Escultura contemporánea

[miniatura|300x300px|[Auguste Rodin, *Os burgueses de Calais*, 1889, Hirshhorn Museum and Sculpture Garden, Washington, DC ]]A **escultura contemporánea** é un concepto da *historiografía da arte* empregado de xeito equívoco pola bibliografía, como é o caso do concepto de arte contemporánea. Pode referirse a toda a época contemporánea ou restrinxirse aos séculos XX e XXI ou mesmo ao período posterior á segunda guerra mundial. Tamén se usa ás veces oposto e ás veces indistintamente co da **escultura moderna**, que tamén ten problemas de definición similares.

Por iso ás veces considérase dentro da escultura moderna ou contemporánea á *escultura neoclásica*, á *escultura do realismo* e á *escultura modernista*. Porén, no seu termo máis habitual xeralmente considérase que a **escultura moderna** ou **contemporánea** comezou co traballo de Auguste Rodin. Aínda que Rodin non se propuxo rebelarse contra o pasado, creou un novo xeito de construír as súas obras. *"Disolveu o esbozo duro do academicismo neogreco contemporáneo e creou así unha síntese vital de opacidade e transparencia, volume e baleiro".*   

Xunto con algúns outros artistas a finais do século XIX que experimentaron novas visións artísticas como Edgar Degas e Paul Gauguin, Rodin inventou un novo enfoque radical na creación da escultura. *"A escultura moderna, xunto con toda a arte moderna, nace como parte do intento da sociedade occidental de chegar a un acordo coa sociedade urbana, industrial e laica que xurdiu durante o século XIX"*.

Entre os movementos de escultura contemporánea inclúen a Art Nouveau, o cubismo, a abstracción xeométrica, o De Stijl, o suprematismo, o construtivismo, o dadaísmo, o surrealismo, o futurismo, o expresionismo abstracto , o pop-art, o minimalismo, o postminimalismo,  o Op art, o Land art, a arte conceptual e a arte de instalación, entre outros.esquerda|miniatura| Gaston Lachaise, *Figura flotante* 1927, bronce, núm.&nbsp;5 dunha edición de 7, National Gallery of Australia
## Primeira metade do século XX 
[miniatura| [Alberto Giacometti, *Muller de Venecia VII*, Galería de arte de Nova Gales do Sur|328x328px]]
[esquerda|miniatura| [Henry Moore, *Double Oval* (1966), Fundación Henry Moore]]
[miniatura| David Smith, *CUBI VI* (1963) no Israel Museum de [Xerusalén|esquerda]]
[miniatura| Monumento a Cabanelas, Pontevedra, de [Francisco Asorey]]
Pódese dicir que o movemento da escultura moderna comeza na exposición de Rodin na Exposición Universal celebrada en París en 1900. Neste acto, Rodin amosou as súas estatuas de '''Os burgueses de Calais',* os retratos de Balzac e de Victor Hugo, alén de incluír a primeira exhibición pública das súas *'Portas do inferno',* que incluía a *'O Pensador**.

A escultura cubista, a principios do século XX, foi un estilo que se desenvolveu paralelamente á pintura cubista e aos experimentos formais de Georges Braque e Pablo Picasso. Comezando arredor de 1909 e evolucionando a principios dos anos vinte, os artistas cubistas desenvolveron novos medios para construír obras de arte usando collage, ensamblaxe escultórica con materiais dispares e fabricación de esculturas tradicionais a partir de moldes de xeso e arxila. Algunhas fontes nomean a **Cabeza dunha muller',* un bronce de Picasso de 1909 como a primeira escultura cubista. Pablo Gargallo foi un escultor que combinou simultaneamente dous estilos diferentes: un clásico, relacionado co modernismo e un estilo vangardista no que experimentou coa desintegración do espazo e as formas e novos materiais Gargallo, influído polo seu amigo, o tamén escultor cubista Julio González, desenvolveu un estilo baseado na creación de obxectos tridimensionais a partir de placas planas de metal, empregando tamén papel e cartón. A súa obra máis coñecida é *O profeta*, de 1933.
miniatura| André Derain, 1908, fotografía publicada en Gelett Burgess, *The Wild Men of Paris*, Architectural Record, maio de 1910. Escultura: *Nu debout (Muller de pé)*, 1907
Artistas como Raymond Duchamp-Villon (falecido na I Guerra Mundial) e Alexander Archipenko, que chegara a París en 1908 seguiron axiña o exemplo de Braque e Picasso. Joseph Csaky, un escultor de Hungría, expuxo as súas primeiras esculturas cubistas en París en 1911. Duchamp-Villon, Jacques Lipchitz, Henri Laurens e Ossip Zadkine e outros uníronse aos escultores cubistas anteriores.

