open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fisteus, Curtis

**Santa María de Fisteus** é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Curtis na comarca de Betanzos. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 525 habitantes (273 homes e 252 mulleres) distribuídos en 51 entidades de poboación en 45 km², o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 740 habitantes.

Eclesiasticamente pertence ao arciprestado de Sobrado, igual cás demais parroquias do concello.

[miniatura|Fisteus no [Catastro de Ensenada (1752).]]
[miniatura|Fisteus no *[Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* de Pascual Madoz (1847).

Coa reforma parroquial de 1867, levada a cabo persoalmente polo arcebispo de Santiago de Compostela, García Cuesta, a parroquia eclesiástica de Fisteus perdeu os lugares de Campos e A Lagoa, que pasaron a formar parte da parroquia de Rodeiro (Oza-Cesuras).

O 10 de outubro de 1928 constituíuse a nova parroquia de Santa María de Lurdes, segregándose os seus lugares de Fisteus. Eclesiasticamente obtivo a total independencia após un decreto do arcebispado de Santiago de Compostela do 1 de febreiro de 1929.

En 1942 houbo novas mudanzas eclesiásticas, sendo incorporados á parroquia de Curtis os lugares de Campos, Cencasas, Couceiros, A Lagoa e Porto, igual có lugar de Penas do Porto da parroquia de Vilarraso (Aranga).

## Demografía 
No *Censo de Pecheros* de 1528, a parroquia ten 97 pecheros ―os que teñen que pagar un tributo― mentres no censo de 1591 aparece con 68 veciños, dos cales 62 son pecheros. No *Censo do Sal* de 1631 ten 158 vasalos.

### Século XVIII
### Século XIX 
### Século XX 
### Século XXI 

## Patrimonio 
[[Ficheiro:Gallaecia petrea 02-26a.JPG|miniatura|Estela funeraria (S. I-V).Inscrición: "D[iis] M[amibus] S[acrum] / Iulio Seve / riano. Anno[rum] / XLVII memo / riam posuit / coniugi karissimo Pl / acidia Lupa / defuncto in valle Minei" (Consagración aos deuses romanos. Placidia Loba puxo este recordo en honor do seu queridísimo esposo, Xulio Severiano, morto aos 47 anos de idade no val do Miño). San Vicente de Fisteus (Curtis, A Coruña), exposto no Museo da Catedral de Santiago de Compostela]]
A igrexa de Santa María de Fisteus é do século XIII e a igrexa de San Roque de Xabriño foi construída no século XVIII, xunto coa súa fonte de tres canos.

A casa brasonada de Balter co seu escudo en bo estado de conservación, e o antigo cárcere construído en 1791.

### Patrimonio arqueolóxico 
* Castro de Balter
* Castro de Esmorís
* Castro de Estremil
* Castro de Fisteus
* Castro das Merelas
* Castro do Porto
* Castro da Roda de Dentro, Castro da Roda, Castro dos Godulfes ou A Roda dos Godulfes

## Etnografía 
### Fisteus na cultura popular 
* *Os de Curtis mataron un burro, / os de Teixeiro comérono crudo / e os de Fisteus mandaron recado / que lles gardaran a punta do rabo*.

## Galería de imaxes 
## Lugares e parroquias 
### Lugares de Fisteus 
### Parroquias de Curtis 
## Notas 
;Referencias

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 

### Outros artigos 
* Lugares de Curtis

### Ligazóns externas 
* Fisteus na web do concello de Curtis
O Burgo, Culleredo

**Santiago do Burgo**

Afonso VII (1111-1157), alcumado *O Emperador*, rei de Galicia, de León, de Castela e de Toledo, concedulle *carta puebla* e estableceu nel un porto de acollida ao barcos con mercadorías e peregrinos que chegaban do norte de Europa  para dirixirse ao Santuario do Apóstolo Santiago, sobre todo aos procedentes dos portos ingleses.

A primacía do porto do Burgo de Faro sobre outros próximos, como o da Coruña, o de Betanzos ou o de Noia, até o século XIII, debeuse á seguridade que os cabaleiros da Orde do Temple ofrecían tanto aos peregrinos como aos comerciantes que alí chegaban. Os templarios levantaron un castelo-fortaleza e unha ermida, situada onde hoxe se encontra a igrexa de Santa María do Temple, no actual concello de Cambre, ao outro lado da ría. Os cabaleiros custodios do Camiño (o camiño inglés) vixiaban desde a fortaleza a chegada dos barcos ao porto, daban acollida, atención e aloxamento aos peregrinos e lles ofrecían protección coa súa presenza na ruta xacobea.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:o Burgo eldorado.jpg|Nocturno.
Ficheiro:Río Trabe, o Burgo, Galiza.jpg|Río Trabe.
Ficheiro:Patos e parrulos, supervivencia na ría de O Burgo.jpg|Parrulos na ría do Burgo.
Ficheiro:Cisnes no Burgo.jpg|Cisnes na ría do Burgo.

Ficheiro:Ría do Burgo.JPG|Ría do Burgo. En primeiro plano, paseo Marítimo.
Ficheiro:Ría de O Burgo ca marea baixa.jpg|Ría do Burgo coa marea baixa.
Ficheiro:Avenida Juan Carlos I.JPG|O Burgo. Avenida Xoán Carlos I.
Ficheiro:Elburgo.jpg|Edificios novos no Burgo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Burgo 
### Parroquias de Culleredo 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Culleredo

### Ligazóns externas 
* Rey Cabezudo, Mónica (2014). *La iglesia románica de Burgo de Faro, materialización del auge y declive de una villa bajomedieval*. *Annuarium Sancti Iacobi*, nº 3, 311-328 .
* A Ponte do Burgo, historia de Templarios en  Tesouros de Galicia.
Éforo

O termo **éforo** pode referirse a:
*Un **éforo**, maxistrado da antiga Esparta;
Como antropónimo masculino pode referirse a:
***Éforo de Cumas**, historiador de século -IV;
***Éforo de Éfeso**, pintor grego do século -IV;
***Éforo o Novo**, historiador do século III.
Cós

O **cós** é a parte superior ou corpo da camisa tradicional de home e muller. Adoitaba facerse con liño de mellor calidade que a saia ou parte inferior da camisa.

