open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andrea de Pazzi

**Andrea di Guglielmo de Pazzi**, nado en Florencia en 1372 e finado o 19 de outubro de 1445, foi un importante comerciante, banqueiro e político italiano de República de Florencia, que encargou a Capela Pazzi a Filippo Brunelleschi.

Tamén é coñecido por se-lo pai de Jacopo de Pazzi e avó de Francesco e Guglielmo de Pazzi.

## Traxectoria 
Seu pai, Guglielmo de Pazzi, e súa nai, Costanza de Bardi, eran descendentes de dúas prestixiosas dinastías de ricos banqueiros, pertencentes á facción política güelfa. Andrea recibiu un importante patrimonio que incrementou mediante participacións en diferentes empresas comerciais e bancarias, en talleres para a arte da seda e vendendo tecidos e realizando inversións privadas na contratación de impostos no estranxeiro.

Comezou

### Carreira política 
Andrea comezou a súa carreira política en 1411 como conselleiro da República e no 1413, converteuse en capitán dos güelfos. Era moi estimado polos seus concidadáns e dirixiu numerosas misións diplomáticas, entre elas a de pactar co entón papa Xoán XXIII, antipapa. No 1420, marchou a Xénova como embaixador e entre 1431 e 1438, exerceu de cónsul da Casa da Moeda. 

Porén, a  súa carreira viuse obstaculizada polo feito de que a familia Pazzi pertencía á lista de Magnates, familias nobres que foron excluídas de cargos políticos públicos debido ás Ordenanzas de Xustiza de Giano della Bella.

No 1434, aliouse con Cosimo de Medici, que tamén estaba casado cunha Bardi, Contessina, e asegurou que a familia Pazzi quedase rexistrada entre os *Popolari*, para permitirlles unha carreira política. Nese mesmo ano Andrea foi nomeado cabaleiro por Renato de Anjou. No 1437, foi cónsul da Arte da La e pouco despois, no 1439, prior das Artes.

### Descendencia 
Casou con Caterina Salviati en 1490, que tamén era dunha importante familia florentina. Con ela tivo sete fillos, catro fillos e tres fillas:

* Antonio (1410-1458), casado con Nicolosa degli Alessandri. Tiveron tres fillos, incluíndo Francesco, implicado na *Conspiración Pazzi*, e Guglielmo, quen casou con Bianca de Medici, a neta de Cosimo e irmá de Lourenzo o Magnífico, e tiveron seis fillas.
* Apolonia
* Guglielmo (nado no 1415, quizais morto como neno).
* Piero (1416-1464). Tivo sete nenos, incluíndo Renato de Pazzi, morto despois do fracaso da *Conspiración Pazzi*.
* Elena, chamada tamén Lena (nada no 1418)
* Albiera (nada no 1420)
* Jacopo (1423 - 1478), implicado na *Conspiración Pazzi.*

## Capela Pazzi 
No 1429, encargou a Filippo Brunelleschi a realización da Capela Pazzi, unha obra mestra do Renacemento, na Igrexa da Santa Croce de Florencia, mais quedou sen rematar cando a familia Pazzi tivo que se exiliar de Florencia trala denominada *Conspiración Pazzi* en 1478.

## Cultura popular 
* Na primeira tempada da serie de televisión *Medici*, Andrea de' Pazzi é representado polo actor italiano Daniel Caltagirone.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
*
Melchor de Velasco Agüero

**Melchor de Velasco Agüero**, nado en Ribamontán al Mar (Cantabria) e finado en Santiago de Compostela o 4 de setembro de 1669, foi un arquitecto cántabro do barroco, activo principalmente en Galicia e Asturias. Foi sobriño de Marcos de Velasco Agüero.

## Traxectoria 
[miniatura|[Convento de San Paio de Antealtares, en Santiago de Compostela]]
En Oviedo realizou en 1654 as trazas da torre do Mosteiro de San Pelayo e o proxecto de reforma do Convento de Santa Clara. En 1656 foi contratado para construír o peirao de Candás. En 1657 realizou a Casa dos Oviedo-Portal, rexedores da capital asturiana. Estabeleceuse en Galiza en 1658, e construíu o claustro, celas e portaría do Convento de San Paio cara á Vía Sacra. Foi o autor da igrexa do Mosteiro de Celanova e terminou a fachada en 1653. En 1661 participou na reconstrución do interior do mosteiro. En 1667 foi autor da reconstrución da ponte romana de Ourense. En 1662 foi contratado para realizar o cárcere de Santiago de Compostela e en 1664 realizou parte da á sur do convento de Belvís. En 1664 tamén facturou a igrexa do Colexio da Nosa Señora dos Remedios. Os monxes de San Martiño Pinario designárono mestre de obras e Velasco participou na ampliación do mosteiro. En 1668 encargouse da reparación da bóveda da capela do Hospital Real de Santiago. Tamén participou no recoñecemento da igrexa do convento de Recoletas Agostiñas de Lugo, obra asinada por Antonio Rodríguez Maseda.

Unha rúa de Ourense leva o seu nome.

## Ligazóns externas 
* Galegos: Melchor de Velasco Agüero
* O Tesouro de Oviedo, Melchor de Velasco Agüero
* Personaxes ilustres de Ribamontán al Mar
Sistema reducido de residuos

En matemáticas, un subconxunto *R* dos enteiros chámase **sistema reducido de residuos módulo n** se:

# mcd(*r*,*n*) = 1 para cada *r* en *R* ,
# *R* contén φ(*n*) elementos,
# non hai dous elementos de *R* congruentes módulo *n*. 

Aquí φ denota a función totiente de Euler .

