open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Haxix

miniatura|dereita|200px|Tenda de haxix en Katmandú
miniatura|Sebsi (Maroko)

O **haxix** (do árabe حشيش [hashish] "herba") é unha droga psicotrópica derivada do cánnabis. De aspecto sólido, faise maleable coa calor. A súa cor pode variar do marrón avermellado ao negro, verdoso e coloración dourada. Adóitase fumar en pipa e mesturado co tabaco ou agromos de *Cannabis*. O seu contido en aceites ricos en *cannabinoides* (Tetra-Hidro-Cannabinol=THC) faino altamente intoxicante, con efectos psicoactivos que clasifican a certas variedades de plantas de cánnabis como droga branda.
 
Produce un efecto distinto ó da marihuana e máis prexudicial para os pulmóns debido ao contido de alcatrán ó mesturalo co tabaco.

En realidade o haxix pode presentar varias tonalidades, formas e riqueza de THC. distintos (do 4% o 10%), dependendo do país de orixe; verde escuro tirando a marrón en Marrocos, negro do Líbano e Medio Oriente, negro como brea retorcida o nepalí. En ocasións o produto pode ser adulterado con pensos compostos ou esterco.

Ao haxix tamén se lle chama *chocolate* de maneira informal pola súa similitude. E, popularmente, segundo o seu contido de THC distínguense varios tipos de haxix, sendo máis activo canto máis tetrahidrocannabinol posúa. Así definimos logo: o *apaleado*, onde o haxix perde o seu nome; a *ficha*, ou *costo*, haxix de baixa calidade; o *pole*, diferénciase do *costo* en que é máis mol e oleoso, como a "*barriña*" (pola súa forma de elaborar despois, en barriñas que se enrolan cun papel canda o tabaco) e o "*oviño*" (pois encóntrase en forma de bóla oval), ambos moi maleábeis.

O haxix natural, fabricado tradicionalmente e que non leva aditivos nocivos, é como a marihuana, unha das drogas do OMS con menos dependencia física, mais si crea gran dependencia psicolóxica que en persoas psicopáticas leva a problemas de saúde graves.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
*Droga
*Cánnabis
*Psicotrópicos
*Kif

### Ligazóns externas 
*Fenomenoloxía das drogas: *haschisch*. Antonio Escohotado. Historia Xeral das Drogas. Páx. 1317-1325. Ed. Espasa, 2005 (en español)
Nicotina

A **nicotina** é un composto orgánico, un alcaloide atopado na planta do tabaco (*Nicotiana tabacum*), con alta concentración nas súas follas. Constitúe case o 5% 
do peso da planta. A nicotina debe o seu nome a Jean Nicot, quen introduciu o tabaco en Francia en 1560. Sintetizase nas zonas de maior actividade das raíces das plantas do tabaco, trasportada polo zume ás follas verdes. O depósito realizase en forma de sales de ácidos orgánicos.

É un potente veleno e incluso se emprega en múltiples insecticidas (fumigantes para invernadoiros). En baixas concentracións, a substancia é un estimulante e é un dos principais factores de adicción ó tabaco. É soluble en auga.

miniatura|Planta do tabaco.|esquerda|321x321px
## Características 
Esta droga ven de Francia, apareceu alí en 1560. Consómese mediante cigarros, puros, tabaco de mascar, tabaco en po etc. Extraese da planta do tabaco. Os principais países produtores son os EUA e Bolivia.

Entre as súas características destacan o sabor amargo e a súa cor amarela.

## Factores serviron para potenciar o consumo 
O aumento da nicotina nos diferentes tipos de tabaco, e diferentes aditivos desta para que lle resulte o consumidor moito máis difícil deixar de consumir.

## Efectos sobre o metabolismo 
Os efectos que fai no metabolismo: coma no fígado por medio do grupo das enzimas do citrocromo P-450 (son enzimas que teñen a función de eliminar substancias que non son sintetizadas polo propio organismo),este provoca un efecto estimulante sobre a vixilanza e a alerta e o rendimento cognitivo do sistema nervioso central (doses baixas), e tamén causa un efecto reforzador ou de reconpensa sobre o sistema nervioso limbico, mediado pola vía neuronal do pracer (doses elevadas).miniatura|Posíbeis efectos da nicotina nos seres humanos (texto en inglés)|esquerda|214x214px
## Riscos para a saúde 
Ademais dos outros riscos coma por exenplo o cancro de pulmón, tamén atopamos unha enfermidade que se causa o suspender bruscamente os antidepresivos, xa que pénsase que non producen a chamada "tolerancia" que é a síntoma ao que nós referimos.

## Medidas iniciais da (OMS) 
* Elaboración dos informes científicos polos comités dos expertos.
* O desenvolvemento dos programas "tabaco e saúde".
* A adopción de resolucións, última adoptada no ano 1996, elabora un *Convenio Marco para a Loita Antitabaquista* (CMLA), é de uso como instrumento xuridico internacional.
* O convenio marco para o control do tabaco é un tratado antitabaquista promovido pola Organización Mundial do Comercio (OMC) que entrou en vixencia o 27 de febreiro do 2005, tras anos de opinión e intentos de negación da industria tabaqueira.
* Países europeos ratificaron o tratado, entre eles Alemaña, Francia, Reino Unido e España.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Ácido nicotínico (Vitamina B3)
* Drogas
* Jean Nicot
* Neonicotenoides
* *Nicotiana*
* *Nicotiana tabacum* (Tabaco)
* Nicotianina 
* Nicotinamida 
* Nicotinamida adenina dinucleótido
* Nicotinamida adeninda dinucleótido fosfato 
* Nicotinismo 
* Receptor nicotínico 
* Tabaquismo
Alucinóxeno

Os **alucinóxenos** son un certo tipo de drogas que causan alteracións profundas na percepción da realidade do usuario. Baixo a súa influencia, as persoas ven imaxes, escoitan sons e senten sensacións moi distintas ás propias da vixilia. Algúns alucinóxenos tamén producen oscilacións emocionais rápidas e intensas.

Son fármacos que provocan estados alterados de conciencia que afectan á percepción (alucinación) e varían a noción da propia identidade. Os seus efectos son moi variables, dependendo tanto da dose como das expectativas do suxeito e o ambiente que o arrodea durante a experiencia. Cando, por unha razón ou outra, o balance da experiencia resulta desagradable para o suxeito acostuma falarse coloquialmente de "mala viaxe".
Cafeína

A **cafeína** é un composto alcaloide (do grupo das xantinas) que actúa como estimulante nos humanos. A cafeína é o mesmo composto químico que a **guaranina** (chamada así polo guaraná), a **mateína** (polo mate) e a **teofilina** (polo té).  Orixinalmente se pensaba que estas substancias tiñan diferenzas químicas, pero despois descubriuse que son idénticas.