## Notas
SCART

O **SCART** debe o seu nome ás siglas de ''Syndicat des Constructeurs d'Appareils Radiorécepteurs et Téléviseurs*, tamén coñecido como **Euroconector** ou **Peritel** (de televisión periférica).

## Definición
O **SCART** ou **Euroconector** é un tipo de conector normalizado de 21 patillas que serve para a interconexión de dispositivos, permitindo o intercambio de información de vídeo e son. Este elemento permite acceso RGB directo ao receptor, así como o sinal de vídeo composto e bidireccional coñecido como CVBS (sinal de vídeo composto, borrado e sincronismo) xunto con conexións independentes ao canal de son estéreo. O número de estándar na CENELEC é EN 50049-1:1997. O *Euroconector* emprégase na interconexión de distintos dispositivos de televisión, vídeo, descodificadores, videoxogos...

## Patillaxe
O *euroconector* consta de 21 patillas.

## Véxase tamén
### Bibliografía
* Ibrahim, K.F. (2001, 2ª Edición) *Receptores de televisión''. Barcelona: Ed. Marcombo S.A. 
### Outros artigos
* Televisión
### Ligazóns externas
Eurístenes

Na mitoloxía grega, **Eurístenes** (en grego antigo Εὐρυσθένης), fillo de Aristodemo e de Arxia, é o irmán xemelgo de Procles e un dos Heráclidas.

Tras a reconquista do Peloponeso polos Heráclidas, de resultas dun oráculo da Pitia, recibe xunto co seu irmán o territorio de Esparta. É pai de Axis I (concibido de Anaxandra), fundador da dinastía real dos Axíadas, unha das dúas que reinaron simultaneamente en Esparta.

## Fontes
* Pseudo-Apolodoro: *Biblioteca* II, 8;
* Heródoto: *Historias* IV, 147; VI, 51–52; VII, 204);
* Pausanias: *Descrición de Grecia* III, 1–2.
Axis I

Na mitoloxía grega, **Axis I** (en grego antigo Ἆγις), rei lendario de Esparta.

Fillo do Heráclida Eurístenes e de Anaxandra, convértese en rei de Esparta á morte de seu pai. Funda daquela a dinastía real dos Axíadas que, conxuntamente coa dos Euripóntidas, goberna a cidade.

Ten dous fillos, Equéstrato e Anficles, sendo o primeiro o que o suceda.

## Fontes 
* Pausanias: *Descrición de Grecia* III, 2; III, 16.
Foxado, Curtis

**Santa María de Foxado** é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Curtis na comarca de Betanzos. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 499 habitantes (250 homes e 249 mulleres) distribuídos en 31 entidades de poboación en 38,5 km², o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 536 habitantes.

Eclesiasticamente pertence ao arciprestado de Sobrado, igual cás demais parroquias do concello.

[miniatura|Foxado no [Catastro de Ensenada (1752).]]
[miniatura|Foxado no *[Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* de Pascual Madoz (1847).

## Xeografía 
A parroquia está bañada polo río Mandeo. Ao seu paso por Curtis recibe as augas do río Portocastro, o Casteirón, o Ramalleira e o Deo, todos eles troiteiros. No último tramo o Mandeo esta represado pola Central Eléctrica da Castellana. Neste pequeno encoro pódense observar varias especies de anátidos, como o lavanco. Desemboca nel o río de Portabenza, que após nacer na parroquia fai de límite co concello de Aranga.

## Historia 
Coa reforma parroquial de 1867, levada a cabo persoalmente polo arcebispo de Santiago de Compostela, García Cuesta, a parroquia eclesiástica de Foxado perdeu o lugar de Samel, que pasou a formar parte da nova parroquia de Vilarraso, xunto con outros lugares procedentes de Muniferral, Aranga e Curtis. No entanto, a parroquia civil non sofreu perda ningunha e seguiu a ter os mesmos límites xa que, administrativamente, Vilarraso só se formou cos lugares das parroquias pertencentes ao concello de Aranga.

## Demografía 
Foxado xunto coa contigua parroquia de Grixalba (no concello de Sobrado) aparecen no *Censo de Pecheros* de 1528 con 151 pecheros ―os que teñen que pagar un tributo― mentres no censo de 1591 teñen 217 veciños, dos cales 215 son pecheros.

### Século XVIII
### Século XIX 
### Século XX 
### Século XXI 

## Patrimonio 
* Igrexa de Santiago, en Paradela.
* Igrexa de Nosa Señora das Neves, en Foxado.
* Capela de San Xurxo, en Recareo.
* Capela de San Cristovo, que posúe un sarcófago antropomorfo.
* Casa de postas cun escudo en bo estado de conservación.
* Pazo de Abeledo.
* Castro do Castelo, onde apareceu o tesouro de Foxado.
* Castro de Pedreira.
* Castro de Remourán.
* Castro de Vila do Castro.
* Castromelas.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Porta Centro Penitenciario de Teixeiro A Coruña Galiza.jpg|Centro penitenciario de Teixeiro en Paradela
Ficheiro:Pazo de Abeledo Curtis.jpg|Pazo de Abeledo
Ficheiro:Caminho em Foxado, Cúrtis (1).jpg|Camiño
Ficheiro:Baliza kilométrica do Plan Peña de 1939 no pk 9 da AC-231, Foxado, Curtis.jpg|Baliza quilométrica do Plan Peña de 1939 no pk 9 da AC-231
Ficheiro:Encoro da Espinheira, Cúrtis, no Mandeu (4).jpg|Muíño no Mandeo
Cruzeiro de Marmoiral em Foxado, Cúrtis.jpg|Cruceiro de Marmoiral
Ficheiro:Museo_Pontevedra,_Ed._Sarmiento_04-19b_Tesouro_de_Foxados_(Curtis).JPG|Tesouro de Foxado

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Foxado 
### Parroquias de Curtis 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Curtis

### Ligazóns externas 
* Foxado na web do concello de Curtis
Dodro, Dodro

**Santa María de Dodro** é unha parroquia que se localiza no leste do concello coruñés de Dodro, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 1.231 habitantes (609 homes e 622 mulleres) distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 1.327 habitantes.