Un sistema de residuos reducido módulo *n* pódese formar a partir dun sistema de residuos completo módulo *n* eliminando todos os números enteiros non primos relativos a *n*. Por exemplo, un sistema de residuos completo módulo 12 é {0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11}. Os chamados totativos 1, 5, 7 e 11 son os únicos enteiros deste conxunto que son relativamente primos con 12, polo que o correspondente sistema de residuos reducidos módulo 12 é {1, 5, 7, 11}. A cardinalidade deste conxunto pódese calcular coa función totiente: φ(12) = 4. Algúns outros sistemas de residuos reducidos módulo 12 son:

* {13,17,19,23}
* {−11,−7,−5,−1}
* {−7,−13,13,31}
* {35,43,53,61}

## Feitos 
* Todo número nun sistema reducido de residuos módulo *n* é un xerador para o grupo aditivo de enteiros módulo *n*.
* Un sistema reducido de residuos módulo *n* é un grupo baixo multiplicación módulo *n*.
* Se {*r*1, *r*2, ..., *r*φ(*n*)} é un sistema reducido  de residuos módulo *n* con *n* > 2, entón \sum r_i \equiv 0\!\!\!\!\mod n.
* Se {*r*1, *r*2, ..., *r*φ(*n*)} é un sistema reducido de residuos módulo *n*, e *a* é un número enteiro tal que mcd(*a*, *n*) = 1, entón {*ar*1, *ar*2, ..., *ar*φ(*n*)} tamén é un sistema de residuos reducido módulo *n*. 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
*Grupo multiplicativo de números enteiros módulo n
*Relación de congruencia
*Función totiente de Euler
*Máximo común divisor
*Aritmética modular
*Teoría de números

### Ligazóns externas 
*Residue systems at PlanetMath
*Reduced residue system at MathWorld
Totativo

En teoría de números, un **totativo** dun número enteiro positivo dado  é un número enteiro  tal que  e  é coprimo con . A función totiente de Euler φ(*n*) conta o número de totativos de *n*. Os totativos baixo a multiplicación módulo *n* forman o grupo multiplicativo de enteiros módulo *n*.

## Distribución 
A distribución dos totativos foi obxecto de estudo. Paul Erdős conxeturou que, escribindo os totativos de *n* como

:  0 

o oco cadrado medio satisfai

:  \sum_{i=1}^{\phi(n)-1} (a_{i+1}-a_i)^2 

para algunha constante *C*, e isto foi probado por Bob Vaughan e Hugh Montgomery.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
### Outros artigos 
* Sistema reducido de residuos
Anano (homónimos)

Coa palabra **anano** pódese designar a:

* **anano**: persoa ou animal afectada por ananismo ou acondroplasia, un trastorno do crecemento que lle impide acadar a altura que se considera normal nos individuos da súa mesma especie.
* **anano**: ser mitolóxico de pequeno (ou diminuto) tamaño e dotado de características máxicas.
* **anano**: personaxe da *Terra Media*, que aparece nas novelas de J. R. R. Tolkien.
Woman of the Hour

***Woman of the Hour*** é un filme estadounidense de 2023 dirixido por Anna Kendrick e escrito por Ian McDonald. Baséase na historia real do asasino en serie Rodney Alcala e a súa aparición en 1978 no programa de televisión *The Dating Game* no medio da súa onda de asasinatos. O filme está protagonizado por Kendrick como a concursante do programa Sheryl Bradshaw e Daniel Zovatto como Alcala, xunto a Nicolette Robinson e Tony Hale. No momento do programa, Alcalá asasinara cando menos cinco mulleres, e a súa aparición no episodio máis tarde valeulle o alcume de "The Dating Game Killer".

*Woman of the Hour* estreouse internacionalmente no Festival de Cinema de Toronto o 8 de setembro de 2023, e estreouse en Netflix o 18 de outubro de 2024.

## Personaxes 
* Anna Kendrick como Sheryl Bradshaw
* Daniel Zovatto como Rodney Alcala
* Tony Hale como Ed
* Nicolette Robinson como Laura
* Pete Holmes como Terry
* Autumn Best como Amy
* Kathryn Gallagher como Charlie
* Kelley Jakle como Sarah
* Matt Visser como Bachelor #1
* Jedidiah Goodacre como Bachelor #2

## Notas
Mezzogiorno

O ***Mezzogiorno*** (en italiano, literalmente, «mediodía») designa o conxunto das rexións peninsulares e insulares que corresponden ao sur de Italia. A súa definición é diferente da do sur de Italia que non inclúe as rexións insulares.

## Definición 
[miniatura|Vista por [satélite do *Mezzogiorno*.|esquerda]]
O termo *Mezzogiorno* refírese hoxe ao conxunto de rexións do sur da Península itálica e illas do sur de Italia, caracterizadas por un desenvolvemento económico menor que o resto do país (tecido económico débil, alto desemprego), e por unha cultura e unha socioloxía particular, coa histórica presenza de organizacións criminais (Cosa Nostra, 'Ndrangheta etc.) que historicamente afectaron a súa estabilidade económica e social. Con todo, o Mezzogiorno tamén é recoñecido pola súa vibrante cultura, artes, música e unha rica tradición culinaria.

Desde o punto de vista histórico o *Mezzogiorno* designa as rexións italianas que corresponden ao antigo Reino das Dúas Sicilias, integrado en Italia en 1861, a raíz da Expedición dos Mil dirixida por Garibaldi:

* Abruzos
* Basilicata
* Campania
* Calabria
* Sur do Lacio (antiga parte de Campania)
* Molise
* Puglia
* Sicilia

Tamén se inclúe Sardeña, a pesar da súa especificidade histórica, cultural e lingüística, debido a condicións económicas similares.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Conquista normanda do sur de Italia
* Dieta mediterránea
* Economía de Italia
* Gastronomía de Italia
* Padania
* *Risorgimento*
* Subdivisións de Italia
How to Fish

***How to Fish*** é unha curtametraxe de animación producida por Walt Disney Productions e estreado o 4 de decembro de 1942. Está protagonizado por Goofy e foi dirixido por Jack Kinney.

## Sinopse 
Como todas curtametraxes "How To" de Disney, esta comeza cun narrador que explica como pescar, con Goofy actuando como narrador visual. Esta curtametraxe non ten trama; todos os feitos están mesturados, con varios clips humorísticos.

## Personaxes 
* George Johnson como Goofy
* John McLeish como narrador

## Distribución 
A curtametraxe incluíuse en *Walt Disney Treasures: The Complete Goofy* o 2 de decembro de 2002.

As versións adicionais inclúen:
* ''Walt Disney's Classic Cartoon Favorites Starring Goofy Volume 3*

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *The Art of Skiing*
* *How to Play Baseball''
The Art of Skiing

***The Art of Skiing*** é unha curtametraxe de animación producida por Walt Disney Productions en 1941. Ten un significado histórico como o primeiro debuxo animado en utilizar o agora famoso Goofy, proporcionado por Hannes Schroll, así como a curtametraxe que xerou a serie "How to...", comezando con *How to Play Baseball* (1942) e continuando ata *How to Hook Up Your Home Theater* (2007).

