Semana Santa de Viveiro

A **Semana Santa de Viveiro** é unha celebración católica que ten lugar de xeito anual, na cidade galega de Viveiro. É unha das celebracións relixiosas máis antigas de Galicia, que se vén realizando de modo ininterrompido dende o século XIII. Nesta conmemórase a paixón, morte e resurrección de Xesús de Nazaret a través dos diferentes actos, celebracións e procesións que realizan as confrarías. Ademais do seu carácter relixioso, a Semana Santa de Viveiro é tamén considerada coma un acontecemento cultural, popular e de atracción turística.

A Semana Santa de Viveiro é un dos principais reclamos turísticos da localidade conseguindo ano a ano atraer a miles de visitantes que chegan chamados polo carácter único destas celebracións. Como reflexo da súa importancia, a celebración da Semana Santa de Viveiro alcanzou a declaración de Interese Turístico Internacional, recoñecemento que logrou no ano 2013. Esta Semana Santa destaca polo gran valor artístico da imaxinería e ourivaría, ademais de ter un carácter xeralmente sobrio e austero, que fai que se asemelle máis á Semana Santa castelá, en comparación con exemplos quizais máis soados como a Semana Santa andaluza.

## Historia e características 
[esquerda|miniatura|Portada da tradución do *Itinerarium ad Loca Sancta* da peregrina galaica [Exeria (escritora)|Exeria ao inglés (*The Pilgrimage of Etheria*) publicada en 1919.]]

### Os inicios da Semana Santa en Viveiro 
As primeiras referencias da celebración da Semana Santa en Galicia proveñen dun códice do século XI, que atopou Gian Francesco Gamurrini no ano 1884, dentro da Biblioteca da Confraría de Santa María de Laicos (*Biblioteca Della Confraternitá dei Laici*) en Arezzo, Italia.

É un códice coñecido como *Itinerarium ad Loca Sancta o Itinerarium Egeriae*, no que se recollen as memorias da peregrina galaica Exeria. Sábese que visitou Terra Santa, entre os anos 381 e 384. O historiador e membro da Real Academia Galega, Juan Donapetry, afirma que ao seren Viveiro unha das poboacións máis antigas de Galicia, xa dispoñía de celebracións de Semana Santa, aínda que non existe documentación que aboe devandita existencia. No Convento de San Francisco, constituíronse as confrarías unidas da Purísima Concepción e da Vera Cruz, que comezaron a realizar diversas actividades da Semana Santa.

### Do século XV ao século XVIII 
[miniatura|[Igrexa de San Francisco de Viveiro|Igrexa de San Francisco a comezos do século XX.]]
[miniatura|[Igrexa de Santa María do Campo de Viveiro|Igrexa de Santa María do Campo a comezos do século XX.]]
As confrarías da Purísima Concepción e da Vera Cruz alcanzaron o seu máximo esplendor no século XV e século XVI. A popularidade existente entre os devotos, levou ao Bispo de Mondoñedo frei Antonio de Guevara, á prohibición da que el denominaba «representacións» e «farsas do mundo», dando en cambio a súa aprobación para realizar a Procesión da Vera Cruz. O 2 de febreiro de 1809 foron reforzados por 400 *voltigeurs*, que ocuparon o Convento de San Francisco. Ese Ecce-Homo, coñécese desde aquel feito como o «Ecce-Homo dos Franceses», que sae en procesión o Domingo de Ramos. No ano 1851, foi demolido o Convento de Santo Domingo, pasando a Confraría do Rosario á Capela das Dores, situada na igrexa parroquial de Santa María do Campo. A disputa levou a que se suspendesen algúns cultos e procesións da Terceira Orde, ou que non se contase co clero para os mesmos.
Con todo, durante esta época conserváronse os actos e procesións que organizaba a Confraría do Rosario. Non obstante, ante o acontecido, Robustiano Iglesias sería cesado do seu cargo un ano máis tarde.

Coa chegada da Segunda República Española reinou un panorama de certa tranquilidade, xa que aínda que o anticlericalismo aumentou, non houbo queimas de igrexas, ao contrario do acontecido noutras zonas de España. Durante este período celebráronse as procesións de Semana Santa con relativa normalidade,

A Ilustre Confraría do Rosario e a Venerable Orde Terceira compartiron durante máis de dous séculos a organización dos desfiles procesionais da Semana Santa de Viveiro, até que, no ano 1944, marcouse un punto de inflexión na Semana Santa de Viveiro, ao incorporarse a Confraría do Santísimo Cristo da Piedade.