Picasso revolucionou a arte da escultura cando comezou a crear as súas *construcións* deseñadas combinando obxectos e materiais dispares nunha peza de escultura construída; reinventou a arte da escultura co seu uso innovador de construír unha obra en tres dimensións con material dispar, o equivalente escultórico do *collage* na arte bidimensional. Así como o *collage* foi un desenvolvemento radical na arte bidimensional; tamén foi a *construción* un desenvolvemento radical na escultura tridimensional. A chegada do surrealismo levou a que ocasionalmente se describisen cousas como "escultura" que non o serían antes, como a "escultura involuntaria" en varios sentidos, incluído o cola. Nos anos posteriores Picasso converteuse nun prolífico ceramista, que levou, con interese na cerámica histórica de todo o mundo, a un renacemento da arte cerámica, con figuras como George E. Ohr e posteriormente Peter Voulkos, Kenneth Price e Robert Arneson. Marcel Duchamp orixinou o uso do "obxecto atopado" (francés: *objet trouvé* ) ou *ready made* con pezas como *Fountain* (1917).

Do mesmo xeito, a obra de Constantin Brâncuși a principios de século abriu o camiño para a escultura abstracta posterior. Na revolta contra o naturalismo de Rodin e os seus contemporáneos de finais do século XIX, Brâncuși destilou temas até as súas esencias, como ilustra a súa serie *Bird in Space* (1924). Estas formas elegantemente refinadas convertéronse en sinónimo de escultura do século XX.  En 1927, Brâncuși gañou unha demanda contra as autoridades aduaneiras dos Estados Unidos que intentaron valorar a súa escultura como metal en bruto. A demanda levou a cambios legais que permitiron a importación de arte abstracta.

O impacto de Brâncuși, co seu vocabulario de redución e abstracción, vese ao longo dos anos 1930 e 1940, e exemplifícano artistas como Gaston Lachaise, Sir Jacob Epstein, Henry Moore, Alberto Giacometti, Joan Miró, Ásmundur Sveinsson, Julio González, Pablo Serrano, Jacques Lipchitz. Tamén nos anos 40 a escultura abstracta foi expandida por Alexander Calder, Len Lye, Jean Tinguely e Frederick Kiesler que foron pioneiros da arte cinética.

## Segunda metade do século XX 
Desde a década de 1950 a escultura, tanto a abstracta como figurativa, deixou de lado o enfoque tradicional.

A partir dos **anos cincuenta** os escultores abstractos comezaron a experimentar cunha gran variedade de novos materiais e diferentes enfoques para crear a súa obra. As imaxes surrealistas, a abstracción antropomorfa, os novos materiais e as distintas superficies e obxectos convertéronse en característicos dunha nova escultura moderna. Os proxectos en colaboración con deseñadores de paisaxes, arquitectos e paisaxistas ampliaron o sitio exterior e a integración contextual. Artistas como Isamu Noguchi, David Smith, Alexander Calder, Jean Tinguely, Richard Lippold, George Rickey, Louise Bourgeois e Louise Nevelson chegaron a caracterizar o aspecto da escultura moderna.&nbsp;

Na **década dos sesenta** predominaba o expresionismo abstracto, a abstracción xeométrica e o minimalismo, que reduce a escultura ás súas características máis esenciais e fundamentais. Algunhas obras do período son: as obras Cubi de David Smith e as obras de aceiro soldado de Sir Anthony Caro, así como a escultura soldada por unha gran variedade de escultores, a grande escala de John Chamberlain e a instalación de obras ambientais de Mark di Suvero . Outros minimalistas e postminimalistas son Tony Smith, Donald Judd, Robert Morris, Anne Truitt, Ronald Bladen, Giacomo Benevelli, Arnaldo Pomodoro, Richard Serra, Carl Andre, Dan Flavin, Eva Hesse, Christo, Walter De Maria, Robert Smithson e outros como John Safer, que engadiu movemento e monumentalidade ao tema da pureza da liña, dirixiu a escultura abstracta contemporánea cara a novas direccións.  

