5 de xaneiro

[miniatura|dereita|245px|[Cabalgata dos reis magos.]]
O **5 de xaneiro** é o quinto día do ano do calendario gregoriano. Quedan 360 días para rematar o ano e 361 nos anos bisestos.

## Acontecementos 
* 1387 - Xoán I é nomeado rei da Coroa de Aragón trala morte de seu pai Pedro IV o Ceremonioso.
* 1527 - en Zürich é executado Felix Manz, líder da congregación anabaptista.
* 1543 - Desembarca no porto de San Francisco de Campeche (México), o frade español Bartolomé de las Casas, que se fará evanxelizador, educador, historiador e defensor do indíxena.
* 1728 - Fundación da Universidade da Habana (Cuba).
* 1762 - Pedro II asume o trono do imperio Ruso o fina-la súa tía, a emperatriz Elizabeth.
* 1798 - Inaugúrase o cemiterio San Xoán Evanxelista de Baiamo, primeiro de Cuba e de América. 
* 1809 - O imperio Otomán e Gran Bretaña firman o Tratado dos Dardanelos.
* 1813 - O Tribunal da Inquisición é suprimido polas Cortes de Cádiz.
* 1814 - A Rexencia do Reino é trasladada dende Cádiz a Madrid.
* 1835 - Editase a primeira revista gráfica, *O artista*.
* 1855 - Inauguración do primeiro ferrocarril en Panamá, de 75 quilómetros de percorrido.
* 1895 - Caso Dreyfus: o oficial francés de orixe xudía Alfred Dreyfus perde a súa patente oficial e é sentenciado a prisión perpetua na Illa do Diaño, Güiana Francesa.
* 1896 - O *Wiener Presse* publica un descubrimento de Wilhelm Roentgen, unha radiación que logo se chamaría Raios X.
* 1900 - Estréase en Roma a ópera *Tosca* de Giacomo Puccini.
* 1900 - O líder unionista John Edward Redmond chama aos irlandeses a rebelarse contra o Reino Unido.
* 1905 - Charles Perrine anuncia o descubrimento de Elara, o 7º satélite de Xúpiter.
* 1914 - Ford anuncia un salario de 5 dólares por xornada de 8 horas diarias na súa fábrica de automóbiles.
* 1916 - Antón Villar Ponte comeza dende *La Voz de Galicia* a campaña para a creación dunha Liga de Amigos do Idioma Galego, orixe das Irmandades da Fala
* 1917 - Islandia obtén de Dinamarca unha limitada autonomía administrativa.
* 1919 - Fúndase o Partido Nacional Socialista Alemán (NSDAP). Partido ao que pertenceu Adolf Hitler co carné número 7.
* 1920 - Por orde gobernamental son clausurados en España os sindicatos obreiros e o xornal *Solidaridad Obrera*, tralo atentado contra o presidente da patronal.
* 1930 - O Goberno soviético anuncia a creación de cooperativas agrícolas de produción, chamadas koljós.
* 1933 - Comenzan os traballos de construción do Golden Gate (San Francisco, EUA).
* 1940 - Estréase en Barcelona a película *La tonta del bote*, baseada na obra de Pilar Millán Astray.
* 1940 - Realízase a primeira demostración da radio FM.
* 1941 - Remátanse as obras do túnel de Viella, que comunica o Val de Arán co resto de España.
* 1950 - Gran Bretaña rompe as súas relacións diplomáticas coa China nacionalista e, o día seguinte, recoñece o réxime de Mao Zedong.
* 1953 - Primeira representación da obra de teatro de Samuel Beckett *Á espera de Godot*.
* 1955 - O ministro francés do Interior, François Mitterrand, propón que Alxeria se integre en Francia.
* 1959 - Alasca, despois da admisión solicitada hai 2 días, convertese no 49 estado da Unión norteamericana.
* 1961 - Cuba expón no consello de Seguridade da ONU o seu temor de que os Estados Unidos prepare a invasión da illa.
* 1961 - Publícase *Memorias dun neno labrego* pola editorial Follas Novas fundada por Xosé Neira Vilas e Anisia Miranda na Arxentina.
* 1969 - A Unión Soviética lanza unha sonda espacial a Venus.
* 1975 - Cantarero del Castillo constitúe *Reforma Social Española*, primeira asociación política autorizada.
* 1977 - Suprímese en España o Tribunal de Orde Pública, e crease a Audiencia Nacional, ademais de deroga-lo Decreto-Lei sobor terrorismo.
* 1978 - Entra en vigor a preautonomía do País Vasco.
* 1985 - Nacen nun hospital de París os primeiros trixemelgos europeos concibidos por medio da fecundación in vitro.
* 2000 - O Goberno de Aragón confirma a morte, dentro do Parque Nacional de Ordesa e Monte Perdido, do derradeiro exemplar de bucardo.