A chegada da Confraría da Piedade trouxo consigo aires de cambio á celebración. Durante esta época, a Semana Santa de Viveiro xa realizaba un importante esforzo publicitario, enviando carteis de anuncio por toda Galicia.

Na década de 1980 erixiuse unha nova asociación, a Confraría do Nazareno dos de Fóra, constituída por confrades que residen fóra da cidade de Viveiro. O 25 de febreiro de 1988, Viveiro ve recompensado o seu labor de varios séculos, ao seren declarada a súa Semana Santa de Interese Turístico Nacional. Coa declaración de Interese Turístico multiplicáronse os actos de promoción, sendo habituais as retransmisións televisivas. Asemade, tamén se experimentou un crecemento no número de visitantes, así como de confrades.

Na década de 1990 decidiuse fundar a chamada «Xunta de Confrarías», co obxectivo de coordinar a organización dos actos da Semana Santa, así como promover outros actos culturais, como conferencias, exposicións, concertos e outras iniciativas.

O martes 15 de abril de 2003 pasou á historia por ser o día en que se levaba un paso por un grupo composto unicamente por mulleres, co motivo do 50 aniversario da Irmandade da Santa Cruz. Un grupo de estudantes universitarios, conformado por René Gómez, Ramiro Mel, Enrique Pernas e Rafael Melero fundaron a Confraría da Misericordia. Pronto atoparon apoio na xente vinculada ao mundo do mar, especialmente dos mariñeiros do Porto de Celeiro, que teñen unha gran relación coa imaxe titular da confraría, o Ecce-Homo da Misericordia. Saíu por vez primeira en procesión no ano 2007, na Procesión da Paixón do Venres Santo.

En 2010 incorporouse á confraría da imaxe da Virxe da Clemencia, doada polo sacerdote Manuel Ares. En 2011, a confraría deixou de participar na Procesión da Paixón para realizar a súa propia procesión, a Procesión Penitencial da Redención na madrugada do Xoves ao Venres Santo.

Todo este apoio popular e esforzo na mellora da Semana Santa de Viveiro recibe a axuda das institucións civís, xa que no ano 2011, o concello de Viveiro e a Deputación provincial de Lugo deciden apoiar as xestións necesarias para que a Semana Santa de Viveiro pase a ser considerada como unha celebración de Interese Turístico Internacional. No ano 2013, a Semana Santa de Viveiro recibiu a declaración internacional, converténdose deste modo na primeira festividade da provincia de Lugo en obter tal mención.

## Procesións e outros actos 
### Datas de celebracións da Semana Santa de Viveiro
Os actos da Semana Santa de Viveiro comezan durante a Coresma, coa celebración de actos de difusión cultural englobados baixo o programa Adral. O programa procesional en Viveiro comeza o Venres de Dores, coa Procesión da Virxe das Dores.

As 8 confrarías da vila alumean un total de 39 pasos distintos e celebran un total de 15 procesións:

### Coresma 
[miniatura|Agrupación «Virgen de la Amargura» de [Ferrol, nun concerto do programa Adral.]]

; Programa «Adral»

Durante as semanas da Coresma, a Xunta de Confrarías da Semana Santa de Viveiro encárgase de realizar un programa de difusión cultural baixo o nome Adral. No mesmo, realízanse unha serie de concertos, charlas, e presentacións, para promover, mediante actividades paralelas, a celebración da Semana Santa na cidade de Viveiro.

### Venres de Dores 
; Procesión da Virxe das Dores
Ten lugar no denominado Venres de Dores. A Venerable Orde Terceira Franciscana é a encargada de sacar en procesión un paso que evoca as Dores de Nosa Señora, inaugurando deste modo os actos procesionais da Semana Santa de Viveiro.

### Domingo de Ramos 
miniatura|O paso do «Ecce-Homo dos Franceses», participando na procesión homónima.
; Procesión da Entrada triunfal de Xesús en Xerusalén
A procesión da Entrada triunfal de Xesús en Xerusalén, popularmente coñecida como a procesión da Borriquiña, parte ao mediodía do Domingo de Ramos da Igrexa de San Francisco. Esta procesión é organizada pola Parroquia de Santiago. Nela participa un único paso, creado polo escultor José Rivas no ano 1947, composto por catro esculturas: Xesucristo, a borriquiña, unha muller de xeonllos e un neno que leva unha palma. É acompañado por unha multitude de xente portando palmas e ramos para a súa bendición.
; Procesión do Ecce-Homo dos Franceses
A procesión do Ecce-Homo dos Franceses ten lugar o Domingo de Ramos pola tarde. As Xuventudes Franciscanas, filial da Venerable Orde Terceira Franciscana, encárganse de organizar esta procesión. Procesionan tres imaxes, o «Cristo da Vera Cruz», o de «A Coroación de Espiñas» e a do «Ecce-Homo dos Franceses». Recibe este nome xa que segundo a lenda durante a Guerra de Independencia Española, os habitantes de Viveiro encomendáronse con tal fervor a devandita imaxe que espertou a admiración dos franceses, quen perdoaron o pobo.

