos de catro semanas, subaguda se a súa duración é de catro a doce semanas e unha forma crónica con máis de doce semanas de doenza.

## Notas
Luís Blanco Martínez

**Luís Blanco Martínez**, coñecido como **Poliño**, nado en Malpica de Bergantiños o 28 de febreiro de 1903, foi un mariñeiro e sindicalista galego.

## Traxectoria 
Mariñeiro, a súa muller morreu en 1935 ao dar a luz á súa única filla. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi chamado para o exército e fuxiu de Malpica con outros 10 republicanos en xuño de 1937 na lancha de motor *Ciudad de Montevideo*. Atopou acubillo e traballo nunha granxa moi preto de Douarnenez. Os seus irmáns Jesús e José Blanco Martínez fuxiron tamén de Malpica en agosto de 1938 na evasión da motora Rocío. A invasión nazi de Francia sorprendeuno traballando na granxa. Despois traballou de boteiro no porto de Douarnenez.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 

### Ligazóns externas 
* O Poliño, ou como fuxir da Guerra dende Malpica
Campionato Portugués de Rugby 1980-1981

A **tempada 1980-1981 do Campionato Nacional** foi a edición número 23 da máxima competición de clubs do rugby en Portugal.
## Táboa
*  
* 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Páxina web da Federación Portuguesa de Rugby 
* Número 8 da revista Rugby 
* Número 10 da revista Rugby 
### Outros artigos 
* Selección de rugby de Portugal
Francisco Villamil

**Francisco Villamil**, nado na Ría de Ribadeo en 1833 e finado en Camagüey, Cuba en agosto de 1873, foi un militar galego do século XIX. Maior xeral do Exército Mambí cubano.

## Traxectoria 
Francisco Villamil naceu, segundo el mesmo dixo, nalgún lugar da Ría de Ribadeo no ano 1833. Posteriormente, emigrou a Cuba, que por aquel entón, era colonia española. Villamil vinculouse aos cubanos que conspiraban pola independencia de Cuba, na década de 1860.

O 10 de outubro de 1868 estalou a Guerra do Dez Anos (1868-1878), primeira guerra pola independencia de Cuba. Os habitantes de Las Villas levantáronse en armas o 6 de febreiro de 1869, durante o chamado Levantamento de Las Villas. Francisco Villamil estivo entre os conspiradores de devandito alzamento.

Villamil combateu baixo as ordes dos Maiores xerais Carlos Roloff e Federico Fernández Cavada. En xullo de 1869, foi ascendido a Xeneral de Brigada (Brigadier). Posteriormente, combateu baixo as ordes do Maior xeral Salomé Hernández.

A comezos do ano 1871, actuou como Xefe da “División de Sancti Spíritus”. En Camagüey, o Brigadier Villamil combateu baixo as ordes do Maior xeral Ignacio Agramonte, xefe desa división. En xullo de 1871, Villamil foi gravemente ferido nun combate en Trindad de Olano.

O 1 de maio de 1872, foi ascendido a Maior xeral do Exército Libertador cubano. Días despois, Agramonte nomeouno Segundo Xefe de Las Villas.

## Morte 
O xeneral Villamil nunca logrou recuperarse adecuadamente das súas feridas sufridas en Trindad de Olano. Gravemente enfermo, como consecuencias de ditas feridas, o Maior xeral Francisco Villamil faleceu en agosto de 1873, aos 40 anos de idade.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*

## Notas
Abraham Gerpe

**Abraham Gerpe Muñiz**, nado en Lume de Suso (Santa Baia de Castro) en 1991, é un político galego, que chegou a ser alcalde independente de Coristanco.

## Traxectoria 
Enxeñeiro de obras públicas e enxeñeiro civil, ao rematar os estudos presentouse como cabeza de lista polo PSdeG ás eleccións municipais 2015 de Coristanco, e resultou escollido como único concelleiro socialista. Apoiou a elección como alcalde do candidato de TeGa, Amancio Lavandeira, xunto coa concelleira do BNG, pasando a formar parte do goberno ocupándose da concellería de Obras e Urbanismo.

