Exército espartano

[miniatura|250px|A letra [Lambda era o símbolo que levaban os espartanos nos seus escudos.]]
O **exército espartano** era a forza militar da cidade estado de Esparta, unha das máis importantes na historia da Grecia antiga. O exército constituía o alicerce principal do estado espartano, no cal a primeira e principal obrigación dos seus cidadáns era converterse en bos soldados.

Sometidos ó adestramento militar dende a nenez, os soldados espartanos eran os máis disciplinados, formados e temidos da Grecia antiga. Nos intres de maior apoxeo de Esparta, entre os séculos -VI e -IV, estaba aceptado o feito de que "un soldado espartano valía o que varios homes de calquera outra polis". A terceira e máis numerosa clase eran os *ilotas*, servos propiedade do estado que eran empregados para traballar a terra dos espartiatas. No século -V, os ilotas tamén eran empregados como tropas lixeiras nas escaramuzas.

Un dos principais problemas da sociedade espartana co paso do tempo foi a diminución do número de cidadáns con plenos dereitos (oligantropía), o cal supuxo unha caída no número de soldados que formaban o núcleo do exército: o número de *homoioi* diminuíu dende os 6.000 cidadáns existentes en -640 até os 1.000 de -330. Isto supuxo que os espartanos se visen obrigados a empregar hoplitas recrutados de entre os *ilotas*,e que en ocasións visen a necesidade de outorgar a liberdade a algúns deles, os *neodamodes*, e a darlles terras nas que establecerse en troques de que cumprisen un servizo militar.

Por outra banda, a poboación de espartiatas dividíase entre distintos grupos tendo en conta a súa idade. Os máis novos (menores de 20 anos) considerábanse máis febles por mor da súa falta de experiencia, e ós máis maiores (máis de 60 anos ou, en épocas de crise, de 65) só eran chamados a filas en caso de emerxencia, e para defender as caravanas de subministracións.

### Estrutura táctica 
A principal fonte para o coñecemento da organización do exército espartano son os escritos de Xenofonte, que admiraba ós espartanos. A súa obra *A Constitución dos lacedemonios* ofrece unha visión detallada do Estado e a sociedade espartana a comezos do século -IV. Outros autores, como Tucídides, tamén ofrecen información ó respecto, aínda que non tan fiable como a dos relatos de Xenofonte, cuxa información foi obtida de primeira man.

Sábese pouco da organización do exército anterior a esa época, e existe unha gran marxe para a especulación. A primeira forma de organización militar e social (durante o século -VII) semella que podería ter consistido nas tres tribos (chamadas *phylai* e cos nomes de *Pamphyloi*, *Hylleis* e *Dymanes*) que aparecen na Segunda Guerra Mesenia (-685 a -668). Unha subdivisión posterior foi a «fraternidade» (*phratra*), e tense constancia da existencia de 27, nove por cada tribo. Nalgún intre, esta división foi substituída por cinco divisións territoriais, os *obai* (que significa «vila») e que achegaban un *lochos* duns 1.000 homes cada un. Semella que este sistema aínda se empregaba nas guerras contra Persia, como pode inferirse das referencias que Heródoto fai ós *lochoi* na súa *Historia*. Esparta adoptou o estilo hoplita de combate entre os anos -680 e -660.

Os cambios que ocorreron entre as Guerras Médicas e as Guerras do Peloponeso non se encontran documentados aínda que, segundo Tucídides, na batalla de Mantinea do ano -418 había presentes sete *lochoi*, cada un dos cales estaba dividido en catro *pentekostyes* de 128 homes cada un, e dezaseis *enōmotiai* de 32, dando un total de 3.584 hombres para o exército espartano principal. A finais da Guerra, a estrutura evolucionara aínda máis coa finalidade de combater a escaseza de soldados e para crear un sistema máis flexible que permitise ós espartanos enviar destacamentos máis pequenos a campañas ou gornicións fóra da súa terra natal. Segundo Xenofonte, a unidade básica seguía a ser a *enōmotia*, con 36 homes en tres filas de doce baixo o mando dun enomotarca (*enōmotarches*). Dous *enōmotiai* formaban un *pentēkostys* de 72 homes baixo o mando dun *pentēkontēr*, e dous *pentēkostyai* agrupábanse nun *lochos* de 144 homes dirixidos por un *lochagos*. Catro *lochoi* compoñían unha *mora* de 576 homes, a meirande unidade táctica do exército espartano, a cuxo mando se encontraba un *polemarca*. Seis *morai* compoñían o exército espartano en campaña, ós que se engadían os *skiritai* e os continxentes enviados por estados aliados.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
### Outros artigos 
* Educación espartana