### Xoves Santo 
[miniatura|A «Virxe da Clemencia», na [Procesión da Misericordia.]]
; Procesión da Última Cea
A procesión da Última Cea ten lugar o Xoves Santo pola tarde, tras a celebración do "Lavatorio" de Pés nas parroquias de Santa María e San Francisco. Da súa organización encárgase a Venerable Orde Terceira Franciscana, partindo desde a Igrexa de San Francisco. «A Oración do Horto» imaxe do século XVII, «O Cristo da Columna», obra do escultor José Tena, «O Ecce-Homo da Cana», creada por José Rivas no ano 1950, e «A Dolorosa», que desfilou por primeira vez en 1741.
; Procesión do Prendemento
A procesión do Prendemento ten lugar na noite do Xoves Santo, despois da Procesión da Última Cea e do Sermón das Negacións de San Pedro. Está organizada pola Irmandade do Prendemento, tendo como punto de partida a Igrexa de San Francisco. O desfile procesional componse dos seguintes pasos: «O Prendemento», tamén coñecido como "o bico de Xudas", data de 1946 sendo obra de José Rivas, «As negacións de San Pedro», creada en 2009, obra do escultor Antonio Bernal., «O Ecce-Homo do Sacro Corazón» do século XVII, «Noso Pai Xesús Nazarenos dos de Fóra» e «A Virxe das Dores».
; Procesión da Misericordia
A procesión da Misericordia, anteriormente coñecida como procesión Penitencial da Redención, ten lugar na madrugada do Xoves Santo ao Venres Santo, despois da Procesión do Prendemento. Está organizada pola Confraría da Misericordia, tendo como punto de partida a Capela da Misericordia. Esta procesión celebrouse por vez primeira na Semana Santa de 2011 e cuxo desfile procesional componse dos seguintes pasos: «Santísimo Ecce-Homo da Misericordia», que data do século XVI de autor descoñecido, e a «Nosa Señora a Santísima Virxe da Clemencia» do ano 2004.

### Venres Santo 
[miniatura|Paso de «A Piedade», na [Procesión da Paixón.]]
; Procesión do Encontro
A procesión do Encontro ten lugar na mañá do Venres Santo, que realiza a Venerable Orde Terceira Franciscana. Represéntanse as tres caídas de Xesús no camiño ao Monte Calvario, así como o encontro con María, San Xoán e a Verónica. Nela procesionan pasos con movemento articulado, os de «Xesús coa Cruz a costas» e «A Dolorosa», así como as imaxes de «A Verónica» e «San Xoán».
; Procesión do Santo Enterro
A procesión do Santo Enterro ten lugar na tarde do Venres Santo, tras o acto de Descendemento de Xesús da Cruz. Parte da Igrexa de Santa María do Campo, sendo organizada pola Confraría do Santísimo Rosario. Esta procesión abre filas cunha Cruz Procesional do século XVI en prata, seguida polas imaxes realizadas na primeira metade do século XX por José Tena: «María Magdalena» e «San Xoán». Nela participa o paso de «O Prendemento», imaxe que sae tamén en procesión na noite do Xoves Santo. Séguelle «As Sete Palabras», grupo escultórico que se ve obrigado a realizar a metade do seu percorrido nun carro e a outra metade a ombreiros, debido ao tamaño do mesmo. A continuación vai «A Piedade» de José Rivas, inspirada en *La Pietà* de Giacomo Dupré. Pecha a procesión a imaxe de «María ao pé da Cruz» de Modesto Quilis.

### Sábado Santo 
; Procesión da Esperanza da Resurrección
Na tarde do Sábado Santo ten lugar a Procesión da Esperanza da Resurrección. Organízaa a Irmandade da Santa Cruz. Esta procesión celebrouse por vez primeira na Semana Santa de 2010, procesionando a imaxe da «Virxe da Esperanza», obra do escultor andaluz Francisco Romero.