## Personaxes 
* John McLeish como narrador
* Hannes Schroll como Yodeler

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* *How to Fish*
* *How to Play Baseball*

### Bibliografía 
* Borowiec, Piotr (1998) *Animated Short Films: A Critical Index to Theatrical Cartoons* Scarecrow Press  páx 21
* McCall, Douglas L. (1998) *Film cartoons: a guide to 20th century American animated features and shorts* McFarland & Co  páx 91
* Barrier, J. Michael (2007) *The Animated Man: A Life of Walt Disney* University of California Press  páx 349
* Lund, Morten (decembro de 2009) "The Short, Sweet Ski Life of Hannes Schroll in America" *Skiing Heritage Journal* Vol 21 #4:13
Referendo de autodeterminación de Tokelau de 2007

En outubro de 2007 celebrouse un **referendo de autodeterminación en Tokelau**. O referendo celebrouse o 20 e entre o 22 e o 24 de outubro, e o autogoberno finalmente foi rexeitado. Se tivese éxito, o referendo tería cambiado o estado de Tokelau dun territorio non incorporado de Nova Zelandia a un estado autónomo en libre asociación con Nova Zelandia, semellante ás Illas Cook e Niue. Porén, o referendo requiría dous terzos dos votos positivos para aprobar, e o "si" quedou por debaixo do total requirido por 16 votos. Era necesaria unha maioría de dous terzos dos votantes para que o resultado do referendo fose aceptado.

Despois do estreito fracaso do primeiro referendo deste tipo en 2006, decidiuse que se celebraría outro referendo a finais do ano seguinte. Os líderes de Tokelau consideraron que as preocupacións entre os expatriados de Tokelau foron un factor decisivo para o fracaso do referendo de 2006, aínda que non tiñan dereito a votar, e aseguráronlles que non perderían os seus dereitos a regresar a Tokelau se o referendo de 2007 se tivese aprobado. No referendo de 2007 houbo un 23% máis de persoas con dereito a voto ca no do ano anterior. É posible que o tema volva ser votado no futuro; o líder do maior grupo de tokelauanos de ultramar (a comunidade tokelauense no val de Hutt en Nova Zelandia) Henry Joseph pediu outra votación dentro de dous anos, coa aprobación necesaria cambiando a maioría simple.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Referendo de independencia
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do Goberno de Tokelau
Sonita Alizadeh

**Sonita Alizadeh** (en dari: سونیتا علیزاده), nada en Herat o 11 de novembro de 1996, é unha rapeira e activista afgá que se pronunciou contra os matrimonios forzados. Alizadeh chamou a atención por primeira vez cando lanzou "Brides for Sale", un vídeo en que rapeaba sobre as fillas que as súas familias venden para casar. Coa axuda de Rokhsareh Ghaem Maghami, unha documentalista iraniana que durante tres anos documentou a súa historia no filme *Sonita*, Alizadeh filmou o vídeo para escapar dun matrimonio que planeaban os seus pais para ela, a pesar de que era ilegal que as mulleres cantasen en solitario en Irán, onde vivía naquel momento. Despois de publicar o vídeo en YouTube, Strongheart Group contactou con Alizadeh e ofreceulle un visado de estudante e axuda económica para que fose estudar aos Estados Unidos, onde se mudou e reside desde entón. En 2015, foi incluída na listaxe das 100 mulleres da BBC.

## Traxectoria 
Alizadeh creceu en Herat, baixo o dominio dos talibáns. A súa familia considerou vendela como noiva cando tiña 10 anos; Alizadeh dixo que nese momento non entendía ben que significaba iso. En 2022, recibiu unha bolsa de estudos Rhodes.

A película recibiu críticas positivas, participou no Festival de Cinema de Sundance e gañou o Gran Premio do Xurado do Cine Mundial na categoría de documental. Tamén se presentou no Festival Internacional de Cinema de Seattle en 2016, e o semanario alternativo *The Stranger* designouno como unha filme "para non perder".

## Notas
Referendo de autodeterminación de Tokelau de 2006

Entre o 11 e o 15 de febreiro de 2006 celebrouse un **referendo de autodeterminación en Tokelau**, supervisado pola Nacións Unidas. A proposta mudaría o status de Tokelau dun territorio non incorporado de Nova Zelandia a un estado autónomo en libre asociación con Nova Zelandia, semellante ás Illas Cook e Niue. Porén, aínda que o 60% dos votantes votou a prol, era precisa unha maioría de dous terzos para que a proposta prosperase.

A maioría dos tokelauanos residen en Nova Zelandia e non podían votar no referendo, de acordo coa práctica estándar dos votos obrigatorios das Nacións Unidas sobre autodeterminación. Porén, as preocupacións desta comunidade puideron influír nos que tiñan dereito a votar, contribuíndo así no fracaso do referendo.

A aprobación do referendo eliminaría a Tokelau da lista de territorios non autónomos das Nacións Unidas, xa que as Illas Cook e Niue foron eliminadas desta lista cando se lles concedeu o autogoberno en 1965 e 1974 respectivamente.

## Datas 
## Consecuencia 
O *Ulu* (xefe de goberno) saínte de Tokelau Pio Tuia suxeriu en febreiro de 2006 que, dado que a votación non pasou por unha marxe tan pequena, é probable que a cuestión se revisase dentro duns anos. En xuño de 2006, o seu sucesor Kolouei O'Brien anunciou que o Fono acordara realizar un referendo semellante de novo a finais de 2007 ou principios de 2008; ao final, decidiuse celebrar un segundo referendo de autodeterminación en outubro de 2007.

Un resultado non intencionado dos recentes esforzos das Nacións Unidas para promover a descolonización en Tokelau foi a reaparición dunha reclamación tokelauense sobre a Atol Swains, que forma parte legalmente da Samoa Americana, ata agora un problema un tanto inactivo.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Referendo de independencia
### Ligazóns externas 
* Páxina oficial do Goberno de Tokelau
Cinderella (filme de 2021)

***Cinderella*** é un filme británico-estadounidense de 2021 dirixido e escrito por Kay Cannon. Baséase no conto de fadas de *Cincenta* de Charles Perrault. Está protagonizado pola cantante Camila Cabello, xunto con Nicholas Galitzine, Idina Menzel, Minnie Driver, Billy Porter e Pierce Brosnan.

O desenvolvemento comezou en abril de 2019, cando Sony Pictures anunciou un filme de estilo musical de *Cincenta*, con Cannon como guionista e director. O filme foi producido por James Corden, de Fulwell 73 con Leo Pearlman, Jonathan Kadin e Shannon McIntosh. A fotografía principal comezou en febreiro de 2020 en Pinewood Studios e suspendeuse en marzo de 2020 por mor da pandemia de COVID-19. A produción retomouse en agosto de 2020 e concluíu en setembro.