Durante as **décadas de 1960 e 1970** artistas tan diversos como Eduardo Paolozzi, Chryssa, Walter De Maria, Claes Oldenburg, George Segal, Edward Kienholz, Nam June Paik, Wolf Vostell, Duane Hanson e John DeAndrea exploraron a abstracción, as imaxes e a figuración a través do vídeo arte e as videoinstalacións, arte do medio ambiente, escultura lixeira e arte de instalación en novas formas.

Durante os **anos 60 e 70** fíxose popular a escultura figurativa pop e doutras tendencias formas estilizadas de artistas como: George Segal, Claes Oldenburg, Arman, Leonard Baskin, Ernest Trova, Marisol Escobar, Paul Thek, Manuel Neri e outros. A finais dos 60 e 70 tamén arraigou a arte óptica ou Op Art, con forte influencia da Bauhaus, da Teoría da Gestalt e dos estudos de Arnheim.

A arte conceptual é unha arte que tamén se desenvolve nestas décadas, na que o (s) concepto (s) ou idea (s) que participan na obra priman sobre as preocupacións estéticas e materiais tradicionais. Algunhas destas obras son *One and Three Chairs*, 1965, de Joseph Kosuth, e *An Oak Tree*, 1973, de Michael Craig-Martin, e as de Joseph Beuys e James Turrell entre outros.

Na **década dos oitenta**, varios artistas, entre outros, que exploraban a escultura figurativa foron Robert Graham nun clásico estilo articulado e Fernando Botero levou as "figuras de gran tamaño" da súa pintura a esculturas monumentais. A escultura de cerámica practicada por Pablo Picasso, Peter Voulkos, Stephen De Staebler, Kenneth Price e outros convertéronse nun importante elemento da linguaxe visual da escultura moderna no século XX.&nbsp;

As obras de arte ambientais, de arte específica do sitio e de arte efémera están representadas por artistas como Andy Goldsworthy, Walter De Maria, Richard Long, Richard Serra, Robert Irwin, George Rickey e Christo e Jeanne-Claude dirixiron a escultura abstracta contemporánea cara a novas direccións. Os artistas crearon esculturas ambientais en sitios extensos dentro do grupo de proxectos "Land Arts of the American West". 

Obras de escultura a escala ambiental están exemplificadas por artistas como Robert Smithson, Michael Heizer, James Turrell (Roden Crater), Eva Hesse, Sol LeWitt, Jackie Winsor, Keith Sonnier e Bruce Nauman, entre outros, pioneiros da escultura postminimalista.

A partir dos **anos noventa e 2000** a arte vai moi vinculada aos traballos das galerías e das localizacións urbanísticas, práctica que se fora reforzando paulatinamente desde a segunda metade do século (por exemplo nos 50s Picasso recibiu o encargo dunha escultura pública de 15 metros para ser construída en Chicago). Inauguráronse esculturas como as do Gugghenheim en Bilbao (*Puppy* de Jeff Koons, *Mama* de Louise Bourgeois, *The big tree and the eye* de Anish Kapoor, quen tamén emprazou grandes obras noutras cidades), a *Esfera* de Jesús Soto en Caracas, a *Flora Generica* de Eduardo Catalano en Bos Aires, e moitas outras. En Galiza tamén se seguiu esa tendencia en lugares como a *Illa das Esculturas,* que conta con obras de Giovanni Anselmo, Fernando Casás, Pedro Croft, Dan Graham, Jenny Holzer, Francisco Leiro, Richard Long, Robert Morris, Anne e Patrick Poirier, Ulrich Rückriem ou Enrique Velasco.