## Nacementos 
miniatura|150px|Nicole-Reine Lepaute
miniatura|150px|Maruxa Mallo
* 891 - Abderramán III, califa de Al-Ándalus que gobernou Córdoba.
* 1548 - Francisco Suárez, "Dr. Eximio", teólogo español.
* 1589 - Manuel de Villegas, escritor español.
* 1592 - Shah Jahan Mughal, emperador hindú.
* 1596 - Henry Lawes, compositor.
* 1713 - Jorge Juan y Santacilia, matemático e físico español.
* 1723 - Nicole-Reine Lepaute, astrónoma francesa. (f.1788)
* 1744 - Gaspar Melchor de Jovellanos, político e escritor español.
* 1838 - Camille Jordan, matemático francés.
* 1846 - Rudolf Eucken, filósofo alemán, Premio Nobel de Literatura no 1908.
* 1855 - King Camp Gillette, inventor da folla de afeitar.
* 1858 - Telesforo Ojea Somoza, xurista, xornalista e político galego (m. 1890).
* 1866 - Ramón Casas, pintor español.
* 1876 - Konrad Adenauer, chanceler e estadista alemán.
* 1881 - Pablo Gargallo, escultor español.
* 1895 - Enrique Policastro, pintor arxentino.
* 1900 - Yves Tanguy, pintor surrealista francés.
* 1902 - Maruxa Mallo, pintora galega.
* 1906 - Kathleen Kenyon, arqueóloga británica.
* 1909 - Luisa Mercedes Levinson, novelista e dramaturga arxentina.
* 1911 - Jean Pierre Salomons (J.P. Aumont), actor francés.
* 1914 - Antonio Matilla Tascón, historiador español.
* 1921 - Jean de Nassau, Gran Duque de Luxemburgo.
* 1921 - Friedrich Dürrenmatt, escritor suízo.
* 1926 - Maria Schell, actriz austríaca.
* 1928 
** Sultan bin Abdul Aziz, príncipe de Arabia Saudita (m. 2011).
** Walter Mondale, 42do vicepresidente estadounidense (m. 2021).
* 1932 - Umberto Eco, semiólogo, mestre e escritor italiano.
* 1938 - Xoán Carlos I, rei de España.
* 1943 - Terenci Moix, escritor español.
* 1946 - Diane Keaton, actriz estadounidense.
* 1948 - Teófila Martínez, política española, alcaldesa de Cádiz.
* 1950 - Chris Setin, músico escocés.
* 1952 - Purificación Mayobre, filósofa, escritora e feminista galega.
* 1953 - Xosé Ramón Pousa, xornalista e escritor galego.
* 1958 - Alberto Muñoz Terol, biólogo español.
* 1961 - Isabel Gemio, presentadora española de radio e televisión.
* 1964 - Gran Young, músico canadense.
* 1969 - Marilyn Manson, cantante estadounidense.
* 1976 - Diego Tristán, futbolista español.
* 1986 - Ana María Pérez Cerviño, escritora e ilustradora galega.

## Mortes 
miniatura|150px|Ramón María del Valle-Inclán
miniatura|150px|Isaac Díaz Pardo
* 900 - Xoán IX, Papa.
* 1066 - Eduardo, o Confesor, rei de Inglaterra.
* 1586 - Rodrigo de Benavides, militar español, participou na Batalla de Lepanto.
* 1589 - Catarina de Medici, raíña de Francia.
* 1692 - Fernando de Valenzuela, político español.
* 1713 - Jorge Juan y Santacilla, científico levantino de sona internacional no século XVIII, cualificado na Europa da súa época como *o sabio español*  (m. 1773)
* 1857 - Gregorio Aráoz de Lamadrid, militar arxentino.
** José Luis de Bustamante, escritor uruguaio.
* 1860 - San Xoán Nepomuceno, relixioso checoslovaco.
* 1903 - Práxedes Mateo Sagasta, presidente do Goberno español.
* 1922 - Ernest Shackleton, explorador británico.
* 1933 – Calvin Coolidge, 33er Presidente estadounidense (n. 1872).
* 1936 - Ramón María del Valle-Inclán, escritor galego.
* 1960 - Quico Sabaté, guerrilleiro antifranquista catalán (n. 1915)
* 1970 - Max Born, físico alemán de orixe polaca, Premio Nobel en 1954.
* 1974 - José Suárez, foi un fotógrafo galego.
* 1979 - Charles Mingus, músico.
* 1985 - Matilde Urrutia, muller de Pablo Neruda.
* 1990 - Arthur Kennedy, actor estadounidense.
* 1991 - Vasko Popa, poeta iugoslavo.
* 1993 - Juan Benet, escritor español.
* 1997 - André Franquin, autor de historietas belga.
* 1998 - Sonny Bono, músico e político estadounidense.
* 2001 - Elizabeth Anscombe, filósofa e teóloga británica (n. 1919)
* 2010 - Kenneth Noland, pintor estadounidense (n. 1924)
* 2012 - Isaac Díaz Pardo, artista e intelectual galego.

## Festas e celebracións 
* En moitas vilas e cidades galegas celébrase a cabalgata dos Reis Magos e actos na súa honra.

## Santoral 
* San Telesforo (Papa); Xoán Neuman (Bispo); Teodoro, Odulfo e Onoberto (Confesores); Simeon estilita (Anacoreta); Eduardo, Rogerio e Simon (Mártires); Amelia, Tatiana, Tania, Ciara, Emiliana, Apolinaria e Sincletica (Virxes); Amada (Abadesa); Calendario Romano: Compitalia.

## Outros 
Os 366 días do ano
## Notas