## Personaxes 
* Camila Cabello como Cincenta / Ella
* Nicholas Galitzine como Príncipe Robert
* Idina Menzel como Vivian
* Minnie Driver como raíña Beatrice
* Billy Porter como Fab G
* Pierce Brosnan como rei Rowan
* Maddie Baillio como Malvolia
* Charlotte Spencer como Narissa
* James Corden como James the Mouse
* James Acaster como John the Mouse
* Romesh Ranganathan como Romesh the Mouse
* Tallulah Greive como Princesa Gwen
* Beverley Knight como raíña Tatiana
* Doc Brown como Town crier
* Rob Beckett como Thomas Cecil
* Jenet Le Lacheur como Wilbur
* Fra Fee como Hench
* Luke Latchman como Griff
* Mary Higgins como Princesa Laura
* Nakai Warikandwa como Princesa Nakai
* Nandi Bushell como Drummer Girl

## Notas
Trolebús

[miniatura|246x246px|right|Primeiro trolebús do mundo en [Berlín.]]
[miniatura|Trolebús en [Santos (Brasil).|246x246px]]
Un **trolebús** ou **trole** é un autobús eléctrico, alimentado por unha catenaria de dous cables superiores desde os que toma a enerxía eléctrica mediante dúas hastas. Os trolebuses non usan vías especiais ou carrís na calzada, coma os tranvías, polo que resultan sistemas máis flexíbeis. Conta con pneumáticos de caucho en vez de rodas de aceiro en carrís.

## Historia 
[miniatura|245x245px|right|Trolebuses en [Córdoba, Arxentina]]
O trolebús naceu o 29 de abril de 1882, cando Ernst Werner von Siemens fixo andar o seu *Elektromote* nun suburbio de Berlín, que funcionou ata o 13 de xuño do mesmo ano. A primeira liña experimental, desenvolvida por Lombard Gérin púxose en marcha para a Exposición Universal de París de 1900. Max Schiemann deu un salto decisivo cando o 10 de xullo de 1901 implantou a liña de trolebuses para transporte público en Bielathal, Alemaña.

O trolebús, como medio de transporte urbano a efectos prácticos, ten a súa orixe a principios do século XX nos Estados Unidos. En 1920 a compañía Brill de Philadelphia xa producía trolebuses, con grande aceptación por parte das compañías de transporte urbano, debido á gran semellanza da súa mecánica co tranvía e ao tendido aéreo, o que permitía ao persoal da compañía familiarizarse rapidamente co seu novo material.

Os trolebuses desenvolvéronse amplamente nos países de Europa Oriental e a Unión Soviética, onde se implantaron en case todas as cidades con máis de 200&nbsp;000 habitantes.

Algunhas empresas de transporte público, comezando coa Brooklyn-Manhattan Transit Corporation (BMT) de Nova York, enunciaron o concepto *all-four*, é dicir, emprego de autobuses, trolebuses, tranvías e metros como un sistema integrado e complementario entre os sistemas máis lixeiros e os máis pesados. En especial os autobuses e os trolebuses consideráronse un sistema para percorridos curtos que complementaba outros sistemas de maior percorrido e máis rápidos, como o metro ou o tren lixeiro.

## Esquema dun trolebús 
Esquema dun Pullman Standard 43-CX N.º 814, o trolebús máis antigo do mundo aínda en funcionamento na cidade de Valparaíso, Chile.

## Notas
Miguel Cavadas

**Miguel Cavadas Docampo**, nado en Vigo en 1996, é un guionista, escritor e creador escénico galego.

## Traxectoria 
Graduouse en Lingua e Literatura Españolas na Universidade de Santiago de Compostela. En 2020 obtivo unha bolsa de La Caixa para cursar un MFA en Guión na sede da Universidade de Boston de Los Ángeles. Estreou dúas longas montaxes teatrais coa compañía de creación colectiva Faísca Teatro (USC). Os seus guións foron seleccionados en varios concursos como NALIP, WeScreenplay Diverse Voices, Scriptapalooza. Tamén foi finalista do Programa Paramount Writers Mentoring para guionistas emerxentes e forma parte do equipo de guionistas da produtora mexicano-estadounidense Elefantec Global.

Desde 2024 traballa como guionista e escritor. A columna vertebral da súa obra son o universo rural, as relacións afectivas, as experiencias migratorias e a idea de masculinidade.

## Obras 
### Poesía 
* *himno nacional* (2025). Santiago: Chan da Pólvora. ISBN 978-84-129324-2-3.

### Guionista 
* *O camposanto* (2023). Curta en desenvolvemento. Finalista do Paramount Writers Mentoring Program.
* *Un mundo raro* (2023). Writers Assistant

## Premios 
* 2019: Xuventude Crea, 2º relato curto, por *O camposanto.*
* 2019: 1º Premio de Poesía Mazarelos, por *Nai*.
* 2020: Premio de Poesía Díaz Jácome, por *Adagio*.
* 2024: XXXVII Premio de Poesía Eusebio Lorenzo Baleirón de Dodro, por *Himno nacional*. O xurado destacou «a frescura dunha voz poética que nos convida, sen ornamentos e dunha maneira moi honesta, a unha reflexión sobre os distintos xeitos de vivir o desarraigamento, o conflito de identidade que supón abandonar o fogar».

## Notas
Mysticons

***Mysticons*** é unha serie de animación de acción, ciencia e fantasía, maxia e nenos e familia canadense-estadounidense. Emitiuse orixinalmente entre o 28 de agosto de 2017 e o 15 de setembro de 2018. É unha colaboración entre Nelvana, Playmates Toys e The Topps Company, e foi creada por Sean Jara, quen tamén foi o editor e produtor executivo da serie. En agosto de 2018, Jara confirmou en Twitter que *Mysticons* non fora renovada máis aló da súa orde de produción inicial de 40 episodios. O derradeiro episodio, "Age of Dragons", estreouse o 15 de setembro de 2018 nos Estados Unidos e o 23 de setembro dese mesmo ano no Canadá.

Dende xullo de 2024 está dispoñible en galego na plataforma en liña do Xabarín Club.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
MreB

A **MreB** é unha proteína que se encontra en bacterias e foi identificada como homóloga da actina, como indican as súas semellanzas en estrutura terciaria e conservación da secuencia de aminoácidos do sitio activo. A conservación da estrutura da proteína suxire a existencia dun antepasado común dos elementos  citoesqueléticos formados por actina, atopados en eucariotas, e a MreB, atopada en procariotas. De feito, estudos recentes encontraron que as proteínas MreB polimerízanse para formar filamentos que son similares aos microfilamentos de actina. Demostrouse que forman láminas multicapa que comprenden filamentos entrelazados diagonalmente en presenza de ATP ou GTP.