### Domingo de Pascua 
; Procesión do Encontro de Resurrección
O Domingo de Pascua pola mañá, realízase a Procesión do Encontro de Resurrección, desde o templo parroquial de Santa María do Campo. A Confraría do Santísimo Rosario é a encargada de levar a cabo este acto, que se realiza antes da misa. Tradicionalmente esta procesión realizábase arredor da igrexa, mais posteriormente se ampliou o percorrido e añadiuse á mesma a participación dunha coral polifónica.
; Procesión do Vía Lucis
Na tarde do Domingo de Pascua, despois da misa do Vía Lucis, ten lugar a procesión do Vía Lucis, a última das procesións da Semana Santa de Viveiro. A Irmandade das Sete Palabras é a encargada de realizar esta procesión. Nela procesionan os pasos do «Cristo Resucitado», do escultor galego Leopoldo Rodríguez e de «Nosa Señora do Camiño da Luz», do escultor Antonio Espadas Carrasco. Cabe destacar que os participantes desta procesión non levan "capirotes", vestindo de branco, así como que, durante a mesma, sóltanse pombas para celebrar a Resurrección de Cristo.
; Confrarías e Irmandades fundadas no século XX
* Confraría do Santísimo Cristo da Piedade: ten a súa sede na Igrexa de San Francisco. Foi fundada no ano 1944 por comerciantes e industriais da localidade.
* Irmandade do Prendemento: ten a súa sede na Igrexa de San Francisco. Foi fundada no ano 1947 como filial da Piedade, na que se integraron estudantes e empregados.
* Irmandade das Sete Palabras: ten a súa sede na Igrexa de San Francisco. Foi fundada no ano 1951 como filial da Piedade.
* Irmandade da Santa Cruz: ten a súa sede na Igrexa de San Francisco. Foi fundada no ano 1953, e está composta unicamente por mulleres.
* Confraría do Nazareno dos de Fóra: ten a súa sede na Igrexa de San Francisco. Foi creado no ano 1989, para congregar a xentes da vila residentes fóra da localidade.
; Confrarías e Irmandades fundadas no século XXI
* Confraría da Misericordia: ten a súa sede na Capela da Misericordia. Foi creada no ano 2006 por un grupo de estudantes e de mariñeiros. Nesta igrexa está situada a Ilustre e Venerable Confraría do Santísimo Rosario.
; Igrexa de San Francisco

A igrexa do Convento de San Francisco é unha construción do século XIV, con nave única. A súa construción comezárona os franciscanos no século XIII, como un anexo dos claustros do antigo convento ao que está unido. É a sede que máis confrarías e irmandades congrega, cun total de seis.
; Capela da Misericordia

A Capela da Misericordia é un pequeno templo do século XVII, que está retirado do núcleo da poboación, ao outro lado da ría de Viveiro, cruzando a Ponte da Misericordia. Pertence á Parroquia de Santiago en San Francisco. aos escultores que tallan en madeira imaxes relixiosas, preferentemente pasos e retablos. As súas figuras adoitan ser de tamaño maior que o natural e é por iso que lle fan ocos á madeira en que traballaban (xeralmente madeira de pino), co fin de facer máis lixeiros os pasos que eran transportados "en andas". Xunto a eles traballan carpinteiros, pintores e douradores que achegaban o seu traballo e coñecementos na elaboración completa das obras.

As imaxes máis antigas das levadas en procesión na Semana Santa de Viveiro datan de entre o século XV e o XVIII, sendo case todos os seus autores descoñecidos. De feito, de entre todo o inventario de imaxes que procesionan, contabilízanse un total de catorce esculturas anónimas. Entre elas destaca o «Cristo da Vera Cruz», as tres virxes dolorosas, tres dos Ecce-Homo e a imaxe da «Oración no Horto». Algúns expertos en historia da arte catalogan esta última imaxe como unha posible obra de taller de Gregorio Fernández, un dos grandes expoñentes da chamada *Escola Castelá*.

Das outras imaxes coñécese a súa autoría, pola existencia de contratos, orzamentos, esbozos e outros documentos en posesión das confrarías. De entre elas encontrámonos co imaxineiro Juan Sarmiento natural da veciña localidade de San Ciprián (municipio de Cervo), quen realizou diversos traballos no século XIX. Xa entrados no século XX, encontramos traballos dos imaxineiros valencianos José Tena e Modesto Quilis, así como dos galegos José Rivas, Ángel Rodríguez, José Puente, José Otero e Juan Luis Otero.

No século XXI, continúan as incorporacións de imaxes para a Semana Santa de Viveiro, con traballos dos imaxineiros andaluces Francisco Romero Zafra e Antonio Bernal, así como do madrileño Francisco Gijón e do galego Leopoldo Rodríguez.

## Notas 
## Véxase tamén 
100px|dereita
### Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Outros artigos 
* Semana Santa en Galicia
* Semana Santa de Ferrol

### Ligazóns externas 
* Semana Santa de Viveiro