## Características
A cafeína encóntrase principalmente nos froitos da planta do café, na planta de té, na herba mate e nas bagas de guaraná. En pequenas cantidades pódese atopar no cacao e na noz de cola. En xeral, a cafeína encóntrase nas sementes, follas, e froitos de máis de 60 plantas, nas que actúa como un pesticida natural que mata certas clases de insectos cando se alimentan desta.

É un estimulante do sistema nervioso central, polo que pode combater a somnolencia e restaurar o nivel de alerta. As bebidas que conteñen cafeína, como o café, té, refrescos de cola e bebidas enerxéticas, teñen unha gran popularidade: a cafeína é a substancia psicoactiva máis amplamente consumida no mundo. En Norteamérica, o 90% dos adultos consome cafeína tódolos días.

## Efectos 
A cafeína inhibe a fosfodiesterase, que é responsable da desactivación da AMPc (AMP cíclico). O crecemento da taxa de AMPc intracelular amplifica as accións do «segundo mensaxeiro», o que o fai responsable das principais consecuencias farmacolóxicas da cafeína. A cafeína produce vasoconstrición e causa efectos a nivel dos sistemas cardiovascular,aparato respiratorio e gastrointestinal. Adicionalmente, actúa a nivel dos músculos esqueléticos, do fluxo sanguíneo renal, a glicoxenólise da lipólise.

O consumo en cantidades moi grandes pode provocar unha intoxicación. Os seus síntomas son insomnio, nerviosismo, excitación, cara vermella, aumento da diurese e problemas gastrointestinais.

Nalgunhas persoas os síntomas aparecen consumindo cantidades moi pequenas, como 250&nbsp;mg por día. Máis alá dun gramo ao día pode producir contraccións musculares involuntarias, desvaríos, arritmia cardíaca e axitación psicomotriz. Os síntomas da intoxicación con cafeína son similares aos do pánico e da ansiedade xeneralizada. A LD50 (dose letal 50) estimada da cafeína é de 10 g, que equivalen a unha media de 51 cuncas de café.
Metilxantina

As **metilxantinas** son un grupo de alcaloides estimulantes do sistema nervioso central (SNC), como a teofilina (no té), a teobromina (no chocolate), a cafeína (no café) e a guaranina (na guaraná).

A cafeína é a 1,3,7- trimeltilxantina; a teofilina, a 1,3- dimetilxantina; e a teobromina, a 3,7-dimetilxantina. As metilxantinas teñen escasa solubilidade, que se intensifica pola formación de complexos (1:1) con diversos compostos.

As metilxantinas comparten algunhas accións farmacolóxicas de interese terapeútico, tales como a relaxación do músculo liso (bronquios principalmente) e a capacidade estimulante do SNC así como do músculo cardíaco. Sobre os riles teñen un efecto diurético.

Son infrecuentes as intoxicacións letais pola inxestión de cafeína. Ó redor da metade da poboación de todo o mundo consome estes alcaloides diariamente.
Ourizo

O termo **Ourizo** ou **orizo** pode referirse a:

***Ourizo da castaña**, calibio que envolve a castaña;
***Ourizo cacho** (*Erinaceus europaeus*) mamífero insectívoro;
***Ourizo de mar**, animal mariño da clase *Echinoidea*.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***O Ouriño**, lugar da parroquia de Rodís, no concello de Cerceda.
Kom

O termo **Kom** pode facer referencia a:

## Grupos étnicos 
* Pobo kom (Afganistán), unha tribo nuristana de Afganistán e Paquistán
* Pobo kom (Camerún), un grupo étnico do noroeste do Camerún
* Pobo kom (India), un subgrupo dos kuki, no nordeste da India
* Pobo kom (América do Sur), un grupo étnico do nordeste da Arxentina, Bolivia e Paraguai.

## Linguas 
* Lingua kom (Camerún), lingua bantoide.
* Lingua kom (India), lingua sinotibetana.
* Lingua kom (América do Sur), lingua guaicuruana.
* Lingua komi (código ISO 639-3: kom)
Clonacepam

O **clonacepam** é un fármaco de tipo benzodiacepínico, con acción depresora do sistema nervioso central, e propiedades ansiolíticas e anticonvulsivantes.
Ministerio de Medio Ambiente de España

O **Ministerio de Medio Ambiente de España** era un antigo órgano de goberno da Administración Xeral do Estado creado trala chegada de Jose María Aznar á presidencia do Goberno no ano 1996, coa división en dous do Ministerio de Obras Públicas, Transportes e Medio Ambiente. Estivo encargado até 2008 da proposta e execución da política do Goberno en materia de conservación da natureza, desenvolvemento sostible, impacto ambiental e ordenación da flora, a fauna, os hábitats e os ecosistemas naturais, así como da colaboración coas Comunidades Autónomas para a realización das actuacións correspondentes nestas materias, a xestión e custodia do dominio público marítimo e terrestre e de todas as súas competencias actuais.

O MMA tamén se encargou da xestión das reservas hidráulicas e do Servizo Meteorolóxico Nacional. En 2008 as competencias deste ministerio pasan a ser asumidas polo Ministerio de Medio Ambiente, Medio Rural e Mariño de España.

## Ministros de Obras Públicas, Transportes e Medio Ambiente
* **V Lexislatura (1993 - 1996)** 
** (1993 - 1996): Josep Borrell Fontelles (PSOE)

## Ministros de Medio Ambiente
* **VI Lexislatura (1996 - 2000)** 
** (1996 - 2000): Isabel Tocino (PP)
* **VII Lexislatura (2000 - 2004)**
** (2000 - 2003): Jaume Matas Palou (PP)
** (2003 - 2004): Elvira Rodríguez (PP)
* **VIII Lexislatura (2004 - 2008)** 
** (2004 - 2008): Cristina Narbona (PSOE)

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina web do Ministerio de Medio Ambiente e Medio Rural e Mariño
Ministerio da Presidencia, Xustiza e Relacións coas Cortes (España)

O **Ministerio da Presidencia, Xustiza e Relacións coas Cortes de España** é o órgano de goberno da Administración Xeral do Estado, encargado de impulsar e coordinar a acción política do Goberno. O vicepresidente ten encomendado por lei presidir a Comisión Xeral de Secretarios de Estado, que é a que prepara o Consello de Ministros, e a de ordenar e presentar, a través do Secretariado do Goberno, os asuntos que nel se debaten.

O vicepresidente tamén se encarga da relación do executivo co Parlamento, e tamén a función de portavoz do Goberno.