MreB xunto con MreC e MreD reciben os seus nomes polo operón mre (agrupamento de xenes para a formación de **m**u**r**eína **E**) ao cal pertencen.

## Función 
MreB controla a anchura das bacterias bacilares, como *Escherichia coli*. Un mutante de *E. coli* que crea proteínas MreB defectivas será esférico (coco) en vez de bacilar. Ademais, a maioría das bacterias que son esféricas de forma natural non teñen o xene que codifica MreB. Os membros das Chlamydiota son unha notable excepción, xa que estas bacterias utilizan a proteína para síntese de peptidoglicano localizada no septo. Os procariotas que teñen o xene *mreB* poden tamén ter forma helicoidal.

Pensouse durante moito tempo que a MreB formaba un filamento helicoidal debaixo da membrana plasmática; porén, este modelo púxose en dúbida en tres publicacións recentes que mostraron que eses filamentos non pode verse en criotomografía electrónica e que a GFP-MreB pode verse en áreas que se moven arredor da circunferencia celular. Observouse que interaccionan con varias proteínas que se probou que están implicadas no crecemento en lonxitude (por exemplo coas PBP2). Polo tanto, probablemente dirixe a síntese e inserción de novas unidades de peptidoglicano construtoras nas capas xa existentes de peptidoglicano para permitir o crecemento en lonxitude da bacteria.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Ignacio Martín Gómez

**Ignacio** **Martín Gómez**, coñecido como **Nacho Martín**, nado en Noreña o 19 de marzo de 2002, é un futbolista español que xoga como centrocampista no Sporting de Gijón, da Segunda División.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista nas canteiras do Condal e o Sporting de Gijón, debutando co Sporting B en Segunda B  o 17 de outubro de 2020 ante a Cultural Leonesa.

O 7 de outubro de 2022 debutou co primeiro equipo na Segunda División, substituíndo a Pol Valentín nunha vitoria por 3-1 sobre o Vilarreal B no Molinón.

## Notas
Guille Rosas

**Guillermo Rosas Alonso**, coñecido como **Guille Rosas**, nado en Xixón o 17 de maio de 2000, é un futbolista español que xoga como lateral dereito no Sporting de Gijón, da Segunda División.

## Traxectoria 
Formouse como futbolista nas canteiras do Xeitosa CF e do Sporting de Xixón, no que ingresou en 2009. Para a tempada 2019/20 foi ascendido ao Sporting B, da Segunda División B, co que debutou o 16 de novembro de 2019 ante o Celta de Vigo B. 

O 11 de outubro de 2020 debutou co primeiro equipo, substituíndo ao ucraíno Bohdan Milovanov nunha derrota por 0-1 nun derbi asturiano ante o Real Oviedo. 

## Notas
TvOS

**tvOS** (anteriormente **Apple TV Software** ) é un sistema operativo desenvolvido por Apple Inc. para o Apple TV, un reprodutor dixital multimedia.

## Historia 
No Apple TV de primeira xeración, o software estaba baseado en Mac OS X. A partir da segunda xeración, o software está baseado no sistema operativo iOS e ten moitas tecnoloxías e conceptos similares. Os Apple TV de segunda e terceira xeración teñen varias aplicacións integradas, pero non admiten aplicacións de terceiros. O 9 de setembro de 2015, Apple anunciou o Apple TV de cuarta xeración, con soporte para aplicacións de terceiros. Apple tamén cambiou o nome do sistema operativo de Apple TV a tvOS, adoptando a nomenclatura *camelCase* que estaban a usar para os seus outros sistemas operativos, iOS e watchOS.

## Notas
WatchOS

**watchOS** é o sistema operativo do Apple Watch, desenvolvido por Apple Inc. Está baseado en iOS, o sistema operativo que usa o iPhone, e ten moitas funcións similares. Foi lanzado o 24 de abril de 2015, xunto co Apple Watch, o único dispositivo que executa watchOS. watchOS conta cunha API chamada *WatchKit* para uso dos desenvolvedores.

A segunda versión, watchOS 2, incluía soporte para aplicacións nativas de terceiros e outras melloras, lanzouse o 21 de setembro de 2015. A terceira versión, watchOS 3, publicouse o 13 de setembro de 2016, cun mellor rendemento e con novos temas para a interface chamados " *watch faces* ". A cuarta versión, watchOS 4, lanzouse o 19 de setembro de 2017. A quinta versión, watchOS 5, lanzouse o 17 de setembro de 2018, para engadir máis soporte de terceiros e novos adestramentos, xunto coa función de " *Walkie-Talkie* ". A sexta versión, watchOS 6, lanzouse o 19 de setembro de 2019. A sétima versión, watchOS 7, lanzouse o 16 de setembro de 2020 para admitir a función de lavado de mans (motivado polo COVID) e o seguimento do sono. A oitava versión, watchOS 8, lanzouse o 20 de setembro de 2021, con actualizacións de seguimento da saúde, imaxes e aplicacións. A novena versión, watchOS 9, lanzouse o 12 de setembro de 2022. A décima versión, watchOS 10, lanzouse o 18 de setembro de 2023. A undécima versión, watchOS 11, lanzouse o 16 de setembro de 2024.

## Notas
Álex Alfaro

**Alejandro "Álex"** **Alfaro Cascales**, nado en Alacant o 15 de xuño de 2002, é un futbolista español que xoga como centrocampista no Torreense, da Segunda Liga de Portugal.

## Traxectoria 
Comezou a xogar ao fútbol no colexio e máis tarde no Carolina, equipo do seu barrio. A continuación pasou pola canteira do Hércules e en 2014 ingresou nas categorías inferiores do Valencia CF, onde permaneceu catro anos. Pasou a súa etapa xuvenil no Elche, co que xogou na División de Honra. 

O 4 de setembro de 2021 debutou co Ilicitano na Terceira Federación, nun partido ante o Hércules B. Axiña se afianzou na titularidade e nos seguintes dous anos disputou 60 encontros, 56 deles saíndo dende o once inicial. O 15 de agosto de 2022 debutou co primeiro equipo na Primeira División, substituíndo a Gerard Gumbau nunha derrota por 3-0 contra o Real Betis no Benito Villamarín.

No verán de 2023 decidiu deixar o filial ilicitano e xogar nun club dunha categoría superior, fichando finalmente polo Alzira, da Segunda Federación. disputando completos os 11 primeiros encontros de liga do Fabril, ata que en outubro recibiu as súas primeiras convocatorias co primeiro equipo do Deportivo da Coruña, ao que acababa de subir Gilsanz trala destitución de Idiakez. 

