Jorge Amado

**Jorge Leal Amado de Faria**, coñecido como **Jorge Amado**, nado en Itabuna (Baía) o 10 de agosto de 1912 e finado en Salvador o 6 de agosto de 2001, foi un escritor brasileiro.

## Traxectoria 
Naceu na Facenda Auricídia, na cidade de Itabuna, situada ao sur do estado de Baía. Fillo do dono da facenda, cando tiña 1 ano de idade, a súa familia estableceuse na cidade de Ilhéus, litoral de Bahia, onde Jorge pasou a súa infancia. Fixo os estudos secundarios na cidade de Salvador, capital do Estado. Neste período, comezou a traballar en xornais e a participar da vida literaria, sendo un dos fundadores da chamada *Academia dos Rebeldes*.

Jorge publicou a súa primeira novela, chamada *O País do Carnaval* en 1931, cando tiña 18 anos. Casou con Matilde Garcia Rosa dous anos despois, e con ela tivo unha filla, Lila, que naceu en 1933. Neste ano, publicou a súa segunda novela, *Cacau*.

Graduouse na Facultade Nacional de Dereito (en portugués, *Faculdade Nacional de Direito*) na cidade do Río de Xaneiro en 1935. Militante comunista, foi obrigado a exiliarse na Arxentina e o Uruguai entre os anos 1941 e 1942, período en que fixo unha viaxe por América Latina. Ao regresar a Brasil, separouse de Matilde Garcia Rosa.

No ano 1945, foi elixido membro da Asemblea Nacional Constituínte, polo Partido Comunista Brasileiro (PCB), sendo o deputado máis votado do estado de São Paulo. Como deputado, foi o autor da lei que asegura a liberdade de culto relixioso. Neste mesmo ano, casa coa tamén escritora Zélia Gattai.

En 1947, ano en que naceu João Jorge, primeiro fillo con Zélia, o seu partido PCB foi declarado ilegal, e os seus membros foron perseguidos e arrestados. Jorge tivo que exiliarse en Francia, onde quedou ata o ano 1950, cando foi expulsado. A súa primeira filla, Lila, morreu en 1949. Desde 1950 ata 1952, Amado residiu en Checoslovaquia, onde naceu a súa filla Paloma.

Ao volver a Brasil en 1955, Jorge Amado distanciouse da militancia política, pero sen deixar o Partido Comunista. Dedicouse, desde entón, integralmente á literatura. Foi electo, o 6 de abril de 1961 para a Academia Brasileira de Letras. Recibiu o título de *Doutor Honoris Causa* por diversas universidades. Tamén recibiu o título de *Obá de Xangô* na relixión Candomblé.

A súa obra foi adaptada ao cine, ao teatro e á televisión, e tamén foi tema de varios traballos de escolas de samba no Carnaval brasileiro. Os seus libros están traducidos a 49 idiomas e publicados en 55 países. Existen tamén publicacións en braille, e cintas de son gravadas para cegos.

En 1987, foi inaugurada no *Largo do Pelourinho*, situado na cidade de Salvador, Baía, a *Fundación Casa de Jorge Amado*, que abriga e preserva o seu acervo para investigadores. A fundación tamén axuda o desenvolvemento de actividades culturais no estado de Baía.

Jorge Amado morreu na cidade de Salvador o 6 de agosto de 2001. Foi cremado e as súas cinzas foron enterradas no xardín da súa casa o día 10 de agosto, cando cumpriría 89 anos.

O 4 de decembro de 2014, recibiu (post mortem) da Asemblea Lexislativa de Bahia a dignidade de Cidadán Benemérito da Liberdade e da Xustiza Social João Mangabeira, debido á súa traxectoria en defensa dos intereses sociais, o máis alto honor do Estado.

En 2012 Cultura e Educación homenaxeou o 12 de maio ao escritor Jorge Amado na segunda sesión do ciclo ‘Galicia, Ceo das letras’.

