El Sol (1917)

***El Sol*** foi un xornal editado en Madrid entre 1917 e 1939. De ideoloxía liberal, o seu fundador foi Nicolás María de Urgoiti.
[miniatura|Anuncio da [Philips xogando co nome do xornal]]
## Historia 
De ideoloxía liberal e rexeneracionista, fundouno o 1 de decembro de 1917 Nicolás María de Urgoiti, director de *Papelera Española*. Fundindo o interese comercial mais un importante compoñente cultural e político, atopou a entusiasta colaboración de José Ortega y Gasset, que abandonou *El Imparcial*, para se converter no máximo inspirador ideolóxico e no colaborador estrela do novo xornal.

*El Sol* defendía un proxecto reformista, o que os sectores máis progresistas e dinámicos da burguesía e da intelectualidade española sentía como algo imperioso, e que xa presidira a fundación da revista *España* (1915-1924). *El Sol* amosa tamén nas súas páxinas comprensión e simpatía polo movemento obreiro organizado e construtivo, e máis en concreto polo socialismo, ao que aspira a axudar a orientar nun sentido evolutivo e reformista. Prestoulle grande atención non só ao catalanismo e nacionalismo galego e vasco, senón en xeral aos acontecementos de fóra da capital, o que denominaban "vida de provincias". Contou con ampla información sobre o estranxeiro, superior ao que era habitual na prensa da época. 

Escrito por intelectuais recoñecidos, renunciou por principio a informacións sobre loterías e á crítica taurina, dándolle tamén un papel secundario a crimes e outros asuntos cruentos ou escandalosos, preferidos polo gran público, xa que logo *El Sol* non foi nin podía ser, un xornal popular.

Dirixido primeiro por Félix Lorenzo, *Heliófilo*, substituído por Manuel Aznar desde o 14 de setembro de 1918 ata o 28 de marzo de 1922. En abril de 1924 Ramón J. Sender entrou a formar parte da redacción. As viñetas de Luis Bagaría contribuíron a crear unha imaxe de marca representativa do tándem Urgoiti-Ortega. Publicou máis de medio cento de estampas de Castelao  e algúns textos asinados por el entre 1918 e 1922, incluído un monográfico de Pontevedra, e foi entrevistado polo propio Bagaría (que tamén o debuxou máis dunha vez) un mes antes do golpe de Estado que deu comezo á guerra civil  

Publicado en gran formato con doce páxinas,* El Sol* custaba o dobre que calquera xornal da época e proclamou a súa vocación crítica e independente no comentario que figurou nos seus primeiros números: Podía manter a independencia económica e política polos vínculos privilexiados que mantiña con Papelera Española, empresa matriz do poderoso grupo de Urgoiti, entón en plena expansión. En 1920, Urgoiti editou un novo diario vespertino, *La Voz*, que pretendía recoller o público popular que *El Sol* non podía captar.

A finais de 1930, Urgoiti, polas circunstancias do momento, viuse na obriga de vender as accións de *El Sol* aos monárquicos que dirixían *La Papelera*, encabezados polo conde de Barbate e o conde de Gamazo, a causa principalmente dun artigo de Ortega y Gasset titulado *"El error Berenguer"*. A pesar deste xiro monárquico, á chegada da República terminou por aliñarse co novo réxime.

En 1932, a súa liña liberal e republicana non impedía que nas súas páxinas culturais colaborasen mesmo os futuros fundadores de Falanxe Española Pedro Mourlane Michelena, Eugenio Montes, José María Alfaro e Ernesto Giménez Caballero.

Dende maio de 1934, *El Sol* e *La Voz* sufriron múltiples avatares ata a Guerra Civil, diminuíndo considerablemente o seu prestixio e mais a súa difusión.

Tras a guerra civil nos seus talleres, incautados polos falanxistas, comezou a se imprimir o diario *Arriba*.

### Suplementos 
Desde xaneiro de 1918 publicou suplementos semanais dedicados a diferentes áreas cada día da semana:

* Domingos: agricultura e gandería.
* Luns: pedagoxía e instrución pública.
* Martes: bioloxía e medicina.
* Mércores: ciencias sociais e económicas.
* Xoves: historia e xeografía.
* Venres: enxeñería e arquitectura.
* Sábados: dereito e lexislación.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Biologos.tif|Artigo sobre a gripe de 1918 con debuxo de Bagaría
File:El_Sol_28_de_mayo_de_1918.jpg|Nova da pandemia do 18 e a doenza de Alfonso XIII
File:1919-04-05-el_Sol,como-e-gusta-Belmonte.jpg|Anuncio de *Lámparas Z*; *El Sol* renunciou a incluír crónicas taurinas nas súas páxinas
File:1922-03-14,_El_Sol,_El_gran_poeta_portugués_Eugenio_de_Castro,_que_dió_una_conferencia_en_el_Ateneo,_Bagaría.jpg|Caricatura de Eugénio de Castro, por Bagaría
File:1922-03-12,_El_Sol,_H._G._Wells,_Bagaría.jpg|Caricatura de H.G. Wells, por Bagaría
File:Mildred-Harris-1921.jpg|Recensión sobre Mildred Harris, exparella de Charlie Chaplin

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Segunda República
* Partido Comunista de España