En xuño de 2016 renunciou ao seu posto no goberno, aducindo á crítica situación económica pola que pasaba o concello. En agosto de 2017 presentou unha moción de censura apoiada polo PPdeG, polo que pasou a ser o alcalde. Gerpe e os concelleiros populares foron expulsados das súas formacións políticas e formaron grupo de goberno independente. Gerpe estivo de baixa durante varios meses do seu mandato, por accidentes de tráfico e despois por casar. Tamén viu como o seu equipo de goberno rompía a un ano das eleccións, ao dimitirlle o antigo alcalde, Antonio Pensado (expulsado do PP trala moción de censura).

Nas eleccións municipais de 2019 encabezou a candidatura de Contigo Coristanco, brazo local do partido Contigo Somos Democracia, mais tan só acadou 1 concelleiro e a alcaldía pasou a Juan Carlos García Pose do PPdeG, formando parte da oposición. Nas municipais de 2023 non presentou candidatura e abandonou a primeira liña política.

## Notas
Santiago de la Iglesia Santos

**Santiago de la Iglesia Santos**, nado en Santiago de Compostela o 12 de outubro de 1851 e finado en Ferrol o 9 de novembro de 1931, foi un médico e naturalista galego.

## Traxectoria 
miniatura|page=157|Conferencia de Santiago de la Iglesia no *Anuario del Ateneo Ferrolano 1904-1905*.
Fillo do mestre e escritor Francisco María de la Iglesia. Ao pouco de nacer a súa familia trasladouse á Coruña onde estudou o bacharelato (1862-1868). Tendo como mestre ao profesor de Historia natural Víctor López Seoane. Fixo a carreira de Medicina na Universidade de Santiago de Compostela que rematou en 1873. Iniciou o traballo de médico na Coruña, traballando co médico Ramón Pérez Costales. En 1874 exerceu de médico en Serantes (actualmente parte do concello de Ferrol). Fixo o doutoramento en Santiago. En Ferrol, xunto á consulta, impartiu clases de física e química no colexio particular do que era titular o seu irmán Alfredo e na Escola de Artes e Oficios.
Foi redactor do *Diario Ferrolano*. Sucedeu a Francisco Suárez na xefatura republicana en Ferrol. Foi deputado a Cortes polo Partido Republicano, tenente de alcalde, masón, impulsor do Centro Obrero de Cultura e presidente da sección de Ciencias do Ateneo Ferrolán. En 1914 accedeu á dirección do Laboratorio municipal de Ferrol e deixou de exercer a medicina.

Doou a súa biblioteca á Universidade de Santiago de Compostela e a súa colección arqueolóxica: vasos campaniformes, torques, machados de bronce, puntas de frecha de cobre etc. Foi o primeiro en atopar un vaso campaniforme en Galicia nunha escavación nas Pontes de García Rodríguez.

Foi membro da Sociedade Española de Historia Natural.

## Recoñecementos 
A cidade da Coruña ten unha rúa co seu nome, que mantivo durante o franquismo.

## Vida persoal 
Os seus irmáns Álvaro e Alfredo foron escritores.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Ligazóns externas
As cincuenta e tres estacións de Tōkaidō

[dereita|miniatura|Retrato de [Hiroshige, coa súa cabeza afeitada, á idade de cincuenta, por Kunisada.]]

 son unha serie de gravados ukiyo-e creados por Utagawa Hiroshige despois da súa primeira viaxe ó longo de Tōkaidō en 1832. Esta estrada, que conectaba a capital do shōgun (Edo) coa capital imperial (Kyoto) constituía unha das principais arterias do antigo Xapón. Tamén era a máis importante das Cinco Rutas de Edo, as cinco máis importantes estradas do Xapón, creadas e desenvolvidas durante o Período Edo co obxectivo de conceder á administración central do Shogunato un maior control sobre todo o país. Malia que a edición Hōeidō era a máis coñecida, *As cincuenta e tres estacións de Tokaido* constituía un tema tan popular que iso permitiu a Hiroshige poder crear unha serie de 30 gravados en madeira distinta da orixinal polo seu tamaño (*ōban* ou *chuban*), os seus deseños ou mesmo o número de gravados feitos (xa que algunhas series inclúen só unhas poucas impresións).