## Patrimonio 
* Pazo de Lestrobe, antiga residencia de verán dos bispos e cóengos composteláns.
* Pazo da Hermida, residencia de Rosalía de Castro e Manuel Murguía, escenario da sinatura do pacto de Lestrobe o 26 de marzo de 1930.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Torres de Lestrobe - Pazo de Hermida 004.jpg|Pazo de Hermida.
Ficheiro:Pazo de Lestrobe, Dodro, Dodro.jpg|Pazo de Lestrobe.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Dodro 
### Parroquias de Dodro 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Dodro
Laíño, Dodro

**San Xián de Laíño** é unha parroquia que se localiza no centro do concello coruñés de Dodro, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 735 habitantes (352 homes e 383 mulleres), o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 801 habitantes.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Hórreo en Laíño, Dodro 02.jpg|Hórreo
Ficheiro:Hórreo con hedra en Laíño, Dodro.jpg

## Laíño na literatura popular 
* *De Laíño deben ser / onde elas lavan a cara / calquera pode beber.*.
* *Eu de onde estou ben vexo/ as rabizas en Teaio,/ tamén vexo os meus amores/ na arrechán de Araño* .

## Outros
* *Como chove mihudiño, Como mihudiño chove, Como chove mihudiño, Pó-la banda de Laíño, Pó-la banda de Lestrobe. — Rosalía de Castro.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Laíño 
### Parroquias de Dodro 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Dodro
### Bibliografía 
* BOUZA BREY, Fermín: "Cantigas populares da Arousa", en *Arquivos do Seminario de Estudos Galegos'' III, 1929, 153-204.
Equéstrato

Na mitoloxía grega, **Equéstrato** (en grego antigo Ἐχέστρατος / *Ekhéstratos*) é un rei lendario de Esparta.

Fillo de Axis I, neto de Eurístenes, pertence á casa real dos Axíadas. Sucédeo o seu fillo Leobotes (ou *Labotas* en Heródoto, que é a forma dórica do nome).

## Fontes
* Pausanias: *Descrición de Grecia* III, 2.
Berdeogas, Dumbría

**Santiago de Berdeogas** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Dumbría. Segundo o IGE en 2018 tiña 416 habitantes (216 mulleres e 200 homes) distribuídos en 11 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 632 habitantes.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Berdeogas
### Parroquias de Dumbría
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Dumbría
Buxantes, Dumbría

**San Pedro de Buxantes** Aparece, por primeira vez nun documento do ano 1152, no que Afonso VII lle fai doazón ao mosteiro de Moraime do coto e reguengo de *San Pedro de Vigiantes*, con tódalas súas pertenzas.

Dende os montes de Buxantes divísase toda a ría de Corcubión. Dende o alto de Miñóns vese desde Lira ata Fisterra, e era o lugar idóneo para apostar vixiantes que se encargaban de alertar as poboacións costeiras, mediante fogatas, da incursión dalgún barco sospeitoso, sobre todo viquingos ou normandos que asolaron Galicia entre os séculos IX e XII.

## Historia 
En 1152, o emperador Afonso VII xunto cos seus fillos Sancho e Fernando, doa ao mosteiro moraimés, sendo abade D. Juan, a igrexa de S. Pedro de Vigiantes (Buxantes) co seu couto “e con todo o seu realengo, que me pertence, a saber, según empeza na ribeira de Ésar (Ézaro) e de alí polo retamar de San Clemente (San Cremenzo) e polo monte da Cruz e de alí pola división entre Verenes (Brens) e por Castro Trevedo e polo camiño da isla Peladoria e de alí pola Mullermorta até a pena de Lebor e de alí por riba de Pedralonga e remata pola mesma Pedralonga até a ribeira do Ésar (Ézaro) onde se comezou o primeiro (…). Feito este documento en Toledo, en 1152, 20 de maio”.

## Patrimonio 
* Igrexa de San Pedro de Buxantes
* Capela de Nosa Señora das Neves, no lugar da Fontesanta, preto de Figueiroa, de finais do século XV, xunto ao Camiño de Fisterra-Muxía
* Pedra Cabalgada.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Igrexa de San Pedro de Buxantes - Dumbría - Galiza-4.jpg|Igrexa de San Pedro de Buxantes.
Ficheiro:Igrexa de San Pedro de Buxantes - Dumbría - Galiza-2.jpg|Igrexa de San Pedro de Buxantes.
Ficheiro:As Neves6.jpg|Ermida das Neves
Ficheiro:Pedra Cabalgada, Dumbría.jpg|Pedra Cabalgada

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Buxantes 
### Parroquias de Dumbría 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Dumbría
San Xoán de Laíño, Dodro

**San Xoán de Laíño** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello coruñés de Dodro, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 968 habitantes (474 homes e 494 mulleres), o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 1.168 habitantes.

A cruz do Avelán atópase a un quilómetro da igrexa de san Xoán, indo cara ás aldeas da Devesa e Teaio. En Imo está o petróglifo de Bouza Abadín.

## Laíño na literatura popular 
* *Eu de onde estou ben vexo/ as rabizas en Teaio,/ tamén vexo os meus amores/ na arrechán de Araño* .

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Petróglifo de Bouza Abadín, Imo, San Xoán de Laíño, Dodro.jpg|Petróglifo de Bouza Abadín en Imo.
Ficheiro:Dysphania ambrosioides. Teaio 3.JPG|Té bravo nas rúas de Teaio.
Cruceiro de Teaio, San Xoán de Laíño, Dodro.jpg|Cruceiro de Teaio.
Muiño da Devesa.JPG|Muíño da Devesa.
Cruceiro de Bustelo.JPG|Cruceiro de Bustelo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Xoán de Laíño 
### Parroquias de Dodro 
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Dodro
Fene, Fene

**San Salvador de Fene** é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Fene. Segundo o IGE en 2013 tiña 3.743 habitantes (1.964 mulleres e 1.779 homes) distribuídos en 20 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 3.483 habitantes.

## Lugares e parrroquias
### Lugares da parroquia de Fene
### Parroquias do concello de Fene
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Fene
O Ézaro, Dumbría

**Santa Uxía do Ézaro** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Dumbría, bañada pola Ría de Corcubión. Segundo o IGE en 2022 tiña 603 habitantes (322 mulleres e 281 homes) distribuídos en 4 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 1.081 habitantes.

A fervenza do Ézaro, na desembocadura do río Xallas, é un lugar de grande atractivo turístico. A carón da fervenza rematou varias veces unha etapa da Vuelta a España.

thumb|center|x200px|O Ézaro desde o miradoiro.

