Linguas síux

As **linguas síux-catawba** (tamén coñecidas simplemente como **linguas síux**) son unha familia de linguas indíxenas norteamericanas. O grupo é o segundo máis falado de linguas nativas nos Estados Unidos, despois das linguas algonquianas.

O nome do estado de Minnesota é síux e significa 'augas azul celeste'.

## Clasificación interna 
As clasificacións da maioría dos autores coinciden en recoñecer claramente catro subgrupos dentro das linguas síux:

* O subgrupo do val do Missouri (crow, hidatsa)
* O subgrupo mandan (mandan)
* O subgrupo suroriental (tutelo, ofo-biloxi)
* O subgrupo do val do Mississippi (rama dhegiha, chiwere, winnebago, dakota)

En canto á agrupación destes grupos a cuestión está aberta a debate. Robert K. Headley (1971) sobre unha base glotocronolóxica propuxo a seguinte árbore para as linguas síux-catawba:

|- id="100"
| id="101" style="border-left:1px solid black; border-top: 0; border-right: 0; border-bottom: 0;" valign="top" |
|- id="103"
| id="104" style="border-left: 1px solid black; border-top: 0; border-right: 0; border-bottom: 1px solid black; padding: 0 0.2em; vertical-align: bottom; text-align: center;" |&nbsp;Proto-síux&nbsp;
| rowspan="2" id="106" style="border: 0; padding: 0;" |

|- id="151"
| id="152" style="border: 0; padding: 0; vertical-align: top;" |
|}
|- id="154"
| id="155" style="border-left:1px solid black; border-top: 0; border-right: 0; border-bottom: 0;" valign="top" |
|- id="157"
| id="158" style="border-left: 1px solid black; border-top: 0; border-right: 0; border-bottom: 1px solid black; padding: 0 0.2em; vertical-align: bottom; text-align: center;" |&#x20;
| rowspan="2" id="160" style="border: 0; padding: 0;" |

|- id="199"
| id="200" style="border: 0; padding: 0; vertical-align: top;" |
|}
|- id="202"
| id="203" style="border: 0; padding: 0; vertical-align: top;" |
|}
|- id="205"
| id="206" style="border: 0; padding: 0; vertical-align: top;" |
|}
|- id="208"
| id="209" style="border: 0; padding: 0; vertical-align: top;" |
|}
Á parte da conta estatística non existen outras evidencias que suxiran que esta agrupación interna é correcta, aínda que o proxecto de comparación sistemática ASJP reproduce unha árbore idéntica ao anterior ademais de detallar a estrutura do subgrupo Mississippi que é a seguinte:

|- id="274"
| id="275" style="border: 0; padding: 0; vertical-align: top;" |
|}
|- id="277"
| id="278" style="border: 0; padding: 0; vertical-align: top;" |
|}
|- id="280"
| id="281" style="border-left:1px solid black; border-top: 0; border-right: 0; border-bottom: 0;" valign="top" |
|- id="283"
| id="284" style="border-left: 1px solid black; border-top: 0; border-right: 0; border-bottom: 1px solid black; padding: 0 0.2em; vertical-align: bottom; text-align: center;" |&#x20;
| rowspan="2" id="286" style="border: 0; padding: 0;" |

|- id="337"
| id="338" style="border: 0; padding: 0; vertical-align: top;" |
|}
|- id="340"
| id="341" style="border: 0; padding: 0; vertical-align: top;" |
|}
|- id="343"
| id="344" style="border: 0; padding: 0; vertical-align: top;" |
|}
|- id="346"
| id="347" style="border: 0; padding: 0; vertical-align: top;" |
|}

## Número de falantes 
O seguinte é un cálculo do número de falantes destas linguas:

* A. Familia catawba
** Catawba (extinta)
* B. Familia síux
** Síux central
*** Grupo Mandan
**** Mandan (~ 6 en 1992)
*** Grupo do Misisipi
**** Chiwere
***** Iowa-Oto (70 en 1997)
**** Dakota
***** Assiniboine (1 000 en 1980); (150-200 en 1997)
***** Lakota (6 000-6 390 en 1997) Estas evidencias refírense basicamente á morfoloxía verbal, aínda que non puideron establecerse longas listas de cognados ás que se puidese aplicar o método comparativo e demostrar convincentemente o parentesco. Á hipotética macrofamilia polo grupo sioux-catawba, o iroqués e o caddoano, coñécella como hipótese macro-sioux.

Sapir e algúns outros autores foron máis aló e propuxeron unha relación entre a hipotético macro-síux (síux, caddoano, iroqués) e as linguas hokanas. Esta superagrupación hokano-sioux incluiría hipoteticamente os grupos xeograficamente adxacentes como o yuchi, o natchez e o muskogee e como as linguas do grupo macro-síux xeograficamente non adxacentes. A maioría de americanistas consideran espuria esta relación de longo alcance, e xulgan que a evidencia de apoio é extremadamente débil e decididamente pouco convincente.

## Notas