A Edición Hōeidō da *Tōkaidō* é a obra mellor coñecida de Hiroshige, e á vez as estampas xaponesas *ukiyo-e* mellor vendidas. Vén xusto despois da serie *Trinta e seis vistas do monte Fuji* de Katsushika Hokusai, obra que estabeleceu esta nova temática principal do *ukiyo-e*, os gravados paisaxísticos, ou *fūkei-ga*, cun enfoque especial nas "vistas famosas" (Meisho). Estes gravados de paisaxes aproveitaron ó máximo as novas posibilidades ofrecidas pola representación occidental da perspectiva, que para entón  os artistasxaponeses xa asimilaran de forma importante. As series de Hiroshige atoparon pleno éxito non só no Xapón, senón tamén nos países occidentais.

## *As cincuenta e tres estacións de Tōkaidō* (edición Hōeidō) 
Ademais das cincuenta e tres estacións de Tōkaidō, a serie inclúe unha primeira impresión da saída,* Nihonbashi* (a ponte do Xapón), e a última impresión, *Keishi* (Kyoto), a capital imperial.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Diferentes edicións da serie *As cincuenta e tres estacións de Tōkaidō*
Pintura do Xapón

[dereita|200px|miniatura|*"Ameixeiras brancas en primavera"* (c.1705-10), por [Ogata Kōrin. A pintura está realizada baixo o estilo *Yamato-e*, empregando unha técnica de tempera seca que salienta a sinuosidade das liñas conseguindo un efecto de expansión do espazo que supera os límites propios da obra, e que é tipicamente xaponés. Os patróns e movementos das liñas influenciaron en gran medida a corrente artística do Modernismo.]]

A  é aquela que se produciu no territorio de devandito país, ou por artistas nados no mesmo. É unha das máis antigas e refinadas artes nipoas, abranguendo unha ampla variedade de xéneros e estilos. A historia en xeral da arte xaponesa, do mesmo xeito que a historia da pintura do Xapón, é unha síntese extensa e unha competición constante entre a estética xaponesa e a adaptación de ideas importadas do estranxeiro. As primeiras referencias pictóricas do Xapón poden albiscarse nas cerámicas e murais pintados con deseños xeométricos sinxelos do período prehistórico Jōmon. No período Nara, a dinastía chinesa Tang influenciaría o estilo da pintura xaponesa relixiosa e da corte.

Porén, o verdadeiro desenvolvemento da pintura xaponesa ocorrería no período Heian, co xurdimento do estilo tradicionalista nipón chamado *Yamato-e*, no cal salienta a pintura sobre rolos de pergamiño coñecidos como (*emaki*), e entre as obras máis importantes consta a lenda de Genji Monogatari. Na época Kamakura prolongaríase a elaboración dos *emakis*, pero cun enfoque cara á pintura relixiosa, en especial as representacións de Buda Amitābha executadas pola seita Shingon. Posteriormente, na era Muromachi salientaríase a pintura monocromática en tinta, a cal posuía unha profunda influencia da cultura chinesa e que foi promovida principalmente polos monxes zen a través do estilo *Sumi-e.* No período Azuchi-Momoyama a pintura decorativa de palacios adquiriría unha gran xerarquía, exaltando o uso de láminas de ouro sobre superficies a grande escala. Esta tendencia pictórica foi patrocinada polos shōgun e foi categorizada como a arte oficial por excelencia desta clase social. Na era Edo floreceu a escola de pintura decorativa Rinpa que se centraba en temas tradicionais e impulsou o renacemento do estilo *Yamato-e.* Os seus principais expoñentes foron Ogata Kōrin, Tawaraya Sōtatsu e Honami Kōetsu.