## Galería de imaxes 

File:Rio Xallas-Ezaro 080.jpg|Fervenza do río Xallas
Ficheiro:2004-04-10-Pozas-Ezaro-Cataratas0001.JPG|O Ézaro.
Ficheiro:Ezaro, Dumbría, Galiza.jpg|Solpor.
Ficheiro:Solpor en Ezaro Galicia.jpg|Solpor no Ézaro.
Ficheiro:Ezaro - 01 - Fervenza-Cascada-Waterfall.jpg|Fervenza do río Xallas (esta con auga)

## Etimoloxía 
Ézaro ou Ésaro (con seseo) vén do medieval *Isaro*, que tería unha orixe hidronímica indoeuropea cunha raíz *eis-* ou *is-*: moverse rapidamente ou violentamente, referido ao tramo final do río Xallas cando cae na fervenza de nome Ézaro. A raíz está viva en verbos do sánscrito como *ísyati* (bulir), *ésati* (esvarar). En Italia existe o río Esaro, afluente do Crati, coa mesma orixe. En Francia existe o río Isère, afluente do Ródano, en Aragón o río Esera, afluente do Cinca. En Baviera o Isar, afluente do Danubio, en Flandres o Yser ou Ijzer, o Eisrà en Lituania e casos británico deformados.

## Lugares e parroquias 
### Lugares do Ézaro 
### Parroquias de Dumbría 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Dumbría
* Fervenza do Ézaro

### Ligazóns externas 
* Páxina dedicada ao Ézaro
Limodre, Fene

**Santa Eulalia de Limodre** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Fene. Segundo o IGE en 2013 tiña 468 habitantes (242 mulleres e 226 homes) distribuídos en 14 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 522 habitantes.

Entre 1999 e 2017, na súa pista polideportiva e no parque A Hortiña, celebrouse un festival de música pop chamado Felipop. Limodre tamén ten 4 praias chamadas Río Sandeo, Coido, Almieiras e Río Castro.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Limodre
### Parroquias de Fene
## Notas 
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Fene
San Valentín, Fene

**San Valentín** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Fene. Segundo o IGE en 2013 tiña 1.407 habitantes (717 mulleres e 690 homes) distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 1.766 habitantes.

## Historia 
San Valentín deu nome á Cooperativa San Valentín, unha promoción de vivendas na Chousa de Perlío, propiedade de Astano,  que conta cunha superficie de 64.000 m². Do desmonte desta zona saíu material para as ampliacións de Astano. A primeira fase foron 384 vivendas, rematadas en setembro de 1970. Outras 240 vivendas da II Fase iniciáronse en 1972. A parroquia foi creada en 1976.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Polideportivo A Xunqueira.JPG|Polideportivo A Xunqueira.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Valentín 
### Parroquias de Fene 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Fene
Santa María de Lurdes, Curtis

**Santa María de Lurdes** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Curtis. Segundo o padrón municipal en 2004 tiña 1420 habitantes (747 mulleres e 673 homes), 45 máis que en 1999. A poboación está distribuída en 6 entidades de poboación en 2,3&nbsp;km².

Aínda que segundo o Nomenclátor de Galicia o nome da parroquia civil é Santa María de Lurdes, a parroquia eclesiástica denomínase Nosa Señora de Lourdes. Pertence ao arciprestado de Sobrado, igual cás demais parroquias do concello.

## Historia 
miniatura|esquerda|Sinal en Curtis da igrexa de Lourdes.

A estación de Curtis e as estradas Curtis-Santaia, A Coruña-Ourense e a comarcal Santiago-Curtis, deron lugar ao nacemento dunha gran feira. Polo aumento da poboación e as necesidades da feira creouse unha nova capela que co tempo se converteu na igrexa parroquial de Lourdes de Curtis.

A parroquia de Nosa Señora de Lurdes foi desmembrada de Santa María de Fisteus e constituída parroquia independente pola real Orde da Dirección General de Justicia, Culto y Asuntos Generales o 10 de outubro de 1928, adquirindo total independencia por un Decreto do Arcebispado de Santiago de data 1 de febreiro de 1929.

## Demografía 
### Século XX 
### Século XXI 

## Etnografía 
### Na cultura popular 
* *Leite, queixos e terneiros, os de Curtis e Teixeiro*.
* *Os de Curtis mataron un burro, / os de Teixeiro comérono crudo / e os de Fisteus mandaron recado / que lles gardaran a punta do rabo*.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Rúa en Curtis - Galiza.jpg|Avenida Principal de Curtis
Ficheiro:Estación_ferroviaria_-_Curtis_-_Galiza-2.jpg|Estación de Curtis
Ficheiro:Estación de Curtis A Coruña Galiza.jpg |
Ficheiro:IES de Curtis.jpg|IES de Curtis
Ficheiro:Curtis Lurdes 14.jpg|Paseo do rego de Paio

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santa María de Lurdes 
### Parroquias de Curtis 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Lugares de Curtis

### Ligazóns externas 
* Santa María de Lourdes na web do concello de Curtis
Elviña, A Coruña

**San Vicenzo de Elviña**, nun terreo que xa se expropiara en 1963 para construír unha fábrica de fertilizantes) e mais da Zapateira dentro dos límites da parroquia. Dende entón, a expansión do Campus de Elviña á custa das históricas localidades de Elviña e do Castro de Elviña, levantou as protestas dos veciños que teñen que facer fronte ás continuas expropiacións e á especulación urbanística. A este problema únense as expropiacións do Parque Ofimático (Xuxán) que xa destruíron lugares como As Cernadas e Galán e teñen proxectado derrubar parte da aldea de Elviña.

## Notas etnográficas
*Para cantar e beilar, as nenas da Pelengrina; para beber a perrita, as borrachonas de Elviña .*

## Patrimonio 
Ademais do Castro de Elviña e a igrexa de San Vicenzo de Elviña, consérvanse en Elviña dous hórreos centenarios de estilo Visma en bo estado, entre eles o da desaparecida reitoral de San Vicenzo de Elviña sobre a que se levantou o colexio das Franciscanas, que é un dos maiores da comarca, con 15×3,20 metros.