O 24 de novembro debutou co primeiro equipo na Segunda División, nun partido ante o Sporting de Gijón en Riazor. Saltou ao terreo de xogo no tempo de desconto no lugar de David Mella, rematando o encontro con empate a un gol. Dez días despois saíu como titular na Copa do Rei ante o Ourense CF no estadio do Couto, onde o equipo coruñés caeu eliminado ao perder por 1-0. Ao remate da tempada, que pechou con 33 partidos co Fabril (todos como titular), o club anunciou que non continuaría no equipo.

A continuación incorporouse ao Torreense, da Segunda Liga de Portugal.

## Estatísticas 
## Notas
Live is Life (filme)

***Live is Life*** (en ) é un filme español de 2021 dirixido por Daniel de la Torre e escrito por Albert Espinosa. Está protagonizado por Adrián Baena, Juan del Pozo, Raúl del Pozo, David Rodríguez e Javier Casellas.

Estreouse en galego o 25 de xullo de 2024 a través da TVG.

## Sinopse 
Ambientado en 1985,

## Personaxes 
* Adrián Baena como Rodri
* Juan del Pozo como Álvaro Os lugares de rodaxe incluían o sur da provincia de Lugo (Pantón, Sober, Quiroga, O Saviñao, Monforte de Lemos) e a provincia de Ourense (Esgos).

## Notas
Coates

**Coates** pode estar referido a:

***Albert Coates** (1882-1953), compositor e director anglo-ruso;
***Gordon Coates** (1878-1943), político neozelandés;
***Kim Coates** (nado en 1959),  actor canadense.
Sistemas biolóxicos

Os **sistemas biolóxicos** son conxuntos de entidades bioloxicamente interrelacionadas que operan en diferentes niveis no fenómeno da vida. O tamaño dos sistemas biolóxicos varía desde grandes poboacións de organismos, até sistemas orgánicos menores como o sistema circulatorio, o respiratorio e o nervioso, ou estruturas menores como órganos e células, e mesmo a niveis microscópicos ou nanoscópicos como os complexos macromoleculares. 

## Sistemas biolóxicos e sistemas vivos 
A diferenza dos 'sistemas vivos', que son entidades completas que exhiben todas as características da vida, os sistemas biolóxicos poden non constituír por si mesmos unha forma de vida, senón que son partes ou procesos dentro de organismos vivos ou grupos de organismos. Por exemplo, unha célula pode ser ambos simultaneamente: é un sistema biolóxico, debido á interacción dos seus compoñentes internos, e un sistema vivo, pola súa capacidade de funcionar de forma independente como unha entidade viva completa. Esta dualidade é fundamental para a bioloxía, xa que as células son as unidades básicas da vida en todos os organismos pluricelulares e unicelulares. 
[miniatura|Sistema orgánico: [Cerebro|O cerebro, o veslecervo, a medula espiñal e os nervios forman o sistema nervioso.]]
### Sistema orgánico 
Os seres humanos e moitos outros organismos animais están construídos por varios sistemas de órganos, algúns deles chamados aparellos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Adaptación (bioloxía)
* Ambiente
* Bioloxía do desenvolvemento
* Complexidade biolóxica
* Cooperación (bioloxía)
* Ecoloxía
* Ecoloxía de ecosistemas
* Ecosistema
* Especiación
* Hábitat
* Ser vivo
* Simbiose
* Simbioxénese
* Sistema
* Sistema orgánico
* Sistema complexo
Historia Turpini

[miniatura|Comezo da *Historia Turpini* no [Códice Calixtino.]]
A ***Historia Caroli Magni*** (historia de Carlomagno), tamén coñecida como ***Historia Karoli Magni et Rotholandi*** (historia de Carlomagno e Roldán) ou a ***Historia Turpini*** (historia de Turpín), é unha crónica en latín do século XII. Consiste nun conxunto de lendas sobre as campañas de Carlomagno na Península Ibérica. A crónica afirma que foi escrita polo contemporáneo Turpín, arcebispo de Reims, pero considérase unha falsificación medieval. A obra foi moi popular e serviu como fonte principal de material sobre Carlomagno en crónicas, ficción e iconografía en toda a Europa medieval. Nas vidreiras da catedral de Chartres aparecen algúns dos milagres da crónica, como as lanzas que se converten en flores e a morte de *Ferracutus*. pero isto é moi discutido. Non se deron probas concluíntes sobre as súas orixes reais.

## Trama 
A crónica relata os seguintes incidentes: Roldán loita contra o xigante sarraceno Ferraguto, que ten a cidade de Nájera. Pelexan durante dous días, tomando treguas para descansar pola noite, pero durante a segunda noite o cortés Roldán coloca unha pedra debaixo da cabeza do xigante como almofada, e ao espertar o xigante revélalle a Roldán que só é vulnerable nun lugar: o seu embigo. Na batalla posterior, a espada de Roldán atopa o lugar e o xigante morre.

Hai unha adaptación en galés, que data do século XIV, e atopada no Libro Vermello de Hergest e noutros manuscritos antigos, onde aparece xunto coas traducións de *O cantar de Roldán* e o *Romance de Otinel*.

### Edicións impresas e traducións modernas 
A *Historia* foi impresa por primeira vez en 1566 en Frankfurt; quizais a mellor edición sexa a editada por Ferdinand Castets como *Turpini historia Karoli magni et Rotholandi* (París, 1880). Foi traducido moitas veces ao francés e tamén ao alemán, danés e inglés.

## Recepción 
### Influencia 
Algúns cronistas medievais utilizaron material da *Historia Caroli Magni* con total fe para discutir as guerras na Península.

### Interpretacións modernas 
O texto é considerado pola crítica, en parte, como unha obra de promoción do Camiño de Santiago (moitos dos xacementos citados no texto están no camiño de peregrinación a Santiago de Compostela) e da Reconquista. A obra tamén pinta aos cabaleiros da tradición dos cantares de xesta como piadosos modelos cruzados.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* O cantar de Roldán
* Códice Calixtino
* Camiño de Santiago
Yamandú Orsi

**Yamandú Ramón Antonio Orsi Martínez**, nado en Canelones o 13 de xuño de 1967, é un político uruguaio que é o presidente electo dende as eleccións xerais de 2024. É membro do partido de esquerdas Movemento de Participación Popular, un partido constituínte da Fronte Ampla. Foi o intendente do departamento de Canelones de 2015 a febreiro de 2020 e de novembro de 2020 a 2024.