### Estrutura orgánica básica (xaneiro de 2012) 
A estrutura orgánica básica é: (en cursiva indícanse os organismos autónomos)

* Vicepresidenta do Goberno e Ministra da Presidencia: Soraya Sáenz de Santamaría.
:* Director do Gabinete do Vicepresidente Primeiro do Goberno
:* Secretaria de Estado de Relacións coas Cortes: José Luis Ayllón
:* Secretaría de Estado de Comunicación: Carmen Martínez Castro
:* Subsecretaría da Presidencia :Jaime Pérez Renovales

## Lista de ministros da Presidencia 
* **II Lexislatura (1982 - 1986)** 
** (1982 - 1986): Javier Moscoso del Prado, PSOE
* **III Lexislatura (1986 - 1989)** - Denomínase *Ministerio de Relacións coas Cortes*.
** (1986 - 1989): Virgilio Zapatero Gómez, PSOE
* **IV Lexislatura (1989 - 1993)**  - Denomínase *Ministerio de Relacións coas Cortes*.
** (1992 - 1993): Virgilio Zapatero Gómez, PSOE
* **V Lexislatura (1993 - 1996)** 
** (1995 - 1996): Alfredo Pérez Rubalcaba, PSOE
* **VI Lexislatura (1996 - 2000)** 
** (1996 - 2000): Francisco Álvarez-Cascos Fernández, PP
* **VII Lexislatura (2000 - 2004)** 
** (2000 - 2001): Mariano Rajoy Brey, PP
** (2001 - 2002): Juan José Lucas Giménez, PP
** (2002 - 2003): Mariano Rajoy Brey, PP
** (2003 - 2004): Javier Arenas Bocanegra, PP
* **VIII Lexislatura (2004 - 2008)** 
** (2004 - 2008): María Teresa Fernández de la Vega, PSOE
* **IX Lexislatura (2008 - 2011 )** 
** (2008 - 2010 ): María Teresa Fernández de la Vega, PSOE
** (2010 - 2011): Ramón Jáuregui, PSOE
* **X Lexislatura (2011 - 2016)** 
** (2011 - 2016): Soraya Sáenz de Santamaría, PP
* **XI Lexislatura (2016)**
** (2016): 
* **XII Lexislatura (2016 - 2018)**
** (2016 - 2018)

## Notas 
## Véxase tamén 
### Ligazóns externas 
*Páxina web do Ministerio da Presidencia (en castelán)
Arancón

**Arancón** é un concello español da provincia de Soria (Castela e León). A súa poboación é de 95 habitantes (INE 2012) e ocupa unha superficie de 77,76 km². Está situado a 19&nbsp;km de Soria. Arancón é a cabeza de municipio e o seu termo está formado por Cortos, Calderuela, Nieva de Calderuela, Omeñaca e Tozalmoro. Polo termo desta vila discorren os ríos Chavalindo e Cañuejo. A súa economía baséase no cultivo de trigo, cebada e xirasol.

## Xeografía 
Está situado a 1.065 m de altitude.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Páxina oficial do concello
Diacepam

miniatura|Diacepam.
O **diacepam**, **diacepin** ou **metildiacepinona** (coñecido entre outros cos nomes comerciais como **Valium**®, **Apzepam**®, **Stesolid**®, **Apozepam**®, **Hexalid**® ou **Valaxona**® ) é unha droga derivada da 1,4-benzodiacepina, con propiedades ansiolíticas, miorrelaxantes, anticonvulsionantes e sedantes.

O diacepam é usado para tratar estados de ansiedade e tensión, e é a benzodiacepina máis efectiva para o tratamento de espasmos musculares. É unha das benzodiacepinas estándar máis frecuentemente administradas tanto a pacientes internados en clínicas como ambulatorios. Foi englobado na *Lista de drogas esenciais* da OMS.

## Acción terapéutica 
Como todas as drogas da súa clase, actúa deprimindo a condución nerviosa nas neuronas do sistema nervioso central, producindo dende unha leve sedación ata hipnose ou coma en función da dose administrada.

Presúmese que o seu mecanismo de acción consiste en potenciar ou facilitar a acción inhibitoria do neurotransmisor ácido gamma-aminobutírico (GABA), mediador químico da inhibición tanto no nivel presináptico como postsináptico, en todas as rexións do sistema nervioso central.

#### Farmacocinética 
Administrado por vía oral, absórbese ben no tracto gastrointestinal. Por vía intramuscular en xeral a absorción é rápida e completa. O estado de equilibrio da concentración en plasma sanguíneo prodúcese entre os 5 días e 2 semanas. A eliminación da substancia é lenta xa que os metabolitos activos poden permanecer no sangue varios días ou semanas producindo posiblemente efectos residuais. O inicio de acción é evidente aos 15-45 minutos despois da súa administración oral; por vía intramuscular antes dos 20 minutos; e por vía intravenosa entre 1 e 3 minutos. Eliminase por vía renal.

#### Indicacións 
O diacepam está indicado (por vía oral) para tratar a ansiedade, trastornos psicosomáticos, cabaleiro, espasmos musculares. Por vía IM ou IV, en sedación previa a intervencións (endoscopias, biopsias, fracturas); estados de axitación motora, *delirium tremens* e convulsións.
Lustro

Un **lustro** é un período de cinco anos. É unha verba na actualidade case en desuso.

Etimoloxicamente provén do latín *lustrum* (limpo, puro), referíndose á cerimonia da Lustración (*purificación*) que se celebraba cada 5 anos, a máis importante da Roma primitiva. Nela celebrábanse unha serie de ritos e unha comida. Tódolos *pater familiae* (os patricios) estaban obrigados a asistir, perdendo os seus dereitos cidadáns ata a próxima lustración quen se ausentase. Ese era un castigo moi importante, xa que se perdía ata o dereito a preitear.
Supersimetría

En física de partículas, a **supersimetría** é unha teoría que relaciona as propiedades dos bosóns e os fermións como aspectos de propiedades máis xerais que se dan en determinadas condicións. Aínda que non foi verificada experimentalmente polo momento (debido ás grandes enerxías necesarias), é parte fundamental de moitos modelos teóricos, incluíndo a teoría de supercordas. A **supersimetría** tamén é coñecida polo acrónimo inglés **SUSY**.

Segundo o modelo estándar da física de partículas, a materia está formada por fermións (á súa vez divididos en quarks e leptóns), mentres que as partículas que transmiten as catro forzas fundamentais da natureza (gravidade, interacción nuclear forte, interacción nuclear débil e electromagnetismo) entre as partículas materiais, son bosóns. Posto que se postula que as catro forzas derivaron dunha soa que se manifestaba ó comezo do universo, a **supersimetría** intenta explicar o porqué desa separación e forma parte da Teoría do todo.