## Galería de imaxes

Ficheiro:Elviña aceso a croa e muro.JPG | Castro de Elviña.
Ficheiro:Igrexa de San Vicenzo de Elviña(Elviña, A Coruña).jpg | Igrexa de San Vicenzo de Elviña.
Ficheiro:Escultura lavandeiras 4, Feáns, A Coruña.JPG | Escultura das Lavandeiras, en Feáns.
Ficheiro:Río Mesoiro (A Coruña).jpg | Río Mesoiro.
Ficheiro:Plano perimetral da freguesia de Elvinha (1863).jpg|Plano perimetral da parroquia, 1863.
Ficheiro:Plano das demarcaçõs de Elvinha e Orro no monte de Areas (1864).jpg|Plano das demarcacións de Elviña e Orro no monte de Areas, 1864.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Elviña
### Parroquias da Coruña
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares da Coruña
Brión, Ferrol

**Santa María de Brión** é unha parroquia rural que se localiza no sur do concello de Ferrol na provincia da Coruña. Segundo o IGE en 2018 tiña 323 habitantes (163 mulleres e 160 homes) distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón un aumento con relación ao ano 2004 cando tiña 360 habitantes.

## Historia 
Este lugar foi escenario da batalla de Brión, que foi un encontro bélico acontecido os días 25 e 26 de agosto de 1800 entre tropas británicas e españolas, durante as guerras napoleónicas, co obxectivo de destruír a cidade de Ferrol e os seus arsenais.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Lateral Igrexa Brión.JPG|Igrexa de Brión
Ficheiro:San Felipe.JPG|San Felipe

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Brión 
### Parroquias de Ferrol
A Cabana, Ferrol

**Santo Antonio da Cabana** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Ferrol. Segundo o IGE en 2020 tiña 769 habitantes (387 mulleres e 382 homes) distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 919 habitantes.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cruceiro Santo Antonio.JPG|Cruceiro de Santo Antonio
Ficheiro:A Cabana 1.JPG|Vista desde a ría
Ficheiro:A Cabana 2.JPG|Vista desde a ría
Ficheiro:A Cabana, Ferrol, 1909.png|A Cabana en 1909

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Cabana 
### Parroquias de Ferrol 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ferrol
Covas, Ferrol

**San Martiño de Covas**.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cabo Prior.JPG|Cabo Prior.
Ficheiro:Praia de Ponzos 1.JPG|Praia de Ponzos.
File:Facendo parapente.jpg|Facendo parapente.
Ficheiro:Illa de Santa Comba 1.JPG|Illa de Santa Comba.

## Eventos de interese 
Equiocio é un evento multidisciplinar en torno aos cabalos que se celebra en Covas desde 1992.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Covas 
### Parroquias de Ferrol 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ferrol
### Ligazóns externas 
* Facebook da Biblioteca Columba en Cobas
Doniños, Ferrol

**San Román de Doniños**

Arrodeada por manchas boscosas de ribeira, destaca na súa vexetación a presenza de plantas acuáticas nas beiras da lagoa, como a *Ranunculus aquatilis*, a *Potamogeton natans* ou a *Nimphaea alba*. A *Eleocharis acicularis* e a *Litorella uniflora* pódense atopar nas áreas encharcadas. As aves tamén abondan, coa presenza de exemplares de galiñolas, mergullóns, lavancos e cercetas.

Existe unha lenda, da que corren diferentes versións, de que onde hoxe se atopa a lagoa houbo unha cidade chamada *Valverde*, que resultou asolagada como castigo divino pola súa impiedade. Cóntase que cando Xesús andaba polo mundo veu dar a Doniños. Pediu esmola e comida pero ninguén o atendeu, agás unha muller que parteu con el o pan que gardaba para os seus meniños. Xesús decideu destruír a cidade e advertiu á muller para que subise a algún lugar alto. Así o fixo pero cando escoitou o entrondo causado pola inundación, momento no que perdeu o sentido e caeu morta. O berce no que levaba os meniños  saíu aboiando e os meniños puideron salvarse, e deses *Dous meniños* vén o nome do lugar: *Doniños*.

A praia de Doniños é rectilínea, de area branca e fina, ventosa e con forte ondaxe sita nun contorno rural. Ten dúas zonas diferenciadas: Punta Penencia (pouco masificada) e Outeiro (máis ocupada). Trátase do principal centro de atracción na cidade de Ferrol para a práctica do surf, xunto con areais como Pantín, xa no concello de Valdoviño.

Dotada de Bandeira Azul, trátase dunha praia aberta, cunha lonxitude de 1,7 quilómetros. A súa ocupación é alta na tempada estival. É o areal máis próximo ao casco urbano de Ferrol (6 quilómetros).

## Historia e patrimonio
A Punta do Castro (Castro de Lobadiz) son uns restos dun poboamento castrexo prerromano situado no límite norte do areal, no que se atoparon xoias e atributos de dignidade celtas, ademais dos restos dun castelo e as instalacións dunha batería de artillaría de costa, servida pola Armada.

O 25 de agosto de 1800 tivo lugar a batalla de Brión. Unha dotación da Armada Inglesa composta por navíos de guerra e infantaría tentou ocupar a cidade de Ferrol, desembarcando na praia de Doniños. Porén, as tropas do almirante Warren tiveron problemas coa resaca do mar, sendo as chalupas pasto dos canóns ferroláns. Contan as crónicas que "o camiño estaba ben defendido e o paso pola lagoa de Doniños era impracticable", polo que "a praia de Doniños contribuíu á derrota inglesa".

As Festas patronais son os días 9 e 10 de agosto.

## Lugares e parroquias
### Lugares de Doniños
### Parroquias de Ferrol
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Ferrol
Barallobre, Fene

**Santiago de Barallobre** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Fene. Segundo o padrón municipal de 2007 tiña 1.836 habitantes (964 mulleres e 872 homes) distribuídos en 31 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 2.045 habitantes.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Cruceiro Barallobre.JPG|Cruceiro de Barallobre.
Ficheiro:O Camiñante Descoñecido.JPG|Monumento ao Camiñante Descoñecido.
Ficheiro:Baralhobre01.jpg|Estación de Barallobre.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Barallobre 
### Parroquias de Fene 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Fene
Esmelle, Ferrol

**San Xoán de Esmelle** é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Ferrol na comarca homónima. Segundo o IGE en 2018 tiña 352 habitantes (181 homes e 171 mulleres) distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 442 habitantes. Esta poboación sofre un incremento durante a época estival por mor das segundas residencias.