Esta tendencia a un vÍnculo tan forte entre a escultura e o urbanismo fomenta o uso das obras como elementos morfosintácticos da linguaxe visual (un exemplo moi claro é o do minimalista Richard Serra), pero tamén ten provocado polémicas como acusacións de seren obras especulativas, ou referirse a elas co termo despectivo de *esculturas de rotonda.*

### Galería de escultura moderna 

Ficheiro:Auguste Rodin, The three shades (Les Trois Ombres), for the top of The Gates of Hell, before 1886, plaster.jpg|Auguste Rodin, *As tres sombras'', antes de 1886, plaster, Rodin ensa,blou tres figuras idénticas para que parecesen xirar sobre o mesmo punto.
Ficheiro:Paul Gauguin, 1894, Oviri (Sauvage), partially glazed stoneware, 75 x 19 x 27 cm, Musée d'Orsay, Paris.jpg|Paul Gauguin, 1894, *Oviri (Sauvage)*, pedra parcialmente esmaltada, Musée d'Orsay, París
Ficheiro:Constantin Brancusi, Portrait of Mlle Pogany, 1912, Philadelphia Museum of Modern Art, Philadelphia.jpg|Constantin Brâncuși, *Portrait of Mademoiselle Pogany,* 1912, mármore branco; bloque de limosita, Philadelphia Museum of Art, exhibido en 1913 no Armory Show
Ficheiro:Antoine Bourdelle, 1910-12, La Musique, bas-relief, Théâtre des Champs-Élysées, Paris DSC09325.jpg|Antoine Bourdelle, 1910–12, *La Musique*, baixo relevo, Théâtre des Champs-Élysées, París
Ficheiro:Modis2.jpg|Amedeo Modigliani, *Female Head*, 1911/1912, Tate. Paul Guillaume, presentoulle a Modigliani aConstantin Brâncuși, e foi o seu aprendiz por un ano.
Ficheiro:Otto Gutfreund, Violoncelliste, c. 1912-13.jpg|Otto Gutfreund, *Violoncelliste* (*Cellist*), 1912–13
Ficheiro:Les amants II by Raymond Duchamp-Villon, 1913, Musée national d'art moderne.JPG|Raymond Duchamp-Villon, 1913, *Les amants II*, Musée national d'art moderne, París
Ficheiro:Aristide Maillol la nuit 1902-1.jpg|Aristide Maillol, *La nuit*, A noite, 1920, Stuttgart
Ficheiro:JacobEpstein DayAndNight.jpg|Jacob Epstein, *Day and Night*, para o Metro de Londres, 1928.
Ficheiro:Het treurende ouderpaar - Käthe Kolwitz.JPG|Käthe Kollwitz, *The Grieving Parents*, 1932, Memorial da Primeira Guerra Mundial (para o seu fillo Peter), cemiterio de guerra alemán de Vladslo
Ficheiro:Jacques Lipchitz, Birth of the Muses (1944-1950), MIT Campus.JPG|Jacques Lipchitz, "Birth of the Muses", (1944–1950)
Ficheiro:Barbara Hepworth monolyth empyrean.jpg|Barbara Hepworth, *Monolith-Empyrean*, 1953
Ficheiro:Calder-redmobile.jpg|Alexander Calder, *Red Mobile,* 1956, metal pintado e varas de metal, Montreal Museum of Fine Arts
Ficheiro:John Chamberlain at the Hirshhorn.jpg|John Chamberlain, *S*, 1959, Hirshhorn Museum and Sculpture Garden, Washington, DC.
Ficheiro:Marcel Duchamp Fountain at Tate Modern by David Shankbone.jpg|Marcel Duchamp, *Fountain* 1917; réplica autorizada polo artista feita polo comerciante do artista, Arturo Schwarz, baseada nunha fotografía de Alfred Stieglitz. Porcelana, Tate Modern, Londres
Ficheiro:104 0422.JPG|Isamu Noguchi, *Heimar*, 1968, at the Billy Rose Sculpture Garden, Israel Museum, Jerusalem, Israel
Ficheiro:George Rickey Ri10.gif|George Rickey, *Four Squares in Geviert*Catro cadris en Geviert, 1969, terraza da New National Gallery, Berlín, Alemaña, Rickey é considerado un escultor cinético
Ficheiro:Alexander Calder Crinkly avec disc Rouge 1973-1.jpg|Alexander Calder, Crinkly avec disc rouge, 1973, Schlossplatz, Stuttgart
Ficheiro:Atmos n Environ XII.JPG|Louise Nevelson, *Atmosphere and Environment XII*, 1970-1973, Philadelphia Museum of Art
Ficheiro:2004-09-07 1800x2400 chicago picasso.jpg|Pablo Picasso, *Public Sculpture,* 1967, Chicago, Illinois
Ficheiro:Caro 1974.jpg|Sir Anthony Caro, *Black Cover Flat,* 1974, aceiro, Tel Aviv Museum of Art
Ficheiro:Cristaux.Jean Yves Lechevallier.jpg|Jean-Yves Lechevallier,* Cristaux*, Homage to Béla Bartók, Paris, 1980
Ficheiro:Dona i Ocell.JPG|Joan Miró, *Dona i ocell,* 'Muller e paxaro', 1982, Barcelona
Ficheiro:Caracas 20150125 372.jpg|Jesús Soto, *Esfera de Caracas*, 1996, escultura de arte cinética
Ficheiro:Spider. Guggenheim Museum, Bilbao.JPG|Louise Bourgeois, *Maman,* 1999, outside Museo Guggenheim
Ficheiro:Karlheinz Oswald Hildegard von Bingen, Eibingen.JPG|Karlheinz Oswald, *Hildegard of Bingen*, 1998, bronce, en fronte da Abadía de Eibingen
Ficheiro:Iron Man - Antony Gormley Statue - Victoria Square - Birmingham - 2005-10-14.jpg|Antony Gormley, *Iron: Man*, 2005, na Victoria Square, de Birmingham