## Crenzas e estilo literario 
Mesmo dicíndose materialista, Amado era un practicante da Umbanda e do Candomblé relixión esta última na cal exercía o posto de honra de Obá de Xangô no Ilê Opó Afonjá, do cal moito se compracía. Amigos que Amado apreciaba no Candomblé eran mães-de-santo Mãe Aninha, Mãe Senhora, Mãe Menininha do Gantois, Mãe Stella de Oxóssi, Olga de Alaketu, Mãe Mirinha do Portão, Mãe Cleusa Millet, Mãe Carmem e o pai-de-santo Luís da Muriçoca.

Como Érico Veríssimo, Rachel de Queiroz, José Américo de Almeida, José Lins do Rego e Graciliano Ramos, Amado representaba o modernismo rexionalista brasileiro (segunda xeración do modernismo).

Na súa actuación literaria presentou dúas fases distintas: primeiramente de claro cuno social e político, que poden ser vistas en obras como  *O País do Carnaval, Cacau, Suor, Jubiabá, Capitães de areia e Os subterrâneos da liberdade*, entre outras. Xa en obras como Gabriela, cravo e canela,*Gabriela, cravo e canela*, *Dona Flor e Seus Dois Maridos*, *Tenda dos milagres*, *Tereza Batista cansada de guerra* e *Tieta do Agreste*, pódese ver un aspecto máis rexionalista, segundo opinión do profesor, crítico e historiador de literatura brasileira Alfredo Bosi: "Na última fase abandónanse os esquemas da literatura ideolóxica que nortearan as novelas de 30 e de 40; e todo se disolve no pintoresco, no 'saboroso', no 'gorduroso', no apimentado do rexional.

Entre outros que formaban parte do círculo de amizades de Jorge Amado vale citar: Federico Fellini, Alberto Moravia, Yves Montand, Jorge Semprún, Pablo Picasso, Oscar Niemeyer, Vinícius de Moraes, Jean-Paul Sartre e Simone de Beauvoir.

## Adaptacións 
Moitas das súas obras foron adaptadas para cinema, TV, teatro e radio, ben como para banda deseñada. En 1960 estreou na TV Tupi a adaptación de *Gabriela, Cravo e Canela*, de Antônio Bulhões de Carvalho e dirixida por Maurício Sherman. En 1975, outra adaptación da novela *Gabriela*, feita por Walter George Durst estreouse na televisión pola Rede Globo. En 1976 estreou no cinema *Dona Flor e seus Dois Maridos* con dirección de Bruno Barreto. O filme tivo moito éxito, visto por máis de dez millóns de espectadores. Aínda virou miniserie e peza teatral. En 1982 e 1987 estrearon, respectivamente, no teatro Capitáns de Area e *O Gato Malhado* e a *Andorinha Sinhá*. A Rede Bandeirantes levou ao ar unha adaptación de *Capitães de Areia* á televisión en 1989. O mesmo ano, a Rede Globo estreou a telenovela *Tieta*, con dirección de Reynaldo Boury, Ricardo Waddington, Luiz Fernando Carvalho e Paulo Ubiratan. En 1995, a Rede Titular adaptou a obra *Tocaia* *Grande* para televisión. En 1998, foi ao aire outra adaptación da obra *Dona Flor e Seus Dous Maridos,* desta vez en formato de miniserie. En 2012, o remake de 1975 de *Gabriela* foi exhibido pola Rede Globo.

## Premios 
### Premios internacionais 
* Prêmio Stalin da Paz (Moscou-1951), posteriormente Prêmio Lênin da Paz;
* Prêmio da Latinidade da Academia do Mundo Latino (Francia-1971), con Ferreira de Castro e Eugenio Mondale;
* Prêmio do Instituto Ítalo-Americano (Italia-1976);
* Prêmio Internacional Dag Hammarsk (Portugal-1983);
* Premio Nonino Risit d’Âur (Itália-1984); Prêmio Moinho (Italia-1984);
* Prêmio Dimitrov de Literatura (Sofía-1986);
* Prêmio Pablo Neruda (Moscovo-1989);
* Prêmio Etruria de Literatura (Italia-1989);
* Premio Mundial Cino Del Duca (Francia-1990);
* Prêmio Mediterrâneo (Italia-1990);
* Prêmio Vitaliano Brancatti (Italia-1995);
* Prêmio Luís de Camões (Portugal-1994);
* Medalha de Vermeil (Francia-1988);
* Medalha de Ouro Simón Bolivar (Francia,1997);
* Prêmio Mediterrâneo do Centro di Cultura Mediterranea (Italia, 1998).