## Xeografía 
**Esmelle** ocupa o val do mesmo nome que acaba rematando á beira do océano Atlántico, onde se creou un fermoso areal moi visitado no verán.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Escultura do Mago Merlín.JPG|O Mago Merlín.
Ficheiro:Muíño de Otero 1.JPG|Muíño de Otero.
Ficheiro:Muíño de Otero 2.JPG|Outra vista.
Ficheiro:Muíño de Otero 3.JPG|Outra vista.
Ficheiro:Muíño de Otero 4.JPG|Outra vista.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Esmelle 
### Parroquias de Ferrol 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ferrol
Leixa, Ferrol

**San Pedro de Leixa** é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Ferrol. Segundo o Instituto Galego de Estatística no ano 2018 tiña 96 habitantes (46 mulleres e 50 homes) nunha entidade de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 107 habitantes.

De época prehistórica existe un campo de catro mámoas no límite con Narón e o castro da Croa de Leixa.

## Notas
## Lugares e parroquias
### Lugares de Leixa
### Parroquias de Ferrol
Mandiá, Ferrol

**Santa Uxía de Mandiá** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Ferrol. Segundo o IGE en 2018 tiña 645 habitantes (332 mulleres e 313 homes) distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 837 habitantes.

Na escola desta parroquia estivo destinada entre 1918 e 1928 a mestra e inventora Ángela Ruiz Robles.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Mandiá 
### Parroquias de Ferrol 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ferrol
Marmancón, Ferrol

**San Pedro de Marmancón** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Ferrol. Segundo o Instituto Galego de Estatística en 2018 tiña 84 habitantes (47 mulleres e 37 homes) distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 107 habitantes.

## Lugares e parroquias
### Lugares da Marmancón
### Parroquias de Ferrol
## Notas
## Véxase tamén
### Outros artigos
*Lugares de Ferrol
San Xurxo da Mariña, Ferrol

**San Xurxo da Mariña** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Ferrol. Segundo o IGE en 2018 tiña 392 habitantes (201 homes e 191 mulleres) distribuídos en 2 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 476 habitantes. No verán aumenta considerablemente a súa poboación ó contar cun importante número de vivendas empregadas como segunda residencia.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Vila da Area.JPG|Vila da Area
Ficheiro:Vila da Eirexa.JPG|Vila da Eirexa
Ficheiro:Casa con burro.JPG|Vila da Eirexa
Ficheiro:Fonte Vila da Eirexa.JPG|Fonte
Ficheiro:Hórreo San Xurxo 1.JPG|Hórreo 
Ficheiro:Hórreo San Xurxo 2.JPG|Hórreo
Ficheiro:Praia de San Xurxo, Ferrol.jpg|Praia de San Xurxo.
Ficheiro:Raia de San Xurxo, Ferrol - Panorámica.jpg|Praia de San Xurxo.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Xurxo da Mariña 
### Parroquias de Ferrol 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ferrol
Thin Film Transistor

Cando falamos de TFT normalmente referímonos aos monitores ou pantallas que usan esta  tecnoloxía. TFT son as siglas de *Thin Film Transistor*. É unha tecnoloxía usada nas pantallas planas (LCD) que consiste nun transistor por cada píxel que ten a pantalla, deste modo lógrase unha gran calidade de imaxe, pero ten como punto contraditorio o alto prezo que teñen os monitores ou pantallas con esta tecnoloxía.
A Graña, Ferrol

**Santa Rosa de Viterbo da Graña** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Ferrol, na provincia da Coruña. Segundo o IGE en 2018 tiña 433 habitantes (230 mulleres e 203 homes) distribuídos nunha soa entidade de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 541 habitantes.

Limita ao norte coa parroquia de Brión, ao leste coa Cabana, ao oeste con Brión e ao sur coa ría de Ferrol. O topónimo fai mención a unha antiga explotación gandeira ou agrícola.

A Sociedade Cultural Deportiva e Recreativa da Graña desenvolve actividades como o fútbol, remo, balonmán ou tenis de mesa.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Praia da Graña Ferrol Spain.jpg|Praia da Graña.
Ficheiro:A Graña, Ferrol, Galiza.jpg|Vista xeral.
Ficheiro:Casa da Estrela.JPG|Casa da Estrela.
Ficheiro:A Graña.JPG|Vista da Graña desde a ría.

## Lugares e parroquias 
### Lugares da Graña 
### Parroquias de Ferrol 
## Notas
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ferrol
Serantes, Ferrol

**San Salvador de Serantes** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Ferrol na comarca de Ferrol. Segundo o IGE en 2018 tiña 1.742 habitantes (882 mulleres e 860 homes) distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 2.066 habitantes.

## Historia 
A parroquia de San Salvador de Serantes foi a capital do concello de Serantes. En 1972 inaugurouse en Serantes a Escola Universitaria Politécnica de enxeñería naval e industrial.

## Patrimonio 
[miniatura|dereita|Debuxo do [petróglifo de Chamorro (Serantes).]]
A ermida de Chamorro, construída no século XVI, está situada na aba do monte do mesmo nome e desde o seu adro, a 175 m de altitude, contémplase unha magnífica vista panorámica da comarca ferrolá, co val de Serantes en primeiro termo e ao fondo a cidade de Ferrol. A porta está situada nun lateral, ao que se engadiu un beiril para integrar a peaña coa estatua da Virxe, chamada do Nordés, parece ser románica do século XII. Neste lugar celébrase unha concorrida romaría o luns de Pascua, desde o ano 1628, como acción de grazas a Virxe pola súa intersección nun forte temporal.

Na zona na que está ermida hai varios petróglifos.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ferrol-Ermita de Chamorro 04.jpg|Ermida de Chamorro.
Ficheiro:Casa natal de Torrente Ballester.JPG|Casa natal de Torrente Ballester.
Ficheiro:Polideportivo A Malata.JPG|Polideportivo da Malata.
Ficheiro:Viladóniga.JPG|Viladóniga coa ermida de Chamorro no monte.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Serantes 
### Parroquias de Ferrol 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Carneiro Rey, J. A. e Fábregas Valcarce, R. (2003): ''O Petroglifo de Chamorro (S. Salvador de Serantes, Ferrol). Universidade de Santiago de Compostela. ISSN 0211-8653

### Outros artigos 
* Concello de Serantes
* Lugares de Ferrol
Duio, Fisterra

**San Vicenzo de Duio** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Fisterra. Segundo o IGE en 2018 tiña 321 habitantes (155 homes e 166 mulleres) distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 438 habitantes.