A escultura posmoderna ocupa un campo de actividades máis amplo que a escultura moderna. Rosalind Krauss identificou a escultura no campo expandido, unha serie de oposicións arredor da relación da obra co seu contorno que describen as diversas actividades escultóricas que conforman a escultura posmoderna, creando unha explicación teórica que podería encaixar adecuadamente os desenvolvementos da Land art, a escultura minimalista, e a *arte específica do sitio* na categoría de "escultura":
* Construción de xacementos: a intersección de paisaxe e arquitectura
* Estruturas Axiomáticas: a combinación de arquitectura e non-arquitectura
* Sitios marcados: a combinación de paisaxe e non paisaxe
* Escultura: intersección de non-paisaxe e non-arquitectura

Ficheiro:Spiral-jetty-from-rozel-point.png|*Spiral Jetty* de Robert Smithson desde o alto de Rozel Point, a mediados de abril de 2005
Ficheiro:Umbrella Project1991 10 27.jpg|Christo e Jeanne-Claude, *Umbrellas* 1991, (Xapón) 
Ficheiro:South Bank Circle by Richard Long, Tate Liverpool.jpg|Richard Long, *South Bank Circle,* 1991 Tate Liverpool, Inglaterra
Ficheiro:Public contemporary-light-art-sculpture-manfred-kielnhofer-illumination.jpg|*Gardas do tempo / Madonna*, escultura lixeira de Manfred Kielnhofer na Bienal de arte lixeira de Austria 2010

### Minimalismo 

Ficheiro:Tonysmith freeride sculpture.jpg|Tony Smith, *Free Ride*, 1962, Museo de Arte Moderna
Ficheiro:UntitledGoldBox1964.jpg|Larry Bell, *sen título* 1964, bismuto, cromo, ouro e rodio sobre latón bañado en ouro; Museo e xardín de esculturas de Hirshhorn
Ficheiro:Judd Muenster.JPG|Donald Judd, *Sen título* 1977, Münster
Ficheiro:RichardSerra Fulcrum2.jpg|Richard Serra, *Fulcrum* 1987, escultura independente de aceiro Cor-ten de 55 pés de altura preto da estación de Liverpool Street
Ficheiro:DonaldֹJudd IMJ.JPG|Donald Judd, *sen título,* 1991, Xardín de arte do Museo de Israel
Ficheiro:Laberintodepontevedra.jpg|Robert Morris, 'Labirinto de Pontevedra' na Illa das Esculturas
Ficheiro:Rachel whitereadwien holocaust mahnmal wien judenplatz.jpg|Rachel Whiteread, *Monumento ao Holocausto* 2000 Judenplatz, Viena
Ficheiro:TWUP Jerusalem 190810 1.JPG|Anish Kapoor, *Xirando o mundo ao revés*, Museo de Israel, 2010
Ficheiro:The Spire-doyler79.jpg|The Spire of Dublin titulouse oficialmente o *Monumento á luz*, aceiro inoxidable, de 121,2 metros (398&nbsp;ft), a escultura máis alta do mundo
Ficheiro:Wissenschaftspark 02.jpg|'Wissenschaftspark' de Dan Flavin, pioneiro no uso de luces nas esculturas
Ficheiro:Endlose Treppe in Ludwigshafen 02.jpg|*Endlose_Treppe* (Escada sen fin, Ludwigshafen), de Max Bill, fundador da Escola de Ulm
Ficheiro:Fond.Beyeler Garten2.JPG|*White Curves* (2002), aluminio branco, no xardín da Fondation Beyeler en Suíza, por Ellsworth Kelly