### Premios brasileiros 
* Prêmio Graça Aranha, Río de Xaneiro (1936);
* Prêmio Nacional de Romance do Instituto Nacional do Livro, Río de Xaneiro (1959);
* Prêmio "Jornal do Comércio", Río de Xaneiro (1959);
* Prêmio Luisa Cláudio de Souza, do Pen Club do Brasil, Río de Xaneiro (1959);
* Prêmio Carmem Dolores Barbosa, São Paulo (1959);
* Prêmio Jabuti, São Paulo (1959, 1995);
* Prêmio Paula Brito, Río de Xaneiro (1959);
* Prêmio Juca Pato — "O Intelectual do Ano", São Paulo (1969);
* Prêmio Fernando Chinaglia, Río de Xaneiro (1982);
* Prêmio Nestlé de Literatura Brasileira, São Paulo (1982);
* Prêmio Brasília de Literatura — Conxunto de Obras, Brasília (1983);
* Prêmio Moinho Santista de Literatura, São Paulo (1984);
* Prêmio Personalidade Literária do Ano, São Paulo (1984);
* Prêmio BNB de Literatura, Ceará (1985);
* Prêmio Pablo Picasso. Brasília (1988);
* Medalha do Mérito Jornalístico da Associação Baiana de Imprensa, Brasil (1996);
* Prêmio do Ministério da Cultura (1997).

### Títulos 
* Comendador da Ordem de Andrés Bello (Venezuela-1977);
* Comendador da Ordem das Artes e das Letras (Francia-1979);
* Comendador da Legião de Honra (Francia-1983);
* Comendador da Ordem do Mérito Judiciário do Trabalho (Brasil-1983);
* Grande Oficial da Ordem do Infante Dom Henrique (Portugal-1986);
* Comendador da Ordem do Congresso Nacional (Brasil-1986);
* Comendador da Ordem do Mérito de São Jorge dos Ilhéus (Brasil-1992);
* Comendador da Ordem do Mérito Aperipê (Brasil-1992);
* Comendador da Ordem de Maio (Argentina-1992);
* Comendador da Ordem do Mérito Cultural (Brasil-1995);
* Comendador da Honorífica Ordem da Cultura, pola Academia de Cultura de Curitiba (Brasil,1996).
* Grã-Cruz da Ordem do Mérito de Brasília (Brasil-1988);
* Grã-Cruz da Ordem de Bernardo O'Higgins (Chile-1993);
* Grande Oficial da Ordem de Santiago da Espada (Portugal-1980);
* Grande Oficial da Ordem do Mérito da Bahia (Brasil-1981);
* Grande Oficial da Ordem de Rio Branco (Brasil-1987);
* Doutor Honoris Causa da Universidade Federal da Bahia (Brasil-1980);
* Doutor Honoris Causa da Universidade Federal do Ceará (Brasil-1981);
* Doutor Honoris Causa da Universidade Lumière, Lyon II (Francia-1987);
* Doutor Honoris Causa en Língua e Literatura da Universidade de Dagli Studi (Bari-1990);
* Doutor Honoris Causa da Universidade de Israel (Israel-1990);
* Doutor Honoris Causa da Unversidade Estadual do Suroeste da Bahia (Brasil-1992);
* Doutor Honoris Causa da Universidade de Pádua (Italia-1995);
* Doutor Honoris Causa da Universidade Paris III - Sorbonne Nouvelle (Francia-1998);
* Doutor Honoris Causa da Universidade de Bolonha (Italia-1998);
* Doutor Honoris Causa da Universidade de Lisboa (Portugal-1998);
* Doutor Honoris Causa da Universidade de Brasília (Brasil-1999)
* Ordem Carlos Manuel de Céspedes, Conselho do Estado da República de Cuba (Cuba -1988);
* Sócio Honorário do Centro Brasileiro da Associação Mundial de Escritores (Brasil-1987);
* Grã-Cruz da Ordem do Mérito Cultural (Brasil-2012) — *post mortem*.

## Notas
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Perfil na Academia Brasileira de Letras
* Biografía de Jorge Amado
* Sítio da Fundação Jorge Amado