## Patrimonio 
A igrexa parroquial comezouse a construír en 1669, ao pé dun castro. De estilo barroco, foi saqueada durante a invasión napoleónica e un incendio destruíu os arquivos parroquiais. Foi reconstruída no século XIX.

Ten planta de salón cun gran presbiterio rectangular e unha soa nave, dividida en catro tramos. A fachada remata cunha espadana construída en 1863. Na capela maior destaca un gran retablo, presidido pola imaxe de San Vicenzo, o patrón da parroquia de Duio.

Por esta parroquia pasa a 8ª etapa da ruta de sendeirismo do Camiño dos Faros.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Duio 
### Parroquias de Fisterra 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Fisterra
Phishing

O **phishing** é unha técnica de captación ilícita de datos persoais (principalmente relacionados con claves para o acceso a servizos bancarios e financeiros) a través de correos electrónicos ou páxinas web que imitan/copian a imaxe ou aparencia dunha entidade bancaria/financeira (ou calquera outro tipo de empresa de recoñecido prestixio).
 
En termos máis coloquiais, podemos entender o phishing como "pesca de datos", ao asimilar a fonética da palabra *phishing* co xerundio *fishing*.

## Procedemento
A técnica do phishing utiliza o correo electrónico para poñerse en contacto cos usuarios, utilizando mensaxes que imitan, case á perfección, o formato, linguaxe e a imaxe das entidades bancarias/financeiras, e que sempre inclúen unha petición final en solicítaa aos usuarios a "confirmación" de determinados datos persoais alegando distintos motivos: problemas técnicos, cambio de política de seguridade, posible fraude etc...

Estas mensaxes de correo electrónico sempre inclúen enlaces que conducen *aparentemente* ás páxinas web oficiais das citadas entidades pero que, en realidade, remiten a "páxinas web trucadas" que imitan ou copian case á perfección a páxina web da entidade financeira, sendo a súa finalidade principal captar datos dos usuarios.

Dada a confianza que os usuarios teñen depositada nas entidades das que son clientes, e por descoñecemento ou simplemente ante a incerteza e temor creados, acceden a devanditas páxinas web trucadas, onde o defraudador ou delincuente informático, obtén os datos persoais ou claves de acceso persoais.

## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
* Que é o phishing? .
* Anti-phishing Working Group
* "¡Ojo al timo del Phishing!" .
Santa Cecilia de Trasancos, Ferrol

**Santa Cecilia de Trasancos** ou **Santa Icía de Trasancos** é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Ferrol. Segundo o IGE en 2018 tiña 725 habitantes (376 mulleres e 349 homes) distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 771 habitantes.

Eclesiasticamente, tamén inclúe o barrio naronés da Solaina.

## Historia 
O primeiro documento coñecido onde aparece citada esta parroquia correspóndese ao ano 1087 e pertence á colección diplomática do próximo mosteiro de San Martiño de Xuvia. Durante a Idade Media e a Idade Moderna, Santa Icía de Trasancos foi a cabeza ou capital do arcediagado de Trasancos.

O couto medieval de Santa Icía de Trasancos estaba en mans do correspondente arcediago, por canto era anexo a esta dignidade do cabido mindoniense. No ano 1586 o rei Filipe II, despois de desamortizar este couto e incorporalo aos bens da Coroa, vendeuno ao ferrolán Xoán Yáñez de Leiro e Doza, cóengo doutoral da Catedral de Santiago de Compostela. O Dr. Yáñez de Leiro outorgou testamento no ano 1599, polo cal fundou vínculo e morgado sobre este couto -xunto cos de Xuvia e Caranza- así como sobre outros bens capitais, en favor do seu sobriño o capitán Pedro Yáñez de Mandiá. O couto de Santa Icía de Trasancos permaneceu durante a Idade Moderna en posesión dos descendentes do capitán Pedro Yáñez de Mandiá, logo co apelido Bermúdez de Mandiá, até a abolición do sistema xurisdicional co fin do Antigo Réxime, no século XIX.

## Patrimonio 
miniatura|Santa Icía de Trasancos.
Da igrexa medieval non se conserva máis que un pequeno anaco dunha doela, embutido na parede interior do altar maior da que hoxe corre popularmente como "igrexa vella", a cal data do ano 1771 e se edificou baixo o padroado de D. Xosé María Bermúdez de Mandiá e Pardiñas Villardefrancos, señor xurisdicional polo entón. A actual igrexa parroquial data do ano 1964.

Na mesma parroquia de Santa Icía de Trasancos e lindando coa freguesía anexa de San Pedro de Leixa atópase o espléndido Pazo do Monte, que se rematou de construír no ano 1780 e foi casa grande da liñaxe dos Bermúdez de Mandiá, antigos señores da xurisdición. Na actualidade está en propiedade dos seus sucesores, os Moreno-Bermúdez.

Sobre o río de Santa Icía, tamén chamado río Freixeiro, atópase a ponte chamada popularmente "romana", que en realidade data do ano 1814. Nas proximidades está o chamado Muíño dos Amenadás, xa no concello de Narón, cuxa primeira construción data do ano 1813.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Ponte medieval dos Amenadás.JPG|Ponte dos Amenadás
Ficheiro:Casa do Monte.JPG|Casa do Monte
Ficheiro:A Pallota.JPG|A Pallota
Ficheiro:Semáforo vacún.JPG|Semáforo vacún

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Santa Cecilia de Trasancos 
### Parroquias de Ferrol 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Ferrol
San Martiño de Duio, Fisterra

**San Martiño de Duio** é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Fisterra. Segundo o IGE en 2018 tiña 763 habitantes (393 homes e 370 mulleres) distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 784 habitantes.

## Patrimonio 
A **igrexa parroquial** comezouse a construír en 1717. De estilo barroco, foi profanada polas tropas francesas na Guerra da Independencia, sendo reconstruída no século XIX.