Segundo esta teoría, a cada partícula correspóndelle unha **compañeira supersimétrica** nas que interactúan, de tal xeito que cada bosón ten unha compañeira fermión e viceversa. As compañeiras supersimétricas dos fermións son bosóns e reciben nomes que comezan coa letra *s*. Así o electrón ten como compañeira o **selectrón**, e os quarks, os **squarks**. As compañeiras dos bosóns son fermións con nomes que terminan en *-ino*, así a do fotón é o **fotino** e a do gravitón, o **gravitino**.

Debido á separación das catro forzas, as compañeiras supersimétricas, se existen, terían masas enormes, o que explica que non se observen facilmente na natureza. Algunhas partículas supersimétricas, como o neutralino, poderían explicar o problema da materia escura do universo.
Katharevousa

A **katharévusa** ou **katharévousa** (en grego **καθαρεύουσα**, literalmente, *lingua purificada*) é unha forma do idioma grego creada no inicio do século XIX por Adamántios Koraís (1748-1833).

## Historia 
Korais rexeitaba a influencia bizantina na lingua grega e era un crítico ácido da ignorancia do clero e da súa submisión ao Imperio Otomán. A *katharévusa* foi concibida para expurgar do grego as achegas estranxeiras sen con iso pretender volver ao grego antigo.

Tras a segunda guerra mundial, un amplo e longo debate político opuña os defensores da forma popular, o grego demótico (en grego *δημοτική*), aos partidarios da *katharévusa*.

A *katharévusa* recibiu estatuto de lingua oficial en 1830, pero nunca se tornou de uso corrente (non era de feito a lingua do pobo) e só en 1976 foi substituída polo grego demótico.
William Lee Brant

**William Lee Brant**, nado en Franklin (Luisiana) en 1931 e finado na Habana o 4 de novembro de 2006, foi un membro dos Panteras Negras.

## Traxectoria
Fíxose famoso porque o 17 de xuño de 1969 secuestrou un avión en San Francisco e empregouno para fuxir a Cuba.

En Cuba pasou 22 meses na cadea por causas relacionadas coa inmigración ilegal, porén foi liberado e chegou a obter a nacionalidade cubana e tamén un título de Literatura Hispánica pola Universidade da Habana, alén de traballar como profesor de inglés en distintos centros educativos.

Nunha entrevista de 1996 declarou botar en falta os Estados Unidos e a comunidade afroamericana, pero que non podía regresar sen enfrontarse a graves cargos por pirataría aérea e secuestro. Na mesma data apareceron publicadas as súas memorias *Long Time Gone*.
Mecánica de medios continuos

A **mecánica de medios continuos** é unha rama da física (especificamente da mecánica) que propón un modelo unificado para sólidos deformables, sólidos ríxidos e fluídos. Fisicamente os fluídos clasifícanse en líquidos e gases. O termo *medio continuo* úsase tanto para designar un modelo matemático, como calquera porción de material cuxo comportamento se poida describir de xeito adecuado por ese modelo. Existen tres grandes grupos de medios continuos:
*Mecánica do sólido ríxido
*Mecánica dos sólidos deformables.
*Mecánica de fluídos, que distingue á súa vez entre:
**Fluídos compresibles.
**Fluídos incompresibles.

Aínda que a mecánica de medios continuos é un modelo que permite investigar as propiedades de sólidos deformables e fluídos con gran precisión, hai que lembrar que a escalas moi pequenas a materia está feita de átomos. E esa **natureza atómica** da materia dá lugar a certo tipo de **microestrutura** heteroxénea que viola algún dos principios da mecánica de medios continuos. Con todo, malia esta dificultade, a mecánica de medios continuos é unha aproximación válida na maioría de situacións macroscópicas nas que a microestrutura asociada á natureza atómica da materia pode ser ignorada (nos fluídos, o número de Knudsen úsase para determinar ata que punto a hipótese de continuidade do medio é adecuada).

No modelo suscitado pola mecánica de medios continuos as magnitudes físicas como a enerxía ou a cantidade de movemento poden ser manexadas no **límite infinitesimal**. Por esa razón as relacións básicas en mecánica de medios continuos toman a forma de ecuacións diferenciais. Os tipos básicos de ecuacións usadas en mecánica de medios continuos son:

*Ecuacións Constitutivas que caracterizan as propiedades do material que trata de modelizarse como medio continuo.
*Leis de conservación que son leis físicas fundamentais como as correspondentes a:
**Conservación da cantidade de movemento.
**Conservación da enerxía.

Posto que as propiedades dos sólidos e fluídos non dependen do sistema de coordenadas elixido para o seu estudo, as ecuacións da mecánica de medios continuos teñen forma tensorial. É dicir, as magnitudes básicas que aparecen na mecánica de medios continuos son tensores, o cal permite escribir as ecuacións nun xeito básico que non varía dun sistema de coordenadas a outro.
Ameixa xaponesa

A **ameixa xaponesa** (*Ruditapes philippinarum*, Adams et Reeve, 1850) é unha variedade de ameixa de alto valor comercial e interese pesqueiro, procedente, habitualmente, de parques de cultivo.

Outras formas coas que pode aparecer nomeada son: *Tapes philippinarum*, *Tapes semidecussata*, *Venerupis philippinarum*, *Venerupis semidecussata*, *Venerupis japonica*, *Venus japonica* ou *Amygdala semidecussata*.

## Denominación 
A denominación comercial en Galicia é a de **ameixa xaponesa** , sendo tamén coñecida como *ameixa xapónica*, *ameixa italiana* (polas importacións que se producían ata hai pouco dese país) ou *ameixa de cultivo*.

* Castela: Almeja japonesa, almeja japónica, almeja italiana, almeja de vivero.
* Cataluña: Cloïsa
* País Vasco: Txirla japoniarra
* Inglés: Manila Clam, Japanese Clam.
* Francés: Palourde japonaise, Palourde croisée japonaise, Clam Japonaise
* Alemán: Japanische Teppichmuschel.
* Italiano: Vongola giapponese

## Morfoloxía e anatomía 
A cuncha presenta as estrías ben marcadas, máis que na fina. A cuncha é máis rugosa. A cor é normalmente gris escura (tamén máis escura cá ameixa fina), con variacións moi acusadas desde abrancazada ata gris mouro, dependendo do tipo e composición do substrato no que se cría. Adoita presentar manchas escuras irregulares en disposición radial. As dúas valvas poden presentar diferenzas de cor.

Os sifóns están soldados entre si ata máis da metade da súa lonxitude.