Graduado no Instituto de Profesores Artigas en 1991 como mestre de historia, ensinou en diferentes *liceos* nos departamentos de Canelones, Florida e Maldonado. Comezou a ser militante político durante a súa adolescencia, formando parte de Vertiente Artiguista ata 1990, ano no que ingresou no Movemento de Participación Popular (MPP) que fora fundado o ano anterior. En 2015 foi elixido Intendente de Canelones, e en 2020, foi reelixido no cargo.

## Vida persoal 
Orsi casou con Laura Alonso Pérez. Teñen fillos xemelgos, Lucía e Victorio, nados en 2012. Vive coa súa familia en Salinas. Orsi é afeccionado ao fútbol e apoia o Club Atlético Peñarol.

## Notas
Apocalipse Z: O comezo da fin (filme)

***Apocalipse Z: O comezo da fin*** (en ) é un filme español de 2024 dirixido por Carles Torrens a partir dun guión de Ángel Agudo. O filme baséase na novela homónima de Manel Loureiro e está protagonizado por Francisco Ortiz.

A súa trama trata dos esforzos do protagonista por reunirse coa súa familia mentres unha pandemia global comeza a converter as persoas infectadas en criaturas agresivas.

## Sinopse 
No ano 2024, unha estraña doenza semellante á rabia comeza a estenderse sen freo por todo o planeta, transformando a xente en criaturas extremadamente agresivas. Mais Manel (Francisco Ortiz) leva tempo vivindo a súa propia apocalipse – aínda non superou a perda da súa muller nun accidente do ano pasado, e dende entón vive deprimido e illado da súa familia, xunto con Lúculo, o seu gato, como única compaña. Cando a doenza cobra aínda máis forza, a súa irmá Belén (Marta Poveda) insiste en que deixe Vigo e se reúna con ela nas Canarias, mais o plan fracasa. Manel ten que pecharse na súa casa, recurrindo ao seu enxeño e habilidades para sobrevivir. Porén, el e Lúculo axiña teñen que marchar, e irán atopando compañeiros de viaxe improbables.

## Personaxes 
* Francisco Ortiz como Manel
* José María Yazpik como Pritchenko A rodaxe realizouse en Vigo incluíndo a Zona Franca, o Porto de Vigo e o Hospital do Meixoeiro.

## Estrea 
O filme esteouse internacionalmente na 57ª edición do Festival de Cinema de Sitges o 5 de outubro de 2024, antes de estrearse en liña o 31 de outubro de 2024 en Amazon Prime Video.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de títulos con versión en galego nas plataformas de streaming
Premio Mestre Mateo á mellor interpretación feminina secundaria

[miniatura|250px|[Camila Bossa, gañadora do premio en tres ocasións.]]
O **Premio Mestre Mateo á mellor interpretación feminina secundaria** é un dos premios entregados anualmente pola Academia Galega do Audiovisual ás actrices de cinema e televisión da industria galega.

## Gañadores e nomeados 
### Década de 2000 
### Década de 2010 
### Década de 2020 
## Notas
Aedan Scipio

**Aedan Scipio**, nado o 3 de setembro de 1990, é un xogador profesional de fútbol de Anguila que xoga para a selección nacional de Anguila.

## Traxectoria 
Scipio reside en Londres e fixo un bacharelato en letras na Universidade de Hull.

Scipio tamén chamou a atención dos seareiros nas redes sociais polas súas rastas que chegan ao nocello. As rastas de Scipio son tan longas que leva unha banda elástica ao redor da cintura mentres xoga para mantelas preto do seu corpo e evitar que azoten a outros xogadores.

## Carreira profesional 
### Xuventude 
Scipio mostrou as súas habilidades como xogador novo ao gañar un concurso para estudantes de primaria que foi patrocinado polo Banco Nacional de Anguila.

### Club 
En 2020, Scipio xogou para Roaring Lions FC da Liga de Fútbol de Anguila. Foi nomeado Home do Partido pola súa actuación ante o Docs United FC en agosto. O equipo chegou a gañar o campionato esa tempada.

### Internacional 
Scipio representou a Anguila durante a clasificación do Torneo Sub-17 da CONCACAF de 2007. Fixo o seu debut internacional o 21 de marzo de 2021 nun partido amigábel contra as Illas Virxes Estadounidenses. Debutou na competición seis días despois nunha clasificación para a Copa Mundial da FIFA de 2022, sendo derrotada ante a República Dominicana.

## Notas
José Cendán Castro

**José Cendán Castro**, nado en Rioaveso (Cospeito) en 1870 e finado na Coruña o 10 de xaneiro de 1934, foi un militar e filántropo galego.

## Traxectoria 
Capitán de Infantería. Donou un edificio para casa-escola e sufragou liñas eléctricas, camiños e outras obras na súa parroquia natal de Rioaveso. A Escola inaugurouse o 25 de agosto de 1929 coa participación do gobernador civil Mariñas, Pablo Pena de Olano, Antonio García Hermida, o coronel Martínez Cabrera e o inspector Luís Soto Menor. O Ministerio de Estado concedeulle a cruz da Orde do Mérito Civil en 1930. Finou na Coruña o 10 de xaneiro de 1934 aos 63 anos.

## Vida persoal 
Casou con Matilde Pita Torres.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* O Hospital Asilo de Vilalba (32)
Espiñas do pene

As **espiñas do pene** son estruturas queratinizadas con aspecto de espiñas que se encontran na glande ou talo do pene de moitos mamíferos, que poden estar implicadas na selección sexual. Estas espiñas foron descritas como estruturas simples cunha soa punta (macacos) ou complexas con dúas ou tres puntas por espiña (strepsirrinos). A morfoloxía das espiñas do pene pode estar relacionada co sistema de apareamento.

## Mamíferos non-humanos 
Os felinos, especialmente os gatos domésticos, teñen espiñas do pene. Despois da retirada do pene do gato, as espiñas funcionan como un angazo que rasca as paredes da vaxina da femia, o cal pode inducir a ovulación. Moitos outras especies de félidos teñen espiñas do pene, pero son relativamente pequenas en xaguares e pumas, e non aparecen nos maracaiás.

As espiñas do pene dos chimpancés e ratos son pequenas proxeccións superficiais feitas pola acumulación de capas de células queratinizadas na capa máis externa da superficie da pel. Aparecen tamén nos vombátidos, coalas, hienas manchadas, fosas, equidnas, primates, morcegos, e varias especies de roedores.