A inicios do período Meiji a pintura xaponesa sufriu un cambio profundo debido a que o goberno xaponés promulgou unha campaña de occidentalización fomentando a pintura *Eōga* na que se promovía un enfoque na cultura europea. Esta tendencia perdeu forza a medida que xurdiu un xénero artístico oposto que buscaba recuperar as raíces culturais xaponesas que se debilitaran e que foi chamado *Nihonga.* A pesar das diferenzas estilísticas de ambos os movementos pictóricos, a finais da era Meiji os dous xéneros iniciaron un proceso de síntese.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Arte xaponesa
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
O soño da muller do pescador

é unha xilografía erótica pertencente ó xénero ukiyo-e realizada en 1814 polo artista xaponés Hokusai Katsushika. Hokusai desenvolveu unha iconografía durante o século XVIII arredor da lenda de Taishokan.

Seguindo o exemplo de artistas como Katsukawa Shunshô, Katsukawa Shunchō ou Kitao Shigemasa, a obra de Hokusai mostra a unha moza mergulladora *Ama* entrelazada sexualmente xunto a dous polbos, o máis pequeno deles envolve cun dos seus tentáculos a mamila da rapariga e bícaa, mentres que o máis grande practica un cunnilingus. O polbo grande chámase *Oyakata* (Xefe) e é coach do polbo pequeno.

Hokusai creou *O soño da muller do pescador* durante o período Edo, cando rexurdía o xintoísmo; isto tivo influencias sobre o animismo e sobre a actitude pícara ante a sexualidade na obra. É un soado exemplo de shunga e foi recomposto por numerosos artistas xaponeses e temas similares de humanos tendo relacións sexuais con animais mariños, que se manifestaron dende o século XVII nos netsuke xaponeses, pequenas estatuas esculpidas duns poucos centímetros de alto e a miúdo moi elaboradas. Igualmente, a partir de finais do século XIX, grazas ó desenvolvemento do xaponismo, artistas europeos como Rodin e Picasso realizaron novas versións eróticas desta obra de Hokusai.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* Briel, Holger (2010). "The Roving Eye Meets Traveling Pictures: The Field of Vision and the Global Rise of Adult Manga". In Berninger, Mark; Ecke, Jochen; and Haberkorn, Gideon, *Comics As a Nexus of Cultures: Essays on the Interplay of Media, Disciplines*, pp.&nbsp;187–210. McFarland.  Consultado o 9 de novembro de 2010.
* Bru, Ricard (2010). "Tentacles of love and death: from Hokusai to Picasso". *Secret Images. Picasso and the Japanese Erotic Print*, Thames & Hudson, Londres, pp.&nbsp;50–77. 
* Forrer, Mathi (1992). *Hokusai: Prints and Drawings*.
* Lane, Richard (1978).  *Images from the Floating World, The Japanese Print.* Oxford: Oxford University Press. ; 
* 
* 
* 
* 
* 
* Talerico, Danielle (2001). “Interpreting Sexual Imagery in Japanese Prints: A Fresh Approach to Hokusai’s Diver and Two Octopi”. In *Impressions, The Journal of the Ukiyo-e Society of America*, Vol. 23.
*
Centrocercus

***Centrocercus*** é un xénero de aves da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos tetraoninos.

Comprede dúas especies que habitan zonas abertas de América do Norte.

## Taxonomía 
### Descrición 
O xénero foi descrito en 1832 polo naturalista inglés William Swainson,

### Especies e subespecies 
Actualmente recoñécense no xénero dúas especies, sendo máis tarde reclasificado no xénero *Centrocercus*.

[miniatura|180px|[Área de dispersión|Dispersión de *C. minimus*.]]

## Hábitat e distribución 
Viven en pradarías en zonas abertas de América do Norte. A especie *Centrocercus urophasianus* ocupa unha ampla área no norte, centro e oesta dos Estados Unidos, así como nas provincias canadenses de Alberta e Saskatchewan.