## Pesca
Como no caso da ameixa fina, o método de pesca adoita ser a pé, cun sacho, durante a seca, pero tamén se utiliza o rastro desde as barcas e a gancha (similar ó rastro) a pé durante a baixamar sen seca.

O talle mínimo é de 40 mm no seu eixo maior.

Caracterízase por presentar un crecemento moi rápido, o que explica que sexa a especie máis apropiada para o cultivo.

## Hábitat 
A especie é de orixe asiática, de Indonesia, estendéndose polas costas do Pacífico. Os franceses e ingleses foron quen introduciron o seu cultivo en Europa, e posteriormente estendeuse o cultivo a Italia, de onde viña a España en grandes cantidades (de aí o nome de *ameixa* / *almeja italiana*) para ser comercializada directamente ou previo paso polas nosas depuradoras. Desde hai poucos anos cultívase con profusión en Galicia.

Nas nosas rías alcanza o tamaño comercial tras dous anos de cultivo.

## Aspectos sanitarios 
Os perigos sanitarios derivados dunha posible contaminación bacteriana procedente de verteduras fecais son semellantes ós descritos para o resto dos moluscos bivalvos, artigo ó que remitimos ó lector.

## Gastronomía 
Trátase da especie de ameixa máis frecuente nos nosos mercados, cunhas capturas totais de 1&nbsp;884&nbsp;973&nbsp;kg vendidos nas lonxas galegas en 2010 http://www.pescadegalicia.com. De prezos accesibles e boa calidade de carne, resulta moi apreciada polos consumidores. Cocíñase á mariñeira, en sopa, con arroz, con fideos ou como guarnición de pratos de peixe (pescada ou robaliza).

Resulta desgraciadamente frecuente que se mesture coa ameixa fina, máis cara, nun claro fraude ó consumidor.

## Notas 
## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de bivalvos de Galicia
James Petras

**James Petras**, nado en Boston o 17 de xaneiro de 1937 e finado en Seattle o 17 de xaneiro de 2026, foi un sociólogo estadounidense, profesor emérito de socioloxía na Universidade de Binghamton, Nova York.  Autodefínese como un militante e escritor «revolucionario e anti-imperialista».

## Traxectoria
Intelectual emblemático da esquerda americana, traballou co Movemento dos traballadores sen terra do Brasil e co Movemento dos parados da Arxentina. É membro do Comité editorial de *Canadian Dimension* e nais da conferencia «anti-imperialista» Axis for Peace. Partidario do goberno cubano, desenvolveu unha vívida polémica sobre a materia co escritor portugués José Saramago. É autor de inúmeras obras.

Varias das súas teses son abondo controvertidas dentro da esquerda alternativa mundial. Petras coida que os atentados do 11 setembro non son da autoría dun grupo islámico radical e que a imputación dese atentado a Al Qaida está inxustificada.

Petras reivindica a defensa do patriotismo nos Estados Unidos, cuxa soberanía estaría posta en perigo pola alianza entre o complexo militar-industrial, o AIPAC (American Israel Public Affairs Committee) (Comité Americano-Israelí de Asuntos Públicos) e máis o JINSA (Jewish Institute for National Security Affairs) (Instituto Xudeu de Asuntos de Seguranza Nacional), estas dúas últimas organizacións que el presenta formando parte dun "lobby sionista". Segundo o pensador, a política dos Estados Unidos no Oriente Medio non se corresponde cos intereses do seu país, senón que responde exclusivamente a intereses privados e máis aos do Estado de Israel. Propón a constitución dunha alianza contra tal "lobby" que iría máis aló das relacións habituais entre a esquerda e a dereita. Varias correntes de esquerda son críticas a respecto desta postura que cualifican de antisemita.

## Obra
**The Power of Israel in the United States*. (Paperback) (2006) ISBN 0-932863-51-5
**Social Movements and State Power: Argentina, Brazil, Bolivia, Ecuador*, con Henry Veltmeyer (2005)
**Globalization Unmasked: Imperialism in the 21st Century*, con Henry Veltmeyer (2001)
**The Dynamics of Social Change in Latin America*, con Henry Veltmeyer (2000)
**Empire or Republic: Global Power or Domestic Decay in the US*, con Morris Morley (1995),
**Latin America in the Time of Cholera: Electoral Politics, Market Economics, and Permanent Crisis*, con Morris Morley (1992)

## Notas
Nefertiti

**Nefertiti** foi unha raíña de Exipto polo seu matrimonio co faraón Akhenatón (Amenofis IV ou Amenhotep IV), monarca da dinastía XVIII de Exipto. Durante un certo tempo trocou o seu nome **Nefertiti** ("A beleza que ven") polo de *Neferneferuaton* ("Fermosa é a beleza de Aton").

## Historia 
De Nefertiti chegaron ata nós numerosas representacións co seu esposo e fillas (unha novidade, xa que con anterioridade non se adoitaba representar a vida familiar do faraón), e aínda nalgunhas ela soa, como no famoso busto que se conserva na actualidade no Museo de Berlín.

Algunhas teorías supón que, á morte do seu esposo, accedeu ao trono co nome de Semenkhare, mais tense indicado en contra que este nome corresponde a un fillo de Akhenatón.

Dáselle como filla de Ay, irmá da raíña Tiy. Casaría con Akhenatón probablemente a inicios do reinado deste, con quen tería seis fillos:
	
* Merytaton 
* Meketaton
* Ankhesenamon 
* Neferneferuaton-Tasherit (a nova) 
* Neferneferurae 
* Setepenre

Nefertiti acompañou a seu marido á nova capital Akhetaton, mantendo aínda algúns que foi ela a instigadora dos cambios sociais, relixiosos, económicos e culturais, cos que aquel se vai a atopar ao substituír o politeísmo tradicional exipcio por un culto de tendencia monoteísta ao deus solar Aton; mais, por contra, outros vena como a raíña que tentaba salvar o que Akhenaton estaba a destruír. O grao co que vai compartir o poder co seu marido varía segundo as opinións de cada historiador; nas representacións figuradas aparece a miúdo en condicións de igualdade e, mesmo, nalgunha estela aparece coa falsa barba, a dobre coroa e dous cartuchos reais.

miniatura|Nefertiti, reprodución do busto de Berlín

Pouco se sabe de Nefertiti, salvo que debeu ser unha muller de extraordinaria beleza, segundo mostran as referencias escritas (incluído o seu mesmo nome) e consonte aos retratos realizados conforme o realismo propio da arte daquel período, excepcional na historia exipcia (especialmente o busto policromado do Museo de Berlín).