As espiñas do pene atópanse con frecuencia en especies de primates que forman tapóns copulatorios despois de aparearse. Nos gálagos, as espiñas do pene poden formar un "bloqueo xenital" durante a copulación.

## Humanos 
A diferenza dos chimpancés, unhas variantes morfolóxica relativamente comúns en humanos son as chamadas ou pápulas perladas do pene, son substancialmente máis grandes, parecen ser un embolsamento protuberante da superficie e as capas de tecido conectivo subxacente, e carece da rica innervación que presentan outros animais. Ás veces descríbense como restos vestixiais das espiñas do pene.

Cando a liñaxe dos homininos se dividiu nos xéneros *Homo* e *Pan*, unha secuencia de ADN reguladora asociada coa formación de pequenas espiñas do pene queratinizadas perdeuse na liñaxe de *Homo*. Esta simplificación da anatomía do pene pode estar asociada cos hábitos sexuais dos humanos. Nalgunhas especies que manteñen a expresión completa, as espiñas do pene contribúen a incrementar a sensación sexual e orgasmos máis rápidos. Un hCONDEL (rexión altamente conservada do ADN que contén delecións en humanos) localizado preto do locus do xene do receptor de andróxenos pode ser responsable da perda das espiñas do pene en humanos.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Gránulos de Fordyce
* Conflito sexual#Xenitais espiñentos

### Ligazóns externas
Marta Lado

**Marta Lado**, nada en Fisterra o 24 de xaneiro de 1981, é unha actriz e escritora galega.

## Traxectoria 
En 2005 licenciouse en Economía na Universidade de Vigo. Estudou na Escola Superior de Arte Dramática de Galicia (2007-2011), con especialidade en interpretación xestual. En televisión, participou en series como *Con amor e compañía*, *Serramoura* ou *O Faro*, ou programas como *A casa da Conexa* ou *O Show dos Tonechos*. En cinema, salientan os seus papeis en *Ons*, papel polo que recibiu o Premio Mestre Mateo á mellor actriz secundaria, e *Sicixia*, mellor interpretación feminina no Festival Cinespaña de Tolosa.

En teatro participou nas obras *Tartufo*, do Centro Dramático Galego, *Ubú Rei*, de Talía Teatro, e *O Servidor de dous amos*, tamén de Talía Teatro e polo que levou o María Casares á mellor actriz secundaria.

## Obras 
### Infanto-xuvenil 
* *A pita xefa* (2021). Baía Ed. 30 páxs. ISBN 9788499953816. Ilustracións de Marina Seoane.
* *Sibila e a monstruosa festa do Samaín* (2023). Baía Ed. 58 páxs. ISBN 9788499954356.

## Filmografía 
### Cinema 
* *Vilamor* (2012) como Adelaida
* *Sicixia* (2016) como Olalla
* *Ons* (2020) como Isabel
* *Malencolía* (2021)
* *As bestas* (2022) como garda criminalística
* *Honeymoon* (2023) como muller do recibidor

### Televisión 
* *Serramoura* (2017, tres episodios) como Bea
* *Con amor e compañía* (2017)

## Premios 
* 2009 e 2010: Premio ibérico de interpretación Marta Sieiro 
* 2016: Festival Cinespaña de Toulouse, Mellor actriz.
* 2019: Premio “María Casares” Mellor actriz secundaria.
* 2021: Premio “Mestre Mateo” Mellor actriz secundaria.
* 2021: Premio Fina Casalderrey de Literatura Infantil pola Igualdade pola obra *A pita xefa*.

## Notas
Otilio Díaz Verdes

**José Otilio Díaz de Verdes**, que asinaba como **Ojos de Acero**, nado en Cospeito o 23 de abril de 1889, foi un xornalista e político galego.

## Traxectoria 
Dono do Pazo de Verdes. Iniciouse como xornalista aos vinte anos colaborando en *La Voz de la Verdad* de Lugo e *El Cruzado* de Mondoñedo, para pasar despois a *El Ratón* de Vilalba. Concelleiro maurista de Cospeito, dirixiu *El Lucero* (1915-1918). Foi redactor da revista *Aurora* de Vilalba, e correspondente en Cospeito de *El Pueblo Gallego*, *El Ideal Gallego*, *El Progreso*, *La Voz de la Verdad*, *La Voz de Galicia* e a revista *África*. Utilizou nun principio o pseudónimo **Guiberto** que pronto cambiou por **Ojos de Acero**. Na República dirixiu os periódicos *Canta Claro* (1933) e *Unión Agraria* (1934) de Cospeito. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi delegado da Junta Carlista de Cospeito. Foi secretario interino do xulgado municipal de Cospeito nos anos corenta. En marzo de 1952 o Concello de Cospeito nomeouno cronista oficial de Cospeito e da Terra Chá.
## Recoñecementos 
O concello de Cospeito dedicoulle unha rúa na Feira do Monte.

## Vida persoal 
Casou con Carmen Paz García, filla de Ramón Paz Lamas, e foi pai de José, María e Jaime Díaz Paz.
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*
Susana Sampedro

**Susana Sampedro**, nada en Ribeira o 21 de agosto de 1978, é unha actriz galega de cinema, televisión e teatro.

## Traxectoria
Acadou sona co papel de Eva na serie *O Faro*, na cal formaba parte do elenco principal (2013-2016). Na 22ª edición dos Premios Mestre Mateo gañou o Premio Mestre Mateo á mellor interpretación feminina secundaria pola súa interpretación de Carme no filme *Matria* (2023).
## Filmografía 
### Televisión 
* *A vida por diante* (2007, un episodio)
* *Gondar* (2009, un episodio)
* *O Faro* (2013-2016, 244 episodios)
* *Dalia, a modista* (2016-2017, 4 episodios)
* *Serramoura* (2017, 2 episodios)
* *Fariña* (2018, 1 episodio)
* *Lobos e cordeiros* (2019, 3 episodios)
* *Malo será!* (2019, 3 episodios)
* *Método criminal* (2021, 21 episodios)
* *A lei de Santos* (2022, 3 episodios)
* *Días mejores* (2022, 1 episodio)
* *Rapa* (2023, 2 episodios)
* *Amar es para siempre* (2023, 18 episodios)

### Cinema 
* *El cuarto de Mona* (2021)
* *Matria* (2023)
* *Xustiza artificial* (2024)

## Notas
Castillo de Locubín

**Castillo de Locubín** é un concello español da provincia de Xaén, na comunidade autónoma de Andalucía.

## Demografía 
Segundo o INE, no ano 2023 tiña unha poboación de 3&nbsp;901 habitantes.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Sierra Sur de Jaén