#### Xéneros contemporáneos 
A escultura moderna adóitase crear ao aire libre, como na arte ambiental e na escultura ambiental, a miúdo á vista dos espectadores. A escultura lixeira e a arte específica dun sitio tamén adoitan facer uso do ambiente. A obra de arte específica do sitio créase intencionadamente para un lugar específico. O termo foi empregado por primeira vez a mediados dos anos setenta polos escultores Patricia Johanson, Dennis Oppenheim, Athena Tacha e outros. A *arte ambiental específica do sitio* foi descrita como un movemento pola crítica de arquitectura Catherine Howett  e a crítica de arte Lucy Lippard . Land art, Earthworks, ( Earth art ) é un movemento artístico que fai un uso específico da paisaxe real para formar obras de escultura que se atopan e fan uso da natureza xeralmente de forma alterada. É unha forma de escultura creada na natureza, a partir da natureza, empregando materiais que se atopan na natureza como sucidade, solo, rochas, troncos, ramas, follas e auga, así como materiais sintetizados polo home como esgrima de cadea, arame de espiño, corda, caucho, vidro, formigón, metal, asfalto e pigmentos minerais.

A escultura de xeo é unha forma de escultura efémera que utiliza o xeo como materia prima. É popular na China, Xapón, Canadá, Suecia e Rusia. As esculturas de neve adoitan estar esculpidas nun só bloque duns 5 metros e un peso aproximado de 20 a 30 toneladas. 

As esculturas cinéticas son esculturas deseñadas para moverse, que inclúen móbiles. 

As esculturas sonoras toman a forma de instalacións sonoras interiores, instalacións exteriores como arpas eólicas, autómatas ou están máis ou menos preto de instrumentos musicais convencionais. A escultura sonora adoita ser específica do sitio. Os xoguetes de arte convertéronse noutro formato para os artistas contemporáneos desde finais dos anos noventa, como os producidos por Takashi Murakami e Kid Robot, deseñados por Michael Lau, ou feitos a man por Michael Leavitt . 

Tamén se desenvolveu un tipo de escultura hiperrealista, dalgún xeito evolución das estatuas de cera de finais do s. XIX, con materiais novidosos como o látex e outros empregados en efectos especiais para audiovisuais; en Galiza, Alberto Hortas traballou en filmes nomeados aos Goya e os Oscar e fixo esculturas como a do baloncestista Corbacho. Este tipo de escultura hiperrealista ten representantes internacionais como Ron Mueck, Didy Jacobsen, Kazuhiro Tsuji, Carol Feuerman, Duane Hanson ou Eugenio Merino.

## Notas 
## Véxase tamén 
* Abstracción xeométrica
* Arte conceptual
* Arte de instalación
* Arte contemporánea
* Arte e matemáticas 
* Cubismo
* Construtivismo
* Dadaísmo
* De Stijl
* Expresionismo abstracto 
* Futurismo 
* Land art
* Minimalismo e postminimalismo
* Op art
* Os renovadores
* Pop-art
* Suprematismo
* Surrealismo

### Ligazóns externas 
* MoMA, termos artísticos *minimalismo*
* *Modern Sculpture and the Question of Status (Ebook)*, editado por C. Rodriguez-Samaniego e I. Gras Valero, Universidade de Barcelona, 2018