Subitamente a raíña desaparece no 14º ano do reinado de Akhenaton. As hipóteses para explicalo son moi variadas, desde que foi correxente de Semenkhare, ata a morte, natural ou violenta. Faltan, porén, datos para definir con claridade a situación. A súa desaparición coincide co ascenso da esposa Merytaton e a aparición de Semenkhare como correxente. A súa filla Ankhesenamon casaría con Tutankhamon, fillo de Akhenaton (probabelmente cunha esposa secundaria, Kiya).

A súa momia non se ten atopado. O 9 de xuño de 2003 Johann Fletcher, especialista en análise capilar da Universidade de York, en Inglaterra, anunciou o achado da momia na tumba KV35 no Val dos Reis, unha momia xa atopada facía cen anos mais non identificada. Emitiuse un documental televisivo que en esencia non demostraba nada definitivo: a tumba fora saqueada e a època da momificación semellaba ser a da dinastía XVIII, e aínda a postura do cadáver indicaría a súa realeza. Mais o 12 de xuño do 2003 Zahi Hawass, director do Consello Exipcio de Antigüidades, alertou sobre a falta de probas, rexeitando a identificación proposta por Fletcher.
Ameixa asiática

A **ameixa asiática** é unha variedade de molusco, semellante a unha ameixa, propia de augas doces. Identifícase como *Corbicula fluminea* e considérase como especie invasora dos ecosistemas nos que se instala.

## Área de distribución 
Foi detectada no río Miño por vez primeira na Península Ibérica, a finais dos anos oitenta, e bautizada como **ameixa xaponesa de auga doce** ou **ameixa asiática**.

A área natural de distribución é o sueste asiático, onde se utiliza para consumo. De aí pasou ós Estados Unidos en 1924, onde fora introducida por inmigrantes chineses. A chegada a España pode explicarse por importacións de ameixa xaponesa desde Portugal, pero tamén cabe a posibilidade de que viñese adherida ós cascos dos barcos, como aconteceu con outras especies invasoras, como foi o caso do mexillón cebra (*Dreissena polymorpha*).

En España xa foi atopada en Cataluña, Aragón, Andalucía e Estremadura. En Galicia pode atoparse con preocupante frecuencia nos fondos areosos do curso do Miño desde Salvaterra a Tui (Xurxo Pérez Pintos e Xosé Bouzó Fernández, 2004) e tamén noutros ríos galegos, así como na lagoa de Antela no Vilar de Santos ou no regato Pontiñas, en Lalín.

## Morfoloxía 
A cuncha é de cor marrón. Presenta unhas estrías concéntricas moi apertadas e marcadas, alcanzando tamaños de ata 4–5&nbsp;cm de lonxitude, normalmente menores (ó redor dos 2&nbsp;cm). Resulta característico o desgaste do **umbo** (vértice apical que sobresae da articulación ou charnela)

## Impacto ambiental 
Posúe unha elevada capacidade reprodutora, polo que alcanza altísimas densidades, de ata 20.000 individuos por metro cadrado, e pode causar importantes danos nas infraestruturas hidráulicas, así como en centrais hidroeléctricas. Provoca tamén importantes alteracións na cadea trófica e chega a desprazar ós bivalvos autóctonos.

## Véxase tamén 
### Outros artigos 
* Lista de bivalvos de Galicia
### Ligazóns externas 
* Confederación Hidrográfica do Guadiana
Tayvallich

miniatura|dereita|300px|Vista de Tayvallich dende a ribeira do Loch A Bhealaich
**Tayvallich** é unha pequena aldea turística de Knapdale (Argyll and Bute), en Escocia.

O lugar, dunhas cen casas e unha poboación de menos de 250 persoas, está construído ao redor dun pequeno porto de lecer no Loch A Bhealaich, unha baía do Loch Sween. Ten a súa escola, a súa tenda e un parque de caravanas e casas de madeira, posto que o turismo de verán é, co marisqueo (lagostiño, vieira, lumbrigante...), a súa principal fonte de recursos. Nas súas proximidades, seguindo a corredoira que avanza cara ao sur, está a península Taynish, unha reserva natural que conserva unha das maiores carballeiras de Gran Bretaña e un reservoiro de máis de vinte especies distintas de bolboretas.

## Véxase tamén
### Ligazóns externas
*Web con información sobre Tayvallich
Betty Van Patter

**Betty Van Patter** (1932-1974) foi contadora do Partido Pantera Negra durante o liderado de Elaine Brown, ademais de axudante desta.

Entrou no partido introducida David Horowitz. Tras un ano no cargo prodúcese un conflito entre ela e Brown relacionado con irregularidades financeiras. Tras esta liorta, o 13 de decembro de 1974, Betty desaparece e semanas máis tarde o seu corpo é atopado con fortes sinais de violencia nunha praia de San Francisco.
A pesar de que as autoridades declararon o caso como irresolto, o militante David Horowitz mantivo dende entón que a responsábel da morte de Betty era Elaine Brown e que perseguía silenciar o apropiamento indebido de parte dos fondos da organización.
Elaine Brown declarou nas súa memorias de 1992 (A Taste of Power) que Van Patter tiña un pasado criminal e fora detida por tráfico de drogas. Ante as protestas da familia da finada e á imposibilidade de demostrar tales afirmacións, as mesmas foron eliminadas en posteriores edicións do libro.
Mateo de Prado

**Mateo de Prado**, nado en Cumbraos (Sobrado) cara a 1614 e finado en Santiago de Compostela o 27 de agosto de 1677, foi unha das meirandes figuras da escultura barroca galega.

## Traxectoria 
miniatura|dereita|Coro do mosteiro de San Martiño Pinario.
Traballou no relicario de Villagarcía de Campos (Reino de Castela) e máis tarde traballou no santuario de Arantzazu (Guipúscoa). En 1639 encargáronlle facer o cadeirado do mosteiro de San Martiño Pinario, en Santiago de Compostela. No coro baixo preside a iconografía a figura da Inmaculada, eixo do desenvolvemento da vida da Virxe. Salienta o naturalismo das texturas e a expresividade das emocións, nunhas escenas, e os fondos arquitectónicos das figuras, noutras. No coro alto San Bieito, cunha figura de corpo enteiro, preside a iconografía onde non faltan santos venerados popularmente en Galicia. Percíbese a influencia de Gregorio Fernández.

Realizou varias figuras para a igrexa de Santa María de Frades (A Estrada) e para a igrexa de Santo André de Barrantes (Ribadumia). O mosteiro de Sobrado dos Monxes tamén reclamou os seus servizos, onde realizou unha talla de San Bernaldo. No ano 1643 estaba traballando na catedral de Santiago. Máis adiante realizou esculturas para o convento de San Domingos da Coruña e para o Hostal dos Reis Católicos, estas perdidas.