Pola contra, a área de dispersión de *Centrocercus minimus* está restrinxida a unhas pequenas zonas do oeste de Colorado e do sueste de Utah.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Galiformes
* Fasiánidos
* Tetraoninos

### Ligazóns externas 
* *Centrocercus* na ADW.
* *Centrocercus* Swainson 1832 na EOL.
* Sage Grouse Protection en Biodiversity Consevarion Alliance .
Centrocercus urophasianus

***Centrocercus urophasianus*** é unha especie de ave da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos tetraoninos, unha das dúas que integran o xénero *Centrocercus*, propia das zonas abertas de América do Norte.

## Hábitat e distribución 
Vive en zonas abertas con abundancia de arbustos de América do Norte, onde ocupa unha ampla área no norte, centro e oesta dos Estados Unidos (estados de Washington, Montana, Dakota do Norte, Dakota do Sur, Wyoming, Idaho, Oregón, California, Nevada, Utah e Colorado) así como nas provincias canadenses de Alberta e Saskatchewan.

## Poboación 
Aínda que o número exacto das súas pobacións é diofícil de estimar, calcúlase que era duns 142 000 individuos en 1988, claramente inferior á do seu novel histórico,

A estimación máis recente (2004) estímase nuns 150 000 individuos maduros individuos.

## Taxonomía 
### Descrición 
A especie foi descrita en 1827 polo naturalista e ornitólogo francés Charles Lucien Bonaparte en *Zool. J.* **3**: 213, baixo o nome de *Tetrao urophasianus* Bonaparte.

### Subespecies 
Na actualidade recoñécense dúas subespecies:
* Centrocercus urophasianus phaios

* Centrocercus urophasianus urophasianus

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* del Hoyo, J., Collar, N. J., Christie, D. A., Elliott, A. e Fishpool, L. D. C. (2014): *HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World. Volume 1: Non-passerines*. Barcelona, España e Cambridge, Reino Unido: Lynx Edicions BirdLife International. ISBN 978-84-9655-394-1.

### Outros artigos 
* Tetraoninos
* *Centrocercus*

### Ligazóns externas 
* Greater Sage Grouse *Centrocercus urophasianus* (Bonaparte 1827) na EOL.
* Greater sage-grouse *(Centrocercus urophasianus)* en ARKive.
Páramo (xeomorfoloxía)

[miniatura|Páramo no [Parque Natural de las Hoces del río Duratón (España).]]
En xeomorfoloxía denomínase **páramo** a unha grande extensión de terreo ermo e plano situado a certa altitude, moitas veces superior a 1000&nbsp;msnm. Ás rexións onde abundan os páramos denomínanse **parameiras**.

## Distribución xeográfica 
[miniatura|Páramos nos [montes Peninos (Inglaterra).]]
Os hábitats de parameiras abundan na África tropical, Europa setentrional e occidental, norte de Australia, Norteamérica, Asia Central e no subcontinente indio.

## Características 
O páramo constitúe a superficie estrutural dun relevo tabular, e caracterízase por asentarse sobre solos calcarios, cunha escasa vexetación baseada xeralmente en breixos e matogueiras, con prevalencia de cultivos de secaño, unha forte amplitude térmica, ventos constantes e unha hidrografía escasa, aínda que en moitas ocasións aparecen grandes cortes do terreo polos ríos, dando lugar a canós.

Debido á súa altitude adoitan seren frecuentes as néboas en épocas chuviosas. Adoitan apareceren en zonas de media montaña e en zonas de transición entre as serras e as campiñas.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*Jiménez Suárez, Sergio (1997): *Diccionario visual de términos geográficos* San Sebastián de los Reyes: Hiares editorial. ISBN 84-3331-086-6.
*Martín López, José e Vázquez Maure, Francisco (1987): *Vocabulario de términos geográficos*. Madrid: Instituto Geográfico Nacional. ISBN 84-5054-929-4.

### Outros artigos 
*Mesa
*Puna

### Ligazóns externas 
*Santiago Pastrana. «Relieve tabular de páramos y campiñas» en *Geografía esencial*.