Ten planta de salón cunha capela maior con sancristía acaroada ao lado norte e unha soa nave. A fachada principal é de traza pentagonal. Sobre a porta principal hai unha escultura de granito cunha imaxe que representa ao santo titular, San Martiño.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de San Martiño de Duio 
### Parroquias de Fisterra 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Fisterra
Río Sarria

O **Sarria**, tamén chamado **Oribio**, é un río da provincia de Lugo, en Galicia. É un afluente do río Neira, e este á súa vez do río Miño.

## Etimoloxía 
O río Sarria, topónimo que significa *"corrente fluvial"*, dá o seu nome a un concello, a unha comarca, a un condado, a unha xurisdición, a un marquesado, a dous mosteiros, a un partido xudicial, a unha terra, a unha vila e a varias parroquias. Ten 57&nbsp;km de lonxitude e drena 309&nbsp;km² de superficie.

## Curso 
Fórmase coas augas que baixan desde os montes da Meda, Oribio e Albela, no concello de Triacastela, e tras atravesar o concello de Samos entra no de Sarria, déixao e fai de límite entre o do Páramo e Láncara. Neste último únese ao río Neira preto da vila da Pobra de San Xiao.

A bacía do río é moi ampla e abrangue a maior parte da comarca de Sarria: tódalas parroquias de Triacastela, a maior parte das de Samos e Sarria, poucas de Láncara, 2 do Páramo e unha pequena parte do Incio.

[esquerda|miniatura|260px|Muíño no río, ao seu paso polo concello de [Sarria]]
[dereita|miniatura|260px|Río Sarria en [1910]]
Cracker

**Crackers** é o nome que reciben aqueles que empregan os seus coñecementos técnicos para a perturbación de procesos informáticos.

Temidos e criticados duramente pola maior parte da comunidade hacker debido ao desprestixio que lles supón a ante da opinión pública e as empresas, poden considerarse un subgrupo marxinal da comunidade informática, xa que a maioría deles teñen coñecementos técnicos limitados e non crean ningunha innovación.

Outros crackers, máis sofisticados, penetran en sistemas informáticos para desafiar persoalmente aos  poderes establecidos, por exemplo a Microsoft ou ás grandes  empresas. E algúns empregan a súa capacidade tecnolóxica como forma de protesta social ou política, como expresión da súa crítica á orde establecida.

Estes son os que se introducen en sistemas militares, administracións públicas, bancos ou empresas para reprocharlles algunha fechoría. Entre os ataques de crackers con motivación política hai que sitúar os practicados por movementos políticos ou por sevizos de intelixencia dos gobernos, como a guerra informática desenvolta entre países.

## Os ladróns de guante branco
Hai moi distintos tipos de crackers, pero non se considera entre eles a aqueles que penetran en ordenadores ou redes de xeito ilegal para roubar. Estes son ladróns de guante branco, unha vella tradición criminal.

## Script kiddies
Moitos crackers pertencen á categoría de script kiddies, é dicir,  bromistas de mal gusto. Moitos deles son adolescentes que penetran sen autorización nos sistemas, ou crean e difunden virus informáticos para sentir o seu poder, para medirse cos outros, para desafiar o  mundo dos adultos ou para chulearse cos seus amigos ou cos seus referentes da rede.

## Véxase tamén
### Outros artigos
*Hacker
*Virus informático
*Sniffer
*Phishing
*Pharming
* Keygen
*Keylogger
*Seguridade informática
*Rootkit
*Troiano
Fisterra, Fisterra

**Santa María de Fisterra** é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Fisterra. Segundo o IGE en 2018 tiña 2.875 habitantes (1.468 homes e 1.407 mulleres) distribuídos en 3 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 3.176 habitantes.

## Patrimonio 
A igrexa parroquial de Santa María das Areas sitúase na estrada de acceso ao faro, na aba do monte do Cabo. Foi construída no século XII, e nela custódiase a imaxe do Santo Cristo de Fisterra.

En 1479 o párroco Alonso García mandou construír a carón do templo o Hospital de Peregrinos da Nosa Señora do Rosario, para atender os peregrinos chegados.

Por este lugar pasa a 8ª etapa da ruta de sendeirismo do Camiño dos Faros.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Capela da Nosa Señora do bo Suceso, Fisterra.jpg|Capela da Nosa Señora do Bo Suceso
Ficheiro:Fisterra, Fisterra2.jpg|Fachada da igrexa parroquial
Ficheiro:StaMariaFisterraSagrario.jpg|Sagrario na igrexa de Fisterra
Ficheiro:The end of the world. Fisterra.jpg|Vila e porto de Fisterra
Ficheiro:StaMariaAreasFisterra.jpg|Igrexa de Santa María das Areas
Ficheiro:Fisterra_PortaNorte.jpg|Porta lateral norte
Ficheiro:Fisterra_Pórtico.jpg|Pórtico da igrexa de Santa María

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Fisterra 
### Parroquias de Fisterra 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Fisterra
Sardiñeiro, Fisterra

**San Xoán de Sardiñeiro** é unha parroquia que se localiza ó norte do concello de Fisterra. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 742 habitantes (359 mulleres e 383 homes) distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 897 habitantes.

## Patrimonio 
A igrexa parroquial é de estilo barroco-neoclásico. A súa construción iniciouse en 1774, sufrindo reformas e ampliacións no século XIX.

A súa planta é de salón, con muros grosos e unha soa nave. Ten tres portas de acceso á nave. A fachada actual é neoclásica, conservando do estilo barroco a moldura das ventás. A espadana foi engadida en 1900.

Carece de retablos, xa que foron destruídos nas sucesivas reformas debido ao mal estado. A ornamentación interior é escasa, destacando un crucifixo de grandes dimensións na capela maior, da escola compostelá do século XX e con claras influencias de Francisco Asorey e outros escultores galegos de principios de século.

Sobre unha ménsula está a figura de San Xoán Bautista.

Por esta parroquia pasa a 8ª etapa da ruta de sendeirismo do Camiño dos Faros.

## Galería de imaxes 

Ficheiro:Sardiñeiro, Fisterra3.jpg|Casa reitoral.
Ficheiro:Sardiñeiro, Fisterra4.jpg|Inscrición na casa reitoral.
Ficheiro:Praia perigosa (6139149565).jpg|Acceso á praia do Rostro, ao norte da parroquia de Sardiñeiro.

## Lugares e parroquias 
### Lugares de Sardiñeiro 
### Parroquias de Fisterra 
## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lugares de Fisterra