Consérvanse tamén varias realizacións para a catedral de Ourense. Salientan senllas inmaculadas conservadas no museo diocesano e unha Asunción no retablo da capela do mesmo nome. En terras ourensás, semella que traballou tamén para o mosteiro de Oseira (Oseira) e con certeza para o de Montederramo, deixando testemuño da súa mestría no retablo do mosteiro.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
*, María Dolores: "PRADO, Mateo de" na *Gran Enciclopedia Galega*
Canle

O termo **Canle** pode referise a:

***Canle**, en televisión, a emisora e a frecuencia en que esta emite;
***Canle**, na teoría da comunicación, o medio que pon en contacto emisor e receptor;
***Canle**, en economía, a vía de distribución ou venda;
***Canle iónica**, en bioquímica, a proteína transmembrana que permite o paso de ións inorgánicos ao través;
***Canle**, vía artificial de auga;
***Canle**, descrición hidráulica de diferentes tipos de canles;
***Canle**, descrición do tipo de accidente xeográfico.

Como topónimo, pode referirse a:

;En Galiza
***Canle**, lugar da parroquia de Trabada, no concello de Trabada;
***A Canle**, lugar da parroquia de Bemil, no concello de Caldas de Reis;
***A Canle**, lugar da parroquia de Refoxos, no concello de Cortegada;
***A Canle**, lugar da parroquia de San Xes de Vilariño, no concello de Lobeira;
***A Canle**, lugar da parroquia de Meaño, no concello de Meaño;
***A Canle**, lugar da parroquia de Buscás, no concello de Ordes;
***A Canle**, lugar da parroquia de Palmeira, no concello de Ribeira;
***A Canle**, lugar da parroquia de Cordeiro, no concello de Valga;
***O Canle**, lugar da parroquia de Ordoeste, no concello da Baña;
***O Canle**, lugar da parroquia de Lendo, no concello da Laracha;
***O Canle**, lugar da parroquia de Serantes, no concello de Laxe;
***O Canle**, lugar da parroquia de Traba, no concello de Laxe;
***A Boca de Canle**, lugar da parroquia da Ría de Abres, no concello de Trabada;
***A Fonte da Canle**, lugar da parroquia de Vilaño, no concello da Laracha.

## Véxase tamén
### Outros artigos
***As Canles**, lugar da parroquia de Crespos, no concello de Padrenda;
***Portocanles**, lugar da parroquia de Dimo, no concello de Catoira.
Joaquín Jovellar Soler

**Joaquín Jovellar Soler** ou **Jover**, nado en Palma o 28 de decembro de 1819 e finado en Madrid o 6 de abril de 1892, foi un militar balear. Foi presidente do goberno de España en 1875, capitán xeneral de Cuba entre os períodos de 1872 a 1874 e de 1876 a 1878, e capitán xeneral de Filipinas entre 1883 e 1885.

## Traxectoria 
Comezou a súa carreira militar durante a Primeira Guerra Carlista. Durante case toda a década dos anos 1840 estivo destinado en Cuba. En 1859 foi secretario de campaña do xeneral Leopoldo O'Donnell na guerra de Marrocos, participando nalgunhas operacións militares, entre elas na batalla de Wad-Ras, onde foi ferido o 23 de marzo de 1860. En 1863 foi ascendido a brigadier, sendo no ano seguinte nomeado subsecretario do Ministerio da Guerra. En xuño de 1866 resultou ferido de novo combatendo a sublevación progresista dos sarxentos do cuartel madrileño de San Xil, promovida polo xeneral Joan Prim. Porén, o feito de ser relegado polo goberno a continuación incidiu notabelmente no seu estado de ánimo, adheríndose á Revolución de 1868, que destronou a Isabel II.

Algúns anos máis tarde foi ascendido a tenente xeneral e en 1873 o presidente da I República, Emilio Castelar, nomeouno capitán xeneral de Cuba. Desde ese posto tivo que facer fronte á delicada crise do denominado asunto do Virginius. Á súa volta a España, en 1874, foi designado xeneral-xefe do Exército do Centro, co cal se sumou aos preparativos do pronunciamento encabezado polo xeneral Arsenio Martínez Campos en Sagunto, que tentaba restabelecer no trono español a Casa de Borbón.

Desempeñou por vez primeira o cargo de Ministro da Guerra no primeiro goberno presidido polo conservador Antonio Cánovas del Castillo, entre decembro de 1874 e setembro de 1875, recibindo ademais o ascenso a capitán xeneral. Posteriormente foi designado presidente do goberno que, desde setembro ata decembro de 1875, debía xestionar a celebración das eleccións para formar as Cortes Constituíntes da Restauración borbónica, no cal de novo ostentou o cargo de ministro da Guerra. Cánovas conservouno como ministro do mesmo ramo no seguinte goberno e poucos días despois foi nomeado outra vez capitán xeneral de Cuba, posto no que permaneceu entre 1876 e 1878. Anos despois foi designado capitán xeneral de Filipinas (1883). Retornado á península en 1885, ocupou unha vez máis a carteira de Guerra (1885-1886), no primeiro goberno da rexencia de María Cristina de Habsburgo-Lorena, encabezado polo liberal Práxedes Mateo Sagasta.

## Véxase tamén 
### Bibliografía 
* Miranda García, Soledad; Cuenca Toribio, José Manuel (1992). «Sociología ministerial de la Restauración (1875-1902)». *Revista de Estudios Políticos* (Centro de Estudios Políticos y Constitucionales) (Nº78): pp.&nbsp;71–104. ISSN 0048-7694.

### Outros artigos 
* Lista de presidentes de España
Loracepam

O **loracepam** (tamén denominado coas marcas comerciais **Ativan®** e **Temesta®**) é unha droga do tipo das benzodiacepinas. Como estas, o loracepam cumpre as cinco principais accións destes fármacos: (sedativa/hipnótica, relaxante muscular, ansiolítica, amnésica e anticonvulsionante.
Alprazolam

miniatura|dereita|210px|Alprazolam.
O **alprazolam** é unha droga das benzodiacepinas ansiolíticas empregada para tratar os problemas da ansiedade e como tratamento adxunto para a depresión. O seu nome comercial é, entre outros, o de **Trankimazin**®.
Monteagudo

Como topónimo **Monteagudo** pode referirse a:

;En Galiza
***Monteagudo**, parroquia do concello de Arteixo;
***Monteagudo**, lugar da parroquia de Codeseda, no concello da Estrada;
***Monteagudo**, lugar da parroquia de Piñeira, no concello da Fonsagrada;
***Monteagudo**, lugar da parroquia de San Pedro do Incio, no concello do Incio;
***Monteagudo**, lugar da parroquia de Colúns, no concello de Mazaricos;
***Monteagudo**, lugar da parroquia de Devesos, no concello de Ortigueira;
***Monteagudo**, lugar da parroquia de Vales, no concello de San Cristovo de Cea;
***Monteagudo**, lugar da parroquia de Pezobrés, no concello de Santiso;
***Monteagudo**, lugar da parroquia de Roade, no concello de Sobrado;
***Illa de Monteagudo**, que forma parte do arquipélago das illas Cíes.

