Linguas inuit

As **linguas inuit** son un grupo de linguas faladas polos inuit (esquimós). Estes idiomas pertencen á familia lingüística esquimó-aleutiana.

## Variedades 
O *inuktitut* é o dialecto dos Inuit do Ártico oriental canadense. Tamén se usa o termo para referirse ao idioma no seu conxunto , aínda que é máis un contínuum dialectal que unha única lingua; este contínuum pódese dividir, aproximadamente, en dezaseis variedades de catro grupos:

* Inupiaq (Alasca setentrional).
* Inuinnaqtun (Ártico occidental canadense).
* Inuktitut (Ártico oriental canadense).
* Kalaallisut ou groenlandés (Groenlandia).

Entre todas as variedades, o número de falantes de inuktitut é duns 80.000. O número de falantes de inuktitut, entendido como dialecto é duns 20.000.

O dialecto inuktitut pódese dividir en tres subdialectos principais e máis diversos subgrupos: 
* **Keewatin** - Falado na costa occidental da baía de Hudson.
* **Baffin** - Falado nas illas setentrionais da baía de Hudson, especialmente, e máis como o propio nome suxire, na Illa de Baffin.
* **Nunavik/Labrador** - Falado a oeste da Baía de Hudson, e, como o nome indica, en Nunavik, no norte do Quebec e no Labrador.

O keewatin tende a ser máis conservador, mantendo a maior parte dos grupos consonánticos, mentres que os dialectos nunavik son máis radicais (por exemplo - o keewatin *Inuktitut* é en nunavik *Inuttitut*).

## Lingüística 
Están relacionados coa lingua aleuta e, xunto con ela, forman a familia esquimó-aleutiana. Non se logrou demostrar ningún parentesco distante con outras linguas, aínda que hai quen cre que o *inuktitut* podería ter relación coas linguas indoeuropeas.

## Vocabulario 
O inuktitut, como outros idiomas esquimó-aleutianos, representa un tipo particular de lingua aglutinante, denominado idioma polisintético: sintetiza un radical e varios morfemas gramaticais para crear longas palabras co significado de oracións. Un aspecto interesante é a antroponimia. Algúns dos nomes son: 'Ujaraq' (rocha), 'Nasak' (gorro ou caparucha), 'Tupiq' (tenda), 'Qajaq' (caiac) etc. Tamén existen antropónimos que son nomes de animal: 'Nanuq' (oso polar), 'Uqalik' (lebre ártica) etc. Un terceiro grupo está formado por nomes de persoas que se refiren a unha peculiaridade anatómica, mais que non describe a persoa que leva o antropónimo senón que deriva dunha longa sucesión de persoas que teñen a mesma ánima. Entre os exemplos disto temos: 'Itigaituk' (sen pés), 'Usuiituk' (sen pene), 'Tulimak' (costela) etc.

### Fonoloxía 
O inuktitut ten quince consoantes e tres vogais (que poden ser longas ou curtas). As consoantes pronúncianse en cinco puntos de articulación -bilabial, alveolar, palatal, velar e uvular- e tres modos de articulación. Isto dá lugar ás seguintes consoantes:

* **p**, **t**,**k** &mdash; non aspiradas.
* **q** .
* **v**, **l**.
* **j** .
* **g** &mdash; . 
* **r** .
* **m**, **n**.
* **ng**. 
* **s**.
* **ł**. (*kl*) .

e as vogais:

* **a** .
* **i** .
* **u** .

A duplicación da vogal indica o alongamento do son.

#### Palabras para "neve" 
Existe unha crenza popular segundo a cal o inuktitut ten un gran número de palabras para designar a neve. Isto non é exacto e resulta dun malentendido a respecto da natureza das linguas polisintéticas. De feito, o inuktitut ten tan só unhas poucas raíces léxicas para "neve": 'qanik', quere dicir "folerpas de neve no aire", e 'aput', "a neve no chan". Con elas forman palabras máis longas, mercé o uso de afixos que describen calidades da neve, do mesmo xeito que en galego se utilizan adxectivos ou preposicións: "branca-neve" "neve-derretida" ou "neve-callada".

### O silabario canadense 
dereita|miniatura|200px|Silabario canadense
O silabario inuktitut que se utiliza no Canadá baséase no silabario cree, que, á súa vez, está baseado no ojibwa. Ambos os dous foron creados polo misioneiro James Evans. O silabario inuktitut canadense foi adoptado polo Instituto Cultural Inuit do Canadá (*Inuit Cultural Institute in Canada*) nos anos 70. Os iñupiaq de Alasca e Groenlandia utilizan o alfabeto latino e os inuit de Siberia o alfabeto cirílico.

## Status legal 
O inuit é idioma oficial nas seguintes áreas:

* Groenlandia - (groenlandés, xunto co danés).
* Nunavut (Canadá) - (Inuktitut e inuinnaqtun, xunto co inglés e o francés)
* Territorios do Noroeste (Canadá) - (Inuktitut, inuinnaqtun e inuvialuktun, xunto co chipewyan, o cree, o inglés e o francés, gwich'in, eslave e tli cho).

Tamén no Quebec (Canadá), o inuktitut é a lingua oficial de instrución nos distritos escolares inuit de Nunavik (norte do Quebec).

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Esquimó
* Pobos inuit
* Pobos iupik

### Ligazóns externas 
* Dicionario inuktitut - inglés