;Fóra de Galiza

;En Aragón
***Monteagudo del Castillo**, concello da provincia de Teruel.

;En Castela e León
***Monteagudo de las Vicarías**, concello da provincia de Soria.

;En Castela-A Mancha
***Monteagudo de las Salinas**, concello da provincia de Cuenca.

;En Navarra
***Monteagudo**, concello de Navarra.

;Na Rexión de Murcia
****Monteagudo**, pedanía de Murcia.

;Na Arxentina
***Monteagudo**, localidade e comuna rural do departamento Simoca da provincia de Tucumán;
***Monteagudo**, localidade do departamento Guaraní da provincia de Misiones.

;En Bolivia
***Monteagudo**, localidade do departamento de Sucre.

Amais, como apelido pode referirse a:

***Pedro de Monteagudo**, arquitecto galego (1640-1700);
***Luís Monteagudo**, arqueólogo galego (1919-2018);
***Henrique Monteagudo**, profesor e sociolingüista galego (n. 1959);
***Xosé Monteagudo**, escritor galego (n. 1965).

## Véxase tamén
### Outros artigos
Temacepam

O **temacepam** (que tamén leva os nomes das marcas comerciais **Restoril**®, **Normison**®, e **Euhypnos**®) é unha potente droga hipnótica, derivada das benzodiacepinas . Posúe propiedades ansiolíticas, hipnóticas, anticonvulsionantes, amnésicas, sedativas e tamén é un relaxante muscular.

O diacepam é usado para tratar estados de ansiedade e tensión, e é a benzodiacepina máis efectiva para o tratamento de espasmos musculares. É unha das benzodiacepinas estándar máis frecuentemente administradas tanto a pacientes internados en clínicas como ambulatorios. Foi englobado na *Lista de drogas esenciais* da OMS.

## Acción terapéutica 
Como todas as drogas da súa clase, actúa deprimindo a condución nerviosa nas neuronas do sistema nervioso central, producindo dende unha leve sedación ata hipnose ou coma en función da dose administrada.

Presúmese que o seu mecanismo de acción consiste en potenciar ou facilitar a acción inhibitoria do neurotransmisor ácido gamma-aminobutírico (GABA), mediador químico da inhibición tanto en nivel presináptico como postsináptico, en todas as rexións do sistema nervioso central.

#### Farmacocinética 
Administrado por vía oral, absórbese ben no tracto gastrointestinal. Por vía IM, en xeral a absorción é rápida e completa. O estado de equilibrio da concentración no plasma sanguíneo prodúcese entre os 5 días e 2 semanas. A eliminación da substancia é lenta xa que os metabolitos activos poden permanecer no sangue varios días ou semanas producindo posiblemente efectos residuais. O inicio de acción é evidente aos 15-45 minutos despois da súa administración oral; por vía IM, antes dos 20 minutos; e por vía IV, entre 1 e 3 minutos. Eliminase por vía renal.

#### Indicacións 
O diacepam indícase (por vía oral) para tratar a ansiedade, trastornos psicosomáticos, cabaleiro, espasmos musculares. Por vía IM ou IV, en sedación previa a intervencións (endoscopias, biopsias, fracturas); estados de excitación motora, delirium tremens, convulsións.
Sándor Petőfi

miniatura|Sándor Petőfi
**Sándor Petőfi**, nado en Kiskőrös o 1 de xaneiro de 1823 e finado posibelmente en Segesvár (hoxe Sighişoara, Romanía) o 31 de xullo de 1849, é o poeta nacional húngaro. Foi ademais unha figura chave na Revolución húngara de 1848, contra os Habsburgo. O seu verdadeiro nome era **Alexander Petrovics**, e a orde, segundo o costume húngaro, do seu nome é *Petőfi Sándor*.

## Traxectoria 
O seu pai Stevan Petrović (en húngaro István Petrovics) era de lingua materna húngara (aínda que era de ascendencia serbia), e a súa nai Mária Hrúzová era de lingua materna eslovaca.

Petöfi adquiriu unha forte e saliente consciencia húngara, converténdose no xefe espiritual de grupos radicais revolucionarios que arelaban unha Hungría libre con total independencia da monarquía dos Habsburgo. Xuntouse ao "Exército transilvano" do xeneral revolucionario polaco Józef Bem, combatendo en sucesivas campañas contra as tropas dos Habsburgo en Romanía e Transilvania, mais o exército sería derrotado sucesivamente cando tropas imperiais rusas interviron a prol dos austríacos. Foi visto vivo por última vez na batalla de Segesvár (Sighişoara), librada o 31 de xullo de 1849. Cóidase que morreu ese mesmo día.

Escribiu unha parte da máis grande poesía nacional maxiar.

Velaí unha mostra do seu poema *Nemzeti Dal* (*Canto nacional*), titulado *En pé húngaros* en tradución literal:
:*Polo Deus dos húngaros
:*Nós xuramos,
:*Nós xuramos,
:*Non sermos escravos
:*Nunca xamais !*

### Petőfi en Galiza 
O poeta húngaro foi recordado por Aquilino Iglesia Alvariño nun dos poemas de *Nenías*, evocando ao tempo o seu lugar de nacemento e morte:

:*Hasta Kioskörös mismo chegaban os carreiriños de herba verde*
:*(...)*
:*Ai, Petöfi, Petöfi, doce poeta dos adioses para sempre!*
:*Como revoaban as capas dos cosacos en Segosvar!*

Tamén Álvaro Cunqueiro lle adicou o poema "Na véspera", centrado no momento da súa morte e que remata cos versos:

:*E xa se segara en Segesvar.*
:*A chaira parecía que xa se ancheara*
:*pra que nela coubera a batalla,*
:*toda a batalla cos seus mortos.*

## Obra 
* *Versek* (1844)
* *A helység kalapácsa* (1844)
* *Cipruslombok Etelke sírjáról* (1845)
* *János Vitéz* (1845)
* *Versek II* (1845)
* *Úti jegyzetek* (1845)
* *A hóhér kötele* (1846)
* *Felhők* (1846)
* *Versei* (1846)
* *Tigris és hiéna* (1847)
* *Összes költeményei* (1847)
* *Bolond Istók* (1847)
* *Nemzeti Dal* (1848)
* *Az apostol* (1848)